comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ culpam a ꝑadyso exulans in hũc
mundum uenit. diabolꝰ iis tyrannic̃o
in illo excercens. sic̃ eum pͥꝰ fraudulent̃
seduxerat. ita pꝰ modum uiolent̃ possi¬
debat. S di ꝓuidñtia quȩ hunc ad sa¬
lutem disponebat. sic iusticie rigorem
num p̾m̾etur: ex ip̃a ei pena remedium
p̃ꝑaret. Itaq iam tunc ab ip̃o mundi ex¬
ordio sacramenta salutis suȩ homini
ꝓposuit. quib eum sub expectatione
future scĩficationis ꝯsignaret: qͣtinꝰ ea

Expanded text:
so exsulans in hunc mundum venit, diabolus jus tyrannicum in illo exercens, sicut prius fraudulenter seduxerat, ita postmodum violenter possidebat. Sed Dei providentia quae hunc ad salutem disponebat, sic justitiae rigoremrnum premeretur, ex ipsa ei poena remedium praepararet. Itaque jam tunc ex ipso mundi exordio sacramenta salutis suae homini proposuit quibus eum sub exspectatione futurae sanctificationis consignaret: quaten
Abbreviated transcription (Latin):
Tertium: a xͦ. usq ad finem scłi Simi¬
łr tͥa st̃ gen̾a hominum: i. homines
naturał legis. homines scͥpte legis.
homines gr̃e. hoĩes naturał legis dici
possunt: qui sola naturali rõne uitã
legis dñr. qui ẜ ꝯcupiscentiam in qua
nati st̃: ambulant. Homines scͥptȩ le¬
gis sunt hi qui ext̾iorib p̃ceptis ad
bñ uiuendũ informantur. homines
grẽ st̃ hi qui ꝑ aspirationẽ sp̃s scĩ afla¬
ti. ⁊ illuminant᷑ ũ bonũ ꝙ faciendũ ẽ ag¬
noscant. ⁊ inflãmantur uͥ diligant᷑ :⁊ cor¬
roborantur ũ ꝑficiant. ⁊ũ idẽ manifesti¬
ori distinctione signemꝰ. hoiẽs nat᷑alis
legis st̃ aꝑte mali. homines scͥptȩ legis
ficte boni. hoĩes gr̃ȩ. u̾e boni. ficte boni
st̃ tecti. Aꝑte mali st̃ de tecti. qui ꝑ gog
⁊ magog. significati st̃. ꝙ int̾p̃tatur te¬
ctus ⁊ dececłꝰ ⁊ inꝑsecutionẽ popłi ue
ne: ꝯtinentur pagani. In scdo gen̾e:
minũ ab initio nunꝗͣ ullo tp̃r ͤᷤ suerͣ.

Expanded text:
um a Christo usque ad finem saeculi. Similiter tria sunt genera hominum; id est homines naturalis legis, homines scriptae legis, homines gratiae. Homines naturalis legis dici possunt qui sola naturali ratione vitam ecundum concupiscentiam in qua nati sunt ambulant, Homines scriptae legis sunt ii qui exterioribus praeceptis ad bene vivendum informantur. Homines gratiae sunt ii qui per aspirationem Spiritus sancti afflati et illuminantur ut bonum quod faciendum est agnoscantroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctione signemus: homines naturalis legis sunt aperte mali, homines scriptae legis ficte boni, homines gratiae vere boni. Ficte boni, sunt tecti; aperte mali, sunt detecti; qui per Gog et Magog significati sunt; quod interpretatur tectus et delectus. Et in persecutionem populi, Dei nere continentur pagani; in secundo minum ab initio nunquam ullo tempore defuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ excellentiores: ⁊ di grã publice añ
feruntur.⁊̃ ab his qͥ eis morib ꝯtͣdiet
Scias gͦ quocũq tp̃r ab initio mũdi
usq ad finem. nullum fuisse. ł ẽẽ u̾e
bonum. nͥ iustificatũ ꝑ grãm. Grãm
aũ nunꝙͣ aliquẽ adipisci potuisse
dio saluatos agnoscas. Aspice gͦ cau
multitudine stipatus incedat De tem¬

Expanded text:
a publice ante feruntur, etiam ab iis qui eis moribus contradicunt. Scias ergo quocunque tempore ab initio mundi usque ad finem, nullum fuisse vel esse vere bonum, nisi justificatum per gratiam, gratiam autem nunquam aliquem adipisci potuisse,dio salvatos agnoscas. Aspice ergo camultitudine stipatus incedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ds ꝑfic̾e potuisset siuoluisset S qͥa
iste. niẽ infirmitati quenentior fuit
ud̾s homo fieret . ꝓ homine mortalitatẽ
hominis assumens ad spem sueͬ morta¬
litatis hominem reformaroe: ũ ñ diffi¬
dat homo iam se ad bona illiꝰ posse as¬
cencłe que ad sua mala toleranda uido
descendisse. iũin o humanitas głifica¬
ta eẽt exemplum głificationis hominib.
u in eo ꝙ passus ÷ uideant quid ei debe¬

Expanded text:
Deus perficere potuisset si voluisset. Sed quod iste nostrae infirmitati convenientior fuit ut Deus homo fieret, et pro homine mortalitatem hominis assumens ad spem suae immortalitatis hominem reformaret. Ut non diffidat jam homo se ad bona illius posse ascendere, quem ad sua mala toleranda videt descendisse; et ut in Deo humanitas glorificata exemplum esset glorificationis hominibus. Ut in eo
Abbreviated transcription (Latin):
pugnaturi: Siue gͥ p̃cedñtes siue sub¬
seqñtes uniꝰ regis sacram̃ta portanteᷤᷤ.
uni regi militantes. ⁊ unum tyrannũ
suꝑantes: illi uenturũ p̃cedñtes. isti p̃¬
cedentem subseqñtes. Unde patet qr ab
initio ⁊ siñ nomine. re cñ xp̃am fueruns¬

Expanded text:
pugnaturi? Sive igitur praecedentes sive subsequentes, unius regis sacramenta portantes, uni regi militantes, et unum tyrannum superantes; illi venturum praecedentes, isti praecedentem subsequentes. Unde patet quod ab initio et si non nomine, re tamen
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit: sic eidem coginitiomi si in obedi¬
entia hõ ꝑstitisset. ꝑ sub qͣntẽ reuelationẽ
plicare difficile ÷. excepto eoq diximꝰ. qr ꝑ
internã aspirationẽ uisibiłr edoctꝰ. nul¬
latenus de ipõ c̾atore suo dubitare potuit

Expanded text:
abstulit, sic eidem cognitioni si inobedabstulit, sic eidem cognitioni si inobedentia homo perstitisset per subsequentem revelationem plicare difficile est, excepto eo quod diximus quod per internam inspirationem visibiliter edoctus, nullatenus de
Abbreviated transcription (Latin):
diendꝰ fuit. qm̃ solam illã płꝰ peccando
amisit. De cognitione creatoris
ognitionem uͦ c̾atoris sui pͥmum
hominẽ habuisse dubium nonẽ:
sitoriis tam magnã scĩam accepit: multo
mag̃ ꝓuita ȩtna adipifcenda. excellencio¬
rem ⁊ habundantiorem. incelestibꝰ cogni¬
tionẽ hab̾e debuit. Cognouit gͦ homo
c̾atorem suum. ñ ea cognitioẽ q̃ foris ex
s ea qͣ tt̃ ꝑ p̃sentiam ꝯtemplationis scien¬
t manifestꝰ c̃nebatꝰ. Sciend tñ : ꝙͣ uiã¬
pͥmam cognitionem hominis qͣm de c̾atore
suo hũit. sic̃ maiorem ⁊ c̃ciorem illa cog¬
nitione que nc̃ insola fide ꝯstat ueraciter
dicimꝰ ita ⁊̃ illa ꝗͣ pꝰ modum in excellentia
contemplationis diuine. manifeste reuela¬
bitur minorẽ necesse ẽ ꝯfiteamur. Cogno¬
uit gͦ catorem hõ. suum ñ tũ ita excellenter
sic̃ pꝰea cognosc̾e debuisset. si ꝑstitisset. Sic̃
enĩ in obedientia hominis subseqñtem
ignorantiam pͥme cognitioni mul. cũ

Expanded text:
solam illam prius peccando amisit. CAP. XIV. De cognitione creatoris. Cognitionem vero creatoris sui primum hominem habuisse dubium non est in rebus transitoriis tam magnam scientia accepit, multo magis pro vita aeterna adipiscenda excellentiorem et abundantiorem in coelestibus cognitionem habere debuit. Cognovit ergo homo creatorem suum, non ea cognitione quae foris ex sed ea qua tunc per praesentiam contemplationis scienti manifestius cernebatur. Sciendum tamam cognitionem hominis quam de creatore suo habuit, sicut majorem et certiorem illa cognitione quae nunc in sola fide constat, veraciter dicimus: ita etiam illa quae postmodum in excellentia contemplationis divinae manifeste revelabitur, minorem necesse est confiteamur. Cognovit ergo creatorem suum homo, non tamen ita excellenter sicut postea cognoscere debuisset si perstitisset. Sicut enim inobedientia hominis per subsequentem ignorantiam primae cognitioni multum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin̾e uidebatur. Nam iccirco ip̃e c̾ator ñ
a se. aut angło aliqͦ singłis quib̾q anima¬
lib. s ab hoĩe nomina formari uoluit. uͥ
manifiste ostñd̾e̾t ꝙ singłoꝵ nat᷑am :⁊ usũ.
⁊ officia. ex insita sͥ rõne homo coͣgnouit.
Quȩ em̃ ꝑꝑ illum c̾ata erant. ab illo regñda
⁊ disponenda erant. ⁊ iccirco hoꝵ om̃ĩum
ds illi ⁊ scientiam tͥbuit: ⁊ ꝓuidñtiã reli¬
qͥt. Ait namq apłs. Nunqͥs eͦ do de bobꝰ:¬
lium d̾s homini relinqͥt. ũ dñationi illiꝰ
subic̾entur: ⁊ rõne illiꝰ rege̾ntur. ũ aquibꝰ
debuerat obsequium acciꝑet: scir& ⁊̃ ilł
necessaria ꝓuide. Hanc aut̃ scientiamꝙͣ¬
ad modũ ad illam qͣ carnis suȩ ꝯmoda ⁊¬

Expanded text:
e videbatur. Nam idcirco ipse creator non a se aut ab angelo aliquo singulis quibusque animalibus, sed ab homine nomina formari voluit, ut manifeste ostenderet quod singulorum naturam et usum et officia ex insita sibi ratione homo agnovit. Quae enim propter illum creata erant, ab illo regenda et disponenda erant, et idcirco horum omnium Deus illi et scientiam tribuit et providentiam reliquit. Ait namque Apostoluslium Deus homini reliquit, ut dominationi illius subjicerentur, et ratione illius regerentur, ut a quibus debuerat obsequium accipere, sciret etiam illis necessaria providere. Hanc autem scientiam quemadmodum et illam qua carnis suae commoda
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ ħ indelligi detur. q pontifex plus
debet de celestib cogitare quã de t̾re¬
nis. Rectus ordo. Pͥmum in tunica
linea ⁊ zona. ⁊ feminalib expͥmit᷑
mundicia carnis. demñ ꝑtunicã int̾i¬
orem ł iacinctinã significat᷑ mundi¬

Expanded text:
r hoc intelligi detur, quod pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus ordo: prius in tunica linea et zona et feminalibus exprimitur munditia carnis; deinde per tunicam interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
simplici continentia. De int̾ori tulica.¬
equitur qͣrtum indumentum.
tumca int̾ior siue iacinctina. qͦ
unuet̾i ininouo testamento soliutunt᷑
pontifices. Et m̾ito pontifex duab
cunicis utitur qui debet de thesau-¬

Expanded text:
simplici continentia. CAP. V. De interiorSequitur quartum indumentum, tunica interior, sive hyacinthina, qua in Veteri et in Novo Testamento soli utuntur pontifices. Et merito pontifex duabus induitur tunicis, qui debet de thesau
Abbreviated transcription (Latin):
discretione tͥumpͣram ind̾itate una ẜ catho¬
licȩ u̾itatis firmam̃tum iam dicta st̃. inme¬
diũ ꝓferre lib&. nicħ de nr̃o adic̾entes ut¬
pote quinec sufficientes inuenimur ad eaqͣ

Expanded text:
catholicae veritatis firmitatem jam dicta sunt, in medium proferre libet, nihil de nostra adjicientes, utpote, qui nec sufficientes invenimur ad ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ ẽ. Ymum aũ de simplici m̃da-¬
tio. Qua ꝑꝑponenda ẽ descͥptio indatii:
sic diffiniendũ putant. Menda-¬
daturum hñs uoluntatẽ dandi cum
dart nollet: m̃datiũ eẽt. ñ qr in ꝓmissi¬
auditori falsum significare intendit ⁊
putat. Nam si ⁊ uerum sit .i. ita sit ut
dicit. Mentit᷑ tñ ille qui loquit᷑: cum
opinione ⁊ intentione fallendi. Iocosa
ñ st̃. Alioquin scĩ rep̾hensibiles inue¬
nirentur qͥ in ꝑaboł ⁊ yroniis multa
non assumpsisset. si ullũ meis men
dunt. leuitatis culpã tñ ñ euadt̃. Est
adhuc aliud genꝰ mendatiĩ cũ aliqͥs
quasi h amilitatis causa mentiri ui¬
det᷑. Gtpote cum se peccorẽ dic̃. ⁊ m̃
ñ ita sentit uͥ dic̃. Deqͦu̾issime dict᷑
÷. qr cũ causa humilitatis qͥs m̃titur.

Expanded text:
mum autem de simplici mendacio, qua propter ponenda est descriptio mendacii, sic diffiniendum putant. Mendacdaturum, habens voluntatem dandi cum dare nollet, mendacium esset, non quia in promissiuam ille qui loquitur auditori falsum significare intendit, et putat. Nam, etsi ita sit ut dicit, mentitur tamen ille qui loquitur cum opinione et intentione fallendi. Jocosa non sunt; alioquin sancti reprehensibiles invenirentur, quia in parabolis et ironiis multa non assumpsisset, si ullum in eis medunt levitatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis quasi humilitatis causa mentiri videtur, utpote cum se peccatorem dicit, ettamen non ita sentit ut dicit, de quo verissime dictum est, quia cum causa humilitatis quis mentitur
Abbreviated transcription (Latin):
tatem questionis maximam adducit.ꝙ.
originale pecc̃m non nͥ in solo carnalis
corruptionis uicio assignare uidemur.
Qd̾ tñ usq participationẽ ad anime rõa¬
lis extendi necesse ẽ ꝯfiteamur: Quomͦ

Expanded text:
tatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptionis vitio assignari videmur, quod tamen usque ad participationem animae rationalis extendi necesse est confiteamur.
Abbreviated transcription (Latin):
uditumꝰ aliqñ quib ł urores in¬
cõgn itas facie. desponsantib alias qͣs¬
dam ules ꝑͣs dolo suppositas. uͥq si assẽ¬
sum suum pꝰ ea qui hi dolum passi st̃
facto ꝗ ex intentione non fecerunt p̃b̾e
ꝯstat. nec possunt constringi ad exeqñ¬
dum id ꝗ nec intenderunt cum fac̾ent.
nec uoluerunt cum scirent: Utrum

Expanded text:
udivimus aliquando quibusdam uxores incognitas facie desponsantibus, alias quasdam viles personas dolo suppositas, ubi quidem si assensum suum postea ii qui dolum passi sunt, facto, quod ex intentione non fecerunt, praebenim non factum constat, nec possunt constringi ad exsequendum id quod nec intenderunt cum facerent, nec voluerunt cum scirent. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
sic: d̾s ꝑ cuncta diffusustũ ñ sit qͣlitaᷤᷤ
mundi s suba creatrix mundi. sine
labore regens. sine honere ꝯtinens mũ¬
dum. Non tñ ꝑ spacia loc ors qͣsi mole
sit dimidiꝰ. ⁊ in alio dimidio dimiduᷤ.
atq ita ꝑtotũ totꝰ: s in celo solo totꝰ. ⁊
in sola t̾ra totꝰ. ⁊ incęlo ⁊ int̾ra totus. ⁊¬
nullo ꝯtemptꝰ loco. s in se ip̃o uͥq totꝰ:¬

Expanded text:
Deus per cuncta diffusus, ut non sit qualitas mundi; sed substantia creatrix mundi, sine labore regens, et sine onere continens mundum. Non tamen per spatia locorum, quasi mole sit dimidius, et in alac ita per totum totus. Sed in solo caelo totus et in sola terra tolus et in caelo et in terra totus, nullo contentus loco, sed in se ipso ubique tot
Abbreviated transcription (Latin):
ne: ũi lum̃ hab̾et ⁊ flãmam. Lum̃ ad
cognitionẽ. flãmam ad dilectionem.
Porro sic̃ spc̃ hominis mediante capi¬
te ad membra uuuficanda descendit:
unum: membra multa. & ꝯstat unũ
corpꝰ ex capite ⁊ membris. ⁊ inuno cor¬
in capite ÷: participatio inm̃bris. Si

Expanded text:
 ut lumen haberet, et flammam; lumen ad  ut lumen haberet, et flammam; lumen ad cognitionem, flammam ad dilectionem. Porro sicut spiritus hominis mediante capite ad membra vivificanda descendit sunum, membra multa, et constat unum corpus ex capite et membris et in uno corin capite
Abbreviated transcription (Latin):
te inmembra diffus o.
fectum duxit. Lex .ii. ignorantiã
doc̾e potint. infirmitatẽ adiuuare ñ
potuit. Duo ħ mala in homine fuert̃.
⁊ ex his mala cet̾a hominis mã ꝓcesser̃.
Nnum fuit ignorantia. aliud ꝯcupiscen¬
tia. Ignorantia boni: ꝯcupiscentia mali.
Ex ignorantia uenit delictũ. Ex ꝯcu
bum suũ dimissꝰ ⁊ totꝰ sͥ:. ne forte gͣrã
agnosce̾t. Illa gͦ sͥ relicta errare cȩpit
te. Data: lex scͥpta uͥ ignorantĩa illu¬
minaret. s infirmitatẽ ñ corroborar&e:
ut in ea parte homo qͣ defectũ suum
agnouit uiuaret᷑. Ibi aũt ꝑ se stare pu¬
tauit: relinqueret᷑. accepta gͦ scientia
u̾itatis ꝑ legem conari cepit ũ ꝑfic̾et.
S p̃ssus ꝯcupiscentia qr gr̃am adui¬
utãtẽ ñ hũit ab oꝑe uirtutis defecit.
q̃ ulluminaret cȩcum. ⁊ sanaret in¬
firmum. Illuminaret ignorantiã: re-¬
frigesc̾et ꝯ cupiscentiã. Illuminaret
ad cognitionẽ u̾itatis. Inflãmaret ad
amorẽ iurtutis. ꝓpt̃ ea sp̃c datꝰ : in ig

Expanded text:
te in membra diffuso. erfectum duxit . Lex enim ignorantiam docere potuit infirmitatem, adjuvare non potuit. Duo hic mala in homine fuerunt, et ex his caetera mala hominis omnia processerunt. Unum fuit ignorantia, alterum concupiscentia; ignorantia boni, concupiscentia mali. Ex ignorantia venit delictum, ex concbum suum, dimissus est totus sibi: ne forte gratiam agnosceret. Illa ergo sibi relicta errare coepit te. Data est lex scripta ut ignorantiam illuminaret, sed infirmitatem non corroboraret ut in ea parte homo qua defectum suum agnovit juvaretur. Ubi autem per se stare putavit, relinqueretur. Accepta ergo scientia veritatis per legem conari coepit ut perficeret sed pressus concupiscentia quia gratiam adjuvantem non habuit, ab opere virtutis defecit. quae illuminaret caecum, et sanaret infirmum; illuminaret ignorantiam, refrigeraret concupiscentiam; illuminaret ad cognitionem veritatis; inflammaret ad amorem virtutis. Propterea Spiritus in ig
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ ñ in omib habitat. s in eis tm̃ qͦs
efficit beatissimũ templũ sitũ ł beatis¬
sima templa sua. eruens eos apotesta¬
ce tenebrarũ. ⁊ tͣnfferens in regnũ filii
claritatis suȩ. ꝙ incipit a regen̾atione

Expanded text:
on in omnibus habitat, sed in eis tantum quos efficit beatissimum templum suum, vel beatissima templa sua, eruens eos a potestate tenebrarum, et transferens in regnum Filii charitatis suae , quod incipit a regeneratione
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib habitet. ⁊̃ in quib habitat:
ñ cqualr̃ habitat. Nam un ẽ illud ꝙ
helyseuspoposcit ũ duplicit̃ in eo fie¬
ret sp̃s cłi qui erat in helya. Et uñ
in om̃ib scĩs. st̃ alii aliis sanctior es.
nͥhabundantiꝰ habendo habitatorẽ

Expanded text:
in omnibus habitet; etiam in quibus habitat, non aequaliter habitat. Nam unde est illud quod Elisaeus poposcit, ut dupliciter in eo fieret Spiritus Dei qui erat in Elia ? et unde in omnibus sanctis sunt alii aliis sanctiores, nisi abundantius habendo habitatorem
Abbreviated transcription (Latin):
In scipso aũ qi non ꝯtinetur ab eis qͥb
p̃sens: canquã sine his eẽ non possit.
sic̃aũ nec ab illo ab ẽ in quo ñ habi
ita ⁊ illi in quo habitat totꝰ p̃sens qnͣ
uis non ex toto eum capiat. Neq eñi
ad habitandũ diuidit se ꝑ hominum
corda. seu corꝑa. aliam suã partẽ hu¬
ic tͥbuens. illi aliam. Sic̃ lux ista ꝑaddi¬
tus ⁊ fenestras domoꝵ: s potiꝰ si quẽ¬
libet sonum cũ corꝑea res sit ac tͣnsito¬
ria surdus ñcapit. surdast̃ ñ totum
capit: atq in his qui audiunt c̃ parit̃ ei
apppinqͤsit. tantomag̃ aliꝰ alio caꝑit.
qnͣto ÷ acutioris. tanto aũ minꝰ qͣnͣto :
obtusioris auditꝰ. cũ ille ñ uarie mag̃
minꝰ ue sonet. s in eo loco in quo st̃
õib equalr̃ p̃sto sit: qnͣto excellentiꝰ
d̾s nata᷑ in corꝑea ⁊ iminutabilit̃ ui¬
ua quiñ sic̃ sonꝰ ꝑmoras temꝑũ tendi
⁊ diuidi pot̃. nec spatio aerio canqͣm
loco suo indiget uͥ p̃sentib p̃sto sit s

Expanded text:
in seipso autem quia non continetur ab eis quibus est praesens, tanquam sine his esse non possit. Sicut autem nec ab illo abest in quo non habiita et in illo in quo habitat totus est praesens, quamvis non ex toto eum capiat. Neque enim ad habitandum dividit se per hominum corda seu corpora; aliam sui partem huic tribuens; illi aliam; sicut lux ista per aditus et fenestras domorum sed potius si quemlibet sonum cum res corporea et transitoria sit surdus non capit, surdaster non totum capit, atque in his qui audiunt cum pariter ei propinquant, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus quanto est obtusioris auditus, cum ille non varie magis minusve sonet, sed in eo loco in quo sunt omnes aequaliter praesto sit. Quanto excellentius Deus natura incorporea et immutabilis et viva, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et dividi potest; nec spatio aereo tanquam loco suo indiget ubi praesentibus praesto sit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qñ resur rexit a mortuis ascendit
in celum sed& ad dext̾am dĩ patͥs. Nec
aliunde quã mñ uentus: ad inuos mor¬
tuosq uidicandos. ⁊ sic uent᷑uszilla an¬
sub̾a. cui ꝓfecto immortalitatẽ dedit.
nataͣm ñ abstulit. Scdm hanc formã:

Expanded text:
quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in caelum, sedet ad dexteram patris nec aliunde quam inde uenturus est ad uiuos mortuosque iudicandos et sic uenturus est illa ansubstantia, cui profecto inmortalitatem dedit, naturam non abstulit. secundum hanc formam
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦd ħo ẽ. Est gͦ d̾s ꝑ cuncta diffusus.
Ipẽ quippe ait ꝑ ꝓpħam. Cęlũ ⁊ tr̃am
ego impleo. ⁊ ꝗ paulo añ posui desa¬
pĩa eiꝰ. Atingit a fine usq ad finem
fortit̃: ⁊ disponit oĩa suauit̃. Itemq

Expanded text:
is. 14. Est ergo Deus per cuncta diffusus. Ipse quippe ait per prophetam, Coelum et terram ego impleo ; et quod paulo ante posui de sapientia ejus, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; itemque
Abbreviated transcription (Latin):
incȩlo. Aut qr u̾biq ds sit: hoĩem
quoqͦue illũ qui in dosit uͥq dif¬
fusum. Ex ħ nuitũ intelligiuoleis
ĩ inꝑadẏso ẽẽ potuisse qui uͥq sit.
Noliitaq dubitare ibi nc̃ eẽ hoẽor¬

Expanded text:
in coelo, aut quia Deus ubique sit, hominem quoque illum qui in Deo sit ubique diffusum, ex hoc nimirum intelligi volens etiam in paradiso esse potuisse qui ubique sit. Noli itaque dubitare ibi nunc esse ho
Abbreviated transcription (Latin):
hũit. ꝑꝑtta ꝙ. ipam̃ solam mn accepturꝰ fuit
ciꝰ solũ ibi erat necessaria ñ fuit. Oblatio
eni ñ ꝓ natura s ꝓculpa offertur. qi sicul¬
ꝑa ñeẽt. nata oblatione opꝰ ñ hab̾et.
Sic itaq leui in lumb̾ abrahȩ decimat᷑:¬

Expanded text:
uod ipsam solam inde accepturus fuit, o quod ejus solum ibi erat necessaria non fuit. Oblatio enim non pro natura, sed pro culpa offertur, quia si culpa non esset, natura oblatione opus non haberet. Sic itaque Levi in lumbis Abrahae decimat
Abbreviated transcription (Latin):
ut caro illa a peccõ sub qͦ ab origine sua
erat mundaret᷑. ⁊ mundata in illo qui
lib̾ ab omĩ pecc̃o in ea futurꝰ erat. a pecc̃o
liba assum̾et᷑. ũ nec grã corruptioni na¬
t̃ p̃urdiciũ face̾t: nec corruptio natẽ
eiꝰ ibi pecc̃o obnoxia suitͦ S sciendu:¬

Expanded text:
ut caro illa a peccato sub quo ab origine sua erat mundaretur; et mundata in illo qui liber ab omni peccato in ea futurus erat a peccato libera assumeretur, ut nec gratia corruptioni naturae praejudicium faceret, nec corruptio naturae ejus ibi peccato obnoxia fuit? Sed sciendu
Abbreviated transcription (Latin):
caro illa q̃ a u̾bo assumpta ẽ. nunqu̾ã
obnoxa peccõ fuit. s ab initio siue in
eo a qͦ descend. siue inhis ꝑ qͦs descend.
munda seruata sit apecc̃o. u aliqñpoᷤᷤ¬
set eẽ hostia ꝓpecc̃o. S catholicȩ u̾ita¬
tis diffinitio. filiũ dĩ qui ꝓpecc̃oribꝰ ⁊i de
peccõrib natus ẽ. de carne obnoxia pec¬
cato carnẽ assumpsisse asserit. lib̾am a
peccõ: ⁊ iõ lib̾am qr lib̾atam. Idolib̾am:
ñ ꝙ sub illo nunꝙͣ fuit. s qr sub illo ẽe
aliqñ cessauit. ¶ñ assumpta ÷ munda¬
ta ẽ. ꝑ eande qͥppe grãm nata huma¬
na muncdata : uͥ u̾bo dĩlib̾a a pecc̃o
uniretur. ꝑ qmͣ. ap̃ĩanus a pecc̃o lib̾at᷑.
ii eide naturȩ in xxͦ capite suo societur.
ppareat itaq nob̾ sic̃ dic̃ beatꝰ augtinꝰ:¬

Expanded text:
quam obnoxia peccato fuit; sed ab initio sive in eo a quo descendit, sive in iis per quos descendit, munda servata sit a peccato, ut aliquando esse posset hostia pro peccato. Sed catholicae veritatis definitio Filium Dei qui pro peccatoribus et de peccatoribus natus est de carne obnoxia peccato, carnem assumpsisse asserit liberam a peccato, et ideo liberam; quia liberatam. Ideo liberam, non quia sub illo nunquam fuerit, sed quia sub illo esse aliquando cessavit. Quando assumpta est, mundata est. Per eamdem quippe gratiam natura humana mundata est, ut Verbo Dei libera a peccato uniretur, per quam Christianus a peccato liberatur, ut eidem naturae in Christo capite suo societur. Appareat itaque nobis, sicut dicit beatus Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
lr̃ uleui in lumbis abrahȩ fuit. ñ¬
decimatũ detimus. ne simili rõne
autem leui qui ẜ carnem in lumbis pr̃is
inueniri ꝓputant. nͥ q caro leui cũ culpa
obnoxium erat. expiatione eguisse. Qd̃
autem mundũ. atq lib̾um erat apecc̃o¬

Expanded text:
liter ut Levi in lumbis Abrahae fuit decimatum non dicimus, ne simili rationautem Levi qui secundum carnem in lumbis Patris e putant nisi quia caro Levi cum culpa obnoxium erat expiatione eguisse, quod autem mundum atque a pecc
Abbreviated transcription (Latin):
cato munda fuerit.ł mundata. qͣdã
estimationẽ tac̾e ñ debemꝰ. ne forte si
ñ exponatur ñ uideat᷑. ⁊ siñ uideatar
ꝙ est: credatur ꝙ non ẽ. Quid̾a putãt
carnem illam q̃ assumpta ẽ ã u̾bo
ita ab initio ⁊ in pͥmo parente qn̾to¬
ta massa nate humanȩ ꝑ peccm cor-¬
rupta est. ã contagio ⁊ ã corruptione
pecc̃i in mune̾ fuisse custoditam. ⁊ ab
ipõ pͥmoparente usq adsufceptionẽ
sui au̾bo. lib̾am ab omĩ pecc̃o ⁊ mundã
decductam. ũ nunqͣm sub pecc̃o fu̾it.
⁊ iõ a peccõ ñ lib̾atam: s lib̾am. Aint
enĩ ꝙ. illa pars nat᷑e humanȩ sub peccõ
eẽ ñ debuit: ꝑ qͣ ip̃a natura humana
uͥ obnoxia pecco fuerat. apecc̃o lib̾an-¬
da erat. Ãd comꝓbanda qͦ eande esti¬
mationẽ. adduct̃ illud q. apłs c̃ nouũ¬
sac̾dotium uet̾i p̃ferendũ assereret. mel¬
chisedech qui ty pum ip̃iꝰ xͥ ac noui sac̾¬
docii gẽbat. ab abtaham decimas acce¬
pisse ostñdit: in qua decimatione ĩ le-¬

Expanded text:
cato vel munda fuerit, vel mundata, quorumdam existimationem tacere non debemus, ne forte si non exponatur, non videatur, et si non videatur quod est, credatur quod non est. Quidam putant carnem illam quae assumpta est a Verbo ita ab initio et in primo parente quando tota massa naturae humanae per peccatum corrupta est, a contagione et a corruptione peccati immunem fuisse custoditam; et ab ipso primo parente usque ad susceptionem sui a Verbo, liberam ab omni peccato; et mundam deductam, ut nunquam sub peccato fuerit, et ideo a peccato non liberatam, sed liberam. Aiunt enim quod illa pars naturae humanae sub peccato esse non debuit, per quam ipsa natura humana ubi obnoxia peccato fuerat, a peccato liberanda erat. Ad comprobandam eamdem existimationem adducunt illud quod Apostolusacerdotium veteri praeferendum assereret, Melchisedech qui typum ipsius Christi ac novi sacerdotii gerebat, ab Abraham decimas accepisse ostendit . in qua decimatione etiam Lev
Abbreviated transcription (Latin):
exuerit. ẜ tempꝰ aliqñ ex parte de po¬
suit. ⁊ itm̃ cum tempꝰ postulabat as
deposuisse in quantũ ad huc cum tẽ¬
pus postulabat passurꝰ fuit: Si gͦ ħ
ẽẽ potuit. ũ ip̃e seip̃m manib gestarde
⁊ discipłis sine corruptione sui edend̾
tur. qui portauit ⁊ qͥportabat᷑ idẽ eẽt.
qͥd mirum ẽ si dr̃ qi ip̃e ineo ꝙ dabat
batur qui inuisibilit sumebat᷑ ⁊ in¬
corruptibilit̃ manducabat᷑: Inuisibi¬
liter sumebatur. qu̾atũ ad formam dico
ꝓͥam corꝑis sui. non quantũ ad spẽm
sacram̃ti sui. Inuisibilr̃ .it. sumebat᷑. ꝙr
in eoi.sumebat᷑. qͣ ipẽ erat ñ uidebatur.

Expanded text:
ecundum tempus aliquando ex parte deposuit, et iterum cum tempus postulabat, asdeposuisse, in qua tamen adhuc, cum tempus postulabat, passurus fuit. Si ergo hoc esse potuit ut ipse seipsum manibus gestaret, et discipulis sine corruptione sui edendum tur, qui portavit et qui portabatur, idem esse, quid mirum est si dicitur quia ipse in eo quod dabat bat qui invisibiliter sumebatur, et incorruptibiliter manducabatur? Invisibiliter sumebatur, quantum ad formam dico propriam corporis sui, non quantum ad speciem sacramenti sui. Invisibiliter enim sumebatur quia in eo quod sumebatur quod ipse erat, non videbat
Abbreviated transcription (Latin):
ba t᷑. ⁊ñ diuidebat᷑. edebat᷑ ⁊ ñ corrũpe¬
bat᷑. quid miraris sin eo quͣ dabat mor¬
talis dr̃. ⁊ in eo ꝙ cdabat᷑ in mortalis ⁊
impassibilis fuisse p̃dicat᷑: hec tñdi
cta scͣ ut nemini in eo ꝗ latet p̃uidici¬

Expanded text:
 corrumpebatur: quid miraris si in eo quod dabat mortalis dicitur, in eo quod dabatur immortalis et impassibilis fuisse praedicatur? Hoc tamen sic dicta sint ut nemini in eo quod latet praejudici
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ rõne ꝯuinc̾e ñ pota̾nt: furore extin¬
guere uolebant. Itaq quasi in eũ qui
nicħ ampliꝰ mortali hab̾et . manꝰ in¬
iecerunt in ipm̃ ⁊ duxerunt eũ in
straret q uoluntate ñ necessitate morta¬
litatem ⁊ passibilitatẽ ferebat. ñ sustinuit
ũ pcipitasẽt᷑. C um eẽt ducendꝰ ten̾̃i se
patient̃ colerabat. cum aũ eẽt p̃cipitadꝰ.
potent̃ ꝑmedium illor stnͣsieis ibat.
Quant̃ uoluit tenebat᷑. ⁊ qͣntũ uoluit
non tenebat᷑. qͣntũ uoluit ⁊ qñ uoluit
nat᷑am mortalitatis amisit. qͣnt̃ aũ cã
sustin̾e uoluit. ⁊ qñ uoluit eandẽ a se
potestatẽ remouit. Transiens inqͥt ꝑ
traxerit. cum ab eis ten̾et᷑ uͥ tnsiens lib̾
ꝑ medium illoꝵ iret: Gͦ fortitudo cor¬
ꝑis sola in eo laudanda ẽ. ñ uirtꝰ dita¬
tis. Non ita ꝯuenit. s exibuit se qͣlem
uoluit. ad mitens ad se ex eo q sponte
portabat qͣntum uoluit. Si gͦ xͨ nat᷑ã¬

Expanded text:
quem ratione convincere non poterant, furore exstinquem ratione convincere non poterant, furore exstinguere volebant. Itaque quasi in eum qui nihil amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in straret, quod voluntate non necessitate mortalitatem et passibilitatem ferebat, non sustinuit ut praecipitaretur. Cum esset ducendus, teneri se patienter tolerabat. Cum autem esset praecipitandus, potenter per medium illorum transibat. Quando voluit tenebatur, et quando voluit non tenebatur. Quantum voluit et quando voluit naturam mortalitatis admisit. Quantum autem eam sustinere noluit, et quando noluit, eamdam a se potestate removit. Transiens, inquit,traxerit, cum ab eis teneretur ut transiens liber per medium illorum iret? Ergo fortitudo corporis sola in eo laudanda est, non virtus Deitatis? Non ita convenit, sed exhibuit se qualem voluit admittens ad se, ex eo quod sponte portabat quantum voluit. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
portabat. ⁊ ħ ip̃i indubitant̃ ꝓ fitemur
ceptam humanitatẽ. qr si mortalẽ fuis¬
se ñ credemꝰ : mortuũ negaremꝰ. huma¬
na gͦ nat᷑a in xͦ mortał fuit. s uolunta¬
⁊ debito lib̾a facta ẽ ut nicħ mortide¬
b̾et ꝓ eo ꝙ pecc̃i nicħ hab̾et. Sustinuit
tñ sponde mortalitatẽ qr mort̾e sustin̾e
uolebat. ꝙ si mortalitatẽ ñ sustinuis¬
set: mori om̃ino ñ potuisset. Sic ergo
sponte mortalitatẽ portauit quousq
mortem gustaret. ⁊ ita mortalitatẽ de¬
pon̾et. Quia gͦ uoluntate ñ necessitate
mortał fuit. ip̃iꝰ mortalitatis ꝓpͥctatẽ¬
.ẜ ꝙ rõ ⁊ ordo temꝑis postulabat. pꝰ¬
qmͣ eam ꝑ mortem totam exuer&e. aliq̃n
ex parte qñuoluit deposuit. ⁊ rursũ
ec̃t. qui si ꝓpoͣstate in qnͣtum uoluit
eam ñ hab̾et sustui̾e omnino ñ possẽt.
Legit᷑ in ȩugłio ꝙ dñs ihe xͦ cũ u̾bum¬
uitȩ p̃dicar&. ⁊ aduitam mortales
⁊ morituros ĩ uitaret. ⁊elantes hosteᷤ

Expanded text:
portabat, et hoc ipsi indubitanter profitemur ceptam humanitatem; quia si mortalem fuisse non crederemus, mortuum negaremus. Humana ergo natura in Christo mortalis fuit, sed voluntaet debito libera facta est, ut nihil morti deberet pro eo quod peccati nihil haberet. Sustinuit tamen sponte mortalitatem, quia mortem sustinere volebat; qui si mortalitatem non sustinuisset mori omnino non potuisset. Sic ergo sponte mortalitatem portavit, quousque mortem gustaret, et ita mortalitatem deponeret. Quia ergo voluntate non necessitate mortalis fuit, ipsius mortalitatis proprie et ordo temporis postulabat, priusquam eam per mortem totam exueret, aliquando ex parte quando voluit deposuit, et rursum esset, qui sic pro potestate inquantum voluit eam non habere, sustinere omnino non posset. Legititae praedicaret, et ad vitam mortales et morituros invitaret, zelantes hostes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent questionem. łgo in eiꝰmͦi sic̃
uin aliis ꝓfessus sum: diuina s etre¬
ta mag̃ ueneranda qm discutienda
censeo. Simplicitati fidi ħ suffi cere
puto. si dicimꝰ qr tale dedit quale uo¬
luit. ⁊ rursum quale dedit ip̃e noũ
Ido eñi tale dedit quale uoluit: qͥ a
omp̃s erat. ⁊ potunit omne ꝗ uoluit.
Ido aũ ip̃e quale dedit nouit. qr sa¬
pientia erat ⁊ ñ potuitgnprare
ꝙ fuit. ꝓp̃tea leiꝰ se questione absol¬
uit. ⁊ fortassis tucius in semetipso
subsistit. qui ñ dicit mortale dedit. ne
uideatur dic̾e ꝯtra sacramenti digni¬
tatẽ. neͤdicit unmortale dedit. ne eᷤ¬
utrum diffinire p̃sumamꝰ. qnͣuis
tñ alt̾m fuisse credamꝰ. Sic itaq ñ di¬
ꝙ alt̾m fuit. Qd̾ si alt̾m dicend̾ ÷: ego
absq p̃iudicio u̾itatis magis sensu
a d illuo accedo. ut illud impassibile

Expanded text:
tinent quaestionem. Ego in ejusmodi, sicut in aliis professus sum, divina secreta magis veneranda quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc sufficere puto, si dicimus quia tale dedit quale voluit; et rursum quale dedit, ipse novit. Ideo enim tale dedit quale voluit, quia omnipotens erat, et potuit omne quod voluit. Ideo autem ipse pientia erat; et non potuit ignorare quod fuit, propterea levius se quaestione absolvit, et fortassis tutius in semetipse subsistit, qui non dicit mortale dedit, ne videatur dicere contra sacramenti dignitatem, nec dicit immortale dedit, ne exisutrum definire praesumamus, quamvis tamen alterum fuisse credamus. Sic itaque non diquod alterum fuit. Quod si alterum dicendum est ergo absque praejudicio veritatis magis sensu ad illud accedo, ut illud impassibile
Abbreviated transcription (Latin):
bona cum p̃scĩa maloꝵ potuisset. neq c̃
p̃scĩa bonoꝵ mala futura timuisset ꝓꝑh
ceptum accepisse. s eoꝵ q̃ futura erant p̃¬
scĩam ñ huisse: ũlib̾um ad utramq par¬

Expanded text:
rare cum praescientia malorum potuisset, neque cum praescientia bonorum mala ventura timuisset. Proaeceptum accepisse; sed eorum quae futura erant praescientiam non habuisse, ut liberum ad utramque par
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ iurtutis. ꝓpt̾ea sp̃c datꝰ ÷ in ig
ne: ĩi lum̃ hab̾et ⁊ flãmam. Lum̃ ad
cognitionẽ. flãmam ad dilectionem.
Porro sic̃ spc̃ hominis mediante capi¬
te ad membra uiuificanda descendit:
unum: membra multa. & ꝯstat unũ
corpꝰ ex capite ⁊ membris. ⁊ inuno cor¬
in capite ÷ participatio inm̃bris. Si

Expanded text:
amorem virtutis. Propterea Spiritus in igamorem virtutis. Propterea Spiritus in ig ut lumen haberet, et flammam; lumen ad cognitionem, flammam ad dilectionem. Porro sicut spiritus hominis mediante capite ad membra vivificanda descendit sunum, membra multa, et constat unum corpus ex capite et membris et in uno corin capite
Abbreviated transcription (Latin):
doc̾e potint. infirmitatẽ adiuuare ñ
potuit. Duo ħ mala in homine suer̃t.
i ex his mala cet̾a hominis ꝯiã ꝓcesser̃.
Nnum fuit ignorantia. aliud ꝯcupiscen¬
tia. Ignorantia boni: ꝯcupiscentia mali.
bum suũ dimissꝰ : totꝰ sͥ: ne forte grã
suꝑfluã iudicaret. si pͥꝰ infirmitatis suȩ
defectum ñ agnosce̾t. Positũ  gͦ tempꝰ
naturał legis. ũ nata᷑ ꝑ se oꝑaret᷑. ñ
quꝑse qͥcquã posset: s u non posse
te. Hata : lex scͥpta ũ ignorantĩa illu¬
minaret. s infirmitatẽ ñ corroboraree:
ut in ea parte homo qͣ defectũ suum
agnouit uiuaret᷑. Ibi aũt ꝑ se stare pu¬
tauit: relinqueret᷑. accepta gͦ scientia
u̾itatis ꝑ legem conari cepit uꝑfic̾et.
S p̃ssus ꝯcupiscentia qr gr̃am adu¬
utãtẽ ñ hũit ab oꝑe uirtutis defecit.
q̃ ⁊ illuminaret cȩcum.⁊ sanaret in¬
firmum. Illuminaret ignorantiã: re¬
frigesc̾et ꝯ cupiscentiã. Illuminaret
ad cognitionẽ u̾itatis. Inflãmaret ad

Expanded text:
docere potuit infirmitatem, adjuvare non potuit. Duo hic mala in homine fuerunt, et ex his caetera mala hominis omnia processerunt. Unum fuit ignorantia, alterum concupiscentia; ignorantia boni, concupiscentia mali. bum suum, dimissus est totus sibi: ne forte gratiam superfluam judicaret; si prius infirmitatis suae defectum non agnosceret. Positum est ergo tempus naturalis legis ut natura per se opese quidquam posset, sed ut se non posse te. Data est lex scripta ut ignorantiam illuminaret, sed infirmitatem non corroboraret ut in ea parte homo qua defectum suum agnovit juvaretur. Ubi autem per se stare putavit, relinqueretur. Accepta ergo scientia veritatis per legem conari coepit ut perficeret sed pressus concupiscentia quia gratiam adjuvantem non habuit, ab opere virtutis defecit. quae illuminaret caecum, et sanaret infirmum; illuminaret ignorantiam, refrigeraret concupiscentiam; illuminaret ad cognitionem veritatis; inflammaret ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ id ꝙ solus ht̃. Soli enim ocłi uidñt.
lant. ⁊ non sͥ tñ solummꝰ ambulant s
toti corꝑi. & adhunc modũ unũ ꝗꝙ
toris. ⁊ distͥbutoris sapientissimi sin¬
gła sint oium: ⁊ omĩa singłoꝵ. Qsqͣs

Expanded text:
d solus habet. Soli enim oculi vident, lant, et non sibi tamen solummodo ambulant, sed toti corpori, et ad hunc modum unumquodque toris et distributoris sapientissimi singula sint omnium et omnia singulorum. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. ⁊ ea quȩ ad partẽ di spectant.
cui statutũ : decimis ⁊ oblationib q̃
do offerunt᷑ sustentari. Laicis gͦdͥa¬
nis fidelib. tr̃ena posside ꝯceditur.
mutuntur: quẽ admod̾ olim in illo
poło pͥore. cet̾ȩ tͥb quȩ qłpum laicorũ
p̃ferebant. portiones in ħeditate ac¬
ceꝑunt. s ola tͥb leui quȩ cdericos fi¬
gurabat. decimis ⁊ oblationibꝰ ⁊ sacͥ¬
ficiors uictimis pacebatur¬

Expanded text:
um, et ea quae ad Dei partem spectant. Cui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur, sustentari. Laicis Christianis fidelibus terrena possidere conceditur, mittuntur, quemadmodum olim in illo populo priore caeterae turbae, quae typum laicorum praeferebant, portiones in haereditate acceperunt, sola tribus Levi, quae clericos figurabat decimis et oblationibus et sacrificiorum victimis pascebatur
Abbreviated transcription (Latin):
duos ordines ꝯplectit᷑: cderi¬
cõs ⁊ laicos. quasi duo latera corꝑi ᷤ
uniꝰ. Quasi enim ad sinistram st̃ laici.
qui uitȩ p̃sentis necessitatqͣseruiuis.
slonita dico ad sinistram. quẽ ad mod̾
illi ad sinistram statuent᷑: quib dicet᷑.
Ite maledicti in ignẽ et̃num. Ab sit
a me u̾ bonos laicos ibi statuere p̃
runt siue laici siue clerici ibi eruis.
Non gͦ ad sinistrã illam laicos. xͥang¬

Expanded text:
duos ordines complectitur, laicos et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitate serviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: « Ite, maledicti, in ignem aeternum . » Absit a me ut bonos laicos ibi statuere prarunt, sive laici sive clerici, ibi erunt. Non ergo ad illam sinistram laicos
Abbreviated transcription (Latin):
.xͥ. In corꝑe uno sp̃s unus. Nicħ in
corꝑe mortuum. Nicħ extra corpiᷤ
uiuum. ꝑfid̾e. m̃bra efficim᷑. ꝑ dile-¬
ctionem. inuificam᷑. ꝑfidẽ. accipimꝰ
unionem. P caritatẽ: accipimꝰ uiuifica¬
tionem. In sacͤmento aũ. ꝑbaptłmum

Expanded text:
. In corpore uno spiritus unus. Nihil in corpore mortuum, nihil extra corpus vivum. Per fidem membra efficimur, per dilectionem vivificamur. Per fidem accipimus unionem; per charitatem accipimus vivificationem. In
Abbreviated transcription (Latin):
Niqui ad aliquis ardebunt .s. ut iusti õs
⁊ in dño uideant gaudia quȩ ꝑcipiunt ⁊
in ilł respiciant supplicia quȩ euaserunt :
quatinus tantomagis in ģĩnum diuina
num mala puniri ꝯspiciunt. quȩ eiꝰ ad¬

Expanded text:
usti omnes et in Domino videant gaudia quae percipiunt, et in illis respiciant supplicia quae evaserunt, quatenus tanto magis in aeternum divina num mala puniri conspiciunt, quae ejus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cum eos hñtes corpora in aliquo corꝑali
loco ẽẽ necesse sit: Possumꝰ responłe futu¬
tos eos ẽẽ in suꝑiorib partib quo ita ñ
ascendit flãma illiꝰ incendii quẽadmodũ
nec unda diluuii. Talia quippe illis ine¬
tunt corꝑa. ut illicsint uͥ ẽẽ uolueritt
S nec ignem ꝯflagͦtionis illiꝰ ꝑtunescẽt
imin ortales atq incortuptibiles facti. sic̃
uroꝵ tͥumeoꝵ corruptibilia corꝑa atq
mortalia in canuno ardenti illesa uiu̾e
potuerunt. Capit xuiii. libri.¬

Expanded text:
cum eos habentes corpora in aliquo corporali cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibilvirorum trium corruptibilia corpora atque mortalia in camino ardenti illaesa vivere potuerunt . » CAPUT L. De r
Abbreviated transcription (Latin):
Ium ual̾e sint occulta duuna
iudicia cur in hac uita nunñꝗͣ
bonis male sit. in alis bene: tc̃ occuatnora
sunt cumꝰ bonis ħ bene ẽ .⁊ malis male.
dep̃ henditur: qr ⁊ boni si qua deliquerunt
unt ut ad sola inposterum tormenta ꝑtͣ¬
hantur. Uñsardenti diuiti inferno dr̃. Ne¬
mento fili. qi accepisti bona inuita tua ⁊
lazarꝰ similit̾ mala. At cum bonis ħbñ
ẽ ⁊ malis male: inc̾tum ualde fit utrum
bom iccͥco bona accipiant. ut ꝓuocati ad
piant. ut ap̃miis uitȩ p̃sentis subse q̃ntis
in anescant.⁊ utrum malos iccͥco adu̾sa
feriant ut ab ȩĩnis suppliciis defendant.
an hic eoꝵ pena incipiat. ut qñq ꝯplenda
adultima gehennȩ tormenta ꝑducat:
tormenta sequentia incipit:aut tormenta
sequentia flagelł p̃sentib extinguit. Augꝰ¬
Uerat forsan aliquis sipꝰ factum uidi¬
çium iste mundꝰ ardebit. añqũa ꝓ
illo cȩlum nouum ⁊ tr̃a noua reꝑantur
eo ip̃o tempore ꝯflagrationis eiꝰ uerunt sc̃i.

Expanded text:
um valde occulta sint divina judicia cur in hac vita nonnunquam bonis male sit, et malis bene, tunc occultiora sunt cum et bonis hic bene est, et malis male. deprehenditur quod et boni si qua deliquerunt unt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti diviti in inferno dicitur. Memento, fili, quia accepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde fit utrum bona idcirco boni accipiant, ut provocati ad piant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant. Et utrum malos idcirco adversa feriant, et ut ab aeternis suppliciis defendant, an hic eorum poena incipiat, ut quandoque complenda ad ultima gehennae tormenta perducat. tormenta sequentia incipit, aut tormenta sequentia flagellis praesentibus exstinguit. Quaerat forsan aliquis si post factum judicium iste mundus ardebit, antequam pro illo coelum novum et terra nova reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpti non sunt in libro uite. ⁊ in ȩt̃num
ignem missis. qui ignis cuius mͦi ⁊ in qua
mundi ł rerum parte futurꝰ sit. hominum
danorum ignium ꝯflagratione p̃t̾ibit. sic̃
factum ẽ mundanatum aquarũ inunda¬
tione diluiuũ. Illa itaq ut diti ꝯslagratione
mundana elementoꝵ corruptibiliũ qͣlita¬
tes quȩ corꝑib nr̃is corruptibilib ꝯgiue¬
bant ardendo penitꝰ int̾ibunt. atq sub̃a

Expanded text:
scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem danorum ignium conflagratione praeteribit. Sic factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa, ut dixi, conflagratione, mundanae al., mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. 31. LA
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant seriure cog̾etur. ꝓpt̃ ħ inuisibilia
quasi u̾a bñ seruienti pꝰ m̃itum ꝓmittuis.
Ista aũ quasi modica ⁊ tͣnsitoria gtis inter
m̾endum adicͥunt᷑. Ista int̾im ad solatium.
illa pꝰea ad gaudium. Ista sustentationẽ.
Illa ad głificationẽ. Sine ilł ñ pot̃ hõ be¬
atificari inpat̾ͥa: sine istis ñ pot̃ sustnͣtari
inuita. Ppt̃ ꝙ ⁊ tał factus ẽ homo uͥ int̾um
ñc ad tempꝰ istis indige̾t. qͣtinꝰ ꝑista indigen
ħ aut̃ bonum illi fint. ꝙ ip̃e sͥ sufficiens
ñ fuit. Magna quippe dignitas humanȩ
ꝯditionis ꝙ tał facta ẽ. uͥ nullum eibonũ p̃¬
ter summũ suffic̾et. Et rursum magna
lib̾tas. ꝙ in tm̃ arbitrio suo dimissa ẽ. ut
ad ipm bonum suum cogi ñ possit. qͣtinꝰ
sua uoluntate ad illud iret: ꝙ sola dilecti¬
one posside deb̾et. Ut gͦ int̾ioris uitȩ bo¬
num q̃rere addiᷤcet: ext̾ior uita eiꝰ tał fac¬

Expanded text:
fuerant, servire cogeretur. Propter hoc invisibilia quasi vera bene servienti post meritum promittuntur; ista autem quasi modica et transitoria gratis inter merendum adjiciuntur. Ista interim ad solatium, illa postea ad gaudium; ista ad sustentationem, illa ad glorificationem. Sine illis non potest homo beatificari in patria, sine istis non potest sustentari in via. Propter quod talis factus est homo ut interim nunc ad tempus istisHoc autem bonum illi fuit, quod ipse sibi sufficiens non fuit. Magna quippe dignitas humanae conditionis, quod talis facta est, ut nullum ei bonum praeter summum sufficeret. Et rursum magna libertas, quod interim arbitrio suo dimissa est ut ad ipsum bonum summum cogi non possit, quatenus sola voluntate ad illud iret, quod sola dilectione possidere deberet. Ut ergo interioris vitae bonum quaerere addisceret; exterior vita e
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile alt̾um inuisibilẽ. Ui num tͣnsitoriũ¬
in suo gen̾e ꝑfectum. Unum carni. alt̾uor
spui: ũ in uno sensus carnis ad iocũditatẽ
fou̾etur. in alt̾o sensus mentis ad felicitatẽ
repleretur. Carni uisibilia: spĩ inuisibi¬
lia. C arni ad solatium: spũi ad gaudium.
Exhis bonis unum dedit. alt̾m ꝓmisit.
Nnum ũ gͣtis possidetur: alt̾um ũ ꝑ m̾itum
quereretur. Qd insibile erat bonum: gt̃is ded̾
Qd̾ aũ iniusibile erat. tn̾ito q̃rendũ ꝓposuit.
ũ ex dono gratuito haretur. ⁊ excellentia ꝓ¬
missionis: ⁊ fides ꝓm̾itentis. Si enim tale ⁊¬
si tanta bonitas illi merat uͥ nicħ m̾itis tam¬
multa daret. quomͦ malicia ineẽ ei pot̾it.
i seͥuientes non remuñet: A dħ spectabat
ꝙ. uisibilia omnia gͣtis clata sunt homini.
Non remuneraretur in his ilam data fuerãt
facti seruitio indig̾et. s ũ ip̃e homo u̾a
bona m̾ito ad quisita: głiosuis possidet.
Et qr plꝰ erat summe bonitati ⁊ m̾itũ dare¬

Expanded text:
le, alterum spirituale; unum transitoriumin suo genere perfectum; unum carni, alterum spiritui, ut in uno sensus carnis ad jucunditatem foveretur, in altero sensus mentis ad felicitatem repleretur. Carni visibilia, spiritui invisibilia; carni ad solatium, spiritui ad gaudium. Ex his bonis unum dedit, alterum promisit. Unum ut gratis possideretur, alterum per meritum quaereretur. Quod visibile erat bonum gratis dedit; quod autem invisibile erat merito quaerendum proposuit, ut ex dono gratuito probaretur et excellentia promissionis et fides si tanta bonitas illi inerat, ut nihil mmulta daret, quomodo malitia ei inesse poterit ut servientes non remuneraret? Ad hoc spectabat quod visibilia omnia gratis data sunt homini; Non remuneraretur in his quae jam data fuerant facti servitio indigeret, sed ut ipse homo vera bona merito acquisita gloriosius possideret. Et quia plus erat summ
Abbreviated transcription (Latin):
olim in diluuio p̃cessit. ũ in fi¬
gura saluandoꝵ octo ammȩ ꝑlignũ
saluatȩ sunt. Similrͣ unmari rubͦ.
uͥ qua baptismũ⁊ tubor sanguinẽ
p̃ferebat. Similr̃ ĩ aqua asꝑsianis cui
cinis rufȩ uitulȩ miscebat᷑. q̃ carnem
xͥ figurabat. q̃ femineo sexũ de signa¬
Is confirmatione. s confirmatione:

Expanded text:
 ubi in figura salvandorum octo animae per lignum salvatae sunt. Similiter et in mari Rubro, ubi aqua baptismum, et rubor sanguinem praeferebat. Similiter in aqua aspersionis cui cinis rufae vitulae miscebatur, quae carnem Christi figurabat, quae feminino sexu designa CONFIRMATIONE.
Abbreviated transcription (Latin):
De u̾bo intrinseco ⁊extrinseco.
am sic̃ sapĩa hominis ñuidet᷑ nͥ
ab ipõ homine donec exeat ⁊ ma¬
nifestetur ꝑu̾bum: ita sap̃ia di inuisi¬
bił fuit. ⁊ ñ potuit ꝯgnosci nͥ ab ip̃o solo cꝰ
erat. donec manifestata ẽ opꝰ suũ. sẜ erat
ip̃a sapĩa u̾bum. s qͣsi u̾bũ intͥnsecum
⁊ absconditũ. Qd omnino sciri ñ posset.
nͥ ꝑu̾bum ęxtͥnsetũ manifestaret᷑. ꝙͣ admo¬
dum ⁊ cogitatio hõĩs qͣsi intͥnsecũ u̾bũ
illiꝰ ẽ qd̾ latet. ⁊ absconditũ ẽ donec reue¬
letur ꝑ ꝓlationẽ oris. ⁊ ẽ ip̃a ꝓlatio uociᷤᷤ

Expanded text:
De verbo extrinseco et intrinseco. Nam sicut sapientia hominis non videtur nisi ab ipso homine donec exeat et manifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino sciri non posset nisi per verbum extrinsecum manifestaretur; quemadmodum cogitatio hominis quasi intrinsecum verbum illius est quod latet et absconditum est donec reveletur per prolation
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ apib ꝓpriis quȩ gͣerunt arbitrio
uolundatis. Nescimꝰ eñ quo uidicio dei
bonis ille. sit pauꝑ. malus illẽsit diues.¬
Iste gaudeat. quẽ ꝓsuis ꝑditis morib cru¬
cio non solum mnultus uerum ⁊̃ dẽpnatꝰ.
innocens. aut unquitate uidicis p̃ssus.
aut falsis obrutꝰ testimoniis. egtrario sce¬
lestꝰ adu̾sariꝰ eiꝰ non solũ impunitꝰ uerũ ⁊̃
iundicatꝰ ĩsultet. Impiꝰ optune ualeat. piꝰ
languorib tabescat. Latͦcinent᷑ sanissi¬
mi iuuenes. ⁊ qui nec u̾bo quẽqm ledẽ
potuerunt. diu̾sa u̾boꝵ at̾citate asflig̃at᷑
Infantes utiles reb humanis in matura
morte rapiantur: ⁊ qui uidr nec nasci
debusse. diuitissime insuꝑuiuat. Plenꝰ
cͥminib sublimet᷑ honorib. ⁊ hominem
sine quȩrela tenebre ignobilitatis absꝰ

Expanded text:
 propriis quae gerunt arbitrio voluntatis. Nescimus enim quo judicio Dei bonus ille sit pauper; malus ille sit diiste gaudeat, quem pro suis perditis moribus crucio non solum inultus, verum etiam damnatus innocens, aut iniquitate judicis pressus, aut falsis obrutus testimoniis; e contrario scelestus adversarius ejus non solum impunitus, verum etiam vindicatus insultet: impius optime valeat, pius languore tabescat; latrocinentur sanissimi iuuenes, et qui nec uerbo quemquam laedere potuerunt, diuersa morborum atrocitate adfligantur infantes; utilis rebus humanis inmatura morte rapiatur, et qui uidetur nec nasci debuisse, diutissime insuper uiuat; plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querella tenebrae ignobilitatis abs