comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et nomina fortium dauid. sedens in cathedra
sapientissimꝰ pͥnceps int̾ tres. ipse est qͣfi
tenerrimꝰ ligni uermiculꝰ qͥ octingentos int̾¬
fecit impetu uno. Quod dicitur de sapien¬
tissimo pͥncipe fortium dauid euiꝯ qͥdem nomen
in libro regum tacetur. at uͦ in libro paralipome¬
non iesbaam nominat᷑. & fuisse filiꝰ achamoni
cõmemiorat᷑. ipse est qͣsi tenerrimꝰ ligni uermicłs.
uirtus simul in hoc bellica & modesta uiri de¬
signatur eiuilitas. quia uidelicet sicut uermi¬
culꝰ ligni tener quidẽ & fragilis toto suo corꝑe
nec ñ ce ꝑ modicꝰ apparet. nichilominꝰ tamen
fortissimum ligni robur exedens consumit. &
scabrosum & cariosum reddit. unde & a teren¬
do ligua teredonis nom̃ habet. sic ille affabilis
om̃ib domi & quietus atq humilis uidebatur.
at incertamine publico robustum se atq intole¬
rabilem hostib ex hibebat. S hunc pͥncipem he¬
breus ipsum suspicatur esse dauid. Ecce

Expanded text:
ec nomina fortium David sedens in cathedra sapientissimus princeps inter tres: ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus, qui octingentos interfecit impetu uno. » Quod ditissimo principe fortium David, cujus quidem nomen in Regum libro tacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumiscabrosum et cariosum reddit. Unde et a terendo ligna teredonis nomen habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus atque humilis videbatur: at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat. Sed hunc principem Hebraeus ipsum suspicatur esse David. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tes. fluuius mesopotanie. in paradiso oriens.
Porro salustiꝰ auctor certissimꝰ asserit tã tẏgris
ꝙͣ enfratis in armenia fontes demonstrari.
Ex qͦ animaduertimꝰ alit̾ de paradiso & de
fluminib eiꝰ intelligendũ. Ellesar. ciuitas
regis arioch. Effrata. regio bethleem. eiuitas
od̾. in qua natꝰ ẽ xp̃s. Est aut̃ intͥbu iuda. licet
pleriq male estiment in tͥbu beniamin. iuxta
uiã ubi sepulta ẽ rachel.ͦ. ab ierłm miliario.¬

Expanded text:
tes, fluvius Mesopotamiae, in paradiso oriens. tes, fluvius Mesopotamiae, in paradiso oriens. Porro Sallustius auctor certissimus asserit tam Tigris quam Euphratis in Armenia fontes demonstrari. Ex quo animadvertimus aliter de paradiso et fluminibus ejus intelligendum. Ellasar, civitas regis Arioch. Ephratha, regio Bethleem civitatis David, in qua natus est Christus. Est autem in tribu Juda  licet plerique male aestiment in tribu Benjamin, juxta viam ubi sepulta est Rachel quinto milliario
Abbreviated transcription (Latin):
ibon. de q̃ sup̃diximꝰ. Cuis memunit
ysaias inuisione contͣ moab. Deseth. qd̃
aquila tͣnstulit parientẽ. simmachꝰ murũ.
Dodanim. de qͥ ysaias in uisione scͥbit arabiȩ.
Est aut̃ iuxta areopolim. Daro. huiꝰ meminit
lis. ciuitas egypti. sic̃ scribit iecechiel. Dadan.
in regione cedar. de qͣ scribit ieremias. Debla¬
taim. int̾ra moab sic̃ scribit ieremias. Bedan.
in regione idumea. suꝑ q̃ scribit ieremias.
Est aut̃ in .ii. miliario a metallo feno ꝯt̃ aqͥlonem.
Est aut̃ regio ad orientẽ uergens quã circuit
de paradiso phison egrediens. quẽ nr̃i mutato
nomine gangen uocant. S: & unꝰ de minorib
noe enila dictus ẽ. quẽ iosephꝰ refert cũ fr̃ibus
suis a flumine cephenȩ & regione indiȩ. usq
ad eũ locũ qͥ appellat᷑ ieriȩ possedisse. S & isma¬
hel in solitudine eiula habitasse scribit᷑. qũa
scã scriptura ait ẽẽ in deserto sur. contͣ faciẽ
egipti. & tendere usq ad t̾rã assyrioꝵ. Fufra¬

Expanded text:
ibon, de qua supra diximus, cujus meminit Isaias in visione contra Moab. Deseth, quod Aquila transtulit, parietem: Symmachus, murum. Dodanim, de qua Isaias in visione scribit Arabiae. Est autem juxta Areopolim. Darom, hujus meminilis civitas Aegypti, sicut scribit Ezechiel. Dadan, in regione Cedar, de qua scribit Jeremias. Deblataim, in terra Moab, sicut scribit Jeremias. Dedan, in regione Idumaea, super qua scribit Jeremias. Est autem in quarto milliario a Metallofeno contra aquilonem. Est autem regio ad Orientem vergens, quam circumit de paradiso Phison egrediens: quem nostri, mutato nomine, Gangen vocant. Sed et unus de minoribus Noe, Evila dictus est, quem Josephus refert cum fratribus suis a flumine Cephene et regione Indiae, usque ad eum locum qui appellatur Hieria, possedisse. Sed et Ismael in solitudine Evila habitasse scribitur: quam ait sancta Scriptura esse in deserto Sur contra faciem Aegypti, et tendere usque ad terram Assyriorum. 202 Euphra
Abbreviated transcription (Latin):
horeb. mons dĩ in regione madian. iuxta
montẽ sẏna suꝑ arabiam indeserto. eui iun¬
gitur mons & desertũ sarracenoꝵ qđ uocatur
faran. Michi aut̃ uidet᷑ qđ duplici nomine idẽ
ubi ẽ iudeȩ t̾minꝰ. in tͥbu neptalim. s &
oppidũ qd in honorẽ postea tyberii cȩsaris he¬
rodes rex iudeȩ instauratũ appellauit tyberia¬
intribu iuda. & in finib heliȩ uilla ꝑgrandis.
Chsil. in tͥbu uda. Chabon. in tͥbu iuda. Chilon¬
unde nabal carmelꝰ fuit. de q & supͣdictũ est.

Expanded text:
horeb mons Dei in regione Madian juxta montem Sina super Arabiam in deserto, cui jungitur mons et desertum Sarracenerum, quod vocant Faran. Mihi videtur, quod duplici nomine idem ubi est Judaeae terminus in tribu Nephthalim. Sed et oppidum quod in honorem postea Tiberii Caesaris, Herodes rex Judaeae instauratum appellavit Tyberiain tribu Juda, et in finibus Aeliae villa praegrandis. Chisil, in tribu Juda. Chabon. in tribu Juda. 1unde Nabal Charmelius fuit, de qua et supra dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ducit in effrata .i. uethleem. ubi cum ra
chel beniamin peꝑisset. occubuit. Suꝑ hoc
u̾bo qͥd nobis uideat᷑ in libris hebraicarum
q̃stionũ diximꝰ. Chasbi. ubi geminos iude
filios thaniar ȩdidit. Ostendit᷑ aut̃ nc̃ locus¬
desertus iuxta ad ollam. in finib eleuteropolos.

Expanded text:
quae ducit in Ephrata, id est Bethleem: ubi Rachel cum Benjamin peperisset, occubuit. Super hoc verbo quid nobis videatur, in libris Hebraicarum Quaestionum diximus. Chazbi, ubi geminos Judae filios Thadesertus juxta Adollam in finibus Eleutheropoleos.
Abbreviated transcription (Latin):
chalanne. ubi turris ȩdificata ẽ. Chalac. urbs
assyrioꝵ. quã ȩdificauit assur. egrediens de
terra sennaar. Carran. ciuitas mesopotamiȩ
tͣns edessam. q̃ usq hodie charra dr̃. ubi roma¬
nus exercitꝰ ẽ cesus. & crassꝰ dux captꝰ. Chebron.

Expanded text:
Chalanne, ubi turris aedificata. Chalach, urbs Assyriorum, quam aedificavit Assur egrediens de terra Sennaar. Charran, civitas Mesopotamiae trans Edessam, quae usque hodie Charra dicitur ubi Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Chebron,
Abbreviated transcription (Latin):
sione arabiȩ huiꝰ uocabuli recordant᷑. Est autem
regio in heremo sarracenoꝵ a filio ismahelis ce
apharnaũ. iuxta stagnũ
genesareth. usq hodie oppidũ in galilea
gentiũ. sitũ infinib eabulon ⁊ neꝑtalim.
ucusq ꝑ .c. litt̾am. id ÷ grecũ kappa legere
debenius. ex in ꝑ elem̃tũ chi. qđ aspirationẽ
in se continet. & a latinis minime habet᷑ seri¬
bendũ parit̃ ac legendũ.

Expanded text:
sione Arabiae, hujus vocabuli recordantur. Est autem regio in eremo Saracenorum, a filio Ismaelis CedCapharnaum, juxta stagnum Gennezar: usque hodie oppidum in Galilaea gentium situm, in finibus Zabulon et Nephthalim. Hucusque per C litteram, id est Graecum KAPPA legere debemus: exinde per elementum CHI, quod aspirationem in se continet, et a Latinis minime habetur, scribendum pariter ac legendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ethrom. in tͥbu ⁊ abulon. in qͣ pristini ꝑ¬
mansere cultores. Carcar. ubi erant re¬
beȩ. & salmana qͦs int̾fecit gedeon. & ẽ usq
hodie castellũ cognom̃to carcaria. uniꝰ diei
itinere ab urbe distans.Camon. ciuitas iamr.
in qua & sepultus est iair. cũ pͥmũ iudicasset
isrł. Appellat᷑ aut̃ hodieq uicus cimona in
c̃apo latissimo. s milib a legione ad septen¬
trionałe plagã ꝑgentib ꝑtolomaiłe. Cison.
torrens uixta montẽ thabor. ubi contͣ sisaram
dimicatũ est. Cademi. torrens uixta quẽ deb¬
bora uellũ gessit. Coelas. tytanoꝵ. id÷ uallis
gigantiũ. aduersus qͦs p̃liatꝰ ẽ dauid. Clauto¬
Carmelꝰ. ubi nabal qͦndam carmeliꝯ
chebron. uergens ad orientałe plagã ubi & ro
in finib egypti. ad quẽ locũ rex assirioꝵ tnͣs¬
tulit damascenos. Coa. quȩ ẽ iuxta egyptum.
Carcedon. id ẽ cartago. cuiꝰ ysaias & ie rechi¬
el in uisione tyri recordant᷑. ꝓ qua in hebrai¬

Expanded text:
ethron, in tribu Zabulon, in qua pristini remansere cultores. Carcar, ubi filii erant Zebee et Salmana, quos interfecit Gedeon: et est usque hodie castellum cognomento Carcaria, unius diei itinere ab urbe Petra distans. Camon, civitas Jair, in qua et sepultus est, cum primum judicassetIsrael. Appellatur autem hodieque vicus Cimona, in campo latissimo sex millibus a Legione ad septentrionalem plagam pergentibus Ptolemaidem. Cison, torrens, juxta montem Thabor: ubi contra Sisaram dimicatum est. Cadomi, torrens, juxta quem Debbora bellum gessit. Coelas Titanorum id est vallis Gigantum, adversus quos praeliatus est David. ClauthCarmelus, ubi Nabal quondam CarmeliusChebron, vergens ad orientalem plagam, ubi et in finibus Aegypti, ad quem locum rex Assyriorum transtulit Damascenos. 190 Coa, quae est juxta Aegyptum. Carchedon, id est Carthago: cujus Isaias et Ezechiel in visione Tyri recordantur: pro quo in Hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
abner. De qua stirpe descendit hic adolescens
ab ner: Dixitq abner. Uiuit anima tua rex si
noui. Scd̾m illud locutionis genꝰ hoc dic̃
dõ & regi. Ac si diceret : ñ uiuat anima
tua rex si noui. Alit̃. Uideã mortẽ tuã si noui.
Seu etiã ut qͥdam uolunt. si. positũ est pro ñ.
aduerbio. ut est illud psalmistȩ. si introibuis
in requiem meã. id est ñ introibunt. Si noui
dicit: ac si diceret ñ noui. Utit᷑ enĩ modo iu¬
randi ꝑ uitã regis. & affirmat se ñ nosse un¬
de sit clauid. Hoc etiã mͦ usus est ioseph. qͣn¬
do ait fr̃ib suis: ꝑ salutẽ pharaonis ñ egre¬
diemini hinc. donec ueniat fr̃ ur minmꝰ.
tetigimꝰ. nc̃ figuras sp̃ualiũ rerũ subiun¬
gamus. Ait eñĩ sacra descriptio.
ongregantes uͦ philistiim agmina. & reliqͣ.¬

Expanded text:
ae: « De qua stirpe descendit hic adolescens, Abner? Dixitque Abner: Vivat anima tua, rex, si novi. » Secundum illud locutionis genus hoc dictoth Deo et regi . » Ac si diceret: Non vivat anima tua, rex, si novi; aut: Videam mortem tuam, si novi.Seu etiam, ut quidam volunt, si positum est pro non adverbio, ut est illud Psalmistae: « Si introibunt in requiem meam. » Id est non introibunt. Si novi dicit acsi diceret, non novi. Utitur enim modo jurandi per vitam regis, et affirmat se non nosse unde sit David. Hoc etiam modo usus est Joseph, quando ait fratribus suis: « Per salutem Pharaonis, non regrediemini hinc, donec veniat frater vester tetigimus, nunc figuras spiritalium rerum subjungamus. Ait enim sacra descriptio: « Congregantes vero Philistim agmina,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scͥptũ est de saul. qui uiuũ seruauerat
regẽ amalech. Quomꝰ enĩ qͥsq iustꝰ mauebit:
si adhuc aliquid peccati in semetipso serua¬
uerit sic̃ saule At uͦ scĩ infigura samuhelis
ita seuiunt suꝑ hostes suos. idest suꝑ uicia
peccatoꝵ: ut ñ ꝑmittant relinqui aliquod
peccatũ impunitum.
e: qͥ dũ sciret saul peccasse. ex affectu benigni¬
tatis iugebat eũ. Sic etiã lugebat paubꝰ illo̾¬
qͥ post fornicationẽ & immundiciã ñ egeruis¬

Expanded text:
sicut scriptum est de Saul, qui vivum servaverat sicut scriptum est de Saul, qui vivum servaverat regem Amalec. Quomodo enim quisque justus manebit, si adhuc aliquid peccati in semetipso servaverit sicut Saul? At vero sancti, in figura Samuelis ita saeviunt super hostes suos, id est super vitia peccatorum, ut non permittant relinqui aliquod peccatum impunitum. est, qui dum sciret Saul peccasse, ex affectu benignitatis lugebat cum. Sic etiam Paulus lugebat illoqui post fornicationem et immunditiam n
Abbreviated transcription (Latin):
net. Nonẽ aut̃ ds: quẽ ñ pęnitet sic̃ homiuẽ.
u bi enĩ legit᷑ qd̃ pęniteat eũ: mutatio rerum
intelligitur. ĩmutabili p̾scientia manente di.¬
uina. Ubi gͦ ñ pęnitere dicit᷑: ñ mutare intel¬
ligit᷑. Prorsus insolubilem uidemꝰ ꝑ hȩc u̾ba
ꝓlatã diuinitꝰ fuisse sententiã: de ista diui¬
sione ppłi isrł & om̃ino ꝑpetua. Quicũq tnͣse
A dducite ad me agag regẽ amalech. Et oblatꝰ ẽ
ei. In frusta Qlcidit samubel agag corã dño ĩ
galgalis. Quando legunt qͥdam in scͥpturiᷤ.
qd̾ scĩ nulli hostiũ parcunt. efficiunt᷑ crude¬
les. & humanũ sanguinẽ sitientes: dicunt
qͥa & iusti ita ꝑcuisserunt hostes ut ñ relin¬
queret᷑ ab his qͥ saluus fieret: & ñ intelligunt
in his u̾bis adumbrari mẏsteria᷑ ⁊ hoc magis
nob̾ indicari. ut pugnantes aduersꝰ uicia
nullũ penitͦ relinquere debeamꝰ. s om̃ĩa in¬
t̾imere : ne si peꝑcerimꝰ reputet᷑ nob̾ in culpã:

Expanded text:
et, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur, inmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellegitur. Prorsus insolubilem uidemus per haec uerba prolatam diuinitus fuisse sententiam de ista diuisione populi Israel et omnino perpetuam. Quicumque Adducite ad me Agag regem Amalec. Et oblatus est ei. Et in frusta concidit Samuel Agag coram Domino in Galgalis. » Quando legitur quidem in Scripturis, quod sancti nulli hostium parcunt, efficiunt ut humanum sanguinem sitientes dicuntur, quia et justi ita percusserunt hostes, ut non relinqueretur ab his qui salvus fieret. Et non intelligunt sub his verbis adumbrari mysteria, et hoc magis nobis indicari, quod impugnantes adversus vitia, nullum penitus relinquere debeamus, sed omnia interimere, ne si pepercerimus, reputetur nobis in culpam,
Abbreviated transcription (Latin):
am demonstrabant. ꝑ quȩ humanũ genꝰ de¬
bellando. gͣui pondere peccatoꝵ dep̃sserat. Quȩ
sicut psalmigrafus canit. cõbussit. & ad nichi¬
polente io est triũ modioꝵ mensurã fr̃ib suis
tradidit. mẏsteriũ sc̃ȩ tͥnitatis cunctis cre¬
dentib cõmendauit. Uauid decẽ formellas casei
ꝑsonã diaboli gestabat. qͥ de altitudine ĩ¬
suꝑbiȩ suȩ se iactans. ꝑ omne tẽpꝰ qd̃ ante
aduentũ saluatoris decursũ est. aduersꝰ po¬
pulũ dĩ dimicans in ima huiꝰ mundi uelut
in ualle a nullo poterat suꝑari. Eliab fr̃ dauid
maior qͥ int̾pretatur ds̃ m̃s pat̾. typũ gestasse
iudȩoꝵ ñ dubiũ est. qͥ licet falsa opinone se

Expanded text:
am demonstrabant, per quae humanum genus deam demonstrabant, per quae humanum genus debellando gravi pondere peccatorum depresserat: quae sicut Psalmographus canit, « combussit et ad nihipolentae, hoc est trium mediorum mensuram fratribus suis ae suae tradidit, mysterium sanctae Trinitatis cunctis credentibus commendavit. David decem formellas casei personam diaboli gestabat, qui de altitudine superbiae suae se jactans, per omne tempus quod ante adventum Salvatoris decursum est, adversus populum Dei dimicans, in imo hujus mundi, velut in valle, a nullo poterat superari. Eliab, frater David major, qui interpretatur Deus meus pater, typum gestasse Judaeorum non dubium est, qui licet falsa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ goliã getheũ nͥ caput om̃ium maloꝵ diabolꝰ
p̃figuratꝰ est Qui aduersꝰ ppłm clĩ eũ satelli¬
tib suis ab origine mundi dimicauit. s ante
aduentũ ueri dauid hocẽ humani generis
redemptoris a uullo suꝑari poterat. Geth uͦ ciui¬
tas eiuscde goliȩ quȩ int̃pretat᷑ torcular. p̃sen¬
tis mundi seu inferni p̃tendebat similitudi¬
nem. In quo mundo atq inferno diabolꝰ hu¬
manũ genꝰ peccatis ob noxiũ. uelut intorcula¬
ri conculcabat. Enormitas siue altitudo ipsiꝰ
goliȩ diaboli designabat suꝑbiã. Septenariꝰ
nãq numerꝰ. suꝑnȩ quietis optinet sacͣmentũ.
exclusꝰ. in hunc mundũ qͥ sex dieb factus eẽ
narrat᷑. lapsus ẽ. Et qͥa suꝑ delinquentẽ creatu¬
ram ꝓpt̾ peccati meritũ. in hoc mundo pͥncipa¬
tum optinuit. qͣsi palmũ suꝑ ipsiꝯ mundi crea¬
turã suꝑbiendo extulit. Arma uͦ goliȩ & oꝑi¬
mentũ eiꝰ tociꝰ diaboli impietatẽ atq nequiti¬

Expanded text:
Goliath Gethaeum, nisi caput omnium malorum diabolus praefiguratus est? qui adversus populum Dei, cum satellitibus suis ab origine mundi dimicavit, sed ante adventum veri David, hoc est humani generis Redemptoris, a nullo superari poterat. Geth vero civitas est ejusdem Goliath, quae interpretatur torcular, et praesentis mundi seu inferni praetendebat similitudinem, in quo mundo atque inferno diabolus humanum genus peccatis obnoxium, velut in torculari conculcabat. Enormitas, sive altitudo ipsius Goliath, diaboli designabat superbiam. Septenarius namque numerus supernae quietis obtinet sacramentum, hunc mundum, qui sex diebus factus esse narratur, lapsus est. Et quia super delinquentem creaturam propter peccati meritum, in hoc mundo principatum obtinuit, quasi palmam super ipsius mundi creaturam superbiendo extulit. Arma vero Goliath, et operimentum ejus, totius diaboli impietatem atque nequiti
Abbreviated transcription (Latin):
dificauit aut̃ saul altare dño: tuncq pͥmũ
cepit eclificare altare dño. Hebreus ñ habet
pͥmũ: sicut in quibꝰdã codicib legimꝰ. Unde
querendũ: cũ aute legat᷑ ȩdificasse altare qñ
tea ȩdificasse illũ altare. s qͥa in obȩdient̃ illud
ȩdificauit. ñ dño edificasse uitelligit᷑. Hic aut̃
qͥa obedient̃ & recte illud ȩdificauit. dño ȩdifi
te huc unũsos angulos ppłi Angulos ppłi
pͥncipes popłi uocat: quib idem ppłs tanquã
lapidib hinc inde parietes inherent. adhere¬
bat. Deinde sqͤuitur: qualit̃ sortẽ mittendo
dep̾hensus ẽ Ionatha. Unde & ait saul.
ris ionatban. Dix̃q ppłs ad saul. Ergõne iona¬
than moriet᷑: qui fecit salutẽ hanc magnã in
isrł. Hoc uefas est. Lib̾auit gͦ ppłs ionathan:
ut ñ moreret᷑. PHota quantũ ꝓsint tͣns¬
acta bona: contͣ quelibet minima offensa.
Nisi enĩ ionathan p̃terita bona adiuuassent:

Expanded text:
« Aedificavit autem Saul altare Domino. Tuncque primum « Aedificavit autem Saul altare Domino. Tuncque primum coepit aedificare altare Domino. » Hebraeus non habet, primum, sicut in quibusdam codicibus legimus. Unde quaerendum, cum ante legatur aedificasse altare, quando ndum est aedificasse illum altare, sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedre huc universos angulos populi. » Angulos populi, principes populi vocat, quibus idem populus, tanquam lapidibus hinc inde parietes inhaererent, adhaerebat. Deinde sequitur: Qualiter sortem mittendo deprehensus est Jonathas. Unde et ait Saul: natha. Dixitque populus ad Saul: Ergone Jonathas morietur qui fecit salutem hanc magnam in Israel; hoc nefas est. Liberavit ergo populus Jonatham ut non moreretur. » Nota quantum prosint transacta bona contra quaelibet minima offensa. Nisi enim Jonatham praeterita adjuvissent,
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut ouẽ uel bouẽ uł qd̾libet animal qd̵
ło offerebat᷑. ñ in castra immolarent. s ad
ostiũ tab̾naculi uniu̾sa addicerent prout
suꝑiꝰ ostendimꝰ. & ibi omĩa occiderent. tẏpos
adumbrabat futuros. Qd̃ enĩ in lege ostrũ:
hoc ingens saxum hoc est unitas ficłi in xͦ
significat. Nam sicut ꝑ oues & boues & ui¬
tulos & arietes. diuersos homines ad fide ue¬
nientes significat: ita ꝑ occisionẽ animalium
lauachrũ regenerationis insinuat. Inqͦ baptis¬
mo uelut qd̃libet animal uetꝰ homo moritur:
& nouus resurgit. Illi enĩ eosdẽ credentes.
qͣsi diuersa animalia ut dictũ ẽ occidentes
suꝑ t̾ram cũ sanguine comedunt: qͥ in uarias
sectas cdiuisi. in unitate fidei sic̃ oportet neqͣꝙͣ
bapticant. Es utiq qͣsi cũ sanguine comedt̃:
dũ illos absq ꝑfecta purificatione percatores
sibi aggregant. Quos uelut cõmedunt: dũ se
cũ illis unũ corpus efficiunt. Sequitur.

Expanded text:
erat, ut ovem vel bovem vel quodlibet animal, quod erat, ut ovem vel bovem vel quodlibet animal, quod Domino offerebatur, non in castris immolarent, sed ad ostium tabernaculi universa adducerent, prout superius ostendimus, et ibi omnia occiderent, typos adumbrabat futuros. Quod enim in lege ostium, hoc hic ingens saxum, hoc unitas fidei in Christo significat. Nam sicut per oves et boves et vitulos et arietes, diversos homines ad fidem venientes significat, ita per occisionem animalium, lavacrum regenerationis insinuat. In quo baptismo, velut quodlibet animal, vetus homo moritur, et novus resurgit. Illi enim eosdem credentes quasi diversa animalia, ut dictum est, occidentes, super terram cum sanguine comedunt, qui in varias sectas divisi, in unitate fidei, sicut oportet, nequaquam baptizant. Quos utique quasi cum sanguine comedunt, dum illos absque perfecta purificatione peccatorum sibi aggregant. Quos velut comedunt, dum se cum illis unum corpus efficiunt. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsus. & infugam uersus catholicis cesserit.
eos qui de ȩccłia ab ipsis hereticis ui uel per¬
suasione subtracti fuerant. rursũ ad ȩccłiam
aqua cdiscesserant redeuntes. pleriq sacerdo¬
tes adhuc diu̾sa sentientes. & in uariis sectis
seiuncti. aut illos qͦs de ipsis hereticis quasi
oues aut boues ad ȩccłiam reducere potuerĩt
baptitandos denuo deternunt: sicut quibꝰdã
sacerdotib olim uisũ fuerat. ut de heresi adȩc¬
cłiam conu̾si iterũ baptitarent᷑. sicut faciunt
donatistȩ heretici. qd̃ utiq illicitũ est. eos qͥ
semel abluti sunt denuo baptirari: aut certe
cont̾isos ex gentilitate nequaꝙͣ scdm eccłias¬
ticam reguła rectũ baptismũ tradere. Qͦs
tam̃ xp̃e dñs uelut saul ꝑ eccłiasticos uiros
ad unitatẽ ficłi reuocat infide sua: cuis fi¬
gurã lapis ille grandis p̾tendebat. qͥ omnes
credentes baptitare p̃cepit. Nam qd̃ p̃ceptũ

Expanded text:
dispersus et in fugam versus catholicis cesserit; dispersus et in fugam versus catholicis cesserit; eos vero qui de Ecclesia ab ipsis haereticis vi vel perversione subtracti fuerant, rursum ad Ecclesiam a qua discesserant redeuntes, plerique sacerdotes, adhuc diversa sentientes et in variis sectis seducti, aut illos quos de ipsis haereticis, quasi oves aut boves, ad Ecclesiam reducere potuerint, baptizandos denuo decernunt; sic quibusdam sacerdotibus olim visum fuerat, ut de haeresi ad Ecclesiam conversi, iterum baptizarentur, sicut faciunt Donatistae haeretici: quod utique illicitum est, eos qui semel abluti sunt, denuo baptizare, aut certe conversis ex gentilitate, nequaquam secundum ecclesiasticam regulam, rectum baptismum tradtus Dominus, velut Saul, per ecclesiasticos viros ad unitatem fidei revocat in fide sua, cujus figuram lapis ille grandis praetendebat, qui omnes credentes baptizari praecepit. Nam quod praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
nendũ quia uetita tetigerat: tc̃ enĩ casus
ille sicut adã fecit illũ attentũ reddiditq
ammonet᷑. om̃s illecebras uoluptatũ in
scło debere contẽpnere is qͥdo nitit᷑ milita¬
re Noneiũ potest contͣ allophilos sp̃uales. id ẽ
aduersꝰ pͥncipes tenebrarũ uirib animi con¬
currere: q̃ ad huc huiꝰ mundi negligit dulce¬
dinẽ declinare. Ael enĩ distillant inqͥt scͥpt᷑a¬
labia meretͥcis: qd ẽ delec tatio uoluptatiᷤ car¬
nali. De qͦ putat᷑ uxta mysticos intellectꝰ hunc
gustasse ionathan:⁊ forte dep̃hensũ uix p̾cib ppłi
lib̾atũ. Illud uͦ qd suꝑiꝰ descͥpsimꝰ. qͥa postquã
dñi opitulante auxilio philistiĩm contͣbati
disꝑsiq & in fugam u̾si sunt. quicũq de filiiꝰ
isrł eis adheserant. rursũ ad suos isrłitas reu̾¬
si sunt. & cȩt̾a: hanc intelligentiã mysticȩ
habere dinoscit᷑. qd̾ postꝙͣ hereticoꝵ conuentꝰ.
dño corꝑante ꝑ ȩccłiasticos uiros uictus atq

Expanded text:
nendum, quia vetita tetigerat. Tunc enim casus ille, sicut et Adam fecit illum attentum, reddiditque ammonemur, omnes illecebras voluptatum in saeculo debere contemnere qui Deo nititur militare. Non enim potest contra allophilos spirituales, id est adversus principes tenebrarum, virilibus animis concurrere, qui adhuc hujus mundi negligit dulcedinem declinare. Mel enim distillant labia meret, labia meretricis, quod est delectatio voluptatis carnalis. De quo putatur, juxta mysticos intellectus, hunc gustasse Jonathan, et sorte deprehensum, vix precibus populi liberatum. Illud vero quod superius descripsimus, quia postquam ni opitulante auxilio, Philistim conturbati dispersique et in fugam versi sunt, quicunque de filiis Israel adhaeserant, rursum ad suos Israeliticos reversi sunt, etc., hanc intelligentiam mystice habere dignoscitur: quod poDomino cooperante, per ecclesiasticos viros victus atque
Abbreviated transcription (Latin):
sunt disce. In hebreo ita habet᷑. Et fr̃s tuoᷤ
uisitabis si recte agant. & pignera eoꝵ tolles.
ut qͣndo ibat᷑ ab eis in pugnã libellos repudii
uxorib suis cdarent. ut si contigisset uirũ in¬
p̃lio capi. & incaptiuitatẽ duci. mulier eiꝰ ex¬
pectatis trib annis si uir eiꝰ ñ rediss. alium
cluxisset uirũ. E ligat prudens lector qͥd sibi
placuerit. nos simplicitatẽ hẏstorie tenere
decreiimꝰ. Dixitq ei fr̃ suus. Quare
uenisti. & quare dereliq iusti pauculas oues
illas incleserto s Ego noui suꝑbiã tuã & reł.
Nosse se dicit illiꝯ suꝑbiam & neqͥtiam cor¬
dis. qͥ putabat eũ tumore cordis eleuari. eo qd̃
samuhel illum unxisset in regem.
Assumens autẽ dauid capud philistei attu¬
lit illud in ierłm & reliquit. arma uͦ posuit
intab̾naculo. Quod dicit attulisse dauid
caput philistei in ierłm. anticipatio est quod
postea fecit. Arma uͦ eiꝯ idest philistei ñ est

Expanded text:
sunt, disce. In Hebraeo ita habetur: Et fratres tuos sunt, disce. In Hebraeo ita habetur: Et fratres tuos visitabis, si recte agant: et pignora eorum tolles. runt, ut quando ibatur ab eis in pugnam, libellos repudii uxoribus suis praelio capi et in captivitatem duci, mulier ejus, exspectatis tribus annis, si vir ejus non rediisset, alium duxisset virum. Eligat prudens lector quid sibi placuerit, nos simplicitatem historiae nostrae tenere decrevimus. « Dixitque ei frater suus: Quare venisti et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto; ego novi superbiam tuam, » et Nosse se dicit illius superbiam et nequitiam cordis, quia putabat eum tumore cordis elevari, eo quod Samuel illum unxisset in regem. « Assumens autem David caput Philisthaei attulit illud in Jerusalem. Arma vero posuit in tabernaculo. » Quod dicit attulisse David caput Philisthaei in Jerusalem, anticipatio est, quod postea fecit. Arma vero ejus, id est Philisthaei, non est
Abbreviated transcription (Latin):
paulatĩ hẏstoriã tangere cupimꝰ. ut postmo¬
dũ culm̃ spũalis intelligentiȩ deꝓmameꝰ.
spuriꝰ dicit᷑. qͥ ex patre gygante. matre uero
gethea natꝰ erat. Pauid autẽ erat filiꝰ
uiri effratei de bethleem iuda. cui nom̃ erat
ysai: qͥ habebat octo filios. Querit᷑ eur hic
octo filios habere dicat᷑. cũ in paralipomenon
ñ amplis ꝙͣ septẽ legant᷑. Qd̾̃ ita soluit᷑. Nathan
itaꝙ ꝓpħam filiũ samaa filii sui quẽ in loco
filii educauerat & nutrierat. int̾ filios nu¬
merat. Nam & corã samuhele septẽ eiꝰ filii
legunt᷑ ad ducti. & octauus e̾ẽ in pascus. Int̾
qͦs nathan adductũ fuisse manifestũ ẽ. qui:
ionathan uocat᷑. De qͦ in extrema parte samu¬
helis dicitur: ꝑcussit autẽ eũ ionathan filiꝰ
samaa frĩs cdlauid. Et notandũ qd̃ ubicũq
ꝓpħa uocat᷑. nathan scribit᷑. ñ ionathan.
iusitabis si recte agant. & cũ quib ordinati

Expanded text:
paulatim historiam tangere cupimus ut postmopaulatim historiam tangere cupimus ut postmodum culmen spiritalis intelligentiae deponamus. Spurius dicitur, quia ex patre gigante, matre vero Gethaea, natus erat. David autem erat filius viri Ephrataei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai, qui habebat octo filios. Quaeritur cur hic octo filios habere dicatur, cum in Paralipomenon non amplius quam septem leguntur? Quod ita solvitur: Nathan itaque prophetam, filium Samaa filii sui, quem in loco filii educaverat et nutrierat, inter filios numerat. Nam et coram Samuele septem ejus filii leguntur adducti, et octavus esse in pascuis: inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. De quo in extrema parte Samuelis dicitur: Percussit autem eum Jonathan filius Samaa, fratris David. Et notandum quod ubicunque propheta vocatur, Nathan scribitur, non Jonathan. visitabis si recte agant: et cum quibus ordinati
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ĩc qͥnq reges. s & hodie uocatur
uilla eacha int̾ heleuteropolim & heliã. & int̃¬
pretat᷑ fortitudo siue decipula. Duma siue do¬
min int̾bu uda uicꝰ grandis est in daroma
hoc ẽ ad australẽ plagã in finib hele uitropoleos
decẽ & septẽ ab ea milib distans. & int̾pretatur
silentiũ siue gaudiũ. Porro saul & uiri isrł con¬
gͦgati st̃ in ualle therebinthi. Therebinthus est
in sicinis. sub qͣ abscondit iacob ẏdola iuxta
neapolim. Hinc refert iosephꝰ. qd̾ palestini cas¬
trametati sunt int̾ soccoth & aracha. Contra
qͦs denuo saul ꝑduxit exercitũ. & suꝑ quendã
montẽ castra ponens coegit palestinos pͥora
quicłẽ castra relinquere. & ex adu̾so montis
quẽ saul app̃henderat aduenire. diuisitq eoꝵ
exercitꝰ mediꝰ mons. qͥ erat positꝰ inter eos.
t egressus est uir spuriꝰ de castris philisti¬
noꝵ nomine goliath. & reliqua.
situr quẽ ad modũ in exordio polliciti sumꝰ

Expanded text:
nque reges. Sed et hodie vocatur villa Azeca, inter Eleutheropolim et Aeliam, et interpretatur fortitudo, sive decipula. Domu sive Domim in tribu Juda vicus grandis est, in Daromam, hoc est ad australem plagam in finibus Eleutheropoleos, decem et septem ab ea milliaribus distans, et interpretatatur silentium sive gaudium. « Porro Saul et viri Israel congregati sunt in valle Terebinthi. » Terebinthus est in Sichimis, sub qua abscondit Jacob idola juxta Neapolim. Hinc refert Josephus quod Palaestini castrametati sunt inter Sochoth et Azeca. Contra quos denuo Saul perduxit exercitum, et super quemdam montem castra ponens, coegit Palaestinos priora quidem castra relinquere, et ex adverso montis, quem Saul apprehenderat, advenire. Divisitque eorum exercitus medius mons, qui erat positus inter eos. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum nomine Goliath, » et reliqua. Igitur quemadmodum in exordio polliciti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eundẽ goliã dauid suꝑans suo gladio oc¬
ex eiꝰ fieri dignatione meruer̃t. Nam cũ
suꝑbientes hereticos & sacrȩ scͥpturȩ senten
tias deferentes eisdem u̾bis atq sententiis
qͣs ꝓferunt uincunt. quasi elatum goliam
gladio suo detruncant

Expanded text:
Sed eumdem Goliam David superans suo gladio ocSed eumdem Goliam David superans suo gladio ocex ejus fieri dignatione meruimus. Nam cum superbientes tias deferentes, eisdem verbis atque sententiis quas proferunt, vincunt, quasi elatum Goliath gladio suo detruncant
Abbreviated transcription (Latin):
infigens. ab eiꝰ societate secernens. fidi suȩ
subdidit. Hoc enĩ inlicabat. qđ idẽ golias
ꝑcussus in faciem ruit. Dauid golia ꝑeusso
eiꝰ. qͦs ille in potestate habebat. & de quib
tetras animas trucidabat. conuertunt lin¬
guas suas contͣ diabolũ. & sic goliȩ de gladio
scio caput incidit᷑. Dauid gladiũ goliȩ in
tate diaboli rapuit. ad defendendũ altare
ficłi in eccłiam suam tnstulit. Saul de darid
abner uelut ꝓ in cognito requirit. de qͣ stirpe
descenderit uel cuiꝰ erat filiꝰ. cũ iam dudũ
ipse dauid ei ministrasset. atq in conspectu
eiꝯ ad repellendũ neꝗͣ spm̃ assistera. sic ni¬
&e ꝑ ꝓpħas uenturũ esse nouerunt. & quẽ
in p̃sentia corporali ꝑ amministrationem
uirtutũ filiũ dĩ esse approbare poterant.
tanꝙͣ ignorantes dicunt ei. tu qͥs es: & ubi ẽ
pat̃ tuus: Moralit̾ uͦ dauid tẏpũ tenuit dñi.
qͥ udelicet manufortis int̃pretatur. Golias
cdauid uͦ cũ pera pastorali uenit ad prȩlium.

Expanded text:
infigens, ab ejus societate secernens, fidei suae subdidit: hoc enim indicabat quod idem Goliath percussus in faciem ruit. David, Goliath percusso, udinem ejus, quos ille in potestate habebat, et de quibus tetras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Goliath de gladio suo caput inciditur. David gladium Goliath in  potestate diaboli rapuit, ad defensionem altaris fidei in Ecclesiam suam transtulit. Saul de David Abner velut pro incognito requirit, de qua stirpe descenderit, vel cujus esset filius, cum jam dudum ipse David ei ministrasset, atque in conspectu ejus ad repellendum nequam spiritum assisteret. Sic nietas venturum esse noverunt: et quem in praesentia corporali per administrationem virtutum, Filium Dei esse approbare poterant, tanquam ignorantes dicunt ei: « Tu qui es? et ubi est pater tuus ? » Moraliter vero David typum tenuit Domini, quia videlicet manu fortis interpretatur. Goliath David vero cum pera pastorali venit ad praelium.
Abbreviated transcription (Latin):
appellatꝰ est diabolꝰ ꝓpt̾ ministeriũ: qͥa om̃ib
etiã spiritib malis bene utit᷑ d̾s: uł ad dapna¬
tionẽ quoꝵdã. uł em̃dationẽ. uł ad ꝓbationem.
Et licet afflictionẽ iustoꝵ semꝑ appetat. tamen¬
si ab auctore nr̃o potestatẽ ñ accipit. idem ma¬
ligno sp̃c ad temptationis articulũ nullatenꝰ
conualescit. Lnde & om̃is uoluntas diaboli in
iusta. Ex se enĩ tẽptare qͦs libet iniuste appetit.

Expanded text:
omnibus etiam spiritalibus malis bene uti dicitur, vel ad damnationem quorumdam, vel emendationem, vel ad probationem. Et licet afflictionem semper appetat, tamensi ab auctore nostro potestatem non accipit, idem malignus spiritus ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas diiusta. Ex se enim quoslibet temptare iniuste appetit,
Abbreviated transcription (Latin):
tus etiã sopor dñi qͥ occupauierat milites eiꝰdẽ
saul. cũ dauid hastã ce sciphũ abstulisset ã capite
dormientis. ñ quia soꝑor tc̃ in dño erat. ut ipse
dormirae. s qͥa ille sopor qͥ tunc homines appre¬
henderat nutu dĩ erat infusus. ne dauid a ser¬
uis eiꝰ in eoloco p̾sentia sentiret᷑. Dicit᷑ oͦ sp̃c dñi

Expanded text:
t etiam de sopore Domini qui occupaverat milites ejusdem Saul, cum David hastam et scyphum abstulisset a capite dormientis. Non quia sopor tunc in Domino erat, ut ipse dormiret, sed quia ille sopor , qui tunc homines apprehenderat, nutu Dei erat infusus, ne David a servis ejus in eo loco praesentia sentiretur. Dicitur ergo spi
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ñ erat dĩ. creatura uͦ qͣ conditꝰ erat. &
potestate quã ñ sua s dm̃i omniũ ȩquitate
acceꝑat. dñi erat. Hoc scłm hystoriã dictum
a cło derelictꝰ est. Spm scm̃ quẽ ołi acceperat.
mendatio usq nunc agitatur.
tollebat cytharam dauid & ꝑcutiebat manu
sua. & refocillabatur saul & leuius habebat.
recedebat enim ab eo sp̃c malus.
endet hoc ex suꝑiorib. Hic etiã ꝓut supra
typũ tenuit saluatoris cdauid. In canticis
sc̃aꝵ scͥpturaꝵ cotidie resonat. & suauitate
mystica modulat᷑. Dauid in cythara canens

Expanded text:
 erat Dei; creatura vero qua conditus erat, et potestate quam non suam, sed Domini omnium aequitate acceperat, Domini erat. Hoc secundum historiam dictum a Deo derelictus est. Spiritum sanctum quem olim acceperat, mendacio, usque nunc agitatur. tollebat David citharam et percutiebat manu sua, et refocillabatur Saul, et levius habebat. Recedebat enim ab eo spiritus malus. » Pendet enim ex superioribus. Hic etiam prout supra, typum tenuit Salvatoris. David in canticis sanctarum Scripturarum quotidie resonat, et suavitate mystica modulatur: David in cithara canens
Abbreviated transcription (Latin):
qd ait. honora me corã senorib ppłi mei. ue¬
recundiam passꝰ ac suꝑbia detentꝰ locutꝰ est:
qͥa timebat honores amittere: & ideo ñ opti¬
nuit qd petiit dicens: peccaui. & reliqͣ. Qͥs qͥs
enĩ sub spetie confessionis. humanos adhuc ho¬
nores amittere timet: iste indulgentiã quã
ficta humilitate postulat. a dõ adipisci ñ ualet.
Neq enĩ potest inconfessione pęnitentiȩ asseqͥ
uisuam: ubi p̾it elatio m̃tis. Nam qͥd aliud
est. de reatu facinoris in conspectu hominũ
rep̃hendi refugere: nͥ suꝑbia cordis. ꝑ quam
peccator dũ displicere hominib refugit.
ueniã quã adõ accipere poterat. a semetipso ex¬
cludit: ficta enĩ humilitas: ueniã a d̾o con¬
sequi ñ ualet. S notandũ: qđ alia editio
habet. Non reuertar inqͥt tecũ samuhel:
qͥa spreuisti uerbũ dñi. & spreuit te dñs
ne sis rex suꝑ isrł. Et conuertit samuhel
faciem suam. ut abirce. Et tenuit saul pinnu¬

Expanded text:
quod ait: « Honora me coram senioribus populi mei, » vequod ait: « Honora me coram senioribus populi mei, » verecundiam passus ac superbia detentus locutus est, quia timebat honores amittere, et ideo non obtinuit quod petiit, dicens: « Peccavi, » et reliqua. Quisquis enim sub specie confessionis humanos adhuc honores amittere timet, iste indulgentiam, quam ficta humilitate postulat, a Deo adipisci non valet. Neque enim potest in confessione poenitentiae assequi veniam, ubi praeit elatio mentis. Nam quid aliud est, de reatu facinoris in conspectu hominum reprehendi refugere, nisi superbia cordis, per quam peccator, dum displicere hominibus refugit, veniam quam a Deo accipere poterat a semetipso excludit? Ficta enim humilitas veniam a Deo consequi non valet. Sed notandum quod alia editio habet: « Non revertar tecum, inquit Samuel, quia spreuisti uerbum Domini, et spernet te Dominus, ne sis rex super Israel. Et conuertit Samuel faciem suam, ut abiret; et tenuit Saul pinnu
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotii in ppło uideoꝵ fieri ñ possẽ qͣ uerũ
regẽ & sacerdotẽ ad se uenientẽ dnm uidelicce
xp̃m resoei ⁊e noluer̃t. orro tͥumphator
in isrł. ñ parcet & penitudine ñ flectet᷑: neq
enim homo est ut agat pęnitentiam.
n hebreo legit᷑. Porro tͥumphator in isrł ñ men¬
tietur. Triumphator iste ds est: cui om̃is uic¬
toria recte asscribit᷑. Non mentiet᷑: qͥa ea quȩ
ꝓmittit sibi famulantib largit᷑. Penitudine
ñ flectit᷑: qͥa ñ penitet eũ de bonis qͤlargitꝰ est
qͥa mutabilis ñ est. s sccdm iusticiam & ue¬
ritatem uniuersa diiudicat.
Dixitq saul. Peccaui: s nc̃ honora me corã
senib ppłi mei: & coram isrł.
Ae si dixisset. Honora me sicut regẽ: ut ego
p̃cedam sicut rex. & tu me sequaris: ut adorem
dñm dm̃ tuũ. Senes autẽ popłi sui. suã tribũ:
& corã isrł. cȩteras trib isrł dicebat. S in hoc

Expanded text:
sacerdotii in populo Judaeorum fieri non posse, qui verum sacerdotii in populo Judaeorum fieri non posse, qui verum regem et sacerdotem ad se venientem, Dominum videlice recipere noluerunt. « Porro triumphator in Israel non parcet et poenitudine non flectetur: neque enim homo est, ut agat poenitentiam. » In Hebraeo legitur: « Porro triumphator Israel non mentietur. » Triumphator iste Deus est, cui omnis victoria recte ascribitur. Non mentietur, quia ea quae promittit sibi famulantibus largitur. Poenitudine non flectitur, quia non poenitet eum de bonis quae largitus est, quia mutabilis non est, sed secundum justitiam et veritatem universa dijudicat. « Dixitque Saul: Peccavi, sed nunc honora me coram senioribus populi mei, et coram Israel. » Acsi dixisset: Honora me sicut regem ut ego praecedam sicut rex, et tu sequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem populi sui, suam tribum; et coram Israel caeteras tribus Israel, dicit. Sed in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cit te dñs ne sis rex suꝑ isrł. Corripit ꝓpħa
regẽ ꝓ inobȩdientia ꝗͣ mandatũ explere ñ cura¬
uit: p̃dix̃q eũ regnũ dimissurũ. qͥa rectitudi¬
nem mandatoꝵ di sequi uoluit. Et merito ille
de potestatis culmine abicit᷑: qͥ rite regimen
tenere nescit. Ipse enĩ regim̃ rite tenet. qͥ se
suꝑiori ꝑ humilitatẽ ad obȩdiendũ subicit:
& inferiori ꝑ auctoritatẽ ad docendũ ante¬
ponit. Si enĩ saul dĩ mandatis obȩdiret: rite
popło p̃esser. Et conu̾sus est samuhelͥ ut
abiret. Iue autẽ app̃hendit sũmitatẽ pallii
eiꝰ: quȩ &e scissa est. Dixitq samuhel. Scidit
dñs regnũ isrł a te hodie: & tradidit illud
ꝓximo tuo meliorite. Nota mẏsterium:
qd̾ sic̃ inpassione dñi pontifex uestim̾tum¬
suũ scidit: ita reysaul uestẽ ꝓpħȩ nc̃ scindere
describit᷑. ꝑ utrãq enĩ potestatẽ. & regalem
uidelicet ac sacerdotalem. scissio uestim̃torũ
facta est: ut demonstret᷑ stabilitatẽ regni seu

Expanded text:
a regem pro inobedientia, quia mandatum explere non curavit, praedixitque ei regnum dimissurum, quia rectitudinem mandatorum Dei sequi noluit. Et merito ille de potestatis culmine abjicitur, qui rite regimen tenere nescit. Ipse enim regimen rite tenet, qui se superiori per humilitatem ad obediendum subjicit, et inferiori per auctoritatem ad docendum anteponit. Si enim Saul Dei mandatis obediret, rite per Israhel et conversus est Samuhel ut abiret ille autem adprehendit summitatem pallii eius quae et scissa est et ait ad eum Samuhel scidit Dominus regnum Israhel a te hodie et tradidit illud proximo tuo mquod sicut in passione Domini pontifex vestimentum scidit , ita ex rex Saul vestem prophetae nunc scindere describitur. Per utramque enim potestatem, et regalem videlicet ac sacerdotalem, scissio vestimentorum facta est: ut demonstretur stabilitatem regni seu
Abbreviated transcription (Latin):
ad pugnã ꝓuocauit. similit̃ & elatio diaboli
xp̃i humilitatẽ paruipendens ab ipso ꝓstrata
est. Baculꝰ dauid a diabolo despectꝰ mysteriũ
gestauit dñicȩ crucis. Dauid ex qͥnq lapidibꝰ
unũ iecit. qͥa & xp̃c qui ex lege nuntiabatur.
singulari potentia ꝑ unitatẽ fidei & grãm¬
suam diaboli suꝑbiam ꝓstratut. Funda
Euͦ eccłiam p̃sigurauit. quȩ ꝑ uolumina¬

Expanded text:
ad pugnam provocavit, similiter et elatio diaboli ad pugnam provocavit, similiter et elatio diaboli Christi humilitatem parvipendens, ab ipso prostratus est. Baculus David a diabolo despectus, mysterium gestavit Dominicae crucis. David ex quinque lapidibus unum jecit, quia et Christus qui ex lege nuntiabatur, singulari potentia, per unitatem fidei et gratsuam, diaboli superbiam prostravit: funda vero Ecclesiam praefiguravit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c diabolũ hominib latent̃ insidiantem.
& antixp̃m inposterũ manifestissime seui¬
entẽ in iudicio puniturꝰ est. Dauid arma sau¬
lis deposuit. qͥa & xp̃c corporalia sacramenta
legis atq carnalia bella quȩ ñ st̃ imposita
gentib repulit. Onera nãq legis legimꝰ. sed
carnalit̾ ñ obseruamꝰ. Qͥnq limpidissimos
de fluuio scłi huiꝰ assũpsit. Labit᷑ enĩ mor¬
tale scłm. & p̃terfluit quicqͥd uenit in mun¬
dum. Erat enĩ influmine tanꝙͣ in ppło illo.
& inperã pastoralem misit. Nam ipse est d̾s
uerꝰ pastor animarũ. Uas qͦq pastorale qͦ lac
ut n̾nulli dicunt mulgeri consueuerat. diui¬
nam significat grãm. q̃ legi comungit᷑. quȩ ĩ¬
telligit᷑ qͥnq lapidib sine qua ñ impletur. Da¬
uid rufꝰ & pulcher fuisse narrat᷑. qͥa de dño iũr
xp̃o in cantico canticoꝵ excłia dicit: dilectuᷤ m̃s
candidus & rubicundꝰ. electꝰ ex milib. De ciuiꝰ
pulchritudine suꝑiꝰ p̃libauimꝰ. Golias dauid

Expanded text:
 diabolum hominibus latenter insidiantem, et ante Christum in posterum manifestissime saevientem, in judicio puniturus est. David arma Saulis deposuit, quia et Christus corporalia sacramenta legis, atque carnalia bella, quae non sunt imposita gentibus, repulit. Onera namque legis legimus, sed carnaliter non observamus. Quinque limpidissimos de fluvio saeculi hujus assumpsit. Labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum. Erat enim in flumine tanquam in populo illo. « Et in peram pastoralem misit. » Nam ipse est Deus verus pastor animarum. Vas quoque pastorale quo lac, ut nonnulli dicunt, mulgere consueverat, divinam significat gratiam quae legi conjungitur, quae intelligitur in quinque lapidibus, sine qua non impletur. David rufus et pulcher fuisse narratur, quia de Domino Jesu Christo in Canticis canticorum Ecclesia dicit: « Dilectus meus candidus et rubicundus, electus ex millibus . » De cujus pulchritudine superius praelibavimus. Goliath David
Abbreviated transcription (Latin):
& audiuit hoc pͥmo tẽpore regni sui. Intelli¬
gamꝰ icło dictũ. qd̾ nullꝰ de eiꝰ stirpe fuerat
regnaturꝰ: & respiciamꝯ ad stirpẽ dauid unde
exortꝰ ẽ scd̾m carnẽ dñs mediator di & ho¬
nũ abisrł de manu tua: ut hoc intelligatur
de manu tua qd̃ est ab isrł. Ipsiꝰ namq po¬
płi gerebat ꝑsonã figurate homo iste. qui
illud ꝓrimo tuo. ad carnis cognationem id
suꝑ te: potest quidẽ intelligi. meliori te.
Nam & qͥdam sic sunt iut̾pretati. s melius
sic accipit᷑ bono suꝑ te. ac si dicat᷑: ut quia
ille bonꝰ est. ideo sit suꝑte iuxta illud aliud
ꝓpheticũ : donec ponã om̃s inimicos tuos sca

Expanded text:
et audivit hoc primo tempore regni sui; intelligamus ideo dictum quia nullus de ejus stirpe fuerat regnaturus, et respiciamus ad stirpem David, unde exortus est secundum carnem « Mediator Dei et honum Israel de manu tua, » ut hoc intelligatur « de manu tua » quod est ab Israel. Ipsius namque populi gerebat personam figurate homo iste, qui illud proximo tuo, » ad carnis agnationem id super te, » potest quidem intelligi, « meliori te; » nam et quidam sic sunt interpretati. Sed melius sic accipitur, « bono super te, » ut quia ille bonus est, ideo sit super te, juxta illud aliud propheticum: « Donec ponam omnes inimicos tuos sub
Abbreviated transcription (Latin):
usq quo ait. ñ parcas ei: s int̾fice ã uiro usq
ad mulierem. & paruulũ atq lactentem. bo¬
dicit᷑ ds mala amalechitarũ: sic̃ ꝑ moysen
olim in lege p̾ñtiarũ fuerat. Unde id̾o ium̃
tis en memoria fieret. Dñs enĩ dixerat se de¬
leturũ memoriã amalech de sub cȩlo: iec irco
p̃cipit᷑ sauli ut eam penitꝰ ab homine usq
ad iumenta deleret. Et qͥa eiꝯ memoria id est
amalech. penitꝰ deleta ñ fuit. saulis peccatũ
& inobȩlientia in causa extitit: sic̃ sequens¬
de ut᷑ronomii ita dicit᷑. Mem̃to quȩ fecerit tͥ
amalech inuia q̃n regrediebaris ex ȩgypto:
quomͦ occurrerit tͥ e extremos agminis tui
qͥ lassi residebant ciciderit. Lassos hic hebrei
ĩmundos: scd̾m legẽ extra castra manentes in¬
telligunt. Eͦs cicidisse amalechitȩ dicunt᷑ qͥa
sicut ipsi tradunt eoꝵ circũcisionẽ amputa¬
uerunt: & in subsannationẽ di in cȩlũ ꝓiecert̃.
ixitq saul cineo. Abitẽ recedite: atq disce

Expanded text:
us. Non parcas ei, sed interfice a viro usque ad mulierem, et parvulum atque lactentem, bodicitur Deus mala Amalecitarum, sicut per Moysen olim in lege praenuntiatum fuerat. Unde ideo jumenntis memoria fieret. Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo: idcirco praecipitur Sauli, ut eam penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Et quia ejus mAmalec penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientia in causa exstitit. De quDeuteronomii dicitur: Memuando egrediebaris de Aegypto, quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui, qui lassi residebant, ceciderit . » Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur, quia sicut ipsi tradunt eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. « Dixitque Saul Cinaeo, Abite, recedite atque desce
Abbreviated transcription (Latin):
iuramentũ. Q d̾ enĩ saul adiurauerat dicenᷤ.
maledictꝰ uir qͥ comederit panẽ usq ad ues¬
ꝑam donec ulciscar de inimicis meis: ideo
dixit. qͥa uictoria iam potiti erant. S pec¬
casse dño & cũ sanguine comedisse dicunt᷑:
qͥa contͣ legis p̃ceptum ante ꝙͣ sacrificium
uesꝑtinũ ꝑageret᷑ comederunt. Sic itaq usꝰ
erat: ut qͣndo homicidia ab eis aut in suis
aut inexteris fiebant: ñ comedorent anteꝙͣ
sacrificiũ uesꝑtinũ ꝓ eis fieret. Alit̃ peccas
mactatis uictimis ñ optulert̃ ad scũariũ
sacerdotib iuxta legis p̃ceptũ adipem & san¬
guinẽ: cũ uidelicet sc̃uarium secũ habereñ.
Q nͣdo locꝰ scũarii ꝓcul erat. iubebat᷑ sanguis
uictimarũ in t̾rã fundi: de his cudelicet
uictimis qͣs ad suos esus p̃parabant. Qnͣdo
uͦ scu̾ariũ p̾sens erat. sangus hostiarũ suꝑ
altare dñi iubebat᷑ fundi. sicut ẽ illud in
libro deuteronomii: sanguinẽ hostiarũ tuaꝵ

Expanded text:
entum. Quod enim Saul adjuraverat, dicens: « Maledictus vir qui comederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar de inimicis meis. » Ideo dixit, quia victoria jam potiti erant; sed peccasse Domino, et cum sanguine comedisse dicitur, quia contra legis praeceptum, antequam sacrificium vespertinum perageretur, comederunt. Sic itaque usus erat, ut quando homicidium ab eis, aut in suis, aut in exteris fiebat, non comederent antequam sacrificium vespertinum pro eis fieret. Aliter, peccamactatis victimis, non obtulerunt ad sanctuarium sacerdotibus, juxta legis praeceptum, adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuarii procul erat, jubetur sanguis victimarum in terram fundi de his videlicet victimis, quas ad suos esus praeparabant, quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi. Sicut est illud in libro Deuteronomii: « Sanguinem hostiarum tuarum