comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ repeticio ui deat᷑. Pacem relinquo
uobis. pacẽ meã do uobis: ut qͦd dixerat pa
qͥsq accipiat: me tam̃ delectat. Credo & uoᷤ
sariũ concordit uincimꝰ: ut desideremꝰ pacẽ
uͥ adu̾sarium ñ habebimꝰ. Quod uͦ dñs¬
adunxit atq ait. ñ quomͦ hic mundus
dat. ego do uobis: quid ẽ aliud nͥ ñ quo¬
modo homines dant qui diligunt mun¬
dum. ita douobis: Qui ꝓpt̃ea dant sibi
pacem: ut sine molestia litium atq bel¬
lorum. ñ deo s amico suo mundo ꝑfru¬
antur. E quando iustis dant pacem. ut
corda. Quomͦ enim consors dicit᷑. qui
sortem ungit: ita ille concors dicendꝰ
nobis dat. ñ sicut mundus. s sicut ille
ꝑ quẽ factus ẽ mundus: ut concordessi¬
mus. iungamꝰ inuic̃ẽ corda. & cor unũ
sursum habeamus: nec corrumpatur

Expanded text:
sententiae repetitio videatur. Pacem relinquo sententiae repetitio videatur. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Ut quod dixerat pacquisque accipiat: me tamen delectat credo quod esarium concorditer vincimus, ut desideremus pacem, ubi adversarium non habebimadjunxit, atque ait, Non quomodo mundus dat, ego do vobis; quid est aliud, nisi, non quomodo homines dant qui diligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendusnobis dat, non sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in
Abbreviated transcription (Latin):
Illi quippe nichil repugnat in semet ip¬
so: qui nullum habet om̃ino peccatum.
Nos autẽ talem pacem nc̃ habemꝰ: inqua
adhuc dicamus dimitte nobis debita nr̃a.
Est gͦ nob̾ pax aliqua qm̃ condelectam᷑
legi d̾i scd̃m interiorẽ hominẽ. s ñ ẽ ple¬
na: quia uidemus aliam legem in men¬
bris nr̃is repugnantem legi mentis nr̃ȩ.
Idemq int̾ nos ipsos ẽ pax nobis: quia in¬
uicem nobis credimus. quod inuicem di¬
ligamis. d nec ipsa plena ẽ. qͥa cogita¬
tiones cordis nr̃i inuicẽ ñ uidemus: &
quȩdã de nobis quȩ ñ sunt in nobis. uł
in melius inuicẽ. uł in deterius opinam.
Itaq ista etiam si ab illo nobis relicta
ẽ: pax nr̃a ẽ. Nisi enim ab illo ñ habere¬
mꝰ & talem: s ipse ñ habet talem. Si
tenuerimus usq in finẽ qualem accepi¬
mus: qualem habebimus ubi nichil no¬
bis repugnet ex nobis. & nichil nos in¬
uicem lateat in cordib nr̃is: Hec igno¬

Expanded text:
Illi quippe nihil repugnat in seipIlli quippe nihil repugnat in seipso, qui nullum habet omnino peccatum: nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus, Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem: sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque inter nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus quod invicem diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiamsi ab illo nobis relicta est, pax nostra est: nisi enim ab illo, non haberemus et talem; sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
men atq ab illo nobis ẽ pax: siue qm
nobis relinquit iturꝰ ad patrẽ: siue qmͣ
nobis dabit nos ꝑducturus ad patrem.
Quid autẽ nobis relinquit ascendens
a nobis: nͥ se ipsum dum ñ recedit a nob̃:
Ipse ẽ enim par nr̃a: qui fecit utraq u¬
num. Pax gͦ ipse nob̾ ẽ: & cum credimus
quia ẽ. & cum uidemꝰ eum sicuti ẽ. Si
enim qmdui sumus in corpore corrupti¬
bili qd̾ aggrauat animam. cũ ꝑ fidem
ambulamus ñ ꝑ sꝑẽm. ñ deserit ꝑegrinã¬
tes a se. quantomagis cũ ad ipsam spẽm
uenerims. nos implebit ex se: S quid
ẽ quod ait. pacem relinquo uob̃. ñ addi¬
dit meã. ubi uͦ ait do uobis. ibi dixit me¬
am: utrum subaudiendũ ẽ meã. & uͥ
dictum ñ ẽ. quia dictum ẽ. potest refer¬
ri ad utrumq etiam qd̾ semel dictũ ẽ:
an forte & hic aliquid latet. qd peten¬
dum ẽ & querendũ: & ad quod pulsan¬
tibus aꝑiendum: Quid si enim ꝑacem
suam eam uoluit intelligi qualẽ habet

Expanded text:
men atque ab illo nobis est pax, sive quam men atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum videmus eum sicuti est . Si enim quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixit meam? Utrum subaudiendum est meam, et ubi dictum non est, quia potest referri ad utrumque etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid si enim pacem suam eam voluit intelligi qualem habet
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Nam cum dicimꝰ ꝑatͤm & filiũ¬
& sꝑm sc̃m. ñ eos utiq dicimꝰ simul:
cũ ipsi ñ possint ẽẽ ñ simul. Quod uͦ
addidit cõmemorabit uos: intellig̾e
debemꝰ etiam qd iubem᷑ ñ obliuiseisa¬
luberrimos monitus ad gr̃am ꝑtine¬
re. qt̃a nos commemorat sꝑc. Pacem
inquit relinquo uobis: pacẽ meã do
uobis. Hoc ẽ qd legimus apd ꝓpħam:
pacem suꝑ pace. Pac̃e nobis relinquit
iturus: pacem suam dat nobis in fine
hoc scło: pacẽ suã nobis dabit in futu¬
ro scło. Pacem nobis relinquit in qua
manentes hostem uincimus : pacẽ suã
dabit nobis qñ sine hoste regnabimus.
Pacem relinquit nobis ut etiam hic in¬
uicem diligamꝰ: pacẽ suam dabit nob̾.
ubi nunqm dissentire possimus. Pacẽ
relinquit nobis. ne de occultis nr̃is in¬
uicem iudicemus. cũ in hoc sumus
mundo: pacẽ suã dabit nobis. cum
manifestabit cogitationes cordis. &
tc̃ laus erit unicuiq a deo. In illo ta¬

Expanded text:
retur: nam et cum dicimus Patrem et Filiuretur: nam et cum dicimus Patrem et Filium sanctum, non eos utique dicimus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam: Pacem super pacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus, pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relivicem diligamus; pacem suam dabit nobis, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo ta
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicente filio uerba capiamꝰ. docen¬
te autẽ sꝑu sc̃o eadem uerba intelliga¬
mus: quasi dicat filius sine sꝑu sco. aut
ceat: S qm̃ trinitas ẽ. oportebat eius
singulas insinuare ꝑsonas : eamq noᷤ
distincte audire: inseparabilit intel¬
ligere. Audi patr̃e dicentẽ: ubi legis.
Dñs dixit ad me. filius m̃s es tu. Audi
& docentẽ: ubi legis. Om̃is qui audiuit
a patre. & didicit: uenit ad me. filiũ
uͦ dicentem: mͦ audisti. De se quippe
ait. Quecũq dixero uob̾. Quẽ si & do¬
centem uis nosse: magistrũ recole.
dictũ ẽ. ipse uos docebit omĩa: audi
etiam dicent̾ẽ. ubi legis in actib apłoꝵ
beato petro dixisse sꝑm sc̃m. Uade cũ
illis: quia ego misi eos. Om̃is gͥ & dicit
& docet trinitas.S nͥ etiam singillati
cõmendaret᷑: eam nullo mͦ humana ca¬
ꝑe utiq posset infirmitas. Cum gͦ om¬
nino sit inseparabilis: nũqmͣ trinitas
ẽẽ sciretur: si semꝑ inseparabilit dice¬

Expanded text:
ut dicente Filio verba capiamus, docente autem Spiritu sancto eadem verba intelligamus? Quasi dicat Filius sine Spiritu sanctceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eamque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si et docentem vis nosse, magistrum recole, dictum est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Apostolorum, beato Petro dixisse Spiritum sanctum, Vade cum illis, quia ego misi eos . Omnis igitur et dicit et docet Trinitas: sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas. Cum ergo omnino sit inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter dice
Abbreviated transcription (Latin):
rudimur. Propt̃ hanc sꝑc enis pig¬
nus accipimus: ꝓpt̾ hanc in eum cre¬
dimus & sꝑamus: & eius amore qnͣ¬
tum donat accendimur. Hac pace
inp̃ssuris om̃ibus consolamur: haca
p̃ssuris om̃ibus lib̃amur. Propt̃ hanc.
omnẽ tribulationẽ fortit̾ sustinemꝰ.
ut in hac felicit̾ sine ulla tribulatio¬
ne regnemus. Merito ad eam clausit
uerba. quȩ parũ intelligentib disci¬
pulis erant ꝓuerbia: intellecturis ea
quando eis dedisset ꝓmissum sꝑm sem̃¬

Expanded text:
rudimur, propter hanc Spiritus ejus pigrudimur, propter hanc Spiritus ejus pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus, et ejus amore quantum donat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nte ista quȩ nẽ sumus ad¬
iuuante dno tractaturi.
dixerat iħc. hȩc locutus
sum uobis: ut in me pa¬
cem habeatis. Quȩ non
recentiora paulo suꝑuis ab eo dicta. s
omĩa debemus acciꝑe. siue quȩcumq
illis locutus ẽ. ex quo eos cȩpit habere
discipulos: siue certe ex quo post cȩnã
exorsus ẽ hunc admirabilem ꝓlixũq
sermonẽ. Talem quippe commemora¬
uit causam cur eis sit locutus: ut ad
eum finẽ rectissime referantur. uel
omĩa quȩ locutus est eis. uel ea maxi¬
me quȩ dixit iam ꝑ eis moriturus.
tanqũa uerba nouissima: postea quã
de conuiuio scõ ille qui eum fuerat
traditurus egressus ẽ. Hanc gͦ causã
comm̃dauit sermonis sui. ut in illo
pacem haberent: ꝓpt̾ quod totum
agitur quod xꝑiani sumus. Hȩc e¬
nim pax finem temporis ñ habet:
& omĩs piȩ nr̃e intentionis actionisq
finis. ipsa erit. Propt̾ hanc. sacramen¬
tis eius imbiumur: ꝓpt̾ hanc mira¬
bilib eius oꝑibus & sermonibus e¬

Expanded text:
nte ista, quae nunc sumus, adjuvante Domino, tractaturi, dixerat Jesus: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecumque illis locutus est ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim commendavit causam sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit, sed omnis piae nostrae intentionis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc Sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus e
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uenit hora clarifica filium tuum:
sic intelligendum ẽ tanquã dixerit.
uenit hora seminandȩ humilitatis:
fructum ñ differas claritatis. S qͥd
sibi uuilt quod sequit᷑. ut filius tiuiᷤ
clarificet te: Numquid etiam d̃s
passionis. ex qua illũ clarificari opor¬
teret: Quomͦ igitur eum clarifica¬
turus erat filius: cuius claritas sem¬
pit̾na nec ex forma humana potuit
uideri minor. nec in diuina posset
ẽẽ amplior: S istam q̃stionẽ in hunc
sermonẽ nolo coartare: aut hinc eũ
facere longiorem.

Expanded text:
ter, venit hora, clarifica Filium tuum; ter, venit hora, clarifica Filium tuum; sic intelligendum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numquid etiam Deusive passionis, ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tauit: & ꝑuenit usq in gła ẽ dĩ patͥs
Nam & ipsũ nomen si inspiciantur
codices greci. ex qua lingua epłȩ apłi
hic legit᷑ gła. ibi legitur doxa. Unde
u̾bum diriuatum ẽ in greco. ut di¬
ceretur doxason: quod in t̃pres
latimis ait. clarifica cũ pos¬
set etiam głifica dicere. quod tan¬
tumdem ualet: & ido posset etiam
quod si fieret. tantũdem ualeret.
Ut autẽ ñ recedatur a uerboꝵ sonis:
quẽadmodum a claritate clarifica¬
tio. sic a gła glorificatio diriuatur.
Ut gͦ mediator dĩ & hominũ homo
xꝑc iħc resurrectione clarificaret᷑
uł głificaretur: prius humiliatus
ẽ passione. Non enim a mortuis re¬
surrexisset: si mortuus ñ fuisset.
Humilitas. claritatis ẽ meritũ: cla¬
ritas. humilitatis ẽ p̃mium. S hoc
factum ẽ in forma serui. In forma
uͦ dĩ semꝑ fuit. semꝑ erit claritas:
immo ñ fuit quasi iam sit. nec erit
quasi ñdum sit: s sine initio. sine
fine semꝑ ẽ claritas. Quod gͦ ait. pa¬

Expanded text:
t pervenit usque, in gloria est Dei Patris . Nam et ipsum nomen, si inspiciantur codices graeci, ex qua lingua Epistolae ahic legitur gloria, ibi legitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. Et ideo posset etiam quod si fieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei et hominum homo resurrectione clarificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est passione; non enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas claritatis est meritum, claritas humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi; in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ traditor xꝑi. ꝑditioni p̃destinatꝰ.
scdm scͥpturam quȩ de illo in psal¬
mo centesimo & octauo. maxime ꝓ¬
pħatur. Nunc autem inquit ad te
uenio: & hȩc loquor in mundo. ut
Shabeant gaudium meũ impletu in
semet iꝑsis. Ecce in mundo loqui se¬
dicit: qui pauloante dixerat. iam
ñ sum in mundo. Quod cur dixerit.
ibi exposuimus: immo ipsũ id expo¬
suisse docuimus. Ergo & quia ñdu
abierat. hic adhuc erat: & quia mex
fuerat abiturus. hic quodammͦ iã
ñ erat. Quod sit autẽ hoc gaudiũ
de quo ait. ut habeant gaudium
meum impletũ in semet ipsis: iam
suꝑius exp̃ssum ẽ: ubi ait. ut sint
unũ sicut & nos. Hoc gaudium su¬
um. id ẽ a se in eis collatũ. in eis dic̃
implendum: ꝓpt̃ qd̃ se locutũ dixit
in mundo. Hȩc ẽ pax illa & beatitu¬
do in futuro scło. ꝓpt̾ qũa consequen¬
dam. temperanter & iuste & pie ui¬
uendum ẽ in hoc scło¬

Expanded text:
est tradito. Christi, perditioni praedestinatus, est tradito. Christi, perditioni praedestinatus, secundum Scripturam, quia de illo in psalmo centesimo octavo maxime prophetatur. Nunc autem, inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait: Ut sint unum, sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum, in eis dicit implendum, propter quod se locutum dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo; propter quam consequendam, temperanter et juste et pie vivendum est in hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
tus ds. S scͥptura nos ñ leuat. nͥ des¬
cendat ad nos: sicut u̾bum caro factu
descendit ut leuaret: ñ cecidit ut ia¬
ceret. Si descendentem cognouimus.
cum leuante surgamꝰ: & intelligamꝰ
cũ ita loquitur. ꝑsonas eum distin¬
guere: ñ separare naturas. Quando gͦ
seruabat discipłos suos filius presen¬
tia corporali. ñ expectabat pat̃ ad custo¬
diendum succedere filio discedente:
s eos ambo seruabant potentia spiri¬
tali. Et qnͣdo ab eis abstulit filius
psentiam corporalem. tenuit cũ patͤ
custodiam spiritalem: quia & custo¬
diendos qͣndo filius homo accepit.
custodiȩ pat̾nȩ ñ eos abstulit: & cũ
pat̃ filio custodiendos dedit: ñ de¬
dit sine ipso cui dedit. S dedit ho¬
mini filio: ñ sine deo eodem ipso.
utiq filio. Sequit᷑ gͦ filius: & dicit.
Quos dedisti mͥ custodiui: & nemo ex
eis periit nͥ filus ꝑditionis: ut scͥp¬
tura impleatur. filius ꝑditionis ditꝰ

Expanded text:
tus Deus. Sed Scriptura nos non levat, nisi destus Deus. Sed Scriptura nos non levat, nisi descendat ad nos, sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus, et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti, sed eos ambo servabant potentia spirituali; et quando abiens abstulit Filius praesentiam corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem, quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit; et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit, sed homini Filio non sine Deo, eodem ipso utique Filio. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, ego custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Filius perditionis dictus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam homo ẽ: nam scđm hoc. pater
maior me ẽ. dixit. S qm̃ una eademq
ꝑsona ẽ ds & homo: intelligimꝰ homi¬
nẽ in eo quod rogat: intelligimꝰ autem
dm̃. in eo quod unũ sunt. & ipse & ille
quẽ rogat. S ẽ adhuc in consequentib
locis de hac re diligentius disputandũ:
hic autẽ sequitur. Cum eem cum eis:
ego seruabam eos in nomine tuo. Me
inquit ueniente ad te serua eos in no¬
mine tuo: in quo eos qnͣdo cum eis
eram & ipse seruabam. In nomine pa¬
tris seruabat discipłos suos filius. hono
cum eis humana p̃sentia constitutus.
S etiam pater in nomine filii serua¬
bat: quos in nomine filii petentes ex¬
audiebat. His quippe idem filius dix¬
erat: amen am̃ dico uobis si quid pe¬
tieritis patrem in nomine meo. dabit
uobis. Neq hoc tamen carnalit̃ de¬
bemus acciꝑe: uelut uicissim nos ser
uent pat̾ & filius. amboꝵ in nobis
custodiendis alt̾nante custodia: qͦsi
succedat alius qnͣdo discesserit alius.
Simul enim nos custodiunt pat̾ & fi

Expanded text:
nam secundum hoc, Pater major me est , dixit. Sed quoniam una eademque persona est Deus et homo, intelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt et ipse et ille quem rogat. Sed est adhuc in consequentibus locus ubi de hac re diligentius disputandum est. 6. Hic autem sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos quando cum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris servabat discipulos suos Filius homo, cum eis humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Neque hoc tam carnaliter debvent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesserit alius. Simul enim nos custodiunt Pater, et
Abbreviated transcription (Latin):
An ñ cotidie dicimus: iam ñ ẽ hic. de
aliquo quantotius abituro: Et max¬
ime hoc de morituris solet dici: qũa¬
quã & ipse dñs tanqm p̃uidens quid
lecturos mouere posset adiecit. Ego ad
te uenio: sic exponens quodammͦ cur
dixerit. iam ñ sum in mundo. Comm̃¬
dat gͦ patri: eos quos corporali absen
tia relicturus ẽ dicens. Pat scẽ: serua
eos in nomine tuo quos dedisti mͥ. Nem¬
pe sicut homo dm rogat ꝓ discipulis
suis: quos accepit a dõ. S attende qd̾
sequitur: ut sint inquit unum sicut¬
& nos. Non ait ut nobiscũ sint unum:
aut minus. unũ ipsi & nos sicut unum
sumꝰ nos: s ait. ut sint unum sic̃ & nos
Ipsi utiq in natura sua sint unũ: sicut
& nos in nr̃a unum sumus. Quod ꝓcul
dubio uerũ ñ diceret: nisi scdm hoc di¬

Expanded text:
An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quaquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo. Commendat ergo Patri eos quos cortia relicturus est dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. « Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis quos accepit a Deo. Attende quid sequitur: Ut sint, inquit, unum, sicut et nos. Non ait, 619 ut nobiscum sint unum; aut ut simus unum ipsi et nos, sicut unum sumus nos; sed ait, ut sint unum sicut et nos; ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio non diceret, nisi secundum hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc in mundo erant. & ipse scili¬
cet. & illi de quib hoc dicebat. Non
enim scđm ꝓuectum cordis & uitȩ id
acciꝑe possumus uł debemus: ut illi
ꝓpt̾ea ẽẽ adhuc dicantur in mundo
quod mundana adhuc sapiant: ille
autem iam ñ ẽẽ in mundo. sapien¬
do diuina. Positum est hic enim uñu
ũbum. quod nos ita intelligere om¬
nino ñ sinat: quia ñ ait. & ñ sum
in mundo. s iam ñ sũ in mundo: ꝑ
hoc ostendens fuisse se in mundo.
iam ñ ẽẽ. Numqͥd gͦ fas ẽ. ut eum
credamus aliquando mundana sa¬
puisse: & ab hoc errore lib̾atum iã
illa ñ sapere: Quis tam impio sen¬
su se induerit: Restat gͥ ut scdm
id quod etiam ipse in mundo pͥus
scilicet absentiam suam iam cito fu-¬
turam. illoꝵ autẽ tardius: ꝑ hoc
ostendens quod se iam ñ hic ẽẽ. illos
autem hic ẽẽ dixit: cum & ipse hic
& illi adhuc eent. Sic enim ẽ locutꝰ
homo congruens hominib: ut mos
loquendi sese habet humano usu.

Expanded text:
adhuc in mundo erant, et ipse, sciliadhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea adhuc esse dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est hic enim verbum unum, quod nos ita intelligere omnino non sinat: quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ucredamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo priusscilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic, et illi hic, adhuc essent. Sic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus.
Abbreviated transcription (Latin):
bus illi ẽ equalis. omĩa quȩ habet
fuerat accepturus quod ait de meo
accipiet: s utiq de patre.de quo
ꝓcedit sꝑc. de quo ẽ natus & filius.
& clarificatus sum inquit in eis.
Nunc suam clarificationẽ tanqͣm
facta sit dicit. cum adhuc eẽt futu¬
ra: suꝑuis aut̃e. a patre poscebat.
ut fieret. S utrũ sit ipsa clarifi¬
catio de qua dixerat. & nunc clari¬
fica me tu pat̃ apud temet iꝑsum.
claritate qũa habui priusqm mun¬
dus eẽt apud te: utiq requirendĩ
ẽ. Si enim apud te. quomͦ in eis: An
cum hoc ipsum innotescit in eis: ac
ꝑ ipsos om̃ib qui credunt eis testib
suis: Possumus plane sic intelligere
dixisse dñm de apłis: quod clarifica¬
tus sit in eis. Dicendo enĩ ẽẽ iam factũ.
ostendit iam fuisse p̃destinatũ: &
certum haberi uoluit quod eẽt futu¬
rum. Et iam inquit ñ sum in mundo:
& hi in mundo sunt. Si horã ꝓrsus
illam qua loquebatur attendas: utq

Expanded text:
ibus illi est aequalis, omnia quae habet ibus illi est aequalis, omnia quae habet fuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique
Abbreviated transcription (Latin):
nor. eum om̃ib scĩs angłis: quibus
erimus equales. ar in regno xꝑi&
di. Hoc autẽ ita dictum ẽ. & mea
om̃ia tua sunt. & tua mea: ut hic
sit etiam ipsa creatura rationalis. qͣ
ñ nisi dõ subditur: ut ei quȩ infra
illam sunt cuncta subdantur. Hȩc
gͦ cum sit dĩ patris. ñ simul eẽt. & fi¬
agebat cum diceret. ñ ꝓ mundo rogo.
s ꝓ his quos dedisti mͥ. quia tui sunt.
& mea omĩa tua sũt. & tua mea. Nec
fas est ut scĩ de quib hȩc locutus est
cuiusquã sint. nͥ eius a quo creati &
sc̃ificati sunt: ac ꝑ hoc & omĩa quȩ ip¬
soꝵ sunt. necesse ẽ ut eius sint. euius
& ipsi funt. Ergo cum & patris & filii
sunt: equales eos ẽẽ demonstrant.
quoꝵ equalit̃ sunt. Illud autẽ qd
ait cum de sꝑu sc̃o loqueretur. om¬
nia quȩ habet pat̾ mea sunt. ꝓpt̾ea
dixi quia de meo accipiet & adnun¬
tiabit uobis: de his dixit quȩ ad ip¬
sam patris ꝑtinent diuinitatẽ. in qͥ¬

Expanded text:
nor cum omnibus angelis sanctis, quibus nor cum omnibus angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Fiagebat, cum diceret, Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi: quia tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea. Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cujusquam sint, nisi ejus a quo creati et sanctificati sunt: ac per hoc et omnia quae ipsorum sunt, necesse est ut ejus sint cujus et ipsi susunt, aequales eos esse demonstrat, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur: Omnia quae habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓ his quos dedisti mͥ. Mundum uult
mͦ intelligi. qui uiuunt scđm concu¬
piscentiam mundi. & ñ sunt in ea sor¬
te gr̃ẽ. ut ab illo eligantur ẽ mundo.
Non itaq ꝓ mundo: s ꝓ his quos ei
pat̃ dedit. rogare se dicit. ꝑhoc enĩ
qd̾ eos illi pater iam dedit: factumẽ
ut ñ ꝑtineant ad eum mundũ ꝓqͥ
ñ rogat. Deinde subiungit: quia tui
sunt. Neq enim quia pat̃ eos filio
dedit. amisit ipse quod dedit: cum
adhuc filius sequatur ac dicat: &
mea omĩa tua sunt. & tua mea. u̾bi
satis apparet quomͦ unigeniti filii
sint om̃ia que sunt patris: ꝑ hoc uti¬
q quod etiam ipse ds̃ ẽ. & de patre
patri ẽ natus equalis: ñ quomͦ dictu
ẽ. uni eduobus filiis. maiori scilicet.
tu mecũ es semꝑ: & omĩa mea tua sũt.
Iuud enim dictum ẽ. de his om̃ibus
creaturis. quȩ infra creaturam scãm
rationalem sunt. quȩ utiq subdun¬
tur eccłiȩ: in qua uniu̾sa ȩccłia & illi
duo intelliguntur filii. maior & mi¬

Expanded text:
pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et mi
Abbreviated transcription (Latin):
bitis me. uniuerse ꝓmisit eccłiȩ: sic̃¬
uniu̾sȩ ꝓmisit. ecce ego uobiscũ sũ.
usq ad consũmationẽ scłi. Non tar¬
dat dñs ꝓmissum. Modicĩ & uide¬
bimus eum: ubi iam nichil rogemꝰ.
nichil int̾rogemus: quia nichil int̃¬
rogandum remanebit: & nichil quȩ¬
renduo latebit. Hoc modicum
longũ nobis uidetur. qm̃ adhuc a¬
gitur: cum finitum fuerit. t̃c̃ senti¬
emus quã modicũ fuerit. Non ergo
sit gaudrũ nr̃m quale habet mundꝰ:
de quo dictum ẽ. mundus aut̃ẽ gau¬
debit. Nec tamen in huiue
desiderii parturitione sine gaudio
tristes sumus: s sicut ait apłs. spe
gaudentes: in tribulatione patien¬
tes: quia & ipsa parturiens cui com¬
parati sumus. plus gaudet de mox fu¬
tura ꝓle: quã tristis ẽ de presenti la¬
bore. S huius sermonis iste sit finis:
habent questionẽ molestissimã se-
quentia. nec breuitate coartanda st̃:
ut possint cõmodius sidñs uoluerit¬

Expanded text:
bitis me, universae promisit Ecclesibitis me, universae promisit Ecclesiuniversae promisit, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Non tardat Dominus promissum: modicum, et videbimus eum, ubi jam nihil rogemus, nihil interrogemus; quia nihil desiderandum remanebit, nihil quaerendum latebit. Hoc modicum longum nobis videtur, quoniam adhuc agitur: cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit gaudium nostrum quale habet mundus, de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si
Abbreviated transcription (Latin):
modicum & iam ñ uidebitis me. &
Sit̾um modicum & uidebitis me. Mo¬
dicum ẽ enim hoc totũ spacũi quo
presens ꝑ uolat scłm. Unde dicit ide
ipse eugłista: in epła sua. Nouissima
hora ẽ. Ideonamq adddit quia ua
do ad patr̃e: quod ad pͥorem sententi¬
am referendum ẽ ubi ait. modicũ
& iam ñ uidebitis me: ñ ad posterio¬
rem uͥ ait. & itum modicũ & uidebi¬
tis me. Pundo quippe ad patr̃e. factu
rus erat ut ñ eum uiderent: ac ꝑ hoc
ñ idõ dictũ ẽ quia fuerat moriturꝰ.
& donec resurgeret ab eoꝵ conspecti¬
bus recessurus: s quod eẽt iturus ad
patr̃e. quod fecit postea quã resurrex¬
it: & cum eis ꝑ quadraginta dies con¬
u̾satus ascendit in celum. Illis gͦ ait.
modicum & iam ñ uidebitis me. qui
eum corporalĩt tunc uidebant: qͥa
iturus erat ad patrẽ. & eum deincep
mortalẽ uisuri ñ erant. qualẽ cum
ista loqueretur uidebant. Quod uͦ
addidit. & it̾um modicĩi & uide¬

Expanded text:
Modicum et jam non videbitis me, et Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola sua, Novissima hora est do ad Patrem: quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus erat, ut non eum viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus, sed quod esset iturus ad Patrem: quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies conversatus, ascendit in coelum. Illis ergo ait: Modicum, et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erat ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur, videbant. Quod vero addidit: Et iterum modicum, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
tem facie ad faciem: nunc scio ex par¬
te: tc̃ autẽ cognoscam sicut & cognitꝰ
sum. Hunc tocius laboris sui fructũ
eccłia nunc parturit desiderando:
tunc ẽ paritura cernendo. Parturit¬
gignendo. gemendo: paritura lȩtan¬
do. Parturit orando: paritura lau¬
oando: & id̃o masculum: qm̃ ad istũ
fructũ contemplationis. cuncta offi¬
cia referuntui actionis. Solus
refertur ad aliud: huic seruit actio.
Ad hunc enim refertur quicquid be¬
ne agitur: quia ꝓpt̾ hunc agitur. ipse
& habetur. Ibi gͦ finis qui sufficit no
bis. etermis erit. Neq enim nobis suf¬
ficit finis: nͥ cuius ẽ nullus finis. Hoc
inspiratum erat philippo: quando
dirit. dne ostende nobis patr̃e. & suf¬
ficit nobis. In qua ostensione se ꝓmi-¬
sit & filius dicens. Non credis qͥa ego
in patre.: & pater in me ẽ: De hoc itaq
quod sufficit nobis. rectissime audi¬
uimus. gaudium ur̃m nemo tollet
a uobis: de his etiam quȩ suꝑius di¬
cta sunt. melius existimo intelligi.

Expanded text:
ie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Hunc totius laboris sui fructum Ecclesia nunc parturit desiderando, tunc est paritura cernendo. Parturit gemendo, paritura laetando. Parturit orando, paritura laudando; et ideo masculum, quoniam ad istum fructum contemplationis, cuncta officia referuntur actionis. Solus tur; non refertur ad aliud, huic servit actio. Ad hunc enim refertur quidquid bene agitur, quia propter hunc agitur. Ipse  habetur. Ibi bis. Aeternus igitur erit: neque enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? De hoc itaque quod sufficit nobis, rectissime audimus, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
promptu ẽ. eodem ipso exponente cur
dicta sit. Parturicio quippe. tristicie:
partus autem. gaudio comparatur.
Quod tunc magis eẽ consueuit: qͣndo
ñ puella. s puer nascitur. Quod uero
ait. gaudium urm̃ nemo tollet a uo¬
bis: quia gaudium ipsorum ipse ẽ iħc:
surgens a mortuis iam ñ moritur: &¬
mors ei ultra ñ dñabitur. Hucusq
in isto eugłii capitulo unde hodie
disputauimus. uelut facili intellectu
omĩa cucurrerunt: acrior necessaria
ẽ in his quȩ sequuntur intentio. Ad
enim ẽ quod ait: & illo die me ñ ro¬
gabitis quicqm: Hoc u̾bum qd̾ ẽ ro

Expanded text:
promptu est, eodem ipso exponente cur promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur, quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait: Gaudium vestrum nemo auferet a vobis, quia gaudium ipsorum est ipse Jesus, surgens a mortuis, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Hujusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt. Acrior necessaria est, in his quae sequuntur, intentio. Quid est enim quod ait: Et in illo die me non rogabitis quidquam? H
Abbreviated transcription (Latin):
quia plorabitis & flebitis uos. mun¬
dus autem gaudebit: uos aut̃ẽ con¬
tristabimini: s tristicia ur̃a in gau¬
oium erit. Et hoc sic accipi potest:
quia contͥstati sunt discipuli de mor¬
te dñi. & confestim de resurrectione
lȩtati. Mundus autẽ quo nomine
significati sunt inimici a quib xꝑc
occiso xꝑo. quando sunt discipłi con¬
tristati. Mundi quippe nomine ma¬
licia potest mundi huius intelligi.
cob apłs in epła sua dicit. Quicũq
micus dĩ constituetur. Quib mimi¬
cis dĩ factum ẽ: ut nec eius unigeni¬
to parceretur. Deinde subiungit &¬
dicit. Mulier cum parturit tristiciã
habet: quia uenit hora eius. Cum au¬
tem peꝑerit puerum: iam n memunit
pressure ꝓpt̾ garditum. quia natusẽ¬
homo in mundo. Et uos gͥ nunc quide
tͥsticiam habetis: it̾um autem uidebo
uos & gaudebit cor ur̃m: & gaudium
ur̃m nemo tollet a uobis. Nec ista si¬
militudo ad intelligendum uidetur
ẽẽ difficilis: qm̃ comparatio eius in

Expanded text:
itis et flebitis vos; mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus autem, quo nomine significati sunt inimici a quibus Chrocciso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, postolus in Epistola sua dicit: Quicunque micus Dei constituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae, propter gaudiumquidem tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis, quoniam comparatio ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
rogatum. Nam int̾rogatus ẽ a disci¬
pulis ascensurus in cȩlum qnͣdo pre¬
sentaretur. & quando regnũ eẽt isrł.
cum uͦ iam eẽt in cęlo. rogatus ẽ a sc̃o
stephano ut sꝑm euis acciꝑet. Puto
enim quod ait. itum autẽ uidebo
uos & gaudebit cor urm̃. & gaudiũ
ur̃m nemo tollet a uob̾. ñ ad illud
tempus eẽ referendum quo resur¬
rexit. eisq suam carnẽ cernend̾a tan¬
gendamq monstrauit: s potius ad
illud unde iam dixerat. qui diligit
me. diligetur a patre meo: & ego di¬
ligam eum. & manifestabo me ipsũ
illi. Iam quippe resurrexerat᷑: iam
se illis in carne monstrauerat: iam
sedebat ad dext̃am patris. quando
dicebat idem ipse apłs ioħs. cuius

Expanded text:
rogatum. Nam interrogatus est a discipulis ascensurus in coelum, quando praesentaretur, et quando regnum esset Israel . Cum vero jam esset in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut Spiritum ejus accipeenim quod ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum, quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit, sed potius ad illud, unde jam dixerat: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi . Jam quippe resurrexerat, jam se illis in carne monstraverat, jam sedebat ad dexteram Patris, quando dicebat idem ipse apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
& gła. Uera gͦ eius gła in ȩccłia catho¬
lica: sic a ꝓpħa cantatur. Exaltare
turus: hoc sacer ꝑsalmus. hoc ipse
unigenitus ꝓmisit futurum: quod
uidemus impletum. Quod autem
ait de meo accipiet. & ad nuntiabit
uobis: catholicis audite aurib: ca¬
tholicis ꝑcipite mentib. Nonenim
ꝓpt̾ea sicut quidam heretici putaue¬
busdam gradibus naturarũ. Absit
hoc credere: absit hoc dicere: ab sit
a xꝑianis cordib cogitare. Deniq
continuo soluit ipse quęstionẽ. &
cur hoc dixerit explanauit. Omĩa
inquit quęcumq habet pat̃ mea
sunt: ꝓpt̾ea dixi. quia de meo accipi¬
et. & adnuntiabit uobis. Quid uultaiᷤᷤ
ampluis: frgo de patre accipit sꝑc
de nullo natus sit. de nullo ꝓcedit:
pat̃ solus ẽ. Quomͦ autẽ dixerit fi¬
lius unigenitus. omĩa quȩ habet pa¬
ter mea sunt. quia utiq ñ sic quẽ¬
admodum dictum ẽ filio ñ unige¬
nito. s ex duob maiori. tu mecũ es
semꝑ. & omĩa mea tua st̃. eo loco si d̃ns¬

Expanded text:
a ergo ejus gloria in Ecclesia catholica sic a propheta cantatur: Exaltare turus, hoc sacer Psalmus, hoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. 4. Quod autem ait, De meo accipiet, et annuntiabit vobis, catholicis audite auribus, catholicis percipite mentibus. Non enim propterea, sicut quidam haeretici putavebusdam gradibus naturarum: absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a Christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecunque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Quid vultis amplius? Ergo de Patre accepit Spirde nullo natus sit, de nullo procedat, Pater est solus. Quomodo autem dixerit unigenitus Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unigenito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia mea tua sunt , eo loco, si D
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim uos estis qui loquiminr:
s sꝑc patris ur̃i qui loquit᷑ in uob̾. In¬
bum quippe grecũ quod est doxasis
alius clarificabit. alius głificabit.
latini int̾pretes in sua quisq tͣnsla¬
tione posuerunt: qm̃ ipsa quȩ gre¬
ce dicitur doxa. unde dictum ẽ uer¬

Expanded text:
Non enim vos estNon enim vos ests Patris vestri, qui loquitur in vobis . Verbum quippe Graecum, quod est δοξάσει, alius clarificabit, alius glorificabit, Latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt, quoniam ipsa, quae Graece dicitur δόξα, unde dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
cibus legitur. deducet uos in omni
ipso: s quecumq audiet loquetur.
De quib eugłicis uerbis iam quod do¬
nauit dñs disputauimus: nunc ea
quȩ sequunt᷑ at tendite. Et quȩcũq
rãdum: nichil enim habet questio¬
nis cuius a nobis expositio flagitet᷑:
s quod adiungit. ille me clarifica¬
bit. quia de meo accipiet. & ad nun¬
tiabit uobis: ñ negligent̃ ẽ tnͣseun¬
dum. Quod enim ait ille me clarifi
cabit. potest intelligi. quia diffun¬
dendo in credentium cordib carita¬
tem sp̃italesq faciendo. declarabit
nouerãt. & hominẽ sicut homines
cogitabant: uel certe quia ꝑ ipsum
caritate ac fiducia repleti. & timore
depulso adnuntiauerunt hominib
xꝑm: ac sic eius fama diffusa ẽ in
toto orbe t̾rarum: ut sic dixerit. ille me
clarificabit. tanqũa diceret. ille uob
auferet timorem. & dabit amorem:
mundum dabitis odorem: cõmenda¬
bitisq honorem. Quod enim facturi
dixit ẽẽ facturũ: quale ẽ etiam illd̾

Expanded text:
cibus legitur, Deducet vos in omni ipso, sed quaecumque audiet, loquetur. De quibus evangelicis verbis jam quod donavit Dominus disputavimus: nunc ea quae sequuntur attendite. Et quae ventummorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me claricabit, potest intelligi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiaverunt hominibus Christum, ac sic ejus fama diffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et dabit amorem, mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim facturi dixit esse facturum, quale est etiam illud:
Abbreviated transcription (Latin):
ec dni uerba ubi ait.
modicũ & iam ñ uide¬
bitis me. & it̃um modi¬
cum & uidebitis me
quia uado ad patrem.
ita obscura erant discipulis anteꝗͣ
id quod dicit eẽt impletum: ut
querentes int̾ se quid eẽt qd̾ dicet.
om̃ino se faterentur nescire. Sequit᷑
Senim eugłium. Dixerunt gͦ ex disci¬
płis eius ad inuicem. Quid ẽ hoc quod
dicit nobis. modicum & ñ uidebitis

Expanded text:
ec Domini verba ubi ait, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, quia vado ad Patrem, ita obscura erant discipulis, antequam id quod dicit impletum esset, ut quaerentes inter se quid esset quod diceret, omnino se faterentur nescire. Sequitur enim Evangelium: Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem, Quid est hoc quod dicit nobis, Modicum
Abbreviated transcription (Latin):
illis tunc obscurum fuit. & mox ma¬
nifestatũ ẽ: iam nobis utiq manife¬
statũ ẽ. Post paululum enim passus
ẽ: & ñ uiderunt eum. Rursus post
paululum resurrexit: & uiderunt
eum. Illud autẽ quod ait & iam ñ
uidebitis me. quia isto uerbo id est
iam intelligi uoluit quod eũ ulteriꝰ
ñ uiderent: ibi exposuimꝰ quomͦ ac¬
cipiendum sit. ubi dixit de iusticia
trem uado & iam ñ uidebitis me: qͥa
scilicet mortalẽ xꝑm ulterius ñ ui¬
derent. Cognouit autẽ ihe sicut se¬
quens eugłista dixit. quia uolebant
Seum int̾rogare: & dixit eis. De hoc
queritis int̾ uos. quia dixi modicũ

Expanded text:
illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est; post paululum enim passus est, et non viderunt eum. Rursus post paululum resurrexit, et viderunt eum. Illud autem quod ait: Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit, quod eum ulterius non viderent, ibi exposuimus, quomodo accipiendum sit, ubi dixit: De justitia trem vado, et jam non videbitis me, quia scilicet mortalem Christum ulterius non viderent. Cognovit autem Jesus, sicut sequens evangelista dicit, quia volebant eum interrogare, et dixit eis: De hoc quaeritis inter vos, quia dixi: Mo
Abbreviated transcription (Latin):
iħm regem ẽẽ iudeoꝵ: tanqm hoc ibi.
sicut in titulo ipsa ueritas fixerit: de
qua quid eẽt int̾rogauit. S hoc au¬
dito: clamauerunt rursũ om̃s dicen¬
tes. Non hunc: s barabban. Erat autẽ
barabbas latro. Non reprehendimus
oudei quod ꝑ pascha liberastis nocen¬
tem: s quod occidistis innocentem. Qd
tamen nͥ fieret: uerũ pascha ñ fieret.
S umbra ueritatis. a uideis errantib
tenebatur: & mirabili dispensatione
diuinȩ sapientiȩ. ꝑ homines fallaces
eiusdem umbre ueritas implebatur:
quia ut uerũ pascha fieret xꝑc: ue
lut ouis immolabatur. Hinc ea sequn¬
tur quȩ iniuiriosa xꝑo pilatus & co¬
hors euis ingessit: s alia disputatione
tractanda sunt

Expanded text:
Jesum regem esse Judaeorum, tanquam hoc ibi, Jesum regem esse Judaeorum, tanquam hoc ibi, sicut in titulo, ipsa veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. Hinc ea sequuntur quae injuriosa Christo Pilatus et cohors ejus ingessit; sed alia disputatione tractanda sunt