comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uir fortir ee ruo nomine eordemathenien seruocauit iones : Macedoner a nomine
macedonis regis antea aemaci nuncu patisunt postea macedones dict: Epiro
serunt: Dorus neptuni & clepir filiur fuit undedori & origȩnem & nomenducunt
ta est q dorica appellatur Lace demones alace demon x semelae filiodict huidiu per¬
seuerantes inbello contramessenios ueritine diuturnitate praeli spem prolisamit¬
terent p̃ciperunt ut uirgines eorum cumiuuenibur domi relictos concuberent sic
mater nipiudorir spartani uocati sunt namipros ẽẽ spertanor quos & lacedemonios
est perbibentur. lic& gentules cosdem & moribur itadictos qistimant quo d sipt
trucer sacuis simi enim omnium gentium fuerunt unde & multa deeis fabu¬
losa memorantur. quod captiuos duissuis litarent & humanum san guinem
terra fugditur auarum quasicrudelium &auasor: Istrorum gens origint̃

Expanded text:
vir fortis ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine vir fortis ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt, postea Macedones dicti. Epiroserunt. Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori originem et nomen ducunt. uae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bello contra Messenios veriti, ne diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praeceperunt, ut virgines eorum cum juvenibus domi relictis concumberent: sicmaterni pudoris Parthenii vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos, quos et Lacedaemones. ibentur; licet gentiles eos ex moribus ita dictos existimant, quod sint truces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt, unde et multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem terras, fuge litus avarum; quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem
Abbreviated transcription (Latin):
seaiunt circapenion amnẽ ollim in habitantem alapita appollinis fiba nuncupatam
Sicionigreci sunt nuncupati asicinio regebi primum agiale nuncupabantur arege agia
leo qui primursicionir imperauit a quo & agialiaciuitar nuñ cupata est quenunepelo ponen¬
nai ad anao regeuocahiidem & argiui ab argo conditore cognominat: post quam aut̃ ra gre¬
corum apis mortuus est huic filiur argiis successit in regnum & & eo argiui nuncupati sunt
qui&iamabeir postobitum ut deur haboricoepit templo & sacrificio honoratur Acci qui&a¬
ciui abaceo louir filio dicti : Pelargi nominatiquia cum uelir partissparsiruor notem po¬
micae eratnostones autem dicit dictor mirmidonara mirmidono duce iouir & eori¬
mosae filio : Cecropiatheniensium regisueces sit granuscuius fila atthis nomen
& regione & gentidedit & & aea attici cognominati qui sunt atthenionses : Ion

Expanded text:
se aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. se aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicyone rege. Hi primum Agialei vocabantur, a rege Aleo, qui primus Sicyoniis imperavit, a quo, et Aegialaea nuncupata est, quae nunc Peloponenai a Danao rege vocati. Iidem et Argivi ab Argo conditore cognominati. Postquam autem Graecorum rex Apis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt, qui etiam ab eis post obitum ut deus habAchivi ab Achaeo filio Jovis dicti, Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempomicae. Eratosthenes autem dicit dictos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae filio. Cecropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Attis nomen et regioni et genti dedit, et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion
Abbreviated transcription (Latin):
autem uicini ama zonum fuerunt : Vgnosantea unnos uocato s̃ postromo¬
a regesuo abares appellatos quiprius inultima moctide interglatialem ta¬
naim & masa g&arum inmanes populos habita uerunt de inde pernicibus
equis caucasi fupibur ferar gentes al&andri claustra cohibentes ruperuit¬
superant: &orientem xx annis tenuerunt captiuum & ab aegyptis
adque a& hio pibus annuum uectigal & egerunt : Troianorum gens
ante eo dordana adarda no nominata namdardanur & iasius fratres
ibique primus regnauit postquam filiureiur qgͥictoniur deinde nepos q̃
lium a regebithinie euocat regnumꝰ cum eõ partauictoria diuis serunt sicq
deinde grecis admixti primum gallo greci nunc &anti quo gallorum nomine
galatae nuncupantur reciantetersaliates salo postea a grecor ege grecis
nuncupat nam graecpropriae tessalsunt : Lapitar aut̃ gentem tersaliae fuis¬

Expanded text:
autem vicini Amazonum fuerunt. Hugnos antea Hunnos vocatos, postrautem vicini Amazonum fuerunt. Hugnos antea Hunnos vocatos, postra rege suo Avares appellatos dicunt, qui prius in ultima Maeotide inter glacialem Tanaim et Massagetarum immanes populos habitaverunt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, ubi feras gentes Alexandri claustra cohibent, eruperunt, et Orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt. Trojanorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Jasius fratres ibique primus regnavit: post quem filius ejus Erictonius, deinde nepos ejus lium a rege Bithinie evocati, regnum cum eo, peracta victoria, diviserunt, sicque de eisdem Grecis admixti primum Gallogreci dicti sunt, et eorum regiGalatae nuncupantur. Graeci ante Thessali a Thessalo, postea a Graeco rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuis
Abbreviated transcription (Latin):
Marsa g&ac &x saitharum origine sunt & dictimassa g&ae quasi graues id est for¬
tes g&aenam siclibiur argentũ graue dit̃ id est massas hii sunt qui inter sci¬
thas & albanos Viitrionalibur iugis in habitant: Amazones dicti sunt
seu quod simul uiuerent sineuires si ue quod adustis dexterioribus manimises¬
sont nesagit tarum iactur inpedirentur quasi aner Ma Eor nudabant it
quam adus sercent mammam hastianus unimam masdicint nam hoc est ama¬
zon qua si anermazois id est sine mammna hariam non esse quod earum partĩ
ab achile uel alexandrous queadinter nicinem deletae sunt. In parter a siaticat
scithae genter que posteros se la sonis credunt albocrinre nascuntur ab ad sidu¬
ca occuli idest picta in epopilla ad eo ut nocte plus quam indiecernant alba ni

Expanded text:
Massagetae ex Scytharum origine sunt. Et dicti Massagetae quasi graves, id est forMassagetae ex Scytharum origine sunt. Et dicti Massagetae quasi graves, id est fortes Getae. Nam sic Livius argentum grave dicit, id est massas. Hi sunt, qui inter Scythas atque Albanos septentrionalibus locis inhabitant. Amazones dictae sunt, seu quod simul viverent sine viris, quasi ἅμα ζῶν, sive quod adustis dexterioribus mammis essent, ne sagittarum iactus inpediretur, quasi ἄνευ μαζῶν. Nudabant enim quam adusserant mammam. Has Titianus Unimammas dicit. Nam hoc est Amazon, quasi ἄνευ μαζοῦ, id est sine mamma. Has iam non esse, quod earum partim ab Hercule, partim ab Achille vel Alexandro usque ad internicionem deletae sunt. In partes Asiaticae Scythiae gentes, quae posteros se Iasonis credunt, albo crine nascuntur ab adsidurum glauca oculis, id est picta, inest pupilla, adeo ut nocte plus quam die cernant. Albani
Abbreviated transcription (Latin):
us non hab& sed proeo ꝙ. greco utimur inde philis tei. propalertinis di¬
cuntꝰ aciuitate utique sua idom & allophili idest alieni genae obhoc
quia semꝑ fuerunt inimici isrł & longe abeorumgenere &rou&atesepa¬
rati
Channanei appellati achannan siliocham quorum terram iudei possi derunt
excuius origine fuitemor patersicem a quo amorrei sunt nuncupati: Ne
autem lingua hebraeica aegypti ad fligentes co quod ad flixerunt dipopulum priur¬
quam diuino auxilio liberarentur : Armenius &tersalia unus denumer oducum
la sonis quiad colcor profecti sunt recollecta multitudine q a misso regȩ laso ne
parsimuagabantur armeniam condidit genti que & suo uocabulo nomendedit
Simes est persicurqui scithar ab eis diuidit scitha cognominatus est a quolimit esci¬
thae a quibus dam ꝑhibentur uocati gens antiquirsima semper habita hupar¬
thos bactrianos que foeminae ircorum ama zonum regna condideruint :

Expanded text:
us non habet, sed pro eo Phi Graeco utitur. Inde Philistaei pro Palaestinis dius non habet, sed pro eo Phi Graeco utitur. Inde Philistaei pro Palaestinis dicuntur, a civitate utique sua. Idem et Allophyli, id est alienigenae, ob hoc, quia semper fuerunt inimici Israel, et longe ab eorum genere ac societate separati. Chananei appellati de Chanaam filio Cham, quorum terram Iudaei possiderunt. Ex cuius origine fuit Emor, pater Sicautem lingua Hebraquam divino auxilio liberarentur. Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Iasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Iasone passim vagabantur, Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. Limes est Persicus, qui Scythas ab eis dividit, Scytha cognominatus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque; feminae autem eorum Amazonum regna condiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
x quo induo regna di populur est diuisus. Tuncdulae tribur quae destirpe iuda
reges habeant iud eorum nomensos titi sunt reliqua parr decimtribuũ quae insa¬
maria regem sibi constituit obpopuli magnitudi nem pristinum nomenr & inuit
i srahel: Samarita norumgenr sumpsit exordium ab assiris qui habitauerunt
insamaria qui latine int̃ pr&antur custoder eo quod captiuato israhel istiintrã
regionis corum adcus todiam conlocati sunt : Phenix cathi fraterdethebir¬
aegyptiorum insiriam profectur apud sidonem regnauit eosq epopular ex
suo nomine phenices eamq: prouinciam pheniciã nuncupauit: Sidones
aut̃ aciuitate quȩuocator sidon traxisse uocabulũ perhibentur: Saracini
siriginae huper amplã solitudinem habitant ipsi sunt & is maelitae ut liber
geniseos doc& quod sint & is maele ipsicedar afilio is maelis: Ipsi aggareniab
agar quiut diximur ꝑuerso nomine saracaeni uocantur. quia & sarra sege¬
nitors gloriantur Phibsta ei ipsi sunt palestini quia .p. litteram sermo ebre¬

Expanded text:
 in duo regna Dei populus est divisus, tunc duae tribus, quae de stirpe Iuda reges habebant, Iudaeorum nomen sortitae sunt. Reliqua pars decem tribuum, quae in Samaria regem sibi constituit, ob populi magnitudinem pristinum nomen retinuit Israel. Samaritanorum gens sumpsit exordium ab Assyriis, qui transmigrati habitaverunt in Samaria, qui Latine interpretantur custodes, eo quod captivato Israel isti in terram regionis eorum ad custodiam conlocati sunt. Phoenix, CaAegyptiorum in Syriam profectus apud Sidonem regnavit, eam que provinciam suo nomine Phautem a civitate quae vocatur Sidon traxisse vocabulum perhibentur. Saraceni Syriginae. Hi peramplam habitant solitudinem. Ipsi sunt et Ismaelitae, ut liber Geneseos docet, quod sint ex Ismaele. Ipsi Cedar a filio Ismaelis. Ipsi Agareni ab Agar; qui, ut diximus, perverso nomine Saraceni vocantur, quia ex Sarra se genitos gloriantur. Philistaei ipsi sunt Palaestini, quia P litteram sermo Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
dccurio qui summam non intulit ł curiam participiant : Curiales aut̃ idem &
decurioner &dicticurialer qs iciuiales quia ciuilia munera procurant & & secuntur
Principaler magirtrati& domuira lercurialium officiorum ordines sunt principes
dicti quod primi sunt magis tratibus : Ma gistrati uero quod ma iorerrunt reliquis
officiis dumuiraler: Tabellio uocatus eo quod sit portitor tabellarum idem &x¬
ceptor idem & scriba puplicus quia eatantum quae gestis publicantur scribat:
Burgarii aburgir dicti quiacrebrapꝰ lꝑmites habitacula constirtuta burgos
uulgo uocant unde &bur gundiorum gens nomen in hessit quos quandam sub¬
aetager maniaromami ꝑcastre disposuerunt atq ita nomene locir su mist¬
rums coloputi dicuntius quode corum collegio ens todir quedeputentur quifa¬
cinor ali quos conins serunt est emimnsor bdissimum ge nur hominuim pati frcento

Expanded text:
decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto
Abbreviated transcription (Latin):
geexactor dumenim plebr a senatu & consulibur promer&ur tunc ipsa sibi tribunus
quas proprios iudicor & defensorer creauit qui eorum libor tatem tuerentur & eos
aduersur inuriam nobilitatir defenderent unde & defensor er dicti eo quod plebemsibi
commirsam. contra insolentiam in proborum difendunt at contra nuncquidam
euersorer non defensorer & nistunt : Nummer arruocati sunt quipuplicum num¬
numaerarir inferunti funti abequod fungantur officio &bͥnore aliquodicti hinco¬
defunctos mortuor dicimur quicom pleuerunt uiteo fficia nibilenm iam facidnt :
Municipes sunt in eodem municipio nati abofsicio munerum dicti eo quod puplica
munia accipiunt munia enimofficia sunt unde & in monerdictisunt quinullum
gerunt officium municipa les originalerciues & in locoofficium gerentes : Decur¬
ones dicti quod sintdeordine curie officiumenimcuriae adminis trant undenon est

Expanded text:
ges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos, ges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos, quasi proprios judices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus injuriam nobilitatis defenderent, unde et defensores dicti, eo quod sibi plebem commissam contra insolentiam improborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. 19. Numerarii vocati sunt qui publicum nummum aerariis inferunt. defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est
Abbreviated transcription (Latin):
lurtros Secundi &x pectibiler. tercuicdarirsimi Iaminferiur Quartum aliquod genur non
est quamuis enimsenatoria quisq: origine c̃&us que ad legitimorannor equerroma nur e¬
rat deinde accipiebat honorem senatorie dignitatis : Censoros apud u&erer romanor
erapt est enim nomen censorir dignitar iudicialis censere enim iudicare est itemcensores
sunt patrimoniorum iudicer acen suaoris apellati. Iudicer dicti quasiusdicentes populo
si uequodiure dirceptent iure aũt dirputare est ius teiudicare non est aut̃ iud&̧ si non
est in eo iusticia: Presides rectores prouincie sunt dictiquodprerunt.: Pretores aut̃ qua¬
sip̃ceptorer ciuitatira principer ide m& quertorerquari ques torer eo quod quesitionibus presint
consiliumenim & caura apud eos est : Procerer sunt princi perciuitatir quisi procedes quodan
mo procedant hinc ad primo rerfacta tranlatio quod &cȩtera multitudo ne prominent :

Expanded text:
lustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non lustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem dispuest in eo iustitia. si preceptores civitatis et principes. Idem et questores quasi quesitores, eo quod questionibusconsilium enim et causa apud eos est. 17. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod amo procedant. Hinc autem ad primores facta translatio, quod a caetera multitudine praeeminent. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
mulcitudoq̃s que quoduult: Tribur dicuntur tam quam etiriae & congregationis
dirtinctae populorum & uoca tae tribur ab eoquod in principio romani trifarie
fuerunt aromulo dirꝑtiti inrenatori burmilitibur & plebiburq ta men tribus
nunc multi plicate nomen prifinum r&inent: Senatui nomen & ardedit
quod soniorerescsent alii a senendo dictos accipiunt senatares ipsienim
agendi facultatem dabant: Senatur consultur a consulendo & tractando estdio¬
tus quod sic fit ut consuleat & nocere non porsit: Patros aũt ut sallustius di¬
cit apure similitudine uocati sunt namsicut patres filiossuos ita illi
rem puplicam alobant: Patros conscripti quiadu mromulur decimcurias
sena torum elegis s& nomina corum presenti populo intabulas
Aureas contulit atque indepares conreriptiuo cati: Primiordines senatorum dicuntur in¬

Expanded text:
multitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur tamquam curiae et congregationes multitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur tamquam curiae et congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres autem, ut SallustiusCat. 6 dicit, a curae similitudine vocati sunt. Nam sicut patres filios suos, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
quid fuerit aliud ab ussiue dicitur DEGI UI BUS
imperirmilitieq uocabulir & partedictum est deincepreiuum nomina
summatim subiungimus. Ciues uocati quod inunum coeunter uiunt ut
nita cam momir & ornatior fiat & tuuor: Domur uniur familie habitaculuni est
sicut urbrunius populi sicut orbis domicilium totiur generir huma niest aũt domus
genus phamilie sibiue coniunctio uiri & uxoris incipitaut̃ aduob: & est nomen gre¬
cum namphamilia est liberi & liberir logibus susceptia femore : Genur autagig¬
nendo & progenerando dictuma ut adi finicione certorum prognatorum ut na
tionesq: ꝓprus cognationibur torminatae gonterappellantur : Populus est h¬
manae multitudinis iuris consensu & concordi commonione sociatus populus
aut̃ eodistat aplebibus quod populus uni uerniciues sunt connumeratis seni
est uulgur uero plebs est : Plebraut̃ dicta apluralitate maior estenim nb̵merur mino¬

Expanded text:
quid fuerit aliud, abusive dicitur. De civibus . De quid fuerit aliud, abusive dicitur. De civibus . De imperiis militiaeque vocabulis ex parte dictum est, deinceps civium nomina summatim subiungimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Domus unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus, familia, sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus, et est nomen Graecum. Nam familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. Genus autem a gignendo tiones, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives sunt, connumeratis senioest; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus mino
Abbreviated transcription (Latin):
Nacie aut̃ iste fere forme sunt &erciturc lasis nodurcuneus alae cornua agmen
q formae &i nomina ab ipsip rebus dequibur trans lata sunt motantur:. Acierdicta
quod ferro armatasit & acumine gladiorum : Mercitus multitudo & uno genere
ab &ercitatione belliuocata : Cuneus est collecta inunum militum multitudo un¬
de ꝑpquod inunum coit ipsa coitio inunum cuneur nominatus est quasi coneus eo
quod inunum omnercoguntur : Claror dicta c ꝓpt̃ diuirsionem Ecereitus qui por
aũt dictum prodificultate quodux possit resolui : A lue hn& es citu uxx equites essedicuntur a¬
lie aut̃ equiterb hoedicti quia tegunt pediter a lar umuico. cornua uocantur. & tremur e&¬
erciturquod
Agmendicitur cum&̧c ercitur iterfacit ab agendo uocatum
quod in longitudine dircetum est qualeso l& esse cum &ercitur portir proculit quic¬

Expanded text:
In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen: In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen: quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quia ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere ab exercitatione vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo; unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus; quia in unum omnes coguntur. Classes dictae propter divisionem exercitus, quam Rautem dictum pro difficultate, quod vix possit resolvi. Alae in exercitu triginta equites esse dicuntur. Alae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
milites cognominatirunt : de quibus iucanus conuocat armator & templo adsigna man¬
pulos : Turma xex equites sunt romani enim equites in una tribu triaenti fuerunt de h¬
lis enimcenturis x. dabantur & fiebat turma: Cohorr quingentos militer hab& silistua
aut militiae genera sacramentum euocatio coniuratio: Sacramentum inquo post ela¬
tionem iurat unus quirque milerse non recedere amiliti: nisi post compl&astipendia
id est militiae tempora & hii sunt qui habent pleram militiam namax &u annis tenent᷑
Quo catiodum ad subitum bollum non solũ miles sed & c&eri uocantur unde&iam con¬
sul solebat dicere qui rem pullicam saluam eẽ ułt mesequatur. Coniuratio quae fit
intumultu quando uicinum urbir periculum singulis iurare non patitur sed repen¬
te collegitur multitudo & tumultuora inira conflatur haec & tumultu atiodicitus:

Expanded text:
milites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Evocat armatos extemplo ad signa manmilites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Evocat armatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt; Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt, de singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, conjuratio. Sacramentum, in quo post electionem juravit unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post completa stipendia, id est, militiae tempora: et hi sunt qui habent plenam militiam: nam viginti quinque annis tenentur. Evocatio dum ad subitum bellum non solum miles, sed caeteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere; « Qui rempublicam salvam vult esse, me sequatur. » Conjuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos jurare non patitur: sed repente colligitur multitudo, et tumultuosa in ira conflatur: haec et tumultuatio dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicta aut amultis quasi mulutia quas in egotium multorum autamolererum qua simolis¬
tia egio ui milium armatorum est abelecto uocata quasi lecti id estarmirelecti : Pro¬
pric aũt macedonum phalanx gallorumcaterua nostrae legiodicitur legio ixcenturia
militerdiuis a unde & quihir p̃st̃ centariones dicuntur: Subcenturiati uero sunt non
qui in prima sed quiins ecundacenturi a sunt quasi sub prima centuria tee menstrict&ũ
ipsi & in peculis porsiti i nbello sunt᷑ utsi prima de fecerit istiquos subse diximus laboranti¬
bus primur subueniant unde & ad in sidiandum ponitur subcenturiatus quas armis dolo¬
sis instructus : Mampulũ ducentorum est militum g namipuli aũt dictirunt milites sur
quiabellum primomanu incipiebant : siue quod ante quam si gnaessent manipulos sibi
id est farciculos stipulȩ uel herbe alicuiur prosignis faciebant : a quo signomani pulas

Expanded text:
dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moledicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexamilites divisa. Unde et qui his praesunt centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est, fasciculos stipulae vel herbae alicujus pro signis faciebant, a quo signo manipulares
Abbreviated transcription (Latin):
uir quia hetabulir conftruntur ab toqueos docturur et sicut tansseripta uocantuns
quidealia inalam legionẽ transcunt & pide trapseripti qua nomin adant ut trans¬
seribantur Soptiones dic quodsint cleti pamoptart leger eest sicat e tblu de
op auit ꝙͥ locum rognoid est clegit &x cubitor es dicuntur ꝓeoquoddicubie s sem¬
pagunt sicuit enim ex numero militum & in porticibur &eubant ꝑpr edi lem
custodiam ex cubiac ait dur nesunt ui g lic poctur ne unde & ingilen. Vel eet
erant apudronianos genus militiae a uolitando uocat lec tienim agiltate iuuenes
cumar nir sur poster ga equitum sedebant & nox cum ad hostesuentune lue
equis desibiaant & cortanno pedites ipn ec alia parte equitibus ꝑ quos alelucrs
quondam annibalir tempore r&ro acticum regi lamasiur nom possent fabrili scalpro int au¬
res adacto nec abantur Castrasunt ubimiler steteritib sta autem castra quasi castra uel
quod ibicastra raur libido namnumquã his intererat mulier Milita aut̃ amilitibur

Expanded text:
os ducturus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optare eligere est, sicut est illud: optavitque locum regno, id est, elegit. Excubitores dicuntur pro eo quod excubias semper agunt, sunt enim ex numero militum, et in porticibus excubant propter regalem custodiam: excubiae autem diurnae sunt: vigiliae nocturnae, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae a volitando vocati. Lecti enim agilitate juvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi ex alia parte equitibus, per quos advecti quondam Annibalis retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro intres adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus
Abbreviated transcription (Latin):
tellam praesidia litertenent: Tribuni uocati quodmilitibur siue plebiburiura
tribuunt: Cilar chisunt quimille presunt quos nos millinarior nuncupamus¬

Expanded text:
telam praesidialiter tenent. 29. Tribuni vocati, quod militibus, sive plebibus jura telam praesidialiter tenent. 29. Tribuni vocati, quod militibus, sive plebibus jura tribuunt. 30. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus
Abbreviated transcription (Latin):
mur dictur aũt pricpr a capiendi significatione quod primur capiat sicut municeps ab eo
ducessunt &iam reges dici nonpost inbello aũt melius ducem nominari quam regem Nan
hoc nomen & primit inpclio ducentem unde &uer gibu rducir euandri sollurtius quo
cupidiur more ducis es se quis que bonum non dixit inore consulis: Monar chaes sunt
quis ingularem possident pricipatum qualis fuit ale anderapud grecos &iulius apud roma¬
nur hinc & monar chia dr̃ monos quippesi ngulteritas greco nomine archia principat¬
tur est : T&ar chacsunt quartam partem regni tenentes namt&ra quat tuor qua
lir funit apudiud eam philippus. Patricii indeuocati sunt pro eo quod ncut patrersi¬
lur ita prouideant reipuplice: Pfecti dicti quod p̃toria potes tate presipt. Pto¬
res idemqui& p̃sectiqua si preporitores : Praesider uedicti quia alicuiur locitu¬

Expanded text:
primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primum capiat, sicut municeps ab eo primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primum capiat, sicut municeps ab eo duces sunt, etiam reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari quam regem; nam hoc nomen exprimit in proelio ducentem; unde Virg.: Ducis Evandri, Sallust.: Quo cupidius in ore Ducis sese quisque bonum. Non dixit in ore Consulis. qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, Julius apud Romanos: hinc et monarchia dicitur, monos quippe singularis Graeco nomine, arche principatus est. 24. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes. Nam τέτταρα quatuor sunt, qualis fuit apud Judaeam Philippus. 424 25. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita provideant reipublicae. 26. Praefecti dicti, quod praetoria potestate praesint. 27. Praetores iidem qui et praefecti, quasi praepositores. 28. Praesides vero dicti, quia alicujus loci tu
Abbreviated transcription (Latin):
& pronuntiatum ess& illupopulo ut uoca r&ur Ndominur statem manu uultuq auer so
indecoras adolationes rep̃rsit & domim appellaitionem ut homo declinauit atꝙ in sequenti die
omnem populum grauis simo edicto corripuit dominumq: se postappellari nẽ a liberis qͥi¬
dem suis ꝑ mirsit fuitautem filius actia eq nat aest desorore sulii caesarir : Roges autem
& basses coronarhabent quanto enimquis que magir p̃ponitur tanto amplius labo¬
rum pondere grauatur : sir annigrece dicuntur idem latine & reges nama pud u&eres
inter gem & tirannum nulla diseritio erat ut pars mihi paciscrit d&ctram titigisse tirap¬
nos uocari pessimos at quein probosreges luxoriose dominationis cupiditatem &crudilis¬
simam dominationem in populis & escentes : Princeps & dignitatis modo signifuatur mi
do &ordiner sicut estilluduergilianum prince prardentem coniccit lampadamturnus ꝓpn

Expanded text:
et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges autem et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur. Idem Latine et reges. Nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio erat, utVirg. Aen. 7, 266: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyrannos vocari pessimos atque inprobos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominatet ordinis, sicut est illud Virgilianum: Princeps ardentem conjecit lampada Turnus, pro
Abbreviated transcription (Latin):
rrs deti equad comiati esrent quienim &acto utero eimebontur cessonet &aer satet
appellabuntur Iolius dut dictur quaa abuilio aeniae filio originem dioxit utcon fir met
eosuntaptum prua fuit apud quos summaregi miltaris consistera & ideo impereuoo¬
dicmibmperindo eoreatu seldumdiu ducer titulir imperatoris fungerentur senatus
cen suit: utiugisti caesarir hocantum nomenes r&x eoq hir distinguer&ur: aca&eris
gentium regibus quod& seouentes caes sarer haetenur usur pauer unt sol & enim firi
ittprimi regis nomen &am reliqui posredeant: Sicitap̃ albanor & silui nomi ne om̃s
reges albanorum silui appellatisunt sicuit apud sas arsa cedat apud argiptios
plitlone: apud themienser cecropide Agr̃s dco apudr omanor nomen imnperi est
eoquodollm augerent rempuplicam ampificando quod nomen primur senatur oe tauio
cie siri tradidit utquia uixertt terras ipsonomine &titulo conseer ar&ur dumaũt idemota
uunus lumcats sr &imperator ppellar&ur ueligustus postrauer o dumlidor spectir &

Expanded text:
Qui enim execto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. Iulius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae filio originem duxit, ut confirmat eorum tantum prius fuit apud quos summa rei mildicti ab imperando exercitui. Sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Cesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes cesares hactenus usurpaverunt. Solet etiam fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine, omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; apud Persas Arsacide; apud Egyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropide. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rem publicam amplificando. Quod nomen primo senatus Octaviano Cesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Monaero dum ludos spectaret,
Abbreviated transcription (Latin):
inter se ordinata ad que distincta nam sicut illut prius est hoc posteribs ita illud
inoriente hoc in occidente & ostum estdenique in illius fine huius inicium con¬
festim fuit regna ca&cra ca&eriquereges uelut ad pendices istorum habentꝰ:
eges a regendo uocati sicut enm sacerdos a scĩficando itar & aregendo non aũt

Expanded text:
inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non aut
Abbreviated transcription (Latin):
nullaratione credendum est quia nec soliditas patitus nec centrum terrae sed neq: hoc ulli
historiae cognitione firmatur sed hoc poa&ae quasiratio cinando coniectant :¬
itanos aut̃ quordam ingrecia ferunt fuisse robustor & &cellentes uiribus populus
quos ferunt fabule abirata contradeos terrȩ adeius ultionem creios unde &titanes
dictisunt AΠΟΙIIC TΙCΕΟ id est abultione quoi quasi ulciscendae matris terre can¬
sa indeor armati consirterent quos fabule ao uebello fuisse superatos at que & tine¬
tor fingunt ꝑꝑ quod ecaelo lac ts fluminibur interierunt
lltas siru mediipersae aegypti greci quorumuices sors temporum ita uolutauit ut
alierum ab altero soluer&ur : Interomnia segnaterrarumduo regna ca&eris glo¬
riosiora traduntur assirioramprimo deinder oma nor᷑ ut temporibus & locis

Expanded text:
nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆς τίσεως, id est ab ultione, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt. ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis
Abbreviated transcription (Latin):
nilum xoceanum inmeridie subipsasolis uicinitate insiderunt. quorum ii sunt
populi esperi gara mantes & indies perisunt occidentis garamantes tripolir indi
orientis : Trogoditae gens a hiopum ideo nuncupati quod tanta celeritate pollent
ut ferascur sufedum adrequantur: Panfagi & hu in a&bio piasunt quibus es ca est quic¬
quid mandi potist & omnnia fortuitu gignentia unde &appellati : Ictio fagi quoduenando
in mariualeant & piscibur tantum alantur hupostindos montanas regiones tenent
quosactor a laxander magnus piscibus uescip hibuit : Antropo fagigens asper¬
rimas ubregionesiricumsita quiqua humanis carnibus uescuntur. Iid eo antropofagi
nominantur itaq sicuthis ita & ca&eris gentibus ꝑ scła aut ar egibus aut &x quibus li
u&us tate non pateat: Iaaiuero huquianti podae dicuntur eo quod contrarii eẽ uesti¬
giis nostrirputantur ut quasi subterris pos sitiaduersa pedibu nr̃is calcent uestigia

Expanded text:
Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. Trochoditae gens Aethiopum, ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent ut feras cursu pedum adsequantur. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Icthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi gens asperrima sub regione Siricum sita, qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et ceteris gentibus per saecula aut a regibus, aut a locis, autvetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia,
Abbreviated transcription (Latin):
omer entur idmeructer imn dicaitur quia limninor se p̃limonsunt secpost miltor mltue li do¬
rinquatis siffrigum conse contur E questres milter dictiqpual qos elcant item miltint ill
in equestriordine ͣ Ti ronei dicuntur firter pueri quia dm iltiam diligantur itqucarms grm¬
dr hibila & nstunt hienimpon ȩfola prost sione natiuiteor sele&as petu &ualtudine cor
poris &a stimantur unde &tir on erdicti quiq ante quam sacrimento p robeannt miltes
lir tempore cumpost aimmbalen it p lum intanta nocessi tete fuis sent roman utnelibe¬
randorun quidem seruor doraur faciltis. Deer tores uocti copo d desras miltarib
officus eiagantar higialor numeror militiue nomen dart ꝑ hibentur seludura n¬

Expanded text:
erani dicuntur, quia jam in usu praelii non sunt, sed post militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti, quod equo sedeant, et militant in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam deliguntur, atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non sola professione nativitatis, sed ab poris existimantur. Unde et tirones dicti, quique antequam sacramento probati sint, milites lis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi i
Abbreviated transcription (Latin):
ire subuimbras & panalempirest sermonis in principio uer suspo siti eiurdem in finerep
ne diuersa dictio pene ipsa ut illud abire a nobire te conuenit idest ex sulemfieri anmo
Scesi sonomat tonest multitudo nominũ coniunctorũ quod ã ambitucopulata. ut
nubila nixgrando procelle fluminauenti. Paronom eon est multitudo uerbo
ex una littera inchoantium quale est apͣennium ut otite tute tate tibitanta.
figurã utennius sed nunc in principio uersus tantũut est illud seua sedens suꝑ arma
punumca sumdenuntiantur ut illud sed neque currentem sed nec cognoscit

Expanded text:
ire sub umbras 11. Epanalepsis est sermonis in principio versus positi ejusdem in fine repne diversa dictio pene ipsa, ut illud: Abire an obire te convenit, id est, exsulem fieri, an mori? 13. Schesis onomaton, multitudo nominum conjunctorum quodam ambitu copulata, ut nubila, nix, grando, procellae, fulmina, venti. 14. Paromoeon est multitudo verborum ex una littera inchoantium, quale est apud Ennium: O Tite tute Tati tibi tanta figura, ut Ennius, sed nunc in principio uersus, nunc in fine, ut sunt hi: saeua sedens super arma unum casum denuntiantur, ut illud ‘sed neque currentem sed nec cognoscat
Abbreviated transcription (Latin):
perentic̃ a scctur no hm̃norem: T̃ eli qułpe rtetit gentiliũ staltitiac qui sibi finxerunt
quẽ gentiles solidieccu erunt: Secundescebbati secundae forice quẽ secula pes diemlunae
uocont. Ter tice sebbectitertie feric quẽ diẽilli mcertis uocant Iucerto scebbecti qur¬
tec feric quimet coris dies hr̃ cepeganis: quinta scbbceti quintee fericc ide quintus¬

Expanded text:
perantiam, 221 a Saturno humorem: talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt perantiam, 221 a Saturno humorem: talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt quem gentiles Soli dicaverunt; secunda Sabbati, secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant; tertia Sabbati, tertia feria, quem illi diem Martis vocant; quarta Sabbati, quarta feri
Abbreviated transcription (Latin):
ut sine commemorctione noctis numerũ dicamꝵ dierũ sicut᷑ in legediui nae scriptum ÷¬
cundum ꝑ ses cebortusolis, Secundũ athenenses asex tochora diei secundũ romantis
cc media nocte unde & tunt goelliciniũ ÷ quosũ uox diei ostendit p̃coni ũ qucendo & me¬
&idem dies caput÷ cunctorũ dierũ: Secundum cclunacq solis& splendore & maegnitu¬
dine ꝓxima ÷ & ex eo ind̾tuaet lumen: Tertium abstella maertis quace uesꝑ uocatus:
Queer tũ cebstella mer eoni quãe quidẽc candidũ circulũdieunt Quintũ cebrtelloc iouis
quã pͥetontem eiunts Sextũ ecuentris stellac quẽc luciferũ eedserunt que interomnia
siderc plus lucis hceb&: Septimũ eebs tello seciur ni que sexto eaelo lo catec
pusa mer drio irgenium & lingacũ ecuenere uoluntectẽ Amcrte senguinẽ a ioue. tem¬

Expanded text:
ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum. hic autem dies secundum ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum. hic autem dies secundum cundum Persas ab ortu solis; secundum Athenienses a VI hora diei; secundum Romanos vero a media nocte, unde et tunc gallicinium est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et met cunctorum dierum. Secundum a Luna, quae Soli et splendore et magnitudine proxima est, et ex eo mutuat lumen. Tertium ab stella Martis, quae Vesper vocatur. Quartum ab stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum ab stella Iovis, quam Phaethontem aiunt. Sextum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lucis habet. Septimus ab stella Saturni, quae sexto caelo locata pus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Iove tem
Abbreviated transcription (Latin):
Nonica grecedicitur queel& tine tẽporũ stes ceppellector quelẽ ceputgre cos euse¬
bius caescciensis ep̃s aedidit & hiero nimꝵ pibi inlactinc̃ẽ lingũe conuertit crono
enim grece lectino tempus inter p̃tectur.Nemporaeh momentis horirdiebus
mensibus cennis lustos Noculir ae tec tibus diuidunt᷑ Momentum ẽ minimũ ad que
angustis simũ tempus e motusiderũ dictũ eft i extromitaes horae in breuibus interued¬
liscum dli quid sibicedit etq sue cedit. horcegre cũ nt̃i ÷ & tecmen lactinũ so nect horec e ñ¬
iest p̃sentia solis siuesol suꝑter roes sicut nox sol subter ris ut ꝑt dies ceut nox
sit causoc ÷ ccut suprecterree solcutsubterris. Dteslegiti mus ÷ horcerũ xxiui
usꝗdũdies & nox spectie suiicur sus ceboriente usqueced eclium orientelẽ solẽ caeb
uolubilitate conl udat cebusiueh. diesunus: spectiũ cebariente sole usque ad
oc cidentem: Sunt ccu h diei speccicduo. inter dicenũ cedque noctus nũ & efidies quidiem

Expanded text:
onica grece dicitur, que latine temporum series appellatur, qualem apud Grecos Eusebius Cesariensis episcopus edidit. Et Hieronymus presbyter in latinam linguam convertit; cronos enim grece, latine temensibus, annis, lustris, saeculis, aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat. Hora enest praesentia solis, sive sol supra terras, sicut nox sol sub terris. Ut enim dies aut nox sit, causa est aut supra terram sol, aut sub terris. Dies legitimus vigiusque ad alium Orientem solem coeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab Oriente sole usque ad Occidentem. 2. Sunt autem diei spatia duo: interdianum atque nocturnum, et est dies quidem
Abbreviated transcription (Latin):
incarmine hassillabas quod lib& oxcedore nñ ut casta genensium hierusoli¬
mitanorum & constantinopolitanorum. Accidunt unicuiquae pediarsis &
thesis id est eleuatio &po sitio uocis Nequae enim p̃edes er dirigere pote¬
rant nisi altes naus eeleuentur & ponantur ut arma ar eleuatio est ma por¬
sitio In his duabus perdiuisi onempedes legitimi colliguntur. Aequa diusio est
quotiens arsis & thesis aequali temporum diuisione caeduntur. Dupla quoti¬
ens ex his unum alterum duplo uincit: sescũplauero est quotiens unum alterũ
sexcuplo superatur in simpla enimeius paste unum plusinuenitur indupla
unisminus hab&ur ses cũplũ enim dinig̃dium dicitur, triplũ est quandomaior
parster contin& totum minus id est .ii. & unum. Epitritum est quan dominus contin& ur
amaiore & ẽ testiapars. Ceduntur uero pedummen bra uel per aequalitatem uel ꝑ
duplum uel pestriplum uels: scuplum uel ꝑ epitritum pastimur ergo
Proceleumaticũ e auculataΠΙΥΕ aq̃
Diãbum

Expanded text:
in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caeduntur vero pedum membra vel per aequalitatem vel per duplum vel per sescuplum vel per triplum vel per epitritum. Partimus ergoProceleusmaticum, avicula . Dyambum,