comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& si multa uident᷑ habere scđm scłm. bene ea
tam̃ gub̾nant ad refectionẽ indigentiũ: int̾
pauperes dm̃ numerant᷑ Uident enĩ periculo¬
se se uiuere in hac uita. sentiunt se: e̾e. pere¬
grinos. Sic diuersant᷑ in opulentia diuitiarũ
suarũ. quomͦ uiator in stabulo transiturus. ñ.
possessurus. Ergo quid dñs : Propt̃ miseriã
in opũ & gemitũ pauperũ. nunc excurgam
dicit dñs: ponã insalutari. Salutaris nr̃.
saluator nrͣ est. In illo uoluit ponere spc̃. om̃iũ
inopũ &egentiũ. Et quid ait : fidutialit̃ agã
in eo. Quid .c̃. fidutialit̾ agã : Non timebit
nec part& uitus. & concupiscentus hominum.
Uere medicus fidelis. medicinali ferro sermonis
instructus. Secuit om̃a uulnera ideoq talis
predictus & prenuntiatus . talis &tiã inuentus
est. Loquebat᷑ in monte ubi dixit beati
pauperes spũ. qm̃ ipsorũ est regnũ cȩlorũ.

Expanded text:
etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte, ubi dixit: «Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum.»
Abbreviated transcription (Latin):
sillo. Propt̃ miseriã in opũ & gemitũ pauperũ.
nunc exurgã dicit dñs. Qui sunt pauperes :
Qui sunt inopes: Qui spẽ.ñ. habent nisi in illo
solo. in quo solo spes non fallit᷑. Ad tendite fr̃s
:qui sunt pauperes. qui sunt inopes. Non om̃ino
pauperes qui iuhil habent uident᷑ dici ascripto¬
ra: quando laudant᷑ peccatores. Inuenis cnim
pauperẽ hominẽ. quando patit᷑ aliquã iniuriã:
non ad tendit nisi patronũ suũ. in cuius forte
mana domo cuius inquilinus est. cuius colonꝰ
est. cuius diens est. Et ideo dicit se indigne paci.
quia ad illũ ꝑtin&. Cor ipsius in homine. speᷤ
ipsius in homine. cinis in cinere. Sunt autẽ
alii. qui opulenti sunt. & honorib scđm tẽpus
spem ponunt: nec in familia sua spem ponunt.
nec in claritate transitoriȩ dignitatis. sed totam
spem in illo ponunt. cui non succedit᷑: qui mori
non potest: qui falli & fallere .ñ. potest: Tales

Expanded text:
illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indigne pati asserit, quia ad illum pertinet: cor ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales
Abbreviated transcription (Latin):
murando aduersus dm̃ blasphemꝰ es. Ille captat
sõnũ hominis ut aliqͥđ in uol&: tudicis qͥa dormit
as̃. & hominẽ non uid&ꝰ. Ergo uis ille ut corrigat
manũ. prior tu linguã corrige. Uis ille ut corri¬
gat cor aduersus hominẽ. tu corrige cor aduer¬
sus dm̃. ne forte cũ optas uindictã dĩ. si uenerit.
te priorẽ inueniat. Nã ille ueni&. ueni& &
iudicabit ꝑseuerantes in nequitia sua. ingratos
prȩrogatione miscđiae ipsius. ingratos patientiȩ
ipsius. thesauritantes sibi urã indiȩ irȩ. & reue¬
lationis iusti iudici dĩ qui redd& unicuiq scđm
opera sua. quia ds̃ ultionũ dñs. ds ultionũ ideo
fident̃ egit. Nulli enĩ peꝑcit. qͣm hic locutus
est dñs erat in carnis infirmitate. sed in urͬtu¬
te sermonis. Non accepit ꝑsonas principũ iudȩ¬
orũ. Quanta in ilłis dicit. & quomodo dictũ est :
Uere in fidutia. quia scriptũ est in psaliis de

Expanded text:
murando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat murando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de
Abbreviated transcription (Latin):
malos. Noli murmurare. ne int̾ illossis in
quos uindicat. Facit ille furtũ & uiuit. tu
murmuras aduersus dm̃. quia non morit᷑
qui tibi furtũ fecit. Si iã non facis furtum.
uide. Si enĩ iã .ñ. facis. uide ne aliquando
fecisti. Si iam dies es. retole noctẽ tuam.
Si iã fixus in cęlo es. recole terrã tuã. Inue¬
niste furẽ forte fuisse aliquando. & aliquẽ
aliũ forte stomachatũ.: quia & tu furtum
faciens uixisti: & non es mortuus. Quo m̃do
autẽ tu quando faciebas ideo
uixsti ut postea non faceres. Noli quia tu
transisti: uelle miscđiȩ dĩ pontẽ subuertere.
Nescis illuc multos transituros. qͥa & tu tran¬
sisti: Esses modo qui murmurares. si aduersus
te audiret᷑ qui prior de te murmurauit: Et
tamen & nunc optas uindictã dĩ in malos. qͥa fur¬
non morit᷑. & murmuras aduersus dm̃ quia fur
non morit᷑. Appende in statera ęquitatis furem.
et blasphemũ. lam dicis quia fur non es. sed mur¬

Expanded text:
malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriatur, et murmuras adversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed mur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo. & ui lege eiꝰ meditabit᷑ die & nocte.
Uult gͦ patient̃ ferre om̃a. non desceudat
de cęlo & in lege eiꝰ meditet᷑ die & nocte.
Ergo in cęlo cor eiꝰ: Siin celo cor eiꝰ. om̃s ini¬
quitates quȩ fiunt in terra ad tẽpus: om̃s fe¬
licitates malorũ bominũ: om̃s labores iustoꝵ.
meditanti die & nocte legẽ dĩ nulli sunt. &
patienter tolerat om̃a. & erit beatꝰ eruditꝰ
adño. Quomodo: In firmam̃to cęli. qͥa lex
firmam̃tũ est. Beatꝰ uir quẽ tu crudieris
dñe. & ex lege tua docueris eũ. ut mitiges
eũ adieb malignis. douec fodiat᷑ peccatori
fouea. Ad tendite gͦ luminaria. quomodo
ꝓcedunt & occidunt. & redeunt. agunt cur¬
sus suos. Distingunt diem & noctẽ. uoluunt
annos & tẽpora. & tanta mala funt in terra.
illis quietẽ in cęlo habentibus. Quid est gͦ
qđ nos doc& ds̃ : lam adtendamꝰ psaliũ.
Fioenter eoit. Tu putas
quia .ñ. uindicat. uindicat
onũ: Ds̃ uindictarum.
In eo certe murmuras. qͥa .ñ. uindicat in

Expanded text:
abitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo cor ejus: si in coelo cor ejus, omnes iniquitates quae fiunt in terra ad tempus, omnes felicitates malorum hominum, omnes labores justorum meditanti die ac nocte legem Dei, nulli sunt; et patienter tolerat omnia, et erit beatus eruditus a Deo. Et quomodo in firmamento coeli? Quia lex firmamentum est. «Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. Quid est ergo quod nos docet Deus? Jam attendamus Psalmum.fidenter egit.» Tu putas quia non vindicat? Vindicat onum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ dm̃ qui sẽꝑ felix est & spe presenti gaud&
Recedat spes scłi & accedat spesdĩ: ut possit di¬
cere. & factus. ẽ. mihi dñs in refugiũ. Ad hoc
doleam. ut fiatꝰ dñs in refugiũ. & dĩ m̃s in auxiliũ
spei meie. Modo enĩ spes: Quãdiu enĩ hic sumꝰ : in¬
ỹ spe sumꝰ. non dũ in re. Sed ne in spe deficiamꝰ. ad ÷
promissor erigens nos. & tẽperans ipsa mala quae
patimꝰ. Non enĩ frustra dictũ . ẽ. fidelis ds̃ qui non
sin& uos tẽptari. supra quã potestis ferre. sed faci&
cũ teptitione &iã exitũ ut possitis sustinere. Sic
mittit in fornacẽ tribulationis ut coquat᷑ uas. ñ
iam corrigit᷑ psalmꝰ & tũ cũ psalmo corrigere.
ldeo enĩ uoces tuas habebat psalmꝰ. Quȩ sunt uo¬
ces: Usque quo peccatores dñe. usquequo petcato¬
ñ res gloriabunt᷑: Psalmꝰ uoces tuas habebat. mo¬
do ergo tu habeto uoces psalmi. Quȩ st̃ uoces

Expanded text:
datur Deum, qui semper felix est, et spe praesenti gaudet? datur Deum, qui semper felix est, et spe praesenti gaudet? Recedat spes saeculi, et accedat spes Dei; ut possis dicere, «Et factus est mihi Dominus in refugium:» ad hoc doleam, ut fiat mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxilium spei meae.» Modo enim Dominus spes quamdiu enim hic sumus, in spe sumus, nondum in re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur. Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere.» , sic mittat in fornacem tribulationis, ut coquatur vas, non ujam corrigitur Psalmus, et tu cum Psalmo corrigere: ideo enim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas habebat: modo ergo tu habeto voces Psalmi. Quae sunt voces
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenias: Non eiũ non preparar& portũ. qui
parauit nauẽ. Nũquid adher& tͥ sedes iniqͥti¬
tis. qui fuigis dolorẽ in precepto  De homini¬
bus malis exercet nos. & de illorũ insecutionib
nos erudit. De malitia mali flagellat᷑ bonus.
& de seruo emendat᷑ filius. Ita fiugit᷑ dolor
in precepto. quia qͦđ illos posse ds̃ ꝑmittit. hoc
faciunt mali om̃s. quib ad tẽpus parcit. Iuid¬
 enĩ sequit᷑: Captabunt in animã iusti. Quare
captabunt: Quia uerũ crim̃. ñ. inueniunt qͦd
obiciant. Quid enĩ captauer̃ in dño: Concin¬
nauer̃ falsa crimina. quia uera in uenire non
potuerunt. Et sanguinẽ iunocentẽ condẽp¬
nabunt. Quare hoc totũ fiat. in consequentib
tareris. Sed ideo periclitat᷑ es ut quęreres. qͥ
ille fingit dolorẽ in precepto. Facit mͥ de mali¬
tia malorũ tribulationẽ punctus tribulatio¬
ne : cepi querere refugiũ. qđ in illa felicitate
sȩculari desierã quęrere. Quis enĩ facile recor¬

Expanded text:
n praepararet portum, qui paravit navem. «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto. Quod illos posse Deus permittit, hoc faciunt mali homines, quibus ad tempus parcit.  enim sequitur? «Captabunt in animam justi.» Quare captabunt? Quia verum crimen non inveniunt quod objiciant. Quid enim captaverunt in Domino? Concinnaverunt falsa crimina , quia vera invenire non potuerunt. «Et sanguinem innocentem condemnabunt.» Quare hoc totum fiat, in consequentibustareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribulationem; punctus tribulatione coepi quaerere refugium quod in illa felicitate saeculari desieram quaerere. Quis enim facile recor
Abbreviated transcription (Latin):
memorauit in ulta. & nunc repetit exhortati¬
onẽ. Uenite ad oremꝰ & ꝓcidamꝰ ci. & ploremus
ante dnm̃ qui fecit nos. lã cõmeinoratis a me
laudib dĩ. nolite pigri. e̾e̾. & longe uita & mo¬
ribus stare. Uenite adoremꝰ & ꝓcidamꝰei. Sed
forte de peccatis ur̃is quȩ uos longe fecer̃ adõ. sol¬
liati estis. faciamꝰ sequentia. & ploremꝰ corã dño
qui nos fecit. Ardes forte conscientia delicti.
lacrimis extingue flãmã peccati. plora ante dnm̃
securus. plora ante eũ qui fecit te. Non enĩ opus
manuũ suarũ contẽpnit te. Noli putare qͥa potes
a te refici. Ate rͣeficere potes: tu te ipsũ reficere
non potes. Ille reficit qui te fecit. ploremꝰ ante
dnm qui nos fecit. Lacrimare ante illũ. confitere
illi. preueni faciem eius in confessione. Quiscnũ
es tu qui illi ploras & illi confiteris. nisi quẽ fecit:
Non paruȩ fidutię. ẽ a factore resfacta. Et .ñ. quomͦ¬
cũq facta sed ad imaginẽ & similitudinẽ ipsius.

Expanded text:
epetit exhortationem: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Jam commemoratis a me laudibus Dei, nolite pigri esse, et longe vita et moribus stare: «Venite, adoremus, et procidamus ei.» Sed forte de peccatis vestris, quae vos longe fecerant a Deo, solliciti estis; faciamus sequentia: «Et ploremus coram Domino, qui fecit nos.» Ardes forte conscientia delicti; lacrymis exstingue flammam peccati, plora ante Dominum: securus plora ante Deum, qui te fecit; non enim opus manuum suarum contemnit in te. Noli putare quia potes a te refici. A te deficere potes, tu teipsum reficere non potes: ille reficit qui te fecit. «Ploremus ante Dominum qui nos fecit:» lacrymare ante illum, confitere illi, praeveni faciem ejus in confessione. Quis enim es tu qui illi ploras, et illi confiteris, nisi quem fecit? Non parvae fiduciae est ad factorem res facta, et non quomodocumque facta, sed ad imaginem et similitudinem ipsius:
Abbreviated transcription (Latin):
non at tenelamus diuersitatẽ
de longe uenietiqe : sed propinquitatem.
in xp̃õ coͥerentiũ. lbigit᷑. ibi uideamus. qm̃¬
non repell& dñs plebẽ sua. inde apłi. ĩ de
israhelite. om̃s qui crediderunt : acuen¬
ditarũ rerũ suarũ p̃tia ante pedes apłoꝵ
posuerunt. Voluntate pauperes de deo
diuites. Agnouimus unũ parietẽ impletũ
esse ibi qͦđ diximꝰ : quia . ñ. repell& dñs plebẽ suam:
uideamͦ & aliũ parietẽ. Qm̃ in manu eius fines
terrȩ. Ecce alius paries in om̃ib gentibꝰ in manu
eius fines terre Uener̃ & iã om̃s gentes. ad lapidẽ
angularẽ. Ubi osculũ pacis agnouer̃: In unũ
illũ. qui de duobusfecit unũ. non quẽ ad modum
utraq unũ. Ergo iubilemꝰ illi. Quare : Quia . ñ
repell& dñs plebẽ suã. lterũ quare : Quia in ma¬
nu cius fines terrȩ. & altitudines montiũ ipsius
sunt. Altitudines moutiũ. sublimitates terrarũ.
Aliquando iste sublimitates. id est ipse terrene

Expanded text:
non attendamus diversitatem non attendamus diversitatem de longe venientium, sed propinquitatem in Christo cohaerentium. Ibi agitur, ibi nus plebem suam.» Inde Apostoli, inde Israelitae omnes qui crediderunt, ac venditarum rerum suarum pretia ante pedes Apostolorum posuerunt; voluntate pauperes, de Deo divites. Agnovimus unum parietem; impletum esse ibi quod diximus, «Quia non repellet Dominus plebem suam:» videamus et alium parietem. «Quoniam in manu ejus fines terrae.» Ecce alius paries in omnibus gentibus: «In manu ejus fines terrae.» Venerunt etiam omnes gentes ad lapidem angularem, ubi osculum pacis agnoverunt; in illum unum qui de duobus fecit unum: non quemadmodum utraque unum» . Ergo jubilemus illi. Quare? «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Iterum quare? «Quoniam in manu ejus fines terrae, et altitudines montium ipsius sunt.» Altitudines montium, sublimitates terrarum. Aliquando istae sublimitates, id est, ipsae terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & ego ifrahelita sũ ex semine abrahȩ
de tribi beniamin. Non reppulit deus
plebẽ suã quã pręsciuit. utiq si repel¬
ler& dñs plebẽ suã non ess&e unde ipse
ess& apłs. Unde autẽ ipse: inde & alii. In
his plebs dnĩ non in omibus: sed quęm ad¬
modum scrptũ est reliquiȩ saluȩ erunt
non in omib. s& area uentilata: massa intro
missa est.: palea iacet. Totũ quicquid uides
iudeorũ reproboꝵ: paleã uides. Unde uides
istã paleão lam inde exit massa. iam in
horreo recondita est. Ambas res uideamꝰ.
ambas discernamus. Quid psalmus ad¬
iungite Quoniã in manu eius fines terre
Agnoscimus lapidẽ angularẽ: lapis angularis
xp̃r. Non potest esse angulus : nisiduos uise
copulauerit parietes. Ad angulũ dediuerso
ueniunt. sed in angulo sibi non ad uersant᷑.
concordauerunt: quia ille factus est lapis.
de quo scriptũ est. Lapidẽ quẽ reproba¬
uerunt aedificantes: hic factus est in
caput anguli. Si ergo ape incapite anguli

Expanded text:
elita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» . Utique si repelleret Dominus plebem suam, non esset unde esset ipse Apostolus: unde autem ipse, inde et alii. In his plebs Domini, non in omnibus; sed, quemadmodum scriptum est, «Reliquiae salvae erunt» . Non in omnibus; sed area ventilata, massa intro missa est, palea jacet . Totum quidquid vides Judaeorum reproborum, paleam vides. Unde vides istam paleam, jam inde exiit massa, jam in horreo recondita est. Ambas res videamus, ambas discernamus. 8. «vers.» 4. Quid Psalmus adjungit? «Quoniam in manu ejus fines terrae.» Agnoscimus lapidem angularem; lapis angularis, Christus. Non potest esse angulus, nisi duos in se copulaverit parietes: ad angulum de diverso veniunt, sed in angulo sibi non adversantur. concordaverunt; quia ille factus est lapis, de quo scriptum est, «Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Si ergo Christus in caput anguli,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ iurat dĩ: ẜ sem& ipsũ. Non cnĩ hab& ma¬
iorẽ ꝑ quẽ iur&e. ꝑ sein & ipsũ confirmat ꝓmissa
sua ꝑ semoipsũ confirmat minas suas. Nemo ñ¬
dicat in cordę suo. uerũ est quod ꝓmittit. falsũ
de felicitate. de aet̃nitate. de in mortalitate si
feceris precepta ipsius: quã certꝰ esse debes de in¬
teritu. de ardore ignis aet̾ni. de dãpnatione
cũ diabolo. si contẽpseris precepta eius lurauit
gͦ illis in ira sua: ne intrent in requiem ipsius
& tamen oport& aliquos intrare in requiem ip¬
sius. Non enĩ nulli dabitur requies ipsius Illis
gͦ reꝓbatis nos intrabimꝰ: quia & si aliqui ex ra¬
mis fracti st̃ ꝓpt̃ dissimilitudinẽ & infidelitatẽ:
nos ꝓpt̃ fidẽ & humilitatẽ in serem᷑: Nos ergo
intremus in requiem eius. Unde autẽ intra¬
runt illi qui intrarunt. illi qui electi sunt. qui
non corde obdurato restiter̃ : Quia uerũ est
quod non repella& dñs plebem suam. ameN.¬

Expanded text:
 semetipsum: non enim habet majorem per quem juret . Per semetipsum confirmat promissa sua, per semetipsum confirmat minas suas. Nemo dicat in corde suo: Verum est quod promittit; falsum de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta ejus. Juravit ergo illis in ira sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies iergo reprobatis, nos intrabimus; quia si aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi qui electi sunt, qui non corde obdurato restiterunt? Quia verum est quod «non repellet Dominus plebem suam.» IN
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. Prunis quadraginta dieb tẽptationẽ. pos¬
teriorib quadraginta dieb consolationẽ osten¬
dit. quia cũ tẽptam̾. sine dubio consolamur
Corpus eñ eiꝰ idest aeccła necesse est tẽptatio¬
nes patiat᷑ in hoc sło. sed .ñ. de est ille consola¬
tor qui dixxit. Ecce enĩ uobiscũ sũ usq in con¬
sũ mationẽ scłi. Et dixi semꝑ isti errant corde
Ad hoc cũ illis fui quadraginta annis: ut osten¬
derẽ. genus tale hominũ quod me sẽꝑ exacer¬
bat .usq in fuiẽ scłi. quia ꝑ illos quad raginta
Imꝓbati sunt illi. quib displicuit miscđa dĩ. qͥ
restiter̃ dõ corde indurato Illis imꝓbatis: nũ¬
quid ꝑdidit ds̃ płm suũ : Non erit uerũ. Potens
est ds̃ de lapidib istis suscitare filios abrahae.

Expanded text:
iebus tentationem, posterioribus quadraginta diebus consolationem ostendit; quia cum tentamur, sine dubio consolamur. Corpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est tentationes patiatur in hoc saeculo; sed non deest ille consolator qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» . «Et dixi, Semper isti errant corde.» Ad hoc cum illis fui quadraginta annis, ut ostenderem genus tale hominum, quod me semper exacerbat usque in finem saeculi: quia per illos quadraginta Improbati sunt illi quibus displicuit misericordia Dei, qui restiterunt Deo corde indurato; illis improbatis, numquid perdidit Deus populum suum? Non erit verum, «Potens est Deus de lapidibus istis suscitare
Abbreviated transcription (Latin):
petit᷑ uerbũ qͦđ notũ erat. ut .ñ. in notescat. sed
ut ipsa repetitio faciat confirmationẽ. Repe¬
tit᷑ enĩ ad intelligendũ affectũ dicentis. Inde
est qͦđ dicit dñs am̃ am̃ dico uobis. Sufficie¬
bat am̃ unũ. quare am̃ am̃. nisi quia ipsa repe¬
titio confirmatio est: In psalmis ergo inquit
iubilemꝰ illi. & quȩ dicemꝰ in psalmis: quȩ dis¬
cimus : potius sentiamꝰ in iubilatione. Quae

Expanded text:
petitur verbum quod notum erat, non ut innotescat, sed petitur verbum quod notum erat, non ut innotescat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; repetitur enim ad intelligendum affectum dicentis. Inde est quod dicit Dominus, «Amen, amen dico vobis» ; sufficiebat «Amen» unum; quare, «Amen, amen,» nisi quia ipsa repetitio confirmatio est? «In psalmis» ergo, inquit, «jubilemus illi.» Et quae dicemus in psalmis? quae dicemus, vel potius sentiemus in jubilatione?
Abbreviated transcription (Latin):
qͦđ coron& ñ. qͦđ dãpn& inueniat. Nũ quid aut̃
& hoc .ñ. ꝑtin& ad laudẽ dĩ quando confiteris pec¬
cata tua: Immo uͦ maxime ꝑtin& ad laudẽ
dĩ Quare maxime ꝑtin& ad laudẽ dĩ: Quia tinto
amplius laudat᷑ medicus: quanto plus desperabat᷑
egrotus. Confitere itiq peccati tua. quo magis
desperabas de te ꝓpt̾ iniquitates tuuas. Tanto
enĩ maior laus est ignoscentis: quanto maior
ex aggeratio ẽ. peccata confitentis. Nongͦ pu¬
temꝰ recessisse uos a laude cantici. si hanc confes¬
sionẽ hic intelligimꝰ qua confitem̾ petcata nr̃a.
Et hoc ad laudẽ cantici ꝑtin&: quia cũ petcata
mus faciem eius in coufessione: & in psalmis
iubilemꝰ ci. lam diximꝰ quid sit iubilare: repe¬
titũ est ut confirmet᷑ in faciendo. Ipsa repeti¬
tio exhortatio est. Non enĩ iã obliti sumꝰ ut
ammoneri nos uelimꝰ quȩ dicta sunt superius.
ut iubilemꝰ. Sed plerũq in affectu animi re¬

Expanded text:
 coronet, non quod damnet, inveniat. Numquid autem et hoc non pertinet ad laudem Dei, quando confiteris peccata tua? Imo vero maxime pertinet ad laudem Dei. Quare maxime pertinet ad laudem Dei? Quia tanto amplius laudatur medicus, quanto plus desperabatur aegrotus. Confitere itaque peccata tua, quo magis desperabas de te propter iniquitates tuas. Tanto enim major laus est ignoscentis, quanto major exaggeratio est peccata confitentis. Non ergo putemus recessisse nos a laude cantici, si hanc confessionem hic intelligimus, qua confitemur peccata nostra: et hoc ad laudem cantici pertinet; quia cum peccata mus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» Jam diximus quid sit jubilare; repetitum est, ut confirmetur in faciendo: ipsa repetitio exhortatio est. Non enim jam obliti sumus, ut jam moneri nos velimus, quae dicta sint superius, ut jubilemus: sed plerumque in affectu animi re
Abbreviated transcription (Latin):
Quid alius dicit qui contradicit : Absit. longe
est ab illo. Quid est longe est ab illo: Dissimilis
est illi. Et iuxta stant: & tam̃ iste longe. ẽ. ab
illo. Duo uͦ iniqui. pares uita & moribus. si unus
sit in oriente. alt̾ in occidente. iuxta inuicem
sunt. Et duo ĩsti similit̃. si alt̾ sit in oriente alt̃
in occidente. sccũ sunt quia in dõ sunt. Contra
unus iustus. alt̃ iniquus. &iã si una catena ligent᷑.
multũ ase separati sunt. Ergo dissimilitudine
recedimꝰ adõ.similitudine redimꝰ ad dm̃. Qua
similitudine : Ad quã facti sumꝰ. quã in nobis
peccando corruperamꝰ. quã peccatorũ remissione
recepimꝰ. Quȩ in nobis renouat᷑ intus ui mente.
ut tãquã resculpat᷑ in nũmo. id ÷ in anima tira¬

Expanded text:
quid alius dicit, qui contradicit? Absit; longe quid alius dicit, qui contradicit? Absit; longe est ab illo. Quid est, longe est ab illo? Dissimilis est illi. Et juxta stant, et tamen iste longe est ab illo. Duo vero iniqui pares vita et moribus, si unus sit in Oriente, alter in Occidente juxta invicem sunt. Et duo justi similiter, alter sit in Oriente, alter in Occidente, secum sunt, quia in Deo sunt. Contra, unus justus, alter iniquus, etiamsi una catena ligentur, multum a se separati sunt. Ergo si dissimilitudine recedimus a Deo, similitudine accedimus ad Deum. Qua similitudine? Ad quam facti sumus, quam in nobis peccando corruperamus, quam peccatorum remissione recepimus, quae in nobis renovatur intus in mente, ut tanquam resculpat
Abbreviated transcription (Latin):
tonisi ad ipsũ placatũ: Et tamen cũ omnino
nemo possit fugere ab illo qui ubiq est : nisi
quidã longe essent adõ: non diceret᷑. populus
iste labus me honorat. cor autẽ eorũ longe est
ame: Non gͦ loco quisquisq longe est adõ. sed
enĩ bonis moribus ꝓpinquat᷑ dõ malis moribus
retedit᷑ adõ. Unus gͦ idẽq homo corpore stans
uno loco: & amando dm̃ accedit addm̃. & aman¬
do iniquitatẽ receditadõ. Nusquã pedesmou&
& tam̃ potest & accedere & recedere. Pedeseni
nr̃i in hoc itinere: affectus nr̃i sunt. Pro ut
quisq ẽffectũ habuerit: pro ut quisq amorẽ
habuerit: ĩta accedit uł recedit adõ. Nonne ple¬
rũq dicimꝰ quando in uenimꝰ aliqua dissimilia
hoclonge est abillo : Quando aliquos duos for¬
te bomines cõparamꝰ: duos equos. duas uestes
& dixerit aliquiꝰd similis est hȩc uestis talis est
qualis illa : aut iste homo talis est qualis ille

Expanded text:
to, nisi ad ipsum placatum? Et tamen, cum omnino to, nisi ad ipsum placatum? Et tamen, cum omnino nemo possit fugere ab illo qui ubique est, nisi quidam longe essent a Deo, non diceretur: «Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me» . Non ergo loco quisque longe est a Deo, sed denim bonis moribus propinquatur Deo; malis moribus receditur a Deo. Unus ergo idemque homo corpore stans uno loco, et amando Deum accedit ad Deum, et amando iniquitatem recedit a Deo: nusquam pedes movet, et tamen potest et accedere et recedere. Pedes enim nostri in hoc itinere, affectus nostri sunt. Prout quisque affectum habuerit, prout quisque amorem habuerit, ita accedit vel recedit a Deo. Nonne plerumque dicimus, quando invenimus aliqua dissimilia: Hoc longe est ab illo? Quando aliquos duos forte homines comparamus, duos equos, duas vestes, et dixerit aliquis, Similis est haec vestis, talis est qualis illa; aut, Iste homo talis est qualis ille:
Abbreviated transcription (Latin):
Pie debes dño exultare : si uis securus mundo in¬
sultare. Quid est autẽ uenite : unde uocat ut
ueniant. cũ quib uult excultare dño: nisi quia
longe sunt ut ueniendo ꝓpinquent. ꝓpinquan¬
do accedant. accedendo exultent: Unde autẽ
longe sunt: Nũ quid locis longe potest homo
esse: ab eo qui ubiq est: Uisesse ab eo longe :
quo ibis ut longe sis : Nã quidã peccator qđẽ
sed tam̃ cũ spe salutis pęnitens & dolens de pec¬
catis & metuens irã dĩ. & uolens placare dm̃. sic
in alio psalmo loquit᷑ Quo abibo ab spu tuo.
& a facie tua quo fugiã: Si ascendero incęlũ
ibi es Quid gͦ restat quia si ascenderit ucelũ
ibi inuenit dm̃: ut longe fugiat adõ. quo itu¬
rus est: Uide quid dicat. Si descendero in
infernũ ades. Si gͦ ascendo in cęlũ ibi inuenit
dm̃: descendendo in infernũ non fugit dm̃
quo iturus est: Quo fugiturus est ab illo ira¬

Expanded text:
Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo inPie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insultare. Quid est autem, «Venite?» Unde vocat ut veniant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem longe sunt? Numquid locis longe potest homo esse ab eo qui ubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, ut longe sis? Nam quidam peccator quidem, sed tamen cum spe salutis poenitens et dolens de peccatis, et metuens iram Dei, et volens placare Deum, sic in alio psalmo loquitur: «Quo ibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es.» Quid ergo restat? Quia si ascenderit in coelum, ibi invenit Deum: ut longe fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: «Si descendero ad infernum, ades» . Si ergo ascendendo in coelum, ibi invenit Deum; descendendo in infernum, non fugit Deum: quo iturus est, quo fugiturus est ab illo ira
Abbreviated transcription (Latin):
orare ꝓ nob̾: de p̃senti psalio qͦđ dñs ds̃ om̃i um
nrm̃ donare dignabit᷑. loquar caritati ur̃e. Est
autẽ psalmi titulus. laus cantici ipsi dauia.
Laus cantici. & hilaritatem significat quia
cantus est: & deuotionem quia laus est.
Quid enĩ magis homo deb& laudare. quã id qͦd
sic plac&. ut non possit displicere : Sec uritas gͦ
laudis. in laude dĩ est. Ibi laudator securus est.
ubi.ñ. tim& ue.laudato erubescat. Et laudemꝰ
gͦ & cantemꝰ. hoc .ẽ. cũ uoluntate & cũ lȩtitia lau¬
demꝰ. Quid autẽ laudaturi sumus. ipse psalmꝰ
sequentib uersibus indicat nobis.
enite exultemus oño
Inuitat ad magnas epulas eaxcul¬
tandi. non seculo sed dño. Nisi
enĩ ess& in hoc sđo exultatio
mala quę distingenda est ab
excultatione bona. sufficer& dicere. Uenite
exultemꝰ. Sed breuit̃ distinxit. Quid est exul¬
tare: Dno exultire. Ergo exultatio mala. ẽ:
exultare sđo: exultatio bona est. exultare dño.

Expanded text:
 de praesenti psalmo quod Dominus Deus omnium nostrum donare dignabitur, loquat Charitati Vestrae. Est autem Psalmi titulus, «Laus cantici ipsi David. Laus cantici» et hilaritatem significat, quia cantus est; et devotionem, quia laus est. Quid enim magis homo debet laudare, quam id quod sic placet, ut non possit sibi displicere? Securitas ergo laudis in laude Dei est. Ibi laudator securus est, ubi non timet ne de laudato erubescat. Et laudemus ergo, et cantemus; hoc est, cum hilaritate et cum laetitia laudemus. Quid autem laudaturi sumus, ipse Psalmus sequentibus versibus indicat nobis. 2. «Venite, exsultemus Domino.» Invitat ad magnas epulas exsultandi, non saeculo, sed Domino. Nisi enim esset in hoc saeculo exsultatio mala, quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
est mare & ipse fecit illud. & aridã terram
manus eius fixerunt. Iubilemꝰ illi. Sed hec
om̃a quid sibi uelint si congruent̃ discutiant᷑.
tẽpus forte .ñ. sufficit. Sed rursussi penitus
negligant᷑: debitores remanebitis. Breuiter
itaq pro tẽpore quantũ ꝑstringere potueri¬
mꝰ accipite: quia & pauca semina ubetrimam
messẽ referunt. si sit terra fructifera. Primũ

Expanded text:
are, et ipse fecit illud, et aridam terram manus ejus finxerunt:» jubilemus illi. Sed haec omnia quid sibi velint, si congruenter discutiantur, tempus forte non sufficit: sed rursus si penitus negligantur, debitores remanebimus. Breviter itaque pro tempore, quantum perstringere potuerimus, accipite; quia et pauca semina uberrimam messem referunt, si sit terra fructifera. 6. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
duobus modis accipit᷑ in scripturis. Est confes
Confessio gementis. ad pęnitentiã ꝑtin& eius
qui confitet᷑. Confitent᷑ enĩ homines cũ laudant
dm̃. confitent᷑ cũ accusant se. & nihil dignius
facit lingua. Uere puto qͦđ ipsa sint uota: de
quib dicit in alio psalmo. Reddã tibi uota
mea. quȩ distuxer̃ labia mea. Nihil ista distinc¬
tione sublimius. nihil tã necessariũ. & ad in¬
telligendũ & ad faciendũ. Quomͦ gͦ distiniguis

Expanded text:
duobus modis accipitur in Scripturis. Est confessduobus modis accipitur in Scripturis. Est confessconfessio gementis, ad poenitentiam pertinet ejus qui confitetur. Confitentur enim homines, cum laudant Deum: confitentur, cum accusant se; et nihil dignius facit lingua. Vere puto quod ipsa sint vota, de quibus dicit in alio psalmo. «Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea» . Nihil ista distinctione sublimius, nihil tam necessarium et ad intelligendum et ad faciendum Quomodo ergo distingui
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis qͦđ scriptũ est. Accedite ad eũ & illu¬
minamin. Ergo quibusdã longe positis & ma¬
le uiuentib psalmꝰ iste dicit: Uenite exultemꝰ dño.
Quo itis. quo receditis. quo disceditis. quo fugi¬
tis. exultando in mundo:: Uenite exultemꝰ
dño. Quo itis exultare ubi deficitis:
explicare. & tam̃ uoce testari. quod intus con¬
ceptũ est. Quod uerbo explicari .ñ. potest.
hoc .ẽ. iubilare. Nã consider& caritas ura qͥ
iubilant in cantilenis qͥbusq & quasi in certa¬
mine quodã lȩtitiȩ sȩcularis & uidetis quasi int̃
cantica uerbis exprimereꝰ Ecundantẽ lȩticiam.
cũ lingua dicendo.ñ. sufficit. queadinodum
iubilent. ut ꝑ illã uocẽ indicet᷑ animi affectꝰ.
uerbo explicare . ñ. ualentis qͦđ corde concipit᷑.
Si gͦ illi de gaudio terreno iubilant: nos de
gaudio cȩlesti iubilare non debemꝰ. qͦd uere
faciem eius in confessione. Confessio quidem

Expanded text:
in nobis quod scriptum est, «Accedite ad Deum, et illuin nobis quod scriptum est, «Accedite ad Deum, et illuminamini» . Ergo quibusdam longe positis et male viventibus psalmus iste dicit, «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis? quo receditis? quo disceditis? quo fugitis, exsultando mundo? «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis exsultare, ubi deficitis? explicare, et tamen voce testari quod intus conceptum est et verbis explicari non potest: hoc est jubilare. Nam consideret Charitas Vestra qui jubilant in cantilenis quibusque, et quasi in certamine quodam laetitiae saecularis; et videtis quasi inter cantica verbis expressa exundantes laetitia, cui lingua dicendo non sufficit, quemadmodum jubilent, ut per illam vocem indicetur animi affectus, verbis explicare non valentis quod corde concipitur. Si ergo illi de gaudio terreno jubilant; nos de gaudio coelesti jubilare non debemus, quod vere faciem ejus in confessione.» Confessio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dere tẽptatorib suis quid quęrat ds̃: Quando
enĩ de tributo cęsaris quęrentes causã calũpiuę.
consulere magistrũ ueritatis uoluerunt. & con¬
sulendo tẽptare. utrũ licer& tributũ dari cęsa¬
ri: quid illeait: Quid me tẽptatis hypocritae :
Petit afferri sibi nũmũ. & allatꝰ est. Cuius ha¬
b& inquit imaginẽ : Responder̃ Cȩsaris. Et
ille. Reddite gͦ cęsari quȩ cęsaris sunt. & dõ
quȩ dĩ sunt. Tãquã dicer&. Si cęfar quęrit
in nũmo imaginẽ suã : ds̃ non quęr& in homi
&iã iniicos diligamꝰ. & dat exẽpłu de ipso
dõ. Sicut pat̃ ur̃ ait qui in cęlis est. qui solẽ
suũ oriri facit suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ
Cũ dicit estote sicut ille ꝑfecti: ad similitudi¬
nẽ nos inuitat. Si gͦ ad similitudinẽ nos inui¬
tat. constat quia dissimiles existendo recesse¬
ramus adõ. & facti eramꝰ longe ꝑ dissimilitudi¬
nẽ. & efficim̾ ꝓpe ꝑ similitudinẽ. ut iam fiat

Expanded text:
dere tentatoribus suis quid quaerat Deus? Quando enim de tributo Caesaris, quaerentes causam calumniae, consulere magistrum veritatis voluerunt, et consulendo tentare utrum liceret tributum dari Caesari; quid ille ait? «Quid me tentatis, hypocritae?» Petiit afferri sibi nummum, et allatus est. «Cujus habet,» inquit, «imaginem?» Responderunt: «Caesaris.» Et ille: «Reddite ergo Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» . Tanquam diceret: Si Caesar quaerit in nummo imaginem suam, Deus non quaerit in hominetiam inimicos diligamus; et dat exemplum de ipso Deo: «Sicut Pater vester,» ait, «qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super rfecti» . Cum dicit, «Estote sicut ille perfecti,» ad similitudinem nos invitat. Si ergo ad similitudinem nos invitat, constat quia dissimiles existendo recesseramus a Deo, et facti eramus longe per dissimilitudinem, et efficimur prope per similitudinem, ut jam fiat
Abbreviated transcription (Latin):
traᷤᷤ. id ÷ ꝑ głam & ignobilitatẽ. Atq ita dein¬
ceps cetera exequit᷑. dextra arma de monstraus
gaudebant: quod multos ditabant. quod om̃a
possidebant Sinistra uͦ. quod ignobiles. & ma¬
lȩ famȩ habebant᷑ quod seductores putabant᷑.
qͦđ ignorabant᷑. occidebant᷑. cohercebant᷑. con¬
tristabant᷑. egẽre ac nihil habere uidebant᷑¬
& quid mirũ si milites xp̃i & deatris & sinistris
armis diabolũ expugnant: Sicut autẽ pax
hominib bonȩ uoluntatis. quando sunt aliis
odor mortis in mortẽ : sic interitꝰ hominibus
male uoluntatis: quando iustis arma sinistra
sunt ad salutẽ. Itaq redd& illis non scđm nrãm
utilitatẽ quȩ de ipsis fit. sed scđm ipsorũ iniqͥ¬
tatẽ. quã diligendo oderaͣnt animas suas. Ꝙ
non scđm beneficiũ quod nobis de ipsis prestat
honorat eos qui &tiã malis bene utit᷑. sed scđm

Expanded text:
t, per gloriam et ignobilitatem; atque ita deinceps cuncta exsequitur. Dextera arma demonstrans ggaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant. Sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantEt quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis bene utitur; sed «secundum
Abbreviated transcription (Latin):
iniusti. tẽporalis labor iusti. Sed iustus ex
fide uiuit. Non est enĩ alia iusticia hominis
in hac uita: nisi ex fide uiuere. quȩ ꝑ dilecti¬
onẽ operat᷑. Si autẽ e&x fide uiuit. credat¬
& sibi futurã requiem. post presentẽ laborẽ. &
illis sempit̾niu̾s cruciatus. post presentẽ exultati¬
onẽ. Et si fides ꝑ dilectionẽ operat᷑. diligat & iã
inimicos. & quantũ in ipso est ꝓdesse illis uelit.
lta enĩ faciet. ne sibi obsint illi. cũ hoc uelint. Et
quando forte potestatẽ acceperint. quasi nocendi
& dominandi. sursũ cor babent. ubi ei nemo noc&¬
& doctus eruditus ex lege dĩ. ut mitiget᷑ adibus
malignis. donec fodiat᷑ peccatori fouea: Si enĩ

Expanded text:
usti, temporalis labor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
die ac nocte. cuius conuersioͣ in cęlis :ͤ de firmam̃¬
to luceat suꝑ terrã. unde iste psalmꝰ titulũ de quar¬
to sabbati accepit: quando facta sunt luminaria.
ut om̃a faciat sine murniuratione. uerbũ uitȩ ha¬
bens. in natione tortuosa & ꝑuersa Sicut enĩstel¬
las in celo non extinguit nox: sic mentes fideliũ
inherentes firmam̃to scripturȩ dĩ. non uincit mundan¬
iniquitas. Et hoc ipsũ quod &e quaudo nr̃a terre¬
na dant᷑ aliquando in potestatẽ malorũ: non
solũ ad nr̃am ꝑtin& eruditionẽ. ut fiat nob̾ dñs
in refugiũ. & ds̃ m̃s in auxiliũ spei nr̃ȩ. sed & iã

Expanded text:
ujus conversatio in coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ: Forte ouerosa fuit uobis logitudo ser¬
monis. quã quã in ista alacritate studii uri. non
hoc appareat sed & si ita est. ignoscite. Primo
de sede sua. Deinde quia tantũ auidi fuistis nr̃i. cor
sit uobis in ꝓuectũ salutis: non in testimonium
accusationis. Hoc dico fr̃s. ut ex eo qͦđ audistis:
ꝓficiatis. & ruminetis uobiscũ. Non uos ꝑmit¬
tatis obliuisci. non solũ ista recogitando & collo¬
quendo: sed &iã ita uitiendo. Bona uita enĩ ex
preceptis dĩ quȩ agit᷑ : tãquã stilus est quo au¬
ditor scribens in corde. Si in cera scriberetur:
facile deleret᷑. Scribite in cordibus uestris.¬
& morib ur̃is. & nũquam delebitur.

Expanded text:
osa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, cosit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si in cera scriberetur, facile deleretur: scribite illud in cordibus vestris, moribus vestris, et nunquam delebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pe tradidit ad passionẽ filiũ dĩ. & ꝑ passionẽ
filii dĩ. om̃s gentes redẽptȩ sunt ad salutem.
Nec tam̃ ꝓsalute gentiũ mertes reddita . ẽ. uidȩ
sed pro eius malitia debitũ supplicium reddi¬
tũ est illi. Nã si traditio ap̃i & .ñ. tadentis
animꝰ considerandus est. hoc fecit qͦđ fecit dĩ
pat̃ de quo scriptũ est. quia filio ꝓprio non pe¬
ꝑcit. sed ꝓ nobis om̃ib tradidit eũ. Hoc fecit
est. qui se ipsũ tradidit pro nobis oblationẽ &
hostiã dõ in odorẽ suauititis. Et iterũ sicut¬
xp̃c inquit dileacit aeccłam : & se ipsũ tradidit
pro ea. Et tam̃ grãs aginus dõ patri. qͥ unico
filio non peꝑcit. sed pro nobis tradidit eũ. Grãs
agimꝰ ipsi filio. qui se ipsũ tradidit pro nobis.
& in eo uoluntatẽ patris impleuit: & de testam᷑
iudã de cuius facto nobis tantũ beneficiũ prȩ¬
stitit ds̃. & recte dicimꝰ reddidit ei dñs seđ̾m

Expanded text:
pe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem pe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad snec tamen pro salute gentium merces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus considerandus est, hoc fecit Judas, quod fecit Deus Pater, de quo scriptum est: Qui Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Hoc fecit e quo scriptum est: Qui se ipsum tradidit pro nobis oblationem, et hostiam Deo in odorem suavitatis; et iterum: Sic inquit, «dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea» . Et tamen gratias agimus Deo Patri, qui unico Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit eum; gratias agimus ipsi Filio, qui seipsum tradidit pro nobis, et in eo voluntatem Patris implevit: et detestamur Judam, de cujus facto nobis tantum beneficium praestitit Deus; et recte dicimus, Reddidit ei Dominus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illos dñs ds̃ nr̃. Non uacat. quod ait scđmalitiã
eorũ. Mihi de illis prestat᷑. & tamen malitia
eorũ dicit᷑. non beneficia eorũ. Certe enĩ de
malis exerc& nos. flagellat nos. Ad quã rem
flagellat: Utiq ad regnũ cȩlorũ. Flagellat
ciũ omnẽ filiũ quẽ recipit. & quis est filius:
cui non det disciplinã pater eius: Sed cũ facit
ds̃. ad bereditatẽ sẽpit̾nã noserudit. & hoc
nobis prestat sepe demalis hominibus: in quib
exerc& & dꝑficit dilectionẽ nr̃am. quã uult ex¬
tendi usq ad inimicos. Neq enĩ est ꝑfecta dilet¬
Diligite inimicos ut̃os. bene facite his qui uos
oderunt. & orate pro eis qui uos ꝑsequuntur.
Hincipse diabolus uincit᷑. hinc uictoriȩ coro¬
na ꝑcipit᷑. Ecce quanta nobis dñs prestat de
malis hominibus. Nec tam̃ scđm id qͦđ de illis
nobis prestat. sed scđm malitiã eorũ retribu&
eis. Uidete enĩ quantũ nobis prestitit. de ipso
immanissimo scelere uidę traditoris. ludas quip¬

Expanded text:
inus Deus noster.» Non vacat quod ait, «secundum malitiam eorum.» Mihi de illis praestatur; et tamen malitia eorum dicitur, non beneficia eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus» ? Quod cum facit Deus, ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta dilec«Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Hinc ipse diabolus vincitur, hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis praestat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis praestitit de ipso immanissimo scelere Judae traditoris. Judas quip
Abbreviated transcription (Latin):
tus operire qͦs seruat. Et aridã terrã manus eius
fuxer̃. Ergo & hinciubilemꝰ illi. Nã qm̃ hȩc ita¬
sunt. qm̃ tanta explicauimꝰ ad laudẽ dĩ ꝑtinen¬
tia. reditȩ ad illud unde ceperat. Uenite ad ore

Expanded text:
tus operire quod sevit: «Et aridam terram manus ejus tus operire quod sevit: «Et aridam terram manus ejus finxerunt.» Ergo et hinc jubilemus illi. 10. sunt, quoniam tanta explicavimus ad laudem Dei pertinentia, redite ad illud unde coeperat: «Venite, adore