comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlucernã demonstrari ad fide creden¬
tiuui ut ꝑ ipsam lucernã inimici eiꝰ
confunderent᷑: illi enĩ inimici qui
illũ tẽptabant & dicebant: Dic nob̾
in qua potestate ista facis. Int̾ro¬
gabo uos & ego inquit unũ sermo¬
nem. Dicite mͦ. Baptismũ ioħis un¬
de est. de cęlo an ab hominib Et
turbati sunt: & dixert̃ apud semet¬
ipsos. Si dixerimꝰ de cȩlo: dicturus ẽ
nob. Quare gͦ ñ credidistis illi:. Quia
habebant ioh̃em: Timentes lapidati¬
onẽ:s plus timentes ueritatis con-¬
fessionẽ: responderunt m̃dacium
ueritati: & mͣtita ẽ iniquitas sibi.
Dixert̃ enĩ. Nescimꝰ. Et dñs. quia ipsi
contra se clauserant negando se sci¬
re qd nouerant: nec ipse illis ape¬
ruit: qr ñ pulsauert̃. Dictũ ẽ enim.
Pulsate. & aꝑiet᷑ uob̾. Non solũ au
illi ñ pulsauerunt ut aꝑiret᷑: sed
ne gando ostiũ ipsũ contra se asstru¬
xert. Et ait illis dñs. Nec ego dico
uob̃: in qua potestate ista facio: Et¬

Expanded text:
lucernam demonstrari ad fidem credentium, ut per ipsam lucernam inimici ejus confunderentur. Illi enim inimici qui illum tentabant, et dicebant, Dic nobis, In qua potestate ista facis? Intergabo vos et ego, inquit, unum sermonem: dicite mihi, baptismus Joannis unde est? de coelo, an ab hominibus? Et turbati sunt, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus de coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis illi? quia habebant Joannem. Timentes lapidationem, sed plus timentes veritatis confessionem, responderunt mendacium veritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non pulsaverunt. Dictum est enim: Pulsate, et aperietur vobis . Non solum autem illi non pulsaverunt, ut aperiretur; sed negando, ostium ipsum contra se obstruxerunt. Et ait eis Dominus: Nec ego dico vobis in qua potestate ista facio
Abbreviated transcription (Latin):
Paraui lucernã xp̃o meo: mnimicos eiꝰ in¬
duã confusione. In mundo erat.&
mundus ꝑ ipͤsum factus ẽ. Ne putes
qr sic erat in mundo. quomͦ in mun¬
do est t̾ra. in mundo ẽ cȩluiꝰ in mun¬
do ẽ sol. luna. & stelle: in mundo
arbores. pecora. homines: ñ sic iste.
in mundo erat. Sed quomͦ erat:
Quomͦ artifex. regens qđ fecit. Non
enĩ sic fecit: quomͦ facit faber. Fori¬
secus est archa quã facit: & illa
in alio loco posita est cũ fabricat᷑:
& quãius iuxta sit ipse. alio loco
sedet qui fabricat: & extrinsecus
est ad illud quod fabricat. Ds̃ aũt
situs fabricat: & nͣ recedit aliquo:
Non extrinsecus quasi uersat mole
quã fabͥcat. Pre sentia maiestatis:
facit qđ facit: pͣsentia sua: guber¬
nat qđ fecit. Sic gͦ erat in mun¬
do: quomͦ: ꝑ quẽ mundus factus. ẽ
ꝑ ipsũ eni mundus factus est: &
mundus eũ ñ cognouit. Quid est
mundus factus per ipsũ: Cȩlum.
t̾ra. mare. & omĩa quȩ in eis sunt.:

Expanded text:
o meo; inimicos ejus induam confusione . 10. In mundo erat, et mundus per eum factus est. Ne putes quia sic erat in mundo, quomodo in mundo est terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: Deus autem situs fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Per ipsum enim mundus factus est, et mundus eum non cognovit. 11. Quid est, mundus factus est per ipsum? Coelum, terra, mare et omnia quae in eis sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& ip̃sa illũ ꝑdicit. Itaq fr̃s mei
hoc insinuauerim cordib ur̃is: si uul¬
tis pie & xp̃iane uiuere herete xp̃o.¬
scdm id qđ ꝓ nob̾ factus est: ut ꝑue¬
niatis ad eũ scđm id qd est. & scd̃m
id qđ erat accessit. ut ꝓ nob hoc
fieret: quia hoc ꝓ nobis factus est.
uͥ portent᷑ infirmi & mare scłi tͣns¬
eant᷑: & ꝑueniant ad patriã ubi iã
naui opus ñ erit: qr nullũ mare
transit᷑. Meliꝰ gͦ est ñ uidere m̃te id

Expanded text:
et ipsa illum perducet. 3. Itaque, fratres mei, et ipsa illum perducet. 3. Itaque, fratres mei, hoc insinuaverim cordibus vestris: si vultis pie et christiane vivere, haerete m id quod pro nobis factus est, ut perveniatis ad eum secundum id quod est, et secundum id quod erat. Accessit, ut pro nobis hoc fieret ; quia hoc pro nobis factus est, ubi portentur infirmi, et mare saeculi transeant, et perveniant ad patriam; ubi jam navi non opus erit, quia nullum mare transitur. Melius est ergo non videre mente id
Abbreviated transcription (Latin):
cesserint. Cũ uideatis gͦ ista eẽ omĩa
mutabilia: quid est qđ est. nͥ qđ tͣns¬
cendit omĩa quȩ sic st̃ ut ñ sint:
Quis gͦ hoc capit: aut quis quomͦcũq
intenderit uires m̃tis suȩ. ut attin¬
gat. quomͦ potest id qđ est. ut cũ
id ut cũq m̃te attigerit possit ꝑ¬
uenire: Sic est enĩ. quomͦ uideat
quisq delonge patriã: & mare intͣ¬
iaceat Uidet quo eat: s nͣ̃ habet qͣ
eat. Sic ad ilła stabilitatẽ nr̃am.
ubi qd est. est. qr hoc solũ semꝑsic
est. ut est. uolumꝰ ꝑuenire: int̾iacet
mare huiꝰ scli: qua imus. & si ĩã ui¬
demꝰ quo unus. Nã multi nec quo
eant uident. Ut gͦ eẽt et qͣ iremus.
uenit inde ad quẽ ire uolebamus.
Et quid fecit: Instituit lignũ: quo
mare transeamꝰ. Nemo enĩ potest
transire mare huiꝰ scli: nͥ cruce xp̃i
portatus. Hanc crucẽ aliquando am¬
plectit᷑ & infirmꝰ oculis E qͥ ñ uidet
longe quo eat: ñ ab ipsa recedat:

Expanded text:
cesserint. Cum videatis ergo ista omnia esse cesserint. Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia; quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic sunt ut non sint? Quis ergo hoc capiat? Aut quis, quomodocumque intenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; videt quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat,
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝓpe ineffabilit᷑. Quis enĩ capiet in
pͥncipio erat uerbũ & uerbũ erat
apud dm̃: Et ne uilescat tͥ nomen
uerbi. ꝑ consuetudine̾ cotidi anorũ
uerboꝵ: & ds erat uerbũ. Hoc uerbũ
id ipsum ẽ. unde hesterna die mul¬
tũ locuti sumꝰ: & pͣstiterit dñs. ut
uel tantũ loquendo. aliquid ad cor¬
da uestra ꝑduxerimꝰ. In pͥncipio erat¬
u̾bũ. Idipsũ. idipsũ ẽ: eode mͦ est.Sic est
semp: sic ẽ. Mutari ñ potest: hoc ẽ. ds ẽ.
Qđ nom suũ. dixit famulo suo moy¬
si. Ego sũ qui suͣ: & misit me qui est
Qͥs gͦ hoc capiet. cũ uideatis omĩa mor¬
talia mutabilia: cũ uideatis ñ solũ
corpora uariari per qualitates.
nascendo. crescendo. deficiendo. mo¬
riendo s etiã ipsas aĩas ꝑ affectum
diuersarũ uoluntatũ distendi atq
discindi: cũ uideatis homines. & ꝑci¬
pere posse sapientiã. si se illiꝰ luci
& calori admouerint: & amittere pos¬
se sapientiã. si inde malo affectu re¬

Expanded text:
iet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum? Et ne vilescat tibi nomen Verbi, per consuetudinem quotidianorum verborum, Et Deus erat Verbum. Hoc Verbum idipsum est, unde hesterno die multum locuti sumus: et praestiterit Dominus, ut vel tantum loquendo aliquid ad corda vestra Verbum. Id ipsum eodem modo est, sic est, semper sic est, mutari non potest, hoc est, Deus est, quod nomen suum dixit famulo suo Mosi: Ego sum qui sum, et misit me qui est . Quis ergo hoc capiet? Cum videatis omnia mortalia mutabilia, cum videatis non solum corpora variari per qualitates nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi, cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint, et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu re
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ñ recessert̃: & humilitatẽ xp̃i ñ
contẽpsert̃. Paruuli uͦ qͥ hoc ñ possunt
intelligere: ñ recedentes a cruce &
passione. & resurrectione .xp̃i. in ipsa
naui ꝑducunt᷑ ad id qđ ñ uident: in
qua naui ꝑueniunt & illi qͥ uident.
At uͦ quidã philosophi huiꝰ mundi ex¬
titert̃. & inquisiert creatorẽ ꝑ crea

Expanded text:
n recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creato
Abbreviated transcription (Latin):
dus ꝑ eũ factus est: & mundus eũ
ñ cognouit. In sua ꝓpͥa uenit: qr omĩa
ista ꝑ ipsum facta st̃: & sui eũ ñ recepe¬
runt. Qui sui᷑ Homines quos fecitꝰ: iu¬
dei quos pͥmitꝰ fecit suꝑ om̃s gentes
eẽ: qr aliȩ gentes idola adorabant. &
demonib seruiebant: ille aũ ppłs erat
natꝰ de semine abrahȩ. Et ipsi maxime
sui: qi & ꝑ carnẽ quã susciꝑe dignatꝰ
Nullus gͦ saluus factus est: Nemo enĩ
saluus fiet: nͥ qui xp̃m receꝑit ueni¬
entẽ. Sed addidit. Quot quot aũ rece¬
pert eũ. Quid eis p̃stitit: magnã be¬
niuolentiã: magnã miscdĩã. Unicus
natꝰ. ẽ: & noluit manere unꝰ. Multi
homines cũ filios ñ habuerint ꝑacta¬
etate. adoptant sibi: & uoluntate
faciunt. qđ natura ñ potuert̃. Hoc
faciunt homines. Si aũ aliqͥs habeat
filiũ unicũ. gaudet ad illũ magiᷤ.
qr solus omĩa possessurus ẽ: & non
habebit qͥ cũ eo diuidat hereditatẽ.

Expanded text:
mundus eum non cognovit. 12. In sua propria venit: quia omnia ista per eum facta sunt. Et sui eum non receperunt. Qui sui? Homines quos fecit. Judaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natat de semine Abrahae: et ipsi maxime sui; quia et per carnem quam suscipere dignatus Nullus ergo salvus factus est? Nemo enim salvus fiet, nisi qui Christum receperit venientem. 13. Sed addidit: Quotquot autem receperunt eum. Quid eis praestitit? Magna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui ad fuistis: & qui ñ ad fius¬
tis credite nob̃. & his qui adẽe uo¬
luert̃. Nunc gͦ qr ñ possumꝰ semper
omĩa replicare. ꝓpt̾ eos qui hoc uolt
audire qđ sequit᷑: & oneri est illis
si repetant᷑ pͥora cũ defraudatione
posterioꝵ: dignent᷑ & qui ñ aderant
ñ p̃terita exigere᷑. s cũ his qui aderãt
&e nunc audire pͣsentia. Sequit᷑ fuit
homo missus a do: cui nomͣ erat ioħs.
E tenĩ ea qͦ dicta sunt suꝑius fr̃s km̃i.¬

Expanded text:
istis; et qui non adfuistis, credite nobis, et his qui adesse voluerunt. Nunc ergo quia non possumus semper omnia replicare, propter eos qui hoc volunt audire quod sequitur, et oneri est illis si repetantur priora cum defraudatione posteriorum; dignentur et qui non aderant non praeterita exigere, sed cum his qui aderant et nunc audire praesentia. 2. Sequitur, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Et enim ea quae dicta sunt superius, fr
Abbreviated transcription (Latin):
diuinarũ scripturarũ.
ullũ locũ p̃termitten¬
tes. ꝑtractemꝰ ut possu¬
mus: & ꝓ nr̃a capacitate
pascamur: & ministremꝰ uob̃ unde
& nos pascimur. Capitulũ pͥmũ pͣte¬
rito die dñico tractatũ eẽ memini¬
mus id.ẽ. in pͥncipio erat uerbũ &
uerbũ erat apud dm̃: & d̾s erat uer¬
bũ. Hoc erat in pͥncipio apud dm.

Expanded text:
Scripturarum, nullum locum praetermittentes pertractemus, ut possumus; et pro nostra capacitate pascamur, et ministremus vobis unde et nos pascimur. Capitulum primum praeterito die dominico tractatum esse meminimus, id est, « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud
Abbreviated transcription (Latin):
mentiat᷑ : dicturus est. Habeo: Int̾¬
roga. Habes baptismũ: Habeo dic̃.
Quãdu dicit habeo: inquis: Non sum
daturus: & noli dare. Quod enĩ uis
dare hȩxere in me ñ potest: quia
qł accepi auferri a me ñ potest.
Sed tam̃ exspecta: uideã quid me iuis
docere. Dic inquit primo ñ habeo.Sed
hoc habeo. Si dixero ñ habeo: m̃tior
Qd enĩ habeo:. habeo. Non habes in¬
quit. Doce qr ñ habeo. Malus tͥ de¬
dit. Si malus xp̃c: malus mͥ dedit.
Ego me a xp̃o scio accepisse. Dedit tͥ
inquit. s traditor nescio quis: non
xp̃e. Uidero quis fuerit minister:
uidero quis fuerit p̃co. De officiali
ñ disputo: iudicẽ attendo. Et forte
quod obicis officiali: mentiris. Sed
nolo discutere: Causam officialis sui:
cognoscat dñs amboꝵ. forte si exi¬
gam ut ꝓbes. ñ ꝓbas. immo m̃tiris.
Probatũ ẽ te ꝓbare ñ potuisse. Sed ñ
ibi pono causam meã: ne cũ studio¬
se cepero defendere homines inno¬

Expanded text:
mentiatur, dicturus est, Habeo. Intementiatur, dicturus est, Habeo. Interrogas, Habes Baptisma? Habeo, dicit. Quamdiu habeo dicit, inquis, non sum daturus. Et noli dare: quod enim vis dare, haerere in me non potest; quia quod accepi, auferri a me non potest. Sed tamen exspecta; videam quid me vis docere. Dic, inquit, primo, Non habeo. Sed hoc habeo: si dixero, Non habeo, mentior; quod enim habeo, habeo. Non habes, inquit. Doce quia non habeo. Malus tibi dedit. Si malus Christus, malus mihi dedit. ego me a Christo scio accepisse. Dedit tibi, inquit, sed traditor nescio quis, non Christus. Videro quis fuerit minister, videro quis fuerit praeco; de officiali non disputo, judicem attendo: et forte quod objicis officiali, mentiris: sed nolo discutere; causam officialis sui cognoscat Dominus amborum: forte si exigam ut probes, non probas; imo mentiris: probatum est te probare non potuisse: sed non ibi pono causam meam, ne cum studiose coepero defendere homines inno
Abbreviated transcription (Latin):
unde uiuit. Latrones eos quos
uolunt exspoliare. sic uolunt ut
ipsi plus habeant: & illi nicħ ha¬
beant. Tu hec tollis huic: & apud
te ñ erit plus. Non enĩ tͥ plus fit:
quia huic tollis. Sed uere hoc fa¬
ciunt: qđ hi qui tollunt animã:
Et alteri tollunt: & ipsi duas aĩas
ñ habent. Quid gͦ uis auferre:
unde tͥ displicet: quẽ uis rebapti-¬
zare: Dare ñ potes qd iã habet:
s facis negare qđ habet. Quid a-¬
cerbius faciebat paganꝰ ꝑsecutor
ȩccliȩ: Exerebant᷑ gladii aduersus
martyres: emittebant᷑ bestiȩ: ignes
admouebant᷑. Vt quid ista: Ut di¬
ceret qui ista patiebat᷑: non sum
xp̃ianus. Quid doces tu eũ quem
uis rebaptizare: nisi ut primo dicat
ñ sum xp̃ianꝰ: Ad quod aliquando
ꝑsecutor ꝓferebat fłamã: ad hoc
tu ꝓducis linguã. Seducendo facis:
quod ille occidendo ñ fecit. Et qͥd
ẽ qđ daturus es de cui daturus es:
Si tͥ uerũ dicat: & ñ seductus ate

Expanded text:
unde vivit. Latrones eos quos unde vivit. Latrones eos quos volunt exspoliare, sic volunt, ut ipsi plus habeant, et illi nihil habeant: tu et tollis huic, et apud te non erit plus; non enim plus tibi fit, quia huic tollis. Sed vere hoc faciunt, quod hi qui tollunt animam; et alteri tollunt, et ipsi duas animas non habent. 13. Quid ergo vis auferre? Unde tibi displicet quem vis rebaptizare? Dare non potes quod jam habet, sed facis negare quod habet. Quid acerbius faciebat paganus, persecutor Ecclesiae? Exserebantur gladii adversus martyres, emittebantur bestiae, ignes admovebantur: utquid ista? Ut diceret qui ista patiebatur, Non sum christianus. Quid doces tu eum quem vis rebaptizare, nisi ut primo dicat, Non sum christianus? Ad quod aliquando persecutor proferebat flammam, ad hoc tu producis linguam: seducendo facis quod ille occidendo non fecit. Et quid est quod daturus es, et cui daturus es? Si tibi verum dicat, et non seductus a te
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ feriunt. Illi acerbius san¬
guinẽ fundunt: qui xp̃m quan-¬
tũ in ipsis ẽ. in homine occidunt
ꝑterriti uident᷑: quasi iudicio po¬
testatũ. Quid tͥ facit potestas. si
bonꝰ es: Si aũ malus es: time pote¬
statẽ. Non enĩ frustra gladiũ
portat: dicit apłs. Iuũ gladium
ane: quid tu ꝑsequeris in xp̃iano:
oe tam̃ nec carni parcunt. Quot qͦt
potuerunt cȩdendo necauerunt:
nec sius nec alienis peꝑcerunt.
Notũ ẽ hoc hõibus. Inuidiosa ẽ po¬
testas. quia legitima est. Inuidio¬
se facit: qͥa iure facit. Sine inui¬
dia facit: qui prȩt̃ leges facit. At-¬
quid habeat xp̃ianus. Quod ho
est ad imaginẽ di. Quod aũ homo:
posset & malus. posset &e paganus.
posset & idolatra. Iu hoc ꝑsequeris
in xp̃iano: qđ melius habet. Hoc
quo corpus animat᷑: uiuit aũ ad
et̾nitatẽ scdm baptismũ quẽ acce¬
pit a dño. Hoc illi uis tollere qđ
accepit a dño. hoc illi uis tollere

Expanded text:
gladio feriunt; illi acerbius sangladio feriunt; illi acerbius sanguinem fundunt, qui Christum, quantum in ipsis est, in homine occidunt. Perterriti videntur quasi judicio potestatum. Quid tibi facit potestas, si bonus es? Si autem malus es, time potestatem: Non enim frustra gladium portat, dicit Apostolus . Tuum gladium ane, quid tu persequeris in christiano? Et tamen nec carni parcunt: quotquot potuerunt caedendo necaverunt; nec suis nec alienis pepercerunt. Notum est hoc omnibus. Invidiosa est potestas, quia legitima est: invidiose facit, qui jure facit: sine invidia facit, qui praeter leges facit. Atquid habeat christianus. Quod homest ad imaginem Dei, : quod autem homo, posset et malus, posset et paganus, posset et idololatra. Hoc tu persequeris in christiano, quod melius habet: hoc  vitae, quo corpus animatur; vivit autem ad aeternitatem secundum Baptisma quod accepit a Domino: hoc illi vis tollere, quod accepit a Domino; hoc illi vis tollere
Abbreviated transcription (Latin):
colũbam hoc. Quid ẽ qđ didicit: Ip¬
se repetat. Ipse mͥ dixit inquit. Suꝑ
quẽ uideris sp̃m descendentẽ sicut
colu̾bã &e manentẽ suꝑ eũ: ipse est
qui baptizat in sp̃u sco̾. Non te gͦ
decipiant o colũba seductores qui
dicunt: nos baptizamꝰ. Colũba. ag¬
nosce quid docuit colũba. Hic ẽ qui
baptirat in sp̃u scõ. ꝑ colũbã discit᷑
quia hic ẽ: & tu eiꝰ potestate putas
te baptitari: cuiꝰ ministerio baptiraris:
tẽ ñ habes. Simplicitas enĩ: marime
dissipauer̃t: Accipitres erant: mil¬
ui erant. Non laniat colũba: Et
uides illos inuidiã nob̾ facere: qͣsi
de ꝑsecutionib quas passi st̃. Cor¬
porales quidẽ passi quasi ꝑsecutio¬
nes: cũ essent flagella dñi mani¬
feste dantis disciplinã ad tẽpus:
ne cdapnet in ȩt̾nũ. si eam cognoue¬
rint. seq correxerint. Illi uere ꝑse¬
quunt᷑ ȩccłam: qͥ dolis ꝑsequuntur. Illi
grauius cor feriunt: qui gladio

Expanded text:
columbam hoc. Quid est quod didicit? Ipcolumbam hoc. Quid est quod didicit? Ipse repetat: Ipse mihi dixit, inquit, Super quem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Non ergo te decipiant, o columba, seductores, qui dicunt, Nos baptizamus. Columba, agnosce quid docuit columba. Hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Per columbam discitur quia hic est; et tu ejus potestate putas te baptizari, cujus ministerio baptizaris? tem non habes. Simplicitas enim maxime pdissipaverunt? Accipitres erant, milvi erant. Non laniat columba. Et vides illos invidiam nobis facere, quasi de persecutionibus quas passi sunt. Corporales quidem passi quasi persecutiones, cum essent flagella Domini manifeste dantis disciplinam ad tempus, ne damnet in aeternum, si eam non cognoverint, seque correxerint. Illi vere persequuntur Ecclesiam, qui dolis persequuntur; illi gravius cor feriunt, qui linguae
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ioħs ꝑ columbã: discamꝰ & nos.
Nonne enĩ columba ioħem docuit: &
eccłiã ñ docuit: Cui ȩccłiȩ dictũ ẽ
U na ẽ columba mea. Colu̾ba. doceat
bat ioħs in colũba: quare in colũba
didicit: Oportebat enĩ ut disceret:
Nec hoc forte oportebat: nͥ ut ꝑ co¬
lũbam disceret. Quid dicã de colũ¬
ba fratres mei: Quando sufficit¬
mͥ facultas uel cordis uel linguȩ
dicere quomͦ uolo: Et forte non
digne uolo quomodo dicendũ est:
Nec sic tam̃ possum dicere: quomodo
uolo. Quanto minꝰ quomͦ dicendum
est: ego a meliore hoc audire uelłe:
ñ uobis dicere. Discit ioħs eũ quẽ
nouerat: s in eo discit. in quo ñ eũ
Potestatẽ a dño in neminẽ: ministe¬
riũ & in bonos & in malos. Non ex¬
horreat colũba ministeriũ maloꝵ:
respiciat dñi potestatẽ. Quid tͥ fa¬
cit malus minister: uibi bonꝰ ẽ dñs:
Quid te impedit malitiosus prȩco:si
ẽ beniuolus uidex: Ioħs didicit ꝑ

Expanded text:
dicit Joannes per columbam, discamus et nos. dicit Joannes per columbam, discamus et nos. Non enim columba Joannem docuit, et Ecclesiam non docuit, cui Ecclesiae dictum est, Una est columba mea . Columba doceat bat Joannes in columba, quare in columba didicit? Oportebat enim ut disceret: nec hoc forte oportebat, nisi ut per columbam disceret. Quid dicam de columba, fratres mei? aut quando mihi sufficit facultas vel cordis vel linguae, dicere quomodo volo? Et forte non volo quomodo dicendum est; nec si tamen possum dicere quomodo volo: quanto minus quomodo dicendum est? Ego a meliore hoc audire vellem, non vobis dicere. 11. Discit Joannes eum quem noverat: sed in eo discit in quo eum non potestatem a Domino in neminem, ministerium et in bonos et in malos. Non exhorreat columba ministerium malorum, respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit malus minister, ubi bonus est Dominus? Quid te impedit malitiosus praeco, si est benevolus judex? Joannes didicit per
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ tãquã colũbã & manentẽ
suꝑ eũ ipse ẽ: Quid ipse est: Dñs.
Noui. Sed nũquid hoc iã nouerat.
quia dñs iste baptizandi habens
potestatẽ eam potestatẽ nulli seruo
daturus est. s sibi eã retenturus
ẽ. ut omnis qui baptizat᷑ ꝑ serui
ministeriũ. ñ imputet seruo sed
dño. Nũquid iã hoc noueras: Non
hoc nouerã. Ideo quid mͥ dixit:
uꝑ quẽ uideris sp̃m descendentẽ
tamquam columbam & manentem
scõ. Non ait ipse ẽ dñs: ñ ait ipse ẽ
ñ ait ipse ẽ qui natꝰ est ex uirgine
maria: posterior te. prior te:. ñ ait
hoc. Iam enĩ hoc nouerat ioħs. Sed
quid ñ nouerat: lantã potestatem
baptismi. ipsum dñm habiturũ ce sibi
retenturũ: siue p̃sentẽ in t̾ra. siue
absentẽ corpore in cęlo. & prȩsentẽ
maiestate. sibi retenturũ baptismi po¬
testatẽ: ne paulus diceret baptismꝰ
meus: ne petrus diceret baptismus
meus. Ideo uidete: intendite uoces
Hoc gͦ didicit ioħs fr̃s mei. Quod di¬

Expanded text:
olumbam, et manentem super eum, ipse est? Quis ipse est? Dominus. Novi. Sed numquid hoc jam noveras, quia Dominus iste baptizandi habens potestatem, eam potestatem nulli servo daturus est, sed sibi eam retenturus est, ut omnis qui baptizatur per servi ministerium, non imputet servo, sed Domino? numquid hoc jam noveras? Non hoc noveram: adeo quid mihi dixit? Super quem videris Spiritum descendentem tanquam columbam, et manentem s; non ait, ipse est non ait, ipse est qui natus est de virgine Maria, posterior te, prior te: non ait hoc; jam enim hoc noverat Joannes. Sed quid non noverat? Tantam potestatem Baptismi ipsum Dominum habiturum et sibi retenturum, sive praesentem in terra, sive absentem corpore in coelo et praesentem majestate, sibi retenturum Baptismi potestatem: ne Paulus diceret, Baptismus meus; ne Petrus diceret, Baptismus meus. Ideo videte, intendite voces Hoc ergo didicit Joannes, fratres mei. Quod di
Abbreviated transcription (Latin):
minister. cõputo illũ cũ paulo: com¬
puto illũ cũ petro. Cũ istis cõputo
iustos ministros: quia uere iusti mi¬
nistri głam suã ñ quęx̃t̃. Ministri
enĩ sunt: ꝓ iudicib haberi nolunt
spem in se poni exhorrescunt. Ergo
cõputo cũ paulo iustũ ministrũ.
Quid enĩ dicit paulus: Ego planta¬
ui: apollo rigauit: s d̾s increm̃tum

Expanded text:
justus, computo illum cum Paulo, computo illum cum Petro, cum istis computo justos ministros. Quia vero justi ministri gloriam suam non quaerunt ministri enim sunt, pro ducibus haberi nolunt, spem in se poni erubescunt. Ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat᷑. Post ioħem ileo baptiza¬
tũ est: quia ñ xp̃i baptismũ dabat
sed suum: quia sic acceperat ut ip¬
sius ẽẽt. Non gͦ tu melior quam
ioħs: s baptisinus qui ꝑ te datur
melior quã ioħis. Ipse enĩ. xp̃i est:
iste aũ ioħis. Et qđ clabat᷑ apaulo

Expanded text:
baptizatur: post Joannem ideo baptizatum est, quia non Christi baptismum dabat, sed suum; quia sic acceperat ut ipsius esset. Non ergo tu melior quam Joannes: sed baptismus qui per te datur, melior quam Joannis. Ipse enim Christi est, iste autem Joannis. Et quod dabatur a Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
unitari malũ p̃dicatorẽ: s imi
dũ malũ. Ipso malo zabulus deie¬
ctus ẽ: Ipsum deiecit: multũ ma¬
ligna pestis: & habebant ilła qͥđe¬
Et qui odit: quid de illo dr: Audi
homicida ẽ. Ecce post iohem bapti¬
zatũ ẽ. post homicidã ñ est bapti¬
zatũ: quia ioħs dedit baptismum
suũ: homicida autẽ dedit baptismũ xp̃i
Qđ sacram̃tũ tam scm ẽ: ut nec ho¬
micida ministrante polluat᷑. Non
respuo ioħem: s potius credo ioħi.
Quid credo iohi: Quod didicit ꝑ colũ¬
tenete hoc: & cordib urĩs infigite.
Si enĩ hodie uoluero plemꝰ dicere
quare ꝑ colũbã: tẽpus ñ sufficit:
Quia res discenda insinuata est
sui quantũ arbitror caritati ur̃e.
Sed quare hanc ipsam rẽ ꝑ colu̾bã
oportuit demonstrari: si breuiter
dici posset. dicerẽ. Sed quia diu di¬
cendũ ẽ. & onerare uos nolo: quomͦ
aduitus sum orationib ur̃is. ut il¬
& illud apparebit uobis. quare ioħs
qđ didicit in dño quia ipse ẽ qui

Expanded text:
imitari malum praedicatorem, sed imitdum malum. Ipso malo zabolus dejectus est, ipsum dejecit multum maligna pestis: et habebant illam qet qui odit, quid de illo dicitur? homicida est . Ecce post Joannem baptizatum est, post homicidam non baptizatum est; quia Joannes dedit baptismum suum, homicida dedit baptismum Chri Sacramentum tam sanctum est, ut nec homicida ministrante polluatur. 20. Non respuo Joannem, sed potius credo Joanni. Quid credo Joanni? Quod didicit per columtenete hoc, et cordibus vestris infigite. Si enim hodie voluero plenius dicere quare per columbam, tempus non sufficit. Quia enim res discenda insinuata est sui quantum arbitror Sanctitati vestrae: sed quare hanc ipsam rem per columbam oportuit demonstrari, si breviter dici posset, dicerem: sed quia diu dicendum est, et onerare vos nolo, quomodo adjutus sum orationibus vestris, ut il illud apparebit vobis, quare Joannes quod didicit in Domino, quia ipse est qui
Abbreviated transcription (Latin):
sto ianuario non debes ieiunare :
ea dico leuia cotidiana: ab ebrioso
homine cũ baptizat᷑: quis ẽ melior
ioħs an ebriosus: Responde si po¬
tes: qđ ebriosus tuus melior sit ꝗͣ
ioħs. Nũquã hoc audebis. Ergo tu
quia sobrius es: baptiza post ebri¬
osum tuũ. Si enĩ post ioħem bapti¬
tauerunt apłi: quantomagis debet
post ebriosum sobrius baptirare.
An dicis: in unitate mecũ ẽ ebriosus:
Ergo ioħs amicus sponsi: ñ erat in
unitate cũ sponso: Sed tͥ ipsi dico:
quisquis es. Tu es melior an ioħs:
Non audebis dicere: ego sum meli¬
or quã ioħs. Ergo post te bapti¬
rent tui: si te fuerint meliores.
Si enĩ post iohem baptizatũ ẽ: eru¬
besce qr post te ñ baptizat᷑. Dictu¬
rus es S ego baptismũ xp̃i habeo¬

Expanded text:
sto Januariarum non debes jejunare; sto Januariarum non debes jejunare; ea dico levia, quotidiana: ab ebrioso homine cum baptizatur, quis est melior, Joannes an ebriosus? Responde, si potes, quod ebriosus tuus melior sit quam Joannes: nunquam hoc audebis. Ergo tu quia sobrius es, baptiza post ebriosum tuum. Si enim post Joannem baptizaverunt Apostoli, quanto magis debet post ebriosum sobrius baptizare? An dicis, In unitate mecum est ebriosus? Ergo Joannes amicus sponsi, non erat in unitate cum sponso? 18. Sed tibi ipsi dico, quisquis es: Tu es melior, an Joannes? Non audebis dicere: Ego sum melior quam Joannes. Ergo post te baptizent tui, si te fuerint meliores. Si enim post Joannem baptizatum est, erubesce quia post te non baptizatur. Dicturus es, Sed ego baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
zat᷑: quia quiđa qui habebant bap¬
tismũ ioħis. uissi sunt a paulo bap¬
tizari. Ni enĩ habebant baptismum
xp̃i. Quid gͦ exaggeras meritũ ioħis:
&e quasi abicis infelicitatẽ hereticoꝵ¬
Et ego tibi concedo. sceleratos es se
hereticos: sed hȩretici baptismũ
xp̃i dederunt: quẽ baptismũ non
dedit ioħs. Recurro ad ioħem: &
dico. hic ẽ qui baptitat. Sic enim
melior ioħs quã hȩreticus: quomͦ¬
ioħs melior quã ebriosus: quomͦ
melior ioħs quã homicida. Si post
deteriorẽ baptizare debemꝰ. qr post
meliorẽ baptizarunt apłi: quicũq
apud ipsos baptizati fuerint
ab ebrioso: ñ dicã ab homicida. ñ
dico a satellite alicuiꝰ scelerati. ñ
dico a raptore rerũ alienarũ. non
ab oppressore pupilloꝵ. ñ a separato¬
re coniugũ: nichil horũ dico: quod
solempne ẽ dico. qđ cotidianũ est
dico. quo uocant᷑ om̃s dico: & ĩ ista
ciuitate qͣndo eis dicit᷑. conuiuemͣ. alo¬
giem. bene sit nobis. & tali die fe¬

Expanded text:
habebant baptisma Joannis, jussi sunt a Paulo baptizari : non enim habebant baptisma Christi. Quid ergo exaggeras meritum Joannis, et quasi abjicis infelicitatem haereticoEt ego tibi concedo sceleratos esse haereticos: sed haeretici baptisma Christi dederunt, quod baptisma non dedit Joannes. 17. Recurro ad Joannem, et dico: Hic est qui baptizat. Sic enim melior Joannes quam haereticus, quomodo melior Joannes quam ebriosus, quomodo melior Joannes quam homicida. Si post deteriorem baptizare debemus, quia post meliorem baptizarunt Apostoli; quicumque apud ipsos baptizati fuerint ab ebrioso, non dico ab homicida, non dico a satellite alicujus scelerati, non dico a raptore rerum alienarum, non dico ab oppressore pupillorum, non a separatore conjugum; nihil horum dico: quod solemne est dico, quod quotidianum est dico, quo vocantur omnes dico, et in ista civitate, quando eis dicitur, Alogiemus, bene sit nobis, et tali die fe
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos xpĩ. Immo ipse confundat
inimicos suos ꝑ lucernã suã. Inter¬
rogemꝰ & nos qđ dñs uideos: Inter¬
rogemꝰ & dicamꝰ. Baptismꝰ ioħis
unde ẽ. de cȩlo an ex hominibus.
Quid dicturi sunt: Nidete si non
& ipsi tãquã inimici de lucerna
confundunt᷑. Quid dicturi sunt:
Si dixerint ex hominib: & ipsi sui
eos lapidabunt. Si aũ dixerint
de cęlo: dicamꝰ eis. Quare gͦ non
credidistis ei: Dicunt fortasse: cre¬
dimus ei. Quomͦ gͦ dicitis quia uos
baptizatis: & ioħs dicit. hic est qui
baptizat: Sed ministros inquiunt
tanti iudicis iustos oportet ẽẽ: ꝑ
quos baptizat. Et ego dico & om̃s
dicimꝰ. quia iustos oportet ẽẽ tan-¬
ti iudicis ministros. Sint ministri
usti si uolunt. Si aũ noluerint
ẽẽ iusti qui cathedrã moysi sedẽt:
securũ me fecit magister meus.
de quo sp̃s eiꝰ dixit hic ẽ qui bap¬
tirat. Quomͦ securũ me fecit: Scri¬
bȩ inquit & pharisei cathedram

Expanded text:
inimicos Christi; imo ipse confundat inimicos Christi; imo ipse confundat inimicos suos per lucernam suam. Interrogemus et nos quod Dominus Judaeos, interrogemus et dicamus, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Quid dicturi sunt, videte, si non et ipsi tanquam inimici de lucerna confunduntur. Quid dicturi sunt? Si dixerint, Ex hominibus; et ipsi sui eos lapidabunt: si autem dixerint, De coelo; dicamus eis, Quare ergo non credidistis ei? Dicunt fortasse, Credimus ei. Quomodo ergo dicitis quia vos baptizatis, et Joannes dicit, Hic est qui inde: sed ministros, inquiunt, tanti iudicis iustos oportet esse, per quos baptizatur. Et ego dico, et omnes dicimus, quia iustos oportet esse tanti ijusti, si volunt; si autem noluerint esse justi qui cathedram Moysi sedent, securum me fecit magister meus, de quo Spiritus ejus dixit, Hic est qui baptizat. Quomodo securum me fecit? Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram
Abbreviated transcription (Latin):
ecce agnꝰ di. ecce qui tollit peccat᷑a
mundi: Scientes gͦ illi quid dixis
tismus ioħis: dicet nob̃. Quare gͦ n̾
credidistis ei: Si dixerimꝰ qr ex ho¬
minib ẽ. lapidamur a popłõ: quia
ꝓpħam habent ioħem. Hinc tiebãt
homines: hinc ueritatẽ fateri con-¬
sundebant᷑. Tenebrȩ tenebras res¬
pondert̃: s luce suꝑatȩ sunt. Quid
enĩ respondert̃: Nlescimꝰ. Quod sci¬
ebant: dixert̃ nescimꝰ. Et dñs: Nec
ego uob̃ inquit dico: in qua pote¬
state ista facio. Et confusi sunt pri¬
mi inimici. Vnde: De lucerna. Qs
erat lucerna: Ioħs. Probamꝰ quia
lucerna erat: srobamꝰ. Dñs enim
dicit. Ille erat lucerna ardens & lu¬
cens. ꝓbamꝰ quia & de ipso confusi
sunt inimici: Psalmũ audi. Paraui
inquit lucernã xp̃o meo: inimicos
eiꝰ induã confusione. Adhuc in
huius uitȩ tenebris ad lucernam
fidei ambulemꝰ. Teneamꝰ &e nos lu-¬
cernã ioħem: confundamꝰ inde

Expanded text:
Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi? Scientes ergo illi quid dixisstismus Joannis, dicet nobis, Quare ergo non credidistis ei? Si dixerimus quia ex hominibus est, lapidabimur a populo; quia prophetam habent Joannem. Hinc timebant homines, hinc veritatem fateri confundebantur. Tenebrae tenebras responderunt, sed a luce superatae sunt. Quid enim responderunt? Nescimus: quod sciebant, dixerunt, nescimus. Et Dominus, nec ego vobis dico, inquit, in qua potestate ista facio . Et confusi sunt primi inimici. Unde? De lucerna. Quis erat lucerna? Joannes. Probamus quia lucerna erat? Probamus. Dominus enim dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens . Probamus quia et de ipso confusi sunt inimici? Psalmum audi: Paravi, inquit, lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione . 15. Adhuc in hujus vitae tenebris ad lucernam fidei ambulamus: teneamus et nos lucernam Joannem, confundamus et inde
Abbreviated transcription (Latin):
cepi: ego a xp̃o baptizatus sũ. Non
inqͥt: s ille ep̃s te baptizauit: & ille
ep̃s illis cõmunicat. Axp̃o sum bap¬
tizatus: ego noui. Vnde nosti: Docuit
me colũba: quã uidit ioħs. O milue
male: ñ me dilanias a iuscerib colũbe
colũbȩ: Certe tu mͥ dic: ut ꝑ illam
lucernã confundaris. qua confusi
sunt & pͥores inimici pares tui pha¬
risei. Qui cũ int̾rogarent dñm in
qua potestate ista faceret: int̾rogo &
ego uos inquit istũ sermonẽ. Dicite
mͥ. Baptismus ioħis unde ẽ. de cęlo
an ex hominib. Et illi qui prȩpara¬
bant iaculari dolos: inretiti st̃ quȩ¬
stione. Cȩpunt uoluere apud semet¬
ipsos: & dicere. Si dixerimꝰ qr de cȩlo
ẽ: dicturus ẽ nobis. Quare gͦ ñ credi¬
distis ei:. Ioħs enĩ dixerat de dño Ecce
agnꝰ di: ecce qui tollit peccata mun¬
di. Quid gͦ queritis in qua potesta¬
te facio o lupi: In potestate agni fa¬
cio qđ facio. Sed ut nossetis agnum:
quare ñ credidistis ioħi qui dixit.

Expanded text:
go a Christo baptizatus sum. Non, inquit, sed ille episcopus te baptizavit, et ille episcopus illis communicat. A Christo sum baptizatus, ego novi. Unde nosti? Docuit me columba quam vidit Joannes. O milve male, non me dilanias a visceribus columbaecolumbae? 14. Certe tu mihi dic, ut per illam lucernam confundaris, qua confusi sunt et priores inimici, pares tui pharisaei, qui cum interrogarent Dominum, in qua potestate ista faceret: Interrogabo et ego vos, inquit, istum sermonem, Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo an ex hominibus? Et illi qui praeparabant jaculari dolos, irretiti sunt quaestione, coeperunt volvere apud semetipsos, et dicere, Si dixerimus quia de coelo est, dicturus est nobis, Quare non credidistis ei? Joannes enim dixerat de Domino, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Quid ergo quaeritis, in qua potestate facio? O lupi, in potestate Agni facio quod facio. Sed ut nossetis Agnum, quare non credidistis Joanni, qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ. Noui suꝑuienientes
ĩ futuro ppło meo. noui aliquos in
aliqua excellentiore grã futuros
homines. ut cũ uiderint idiotas
aliquos baptizari. illi qr meliores
sibi uident᷑. siue continentia. siue
elemosinis. siue doctrina. dedignen¬
tur isti fortasse accipe. qđ illi in¬
feriores acceꝑunt: oportet ut sanẽ
eos. ut ñ dedignent᷑ uenire ad bap¬
tismũ dñi: quia ego ueni ad bap¬
tismũ serui. Iam gͦ hoc nouerat
cuit columba: Quid uoluit ꝑ co¬

Expanded text:
humilitatem: novi superbientes in futuro populo meo, novi aliquos in aliqua excellentiori gratia futuros homines, ut cum viderint idiotas aliquos baptizari, illi quia meliores sibi videntur, sive continentia, sive eleemosynis, sive doctrina, dedignentur isti fortasse accipere quod illi inferiores acceperunt; oportet ut sanem eos, ut non dedignentur venire ad baptisma Domini, quia ego veni ad baptisma servi. 9. Jam ergo hoc noverat cuit columba? quid voluit per co
Abbreviated transcription (Latin):
seruus. s baptismꝰ diũ etiã ꝑ ser¬
uũ malũ datus: baptismo etiam
amici serui p̃ponit᷑. Audi quales
cõmemoret paulus apłs falsos
fratre ᷤᷤ inuidia p̃dicantes uerbum
dĩ. Et quid de illis dicit: Et in
hoc gaudeo: s ce gaudebo. Xp̃m
enĩ adnuntiabant. ꝑ iniuidiam

Expanded text:
etiam per servum malum datum, baptismati etiam amici servi praeponitur. Audi quales commemorat apostolus Paulus falsos fratres, invidia praedicantes verbum Dei, et quid de illis dicit: Et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Christum enim annuntiabant, per invidiam
Abbreviated transcription (Latin):
qui aũ a ioħe datus est. ioħis erat.
Non iudam ioħi: s baptismũ xp̃i etiã
ꝑ iudȩ manꝰ datũ: baptisio ioħis
etiã ꝑ manꝰ ioħis dato recte prȩ¬
ponimꝰ. Etenĩ dictũ est de dño
antequã pateret᷑: quia baptiza¬
bat plures quã ioħs. Deinde ad¬
iunctũ ẽ: quãuis ipse ñ baptiza¬
ret. s discipuli eiꝰ. Ipse. & ñ ipse. Ipse
potestate: illi ministerio. Seruitutẽ
ad baptizandũ illi admouebant: po¬
testas baptirandi in xp̃o ꝑmane¬
bat. Ergo baptirabant discipłi eiꝰ:
& ibi adhuc erat uidas. inter dis¬
cipulos etꝰ. Quos gͦ baptizauit
uidas. non sunt iterũ baptizati:
& quos baptizauit ioh̾s. iterum
baptizati sunt. Hane iterũ: s non
iterato baptismo. Quos enĩ bapti¬
zauit ioħs. ioħs baptizauit: quos
aũ baptizauit iudas. xp̃c bapti¬
adulter: quos baptizauit ebriosus.
Non timeo adulterũ. ñ ebriosum.
ñ homiciclam: quia colũbã atten
re. quia melioris meriti fuit non
dico uidas. s quilibet hominũ.

Expanded text:
is erat. Non Judam Joanni, sed baptismum Christi etiam per Judae manus datum, baptismo Joannis etiam per manus Joannis dato recte praeponimus. Etenim dictum est de Domino antequam pateretur, quia baptizabat plures quam Joannes: deinde adjunctum est, Quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus . Ipse, et non ipse: ipse potestate, illi ministerio; servitutem ad baptizandum illi admovebant, potestas baptizandi in Christo permanebat. Ergo baptizabant discipuli ejus, et ibi adhuc erat Judas inter discipulos ejus: quos ergo baptizavit Judas, non sunt iterum baptizati; et quos baptizavit Joannes, iterum baptizati sunt? Plane iterum, sed non iterato baptismo. Quos enim baptizavit Joannes, Joannes baptizavit: quos autem baptizavit Judas, Christus baptiquos baptizavit ebriosus, Non timeo adulterum, non ebriosum, non homicidam; quia columbam attendre quia melioris meriti fuit, non dico Judas, sed quilibet hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
tractaret᷑ in ȩccłia catholica: multi
in ea errarunt. & magni & boni.
Sed quia de m̃bris colũbȩ erant. non
se prȩcidert: & factũ ẽ in eis qđ di¬
cit apłs. Siquid alit̾ sapitis. hoc qͦq
uob̾ dñs reuelauit. Unde & isti qui¬

Expanded text:
tractaretur in Ecclesia catholica, multi tractaretur in Ecclesia catholica, multi in ea erraverunt, et magni et boni: sed quia de membris columbae erant, non se praeciderunt, et factum est in eis quod dixit Apostolus, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit
Abbreviated transcription (Latin):
dat ds. Qui uͦ fuerit suꝑbus mini¬
ster. cũ ⁊abulo cõputat᷑: s ñ contami¬
nat᷑ donũ xp̃i. quod ꝑ illũ fluit
purũ: qđ ꝑ illũ transit liquidũ:
Uenit ad fertiłe t̾rã. Puta quia
ipse lapideus ẽ: quia ex aqua fru¬
ctum ferre non potest. Et ꝑ lapide¬
um canałe transit aqua: transit aqͣ¬
ad areolas: In canali lapideo nichil
generat: s hortus plurimũ fructũ
affert. Sp̃ualis enĩ uirtus sacram̃ti:
ita ẽ ut lux & ab illuminandis pura
excipit᷑: & si ꝑ immundos transeat
ñ inquinat᷑. Sint plane ministri ui¬
ministri sunt. Non dicant. baptismꝰ
meus ẽ: quia ñ ẽ ipsoꝵ. Attendant
ipsum ioħem. Ecce ioħs plenus erat
spu scõ: &e baptismũ de cȩlo habebat
ñ ex hominib. Sed quatenꝰ habebat:
ipse dixit. Parate uiã dño. Ubi autẽ
iã opus erat baptismo ioħis: qͦ para¬
ret᷑ uia domino. Tam̃ quid nobis so-¬
lent dicere: Ecce post ioħem baptiza¬
tũ ẽ. Antequã enĩ bene ista questio

Expanded text:
inister, cum zabulo computatur: sed non contaminatur donum Christi, quod per illum fluit purum, quod per illum transit liquidum venit ad fertilem terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aquagenerat, sed hortus plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus sacramenti ita est ut lux, et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane ministri juministri sunt: non dicant, Baptisma meum est; quia non est ipsorum. Attendant ipsum Joannem. Ecce Joannes plenus erat Spiritu sancto; et baptismum de coelo habebat, non ex hominibus: sed quatenus habebat? Ipse dixit, Parate viam Domino . Ubi autem jam opus erat baptismate Joannis, quo pararetur via Domino. 16. Tamen quid nobis solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est. Antequam enim bene ista quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & nc̃ admonemꝰ. ñ hoc icło di¬
ctũ. qi pat̾ ñ erit cũ filio iudicante:
s qm̃ bonis ce malis in iudicio filiꝰ
solus apparebit: in ea forma in qua
passus ẽ & resurrexit. & ascendit in
cȩlũ. Discipulis quippe tẽ conspicien¬
tib ascendentẽ: uox angelica sonu¬
it. Sic ueniet. quẽ ad modũ uidistis
eũ euntẽ in cęlũ: id ẽ in forma ho¬
minis. in qua iudicatꝰ est. udicabit:¬

Expanded text:
c ideo dictum, quia Pater non erit cum Filio judicante; sed quoniam bonis et malis in judicio solus Filius apparebit, in ea forma in qua passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum : id est, in forma hominis in qua
Abbreviated transcription (Latin):
bas. ego uidebã: & q̃n ñ credebas.
sententiã meã ñ frustrabã. Diffe¬
rebam: ñ auferebã. Noluisti audi¬
re qd p̃cepi: senties qͦd p̃dixi.Si autẽ
audias quȩ p̃cepi: ñ mala senties
quȩ p̃dixi: s bona ꝑcipies quȩ pro¬
misi. Ne aliquẽ sane moueat qđ
ait. uerũ est iudiciũ meũ. qr solus

Expanded text:
bas, ego videbam; et quando non credebas, bas, ego videbam; et quando non credebas, sententiam meam non frustrabam: differebam, non auferebum. Noluisti audire quod praecepi, senties quod praedixi. Si autem audias quae praecepi, non mala senties quae praedixi, sed bona percipies quae promisi. 12. Ne aliquem sane moveat quod ait, Verum est judicium meum;
Abbreviated transcription (Latin):
tis iudiciũ. Ego enĩ inquit non
iudico quẽ quã: s testimonium ꝑ¬
hibeo de me. Differo iudiciũ: non
differo testimoniũ. Eligamꝰ nobis
fr̃s contra linguas hominũ. contͣ
infirmas suspiciones generis hu¬
mani: din iudicẽ. din testẽ. Non
enĩ dedignat᷑ testis ẽẽ qui iudex
ẽ: aut pmouet᷑ cũ sit iudex: q̃m
qui testis ẽ. ipse iudex erit. Quare
ipse testis: Quia ñ quęxit alium:
un cognoscat qui sis. Quare ipse
iudex: Quia ipse habet potesta¬
tẽ mortificandi & uiuificandi:
dãpnandi. & absoluendi: in gehen¬
nã p̃cipitandi. & in cęlos leuandi:
diabolo coniungendi. & cũ angłis
coronandi. Cũ gͦ ipse habeat hãc
potestatẽ. iudex ẽ. Quia uͦ ut te
cognoscat ñ quęrit aliũ testem:
qui tc̃ iudicabit te. mͦ uidet te:
ñ est un illũ fallas. cũ cęꝑit iudica¬
re. Non enĩ adhibes tͥ aliquos fal¬
sos testes qui iudicẽ illũ possint
circũ uenire: qñ te cȩꝑit iudicare.
Ds̃ hoc tͥ dicit. Quando contẽpne¬

Expanded text:
tis judicium. Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium, non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut promovetur cum fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumvenire, quando te coeperit judicare. Deus hoc tibi dicit: Quando contemne
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ ne moueat qđ ait. in lege ur̃a
scriptũ ẽ. quia duoꝵ hominũ testi¬
moniũ uerũ ẽ. & ido quisquã exi¬
stimet ñ fuisse illam legẽ dĩ: qi ñ
dictũ ẽ in lege dĩ: sciat ita dictũ
ẽẽ in lege urã. tãquã diceret. in le¬
ge quę uob̾ ẽ data A quo. ñ a o:
Sic̃ dicimꝰ panẽ nr̃m cotidianũ. &
tamen dicimus. da nobis hodie.¬

Expanded text:
 In Lege vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia non dictum est, In lege Dei: sciat ita dictum esse, In Lege vestra, tanquam diceret, in Lege quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum: et tamen dicimus, Da nobis hodie
Abbreviated transcription (Latin):
arania: & exspectat purgari in fine. Illa
uͦ messis. iã matura erat quo pͥus missi st̃
discipuli: ubi ꝓpħȩ laborauert̃. Sed tam̃
frs. uidete quid dictũ sit. Simul gaude
at. & qui seminat & qui metit. Dispares
tẽporis labores habuert̃: s gaudio parit᷑̃
ꝑfruent᷑. Mercedẽ simul accepturi st̃: ui¬
tã eternã. Ex ciuitate aũ illa multi cre¬
didert̃ in eũ ꝓpt̃ sermonẽ eiꝰ. ñ ꝓpt̾ uer

Expanded text:
zizania, et exspectat purgari in fine. Illa zizania, et exspectat purgari in fine. Illa vero messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi Prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum at, et qui seminat, et qui metit. Dispares temporales labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi suam, vitam aeternam. Ex civitate autem illa multi crediderunt in eum propter sermonem ejus, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi enĩ seminatores: slã si ipsi ñ seminato¬
res: lĩn ad illã mulierẽ ꝑuenerat. scio qi
messias ueniet: Iã ista mulier fructꝰ ma¬
turus erat: & erant albȩ messes. & falcem
quȩrebant Oisi uos mẽtere. cͦ mẽtere:
quod ñ seminastis. Alii seminauerunt:
& uos in labores eoꝵ introistis. Qui la¬
borauert̃: Ipse abrahã: isaac. & iacob. Le¬
ꝑtuler̃t in illo frigore qñ seminabant.
Ergo iã in iudȩa messis parata erat. Me¬
rito ibi tãquã matura seges suit: qñ tot
milia hominũ p̃tia rerũ suarũ affere¬
bant: & ad pedes apłoꝵ ponentes expedi¬
factũ ẽ: De ipsa messe eiecta st̃ pauca
grana: d seminauert̃ orbẽ t̾rarũ: &e sur¬
git alia messis. quȩ in sine scłi metenda
est. Et de ista messe dr: qui seminant ĩ
lacrimis. in gaudio merent. Ad istam gͦ
messem: ñ apłi. s angłi mittent᷑. Messores
inquit. angłi st̃. Ista gͦ messis. crescit int̾

Expanded text:
ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatoipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Lepertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot hominum millia pretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, expedifactum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ista messe dicitur, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non Apostoli, sed Angeli mittentur: Messores, inquit, Angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter