comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Castitas hominem celo coniungit. Angelis
conciuem facit. Qui mulierem ht̃ legitimã
legittime utatur ea temporib oportunis. ut
benedictionem flliorum mereatur a deo reci¬
pere. Nemo dicat a fornicacione se custodire
non posse. fidelis enim est deus dicit beatꝰ
apłus. qui non patietur nos temptari suꝓͣ¬
id quod portare possumus. s faciet cũ tem¬
ptatione prouentum. Talio unicuiq hom̃i
temptatio datur. siue in caruis defiderio.
siue in ambitione seculi. uel etiam in qua¬
cumq temptationis molestia. qualẽ aut ꝯ
cessaria est. s maxime ministris altaris
xp̃i. quorum uita aliorum debet ese etu¬
dicio. ⁊ assidue salutis p̃dicatio. Tales gͦ
decet dm̃ hr̃e ministros. qui nuillo carnis
tis castitatis splendeant. ⁊ tocius honestacis
fulgeant in populo exemplis.

Expanded text:
Castitas hominem coelo conjungit, angelis Castitas hominem coelo conjungit, angelis facit concivem. Qui mulierem habet legitimam, legitime utatur ea temporibus opportunis, ut benedictionem mereatur filiorum a Deo recipere. Nemo dicat a fornicatione se custodire non posse. Fidelis est enim Deus, dicit beatus Apostolus, qui non permittit nos tentari suid quod portare possumus, sed faciet cum tentatione proventum. Talis unicuique homini tentatio datur, sive in carnis desiderio, sive in ambitione saeculi, vel etiam in quacunque tentationis molestia, qualem aut cum cessaria est, sed maxime ministris Christi altaris, quorum vita aliorum debet esse eruditio, et assidua salutis praedicatio. Tales enim decet Dominum habere ministros, qui nulla carnis ntia castitatis splendeant et totius honestatis fulgeant in populo exemplis.
Abbreviated transcription (Latin):
astitas angelica est uita. Castitas cum
humilicate spiritus sancti merebitur
habitõnem queni expeslit immundicia li¬
bidinum. dicente scriptura. Corpus pccĩs
subditum spiritus sanctus effugiet. mem¬
bra nr̃ deo debent esse dicata. non fornicacõi
Opponat homo desiderio caruis sue. et̾noꝵ
flamias tormentoru. Assuescalis iuuẽis.
castitate. ut sit dignus sapientie deĩ. ubi ĩ¬
mundicia est corporis. ibi habuitio diabo¬
licispiritus. qui maxime gaudet in inqͥ¬
natione carnis nr̃e. Omnes inmundicie
deo displicent. ⁊ maxime que non sunt
naturales. Admonet itaq nos scriptura
sancta dicens. Post concupiscentias tuas ñ
eas. ⁊ a uoluntate tua auertere. Pulchra est
custa inuenum pudicicia ⁊ deo amabilis. et
ad omne bonum utilis. Qui filios h̃t spũa¬
les uel carnales nutriat illos in castitate dõ.
non in fornicatione diabolo. And prodest
homini filium hr̃e. nutrire. amare. si et̾nis
eum itriat tormentis. Qui in castitate ui¬

Expanded text:
astitas angelica est vita. Castitas cum humilitate, Spiritus sancti merebitur habitationem, quem expellit immunditia libidinum, dicente Scriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effugiet . Membra nostra Deo debent esse dicata, non fornicationi. Opponat homo desiderio carnis suae aeternorum flammas tormentorum. Assuescat juvenis castitati, ut sit dignus sapientia Dei. Ubi immunditia est corporis, ibi habitatio diabolici spiritus; qui maxime gaudet in inquinatione carnis nostrae. Omnes immunditiae Deo displicent, et maxime quae non sunt naturales. Admonet itaque nos Scriptura sancta, dicens: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestcasta juvenum pudicitia, et Deo amabilis, et ad omne bonum utilis. Qui filios habet spirituales, vel carnales, nutriat illos in castitate Deo, non in fornicatione diabolo. Quid prodest homini filium habere, nutrire, amare, si aeternis eum nutriet tormentis? Qui in castitate vi
Abbreviated transcription (Latin):
mori meluis mͥ quam uitam ducere mor¬
tis. S fugit a misem ⁊ me infelicem relin¬
quit. cui ip̃a mors nõ multũ optata nũc ẽẽt
O fili care o benignissimenate miserere ma¬
cipe matrem in cu cruce tecũ. ut uiuam te¬
cum post mortem semꝑ. Nil uero dulcius

Expanded text:
mori melius mihi quam vitam dulcem mormori melius mihi quam vitam dulcem mortis; sed fugit a misera, et me infelicem relinquit, cui ipsa mors optata nunc esset. O fili chare, o benigne, summe nate, miserae mactis. Suscipe matrem in morte tecum, ut vivat tecum post mortem semper. Nihil vivere dulcius
Abbreviated transcription (Latin):
niuce sonabant. Nam lingua uocis magr̃a
ꝑdidenit usum loquendi. uidebam mori¬
entem. quem diligebat anima mea. ⁊ tota
liquefsebam pre doloris angustia. aspiciẽbat
⁊ ip̃e cũ benignissimo uultu me matrem
plorantem ⁊ uerbis uoluit me consolari
dicendo. ⁊ dicebam plorando fili mi filimi.¬
dulcissime. noli me derelinquere post te.
trahe me post teip̃m ut ego moriar tecũ
male solus moriris. tecũ morte ꝑimar ista
me simul. fili dulcor unice singulare gau¬
Decet .n. filiũ ex audire matrem desola¬
tam. Exaudi me obsecro. in tuo me susci¬
pe patibulo. ut qui una carne uiuunt¬
xistis ⁊ me crucifigite. aut alia quacũq
seua morte me ꝑimite. dũ modo cũ filio
meo simul moriar. Male solus moritur
Orbas orbem radio me iudea filio. gau¬
mitur. ac de terra tollitur om̃is spes mẽa.
Cur gͦ uiuit mater post filiũ in doloreͦ
Tollite suspendite matrem cũ suo pigno¬
ie. Non ꝑcis proli non ꝑcas ⁊ mͥ. Tu mͥ¬

Expanded text:
raucum sonabat, non lingua vocis magistra raucum sonabat, non lingua vocis magistra perdiderat usum. Loquendo videbam morientem, quem diligebat anima mea, et tota liquefiebam prae doloris angustia. Aspiciebat et ipse benignissimo vultu me matrem plorantem, et me verbis paucis consolari dicendo, et dicebam plorando: Fili mi, fili mi,dulcissime, noli me derelinquere post te trahe me ad te ipsum , ut ipsa moriar tecum. Male solus moreris, tecum morte perimatur ista me simul, Fili et indulcor unice, singulare gaudecet enim filium exaudire matrem. Exaudi me, obsecro, in tuo me suscipe patibulo, ut qui una carne vixistis. Matrem crucifigite, aut alia quacunque me saeva morte perimite. Dum meo cum filio finiar simul, male solus moritur. O mors, orbas orbem radio, ne videam filium, gaumitur, ac de terra tollitur spes mea. Cur ergo vivit post filium mater in dolore? Tollite, suspendite matrem cum suo pignore. Non parcis proli, non parcas et mihi; tu m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut poteram eius mestissima mater cũ mu¬
lierib que secute fuerant eum a galylea
nebar. quousq ꝑuentũ est ad locum ubi cru¬
cifixũnt eum. ante meos oculos fuit incru¬
ce leuatus. ⁊ in ligno durissimis clauis af¬
dentem ⁊ morte turpissima morientem. Ta
to dolore ⁊ t̾sticia uexabar in mente. qnͣto
nõ posset explicari sermone¶Nec mirum
manabat .n. sanguis ex qͣtuor ꝑtib rigan¬
tib undis ligno. manib ⁊ pedib dauisq¬
ꝯfixus ¶e uultu eius pulcritudo efaupe¬
rat om̃is. ⁊ qui erat p̃ fllus hominũ specio¬
sus uidebatur om̃ium indecorus. Uideb̾a
ꝙ ꝯplectatur ꝓpheticum illud in eo. ui¬
me deseri ab ip̃o quem genueram. nec su¬
piria q doloris. uolebam loqui. s doloru̾¬
ba rumpebat. qr uerbum iam mente cõ¬
ceptũ dũ se ad formatoem p̾tendert aeris
ad se imꝑscm reuocabat dolor nõ minimus
cordis. uox tͥste sonabat foris uulnus de¬
nuntians mentis. uerba dabat amor que

Expanded text:
prout poterat, ejus moestissima mater cum mulieribus, quae secutae fuerant a Galilaea a, quousque perventum est ad locum ubi crucifixerunt eum. Ante oculos ejus fuit in cruce levatus, et ligno durissimis clavis af pendentem, morte impiissima morientem, et tanto doloro vexabatur in mente, quanto non posset explicari sermone. Nec mirum, manabat ejus sanguis ex quatuor partibus rigantibus nudis, ligno manibus, pedibusque clavis confixus, de vultu illius pulchritudo effluxerat omnis. Et qui erat prae filiis hominum speciosus , videbatur omnium indecorus. Videbam quod complebatur propheticum illud in eo judime deseri ab ipso quem genui, nec supiriaque doloris. Volebam loqui, sed dolor verba rumpebat, quoniam verbum jam mente conceptum, dum ad formationem praetenderet oris, ad se imperfectum revocabat dolor, non inimica cordis vox tristis sonabat foris vulnus denuntians mentis, verba dabat amor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
meritum ceteri piere minores. Saluantur
cuncti nũc unius ob meritum. quod placet
deo patri quomodo displicet tͥs̃ Mulier di¬
lc̃a calicem quem dedit mͥ pater non uis ut
bibam illud. Noli flere multam noli flere
dulcissima mater. ¶Non te desero nõte dear¬
linquo. tecum sum ⁊ tecũ ero om̃i tempore
sedi. Si scd̾ carnem subiaceo imꝑio mortis
scd̾ diuinitatem sum ⁊ fui ⁊ ero semꝑ ĩmor¬
talis ⁊ impassibilis. Bene scis unde ꝓcessi
⁊ uenĩ. ⁊ qͣre tristaris. si illuc ascendõ unde
dascendi. tempus est ut reuertar ad eum
qui me misit ⁊ quo ego uado tu nõ potes
iohannes qui est nepos tuus: tibi ieputabi
tut filius. ¶Cũram habebit tui ⁊ erit tͥ sola¬
tium fidelissimum Deinde Ioh̾em ĩtu¬
itus ait Ecce mater tua. ⁊ serui curam il¬
lius habe. eam tͥ ꝯmendo suscipe matrem
meam. suscipe matrem tuam Immo maais

Expanded text:
meritum Christi, peccatores salvantur cuncti nunc, unius ob meritum. Quod placet Deo Patri, quomodo displicet tibi, mater dilecta? Calicem quem dedit mihi Pater , non vis ut bibam illum? Noli flere, mulier, noli flere, dulcissima mater. Non te defero, non te derelinquo, tecum sum, tecum ero omni tempore saeculi; si secundum carnem subjaceo imperio mortis, secundum divinitatem fui, sum et ero semper immortalis et impassibilis. Bene scis unde processi et veni. Quare ergo tristaris si illuc ascendo unde descendi? Tempus est ut revertar ad eum qui me misit, et quo ego vado, non potes Joannes, qui nepos tuus reputabitur tibi filius, curam habebit tui, et erit tibi solatium fidelissimum. Inde Joannem intuitus ait: Ecce mater tua , ei servies, curam illius habe, eam tibi commendo, suscipe matrem meam, suscipe matrem tuam, imo magis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs crucifixus secum instrum̃ta ferentes
quib clauis euulsis de cruce possent depo¬
nere eum¶ Quos dum mater eius uidit¬
eos uolentes deponere eũ. qͣsi de morte cõ¬
unus clauos de manib trahebat. alius ne
caderet corpus exũe sustentabat. Stabat
⁊ maria brachia leuans in altũ ⁊ caput¬
⁊ manus dependentia xp̃i. supra pectus
ualuit iñ osculis ⁊ in amplexib ruens de
M suo dilc̃o lic eytincto satiari non pote¬

Expanded text:
inus crucifixus erat, secum instrumenta portantes, inus crucifixus erat, secum instrumenta portantes, quibus clavis avulsis de cruce possent deponere eum. Quos dum mater ejus vidit volentes deponere ipsum; quae de morte conUnus clavum e manibus trahebat, alius ne caderet corpus examine sustentabat. Stabat et Maria, brachia levans in altum, ut caput et manus dependentia Christi super pectus valuit, in osculis, et amplexibus ruens de eo suo dilecto, licet exstincto, satiari non pote
Abbreviated transcription (Latin):
te saniguinis rigabat. ut xp̃m uale̾t am¬
plecti qd̃ nõ potenit. suisum uolebat
raro uł nũqͣm fĩ possunt. sibi cedi cũt¬
ta amor impatiens credit. uolebat am¬
plecti xp̃m in alto pendentem. S manꝰ
inde frustra tense in se ꝯplere redibãt
s leuans a terra sursum erigebat ad
le colidebat᷑ ad terium. Ibi ꝓstrata iace¬
bat. doloris ĩmensitate depressa. S eam
erigere ꝯpellebat uis magni amoris ĩ¬
mensa. Impetu amoris surgebat manib
tere cogebat. O qͣm male illi tũt erat
Grauius illi erat uita uiuere tali. qm mor¬
tis gladio ab impiis seue necari tanqͣm
tes guitas sangninis ore tangebat ter¬
iam deosculans.qͣm cruoris unda rigabat
Int̾im quidam uir nobilis noĩe ioseph qͥ
erat discipulus eius s tam̃ occultus ꝯfi¬
denter ad pilatũ ingreditur sibi postulãt
uit quendam uirum sapientem ⁊ legispe¬
ritum disapłm xp̃t occulte siłr noĩe ni¬
chodemũ. ⁊ uenerũt ad locũ ubi erat¬

Expanded text:
te sanguis nuda rigabat, ut Christum valeret amplecti, quae non poterat sursum volebat raro, vel neque fieri possunt sibi concedi. Cuncta amor impatiens credit, volebat amplecti Christum in alto pendentem; sed manus inde frustra tensae in se complexae redibant. Se levans a terra sursum se erigebat ad male collidebatur ad terram; ibi prostrata jacebat doloris immensitate depressa, sed eam erigere compellebat vis magni amoris incensam. Impetu amoris surgebat intensis tere cogebatur. O quam male tunc illi erat, gravius erat illi vita vivere tali, quam mortis gladio ab impiis saeve necari, tamque tes guttas sanguinis ore tangebat, terram deosculans, quam cruoris unda rigabat. Interim quidam vir nobilis, nomine Joseph, qui erat discipulus ejus , sed tamen occulte, confidenter ad Pilatum ingreditur, sibi postulans vit quemdam virum sapientem, et legisperitum discipulum Christi occulte similiter, nomine Nicodemum, et convenerunt ad locum ubi Dom
Abbreviated transcription (Latin):
genas oculosq simul ⁊ nasũ oraq fre¬
quentius osuilabat᷑ ip̃ius. lac̾moꝵ tan¬
ta ubertate fluebat. ut carnẽ cũ sp̃u õi
in lacͥmis resolui putares. Rigabat lacͥ¬
mis extinctum filii corpus positũ quo sue
int lapidem q madebat in quo eius la¬
c̾me adhuc apparere ferunt᷑. Illius ft̃a re¬
uocabat ad mentem quis uł qualis fu̾at
quem ip̃a uirgo ꝯcepit. sine libidine. pe¬
perit sine dolore qui ei erat om̃e qd̵ ip̃a

Expanded text:
genas, oculos, quasi simul et nasum, omniaque frequentius osculabatur, ipsa lacrymarum tanta ubertate flebat, ut carnem cum spiritu omnem in lacrymis resolvi putares. Rigabat lacrymis exstinctum filii corpus expositum, cum fuerat in lapide, quem madebat, in quo ejus lacrymae adhuc apparere ferunt; illus facta revocabat ad mentem. Quis vel qualis fuerat, quem ipsa Virgo concepit sine umbedine, peperit et sine dolore, totum ei erat
Abbreviated transcription (Latin):
matri. cũ sic dolebant que insensibilia erant
Non lingua loqui nec mens cogitare ualebit
qnͣto dolore tunc aĩa tenebatur marie. Iuxͣ
ciucem xp̃i stabat emortua mrater que illũ
ꝯcepit uirgo de spu sco ¶ uox nõ erat illi. dolor
absculerat uires. Iam mortua lacens palle
mortua erat. In anuna dolore seue seuiebat¬
a tñ erat ¶bi stabat dolens ꝯfecta seuo dolo¬
re. Expectans xp̃i corpus deponi de cruce. hoc
plorabat dicens. atq plorãdo dicebat. heu¬
anime ¶Complestis uota. extinctum depo¬
site. matri. uel si libet magis me morte uĩ¬
gite illi ut cũ suis ꝑeant mei dolores ⁊ pos¬
habeam mecũ eus exaĩe corpus. mͥ solamẽ
erit uł saltem defunctũ. Iuxta crucem erat
maria ꝯsiderans uultu benigno xp̃m pen

Expanded text:
matri, cum sic dolebat, quae ita sensibilis erat. matri, cum sic dolebat, quae ita sensibilis erat. Non lingua loqui, nec mens cogitare valebat quanto dolore anima tunc tenebatur Mariae. Juxta crucem Christi stabat emortua Virgo, quae illum concepit virgo de sancto Spiritu; vox non erat ulla, dolor abstulerat vires. Imo strata jacens pallebmortua erat; in anima illius dolor saeve saeviebata tunc erat. Ibi stabat dolens, confecta saevo dolore, exspectans Christi corpus deponi de cruce; haec plorabat, dicens, atque plorando dicebat: anime. Complevisti vota. Exstinctum deponite. Mater, vel simili magis me morte jungite illi, ut cum suis pereant doloribus inhabeam mecum ejus exanime corpus, mihi solamen erit, vel saltem defunctus. Juxta crucem stabat Maria considerans vultu b
Abbreviated transcription (Latin):
gustia loqui nõ poteuint. Solus illis dolor lu¬
tus q remansit amitus. amabant flere ł
flebant amare. Amare flebant qr amaie dole¬
bant. na gladius mortis xp̃i aĩas utroꝵq
tͣnsibat. Quansibat seuius. seue ꝑnnebat
utrumq. O. uo magis magis amabat. Seu̾i¬
or fiebat in matre. Mater sentiebat xꝑi dolo¬
ies. uirgo que peꝑit: gladiũ est passa doloris.
erat laniata pignoris marte. Mente mar
erat ꝑcussa cuspide teli quo membra xpͭi iudei
tenebat. In mente eius creuerant ĩmensi do¬
lores. ⁊ nõ poterant extra frefundi. Intus atro¬
tius seuientes. Dolores nati matͥs aĩam gla¬
diabunt Incartie xp̃c soluebat debitũ mortis
runt ei qui crucifixũnt eumacetum cũ felle
mix̾tum. Qui cũ gustasset. noluit bibere
⁊ dixit. ꝯsũmatum est. Et exclamauit uoce
⁊ sic dicens exspumuit. Tũc tremuit t̾ra. sol
sua lumina clausit. Merebant poli. merebãt
sdem cuncta. om̃e suũ iubar amisit. luna
to. scinduntur lapides duri. scindunt᷑ fasti¬

Expanded text:
utem loquendi; solus illis dolor, luctus qui remansit anxius, amabat flere, et flebat amare. Amare flebant, quia amare dolebant. Nam gladius Christi animas utriusque transibat. Transibat sensus saeve, perimebat utrumque, quo magis amabat segnior fiebat in matre. Mater sentiebat Christi dolores. Virgo quem peperit gladium est passa doloris, erat levata pignoris morte; Morte martyr erat percussa cuspide teli quo membra Christi servi tenebat. In mente ejus creverant immensi dolores, nec poterant exterius refundi. Intus atrocius saevientes dolores nati matris animam gladiebant. In carne Christus solvebat debitum mortis, runt ei, qui crucifixerunt eum, acetum cum felle mistum. Quod cum gustasset noluit bibere , et dixit Consummatum est , et clamavit voce  sic dicens exspiravit . Tunc tremuit terra, tunc sol sua lumina clausit, Moerebant poli, moerebant sidera cuncta, Omne suum jubar amisit sua luto. Scinduntur duri lapides, scinduntur culmi
Abbreviated transcription (Latin):
lorib quos ip̃a portasti: ꝓ dolorib unigeniti
tuii. Q.d̾ ut audiui nõ modicũ ꝑturbatus ce¬
pi querere qui essent illi tui sermones. Cui
ip̃a dixit. Qui sunt isti mei sermones. it̾m
recogita in amaritudine anime teedonec de
tis.¶ Ad quem illa. ¶llud qd̾ queris. ꝯpuncti
uum est ⁊ magni doloris. S qr iam głifica¬
n sum: flere nõ possum. tu uero cũ lac̾mis scͥ¬
be. que cũ magnis dolorib ego ꝑsensi. Cui in¬
quam. flere popto ⁊ nichil m̾ aliud libet. S¬
ad dñm meũ flens ꝑuenire. ¶Cumq illum
suissem iñtuita pugnis ꝑcuti. alapis cedi: In¬
faciem ꝯspui. spinis coronari. ⁊ oꝓpbriũ homi¬
nũ fieri  sommnota sunt omĩa inscera ⁊ defe¬
neq sensus. erant ⁊ me ũ mee sorores. ⁊ alie
mulieres multe plangentes eum quasi unige¬
intum. Inter quas erat maria magdalena q̃
suꝑ om̃es illa excepta que loquitur tecũ. dole¬
bat. Cumq xp̃c deus p̃cone clamante pyla

Expanded text:
quos ipsa portasti pro morte unigeniti tui, quia, ut audivi, non modicum perturbatus coepi quaerere, dolens qui essent illi tui sermones. Cui ipsa dixit: Qui sunt isti sermones? Interim recogita in amaritudine animae tuae. De hitis. Ad quem illa: Illud quaeris; caput et initium est magni doloris. Sed quia glorifica flere non possum, tu cum lacrymis scribe quae cum magnis doloribus ipsa persensi. Cui, inquam, flere peropto, et nihil mihi aliud libet, ad Dominum meum flens perveni. Cumque illum fuissem intuita pugnis percuti, alapis caedi, faciem conspui, spinis coronari et opprobrium hominum fieri, commota sunt omnia viscera meneque sensus. Erant et mecum meae sorores et feminae multae, mecum plangentes eum quasi unigenitum, inter quas erat Maria Magdalena, quae super omnes alias, excepta illa quae loquitur tecum, dolebat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uultu annuens de Ioh̾e ait. ecce filius tiuis
semꝑ plorans ac si diceret o mater dulcissi
ma . mollis ad flend̾. mollis ad dolendum. tu
scis qr ad hoc ueni ⁊ de te carnem assumpsi ut
ꝑ crucis patibulum saluarem genus huma¬
nũ. Quomodo implebuntur sc̾ͥpture. sicn.
oportet me pati pro salute getreris huma¬
ni. Die namq tertia resurgam tibi. ⁊ disti¬
pulis meis patenter apparens. Desine flere

Expanded text:
ecce filius tuus semper plorans, ac si diceret: O homolus  cod. homulus, ad flendum mollis, ad dolendum! Tu scis quia ad haec veni et de te carnem assumpsi, ut per crucis patibulum salvarem genus humanum. Quomodo implebuntur Scripturae? Scis enim quia oportet me pati pro salute generis humani, sed die tertia resurgam tibi, et discipulis meis patenter apparens. Desine flere,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ñ qnͣi regnans iñ celo sunrsum aut ꝑ¬
griuans in terra deorsum audiens uł mente
ptris poterit lacͥmas ꝯtinere ⁊̃ in celo ubi im¬
Derumptũ tu gaude gaudio magno. głifi
s m tñ obsecro. lacinas illas infunde quas¬
ip̃a habiusti in sua passione. ⁊ nthu̾s afflu¬
ir largius de passione filu᷑ tui dei ⁊ dñi nr̃i uł¬
mei uerba ad inuicem condemimꝰ. Teneris
pmissionem reddere¶ quia hoc nobis suꝑius

Expanded text:
Quis unquam regnans in coelo sursum, vel peregrinans in terra deorsum, audiens vel mente Patris, et poterit lacrymas continere, vel ei enim erit imumtamen, tu, gaude gaudio magno ab imen, obsecro, lacrymas illas infunde quas habuisti in sua passione, ut iis fluam largius. De passione filii tui et Domini mei verba ad invicem conferamus. Teneris promissionem reddere qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet. inuoluit eum in syndone munda
conditũ p̾ciosissimis aromatib ⁊ posuit il
decantabant qui om̃s ꝯuenerant ad sepultu¬
extollebant ad celum. Maria plorabat ama¬
re iuxta sepulcrum dum ioseph ⁊ nichodemꝰ
ponerent dñm in sepulcium. uolebat me¬
sta mater simul sepeliri am illo. Hec erat
innixa suꝑ dilcm̃ suũ amplectens illũ ⁊ cũ
om̃i amoris dulcedine deosculans ip̃m dice¬
bat. miseremini mei miseremini mei saltem

Expanded text:
perhibet, posuit eum in sindone munda perhibet, posuit eum in sindone munda conditum pretiosissimis aromatibus , et posuitdecantabant, quia omnes convenerant ad sepultuextollebant ad coelum. Maria plorabat amare juxta sepulcrum, dum Joseph et Nicodemus Deum ponerent in sepulcrum. Volebat mater moesta simul sepeliri cum illo. Haec erat enixa super dilectum suum, amplectens illum cum omni amore, dulcissime deosculans ipsum, dicebat: Miseremini mei, miseremini mei, saltem
Abbreviated transcription (Latin):
test quicũq dicere cupit. qͣm xp̃i mater
tenebat mensura doloris . uirginis dolorẽ
posse narrare nõ credo. tamen irus erat
amoris ꝯtinens modũ. nõ desꝑabat. s pi¬
e iuste q dolebat. quem genuit uirgo in¬
mul cũ uirgine maria matre. Erant ⁊
angłi simulcũ illa dolentes. Dolebant
arbitror amarissime mente turbati ꝙ ma
trem xp̃i uidebant tanto dolore teneri O
quis angłoꝵ uł archangłoꝵ contͣ naturã
xp̃i nõ flesset. ubi contͣ natuuimi ĩmor¬
talis deus mortuus homo iacebat. uidebãt
xp̃i corpus sic male tracdatũ ab impus
bonam tocam q pulcram totam dulcem de
lectabilem mariam suam beatissimam matr̃ẽ
tantis cruciari singultib. tam amaris reple¬
ri dolorib sic amarissime flere. uñ modo su¬
as lac̾mas nõ poterat refrenare ⁊ quispoterat
possibile flere. Credo ꝓpter quod ⁊ loquor ꝙ
fuit angelos beatos in morte dolere dm̃i sui
qui cum nichodemo deposuerat xp̃i corpus
de cruce. sicut ei eronͣgłicum testimonum

Expanded text:
test, quicunque dicere cupit, quantam Christi mater tenebat miseriam doloris Virginis? Dolorem posse narrare non credo. Tamen rectus erat amoris continens modus; non desperabat, sed pie justeque dolebat, quem genuit Virgo, inmul cum Virgine matre. Erant et angeli simul cum illa dolentes, tamen dolarbitror, amarissime mente conturbati, quia matrem Christi videbant tanto dolore teneri. O quis angelorum vel archangelorum contra naturam illic non flevisset! imo contra naturam immortalis Deus homo mortuus jacebat. Videbant corpus Christi sic male tractatum ab impiisbonam, totam dilectam, totam dulcem, totam pulchram, totam delectabilem Mariam suam beatissimam matrem tantis cruciari singultibus, tam amoris repletam doloribus, sic amarissime flere, unde suas lacrymas non poterat refrenare. Flebat possibile flere. Credo propter quod loquor, quod fuit angelos beatos dolere in morte Domini sui. qui cum Nicodemo deposuerat Christi corpus de cruce sicut Evangelium ei testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾m qui inquietꝰ est ⁊ ita crede̾ non p̃t
s magis credens ⁊ cedens stimulanti ꝯscĩe
exit ⁊ querit ubi soluat qͦd suo in loco suo
sicut non laudo qd̃ egreditur ita ut egre¬
diatur non ꝯsulo. Si tñ ad ignotũ re¬
motũ q monast̾ium migrauit. Cur ita
talem ⁊ susciꝑi iubet ⁊ retineri. Inuentũ
qͦ bonũ ⁊ utilem suasione alici ꝓfessione
ligari. deniq suadeatur inqͥt ei uͥ stet ⁊
ne forte pͣponis suimonastĩ memor remor¬
dent̃e ut assolet ꝯscĩa incipiat denuo de
rupta stabilitate cãri g̾nalem suꝑhiꝰ scru

Expanded text:
Caeterum qui inquietus est, et ita credere non potest; Caeterum qui inquietus est, et ita credere non potest; sed magis credens et cedens stimulanti conscientiae exit, et quaerit ubi solvat quod suo in loco  alsicut non laudo quod egreditur, ita ut regrediatur non consulo, si tamen ad remotum ignotumque monasterium migraverit. Cur ita?talem et suscipi jubet, et retineri; inventum quoque bonum et utilem suasione allici, professione ligari. « Denique suadeatur, » inquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari; generalem super hu
Abbreviated transcription (Latin):
Ita sc sane si in gradu illo inferiori legit¬
time ac fidelit̾ comi̾sentim: sic quo quii
sccłm regislam uiuere statũt. ⁊ si nõ
ad unguem. ut dicitur totam custodi¬
ut. ⁊ si que ꝓ sui claustri ritu. uł muta̾t
uł p̾t̾iiitunt a regulari tamen omĩno
ꝓfessione nõ descendunt. donec tam̃
sobrie ⁊ inste. ⁊ pie. ꝓ suorum morib
uiuere non desistunt. Demq regula ip¬
sa tradit octanum humilitatis gradũ
nis monast̾ii regula. uł maloꝵ cohor¬
tantur exempla. Exceptis ꝓinde cyst̾ci¬
ensĩb ⁊ qui illorum forte ritu nõ tami
uti se sane ẽe professos putant tenere cu¬
rant de cetero nemine obedient̾ degente re¬
gularis moueat sollempnis q professio.
inqua non fit de tota regula promissio in
hiis dum taxat monast̾iis in qͥb ordo ⁊
disciplina seruatur cũ bonis ꝯsuetudini
salua gͥ sua cuiq manet incenobiis bene
ordinatis ꝓfessio tm̃ si sana fu̾it ⁊ intecio

Expanded text:
ita sane si in gradu illo inferiori legiita sane si in gradu illo inferiori legitime ac fideliter conversentur: sic quoque qui secundum Regulam vivere statuunt, etsi non ad unguem, ut dicitur, totam custodiunt, etsi qua pro sui claustri ritu vel mutant, vel praetermittunt; a regulari tamen omnino professione non discedunt, donec tamen sobrie, et juste, et pie, pro suorum moribus vivere non desistunt. Denique Regula ipsa tradit octavum humilitatis gradum, « nis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla . » 49. Exceptis proinde Cisterciensibus, et qui illorum forte ritu non tam vuti se sane professos esse putant tenere curant: de caetero neminem obedienter degentem regularis moveat solemnisque professio, in qua non fit de tota Regula promissio, in his duntaxat monasteriis, in quibus ordo et disciplina servatur cum bonis consuetudinibus. Salva igitur cuique sua manet in coenobiis bene ordinatis professio, tantum si sana fuerit et intentio.
Abbreviated transcription (Latin):
bonos usus sollicite ẜuat. aut dubium
qm̃ scłm regulam uiuat. Qui quidembo¬
in usus a regula nõ discordant. Quisqͥs
itaq tenet qd̃ teneri ĩuen̾it bonum ubi
b deinceps uiuere disposuit. ⁊ elegit. Qͥd
enĩ mimquid u̾bi gr̃a. aut ĩ maiori mo¬
nast̾io usus clumatensium. aut isti for¬
te illorum ritus. aut u̾o ut̾q cyst̾tienciñ
destructõnem litf̾atoriam ꝓfitentur. at¬
tamen omnes scd̃m regulam ꝓfitennur
una quidem ubiq oris ꝓmissio. s quia ñ
nia omnib cordis intencio põt indu
bitant̃ sine detͥmento salutis. ⁊ sine dãp¬
no ꝑfessionis oꝑis quo non una ubi
obxnato celebrari. sicut eĩ non omnes
omĩa tenent eciam boni xp̾iam qui ĩ e¬
uuangelio sunt. omnes tamen sccłm
euuangelium uiuunt. Nam qd̾ qui cõ¬
cessis alligari ꝯiugiis contenti sunt. ñ
Iõ tamen credunt᷑ se recessisse ab euuã¬
gelio. quia enuan geliti sublimitatema
silii de celibe ducenda uita non elegũt.

Expanded text:
bonos usus sollicite servat, haud dubium quin secundum Regulam vivat, quoniam quidem boni usus a Regula non discordant. Quisquis itaque tenet quod teneri invenerit bonum, ubibus deinceps vivere disponit et eligit. 48. Quid enim? nunquid verbi gratia, aut in Majori-Monasterio usus Cluniacensium, aut isti forte illorum ritus, aut vero utrique Cisterciensium, districtionem litteratoriam profitentur? Attamen omnes secundum Regulam profitemur. Una quidem oris ubique promissio: sed quia non una est omnibus cordis intebitanter sine detrimento salutis, et sine damno professionis, operis quoque non una ubique observatio celebrari. Sicut enim non omnes omnia tenent, etiam boni Christiani, quae in Evangelio sunt, omnes tamen secundum Evangelium vivunt nam qui concessis alligari conjugiis contenti sunt, non ideo tamen credunt se recessisse ab Evangelio, quia evangelici sublimitatem consilii de caelibe ducenda vita non elegerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
de se consilia p̾sumunt quot loca re¬
usunt sp̃ qd̃ non hñt cupientes. ⁊
ꝗd̃ hñt fastidientes. ⁊ quo ego ait a¬
liquis ꝑfessus regulam non scd̃m
regulam. cum bona queam deg̾e cõ¬
scĩa. siquidem noueris. ⁊ nõ soluens
quid nisi peiero quasi non multo
magis habeas unde conqueraris.
alii quo conceꝑis pure ioͣ regulã
inquies consc̾ia ħitare sustineam
exͣ domum meam pͥorem. que me
auit ad bomim. significauit ad sa¬
lutem. uł molestiis mestus fratrib
inobedientib semori stabilitatis in¬
tam faciens fidem. uerumptũ neutra uixͣ
querimomia est. siam quise iõ ꝑuirum

Expanded text:
de se consilia praesumunt, quot loca rede se consilia praesumunt, quot loca revisunt: semper quod non habent cupientes, et quod habent fastidientes. 47. Et quomodo ego, ait aliquis, professus Regulam, non secundum Regulam cum bona queam degere conscientia? siquidem vovens, et non solvens, quid nisi pejero? Quasi non multo magis habeas inde conqueri alibi quoque, cum coeperis pure juxta Regulam inquies, conscientia habitare sustineam extra domum meam priorem, quae me avit ad bonum, signavit in salutem; molestus fratribus, inobediens seniori, stabilitatis intam faciens fidem? Verumtamen neutra justa querimonia est. Nam qui se ideo perjurum
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit. Nam ad inferiora iam uł remissio¬
ua me consulente nequaquam apostata¬
bit. nͥ tamen loci pͥoris uicima reuoce¬
tur. quia de noto monast̾io. nec retie¬
ri quis regularit̾ potest nec recipi sñ
uult aliquis decluacen̾ sib institutis
ad cirstaciengũ sese stͥng̾e pauꝑtatem
eligens p̾ illis. Nimirum consuetudi¬
nib magis regule ꝑcitatem. si me cõ¬
sulit non consulo sine sane abb̃. sui us¬
parit hoc assensu. Quamobrem pͥmũi
pp̃ scandalum ip̃orum. quos deserit de¬
inde quia certa ꝓinc̾tis. uł dubiis re¬
linquere tutum nõ est. forsitan eĩ hoc
tenere illum non pot̾it t̾cio suspectã
heoleuitatem. Quia qd̾ sepe facile uo¬
lumus. ante qͣm ꝓbemus exꝑti iam
idip̃m cupientes ⁊ respicient̾es tam
leuit᷑. quam ⁊ irr̃onabilit̾ quales uti¬
q non pancos freq̃nt̾ exꝑimnur quia
una uox uix hora in unia uoluntate
durantes aura leuitatis impulsi. ua¬

Expanded text:
serit: nam ad inferiora jam vel remissioserit: nam ad inferiora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, nec recipi sine. 46. Forte vult aliquis de Cluniacensibus institutis ad Cisterciensium sese stringere paupertatem, eligens prae illis nimirum consuetudinibus magis Regulae puritatem. Si me consulit, non consulo, si non sane id abbatis sui usurparit assensu. Quamobrem? Primo propter scandalum ipsorum quos deserit. Deinde quia certa pro dubiis relinquere tutum non est; forsitan enim haec tenere potest, illud non poterit. Tertio suspectam habeo levitatem, qua id saepe quod facile volumus antequam probemus, experti jam idipsum et cupientes, et respuentes, tam leviter quam et irrationabiliter. Quales utique non paucos frequenter experimur, quia una vix hora in una voluntate durantes, aura levitatis impulsi, va
Abbreviated transcription (Latin):
reg de p̾scribat ꝓm̃ stabilitatis pactu
om̃i deinceps remissio. de sc̃̾e sui con¬
tontiosco destensui uago ⁊ curioso dis¬
cirsui tocius demq inconstancie leui¬
tati.Non tamen hiis que iu ꝑfessiõis
serie sequntur: morum udel ꝯn̾sio¬
ni.⁊ obediencie. que scłm regiuiam fit
siam si si hee ibidem ꝓ impbitate nmi¬
rum atq irreligiositate cohitancium
optinen forte nequiu̾int. duce sp̃u
lib̾tatis trimsire indubitantur sũade¬
o ad locum alium. nͥ non impediatur
homo deo redd̾e uota sua. que distint̃¬
uit lãbia sua. quia cum sc̃o sc̃s eris
ac bñ ordĩatis monast̾iis. ullus ꝑfer¬
sorum modo consilio ne arcoris quidẽ
uite desiderio sine lm̾a sui semoris eg̃¬
ditur Egressus tamen si melius ĩ uo¬
u̾it. ⁊ elegerit modo ncħominus iam
tonsilio non reg̾ditur ad inferius tos
eius pͥme ꝓfessiom congruere duidea¬
tur. Ip̃e nempe uiderit qua rõne. qua¬
ue intencõne alciora. seu arciora p̾sũp¬

Expanded text:
raescribat proinde stabilitatis pactum omni deinceps remisso descensui, contentioso discessui, vago et curioso discursui, totius denique inconstantiae levitati; non tamen his quae in professionis serie sequuntur, morum videliet obedientiae quae secundum Regulam fit. Nam si haec ibidem, pro improbitate nimirum atque irreligiositate cohabitantium, obtineri forte nequiverint; duce spiritu libertatis transire indubitanter suadeo ad locum alium, ubi non impediatur homo reddere Deo vota sua, quae distinxerunt labia sua. Et quidem cum sancto sanctus eris, ac bene ordinatis monasteriis nullus professorum meo consilio, ne arctioris quidem vitae desiderio, sine licentia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si melius inventerit et elegerit, meo nihilominus jam consilio non regrediatur ad inferius bonuejus primae professioni congruere videatur. Ipse nempe viderit, qua ratione, quave intentione altiora seu arctiora praesump
Abbreviated transcription (Latin):
le moxtalum. uł uemalte itedum
noresnq̃re in ꝓceptio obedientie. s
misia iam de mpossibilitate querela
qnͣquidem ⁊ ex regulalitet idquo&
criminalt telinqui contig̾it eme¬
dare q gͣ dicitis a millis posse obs¬
uan ad integru. Q uicquid a magt̾is u̾cipi¬
tur. uerum est. s lenis culpa est in obedĩei¬

Expanded text:
 mortalium vel venialiter interdum non delinquere in praeceptis obedientiae: sed nulla jam de impossibilitate querela, quandoquidem et ex Regula licet id quoque, quod criminaliter delinqui contigerit, emendare. Quod ergo dicitis a nullis posse observari ad integrum quidquid a magistris praecipitur, verum est: sed levis culpa inobedie
Abbreviated transcription (Latin):
delis qͥs ĩueniat᷑᷑ Certꝰ sũ em̃ siue ĩ suo
habundau̾nt sensu siue indei spũ sicut
in cet̾is ita ⁊ in hiis ambos estitisse fideles
illũ in dispensando ꝙ p̾manib erat
istum inscribendo ꝙ senserat
uod deniq queritis de qͥbrdã ep̃is qͦs¬
pro eoꝵ ex cessib legit᷑ reclusisse utrũ¬
hĩtarint cñ monachis egco nescio nͥ quod
hĩturi. S tm̃ quesisse quietẽ in se certis

Expanded text:
 Certus sum enim, sive in suo abundaverint sensu, sive in Dei spiritu; sicut et in caeteris, ita et in his ambos exstitisse fideles, illum in dispensando quod prae manibus erat, istum in scribendo quod senserat. 53. Quod denique quaeritis de quibusdam epispro eorum excessibus legitur reclusisse, utrumhabitarint cum monachis: ego nescio, nisi quod habituri; sed tantum quaesisse quietem in secretis
Abbreviated transcription (Latin):
hec frĩs itã regłarit̾ suscepti inquieciorẽ
forte aĩmũ pulsau̾i̾t recordatõ scandali qͦd
discedens frĩb quos deseruit fecit ⁊ quia
oꝑteat emendari suoreditu qͦd ex discessu
deliquerit prudent̾ au̾tat qͥ hoc cogitat
scandalũ standalo ñ bñ emendari. Qlis
deniq emendatio erit siut aliis scanda¬
lum tollas alios scandalizas Qͣmqͣm ꝓ
meliꝰ ꝙ qͦd fac̾e cogitas indet̾ius aposta¬
tando s ⁊ ante quo licet ñ sine scandalo
tucius tuã sine dubio ꝯsciãm ad id qͦd
id posses si sãne hĩc eandem tuam ip̃ius
usurpemꝰ ⁊ nos in ur̃e huiꝰ disputati u̾cłe
ꝯclusione. ut ⁊ qͥ ꝓpͥa impellente ꝯscĩa
deserit deserentẽ non iudicet. Et de hiis
me accipite sane qͦd sũtio respondisse sñ

Expanded text:
haec fratris ita regulariter suscepti inquietiorem forte animum pulsaverit recordatio scandali, quod discedens fratribus, quos deseruit, fecit; et quia oporteat emendari suo reditu quod ex discessu deliquerit: prudenter advertat qui hoc cogitat, scandalum scandalo non bene emendari. Qualis denique emendatio erit, si ut aliis scandalum tollas, alios scandalizas? Quanquammelius, quam quod facere cogitas ad deterius apostatando. Sed et ante quoque, licet non sine scandalo, tutius tuam sine dubio ad id quod id posses: si sane hinc eamdem tuam ipsius , usurpemus et nos in nostrae hujus disputatiunculae conclusione, ut et qui propria impellente conscientia deserit; deserentem non judicet. Et de his me accipite sane quod sentio respondisse, sine
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis. ad qd̾ it̾m. neo securus respõ¬
derem a bono. qd̾ semel quis noue¬
rit destende non licere.⁊ ad hoo muta¬
re locum quem sibi quisq dilig̾iti ⁊ cͣ
se sua uolinitate.⁊ uoce firmau̾it
omnino nõ consulo. s nec sc̃s . pp̃. g̾g̃¬
ait enĩ ꝑ fecti quiq mag̃ se discrecio¬
nis sub utilitate conspiciunt ne ad
der̾iora miniquam uł in oꝑe. uł ĩ co¬
gitacõne dilabantim. s qd̾ hmo sẽtit
uir apli̾cus. ħ se apłs implere głiat᷑
que inquiens retro oblitus ⁊ adea¬

Expanded text:
dicitis. Ad quod interim nunc securus respondicitis. Ad quod interim nunc securus responderim, a bono quod semel quis voverit, descendere non licere: et ad hoc mutare locum, quem sibi quisque delegerit, et cui se sua voluntate et voce firmaverit, omnino non consulo, sed nec sanctus papa GAit enim: « Perfecti quique magna se discretionis subtilitate conspiciunt, ne ad deteriora unquam vel in opere, vel in cogitatione dilabantur. » Sed quod hinc sensit vir apostolicus, hoc se Apostolus implere gloriatur: Quae, inquiens, 518 retro oblitus, e
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dicite. quia imitiles serui siminis¬
xpͥo que fac̾e debuimus fecuus. ac si
dic̾et si solum contempti estis p̾ceptis
⁊ tradonib impõite legis. ⁊ nõ sponte ⁊̃¬
mancipatis lib̾i quidem estis a debito nõ
tamen ꝓmento głiosi euasistis penan
s nõ acquisistis coronam. Que nam gͣ n
ncc̾itas cogit parem nos insingulis quẽ
ĩuĩcta fuerint ⁊ formidare ulcionem de
tnͣsgressione. ⁊ de obẜuacone sꝑore re
remun̾aconem. Eapp̃ in talib gnalis ħ
regula teneati: ut in difficiliorib qui¬
dem agendis obedico gͣcior quam gͣmoꝵ
p̾uaritatõ iudicetur. ⁊ mn faciliorib minꝰ¬
q bouosis contemptus dampnabilior ꝙͣ
actus dampnabilior eyotimetu
am ⁊ si de hoo satis est uideamus
quatinis eciam tenenda sit ip̃a
que in ꝓfessione firman solet loci sta¬
bilitas.⁊ quib si quib tamen ex cãis
rumꝑe illam.uł liceat cuiquam. ułex¬
pediat ⁊ hinc si quidem dubitare uos

Expanded text:
vobis, dicite quia servi inutiles sumusvobis, dicite quia servi inutiles sumus, quae facere debuimus, fecimus. Ac si dicat: Si solis contenti estis praeceptis et traditionibus impositae legis, et non sponte etmancipatis; liberi quidem estis a debito, non tamen pro merito gloriosi: evasistis poenam, sed non acquisistis coronam. Quaenam ergo nos necessitas cogit parem in singulis, quae injuncta fuerint, et formidare ultionem de transgressione, et de observatione parare remunerationem? Eapropter in talibus generalis haec regula teneatur, ut in difficilioribus quidem agendis obeditio gratior, quam gravior praevaricatio judicetur: et in facilioribus minusque onerosis contemptus damnabilior, quam actus laudabilior aestimetuam et si de hoc satis est, videamus quatenus etiam tenenda sit ipsa, quae in professione firmari solet, loci stabilitas, et quibus si quibus tamen ex causis rumpere illam vel liceat cuiquam, vel expediat. Et hinc siquidem dubitare vos
Abbreviated transcription (Latin):
uerentib item de obediencie pond̾e. seu
discrimine in obedientie incidit a latere
nobis. ⁊ de m̾ito utͥusq querendum. utrũ
nescio quis de fllio itidem furm incendiisi
exponendo tantum diuine indingnacõnis
i ultonis merito incurrissent si non obedis¬
nulla. neo fiꝰ sine głia. ⁊ posse nonfieri sinc
culpa. Iõq si fiant digna ẽẽ p̾miis nõ tam̃
suppliciis. si non fiant. Nam ⁊ non tang̾e
mulierem meriti esti nõ mediocris. ⁊ mnil¬
lius tamen delicti ꝓpͥam amplecti coniui¬
gem. Istius modi sunt quetum enuuan¬
gelico illi capitulo congruere possutit. qui
continrium negglecta offensam contruht̃
ficant talia sunt quetumq domnicus
lege publica imponinitur hominib sñt
quib nec saluari quennt. hic est illud ap̾
gentilem nõ fecisti furtum nõ pasces in
truce toruos. ⁊ in enuangelio. si diligitis
eos qui nos diligunt quam m̾cedem he
bitis. ⁊ si salutaueritis fr̃es ur̃os tantũ
qd̾ amplius facietis: deniq ⁊ umu̾salit̃

Expanded text:
erentibus item de obedientiae pondere, seu discrimine inobedientiae, a latere incidit vobis et de merito utriusque quaerendum, utrum nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si non obedisnulla nec fieri sine gloria, et posse non fieri sine culpa; ideoque si fiant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis si non fiant. Nam et non tangere mulierem, meriti est non mediocris; et nullius tamen delicti propriam amplecti conjugem. Istiusmodi sunt quaecunque evangelico illi capitulo congruere possunt: Qui contrarium, neglecta quidem offensam contrahuntficant. Talia sunt quaecumque divinitus lege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud gentilem: Non feci furtum. Non pasces in cruce corvos. Et in Evangelico: Si diligitis eos qui vos diligunt, quros tantum, quid amplius facitis? Denique et universaliter,
Abbreviated transcription (Latin):
fide uera bonum creditur. qd̾ malum esti
nõ est exfide peccatum ẽ. ⁊ cet̾a uidel mo
liciam ⁊ deceptam innocenciam. quia qd̾
anesciente fit i bonum ꝓrsus condemp¬
nat intencio pͥua. ⁊ malum non penitꝰ
extusat recta. sine itaq malum putesdo¬
num. qd̾ forte agis siuebonm malumꝙ
oꝑaris. utru peccatum esti quia utru¬
q exfide. licet sane leuius ad mo ͣ pcc̃m
nbi sana intent̾one sola rep̾hen sibilis ac¬
cio formas. apparet qͣm uͥ malignalatet
bonum mimime est⁊ Quo pacto gͦ bomũñ
purum puro malo comꝑabitur in effice¬
cia. hoc est ut tam efficax ad bonũ illud
sit quam ad malum istud. Et hoc suꝑ hac
questione sufficiant. Namad suꝑiores
quo satis reor eẽ responsum suꝑius.⁊ qͥ¬
dem uos easdem sepius dub̃ones tt̾atis
atq reuoluitis se mea nõ int̾e̾ ip̃arũ toci¬

Expanded text:
fide vera bonum creditur quod malum est: fide vera bonum creditur quod malum est: non est ex fide peccatum est, et caecam videlicet malitiam, et deceptam innocentiam: quia quod a nesciente fit, et bonum prorsus condemnat intentio prava, et malum non penitus excusat recta. Sive itaque malum putes bonum quod forte agis, sive bonum malum quod operaris, utrumque peccatum est, quia neutrum ex fide: licet sane levius admodum peccetur, ubi sana intentione sola reprehensibilis actio foris apparet, quam ubi maligna latet bonum minime est. Quo pacto ergo bonum non purum puro malo comparabitur 517 in efficientia, hoc est ut tam efficax ad bonum illud sit, quam ad malum istud? Et haec super hac quaestione sufficiant. Nam ad superiores quoque satis reor esse responsum superius. Et quidem vos easdem saepius dubitationes iteratis atque revolvitis: sed mea non inte
Abbreviated transcription (Latin):
Inoͣ domini sñam totum corpus tene¬
Quid enĩ facit luci relinquitin uͥ nec pia mn¬
tentio. nec uera opinio ĩuenitur. at nõ ĩo
sequitur qui econtrario malum facit ⁊ bo
ille ex qui ex iudicõ ueritatis totum torpꝰ
lucidum reddat qualem ꝓ fc̃o suꝑius diffĩ¬
minus. Neq enĩ ex toto adhuo tenebre de¬
sut. ubi ignorancia ueritatis lucem obsc
plus illenoceat quam ꝓsit iste. Neq emꝰ cõse¬
quens est. ut tantum ualeat in bono bonũ
unum qͣntum duo mala in malum. Et qui¬
dem laude dignam duc̾im. uł solam ĩten¬
tõnem piam. nec plane cum digna renuu¬
n̾acone fimidabitur in oꝑe bquo bono n¬
sa bona uolinttas. attamen si nõ malo
quoqitumq non erit decepta simplicitas.
cur inquis miniquid non exo fide ꝓrsusr
ex fide. s falsa. uł c̾te pocius nõ ex fide. quia
fides falsa fides nõ est deniq de fide illa¬
uem nõ falsa puto dixisse apłm. omne
qd̃ nõ est ex fide peccatumẽ. son aut̃ ex

Expanded text:
iam Domini, totum corpus teneQuid enim luci relinquitur, ubi nec pia intentio, nec vera opinio invenitur? At non ideo sequitur, ut qui e contrario malum facit, et bille, qui ex judicio Veritatis totum corpus lucidum reddat, qualem profecto superius definivimus. Neque enim ex toto adhuc tenebrae desunt, ubi ignorantia veritatis lucem obscuplus ille noceat, quam prosit iste? Neque enim consequens est, ut tantum valeat in bonum bonum unum, quantum duo mala in malum. Et quidem laude dignam dixerim vel solam intentionem piam: nec plane condigna remuneratione fraudabitur in opere quoque non bono ipsa bona voluntas. Attamen sine malo quocumque non erit decepta simplicitas. Cur inquis? nunquid non ex fide? Prorsus ex fide, sed falsa; vel certe potius non ex fide, quia fides falsa, fides non est. Denique de fide vera, non falsa puto dixisse Apostolum: Omne quod non est ex fide, peccatum est . Non autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
tas seguiorem facit non nequiorem. Q¬
ħt malum malam intentionem iste ⁊
faisam consid̾atonem. Ille imo caret e
duob bonis. bono zelo. Iste etiam ueis
iidicio ex hoc ita pessimo oculo. qui ne¬
nentrum bomimht. ⁊ idem exillo op¬
timo qui neutro caret.sentiendum est
ueritatem deseruisse. aut tenebris obu¬
uolui totum corpus. aut luce ꝓfurdi.
Nam reliqui duo quorum neuter utr̃¬
q. ant bonum. aut malum ħt. ⁊ si exo ꝑ¬
te possunt. non tamen toti sufficiunt. ł
lucem dare. uł tenebras corꝑi. si gͥ uti

Expanded text:
tas segniorem facit, non nequiorem. tas segniorem facit, non nequiorem. lle solum habet malum, malam intentionem; iste et falsam considerationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio. Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex illo optimo qui neutro caret, sentiendum est Veritatem disseruisse, aut tenebris obvolvi totum corpus, aut luce perfundi. Nam reliqui duo, quorum neuter utrumque aut bonum habet, aut malum; etsi ex parte possunt, non tamen toti sufficiunt vel lucem dare, vel tenebras corpori. 41. Si
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ne quaqͣm. ut id solumodo neq̃m ap¬
pelletin qui nequaquam hoo ẽ ĩ milo
penitus appareat bonus. s sic utro
bono uacuus tam uidelicet neri noti¬
tia. quam ⁊ bñuolentia. alius ẽ ita
pius oculus non quidem falłe ꝓmptͦ
ta non hñs cor. alius is quem dominus sim¬
plicem dixit tam neo falłe facslis. quam uͦ
falli. De quo ⁊ apłi docentur cum eis. Estote
li qui ore dominico astruuntur᷑ prudentõ¬
res ẽẽ filiis lutis in gn̾one sua. ⁊ alius ꝙ̃
nequam ẽẽ diffiminus. quia sic duplici¬
ter malus cui quippe ⁊ malicia pant ig¬
noranciam. ⁊ ignorancia maliciam oꝑͦ¬
it. Ita ut sepe nesciens ⁊ malum qd̃ uult
obscuratum uempe est insipiens cor eo¬
rum qui modi istius sunt. ⁊ quansi iam
traditi in repbrium sensum bonum omĩ¬
ocilum hunc in suꝑiori diuisione illoo
alt᷑o tensui non ĩmerito peiorem. non
quia malignior sit s quia ꝑiculosioꝵ.
gnorancia quippe secimorem. seturi¬

Expanded text:
quasi nequaquam, ut is solummodo nequam apquasi nequaquam, ut is solummodo nequam appelletur, qui nequaquam, hoc est, in nullo penitus appareat bonus; sed sit utroque bono vacuus, tam videlicet veri notitia, quam et benevolentia. Alius est itaque pius oculus, non quidem fallere promta, non habens cor . Alius is quem Dominus simplicem dicit, tam nec fallere facilis, quam nec falli, de quo et Apostoli docentur cum eis dicitur:li qui ore dominico astruuntur prudentiores esse filiis lucis in generatione sua. Et alius quem nequam esse definivimus, quia sit dupliciter malus, cui quippe et malitia parit ignorantiam, et ignorantia malitiam operit, ita ut saepe nesciens et malum quod vult Obscuratum nempe est insipiens cor eorum qui istius modi sunt, et quasi jam traditi in reprobum sensum, bonum omnihunc oculum in superiori divisione illo altero censui non immerito pejorem, non quia malignior sit, sed quia periculosior. Ignorantia quippe securiorem, securi