comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ cupiditatẽ. aliqn̾ malitiã. aliqñ intellec¬
tũ. aliqn tribulationẽ: aliqniram. aliqndo
uolitptatẽ. Telum enĩ di. illa sententia notat
neis suꝑ apłos apparuit: uͥ eos luce sapientiȩ
illuminauit. et relo iustitiȩ corda eoꝵ atendit.
Caritatẽ aũ significat uͥferuorẽ dilectionis ex¬
pͥmit. ut ÷ illud ineu̾głio. Ignẽ ueni mittere
int̾ram. et qͥd uolo nisi ut ardeat: Cupiditatẽ
aũ significat. qn̾ ambitionẽ nimiã t̾renarum
terũ denotat: unde in exodo dñs p̃cepit deob¬
seruatione sabbati. ñ succendentis inqͥd ignẽ
inõib habitacłis ur̃is ꝑdiẽ sabbati. hoc ⁊ ignẽ
eupiditatis. tam incorꝑib humanis. quã etiã
in conuenticłis uniu̾sis uetat incendere. Ma¬
litiã aũ significat ignis. qñ oor malũ adinferi¬
ora sẽꝑ incuruatũ demonstrat. deqͦ igne dr̃.
nc̃ ignis adu̾sariũ consumet. qͥ pessimũ exlua
małitia tabescit. Sic aũ ignis amoris m̃tẽ

Expanded text:
aliquando intellectum, aliquando tribulationem, aliquando iram, aliquando voluptatem. Zelum enim Dei sententia notat,neis super apostolos apparuit, ubi eos luce sapientiae illuminavit et zelo justitiae corda eorum accendit. Charitatem autem significat, ubi fervorem dilectionis exprimit, ut est illud in Evangelio: Ignem veni mittere in terra: et quid volo, nisi ut ardeat? Cupiditatem autem significat, quando ambitionem nimiam terrenarum rerum denotat. Unde in Exodo Dominus praecipit de observatione Sabbati: Non succendetis, inquit, ignem in omnibus habitaculis vestris per diem Sabbati . Ignem cupiditatis tam in corporibus humanis, quam etiam in conventiculis universis vetat incendere. Malitiam autem significat ignis, quando cor malum ad inferiora semper incurvatum demonstrat. De quo igne dicitur: Hunc ignis adversarium consumet, quia pessimum cor ex sua malitia tabescit. Sicut autem ignis amoris mentem
Abbreviated transcription (Latin):
culo deinferni carrere constat eduecas.
siue pedites. Auriga ꝓpͥe dictꝰ. qd̾ currũ
agat ec regac. siue qd̾ feriat iunctos eqͦs. Ham
auriga ferit ut latꝰ haurit aptũ. ipse ẽ. ec a¬
gitator. idẽ. u̾b̾ator. abagendo diceꝰ :.
urrꝰ aũ acursu dictꝰ. uł qd̾ rotas hr̃e ui¬
det̃. unde ec currũ qͣsi cursũ. Caurrꝰ aũ
sub allegoria dupplici mͦ intelligit᷑. aut enĩ
angłicꝰ exeiritꝰ in eo expͥmit᷑: unde legit᷑ in
regum helias igneo cutru raptꝰ incelũ. ꝑ an¬
gelos quippe illa facta et ostenssa st̃ adium̃ta:
qui nec adcelũ quidẽ aereũ ꝑ se ascendere
poterat. quẽ natẽ suȩ infirmitas gͣuabat:

Expanded text:
culo de inferni carcere constat eductum. Csive pedites. Auriga proprie dictus, quod currum agat et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, id est ferit, ut: Latus haurit apertum. Ipse est et agitator, id est, verberator, ab agendo dictus.utem a cursu dictus, vel quia rotas habere videtur: unde et carrum, quasi cursum. Currus sub allegoria duplici modo intelligitur. Aut enim angelicus exercitus in eo exprimitur: unde legitur in libro Regum Elias igneo curru raptus in coelum ; per angelos quippe illa facta, et ostensa sunt adjumenta: quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
currꝰ : dñi. quẽ ille uelut auriga insidet:
ec aduoluntatis suȩ minist̾iũ salutarilege
mod̾at᷑. S ut istũ currũ ostendet ñ equis
deditũ. s humanis cogitationib attribu¬
tũ ait .xͨ. miliũ multiplex. qđ̾ bene adin¬
numeros ppłos. ñ adequos noscit᷑ ꝑtinere.
Subiunxit milia lȩtantiũ qd utiq defide¬
lib debet intelligi ut ostendet᷑ leticie ple¬
nitudo. Ait dñs mn illis qui magne exulta¬
tionis. ẽ. tumulꝰ. ee bonoꝵ omniũ dulcedo:
mirabilis. Nam aliqñ currꝰ societas ĩpioꝵ
uincło peccatoꝵ alligata intelligit᷑ unde
in exodo scriptũ. ẽ: currꝰ pharaonis et exer¬
citũ eiꝰ ꝓiecie in mare:

Expanded text:
currus est Domini, quia ille velut auriga insidet, et ad voluntatis suae ministerium salutari lege moderatur. Sed ut istum cursum ostenderet non equis deditum, sed humanis cogitationibus attributum, ait: Decem millium multiplex. Quod bene ad innumeros populos, non ad equos, noscitur pertinere. Subjunxit, millia laetantium, quod utique de fidelibus debet intelligi. Et ut ostenderetur laetitiae plenitudo, ait, Dominus in illis, qui magnae exsultationis est cumulus, et bonorum omnium dulcedo mirvinculo peccatorum alligata, intelligitur. Unde in Exodo scriptum est: Currus Pharaonis, et exercitum ejus projecit in mare
Abbreviated transcription (Latin):
dine cunctarũ diuitiarũ argento. ferro. stagno.
plũboq repleuert̃ nundinas tuas. oͦ nundinaᷤᷤ
ryri ñ auro nec lapide p̃tioso. s argento. ferro.stag¬
no. plũboq multiplicant. habentes eloqͥii uenus¬
tatẽ. & arma adexpugnandũ. & ĩ stagno eloquii
similitudinẽ qd̾ m̃tit᷑ argentũ. et ĩ plũbo ĩpietatẽ
quissimã. Iutra ⁊achariã inqͦ mulier sedit sr̾ ta¬
lentũ plũbi. & egyptii dem̾si st̃ p̃pfundũ. sic plũ¬
bũ longa singłoꝵ disputatio metalloꝵ. s breui¬
uati studendũ ÷. Itẽ stagnũ ÷ simulatio sc̃iratis.
ut ĩ pħa: õs isti conu̾si st̃ mͥ inscoriã argenti. exis.

Expanded text:
e cunctarum divitiarum argento, ferro, stanno, plumboque repleverunt nundinas tuas . Ergo nundinas Tyri non auro nec lapide pretioso, sed argento, ferro, stanno plumboque multiplicant, habentes eloquii venustatem et arma ad expugnandum, et in stanno eloquii similitudinem, quod mentitur argento, et in plumbo impietatem gravissimam juxta Zachariam, in quo mulier sedit super talentum plumbi, et Aegypti demersi sunt in profundum, sicut plumbum. Longa singulorum disputatio metallorum, sed brevitati studendum est. Item stannum est simulatio sanctitatis, ut in propheta: Omnes isti conversi sunt mihi in scoriam argenti, aes
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ diuinitatis eiꝰclariras nr̃is poss& ocłis tẽꝑari.
exaltara fulgorẽ ultͣ hoc qd̾ creata fuerat haberet:.
ẜAdulterata int̾ se ꝑignẽ metalla dissociat. & ab au¬
m. ⁊ argento.es. plũbũq secernit. Alia qͦ metalla
abigne defendit. ec cũ sit natã eris ferriq durissi¬
ma. si absq stagno fuerit: urit᷑ ae crȩmat᷑. Stagnũ
illitũ exis uasis saporẽ facit gratiorẽ. et c̃pescit

Expanded text:
posset oculis temperari, exaltata fulgorem ultra hoc quod creata fuerat habere. CAet adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit. Alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stanno fuerit, uritur et crematur. Stannum illitum aereis vasis saporem facit gratiorem, et compes
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ unt̾ : natũ anfactũ. utrũq eñĩ eiꝰdẽ natȩ est.
adlumina clariꝰ ccͣtis metalł fulgeat. & uenenũ
ꝓdat. Nã si eo infundas uenenũ stridoris edit.
& colores uarios immodũ arcꝰ celestis emittit. De
ȩlectro aũ inuisione erechieł ꝓpħȩ ira scriptũ ÷:
et uidi qͣsi speciẽ electri. uelud aspectũ ignis in

Expanded text:
um an factum: utrumque enim ejusdem naturae est. ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit, et colores varios in modum arcus coelestis emittit. De electro autem in visione Ezechielis prophetae ita scriptum est: Et vidi quasi speciem electri, velut aspectum ignis in
Abbreviated transcription (Latin):
asticen ẽ parietum exgypso. efficies sig¬
naq expͥmere: pingiq colorib.
asticen añ dictũ grece qd̾ latine ⁊ fingere:
terra uł gypso similitudines. Nam et imp̾ssa
argilla formã aliquã facere plastis ẽ: unde et

Expanded text:
astice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere, pingereque coloribus. Plattein autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et impressa argilla formam aliquam facere, plastis est, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
alores añ dictos qd̾ calore ignis uł sole
ꝑficiunt᷑: siue qđ̾ mitio colabant᷑. ut
sũme subtilitatis existerent. Colores aũ
nascunt᷑ aut fiunt. nascunt᷑ ut sinopis. ru¬
brica. paritoniũ. melinũ. fretia. auripigm̃¬
tũ: cet̾i fingunt᷑ aut arte. aut ꝑmixtione.
Colares aũ diu̾si diu̾sas significant species
uircutũ: qͥb decorat᷑ plasma di adiagi¬
nẽ sui conditoris. ur ruborẽ sinopidis utł
mini ostendat in ardore caritatis. ut pur¬
puris inmartirio: et passionib ꝓxp̃i no¬
mine expensis. mauri pigm̃to splendorẽ
sapientiȩ. inueneto atq iacincto celestẽ

Expanded text:
lores autem dictos, quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arte aut permistione. Colores autem diversi diversas significant species virtutum, quibus decoratur plasma Dei ad imaginem sui Conditoris, ut ruborem sinopidis vel minii ostendat in ardore charitatis, et purpurismum in martyrio et passionibus pro Christi nomine expensis, in auripigmento splendorem sapientiae, in veneto atque hyacintho coeleste
Abbreviated transcription (Latin):
fer̃ꝰ appellat᷑. eo qd̾ infra sit. Sic̃ aũ scđ̾m corpꝰ
si ponderis sui ordinẽ teneant. inferiora st̃ oĩa
unde et greca lingua origo nõis qd̾ appellat᷑ in¬
ferꝰ. exeo qd̾ nicħ suaue babeat. resonare ꝑhibet᷑.
Sic̃ aũ cor aĩał inmedio. c̃. ita et inferꝰ inmedio
tĩȩ. eẽ. ꝑhibet᷑. unde et inȩũgłio legimꝰ. incor¬
de t̾ie. Pilosoplii aũ dicunt. qd̾ inferi ꝓ do qdͥñt.¬

Expanded text:
ferus appellatur, eo quod infra sit. Sicut autem, secundum corpus, ferus appellatur, eo quod infra sit. Sicut autem, secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omniUnde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus, ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. 11. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus: In corde terrae. Philosophi autem dicunt q
Abbreviated transcription (Latin):
namq expecit. ut priꝰ qd̾ minꝰ ÷: et ptꝰea inau¬
gm̃to qd̾ płꝰ ÷ diceret᷑. s sciendũ qr hoc loco plus
fuit innumerabiles dꝑxisse. qmͣ om̃s. Ptꝰ se eñi
omñe hominẽ trahit. qͥ itrib annis et dimi¬
dio õs qͦs instudiis uite carnał inuenerit.
uigo suȩ dñationis astringit. Ante se innu¬
ec frigere: scilicet luce soleq caret. qͣsi neꝙ illic
uapores qui ex soł lucegignunt᷑. neq flatꝰ qui
eiꝰdẽ montib incitati. s ꝑpetuus stupor. Tarta¬
ririn horrere et tremere apud grecos legitur
illic enĩ fletꝰ ÷ et stridor dentiũ. Gehenna locꝰ
ẽ. ignis et sulphuris. quẽ appellari putant aual¬
le idoł c̾secrata. qͣ ÷ iuxta murũ irłm: repleta
olim cadau̾ib mortuoꝵ. ibi em̃ hebrei filios
suos immolabant demonib: et appellabatur
locꝰ ipse gehennon. futi gͦ supplui locꝰ uͥ pecca¬
tores cruciandi st̃: huiꝰ loci uocabulo designat᷑.
dupplice̾ aũ. cẽ. gehennã. et ignis et frigoris. In

Expanded text:
namque expetit, ut prius quod minus est, et postea in augmento quod plus est, diceretur. Sed sciendum quia hoc plus fuit, innumerabiles dixisse, quam omnes: post se enim omnem hominem trahit, quia in tribus annis et dimidio omnes, quos in studiis vitae carnalis invenerit, jugo suae damnationis astringit. Ante se autem innuet frigere scilicet, quia luce soleque earet: nam neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur; neque flatus, qui ejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et stridor dentium . Gehenna est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est juxta murum Jerusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum. Ibi enim Hebraei filios suos immolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse gehennam, et ignis, et frigoris in
Abbreviated transcription (Latin):
feri. deqͦ iob ita loquit᷑: duleis fuit gla¬
reis cocciri et ptꝰ se omnẽ hominẽ trahet: et
añ se innumerabiles. Sapientes huiꝰ scł̃i co¬
Niton fluuĩ eẽ. apud inferos purauert᷑. s
nos cognoscamꝰ uoce beari uiri coriton gͣoe¬
diccũ luctũ infirmantiũ dici: infirmantiũ
gͥ qͥ uirilit̾ agere renuunt. Glareos uͦ la¬
pillos fluminũ appellare consueuimꝰ. qͦs
aqua defluens trahit. qͥ lapilli eos desig
flumine adima trahunt. qͥ a sus cotidie
lapsib adluccũ tendt̃. ut inȩt̾nũ pꝰtea lugeant.
antiqꝰ hostis ꝑtͣhit. qͣsi cot sue dulcedinis potꝰ eiͤ
ꝓpiat. Bene gͦ dr̃ dulcis fuit glareis cociti. qr
amarꝰ electis et suauis ÷ reꝓb̃. et ptͦ se omneͣ ho¬
minẽ trahit. ex ante se innum erabiles. qͥd. aut̃
plꝰ÷ omne hominẽ ꝙͣ. innumerabiles trahere:

Expanded text:
feri, de quo Job ita loquitur: Dulcis fuit glareis Cocyti, et post se omnem hominem trahet, et ante se innumerabiles . Sapientes hujus saeculi Cocyti fluvium esse apud inferos putaverunt: sed nos cognoscamus vocem beati viri, Cocyton Graece infirmantium luctum dici: infirmantium utique, qui viriliter agere renuunt. Glareas vero lapillos fluminum appellare consuevimus, quos aqua defluens trahit? qui lapilli eos designi a flumine ad ima trahuntur, quasi suis quotidie lapsibus ad luctum tendunt, ut in aeternum postea lugeant. antiquus hostis pertrahit, quasi tot suae dulcedinis potus eis propinat. Bene ergo dicitur: dulcis fuit glareis Cocyti, quia amarus est electis, et suavis est reprobis. Et post se omnem hominem trahit, et ante se innumerabiles. Quia autem plus est omnem homin
Abbreviated transcription (Latin):
nũos dominationũ curit᷑.: Eo st̃ nnulli qͥ
dũ sibi met ipsis uigilanti cura dñant᷑. dũ
se sollicrta intentione discutiunt: diuino
timori semꝑ inherentes hoc inmunere uir¬
tutis accipiunt ut iudicare recte et aliospos¬
sint. Quoꝵ ꝓfecto m̃tib dũ diuina c̃tẽplatio
p̃sto ẽ: iniis uelinthrono suo dñs p̃sidens
alioꝵ facra examinat. et cuncta mirabilit̾ de

Expanded text:
cepit. Et sunt nonnulli, qui dum sibimet ipsis vigilanti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inherentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut iudicare recte et alios possint; quorum profecto mentibus dum divina contemplacio presto est. in his velut in throno suo Dominus presidens, al
Abbreviated transcription (Latin):
q̃numerauimꝰ minime aliqͥd recognoseit.
Eiq adhuc ue deteriꝰ ĩminet: si et p̾uatã se
donis intelligit et neqͥꝗͣ gemit. Quisqͥs ꝙͦ tał:
cepta electoꝵ munera. et urtute qͥ possumꝰ ad
amorẽ tantȩ sortis anhelemꝰ. Qui in se donoꝵ
gram minime recognoscit. gemat. Quͦ inse
minora recognoscit. maiora aliis ñ inuideat.
Angłoꝵ enĩ noĩe: potestates suꝑnȩ ut supra

Expanded text:
quae enumeravimus, minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, sed privatam se donis intelligit et nequaquam gemit. Quisquis ergo tacepta electorum munera, et virtute qua possumus, ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit, gemat; qui vero minora in se cognoscit, majora aliis non invideat. Angelorum enim nomine potestates supernae, ut supr
Abbreviated transcription (Latin):
q apatre sit genitꝰ. et ido pat̃ ñ sic qͥliliꝰ ẽ. sp̃s¬
sẽs nec pat̾ sic nec filiꝰ. s tantũ patͥs ec filii sp̃s.
patͥ et filio etiã ipse coȩqł. et ad trinitatis ꝑti¬
nens unitatẽ. ec hȩc trinitas unꝰ ÷ ds. ex quo
attestante uͥait. Qm̃ exipso. et ꝑipsũ. et iip¬

Expanded text:
sque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est: Sps nec Pater sit, nec Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus, Patri et Filio etiam ipse coaequalis, et ad Trinitatis pertinens unitatem. Et haec Trinitas unus est Deus, ex quo attestante, ubi ait: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ip
Abbreviated transcription (Latin):
onis similitudinẽ deputant᷑. Nam st̃ pleriꝙ
qͥ parua capiunt. s tam̃ hec eadẽ parua
pie annunciare fr̃ib ñ desistunt. Isti itaꝙ
iangłoꝵ numerũ curit̃. Et sunt ninulli qͥ
diuinȩ largitatis munere refecti secretoꝵ cele¬
stiũ sũma et caꝑe p̃ualent et nunciare. Oͦ
gͦ isti nͥint̾ archangłoꝵ numerũ deputant᷑:
Et sunt quimira faciunt. signa ualent̃ oꝑant᷑.
Quo gͥ isti nͥ adfuꝑnarũ uirtutũ sortẽ et nu¬
merũ cgruunt. Et sunt ñnulli qͥ ettã deob¬
sessis corꝑili malignos sp̃s fugant. eosq uir¬
tute orationis et ui acceptȩ potestatis eiciunt.
Quo itaq isti meritũ suũ nͥ int̾ potestatũ ce¬
lestiũ numerũ sortiunt᷑: Et sunt ñ nulli q̾
acceptis uirtutib etiã electoꝵ hoĩm mi̾ta

Expanded text:
 deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
potestates. et angłica ministĩa eẽ. ꝑ hibentur
qr ex ebraico inlingua nr̃a int̾pretant᷑ scĩȩ
multitudo. St̃ eni sullimiora agmina ange
appellant᷑. Ipsi sc̃ illa duo animalia suꝑ ꝓpi¬
ciatoriũ arce ficta ex metallo. ꝓpt̾ significan¬
dã angłoꝵ p̃sentiã inqͣ medio ostendit᷑ d̾s.
Seraphim ꝙͦ similit̾ multitudo ẽ. angłoꝵ.
qͥ exhebreo inlatinũ audentes uł incenden¬
tes int̾pretant᷑. Qui iccirco ardentes int̾¬
p̃tant᷑. qd int̾ eos et dm̃ nulli alii angłicõ¬
sistunt. Et ideo qͣntũ uiciniꝰ corã eo consistunt:
tanco magis claritate diuni. luminis in¬
flãmant᷑. Hȩc gͥ uocabula agminũ angłoꝵ
ira st̃ specialia ordini singłoꝵ. ut tamͣ sint
exparte cõmunia omniũ. Nam dũ throni
dĩ sedes inquorundã angłoꝵ ordine speci
ris nõib appellant᷑. qr hioc ipsũ officiũ in ꝓpͥo
ordine pleniꝰ acceꝑunt. et cũ sint oĩb cõmu¬

Expanded text:
potestates et angelica ministeria esse perhibentur, potestates et angelica ministeria esse perhibentur, qui ex Hebraico in linguam nostram interpretantur, scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelappellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae facta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphim quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quod inter eos et Deum nulli alii angeli consistunt; et ideo quantum vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordini singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam licet throni, Dei sedes, in quorumdam angelorum ordine speciatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt: et cum sint om
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ordines angłoꝵ ec dignitates intelligui᷑.
et ꝓhac ipsa distributione officioꝵ alii thironi.
alii dñationes. alii pͥncipatꝰ. alii porestates dñr.
signa et miracła inmundo fiunt. ꝓpt̃ qd̾ et
uirtutes dñr. Potestates st̃. qͥb uirtutes adũ¬
sȩ sub iecae st̃. ec inde potestatũ noĩe f̾icupanͣ.
qr maligni sp̃c eoꝵ potestate cohercent᷑. ne
tancũ mũdo noceant qntũ cupiunt. Prin¬
cipatꝰ st̃ ii qui angłoꝵ agminib p̃sunt. qͥ
peo qd subditos angłos adexplendũ minist̾iͣ
diuinũ disponunt: pͥncipat᷑ uocabulũ ac¬
cepeit̃. Nam alii st̃ qͥ amministrant. alii qͥ
assistunt. sic̃ ꝑdanielẽ dr̃. Milia miliũ mi¬
nistrabant ei. et decies miliescentena mi¬
delia assistebant illi. Dñationes st̃ ii. qͥ etiã
uirtutib et pͥncipatib p̃minent. qͥ ꝓ eo qd̾
nes uocant᷑. Throm st̃ agmina angłoꝵ. qͥ
latino eloquio sedes dñr. Et uocati throni:
disponit. Cherubin aũ et ipsi sullimes cȩloꝵ

Expanded text:
itur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, signa et miracula in mundo fiunt; propter quod et Virtutes dicuntur. Potestates sunt, quibus virtutes adversae subiectae sunt, et inde Potestaquia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistecipatibus praeeminent; qui pro eo quod nes vocantur. Throni sunt agmina angelorum qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati throni, disponit. Cherubim autem et ipsi sublimes coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsũma. archangłi ñcupant᷑. Archangłi di¬
cci. eo qd̵ pͥmatũ reneant int̃ angłos. archos
eñi grece. latine pͥnceps int̃pretat᷑. St̃ eni
duces et pͥncipes. sub qͣ ordine unicuiq an¬
geloꝵ officia deputata sr̃. Nam qi archan¬
geli angelis p̾sunt: rachariaᷤ ꝓpħa testat᷑ di¬
cens. Ecce angłs qͥloquebat᷑ ine egrediebat᷑.
et angłs alius egrediebat᷑ in occursũ eiꝰ. et dix̃
adeũ. Quire. lo quere adpuerũ istũ dicens.¬

Expanded text:
summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ substantia ẽ. q̃ et̾̃nitas ẽ hoc pat᷑. ẽ. et filiꝰ.
Una intrib diuinitas. una eẽntia. una oi¬
potentia. et quicqͥd substantialit̾ dedeo di¬
ci pot᷑. Si forte de solo patre int̾rogatꝰ fueriꝰ
qͥd sit pat̾: responde ds̃. Int̾rogatꝰ defilio:
responde ds. Int̾rogatꝰ desp̃u scõ: respon¬
de ds.Si int̾rogatꝰ fuĩs simul depatre et fi¬
lio et sp̃u scõ: ñdeos s dm̃ responde. unum.
dam dedo substantialit̾ dñr. ut ẽ. ds. mag¬

Expanded text:
Pater est et Filius, una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia, et quidquid substantialiter de Deo dici potest. Si forte de solo Patre interrogatus fueris, quid sit Pater? responde, Deus. Interrogatus de Filio, responde, Deus. Interrogatus de Spiritu sancto, responde, Deus. Si interrogatus fueris simul de Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde, unum, aedam de Deo substantialiter, quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is ampliꝰ pleni st̃. meritoꝵ suoꝵ sortem
li qͥ suꝑnȩ c̃tẽplationis amore accensi inso¬
lo conditoris sui desidio anhelant. ml iã in
hoc mundo cupiunt. solo et̾nitatis amore pas¬
cunt᷑. t̾rena q̃ꝙ ab iciunt. cuncta tp̃ralia m̃te
transcendt̃.amant et ardent. atq inipso suo
amore reqͥescunt. amando audent. loquendo
et alios accendt̃. et qͦs u̾bo tangt ardere ꝓtinꝰ m
di amore faciunt. Quid gͦ istos nͥ seraphim
dixerim. qͣ cor inigne conu̾sũ lucec et urit qr
et m̃tiũ ocłos adsuꝑna illuminant. et c̃pun¬
gendo inflectib uitioꝵ rubiginẽ pͣgante
Qui gͦ ita adamorẽ sui c̃ditoris in fiãmati st̃.¬

Expanded text:
leni sunt, meritorum suorum sortem li qui, supernae contemplationis amore accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent: atque in suo ipso ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et alios accendunt; et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos, nisi seraphim, dixerim, quorum cor in ignem conversum lucet et urit: quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant: quia ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati s
Abbreviated transcription (Latin):
quibdã trib qͣsi crinitas. ut memoria intel n¬
ligentia et uoluntas. inqͥli mens ht̃ inse qn¬
dã imaginẽ diuinȩ trintanis. Nam dũ tria
sint. unũ st̃. qr et singła inse manent. et omĩa
inom̃ib. Om̃is itaꝙ scripta script᷑a uet̾is ac
noui testam̃ti diuinitꝰ inspirata si catholicȩ
intelligit᷑ hoc insinuat. qd̾ pat̾ ec filiꝰ et sp̃s¬

Expanded text:
oria, intelligentia et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt; quia et singula in se manent, et omnia in omnibus. Omnis itaque Scriptura Veteris ac Novi Testamenti divinitus inspirata, si catholice intelligitur, hoc insinuat quod Pater, et Filius, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scs̃. Dr̃ ecidẽ sp̃s donũ dr quia ds donacor
dom sui ẽ. In quib nõib circũferri pot̾ uicis¬
sim relationis regła. ut sic dicamꝰ. donatordo¬
ni.ecdonũ donatoris. qr in his uocabuł po¬
tuit inueniri usitata huic catogoriȩ quȩ
dr̃ ad aliqͥd cuflatio. G hoc donũ dĩ. idẽ. fp̃s
scõ qͥ de patie et filio ȩqualit̾ ꝓcedit. in effabił

Expanded text:
s. Dicitur et idem Spiritus donum Dei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut sic dicatur donator doni et donum donatoris; quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur ad aliquid, circumlatio. Ergo hoc donum Dei, id ess qui de Patre et Filio aequaliter procedit, ineffabilis
Abbreviated transcription (Latin):
et pecc̃a qͥb uult dimutit. Nam et pecc̃a nr̃a sine
sicupat᷑: uł quia naturalit̾ eos aqͥb ꝓceditcͣ¬
tungit. et se unuͭ cũeis eẽ ostendit: uł qr inno¬
bis. id agit ut indeo maneamꝰ et ipse innobis.
Uñ er indonis ddi nicħ maie̾. caritate. ec nullũ

Expanded text:
et peccata, quibus vult, dimittit: nam peccata nostra sineuncupatur, vel quia naturaliter eos a quibus procedit conjungit, et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit, ut in Deo maneamus et ipse in nobis: unde et in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum
Abbreviated transcription (Latin):
na alba.et ranꝗͣ. nix: et ocłi eiꝰ uelud flãma ignis.
et pedes similes auricalco. sic̃ incamino ignis ar¬
dentis. Podes ignitos nouissimi tp̃ris ecłã dic̃. quȩ
uehem̃tib ÷ examinanda. es ꝓbanda p̃ssuris. Au¬
ricalcũ qͥppe ÷: es multo igne. et mediramine ꝑductꝰ
adaureũ colorẽ. Alia tͣnslatio qͥ dic̃ similes aurical¬
co libani. significat iniudea cuiꝰ libanꝰ mons est.

Expanded text:
 nix: et oculi ejus velut flamma ignis: et pedes ejus similes aurichalco sicut in camino ignis ardentes. Pedes ignitos novissimi temporis Ecclesiam dicit, quae vehementibus est examinanda et probanda pressuris. Aurichalcum quippe est aes multo igne et medicamine perductum ad aureum colorem. Alia translatio, quae dicit similes aurichalco Libani, significat in Judaea, cujus Libanus mons est,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩre et igne multo. ac meditaminib. ꝑducitͣq ad
auteũ colorẽ. Corinthiũ ÷ cõmixtio oĩũ mecalloꝵ.
ꝗd̾ casus pͥmũ miscuit corintho. cũ caꝑet᷑ incensa.
ex hac cõmixtione fabri sustuleit ecfeceit̃ parb¬
sides. Sic corinthea nata lt̃ exõib munũ. nec ħ
nec ilłd̾. uñ usq inhodiernũ diẽ siue exipso siue
eximitatione eiꝰ es chorintũ ł corinthea uasa di

Expanded text:
c medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa di
Abbreviated transcription (Latin):
rat dño aurũ ec argentũ et exam̃tũ. Itẽ es fortitu¬
dinẽ ȩccłȩ in longanimitate penitentiȩ signifi¬
cat. uñ ÷ ilłd̾ in iob: lapis solutꝰ calore mes u̾tit᷑.
Itẽ deantixp̃o in eodẽ libro legit᷑. reputauit fer¬
rũ ite paleas: ec ęs ut lignũ putridũ. inqͦ denotat᷑

Expanded text:
rat Domino aurum et argentum et aeramentum . Item aes fortitudinem Ecclesiae in longanimitate patientiae significat: unde est illud in Job: Lapis solutus calore in aes vertitur . Item de Antichristo in eodem libro legitur: Reputavit ferrum ut paleas, et aes
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ u̾sa uice iacet es. aurũ sũmo cessit honore.
Sic uuoluenda exas cõmutat tꝑ̃a rerũ. et qd̾ fiit
ĩp̃tio. sit nullo deniq honore. Usus exis p̾ea
mnͣsit insimulac̾s inusis. inedifitioꝵ structuris.
maxime ec adꝑpetuitatẽ monim̃toꝵ. &̃ publiox
ineis c̃stmutiones scripte st̃. Inaere aũ łuanitas uł
ficationẽ ht̃ in illo psalmiste. posuisti inqͥt ut
arcũ ȩxeũ brachia mea. Hic gͦ ꝓpħa demonsit᷑
qͣlit̃ c̃tͣ diabolũ oportet dimicari. brachia uͦ xp̃i¬
st̃ ꝓpħȩ ec apłi. ꝑqͦs desid̾iũ sue uoluntatis oꝑatꝰ
ẽ. Hiscõꝑat ȩreũ arcũ qr nesciunt di serui p̃di¬
cando mollesce̾. s incȩlesti fortitudine ꝑmanenteᷤᷤ.
u̾b salutarib emissis. tanꝗͣ. sagutas ȩminꝰ iacu¬
laras. deuotoꝵ hoĩm corla c̃pungt̃. Itẽ es. st̃ scͥptȩ̃

Expanded text:
jacet aes: aurum in summum cessit honorem, sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio, fit nullo denique honori. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris maxime, et ad perpetuitatem monumentorum. Etiam in eis constitutiones scriptae sunt. In aere autem vanitas, vel ficationem habet in illo Psalmistae: Posuisti, inquit, ut arcum aereum, brachia mea . Hic ergo propheta demonstrat qualiter contra diabolum oportet dimicari. Brachia per quos desiderium suae voluntatis operatus est. His comparat aereum arcum, quia nesciunt servi Dei praedicando mollescere: sed in coelesti fortitudine permanentes, verbis salutaribus emissis, tanquam sagittis eminus jaculatis, devotorum hominum corda compungunt. Item aes sunt Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
Referc hȩc . iiͦiiͬ. uirgiliꝰ de ȩnea. qd̾ his dido ĩpul¬
uirture ꝗͣ forti pectore ec armis. oratione heuqͥb
Itẽ ineligenda uxore. inͣi. res impellunt ho¬
minẽ adamorẽ. pulcͥtudo. genꝰ. diuiciȩ. mo¬
res. meliꝰ tam̃ si inea mares magis quã pulc̾tu¬
do querat᷑. Nunc aũ ille quȩrunt᷑ qͣs aut
diuitiȩ. aut forma. ñ qͣs ꝓbitas morũ cõmen¬

Expanded text:
Refert haec quattuor Vergilius de Aenea, quod his Dido inpulRefert haec quattuor Vergilius de Aenea, quod his Dido inpulVirtute: Quam forti pectore, et armis. Oratione: . . . .um. 29. Item in eligenda uxore, quatuor res impellunt hominem ad amorem: pulcritudo, genus, divitie, mores; melius tamen si in ea magis mores quam pulcritudo querantur, nunc autem ille queruntur quas divitie aut forma non quas probitas morum commen
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. Digamꝰ aũ et trigamꝰ anuo uxoꝵ uocat᷑
qͣsi duab łtrib maritis. Uidua uocata qd̃¬
cũ auiro suo diuisa fuerit. nec cirra c̃sortiũ
alt̾iꝰ uiri ptͦ mortẽ c̃iugis pͥmi adheserit. Nã
q̃ alt̾i ptꝰ mortẽ pͥoris uiri nupserint. uiduȩ
fr̃m uxores ianetrices uocant᷑. qͣsi eandẽ ianuã
tͣrentes. ł ꝑeandẽ ianuã it habentes. uiriso¬
ror glos appellat᷑. sororis uir speciale nom̃
ñ ht̃: nec uxoris fr̃. Matrimoniũ÷ nobiliũ iꝰta
conuentio et cͣditio. cͣiugiũ ÷ legicimarũ ꝑsona¬
rũ. int̾ se cocundi et copulandi nuptiȩ. Tres auͣ¬
ob causas ducit᷑ uxor. pͥma ÷ causa ꝓlis deqͣ legit̃
ingenesi: et benedix̃ eos dicens. crescite t̾r multi¬
plicamini. Scła causa adiutorii. deqͦ ibi inge
marito .iiii. expeccari solent. uirtꝰ. geñ. pulcͥtudo.
sapĩa. ex his sapiã potentior⁊ adamoris affectũ.i

Expanded text:
tantur. Digamus autem et trigamus a numero uxorum vocatus, tantur. Digamus autem et trigamus a numero uxorum vocatus, quasi duarum vel trium maritus. Vidua vocata, qnec circa consortium alterius viri post mortem coniugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris viri nupserint, viduae inter se fratrum uxores ianetrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. ror glos appellatur. 18. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater. 19. Matrimonium est nobilium justa conventio et conditio. 20. Conjugium est legitimarum personarum inter se coob causis ducitur uxor. Prima est causa prolis, de qua legitur in Genesi: Et benedixit eos dicens: Crescite et multiplicamini . Secunda causa adjutorii, de qua ibi in Gemarito quattuor spectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapientia potentior est ad amoris affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
titores ap̃cando et petendo dicti. ꝓnuba dicca
ipsa ÷ et para nimpha. Nam nimpha sponsa in
nuptiis. et nimpha ꝓlauationis officio. qd et ad
nom̃ nubentis adludit᷑. Comuges appellatiꝓpi
iugũ qd̾ ĩponit᷑ matrimonio c̃uingendis. iugo
enĩ nubentes subici solent: ꝓpt̾ futurã c̃c̃ordiã
ne separent᷑. Coniuges aũ ueriꝰ appellant᷑ a
pͥma disponsations fide: ꝗͣuis adhuc int̃ eos
ignoret᷑ c̃iugał c̃cubitꝰ. Sic̃ maria ioseph t̃ur̃c¬
uocat᷑. int̾ qͦs nec fuerat nec futa erat carnis ul¬
la cõmixtio. Matrona ÷ qͣ iam nupsit. et dicta
matrona qͣsi mat̾ matura: ł qiam mat̾ fieri
pot̃. unde et matrimoniũ diccũ. Distinguit᷑
aũ int̾ matronã et familias. nã matrone qr
iã inmatrimoniũ conuenert̃: matres q ge¬
nuert. Matres familie qr ꝑ qͣndã uiris sollep̃¬
nitatẽ. infamiliã mariti transiert̃. Mono¬
gamꝰ dictꝰ qr uni tantũ nupsit. mono enĩ
apud grecos unũ dr̃. gamos nuptiȩ int̾pre¬

Expanded text:
titores, a procando et petendo dicti. Pronuba dictIpsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicvocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commistio. Matrona est, quae jam nupsit, et dicta matrona, quasi mater nati: vel quia jam mater fieri potest. Unde et matrimonium dictum. Distinguitur autem inter matronam et matremfamilias. Nam matronae, quae jam in matrimonium convenerunt: matres, quae genuerunt: matresfamiliae, quae per quamdam juris solemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus dictus, qui uni tantum nupsit. Monos enim apud Graecos unum dicitur: gamos nuptiae interpre
Abbreviated transcription (Latin):
E diabol qͥ plerũꝙ m̃tis cogitatio nẽcorrũ pit
Coniugiũ uͦ spĩtale hoc ÷ coniunctio xp̃i et
eccłȩ multa bona inse ht̃: qi illud qd̾ diximꝰ in
uiro ȩligendo maxime uget inxp̃o. hac ẽ. uirtꝰ
et sapĩa. genꝰ et pulcͥtudo: deqͦ ait apłs. xp̃m
racionẽ inqͥd eiꝰ qͥs ȩnarrabit. Et inpsalmo de
ipso legit᷑. Speciosus forma p̃filiis hominum.
Inuxore aũ eiꝰ similit̃ illa . iiiͬi. q̃ ante numera¬
uimꝰ inueniunt᷑. hoc ÷ pulcͥtudo. genꝰ. diui¬
tiȩ. mores. nã in cantico canticoꝵ de eiꝰ pulcͥtu
dine ira dr̃. pulcͣ es amica mea. suauis et deco¬
ra. sic̃ irłm. Degenere qͦ eiꝰ dicit beatꝰ petrus
apłs. uos genꝰ regiũ et sac̾dotale. Dediuitiis
illiꝰ scriptũ:: inoꝑib manuũ illiꝰ diuitie mul¬
tȩ. honestatẽ aũ morũ illiꝰ pene dĩs script᷑a¬

Expanded text:
 qui plerumque mentem cogitatione corrumpit. Conjugium vero spiritale, hoc est, conjunctio Christi et Ecclesiae multa bona in se habet, quia illud, quod diximus in viro eligendo, maxime viget in Christo, hoc est, virtus et sapientia, genus et pulchritudo. De qua ait Apostolus: rationem, inquit, ejus quis enarrabit? Et in psalmo de ipso legitur: Speciosus forma prae filiis hominum . In uxore autem ejus similiter illa quatuor, quae ante numeraus, inveniuntur, hoc est, pulchritudo, genus, divitidine ita dicitur: Pulchra es, amica mea, suavis et decora, sicut Jerusalem . De genere quoque ejus dicit B. Petrus apostolus: Vos genus regium et sacerdotale . De divitiis illius scriptum est: In operibus manuum illius divitiae multae. Honestatem autem morum illius pene
Abbreviated transcription (Latin):
plures dñr. ut quidã uolunt. Gemini aũ
inscriptis nexta allegoriã duo ppłi intelli¬
gunt᷑: hoc ẽ. iudeoꝵ et gentiliũ. hos pͣfigu¬
rabant illi gemini rebecce: qͦs genuit ysa¬
ac patriarchã. Uñ ipsa rebecca cũ ꝑrexisset
ut adoraret et consulere :ͥ dnm̃. tale abeo ac¬
cepit responsuͣ. duȩ gs inuto tuo sc̃. ec duo
ppłi exuentre tuo diuident᷑. ppłsq ppłm su

Expanded text:
Gemini autem in Scripturis juxta allegoriam duo populi intelliguntur, hoc est, Judaeorum et gentilium. Hos praefigurabant illi gemini Rebeccae, quos genuit Isaac patriarchae. Unde ipsa Rebecca dum perrexisset, ut adoraret et consuleret Dominum, tale ab eo accepit responsum: Duae gentes in utero tuo sunt: et duo populi ex ventre tuo dividentur, popu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dñm xp̃m facca. ut inȩuangłio: et uos
similes hoib expeccantib dñm suũ qnͣ
reu̾tat᷑ anuptiis. Thalamꝰ uterꝰ uirginis
marie ut inpsalmo. et ipse canꝗͣ sponsus
ꝓcedens dethalamo suo. Thalami corda scõr
ut in ez echiele: oscłm rec̃ciliatio hoĩs indmͣ.
et in apło rec̃ciliati sumꝰ do ꝑmortẽ filii eiꝰ.
et inmalã partẽ. tuda oscło filiũ hoĩs tradis:
liã partẽ: ego qͦ minteritu uro ridebo. Arra¬
bo dicta qͣsi arrabona. qd̾ enĩ dat᷑ ꝓconiugio
ñ÷. Dicta aũ arra. are ꝓiqua tradit᷑. Est aut̃¬

Expanded text:
 Christum facta, ut in Evangelio: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis . Thalamus uterus virginis Mariae, ut in Psalmo: Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Thalami corda sanctorum, ut in Ezechiele: Osculum reconciliatio hominis in Deum: Et in Apostolo: Reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus . Et in malam partem: Juda, osculo filium hominis tradis! aliam partem: Ego quoque interitu vestro ridebo . Arrabo dicta, quasi arrha bona. Quod enim datur pro conjugio,non est. Dicta autem arrha a re, pro qua traditur. Est aut
Abbreviated transcription (Latin):
gnati dicti eo qd̾ accedant ꝓnatis dũde qag¬
st̃ filii. qͥdo priꝰ ingente agnoscunt᷑: qr
ueniunt ꝑ uirił sȩtits ꝑsonas. ueluti fr̃ eodẽ
parie natꝰ᷑: ł fr̃is filiꝰ nepos. łexeo itẽ patruuᷤ.
Cognati dicti qi st̃ et ipsi ꝓpinqͥtate cognatio q̃¬
nis coniuncti. qui inde pt᷑ agnotos habent᷑:
qr ꝑfemini sexus ꝑsonas ueniunt. nec st̃
agnati. s alias naturali iuiꝑ cognati. Eximꝰ

Expanded text:
Agnati dicti eo, quod accedant pro natis, dum desuAgnati dicti eo, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cogn
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ ec significat diaboli suꝑbiã sigulari cer¬
ta mine c̃gressã ꝓtrauisse: ac ppłm clĩ atimo¬
re eiꝰ eri puisse. Nepos ÷ qͥ ex filio nat᷑ ÷: dictꝰ
aũ nepos qͣsi nat̾ pt. pͥmũ enĩ filiꝰ uascitur
deinde nepos. gradꝰ enĩ substitutionis ÷ hino:
et posteritas quasi ꝑ ostera etas. Nepos aũ
utriꝰq sexus ÷: nam ut neptis dicamꝰ iniu¬
re . ꝓpt̃ discretionẽ successionis amissam.
ꝓ nepos qͣsi natꝰ porro pꝰt᷑. Ex hoc ꝙͦ uocari
incipit ee ꝓgenies. qͣsi porro pꝰt geniti: nã
filii et nepotes ñ sunt ꝓgenies. qr nͣ ÷ in eis
nepos dictꝰ. qr ꝓpe nͣ pot̃. Ab nepos qr se iun¬
Minores aũ ñdicimꝰ nͥ qͦciens graduũ deficit no¬
m̃. ut pore filiꝰ. nepos ꝓ nepos. ab nepos. ad ne¬
postrinepos. uͥ isti gradꝰ defecerint. merico iã
dicimꝰ minores: sicut et maiores dicimꝰ patͣ
cabulum:. ¶de agnatis ⁊ coguatis.

Expanded text:
etatur, et significat diaboli superbiam, singulari ceretatur, et significat diaboli superbiam, singulari certamine congressum prostravisse, ac populum Dei a timore ejus eripuisse. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem, quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus, in jure est propter discretionem successionis amissam. pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque i et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis ronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiunMinores aumen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post cabulum. § 6 De agnatis et cognatis.
Abbreviated transcription (Latin):
S iste minor÷. ille maior. semꝑ enĩ plureᷤ
st̃ mali. quã boni: et uitia numerosiora st̃
uirtutib. et cam̃ et in nob̾ grã dĩ ppłs po¬
płm suꝑat. et maior seruit minori:ser¬
uit et enĩ caro sp̃ui. ex uitia uirtutib cȩdt̃.¬
Pt᷑ humꝰ uocat᷑. eo qd pt᷑ humacionẽ pa
accipit: sic enĩ lex uoluit. ut qͥ defuncto
depatre nobili et matre ignobili gignit᷑.
sic̃ exc̃cubina. ÷ aũ hoc nom̃ grecũ et in la¬
titutate defecit huic contrariꝰ: spuriꝰ qui
dematre nobili et patre ignobili nascitur:.
Itẽ spuriꝰ patre incerto. matre uidua genitꝰ
uelud tantũ spurii filiꝰ. qr muliebrẽ natu¬
rã ueteres spuriã uocabant. Latine aũͣ spu¬
rii qͣsi extͣ puritatẽ. id÷ qͣsi immundi. Le¬
git᷑ enĩ in libro regũ uirũ spuriũ nõe go¬
liad decastris phylistinoꝵ ꝓcessisse quẽ danid
uicit atq ꝑcussit. qd̾ significat redẽptore nrm
qͥ fortis manu. goliad qͥ transmigrans intͣp̃¬

Expanded text:
sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora sunt virtutibus; sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedPosthumus vocatur eo quod post humationem pataccepit. Sic enim lex voluit, ut qui defuncto icitur, qui de patre nobili et matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum, et in latinitate defecit. Huic contrarius est spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius: quia muliebrem naturam veteres spuriam vocabant. Latine autem spurii, quasi extra puritatem, id est quasi immundi. Legitur enim in libro Regum vir spurius, nomine Goliath, de castris Philistinorum processisse, quem David vicit, atque percussit , quod significat Redemptorem nostrum, qui fortis manu Goliath, qui transmigrans interpr
Abbreviated transcription (Latin):
no sponsa mea: ueni delibano ueni. libanus
candor int̾p̃tat᷑. idẽ. anima bonis actib can¬
didata ꝗ̃ t̾tio hortat᷑ sponsꝰ ut ueniat. pͥmo
iuuent᷑ incarne ꝑbona oꝑa. scda absoluta car¬
ne adꝑcipiendã uitã beatã. t̾cio recepto corꝑe
ad fruendũ ptꝰ resurrectionẽ gaudio ꝑfecto. Itẽ¬

Expanded text:
no, sponsa mea, veni de Libano, veni. » Libanus candor interpretatur, id est anima bonis actibus candidata, quam tertio hortatur 197 sponsus ut veniat. Primo vivens in carne per bona opera; secundo, absoluta carne ad percipiendam vitam beatam; tertio, recepto corpore ad fruenda post resurrectionem gaudia perfecta.
Abbreviated transcription (Latin):
dendo antiqͥores existunt: iuͦ etiã modis filii
appellant᷑. nata imittatione: adoptione doc¬
trina. Hatã ueluti cũ dnr filii abrahe uidĩ.
imitatione: ut ipsiꝰ abrahȩ fidẽ imitantes ex
os dñs filios. eẽ. dicit diaboli. aqͦ ñnati s quẽ
fuerant imitati: adoptione qͦ qd̾ huma¬
na consuetudine nullilicet nescire ł sic̃ nos
deo ñ uatura s adoptione dicimꝰ. pat̃ nr̃ qͥ¬

Expanded text:
dendo antiquiores existunt. Quattuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Natura, veluti quum dicuntur filii Abrahae Iudaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex os Dominus filios esse dicit diaboli; a quo non nati, sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus: 'Pater
Abbreviated transcription (Latin):
esau. et iacob. andreas. et petrꝰ. iacobꝰ. et ioħs.
Gente. ut om̃s iudi frs int̃ se uocant᷑. unde¬
dr̃ indeut̃o nomio. Si aũ emeris frẽm tuũ¬
cant̃. qui st̃ deuna familia. idẽ. patria. quas
latini pat̾nitaces nt̃pretant᷑. cũ exuna ra¬
dice mulra genĩs turba diffundit᷑. et ingenesi
dixit abiahã adloth: ñͣsit rixa int̃ me et tẽ.
et int̾ pastores tuos et pastores meos. qr om̃s
nos fis̃ sumꝰ. Et certe loth ñ erat frͣ ab rahȩ.
s filiꝰ frĩs eiꝰ aram. Quarto mͦ affectu fr̃s dici
qͥ induo scindunt᷑. spiͣtale ec cõmune. Sp̃ita
le qͥõs xp̃iani frs̃ uocamꝰ. et ecce ꝗͣ bonũ et
ꝗͣ. ioc̃dũ habitare frs̃ inunũ. in cõmune cũ &
om̃s haes exuno patre nati patri int̾ nos ger¬
manidate c̃iungimͣ᷑: scriptã loquente. dicite
ut inpsalmo narrabo nom̃ tuũ fr̃ib meis. et
maliã partẽ ut inioli: fr̃s mei pͣterier̃t me sicͣ

Expanded text:
Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei fratres inter se vocantur in Deutvocantur, qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur. Et in Genesi dixit Abraham ad Lot: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores tuos et pastores meos, quia omnes nos fratres sumus . Et certe Lot non erat frater Abrahae: sed filius fratris ejus Aaron. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo scinduntur, spiritale et commune: spiritaiani fratres vocamur: ut: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum ; in commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimus, Scriptura loquente: Dicite ut in psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Et in aliam partem, ut in Job: Fratres mei praeterierunt me sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit. qͣsi tot palmites misit. Matr̃ẽ familias in
liam transit. Tabule enĩ matrimo niales instru¬
m̃ta emptionis suȩ st̃. Alias sic̃ matrona ⁊ mat̃
pͥmi pueri. idẽ. qͣsi mat̾ nati. ita mat̾ familias
illa ⁊ qͣ plures ȩnixa ẽ. Nam familia: ex duobꝰ
.eẽ. incipit. Spiritalit̾ aũ mat̃ omniũ fideliũ
scã ⁊ ȩccła. quȩ cotidie di filios generat: ꝑ sacm̃ta

Expanded text:
tulit, quasi tot palmites misit. Matremfamilias indliam transit. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est, quasi mater nati: ita materfamilias illa est, quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Spiritaliter autem mater omnium fidelium sancta est Ecclesia, quae quotidie Deo filios generat per sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
truus suscipit. et qͣsi filiũ lege tuet᷑. Auun¬
culꝰ: frͣ matris. cuiꝰ nom̃ formã diminutiue
mita ẽ. soror patris. qͣsi alia mat̃. Mat̾cera
sorror matris. qͣsi alt̾a mat̾. Socer qͥ filiã
dedit. gener qͥ filiã dux̃. Gener aũ dictꝰ.
qd̾ asciscat᷑ adaugendũ genꝰ: socer aũ et
socrus qd̾ gencrũ łmirũ sibi adsociant.
uitricꝰ: qui uxorẽ exalio uiro filiũ aut filiã
habentẽ duxit. et dictꝰ uictricꝰ qͣsi nouitricꝰ.
qd̾ a matre suꝑ ducat᷑ nouus. Priuignꝰ ÷
qui exalio patre natꝰ ÷: et pͥuignꝰ dici putat᷑
qͣsi pͥuigen᷑. qr pͥus genit᷑ unde et uulgo añ¬
natꝰ dr̃. Uocabula agente hȩc uident̃ declinata.
genitor genitrix: agnati agnate. cognati cognate.
ꝓgenitores ꝓgenitrices. germani germanȩ.

Expanded text:
truus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avuntruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi mita est soror patris, quasi alia mater. Matertera, soror matris quasi altera mater. Socer, quia filiam dedit. Gener, quia filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo annatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae.