comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et illud. Et cõnmorauit multa: et nunc rẽpe¬
tit exhortatione. Uenite adoremꝰ et ꝓcidamꝰer.
et ploremus. ante dominũ qͥ fecit. nos. Iã com¬
memoratis a mne laudib dĩ: nolite pigri eẽ: &
longe uita et moribꝰ stare Dcenite adoremus:
Q ꝓcidamus ei. S forte depeccatis ur̃is qͣ uoslonge
fecerant a dõ: solliciti estis. faciamꝰ sequentia:
et ploremꝰ corã domino qui nos fecit. Audes for¬
te conscientia delicti: lacrimis extingue flã¬
mã peccati. Plora añ dñin: securꝰ plora ante
eum qui te fecit. Non emmopꝰ manuũ suarũ
contempnet in te. Noli putare: qr potcrate
¶reficiz
Atẽ deficere potes: tute. ipsum reficete nͣ potes.
Iue reficit: quite fecit. Plorcinus ante dñmqͥ
nos fecit. Lacͥmare ante illum ⁊ confitẽre illi:
pͣuem faciem eius in confessione. Quis em̃ estu
qui illi ploras. et illi confitẽris ÷ nisi quẽ fecite
Non parue fiducie ẽ. ad factorem res factar et

Expanded text:
et illud. Et commemoravit multa, et nunc repeet illud. Et commemoravit multa, et nunc repetit exhortationem: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Jam commemoratis a me laudibus Dei, nolite pigri esse, et longe vita et moribus stare: «Venite, adoremus, et procidamus ei.» Sed forte de peccatis vestris, quae vos longe fecerant a Deo, solliciti estis; faciamus sequentia: «Et ploremus coram Domino, qui fecit nos.» Ardes forte conscientia delicti; lacrymis exstingue flammam peccati, plora ante Dominum: securus plora ante Deum, qui te fecit; non enim opus manuum suarum contemnit in te. Noli putare quia potes a te refici. A te deficere potes, tu teipsum reficere non potes: ille reficit qui te fecit. «Ploremus ante Dominum qui nos fecit:» lacrymare ante illum, confitere illi, praeveni faciem ejus in confessione. Quis enim es tu qui illi ploras, et illi confiteris, nisi quem fecit? Non parvae fiduciae est ad factorem res facta, et
Abbreviated transcription (Latin):
exitum: ut possitis sustinere. Ergo. mare forte
metuendum tͥ erat. Nolitimere. qͣm ipsius est
mare: et ipse fec̃ illud. Agentibꝰ times scandala:
et ipsas gentes ipse fecio ⁊ ñ ꝑmittãt illas ultra
se uire: quã nouit ille m̃suram exqua ꝓficias.
Nonne dicit aliꝰ psalmus ⁊ omnes gentes quotqͦt
fecisti. uenient et adorabunt coram te dñe :
Si omnes gentes quotqͦt fecisti: manifestũ eͣ
qr et gentes ipse fecit. Ido ipsuis ÷ mare. et ip̃e
fecit illud: et aridam t̾ram. manꝰ eiꝰ fundaue¬
runt. Esto tu arida t̾ra: sitigrãm di̾: ut ueniat
suꝑ te imber dulcis. inueniat inte fructũ. Non
ꝑmitrit fluctus oꝑire qd̾ seruit. Et aridã t̾ram
manꝰ eiꝰ finxerunt. Ergo et hinc iubilemꝰ illi.
ad laudẽ di ꝑtinentia: redĩte ad illud ũn ceꝑat.
Uenite adoremus et ꝓcidamꝰ ei : et ploremꝰ ante
dm̃ qͥ fecit nos: Ideo eni exultemus: qr fecit itid

Expanded text:
exitum ut possitis sustinere.» Ergo mare forte exitum ut possitis sustinere.» Ergo mare forte metuendum tibi erat? Noli timere: «Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud.» A gentibus times scandala? Et ipsas gentes ipse fecit; non permittet illas ultra eam saevire quam novit ille mensuram, ex qua proficias. Nonne dicit alius psalmus, «Omnes gentes quotquot fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine» ? Si omnes gentes quotquot fecisti, manifestum est quia et gentes ipse fecit: ideo, «Ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus ejus finxerunt.» Esto tu arida terra, siti gratiam Dei, ut veniat super te imber dulcis, inveniat in te fructum. Non permittit fluctus operire quod sevit: «Et aridam terram manus ejus finxerunt.» Ergo et hinc jubilemus illi.ad laudem Dei pertinentia, redite ad illud unde coeperat: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Ideo enim exsultemus, quia fecit illud
Abbreviated transcription (Latin):
S forte temptationib satagis : ut constitutꝰ
intanta gra ꝓmissionũ di. ꝓꝓt̾ scandala aliqͥd¬
tͥmunditurberis. Nec ipsa scandala aliqͥd tͥ
fccit. Nec seuite fluctus possunt: nͥ usq adlittus.
sint tͥbulationes: confũmaris eis. ñ consumeris.
Ulide utrum ipse temptationes ñ ꝓsint. Attende
apłm. fideł as÷ qui non uos sinat temptari supͣ
ꝗͣ potatis ferre: s faciet cur temptatione etrã
exitum. ut possitis sustinere. Non ait ñuos sinat
temptari omnino. Si enim retusares temptati¬
onem: recusares refectionẽ. Ergo reficeris. Et
si reficeris: inmanib artilicis es. Auqͥd tͥ tollit:
aliquid corrigit : aliquid complãnat. aliqͥd mun¬
dat. Agit quibdam ferram̃tis suis. Ipsa sunt
scandala huus scłi: tu tantũ de manui artifici.
noli cadere. Nicħ temptationis accidet ultra ni¬
res tuas. Hoc ꝑmittit ds adutilitatẽ tuã: umn
tupossis ꝓficere. Demq ipsum apłm audi: hoc
conungentẽ. S faciet cum temptatione etiã

Expanded text:
 de tentationibus satagis, ut constitutus in tanta gratia promissionum Dei, propter scandala mundi turberis? Nec ipsa scandala aliquid tifecit: nec saevire fluctus possunt, nisi sint tribulationes maris, ex his non consumeris. Vide autem, utrum ipsae tentationes non prosint; attenden vos sinet tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere» . Non ait, Non vos sinet tentari omnino. Si enim recusares tentationem, recusares refectionem. Ergo reficeris; et si reficeris, in manibus artificis es. Aliquid tibi tollit, aliquid corrigit, aliquid complanat, aliquid mundat: agit quibusdam ferramentis suis; ipsa sunt scandala hujus saeculi: tu tantum de manu artificis noli cadere. Nihil tentationis accedet ultra vires tuas. Hoc permittit Deus ad utilitatem tuam, unde tu possis proficere. Denique ipsum Apostolum audi hoc conjungentem: «Sed faciet cum tentatione etiam
Abbreviated transcription (Latin):
demonia. Et hic habemꝰ scͥpturȩ testimonium.
D̾s stetit in synagoga deorum: iniedio autẽ dos
discernit: Deos dix̃ participatione ñ natura: grͣa
qͣ uoluit facere dos. Quantus ds e qui fac̃ deos:
Aut quales dii sunt qͦs facit homo: Quã ille
magnꝰ deo s faciendo: tam isti nicħ qͥ ab homine
facti sunt. Ds uerꝰ facit d̃os credentes in sei quibꝰ
dedit potestatem filios dĩ fieri. Et ido ipse uerꝰ
ds̃ : qr d̾s non factus c̃. Nos autẽ facti ñ ueri dii:
meliores tam̃ ilł qͦs homo facit : qͣm simulacra
gentium argentũ et aurum opꝰ manuum hõi¬
num: os hnt et ñ loquentur ⁊ ocłos hnt ec ñ iti

Expanded text:
 testimonium: «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Et ideo ipse verus Deus, quia Deus non factus est: nos autem facti, non veri dii, meliores tamen illis quos homo facit. Quoniam simulacra Gentium argentum et aurum, opus manuum hominum: os habent, et non loquentur; oculos habe
Abbreviated transcription (Latin):
Modo ergo doech ite idumeus est intab¬
naculo: sed seruus non manet indomo in
ȩt̃num. Oꝑatur et iste aliquid boni. et si ñ
sactis suis saltem uerbis dei: ut in ȩccła qͣn

Expanded text:
Modo ergo Doech iste Idumaeus est in tabernaculo: sed servus non manet in domo in aeternum . Operatur et iste aliquid boni, etsi non factis suis, saltem verbis Dei, ut in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
extollimim ut cadãtis ꝑ diabolica qͥppe
pͥncipes iudeoꝵ iniudissent Phoc inciũ
factum ẽ et fit: ut xp̃i usq ad mortẽ cro¬
cifixi humilitas. uilescat eis quihinis
terra: cum te crucifigeret. Suige amortinᷤ
&ͥ uidica terram: quomiã tu disperoles
moĩbꝰ gentibꝰ. Quid nisi t̾ram. hoc ẽ cos
qui t̾rena saꝑiunt ÷ siue ipsum affectũ

Expanded text:
extollimini, ut cadatis. Per diabolicam quippe extollimini, ut cadatis. Per diabolicam quippe principes Judaeorum invidissent: per hoc vitium factum est et fit, ut Christi usque ad mortem crucifixi humilitas vilescat eis qui hujus terra, cum te crucifigeret; surge a mortuis, et judica terram. «Quoniam tu disperdes in omnibus gentibus:» quid, nisi terram? hoc est, eos q
Abbreviated transcription (Latin):
citatis regnum: suꝑbia ẽ Contͣ quã uenit
humilitas xp̃i: exꝓbrans eis qͦs uult ex
bumilitate filios altissimi facere. atq
iñcreꝑans. Ego diri dii estis: & filii altiᷤᷤ¬
simi omnes. Tos autem sicut homines
moriemini: ꝙ sicut unus ex pͥncipibus
cadetis Siue adillos dixerit. ego dixidii
estis. et filii altissimi omnes ÷ ad eos utiq
qui p̃destinati sunt inuitã etͣnã: ad ali¬
os uͦ. uos autẽ ficut homines moriemii.
et sicut unus ex pͥnciꝑib cadecis : hoc
modo eciam deos discernens. siue om̃s
simul increpat: ut obedientes correctoꝰq
discernat. Ego inquit dii estis. & filii al¬
tissimi omnes: idẽ omnib uob̾. ꝓmissi
mi sicut unꝰ ex pͥncipib. id÷ diabolꝰ n ex¬
tollemini s cadetis. Uelut si diceret Cum
tam paucisunt dies uitȩ ur̃e ut cito sic̃
homines moriamim. non uob ꝓdest ad
correctionẽ: s tanꝗͣ diabolꝰ cuius dies in
hoc scło multi sunt. quia carne ñ morit᷑.

Expanded text:
citatis regnum superbia est, contra quam venit humilitas Christi, exprobrans eis quos vult ex humilitate filios Altissimi facere, atque increpans: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis.» Sive ad illos dixerit, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes,» ad eos utique qui praedestinati sunt in vitam aeternam; ad alios vero, «Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis,» hoc modo etiam deos discernens: sive omnes simul increpat, ut obedientes correctosque discernat, «Ego,» inquit, «dixi, Dii estis et filii Altissimi omnes;» id est, omnibus vobis promisi mi, «sicut, unus ex principibus,» id est diabolus, non extollemini, sed «cadetis.» Velut si diceret: Cum tam pauci sint dies vitae vestrae, ut cito sicut homines moriamini, non vobis prodest ad correctionem; sed tanquam diabolus, cujus dies in hoc saeculo multi sunt, quia carne non moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
qł erat ꝑditum requirebat: Porro sus¬
tiniste increpant᷑. & merito arguuntur
qui tantum scelus fieri dissimulando si¬
uerunt ⁊ qͦmͦ increꝑandi. aut ne incre-¬
pandi quidẽ : sud qua seueritate dãpnan¬
di sunt: qui hoc consilio maliciaq fecert᷑:
gruit. Nescierunt & non intellexerunt:
intenebris ambulant: Quia & illi si cog¬

Expanded text:
quod erat perditum requirebat? Porro, si isquod erat perditum requirebat? Porro, si isti juste increpantur, meritoque arguuntur, qui tantum scelus fieri dissimulando siverunt; quomodo increpandi, aut ne increpandi quidem, sed qua severitate damnandi sunt qui hoc consilio malitiaque feceruntgruit: «Nescierunt, et non intellexerunt, in tenebris ambulant.» Quia et illi, si cog
Abbreviated transcription (Latin):
humilẽ & pauꝑem iustificate: Non illoᷤ ꝓpt̾
se suꝑbos ss diuites: s istum ꝓpt̾ uos hͣu¬
milem & pauꝑem iustum credite: iustũ
cent. dicentes: Hic ẽ heres: uenite occida¬
mus eum: & nr̃a erit hereditas: Auferte
gͦ inopem: & pauꝑem de manu peccatoris
erute Hec dicta sunt. ut sciretur meopo¬
pulo in quo natꝰ et occisus ẽ xp̃c nec illos
fuisse ã tanto scelere mmniunes: qui cum
eẽnt tante multitudinis ut eos sic̃ eugło
buerunt. eumq intẽrum amalignis et
inuidis ndoꝵ pͥncipib ꝑmiserunt: qui si
uoluissent. timerentur semꝑ. & nũꝙͣ in
illũ sceleratoꝵ pͥualerent manꝰ. De his qͥp¬
pe a alibidr: Canes mutr: nescierunt la¬
trare. De his etiã illud E cee quomͦ iustꝰ
ꝑit: o nemo considerat. Perit: qͣntum
in ipsis ẽ qui ꝑdere uoluerunt. Nã qͦmi
possit ille ꝑire moriendo: qui eo mͦ potiꝰ

Expanded text:
humilem et pauperem justificate.» Non illos propter humilem et pauperem justificate.» Non illos propter se superbos et divites, sed istum propter vos humilem et pauperem, justum credite, justum cent, dicentes, «Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas» . «Auferte» ergo «inopem, et pauperem de manu peccatoris eruite.» Haec dicta sunt, ut sciretur in eo populo in quo natus et occisus est Christus, nec illos fuisse immunes a tanto scelere, qui cum essent tantae multitudinis, ut eos sicut Evangelium niverunt, eumque interimi a malignis et invidis Judaeorum principibus permiserunt; qui si voluissent, timerentur semper, ut nunquam in illum sceleratorum praevalerent manus. De his quippe et alibi dicitur: «Canes muti nescierunt latrare» . De his etiam illud: «Ecce quomodo justus periit, et nemo considerat» . Periit, quantum in ipsis est, qui eum perdere voluerunt: nam quomodo ille posset perire moriendo, qui eo modo potius
Abbreviated transcription (Latin):
di & uocẽ dĩ dis cernentes: audi & uocem
domini diuidentes flãmã ignis: Usq quo
iudicatis iniquitatẽ: & facies peccatoꝵ su¬
mitis e Sicut alibi. usq quo graues corde.
Numqͥd & usq ad aduentum eiꝰ quilum̃
ẽ cordis: Dedi legem durit resticistis. Misi
ꝓpħas. miuriis affecistis: aut int̾secistis:
aut hȩc agentib combuistis. S ut illis nec
loqͥ dignam sit qͥ occidunt seruos d̃i p̃miᷤ¬
sos ad se uos quicum hȩc fierent tacuistiˢ:
idẽ uos qui eos qui tunc tacuerunt uelut
innocentes mritari uoluistis. usq qͦ uidi¬
catis iniquitatẽ: & facies peccantium su¬
mitis: Numqͥd etiã nunc & ipse heres
ueniens occidendus ẽ: Nonne ipse ꝓpter
uos sine patͥẽc uoluit. Tanꝙͣ. pupillus: N¬
ne ꝓpt̾ nos esur iuit  situit ut egenus:
Nonne aduos c lamauit: discite a me qͣm
mitis sum & humilis corde Nonne pauꝑ
factꝰ ẽ cum dines ẽẽt: ut ipsius pauꝑtate
ditareminie Iudicate gͦ pupillo et ege no:

Expanded text:
ocem Domini dividentis flammam ignis : «Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» Sicut alibi: «Usquequo graves corde» ? Numquid et usque ad adventum ejus qui lumen est cordis? Dedi legem; duriter restitistis: misi Prophetas; injuriis affecistis, aut interfecistis, aut haec agentibus connivistis. Sed ut illis nec loqui dignum sit, qui occiderunt servos Dei praemissos ad se; vos qui cum haec fierent tacuistis, id est, vos qui eos qui tunc tacuerunt, velut innocentes imitari voluistis, «Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» Numquid etiam nunc et ipse haeres veniens occidendus est? Nonne ipse propter vos sine patre esse voluit tanquam pupillus? nonne propter vos esurivit et sitivit ut egenus? nonne ad vos clamavit, «Discite a me quia mitis sum et humilis corde» ? Nonne pauper factus est, cum dives esset, ut ipsius paupertate ditaremini ? «Judicate» ergo «pupillo et egeno;
Abbreviated transcription (Latin):
do gentium intraret: ꝑhanc utiq illiuᷤ
ppłi cecitatẽ crucifixo xp̃o mouebunt᷑
omma fundam̃ta terre: Sic mota sunt
& mouentur: donec intret q̃ p̃destinata
ẽ gentiũ plenitudo. Nam & in ipsa morte
domini. t̾ra mota ẽ: & petre scissȩ sunt.
Et suntelligamꝰ sundam̃ta t̾re. terrenoꝵ
bonorũ cõpia felices: recte pͣdictum ẽ qd̃
mouerentur. uł admirando sic amari.
sic coli. humilitatẽ pauꝑtatẽ. morte̾. ułut
magnã scđm ipsos miseriam xp̃i: uł ipsi
quõꝙ huns mundi uana felicitate contẽ¬
pta. illam diligendo atq sectando. Ita mo¬
uentur omnia sundam̃ta t̾rȩ. cũ partim
mirant᷑. partĩ etiã cõmutantur. Sic eniͦ
ñ absurde dicimꝰ fundam̃ta cęli. quib reg¬
num celorũ suꝑ edificatur in scis & fidelis
qͦs dicit scͥptura lapides inuos: quoꝵ fun¬
dam̃tũ ẽ pͥmitꝰ ipse xp̃c ex uirgine de quo
dicit apłs. fundam̃tũ aliua nemo potest
ponere. pret id qd positum ẽ quiẽ xp̃ciũt.

Expanded text:
do Gentium intraret;» per hanc utique illius populi caecitatem crucifixo Christo, «movebuntur omnia fundamenta terrae.» Sic mota sunt, et movebuntur, donec intret quae praedestinata est Gentium plenitudo. Nam et in ipsa morte Domini terra mota est, et petrae scissae sunt . Et si intelligamus fundamenta terrae, terrenorum bonorum copia felices: recte praedictum est quod moverentur, vel admirando sic amari, sic coli humilitatem, paupertatem, mortem, velut magnam secundum ipsos miseriam Christi; vel ipsi quoque, hujus mundi vana felicitate contempta, illam diligendo atque sectando. Ita moventur omnia fundamenta terrae, cum partim mirantur, partim etiam commutantur. Sicut enim non absurde dicimus fundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus, quos dicit Scriptura lapides vivos : quorum fundamentum est primitus ipse Christus ex virgine; de quo dicit Apostolus, «Fundamentum aliud nemo potest ponere praeterquam quod positum est, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
dicat t̾ram : & disꝑget inomnib gentibꝰ.
Nec p̃tereundũ ẽ quod ñ nulli codices
habent qͣm tũ hereditabis mominib gen¬
tid: quia & hoc non inconuement accipi¬
t̃. neq ut simill utrũq sit quicꝗͣ. repug¬
nat. fit gͦ hereditas ens ꝑ caritatẽ: qͣm
suis p̃cep̃tis & gr̃a miscłiter extollendo.
t̾renam disꝑgit᷑ cupiditateo Explic̃

Expanded text:
ntibus. Nec praetereundum, quod nonnulli codices habent, «Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus:» quia et hoc non inconvenienter accipitur, neque ut simul utrumque sit quidquam repugnat. Fit ergo haereditas ejus per charitatem, quam suis praeceptis et gratia misericorditer excolendo, terrenam disperdit
Abbreviated transcription (Latin):
goga deorũ. Nam illa statio quȩ cęlum
& terram implet. nec ad sy nagogam
tit itaq insinagoga deorum. Nimiru
ille quide se dixio. non sũ missus insi
adoues quȩ ꝑierunt domꝰ ifrł. Dicitur
et causa: inmedio autẽ deos discernere.
Neq enim quales illi inquoꝵ doꝵ sy na¬
goga stecit: s sicut illic apłs sequitur.
sponsũ. de quo amicus eius quidã dic̃
immedio autẽ ur̃m stat quẽ uos nescit
Quippe de quib paulõpꝰ in hoc psalmo
dicitur. nescierunt neq intellexerunt:
in medio sui uidebant eũ s ñ eũ iuide¬
bant dm: qualẽ se uolebat uider idiceis.
Qm me uidit: uidit & patrẽ. Discernit aute¬

Expanded text:
goga deorum. Nam illa statio qua coelum goga deorum. Nam illa statio qua coelum et terram implet, nec ad Synagogam «stetit in synagoga deorum,» nimirum ille qui de se dixit: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Dicitur et causa: «In medio autem deos discernere.» Neque enim quales illi, in quorum deorum synagoga stetit; sed, sicut illic Apostolus sequisponsum, de quo amicus ejus quidam dicit: «In medio vestrum stat, quem vos nescitis» . Quippe de quibus paulo post in hoc psalmo dicitur, «Nescierunt, neque intellexerunt, in medio sui videbant eum; sed non eum videbant Deum, qualem se volebat videri, dicens: «Qui me vidit, vidit»
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionib. testam̃ti noui ꝓmissiones. Li¬
quet gͥ qͣntum existimo: non in qͣdeoꝵ sy¬
nagoga steterit ds̃. Deinceps requirendũ
ẽ utrum patrẽ anfilũ an sp̃m scͣm: an ip¬
samtͥnitate̾ acciꝑe debemus stetisse insy¬
nagoga deoꝵ: In medio autẽ deos discer¬
ncre: quia et singulis quisq ds : & ipsa
trinitas unus ds: Non quidẽ hoc facile :
eliqͣre: quia s non corꝑalem s sp̃ualẽ
dĩ p̾sentiã quȩ congrint eius substantiȩ.
negari non potest adesse conditis reb.
mirabili idelicet. ꝙ iuix paucis intelli¬
gibili modo: cui dr Si ascendo incelum
tu ibies: si descendo in infernum ades.
Unde merito ꝑhibetur stare ds in cong̾¬
dicat. Nec tantum ꝑhibetur: s ꝓcaptu
m̃tis humanȩ utrumq cognos citur
stare ineis quȩ creauit: si et homo stet
& audiat eir: ut gaudio gaudeat ꝓpt᷑ ciꝰ
intimã uocẽ. Ueruntam̃ qͣntum arbitror
dã temꝑe factum ẽ: ut staret ds insy na¬

Expanded text:
omissionibus, Testamenti Novi promissiones. Liquet igitur, quantum existimo, in qua deorum synagoga steterit Deus. 2. Deinceps requirendum est utrum Patrem, an Filium, an Spiritum sanctum, an ipsam Trinitatem accipere debeamus stetisse «in synagoga deorum; in medio autem deos discernere:» quia et singulus quisque Deus, et ipsa Trinitas unus Deus. Non quidem facile est hoc eliquare; quia et non corporalem, sed spiritualem Dei praesentiam, quae congruit ejus substantiae, negari non potest adesse conditis rebus, mirabili videlicet et vix paucis intelligibili modo, cui dicitur: «Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades» . Unde merito perhibetur stare Deus in congreaedicat : nec tantum perhibetur, sed pro captu mentis humanae utcumque cognoscitur stare in eis quae creavit, si et homo stet et audiat cum, et gaudio gaudeat propter ejus intimam vocem . Verumtamen, quantum arbitror, odam tempore factum est, ut staret Deus in syna
Abbreviated transcription (Latin):
filios genui & exaltaui. ipsi autẽ spreue¬
runt mer stecit ds. In synagoga ppłm
isrł accipimus. quia &s ipsorum ꝓprisg
sy nagoga dici solet: quamuis & eccła
gam dixerunt. s semꝑ eccl̃am: siue
discernendi causa: suic qͦd int̾ congre¬
gationẽ unde synagoga. et conuocatio¬
ne um eccła nom̃ accepit. distet aliquid:
quod scilicet congregari et pecora solent᷑:
atq ipsa ꝓpriȩ. quorũ et greges ꝓpriȩ di¬
cimus: Couocari autẽ magis ẽ utentium
ratione: sicut homines. Inde ex persona
ipsius asaꝑh. malio psalmo canitur. Qͣsi
pecus factus sum apudte: & ego semꝑ tecu.
Quãuus utiq quãuis uni uͦ dõ mancipatꝰ ui¬
deretur: ꝓ magnis tam̃ ac suͣmis bonis
ab illo carnalia t̾rena temꝑalia reqͥrebͣat.
Inuenimꝰ eos sepe etiã filios appellatos. nͦ
ea gr̃a quȩ adnouũ testam̃tum ꝑtinet.
s illa que aduetus: quia & ipsa gr̃a ẽ qͣ
elegit abraham et ex eius carne tam mag¬
num ppłm ꝓpagauit ⁊ qua ñdum natos

Expanded text:
psi autem me spreverunt» , stetit Deus. «In synagoga» populum Israel accipimus; quia et ipsorum proprie Synagoga dici solet, quamvis et Ecclegam dixerunt, sed semper Ecclesiam: sive discernendi causa, sive quod inter congregationem unde Synagoga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, atque ipsa proprie, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. Unde ex persona ipsius Asaph in alio psalmo canitur, «Quasi pecus factus sum apud te, et ego semper tecum» : quando utique, quamvis uni vero Deo mancipatus videretur, pro magnis tamen ac summis bonis ab illo carnalia, terrena, temporalia requirebat. Invenimus eos saepe etiam filios appellatos; non ea gratia quae ad Novum Testamentum pertinet, sed illa quae ad Vetus: quia et ipsa gratia est qua elegit Abraham, et ex ejus carne tam magnum populum propagavit; qua nondum natos,
Abbreviated transcription (Latin):
SY UAGEGA
utiq deos: Absit ut intel¬
ligamus deos gentium. sine idola. siue aliꝙͣ
pretͣ homines cȩlestem t̾restremq creatu¬
ram⁊ cum ꝓaulõpost hunc u̾sũ idẽ iste
psalmus asserat & qͦs deos intelligi uelit.
inquorum sy nagoga stetit d̃s. aꝑtius ex¬
pͥmat ubi ait. ego dixidii estis: & filli ex¬
celsi omnes. Uos autẽ sicut homines mo

Expanded text:
synagoga utique deos absit ut intelligamus deos Gentium, sive idola, sive aliquam praeter homines coelestem terrestremve creaturam: cum paulo post hunc versum idem iste psalmus asserat, et quos deos intelligi velit, in quorum synagoga stetit Deus, apertius exprimat, ubi ait: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes; vos autem sicut homines mo
Abbreviated transcription (Latin):
tatur dĩi spontaneus: Quid est hoc. dñi spontane¬
use Dei uoluntati libenter seruiens: Quid ẽ dñi
spontaneus: In me sunt deus uota tua: quȩ reddã
laudes tibi Quid ẽ domini spontaneus: llolun¬
tarie sacrificabo tibi Si enim disciplinał

Expanded text:
tatur Domini Spontaneus. Quid est hoc, Domini spontanetatur Domini Spontaneus. Quid est hoc, Domini spontaneus? Deo voluntate libenter serviens. Quid est, Domini spontaneus? In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudis tibi . Quid est, Domini spontaneus? Voluntarie sacrificabo tibi . Si enim disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾: quando sic ei p̃ponitur deus: Ulbi autẽ hoc
iubet pater quod contra dñm nonsit. sic audien¬
dus quomͦ deus: quia obediripatri iussit deus
Benedixit gͦ deus filios ionadab propt̾ obedientiã:
eosq obiecit in obedienti populo suo exꝓbrans:
quia cum filii ionadab obedientes essent patri
suo. illi non obedirent dõ suo Cum autem age¬
ret ista ieremias. id agebat cum populo suo¬
isrł. ut pararent se ad captiuitatem ducendos
esse in babyloniam: et non resisterent uolunta¬
riessent: llidetur ergo inde coloratus titulus psal-
mi huius : ut cum dixisset filiorum ionadab su¬
biceret. et eorum qui primi captiui ductisunt: ñ
quia filii ionadab captiui ductisunt. s quia illis qͥ
captiui ducendi erant. oppositisunt filũ ionadab
quia patri obedientes erant: ut intelligerent illi
propterea se fieri captiuos. quia deo obedientes ñ
fuerunt: Accedit etiam: quia ionadab interpre-¬

Expanded text:
pater, quando ei praeponitur Deus. Ubi autem hoc pater, quando ei praeponitur Deus. Ubi autem hoc jubet pater quod contra Deum non sit, sic audiendus est, quomodo Deus; quia obedire patri jussit Deus. Benedixit ergo Deus filios Jonadab propter obedientiam, eosque objecit inobedienti populo suo, exprobrans quia cum filii Jonadab obedientes essent patri suo, illi non obedirent Deo suo. Cum autem ageret ista Jeremias, id agebat cum populo Israel, ut pararent se ad captivitatem ducendos esse in Babyloniam, et non resisterent voluntat captivi. Videtur ergo inde coloratus titulus hujus psalmi, ut cum dixisset, filiorum Jonadab, subjiceret, et eorum qui primi captivi ducti sunt: non quia filii Jonadab captivi ducti sunt, sed quia illis qui captivi ducendi erant oppositi sunt filii Jonadab, quia patri obedientes erant; ut intelligerent illi propterea se fieri captivos, quia Deo obedientes non fuerunt. Accedit etiam quia Jonadab interpre
Abbreviated transcription (Latin):
de. mnutaretur: et fieret quod hic sonat: Quoͥd est
hocs llt tota spes nr̃a uideo sit. nichilq de nobis
tanquam de nr̃is uirib presumanus : ne nr̃m
facientes quod abillo ẽ. et quod accepimus amit-
psalmi indicans inlimine quid agatur in domo:
ipsi dauid. filiorum ionadab et eorum qui pͥmi
captiui ducti sunt: Ionadab homo fuit quidam.
Cõmendatur nobis ex prophetia iberemie: qͥ
filiis suis p̾ceꝑat. ut uinum non biberent. neq
indomibus residerent: s intabernaculis habi¬
tarent: Preceptum autem patris filii tenuert̃
et seruauerunt: et ex hoc benedici meruerunt
rum: Sic autem hoc acceꝑunt. tanquam p̾cep-¬
tum a dño deo suo: quia et si dominus non p̾ceꝑat
ut nonbiberent uinum: et intabernaculis ha-¬
bitarent: preceꝑat tamen dominus ut filii pa¬
tri obedirent: In ea gͦ re sola filus non debͥet
obedire patri suo: si aliquid uisserit pat̾ ipsuis
contra dñm dm̃ ipsius: Neq enim debet irasci

Expanded text:
de, mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est de, mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est hoc? Ut tota spes nostra in Deo sit, nihilque de nobis tanquam de nostris viribus praesumamus; ne nostrum facientes quod ab illo est, et quod accepimus amittaut solet titulus indicans in limine quid agatur in domo: Ipsi David filiorum Jonadab, et eorum qui primi captivi ducti sunt. Jonadab homo fuit quidam, commendatur nobis ex prophetia Jeremiae, qui filiis suis praeceperat ut vinum non biberent, neque in domibus, sed in tabernaculis habitarent. Praeceptum autem patris filii tenuerunt et servaverunt, et ex hoc benedici a Domino mrum. Sic autem hoc acceperunt, tanquam praeceptum a Domino Deo suo: quia etsi Dominus non praeceperat, ut non biberent vinum, et in tabernaculis habitarent; praeceperat tamen Dominus, ut filii patri obedirent. In ea ergo re sola filius non debet obedire patri suo, si aliquid pater ipsius jusserit contra Dominum Deum ipsius. Neque enim debet irasci
Abbreviated transcription (Latin):
nimitatem. ad informationem eorum qui credi¬
turisunt illi in uitam ȩternam: idest unus qͥsq
peccator et iniquus. iam de se desꝑans. iam ha-¬
bens quasi gladiatorium animum. ut ideo faci¬
at quicquid uult. quia necessario dampnandꝰ ẽ:
respiciat tamen ad paulum apłm cui tanta cru-¬
delitas. tantaq malitia adeo donata ẽ. et non de
se desꝑando conũtatur ad dm̃. Hanc ergo grãm
cõmendat nobis deus. et inisto psalmo ut intue¬
amur illum: et uideamus an ita sit. an forte
ego aliter suspicer: Et enim arbitror hunc eum
habere affectum: et hunc omnib ꝓpe suis silla¬
bis resonare. idẽ hoc nobis cõmendare gr̾am d̃i
gratuitam. quȩ nos liberat indignos. non propt̾̃
nos s propt̃ se: ut etiam si non hoc dicerem. neq
hoc prelocutus ẽẽm. quilibet medioeris cordis ho¬
mo attente audiens uerba eiꝰdem psalmi. saperio¬
et hoc: et forte ipsis uerbis si aliud habebat incor-¬

Expanded text:
nimitatem, ad informationem eorum qui credinimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam : id est, ut unusquisque peccator et iniquus jam de se desperans, jam habens quasi gladiatorium animum, ut ideo faciat quidquid vult, quia necessario damnandus est, respiciat tamen ad apostolum Paulum, cui tanta crudelitas, tantaque malitia a Deo donata est; et, non de se desperando, convertatur ad Deum. Hanc ergo gratiam commendat nobis Deus et in isto psalmo; intueamur illum, et videamus an ita sit, an forte ego aliter suspicer. Etenim arbitror hunc eum habere affectum, et hoc omnibus prope suis syllabis resonare: id est, hoc nobis commendare, gratiam Dei gratuitam, quae nos liberat indignos, non propter nos, sed propter se; ut etiamsi non hoc dicerem, neque hoc praelocutus essem, quilibet mediocris cordis homo, attente audiens verba ejusdem psalmi, saperet hoc; et forte ipsis verbis, si aliud habebat in cor
Abbreviated transcription (Latin):
tra tales enim. et dominus dixerat: Non ueni
uocare iustos: s peccatores inpenitentiam: Non
est opus sanis medicus : s male habentib. Hec
est ergo tota scientia magna. hominẽ scire qͥa
non accepisti: Si autem accepisti: quid gloria¬
ris quasi non acceꝑis: Hanc gr̃am cõmendat
apłs: Hinc habere meruit inimicos iudeos: de
littera legis et desua iusticia głantes: Hanc gͦ
cõmendans in lectione que lecłaẽ: sic ait: Ego
enim sũ minimus apłorum. quiñsum dignus
uocari apostolꝰ: quia ꝑsecutus sum eccłam di
S ideo inquit misctłiam consecutꝰ sum: quia igno¬
rans feci in incredulitate: Deinde paulopost: qͥa¬
fidelis sermo inquit. et omni acceptione dignus:
res saluos facere: quorum pͥmus egosum: Nun-¬
quid ante illum non erant peccatores: Quid est
ergo pͥmus ego : Antecedens om̃s: non temꝑe. s
malignitate: S ideo inquit miscdiam consecutꝰ
sum: ut iine ostenderet. xp̃c iħe omnẽ longa¬

Expanded text:
tra tales enim et Dominus dixerat: Non veni tra tales enim et Dominus dixerat: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam; non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Haec est ergo tota scientia magna, hominem scire quia non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Hanc gratiam commendat Apostolus; hinc habere meruit inimicos Judaeos, de littera Legis et de sua justitia gloriantes. Hanc ergo commendans in lectione quae lecta est, sic ait: Ego enim sum minimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari Apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . Sed ideo rans feci in incredulitate. Deinde paulo post, Fidelis sermo est, inquit, et omni acceptione dignus, res salvos facere, quorum primus ego sum. Numquid ante illum non erant peccatores? Quid est ergo, primus ego? Antecedens omnes non tempore, sed malignitate. Sed ideo, inquit, misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longa
Abbreviated transcription (Latin):
habeat nos Hoc in isto psalmo cantatur:
de quo ur̃ȩ caritati loqui suscepimus: Ad¬
erit dominus ut sic ea corde concipiam quo¬
modo dignum ẽ : et sic ea ꝓmã. quomͦ expe¬
dit uobis: Multum enun mouet dei amor.
et timor: Timor quia iustus ẽ: amor quia
misericorsẽ: Quis enim ei diceret quid fecisti:
si dampnaret uistum c̃ Quanta gͦ miscłia eius:
ut iustificet in ustume Ex hoc p̾relectum nobr
dantem: de cuius cõmendatione habeat uideos
inimicos. uelut delittera legis presumentes: et
tanquam iusticiam suam diligentes atq iactan¬
tes: De quib dicit: Testimonium ꝑhibeo illis
quia telum deihabent: s non scđm scientiam:
& tanquam ei diceretur. quid est enim habere
relum dei. et non scđm scientiam: subiecit con-¬
tinuo: Ignorantes enim deiiustitiam et suam
uolentes constituere: iusticiȩ dei non sunt sub¬
iecti: Gloriantes in quit tanquam de oꝑibus
excludunt a se gr̃am: et tanquam de sanitate
sua falsa presum̃tes. respuunt medicinam: Con¬

Expanded text:
habeat nos. Hoc in isto psalmo canitur, de quo cum Vestra Charitate loqui suscepimus. Aderit Dominus, ut sic eam corde concipiam, quomodo dignum est; et sic eam promam, quomodo expedit vobis. Multum enim movet Dei amor et timor: timor Dei, quia justus est; amor, quia misericors est. Quis enim ei diceret, Quid fecisti , si damnaret injustum? Quanta ergo misericordia ejus, ut justificet injustum? Ex hoc praelectum nobis dantem: de cujus commendatione habebat Judaeos inimicos, velut de Legis littera praesumentes, et tanquam justitiam suam diligentes atque jactantes; de quibus dicit: Testimonium perhibeo illis, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Et tanquam ei diceretur, Quid est enim habere zelum Dei non secundum scientiam? subjecit continuo, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Gloriantes, inquit, tanquam de operibus, excludunt a se gratiam; et tanquam de sanitate sua falsa praesumentes respuunt medicinam. Con
Abbreviated transcription (Latin):
non debent gentes contempnere: quos quas
canes & peccatores putabant: Quo modo enim pa¬
riter inuentisunt adiniquitatem: sic pariter
inuenti ad salutem: Nonsolum iudeis inquit
apostolus: uerum etiam et gentibus. Ideo enim
lapidem quem reprobauerunt ȩdificantis. hic
factus est incaput anguli: ut duos iungeret
inse: Angulus enim: duos parietes copulat:
Iudei excelsi et magni sibi uidebantut: gentes
tanquam infirmi. tanquam peccatores. tanqũa
demonum serui. tanquam idolorum ad oratore ᷤ:
& tamen inutrisq iniquitas erat: Demonstrati
sunt et iudei peccatores: quia non est qui facrat
bonum. non ẽ usq adunum. De põsuerunt
suꝑbiam. et non inuiderunt saluti gentium:
quia parem suam & illorum infirmĩtatem cog¬
nouerunt: et mnangulari lapide copulati simul
dñm ad orauerunt: Et scient quia deus dña¬
bitur iacob: et finium terre Non tantum uide¬
orum dominabitur: sed et finium terrȩ: Quod

Expanded text:
non debent Gentes contemnere, quos quasi non debent Gentes contemnere, quos quasi canes et peccatores putabant: quomodo enim pariter inventi sunt in iniquitate; ita pariter pervenient ad salutem. Non solum ex Judaeis, inquit Apostolus, verum etiam ex Gentibus . Ideo enim lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli , ut duos jungeret in se: angulus enim duos parietes copulat. Judaei excelsi et magni sibi videbantur: Gentes tanquam infirmi, tanquam peccatores, tanquam daemonum servi, tanquam idolorum adoratores; et tamen in utrisque iniquitas erat. Demonstrati sunt et Judaei peccatores; quia non est qui faciat bonum, non est usque ad unum : deposuerunt superbiam et non inviderunt saluti Gentium, quia parem suam et illorum infirmitatem cognoverunt; et in angulari lapide copulati simul Dominum adoraverunt. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Non tantum Judaeorum dominabitur, sed et finium terrae: quod
Abbreviated transcription (Latin):
posuerit impios adsinistram: & dixerit eis ite
in ignem ȩternum qui paratus: diabolo et an¬
gelis eiꝰ Illa ira consumptionis: non consum¬
mationis: Annunciabuntur enim consũmatio¬
nes inira consũmationis: id est predicabitur ab
medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitan¬
tes illi et inuenientes atq confitentes iniquita¬
tes suas: nonerunt: Quid nonerunt: Insuꝑ¬
bia sua: Supra enim dixerat comprehendant᷑
insuꝑbia sua: & exmaledicto et mendatio an¬
nunciabuntur consũmationes inira consum¬
mationis et nonerunt: utiq insuꝑbia. inqͣ
conprehensisunt: Et scient quia deus dña¬
bitur lacob: et finium terrȩ: Antea enim sib¬
iusti uidebantur. quod gens uidea legem acce¬
ꝑat : quod dei precepta seruauerat: de monstra¬
tur illis quia non seruauit. cum in ipsis dei pre-¬
ceptis xp̃m non intellexit: quia cecitas expar¬
te inisrael facta est: Uident et ipsi uidei quia

Expanded text:
posuerit impios ad sinistram, et dixerit eis: Ite posuerit impios ad sinistram, et dixerit eis: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Illa ira consumptionis est, non consummationis. Annuntiabuntur autem consummationes in ira consummationis; id est, praedicabitur ab medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes illi, et invenientes atque confitentes iniquitates suas, non erunt. Quid non erunt? In superbia sua. Supra enim dixerat, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes in ira consummatioomprehensi sunt. 7. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Ante enim justi sibi videbantur, quod gens Judaea Legem acceperat, quod Dei praecepta servaverat: demonstratur illis quia non servavit, cum in ipsis Dei praeceptis Christum non intellexit, quia caecitas ex parte in Israel facta est . Vident et ipsi Judaei quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad te ꝑtinuit occidisti Ex maledicto et men¬
datio annunciabuntur conss̾imationes: fecis¬
tis quod ad maledictionem ꝑtinebat o uidei:
maledictus enim omnis quipendet in ligno Cru¬
cifixistis xp̃m: tanqua maledictum putastisad¬
de maledicto mendacium: Custodes ad sepul-¬
chrum posuistis: ut mentirentur pecuni am
dedistᷤ. Ecce xp̃c resurrexit: Ubiest maledic¬
tum crucis quod fecistis: elbi est mendacium
custodum quos corrumpistis: Ex maledicto
et mendatio annunciabuntur consu̾matio.¬
nes: inira coi uunationũ et uonerunt: Quid
est inira consũmationis annunciabuntur ꝯ¬
sũmationes: Est ira consuminationis: et est
ira consũptionis Nam omnis iuindicta cłi ira
dicitur. sed aliquando ad hoc uindicat deus ut
ꝑficiat: aliquando ad hoc uindicat ut damp¬
net. Quo modo adhoc uindicat ut ꝑficiat:
Flagellat omnem filium quem recipit: Quo¬
modo ad hoc uindicat ut dampnet: Quando

Expanded text:
ad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et menad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes. Fecistis quod ad maledictum pertinebat, o Judaei: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Crucifixistis Christum; tanquam maledictum putastis. Adde maledicto mendacium: custodes ad sepulcrum posuistis; ut mentirentur, pecuniam dedistis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod fecistis? ubi est mendacium custodum quos corrupistis? 6. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Quid est, in ira consummationis annuntiabuntur consummationes? Est ira consummationis, et est ira consumptionis. Nam omnis vindicta Dei ira dicitur: sed aliquando ad hoc vindicat Deus, ut perficiat; aliquando ad hoc vindicat, ut damnet. Quomodo ad hoc vindicat, ut perficiat? Flagellat omnem filium quem recipit . Quomodo ad hoc vindicat, ut damnet? Quando
Abbreviated transcription (Latin):
dine reuelationum extolleretur: Ecce quãtim̃¬
dus est serpens suꝑbiȩ: Quid itaq factum est
istis: Inpeccato suo conprehensi sunt. quia xp̃m
occiderunt: et de ipsa magnitudine peccat pluˢ
humiliati sunt: et maiore humilitate erigi me¬
ruerunt: Hoc est conprehenduntur insuꝑbia
sua. & ex maledicto et mendatio annunciabun¬
tur consu̾mationes. id est. ideo magis ꝑficient᷑:
quia in maledicto et mendatio de prehensist̾:
Suꝑbia quippe eos non ꝑmittebat ꝑfici faci¬
nus abstulit suꝑbiam ꝑ eorum confessionem:
indulgentia deleuit facinus. ꝑ dei miserationẽ :
et exmaledicto et mendatio annunciatȩ sunt
consũmationes: Idem dictum est homini Uidis¬
tiquidsis: sensisti qͥd sis Errasti: excexatus es:
peccasti. et lapsus es: Agnouisti infirmitatem
tuam: supplica medico: noli tibi uideri sanus:
Ubi est frenesis tua: Ecce medicum occidisti. quẽ
occidendo ꝑdere non potuisti: tamen quantũ

Expanded text:
dine revelationum extolleretur. Ecce quam timendine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! Quid itaque factum est istis? In peccato suo comprehensi sunt, quia Christum occiderunt, et de ipsa magnitudine peccati plus humiliati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: id est, ideo magis perficientur, quia in maledicto et mendacio deprehensi sunt. Superbia quippe eos non permittebat perfici: facinus abstulit superbiam per eorum confessionem; indulgentia delevit facinus per Dei miserationem, et ex maledicto et mendacio annuntiatae sunt consummationes: id est, dictum est homini, Vidisti quid sis, sensisti quid sis, errasti, excaecatus es, peccasti et lapsus es, agnovisti infirmitatem tuam; supplica medico, noli tibi videri sanus. Ubi est phrenesis tua? Ecce medicum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum
Abbreviated transcription (Latin):
lefactis timenda sunt: suꝑbia inbenefactis plus
metuenda est: blon itaq mirum. quia sic est hu¬
milis apłs ut dicat: quando infirmor tunc fortis
sum: Elam hoc uicione et ipse temptaretur qua¬
le sibi medicanientum dicit appositum contra
tumorem amedico: qui sciret quid curaret: ble
magnitudine inquit reuelationum extollar:
datus est michi stimulus carnismee. angelus
sathane quime colaphicet: Fropt̾ quod iter dñm
rogaui: et dixit michi: Sufficit tibi gr̃a mea: nã
uirtus in infirmitate ꝑficitur: Uidetequȩ sint
consũmationes: Apostolus doctor gentium. pat̃
fidelium ꝑ euangłm: accepit stunulum carnis a-
quo colaphitaretur: Quis nr̃m hoc dicere audet:
nisi ille confiteri nonerubesceret: Si enim dixe¬
rimus hoc non passum fuisse paulum: cũ ei qͣ¬
si honorem deferimus. mendacem facimus: Sed
quia uerax ẽ et uerum dixit: oport& ut credamꝰ
datum illi esse angelum sathanȩ. ne magnitu-¬

Expanded text:
lefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus lefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaque mirum quia sic est humilis Apostolus, ut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi, ut divirtus in infirmitate perficitur . Videte quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
uera ꝑsuadere peccata: quia talem iudicem habe¬
mus. ubi obicere falsa non possit: Elam si apud
hominem iudicem ageretur causa nr̃a. quem
posset fallere criminationib falsis. non multũ
ageret ut peccaremus. quia iudicem sallendo
et innocentes possit opptimere: & circumuentoᷤ
ad se transducere. et secum condempnari facere.
Nunc uero quia scit talem udicem quisalli non
possit. et quia scit eum iustum ꝑsonas acciꝑe ñ
posse: tales eiuult ꝑducere eos. quos necesse sit ut¬
diens ꝑfectionem: lactet ergo sequisq dediuitiis:
iactet se de pulchritudine. et de uiribus corꝑis:
Ita omnia certe mortalia sunt: ridend sunt qͥ
se de mortalib iactant: aquib rebus plerumq
aut uiui deseruntur. aut mortui eas necesse est
ut deserant: Illud est uicium capitale. quodcũ
quisq bñ profecerit: suꝑbia temptatur. ut ꝑdat
totum quod proficit: Deniq omnia uicia inma¬

Expanded text:
vera persuadere peccata, quia talem judicem habevera persuadere peccata, quia talem judicem habemus ubi objicere falsa non possit. Nam si apud judicem hominem ageretur causa nostra, quem posset fallere criminationibus falsis; non multum ageret ut peccaremus; quia judicem fallendo, et innocentes posset opprimere, et circumventos ad se traducere, et secum condemnari facere: nunc vero quia scit talem judicem qui falli non possit, et quia scit cum justum personas accipere non posse; tales ei vult reos diens perfectionem. Jactet ergo se quisque de divitiis, jactet de pulchritudine et de viribus corporis: ista certe omnia mortalia sunt; ridendi sunt qui se de mortalibus jactant, a quibus rebus plerumque aut vivi deseruntur, aut mortui eas necesse est ut deserant. Illud est vitium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in ma
Abbreviated transcription (Latin):
tiones: Consũmari enim ꝑficiest: Aliud ẽ consũ-¬
mari: aliud consumi: Consũmatur quod sic fini¬
tur ut ꝑficiatur: consumitur quod sic finitur
ut non sit: Suꝑbia non ꝑmittebat hominẽ
ꝑfici: Nichil sic impedit ꝑfectionem Intendat
quippe caritas ur̃a paululum adid quod dico:
et uidete malum nimis molestum. nuis ca-¬
uendum : Quale malum putatis: Qũa diu
exaggerem quid mali sit insuꝑbia: Diabolus
inde solus puniendus est: Certe pͥnceps est om¬
nium peccatorum : certe seductor ad peccatũ:
blon enim illi imputatur adulterium: non
umolentia. non fornicatio: non rapina rerum
alienarum: sola suꝑbia lapsus est: Et qm̃ suꝑ¬
bie comes est inuidentia: fieri non potest. ut
suꝑbus non inuideat: Ex hoc uitio quod suꝑbi¬
am necessario sequitut. lapsus etiam iniidit stan-¬
ti. et dedit oꝑam seducere hominem: ne illuc
leuaretur unde de iectus est: & ideo satagit

Expanded text:
tiones: consummari enim, perfici est. Aliud est consumtiones: consummari enim, perfici est. Aliud est consummari, aliud consumi. Consummatur enim quod sic finitur ut perficiatur: consumitur quod sic finitur ut non sit. Superbia non permittebat hominem perfici; nihil sic impedit perfectionem. Intendat quippe Charitas Vestra paululum ad id quod dico; et videte malum nimis molestum, nimis cavendum. Quale malum putatis? Quamdiu exaggerem quid mali sit in superbia? Diabolus inde solum puniendus est. Certe princeps est omnium peccatorum, certe seductor est ad peccandum: non ei imputatur adulterium, non vinolentia, non fornicatio, non rapina rerum alienarum; sola superbia lapsus est. Et quoniam superbiae comes est invidentia, fieri non potest ut superbus non invideat: ex hoc vitio, quod superbiam necessario sequitur, lapsus etiam invidit stanti, et dedit operam seducere hominem, ne illo levaretur unde ille dejectus est. Et ideo satagit
Abbreviated transcription (Latin):
rexisse: quia uiderunt incȩlo positum. sp̃mscm
iñ misisse. et eos qui in illum crediderunt imple¬
uisse: et inueneruntset nichil clamasse. et ni¬
chil fecisse: factum eorum inirritum uenit:
peccatum remansit: Quia ergo factum eua¬
cuatum est. peccatum autẽ remansit suꝑ faci-¬
entes. conprehensi sunt insuꝑbia sua: uiderũt
se sub iniquitate sua: Restabat ergo ut confite¬
rentur peccatum. et ille ignosceret qui peccan¬
tibus cesserat: et mortem suam donaret occisus
amortius. et iuiuficans mortuos. Conp̃bensi-
sunt ergo insuꝑbia sua: E ex maledicto et ñ¬
datio annunciabuntur consũmationes: inira
consũmationis et non erunt: Et hoc difficile
intelligitur: quo ungatur: blon erunt inqͥt̃
Quid non erunt: Hideamus ergo suꝑiorem
textum: Cum cõprehensi fuerint insuꝑbia sua:
annunciabuntur ex maledicto. et mendatio con-¬
sumationes: Quȩ sunt consummationes. ꝑfec¬

Expanded text:
rexisse, quia viderunt eum in coelo positum, Spiritumrexisse, quia viderunt eum in coelo positum, Spiritum sanctum inde misisse, et eos qui in illum crediderunt implevisse ; et invenerunt se et nihil damnasse, et nihil fecisse. Factum eorum in irritum venit; peccatum remansit. Quia ergo factum evacuatum est, peccatum autem remansit super facientes; comprehensi sunt in superbia sua, viderunt se sub iniquitate sua. Restabat ergo ut confiterentur peccatum, et ille ignosceret qui peccantibus cesserat, et mortem suam donaret occisus a mortuis, et vivificans mortuos. Comprehensi sunt ergo in superbia sua. 5. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Et hoc difficile intelligitur, quo jungatur et non erunt. Quid non erunt? Videamus ergo superiorem textum: cum comprehensi fuerint in superbia sua, annuntiabuntur ex maledicto et mendacio consummationes. Quae sunt consummationes? Perfec