comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& appropiauerunt usq ad portas mor¬
tis. Ouantum ad litteram ꝑtinet.
langu̾entium consuctudo describitur.
qui ꝑ fastidia cibi discrimen ineurre¬
re ꝓbantur exitii. S hic spiritalem escã
id est legem dñi & salutaria p̃cepta po¬
trus debemꝰ aduertere. unde fidelis
anima uiuit. & copia suꝑna reficitur.
De qua impioꝵ mens exitiosa fame
ieiuna est. dum egrotante anima.
bonarũ rerum noscitur sustinere
penuriam. Crauis morb. & execran¬
da calamitas. diuinę legis appetentiã
non habere. Nam unde possit uiuere.
si suam uitam ceperit ñ amare. MHinc
factum ẽ ut ad illa claustra mortifera
qm erant dñi miseratione liberandi
t clamauerunt ad dñm cum tribu¬
larentur. & de necessitatib eoꝵ lib̾auit
eos. Istum uersum constat. ẽẽ. repetitũ
spiritales delicias fastidire. ut sobo cȩ¬
lestis medici presentia tale porusset
periculum egritudinis amputare.
Uenit enim dñs saluator. qui nos
reficeret ac sanaret. ne spiritalis cibi

Expanded text:
 appropinquaverunt  usque ad portas mortis. Quantum ad litteram pertinet, languentium consuetudo describitur, qui per fastidia cibi, discrimen incurrere probantur exitii. Sed hic spiritalem escam, id est legem Domini et salutaria praecepta potius debemus advertere, unde fidelis anima vivit, et copia superna reficitur: de qua impiorum mens exitiosa fame jejuna est, dum aegrotante anima bonarum rerum noscitur sustinere penuriam. Gravis morbus et exsecranda calamitas, divinae legis appetentiam non habere; nam unde possit vivere, si suam vitam coeperit non amare? Hinc factum est ut ad illa claustra mortifera quoniam erant Domini miseratione liberandit clamaverunt ad Dominum cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos. Istum versum constat esse repetitum, spirituales delicias fastidire, ut sola coelestis Medici praesentia tale potuisset periculum aegritudinis amputare. Venit enim Dominus Salvator, qui nos reficeret ac sanaret: ne spiritualis cibi
Abbreviated transcription (Latin):
Et effusa est contentio suꝑ pͥncipes
eoꝵ. Breuit᷑ sacerdotes hereticoꝵ desig¬
nati atq notati sunt. a quib meritõ
dicitur effusa contentio. quia ñ saluta¬
ri doctrina s tantum mortifera loqͥ¬
citate contendunt. Quippe. qͥ scrip¬
turas diuinas locis aliquib suscipius
& ꝓ parte maxima derelinquunt.
Hi qm̃ sua uanitate seducti sunt. ꝑ
inuios labuntur errores. Quippe. qͥ
uiam salutis deserunt. & tortuosis
semitis immorantur. Audiant gͦ ubi
ambulant. & quo possint ꝑuenire

Expanded text:
et effusa est contentio super principes et effusa est contentio super principes eorum. Breviter sacerdotes haereticorum designati atque notati sunt, a quibus merito dicitur effusa contentio; quia non salutari doctrina, sed tantum mortifera loquacitate contendunt; quippe qui Scripturas divinas locis aliquibus suscipiunt, et pro parte maxima derelinquunt. Hi quoniam sua vanitate seducti sunt, per invia labuntur erroris: quippe qui viam salutis deserunt, et tortuosis semitis immorantur. Audiant ergo ubi ambulant, et quo possint pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
desertitudine głosos. meliores uita quã
lingua. Nurimũ ualentes. nͨ sermone
s corde. Qualem paulũ legimꝰ simpli¬
cem. qͥ dem̾onib imꝑauit. Iales gͦ ñ
sunt minores facti. qui magnã uident᷑
dñi grãm consecuti. Sic ista hominum
duo genera habere sc̃a testatur eccłia.
suꝑ pͥncipes eoꝵ. & seduxerunt eos uana
eoꝵ. & seduxit eos in inuio & ñ in ura.
In his duob uersib illos describit. qͥ
heretica prauitate decepti. eccłiam dñi
Anobis exierunt. s non erant a nobis.
Nam si essent ex nobis. mansissent utiq
nobiscum. Isti gͦ pauci fiunt. quamuis
multi sibi. eẽ. uideantur. Nã ad illam
uniuersalem eccłiam comparati. omni¬
modis ꝓbantur exigui. Hi uexati sunt
a tribulatione maloꝵ & dolore. Uexati
utiq. quando eos diabolicȩ insidiȩ ꝑcule¬
runt. Necesse est enĩ ut hos dolor &
tribulatio subsequatur. qui auctorẽ
salutis reliquisse noscuntur. Sequit᷑.

Expanded text:
disertitudine gloriosos, meliores vita quam disertitudine gloriosos, meliores vita quam lingua: plurimum valentes, non sermone, sed corde, qualem Paulum legimus simplicem qui daemonibus imperavit. Tales ergo non sunt minores facti, qui magnam videntur Domini gratiam consecuti. Sic ista hominum duo genera habere sanctam testatur Ecclesiam. super principes eorum: et seduxerunt eos vana eorum, et seduxit eos in invio, et non in via. In his duobus versibus illos describit qui haeretica pravitate decepti, Ecclesiam Domini A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si essent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Isti ergo pauci sunt, quamvis multi sibi esse videantur; nam ad illam universalem Ecclesiam comparati, omnimodis probantur exigui. Hi vexati sunt a tribulatione malorum et dolore; vexati utique, quando eos diabolicae insidiae perculerunt. Necesse est enim hos dolor et tribulatio subsequatur, qui auctorem salutis reliquisse noscuntur. Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & benedixit eos & multiplicati sunt
nimis. & umenta eoꝵ ñ st̃ minorata:
Seminant agros & plantant uineas.
qͥ corpora sua mundatis sensib peccatoꝵ
celesti institutione purificant. ut fruc̃¬
tus illos inueniant. qui dño placere
noscuntur. Felix labor. ꝓuentꝰ mirabi¬
lis sic operari. ut redemptor gentium
placatꝰ possit agnosci. Ager eñĩ dictꝰ ẽ
ab agendo. quod ibi diuersa uictꝰ causi
ꝑagantur. Addidit. Et fecerunt
fructum natiuitatis. & benedixit eos &
multiplicati sunt nimis. Eructus a
fruendo dicit᷑. Et ido qui fructꝰ spiri¬
tales faciunt. benedictione dñi ꝑfruun¬
tur. Quos uͦ infecundos. eẽ. contigerit.
abscidũntur. sicut eiugłii illa ficulnea.
que luxuriantib foliis sterilis uidebat᷑
in pomis. Multi pͥlicati sunt autem.
quando fideles benedicti sc̃a oꝑa intu
fecunditate meritoꝵ. Sequit᷑. Et ui¬
menta eoꝵ nͨ sunt minorata. Iumenta.
simplices homines debemꝰ accipere.
fidei quidẽ ꝓbitate pollentes. s nulla

Expanded text:
t benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt minorata. Seminant agros et plantant vineas, qui corpora sua mundatis sentibus peccatorum coelesti institutione purificant; ut fructus illos inveniant, qui Domino placere noscuntur. Felix labor, proventus mirabilis, sic operari ut Redemptor gentium placatus possit agnosci. Ager enim dictus ab agendo, quod ibi diversa victus causa peragantur. Addidit, et fecerunt fructum nativitatis, et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis. Fructus a fruendo dicitur; et ideo qui fructum spiritualem faciunt, benedictione Domini perfruuntur: quos vero infecundos esse contigerit, absciduntur; sicut Evangelii illa ficulnea, quae luxuriantibus foliis sterilis videbatur in pomis. Multiplicati sunt autem, quando fideles benedicti sanctas operasfecunditate meritorum. Sequitur, et jumenta eorum non sunt minorata. Jumenta simplices homines debemus accipere, fidei quidem probitate pollentes, sed nulla
Abbreviated transcription (Latin):
eligere. sic iudicare: tunc accipiet mi¬
sccłias dñi. quȩ nullo possunt temꝑe
narrata. ille tamen locus animũ meũ
pꝰcipua delectatione ꝑmulsit. qui dĩ
eccłiam breui complexione de cunctis
dicit mundi partib adunandam.
Ait enim. De regionib congregauit
cos. a solis ortu & occasu. ab aquilone
& mari. S opere precium est hunc
uersum paulo diligentiꝰ ꝑscrutari.
Est enum astronomice disciplinȩ
optimꝰ indicator. Dicendo enim
quattuor cardines mundi. schema¬
te quadrianguli terrarum orbem
depinxit. Hunc autem psalmum
a doctissimo patre augustino repperi
fuisse diuisum. Quem ita se ppło cõ¬
memorat explanasse. ut euͦ iam non
adeo crederet exponendum. Noc nos
in quantũ concessum e᷑ imitantes.
uniuersos psalmos adhibitis diuisi¬
onib credidimus parciendos. iudican¬
tes explanationib nr̃is nͣ minima
prebere solatia. quod tanti patris

Expanded text:
eligere, sic judicare, tunc accipiet mieligere, sic judicare, tunc accipiet misericordias Domini, quae nullo possunt tempornarrata, ille tamen locus animum 370 meum praecipua delectatione permulsit, qui Dei Ecclesiam brevi complexione de cunctis dicit mundi partibus adunandam. Ait enim: De regionibus congregavit eos. A solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. Sed operae pretium est hunc versum paulo diligentius perscrutari; est enim astronomicae disciplinae optimus indicator. Dicendo enim quatuor cardines mundi, schemate quadranguli terrarum orbem depinxit. Hunc autem psalmum a doctissimo Patre Augustino reperi fuisse divisum; quem ita se populo commemorat explanasse, ut eum jam non adeo crederet exponendum. Hoc nos, in quantum concessum est, imitantes, universos psalmos adhibitis divisionibus credidimus partiendos: judicantes explanationibus nostris non minima praebere solatia, quod tanti Patris
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt recti & letabunt᷑. & om̃is m¬
quitas oppilauit os suum. Superiꝰ de
arrogantib hereticis dixit. nunc ad
humiles catholicos redit. pͥncipes illoꝵ
ieuinos deserens. & istoꝵ pauꝑes adu¬
torio çȩlesti reficiens. Iste enim pauꝑ
derelictis. continue ianuam cȩlestis
miscdie pulsat. ut in illam familiam
mereatur admiti. quȩ sicut oues in¬
noxie simplicitatis honore decorantur.
Hoc cum scĩ uiderint. sine dubitatio¬
ne gaidebunt. quia fidelem respici¬
unt᷑ suis cetib adquisitum. Quo facto
diaboli iniquitas obinutescet᷑. qͣndo
electis dñi ñ erit qd̾ possit opponi
Qui sapiens & custodiet hec: & intelli¬
A get miscłias dñi. Mirabilis psalmꝰ
decoro fine conclusꝰ est. Qui sipiens.
Ac si diceret. qui uere sapiens ẽ: custo¬
dit ista quȩ dicta sunt. ut xp̃i se ma¬
gis uelit. cẽ. pauꝑem. quam hereticon
principem. ut ligat se gelestis regis
pulsare ianuam. quam docere uerba
nocentia. Iste enim qui potuerit sic

Expanded text:
idebunt recti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum. Superius de arrogantibus haereticis dixit, nunc ad humiles catholicos redit, principes illorum jejunos deserens, et istorum pauperes adjutorio coelesti reficiens. Iste enim paupederelictis, continue januam coelestis misericordiae pulsat, ut-in illam familiam mereatur admitti, quae sicut oves innoxiae simplicitatis honore decorantur. Hoc cum sancti viderint, sine dubitatione gaudebunt, quia fidelem respiciunt suis coetibus acquisitum. Quo facto diaboli iniquitas obmutescet, quando electis Domini non erit quod possit opponiQuis sapiens et custodiet haec, et intelliget misericordias Domini? Mirabilis psalmus decoro fine conclusus est. Quis sapiens? ac si diceret: Qui vere sapiens est custodit ista quae dicta sunt, ut Christi se magis velit esse pauperem, quam haereticorum principem; ut eligat se coelestis Regis pulsare januam, quam docere verba nocentia. Iste enim qui potuerit sic
Abbreviated transcription (Latin):
Nã eũ uerba dĩ contumax ppłs hebre¬
orum spiritalit̾ nequaquã suscipere
uoluisset. uelud fons irriguus diriuatꝰ
ad gentes onĩis diuinꝰ sermo translatꝰ
ẽ. a facti sunt uberrimi. qui prius
siccati fuerant ariditate peccati. Mira¬
biliter autem dictꝰ est exitus aquarũ
in situn. id ẽ ad gentes quȩ aquas çeles¬
tes sicient᷑ haurirent. non ut udei
exitiabili contemptu respuerent.
a malitia inhabitantium in ea. Quia
prius dixerat gentiũ euocationẽ quȩ
ꝑtinet ad xp̃ianos. nc᷑ dicit expulsio¬
uenisse declaratur. Terra eium erat
fructifera. quando suꝑna religione
florebat. S facta est silsilago. cũ dñi
precepta contempsit. Humor enim
salsus fructib ꝓbatur aduersus. quia
ubicumq dominatꝰ fuerit. gr̃am fe¬
cunditatis intercipit. S quare illis
contigerit. causi subiuncta est. Propt̃
maliciam scilicet eoꝵ. qui terram illã
dolosis mentib habitare uidebant᷑.

Expanded text:
Nam cum verba Dei contumax populus HebraeNam cum verba Dei contumax populus Hebraeorum spiritualiter nequaquam suscipere voluisset, velut fons irriguus derivatus ad gentes omnes divinus sermo translatus est, et facti sunt uberrimi, qui prius siccati fuerant ariditate peccati. Mirabiliter autem dictum est, exitus aquarum in sitim, id est, ad gentes quae aquas coelestes sitienter haurirent, non ut Judaei exitiabili contemptu respuerent. a malitia inhabitantium in ea. Quia prius dixerat gentium evocationem, quae pertinet ad Christianos, nunc dicit expulsiovenisse declaratur. Terra enim erat fructifera, quando superna religione florebat; sed facta est salsilago, cum Domini praecepta contempsit. Humor enim salsus fructibus probatur adversus: quia ubicunque dominatus fuerit, gratiam fecunditatis intercipit. Sed quare illis contigerit causa subjuncta est: propter malitiam scilicet eorum qdolosis mentibus habitabant.
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra senum laudent euͦ. Exal¬
tare dicit dñm. qui supra omĩs cȩloꝵ
terrarũq potestates excelsus ẽ. Non
quod illi quicquam possit addi. sed
ut nos in ipsius exaltatione debeamꝰ
augeri. Nam quando eum cogitamꝰ
atq̃ laudamus. in mensꝰ & incompre¬
hensibilis apparet altissimus. Nic
autem plebem. ñ quodcũq abiectũ
hominũ genus debemus accipere. s
illam nobilem uera religione
pollentem. quȩ dñm religiosis actib
semꝑ eraltat. Nam cum dicit & in
cathedra seniorum laudent cum. om̃s
doctores precipit laudes dñi ꝑsonare.
qui in cathedra seniorum residere nos¬
cunt᷑. id ẽ qui successores ueterum pon¬
tificum. eẽ. meruerunt. Cathedram
siquidẽ doctorib dari in pͥmo psalmo
suit flumina in deserto. & e̾xitꝰ aquaꝵ
in situn. Causam reddit quare debe¬
at dño confiteri turba fidelium. qͥa
reꝓbata ꝑfidia uideoꝵ. om̃is plenitu¬
do uenit ad ppłm xp̃ianum. Illa siqͥdẽ
uideis ad deserta gentium transierunt.

Expanded text:
enum  laudent eum. Exaltari dicit Dominum, qui supra omnes coelorum terrarumque potestates excelsus est; non quod illi quidquam possit addi, sed ut nos in ipsius exaltatione debeamus augeri. Nam quando eum cogitamus atque laudamus, immensus et incomprehensibilis apparet Altissimus. Hic autem plebem, non quodcunque abjectum hominum genus debemus accipere, sed illam nobilem veraque religione pollentem, quae Dominum religiosis actibus semper exaltat. Nam cum dicit, et in cathedra seniorum laudent eum, omnes doctores praecipit laudes Domini personare, qui in cathedra seniorum residere noscuntur; id est qui successores veterum pontificum esse meruerunt. 369 Cathedram siquidem doctoribus dari, in primo psalmo suit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Causam reddit quare debeat Domino confiteri turba fidelium: quia reprobata perfidia Judaeorum, omnis plenitudo venit ad populum Christianum. Illa siquidemn credentibus Judaeis ad deserta gentium transierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tam sectionem. ubi gr̃as agere dño
scim monet eccłiam. quia diuersa be¬
neficia humano generi pius misera¬
tor indulsit. S inspice qd̾ eundem
uersũ quarto repetũt. ut quadrifaru
dixit. a solis ortu & occasu ab aquilone
& mart. his concordatis partib red¬
derctur. quatinꝰ fidelis confessio ubiq
eadem ubiq celeberrima cantaretur
Congruebat eium. ut unam religio¬
nem. unũ ppłm. unã eccłiam. unãqͦ
sanctitas p̾dicationis includeret.

Expanded text:
tam sectionem, ubi gratias agere Domino tam sectionem, ubi gratias agere Domino sanctam monet Ecclesiam: quia diversa beneficia humano generi pius miserator indulsit. Sed inspice quod eumdem versum quarto repetiit; ut quadrifaria dixit, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari, his concordans partibus redderetur; quatenus fidelis confessio ubique eadem, ubique celeberrima cantaretur. Congruebat enim ut unam religionem, unum populum, unam Ecclesiam, una quoque sanctitas praedicationis includeret.
Abbreviated transcription (Latin):
& statuit ꝓcellam eiꝰ in auram. & silue¬
runt fluctꝰ eiꝰ. Illi uelud ebrii. quoꝵ
sapientia degluttita uidebatur. clamo¬
re salubri ad uitalia consilia rediert̃.
Ad dnm quippe conuersi. ceperunt. cẽ.
iam sobrii. Quid autem egerit auxili¬
aris clamor. exponitur. Et de necessi¬
tatib eoꝵ liberauit eos. Ipse autem ne¬
cessitates. queinadiodũ remote sint
allegorica descriptione narrantur.
Sequitur enim. Et statuit ꝓcellam
eiꝰ in auram. & siluerunt fluctꝰ eiꝰ.
Tempestas illa seuissima que ab hu¬
mana fragilitate ñ poterat sustinen
in auras ussa disparuit. confestimq
fragor ille seuientium maloꝵ imꝑio
solet. post pericula laborem fessos
emergere. ut se gaudeant ingenti
clade liberatos. quando ad portum
ceperint uenire tutissimum. Portꝰ
enu aportandis nauib dictꝰ est.
Subuingitur repetita quidẽ s ninus
grata conclusio. ut de necessitatibus
cunctis liberaretur animꝰ estuantis.
bilia eiꝰ filiis hominũ. Uenit ad qͥn¬

Expanded text:
 statuit procellam ejus in auram, et siluerunt fluctus ejus. Illi velut ebrii, quorum sapientia deglutita videbatur, clamore salubri ad vitalia consilia redierunt. Ad Dominum quippe conversi, coeperunt esse jam sobrii. Quid autem egerit auxiliaris clamor exponitur, et de necessitatibus eorum liberavit eos. Ipsae autem necessitates, quemadmodum remotae sint, allegorica descriptione narrantur. Sequitur enim, et statuit procellam ejus in duram, et siluerunt fluctus ejus. Tempestas illa saevissima, quae ab humana fragilitate non poterat sustineri, in auras jussa disparuit, confestimque fragor ille saevientium malorum imperio solet post pericula labore fessis emergere, ut se gaudeant ingenti clade liberatos, quando ad portum coeperint venire tutissimum. Portus enim a portandis navibus est dictus. Subjungitur repetita quidem, sed nimis grata conclusio, ut de necessitatibus cunctis liberaretur animus aestuantis.bilia ejus filiis hominum. Venit ad quin
Abbreviated transcription (Latin):
confregit. Quia contriuit portas
ereas. & uectes ferreos confregit. Nec
est causa qua dicit dño confitendum.
quia ꝓ liberatione nr̃a portas ereas
uectesq ferreos confregit. ut ipso
nobis uiam p̾bente. uitam istam
possimus sub securitate transire.
Porte sunt eneȩ hominti consuetudi¬
nes uiciose. que nos ita in peccatoꝵ
atriis recludunt. ut exeundi neque¬
ant prebere licentiam. Uectes autem
ferreos. sp̃s immnundos nͦ imꝓbe ui¬
demiꝰ acciꝑe. qͥ illas unuas peceatoꝵ¬
ne circumdatos exire liceat. obserare
fortitudine delictoꝵ uidentur adhi¬
bita. S ista hominũ uirib desperata
uirtꝰ diuina confregit. quando peri¬
clytantes aduentꝰ sui lumine misera
atur. tamen sic a peccatorib longin¬
quus redditur. ut ñ ei fiant ꝓximi.
nisi quando ad eum ipsiꝰ miseratione
uenerint corde compuncti. S quan¬
tum noceat ista desertio. potenter expo¬
nitur. Dicit enim ꝓpt̾ iniusticias
suas humiliatos. nͨ illa humilitate ui¬

Expanded text:
16. Quia contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit. Haec est causa qua dicit Domino confitendum, quia pro liberatione nostra portas aeneas vectesque confregit, ut ipso nobis viam praebente, vitam istam possimus sub securitate transire. Portae sunt aeneae hominum consuetudines vitiosae, quae nos ita in peccatorum atriis recludunt, ut exeundi nequeant praebere licentiam. Vectes autem ferreos, spiritus immundos non improbe videmur accipere, qui illas januas peccatorne circumdatos exire liceat, obserare fortitudine delictorum videntur adhibita. Sed ista hominum viribus desperata virtus divina confregit, quando periclitantes adventus sui lumine miseratatur, tamen sic a peccatoribus longinquus redditur, ut non ei fiant proximi, nisi quando ad eum ipsius miseratione venerint compuncti. Sed quantum noceat ista desertio, patenter exponitur; dicit enim, propter injustitias suas humiliatos; non illa humilitate vi
Abbreviated transcription (Latin):
boli peccatoꝵ tenebantur nexib obli¬
gati. Mendicitas ad indigentiam
boni ꝑtinet. ubi multo grauios est
om̃ino penuria. que nͨ cõrpꝰ. s quod
est grauiꝰ animã probat᷑ affligere
Ferrum significat duriciam maloꝵ.
qm ferreum plerũq dicimꝰ. quod

Expanded text:
boli, peccatorum tenebantur nexibus obliboli, peccatorum tenebantur nexibus obligati. Mendicitas ad indigentiam boni pertinet: ubi multo gravior est omnino penuria, quae non corpus, sed, quod est gravius, animam probatur affligere. Ferrum significat duritiam malorum, quoniam ferreum plerumque dicimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
miscdie ipsiꝰ deuotis mentib offerant᷑
uia saciauit animã manem. & animã
Mesurientem saciauit honis. Inanis eͤ
anima. quando mundi ꝑuersitatib
occupata. ad creatorem suum reueru
nulla deuocione festinat. Animam
uͦ esurientem dicit. quando iam diui¬
gentib. quȩ inͣtentionẽ suam pͥmũ
in idoloꝵ uariis desidiis occupabant.
Tunc enim erant mnanes & uacuę.
quando bonis fructib pͥuabantur
eluse. Scdo. esurientes saciate sunt.
quando dñi miseratione cominonit
uota sua ad penitentię studia transtu
mendicitate & ferro. Centium quȩ
ante aduentum dñi fuerunt. in hoc
uersu uita describit᷑. Sedebant eniͦ
dei. ꝑfidiȩ cecitate reddebant᷑ obscurȩ
Et cum dicit sedentes. ostendit eas
longo situ ibidem fuisse uersatas:
Umbra mortis. fuit scłi istiꝰ uita ui¬
ciosa. quȩ illiꝰ future mortis teterri¬
mam portabat imagine̾. Uinculis
utiq ligati erant. qui dñatione dia¬

Expanded text:
misericordiae ipsius dmisericordiae ipsius duia satiavit animam inanem, et animam esurientem satiavit bonis. Inanis est anima, quando mundi perversitatibus occupata, ad Creatorem suum reverti nulla devotione festinat. Animam vero esurientem dicit, quando jam divigentibus, quae intentionem suam primum in idolorum vanis desideriis occupabant; tunc enim erant inanes et vacuae, quando bonis fructibus privabantur elusae. Secundo esurientes satiatae sunt, quando Domini miseratione commonitae, vota sua ad poenitentiae studia transtulmendicitate et ferro. Gentium quae ante adventum Domini fuerunt, in hoc versu vita describitur; sedebant enim dei, perfidiae caecitate reddebantur obscurae. Et cum dicit, sedentes, ostendit eas longo situ ibidem fuisse versatas. Umbra mortis fuit saeculi istius vita vitiosa, quae illius futurae mortis teterrimam portabat imaginem, Vinculis utique ligati erant, qui dominatione dia
Abbreviated transcription (Latin):
filiis hominũ. Uenit ad scd̾am sectio¬
nem. in qua comionet iam fideles
ut dño grãs referre non desinant.
Ueraciter autem & salutarit̾ dictũ ẽ
debere dño confiteri miscłias suas.
quia quicquid in nobis uidetur lau¬
dabile. eiꝰ constat. eẽ. clementiȩ qui
peccata relaxat. spem tribuit. & ad
bonitatis suȩ dona ꝑducit. Nam qd̃
dicit pluralit̾ miscłias. illud signifi¬
cat. qm̃ multis quidẽ s diuersa largi
um donum habet adõ. unꝰ quidẽ sic.
alius autem sic. Quaꝓpt̾ pio dño sc̃ꝑ
dignum est confiteri. qui nos & aꝑi¬
culis liberat. & splendore suȩ pietatis
illuminat. Miracula uͦ que fecit tẽ¬
pore incarnationis sue. ꝑ euugłistas
& apłos posteris dicit. ẽẽ. p̾dicanda. sic̃
constat effectum. Memento autem
qd̃ hic uersꝰ ꝑ quatuor diuisiones usq
ad finem sine aliqua ꝑmutatione repe¬
titur. ut sicut de quatuor partibus¬
mundi dicit eccł̃iam congregatam.
ita de totidem cardinib orbis laudes

Expanded text:
filiis hominum. Venit ad secundam sectionem, in qua commonet jam fideles ut Domino gratias referre non desinant, . Veraciter autem et salutariter dictum est debere Domino confiteri misericordias suas, quia quidquid in nobis videtur laudabile, ejus constat esse clementiae, qui peccata relaxat, spem tribuit, et ad bonitatis suae dona perducit. Nam quod dicit pluraliter, misericordias, illud significat, quoniam multis quidem, sed diversa largitum donum habet ex Deo, unus quidem sic, alius autem sic . Quapropter pio Domino semper dignum est confiteri, qui nos et a periculis liberat, et splendore suae pietatis illuminat. Miracula vero quae fecit tempore incarnationis suae, per evangelistas et apostolos posteris dicit esse praedicanda, sicut constat effectum. Memento autem quod hic versus per quatuor divisiones usque ad finem sine aliqua permutatione repetitur, ut sicut de quatuor mundi partibus dicit Ecclesiam congregatam, ita de totidem cardinibus orbis laudes
Abbreviated transcription (Latin):
recti corde. nimia exultatione gaude¬
bunt. Illud autem considandũm est
qd̃ predicte partes similib uersibus
incheare noscuntur. Quod genus
carminis a magistris sȩcularib int̾ca¬
lare uocitatur. ubi adeo repeticio cre¬
bra geminatur. ut necessaria comino¬
nitio frequenti repeticione dulcescat.

Expanded text:
recti corde nimia exsultatione gauderecti corde nimia exsultatione gaudebunt. Illud autem considerandum est, quod praedictae partes similibus versibus inchoare noscuntur. Quod genus carminis a magistris saecularibus intercalare vocitatur: ubi adeo repetitio crebra geminatur, ut necessaria commonitio frequenti repetitione dulcescat.
Abbreviated transcription (Latin):
orbis suꝑsticionũ sollicitudine atq
errore uagabatur. In pͥma sectione
commonens eum ut laudes dñi
batur errore. Scdo. gras dicit dño
ꝑagendas. qui gentilium animas
ueritatis pabuło ieiuinas religionis
sue ubertate saciauit. & eoꝵ uincula
peccatoꝵ in exsuꝑabili uirtute di ru¬
pit. In tercia. patri gr̃as p̾cipit. eẽ.
referendas. quia dñs xp̃c adueniens.
diaboli portas eneas uectesq ferreos
om̃ipotentie sue maiestate confregit
Quarta. dño xp̃o sacrificium laudis¬
nc̃ a sacerdotib commonet offe¬
rendum. qui int̾ scłi huiꝰ imma¬
nissimos fluctꝰ eccłiarum gub̾nati¬
oni quasi quibdã nauib presidere
noscuntur. describens quemadio
dum & ipsoꝵ temptationib uirtꝰ
diuina subuenire dignat᷑. Quinta.
iterum dicit a sacerdotib & sen̾iorib
dñm. ẽẽ. laudandum. qui squalentẽ
mundum ariditate peccati. in ame
nissumam iocunditatem celesti mu¬
nere cominutauit. Quod uidentes

Expanded text:
orbis superstitionum solitudine atque orbis superstitionum solitudine atque errore vagabatur: in prima sectione commonens eum ut laudes Domini dbatur errore. Secunda gratias dicit Domino peragendas, qui gentilium animas veritatis pabulo jejunas, religionis suae ubertate satiavit, et eorum vincula peccatorum inexsuperabili virtute dirupit. In tertia Patri gratias praecipit esse referendas, quia Dominus Christus adveniens, diaboli portas aeneas vectesque ferreos omnipotentiae suae majestate confregit. Quarta Domino Christo sacrificium laudis a sacerdotibus commonet offerendum, qui inter saeculi hujus immanissimos fluctus Ecclesiarum gubernationi quasi quibusdam navibus praesidere noscuntur: desdum et ipsorum tentationibus Deus subvenire dignetur. Quinta iterum dicit a sacerdotibus et senioribus Dominum esse laudandum, qui squalentem mundum ariditate pnissimam jucunditatem coelesti munere commutavit; quod videntes
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ psalmꝰ iste cum aliis duob
suꝑiorib similitu lo p̾notatur:
conuenire putamus. ut nos qͦ ipsoꝵ¬
Urelationes sub una expositione me¬
moreniꝰ. quatinꝰ munꝰ tanti
secreti facilius possit intelligi. In pͥmo
alleliua commendatur ppłs iuideoꝵ.
de quo nulla querela est. Secundo
eos cominemorat. qui in eadẽ gente
creberrimis offensionib errauẽrunt.
& ad dñ grãm ipsius miseratione
reuersi sunt. Hic autem cominone¬
tur ppłs xp̃ianus. ut laudes dñi pro
collatis sibi beneficiis debeat ꝑsonare.
unoqͦ eoꝵ debet inquiri. Unde ncͣ
ꝓpħa ut dictum ẽ commonet ppłm
xp̃ianũ. qui dñi redemptione saluatꝰ
est. ut confitendo preterita. nouum
cantet alleluia. Uox ista suauis ẽ. Hic
sermo festiuus est. Quaꝓpt̾ uenerant᷑
audramus stupenda magnalia. quȩ
tanti tituli splendore prenotantur.
confessionem de quib p̾cedentes
psalmi locuti sunt. ꝓpħa uenit ad
ppłm xp̃ianum. qui ꝑspacia tocius

Expanded text:
m psalmus iste cum aliis duobus superioribus simili titulo praenotatur, convenire putamus ut nos quoque ipsorum relationes sub una expositione memoremus; quatenus munus tanti secreti facilius possit intelligi. In primo Alleluia commendatur populus Judaeorum, de quo nulla querela est. Secundo eos commemorat, qui in eadem gente creberrimis offensionibus erraverunt, et ad Domini gratiam ipsius miseratione reversi sunt. Hic autem commonetur populus Christianus, ut laudes Domini pro collatis sibi beneficiis debeat personareunoquoque eorum debet inquiri. Unde nunc propheta ut dictum est commonet populum Christianum, qui Domini redemptione salvatus est, ut confitendo praeterita, novum cantet Alleluia. Vox ista suavis est, hic sermo festivus est. Quapropter veneranter audiamus stupenda magnalia, quae tanti tituli splendore praenotantur.confessionem, de quibus praecedentes psalmi locuti sunt, propheta venit ad populum Christianum, qui per spatia totius
Abbreviated transcription (Latin):
apokalipsi quid essent aquȩ interro¬
gante iohanne responsum c̃. ppłi st̃.
Qui autem uerior potest. eẽ. intellectꝰ.
res qui oꝑa eiꝰ spiritali intelligentia
cognouerunt. ut mare rubrũ baptys¬
mum. ut ione triduanã illam ferini
uentris innoxiam habitationẽ. sepul¬
chrum dñi significare cognoscerent.
& his similia. quȩ scripturarũ diuina¬
rum pͣfigurationib agebantur. Soq¬

Expanded text:
Apocalypsi, quid essent aquae interroApocalypsi, quid essent aquae interroganti Joanni responsum est: Populi sunt . Quis autem verior potest esse intellectus, res qui operas ejus spirituali intelligentia cognoverunt; ut mare Rubrum, baptismum; ut Jonae triduanam illam ferini ventris innoxiam habitationem sepulcrum Domini significare cognoscerent; et his similia, quae Scripturarum divinarum p
Abbreviated transcription (Latin):
nus & ipsi reddant debitum. & fidelib
declaratur: id est in exultatione. Non
tristis. non diffidens. s letꝰ atq ꝓmptis¬
simus. ut ab audientib possit intelligi
confidentia p̾dicantis. Illa celeriꝰ adqui¬
escimus credere. quȩ doctores uidemus
descendunt mare. significat sacerdotes.
qͥ scłi istius ꝓcellosa descendunt. Nam
cum dicit descendunt. ostendit inferi¬
ora loca. eẽ. scłi. ad que descendi posse
testatur. In nauib autem ut sepe dixi¬
mus eccłas significat. quȩ ligno crueis
mundi istiꝰ tempestates enauigant.
Sic enim mare descenditur atq transi¬
tur. si tutissimis nauib insidatur.
Ubi gub̾nator est xpͨc. ubi remiges
Sequitur. Facientes oꝑationẽ in aquis
multis. Adhuc in eadem comparatio¬
ne ꝑsistit. Sacerdotes sunt enĩ. qui
oꝑantur in aquis multis. id ẽ p̃dicant
ipłis xp̃ianis. Aquas enĩ multas. ꝓpłos
significari ñ dubium ẽ. quando in

Expanded text:
nus et ipsi reddant debitum, et fidelibus nus et ipsi reddant debitum, et fidelibus declaratur, id est in exsultatione; non tristis, non diffidens, sed laetus atque promptissimus, ut ab audientibus possit intelligi confidentia praedicantis. Illa enim celerius acquiescimus credere, quae doctores videmus descendunt mare, significat sacerdotes qui saeculi istius procellosa descendunt. Nam cum dicit, descendunt, ostendit inferiora loca esse saeculi, ad quae descendi posse testatur. In navibus autem ut saepe diximus Ecclesias significat, quae ligno crucis mundi istius tempestates enavigant. Sic enim mare descenditur atque transitur, si tutissimis navibus insideatur, ubi gubernator est Christus, ubi remiges Sequitur, facientes operationem in aquis multis. Adhuc in eadem comparatione persistit. Sacerdotes sunt enim qui operantur in aquis multis, id est praedicant populis Christianis. Aquas enim multas, populos significare non dubium est, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓpt̾ quod unxit me. euugłiare
pauꝑib misit me. Mittitur etiam
potentior a minore. sicut tobias an¬
głm misit. S neq minor est filius
dum a patre mitritur. nec sp̃c sc̃s filio.
qm̃ ab eodem destinatur. Iste siquidẽ
sermo ad concordiam ꝑtinet. non ad
distantiam potestatis. Nam equalita¬
tem. eẽ. in trinitate potentię uel natu¬
re. in scripturis diuinis frequenter
asseritur. Quod int̾ alios decenter a
patre nr̃o au̾gustino in libro testimo¬
nioꝵ constat. eẽ. collectum. Confi¬
eiꝰ filiis hominum. Quarta sectio re¬
petitis uersib introitur. qͥb exposino
predicta sufficiet. Commonet autẽ
sacerdotes ut dño sacrificent. & mirabi¬
cium reddit. qui letꝰ hostram laudis
optulerit. quia multo prestantiꝰ ẽ cũ
bonis actib psalmodie illi iubilationes
offerre: quam pecudum uictimas immo¬
lare. Nam qualia sacrificia sint p̾benda.
consequent̾ exponit. scilicet ut p̾dicato¬
res beneficia eiꝰ tacere ñ debeant. quati¬

Expanded text:
me, propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me . Mittitur etiam potior a minore, sicut Tobias angelum misit. Sed neque minor est Filius dum a Patre mittitur, nec Spiritus sanctus Filio, quoniam ab eodem destinatur. Iste siquidem sermo ad concordiam pertinet, non ad distantiam potestatis; nam aequalitatem esse in Trinitate potentiae vel naturae, in Scripturis divinis frequenter asseritur; quod inter alios decenter a Patre nostro Augustino in libro Testimoniorum constat esse collectum ejus filiis hominum. Quarta sectio repetitis versibus introitur, quibus expositio praedicta sufficiet. Commonet autem sacerdotes ut Domino sacrificent, et mirabicium reddit qui laetus hostiam laudis obtulerit: quia multo praestantius est cum bonis actibus psalmodiae illi jubilationes offerre, quam pecudum victimas immolare. Nam qualia sacrificia sint praebenda consequenter exponit; scilicet ut 368 praedicatores beneficia ejus tacere non debeant; quate
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ in laborib cor eoꝵ. infirmati
sunt: nec fuit qui adiuuaret. Intu¬
endum est qd̾ in his duob uersib
figlira sit parison. id est equatio sen¬
tentiȩ. Exponit enim in pͥmo uer¬
su quemadmodum peccauerint. &
in scło que receperint. Quod sche¬
ma in hoc psalmo frequen̾t᷑ diligens
lector inuenies. De illis enim dicit
qui sedebant in tenebris & umbra
mortis. quia contra dñi eloquia faci¬
entes. in eiꝰ regulis uiuere respuebant.
Et necesse erat ut paterentur iratuͦ.
quem iudicabant. ẽẽ. tẽnendũ. De¬
niq uide quid sequitur. Et consiliũ
altissimi irritauerunt. Irritauert̃
plane. ut qui suꝑbi in ꝓsꝑitatibus
extiterunt. in tribulationib & an¬
gustiis humiles redderentur. Iustũ
consilium. saluberrima medicina.
ut morbꝰ scłi contrario remedii
munere curaretur. Adiecit. Infir¬
mati sunt. id ẽ a scłi p̾sumptione
deiecti sunt. ut faciliꝰ ad penitentię
remedia ꝑuenirent. si incitamenta
contumacie ꝑdidissent. Additum ẽ.

Expanded text:
tum est in laboribus cor eorum; et infirmati sunt, nec fuit qui adjuvaret. Intuendum est quod in his duobus versibus figura sit parison, id est aequatio sententiae; exponit enim in primo versu quemadmodum peccaverint, et in secundo quae receperint. Quod schema in hoc psalmo frequenter, diligens lector, invenies. De illis enim dicit qui sedebant in tenebris, et umbra mortis, quia contra Domini eloquia facientes, in ejus regulis vivere respuebant. Et necesse erat ut paterentur iratum, quem judicabant esse temnendum. Denique vide quid sequitur, et consilium Altissimi irritaverunt. Irritaverunt plane, ut qui superbi in prosperitatibus exstiterunt, in tribulationibus et angustiis humiles redderentur. Justum consilium, saluberrima medicina, ut morbus saeculi contrario remedii munere curaretur. Adjecit, infirmati sunt, id est a saeculi praesumptione dejecti sunt; ut facilius ad poenitentiae remedia pervenirent, si incitamenta contumaciae perdidissent. Additum est,
Abbreviated transcription (Latin):
de tenebris & umbra mortis. & iun¬
cula coꝵ disrupit. Ecce quare humi¬
liati. quare infirmati sunt. scilicet
ut ad dñm clamarent. delicta ꝓpria
confitentes. Silebant enim in elatio¬
ne positi. & uelut insensata peccora
nullũ uerbum silutare fundebant.
Compunctio facta ẽ. & tune uocem
ꝓficuam reddiderunt. Et inspice.
misccłie dñi quib distinctionib expo¬
nuntur. Primo. de necessitate lib̾auit
Deinde. a suꝑsticionum suaꝵ tene¬
bris eduxit animas peccatoꝵ sorde
pollutas. Tercio. ñ dixit uincula eoꝵ
soluit. s disrupit. Sic diaboli tyranni¬
ca potestas xp̃o ueniente disrupta est.
ut nunquã in illa qua fuit domi¬
natione redire pualeat. Confite
eiꝰ filiis hominũ. Uenit ad terciam
sectionem. ubi illum uersum repe¬
tit. quẽ in sccła parte iam dixit. Hi
sunt intercalares. quasi in medio
calle positi. id est in carminis itinere
constituti. Ammonet eni liberatos

Expanded text:
de tenebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit. Ecce quare humiliati sunt, quare infirmati; scilicet ut ad Dominum clamarent, delicta propria confitentes. Silebant enim in elatione positi, velut insensata pecora nullum verbum salutare fundebant. Compunctio facta est, et tunc vocem proficuam reddiderunt. Et inspice misericordiae Domini quibus distinctionibus exponuntur. Primo, de necessitate ed., necDeinde, a superstitionum suarum tenebris eduxit animas peccatorum sorde pollutas. Tertio, non dixit, vincula eorum solvit, sed, disrupit. Sic diaboli tyrannica potestas Christo veniente disrupta est, ut nunquam in illam qua fuit dominationem redire praevaleat. Veejus filiis hominum. Venit ad tertiam sectionem, ubi illum versum repetit, quem in secunda parte jam dixit. Hi sunt intercalares, quasi in medio calle positi, id est in carminis itinere constituti. Admonet enim liberatos
Abbreviated transcription (Latin):
ex toto orbe noscitur congregata.
uam ciuitatis habitationis nͨ inue¬
nerunt. esurientes & sicientes. anima
eoꝵ in ipsis defecit. Quamuis diuer¬
se gentes gauderent n̾umerositate
ppłoꝵ. tamen in solitudine uersabant᷑.
cum nullos uerissimos doctores.
nullam eccłiam habere ꝓbarentur.
quia suꝑsticiosa gentilitas uiam ciui¬
tatis dñi ubi habitare debuisset. nec¬
dum cum idolis sacrificaret inuene¬
rat. Esurientes autẽ & sicientes. curi¬
osos huiꝰ seculi significant uiros. qͥ
ueritatis semitas diuersis opinionib
exquirebant. S qm̃ ñ crediderant
eiꝰ auctori. in uera sapientia nͨ pote¬
rant inueniri. Sequitur. Anima
eoꝵ in ipsis defecit. In ipsis utiq labo¬
rib atq studiis eoꝵ animositas lassata
succubuit. quia sic dm̃ desidabant
querere. quemadmodum ñ poterant
inuenire. Et clamauerunt ad
dñm cum tribularentur. & de neces¬
sitatib eoꝵ liberauit eos. & eduxit eos

Expanded text:
ex toto orbe noscitur congregata. ex toto orbe noscitur congregata. viam civitatis habitationis non invenerunt. Vers. 5. Esurientes et sitientes, anima eorum in ipsis defecit. Quamvis diversae gentes gauderent numerositate populorum, tamen in solitudine versabantur, cum nullos verissimos doctores, nullam Ecclesiam habere probarentur; quia superstitiosa gentilitas viam civitatis Domini, ubi habitare debuisset, necdum cum idolis sacrificaret, invenerat. Esurientes autem et sitientes curiosos hujus saeculi significat viros, qui veritatis semitas diversis opinionibus exquirebant. Sed quoniam non crediderant ejus Auctori, in vera sapientia non poterant inveniri. Sequitur, anima eorum in ipsis defecit. In ipsis, utique laboribus atque studiis eorum animositas lassata succubuit: quia sic Deum desiderabant quaerere, quemadmodum non poterant invenire. Vers. 6. Et clamaverunt ad Dominum cum tribularentur, et de necessitatibus eorum libe
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis sue potentia religauit. & uinc̃¬
to uasa mortis eripuit. Dixit prius
de regionib. & ne putares de paucis
ꝓunciis congregatos. addidit. Asolis
ortu & occasũ. ab aquilone & mari
Cum tres cardines mundi designa¬
uerit. ꝓ quarto id ẽ ꝓ australi posuit
mare. ab illa parte occeanũ uolens
intelligi. qͥ cunctam mundi margi¬
nem dicitur circiure. Similis est &¬
illa descriptio in genesi. ubi semini
abrahe uniuersum orbem ꝓmittit
dicens. Leua oculos tuos & uide a loco
in qͦ nunc tu es ad aquilonem. & au¬
& ad mare qd̾ est occasus. Occasus
enim dicitur. quasi horarum casus.
Ita mare qd̾ hic posuit ꝓ austro. ibi
ꝓ occidente constat. eẽ. nominatum.
Uocabulum siquidẽ istud. ꝓ qualibet
parte mundi potest competenter
aptari. quando uniuersam terram
circulo fertur suȩ ꝑuagationis inclu¬
dere. Unde eiudent̾ aduertitur gene¬
ralem hanc adunationem nͨ de iu-¬
deis dici. sed de eccłia catholica. quȩ

Expanded text:
jestatis suae potentia religavit, et vincjestatis suae potentia religavit, et vincto vasa mortis eripuit. Dixit prius, De regionibus. Et ne putares de paucis provinciis congregatos, addidit, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. Cum tres cardines mundi designaverit, pro quarto, id est pro australi posuit mare: ab illa parte Oceanum volens intelligi, qui cunctam mundi marginem dicitur circumire. Similis est et illa descriptio in Genesi, ubi semini Abrahae universum orbem promittit, dicens: Leva oculos tuos, et vide a loco in quo nunc tu es, ad aquilonem et auad mare, quod est occasus . Occasus enim dicitur, quasi horarum casus. Ita mare quod hic posuit pro austro, ibi pro occidente constat esse nominatum. Vocabulum siquidem istud pro qualibet parte mundi potest competenter aptari, quando universam terram circulo fertur suae pervagationis includere. Unde evidenter advertitur hanc generalem adunationem non de Judaeis dici, sed de Ecclesia catholica, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia repperiatur exceptum.
Nam & hic consueuit parcere. & ibi
sidelib dignabitur et̾na p̾mia condo¬
nare. Ita fit. ut semꝑ bonus supplid
sius semꝑ misericors approbetur. Nã
cum udicat bonus est. quia iusticia
mici. Dicant utiq alleluia. qd̾ titulꝰ
ait. & se iocundis exultationib conso¬
lentur. qui ad dñi gr̃am ꝑuenire me¬
ruerunt. Significat autem specialit̾
ppłos gentium. qui dñi sanguine re¬
demp̃ti & de potestate diaboli ipsius
miseratione sublati sunt. Ianta eniꝰ
duricia rigens atq stupida manꝰ illiꝰ
fuit. ut nisi fuso sacro sanguine. laxa¬
ri nullo temꝑe potuisset. Nam ad
eos ꝑtinere quod dicitur sequentia
declarant. De regionib congrega¬
uit eos. a solis ortu & occasu. ab aquilo¬
ne & mari. Per figuram perifrasin.
quȩ latine dicitur ꝑ circuitũ. exponit
diabolice dextere que fuerit potestas
in toto orbe diffusa. ut beneficium
sce̾ incarnationis hominib innotes¬
cat. que & auctorem ꝑniciosum ma¬

Expanded text:
sericordia reperiatur exceptum. Nam et hic consuevit parcere, et ibi fidelibus dignabitur aeterna praemia condonare. Ita fit ut semper bonus supplicibus suis, semper misericors approbetur; nam et cum judicat bonus est, quia justitia mici. Dicant utique Alleluia, quod titulus ait, et se jucundis exsultationibus consolentur qui ad Domini gratiam venire meruerunt. Significat autem specialiter populos gentium, qui sanguine Domini redempti, et de potestate diaboli ipsius miseratione sublati sunt. Tanta enim duritia rigens atque stupida manus illius fuit, ut nisi fuso sacro sanguine laxari nullo tempore potuisset. Nam ad eos pertinere quod dicitur, sequentia declarant. Vers. 3. De regionibus congregavit eos: a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. Per figuram periphrasim, quae Latine dicitur per circuitum, exponit diabolicae dexterae quae fuerit potestas in toto orbe diffusa; ut beneficium sanctae incarnationis hominibus innotescat, quae et auctorem perniciosum ma
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ dñi grãm ꝑcepturum.
ne in securitate tanti beneficii aliqui
negligentia lentaretur. cominonet
cum. & ꝓdere peccata sua. & laudes
dñi ꝑsonare: Quia hoc uerbum con¬
fiteri. ad utrum̾q diximꝰ ꝑtinere.
llle enim p̾conia dñi salutarit̾ assu¬
mit. qui priꝰ eum delictoꝵ suoꝵ con¬
fessione placauerit. Subsequit᷑ etia
qm bonꝰ. ut peccatorib sit confiden¬
ti pꝰ satisfactionem pio dño supplici

Expanded text:
ventu Domini gratiam percepturum: ne securitate tanti beneficii aliqua negligentia lentaretur, commonet eum et prodere peccata sua, et laudes Domini personare: quia hoc verbum, confiteri, ad utrumque diximus pertinere. Ille enim praeconia Domini salutariter assumit, qui prius eum delictorum suorum confessione placaverit. Subsequitur etiam, quoniam bonus, ut peccatoribus sit confidentia post satisfac
Abbreviated transcription (Latin):
habitationis. Quemadmodũ duob
uersib suꝑiorib descripsit errantes.
ita nunc aliis duob refert ad dñi
dona redeuntes. Clamauerunt.
significat magno desidio quesierunt.
Que tamen cõmpunctio adño uenit.
ut illud desid̾anter petatur. qd̾ cog¬
noscitur. eẽ. ꝓficuum. Et ut uim
ipsiꝰ nominis indicaret. addidit.
Cum tribularentur. Quo temꝑe
clamor cordis totis uirib excitatur.
quando & imminens periculum
timetur. & p̾sumptio humana sub¬
ducitur. S uide quid clamor iste
prestiterit. uidelicet ut & de necessi¬
tatib lib̾arentur. & semitas ueritatis
cognoscerent. quatinꝰ qui pͥdem iN
inuio errore uagabantur. accepta
uia scĩssĩmȩ religionis. ad eccłie beate
feliciter atria ꝑuenirent. Confite

Expanded text:
itationis. Quemadmodum duobus versibus superioribus descripsit errantes, ita nunc duobus aliis refert ad Domini dona redeuntes. Clamaverunt, significat magno desiderio quaesierunt. Quae tamen compunctio a Domino venit, ut illud desideranter petatur, quod cognoscitur esse proficuum. Et ut vim ipsius nominis indicaret, addidit, cum tribularentur. Quo tempore clamor cordis totis viribus excitatur, quando et imminens periculum timetur, et praesumptio humana subducitur. Sed vide quid clamor iste praestiterit; videlicet ut et de necessitatibus liberarentur, et semitas veritatis agnoscerent; quatenus qui pridem in invio errore vagabantur, accepta via sanctissimae religionis ad Ecclesiae beatae feliciter atria pervenirent. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e religionis habere monstratur. S nec
illud indiscussum relinquendum est:
quod hic primo caritas ponitur frm.
& post sequitur diuina dilectio. dũ in
mandato pͥmum locum teneat. Diliges
dñm dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex
tota anima tua. & post sequitur. & pͣimũ
tuum sicut te ipsum. Habet hoc consue¬
tudo docentium. ut ꝓ explicanda utilita¬
te causarum. aptissime conuertat᷑ ordo
dictoꝵ. Dignum eniͦ fuit qmͣ in his
psalmis semꝑ ascensus est: ut ad summũ
post cuncta ponerent᷑. quod reb om̃ib
prestantius. cẽ. declaratur.

Expanded text:
sanctae religionis habere monstratur. Sed nec sanctae religionis habere monstratur. Sed nec illud indiscussum relinquendum est, quod hic primo charitas ponitur fratrum, et post sequitur divina dilectio, dum in mandato primum locum teneat: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua ; et post sequitur, et proximum tuum sicut teipsum . Habet hoc consuetudo docentium, ut pro explicanda utilitate causarum aptissime convertatur ordo dictorum. Dignum enim fuit quoniam in his psalmis semper ascensus est ut ad summum post cuncta poneretur, quod rebus omnibus praestantius esse declaratur.
Abbreviated transcription (Latin):
nulla prestetur. Uides congregatio illa
quib similitudinib & quanta aminirati¬
one laudata sit. ut nullus dubitet ingens
eẽ donum. quando ab ipso laudatur qui
daturus est pͦmium. Considerandum ẽ
etiam quemadmodum uno sensu. una
Quod schema dicitur hyrinos. quando
series orationis tenorem suum usq ad
ultimum seruat. ubi nec ꝑsona alia nec
causa mutatur. quam iam & in centesimo
sextodecimo psalmo ꝓpt̾ indiuisibilem
declaratum quid fraternus pr̃are
possit affectus. Diligamus frẽm tamꝙͣ.
nos. amemus dnm supra nos. ut ista
dilectio ꝓximorum. ad illam nos ꝑdu¬
cat dñi ꝑfectissimam caritatem. Nam
quid iocundius. eẽ. potest quam hic imi¬
tari quod in illa beata patria summo
munere constat attribui:Ferant᷑ hic
qui ibi nimis amandi sunt. hoc mona¬
steriis. hoc eccłiis. hoc ciuitatib. hoc uillis.
hoc heremitis. eẽ. pͣdicatum. Nullus enum
ab ista fraternitate diuiditur. qui affectũ

Expanded text:
nulla praestatur. Vides congregatio illa nulla praestatur. Vides congregatio illa quibus similitudinibus, et quanta admiratione laudata sit; ut nullus dubitet ingens esse donum, quando ab ipso laudatur qui daturus est praemium. Considerandum est etiam quemadmodum uno sensu, una Quod schema dicitur hyrmos, quando series orationis tenorem suum usque ad ultimum servat: ubi nec persona alia, nec causa mutatur, quam jam et in centesimo decimo sexto psalmo propter indivisibilem declaratum quid fraternus praestare possit affectus. Diligamus fratrem tanquam nos; amemus Dominum supra nos, ut ista dilectio proximorum ad illam nos perducat Domini perfectissimam charitatem. Nam quid jucundius esse potest quam hic imitari quod in illa beata patria summo munere constat attribui? Ferantur hic qui ibi nimis amandi sunt. Hoc monasteriis, hoc Ecclesiis, hoc civitatibus, hoc villis, hoc eremis esse praedicatum. Nullus enim ab ista fraternitate dividitur, qui affectum