comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
argentum ñ ꝓtulit: s protulit mẽ¬
dicinã. Beatꝰ et ille claudꝰ. qui dũ stipẽ
querit pecunie: diuitias incolumitatis
accepit. Hoc enim ab aplis donum me¬
ruit: qd in illis thesauris a medicis re¬
dimere potuisset. Primum ergo signũ mi¬
claudo pedum restituendo uestigia diximꝰ.¬
udistis frequent̾ ipsũ
petrum petram a dño nuncupatum.
sicut ait. Tu es petrus. ⁊ suꝑ hanc petrã
edificabo eccłiam meam. Si ergo petͣ est
super quam edificatur eccłia recte priꝰ pedes
sanat: ut sicut in ecclia fidei fundam̃ta cõ¬
tinet: ita et omnium membroꝵ fandam̃ta
curat: ut iam ñ trepidꝰ nec imbecillis pos¬
sit suꝑ petram eccłie stare. s robustꝰ ⁊ for¬
tis incedere. Ubi aũt uerba pauli ñ legun¬
tur: Quis locus ea ceteris ñ scribit: corde
retinet. conuersatione custodit: Qͥ pauiꝰ
a domino uas electionis ẽ nõiatꝰ. Bonum
te ppłis semper crogat᷑ͦ: ⁊ plenum ẽ. Ee
ꝓtima apłorum uõia. petͣ ⁊ uascu Uͣ¬

Expanded text:
aurum non protulit, sed protulit medicinam! Beatus est ille claudus, qui dum stipem quaerit pecuniae, divitias incolumitatis accepit. Hoc enim ab apostolis donatum meruit, quod nullis thesauris a medicis redimere potuisset. Primum ergo signum miclaudo pedum restituendo vestigia. Diximus frequenter ipsum Petrum petram 578 a Domino nuncupatum, sicut ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Si ergo Petrus petra est supra quam aedificatur Ecclesia, recte prius pedes sanat, ut sicut in Ecclesia fidei fundamentum continet, ita et in homine membrorum fundamenta curat, ut jam non trepidus, nec imbecillis possit supra petram Ecclesiae stare, sed robustus, et fortis incedere. Ubi autem verba Pauli non leguntur? Quis locus ea litteris non inscribit, corde retinet, conversatione custodivit? Qui Paulus a Domino vas electionis est nominatus. Bonum tptima apostolorum nomina, petra, et vascu
Abbreviated transcription (Latin):
ei morte liberam᷑ a morte. Illiꝰ caro ñ
uidit corruptionẽ: nr̃a post corrup¬
tionẽ in fine scli ꝑ illum induetꝰ in¬
corruptione. Ille nobis ñ indiguit ut
nos saluos faceret: nos sine ulo ni¬
chil possumꝰ facere. Iue se nobis p̃bu¬
lum ñ possumꝰ uitam. Postremo ⁊ si
fr̃es .ꝓ. fratrib moriamur: tam̃ ĩ pec¬
catorum frat̾noꝵ remissionẽ nulliꝰ san¬
guis mrͣis fundit᷑ ad̾ fecit ille ꝓ nobis.¬

Expanded text:
ejus morte liberamur a morte: illius caro non ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmllum non possumus vitam. Postremo etsi fratres pro fratribus moriantur, tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis passꝰ ẽ: relinquens nobis
exemplũ. ut seqͣmur uestigia eiꝰ. hoc
est talia p̃parare. Hoc beati mr̃es ar¬
denti dilectione fecerunt. qͦꝵ si non
maniter memorias celebramꝰ. atq ĩ
conuiuio quo et ipsi saturati st̾ ad m̃¬
sam dñi accedimꝰ: oportet ut quẽ ad¬
modum ipsi. ⁊ nos talia p̃paremꝰ. Ideo
auiꝑe ad ipsã mensam ñ sic eos me¬
moramus quẽadinodũ alios qui in pa¬
E requiescunt. ut etiam ꝓ eis oremu᷑
sed magis ipsi ꝓ nobis. ut eoꝵ uestigii
hereamus: quia impleuerunt ipsi ca¬
ritatẽ qua dominꝰ dixit non posse eẽ¬
alia enim suis fratrib exhibue¬
runt qualia de dñi mensa pari¬
ter accepert̃. Neq hoc ita dictũ sit.
simus: si ꝓ illo usq ad sanguinẽ mar¬
Tyriũ duxerimꝰ. Ille potestatẽ habuit
ponendi cimimam suã. ⁊ iterũ sumendi
eam: nos autẽ neq qͣntũ uolumꝰ iuui¬
mꝰ. et morimꝰ etiam si nolumꝰ. Iue mo¬
riens. mox in se occidit ⁊ mortẽ. ⁊ noc

Expanded text:
 nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse ealia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in
Abbreviated transcription (Latin):
pena quis ꝓ amicis suis. Quia ergo su¬
ꝑiꝰ dixerat. hoc ẽ mandatũ meum
ut diligatis inuioẽ. sicut dilexi uos. qͥ¬
b u̾bis addidit qd̾ nunc audistis. ma¬
iorẽ hac dilectionẽ nemo habet. ut
aĩam suam ponat quis ꝓ amicis suis
fit ex hoc consequens. qd̃ idem ite eun¬
gelista ioh̾es in epła sua dicit.
ut quẽ admodum xp̃c ꝓ nobis aĩam su¬
am posuit. sic et nos debeamꝰ aĩas pro
cut ipse dilexit nos : qui ꝓ nobis ani¬
mam suam posuit. Nimirum hoc est
qd legitur in ꝓuerbiis dicens salomo¬
tͥ ⁊ sic mitte manũ tuam sciens qͣ¬
niã talia te oportet p̃parare. Leui
im q̃ m̃sa ẽ potentis: nisi unde
sumitꝰ corpꝰ ⁊ sanguis eiꝰ qͥ ꝓno¬
bis cĩam suam posuit : Et quid est
ad cam sedere: nisi humilit accedere:
Et ꝯuid ẽ considerare ⁊ intellig̾e que
apponunt᷑ tͥ : nisi digne tantam gra¬
tiani cogiture: Et quid ẽ sic mittere
manum tuam. ut scias quia talia te
oportet p̃parare. nisi qd̾ iam dixi. qͥa

Expanded text:
o superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus pro fratrcem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomotur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus qui animam suam posuit pro nobis? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Doc ergo p̃ceptum dñi teneamꝰ ut
nos inuicem diuigamꝰ: ⁊ quicquid
aliud p̃cipit faciemꝰ: qm̃ quicqͥd ẽ ali¬
ud hic habemꝰ. Discernitꝰ quippe ista
dilectio ab ea dilectione qua se inuicẽ
diligunt hõies: sicut hoĩes. Nam ut
discerneret᷑ adiunctũ est: sicut ui¬
ad hoc ergo et nos inuicẽ diligamꝰ:
ut dilectionẽ nr̃am discernamꝰ a ce¬
teris. qui ñ ad hoc se inuicẽ diligunt:
quia nec diligunt. Qui aũt se ꝓpter
habendum deum diligunt: ipsi se di¬
ligunt. Ergo si se diligant: dm̃ dili¬
gunt. Non est hec dilectio in om̃ibus
hominib. Pauci se ꝓpt̾ea diligunt:
ut sit d̾s omia in om̃ib.¬

Expanded text:
oc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectidiligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut diAd hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
lud ẽ qd̃ adiungit. sic̃ ⁊ ego patris mei p̃
cepta mea seruaui: et maneo in ciꝰ dilectio¬
ne: utiq etiam hic hanc dilectionẽ pris
intelligi uoluit: qua cum diligit pat. Ita
quippe dixerat. Sicut dilexit me pater
et ego dilexiuos: atq hiis uerbis illa sub¬
iunxit. manete in dilectione mea. illa ꝓ¬
culdubio qua dilexi uos. Lectio uiĩi.¬
rgo qd̾ ait etiam de patre. maneo in
eius dilectione: illa scilicet accipi¬
enda ẽ. qua dilexit eum patꝰ. Sed nun¬
quid et hic gr̃a intelligenda ẽ. qua pat̾
Diligit filium sicut grã ẽ qua nos diligit
filius: cum simus nos filii grã non natu¬
ni: uiuigenitus autẽ natura ñ gr̃a: An
hoc etiam in ipso filio ad hominẽ referẽ¬
dum est: Ita sane. Nam dicendo sicut cli¬
lexit me pat̾ et ego dilexi uos: gr̃am me¬
diatoris ostendit. Mediator autem d̾i et
est: de illo legitur. Et iħc ꝓficiebat sapia.
stute et gr̃a: apd̾ dm̃ et homines. Secũ¬

Expanded text:
lud lud atris mei servavi, et maneo in ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et est, de illo legitur: Et Jesus proficiebat sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines . Secun
Abbreviated transcription (Latin):
ut nemo se fallat dicendo ad̾ eum diligar
si eiꝰ p̃cepta ñ seruet. siam intantũ diligi¬
mus: in qͣntum eiꝰ p̃cepta seruamꝰ. In qͣ¬
tum duitem muirꝰ seruamꝰ minus diugin.
qͣmuis qd̾ ait manere in dilectione med.
ñ apparet᷑ quã dixerit dilectionẽ: utioi
qua eum diligimus. an q̃ ipse nos diisit
s ex uerbo superiore dmnoscit᷑ Lectõ uiĩ
irerat quippe et ego dilexi uos: cui uer¬
bo continuo subiunxit: manece ĩ di¬
lectione mea. Illa ergo qua dilexit eos. Qͥd
ergo ẽ manete in dilectione mea: nisi mane¬
te in gr̃a mea: Et quid ẽ si p̃cepta mea ser¬
uaueritis. manebitis in dilectione mea: ni¬
si ex hoc scietis qd̾ in dilectione mea qua
uos diligo manebitis: si mea p̃cepta serua¬
bitis: Non ergo ut nos diligat priꝰ eius p̃¬
cepta scruamus: s nisi nos diligat. p̃cey¬
ta cius seruare ñ pssumus. Hec ẽ grã q
humilib patet: suꝑdis latet. S quid il¬

Expanded text:
Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamtum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. ixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus; sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. 4. Sed quid il
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ autẽ ait. sicut dilexit me pater. ⁊ ego
dilexi uos: ñ equalitatẽ nature ostẽ¬
cuit nr̃e ⁊ sue sicut ẽ patris ⁊ ipsius: sed
dicit. Diligit me pat̾ et ego uos. Nam pat̾
utiq cliligit et nos. s in ipso: quia ĩ boc
glorificatur pater ut fructũ ĩ iuite affe
ramus. hoc ẽ in filio: et efficiam᷑ eiꝰ disci¬
puli. Manete in quit in dilectione mea.
Qnomodo manebimꝰ: Audi quid sequatꝰ.
Si p̃cepta mea inquit seruaueritis: mane¬
bitis in dilectione meaLectio¬
uectio facit p̃cepta seruari: an p̾cep¬
ta seruata faciunt dilectionẽ : Sed
auis ambigat qd̾ dilectio p̃cedit: Unde
enim p̃cepta seruet ñ babet: qui ñ diligit
dilectione mea: ostendit ñ unde dilectio ge¬
ueretur: s unde monstret᷑. Tanqͣm dice¬
ret. Nolite uos putare manere in dilectio¬
ne mea: si non seruatis p̃cepta mea. Lest¬
i enim seruaueritis. manebitis.
hoc ẽ hinc apparebit qd̾ in dilectione
mea manebitis. si mea p̃cepta seruabitis.

Expanded text:
t dilexit Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, iQuomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis.
Abbreviated transcription (Latin):
omma quis inuestigauit : prior om¬
nium creata est sapientia: et intellec¬
tus prudentie ab euo. fons sap̃ĩe u̾bũ
dei in excelsis: et ingressꝰ illiꝰ marida¬
ta eterna.
adix sapientie cui reuelata ẽ:⁊
astutias illius quis agnouit:
Sisciplina sap̃ie cui reuelata ẽ. ⁊ ma¬
nifestata: et multiplicationẽ ingressꝰ
illius quis intellexit : Unus ẽ enim
altissimꝰ. creator. omp̃c. rex poteus. ⁊¬
metuendꝰ nimis: sedens suꝑ thronum
illius. ⁊ dominans d̃s. Ipse creauit illã
in sp̃u suo. et uidit. ⁊ dinumerauit. ⁊
mensꝰ est. Et effudit illam suꝑ omnia
opera sua: et suꝑ omnẽ carne. scd̾m
datum suum p̃buit illã diligentib se.¬

Expanded text:
prior omnium creata est sapientia et intellectus prudentiae ab aevo fons sapientiae verbum Dei in excelsis et ingressus illius mandata aeterna radix sapientiae cui revelata est et astutias illius quis agnovit disciplina sapientiae cui revelata est et manifestata et multiplicationem ingressus illius quis intellexit unus est Altissimus creator omnipotens rex pote thronum illius et dominans Deus. Ipse creavit illam in Spiritu sancto, et vidit, et dinumeravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem secundum datum suum, et praebuit illam diligentibus se
Abbreviated transcription (Latin):
lium taceat: mundꝰ clamat. Ruine nãq
illius. uoces eiꝰ sunt. Qͥ enim tot attritꝰ ꝑ¬
cussionib a gla sua cecidit: quasi iam nobiͦ
e ꝓximo regnum aliud qd̃ sequitꝰ ostendit.
Ipsis iam a quib amatur amarꝰ ẽ: ipse eiꝰ
ruine p̃dicant qd̃ auiandꝰ ñ est. Si enim
ruinam sui domus qͣsiata minaretꝰ: quis¬
quis in illa h̾itaret fugeret. ⁊ qͥ stantẽ di¬
lexerat. recedere qntotiꝰ a cadente festina¬
ret. Si igitur mundꝰ cadit ⁊ nos eũ amã¬
do amplectimur: opprimi uolumꝰ potiꝰ qͣm
hitare: quia nulla nos ratio a ruina illiꝰ
separat: quos eius passionib amor li¬
gat. Facile est ergo nunc iam cũ destru
enda cernimꝰ. animũ nr̃m ab eiꝰ duectio¬
ne disiungere. Sed hoc in illo tempore
difficillimum fuit. quo tunc p̃dicare
celorum regnum inuisibile mittebant᷑.
cum longe lateqz omnes cernerent flo¬
rere regna t̾rarum. Unde ⁊ adiuncta sũt
p̃dicatorib scis miracula. ut fidẽ uerbiᷤ

Expanded text:
lium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula, ut fidem verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ac nutritꝰ parentũ cura ⁊ diligentia. ĩ¬
pensiꝰ sclarib litteris eruditus. ad pri¬
me omnib uidelicet disciplims imbu¬
tus. quas liberales uocant. Nam et
gramaticam priꝰ in sua ciuutate. ⁊ recho¬
ricam in affrice capite cartagine docuit

Expanded text:
ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine post
Abbreviated transcription (Latin):
bulatus. Peccata nr̃a preterita in baptis¬
matis perceptione laxata sunt: et ta¬
men post baptisma multa commisimꝰ: s
lauari iterum baptismatis aqua ñ pos¬
sumus. Quia ergo et post baptismum in¬
quinauimꝰ uitam. baptiremus lacrimis
conscientiã: quatinus regionẽ nr̃am ꝑ
aliam uiara repecentes. qui ex ea bonis
delectati discessinius: ad eam malis ama¬

Expanded text:
bulatus . Peccata nostra praeterita in baptisbulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis ama
Abbreviated transcription (Latin):
erroris: illiuc udicium excreme dis¬
trictionis. Pensemus qͣm districtꝰ iu¬
dex ueniat: qui iudicium minatur ⁊
latet. Terrores peccatorib intentat:
et tamen sustinet. Et iccirro uenire ci¬
tius differt: ut muius iunueniat quos
condempret. Puniamus fletib cul¬
pas: et cum psalmis. ⁊ uocib preueni¬
amus faciem eiꝰ in confessione. Uolupta¬
tum ergo fallacia nos uulla decipiat:
nulla uana leticia seducat. In ꝓximo
qui ridetis nunc: quia lugebitis ⁊ fle¬
bitis. Hinc enun salomon ait. Risus
dolori miscebitͫ: et extrema gaudii luctus
occupat. Hinc iterum dicit. Risum de pu¬
taui errorem: et gaudio dixi. quid frus¬
tra deciperis: Hinc rursus ait. Cor sa¬
pientium ubi tristicia est: et cor stultoꝵ
ubi leticia. ꝑtimescamus igitur precep¬
ta dei: si celebramꝰ ueraciter sollempnita¬
tem dei. Gratum namq deo ẽ sacrificiũ.
afflctio contra peccatum: psalmista testã¬
te qui dicit. Sacrificiũ deo sp̃e contri¬

Expanded text:
operis, illinc judicium extremae disoperis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contri
Abbreviated transcription (Latin):
sicut de quibusdã ꝑ ꝓpham dicit᷑. Cõpu¬
trucruerunt ium̾ta in stercore suo. Ium̃ta
quippe in stercore suo computrescere est:
caruales homines in stercore luxurie ui¬
tam finire. Myrram ergo deo offerinus.
qͣndo hoc mortale corpus a luxurie putre
diue ꝑ conlimentũ continentie custodimꝰ.
Magnum uero nobis aliquid magi innu¬
unt: ad̾ in regionẽ suam per aliam uiã
reuertantur. In eo namq qd̾ ãmoniti fa¬
cuuit: nobis. ꝓfecto insinuant quid faci¬
amus. Regio quippe nr̃a paradiius est:
ad quam iħu cognito redire ꝑ uiam qua
uenimus ꝓhibemur. A regione et enun
ur̃a superbiendo in obediendo. inisibilia se¬
quendo. cibum uetitum gustando disces¬
simus: sed ad eam necesse est ut flendo.
obediendo usibilia contempnendo. atq
appetitum carnis refreuando redeamus.
ꝑ aliam ergo uam ad regionẽ nrãm re¬
km̃ii. ut semper pauidi. semperq suspecti.
ponamꝰ ante oculos cordis hinc culpas

Expanded text:
sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Compusicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortaldine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram re fratres charissimi, ut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Auro namq sapientia designat᷑:
salomone atcestante qui ait. Thesaur
desiderabilis: requiescit in ore sapientis.
Thure autẽ quod deo incendit᷑. uirtꝰ ora¬
tionis exprimitꝰͫ: psalmista testante qͥ
ait. Dirigatur oratio mea sicut incen¬
sum in conspectu tuo. ꝑ myrram uero.
carius nr̃e mortificatio designatur. Un¬
de et saucta ccclesia de suis operariis
usq ad mortem pro deo certantib dicit.
Mauus mee. distillauerunt myrrã. Na¬
to ergo regi aurum offerimus: si in con¬
spectu illius claritate suꝑne sapientie reꝰ¬
piendemus. Thus offerimiꝰ: si cogitationeᷤ
carius ꝑ sancta orationum studia in ara
cordis incendiuiꝰ. ut suaue aliquid deo ꝑ
celeste desiderium redolere ualeamꝰ. Myr¬
ram offerimus: si caris uicia ꝑ abstinen¬
tiam mortificamꝰ. ꝑ myriam namq ut
diximus: agitur. ne mortua caro putrefi¬
at. Mortuam uero carnẽ putrescere ẽ. hoc
mortale corpus fluxui luxurie deseruire:

Expanded text:
potest. Auro namque sapientia designatur, potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo magi quem adorant. etiam mysticis
numerib p̃dicant: auro regẽ. thure dm̃.
myrra mortalem. Sunt uero ñ nulli he¬
retici. qui hunc deum credunt: s uibiq
regnare nequaqͣm credunt. hii ꝓfecto
ei thus offerunt: sed offerre etiã aurũ
nolunt. Et sunt ñ nulli. qui hunc regẽ
eristimant. sed dm̃ negant. Hii uidelicet
ei aurum offerunt: sed offerre thus no¬
lunt. Et sunt ñ nuui qui hunc ⁊ dm̃
et regem fatentur: sed assumpsisse car¬
uem mortalem negant. Hii nimirũ ei
aurũ et thus offerunt: sed offerre myr¬
ram assumpte mortalitatis nolunt. Nos
itaq nato dño offeramus aurũ: ut hc̃
ubiq reguare fateamꝰ. Offeramꝰ thus.
ut credanius qd̃ is qui in tempore ap¬
paruit: ds ante tempora extitit. Ofte
ramꝰ myrrã: ut eum quẽ credimꝰ ĩ sua
cdiuiuitate ĩ passibilẽ. credamꝰ etiã in uo¬
stra fuisse carne mortalem: qͣmius ĩ au¬
ro et thure ⁊ myrra intelligi ⁊ aliud

Expanded text:
ergo magi quem adorant etiam mysticis ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus anramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cat quia nemo illic in stella aqͣrii nasci¬
tur: ubi piscator omnimodo ñ habetur:
Ruisum quos nasci signo libre asserũt:
traperetas futuros dicunt. Et traperecaᷤ
multarum gentium ꝓuincie iguorant.
Fateantur ergo necesse ẽ aut hoc ĩ eis
signum deesse. aut effectum fatalẽ nul¬
lo modo habere. In ꝑsarum quoq frau¬
coꝵq terra. regẽs ex genere ꝓdeunt. Qui¬
b ꝓfecto nascentib quis escimet quan¬
ti eisdem mom̃tis horarum ac temporũ
ex seruili conditione nascuntꝰ. Et tam̃ re¬
gum filii uno eodẽq sydere cũ seruis na¬
ti. ad regnum ꝓficiunt: cũ serui qui secũ
fuerant nati. in seruitute moriant᷑. Hec
de stella breuiter diximꝰ: ne machemati¬
corum stulticiã indiscussã preterisse .u. de¬
amur. Magi uero aurum. thus. ⁊ myrrã
defecunt. Aurum quippe regi congruit:
thus uero in dei sacrificio ponebatur: myr¬
ra autem mortuoꝵ corpora concliunt᷑. Eũ

Expanded text:
cat quia nemo illic in stella Aquarii nascicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum
Abbreviated transcription (Latin):
fatum stelle is qui apparuit puer fuit.
num solus hanc conditor qui creauit ã¬
ministrat. Neq enim ꝓpter stellas homo
sed stelle ꝓpter hominẽ facte sunt. Et si
stella fatum hominis licitur: ipsis suis
ministeriis homo subesse ꝑhibetur. Le¬
erte cum iacob de utero egre xiiͣ¬
dieus prioris fratris plantã te¬
di potuit: nisi et subsequens uicho asset.
Et tam̃ cum uno tempore eodemq mo¬
mento utrumq mater fuderit: ñ una
utriusq uite equalitas fuit. Sed ad
hec solent mathematici respondere: qͥa
uirtus constellationis in ictu pungentis
est. Quib ediuerso nos dicimꝰ: quia mag¬
na ẽ mora natiuitatis. Si igitur ĩ ictu
puncti constellatio ꝑmutatur: necesse
iam erit ut tot dicantur fata. quot sũt
membra nascentium. Fateri etiã mathe¬
matici solent. quod quisquis signo aq̃¬
rii nascitur: in hac uita piscatoris mi¬
nisterium sortiatur. Piscatores uero ut
fertur. getulia ũ habet. Quis igit᷑ di¬

Expanded text:
fatum stellae is qui apparuit puer fuit. fatum stellae is qui apparuit puer fuit. num solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam tedi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
cdiuinitatis : Scriptum quippe est. Non
ẽ sapientia. non est prudentia. ñ est cõ¬
silium contra dm̃i. Nam ea que apparuit
magos stella ꝑduxit. Natum regem rep¬
periunt: munem detulerunt. et ne redi¬
re ad herodem debeant: in sompius am¬
monentur. Sicq fit: ut ih̃m quẽ querit
herodes. inuenire ñ possit. Cuius ꝑsona qͥ
alii quam hypochrite designantur: Qͥ
dum ficte querunt: inuenire dñm nun¬
qͣm merentur. Sed inter hec sciendum
ẽ qd̾ priscillianiste heretici. nasci unum¬
quẽqr hominẽ sub constitutionib stella¬
rum putant: ⁊ hoc ĩ adiutoriũ sui erro¬
ris assumunt qd̃ noua stella exiit. cum
dominus in carne apparuit: cuius fuisse
fatum eandẽ que apparuit stellã putãt.
Sed si euͣngłii uerba pensamꝰ quib de
eadẽ stella dicitur usq dum ueniens sta¬
ret supͣ ibi erat puer: dum ñ puer ad
stellam. sed stella ad puerum cucurrit:
si dici liceat. non stella fatum pucri. s

Expanded text:
divinitatis? Scriptum quippe est: Non divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ natum despiciunt: nasciturũ ante
p̃scierut. Et nou solum quia nasceret᷑
nouerant. sed etiam ubi nasceretur. Nã
ab herode ixquisiti. locum natiuitatis
eius exprimunt: quẽ scripture auctori¬
tate didicerunt: ⁊ testimoniũ ꝓferunt
qd bethleem honorari natiuitate noui
ducis ostenditur. ut ipsa eoꝵ scientia. ⁊
ulis fieret testimoniũ dampuationis:
et nobis ad adiuitorium credulitatis Qs
benediceret designauit. qui et caligans
oculis et prophetans. in p̾senti fiuũ ũ
uidit: cui tamen multa in posterũ p̃dixit:
nus et cecus eum de quo multa infuturo
p̃dixit: in p̃senti positu ñ agnouit. Lc
ed uatiuitate regis nr̃i cogni.xi¬
ta herodes ad callida argum̃ta con¬
uertitur. Ne terreno regno priuaret᷑. ꝓre¬
nuintiari sibi ubi puer inueniret᷑ postu¬
lat. ⁊dorare uelle se simulat: ut quasi
hunc si inuenire possit extinguat. Sed
q̃nta ẽ humana malicia. contra consiliũ

Expanded text:
quem natum despiciunt, nasciturum longe ante quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 14ilium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praeviditnus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium
Abbreviated transcription (Latin):
ed in omnib signis que uel nascen¬
re año uel moriente monstrata st̃.
coniderandũ nobis ẽ. qͣnta fuerit in
quorũdam iudeorum corde duricia: q̃
hunc nec ꝑ prophetie donum. nec per
miracula agnouit. Omnia quippe ele¬
meuta. auctorẽ suum uenisse testata
sunt. Ut enim de his quedã usu hu¬
mano loquar: deumi hunc celi cogno¬
uerunt. quia ꝓtimis stellã miserunt.
Mare cognouit: quia sub plantis eius
se palpabile prebuit. Terra cognouit: qͥa
eo moriente contremuit. Sol cognouit:
quia lucis sue radios abscondit. Saxa ⁊
parietes agnouerunt: quia tempore mor¬
tis eius scissa sunt. Infernus agnouit:
quia hos quos tenebat mortuos reddidit.
Et tamen hunc quẽ deum omnia insen¬
sibilia elementa senserunt. adhuc infi¬
delium iudeorum corda dm̃ esse mirame
cognoscunt. et duriora saxis. scindi ad
penitendum nolũt: eumq confiteri ab¬
negant. quem elementa ut diximꝰ. aut
lignis aut scissionib deum clamant. Qui
etiã ad dampnationis sue cumulũ cum

Expanded text:
l nascenDomino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit alius locꝰ ad sepeliendũ. Sic faciã
loco huic ait dñs: et habitatorib eius.
Et ponã ciuitate᷑ istã sicut topheth: et
erunt domꝰ ihrłm ⁊ domus regũ iuda. si¬
cut locus topheth. immunde om̃s do¬
mus ĩ qͣꝵ domatib sacrificauerũt om̃i
milicie celi:. et libauerunt libamina diiͤ
alienis.

Expanded text:
epeliendum sic faciam loco huic ait Dominus et habitatoribus eius ut ponam civitatem istam sicut Thofeth et erunt domus Hierusalem et domus regum Iuda sicut locus Thofeth inmundae omnes domus in quarum domatibus sacrificaverunt omni militiae caeli et libaverunt libamina diis alienis
Abbreviated transcription (Latin):
eos caruib filioꝵ suoꝵ ⁊ carnib filiaꝵ
suax. et unus quisq carnes amici sui co¬
medet: in obsidione ⁊ ĩ angustia ĩ q̃ con¬
cludent eos inunici eoꝵ: ⁊ qͥ q̃runt aĩas
eoꝵ. Et conteres lagunculã in oculis in¬
rorum qui ibunt tecũ: ⁊ dices ad eos:
hec dicit dñs exercituũ. Sic conterã po¬
pulum istum. ⁊ ciuitatẽ istã. sicut con

Expanded text:
 carnibus filiarum suarum et unusquisque carnes amici sui comedet in obsidione et in angustia in qua concludent eos inimici eorum et qui quaerunt animas eorum et conteres lagunculam in oculis virorum qui ibunt tecum et dices ad eos haec dicit Dominus exercituum sic conteram populum istum et civitatem istam sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ec dicit dñs. Uade et accipe lauguncu¬
lã figuli testeã a seniorib ixłi. et
a seniorib sacerdotũ ⁊ egredere adual¬
lem filii ennon. q̃ est iuxta introitum
porte fictilis. et p̃dicabis ibi uerla q̃ ego
loquor ad te. et dices. Audite u̾bũ dñi
reges uida. et habitatores ihrłm. Hec
dicit dñs cxercitiĩ: ds isrł. Ecce ego ĩ
cdiis alienis quos nescierunt ip̃i et pa¬
tres eorum ⁊ reges iuda. ⁊ repleuerũt
locum istum sanguine innocentũ: et

Expanded text:
ec dicit Dominus vade et accipe lagunculam figuli testeam a senioribus populi et a senioribus sacerdotum et egredere ad vallem filii Ennom quae est iuxta introitum portae Fictilis et praedicabis ibi verba quae ego loquar ad te et dices audite verbum Domini reges Iuda et habitatores Hierusalem haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel ecce ego dis alienis, quos nescierunt ipsi et patres eorum et reges luda; et repleuerunt locum istum sa
Abbreviated transcription (Latin):
alia parcendo alia dñs irascendo disponit.
ex pauit qd̃ penetrare ñ potuit: ⁊ queni
ñ solum inuestigabilẽ in quibusdã suiꝰ
sententiis: s etiam inflexibilem uidit:
dribilem in consiliis ẽẽ memorauit.

Expanded text:
alia parcendo, alia Dominus irascendo disponit, alia parcendo, alia Dominus irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit; et quem non solum investigabilem in quibusdam suis sententiis, sed etiam inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
se sp̃c qui priꝰ p̃dicationẽ ꝓhibuit: hanc
asianorum cordib postmodũ infudit.
Nam diu est qd̃ asia cuncta iam credidit.
Idcirro ergo prius ꝓhibuit qd̾ postmodũ
fecit: quia tunc in illa erant qui saluan¬
di ñ erant: tunc in illa erant qui necdũ
ad uitam reparari mererent᷑: nec tam̃
grauius de contempta p̃dicatione iudica¬
ri. Subti i ergo occultoq iudicio a quoꝵ¬
dam aurib p̃dicatio sc̃a subtrahit᷑ qͥa
suscitari ꝑ grãm non merentꝰ
nde necesse est fratres mei ut ĩ om
ne ad̾ agimus. ommpotentis di suꝑ
nos consilia occulta tumeamꝰ: ne dũ men
nr̃a exteriꝰ fusa a sua se uoluntate ñ re¬
uocat: initus contͣ eam uidex t̾ribiliter
adusa disponat. Quod bene psalmista in¬
tuens ait. Uenite ⁊ uidete opera dñi: qͣm tͥ¬
ribilis in consiliis suꝑ filios hominũ. ui
dit namq qd̃ alius misericordit̾ uocat᷑
alius iusticia exigente repellitꝰ. Et quia

Expanded text:
se Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc se Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Unde necne quod agimus, omnipotentis super nos Domini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur: et quia
Abbreviated transcription (Latin):
in mundum ꝓ redemptione gentium ue¬
nit. cum samaritanos cotidie ad fidẽ uo¬
cari conspicimꝰ: quid ẽ qd̃ in p̃dicatione
discipłos mittens dicit. in uiam gentiũ
ne abieritis. ⁊ in ciuitates samaritanorũ
ne intrau̾itis. s potiꝰ ite ad oues q̃ peri¬
erunt domus isrł: nisi hoc qd̃ ex facti
fine colligimus. quia priꝰ soli iudee uo¬
luit.⁊ postmodum cunctis gentib ydi¬
cari: ut dum illa conu̾ti uocata renueret
p̃dicatores scĩ ad uocationẽ gentium ꝑor
dinẽ uenirent: quatinus redemptoris uo¬
stci p̃dicatio a ꝓpriis repulsa. gentiles
ppłos quasi extraneos quereret:  as
iudee fiebat in testimorium. hoc genti¬
b gr̃e esset incrementũ :¬
rant etiam tunc qui de uidea uocan¬
di ẽẽnt: et de gentib uocandi ñ es¬
petro legimus. prius hebreoꝵ tria milia.
⁊ postea quinq milia credidisse. ⁊ cum
p̃dicare apłi gentib in asia uoluissent:¬
ꝑ sp̃m ꝓhibiti ẽẽ memorantꝰ. Et tam̃ ip¬

Expanded text:
in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non esPetro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gentibus in Asia voluissent prohibiti esse memorantur ; et tamen ip
Abbreviated transcription (Latin):
Constitues eos eium principes suꝑ omnẽ
t̾ram: scriptura p̃nuntiauit. Ei autẽ qui
nunc celebri fama laudatͦ sors ⁊ portio
armenie locꝰ est: qui ab eiulath usq
gabaoth in multis gentib ⁊ ciuitatib
est distributus. Secundum mathm̃.¬

Expanded text:
Constitues enim eos principes super omnem Constitues enim eos principes super omnem terram , Scriptura pronuntiavit. Ei autem qui nunc celebri fama laudatur sors et portio Armeniae locus, qui est ab Evilath usque Gabaoth, et in multis gentibus et civitatibus est distributus. Iste ergo cum
Abbreviated transcription (Latin):
uot q̃t igitur petrꝰ agit: tõtidẽ oꝑa¬
tur et bartholonĩs. Ad qͦt ualet pe¬
Itrus mysteria compessenda. ad tot bar¬
tholomeus sufficit penetranda. Eqͣliter
exequitur diuini uerbi rationem: equa¬
lit̾ fundat eccłiam: equalance habuit ⁊
cet̾a diuina charismata. Lectõ uiii¬
eni ergo placatꝰ: esto ferax uerbi o
beate: resera linguam meam mutã:
da michi materiã p̃conia tue magnitudi¬
nis enarrandi. ñ ut ipse ꝓficias aliquid.
habens intrinsecꝰ beatitudinũ plenitudi¬
nem: s ut quioqͦmodo declaretꝰ amor cir¬
ca te diuinitꝰ p̃destinatꝰ: ut ⁊ ego pauper¬
rimus puer tuus pat̾nis oratiouib fru¬
ar in laude celebritatis tue. Non enim po¬
terit sine participatione illiminationis ꝑ¬
manere: qui ad splendorẽ radii solis ac¬
cesserit: uel pupillas erexerit. Aliꝰ igitꝰ
apłorum hic. alius uero alibi ꝑcepit par¬
ũtores regis regum xp̃i constituti sunt.

Expanded text:
Quotquot igitur Petrus agit, totidem operaQuotquot igitur Petrus agit, totidem operatur et Bartholomaeus. Ad quot valet Petrus mysteria capessenda, ad tot Bartholomaeus sufficit penetranda, aequaliter exsequitur divini verbi rationem, aequaliter fundat Ecclesiam, aequa lance habuit et caetera divina charismata. Veni ergo placatus, esto ferax verbi, o beate, resera linguam meam mutam, da mihi materiam praeconia tuae magnitudinis enarrandi, non ut ipse proficias aliquid, habens intrinsecus beatitudinum plenitudinem, sed ut quoquomodo declaretur amor circa te divinitus praedestinatus, ut et ego pauperrimus puer tuus paternis orationibus fruar in laude celebritatis tuae. Non enim poterit sine participatione illuminationis permanere, qui ad splendorem radii solis accesserit vel pupillas erexerit. Alius igitur apostolorum hic, alius vero alibi percepit partes; praedicatores Regis regum Christi constituti sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ quidem suã que est tria: tertiã uero
partem suam ꝑficiens ex duob: sextam
autem monade consũmans. In quo u̾o nu
orco ⁊ si scd̾m actuũ
apłorum cathalogum numerauerimꝰ.
septimum ponemꝰ barcholomeũ: eritq
ipse iterum principium ⁊ uercex scd̾e
exados. ita ut hinc possimus argum̃ta¬
ri eum ad petrum habere comparationẽ:
dum ex prima quidem exade. principiũ
reputatur in petro: ex scd̾a uero quia sũ¬
mitas ẽ eorum qui post ipsum dinumerã¬
tur: principium taxatꝰ in bartholomeo
Nota dilectissime. Petrus docet natione.
s et bartholomeus consequent̾ paria ĩ
pedes bona euͣnglirantis: s ⁊ bartho¬
lomei eque iocundi. sublimia de deo loq̃n¬
tis. Petrꝰ operatꝰ ꝓdigia magna: s ⁊ bar¬
tholomeus facit mirabilia ualida. Petrꝰ
deorsum capite crucifigitur. s ediuersobar¬
tholomeus penas pro xp̃o sustinens post¬
quam uiuens excoriatꝰ ẽ. capite plectitur.

Expanded text:
tatem quidem suam quae est tria, tertiam vero tatem quidem suam quae est tria, tertiam vero partem suam perficiens ex duobus, sextam autem ex monade consummans. In quo vero numPorro et si secundum Actuum apostolorum catalogum numeraverimus, septimum ponemus Bartholomaeum, eritque ipse iterum principium et vertex secundae hexados. Ita ut hinc possimus argumentari eum ad Petrum habere comparationem, dum ex prima quidem hexade principium reputatur in Petro, ex secunda vero, quia summitas est eorum qui post ipsum sunt, dinumeratur, principium taxatur in Bartholomaeo. Nota, dilectissime, Petrus docet nationes; sed et Bartholomaeus consequenter paria inpedes bona evangelizantis, sed et Bartholomaei aeque jucundi sublimia de Deo loquentis. Petrus operatur prodigia magna, sed et Bartholomaeus facit miracula valida. Petrus deorsum capite crucifigitur, sed e diverso Bartholomaeus poenas pro Christo sustinens, postquam vivens excoriatus est, capite plectitur.
Abbreviated transcription (Latin):
płm xp̃i audis ex toto: et ñ ꝑtimes¬
cis cum qui misit illum: Testem
ueritatis sensu capis: ⁊ ñ miraris eum
qui est digne canendꝰ. Quin ⁊ si multorũ
unus erat: nulli tamen famuloꝵ d̾i mi¬
nori laude comparandꝰ. An quia ẽ diuini
duodenarii niinu̾ mediꝰ: Est enĩ. ẽ hic duo denarii¬
num̾i in senario medietaᷤᷤ sic̃ ĩ cyth̾a armoria simi¬
lis: equũ ⁊ ab utuaq parte sonũ diuine sermoci¬
nationis similem dans.ectio qrta¬
t uero si uolueris ut in aplico ordi¬
ne sicut in annuali circulotunius cu¬
iuscunq mensis ex equo utilis om̃imodis
conferatur numerꝰ: ⁊ ꝓpria alt̾ alterius
qͣntitate ⁊ qualitate suam habeat diffe¬
rentiam. ñ plane nobis hiis qui laudatꝰ
exiguus. sed et nimis sublimis uirtute
sp̃c̃ apparebit: habens quid in ipsa suppu¬
tatione. mysticum dei uerborũ typũ secũ¬
dum arithineticam artem. Solꝰ enim se¬
narius numerꝰ a prima monade ꝑfectꝰ ẽ
parcib suis: complens ex hiis ipsis medie¬

Expanded text:
i audis ex toto, et non pertimescis eum qui misit illum? Testem veritatis sensu capis, et non miraris eum qui est digne canendus? Quin et si multorum unus erat, nulli tamen famulorum Dei minori laude comparandus. An quia est divini duodenarii numeri medius? Est enim et hic duodenarii, in senario medietas, sicut in citharae harmonia similis, aequum et ab utraque parte sonum divinae sermocinationis similem dans. At vero si volueris ut in apostolico ordine, sicut in annuali circulo uniuscujuscunque mensis, ex aequo utilis omnimodis conferatur numerus, et propria alter alterius quantitate et qualitate suam habeat differentiam, non plane nobis is qui laudatur exiguus, sed et nimis sublimis virtute Spiritus apparebit, habens quid in ipsa supputatione mysticum Dei verborum typum secundum arithmeticam artem. Solus enim senarius numerus a prima monade perfectus partibus suis complens ex his ipsis medie
Abbreviated transcription (Latin):
minus de xp̃o intellexeruit myst̾ium incar¬
nationis: cum et ipsi eadẽ gr̃a suit sal
uati. Unde constat tempꝰ non p̃uidicasse
sacram̃tum uniti hominis ac di ita ut¬
iam eẽt in illo ꝑunitatẽ ꝑsone ab initio
scłi qui necdum erat natꝰ de maria urgi¬
ne. quod multis scripturarũ declarat᷑ indi¬

Expanded text:
minus de Christo intellexerint mysterium Incarminus de Christo intellexerint mysterium Incarnationis, cum et ipsi eadem salvati sint gratia. X. Unde constat tempus non praejudicasse sacramjam esset in illo per unitatem personae ab initio saeculi, qui necdum erat natus de Maria virgine: quod multis Scripturarum declaratur indi