comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it̾inittendum cẽ. qͣre si meum
locum hrs cauendi gr̃a rcmitti
desic̾et. ubi comicilium h leg¬
atarius. añt ibi cam postulet᷑.
ubic̃ hrditas nonerit remiten¬
dus ħ̾rs. id̾q imp̃rticius anto

Expanded text:
ittendum esse. quare si heres in eum locum cauendi gratia remitti desideret, ubi domicillium habet, legatarius autem ibi caueri postulet, ubi est hereditas, non erit heres remittendus. idque imperator Titus Anto
Abbreviated transcription (Latin):
ancipatus. uł manumissus sat̾
petant .g. qͦr. inaudiendi sint.
hou̾osum sit. ans impntari te¬
b̾ent. qui ded̾unt eis postulandi
xlusus se facultatem.s melio
ẽ ꝑ mediocritatem camdixie.
ut cancõm tũi cum ypotheca rc¬
rum suizũ committat᷑. Idem.

Expanded text:
ancipatus uel manumissus si satis petant, quaeritur, an audiendi sint, onerosum sit, an sibi imputare deberent, qui dederunt eis postulandi aduersus se facultatem. sed melius est per m‹e›diocritatem causam dirimere, ut cautioni tantum cum hypotheca suarum rerum committantur.
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃ ꝑte extrcbelliano restitint᷑.
nam prata ex hou̾andi sunt ħ:¬
olunitum sibi ablatumc̃. ¶ Sĩ
ei qui malt̾ius potãte erit cͥto di¬
elegatum fu̾it cauebitur ei qui
hr eum inpotãte non pͥcise set
legati cedit inpotãte sit. cctum
sismn iiris inuemiatur unq¬
uum eẽ iuussum ẽ p̾ri cautum
cẽ cum alii legatum cebeatur.
qmͣqmͣ et sisine hac ad icctõne
entis condicõins temꝑe siuin¬

Expanded text:
te ex Trebelliano restituitur: nam pro rata exonerandi sunt heolumentum sibi ablatum est.Si ei, qui in alterius potestate erit, incerta die legatum fuerit, cauebitur ei, qui habet eum in potestate, non praecise, sed legati dies cedit, in potestate sit'. ceterum si sui iuris inueniatur, iniquum esse uisum est patri cautum esse, cum alii legatum debeatur, quamquam etsi sine hac adiectione entis condicionis tem
Abbreviated transcription (Latin):
hon̾imi successores ad satis dacõ
complut᷑. ¶Pline si quis omis¬
sa stipulacõne litem delegato cõ¬
testatus c̃ ꝓbandum ẽ. uec cessi¬
re teb̾c stipulacõm. idemq infi¬

Expanded text:
honorarii successores ad satisdationem compelluntur.Plane si quis omissa stipulatione litem de legato contestatus est, probandum est cessare debere stipulationem.Idemque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
cenitur nec.amplius ad ꝑiculum
ħrdis ꝑtineat sicup io poster is
consumpsit et soluto cipostiore
ficcicominusso. ¶ipto ergo ostẽ¬
sum c̃ logatarium hrdi non ceb̾e
cau̾e se non ꝑditurum nsa uice.
auh̾rs descqu̾ti legato siue ficeicõ¬

Expanded text:
mplius ad periculum heredis pertineat, si quid postea is consumpsit exsoluto ei posteriore fideicommisso'. rescripto ergo ostensum legatarium heredi non debere cauere se non perditurum. uersa uice an heres de sequenti legato siue fideico
Abbreviated transcription (Latin):
frib ex fornu iutis dictõnis qr
ex porcõue frĩs fuiit consccuti.
cumboni ꝓpri conferre ceꝑit
serestituturos. s si nec ip̃i cm̾c
nirum bonum abutriq ꝑte e¬
ligendum. aput quem ut sc¬
quentes fructus deponintur
quiqz utiles actõnes apͥtore da¬

Expanded text:
ribus ex f‹o›rma iurisdictionis, quod ex portione f‹r›atris fuerint consecuti, cum bona propria conferre coeperit, se restituturos. sed si nec ips‹i› cauere irum bonum ab utraque parte eligendum, apud quem ut sequestrem fructus deponantur quique utiles actiones a praetore da
Abbreviated transcription (Latin):
que competenti iogatum opponi
solz. eandem exstipulacone quo
agenti opponendm cẽ plicet.
stipulmti iegati nomine ixuteat
h̾rs offiluisait. ita cau̾e cebͥesi is
cuius nomine caneit mnuat indelz.
ne retineatur illo. añ cefimcto.¬

Expanded text:
quae ‹pet›enti legatum opponi solet, eandem ex stipulatu quoque agenti opponendam esse placet.stipulanti legati nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cauere debere, si is, cuius nomine caueat, uiuat, uidelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto.
Abbreviated transcription (Latin):
gatario.adu̾sus fructuarium i¬
marcellus ait ꝓbat. ¶ Siadfiscũ
porco hrditatis ꝑuen̾it cessabit
istastipnlacõ. quia nousol fisc̾
sitisdare. ¶ qui mnorem ꝑtem
hͥrditatis possicet cum ex inno¬
rt ꝑte h̾rs sit. siquitem ip̃o in¬
re ninuritur porcõ hrditatis sc¬
cunor crit hrs n enim ex inno
ripte exstipnlatu tenetur legat
nomen quidem hrdis apud cos
tatis et eanc legatorum uomine

Expanded text:
gatario aduersus fructuarium Marcellus ait.Si ad fiscum portio hereditatis peruenerit, cessabit ista stipulatio, quia nec solet fiscus satisdare.Qui minorem partem hereditatis possidet, cum ex maiore parte heres sit, si quidem ipso iure minuatur portio hereditatis, securior erit heres: neque enim ex maiore parte ex ‹s›tipulatu tenetur legatanomen quidem heredis apud eos tatis et cauerint legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
missum relictum. et si id ꝑdid¬
iss. etrursus relictum idcamus.
an satis scquentis legati sint fidei¬
commissi pctͥe possit. mouet qõ¬
nem. infidcicominissihoc siue
logatum debertur. et quociens de¬
be̾itur an ip̃e legatarius cauere
debeat. se non ꝑditurum. ¶dei
pn ad diuum marcum cum cla
nich exhuc diminiuturum se.
niniq ficei ħ̾r dis ab codem test¬
atore cominissu ẽ. ut si fruct᷑
ꝑdidiss. quod ei intestam̃to
relictum c̃ tursus ħrs cud resti¬
tuet. non eo ꝑtinz utaut fruet¬

Expanded text:
m et si id perdidisset, rursus relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit. mouet quaestionem, an fideicommissum hoc siue legatum debeatur et quotiens debeatur et an ipse legatarius cauere debeat se non perditurum. de Pii ad Iunium Mauricum tale: nihil ex is deminuturum se. nam quod fidei heredis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructulus perdidisset quod ei in testamento relictum est, rursus heres ei id rest‹it›ue
Abbreviated transcription (Latin):
legi posse. ¶sufficit autem
si legibilu sunt inconsulto
deleti sine abipo testitore sĩ
abalio. s nolentib inducta
accipiendum ẽ et suure per¬
potuit. ¶etio si nonissime
referri ad eaque inconsiuto
contigint. ꝓuide et simcon¬
sulto suꝑscripẜit induxis¬
se se minebunt etsiadenut
nonerunt ad empta s si le¬
gi non possunt que incon¬
sulto ccleta sunt: dicendñẽ
non dobi si hoc iti demumi
si. nite consuminicõnem te

Expanded text:
e. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta siue ab ipso siue ab alio, sed nolentibus. 'inducta' accipiendum est et si perpotuit: et ideo, etsi nouissime,referri ad ea quae inconsulto contigerunt. proinde et si inconsulto superscripsit induxisse se, manebunt et si ademit, non erunt adempta. Sed si legi non possunt quae inconsulto del‹e›ta sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita demum, si ante consummationem te
Abbreviated transcription (Latin):
teleta et inducta incħ scribu
gramus ualent. consultur.
non iuussudm̃ scriptum in¬
ductum delictum ue ẽ. ꝓ in
chilo ẽ. legiantem sic accipi¬
endum c̃ non intelligi. s o¬
culis ꝑspici que scriptisunt.

Expanded text:
deleta et inducta nihilo minus ualent, consulto non iussu domini scriptum inductum deletumue est, pro nihilo est. 'legi' autem sic accipiendum non intellegi, sed oculis perspici q
Abbreviated transcription (Latin):
rõnem redde debeat .n. claudio
triphonus deb̾e. quia lucru
faccre er tutcla uond. ¶et duo¬
b tutorib pupilli alto defũc¬
to.ad huc impub̾e pupilo q
suꝑ etat cxꝑsoni pupilli sui
iudice accepto consccutus est
cum nsuns qũtum et tutela
ad tutorem defunctum puc¬

Expanded text:
. Claudius Tryphoninus: quia lucrum facere ex tutela non debet. Ex duobus tutoribus pupilli altero defuncto adhuc impubere pupillo, qui supererat ex persona pupilli sui iudice accepto consecutus est cum usuris, quantum ex tutela ad tutorem defunctum p
Abbreviated transcription (Latin):
quo se unuo ercebatur. hnquo¬
non tm̃ cum impubes pr̃omi
rõnos optulit. pamphilus añt
putruit redde oꝑt̾e. non ad ĩ¬
crementum nogociacõnis. s ad
computicõnem usurarum. ũ

Expanded text:
quo se uiuo exercebatur: hinon tantum, cum impubes patronirationes optulit, Pamphilus autem putauit reddere oportere non ad incrementum negotiationis, sed ad computationem usurarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ħrdi dauco pernerit allibtatem.
quod non sim li t in legatiru
psona custodiri publius stͥpsit de
omissa tacite inteligi potuissent
nec eẽnt ob futura ꝙ eneuit si ali¬
cui ita legaturticõ .x. dolego si me¬
mus capitolium ascendat. nami
pitoliũ ascendat i uelit efic̾e ut

Expanded text:
heredi dando perveniet ad libertatem: quod non similiter in legatarii persona custodiri Publicius scribit. omissa tacite intellegi potuissent nec essent offutura. quod evenit, si alicui ita legatur: "Titio decem do lego, si Maevius Capitolium ascenderit". nam pitol
Abbreviated transcription (Latin):
sau̾ant tam testamento qmͣ
ab intestato auferuritur bo¬
nn forte etsiqͣi promis uenit
qmͣuis hu nisuo uire ad mit

Expanded text:
sauerant, tam testamento quam ab intestato auferuntur bona: forte et si quasi patronus uenit, quamuis hi suo iure admit
Abbreviated transcription (Latin):
uno impubes ẜui. ¶trebaciꝰ¬
Iẜui autem gͥmanus legatus
ccum de impube sumim ins¬
sit supplici et tñ non sine
rõne. nuimi is puer nec multũ
at. ut cium opemi ferre cum
non potuisse constabat ita sil¬
encium p̾stitisse ccum postea
cͥtum erat. et husdum trxat im¬
qui tm̃ sub codem recto fuissẽt
qui u̾o mristri uł ꝑticipes
cedis fuissent et cius ctatis ꝙͣ¬
qmͣ nondum pubis ut rei in¬
tellectum cape possent hus

Expanded text:
niano impuberes serui. Trebius autem Germanus legatus etiam de impubere sumi iussit supplicium et tamen non sine ratione: nam is puer nec multum rat. ut enim opem ferre eum non potuisse constabat, ita silentium praestitisse etiam postea certum erat, et his dumtaxat imtantum sub eodem tecto fuissent: qui uero ministri uel participes caedis fuissent et eius aetatis, quamquam nondum puberis, ut rei intellectum capere possent, his
Abbreviated transcription (Latin):
gatum aunia bimatiiia die pͦ
pub̾tatem p̾standam eẽ incõniẽ¬
cõ qͣm clies legato aliecta eẽt cc̃ gͦ
sencio qroies fere ponitur alprog¬
anda ea que alp̃sens tempus nõ
eciam que infuturum legati sũt
clies que pubtatis ħt aliqͣmitem¬
poris demonstt̃om ¶Suob eadẽ

Expanded text:
a bima trima die post pubertatem praestandum esse in commencio quam dies legato adiecta esset. contra ego sentio, quia fere dies ponitur ad proroganda ea, quae ad praesens tempus, non etiam quae in futurum legata sunt, diesque pubertatis habet aliquam temporis demonstrationem.Duobus eadem
Abbreviated transcription (Latin):
b nondubitaret᷑ quin in alieno
gen̾e ceñt. ut puta escarium arg¬
enteum. aut pemilas. aut togas
supplłectili quis ascrib̾e solitus
sit. non id cuco estimi oꝑt̾r suꝑ¬
pelloctili logate ea quor contin̾i.
uonem̃ cropimonib singuloꝵ¬

Expanded text:
 non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellectili legata ea quoque contineri: non enim ex opinionibus singulo
Abbreviated transcription (Latin):
Ic trepeatis queri põt subsella ⁊
cathedraria quib instm solent
utrum in ueste sint. stragraa ã
insuppellectili sicut torałia que
ꝓpric stragulorum non sunt. et
roc nug̃ p̾licuit ca suppllectilicõ¬
quib instͥmunit᷑ nehicua dub¬
itari põt. an insuppliectili sint.

Expanded text:
 tapetis quaeri potest, subsellia cathedraria quibus insterni solent utrum in ueste sint, sicut stragula, an in suppellectili, sicut toralia, quae propria stragulorum non sunt. et hoc magis placuit ea supellectili conquibus insternuntur uehicula, dubitari potest, an sint in suppellectili. s
Abbreviated transcription (Latin):
estituta ħ̾rditas iudetur aut re
et ille susciꝑe. non si aba c̾i putru¬
it te posfid̾e ¶S si postea ratum
uissu meo restituit uł ratam ha¬
bint restitucõm tnͣsire actõnes
uicentur. ¶pupillus. uit ip̃e d
restitu̾e tutore anctore non tnt
or sinc pupillo nisi ufras sit. qr
nͨ inincure actõnes tutor pupu¬
li sui põt. nec se quidem anctore

Expanded text:
estituta hereditas uidetur aut re et ille suscipere, non si ex alia causa putavit te possidere. sed et si postea ratum iussu meo restituit vel ratam habui restitutionem, transisse actiones videntur. Pupillus autem ipse debet restituere tutoror sine pupillo, nisi infans est, quia nec mandare actiones tutor pupilli sui potest. ne se quidem auctore
Abbreviated transcription (Latin):
hoũm pupilli cecrent. quia pͥor
autonio et patruo et tutori suo
rescituat. s et si pupillo sit resti¬
tucndi non possit pupillo sme
tutoris añctate restitin constat.¬

Expanded text:
 pupilli decreuit, qui A‹r›rio Antonino patruo et tutori suo restituerat.Sed et si pupillo sit restituenda, non posse pupillo sine tutoris auctoritate restitui constat
Abbreviated transcription (Latin):
suppõitus ec or̾ pupill cumqͦ depa¬
tris eiꝰ br̃dicate ecronsia ẽ curart
p̃coremdele utis in possone sit de
eo puto canĩ uelle milligi q po
mortem peĩs fam̃ qui sesinelib̾is
deced̾e̾ cclidĩt filius eẽ eius dici ce¬
pit. siam eius ꝗ agnitus ⁊ ab eod̾
decinus bõie qritur instior mei¬

Expanded text:
se dicitur pupillus, cum quo de patris eius hereditate controversia est, curare praetorem debere, ut is in possessione sit: de eo puto eum velle intellegi, qui post mortem patris familiae, qui se sine liberis decedere credidit, filius eius esse dici coepit: nam eius, qui adgnitus est ab eo, de cuius bonis q
Abbreviated transcription (Latin):
suit. credo tuende sint. siantem ex¬
cepti non sunt aufcrendas cis pu
logatimi. ¶hoc solum aũt debetur
q. ip̃is pentib relictuẽ. et lib̾is.
cctumsi ẜuo corum fu̾it ascriptũ.

Expanded text:
ae, credo tuendae sunt: si autem excepti non sunt, auferendas eis putlegatum. Hoc autem solum debetur, quod ipsis parentibus relictum est et liberis: ceterum si seruo eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nidm. re.s lib̾tates ab ea pͥstã¬
das quas int̾cit̾e dampni cã drrũ
intebatur. ¶ prqui filio semisse:
ded̾it et sororib eins impubib¬
torci frm̃ dedit ita fuit locutus
filii contentus cris. ꝓ tuo semisse
quadrantib centens aureis ince
uiutua libis fideicominssimił¬
ditatis reliquisse non udẽbat᷑.

Expanded text:
ndi: sed libertates ab ea praestandas, quas intercidere damni causa durum uidebatur.Pater, qui filio semissem dederat et sororibus eius impubatrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris pro tuo semisse quadrantibus centenis aureis'. uice mutua liberis fideicommissum hereditatis reliquisse non uidebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nussim udetur inuitasse qui
iuidicõ paruint alioquint absur¬
dum erit ince mutua peticõnẽ
tm quis petat cum ꝑtem siu
alicnando ꝑdidit. s hoc ita ꝓcet̾e
pot si parit̾ alienent. ¶Etum ꝓ¬
ut quisquis prior alicmu̾it ptẽ¬

Expanded text:
missum uidetur inuitasse, qui missum uidetur inuitasse, qui iudicio paruerunt: alioquin perabsurdum erit uice mutua petitionem atam quis petat, cum partem suam alienando perdiderit. sed hoc ita procedere potest, si pariter alienauerint: ceterum prout quisque prior
Abbreviated transcription (Latin):
consuii derogare uiri it stamctu
fi ꝓibcnto nõunt. ¶rogo filia ut
bona ti qucumq distribius lib̾¬
ꝓmoriunt fideicommissu re¬
lictum quib mr̃is elcctone cess¬
ante sufficiet. si non oftend̾int eq
antem quos nĩr elegit fore pocõ¬
res si soli ꝓmcrissent cxistima
uiꝙ si nemmem clegit cos solq
non admtti qui oftend̾int. ¶o¬
incoiis p̾diorum eplam ignori¬
te fiuio m̃r mede sicri uͥbis fitei¬
comnussi non sub niram depos¬
uit et lit̾as tales ad edictum mi¬
sit. iustr̃m musit uoluntitis i¬
ec post mortem uicam filio inco
tradi uolo cum plurib b̾rdib¬
institutis testato diem suum
obiiss intelligi fitci commissũ
quis loq uatur. s in quem nolũ¬
tatis intencõ dirigatur. ¶libtis
p̃oium reliquit. ac peciit ue id
alicnarent at infimilia libtoꝵ
retm̾ent. s ex cepto uno ceti ꝑtos
siris uendidint qui non uendi¬
dit cctorum ꝑtes quib noni
tedit alienindi noluntatem ĩ¬
tograis petit. cos emm ad futicõ¬

Expanded text:
consilii derogare iuri testamentum fieri prohibendo uoluit. 'Rogo, filia, bona tua quandoque distribuas librint, fideicommissum relictum, quibus matris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt.Donationis praediorum epistulam ignorante filio mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur.Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
strute qnͣtitatis erclurum exclu¬
surum. ¶ ticõ fr̃i suo meunis
ħrditatem scu a quo ħrs instit¬
utus erat post mortem suam
restitue rogatus codem ticõ lrde
scripto pecuit utticius moriens

Expanded text:
stratae quantitatis exclusurum.Titio fratri suo Maeuius hereditatem Seii, a quo heres institutus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens
Abbreviated transcription (Latin):
urat᷑ non secus quam si .c. mu
lib logalis rogetur post temp
maiorem qnͣtitatem restitus¬
¶cum auttm rogatus sit quic¬
quid exbrditate sỹ cr post mo¬
rtem suam restitue. et ce p̾cõ

Expanded text:
t, non secus quam si centum milibus legatis rogetur post tempus maiorem quantitatem restituere.Cum autem rogatus, quidquid ex hereditate supererit, post mortem suam
Abbreviated transcription (Latin):
hon̾andis edibus faciliores uolũ
umi rei sit apudU̾rdem. ¶ Si omissa
ficcio. iiba sunt et c̃. que leguntur
cumhis que scribi debunt congr¬
uant recte datum et minuis sirip¬
tum es. institucõnis legatoru¬
q intelligetur qũi siñam. opti¬
inus quo imp̃r. mr. sccu̾. sccuꝰ ẽ.

Expanded text:
onerandis heredibus faciliores uoluntium rei sit apud heredem.Si omissa fideicommissi uerba sint et cetera quae leguntur cum his, quae scribi debuerunt, congruant, recte datum et minus scriptum exemplo institutionis legatorumque intellegetur: quam sententiam optimus
Abbreviated transcription (Latin):
dum crit. ex defuncti nolumñtate
qui demrnori pecumi pͥstrri non
dubie uoluit integra ¶ mat fil¬
iis sins mlgo cõceptis dotem su¬
utis pctiss afiliis nixo doteuire¬
stitui. totum ficeitomnissum
tons tebi. si falcidit rõ nõ int̾us¬
int. iͥo retencõm cotis uirum hrc
plicint. alioqum falcidie ꝑtemi
ħ̾rdib afiliis erstipulatu cum
to qͥui ligatum accipit. ut cum
ctur restituat recte mandatim. nã
et ignor nͣtes as tumgũtur fideit¬
ommisso quibus ignor nͣibto

Expanded text:
dum erit ex defuncti uoluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra.Mater filiis suis uulgo conceptis dotem suutis petisset a filiis uiro dotem restitui, totum uiro fideicommissum dotis deberi, si Falcidiae ratio non interuenerit: ideo retentionem dotis uirum habere placuit: alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum to, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
tatem non comperit qͣ status cul
extrinsetus suspenditur fortt ꝓp
sperart pot. quia dies mutłr cedit.¬
tuta sit testõ locutus fu̾it peto cũ
morieric l alios quo filios susc¬
eꝑis sempnio nepoti mco pͥlus tri¬
bnas mhonorem nominis mei i
nccͣitas quidem restituendi nepo¬
tib mriles ꝑtes pͥccce uirebatur.

Expanded text:
tatem non competit, quod status eius extrinsecus suspenditur forte prsperare potest, quia dies inutiliter cedit.tuta sic testamento locutus fuerat: 'peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotibus uiriles partes praecedere uidebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
er ca futio. cogendus erit soluere
quaim ꝑceꝑit. ¶ Si .c. logatis dup¬
lum restinie rogatus sit ad sum¬
numm logati indebitur constitu¬
isse. ¶ Si autem post tempus fi¬
dciꝰ. relictum sit usurarum ouz¬

Expanded text:
eicommissi cogendus erit soluere, quam recepit.Si centum legatis duplum restituere rogatus sit, ad summam legati uidebitur constituisse: si autem post tempus fideicommissum relictum sit, usurarum du
Abbreviated transcription (Latin):
tur ita cemum ubic logati. ui fi¬
tcicommissi ꝙͣ p̾cedit. ui scquitur
ao commumioncm assuminir
si dicto scriptu̾m congriuat. ¶ fui
irem hrcem scripsat᷑. ei ficricom¬
missa tabuus dota cumiuric in¬
randi religione p̾stan rogai̾rti
cum testamentum millo inre

Expanded text:
tur, ita demum uerbum legati uel fideicommissi, quod praecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat.Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogauerat. cum testamentum nullo iure
Abbreviated transcription (Latin):
innonis sol ercitare. ¶ p̃r plur¬
ib filuis hr dib institutis morie¬
us clauem ctamilum cam custo¬
dic muiori natu filie tradidit. et
at. ei res quis sub cura suo hũit
assignari nissit cominime fui¬
orum negorium gestum intlłi¬
gitur. ucc ob cami rem ap̃ arbitr̃

Expanded text:
unionis solet e‹x›citare.Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens claues et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et at, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum negotium gestum intellegebatur nec ob eam rem apud arbi
Abbreviated transcription (Latin):
quiequis mͥ hes hirdes ue crunt do.
lego. fiteiq corum cõmitto. uł hu
dent gaio seio sororis moc filio tu
honorem consulatus quid ginta
luuo ineio sers consui defigrutꝰ

Expanded text:
"quisquis mihi heres heredesve erunt, do lego fideique eorum committo, uti dent Gaio Seio sororis meae filio in honorem consulatus quadringenta": vivo Maevio Seius consul designatus
Abbreviated transcription (Latin):
silic̃onis acusacõm sub nomine
pupilli iustituit. s cogente for¬
tt mĩt pupilli. ui libtis pr̃is n¬
nistantib  Esitutor reura anq̃
posta Linit pupilli nomine. et io
nonfit crccutus ꝙ int̾rm ap̃ pub̾tatẽ
pupillus puem̾it nonor dici nitur
piliamim cum senituis consultu
icidisse. discrcta sunt cnim uitis
uicnerint aliud tutoris alind lega¬
tarii et cum non suc ꝑsone ure.

Expanded text:
ibus accusationem sub nomine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli vel libertis patris instantibus. et si tutor reum aliquem postulaverit pupilli nomine et ideo non sit exsecutus, quod interim ad pubertatem pupillus pervenpillianum eum senatus consultum incidisse. discreta sunt enim iura, venerint, aliud tutoris, aliud legatarii: et cum non suae personae iure,
Abbreviated transcription (Latin):
nonine condempnatus est. non
pot̾ libtrariquami.ampeccumam
debecepit. ¶Postumus lib̾ati hr
lib̾acio alib̾to debet necquicqua
pͥmortem lib̾.an intelligi pot̾is
exlege antem natinbi pͦsunt eci¬

Expanded text:
nomine condemnatus est, non potest liberari, quoniam iam pecuniam debere coepit. Postumus liberti herliberatio a liberto debet nec quisquam post mortem liberari intellegi potest. ex lege autem nati liberi prosunt. Eti
Abbreviated transcription (Latin):
Lapotestate łebit p̾t̾ eumqui. ntẽ
iudicram fec̾it quine opas suas.
ut cbestus pugnaret. locau̾it. ne
quis corumopas doninius meus
aliuduequicquamubtatis causa
pationo patrone lib̾is ueeorum:
gatus ueent dare faccre p̾st. arcde¬
uet. et si noncoden tempore luos
ipotestate huit. ułunum quin¬
quenuu lib̾ab oparum oblig

Expanded text:
em ludicram fecerit quiue operas suas ut cum bestiis pugnaret locauerit: ne quis eorum operas doni muneris aliudue quicquam libertatis causa patrono patronae liberisue eorum,gatusue erit, dare facere praestare debeto'. Et si non eodem tempore duo in potestate habuerit uel unum quinquennem, li
Abbreviated transcription (Latin):
filiofa. ipta decesẜit. et
tem post aliquod tempus
uosocagento consequetrir
ut impensam fui̾us pͥscut¬
cni rcciput ceta totis stituto

Expanded text:
ilias nupta decesserit et tem post aliquod tempus uo socer agendo consequetur, ut impensam funeris praesentem recipiat, cetera dotis statuto
Abbreviated transcription (Latin):
eumi legitus fundus ꝑtincat lic
nt̃mos nõ faciat atipientis quid
erum infest. utrumtili personei
dire iubeituran aliquo loco po¬
est testi nomine. s mortis erusui
cipitur. Rem.

Expanded text:
us fundus pertineat, licet nummos non faciat accipientis: quid enim interest, utrum tali personae dare iubeatur an aliquo loco poest, testamenti nomine, sed mortis causa capitur.
Abbreviated transcription (Latin):
magni crroris mt̾tet̾e ut di¬
scͥm Ficile non possit utru
quis tutor fu̾it. et sic gessit.
anu̾o non fu̾it. ꝓeuratore
tore antem negocia gerit qui
mune tutoris fungitur ure
impubis sine se putet tutor¬
em sunc scit noucẽ fingit tñ¬
dimi iidominum iudicum
trtelc. cumco qui ꝓtutore n¬
egdcia gessit eciaui ante pub̾¬
tatem agi posse nulla dubit¬
acõ ẽ qui tutor nonc̃ quare
siquis finiti tutela ꝓtutore
telc actõnem. ¶ Siquis qiͣ tu¬
tor negocu gesẜit cius qui i¬
um pubes e̾ n tutoremh̾re
põt ꝓ tutele actõ cessat. ¶ Si¬
mili moctsiens qui nõ dñ
gerat eani ce psonam or cuiͣ¬

Expanded text:
magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis tutor fuerit et sic gesserit, an uero non fuerit, pro tutore tore autem negotia gerit, qui munere tutoris fungitur in re impuberis, siue se putet tutorem, siue scit non esse, finget tamdum in dominum iudicium utile. Cum eo, qui pro tutore negotia gessit, etiam ante pubertatem agi posse nulla dubitatio est, quia tutor non est. Quare si quis finita tutela pro tutore telae actionem. Si quis quasi tutor negotia gesserit eius qui iam pubes est neque tutorem habere potest, protutelae actio cessat: simili modo et si eius, qui nondum gerat, eam esse personam opor
Abbreviated transcription (Latin):
gõrum actõ. ¶ Sicuratori
impub̾i aptore dutus nego¬
cugesfit. an qiͣ pro tutore
gesẜit tencitur. querntur.
ctẽius cessare hanc actõn

Expanded text:
orum actio. Si curator impuberi a praetore datus negotia gesserit, an, quasi pro tutore gesserit, teneatur, quaeritur. et est uerius cessare hanc actione
Abbreviated transcription (Latin):
natinulos. cꝗuissimum ẽ erĩ
concedi ex hoͣc ẽi estimiacõnem
offõ iudicis p̾stare. ¶ cumali¬
cui poculum legatum eẽt uł¬
re quia uquum ẽẽ aiebat id
scꝑari ase non iupetribit io a
p̾tore ala enim ẽ condicõ hoĩ¬
num alia cefarum rerum in ho¬
mnib enim benigr rõne ẽ

Expanded text:
naturales: aequissimum est enim concedi ei ex hac causa aestimationem officio iudicis praestare. Cum alicui ‹po›culum legatum esset uere, quia iniquum esse aiebat id separari a se, non impetrauit id a praetore: alia enim condicio est hominum, alia ceterarum rerum: in hominibus enim benigna ratione
Abbreviated transcription (Latin):
dus quie legitus ẜuitutem de
non añ tradidi d. quam rones
ex plicet. et si ad inditiu contẽ¬
mimi tibulcgant non ẽ iiquũ
talem ẜum tibi taidi quar ap̃
p̾stres. furti nomine q is fct̾t
aput ticium. nam et si fundus
qui meo funto ẜucbut iceat̾¬

Expanded text:
dus qui legatus est› seruitutem debnon ante tradi debet quam rationes explicet, et si ad iudicium ituum tibi legauerit, non est iniquum talem seruum tibi tradi, qualis apud praestes furti nomine, quod is fecerit apud Titium. Nam et si fundus, qui meo fundo seruiebat
Abbreviated transcription (Latin):
ad suscipiendum iudicnum ꝙ
torcm obẜuart oꝑtebit. ¶qui
confiterur siquittmn dełe iustã
antem cam affc̃. cur utiq pͥ¬
stare non possit audieudus ẽ.
ut puta. sialicures legatasit.

Expanded text:
cip›iendum iudicium: aetorem obseruare oportebit. Qui confitetur se quidem debere, iustam autem causam adfert, cur utique praestare non possit, audiendus est: ut puta si aliena res legata sit
Abbreviated transcription (Latin):
bisunt sniqui tutoros per
ubcatur. tutores dum mõ
ẽ dubium. quim iium cese
dut possint. ¶magr̃anis
minncipales collegͦmis uũ
quin dare tutorcin possũt.
ronum dari nou põt. curit¬
or põt. num decuritore con¬
stitucndo coicto comphensũ

Expanded text:
bsunt hi, qui tutores dare ubentur dare tutores, dummodo est dubium, quin unum ex se dare possint. Magistratus municipalis collegam suum quin dare tutorem poss‹i›t, Romani dari non potest, curator potest: nam de curatore constituendo edicto comprehensu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit.tamen adbonorum possom
aduttetur et conferret .s. ea que
moriente patrehabet si abhostibꝰ
captus no fuiss. s et siredemptũ
ab hostib mortis tempore patrie
inuematiur. eq̃ colło ent faciẽda¬
¶ Siemancipato legatum fu̾s: cũ
pr morietu eciam ħ confeire deb
Siabipo patre hrde instituto fili¬
ocius fideicominissum fu̾it relic

Expanded text:
um possessionem admittetur et conferet scilicet ea, quae moriente patre haberet, si ab hostibus captus non fuisset. sed et si redemptus ab hostibus mortis tempore patris inveniatur, aeque collatio erit facienda. Si emancipato legatum fuerit, cum pater morietur, etiam hoc conferre debet. Si ab ipso patre herede instituto filio eius fi
Abbreviated transcription (Latin):
peccuie h psecucionem. quod
sifuiti k̾at accionem conferrei
delebit. ¶Sitres eni aucipati d
das putat ut emancipati quia
inuicem uonconferunt uniue
loco sint nec udignancos o por¬
tere si plus conferant et minus

Expanded text:
pecuniae habet persecutionem: sed si furti habeat actionem conferre debebit. Si tres emancipati, ddas putat, ut emancipati, quia inuicem non conferunt, unius loco sint: nec indignari eos oportere, si plus conferant et minus
Abbreviated transcription (Latin):
fertiu an eciam si quideis nofu̾it¬
o minus ẽet. sbsic accipiendũ
est. ut ħ demum conferatiur quie
eius ẽẽ desut dolo malo.cet̾um si
id eg̾it. nequid ad quireret non
uenit incollacionem. namecia¬
ħ ee sͥ insidiatus est.porcionesi
collacionum itaerunt faciende
ut plita duosunt fiuii inpotesta¬
te. unus emancipatus habens
tate centena cͥfre centena retiu̾e
supos mincem nichil conferrem¬

Expanded text:
iam si quid eius non fo minus esset: sed hoc sic accipiendum est, ut hoc demum conferatur, quod eius esse desiit dolo malo: ceterum si id egit, ne adquireret, non venit in collationem: nam hic et sibi insidiatus est. Portiones collationum ita erunt faciendae: ut puta duo sunt filii in potestate, unus emancipatus habens tate, centena conferre, centena retinere, sed ipsos invicem nihil conferre
Abbreviated transcription (Latin):
caueat tocius trientis ei denegan¬
das acciones nec enm indetu ca¬
ꝑmopiam: sextantis tantum de¬
negaudas. sic tamen ut possit su¬
plere caucom urcollacionem uł
cet̾is uiolis quib supͣdiximus
añcurator constituatiur ei rem:
saluam facturus. hab̾ieuird:

Expanded text:
caveat, totius trientis ei denegandas actiones nec enim videtur casi per inopiam, sextantis tantum denegandas, sic tamen, ut possit supplere cautionem vel collatione vel ceteris modis quibus supra diximus, aut curator constituatur rem ei sal
Abbreviated transcription (Latin):
editum. clicimus bonorum pos¬
iim ent dicere bona sua omnia
eum conferre licet non pot̾ dici
mortis tempore ani sin bona
habuisse qui a ip̃e uodum iu
rerum natura erat. igitiu siue
lirdicatem apatre siue legatu
accepit ħ conferre debebit ¶Nto
autem intelligendum est fuliũ
ibonis habe quis deducto erea¬
lieno supest. si subcondicione
debebat nonstacim id deduc̃e debe¬
bit. s id quq conferre. contra¬
tinc aut̃ casnei oportebit ab eo
quimn potestate est. ut existente
culpa filii emancipati p̾mortẽ
patris pierunt. queritiur. adcu¬
ius detiimentum ea ꝑtunere de¬
bebant. et pleriq putant. eaq
si ne dolo et culpapierint. adcol¬
laciois honus nonptinere. et
ħ erillis u̾bis intelligendur
iubet conferri bona. iurautem
bonus uo sit arbiturus confer¬
endum. idqs nec h nec dolo ri
culpa desut hxre ¶ Ic quoq qui¬
leturemancipatoconferri deb
diusum est inlegato condicio¬
nali. quia et simpotestate firis¬
s et p̾̃t mortem patris conlici¬

Expanded text:
editum dicimus bonorum posium erit dicere bona sua eum conferre, licet non potest dici mortis tempore avi bona habuisse, qui ipse nondum in rerum natura erat. igitur sive hereditatem a patre sive legatum acceperit, hoc conferre debebit. Illud autem intellegendum est filium in bonis habere, quod deducto aere alieno superest. sed si sub condicione debeat, non statim id deducere debebit, sed id quoque conferre: contra autem caveri ei oportebit ab eo qui in potestate est, ut existente culpa filii emancipati post mortem patris perierunt, quaeritur, ad cuius detrimentum ea pertinere debeant. et plerique putant ea, quae sine dolo et culpa perierint, ad collationis onus non pertinere: et hoc ex illis verbis intellegendum iubet conferri bona: vir autem bonus non sit arbitraturus conferendum id, quod nec habet nec dolo nec culpa desiit habere. Id quoquetur emancipato, conferri debet. diversum est in legato condicionali, quia et si in potestate fuisset et post mortem patris condici
Abbreviated transcription (Latin):
satisfecisse. scum possuit ẽe quedar
mecculto nonsatis coust̃ quinon
cauit quamus clunidat. ¶Sugi¬
tur constet int̾ ptes quidem sit in
bonis emiancipati sufficieus colło
est: diuisio. sinoncoustet sdican¬
turquedam no eẽ icomimine¬
c̃e redacta: turc pp̃ incertum cau¬
cio ent int̾pouenda¶ S et sitant̾
tum satiscontulisseuiteri. idem et
sinomen patiu debitoris delegaũ¬
it uł furcdum uł alian rem dede

Expanded text:
satisfecisse. sed cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sibonis emancipati, sufficiens collatio est divisio: si non constet, sed dicantur quaedam non esse in commune redacta, tunc propter incertum cautio erit interponenda. Stum satis contulisse uideri: idem et si nomen paterni debitoris delegauerit uel fundum remue aliam dede
Abbreviated transcription (Latin):
uui et cuemiet ut ꝑeo habeatun at¬
qr sip̾t mortem patris relictum fu¬
iss. nec cogetiur ħ conferre. quiam¬
orienteco eius no fuiss. ¶Eman¬
cipatus filius si dotem b̾at abuxo¬
re acceptam ħminus confĩt et si
aii uuor decessent. ¶ Siimpubi r
ta debeatiur indendmuest. insipa¬
tris uaturalis bouorum possõmi
petat conferre quartam debeat qo
in co est. an h̾rdisuo relinquat
nal accio est. igitur eciam deqͣita
confenda canieeum oportebit. set
b̾ita demum suam uata est qͣite
peticio. ceterumsi adhuc pater al¬
optiuus uiat. quicum emanci¬
pauit dicendumest caucõni quo¬
qr cessare ¶Puiatura est enim ħ¬
spẽs colłonis cum. ad huc uniat.
is cuius de bonis quarta debetur
¶Sus quibona collaciurus est hat
filium pecculium castrense haben¬
tem no cogeturutiq pecculium
eius conferre. s suantunc mortu¬
us erat filius eius et castrense p¬
culium huit. cumi morietus cuiꝰ
bonorum possõ petendaent. incõ¬
ferre cogatiuz. cum aũ uendicare

Expanded text:
um? et eveniet, ut pro eo habeatur, atque si post mortem patris relictum fuisset, nec cogetur hic conferre, quia moriente eo non fuisset. Emancipatus filius si dotem habeat ab uxore acceptam, hoc minus confert, etsi ante uxor decesserit. Si impuberi ta debetur, videndum est, an, si patris naturalis bonorum possessionem petat, conferre quartam debeat. quaestio in eo est, an heredi suo relinquat nalis actio est: igitur etiam de quarta conferenda cauere eum oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptiuus uiuat, qui eum emancipauit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enim spes collationis, cum adhuc uiuat is, cuius de bonis quarta debetur. Si is qui bona collaturus est habeat filium peculium castrense habentem, non cogetur utique peculium eius conferre. sed si iam tunc mortuus erat filius eius et castrense peculium hab‹eb›it, cum morietur is cuius bonorum possessio petenda est: an conferre cogatur? cum autem uind
Abbreviated transcription (Latin):
uis ei snꝑerant ciusq ficeicom¬
misit ħ eadem restitue ꝓ nepoti
cum erit amns . xui. in qͥuib hoc
uͥba adictit. ¶item rogo uti rel¬
iquimi es alienum quod ex boĩs

Expanded text:
is ei supererant, eiusque fidei commissit haec eadem restituere pronepoti, cum erit annis sedecim, in quibus haec uerba adiecit: 'item rogo, uti reliquum aes alienum, quod ex bonis
Abbreviated transcription (Latin):
cum significari bibliothecam si¬
et alus armarium sicut dicimꝰ
cborcun bibliothecim cunt ali¬
os libros sicut dicimus biblio¬
tbecam cinisse. ¶ꝙ igitur scribit
sabinus libros bibiiothecam e¬
misse non scqm non ꝑ omnxi

Expanded text:
cum sialias armarium, sicuti dicimus "eboream bibliothecam emit": alias libros, sicuti dicimus "bibliothecam emisse". Quod igitur scribit Sabinus libros bibliothecam non sequi, non per omni
Abbreviated transcription (Latin):
ad sibmum in ductailiotheca iog¬
ata ccͣtit. et ait.mulos quor con¬
tim. non solum quor thecam q̃
anulorimi cã ꝑatasit. hoc autem
creo comectatir quod ita ꝓponi¬
tur quis legasse dictilio tlccun
mcam etsi quos ptea anulos
hẽo eł ita labeo nem quo : estimi¬
sse.ait. sunt tñ que dam que i
omino legatum secuntur ut
ctum legatum continet et culci¬
tra eł anriarus. et luculis claustra
et cliues cedunt. Panluc.
legatirium nou ꝑtin̾e. ittm au¬
Lułis iegitis duictilothece non ce¬
dunt Dompomus.¬

Expanded text:
n dactyliotheca legata tractat: et ait anulos quoque contineri, non solum thecam, quae anulorum causa parata sit: hoc autem ex eo coniectat, quod ita proponitur quis legasse: "dactyliothecam meam et si quos praeterea anulos habeo" et ita Labeonem quoque existimasse ait. Sunt tamen quaedam, quae omnimodo legatum sequuntur: ut lectum legatum contineat et fulctra et armariis et loculis claustra et claves cedunt. Paulus llegatarium non pertinere. Item anulis legatis dactyliothecae non cedunt. Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
bo morilis non penitentib seq̃¬
tib non soln substitutis ĩmsb¬
stitutis quor substitutis et pserẽ
substitutos admittunus. pͥmo a
omnes quiprimoloco scptisunt.
uamsicuti adcundam lirditater
prinusiit ica et. ad bonorum p¬
ẜomadmittendami ¶Siquis ita
scripserit. primus exꝑte hrs esto
siprimus hrs nononerit. secuid
hrs esto.tcius eralia ptedinncd¬
ia hrs esto sinonbrs erit: quait
hrs esto. primus. ic̾cius p̾ores. al

Expanded text:
lis non petentibus sequentibus, non solum substitutis, uerum substituti quoque substitutis, et per seriem substitutos admittimus. primo gomnes, qui primo loco scripti sunt: nam sicuti ad adeundam hereditatem proximi sunt, ita et ad bonorum possessionem admittendam. Si quis ita scripserit: 'Primus ex parte heres esto: si Primus heres non erit, Secundus heres esto. Tertius ex alia parte dimidia heres esto: si non erit, Quartus heres esto', Pr
Abbreviated transcription (Latin):
dte dobuit. itaq sicum forte tr¬
paritu ẽ uoluntati cetẽcondi¬
cõnes ceficiunt. ¶ S si ino er
fanula h̾rce instituto ille fun¬
duc tͣtͣnco relictus ẽ. ꝑiñ fiteio.¬

Expanded text:
e debuit? Itaque si, cum forte trparitum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ue utctur id egissc hrcem. iit ca¬
tem porcõ bis citem deboatu. set
iusimile t̃ de alta ꝑte cum cogit¬
asse sanc constitucone principis
quam placuit eitem scpe legatũ
corpus non honorare hrtemad
unum testm̃ ꝑtinet debitor añt
nonsciuꝑ quod di nire iegat set
ita si pluc sit in sp̃e legati. si enim
idem sub cadcm condicõne relinꝗ¬
tur. quod emolimicutum logati
futuruumc. ¶ duob testatctis
ps fundi que uitim ẽ tico ligata
ẽ non inciegrnt̾ ꝓbatum ẽ abu¬

Expanded text:
e uidetur id egisse heredem, ut eadem portio bis eidem debeatur, sed uerisimile est de altera parte eum cogitasse. sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet. debitor autem non semper quod debet iure legat, sed ita, si plus sit in specie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum legati futurum est? Duorum testamentis pars fundi, quae Maeuii est, ‹T›itio legata est: non ineleganter probatum est ab u
Abbreviated transcription (Latin):
.q. postca ꝙͣ eloctus ẽ ex alio testõ
pete põt. utru ergo non constit¬
crit quoddatur qi cͥditori relictu
ciñ quantidu põt mutari nolim¬
tamento peticõ compent. ¶Si
te falcidra queratur. ꝑm̃ omina
ẜuibinntim. ac si noniuutim
eiqui postei electus ẽ primo te¬
stamento fidiꝰ. rclictum fuiss.
nonenim facultas uc̃t̃e clectõis

Expanded text:
quod posteaquam electus est, ex alio testamento petere potest. utrum ergo non constitit quod datur, quasi creditori relictum, an, quamdiu potest mutari uoluntamento petitio competit. Si ‹de› Falcidia quaeratur, perinde omnia seruabuntur ac si nominatim ei, qui postea electus est, primo testamento fideicommissum relictum fuisset: non enim facultas neces
Abbreviated transcription (Latin):
pit. s amulicit. s simaritus
ultro custodes offerat: et ca
nonadmttit. ul si non teu¬
iniciauit mułx aut si denũ¬
ciaiit quidem custodes añt
arbitrio iudicis non ad i¬
ẜit ub̃um eẽ manito partuti¬
Simulr ee se pͥgintem int̾

Expanded text:
pit, sed a muliere: Sed si maritus ultro custodes offerat et ea non admittat, vel si non denuntiaverit mulier, aut si denuntiaverit quidem, custodes autem arbitrio iudicis non admiserit, liberum est marito parentiSi mulier esse se praegnatem intra
Abbreviated transcription (Latin):
delibis ignoscendis prouis
scunt. altam corum qui R.
falsum ꝑtum subiciunt. in¬
ꝑ mititur igitur mulie u
estite ẽ. uł cicin mndanm¬
ẽ. ab eis si putet pͥgnintem¬

Expanded text:
liberis agnoscendis, scunt, aliam e‹a›rum quae falsum partum subiciunt. Permittit igitur mulieri estate est uel ei cui mandatum ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
ctum.anecum quod pupil¬
li int̾sit. et mig ce arbitro:
nihac actõne quod int c̃
aconem. in tutele exuna
obligicõne duas. actõnes¬
ẽẽ con̾stat. et so siuc tutele
fu̾it actum derõnib distri¬
hendis agi uonpõt sinc ccͣ

Expanded text:
quod pupilli intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest ationem.In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus distrahendis agi non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
quodq scpissime i ptum
contutorib ydonene ẽ. no
posse ad magr̃itus quide de¬
runt ueniri. sic crit accipici¬
dum. si non contutor ob ħ
conuematur quod suspte¬
tum fac̾e. uł satis etig̾e uol¬
tutoris competc constit. set

Expanded text:
que saepissime rescriptum tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conueniatur, quod suspectum facere uel satis exigere noltutoris comp
Abbreviated transcription (Latin):
¶ pͥtea etħrdib competit. uec
dicõ siftic̾e non possimt. pen¬
uliere. ctlis estimati sit. an
acto cidanda sit. si anuẜit po¬
ssõnem. mouct me. quridolo

Expanded text:
 heredibus competit. Nec iudicio, si facere non possunt: penuliere et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amiserit possessionem? movet me, quia dolo
Abbreviated transcription (Latin):
nlieris iussudomine diuo¬
rtii cã res amou̾it: pedius
putit. noc furtiun cum fa¬
arct. uec uroi furtumi facic̃¬
ti opemferre cum urułr fun¬
tum nonfaciat qnͣuus ẜ uꝰ
nifacmorib drũdicto audi¬
cus ẽ non debeat. s rerim a¬
motirum actõ crit. ¶ at sim

Expanded text:
ulieris iussu dominae diuortii causa res amouerit, Pedius putat ne‹c› furtum eum fantrectet nec uideri furtum facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamuis seruus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat: sed rerum amotar
Abbreviated transcription (Latin):
instruuntur. s siegenii
sunt pupilli desuo cosałe
tutor non complłitur et
si forte decta alnũti adege¬
statem fint pripillus ꝑdu¬
ctus dumuui debent. que
decreta sunt. qͦ nd̾m solcut
augͥesiquid p̾rimoniõ
accrescͥit. uliaus.

Expanded text:
instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesserit. Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
ur consumpta peniaoempta.¬
¶ Sicinq in ꝓmptiuriã sint lega¬
ta flunt non omnis penus logati
c̃. itemsiquis solitus fructuc su
legasse uidetur. s ca sola que n
pcnu sͥ pͥparabat q si ꝓmiscue u¬
n solebat tunc qnͣtum ad annũ
usum ei suffic̾et familie qr eius
cctͥorum q qui cuta eum sunt
icgrito cec̾et. q fere inquit sibi¬
nis cuenit inꝑsonis mͥcatorũ.
aut quociens cella ẽ oleoi et iumi
q̃ uenire solebant inħrditate reli¬
cta. ¶ nomen auttm penus mͥ tͣ¬
ditume omnib gn̾ib dictum.
suta legetur penumi q̃ rome

Expanded text:
 consumpta penu vel adempta. Si cui quae in promptuario sint legata fuerint, non omnis penus legata est. Item si quis solitus fructus sulegasse videtur, sed ea sola, quae in penum sibi separabat. quod si promiscue uti solebat, tunc quantum ad annuum usum ei sufficeret familiaeque eius ceterorumque, qui circa eum sunt, legato cedet: quod fere, inquit Sabinus, evenit in personis mercatorum aut quotiens cella est olei et vini, quae venire solebant, in hereditate relicta. Nomen autem penus mihi traditum est omnibus generibus dictum. Si ita legetur "penum, quae Romae
Abbreviated transcription (Latin):
romam contmentib et urbem
romim cq̾ contmnentib. ꝙ siur¬
destinata. sicut urbica mĩstͥia
dicimus que tx urbem nobis
inusirart consuenint. si ĩt
cͣr urbem rome tñsit.s et simo
rtis sit utbi cominictus idem
ent dicendim. ¶ Dicin pemis

Expanded text:
Romam continentibus, et urbem Romam aeque continentibus. Quod si urdestinata, sicuti urbica ministeria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueverunt. si autem extra urbem, Romae tamen sit, sed et si in hortis sit urbi iunctis, idem erit di
Abbreviated transcription (Latin):
mum. an pꝰannum cognoni
intri annum enmassump¬
tum. ergo sicum ad huc unt
militari młet. rursus codẽ
iurc posse testmn numqd
luo testimentum uuleit:¬

Expanded text:
num an post annum: cognoui intra annum eum adsumptum. ergo si, cum adhuc iure militari ualeret, rursus eodem iure posset testari, numquid ualeat testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
poris spacõ l non modicũ
sit et coccm pͥmłio compet¬
it. ¶Muilier inquam turp¬
is suspictͦ cact põt. nec ex te¬
stim̃to mulitis. aliquid cipe
sit nec tutorem ei qui mali
¶Si miles er h̾rdant filium.
uł scienc cunifilium sim

Expanded text:
poris spatio, licet non modicum sit, ex eodem priuilegio competat. Mulier, in qua turpis suspicio cadere potest, nec ex testamento militis aliquid capere sit. Nec tutorem ei, qui in aliena Si miles exheredauerit filium uel sciens eum filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
ta illa. ¶cetum purarem
recte fcũrum p̾torem. s ec¬
iam uam tutelim suffi¬
t̾e cͥdid̾it. sitam diffusa a
enim ut dixi munus ut i¬
pupillori. s⁊ difficultas¬
rõnum al constituendi⁊¬

Expanded text:
ta illa.Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusaarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusa
Abbreviated transcription (Latin):
cõne que ex ficcio. p̾statur. ¶so¬
rori ligauit hommes quos no¬
muruit testõ ciusq fideicom¬
misit. ut eadem in incipia filiis
sins cumi obiret restitu̾ct. q̃itũ
ẽ au nita ex hiis au defucti filii
h. dib restituenda sint post mor

Expanded text:
isso praestatur. Sorori legauit homines quos nominauit testamento eiusque fidei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret. quaesitum est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdat legatum qĩtumẽ si nonał
quic rogatur ut ad optet ratu
non cc̃. Iagri non plagam que
ẽ in regione̾ illa memo pulblio
et gaio tnͣscribi nolo pͥcõ fco uni
bom aditratu et ħrditati ilito
rtliquic ħ̾.dib sub peni .c. ꝓmut
stari sibi uelit posse ꝑtem diundi¬
am enis agri quilogatus ẽ petere.
qmͣins alt ꝑscqui uolit. ¶itemi

Expanded text:
s non quis rogatur ut adoptet, ratum non esse. 'Agri plagam, quae est in regione illa, Maeuiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu et hereditati illato, relitari sibi uelit, posse partem dimidiam eius agri qui legatus est petere, quamuis alter persequi nolit. item
Abbreviated transcription (Latin):
cinubͥrs scriptus rogatus cẽt cu
nell am restitue hrditatem inter¬
mi non ẽ compllendus ad fidciꝰ.
clindius post mortem emmi uti¬
q creoitur datum. ¶Hrdis scrip

Expanded text:
cum heres scriptus rogatus esset, cum uolet, alii restituere hereditatem, interim non est compellendus ad fideicommissum. Claudius: post mortem enim utique creditur datum. Heredis scrip