comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid uiderunt in domo tua ⁊ & dixit erechias.
O m̃ĩa quę in domo mea st̃ uiderunt. Non fuit
u̾bum siue res ꝗͣ ñ ostenderim eis inthesauris
meis. Et dix̃ ysaias ad erechiam. Audi u̾bum
añi exercituum. Ecce dies ueniunt &e auferent᷑
oĩa quȩ in domo tua sunt. & q̃ thesauriraue¬
runt patres tui usq indiem hanc in baby lonẽ.

Expanded text:
mo tua? Et dixit Ezechias: Omnia quae in domo mea sunt viderunt, non fuit verbum sive res quam non ostenderim eis in thesauris meis. Et dixit Isaias ad Ezechiam: Audi verba Domini exercituum. Ecce dies venient, et auferentur omnia quae in domo tua sunt, et quae thesaurizaverunt patres tui, usque ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs gła ei filie rgũ abintꝰ. Hinc paulus ait. gła nr̃a
hȩc est testimoniũ ꝯscientiȩ nr̃e. filia qͥppe re¬
gum ẽ ȩccłia. quȩ in bono est oꝑe sp̃ualiũ pͥnci¬
pum p̃dicatione generata. Głam intꝰ habet. qͥa
hoc qd̃ agit in ostentationẽ iactantiã ñ habet.
Cłam suam Paulꝰ testimoniũ ꝯscientiȩ memorat.
qͥa fauorem oris alieni ñ appetit. dũ uitȩ suȩ
gaudia extͣ semetipsũ ponere ignorat. Occul¬
tanda sunt gͦ quȩ agimꝰ. ne hȩc in huiꝰ uitę
itenere in caute portantes. latrocinanciũ sꝑuũ
incursione ꝑdamꝰ.

Expanded text:
. Hinc Paulus ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Filia quippe regum Ecclesia, quae in bono est opere spiritalium principum praedicatione generata, gloriam intus habet, quia hoc quod agit in ostentationis jactantia non habet. Gloriam suam Paulus testimonium conscientiae memorat, quia dum favores oris alieni non appetit, vitae suae gaudia extra semetipsum ponere ignorat. Occultanda sunt ergo quae agimus, ne haec in hujus vitae itinere incaute portantes latrocinantium spirituum incursione perdamus.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogarent de portento qd̾ acciderat suꝑ t̾ram
reliqͥt eũ cłs ut temptaret᷑. & nota fierent omĩa
quȩ erant in corde eiꝰ. Iccirco autẽ temptationi
relictꝰ est. qͥa post tantã uictoriam ⁊ solis regres¬
sum & congratulationẽ regni potentissimm cor
illiꝰ eleuatũ est. Beniq in eodem uolumine scͥbi¬
tur: multi deferebant hostias & sacrificia
egrotauit usq ad mortẽ. ⁊ orauit ad dnm̃ et
exaudiuit eũ & dedit ei signũ. S ñ iuxta be

Expanded text:
ram, reliquit eum Deus, ut tentaretur, et nota fierent omnia quae erant in corde ejus . Idcirco autem tentationi relictus est, quia post tantam victoriam et solis regressum et congratulationem regni potentissimi, cor illius clatum est. Denique in eodem volumine scribitur: Multi deferebant hostias et sacrificiaaegrotavit usque ad mortem, et oravit Dominum, et exaudivit eum, et dedit ei
Abbreviated transcription (Latin):
ira dñi suꝑ eos in dieb erechiȩ. Letatus est gͦ
in aduentu legatoꝵ merodach quẽ patrẽ fuis¬
se nabugodonosor hebrei autumant. ⁊ in datiõe
munerũ. & congratulatione sanitatis suȩ. Osten¬
chus tͣnstulit aromatũ suoꝵ & thesauros argen¬
ti & auriIodoram̃toꝵ & unguenti optimi qđ ĩ
hebraico scribit᷑ olei boni. ⁊ om̃s thesauros ua¬
soꝵ gare. siue ut ibi legitur. uasoꝵ suoꝵ. Gaca
autẽ lingua ꝑsarum diuitiȩ nuncupantur.
Nec ẽ hebreꝰ sermo s barbarꝰ. Non fuit inquit
uerbũ qd̃ iuxta hebraicam ꝯsuetudinẽ ꝓ re
frequent̾ accipit᷑. qd̾ ñ ostenderer eis in domo
sua. & in om̃i potestate sua. Unde dĩ ira ius¬
tissima. qm̃ ñ solum thesauros suos atq pala¬
tii.s & tẽpli ostenderit. Qd̃ certe fuit potesta¬
tis eiꝰ. de cuiꝰ ualius atrii łaminas ante iam
tulerat. Ntroiuit autẽ ysaias ꝓpħa ad regẽ

Expanded text:
ira Domini super eos in diebus Ezechiae . » Laetatus est ergo in adventu legatorum Merodach, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant, et in oblatione munerum et congratulatione sanitatis suae. « Ostenchus transtulit aromatum suorum; et thesauros argenti, et auri et odoramentorum et unguenti optimi: quod in Hebraico scribitur, olei boni; et omnes thesauros vasorum gazae, sive, ut ibi legitur, vasorum suorum. Gaza autem lingua Persarum divitiae nuncupantur: nec est Hebraeus sermo, sed Barbarus. Non fuit, inquit, verbum quod juxta Hebraicam consuetudinem pro re frequenter accipitur, quod non ostenderit eis in domo sua et in omni potestate sua. Unde Dei ira justissima, quoniam non solum thesauros suos atque palatii, sed et Templi ostenderit: quod certe fuit potestatis ejus, de cujus valvis auri laminas ante jam tulerat. Introivit autem Isaias Propheta ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
STA T I M
ubicumq ex .a.
littera q̃ apud
hebreos dicitur
aleph. ponunt᷑
nomina. esti¬
mandũ est ip¬
quȩ aspirationes suas uocesq cõmutant. h¬
bet exordiũ. Sciendũ sͥ quod tam in genes
ꝙ̃ in cȩt̾is libris. ubi.a. uocali lutera nomen
incipit. ap̃ hebreos a diu̾sis ut supͣdiximus
contenti. Ui¬

Expanded text:
statim ubicumque ex A   littera quae apud Hebraeos dicitur ALEPH  , ponuntur nomina, aestimandum est, ipquae aspirationes suas vocesque commutant, habent exordium. Sciendum igitur, quod tam in Genesi, quam in caeteris libris, ubi a vocali littera nomen incipit, apud Haebreos a diversis, ut supra diximus, contenti. U
Abbreviated transcription (Latin):
ruit suꝑ gladiũ suũ. & mortuus est cũ eo.
rinigerũ istũ hebrei doech ẏdumeũ dicuss
fuisse. qui cernens saui mortuũ seipsum ob
metũ dauid int̾emit. Mortuus ẽ gͦ saul
& tres filii eiꝰ & armiger illiꝰ. & uniuersi uiri eiꝰ.
iri isti pueri domestici eiꝰ intelligendi st̃.
Hi tres filii saul cũ eo int̃fecti sunt. ionathan.
aminadab qui & iesui. & melchisua. Is boseth
autẽ domi erat. qͥ anno quo saul rex consti¬
tutus est natꝰ fuisse dicit᷑. qui etiã. xl. annoꝵ¬
saul. xͣl. annos regnasse. Quȩrendũ cur alibi
legatur iesui. & alibi aminadab. Iesui int̾pre¬
tatur equalis. E qualis id̾o dicitur. qͥa ȩq̃lis
meriti fuisse cum patre filii meinorant᷑. Ami

Expanded text:
ruit super gladium suum, et mortuus est cum eo. ruit super gladium suum, et mortuus est cum eo. » Armigerum istum Hebraei Doeg Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit. « Mortuus est Saul et tres filii ejus et armiger illius et universi viri ejus. » Viri isti, pueri domestici ejus intelligendi sunt. Hi tres filii Saul cum eo interfecti sunt, Jonathas, Abinadab, qui et Jesui et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno quo Saul rex constitutus est, natus fuisse dicitur, qui etiam quannos regnasse. Quaerendum cur alibi legatur Jesui, alibi Aminadab. Jesui enim interpretatur aequalis. Aequalis enim dicitur, quia aequalis meriti fuisse filii cum patre
Abbreviated transcription (Latin):
samuhele scpsit beatissim, augustinꝰ. S qͥa hoc
genꝰ magicȩ fantasiȩ crebro in hoc libro legit᷑.
dicendũ est unde nom̃ acceꝑit. Non nullienĩ
ab apolline phithio reꝑtũ atq ab eiꝰ cogno¬
mine sic dicunt esse uocatũ. S & hebreũ nom̃
inquiunt congruit. qͥ pytona os abyssi dicunt.
Unde & phytonissam & pytones legendũ putañ.
Q uod & nos diligenter inuestigantes. sic man¬
tiquis imino & moderns uoluminib scͥptũ
reꝑimo. Alii uͦ a serpente qͥ phẏton dictus est:
de cuiꝯ pelle diuinabant. dictũ asserunt. Ain¬
de & phitonissam & phitones legunt. Qd nos
arbitrio prudentis lectoris derelinquimꝰ. qͥd
magis eligere placuerit. Hȩc enĩ sententia
uxta hẏstoriam suꝑiori sententiȩ post po¬
sita ẽ. Qd nos ideo fecimꝰ. ut totũ de saule &
plaga magna. corrueruntq inp̾lio saul & io¬
nathan & cȩt̾a usq quo ait. & armiger ipse cor¬

Expanded text:
Samuele scripsit beatissimus Augustinus. Sed quia hoc Samuele scripsit beatissimus Augustinus. Sed quia hoc genus magicae phantasiae crebro in hoc libro legitur, dicendum est unde nomen acceperit: nonnulli enim ab Apolline Pythio repertum atque ab ejus cognomine sic dicunt esse vocatum. Sed et Hebraeum nomen, inquiunt, congruit: Pythona abissi  sic  dicunt, unde et pythonissam et pythones legendum putant. Quod et nos diligenter investigantes sic in antiquis, imo et modernis voluminibus scriptum reperimus. Alii vero a serpente, qui python dictus est, de cujus pelle divinabant, dictum asserunt, unde et pythonissam et pythones legunt. Quod nos arbitrio prudentis lectoris derelinquimus, quid magis eligere placuerit. Haec enim sententia juxta historiam superiori sententiae postposita est. Quod nos ideo facimus, ut totum de Saule et plaga magna, corrueruntque in proelio Saul et Jonathas, » etc., usquequo ait, « et armiger ejus ipse cor
Abbreviated transcription (Latin):
quidũ uł posse uł ñ posse animã humanã
cum ex hac uita migrauerit magicis carmi¬
nib euocari. & uiuoꝵ apparere conspectibꝰ
etiam corporis limam̃ta gestantẽ ut ñ solum
uideri ualeat s & agnosei: & si potest. utrũ etiã
iusti anima ñ quide cogat᷑ magicis sacris sed¬
dignetur ostendi. occultiorib mysteriis sũ¬
mȩ legis obtemꝑans. & si fieri ñ posse clarue¬
rit. ut ñ uterq sensꝰ in huiꝰ scripturȩ tracta¬
tione admittat᷑. s illo excluso. imaginaria
similitudo samuhelis diabolico ritu facta
tam̃ fallacia sathanȩ atq imaginũ sim ulan¬
darũ callida oꝑatio decipiendis sensib hu¬
manis multis formis inuigilat. pedetẽptim
quidem ne inquisitionib diligentiorib p̃scri¬
bamꝰ. s potiꝰ existimemꝰ tale aliquid factum
maligno spu & phitonissȩ illiꝯ ministerio. quã
diu nob aliquid ampliꝯ excogitare atq explica¬
re ñ datur. Hȩc sunt quȩ tunc de phiconissa &

Expanded text:
quidum, uel posse uel non posse animam humanam, cum ex hac uita emigrauerit, magicis carminibus euocatam uiuorum apparere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut non solum uideri ualeat sed et agnosci. et si potest, utrum etiam iusti anima non quidem cogatdignetur ostendi, occultioribus mysteriis summae legis obtemperans: ut si fieri non posse claruerit, ut non uterque sensus hujus Scripturae tractatione admittatur, sed illo excluso, imaginaria similitudo Samuelis, diabolico ritu facta tamen fallacia Satanae atque imaginum simulandarum callida operatio, decipiendis sensibus humanis multiformis invigilat. Tacendum nunc quidem ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, sed potius existimemus tale aliquid factum maligno spiritu pythonissae illius ministerio, quam diu nobis aliquid amplius excogitare, atque explicare non datur. Haec sunt quae tunc de pythonissa et
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotiũ nouũq regnũ repbato ueteri. qđ
umbra erat futuri. in dño iñu xp̃o uenturum.
Nonne ipse dauid cũ panes ꝓpositionis mandu¬
cauit. qͦs ñ licebat manducare nͥ solis sacerdo¬
tib. in una ꝑsona. utrũq futurũ. id est in uno

Expanded text:
sacerdotium novumque regnum, reprobato veteri, quod sacerdotium novumque regnum, reprobato veteri, quod umbra erat futuri, in Domino Jesu Christo venturum. Nonne ipse David cum panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una
Abbreviated transcription (Latin):
In mentem ueniat qł moriturus eris
Sis memor auctoris. uersus cũ legeris istos
nge d̃s lomi. dic miserere tui
duas esse litteras
apud hebreos. in
auctorib diuinaꝵ
scripturarũ reꝑi¬
mus. qđ nullis qͥ
eos legerit ignorat:
scđm quarũ nu¬
merũ apud eos ui¬
ginti & duo uolu¬
mina supputant᷑.
Inter quȩ etiã hic liber regũ de qͦ tractaturi
sumꝰ comp̃hendit᷑: qͥ in supputationib eoꝵ ꝑꝰ
iudicũ in ordine terciꝰ habet᷑. In qͦ quidẽ uolu¬
mine quaꝙͣ ñ nulli scientię sp̃rialis intelligen¬
tiȩ ignari. aut solũmodo humanȩ sapientiȩ
dediti. aiunt nichil aliud posse intelligi. nisi
suꝑficies hẏstoriȩ & p̃lia regũ. ac casus multoꝵ:
multa tam̃ sacram̃ta xp̃i & eccłiȩ uariis sei¬
licet modis contineri uident᷑. Nam ab ipso ex¬
ordio regum. cõmutatũ sacerdotiũ in samu¬
helem reꝓbato hely. & cõmutatũ regnũ in ddł
reꝓbato saule: exclamauit ꝓnuntiare nouũ

Expanded text:
In mentem veniat quod moriturus eris, In mentem veniat quod moriturus eris, Sis memor auctoris versus cum legeris istos, ANGE, Deus, LOMI dic miserere tui.duas esse litteras apud Hebraeos in auctoribus divinarum Scripturarum reperimus, quod nullus qui eos legerit, ignorat. Secundum quarum numerum apud eos viginti et duo volumina supputantur: inter quae etiam hic liber Regum, de quo tractaturi sumus, comprehenditur. Qui in supputationibus eorum post Judicum in ordine tertius habetur. In quo quidem volumine quanquam nonnulli, scientiae spiritalis intelligentiae ignari, aut humanae solummodo sapientiae dediti, aiunt nihil aliud posse intelligi nisi superficies historiae, et praelia Regum, ac casus multorum, multa tamen sacramenta Christi et Ecclesiae variis scilicet modis continere videntur. Nam ab ipso exordio Regum, commutatum sacerdotium in Samuelem, reprobato Heli; et commutatum regnum in David, reprobato Saule: exclamavit praenuntiare novum
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ latuere priꝰ. littera tecta diu
Hieq propħarum pangit scĩssima gesta
Plurima multoꝵ psalmica uerba canit
Quȩ dauid gessit ceriit qͥq & inclita ꝓles
ex typice lector. iste libellus habet
Hic ȩuangłicani quadrigã concrepat almã
Sic & apłicum lumen habere probat
Soilicet ingrediens campos ⁊ prata pioꝵ
Carperet ut flores celsitonantis ope
Ex quib accipias diuinȩ stipis odores
Et ualeas fructus tollere rite uonos
Istic inuenies thesaura recondita patrũ
orum multiplices hic retinent᷑ opes
Abdita nam reserat: e tande mẏstica pandit
In mediũ ꝓfert intuna quieqͥd habet
Prandia cęlestis ꝓmittit prera uitȩ
U iuere cum dño regna tenendo poli
Istis ergo celer calles discurre libenter
Disceq paginulas. mel tibi portat apes
Has cape diuitias. mundi contemne calucas
uod canit iste liber. semꝑ in ore tene
Lurida linque libens spurcȩ contagia carnis

Expanded text:
Quae latuere prius cortice tecta diu. Quae latuere prius cortice tecta diu. Hicque prophetarum pangit sanctissima gesta, Plurima multorum mystica verba canit. Quae David gessit, cecinit quoque et inclyta proles, Hoc typice, lector, iste libellus habet. Hic evangelicam quadriga concrepat aulam, Sic et apostolicum lumen habere probatScilicet ingrediens campos et prata piorum, Carperet ut flores Celsitonantis ope. Ex quibus accipias divinae stirpis odores. Et valeas fructus tollere rite bonosIstic invenies thesaura recondita Patrum, Horum et multiplices hic retinentur opes. Abdita nam reserat, et tandem mystica pandit, In medium profert intima quidquid habent. Grandia coelestis promittit praemia vitae, Vivere cum Domino regna tenendo poli. Istius ergo celer calles discurre libenter, Discute paginulas, mel tibi portat apis. Has cape divitias, mundi contemne caducas, Quod canit iste liber semper in ore tene, Lurida linque libens spurcae contagia carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ gesta dȩꝓmit tangere. deinde allegoricam
significationẽ q̃ fude ȩdificat pandere. ad extremũ
qͦq moralitatẽ quȩ uitã honestã componit sub¬
nectere: ne pondere solius unius intelligentiȩ
pressus. aut hẏstoriȩ & allegoriȩ mole grauat᷑.
desidiosus lector occasionem possit inuenire
excusationis: sed potius cum nrãm legerit¬
pauꝑtatem. discurrere ualeat ꝓuocatus
campos ouans latissimos dostorum.¬
Si mauis lector typicos dinoseere sensus
Quȩ tenet ingredere floridus iste liber
Bis retinet bina en sacrata uolumina regui
Quȩ patuere patres ore canente sopho
Hunc studuit ealamꝰ nr̃ coniungere fretus
Et uoluit tandem texere nr̃a manus
Fercula fert animiᷤ nimiũ pulcherrima claris
Unde fames animȩ pellitur huicq procul
Lilia cũ uiolis redolent ꝑcandida rubris
Et pariter flagrant cinnama. rutha rosa
Continet hic xp̃i nimiũ karismata saera.

Expanded text:
quae gesta depromit, tangere: deinde allegoricam quae gesta depromit, tangere: deinde allegoricam significationem, quae fidem aedificat pandere, ad extremum quoque moralitatem, quae vitam honestam componit subnectere, ne pondere solius et unius intelligentiae pressus, aut historiae et allegoriae mole gravatus desidiosus lector occasionem possit invenire excusationis, sed potius cum hac paupertate discurrere valeat provocatus campos ovans latissimos doctorum.Si mavis, lector, typicos dignoscere sensus, Quae tenet, ingredere, floridus iste liber. Bis retinet bina en sacrata volumina Regum, Quae patuere prius ore tonante sopho. Hunc studuit calamus noster conjungere fretus, Et voluit tandem texere nostra manuFercula fert animis nimium pulcherrima claris, Unde fames animae pellitur acta procul. Lilia cum violis redolent percandida rubris, Et pariter fragrant cinnama, rosa, ruta. Continet hic Christi nimium charismata sacra,
Abbreviated transcription (Latin):
sit pͥmꝰ. quis sit scds. Qui uterq hic p̃figurat᷑.
Septimꝰ ꝓinde modus qͥ geminã p̾ceptoꝵ re¬
tinet qualitatẽ. ille ẽ uitȩ agendȩ: ut exempli
gr̃ã. diliges ꝓximũ tuũ. sic̃ teipsum. Q enim
diligit ꝓximũ: legẽ adimpleuit. Qđ dauid non
solũ in ionatha adimpleuit. uerũ & in saul.
quẽ inimicũ dilexit: de qͦ scͥptura ait. planxit
aut̃e dauid suꝑ saul & suꝑ filiũ eiꝰ. & reliqua.
Ipse ẽ & figurandȩ uitȩ: carnaliũ uidelice uic¬
timarũ & uasoꝵ cõpositione. Hictimȩ enĩ hoc
ur̃a hostiam uiuã. scãm. cło placentẽ. Uasa uero
similit̃ electos designabant: diuinis officiis occu¬
patos. Qui modꝰ cũ scd̃o similis uideat᷑. illa tam̃
ratione discernit᷑: qđ hic ad mores tantũ: ille
etiã redigendus ẽ ad fidẽ. Uerum licet isti modi
multiplicit᷑ istic inueniant᷑. tam̃ uxta ugitatẽ
triplicis diuisionis. studuimꝰ pͥmũ hystoricã

Expanded text:
sit primus, quis erit futurus, qui uterque hic praefiguratur. sit primus, quis erit futurus, qui uterque hic praefiguratur. Septimus proinde modus, qui geminam praeceptorum retinet qualitatem, ille est vitae agendae, ut exempli gratia: « Diliges proximum tuum tanquam teipsum: Qui enim diligit proximum, legem adimplevit: » Quod David non solum in Jonatha implevit, verum et in Saul, quem inimicum dilexit: de quo Scriptura ait: « Planxit autem David super Saul et filium ejus, » et reliqua. Ipse est et figurandae vitae, carnalium videlicet victimarum et vasorum compositione. Victimae enim hoc vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem. » Vasa vero similiter electos designabant, divinis officiis occupatos. Qui modus cum secundo similis videatur, illa tamen ratione discernitur quod hic ad mores tantum, ille etiam redigendus est ad fidem. Verum licet isti modi multi pliciter istic inveniantur, tamen juxta jugitatem triplicis divisionis, studuimus primum historicam,
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu sto. et illud. tu es enĩ ds in cȩlo sur¬
sum. & int̾ra deorsum. et ego sum ds abraham.
uidit dñm sedentẽ & om̃em miliciã cęli assis¬
tentẽ er & cȩtera talia. quȩ de dõ tnslate non
ꝓprie accipi solent. Quintꝰ parabolaris: cũ aliud
dicit᷑: aliud in sacris paginis inuenitur. Hoc est
qł in ticulo psalmi tricesimi tercii dr. psalmus
dauid. qnͣdo cõmutauit uultũ suũ corã abime¬
lech & dimisit eũ: cũ in hoc libro corã achis rege
hoc fecisse narrat᷑. Cũ oͦ ꝓ achis abimelech posuit:
legentẽ mionuit ex ipsiꝰ int̾pretatione nominis
latens altiꝰ penet̾re mysteriũ. De qͦ inferiꝰ suo
in loco digessimꝰ. Cuietiã conuenit illud. cardu¬
us qͥ ẽ in libano misit ad cedrũ quȩ ẽ in libano.
ut daret ei filiã suã.  reliã. De sexto uͦ ubi ge¬
minꝰ aduentꝰ xp̃i continet᷑: cunctis patet. qui

Expanded text:
conspectu sto. » Et illud: « Tu es enim Deus in coelo surconspectu sto. » Et illud: « Tu es enim Deus in coelo sursum, et in terra deorsum. » Et: « Ego sum Deus Abraham, Vidi Dominum sedentem, et omnem militiam coeli assistentem ei, » et caetera talia, quae de Deo translate non proprie accipi solent. Quintus parabolaris, quo cum aliud dicitur, aliud in sacris paginis invenitur. Hoc est quod in titulo psalmi XXXIV dicitur: « Psalmus ipsi David, quando commutavit vultum suum coram Abimelech et dimisit eum » , cum in hoc libro coram Achis rege hoc fecisse narratur. Cum ergo pro Achis Abimelech posuit, legentem monuit, ex ipsius inter pretatione nominis, latens altius penetrare mysterium, de quo inferius suo in loco digessimus. Cui etiam convenit illud: « Carduus qui est in Libano misit ad cedrum, quae est in Libano, ut daret ei filiam suam, » et reliqua. De sexto vero, ubi geminus adventus Christi continetur, cunctis patet qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut certis uitȩ agendȩ forma. aliis uͦ uitȩ significan¬
dȩ figuralit̃ in notescat. S iam exemplis ex hoc
uolumine conuenit edocere: ut his pͥmũ edocti.
sciant multa mẏsteria ineo contegi. Primꝰ hys¬
toricꝰ ille ẽ. ubi nichil sp̃uale continet᷑. sic̃ ait sa¬
muel. melior ẽ obȩdientia quã uictimȩ: & mille
dormiat & calefiat: tam casta. ut calefactũ ad
libidiuẽ ñ ꝓuocet. quȩ sapientia figurat᷑. quȩ
etiã in senib ñ senescit: s frigescentib menbris
dilectores suos igne ampliore succendit. Tercius
uterq ẽ sic̃ in dauid ostendit᷑. ubi bethsabee uxo¬
rem uriȩ incaute respexisse dicit᷑ & peccasse:
ut demonstret᷑ qđ nullꝰ debeat iuxta hẏstoriã
mulierẽ incaute respicere. In quo facto. allego¬
rica significatio continet᷑: sic̃ in suo loco ab un¬
de descripsimꝰ. Quartꝰ modus ubi nob̾ aliqͣndo
ꝓprie. aliqñdo tropice. diumitas sacris eloqͥis
intimat᷑: ꝓprie sic̃ helias ait. uiuit dñs in cuis

Expanded text:
ut certa vitae agendae forma, alius vero vitae significandae figura regulariter innotescat. Sed jam exemplis ex hoc volumine convenit edocere, ut his primum edocti sciant multa mysteria in eo contegi. Primus historicus ille est, ubi nihil spiritale continetur, sicut ait Samuel: « Melior est obedientia quam victimae, » et mille dormiat et calefiat: tam casta, ut calefactum ad libidinem non provocet; quae sapientiam figurat, quae etiam in senibus non senescit, sed frigescentibus membris dilectores suos igne ampliore succendit. Tertius, uterque modus sicut in David ostenditur, ubi Betsabee uxorem Uriae incaute respexisse dicitur, et peccasse: ut demonstretur quod nullus debeat juxta historiam mulierem incaute respicere. In quo facto allegorica etiam significatio continetur, sicut in suo loco abunde descripsimus. Quartus modus, ubi nobis aliquando proprie, aliquando tropice Divinitas sacris eloquiis intimatur: Proprie, sicut Elias ait: « Vivit Dominus in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ contentꝰ sit dictis hẏstoriȩ. uerũ allegoria¬
rum ac moraliũ melos decerpere possit salubri¬
ter. S priꝯ notandũ ẽ qđ bene post iudicum
ut diximꝰ ponit᷑ regũ: uidelicet qm nͣc sunt
p̾sules ȩccłiȩ. s post modũ regnũ: seu quia priꝰ
erit iudiciũ deinde sequetur sempiternum
imꝑium. Ait enim sacra descriptio.

Expanded text:
non solum contentus sit dictis historiae, verum allegorianon solum contentus sit dictis historiae, verum allegoriarum ac moralium melos decerpere possit salubriter. Sed prius notandum est quod bene post Judicum, ut diximus, ponitur Regum, videlicet quoniam nunc sunt praesules Ecclesiae, sed postmodum regnum: seu quia prius erit judicium, deinde sequetur sempiternum imperium. Ait enim sacra descriptio.
Abbreviated transcription (Latin):
hely sacerdote reꝓbato. id÷ iudaico sacerdotio
abiecto. Mat̃ qͦq ipsa samuhelis. quȩ priꝰ fuit
sterilis & posteriori fȩcunditate lȩtata. cuiꝰ etiã
nom̃. id est anna qđ gr̃a eiꝰ int̾pretat᷑. ipsam
religionẽ. xp̃ianã. ipsam postremo dĩ grãm
significat. qua nob̾ xp̃c orit᷑:. ipsã qͦq eccłiam
q̃ olim sterilis. nc̃ fecunda indĩ laudib letat᷑.
Sunt enĩ huiꝰ modi innumerabilia. quib cõ¬
ꝓbat᷑ qđ liber iste spũalib florib redolet: e
allegoricis significationib pollet. De quib si dñs
dederit describemꝰ in locis. ꝑ singła q̃ congruere
ratiomi uidebimꝰ in posterũ. Nunc scientib pauca
riȩ seriem uenire decreuimꝰ. In qͣ quidẽ prius
fundam̃ta ipsiꝰ hẏstoriȩ ubi libuerit. imino ubi
congruerit. & post modũ ñ solũ culm̃ spũalis
intelligentiȩ. uerũ etiã quib dã in locis moralis
suauitatis armoniam inserere ntimͦ᷑: ut lector

Expanded text:
Heli sacerdote reprobato, id est, Judaico sacerdotio abjecto. Mater quoque ipsa Samuelis, quae prius fuit sterilis, et posteriori fecunditate laetata, cujus etiam nomen religionem Christianam, ipsam postremo Dei gratiam significat, quia nobis Christus oritur: ipsam quoque Ecclesiam, quae olim sterilis, nunc fecunda, in Dei laudibus laetatur. Sunt enim hujusmodi innumerabilia, quibus comprobatur quod liber iste spiritalibus floribus redolet et allegoricis significationibus pollet. De quibus si Dominus dederit describemus suis in locis per singula quae congruere rationi videbimus in posterum. Haec scientibus pauca riae seriem venire decrevimus. In qua quidem prius fundamenta ipsius historiae, ubi libuerit, imo ubi congruerit, et postmodum culmen spiritalis intelligentiae, verum etiam quibusdam in locis, moralis suavitatis harmoniam inserere nitimur, ut lector
Abbreviated transcription (Latin):
plis. ꝓpria inserere p̃sumpsi: & in libelli modũ
xp̃o duce fimre decreui. In qͦ ñ ꝑsona attenden¬
da est seribentis. s qͣlitas consideranda ẽ dictio¬
nis: imitatꝰ inꝗͣ multos strenuos etiã doctoꝵ
modernos. qͥ multa qͦq posteris dereliguer uis
ex dictis colligendo monim̃ta scõꝵ. Non idõ
dico qł eoꝵ gressib me coȩquare ualeã: p̃sertĩ
cũ illi rore cȩlestis nectaris campos madue¬
runt diuinarũ scripturaꝵx multi modos. et
futuris scłis dimisere ꝓficua legentib. Ego uix
egreq saltẽ possum ex eoꝵ dictis decerpere ꝑ¬
modica. & tande intelligere uel minima: s ne
uiderer ingratꝰ largitori. licet cõpulsus contuli
mediocrit᷑ quȩ potui p̃cipientib. Simul etiam
notandũ ẽ illis qͥ in hoc libro parũ spuale con¬
tineri contendunt. qđ hiͦe seript᷑a sic̃ in multiᷤᷤ

Expanded text:
plis propria inserere praesumpsi, et in libelli modum plis propria inserere praesumpsi, et in libelli modum Christo duce finire decrevi. In quo non persona est attendenda scribentis, sed qualitas consideranda est dictionis. In quam multos strenuos etiam doctorum modernos, qui multa quoque posteris dereliquerunt, ex dictis colligendo monumenta sanctorum. Non ideo dico ut eorum gressibus me coaequare valeam, praesertim cum illi rore coelestis nectaris campos maduerunt divinarum Scripturarum multimodos, et futuris saeculis dimisere proficua legentibus: ego vix aegreque saltem possum ex eorum dictis decerpere permodica et tandem intelligere vel minima: sed ne videret ingratus largitori, licet compulsus, contuli mediocriter qui potui praecipientibus. Simul etiam notandum est illis qui in hoc libro parum spiritale contineri contendant, quod hic Scriptura sicut in multis
Abbreviated transcription (Latin):
nue libera auctoritate imꝑare ut darẽ oꝑam÷
& ceptũ opus ñ sinerem: s sagacit̾ calcẽtenꝰ
ꝑduoerem. Cuiꝰ quoq p̃coniis nullatenꝰ resis¬
tere ualui: uerũ nec tantȩ auctoritati renue¬
re p̾sumpsi: ñ solũ qͥdem quia filiꝰ erat p̾stan¬
tissimi karoli cesaris. immo fr̃ mitissimi lu¬
douici pͥncipis: uerũ etiã qͥa p̾clarus erat pon¬
tifex. & abba ñs egregius. His enĩ necessitatib
adactꝰ. p̃coniisq multimodis cõpulsꝰ: s potiꝰ
ut ita dicam xp̃i auxiliis fretꝰ. qͥ p̾stat infir¬
mis confidentiã & mutis locutionẽ: tẽptatũ
opꝰ enueleare p̾sumpsi. S sciendum ẽ. qͥa qͥb¬
dam in locis totam sententiã ꝓut a doctorib
tis ad unũ ꝑcluxi: q̃bdam uͦ qd̾ in libris trac̃¬
tatoꝵ ñ reperi. sic̃ a magistro aure accõmodan¬
te didici. ꝓpͥis intuli u̾bis. Nonnulla quippe
licet pauca quȩ legenti patent stipulata exem¬

Expanded text:
nue libera auctoritate imperare ut darem operam, nue libera auctoritate imperare ut darem operam, et coeptum opus non finirem, sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis nullatenus resistere valui, verum nec tantae auctoritati renuere praesumpsi, non solum quidem quia filius erat praestantissimi Caroli Caesaris, imo frater mitissimi Ludovici principis, verum etiam quia erat praeclarus pontifex et abbas meus egregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmis confidentiam et mutis locutionem, tentatum opus enucleare praesumpsi. Sed sciendum est quia quibusdam in locis totam sententiam, prout a doctoribus tis ad unum perduxi: quibusdam quoque quod in libris tractatorum non reperi, sicut a magistro aure accommodante didici, propriis intuli verbis. Nonnulla quippe, licet pauca, quae legenti patent, stipulata exem
Abbreviated transcription (Latin):
reluctantẽ cȩperunt me suasoriis affaminib.
immo strictis adiurationib cõpellere: ut aliqͥd
iuxta fragilitatẽ sensꝰ & ingenioli mei capa¬
citatẽ. scdm qđ a didascalo inculcata fuerant.
describere nullatenꝰ abniuerem. Sed cũ negare
ñ ualerẽ. tandẽ assensum p̾bere decreui: & aliqͣ
licet temere & formidolose digerenda sum ag¬
gressꝰ: eo uidelicer iure. ut intͣ domesticos parie¬
tes secretiꝯ retinerent. nec alicui ad legendum
traderent: & tunc mea imꝑitia uerũ & temeri¬
tas legentib detecta manifesta foret: & oblo¬
cutionib occasio panderet᷑ rep̃hendentium.
Nam stilũ cũ ad pͥmũ librũ describendo ap¬
pulissem. ut abdite abdita auctore dõ congere¬
rem. ex timplo mea impudentia ẽ detecta: &
saeris aurib magnifici drogonis. scilicet egre
gii pontificis. qͦ nichil nobiliꝰ. nichilq sanctiꝰ.
est reuelata nugacitas. Quo cõꝑto: cępit inge¬

Expanded text:
reluctantem coeperunt me suasoris affaminibus, reluctantem coeperunt me suasoris affaminibus, imo objurationibus, compellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capacitatem, secundum quod a didascalo inculcata fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit inge
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝗyam plorious fuat iugos. et etiã
a ñ nullis prudentib & nobilib uiris
rogarer. ut scdm sollertiã doctoꝵ. & tra¬
ditionẽ magistri uiri disertissimi. ali¬
quod opusculũ in uolumine regũ dige¬
rerem. eo qđ a nullo doctoꝵ ꝑ omnia
expositũ apud nos haberetur antiquoꝵ:
ob memoriã uidelicet frequentata lectio¬
ne recreandam. & p̃sertim ꝓpt̃ illos qui
aiunt. sicut in exordio huiꝯeemodi uo¬
luminis notando tetigi. ñ alia contine¬
ri. nͥ p̾lia regũ actusq multoꝵ. ego diu
multũq delitescendo facere distuli: max¬
une cũ parua scientia p̃ditus. nec elu¬
cubratione artis scłaris sapientia fretꝰ:
& ut ita dicam. in doctꝰ eloquio. paruuᷤ
ingenio. Nec dicere poterã illud psalmistȩ: ã
mandatis tuis intellexi. Nec dignꝰ eram in¬
quam ut angłs carbone torrente de altari spur¬
ca purgaret labella: ut ualerẽ xp̃i digne enu¬
cleare mysteria. Sed rursꝰ his excusationib

Expanded text:
a quampluribus fratribus, et etiam nonnullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet frequentata lectione recreandam, et praesertim propter illos qui aiunt, sicut in exordio hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distuli, maxime cum parva forem scientia praeditus, nec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus
Abbreviated transcription (Latin):
testante: septẽ fore dinoscunt᷑. Ipsa sunt enĩ sep¬
tem sigilla quib iste liber scđm apocalypsim
ioħis signatꝰ esse ꝓclamat᷑: quẽ nemo potuit solue¬
re & aꝑire signacula eiꝰ. nͥ leo de tͥbu iuda. qui
habet clauem dauid: qͥ hunc & signacula eirꝰ
aꝑuit. Sunt enĩ pͥmꝰ. historialis: scds̃. allegoria¬
lis: t̾cis. utrisq rei modus: quartꝰ. de in cõmuta¬
bili diuinȩ tͥnitatis essentia: qͣndo uidelicet ꝓ¬
prie. qͣndo tropice sacris insinuetur oraculis:
qͥntꝰ parabolaris. qͣndo uidelicet aliud dr & aliud

Expanded text:
Ipsi sunt enim septem sigilli, quibus iste liber, secundum Apocalypsim Joannis, signatus esse proclamatur, quem nemo potuit solvere, et aperire signacula ejus, nisi leo de tribu Juda, qui habet clavem David, qui hunc et signacula ejus aperuit. Sunt enim primus historialis, secundus allegorialis, tertius utriusque rei modus; quartus, de incommutabili divinae Trinitatis essentia: quando videlicet proprie, quando tropice sacris insinuetur oraculis. Quintus parabolaris, videlicet quando aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul .xiͥ. mansionib a choreb. uirta qͦs moy¬
ses deutronomiũ scͥpsisse ꝑhibet᷑. s & metalli
aeris foeno qd nr̃o t̾ẽpore corruit. Montes ue¬
nerũ auri plenos olim fuisse uicinos estimad.
Cademoth. desertũ. ex quo loco misit legatos
moyses. ad seon regẽ amorreoꝵ. Cariath. uicꝰ
Cedes ciuitas quã cepit iũc. rege illiꝯ int̾fec
Cedson. in tͥbu ruben. urbs separata leuitis.

Expanded text:
procul ex mansionibus a Coreb, juxta quos Moyprocul ex mansionibus a Coreb, juxta quos Moyses Deuteronomium scripsisse perhibetur, sed metallo aeris fano, quod nostro tempore corruit, montes venarum auri plenos olim fuisse vicinos aestimant Cademoth, desertum, ex quo loco misit legatos Moses ad Seon regem Amorrhaeorum. Cariath, vicus es, civitas quam cepit Jesus, rege ipsius interfectCedson, in tribu Ruben, urbs separata Levitis.
Abbreviated transcription (Latin):
aruaim. astaroth. Garnaim. teuel¬
nẽ uicꝰ ẽ grandis in angulo bathaneȩ.
& appellat᷑ caruea tñsfluenta iordanis.
traduntq ibi fuisse domũ iob. s & supͣ memini¬
mus carneȩ uiculi in nono ab helia miliario.
Cades. ubi fons iudicii ẽ. & cades barne in deserto.
quę coniungit᷑ ciuitati petrȩ in arabia. Ibi occu¬
bit maria & moyses. rupe ꝑcussa aquã sitienti
chodor laomor cȩsi st̃. Gene. regio pͥncipũ idume.¬
orũ. Cariathaim. ciuitas quã construxerunt
filii ruben. Nunc aut̃ ẽ uicꝰ xp̃ianis om̃ib flo¬
rens. iuxta medabam urbẽ arabiȩ. & appellat᷑
coraiata. in .xͦ. miliario. sup̃dictȩ urbis. contͣ
occidentałe plagã. uicinꝰ eiꝰ loci qͥ appellatur
de qͣ supͣdiximꝰ. Canath. uicꝰ arabiȩ. qui nunc
canatat dr. quẽ cũ cȩpisset nabau. appellauit
nabothliam. fuit aut̃ int̾bu manasse regiõe
traconitidi uixta bostrã. Catachysea. id: au¬
rea. Sunt aut̃ montes auri fertiles. in deserto

Expanded text:
arnaim Astaroth, Carnaim nunc vicus est grandis in angulo Batanaeae et appellatur Carnaea trans fluenta Jordanis: traduntque ibi fuisse domum Job. Sed et supra meminimus Carnaeae viculi, in nono ab Aelia milliario. Cades, ubi fons judicii: est et Cadesbarne in deserto, quae conjungitur civitati Petrae in Arabia: ibi occubuit Maria: 183 et Moses, rupe percussa, aquam sitienti Chodorlagomer caesi sunt. Cene, regio principum Idumaeorum. Cariathaim, civitas quam exstruxerunt filii Ruben. Nunc autem est vicus Christianis omnibus florens, juxta Medaban urbem Arabiae, et appellatur Corojatha in decimo milliario supradictae urbis, contra occidentalem plagam, vicinus ejus loci, qui appellatur de qua jam supra diximus. Canath, vicus Arabiae, qui nunc Canatha dicitur: quem cum cepisset Nabau, appellavit Naboth. Fuit autem in tribu Manasse in regione Trachonitidi juxta Bostran. Cata ta chrysea id aura. Sunt autem montes auri fertiles in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
thesauri in quib uasa electionis recondant᷑.
s una domꝰ dñi in qͣ idem facti sunt thesau¬
ri. quia & una eccłia in qua om̃s contiuentur
electi qͣntũmlibet meritis distent. & una ac
ñ diu̾sa est patria illa cęlestis. quȩ electis pro¬
mittitur oĩbꝰ. qũauis sicut stella a stella dif¬
fert inclaritate. ita & resurrectio mortuorum.
Quod utrũq uidex ipse ac distrihutor p̃mioꝵ dñs
una sententia demonstrauit cum ait. in domo
ꝑatris mei mansiones multȩ sunt.

Expanded text:
thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini in qua iidem sunt facti thesauri, quia et una est Ecclesia, in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent: et una est et non diversa patria illa coelestis, quae electis promittitur omnibus, quamvis, sicut stella a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Quod utrumque judex ipse ac distributor praemiorum Dominus una sententia demonstravit, cum ait: In domo Patris mei mansiones multae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nitorem eloquentiȩ. aurũ ad splendorem sapi¬
entiȩ. uasa generaliter ad rationalem ꝑtinent crea-¬
turam. Scĩficatq dauid pat̾ salomonis argen¬
tum. cũ ds pater eloquentes gr̃a qͦsq sui sp̃c ad¬
loquendum u̾bum eũgłii confortat: scĩficat
aurũ. cum naturali ingenio p̃ditos suo replens
sp̃u ad ꝯsideranda in lege sua mirabilia illumi-¬
nat: scĩficat & uasa. cum om̃ib generalit̃ ȩecłiȩ
filiis eiꝰdem sp̃c gr̃a largitus. ad amanda illos &
appecenda ꝑpetuȩ salutis dona inflammat. Hoc
autẽ argentũ. hoc aurum. hȩc scĩficata uasa
salonon infert intemplũ. cum dñs nr̃ ꝑacto
uniuiersali iudicio. om̃s electos ⁊ doctoꝵ uide¬
licet & cȩteroꝵ fideliũ cȩtum ingaudiũ regni
cȩlestis introducit. Reponitq uasa diuersi
generis argentea siue aurea inthesauris domꝰ
dĩ. qͣndo eos qͥ multitudine dulcedinis eiꝰ frui
meruerint. abscondit in abscondito uultꝰ sui
ã ꝯturbatione hominũ. Et apte multi sunt

Expanded text:
nitorem eloquentiae; aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationalem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus pater eloquentes quosque graloquendum verbum Evangelii confortat. Sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus generaliter Ecclesiae filiis ejusdem Spiritus gratiam largitus, ad amanda illos et appetenda dona perpetuae salutis inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa, Salomon infert in templum, cum Dominus nouniversali judicio omnes electos, et doctores videlicet, et caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit: reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum. Et apte multi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
głificat. Alioquin quãdu statꝰ huiꝰ scłi geritur.
facit qͥdem opus domꝰ dñi salomon. s nondum¬
ꝑficit. quia corda electoꝵ dñs ut bona oꝑentur
inspirat. & adiuuat: nulli tamen in hac dũtax¬
at uita cõmoranti absq peccato ẽẽ tribuit. Nãq
hoc donũ futurȩ uitȩ beatitudini reseruat.
ꝑ ficit uͦ om̃e opꝰ templi sui. & hoc dedicationi ap¬
tum reddit. eum tnslatos de hac uita electos suos
ȩx̃num ꝑducit ad regiũ. Qd̾ bene significat᷑ etiam
meo qd̃ templũ septẽ annis edificatum est. octauo
autẽ ꝑfectũ ac dedicatũ ẽ. Septem nãq dieb om̃e
hoc tempꝰ uoluit᷑. Octaua est dies iudicii ⁊ resur¬
rectionis futurȩ. de qua psalmi sextꝰ ⁊ undecimꝰ¬

Expanded text:
glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit qperficit, quia corda electorum Dominus ut bona operentur inspirat et adjuvat. Nullum tamen in hac duntaxat vita commorantem absque peccato esse tribuit: namque hoc donum futurae vitae beatitudinis reservat. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum, quod bene significatur etiam in eo quod templum quatuor annis aedificatum est, octavo autem perfectum ac dedicatum est, septem namque diebus omne hoc tempus volvitur. Octava est dies, est judicii et resurrectionis futur
Abbreviated transcription (Latin):
ministeria. q̃ nob̃ de corpore egressis introitum
uitȩ cęlestis reserant. Et ostia doms templi doc¬
tores sunt scĩ ac sacerdores. qͥ instruendo. baptiean¬
do. dñci cmporis ⁊ sanguinis mysteria cõmuni¬
cando. pͥma nob̾ ȩccłiȩ p̾sentis limina pandunt.
herent. ut eo ministeriũ diuinitꝰ sibi delegatũ
recte compleant. qͦ a uoluntate illiꝰ cui minis¬
trant nunꝗͣ oc ulos auertunt e Aꝑiunt᷑ enĩ &
claudunt᷑ ostia tẽpore congruo. s nullo suu̾ car¬
dine tempore deserunt. qͥa & angłi ⁊ hoĩes sc̃ĩ siue
in hac uita ficłi. siue in illa speciei fideles atq
electos suscipiant. semꝑ animũ in radice int̾nȩ
dilectionis fixum tenent. Unde bene icłe cardi¬
nes ex auro ẽẽ facti ꝑhibent᷑. ꝓpter iudelicet uel
meritũ ꝓp̾e claritatis. ł illiꝰ ꝗͣ habent indm cari¬
bat in domo dm̃. eum̃ rex pacificꝰ m̃ in die nouis¬
sima om̃s electos resurrectionis immortalitate

Expanded text:
ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant. Et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Domini corporis et sanguinis mysteria communicando, prima nobis Ecclesiae praesentis limina pandunt. haerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant, quo a voluntate illius cui ministrant, nunquam oculos avertunt: aperiuntur enim et clauduntur ostia tempore congruo, sed nullo suum cardinem tempore deserunt: quia et angeli et omnes sancti, sive in hac vita fidei, seu in illa spei fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice internae dilectionis fixum tenent. Unde bene iidem cardines ex auro esse facti perhibentur, propter videlicet vel meritum propriae claritatis, vel illius quam habent in Deum charibat in domo Domini, cum Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
questionũ diximꝰ. Ulammaus. ꝓ qͦ in hebreo
scͥptum habet᷑ lura. fadem aut̃ ẽ quȩ & bethel.
ut supͣ diximꝰ. S & queda uilla nomine ulla¬
ma in .xiͦi. diodecesareȩ lapide ostendit᷑ contͣ
solis ortũ. Us. unde fuit iob de
regione ausitidi. S & unꝯ de posteris esau ap¬

Expanded text:
stenditur. Ulammaus, pro quo in Hebraeo scriptum habet Luza. Eadem est autem quae et Bethel, sicut supra diximus. Sed et quaedam villa nomine Ulamma in duodecimo Diocaesareae lapide ostenditur contra solis ortum. Us, unde fuit Job de regione Ausitidi, sed et unus de posteris Esau, ap
Abbreviated transcription (Latin):
oob. ciuitas amorreoꝵ sita in arnone utͤs
Zefrona. t̾minꝰ udȩ. ad septentrionẽ. Tareth.
uallis tareth. in parte deserti.
liam uilla tanua nuncupat᷑. Tif. in .uiͦii. milia¬
rio chebron contͣ orientẽ usq in p̃sens uicꝰ osten¬
ditur. ubi absconditꝰ ẽ dauid. fuit aut̃ tribus
caligans. siue nebulosꝰ iuxta ⁊if. in qͦ sedit dauid
ꝓpt̃ chermeła quȩ in scripturis carmelꝰ appel
melus. S & unꝰ de posteris chaleb dictꝰ ẽ tif. Le¬
moabitarũ. Hȩc ẽ quȩ nc̃ uocat᷑ roara siue segor.
ieremias. Zoeleth. nomen lapidis ubi adonias
immolauit uictimas iuxta fontem rogel.

Expanded text:
oob, civitas Amorrhaeorum sita in Arnone: de qZephrona, terminus Judaeae ad septentrionem. Zared, vallis Zared in parte deserti. liam, villa Zanua nuncupatur. Zib, in octavo milliario Chebron contra Orientem, usque in praesens vicus ostenditur, ubi absconditus est David. Fuit autem tribus caligans, sive nebulosus juxta Ziph, in quo sedit David prope Chermelam, quae in Scripturis Carmelus appelmelius. Sed et unus de posteris Caleb dictus est Ziph. LeMoabitarum: haec est quae nunc vocatur Zoara, sive Segor, de qua scribit Jeremias. Zoeleth, nomen lapidis, ubi Adonias immolavit victimas juxta fontem Rogel.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium p̃senti merori succedens. ꝑfectȩ com¬
pleatur. Sicq erit iuxta id qd̃ sequit᷑. ignis de
celo cadens adinuocationẽ heliȩ uorauit holo¬
caustũ ligna & lapides. puluerẽ qͦq & aquã
quȩ erat in aquȩductu lambens. aliꝰ liber qd̃
dicta & facta ac totam uitam nrãn ꝑfecte
examinans. ꝓbandos nos sicut igne ꝓbatur ar-¬
gentũ. immortales acbeatos factos in sede
collocabit ꝑpetua. ut ad instar ueroꝵ israhe¬
litarũ inȩt̾num gratulando canamꝰ: dñs ip¬
se ẽ ds. ipse fec̃ nos & ñ ipsi nos. nos aut̃ ppłs
eiꝰ & oues pascuȩ eiꝰ. Mundato itaq altare¬

Expanded text:
gaudium, praesenti memoriae succedens, perfecte comgaudium, praesenti memoriae succedens, perfecte compleatur. Sicque erit juxta id quod sequitur: « Ignis de coelo cadens ad invocationem Eliae, voravit holocaustum, ligna et lapides, pulverem quoque et aquam, quae erat in aquaeductu lambens, » quando dicta et facta ac totam vitam nostram perfecte examinans, gentum, immortales ac beatos factos in sede collocabit perpetua: ut ad instar virorum Israelitarum in aeternum gratulando canamus: « Dominus ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos. Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus . » Mundato it
Abbreviated transcription (Latin):
altare dñi qd̾ destructũ fuerat. hoc est fideliũ
suoꝵ corda ab omi labe unqͥtatis purgans. arã
do dedicat. Quȩ ex duodecĩ lapidib constr uẽ
fidem seu doctrinã sequunt᷑ gratissima d̾o ara
construit᷑. in qua cotidie sacrificiũ laudis in
odorẽ suauitatis offert᷑. fecitq aquȩductũ q si
ꝑ duas aratiunculas in circuitu altaris. ex contͥto
uidelicet corde ⁊ humiliato sp̃u flumina ꝓdu¬
cendo lacrimarũ ꝓ timore gehennȩ. & desid̾io
uitȩ et̾nȩ. Ibi & cõposuit ligna. qͥa & scõꝵ dic̃¬
ta & facta ad exẽplũ credentib constituit. Bi¬
uisitq ꝑ menbra bouem & posuit suꝑ ligna.
cũ om̃s actus suos ad exemplũ scõꝵ patrũ fide
les formare docuit. Iussitq suꝑ holocaustum
&e suꝑ ligna semel iterũ atq t̾cio aquã infun
tione lacrunarũ mundare. & ñ priꝰ cessare ꝙͣ.
fossȩ aquȩductꝰ repleant᷑. idest donec futurum

Expanded text:
altare Domini quod destructum fuerat, hoc est, fidelium altare Domini quod destructum fuerat, hoc est, fidelium suorum corda ab omni labe iniquitatis purgans aram Deo dedicat? Quae ex duodecim lapidibus constructafidem seu doctrinam sequuntur, gratissima Deo ara construitur, in qua quotidie sacrificium laudis in odorem suavitatis offertur. Fecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris, ex contrito videlicet corde, et humiliato spiritu flumina producendo lacrymarum pro timore gehennae, et desiderio vitae aeternae. Ibi et composuit ligna, quia et sanctorum dicta et facta ad exemplum, credentibus constituit. Divisitque per membra bovem, et posuit super ligna cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fles formare docuit. Jussitque super holocaustum, et super ligna semel iterum, et tertio aquam infundtione lacrymarum mundare, et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est, donec futurum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ppłm usq: qͦ clauditis in duas partes. ita pot̾
intelligi. Illi enĩ utroq pede claudicant. qͥ deo
ut ostenderet se ahab. & cȩt̾a. Qd̃ autẽ helias con¬
illisq frustra nitentib ipse altare dñi curauit
qd̃ destructum fuerat. & tulit duodecĩ lapides
iuxta numerũ tribuũ filioꝵ iacob. & edificauit
lapidib altare in nomine dñi. fecitq aquȩduc̃¬
tum qͣsi ꝑ duas aratiunculas incircuitu alta¬
ris & composuit ligna diuisitq ꝑ menbra bouẽ.
& posuit suꝑ ligna & ait. implete qͣttuor ydrias
aqua & fundite suꝑ holo caustũ. & suꝑ ligna.
rursumq dixit. etiã scd̃o hoc facite. qͥ eũ fecis¬
sent scd̾o ait. etiam t̾eio idipsum facite. fecert̃ꝙ
& t̾cio. & currebant aquȩ circa altare. & fossa
aquȩductꝰ repleta ẽ. & reliqͣ. qͥd conuenientius
figurare potest quã qd̃ redemptor nr̃ contͣ mun¬
di pͥncipem eiꝰq satellites decertans ac suꝑans.

Expanded text:
ad populum: « Usquequo claudicatis in duas partes? » ita potest ad populum: « Usquequo claudicatis in duas partes? » ita potest intelligi. Illi enim utroque pede claudicant, qui Deo ut ostenderet se Achab, etc. » Quod autem Elias conillisque frustra nitentibus, ipse altare Domini curavit quod destructum fuerat, et tulit duodecim lapides juxta numerum tribuum filiorum Jacob, et aedificavit lapidibus altare in nomine Domini, fecitqaratiunculas in circuitu altaris, et composuit ligna divisitque per membra bovem, et posuit super ligna, et ait: Implete quatuor hydrias aqua, et fundite super holocaustum et super ligna. Rursumque dixit: Etiam secundo hoc facite. Qui cum fecissent secundo, ait: Etiam tertio idipsum facite, feceruntque et tertio. Et currebant aquae circa altare, et fossa aquaeductus repleta est, » et reliqua. Quid convenientius figurare potest, quam quod Redemptor noster contra mundi principem ejusque satellites decertans ac superans,