comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erunt insidie inimici. Et idcir¬
co porte illius non claudentur
qr iudelicet dies erit ibi perpe¬
tua. cui nox non succedet. Un¬
de sequitur. NLon eñĩ erit nox¬
illic. Sed iudeamus quomodo
in presenti iuita claudunt᷑ por¬
te. que utiq predicatores intel¬
liguntur: ꝑ quoꝵ ministeriũ
ecclãm intramus. Porte enim
curitatis dũ claudunt᷑: ingre¬
dientibus aditum non ꝑunt¬
tunt. Ita ergo quasi claudunt᷑
porte: dũ scĩ predicatores dia¬
bolum repelsunt a cordibus fi¬
delium. ꝓpsiq aditum ingre¬
diendi denegant. dum instru¬
unt. quom eius temptationib
resistant. Hinic petrus dicit. ad¬
uersarius uester diabolus tanqm
leo rugiens. circuit querens quẽ
deuoret. Cui resistite fortes in fi¬
de. Ideo aũt ibi dicit porte eius nõ
claudentur: quia sublato noctis
timore.perpetua dies electis ful¬
gebit ¶lec etiam iam dicetur
ibi uigilate ⁊ orate. quod ad noc¬
dem aduersitatis ꝑtinet: sed

Expanded text:
erunt insidiae inimici, et idcirerunt insidiae inimici, et idcirco portae ejus non claudentur, quia videlicet dies erit ibi perpetua, cui nox non succedet. Unde sequitur: Nox non erit illic. Sed videamus quomodo in praesenti vita clauduntur portae, quae utique praedicatores intelliguntur, per quorum ministerium Ecclesiam intramus. Portae enim civitatis dum clauduntur, ingredientibus aditum non permittunt. Itaque quasi clauduntur portae, dum sancti praedicatores diabolum repellunt a cordibus fidelium, ipsique aditum ingrediendi denegant, dum fideles instruunt quomodo ejus tentationibus resistant. Hinc Petrus dicit: Adversarius vester tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Ideo autem ibi dicit: Portae ejus non claudentur, quia sublato noctis timore, perpetua dies electis fulgebit. Non jam dicetur ibi: Vigilate et orate , quod ad noctem adversitatis pertinet, sed:
Abbreviated transcription (Latin):
Quo contra reprobi qui inpre¬
senti suam głam ⁊ houorem
possident. ⁊ in prosperis huius
scli extenduntur: ibi uacui re¬
manebunt. Unde dñs dicit.
De uobis diuitibus qui hic ha¬
betis consolationẽ urãm. Quia
eñ sc̃i in presenti uita gloriã
huius scł̃i que reproloꝵ est nõ
amant. idcirco suam ad eternã
felicitatem głam deferunt: qũ
ibi exaltati remunerabunt᷑. cũ
uni illoꝵ dixerit dñs. tu esto su¬
pea decem ciuitates. Ateri aũt
tu esto suꝑ quinq sicut in ewã¬
gelio ip̃e dñs manifestat. Alitꝰ.
Reges terre iutelligunt᷑ apłi ce¬
teriq predicatores: qui ꝓpͥter re¬
gimen auimarum quas regũt.
iuire reges uocantur. Isti affent
glam suam ⁊ honorem in illa.
hoc est om̃is quos xp̃o acquisi¬
erunt sua predicatione ⁊ doctri¬
na. Unde pͥaulus quibus dam
dicit. Głã nr̃a uos estis in die
Et porte eius non claudent᷑ per
diem. Magna securitas erit in
iherusalem celesti ubi mulle iã

Expanded text:
Quo contra reprobi, qui in praeQuo contra reprobi, qui in praesenti suam gloriam et honorem possident, et in prosperis hujus saeculi se extendunt, ibi vacui remanebunt. Unde Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui hic habetis consolationem vestram . Quia enim sancti in praesenti vita gloriam hujus saeculi, quae reproborum est, non amant, idcirco suam ad aeternam felicitatem gloriam deferunt, quando ibi exaltati remunerabuntur, cum et uni illorum dixerit Dominus: Tu esto supra decem civitates; alteri autem: Tu esto supra quinque, sicut in Evangelio ipse manifestat. Aliter: Reges terrae intelliguntur apostoli caeterique praedicatores, qui propter regimen animarum quas regunt, jure reges vocantur. Isti afferent gloriam et honorem in illam, hoc est, omnes quos Christo acquisierunt sua praedicatione et doctrina. Unde Paulus quibusdam dicit: Gloria nostra vos estis in die Et portae ejus non claudentur per diem. Magna securitas erit in Jerusalem coelesti, ubi nullae jam
Abbreviated transcription (Latin):
uerba . non ad futuri temporis
remuneratione: sed ad presen¬
tis laborem referenda esse sati
elucet. Neq eñi iam tunc scĩ
in ambulando laborabunt. sed
post laborem beate uiuentes qͥ¬
escent. mĩc itaq ambulant p
lumen eius. hoc est ꝓ xp̃i fidẽ
ceterasq uixtutes: ut postea
ꝑuenientes ad patriam celes¬
tem. quiescant in ip̃o lumine
hoc est in ip̃ius dei contẽpla¬
tione. Et reges terre afferent
glam suam ⁊ honorem in illã
Reges terre intelligunt᷑ om̃s
iusti: qui bene se cũ subiectis
regere satagunt. De quibus dtm̃
est. Cor regis in manu regis dei¬
quocũq uoluerit uertet illud.
Isti itaq reges. hoc est om̃s u¬
sti głam suam ⁊ honorẽ. quod
id ip̃m est. referent ad illam c¬
lestem iherusalem: qr ominem
suam remunerationẽ ⁊ prospe¬
ritatem. atq ꝯm̃e suũ gaudiũ
⁊ exultationem ibi recipiens
Et quo amplius in presenti i¬
ta affliguntur. ⁊ despiciuntur.
eo amplius ibi exaltabuntur.

Expanded text:
verba non ad futuri temporis verba non ad futuri temporis remunerationem, sed ad praesentis laborem, referenda esse satis elucet. Neque enim jam tunc sancti in ambulando laborabunt, sed post laborem beate viventes quiescent. Nunc itaque ambulant per lumen ejus, hoc est, per Christi fidem, caeterasque virtutes, ut postea pervenientes ad patriam coelestem, quiescant in ipso lumine, hoc est, in ipsius Dei contemplatione. Et reges terrae afferent gloriam suam et honorem in illam. Reges terrae intelliguntur omnes justi, qui bene se cum subjectis regere satagunt, de quibus dictum est: Cor regis in manu Dei, quocunque voluerit, vertet illud . Isti itaque reges, hoc est, omnes justi, suam gloriam et honorem, quod idipsum est, referent ad illam coelestem Jerusalem, quia omnem suam remunerationem et prosperitatem, atque omne suum gaudium et exsultationem ibi recipient: et quo amplius in praesenti vita affliguntur et despiciuntur, eo amplius ibi exaltabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tribus beatitudinũ qualitatibus
orñis sũma beatitudiius cõsistit.
Et cuutas non eget sole neq
luna ut luceant in ea. Hec ihe¬
rusalem que in presenti agitur
in die fruit̾ lumine solis: in no¬
ite uero lumine lune. Illa aut
celestis iherusalem iuchil hor
indigebit. quia uerum habebit
lumen. quod non solũ corpora.
sed etiam mentes singulorum
illuminabit. Unde sequit᷑. Nam
claritas dei illuminabit eam.
Ip̃e eñi deus qui nũc illuminat
mentes fideliũ ꝑ fidem. ip̃e iam
tunc multomagis illuminabit
cũ eum uidere meruerint facie
ad faciem Nuic ip̃e dicił. Bea¬
ti mũdo corde: qm̃ ip̃ deũ uide¬
bunt. Et lucerna eius ẽ aguus.
Iucerua ad ignem ꝑtinet. ⁊ lã
presens eccłia eget lucerna. ho
est igne corporali illuminari.
Illa aũt iam non indigebit
bro sapientie dicitur. Candor
est enĩ lucis eterne. Que lux etꝰ¬
ntiq in presenti uideri nequid
ude dñs a moysen dicit. Non
enĩ uidebit me homo ⁊ uiuet.
Et ambulabunt gentes per lu

Expanded text:
atitudinum qualitatibus omnis summa beatitudinis consistit. Et civitas non eget sole neque luna, ut luceant in ea. Haec Jerusalem quae in praesenti agitur, in die fruitur lumine solis, nocte vero lumine lunae: illa autem coelestis Jerusalem nihil horum indigebit, quia verum habebit lumen, quod non solum corpora, sed etiam mentes singulorum illuminabit, unde sequitur: Nam claritas Dei illuminabit eam. Ipse enim Deus, qui nunc illuminat mentes fidelium per fidem, ipse jam tunc multo magis illuminabit, cum eum videre meruerint facie ad faciem. Hinc ipse dicit: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et lucerna ejus Agnus. Lucerna ad ignem pertinet. Nam praesens Ecclesia eget lucerna, hoc est igne corporali illuminari. Illa autem jam non indigebit bro Sapientiae dicitur: Candor enim est lucis aeternae . Quae lux utique in praesenti videri nequit. Unde Dominus ad Moysen dicit: Non enim videbit me homo et vivet . Et ambulabunt gentes per lum
Abbreviated transcription (Latin):
lia. sũma electoꝵ exprimit᷑. Du¬
odenarius enĩ mimerus. idcirco
ꝑfectus habetur: qr ex denario ⁊
binario constat. Denarius ꝑtis
ad decem p̾cepta legis. binarius
ad duo denarius p̾cepta. in quib
tota lex pendet ⁊ ꝓpħre. Suue idcir¬
co ꝑfectus habetur: qr ex ꝑtib¬
sep̃tenaru conficitur. que sunt tria
⁊ quatuor. Ternarius enĩ ad fidem
scẽ trimitatis refertur: quatuor ad
quatuor ewangelia. Millenarius
quoq ꝑfectus numerus ostenditur.
quia denaru numeri. quadratum
solidũ reddit. Decies dem de cuius
fiunt atq idcirco millenarius iu¬

Expanded text:
lia summa electorum exprimitur. Duodenarius enim numerus idcirco perfectus habetur, quia ex denario et binario constat; denarius pertinet ad decem praecepta legis: binarius ad duo dilectionis praecepta, in quibus tota lex pendet et prophetae. Sive idcirco perfectus habetur, qseptenarii conficitur quae sunt tria et quatuor. Ternarius enim ad fidem sanctae Trinitatis refertur; quaternarius ad quatuor Evangelia. Millenarius quoque perfectus numerus ostenditur, quia denarii numeri quadratum solidum reddit; decies enim centeni fiunt mille. Atque idcirco millenarius nu
Abbreviated transcription (Latin):
iussimo tempore. idein ichãnes
rueplã sua dicit. Filioli noussi¬
ma hora est. Qui nocet noceat
ad huc: ⁊ qui in sordibus ẽ. sorde¬
scat ad huc. Pmissuus modus¬
est non optatũius. neq impera¬
tiuus. Sepe eñi deus om̃pc. per¬
mitit hominẽ ꝓpter pectata p̾¬
terita ruere ad grauiora. Unde

Expanded text:
vissimo tempore idem Joannes vissimo tempore idem Joannes in Epistola sua dicit: Filioli, novissima hora est . Qui nocet, noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordescat adhuc. Permissest, non optativus neque imperativus. Saepe enim Deus omnipotens permittit hominem propter peccata praeterita ruere ad graviora. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
pore quosdam inecclia futuros qͥ
cũ gaudio ⁊ auiditate recepturi e¬
rant dñi sermonem. Demnde etiã
quoscam futuros. in quibus habũ¬
dat iniquitas. ⁊ refrigescit caritas
qui potius uerbum dei cõtẽpnũt
quam suscipiant. Extremo uͦ appro¬
priquande iudicio: erunt iterũ nõ
solum gendiles sed etiam uidei. qui
cum maxima auiditate uerbum
dei suscepturi sunt: predicantsbus
helia ⁊ enoch ceterisq predicatorib.
Quia ergo inpmo ⁊ ultimo tempore
fideles fuerunt siue futuri sũt: u̾bũ
dei cum gaudio recipientes. bene pa¬
initio istius lilri dicit᷑. scribe que
iudes: ⁊ in fine. ne signaueris uba
ꝓphetie huius. Atqr inmedio ntꝰ¬
ti sunt contemptores uerbi dei. cõ¬
gruȩ quoq ⁊ ia medio dicitur sig
illud ꝑtinet quod p̾misit. ne signa¬
ueris uerba ꝓphetie huiꝰ. Quo hec
impleri debeant: atempore scllicet
resurrectionis xp̃i. usq ad diem
iudicii quando singulis iuxta o¬
pera sua retribuetur. De hoc bre¬

Expanded text:
pore quosdam in Ecclesia futuros, qui cum gaudio et aviditate recepturi erant Domini sermonem: deinde etiam quosdam futuros, in quibus abundat iniquitas et refrigescit charitas, quin potius verbum Dei contemnunt, quam suscipiunt: extremo vero appropinquante judicio, erunt verum non solum gentiles, sed etiam Judaei qui cum maxima aviditate verbum Dei suscepturi sunt, praedicantibus Elia et Enoch, caeterisque praedicatoribus. Quia ergo in primo et ultimo tempore fideles fuerunt, sive futuri sunt, verbum Dei cum gaudio suscipientes, bene initio hujus libri dicitur: Scribe quae vides, et in fine: Ne signaveris verba prophetiae hujus. At quia in medio multi sunt contemptores verbi Dei, congrue quoque et hic in medio dicitur: Sigillud pertinet, quod praemisit: Ne signaveris verba prophetiae hujus, quo haec impleri debeant, a tempore scilicet resurrectionis Christi usque ad diem judicii, quando singulis juxta opera sua retribuetur. De hoc bre
Abbreviated transcription (Latin):
rat. aut certe potest esse repetitõ
prioris sententie. Deum adora
.i. non creature. sed creatori ho¬
noris reuerentiam offer. Nota
uero qd̵ sepe angelus iohanni
futura predixit. ⁊ multa etiã
periuntur. Unde est. Uidebunt in
quem transfixerunt. Et dixit mͥ.
Ne signaueris uerba ꝓphetie huiꝰ
Quare hic dixit ne signaueris .i.
ne sigillaueris. nec clauseris uerba
libri huiꝰ. cũ in media huiꝰ oratio¬
nis serie dcm̃ sit iohanm. signa
que locuta sunt septa tomtrua. et
uoli ea scribre: Quia uidelicet maliᷤ
⁊ contemptoribus signanda. ⁊ clauden¬
da. atq abscondenda sunt dina
mysteria. Unde est. Nolite dare
scm̃ canibus. ⁊ ne miseritis marga¬
ritas ur̃as aude porcos. Fidelibus
aũt manifestanda sunt diuina e¬
loquia: unde dñs dicit. Uobis datũ
est. noste mysteriũ regni dei. cet̾is
aũt in parabolis. Dicitur itaq ꝓpt̾
infideles. signa que locuta sũt sep¬
tem toiutrua. ⁊ noli ea scribere. ꝓp¬

Expanded text:
rat, aut certe potest esse repetitio rat, aut certe potest esse repetitio prioris sententiae. Deum adora. Id est non creaturae, sed Creatori honoris reverentiam offer. Nota vero quod saepe angelus Joanni futura praedixit, et multa etiam  ibi reperiuntur. Unde est: Videbunt in quem transfixerunt . Et dixit mihi: Ne signaveris verba prophetiae hujus. Quare hic dixit, ne signaveris, id est, ne sigillaveris, ne clauseris verba libri hujus, cum in media hujus orationis serie dictum sit Joanni: Signa quae locuta sunt septem tonitrua, et noli ea scribere? Quia videlicet malis et contemptoribus signanda et claudenda atque abscondenda sunt divina mysteria. Unde est: Nolite sanctum dare canibus , et: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . Fidelibus autem manifestanda sunt divina eloquia. Unde Dominus dicit: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis . Dicitur itaque propter infideles: Signa quae locuta sunt septem tonitrua, et noli ea scribere, prop
Abbreviated transcription (Latin):
huuis. Hoc loco. sicut ⁊ superius:
iohannes ⁊ angelus ꝓprias perso¬
nas resuunt. Ne enim quisquã
de conscriptione huius libri dubi¬
taret: suam auctoritatem ioh̾es
interponit dicens. Ego iohãnes
qui audiui ⁊ iuidi hec. Ip̃e quoq ã¬
rare dicens. Uide ne feceris: cũ¬
seruus tuus sum ⁊ fratrũ tuorũ.
Ex quibus uerbis satis supra dic¬
tum est. Qd̃ uidelicet ip̃e angłs¬
corpus ⁊ thereum susceperit. atq
ideo pedes habere dicitur. ⁊ quod ti¬
inuerit post aduentũ filii dei ado¬
rari ab hoĩe. qui super se sciebãt
iam ẽẽ horem. cũ nichil tale lega¬
mus. in ueteri testamento ubr
frequent̾ quidem legimus angłos
a hõibus adoratos: nec ꝓhibitos.
Sed mirũ ualde est: iohanes tur¬
contra interdictũ angeli scõtieũ
adorare uoluerit. Iam eñi simili
modo se adorare uetuerat. unuq
deum adorandum ẽẽ docuerat.
Ad quod dicendum. qr aut mag¬
no uisionũ scupore pculsus obli¬
tus fuerat eoꝵ que supra audie¬

Expanded text:
hujus. Hoc loco, sicut et superius, Joannes et angelus proprias personas resumunt. Ne enim quisquam de conscriptione libri hujus dubitaret, suam auctoritatem Joannes interponit, dicens: Ego Joannes qui audivi et vidi haec. Ipse quoque anbeat, dicens: Vide ne feceris. Conservus tuus sum et fratrum tuorum. Ex quibus verbis satis supradictum est, quod videlicet ipse angelus aethereum corpus susceperit, atque ideo pedes habere dicitur, et quod timuerit post adventum Filii Dei adorari ab homine, qui super se sciebat jam esse hominem, cum nihil tale legamus in Veteri Testamento, ubi frequenter quidem legimus angelos ab hominibus adoratos, nec prohibitos. Sed mirum valde est cur Joannes contra interdictum angeli secundo eum adorare voluerit. Jam enim simili modo se adorare vetuerat, unumque Deum adorandum esse docuerat. Ad quod dicendum, quia aut magno visionum stupore perculsus, oblitus fuerat eorum quae supra audie
Abbreviated transcription (Latin):
lis lapidi iaspidi dicitur. qr dum
electos suos illustrat eterne uiridi¬
tatis pabulo nutrit. lapis eñi ias¬
pis iuridis est coloris. Et ideo non
inconuenient̾ ꝑ lapidem iaspidem
uisio intelligitur sce trinidatis. ad
quam aĩe sanitoꝵ ꝑtingere deside¬
rant. ueluti aĩalia uirentia queq
ꝑqͥrunt. Hinc ip̃e dicit: Per me
si quis introierit saluabitur. ⁊ in¬
gredietur ꝑ fidem. ⁊ egredietur a
fide ad speciem: ⁊ pascua iuẽiet¬

Expanded text:
 lapidi jaspidis. Dicitur, quia dum electos suos illustrat, aeternae viriditatis pabulo nutrit; lapis enim jaspis, viridis est coloris, et ideo non inconvenienter per lapidem jaspidem, visio intelligitur sanctae Trinitatis, ad quam animae sanctorum pertingere desiderant, veluti animalia virentia quaeque perquirunt. Hinc ipse dicit: Per me si quis introierit salvabitur , et ingredietur per fidem, et egredietur a fide ad spem, e.t pascua i
Abbreviated transcription (Latin):
seu etiam ꝓpter quatuor partes
mũdi. uel quatuor iuxtutes pͥncipa¬
les. Quia aũt incubitu manus est.
recte ꝑ cubitũ oꝑatio manus expͥmi¬
tur. Muri aũt: ip̃a est ciuitas. Mẽ¬
sus est itaq angelus muros cuuta¬
pendit ⁊ considerat. quantũ singli
electoꝵ ꝑ auctoritatẽ uͦii ewangłi¬
oꝵ laborant in legis decalogo quã¬
tũq ꝑfeitionẽ mentis consecunt᷑:
ut ad societatẽ angeloꝵ ꝑuenire
possint. Unde sequit᷑. Mensura
hoĩs que est angeli. Quantum ad
luteram ꝑtinet᷑: hic ostendit᷑ ip̃m
angłm qui hec ostendebat iohan¬
ni infigura hõis apparuisse. Qũa¬
tum. aũt ad altiorem ꝑtinet in¬
tellectum. mensura hoñimis que
metitur: quia udelicet gła angelo¬
rum ⁊ hoĩm u celesti beatitudine
equalis erit. Unde in rwangelio
ip̃e dicit Neq nibent neq nubẽ¬
tur: sed erunt sicut angeli dei ui
celo. Uel ideo mensura hoĩs que ẽ
angel dicitur: qr qb̵ angeli remã¬

Expanded text:
seu etiam propter quatuor mundi seu etiam propter quatuor mundi partes, vel quatuor virtutes principales. Quia autem in cubitu manus est, recte per cubitum operatio manus exprimitur. Muri autem ipsa est civitas. Mensus est itaque angelus muros civitapendit et considerat, quantum singuli electorum, per auctoritatem quatuor Evangeliorum, laborant in legis decalogo, quantamque perfectionem mentis consequuntur, ut ad societatem angelorum pervenire possint, unde sequitur: Mensura hominis quae est angeli. Quantum ad litteram pertinet, hic ostenditur ipsum angelum, qui haec ostendebat Joanni in figura hominis apparuisse: quantum autem ad altiorem pertinet intellectum, mensura hominis, quaemetitur, quia videlicet gloria angelorum et hominum in coelesti beatitudine aequalis erit. Unde in Evangelio ipse dicit: Neque nubent neque nubentur, sed erunt sicut angeli Dei in coelo . Vel ideo mensura hominis, quae est angeli, dicitur, quia quot angeli reman
Abbreviated transcription (Latin):
Diligite inimicos urõs bene facite
hus qui oderunt uos Iongitudo ita¬
q cuutatis ⁊ latitudo. atq altitudo
eius equalia sunt: quia quantũ paci¬
ens fuerit mens ꝑ longanimitatem.
erit ⁊ alta ꝑcontemplationẽ. Unus¬
quisq ab altiora per contemplationẽ
erigitur: inquantũ semet ip̃m hu¬
miłiat intolerando mala ꝓxmorũ.
Longitudo itaq eccl̃ie. Latitudo et
asltitudo equalia sunt: qr in quantũ
longanimis ẽ. inter aduersa. in ꝙͣ¬
tum caritate erga om̃s dila ͭ  t a in¬
tpatrtũ tantũ ẽ alta ꝑ contempla¬
tionem. Et mensus est muros eius
turam duodenaru numeri cõtiuet.
Duodecies eñi duoden: cxliui fiuĩt¬
centuplum accipiet .i. ꝑfectionẽ
mentis consequetur. ut ea que se
Quadragenarius numerus quoq
in scriptura sacra multimoda rati¬
one habetur ꝑfectus. Siue ꝓpter
ue ꝓpter decalogum legis. ⁊ qͣtuor
ewangelia. in quibus ꝑfectio deca¬
logi continetur. Quaternarius si¬

Expanded text:
Diligite inimicos vestros, benefacite Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Longitudo itaque civitatis, et latitudo atque altitudo ejus, aequalia sunt, quia quantum patiens fuerit mens per longanimitatem, erit et alta per contemplationem; unusquisque ad altiora per contemplationem erigitur, inquantum semetipsum humiliat in toleranda mala proximorum. Longitudo itaque Ecclesiae latitudo et altitudo, aequalia sunt, quia inquantum longanimis est inter adversa, inquantum charitate erga omnes dilatata, intantum est alta per contemplationem. Et mensuturam duodenarii numeri continet duodecies enim duodeni, centum quadracentuplum accipiet , id est perfectionem mentis consequetur, ut ea quae amQuadragenarius quoque numerus in Scriptura sacra multimoda ratione habetur perfectus: sive prve propter decalogum legis, et quatuor Evangelia, in quibus perfectio decalogi continetur. Quaternarius si
Abbreviated transcription (Latin):
tamen om̃s suꝑne remunerati¬
onis p̾miũ ꝑcepturi sud. Sed
cum iniro iudicis consilio auctqr
ac dispensator noster huic illa
largiatur que alui denegat extra
mensuram harũdinis egredi ui
detur: quisquis posse pnisquã acce¬
perit conatur. Unde plerũq am̃¬
tit. ⁊ hoc quod poterat. qr audact̃
eaque contingere non ualet arri¬
pere festinat. Nam ⁊ membroꝵ
mur. cum sua eis officia distiic¬
te seruanius. Iucem eñi oculis c̾¬
nimus: uocem u̾o aurib audimꝰ
Si quis aũt muttato ordine offi¬
cia deserit: ad aliena non adsur¬
git Iongitudo ⁊ latitudo. ⁊ altitu
do equalia sunt. Hec est illa so¬
liditas quadrate figure de qua su¬
pius dixit. ⁊ cuutas inquadro po¬
sita erat Longitudo ꝑtinet ad
fidem. altitudo ad spem. latitudo
ad caritadem. de qua scriptumẽ.
altitudo ad contemplationẽ. lati¬
tudo sine dubio caritatem signifi¬
cat. que in tantum lata ẽ: ut non
solum ad amicos. sed etiam usq
ad ip̃os ꝑueniat inimicos. uixͣ illo.

Expanded text:
tamen omnes supernae remunerationis praemium percepturi sunt. Sed cum miro consilio auctor et dispensator noster huic illa largiatur, quae alii de negat, extra mensuram arundinis egredi non videtur. Quisquis posse plus quam accepit conatur, inde plerumque amittit; et hoc quod poterat, quia audacter ea quae contingere non valet, arripere festinat. Nam et membrorum mur, cum sua eis officia distincta servamus. Lucem enim oculis cernimus, vocem vero auribus audimus. Si quis autem mutato ordine, officia deserit, ad aliena non assurgit. Et longitudo et latitudo et altitudo ejus aequalia sunt. Haec est illa soliditas quadratae figurae, de qua superius dixit: Et civitas in quadro posita erat. Longitudo pertinet ad fidem, altitudo ad spem, latitudo ad charitatem, de qua scriptum estanimitatem, altitudo ad contemplationem; latitudo sine dubio charitatem designat, quae in tantum lata est, ut non solum ad amicos, sed etiam usque ad ipsos perveniat inimicos. Juxta illud:
Abbreviated transcription (Latin):
uxta illud ꝓsalmiste. Dñs pascit
me ⁊ nichil m deerit. in loco pas¬
tue ibi me collocauit. Diue etiã
per lapidem iaspidem electi expͥ¬
muntur: quoꝵ fides nũqũa mar¬
cescit: sed nuri ditate oꝑatiõis
constat. Ex lapide ergo iaspide
structura cuntatis efficit᷑: quia
prius in eccłia fudamentũ xp̃c
constitultur. cui etiam oñis fi¬
deles supponũt᷑ iuxta illud apłi
catione primo pomĩtur lapides mag¬
ni. ⁊ quadrati quia alios suꝑ se posi¬
tos portant. qui ⁊ ip̃i iterũ alios por¬
tent᷑. sicq om̃is edificatio construit᷑.
usqueqͦ ad ultimũ lapidem ꝑuẽiat᷑.
qui cum portetur ab õsbus ipse nemi¬
nem poͬtat: ita in fundamento eccłe.
tolerantes. iuxta illud apłi. Alter
alt̾ius onera portate. uel etiam exẽ¬
plo semet ip̃os inuicem fouentes.
Et ita agitur usq ad funẽ scli: quã¬
do ultimus electus in nouissimo cill¬
mme huius edificu ponetur. Qui
cũ portetur ab om̃ibus retro se pre¬

Expanded text:
mistae: Dominus pascit me et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . Sive etiam per lapidem jaspidem, electi exprimuntur, quorum fides nunquam marcescit, sed in viriditate operationis constat. Ex lapide ergo jaspide structura civitatis efficitur, quia prius in Ecclesia fundamentum Christi constituitur, cui etiam omnes fideles superponuntur, juxta illud Apostoli:catione primo ponuntur lapides magni et quadrati, qui alios super se positos portant, qui et ipsi iterum alios portant, sicque omnis aedificatio construitur usquequo ad ultimum lapidem perveniatur, qui cum portetur ab omnibus, ipse neminem portat. Ita in fundamento Ecclesiae, tolerantes, juxta illud Apostoli: Alter alterius onera portate . Vel etiam exemplo semetipsos invicem foventes, et ita agitur usque ad finem saeculi, quando ultimus electus in novissimo culmine hujus aedificii ponetur: qui cum portetur ab omnibus retro se prae
Abbreviated transcription (Latin):
do. quanta ⁊ latitudo: qr quanta ẽ
fides. tanda est spes. tanta caridas.
tanta nichilomiinus ⁊ oꝑatio. Quã¬
tum enĩ credimus: tantum ama¬
mus. Et quantum amamus tã¬
tum de spe p̾sumimus. Et in qũã¬
tum per spem ad supna erigui᷑:
tantũ ꝑ dilectionẽ circa deũ ⁊ ꝓxi¬
nium exteudim tantũq ip̃am fi¬
dem. spem. ⁊ caridate opibus exor¬
nare studemus. Similiter unus¬
quisq tantũ prudens est. quantũ
temperans fortis ⁊ iustus. Tantũ
temperans. quantũ prudens. for¬
tis ⁊ prudens iustus. Tantũ for¬
tis. quantũ prudens. temperans
⁊ iustus. Tantũ iustus. quantum
stadia duodecim milia om̃es ex¬
primũtur laborantes in eccłia. P
stadiũ quippe illud intelligitur᷑
quod in stadio agitur .i. ꝑ locũ
labor ⁊ pͥmũ laborantiũ. Hinc
paulus dicit. Mescitis quod hu
qui iustadio currunt. om̃s quidẽ

Expanded text:
do quanta et latitudo: quia quanta est do quanta et latitudo: quia quanta est fides, tanta est spes, tanta charitas, tanta nihilominus et operatio. Quantum enim credimus, tantum amamus, et quantum amamus, tantum de spe praesumimus; et in quantum per spem ad superna erigimur, tantum per dilectionem circa Deum et proximum extendimur, tantumque ipsam fidem, spem et charitatem operibus exornare studemus. Similiter unusquisque tantum prudens est, quantum temperans, fortis et justus. Tantum temperans, quantum prudens fortis et justus. Tantum fortis, quantum prudens, temperans et justus. Tantum justus, quantum stadia duodecim millia omnes exprimuntur laborantes in Ecclesia. Per stadium quippe illud intelligitur quod in stadio agitur, id est, per locum labor et praemium laborantium. Hinc Paulus dicit: Nescitis quod hi qui in stadio currunt, om
Abbreviated transcription (Latin):
lexionem. Quibus uirtutsb ut per¬
fecta sit uita illoꝵ: adiũgitur oꝑa¬
tio. sine qua fides mortua est. Unde
possuus indelligere quatuor uix¬
tutes pͥncipales. prudentiam scilic
temperantiam. ⁊ fortitudinem atq
iusticiam. que ita debent eẽ in electis
ut una alteram non excedat. Pru¬
dentia quippe est. scientia in appeten¬
dis bonis. ⁊ uitandis manis. ¶ui de¬
betur conuingi. seu coequari tempe¬
rantia. qr non est ꝑfetta prudẽtia:
nisi studeat homo semet ip̃m teni¬
perare. ⁊ auoluntatibus istius scl̃i
retrahere. Quod cũ feterit: debet
habere etiam fortitudixi̾e. ut illd
quod intelligit opere ꝑficiat. Dem̃
etiam debet possidere iusticiam: qͣ¬
tuoꝵ actus suos ita temperet. ne
ninus iustus. ⁊ plusquam oporte¬
at sapiens sibi iudeatur. Et lõgi¬
tudo eius tanta est quanta ⁊ lati¬
tudo. Repetit quod supra dcm̃ est
qr quadrata figura ex om̃i parte
equalis est. Tanta est itaq longitu¬

Expanded text:
lectionem. Quibus virtutibus, ut perlectionem. Quibus virtutibus, ut perfecta sit vita illorum, adjungitur operatio, sine qua fides mortua est, unde possumus intelligere quatuor virtutes principales, prudentiam videlicet, temperantiam, fortitudinem atque justitiam. Quae ita debent esse in electis, ut una alteram non excedat. Prudentia quippe est scientia in appetendis bonis et vitandis malis. Cui debet conjungi seu coaequari temperantia, quia non est perfecta prudentia, nisi studeat homo semetipsum temperare, et a voluptatibus istius saeculi retrahere. Quod cum fecerit, debet habere fortitudinem, ut illud quod intelligit, opere perficiat. Deinde etiam debet possidere justitiam, quatenus actus suos ita temperet, ne nimis justus et plusquam oporteat sapiens sibi videatur. Longitudo ejus tanta est quanta et latitudo. Repetit quod supradictum est, quia quadrata figura ex omni parte aequalis est. Tanta est itaque longitu
Abbreviated transcription (Latin):
tis: in quo nichil aliud quã ip̃a
cuntas intelligitur. Et cuutas ĩ
quadro posita est. In quadrata fi¬
aliud minus. sed cuncta simul qua¬
li tendintur spatio. Per hec aũt
quatuor latera: debemus inteslige¬
re. spem. fidem. caritatem ⁊ oꝑatio¬
ne. Que equalia sunt: quia unusqͥsq
fidelis quantũ credit. tantũ sperat.
tantum amat ⁊ opatur dimsliter
quantum sperat. tantum credit tã¬
tum amat ⁊ operatur. Iterum tãtũ
amat. quantum credit. quantum
sperat. quantũ oꝑatur: Tantũ oꝑa¬
tur. quantur credit. quantũ am̃nat
quantum sperat. Bene autem eccla
in quadro posita esse meroratur qr
est robusta ꝑ fidem. longanimis per
spem. ampla per caritatem. efficax
per oꝑationem. Habent eñi singłi
fidelium fidem qua credunt qđ ui¬
dere non possunt. deũ scilicet trinũ
in ꝑsonis. ⁊ umũ in maiestate. Hñt
ad illud qd̃ nec dũ uident. ¶abent
quoq caritat̃e: idest dei ⁊ ꝓximi di¬

Expanded text:
tis, in quo nihil aliud quam ipsa tis, in quo nihil aliud quam ipsa civitas intelligit. Et civitas in quadro posita est. In quadrata fialiud minus, sed cuncta simul quatio tenduntur. Per haec autem quatuor latera, debemus intelligere, spem, fidem, charitatem et operationem, quae aequalia sunt: quia unusquisque fidelis quantum credit tantum sperat, tantum amat et operatur. Similiter quantum sperat, tantum credit, tantum amat et operatur. Iterum, tantum amat quantum credit, quantum sperat, quantum operatur. Tantum operatur quantum credit, quantum amat, quantum sperat. Bene autem Ecclesia in quadro posita esse memoratur, quia est robusta per fidem, longanimis per spem, ampla per charitatem, efficax per operationem. Habent etiam singuli fidelium fidem, qua credunt quae videre non possunt, Deum scilicet trinum in personis et unum in majestate. Habent ad illud quod necdum vidaritatem, id est Dei et proximi di
Abbreviated transcription (Latin):
tum suꝑ fundamenta. qr et ipsi
moutes fundamenda ẽẽ noscunt᷑
Et qui loquebat᷑ mecum: habebat
mensuram harũdineam auream
ut metiretur quitatem. Hic ange¬
lus tẏpũ filii dei tenebat: qui oĩa ĩ
mensura ⁊ numero disponit. Nã
per harundinem diuinam debemꝰ
intelligere predicationẽ. Quia eñi
harundine scribitur: rette ꝑ harũ¬
dinem scriptura sc̃a intelligitur.
ab efficiente iudelicet illud quod
efficitur: Hac itaq harundine .i.
diuino eloquio tangit ⁊ illumiat
deus corda fideliũ: ibiq perpendit¬
⁊ metitur facta singuloꝵꝵ atq per¬
fectus. Dum alu tribuit sermo¬
nem sapientie alii genera lingua¬
rum ⁊ c̃. Que mensura harun¬
dinea. aurea ẽẽ dicitur: propter
claritatem diuine sapientie que
in plrisq locis auro figuratur.
Unde est. Accipite sapientiã sic̃
aurum. Hac itaq harundi ne me¬
titur cuntatem: idest uniuersalẽ
eccłiam. Et portaᷤᷤ eius .i. doctores
⁊ s̾positos eccłie. Et murũ cuita¬

Expanded text:
undamenta, quia et ipsi montes fundamenta esse noscuntur. Et qui loquebatur mecum, habebat mensuram arundineam auream, ut metiretur civitatem. Hic angelus typum filii Dei tenebat, quia omnia mensura et numero disponit. Nam per arundinem, divinam debemus intelligere praedicationem; quia enim arundine scribitur, recte per arundinem Scriptura sancta intelligitur, ab efficiente videlicet illud quod efficitur. Hac itaque arundine, id est divino eloquio tangit et illuminat Deus corda fidelium, ibique perpendit et metitur facta singulorum atque profectus: dum alii tribuit sermonem sapientiae, alii genera linguarum etc. Quae mensura arundinea aurea dicitur, propter claritatem divinae sapientiae, quae in plerisque locis auro figuratur. Unde est; Accipite sapientiam sicut aurum. Hac itaque arundine metitur civitatem, id est universalem Ecclesiam. Et portas ejus, id est doctores et praepositos Ecclesiae. Et murum, civita
Abbreviated transcription (Latin):
adimuentionsb suis. In qua sentẽ¬
tia aperte ostenditur. precessisse
culpam mnobedientie: ꝑ quã a deo
pmissi sunt ire in uolimtatibus
suis. Hinc paulus de qͥbusdam
dicit. Qui cũ cognouissent dm̃
non ut deum glorificauerunt.¬

Expanded text:
adinventionibus suis . In qua sententia aperte ostenditur praecessisse culpam inobedientiae, per quam a Deo permissi sunt ire in voluntatibus suis. Hinc Paulus de quibusdam dicit: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum glorificaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nere ⁊c̾. Quando eñi singulariter
fundamentũ enũtiatur: ip̃e xp̃c m
telligit᷑. suꝑ quẽ om̃is edificatio ec¬
clesie constituit᷑. Quando eñi plu¬
relicer: patriarche. apłi. ceteriq do¬
ctores. Unde idemi apłs̃ dicit. Iam
non estis hospites ⁊ aduene: sed es-¬
tis cuies scõꝵ ⁊ domestici dei ⁊ cͥ usqisi¬
damenda. apłi ceteriq doctores ine¬
ligunt᷑ in uno fundamento xp̃o fu¬
dati. Ipe aũt est fundamentũ funda¬
mondoꝵ: sicut est rex regum ⁊ dñs
dnãntiũ. Ad hoc eñi ptimet quod
etiam noĩatis fundamentis agni
nomen non siluit. sed ait. ⁊ in ip̃is
Et in ip̃is fundamentis. hoc est in
fide patriartharũ ⁊ apłor xi nõa¬
apłoꝵ. Quia uidelicet quifquis in
tenet: quoꝵ doctrinam ⁊ actus mi¬
tatur. Et ut absolutius hoc sit: di¬
camus fundamenta patriarchas
crediderunt incarne uenisse: illi p̾¬
nũtiauerunt futurum. Hinc pͣs
dicit. Fundamenta eius in montib
scĩs. Montes quippe ip̃i sunt prĩar

Expanded text:
Jesus . Quando enim singulariter fundamentum enuntiatur, ipse Christus intelligitur, super quem omnis aedificatio Ecclesiae constituitur: Quando enim pluraliter, patriarchae, apostoli, caeterique doctores. Unde idem Apostolus dicit: Jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici Dei damentum apostoli caeterique doctores intelliguntur, in uno fundamento Christo fundati; ipse enim est fundamentum fundamentorum, sicut est Rex regum et Dominus dominantium. Ad hoc enim pertinet quod etiam, nominatis fundamentis, agni nomen non siluit, sed ait: Et in ipsisEt in ipsis fundamentis, hoc est in fide patriarcharum et aposto quia videlicet quisquis in tenet, quorum doctrinam et actus imitatur. Et ut absolutius hoc sit, dicamus fundamenta, patriarchas crediderunt in carne venisse, illi praenuntiaverunt venturum. Hinc Psalmista dicit: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Montes quippe ipsi sunt patriar
Abbreviated transcription (Latin):
Et ab occasu porte tres. Per occasũ
nouissimam mũdi accipiamus eta
tem. in qua ꝑ heliam ⁊ enoch cecõsq
predicatores eadem fides sc̃e trmita¬
tis ꝑ quadriꝑtitum orbem diffim¬
detur uideos atq gentiles pariter
complectens. Duodenarus eni nu¬
merus portarũq ꝑ quatuor mũdi
partes sub ternario comprehendut᷑.
quos fides sc̃e trmitatis ꝑ quadriꝑ¬
titum orbem diffusa est. Et murus
cruitatis hũs fundamenta: qr apło

Expanded text:
Et ab occasu portae tres. Per occasum Et ab occasu portae tres. Per occasum novissimam mundi aetatem accipiamus, in qua per Eliam et Enoch, caeterosque praedicatores, eadem fides sanctae Trinitatis per quadripartitum orbem diffundetur, Judaeos atque gentiles pariter complectens. Duodenarius enim numerus portarum, qui per quatuor mundi partes sub ternario comprehenditur,quos fides sanctae Trinitatis per quadripartitum orbem diffusa est. Et murus civitatis habens fundamenta duo
Abbreviated transcription (Latin):
premuitens. beuedicat nos deus pater
benedicat nos deus filius. benedicat nos
deus spũs scũs: triuitatem ꝑsonarum
conuertit ad imitatem maiestatis
dicens. Et metuant eum om̃s fines
terre. Ab aquilone porte ul. Per aqui¬
lonem intelligunus gentiles. infigu¬
ra infidelitatis ⁊ ignorantie positi si
fidem sc̃ẽ trrutatis ꝑceperunt. Et be¬
ne quidem primũ ab oriente porte
tres. deuide ab aquilone comemorã¬
tur. qr prius iudei crediderunt: dem¬
de gentiles. qui ante erant inaquilo¬
ne qui est frigidissimus ⁊ durissimus
lum qui dicit. Ponam sedem meã
ad aquilonem: Et ab austro porte
tres. Per austrũ: claritatem fider
intelliginus. que in toto orle terraꝵ
lucet. quia dum sum in austro .i. in
medio centro celi figitur: mũdum
totũ illuminat. significans xp̃m qͥ
luce fidei claritatis sue illuminat u¬
uniersam eccłiam. In austro itaq por¬
dore sc̃e trinitatis illuminat᷑: Lapti¬
zata in nõie prĩs ⁊ filu ⁊ spũs sancti

Expanded text:
praemittens: Benedicat nos Deus Pater, benedicat nos Deus Filius, benedicat nos Deus Spiritus sanctus, trinitatem personarum convertit ad unitatem majestatis, dicens: Et metuant eum omnes fines terrae . Ab aquilone portae tres. Per aquilonem intelliguntur gentiles, in figura infidelitatis, et ignorantiae positi, sifidem sanctae Trinitatis perceperunt. Et bene quidem primum ab oriente portae tres, deinde ab aquilone commemorantur, quia prius Judaei crediderunt, deinde gentiles, qui ante erant in aquilone, qui est frigidissimus et durissimus lum, qui dicit: Ponam sedem meam ad aquilonem.--Et ab austro portae tres. Per austrum claritatem fidei intelligimus, quae in toto orbe terrarum lucet: quia dum sol in austro, id est in medio centro coeli figitur, totum mundum illuminat, significans Christum, qui luce fidei claritatis suae illuminat universam Ecclesiam. In austro itaque pordore sanctae Trinitatis illuminatur baptizata in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti.
Abbreviated transcription (Latin):
xii filioꝵ istł scripta sunt: quia
in fide ⁊ dilectione apłoꝵ. ꝯm̃s gen¬
tes consistunt. Hunc paislus dicit
Epła nr̃a uos estis scripta incordib
nr̃is. Aboriente porte .iii. Per ori¬
entem: populus intelligitur uideo¬
rum de quo xp̃t est exortus qui est
uerus sol iusticie illuminans corda
credentiũ. Ibi eñi fuerunt primũ
lis primũ annũtiata est aꝓpħis ⁊
ceteris uistis. qui ꝑ spm̃ illumina¬
ti fidem sc̃e trinitatis cognouerũt
Unde ysaias dicit. Audisse se theru¬

Expanded text:
im filiorum Israel scripta sunt, quia in fide et dilectione apostolorum, omnes gentes consistunt. Hinc Paulus dicit: Epistola nostra vos estis scripta in cordibus nostris . Ab oriente portae tres. Per orientem populus intelligitur Judaeorum, de quo Christus est exortus qui est verus sol justitiae illuminans corda credentium. Ibi enim fuerunt primum lis primum annuntiata est a prophetis et caeteris justis, qui per Spiritum illuminati, fidem sanctae Trinitatis cognoverunt, unde Isaias dicit audisse se cheru
Abbreviated transcription (Latin):
patres sp̃uales ex epus ꝓgenie des¬
cendentes sicut fuit ysaias. shere¬
mias. ceteriq ꝓph̾e. Quoꝵ noĩa
scripta sunt in portis: qr memo¬
ria illoꝵ in fide continetur apło¬
rum. Quod eñi isti annũtiant¬
iam factũ: illi predixerunt futu¬
rum. Quia ergo eadem que ilłi pꝰ¬
dixerund annũtiant: memoriã
ilłor in suis cordibus se habere
insitam demonstrant: Siue etiã¬

Expanded text:
ales, ex ejus progenie descendentes, sicut fuit Isaias, Jeremias, caeterique prophetae, quorum nomina scripta sunt in portis, quia memoria illorum in fide continetur apostolorum. Quod enim isti annuntiant factum, illi praedixerunt futurum. Quia ergo eadem quae illi praedixerunt annuntiant, memoriam illorum in suis cordibus se habere insitam demonstrant. Sive etia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ceteri minoris ordinis eccłie pre¬
positi. Qui ⁊ si magna no ualent: ta¬
men minora que acceperũt fideli
populo nũtiare non desistunt. de qͥb
in zacharia legitur. Labia sacerdotis
custodiunt scientiam: ⁊ legem reqͥ¬
runt ex ore eius qͥa angelus dñi
exercituũ est. In xii ergo portis. xii.¬

Expanded text:
et caeteri minoris ordinis Ecclesiae praeet caeteri minoris ordinis Ecclesiae praepositi: qui et si magna non valent, tamen minora quae acceperunt, fideli populo nuntiare non desistunt. De quibus in Zacharia legitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . In
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃a dei uisione complebit᷑. Qͣi
eñi aqua iicristallum uertitur. dũ
pronuũ ex aqua ⁊ spu renatoꝵ ipsa
dei contemplatio efficit᷑. Nam et
si bene perpendimis. quod significit.
iaspis. hoc ⁊ cristallum. qr remune¬
ratio scoꝵ nichil aliud erit. nisi p̾¬
sens dei uultus. Et habebat nurũ
magnũ ⁊ altum. Murus eccħie xp̃c
cantabit᷑ canticũ istud in terra uida.
Ubrs fortitudinis nostre syon. Cal¬
uator ponetur in ea murus. Ip̃e ẽ. etiã
magnus: de quo psalmista. Dñs in
qͦ est murus. hoc est deffensio ⁊ ꝓcecc̃o
eccłie sue. Uel etiam murus gͦenera¬
liter ip̃a eccl̃ia intelligitur. que mu
dilatatur. Altus quoq est: qr cum
corpore habitet terram mente iam
possidet celum. De quo bene subdit᷑.
Habens portas .xii. P duodetim qͥppe
portas: xii. intelliguntur apłi. Et
per duodeqim apostolos: om̃is ordo
doccoꝵ. ꝑ quoo mynisteriũ intramꝰ
eccłiam. Ip̃e eñi nos baptizant: ⁊ do¬
centes ꝑfidem ecclĩe. portis nos intͦ¬

Expanded text:
ipsa visione Dei complebitur. Quasi enim aqua in crystallum vertitur, dum praemium ex aqua et spiritu renatorum ipsa Dei contemplatio efficitur. Nam et si bene perpendimus, quod significat jaspis, hoc et crystallum, quia remuneratio sanctorum nihil aliud erit, nisi praesens Dei vultus. Et habebat murum magnum et altum. Murus Ecclesiae escantabitur canticum istud in terra Juda: Urbs fortitudinis nostrae Sion salvator, ponetur in ea murus . Ipse est etiam magnus, de quo Psalmista: Dominus in quoque est murus, hoc est defensio et protectio Ecclesiae suae. Vel etiam murus generaliter ipsa Ecclesia intelligitur, quae murdilatatur. Altus quoque est, quia corpore inhabitat terram, mente autem possidet coelum. De quo bene subditur: habentem portas duodecim. Per duodecim quippe portas duodecim intelliguntur apostoli. Et per duodecim apostolodoctorum, per quorum ministerium intramus Ecclesiam. Ipsi enim nos baptizant, et docentes per fidem Ecclesiae portis nos intro
Abbreviated transcription (Latin):
habentem macislam aut rugam
Claritatem dei habet: quia afilio
dei illuminat᷑. qui illuminat oẽm
hosem uenientem in hũc nũidũ
Uude ⁊ ip̃e apłs dicit. Ego sũ lux
eius sinule laꝑidi pretioso. tamqͣ
lapidi iaspidis sicut cristallum

Expanded text:
habentem maculam aut rugam. Claritatem Dei habet, quia a Filio Dei illuminatur, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Unde et ipse apostolis dicit: Ego sum lux eius simile lapidi pretioso tamquam lapidi iaspidis sicut cristallum
Abbreviated transcription (Latin):
porale .i. locũ orationis. quo cõuẽi¬
unt fideles ad audienda diuina e¬
loquia. ⁊ celebranda xp̃i sacramẽ¬
ta. Illa aũt celestis cuutas ihe¬
rusalem iam non habebit tẽplũ
iusibile: qr dñs deus om̃ipotens pa¬
ter. ⁊ agnus .i. filius dei tempłu
eius est.Hinc paislus dicit. Non
in manu factis habitaculis sħc
introut. Et alibi. Xp̃c assistens¬
us ⁊ ꝑfectius tabernaculum non
manu factũ.i. non huius crea¬
tionis. introuut semel in scã. Et
hoc templum .i. totam triutatẽ
nũc ecclesia possidet ꝑ fidem. tunt
uero possidebit ꝑ manifestam spe¬
ciem: quando erit deus om̃ia in
⁊ ista in halntabit illum in eo qͥ¬
escendo. In qua scilicet mansio
bus qualitatibus iugebit: quia
habebit ibi esse feliciter ⁊ noste

Expanded text:
porale, id est locum orationis, quo conveniporale, id est locum orationis, quo conveniunt fideles ad audienda divina eloquia et celebranda Christi sacramenta. Illa autem coelestis civitas Jerusalem jam non habebit templum visibile, quia Dominus Deus omnipotens Pater et Agnus id est Filius Dei, templum ejus est. Hinc Paulus dicit: Non enim in manufactis habitaculis Jesus introivit, et alibi, Christus et perfectius tabernaculum non manufactum, id est non hujus creationis, introivit semel in sancta . Et hoc templum, id est totam Trinitatem, nunc Ecclesia possidet per fidem, tunc vero possidebit per manifestam speciem, quando erit Deus omnia in et ista inhabitabit illum in eo quiescendo. In qua scilicet mansione, bus qualitatibus vigebit, quia ibi habebit esse feliciter, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iq subiecti: in latitudine cari¬
tatis morantes. Dicit᷑ aũt platea
cuutatis ex auro mũdo sicut ⁊ mu
ritoꝵ. quia sicut in hac iuta ĩuẽi¬
tur alius alio sanctior: sic nulla
beatitudine alius inuenitur alio
excellentior: tamen uusquisq
quod non habebit in se: possidebit
in altero ꝑ caritatis amorẽ. Hĩc
per beatũ iob dicitur. Paruus ⁊
magnus ibr sunt Et apłs. Stel¬
la ab stella differt in claritate:
sic ⁊ resurrectio mortuoꝵ. Nam
per aurum claritas designatur
suꝑne retributionis. Per uitrũ
uero: puritas cordis illoꝵ expͥmi¬
tur que tunc singislis uuncem
manifestabit᷑. Isdem itaq metal¬
lis adornatur platea quibus et
muri: qr licet. non tantam habe¬
ant głam subiecti. quantam p
sidebit in altero ꝑcaritatis ardorẽ.
quando sicut apłs dicit. erit illis
om̃ia in om̃ibus. Unde sequitur.
Et templum non uidi in ea. Dñs
men habet etiam ip̃a templũ cor¬

Expanded text:
ipsisque subjecti in latitudine chariipsisque subjecti in latitudine charitatis morantes. Dicitur autem platea civitatis ex auro mundo, sicut et murritorum, quia sicut in hac vita invenitur alius alio sanctior, sic in illa beatitudine alius invenitur alio eminentior, tamen unusquisque quod non habebit in se, possidebit in altero per charitatis amorem. Hincrvus et magnus ibi sunt, et Apostolus: Stella a stella differt in claritate, sic et resurrectio mortuorum . Nam per aurum claritas designatur aeternae retributionis, per vitrum vero puritas cordis illorum exprimitur, quae tunc singulis invicem manifestabitur. Iisdem itaque metallis adornatur platea, quibus et muri: quia non licet tantam habeant gloriam subjecti, quantam prsidebit in altero per charitatis ardorem, quando sicut Apostolus dicit: erit illis Deus omnia in omnibus . Unde sequitur: Et templum non vidi in ea. Dominus men habet etiam ipsa templum cor
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ꝑsalmista. Aꝑite michi
portas iusticie. Statimq una
etiam portam ad nectit. que sin¬
gulariter dnm̃ significat. sic̃
dictum est: sine quo nemo uẽit
ad patrem dicens. Hec porta
dñi iusti intrabunt in eam.
Supius legimus qd̾ m̃sus est
angelus muros ciuitatis cxl¬
iii cubitoꝵ. qui mimerus etiã
hic replicatur. cum xii mar¬
garite ꝑ singulas xn portas
describunt᷑. Quia duodenarius
numerus duodecies ductꝰ cẽte¬
simũ ac quadragesimũ quar¬
tum numerũ consũmat in qͦ
om̃is multitudo scoꝵ cõcludi¬
tur. Et pladea riuitatis aurũ
mũdum tanqũa iutrũ per lu¬
cidum. Suꝑns dictuml est:
quod ip̃a cuutas fuu̾it ex auro
mũdo tanquã iutrũ ꝑlucidũ.
⁊ hic platea ip̃ĩus cuutatis
isdem metallis fertur. Per
muros quippe cuutatis robu¬
stiores ⁊ eminentiores scĩ in¬
telliguntur. Per pl̃ateã uero
que a latitudine ita uocatur:
quia grece platon. latine latum
dicitur. simplices intelliguntur.

Expanded text:
i portas justitiae . Statimque unam portam annectit, quae singulariter Dominum significat, sicut dictum est, sine quo nemo venit ad Patrem, dicens: Haec porta Domini, justi intrabunt eam . Superius legimus quod mensus est angelus muros civitatis c cubitorum. Qui numerus etiam hic replicatur, cum duodecim margaritae per singulas duodecim portas describuntur; quia duodenarius numerus duodecies ductus, centesimum ac quadragesimum quartum numerum consummat, in quo omnis multitudo sanctorum concluditur. Et platea civitatis aurum mundum tanquam vitrum perlucidum. Superius dictum est quod ipsa civitas fuerit ex auro mundo tanquam vitrum perlucidum, et hic platea civitatis iisdem metallis fertur. Per muros quippe civitatis, robustiores et eminentiores saeculi intelliguntur: per plateam vero, quae a latitudine ita vocatur, quia Graece platon, Latine latum dicitur, simplices intelliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tessigitur eccłia. uel om̃s predicato¬
res ꝓpter sepliformẽ sp̃m̃. qͦ eccłia in¬
struitur. ⁊ doctores erudiuntur. Sepe
eñi diccũ est. septenarium nuimierĩ
uniuersitatem ostendere quia om̃e
presens tempus. uuĩ diebus uoluit
Unus ergo ex septem angłis qͥ ad
qr caput est õium electoꝵ. ⁊ ꝑ assũp¬
tionem humanitatis illis est con¬
uinctus inutero uirgius. Uenit gͦ
per incaruationis mysteriũ: qͥ ubiq
erat ꝑ diuinitatis pocentiam. Isti ã¬
plem diuina predicatione qua qͥdam
auditoꝵ uulnerant᷑ ad salutem qͥdã
aũt ad sui puitiem. Bene auc̃e ipse

Expanded text:
telligitur, vel omnes praedicatotelligitur, vel omnes praedicatores, propter septiformem Spiritum quo Ecclesia instruitur et doctores erudiuntur. Saepe enim dictum est septenarium numerum universitatem ostendere, quia omne praesens tempus septem diebus volvitur, unus ergo ex septem angelis qui aquia caput est omnium electorum, et per assumptionem humanitatis illis est conjunctus in utero Virginis. Venit ergo per incarnationis mysterium, qui ubique erat per divinitatis potentiam. Isti anpleni divina praedicatione, qua quidam auditorum vulnerantur ad salutem, quidam autem ad sui perni