comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
degradatꝰ. aut ab officio ꝓcertis criminib
suspensus: & ipse ꝑc̃tẽptũ & suꝑbiam
aliqͥd de ministerio sibi int̾dicto agere
p̃sũpserit. & postea ab ep̃o suo correptꝰ.
incepto p̃sũptione ꝑdurauerit: hic
omnimodis ex cõmunicet᷑. & ab ȩccła
expellat᷑. Et qͥcũq cũ eo cõmunicaue¬
Similit̾ de clȩricis. laicis. ł fęminis ex¬
cõmunicatis obseruandũ ẽ. Qđsi aliqͥs
ista om̃a c̃tẽpserit : & ep̃s emendare po¬
tuerit minime. regis iudicio exilio dãp¬
a synodo fuerit ep̃s forte dãpnatus. &
imperatoris aurib molestus extiterit :
oport& ad maius ep̃oꝵ c̃uerti conciliũ.
& quȩ putauerint habere iusta: pluri¬
mis ep̃is suggerant. eoꝵq discussiones
aciudicia p̾stolent᷑. Si uͦ hȩc paruipen¬
dentes molesti fuerint imperatori: hos¬
A nulla uenia dignos cͥe. nec locũ satisfacꝰ¬
÷tionis habere. nec sp̃e futurȩ restituti¬
onis penitus operiri.: De. pb̃ro qͥ prauiᷤ

Expanded text:
t ab officio pro certis criminibus suspensus, et ipse per contemptum et superbiam aliquid de ministerio sibi interdicto agere praesumpserit, et postea ab episcopo suo correptus in coepta praesumptione perduraverit, hic omnimodis excommunicetur et ab Ecclesia expellatur. Et quicunque cum eo communicaveSimiliter de clericis, laicis, vel feminis excommunicatis observandum est. Quod si aliquis ista omnia contempserit, et episcopus emendare potuerit minime, regis judicio exsilio dama synodo fuerit episcopus forte damnatus, et imperatoris auribus molestus exstiterit: oportet ad majus episcoporum converti concilium, et quae putaverint habere justa, plurimis episcopis suggerant, eorumque discussiones ac judicia praestolentur. Si vero haec parvipendentes molesti fuerint imperatori, hos nulla venia dignos esse, nec locum satisfactionis habere, nec spem futurae restitutionis pen
Abbreviated transcription (Latin):
metropolitani adierit imperatorem:
hunc reꝓbari & abici oportere ñ solũ
a cõmunione. uerũ & ab honore cuius
particeps uidet᷑ existere : qr uenerandi
principis aurib molestiã tẽptauit in-¬
ferre. ẽtra leges ȩccłȩ. Si igitun adire
principẽ necessaria causa deposcit:
hoc agat᷑ cũ tractatu & c̃silio metropo¬

Expanded text:
metropolitani, adierit imperatorem, hunc reprobari et abjici oportere, non solum a communione, verum et ab honore cujus particeps videtur existere, quia venerandi principis auribus molestiam tentavit inferre contra leges Ecclesiae. Si igitur adire principem necessaria causa deposcit, hoc agatur cum tractatu et consilio metropo
Abbreviated transcription (Latin):
Clerici inter ȩpulas cantantes: uiuentib:¬
ab officio detrahendi sunt. De clericis
uerba scurrilia. iocularia. risũq mo¬
uentia loquit᷑: acerrime corripiatur:
Clericos scurriles. & uerbis De ead̾ re.¬
turpib ioculatores: ab officio detra¬
Clericus: nec comã nutriat. nec barbã.
obiurgandũ. Si ꝑstiterit in uitio: ex¬

Expanded text:
Clerici inter epula cantantes, ab officio detrahendi sunt. CAP. CLXXI.-s aut monachu verba scurrilia, jocularia, risumque moventia loquitur, acerrime corripiatur. Clericos scurriles, et verbis turpibus joculatores ab officio detraClericus nec comam nutriat nec barbam. Cobjurgandum. Si perstiterit in vitio, ex
Abbreviated transcription (Latin):
nfirmis lico oĩ hora cibũ potũq ceat
sumere: quotienscũq desiderant:
Siqͥs pb̃r pęnitentiã tiã denegauerin
ab negauerit morientib : reus erit ani
fuerit peccator: uita uiuet: ⁊ñ mori¬
gnouimꝰ enim tia sit deneganda:
illoꝵ desideriis annui: qͥ obitus sui
tepore: animȩ suȩ cupiunt remedio
subueniri. Horremꝰ fateor tantȩ in¬
pietatis aliquẽ repperiri : ut de dĩpi¬
etate desperet. qͣsi ñ possit ad se qͦuis
tẽpore c̃currenti succurrere: ⁊ peri¬
clitantẽ sub onere peccatoꝵ hominẽ:
pondere qͦse ille expedire desiderat
morienti mortẽ addere. eiꝰq animã
sua crudelitate. ne ab soluta e̾e possit
occidere: Cũ ds̃ ad subueniendũ pa¬
ratissimꝰ inuitans ad pęnitentiã sic

Expanded text:
nfirmis licet omni hora cibum potumque sumere, quotiescunque desiderant. morientibus poenitentiam denegavenfirmis licet omni hora cibum potumque sumere, quotiescunque desiderant. conversus peccator, vita vivet, et non morinitentia sit deneganda. illorum desideriis annui, qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet, quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem, pondere quo se ille expedire se expedimorienti mortem addere, ejusque animam sua erudelitate, ne absoluta esse possit, occidere? cum Deus ad subveniendum paratissimus, invitans ad poenitentiam sic
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: peccata eiꝰ ñ reputabunt᷑ ei. &
iterũ. Nolo mortẽ peccatoris. s tantũ
ut c̃uertat᷑ iuiuat. Salutẽ gͦ homini
adimit: qͥsqͥs mortis tẽpore pęnitentiã
denegarit: ⁊ desperarit de clem̃tia dĩ.
qͥ eũ ad subueniendũ morienti sufficere.
ł mom̃to posse ñ credidit. ꝑdidisset latro
in cruce p̾miũ ad xp̃i dexterã pendens:
si illũ unius horȩ pęnitentia ñ iuuiss&.
Cũ eͬet in pena pęnituit: ⁊ ꝑ unius ser¬
monis ꝓfessionẽ. habitaculũ paradysi¬
qͥ in infirmitate eucharistiã accepe
Denitentes qͥ in infirmitate uiaticum ͭ¬
eucharistiȩ acceperint: ñ se credant
absolutos sine manꝰ ĩpositione. si super
cursu sine cõmunione moriunt᷑: obla¬
tionẽ recipiendã. et eoꝵ funera. ac de in¬
ceps memoriã: ȩccłastico effectu ꝓseq̃ndã:

Expanded text:
n reputabuntur ei. » Et iterum: « Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur, et vivat. » Salutem ergo homini adimit quisquis mortis tempore poenitentiam denegarit, et desperarit de clementia Dei; qui eum ad subveniendum morienti, sufficere, vel momento, posse non credidit. Perdidisset latro in cruce prmaeium ad Christi dexteram pendens, si illum unius horae poenitentia non juvisset. Cum esset in poena, poenituit, et per unius sermonis professionequi in infirmitate Eucharistiam acceperint. Poenitentes qui in infirmitate viaticum Eucharistiae acceperint, non se credant absolutos sine manus impositione, si supervcursu sine communione moriuntur, oblationem recipiendam, et eorum funera, ac deinceps memoriam ecclesiastico effectu prosequendam.
Abbreviated transcription (Latin):
romanȩ ȩccłȩ c̃suetudo demonstrat.
Cȩcerũ de pondere ȩstimando delictoꝵ:
sacerdotis ẽ iudicare. ut attendat ad
c̃fessionẽ pęnitentis. ⁊ adflecus atq
lacrimas corrigentis. actũ iubere di¬
mitti: cũ uiderit ẽgruã satisfactionẽ.
Sane siqͥs in ȩgritudinẽ inciderit: atq
usq ad desꝑationẽ deuenerit: ei est
ante tẽpꝰ paschȩ relaxandũ. ne de hoc¬
scło absꝙ cõmunione discedat. De illi qͥ¬

Expanded text:
Romanae ecclesiae consuetudo demonstrat. § 1. Ceterum de pondere aestimando delictorum sacerdotis est judicare, ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus atque lacrimas corrigentis, ac tunc jubere dimitti, quum viderit congruam satisfactionem. § 2. Sane si quis aegritudinem inciderit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, ne de saeculo absque communione discedat. C. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
illis tẽporib crebrȩ ꝓsecutiones e̾e̾nt.
ne cõmunionis c̃cessa facilitas. homines
de rec̃ciliatione securos ñ reuocaret a
lapsu. merito negata cõmunio ẽ: c̃cessa
pęnitentia. ne totũ pęnitꝰ negaret᷑. &¬
duriorẽ remissionẽ fecit tẽporis ratio.
negantis ueniã : asꝑitatẽ ⁊ duritiã sub-¬
sequi uideam᷑. Tribuet᷑ gͦ cũ pęnitentia
extrema cõmunio: ut homines huiꝰ modi.
ł in sup̃mis suis ꝑmittente saluatore nr̃o.
ueniunt etiã ñc lex antiqͣ regularisq e
seruabit᷑ ita. ut siqͥs egredit᷑ e corpore
ut timo i necessariouiaticominime pͥuet᷑
Qđ si desperatꝰ ⁊ c̃secutꝰ cõmunionẽ. obla¬
tionisq particeps factꝰ. iterũ c̃ualuerit :
sit int̾ eos qͥ cõmunionẽ orationis tantũmͦ
c̃sequunt᷑. Generalit̾ aut̃ om̃i ciulib& in
exitu posito. ⁊ poscen Nti sibi cõmunionis
grãm tribui: ep̃s ꝓbab ͫ lit ex oblatione

Expanded text:
illis temporibus crebrae persecutiones essent, illis temporibus crebrae persecutiones essent, ne communionis concessa facilitas hode reconciliatione securos non revocaret a lapsu, merito negata communio est, concessa poenitentia: ne totum penitus negaretur, et duriorem remissionem fecit temporis ratio. negantis veniam, asperitatem et duritiam subsequi videamur. Tribuitur ergo cum poenitentia extrema communio, ut homines ejusmodi, vel in supremis suis permittente Salvatore nostro, veniunt etiam nunc lex antiqua regularisque servabitur, ita ut si quis egreditur de corpore, ultimo et necessario viatico minime privetur. Quod si desperatus, et consecutus communionem, oblationisque particeps factus iterum convaluerit, sit inter eos qui communionem orationis tantummodo consequuntur. Generaliter autem omni cuilibet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gr
Abbreviated transcription (Latin):
nec satis factio int̾licenda ẽ. nec rec̃ci¬
liatio deneganda. qr miscđiȩ dñi. nec
m̃suras possumꝰ ponere : nec tẽpora defi¬
nire. apud quẽ nullas patit᷑ uenire mo¬
alibi. Dic iniqͥtates tuas pͥor: ut iustifi¬
ceris. Itẽ. Qx apud dñm miscđia ẽ: &¬
dis itaq dĩ donis ñ debemꝰ e̾ẽ difficiles.
nec se accusantiũ gemitꝰ lacrimasq neg.¬
legere: cũ ipsã pęnitendi afflctionem
ex dĩcredamꝰ inspiratione c̃cessã. dicente
apło. Ne forte det illis ds̃ pęnitentiã ut
resipiscant adiaboli laqueis. aqͦ captius
t hoc quȩsitũ ẽ. qͥd de his obseruare
õporteat. qͥ pꝰ baptismũ õi tẽpore inc̃ci¬
nentiȩ uoluptatib dediti. in extremo
fine uitȩ suȩ pęnitentiã simul ⁊ rec̃cili¬
ationẽ cõmunionis exposcunt. De his
obseruatio pͥor durior: posterior int̾¬
ueniente miscđia inclinatior. ẽ. Nam
c̃suetudo pͥor tenuit. ut c̃cederet᷑ eis
pęnitentia : s cõmunio negaret᷑. Nacũ

Expanded text:
interdicenda est, nec reconciliatio deneganda; quia misericordiae Dei nec mensuram possumus ponere, nec tempora definire, apud quem nullas patitur venire molvus eris. Et alibi: Dic iniquitates tuas prior, ut justificeris. Item, quia apud Dominum miseridis itaque Dei donis non debemus esse difficiles, nec se accusantium gemitus lacrymasque negligere, cum ipsam poenitendi afflictionem ex Dei credamus inspiratione concessam, dicente Apostolo: « Ne forte det illis Deus poenitentiam ut rEt hoc quaesitum est, quod de his observare oporteat, qui, post baptismum omni tempore incontinentiae voluptatibus dediti, in extremo fine vitae suae poenitentiam simul et reconciliationem communionis exposcunt. De his observatio prior durior, posterior interveniente misericordia inclinatior est. Nam consuetudo prior tenuit ut concederetur eis poenitentia, sed communio negaretur. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩecłȩ c̃suetudo tenet: ut infirmi oleo
comitante sanent᷑. Non solũ pb̃ris ut
licet hoc sacro oleo in siuis infirmitatib:
Gut innocentius papa describit. etiã
oib xp̃ianis uti lic& eodẽ oleo. in sua
aut suoꝵ necessitate ungendo. Qđ tam̃
oleũ ñ nisi ab ep̃is licet confici. Nã qđ
ait oleo in nomine dñi: significat oleo
in nomine dñi c̃secrato. ł certe qr etiã
cũ ungunt infirmũ. nom̃ dñi suꝑ cũ
inuocare debent. Et si in peccatis sit :
dimitient᷑ ei. Multi ꝓpt̾ peccata in
animã facta insirmitate. aut etiam
morte plectunt᷑ corporis. Unde ait
apłs corinthuis. qr corpꝰ dñi indigne
ꝑcipere erant soliti. Ideo inter uos¬
multi infirmi ⁊ inbecilles : ⁊dormiunt
multi. Sigͦ in firmi in peccatis sint: ⁊hȩc
de ea derelinquere. atq em̃dare sata.¬
Unde recte subiungit᷑. Confitemini
alterutrũ peccata ur̃a. ⁊ orate ꝓ inuicẽ

Expanded text:
esiae consuetudo tenet, ut infirmi oleo atione comitante sanentur. Non solum presbyteris uti licet hoc sacro oleo in suis infirmitatibus, sed, ut Innocentius I papa describit , etiam omnibus Christianis uti licet eodem oleo, in sua, aut suorum necessitate ungendo. Quod tamen oleum non nisi ab episcopis licet confici. Nam quod ait: Oleo in nomine domini, significat, oleo in nomine Domini consecrato, vel certe quia etiam, cum ungunt infirmum, nomen Domini super eum invocare debent. Et si in peccatis sit, dimittuntur ei. Multi propter peccata in animam facta, infirmitate aut etiam morte plectuntur corporis. Unde ait Apostolus Corinthiis: Quia corpus Domini indigne percipere erant soliti, ideo inter vosmulti infirmi, et imbecilles, et dormiunt multi . Si ergo infirmi in peccatis sint, et haerfecto corde ea derelinquere atque emendare sateUnde recte subjungitur: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata indubitant̃ credimꝰ. etiã si in ul.¬
timo uitȩ spiritu admissor pęniteat: ⁊ł
publica lam̃tatione peccata ꝓdantur:
qr ꝓpositũ dĩ qđ decreuit saluare qđ
perierat. stat ĩmobile. Et ideo qr uoluntaᷤ¬

Expanded text:
eccata indubitanter credimus, etiamsi in ultimo vitae spiritu admissor poeniteat, et vel publica lamentatione peccata prodantur: quia propositum Dei, quod decrevit salvare quod perierat
Abbreviated transcription (Latin):
conuersio inultimis positorũ:
ꝓpheta hoc talit̾ asserente. Cũ c̃uers
ingemueris : tunc saluus eris. Cũ ergo
dñs sit cordis inspector: qͦ uis tẽpore
ñ ẽ deneganda penitentia postulanti:
cũ illi se obliget iudici. cui occulta om̃a
Infirmat᷑ qͥs in uob. inducat pbros ȩccłȩ.¬

Expanded text:
conversio in ultimis positorum, re, propheta hoc taliter asserente: Si conversus ingemueris, tunc salvus eris . Cum ergo Dominus sit cordis inspector, quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum illi se obliget judici, cui occulta omniaInfirmatur quis in vobis, inducat presbyte
Abbreviated transcription (Latin):
ĩple qđ tͥ ĩperatũ ẽ : ut possim recedere.
Cũq acciperet eucharistiã: uelut cate¬
nis qͥb dã uinculisq disruptis. lȩ̨tiorẽ
iã spiritũ reddidit. Ex qͦ c̃stat. huius
boni auxilio: nullũ debere fraudari:
peccatis uissione ep̃i pęnitentes rec̃cilieis.
⁊ sic̃ supͣ p̾misimꝰ: infirmantes absoluas.
pęnitentia de corpore exierit: ⁊ reẽci
pęni̾tentes: placuit sine rec̃ciliatoria:
manꝰ ĩpositione eis cõmunicare qđ mo-¬
riente suffecit c̃solatione. scđm defi¬
nitiones patrũ qͥ huiꝰ modi cõmunionẽ
c̃gruentẽ uiaticũ nominar̾. ut si suꝑ
uixerint: stent in ordine pęnitentũ.
ut ostensis necessarus pęnitentię fruc¬
tibus: legitimã cõmunionẽ cũ rec̃cilia¬
toria manꝰ ĩpositione ꝑcipiant. Ut .uͫ.

Expanded text:
imple quod tibi imperatum est, ut possim recedere. imple quod tibi imperatum est, ut possim recedere. » Cumque accepisset eucharistiam, velut catenis quibusdam vinculisque diruptis, laetiorem jam spiritum reddidit. Ex quo constat hujus boni auxilio nullum debere fraudari. peccatis jussione episcopi poenitentes reconcilient, et sicut supra praemisimus infirmantes absolvant poenitentia de corpore exierit, et reconcenitentes, placuit sine reconciliatoria manus impositione eis communicare, quod in moriente suffecit consolatione, secundum definitiones Patrum, qui hujusmodi communionem congruentem viaticum nominarunt: ut, siixerint, stent in ordine poenitentium ut, ostensis necessariis poenitentiae fructibus, legitimam communionem cum reconciliatoria manus impositione percipiant. CAP. 40.
Abbreviated transcription (Latin):
firmiᷤᷤ qͥdũ pęnitentiã petierint. &
anteq sacerdoᷤᷤ ueniat. officiũ oriᷤ amit
nec actio illis pęnitentiȩ. nec cõmunio :
cõꝓbent᷑. Qđ si ita aliqͣ egritudine fuerins
aggrauati. ut qđ paulo ante poscebant.¬
⁊ sub p̾sentia significare ñualent.: testi¬
monia fideliũ circũstantiũ illis ꝓdesse
dũ ad eũ sacerdos inuitatꝰ uenit. opp̃ssus
in infirmitate obmutuerit: dent testi¬
moniũ qͥ eũ audier. ⁊ accipiat pęniten¬
tiã : ⁊ si c̃tinuo credit᷑ moriturꝰ rec̃ciliet᷑¬

Expanded text:
firmis, qui dum poenitentiam petierint, et antequam sacerdos veniat, officium oris amittnec actio illis poenitentiae, nec communioniscomprobentur. Quod si ita aliqua aegritudine fuerint aggravati, ut, quod paulo ante poscebant, sub praesentia significare non valeant, testimonia fidelium circumstantium illis prodesse dum ad eum sacerdos invitatus venit, oppressus in infirmitate obmutuerit, dent testimonium qui eum audierunt, et accipiat poenitentiam, et, si continuo creditur moriturus, reconciliet
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ indiscrete ꝑdiuersa ñ mittant᷑¬
loca. nec ab ep̃is. nec ab alus platis. nec urtl¬
etiã alaicis: ne forte ꝓpt̾ eoꝵ absentiã.
& animarũ pericula. & ȩccłarũ in qͥb
constituti st̃ neglegantur officia.:¬
Quod prb̃ri assidue legere debeant.
legendi. & instantiã orandi: qr uita
uiri iusti lectione instruit᷑. oratione
ornat᷑ : & assiduitate lectionis munit᷑
homo a peccato. iuxta illũ qͥ dicebat:
In corde meo abscondi eloquia tua. ut

Expanded text:
factum est, indiscrete per diversa non mittantur, nec ab episcopis, nec ab aliis praelatis, nec etiam a laicis, ne forte propter eorum absentiam, et animarum pericula, Ecclesiarum in quibus constituti sunt negligantur officia.Quod presbyteri assidue legere debeant elegendi et instantiam orandi, quia vita viri justi lectione instruitur, oratione ornatur, et assiduitate lectionis munitur homo a peccato, juxta illum qui dicebat: In corde meo abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
lectio & oratio. qͥb diabolus expugnat᷑.
Hȩc st̃ instrum̃ta. qͥb ȩt̾na beatitudo
adqͥrit᷑. His armis uitia cõprimunt᷑.
his alim̃tis uirtutes nutriunt᷑. Sed &
siquando alectione cessat᷑: debet
manuũ operatio subsequi. qr ociositas.
in imica ẽ animȩ. & antiquus hostis.
quẽ a lectione siue ab oratione ua¬
cantẽ inuenerit: facile ad uitia ra¬
pit. F usũ nãq lectionis discetis. qua¬
lit̾ & uos uiuatis: & alios doceatis. ꝑ
usũ orationis. & uob̃ & his qͥb in cari¬
tate c̃iuncti estis. ꝓdesse ualebitis.
cerationẽ : & uitus alim̃ta negabitis.
& ur̃is necessitatib subuenietis: et
habebitis unde necessitatẽ patientib

Expanded text:
. Haec sunt instrumenta quibus aeterna beatitudo acquiritur. His armis vitia comprimuntur, his alimentis virtutes nutriuntur. Sed et si quando a lectione cessatur, debet manuum operatio subsequi: quia otiositas inimica est animae, et antiquus hostis, quem a lectione sive ab oratione vacantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis, et alios doceatis: per usum orationis, et vobis et his quibus in charitate conjuncti estis prodesse valebitis; cerationem, et vitiis alimenta negabitis et vestris necessitatibus subvenietis, et habebitis unde necessitatem patientib
Abbreviated transcription (Latin):
dans formã. cũ reliqͥs popłis eandem
festiuitatẽ cęlebraturꝰ uenit. sicut
scriptũ ẽ. Facta st̃ enceniã hierosoli¬
mis. & hiemps erat. & ãbulabat iħc
in tẽplo. in porticu salomonis. Quod
aut̃ octo dierũ sint encenia cȩlebra¬
nda: in libro regũ ꝑacta dedicatione
tẽpli repperietis. De eccłarũ uͦ conse¬
cratione quotiens dubitat᷑. & nec certa
scriptura. nec certi testes existunt.
a qͥb c̃secratio sciat᷑: absq ulla dubi¬
tatione scitote eas ee sacrandas. ne
talis trepidatio faciat deteriorationẽ:
qm̃ ñ monstrat᷑ e̾ẽ iteratũ. qđ nescit᷑
factũ. His fr̃s testimonus scripturarũ.
ab apłica auctoritate c̃sultis ur̃is bre

Expanded text:
formam, cum reliquis populis eamdem festivitatem celebraturus venit, sicut scriptum est: Facta sunt encoenia Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Quod autem octo dierum sint encoenia celebranda, in libro Regum peracta dedicatione templi reperietis. De ecclesiarum vero consecratione quoties dubitatur, et nec certa scriptura, nec certi testes existunt, a quibus consecratio sciatur, absque ulla dubitatione scitote eas esse sacrandas, ne talis trepidatio faciat deteriorationem, quoniam non monstratur esse iteratum, quod nescitur factum. His fratres testimoniis scripturarum, ab
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq uoluerit in sua ꝓpͥetate ȩede¬
siam ȩdificare. & c̃sensũ & uoluntatẽ
ep̃i habebit in cuiꝰ parroechia fuerit:
licitũ sit. Verũ tam̃ omnino p̾uiden¬
dũ ẽ ep̃o. ut aliȩ ȩccłȩ antiqͥores. ꝓpt̃¬

Expanded text:
uicunque voluerit in sua proprietate ecclesiam aedificare, cum consensu et voluntate episcopi in cujus paroechia fuerit, licentiam habeat. Verumtamen omnino providendum est ut aliae ecclesiae antiquiores p
Abbreviated transcription (Latin):
bant. in ipsis institutionib quȩ iubente
dño ꝑ moysen c̃scriptȩ st̃ in lege dñi
repperit᷑. Qualit̃ gͦ dauid regũ pussimꝰ
ãplificauerat cultũ dĩ & tẽplũ dñi
ȩdificare uoluit. s ꝓpt̾ multũ sangui¬
nẽ quẽ effuderat prohibitꝰ ẽ : s ipse
collegerat expensas. Salomon quoq
filius eiꝰ idipsũ qđ ipse facere optauerat.
iubente & auxiliante dño ꝑfecit: & tẽplũ
cũ altari. & reł ad diuinũ cultũ ꝑagen.¬
dũ c̃secrauit.: Hẽ de locis ñ consecra
udȩi gͦ loca in qͥb dño sacrificabant. tis.
diuinis habebant supplicationib conse¬
crata : nec in aliis quã dõ dicatis locis
munera dño offerebant. Si enĩ iudȩi
qͥ umbrȩ legis deseruiebant hȩc facie¬
bant: multo magis qͥb ueritas pate fac¬

Expanded text:
bant, in ipsis institutionibus quae, jubente bant, in ipsis institutionibus quae, jubente Domino, per Mosen conscriptae sunt in lege Domini reperitur. Qualiter ergo David reguamplificaverit cultum Dei, et templum Domini aedificare voluit , sed propter multum sanguinem quem effuderat prohibitus est, et ipse collegerat expensas ; Salomon quoque, filius ejus, idipsum quod ipse facere optaverat, jubente et auxiliante Domino perfecit, et templum cum altari et reliquis ad divinum cultum peragendum, cudaei ergo loca in quibus sacrificabant Domino divinis habebant supplicationibus consecrata, nec in aliis quam Deo dicatis locis munera Domino offerebant. Si enim Judaei qui umbrae legis deserviebant, hoc faciebant, multo magis quibus veritas patefac
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hi qͥ ñ sunt ab ep̃is ordinati.tã iri
ȩccłus quã in domib exorcizare non
posst̃: multomagis maioris građ mi¬
nisteria. nisi ab eis qͥ ad eos grad̃ sunt
sacrati qͥb fungi debent. ł officia agi.
ł sacrificia offerri ñ licet. Qđ aut̃ ut
paulo suꝑius p̃libatũ ẽ. oblationes
in domib offerri ñ debent: in eodẽ
c̃cilio. cap̃.Luiiii. ꝓhibitũ habetur ita
Non oportet in domib oblationes

Expanded text:
quod hi qui non sunt ab episcopis ordinati, tam in quod hi qui non sunt ab episcopis ordinati, tam in Ecclesiis quam in domibus exorcizare non possunt, multo magis majoris gradus ministeria, nisi ab eis, qui ad eos gradus sunt sacrati, quibus fungi debent, vel officia agi, vel sacrificia offerri non licet. Quod autem, ut paulo superius praelibatum est, oblationes in domibus offerri non debent in eodem concilio, cap. LIX prohibitum habetur ita: Non oportet in domibus oblationes
Abbreviated transcription (Latin):
& in m̃sis sacratis dño & sacra unctione
a pontificib delibutis. ꝓ sũma ut
pͣfixũ ẽ necessitate. & ñ ꝓlibitu cuiꝰquã
tare. aut ñ audire : quã in his locis
ubi fieri ñ oport& fore. nisiut sȩpe dic̃¬
tũ ẽ ꝓsũma c̃tingat necessitate. qm̃
necessitas ñ hab& legẽ. Vnde scriptũ ẽ.
Uide ne offeras holochausta tua in omni
locoquẽ uideris. s in loco quẽ elegerit
dñs ds̃ tuus. Et in exodolegitur. Vos
uidistis. qr de cęlo locutꝰ sũ uob̃. Non
facietis deos argenteos. nec deos aureos
facietis uob̃. Altare de t̾ra facietis mihi.
& offeretis suꝑ eo holochausta. & pa¬
cifica ur̃a. Oues ur̃as & boues in omni
loco. in qͦ memoria fuerit nominis mei.
Et sic̃ ñ alii quã sacrati dño sacerdotes
debent missas cantare. nec sacrificia
suꝑ altare offerre : sic nec in aliis quã
in pͣfatis dño sacratis locis missas can¬
tare. aut sacrificia offerre lic&. Si aut̃
legit᷑ in c̃cilio laodicense cap̃xxxuͭiͦ.

Expanded text:
ino sacratis, et in sacra unctione a pontificibus delibutis, pro summa ut praefixum est necessitate, et non pro libitu cujusquam tare , aut non audire , quam in illis ubi fieri non oportet: nisi ut saepe dictum est pro summa contingat necessitate, quoniam necessitas non habet legem. Unde scriptum est: Vide ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris, sed in loco quem elegerit Dominus Deus tuus . Et in Exodo legitur: Vos vidistis, quia de coelo locutus sum vobis: Non facietis deos argenteos, nec deos aureos facietis vobetis super eo holocausta et pacifica vestra. Oves vestras in omni loco, in quo memoria fuerit nominis mei. Et sicut non alii, quam sacrati Domino sacerdotes debent missas cantare, nec sacrificia super altare offerre, sic nec in aliis, quam in praefatis Domino sacratis locis Missas cantare, aut sacrificia offerre licet. Si autem legitur in concilio Laodicensi capite XXVI,
Abbreviated transcription (Latin):
onib suis cũ altarib & uasis. uestibus
qͦq & reliqͥs ad diuinũ cultũ explendũ
utensilib deuote & sollẽpnit̃ sacrare.
nisi ut p̃dictũ ẽ sũma exigente neces¬
sitate. missas cȩlebrare. nec sacrificia¬
dño offerre debemꝰ. Et hoc nisi summa
necessitas agere cõpulerit: ñ indomib
qr in sacris canonib sacrificia ĩ domib
offerri ꝓhibita st̃: s in tab̾naculis di

Expanded text:
sis, vestibus quoque et reliquis ad divinum cultum explendum utensilibus devote et solenniter sacrare, nisi, ut praedictum est, summa exigente necessitate, missas celebrare, nec sacrificia offerre Domino debemus. Et hoc si summa necessitas agere compulerit, non in domibus quia in sacris canonibus sacrificia in domibus offerri prohibita sunt, sed in taberna
Abbreviated transcription (Latin):
plures baptisinales ȩccłȩ e̾e̾ ñ possint.
Ilures baptismales ȩccłȩ inuna t̃mi¬
natione eͥeͥ ñ posst̃: s una tantũ mͦ
cũ subditis capellis. Et si contentio
fuerit de t̾minatione duarũ matricũ:
plebes utrarũq discernant. & si non
c̃ueniunt : lis dĩ iudicio discernatur:¬

Expanded text:
e non possint. Plures baptismales Ecclesiae in una terminatione esse non possunt, sed una tantummodo cum subditis capellis. Et si contentio fuerit de terminatione duarum matricum, plebes utrarumque discernant, et si non conveniunt, lis Dei judicio discernatur
Abbreviated transcription (Latin):
exigentib ꝑ plurimũ ẽ factũ a nord.¬
mannis. & a slauis. & abungaris. & a
malis xp̃ianis. seu alio qualicũq mͦ
ȩccłȩ fuerint incensȩ & cõbustȩ.: inca¬
pellis cũ tabula c̃secrata missas interĩ
restaurari queant. In itinere uͦ positis.
si ȩccła defuerit : ut subdiuo seu in¬
tentoriis. itẽ si tabula altaris c̃secrata.
cȩteraq sacra mysteria ad id officiũ
ꝑtinentia affuerint: missarũ sollẽpnia¬
cȩlebrare c̃cedimꝰ. alit̾ omnino int̃dicimꝰ.¬

Expanded text:
exigentibus perplurimum est factum a Normanis, et Sclavis, ab Ungaris, et a malis Christianis, seu alio qualicunque modo ecclesiae fuerint incensae et combustae, in capellis cum tabula consecrata missas interim restaurari queant. In itinere vero positis, si ecctentoriis. Item, si tabula altaris consecrata caeteraque sacrata mysteria ad id officium pertinentia ibi adfuerint, missarum solemnialebrare concedimus. Aliter omnino contradicim
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ placuit. ut altaria quȩ passim per
agros & ꝑ uias tãquã memoriȩ marty¬
rũ c̃stituunt᷑: in qͥb nullũ corpusaut
tant᷑. Si aut̃ hoc ꝑtumultꝰ populares
ñ sinit᷑ : plebes tam̃ ammoneant᷑. ne
illa loca frequentent. ut qͥ recte sapi
unt: nulla ibi suꝑstitione deuincti
teneant᷑. & omnino nulla memoria
martyrũ ꝓbabilit̾ accipiat᷑ : nisi aut
ibi corpꝰ aut aliquȩ reliqͥȩ certȩ sunt.
aut origo alicuiꝰ habitationis ł posses.¬
sionis ł passionis fidelissima origine
tradit᷑. Nã quȩ ꝑ sõnia. & ꝑ inanes
qͣsi reuelationes quoꝵ lib& hominũ
ubicũq c̃stituunt᷑ altaria: om̃imodo
Martyrũ dignitatẽ nemo ꝓfanꝰ infamet.
mandatũ ẽ redigant: ut aut insania.
p̾cipitatos. aut tali peccato discretos.
ñ ratione ł tẽpore cõpetenti qͦ marcy¬
ria cȩlebrant᷑: mastyrũ nomine ap¬
pellent. At siqͥ in iniuriã martyrũ.
claritati eoꝵ adiungant insaniam:
plac& eos silaici sunt ad pęnitentiã

Expanded text:
tem placuit, ut de altaribus quae passim per agros aut vias tanquam memoriae martyrum constituuntur, in quibus nullum corpus auttantur: si autem hoc per tumultus populares non sinitur, plebes tamen admoneantur ne illa loca freunt, nulla ibi superstitione devincti teneantur; et omnino nulla memoria martyrum probabiliter accipiatur, nisi aut ubi corpus, aut aliquae reliquiae certae sunt, aut origo alicujus habitationis, vel possessionis, vel passionis, fidelissima origine traditur. Nam quae per somnia, et per inanes quasi revelationes quorumlibet hominum ubicunque constituuntur altaria, omni modo Martyrum dignitatem nemo profanus infamet, mandatum est redigant, ut aut insania praecipitatos, aut tali peccato discretos, non ratione vel tempore competenti quo martyria celebrantur, martyrum nomen appellent. At si qui in injuriam martyrum, claritati eorum adjungant insaniam, placet eos si laici sunt ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
positos. oportet uos agnoscere uolun¬
crificandi sit locus: qm̃ in aliis locis
sacrificare & missas cȩlebrare ñ lic&
ab ep̃o regularit᷑ ordinato. tenente
ui delic& ciuitatẽ. c̃secrati fuerint.
Alit̾ enĩ ñ st̃ hȩc agenda. nec rite cȩle¬
branda: docente nos nouo & ueteri
testam̃to. Hȩc a dño apłi acceperunt.
& nob̾ tradider̃: hȩc nos docemꝰ. uob̃q
& omnib absq repͣhensione tenere
õblationes cȩlebrari. ab ep̃is ł pb̃ris.¬
suis missas cęlebrare. & int̾ canũ dis¬
cursus. & scortoꝵ greges. scĩtatis mys¬
teria polluant᷑ magis quã c̃secrentur.
Qua ꝓpt̾ p̾cipimꝰ. ut nullus pb̃r extra
ȩccłam pͣsumat missã cantare. nisi for¬
te itineris necessitas exposcat: inten¬
torio aut subdiuo in loco nitido. et
longe ab omni inmunditia remoto :
missas ꝑmittimꝰ cȩlebrare. & hoc nul.¬
latenꝰ sine tabula c̃secrata:. De repa

Expanded text:
positos, oportet nos agnoscere voluncrificandi est locus, quoniam in aliis locis sacrificare et missas celebrare non licet, ab episcopo regulariter ordinato, tenente videlicet civitatem, consecrata fuerint. Aliter enim non sunt haec agenda, nec rite cebranda, docente nos Novo et Veteri Testamento. Haec a Domino Apostoli acceperunt, et nobis tradiderunt: haec nos docemus, vobisque et omnibus absque reprehensione tenere, oblationes celebrari, ab episcopissuis missas celebrare, ut inter canum discursus, et scortorum greges sanctitatis mysteria polluantur magis quam consecrentur. Quapropter praecipimus, ut nullus presbyter extra ecclesiam praesumat missam cantare, nisi forte itineris necessitas exposcat in tentorio, aut sub dio divo in loco nitido, et longe ab omni immunditia remoto, missas permittimus celebrare, et haec nullatenus sine tabula consecrata. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ unꝰ mansus integer absq ullo
ñ dedecimis neq de oblationib fide¬
liũ. ñ de domib neq deatrus ł hortis
iuxta ȩccłam positis: neq de p̾scripto
rint: inde seniorib suis debitũ seruitiũ
ł de manso. pb̃rm censũ ꝑsoluere cogat
uxta sẏnodalica pͣcepta decreuimus.
ut nullꝰ mortaliũ de agro ȩccłastico &
manso ac mancipus. ł si qͥlib& ꝓloco
sepulturȩ aliꝗd largitꝰ fuerit ȩccłȩ:
neq de decimis. & oblationib fideliũ.

Expanded text:
esiae unus mansus integer absque aliquo onstituti non de decimis neque de oblationibus fidelium, non de domibus neque de atriis vel ortis iuxta ecclesiam positis neque de praescripto ius habuerint, inde senioribus suis debitum servitium vel de manso presbyterum censum persolvere cogat. Juxta synodalica praecepta decrevimus ut nullus mortalium de agro ecclesiastico, et manso ac mancipiis, vel si quilibet pro loco sepulturae aliquid largitus fuerit Ecclesiae, neque de decimis et oblationibus fide
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰqͥsq in singulis: hic tam̃ ẽ p̃ordi¬
nator in cunctis. Hi st̃ ordines ac
ministeria clericoꝵ: quȩ tam̃ aucto¬
ritate pontificali in archidia c̃ cura.
& pͥmicerii ac thesaurarii sollicitudine
diuidunt᷑. Archidiac̃ enĩ imperat
subdiac̃ & lȩuitis. adquẽ istã ꝑtinent¬
ministeria. Ordinatio uestiendi al¬
tare alȩuitis. cura incensi. & sacrifi¬
cii necessaria sollicitudo. Quis lȩui
dicat. seu responsoriũ in dñicis dieb.
aut sollẽpnitatũ decantet. Sollicitudo
qͦq parro echianoꝵ & ordinatio. & iur¬
gia. ad eiꝰ ꝑtinent curã. Prȩparandas
diocȩ sanas basilicas. ipse suggerit sa¬
ȩccłasticarũ ep̃o idẽ refert. collectã
pecuniã de cõmunione ipse accipiet.
& ep̃o defert: & clȩricis partes ꝓpͥas
Ie ȩccłis seu sc̃is nouiter inuentis:¬

Expanded text:
unusquisque in singulis, hic tamen est praeordiunusquisque in singulis, hic tamen est praeordinator in cunctis. Hi sunt ordines ac ministeria clericorum, quae tamen auctoritate pontificali in archidiaconi cura et primicerii, ac thesaurii sollicitudine dividuntur. Archidiaconus enim imperat subdiaconis et levitis, ad quem ista ministeria pertinent. Ordinatio vestiendi altare ad levitas, cura incensi, et sacrificii necessaria sollicitudo quis levitardicat, seu responsorium in Dominicis diebus aut solemnitatum decantet, sollicitudo quoque parochianorum et ordinatio. et jurgia, ad ejus pertinent curam. Praeparandas dioecesanas basilicas ipse suggerit saecclesiasticarum episcopo idem refert, collectam pecuniam de communione ipse accipit, et episcopo defert, et clericis partes proprias De Ecclesiis, seu sanctis noviter inventis
Abbreviated transcription (Latin):
deferre. & lȩuitis tradere. eisq mini
aquã p̃bere. Ad diaconũ ꝑtinet.
adsistere sacerdotibas & ministrare
in omnib quȩ agunt᷑ in sacram̃tis xp̃i.
in baptismo scilic&. in chrismate. &
patena. & calice. oblationes qͦq infer¬
re. & disponere in altari. cõponere etiã¬
m̃sã dñi atq uestire. crucẽ ferre. &¬
lectorib uetꝰ testam̃tũ : ita dia conib
nouũ p̃dicare p̃ceptũ c̃. Ad ipsũ qͦq
ꝑtinet officiũ p̃cũ. & recitatio nominũ.
Ipse p̃monet aures ad dñm. ipse hor¬
tat᷑ orare : ipse clamat. & ipse pacem
adnuntiat. Ad pb̃rm ꝑtinet sacram̃¬
tũ corporis & sanguinis dñi in altare
dĩ c̃ficere. & orationẽ dicere. & bene¬
dicere dona dĩ. Ad ep̃m ꝑtinet ba¬
silicarũ c̃secratio. unctio altaris. &
c̃fectio chrismatis. Ipse p̃dicta officia
& ordines ȩccłasticos distribuit. ipse
sacras uirgines benedicit. & dũ p̃cessit

Expanded text:
deferre, et levitis tradere, eisque mindeferre, et levitis tradere, eisque minaquam praebere. 8. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus, et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi, in baptismo scilicet, in chrismate, in patena et calice; oblationes inferre, et disponere in altario, componere mensam Domini, atque vestire, crucem ferre, p Testamentum, ita diaconibus Novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum quoque pertinet officium precum et recitatio nominum. Ipse praemonet aures ad Dominum, ipse hortatur orare, ipse clamat, et ipse pacem annuntiat. Ad presbyterum pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altari Dei conficere, et orationem dicere, et benedicere dona Dei. Ad episcopum pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicet; et dum praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiȩ tuȩ sint cognita: tam̃ qͥa
affectu frat̾no me c̃sulis. ex parte qua
ualeo expediã: & de omnib eccłȩ gra¬
dib qđ ad quẽ lib& ꝑtineat eloquar.
Ad psalmistã ꝑtin& officiũ canendi. di¬
cere benedictiones. laudes. sacrificiũ.
responsoria. & qͥcqͥd ꝑtinet ad cantan¬
edi periniã. Ad ostiariũ nãq ꝑtin&
claues. ȩccłȩ. ut claudat & aperiat
tẽplũ dĩ : & om̃a quȩ st̃ intus extraq :
custodiat. fideles recipiat. ex cõmu¬
nicatos & in fideles excipiat. Ad
lectorẽ ꝑtinet. lectiones ꝓnuntiare.
& ea quȩ ꝓphȩ uaticinauer̃ populis
p̃dicare. Ad exorcistã ꝑtinet. exor¬
cismos memorit̾ recinere. manꝰq suꝑ
energuminos & catecuminos in exor¬
cirando ĩponere. Ad acolitũ ꝑtin&.
p̃paratio luminarioꝵ. insacrario. Ipse
cęreũ portat. ipse suggesta ꝓeucha¬
ristia calicis p̾parat. Ad subdiaconũ
ꝑtin&. calicẽ & patenã ad altare xp̃i

Expanded text:
prudentiae tuae sint cognita: tamen quia prudentiae tuae sint cognita: tamen quia affectu fraterno me consulis, ex parte qua valeo, expediam: et de omnibus Ecclesiae gradibus, quid ad quemlibet pertineat, eloquar. Ad psalmistam pertinet officium canendi, dicere benedictiones, laudes, sacrificium , responsoria, et quidquid pertinet ad cantandi peritiam. Ad ostiarium namque pertinent claves Ecclesiae, ut claudat et aperiat templum Dei, et omnia quae sunt intus, extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles excipiat. Ad lectorem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinarint populis praedicare. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacrario. Ipse cereum portat, ipse suggesta pro eucharistia calicis praeparat. Ad subdiaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi
Abbreviated transcription (Latin):
unã uxorẽ: ita pbr unã tantũ ȩccłam.
Itaq nullus pb̃r plures p̾sumat ha¬
bere ȩccłas: si de statu suo gaudere
minoris ȩccłȩ ambitiose & imꝓbe ad
potiorẽ asspirauerit: canonica erga
ab aliqͦ ł iudicari aut disponi. nisi a
ꝓpͥo uiro eo uiuente ꝑmittit᷑ : sic nec
ab altero diuidicari ł disponi : aut eiꝰ
c̃cubitu frui ꝑmittit᷑. Vnde ait apłs.
Alligata ẽ uxor legi. quã diu uir eiꝰ
uiuit. Couͦ de functo : soluta ẽ a lege
uiri. Similit̾ & ȩccła quȩ uxor sacer¬
dotis dr̃ : eo uiuente. ei alligata est.
Eo uͦ de functo: nubat in dño. idẽ re¬
gularit᷑. Si enĩ eo uiuente alteri nup.¬
serit: adultera iudicabitur: De or-
sũ qđ optatã salutẽ tuã earũ relatu
cognoui. De his aut̃ quȩ in sequentib
insinuare eloquii tui sermo studuit:
grãs ago dõ. qđ sollicitudinẽ officis
pastoralis tibi impendis: qͣlit̾q ec cłastica
officia ordinent᷑ ꝑqͥris. Et lic& om̃a

Expanded text:
unam uxorem, ita presbyter unam tantum Ecclesiam. Itaque nullus presbyter plures praesumat habere Ecclesias, si de statu suo gaudere minoris Ecclesiae ambitiose et improbe ad potiorem aspiraverit, canonica erga ab aliquo, vel judicari aut disponi, nisi a proprio viro eo vivente permittitur, sic nec ab altero dijudicari vel disponi, aut ejus concubitu frui permittitur. Unde ait Apostolus: « Alligata est uxor legi, quandiu vir ejus vivit: eo vero defuncto, soluta est a lege viri. » Similiter et Ecclesia, quae uxor sacerdotis dicitur, eo vivente ei alligata est. Eo vero defuncto nubat in Domino, id est regulariter. Si enim eo vivente alteri nupserit, adultera judicabitur. CAP. sum quod optatam salutem tuam earum relatu cognovi. De his autem quae in sequentibus insinuare eloquii tui sermo studuit, gratias ago Deo, quod sollicitudinem officii pastoralis tibi impendis, qualiterque ecclesiastica officia ordinentur perquiris. Et licet omnia
Abbreviated transcription (Latin):
picturã ad orare : aliud ꝑpicturȩ hy¬
storiã. ꝗd sit adorandũ ad discere.
Nã qđ legentib scriptura: hoc idiotis
prȩstat pictura cernentib. q in ipsa
ignorantes uident qđ seqͥ debeant: in
ipsa legunt. qͥ litteras nesciunt. Vnde
& p̾cipue gentib ꝓ lectione pictura ẽ.
Qđ magnopere tuqͥ int̾ gentes habitas
attendere debueras. nedũ recto ⁊ elo
incaute succendereris: ferocib animis
scandalũ generaris. Frangi gͦ ñ debuit.
qđ ñ ad adorandũ in ȩccłus: s ad instru¬
endas solũmͦ mentes fuit nescientiũ
collocatũ. Et qr in locis uenerabilib
scõꝵ depingi historias ñ sine ratione
uetustas admisit: si zelũ discretione
c̃disses. sine dubio & eaquȩ intende¬
bas salubrit̃ obtinere. & collectũ gregẽ
ñ disꝑgere : s potius poteras c̃gregare.
ut pastoris intemeratũ nom̃ excelles¬
ret. ñ culpa disꝑsoris incumberet.:¬

Expanded text:
picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere, tu qui inter gentes habitas, attendere debueras; ne, dum recto zelo incaute succendereris, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in Ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condidisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere, et collectum gregem non dispergere, sed potius poteras congregare, ut pastoris intemeratum nomen excelleret, non culpa dispersoris incumberet.
Abbreviated transcription (Latin):
plus utilitatis posse afferre. si heredi¬
tates & agros qͦs uendebant ȩccłus qͥb
pͣsidebant ep̃i traderent. eo qđ ex sũp¬
tib coꝵtã p̃sentib quã futuris tẽpo¬
rib plura & clegantiora possent mi¬
nistrare fidelib cõmunẽ uitã dedit¬
centib quã exp̃tio ipsoꝵ: cȩper̃ p̃dia
& agros qͦs uendere solebant. matricib
ȩccłus tradere. & ex sũptib eoꝵ uiuere¬

Expanded text:
plus utilitatis posse afferre, si haereditates et agros quos ante vendebant, ecclesiis quibus praesidebant episcopi traderent, eo quod ex sumptibus eorum tam praesentibus quam futuris temporibus plurima et elegantiora possent ministrare fidelibus communem vitam ducentibus quam ex pretio eorum, coeperunt predia et agros quos vendere solebant, matricibus ecclesiis tradere, et ex sumptibus eorum vivere
Abbreviated transcription (Latin):
minutio exigit ꝑsonarũ: ut destitutis
ȩccłiis. salubri ac ꝓuida debeamꝰ dis¬
positione succurrere. Et ideo qũo
ȩccłam minturnensem funditus tam
clȩri quã pleb̾ destitutã desolatione
cognouimꝰ. tuãq ꝓ ea petitionẽ: qua¬
tenꝰ formianȩ ȩccłȩ in qua corpꝰbeati
herasmi martyris reqͥescit. cuiq frat᷑.¬
nitas tua p̃sidet ad iungi debeat : &¬
piã eẽ aciustissimã pͣuidentes. neces¬
sariã duximꝰ: c̃sulentes tã desolati¬
oni loci illius. quã tuȩ ȩccłȩ pauꝑta¬
ti : reditꝰ supͣdictȩ eccłȩ minturnen¬
sis. ł qͥcꝗd ei antiqͦ modernoq iure
ł pͥuilegio potuit potestꝰ ue qualib&
ratione cõpetere: ad tuȩ ȩcđȩ ius¬
potestatẽq hac pͣcepti nr̃i auctori¬
tate c̃cedimꝰ. ut apͣsenti tẽpore sicuti
e ꝓpͥa qͥppe ȩccła debeas cogitare :
eiq cõpetentia tua ꝓuisione dispone¬
re. quatenꝰ deinceps qđ perire nc̃ usq
potuit : pauperũ ȩccłȩ tuȩ utilitati¬

Expanded text:
minutio exigit personarum, ut destitutis ecclesiis salubri ac provida debeamus dispositione succurrere. Et ideo quoniam ecclesiam Minturnensem funditus tam cleri quam plebis destitutam desolatione cognovimus, tuamque pro ea petitionem, quatenus Formianae Ecclesiae in qua corpus beati Erasmi martyris requiescit, cui fraternitas tua praesidet, adjungi debeat, piam esse ac justissimam providentes, necessarium duximus, consulentes tam desolationi loci illius, quam Ecclesiae tuae paupertati, reditus supradictae Ecclesiae Minturnensis, vel quidquid ei antiquo modernoque jure vel privilegio potuit potestve qualibet ratione copotestatemque hac praecepti nostri auctoritate concedimus, ut a praesenti tempore, sicuti e propria quippe Ecclesia debeas cogitare, eique competentiae tuae provisione disponere, quatenus deinceps, quod perire nunc usque potuit, pauperum Ecclesiae tuae utilitati
Abbreviated transcription (Latin):
care ñ lic&. s si apta uidet᷑ ad c̃secran¬
dũ : inde euulsis corporib & rasis
parietib ł lotis lignis eiꝰ reȩdificet᷑.
Si hȩc c̃secrata pͥus fuit : missas in ea
cȩlebrare lic&. si tam̃ fideles fuert̃
qͥ in ea sepulti sunt.: De lignis dedi¬

Expanded text:
care non licet. Sed si apta videtur ad consecrandum, inde evulsa corpora et rasis vel lotis lignis eius, reaedificetur. Si haec consecrata prius fuit, missas in ea celebrare licet, si tamen fideles fuerint, qui in ea sepulti sunt. 112. De offi
Abbreviated transcription (Latin):
unde apłicã sedẽ c̃sulere uoluisti qua.¬
liter sint custodiendȩ ac diuidende
nob̾ uidet᷑ intimare. quã ut sequaris
qđ nos in romana ȩccła nuꝑ egisse
cognoscit᷑. Eccłas uero singulas.
singulis pb̃ris dedimꝰ. & unicuiq ius
ꝓpͥũ habere statiumꝰ : ita uidelic&. ut
nullus alterius parroechiȩ t̾minos aut
ius inuadat. s unꝰ qͥsq suis t̃minis sit
c̃tentus: & talit̾ ȩccłam & plebẽ sibi
cõmissã custodiat. ut ante tribunal
ȩt̃ni iudicis ex omnib sibi cõmissis ra¬
tionẽ reddat : & ñ iudiciũ. s głam pro
suis actib accipiat:: Hanc qͦq normã¬
tibi scribit᷑: omnib qͥb cũq potueris
notũ facias. ut ñ specialis s generalis
fiat ista p̾ceptio.: De eadem Re.

Expanded text:
unde apostolicam sedem consulere voluisti, qualiter sint custodiendae per Cordubensnobis videtur intimare, quam ut sequaris quod nos in Romana Ecclesia nuper egisse cognoscitur. Ecclesias vero singulas singulis presbyteris dedimus, et unicuique jus proprium habere statuimus: ita videlicet ut nullus alterius pajus invadat, sed unusquisque suis terminis sit contentus, et taliter ecclesiam et plebem sibi commissam custodiat, ut ante tribunal aeterni judicis ex omnibus sibi commissis rationem reddat, ut non judicium, sed gloriam pro suis actibus accipiat. Hanc quoque normatibi scribitur omnibus quibuscunque potueris notum facias. ut non specialis, sed generalis fiat ista praeceptio. CAP. 48.
Abbreviated transcription (Latin):
aut cuiquã hominũ in ꝓpͥũ liceat
monasteriũ tradere : nisi ad aliud
monasteriũ. ł cõmutare nisicũ alio
monasterio. ł qͦcũq cõmento uendere.
Hoc etiã diuina & apłica atq cano¬
nica. sub anathematis pęna sancxit
auctoritas. Qd̃si factũ fuerit: non¬

Expanded text:
aut cuiquam hominum proprium liceat monasterium tradere, nisi ad aliud monasterium: vel commutare nisi cum alio monasterio, vel quocunque commodo vendere. Hoc etiam divina et apostolica atque canonica sub anathematis poena sanxit auctoritas. Quod si factum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
rib absq ulla mora c̃secrate. qr & nos
qͣndo fuimꝰ c̃stantinopoli tã ꝓreligi¬
one catholica. quã & ꝓregis theodo¬
rici causa negotii : suadente atq hor¬
tante arrianosq extirpante. pussimo
atq xp̃ianissimo iustino orthodoxo
imꝑatore : quascũq illis in partib eoꝵ
ȩccłas repperire potuimꝰ. catholicas
eas dño opem ferente consecrauimus:
repperimꝰ: ñ nullas diocȩsanas ȩccłas
destitutas. ꝓquare id c̃stitutione de¬
creuimꝰ. ut antiquȩ c̃suetudinis ordo
seruet᷑: & annis singulis ab ep̃o diocȩ¬
ses uisitent᷑. & si qͣ forte basilica reꝑta
fuerit destituta: ordinatione ipsius re¬
paretur . qr tertia pars ex omnib per
antiquã traditionẽ ut accipiat᷑ ab ep̃is.
ex principibus nouimus statutum:¬

Expanded text:
absque ulla mora consecrate: quia et nos, quando fuimus Constantinopoli, tam pro religione catholica quam et pro regis Theodorici causa negotii suadente atque hortante, Arianosque exstirpante piissimo atque Christianissimo Justino orthodoxo imperatore, quascunque illis in partibus eorum Ecclesias reperire potuimus, catholicas eas Domino opem ferente consecravimus. reperimus nonnullas dioecesanas Ecclesias destitutas. Pro qua re id constitutione decrevimus ut antiquae consuetudinis ordo servetur, et annis singulis ab episcopo dioeceses visitentur, et, si qua forte basilica reperta fuerit destituta, ordinatione ipsius reparetur: quia tertia pars ex omnibus per antiquam traditionem ut accipiatur ab episcopis, ex principibus novimus statutum
Abbreviated transcription (Latin):
religiosissimꝰ constantinꝰ. primꝰ fidem. lap̃¬
ueritatis patent̃ adeptꝰ.: licentiã dedit
ꝑ uniũ sũ orbẽ. in suo degentes imꝑio
ñ solũ fieri xp̃ianos: s etiã fabricandas
eccłas. & p̃dia tribuenda constituit.
Deniq idẽ p̃fatꝰ pͥnceps. donaria im¬
m̃sa & fabricã tẽpli pͥmȩ sedis beati
Petri pͥncipis apłoꝵ instituit: ad co
ut sedẽ imperialẽ qua romani pͥncipes
p̃sidebant relinquerȩt. & beato Petro
suisq successorib ꝓfutura conceder&¬

Expanded text:
issimus Constantinus primus fidem veritatis patenter adeptus, licentiam dedit per universum orbem in suo degentes imperio, non solum fieri Christianos, sed etiam fabricandas ecclesias, et praedia tribuenda constituit. Denique idem praefatus princeps donaria immensa et fabricam templi primae sedis beati Petri principis apostolorum instituit, adeo ut sedem imperialem cui quique Romani principes praesidebant, relinqueret, et beato Petro suisque successoribus profutura conceder
Abbreviated transcription (Latin):
sint lapidea. crismate ñ consecrentur.
Itaria siñ sunt lapidea: chrismatis
unguine ñ c̃secrent᷑. Ad cęlebranda
aut̃ diuina officia. ordinẽ quẽ me¬
tropolitani tenent: cõꝓuinciales
eorũ obseruare debebunt Ut mona

Expanded text:
sint lapidea, chrismate non consecrentur. Altaria si non sunt lapidea, chrismatis unguine non consecrentur. Ad celebranda autem divina officia ordinem quem metropolitani tenent, comprovinciales eorum et observare debebunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cũ ad cȩlebrandã missã in dĩ. cedat.
nomine c̃uenit popłs: ñ ante disce¬
dat. quã missȩ sollẽpnitas cõpleatur:
& ubi ep̃s de fuerit. benedictionẽ acci¬
ecclasticũ habent: ad tecta eccłe

Expanded text:
tem cum ad celebrandam missam in Dei nomine convenit populus, non ante discedat quam missae solemnitas compleatur, et ubi episcopus defuerit, benedictionem acciecc