comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa nihilominus figura monarchiȩ
singularis potuisset typris habtri.
ut quomodo triumplum crucis ex¬
ponens apłs ait. innomine ⁊ ħu otͣne
genu flectatur. celestium. terres¬
trium. & infernorũ. Hoc est en̾i¬
quod ciusdem cruois cacumina celos
tendunt. ina pedum inferius cor¬
nua terram tegunt

Expanded text:
ipsa nihilominus figura monarchiae ipsa nihilominus figura monarchiae singularis potuisset typus haberi. Ut quomodo triumphum crucis exponens Apostolus, ait: In nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, et terrestrium, et infernorum . Hoc est eniquod ejusdem tendunt, ima petunt inferos, cornua terram tegunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñs suꝑcilium montis precipitandꝰ
ascenderat. sed per medium illorũ.
mutata subito uel obstupefacta fur¬
rentium mente descendit. quos
adhuc sanare quam ꝑdere malebat.
ut coneussa uidentes sua corpta ne-¬
quitia. aposcenda deinceps cius moite
desisterent. Necdum enim Il uentrat
hora passionis. quae non quolib& sab¬¬
bato. sed in parasceue paschȩ futura
extiterat. Necdum locum passionis
qui non in narareth. sed hiero solymis
hostiarum sanguine figurabatur ad.¬
terat. sed nec hoc genus iortis qui
crucifigendus a scło prȩconabatur
cdegerat. Non igitur anazareis prȩ-¬
cipitari non ab hrero solymitis lapi-¬
dari non inter prteros bethleemitas
ab herode perimi non alia uel alia
uoluit consummati morte. Quod
enim tali morte regię potestatis
indicrum quo fidelium fons armatẽt᷑
enuneret. sed solum crucis expec¬
tatum est uexillum. cuius figirra cę-¬
lerrimo dexterȩ motu contra maligni
hostis temptamenta depingi. &

Expanded text:
Dominus supercilium montis praecipitandus Dominus supercilium montis praecipitandus ascenderat, sed per medium illorum, mutata subito vel obstupefacta furentium mente, descendit, quod adhuc sanare quam perdere malebat: ut cum cassata videntes suae coepta nequitiae, a poscenda deinceps ejus morte desisterent. Necdum enim venerat hora passionis, quae non quolibet Sabbato, sed in parasceve Paschae futura exstiterat. Necdum locum passionis, qui non in Nazareth, sed in Hierosolymis hostiarum sanguine figurabatur, aderat; sed nec hoc genus mortis, qui crucelegerat. Non igitur a Nazaraeis praecipitari, non a Jerosolymitis lapidari, non inter pueros Bethleemitas ab Herode perimi, non alia vel alia voluit morte consummari. Quod enim tali morte regiae potestatis indicium, quo fidelium frons armaretur, emineret? Sed solum crucis exspectatum est vexillum, cujus figura et celerrimo dexterae motu contra maligni hostis tentamenta depingi, et
Abbreviated transcription (Latin):
gelio doc& esse cõpleta. Nam cum
ipse per populos beneficia diffãder&
illi iniurias in rogabant. Nec mirum
si perdiderunt salutem : qui eiecert̃
de suis finibus saluatorem. Morali.¬
ter enim dñs & qui docuerit exemplo
lentes repudiat nec in uitos alligat.
nec cicientibus teluctatur. nec rogan-¬
tibus deest: Sigerasenos alibi cum̃
uirtutes eius sustinere non posfent.
quasi infirmos & ingratos reliquit.
Simul & intellige non ox necessitate
fuisse. sed uoluntariam corporis
passionem. nec captumꝰ iudȩis. sed
a se oblatum. Et enͣi quando uult
capitur. quando uult labitur.
quando uult suspenditur. quando
uult non tenitur. Et duxrrunt
inquit illum usq ad suꝑciliu montis.
supra quem ciuitas illoru erat ȩdi.¬
ficata. ut pręcrpitarent cum. Ipse
autẽ transiens: per medium illorũ
ibat. Oprior magistro discipulorũ
hereditas. diabolus uerbo dnm tẽptat.
iudȩi facto. Ille dicit mitte te. isti
adoriuntur ut mitant. Eat quidt̃

Expanded text:
gelio docet esse conpleta. nam cum gelio docet esse conpleta. nam cum ipse per populos beneficia diffunderet, illi iniurias inrogabant. nec mirum si perdiderunt salutem, qui eiecerde suis finibus Salvatorem. Moralis enim Dominus, et qui docuerit exemplo lentes repudiat, nec invitos alligat, nec ejicientibus reluctatur, nec rogantibus deest. Sic Gerasenos alibi cum virtutes ejus sustinere non possent, quasi infirmos et ingratos reliquit. Simul intellige, non ex necessitate fuisse, sed voluntariam corporis passionem; nec captum a Judaeis, sed a se oblatum. Etenim quando vult capitur, quando vult labitur, quando vult suspenditur, quando vult non tenetur. Et duxerunt, inquit, illum usque ad supercilium montis supra quem civitas illorum erat aedificata, ut praecipitarent eum. Ipse autibat. » O pejor magistro discipulorum haereditas! Diabolus verbo Deum tentat, Judaei facto. Ille dicit: Mitte te: isti adoriuntur, ut mittant. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e secum tollere gaudit: quia bap¬
tuatos oportet dominici quoq cor¬
poris participatione confirmari.
Merito igitur naaman. cuius dum
aqua corpus abluitur. fide pectus
purgatur. id est populus gentiũ.
iudȩis lepra contumaciȩ squalentib
ante fertur. Merito uidua sarep¬
tena. id .ẽ. ȩccła ligno crucis refici
desiderans. iudȩis fame uerbi pere.¬
untibus pane sacro sci corporis &
uiuifici sp̃s unctione nunc reere¬
atur. probaturq dñs non obsuam
inpotentiam ciubus. sed obrorum
inuidentiam urtutu dogina ne¬
gasse atq hoc exemplo totam postre¬
mo gentem non quia non amaretur:
sed quia ipsa se amari non amaret.
ab eo derelictam. doctoribus scilica
inde ob saluationem gentiu̾ toto
orbe dispersis. Sed quod dñs uerbo
de iudȩis. hoc ipsi de sẽ iudȩi facto
testanttur. Nam sequitur. Eit
repleti sunt om̃s insynagoga tra:¬
hec audientes. Et surrexerunt
& erecerunt illum extra ciuitatem.

Expanded text:
sanctae secum tollere gaudet, quia bapsanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, populus gentium Judaeis lepra contumaciae squalentibus antefertur. Merito vidua Sareptana, id est, Ecclesia ligno crucis refici desiderans Judaeis fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporis et vivifici spiritus unctione recreatur. Probaturque Dominus non ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona negasse. Atque hoc exemplo totam postremo gentem, non quia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaret, ab eo derelictam doctoribus, scilicet, inde ob salvationem gentium toto orbe dispersis. Sed quod Dominus verbo de Judaeis, hoc ipsi de se Judaei facto testantur. Nam sequitur: Et repleti sunt ira omnes in synagoga haec audientes et surrexerunt et eiecerunt illum extra ciuitatem .
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat nationum quondã ꝑfidiȩ
scelerũq lepra maculosum. sed per
sacramentu baptismatis ab om̃i m̃tis
& corporis fęditate purgatũ. Qui
captȩ consilio puellę hoc est inspi¬
rationis suꝑnȩ gr̃ae quam iudxis
conseruare non ualentibus gentes
rapuere. salutem sperare cõmonitus
septies lauari iubrtur. quia nimirũ
soli baptismi genus quod ox spu scõ
regenerat saluat. Unde iure caro
eius post lauaerum irelut caropueri
parui apparuisse memoratur. siue
quia cunctos in xp̃o baptiratos in
unam parit gratia mater infantiã:
seu magis alius sit intelbegendus
pirer de quo dictum est paruulus
natus est nobis. filius datus est nobrs.
cuius corpori per baptismu tota
credentium soboles adunatur. Et
ut euncta hic baptismi serres sacra¬
menta prȩmonstrari. in quo abre.¬
nuntiare sathanȩ fidem confiteri
precipimur. negat se naaman ultra
duis aliis libaturum. soli ꝑ omia dño
seruiturus. Partem quoq terrae

Expanded text:
monstrat nationum, quondam perfidiae monstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis feditate purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Judaeis conservare non valentibus, gentes rapuere, salutem sperare commonitus, septies lavari jubetur. Quia nimirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunctos in Christo baptizatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de quo dictum est: Parvulus natus est nobis, filiuscujus corpori per baptismum tota credentium soboles adunatur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus, partem quoque terrae
Abbreviated transcription (Latin):
pandi cura impendebatur: ubi
dirȩ satis incendium panisq spm¬
taus antea frebat angustia. ibi
farina oleumq ore prophetico
brnedicitur. idest fructus & hila.¬
ritas caritatis siure gr̃a corporis
dominici. & crismatis unctio in.¬
defectiuo uerbi cęlestis munere
fecundatur. Cuius actenus in
uasis oltum gaudii spiritalis & bo¬
nedictionis farina non defecit.
cȩterisq non credunt gentibus
mopia panis diuini miferis et
urnatui deditis in utili. Nam &
ipsa putcherrime mysticum fibi
prius qua moteretur pantꝰ factara
duo se ligna colligere uelle testatus
non solum ligna nomine. sed &l
numtro lignorũ signum crucis expri-¬
mens: quo nobis est panis uitę prȩ¬
paratus aeternȩ. Et multi beprosi
erant in isrł sub heliseo propheta.
& nemo eorum mundatus est nisi
naamanfyrus. Quia nota est historia.
de misterio necesse ẽ paucis uitire¬
mus. Et naaman ergo iste fyrus qui
interprȩtatur decor populum de.¬

Expanded text:
pandi cura impendebatur, ubi pandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis antea fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est, fructus et hilaritas charitatis, sive gratia corporis Dominici, et charismatis unctio indefectivo verbi coelestis munere foecundatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis farina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur; non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum de
Abbreviated transcription (Latin):
orum. Nomine uero capharnauꝰ
quac ager consolationis interprȩ¬
tatur. gentiu̾ prȩdicasse salutẽ.
ubi maĩora cotidie signa per
apłos apostoloruq suc cessores non
tam incorporum quam in animaiũ
sanatione patrantur. Igitur uidua
ad qua helias missus est gentium
designat ȩccłam. quaȩ a suo diutius¬
est conditore deserta. populũ recto
fidei nesciuit quasi paupere filiu
egena styrpe nutriebat. id est utrbo
fructus ex parte docebat. doneo
adueniens sermo propheticus. qui
ex siccato uellere i srahelis ut porto
clause cęli ianua fame periclita.¬
batur in iudȩa. pasceretur ibi simul
& pasceret. & receptus uidelic&
a crecdentibus & reficrens ipse cre.¬
dentes. Unde bene hȩc eade uidua.
in sarepta sidoniȩ dicitur esse
morata. Sidoniȩ quippe urenitio
inutilis: sarepta utro incendium
uel angustia panis interprȩtatur.
quia ubi habundauit peccatum.
super habundauit gra. Ubi rebus
suꝑuacuis ad quitendis. quasi aueu¬

Expanded text:
orum. Nomine vero Capharnaum, orum. Nomine vero Capharnaum, quae ager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi majora quotidie signa per apostolos apostolorumque successores, non tam in corporum, quam in animarum sanatione patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gentium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius Conditore deserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium egena stipe nutriebat, id est, verbo fructus ex parte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato vellere Israelis, ut pote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul, et pasceret, et receptus, videlicet, a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua in Sarepta Sidonis dicitur esse morata. Sidon quippe venatio inutilis, Sarepta vero incendium vel angustia panis interpretatur, quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis quasi aucu
Abbreviated transcription (Latin):
actatis gradus ad matitram ętatem
uenerint. In ueritate dico uobis. multe
uiduc erant in diebus helię in tsrł
quando clausum est cęlum annis trib
& mensib sex cum facta ess& fames
magna in terra. & ad nullã illa rum
missus est helias nisi in sarepta sido.¬
niȩ: ad mulierem uiduam. Non in¬¬
quit hoc qd̾ diuina fastidiosis ciuib
beneficia subtrahe  propħarum
gestis aduersatur. quia sieut fame
quondam ome̾m terram pręmente
nemo est in iudea repertus heliȩ
dignus hospitio sed exterę gentis
uidua est quesita quae obfidei gram
atanto propħã uisitati deberet. &
sicut multis ibidem leptosis naa-¬
man tantum syrus quia deuote
quesitrat abhelisȩo ꝓpheta curari
ꝓmeruit. sic & uos non alia quam
inuidiȩ perfidieq causa superno
munere priuabit. Quorũ si facta
propħarum & iam allegorice dis-¬
cusseris. inuenies profecto drm in
patria sua aqua receptus non est
per fidia. superbiam notasse iudȩ¬

Expanded text:
aetatis gradus ad maturam aetatem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando et mensibus sex, cum facta esset fames magna in terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidoniae ad mulierem viduam. » Non, inquit, hoc quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho, prophetarum gestis advequondam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet. Et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit, sic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum etiam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patriae suae, a qua receptus non est, perfidia superbiam notasse Judae
Abbreviated transcription (Latin):
Per fabrum crgo xp̃m creatus es ut
esses. per medicum xp̃m retreatus
es ut post uulnera sanus esfesꝰ qui
ab irridentibus ciuibus quidẽ seipsũ
curare hoc est in sua patria unitutes
facere monetur. Sed non otiose ab
cuuangelista alio excusatur quia
non poterat ibi uirtutem ullã faeere.
nisi paucos infirmos inpositis manib
curauit. Et mirabatur ꝓpter
incredulitatem illorũ. Ne fortasse
quis uiliore nobis fieri debete pa.¬
triae putaret affectum amabat
itaq ciues. sed tpsi se caritate
patriaq libere priuabant. Ait
autẽ. Amen dico uobis. quia nemo
propheta acceptus est in patria sua.
Propħam dici in scripturis dũm xp̃m.
taiquam me. Non solum autẽ ipse
qui caput & dr̃is est propħarũ. sed et
helias hieremias exteriq prophetȩ
minotes in patria quam in exteris
tabe est ciues semper ciuibus inuidere.
Non enim conspexerant prȩfentia urri
opera. sed fragilem recordantur in.¬
fantiam. quasi non & ipsi per eosdem

Expanded text:
Per fabrum ergo Christum creatus es, ut Per fabrum ergo Christum creatus es, ut esses. Per medicum Christum recreatus es, ut post vulnera sanus esses. Qui ab irridentibus quidem civibus seipsum curare, hoc est, in sua patria virtutes facere monetur, sed non otiose ab Evangelista alio excusatur, quia non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit. Et mirabatur incredulitatem illorum, ne fortasse quis viliorem nobis fieri debere patriae putaret affectum. Amabat itaque cives, sed ipsi se charitate patriaque libere privabant. « Ait autem: Amen dico vobis, quia nemo propheta acceptus est in patria sua. » Proplietam dici in Scripturis Dominum Chr vestris tanquam me . Non solum autem ipse qui caput et Dominus est prophetarum, sed et Elias, Jeremias, caeterique prophetae minoris in patria quam in exteris rale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
UORUINSANA
perfidia sanam lico
nominat. & medicum uocat.
Caber eñi est uerus. quia om̃ia per
ipsum facta funt. Medicris est:
quia om̃ia ꝑ ipsun restatirata sunt
in cęlis & in terra. & sierit de se
ipso testatur non habent sani opus
medico: sed male habentes. Et quia
diximus quo instrunento fabricandi.
dicamus & quo utatur genere
medicandi. Prȩteriens uidit cȩcũ
anatiuitate. ex putt in terraͬ &
fecit lutum desputo: liniuitq
suꝑ oculos cius. & dixit ei. Uade¬
& laua in natatoria siloe: quod
interpretatur missus. Abuit ergo
& lauit. & uenit uidens. Agnosce
igitur magnę modum medicinę
& gaude. quia ꝑhanc illum inari
meruisti. Lutum de terra cato xp̃i
est: sputũ de ore diuinitas cius est:
quia caput xp̃i ds̃. Sputum luto
inmixtũ nos illuminat in natatona
syloȩ baptizatos. quia cã rofactum ẽ
& habitauit in nobis. & uidimus
głam eius quam prius tenebris arcen¬
tibus comprȩhendere non poteramꝰ.

Expanded text:
uorum insana perfidia, sanam licet nominat, et medicum vocat. Faber enim est verus, quia « omnia per ipsum facta sunt : » medicus, quia omnia per ipsum restaurata sunt in coelis et in terra. Et sicut de se ipse testatur: Non habent opus sani medico, sed male habentes . Et quia diximus quo instrumento fabricandi, dicamus et quo utatur genere medicandi. Praeteriens vidit caecum a nativitate, exspuit in terram, et fecit lutum de sputo, linivitque super oculos ejus, et dixit ei: Vade, lava in natatoria Siloe, quod interpretatur MISSUS. Abiit ergo et lavit, et venit videns . Agnosce igitur magnae modum medicinae, et gaude quia per hanc illuminari meruisti. Lutum de terra caro Christi est. Sputum de ore, divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat in natatoria Siloe baptizatos, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus , quam prius, tenebris arcentibus, comprehendere non poteramus.
Abbreviated transcription (Latin):
diluamus : ne forte tunc ingredi¬¬
ens rex qui has suo filio nuptias
fecit. si uiderit nos nuptialem
caritatis uestem non habere eiciat
nos: & ligatis abene agendi facul¬¬
tate pedibus nr̃is ac manibus.
exteriores mittat intenebras.
Mundemus fide fortia cordiũ nr̃orui
uascula: scđm purificationem prę¬
ceptorum cȩlestiũ. Impleamus hȩc
aqua scientiae salutaris sactȩ lectioni
erebrius ad tendendo. rogemus dm̃
ut ipsam quam nobis scientiȩ gram
sola ac sapienda conuertat. quatinꝰ
sptritualiter in ebriati possunus
& ipsi cum ptopheta cantatre. po¬
tasti nos uino conpunctionis: sicq
fiat. ut nobis quoq bene ꝓficientibus.
& nunc ex parte pro ut capere suf-¬
ficimus. & infuturo perfecte iħs
manifestet głam suam: in qua uiuit
& regnat cum patre in unitate sp̃s¬

Expanded text:
diluamus; ne forte tunc ingredidiluamus; ne forte tunc ingrediens rex, qui suo filio nuptias fecit, si viderit nos nuptialem charitatis vestem non habere, ejiciat nos, et ligatis a bene agendi facultate pedibus nostris ac manibus exteriores mittat in tenebras. Mundemus fide fortia cordium nostrorum vascula secundum purificationem praeceptorum coelestium, impleamus haec aqua scientiae salutaris, sacrae lectioni crebrius attendendo. Rogemus Dominum ut ipsam quam nobis scientiae gratisola ac sapientia convertat, quatenus spiritualiter inebriati, possimus et ipsi cum Propheta cantare: Potasti nos vino compunctionis . Sicque fit ut nobis quoque bene proficientibus, et nunc ex parte prout capere sufficimus, et in futuro perfecte Jesus manifestet gloriam suam, in qua vivit et regnat cum patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uinum: ipse initio signorũ quae
in mortalis iam ꝑ resurrectionem
effectus. in mortalis uitȩ studia
sola scctantibus ostenderet: carna.¬
lem prius. & quasi insipidã mente
eorum sapore scientię cębestis
imbuit. Nam & primo consistens
in terra: sui sp̃s munere aperuit
illis sensum ut intelligerent scrip¬¬
turas. & post modum misso eodem de
cęlis. maiorem suꝑni amoris simul
& saprentiae spiritualis fla grantia
eorum cordibus infudit: data insuꝑ
om̃ium cognitione linguarum:
quibus uiniuerso orbi eam quam
ꝑceperant uitȩ grãm propinare
una incruitate figurabantur
& nunc uniuerso cȩlebrantur
in orbe terrarũ. tota mente dili¬
gamus. harum gaudris cęlestibus
indefessa bonorum operũ intenti¬
one iungamur. has quia ꝑfidem
uocati intrauimus. mundo diles¬
tionis habitu cȩlebrare curemus.
nr̃ȩq actionissimul & cogitationis
maculas ante drem extremi diseri¬
minis ipsi sollicitius examinando

Expanded text:
vinum: ipse initio signorum quae vinum: ipse initio signorum quae immortalis jam per resurrectionem effectus, immortalis vitae studia sola sectantibus ostenderet, car nalem prius et quasi insipidam mentem eorum sapore scientiae coelestis imbuit. Nam et primo consistens in terra, sui Spiritus munere aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas: et postmodum misso eodem de coelis majorem superni amoris simul et sapientiae spiritualis flagrantiam eorum cordibus infudit, data insuper omnium cognitione linguarum, quibus universo orbi eam, quam perceperant, vitae gratiam propinare una in civitate figurabantur, et nunc universo celebrantur in orbe terrarum, tota mente diligamus, harum gaudiis coelestibus indefessa bonorum operum intentione jungamur. Has quia per fidem vocati intravimus mundo dilectionis habitu, celebrare curemus, nostraeque actionis simul et cogitationis maculas ante diem extremi discriminis ipsi sollicite examinando
Abbreviated transcription (Latin):
cuuangelii creditur quod in lio
legis & prophetiae latebat occulo
uinum utiq a tehitriclino de aqui
factum propinatur. Unde conus¬
menter perhibrtur : quod arehis¬
clinus uocato sponso dixxrit. Oñ
homo ptimũ bełiu̾m uinum ponit
Scum intbriati furerint tunc id qͦđ
detenus est. Tu seruasti uinũ bonũ
usq adhuc: quia loctorũ est cog.¬
noscere distantiam legis & euuan.¬
gdi ueritatis & umbrȩ: c̃unctisq
ueteribus institutis. cunctis regni
terreni promissis. nouam euuange¬
lieȩ fidti grãm & perpetua cębestis
patriȩ dona prȩferre. Hoc fecit
mitrum signorum iħs inichana gali¬
leȩ & manifestauit głam suam.
Manifestauit hoc signo quia ⁊pse
ess& rex głae. Et ideo sponsus
eccłar qui ut homo communis ue.¬
nit& adnuptias: sed quasi dñs cxli
& terrȩ elementa ꝓut uoluisset
coriuerteret. Pulchra autẽ rerum
conuenientia. qui initio signorum
quȩ mortalis ad huc mortalib crat
ostensurus. aquam conuertit in

Expanded text:
Evangelii creditur quod in littera Evangelii creditur quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua factum propinatur. Unde convenienter perhibetur quod architriclinus vocato sponso dixerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu servasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis terreni regni promissis novam evangelicae fidei gratiam, et perpetuae coelestis patriae dona praeferre. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. Hoc signo, quia ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret ad nuptias, sed, quasi Dominus coeli et terrae, elementa prout voluisset, converteret. Pulchra autem rerum conveniequae mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in
Abbreviated transcription (Latin):
cum loqueretur inuia: & aperipe
nobis scripturas: Dicit ergo iħs¬
ministris. Implete hydrias aqua
Et impleuerunt eas. usq ad summi
Quid perministros qui hȩc tubentir¬
facere. nisi xp̃i signantur discipuli
qui impleuerunt hydrias aqua.
non quidem ipsi pręteritas mundi
aetates legalibus ac propheticis
do prudenter & aperiendo fidelitor
quia scriptura quae a prophetis
ministrata est & salubris esset ad
haustum saprentię cebestis & ad
operũ castigationem utilis. Ample¬
uerunt autẽ cas usq ad summum:
quia recte intellexerunt nullum
fuisse tempus scłi ascĩs altenũ dodti¬
ribus: qui siue uerbis. siue exempli
siue &iam scriptis uiam uitȩ mor.
talibus panderent. Et dicit eis
Ite haurite nunc: & ferte arehiti¬
clino. Et tuberunt. Arehitriclits
aliquis legis petitus illius tempons
est : fortasse nichodemrus uel gane¬
lihel. uel discipulus tunc cius saulis
nunc autẽ magister totius ȩcłis
parilus apłs. Et dum talib utrbi

Expanded text:
cum loqueretur in via, et aperiret cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Dicit ergo Jesus: Implete hydrias aqua; et impleverunt eas usque ad summum. Quid per ministros, qui hoc fecere, nisi Christi signantur discipuli? qui impleverunt hydrias aqua: non quidem ipsi praeteritas mundi aetates legalibus ac propheticis ndo prudenter, et aperiendo fideliter, quia Scripturae, quae a prophetis ministrata est, et salubris est ad haustum sapientiae coelestis, et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum, quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doctoribus, qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam scriptis, viam talibus panderent. Et dicit eis: Ite, et haurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt. Architriclinus aliquis legis peritus illius temporis est, fortasse Nicodemus vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus. Et dum talibus verbum
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: iirandum profecto uinũ
de aqua fitri uidebis cuius conditori
recte protestaris & dicas: & poculũ
tuũ in ebrians. quã prȩclarũ est
Ergo dñs uinũ in gaudia nuptiarũ
non de nihilo facere uoluit. sed
hydrias sex implere aqua prȩerpi-¬
ens. hane mi rabile conuercit in
uinũ quia sex mundi artates sapi¬¬
entiȩ salutaris largitate donauit.
quam tamen ipse uenirns sublimi¬¬
oris sensus uirtute fecundauit.
Namq carnales. carnaliter tantũ
tienda reserauit. Uultis audire¬
fre̾s qualiter de aqua fectrit uinũ.
Apparuit post resurrectionx̾ suam
duobus discipulis ambulantibus in
uia: ibatq cum illis. Et incipresᷤ
a moyse & om̃ibus prophetit.
interpiȩtabatur Illis in om̃ib seni¬
turis quae de ip̃so erant. Uultis
iterum audire quomodo eodt̃ suit
uino in ebriati : post modum cognos¬
centes quis ess& qui eis uerbũ uitę
propinabat. dicebant ad inuicem.
Nonne cor nr̃m ardens erat in nobis

Expanded text:
bunt, tantum profecto vinum bunt, tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: Poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit. Quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum tienda reseravit. Vultis scire qualiter de aqua fecerit vinum? Apparuit post resurrectionem suam duobus discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis; et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant . Vultis iterum audire, quomodo eodem sunt vino inebriati? Postmodum cognoscentes quis esset, qui eis verbum vitae propinabat, dicebant ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
sexta ad abluenda peccati contagia.
ad potanda uitę gaudia mundi¬
orem ceteris ad ferens undam.
U trum si mnoctaui diei cireumcisi¬
one baptisma qͦđ in mysterium
dominicę resurrectionis apecca¬
torũ nos morte redemit intelligis.
ininductione intemplũ & oblati¬
one hostiȩ purificantis. figuratim
rognoscis fideles quosq debaptistetio
ad altare scm̃ ingredi: ac dominici
corporis & sanguinis uictima singu.¬
lati debere consetrari: umo quidẽ
de a qua facto. & quidẽ meracissimo
donatus es. Porro si circumcisionis
drem ad grneralem humani gene-¬
ris resurrectionem. quando mor-¬
talis propago cessabit. mortalitas
tota in mortalitate mutabitur in¬¬
terpretaris. & circumcisos indrici
intemplum cũ hostus intellexeris.
quando post resurrectionem uniuer.¬
sali expleto iudicio. scĩ iam incor.¬
ruptibiles facti ac contemplandã
perpetuo specrem diuinȩ marestatis
cum bonorũ operũ muneribus intra-¬

Expanded text:
sexta ad abluenda contagia peccati, sexta ad abluenda contagia peccati, ad portanda vitae gaudia mundiorem caeteris astruens undam. Verum si in octavi diei circumcisione, baptisma, quod in mysterium divinae resurrectionis a peccatorum nos morte redemit, intelligis, in inductione in templum, et oblatione hostiae purificantis, figuratum cognoscis, fideles quoque de baptisterio ad altare sanctum ingredi, ac dominici corporis et sanguinis victima singulari debere consecrari; vino quidem de aqua facto, et quidem meracissimo, donatus est Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, mortalitas tota immortalitate mutabitur, interpretaris, et circumcisos induci in templum cum hostis intellexeris, quando post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus intra
Abbreviated transcription (Latin):
dinem operũ quae ꝑ sp̃s sc̃ĩ dona
largiuntur. uidelic& propter
decalogum & septiformem eius-¬
dem sp̃s grãm. uideritq hoc
cotidie fitri. aliis nimirũ adiabolo
de ȩccłã peccando raptis. alus
penitendo reconciliatis. uinum
de aqua factum habrt: quia ad se
ꝑtinere quae seripta sunt intel¬
ligens magno mox conpunctionis
ardore quasi musto in calescens.
quicquid sibi peccati captiuantis
liberari deposcit. Sexta inchoante
scłi artate dñs in carne apparens.
octaua die natiuitatis iuxta lege
circumcisus est: tricesima &. teitia
post hȩc ad templum delatus. &
legalia pro eo sunt munera oblata.
Hȩc intuentes ad litterã aprite
discimus quanta nobis diligentia
sunt cuuangelicȩ fidei sub eunda
mysteria: quando ipse benedicti¬
onem gr̾ȩ afferens. qui legr̾ littetȩ
arum ritu conseerati: qui cuncta
diuinitus consecrat et sic noue
gr̃ae sacramenta. suscipere simul
& tradere curauit. Eicce hydria

Expanded text:
dinem operum, quae per Spiritus sancti dona dinem operum, quae per Spiritus sancti dona largiuntur, videlicet propter decalogum et septiformem ejusdem Spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, aliis nimirum a diabolo de Ecclesia peccando raptis, aliispoenitendo reconciliatis, vinum de aqua factum habet; quia ad se pertinere quae scripta sunt intelligens, magno mox compunctionis ardore, quasi musto incalescens, quidquid sibi peccati captivantis gratiam liberari deposcit. Sexta inchoante saeculi aetate, Dominus in carne apparens, octava die nativitatis, juxta legem, circumcisus est ; tricesima et tertia post haec ad templum delatus, et legalia pro eo sunt munera oblata . Haec intuentes ad litteram, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt evangelicae fidei subeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litterae arum ritu consecravit, qui cuncta divinitus constituit; et sic novae gratiae sacramenta suscipere simul et tradere curavit. Ecce hydria
Abbreviated transcription (Latin):
obperfidiam & carnabe simul im¬
perium & spitituale destructum.
xpͣi aut̃ & eccłae regnũ semper
esse mansurũ. poculum utiq uini
de aqua factum stntio: quia se
suamq uitam & regnũ sed et ipsũ
regem ibi scriptũ legere nouit:
ubi prius quasi de aliis ueterem
legebat historiam. Quinta ętate
scł̃i populus peccans captiuante
nabuchodonosor babyloniã trans.¬
migratur. Sed post septuaginta
annos pȩnitens & correctus patrĩa
perhresum sacerdotem magium
reducitur: ubi doniũ dĩ quae in¬
crusa est & ciuitatem scam quae
destructa est reȩdificat. Ha ee
legens siue audiens quisqͥs peccandi
metum corripit. ad pęnitendi re¬
medium confugit: aqua hẏdriae
purificantis ablutus est. Si uero
intelligere didicerit & huerłm &
templum di ȩccłam xp̃i. babylonẽ
confusionem peccatorã. nabucho¬
donosor diabolum. hiesum sacerdo¬
tem magnum uerũ arternumq
pontificem esse iħm xp̃m. septu¬¬
aginta annos bonorum pberitu-¬

Expanded text:
ob perfidiam, et carnale simul imob perfidiam, et carnale simul imperium et spirituale destructum, Christi autem et Ecclesiae regnum semper esse mansurum, poculum utique vini de aqua factum sentiet; quia se suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aetate saeculi populus peccans, captivante Nabuchodonosor, in Babyloniam transmigrat: sed post septuaginta annos poenitens et correctus, in patriam per Jesum sacerdotem magnum reducitur, ubi domum Dei, quae incensa est, et civitatem sanctam, quae destructa est, reaedificat. Haec legens sive audiens quisque cum peccandi metum corripit, et ad poenitendi remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit Hierusalem et templum Dei Ecclesiam Christi, Babylonem confusionem peccatorum, Nabuchodonosor diabolum, Jesum sacerdotem magnum, verum aeternumque pontificem esse Jesum Christum, septuaginta annos bonorum plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
lationem filii unicidilecti. passinꝰ
cius intel ligis dtquo dicit
pater hic est filius m̃s dilectus in
quo mihi bene complacui. in quo
quia diuinitate in passibili ꝑma¬
nente. sola humanitas mortem
passa est & dolorem: quasi filiuꝰ
offertur. sed aries mactatur. Si
intelligis benedictionem quȩ ꝓmissa
esse completum: nimirum tibi de
aqua uinum fecit: quia spiritualẽ
sensum cuius noua flagrantia debri¬¬
anis aptruit. Quartȩ aetatis initris
dauid pro saule regnũ israheliticȩ
gentis sortitur. humilis. innocros.
& mitis exul: pro illo cuius in iusta
dui persecutione cruciabatur.
Ecet hydria quarta fonte salutari
repleta. Quisquis hȩc audiens
humilitati atq in nocentię studere.
& suꝑbiam cȩperit atq inuidiam
suo de corde repellere: quasi haustũ
aquae limpidissimȩ quo reficiatur
mutnit. At si in saule iudȩos
ꝑsequentes. in dauid xp̃m & eccle¬
siam significari cognouerit. illorũ

Expanded text:
lationem filii unici dilecti passionem lationem filii unici dilecti passionem ejus intelligis, de quo dicit Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui ; in qua quia divinitate impassibili permanente, sola humanitas mortem passa est et dolorem, quasi filius offertur, sed aries mactatur. Si intelligis benedictionem, quae promissa esse completum, nimirum tibi de aqua vinum fecit, quia spiritualem sensum, cujus nova fragrantia inebriaris, aperuit. Quartae aetatis initiis David pro salute regnum Israeliticae gentis sortitur, humilis, innocens et mitis, exsul pro illo cujus injusta diu persecutione cruciabatur. Ecce hydria quarta fonte salutari repleta. Quisquis haec audiens humilitati atque innocentiae studere, et superbiam coeperit atque invidiam suo de corde repellere, quasi haustum aquae limpidissimae, quo reficiatur, invenit. At si in Saule Judaeos persequentes, in David Christum et Ecclesiam significari cognoverit, illorum
Abbreviated transcription (Latin):
hydriam profecto aquȩ qua mundi¬
retur uel teficeretur accepit. Nt
uero dum altius aspicere experit.
& in archa excłam. in noe xp̃m.¬
in aqua diluente peccatores. aqu
baptismi. quae peccata diluit. in
hominibus uel in animalibus quę
archa conturebat. multi fariam ba¬
tizatorum differentiam. in columb
quae post diluuium ramum oliuę
intulit in archam. unctiorem spi
sci q̃d baptitati ea imbiruntur inte¬
lexerit. uinum ꝓfecto de aqua fili
factis suam ablutionem. sci ficationt
scłi artate. ds̃ temptans obȩdititu
abrahȩ : filium unicum cius cum
quem diligit in holocaustum sibi
offerre prȩcepit. Non diffeit
abraham facere qu̾ae iubetur. sed
pro filio immolatur aries: ipse tam̃
ꝓ obȩdientiȩ uitute eximia per.¬
petuae benedictionis hereditate
donatur. Ecce habes hydriam
tertiam. Audiens eni quanta uit
obedientiȩ. quanta intrcede remu¬
retur: & ipse obedientiam discere
atq habere satage. Quod si imma¬

Expanded text:
hydriam profecto aquae, qua mundahydriam profecto aquae, qua mundaretur vel reficeretur, invenit. At vero cum altius respicere coeperit, et in arca Ecin aqua diluente peccatores aquam baptismi quae peccata diluit, in hominibus et in animalibus quae arca continebat, multifariam baptizatorum differentiam, in columba, quae post diluvium ramum olivae intulit in arcam, unctionem Spiritus sancti, quo baptizati imbuuntur, intellexerit, vinum profecto de aqua factufactis suam ablutionem, sanctificationsaeculi aetate, Deus tentans obedientiam Abrahae, filium unicum, quem diligebat, in holocaustum sibi offerre praecepit . Non differt Abraham facere quae jubetur, sed pro filio immolatur aries; ipse tamen, pro obedientiae virtute eximia, perpetuae benedictionis haereditate donatur. Ecce habes hydriam tertiam. Audiens enim quanta virtus obedientiae quanta mercede remuneretur, et ipse obedientiatque habere satagis. Quod si immo
Abbreviated transcription (Latin):
tionis pȩnas luit. Quicumq his
nari. cupientes benedici cũ pris.
om̃ium odiorã & inuidię fomite᷑
abicrunt: dõ placere ꝑsacrificrũ
iustitię modestię. in nocentiae.
ac patientiȩ curant: uas plenũ
aquȩ inscriptura inueniunt.
unde salubriter abluti potatiq
gaudeant. Sed si intellexerint
cain homicidam iudeorũ esse
ꝑfidiam. occisionem abel passio¬
nem esse dñi saluatoris. terram
quae apetuit os suũ & suscepit
eius sanguinem de manu cain
excłãm esse quę effusum atudeis
xp̃i sanguinem in mysteriũ suę
renouationis accepit. ninurum
aquam inuinum mutatam rep¬
sacratius intelligunt. Secunda
actate scłi inchoante deletus est
aquis diluuii mnundus. ob pecca.¬
noe est propter iustitiam cum
domo sua liberatus in archa.
Huius plagȩ audita uastatione
horribili paucorumq: liberatione
mitabili. quisquis cinendatius uiut
ceperit liberari desiderans cũ clectis
timens exterminati cum reprobis

Expanded text:
tionis poenas luit. Quicunque his tionis poenas luit. Quicunque his nari, cupientes benedici cum piis, omnium odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justitiae, modestiae, innocentiae ac patientiae curant, vas plenum aqua in Scriptura inveniunt, unde salubriter abluti potatique gaCain homicidam Judaeorum esse perfidiam; occisionem Abel passionem esse Domini Salvatoris; terram, quae aperuit os suum et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Ecclesiam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem in mysterium suae redemptionis accepit; nimirum aquam in vinum mutatam repersacratius intelligunt. Secunda aetate saeculi inchoante, deletus est aquis diluvii mundus, ob peccaNoe propter justitiam est cum domo sua liberatus in arca. Hujus plagae audita vastatione horribili, paucorumque liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, timens exterminari cum reprobis,
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃m. totam que unuꝰ deufesin¬
tellige trinitatem. sed quantũ
inter aquam & uinum. tantum
distare inter sensum illum quo
scrpturȩ ante aduentũ saluatoris
in telligebantur. & cũ quem ut.¬
nitns ipse reuelauit apłis.: eorũq
discipulis perpetuo sequendũ
reliquit. Ett quidem potuit dñs
uacuas implere hẏdrias uino:
qui in exordio mundanę creati¬
onis. cuncta creauit ex nihilo.
S ed maluit de aqua facere uinũ.
quo typice doceret non se ad sol.¬
urndum in ꝓbandumq sed ad
implendum potius legem pro
docere. quã quae legalis & prophe¬
tica scriptura eum factirrum doctu¬
rumq signar&. Uideamus ergo¬
fres sex hyarias scriptitrarũ aqua
salutari repletas: uideamus eandẽ
aquam insuauissimũ uini odorem
gustumq conuersam. In prima
artate sȩculi abel iustum frater
inuidens occidit: & obhoc ipse per¬
petui martẏri głam. bratus & iã
in cuuangelicis & apostolicis litte¬
ris iustitiae laudem accepit: fra-¬
tricida impius arternę mabedic̃¬

Expanded text:
s, totamque, unus est Deus, intellige trinitatem. Sed quantum inter aquam et vinum distat, tantum distat inter sensum illum, quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis eorumque discipulis perpetuo sequendum reliquit. Et quidem potuit Dominus vacuas implere hydrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo; sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem propdocere quam quae legalis et prophetica Scriptura eum facturum docturumque signaret. Videamus ergo sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas, videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi, Abel justum frater invidens occidit , et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit . Fratricida vero impius aeternae maledic
Abbreviated transcription (Latin):
illius fide & dibectione solidata
lipidis. quem uidit danihel prę.¬
cisum de monte sine manibus:
factumq in montem magnum:
& implesse omne̾ terrã. & dequo
dicit zacharias. In lapide uno
septem oculi sunt: id est in xp̃o
un iuersitas scientiȩ spiritualis
inhabitat. Cuius apłs petrus
meminit dicens. Ad quem acce¬
dentes lapidem uiuum: & ipsi tam¬
quam lapides uiui. super aedifica-
quia iudȩorũ tantũ populo. lex ꝑ
moysen data est: nam gratia et
utritas euuangelii non minus
gentibus quam iudȩis per iħm
xp̃m facta est. C apientes inquit
singulȩ metretas binas uel ternas.
quia scripturȩ sc̃ę auctores & mi-¬
nistri propħę. modo de patre tantũ
locuntur & filio. ut est illud. om̃a
in sapientia fecisti: uiitus & eni
dĩ & sapientia xp̃s. ẽ: modo &iam

Expanded text:
illius fide et dilectione lapidis illius fide et dilectione lapidis solidata quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram . Et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt , id est, in Christo universitas scientiae spiritalis inhabitat; cujus et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamiquia Judaeorum tantum populo lex per Mosen data est; nam gratia et veritas Evangelii non minus gentibus quam Judaeis per Jesum Christum facta est. Capientes, inquit, singulae metretas binas vel ternas. Quia Scripturae sanctae auctores et ministri prophetae, modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut est illud: Omnia in sapientia fecisti , virtus enim Dei et sapientia Christus est: modo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet: cum eam moriturus in
crucr discipulo uirgini uirginem
commendare curauit. Carnis nãq
infirma ptrpetiens matrem dequa
hȩe suscepit pie cognitam ei quem
maxime diligebat discrpulo cõmen.¬
dauit: quam diuina facturus quasi
incognitam se nosse dissimulat: quia
hanc diuinȩ natiuitatis auctorem
non esse cognoscit. Erant autem
lapideȩ hydriȩ sex positȩ scđm pu-¬
rficationen iudȩorum. capientes
singubȩ metretas. binas uel ternas.
Hyanȩ uocantur uasa a quarũ receptui
parata. Grece en̾i aqua. idor dicit᷑.
Aqua autẽ scripturę sacrȩ screntiã
designat: quȩ suos auditores & apec¬
catorum sorde ablirere & diuinae
cognitionis solet fonte potare. Clasa
sex quibus conturebatur. corda sunt
deuota scõrã. quorã perfectio uitȩ̨¬
& fidei exemplum recte credendi
ac uiuendi proposita est generi
humano per sex sȩculi labentis ue.¬
pidea sunt uasa. nii quia fortia
sunt prȩcorlia rustorũ. ut pote

Expanded text:
ostenderet, cum eam moriturus in ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Elapideae hidriae sex positae, secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. « Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata, Graece enim aqua ὕδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus aqua continebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi labentis aepidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote
Abbreviated transcription (Latin):
mulier Nondum ueuit hora mua
Neq enim matrem suam inhonorat
qui nobis iubet honorare patrem &
matren. aut eam sibi esse matrem
negar& excuius carne uirginta
carnem suscipere non despexit.
&iam apło teste qui ait: qui factus
E ei exsemine dauid scđm carnem
Quomodo enim oxsemine dauid scđn
carnem. si non excorpote manae
descendit Sed in eo quod miracu
lum facturus ait. quid mihi & tibi
.ẽ. mulitr. significat se diuinitatis
qua mi raculum erat patrandum
non princrprum temporaliter
accepisse de matre : sed ternal¬
ter. semꝑ habuisse de patre
Quid miħi inquit & tibi. ẽ. mulit
Nondum uenit hora mea. Ccui
diuinitate quã ex patre sempti
habui cum tua carne ex qua carnẽ
uscepi comiiine non est: nondũ
uenit hora mea. ut fragilitatem
sumptȩ exte humanitatis morrendo
de monstrem. prius est ut potentiam
eternȩ deitatis turtutes operando
patefaciam. Uenit aut̃ hora. ut
quid sibi & matri communt esset

Expanded text:
mulier? nondum venit hora mea. mulier? nondum venit hora mea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare patrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo ex semine David secundum carnem, si non ex corpore Mariae descendit? Sed in eo quod miraclum facturus, ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihi, inquit, et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea. Quid divinitati, quam ex Patre semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, communis non est. Nondum venit hora meo, ut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem: prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset
Abbreviated transcription (Latin):
tiat. eos maxime gr̃a xp̃i dignos¬
existere : qui telo ferurre pie
deuotionis. & emulari catismata
maiora. ac deuitiis ad uirtutes
bona operando. de terrenis ad
axterna norunt sperando et
amando transitrigrare. Discum¬¬
bente aute adnuptias dño. uinũ
defecit: ut uino meliori per ipsũ
mirabili ordine facto manifesta¬
⁊ etur gła latentis dĩ inhomine:
R credentium in eum fides aucti
perficeret. Quod si mysterium
quȩrimus: apparente in carne dno
meraca illa legalis sensus suauita
paulatim eęperat ob carnialem
pharisȩorum in terprȩtationem
a prisca sua uirtute deficere. Qui
mox ca quȩ carnalia uidebantur
mandata. ad spiritualem conuert
doctrinam. cunctamq litterac
legalis suꝑficiem cuuangelica cę¬
lestis grãe iurtute mutauit: quod
est uinũ fecisse dt aqua. Sed pͥno
studeamus indagare quid sit qͦđ¬
cum deficiente uino diceret mati
iħui ad tum. uinum non habent
respondit Quid mihi & tibi est

Expanded text:
tiat eos maxime gratiat eos maxime graexistere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata majora, ac de vitiis ad virtutes, bona operando, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primo studeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Respondit: Quid mihi et tibi est,