comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inȩt̃nũ globo horribili tenebrarũ. Ita scd̾m eoꝵ sacrilega
uaniloqͥa. ds̃ se ipsum inq̃dã parte amagno malo liberauit.¬
& rursus se ipsũ inqͣdã parte dãpnauit. quã lib̾are ab hoste
ñ potuit: & tanꝗͣ de ipso hoste deaucto insuꝑ triũ phauit.
Oscelestã & incredibilẽ audatiã talia dedõ credendi: talia
loquendi. talia p̃dicandi. Quod cũ de fendere conant᷑ ut
inpeiora irruant clausis oculis: dicunt malȩ naturȩ c̃mixti¬
onẽ facere ista: ut bona dĩ natura tanta mala paciat᷑. Nam
ipsã apud sẽ ipsã. nihilhorũ pati potuisse uel posse: quasi in¬
brarũ nocuit naturȩ dĩ & natura dĩ nocuit naturȩ tene-¬
brarũ: duo gͦ mala sunt quȩ sibi inuicẽ nocuer̃. Et meliore
animo fuit gens tenebrarũ : qr & si nocuit. nolens nocuit. Neq
enĩ nocere: sed frui uoluit bono dĩ. Ds aut̃ illã extinguere

Expanded text:
in aeternum globo horribili tenebrarum. ita secundum eorum sacrilega in aeternum globo horribili tenebrarum. ita secundum eorum sacrilega uaniloquia deus se ipsum in quadam parte a magno malo liberauit et rursus se ipsum in quadam parte damnauit, quam liberare ab hoste non potuit et tamquam de ipso hoste deuicto insuper triumphauit. o scelestam et incredibilem audaciam talia de deo credendi, talia loquendi, talia praedicandi! quod cum defendere conantur. ut in peiora inruant clausis oculis. dicunt malae naturae commixtionem facere ista, ut bona dei natura tanta mala patiatur; nam ipsam apud se ipsam nihil horum pati potuisse uel posse. quasi inbrarum nocuit naturae dei et natura dei nocuit naturae tenebrarum: duo ergo mala sunt, quae sibi inuicem nocuerunt, et meliore animo fuit gens tenebrarum, quia etsi nocuit, nolens nocuit; neque enim nocere, sed frui uoluit bono dei. deus autem illam extinguere
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit : siñ est ͤ decorata: qͥd mundat : siñ ÷ in bello: cui ꝓmit¬
tit pacẽ : si ñ ÷ immoderata: cui modũ legis in ponit : si ñ est de¬
xp̃o ñ illi rei p̃stari dicunt quȩ facta ÷ adõ. & arbitrio ꝓprio
peccando dep̃uata: sed ipsi naturȩ: ipsi substantiȩ: dĩ quȩ hoc est
qͣd ds̃. Quid istis blasphemiis cõparari potest: nihil om̃ino: sed si
aliarũ ꝑuersarũ sectarũ considerent᷑ errores. Siaut̃ iste sibi
error exparte altera de qͦ ñdũ diximꝰ cõparet᷑. adhuc &iã multo
peius & excerabilius indĩ natura blasphemare conuincitur.
Dicunt enĩ &iã ñ nullas animas qͦs uolunt ẽẽ de substantia dei.
& euiꝰdẽ om̃ino naturȩ. qͦd ñ sponte peccauerint: sed agente
tenebrarũ quã mali naturã dicunt. ad quã debellandã ñ
ultro sed patris imꝑio descender̃. suꝑate & opp̃sse cũ sint asfigi

Expanded text:
corrigit? si non est dedecorata, quid mundat? si non est in bello, cui promitcorrigit? si non est dedecorata, quid mundat? si non est in bello, cui promittit pacem? si non est immoderata, cui modum legis imponit? si non est dehaec a Christo non illi rei praestari dicunt, quae facta est a deo et arbitrio proprio peccando deprauata, sed ipsi naturae, ipsi substantiae dei, quae hoc est quod deus. Quid istis blasphemiis comparari potest? nihil omnino. sed si aliarum peruersarum sectarum considerentur errores, si autem iste sibi error ex parte altera, de qua nondum diximus, comparetur, adhuc etiam multo peius et execrabilius in dei naturam blasphemare conuincitur. dicunt enim etiam nonnullas animas, quas uolunt esse de substantia dei et eiusdem omnino naturae, quae non sponte peccauerint, sed a gente tenebrarum, quam mali naturam dicunt, ad quam debellandam non ultro, sed patris imperio descenderunt, superatae et oppressae sint, affigi
Abbreviated transcription (Latin):
isse negare ñ possint Siaut̃ species ibi ñ fuiss&: nulla ibi qͣlitaᷤᷤ
naturał subsister&: sinullꝰ ordo ibi fuiss& ñ alii dominarent᷑.
alii subderent᷑:. Non in suis elem̃tis c̃ gruent̃ uiuerent. ñdeniq
siuis locis haberent m̃bra disposita. ut illa om̃a quȩ uana
istã fabulant᷑ agere possent. Dĩ aut̃ naturã siñ dicunt
mortuã: qͥd scđm eoꝵ uanitatẽ suscitat xp̃s : siñ dicunt ȩgrã:
qͥd curat : siñ dicunt oblitã: qͥd conmemorat : siñ dicunt in¬
sipientẽ: qͥd doc& : siñdicunt ꝑturbatã: qͥd redintegrat:
siñ uicta & capta est. qͥd lib̾at : siñ eg&: cui sub uenit : si
ñ amisit sensũ:. qͥd uegerat: siñ est excecata: qͥd illuminat.
si ñ est indolore:qͥd recreat: siñ est iniqͣ: quid ꝑprecepta
ñ posst̃ ea fieri quȩ ibi facta eẽ delirant. Et nͥ pax aliqua
ibi ẽet:

Expanded text:
isse negare non possint. si autem species ibi non fuisset, nulla ibi qualitas isse negare non possint. si autem species ibi non fuisset, nulla ibi qualitas naturalis subsisteret. si nullus ordo ibi fuisset, non alii dominarentur, alii subderentur, non in suis elementis congruenter uiuerent, non denique suis locis haberent membra disposita, ut illa omnia, quae uana isti fabulantur, agere possint. dei autem naturam si non dicunt mortuam, quid secundum eorum uanitatem suscitat Christus ? si non dicunt aegram, quid curat ? si non dicunt oblitam, quid commemorat ? si non dicunt insipientem, quid docet? si non dicunt perturbatam, quid redintegrat ? si non uicta ei capta est, quid liberat ? si non eget, cui subuenit ? si non amisit sensum, quid uegetat ? si non est excaecata, quid inluminat? si non est in dolore, quid recreat? si non est iniqua, quid per pran possunt ea fieri quae ibi facta esse delirant. Et nisi pax aliqua ibi esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq: ipse talia dicere neq ab eis qͥbꝰ dicebat audiri sine me-¬
moria & intellectu potuiss&: & habuisse tẽꝑiem animo & cor¬
pori suo congruã. & uirtute potentiȩ regnasse & copias alim̃¬
torũ suoꝵ acfȩcunditates habuisse. & sensisse sẽ inuicẽ ac sibi
uicinũ lum̃. & oculos habuisse qͥbꝰ illud longe conspicerent:
Qui utiq oculi sine aliqͦ lumine lum̃ uidere ñ poterant un¬
de recte &iam lumina nominant᷑ & suauitate suȩ uoluptatis
esse ꝑfruitos. & dim̃sis m̃bris atq habitationibꝰ det̾minatos fu-¬
isse. Nisi aut̃ &iã qͣliscũq pulchritudo ibi fuiss&: nec amarent
coniugia sua. nec partiũ c̃gruentia corpora eoꝵ constarent
Qͦd ubi ñ fuerit: pͥncipi suo ñ obȩdirent. Nisi modꝰ ibi ess&. nihil¬
aliud agerent quã cõmederent aut biberent. aut sȩuirent.
aut qͦd lib& aliud sine aliq̃ sacietate: quãꝗͣ nec ipsi qͥhoc age¬
bant. formis suis de t̾minati essent nͥ modꝰ ibi ess&. Nc̃ uͦ talia

Expanded text:
ut neque ipse talia dicere neque ab eis, quibus dicebat, audiri sine memoria et intellectu potuisset: et habuisse temperiem animo et corpori suo congruam et uirtute potentiae regnasse et copias elementorum suorum ac fecunditatis habuisse et sensisse se inuicem ac sibi uicinum lumen et oculos habuisse, quibus illud longe conspicerent; qui utique oculi sine aliquo lumine lumen uidere non poterant, unde recte etiam lumina nominantur; et suauitate suae uoluptatis esse perfruitos et dimensis membris atque habitationibus determinatos fuisse. nisi autem etiam qualiscumque pulchritudo ibi fuisset, nec amarent coniugia sua nec partium congruentia corpora eorum constarent: quod ubi non fuerit, aliud agerent quam comederent aut biberent aut saeuirent aut quodlibet aliud sine aliqua satietate; quamquam nec ipsi, qui hoc agebant, formis suis determinati essent, nisi modus ibi esset. nunc uero talia
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ & ibi diceret᷑ ascendisti recũbens. secutꝰ ÷: dormisti
sic̃ leo. Dormisti sic̃ leo ñfugisti sic̃ uulpis. Quid ÷ dormisti
ut leo : depotestate ñde necessitate. Cũ aut̃ dictũ ÷ dor¬
misti sicut leo: secutꝰ ait. quis suscitauit eũ: quis suscitauit:
neq enĩ nemo. sed quis hominũ quia ñnͥ ds̃ qͥ eũ exaltauit
amortuis. & donauit ei nom̃ qͦd ÷ suꝑ om̃e nom̃. Suscitauit
& ipse se unde ait. Solute teplũ hoc: & triduo suscitabo
illud. Et mͦ quando audistis mulierẽ fortẽ qͥsinueni&

Expanded text:
Cum ergo et ibi diceretur, Ascendisti recumbens; secutus est, Dormisti sicut leo. Dormisti sicut leo: non fugisti sicut vulpes. Quid est, Dormisti sicut leo? De potestate, non de necessitate. Cum autem dictum esset, Dormisti sicut leo; secutus ait, Quis suscitabit eum ? Quis suscitabit? neque enim nemo: sed quis hominum? Quia nonnisi Deus, qui eum exaltavit a mortuis, et donavit ei nomen quod est super omne nomen . Suscitavit et ipse se: unde ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Et modo quando auditis, Mulierem fortem quis inveniet?
Abbreviated transcription (Latin):
& ires. lingua facilitatẽ hab& motꝰ in udo posita ÷ faci¬
lius in lubrico labitur. Quanto illa citus & facilius
mouetur. tanto tu aduersus illã fixus esto. Domabis si
uigilabis. iugilabis sitimebis: timebis. sixp̃ianũ te esse. cogi¬
taueris. Nam tantũ mali hab& iuratio. ut qͥ lapides colunt.
timeant falsũ iurare ꝑlapides. tuñtimes dm̃ p̾sentẽ. dm̃
uiuentẽ. dm̃ scientẽ. dm̃ manentẽ:. dm̃ incontẽptorẽ uin¬
dicantẽ: claudi ille tẽplũ suꝑ lapidem. & it addomũ suã

Expanded text:
et ires. Lingua facilitatem habet motus, in udo posita est, faciet ires. Lingua facilitatem habet motus, in udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum scientem, Deum manentem, Deum in contemptorem vindicantem? C
Abbreviated transcription (Latin):
ante om̃a : ante: om̃a uigila. ante: om̃a intent᷑ esto. Iurauimus¬
& ex p̃ssit & p̃ssit. Cũ uͦ aliquis sceleratꝰ fur audit iura si non
tulisti: siñfecisti abeo qͥ nescit anfec̃. ille tc̃ xp̃iano ñlic&
mula anegotio: de qͦ loquebaris. misce alias fabulas. & in¬
uenies eũ milies iurantẽ qͥ semel iurare noluit. Istã gͦ con¬
suetudinẽ cotidianã crebra sine causa nullo extorquen¬
te nullo de tus uerbis dubitante iurandi auertite auob̾.
ãputate alingus ur̃is. circũcidite ab ore ur̃o. Sed con¬
suetudo ÷ sol& dici. quando ñdico. hoc est ante om̃a. Qͥd
est ante om̃a : p̃ceteris caut᷑ esto. plus ad hoc intent̾ esto
quã ad alia. Maior consuetudo. maiorẽ intentionẽ fla¬
gitat. Namrei uilis consuetudo side manu aliquid face¬
res. facilius manui tuȩ imꝑares ne facer& si pedibꝰ aliqͦ
eundẽ ess& pigritia retardante excitareste ut surges

Expanded text:
Ante omnia? Ante omnia vigila, ante omnia intentus esto. CAPUAnte omnia? Ante omnia vigila, ante omnia intentus esto. CAPUet expressit et pressit. Cum vero aliquis sceleratus fur audit, Jura si non tulisti, jura si non fecisti, ab eo qui nescit an fecit: ille tunc, Christiano non licet mula a negotio de quo loquebaris; misce alias fabulas, et invenies eum millies jurantem, qui semel jurare noluit. Istam ergo consuetudinem quotidianam, crebram, sine causa, nullo extorquente, nullo de tuis verbis dubitante jurandi, avertite a vobis, amputate a linguis vestris, circumcidite ab ore vestrolet dici. Solet dici, quando non dico. Hoc est, Ante omnia. Quid est, Ante omnia? Prae caeteris cautus esto, plus ad hoc intentus esto, quam ad alia. Major consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo. Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres,
Abbreviated transcription (Latin):
quã adulterare : ñdico falsũ iurare iurare dico. Iurare
peius: quã hominẽ occidere : absit. hominẽ occidere. ad¬
ulterare:. furari. peccatũ ÷ iurare ñ ÷ peccatũ. sedfalsum
iurare peccatũ ÷. Quare gͦ ante om̃a: isto uerbo qͦd ait
ante om̃a cautos nos fecit aduersus linguã nr̃am. Ante
om̃a ait ut adtendatis p̃ceteris: ut uigiletis ne subrepat
uob consuetudo iurandi. Tamqũa inspecula ita posuit¬
te contrate. Ante om̃a leuauit te suꝑcetera. unde te
illũ: & hȩc qͦtiens ꝑdiem. qͦtiens ꝑhorã ñ aꝑis os nisi ataliiui.¬
ratione. nolles ut dicer& tibi ante om̃a ut te aduers ẽsue-¬
tudinẽ intentissimũ redder&. ut om̃a tua inspiceres om̃
motꝰ linguȩ tuȩ diligentissime custodires. Esses custos
male consuetudinis tuȩ ad eã constringendã audi ante
om̃a. Dormiebas pungo. ante om̃a spinas amoueo. Quid est

Expanded text:
quam adulterare? Non dico falsum jurare; jurare dico: jurare quam adulterare? Non dico falsum jurare; jurare dico: jurare pejus est, quam hominem occidere? Absit. Hominem occidere, adulterare, furari, peccatum est: jurare non est peccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigiletis ne subrepat vobis consuetudo jurandi. Tanquam in specula ita te posuit contra te: Ante omnia, levavit te super caetera, unde te illum: et haec quoties per diem, quoties per horam? Non aperis os, nisi ad talem jurationem. Nolles ut diceret tibi, Ante omnia, ut te adversus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodires, esses custos malae consuetudinis tuae, ad eam constringendam? Audi, Ante omnia. Dormiebas, pungo, Ante omnia, spinas admoveo. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
bat anima. expirauit sed nescis. ex pirauit sed ñ uides. Carnẽ
enĩ laientẽ sine anima uideres. animã miserã sine dõ uide
non potes. Crede gͦ adhibe oculos fidei. Nemo inpunitꝰ ꝑ iurat.
ꝓrsus nemo. Cũ illo ÷ pena sua si hab̾& incubiculo suo tortorẽ
carnis. punit᷑ ess& hab& insecreto cordis sui tortorẽ conscien¬
tiae suȩ. Et ipunit᷑ uocatur. & tam̃ qͥd dicis: uiuit gaud&.
&bullit luxurius. Sihoc ita est qͦd scat& luxurus. qͦd bullit
luxuriis: uermes sunt mortuȩ animȩ. Deniq om̃is homo
prudens qͥtales luxuriantes ꝑ iuros adtendit sano cordis
audire. Unde se ista sanitas auertit. nisi qr put& anima
re ante om̃a : simagnũ ÷ facinꝰ peierare. Nulla aut̃ culpa
÷ uerũ iurare. Quare ante om̃a nolite iurare: debuit
enĩ dicere ante om̃a nolite ꝑiurare. Ante om̃a inquit
nolite iurare. Iurare enĩ peius : quã furari : iurare peius :

Expanded text:
bat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem bat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem enim jacentem sine anima vides, animam miseram sine Deo videre non potes. Crede ergo, adhibe oculos fidei. Nemo perjurus impunitus; prorsus nemo, cum illo est poena sua. Si haberet in cubiculo suo tortorem carnis, punitus esset: habet in secreto cordis sui tortorem conscientiae suae, et impunitus vocatur? Et tamen quid dicis? Vivit, gaudet, bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis audire. Unde se ista sanitas avertit, nisi quia putet anima re, Ante omnia? Si magnum est facinus pejerare, nulla autem culpa est verum jurare, quare, Ante omnia nolite jurare? Debuit enim dicere, Ante omnia nolite pejerare. Ante omnia, inquit, nolite jurare. Jurare enim pejus est, quam furari? Jurare pejus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat: quia manibꝰ contrectat: quia oculis uid& & audit
uiuebat corpꝰ. mortua ÷ anima : cũ corpus ñ uiuer& nisi
uiiuificatũ ab anima : quomͦ gͦ mortua ÷ anima. de qua
uiuit corpꝰ: audi gͦ & disce. Corpꝰ hominis. creatura dĩ est
Et anima hominis. creatura dĩ est. De anima. ds uiuificat
carnẽ. Itẽ ipsam animã uiuficat dese ipso. ñ dese ipsã. Uita
gͦ corporis. anima est. Uita animȩ dsest. Moritur corpꝰ. cum
recedit anima. Moritur gͦ anima. sirecedit ds̃. Recedit ani¬
ma. cũ corpꝰ ꝑcutitur gladio. Et putas qr non recedit ds. cũ
ipsa anima ferit᷑ ꝑiurio: iuis uidere qr mortuus : de qͦ loqueriᷤ :
lege scripturã. Os qͦdm̃tit᷑. occidit animã. Sed tu p̃sentẽ
rauit caro ipsius : sp̃m qͥ uiuificabit᷑ eiecit. hoc est expirauit
excluso spu qͦuiuebat caro. pͤierauit. exclusit sp̃m qͦ uiue¬

Expanded text:
ambulat, quia manibus contrectat, quia oculis videt, et audit ambulat, quia manibus contrectat, quia oculis videt, et audit vivat corpus, mortua est anima; cum corpus non viveret, nisi vivificatum ab anima? Quomodo ergo mortua est anima, de qua vivit corpus? Audi ergo, et disce: corpus hominis creatura Dei est, et anima hominis creatura Dei est. De anima Deus vivificat carnem; ipsam item animam vivificat de se ipso, non de se ipsa. Vita ergo corporis anima est; vita ergo animae Deus est. Moritur corpus, cum recedit anima: moritur ergo anima, si recedit Deus. Recedit anima, cum corpus percutitur gladio: et putas quia non recedit Deus, cum ipsa anima feritur perjurio? Vis videre quia mortuus est, de quo loqueris? Lege Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam . Sed tu praesentem ravit caro ipsius? Spiritum quo vivificabatur, ejecit. Hoc est, exspiravit excluso spiritu, quo vivebat caro. Pejeravit, exclusit spiritum quo vive
Abbreviated transcription (Latin):
filio tuo caput qͦ teste fecisti. & diceres ꝑ huiꝰ salutẽ qr non
feci exclamar& forte filius tuus sub pat̾na manu tremens.
nec tam̃ pat̾nã manũ sed diuinã tremens: noli pat̾ ñ tibi
uilis sit salus mea. dm̃ supͣ me inuocasti: egote uidi fecisti
noli peiurare:. Teqͥdem habeo genitorẽ. sed plus & tuum
& meũ timeo creatorẽ. Sed quia ds̃ quando ꝑeũ iuras
ñ tibi dic̃ ego te uidi: noli iurare. fecisti. sed times ne te
iste occidat: tute ante occidis. Quia gͦ ñdic̃ ego te uidi.
putas qr ñ uidit: & ubi est qͦd dic̃ tacui tacui. nũqͥd semꝑ
tacebo: & tam̃ plerũq dicit ego te uidi. Sed alit̾ qͣndo
uindicat inꝑiuriũ. sed ñ in om̃s uindicat. Idõ homines
ñ fallereris uideres huiꝰ mortẽ. Et mͦ intende scripturã.
&cibi inuenies iacentẽ. quẽ putas uiuentẽ. Quia pedib

Expanded text:
filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres: Per hujus salutem quia non filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres: Per hujus salutem quia non feci; exclamaret forte filius tuus sub paterna manu tremens, nec tamen paternam manum, sed divinam tremens: Noli pater, non tibi sit vilis salus mea; Deum super me invocasti, ego te vidi, fecisti, noli perjurare; te quidem habeo genitorem, sed plus et meum et tuum timeo creatorem . Sed quia Deus, quando per eum juras, non tibi dicit: Ego te vidi, fecisti, noli jurare: sed times ne te iste occidat, tu te ante occidis: quia ergo non dicit, ego te vidi, putas quia non vidit. Et ubi est quando dicit: Tacui, tacui, nunquid semper tacebo ? Et tamen plerumque dicit, Ego te vidi: sed aliter quando vindicat in perjurum. Sed non in omnes vindicat: ideo homines n mori, non fallereris, videres hujus mortem. Et modo intende Scripturam; et ibi invenies jacentem, quem putas viventem. Quia pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dic̃ qͥsq ꝑmeã salutẽ. salutẽ suã dõ obligat: quando
dic̃ ꝑfilios meos obpignerat dõ filios suos. ut hoc ueniat
incaput eorũ quodexit de ore ipsius. Siuerũ uerũ. si
falsũ falsũ. Cũ gͦ filios suos uł caput suũ uel salutẽ suam
quisq in iuratione: nominans. qͥcꝗd nominat obligat dõ qͦnto¬
magis qͣndo iurat ꝑ ipsũ dm̃: tim& enĩ falsũ iurare ꝑfiliũ
suũ. & ñtim& falsũ iurare ꝑdm̃ fuũ: fortassis hoc dcens in
animo suo. Timeo ꝑfiliũmeũ falsũ iurare ne moriat᷑. Ds̃
aut̃ qͥñmoritur. & sifalsum ꝑ eũ iuretur: ꝗd mali ẽtingit
bene qͥdẽ dicis nihil mali c̃tingit dõ. quando falsũ iuras ꝑ
dm̃. Sed c̃tingit mali multũ tibiꝰ fallis ꝓximũ cui testem
adhibes dm̃. Sed si aliquid teste filio tuo faceres & amico
uel primo tuo uł cuilib& homini diceres ñfeci. & tangeres

Expanded text:
cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisqndo pejerat per ipsum Deum? Timet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, quid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Dvel proximo tuo, vel cuilibet homini diceres: Non feci, et tangeres
Abbreviated transcription (Latin):
quã hebeo in xp̃o iħu dño nr̃o. Et alio loco iuratio prorsus
certa & exp̃ssa. Testem dm̃ in uoco suꝑ animã meã. Apłs
dic̃ testẽ dm̃ inuoco suꝑ animã meã quia parcens uobis
ñdũ ueni chorintũ. & alio loco ad galathas. Quȩ aut̃ scribo
uob̃. ecce corã dõ quia non mentior. Intendite queso & ad¬
uertite & siñtã plausabilis sermo uob̃ sit ꝓpt̾ angꝰtias questi¬
discernere uł potius ñ intelligere dicunt ñ esse iuratio¬
nẽ. quando dic̃ homo scit ds̃. testis ÷ ds̃: inuoco dm̃ super
animã meã uerũ me dicere. Inuocaũ inqt dm̃ testẽ fecit
dm̃: nũqͥd iurauit : qui hȩc dicunt. nihil aliud uolunt. nisi
in uocato dõ teste m̃tiri. Itane uͦ quisq es praui cordis &
tuis reddere. quando ꝑsalutẽ tuã iuras: ius filus tuis
reddere:. quando ꝑfilios tuos iuras : quod aut̃ ius debemꝰ
tatis : maxime aut̃ ꝑdm̃ cũfit ipsa ÷ uera iuratio quia &

Expanded text:
us certa et expressa: Testem invoco super animam meam. Apostolus dicit, Testem Deum invoco super animam meam, quia parcens vobis nondum veni Corinthum . Et alio loco ad Galatas: Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . CAPUT VI. vertite: et si non tam plausibilis sermo vobis sit, propter angustias quaestidiscernere, vel potius non intelligere, dicunt non esse jurationem, quando dicit homo, Scit Deus, Testis est Deus, Invoco Deum super animam meam verum me dicere. Invocavit, inquit, Deum, testem fecit Deum: numquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo teste mentiri. Itane vero, quisquis es pravi cordis, et  reddere? Quoniam per salutem tuam juras, jus filiis tuis redde, quando per filios tuos juras. Quod autem jus debemustatis. Maxime autem cum per Deum fit, ipsa est vera juratio. Quia et
Abbreviated transcription (Latin):
eadem lectio: diuinitꝰ mͥ inspiratũ esse credidi ut inde
Obsecro ne c̃tẽpnatis. obsecro ut cor stabiliatis: linguȩ
mobilitates mutetis. Nonfrustra est om̃ino non uacat.
Qđ cũ eã ut dixi questionẽ semꝑ deuitare uoluerim:
imposita ÷ necessitati meȩ ut imponat᷑ & caritati ur̃ȩ

Expanded text:
eadem lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut indeeadem lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut indeObsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae mobilitates mutetis. Non frustra est omnino, non vacat quod cum eam, ut dixi, quaestionem semper devitare voluerim, imposita est necessitati meae,
Abbreviated transcription (Latin):
lare : suꝑ finẽ terrȩ. inlabio p̃cipitii: anin delonge : p̾uto:
qr indelonge. Sic & qͥuirat insinẽ ambulat. & ambulat in¬
firmis pedibꝰ quia humanis. Si offenderis deorsũ is: silapsus
fueris. de orsum is. & ꝗd te excipit : ꝑ iuri pęna. Ergo uerũ
uolebas iurare. audi consiliũ dĩ: noli iurare. Si peccatum¬
ñ ess& iuratio. nec inueteri lege diceret᷑: non ꝑiurabis red¬
des aut̃ dño iusuirandũ tuũ. Non enĩ peccatũ p̃cipetur
nobis. Sed ait tibi ds̃tuus. Si uiraueris dampnabo: si uerum
uirabis. ñ dãpnabo. Sed nũqͥd si non uiraueris dãpnabo: duo
tionẽ. Dãpno aut̃ falsam iurationẽ. falsa iuratio exitiosa:
uera iuratio ꝑiculosa ÷ nulla iuratio secura ÷: scio esse
difficilẽ questionẽ. & caritati ur̃ȩ fateor. semꝑ illã uitaui
Nc̃ aut̃ cũ die dñico debito reddendi sermonẽ recitaret᷑

Expanded text:
lare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto lare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offenderis, deorsum is; si lapsus fueris, deorsum is. Et quid te excipit? Perjurii poena. Ergo volebas verum jurare: audi consilium Dei, Noli jurare. CAPU esset juratio, nec in veteri Lege diceretur, Non perjurabis; reddes autem Domino jusjurandum tuum . Non enim peccatum praeciperetur nobis. Sed ait tibi Deus tuus, Si juraveris, non damnabo: si verum juraveris, non damnabo. Sed numquid si non juraveris damnabtionem: damno autem falsam jurationem. Falsa juratio exitiosa est, vera juratio periculosa est, nulla juratio secura est. Scio esse difficilem quaestionem, et Charitati vestrae fateor, semper illam vitavi. Nunc autem cum die dominico debito reddendi sermonis recitaretur
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ. int̾ ista multa tua cogita . incerta. uolatica c̃iectu
ras humanas: quando ñsubrepit tibi qͦd falsũ ÷ posito in
regione falsitatis: uis gͦ longe eẽ aꝑiurio : iurare noli.
Qui enĩ iurat. aliquando uerũ iurare potest. Qui autͣ
securꝰ. quẽ nihil fallit: quẽ nihil lat&. qͥ om̃ino fallere igno¬
rat: quia necfallere potest. Cũ enĩ iurat. se adhib& testẽ
qͦm tu cũ iuras dm̃ adhibes testẽ sic ipse cũ iurat. se testẽ
adhib&. Tu quando illũ adhibes testẽ forte supram̃datiũ
iuxta est. qͥ ñiurat longe est. Peccat & grauit̃ qͥfalsũ iurat.
Nonpeccat qͥuerũ iurat. sed nec ille peccat: qͥom̃ino ñiurat
uerũ iurat ñpeccat. sed ꝓpe ẽ ad peccatũ: fac te ãbulare
in aliqͦ loco. ubi aparte dextera spẽciosa sit terra. nec u̾ꝗͣ
ang̾tias patiaris. Asinistra p̃ceps locꝰ ÷. Ubi eligis ambu¬

Expanded text:
tantem ; inter ista multa tua cogitata incerta, volatica, conjecttantem ; inter ista multa tua cogitata incerta, volatica, conjecturas humanas, fallacias humanas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? Vis ergo longe esse a perjurio? Jurare noli. Qui enim jurat, aliquando verum jurare potest; qui autem securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat; quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. Quomodo tu cum juras Deum adhibes testem: sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum adhibes testem, forte supra mendaciujuxta est: qui non jurat, longe est. Peccat et graviter qui falsum jurat: non peccat qui verum jurat: sed nec ille peccat, qui omnino non jurat.verum jurat, non peccat, sed prope est ad peccatum. Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambu
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat pluit. Sed putat ñ pluisse. dr̃ ei uere pluit. uere
& iurat. & tam̃ pluit ibi sed ille nescit: & putat ñ pluisse
ꝑiurus est. Inter est. quẽ ad modũ uerbũ ꝓcedat ex animo
Ream linguã ñ facit nisi mens rea. Quis est aut̃ qͥ ñfalla¬
tur & sinoli t fallere: quis homo: cui ñ subrepat falla¬
cia : & tam̃ fallax iuratio. abore ñdiscedit. Frequentatur
plura sunt plurũq iuram̃ta quã uerba. Sidiscutiat homo
quotiens iur& ꝑtotũ diem qͦtiens se uulner& qͦtiens gladio
linguȩ se feriat & transfigat: quiᷤ mn illo loco inuenitur
sanus : quia gͦ graue est peccatũ pͤierare. c̃pendiũ tibi
uerũ iura. Ecce uerũ iura: ñ peccas. Siuerũ iures. ñ pec¬
cas. Sedhomo int̃tẽptationes positus carne inuolutus.
calcans terrã sub terra. dũ corpꝰ qͦd corrũpitur ad grauat
animã: & de pͥmit t̾rena in habitatio sensũ multa cogi¬

Expanded text:
ut dicat, pluit, sed putat non pluisse. Dicitur ei, vere pluit? vere, ut dicat, pluit, sed putat non pluisse. Dicitur ei, vere pluit? vere, et jurat; et tamen pluit ibi, sed ille nescit, et putat non pluisse: perjurus est. Interest, quemadmodum verbum procedat ex animo. Ream linguam ntur, etsi noluit fallere? Quis est homo cui non subrepat fallacia? Et tamen juratio ab ore non discedit, frequentatur: plura sunt plerumque juramenta, quam verba. Si discutiat homo quoties juret per totum diem, quoties se vulneret, quoties gladio linguae se feriat et transfigat, quis in illo locus invenitur sanus? Quia ergo grave peccatum est pejerare, compendium tibi Verum jura? Ecce verum jura, non peccas: si verum juras, non peccas. Sed homo inter tentationes positus, carne involutus, calcans terram sub terra, dum corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogi
Abbreviated transcription (Latin):
quis dicat ñ esse ꝓponendũ dño dõ iurationis exemplũ
Ds enĩest & forte illi soli cõpetit iurare. Qui non potest
ꝑ iurare. homines enĩ falsũ iurant: uel cũ fallunt. uel
cũfalluntur. Aut putat homo uerũ esse qͦd falsũ est & teme
cõmemoraui: fac illũ iurare quia uerũ putat esse proquo
iurat. Uerũ putat esse & tam̃ falsum est. Non ex animo iste
pͤierat fallitur. hoc ꝓuͦ hab& qͦd falsum est non ꝓre falsa
sciens iurationẽ int̾ponit. Daaliũ scit falsũ est̃ & dic̃ uerũ
esse & iurat tanquã uerũ sit: qͦd scit falsũ est̃. Uidetis quã
ista de testanda sit belua. & de rebꝰ humanis ex t̃minanda
quis enĩ hoc fieri uelit: om̃s homines talia de testantur:
pac:a aliũ putat falsum esse & iurat tanquã uerũ sit: & forte
uerũ est. Uerbi gr̃a ut intelligatis: pluit in illo loco inter¬
rogas hominẽ: & putat ñ pluisse: & ad negotiũ ipsiuꝰ cõpetit

Expanded text:
quis dicat non esse proponendum de Domino Deo jurationis exemplum. quis dicat non esse proponendum de Domino Deo jurationis exemplum. Deus enim est, et forte illi soli competit jurare, qui non potest pejerare. Homines enim falsum jurant, vel cum fallunt, vel cum falluntur. Aut enim putat homo vecommemoravi. Fac illum jurare, qui verum putat esse, pro quo jurat: verum putat esse, et tamen falsum est. Non ex animo iste perjurat; fallitur, hoc pro vero habet quod falsum est; non pro re falsa sciens jurationem interponit. Da alium qui scit falsum esse, et dicit verum esse; et jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis exterminanda? Quis enim hoc fieri velit? Omnes homines talia detestantur. Fac alium, putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi grarogas hominem, et putat non pluisse, et ad negotium ejus competit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ob aliud uł memoriȩ uł monum̃ta dicunt᷑ ea quȩ in¬
signite fiunt sepulchra mortuoꝵ. nisi quia eos qͥ uiuentiũ
oculis morte subtractisunt ne obliuone &iam cordibꝰ
sub trahant᷑ inmemoriã reuocant. & ad monendo faciunt
innemion uocant qđ nos memoriã seu monum̃tũ appel¬
lamus. Qm̃ lingua eoꝵ memoria ipsa qua meminimꝰ in ne
me dr̃. Cũ itaq recolit animꝰ ubi sepultũ sit karissimi
corpꝰ & occurrit locꝰ nomine martyris uenerabilis: eidẽ
martiri animã dilectã cõm̃dat recordantis & p̾̃cantis
affectus. Qui cũ de functis afidelibꝰ km̃is exhibetur.¬

Expanded text:
non ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae innon ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae insignite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonendo faciunt μvημεῑοuocant, quod nos memoriam seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua meminimus, μvήμη dicitur. cum itaque recolit animus, ubi sepultum sit carissimi corpus, et occurrit locus nomine martyris uenerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. qui cum defunctis a fidelibus carissimis exhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
oppidorũ uastatione defuer̃. nec uiuorũ culpaest qͥ ñ po-¬
tuer̃ ista p̾bere. nec pęna mortuorũ qͥ ñ possunt ista sen¬
tire. Hȩc est mea desepulturȩ causa atq ratione sententi
Quã ꝓpterea ex alio libro meo inistũ transtuli quia facilius
hoc ame recenseri potuit quã idipsũ alio mͦ eloquendum
fuit. Qđ siuerũ est. ꝓfecto &iã ꝓuisus sepeliendis corporibꝰ
apud memoriã scõrũ locus bonȩ affectionis humanȩ est
potest nulla esse quando ubi sepeliant᷑ adtendit᷑. Sed
cũ talia uiuorũ solatia reqͥrunt᷑. qͥbꝰ eorũ pius insuos ani-¬
mus appareat. ñ uideo quȩ sint adium̃ta mortuorũ nisi
adhoc ut dũ recolunt ubisint posita eorũ quos diligunt
corpora eisdẽ scĩs illos tanquã patronis susceptos apud
dñm ad iuuandos orando cõmendent. Qđ quid ẽ facere
possent &iam sitalibꝰ locis eos humare ñ possent. Sed

Expanded text:
oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non pooppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentire\\ haec est mea de sepulturae causa atque ratione sententia. quam propterea ex alio libro meo in istum transtuli, quia facilius hoc a me recenseri potuit, quam\' id ipsum alio modo eloquendum fuit. Quod si uerum est, profecto etiam prouisus sepeliendis corporibus apud memorias sanctorum locus bonae affectionis humanae est peliantur, non potest nulla esse, quando ubi sepeliantur adtenditur. sed cum talia uiuorum solacia requiruntur, quibus eorum pius in suos animus adpareat, non uideo quae sunt adiumenta mortuorum nisi ad hoc, ut, dum recolunt, ubi sint posita eorum quos diligunt corpora, eisdem sanctis illos tamquam patronis susceptos apud dominum adiuuandos orando commendent. quod quidem facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. sed
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinis quas uiuentibꝰ & sentientibꝰ exhibemꝰ. sineq nes
hoc apud dm̃ perit quod ex animis hominũ menbris offici
diligentiȩ que ꝑsoluitur. Sunt qͥdẽ & alia quȩ scĩ patri¬
archȩ decorporibꝰ suis uł condendis uł trans ferendis pro¬
phetico spũ dicta intelligi uoluer̃ ñ aut̃ hiclocus ÷ ut ea
ꝑtractemꝰ cũ sufficiant ea que diximꝰ. Sed siea quȩ suster¬
tandis uiuentibꝰ sunt necessaria. sic̃ uictus & amictus.
quã uis cũ graui afflictione desint ñfrangunt in bonis
ꝑferendi tolerandiq uirtutẽ nec eradicant exanimo pie¬
tatẽ. sed exercitatã faciunt fecundiorẽ: quantomagis cũ
desunt ea quȩ decurandis funeribꝰ condendisq corporil
defunctorũ ad hibi solent. ñefficiunt miseros in
occultis pioꝵ sedibꝰ iã qͥetos: ac ꝑ hoc. quando ista ca-¬
daueribꝰ xep̃ianorũ in illa magnȩ urbis uł &iã aliorum

Expanded text:
elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! ac per hoc, quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
& sepultura ꝓuisa ipsiq cũ uiuerent desepeliendis uł & iã
trans ferendis siuis corporibꝰ filiis mandauer̃. Et tobis sepeliendo
mortuos dm̃ ꝓmeruisse. teste angło cõm̃dat᷑. Ipse quoq dñs
die tertio resurrecturus religiosȩ mulieris bonũ opꝰ p̃dica
p̃dicandũq cõm̃dat qđ unguentũ p̃tiosum suꝑ menbra
eiꝰ effuderit atq hoc ad eũ sepeliendũ fecerit. Et lauda¬
biliter cõmemorant᷑ in euangłio qͥ corpꝰ eiꝰ decruce acceptũ
diligent̃ atq honorifice tegendũ sepeliendũq curarunt.
Uerũ istȩ auctoritates non hoc admonent qͦd insit ullus
cadaueribꝰ sensus sed ad dĩ ꝓuidentiã cui placent & iam
talia pietatis officia corpora quoq mortuorũ ꝑtinere
significant. ꝓpt̾̃ fidem resurrectionis astruendã. Ubi &
illud salubrit᷑ discit᷑ quanta possit ẽẽ. remuneratio ꝓ

Expanded text:
et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam. ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro
Abbreviated transcription (Latin):
tus ȩsca fierent ñ curar. licuitq de hac re poetis plausibilit̃
dicere. cȩlo tegitur qͥ ñ hab& urnã. Quanto minꝰ debent
de corporibꝰ insepultis insultare xp̃ianis qͥbꝰ & ipsius carnis
intẽporis puncto reddenda & redinteg̾anda ꝓmittitur.
nec idõ tam̃ contẽpnenda. & abicienda sunt corpora de¬
functorũ maximeq iustoꝵ atq fideliũ quibꝰ tanquã organis
& uasis ad om̃a bona oꝑa sc̃s usus est sp̃s. Sienĩ pat̾na uestis
& anulus ac si quid huiꝰmodi. tanto cariꝰ est posteris quanto
erga parentes maior affectus. nullomͦ ipsa spernenda sunt
corpora quȩ utiq multo familiarius atq con iunctius quã
quȩ lib& indum̃ta gestamꝰ. Hȩc enĩ non adornam̃tũ uel¬
ad adiutoriũ quod adhibetur ex trinsecꝰ sed ad ipsã
naturã hominis ꝑtinent. Unde & antiquoꝵ iustorũ
funera offitiosa pietate curata sunt & exeqͥȩ cȩlebratȩ

Expanded text:
tiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter tiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnam. Quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tet vasis ad omnia bona opera sanctus usus est Spiritus. Si enim paterna vestis et annulus, ac si quid hujusmodi, tanto charius est posteris, quanto erga parentes major affectus; nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque cquaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae
Abbreviated transcription (Latin):
Non aut̃ om̃e quod exipso est. recte dr̃ de ipso. Ex ipso
enum
cȩlũ & terra. quia ipse fecit ea. Non aut̃ deipso:
quia
ñ de substantia sua. Sic̃ aliqͥs sigignat filiũ
& faciat domũ: exipso filius. exipso domꝰ. Sed filius
de ipso: domꝰ de terra & de ligno. Sed hoc quia homo est.
qui ñ potest aliqͥd etiã de nichilo facere. Ds̃ aut̃ ex quo
om̃a per quẽ om̃a. inqͦ om̃a: non opꝰ habebat aliqͣ materia.
quã ipse ñ fecerat adiuuari om̃ĩpotentiã suã. Cum aut̃
audimꝰ om̃ia ex ipso & ꝑipsũ. & in ipso: om̃s utiq naturas in¬
telligere debemꝰ quȩ naturalit̾ sunt. Neq enĩ ex ipso sunt
peccata: quȩ naturã ñ seruant sed uitiant. Quȩ peccata
ex uoluntate ẽeᷤ. peccantiũ: Multis modis scã scriptura
testatur: Precipue illo qͦdicit apł̃s. Existimas aut̃ hoc. oho
qͥiuaicas eos qui talia agunt & facis ea: qm̃ tu effugies iudi

Expanded text:
non autem omne, quod" ex ipso" est, recte dicitur "de ipso;" ex ipso non autem omne, quod" ex ipso" est, recte dicitur "de ipso;" ex ipso enim caelum et terra, quia ipse fecit ea, non autem de ipso, quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus, sed filius de ipso, domus de terra et de ligno. sed hoc quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere; deus autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non opus habebat aliqua materia, quam ipse non feceratx ipso et per ipsum et in ipso, omnes utique naturas intellegere debemus, quas naturaliter sunt. neque enim ex ipso sunt peccata, quae naturam non seruant, sed uitiant. quae peccata ex uoluntate esse peccantium multis modis sancta scriptura testatur, praecipue illo quo dicit apostolus: existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos qui talia agunt et facis ea, quoniam tu effugies iu
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse: consequens est ut ei calũpnent᷑ dicentes. fecisti ergo
aliqͥd qr nihil fecisti. Ipsum enĩ nihil aliquid est. Habent
aut̃ & ipsũ dnm̃ infine sententiȩ ponentem hoc uerbum
ubi ait. & inocculto nihil locutus sum. Ergo legant &¬
taceant. Quia gͦ ds̃ om̃a quȩ ñ de sẽ genuit sed ꝑ uerbũ suũ
fecit: non de his rebꝰ quȩ iam erant. sed dehis quȩ om̃ino¬
ñ erant. hoc est de nihilo fecit: ita dicit apls. Qui uocat ea
quȩ non sunt: tanquã stnt. Apertius aut̃ in libro machabeorum
scriptum est. Oro te fili. respice ad celũ & terrã. & om̃a quȩ
ineis sunt: uide. & scito quia non erant. ex quibꝰ fecit nos dñs
ds. Et illuꝗͥ qͦd inpsalmo scriptũ est. Ipse dix̃ & factasuitt
Manifestũ. qͦd ñde se ista genuerit: sed inuerbo atq imperio
fecerit. Quod aut̃ ñ dese. utiq de nihilo. Non enĩ erat
ficat. quod de ipso. Quod enĩ de ipso ẽ: potest dici exipso.

Expanded text:
fecisse, consequens est, ut ei calumnientur dicentes: "fecisti ergo fecisse, consequens est, ut ei calumnientur dicentes: "fecisti ergo aliquid, quia nihil fecisti; ipsum enim nihil aliquid est." habent t autem et ipsum dominum in fine sententiae ponentem hoc uerbum, ubi ait: in occulto locutus sum nihil. ergo legant et taceant. Quia ergo deus omnia, quae non de se genuit, sed per uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed . de his quae omnino non erant, hoc est de nihilo fecit — ita dicit apostolus: qui uocat ea quae non sunt, tamquam sint; apertius autem in libro Macchabaeorum scriptum est: oro te, fili, respice ad caelum et terram et omnia, quae in eis sunt: uide et scito, quia ndeus et illud, quod in psalmo scriptum est: ipse dixit, et facta sunt, manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit; quod autem non de se, utique de nihilo. non enim erat ficat quod „ae ipso." quod enim de ipso est, potest dici "ex ipso;"
Abbreviated transcription (Latin):
sine illo nihil factũ est: poss& nhilhominꝰ dicere. ipsũ nihil
aliquid esse quia factũ est. Quod enĩ reuera ẽ aliqͥd qͥd int̾ est
utrũ ita dicat᷑ sine illo facta est domꝰ: ansine illo domꝰ : facta:
dũ intelligatur aliqͥd sine illo factũ. qđ aliqͥd domus est:
ita quia dictũ est sine illo factũ est nihil. quonã nibil utiq
non est aliquid: quando uere & ꝓpͥȩ dr̃ siue dicat᷑ sine illo
factũ est nihil. siue sine illo nihil est factũ. uel nihil fac¬
tum est. nihil int̾est. Quis aut̃ uelit loqͥ cũ hominibꝰ qui
hoc ipsum quod dixi nihil int̾est. possunt dicere gͦ inter.¬
est aliquid ÷ quia ipsũ nihil aliquidest: hi aut̃ qͥsanũ habent
cerebrũ: rem̃ manifestissimã uident hoc idem intelligi cũ
dixi nihil inter est: qͦd intelligeret᷑. sidicerẽ intere̾ nihil
At isti si alicui dicant qͥd fecisti. & ille respondeat nihil se

Expanded text:
sine illo nihil factum est; possent nihilominus dicere ipsum nihil sine illo nihil factum est; possent nihilominus dicere ipsum nihil aliquid esse, quia factum est. Quod enim revera est aliquid, quid interest utrum ita dicatur: sine illo facta est domus, an: sine illo domus est facta, dum intellegatur aliquid sine illo factum, quod aliquid domus est? ita quia dictum est: sine illo factum est nihil, quoniam nihil utique non est aliquid, quando uere et proprie dicitur, siue dicatur: sine illo factum est nihil, siue: sine illo nihil est factum, uel: nihil factum est, nihil interest. quis autem uelit loqui cum hominibus, qui hoc ipsum quod dixi: nihil interest, possunt dicere: "ergo interest aliquid, quia ipsum nihil aliquid est"? hi autem qui sanum habent cerebrum, rem manifestissimam uident hoc idem intellegi, cum dixi: nihil interest, quod intellegeretur, si dicerem: interest nihil. at isti si alieni dicant: "quid fecisti?" et ille respondeat nihil se
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ti ohumbratio. Item qi id qͦd de se genuit. hoc quod
ipse ÷: ita ab ipso filio breuit̃ dr̃. Ego & pat̾ unũ sumꝰ. Quia
nonẽ aut̃ factus filius. qͥppe cũ ꝑ illũ facta sint om̃a: sic serip¬
tũ est. In principio erat ũbũ: & ũbũ erat apud dm̃: & dserat
uerbũ: hoc erat in principio apud dm̃. Om̃a ꝑ ipsũ factast̃.
& sine ipso factũ ÷ nihil:. Id est ñ est factũ sine ipso aliquid.
Neq enĩ audiendasunt deliram̃ta hominũ qͥ nihil hoc loco
aliquid in telligendũ putant: & adhuimodi uanitatẽ ꝓpterea
putant cogi posse aliquẽ: qi ipsũ . inrine. sententiȩ positum est.
E rgo inquiunt factum est. Et ido quia factũ est: ipsũ nihil
aliqͥd est. Sensũ enĩ ꝑdider̃ studio contradicendi. Nec intel¬
ligunt nihil inter esse: utsũ dicat᷑ sine illo factũ est nihil
ansine illo nihil factũ est. Quia & sullo ordine diceretur

Expanded text:
momenti obumbratio . Item quia id quod de se genuit, hoc est quod momenti obumbratio . Item quia id quod de se genuit, hoc est quod ipse est, ita ab ipso Filio breviter dicitur: Ego et Pater unum sumus . Quia autem non est factus Filius, quippe cum per illum facta sint omnia; sic scriptum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; id est, non est factum sine ipso aliquid. Neque enim audienda sunt deliramenta hominum qui nihil hoc loco aliquid intelligendum putant, et ad hujusmodi vanitatem propterea putant cogi posse aliquem, quia ipsum nihil in fine sententiae positum est. Ergo, inquiunt, factum est, et ideo quia factum est, ipsum nihil aliquid est; sensum enim perdiderunt studio contradicendi, nec intelligunt nihil interesse utrum dicatur, sine illo factum est nihil, an, sine illo nihil factum est: quia et si illo ordine diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ubi aut̃ nullus modꝰ. nulla species. nullus ordo ẽ: nullũ
bonũ. nulla natura est. Haec quȩ nr̃a fides hab&. & ut cumq
ratio uestigauit. diuinarũ scripturarũ testimonuis munienda
sunt. Ut qui ea minore intellectu asseqͥ ñ possunt. diuinȩ
auctoritati credant: & obhoc intelligere mereantur. Qui
aut̃ in telligunt. sed ecclesiasticis litteris minꝰ instructisunt:
magis ea nos ex nr̃o intellectu ꝓferre quã in illis libris esse
ñ arbitrent᷑. Itaq dm̃ esse incõmutabilẽ: sic seriptũ ÷ in psal¬
mis. Mutabis ea & mutabunt᷑: tu aut̃ idẽ ipse es. Et in libro
sapientiȩ: de ipsa sapientia. In se ipsa manens innouat om̃ia.
Unde & apł̃s paulus: in uisibili. incorruptibili. soli dõ. Et apłs
iacobꝰ. Om̃e datũ optimũ & om̃e donũ ꝑfectũ desursũ est
descendens apatre luminũ: apud quẽ ñ est cõmutatio. nec

Expanded text:
est; ubi autem nullus modus, nulla species, nullus ordo est, nullum est; ubi autem nullus modus, nulla species, nullus ordo est, nullum bonum, nulla natura est. Haec, quae nostra fides habet et utcumque ratio uestigauit, diuinarum scripturarum testimoniis munienda sunt, ut qui ea minore intellectu adsequi non possunt, diuinae auctoritati credant et ob hoc intellegere mereantur ; qui autem intellegunt, sed ecclesiasticis litteris minus instructi sunt, magis ea nos ex nostro intellectu proferre quam in illis libris esse non arbitrentur. itaque deum esse incommutabilem sic scriptum est in psalmis: mutabis ea. et mutabuntur; tu autem idem ipse es; et in libro sapientiae de ipsa sapientia: in se ipsa manens innouat omnia. unde et apostolus Paulus: inuisibili, incorruptibili soli deo et apostolus Iacobus: omne datum optimum et omne donum perfectum desursum descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec