comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ apd̾ me uerbũ eiꝰ cũ eã uolo dicere
ante quã uoce qͥnq syllabas ꝓferã:
qđ nom̃ eiꝰ fere omib notũ ẽ. Quã¬
tam̃ imaginẽ si ex animo meo ꝓfer¬
re possẽ ad ocłos hominũ qͥ alexan¬
driã nouert̃. ꝓfecto aut om̃s dicerent
ñ ipsa ẽ: aut si dicerent ipsa ẽ. mul¬
tũ mirarer: atq ipsã intuens in
turã eiꝰ. ipsã tam ẽẽ nescirẽ: sedeis cre¬
derẽ qͥ uisã tenerent. Non autẽ ita
quęro qͥd sit iustus. Nec ita inue¬
nio. nec ita intueor. cũ in de loquor
nec ita ꝓbor cũ audior. nec ita ꝓbo
cũ audio: quasi tale aliqͥd oculis
uiderĩ. aut ullo corporis sensũ
didicerĩ: aut ab eis qͥ ita didicissent
audierĩ. Cũ enĩ dico ⁊ sciens dico.
iustus ẽ animꝰ qͥ scientia atq rati¬
one in uita ac morib sua cuiq
distribuit. ñ aliquã rẽ absentẽ co

Expanded text:
ere, antequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quatamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in turam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem
Abbreviated transcription (Latin):
gere: quẽ admodũ cuꝑe abusiue di¬
cunt᷑ qͥ diligunt. hȩc ẽ autẽ uera di¬
lectio: ut inherentes ueritati. iuste
uiuamꝰ: Et ideo contempnamꝰ omĩa
mortalia pͣ amore hominũ. qͦ eos uo¬
lumꝰ iuste uiuere. Ita eni ⁊ moriꝓ
fr̃ib utilit parati ẽẽ poterimꝰ: qđ nos exẽ¬
p̃cepta suit in quib totalex pendet ⁊
ꝓphȩ dilectio dĩ ⁊ dilectio ꝓximi ñ inme¬
rito plerũq scriptura ꝓutrtiq unũ
ponit: siue tantũ dr̃sicuti ẽ illud. sci-¬
mus qm diligentib dm̃ omĩa coope¬
rant᷑ in bonũ: ⁊ iterũ quisqͥs autẽ dili¬
git đm hic cognitus ẽ ab illo. ⁊ illud.

Expanded text:
gere, quemadmodum cupere abusiue digere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori fratribus utiliter parati esse poterimus, quod nos exempraecepta sint, in quibus tota lex pendet et prophetae, dilectio dei et dilectio proximi, non immerito plerumque scriptura pro utroque unum ponit, sine tantum dei, sicuti est illud: scimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum, et iterum: quisquis autem diligit deum, hic cognitus e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est quomͦ aluinde diligat᷑. deq
enĩ inuenimꝰ aliqͥd tale pretͣ ipsam:
ut eã cũ incognita ẽ redendo dili¬
gamꝰ: ex eo qđ iã tale aliqͥd nouimꝰ.
Quicqͥd enĩ tale aspexeris ipsa e̾. ⁊ ñ
ẽ quicquã tale: qm̃ sola ipsa talis ẽ.
quał ipsa ẽ. Qui gͦ amat homines:
aut qi iusti st̃. aut ut iusti sint ama¬
Tre debet. Sic enĩ ⁊ seipsũ amare debet.
aut qr iustus ẽ. aut ut iustussit. Sic
enĩ diligit ꝓximũ sic̃ se ipsũ sine
ullo ꝑiculo. Qui enĩ alit se diligit.
iniuste se diligit: qm̃ ad hoc se dili¬
git ut sit iniustus. ad hoc gͦ ut sit
malus: ac ꝑ hoc se iã ñ diligit. Qui
enĩ diligit iniqͥtatẽ: odit animã suã.
ua ꝓpt̃ ñ ẽ pͣcipue uidendũ uii¬
de hac questione quȩ de tni¬
tate nob̾ ẽ ⁊ de cõgnoscendo dõ. nisi
qͥtd sit uera dilectio: ĩmo ũ qͥd sit
dilectio. Ea quippe dilectio dicenda
quȩ uera ẽ alioqͥn cupiditas est.
Atq ita cupidi abusiue dicunt᷑ dili¬

Expanded text:
est quomodo aliunde diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proximum tanquam se ipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit ut sit injustus: ad hoc ergo ut sit malus, ac per hoc jam non se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quapropter non est praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicuntur qui dili
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ animũ. rẽ quȩ ocuł uideri
ñ potest : sed illi moli aliqͥd in esse
sentimꝰ. quale nobis in est ad mouen¬
dũ similit᷑ molem nr̃am: qđ ẽ uita
i anima neq quasi humanȩ pru-¬
dentiȩ rationisq ꝓpriũ ẽ. Et bestiȩ
quippe sentiunt uiuere. ñ tantũ se
ipsas.s etiã inuicẽ atq alter utrũ &
nos ipsos: nec animas nr̃as uident.
s ex motib corporis : idq stati ac fa¬
cillime. quadã conspiratione natu¬
rali. Animũ gͥ cuius libet ex nr̃o no.¬
iumꝰ: & ex nr̃o credimꝰ quẽ ñ nouimꝰ.
Non enĩ tantũ sentimꝰ animũ. s etĩã
scire possumꝰ qͥd sit animꝰ considera.¬
tione nrͣi habemꝰ enĩ animũ. Sed
qͥd sit iustus. unde nouimus Dixe
gere: nisi qđ sit iustus animꝰ Noui.¬
mus gͦ ⁊ qͥd sit iustus: sic̃ qͥd sit ani¬
mus. S qͥd sit animꝰ ut dictũ ẽ noui¬
mus ex nob̾: in ẽ enĩ animꝰ nobis. Qͣd

Expanded text:
dendum animum, rem quae oculis videri dendum animum, rem quae oculis videri non potest: sed illi moli aliquid inesse sentimus quale nobis inest ad movendum similiter molem nostram, quod est vita et anima. Neque quasi humanae prudentiae rationisque proprium est. Et bestiae quippe sentiunt vivere, non tantum se ipsas, sed etiam se invicem atque alterutrum, et nos ipsos. Nec animas nostras vident, sed ex motibus corporis, idque statim et facillime quadam conspiratione naturali. Animum igitur cujuslibet et ex nostro novimus, et ex nostro credimus quem non novimus. Non enim tantum sentimus animscire possumus quid sit animus consideratione nostri: habemus enim animum. Sed quid sit justus, unde novimus? Dixegere, nisi quod sit justus animus. Novimus ergo et quid sit justus, sicut et quid sit animus. Sed quid sit animus, ut dictum est, novimus ex nobis: inest enim animus nobis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
& consideremꝰ. cur diligamꝰ apłm.
Nunquid nã ꝓpt᷑ humanã speciem.
quã notissimã habemꝰ: eo qđ credimꝰ
cũ hominẽ fuisse Non utiq Alioqͥn
nc̃ non ẽ quẽ diligamꝰ: quandoqͥdem
homo ille iã non ẽ: anima enĩ a
corpore separata ẽ: sed id qđ in illo a¬
mamꝰ etiã nc̃ uiuere credimꝰ amamꝰ
enĩ animũ iustũ. Ex qua gͦ generali
aut speciali regula: nͥ qr scimꝰ ⁊ qͥd sit
animꝰ. ⁊ qͥd sit iustus: ¶. animꝰ qͥdem
qͥd sit ñ in congrue nos dicimꝰ ideo
ralem specialemue ꝑ cepimꝰ: sedpo.¬
tius ut dixi. qr ⁊ nos habemꝰ. Qͥd eñi
tã intimescit᷑ seq ipsũ ẽẽ sentit: quã
id qͦ etiã cetera senciunt᷑ id: ipse animꝰ:
Nã ⁊ motus corpoꝵ quib pret nos alios
iuuere sentimꝰ. ex nr̃a similitudine
agnoscimꝰ : qr ⁊ nos ita mouemꝰ corpus
uiuendo. sic̃ ⁊ illa corpora moueri ad.¬
uertimus. Neq eñĩ cũ corpꝰ uiuũ mo¬
uet᷑ aperit᷑ ulla uia ocuł nr̃is ad ui¬

Expanded text:
diligamus Apostolum. Numquidnam propter humanam speciem, quam notissimam habemus, eo quod credimus eum hominem fuisse? Non utique: alioquin nunc non est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est; anima enim ejus a corpore separata est. Sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus: amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem quid sit, non incongrue nos dicimus ideo ralem specialemve percepimus; sed potius, ut dixi, quia et nos habemus. Quid enim tam intime scitur, seque ipsum esse sentit; quam id quo etiam caetera sentiuntur, id est, ipse animus? Nam et motus corporum, quibus praeter nos alios vivere sentimus, ex nostra similitudine agnoscimus: quia et nos ita movemus corpus vivendo, sicut illa corpora moveri advertimus. Neque enim cum corpus vivum movetur, aperitur ulla via oculis nostris ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspiciendũ difficilẽ. Cũ gͥ speculi
n enignatis nomine quȩc̃q simili¬
tudines ab apło significatȩ intelligi pos¬
sint. quȩ accõmodatȩ st̃ ad intelligen¬
dũ dm̃ eo mͦ qͦ potest: nichil tam̃ ẽ ac¬
cõmodatius quã id qđ ymago eiꝰ ñ fru¬
stra d̾r. Nemo itaq miret᷑ etiã in isto
ꝑ speculũ scilicet in eniginate. laborare
nos: ut quomcũq uideamꝰ. Nomen
quippe hic ñ sonaret enignnatis: Si eẽt

Expanded text:
spiciendum difficilem. Cum igitur speculi et aenigmatis nomine quaecumque similitudines ab Apostolo significatae intelligi possint, quae accommodatae sunt ad intelligendum Deum, eo modo quo potest; nihil tamen est accommodatius quam id quod imago ejus non frustra dicitur. Nemo itaque miretur etiam in isto er speculum, scilicet in aenigmate laborare nos, ut quomodocunque videamus. Nomen quippe hic non sonaret aenigmatis, si esset
Abbreviated transcription (Latin):
doqͥdẽ cogitatio uisio ẽ animi quȩdã:
siue assint ea q̃ ocuł q̃ꝙ corporalibꝰ ui¬
deant᷑ ł cȩteris sentiant᷑ sensibꝰ. suie nͣ
assint. ⁊ eoꝵ similitudines cogitatione
cernant᷑: siue nichil eoꝵ s ea cogitent᷑
quȩ nec corporalia st̃ nec corporaliũ
similitudines. sic̃ uirtutes ⁊ uicia. sic̃
ipsa deniq cogitat.o cogitat᷑: Siue illa
q̃ ꝑ disciplinas tradunt lib̾alesq doc¬
triuas: siue istoꝵ omnũ causȩ suꝑi¬
ores atq rationes in natura imutabili
cogitent᷑: Siue etiã mala ⁊ uana. ac
falsa cogitemꝰ. ł ñ consentiente sensu

Expanded text:
doquidem cogitatio visio est animi quaedam, sive adsint ea quae oculis quoque corporalibus videantur, vel caeteris sentiantur sensibus, sive non adsint, et eorum similitudines cogitatione cernantur; sive nihil eorum, sed ea cogitentur quae nec corporalia sunt, nec corporalium similitudines, sicut virtutes et vitia, sicut ipsa denique cogitatio cogitatur; sive illa quae per disciplinas traduntur liberalesque doctrinas; sive istorum omnium causae superiores atque rationes in natura immutabili cogitentur; sive etiam mala et vana, ac falsa cogitemus, vel non consentiente sensu
Abbreviated transcription (Latin):
sagͦ mens ⁊ amor ⁊ noticia eiꝰ tria quȩ¬
dã sunt. ⁊ bȩc tria unũ st: & cũ ꝑfec¬
ta st̃ ȩqualia sunt. Si enĩ minꝰ se amat
quã ẽ. ut uerbi gr̃a tantũ se amet
hominis mens. quantũ amandũ est
corpꝰ hominis. cũ plussit ipsa quam
corpꝰ. peccat. & ñ ẽ ꝑfectus amor eius.
Itẽ si amplius se am at quã ẽ ueluti
si tantũ se amet quantũ amandusẽ
dͣs. cũ in comparabilit muꝰ sit ipsa
quã d̾s: etiã sic nimiũ peccat: & ñ
ꝑfectũ habet amorẽ sui. Maiore
aut̃ ꝑuersitate ⁊ iniqͥtate peccat: cũ
corpus tantũ amat quantũ aman¬
dus ẽ ds. Itẽ noticia si minor est. quã
ẽ illud qđ noscit᷑ ⁊ plene nosci po¬
test: ꝑfecta ñ ẽ. Si autẽ maior ẽ. ĩa
suꝑior ẽ natura quȩ nouit. quam
illa quȩ nota ẽ: sic̃ maior ẽ noticia

Expanded text:
sa mens et amor et notitia ejus, tria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nota est: sic
Abbreviated transcription (Latin):
paulus quãuis adhuc portaret sar-¬
cinã corporis qđ corrũpit᷑ ⁊ aggrauat
animã. quãuis adhuc ex parte atq
cens adoptionẽ expectans redemptionẽ
corporis sui. potuit tam̃ significando

Expanded text:
Paulus, quamvis adhuc portaret sarcinam corporis, quod corrumpitur et aggravat animam , quamvis adhuc ex parte atque cens, adoptionem exspectans redemptionem corporis sui , potuit tamen significando
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quȩ ꝑ corporales motꝰ in illo o¬
ꝑe fiunt ds oꝑet᷑ mouens pͥmitꝰ in¬
uisibilia ministroꝵ siue auimas hoĩ¬
nũ. siue occultoꝵ sp̃itunͣ. sibi subditas
seruitutes: qͥd mirũ si ñctiã in crea-¬
tura cȩli ⁊ t̾rȩ. maris ⁊ aeris fac̃ dͣs
quȩ uult sensibilia atq uisibilia. ad
se ipsũ in eis sic̃ oportere ipse nouit
significandũ ⁊ demonstrandũ n ipsa
sua qua ẽ apparente substantia. quȩ
qͦs creau̾ interius secretiusq sublimior:

Expanded text:
omnia quae per corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur, movens primitus invisibilia ministrorum, sive animas hominum, sive occultorum spirituum sibi subditas servitutes: quid mirum si etiam in creatura coeli et terrae, maris et aeris, facit Deus quae vult sensibilia atque visibilia, ad se ipsum in eis, sicut oportere ipse novit, significandum et demonstrandum, non ipsa sua qua est apparente substantia, quae quos creavit, interius secretiusque sublimior
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ repͥeriret᷑. Iã uͦ si inlabore officio¬
so ⁊ pio adhibuisset ille sapiens mi¬
nistros collaborantes secũ in oꝑe bono
nectam̃ eadẽ uoluntate do seruien¬
tes s ad carnaliũ cupiditatũ suarũ
mercedẽ ꝑuenire cupientes. uł incõ.¬
moda carnalia deuitantes: adhibu¬
isset etiã tumta si hoc exigeret ilhꝰ
oꝑis ĩplendi ꝓcuratio. quȩ utiq ium¬
ta irrationabilia ẽent animantia. nec
ido mouerent mẽbra sub sarcinis
qd aliqͥd de illo bono oꝑe cogitaren
s. naturali appetitu suȩ uoluntatis
⁊ deuitatione molestiȩ: postremo
adhibuisset etiã ipsa corpora omni
sensu carentia q̃ illi oꝑi e̾e̾nt neces¬
saria. frum̃tũ scilicet ⁊ uinũ oleũ
uestẽ. numũ codicẽ ⁊ siqua huuis¬
modi ¶In his certe omĩb in illo oꝑe
uersantib corporib siue animatis
siue in animatis quȩcũq moueren¬
t attererent᷑. repararent᷑ ext̾minarent᷑.

Expanded text:
me reperiretur. Jam vero si in labore officiome reperiretur. Jam vero si in labore officioso et pio adhibuisset ille sapiens ministros collaborantes secum in opere bono, nec tamen eadem voluntate Deo servientes, sed ad carnalium cupiditatum suarum mercedem pervenire cupientes, vel incommoda carnalia devitantes; adhibuisset etiam jumenta, si hoc exigeret illius operis implendi procuratio, quae utique jumenta irrationalia essent animantia, nec ideo moverent membra sub sarcinis, quod aliquid de illo bono opere cogitarent, sed naturali appetitu suae voluptatis et devitatione molestiae; postremo adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet, et vinum, et oleum, vestem, nummum, codicem, et si qua hujusmodi; in his certe omnibus in illo opere versantibus corporibus, sive animatis sive inanimatis, quaecumque moverentur, attereren
Abbreviated transcription (Latin):
consulta sũma racione diuinȩ iusti¬
ciȩ quã secreto audiret aure cordis
sui eaq eaq sibi iubente in aliqͦ offi¬
cio miscđiȩ corpꝰ labore fatigaret.
egritudinẽq contraheret.: consultisq
medicis ab alio diceret᷑ causã morb
ẽẽ corporis siccitatẽ. ab alio autem
humoris ĩmoderationẽ: unꝰ eoꝵ ue.¬
rã causã diceret. alius erraret: ut̃q
tam̃ de ꝓrrimis causis id ÷ corporalib
ꝓñciaret. At si illiꝰ siccitatis causa quȩ¬
reret᷑. ⁊ inueniret᷑ uoluntarius labor:
iã uentũ qͣe ad suꝑiorẽ causã: quȩ ab
anuo ꝓficisceret᷑. ad afficiendũ corpꝰ
qđ regit s nec ipsa pͥma ẽet. Illa eñi ꝓ.¬
culdubio suꝑior erat in ipsa incomu.¬
tabili sapientia: cui hoĩnis apientis
anima in caritate seruiens ⁊ in effa¬
bilit̾ iubenti obediens. uoluntariũ
laborẽ susceꝑat: ita ñ nͥ dĩ uoluntas.
causa pͥma illiꝰ egritudinis ueracissi¬

Expanded text:
consulta summa ratione divinae justiconsulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in aliquo officio misericordiae corpus labore fatigaret, aegritudinemque contraheret, consultisque medicis ab alio diceretur causam morbi esse corporis siccitatem, ab alio autem humoris immoderationem: unus eorum veram causam diceret, alter erraret, uterque tamen de proximis causis, id est, corporalibus pronuntiaret. At si illius siccitatis causa quaereretur, et inveniretur voluntarius labor; jam ventum esset ad superiorem causaproficisceretur ad afficiendum corpus quod regit: sed nec ipsa prima esset; illa enim procul dubio superior erat in ipsa incommutabili Sapientia, cui hominis sapientis anima in charitate serviens, et ineffabiliter jubenti obediens, voluntarium laborem susceperat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegritudinis veracissi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtiora sint. Est certe in corpore hu¬
mano quȩdã moles carnis ⁊ form E
species.:⁊ ordo distinctioq mẽbroꝵ.: &
tẽꝑatio ualitudinis. Hoc corpꝰ inspirata
anuna regit. eadẽq rationalt & ido quã.¬
uis mutabił tam̃ quȩ possit illius in-¬
c̃omutabił sapientiȩ particeps ẽẽ.: ut sit
participatio eiꝰ in id ipsũ: sic̃ in psalmo
scriptũ ẽ de om̃ib sc̃is: ex quib tanꝗͣ
lapidib uiuis edificat᷑ illa hierłm¬
mat᷑ nr̃a ȩt̃na in cęlis. Ita enĩ canitur.
hoc loco illud sũmũ ⁊ incomutabile
bonũ intelligit᷑ qđ ds ẽ. atq sapientia
uoluntasq ipsius. cui cantat᷑ alio loco.
Mutab̾ ea ⁊ mutabunt᷑. tu autẽ id̾e ip¬
entẽ. cuiꝰ anima racionał iã sit parti¬
ceps incõmutabił ȩt̃neq ueritatis:
quã de om̃ib actionib suis consulat.
nec aliqd om̃ino faciat. qđ non in ea
cognouerit ẽẽ faciendũ: ut ei subditꝰ
eiq obtemperans recte faciat. Iste si

Expanded text:
apertiora sint. Est certe in corpore humano quaedam moles carnis, et formae species, et ordo distinctioque membrorum, et temperatio valetudinis: hoc corpus inspirata anima regit, eademque rationalis; et ideo quamvis mutabilis, tamen quae possit illius incommutabilis sapientiae particeps esse, ut sit participatio ejus in idipsum, sicut in Psalmo scriptum est de omnibus sanctis, ex quibus tanquam lapidibta enim canitur: hoc loco illud summum et incommutabile bonum intelligitur, quod Deus est, atque sapientia voluntasque ipsius. Cui cantatur alio loco: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero idem ipentem, cujus anima rationalis jam sit particeps incommutabilis aeternaeque veritatis, quam de omnibus suis actionibus consulat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eique obtemperans recte faciat. Iste si
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo spitalib deinde corporalib per
cuncta diffundit: ⁊ utit᷑ om̃ib ad in¬
cõmutabile arbitriũ sententiȩ suȩ.
siue incorporeis siue corpor eis rebus.
siue racionalib siue irracionabilib
moctũ corpora crassiora ⁊ inferiora.
ꝑ subtiliora ⁊ potentiora qͦdã ordine
regunt᷑: ita omĩa corpora ꝑ sp̃m ui¬

Expanded text:
primo spiritualibus, deinde corporalibus, per primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive incorporeis sive corporeis rebus, sive rationalibus sive irrationalibus modum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corpora per
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ gͦ de uno sapiente quãuis adhuc
corpꝰ mortale gestante. quãuis ex parte
uidente. posuimꝰ exẽpli gr̃a: hoc de
aliqua domo ubi aliquoꝵ taliũ soci¬
etas ẽ hoc de ciuitate ł etiã de or¬
be t̾rarũ licet cogitare. Si penes sapi¬
entes sc̃ȩq ac ꝑfectȩ dõ subditos sit
pͥncipatꝰ ⁊ regim̃ rerũ humanarum.
ed hoc qr ñdũ ẽ oportet I¬
enĩ nos in hac ꝑegrinatiõe pͥus
morͣalit̾ exerceri. ⁊ ꝑ uires mansuetu¬
dinis ⁊ pacientiȩ inflagellis erudiri:
illã ipsã suꝑnã at s cȩlestẽ unde ꝑe¬
grinam᷑ patriã cogitemꝰ. Illic eñĩ
dĩ uoluntas qͥ facit angłos suos sp̃s
⁊ iinuistros suos ignẽ ardentẽ: in sp̃i¬
tib sũma pace atq amicicia copula¬
tis. ⁊ in unã uoluntatẽ qͦdã sp̃itali ca¬
ritatis igne conflatis. tanꝗͣ in excelsa
⁊ sc̃ã ⁊ secreta sede p̃sidens. uelut in
cdomo sua ⁊ in teplostio. inde se quib¬
dã ordinatissimis creaturȩ motibus.

Expanded text:
go de uno sapiente, quamvis adhuc mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe terrarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanarum. Sed hoc quia nondum est oportet enim nos in hac peregrinatione prius mortaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus,
Abbreviated transcription (Latin):
alius ẽ ordo naturał in conu̾siõe ⁊ mu-¬
tabilitate corpoꝵ: qͥ quãuis etiã ipse
ad nutũ di seruiat: ꝑseuerantia tam̃
consuetudinis amisit admirationẽ: si¬
cuti st̃ quȩ ł breuissimis ł certe ñ lon¬
gis int̾uallis tẽpoꝵ cęlo t̾ra mariq
mutant᷑ siue nascentib siue occiden¬
tib reb siue alias alit̾ atq alit̃ appa¬
rentib Alia uͦ quãuis ex ipso ordine
ant. ab inqͥsitorib huiꝰ scłi cõphensa
st̃ ex ꝓ gressu generationũ qͦ sepius
repetita ⁊ a plurib cognita eo minꝰ
nira st̃ sic̃ st̃ defectus luminariũ.
⁊ raro existentes quȩdã speciessiderũ.
⁊ t̾rȩ motꝰ ⁊ monstruosi partꝰ anunan.¬
tiũ ⁊ quȩq̃ similia. quoꝵ nichilfit
nͥ di uoluntate: s plerisq ñ apparet.
Itaq licuit uanitati philosophoꝵ etiã
causis aliis ea tribuere. ł ueris ł ꝓxi¬
mis. cũ omino uid̾e ñpossent suꝑi-¬
orẽ ceteris om̃ib causã id ẽ uolunta¬

Expanded text:
alius est ordo naturalis in conversione et mutabilitate corporum, qui quamvis etiam ipse ad nutum Dei serviat, perseverantia tamen consuetudinis amisit admirationem: sicuti sunt quae vel brevissimis, vel certe non longis intervallis temporum, coelo, terra, marique mutantur, sive nascentibus, sive occidentibus rebus, sive alias aliter atque aliter apparentibus: alia vero quamvis ex ipso ordine ant, ab inquisitoribus hujus saeculi comprehensa sunt, et progressu generationum quo saepius repetita, et a pluribus cognita, eo minus mira sunt. Sicuti sunt defectus luminarium, et raro existentes quaedam species siderum, et terrae motus, et monstruosi partus animantium, et quaecumque similia, quorum nihil fit nisi voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Itaque licuit vanitati philosophorum, etiam causis aliis ea tribuere, vel veris, sed proximis, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est volunta
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ uisibiliũ ⁊ mutabiliũ factoꝵ
causa nͥ illa ininsibił ⁊ incõmutabilis
uoluntas di ꝑ animã iustã sic̃ sedem
sapientiȩ cunctis utens ⁊ malis:⁊ inra¬
cionabilib animis. ⁊ postremo corpo¬
rib siue q̃ illis inspirarent᷑ ⁊ anima¬
rent᷑ siue om̃i sensa carentib cũ pͥmitꝰ
uteret᷑ ipsa bona anima ⁊ sc̃a quã sib

Expanded text:
ilium et mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ne cogar ꝓbare. & fiat sermo longior
de re qua ñ uidiget p̃sens questio.
Illud nc̃ uidendũ ẽ utrũ angłi tẽ age¬
bant. illas corpoꝵ species apparentes
ocuł hominũ. ⁊ illas uoces aurib inso.¬
nantes: cũ ipsa sensibił creatura ad
nutũ seruiens conditoris. in qđ opꝰ
erat ꝓtpr̃e uertebat᷑. sic̃ in libro sapi¬
entiȩ scriptũ ẽ creatura enĩ tͥ factori
deseruiens extendit᷑ intorm̃tũ aduer¬
sus iniustos. & lenior fit ad benefaci-¬
endũ his qͥ inte confidunt: ꝓpt̃ hoc
⁊ tẽ in om̃ia se transfiguranẜ omniũ
nutrici gr̃e tuȩ deseruiebat: ad uolun¬
tatẽ hoꝵ qui te desiderabant. ꝑuenit
enĩ potentia uoluntatis d̾i ꝑcreaturã
sp̃italẽ usq ad effectus uisibiles atq¬

Expanded text:
ne cogar probare, et fiat sermo longior ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indiget praesens quaestio. 6. Illud nunc videndum est, utrum Angeli tunc agebant et illas corporum species apparentes oculis hominum, et illas voces insonantes auribus, cum ipsa sensibilis creatura ad nutum serviens Conditori, in quod opus erat pro tempore vertebatur, sicut in libro Sapientiae scriptum est: Creatura enim tibi factori deserviens, extenditur in tormentum adversum injustos, et lenior fit ad benefaciendum iis qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem horum qui te desiderabant . Pervenit enim potentia voluntatis Dei per creaturam spiritualem usque ad effectus visibiles atq
Abbreviated transcription (Latin):
uel filiꝰ factus ẽ ex oraria uirgine. uł
cũ sp̃s sc̃s uisibili specie siue in colũba
siue in igneis linguis apparuit. Sed
fateor excedere uires intentioĩs meȩ:
utrũ angłi manente sp̃itali corporis
sui qͣlitate ꝑ hanc occultius oꝑantes
assumant ex inferiorib elem̃tis cor¬
pulentiorib qđ sibi coaptatũ qͣsi ali.¬
quã uestẽ mutent ⁊ uertant in quasli¬
bet species corporales. etiã ipsas ueras.
sic̃ aqua uera in uerũ uinũ conu̾sa ẽ
a dño: an ipsa ꝓpͥa corpora sua transfor¬
ment in qđ uoluerint accõmodate ad
id qđ agunt. S qđ libet hoꝵ sit: ad p̃¬
sentẽ questionẽ ñ ꝑtinet. Ee quãuis hȩc
qm hõ sũ nullo exꝑuñto possĩ cõphen¬
dere sic̃ angłi qͥ hec agunt. ⁊ magis ea
nouert̃. quã ego noui quatinꝰ mutetur
corpꝰ meũ in affectũ uoluntatis in ee.
siue qđ in me siue qđ ex aliis exꝑtꝰ sũ:
qͥd hoꝵ tam̃ ex diuinarũ scripturarũ
auctoritatib credã nc̃ ñ opꝰ ẽ dicere

Expanded text:
x Maria virgine, vel cum Spiritus sanctus visibili specie, sive in columba, sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria corpora sua transforment in quod voluerint, accommodate ad id quod agunt. Sed quodlibet horum sit, ad praesentem quaestionem non pertinet. Et quamvis haec, quoniam homo sum, nullo experimento possim comprehendere, sicut Angeli qui haec agunt, et magis ea norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, sive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc opꝰ tantũmͦ creatura formata sit. ĩ
qua d̃s sic̃ tẽ oportuisse udicaũ huma¬
nis ostenderet᷑ aspectib: an angħi qͥ iã
erant ita mittebant᷑ ut ex ꝑsona di lo¬
querent᷑ assum̃tes corporalẽ speciem de
creatura corporea in usũ ministerii sui:
aut ipsũ corpꝰ suũ cui ñ subdunt᷑ sed
subditũ regunt. mutantes atq uerten¬
tes in species quas uellent accõmoda¬
tas atq aptas actionib suis. scđm attri¬

Expanded text:
hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atq
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ piũ ⁊ iustũ:⁊ ille ꝑ ipsũ d̃m. ac sic
uniu̾sa creatura ꝑ creatorẽ suu. ex
qͦ ⁊ ꝑ quẽ ⁊ in qͦ etiã condita atq in¬
stituta ẽ : Ac ꝑ hoc uoluntas dĩ ẽ pͥma
⁊suma causa omniũ corporaliũ spe¬
cierũ atq motionũ. Nichil enĩ fit
uisibilit᷑ ⁊ sensibilit᷑ qđ ñ de interi

Expanded text:
justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex quo, et per quem, et in quo etiam condita atque constituta est. Ac per hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de interi
Abbreviated transcription (Latin):
dis corde. qr ipsi dm̃ uidebunt. id est
solis piis. quoꝵ dilectioni hoc ipsũ
hoc inqͥt. Qͥd nos ꝓhibet mirari nͥ
illud qđ reuera mirat᷑ omis qͥ ñ in¬
telligit: ut id̾o diceret patrẽ dedis¬
se ͤ ͥ potestatẽ ⁊ iudiciũ facere qm̃
filiꝰ hominis ẽ. cũ magis quasi hoc
expectaret᷑ ut diceret. qm̃ filius diẽ.
S qr filiũ dĩ scđm id qđ informa dĩ
ȩquał ẽ patri uidere iniqͥ ñ posst᷑.
oportet autẽ ut iudice uiuo ⁊ mor¬
tuoꝵ cũ corã iudicabunt᷑. ⁊ iusti ui¬
deant ⁊ iniqͥ: nolite inqͥt hoc ii.¬
rari. qm̃ uenit hora in qͥ om̃s qͥ in mo¬
num̃tis st̃ audient uoce eiꝰ: ⁊ ꝓdient¬
Ad hoc enł oportebat. ut ido acciꝑet
illã potestatẽ q filiꝰ hoĩnis ẽ: ut resur¬
gentes om̃s uiderent eũ in forma in qͣ
uideri ab omib: potest. s: alii ad dãp¬
nationẽ. alii ad uitã etͣnã. Quȩ ẽ aut̃
uita etͣna. nͥ illa uisio qͣ nͣ concedit᷑ ĩpiis:¬

Expanded text:
dis corde, quia ipsi Deum videbunt; id est, dis corde, quia ipsi Deum videbunt; id est, solis piis quorum dilectioni hoc ipsum hoc, inquit. Quid nos prohibet mirari, nisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit, ut ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem et judicium facere, quia filius hominis est; cum magis quasiexspectaretur, ut diceret, quoniam filius dei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, inquit, hoc mirari, quoniam ueniet hora, in qua omnes qui iudicabuntur sunt audient uoceAd hoc ergo oportebat ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes viderent eum in forma, in qua videri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad vitam aeternam. Quae est autem vita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ta et̾na ẽ illa uisio: q̃ ñ ꝑtinet
ad malos. Deinde sequitur. Am̃
am̃ dico uob̾ ꝙ ueniet hora ⁊ nc̃
ẽ. quando mortui audient uocẽ
filii dĩ. ⁊ qͥ audierint uiuent.
accipiunt minorem patre. in for¬
ma serui. ut credant q ȩqualis
ẽ patͥ in forma dĩ. Ee ido sequitur.
& hoc ipsũ com̃dans dic̃. Sic̃ enim
pat̾ habet uitã in semet ipso: sic de¬
dit ⁊ filio uitã habere in semet ipso.
Deinde uenit ad uisionẽ claritatis¬
suȩ in qua uenturus ẽ adiudiciũ:
q̃ uisio erit cõmunis ⁊ ĩpiis ⁊ iustis.
Sequit᷑ enĩ ⁊ dicit. Et potestatẽ ded̾
ei iudiciũ facere: qm̃ filiꝰ hoĩnis est.
Puto nichil ẽẽ manifestius. Nã qi fi.
hanc potestatẽ uidicii faciendi: sed
habet illã cũ patre in occulto. Ae¬
cepit autẽ illã. ut boni ⁊ mali eũ
uideant iudicantẽ: qi filiꝰ hoĩnis ẽ
Uisio quippe filii hoĩnis exhibebit᷑¬
⁊ malis nã uisio formȩ di ñ nͥ mun¬

Expanded text:
ta aeterna est illa visio, quae non pertinet ta aeterna est illa visio, quae non pertinet ad malos. Deinde sequitur: Amen, amen dico vobis, quia veniet hora, et nunc est, cum mortui audient vocem Filii Dei, et qui auer se factum accipiunt, minorem Patre in forma servi, ut credant quia aequalis st Patri in forma Dei. Et ideo sequitur, et hoc ipsum commendans dichabet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil esse manifestius. nam quia fihanc potestatem iudicii faciendi, sed habet illam cum patre in occulto; accipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hoet malis: nam visio formae Dei nonnisi mun
Abbreviated transcription (Latin):
ñ forma dĩs forma filii hominis
apparebit: ñ qr ñ uidicabit qͥ dedit
om̃e iudiciũ filio. cũ de illo dicat
filiusẽ qͥ quȩrat ⁊ iudicet. sed ita
uidiciũ dedit filio ac si diceretur.
patrẽ nemo uidebit in udicio
filius hõĩnis ẽ. ut possit ⁊ ab ĩpus
uideri: cũ ⁊ illi uidebunt. in quẽ
pupugert. Qđ ne conicere potius
quã aꝑte demonstrare uideam᷑.
ꝓferimꝰ eiusdẽ dñi certã manifes-¬
tãq sñtñtiã qua ostendamꝰ ipsam
fuisse causa ut diceret. pat̾ ñ uidi¬
cat quẽqͣ.s: om̃e uidiciũ ded̾ filio.
qr uidex forma filii hominis ap¬
parebit. que forma ñ ẽ patͥss: filii.
nec ea filii. in qua ȩquał ẽ patri.
s in quaminor ẽ patre: ut sit in
iudicio conspicuus ⁊ bonis ⁊ mał.
Paulopꝰ enĩ dic̃. Amen am̃ dico
uob̾ qr qͥ uerbũ meũ audit. ⁊ cre
dit ei qͥ misit me habet uitã ȩter¬
nã:⁊ in iudiciũ ñ ueniet. sed
transiet a morte in uit᷑a. Etec ui¬

Expanded text:
forma Dei, sed forma filii hominis apparebit. Non quia judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat Filius. « Est qui quaerat et judicet: » sed ita judicium dedit Filio » : ac si diceret: Patrem nemo videbit in judicio filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam, ut diceret: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, quia index forma filii hominis apparebit, quae forma non est patris, sed filii, nec ea filii, in qua aequalis est patri, sed in qua minor est patre, ut sit in iudicio conspicuus et bonis et malis. paulo post enim dicit: amen dico uobis, quia qui uerba mea audit et crdit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet, sed transiet a morte in vitam. Haec vi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. qͥ ostendet se ipsũ illis. ñ quomͦ se
ostendet etiã puniendis. in forma filii
hominis: s cd̾m illã uisionẽ bonꝰ ẽ.
scđm quã uisionẽ ds apparet mun¬
dis corde. qm̃ quã bonꝰ dͣs isrł rectis
corde. Quando autẽ iudice uideb̃t
malrñ eis uidebit᷑ bonꝰ: qm̃ ñ ad eũ
gaudeb̃t carde: s tc̃ se plangent suꝑ¬
eũ om̃s trib: t̾rȩ in numero utiq ma¬
loꝵ omniũ .⁊ infideliũ. Ppt̃ hoc etiã
illeͥ qͥ eũ dixerat magistrũ bonũ.
quȩrenniab eo consiliũ consequendȩ
uitȩ ȩt̾nȩ: respondit. Qͥd me iuter¬
rogas de bono. Nemo bonͣ nͥ unꝰ d̃s.
cũ ⁊ bominẽ alio loco dicat bonũ
ipse dns. Bonꝰ hõ inqͥt de bono thes¬
ro cordis sui ꝓfer̃ bona. ⁊ malus hõ
de malo thesauro cordis sui ꝓfert
mala. d q illȩ uitã etͣ̃nã quȩrebat.

Expanded text:
Deum, qui ostendet se ipsum illis; non quomodo se ostendet etiam puniendis in forma filii hominis? 31. Secundum illam visionem bonus est, secundum quam visionem Deus apparet mundis corde: quoniam, Quam bonus Deus Israel rectis corde ! Quando autem judicem videbunt mali, non eis videbitur bonus; quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae , in numero utique malorum omnium et infidelium. Propter hoc etiam illi qui eum dixerat magistrum bonum, quaerenti ab eo consilium consequendae vitae aeternae, respondit: Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus . Cum ipse Dominus. Bonus homo, inquit, de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Sed quia ille vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Smortuos:
potestate humanaꝰ ꝓpterea re¬
currens ad dĩtatẽ. sursũ erigit cor¬
dahominũ: ꝓpt̃ q̃ subleuanda des¬
ñ diceret apłs paulus de pͥncipib
huus scłi. Si enĩ cognouissent. ñ¬
quã dnm̃ głiȩ crucifixissent. Ex
forma enĩ serui crucifixusẽ: ⁊ ta¬

Expanded text:
mortuos, potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda desnon diceret apostolus Paulus de principibus hujus saeculi: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ex forma enim servi crucifixus est
Abbreviated transcription (Latin):
uo circa ridenda ẽ dialedi.¬
ca ẜ unomii: a qͦ eunomiani
Sheretici exorti stͣ. Qͥ cũ ñ potuisset
intelligere. nec credere uoliuisset
unigenitũ di uerbũ ꝑ qđ facta sunt
om̃ia filiũ d̃i e̾ẽ natura. hoc ẽ de
substantia pais genitũ: ñ naturȩ
ueb substantiȩ siue essentiȩ dix ẽẽ
filiũ. sed filiũ uoluntatis acceden¬
tẽ scilicet dõ. yolens asserere uo¬
luntatẽ qua gigneret filiũ. uide¬
licet ido ꝙ nos aliqͥd aliqn uolumꝰ
qđ antea ñ uolebamꝰ: quasi ñ ꝓpter
ista mutabił intelligat᷑ nr̃a natura.
qđ absit ut in dõ ẽẽ credamꝰ. Neq
enĩ ob aliud scriptũ ẽ młtȩ cogita¬
tiões in corde uiri. consiliũ aut̃ dm̃i
manet in ȩt̾nũ: nisi ut intelligamꝰ

Expanded text:
uocirca ridenda est dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitum Dei Verbum, per quod facta sunt omnia , Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Patris genitum; non naturae vel substantiae suae sive essentiae dixit esse Filium, sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquando volumus, quod antea non volebamus; quasi non propter ista mutabilis intelligatur nostra natura, quod absit ut in Deo esse credamus. Neque enim ob aliud scriptum est, Multae cogitationes in corde viri; consilium autem Domini manet in aeternum ; nisi ut intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ atq idẽ sp̃c: diuidens ꝓpͥa uni.¬
cuiq ꝓ ut uult. Non ẽ illic condi¬
tio dati. ⁊ d̾natio dantiũ: s concor¬
dia dati ⁊ donantiũ. Qua ꝓpt̃ sic̃
sc̃a scriptura ꝓclamat. ds caritas ẽ illa¬
quȩ ex dõ ẽ. ⁊ in nob̾ id agit ut in
dõ maneamꝰ: ⁊ ipse in nob̾ ⁊ hoc
inde cognoscimꝰ ꝙ de sp̃u suo ded̃
nob̾ ipse sp̃s eiꝰ ẽd̾s caritas. Deinde
si in donis dĩ nichil maius ẽ karita¬
te. ⁊ nullũ ẽ maius donũ dĩ quam
sp̃c sc̃s: qͥd conuenientius quã ut
Et si caritas qua pat̾ diligit filiũ. &
patrẽ diligit filius in effabilit cõ
munionẽ demonstret ãboꝵ: quid
conuenientius quã ut ille ꝓpͥe dica¬
tͣ caritas qͥ sp̃c ẽ cõmunis ambobus.
trinitate. s. ñ frustra ꝓpͥe caritas ñcupet᷑.
ꝓpt̾̃ illa quȩ dicta st̃. sic̃ ñ solus ẽ in

Expanded text:
unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult. Non est illic conditio dati et dominatio dantium, sed concordia dati et dantium. 37. Quapropter si sancta Scriptura proclamat, Deus charitas est; illaque ex Deo est, et in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscimus, quia de Spiritu suo dedit nobis, ipse Spiritus est Deus charitas. Deinde, si in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum est majus donum Dei quam sanctus, quid consequentius, quam ut et si caritas, qua pater diligit filium et patrem diligit filius, ineffabiliter munionem demonstrat amborum; quid conuenientius, quam ut ille proprie dicatur caritas, qui spiritus est communis ambobus? trinitate, sed non frustra proprie caritas nuncupetur propter illa quae dicta sunt, sicut non solus est in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa unũ de uno. cũ qͦ unũ: ibi no-¬
uit omĩa d̃s. quȩ fecit ꝑ ipsã & ido
cũ decedant ⁊ succedant tp̃ra: non
decedit aliqͥd ł succedit scientiȩ d̃.
Non enĩ hȩc q̃ creata st̃. id̾o sciuntur
ado q facta st̃: ac ñ potiꝰ ido facta st̃
uł mutabilia. qr iniutabilit̾ ab eo
sciunt᷑. Ille gͥ in effabił qͥdã cõplexus
pat̾s ⁊ ẏmaginis. ñ ẽ sine ꝑfectione.
sine caritate sine gaudio. Illa gͦ di¬
lectio. delectatio. felicitas. ł beatitu¬
do. si tam̃ aliqua humana uoce dig¬
ne dr. usus ab illo appellatꝰ ẽ breuit᷑:
gitate atq ub̾tate ꝑfundens omnes
creaturas ꝙ captu earũ: ut ordinem
suũ teneant. & locis suis ad qͥescant.

Expanded text:
 de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus, quae fecit per ipsam: et ideo cum decedant vel succedant tempora, non decedit vel succedit aliquid scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt, ac non potius ideo facta sunt, vel mutabilia, quia immutabiliter ab eo sciuntur. Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, usus ab illo appellatus est breviter, gitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant, locis suis acquiescant.
Abbreviated transcription (Latin):
multas animas fuisse singulas
una: quã ubi dix̃ apłs una fides:
tot eas audet quisquã dicere. qͦt
fideles. Et tam̃ qͥ dic̃ o mulier
magna ẽ fidestua. ⁊ alteri modi¬
ce fidi quare dubitasti: suã cuiq
ẽẽ significat. S ita dicit᷑ eadẽ cre¬
dentiũ fides una: quẽ ad modum
eadẽ uolentiũ uoluntas una: cũ
⁊ in ipsis qͥ hoc idem uolunt sua
uoluntas sit cuiq conspicua. al¬
teruis autẽ lateat quãuis idem
uelit : & si aliquib fignis sese in¬
dicet: credit᷑ potius quã uidet᷑
Unꝰ qͥsq autẽ sui anumi conscius
ñ credit utiq hanc ẽẽ suã: sed
plane ꝑuidet uoluntatẽ.I

Expanded text:
multas animas fuisse singulas multas animas fuisse singulas una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse suam, sed plane pervidet voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ nati ft̃. fides ista cõmunis ẽ
ñ fic̃ aliqua corporis forma ꝯmu.¬
nis ẽ ad uidendũ om̃iũ ocuł qͥb
p̃sto ẽ: ex ipsa quippe una om̃iũ
cernentiũ quodãm᷑ informat᷑ as¬
pectus: sed sic̃ dici potest om̃ĩb
hominib ẽẽ facies humana coni¬
munis. Hã hoc ita dr̃: ut tamen
singuli suas habeaut. Ex una sa¬
ne doctrina imp̃ssã fidẽ creden-¬
tiũ cordib singuloꝵ qͥ hoc idem
credunt: uerissime dicimꝰ: sed
aliaͣ sunt quȩ credunt᷑. aliud fi¬
des qua creditur. Illa quippe in
reb sunt. quȩ uel ee̾ ł fuisse uel
futura e̾ẽ dicunt᷑ hȩc autẽ in
animo credentis ẽ. ei tantũ cons¬
picua cuiꝰ ẽ. quãuis sit ⁊ in aliis.
ñ ipsa .s similis. Non enĩ nume¬
ro ẽ una: s genere ꝓptͣ similitu.¬
dinẽ tam̃ ⁊ nullã diuersitatem:
magis unã dicimꝰ e̾ẽ quã multas.
dłã ⁊ duos homines simillimos
cũ uidemꝰ. unã faciẽ dicimus &
miram᷑ ãboꝵ. Facilius itaq dicit᷑

Expanded text:
s ista communis est: non sicut aliqua corporis forma communis est ad videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa quippe una omnium cernentium quodam modo informatur aspectus: sed sicut dici potest omnibus hominibus esse facies humana communis; nam hoc ita dicitur, ut tamen singuli suas habeant. Ex una sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in rebus sunt quae vel esse vel fuisse vel futurae esse dicuntur: haec autem in animo credentis est, ei tantum conspicua cujus est; quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ides uͦ de qua in hoc libro aliqͣnto
duitius disputare certa disposi.¬
tionis nr̃e ratione cõpellum. quã qui
habent fideles uocant᷑. ⁊ qͥñ habent
infideles. sic̃ hi qͥ uenientẽ in aꝓpͥa d̃ĩ
filiũ ñ recepert̃: quãuis ex auditu in
nob̾ facta sit. ñ tam̃ ad eũ sensũ corpo.¬
ris ꝑtinet qͥ appellat᷑ auditꝰ. qm ñ est
sonꝰ: nec ad ocłos huius carnis qm̃
ñ ẽ color aut corporis forma: nec ad
habet: nec ad ullũ omĩno sensũ cor¬
poris qm̃ cordis ẽ res ista ñ corporis:
nec foris ẽ a nobis s in intumis in nob̾.
nec eã qͥsquã hominũ uidet in alio.
s unꝰqͥsq in semet ipso. Deniq potest
⁊ simulatione confingi: & putari ẽẽ
in qͦñ ẽ. Suã gͥ quisq fid̾e apd̃ se ip¬
sũ uidet: in altero autẽ credit eã ẽe
ñ uidet: & tanto firmius credit. qͣn¬
to fructus eiꝰ magis nouit. qͦs oꝑari
solet fides ꝑ dilectionẽ. Quã obrẽ
om̃ib de qͥb eũgłista subiungit¬

Expanded text:
ides vero de qua in hoc libro aliquanto diutius disputare certa dispositionis nostrae ratione compellimur, quam qui habent, fideles vocantur, et qui non habent, infideles, sicut ii qui venientem in propria Dei Filium non receperunt, quamvis ex auditu in nobis facta sit, non tamen ad eum sensum corporis pertinet qui appellatur auditus, quoniam non est sonus; nec ad oculos hujus carnis, quoniam non est color aut corporis forma; nec ad habet; nec ad ullum omnino sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi, et putari esse in quo non est. Suam igitur quisque fidem apud se ipsum videt: in altero autem credit esse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fides per dilectionem . Quamobrem omnibus de quibus Evangelista subjungit et
Abbreviated transcription (Latin):
tiue dr̃ ad creaturã : sic̃ dns ad seruũ.
Et ido cũ dicimꝰ ⁊ patrẽ pͥncipiũ. ⁊ fili¬
ũ pͥncipũ: ñ duo pͥncipia creature
dicimꝰ. qr pat᷑ ⁊ filiꝰ simul ad creatu¬
rã unũ pͥncipiũ ẽ sic̃ unꝰ creator. sicu
unꝰ ds. Si autẽ quicqͥd in se manet. &¬
piũ: ꝙ ñ eũ separamꝰ ab appellatiõe
creatoris. E scriptũ ẽ de illo qđ oꝑet᷑
& utiq in se manens oꝑat᷑ Non enĩ
tit᷑. Ec que oꝑat᷑ iude. Unicuiq aut̃¬

Expanded text:
reaturam, sicut dominus ad servum. Et ideo cum dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus creator, sicut unus Deus. Si autem quidquid in se manet et pium, quia non eum separamus ab appellatione Creatoris, et scriptum est de illo quod operetur, et utique in se manens operatur. Non enim rtitur, et quae operatur vide. Unicuiqu
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊ singillatĩ si int̾rogem᷑ de sp̃u sc̃o.
uerissi me respondemꝰ qđ d̃s sit ⁊ cũ
patre ⁊ filio simulunus dͣs. ẽ
nũ gͥ pͥncipiũ ad creaturã dr̃ d̾s.
nͣ̃ duo ł tria pͥncipia. Ad se autẽ
.inuic̃e in tͥnitates si gignens ad id qđ
gignit pͥncipiũ ẽ: pater ad filiũ pͥn¬
cipiũ ẽ qr genuit eũ. Utrũ autẽ &

Expanded text:
Nam et sigillatim si interrogemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia, ad se autem invicem in Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium est, quia genuit eum. Utrum autem et
Abbreviated transcription (Latin):
ite qr si ita ẽ nͣ ĩa principiũ ei tantũ res
erit quã gignit aut facit: s etiã ei quã
dat. Ubri illud elucescit ut potest.
qđ solet multos mouere. cur ñ sit
at. sic in euuangłio legit᷑. Eriit enĩ
nͣ quomͦ natus. s quomͦ datꝰ. Et ido ñ¬

Expanded text:
ita si est, non iam principium ei tantum rei erit, quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat ubi et illud elucescit, ut potest, quod solet multos mouere, cur non sitat, sicut in euangelio legitur. exit enim non quomodo natus, sed quomodo datus, et ideo n