comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi sicut redẽp¬
toris nr̃i magisterio edoc¬
ti sumus. ñ in solo pane
uiuit homo. sed in omni
amus sollempne ierunrũ
non in sterili mecdia: qͣm
plerũq & imbecillitas cor¬
poris. & auaritiȩ morbus
indicit: sed in larga beni¬
simus de illis: de quib ip¬
sa ueritas dicit. Beati qui
esuriunt & sitrunt iusti¬
ciam: q̃m ipsi saturabunt᷑:
eliciȩ igitur uiii.¬
ñre sint oꝑa pieta¬
tis. & illis cibis qui nos ad
eternitatem nutriunt:
impleamur. Letemur in
refectionib pauperũ: qͦs
impendia nr̃a satiauerĩt.
Iocundemur in uestitu
eoꝵ: quoꝵ nuditatem in¬
dumentis necessariis dexe

Expanded text:
tissimi, sicut Redemptoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni amus solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus indicit, sed in larga benesimus de illis de quibus ipsa Veritas dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur Deliciae igitur nostrae sint opera pietatis, et illis cibis qui nos ad aeternitatem nutriunt impleamur. Laetemur in refectionibus pauperum, quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur in vestitu eorum quorum nuditatem indumentis necessariis texe
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Qd̃ si nec duob quidẽ
his signis crediderint. neq
audierint uocem duam:
sume aqͣm fluminis. & ef¬
funde eam suꝑ aridam.
& quicquid hauseris de
ftuuio: uercetut in san¬
guinem. Ait moyses. Ob¬
secro dñe. ñ sum eloquenᷤ:
ab heri & nudiustercius:¬
& ex quo locutus es ad ser¬

Expanded text:
s. Quod si nec duobus quidem his signis crediderint, neque audierint vocem tuam: sume aquam fluminis, et effunde eam super aridam, et quicquid hauseris de fluvio, vertetur in sanguinem. Ait Moyses: Obsecro Domine, non sum eloquens ab heri et nudius tertius: ex quo locutus es ad ser
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq dñs rursum.
Mitte manũ tuam:
in sinũ tirũ. Quam cum
misisset in sinũ: ꝓtulit
leprosam instar muis.
Retrahe ait manũ in sinu

Expanded text:
ixitque Dominus rursum: Mitte manum tuam in sinum tuum. Quam cum misisset in sinum, protulit leprosam instar nivis. Retrahe, ait, manum  Vu
Abbreviated transcription (Latin):
minatus est xp̃c: ne suꝑ
alienũ fundamentũ edi¬
tum de eo uidebunt. et
qui ñ audierunt intelli¬
gent. Propt̃ qd̃ & impedi¬
ebar primũ uenire ad uos.¬

Expanded text:
minatus est Christus, ne super alienum fundamentum aeditum de eo videbunt, et qui non audierunt de eo intelligent. Propter quod et impediebar plurimum venire ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
sed & illi qui ab eo sanati.
sponte confiteri uolebãt:
ĩmo ipsi apłi. qui eũ post
resurrectionem toto orbe

Expanded text:
sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant, imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
paulo suꝑius spatiosam
& latam uiam nomina¬
uit: hoc ñc aꝑtius falsos
ꝓpħas ostendit ꝑ quoᷤᷤ mul¬
t in ꝑditionem abhomina¬
bilem abierunt. Qui pri¬
mo in iudea apparuerunt.
& modo ꝑfictia totũ reple¬
uerunt mundũ. Sed illi¬
qui prius falsi ꝓpħe fue¬
runt: uerissimos dñi pro¬
pħas usq ad mortẽ ꝑsecu¬
tisunt: sicut iheremiã &
micheam. aliosq multos.
Isti autẽ ñc falsi ꝓphetȩ &
falsi xp̃iani eos qui sunt
ueraces xp̃iani sine mise¬
ricordia ꝑsequunt᷑: & op¬
primunt. Aliqͣndo si det᷑
copia etiã gladiis: sine int̾¬
missione autẽ suis prauis
morib & exemplis:
dcirco om̃s p̃ueniens dñs:
adhortatus est dicens. At¬
tendite a falsis ꝓpħis. Fit

Expanded text:
paulo superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, verissimosque Domini prophetas usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, altem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo ꝓ fragilitate
nr̃a miracula eclidit. no¬
bis ꝓficiunt: qui dũ hu¬
manam conditionẽ syde¬
rib importauit: creden¬
tib celũ post se patere
monstrauit. Et dũ uic¬
torem mortis in celestia
eleuauit: uictorib quo
sequant᷑ ostendit. Ascen¬
sio gͦ dñi catholicȩ fidei
confirmatio fuit᷑: ut se¬
cuturi in posterũ credere¬
mus. acsi miraculi illrus
p̃senti ꝑcepissemus effec¬
tum. Et fidelis quisq cũ
iam tanta ꝑceperit: ꝑ ea
que agnoscit prestita. dis¬
cat sperare ꝓmissa:ac de
dei sui p̃terita p̃sentiq bo¬
nitate. quasi futuroꝵ te¬
neat cautionẽ. Suꝑ excel¬
sa gͦ cȩli terrenũ corpus
imponitur:ossa intraan

Expanded text:
hoc mundo sub fragilitate nostra miracula edidit, nobis proficiunt: qui dum humanam conditionem sideribus importavit, credentibus coelum patere posse monstravit; et dum victorem mortis in coelestia elevavit, victoribus quo sequantur ostendit. Ascensio ergo Domini catholicae fidei confirmatio fuit: ut securi in posterum crederemus miraculi illius praesenti percepissemus effectum; et fidelis quisque cum jam tanta perceperit, per ea quae cognoscit praestita, discat sperare promissa, ac Dei sui praeteritam praesentemque bonitatem, quasi futurorum teneat cautionem. Super excelsa ergo coeli terrenum corpus imponitur, ossa intra
Abbreviated transcription (Latin):
mortem ñ fecit: nec letat᷑
in ꝑditione uiuoꝵ. Crea¬
uit enim ut essent om̃ia:
& sanabiles esse uoluit
nationes orbis terrarũ:
& ñ est in illis medicam̃¬
tũ exterminii: nec inferoꝵ
regnũ in terra. Iusticia
talis. inusticia autẽ mor¬
tis est adquisitio. Impii
accersierunt illam. & esti¬
mantes illam amicam
defluxerunt. & sponsio¬
nem posuerunt ad illã:
qm digni sunt perire qͥ¬
sunt ex parce illiꝰ. inͦ

Expanded text:
mortem non fecit: nec letatur in perditione vivorum. Creavit enim ut essent omnia et sanabiles esse voluit nationes orbis terrarum. Et non est in illis medicamentum exterminii: nec inferorum regnum in terra viventium. talis est: injusticia enim mortis est acquisitio. Impii accerserunt illam: estimantes illam amicam defluxerunt. Et sponsionem posuerunt super illam: quoniam digni sunt quia sunt ex parte illius.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnabant aduersũ ifrł:
& fugerunt uiri isrł ante
faciem philistiim. & cecide¬
runt interfecti in monte
gelboe. Irrueruntq phili¬
stiim in saul & in filios su¬
os: & ꝑcusserunt ionathã
& aminadab & melchisue
filios saul. dotũq pondus

Expanded text:
pugnabant adversus Israel: et fugierunt viri Israel ante faciem Philisthiim, et ceciderunt interfecti in montes Gelboe. Irrueruntque Philisthiim in Saul, et filios ejus, et percusserunt Jonatham, et Abinadab, et Melchisue, filios Sau
Abbreviated transcription (Latin):
uxor dicitur sapi¬
entia: sic & uxorem in iusti
& peccatoris appellari stul¬
ticiam. Sed quomͦ dimit¬
tat ei dñs decem milia ta¬
ienta. & ille nobis conser

Expanded text:
uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conser
Abbreviated transcription (Latin):
curius dici potest.
quia in hoc pater regi fi¬
lio nuptias fecit: qugei
ꝑ incarnationis miste¬
riũ. scãm eccłiam socia¬
uit. Uderus autẽ genitri¬
cis uirginis: huiꝰ sponsi

Expanded text:
curius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis
Abbreviated transcription (Latin):
marus in hac uita potu¬
it esse pacis indiciũ: qͣm
ab uno homine orbem de¬
scribi uniuersũ: atq uniꝰ
census nũmismate conclu¬
di: Matrẽ quippe elegit
uirginem. quia ñ aliter
dei filiũ nasci in carne: qͣm
de carne intemerata ge

Expanded text:
majus in hac vita potuit esse pacis indictum, quam ab uno homine orbem describi universum, atque unius census numismate concludi? Matrem quippe elegit virginem, quia non aliter Dei Filium nasci in carne, quam de intemerata ge
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ficut alius euͣgłista
scribit. loquebatur illis de
regno dei: & eos qui cura
indigebant sanabat. ea¬
demq doctrina & sanati

Expanded text:
Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanati
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ disꝑgam. & gladiũ
euaginabo post eos: & cõ¬
plebo furorem meũ. Et
requiescere faciam indig¬
nationem meã in eis: et
consolabor. & scient quia
ego dñs locutus sũ in delo
meo: cũ impleuero indig¬
nationem meã in eis. Et
dabo de in desertũ. & op
probriũ in gentib que in

Expanded text:
 gladium evaginabo post eos et conpleam furorem meum et requiescere faciam indignationem meam in eis et consolabor et scient quia ego Dominus locutus sum in zelo meo cum implevero indignationem meam in eis et dabo te in desertum et in obprobrium in gentibus quae in
Abbreviated transcription (Latin):
dent filios suos in medio
tui: & filii comedent patre̾
suos. Est faciam in te iu¬
dicia. & uentilabo uniuer¬
sas reliquias tuas in om¬
nem uentũ. Idcirco uiuo
ego dicit dñs ds. nisi ꝓ eo
qd sc̃m meũ uiolasti in om¬
nib offensionib tuis. & in
om̃ib abhominationibus
tuis: ego qͦ confringam &
ñ parcet oculus meus: & ñ
miserebor. Certia qͦ pars¬
tui peste morietur. &e fa

Expanded text:
dent filios in medio tui et filii comedent patres suos et faciam in te iudicia et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum idcirco vivo ego dicit Dominus Deus nisi pro eo quod sanctum meum violasti in omnibus offensionibus tuis et in omnibus abominationibus tuis ego quoque confringam et non parcet oculus meus et non miserebor tertia tui pars peste morietur et fa
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuoꝵ dñetur. Tu autẽ
quid iudicas frẽm tuuior:
Aut tu quare sꝑnis frẽm
tuũ: Om̃s enĩ stabimus:
ante tribunal dei. Serip¬
tum est enim. Uiuo ego
dicit dñs. q̃m michi flectet᷑
om̃e genu: c om̃is lingua
conficebitur deo. Itaq urꝰ
hoc iudicate magis. ne
ponatis offendiculũ fr̃i:
uel scandaluo.

Expanded text:
etur tu autem quid iudicas fratrem tuum aut tu quare spernis fratrem tuum omnes enim stabimus ante tribunal Dei scriptum est enim vivo ego dicit Dominus quoniam mihi flectet omne genu et omnis lingua confitebitur Deo itaque unushoc iudicate magis ne ponatis offendiculum fratri vel scandalu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deesset eius genitrici filiꝰ.
euius casta uita castis erus
tueretur obsequiis. Ponit &
& recubuit in cena super
pectus eius: & dixit. dñe qͥs
est qui tradet de. Hoc quo¬
modo gestũ sit: suꝑiora hu¬
ius enͣgłii loca plenius osten¬
dunt. Quia uidelicet in ce¬
na qͣm ultimã ante passi¬
onem cũ discipłis saluator
habuit. in qua eoꝵ pecdes
lauit: eisq corporis &e san¬
gumis sui tradidit miste¬
ria celebranda. discipls ille
quem diligebat. supra pec-¬
tus eius recubuerit: & dũ
dixisset eis. amen am̃ dico
uobis quia unus ex uobis
tradet me: responderit il¬
le discipłs innuente petro.
ut int̾rogaret & diceret¬
ei. Domine quis est: Ait¬
ego intinctũ panem por¬
rexero.

Expanded text:
n deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita castis ejus tueretur obsequiis. Ponit et et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerei: Domine, quis est? Resego intinctum panem porrexero.
Abbreviated transcription (Latin):
uerse facultates nr̃ȩ atq
familiȩ: in conspectu tuo
sunt. Sint om̃ia sub lege
tua: nos etiam & filii ñri
serui cui sumus: Ueni no¬
bis pacificus dñs: & utere
seruitio nr̃o. sicut tibi pla

Expanded text:
versae facultates nostrae, atque familiae, in conspectu tuo sunt: sint omnia nostra sub lege tua. Nos et filii nostri, servi tui sumus. Veni nobis pacificus dominus, et utere servitio nostro, sicut pla
Abbreviated transcription (Latin):
res ac uineas fecit incidi.
Et cecidit timor illrus: su¬
ꝑ om̃s inhabitantes t̾ram.
Tunc miserunt legatos
suos uniriersarũ urbiũ &
ꝓuintiarũ reges ac princi¬
pes. scilicet mesopotamiȩ.¬
& syriȩ sobal. & libiȩ atq
cilitiȩ: qui uenientes ad
holofernem: dixerunt.
Desinat indignatio tuã:
circa nos. Melrusest enim
ut uiuentes seruiamus
nabrigodonosor regi mag¬
no. & subditi seruiamus
tibiꝰ qͣm morientes cũ in

Expanded text:
res ac vineas fecit incidi et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram tunc miserunt legatos suos universarum urbium et provinciarum reges ac principes Syriae scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui venientes ad Holofernem dixerunt desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morie
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus. Iħm queritis
nazarenũ. Iħ̾c latino elo¬
quio salutaris. id est sal¬
uator int̃pretatur. At uͦ
multi hoc nomine tunc¬
iħu dicipoterant. ñ tam̃
substantialit: sed nuncu¬
patiue. Ideo & locus sub¬
rungitur: ut de quo ih̃u
dictũ sit manifestetur
Nararenũ. Et causam ꝓ¬
tinus subdidit. Crucifixũ.
Atq addidit. Surrexit. ñ
est hic. Non est hic diciturr
ꝑ p̃sentiam carnis: qui
camen nusqͣm deerat per
p̃sentiam maiestatis. Sed
ide dicite discipłis erus ce
petroͥ quia p̃cedit uoi
galileam.
uerendũ nobis est
cur nominatis di¬
scipłis. petrus designatur
ex nomine. Sed si huncan¬
gelus nominatim ñ expri¬
meret. qui magistrũ ne-¬
gauerat: uenire int̾ disci¬
pulos ñ auderet. Uocat᷑
ergo ex nomine:ne despe¬
raret ex negatione.Qua
in re considerandũ nobis
est: cur omp̃c d̃s eũ quem
cunctȩ eccł̃iȩ p̃ferre dispo¬
suerat. ancillȩ uocem ꝑti

Expanded text:
ios. Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideoque locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum; et causam protinus subdit, crucifixum, atque addidit, resurrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. aerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat ancillae vocem
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ:ce replent domos
suas argento. Aut sicut
abortiuũ absconditũ ñ
subsisterem: uel qui con¬
cepti ñ uiderunt lucem.
Ibi impii cessauerunt a
tumultu: & ibi requieue¬
runt fessi robore. Et qͦn

Expanded text:
eplent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subsisterem,  vel qui concepti non viderunt lucem. Ibi impii cessaverunt a tumultu,  et ibi requieverunt fessi robore. Et q
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qͣm rami infructuo¬
sȩ arboris absciduntur
Cũ uͦ tota simul ꝓgenies
cũ parente tollitur: infruc¬
tuosa arbor ab radice absci¬
sa est. ne iam remaneat. un¬
de praua iterũ soboles cre-¬
subinfertur. Et int̾roga¬
bant eũ turbȩ: dicentes.
Quid gͦ faciemus: ꝑcussȩ
enim terrore fuerant:que
consiliũ querebant. Sequit᷑.
Respondens autẽ : dicebat
illis. Qui habet duas tum¬
cas: det ñ habenti. Ẽ qui ha-¬
bet escas: similĩt faciat. Per
hoc qd̃ tunica plus est neces¬
saria usui nr̃o qͣm palliũ:
ad fructũ dignũ peniten
diȩ ꝑtinet. ut ñ solũ exteri¬
ora queq ce minus necessa¬
cessaria diuidere cũ ꝓximis
debeamus: scilicet uel escam
qua carnalit uiuimus: uel
tunicam qua uestimur
Quua enim in lege scrip

Expanded text:
aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor 1521 a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succresubinfertur: Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Perculsae enim terrore fuerant quae consilium quaerebant. 11. Sequitur: Respondens autem dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det nbet escas similiter faciat . Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum poenitentiae pertinet, ut non solum exteriora quaeque et minus necessacessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scrip
Abbreviated transcription (Latin):
in monte dño disci¬
puli uenerunt ad eum.
sicut alacres.sicut dome¬
stici. sicut ꝓximi. sicut
amici. uel frẽs. Ideo ait
& dñs ad eos. Uos estis sal
terre: & uos estis lux mun¬
di. Nunc uͦ descendente
eo de monte.turbȩ secu¬
tȩ sunt eũ. que in mon¬
tem ascendere ñ potue¬
runt: ut pigri popłi. ut
negligentes: ut imꝑfec¬
ti. Ita & filii isrł primitꝰ
in montẽ ascendere ñ ua¬
luerunt. ad obuiandũ d̃o
ꝑgere non potuerunt
ꝓpter suam irreligiosita

Expanded text:
in monte Domino, discipuli venerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiosita
Abbreviated transcription (Latin):
impendit. quia p̃dicato¬
rib uerbi illius ꝑagran¬
di omnẽ facultatem tri¬
buit: & ubicũq uellent
euͣgelii grãm disseminan¬
di. Qd̃ fieri minime pos¬
set: si ñ uno totus orbis
regeretur imꝑio.Sed et
ipsa totius orbis descrip¬
tio que aterreno rege fac¬
ta memorat᷑: celestis oꝑa
regis manifeste designat.
Qui ad hoc nimirũ appa¬
ruit in mutido. ut de cũc¬
tis ꝑ orbem nationib elec¬
tos in unitatem fidei suȩ
colligeret.ac nomina eoꝵ
sicut ipse ꝓmisit ineter

Expanded text:
dicatoribus verbi illius peragrandi orbem facultatem tribuit, et ubicunque vellent Evangelii gratiam disseminandi. Quod fieri minime posset, si non uno totus orbis regeretur imperio. Sed et ipsa totius orbis descriptio, quae a terreno rege facta memoratur, coelestis opera regis manifeste designat; qui ad hoc nimirum apparuit in mundo, ut de cunctis per orbem nationibus electos in unitatem fidei suae colligeret, ac nomina eorum, sicut ipse promisit, in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
changłos.thronos. dñatio¬
nes. principatus. & potesta¬
des appellat: Que in ad¬
uentu districti iudicis nr̃is
tunc oculis uisibiliter ap¬
parebunt. ut districte t̃e
a nobis exigant: hoc quod
nos modo inuisibilis condi.¬
tor ȩquanimiter portat.
Unde & subditur. Et t̃c̃
uidebunt filiũ hominis
uenientem in nubib: in
potestate magna & maie¬
state. Acsiaꝑte diceretur.
In potestate & maiestate
uisuri sunt. quem in hu¬
militate positũ audire no¬
luerunt: ut uirtutẽ eius
tanto tunc districtius sen¬
tiant: quanto ñe ceruicẽ.

Expanded text:
ngelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate magna et majestate. Ac si aperte diceretur: In potestate et majestate visuri sunt quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervice
Abbreviated transcription (Latin):
dies iste qui nobis
in honorem dñi ꝑ annos
singłos celebratur: ore cr̃ic¬
toꝵ fideliũ epiphania ue¬
nerabiliter nuncupatur
Et quia grecũ ꝓbatur es¬
se uocabulũ: multis est la¬
tinis incognitũ. Inc̾e est
qd̃ nomen istud om̃s qui¬
dem latini dicunt: sed ñ
om̃s inueniunt᷑ nosse qd̃
dicunt. Proinde bonũ est
ut cuncti qui diem hodi¬
ernũ epiphaniam nuncu¬
pant. & cur hoc dicatur
ignorant: sacramentũ di¬
ei huiꝰ nominis int̃pretati¬
one cognoscant. Debri

Expanded text:
dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Deb
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Ursus insidians factꝰ
est michi: leo in abscondi¬
tis. Semitas meas subuer¬
tit & confregit me:posu¬
it me desolatam.Teten¬
uit arcũ suũ. & posuit
me quasi signũ ad sagit.
tam. Misit in renib meiᷤ.
filias pharetrȩ suȩ. factus
sũ in derisũ om̃i populo
meo: canticũ eoꝵ tota die.¬
Repleuit me amaritudi
me cinere.Et repulsa est

Expanded text:
h.  Ursus insidians factus est mihi: leo in absconditis. Semitas meas subvertit, et confregit me: posuit me desolatam. Tetendit arcum suum, et posuit me quasi signum atam: misit in renibus meis filias pharetrae suae. Factus sum in derisum omni populo meo, canticum eoReplevit me amaritudinme cinere. Et repulsa est
Abbreviated transcription (Latin):
cum quippe est genus hu¬
manũ. qd̃ in parente pri¬
mo a paradisi gaudiis
expulsũ. claritatem suꝑne
lucis ignorans. dampnati¬
onis suȩ denebras patitur:
sed tamen ꝑ recdemptoris
sui p̃sentiam illuminat᷑.
ut int̃nę lucis gaudia iã

Expanded text:
cus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lu
Abbreviated transcription (Latin):
umq ꝑtransisset fi¬
nes assyrioꝵͥ uenit
ad magnos montes ange:
qui sunt a sinistro cilitiȩ.
Ascenditq om̃ia castella
eoꝵ: & obtinuit omnem
munitionem. Offregit
autẽ ciuitatem opinatis
em deserci. & ad austrum
terrȩ celeon. Et transiit
eufraten. & uenit ad me¬
sopotamiã: & fregit om̃s
ciuitates excelsas. que erãt
ibi a torrente manbrȩ qͦ¬
usq ꝑueniatur ad mare.
Et occupauit terminos
eius a cilitia usq ad fines
iaphet:qui sunt ad au-¬
strũ. Abduxit quoq om̃s
filios madian. ac p̃dauit
omnem locupletationẽ
eoꝵ. om̃sq resistentes sibi
occichit in ore gladii. ui

Expanded text:
ue pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissem deserti, et ad austrum terrae Cellon. Et transivit Euphratem, et venit in Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Quare gͦ dicitur ei.
nisi signa & ꝓdigia uide-¬
ritis non creditis: qui an¬
te credidit qͣm signũ ui-¬
deret: Sed mementote
quid periit: & aꝑte cog¬
noscetis. quia in fide du¬
bitauit. Poposcit namq
ret filiũ eius. Corporalẽ
Minus itaq in illũ credi¬
dit. quem ñ putauit pos¬
se salutem dare: nisi pre¬
sens esset & corpore: Si enĩ
ꝑfecte credidisset: ꝓcul

Expanded text:
. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namqueret filium ejus. Corporalem Minus itaque in illum credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul
Abbreviated transcription (Latin):
carnis concupiscentia. si¬
ne mat̃̾nȩ integritatis
iniuria: quia futurũ ho
minũ saluatorem talis

Expanded text:
carnis concupiscentia, sine maternae integritatis injuria; quia futurum, inquit, hominum Salvatorem talis
Abbreviated transcription (Latin):
catũ non habenrus nos
ipsos seducimus: & ueri¬
das in nobis ñ est. xi.¬
enit bapcizari in¬
aquis. ipsarũ con¬
ditor aquarĩr:. ut nobis
qui in iniquitatib con¬
cepti & in oelictis simus¬
generati: scdȩ natruitatis
tur appetendũ insinua¬
ret misterrũ. Dignatus
est lauari aquis iordani¬
cis. qui erat mundus a
sordib cutictis: ut ad di¬
luendas nr̃oꝵ sordes scele¬
rũ. omniũ fluenta sc̃ifica¬
ret aquarũ. Sed quia hu¬
millimã dm̃ dispensatio¬
nem ex lectione euͣglica
cognouimus. etiam serui
humillimã obeditionem
sollicita intentione uide¬
amus. Sequitur. Ioħ̾es
autẽ ꝓhibebat eũ dicens.
Ego a te debeo baptizari.
& tu uenis ad me : Expa¬
uit illũ ad se uenisse ut
baptizaretur aqua curi
nulla merat que baptis¬
mo tergeretur culpa: im¬
mo qui ꝑ sui grãm sp̃c cũe.¬
tam credentib mundi col¬
leret culpam. Ande recte
intelligitur. qd̃ hic dicit
ioħes: ego a de debeo bapti¬
zari. hoc esse qd̃ apuid euu᷑¬

Expanded text:
catum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari inaquis ipsarum conditor aquarum, ut nobis qui in iniquitatibus sumus concepti, et in delictis generati, secundae nativitatis, tur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem sollicita intentione videamus. Sequitur: Joannes autem prohibebat eum, dicens: Ego a te et tu venis ad me? Expavit illum ad se venire, ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam: unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse, quod apud evan
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ ab homine ser¬
uo baptizari: sed etiam
ipse ad hunc baptiranduᷤ
uenire dignatus est. In ser¬
uo autẽ. quia cũ sciret se¬
p̃cursorem ac baptistam¬
sui saluatoris esse destina¬
tũ: memor tam̃ ꝓpriȩ fra¬
gilitatis. iniunctũ sibi hu¬
militer excusauit officiũ
dicens. Ego ade debeo bap¬
tizari. & tu uenis ad me:
Sed quia om̃is qui se hu
homines instruendos hu¬
milis apparuit: mex a do
patre quantũ suꝑ homi
uoce delapsa ad eũ huius¬
modi a magnifica gła:
hic est filius meus dilectꝰ
in quo michi complacui:
& fidelissimus atq humil¬
limus seruus ille ioħes

Expanded text:
non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Sed quia omnis qui se exahomines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homvoce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus se
Abbreviated transcription (Latin):
de istis dicam: Ecce ipsi
pharisei legebant. & in eo
qd̃ legebant xp̃m sona¬
bant. uenturũ sꝑabant:
& p̃sentem ñ agnoscebãt.
Iactabant se etiam ipsi in¬
ter uidentes: hoc est int̃
sapientes. & negabant
xp̃m: & ñ intrabant per
ostiũ. Ergo & ipsi siquoᷤᷤ
forte seducerent. mactan
hos dimittamus:uidea¬
mus illos si forte ipsi in¬
trant ꝑ ostrũ: qui ipsiuᷤᷤ

Expanded text:
de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandhos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
lepsus adorans eũ. Ante¬
quam peteret adorare ce¬
pit:anteqͦm rogaret. cul¬
turam ostendit. Adora
uit eum. ꝓ hoc ipso dm̃
&& dñm eum inuocans: ad¬
orabat eum.
ed & illi beati magi
prius ꝓcidentes ado¬
rauerunt eum: & ita de¬
mũ ei munera obculer̃t.
Eodem modo & ñc iste
cadens adorabat. & sic sup¬
plicem obtulit postula-¬
tionem dño dicens. Dñe¬
tu qui digne adoraris. qͥ
digne coleris. te ego ut do¬
minũ adoro. ideoq ce do¬
minũ dico. oꝑa prius con¬
testans: & sic uerba loquenᷤ.
ꝑte enim om̃ia facta sunt.
Tu ergo dñe si uis: potes
me mundare. Uoluntas
tua opus est: ideo siuis
potes me mundare. Uolui¬
stiut hec ĩmundissima le¬
pra suꝑ me ueniret.siue
ꝓpter peccata mea. ut cor¬
reptus penituissem. siue
ꝓpter tuam prudentiam.
ut mirabilit̾ me mundanᷤ:
magnificeris. Om̃ia dispen¬
santer & ꝓuident̃ facis: &
salutem largiter tribuis.
Siue ergo hanc lepram ꝓp¬
ter mea peccata portauu. di¬

Expanded text:
leprosus, adorans eum. Anteleprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum invocans, adorabat eum. ic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, di
Abbreviated transcription (Latin):
tera dei sedens. x.
escendente ñc dño
hoc est inclinante
se ad infirmitatem. et
impotentiã ceteroꝵ. mi¬
sertus imꝑfectioni eoꝵ
uel infirmitati: secutȩ
sunt eũ turbȩ multȩ.
Aliquanti ꝓpter caritatẽ.
aliquanti ꝓpter doctri¬
nam: aliquanti ꝓpt̃ ad¬
mirationem & cutratio¬
nem. Est ecce homo leꝓ¬
sus: unus ex illis qui cu¬
ram querebant:qui le¬
uamen desiderabant.
Et ecce leꝓsus ueniens:
ad orabat eũ dicens. Dñe
si uis: potes me munda¬
re. Deorsũ currens rogas
o homo: & in monte ni¬
chil dicis. Quare sic: Qͥa
tempus & tempora. om̃i
rei sub cȩlo. Tempus doc¬
trinȩ: & dempus curatio¬
nis. In monte docirit. illu¬
minauit.monuit. animaᷤᷤ
curauit. corda sanauit.
Propterea gͦ ego illa ma¬
iora temptare nolui:illa
sũma tardare ñ passus
sum. Ipsis gͦ ab illo com¬
pletis. deorsũ eo de mon¬
te ad curandũ descenden¬
te. sicuti de cȩlo. sicuti de
celestib montib ad sal¬
uandos carnales descen¬
dente. Uenit gͦ ad eum

Expanded text:
tera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo
Abbreviated transcription (Latin):
sponsata fuit ipsi ioseph:
ut supra dictũ est. Si enĩ
ñ fuisset desponsata ioseph:
om̃ium bonoꝵ incredibi¬
les & inimici iudei lapidi-¬
bus eam occiderent: ideo

Expanded text:
sponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
imperantis. eius qui edu¬
cit uendos de thesauris
suis: qui terminũ Mari
harenam constituit.Di¬
xit enim ei. Usq huc ue¬
Inies: & ñ suꝑgredieris.

Expanded text:
imperantis ejus, qui educit ventos de thesauris suis , qui terminum mari arenam constituit; dixit enim ei: Usque huc venies, et non supergredieris
Abbreviated transcription (Latin):
fragilis homo uentu¬
rũ me ad domũ tuam ꝓ¬
micterem: sine dubio
mundares eam: suꝑflua
ꝓiceres: que erant neces¬
saria p̃parares. Ds ad cor

Expanded text:
fragilis homo, venturum me ad domum tuam promitterem, sine dubio mundares eam, superflua projiceres, quae erant necessaria praeparares: Deus ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Exposito autẽ illo.
sustulit eũ filia pharao¬
nis: & enutriuit eũ in fi
lũ sibi. Et eruditus est
moyses om̃i sapientia e¬
giptioꝵ: & erat potens in
uerbis & oꝑib suis. Cum
autẽ impleretur ei qua¬
draginta annoꝵ dempus.
ascendit in cor eius ut ui¬
sitaret frẽs suos filios isrł.
Et cũ uidisset quendã in¬
iuriam patientem. uin

Expanded text:
i. Exposito autem illo, sustulit eum filia Pharaonis, et nutrivit eum sibi in filium. Et eruditus est Moyses omni sapientia Aegyptiorum, et erat potens in verbis, et in operibus suis. Cum autem impleretur ei quadraginta annorum tempus, ascendit in cor ejus, ut visitaret fratres suos filios Israel. Et cum vidisset quemdam injuriam patientem,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dedignatur occurrere.
Quid est hoc nisi qd̃ suꝑ¬
bia nr̃a recunditur:. qui
in hominib ñ naturam
qua ad imaginẽ di facti
sunt. sed honores & diui¬
tias ueneramur: Cumq
pensamus que circa eos
sunt: ꝓfecto interiora
minime ꝑuidemus. Dũ
ea consideramꝰ que in cor¬
porib despecta sunt:ne¬
gligimus pensare qd st̃.

Expanded text:
n dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod s
Abbreviated transcription (Latin):
uel uetus & nouũ destam̃¬
tũ: uel sabbatũ animarũ
in futuro. & carnis resur¬
rectionem: uel certe aliud
aliquid celestis semꝑ & sp̃u¬
alis continet archani. Et
ideo recte quib utriusq
testam̃ti scientiam aperuit.
quos omnem uiuendi & spe¬
randi regulam docuitꝰ eos
quindecim stadiis in locũ
quo eis benediceret. & p̃cep¬
ta docendi traderet: eduxit
Recte quindecim stadiis
locũ głose ascensionis. alo¬
co uictoriosissimȩ passioniᷤᷤ
secreuit: ut om̃s ꝑ se uel ui¬
uere uel mori cupientes.
& primo quiescendi post
mortẽ: & in fine a mortus
resuscitandi: desiderio pa¬
riter & amore firmaret.
Est ips adcrantes regressi
sunt in iherłm cũ gaudie
magno: & erant semꝑ in
templo: laudantes & bens

Expanded text:
el Vetus et Novum Testamentum, vel sabbatum animarum in futuro et carnis resurrectionem, vel certe aliud aliquid coelestis semper et spiritalis continet arcani. Et ideo recte quibus utriusque Testamenti scientiam aperuit, quos et omnem vivendi et sperandi regulam edocuit, eos quindecim stadiis in locum quo eis benediceret, et praecepta docendi traderet, eduxit. Recte quindecim stadiis locum gloriosae ascensionis a loco victoriosissimae passionis secrevit, ut omnes pro se vel vivere vel mori cupientes, et primo quiescendi post mortem, et in fine a mortuis resuscitandi desiderio pariter et amore firmaret. Et ipsi adorantes regressi sunt in Jerusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes
Abbreviated transcription (Latin):
pisse didicerat. Non ut uer-¬
bũ angłi mulieris attestati¬
one ꝓbaret: sed ut mulieri
ꝓuec̾tȩ etatis. uirgo iuuen¬
cula ministeriũ sedula im¬
penderet. Ut autẽ audiuit
bech. exultauit infans in u
salutandũ beata maria. re¬
pleta est sp̃u sc̃o mox elisa¬
bech. repletus est & ioh̃es. atq
uno eodemq sp̃u ambo edoc¬
ti. illa salutantem que esset
agnouit: & ut matrẽ dñi
sui debita cũ benedictione
uenerata est. Ille ipsũ esse
lingua neccdũ ualuit. anmo
exultante salutauit. offici¬
umq suȩ p̃cursionis qͣmli
nis esset impleturus: &e ante¬
qͣm nasceretur. aduenienti
dño quib ualebat indiciis
intimauit. Aderat namq
tempus quo impleretur
angłi sermo quem dixerat:

Expanded text:
pisse didicerat: non ut verpisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut autem salutativit, exsultavit infans in utsalutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille ipsum Dominlingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis quam nis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ uerbũ tuũ. Ut uͦ ex
hodierna lectione audiui.¬
mus. eandem qͣm angelo
exhibuerat humilitatem.
hominib qͦ curauit exhi¬
bere.& qd̃ maioris est uir¬
tutis: hoc etiam minorib
Quis enim nesciat uirgi¬
nem d̃o consecratam. mu¬
liere deo dedita gradũ ha¬
bere potiorem: Quis du¬
bitet matrem regis eterni.
iure matri militis esse p̃fe¬
rendam: At tam̃ ipsa me¬
mor scripturȩ p̃cipientis.
quanto magnus es humi
gelus qui loquebatur ei ad
celestia rediit.surgit ac mon¬
tana conscendit: gestansq
in utero dm̃. seruoꝵ d̃i ha¬
bitacula petit. ac requirit
alloquia. Et apte post ui¬
fionem angłi in montana
subiit. que gustata fuaui¬
tate suꝑnoꝵ ciuiũ: humi¬
litatis se gressib ad uirtu¬
tum alta transtulit. In¬
trat gͦ domũ ⁊achariȩ atꝙ
elisabeth qͣm seruũ ac pre¬
cursorem dñi parituram
nouerat salutat: ñ guasi
dubia de oraculo qd̃ accepe¬
rat: sed ut congratulatura
de dono. qd̃ conseruam acce¬

Expanded text:
cundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, memor Scripturae praecipientis, Quanto magnus es, te gelus qui loquebatur ei ad coelestia rediit, surgit ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam acce
Abbreviated transcription (Latin):
clamantis in deserto. para¬
de uiam dñi: rectas facite
semitas eius. Ipse autẽ io¬
hannes baptista requisitꝰ
quis esset:respondit. Ego
uox clamantis in deserto.
Quid autẽ clamaret: aꝑi¬
tur cũ subditur. Parate ui¬
am dñi: rectas facite semi¬
tas eius. Om̃is qui fidem
rectam & bona oꝑa p̃dicat.
quid aliud qͣm uenienti do¬
mino ad corda audientiũ
uiam parat. ut ea uis gr̃e
penetret. lumen ueritatis
illustret. ut rectas do semi-¬
tas faciat. dũ mundas in
antmas cogitationes ꝑ ser¬
monẽ bone p̃dicationis for¬
mat: Om̃is uallis imple¬
bitur:& om̃is mons &e collis
humiliabitur. Quid hoc
loco ualliũ nomine nisi hu¬
miles. quid. og montiũ et
colliũ. nisi suꝑbi homi¬
nes designantur: In ad

Expanded text:
clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In ad
Abbreviated transcription (Latin):
factus esset. iussit ignem
admoueri: & adhuc spiran¬
dem torreri in sartagine.
In qua cũ diu cruciaretur.:
ceteri una cũ matre inui¬
cem se hortabant᷑ mori
fortit̃. dicentes. Dñs d̃s
aspiciet ueritatem. & con¬
solabitur in nobis: quẽad¬
modũ ꝑ ꝓtestationem can¬
tici declarauit moyses: &
in seruis suis consolabit᷑.
Mortuo itaq primo illo
quentem ad illudendũ.
Et cute capitis eius cũ ca¬
pillis detracta: int̃roga¬
bant si manducaret: priꝰ¬
qͣm toto corpore ꝑ menbra
singula puniretur. At
ille respondens:patria
uoce dixit. Non faciam.
Propt̃ qd̾ & iste sequenti
loco primi torm̃ta susce¬
pit̾. & in ultimo sp̃u con¬
stitutus. sic ait. Tu quidẽ
scelestissime in p̃senti ui¬
ta nos ꝑdis: sed rex mrun

Expanded text:
factus esset iussit ignem admoveri et adhuc spirantem torreri in sartaginem in qua cum diu cruciaretur ceteri una cum matre invicem se hortabantur mori fortiter dicentes Dominus Deus aspiciat veritatem et consolabitur in nobis quemadmodum protestationem cantici declaravit Moses et in servis suis consolabitur mortuo itaque primo illo ducebant ad inludendum et cute capitis eius cum capillis detracta interrogabant si manducaret priusquam toto corpore per membra singula puniretur at ille respondens patria voce dixit non faciam propter quod et iste sequenti loco primi tormenta suscepit et in ultimo spiritu constitutus ait tu quidem scelestissime in praesenti vita n
Abbreviated transcription (Latin):
t contra iacentis pau¬
peris uulnera: linge¬
bant canes. Nonnũqͣm in
sacro eloquio:solent ꝑ ca¬
nes p̃dicatores intelligi.
Canũ etenim lingua: uul¬
nus dũ lingit curat. Et
doctores scĩ dũ in confessi¬
one peccati ñri nos instru¬
unt:quasi uulnus men¬
tis ꝑ linguam tangunt.
Et quia loquendo nos a
peccatis eripiunt: quasi
tangendo uulnera ad sa¬
lutem reducunt. Quia
enim canũ nomine p̃dica¬
toꝵ lingua signatur: dño
ꝑ psalmistam dicit᷑. Lin¬
gua canũ tuoꝵ: ex inimi¬
cis ab ipso. Ex iudeis quip¬
pe infidelib sc̃i p̃dicatores
electi sunt: qui in asserti¬
one ueritatis contra furẽ
latronesq uenientes. mag¬
nos ꝓ dño ut ita dicam
latratus dederunt. Quo
contra de quordam reꝓ¬
batione dicitur. Canes

Expanded text:
t contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt. Et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Uide quid contingat
ammȩ malȩ: recedenti ã
luce ueritatis. Et quia ip¬
sa ñ uidet dm̃: putat se
ñ uideri a deo. Sic & isti re¬
cedendo ierunt in tenebraᷤ.
rit ipsi ñ uiderent dm̃. et
dixerunt. Quis nos uidet:
Uidebat &e ille quem cru¬
cifigebant. Illi deficiendo.
nec illũ filium. nec patrẽ
uidebant. Sigͦ ce ille uide¬
bat quare se patiebatur
deneri ab eis. occidi ab eis:
Quare si uidebat. uoluit
consilia eoꝵ p̃ualere in se:
Quare:Quia homo erat
ꝓpter hominem: & ds la¬
tens in homine. Quia ue¬
nerat nescientib exemplũ
fortitudinis dare: ideo ip¬
se sciens om̃ia sustinebat:¬

Expanded text:
ret. Vide quid contingat animae malae; recedit a luce veritatis, et quia ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras, ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: Quis nos videt? Videbat et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! Quia homo erat propter hominem, et Deus latens in homine, qui venerat nescientibus exemplum fortitudinis dare; ideo ipse sciens omnia sustinebat
Abbreviated transcription (Latin):
quia scilicet cooperator huiꝰ
natiuitatis sp̃c sc̃s est. Nã
unigenitus filius qui an¬
te scła ineffabilĩt ex solo
patre natus est: iam scłi
ꝓpinquante fine. ex uolun¬
tate patris in humano
corpore. sc̃o cooperante sp̃u.
int̃ homines uenit. Iste ẽ.
de quo scriptura ꝓnunti¬
auit dicens. luer natus ẽ
nobis: & filius datus est
nobis. Patris etenĩ unge.¬
nitus filius ex uirgine ge¬
neratus est: ut illam uir¬
ginem priorem euam
que ceciderat. iterũ reno¬
uaret atq erigeret. Et
qui ꝑ prauã uoluntatẽ
filii effecti fuerant diaboli:
ꝑ adoptionem gr̃ȩ filios
efficeret dei:

Expanded text:
quia scilicet cooperator hujus nativitatis Spiritus sanctus est: nam unigenitus Filius, qui ante saecula ineffabiliter ex solo Patre natus est, jam saeculi appropinquante fine, ex voluntate Patris in humano corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei
Abbreviated transcription (Latin):
misteriis uacare creden¬
da est: Minime. Neq enĩ
se ioħes & p̃isse & ñ intras¬
se diceret:si in ipsa sua tre
quid ꝑ petrũ. nisi eccł̃ia
designatur: Nec mirũ
esse uideatur. qđ ꝑ iuni-¬
orem synagoga. ꝑ semo¬
rem uͦ eccłia signari ꝑhi¬
betur: quia & si ad dei cul¬
tum prior est synagoga
qͣm eccłia gentiũ: ad usũ
tam̃ scłi prior est multi¬
dudo gentiũ qͣm synago¬
ga. paulo atcestante qui

Expanded text:
mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepquid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui
Abbreviated transcription (Latin):
plectereris donũ & danti
N xp̃o mansurii
sumus. Quomͦ ñ erit nr̃a
possessio ubi manebimuᷤ.
& unde uiuemus: Dicat
& hoc scriptura: ne nr̃is
comecturis aliquid contͣ
disciplinam uerbi di usur¬
passe uideamur. Audi
quid ei dicat quidã qui
nouerat: quia si ds ꝓ no¬
bis quis contra nos. Dñs
inquit pars hereditatis
meȩ. Non dixit. o dñe qui
das michi aliqͣm heredita¬
dem. Quicquid mͥ dederis:
uile est. Tu esto hereditas
mea.Amo de totus.amo
de doto corde.tota anima.
dota mente amo te.Quid
erit michi quicqͥd dederis
michi p̃ter te Hoc ẽ gra¬
tis dm̃ amare: de deo dm̃
sperare. de deo p̃parare im¬
pleriͥ de ipso satiari. Ipse
enim sufficit tibi. Preter
illũ nichil tibi sufficit.
Nouerat hoc philippus:

Expanded text:
plecteris donum, et danti In Christo mansuri sumus. Quomodo non erit nostra possessio, ubi manebimus, et unde vivemus? Dicat et hoc Scriptura, ne nostris conjecturis aliquid contra disciplinam verbi Dei usurpasse videamur. Audi quid ei dicat quidam, qui noverat, quia si Deus pro nobis, quis contra nos? Dominus, inquit, pars haereditatis meae . Non dixit, O Domine, quid das mihi aliquam haereditatem? Quidquid mihi dederis, vile est. Tu esto haereditas mea, amo te, totus amo te, toto corde, tota anima, tota mente amo te. Quid erit mihi, quidquid dederis mihi praeter te? Hoc est Deum gratis amare, de Deo Deum sperare, de Deo properare impleri, de ipso satiari. Ipse enim sufficit tibi; praeter illum nihil sufficit tibi. Noverat hoc Philippus