comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tua ẽ : Unde apłs: Fides sineoꝑib ociosa ÷: Siue &iã per
uũ latera ciutatis. possum intelligere iuiiͦ iustutes
principales. prudentiã scilic&. tẽperantiã. & fortitudinẽ
atq iusticiã. q̃ itadebent eẽ inelectis. ut una alterã non
excetlat: Prudentia quippe ẽ. scientia in appetendis bo¬
nis. &uitandis malis: Cuidebet᷑ c̃iungi. seucoequari tẽ¬
perantia: qt ñ ÷ ꝑfecta prudentia: nͥstudeat homo sem&¬
ipsũ tẽperare. & auoluntatib istiuꝰ scłi retrahere Qđcũ
fecerit: debet habere &iã fortitudinẽ. ut illud qđ intel¬
ligit. oꝑe ꝑficiat: Deinde &iã debet possidereiusticiã:
quatint actꝰ suos ita tẽperet. nenimis ustꝰ. & plusquã¬
oporteat sapiens sibi uideat᷑: ET LONgitudo eiꝰ tanta ÷
quanta & latitudo: Repetit qđ supra dictũ ÷: qr quad¬
ratafigura ex om̃i parte ȩqualis ẽ: Tanta ẽ itaq longi¬
tudo quanta & latitudo: qr quanta ẽ. fides. tanta ẽ spes.

Expanded text:
Fides sine operibus otiosa est . Sive etiam per quatuor latera civitatis, possumus intelligere quatuor virtutes principales, prudentiam videlicet, temperantiam, fortitudinem atque justitiam. Quae ita debent esse in electis, ut una alteram non excedat. Prudentia quippe est scientia in appetendis bonis et vitandis malis. Cui debet conjungi seu coaequari temperantia, quia non est perfecta prudentia, nisi studeat homo semetipsum temperare, et a voluptatibus istius saeculi retrahere. Quod cum fecerit, debet habere fortitudinem, ut illud quod intelligit, opere perficiat. Deinde etiam debet possidere justitiam, quatenus actus suos ita temperet, ne nimis justus et plusquaoporteat sapiens sibi videatur. Longitudo ejus tanta est quanta et latitudo. Repetit quod supradictum est, quia quadrata figura ex omni parte aequalis est. Tanta est itaque longitudo quanta et latitudo: quia quanta est fides, tanta est spes,
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃to. xp̃o fundati: Ipse aut ẽ fundam̃tũ fundam̃¬
toꝵ : sic̃ ÷ rexregũ. & dñs dominantuĩ: Ad hocenĩ per¬
tin&. qđ &iã nominatis fundam̃tis agni nom̃ ñ siluit.
sed ait. & in ipsis duodecĩ nomina xui apłoꝵ &agni:
locũ apłoꝵ tenet: quoꝵ doctrinã &actus imitat᷑: Etut
absolutius hocsit : dicamꝑ fundam̃ta patriarchas eẽ

Expanded text:
est fundamentum fundamentorum, sicut est Rex regum et Dominus dominantium. Ad hoc enim pertinet quod etiam, nominatis fundamentis, agni nomen non siluit, sed ait: Et in ipsis duodecim nomina duodecim apostololocum apostolorum tenet, quorum doctrinam et actus imitatur. Et ut absolutius hoc sit, dicamus fundamenta, patriarchas esse
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sperat. quantũ oꝑat᷑: Tantũ operat᷑: quantũ credit.
quantũ amat. quantũ sperat: Beneaut̃ eccła inquadro
guli fideliũ fidẽ quacredt̃ qđ uidereñ posst̃. dm̃ scilic&
trinũ in ꝑsonis unũ in maiestate: Hlabent &spẽ: qr speranT

Expanded text:
tum sperat, quantum operatur. Tantum operatur quantum credit, tum sperat, quantum operatur. Tantum operatur quantum credit, quantum amat, quantum sperat. Bene autem Ecclesia in quadroguli fidelium fidem, qua credunt quae videre non possunt, Deum scilicet trinum in personis et unum in majestate. Habent e
Abbreviated transcription (Latin):
ET QUI LODUEBAT̃ mecũ: habebat mensurã harundineã
aureã ut metiret᷑ ciuitatẽ: Hicangłs. tepũ filudĩ tene¬
bat: qͥom̃a inm̃sura & numero disponit: Nãparundinẽ
diuinã debem intelligere p̃dicationẽ: Q enĩ haruri
tͣ ab efficiente uidelic& illud qđ efficit᷑: Hac itaq ha¬
rundine .i. diuino eloquio tangit & illuminat ds̃ cor¬
dafideliũ: ibiq ꝑpendit & metit᷑ facta singuloꝵ. atq ꝓfas
ẽ Accipite sapientiã sic̃ aurũ: Hacitaq harundine
metit᷑ ciuitatẽ : i. uniuersalẽ eccłam: Etportas eiꝰ: id÷
doctores & p̃positos eccłȩ: Etmurũ ciuitatis: in qͦ nihil
aliud quã ipsaciuitas intelligit᷑: Et ciuitas inquadro
re spẽ. fidẽ. caritatẽ. & oꝑationẽ: Quȩ ȩqualia st̃: q
unquisq fidelis quantũ credit. tantũ sperat. tantum
amat & oꝑat᷑: Similit̃ quantũ sperat. tantũ credit.
tantũ amat &oꝑat᷑: lterũ tantũ amat. quantũ credit quan¬

Expanded text:
uram arundineam auream, ut metiretur civitatem. Hic angelus typum filii Dei tenebat, quia omnia mensura et numero disponit. Nam per arundinem, divinam debemus intelligere praedicationem; quia tur, ab efficiente videlicet illud quod efficitur. Hac itaque arundine, id est divino eloquio tangit et illuminat Deus corda fidelium, ibique perpendit et metitur facta singulorum atque proest; Accipite sapientiam sicut aurum. Hac itaque arundine metitur civitatem, id est universalem Ecclesiam. Et portas ejus, id est doctores et praepositos Ecclesiae. Et murum, civitatis, in quo nihil aliud quam ipsa civitas intelligit. Et civitas in quadro re, spem, fidem, charitatem et operationem, quae aequalia sunt: quia unusquisque fidelis quantum credit tantum sperat, tantum amat et operatur. Similiter quantum sperat, tantum credit, tantum amat et operatur. Iterum, tantum amat quantum credit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
fuit reprobauita. sic̃ scriptura manifestat: sed patresspũ¬
ales exeiꝰ. ꝓgenie descendentes sic̃ fuit esaias. hieremias.
ceteriq propħȩ: Quoꝵ nomĩa scriptast̃ inportis. qr memo
factũ : illip̃ dicert̃ futurũ: Qergo eadẽ q̃ illip̃dixert̃ an¬
nuntiant: memoriã illoꝵ insuis cordib sehabere insitã de¬
trinitatis cognouert̃: Unde esaias dic̃. audisse se cherubin

Expanded text:
fuit reproba vita, sicut Scriptura manifestat, sed patres spiritales, ex ejus progenie descendentes, sicut fuit Isaias, Jeremias, caeterique prophetae, quorum nomina scripta sunt in portis, quia memfactum, illi praedixerunt futurum. Quia ergo eadem quae illi praedixerunt annuntiant, memoriam illorum in suis cordibus se habere insitam deTrinitatis cognoverunt, unde Isaias dicit audisse se cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑcepert̃: Et bene quidẽ primũ aboriente tres. deinde
ab aqͥlone cõmemorats qr pͥus iudȩi credidert̃: deinde
gentiles. quianteerant inaquilone. qui est frigidissimꝑ &
durissim uentꝰ. habentes habitatorẽ diabolũ qͥdicit:
Ponã sedẽ meã adaquilonẽ: ETAB AUS TRO porte tres:¬
ꝑ austrũ: claritatẽ fidei intelligim. q̃ intoto orbet̾rarũ
lucet qr dũ sol maustro .i. inmediocentro cȩli figit᷑. totũ
mundũ illuminat. significans xp̃m qui luce fidei cla¬
ritatissuȩ illuminat uniuersã ecłam: In austroitaq

Expanded text:
tis perceperunt. Et bene quidem primum ab oriente portae tres, deinde ab aquilone commemorantur, quia prius Judaei crediderunt, deinde gentiles, qui ante erant in aquilone, qui est frigidissimus et durissimus ventus, habentes diabolum, qui dicit: Ponam sedem meam ad aquilonem.--EtPer austrum claritatem fidei intelligimus, quae in toto orbe terrarum lucet: quia dum sol in austro, id est in medio centro coeli figitur, totum mundum illuminat, significans Christum, qui luce fidei claritatis suae illuminat universam Ecclesiam. In austro itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
ecahistoria. beitũ iohannem adomiciano im¬
psssim ocesirum in pathmos insula religatũ. exilio deportatũ.
ma illo dapratum obinsuperabilẽ euuangelii p̃dicationẽ. ut
ibi forsican secaret marmora. uel terrã foderet. authissimilib:
p̃dpti desriuret imperialibus sicut legimus factũ inpassionib:
sutũ rrgrum: Nibi quantomagis putabatur uinciri custodia
huindia: tanto magis metas humanitatis transcendens. meruit
Etrerta negabantur spatia terrarũ excedere secreta st
condđa penetrare cȩlestia: Et quantomagis deftitut est huma¬
no socio tanto ei a ssuit diuinũ: Ibiq meruit uidere hanc p¬
rhetda statu p̃sentis & futurȩ eccłe: quȩ int̃ reliquos noui tes

Expanded text:
Joannem a Domitiano impiissimo Caesare in Pathmos insulam relegatum, exsilio deportatum, metallo damnatum ob insuperabilem Evangelii praedicationem, ut ibi forsitan secreta marmorum, vel terram foderet, aut his similibus praeceptis deserviret imperialibus, sicut legimus factum in passionibus sanctorum martyrum. Ubi quanto magis putabatur vinciri custodia humana, tanto magis metas humanitatis transcendens, meruit videre coelestia. Et cui certa negabantur spatia terrarum excedere, secreta sunt concessa penetrare coelestia. Et quanto magis destitutus est humano solatio, tanto ei adfuit divinum. Ibique meruit videre hanc prophetiam de statu praesentis et futurae Ecclesiae, quae inter reliquos Novi Tes
Abbreviated transcription (Latin):
en: diligendo dñi & ꝓximũ canticũ nouũ cantat: ꝙ adimpl& hoc
mandatũ: Cantat &iã canticũ nouũ: quando misteriũ in carna¬
tionis. passionis acresurrectionis eiꝰ celebrat: Perfectuaut infut᷑o
cantabit: quando uidebit inre. qđ nc̃ uid& inspe: & implebitur
illud: Beatiꝗhabitant indomotua. & c&s Unde iezethihel

Expanded text:
enim diligendo Deum et proximum, canticum novum cantat, qui adimplet hoc mandatum. Cantat etiam canticum novum, quando mysterium incarnationis, passionis, ac resurrectionis ejus concelebrat. Perfectius autem in futuro cantabit, quando videbit in re quod nunc videt in spe, et implebitur illud: Beati qui habitant in domo tua, Domine . Unde Ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ueniebat. & iisq ad antiquũ dierũ ꝑuenit. id ÷ usq ad
dm̃ patrẽ: Hic aũt incandore capitis & capilloꝵ angłi: candor
innocentiae filiidĩ designat᷑: Etbene ipsecandor. ꝑ lanã e primit᷑:
Lanaquippe. ouiũ est uestis: Ipseẽ quippeoius dequo esaias:
lamquã ouis ad occisionẽ ducet᷑: Quia scđm qđ dic̃ apłs. cum

Expanded text:
hominis veniebat, et usque ad Antiquum dierum pervenit , id est usque ad hominis veniebat, et usque ad Antiquum dierum pervenit , id est usque ad Deum Patrem; hic autem in candore capitis et capillorum angeli, candor innocentiae Filii Dei designatur. Et bene ipse candor per lanam exprimitur: lana quippe ovium est vestis, ipse quippe est ovis, de quo Isaias: Tanquam ovis ad occisionem ducetur ; quia secund
Abbreviated transcription (Latin):
nis ñ frenat. aduitȩuoceris hominẽ ꝑtin&: Possumus & hocalit̃
intelligere: ꝑduas mamillas. designant᷑ duo testam̃ta: ꝑ zonã
uero aureã : electorũ figuratur eccła: Quȩ bene ꝑmamillas iun¬
eitꝰ angelo: r perobseruationẽ utriusq testamenti ȩcelesia¬
copulitur xp̃o inuinculo caritatis. hoc ẽ indilectione dĩ &ꝓxmi
Uelcerte inmamillas angelus zonacingit᷑: qr & duob populid
una electoꝵ eccła ꝑ caritatis cõpagẽ xp̃o unit᷑: Caput aut̃ eiꝰ &
capilli &c& : Legimꝰ indanihelis uolumine qđ antiquus dierũ¬
sedit. cuius uestimentũ erat quasinix candidũ. & capillieiꝰ tãquã
lana munda: Ibi itaq his uerbis at̾nitas designatur patris. quod
insequentib aperit᷑. cũ deinde ꝑsonafilii cõmemorat᷑ dicente. eodẽ
danihele: Aspiciebã inuisione noctis. & eccecũ nubib quasi filiuiꝰ

Expanded text:
nis non refrenat, ad vitae veteris hominem pertinet. Possumus et hoc aliter nis non refrenat, ad vitae veteris hominem pertinet. Possumus et hoc aliter intelligere: per duas mamillas designantur duo Testamenta; per zonam vero auream electorum figuratur Ecclesia, quae bene per mamillas jungitur angelo, quia per observationem utriusque Testamenti Ecclesiacopulatur Christo in vinculo charitatis, hoc est in dilectione Dei et proximi. Vel certe in mamillis angelus zona cingitur, quia ex duobus populis una electorum Ecclesia per charitatis compagem Christo unitur. Caput autem ejus et capilli sedit, cujus vestimentum erat quasi nix candidum, et capilli ejus tanquam lana munda. Ibi itaque his verbis designatur aeternitas Patris, quod in sequentibus ostenditur, cum deinde persona Filii commemoratur, dicente eodem Daniele: Aspiciebam in visione noctis, et ecce cum aubibus coeli quasi Filius
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ infine scłi nascitura ÷: Et precuctũ ad mamillas zona
aurea : Inuetere thestamento legim⁊ cdanihel i dnm p̃ cinctũ
apparuisse inrenib: ĩpso at testante qui ait: Leuaui oculos meos
& uidi. & ecceuir unꝰ uestitus lineis & renes eius accincti: Flicaut̃
iohanni angłs ñiã in renib sed ad mamillas p̃cinctus ostenditꝰ:
Precinctiorenũ cohibitionẽ significat luxuriȩ. Undeest: Sint
lumbiurĩ p̃cincti: Angl̃s itaq daniheli apparens. iure inrenib:
cinctus fuisse refertur: ꝙ scriptura testam̃ti u&eris. ipsũ opus
luxuriȩ dãpnat : lohannes uero bene in pectore: quia nouũ testa¬
m̃tũ &iã cogitationes nefarias culpat dics Qui uiderit muli¬
erẽ ad concupiscendũ eam : iã moechatꝰ ẽ. eã incorde suo in. pec¬
toreenĩ cogitationes uersant᷑: Nã & qđ fidelib dicit᷑. sint lũbi
ur̃i p̃cincti: Sciendũ nobis ẽ. qr quisquis adhuc fornicationẽ car¬

Expanded text:
fidelium in fine saeculi nascitura est. Et praecinctum ad mamillas zona aurea. In Veteri Testamento legimus Danieli Dominum praecinctum apparuisse in renibus, ipso attestante qui ait: Lavavi oculos meos, et vidi, et ecce vir unus vestitus lineis, et renes ejus accincti . Hic autem Joanni angelus non jam in renibus, sed ad mamillas praecinctus ostenditur. Praecinctio renum cohibitionem significat luxuriae; unde est: Sint lumbi vestri praecincti. Angelus itaque Danieli apparens, jure in renibus cinctus fuisse refertur, quia Scriptura Veteris Testamenti ipsum opus luxuriae damnat. Joanni vero bene in pectore, quia Novum Testamentum etiam cogitationes nefarias culpat, dicens: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . In pectore enim cogitationes versantur. Nam et quod fidelibus dicitur: Sint lumbi vestri praecincti, sciendum nobis est quia quisquis adhuc fornicationem car
Abbreviated transcription (Latin):
suit: ꝓ eo qđ mons ipse iniudea eẽ phib&ꝰ: liquidomanifestauit no¬
uissima corporis xpi m̃bra. in illis tẽ regionib uehem̃tiuꝰ eẽ ue¬
xanda camino tribulationis. ubi&dñs eoꝵ crucifixus ẽ. ab impus
iudȩis. Et uox eiꝰ cãquã uox aquarũ multarũ. Superius legimꝗ
qđ audierit uocẽ angłi tãquã tubȩ hicaũt tãquã uocẽ aquarũ
multarũ : Quia uidelic& prius ꝑ paucos p̃dicatores sonuit deꝗb
multoꝵ officioresultauit: Aquȩ enĩ multe popłist̃: sic̃ insequeri¬
tib legimꝗ: Qđ enĩ primũ paucip̃dicatores: hoc postea totus
mundus clamauit: Hotest &uox similis aquarũ multarũ cari¬
tas intellegi. q̃ ẽ. fons &origo om̃iũ donoꝵ spũaliũ. sic̃ ipsedis
manifestat cũ dic̃: In his duob mandatis totalex pend& & ꝓpħe :

Expanded text:
suit, pro eo quod mons ipse in Judaea esse perhibetur, liquido manifestavit nosuit, pro eo quod mons ipse in Judaea esse perhibetur, liquido manifestavit novissima corporis Christi membra in illis tunc regionibus vehementius esse vexanda camino tribulationis, ubi et Dominus eorum crucifixus est ab impiis Judaeis. Et vox ejus tanquam vox aquarum multarum. Supocem angeli tanquam tubae, nunc autem tanquam vocem aquarum multarum, quia videlicet prius per paucos praedicatores sonuit, de qumultorum officio resultavit. Aquae enim multae populi sunt, sicut in sequentibus legimus, quod enim primum pauci praedicatores, hoc postea totus mundus clamavit. Potest et vox similis aquarum multarum charitas intelligi, quae est fons et origo omnium donorum spiritualium, sicut ipse Dominus manifestat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
apłi scilic&. quib dĩs dic̃: lios estis luxmundi: Quiñ solũ lucent
sed &iã ardent: dũ uerbaeoꝵ lum̃ scientiȩ simul &amoris incen¬
diũ p̃bent: Possunt &iã peroculos eloquia diuina intellegi de
quib scriptũ ÷: Lucerna pedibus ineis uerbũ tuũ: Et deioseph̧ Elo¬
quiũ dñi inflãmauit eũ. & c&̃: Etpedes eiꝰ similes auricalco:
uero humanitatẽ. ꝑquã ad nos uenit cognitio diuinitatis: Aliqͥn¬
do p̃dicatorẽs. dequib scriptum est: Quã speciosipedes euuan¬
geli zantiũ pacẽ: Aliquando uestigia imitationis eiꝰ Aliqͥndo
uero nouissima menbra: In hoc aut̃ loco ꝓpriȩ menbraeiꝰ signi¬
ficant: quȩ tẽpore antixp̃i ignetribulationis ꝓbabunt᷑: Nãsic̃¬
auricalcũ multis medicaminib &x erepducitꝰ ad colorẽ auri ita
a illi tribulatione nouissimi tẽpris exurent᷑ ut ꝓbent᷑ uelut mundis¬
simũ aurũ : Ꝙ sicuti antixp̃s crudelior erit om̃ib ꝑsecutorib ita

Expanded text:
lucent, sed etiam ardent, dum verba eorum lumen scientiae simul et amoris incendium praebent. Possunt etiam per oculos eloquia divina intelligi, de quibus scriptum est: Lucerna pedibus meis verbum tuum ; et de Joseph: Eloquium Domini inflammavit eum . Et pedes ejus similes aurichalco, vero humanitatem, per quam ad nos venit cognitio divinitatis; aliquando praedicatores, de quibus scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium  membra ejus significant, quae tempore Antichristi igne tribulationis probabuntur; nam sicaurichalcum multis medicaminibus ex aere perducitur ad colorem auri, ita et illi tribulatione novissimi temporis exurentur, ut probentur velut mundissimum aurum. Et sicut Antichristus crudelior erit omnibus persecutoribus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
salẽ eccłam. dũ uerba eorũ lucẽ scientiae simul& amoris incendiũ
p̃b& donis septiformis sp̃s refertã: sed ñ inc̃grue inseptẽ candelabris
iureis figurat᷑ : Flabet enĩ eccła aureũ colorẽ: quia refulg& diui¬
na saptentia. dequascriptũ ÷: Thesaurꝰ desiderabilis. requiescit inore
sapientis Hab& lucernã : qr luc& uerbo &exẽplo. iuxta qđ p̾aulus
dic̃: inmedionationis praue &ꝑuei se. int̾quos luc&is uerbũ uitȩ¬

Expanded text:
salem Ecclesiam, dum verba eorum lumen scientiae simul et amoris incendium praebent, donis septiformis Spiritus refertam. Sed non incongrue in septem candelabris aureis figuratur; habet enim Ecclesia aureum colorem, quia refulget divina sapientia, de qua scriptum est: Thesauris desiderabilis requiescit in ore sapientis. Habet lucernam, quia lucet verbo et exemplo, juxta quod Paulus dicit: In medio nationis pravae et
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ seuidisse librũ inquo erat scriptũ carmeNi. lam̃tationes. & uȩ
in futuro erit. utillis sine fine. habentib uȩ: isci sine t̾mino allelua
nua significant regna: ut habes in libro danihelis. & in zacharia
Cornuaergo xp̃i intellegunt᷑ scĩ. ad regnũ illiuꝰ uenturi: Sed
sic̃ xp̃i cornua eius menbra st̃. quib regnũ daturꝰ ÷ ꝑp&uũ: ita st̃
tentiȩ dics: Om̃is quise ixaltat humiliabitꝰ: Dehis cornib &psal¬
mistadic: Om̃a cornua peccatorũ c̃fringã. & exaltabunt᷑ cornua
regnũ xp̃ieleuat᷑. superbia uero regnũ diaboli deicit᷑: Thya¬

Expanded text:
dicit se vidisse librum, in quo erat scriptum carmen et lamentationes et vae. in futuro erit, ut illis sine fine habentibus vae, isti sine termino Alleluia nua significant regna, ut habes in libro Danielis et in Zacharia; cornua ergo Christi intelliguntur sancti ad regnum illius venturi: sed sicut Christi cornua ejus membra sunt quibus regnum daturus est perpetuum, ita sunt tentiae, dicens: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . De his cornibus et Psalmista dicit: Omnia cornua peccatorum confringam, et exaltabuntur cornua regnum Christi elevatur, superbia vero regnum diaboli dejicitur. Thya
Abbreviated transcription (Latin):
ret ñ corporalẽ sed spũ alẽ uocẽ iohannẽ audisse. quã non ut audiret.
sedut uideret dic̃ c̃uersũ : qđ utiq iuxta corporis sensus. inpossibi¬
leesse oanoscit᷑: Non enĩ uox umquã uideri potest: sedille raptꝰ
spãm ad summa contẽplanda. nichilaliud audiuit quã uidit:
quia hocẽ. illiaudire qđ uidere. hocuidere qđ audire : Eccła quoq
quȩ imohanne figuratur postse uid& uocẽ : q misteria q̃ in se
uidet cõpl&a. hilege & ꝓphetis c̃siderat p̃nuntiata: Sicenĩ scrip¬
tũ ẽ ingenesi: Erunt duo in carne una . xp̃sscilic& & eccła: Unde paulꝰ¬

Expanded text:
ret, non corporalem, sed spiritalem vocem Joannem audisse, quia non ut audiret, ret, non corporalem, sed spiritalem vocem Joannem audisse, quia non ut audiret, sed ut videre dicit se conversum. Quod utique juxta corporis sensus impossibile esse cognoscitur, non enim vox unquam videri potest. Sed ille raptus spiritu ad summa contemplanda, nihil aliud audivit quam vidit, quia hoc est illic audire quod videre, hoc videre quod audire. Ecclesia quoque quae in Joanne figuratur, post se videt vocem, quia mysteria quae in se videt completa, in lege et prophetis considerat praenuntiata; sic enim scriptum est in Genesi: Erunt duo in carne una , Christus scilicet et Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
suos ita saluare satagit semet ipsã. ut side & opere dõ placeat.
& ab illius uoluntate nũquã recedat. LAObICIA uertit᷑ in
mine sacra scriptura sepe utit᷑. undeest: Illuc enĩ ascenderunt
trib trib dñi : Atrib scilicet ordinib quiforsitan erant ini
populo iudeoꝵ. sic̃ suert̃ apud romanos. insenatorib scilic&
militib & agricolis. ita & eccła eisdẽ trib modis partit᷑ insa¬
cerdotib militib &agricultoribus : Quȩtrib amabilis dicitꝰ¬
inscis iuxta qđ apłs dic̃ : Quidilex̃ nos & lauitnos. apeccatis nr̃id:
Porro qđ dr̃ fuert̃ inuomitu: ad reprobos ꝑtinet. ꝗ simulꝑ
mixtist̃ bonis. sic̃ inarea granacũ paleis. qui&iã sua p̃sentia
grauant scõs ueluti noxii cibi: unde & necesseẽ. ut eiciantur
huiꝰ ꝓphetiȩ uerbis dr̃: qr tepidus es. incipiã te ruomere ex ore
meo :
Et conuersus sũ ut uderẽ uocẽ q̃lo q̃bat᷑ metum.. Hicliquidocla¬

Expanded text:
suos ita salvare satagit semetipsam, ut fide et opere Deo placeat, et ab illius voluntate nunquam recedat. Laodiciae. Laodicia mine sacra Scriptura saepe utitur; unde est: Illuc enim ascenderunt tribus Domini . A tribus scilicet ordinibus, qui forsitan erant in populo Judaeorum, sicut fuerunt apud Romanos, in senatoribus scilicet, militibus, et agricolis, ita et Ecclesia eisdem tribus modis partitur, in sacerdotibus, militibus, et agricultoribus, quae tribus amabilis dicitur, juxta quod Apostolus dicit: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris. Porro quod dicitur fuerunt in vomitu, ad reprobos pertinet, qui simul permixti sunt bonis, sicut in area grana cum paleis. Qui etiam sua praesentia gravant sanctos, veluti noxii cibi. Unde et necesse est ut ejiciantur hujus prophetiae verbis dicitur: Quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo . Et conversus sum ut viderem vocem quae loquebatur mecum. Hic liquido cla
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens caritatis sp̃m bibat : Ds̃ enĩ caritas est: Beneitaq uox
singularis xp̃i. tã quã uox aquarũ multarũ dr̃: qr cũ una sit ca¬
ritas simentẽ repleuerit. hancad innumera uirtutũ opera multi¬
formit̃ accendit: Et habebat inquit indextera sua Nuu stellas.
Quidsi nt Uii stelle: ipse angłs insequentib aperit dics Septẽ¬

Expanded text:
um charitatis bibat, Deus enim charitas est. Bene itaque vox singularis Christi tanquam vox aquarum multarum dicitur, quia cum una sit charitas, si mentem repleverit, hanc ad innumera virtutum opera multiformiter accendit. Et habebat in dextera sua septem stellas. Quid sint septem stellae, ipse angelus aperit in seque
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dĩ : diuinitas intelligitur filiidĩ. inqua equalis :
patri: ꝓpter testimoniũ ergo iłtu & propter uerbũ dĩ
id ÷ propter fidem humanitatis & diuinitatis eiꝰ int̾fec¬
tisunt: Curaũt animȩ decollatoꝵ specialit̃ uisȩ di¬
cuntur. cũ ñ hi solum modo cum xp̃o sint regnaturi :
Nimirũ propter excellentiorẽ dignitatis gradũ: Ert̃
quippe ibiiusgines. coniugati & ceteri. sed maiorẽ glo¬
riam habebunt hi quimartyriũ proxpi nomine sunt

Expanded text:
elligitur Filii Dei, in qua aequalis est elligitur Filii Dei, in qua aequalis est Patri. Propter testimonium ergo Jesu, et propter verbum Dei, id est propter fidem humanitatis et divinitatis ejus, interfecti sunt. Cur autem decollatorum animae specialiter visae dicuntur, cum non hi solummodo cum Christo sint regnaturi? Nimirum propter excellentiorem dignitatis gradum. Erunt quippe virgines ibi, conjugati, et caeteri, sed majorem gloriam habebunt hi qui martyrium pro Christi nomine sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sedent & iudicant: quia potestatem inpetro a posto¬
lo acceperunt. cuidictum ẽ unacumceteris Quod¬
cumq ligaueris super terram: eritligatũ. incȩlo. &
e&era : Datum ẽ eisiudicium: i. potestas ligandi atq
soluendi Querit᷑ aut̃. quare superius singulariter
unã ponit sedem dicens. ecce sedes posita erat incelo
& hic pluralit̃ sedes enuntiant᷑: Non aut̃ hoc iudiciũ
ad illud generale pertinet. sed ad presens tempꝰ: quo
iudicant in terbonos & malos: ET ANIMAS decol¬
Peranimas decol¬
latorum: plenitudo intelligit᷑ om̃iũ scõꝵ. siuescilic&
qui spũalit̃ in anima sunt mortui. siue corporalit̃ pro
dnõ iugulati. ꝑ ingentimartyriigłam: PROPTERTES¬
timonium iłtũ: & propt̃ uerbũ dĩ: Hacenĩ sola causa
nem: & quia nolebant adorare diabolũ: lħs quippe
propriũ nomen ẽ. hominis assũpti. & int̾̃pretat᷑ saluator
eoqđ saluũ faciat popłm suum apeccatis eoꝵ: Uerbum¬

Expanded text:
sedent et judicant, quia potestatem in Petro apostolo acceperunt, cui dictum est una cum caeteris: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, etc. Datum est eis judicium, id est potestas ligandi atque solvendi. Quaeritur autem quare superius singulariter unam ponit sedem, dicens: Ecce sedes posita erat in coelo , et hic pluraliter sedes enuntiantur. Non autem hoc pertinet ad illud generale judicium, sed ad praesens tempus, quo judicant inter bonos et malos. Et animas decolPer animas vero decollatorum plenitudo intelligitur omnium sanctorum, sive scilicet qui spiritualiter in anima sunt mortui, sive corporaliter pro Domino jugulati per ingentis martyrii gloriam. Propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei. Hac enim sola causa t hominem, et quia nolebant adorare diabolum. Jesus quippe proprium nomen est hominis assumpti, et interpretatur salvator, eo quod salvum faciet populum suum a peccatis eo
Abbreviated transcription (Latin):
latine soldr̃: Sołaut xp̃s ẽ ꝑ significationẽ: qui illumunat
omẽm homunẽ uenientẽ in hunc mundũ: Pitan quoq appel¬
latꝰ gigas: Uunde & in uirgilio. legimi Titaniaq astra: xp̃s¬
ẽ enĩgigas dequopsalmistadic̃ Exultauit utgigasꝰ Ipse
itaq antixp̃s hoc nomĩ sibifallacit̾ usurpabit: & dicet setẽ¬

Expanded text:
em, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Teitan quoque appellatur gigas: unde et in Virgilio legimus: Titaniaque astra. Christus enim gigas, de quo Psalmista dicit: Exsultavit ut gigas . Ipse itaque Antichristus hoc nomen sibi fallaciter usurpabit, et dicet se e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxii portas describunt᷑: Quia duo denariuꝰ numerꝰ
duodecies ductꝰ : centesimũ ac quad ragesimũ quartũ
numerũ c̃sũmat. in quo omĩs multitudo sc̃oꝵ c̃cludit᷑:
ET PLATEA ciuitatis aurũ mundũ. tãquã uitrũ ꝑ¬
lucidũ: Superiuꝰ dictũ ẽ : qđ ipsaciuitas fuerit ex
auro mundo. tãquã uitrũ ꝑlucidũ: & hic platea ip¬
suiꝰ ciuitatis isdem metallis fert᷑: Emuros quippe ci¬
uitatis: robustiores & eminentiores scĩ intelliguntur :
ꝑ plateã uero q̃ alatitudine ita uocat᷑. qr grece platon. la¬
tine latũ dr̃. simplices intelligunt᷑. ipsisq subiecti: In
latitudine caritatis morantes: Dr̃ aut̃ platea ciuitatis
meritoꝵ: qr sic̃ in hacuita inuenit̾ aliũ alio sanctior
scmn illa beatitudine aliuꝰ inuenit alio excellentioi tam̃
uniquisq qđ ñ habebit inse: possidebit in altero ꝑcari¬
rectio mortuoꝵ Nã ꝑaurũ claritas designat᷑. suꝑnae
retributionis: E uitrũ uero: puritas cordis illoꝵ exprimi¬

Expanded text:
im portas describuntur; quia duodenarius numerus duodecies ductus, centesimum ac quadragesimum quartum numerum consummat, in quo omnis multitudo sanctorum concluditur. Et platea civitatis aurum mundum tanquam vitrum perlucidum. Superius dictum est quod ipsa civitas fuerit ex auro mundo tanquam vitrum perlucidum, et hic platea civitatis iisdem metallis fertur. Per muros quippe civitatis, robustiores et eminentiores saeculi intelliguntur: per plateam vero, quae a latitudine ita vocatur, quia Graece platon, Latine latum dicitur, simplices intelliguntur, ipsisque subjecti in latitudine charitatis morantes. Dicitur autem platea civitatis meritorum, quia sicut in hac vita invenitur alius alio sanctior, sic in illa beatitudine alius invenitur alio eminentior, tamen unusquisque quod non habebit in se, possidebit in altero per charirectio mortuorum . Nam per aurum claritas designatur aeternae retributionis, per vitrum vero puritas cordis illorum exprimi
Abbreviated transcription (Latin):
añs dic̃: Maiorẽ hac dilectionẽ nemo habet: quã
ram ꝑtinet hoc dic̃ qđ illaciuitas habet xii portas:
Et singulȩportȩ. erant exsingulis margaritis: id ÷
unaquȩq porta erat exunagẽma: & iterũ inunaquaq
margarita margaritarũ: Istud ẽ margaritũ. qđ ne¬
gotiator uenditis om̃ib emit: Induodecĩ aũt por
portas iusticie: Statĩq unã &iã portã adnectit. quȩ
singularit̃ dnm significat. sic̃ dictũ ẽ : sine quone mo

Expanded text:
em nemo habet, quam ram pertinet, hoc dicit, quod illa civitas habet duodecim portas, et singulae portae erant ex singulis margaritis, id est unaquaeque porta erat ex una gemma, et iterum in unaquaque margarita margaritarum. Istud est margaritum, quod negotiator venditis omnibus emit. In duodecim autem portportas justitiae . Statimque unam portam annectit, quae singulariter Dominum significat, sicut dict
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ apparens ad cęlestẽ patriã electos inuitat: & ipse
eandẽ eccłam suꝑseportando ad celestia subleuat: Et
OSTEN DIT mihi ciuitatẽ scãm hierusalẽ. & cet̾ Cuutas
sionẽ patriȩcelestis ꝑueniat: Decelo descendit: qr ome
qđ habet bonũ cęlitꝰ datũ ẽ illi. ꝑ dĩgrã Undeiacob:

Expanded text:
Ecclesiae apparens ad coelestem patriam invitat electos, et ipse eamdem Ecclesiam super se portando ad coelestia sublevat. Et ostesionem patriae coelestis perveniat. De coelo descendit, quia omne quod habet bonum coelitus datum est illi
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ut crederent in xp̃m: Uerũ uidentes diuersatorm̃t&ꝵx
a fide: Quorũ pars erit instagno ardenti .i. indãpnati¬
one ꝑpetua: Sunt &iã timidi inpace eccłȩ. qͥ metu prin¬
cipũ &sȩculariũ hominũ. bonũ oꝑari metuunt: Deta¬
lib: dr̃ : Illic trepidauert̃ timore ubiñ erattimoꝵ: Cũ
in credulis .i. cũ paganis. & cũ execratis .i. cũ uidȩis incre¬

Expanded text:
erat ut crederent in Christum, verum videntes diversa tormentorum a fide. Quorum pars erit in stagno ardenti. Id est in damnatione perpetua. Sunt etiam timidi in pace Ecclesiae, qui metu principum et saecularium hominum bonum operari metuunt. De talibus dicitur: Illic trepidaverunt timore ubi non erat timor .-- Cum incredulis, id est cum paganis; et cum exsecratis, id
Abbreviated transcription (Latin):
Altus quoq ẽ: qr cũ corpore habitet t̾rã m̃te iã possidet cȩlũ
toꝵ. ꝑ quor ministeriũ intram eccłam: Ipsienĩ nos bapti

Expanded text:
Altus quoque est, quia corpore inhabitat terram, mente autem possidet coelum. torum, per quorum ministerium intramus Ecclesiam. Ipsi enim nos bapti
Abbreviated transcription (Latin):
uel odio seipsos iugulantibus. unde ÷. Quiodit frẽm su¬
um homicida ẽ: Etfornicatorib .i. cũ idolis seruien¬
tibus. seu inmundiciã carnis sectantib ł &iã plus
creaturã quã creatorẽ diligentib & diuitias ultra
bant: Siue &iã ueneficos .i. maleficos. possumus eos
intelligere. qͥ humana potestate aliis dominant᷑: Unde
in euuangło: Reges gentiũ dominan eoꝵ: & quipo¬
testatẽ habent suꝑ eos ueneficiuocant᷑ .i. malefici:
Et idolatris. qͥsimulachra hominũ mortuoꝵ. ł &iam
imagines rerũ quarundã ꝓdõ uenerant᷑: Etom̃ib m̃¬
dacibus: Nominatis superiuꝰ ꝑ ordinẽ singuloꝵ auc¬
torib uitioꝵ. ad extremũ intulit. & om̃ib m̃dacib:
Ubicũ dic̃ om̃ibus: ostendit multagenera eẽ m̃daci¬

Expanded text:
 Qui odit fratrem suum homicida est .-- Et fornicatoribus, id est cum idolis servientibus, seu immunditiam carnis sectantibus, vel etiam plus creaturam quam Creatorem diligentibus, et divitias ultra bant. Sive etiam veneficos, id est maleficos, possumus eos intelligere, qui humana potestate aliis dominantur. Unde in Evangelio: Reges gentium dominantur eorum , et qui potestatem habent super eos, venefici vocantur, id est malefici.-- Et idololatris, qui simulacra hominum mortuorum, vel etiam imagines rerum quarumdam, pro Deo venerantur.-- Et omnibus mendacibus. Nominatis superius per ordinem singulorum auctoribus vitiorum, ad extremum intulit, et omnibus mendacibus: ubi cu
Abbreviated transcription (Latin):
qui loquunt m̃daciũ: Nonnullienĩ dict̃ ñ eẽ peccatũ.
siproueritate aut iusticia ꝓfert᷑ mendaciũ. sic̃ legim
factũ inegypto deobstetricib quȩ ad phara onẽreuersȩ
& increpate cur uiuificarent paruulos quosiuisse sure¬
tant int fici mentite st̃ dicences: Nonst̃ hebrtemuliende
sic egyptiae sedipse habent obstetricandi scientia Unde
gatũ unde & dĩ ȩdificauit ilis mansiones .i multit ur¬
ne fiiorũ dedit ilis qi alioꝵ filios uiuficauerannt dimi¬
ut legim factũ & inra ab meretrice. q̃ nũtios iosueaboi¬
condit & inquirentib deeis respondit: Fateor aride
berauit: postea meruit ꝑtingere aduniũ dĩ eo guita¬
onẽ & int̃ istahelitas connumerari qr peccatũ alic
mitita ẽ: Unũ sane firmit̃ debem⁊ retinere. nullũ rũ
Aacii gent inultũ remanere. qđ hic laxatũ ñ fuerit
panitentia. aut aliquopietatis opere Om̃iũ enum
istoꝵ: quist̃ superiuꝰ ẽnumerati. pars eoꝵ. inftagno

Expanded text:
onnulli enim dicunt non esse peccatum, si pro veritate aut justitia proferunt mendacium, sicut legimus factum in Aegypto de obstetricibus, quae ad Pharaonem reversae, t increpatae cur vivificarent parvulos, quos jussae fuerant interficere, mentitae sunt dicentes: Non sunt Hebraeae mulieres sicut Aegyptiae, sed ipsae habent obstetricandi scientiam . Unde mansiones, id est multitudinem filiorum dedit illis, quia aliorum filios vivificaverant. Similiter legimus factum et in Raab meretrice, quae nuntios Josue abscondit, et inquirentibus de eis respondit: Fateor quidem, beravit, postea meruit pertingere ad unius Dei cognitionem, et inter Israelitas connumerari, quia peccatum illud mentita est. Unum sane debemus retinere, nullum genus mendacii inultum remanere, quod hic laxatum non fuerit poenitentia, aut aliquo pietatis opere. Omnium enim istorum qui sunt superius connumerati, pars eorum erit in stagno
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miũ supernȩ remunerationis. q̃ in ipsa dĩuisione cõple¬
brt᷑: Quasi enĩ aqua incristallũ uertit᷑ dũ p̃miũ ex
aqua & spũ renatoꝵ ipsadĩ contẽplatio efficit᷑: Nã &
sibene perpendimꝑ. qđ significat iaspis. hoc & cristal¬
lum qr remuneratio scõꝵ nihil aliud erit. nͥ p̃sens dĩ
uultus: ET FABE BAT̃ murũ magnũ & altũ. habers¬

Expanded text:
 complebitur. Quasi enim aqua in crystallum vertitur, dum praemium ex aqua et spiritu renatorum ipsa Dei contemplatio efficitur. Nam et si bene perpendimus, quod significat jaspis, hoc et crystallum, quia remuneratio sanctorum nihil aliud erit, nisi praesens Dei vultus. Et habebat murum magnum et altum. Mur
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc loco significat eccłam: cuiloqͥt᷑ ds ꝑ occultã in spira¬
tionẽ in m̃tedics̃: Uenipassib fidei: passib amoris. Et
ostendã tibi sponsã uxorẽ agni. i. tibupsi manifestabo
qualis nc̃ sis ꝑfidẽ & qualis postea futura es cũ addĩue¬
neris contẽplationẽ: Duo aut̃ dic̃ sponsã & uxorẽ. qr sic̃
superiuꝰ dictũ ÷ q̃ nc̃ ẽ sponsaꝑfidẽ & dilectionẽ. erit
uxor cũ adam plexus sui ꝑuenerit iuri: Uirenĩ eccłȩ ds̃ ÷:
is oculis hanc intuitꝰ ÷ uisionẽ sedspũ. hoc ÷ m̃tis oculis
ad contẽplanda cȩlestia mysteria ÷ eleuatꝰ: Monsmag¬

Expanded text:
significat Ecclesiam, cui loquitur Deus per occultam inspirationem in mente dicens: veni, passibus fidei, et passibus amoris et ostendam tibi sponsam uxorem Agni, id est tibi ipsi manifestabo, qualis nunc sis per fidem, et qualis postea futura es, cum ad Dei veneris contemplationem. Duo autem dicit, sponsam et uxorem: quia sicut superius quae nunc est sponsa per fidem et dilectionem, erit tunc uxor, cum ad amplexus sui pervenerit viri: vir enim Ecclesiae Deus est, is oculis hanc intuitus est visionem, sed spiritu, hoc est mentis oculis ad contemplanda coelestia mysteria est elevatus. Mons mag
Abbreviated transcription (Latin):
pheta magniconsilii angłs appellatur: Sed quo descendit
qui ubiq est : Ipse enĩ perprophetã dic̃: Celũ & terrã ego
impleo: Et quia extracelũ & terram non est locus. descensio
illius nihil ẽ aliud: quã assũptio humanitatis: Unde apłs
ait: Quicũ informa dĩ essa: ñrapinã arbitratus est essẽ¬

Expanded text:
s, qui a propheta magni consilii angelus appellatur. Sed quo descendit, s, qui a propheta magni consilii angelus appellatur. Sed quo descendit, qui ubique est? Ipse enim per prophetam dicit: Coelum et terram ego impleo . Et quia extra coelum et terram non est locus, descensio illius non est aliud quam assumptio humanitatis: unde Apostolus ait: Qui cunt in forma Dei esset n
Abbreviated transcription (Latin):
specialiter ẽ. tamquã diceretur: Eointerne contẽplatio¬
nis dulcedine interi us satiant᷑ electi : quo reproborũ
tormenta exterius conspiciunt. quȩ diuina miscđa euasert̃:
Hinc esaias dic̃: Et erunt usq ad sacietatẽ iusionis omĩ
carni: Quasieni dãpnatio reproborũ cibus ẽ. electoꝵ q
quo cruciatus illoꝵ indesinent̃ aspiciunt: eo amplius
inuidiȩ ardorib estuauert̃. ac luxuriȩ foetorib tab¬
naculum corporis suisparserunt : digne instagnũ ignis
ardentis sulphure mitti cũ illo ꝑhibent᷑. quẽ ad hȩc per¬
petranda incentorẽ habuert: Qđ aut̃ non ait mutent᷑
des meos : preoccupata narratione qđ adhuc futurumec¬
tremo ẽ temporepositum eẽ. certissime retinem:: Et¬
UIUIAUUM angłm descendentẽ decȩlo habentẽ clauem
ab yssi. & catenã magnã inmanu sua: Nunc reuertit ulit
aa superiora id ÷ adea quȩ ante aduentũ xp̃i secundũ faba
sunt: In hac enĩ ꝓphetia non seruatur ordo historis¬

Expanded text:
elligendum tanquam diceretur: Eo internae contemplationis dulcedine interius satiantur electi, quo reproborum tormenta exterius conspiciunt, quae divina misericordia evaserunt. Hinc Isaias dicit: Et erunt usque ad satietatem visionis omni carni . Quasi enim damnatio reproborum, cibus est electorum, quia quo cruciatus eorum indesinenter aspiciunt, eo amplius invidiae ardoribus aestuaverunt, ac luxuriae fetoribus tabernaculum corporis sui sparserunt, digne in stagnum ignis ardentis et sulphuris mitti cum illo perhibentur, quem ad haec perpetranda incentorem habuerunt. Quod autem non ait, mittentur, des meos , praeoccupata quidem narratione quod adhuc futurum extremo tempore positum est, certissime retinemvidi alium angelum descendentem de coelo habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu sua. Nunc revertitur ad superiora, id est ad ea quae ante adventum Christi secundum, facta sunt. In hac enim prophetia non servatur ordo histori
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis officiũ. administratione: NONUS TO¬
CAZIUS Iopazius lapis: om̃iũ lapidũ colores inse
habet. unde &nom̃ accepit. ꝗt pangrece. latine
omẽ dr̃: Quonihilcarius reges inthes auris suis
habere posst̃: Et nascit᷑ in insula ȩgypti . ꝗ̃ dr̃ topazion:
Significat scõs om̃ib uistutib refectos. & quasi
multis colorib sicmultis uirtutib lucentes DE¬
CIMUS CRISOPRASSUS: Criso prassus aurei colo¬
ris ẽ. & uiridis. qđ ipso nomine manifestat᷑. parũ
distans aberillo: Signific̃ aut̃ electos sapientia res¬
plendentes. & uiriditate fidei seꝑ ad cȩlestia tendentes.
solis perfuse: Et in hoc signific̃ electos sapientia repletos. ñ tam̃
humana quast̃ filii scłi. prudentiores filus lucis. sed di¬
uina q̃ significat᷑ ꝑ radiossolis aquȩ in missis: Duobeci¬
MUS ametistus: Ametistus trib colorib principalib
respergit᷑ .i. purpureo. uiolatio & roseo: Et in hoc signifi

Expanded text:
humanitatis officium administratione. Nonum tohumanitatis officium administratione. Nonum topazius. Topazius lapis omnium lapidum colores in se habet; unde et nomen accepit, quia pan Graece, Latine omne dicitur. Quo nihil carius reges in thesauris suis habere possunt; et nascitur in insula Aegypti quae dicitur Topazion. Significat sanctos omnibus virtutibus refertos, et quasi multis coloribus, sic multis virtutibus lucentes. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus aurei coloris est et viridis, quod ipso nomine manifestatur, parum distans a beryllo. Significat autem electos sapientia resplendetes, et viriditate fidei semper ad coelestia tendentesolis perfusae. Et in hoc significat electos sapientia repletos, non tamen humana, qua sunt filii saeculi prudentiores filiis lucis, sed divina, quae significatur per radios solis aquae immissos. Duodecimum amethystus. Amethystus tribus coloribus principalibus respergitur, id est purpureo
Abbreviated transcription (Latin):
abraam: Loquar add nm meũ cũ simpuluis & cinis:
Etpsalmista: Mem̃to dnẽ qr puluissumt. homosicut
foenũ dies eiꝰ Beneaut̃ istelapis sexto loco subrogat᷑.
qͥ t̃rȩ rubre speciem tenere uidet᷑: qr & prim homo sexta
die c̃ditꝰ inuenit᷑. cuidictũ ẽ. t̃ra es. & intrã ibis: Stł¬
TIMUS crisolytus : Crisolytꝰ quasiaurũ fulget & ui¬
det᷑ emitteree se quasdã ardentes scintillas: Cuiꝰ spe¬
cie significant᷑ hi quiluce suꝑnȩsapientiȩresplendent.
suasq uirtutes atq sententias cũ uerbo exortationis
uelut scintillas in ꝓximos effundunt. qͥb: ad amorẽ
dĩ & tiximi alios accendt̃: OCTAUUS BERILLUS:
Berillus duos colores habet. uiridẽ & pallentẽ. ꝑquẽ
herent. &iterũ curȩ frat̾nȩ administrationis. quasi
ad pallorẽ redeunt : dũ exteriora ꝑ actuã uitã fr̃ib
tẽpplatione: pallescunt iterũ intẽporaliũ rerũ ꝑ

Expanded text:
Abraham: Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis . Abraham: Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis . Et Psalmista: Memento, Domine, quia pulvis sumus, homo sicut fenum dies ejus . Bene autem iste lapis sexto loco subrogatur, qui terrae rubrae speciem tenere videtur, quia et primus homo sexto die conditus invenitur, cui dictum etimum chrysolithus. Chrysolithus quasi aurum fulget, et videtur emittere ex se quasdam ardentes scintillas. Cujus specie significantur hi qui luce supernae sapientiae resplendent, suas virtutes atque sententias cum verbo exhortationis velut scintillas in proximos effundunt, quibus ad amorem Dei et proximi alios accendunt. Octavum beryllus. Beryllus duos colores habet, viridem et pallentem. Per qhaerent, et iterum cura fraternae administrationis, quasi ad pallorem redeunt, dum exteriora per activam vitam fratribus in Dei contemplatione, pallescunt iterum in temporalium rerum per
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i : sẽꝑ splendore fidei irradiant᷑. ad eo ut sinecessitas
ingruerit. &iã ꝑcaritatis officiũ ꝓpͥũ sanguinẽ ñ solũ
ꝓamicis. uerũ &iã ꝓipsis fundereñmetuant inimicis
qđ significat᷑ percolorẽ rubeũ: Elinc incanticis canticoꝵ
eccla dic̃: Noliteme considerare qđ fuscasim: qr deco¬
lorauit mesol: Unde paulꝰ apłs dic̃: Etsi exterior nr̃
homo corrũpit᷑. tam̃ interior renouat᷑ dedieindiem:
SECTUS SARDIUS Sardius lapis: t̃rȩrubrȩspeciem
tenet. ideoq signific̃ seõs qͥ licet ad sublimia intelli¬
genda &c̃tuenda ducant᷑.: tam̃ suam sẽꝑ student
recognoscere fragilitatẽ. recordantes se eẽ filios adȩ
qͥ terra rubra int̃pretat᷑ Reducunt quippe sẽꝑ ad
memoriã. qͥsint &unde uenerint .i. ex radice fragi¬
us &peccatoris hominis: neuidelic& exaccepto ca¬
lestis grẽ dono extollant᷑: Flinc hie rechihel sepecon¬
tuens cȩlestia mysteria. filiuꝰ hominis uocat᷑: Et

Expanded text:
 ut si necessitas ingruerit, etiam per charitatis officium proprium sanguinem non solum pro amicis, verum etiam pro ipsis fundere non metuant inimicis, od significatur per colorem rubeum. Hinc in Canticis canticorum Ecclesia dicit: Nolite me considerare quod fusca sum, quia decoloravit me sol . Unde Paulus apostolus ait: Etsi exterior homo noster corrumpitur, tamen interior renovatur de die in diem . Sextum sardius. Sardius lapis terrae rubrae speciem habet, ideoque significat sanctos, qui, licet ad sublimia intelligenda et contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rubra interpretatur. Reducunt semper ad memoriam qui sint et unde venerint, scilicet ex radice fragilis et peccatoris hominis, ne videlicet ex accepto coelestis gratiae dono extollantur. Hinc Ezechiel saepe contuens coelestia mysteria, filius hominis vocatur; et
Abbreviated transcription (Latin):
psal miste: Dñs pascitie &nihil mihi deerit. inlocopas¬
cue ibime collocauit: Siue &iã ꝑlapidẽ iaspidẽ electi
Seprimunt᷑. quoꝵ fides nũquã marcescit: sed in uiridi¬
tate operationis constat: Exlapideergo iaspide struc¬
tura cuuitatis efficit᷑. qr priuꝰ in eccła fundam̃tum
xp̃s c̃stituit᷑. cui&iã om̃s fideles suꝑponunt᷑. iuxta¬
aedificatione. primo ponunt᷑ lapides magni. & quad¬
rati quia alios suꝑse positos portant. qui &ipsi iterũ
alios portent. sicq om̃is ȩdificatio c̃struit᷑. usqueqͣ
adultimũ lapidẽ ꝑueniat᷑. quicũ portet᷑ ab omibus.
ipseneminẽ portat: ita infundam̃to eccłȩ. primo
uidue. ceteriq scĩ quiseom̃s inuicẽ portant passiones
suem̃tis libentissime tolerantes. iuxta illud apł̃i: Alter
alteruiꝰ oneraportate: uel&iã exẽplo semet ipsosin¬
uicẽ fouentes: & itaagit᷑ usq ad finẽ scłi: quando
ultim electꝰ innouissimo culmine huiꝰ ȩdificupo¬

Expanded text:
loco pascuae ibi me collocavit . Sive etiam per lapidem jaspidem, electi exprimuntur, quorum fides nunquam marcescit, sed in viriditate operationis constat. Ex lapide ergo jaspide structura civitatis efficitur, quia prius in Ecclesia fundamentum Christi constituitur, cui etiam omnes fideles supaedificatione primo ponuntur lapides magni et quadrati, qui alios super se positos portant, qui et ipsi iterum alios portant, sicque omnis aedificatio construitur usquequo ad ultimum lapidem perveniatur, qui cum portetur ab omnibus, ipse neminem portat. Ita in fundamento Ecclesiae, primo viduae, caeterique sancti, qui se omnes invicem portant, passiones suae mentis libentissime tolerantes, juxta illud Apostoli: Alter alterius onera portate . Vel etiam exemplo semetipsos invicem foventes, et ita agitur usque ad finem saeculi, quando ultimus electus in novissimo culmine hujus aedificii po
Abbreviated transcription (Latin):
sibirapiunt qͥ ẽ. lapisp̃tiosus: Et sic̃ dñs designat᷑ per
hunc lapidẽ: ita& electi. quoꝵ fides nũquã marcescit :
Nãccipsi infundam̃to eccłȩponunt᷑: qr alios & exẽplo &
doctrina erudiunt. & inxp̃i doctrina c̃fortant: QUIN Tꝰ
SARDONIX: Sardonix cõpositꝰ ẽ ex sardio & onice Cuiꝰ
genera plurimast̃. sed p̃tiosior trib: colorib: distingui¬
tur. in modũ unguinis. qr insubteriori parte habet
colorẽ nigrũ inmediorubicundũ. insuperiore candi¬
dũ: uelalit̃: Primã habetpartẽ nigrã. medio candidã
suꝑius rubeã: significansscõs. qͥnigri .i. despecti. c̃tẽptibi

Expanded text:
hristumque sibi rapiunt, qui est lapis pretiosus. Et ut Dominus designatur per hristumque sibi rapiunt, qui est lapis pretiosus. Et ut Dominus designatur per hunc lapidem, ita electi, quorum fides nunquam marcescit. Nam et ipsi in fundamento Ecclesiae ponuntur, quia alios et exemplo et doctrina erudiunt, et in Christi doctrina confortant. Quintum sardonyx. Sardonyx compositum est ex sardio et onyche, cujus genera plurima sunt, sed pretiosior tribus coloribus distinguitur in modum unguinis, quia in subteriori parte habet nigrum colorem, in medio rubicundum, in superiori candidum. Vel aliter: primam partem habet nigram, mediam candidam, superius rubeam, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ones ꝑ aera uolant ut aues: Quȩ bestiȩ custodiunt
ipsã deserti regionẽ. & seruant ipsos lapides. ñ quod
ipsȩ insuã eos c̃uertant utilitatẽ: sed hominib ipsos
aufert̃: Cũ quib arimaspi homines. unũ oculũ ha¬
bentes. bellũ gert̃. ipsosq lapides eis aufert̃: Quȩres
pulchrũ in sec̃tinet misteriũ: Lapis quippe smarag¬
dus. quuit dixim nimiȩ ẽ. uiriditatis. xp̃m signific̃
qui pascua aet̾nȩ refectionis suis daturus ẽ. fidelibus:
Porro desertũ illud in quo lapides repperiunt᷑. signific̃
cordascõꝵ: qͥ se at̾renis & huiꝰ mundi curis longe faci¬
unt. ut in secreto cordissui quiete dnõ seriure possint:
Unde unꝰ eoꝵ dic̃: Ecce elongaui fugiens. & mansi insolitu¬
dine: Inquoꝵ cordib inuenit᷑ lapis smaragđ: qr in ipsis
habitat xp̃s: Sed ad st̃ griphes .i. maligni sp̃s. quixp̃m¬
sa inuidentiȩ hominib: eũ auferant: Sed st̃ arimaspi

Expanded text:
ones, per aera volant ut aves. Quae bestiae custodiunt ones, per aera volant ut aves. Quae bestiae custodiunt ipsam deserti regionem, et servant ipsos lapides, non quod ipsae in suam eos convertant utilitatem, sed hominibus eos auferunt. Cum quibus Arimaspi, homines unum oculum habentes, bellum gerunt, ipsosque lapides ejus auferunt. Quae res pulchrum in se continet mysterium: Lapis quippe smaragdus, qui, ut diximus, nimiae est viriditatis, Christum significat, qui pascua aeternae refectionis suis daturus est fidelibus. Porro desertum illud in quo lapides reperiuntur, significat corda sanctorum, qui se a terrenis et hujus mundi curis longe faciunt, ut in secreta cordis sui quiete Domino servire possint. Unde unus eorum dicit: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . In quorum cordibus invenitur lapis smaragdus, quia in ipsis habitat Christus. Sed adsunt gryphes, id est maligni spisa invidentiae hominibus eum auferunt. Sed sunt Arimaspi