comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eternam uitam possidere uidebantur oc¬
cisi. undamentum siquidem fidelium
ius cuncta eis huiꝰ scłi ꝓbent᷑ auferri.
Sic dum ꝑsecutores catholicam religionẽ
exhaurire cupiunt. felicissimas atq co¬
piosas coronas martyrib contulerunt.
isti nobis. Filia babilonis bene caro nr̃a
dicitur. quia confusionem nobis ꝓbatur
ingerere peccatoꝵ. Huic additum est. ꝓpri¬
um epiteton. ut misera diceretur. Quid
eniꝰ miserius. quam ut res fragilis tantis
ausib insolescat. & ꝑ concupiscentias illici.¬
tas sauciet animas uulnere peccatoruꝰ:
sicut dicit apls: Caro concupiscit aduer¬
sus sp̃m. S postquam de babyloniȩ filia
dixit. iustissimam compensationem ei
asserit esse reddendam. ut sicut nos lux¬
uria concitat ad uicia. ita repressam ie¬
iuniis atq tribulationib subditam faci¬
amus. eẽ. uirtutib . R. eddimus enim
illi dignam retributionem. ut coacta
faciat. quod in deliciis implere dissimu¬

Expanded text:
aeternam vitam possidere videbantur ocaeternam vitam possidere videbantur occisi? Fundamentum siquidem fidelium pi, quamvis cuncta eis hujus saeculi probentur auferri. Sic dum persecutores catholicam religionem exhaurire cupiunt, felicissimas atque copiosas coronas martyribus contulerunt. isti nobis. Filia Babylonis bene caro nostra dicitur, quia confusionem nobis probatur ingerere peccatorum. Huic additum est proprium epitheton, ut misera diceretur. Quid enim miserius, quam ut res fragilis tantis ausibus insolescat, et per concupiscentias illicitas sauciet animas vulnere peccatorum? sicut dicit Apostolus: Caro concupiscit adversus spiritum . Sed postquam de Babyloniae filia dixit, justissimam compensationem ei asserit esse reddendam; ut sicut nos luxuria concitat ad vitia, ita repressam jejuniis atque tribulationibus subditam faciamus esse virtutibus. Reddimus enim illi dignam retributionem, ut coacta faciat quod in deliciis implere dissimu
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃ianum ppłm sunt grarussime per¬
secuti. nec aliqua satisfactione conuersi fr
hos in illa sequestratione bonoꝵ depͤcant᷑
in memoriam redire. ut eos possit debiti
pena suscipere. Hoc enim dicitur sicut
sepe memoratum est. ꝓpħiȩ affectu. non
maledicendi uoto. In illis enim pietas nr̃a
ñ queritur. qui dnũi estinatione damp¬
exinanite. quousq ad fundam̃tum in er
In his sermonib addendum ẽ. ꝑueniantꝰ.
ut nobis integra possit constare sententi
Quȩ figura apud magistros scłarium lit¬
terarum dicitur elipssis: id ẽ defectus.
quando uerba ex industria suspendimis.
ut pretermissa desiderabilius exquirant᷑
Uerba sunt gͦ ista filioꝵ edom ꝓsequenti¬
um ppłm xp̃ianum. a similitudine tracta
cisternȩ. unde si aqua sedulȩ tollitur. usꝙ
ad fundamentum eiꝰ sine dubio ꝑueiit᷑
S quid illis ꝓderat scłi istꝰ luc̃ adimere
talib. quando magis in ipsõ fundam̃to

Expanded text:
qui Christianum populum sunt gravissime perqui Christianum populum sunt gravissime persecuti, nec aliqua satisfactione conversi sunt. Quod autem in illa sequestratione bonorum deprecatur in memoriam redire, ut eos debita posset poena suscipere, hoc dicitur, sicut saepe memoratum est, prophetiae effectu, non maledicendi voto: in illis enim pietas nostra non quaeritur, qui Domini aestimatione damexinanite, quousque ad fundamentum in ea. In his sermonibus addendum est, perveniamus, ut nobis integra possit constare sententia. Quae figura apud magistros saecularium litterarum dicitur ellipsis, id est defectus, quando verba ex industria suspendimus, ut praetermissa desiderabilius exquirantur. Verba sunt ergo ista filiorum Edom persequentium populum Christianum, a similitudine tracta cisternae, unde si aqua sedule tollitur, usque ad fundamentum ejus sine dubio pervenitur. Sed quid illis proderat saeculi istius lucem adimere talibus, quando magis in ipso fundamento
Abbreviated transcription (Latin):
restituta. ut erechiȩ regi contigit. cui
post egritudinem ualidissimam quin¬
decim annoꝵ quoq spacia legimus at¬
tributa. Uerborum quoq ipsoꝵ dicta
pensanda sunt. Nam principium leti¬
ciȩ semꝑ ualidum. semꝑ amplissimum
est. quando in ipsis initiis uoluntas
accenditur gaudioꝵ. dum calore animi
in leticiam rapimur. quam uix ꝓuenire
credebamus. Omia siquidẽ subita uiolen¬
ta sunt. & quod duturnum in hoc scło
fuerit. intepescit. Quaꝓpt᷑ ad exaggeran¬
dum fidei calorem principio leticie illa
dicit p᷑poni. quam decet supra om̃ia plꝰ
amari. Hic tamen uersus & suꝑior potest
etiam illis conuenire. quos supra diximꝰ
ubi conuersus ad dnm̃ dep̾catur. ne
inultos discedere paciatur. qui eccl̃iam
di seuissima increpatione dilacerant.
Edom. alii sanguineum. alii terrenum
interpͤtandum. eẽ. putauerunt. Quod
tamen utrumq ad carnalia uicia referni
posse ñ dribium est. Isti sunt gͦ filii edom.

Expanded text:
restituta, ut Ezechiae regi contigit, cui restituta, ut Ezechiae regi contigit, cui post aegritudinem validissimam quindecim annorum quoque spatia legimus attributa. Verborum quoque ipsorum dicta pensanda sunt. Nam principium laetitiae semper validum, semper amplissimum est, quando in ipsis initiis voluntas accenditur gaudiorum, dum calore animi in laetitiam rapimur, quam vix provenire credebamus. Omnia siquidem subita violenta sunt, et quod diuturnum in hoc saeculo fuerit, intepescit. Quapropter ad exaggerandum fidei calorem, principio laetitiae illam dicit praeponi, quam decet supra omnia plus amari. Hic tamen versus et superior potest etiam illis convenire, quos supra diximus hic conversus ad Dominum deprecatur, ne multos discedere patiatur, qui Ecclesiam Dei saevissima increpatione dilacerant. Edom, ut diximus, alii sanguineum, alii terrenum interpretandum esse putaverunt, quod tamen utrumque ad carnalia vitia referri posse non dubium est. Isti sunt ergo filii Edom,
Abbreviated transcription (Latin):
quam illud posse nͣͨ loqui. unde consueuit
medicina pr̃ari. Psalmodia ẽ enim con¬
solatio flentium. cura dolentium. sani¬
tas egrotoꝵ. hoc animȩ remedium. hoc
miseriarum om̃ium cognoscitur ͤ suffu¬
gium. Nam qui tali munere priuatur.
ab om̃i beneficio consolationis excludit᷑. Seqͥt᷑
Si nͨ p̃posuero ierłm in principio leticiȩ
meȩ. Sunt quidem principia mundanȩ
leticiȩ. ut auaro aurum inuenire. luxu¬
rioso pulchram feminam. suꝑbo iactan¬
tiam. S absit ut hȩc principia leticiȩ
ꝓpħali conueniant scitati. quinimino
sc̃ȩ ñ debeant ullatenus anteferri graui¬
b uiris & sumina honestate tractantib.
Principium leticie est filius natus. sic
rachariȩ de iohanne contigit. qui ei an
post tempora longa reuersus ẽ. quod item
in ęuugło ꝑ parabolam dictum legitur.
quando letissimus pater uitulum sagi¬
natum in eiꝰ conuiuatione mactauit.
uel post infirmitatem sanitas corꝑis

Expanded text:
quam illud non posse loqui, unde consuevit quam illud non posse loqui, unde consuevit medicina praestari? Psalmodia est enim consolatio flentium, cura dolentium, sanitas aegrotorum. Hoc animae remedium, hoc miseriarum omnium cognoscitur esse suffugium. Nam qui tali munere privatur, ab omni beneficio consolationis excluditur. Sequitur, si non praeposuero Jerusalem in principio laetitiae meae. Sunt quidem principia mundanae laetitiae, ut avaro aurum invenire, luxurioso pulchram feminam, superbo jactantiam. Sed absit ut haec principia laetitiae prophetali conveniant sanctitati; quinimo iae sanctae non debeant ullatenus anteferri. Gravibus viris et summa se honestate tractantibus, principium laetitiae est filius natus, sicut Zachariae de Joanne contigit, qui ei angpost tempora longa reversus est, quod idem in Evangelio per parabolam dictum legitur, quando laetissimus pater vitulum saginatum in ejus convivatione mactavit . Vel post infirmitatem sanitas corporis
Abbreviated transcription (Latin):
tandum. Uerba enim domini. sca debent
cẽ. scõꝵ Scriptum est enim: Ne miseritis
margaritas uras ante porcos. His gͦ mo.¬
ra mea. Pollicetur se ꝓpħa eccłiam dĩ nũ¬
quam penitꝰ obliuisci. condicionem sibi
grauissimam ponens. quia necesse est ita
fieri. si ierłm contigerit non amari. Dex¬
tera quippe bonorum ẽ xp̃c̃ dñs. sicut in
quintodecimo psalmo dictum ẽ. Proui¬
debam dnm̃ in conspectu meo semꝑ. qm
a dextris est mͥ nec comiouear. Astrin¬
git se itaq ꝓpħa duris quidem uinculis.
s nequaquam nouis. ut ipse adñi saluato¬
ris memoria decidat. si ierłm ab eiꝰ m̃te
discesserit. Ipsa est erum mater fidelium.
patria felicium. regio beatoꝵ. quam qui
hic obliuiscitur. ibi in regno dni mini
pposuero icrłm in principio letitiȩ meȩ.
Preponitur pęnalis scda conditio. ut in
dñi laudib obmutescat. si oblitus fuerit
ierłm. quod magnum habent pmium
xp̃rani. Quid enim ꝓbatur. eẽ. deterius.

Expanded text:
tandum. Verba enim Domini sancta, debent tandum. Verba enim Domini sancta, debent esse sanctorum; scriptum est enim: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . His ergo mora mea. Pollicetur se propheta Ecclesiam Dei nunquam penitus oblivisci, conditionem sibi gravissimam ponens, quia necesse est ita fieri, si Jerusalem contigerit non amari. Dextera quippe bonorum est Christus Dominuintodecimo psalmo dictum est: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear . Astringit se itaque propheta duris quidem vinculis, sed nequaquam novis, ut ipse a Domini Salvatoris memoria decidat, si Jerusalem ab ejus mente discesserit. Ipsa est mater fidelium, patria felicium, regio beatorum, quam qui hic obliviscitur, ibi in regno Domini minimposuero Jerusalem in principio laetitiae meae. Proponitur poenalis secunda conditio, ut in Domini laudibus obmutescat, si oblitus fuerit Jerusalem, quod magnum habent praemium Christiani. Quid enim probatur esse deterius
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑuenisse defleant. quatinus dĩ carmi.¬
na reuerenda hominum passim uolup
paganis dicere. quod sola plebs dñi con¬
sueuit audire. Suꝑbus enim & arrogans
uictor. uult sibi lusos. & delicias de dei
canticis exhiberi. Quib respondendũ ẽ:
Quomͦ cantabimus canticum dñi in terra
aliena S ut magis illam partem quam
cepimus exequamur. concupiscentiam
mundi obnoxios nos tenere testatur apłs
dicens: Uideo aliam legem in membris me.¬
is repugnantem legi mentis meȩ. & capti¬
uum me ducentem in lege peccati. quȩ ẽ
ui membris meis. Istȩ gͥ concupiscentiȩ
quȩ nos iure captiuitatis inlaqueant. fre¬
quenter nobis suadent. ut psalmodie uer¬
ba in locis ꝓfanis atq expectaculis gesticu¬
latione nefandissima canere debeamus. s
eis ñ. eẽ. consentiendum presens doctrina
declarat. quando ammonet in terra alie¬
na: id est inter actus uiciosos. qui sunt
a do alieni. hymnum dĩ ñ. eẽ. can¬

Expanded text:
se pervenisse defleant; quatenus Dei carmise pervenisse defleant; quatenus Dei carmina reverenda hominum passim voluptpaganis dicere, quod sola plebs Domini consuevit audire. Superbus enim et arrogans victor vult sibi lusus et delicias de Dei canticis exhiberi. Quibus respondendum est, 465 Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Sed ut magis illam partem quam coepimus exsequamur, concupiscentiam mundi obnoxios nos tenere testatur Apostolus, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Istae igitur concupiscentiae quae nos jure captivitatis illaqueant, frequenter nobis suadent, ut psalmodiae verba in locis profanis atque spectaculis gesticulatione nefandissima canere debeamus. Sed eis non esse consentiendum praesens doctrina declarat, quando admonet in terra aliena, id est inter actus vitiosos qui sunt a Deo alieni, hymnum Domini non esse can
Abbreviated transcription (Latin):
pendebatur arhorib. Quid enim illic
agerent organa dulcia. ubi tempora uite
amaris erant lamentationib occupata
Uerum hec hystoria ad spiritalem intel¬
ligentiam transferatur. Salices sunt ar-¬
hores supra ripas fluminis pinguissima
uiriditate gaudentes. quȩ frequenter
excisis palis atq humide terre recondi¬
tis altissima radice merguntur. & fluen¬
tis nec ari nequeunt. quamuis copiosa
irrigatione sacientur. His comparant᷑
sciꝰ ac fideles homines. sicut ysaias ait:
Exorietur tamquam fenum in medio
aquȩ. & tamquam salix suꝑ defluentem
aquam. Ialib gͦ uiris organa nr̃a sus¬
pendimus. quando cominunicata gr̃a
de scripturarum diuinarum lectione
conferimus. Ipsa sunt enim nr̃a organa.
quȩ & psalmodiȩ grãm prestant. & alter¬
na nos collatione letificant. In medio eiꝰ.
babyloniȩ ciuitatis dicit nͨ fluminis.
quia necesse est in medio mundi sit scĩs
dolorib suis. ut usq ad hoc ludibrium

Expanded text:
pendebatur arboribus. Quid enim illic pendebatur arboribus. Quid enim illic agerent organa dulcia, ubi tempora vitae amaris erant lamentationibus occupata? Verum haec historia ad spiritualem intelligentiam transferatur. Salices sunt arbores supra ripas fluminis pinguissima viriditate gaudentes, quae frequenter excisis palis, atque humidae terrae reconditis, altissima radice merguntur; et fluentis necari nequeunt, quamvis copiosa irrigatione satientur. His comparantur sancti ac fideles homines, sicut Isaias dicit: Exorietur tanquam fenum in medio aquae, et tanquam salix super defluentem aquam . Talibus ergo viris organa nostra suspendimus, quando communicata gratia de Scripturarum divinarum lectione conferimus. Ipsa sunt enim nostra organa, quae et psalmodiae gratiam praestant, et alterna nos collatione laetificant. In medio ejus, Babyloniae civitatis dicit, non fluminis, quia necesse est in medio mundi sit sanctidoloribus suis, ut usque ad hoc ludibrium
Abbreviated transcription (Latin):
li cuitas quȩ babilonia dicitur eurdit¬
pretatio significat confusionena: hiess¬
rida. suꝑba. letissima est. quȩ istius si
irrigatur. Supra ista gͦ flumina sedei
fideles. qui captiuitatem in hoc munbi
pariuntur. & suspirantes desiderio pam
suȩ amaras lacriias fundunt. qm ad
illam ꝓmussam pacem hic ꝑuenire nols
preualent. Contemplandum ẽ autem
quod ñ dicit in fluminib. s suꝑ fluns¬
na. Nam qui adhuc in fluminib iste
sunt. peccatoꝵ inundatione rapiurtis.
qui uͥ suꝑ ripas aluei sedent. iam ab ills
fluctib duuno sunt munere liberati
Situm quoq ipsum respice temperail.
nec erectos dicit ut arrogantiam fugs¬
ret. nec iacentes ut riunam uitaret sa
sedentes in humilitate pias lacrinis seꝰ
peccatoꝵ impia fluenta transinittere.
nr̃a. Hic doloris exaggeratur acerbitas.
quando delectationem suam qua se ppłs
poterat consolari. uelut ñ necessaria sus¬

Expanded text:
oli civitas, quae Babylonia dicitur, cujus intoli civitas, quae Babylonia dicitur, cujus interpretatio significat confusionem, hic florida, superba, laetissima est, quae istius saeculi irrigatur. Super ista ergo flumina sedent fideles, qui captivitatem in hoc mundo patiuntur, et suspirantes desiderio patriae suae amaras lacrymas fundunt, quoniam ad illam promissam pacem hic pervenire non praevalent. Contemplandum est autem quod non dicit, in fluminibus, sed Super flumina; nam qui adhuc in fluminibus istis sunt, peccatorum inundatione rapiuntur, qui vero super ripas alvei sedent, jam ab illis fluctibus divino sunt munere liberati. Situm quoque ipsum respice temperatum; nec erectos dicit, ut arrogantiam fugeret; nec jacentes, ut ruinam vitaret, sed sedentes in humilitate pias lacrymas supra peccatorum impia fluenta transmittere. Vmus organa nostra. Hic doloris exaggeratur acerbitas, quando delectationem suam, qua se populus poterat consolari, velut non necessaria sus
Abbreviated transcription (Latin):
esse constaret. Sccła sectione ad dnm̃ uerba
conuertit. ut memor sit insultationum
contra ȩccł̃iam pessima uoluntate gras¬
santium. beatos asserens. qui de corde
suo incipientes malas cogitationes abnei
uper flumina babylonis unit¬
illic sedimus & fleuimus. dum
recordaremur tui syon. Nimis
dulcis ẽ recordatio patriȩ. quȩ in hostilb
terra ꝓbatur existere. Nam quantum
hec amara sentitur. tantum fit illa siu-¬
uior. De loco enim peregrinationis ꝓprs
domicilii crescit affectus. S quamiuis ꝓpsi
isrlitici ppłi captiuitatem quȩ sub assiris
contigit exponere uideatur. conuenit
tam᷑ ut eam spiritaliter aduertere debo¬
mus. Duas enim ciuitates in hoc mun
do crebra lectione. eẽ. comperimus. un
est diui quȩ dicitur ierłm id ẽ uisio paci
Ista hic pressuram patitur. & multis mi¬
lis irruentib sauciatur. Humilis afficti
spem habens in illa ȩternitate. quȩ numꝰ
nouit defectui subiacere. Econtra dulu¬

Expanded text:
esse constaret. Secunda sectione ad Dominum verba esse constaret. Secunda sectione ad Dominum verba convertit, ut memor sit insultationum contra Ecclesiam pessima voluntate grassantium, beatos asserens qui de corde suo incipientes malas cogitationes abjiuper flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. Nimis dulcis est recordatio patriae, quae in hostili terra probatur existere; nam quantum haec amara sentitur, tantum fit illa suavior. De loco enim peregrinationis, proprii domicilii crescit affectus. Sed quamvis propheta Israelitici populi captivitatem quae sub Assyriis contigit exponere videatur, convenit tamen ut eam spiritualiter advertere debeamus. Duas enim civitates in hoc mundo esse crebra lectione comperimus: una est Domini, quae dicitur Jerusalem, id est visio pacis. Ista hic pressuram patitur, et multis malis irruentibus sauciatur: humilis, afflicta, spem habens in illa aeternitate quae nunquam novit defectui subjacere. Econtra diab
Abbreviated transcription (Latin):
d preteritum morem redit ordo titu¬
lorum. Significat enuim miscdes &
sanctissimos actus ad dnm saluatorem
esse referendos. Considerandum ẽ autem
qm hẏmnus iste nͦ a gaudentib dicitur.
s sola doloꝵ compunctione cantatur. Hȩc
autem hystoria iheremia ꝓpła referente
completa est. quando eaptiuitas ierłm na¬
bugodonosor rege ueniente ꝑfecta ẽ. Ex¬
stat enim de hac re pietatis huiꝰ conpunc̃¬
tissimus liber. qui quadrifario p̾notatur
alfabeto. S nos oportet spiritalit᷑ ista susci¬
pere. quia in figura illis sicut dicit apłs
hec omia certum ẽ contigisse. Duusio
opłs hebreoꝵ qui obstinationis suȩ
uitio in captiuitatem erat. nabugo¬
donosor rege post scła longa passurus in¬
troducitur ad loquendum. ut mala sua
futura sic defleat. quasi iam uideantur
eẽ. p̃terita. Prima sectione calamitates suas
enumerat. subiungens inter quaslibet scłi
huius angustias. numquam se ierłm
ullatenus obliuisci. quamius euertendam

Expanded text:
d praeteritum morem rediit ordo titulorum. Significat enim misericordes et sanctissimos actus ad Dominum Salvatorem esse referendos. Considerandum est autem quoniam hymnus iste non a gaudentibus dicitur, sed sola dolorum compunctione cantatur. Haec autem historia, Jeremia propheta referente, completa est, quando captivitas Jerusalem Nabuchodonozor rege veniente perfecta est. Exstat enim de hac re pietatis hujus compunctissimus liber, qui quadrifario praenotatur alphabeto. Sed nos oportet spiritualiter ista suscipere, quia in figura illis, sicut dicit Apostolus , haec omnia certum est contigisse. Divisios Hebraeorum, qui obstinationis suae vitio in captivitate erat sub Nabuchodonozor rege post saecula longa passurus, introducitur ad loquendum, ut mala sua futura sic defleat, quasi jam videantur esse praeterita. Prima sectione calamitates suas enumerat, subjungens inter quaslibet saeculi hujus angustias, nunquam se Jerusalem ullatenus oblivisci, quamvis evertendam
Abbreviated transcription (Latin):
& in alleliua extrema sillaba sonat. No¬
num. tetragraminum: qd̾ ineffabile
numcupatur. Decimũ. addai. ides ł
robustum. & sufficientẽ ad om̃ia ꝑpetran¬
da. & cet᷑a. Nonus plane titulus & dicti
ipsiꝰ breuitate conspiciuis. hoc eccłiis uoti¬
uum. hoc scĩs festiuitatib decenter accõ¬
modũ. Hinc ornatur lingua cantoꝵ.¬
istud aula dñi leta respondet. & tamquã
insaciabile bonum tropis semꝑ uaruntib
suauia dicta psalmoꝵ. quib tam dulcis
preco p̾mittitur. Quid eniꝰ sequi potest.
hinc datur intelligi. ubi & titulꝰ ipse
laudatio est. Notandum preterea qd̃
ꝑom̃s hos iuiguiti psalmos qui alleliue
titulo ꝑscribuntur. id ẽ presenti. cente¬

Expanded text:
et in Alleluia extrema syllaba sonat. Noet in Alleluia extrema syllaba sonat. Nonum tetragrammum, quod ineffabile nuncupatur. Decimum, Adona, id est robustum et sufficientem ad omnia perpetranda, etc. Novus plane titulus, et dicti ipsius brevitate conspicuus. Hoc ecclesiis votivum, hoc sanctis festivitatibus decenter accommodum. Hinc ornatur lingua cantoistud aula Domini laeta respondet, et tanquam insatiabile bonum tropis semper variantisuavia dicta psalmorum, quibus tam dulcis praeco praemittitur. Quid enim sequi potest, hinc datur intelligi, ubi et titulus ipse laudatio est. Notandum praeterea quod per omnes hos viginti psalmos qui Alleluia titulo praescribuntur, id est praesentem C
Abbreviated transcription (Latin):
oc uerbi decus a presenti psalmo
fẽcit initiu. nec ante a quoquam
repperis positum. quamus multi scͥp¬
tores fuerint pͥmitꝰ hebreoꝵ. Scire au¬
tem debemꝰ alleluia neutri generis. ẽẽ.
definitum. Quod & scs hieronimꝰ in
expositione eiu̾sdẽ psalini eiudenter
designat. qd̃ eum in hebraicis fontib
credimus inuenisse. Et ido ubicumq
se locus attulerit. a doctissimo uiro pre¬
sixam regulam subsequemur. Qm̃
unũ atq integrum manere debe̾t.
qd̾ nulliꝰ linguȩ p̾sumptione mutatũ
est. Alleliua enim apud ipsos. dicitur
laudate dm̃. Id est alle. laudate. La qͥppe:
inuisibilem significat dm̃. Quod unu̾
cellam hicronuno traditur exponente.
qui dixit. Primũ nom̃ dĩ est. hel. ideͤ
fortis. Deinde. eloim. & eloe. qd̾ utrũq
exercituũ. Quintum. elon. quẽ nos ex¬
celsum dicimꝰ Sextũ. eser heie. qd̾ in
exodo legitur: qui ẽ misit me. Septimũ.
adonay. quẽ nos dñm generalit̾ appella¬
mus. Octauũ. ia. qd dõ tantũ applicat᷑.

Expanded text:
oc verbi decus a praesenti psalmo fecit initium, nec ante a quoquam reperis positum, quamvis multi scriptores fuerint primitus Hebraeorum. Scire autem debemus alleluia neutri generis esse finitum, quod et sanctus Hieronymus in expositione ejusdem psalmi evidenter designat. Quod eum in Hebraicis fontibus credimus invenisse, et ideo ubicunque se locus attulerit, a doctissimo viro praefixam regulam subsequemur: quoniam unum atque integrum manere debet, quia nullius linguae praesumptione mutatum est. Alleluia enim apud ipsos dicitur: Laudare Dominum, id est allelu, laudare, al quippe invisibilem significat Dominum: quod ucellam Hieronymo traditur exponente, qui dixit: Primum Dei nomen est el, id est fortis. Deinde eloim ex eloe, quod utrumque exercituum. Quintum, elon, quem nos excelsum dicimus. Sextum, Asserheiae, quod in Exodo legitur: Qui est, misit me . Septimum, Adonai, quem nos Dominum generaliter appellamus. Octavum, Ia, quod Deo tantum applicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudetur. Quoꝵ numerus parili soci¬
etate noui & uͥeteris testam̃ti głam for¬
tasse designat. ut potentia creatoris
semꝑ debeat & ubiq laudari. Euiden¬
tiorem uͦ causam ñ inuenimꝰ cur in
his tantum psalmis alleliua sit posita.¬
Iurisio psalii.

Expanded text:
gaudendum. Quorum numerus parili societate Novi et Veteris Testamenti gloriam fortasse designat, ut potentia Creatoris semper debeat et ubique laudari. Evidentiorem vero causam non invenimus, cur in his tantum psalmis Alleluia sit positivisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
peticionem suam dirigit toto cordis affec̃¬
tu. S cum dicit saluum me fac. in ani¬
ma uult intelligi. nͨ in corpore. unde
reuera dñi poterat custodire mandata:
Ncq enim salutem carnis petere poterat.
qui libenter corporeis passionib subia
maturitatem. quisquis in annis pueri¬
lib modestiam senectuͣs anticipat. Et
ante facit grauissimam mentem. quã
possit annoꝵ numerositate canescere.
Qualis enim senib laus est si deficien¬
tes in longo fluxu lassati pociꝰ conqui¬
escant. contra: quȩ gła ẽ uiuenib. si ui
ipso ȩtatis feruore morũ regimine tem¬
perentur. sicut iheremias dicit: Bonu
est uiro qui graue portauit iugum a
uiuentute sua. sedebit singulariter &
silebit. quia sustinuit iugum graue.
Sequitur. & in uerbo tuo speraur. Hoc
est utiq quod immaturitate preuenerat.
& clamauit ad dnm quia in uerbo ipsiꝰ
id est in aduentu dñi saluatoris fica m̃te
sperare ñ destitit. Sc̃i enim uiri quãus

Expanded text:
petitionem suam dirigit toto cordis affecpetitionem suam dirigit toto cordis affectu. Sed cum dicit, salvum me fac, in anima vult intelligi, non in corpore, unde revera Domini poterat custodire mandata. Neque enim salutem carnis petere poterat, qui libenter corporeis passionibus subjamaturitate quisquis in annis puerilibus modestiam senectutis anticipat, et ante facit gravissimam mentem, quam possit annorum numerositate canescere. Qualis enim senibus laus est, si deficientes in longo luxu, lassati potius conquiescant? Contra, quae gloria est juvenibus, si in ipso aetatis fervore morum regimine temperentur? sicut Jeremias ait: Bonum est viro, qui grave portavit jugum a juventute sua. Sedebit singulariter et silebit, quia sustinuit jugum grave . Sequitur, et in verbo tuo speravi. Hoc est utique quod in maturitate praevenerat, et clamavit ad Dominum, quia in verbo ipsius, id est in adventu Domini Salvatoris fixa mente sperare non destitit. Sancti enim viri, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
tur a dño. Tacebat moyses. & dñs ei dice¬
lat: Quid clamas ad me. Scilicet qm̃ il
lis cogitationes exaudit altissimus. quȩ
pia intentione uoluuntur. Additum ẽ¬
in toto corde meo. ne putares aliud cogi¬
tandum quando clamatur ad dnm. In
sola enim religiosa cogitatione totus de¬
bet sp̃s occupari. ne mens diuisa nequeat
impetrare quȩ postulat. Et intende
quid toto corde. quid totis uirib expete¬
bat.nͨ diuicias scłi. ñ coniugia nobiliũ
feminarum. nͨ transitorias dignitates.
s iustificationes dñi. quas mens scã suꝑ
aurum & toparion semꝑ desiderat. semꝑ
exquirit. Nam quod dixit requiram.
utiq quas facere debiusset. ñ quas tantũ
lectione cognosceret. Iustificationes enĩ
ueraciter non requirit. nisi ille qui eas
deuota mente compleuerir. Clama
mandata tua. Clamorem illum expo¬
nit. quem suꝑius dixit. Hoc enim cla¬
maui in toto corde meo. quod clamaui
ad te. Ad illum enim nͨ clamat. nisi qui

Expanded text:
tur a Domino. Tacebat Moyses, et Dominus ei dicetur a Domino. Tacebat Moyses, et Dominus ei dicebat: Quid clamas ad me ? scilicet, quoniam illas cogitationes exaudit Altissimus, qupia intentione volvuntur. In toto corde dicitur: ne putares aliud cogitandum, quando clamatur ad Dominum. In sola enim religiosa cogitatione debet totus spiritus occupari, ne mens divisa nimpetrare quem postulat. Et intende quid toto corde, quid totis viribus expetebat, non divitias saeculi, non conjugia nobilium feminarum, non transitorias dignitates, sed justificationes Domini, quas mens sancta super aurum et topazion semper desiderat, semper exquirit. Nam quod dixit, requiram, utique quas facere debuisset, non quas tantum lectione cognosceret. Justificationes enim veraciter non requirit, nisi ille qui eas devota mente compleverit. Vers. t custodiam mandata tua. Clamorem illum exponit quem superius dixit. Hoc est enim, Clamavi in toto corde meo, quod, Clamavi ad te. Ad illum enim non clamat, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
Addidit intellectum da mͥ. & iuuifica me.
Qui se suꝑius adolescentem dixerat. eẽ. cm¬
temptum. nunc maturior seniorib int̾
aduersa intellectum petit. ut agnoscat
mundi istiꝰ pericula ꝓ uentis transitoris
estimanda. Sic enim uiuificare poterat.
si iudicaret talia ñ curanda. ut martyrii
morte uiueret. & ꝑpetua exultatione gaui¬
deret. O mors illa uitalis.o sangus purpi¬
ris om̃ib preciosior. qui tribulationes &
angustias mereris finire. & insuꝑ expedis
litteram ingreditur reuerentissimꝰ chorꝰ.
in qua iustificationes dñi se pollicetur et¬
quirere. & in uerbo eiꝰ anticipata confessi¬
one gaudere: adiciens se cognouisse testi¬
monia dñi in eternum.cẽ. fundata. Nc̃
redermus ad uersum. Fidelium itaq
clamor deuotȩ mentis affectus c̃. qui nor
tantum sermone ꝓmitur. s magna cor¬
dis contricione ꝓfertur. Clamabat eniꝰ
ppłs murmurans udeoꝵ. & ñ exaudieba¬

Expanded text:
Addidit, intellectum da mihi, et vivifica me. Addidit, intellectum da mihi, et vivifica me. Qui se superius adolescentem dixerat esse contemptum, nunc maturior senioribus inter adversa petit intellectum, ut agnoscat mundi istius pericula pro ventis transitoriis aestimanda. Sic enim vivificari poterat, si judicaret talia non curanda; ut martyrii morte viveret, et perpetua exsultatione gauderet. O mors illa vitalis, o sanguis purpuris omnibus pretiosior, qui tribulationes et angustias mereris finire, et insuper exspectas litteram ingreditur reverentissimus chorus, in qua justificationes Domini se pollicetur exquirere, et in verbo ejus anticipata confessione gaudere: adjiciens se cognovisse testimonia Domini in aeternum esse fundata. Nunc redeamus ad versum. Fidelium itaque clamor devotae mentis affectus est, qui non tantum sermone promitur, sed magna cordis intentione profertur. Clamabat enim populus murmurans Judaeorum, et non exaudieba
Abbreviated transcription (Latin):
a caritate xp̃i Tribulatio. an angustia.
an ꝑsecutio. an fames: & cetera. Hec enim
beatis uris. uelut quoddam antidotum
est. quod dum aspere bibitur. momenta
earum certamina p̃paratũ. Subiungit qͥ
tribulationib. quib angustiis obprimi
poterat. qui tali meditatione gaudebat:
Nam licet affligeretur corpꝰ inualidum.
cruciaretur caro passibilis. in requiem nos¬
cebatur. eẽ. transpositus. cuiꝰ in scripturi.
diuinis erat animꝰ occupatus. Equitis
testimonia tua in ȩternum. intellectum
da mͥ & uuam. Iterum ꝑ diffinitionis
modum uirtutẽ testimonioꝵ designat.
Nam si interroges quid sunt testimonu
dũi. respondetur equitas in ȩternum.
Pulchre autem contra tribulationem &
angustias quȩ temporalia. eẽ. noscuntur
posita est ȩquitas in eternũ. ut tali spe
unusqͥsq contempneret. quȩ temporalu
eẽ. sentiret. Sic enum & in superiore littera
definuuit. Mirabilia testimonia tua dñe

Expanded text:
a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames ? etc. Haec enim beatis viris velut quoddam antidotum est, quod dum aspere bibitur, fomenta earum certamina praeparatum. Subjungit quoque tribulationibus, quibus angustiis opprimi poterat, qui tali meditatione gaudebat? Nam licet affligeretur corpus invalidum, cruciaretur caro passibilis, in requiem noscebatur esse transpositus, cujus in Scripturis divinis erat animus occupatus. Verstestimonia tua in aeternum: intellectum da mihi, et vivam. Iterum per definitionis modum virtutem testimoniorum designat. Nam si interroges, quid sint testimonia Domini? respondetur, aequitas in aeternum. Pulchre autem contra tribulationem et angustias, quae temporalia esse noscuntur, posita est aequitas in aeternum, ut tali spe unusquisque contemneret, quae temporalia esse sentiret. Sic enim et in superiori littera definivit: Mirabilia testimonia tua, Domine.
Abbreviated transcription (Latin):
philosophoꝵ. qui se uidentur moꝵ ꝓbita¬
tem tractare. quȩ sine dĩ cultura ueracit᷑
uanagła numcupatur. Nam iusticia dĩu
in eternum manet. quia quisquis eam
custodierit. eterna felicitate gaudebit.
Uidebatur etiam & iusticia uideoꝵ. qui
litteram potius contuentes. in ea putaue¬
runt nͨ. eẽ. futura mysteria. Iusticia u̾
diu quam intellexit ppłs xp̃ianus. in et̃¬
num seruat. qmͣ ipsa semꝑ eterna ẽ. Ita
& de lege arbitror sentiendum. qm qui¬
cumq eam intelligere meruerunt. cȩlesti
ueritate completi sunt. Ueritas enim le
ueritas & uita. Quappt̾ merito definitiue
dictum est. lex tu̾a ueritas: quod est dñs
me. mandata autem tua meditatio meaẽ.
Tribulatio & angustia scĩs uiris magna
sunt munera. quia norunt se pondere
talium compressi exsudare peccata. &
ad illa gaudia tendere. quȩ non habent
finem. sicut apłs ait: Quis nos separabit

Expanded text:
philosophorum, qui se videntur morum probitaphilosophorum, qui se videntur morum probitate tractare, quae sine Dei cultura veraciter vana gloria nuncupatur. Nam justitia Domini in aeternum manet, quia quisquis eam custodiverit, aeterna felicitate gaudebit. Videbatur etiam et justitia Judaeorum, qui litteram potius contuentes, futura in ea putaverunt non esse mysteria. Justitia vero Domini quam intellexit populus Christianus, in aeternum servat; quoniam ipsa semper aeterna est. Ita et de lege arbitror sentiendum, quoniam quicunque eam intelligere meruerunt, coelesti veritate completi sunt. Veritas enim legveritas et vita . Quapropter merito definitive dictum est: Lex tua veritas, quod est Domingustia invenerunt me: mandata autem tua meditatio mea est. Tribulatio et angustia sanctis viris magna sunt munera, quia norunt se pondere talium compressi exsudare peccata, et ad illa gaudia tendere, quae non habent finem; sicut Apostolus ait: Quis nos separabit
Abbreviated transcription (Latin):
lescentior sum ego & contemptꝰ. iustifica¬
tiones tuas ñ sum oblitus. Multis scĩs
hic uersus uidetur posse congruere. naͣ
hunc bene accipimꝰ ex ꝑsona ioseph. qui
a maiorib frĩb contemptus. tamquam
uile mancipium mangonib uenundatꝰ
esse dinoscitur. qui tamen iustificationes
dñi in se factas ñ est oblitus. quando se
pia in om̃ib uoluntate tractauit. Ille enĩ
cognoscitur liberatoris sui meminisse. qͥ
euis preceptis ꝓbatur obedientiam cõmo¬
dare. Hoc etiam dauid ex ꝑsona sua potest
dicere. qui ad regni culmina inter fr̃s
suos ꝓ imbecilla etate nͨ sperabatur posse
sufficere. S tamen iuste iustificationes diu
tanta deuotione in memoria tenuit. ut
ipse dñs diceret: Inueni dauid filium
precedit. Unde bene suscipitur loquens
ꝑ totum psalmum cohors beata scõꝵ. quȩ
hominum quippe iusticia quantacumq
sit: ẽ sine dubio temporalis. ut est iusticia

Expanded text:
141. Adolescentior sum ego et contemptus: justifica141. Adolescentior sum ego et contemptus: justificationes tuas non sum oblitus. Multis sanctis hic versus videtur posse congruere. Nam hunc bene accipimus ex persona Joseph, qui a majoribus fratribus contemptus, tanquam vile mancipium mangonibus venundatus esse dignoscitur: qui tamen justificationes Domini in se factas non est oblitus, quando se pia in omnibus voluntate tractavit. Ille enim cognoscitur liberatoris sui meminisse, qui ejus praeceptis probatur obedientiam commodare. Hoc etiam David ex persona sua potest dicere, qui ad regni culmina inter fratres suos pro imbecilla aetate non sperabatur posse sufficere; sed tamen iste justificationes Domini tanta devotione in memoria tenuit, ut ipse Dominus diceret: Inveni David filium praecedit. Unde bene suscipitur loquens per totum psalmum cohors beata sanctorum, qHominum quippe justitia quantacunque sit, est sine dubio temporalis, ut est justitia
Abbreviated transcription (Latin):
relus tribuit salutem. fidem retinet. pu
uehementer. & seruus tuus dilexit illud.
Ignitum ẽ eloquium dñi. quia purgat
corda mortalium mundana fece sordentir.
Et ut fornacis ardor exestuans metalla
decoquit. eoꝵq uitia uecessaria purificati¬
one consumit. ita eloquium dñi peccatoꝵ
maculis detersis. humilium sensꝰ emun¬
dat. Isto quippe igne cor cleophȩ ardebat.
quando dicebat: Nonne cor nr̃m ardeis¬
erat in nobis. cum aperiret nobis scrip¬
turas.Hoc etiam igne succensꝰ iheremias
enuntiat: Et erat ignis flaminigerans
in ossib meis. Isto etiam igne & reliqui
succensi sunt. qui triumphali caritate
floruerunt. Quaꝓpt᷑ ignis iste sermo
xp̃i est. sicut ipse in euuĩgło dicit: Ignẽ
ardeat. Adlidit uehement᷑. ut hoc ñ ad
mortem exaggeratum crederes. s salute᷑
Sequitur quoq & seruus tuus dilexit illdꝰ.
Utiq diligebat. quod uitam conferre no¬
uerat. & honorem. quod sciebat ad remedi

Expanded text:
zelus tribuit salutem, zelus tribuit salutem, vehementer, et servus tuus dilexit illud. Ignitum est eloquium Domini, quia purgat corda mortalium mundana faece sordentia; et ut fornacis ardor exaestuans metalla decoquit, eorumque vitia necessaria purificatione consumit, ita eloquium Domini, peccatorum maculis detersis, humilium sensus emundat. Isto quippe igne cor Cleophe ardebat, quando dicebat: Nonne cor nostrum ardens in nobis erat, cum aperiret nobis Scripturas ? Hoc etiam igne succensus Jeremias enuntiat: Et erat ignis flammigerans in ossibus meis . Isto etiam igne et reliqui succensi sunt, qui triumphali charitate floruerunt. Quapropter ignis iste sermo Christi est, sicut ipse in Evangelio dicit: Ignem ardeat . Addidit, vehementer, ut hoc non ad mortem exaggeratum crederes, sed ad salutem. Sequitur quoque, et servus tuus dilexit illud: utique diligebat quod vitam conferre noverat, et honorem dabat, quod sciebat ad remediu
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem uͦ nimis animis inculcare
labes est morbi alicuiꝰ contracta necessi¬
tas. quȩ nos facit paulatim defluere. dum
corporis soliditatem pęnali afflictione
consumit. Quod sibi accidisse testatur
ielo domus dñi. quam non paciebatur
ꝑfidoꝵ laceratione uiolari. Telus enim
& in malo & in bono ponitur. In malo.
ut est illud: Telus & inuidia comedit
domum iacob Et in actib apłoꝵ legitur:
Uidentes autem iudei impleti sunt relo.
& iniecerunt manus suas iN apłos. Iste
cnim ducit semꝑ ad culpas. laqueos nectit.
uiam salutis intercipit. In bono uͦ positꝰ ẽ:
Telus domꝰ tuȩ comedit me. Et helyas
dicit: Telans relaui ꝓdño dõ exercituũ.
quia dereliquerunt pactum tuum filii
isrł. Finees quoq sacerdos cum uideret
hebreum cum mohabitide muliere inisce¬
ri. telatus preceptum dñi utrosq gladio
ꝑforauit. Cuius zelus tantum prestitit.
ut iram dĩ solus auerteret. Iste siquidẽ

Expanded text:
veritatem vero nimis animis inculcare,veritatem vero nimis animis inculcare,ba tua inimici mei. Tabes est morbi alicujus contracta necessitas, quae nos facit paulatim defluere, dum corporis soliditatem poenali afflictione consumit; quod sibi accidisse testatur zelo domus Domini, quam non patiebatur perfidorum laceratione violari. Zelus enim et in malo et in bono ponitur. In malo, ut est illud: Zelus et invidia comedit domum Jacob. Et in Actibus apostolorum legitur: Videntes autem Judaei impteti sunt zelo, et injecerunt manus suas in apostolos . Iste enim ducit semper ad culpas, laqueos nectit, viam salutis intercipit. In bono vero positum est: Zelus domus tuae comedit me . Et Elias dicit: Zelans zelavi pro Domino Deo exercituum: quia dereliquerunt pactum tuum filii Israel . Phinees quoque sacerdos cum videret Hebraeum cum Moabitide muliere misceri, zelatus praeceptum Domini, utrosque gladio perforavit . Cujus zelus tantum praestitit, ut iram Domini solus averteret. Iste siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ & delinquens ꝑ satisfactionem corri¬
gitur. & iusticia dñi humili confessioni
declaratur. Hoc erum dicto. danihelint᷑
ferocissima leonũ ora saluatus est. His
uerbis trium puerorũ flamina supera¬
ta est. Hanc sententiam iheremias in
lamentationib suis frequent᷑ iterauit
Dicamꝰ gͥ & nos hunc uersum in quib¬
libet periculis. dicamꝰ in gaudiis. quil
nimis. Mandasti significat precepisti:
testimonia ũ funt sicut iam dictum i.
quȩ sub testificatione ꝓlata sunt. Haecon¬
tinent iusticiam & ueritatem. Iusticum.
qui equabiliter om̃ia discernunt. Uerita¬
tem. quia ꝓmissa restituunt. Merito gͦ
tantum amabat. tantum repetebat ista
testimonia. quando in comprehensibilis
atq reuerenda uirtꝰ dñ ꝑ talia concedeba¬
tur agnoser. Nimis. ad utrumq potest
laudabiliter ꝑtinere. siue ad iusticiam
siue ad ueritatem. quia iusticiam dnm
nimis mandare. ꝓfutura districtio est:

Expanded text:
quoniam et delinquens per satisfactionem corriquoniam et delinquens per satisfactionem corrigitur, et judicia Domini humili confessione declarantur. Hoc enim dicto Daniel inter ferocissima leonum ora salvatus est, his verbis trium puerorum flamma superata est, hanc sententiam Jeremias in Lamentationibus suis frequenter iteravit. Dicamus igitur et nos hunc versum in quibuslibet periculis, dicamus in gaudiis; quia nimis. Mandasti, significat praecepisti. Testimonia vero sunt sicut jam dictum est quae sub testificatione prolata sunt. Haec continent justitiam et veritatem: justitiam, iam aequabiliter omnia discernunt; veritatem, quia promissa retribuunt. Merito ergo tantum amabat, tantum repetebat ista testimonia, quando incomprehensibilis atque reverenda virtus Domini per talia concedebatur agnosci. Nimis, ad utrumque potest laudabiliter pertinere, sive ad justitiam; sive ad veritatem: quia justitiam Dominum nimis mandare, profutura districtio est;
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi.E uerunt michi lacrimȩ meȩ pa¬
nes die ac nocte. Quȩ sigura dicitur y pa¬
bole. quocieus relationis qualitas maiori
pondere exaggerata ꝓfertur. Sc̃o enum
choro sic erat deflendum. ut om̃ia peccati
dilueret copioso imbre lacrimarum.
cohors scõꝵ ad octauam decimam litteram
uenit. in qua iusticiam dñi confitetur. &
eloquia eiꝰ ignita continua se dicit dilecti¬
one uenerari. ad postremum petens itel¬
lectum testimonioꝵ. unde uiuificari de¬
beat in ȩternũ. S postquam peccata sua
suꝑius irriguis dixit lacrunis exprata. nc̃
uidicia dñi fideli mente collaudat dicens.
lustus es dñe. & rectum uidicium tuum
Qui peccatores siubes affligere. ut eos tua
debeat mnedicina saluare. quia nec illi ali¬
quando ꝓbarentur sub leticia corrigi:
nec beneficia possint aliter diuina cag¬
nosci. Suis quippe meritis putaret datũ.
si peccator iugiter floreret illesus. Sed
utrumq iustum. utrũq dignissimum.

Expanded text:
Et alibi: Fuerunt mihi lacrymae meae paEt alibi: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Quae figura dicitur hyperbole, quoties relationis qualitas majore pondere exaggerata profertur. Sancto enim choro sic erat deflendum, ut omnia peccata dilueret copioso imbre lacrymarum. cohors sanctorum ad octavam decimam litteram venit, in qua justitiam Domini confitetur, et eloquia ejus ignita continua se dicit dilectione venerari: ad postremum petens intellectum testimoniorum, unde vivificari debeat in aeternum. Sed postquam peccata sua superius irriguis dixit lacrymis expiata, nunc judicia Domini fideli mente collaudat, dicens: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum, qui peccatores se semper jubes affligere, ut eos tua debeat medicina salvare; quia nec illi aliquando probarentur sub laetitia corrigi, nec beneficia possent aliter divina cognosci. Suis quippe meritis putaret datum, si peccator jugiter floreret illaesus. Sed utrumque justum, utrumque dignissimum;
Abbreviated transcription (Latin):
quia non custodierunt legem tuam.
Exitus aquarũ significat lacrimas copi¬
osas. qͣs tantas dicit suisse. ut ipsa quoq
fontium fluenta transcenderent. Tran¬
seunt plane. quando illa sine sensu cur¬
runt. ista cordis afflictione funduntur.
Nam quod uincere quantitate nͨ pote¬
rant. felicissime compunctionis quali¬
tate superabant. Has tunc ꝓfundimus.
quando peceatoꝵ nr̃oꝵ recordatione mor¬
demur. Nam si mandata dñi custodire¬
mus. leticiam utiq haberemꝰ. ñ plorati¬
onis ardorem. S qm̃ talia carnis necessi¬
tate uitare ñ possumꝰ. donet dñs lacri¬
mas quib peccatoꝵ sordibꝰ abluamur.
se. ꝑ quos nos plerumq illecebras huiꝰ
scłi constat attrahere. ut merito ꝑ illos
culpa mundetur. ꝑ qͦs & excessus amittit᷑.
Qui modꝰ in scripturis diuinis frequen¬
tissime repe ͭitur. sicut sextꝰ psalmus ait:
Lauabo ꝑ singulas noctes lectum meũ.
lacrimis meis stratum meum rigabo.

Expanded text:
quia non custodierunt legem tuam. quia non custodierunt legem tuam. Exitus aquarum significat lacrymas copiosas, quas tantas dicit fuisse, ut ipsa quoque fontium fluenta transcenderent. 421 Transeunt plane quando illa sine sensu currunt, ista cordis afflictione funduntur. Nam quod vincere quantitate non poterant, felicissimae compunctionis qualitate superabant. Has tunc profundimus, quando peccatorum nostrorum recordatione mordemur. Nam si mandata Domini custodiremus, laetitiam utique haberemus, non plorationis ardorem. Sed quoniam talia carnis necessitate vitare non possumus, donet Dominus lacrymas quibus peccatorum sordibus abluamur.  venisse, per quos nos plerumque illecebras hujus saeculi constat attrahere; ut merito per illos culpa mundetur, per quos et excessus admittitur. Qui modus in Scripturis divinis frequentissime reperitur, sicut sextus psalmus ait: Lavabo per singulas noctes lectum meum: lacrymis meis stratum meum rigabo .
Abbreviated transcription (Latin):
controuersiȩ requisite. quas merito a se
cohors scã deprecabatur auferri. ut man¬
data dñi amotis auersitatib indagaret.
Faciem tuam illumina suꝑ seruũ tuum.
& doce me iustificationes tuas. Legimus
sci moysi uultum ita a dño fuisse clarisi¬
catum. ut eum isrłiticꝰ ppłs respicere nͣ
ualeret. Unde uelamine suꝑducto loque¬
batur ad eos. quia ñ poterant in ipso gles¬
tem conspicere claritatem. Uultꝰ enim
moysi fulgur erat legis. quem illi susti¬
nere nͨ poterant. quia uelatis eam cordi¬
b audiebant. Hoc gͦ sc̃s ppłs petit. ut
illuminatam dñi faciem possit conspi¬
luminis mereatur afflari. Nec iam ali¬
quod paciatur obstaculum. qui uerita¬
tis ipsiꝰ desiderabat aspectum. Potest
magis cohors scã desiderare dñi saluato¬
ris aduentum. cuius facie illuminata
sunt tenebrosa peccati. uitam conferente
mortius: & certissima remedia desꝑatis.
xitus aquarum transierunt oculi mei.

Expanded text:
controversiae requisitae; quas merito a se controversiae requisitae; quas merito a se sancta cohors deprecabatur auferri, ut mandata Domini amotis adversitatibus indagaret.Faciem tuam illumina super servum tuum: et doce me justificationes tuas. Legimus sancti Moysi vultum ita a Domino fuisse clarificatum, ut eum Israeliticus populus respicere non valeret; unde velamine superducto loquebatur ad eos: quia non poterant in ipso coelestem conspicere claritatem. Vultus enim Moysi fulgor erat legis, quem illi sustinere non poterant, quia velatis eam cordibus audiebant. Hoc ergo sanctus populus petit, ut illuminatam Domini faciem possit conspiluminis mereatur afflari, nec jam aliquod patiatur obstaculum, qui veritatis ipsius desiderabat aspectum. Potest magis cohors sancta desiderare Domini Salvatoris adventum, cujus facie illuminata sunt tenebrosa peccati: vitam conferens mortuis, et certissima remedia desperatis. Vers. 136. Exitus aquarum transierunt oculi mei,
Abbreviated transcription (Latin):
legem. si eam in aliqua parte uideamur
offendere. Scriptum est enun: Siquis
totam legem seruauerit. offendat autem
me me a calumpniis hominũ. & custo¬
diam mandata tua. Calumpnia ꝑ anti¬
frasin. id est ꝑ contrariam locutionem
dicitur capitis alumpna. dum magis
caput petat alienum ei quȩ contraria
sit. sicut bellum quod ñ ẽ bonum. &
lucus qui nͨ habet lucem. Calumpnia
est enim cominentũ aliquod periculose
falsitati subiectum. quod boins semꝑ
hominib studio ꝑuersitatis obicitur
decolorare contendens. quod recta consci.¬
entia fuerit actitatum. Hanc patielunt᷑
uidelicet iusti. ut cos ab ęquitatis tra¬
Quanta enim ut antiquiores taceam
ꝑtulit dauid eum sauli parceret. & apdꝰ
iniustum regem co ipso fieret reus. qmͣ
illi ꝓbatur. eẽ. ꝓpitius.ualis illi rogo
calumpnia est excitata. quando iuuencu¬
lȩ dixerunt. siul occidit mille. & dauid
decem milia: Quaꝓpt̾ calumpniȩ sunt
hominum contr̾a ueritatis honorem

Expanded text:
legem, si eam in aliqua parte videamur legem, si eam in aliqua parte videamur offendere; scriptum est enim: Si quis totam legem servaverit, offendat autem me me a calumniis hominum: ut custodiam mandata tua. Calumniae suntphrasim, id est per contrariam locutionem dicitur capitis alumna, dum magis petat caput alienum, eique contraria sit; sicut bellum quod non est bonum, et lucus qui non habet lucem. Calumnia est enim commentum aliquod periculosae falsitatis objectum, quod bonis semper hominibus studio perversitatis objicitur, decolorare contendens quod recta conscientia fuerit actitatum. Hanc patiebantur videlicet justi, ut eos ab aequitatis traQuanta enim, ut antiquiores taceam, pertulit David, cum Sauli parceret, et apud injustum regem eo ipso fieret reus, quoniam illi probabatur esse propitius? Qualis illi, rogo, calumnia est excitata, quando juvenculae dixerunt: Saul occidit mille, et David decem millia ? Quapropter calumniae sunt hominum contra veritatis honorem