comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ximã turbam tempestas ista depopulatura ess& : paruo discrimine inter hominum
genera : Etenim tum solis oculis iudicabatur. cumquis pallorepotius. autueste
quamfide hereticus aestimaretur: Hȩc nequa quã placitura martino ep̃i sentie¬
bant : sed male consciis illa uel molestissima erat cura nese abeorum communione
adueniens abstineret : non defuturis quitanti uiri constantiam prȩmissa auctori¬
tate sequerentur: In eunt cum imperatore consilium: ut missis obuiã magisti
officialib: urbem illam propius uetaretur accedere : nisi secum paccepis coporum
ibi consistentium ad forefateretur: Quos illecallide est frustratus: profitetur sec
pacexp̃i eẽ uenturin : Postremo ingressus nocturno tempore : ad it ȩcclesiam. tantũ
orationis gratia : posttriduum palacium p&it: pretermultas quas e uoluere lon¬
gumest. has principales p&itiones habebat pronarsete comite. & leucadio p̃sid

Expanded text:
gnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum gnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite et Leucadio praeside;
Abbreviated transcription (Latin):
Maximus imperator alias sanebonis. deprauatꝰ consiliis sacerdotũ: Post priscil¬
lianinecem ithacium ep̃m priscilliani accusatorẽ eterosq illius socios quos nominas
non est necesse : Viregiatuebatur. nequis eicrimini dar& operam: illius cuius cũq.
modi hominem fuissedã pnatum : Interea martinus multis grauib:q. laborantiũ
causis ad comitatum ire conpiilsus: procellam ipsam totius tempestatis incurrit: Con¬
gregati apud treueros epĩ tenebant᷑ qui cotidie communicantes ithacio. cõmunẽ
sibi causam fecerant: His ub inuntiatum ẽ inopinantib: ad eẽ martinũ : totis animis
labefacti musitare & trepidarecoeperunt: &iam pridieim pr̃ ex eorũ sententia de¬
creuerat : tribunos summa potestate armatos. ad hispanias mittere . quihereticos in¬
quirerent : Deprȩhensis uitã & bona adimerent : nec dubiũ erat. quenscõr &iã ma¬

Expanded text:
Maximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post PriscilMaximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post Priscilliani necem Ithacium episoopum Priscilliani accusatorem ceterosque illius socios, quos nominari non est necesse, ui regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cuiuscumque modi hominem fuisse damnatum. interea Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent, deprehensis uitam et bona adimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
usiu futura temptamina quib: piscis martino auetore martini usib quȩreretur:
Adprimum lactum in rete permodicũin manẽ ẽsecemdiaconus extraxit : & ad mo¬
nasterium latus accurrens : Neemirũ ut dix̃ po&a nescioquis: utimurenĩ uersu
scolastico quia int̃scolasticos fabulamur: captiuũq suem mirantib: intulit argis
uerexp̃i istediscipulus gestarum asaluatore uirtutum quas in exẽplum scĩssuis edidt
aemulatus xp̃mq. inse inonstrabat operantem : qui scm̃ suum usq quaq. glorificans.
diuersarum munera gratiarum in unũ hominẽ conferebat. Fxiiii¬
Testabatur arborius exprefecto uidisse semartini manũ sacrisicium offerentis uesti¬
tam quodammodo nobilissimis gemmis. lucem micare purpureã. & ad motũ
dextere conlisarũ interse fragorem audisse geminarũ
potuit: Inquo est illud miraculi : quod facie ad faciem cum eo est angelus conlocutꝰ

Expanded text:
cassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. cassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore uirtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstrabat operantem, qui sanctum suum usquequaque glorificans diuersarum munera gratiarum in unum hominem conferebat. testatur Arborius ex praefecto, uidisse se Martini manum sacrificium offerentis uestitam quodammodo nobilissimis gemmis, luce dextrae collisarum inter se fragorem audisse gemmarum. XI. potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad
Abbreviated transcription (Latin):
temporis fuissesaNatam+: salimobitlor¬
orens dumen secabat aripȩ in qua constiteramus ad natabat : in nomine inquit d
lubeotereaire: Mox semala bestia ad uerbum sc̃i recorsit. et in ultebreniripã nobis ex¬
pectantib trans meauit Quodcum omnes non sinemiraculo cerneremus altius in¬
petnas cens auan sieipentes me audiunt. & hiomines non audiunt xiii
Piscem pas hȩdieb edere consuetus paulo antehoram refectionis interrogat an haberet
in promptu: Tuni catodia conus ad quem monasteru administratio ꝑtinebat. doctu
ipsepiscari negat pertotum diem sibi ullã cessisse capturã : sedneq alios piscitores qui
uendere solebant: quic quã agere quiuisse: Nadeinquit mittelinũtuum: captura pro¬
ueni& contigua flumini ut sulpitius istedescribit: Habebamus habitacula procẽ¬
simus cuneti ut poteferiatis dieb uderepiscantẽ omnium speb intentis. non in¬

Expanded text:
temporis fuisse sanatam. Sertemporis fuisse sanatam. Serpens flumen secans in ripam, in qua constiteramus, adnabat: innomine, inquit, Domini iubeo te redire. mox se mala bestia ad uerbum sancti retorsit et in ulteriorem ripam nobis inspectantibus transmeauit. quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemescens ait: serpentes me audiunt, et homines non audiunt. Piscem Paschae diebus edere consuetus paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. tum Cato diaconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. uade, inquit, mitte linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut Sulpicius iste descripsit, habebamus habitaculum. processimus cuncti, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentis, non in
Abbreviated transcription (Latin):
crepat prbm curadhuc idoli structura consister& Illecausatus uix militari
manu. & uipublice multitudinis tantam molem posse sub uerti: Nedum id facile
putaret perin becilles dericos aut infirmos monachos quiuisse curari: Tum mar¬
tinus recurrens ad nota subsidia. noctem totã in oratione ꝑuigilabat: Mane orta
tempestas aedem idoli usque ad fundameNtum prouoluit: Uerũ
haer marcello teste die tasit
Aliamnus non dissimilem insimiliopere uirtutenirefrigerio adstipulante per¬
hibe̾o: columnam inmensaemolis culdolum superstabat parabat euentere sednulla
uilem molemsoluit inpuluereni: parũ seilie& silniusibilit celuurtutib itteret᷑. nisupso
uituter aliibsdit ser uire martino humanis &iã oculis cererentiuis laboranter¬
deniaut᷑ refrigerius michi testis est : mulierem profiuuio sanguinis laborantera
cummartiniuestem exemplomulieris illius euangelicȩ contigiss&e : submomento

Expanded text:
crepat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari crepat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos clericos aut infirmos monachos quiuisse curari. tum Martinus recurrens ad nota subsidia nocte tota in oratione peruigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum prouoluit. uerum haec Marcello teste dicta sint. Aliam eius non dissimilem in simili opere uirtutem Refrigerio adstipulante perhibebo. columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat euertere, sed nulla bilem molem soluit in puluerem: parum scilicet, si inuisibiliter caeli uirtutibus uteretur, nisi ipsae uirtutes uisibiliter seruire Martino humanis oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem exemplo mulieris illius euangelicae contigisset, sub momento
Abbreviated transcription (Latin):
latino loquamur exsufflans auitianus se exsufflari existimans : Quidme inque
scẽ sicaspicis : Tum martinus : Nonte inquit sed eum qui ceruicituȩ tȩter in cu¬
buit: Ita recessit diabolus: & reliquit familiare subsellium : Satisq constat ab illo
die auitianum mitiorem fuisse.: seu quod intellexerit egisse sesemꝑ ad sidentis
sibi diaboli uoluntatem. seu quod inmundus sp̃s ab illius consensu permartinũ
sugatus. priuatus est potestate grassandi. Cum erubesceret minister aucto
nec minis trum auetor urgerea:¶ UIIII¬
nuico ambaciensi idest castello ueteri quod nunc frequens habitat᷑ a fr̃ibus.
idolum noueratis grandi opere constructum: Politissimis saxis moles turrita
stitionom loci operis dignitateseruabat: Huius destructionẽ marcello ibi dem
consistenti prbo. uirbeatus sapemandauerat: P ost aliquantũ tempꝰ regressus in¬

Expanded text:
Latino loquamur, exsufflans, Auitianus se exsufflari existimans, quid me, inquit, Latino loquamur, exsufflans, Auitianus se exsufflari existimans, quid me, inquit, sancte, sic accipis? tum Martinus, non te, inquit, sed eum, qui ceruici tuae taeter incumbit. cessit diabolus et reliquit familiare subsellium: satisque constat post ilium diem Auitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper adsidentis sibi diaboli uoluntatem, seu quod inmundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus priuatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctore nec ministrum auctor urgueret. In uico Ambatiensi, id est castello ueteri, quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noueratis grande opere constructum. politissimis saxis moles turrita stitionem loci operis dignitate seruabat. huius destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, uir beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus in
Abbreviated transcription (Latin):
onem: N tamen ture frigeri prbt eredo meministinupernobis superhos cũ romiilo
auspicuu illius filio honorato areligiosouiro fuisse sermonẽ qui hȩc nobis tanquã
in comperta referebat : & cum futuris prouentib perassiduadamna tripidare
ut ipseui disti magno secunstudio merore iugebat . Martinum
not in haec tempora reseruatun: ea VII¬
Sedut ad auitianum recurram quicum in omnib: locis cunctisq. urbib ȩderae
crudelitatissuȩ infanda monimenta . tðronis tantũ innocenserat: & illa
bestia quȩ hiumano sanguine & infelicium mortib: alebatur : mitẽ se atque
tranquillum beato uiro presente prȩstabat: Memini quodam die ad cumuenisi
martinuni: Quiubi secre tarium eus ingressus est : uid&& postergum eiꝰ demonẽ
miremagnitudinis ad sidentem : Que meminꝰ ut uerbo quiaita necesseẽ parum

Expanded text:
onem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo onem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora reseruatum. Sed ut ad Auitianum recurram - qui cum in omnibus locis cunctisque in urbibus ederet crudelitatis suae infanda monumenta, Turonis tantum innocens erat: et illa bestia, quae humano sanguine et infelicium mortibus alebatur, mitem se adque tranquillum beato uiro praesente praestabat —: memini quodam die ad eum uenisse Martinum : qui ubi secretarium eius ingressus est, uidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis adsidentem. quem eminus, ut uerbo, quia ita necesse est, parum
Abbreviated transcription (Latin):
agum quendam insenonico: annissingulis grando uastabat: conpulsi extremis
malis incolae: amartino auxilium poposcerunt: missaper auspitiũ prefectoru
uirum satis fidalegationecuiꝰ agrosspecialit̃ gauior quam ceteroꝵ ad sueuerat
procella populan : sed facta ibi orationem artinus. itauni uersã panitꝰ liberau
ab ingruenti pesteregionem : ut perax. annos quib: postramansit incorpore.
grandinem in illis locis nemo pertulerit: Quod ne fortuitũ eẽ & non potius mas¬
tino prestitum putarecur : Eo anno quo ille difunctus est rursum incubuit
rediuiua tempestas: adeo sensit & mundus uiri fudelis excessũ: ut cuius uita
iuregaudebat. eiusdem mortẽ luger& : Eocerum siadhaec probanda qua
diximus testes &iam infirmior auditus exiger& : Nonunum eigo hominẽ sed mul t
milia producam. & totam intestimoniũ uirtutis experte senonum aduo cabo rego¬

Expanded text:
Pagum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis Pagum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed milia multa producam, et totam m testimonium uirtutis expertae Senonum aduocabo regi
Abbreviated transcription (Latin):
suspendi : ut nequaquã solum pedib attingeret: Si quando aut̃ exoreizandorũ
dęmonũ martinus operam recepiss&: neminẽ manib ad trecdabat. neminem
sermonib: increpabat : sicut plerũq perclericos rotatur turbo uerborũ. sed ad¬
motis inerguminis ceteros lubebat abscedere: ac forib obseratis in medo eccłȩ
cilicio circum tectus: cinere respersus solostratus orabat: Tumuero cerneres
miseros diuerso exitu perurgeri: Hossublatis insublimepedib: quasi denub
pendere : nec tamen uestis deflueret superfaciem. nefaceret uerecundiã nuda ta
pars corporum: At in parte alia uideres sine intergatione uexatos. & sua crimn
confitentes nomina &iam nullo interrogante prodebant. illeseiouem. istemer¬
curium fatebantur Postremo cunctos diaboli ministros cumipso cerneres aueto¬
re cruciari. ut lam in martino fateamur impletum quod seriptum est : qm̃ sc̃i
deangelis ludicabunt.

Expanded text:
suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad sũpsimus nos pie prestruere profitemur historiȩ ueritatẽ: Haec meextrinser
inserere non nullorum increulitas nonsine meo dolore conpulerit: sed redeat
ad nr̃m sermo consensum inquo cumme tamstudiose audiri uideam. fatebor
necesseest aprum fuisse constantẽ quireppulit infideles: eos tantũ iudicans
Audire debere qui credereNt
fferor siquidem creditis spũ & prȩdolore totus insanio: non credent martini
iurtutib xp̃iani quas demones fatebantur: Monasterium beatiuiri duobus
aciuitate eratmilib disparatum sedsiquocies uenturus ad ecdesiam pedem
extracellulȩ suae limon extulerat: uideres pertotam ecđam inerguminos rugi¬
ntes & quasi adueniente ludice agmina dam nanda trepidare. ut aduentũ
ep̃i clericis quiuenturũ eẽ nescirent daemoniorumgemitꝰ indicaret: Nidi
quendam ad propiante martino inaera raptum manib extensis insublime

Expanded text:
assumpsimus, nos pie praestare profitemur historiae veritatem. Haec me extrinsecus assumpsimus, nos pie praestare profitemur historiae veritatem. Haec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas, non sine meo dolore, compulerit. Sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam studiose audiri videam, fatear necesse est, Aprum fecisse constanter, qui repulit infideles, eos tantum judicans audire debere, qui crederent. VI. Efferor siquidem credite spiritu, et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime
Abbreviated transcription (Latin):
nasq: subnectam. Ad quas siquis fuerit incredulus quia ad huc incorporest̃ recur¬
rat: Exigit id infidelitas plurimorũ : qui inaliquib: quȩ hesterno memorata sunt
nutare dicuntur: Accipiant ergo testes adhuc in columes atq uiuentes. quib:
quia defidenrã dubitant magis credant: sed si ad eo hfideles sunt profiteor quia¬
nec illissunt credituri Miror autem quendam qui uel tenuem sensum reli¬
onis habeat. tantum piaculi uelle committere: ut put& quẽ quã demartino
possementiri: facessat aquoquã qui sub dõuiuit ista suspitio Neꝗtenĩ mar¬
tinus hoc indiga ut mendatus ad seratur: sed tamen totius sermonis fidem
apud texp̃e de promimus nos necalia dixisse necaliadicturos. quã qͣ. aut ipsi
uidimus autq manifestis auctorib: uel plerũq ipso referente cognouimꝰ:
c&erum & sidia logispeciẽ quo lad leuandũ fastidium lectio uariaretur

Expanded text:
nasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurnasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fidenec illis sunt credituri. Miror autem quemquam qui vel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi velle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. Facessat a quoquam qui sub Deo vivit, ista suspicio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis asseratur. Sed tamen totius sermonis fidem apud te, Christe, depromimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi vidimus, aut quae manifestis auctoribus vel plerumque ipso referente cognovimus. Caeterum etsi dialogi speciem, quo ad relevandum fastidium lectio variaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Perculsus miser tantȩ manifeslatione uirtutis: Quid inquit michi hoc dñe fecisti:
nichillo qui tenecesse est: scio quid desideres. uideo quid requiras : Discede quanto¬
cius. neme obiuriam tuam cȩlestis ira consumat. satissoluerim hucusq poenarũ
credequia non leuit̃ apudme act un est . ut ipse procederem: Post discessum
aut̃ scĩ aduocat officialassuos iubet om̃s custodias relaxari & moxipseproficiscit᷑:
ita fugato auitiano laetata est eiuitas & liberata: Haec cum multis auitiano refe¬
rente comperta fint Tum nuperrefrigerius presbiter quẽ coram uidetis ab
agarido fideli uiro ex tribunis sub inuocatione diuine maiestatis audiuit: qui
sibi hec ab ipso auitiano relatumeẽ iurabat: E&erum nolomiremini mehodie
facere. quodhesterno non fecrutad singulas quasq uirtutes nomina testiũ perso¬

Expanded text:
perculsus miser tantae uirtutis manifestatione, quid, inquit, mihi hoc, domine, fecisti ? perculsus miser tantae uirtutis manifestatione, quid, inquit, mihi hoc, domine, fecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium perso
Abbreviated transcription (Latin):
ultus angelo in gruente percellitur: Seruus inquit dĩ adtualimina lacet &tuquis
Qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur : Conuocitisq serius trepidus clamit
martinum eẽ proferibus. Irent protinus claustrareserarent. nedĩ seruus paterituir
uriam : sedilli ut est omnium natura seruorum uix primali mina egressi inridentes
d minuni suum quod somno fuiss& inlusus negant quemquã esse proforibus. exsuomit
inginio conlectantes neminem nocte posseuigilare : Nedum illicrederent in illiuꝰ¬
ctis horrore lacere antelimina sacerdotem : Idq auitiano facile persiui sum
rursum soluitur insoporem: Sed mox uimalore concussus & clinut martinũ
stare. roforib: sibi ideo nullã quietem animi corporisq permitti: Tardantibu
seriuis : ipse allimina exteriora progreditur : ibimartinũ ut sinserat dep̃hendit

Expanded text:
sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Martinam esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit.
Abbreviated transcription (Latin):
uet uit supprimetur: Cui quidem tempori hic &iam saturninus interfuit
canis nobis in portunior oblatrabat: In nomine inquit martini: lubeote obmutes¬
cere: Cani hȩsit latratus ingutture. linguam ut abscisã putares obmiituit: lta
parum est ipsum martinum fecisse uirtutes. creditemichi quia &iam
alu innomine eius multa fecerunt:
Quitiani quondam comitis noueratis barbarã nimis & ultraom̃s cruentã ferita¬
tem Hicrapido spũ ingressus turonis ciuitatẽ. sequentib eũ miserabili facie or¬
dinib: catenatis diuersis: perdendis parari lub& genera poenarũ. disponens¬
Posterodie ad tonita ciuitate ad opus tam triste procedere Quod ubi martino
compertum est : solus paulo antemediã noctem ad pretorium bestię illius tendit
sedcum prosunde noctis silentio quiescentib: cunctis nullus forib: obseratis pater&
ingressus antelimina eruenta prosternitur : Interea auitinus grauisomno

Expanded text:
uetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. uetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. canis nobis inportunior oblatrabat. in nomine, inquit, Martini iubeo te obmutescere. canis — haesit latratus in gutture: linguam abscisam putares - obmutuit. ita parum est ipsum Martinum fecisse uirtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine eius multa fecerunt. Auitiani quondam comitis noueratis barbaram nimis et ultra omnia cruentam feritatem. hic rabido spiritu ingressus Turonum ciuitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibpostera die attonita civitate ad opus tam triste procedere. Quod ubi Martino compertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit: sed cum, profundae noctis silentio, quiescentibus cunctis, nullus foribus oingressus, ante limina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno
Abbreviated transcription (Latin):
familias uascilium referretur seruas se uirtutẽ: Nam ingermanus pueri portan¬
tis ita semper exundasse oleum: utom̃e illius uestimentũ copia superfusiliquens
operir& : Matronã itausq ad summũ labrũ plenum uasculum recepisse ut prbt
hodieq fateatur obdendi pessuli quoclaudi diligentius seruanda consuert̃
inuitro illos patiuni non fuisse. Mirum & illud quod huuc meautẽ intuebatur
meminic̃tigissenias uitreumcũ oleo qđ martinus benedixerat. infenestra pau¬
luilum editiore deposuit. Fuerfamiliaris incautior linteum superpositũ. ampullã
ibi eẽ ignarus ad traxit: uassuper constratum marmore pauimentũ decidit:
Cunctis m&ii ex territis nebenedictio deperiss& : ampullula per inde in colomis ẽ
reperta. ac si superplumas mollissimas decidiss&: Quȩres non potius ad casum
quã ad martin i᷑ referenda uirtutẽ . cuiꝰ benedictioperire ñ potuit
uid illud quod factum est aquedam cuius nomen quia presens est. & prodi se

Expanded text:
familias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non potuit. Quid illud, quod factum a quodam est, cuius nomen, quia praesens est et prodi se
Abbreviated transcription (Latin):
dio retributionis inueniar. quia laborare scilic& uolo. XXX UI
is exortationib augustinꝰ cũ fr̃ĩb roborat᷑. per aeherii arelatensis uatis ꝑ

Expanded text:
dio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. » 35. dio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. » 35. His exhortationibus Augustinus cum fratribus roboratus, per Aetherii Arelatensis vatis,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegerent decreuerunt: Nec niora augustinũ quẽ eis ep̃m consecrandũ
siabanglis exciperent᷑ indixerat. romã remittunt sumiũ presulẽ dep̃cantes.
uttã laboriosã . tã incertã. tamq. periculosã peregrinationẽ sibi nuperimpositã
bona non hcipere. quã ab his quȩ coepta sunt cogitatione retrorsum redire
Sum mostudio dilectissimisilii oport& utopus bonũ quod coepistis. auxiliante
lnõ compleatis: Nec laboruos ergo ltineris. nec maledicoꝵ hominũ linguę de¬
terreant. sed omĩ instantia. om̃iq. feruore quȩ inchoastis dõ auetore ꝑ agite: Sci¬
entes quod laborẽ magnũ. maior at̃nȩ retributionis gła consequet᷑ Remeanti
aut̃ augustino p̃posito ur̃o quẽ & abbatẽ uobis constituimꝰ in om̃ib humiliter
na mepatria uidereconcedat. quatinꝰ & si uobiscũ laborare nequeo. simul ingau¬

Expanded text:
intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinationem sibi nuper impositam bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, oportet ut opus bonum quod coepistis, auxiliante Domino, compleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant, sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria consequetur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter na me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gau
Abbreviated transcription (Latin):
Etpost augustini obitum. ipse int̾eos primꝰ haberi buiss&. quiprius consecra¬
ri meruss&: Precepit quoq ut inanglorũ gente idolorũ fananon destrueret. sed
scĩficatis aquis respersa inbasilicas dedicaret Et quia solebant saxones insacri¬
ficio demonũ boues multos occidere. iussit utdie dedicationis uel natłe scõꝵ mar
trrũ quoꝵ illic reliquie ponerent᷑. tabernacula sibi circa easdẽ excłasquex fatus
CÕmutatest̃. deramis arborum facerent. & religiosis conuuuis sollẽpnitates
debitas celebrarent: & quia super quibusdã capitulis augustinꝰ eum int̃rogans.
qualit̃ eps cũ suis conuersari deberent: eli ᷤ reꝗuit. Doctor humillim⁊ int̃e&e¬
ra sic rescripsit: Quia tua frat̾nitas monasterii regulis erudita seorsum uiuere

Expanded text:
et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecraet post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit tyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrarent. Et quia super quibusdam capitulis Augustinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monast
Abbreviated transcription (Latin):
dirgutione corripere. atq aleuitate morũ ad grauita tem suihabitꝰ reforma¬
re : Quȩ quidẽ resumebat uultum subito grauitatis int̾
uerba correptionis sedcũ eiusdẽ correptionis
hora transiss&. transiebat protinꝰ & suꝑ ducta
grauitas honestatis: Moxq ad leuia uerba rediebat. puellarũ gaudebat
societate laicarũ: Eiq. persona ualde honerosa erat quȩcũq. huic mundo de¬
ditaerat: Quadã uero nocte huic tharsillȩ amitȩneȩ quȩ int̃ sorores suas
uirtute orationis continuȩ. afflictionis studiosȩ. abflinentiȩ singularis. gra

Expanded text:
dargutione corripere, atque a levitate morum ad gravitatem sui habitus reformadargutione corripere, atque a levitate morum ad gravitatem sui habitus reformare. Quae quidem resumebat vultum subito gravitatis inter verba correptionis; sed cum ejusdem correptionis hora transisset, transibat protinus et superducta gravitas honestatis, moxque ad levia verba redibat. Puellarum gaudebat societate laïcarum, eique persona valde onerosa erat, quaecumque huic mundo dedita non erat. Quadam vero nocte huic. Tharsillae amitae meae, quae inter sorores suas virtute orationis continuae, afflictionis studiosae, abstinent
Abbreviated transcription (Latin):
electione formis exẽplorũ discernere ꝑrohib& dicens: Lat̾ ms̃ tressorores habuit:
Quȩ cunctȩ sacrȩ iurgines fuert̃. quarũ unatharsilla. aliagordiana. alia emiliana
dicebatur: Vno om̃s amorec̃uerse. uno eodẽq tẽpore sacratȩ. sub districtrictione
regulari degentes. indomo ꝓpria socialẽ uitã ducebant: Cumq. essent diutius
liana succrescere. Eteũ solo hic essent corpore. cotidie animo ad et̃na transire
Atcontra gerdiane animꝰ coepit abamore caloris intimi ꝑcotidiana detri¬
menta tepescere. & piulis ꝑ adhuiꝰ scłi amorẽ redire: Erebro aũt tharsilla di¬
cere emilianȩ sororisuȩ cũ magno gemitu solebat: Uideo gordianã so¬
rorẽ nrãm denito consortto nonesse perpendo enim quia foras defluit &¬
cor ad quod proposuit non custodit: Quam curabant blanda cocidie re¬

Expanded text:
electione formis exemplorum discernere, perhibet, dicens: « Pater meus tres sorores habuit, electione formis exemplorum discernere, perhibet, dicens: « Pater meus tres sorores habuit, quae cunctae sacrae virgines fuerunt: quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Aemiliana dicebatur. Uno omnes amore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes in domo propria, socialem vitam ducebant. Cumque essent diutius liana succrescere, et, cum solo hic essent corpore, quotidie animo ad aeterna transire. At contra Gordianae animus coepit ab amore caloris intimi per quotidiana decrementa tepescere, et paulisper ad hujus saeculi amorem redire. Crebro autem Tharsilla dicere Aemilianae sorori suae cum magno gemitu solebat: Video Gordianam sororem nostram de nostra sorte non esse. Perpendo enim quia foras defluit, et cor ad quod proposuit non custodit. Quam curabant blanda quotidie re
Abbreviated transcription (Latin):
tes alii. nec ipsi incastro seretinent. sedeius exẽplũ sequentes. foris magis eligunt
habitare: Etiuia hoc agentes ipsi potius ad suã hostes depredationẽ inuitant
dcircotibi hac auctoritate precipimꝰ. ut supͣscripto epõ int̾minare non desinis. quatin¬
hoc dec&ero facereñ presumat. sed in eccłasua sacerdotali moreresideat : Quẽsi forte
ñ emendare posttuã int̾minationẽ cognoueris. in monasterio eũ deputare. & nobis cu¬
rabis modis omnibus indicare utquid facere debeas Nostra
iterun⁊ preceptioNe cognoscas
onmirũ sigregoruis &ministerio sibicredito curabat uttiaquorum lib&
p̃positoꝵ uerbis salubrib Increpare. quilapsũ ꝓpriȩ amitȩ non dubitauerat
ad instructionẽ popłi posteroꝵ memorię cõmendare : Siquidẽ. euuangelicasenten¬
ta quadr̃. multist̃ uocati pauciuero electi. Uolens multorũ uocationẽ apaueoꝵ

Expanded text:
tes alii nec ipsi in castro se retinent, sed eius exemplum sequentes foris magis eligunt tes alii nec ipsi in castro se retinent, sed eius exemplum sequentes foris magis eligunt habitare. Et quia hec agentes ipsi potius ad suam hostes depredationem invitant, idcirco hac tibi auctoritate precipimus, ut suprascripto episcopo interminare non desinashoc de caetero facere non praesumat, sed in Ecclesia sua, sacerdotali more, resideat. Quem si forte non emendari post tuam interminationem cognoveris, in monasterio eum deputare et nobis curabis modis omnibus indicare, ut quid facere debeas nostra iterum praeceptione cognoscas. » 38. Non mirum si Gregorius ex ministerio sibi credito curabat vitia quorumlibet praepositorum verbis salubribus increpare, qui lapsum propriae amitae non dubitaverit ad instructionem populi posterorum memoriae commendare. Siquidem Evangelica sententia qua dicitur: Multi sunt vocati, pauci vero electi , volens multorum vocationem a paucorum
Abbreviated transcription (Latin):
eminem sane pontisicũ a parroechia sua saltẽ parũꝑ absq in euitabili prs
necessitate discedere gregorius ꝑ mictebat: Quus nimirũ incausis mundi¬
alib occupari uehemĩtissime ꝓ hibebat: Underomano defensori seribit dice:
inutilit̃ obseruare: Quȩres qm̃ & ipsũ uilẽ reddit. & reuerentiã sac̃ dotalẽ
adncdulat: Statim ut experientiatua hoc preceptũ sus ceperit. eum ita ad reuer¬
tendũ districta executione cõpellat: Quatinꝰ cu llicite insistente. quinq diebus sub
qualib& excusatione immorari ũliceat: Ilesi quo lib& eumibidemi ampluꝰ morã
abere ꝑmiseris. cũ ipso apudnos Incipias eẽ culpabilis. XXXUII¬
tem anthemio subdiacono: Peruenit adnos primeniũ amalsitanę ciuitatis ep̃m
ineccłasua residere non eẽ ẽtentum. sedforis diuersa ꝑ loca uagare: Guoduide¬

Expanded text:
eminem sane pontificum a parochia sua saltem parumper absque inevitabili prorsus eminem sane pontificum a parochia sua saltem parumper absque inevitabili prorsus necessitate discedere Gregorius permittebat: quos nimirum in causis mundialibus occupari vehementissime prohibebat. Unde Romano, defensori, scribit, dicinutiliter observare. Quae res quoniam et ipsum vilem reddit, et reverentiam sacerdotaadnichilat, statim ut experientia tua hoc preceptum susceperit, eum ita ad revertendum districta executione compellat, quatenus ei illic te insistente V diebus sub qualibet excusatione inmorari non liceat, ne, si quolibet modo eum ibidem amplius moram habere permiseris, cum ipso apud nos incipias esse culpabilis». Item Anthemio subdiacono: «Pervenit ad nos Primenium, amalfitanę civitatis episcopum, in ęcclesia sua residere non esse contentum, sed foris per diversa loca vagari. Quod viden
Abbreviated transcription (Latin):
est quid tunc ueracit̃ ex caritite prodeunt. cũ incis nulla absentiũ uitamordet᷑. nullui
exirrisione reprelienditur. & non incis in anes seculariũ negotiorũ fabulȩ sed uer¬
ba sacre lecdionis audiuntur. cũ nonplus quã necesse est seruitur corpori. sed
solaeius insirmitas reficitur. ut idusus exercendȩ iurtutis habeatur: Haex ttaque
siuos inurĩs conuiuus agtas. abstinentiũ fateor magistri estis: Quodergoniuli
existimo incongruũ suisse. quia neq ego ñ comedo. neꝗ obhoc Apaulo dictũ est
utmenbra xp̃i quelieius corport idest in ȩccla in uicẽ sibi caritatis cõpagge ani¬
xasunt nullã desẽ ullo modo curã gerant: Seidsineii. ego adte. neq tiiła quad
ꝑtineres adme. iure tacere cõpellerer. uteũ ñ rephendert̃ e mendareñ possȩ ñi
H aec ergo sententia proptereos solum modo didaeft. quuillos iudicare student

Expanded text:
est quia tunc veraciter ex charitate prodeunt, cum in eis nulla absentium vita mordetur, nullus est quia tunc veraciter ex charitate prodeunt, cum in eis nulla absentium vita mordetur, nullus ex irrisione reprehenditur; et non in eis inanes saecularium negotiorum fabulae, sed verba sacrae lectionis audiuntur, cum non plus quam necesse est servitur corpori, sed sola ejus infirmitas reficitur, ut ad usum exercendae virtutis habeatur. Haec itaque si vos in vestris conviviis agitis, abstinentium fateor magistri estis. Quod ergo Pauli existimo incongruum fuisse: quia neque ego non comedo, neque ob hoc a Paulo apostut membra Christi, quae in ejus corpore, id est in Ecclesia, invicem sibi charitatis compage connexa sunt, nullam de se ullo modo curam gerant. Sed si neque ego ad te, neque tu aliquid pertineres ad me, jure tacere compellerer, ut eum non reprehenderem qui emendari non posset. Haec ergo sententia propter eos solummodo dicta est qui illos judicare student
Abbreviated transcription (Latin):
popło possitis uencura nuntiare: Sed &iã inscło caligat. quidedõ iã aliquid
proplietat: Quia profecto dignũ est. ut hic lani ꝑ concupiscentiã minꝰ uideat.
cuius iensus ꝑ intellegentiã intꝰ coruscat: Hȩc ergo aduos m&ipsos traite. &
siuos tales agnoscitis. nuchilest quod denrã estimatione dubitais Gaudere
Iuoq. beatitudinẽ uram inuenio. siuoracis nom̃ cũ rerũ auctore sustineat: Qđ
ergo breuit̃ expono. quia sud euobis falsodr̃. nom̃ hoc ueracit̃ cũ rerũ auctore
sustinetis: Si uero deuobis uerum est quod deillo falsũ fuisse quis dubit&: absol¬
uere uos ñual& parnomen. quo dispar ẽ causa: Nam cumeo crucẽ xiam
periturꝰ latro suscepit:Sed quẽ reatus ꝓprius tenuit. par crucisixio ñ absoluit:
dende caritatis siunt. rrete urã scĩtas in suis epłis laulat: Sedtanĩ sciendũ

Expanded text:
populo, possitis ventura nuntiare. Sed jam in hoc saeculo caligat, qui de Deo aliquid populo, possitis ventura nuntiare. Sed jam in hoc saeculo caligat, qui de Deo aliquid prophetat: quia profecto dignum est ut hic jam per concupiscentiam minus videat, cujus sensus per intelligentiam intus coruscat. Haec ergo ad vosmetipsos 101 trahite; et si vos tales agnoscitis, nihil est quod de nostra aestimatione dubitetis. Gaudere quoque Beatitudinem vestram invenio, si voracis nomen cum rerum auctore sustineat. Quod egosustinetis. Si vero de vobis verum est, hoc de illo falsum fuisse quis dubitet? Absolvere vos non valet par nomen, quorum dispar est causa. Nam cum eo crucem etiam periturus latro suscepit; sed quem reatus proprius tenuit, par crucifixio non absolvit. dendae charitatis fiunt, recte vestra sanctitas in suis epistolis laudat; sed tamen sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
tres angelos suscepisse perlubetur: Seilhoc exẽploneq nos beatitudineni
uram de conuinio np̃ hendimꝰ. si hanc suscipere angłos in hospitilitate cog¬
noscimus  Rursum narrat tua frac̃nitas. Isaac saciatũ: silio benedictionẽ¬
dedisse: Quȩ utraq ueteris testamenti quia itast gesta ꝑͥistoriã. uttam̃ signa¬
rint aliquid pallegoriã : utinã ualeamꝰ sic resgestas legendo ꝑcurrere. utpos¬
simꝰ aiã gerendas pui dendo sentire: Ille quippe intrib angelis unum
salutans trinitatis substaentias. unius substantiȩ eẽ declarauit: Iste uerosa¬
citus benedicit filiũ. quia quidiuinis pulis repletur. illius sensus inpro¬
iliecu uirtutẽ extenditur: Diuinę aut̃ epulȩ. sacri eloquii uerbast̃: Si igu
assidue legitis. siexẽplũ abexteriorib trahentes interna penetratis. quasideagri
uenatione saciati. mentis uentrẽ repl&is ut anteposito filio suscepto uidelica

Expanded text:
tres angelos sutres angelos suvestram de convivio reprehendimus, si hanc suscipere angelos in hospitalitate cognoscimus. Rursum narrat Isaacdedisse. Quae utraque veteris Testamenti, quia ita sunt gesta per historiam, ut tamen signarent aliquid per allegoriam, utinam valeamus sic res gestas legendo percurrere, ut possimus etiam gerendas praevidendo sentire. Ille quippe in tribus angelis unum salutans, Trinitatis subsistentias unius substantiae esse declaravit. Iste vero satiatus benedicit filium: quia qui divinis epulis repletur, illius sensus in prophetiae virtutem extenditur. Divinae autem epulae sacri eloquii verba sunt. Si igitur assidue legitis, si exemplum ab exterioribus trahentes, interna penetratis, quasi de agri venatione satiati, mentis ventrem repletis, ut anteposito filio, suscepto videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
tamen adhuc animis non recessit. Quia quanto execrabile est hoc desac̃ dote
narrari. tanto utrũ neita sit. districta & ueraci oport& satisfactione cognosci
Undesi posthoc eudent᷑ hȩc quȩ adnos ꝑlata sunt falsa eẽ claruerint. neq uos
maculari blasphemus nefandoꝵ laudibus ñ ꝑmisit. & dec̃cedendis quȩ poscitis.
patum: Que audita non crederem. nisi hȩc actionũ tuarũ experimentis appro¬
barem: Nam quia nequaquam lectionistudeas. nequaquã exorcationi
inuigiles. sedipsum quoq usum ȩxclesi astici ordinis ignores. hot est intestimo¬
nio quodeis sub quib espositꝰ. seruare reuerentiã nescis.¬
ed cumnatalis ꝑ lnanẽ philosoplã scriptis ꝓpriis seniteret᷑ inculyabilem
demonstrare. mitissimus doctor gregoruis ita rescripsit : Inconiuuioꝵ
defensione urã fratnitas abraliȩ c̃uiuiũ meniorat. in quotestes acro eloquio

Expanded text:
tamen adhuc animo non recessit; quia quantum execrabile est hoc de sacerdote tamen adhuc animo non recessit; quia quantum execrabile est hoc de sacerdote narrari, tanto utrum ne ita sit, districta et veraci oportet satisfactione cognosci. Unde si post hoc evidenter haec quae ad nos perlata sunt falsa esse claruerint, neque vos or vestrum maculari blasphemis nefandorum laudibus non permisit, et de concedendis quae poscitis, patum. Quae audita non crederem, nisi haec actionum tuarum experimentis approbarem. Nam quia nequaquam lectioni studeas, nequaquam exhortationi invigiles, sed ipsum quoque usum ecclesiastici ordinis ignores, hoc est in testimonio, quod eis sub quibus es positus servare reverentiam nescis. » 35. Sed cum Natalis per inanem philosophiam scriptis propriis se niteretur inculpabilem demonstrare, mitissimus doctor Gregorius ita rescripsit: « In conviviorum defensionem vestra fraternitas Abrahae convivium memorat, in quo, testo sacro eloquio,
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia siplicitatẽtuã cũ sencetutenouimꝰ: Interĩ taceniꝰ.
ms om̃ino pontifices alectione librorũ gentiliũ gregoruiꝰ in hibebat: Qua¬
propt desiderio galliarũ ep̃o palliũ postulanti scribit inquiens: Cũ multa
nobis bona deurĩs fuissent studis nuntiata. Ita cordinr̃o est natalec̃ia: ut ne¬
gare ea quȩsibi fracnitas urã concedanda deposcerat minime pateremur: Sed
posthoc peruenitadnos quod sine uerecundia memorare non possumꝰ fracnita¬
tẽtuã grãmaticã quibusdã exponere : Quam remita moleste suscepimꝰ. ac
sumus uehementius aspernati. ut ea quẽ prius dictifuerant ingemitũ & tristi¬
ciũ uerteremus: Quia in uno se ore cũ louis laudib xpĩ laudes non capiunt
dera : Nam quãuis dilectissimus filius nr̃ candidus presbit̃ postmodũ ueniers
hacdere subtilit̃ inquisitus negauerit. atq. uos conatus fuerat e cusare. denrĩs

Expanded text:
sed quia simplicitatem tuam cum senectute novimus, interim tacemus. sed quia simplicitatem tuam cum senectute novimus, interim tacemus. Omnes omnino pontifices a lectione librorum 100 gentilium Gregorius inhibebat. Quapropter Desiderio Galliarum episcopo, pallium postulanti, scribit, inquiens: « Cum multa nobis bona de vestris fuissent studiis nuntiata, ita cordi nostro est nata laetitia, ut negare ea, quae sibi fraternitas vestra concedenda poposcit, minime pateremur. Sed post haec pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam grammaticam quibusdam exponere. Quam rem moleste suscepimus, ac sumus vehementius aspernati, ut ea quae prius dicta fuerunt in gemitum et tristitiam verteremus, quia in uno se ore cum Jovis laudibus Christi laudes non capiunt.dera. Nam quamvis dilectissimus filius noster Candidus, presbyter, postmodum veniens, hac de re subtiliter inquisitus, negaverit, atque vos conatus fuerit excusare, de nostro
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uos Et rursuni ꝓphetadic̃: Percator centũ annor maledictꝰ erit : Llan
aut̃ nequicia adaures meas detua senecfute ꝑuenit. ut eam usiad huo huma¬
nitus pensaremus. fixilã maledictione feriremus: Dictum quippemichi
est quod dominicor die priusquã missarũ sollẽmua celebrares ad exirandã
niessem lagoris p̃sentiũ perrexisti. & post exarationem eiꝰ. missarũ sollẽpnia ce¬
lebrasti: ł ostmissarũ uero sollẽpnia. &iã t̾̃minos possessionis illuis eradi¬
dicire minime timuisti: Quod factũ quȩ poena debuit insequi omñs qui audi¬
unt scuint: Pubuoit detantahac peruersitate fueramꝰ. sed filiuꝰ nr̃ i nac
abbas anobis requisicus dumess& caralis ita secognouisse perhibuit &quia
ad huc canistiuis parcim:. hortamur aliquando resipis sesenex. atq. atantaleuita¬
ceniorũ & operũ ꝑuersitite cõpescere: Quia quanto mori uicinior efficeris. tanto
sieri sollicior atq timidior debes: & quidẽ penesententia intefuerat iaculanda

Expanded text:
omnes vos. Et rursum propheta dicit: Et peccator centum annorum maledictus est. Tanta autem nequitia ad aures meas de tua senectute pervenit, ut eam, nisi adhuc humanitus pensaremus, fixa jam maledictione feriremus. Dictum quippe mihi est quod Dominicorum die, priusquam missarum solemnia celebrares, ad exarandam messem latoris praesentium perrexisti, post exarationem ejus missarum solemnia celebrasti. Post missarum solemnia etiam, et terminos possessionis illius eradicare minime timuisti. Quod factum quae poena debuit insequi, omnes qui audiunt, sciunt. Dubii autem de tanta hac perversitate fueramus; sed filius noster Cyriacus abbas, a nobis requisitus dum esset Caralis, ita se cognovisse perhibuit. Et quia adhuc canis tuis parcimus, hortamur, aliquando resipisce senex, atque a tanta levitate morum et operum perversitate compesce: quia quanto morti vicinior efficeris, tanto fieri sollicitior atque timidior debes. Et quidem pene sententia in te fuerat jaculanda;