comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na conpunctisuꝑ nũ petimꝰ auxiliũ ad ꝑcipienda bona: quae ex nobis ipsis
nequimus: Itaigit᷑ nos ammon& beatus iudas suꝑ aedificare nosm& ipsos suꝑ
fundam̃tũ scã fideittanos adddomos dĩ quȩ est eccła lapides uiuos adiungere.
laindilectionedi seruare prȩcepit. ut nũ quã denr̃is uirib prȩsumam⁊ sẽcdin
diuine tuicionis aduitoriũ speremus : Nequis ureta dogma pelagianũ a se¬
ipso saluariposse ꝓnuncia: sed om̃s sp̃s scĩ innospetam⁊ aduentũ q uo inspirati
ardencus orareualeam⁊: Neforte cũ lus quispm̃ ñ habent ideoque animales
ꝑseuerant: ascaẽ et cłae sociecate segregemur. Ethos quidẽ arguite iudicatoᷤ
illos uero saluate deigne rapientes alis miseremini intimore. Qđ ait intimore
adrunctatria quaepposuerat iungendũ ẽ: qr & apostatas quis que cũ arguit

Expanded text:
na compuncti supernum petimus auxilium, ad percipienda bona quae ex nobis ipsis habere na compuncti supernum petimus auxilium, ad percipienda bona quae ex nobis ipsis habere nequimus. Ita ergo nos admonet beatus Judas superaedificare nosmetipsos super fundamentum sanctae fidei, ita nos ad domus Dei, quae est Ecclesia, lapides vivos adjungere, ita nos in dilectione Dei servare praecepit, ut nunquam de nostris viribus praesumamus, sed in divinae tuitionis adjutorium speremus, ne quis juxta dogma Pelagii a seipso salvari posse pronuntiet, sed omnes Spiritus sancti in nos petamus adventum, quo inspirati ardentius orare valeamus, ne forte cum his qui Spiritum non habent, ideoque animales perseverant, a sanctae Ecclesiae societate segregemur. Et hos quidem arguite judicatos, illos vero salvate de igne rapientes, etc. Quod ait in timore ad cuncta tria quae proposuerat jungendum est. Quia et apostatas quisquis arguit
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritateiã & uetustate & usumeruit int̃ scãsscrpturas computet᷑ maximeqi tale
testimoniũ dea pocripho iudas ad sũpsit: qđ ñ apocriphũ ac dubiũ: sed ueraluce aelucdo¬
Tanto amplius quisque murmurat & querit᷑ depraesentib eccł&e laborib: quanto
minus in sedesideria carnis extinxit. At contrasc s̃ danihel &cetericelestiũ desideri¬
Quiri. quanto ob nixesuꝑnasola desiderant: tanto contẽpti intransitoria cuncta
que udent᷑ aduersa despiciunt. Hi sunt qͥsegregant semoxipsos animaless pͥm̃ ñ haben¬
tes ideo sem&e ipsos rȩpbisegregant a sorte iustoꝵ ideost̃ animales id ẽ ꝓprias
animae suae concupiscencias sequentes qr spm̃ unitatis quo ecła congregatur quo
spitalis effictt᷑ habere ñ meruert̃. ideo diffluunt. quia coagulũ ñ habent ueri¬
tatis. Uos aut̃ carissimi suꝑ aedificantes uosm& ipsos scissimȩ urae fidei in spũscõ

Expanded text:
auctoritate jam et vetustate et usu meruit ut inter sanctas Scripturas computetur, maxime quia tale auctoritate jam et vetustate et usu meruit ut inter sanctas Scripturas computetur, maxime quia tale testimonium de apocrypho Judas assumpsit, quod non apocryphum ac dubium, sed veraTanto amplius quisque murmurat, et queritur de praesentibus Ecclesiae laboribus, quanto minus in se desideria carnis exstinxit. At contra sanctus Daniel et caeteri coelestium desideriorum viri, quantum obnixe superna sola desiderant, tantum contemptius transitoria cuncta quae videntur adversa despiciunt. Hi sunt qui segregant semetipsos, etc. Ideo semetipsos reprobi segregant a sorte justorum, ideo sunt animales, id est, proprias animae suae concupiscentias sequentes, quoniam Spiritum unitatis quo Ecclesia congregatur, quo spiritualis efficitur, habere non meruerunt. Ideo diffluunt, quia coagulum non habent charitatis. Vos autem, charissimi, superaedificantes vosmetipsos sanctissimae vestrae fidei, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
guere om̃s impios. Septimũ sane ab adã dicit. eẽ x̧noch. qͥhȩc ꝓphetaint: ut confirm&
exemplo qđ superiũꝰ ait. Quia iãolim praescriptifuerant intaleuidiciũ impii homines.
qͥ suo tẽpore sub introier̃ ad sub uertendã fidẽ pioꝵ & arguere inquit om̃s impios de
uerũ aiã deuerb arguit &tudicat iniquis. At tam̃ sciendũq libere noch dequoillã
ad sũpsit. int̃ apocriphas scripturas ab eccła deputat᷑. Nonq dicta tanti patriarchȩ
abicienda ullaten possint aut debeant ȩstimari. Sedq liberille qͥsib nomine eius
offert᷑. Ñ uere ab illo scriptꝰ sed subtitulo nominis eiꝰ ab alio quo dameditꝰ uidecur.
Stenĩ uere eiꝰ eã ñ ecẽ sideisanaecontrariuꝰ. Nlunc aut̃ ꝙ multa incredibilia contine.
equib ilud est degigantib qđ ã habuerint ho. ninespatres ed angłos. meritodoctos
q dea pocripho libro testimoniũ hab& primifteporib apleris que reiciebatur. Tamen

Expanded text:
guere omnes impios. Septimum sane ab Adam dicit esse Enoch, qui haec prophetavit, ut confirmet exemplo quod superius ait: Quia jam olim praescripti fuerant in tale judicium impii homines, qui suo tempore subintroierunt ad subvertendam fidem piorum. Et arguere inquit omnes impios de verum etiam de verbis arguet, et judicabit iniquos; attamen sciendum quia liber Enoch, de quo illam assumpsit, inter apocryphas Scripturas ab Ecclesia deputatur, non quia dicta tanti patriarchae abjici ullatenus possint, aut falsa debeant aestimari, sed quia liber ille qui sub nomine ejus offertur, non vere ab illo scriptus, sed sub titulo nominis ejus ab alio quodam editus videtur. Si enim vere ejus esset, non esset fidei sanae contrarius. Nunc autem quia multa incredibilia continet, in quibus illud est de gigantibus, quod non habuerint homines patres, sed angelos, merito doctis tola, quia de apocrypho libro testimonium habet, primis temporibus a plerisque rejiciebatur. Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
abscondert᷑ se inspelumncis & petris monciũ & dicunt montib & petris. caditesu ꝑ nos. & abs¬
conditenos a faciefedentis suprathronũ & ab iraagni: Qm̃ uenit dies magnus ire ipsaꝵ xquis
poterit stare: Post haec uidiquat tuor anglos stantes su praquat tuor angulofterrȩ tenentes
quat tuor uentos terrae neflarent suꝑ terrã. neq supra mare neq in ullã arborẽ. Et uidi
alterũ angem ascendentẽ ab ortusolis habentẽ signũ di uim. & lamauit uoce magna quattiior

Expanded text:
abscondite nos a facie sedentis super thronum et ab ira agni quoniam venit dies magnus irae ipsorum et quis poterit stare post haec vidi quattuor angelos stantes super quattuor angulos terrae tenentes quattuor ventos terrae ne flaret ventus super terram neque super mare neque in ullam arborem et vidi alterum angelum ascendentem ab
Abbreviated transcription (Latin):
sic modosie. doctrisã suã infirmantes i si utiq quã sit contẽ nenda lucis ostereicio
quã pellicent᷑ insinuant : & quidẽ int̃ planetas id est erranciasi dera notissimnast sol luna
luefer quie uesꝑ : Qu e non nũ qua in bono accipiunt᷑ cusoladñs: limna eecła ẽ: lucifemohamn

Expanded text:
sic, modo sic, doctrinam suam informantes, ipsi utique quam sit contemnenda lucis ostentatio sic, modo sic, doctrinam suam informantes, ipsi utique quam sit contemnenda lucis ostentatio quam pollicentur insinuant. Et quidem inter planetas, id est errantia sidera, notissima sunt, luna, lucifer, qui et vesper. Quae nonnunquam in bono accipiuntur, cum sol Dominus, luna Ecclesia est, lu
Abbreviated transcription (Latin):
fideles quosliba facerebona conspiciunt: exestupareat que in ciducastudent negocia con¬
sertere Fluctꝰ fenmmatis : de spumantessuas confusiones. F luctus ferimarissc̃ ꝑuersi doct
firmnatẽ que ulnque sẽꝑ inquignareñ ctssant. Sed tales rectedicunt᷑ dispumantessi ascon¬
fusiones q instar tum̃ cũ undarũ. quanto alcuꝰ se suꝑbientes at tollunt: tanto ampliuꝰ
confisi quasiinspumas leuissimas dissoliumnt᷑ apereunt. Sidera eremcia qͥb ꝓ cellatene¬
brarũ in aet̃ nũseruata est. Si deraerrancia quae fẽ septẽ: nũ qua in eo deloco ubi pridiefece
rant ortũ faciunt ił orcasũ sed modo ad infima Zonaebrumalis descendt̃ modo ad alta
conae solistialis ascendunt: modomediã zonae eqͥ noctialis lineã repetunt. Sicnimirũ
siest̃ haretci qͥlu cẽ ueritatis ꝓ mittentes nũ quã in eo dẽstatu docendiꝑ ducant. Sed modo

Expanded text:
fideles quoslibet facere bona conspiciunt exstirpare atque in caduca student negotia confideles quoslibet facere bona conspiciunt exstirpare atque in caduca student negotia convertere. Fluctus feri maris despumantes suas confusiones. Fluctus feri maris sunt perversi firmitatemque obicum semper impugnare non cessant. Sed tales recte dicuntur despumantes suas confusiones, quia, instar tumentium undarum, quanto altius se superbientes attollunt, tanto amplius confusi, quasi in spumas levissimas dissolvuntur et pereunt. Sidera errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Sidera errantia, quae sunt septem, nunquam in eodem loco ubi pridie fecerant, ortum vel occasum faciunt; sed modo ad infima zonae brumalis descendunt, modo ad alta zonae solstitialis ascendunt, modo mediam zonae aequinoctialis lineam repetunt. Sic nimirum, sic sunt haeretici, qui lucem veritatis promittentes nunquam in eodem statu docendi perdurant; sed modo
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝓtulit. bis mortua arbor appellat᷑. It sulle qͥbonioperis fructũ ferre noluit ꝓsuastereli¬
tate dicit᷑ excidendus & in ignẽ mitendus: quid putas illũ mereri poenarũ qͥuel ꝑuers ȩ
agendo uł alios ꝑ uertendoꝑ simos fructus adtulit Nec mirũ si infructuosi &bis mortui
dicant᷑ eẽ. arbores qͥ eradicati eẽ ꝓbant᷑. Descĩs enĩdicit᷑ incaritate radicati & fundati.
Quiuero a soliditate caritatis se eradicare nontiment. meritosi quidbonifructus habereuide
ant tunt Merito tales autũnalib conparant᷑ arborib ut desperata eoꝵ salus ostendat᷑
Aittũ tieñ tẽpore ñ solũ pomanullanasci. sed oiã ea quȩnataerant. matura solent decidere
Cuus uidelice tẽporis statui assimilant᷑ hiqui & fructus fidei ferreipsineglegunt & eaquȩ

Expanded text:
protulit, bis mortua arbor appellatur. Et si ille qui boni operis fructum ferre noluit, pro sua steriliprotulit, bis mortua arbor appellatur. Et si ille qui boni operis fructum ferre noluit, pro sua sterilitate dicitur excidendus, et in ignem mittendus; quid putas illum mereri poenarum, qui vel perverse agendo, vel alios pervertendo pessimos fructus attulit? Nec mirum, si infructuosae et bis mortuae dicantur esse arbores, quae eradicatae esse probantur. De sanctis enim dicitur: In charitate radicati, et fundati . Qui vero a charitatis soliditate se eradicare non timent, merito si quid boni fructus habere videntur, admittunt. Merito tales autumnalibus arboribus comparantur, ut desperata eorum salus ostendatur. Autumni enim tempore non solum poma nulla nasci; sed etiam ea quae nata erant matura solent decidere. Cui videlicet tempori assimilantur hi qui et fructus fidei ferre ipsi negligunt, et ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
sue maculae conuiuantes sinetimore. Maculatꝰ est qͥ peccat. Nloculaẽ ipsu scelus qd̃
operatorẽ siũ contaminat. Et ideo hȩreticos quos arguit maculas appellat: q: ñ solũ in cõ¬
messacionib & ebrietatib: suis siuecarnalib seu spĩtalib pereunt ipsi. sed &x alios ꝑdt̃
& inqͥnant. Nubes sineaqua quae auentis circũ ferunt᷑. Nubes st̃ sc̃ĩ prȩdicatores. qui con¬
uersacionẽ habentes in eglis : miraculis coruscant & pluunt sermonib: Deqͥb dõ dicit᷑ & ue
ritastuausq adnubes Sed nubes st sineaqua hȩretici qͥ posuert̃ incelũ ossuũ ꝑ uerbasuꝑbiae
sed a quasapienciae audienciũ corda ñ in rigant. Queauentis circũ ferunt᷑ q ad suggestianẽ
sp̃ituũ in uisibiliũ indiuersos uicioꝵ raptant᷑ errores. Arbores autũ nales infructuosebis
mortua enidicate Mortua est arbo quaeñ facit fructũbonũ. Quiuero &ã malioperis fru

Expanded text:
suis maculae, etc. Maculatus est, qui peccat: macula est ipsum scelus quod suis maculae, etc. Maculatus est, qui peccat: macula est ipsum scelus quod operatorem suum contaminat. Et ideo haereticos quos arguit, maculas appellat; quia non solum in commessationibus et ebrietatibus suis sive carnalibus seu spiritualibus pereunt ipsi, sed et alios perdunt et inquinant. Nubes sine aqua, etc. Nubes sunt sancti praedicatores, qui, conversationem habentes in coelis, miraculis coruscant, et pluunt sermonibus. De quibus Deo dicitur: Et veritas tua usque ad nubes. Sed nubes sunt sine aqua haeretici, qui posuerunt in coelum os suum per verba superbiae; sed aqua sapientiae audientium corda non irrigant, qui a ventis circumferuntur, quasi ad suggestionem spirituum invisibilium, in diversos vitiorum raptantur errores. Arbores autumnales, infructuosae, bis mortuae, eradicatae. Mortua est arbor, quae non facit fructum bonum; quae vero etiam mali operis fructum
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ sibi doctoꝵ. quo hon orificentur ad sumunt. Frrorebalaã pereunt. qui ꝑ amore terrestrũ
cõmodoꝵ ueritatẽ quã ipsinor̃ inpugnant. Contra dictionechore qͥuiuus ad inferna des¬
cendit intereunt: qͥ cũq appecitu ln debiti primatus. sese ab unitate scȩ eccłae secernunt.
cientesq & prȩuidentes quantũ maligerant ad scelerũ tam̃ tartara descendunt. & quid̃i
cai defratricidio cogitantẽ dñs corripuit: sed eũ inuidia saluari ñ ꝑmisit. Balaã aduersus
dĩ populũ it᷑ agentẽ dñs uetuit. sed amor pecuniae neobtẽperar& obstiut. Core suꝑbientẽ
morses dño in seloquente lenireturauit: sed eũelacioquaferuebat. in sanabilẽ red didit
Sic ꝓfectosic faciunt heretiti quiad in crepacionẽ sce eccłae em̃dari despiciunt. quin pocuꝰ
fr̃s gladio male doctrine sicut cain int̃ ficere: malo consilio decipere sicut baliã: contra
doctores catholicos erigere sicut core. ad suã ipsoꝵ ꝑ dicionẽ contendunt. Hist̃ in epuld

Expanded text:
rrestrium commodorum, veritatem quam ipsi norunt impugnant. Contradictione Core, qui vivus ad inferna descendit, intereunt, quicunque appetitu indebiti primatus sese ab unitate sanctae Ecclesiae secernunt, scientesque et praevidentes quantum mali gerant, ad scelerum tamen tartara descendunt. Et quidem Cain de fratricidio cogitantem Dominus corripuit, sed eum invidia salvari non sinit. Balaam autem adversus Dei populum iter agentem Dominus vetuit, sed amor pecuniae, ne obtemperaret, obstitit. Core superbientem Moyses Domino in se loquente lenire curavit; sed eum elatio, qua fervebat, insanabilem reddidit. Sic profecto, sic faciunt haeretici, qui ad increpationem sanctae Ecclesiae emendari despiciunt; quin potius fratres gladio malae doctrinae, sicut Cain, interficere, malo consilio decipere sicut Balaam, contra doctores catholicos erigere sicut Core, ad suam ipsorum perditionem, contendunt. Hi sunt in epulis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ & ministeriũ ÷ & pacienciã tuã & operatua nouissima plura priorib. Sed habeo ad uers
te . qr ꝑmittis mulierẽ hie⁊abel quaesedicit ꝓphetas docere & seducere seruos meos .¬
fornicari & manducare deidolathrtis: Et dedillitẽpus ut penitenciã ager& & nori¬
uult peniteri a fornicacione sua: Et eccemitto eã inlectũ & qui moethant᷑ cũ ea littribu¬
lacionẽ maximã. insi paenitenciã egerint ab operib suis & filios eiꝰ interficiã in mortem :
Etscient om̃s ec cła qr egosũ scrutans renes & dorda : & dabo unicuiq urm sođm̃ opera ura:
Vobis autẽ dicoceteris quithis atirae estis quicũq ñ babent doctrinã hanc: qͥñ cogno uerunt
altitudinis satan&eꝰ Quẽ ad modũ dicunt Nonmittã suꝑuos aliud pondus. lam̃ id ꝗd habetis
tenete : donec ueniã: Et qui uicerit & qͥ custodierit usq infinẽ opera mea : dabo illi potesta

Expanded text:
t ministerium et patientiam et opera tua nouissima meliora priorum. sed habeo aduersum te, quod sinis mulierem Zezabel, quae se dicit profetam et docet et seducit seruos meos fornicari et manducare inmolata idolis. et dedi ei tempus ad p ea, in tribulatione maxima, nisi poenitentiam egerit ab operibus suis: et filios ejus interficiam in mortem, et scient omnes Ecclesiae, quia ego sum scrutans renes et corda: et dabo unicuique secundum opera sua. Vobis autem dico, et caeteris, qui Thyatirae estis: Quicumque non habent doctrinam hanc, et non cognoverunt altitudinem satanae, quemadmodum dicunt, non mittam super vos aliud pondus: tamen, quod habetis, tenete donec veniam. Et qui vicerit, et qui custodierit us
Abbreviated transcription (Latin):
uita n hab& Neparũ dicere ui deret᷑ uitã eẽ in filio. addit ipsũ filiũ eẽ uttã. Qđ idẽ quo que
siliuꝰ patrẽ glorificans: ostenditũbiait. Si cut enĩ pat᷑ habauitã insem& ipso. sic dedit &
filio uitã habere insem&r ipso. Qualit̃ aut̃ eadẽuita que filio est & patricõmunis
&iãcredentes inlustra: idẽ filiũ alibi ad patrẽ orans insinuat. Sicut dedistim quit¬
ut cognoscantte solũ uerũ dm̃ & quẽ misisti i hm̃a p̃m. Faec soribouobis ut sciatis qm̃
uitã habetis et̃nã qui creditis in nomine filuidĩ. Vt sciatisinquit ut certisitis futurȩ
negant: & ideo nihileis ꝓfuturũ asseuerant qͥ in nomine eius credider̃ & mira hȩretico

Expanded text:
etc. Ne parum dicere videretur vitam esse in Filio, addidit ipsum Filium esse vitam. Quod idem quoque Filius Patrem glorificans ostendit ubi ait: Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Qualiter autem eadem vita quae Filio est et Patri communis, etiam credentes illustret, idem Filius alibi ad Patrem orans insinuat: Sicut dedisti . Haec scripsi vobis, ut sciatis quoniam vitam habetis aeternam, etc. Ut sciatis, inquit, ut certi sitis futurae sse Dei Filium negant, et ideo nihil eis profuturum asseverant qui in nomine ejus crediderunt. Et mira haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidi thronũ magnũ cotididũ & sedert suꝑ eũ acuiꝰ consperbu fica tetra oe celũ. & licus nest
inuentus ab eis: Et uiditnortuos magios &e pasillos stantes inconspectu tinoni:a libri aꝑar.
x aliuꝰ liber apertus est qui est uite & iudicatist̃ mortui. eabis quaes .i ipta erant in libris
secundũ opeta ipsoꝵ: a dedit maremertus qudnecerant. &mers ainfernꝰdeder̃ moreuos quio isiserat
Et udicatũ ẽ desingulis seđm operaipsce⁊ Et incerus & mors misist̃ tustagñiugius. haecest mors secundi agu

Expanded text:
idi thronum magnum candidum et sedentem super eum a cuius aspectu fugit terra et caelum et locus non est inventus ab eis et vidi mortuos magnos et pusillos stantes in conspectu throni et libri aperti sunt et alius liber apertus est qui est vitae et iudicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris secundum opera ipsorum et dedit mare mortuos qui in eo erant et mors et inferus dederunt mortuos qui in ipsis erant et iudic
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit lapidib obruat᷑. si quis hȩc uł illa fecerit flãmis conburat᷑ dñs laxata diftinẽ¬
one legis dedit ꝑ euangłigram licenciã purgandi scelerũ cõmisscꝰ ꝑpenitenciã a
celemosinȩ fructus. Sed hanc eius graciã transfert̃ in lucuriã qͥ nunc tantolicencius ar
liberiũ percant: quanto seminꝗ uident statim asperitatelegis deamissis facinorib: ecaminari

Expanded text:
fecerit, lapidibus obruatur; si quis haec vel illa fecerit, flammis comburatur; Dominus, laxata districtifecerit, lapidibus obruatur; si quis haec vel illa fecerit, flammis comburatur; Dominus, laxata districtione legis, dedit per Evangelii gratiam licentiam purgandi scelera commissa per poenitentiam et eleemosynae fructus. Sed hanc ejus gratiam transferunt in luxuriam, qui nunc tanto licentius ac liberius peccant, quanto minus se vident statim asperitate legis de admissis facinoribus examinari.
Abbreviated transcription (Latin):
uocatisq ludas apłs quẽ in euangło matheuꝰ &x marcus taddeũ appellant Scribit
contra eosdẽ fidei corruptores: quos &x parus & iohannes in sus dã nãt epłis carssi
mi omnẽ sollicitudinẽ faciens seribendi uob. decõmuni uã salute. Decũ muni etꝵ salitedit
deilla salute quȩ ipsi & illis erat cõmunis. Omiũ nãq electox una & c̃omunis ẽ salus fides
e dilectioxpĩ. Dep̃cans suꝑcertan semel tradite sc̃is fidei. Dep̃cans ñ aliã fidẽ discert quã
eã quȩ semeltradita ẽ uob ab apłis. Sed ꝓ hac certarisẽꝑ usque admortẽ. Subintroiert̃ eni
cionẽ qũa impie faciendo merentur ut dñs dicit. & ꝓcedent qͥbona fecert̃ in resurrectio¬
nẽ uite: Qui uero male eger᷑ in resurrecetionẽ iudicu idẽ dã nacionis Pñi nr̃i graciã trans
ferentes inluxuriã. Dñi nr̃igta molluit duriciã legis: Quiatũ illa dicer& : siquis hecuł lla

Expanded text:
frater Jacobi, quem in Evangelio Matthaeus et Marcus Taddaeum appellant, scribit contra eosdem fidei corruptores, quos et Petrus et Joannes in suis damnat Epistolimi, omnem sollicitudinem faciens scribendi vobis, etc. De communi eorum salute dicit, de illa salute quae ipsi et illis erat communis. Omnium namque electorum una et communis est salus, fides, et dilectio Christi. Deprecans supercertari semel traditae sanctis fidei. Deprecans non aliam fidem discere quam eam quae semel tradita est vobis ab apostolis, sed pro hac certari semper usque ad mortem. Subintroierunt enim tionem, quam impii faciendo merentur. Unde Dominus dicit: Et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae; qui vero mala egerunt, in resurrectDomini nostri gratia mollivit duritiam legis, quia cum illa diceret, Si quis haec vel illa
Abbreviated transcription (Latin):
ueniuã aduos. Que act uerbmalignis garriens in nos: Notandũ qđ iin gussis tnaher¬
ciũ sicut nr̃o uicio ñ debem eaecitare ne ipsipereant: itꝑsuã maliciã ecctatas deben
enua ninit᷑ tolerare: ut nob̵ meritũ crescat. Aliquando aut̃ oniã conpescere nedũ de nob̵
maledissemmant : ecx qui a udirenos ad hona poterant corda in nocenciũ corrũpant :
łfmic est q̃d iohannes obtrectatorissui lingua redarguit. neeiꝰ praedicationẽ ñ audirent
qui a udire potetnt: xxinprauis morib remanerent Carissime noliimitare malũ sed
iđ bonũ est. Qł bonũ imitareillũ uell&r subdendo aperit dicens. Demetrio testimonũ
reldit᷑ ab omib q uidelic& ipsesus cipene insirmos. &egentes ꝓ ueritate sustentara
łuncergo gaio initandũ ꝓponit: ut simili omiũ laude possit &x ipse dignus eestere
Pae sit tibi. Salutant teamici: saluita amicos ꝑ nom̃. Amicis gracis̃ pacis mandat ac salit

Expanded text:
veniam ad vos? Quae facit, verbis malignis garriens in nos. Notandum quod linguas detrahentium, sicut nostro vitio non debemus excitare, ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat; aliquando autem etiam compescere, ne dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire bona poterant, corda innocentium corrumpant. Hinc est quod Joannes detractoris sui linguam redarguit, ne suam praedicationem non audirent qui audire poterant, et in pravis moribus remanerent. Charissime, noli imitari malum, sed quod bonum est. Quod bonum illum imitari velit, subdendo aperit, dicens: Demetrio testimonium redditur ab omnibus. Quia videlicet ipse susciperet infirmos, et egentes pro veritate sustentaret. Hunc ergo Gaio imitandum proponit, ut similiter omnium laude possit et ipse dignus existere. Pax tibi. Salutant te amici, etc. Amicis gratiam pacis mandat, et salut
Abbreviated transcription (Latin):
factum est &fac tasunt fulgura et uoces & tonthria : Et terre mortas fitos est
magnus qualis nũ quã fut exquo homines fuer̃ suꝑ terram. talis teremotus sicmag¬
nus Etficti est ciutas magna intres pirtes & cuitãsgentium ceciderinot Sthas¬
bylori migna uenit h memoriam ante dbñ dart ei calicem iuni in dgnationis ire eus
& omnis in sula fugit. et montes non sunt inuenti: Et grando magna sicut talentũ
descendit decelo in homines : & blas phemauert̃ homines dm̃ ꝓpter plagom gran dinis

Expanded text:
 et facta sunt fulgura et voces et tonitrua, et terremotus factus est magnus, qualis nunquam fuit, ex quo homines fuerunt super terram, talis terremotus sic magnus. Et fracta est civitas magna in tres partes et civitates gentium cecideruntbylon magna venit in memoriam ante Deum, dare illi calicem vini indignationis irae ejus. Et omnis insula fugit, et montes non sunt inventi. Et grando magna sicut talentum descendit de coelo in homines: et blasphemaverunt Deum homines propter plagam gra
Abbreviated transcription (Latin):
scilicat nom̃ eiꝰ ꝓpria sponte uenientes: aut ꝓpt᷑ nominis sc̃ifidẽ & confessionẽ aciuibi
siue contribulib suis patria expulsi. Nosergo debem suscipere huius modi: ut cooperai¬
discredendũ est illũ ueracit᷑ dicere potuisse. qđ paulũ dicisse legum. Ipsi scitis qm̃
ad ea quȩ mͥ opus erant. & his qui metũst̃. ministrauert̃ manus ists. Omĩa ostendi
uobis. ꝗ seclaborantes oport& siscipere infirmos: ae meminissie uer bidm̃ sicat dieit
Beacius est magis dare qua accipere. Cooperitores aut̃ eos dict ueritatis : q qͥ sp̃italiadona
habentib teporalia si bisi diatribute: inipsis donispitalib cooperator existit. Nacũpauci sint

Expanded text:
opria sponte venientes, aut propter nominis sancti fidem et confessionem a civibus sive a contribulibus suis patria expulsi. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, discredendum est illum veraciter dicere potuisse quod Paulum dixisse legimus: Ipsi scitis quoniam ad ea quae mihi opusborantes oportet suscipere infirmos, ac meminisse verbi Domini, sicut dixit: Beatius est magis dare quam accipere . Cooperatores autem eos dicit veritatis, quia qui spiritualia dona habentibus, temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritualibus cooperator existit. Nam cum pauci sint
Abbreviated transcription (Latin):
uistiã ascendentt᷑ deierra: Et habebat cornua duo similia agu. ł t loquebatus
sicut draco & potistȩtẽ ꝑrioris beftiae omnẽ faciebat in conspectu eius Et fecit terrã & in habrantes
in ea ad orare bestiã primã: cuius curata est plagamoras. Et feat signa magna ut &iã facer& ignẽ
detaelo descendere in terrã in conspectu hominũ: & seduc& habitantes in terrã. Iropter signa
quaeda tasunt illi facere in conspectu bestia dicens habitantib interrã ut faciant lmiaginem
bestiae. qu aehab& plagã gladii & uixit. Et datũ est illi ut dar& sp̃m imagini befuae : &ut loquat
ima gobestiae. & faciat ut quicũq non ad orauert imaginẽ bestiae. occidat᷑. Et faciat om̃spusillos
& magnos &diuites. & pauperes. & liberos & seruos. habere caracter ̃inmanu dextera aut̃¬
infroñtib suis. & nequis possit emere aut uendere. nisiqui hab& caracterẽ nominis bestiae
aut numerũ nomintis eus. Hic sapiencia est : Qui hab& intellectũ cõpiit& numerũ bestie

Expanded text:
a duo similia agni et loquebatur sicut draco et potestatem prioris bestiae omnem faciebat in conspectu eius et facit terram et inhabitantes in eam adorare bestiam primam cuius curata est plaga mortis et fecit signa magna ut etiam ignem faceret de caelo descendere in terram in conspectuquae data sunt illi facere in conspectu bestiae, dicens habitantibus in terra ut faciant imaginem bestiae quae habet plagam gladii, et vixit. Et datum est illi ut daret spiritum imagini bestiae, et ut loquatimago bestiae. Et faciat, ut quicunque non adoraverint imaginem bestiae occidantur, et faciet omnes pupillos et magnos, divites et pauperes, liberos et servos habere characterem nominis bestin frontibus suis. Et ne quis possit emere aut vendere, nisi qui habet characterem, aut nomen bestiae, aut numerum nominis ejus. Hic sapientia est. Qui habet intellectum computet numerum bestiae.
Abbreviated transcription (Latin):
illi draco urrttte suã: & pctestatẽ magnã. Et uidi unũ decapitib suis quasi oc cisũ inmortẽ

Expanded text:
illi draco virtutem suam et potestatem magnam et unum de capitibus suis quasi occisum in mortem illi draco virtutem suam et potestatem magnam et unum de capitibus suis quasi occisum in mortem
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ tẽpus hab&. It posi quã uidit dtaco qđ ꝓiectus est literrã. ꝑ secutus est mulierẽ quae
peperit masculũ. Et date suitt muli en aue ale aquilae magiae. ut uo lar& in deserto in lo cũ
suũ. ubi alit᷑ ꝑtempis & tẽpora. & dimidi ũ tepons afacie serpentis Ei misit serpens post
mulierẽ exo̾resuo aquã tãquã flumer. ut eã faceret tram allumine & ad uiuit terramulierẽ.
Et aperuit terra ossuũ. & absorbuit flumen qđ misit draco & oresuo. Et iratus est draco in mu¬
lierẽ & habiit facere proeliũ cũ feliquis desemine eiuis. qui custod unt mandata tͣros &baben
testimoniũ ihũ. Et fcetit suꝑ areñamaris & uididemaribestiã ascendentẽ habtntẽ capita¬
uii: s : Et suꝑ cornua eius decẽ diademata Et suꝑ capita eiꝰ nomina blas pliȩmiae
Ti bestia quã uidi similis erat pardo & pedestius suuit uesi. Et os eius sicut os leonis Et dedit

Expanded text:
m est: « Et postquam vidit draco quod projectus est in terram, persecutus est mulierem quae peperit masculum. Et datae sunt mulieri duae alae aquilae magnae, ut volaret in desertum locum suum, ubi alitur per tempus et tempora, et dimidium temporis a facie smulierem aquam tamquam flumen ut eam faceret trahi a flumine et adiuvit terra mulierem et aperuit terra os suum et absorbuit flumen quod misit draco de ore suo et iratus est draco in mulierem et abiit facere proelium cum reliquis de semine eius qui custodiunt mandata Dei et habent testimonium Iesu et stetit suua decem et super cornua eius decem diademata et super capita eius nomina blasphemiae et bestiam quam vidi similis erat pardo et pedes eius sicut ursi et os eius sicut os leonis et dedit
Abbreviated transcription (Latin):
uerã animã aut uerã diuinitatẽ. autuerũ eiꝰ patrẽdm̃. aut uerũ eiꝰ spͥm̃scm̃ dm̃ om̃ i
potentẽ: aut aliquid aliud qđ̃ rectasides confitet᷑ negantes . testa deiudeis
sed ad orteritũ suũ uenturũ exspectant antichristũ. Om̃is qͥprecedit a ñman& in doctraa¬

Expanded text:
veram animam, aut veram divinitatem, aut verum ejus Patreveram animam, aut veram divinitatem, aut verum ejus Patrepotentem, aut aliud aliquid quod recta fides confitetur negantes. Potest et de Judaeis sed ad interitum suum venturum exspectant Antichristum. Omnis qui recedit, et non permanet in doctr
Abbreviated transcription (Latin):
custodire comperimus. Sit nob̾cũ grã amisericordia & pax adõpatre & ax ep̃oihũ fili¬
Recde iobames eũ ad confitandos blasphemos filiũ dipatris eẽ eõmemorat soracã q uoq
musericor diã&e pacẽ abillo sicut a dõpatre fidelib dandã eẽcestat᷑: ut eũ ȩ quale aro
ae t̃ nũ patride monstre. Cuiꝰ dona eadẽ quȩ patris eẽ designat sicut &iã ipsedñs desia
& patris consubstancia litate loquens ait. Quȩcũq eñĩ pat̃ fecerit hae: &e filuiꝰ similit̃ fsici
Et nunc rogotedomina : ñ tamĩa mandatũ nouũ scribenstibi: sed qđ andiiurꝰ ih inicio
ab apłis audierant induceretẽptabant acꝑhoc frat̾nş caritatis foedera dissipabant:
Dicit ergoseqͥua qu̾a nouũ mandatũ seribere sedhoc sobũ ortari. ut antiqua fides inoni
caritasinlibata ꝑmaneat. Qm̃ multiseductores exiert̃ inmundũ qͥ non confitent᷑¬

Expanded text:
custodire comperimus. Sit vobiscum gratia, misericordia, pax a Deo custodire comperimus. Sit vobiscum gratia, misericordia, pax a Deo recte Joannes eum ad confutandos blasphemos, Filium Dei Patris esse commemorat. Gratiam quoque et misericordiam et pacem ab illo sicut et a Deo Patre fidelibus esse dandam testatur, ut eum aequalem et coaeternum Patri demonstret, ejus dona eadem quae Patris esse designat, sicut et ipse Dominus de sua et Patris consubstantialitate loquens, ait: Quaecunque enim Pater fecerit, haec et Filius facit similiter . Et nunc rogab apostolis audierant, inducere tentabant, ac per hoc fraternae charitatis foedera dissipabant. Dicit ergo se nequaquam novum mandatum scribere, sed hoc solum hortari, ut antiqua fides in omnibus et charitas illibata permaneat. Quoniam multi seductores exierunt in mundum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nis : cuiꝰ sepulcrũ usq hodie monstrat᷑ in epheso. Cuiꝰ &iã papias audi
eniarẽ aut̃ sedicit io hannes: uł q ꝓuectꝰ erat & ate quando has scripsit epl̃as. uł pe¬
nom̃seniaris id ẽ presbiteri &iã pontifici ꝓpt̃ maturitatẽ sapienciaet & griuttmꝰ
onũ. Senior inquit electe dominȩ e natis eiꝰ: quos ego diligo inueritate. Id ẽ uero amore
diligo: illo uidelic& quis. d̃m dm̃ est. Uelce te quosidendiligo: q ꝑseuerantes i nueri¬
tate considero Et non ego solus sed & om̃s qͥ cagnouer̃ ueritatẽ Quia contrihereti cos
serbere incipit ꝙ fidei ueritate exciderunt. Recte om̃iũ quiueritatẽ cognouer uñi
ueritatis regulã sequunt᷑. At ñ om̃s hȩretici& in fideles una nimo errore confenciunt.
uerũ ñ minꝰ sẽm&e alterutrũ quã ipsã neritatis uã inpugnant. Eropt̃ ueritatẽ que pmana
tẽ fidei quebinobissẽꝑ inexpugnabilis ꝑdurat  uidelice eandẽ &ã uos inumcibilite

Expanded text:
nis, cujus sepulcrum usque hodie monstratur in Epheso. Cujus etiam Papias auditSeniorem autem se dicit Joioris, id est, presbyteri, etiam pontifici propter maturitatem sapientiae et gravitatis um Christi . Senior, inquit, Electae dominae et natis ejus, quos ego diligo in veritate, id est, vero amore diligo, illo videlicet qui secundum Deum est. Vel certe quos ideo diligo, quia perseverantes in veritate considero. Et non ego solus, sed et omnes, etc. Quia contra haereticos scribere incipit, quia a fidei veritate exciderunt, recte omnium qui veritatem cognoverunt uveritatis regulam sequuntur; non autem omnes haeretici et infideles unanimo errori consentiunt, verum non minus semet alterutrum quam ipsam veritatis viam impugnant. Propter veritatem fidei, quae in nobis semper inexpugnabilis perdurat, quia videlicet eamdem etiam vos invincibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
suppeccato nascim᷑ quoꝵ ipseortꝰ: inuicia ẽ : & frustranitit᷑ pelaguiꝰ ad firmare qđ
paruuli recens editi. ñ opus habeant grabaptis matis renasci : Quia tã mandinas cant᷑
ab omĩ sorde peccati : quã fuit mundus in para dr̃so conditus adã: Nullã scilic& exillo
trahentes originalis culpȩ maculã: innullo existentes rei : donec ꝓpria sponte pec¬
care incipiant. Sed nos omissis anti xp̃o uenenis : qua ꝑ tot̃a hanc epłam ille qͥ
depectore dni fontẽ uite potatus est dãnat: xdeecła pellit. audiamꝑ inclausula
uer bũbonũ salutis qđ nob̾ eructat: Ad tẽdamꝰ opera sũ miregis quaedicit Seqͥtur.

Expanded text:
sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est. » Et frustra nititur Pelagius affirmare quod sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est. » Et frustra nititur Pelagius affirmare quod parvuli recens editi non opus habeant gratia baptismatis renasci, quia tam mundi nascantur ab omni sorde peccati, quam fuit mundus in paradiso conditus Adam, nullam scilicet ex illo trahentes originalis culpae maculam, in nullo existentes rei donec propria sponte peccare incipiant. Sed nos, omissis Antichristorum venenis, quae per totam hanc Epistolam ille qui de pectore Domini fonte vitae potatus est, damnat et de Ecclesia expellit, audiamus in clausula verbum bonum salutis quod nobis eructat. Attendamus opera summi Regis quae dicit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
x anticbristꝰ: maligna & generaciodũ. Scim̃ qm̃ ex dõsumꝵ & mund totꝰ inmalignoposi¬
tus est Nos exdõ sum⁊ : eiꝰ grã & inbaptis moregen erati ꝑfidẽ & ut infide ꝑdurem⁊ seruati.
undiuero amatores malignost̃ hosti subiecti: uł nũ quã regeneracionis unda ab euis
soluti dominio: uł post graciã regeneracionis denuo peccando ad eiꝰ dominiũ redatti
Nec solũ mundiamatores : sed & illi quirecens editi. necdũ di noscenciã bonihabent &
mali : ꝓpt̃ reatũ primae prȩuaricacionis. ad regnũ maligni ꝑtinent hostis: nisi ꝑgqao
benigni conditoriferuant᷑ depotestate tenebrarũ: & transferant᷑ in regnũ filii cari¬
tatis ipsius. Unde ñ ait simplicit᷑ mundũ inmalignopositũ: sed cũ ad ditam̃to: &
mundus inquit totꝰ inmalignopositꝰ ẽ: Nãsicut beatꝰ am̃brosiuiait: Om̃s homine

Expanded text:
et Antichristus, malignus et generatioet Antichristus, malignus et generatious, etc. Nos ex Deo sumus ejus gratia et baptismo regenerati per fidem, et ut in fide perduremus servati. Mundi vero amatores sunt hosti subjecti, vel nunquam regenerationis unda ab ejus soluti dominio, vel post gratiam regenerationis denuo peccando ad ejus dominium redacti. Nec solum mundi amatores, sed et illi qui recens editi necdum dignoscentiam boni habent ac mali, propter reatum praevaricationis primae, ad regnum maligni pertinent hostis, nisi per gratiam benigni Conditoris eruantur de potestate tenebrarum, et transferantur in regnum Filii charitatis ipsius . Unde non ait simpliciter, mundum in maligno positum, sed cum additamento, Et mundus inquit totus in maligno positus est. Nam sicut beatus Ambrosius ait: « Omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̃ potest in tellegi quouiolat᷑ frat̾ nitas: sicut & supra exposummꝰSede
peccatũ ad mortẽ. peccatũ usq ad tẽporamortis ꝓ tractũ diximꝰ recteposiẽ
intellegi: Qał om̃is qͥnatus est ee dõ. ñpeccat. Deniq. dauidrex: mortalẽtrim̃
admist. Quis enĩ nesciat adulteriũ & homicidiũ mnor temereri ꝑpetuam :
Sed tam̃ dauid qi exdõ natus est. qr ad filio dĩꝑtinebat societatẽ . ñ peccauit usq ad nor¬
tẽ. qr suireatꝰ ueniã max paenitendo ꝓ meruit. Sed generacio dĩ conseruo eũ. &malignꝰ¬
rint: ne ab hoste maligno possint tangidefendit. Itẽ dicendũ tã diu nos ingeneracioned ĩ
ꝑ manere : quã diũ ñ peccauerumt. Emmoqͥ ingeneracionedĩꝑ seuerant peccareñ posst̃ :
neq amaligno contingi. Quae enĩ cõmunicacioluci ad tenebras xp̃o xbeliae : Quomodo
inquit diesoe nox miscerine queunti sic iusticia & iniqͥtas peccatũ & bona opera: xp̃s.

Expanded text:
telligi quo violatur fraternitas, sicut et supra exposuimus. Sed et peccatum ad mortem peccatum usque ad tempora mortis protractum diximus recte posse intelligi, quod omnis qui natus est ex Deo non peccat. Denique David rex mortale crimen admisit. Quis enim nesciat adulterium et homicidium mortem mereri perpetuam? Sed tamen David, quia ex Deo natus est, quia ad filiorum Dei pertinebat societatem, non peccavit usque ad mortem, quia sui reatus veniam mox poenitendo promeruit. Sed generatio Dei conservat eum, etc. Grint, ne ab hoste maligno possint tangi, defendit. Item dicendum, tandiu nos in generatione Dei permanere, quandiu non peccaverimus; imo qui in generatione Dei perseverant peccare non possunt, neque a maligno contingi. Quae enim communicatio lucis ad tenebras, Christi ad Belial ? Quomodo inquit dies et nox misceri nequeunt, sic justitia et iniquitas, peccatum et bona opera, Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussiole dit : Sienĩ dĩ ꝓ nob. quis contranos : Qui ñ credit filio ĩ dacẽfaciteũ: qm̃nori¬

Expanded text:
persecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos? Qui non credit Filio, mendacem facit eumpersecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos? Qui non credit Filio, mendacem facit eum
Abbreviated transcription (Latin):
xamortesaluandus sũ. Et ego inquit primogenitũ ponã illũ ex cellũ preregib
testificatiis ẽ ipsedefiliosuo cũ decelo illũ alloquens ait. Tuesfiliũms dilectus inte
conplacuitmͥ. Magnũ ẽ testimoniũ pͣcursoris : qđ dĩ filio ꝑ hbenis ait Egobaptiz aui¬
uos aqua ille uebaptirabit uos spũscõ. Maius e testimoniũ patris quo spmsem̃ in eũ quo¬
seꝑ erat plenus : Mã uisibilit̃ misit. Qiucredit infiliodĩ hab& testimoniũ dunse: liu
ita credit in filiodĩ ut exerceat operando qͦd eredit hab& testimoniũ dumse. Illuduetique
qr ipse quoque infilioꝵ dĩ numero iure conputet᷑ ipso unico difilio sicsuis fidelib polli¬
cente. Siquis mͥ ministrauerit: honorificauit eũ pat̾ m̃s. Qđsi di testimoniũ habere
merueris: sidm̃testẽ tuefide intemerate possederis: quidte homunũ in famia quid &iã

Expanded text:
et a morte salvandus sum. Et ego inquit primogenitum ponam illum excelsum prae regibus et a morte salvandus sum. Et ego inquit primogenitum ponam illum excelsum prae regibus testificatus est ipse de Filio suo, cum de coelo illum alloquens ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi . Magnum est testimonium praecursoris, quod de Dei Filio perhibenvos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu sancto. Majus est testimonium Patris quo Spiritum semper erat plenus etiam visibiliter misit. Qui credit in Filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se. Illud utique quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Filio Dei sic suis fidelibus pollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Quod si testimonium Dei habere merueris, si Deum testem tuae fidei intemeratae possederis, quid te hominum infamia, quid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nã que hȩc manent : nihilque eo asui conexione seiuingit᷑ qr nec sineuera creden¬
ad lauacrũSanguis spectat ad p̃ciũ. Sp̃s enĩnos. ꝑ adopcionẽ filias dĩfecit: sacri
unda nos abluit: Sanguis dñinos redemit. Alterũ igit᷑ inuisibile. alterũ uisibile
testimoniũ sacram̃to conseqͥt᷑ sp̃ĩtali. Sitestimonul hominis accipimꝰ. testimoniũ
dĩ maus est. Um̃ hoc est testimoniũ dĩ qđ mauis est. q testificatus est defiliosuo. Mag
nũẽ testimoniũ hominis qã ꝑhib& defiliodĩdicens. Dicit dñs dño meo sede adeetri
meis : & ex ꝑsona ipsuiꝰ filii. Dñs drut adme filiuꝰ m̃s estu. Itẽ que ex ꝑsonapatris
loquentis defilio. Ipse in uocauit mȩ pat̾ m̃s estu: ds̃m̃s x susceptor salutis meae
Pat᷑ ms qr egosiluuiꝰ dĩ. Ds m̃s. q̃ egohomo. Susceptorsalutis meae : q ego passurꝰ.

Expanded text:
namque haec manent, nihilque eorum a sui connexione sejungitur, quia nec sine vera credennamque haec manent, nihilque eorum a sui connexione sejungitur, quia nec sine vera credenad lavacrum, sanguis spectat ad pretium. Spiritus enim nos per adoptionem filios Dei fecit, sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile testimonium sacramento consequitur spiritali: Si testimonium hominum accepimus, testimonium Dei majus est, quoniam hoc est testimonium Dei quod majus est, quia testino meo: Sede a dextris meis . Et ex persona ipsius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Itemque ex persona Patris loquentis de Filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salutis meae . Pater meus, quia ego Filius Dei. Deus meus, quia ego homo. Susceptor salutis meae, quia ego passurus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd nullatenꝰ fieri possor: Siuerã carnisnaturã ñ haber& Sed &e hoc qđ antepassionẽ cũ¬
orare factus ẽ sudoreiꝰ sicut guttȩ sanguinis decurrentis int̾rã: ueritati carnis ad¬
sũpͥte testimoniũ dat. Nec reticendũ qđ in hoc quoque sanguis & aquatestimoniũ illi
dedeit᷑: qđ delatere mortui uiuacit̃ effluxert᷑: qđ erat contra naturã corporũ. At
obid misteruis aptũ: & testimonio ueritatis fuit congruũ: Uidelic& insinuans. qr
xipsũ dñi corpus meliuꝰ postmortẽ eõ uicturũ resuscitatũ ingła: & ipsamors illiuꝰ
nob̵ uitã donarae. Hoc quoque qđ sudoreiꝰ instargut tarũ sanguinis decurrebat
ht̃rã : testimoniũ ꝑhibebat illis a cros cõmisterio qđ eccłam totũ ꝑ orbẽsuosangume
lauar&. Tresst̃ ergo qͥ testimoniũ ꝑhibent ueritati & tres inquit unũ st̃. Indiuidu

Expanded text:
quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod cum ante passionem quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod cum ante passionem oraret, factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis, decurrentis in terram, veritati carnis assumptae testimonium dat. Nec reticendum quod in hoc quoque sanguis et aqua testimonium illi dederunt, quod de latere mortui vivaciter effluxerunt, quod erat contra naturam corporis, atob id mysteriis aptum et testimonio veritatis fuit congruum, videlicet insinuatur quia et ipsum Domini corpus melius post mortem esset victurum resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius nobis vitam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus instar guttarum sanguinis decurrebat in terram testimonium perhibebat illi sacrosancto mysterio, quod Ecclesiam totum per orbem suo sanguine lavaret. Tres sunt ergo qui testimonium perhibent veritati. Et tres inquit unum sunt. Individua
Abbreviated transcription (Latin):
conciliator. Uere ipsemund ab om̃i labepeccati: ueresufficiens tollerepeccat
mundi. Qđ &iã ipse baptistauiso eiꝰdẽ sp̃s aduentu. intellegens ait. Quime
misit baptizare inaqua: illem dixit. Suꝑ quẽ uideris spm̃ descendentẽ & ma¬
nentẽ suꝑ eũ hicest qͥbaptizat inspũscõ. E tegouidi & testimoniũ ꝑhibui: qr
cognominat: baptista illũ uentatẽ p̃dicat: filiu tonitrui ueritatẽ euangelizat. Tace¬
ant blasphȩmi: qͥ hunc phantas ma eẽ. dogmatirant: pereat det̃ ra memoria eo: qͥ
sanguis. Sp̃s dedit testimoniũ qm̃ihis ẽ. ueritas: quando suꝑ baptizatũ descendit. Sienĩ
uerdũ filiuꝰ ñ eã. nequaquã in eũ tantamanifestacione sp̃ssc̃s̃ uenir&. A qua&iã¬
& sanguis dedere testimoniũ qm̃ ihs̃ ẽ ueritas. quando delatere eiꝰ incrucemortui manart̃:

Expanded text:
conciliator . Vere ipse mundus ab omni labe peccati, vere sufficiens tollere peccata conciliator . Vere ipse mundus ab omni labe peccati, vere sufficiens tollere peccata mundi. Quod etiam ipse Baptista viso ejusdem Spiritus adventu intelligens ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit, super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Et ego vidi, et testimonium perhibui, quia cognominat, Baptista illum veritatem praedicat, Filius tonitrui veritatem evangelizat, taceant blasphemi, qui hunc phantasma esse dogmatizant; pereat de terra memoria eorum Spiritus dedit testimonium quoniam Jesus est veritas, quando super baptizatum descendit. Si enim verus Dei Filius non esset, nequaquam in eum tanta manifestatione Spiritus sanctus venisanguis dedere testimonium quomodo Jesus est veritas, quando de latere ejus in cruce mortui manarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dem fidei oꝑa iungit. Sed nũ quid soli diuinitatis eiꝰ fides et c̃fessio. ual& ad salu¬
tẽ sufficere : Vide sequencia. hic est qͥuenit ꝑ aquã x singuinẽ : iħs ap̃s. Quiergo
erat aet̾ nus dĩfilius. factus est homo intẽpore. Ut qui nos ꝑdiunitxtis sue ꝓoten¬
ciã creauerat: ꝑ humanitatis suȩ infirmitatẽ recrear&. Quiuenit ꝑ aquã &
sangunnẽ : a quã uidelic& lauacri: & sanguinẽ sue passionis. Non ina quasolũ
ut nobis baptismi sa cram̃tũ consecrar& ac tradera: uerũ &ã sanguinẽsuũ e¬
dit ꝓnobis: Sua nos passione redemit : cuiꝰ sacram̃tis sẽꝑ refectinutrirem᷑ ad sa
dit sp̃s sc̃s inspecie colũbȩ suꝑ eũ: Testimoniũ illiꝑhibens qr ueritas est: hoc est
uerꝰ dĩfiliuꝰ : uerus mediator dĩ & hominũ: uerꝰ humanigeneris redẽptor ac re¬

Expanded text:
dem fidei opera jungit. Sed nunquid sola divinitatis ejus fides et confessio valet ad saludem fidei opera jungit. Sed nunquid sola divinitatis ejus fides et confessio valet ad salutem sufficere? Vide sequentia. Hic est qui venit per aquam et sanguinem, Jesus Christus. Qui ergo erat aeternus Dei Filius, factus est homo in tempore, ut qui nos per divinitatis suae potentiam creaverat, per humanitatis suae infirmitatem recrearet. Qui venit per aquasanguinem, aquam videlicet lavacri, et sanguinem suae passionis. Non in aqua solumut nobis baptismi sacramentum consecraret ac traderet, verum etiam sanguinem suum dedit pro nobis, sua nos passione redemit, cujus sacramentis semper refecti, nutriremur ad dit Spiritus sanctus in specie columbae super eum, testimonium illi perhibens quia veritas est, hoc est, verus Dei filius, verus mediator Dei et hominum, verus humani generis redemptor ac re
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ꝑmultas tribulationes oport& nos introrre in regnũ dĩ. Quȩ enĩnatura sui duras
& aspera : spes cȩlestiũ praemiorũ et amor ap̃i. facit eẽ leuia. Durũ n ĩq est ꝑ̃secutionis
pati propter iusticiã : sed & hoc facit siaue : quod ipsorũ qui sic paciunt᷑. est regnũ gloꝵ.
Vnde bene subdit᷑ : Qm̃ omne qđ natũ ẽ exdã iuncit mundũ. Ideo nãq mandata diuina
ñ sunt graiua : qc om̃s qui uera deuotione his mancipant᷑: et aduersa mundihu iꝰ etblan¬
dim̃ta pari m̃te c̃tẽpiiunt : Ipsã qq̃ mortẽ uelut ingressũ patrie cȩlestis amantes:
& nequis sua uirtute mundi uł luxus uł labores se superare posse c̃fider&: consulte
subiungit. Hȩc ẽ uictoria quȩ uincit mundũ fides nr̃a : Illa nimirũ fides quȩ per
di loctionẽ ꝯperat᷑. Illa fides qua eius auxiliũ humilit̃ flagitamꝑ qͥuiait In
mundo pressurã habebitis: sed c̃fidite ego uicimundũ. Quis ẽ ꝗuincitmundum:¬

Expanded text:
Quia per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei . Quae enim natura sua dura sunt et aspera, spes coelestium praemiorum et amor Christi facit esse levia. Durum namque est persecutiones pati propter justitiam, sed et hoc facit suave, quod ipsorum qui sic patiuntur est regnum coelorum. Unde bene subditur: Quoniam omne quod natum est ex Deo, vincit mundnon sunt gravia, quia omnes qui vera devotione mancipantur, et adversa mundi hujus et blandimenta pari mente contemnunt, ipsam quoque mortem velut ingressum patriae coelestis amantes. Et ne quis sua virtute mundi vel luxus vel labores se superare posse confideret, consulte subjungit. Et haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra. Illa nimirum fides quae per dilectionem operatur, illa fides qua ejus humiliter auxilium flagitamus qui ait: In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Quis est autem