comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intrenis luoris deceptam mentẽ reducat. Multis argum̃¬
tis insidiatur diabolus eis qͥ renuntiant scło. ut eiꝰ se ire¬
rum amiori substernant. Grauius aut̃ illos in concupiscẽ¬
tiis scłi ferit: quos pꝰ renuntiationẽ admundi amorẽ re¬
durerit. & maxime ꝑcenodoriam subicit sibi diabolus mõ¬
nachum. ut quem ꝑscłi amorem retinere ñ potuit. ab hu¬
militatis culmine subrrabat: & ꝑsuꝑbiȩ tumorẽ sibi sus¬
ditum faciat. Dei seruus semꝑ fallentis diaboli p̃udere
debet insidias. & magis inbonis oꝑib cordis debet ad hibẽ¬
ee caulitelam. nc̃ ꝑuanam głam ꝑdat semet ipsum. ac ꝑeati
cunc̃taq bona amittat: que recte agendo obtinuerat᷑
÷ animus plenus. famã appetere: & ad capiendã tr̾enã lau¬
dem studiũ dare. Cirouinspice temet ipsũ homo. nichi¬
qrt̾ ariges de hiis quȩ inte st̃. p̃ter peccatum. Non decli¬

Expanded text:
in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumein terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam gloriam perdat semetipsum, ac pereat, cunctaque bona amittat quae recte agendo obtinuerat. roris est animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non decli
Abbreviated transcription (Latin):
tinentib eum cupiditatib scłi ei qui dormitat. & iessir¬
gere conatur: & sopore somni depͥmitur. Ille enim ad
bonum nouit redire. & uoluptatũ fascib ñsinit᷑: iste
melius eligit uigilare. s soporis torpore tenetur. Abo¬
no indet̾ius lapsos. supra carbones frigidos fieri ni¬
griores ꝙ ꝑtorporem mentis. ab igne caritatis dei ex¬
tinc̃ti st̃. & ꝑmundi appetitum. a luce suꝑnę illumi¬
nationis pͥuati. nigredine peccatoꝵ fuscantur. Quidã¬
ab intentione bonȩ oꝑationis metu extingunt᷑ in opiȩ.
nec ꝑmittunt᷑ infirma m̃te desid̾ata ꝑficere. &. cum indi¬
gere in mundo metuunt: agła suꝑna semet ipsos abscĩ¬
at̃. Multis consilioꝵ argum̃tis insidiatur eis diabolꝰ
in adqͥrendo płima: qͥ in paucis & modicis deuouerãt eẽ
adet habere plura. unde sibi egenisq sufficiant. quatinus
bis blandim̃tis intentionẽ bonȩ deuotionis subuertat. atq

Expanded text:
tinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurtinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse adet habere plura, unde sibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
designare allo philoꝵ. archã dei gestantes. Nã sic̃ ilȩ pigno¬
rum affeotib a rec̾to itinere minime digressȩ st̃. ita& uir
mundo renuntians. parentelȩ obtentu. ñdebet abono p̃pe
Ulti cupiunt conuolare ad grãm dei. s timent cartre
ob lec̾tam̃tiᷤ mundi. Prouocat quidem eos amor xp̃i.
ẜ reuocat cupiditas sołi. Qͥ ꝓinde obliuisount᷑ uoti. q ca
piunt᷑ illecebris uanitatis. Queoumq mens ꝓcellis mun¬
di huius inuolueris. lignum conscende crucis: ut a ma¬
ri. id÷ a tempestate huius scłi libereris. Nam nullus te
a lacu mortis humanȩ saluabit: nisi xp̃c eruerit. Qui
scło renuntiare disposuit. transgressionis reatu astringi¬
tur. si uotum mutauerit. Atrocit̾ enim in discussiõe
diuim udicii arguendi st̃. qui qd̾ ꝓfessione sposponde¬
rant ĩplere contẽpserunt. Mirabuit̾ comꝑatur simili¬
tudo a uoluptatib mundi conantis redire ad dm̃. s re¬

Expanded text:
designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignedesignasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praeMulti cupiunt convolare ad gratiam Dei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacu mortis humanae salvabit, nisi Christus eruerit. 3. Qui saeculo renuntiare disposuit, transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere opere contempserunt. 4. Mirabiliter comparatur similitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, re
Abbreviated transcription (Latin):
git. Nã dum se ꝑinnumeras sołi cogitationes asꝑgit. ad con
qͥ deo uacare uolentes & mundo renuntiant. & ppͥas o̾urus
asꝑnant᷑. s dum ꝓpinquoꝵ utilitates ꝓcurant᷑. adei amore
dum illis grã carnis p̃stare studet. ipse a sp̃ali ꝓposito ñde¬
linet. Multi enim monacboꝵ amore parentũ. ñ solũ trens
curis. s etiam forensib uirgiis inuoluti st̃. & ꝓsuoꝵ tẽpo¬
rali salute. suas aĩas ꝑdiderunt. Int̾dum ordinata discie¬
tio÷. dũ negat᷑ parenti. qđ p̃statur extraneo. ut noueris ñ
Parentib enim carnalit p̃statur. qd̾ extraneis pie impen
debemꝰ affec̾tus habere: ita nec parentes odio a nobis haben¬
dist̃. seoꝵ impedim̃ta. quȩ nos ab itinere rec̾to p̃pediunt.
dum tamen dñs ita p̾cepit nob̾ parentes odire.sic ꝙ aias
nrãs. Figuram scoꝵ uiroꝵ renuntiancium scło. uaceas

Expanded text:
get. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, aget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, aqui, Deo vacare volentes, mundoque renuntiant, et curas proprias aspernantur, sed dum propinquorum utilitates procurant, a Dei amore amen cavere ne dum illis gratiam carnis praestare studet, ipse a spirituali proposito non declinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensibus jurgiis involuti, et pro suorum temporali salute suas animas perdiderunt. Sicut nostra nobitio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, noum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod extraneis pie impenddebemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat nobis parentes odire, sicut et animas nostras. 7. Figuram sanctorum virorum renuntiantium saeculo vaccas
Abbreviated transcription (Latin):
indesinent᷑ turbatur. reminiscens ꝓculdubio scͥptum ẽẽ
Maledictꝰ qui fac̃ opus dñi negligent᷑. Nam uerac it̾ condẽp¬
namur. si ꝑtorporem ea que bona st̃ agimus. Dei seruũ
sine int̾missione legere. orare. ꝙ oꝑari oportet. ne fortȩmẽ¬
tẽ otio deditam sp̃s foenicationis subripiat. Cędit enim la¬
bori uoluptas. animum aut̃ uacantem cito p̾occupat. Con¬
tuere salomonẽ ꝑotium multis fornationib inuolutum.
& ꝑfornicationis uitium. usq ad ydolatͥam lapsum.
ariũ ĩplicant᷑. qnto se rerum studiis occupant. tanto diui
curis & indiuinis ereroeri student. utrũq complecti simul
ñ ualent. Nam duas curas parit̾ cnesse pectori humano ñ pos¬
se. & duobus seruienit᷑ dñis. uni placere difficise ee᷑. Nam pͥus
a secretioribus cordis expellatur importuna scłarium mus¬
titudo curarum. aĩa quȩ intrinsecus iacet. nequaꝙ̃. resur¬

Expanded text:
indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione legere, orare et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis fornicationibus involutum, et per fornicationis vitium usque in idololatriam lapsum.arium implicantur, quanto se rerum studiis occupant, tanto a chacuris et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resur
Abbreviated transcription (Latin):
laborem .xx. Se humilitate monachi uel opere.
ynimau̾tus monachi. humilitas. sũmũq uitum
quando se minimũ existimauerit. etiam cum maiora iurtu¬
tum oꝑa gesserit. Q mundum deserunt. & tũ u̾tutes p̃cep¬
toꝵ sine cordis humilitate secuntur. isti quasi de ercelso grã¬
uius corruunt. q deteriꝰ ꝑuirtutum elationẽ deicuintur.
gͣ ꝑuitia plabi potuerunt. Om̃is dei seruus desuis meritiᷤ
ñ debet attolli. dũ posse uideat er inferiorib sibi platiores
alios fieri. Nouerit aut om̃is sc̃s alteruis se. ñ p̃ponere sce¬
scilicet ut ꝑhumilitatẽ ñ suꝑbiat. ꝙ ꝑutilem merorẽ cor
ad lascuuã ñ dissoluat. Dei seruus dũ bonum aliguod opꝰ
agit. utrũ ei ad boni remunerationẽ ꝑtineat. qd̾ fãc incer¬
tus ÷. ne forte discussiõe celestis iudicis reus penset᷑. & in heᷤ
quȩ dei st̃. negligent aut suꝑbe aliquid oꝑatus fuisse in¬
ueniatur. ideoq ꝓhoc ipso tristis merensqͥ efficitur. atꝙ

Expanded text:
CAPUT XIX. De humilitate monachi, vel opere. 1. Summa virtus monachi humilitas, summum vitium equando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. 2. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. 3. Omnis Dei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Noverit autem omnis sanctus se alterius non praeponere sanctbiat, ut per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. 4. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judicis reus pensetur, et in his quae Dei sunt negligenter aut superbe aliquid operasse inveniatur. Ideoque pro hoc ipso tristis moerensque efficitur, atque
Abbreviated transcription (Latin):
inbonis exemplum eẽ debuerunt. Hii enĩ quosoũq exem¬
plo maiȩ conusatiõis suȩ ꝑdunt. de illis racionẽ sine du¬
bio redaituri st̃. Ex carnalium p̃positoꝵ eremplo. plerũq
fit uita det̾ior su̾ditoꝵ. & plebis m̾ito fiunt tales sacer

Expanded text:
in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemin bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacer
Abbreviated transcription (Latin):
um male. W ideo quasi ex ꝑuerso arcui sagittã emittunt. dũ
suã prauã uitã ꝓpͥȩ linguȩ ic̃tu confodiunt. Qͥ bene do¬
cet & male uiuit . quod dicit bene uiuentib ꝓficit: qd̾ uͦ
male uiuit. se ipsum occidit. Sic̃ sacerdos quidigne se agit
ut sacerdotem decet. ministerium eius & ipsi & aliis uti¬
le:: ita indigne uiuens aliis quidem utilis ÷ loquendo. seaũ
int̾sicit praue uiuendo. Ao ꝑhoc quod inillo mortuum÷ ꝓpͥ
ab eo:. Qͥ bene docet & maie uiuit. uidetur ut cereus. qui
aliis bonus exponit᷑ lucem p̾stare: seuͦ in malis suis consu
mere atq extinguere. Q bene docet & male uiuit. uidetur
bonũ malo coniungere. lucem tenebͥs ꝑmiscere. ueritatẽ
irrepit . &. mors ad plebes ꝑtransit : scilicet uł dũ ma¬
le docent. uł dum faciunt praua. Pleriq sacerdotes &
derici praue uiuentes. forma cȩt̾is inmalũ existunt: qui

Expanded text:
um male um male suam pravam vitam propere linguae arcu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, quod dicit bene viventibus proficit; quod vero male vivit, seipsum occidit. Si sacerdos dignissime agit, ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est. Indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo; se autem interficit male vivendo: ac per hoc quod in illo mortuum est, m est. Qui bene docet et male vivit, videtur ut cereus, qui aliis bonum exponit, lucem praestare; se vero in malis smere atque exstinguere. 7. Qui bene docet et male vivit, videtur bonum malo conjungere, lucem tenebris miscere, veritatem irrepit, et mors ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum prava faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dotrina. quã ueuendi sequit᷑ forma. Nam nicħ turpiꝰ :
quamsi bonum quod quisq sermone predicat. explere oꝑe
negligat. Tuno enim p̃dicatio utiliter ꝓfertur. qñdo ef¬
ficacit᷑ adimplet᷑. Inusquisq doctor. &. bonȩ actionis et
bone p̾dicationis hebere debet studium. Nam altum si
ne altero. ñ facit ꝑfec̾tum. S p̃cedit iustus bene agere:
ut sequent̾ possit bene docere. Siõ in nomisma metallũ¬
& figura & pondus inquiritur. ita inom̃i doc̾tore ex lasti¬
co quid sequat᷑. quid doceat. quomͦ uiuat. ꝑqualitatẽ gͥ
metalli. doctna : ꝑfigurãm. similitudo patrũ: ꝑpondꝰ.
humilitas designatur. Qͥ u̾ abhis tͥbus discrepauerit. ñ
etiam ipsa uerax doc̾trina uilescit. Iam qui ñ uiuit sic̃ do¬
cet: ipsam quã prȩdicat ueritatẽ contemptibilẽ facit. Arcꝰ
puersus ÷ lingua magistroꝵ. doctntium bene & uiuenti¬

Expanded text:
doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est quam si bonum, quod quisque sermone praedicat, explere opere negligat. Tunc enim praedicatio utiliter profertur, quando efficaciter adimpletur. 3. Unusquisque doctor et bonae actionis, et bonae praedicationis hne altero non facit perfectum: sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli, doctrina; per figuram, similhumilitas designatur. Qui vero ab his tribus discrepaverit, non metiam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit, sicut docet, ipsam quam praedicat veritatem contemptibilem facit. 2. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene et viventi
Abbreviated transcription (Latin):
ant. tñ ignorant᷑ adeo. ipso ꝑꝑpħam testante. Principes
ertiterunt. s ñ cognoui. S hio nescire dei. reꝓbare:. Hã
ds̃ om̃ia nouit. xxxu. De indoc̾tis p̾positis.
Ieut iniqui q peccatores ministerium sacerdota¬
le assequi ꝓhibent᷑. ita & indocti & imꝑiti atali offi¬
cio retrahunt᷑. Iiienĩ eremplis suis uitã bonoꝵ cor¬
rumpunt. isti sua stulticia iniquos corrigere nesciunt. Qd
enim docere poterunt. quod ipsi ñ didicerunt: Desinat lo¬
oum docendi susoiꝑe. qui nescit docere. Ignorantia quip¬
pe p̃sulum. uitȩ non congruit subiec̾toꝵ sȩcus enim si ꝯxo
ducatum prȩbeat. ambo infoueam cadunt. Sacerdotes in
si caues muti ñualentes latrare: boc÷ plebes conmissas
doc̃trina sine uita. arrogantem reddit: uita sine doc̃tna
iniitilem facit. Sacerdotis p̃dicatio. oꝑib confirmanda
est: ut quod docet uerbo. instruat eremplo. Nera : enĩ illa

Expanded text:
ant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes ant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc nescire Dei reprobare est, nam Deus omnia novit. CAPUT XXXV. De indoctis praepositis. 1. Sicut iniqui et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua ignavia iniquos corrigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacerdotes indrsi, canes muti, non valentes latrare , hoc est, plebes commissas doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa
Abbreviated transcription (Latin):
edificare uisibile templum. quia sanguinum uir. bellisre¬
docere p̃sumant. Non debet honoris ducatum susciꝑe. qͥ
nescit subiectos tramite uitȩ melioris preire. Neꝙ enĩ qͥsea
uiat. Qͥ regimen sacerdotii contendit appetere ante se
adiscutiat. siuita honori sit congrita. Qd si non discrepat.
humilit᷑ ad id qd̾ uocatur acedat. Reatum quippe culpe
geminat. quisq cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat.
imꝰeuusꝙ  aasus tanto maioris: c̾minis. quanto pͥusꝙͣ.
cadderet maioris erat uͥtutis. Precedentiũ namq magni¬
tudo uirtutum. crescit adcumulum sequentium delic̃toꝵ.
Dleriq saceraotes suȩ magis utilitatis causa quã gregis p̃¬
esse desid̾ant. nec ut ꝓsint p̃sules fieri cupiunt: s magis
ut diuites fiant & honorentur. Suscipiunt enĩ sublimi¬
tatis culmen ñ ꝓ pastorali regimine. s ꝓsoluis honoris ã¬
bitione. atq abiecto oꝑe dignitatis. solã nominis appe¬
tunt dignitatẽ. Dum mali sacerdotes deo ignorante ñ fi¬

Expanded text:
re visibile templum, quia sanguinum vir belli fredocere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui nescit subjectos tramite vitae melioris praeire. Neque enim quiviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; qhumiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quis cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium delictorum. lerique sacerdotes suae magis utilitatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fi
Abbreviated transcription (Latin):
rat : manꝰ leuat. & cor ñleuat. S quia & oꝑari necesse: &
orare: bene uirta utrumq dic̃tum:. Leuemꝰ corda nr̃a
cum manib addm̃. ne de negligentia mandatoꝵ incorde re-¬
p̾hendam᷑ : dum salutem nram obtinere aut sola oratione
aut sola oꝑatiõe c̃tendimꝰ. Postquã bonum opꝰ agimꝰ. lacͥmȩ
orationũ fundant᷑. ut m̾̃itũ ac̾tionis humilitas ĩpetret p̾

Expanded text:
at. Sed quia operari necesse est, et at. Sed quia operari necesse est, et orare, bene juxta utrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis hum
Abbreviated transcription (Latin):
Siout nullum ꝑficit inuulnere medicam̃tum. si adhuo ferr̃
in eo sit: ita nicħ ꝓficit oratio illuis. cuius adhuc doloe inm¬
si spei fiduciam ñ habemus. Petat gͦ ut apłs ait unusqͥsq
infide nicħ hesitaus. Nam qui dubitat: similis ÷ undȩ ma¬
ris quȩ uento fertur atq disꝑgitur. Diffidentia nascit᷑ ĩpe¬
trandi orata  si se ad huc animus sentiat cͥca peccandi affecti¬
onem uersari. Non enim pot̾ habere p̃cis certam fiduciam.
meretur. Nec impetrat ab illo bonum qd̾ poscit: cuiꝰ legi nͣ
obȩdit. Si enim hoc qd̾ ds̃ p̃cipit facimꝰ: id quod petimus
sine dubio obtinemꝰ. Nam sic̃ scͥptum ÷ qui au̾tit aurem
suam ne audiat legem. oratio eius erit erecrabilis. Multũ
tio. &. oꝑe fulciatur oratio. Unde etiam iheremias ait. Le¬
uemꝰ corda nr̃a cum manib ad deum. Cor enim cum ma¬
nib leuat. qͥ orationẽ cum oꝑe subleuat. Nam quisqͥs orat
&. ñoꝑatur: cor leuat. & manꝰ sileuat. Quisqͥs uͦ oꝑat᷑ & ño

Expanded text:
Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in msi spei fiduciam non habemus. Petat ergo, ut Apostolus ait, unusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, meretur; nec impetrat ab illo bonum quod poscit, 284 cujus legi non obedit. Si enim id quod Deus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit tio, et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum bono opere sublevat. Nam quisquis orat et non operatur, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero o
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ phariseus intemplo iactant̾ orabat. seq magis quã dm̃de
oꝑib iustis laudare uolebat. Quorudã oratio in pecratum
õuertit᷑. siõ de iuda ꝓditore scͥ̾bitur. Qͥ enim iac̾tant̾ orat
laudem appetendo humanam. nͣsolum eius oratio ũdelet
peccatum. s & ipsa c̃uertit᷑ inpeccatum. Sic uidei uł here¬
tioi. qͥ licet ieiunare & orare uideant᷑. eoꝵ tñ oratio ñ iusͣ
purgatiois ꝓficit m̃itum s mutat᷑ potiꝰ inpeccatũ. Ideo
int̾dum oratio elec̾toꝵ inp̾ssuris eoꝵ differt᷑. ut impioꝵ ꝑ
u̾sitas augeat᷑. Nerum dum iusti temporalit̾ audiunt᷑.
ꝓ eoꝵ fit saluite qui eos affligunt. ut dum illis temporali
remedio subuenit᷑. prauoꝵ oculi ad conuersionẽ apꝑiant᷑.
¶nde & tum pueroꝵ frigidus ignis fuit. ut nabucbodo
audiunt᷑ quorumdã orationes. ut dum differunt᷑. fortiꝰ
excitatȩ maiorib p̾miis cumulent᷑. exemplo pruinarum
& rep̃ssione messum. Inqͣuanto tardius sata semina exe¬

Expanded text:
sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis quam Deum de operibus justis laudari volebat . 21. Quorumdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui lpurgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi a confusione aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit, ut Nabuchodonaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur, exemplo pruinarum et repressione messium; in quibus quanto tardius sata semina exe
Abbreviated transcription (Latin):
repetit desid̾ia. Inquibus etsi nondum se monachus ailiga
ope.iam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe
a deo: animus. ciuhȩc adhuc uita dulcis ÷. Iste enim gͥoͥ
de suꝑuis appetat. quid de infuis fugiat: nescit. Nam
sicut soͥptum :. qui apponit scientiam. apponit dolorẽ.
Quanto enim quisq potuerit suꝑna scire quid ap̃petat. tã¬
to de uifimis acrius quibus inheret dolere debet. Propt
Rusus ur̃ iuluõtum conuertatur. & gaudiũ inmerorẽ.
huic etiam dñs. Beati qui lugent. qm̃ ipsi consolabuntur.

Expanded text:
repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, onit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propterisus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam Dominus: Be
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dantur fidelib conmune̾ in seło uitam degenti¬
b atq alia scło huic renuntiantib. Iuis enim dr̃ ut sua
oĩa bene gerant. istis. ut sua onũa derelinquant. Iui p̃cep¬
tis generalib astringuntur. isti p̃cepta generalia ꝑftc̃¬
lius uiuendo transcendunt. Ad ꝑfectum ñ sufficit. nͥ
ab negatis om̃ib suis. etiam se ipsum quisq ab neget. S
quid se ipsum ab negare. nͥ uoluntatib ꝓpͥis renuntia¬
re ut qͥ suꝑbus erat sit humilis qͥ iracuntꝰ. eẽ studeat
mansuetus e Nam si ita quisq renuntiet om̃ib quȩ possidet
ut suis malis ñ tenuntiet morib: non ÷ xp̃i discipulus. Qui
enim reuuntiat rebussuis. sua abuegat. qui uͦ renuntiat mo¬
ribiis prauis. semet ipsum scilioet abnegat. Unde et dominꝰ.
Qui uult inquit post me uenire: ab neget semet ipsum.¬
positum dissolute appetunt. tanto ꝓcluuus ad mundiãmo¬
rem denuo reducuntur. Nam ꝓfessio ñ ꝑfec̾ta: p̃sentis uitȩ

Expanded text:
quae dantur fidelibus communem vitam in saeculo agentibus atque alia saeculo huic renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omnia bene gerant, istis ut sua omnia bene derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuntur, isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectum non sufficit, nisi ut, abnegatis omnibus suis, etiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; qui vero renuntiat moribus pravis, semetipsum scilicet abnegat. Unde et Dominus: Qui vult, inquit, post me venire, abneget semetipsumropositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
aliter & obcecare dicit᷑ quosdam deus. non qd̾ ineis eandem ip¬
se cȩcitatem faciat. s qd̾ pro eoꝵ inutilib meritis. cȩcitatẽ eoꝵ
abeis ipse ñ auferat. Plerisq dei dona dant᷑. ꝑseuerantia uͦ do

Expanded text:
aliter et obcaecare dicitur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipaliter et obcaecare dicitur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero
Abbreviated transcription (Latin):
alterus menbri officium arripere temptat: id qd̾ meruit
ꝑdat. Conturbat enim corporis ordinem totum. qͥ ñ suo
contentꝰ officio. subripit alienum. Mali dona ideo ad dampna¬
tionem accipunt: quia illa ñ addei laudem s ad suam ua¬
nitatẽ utunt᷑. Bonis male utuntur. quiea quȩ adeo illis
donata sunt. inmalos usus assumunt. sic̃ ingenium. sicut
cȩtera dei dona. Multa dei dona gaudemꝰ. quȩ nos ab eo ꝑce¬
pisse cognoscimꝰ. Nam qd̾ sapientes sumus. qd̾ diuites. qđ po¬
tentes existimꝰ. non alterius s potius diuino munere sumꝰͦ.
Utam᷑ gͦ optime diuina beneficia. quatinus & dm̃ ñ penite¬
at dedisse. & nobis accepisse sit utile. Auferre dicit᷑ deus do¬
num homini aliquod qd̾ homo ñhabuit. id ÷ qd̾ accipere non
meruit. sic & obdurare d̾s dicit᷑ hominem. ñ euis faciendo
duritiam. s ñ auferendo eam. quam sibi ipse nutriuit. Don

Expanded text:
alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt, sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
in his que recte agimꝰ: & dei gr̃ã eo quod eam meream᷑. hȩc enim
& dantis dei. & accipientis ÷ hominis. Sicut & panem nrm̃ di¬
cunt᷑. Indiuisione donoꝵ diuersi ꝑcipiunt diuersa dei mune¬
ra. non tamen concedunt᷑ uni omĩa: ut sit pro humilitatis stu¬
dio qd ałter admiretur in altero. Nam qd̾ Eechiele animaliũ
alȩ. altera ad alteram ꝑcutiunt᷑. uirtutes designantur scõꝵ
mũtuo sese affec̾tu prouocantium: atq alterno exemplo inui¬
cem sese erudientium. Munera grãrum alii ista. alii donã¬
tur illa: nec dant᷑ ita habere uni. ut ñ egeat alteri. Posse fi¬
eri non÷ dubium: ut hii quos quidam uirtutum excellenti¬
a antecẽdunt. dei repentina p̾uenti gr̃a. quosdam compendi
osc̃itatis p̃ueniant: & dum sunt conuersione postrẽmi. su¬
bito efficiunt᷑ uirtutis culmine pͥmi. Dum quisq aliquod
donum accipit. non ap̾petat ãplius quã gd̾ meruit: nedũ

Expanded text:
eo quod eam mereamur. Haec enim eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum diquuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. 197 9. Posse fieri non est dubium ut hi quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum
Abbreviated transcription (Latin):
mereaͣm᷑. Pfectis hominis donum dei:: nec ase pot̾ quis¬
quã. s a dño cõrrigi. Nonenim quicgliã boni habet ꝓpͥũ
homo: cuius uia ñ est euis: testante ꝓpħa. Scio dñe inquit
quia ñ÷ hominis uia eiꝰ: nec uiriest ut ambulet. & dirigat gros¬
sus suos. Sciant liberi arbitrii defensores. nichil posse inbo¬
num sua pͣua lere uirtute: nisi diuinȩ gr̾ę sustentetur¬
tum in me auxilium tiuim. Quasi diceret. Ut pereas
tuo merito: ut salueris meo auxilio. hominis meritum suꝑ¬
na gra non ut ueniat inuenit᷑. s postquam uenerit facit:
atq ad indignam mentẽ ueniens. facit in ea meritum qd̾ re¬
mũneret. quȩ solum inuenerat qd̾ puniret. Quid enim ex se
ille latro meruit. qui de faucib crucem ascendit. decruce pa¬
rady sum adiit: Reus quidem ille. & fimo sanguineᷤ cruent᷑. uenit
s diuina gr̃a incruce mutat᷑. Sciendum. qd̾ & nr̃ sit iusticia¬

Expanded text:
mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quismereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante propheta: Scio, Domine, quia non  IDEM.--Sciant liberi arbitrii defensores, nihil posse in bonum sua ptum in me auxilium tuum Ose XIII, 9. Quasi diceret: Ut pereas, tuo merito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ imꝑfec̃ti st̃ in dĩ amore. sepe auitiis sepatari disponunt.
s pondere uitͥoꝵ grauati rursus adea uitia quȩ optant relin
pietate requirunt. Quã recte quererent. si a praua ac̾
tione cessarent. Metuendum ualde est. ut neq ꝑspem ueniȩ
quã ꝓmittit as̃ ꝑseuerant̾ pecdemꝰ: neq quia iuste peccata di¬
stringit. ueniam desperemus. s utroq ꝑiculo euitato & a
malo declinemꝰ : & de pietate dei ueniã speremꝰ. Omĩs qͥppe
iustus. spe & soemidine nitet: quia nunc ilum ad gaudi¬
ũ spes erigit: nunc ad formidinẽ t̾ror gehennȩ addicit.
ut ad spem diuinȩ ꝓpitiationis mens bumana consurgat.
Nam nͣ pot̾ conuersum sꝑnere: quẽ peccantẽ. suis benefici¬
is ꝓuocat ad se redire. Confessionẽ hominis. ñ eẽ humanȩ
Ab illo enim nobis omĩa bona gr̃a pręueniente donant᷑.
Nam nichil boni oꝑis dedimꝰ : ꝑ qd̾ confessionẽ fidei acciꝑe

Expanded text:
imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitia superare disponunt; imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitia superare disponunt; sed pondere vitiorum gravati, rursus ad ea vitia quae optant relinqpietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae addicit.ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere
Abbreviated transcription (Latin):
đm ꝑfeotionis ab apło dicit᷑. eo qd̾ uniuersȩ uirtutes eius
uinoło religent᷑. Dilectio dei morti comꝑat᷑. dicente salomo¬
ne. ualida ÷ ut mors dilec̾tio. idcirco quia sic̃ moes iuolent̾
separat animã a corpore: ita & dilec̾tio dei uiolent̾ segͥregat
hominem a mundano & carnali amore. Qͥ dei p̾cepta con¬
tempnit. dm̃ ñdiligit. Neq enim regem diligimꝰ: si odio
leges eus habemꝰ. Tenenda÷ cum scis uiris unitas caritatis
& quanto sequisq sũbtrahit mundo: tanto opus÷ ut se¬
associet bonoꝵ consortio. Caritas. indilec̾tione dei & ꝓximi
constat. Seruat aut̃ in se dilec̾tionẽ dei. qui a caritate ñ diui¬
dit᷑ ꝓrimi. Q a fr̾na societate secernit᷑. diuinȩ caritatis par¬
ticipatione priuat᷑. Nec poterit dm̃ diligere. qͥ noscit᷑ in
nondiligit. qui hominem odit. Bonorum discretionis est
ñ odĩre ꝑsonas s culpas. & recte dic̃ta ꝓfalsis ñ sꝑnere. s ꝓba¬

Expanded text:
 charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisqassociet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitticipatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in non diligit, qui hominem odit. 8. Bonorum discretionis est, non odire personas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, s
Abbreviated transcription (Latin):
tenere se sĩmulant. S qui esse ñ possunt aꝑte mali. ꝑ ter¬
rorem fic̃te boni noscunt᷑. dmatores mundi pugnant a¬
liquando ꝓfide. & aliis quidem ꝓficiunt. ipsi uͦ amoret᷑¬
reno ĩplicati cȩlestia ñ requirunt : s uerbo tantum fidem
defendunt. Quidam ꝓfide etiam nereticos insequunt᷑.
s. ꝑarrogantiã eos qui intra ęccłam sunt contempnunt.
Adusarios quidẽ fidei confutant ꝓ infidelitate. s fideles
prȩmunt fasce suꝑbiȩ .iii. de caritate.
Uaoris non nulli fide atq oꝑib scis uideant᷑ esse par¬
ticipes. tamen quia pͥuant᷑ caritate fraternȩ dilectio¬
nis. nullum habent incrementũ uirtutis. Nam sic̾ait apłs
Usitraddero corpiis meum ut ardeam. caritatem aut̃ ñ habu¬
ro: nichil mͥ ꝓdest. Sine amore caritatis. quãuis quisq rec¬
ritatis uirtus. ut etiam ꝓpħia & martẏrium sine illa nich

Expanded text:
tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per tertenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt fasce superbiae. CAPUT III. De charitate. 1. Quamvis nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait AposSi tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . » Sine amore charitatis, quamvis quisque recritatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil
Abbreviated transcription (Latin):
minisci peccati affectum. sic semꝑ necesse ÷. unum quẽq suũ
indeflendo conmemonire peccatũ. dpud iustum recordatio pec¬
cati. fac̃ tedium animi. Qͥ aut̃ lururiȩ & cupiditati subditi
st̃. contumaci suꝑbia etiam de ipso peccati ope głant᷑. Seruo
dei tanta recordatio esse debet peccati. ut ea quȩ gessit semper
lacͥ mans confiteatur: Unde & psalmista dic̃. Conuersus sũ
inerumpna mea dum configitur spina. &. peccatũ meum
cognitum tͥ feci. dtri ꝓnuntiabo aduersum me iniusticias
meas dño. Supra enim dixerat. qm̾ taciu iof: ñ sum confes¬
sus. ñ sum locutus. inueterauerunt om̃ia ossa mea dũcla¬
marem tota die. Qd gͦ tacuisse se penitet. nͥ confessionẽ peo¬
catoꝵ: Qͥdꝰ clamasse se dolet. nͥ defensionẽ maloꝵ: Q ergo
peccatoꝵ suoꝵ defensoe extitit. necesse ÷ ut penitendo acciiset. qd̾
supbiens praue admisit. xxu. De cogitatione.

Expanded text:
minisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum minisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum in aerumna, dum configitur spina. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim dixerat: Quoniam tacui, hoc est, non sum confessus, inveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbiens prave admisit. 224 CAPUT XXV.
Abbreviated transcription (Latin):
is sanari. & uitia multiplicemꝰ. & salutẽ ñ adipiscam᷑. Er¬
go studeamꝰ aut ñ cadere. aut cito conuersi a lapsu cõsur¬
gere. Omĩno peccare cauendum ÷. Qd̾ sihumana fragilitate pec¬
catum sub repserit. confestim erit corrigendum. qd̾ nequit᷑
sentitur coninissum. Cito enim corrigitur culpa. quȩ cito cog.¬
noscit᷑. Tardius aut̃ sanat᷑ uulnus. qđ iam putrescentib mẽ¬
bris. longo post tempore curationib adhibet᷑. Mora peccan
di. inmanitatẽ fac̃ sceleris. Unde & ꝓpħa. Ne inquit qui
trahitis imquitatem infuniculis uanitatis. & quasi uincłm
plaustri. peccatum. Trahit enim miqͥtatẽ ut funicłin. qui
tardat conuerti addm̃. Trabere est enim iniquitatẽ. moram
facere ininiquitate. Unde  psaimꝰ. Prolongauerunt inquit
inte oculos ꝓpͥa adhibere delicti. sodm psalmi sententiam.
& peccatum meum ante me÷ semper. Sic̃ enim ñ oportet re¬

Expanded text:
is sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Eris sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. di immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaveruntnte oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet re
Abbreviated transcription (Latin):
re. peiꝰ : peccandi consuetudinẽ facere. Ab illo facile. ab hoc
cum labore resurgitur. dum malȩ consuetudini repugnat᷑.
Male agendi consuetudinẽ recessum ee̾ ꝓpħa asserit in ꝑfun¬
dum. cuius usu. quasi quadã lege homo tenet᷑ astric̃t ᷑. ut
etiam quando ñ uutt peccatum admittat. Alapsu uͦ cito re¬
surgere. ñ: in ꝓfundum ire. Apłs legem peccati dic̃ in men¬
bris nr̃is. quȩ lex consuetudo:. quã peccando concipimꝰ.
cło ꝑ consuetudinẽ retinem᷑. Multum ueri amor agit in¬
hoĩe. s resultat caro malȩ consuerudinis lege. Ben& aut̃ au¬
dac̾t᷑ ꝓ bona conscientia exultat. qui ualent̾ inse repͥmit.
qd̾ insolent̾ inpugnat. Frequent̾ peccare cauendũ ÷. Nã
hoc ipsum qd̾ de malo nr̃o plercunq d̾s nob̾ salutẽ oꝑatur.
quanto mirabile est. tanto prarum:. Propterea metuen¬
dum: confidere ita saluari. nt̃ forte dum expectamꝰ auiti¬

Expanded text:
re, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc re, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum fortiter male consuetudini repugnatur. Male agendi consuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris, que lex consuetudo est, quam peccando concipimus culo per consuetudinem retinemur. homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a viti
Abbreviated transcription (Latin):
mittat᷑. ampliꝰ ꝑtimescit᷑. Quãuis aut̃ graue sit. dum in usũ
uenerit leue eristimat᷑. & sine ullo metu conmittit᷑. Istis fo¬
mitib quasi quibuscã gradib. coalescit om̃e peccatũ. Cogita¬
tio namq praua delectationẽ parit. delectatio consensionẽ. con¬
sensio actionem. actio consuetudinem. consuetudo necessitatẽ.
Sicq his uincłis homo implicat᷑. quadã cathena uitioꝵ te¬
netur astrictꝰ. ita ut ab ea euelli nequaꝗͣ. ualeat. nͥ diuina
gr̃a manum iacentis apprehendat. Peccatum admittere: ca¬
dere ÷ inputeum. Consuetudinẽ uͦ peccandi facere. os putei
ẽ coangustari. ne is qͥ cecidit ualeat exire. S int̾dum etiam
tales d̾s lib̾at. dum eoꝵ desꝑationẽ ad conuersionẽ lib̾tatis
conmutat. Ipso enim miserante peccata dimittunt᷑. qͦ ꝓte¬
gente fit. ne indeteriꝰ peccando eatur. Nequissimũ ÷ pecra¬

Expanded text:
mittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu mittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis apprehendat. 222 4. Peccatum admittere cadere est in puteum; consuetudinem vero peccandi facere, os putei est angustare, ne is qui cecidit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat, dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur quo protegente fit ne in deteri
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ mali fit deterus. dum de uitiis gratulantes ex tollunt᷑ in peiꝰ.
De talib ait salomois. Qͥ lȩtant᷑ cũ male fecerint. & erultant
in rebus pessimis .xxii. de peccandi necessitate.
Nterdym mali qd̾ sumꝰ. necessitate potus quam uoluntate eristi¬
mꝰ. Uertenda ÷ aut̾ necessitas mali. in uoluntatẽ boni. Pleriq
ñ uoluntate s sola necessitate peccant. ꝑtinsescentes temporalem
inopiam. & dum p̾sentis scłi necessitatẽ refugiunt. a futuris bo¬
nis pͥuant᷑. Item non nulli peccatum uoluntate ñ necessitate con¬
mittunt. nullaq coac̾ti inopia existunt iniqui. s tantũ gra¬
tis cupiunt eẽ mali. Neq enim ipsam rem amant quã appetũt.
s ipsa tantum peccati malicia delectant᷑.xxiii. de peccandi
Facilius enĩ resistimꝰ hosti. aquo nondũ uioti sumͦ quã ei
a quo iã suꝑati ac deuuic̾ti cognoscim᷑. Om̃e peccatũ ante quã ad¬

Expanded text:
nem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. nem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimiInterdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur. CAPUT XXIII. De peccandi Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam ad
Abbreviated transcription (Latin):
LIS÷ ñ peccare amore dilectionis dei. alius timore sup¬
pliciĩ. Qͥ enĩ amore caritatis dei ñpecrat. horrescit om̃e
Cmalum. ãplectendo iusticiȩ bonum: nec eum delectat peo¬
catum. etiam si sceleris ĩpunitas ꝓmittat᷑. Qͥ uͦ sola pęna
supplicii. inse uitia repͥmit. quãus ñ expleat opꝰ pegati. ui¬
uit tamen in eo uoluntas peccandi. doletq sibi illicitum
qd̾ lex ꝓhibere dinoscit᷑. Ile gͦ mercedẽ boni oꝑis ꝑcipit. qͥ
amando iusticiã fac̃. ñ bis qui eã solo metu pęnar̃ inuitꝰ
custodit. Quidam & diligunt pecratum & faciunt. quidã diligi
tantum & ñ faciunt. pleriq uͦ faciunt tantum & nͣ diligt̃. Non¬
nulli peccatum ñ faciunt. & tamen iusticiam odiunt. Grauius
stim ꝑac̾to flagitio confundunt᷑. & st̃ qui nͣsolum ñdolent ges¬
sisse malum. s etiam de ipso malo oꝑe głantur. Sicq ad cõꝑatio¬

Expanded text:
. Aliud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore sup. Aliud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius stim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparatio