comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xcitentur obsecro filii lucis
corda uestra: pro collatis be¬
neficiis ad diuina preconia.
Erũpat queso in uocem. qd̾
ardet iam in mentẽ: ut quos fides illus¬
trat. confessio pura confirmet. Presto ẽ
igitur materia laudis: in ꝓmptu ẽ cau¬
sa iubilationis. Oculis cernitur. manu te¬
netur: utilitate sentitur. Testimoniũ red¬
dunt qui fallere nescierunt: iam sunt di¬
serti. qui necdum perfecte didicere loqui.
Ex ore inquit psalmista infantiũ et lac¬
tentium ꝑfecisti laudem. Om̃ium idem
dñs diues in om̃s qui inuocant illum:
linguas infantiũ fecit esse disertas. Do¬
cent fide: et si nondũ possunt sermone.
immo xp̃c per illos docet: quib tantã gra¬
tiam prebet. Ipse enim interius illuminat:
qui foris per miracula choruseat. Mira
fiunt omĩmodis et stupenda: et qͦ rariora.
eo sunt amplius p̃dicanda. Prisca redeunt
antiqua recurrunt: frequenter audita
patescunt. Quod namq in sacris paginiᷤᷤ
legimus: oculis repetita uidemꝰ. Cecus

Expanded text:
xcitentur, obsecro, filii lucis, corda vestra pro collatis beneficiis ad divina praeconia. Erumpat, quaeso, in vocem, quod jam ardet in mente; ut, quos fides illustrat, confessio pura confirmet. Praesto est igitur materia laudis, in promptu est causa jubilationis. Oculis cernitur, manu tenetur, utilitate sentitur: testimonium reddunt, qui fallere nescierunt. Jam sunt diserti qui necdum perfecte didicere loqui. Ex ore, inquit Psalmista, infantium et lactentium perfecisti laudem . Omnium idem Dominus dives in omnes, qui invocant illum, linguas infantium facit esse disertas . Docent fide, etsi nondum possunt sermone: imo Christus per illos docet, quibus tantam gratiam praebet. Ipse enim interius illuminat, qui foris per miracula coruscat. Mira fiunt omnimodis et stupenda, et quo rariora, eo sunt amplius praedicanda. Prisca redeunt, antiqua recurrunt, frequenter audita patescunt: quae namque in sacris paginis legimus, oculis repetita videmus. Caecus
Abbreviated transcription (Latin):
iusto dei iudicio tradita sunt: et usq
ad nos irrũpere uolentes. prohibiti sunt¬
auctore deo. et precib beati uedasti.S
tis. adierunt uenerabilem antistitem theoderi
cum: supplicantes ei ut sua freti auctoritate
ꝑquirerent ubi nam essent pignera tanti pa¬

Expanded text:
versatione sancta sequamur vestigia ejus, quatenus viam vitae illius currentes aeternae beatitudinis cum illo gloriam accipere mereamur,  Amen. VERSUS AD RADONEM ABBATEM. Noli, quaeso, Pater, munuscula spernere nostra: Parvula si videas, magna haec dilectio mittit. ALCUINI
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclesia beatissume dei genitricis marie
annos circiter centum uiginti et octo.¬
De hinc trans latũ est a beatis autber
to et audomaro: in loco ubi nune ser¬
uantur beata illius pignera. S tẽpore
Raroli piissimi regis. filii imperatoris
lugdo uici peccatis nr̃is exigentibus in
fuderunt se normanni intra galliam¬

Expanded text:
boni operis feramus in patientia, et fraterno amore unusquisque alium adjuvare studeat. Habemus praeclara sanctissimi Patris nostri abundanter exempla in omni charitatis officio, in fidei fervore, in spei longanimitate, in perseverantia totius bonitatis illius. Quem tanta celebramus laude, et tanto diligimus amore, tota mentis intentione in omni con
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ a cunabulis mũdi
per patriarchas predictum. puericiã orbis lege¬
illustratã. adolescentiã seculi a propħis uatici
natam. uiuentẽ ut ita dicamus om̃ium ele
bus erutam: et instar imaginis incorrup¬
tibilis ad similitudinẽ dei tranfformatam:
et quod ipse per se gessit. quatuor mundi¬
partibus per sua m̃bra diffudit. Unde noue¬
rit caritas dilectionis ur̃e beatissimũ uedas
tum nobis a deo destinatũ uirtutib flo¬
ruisse. religione uiguisse. pro digiis corus
casse: et cuius meriti uixerit in mundo.
cotidie signis demonstrari a xp̃o. S scrip¬
torum negligentia. et desidia imperito¬
rum. plurima uident᷑ obnubilata : que
fuerant ab omĩpotente collata. Nam fer¬

Expanded text:
simi Salomonis: Memoria justi cum laudibus, et nomen impiorum putrescet . Dum vita justorum laudatur, iniquitas impiorum quasi stercus detestatur ab omnibus. Quid est felicius ri beatitudinis gloriam, et omnium ore laudari? Cogitemus quotidie, qua fiducia veniamus ante tribunal summi judicis, quid boni operis nobiscum deferamus. Aequitas illius nullius accipiet personam; sed unicuique reddet secundum opera sua: et qui plus laborat in opere Dei, plus mercedis accipiet in regno Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea viriliter suam operetur salutem. Omnibus coelestis regni janua patescit, 174 sed meritorum qualitas alium introducit, alium expellit. Quam miserum est hominem a gloria excludi sancto
Abbreviated transcription (Latin):
De scotto qui non impetrans reliquias
uiri dei. sũpto pauimenti puluere. in hono
re illius eccłam edificauit feliciter: et de
miraculo ibi facto. uI.
De quodam letardo ob deuastacionem¬
familie sancti uedasti. ulcione diuina

Expanded text:
charitatis in corde fragrantia. Valde enim viriliter accepta Dominicae pecuniae talenta multiplicare studuit; ideo feliciter sibi Dominum audiet dicentem: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
secidus. Incipiũt capła libra teren de uirtinib¬
b̾i uedasti ep̃i diuer sis tẽporib ostensis. sed¬
Inꝑ a fr̃ibus eiusdem enobii in uiũ collectĩ .i.¬
e inuentione corporis beatissimi uedasti
uiri dei a theoderico ep̃o.
De repositione corporis eiusdem scĩssimi¬

Expanded text:
tantas accepturus erit mercedes a Deo. Quantam gloriam habere putatis sanctum Vedastum in coelesti regno cum Christo, qui tam innumerabilem populum sedula praedicatione Christo in terris acquisivit? Vel quanta sit gloria animae illius speratis inter angelos, dum tantum ho
Abbreviated transcription (Latin):
bit pro saluatis filuis. Nam qui eũ audire
noluerũt. iam ulterius non curabit: quid
amplius exhibere potuit: Uiuens. nocte
dieq audientib uerba dei ministrauit.
Nam et uerbis pluit. et miraculis corus¬
cauit. et iam in celis cum xp̃o regnat:
et adhuc nr̃am salutem curare non cessat.

Expanded text:
turi sumus. Nam qui eum audire noluerunt, jam ulterius non curabit. Quid amplius exhibere potuit? vivens nocte dieque audientibus verba Dei ministravit: nam et verbis pluit, et miraculis coruscavit. Et jam in coelis cum Christo regnat, et adhuc nostram salutem curare non cessat.
Abbreviated transcription (Latin):
uite pane pascebat: nullũ in sua despi¬
ciebat angustia: sed pie consolationis uer¬
bo reficiebat mestos. Nemini uel uerbo
nocuit: sed fraterno amore cũctis ꝓdesse
satagebat. Unide e a quãplurimis illustri¬
bus frequentabat᷑ uiris: ut illius sacratis¬
simo alloquio. uel in tristicia cuius libet
sollicitudinis susciperent consolationem:
uel in religione ecclastice exercitacionis
purã ab eo audirent ueritatẽ. Unde et
illius pia deuotione multi a diaboli laq̃is
liberati sunt: et uias uite perpetue suꝑ¬
na adiuuante pietate ingressi sunt:¬

Expanded text:
uitae pane pascebat. Nullum in sua despiuitae pane pascebat. Nullum in sua despiciebat angustia, sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. Nemini uel uerbo nocuit, sed fraterno amore cunctis prodesse satagebat. Unde et a quam plurimis inlustribus frequentabatur uiris, ut illius sacratissimo alloquio uel in tristitia, cuiuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, uel in religione ecclesiasticae exercitationis ab eo puram audirent ueritatem. Unde et illius pia deuotione multi a diaboli laqueis liberati sunt et uias uitae perpetuae, superna adiuuante pietate, ingressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
leticia: cum uiderent regem niniue ad p̾¬
dicationẽ ione de solio maiestatis sue descen¬
disse. et in cinere sedisse penitencie: et sub
pia dei sacerdotis dextera. sue excellencie
caput humiliare. Baptiratus itaq rex
cum optimatib suis. et populo qui diuina
p̃ueniente gracia salutaris lauacri gaude¬
bat suscipere sacramentũ: utrũq et uic¬
toria ex hostib et sue salutis uoti compos.
ad sceptra regni regenda reuersus est: scm̃¬
q uedastũ beato pontifici cõmendauit
remigio. Qui ibi moratus : uite meritis
et uirtutũ claruit exemplis. Om̃ib ama¬
bilis. et uenerabilis factus est. Fuit enĩ mo¬
rum dignitate religiosus. caritate p̃cipuꝰ.
fraterna dilectione iocundus. humili pie¬
tate eximius. orõnum uigilantia assidu¬
us: sermone modestus. corpore castus. ie¬
iunio sobrius. miserorũ consolator: non
de crastino cogitans. sed semꝑ de dei confi¬
dens clementia. Om̃s ad se uenientes. et̾ne

Expanded text:
Christi laetitia, cum uiderent regem Nineue ad prChristi laetitia, cum uiderent regem Nineue ad praedicationem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis factus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate praecipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilantia adsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de Dei confidens clementia, omnes ad se uenientes aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
ex igitur a uiro dei euuange¬
licis ad prime imbutꝰ doctri¬
nis: et hoc presenti miraculo
in fidem firmiter confortatus.
nil moratus in uia. nil dubitans in fide:
sed magna alacritate animi. magna fes¬
tinatione itineris. scĩssimũ pontificem re¬
migium uidere properauit: ut illius sa¬
cratissimo ministerio sp̃u sc̃o operante.
in remissionẽ peccatorũ et spem uite et̾ne
catholici baptismatis uiuo ablueret᷑ fonte.
Cum quo aliquantis moratus dieb. ut
ecclesiasticis satisfaceret sanctionib. et pe
eretur lacrimis. dicente beato petro prin¬
cipe apłorum. penitenciã agite. et bap¬
nr̃i iħu xp̃i: et sic in nomine sc̃e trinitatis
celestis misterii baptisina susciperet. Sciens
uero beatus pontifex apłm dicere paulum.
omĩa ur̃a honesta cũ ordine fiant: statuit
diem quo rex eccłam intraret. ad suscipien¬
da diuine pietatis sacram̃ta. Quale fuit
tunc sanctis dei gaudiũ. qualis in eccła dͥ

Expanded text:
 Igitur rex a viro Dei evange Igitur rex a viro Dei evangelicis apprime imbutus doctrinis, et hoc praesenti miraculo in fide firmiter confortatus, nil moratus in via, nil dubitans in fide, sed magna alacritate animi, magna festinatione itineris, sanctissimum pontificem Remigium videre properavit, ut illius sacratissimo ministerio, Spiritu sancto operante, in remissionem peccatorum et spem vitae aeternae, catholici baptismatis vivo ablueretur fonte. Cum quo aliquantis moratus est diebus, ut ecclesiasticis satisfaceret sanctionibus, et poeretur lacrymis, dicente beato Petro principe apostolorum: Poenitentiam agite, et bapti» et sic in nomine sanctae Trinitatis caelestis misterii baptisma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra honesta cum ordine fiant», statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit tunc sanctis Dei gaudium, qualis in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
in codem iter agere comitatu. elamauit.
Sancte et electe dei uedaste miserere mei:
et suꝑiam pio pectore diligentius deposce
potenciã. ut mee subueniat miserie. Non
aurũ posco. nec argentũ : sed ut mͥ lumen
per sanctitatis tue p̃ces restituat oculorũ.
Sensit itaq uir dei uirtutẽ sibi adesse su¬
pernam: non ob illius ceci tantũmͦ s plus
sacras effudit preces: in diuina fidens pie¬
tate. dexterã cum signo crucis posuit suꝑ
oculos ceci dicens. Dñe iħ̾u qui es lumen
uerum. qui aperuisti oculos ceci ad te cla¬
mantis. aperi oculos et istius: ut intelli¬
gat populus iste presens. quia tu es deus
solus. faciens mirabilia in celo et in t̾ra.
Mox ille cecus lumine recepto. gau¬
dens ꝑrexit uiam suã: in quo loco tẽpo¬
re sequentia religiosis uiris edificata est
eccła. in testimoniũ miraculi istius: in qua
orantib et credentib usq hodie benefi¬
cia prestantur diuina: .iiII.¬

Expanded text:
in eodem iter agere comitatu, clamavit: in eodem iter agere comitatu, clamavit: Sancte et electe Deo Vedaste, miserere mei, et supernam pio pectore diligentius deposce potentiam, ut meae subveniat miseriae. Non aurum posco, nec argentum, sed ut mihi lumen per sanctitatis tuae preces restituat oculorum. Sensit itaque vir Dei virtutem sibi adesse supernam: non ob illius caeci tantummodo, sed plus sacras effudit preces, in divina fidens pietate, et dexteram cum signo crucis posuit super oculos caeci, dicens: Domine Jesu, qui es lumen verum, qui aperuisti oculos caeci nati ad te clamantis, aperi oculos et istius, ut intelligat populus iste praesens, quia tu es Deus solus, faciens mirabilia in coelo et in terra. Mox ille caecus lumine recepto, gaudens perrexit viam suam. In quo loco tempore sequenti a religiosis viris aedificata est ecclesia in testimonium miraculi istius, in qua orantibus et credentibus usque hodie beneficia praestantur divina. IX.
Abbreviated transcription (Latin):
raculo confirmauit: ut rex ipse intelligeret
oculorũ illustracionẽ. Et qd̾ diuina oꝑata
est grã per p̃ces famuli sui in oculis ceca noc¬
te castigatis: hoc ꝑ sermones eiusdẽ famuli
eadem operante potencia. per sp̃ualis intel¬
ligentiã lucis in suo pectore ꝑficeret᷑. Nam
regia excellentia condigno comitatu cum
multitudine maxima populi iter agentib
illis. uener̃t in quendã pagum. qͥ incolarũ
terre illius consuetudine uungnise pagus
dicitur. prope reguliacã uillam: que sita
est suꝑ florigeras axone fluminis ripas.
Et ecct eiusdema fluminis pontẽ tege tran¬
seunte cũ multitudine populi. obuiauit il¬
lis cecus qͥdam huius diutissime sol aris ex¬
pers luminis: forte nec sui cecatus culpa.
sed ut manifestarent᷑ oꝑa deiin illo: et
per illius illuminationẽ presentẽ. plurimoꝵ
iluminarentur corda sp̃ualiter. Qui eum intel¬
lexisset a p̃tereuntib sc̃m uedastũ xp̃i serũu

Expanded text:
raculo confirmavit: ut rex ipse intelligeret,raculo confirmavit: ut rex ipse intelligeret,oculorum illustrationem: et quod divina operata est gratia per preces famuli sui in oculis caeca nocte castigatis; hoc per sermones ejusdem famuli, eadem operante potentia, per spiritualis intelligentiam lucis in suo pectore perficeretur. Nam dum regia excellentia condigno comitatu cum multitudine maxima iret populi, iter agentibus illis, venerunt in quemdam pagum, qui incolarum terrae illius consuetudine Vungise pagus dicitur, prope Reguliacam villam, quae sita est super florigeras Axonae fluminis ripas. Et ecce ejusdem fluminis pontem rege transeunte cum multitudine populi, obviavit illi caecus quidam hujus diutissime solaris expers luminis: forte nec sua caecatus culpa, sed ut manifestarentur opera Dei in illo, et per illius illuminationem praesentem plurimorum illuminarentur corda spiritualiter. Qui cum intellexisset a praetereuntibus, sanctum Vedastum Christi servum
Abbreviated transcription (Latin):
propemodum. pari pietate patres. Hic doc¬
trina fidei: ille baptisinatis unda. Utriq
eterno regi. regem tẽporalem munus ob¬
tulerunt acceptabile. Hi sunt due oliue.¬
et duo candelabra lucencia. a quib rex p̃¬
fatus in uia dei eruditus: et a diaboli cathe¬
nis erutus. miserante deo portã ꝑpetue
lucis ingressus: cum fortissima gente fran¬
corum credidit xp̃o. Et facta est gens
ancta. populus adquisitionis: ut adnun¬
cientur in eo uirtutes illius qui eos uocauit¬
de tenebris in admirabile lumen suum:¬
acra igit᷑ euuangelice¬
auctoritatis narrat historia. dñm
iħm iericho ꝑgentẽ. ad confirman¬
da fide sue maiestatis corda popłi
presentis. cuidã ceco ad se clamanti lumen
reddidisse oculorũ: ut per corporale uniꝰ
ceci lumen. spualiter multorũ illuminaren¬
tur pectora: ita et sc̃s uedastus deo xp̃o do¬
nante. per cuiusdã illuminationẽ ceci. fi¬
dem quã uerbo p̃dicauit. in corde regis mi¬

Expanded text:
propemodum pari pietate patres, hic docpropemodum pari pietate patres, hic doctrina fidei, ille baptismatis unda, utrique aeterno regi regem temporalem munus obtulerunt acceptabile. Hi sunt duo oliuae, candelabra lucentia a quibus rex praefatus in uia Dei eruditus et a diaboli catenis erutus, miserante Deo, portam perpetuae lucis ingressus, cum fortissima gente Francorum credidit Christo. Et facta est gens sancta, populus adquisitionis ut adnuntientur in eo uirtutes illius qui eos de tenebris uocauit in admirabile lumen suumacra igitur evangelicaauctoritatis narrat historia, Dominum Jesum Jericho pergentem ad confirmanda fide suae majestatis corda populi praesentis, cuidam caeco ad se clamanti lumen reddidisse oculorum , ut per corporale unius illius 166 caeci lumen spiritualiter multorum illuminarentur pectora. Ita et sanctus Vedastus, Deo Christo donante, per cujusdam illuminationem caeci, fidem quam verbo praedicavit, in corde regis mi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ laude triũphi patriã rediit. Et ut fi¬
delis tante sibi glorie largitori sponsor
appareret: festinauit seruorũ xp̃i sacra
imbui p̃dicatione. et scĩs baptismi ablui
sacram̃tis. Uenit ad tullũ oppidũ uͥ sc̃m
agnouit uedastũ. laudabili religione soli
seruire deo: et dulcissimos contemplatiue
uite carpere fructus. Hunc uͦ ad scm remi¬
gium xp̃i clarissimũ sacerdotẽ. remensem
properans ciuitatẽ : sibi socium assũpsit: qua¬
tinus per singulos itineris sui gressus. salu¬
berrimis ab eo imbueretur doctrinis. et catho¬
lice fidei firmis iniciaretur fundam̃tis: ut
paratus fide et uirtutũ sciencia. a tanto pon¬
tifice sp̃uali ablueret᷑ lauacro: et ab illo do¬
nis celestib confirmaret᷑. quod ab isto prius
diuina p̃ueniente gr̃a. euuangelicis ceptũ
fuerat p̃dicationib. Hic ad fontẽ uite fes¬
tinantem deducebat gregem: ille in fonte
salutis eterne uenientẽ abluebat. Ambo

Expanded text:
cum laude triumphi ad patriam rediit. Et ut ficum laude triumphi ad patriam rediit. Et ut fidelis tantae sibi gloriae largitori sponsor appareret, fesinbui praedicatione et sancti baptismatis ablui sacramentis. Venit ad Tullum oppidum ubi sanctum agnouit Vedastum laudabili religione soli seruire Deo et dulcissimos contemplatiuae uitae carpere fructus. Hunc uero ad sanctum Remedium Christi clarissimum sacerdotem Remanam properans ciuitatem sibi socium adsumpsit, quatenus per singulos itineris sui gressus saluberrimis ab eo inbueretur doctrinis et catholicae fidei firmis initiaretur fundamentis, ut paratus fide et uirtutum scientia, a tanto pontifice spiritali ablueretur lauacro et ab illo donis caelestibus confirmaretur quod ab isto prius diuina praeueniente gratia euangelicis coeptum fuerat praedicationibus. Hic ad fontem uitae festinantem deducebat regem, ille in fonte salutis aeternae uenientem abluebat. Ambo
Abbreviated transcription (Latin):
paganus ad unius precis effectum. tantã pro¬
meruit uictoriam: Cui ex antiquis huius
qui ob unius momenti lacrimas. tam cẽle¬
brem uenturo suo seruo contulit triũphũ
nisi ezechie regi: Qui in angustia tribu¬
lationis una tantũ modo piticione ꝓmeruit.
non solũ a p̾senti uastacione ciuitatẽ suꝑna
protectione defendi: sed etiam in eadem noc¬
te qua p̾ces in diuinas effuderit aures.
centũ octoginta quinq milia hostiũ letus
et liberatus occidi uiderat. Hec uͦ uictoria
de qua ante dixximꝰ: regi populoq suo fu¬
it causa salutis eterne. Et ne lucerna scili
cet sc̃s uedastus sub modio lateret abscondi¬
tus. sed suꝑ candelabrũ positus. ex emplis
uel p̃dicationib in domo dei lucens: ab er¬
rore idolatrie et caligine ignorantie. in
uiam plurimos educeret ueritatis. Igͥ supe¬
ratis hostib. et reb in pacc dispositis. et ale¬
mannis sue subiectis dicioni: rex ouans

Expanded text:
paganus rex ad unius precis effectum tantam propaganus rex ad unius precis effectum tantam promeruit victoriam. Cui ex antiquis hujus qui ob unius momenti lacrymas tam celebrem venturo suo servo contulit triumphum; nisi Ezechiae regi, qui in angustia tribulationis una tantummodo petitione promeruit, non solum a praesenti vastatione civitatem superna protectione defendi, sed etiam in eadem nocte, qua preces in divinas effuderat aures, centum octoginta quinque millia hostium laetus et liberatus occidi viderat ? VII. Haec vero victoria, de qua ante diximus, regi populoque suo causa fuit salutis aeternae, et ne lucerna, sanctus videlicet Vedastus, sub modio lateret absconditus, sed supra candelabrum positus, exemplis vel praedicationibus in domo Dei lucens, ab errore idololatriae et caligine ignorantiae in viam plurimos educeret veritatis. Igitur superatis hostibus, et rebus in pace compositis, et Alemannis suae subjectis ditioni, rex ovans
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur rex nimio turbatus terrore. dum mi¬
micos uidit fortiter pugnare. et suos pene
ad internetionẽ uinci: magis cepit de sa¬
lute desperare. quam de uictoria sperare.
Et si necdum uoluntate renatus esset in
xp̃o: tamen necessitate cogente. ad xp̃i con¬
fugit auxiliũ. Et quia reginã habuit reli¬
giosam. baptismiq sacramentis mundatã
nomine rotildim: oculos cum hac uoce ad
celum leuauit. O deus unice potestatis.
et sũme maiestatis. quem regina rotildis
colit. confitetur et adorat: concede michi
hodie de inimicis meis uictoriã. Nam ex
hac die tu solus michi eris deus: et uene¬
randa potestas. Tu mͥ triumphũ presta:
et ego tibi seruiciũ ꝓmitto sempiternũ.¬
Mox diuina operante uirtute. terga uer¬
terunt alemanni: uictoria cessit felicit᷑
regi et francis:
mira om̃ipotentis dei clem̃tia.
o ieftabilis bonitas: qui sie
exaudit: et nũquã derelinquit
sperantes in se. Quanta fide xͥani

Expanded text:
Igitur rex nimio turbatus terrore dum iniIgitur rex nimio turbatus terrore dum inimicos uidit fortiter pugnare et suos pene ad internicionem uinci magis coepit de salute disperare quam de uictoria sperare. Etsi necdum uoluntate renatus esset in Christo, tamen necessitate cogente ad Christi confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacramentis initiatam nomine Hlothild, oculos cum hac uoce ad caelum leuauit: «O Deus unicae potestatis et summae maiestatis quem regina Hlothild colit, confitetur et adorat, concede mihi hodie de inimicis meis uictoriam; nam ex hac die Tu solus mihi eris Deus et ueneranda potestas. Tu mihi triumphum praesta et ego Tibi seruitium Mox divina operante pietate, terga verterunt Alemanni, victoria cessit regi et Francis. O mira omnipotentis Dei clementia! O ineffabilis bonitas, qui sic exaudit et nunquam derelinquit sperantes in se! Quanta fide Christiani
Abbreviated transcription (Latin):
ne pietatis suffultus auxilio. popłm dia¬
bolica fraude deceptũ. et errorũ laqueis
captiuum. in uiã dirigeret salutis eterner
et uere que in xp̃o est libertati restitueret. Sed
ut hoc acceptabili scđm apłm fieret tempore
qui ait. ecce nũc tempus acceptabile ecce nũc
dies salutis. dñs iħe qui uult om̃s homines
saluos fieri. cõpetentẽ suo famulo p̃uidebat
causam: quomodo oportune ad ministeriũ
uerbi dei ꝑuenire ualuisset. Contigit uero
prefatũ francorũ regem lugdouicũ. aleman¬
nis bella inferre: qui tunc temporis regno
suo per se potiti sunt. S non ita eos offen¬
dit imparatos ut uoluit. Nam fortissima
collecta manu. regi circa ripas reni flumi¬
nis ebuiauer̃t. unanimes bellica uirtute
patriã defendere: uel libera manu propria
mori. Et fortisũme utrimq decertatũ est.
hi ne triumphi głam. illi ne patrie ꝑderent
libertatem: in mutuã corruentes cedem.

Expanded text:
ernae pietatis suffultus auxilio populum diaernae pietatis suffultus auxilio populum diabolica fraude deceptum et errorum laqueis captiuum in uiam dirigeret salutis aeternae et uerae quae in Christo est libertati restitueret. Sed ut hoc acceptabili secundum apostolum fieret tempore qui ait: «Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis». Dominus Iesus qui uult omnes homines saluos fieri conpetentem suo famulo praeuidebat causam quomodo oportune ad ministerium uerbi Dei peruenire ualuisset. Contigit uero praefatum Francorum regem Hlodouium Alamannis bella inferre qui tunc temporis regno suo per se potiti sunt. Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit. Nam fortissima collecta manu regi circa ripas Reni fluminis obuiauerunt unanimes bellica uirtute patriam defendere uel libera manu pro patria mori. Et fortissime utrimque decertatum est, hi ne triumphi gloriam, illi ne patriae perderent libertatem in mutuam corruentes caedem.
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam deus et
ditam. de olis in
hunc mundũ per
uirginalem uene¬
rat uterũ. et tota
sue dispensationis.
et nostre salutis peracta plenitudine. cũ
triumpho glorie ad sedem paterne maies¬
tatis reuersus. ut tetricas ignorantie tene-¬
bras toto depelleret orbe. multa scõrum
lumina. doctorũ euuangelice p̃dicationis.
luce fulgentia toto diuiserat mundo: ut
sicut celũ fulgentib ornatur stellis. que ta¬
men om̃s ab uno illustrant᷑ sole. sic et lata
terrarũ spacia sanctis splendescerent docto¬
ribus: qui tam̃ ab eterno sole illuminati.
diuina p̃ueniente grã. cecas ignorantie te¬
nebras. uere fidei fulgore et głoso xͥ noĩe
illustrarent: ut eis ministrantib. longa ab
micio seculi esuries. eterne uite epulis sacia¬
retur. De quorũ numero sc̃s dei sacerdos
uedastus et p̾̃dicator egregius. tẽporibus
fortissimi regis tũc tẽporis francorũ lug¬
douici. in has dirigente gracia ob multo¬
rum salutẽ ꝑuenit regiones: quatinꝰ suꝑ¬

Expanded text:
ostquam Deus et ditam de caelis in hunc mundum per uirginalem uenerat uterum et, tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae maiestatis reuersus, ut tetricas ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, euangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diuiserat mundo ut, sicut caelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno inlustrantur sole, sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole inluminati, diuina praeueniente gratia, caecas ignorantiae tenebras uerae fidei fulgore et glorioso Christi nomine inlustrarent, ut, eis ministrantibus, longa ab initio saeculi esuries aeternae uitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus et praedicator egregius temporibus fortissimi regis tunc temporis Francorum Hloduuii in has, diuina dirigente gratia, ob multorum salutem peruenit regiones, quatenus sup
Abbreviated transcription (Latin):
illius sedata.
De eo quod in naui residens. sanctus eum
alloquitur petrus.
De pago cui uocabulum est gandauus
ab errore liberato.
De mortuo suscitato.xu.
De fanis destructis et gentilib conuer¬
sis. atq baptizatis..
De eo quod predicationis gracia ad
sclauos perrexit.
De eo qd̾ dagobertus rex dei uiro petut
ut filium eius de sacro exciperet fonte.
atq enutriret.
De eo quod eccłam tragectensium ad
regendum suscepit.¬
De insula reꝑta et militacione ipsius ĩ ea.
et de contẽptorib uerbi dei..
De eo qd̾ dum gentẽ uuasconorũ uerbum
dñi admoneret ab eis repulsus sit: et de
mimilogo a demone arrepto:.xi.
De ceco ex aqua in qua uir dei manus ab¬
t illuminato. xxii.
De reuersione ipsius in fines francorũ eum
monachis. et de cenobio edificato.
De comitatu ipsius ad childericũ regem. et
municipio impetrato. et de mummulo.
qualiter eum uoluit interficere.
De muliere ceca in pago beluacensi illumi¬
nata. et destructo fano.

Expanded text:
illius sedatam. illius sedatam. De eo quod in navi residens, sanctus ei adloquitur Petrus. De pago cui vocabulum est Gandao ab errore liberato. De mortuo suscitato. De fanis destructis et gentilibus conversis adque baptizatis. 16. De eo quod predicationis gratia ad Sclavos perrexit. 17. De eo quod Dagobertus rex sancto Dei viro petiit, ut filium eius de sacro exciperet fonte atque enutriret. 18. De eo quod ecclesiam Treiectensium ad regendum suscepit.De insula reperta et militatione ipsius in ea et de contemptoribus verbi Dei. 20. De eo quod, dum gentem Wasconorum verbum Domini admoneret, ab eis repulsus sit, et de mimilogo a daemone erepto. 21. De caeco ex aqua, in qua vir Dei manus abluit, inluminato. 22. De reversione ipsius in finibus Francorum cum monachis et de cenobio aedificato. 23. De comitatu ipsius ad Childericum regem et municipium impetrato, et de Mummolo, qualiter eum voluit interficere. 24. De muliere caeca in pago Belloacinse inluminata et destructo fano. 25.
Abbreviated transcription (Latin):
finem qualis extiterit. uel qualiter rigorem
mentis atq propositũ tenuerit: licet rus¬
tico ac plebeio sermone propter exem¬
plum tamen uel imitationem. memorie
contẽpta uerecundia tradere curabo:¬
Explicit ꝓlogꝰ. Incipisit capłi de uita et uir¬
e inicio conuersationis illius.
De serpente ex oia insula oracionibus illius¬
De responso ad patrem. qui eum secularem
rursus cogebat assumere habitũ.
De aduentu ipsius ad sẽissimi martini sepul¬
crum. et de clericatus honore.
De eo qd ciuitatẽ bituricas ad sc̃m petiit
austregisilũ. et de conuersatione eius.
De abstinencia ipsius. et qͣlit̃ romã petut.
De eo qd̃ sedente eo in extasi mentis. sanctus
cum alloquitur petrus.
De reuersione illius in gallus. et de assũp¬
T episcopatu.
De pueris emptis. et de benignissima¬
instructione eorum.
De reuersione a roma. et de puero in centũ¬
cellensi loco a demone erepto.
De tẽpestate in pelago orta. et oracione

Expanded text:
finem qualis extiterit, vel qualiter rigorem finem qualis extiterit, vel qualiter rigorem mentis atque propositum tenuerit, licet rustico ac plebeio sermone, propter exemplum tamen vel imitationem memoriae, contempta verecundia, tradere curaboEXPLICIT PRAEFATIO. INCIPIUNT CAPITULA DE VIRDe initio conversationis illius. 2. De serpente ex Ogia insula orationibus illiusDe responso ad patrem, qui eum saecularem rursus cogebat adsumere habitum. 4. De adventum ipsius ad sanctissimi Martini sepulchrum et de clericatus honore. 5. De eo quod civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum et de conversatione eius. 6. De abstinentia ipsius et qualiter Romam petiit. 7. De eo quod, sedente eo in extasi mentis, sanctus eum adloquitur Petrus, De reversione ipsius in Galleis et de adsumpto episcopatu. 9. De pueris emptis et de instructione eorum. 10. De reversione ipsius a Roma et de puero in Centumcellense loco a daemone erepto. 11. De tempestate in pelago orta et oratione
Abbreviated transcription (Latin):
ter aggredi conabor. Indignũ est enim ut de
tanto uiro silere quis audeat: dum pius rerũ
arbiter talem in eccłastice culture campo cul¬
torem instituit. per quẽ agrum ipsius intenta
oꝑatione fidei rastro colenti. ad centeni nu¬
meri reditũ xp̃i seges excresceret. Satis enim
sunt sollicita circa humanũ genus ĩmense
diuinitatis ꝓuisura remedia: dũ talem ad
illuminationẽ patrie dignatus est dirigere.
misericordia consulente. Et licet longe lateq
se per rumigerulos fauores diuulgare nolu¬
erit: tamen ut ait ipsa ueritas. ciuitas posi
ta in monte latere non potuit. Et qd̃ mͥ pace
scõrum om̃ium liceat confiteri: nulli ẽ scd̃s
in meritis eorũ quorũ agnouimꝰ uirtutes.
Igitur ne ꝓlixca oracio horrorem incutiat.
generitq ut ad solet legenti fastidium: uitã
sancti amandi qualiter a puericia usq ꝑfec¬
tam uixerit etatem. qualiterue ante ep̃atũ
uel in episcopatu gesserit. aut circa beatum

Expanded text:
ter aggredere conabor. Indignum est enim, ut de ter aggredere conabor. Indignum est enim, ut de tanto viro silere quis audeat, dum plus rerum arbiter talem in ecclesiasticae culturae campo cultorem instituit, per quem agrum ipsius intenta operatione fidei rastro colenti ad centeni numeri redditum Christi seges excresceret. Satis enim sunt sollicita circa humanum genus inmensae divinitatis provisura remedia, dum talem ad inluminationem patriae dignatus est dirigere, misericordia consulente, et licet longe lateque semper rumigerulus favores divulgare noluerit, tamen, ut ait ipsa veritas, civitas in monte posita latere non potuit. Et, quod mihi pace sanctorum omnium liceat confiteri, nulli est secundus in meritis eorum, quorum agnovimus virtutes. Igitur, ne prolixa oratio horrorem incutiat generetque, ut adsolet, legenti fastidium, vitam sancti Amandi, qualiter a pueritia usque perfectam vixerit aetatem, qualiterve ante episcopatum vel in episcopatum gesserit, aut circa beatum
Abbreviated transcription (Latin):
amandi ep̃i et confessoris.
cripturus uitam beati
amandi. habitatorẽ eius
inuoco sp̃m sc̃m: ut qui
ei uirtutes largiri digna¬
tus est. mͥ etiã eas seriao¬
monẽ tribuat narrandi: quatinus caritati ur̃e
debitũ seruitutis impendã officiũ. et ne is late¬
at qui omĩno est imitandus. Licet enĩ tanti
sim impar ingenii. atq nugacitatis. uel desi¬
die pondere oppressus: ad illum tamen spem
erigo qui dixit. Aperi os tuum: et ego adim¬
plebo illud. Maximeq ur̃is fretus suffragiis:
ut qđ ineis meritis optinere non ualeo. orante
pro me beatitudine ur̃a. opus tam arduũ atq
difficile. ameq hactenus indiscussũ : suꝑna opi¬
tulante gracia possim aggredi. Prius enim scire
uos cupio me ad om̃s uirtutes quas ꝑ eum dñs
operari dignatus est: attingere minime posse.
Et quãuis ad omĩa illius ꝑuenire nequeam:
tamen pro ut dñi uires infuderit. pauca e plu¬
ribus curũm succincteq. et ut ita dicã breui¬

Expanded text:
AMANDI EPISCOPI ET CONFESSORIS. Scripturus vitam beati Amandi, habitatorem eius invoco Spiritum sanctum, ut qui ei virtutes largiri dignatus est, mihi etiam eas sermonem tribuat narrandi, quatenus et caritati vestrae debitum servitutis inpendam officium, et ne his lateat, qui omnimodis est imitandus. Licet enim tanti sim inpar ingenii atque nugacitatis vel desidiae pondus opprimar, ad illum tamen spem erigo, qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud, maximeque vestris fretus suffragiis, ut quod meis meritis obtinere non valeo, orantem pro me beatitudinem vestram, opus tam arduum atque difficile, a meque actenus indiscussum, superna opitulante gratia, possim adgredere. Prius enim scire vos cupio, me ad omnes virtutes, quas per eum Dominus operare dignatus est, adtingere minime posse, et quamvis ad omnia illius pervenire nequeam, tamen, prout Dominus vires infuderit, pauca e pluribus cursim succincteque et, ut ita dicam, brevi
Abbreviated transcription (Latin):
denegare asseruit. His dictis. domnꝰ papa
uidens eadem die non posse ad plenum
huiusmodi negotiũ uientilari. iam enĩ nox
instabat. quid in canonib de sacrorũ or¬
dinum uenditorib sit decretũ. ussit tan¬
tũmodo recitari: lectaq sentencia. ad pre¬
ceptum eius ex concilio calcedonensi. capi¬
tulo uidelicet scd̾o. soluta est sinodus. di

Expanded text:
denegare asseruit. His dictis, domnus papa denegare asseruit. His dictis, domnus papa videns eadem die non posse ad plenum hujusmodi negotium ventilari, jam enim nox instabat, quod in canonibus de sacrorum ordinum venditoribus sit decretum jussit tantummodo recitari; lectaque sententia ad praeceptum ejus ex concilio Chalcedonensi, capitulo videlicet secundo, soluta est synodus, dil
Abbreviated transcription (Latin):
garrire. ne conata ꝑageret. sed potius resipis¬
cendo fidelis fieret. silencio condẽpnauit:
nunc autẽ uirũ licet fidelem. ne sceleratum
defendendo delinqueret. usu loquendi priua¬
uit. Et re uera diuine sublimitatis incõpre¬
hensibilis uirtus. in utroq hoc facto mirabi¬
liter enituit: que et ibi gloriose anime licet
corporeis adhuc inuolucris septe. tantũ po¬
testatis contulit: et quanta eam iam beatifi¬
cauerit gloria. nunc circa eius exanime
corpus patenter ostendit. Post quam ergo
prefatus uesoncionensis ep̃c a suo conatu
tali miraculo se ꝓhiberi cognouit: lugdu¬
nensi ut sui uice fr̃is causam ꝑoraret in¬
nuit. Qui surgens ait eundem lingonen¬
sem ep̃m confiteri quod sacros ordines uen¬
diderit. et memoratã pecuniã ab illo p̾s¬
bitero extorserit: sed suppliciis quib asse¬
rebat eum excruciari non fecerit: cetera
uero que ibi fuerant obiecta. hunc penitus

Expanded text:
garrire, ne conata perageret, sed potius resipisgarrire, ne conata perageret, sed potius resipiscendo fidelis fieret, silentio condemnavit nunc autem virum, licet fidelem, ne sceleratum defendendo delinqueret, usu loquendi privavit. Et revera divinae sublimitatis incomprehensibilis virtus in utroque hoc facto mirabiliter enituit, quae et ibi gloriosae animae, licet corporeis adhuc involucris septae, tantum potestatis contulit, et quanta eam jam beatificaverit gloria, nunc circa ejus exanime corpus patenter ostendit. Postquam ergo praefatus Vesontionensis episcopus a suo conatu tali miraculo se prohiberi cognovit, Lugdunensi ut sui vice fratris causam peroraret innuit. Qui surgens ait eumdem Lingonensem episcopum confiteri quod sacros ordines vendiderit, et memoratam pecuniam ab illo presbytero extorserit, sed suppliciis quibus asserebat eum excruciari non fecerit; caetera vero quae sibi fuerant objecta hunc penitus
Abbreviated transcription (Latin):
eisq credens archanum consilii sui. petit ut
ibi sint causidici. S qui cum tantis flagi¬
ciis foret implicitus. in oculis alteriꝰ magis
quam in suis trabem uidens. frẽm quãuis
culpabilem in hesterna sinodo criminatus
fuerat. eiusq ad dãpnationẽ et ipse me¬
rito dãpnandus aspirauerat: non solum se
etiam eius causidico ne ad sui defensionẽ
quicquã proferre ualeat. lingue motus
nensis. dum susceptũ eius negotiũ ꝑorare.
et ad excusationẽ criminosi incongrua q̃¬
dam decerneret ꝓponere: insperatũ sibi suf¬
fragiũ uocis. diuino sensit denegari nimine.
Procul dubio magnus pater remigius ob hoc
ipsum ut p̃dictum est ante conspectũ sinodi
expositus a beate fidei papa etiam hic eiusdẽ
uirtutis enituit potencia: qua olim dũ adhuc
ꝑegrinaretur in terris. arriani illius exinani¬
uit molimina. Tunc enim hereticũ aduersus
catholicam fidem blasphemias deliberantem

Expanded text:
eisque credens arcanum consilii sui, petit ut eisque credens arcanum consilii sui, petit ut sibi sint causidici: sed qui, cum tantis flagitiis foret implicitus in oculis alterius magis quam in suis trabem videns fratrem quamvis culpabilem in hesterna synodo criminatus fuerat, ejusque ad damnationem et ipse merito damnandus aspiraverat, non solum se  etiam ejus causidico, ne ad sui defensionem quidquam proferre valeat, linguae munus  al., motus  episcopus, dum susceptum ejus negotium perorare, et ad excusationem criminosi incongrua quaedam decerneret proponere, insperato sibi suffragium vocis divino sensit denegari numine. Procul dubio Magnus pater Remigius ob hoc ipsum, ut praedictum est, ante conspectum synodi expositus, a beatae fidei papa etiam hic ejusdem virtutis enituit potentia, quam olim, dum adhuc peregrinaretur in terris, Ariani illius exinanivit molimina. Tunc enim haereticum adversus catholicam fidem blasphemias deliberantem
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m lingonensem inuehitur:¬
eumq episcopalem dignitatem
per simoniacã heresim obtinuis¬
se. sacros ordines uendidisse. bellica arma ꝯtͣ
fas ferendo homicidia perpetrasse. alieni ma¬
trimonti iura uiolasse. in clericos suos tiran¬
nidem exercuisse: sodomitico etiam flagicio
pollutũ esse criminat᷑. Quib uerbis fidem
prebebant plurimi delatores qui aderant:
inter quos quidã clericus asseruit. quod sibi
adhuc laico coniugem suã uiolent̃ abstulerat:
et post ꝑpetratũ cum ea adulteriũ monachã
fecerat. Affuit et p̃sbiter quidam se ab eodẽ
ep̃o conquerens captũ. et satellitũ eiꝰ fuisse
potestati trachitũ : qui eum multis suppliciis
excruciantes. qd̾ scelestius est clauis acutis¬
simis genitalia eius confixerant: taliq
uiolencia ab eo decem libras denariorum
extorserant. His auditis ep̃c: consiliandi
licenciã petit. Qua impetrata. archiepõs
uesoncionensem. et lugdunensem accersit:

Expanded text:
episcopum Lingonensem invehitur,episcopum Lingonensem invehitur,eumque episcopalem dignitatem per Simoniacam haeresim obtinuisse, sacros ordines vendidisse, bellica arma contra fas ferendo homicidia perpetrasse, alieni matrimonii jura violasse, in clericos suos tyrannidem exercuisse, Sodomitico etiam flagitio pollutum esse criminatur. Quibus verbis fidem praebebant plurimi delatores qui aderant, inter quos quidam clericus asseruit quod sibi adhuc laico conjugem suam violenter abstulerat, et post perpetratum cum ea adulterium monacham fecerat. Adfuit et presbyter quidam se ab eodem episcopo conquerens captum, et satellitum ejus fuisse potestati traditum, qui, eum multis suppliciis excruciantes, quod scelestius est, clavis acutissimis genitalia ejus confixerant, talique violentia ab eo decem libras denariorum extorserant. His auditis, episcopus consiliandi licentiam petit. Qua impetrata, archiepiscopos Vesontionensem et Lugdunensem accersit,
Abbreviated transcription (Latin):
a tullensi subtracta fuerat episco¬
pio: et hanc ad ipsius ꝑtinere ecclesie pos¬
sessionem per priuilegiorũ que inde habe¬
bat demonstrauit recitacionem. Econtra
remensis archiep̃c abbatiam illã respondit
sui iuris potius esse: et hoc antiquioribus
priuilegiis ecclesie sue se testificari ualere.
Papa uero quia in p̾senti non erant eadem
scripta. ex quorũ lectione ualeret hec con¬
trouersia finiri: iussit ea interim in archi¬
uis remensis ecclesie ꝑquisita in crastino in
mediũ afferri. Tunc turonenses clerici per
lugdunensem archiep̃m querelam intule¬
runt suꝑ dolensi ep̃o brittannie: qui se
cum septem suffraganeis a turonensi ar-¬
chiepiscopio subtraxerat: sibiq archipre¬
sulis nomen contra fas uendicauerat. Qui
statim ex auctoritate apłica uocatiis est ad con¬
cilium. quod ut p̃fatum est medio m̃se aprili
rome erat celebrandũ: ut ibi racionis huius
agitaretur iudicium:x
ost hec memoratus diaconus in

Expanded text:
a Tullensi subtracta fuerat episcoa Tullensi subtracta fuerat episcopio, et hanc ad ipsius ecclesiae pertinere possessionem per privilegiorum quae inde habebat demonstravit recitationem: e contra Remensis archiepiscopus abbatiam illam respondit sui juris potius esse, et hoc antiquioribus privilegiis ecclesiae suae se testificari valere. Papa vero, quia in praesenti non erant eadem scripta ex quorum lectione valeret haec controversia finiri, jussit ea interim in archivis Remensis ecclesiae perquisita in crastino in medium afferri. Tunc Turonenses clerici per Lugdunensem archiepiscopum querelam intulerunt super Dolensi episcopo Britanniae, qui se cum septem suffraganeis a Turonensi archiepicopio subtraxerat, sibique archipraesulis nomen contra fas vindicaverat. Qui statim ex auctoritate apostolica vocatus est ad concilium, quod, ut praefatum est, medio mense Aprili Romae erat celebrandum, ut ibi rationis hujus agitaretur judicium. Post haec memoratus diaconus in
Abbreviated transcription (Latin):
um habuit consilii sui: indeq reuersus. causã
suam ut siluanectensis ꝑoraret a dõno papa
optinuit. Surgens autem ep̃c siluanectensis.
eundem archiep̃m respondit non esse reum
simoniace heresis. His auditis apostolicus.
precepit ut hec ita esse sacram̃to compbaret
archiep̃c: mandans etiam recitari sentenci¬
am. qua maximũ salonitanũ ep̃m ex simi¬
li culpa notatũ. pari modo se inde purgare
beatus papa sanxit gregoriꝰ. At ille canoni¬
cas inducias inde postulauit : seq pꝰ earuo
expletionẽ qđ racio purgacionis posceret
ꝑacturum spopondit. Quib ei concessis:
statutũ est ut medio aphili mense concilio
qd rome celebrandũ erat interesset. Cetera
uero que ei obiecta sunt. quia legitimi accu¬
satoris uidebantur delatione carere: decre¬
tum est ad p̃sens indiscussa remanere: x¬
ie igitur huiusmodi diffinito
negotio. suꝑ abbatia deruensi
domnꝰ papa conquestus est. que¬

Expanded text:
um habuit consilii sui; indeque reversus, ut causam um habuit consilii sui; indeque reversus, ut causam suam Silvanectensis peroraret, a domno papa obtinuit. Surgens autem episcopus Silvanectensis, eumdem archiepiscopum respondit non esse reum Simoniacae haeresis. His auditis, apostolicus praecepit ut haec ita esse sacramento probaret archiepiscopus, mandans etiam recitari sententiam qua Maximum Salonitanum episcopum, ex simili culpa notatum, pari modo se inde purgare beatus papa sanxit Gregorius. At ille canonicas inducias inde postulavit, seque post earum expletionem quod ratio purgationis posceret peracturum spopondit, quibus ei concessis, statutum est ut medio Aprili mense concilio quod Romae celebrandum erat interesset. Caetera vero quae ei objecta sunt, quia legitimi accusatoris videbantur delatione carere, decretum est ad praesens indiscussa remanere. Sic igitur hujusmodi diffinito negotio, super abbatia Dervensi domnus papa conquestus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et clero conuenientib ep̃is:
domnꝰ papa cum quibusdam
eorum secessit in oratoriũ scẽ trinitatis.
Ubi dum cum eo confessionis sue priua¬
tim colloquiũ remensis habuisset archi¬
ep̾c. et de ecclesiastice religionis fructu
tractatum esset diutius: eo ordine quo
et transacta die apłicus inde processit:
dictaq antiphona et letania facta a tre¬
uerensi archip̃sule. euuangłium omĩs
arbor bona diaconus legit. De inde uni
uersis suo loco residentib: remensem ar¬
chiep̃m ut de simoniaca heresi. de qua
hesternas optinuerat inducias. racionem
redderet. prefatus annuit cancellarius :
impetens eum etiã de multis que se fama
uulgante cõperisse asserebat criminib
Ad hec archiep̃e surgens: ut sibi consili¬
andi facultas concederetur expeciit.
Qua impetrata. uesontionensem. suessionensem.
andegauensem. niuernensem. siluanectensem.
morinensem ep̃os conuocans. eum eis misteri¬

Expanded text:
et clero convenientibus episcopis, et clero convenientibus episcopis, domnus papa cum quibusdam eorum secessit in oratorium sanctae Trinitatis, ubi dum cum eo confessionis suae privatum colloquium Remensis habuisset archiepiscopus, et de ecclesiasticae religionis profectu tractatum esset diutius, eo ordine quo et transacta die apostolicus inde processit, dictaque antiphona, et litania facta a Trevirense archipraesule, evangelium Omnis arbor bona Diaconus legit. Universis deinde suo loco residentibus, Remensem archiepiscopum ut de Simoniaca haeresi, de qua hesternas obtinuerat inducias, rationem redderet, praefatus admonuit cancellarius, impetens etiam eum de multis quae se, fama vulgante, comperisse asserebat criminibus. Ad haec archiepiscopus surgens, ut sibi consiliandi facultas concederetur expetiit. Qua impetrata, Vesontionensem, Suessionensem, Andegavensem, Nivernensem, Silvanectensem, Morinensem episcopos convocans, cum eis mysteri
Abbreviated transcription (Latin):
et inde excõmunicatus. missarũ sacra¬
menta celebrare presũpserat: excõmunica¬
tioniq subiacens adhuc. eidem sinodo inter¬
erat. Qui discussus. nec ab obiectis se ualens
expurgare criminibus: ab honoris sui est
dignitate depositus. His ita diffinitis. edie¬
tum est sub anathemate auctoritatis apłice.
ut si quis assidentiũ qũpiam uniuersalis
ecclesie primatẽ preter romane sedis antis¬
titem esse assereret: ibidem publica satisfac¬
tione patefaceret. Cumq ad hec uniuersi
reticerent: lectis sentenciis super hac re
olim promulgatis ab ortodoxis patrib
declaratum est quod solus romane sedis
pontifex uniuersalis ecclesie primas esset
et apłicus. Post hec dõnus papa sub exc̃õ¬
inunicatione prolubuit. ne quis absq
sui licencia recederet ante quã tercia lux
consũmaretur in celebracione concilui:
sicq iam nocte propinquante. conuen
equenti autem die ad memo¬
ratam basilicam. cum abbatib¬

Expanded text:
et inde excommunicatus missarum sacraet inde excommunicatus missarum sacramenta celebrare praesumpserat, excommunicationique adhuc subjacens eidem synodo intererat. Qui discussus, nec ab objectis se valens expugnare criminibus, ab honoris sui est dignitate depositus. His ita diffinitis, edictum est sub anathemate auctoritatis apostolicae ut si quis assidentium quempiam universalis Ecclesiae primatem praeter Romanae sedis antistitem esse assereret, ibidem publica satisfactione patefaceret. Cumque ad haec universi reticerent, lectis sententiis super hac re olim promulgatis ab orthodoxis Patribus, declaratum est quod solus Romanae sedis pontifex universalis Ecclesiae primas esset et apostolicus. Post haec domus papa sub excommunicatione prohibuit ne quis absque sui licentia recederet antequam tertia lux consummaretur in celebratione concilii; sicque jam nocte propinquante conventu15. Sequenti autem die ad memoratam basilicam cum abbatibu