comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scilicet ip̃e petit pholoem. petit ignib oethem.
Inmeriteq nemus rodopes. pinꝰq minantes:
Casus. hoc potiꝰ feriet caput. astͣ thieste:
Impulit. ⁊ subitis dampnauit noctib argos.
Got similes frm̃ gladios. prũmꝙ gerenti:
Ghessalie dabit dabit ille diem e mortalia nulli:
Sunt curata deo. cladis tñ huiꝰ habemur⁊:
Uindictam: qͣntam fris dare numina fas e̾.
Bella pares suꝑis facient cuulia diuoers.
Fulmgnib manes radiisq ornabit ⁊ astͥes.
Inq d̾m templis iurabit roma ꝑ umbras.
Ut rapido cursu fati supprema morantem:
Consumpsere locũ: parua tellure direpti
Facti que monstͣ forent. uidere parentes.
Frontib adu̾sis. frat̃naq cominus arma.
Nec libuit mutare locũ. tñ omĩa torpor:
Dectora constrinxit. gelidꝰ q in iuscã sanguis:
Pcussa pietate coit. toteq cohortes:
Pila parata diu tensis tenuere lacertie.
Diz tͥ non mortẽ que ciuuctis pena ꝑatͦ:

Expanded text:
Scilicet ipse petet Pholoen, petet ignibus Oeten, Scilicet ipse petet Pholoen, petet ignibus Oeten, Immeritaeque nemus Rhodopes, pinusque Mimantis: Cassius hoc potius feriet caput? Astra Thyestae Impulit, et subitis damnavit noctibus Argos: Tot similes fratrum gladios patrumque gerenti Thessaliae dabit ille diem? Mortalia nulli Sunt curata deo. Cladis tamen huius habemus Vindictam, quantam terris dare numina fas est. Bella pares superis facient civilia divos: Fulminibus manes, radiisque ornabit, et astris, Inque deum templis iurabit Roma per umbras. Ut rapido cursu fati suprema morantem Consumsere locum: parva tellure diremti,ae monstra forent. Videre parentes Frontibus adversis, fraternaque cominus arma, Nec libuit mutare locum. Tamen omnia torpor Pectora constrinxit: gelidusque in viscera sanguis Perculsa pietate coit: totaeque cohortes Pila parata diu tensis tenuere lacertis. Di tibi non mortem, quae cunctis poena paratur,
Abbreviated transcription (Latin):
Effectũ: ut latios non horreat india fasces:
Nec uetitos errare dacis iu menia ducat:
Sarmaticum ꝙ dinat sucietꝰ conlus aratrum
Quod semꝑ seuas debet tͥ parthia pena:
Quod fugiens ciuile nefas redituraq numqͣ
Libertas ultͣ tygrim rhenumq recessit
Ac tociens nobis iugulo que sita uagatur:
Germanũ. scithicumq bonũ nͨ respicit ult᷑:
Ausoniam uellem popuł in cognita nr̃ieat:
Uulturis ut pͥmum leuo fundata uolatir:
Comulus in fami compleuit menia lueo:
Usq ad thessalicas seruisses romaruinas.
De brutis fortuna queror. qͥd tempora legũ:
Egimꝰe aut annos a consule nomen habenteᷤ
Felices arabes. mediq. eoaq cellus:
Quam sub perpetuis tenuerunt fata tirannis
Ex ppłis qui tegna ferunt: sors ultima nr̃a ẽ:
Quos seruire pudet. sunt nobis nulla ꝓfecto:
Numina. cum ceco rapiant᷑ secula casu:
Mentim regnare iouem. spectabit ab alto:
Ethere thessalicas teneat cũ fulmina cedes &

Expanded text:
Effectum, ut Latios non horreat India fasces, Effectum, ut Latios non horreat India fasces, Nec vetitos errare Dahas in moenia ducat, Sarmaticumque premat succinctus consul aratrum. Quod semper saevas debet tibi Parthia poenas, Quod, fugiens civile nefas redituraque numquam, Libertas ultra Tigrim Rhenumque recessit, Ac, toties nobis iugulo quaesita, vagatur, Germanum Scythicumque bonum, nec respicit ultra Ausoniam: vellem, populis incognita nostris, Vulturis ut primum laevo fundata volatu Romulus infami complevit moenia luco, Usque ad Thessalicas servisses, Roma, ruinas. De Brutis, Fortuna, queror. Quid tempora legum Egimus, aut annos a consule nomen habentes? Felices Arabes, Medique, Eoaque tellus, Quam sub perpetuis tenuerunt fata tyrannis. Ex populis, qui regna ferunt, sors ultima nostra est, Quos servire pudet. Sunt nobis nulla profecto Numina: cum caeco rapiantur secula casu, Mentimur regnare Iovem. Spectabit ab alto Aethere Thessalicas, teneat cum fulmina, caedes?
Abbreviated transcription (Latin):
In nullos ruitura domͦ. nulloq frequẽtẽ:
Ciue suo romamr: s mundi fece repleram.
Cladis eo dĩdimꝰ. ne tanto corꝑe bellum:
Iam posset ciuile geri. phar salia tanti:
Causa mali. cedant feralia noĩa canne:
⁊ dampnata diu romanis gallia fastis.
Gempora signauit le uioꝵ roma maloꝵ.
Hunc uoluit nescire diem. ꝓh tͥstia fata.
Aera pestifeꝵ tractu. morbosq fluentes:
Insanãq famẽ. ꝑmissasq ignib urbeeꝵ:
Meniaq inp̃ceps lat᷑os plena tremorees:
Hii possent explere uiti. qͦs undiq traxit:
In miseram forcuna uecẽ. dũ munã lougi:
Explicat eripiens eui. populosq ducesq:
Consticuit campis. ꝑ quos tͥ roma ruenti.
Ge geminũ tytan ꝓced̾e uidit inaxem.
Haud multũ terre spaciũ restabat eoe:
t tͥ uox tͥ tota dies. tͥ curreret ether:
Emĩa q errantes stelle romana uiderẽt:
Sed retꝰ cua fata tulit par oĩb annis:
Emathie funesta dies. hac luce cruenta:

Expanded text:
In nullos ruitura domus: nulloque frequentem In nullos ruitura domus: nulloque frequentem Cive suo Romam, sed mundi faece repletam, Cladis eo dedimus, ne tanto in tempore bellum Iam posset civile geri. Pharsalia tanti Caussa mali. Cedant feralia nomina Cannae, Et damnata diu Romanis Allia fastis. Tempora signavit leviorum Roma malorum; Hunc voluit nescire diem. Pro tristia fata! Aera pestiferum tractu, morbosque fluentes, Insanamque famem, permissasque ignibus urbes, Moeniaque in praeceps laturos plena tremores Hi possent explere viri, quos undique traxit In miseram Fortuna necem, dum munera longi Explicat eripiens aevi, populosque ducesque Constituit campis: per quos tibi, Roma, ruenti Te geminum Titan procedere vidit in axem. Haud multum terrae spatium restabat Eoae, Ut tibi nox, tibi tota dies, tibi curreret aether, Omniaque errantes stellae Romana viderent. Sed retro tua fata tulit, par omnibus annis, Emathiae funesta dies. Hac luce cruenta
Abbreviated transcription (Latin):
Ne discam seruire senex. tam mesta locuti.
Uoce ducis flagrant animi: romanaq uirtꝰ
Erigit᷑ placuit q mori si uera timeret
Ergo utͥmq pari ꝓcurrunt agmina motu.
Irarum metꝰ hos. regni spes excitat illoe.
He facient dextre. quicqd non expleat etae⁊:
Ulla. nec humanum reparet gnꝰ om̃ibus annis.
Ut uacet a ferro. gentes mars iste fut᷑acꝵ.E:
Obruet. ⁊ ppłos eui uenientis in orbem:
Grepto natale feret. tunc omne latinum:
Fabula nom̃ erit. Gabiosq uehiosq coramq:
Pulu̾e uix tecte poterunt monst̾re ruine.
Albanosq lares. laurentinosq peuateszts:
Qus uacuum. quod non habitet nͥ nocte coacta:
Non etas ħ carpsit edax monim̃ta q rerum.
Outͥa destituit. crimen cuule uidemue.
Got uacuas urbes. gn̾s quo tͦba redacta e̾:
Humani e toto populi qͥ nascim᷑ orbe.
Non muros implere uiris. nͨ possumꝰ agͦs.
Urbs nos una capit. iuncto fossore colunt᷑.
Hespie segetes: stat tectis putͥs auitis

Expanded text:
Ne discam servire senex. Tam moesta locuti Ne discam servire senex. Tam moesta locuti Voce ducis flagrant animi, Romanaque virtus Erigitur; placuitque mori, si vera timeret. Ergo utrimque pari concurrunt agmina motu Irarum: metus hos regni, spes excitat illos. Hae facient dextrae, quidquid non expleat aetas Ulla, nec humanum reparet genus omnibus annis, Ut vacet a ferro. Gentes Mars iste futuras Obruet, et populos aevi venientis in orbem Erepto natale feret. Tunc omne Latinum Fabula nomen erit: Gabios Veiosque Coramque Pulvere vix tectae poterunt monstrare ruinae, Albanosque lares Laurentinosque penates Rus vacuum, quod non habitet, nisi nocte coacta, Non aetas haec carpsit edax, monimentaque rerum Putria destituit: crimen civile videmus, Tot vacuas urbes Generis quo turba redacta est Humani? Toto populi qui nascimur orbe, Nec muros implore viris, nec possumus agros. Urbs nos una capit: vincto fossore coluntur Hesperiae segetes: stat tectis putris avitis
Abbreviated transcription (Latin):
Ehxciuere manꝰ. toto simul ut unͦ orbe.
Quicquid signiferi conp̃nsum ẽ limite celi:
Sub nothon ⁊ boreã. hominũ gnͣ. arma mouenꝰ
Nonne suꝑfusis collectũ cornibus hostem:
n medium dabimꝰ: paucas uictoria dextͣ:
Ex igit. at płes tantum cꝯclamore cat̾ue
Bella gerent. cesar nrĩs non sufficit armee.
Credice pendentes esũmis menibus urbis:
Crinibus effusis: hortari inp̃lia matrer.
Credite gͣndeuum uetitumq etate senatũ :¬
Arma sequi: sacros pedib ꝓsterne̾ canoes.
Atq ip̃am dñi metuentem occurr̾e romams
Credite. qͥ nũc est ppłus ppłiq futurum:
Oernixtas asferre preces. hec libera nalei
Hec uult t᷑ba mori. si qͥs pꝰ pignora tanta:
Dompeio locꝰ e̾: cũ prole ⁊ eũ coniuge suiłplex:
Imꝑii salua si maiestate licẽt:
Uoluerer ante pedes. magnꝰ nisi uincitis exulz
Ludibrium soceri. ũr pudor ultima fata:
De p̃cor. ac tͦpes extremi cardinis annos

Expanded text:
Excivere manus. Toto simul utimur orbe. Excivere manus. Toto simul utimur orbe. Quidquid signferi comprensum limite coeli Sub Noton et Borean hominum sumus, arma movemus. Nonne superfusis collectum cornibus hostem In medium dabimus? Paucas victoria dextras Exigit: at plures tantum clamore catervae Bella gerent. Caesar nostris non sufficit armis. Credite pendentes e summis moenibus urbis Crinibus effusis hortari in proelia matres. Credite, grandaevum, vetitumque aetate senatum Arma sequi, sacros pedibus prosternere canos: Atque ipsam domini metuentem occurrere Romam. Credite, qui nunc est populus, populumque futurum Permixtas adferre preces. Haec libera nasci, Haec vult turba mori. Si quis post pignora tanta Pompeio locus est, cum prole et coniuge supplex. Imperii salva si maiestate liceret, Volverer ante pedes. Magnus, nisi vincitis, exsul, Ludibrium soceri, vester pudor, ultima fata Deprecor, ac turpes extremi cardinis annos,
Abbreviated transcription (Latin):
Sublimi ꝓuectꝰ equo: quẽ flagriat. inqͥt:
Urã diem uirtꝰ. finis ciulibus armic:
Qua q̃ sistiᷤ adẽ. totas effildice uireca.
Extremumꝰ rei. suꝑ e̾ opus. unaq gñs:
Hora tͣhit. quisquis pat̾am. carosq penateᷤ :
Qui sobolem ac thalamos. desertaq pignora q̃rit:
Ense petat. medio posuit d̾s omĩa campo.
Causa uibet melior suꝑos sꝑare scd̾oc:
Ip̃i tela regent ꝑuiscera cesaris. ipsi:
Romanos sancire uolent hoc sanguine leges:
Si socero dare regna meo: mũdũ ꝙ parent:
Precipitare meam fatis potuere senectam.
Non iratoꝵ ppłis urbiq deorum est
Competui seruare ducẽ: q̃ iuinc̾e possent
Emĩa contulimus. subiere ꝑicła clari.
Sponte uiri. sacͣq antiqꝰ inagine miles.
Sicurios his fata darent. reducesq camillos:
Gemporib. decios ne caput fatale l uouentes:
Hinc starent. primo gentes oriente coacte ⁊
Innunere q urbes. fͣntas in plia numꝙͣ.

Expanded text:
Sublimi provectus equo: Quem flagitat, inquit, Sublimi provectus equo: Quem flagitat, inquit, Vestra diem virtus, finis civilibus armis, Quem quaesistis, adest. Totas effundite vires; Extremum ferri superest opus, unaque gentes Hora trahit. Quisquis patriam carosque penates, Qui sobolem ac thalamos desertaque pignora quaerit, Ense petat: medio posuit deus omnia campo. Caussa iubet medior superos sperare secundos: Ipsi tela regent per viscera Caesaris, ipsi Romanas sancire volent hoc sanguine leges. Si socero dare regna meo mandumque pararent, Praecipitare meam fatis potuere senectam. Non iratorum populis urbique deorum est, Pompeium servare ducem. Quae vincere possent, Omnia contulimus. Subiere pericula clari Sponte viri, sacraque antiquus imagine miles. Si Curios his fata darent reducesque Camillos Temporibus, Deciosque caput fatale voventes, Hinc starent. Primo gentes Oriente coactae Innumeraeque urbes, quantas in proelia numquam
Abbreviated transcription (Latin):
Conmoueant. uultꝰ gladio turbate uerendoers.
Siue qͥs infesto cognata in pecbora ferro.
Ibit. seu nullum iuolabit uulnere pignue
Ignoti ugulum tamꝙͣ scelus imputet hostie.
S ternite iam uallum. fossas q implece ruina:
Exeat ut plenis acies ñ sparsa mamplie
Darcice ne castris. uallo tendetis in illo.
Unde acies ꝑit᷑a uenit uix cuncta locuto:
Cesare: quemq suũ munꝰ tͣhit. armaq raptĩ:
S ũptaͣs niris capiunt p̃sagia belli.
Calcatis q ruunt castͥs. stant ordine nullo.
Arte ducis nulla. ꝑmittuntq omĩa fatis.
Si totidem magni soceros. totidemq petẽtes:
Urbis regna sue funesto in marte locasset
Non tam p̃cipiti ruerent inp̃lia cursu:
Uidit ut hostiles in rectum exire cat᷑ua:
Pompeiꝰ nullasq moras ꝑmitt̾e bello:
Sed suꝑis placuisse diem: stat coede gelato:
Attonitꝰ. tautoq duci sic arma tunere.
Emen erat. p̃mit inde metꝰ. cocũq ꝑ agm̃:

Expanded text:
Commoveant: vultus gladio turbate verendos. Commoveant: vultus gladio turbate verendos. Sive quis infesto cognata in pectora ferro Ibit, seu nullum violabit vulnere pignus, Ignoti iugulum tamquam scelus impetat hostis. Sternit iam vallum, fossasque implete ruina, Exeat ut plenis acies non sparsa maniplis. Parcite ne castris: vallo tendetis in illo, Unde acies peritura venit. Vix cuncta locuto Caesare, quemque suum munus trahit, armaque raptim Sumpta viris. Celeres capiunt praesagia belli, Calcatisque ruunt castris: stant ordine nullo, Arte ducis nulla; permittunt omnia fatis. Si totidem Magni soceros, totidemque petentes Urbis regna suae funesto in Marte locasses, Non tam praecipiti ruerent in proelia cursu. Vidit ut hostiles in rectum exire catervas Pompeius, nullasque moras permittere bello, Sed superis placuisse diem: stat corde gelato Adtonitus: tantoque duci sic arma timere Omen erat. Premit inde metus, totumque per agmen
Abbreviated transcription (Latin):
Quo ue poli motu qͦ celi sidere uerso.
Ghessalice tantũ suꝑi ꝑmittitis hore
Aut merces hodie bellox: aut pena ꝑata ẽ
Cesareas spectate cruce. spectate catenas.
⁊ caput hoc positũ rostris: effusaq menbͣ.
Septoꝵq nefas. ⁊ clausi p̃lia campi:
Cum duce sillano gerimus cuuilia bella.
Urĩ cura mouet. nam me secͤa manebit:
Sors quesita manu. fodientẽ uisc̾a c̾uet.
Me mea: qui ñdum uicto respex̾i̾t hoste.
Dii quoꝵ curas abdixit ab ethere tellus:
Romanꝰq labor uincat quicũq necesse: a¬
Non putat. inuictos seuũ distring̾e ferrũ.
Quiq suos ciues qͥd signa adu̾sa tulerunt:
Non c̾dit fecisse nefas. pompeiꝰ in arto:
Agmina ur̃a loco uetita uirtute moueri:
Continuit: qͣnto saciauit sanguine ferrũ e
Uos tũ ħ oro iuuenies: ne cedere qͥsquam:
Hostis e̾ga uelit. ciuis qui fug̾it esto.
S ed dun tela nicant. non uos pietatis imago:
Ulla. nͨ adu̾sa conspecti fronte patente

Expanded text:
Quone poli motu, quo coeli sidere verso, Quone poli motu, quo coeli sidere verso, Thessalicae tantum, superi, permittitis orae? Aut merces hodie bellorum, aut poena paratur. Caesareas spectate cruces, spectate catenas, Et caput hoc positum rostris, effusaque membra, Septorumque nefas, et clausi proelia Campi. Cum duce Sullano gerimus civilia bella. Vestri cura movet. Nam me secura manebit Sors quaesita manu: fodientem viscera cernet Me mea, qui nondum victo respexerit hoste. Di, quorum curas abduxit ab aethere tellus Romanusque labor, vincat, quicumque necesse Non putat in victos saevum destringere ferrum, Quique suos cives, quod signa adversa tulerunt, Non credit fecisse nefas. Pompeius in arcto Agmina vestra loco, vetita virtute moveri, Cum tenuit, quanto satiavit sanguine ferrum! Vos tamen hoc oro, iuvenes, ne caedere quisquam Hostis terga velit: civis, qui fugerit, esto. Sed dum tela micant, non vos pietatis imago Ulla, nec adversa conspecti fronte parentes
Abbreviated transcription (Latin):
Armenios ne mouet romana potẽtia cuiꝰ:
Sit ducise aut emptũ minino uult sangͥne qͥsꝙͣ.
Barbarꝰ hespiis magnũ p̃ponẽ rebuere
Romanos od̾e om̃s. dominisq grauantur.:
Es nouere magis. s me fortuna meouim
Conmisit manib. quoꝵ me gallia testem:
Tot fecit bellis. cuiꝰ ñ militis ensem.
Agnoscam ⁊ celũq cremens cũ lancea tͣnsit:
Bicere ñ fallar tͦ sit iubrata lacerto.
Quod si signa ducem nũꝗͣ fallentia ur̃m:
Conspicio fatiesq truces oculosq minaces:
Uicistis. uideor fluuios spectare cruorie.
Calcantos q simul reges. sparsumꝰ se natꝰ.
Corpꝰ. ⁊ inm̃sa populos incede natanteer.
Sed mea fata moror. qͥ uios in tela fur enteᷤ:
Uocibus his trueo. ueniam date bella tͣhenti.
Spe trepido. haud unꝗͣ uidi tã magna dat᷑oes:
Tam ꝓpe me suꝑos. campoꝵ limite paruo:
Absumus a uotis. ego sum cui marte ꝑacto:
Que ppłi reges ꝙ tenet donare licebit

Expanded text:
Armeniosne movet, Romana potentia cuius Armeniosne movet, Romana potentia cuius Sit ducis? aut emptum minimo vult sanguine quisquam Barbarus, Hesperiis Magnum praeponere rebus? Romanos odere omnes, dominosque gravantur, Quos novere, magis. Sed me Fortuna meorum Commisit manibus, quorum me Gallia testem Tot fecit bellis. Cuius non militis ensem Agnoscam? coelumque tremens cum lancea transit, Dicere non fallar, quo sit vibrata lacerto. Quodsi signa ducem numquam fallentia vestrum Conspicio, faciesque truces, oculosque minaces: Vicistis. Videor fluvios spectare cruoris, Calcatosque simul reges, sparsumque senatus Corpus, et immensa populos in caede natantes Sed mea fata moror, qui vos in tela ruentes Vocibus his teneo. Veniam date bella trahenti: Spe trepido: haud umquam vidi tam magna daturos, Tam prope me superos: camporum limite parvo Absumus a votis. Ego sum, cui Marte peracto, Quae populi regesque tenent, donare licebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ħfato que teste ꝓbet qͥs iustiꝰ arma:̃
Sumpserit ħ acies uictũ fact᷑a nocentem est.
Sipie patͥam ferro flamisq petistics:
Nunc pugnate truces. gladios q exolinte culpa.
Hulla manꝰ belli mutato iudice pura est.
Non mͥres agit᷑ s uos ut libera sitioer:
Gurba precor gentes ũ sus habeatis mom̃e.
Ip̃e ego priuate cupidꝰ me redd̾e uitte:
Plebeiaq toga modicũ conponere ciuem:
Omĩa dum uobis liceant nicħ ẽẽ recuso:
Inuidia regnante mea. nec sanguine mlo:
Spem mundi peticis. ⁊ gͣñs delecta iuuentꝰ:
Gignasiis aderit. studioq ignaua palestre.
⁊ uix arma ferens. ⁊ mixte dissona turbe:
Barbaries. ñ illa tubas. si agmine moto:
Clamorem latura suum. cuulia paucȩ.
Bella manꝰ facient. pugne pars magna leuabit:
Hus orbem ppłis. romauĩq obteret hostem.
Ite ꝑ iguauas gentes. famosaq regnas
⁊pͥmo ferri motu ꝓsternite mundum.
Sitq palam qͣs tot ponpeiꝰ dux̾ in urbẽ:
Currib. uniꝰ gentes ñ e̾e̾ triumphi.

Expanded text:
fato quae teste probet, quis iustius arma Sumserit: haec acies victum factura nocentem est. Si pro me patriam ferro flammisque petistis, Nunc pugnate truces, gladiosque exsolvite culpa. Nulla manus, belli mutato iudice, pura est Non mihi res agitur, sed vos ut libera sitis Turba, precor, gentes ut ius habeatis in omnes. Ipse ego, privatae cupidus me reddere vitae, Plebeiaque toga modicum componere civem, Omnia dum vobis liceant, nihil esse recuso. Invidia regnate mea. Nec sanguine multo Spem mundi petitis: Graiis delecta iuventus Gymnasiis aderit, studioque ignava palaestrae, Et vix arma ferens, et mixtae dissona turbae Barbaries; non illa tubas, non agmine moto Clamorem latura suam. Civilia paucae Bella manus facient: pugnae pars magna levabit His orbem populis, Romanumque obteret hostem. Ite per ignavas gentes, famosaque regna, Et primo ferri motu prosternite mundum: Sitque palam, quas tot duxit Pompeius in urbem Curribus, unius gentes non esse triumphi.
Abbreviated transcription (Latin):
Quem & si noueramus scđm carnẽ cum adhuc
moriturus esset. mnerat quippe. in eius corpore.
illa mortalitas quã ꝓprie carnem appellat
cius mortale iam induit immortalitatem.
unde scdm̃ pͥstinam mortalitatẽ iam caro
appellari ñ possit. Iamq ipsiꝰ loci contex
xp̃i compellit nos. iudicantes hoc qm̃ un¬
iam ñ sibi uiuant. s ei qui ꝓ ipsis mortuus
est & resurrexit. Itaq nos amodo neminẽ
nouimus scd̾m carnem. Et si noueramus
scdm̃ carnem xp̃m. s iam nunc ñ nouimꝰ.
Certe iam nunc cuiuis apparet ꝓpter resur-¬
rectionẽ xp̃i hoc dixisse apłm. qͣndo quidẽ
ista u̾ba illud p̾cessit ut qui uiuunt iã ñ
sibi uiuant. s ei qui ꝓ ipsis mortuus est &
resurrexit. Quid enim est aliud ñ sibi sed
illi uiuant. nisi ut ñ scd̾m carnem iuuant
scdm sp̃m in spe resurrectionis quȩ iam ex
ipsis in xp̃o facta est.Itaq eoꝵ ꝓ quib xp̃c¬
mortuus est & resurrexit. & qui ñ sibi sed

Expanded text:
quem etsi noueramus secundum carnem, cum adhuc quem etsi noueramus secundum carnem, cum adhuc moriturus esset — inerat quippe in eius corpore illa mortalitas, quam proprie carnem appellat eius mortale iam induit inmortalitatem, unde secundum pristinam mortalitatem iam caro appellari non possit. Itaque ipsius loci contextChristi conpellit nos iudicantes hoc, qun sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. itaque nos amodo neminem nouimus secundum carnem; etsi noueramus secundum carnem Christum, sed iam nunc non nouimus. certe iam nunc cuiuis apparet propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quando quidem ista uerba illud praecessit: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuant, nisi ut non secundum carnem uiuant sed secundum spiritum in spe resurrectionis, quae iam ex ipsis in Christo facta est? itaque eorum pmortuus est et resurrexit et qui iam non sibi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est scdm ipsam substantiã quȩ etiã
tunc erit quia ipsa mutabitur. hoc autẽm
dictum est scdm carnalem corruptionis qͣli¬
tatem quȩ iam tunc ñ erit. quia mutata ca-¬
ro ñ corrũpetur. Noueramus gͦ xpm̃ scd̃m¬
tuis iam ñ moritur. & mors ei ultra ñ dña-
carnem: nec illi habuerunt carnẽ de quib¬
nouimus scđ̃m carnem. S quia illoꝵ secum
uitam futuram tanqͣm p̃sentem meditabat᷑
qui resurgentes cõmutabuntur. amodo in¬
quit nouimus neminem scd̾m carnẽ. id est
tam certam spem tenemus futurȩ nr̃e incor-¬
ruptionis & immortalitatis. ut amodo iam
in ipsa noticia gaudeamus. Unde alio loco
dicit. Si autẽ resurrexistis cum xp̃o quȩ sur¬
sum sunt queritȩ ubi xp̃c est ad dexteram dĩ
sedens. Quȩ sursum sunt sapite. ñ quȩ suꝑ
terram. Nondũ enĩ surreximus sicut xp̃c. s
tamen scdm spem quȩ nobis in illo est. iam
nos cum illo resurrexisse testatus est. Ille qͥppe
ĩa resurrexit. & mors ei ultra ñ dominabit᷑

Expanded text:
dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non corrumpetur. noueramus ergo tuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabiistum secundum carnem, nec illi habuerunt carnem, de quibnouimus secundum carnem, sed quia illorum secum uitam futuram tamquam praesentem meditabatur, qui resurgentes commutabuntur: amodo, inquit, neminem nouimus secundum carnem, id est: tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et inmortalitatis, ut amodo iam in ipsa notitia gaudeamus. unde alio loco dicit: si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram dei sedens; quae terram. nondum utique resurreximus sicut Christus, sed tamen secundum spem, quae nobis in illo est, iam nos cum illo resurrexisse testatus est. unde et mors ei ultra non dominabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uult intelligi. quȩ tunc ñ erit in nobis.
sic̃ iam in xͦ ñ est. Hanc enĩ ꝓpͥe carnẽ nomi¬
nauit. etiã cũ de. ipsa resurrectione satis eui¬
d̾i posside̾ ñ posst̃. neq corruptio ĩ corruptio¬
Nẽpossidebit. Cũ gͦ factũ fuerit qd̾ ibi ꝯseq̃nt̃
tam̃ om̃s ĩmutabim᷑. in atomo. id ẽ in mom̃to
in ictu oculi in nouissima tuba. canet enĩ
tuba & mortui resurgent incorrupti & nos

Expanded text:
uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, sicut iam in Christo non est. hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euissidere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit. cum ergo factum fuerit quod ibi consequenter tamen omnes immutabimur, in atomo — id est in momento — in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgunt incorrupti, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
re cõmendauit: qnto magis nos ꝓpria priua
ad illud cõmune lumen ut illuminemur
& uultus nr̃i ñ erubescant debemus accede¬
re. qd̾ illuminat omnẽ. hominẽ uenientẽ
in hunc mundũ. ut anima nr̃a illi uiuat:¬
s nunc iam ñ nouimus. Ex libro contra
scd̾m carnẽ. s iam nunc ñ nouimus: ea
ipsa circũstantia scripturȩ̃ loci eius satis os-¬
tendit quid loquatur apls. Suo quippe mõ¬
re uitam nram futurã quȩ iam in ipso ho¬
mine mediatore xp̃o iñu capite nr̃o resur¬
gente cõpleta est. ita spe certa meditatur.
tanqͣm iam assit p̃sensq teneatur. Quȩ
utiq uita ñ erit scdm carnem. sicut xp̃i¬
uita ñ est scdm̃ carnem. Carnem nãq hoc
loco ñ ipsam corꝑis nr̃i substantiam quã
dñs etiam post resurrectionẽ suam carnẽ
appellat dicens. palpate & uidete quia sp̃s¬
carnem & ossa ñ habet sicut me uidetis ha¬
bere. s corruptionem mortalitatẽꝙ carnis

Expanded text:
re commendauit, quanto magis nos propria priuatre commendauit, quanto magis nos propria priuatad illud commune lumen, ut inluminemur et uultus nostri non erubescant, debemus accedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima nostra ipsi uiuased nunc jam non novimus, ex libro XI contra secundum carnem, sed jam nunc non novimus. Ea ipsa circumstantia Scripturae loci ejus satis ostendit quid loquatur Apostolus, suo quippe more vitam nostram futuram, quae jam in ipso homine mediatore Christo Jesu capite nostro resurgente completa est, ita spe certa meditatur, tanquam jam sit praesensque teneatur. Quae utique vita non erit secundum carnem, sicut UST. . Secundum carnem. Carnem namque hoc loco, non ipsam corporis nostri substantiam quam Dominus post resurrectionem suam, carnem appellat, dicens: Palpate et videte, quia spircarnem non habet, sicut me uidetis habere — sed corruptionem mortalitatemque carnis
Abbreviated transcription (Latin):
t anima inquit mea ipsi uiuet. menti.¬
Ipsi utiq ñ sibi. sicut suꝑboꝵ est priuato
suobono letantium. & a cõmuni õtum bono qd̵ ꝙ
est inani elatione resilientium. Hoc itaq de¬
uitemus. & cõmuni potius uero om̃ium bono
ꝑfrui quam priuato nr̃o gaudere quęramus.
ut qui uiuunt iam ñ sibi uiuant sicut ait
apls: s ei qui ꝓ ipsis mortuus est & resurre¬
xit. Per hoc enim mediator effectus est. ut
nos reconciliet dõ ꝑ humilitatem. a quo ꝑ
impiam suꝑbiam longe recesseramus. Neq
suꝑbiȩ hominis apostatare a dõ. Non gͦ si¬
bi uiuat quisq s xp̃o. faciens ñ suam s ipsiꝰ
uoluntatẽ & manens in eius caritate. sicut
ipse fecit uoluntatem patris. & manet in erꝰ
caritate. Hȩc quippe nos ammonens & exem-¬
plo suo exhortans. in eugłio suo locutus est.
Si autẽ ipse cum in forma dĩ esset ȩqualis pa-
tri. tam̃ ꝑ formam serui quã ꝓpter nos accȩ¬
pit ñ suam uoluntatem s patris sui se face¬

Expanded text:
t anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se face
Abbreviated transcription (Latin):
nere nos debeat. qñ do nec ipse dñs in qͣn-¬
tum uia nr̃a esse dignatus est nos tenere.
uoluerit s transire. ne reb temꝑalib qͣm¬
ius ab illo ꝓsalute nr̃a susceptis & gestis
hereamus infirmiter. s ꝑ eas potius curramꝰ
alacriter. ut ad eum ipsum qui nr̃am na¬
turam a temꝑalib liberauit & collocauit
ad dexteram patris ꝓuehi ac ꝑuehi merea

Expanded text:
nere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quannere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi merea
Abbreviated transcription (Latin):
ide quẽ admodum cũ ipsa ueritas ana.
& u̾bum ꝑ quod facta sunt omĩa caro
factum est ut habitaret in nobis: tamen
ait apłs. Et si noueramus xp̃m scdm car¬
nem. s nunc iam ñ nouimus. Ille quippe qͥ
ñ solum ꝑuenientib possessionem. s etiam
uiam se p̃bere uoluit uenientib a principio
uiarũ uoluit carnem assumere. Unde est etiã
illud. Dñs creauit me in principio uiarum
suarum. ut in de incipent qui uellent uenire.
Apls gͥ qͣmuis adhuc ambularet in uia. & ad
palmã suꝑnȩ uocationis sequeretur uocan¬
tem d̾m. tam̃ ea quȩ retro sunt obliuiscens &
in ea quȩ ante sunt extensus iam pͥncipium
uiarum transierat. hoc est eo indigebat. a qͦ
tamen aggrediendũ & exordiendũ est iter
om̃ib qui ad ueritatem ꝑuenire & in ua
ȩterna ꝑmanere desiderant. Sic enim ait.
Ego sum uia & ueritas & uĩa. Hoc est ꝑ me
uenitur. ad me ꝑuenitur in me ꝑmanetur.¬
Ex quo intelligitur quia nulla res in uia te¬

Expanded text:
de quemadmodum, cum ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait apostolus: etsi noueramus Christum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit uenientibus, ad principium uiarum noluit carnem assumere. unde est etiam illud: dominus creauit me principium uiarum suarum, ut inde inciperent qui uellent uenire. apostolus igitur, quamuis adhuc ambularet in uia et ad palmam supernae uocationis sequeretur uocantem dominum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum transierat, hoc est eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus, qui ad ueritatem peruenire et in uita aeterna permanere desiderant. sic enim ait: ego sum uia et ueritas et uita, hoc est "per me peruenitur, ad me peruenitur, in me permaneturex quo intellegitur, quia nulla res in uia te
Abbreviated transcription (Latin):
carnem ñ ipsam corpis substantiam s ip-¬
sam corruptionem mortalitatis appellat.
ñ erit utiq caro. quia corruptionẽ morta-¬
litatis mutata ñ habebit. Scdm autẽ ipsiꝰ
substantiȩ corporisq originem eadem ca¬
ro erit. quia ipsa resurget & ipsa mutabit᷑.
quia & illud uerum est qd̃ ait dñs postea¬
quam resurrexit. palpate & uidete qm̃ sp̃s¬

Expanded text:
carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est, quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate et uidete, quia sp
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s itaq mortui sunt in pecca te dei.¬
tis nemine ꝓrsus excepto siue origina¬
lib siue etiam uoluntate additĩs uel igno¬
rando uel sciendo & ñ faciendo qd̃ iustũ est.
Et ꝓ om̃ib mortuis uiuus mortuus est unꝰ.
id est nullũ om̃ino habens peccatum. ut qui
ꝑ remissionẽ peccatoꝵ uiuunt. ñ iam sibi
uiuant. s ei qui ꝓ om̃ib mortuus est ꝓpter
peccata nr̃a. & resurrexit ꝓpter iustificatio¬
nem nr̃am. ut credentes in eum qui iustifi¬
cat impiũ. ex impietate iustificati tanqͣm
ex morte uiiuficati. ad primã resurrectio-¬
nem quȩ nunc est ꝑtinere possimus. Eox¬
tis erga nos dĩ tantũ apparuit. atq
eluxit indicium. ut filium suũ unigenitũ
mitteret qui ꝓ nobis moreretur. Restat gͦ
ut qui uiuunt iam ñ sibi uiuant. sed ei qͥ
ꝑ ipsis mortuus est & resurrexit. Ex sermo¬

Expanded text:
s itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro omnibus mortuus est propter peccata nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, ut credentes in eum, qui iustificat inpium, ex inpietate iustificati, tamquam ex morte uiuificati, ad primam resurrectionem, quae nunc est, pertinere possimus. tis erga nos dei tantum apparuit atque inluxit indicium, ut filium suum unigenitum mitteret, qui pro nobis moreretur? restat ergut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit, nisi fo
Abbreviated transcription (Latin):
extꝰ alexandrũ lutũ babilonis. ⁊ auro:
Gorruptũ ostendit. castrensra mun̾a c̾tis:
Distͥbuit num̾i̾s. armato milite fines
exios intrat. si sigaubis lib̾at urben.
medatẽ precib amenib eruta fumãt:
nclita ꝑ sepolis. mouet octur sus miserorũ:
urbatum regem. darius discrimina martis:
ursus iire parat. hic seditio pat̾cidas:
epatat a dario. s eos iinata simultas:
cceptos reddit. ⁊ credula pectora placat.
et fatum mutare ualent decreta patronis.¬

Expanded text:
extus Alexandrum luxu Babylonis et auro Corruptum ostendit, castrensia munera certis Distribuit numeris: armato milite fines Uxiacos intrat. Sisigambis liberat urbem Et  Medalem precibus: a moenibus inclyta fumat Eruta Persepolis: Movet occursus miserorum Turbatum regem: Darius discrimina Martis Rursus inire parat: hic seditio patricidas Separat a Dario, sed eos innata simultas Acceptos reddit, et credula pectora lactat; Nec fatum mutare valent decreta Patronis.
Abbreviated transcription (Latin):
missione. hoc ẽ ex dĩ beneficio ip¬
sa lex implet᷑. sine qua ꝓmissione p̃ua¬
ricatores facit. uł usq ad effectum mali
oꝑis. si etiã regulam timoris concupis-¬
centiȩ flãma transcenderit. uł certe in
sola uoluntate. si timor pene suauitatẽ
libidinis uicerit. Qd̃ enĩ ait conclusit
scͥptura omĩa sub peccato. ut ꝓmissio ex
fide inĩu xp̃i daretur credentib. ipsiꝰ con¬
clusionis utilitas data ẽ. Nam conclusit
ad qͦs usꝰ. nisi quẽ admodũ alibi dicit.
pͥus aũ qm ueniret fides. sub lege custo¬
diebam̃. conlusi in eandẽ fidem quȩ¬
quereret᷑: gr̃a data ẽ ut lex impleretur
Neq enim uitio suo ñ implebat᷑ lex. s¬
tio prudentiȩ carnis. qd̃ uitiũ ꝑ legem
demonstrandũ. ꝑ grãm sanandũ fuit.

Expanded text:
missione, hoc est, ex Dei beneficio ipsa lex impletur, sine qua promissione praevaricatores facit; vel usque ad effectum mali operis, si etiam repagula timoris concupiscentiae flamma transcenderit, vel certe in sola voluntate, si timor poenae suavitatem libidinis vicerit. Quod enim ait, Conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus; ipsius conclusionis utilitas dicta est. Nam Conclusit ad quos usus, nisi quemadmodum alibi dicit, Priusquam autem veniret fides, sub lege custodebamur, conclusiquaereretur, et gratia data est ut lex impleretur. Neque enim suo vitio non implebatur, sed vitio prudentiae carnis, quod vitium per legem demonstrandum, per gratiam sanandum fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
in absurde dicimꝰ fundam̃ta Locxxi.¬
çęli. quib regnũ celoꝵ supedificatur
in scĩs & fidelib quos dicit scͥptura lapi¬
des uitios. quoꝵ fundam̃tũ est pͥmitus
ipse xp̃c ex uirgine. de quo dicit a płs.
fundam̃tũ aliud nemo potest ponere.
tate locus cȩlestis erigit᷑. ut eam secłan¬
do coedificem᷑. unde dicit ad ephesios.
ram ñ estis ꝑegrini & inqͥlini. s estis ci¬
ues scõꝵ & domestici dĩ. suꝑedificati suꝑ
fundam̃tũ apłoꝵ & ꝓpħarum. ipso sũ

Expanded text:
n absurde dicimus fundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus, quos dicit Scriptura lapides vivos : quorum fundamentum est primitus ipse Christus ex virgine; de quo dicit Apostolus, «Fundamentum aliud nemo potest ponere tate locus coelestis eligitur, ut eam sectando coaedificemur; unde dicit ad Ephesios, «Jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaedificati supra fund
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ p̾nuntiandũ in rerũ natura.
p̃ter usitatũ naturȩ cursũ mirabiliter
facta st̃. ministrantib angłis esse facta.
ut tam̃ ubiq creator uł reparator creatu¬
rarũ ñ sit. nisi qͥ plautatore & rigatore
quolibet solꝰ increm̃tũ dat ds.⁊ inno¬

Expanded text:
ntiandum in rerum natura, praeter usitatum naturae cursum mirabiliter facta sunt, ministrantibus Angelis esse facta: ut tamen ubique creator vel reparator creaturarum non sit, nisi qui plantatore et rigatore quolibet solus incrementum dat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa etiã quȩ ad hanc significandã
ñ naturali mota rerũ. s mirabiliter
facta sunt: eoꝵ etia cause in dõ abscoꝵ
mulier facta ẽ de latere uiri & hoc dor
quia in locũ costȩ. ñ costa s caro supplita
est. ñ hoc habutt pͥma rerũ conditio
qͣndo sexto die dictũ est masculũ & femi¬
nã fecit eos. ut femina om̃ino sic fieret
s tantũ hoc habuit. quia & sic fieri pos¬
set. ne contra causas qͣs uoluntate uisti¬
tuit. mutabili uoluntate aliqͥd faceret
Qd̾ aũt fieret ut om̃ino aliud futurũ ñ
esset. absconditũ erat in dõ. qui uniu̾sa
innotesceret pͥncipib in celestib & pote¬

Expanded text:
omnia, etiam quae ad hanc gratiam significandam omnia, etiam quae ad hanc gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta suntmulier facta est de latere viri, et hoc dormquia in locum costae non costa sed caro suppleta est; non habuit hoc prima rerum conditio, quando sexto die dictum est, Masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret; sed tantum hoc habuit, quia et sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid fieret. Quid autem fieret, ut omnino aliud futurum non esset, absconditum erat in Deo, qui universainnotesceret principibus et pote
Abbreviated transcription (Latin):
in seipso absconditas quoꝵdã fac¬
toꝵ causas. quas reb conditis ñ inseruit
easq implet ñ illo oꝑe ꝓuidentiȩ quo
naturas substituit ut sint: s illo qͦ eas
administrat tit uoluerit. qͣs ut uoluit
condidit. Ibi est & gr̃a. ꝑ quã salui fiuis
peccatores. Nam qd̾ attinet ad natui¬
ram inͥqua sua uoluntate depͣuatam
retur sũ ꝑ semetipsam ñ habet. s ꝑ dĩ
grãm. qua adiuuat᷑ & instaurat᷑. Neq
enĩ desꝑandi st̃ homines ꝓpt̾ illã sen¬
tentiã in qua scͥptũ est. Om̃s qui am¬
bulant inea. ñ reu̾tent᷑. Dictum est.
eiĩ scd̾m pondꝰ inqͥtatis suȩ. ut qd reu̾¬
titur. qͥ reu̾tit᷑ ñ sibi tͥbuat. s gr̃e di.
ñ ex oꝑib. ne forte excollatur. Propt̾ea
ñ in mundo in qͦ sunt absconditȩ cause
rationales om̃iũ rerũ naturalit̾ ortura¬
rũ. sicut absconditus erat leui in lum¬
bis abrahȩ qndo & ipse decimatus est.
s in dõ qui uniu̾sa creauit. Quãobrẽ

Expanded text:
in se ipso absconditas quorundam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque inplet non illo opere prouidentiae, quo naturas substituit, ut sint, sed illo, quo eas administrat, ut uoluerit, quas, ut uoluit, condidit. ibi est et gratia, per quam salui fiunt peccatores. nam quod adtinet ad naturam iniqua sua uoluntate deprauatam, recursum per semet ipsam non habet, sed per dei gratiam, qua adiuuatur et instauratur. neque enim desperandi sunt homines in illa sententia, in qua scriptum est: omnes, qui ambulant in ea, non reuertentur. dictum est enim secundum pondus iniquitatis suae, ut, quod reuertitur qui reuertetur, non sibi tribuat, sed gratiae dei, non ex operibus, ne forte extollatur. Proptereaum dixit non in mundo, in quo sunt absconditae causales rationes omnium rerum naturaliter oriturarum, sicut absconditus erat Leui in lumbis Abrahae, quando et ipse decimatus est, sed in deo, qui uniuersa creauit. quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
nienter fundam̃ta t̾re intelligunt᷑. quoꝵ
t̾renã felicitatẽ p̃pollentẽ atq potentẽ
homines uidendo. eoꝵ auctoritate ad
huiꝰ modi bona concupienda ꝑtrahunt᷑.
& adipiscendo coedificant᷑. tanqͣm t̾ra
suꝑ t̾ram. sicut in illo suꝑno edificio

Expanded text:
iguntur, quorum terrenam felicitatem praepollentem atque potentem homines invidendo, eorum auctoritate ad hujusmodi bona concupiscenda pertrahuntur, et adipiscendo coaedificantur tanquam terra super terram, sicut in illo superno aedificio
Abbreviated transcription (Latin):
ecclia quo post resurrectionẽ. & ista eccl̃ia
congreganda ẽ. ut simꝰ ȩquales angłis
d̾i. Iilis gͦ a scłis innotuit. quia om̃is
creatura ñ ante. scla s a scł̃is. Ab ipsa
ciũ exorta sunt scła. & ipsa a scłis. qm̃¬

Expanded text:
ost resurrectionem et ista Ecclesia congreganda est, ut simus aequales Angelis Dei . Illis ergo a saeculis innotuit; quia omnis creatura non ante saecula, sed a saeculis. Ab ipsa enim exorta sunt saecula, et ipsa a saeculis; q
Abbreviated transcription (Latin):
saplicas uoces. qͥs ita desipiat. immo
insamat nesciens qͥd loquat᷑. ut audeat.
dice̾ legem eẽ grãm. cum clamet qͥ scie¬
bat qͥd loqueret᷑. qui in lege iustificami¬
ni. a gr̃a excidistis: Si autẽ lex ñ est gra
quia ut ipsa lex fiat. ñ potest lex adiuua¬
re. s gr̃a. nũqͥd natura erit gr̃a: Nam a
hoc pelagiani ausi st̃ dicẽ grãm ce̾ natu¬
ram. in qua sic creati sumꝰ. ut habeamꝰ
m̃tẽ rationalem qua intellige̾ ualeamꝰ
facti ad imaginẽ dĩ. ut dominem᷑ piscib
maris & uolucrib celi. & om̃ib pecoribꝰ
que repunt suꝑ t̾ram. S ñ hec est gra. qͣm¬

Expanded text:
stolicas voces, quis ita desipiat, imo insaniat nesciens quid loquatur, ut audeat dicere, legem esse gratiam, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis? Si autem lex non est gratia, quia ut ipsa lex fiat, non potest lex adjuvare, sed gratia; numquid natura erit gratia? Nam et hoc Pelagiani ausi sunt dicere, gratiam esse naturam, in qua sic creati sumus, ut habeamus mentem rationalem, qua intelligere valeamus, facti ad imaginem Dei, ut dominemur piscibus maris, et volucribus coeli, et omnibus pecoribus quae repunt super terram. Sed n
Abbreviated transcription (Latin):
oc dictũ est ad abraham. hoc ad ysa¬
ac. hoc ad iacob. Unde ñ in merito
dicit ego sũ ds̃ abrahã. & ds ysaac. & ds ia¬
tob. completurꝰ utiq in benedictione om̃i¬
um gentiũ. qd̾ ex eoꝵ semine ꝓmisit. Nec.
unmerito ipse abraham cũ ei seruus eius
iurasset sub femore suo uissit eũ ponere
manũ sciens inde uenturã carnem .xͥ. in
quo benediti om̃s gentes ñ nc̃ p̃nuntiamꝰ.¬

Expanded text:
oc dictum est ad Abraham, hoc ad Isaac, hoc ad Jacob . Unde non immerito dicit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob : completurus utique in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. Nec immerito ipse Abraham, cum ejus servus ei jurasset, sub femore suo jussit eum ponere manum, , sciens inde venturam carnem Christi, in quo benedici omnes gentes non
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ꝓmissũ ẽ abrahȩ: ex hisque uidemꝰ. cre¬
dimꝰ que ñ uidemꝰ. Unꝰ homo fuit abra¬
ham. & dictũ ẽ illi. in semine tuo benedi¬
cent᷑ om̃s gentes. Si ad se attenderet. qͣn¬
lo crederet. Unꝰ homo erat. & iam senex
piat. & uxorẽ sterilem habebat. & etate iam
ia ꝓgressam. ut conciꝑe ñ posset. etiã si
sterilis ñ fuisset. Non erat ꝓrsꝰ unde ali¬
qͥd sꝑaret᷑. s ꝓmittentẽ attendebat. & cre¬
debat qd̾ ñ uidebat. Ecce ille qd̃ credidit
ñ uidemꝰ. Ergo ex hisquȩ uidemꝰ. debemꝰ
creciere que ñ uidemꝰ. Genute ysaac. ñ
uidimꝰ. & ysaac genuit iacob. & hoc ñ¬

Expanded text:
missum est Abrahae: et ex his quae videmus, credimus quae non videmus. Unus homo fuit Abraham, et dictum est illi, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Si ad se attenderet, quando crederet? Unus homo erat, et jam senex erat, et uxorem sterilem habebat, et aetate jam ita progressam, ut concipere non posset, etiamsi sterilis non fuisset. Non erat prorsus unde aliquid speraretur. Sed promittentem attendebat, et credebat quod non videbat. Ecce ille quod credidit, nos videmus. Ergo ex his quae videmus, debemus credere quae non videmus. Genuit Isaac, non vidimus: et Isaac genuit Jacob, et hoc n
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ tantũmͦ ẽ: quoꝵ ẽ ipsa fides. Non aũ
om̃ium ẽ fides. Deniq sicut eis qui uolen¬
tes in lege iustificari a gr̃a extidert̃. uerissi¬
me dicit. si ex lege iusticia. gͦ xp̃c gratis
mortuus ẽ: sic & his qui grãm quã cõmen¬

Expanded text:
 tantummodo est, quorum est ipsa fides. Non enim omnium est fides . Denique sicut eis qui volentes in lege justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est : sic et his qui gra
Abbreviated transcription (Latin):
sis gentilit̾ & ñ udaice iuius. qͣmͦ gentes
ogisiudarzare: Ia au̾̃t qd̾ ipse fecit uro¬
qsda obseruationes legitimas uid aica con
ait᷑ eum fecisse credamꝰ. De hac qͥppe re sa-¬
tis ẽ eiꝰ nota sententia. qua fuerat constitu¬
tũ. nec udeos qͥ tunc in xp̃m credebant.ꝓ-¬
hibendos ẽẽ a pat̾nis tditionibꝰ. nec ad eas
gentiles cum xp̃iani fierent ẽẽ cogendos.
ut illa sacm̃ta que diuinitꝰ p̃cepta ẽẽ con¬
reuelato tanqm sine. his quicũq conu̾teren-¬
t᷑ add̾m. salui eẽ ñ possent. Errabant enĩ
qui hoc putabant atq p̾dicabant. qͣmuis
serant. petrꝰ & barnabas: idõq cogebant
gentes uidarzare. Id enĩ erat cogere. sic ea
necessaria p̾dicare. tanqm & recepto eugłio
nulla sine illis salus eet in xp̃o. Hoc error
quoꝵ dã putabat: hoc timor pet̾ simula¬
bat. hoc lib̾tas pauli redarguebat. Eꝑx epłã¬
fecerat. correctũ potiꝰ etiã ipsũ credam.

Expanded text:
aeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes aeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem qquasdam observationes legitimas Judaica consciter cum fecisse credamus. De hac quippe re satis est ejus nota sententia, qua fuerat constitutum, nec Judaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionibus, nec ad eas gentiles, cum Christiani fierent, esse cogendos: ut illa sacramenta, quae divinitus praecepta esse conreuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis serant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id enim erat cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis salus esset in Christo; hoc error quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat. quod efecerat, correctum potius etiam ipsum credam
Abbreviated transcription (Latin):
s de ꝓpħicis litt̾is inueniunt. uelut exem¬
pla m̃tiendi. Illa qͥppe. om̃ia quȩ nomina¬
tim cõmemorant ubi sit qͥsq m̃tit᷑. in
cis libris legunt᷑. in quib ñ solum dicda
uerũ etiã facta multa figurate. conscͥpta
sunt: qͥa & figurate gesta st̃. In figuris aũ
cuti st̃ alit̾q conscͥpti actꝰ apłoꝵ. iam u¬
delicet reuelato testam̃to nouo. qd̾ illis
figuris ꝓpħicis uelabat᷑. Deniq in toi
epłis apłicis. atq in ipso tam grandi libio
in quo actus eoꝵ canonica u̾itate narran¬
tur ñ inuenit᷑ talis aliqͥs m̃tiens. ut de il¬
lo ab istis ad m̃tientdi licentiã ꝓponatil
exemplũ. qͣndo qͥdẽ illa pet̾ & barnabe si¬
mulatio. qua gentes uidarzare cogebas
merito rep̃hensa atq correcta ẽ: & netul
noceret. & ne posteris ad imitandũ ua¬
leret. Cum enim uidisset paulꝰ apls qͥd
ñ recte ingrediunt᷑ ad u̾itatem engłii
dixit petro corã omibꝰ. Si tu uidens cĩ¬

Expanded text:
eticis litteris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt. in figuris autecuti sunt aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. denique in tot epistulis apostolicis atque in ipso tam grandi libro, in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum enim uidisset apostolus Paulus, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iud
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Adhuc audi negantẽ se. Uiuo
inqͥt ñ ego. Uiuo ñ ego. aꝑta sui negatio.
ipse uiuere. in te. Qͥd est. noli tuipse ui¬
uere inte: Noli face̾ uoluntatẽ tuã. s
illiꝰ qui habitat in te. Qd̃ aũ nc̃ uiuo in

Expanded text:
mundo . Adhuc audi negantem se: Vivo, inquit, non ego. Aperta sui negatio: ipse vivere in te. Quid est, Noli tu ipse vivere in te? Noli facere voluntatem tuam, sed illius qui habitat in te. SERMO CCCXXXI. In