comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant harũ rerũ figurate significationes. si ue
aliter melius intelligant᷑. quẽ non moueat qͦđ
detem plagis ꝑcutiunt᷑ egyptii. & detẽ precep¬
tis scribunt᷑ tabulȩ quib regatur populus dĩ :
De quib contrario int̾ se cõparandis. idest
plagis & preceptis : qm̃ alibi diximus. expositi¬
onẽ psalmi huiusin ins onerare. non opusest.
Tantũ ammonemus. quia & hic si non eodem
ordine: decẽ tamen egyptiorũ plage comine¬
rantur. dum pro tribus quȩ sunt in exodo.
& hic non sunt. idest scymphes. ulcera. tenebrȩ.
aliȩ tres cõmemorant᷑ quȩ ibi non sunt. idest
rubigo pruina & ignis . ñ. fulgorũ. sed cui dic̃¬
ta est tradita possessio eorũ quod ibi . ñ. legit᷑.
: Satis autẽ bic expressũ est. iudiao dĩ sicri
hȩc in illis ꝑ angelos malos. in hoc scło maligno.¬
÷ tãquã in egẏpto. & in cãpo thaneos. ubi humiles
esse debemus. donec ueniat scłm ubi exaltari

Expanded text:
ant harum rerum figuratae significationes, sive ant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admonemus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari
Abbreviated transcription (Latin):
c& testimonio. Grando est iniquitas resali¬
enas auferens. unde furta. rapinȩ. predatio¬
nesq nascunt᷑. Plus autẽ uitio suo uastatur.
ipse uastator Pruina significat᷑ uitiũ. quo cari¬
tas proximi stulticiȩ tenebris uelut noctur¬
no frigore congelescit. Ignis uero. si non bic
cõmemorat᷑ qui erat in grandine ex fulgoran¬
tibus nubibus. qm̃ hicdixit tradidit possessio¬
nes eorũ ign: ubi eã significat utiq incensam.
quod ignis ille fecisse non legit᷑: immanitatẽ gͦ¬
iracundiȩ mihi uidet᷑ significare. qua & bomi¬
cidiũ amitti potest morte pecorũ significatũ
est quantũ arbitõr. dãpnũ pudicitiȩ. Concu¬
piscentiȩ quippe qui fetus exorit᷑. cõmunẽ cũ
pecorib habemus. Hanc itaq domitã habere:
ordinatã: pudicitie uirtus est. Mors primi¬
tiuorũ est amissio ipsius iusticiȩ. qua quisque¬
ñ humano socialis est generis sed siue ita se habe¬

Expanded text:
cet testimonio. Grando est iniquitas res alicet testimonio. Grando est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habe
Abbreviated transcription (Latin):
grando non poterat. dicunt᷑.ñ. esse ꝑcussa. idest nor
duris ictibus lȩsa. quȩ postea comedit locusta.
Itẽ quod hic dicit᷑ & moros eorũ in pruina: non
est in exodo multũ enũ pruma distat agran¬
dine. Nam serenus hemalibus noctib prui¬
na terreͣ canescit. Quid ergo ista significent.
dicit tractator ut potest: iudic& lector auditꝰ
ut iustũ est. Aqua in sanguinẽ. mibi uidet᷑
Cy noiia catum mores sunt. qui nec parien¬
tes quando nascunt᷑ uident loquacissima tana¬
est uanitas. Rubigo occulte nocoe quam
&iã eriͥginẽ nonnulli interpretati sunt.
alii camculã. Quod malũ cui uitiorũ aptius
cõparat᷑. nisi quad difficillie apparce sicut
est multũ de se fidere Aurora est etum
noxia. quȩ hoc infructibus latent̃ operat᷑.
sicut in moribus occulta suꝑbia quando se
quisquã putat aliquid esse cum nibil sit
Locusta est malitia ore ledens. infideb scili¬

Expanded text:
grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet lector et auditor ut justum est. Aqua in sanguinem conversa, mihCynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli scili
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑. ut hinc intelligat᷑ non hoc dicere quod
potest putari. sed illud potius quod magis deb&
aduerti. sicuti est illud. Dominabit᷑ a mari
usq ad mare & a flumine usq ad terminos or¬
bis terrȩ. Quod in illius salomonis regno con¬
stat esse non cõpletũ. de quo putari poss& iste
psalmus loqui cũ de ap̃o dño loqueret᷑. In pligiᷤᷤ
gͦ egyptiorũ quȩ sunt in libro qui exodus nunca¬
patur. ubi maxime scriptura curauit ut ea quib
afflicti sunt om̃a ex ordine dicerent᷑ non inuenit᷑
Ellud &iam quod cũ dixiss& & tradidit grandi¬
n umenta eorũ. addidit & possessionẽ eorum
igni. De iumentis grandine occisis. legitur in
exodo. Quod uero possessio eorũ igne cremata
sit. otĩo non legit᷑. quãuis uocis & ignes cum
grandine fierent.sicut tonitrua cũ fulgorib
solent. non tamen scriptũ est aliquid traditũ
igni ut arder&. Deniq mollia quȩ ledere

Expanded text:
invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ in morte conclusit. Et ꝑcussit omne
primogenitũ in terra egypti.primitias labo
ris eorũ in tabernaculis cham. Hȩ om̃s egyptiorũ
pene allegoria interpretatione exponi possunt.
pro ut ea quisq intelligere & rebus ad quas refe¬
rende sunt cõparare uoluerit: quod nos quoque
facere tẽptauimus. tanto aptius facturi quanto
magis diuinitus fuerimus ad iuti. Ad hoc enim
psalmi huius illa uerba constringunt. ubi dictũ
est. aperiã in parabolis os meũ eloquar ꝓpositio¬
dine contexant᷑. ut qm̃ id qͦđ ibi non dictũ est . ñ.
frustra in psalmo dictũ esse certi simus. neq
id interpretari nsi figurate possimꝰ: simul intel¬
ligamꝰ &iã cetera quȩ facta esse constat: ob aliquã
figuratã significationẽ facta uł conscripta facit
enĩ hoc scriptura in multis locis ꝓpheticorũ elo¬
quiorũ. Dicit aliqđ qͦđ in illa re gesta quã uidet᷑
cõmemorare non inuenit᷑. immo & aliter esse

Expanded text:
eorum in morte conclusit. Et percussit omne eorum in morte conclusit. Et percussit omne primogenitum in terrum eorum in tabernaculis Cham. » 26. Hae omnes Aegyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiodine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse
Abbreviated transcription (Latin):
existere ingrati. Deniq sequitur. Non
sunt recordati manus eius die qua redemit
eos de manu tribulationis. & incipit dicere quȩ
fecit egyptuis. Posuit in egypto signa sua. &
prodigia sua in campo thaneos. Et conuertit
in sanguinẽ flumina eorũ. & imbres eorũ ne
biberent: Vel potius manationes aquarũ sicut
non nulli melius intelligunt. quod grece scriptũ
est obremat. aquas latine scaturigenes dicimꝰ
ab imo aquas ebullientes. Foderunt eiũ egyptu.
& sanguinẽ pro aquis inuenerunt. Misit in
eos cẏnomiam & comedit eos. & ranã & disꝑdidit
eos Et dedit rubigini fructũ eorũ. & labores
corũ locustȩ. Et occidit in grandine uineas
eorũ & moroseorũ in pruina. Et tradidit¬
grandini iumenta eorũ. & possessionẽ eorum
igni. Misit in eos irã idignationissuȩ. indig¬
nationẽ & irã & tribulationẽ: uimissionem per
angelos malos. Uiam fecit semite irȩ suae:
non pepercit amorte animarũ eorũ. & ium̃ta

Expanded text:
existere ingrati. Denique quid sequitur? Non existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intelligunt quod graece scriptum est, τὰ ὀμβρήματα, quas latine scaturigines dicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et ranam, et disperdidit eos. Et dedit rubigini fructum eorum, et labores eorum locustae. Et occidit in grandine vineas eorum, et moros eorugrandini jumenta eorum, et possessiones eorum igni. Misit in eos iram indignationis suae, indignationem et iram et tribulationem, immissionem per angelos malos. Viam fecit semitae irae suae, non pepercit a morte animabus eorum, et jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ. clamantes abba pater. Abba propter
illorũ lingũa: pat̃ propt̃ nrãm. Hoc est enim
abba. quod pater. Unde dñs qui dixit non sũ
missus nisi ad oues quȩ perierunt domusisrł:
ostendens illi genti redditã presentiȩ eius ꝓmissio¬
nem: Ait tamen alio loco. Habeo alias oues quȩ
non sunt de hoc ouili. oport& me  ipsas adduccre.
ut sit unus grex & unus pastor Gentes signifi

Expanded text:
filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter illorum linguam, Pater propter nostram; hoc est enim Abba, quod Pater. Unde Dominus qui dixit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor : Gen
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe si post resurrectionẽ & ascensionẽ
dñi accipienda est hic cõmemorata hereditas
dĩ: ea sunt intelligenda quȩ acultorib idolorũ
& inimicis nominis xp̃i aeccłi eius in tanta martyrũ
numerositate ꝑpessi est. Quãquã enĩ asaph sẏnago¬
ga interpretet᷑ quae est congregatio: idq nomen
usi tatius insederit genti iudȩorũ : tamen aeccłam
istã posse dici congregationẽ : & illũ ueterẽ płm
dictũ esse aeccłam iam in alio psalmo satis aꝑteq
monstrauimus. Hȩc igit᷑ aeccła. hec hereditas dĩ.
ex circũcisione & preputio congregata est. idest
expopulo isrł & ex ceteris gentibus ꝑ lapidẽ quẽ
reprobauerunt ȩdificantes. & factus est in caput
anguli in quo angubo tãqu̾ã duo parietes de di¬
uerso uenientes copularent᷑: Ipse est pax nr̃a.
qui fecit utraq unũ. ut duos conder& ise. in
unũ nouũ hominẽ faciens pacẽ. & cõmutaro
utrosq in uno corpore dõ: In quo corpore sum

Expanded text:
aut certe si post resurrectionem et ascensionem Domini accipienda est hic commemorata haereditas Dei; ea sunt intelligenda quae a cultoribus idolorum t inimicis nominis Christi, Ecclesia ejus in tanta martyrum numerositate perpessa est. Quanquam enim Asaph Synagoga interpretetur, quae est congregatio, idque nomen usitatius insederit genti Judaeorum; tamen et Ecclesiam istam posse dici congregationem, et illum veterem populum dictum esse Ecclesiam, jam in alio psalmo satis aperteque monstravimus. Haec igitur Ecclesia, haec haereditas Dei ex circumcisione et praeputio congregata est, id est ex populo Israel et ex caeteris Gentibus, per lapidem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; in quo angulo tanquam duo parietes de diverso venientes copularentur. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus
Abbreviated transcription (Latin):
essent in quib habitar&: cur non repeller& ta¬
bernaculũ quod utiq non ꝓpt̾ se instituerat:
sed ꝓpt̾ ipsos quos iam iudicabat indignos in
quib habitar&: Et tradidit in captiuitatẽ
uirtutẽ eorũ. & pulchritudinẽ eorum in ma¬
nus inimici. Ipsam arcam unde sibi uidebant᷑
inuicti. & unde sibi placebant. uirtutẽ & pul¬
chricudinẽ eorũ dicit. Deniq postea male
uiuentes & de tẽplo dñi gloriantes. terr& ꝑ ꝓphetã

Expanded text:
essent in quibus habitaret, cur non repelleret taessent in quibus habitaret, cur non repelleret tabernaculum, quod utique non propter se instituerat, sed propter ipsos, quos jam judicabat indignos in qvirtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici. Ipsam Arcam unde sibi videbantur invicti, et unde sibi plaudebant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male viventes, et de templo Domini glor
Abbreviated transcription (Latin):
magis appar& ubi ait: & in ira concitauerunt eũ
in collib suis. in idolatriam eos prosiluisse signi¬
ficat. Arcus ergo ꝑuersus est. non pro nomine
dñi. sed contra nomen dñi. qui dixit eidẽ pło.
non erunt tibi du alii pret̾ me. Per arcũ autẽ
significat animȩ intentionẽ. hoc ipsum detuiq
planius exprimens: & in sculptilib suis inquit
ad emulationẽ prouocauerunt eum. Audiuit
ad nihilũ redegit nimis isrł. Dõ quippe sper¬
nente qui remanserunt. Qui dõ adiuuante
fucrunt quod fuerunt. Nimirũ autẽ. rẽ illã
gestã cõmemorat. quando uicti sunt ab allophi¬
lis tẽpore heli sacerdotis. & arca dnĩ capta est.
& magna strage uastati funt: hoc est qđ dicit:
Et reppulit tabernaculũ sylo. tabernaculũ suũ
ubi habitauit in hominibus. Elegant̃ exposu¬
it quare reppulerit tabernaculũ suũ cũ ait.
ubi habitauit in hominibus. Cũ ergo digni. ñ.

Expanded text:
magis apparet, ubi ait: Et in iram concitaverunt eum magis apparet, ubi ait: Et in iram concitaverunt eum in collibus suis. In idololatriam eos prosiluisse significat. Arcus ergo perversus est, non pro nomine Domini, sed contra nomen Domini, qui dixit eidem populo: Non erunt tibi dii alii praeter me . Per arcum autem significat animi intentionem. Hoc ipsum denique planius exprimens, Et in sculptilibus suis, inquit, ad aemulationem eum provocaverad nihilum redigit nimis Isrnente quid remanserunt, qui Deo adjuvante fuerunt quod fuerunt? Nimirum autem rem illam gestam commemorat, quando victi sunt ab Allophylis tempore Heli sacerdotis, et Arca Domini capta est, et magna strage vastati sunt . Hoc est quod dicit, Et repulit tabernaculum Selom, tabernaculum suum ubi habitavit in hominibus. Eleganter exposuit quare repulerit tabernaculum suum, cum ait, ubi habitavit in hominibus. Cum ergo digni non
Abbreviated transcription (Latin):
babitare fecit in tabernaculis eorũ tribus ishł.
In tabernaculis inquit gentiũ habitare fecit tri¬
bus isrł. quod spualit̾ sic melius disserendũ puto.
ut in celestẽ głam unde peccantes angeli elꝰti
atq deiecti sunt per xp̃i gram subeamꝰ. Illa est¬
eñ generatio praua & amaricans. qm̃ istis bene¬
ficiis corporalibus ponebat tunicã uetustatis.
Tẽp̃tauerunt adhuc & exacerbauerunt dm̃ ex¬
celsũ. & testimonia eius non custodierunt: Ꝙ
auerterunt se & non obseruauerunt pactũ quẽ¬
ad modũ patreseorũ. Pacto enĩ quodã & placito
& audiemus. Notandũ sane quod ait quẽ ad mo¬
dũ patres eorũ: Cũ per totũ psalmi textum
tãquã de hominibus cisdem loqui uideretur.:
Appar& tamen de illis nunc dici qui iam erant
in terra ꝓmissionis. & patres etrũ dictos. qui in
heremo amaricauerunt. Conuersi sunt inquit
in arcũ prauũ uł sicut alii codices habent. in arcũ
ꝑuersũ. Quid autẽ sit hoc. in eo quod sequitur.

Expanded text:
abitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. In tabernaculis, inquit, Gentium habitare fecit tribus Israel. Quod spiritualiter sic melius disserendum puto, ut ad coelestem gloriam, unde peccantes angeli ejecti atque dejecti sunt, per Christi gratiam subvehamur. Illa enim generatio prava et amaricans, quoniam istis beneficiis corporalibus non ponebat tunicam vetustatis, tentaverunt adhuc et exacerbaverunt Deum excelsum, et testimonia ejus non custodierunt: et averterunt se, et non servaverunt pactum, quemadmodum patres eorum: pacto enim quodam et placito er, faciemus et audiemus . Notandum sane quod ait, quemadmodum patres eorum: cum per totum Psalmi textum tanquam de hominibus eisdem loqui videretur, apparet tamen nunc de illis dici qui jam erant in terra promissionis, et patres eorum dictos qui in eremo amaricaverunt. 34. Conversi sunt, inquit, in arcum pravum: vel, sicut alii codices habent, in arcum perversum. Quid autem hoc sit, in eo quod sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ergo ne quisquã male intelligens. uniuer¬
sum illũ populũ crimine cͥru̾dẽlitatis &
contradictionis arbitret᷑ esse dãpnatũ: conti¬
nuo subiecit. Dico ergo. Nũ quid reppulit ds̃
plebem suam: Absit. Nam & ego ifrahelita
sum ex genere isrł tribu beniamin. Hic
ostendit quã plebem dixerit. utiq populi
prioris. quã si totã ds̃ reprobass& atq dãpnas¬
s&: non utiq ipse xp̃i ess& apostolus ifrabelita
ex semine abraham tribu beniamin. Adhib&
autẽ ualde necessariũ testimoniũ dicens.
An nescitis in helia quid dicit scriptura:
quẽ ad modũ interpellat dm̃ aduersus isrł:
Dñe prophetas tuos occiderunt. altaria tua suffo

Expanded text:
Hic ergo ne quisquam male intelligens, univerHic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum crimine incredulitatis et contradictionis arbitretur esse damnatum, continuo subjecit: Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin. Hic ostendit quam plebem dixerit, utique populi prioris, quam si totam Deus reprobasset atque damnasset, non utique ipse Christi esset apostolus, Israelita ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Adhibet autem valde necessarium testimonium, dicens: « An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? Domine, Prophetas tuo
Abbreviated transcription (Latin):
escas. idest prius rapiens ꝑsecutor ad mortem.
postea parcens predicator ad uitã. Hu erant
ex illo populo hereditas dĩ. unde ait. & ipse
minimus apostolorũ doctor gentiũ. Di co
ergo. nũquid reppulit ds̃ plebem suam: Absit.
Nam & ego israhelita sum. ex semine isrł. de
tribu beniamin. Non reppulit ds̃ plebẽ suam
quã prȩsciuit. Hȩc plebs quę ex illa gente
xp̃i corpori accessit. hereditas dĩ est. Nam
quod apostolus ait. non reppulit ds̃ plebem
suam quã pręsciuit: illi psalmo utiq respon¬
d& ubi scriptũ est. qm̃ non repell& dñs plebẽ
suã. Ubi autẽ sequit᷑ & hereditatẽ suam
non derelinqu& Ibi euidenter appar& talẽ
plebẽ esse hereditatẽ dĩ. Ut enĩ hoc dicer&
a postolus. supra cõmemorauerat propheticum
testimoniũ. de prenuntiata futura incredulita¬
te populi ifrł. Tota die expandi manus meas
ad populũ non credentẽ & contradicentem.

Expanded text:
escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haereditas Dei. Unde et ait ipse minimus Apostolorum , doctor Gentium: « Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum est, Quoniam non repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem .
Abbreviated transcription (Latin):
non loquentẽ sensu corporis audierunt. sed ad¬
huc infantẽ non loquentẽ spũ cognouerunt.
Hinc beati apłi. hinc nathanael in quo dolus. ñ.
erat. Hinc alius ioseph qui exspectabat & iam
ipse regnũ dĩ. Hinc tanta illa multitudo quae
precedebat & sequebat᷑ iumentũ eius dicens. bene¬
dictus qui uenit in nomine dñi. in qua erat &
congregatio puerorũ in quibus dixit impletum.
ex ore infantiũ & lactantiũ ꝑfecisti laudem
Hinc & iam illi post cius resurrectionẽ. quoꝵ
die uno tria & alio quinq milia baptitati st̃
in animã unã & cor unũ. caritatis igne confla¬
ti. quorũ nemo dicebat aliquid propriũ : sed
erant illis om̃a cõmunia. Hinc scĩ diaconi quoꝵ
stephanus ante apostolos martyrio coronatus est.
erat facie paulus ignotus: notus autẽ seuitia
famosissima: sed notior xp̃i miseri cordissima gr̃a.
Hinc & ipse secundũ premissã de se ꝓphetiim
lupus rapax mine rapiens: & ad uesperũ diuidens

Expanded text:
non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infantem non loquentem, spiritu cognoverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia : hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus :erat facie Paulus ignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens
Abbreviated transcription (Latin):
os suum. lam uide &iam quod sequit᷑. montem
syon quẽ dilexit. acccłam xp̃i melius intelligimꝰ.
non ꝓpt̾ presentis cẽporis beneficia carnalia dõ
colentẽ : sed futura acterna pręmia oculis fidei
longe speculantẽ. Nam & syon speculatio in ter¬
cornuorũ scĩficationẽ suã. uł sicut quidã inter¬
pretes uerbũ nouũ fecerunt scĩfitium suum.
Vnicornii recte intelligunt᷑. quorũ firma spes
in unũ illud erigit᷑. de quo alius dicit psalmus.
unã petu ad nõ hanc requirã. Sc̃ificium uero
dĩ est scđm apostolũ petru. intellectaͣ plebsscã
& regale sacerdotiũ. Quod uero sequitur in
terra quã fundauit in aeternũ: quod habent
potestate est. qm̃ utrũq significit. Et ideo
in latinis codicibus. illud aliter in aliis inuenit᷑.
Habent aliqui &iam pluraliter idest in scła qͦđ
in gretis quos habuimus non inuenimus. Quis
uero fideliũ dubit& ȩcclesiam &iam si aliis abe¬
untibus aliis uenientibus ex hac uita mortalit᷑

Expanded text:
iam quod sequitur, Montem Sion quem dilexit, Ecclesiam Christi melius intelligimus, non propter praesentis temporis beneficia carnalia Deum colentem, sed futura et aeterna praemia oculis fidei longe speculantem: nam et Sion Speculatio intercut quidam interpretes verbum novum fecerunt, sanctificium suum. Unicornui recte intelliguntur, quorum firma spes in unum illud erigitur, de quo alius dicit psalmus, Unam petivi a Domino; hanc requiram . Sanctificium vero Dei est, secundum apostolum Petrum, intellecta plebs sancta, et regale sacerdotium . Quod vero sequitur, In terra quam fundavit in aeternum: quod habent potestate est, quoniam utrumque significat; et ideo hoc in latinis codicibus, illud in aliis invenitur. Habent aliqui etiam pluraliter, id est, in saecula; quod in graecis quos habuimus, non invenimus, Quis vero fidelium dubitet Ecclesiam, etiamsi aliis abeuntibus, aliis venientibus, ex hac vita mortaliter
Abbreviated transcription (Latin):
meritis uidebant᷑ excellere. Nam ioseph pauit
in egypto patr̃e & fr̃s suos & impie uenditus meri¬
to pietatis castitatis. sapientiȩ. iustissime subli¬
matus est. & effrem maiori fratri auisui iacob
benedictione prelatus est. & tamen ds̃ reppulit
tabernaculũ ioseph. & tribũ effr̃e non elegit
Ubi ꝑ hȩc preclari meriti nomina. quid aliud qu̾a
uniuersũ populũ illũ uetusta cupiditate a dño ter¬
rena premia requirentẽ. repulsũ & reprobatum
intelliginus. electã autẽ tribũ iuda non ꝓ meri¬
tis ipsius iudȩ longe quippe maiora sunt merita
ioseph. sed ꝑ tribũ iuda qm̃ inde exstit xp̃c scđm¬

Expanded text:
meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe quippe majora sunt merita Joseph; sed per tribum Juda, quoniam inde exstitit C
Abbreviated transcription (Latin):
acternũ uerbũ dĩ. Sed illi qui posteriora dilex¬
crunt: ex ipsis iustissime cruciabunt᷑. Obꝓbriũ
tabernaculũ ioseph & tribũ effrem non elegit¬
& elegit tribũ iuda. Non dixit reppulit ciber¬
naculũ ruben qui fuit primogenitus iacob nec
eos qui setunt᷑ & iudã nascendo precedunt. ut
illis repulsis & non electis tribus iuda eligeretur
Poterat enĩ dici merito illos repulsos. quia & inbe¬
nedictione iacob qua suos filios benedixit. pecrata
eorũ cõme morat & grauiter detestatur. quãuis
in eis tribus leui sacerdotalis tribus esse meruerit
unde &um moyses fuit. Nec dixit reppulit
tabernaculũ beniamn. uel tribũ betiamin non
elegit ex quarex esse iam ceperat. nam inde fu¬
erat electus saul. Unde ex ipsa uicinitate tẽpo¬
ris quando ille repulsus est atq reprobatus & dauid
electus. conuenient̾ poss& hoc dici. nec tamen dic¬
tũ est. Sed eos potissimũ nominauit qui clariorib

Expanded text:
aeternum Verbum Dei. Sed illi qui posteriora dilexaeternum Verbum Dei. Sed illi qui posteriora dilexerunt, ex ipsis justissime cruciabuntur: Opprobritabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Et elegit tribum Juda. Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus
Abbreviated transcription (Latin):
uiduata. & mox in partu inortua: propter eandeni
ꝑturbationẽ. plangi non potuit onere funeris.
dormire quando populũ suũ dat in inanus eorum
quos odit. ubi eis dicat᷑ ubi est ds̃ tuus: Excitatus
est enĩ tãquã doriniens. tãquã potens crapulitus
auino. Nullus de dõ hoc dicere auder&. nisi sp̃s
eius. Dixit enĩ sicut uidet᷑ impis insultantibus
quod uelut ebrius diu dormiat. quando non tã
bant quod arcã eius captiuare potuerunt. ꝑcussi
enĩ sunt in sedib suis. Quod eiuspene signum
mihi uidet᷑ qua quisq cruciabit᷑. si in posteriora
respexerit. quȩ sicut apostolus estimare deb&
ut stercora. Qui enĩ sic suscipiunt testamentũ
dĩ ut uetere uanitate non se exuant. similes
sunt hostib populi eius. qui arcã testamenti cap¬
tiuatã iuxta sua idola posuerunt. Et illa quidẽ
uetera &iam illis nolentibus cadunt. quia om̃is
caro fęnũ. & claritas hominis ut flos feni. Fenũ
secretũ scilic& testam̃ti: regnũ cȩlorũ ubi est

Expanded text:
viduata, et mox in partu mortua, propter eamdem perturbationem plangi non potuit honore funeris Dominus. Videtur enim dormire, quando populum suum dat in manus eorum quos odit, ubi eis dicatur: Ubi est Deus tuus ? Excitatus ergo est tanquam dormiens, tanquam potens crapulatus a vino. Nullus hoc de Deo dicere auderet, nisi Spiritus ejus. Dixit enim, sicut videtur impiis insultantibus, quod velut ebrius diu dormiat, quando non tam bant quod Arcam ejus captivare potuerunt; percussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Apostolus, aestimare debet ut stercora . Qui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa quidem vetera etiam illis nolentibus cadunt, quia omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Fenum secretum scilicet testamenti regnum coelorum, ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
uidit qui in xp̃m fuerant ex isto pło credituri.
& accepturi petcatorũ remissionẽ. usq ad illii d
maximũ quo insaniente ᷤᷤ ipsũ medicũ ꝑemerunt:
Hinc omnino dictũ est. Ipse autẽ est inisericors.
& propitius erit peccatis eorũ & non disꝑd& eos.
Et abundauit at auerter& uã suã: quia & iã illud¬

Expanded text:
vidit qui in Christum fuerant ex isto populo credituri, vidit qui in Christum fuerant ex isto populo credituri, et accepturi peccatorum remissionem, usque ad illud maximum quo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Et induxit eos in montẽ scĩficationis
suȩ. montẽ quẽ ad quisiuit dextera eius
Et eiecit a facie eorũ gentes. & sorte distribuit
eis terrã in funiculo distributionis. Siquis adhȩc
nobis uerba inferens questionẽ. dicat quo modo
eis hec om̃ia collata esse cõmemorat. cũ ipsi non
fuerint ꝑducti in terrã ꝓmissionis qui ab egyp¬
to liberati sunt. qm̃ illi mortui sunt: Quid res¬
pondebiinus. nisi eos dictos. quia idem ipse popłs
fuit ꝑ successionẽ filiorũ : Si ergo cũ audiuimꝰ
maxime quia futuri tẽporis uerba sunt. & ꝓpitius
fi& peccatis eorũ & non ꝑd& eos. & habundauit
ut auertat irã suam. & non incend& omnẽ iram
suam: intelligamus in eis impletũ de quib dicit
apostolus. Sic ergo & ii hoc tẽpore reliquiae ꝑ
electionẽ grãe saluȩ factȩ sunt. Unde & iam
dicit. Nũquid reppulit ds̃ plebẽ suã: Absit.
Et ego israhelita sũ ex genere isrł. tribu benia¬
min hebreus ex hebreis. Hosigit̾ scriptura prȩ¬

Expanded text:
ficationis suae; montem quem acquisivit dextera ejus. Et ejecit a facie eorum gentes, et sorte distribuit eis terram in funiculo distributionis. » Si quis ad haec verba nobis inferens quaestionem dicat: Quomodo eis haec omnia collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic ergo, cum audimus, maxime quia futuri temporis verba sunt, « Et propitius fiet peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam, » intelligamus in his impletum de quibus dicit Apostolus: « Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Unde etiam dicit: « Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis » . Hos igitur Scriptura prae
Abbreviated transcription (Latin):
factȩ sunt. Et recordatus est quia caro sunt. sp̃s
uadens & non rediens. Ideo eos uocando & mise¬
rando ꝑ suã gram ipse reuocauit. quia ꝑse ipsos
redire non possent. Quomodo enĩ redit caro sp̃s
ambulans & non reuertens. urgente se in imaatq
longinqua malorũ pondere meritorũ. nisi per
electionẽ grãe. quȩ non meritis tãquã merces red¬
ditur. sed tãquã donũ gratis datur. ut iustificet᷑
impius. & redeat ouis ꝑdita non tamen in uirib
suis. sed in huineris reportata pastoris. quȩ se ꝑdere
potuit dũ sponte uagaret᷑. se ipsã autẽ inuenire
non potuit. nec omnino inueniret᷑. nisi pastoris
miscła quȩreret᷑. Non enĩ & ille filius ad banc

Expanded text:
ro sunt; spiritus vadens, et non revertens. Ideo eos vocando et miserando per suam gratiam ipse revocavit, quia per seipsos redire non possent. Quomodo enim redit caro, spiritus ambulans et non revertens, urgente se in ima atque longinqua malorum pondere meritorum, nisi per electionem gratiae? Quae non meritis tanquam merces redditur; sed tanquam donum gratis datur, ut justificetur impius, et redeat ovis perdita; non tamen in viribus suis, sed in humeris reportata pastoris , quae se perdere potuit dum sponte vagaretur, se autem invenire non potuit, nec omnino inveniretur, nisi pastoris misericordia quaereretur. Non enim et ille filius ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
perierunt. & filii eorũ in terrã ꝓmissionis ingres¬
si sunt. An distulit pęnã ut prius satiar& &iam
infidelẽ concupiscentiam. ne ꝓpterea putaretur
iratus quia hoc ab illo lic& tẽptantes & detrahen¬
tes petebant. quoa facere non poss&: Audiuit
ergo & distulit uindicare. & postea quã fecit quod
eũ illi facere non posse putauerunt: tunc ira as¬

Expanded text:
perierunt, et filii eorum in terram promissionis ingresperierunt, et filii eorum in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse putaverunt, tunc ira as
Abbreviated transcription (Latin):
iacobusescam mentis precepit postulari sed credentib
eam peti ammon&. non tẽp̃tantib atq de trabentib
postul& adõ qui dat om̃ib affluenter & non imꝓ¬
perat. & dabit᷑ ci. Postul& autẽ infide nihil hesi¬
tans. Hanc fidẽ non habebat generatio quȩ cor
non direxerat suũ. & non erat creditus cũ dõ sp̃s¬
eius. Propt̃ hoc audiuit as̃ & distulit. & ignis accen¬
sus est in iacob. & ira ascendit in ifrł. Ex posuit
quid ignẽ dicxerit. lrã quippe appellauit ignem.
quãquã multos prope oiam ignis accenderit
Dugd ergo est quod ait: Audiuit dñs & distulit
An distulit eos introducere in terrã ꝓmissionis quo
ducebant᷑. quod intra paucos dies fieri poterat:
Sed ꝓpt̃ peccata in beremo fuerant conterendi.
ubi & contriti sunt per quadraginta annos. Iuod
si ita est. distulit ergo populũ non istos ipsos qui
tẽptantes detrahebant de dõ. Nam om̃s in heremo

Expanded text:
Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a tentantibus atque detrahentibus postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; et dabitur ei: postulet autem in fide nihil haesitans . Hanc fidem non habebat generatio, quae cor non direxerat suum, et non erat creditus cum Deo sp Propter hoc audivit Dominus, et distulit, et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Exposuit quid ignem dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergo est quod ait, Audivit Dominus, et distulit? An distulit eos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, ubi et contriti sunt per quadraginta annos? Quod si ita est, distulit ergo populum, non istos ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; nam omnes in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dñs dicit. de peccato quidẽ quia non credi¬
derunt in me. E exacerbauer altissimũ sicci¬
tite. quod alu codices habent in inaquoso quod
de greco est expressius nec aliud qua ficcitato
significat. Utru in heremi siccitate an potus
insui quia lic& bibissent de petra. non uentres
sed mentes aridis habelunt. nulla uirentes fe¬
cunditate iusticiȩ: in qua sicitite inagis fiddit̃
do supplices esse debuerunt. ut qui sacietatẽ do-¬
nauerat faucib aequitatẽ donar& & moribus
Ad eum quippe fidelis anima clamat. Oculi
Aliud enĩ est petere credendo. aliud temptan¬
do Deniq sequitur. & detraxerunt de dõ
Et dixerunt: Num quid poterit ds̃ parare
mensa in deserto. Qm̃ percussit p&ra & fiuxe¬
runt aquae. & torrentes in undauerunt :
Numquid & panẽ poterit dare. aut parare
mensã populo suo : Non credentes ergo. petie¬
runt aescas animab: suis Non sic apostolus

Expanded text:
sicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non credisicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus. Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi Aliud est petere credendo, aliud tentando. Denique sequitur: « Et detraxerunt de Deo, et dixerunt: Numquid poterit Deus parare mensam in deserto? Qrunt aquae, et torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ge scđ̃m uerbũ tuũ. de quo alibi dicit᷑. Ipse enĩ
rectos faci& cursus tuos & itinera tua in pace pro
rore nocturno: quia tunc erit magna tribulatio
scł̃i tãquã ignis. & lucebit iustis & ardebit iniustis
Qui difrupit in deserto petrã & ad iquauit cos
sicut in abysso multa: Et eduxit aquã de petra.
& deduxit tã quã flumina aquas : Potest utique
sitienti fidei donũ sp̃s scĩ quod illa resgesta spua¬
liter significabat infundere. de spũali sequenti
petra quod est xp̃c. qui stabat & clamabat. Si
quis sitit ueniat adme. Qui biberit de aqua
quã ego dabo. flumina aquȩ uiue fluent de
uentre eiis. Hoc enĩ dicebat sicut in euange¬
lio legit᷑. de spũ quẽ accepturi crant credentes
in eum. ad quẽ uelut uirga lignũ passionis ac¬
illi tãquã generatio praua & amaricans apposu¬
erunt ad iic peccare ei. idest non credere
Nam hoc est peccitũ de quo arguit sp̃s mundũ

Expanded text:
ge secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim ge secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera tua in pace prodrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere de spirituali sequente petra, quod est Christus : qui stabat et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me; et, Qui biberit de aqua quam ego dabo, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis acilli tanquam generatio prava et amaricans, apposuerunt adhuc peccare ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
casto ꝑmanente in scłm scłi. Qui timor magrã esse
indicat pęnã priuari luce iusticiȩ: non efficimur
tãquã patres illi generatio praua & amaricans.
Terra itaq egypti. in figura intelligenda est huus
scłi. campus taneos planities est mandatibumilis
Nam mandatũ humile interpretat᷑ tanis in hoc
scło humilitatis mandatũ suscipiamus ut in alio sło
eccaltationẽ qu̾a promisit qui ꝓpt̃ eos hic factus
mare & traicit eos. statuit aquas quasi in utres:
ut sic star& unda tã quã fuiss& in clausa: potest ꝑ
suã grãm cohibere fluida & labentia concupiscen¬
tiarũ carnalũ cũ huic scło renuntiat᷑. ut tãquã
inimicis peccatis om̃ibus per deletis. fidelium po¬
pulus ꝑ sacramentũ baptismatis traiciat᷑.. Qui
deduxit eos in nube dici: & tota nocte in inlu¬
minatione ignis. Potest &im spualiter dirigere
itinera. si ad eum clam & fides itinera mea diri¬

Expanded text:
casto permanente in saeculum saeculi, qui timor magnam esse casto permanente in saeculum saeculi, qui timor magnam esse judicat poenam privari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et amaricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic factus mare, et trajecit eos, statuit aquas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea diri
Abbreviated transcription (Latin):
auferre ab eo quod psalmus ipsi intendit osten¬
dere hunc esse fructũ om̃iũ quȩ dicuntur
& quart ammoniti sumus hec intentissime au¬
dire dõ dicante: Adtendite populus mneus
legẽ meã. inclinate aurẽ urãm in uerbu oris
mei: Ut ponamus in dõ spem nram̃. & non
obliuiscam operũ dĩ & mandati eius eaqui¬
ramus. ne fiamus sicut illi patres generatio
praua & amaricans: Generatio quȩ cor non
direocit suũ & non est creditus cũ dõ sp̃s eius
Aahoc ergo om̃a referenda sunt ac per hoc
quicquid figurata actione isti significant.
ita fieri possunt spũaliter i homine ut gr̃a
dĩ si bona est. ut iudicia di si mala sunt sicit
illa bona facta sunt in israbelitas uel itasieie
in ipsos & in eorũ inimicos: Quȩ si non oblias¬
camur: sedin dõ spem nr̃am ponamus nec ipsius
gr̃ȩ simus ingrati. eumq timeamus non tunore ser¬
uili. quo sola mala corporalia formidant᷑. sed timore

Expanded text:
auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostenauferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, hunc esse fructum omnium quae dicuntur, et quare admoniti sumus haec intentissime audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus in Deo spem nostram, et non obliviscamur operum Dei, et mandata ejus exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Ad hoc ergo omnia referenda sunt, ac per hoc quidquid figurata actione ista significant, ita fieri possunt spiritualiter in homine; vel gratia Dei, si bona sunt; vel judicio Dei, si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in Israelitas, vel mala, et in ipsos, et in eorum inimicos. Quae si non obliviscamur, sed in Deo spem nostram ponamus, nec ipsius gratiae simus ingrati; eumque timeamus, non timore servili, quo sola mala corporalia formidantur, sed timore
Abbreviated transcription (Latin):
honoris gra ꝓpt̾ aetatẽ cuiãq pietatis. sicut
paulus semor dicit: Non ut confundãuos hȩc
scribo sed ut filios meos carissimos mones cũ
scir& utiq adño dictũ esse. ne uobis dicatis¬
patrẽ in terra. unus est enĩ pater iĩ ds̃
honoris humani de loquendi consuetudine
tolleret᷑. sed ne grã dĩ qua in actertiã uitã
regeneramur : naturȩ. uel potestatiuł &iã
s scĩtati cuiusquã hominis tribueret᷑. Ideo
cũ dicer& ego uos genui: predixit in ap̃o.
& per euangeliũ ne ipsius putaret᷑ esse qͦđ
dĩ est. Ergo illa generatio praua & amari¬
cans obliti sunt beneficiorũ dĩ. & mirabiliũ
eius quȩ ostendit eis. Corã patribus eorũ
quȩ fecit mirabilia. in terra egypti in cãpo
s taneos. E incipit eadẽ mirabilia comemo¬
rando retexere. quȩ si parabole sunt & pro¬
positiones profecto ad aliquid cõparindo re¬
sferendȩ sunt: Nlec oculũ intentionis debemꝰ

Expanded text:
honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut confundam vos, haec scribo; sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum, Ne patrem in terra: unus est enim pater vester Dehonoris humani, de loquendi consuetudine tolleretur, sed ne gratia Dei, qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati vel etiam sanctitati cujusquam hominis tribueretur. Ideo cum diceret, Ego vos genui: praedixit, In Christo, et per Evangelium ; ne ipsius putaretur esse quod Dei est. 12. Ergo illa generatio prava et amaricans, obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et propositiones, profecto ad aliquid comparando referendae sunt. Nec oculum intentionis debemus
Abbreviated transcription (Latin):
quod obliti sunt beneficiorũ dĩ & mirabiliũ
cius quȩ ostendit eis. quod addidit & dictoa
corã patribus eorũ. Qux fecit mirabilia : Quib
patribus. cum isti sint patres quorũ non uult
esse posteros similes : Si illos acceperimus ex
quibus isti nati erant. uelut abraham isaac &
iacob iam olim dormierant. quando mirabilia ds̃
ostendit in egẏpto. Sequit᷑ enĩ in terra egypti
in campotaneos. Ubi dicit ostendisse dm̃ istis
mirabilia. coram patribus eorũ : Anforte sp̃u
presentes erant. quia de ipsis dñs in euuangelio
ait. om̃s eiũ illi uiuunt. an accominodatius
accipiinus patres moysen. & aaron aliosq senio¬
res. qui cõmemorantur in eadẽ striptura &ciã
spm accepisse : unde acceperat & moyses ut eũ
adiuuarent ad eundẽ populũ regendũ ac fe¬
rendũ : Cur enĩ non appellarent᷑ patres :
Nonsicut ds̃ pat̃ unus est. qui regenerat spũ
scõ quos facit filios ad aeternã hereditatẽ. sed

Expanded text:
quomodo obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium quomodo obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: Coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed