comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deciꝑe ueri simili sermone atq int̃rogationibꝰ ament.
aut aliqͥd magnũ. qͦ se bonis atq innocentib antepo¬
nant se assecutos putent qͥ ita didicerint:¬
ao uͦ numeri disciplina cuilib& tardissimo. clarunẽ
qͦd ñ sit abhominib instituta: sed pottuꝰ indagata atq
inuenta: Non enĩ sicut syͣllabã italiȩ quã breuẽ ꝓnui.¬
tiauerunt ueteres. uoluit uirgiliuꝰ & longa facta ẽ:
ita quis quã facere poterit cũ uoluerit ut t̃ t̾na ñ sint
nouem. aut ñ possint efficere quadratã figura: aut
ñ ad t̾nariũ numerũ tripla suit : ad senarium sescu¬
pla: ad nullũ dupla: quia intelligibiles nunieri semis¬
duo nichil nͥ ipsã duali.: tate. signãt. Siue ergo in se ipsis considẽnt᷑. siue
ad figurarũ. aut ad sonoꝵ. aliarũue motionũ leges
abhominib in stitutas. s ingeniosorũ sagacitate
comꝑtas: Quȩ tam̃ om̃ia quisquis ita dilexerit.

Expanded text:
decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putent qui ista didicerinto numeri disciplina cuilibet tardissimo clarum est quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata atque inventa. Non enim sicut primam syllabam Italiae, quam brevem pronuntiaverunt veteres, voluit Virgilius, et longa facta est; ita quisquam potest efficere cum voluerit, ut ter terna aut non sint novem, aut non possint efficere quadratam figuram, aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sescupla, ad nullum dupla, quia intelligibiles numeri semisumeri semissem non habent. siue ergo in se ipsis considerentur siue ad figurarum aut sonorum aliarumue motionum leges ab hominibus institutas, sed ingeniosorum sagacitate conpertas. quae tamen omnia quisquis ita dilexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣt qua taliu p̃ceptoꝵ nodo sissimas & spino sissim̃as
disciplinas : tanquã si quis piã dare uolens precesta
ãbulandi. moneat ñ eẽ leuandũ posteriorẽ pedẽ
nͥ cũ posueris pͥorẽ: demde minutatim. que ad mo¬
dũ articuloꝵ & poplitũ cardines oporteat moue.¬
re describat: Uera em̃ dicit: nec aliẽ ambulan
potest. Sed faciliuꝰ homines hȩc faciendo alibant.
quã anĩadũtunt cũ faciunt: aut intelligunt cũ au-¬
diunt: Qui aut̃ ambulare ñ possunt. multo niinus
ea curant : quȩ nec exꝑiendo possunt attendere.:
Ita plerũq citius ingeniosus uide ñ ẽẽ ratã con-¬
clusionẽ : cũ. pͣcepta eiꝰ capit : Tardus aut̃ non
eã uid&. sed multo minꝰ qͦd̾ de illa p̾cipit᷑ magq
in his om̃ib ipsa spec tacula ueritatis sȩpe delecꝰ¬
tant. qũa ex eis disputando aut iudicando adu¬
uamͣ. nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia. si &eram prode¬
maligniora aut inflatiora ñ reddant. hoc est ue aut

Expanded text:
 quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. tamquam si quispiam uolens dare praecepta ambulandi moneat non esse leuandum posteriorem pedem, nisi cum posueris priorem, deinde minutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat mouere describat; uera enim dicit nec ambulari aliter potest; sed facilius homines haec faciendo ambulant, quam animaduertunt, cum faciunt, aut intellegunt, cum audiunt. qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant quae nec experiendo possunt attendere. ita plerumque citius ingeniosus uidet non esse ratam conclusionem quam praecepta eius capit, tardus autem non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens quid signific&: Qui uͦ oꝑatir aut ueneratur¬
utile signũ diuinitꝰ institutũ. cuiꝰ uim significationẽ o
intel ligit ñ hoc uenerat᷑ quod uideur & transit: sed
illus potiiꝰ. qͥ alia cuncta referenda sunt: Palis aut
homo sp̃ttalis & liber ẽ &iam tẽpr̃ serutues. q cirna¬
libr a nimis nondũ oport&e signa illa reuelar. quoꝵ tugo
edomandi sunt : Pales aut̃ spĩtales erant patriarehȩ¬

Expanded text:
nesciens quid significet. Qui veronesciens quid significet. Qui veroe signum divinitus institutum, cujus vim significationemque intelligit, non hoc veneratur quod videtur et transit, sed illud potius quo talia cuncta referenda sunt Talis autem homo spiritualis et liber est, etiam tempore servitutis, quo carnalibus animis nondum oportet signa illa revelari, quorum jugo edomandi sunt Tales autem spirituales erant Patriarch
Abbreviated transcription (Latin):
gines deoꝵ: Si gͦ utilit̃ signũ institutũ ꝙ ipsa re seqͥ
cui significandȩ institutũ ẽ. carnalis ẽ seruitus:
quanto magis in utiliũ rerũ signa instituta ꝓ rebus
acciꝑe: Quȩ si retuleris ad ea ipsa q̃ his signifi.¬
cant᷑. eisq colendis animũ obligaueris: n-¬
chil hominꝰ seruili carnaliq onere atq uelamine. ñ
carebis: Quã obrẽ xp̃iana lib̃tas eos quos inuenit
sub signis utilibꝰ tanqua ꝓpe inuentos. int̾p̃tatis
signis qͥbꝰ subditi erant: eleuatos ad eas res. quarum¬
illa signa sunt lib auit: Ex his facta est. ȩccłe sc̃oꝵ
non solũ seruilẽ oꝑationẽ sub talib signis. s &iam ꝙp¬
sa signa frustrauit remouit q om̃a : ut ã corruptione
nuleitudinis simulatorũ deoꝵ quã sepe ac ꝓþͥe script᷑a
forncationẽ uocat. ad uniuꝰ dĩ cultũ gñtes conũterent᷑
Nec sub ipsis iã signis utilib seruiturȩ. sed exereitaturȩ
potuiꝰ animũ in eoꝵ intelligentia sp̃itali Sub signo enĩ

Expanded text:
tiliter institutum pro ipsa re sequi, cui significandae institutum est, carnalis est servitus, quanto magis inutilium rerum signa instituta pro rebus accipere, quae si retuleris ad ea ipsa quae his significantur eisque colendis animum obligaveris, nihilominus servili carnalique onere atque velamine non carebis. Quamobrem Christiana libertas eos quos invenit sub signis utilibus tanquam prope inventos interpretatis signis, quibus subditi erant, eleilla signa sunt, liberavit. Ex his factae sunt Ecclesiae sanon solum servilem in operationem sub talibus signis, sed etiam ipsa signa frustravit, removitque omnia, ut a corruptione multitudinis simulatorum deorum quam saepe ac proprie Scriptura fornicationem vocat, ad unius Dei cultum gentes converterentur: nec sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed excitaturae potius animum in eorum intelligentia spirituali. Sub signo enim
Abbreviated transcription (Latin):
natio ẽ ista diuini oꝑis. pͣuaricatio ẽ ueritatis. Monentis apłi
uox eͣ. Expurgate u&us ferm̃tũ. ut sitis noua consꝑsio sicut
estis axuni: nã pascha nrm̃ inmolatꝰ ẽ xp̃c. Itaq festa cele

Expanded text:
natio est ista diuini operis, praeuaricatio est ueritatis. Monentis apostoli natio est ista diuini operis, praeuaricatio est ueritatis. Monentis apostoli uox est: expurgate uetus fermentum, ut sitis noua consparsio, sicut estis azymi: nam et pascha nostrum in
Abbreviated transcription (Latin):
N ani ut aggrediat᷑ ammꝰ tantũ ac tale ꝓpositũ. grandi utie
dicendi genere deb& excitari & accendi. S.ꝯ & marthna eyprianus
eo qd̵ ambo egerunt: dictionis grandis exẽpla memorabo. Ambe
quippre inueca ft̃ in eas q̃ form̃a pignts colorant. uł pocius
decolorant. Quoꝵ prior ille cũ hoc ager&. ait int̾ c&era. Siqus
pirgendi artifex uultu alieutꝰ & speciem & corꝑis qͥlitatẽ emulo co¬
lore signass&. ⁊ signata iã consũmatoq simulachro manꝰ aluis
inferr&e. ut iã informata. iã picta quasi ꝑttior reformaret gra¬
uioris pͥoris artificis in iuria & iusta indignatio uid̾et᷑: tute
existimas inpune laturã tã imꝓbe temeritatis audaciã dĩ ar¬
tificis offensam: Ut enĩ inpudica circa homines ⁊ incesta fa¬
cis lenocinantib nͣsis corruptrix uiolatrixq q̃ dĩ sunt. peior
adultera detineris qd̾ ornari te putas. qd̾ putas comi. Impug¬

Expanded text:
Nam ut aggrediatur animus tantum ac tale propositum, grandi utique Nam ut aggrediatur animus tantum ac tale propositum, grandi utique dicendi genere debet excitari et accendi. Sed martyr Cyprianus eo quod ambo egerunt, dictionis grandis exempla memorabo. Ambo quippe invecti sunt in eas quae formam pigmentis colorant, vel potius decolorant: quorum prior ille cum hoc ageret, ait inter caetera: Si quis pingendi artifex uultum alicuius et speciem et corporis qualitatem aemulo colore signasset et signato iam consummatoque simulacro manus alius adferret, iam formata, iam picta quasi peritior reformaret, grauis prioris artificis iniuria et iusta indignatio uideretur: tu te existimas inpune laturam tam inprobae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? ut inpudica circa homines et incesta fucis lenocinantibus non sis, corruptis uiolatisque quae Dei sunt peior adultera detineris. quod ornari te putas, quod putas comi, inpug
Abbreviated transcription (Latin):
Quando irrisit debilẽ: Quando utauit in opẽ. Eos solos sol¬
licita: c&us uiroꝵ inuisere.quos miscdia ñ erubescer&. ne qũe p̃tiri
u̾ec̃dia Nichil toruũ in oculis: nichil in uerb ꝓcax: gichil in acu
inuerecundũ: Non gestus fractior: ñ incessus solutior Non uox pe¬
tulantior. ut ipsa species corꝑis simulachrũ fuerit m̃tis: & figura
ꝓbitatis. Bona quippe domꝰ. in ipso uestibulo deb& agnosci: ac
pͥmo pͣtendat ingressu nichil intͦ lat̾e tenebrarũ: tanqu̾a luc̃na
Lux intus posita. foris luceat: Quid gͦ exequar ciborũ parsimoni¬
am: officioꝵ redundantiã. alterũ ultͣ natͥam suꝑfuissȩ. altum¬
pene ipsi naturȩ defuissȩ. Illic nulla int̾nissa tẽꝑa: hic congemi¬
nati ieiuno dies: & si qͣndo reficiendi successiss& uoluntas: cibꝰ ple
uoueant quȩ nondũ uouert : sed quales eeꝰ debeant. q̃ iã uotȩ sunt

Expanded text:
quando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos soquando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum; non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum, tanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam; alterum ultra naturam superfuisse, alterum ipsi naturae pene defuisse? Illic nulla intermissa tempora, hic congeminati jejunio dies; et si quando reficiendi successisset voluntas, cibus plevoveant quae nondum voverunt; sed quales esse debeant quae jam votae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tate  ae mulis de uirtute docum̃tis ad głam ꝓuocate. Puner
fortit᷑. spitalit᷑ ꝑgite : ꝑ uenite felicit : tantũ mem̾tote tie
nr̃i : cũ incipi& in uob̾ uirginitas honorari Ambrosius &ecant
genere dicendi tẽꝑato. ⁊ ornato: ꝓfessis proponit uirginibus
tanꝗͣta sub exẽpli forma qͦđ moribus imitent᷑. & dicit. Ungo
efat nͣ solũ corꝑe. so &iã m̃te : ꝗͣ nuillo doli ambitu. sincerũ ad¬
ult̾are& affectũ: Corde humilis: uerb̃ gͣuis: animi prudens. Lo¬
qnͣdi partior. legendi studiosior: Non m incerto dintiarũ sed in
prece pauꝑis spem reponens ĩntenta oꝑi: uerecunda sermonib:¬
arbitrũ m̃tis non hominẽ sꝯ dm̃ qͣrere: Nulli led̾e: bene uelle
om̃ibꝰ assurgere maiorib natu: ae qͣlibꝰ ñ inuidẽ. fugere lactan
tiã : rationẽ seqͥ amare uirtutẽ. Quando ista lesit uł uultu pa¬
rentes: Quando dissensit a ꝓpͥnquis: Quando fastidunt humilem:

Expanded text:
tate, aemulis de virtute documentis ad gloriam provocate; durate tate, aemulis de virtute documentis ad gloriam provocate; durate fortiter, spiritualiter pergite, pervenite feliciter; tantum mementote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari . 48. Ambrosius etiam genere dicendi temperato ei ornato professis virginibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior; non in incerto divitiarum, sed in prece pauarbitrium mentis non hominum, sed Deum quaereret. Nulli laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, ftiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem?
Abbreviated transcription (Latin):
Flosẽ ille eccłastice germinis decuis. atꝙ o. nanitũ gr̃ȩ sp̃italis.
Lea indoles laudis ⁊ honoris opꝰ in tegrũ atꝙ in corruptũ. dĩ ing
respondens adscimoniã dm̃. illustrior por io gregis xp̃i gauda
ꝑ ipsas: atꝙ iillis largit᷑ flor& ȩccłȩ matris gloriosa fecunditas.
Quantoq plus głosa uirginitas numero suo addit: gauqiũ matts
ne᷑ eiꝰ qͥ de lino ẽ. Porcemꝰ & imaginẽ eiꝰ qͥ de celo ẽ. Hanoi
imagine̾ uirginitas portat. portat integntas: sc̃itas portat &
ueritas. portant disciplinȩ dĩ memores. ĩusticiã cũ religione
rementes: stabiles in fide. humiles in timore: ad omeni toleran¬
tiam fortes: ad sustinẽdas in iurias mites: ad faciendã miscd̾ram
faciles. frat̃na pace unanimes atq concordes: Quȩ uos singuli
apo uacantes. ad dnm̃ cui uos dicdtis maiore & meliori parte
p̃ceditis Prouectȩ anis. iumorub facite magisti̾um: minores

Expanded text:
Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritualis, laeta indoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Christi. Gaudet per ipsas, atque in illis largiter floret Ecclesiae matris gloriosa fecunditas: quantoque plus gloriosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaunem ejus qui de limo est, sic portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Hanc imaginem virginitas portat, portat integritas, sanctitas portat et veritas; portant disciplinae Dei memores, justitiam cum religione retinentes, stabiles in fide, humiles in timore, ad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendas injurias mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes atque concordes. Quae vos singula, o et Christo vacantes, ad Dominum cui vos dicastis, majore et meliore parte praeceditis. Provectae annis, junioribus facite magisterium; minores
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicimꝰ improbet᷑ ꝑ illas aut refellat᷑ occur-¬
rere: si tam̃ & ipsa earũ solutio pariẽ occurrerit:
ne moueamꝰ quod auferre ñ possumus: Fit aut̃. ut cũ
incidentes questiomi. aliȩ qͣstiones & aliȩ rursus in¬
cidentib incidentes ꝑtractant᷑ atq soluunt᷑. ineã
longitudinẽ ratiocinationis extendat᷑ intentio: ut nͥ
memoria plurimũ ualeat atq uigeat. ad capõ un¬
de agebat᷑ disputator redire non possit: Ualde
aut̃ bonũ ẽ: ue qͥeꝗͥd contͣdici potest si oceurte¬
nt refutetur. ne ibi occurrae ubi ñ erie qui respondeat:¬
aut p̃senti qͥdem ss tacenti occurrat. & minꝰ sanaeus
hostiam uiuentẽ. scam̃. do placentẽ Et totus fere
ipsiuꝰ exhortationis locꝰ. temꝑatũ hab& ȩlocutionis genꝰ
ubi illa pulchriora sunt. in quibꝰ ꝓpͥa ꝓpriis tanquã
debita reddita decent̃ excurrunt: sicuti ẽ. habentes

Expanded text:
quod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurquod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones, et aliae rursus incidentibus incidentes pertractantur atque solvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, umemoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur disputator redire non possit. Valde autem bonum est ut quidquid contradici potest, si occurrerit, refutetur; ne ibi occurrat ubi non est qui respondeataut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus hostiam vivam, sanctam, Deo placentem. Et totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet elocutionis genus: ubi illa pulchriora sunt, in quibus propria propriis tanquam debita reddita decenter excurrunt, sicuti est, Habentes
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ dño nr̃o: Ad galathas aut̃ quã uis tota ipsa epła sũmisso
dicendi genere scripta sit: nͥ extremis partib ubi ẽ ȩloqͥũ tem¬
ꝑatũ: tam̃ int̃ponit quẽdã locũeo motu animi: ut sine ullis
qͥdẽ talib ornam̃tis. qualia st̃ in his q̃ modo posumi. ñ poss&
tam̃ ħ grandit᷑ diei: Dies inqͥt obseruatis & m̃ses. & anuos.¬

Expanded text:
ino nostro. Ad Galatas autem, quamvis tota ipsa epistola submisso dicendi genere scripta sit, nisi in extremis partibus, ubi est eloquium temperatum: tamen interponit quendam locum eo motu animi, ut sine ullis quidem talibus ornamentis, qualia sunt in iis quae modo posuimus, non posset tamen nisi granditer dici: Dies, inq
Abbreviated transcription (Latin):
dech typũ auĩ portare : declarat in psalmis sp̃c sc̃s ex ꝑsona
dos in ȩt̾nũ scdm̃ or dinẽ melchisẽdech. Haec ⁊ alia q̃ secunt᷑¬

Expanded text:
dech typum Christi portaret, declarat in Psalmis Spiritus sanctus, edech typum Christi portaret, declarat in Psalmis Spiritus sanctus, edos in aeternum secundum ordinem Melchisedech » . Haec et alia quae sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicaru ape ego sũ uitis tiera : sanguis ap̃i ñ aqua ẽ utiq
so uinũ. Nec potest uidi sanguis eiꝰ qͦ redẽpai & uiuificat
sumuᷤs ẽẽ in calice. qͣndo uinũ desit calici qͦ xp̃i fanguis os¬
tendit᷑: qui script̾arũ om̃iũ sacram̃to ac testimonio p̃dicetir.
Inuenin aut̃ enĩ in genesi circa sacramͣtũ noe. hoc ide
precu xurrisse: ⁊ figurã dñicȩ passionis illic extitisse qͦd
uinũ bibit. qđ in ebriatꝰ ẽ. qđ in domo sua nudatus ẽ.:
Q fuit recubans nudis ⁊patentibꝰ foemorib quod nuditas
plec qđ noe tẏpũ fut᷑ȩ ueritatis ostendens. ñ aqu̾a sed
uinum biberit : & sic imaginẽ dominicȩ passionis expres¬
serit. Item in sac̃dote me lchi sedech dñicũ sacram̃tuni
prefiguratũ uidem: sedm̃ qd script̾a diuina testat᷑ ⁊ dicit.
Et melchi sedech rex salem tulte pane̾ ⁊uinũ. Fuit aut̃
sac̾dos diͣ summi ⁊ benedixit abrahaos. Qđ auẽ melchise¬

Expanded text:
anguis Christi, non aqua est utique, sed vinum; nec potest videri sanguis ejus, quo redempti et vivificati sumus, esse in calice, quando vinum desit calici, quo Christi sanguis ostenditur; qui Scripturarum omnium sacramento ac testimonio praedicatur. Invenimus enim in Genesi circa sacramentum Noc hoc idem praecucurrisse, et figuram dominicae passionis illic exstitisse, quod vinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus; quod nuditas plecti, quod Noe typum futurae veritatis ostendens, non aquam sed vinum biberit; et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote Melchisedech dominicum Sacramentum praefiguratum videmus, secundum quod Scriptura divina testatur, et dicit: « Et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum. Fuit autem sacerdos Dei summi, et benedixit Abraham » . Quod autem Melchise
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qr dñs iħc̃ in carne sua totuꝰ mũdi peccata crucifixus abole¬
s&: nec solũ delicta factoꝵ s &iam cupiditates ammorũ. Caro eni
hedi. ad culpã facti refert᷑: ius ad illecebras cupi ditatim: sic̃ senpeũ
ẽ : qr comcupiũ pꝰpłs cupiditatẽ pessimã.⁊ dixerunt. Qs nos ciba¬
bit carne: Qđ igit᷑ extendit angelus uirgã & tetigit peran
de qͦ ignis exiit: ostendit qd̾ caro dñi spũ replea diumno. peccata
om̃a humanȩ c̃ditioms ex urer&. Unde & dñs ait . Ignẽ uemi

Expanded text:
 Dominus Jesus in carne sua, totius mundi peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est, « Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt, Quis nos cibabit carne » ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exiit, ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait, « Ignem veni
Abbreviated transcription (Latin):
dare : quẽ nemo cõuenient laudat: nemo qͥmodo¬
cũq ñ laudat. si ñ colatur: aut cũ illo uł &iam p̃
illo colant̾ idola siue dȩmonia siue q̃ cunq crea¬
tura: Quancũ hoc malũ sit. atq ut ab hoc malo
aũtant̾ homines deb& utiq grandit̃ dici Sum¬
aliꝗͥd cõmemorẽ. ubi ait: Dicite mͥ sub lege uo¬
lentes ẽe . Legẽ ñ audistis : Scriptũ ẽ em̃. qm̃
abraham duos filios habuit: Unũ de ancilla
& unũ de libera: S⁊ ille qͥdem qͥ de ancilla: scđm car

Expanded text:
dare quem nemo convenienter laudat, nemo quomododare quem nemo convenienter laudat, nemo quomodocunque non laudat. At si non colatur, aut cum illo vel etiam prae illo colantur idola sive daemonia, sive quaecunque creatura, quantum hoc malum sit, atque ut ab hoc malo avertantur homines, debet utique granditer dici. Subaliquid commemorem, ubi ait: Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim, quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: sed ille qui d
Abbreviated transcription (Latin):
minũ pectora adiopa facienda spe cȩlestis nier¬
rerũ dictor e̾eᷤᷤ magnarũ: ñ sẽꝑ eas deb& grandit᷑
dicere: s sũmisse cũ aliqͥd docet᷑. tẽꝑate cũ ali
quid uituꝑat᷑ siue laudat᷑ Cũ uͦ aliquid agͤndũ
ẽ & ad eos loquim᷑ qͥ hoc agere debent nec tamen
uolunt : tunc ea q̃ magna sunt dicenda sunt gran¬
dit. & ad flectendos animos c̃gruent̃: & aliqͣndo
de una eadeniq re magna & sũmisse dr̃ si doceur. &
tẽꝑate si p̃dicat᷑. & grandit᷑ si auersus animus ut cõ¬
ũtat᷑ impellitur: Quid enĩ dõ ipso maius ẽ Nũꝗd
summissa disputatione agere: ut res ad dinoscendũ
difficilis quantũ dat᷑ possit intelligi: Num ꝗͥd hic
ornamta & ñ docum̃ta quȩrunt᷑: Num quid ut ali¬
quid agat ẽ flectendus auditor: & ñ potiuꝰ ut discat
instruendus : Porro cũ laudat᷑ ds̃ siue de ipso. siue
de oꝑibꝰ suis: quanta facies pulchrȩ ac splendidȩ
dictionis oboritur: et qͥ potest qͥntum debet lau¬

Expanded text:
misericordiae opera facienda, spe coelestis merrerum dictor esse magnarum, non semper eas debet granditer dicere, sed submisse, cum aliquid docetur; temperate, cquid vituperatur sive laudatur. Cum vero aliquid agendum est, et ad eos loquimur, qui hoc agere debent, nec tamen volunt: tunc ea quae magna sunt, dicenda sunt granditer, et ad flectendos animos congruenter. Et aliquando de una eademque re magna et submisse dicitur, si docetur: et temperate, si praedicatur: et granditer, si aversus inde animus, ut convertatur impellitur. Quid enim Deo ipso maius est? Nunqnitatis, debet nisi submissa disputatione agere, ut res ad dignoscendum difficilis, quantum dator possit intelligi? Nunquid hîc ornamenta, et non documenta quaeruntur? Nunquid ut aliquid agat, est flectendus auditor: et non potius ut discat, instruendus? Porro cum laudatur Deus sive de seipso sive de operibus suis, quanta facies pulchrae et splendidae dictionis oboritur ei qui potest quantum potest, lau
Abbreviated transcription (Latin):
iuolentũ animi affectibus Nam capit &iam illa
ornam̃ta pęne om̃ia: sꝯ ea siñ habuerit ñ reqͥrit:
Fertur quippe imp&u suo. & ȩlocutionis pulchri¬
tudinẽ si occurrerit. ui rerũ rapit: ñ cura deco-¬
ris assumit: Satis em̃ est ex ꝓpt̃ qͦd agit᷑. ut u̾ba
congruentia ñ oris eligant᷑ industria: sed pecto¬
ris sequant̾ ardorẽ: Nam si aurato gemiato ꝙ
ferro uir fortis arm& ur. intentissimꝰ pugnȩ : agit
qͥdem ilis armis qd̃ agit. ñqr pͣtiosa: sed qͥa arma¬
sunt. idem tam̃ ipse ẽ: & ual & plurimũ. & iam cũ rimanti telũ ira
facit: Agit apłs ut ꝓ euuangelico ministio patient᷑ mala hiuiꝰ
tẽpr̃is cõsolatio᷑ donorũ dĩ om̃ia tolerentur: Magnaresẽ: &
grandit agit᷑: nec desunt ornam̃ta docendi: Ecce inqͥt ñẽ
tẽpꝰ acceptabile: ecce nc̃ dies salutis. Pullã in qͦquã dantes
offensionẽ. ut ñ rep̃hendat᷑ ministiũ nr̃m: sed in om̃ib com¬

Expanded text:
violentum animi affectibus. Nam capit etiam illa violentum animi affectibus. Nam capit etiam illa ornamenta pene omnia; sed ea si non habuerit, non requirit. Fertur quippe impetu suo, et elocutionis pulchritudinem, si occurrerit, vi rerum rapit, non cura decoris assumit. Satis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia, non oris eligantur industria, sed pectoris sequantur ardorem. Nam si aurato gemmatoque ferro vir fortis armetur, intentissimus pugnae, agit quidem illis armis quod agit, non quia pretiosa, sed quia armsunt: idem ipse est tamen, et valet plurimum, etiam cum rimanti telum ira facit. Agit Apostolus, ut pro evangelico ministerio patienter mala hujus temporis, cum solatio donorum Dei, omnia tolerentur. Magna res est, et granditer agitur, nec desunt ornamenta dicendi: Ecce, inquit, nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum: sed in omnibus com
Abbreviated transcription (Latin):
nera tanti decoris: ꝙͣ quidẽ & in nr̃a. s9 maxime in
sua lingua decora sunt: quorũ nullũ in eis quibus
ist inflant᷑ litteris inuenitur. Siꝯ cauendũ ẽ. ne
diuinis gͣibꝰq sententiis. dũ additur numerus.
pond detrahat᷑: Nam illa musica disciplina. ubi
numerus iste plenissime discit᷑ usq ad eo ñ defute
prophetis nr̃s : ut uir doctus iheronimus quorũdam
& iam maera cõmemor& in hebrea dũ taxat lingua :
cui ut ueritatẽ seruar& in uerb̃. hȩc inde ñ trans¬
tulit: Ego aut̃ ut de sensu meo loquar. qͥmͥ quã
aliis. & quã alioꝵ ẽ utiq notior: sicuti in meo ȩlo¬
qͥo. qnͣtũ modeste fieri arbitror. ñ pret̃ mitto istos
numeros clausularu : ita in auctorib nr̃is hoc mͥ
plus plac&. qͦd̃ ibi eos rarissime inuenio: Grande aut̃
dicendi genꝰ. hoc maxine distat ab isto genere tẽ¬
ꝑato : quod ñ tã uerboꝵ ornatib comptũ ẽ : quam

Expanded text:
nera tanti decoris, quae quidem et in nostra, sed maxime in nera tanti decoris, quae quidem et in nostra, sed maxime in sua lingua decora sunt, quorum nullum in eis, quibus isti inflantur, litteris invenitur. Sed cavendum est ne divinis gravibusque sententiis, dum additur numerus, pondus detrahatur. Nam illa musica disciplina, ubi numerus iste plenissime discitur, usque adeo non defuit Prophetis nostris, ut vir doctissimus Hieronymus quorumdam etiam metra commemoret, in hebraea duntaxat lingua : cujus ut veritatem servaret in verbis, haec inde non transtulit. Ego autem ut de sensu meo loquar, qui mihi quam aliis et quam aliorum est utique notior, sicut in meo eloquio, quantum modeste fieri arbitror, non praetermitto istos numeros clausularum; ita in auctoribus nostris hoc mihi plus placet, quod ibi eos rarissime invenio. 42. Grande autem dicendi genus hoc maxime distat ab isto genere temperato, quod non tam verborum ornatibus comptum est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiis Quod si quis quã ita dicer&. & carnis ꝓ¬
uidentia ne in cõcupiscentiis feceritis sine dubio
aures clausula numerosiore mulcer&: so grauior
int̾ pres &iam ordinẽ maluie tenere uerborum:
Quomodo aut̃ hoe in greco ȩloquio son&. quo ẽ lociteus
apostolus. uid̾int eiꝰ ȩloquii usq ad ista doctiores: mͥ
tam̃ quod nob̃ eodem uerboꝵ ordine int᷑pretatũ ẽ
nec ibi uid&ur currere numerose: sane hunc ȩlocuti¬
onis ornatũ. qͥ numerosis fie clausulis. de esse fatendũ
÷auctoribꝰ nr̃is: Quod utrũ ꝑ int̾ptes faccũ sit. an
qd̾ mag̃is arbitror. consulto illi hȩc plausibilia deuita¬
uerint. affirmare ñ audeo: qm̃ me fateor ignorare :
Illud tam̃ scio. qͦd̃ siqͥsquã huiꝰ numero sitatis peritus.
illoꝵ clausulas eorũdẽ numeroꝵ lege componat.
dine: nichil illoꝵ quȩ uelut magna in scolis gr̃amaticoꝵ
aut rethoricorũ didicit. illis diuinis uiris
de fuisse cognosc&: & multa repperi& Locutionis ge¬

Expanded text:
iscentiis . Quod si quisquam ita diceret, Et carnis providentiam ne in concupiscentiis feceritis; sine dubio aures clausula numerosiore mulceret: sed gravior interpres etiam ordinem maluit tenere verborum. Quomodo autem hoc in graeco eloquio sonet, quo est locutus Apostolus, viderint ejus eloquii usque ad ista doctiores: mihi tamen quod nobis eodem verborum ordine interpretatum est, nec ibi videtur currere numerose. 41. Sane hunc elocutionis ornatum, qui numerosis fit clausulis, deesse fatendum est auctoribus nostris. Quod utrum per interpretes factum sit, an quod magis arbitror consulto illi haec plausibilia devitaverint, affirmare non audeo, quoniam me fateor ignorare. Illud tamen scio, quod si quisquam hujus numerositatis peritus illorum clausulas eorumdem numerorum lege componat, dine; nihi. illorum quae velut magna in scholis grammaticorum aut rhetorum didicit, illis divinis viris defuisse cognoscet: et multa reperiet locutionis ge
Abbreviated transcription (Latin):
a monte sẏna in seruitutẽ generans: qͦd̃ ẽ agaꝵ: Syna
eñi mons ẽ in arabia qͥ coniunctus ẽ huic qͣ nunc ẽ
iherusalem: quȩ seruͥ cũ filiis suis: Quae aut̃ sursũ ẽ
iherusalem lib̾a ẽ: quȩ ẽ mat̃ nr̃a: & c&ra. Itemq ubi
ratiocinat᷑ & dicit. fr̃s. scdm̃ hominẽ dico : tam̃ homi¬
nis confirmatũ testam̃tũ. nemo irricũ facit: aue suꝑ

Expanded text:
Agar. Sina enim mons est in Arabia, qui conjunctus est huic quae nunc est Jerusalem, et servit cum filiis suis. Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra , etc. Itemque ubi ratiocinatur, et dicit: Fratres, secundum hominem dico, tamen hominis confirmatum testamentum nemo irritum facit, a
Abbreviated transcription (Latin):
dicite. & nolite maledicere: Gaudere cũ gaudentibus
flere cũ flentibus Id ipsũ inuice̾ sentientes: & quã pul¬
chre ista om̃ia sic effusa bim̃bri circuitu t̃minant᷑: non
alta sapientes. s humilib consentientes: & aliquanto post.
in hoc tpso inquit ꝑseueranted. Reddite omibꝰ debita:
Cui tributũ tributũ: cui uectigal uestigal: cui ti¬
morem timorẽ: cui honorẽ honorẽ: Quae m̃bratim
fusa cl audunt̾. &iam ipso crrcuitu. quẽ duo m̃bra cõ¬
texunt: Nemim qͥcquã debeatis: nͥ ut inuicẽ diliga¬
tis: Et pꝰpaululũ. Nox p̃cessit inquit: dies aut̃ appro¬
pinquauit Abiciamuᷤᷤ itaq oꝑa tenebrarũ. & indu¬
asi ͤ arma lucis. sicut in die honeste ambulemuᷤ

Expanded text:
nolite maledicere. Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus: idipsum invicem sentientes . Et quam pulchre ista omnia sic effusa, bimembri circuitu terminantur, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes! Et aliquanto post: In hoc ipso, inquit, perseverantes, reddite omnibus debita: cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui timorem, timorem; cui honorem, honorem. Quae membratim fusa clauduntur etiam ipsa circuitu, quem duo membra contexunt: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Et post paululum: Nox praecessit, inquit, dies autem appropinquavit. Abjiciamus itaque opera tenebrarum, et induamus arma lucis: sicut in die honeste
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. in longanimitate. in bengnitate. inspũ sco. inca¬
ritate ñ ficta. in u̾bo ueritatis. in urtute di Per arma uisti¬
ticiȩ: dextra et sinistra: ꝑglam & ignobilitate. Pui
famiã & bonã famã: ut seductores & ueraces: ut qͥ ignoram̃
& cognoscim᷑: quasi morientes. & ecce uiuim̃: ut coherett
& ñ mortificaq ut tristes. sẽꝑ aut̃ gaudentes: sic egeni¬
multos aut̃ ditantes: tanꝗͣ nichil habentes. ⁊ om̃ia pos¬
sibentes: Uide adhuc ardentẽ: Os nr̃m pat& ad uos o eorin¬

Expanded text:
in benignitate, in spiritu sancto. in caritate non ficta, in uerbo ueritatis, in uirtute dei; per arma iustitiae dextra et sinistra, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus. ut coerciti et non mortificati, ut tristesmultos autem ditantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. Vide adhuc ardentem, Os nostrum patet ad vos, o Corin
Abbreviated transcription (Latin):
rat sciens Qͦd cũ ei manifestatũ ẽẽt. et diuinit̃ denunti¬
ata umndicta: diluit penitendo peccatũ: Sꝯ tam̃ inhac
simibendme stuprũ tantumodo designatũ ẽ de oue
uicim pauꝑis: de manto aut̃ mulieris int̾empto. hoc¬

Expanded text:
rat sciens. Quod cum ei manifestatum esset, et divinitus denuntirat sciens. Quod cum ei manifestatum esset, et divinitus denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen in hac similitudine stuprum tantummodo designatum est de ove vicini pauperis; de marito aut
Abbreviated transcription (Latin):
planexit extinctũ: Non eñ carnali Relo iecitus
tenebat᷑: quẽ nullo mͦ inumȩ suȩ ẜ peccata fili
commouebant: Nam idõ si uinçereur eũ occidu&
hibuerat: ut edomito seruare t᷑ pęnitendi. locusit
Et quia ñ potit: ñ orbitatẽ dolint in eiꝰ intento
sed nouerat in quas penas. tã impie adul tero qimo¬
rici daus annra rapetur. Namque alio pui filio. qͥ inno¬
cens eit ꝓ quo egrotante affligebat monenne la¬
tatus ẽ: Et hoc maxime appar&:. qua modatione ac
tẽꝑantia illi uri feminis utebantur. Q uod cũ in
una inlicite irriuiss& rex: idem estu qͥdam ꝑuis.
& tẽporaliũ rerũ prospitatib ab reptꝰ. culꝰ &iam¬
maritũ occidendũ p̃ceꝑat: accisatus ẽ ꝑ ꝓpħam Qui
cũ ad eum ueniss& conunicendũ de peccato. ꝓposuit
potiuꝰ uicinis sui pauꝑis ouiculã exhibuit epulẽndam.:
In quẽ commotꝰ dauid occidi eũ uissit. & quadruplca¬
ri ouem pauꝑi: ut se nesciens condẽpnar&e. qͥ peccaue¬

Expanded text:
it exstinctum . Non enim carnali zelo irretitus tenebatur, quem nullo modo injuriae suae, sed peccata filii commovebant. Nam ideo, si vinceretur, eum occidi prohibuerat, ut edomito servaretur poenitendi locus: et quia non potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed noverat in quas poenas tam impie adultera et parricidalis anima raperetur. Namque alio prius filio qui innocens erat, pro quo aegrotante affligebatur, moriente laest. 31. Ex hoc maxime apparet qua moderatione ac temperantia illi viri feminis utebantur, quod cum in unam illicite irruisset rex idem, aestu quodam aetatis et temporalium rerum prospmaritum occidendum praeceperat; accusatus est per prophetam: qui cum ad eum venisset convincendum de peccato, proposuit potius vicini sui pauperis oviculam exhibuit epulandam. In quem commotus David occidi eum jussit, et quadruplicari ovem pauperi; ut se nesciens condemnaret, qui peccave
Abbreviated transcription (Latin):
one coniunctio meretricis nec si flagitiose in
cõuiuiis temulentoꝵ & lasciuorũ nudant᷑ corꝑa:
propt̃ea in balneis nudũ ẽẽ. Flagitiũ est: Q uid
igit᷑ locis. & tẽpori. & ꝑsonis conueniat. diligenter
attendendũ ẽ: ne temere flagitia repͣhendamus.:¬
fieri aut̃ potest. ut sine aliquo uitio cupediȩ ut uo¬
racitatis. ptiosissimo cibo sapiens utatur.: insipiens
aut̃ fedissima gulȩ flamma inuilissimũ ardescat: &
sanꝰ quisq maluerit more dm̃ pisce uesci: quã lenticu¬
la more  esau nepotis abraham: aut ordeo
more tum̃toꝵ: Non eni ꝓpt̃ea continentiores nob
sunt plerȩq bestiȩ: quia ulioribꝰ alunt̾ escis

Expanded text:
one conjunctio meretricis : nec, si flagitiose in one conjunctio meretricis : nec, si flagitiose in conviviis temulentorum et lascivorum nudantur corpora; propterea in balneis nudum esse flagitium est. 19. Quid igitur locis et tempori et personis conueniat, diligenter attendendum est, ne temere flagitia repFieri enim potest ut sine aliquo vitio cupediae vel voracitatis, pretiosissimo cibo sapiens utatur; insipiens autem foedissima gulae flamma in vilissimum ardescat. Et sanus quisque maluerit more Domini pisce vesci , quam lenticula more Esau nepotis Abraham , aut hordeo more jumentorum. Non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia vilioribus a
Abbreviated transcription (Latin):
restrictiuꝰ utit᷑. quã se se habent mores eoꝵ cum
quibꝰ uiuit : aut temꝑans. aut suꝑsticiosus est.
Quis qͥs uͦ sic eis utit᷑. ut in&as consueudinis bono.¬
rũ intͣquos u̾sat᷑ excedat: aut aliꝗͥd significat.
aut flagitiosus ẽ: In om̃ibꝰ. enĩ talib ñ usus rerũ.
sꝯ libido utentis in culpa est Neq ullo modo quis¬
quã sobriuꝰ credidit. dñi pedes ita unguento p̃tio¬
so a muliere. ꝑfusos. ut luxuriosoꝵ & nequã ho-¬
minũ solent: quoꝵ talia conuiuia detestamur.
Odor enĩ bonꝰ : fama bona ẽ.: Quã quisqͥs bonȩ
uitȩ oꝑib habuerit  dũ uestigia xp̃i sequit᷑. quasi
pedes eiꝰ pretiosissimo odore ꝑfundit.:Ita quodin
aliis ꝑsoms plerũq flagitiũ ẽ: in diuina uł pro.¬
phetica ꝑsona magnȩ cuiꝰdã rei signũ ẽ: Alia ẽ
de osee ꝓpħa. qͥppe in ꝑditis morib alia in osee ꝓpħȩ uaticinati.¬

Expanded text:
restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut temperans aut superstitiosus est: quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum, sed libido utentis in culpa est. Neque ullo modo quisquam sobrius crediderit, Domini pedes ita unguento pretioso a muliere perfusos , ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia convivia detestamur. Odor enim bonus, fama bona est, quam quisquis bonae uitae operibus habuerit, dum uestigia Christi sequitur, quasi pedes eius pretiosissimo odore perfundit. ita quod in aliis personis plerumque flagitium est, in diuina uel prophetica persona magnae cuiusdam rei signum est aliest quippe in perditis moribus, alia in Osee prophetae vaticinati
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iniquitat. ira. & indignatio & angustia: in omnẽ
animã hominis oꝑantis malũ : udȩi pͥmũ & greri
Si hoc ad eos cũ quibꝰ eũtit̾ ipsa cupiditas: qͥ eã uin¬
cere noluerunt: Cũ aut̃ in homine cui dominaba¬
tͥ regna cupiditatis subirtunt᷑. illa ẽ aꝑta locutio.
Qui aut̃ ihũ xp̃i sunt: carnẽ suam crucifixerunt
cũ passionib & concupiscentiis: Nisi quia & hie quȩ¬
dam uerba tñslata t ractant̾ : sicut ẽ ira dĩ. & eruer¬
fixerunt eum: Sed ũ tã mułta sunt. uel ita posita. ut
obtegant sensuya & allegoriam: ut enigmata faciant
qͣ ꝓpͥe figuratã locueionẽ uoco: Quod aut̃ iberemiȩ
dicit᷑. ecce constitui te hodie suꝑ gñtes & regnac ut¬
dent᷑. siue tantũ dicta. siue &iam facta sunt. uł. ex
cĩ ꝑsona. uel ex hominũ: quorũ nob̾ seĩtas comm̃dat̃
tota figurata sunt: quoꝵ ad caritatis parcũ enucle¬
anda secreta sunt: Quisquis aut̃ reb pͣtere untibꝰ

Expanded text:
atio. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . Sed hoc ad eos, cum quibus evertitur ipsa cupiditas, qui eam vincere noluerunt. Cum autem in homine cui dominabatur, regna cupiditatis subvertuntur, illa est aperta locutio: Qui autem Jesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis . Nisi quia et hic quaedam verba translata tractantur, sicuti est, ira Dei, et, crucifixerunt: sed non tam multa sunt, vel ita posita, ut obtegant sensum, et allegoriam vel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem voco. Quod autem Jeremiae dicitdentur, sive tantum dicta, sive etiam facta sunt, vel ex Dei persona, vel ex hominum quorum nobis sanctitas commendatur, tota figurata sunt: quorum ad charitatis pastum enucleanda secreta sunt. Quisquis autem rebus praetereuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ qͦd ñ ait scͥpt᷑a. multitudo ȩloq̃ntiũ s multitudo sapien¬
tiũ. sanitas ẽ orbis terrarũ: Sicut aut̃ sȩpe sum̃da
sunt & anax salubria: ita semꝑ uitanda ẽ ꝑ niti¬
osa dulcedo: sed salubri sua uitate. uł suaui salu¬
britate. qͥd meliuꝰ : Quanto em̃ mag̃ illic app&it᷑
suauitas : tanto faciliuꝰ salubritas ꝓdest: Sunt
ergo ȩccl esiastici uiri. qͥ diuina ȩloquia n solũ
sapient̃. s eloquent᷑ &iam tractauerunt: quibꝰ
legñdis magis ñ sufficit tẽpꝰ. quã de esse ipsis stu¬
dentib & uacantibꝰ possunt: Hic aliqͥs forsitan
qͣrit utrũ auctores nr̃i quoꝵ scripta diuinitus¬
bꝰ scptu inspirata kanonẽ nob̃ salubrima auctoritate fecerune:
essapientes tantũ modo. an ȩloqñtes &iam nuncupan¬
di sunt: Quȩ qͥdem questio apd̃ me ipsũ. & apud
eos qͥ mecũ qͦd̃ dico sentiunt. facillime foluit᷑.
Nam ubi eos intelligo: ñ solũ nichil eis sapientnuiꝰ

Expanded text:
loquentium: sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum. Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria: ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubri quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo Ecclesiastici viri, qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. Hic aliquis forsitan quaerit, Utrum authores nostri, quorum scripta divinitus inspirata canonem nobis saluberrima auctoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sint. Quae quidem quaestio apud meipsum, et apud eos qui mecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius,
Abbreviated transcription (Latin):
facile ẽ quippe illud qͦđ ait ꝓpħa ihe Zechi el. domꝰ
isrł habitauit in t̾rã. & polluerunt illã in uia sua.
& i idolis suis. & peccatis suis scdm in munditiam
menst ruatȩ facea ẽ uia eoꝵ ante faciem mea: & effu¬
di irã meã suꝑ eos. & disꝑsi illos int nationes. & uenti¬
laui eos in regiones: sodm̃ uias eoꝵ & scđm peccata eoꝵ
iudicaui eas: Facile ẽ inquã hoc intelligere de illa
t populo conuenire: Sed cũ ceꝑit dicere & scĩfica.¬
bo nom̃ meũ scm̃. illud magnũ qd̾ pollutũ ẽ int̾
nationes qͦđ polluistis in medio earũ. & scient gnteᷤ
qm̃ ego sũ dñs. i am intentus deb& ẽtͤ qͥ legit. quẽ¬
ad modũ species excedat᷑: & adiungat᷑ genus.
Sequit eni & dicit: Cũ scificabor inuobis ante oculos
eoꝵ. accipiã uos de gnͣtib & congregabo uos de u-¬
niu̾sis t̃ris: & inducam uos in terram uestram.

Expanded text:
facile est quippe illud quod ait propheta Ezechihel: domus facile est quippe illud quod ait propheta Ezechihel: domus Israhel habitauit in terra, et polluerunt illam in uia sua et in idolis suis et peccatis suis; secundum immunditiam menstruatae facta est uia eorum ante faciem meam. et effudi iram meam super eos et dispersi illos inter nationes et uentilaui eos in regiones, secundum uias eorum et secundum peccata eorum iudicaui eos - facile est, inquam, hoc intellegere de illa tur populo conuenire; sed cum coeperit dicere eis: et sad magnum, quod pollutum est inter nationes, quod polluistis in medio earum, et scient gentes, quoniam ego sum dominus, iam intentus debet esse qui legit, quemadmodum species excedatur et adiungatur genus. sequitur enim et dicit: dum sanctificabor in uobis ante oculos eorum. et accipiam uos de gentibus et congregabo uos ex omnibus terris et inducam uos in terram u
Abbreviated transcription (Latin):
siue tyro. siue babylonia. siue alia qualibe dr̃
ali qͥd in script̾is sc̃is. quod modũ eiꝰ excedat. et
conueniat potiuꝰ om̃ibꝰ gentibꝰ uerũ &iam de ui¬
dea. de. egypto. de assyria. & quaci alia gente: in
qua sunt plurimȩ eiuitates. Non tam tot̾ orbis.
poriꝰ uniũso. cuiꝰ hȩc pars ẽ: uł sicut iste apellat
generi. cuiꝰ hȩc ẽ species. Unde & in noticiã uulg
ũba ista uenerunt: ut &iam idiotȩ intelligant qͥd
specialit̃. quid generalit̃. in qͦcũq p̃cepto imꝑiali sit
constitutũ: Et hoc &iam de hominib sicut ea quȩ
nec specie semꝑ exceditur: Sȩpe enĩ talia dicunt᷑.
quȩ uel ei quoq uł ei fortasse tantũ modo
aꝑtissime congruunt: Sed cũ ab specie tͣnsitur
adgenꝰ quasi ad huc de fpecie loquente scripta
ibi igilare deb& lectoris intentio: ne qͣrat in specie
quod ingenere potest meliuꝰ & certuꝰ in uenirȩ:

Expanded text:
sine Tyro sine Babylonia siue alia qualibet dicitur sine Tyro sine Babylonia siue alia qualibet dicitur aliquid in scripturis sanctis, quod modum eius excedat et conueniat potius omnibus gentibus, uerum etiam de Iudaea, de Aegypto, de Assyria et quacumque alia gente, in qua sunt plurimae ciuitates, non tamen totus. orbpotius uniuerso, cuius haec pars est, uel, sicuti iste appellat, generi, cuius haec species. unde et in notitiam uulgi uerba ista uenerunt, ut etiam idiotae intellegant, quid specialiter, quid generaliter in quocumque praecepto imperiali sit. constitutum. fit hoc etiam de hominibus; sicut ea quae nec species semper exceditur. saepe enim talia dicuntur, quae uel ei quoque uel ei fortasse tantummodo apertissime congruant: sed cum ab specie transitur ad genus, quasi adhuc de specie loquente scriptura, ibi uigilare debet lectoris intentio, ne quaerat in specie quod in genere potest melius et certius inuenire.
Abbreviated transcription (Latin):
defenderemꝰ exercuit. e scđ̃m id quod ait apł̃s
oport& hereses eeᷤ. ut ꝓbati manifesti fiant in uobis.
multo uigilantiores diligentioresꝙ reddidit: ut a¬
ũterem in scripturis scĩs istũ qͥdẽ tichonium minꝰ
attentũ. minꝰq sine hoste sollicitũ fingit &tam
ipsam scilic& fidẽ donũ illiuꝰ ẽeᷤ. cuiꝰ m̃suram
unicuiq partitur.: Ex qua sententia: quibꝰ dam
qͥs dubit& utrumq e̾ẽ dĩ donũ. qui fideliter
Quarta tichonii regula ẽ. de specie & genere Sie
enĩ eã uocat: uolens intelligi speciem partẽ. genꝰ
aut̃ totũ: cuiꝰ ea pars ẽ: quã nuncupat speciem:
Sicut una quȩq ciuitas pars ẽ utiq uniũsitatis gn̾ti¬
um: hanc ille uocat speciem: genus aut̃ om̃s gnͣtes ::
Neq hic ea discernendi subtilitas adhibenda ẽ. quȩ
adialecticis tradit᷑: qͥ inter partẽ speciem ue qͥd
int̾ sit acueissime disputant. eadem ratio est.
ũbi grã de iherłm. uł de aliqua gentiũ ciuitate.

Expanded text:
defenderemus, exercuit et secundum id quod ait apostolus: oportet haereses esse, ut probati manifesti fiant in uobis, multo uigilantiores diligentioresque reddidit, ut aduerteremus in scripturis sanctis quod istum Tyconium minus attentum minusque sine hoste sollicitum fugit, etiam ipsam scilicet fidem donum esse illius qui eius mensuram unicuique partitur. ex qua sententia quibusdam dquis dubitet utrumque esse dei donum, qui fideliter Quarta Tyconii ista regula est "do specie et genere". sic enim eam uocat, uolens intellegi speciem partem, genus autem totum, cuius ea pars est, quam nuncupat speciem, sicut unaquaeque ciuitas pars est utique uniuersitatis gentium. hanc ille uocat speciem, genus autem omnes gentes. neque hic es discernendi subtilitas adhibenda est, quae a dialecticis traditur, qui inter partem et speciem quid intersit acutissime disputant eadem ratio est, uerbi gratia de Hierusalem uel de aliqua gentium ciuitate,
Abbreviated transcription (Latin):
trade filiã: & magnũ opꝰ ꝑfeceris. E rit igie̾ siam hoc¬
in obseruationib intelligendarũ script᷑arũ: ut sciamus
alia oibꝰ cõmunit᷑ . pcipi alia stngnlis qͥb̃ ꝙ generibus
ꝑsonarum: ut ñ solũ ad uniũsũ statũ ualitudinis. sedeiam
ad suam cuiꝰq m̃bri propͥam infirmitatẽ. medicma ꝑueni¬
at: In suo quippe genere curandũ ẽ: quod ad meliuꝰ genꝰ
ueteribꝰ. ꝓ illoꝵ tẽpoꝵ conditione. &iam si ñ figurate
so ꝓpͥe intelligat᷑ ñ ẽ flagitiũ. neq facinꝰ ad ista eciam
tẽpora quis put& inusũ untȩ posse tranfferri: Q uod nͥdomi¬
nante cupiditate. & ipsarũ quoq script̃arũ quib enͣtenda ẽ
satellitiũ quȩrente ñ faci&. Nec intellg& miser. ad hanc
utilitatẽ illa e̾e̾ sic posita ue spei bonȩ homines salubnt
uideant. & consu&udinẽ quã asꝑnant᷑. posse hab̾e in usũ

Expanded text:
Trade filiam, et gTrade filiam, et gin observationibus intelligendarum Scripturarum, ut sciamus alia omnibus communiter praecipi, alia singulis quibusque generibus personarum: ut non solum ad universum statum valetudinis, sed etiam ad suam cujusque membri propriam infirmitatem medicina perveniat. In suo quippe genere curandum est quod ad melius genus  conditione, etiamsi non figurate, sed proprie intelligatur, non est flagitium neque facinus, ad ista etiam tempora quis putet in usum vitae posse transferri. Quod nisi dominante cupiditate, et ipsarum quoque Scripturarum, quibus evertenda est, satellitium quaerente, non faciet; nec intelligit miser ad hanc utilitatem illa sic esse posita, ut spei bonae homines salubriter videant et consuetudinem quam aspernantur posse habere usum
Abbreviated transcription (Latin):
grã & mandato. Faec aut̃ magismͥ uidseur magna que¬
stio quã regula: q̃ soluendis questionibꝰ adhibenda ẽ.
Haec ẽ quã ñ intelligñtes pelagiam: uel condiderunt
fuã hepesim. uł auxerunt: Laborauit in ea disse.¬
rendo tichoniꝰ bene: sed ñ plene: Disputans eñi
de fide & oꝑibꝰ oꝑa nobis dix̃ a dõ dari merito fi¬
desi: ipsam siͦ fidem sic e̾e̾ a nobis. ut nobis ñ eẽt
a dõ Nec artendit apostolũ dicentẽ: pax fr̃ibꝰ
& caritas cũ fide a dõ patre: & dño ihũ xp̃o¬

Expanded text:
gratia et mandato. Haec autem magis mihi videtur magna quaegratia et mandato. Haec autem magis mihi videtur magna quaestio quam regula, quae solvendis quaestionibus adhibenda est. Haec est quam non intelligentes Pelagiani, vel condiderunt suam haeresim, vel auxerunt. Laboravit in ea dissolvenda Tichonius bene, sed non plene. Disputans enim de fide et operibus, opera nobis dixit a Deo dari merito fidei; ipsam vero fidem sic esse a nobis, ut nobis non sit a Deo. Nec attendit Apostolum dicentem, Pax fratribus et charitas cum fide a Deo Patre