comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itum̃ iniudeȩ lacu affalti demergit. cuiꝰgle¬
bas suꝑ natantes nautȩ scaphis apꝓpinqͣn¬
des. colligt᷑. Insiria aũ limꝰ ÷ passim at̾ra ȩstuans.
spissant᷑ aũ utraq et densitate coeunt. et utͣ
greci spissa affalton appellant. nat᷑a eiꝰ ardens ce
igniũ cognata. et neq aqua. neq ferro rũpit᷑. Nͥ
soł muliebrib inqͥnam̃tis: utił ad cõpages na¬
olentũ gluten: significat dilectionis ardorẽ ui
magna fortitudinis. ad tenendã sotietatẽ sp̃ica¬
fac tͥ archã delignis leuigatis. mansiunculas in
archa facies. et bitumine linies eã intrisecꝰ & ex¬
trusecꝰ: et sic facies eã. Archam instruxͣ noȩ de
lignis ñputrescentib. et eccła c̃struit᷑ axp̃o exho¬
minib uicturis inȩt̾̃nũ. Archa enĩ ista ȩcclam
demonstrabat. qͣ natat influctib mundi huiꝰ.
Qd̾ aũ eadẽ artha delignis qͦdratis fieri iubet᷑.
undiq stabilẽ uitã scõꝵ significat: adomẽ opꝰ¬

Expanded text:
itumen in Judaeae lacu Asphaltite emergit, cujus glebas supernatantes nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans; spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci pissasphalton appellant; natura ejus ardens et ignum igni cognata, et neque aqua nec ferro rumpitur: nisi solis muliebribus inquinamentis, utilis ad compages naolentissimum gluten significans dilectionis ardorem ui magna fortitudinis ad tenendam societatem spiritaFac tibi arcam de lignis levigatis, mansiunculas in arca facies, et bitumine linies eam intrinsecus et extrinsecus, et sic facies eam . Arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus: et Ecclesia construitur a Chm victuris. 3. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat, quae natat in fluctibus mundi hujus. Quod autem eadem arca de lignis quadratis fieri jubetur, undique stabilem vitam sanctorum significat, ad omne op
Abbreviated transcription (Latin):
pit: natã eł micũ aliqͥs facit. Postꝙ enĩ atsetit
aquis incendit᷑. qͥl solet ignis extingui oleo exan¬
guit᷑. qͦsolet ignis accendi. Usus eni struccuris
fabrice necessariꝰ. nã lapis lapidi nͣ pot᷑ adhere
in melior. qd̾ significare pot̾ glitinũ caritatiᷤ.
qͦ copulant᷑ inuice̾ electi. ꝑtinentes ad spĩtale
ȩdifitiũ di: qr candore uircutũ nitent. et pul¬
cliritudinẽ bonoꝵ oꝑũ inse ostendt᷑. A tena
abariditate dicca. ñ adherendo infabricis.

Expanded text:
 Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adharo melior: quod significare potest glutinum charitatis, quo copulantur invicem electi pertinentes ad spiritale aedificium Dei, quia candore virtutum nitent, et pulchritudinem bonorum operum in se ostendunt. Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa uulnus accipiens loquit᷑ incanti¬
co canticoꝵ: uulnerata caritatis ego sũ.
Uagina appellata eo qd̾ inea mucħm uł
gladius baiolet̃. Theca abeo qd̾ aliqͥd recep¬
tũ regat.c. lut̾a pro.G. posita. Alii greco no¬
mine checã uocari assert᷑. qd̾ ibi reponat᷑
aliqͥd: inde et bibliotheca librors. repositio

Expanded text:
sponsa vulnus accipiens loquitur in Cantisponsa vulnus accipiens loquitur in Cantico canticorum: Vulnerata charitate ego sum . Vagina appellata eo, quod in ea mucro vel gladius bajuletur. Theca ab eo quod aliquid receptum tegat, c littera pro g posita. Alii Graeco nomine thecam vocari asserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio
Abbreviated transcription (Latin):
haretra sagntarum theca aferendo
Piacula dicca: sic̃ et seretrĩ ubi fimus
defertur. quia id circo ȩchimologiam com¬
munẽ hñt: quia pharetra mortẽ. feretrum
mortuũ portant. Corite ꝓpͥȩ sunt arcuum
thece. sicut sagutarũ pharetre. Pharetra eñi
aut script᷑a ẽ. sacra. unde sagittȩ sententia
tẽ saluatoris nr̃i qui iisaia loquit᷑ dicens.
posuit me sicut sagntam eleccã: et inphare¬
tra sua abscondit me. Qnͣdo dicit sagutam
electam. ostendit hr̃e dm̃ sagutas pluri¬
mas: s ñ electas. quia sagute ꝓpħȩ sunt
et apłi qui in toto orbe discurrt᷑. de qͥb
et in alio loco canit᷑. sagutȩ tuȩ acutȩ po¬
tentissimȩ. ppłi subte cadent: et iterũ. sa¬
gitȩ potentis acutȩ: cũ carbonib de sola¬
toriis. Xp̃s aũ de multis sagutis ec filiis
plurimis. una saguta electa: et filius unige¬
nitꝰ ÷ quã inpharetra sua abscondit. idẽ.
in humano corꝑe: ut habitaret in eo pleni
aliscondit᷑. et nesciebamꝰ. Qua saguta et

Expanded text:
haretra, sagittarum theca, a ferendo jacula dicta, sicut et feretrum, ubi funus defertur: quae idcirco etymologiam communem habent: quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum pharetrae. Pharetra enim aut Scriptura est sacra, unde sagittae sententiars Salvatoris nostri, qui in Isaia loquitur, dicens: Posuit me sicut sagittam electam, et in pharetra sua abscondit me . Quando dicit, sagittam electam: ostendit habere Deum sagittas plurimas, sed non electas: quae sagittae prophetae sunt et apostoli, qui in toto orbe discurrunt: de quibus et in alio loco canitur: Sagittae tuae acutae, potentissime, populi sub te cadent . Et iterum: Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . Christus autem de multis sagittis et filiis plurimis, una sagitta electa, et filius unigenitus est, quam in pharetra sua abscondit, id est, in humano corpore, ut habitaret in eo plenitabsconditus , et nesciebamus. Qua sagitta et
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Qd aũ sequit᷑. eo inipso parauit ua¬
sa mortis. sagritas suas ardentib effecit.
hic distributio diuinȩ maiestatis osten¬
dit᷑. quia ꝑ arcũ. idẽ. ꝑuetꝰ et nouũ testam̃¬
tũ sicut iam dictum ẽ: et effectꝰ mortis ue
nit. et sagrtis ipsius uita prestat᷑. Egres¬
qui ardentib hoc ẽ desid̾antib animis
in modũ sagntarũ p̃cepta salutaria trans¬
misert̃. unde et impii sauciarent᷑: et fideli¬
bus efficax cura ꝓueniret: Ese fũda.

Expanded text:
retur. Quod autem sequitur: Et in ipso paravit varetur. Quod autem sequitur: Et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit , hic distributio divinae majestatis ostenditur: quia per arcum, id est, per Vetus et Novum Testamentum, sicut jam dictumnit, et sagittis ipsius vita praestatur. Egresqui ardentibus, hoc est desiderantibus animis, in modum sagittarum praecepta salutaria transmiserunt: unde et impii sauciarentur, et fidelibus efficax cura proveniret. Ef
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtelationẽ iudicii significans: unde IN
psalmo scriptũ. ẽ: nisi conu̾tamini gladi¬
um suũ uibrabit. Contumaces t̾ret iude¬
os. qͥ dñi lege contẽpta: idoloꝵ cult̾is ne¬
fandissimis seruiebant. ipsis enĩ dr̃. nui¬
si conu̾tamini. gladiũ suũ uibrabit: idẽ.
unicũ filiũ suũ sublucente claritate mis
ostendit. Arcus uocatꝰ eo qd̾ arceat adu̾sa¬
riũ. inde et arcus dicunt᷑: quib arcent᷑ hos¬
sensum euangelicus sermo: ut ingenesi.
sedit inforti arcus eiꝰ: idẽ. dñi. et in apocalip¬
si:. datus ẽ. ei arcus. Arcus intentio cõmina¬
tendert̃ arcũ suũ. itẽ de arcu in psalmo ita
scriptũ :: arcũ suu̾ tetendit. et parauit illũ
Arcũ itaq scripturã noui et ueteris testam̃¬
ti congruent̃ accipimꝰ. qui duob quodãmͦ
curuatis flexib deuotoꝵ colla complecitur.
his fidelib suaue iuguͣ ostendit᷑: contuma¬
cib aũ arma t̾ribilia declarat᷑. Tetendit
adiectum ẽ: ne eiꝰ patientia remissa puta¬

Expanded text:
telationem judicii significat: unde in Psalmo scriptum est: Nisi convertimini, gladium suum vibrabit . Contumaces terret Judaeos, qui Domini lege contempta idolorum culturis nefandissimis serviebant: ipsis, nisi convertantur, gladium suum vibrabit, id est, unicum Filium suum sub lucente clariritate missostendit. Arcus vocatus eo, quod arceat adversarium: unde et arces dicuntur, a quibus arcentur hossensum evangelicus sermo, ut in Genesi: Sedet in forti arcus ejus , id est, Domini; et in Apocalypsi: Datus est ei arcus . Arcus, haereticoarcum suum . Item de arcu in psalmo ita scriptum est: Arcum suum tetendit, et paravit illum . Arcum itaque Scripturam Novi et Veteris Testamenti congruenter accipimus: quia duobus quodammodo curvatis flexibus devotorum colla complectitur: hic fidelibus suave jugum ostenditur; contumacibus autem arma terribilia declarantur: tetendit, adjectum est, ne ejus patientia remissa puta
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ: ut ÷ illd̃ psalmistȩ. indeserto et in muio.
et maqͦso: sic in spũ apparui tͥ. Indeserto dicit.
hoc ẽ. inmundi istiꝰ indigentia et sterilitate ie¬
iuna seq̃r. et in inuio. qr mundꝰ inse ñ ht uiã¬
tudo saluris. Ad didit et in inaqͦso. id ÷ steri nõ¬
li atq infructuoso: aquosũ enĩ dicimꝰ qd̾ aqͥs
habundat irriguis. In aqͦsũ uͦ aridũ. atq in¬
fertile: ut merito eiꝰ aĩa siccitate durescat. un¬
de ꝑ hec tria nõa mundi istiꝰ necessitas indica
uidelicet adño spreta atq derelicta. Aliqͣñgen¬
tilitas dequa scriptũ ⁊: lecabit᷑ deserta et in
uia exultabit. necñ et illud plures filii st̃ de
uiã. ipsa st̃ et inuia. inde et auiaria secre¬
ta loca et auia remota. aut tmͣ adibilia auib:

Expanded text:
vitae, ut est illud Psalmistae: In deserto et in invio et inaquoso, sic in sancto apparui tibi . In deserto, dicit, hoc est, in mundi istius indigentia et sterilitate jejuna. Sequitur, et in invio: quia mundus in se non hatudo salutaris. Addidit, et inaquoso, id est sterili atque infructuoso. Aquosum enim dicimus, quod aquis abundat irriguis; inaquosum vero aridum atque sterile, ut merito ejus anima nimia siccitate durescat. Unde per haec tria nomina mundi istius necessitas indicavidelicet a Domino spretam atque relictam. Aliquando gentilitas, de qua scriptum est: Laetabitur et in via exsultabit ; nec non est illud: Plures filii sunt deviam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca, et a via remota aut t
Abbreviated transcription (Latin):
benedictꝰ inscła. Uñ idẽ iubet nos sollicitoᷤ
seruare unitatẽ sp̃c. inuincło pacis. ut fi¬

Expanded text:
benedictus in saecula . Unde idem jubet nos sollicitos servare unitatem Spiritus in vinculo pacis, ut fi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ recipiant. Uñ et athomi dicti st̃. hȩ ꝑm
huc atq illuc ferri dicant᷑. sic̃ renuissimi pulue¬
res. qui infusi ꝑfenestras radiis soł uident᷑. Ex
his arbores et herbas et fruges om̃s oriri. et
ex his ignẽ et aquã. et uniu̾sa gigni. atq
constare quidã phylosophi gentiũ putaue¬
rt̃. St̃ aũ athomi aut in corꝑe aut intẽꝑore.
partes. et partes ipsas diuidis ingrana: ue¬
lud st̃ arenȩ. Rursũq ipsa arene grana di¬
uide inminutissimũ puluerẽ. donec si
possis ꝑuenias adaliquã minutiã: qu̾e iã
ñ possir que diuidi ł secari passit. hȩc ÷ atho¬
mus incorꝑib. Intẽpore uͦ sic intelligitur¬

Expanded text:
 recipiant, unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres, qui infusis per fenestras radiis solis videntur, ex iis arbores, et herbas, et fruges omnes oriri, et ex iis ignem, et aquam, et universa gigni, atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. 2. Sunt autem atomi, aut in corpore, aut in tempore, partes, et partes ipsas dividis in grana, veluti sunt arenae, rursumque ipsa arenae 108 grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae jam non sit, quae dividi vel secari possit. Haec est atomus in corporibus. 3. In tempore
Abbreviated transcription (Latin):
adȩũgłistam cõm̃dare nob̾ nom̃ huiꝰ pssci¬
nȩ et ait. qd̾ int̃pͣtat᷑ misiꝰ. Iam quis ẽ. mistꝰ
agnascitis. nͥ enĩ ille fuisset missus: nemo
nrm fuisset abiniquitate dimissꝰ Lauit gͦ
baptizauit. tc̃ illuminauit. qñ inunxit.
fortasse catecuminum fecit. Setontͣis.

Expanded text:
are nobis nomen hujus piscinae; et ait, Quod interpretatur Missus. Jam quis sit missus agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo baptizavit, tunc illuminavit; quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potes
Abbreviated transcription (Latin):
uo̾ fortitudo di. Uenit gͦ iezechiel uixta flu¬
uiũ chobar: qr fortitudo dĩ ꝑ incarnationis
suȩ misteriũ. ꝓpinquare dignata ÷ peccator
suoꝵ pondera porranti generi humano qđ
ab ortu suo cotidie defluit admortẽ. Fons aũ
siue natatoria siloa adradicẽ montis syon:
ue supͣdictũ ÷ ñ iugib aquis et incertis horiᷤ
diebq ebullit. significat baꝑtiumi sacram̃tũ.
unde dñs cȩci nati ocłos sputo cũ luto mixto
de suꝑ limens dixit ei. uade et laua te inna¬
tatoria sy lox. qd̾ int̃p̃tat᷑ missus. Quid fec̃¬
dñs ꝑspicuuĩ ÷. illuminatio enĩ facta ẽ. in
oȩco. s magnũ misteriũ cõmendat᷑ inhu¬
mano genere. Exspuit int̾rã desaliua lutũ
fecir. quia u̾bũ cam factũ ÷. et unxit ocłosce¬
ci inunctꝰ erat. et ñdum uidebat Mutit il

Expanded text:
do Dei. Venit ergo Ezechiel juxta fluvium Chobar; quia fortitudo Dei per incarnationis suae mysterium propinquare dignata est peccatorum suorum pondera portanti generi humano, quod ab ortu suo quotidie defluit ad mortem. Fons autem sive natatoria Siloe ad radicem montis Sion ut supra dictum est et jugibus aquis sed incertis horis diebusque ebullit, significat Baptismi sacramentum: unde Dominus caeci nati oculos sputo cum luto mixto desuper liniens dicit ei: Vade, et lava te in natatoria Siloe, quod interpretatDominus, perspicuum est. Illuminatio enim facta est in caeco, sed magnum mysterium commendatur in humano genere. Exspuit in terram, de saliva lutum fecit, quia Verbum caro factus est, et unxit oculos caeci, inunctus erat, et nondu
Abbreviated transcription (Latin):
infirmo. ita cũ carne eiꝰ luetam̃ mire. et in¬
ualescere inpassione eiꝰ: sic̃ scriptũ ÷ cum
diceret crucifige. Iuxta tropoloiã uͦ iacob
qui cũ angło c̃tendit. uniꝰcuiꝰq ꝑfecti iuri
et incͣtemplatione positi anim̃a expͥmit.
quia uidelicet anima cũ c̾cẽplari dm̃ ni¬
tit᷑. uelud in quodã certamie posita mͦ
qͣsi ex suꝑat. quia intelligendo et sentien¬
do demcircũscͥpto lumine aliqͥd degustat.
Alle abergoram nõe fluuiũ int̾ra medoꝵ.
ad quoꝵ montes captiuis ductꝰ ÷ isrł: ella
int̃ptat᷑ infirmitas. et aber int̾pͣtat᷑ liuor
aut uulnꝰ. et goram tonsio eoꝵ int̃p̃tatur.
qd̾ significare pot̃ eoꝵ lȩsionẽ. qui det̾ra
eccła educti. inuoluptatib scłi uiuunt. uͥ
diu̾sa uulnera uitioꝵ patiunt᷑. Abana
fluuiꝰ damasci. et int̃p̾tat᷑ lapides eiꝰ. de¬
signans duritiã sterilitatis pͣuoꝵ. qͥ uutu¬
tũ gignere nesciunt fructũ. Chobar flu¬

Expanded text:
infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et ininfirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est, cum diceret: Crucifige . Et tamen Jacobqui cum angelo contendit, uniuscujusque perfecti viri et in contemplatione positi animam exprimit: quia videlicet anima cum contemplari Dominum nititur velut in quodam certamine posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid degustat. Ella, Aber, Gozam nomina fluminum in terra Medorum, ad quorum montes captivus ductus est Israel. Ella interpretatur infirmitas: et Aber interpretatur livor, aut vultus: et Gozan, tonsio eorum interpretatur: quod significare potest eorum laesionem, qui de terra Ecclesiae educti in voluptatibus saeculi vivunt, ubi diversa vulnera vitiorum patiuntur. Abana fluvius Damasci, et interpretatur, lapides ejus, designans duritiam sterilitatis pravorum, qui virtutum gignere nesciunt fructum. Chobar flu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ suoꝵ inaguis iordanis. aquȩ quȩ infe¬
rioes se decurrerent an deficerent: que
aũ desuꝑ uenert̃ in multa mole consiste¬
rent. illa pars hominũ qui pꝰtꝗͣ scm̃ baptiᷤᷤ¬
ma consecunt᷑ se ipsos rursus ad negotia scłi
et illecebias libidinũ tradunt. et cũ auari¬
ria salsũ pocłm bibunt. inea parte aquaꝵ
designat᷑: que in mare ꝓfluit. atq insal¬
sis fluctib deꝑiit. Parf uͦ illa que cũ sta¬
bilitate ꝑmanet. et dulcedinẽ suã seruat:
designat eos qui acceptũ dĩ munꝰ indedi¬
nabit teuent. Iacob fluuius ẽ. et int̃p̃tat᷑¬
iacob aduersus eũ qui sibi apparuerat uo¬
catꝰ ⁊ isrł: fluit aũ int̾ anmaũ hoc ÷ phi¬
ladelphiã. et galasan in quarco eiꝰ milia¬
riã: et ultra ꝓcedens. iordani fluuio cõmis¬
cet᷑. Luctam̃ aũ uiri qui cũ iacoblucta¬
bat᷑ iuxra allegoriã significat passionem
corꝑis sui sobole p̃ualuisse deo. et qͣsi cum

Expanded text:
dum suorum in aquis Jordanis, aquae, quae infedum suorum in aquis Jordanis, aquae, quae inferiores sunt decurrerent, atque deficerent; quae autem desuper venerunt, in multa mole consisterent; illa pars hominum qui postquam sanctum baptisma consequuntur, se ipsos rursus ad negotia saeculi, et illecebras libidinum tradunt, et cum avaritia salsum poculum bibunt, in ea parte aquarum designatur, quae in mare profluit atque in salsis fluctibus deperiit: pars vero illa, quae cum stabilitate permanet et dulcedinem suam servat, designat eos, qui acceptum Dei munus indeclinabiliter tenent. Jaboc fluvius est et interpretatadversus eum, qui sibi apparuerat, vocatus est Israel. Fuit autem inter Amman, hoc est, Philadelphiam et Garasan in quarto ejus milliario, et ultra procedens Jordani fluvio commiscetur. Luctamen viri, qui cum Jacob luctabatur, juxta allegoriam significat passionem corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑. Nascit᷑ aũ sublibano monte. et di¬
uidit iudeam et arabiã: qui ꝑ multos cireui¬
tus iuxta iericho inmare mortirũ influit.
Misticȩ aũ iordanis qui int̃pͣtat᷑ descensio eorũ.
et inquo saluator baptiratͦ ÷ baptisim grãm
significat. ubi deponere debemꝰ ueterẽ homi¬
nẽ cum actib suis et induere nouũ qͥ scd̾m
dm̃ creatꝰ : iniustitia et sciͣtate ueritatis uͥ et
descendere desuꝑbia diabolica debemꝰ. et hu¬
militatis ac manfuetudinis xp̃i participes
eẽ. Trplicẽ gͣ obetusã saluator alnoħe acce¬
pit baptismũ. pͥmũ quia hõ natꝰ erat omnẽ
iustitiã et humilitatẽ legis impleret: sodo
ut baptisinate suo ioħis baptisina cõꝓba¬
ret. ĩtio ut ioulanis aquas scificans ꝑ descen¬
sionẽ columbe sp̃s scĩ in lauacro credentiũ
um cõmemorat᷑. qd̾ sacirdo tes qui portabant
archã sȩderis dm̃. cum posuerint uestigia pe

Expanded text:
appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et diappellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Judaeam et Arabiam: qui per multos circuitus juxta Hiericho in mare Mortuum influit. Mystice autem Jordanis, qui interpretatur, descensio eorum, et in quo Salvator baptizatus est, baptismi gratiam significat, ubi deponere debemus veterem hominem cum actibus suis, et induere novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et saca debemus, et humilitatis ac mansuetudinis Christi participes esse. Triplicem ergo ob causam Salvator ab Joanne accepit baptismum ; primum, ut quia homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem legis impleret; secundo, ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret; tertio, ut Jordanis aquas sanctificans per descensionem columbae, Spiritus sancti in lavacro credentium um commemoratur, quod sacerdotes, qui portabant arcam foederis Domini, cum posue
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiationẽ angłi ad mariã uirginẽ. et
natiuitatẽ saluatoris consequent᷑ ȩñtiat:
siq genealogiam eiꝰ circa baptismatis nar¬
rationẽ commemorans transit. ad exponen¬
dam p̃dicationẽ eiꝰ. et miracłoꝵ facturã: et ue¬
locit᷑ transcuriens omĩa atq passionẽ dñi
et resurrectionẽ describens. eũ ascendisse ad
celos discipłosq dnm conlaudasse intẽplo. bre¬
uit̃ et succincte omĩa comp̃hendit. Eufrates
em̃ fluuius qui int̾p̃tat᷑ frugifer siue crescer
optimȩ conuenit eũgłio ioħis qui dediuma
generatione saluatoris inchoans. maxime¬
ea quȩ addiuinã eiꝰ naturã exponenda ꝑ¬
tinebant descripsit. et sictͣram eccłe ad ger¬
men spitale et fructũ uittutũ ꝓferendũ irri¬
gauit. scientieq sp̃itał illi opes cͣtulit. Iorda
uis fluuius aduob foncib nominat᷑. quoꝵ
alt̾ uocat᷑. ior alt̃ dan: his gͥ ꝓcul ase distan¬
tib munũ alueũ federatis. iordanis deincepᷤ

Expanded text:
nem angeli ad Mariam virginem, et nativitatem Salvatoris consequenter enuntiat; sicque genealogiam ejus circa baptismatis narrationem commemorans transit ad exponendum praedicationem ejus, et miraculorum facturam: et velociter transcurrens omnia, atque passionem Domini et resurrectionem describens, eum ascendisse ad coelos, discipulosque Dominum collaudasse in templo, breviter et succincte omnia comprehendit. Euphrates enim fluvius qui interpretatur frugifer, sive crescens, optime convenit Evangelio Joannis, qui de divina generatione Salvatoris inchoans, maxime, quae ad divinam ejus naturam exponendam pertinebant, descripsit, et sic terram Ecclesiae ad germen spiritale et fructum virtutum proferendum irrigavit, scientiaeque spiritalis illi opes contulit. Jordaibus nominatur, quorum alter vocatur Jor, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Jordanis deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ hoc ⁊̃ phison qui intpͣtat᷑ caterua siue
oris mutatio. significat eũgłiũ marci. qd̾
degenealogia saluatoris scdm carnẽ parũ
narrat. De p̃dicatione aũ eiꝰ et demiracłis
cateruatim quȩ cȩtĩ eũgłistȩ plemiꝰ narrans.
inunũ codicẽ collegit: et sic ad passionẽ xp̃i
ꝑueniens. resurrectionẽq amortuis. incelũ
eũ ascendisse: et apłos pt᷑ ascensionẽ eiꝰ mun¬
do p̃dicasse demonstrat. Tygris qͦ bene pot̃
conuenire ȩũgłio luce. qͥ pͥmũ asacerdotio¬

Expanded text:
vero, hoc est Phison, qui interpretatur caterva, sive vero, hoc est Phison, qui interpretatur caterva, sive oris mutatio significat Evangelium Marci, quod de genealogia Salvatoris secundum carnem parum narrat: de praedicatione autem ejus, et de miraculis catervatim, quae caeteri Evangelistae plenius narrant, in unum codicem colligit: et sic ad passionem Christi perveniens, resurrectionemque a mortuis, in coelum eum ascendisse, et apostolos post ascensionem ejus mundo praedicasse demonstrat. Tigris quoque bene potest convenire Evangelio Luc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ptat᷑ pece̾ siue p̃ruptũ. significat eũ głiũ
mathei: qd̾ pͥmũ conscriptũ ⁊ ab ipso auctore
hebraica lingua: et agenealogiis saluatoris
incipiens. breuit̾ natiuitatẽ dñi notat: ma¬
goꝵq aduentũ adipsũ saluatorẽ. et par¬
uuloꝵ abherode occisionẽ: pꝰtea baptismũ
eiꝰ commemorat et indeserto icuniũ atq
tẽptationes: quib adiabolo tẽpratꝰ ⁊ mox
adp̃dicationẽ eũgłi et mira cłoꝵ facturã
transit. sicq ad passionẽ eiꝰ ꝑueniens: resur¬
rȩxisse eũ amorruis ostendit. et discipłis
ingalilea apparuisse: et ad p̃dicationẽ ȩuan¬
gelii eos misisse. et t̾ram ȩthiopiȩ et spĩtał
egypti uiui fluentis dogmatũ irrigat. qͦ¬
tinus fructũ fidi et bonoꝵ oꝑũ ꝓferat. Uñ
et ipse ȩũgłista inȩccłastica hystoria descri¬
bitur. mȩthiopie partib ipsũ eu̾głiũ p̃di¬
casse. et martirio consummatũ. eẽ. Ganges

Expanded text:
interpretatur pectus, sive praeruptum, significat Evangelium interpretatur pectus, sive praeruptum, significat Evangelium Matthei, quod primum conscriptum est ab ipso auctore Hebraica lingua, et a genealogiis Salvatoris incipiens, breviter nativitatem Domini notat, magnorumque adventum ad ipsum Salvatorem, et parvulorum ab Herode occisionem, postea baptismum ejus commemorans, et in deserto jejunium atque tentationes, quibus a diabolo tentatus est, mox ad praedicationtransit; sicque ad passionem ejus perveniens, resurrexisse eum a mortuis ostendit, et discipulis in Galilaea apparuisse, et ad praedicationem Evangelii eos misisse: et terram Aethiopiae et spiritales Aegypti quatuor fluentis dogmatum irrigat, qua fructum fidei et bonorum operum proferat. Unde et ipse Evangelista in ecclesiastica historia describitur in Aethiopiae partibus ipsum Evangelium praedicasse et martyrio consummatus esse. Ganges
Abbreviated transcription (Latin):
innilide lacu: de quo inmeridiẽ uersus ex¬
cipit᷑ egyꝑto. uͥ aquilonis flatib reꝑcusiꝰ.
aquis retro luctantib intumescit et inun¬
dationẽ egy pti facit. Ganges fluuius.
quẽ phison scã scriꝑtura cognominat. exi¬
ens deparadiso. ꝑgit adindie regiones. Dic¬
tus aũ phison id ÷ caterua. qr decẽ flumi¬
nib magnis sibi adiunctis. implet᷑ ec effi¬
die.fert᷑ dũ nili mͦ exaltari: et suꝑ orientis
t̃ias erũꝑe. Tygris fiuuius mesopotamię
deparadiso exoriens et ꝑgens contͣ assyrioᷤ.
et ꝓpt̃ mulros cutuitꝰ in mare mortuum
influens. uocatꝰ aũ hoc nõẽ ꝓpt uelocitatem
instar bestiȩ tygridis. nimia ꝑnicitate eur¬
ieutis. Cufrates fluuius mesopotamiȩ depa cc. fra¬
radiso exoriens. copiosissimꝰ geminis: qͥ ꝑme
diã babiloniã infiuit. Hic afrugib ł abuber¬
tare nom̃ acccpit. nam ebraicȩ eufrata ferti¬
eũgłistȩ conscripseit̃. Nam geon fluuius qͥ

Expanded text:
in Nilide lacu, de quo in meridiem versus exin Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi Aquilonis flatibus repercussus aquis retroluctantibus intumescit, et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso pergit ad Indiae regiones. Dictus autem Phison, id est caterva, quia decem fluminibus magnis sibi adiunctis inpletur et effidiae. Fertur autem Nili modo exaltari, et super Orientis terras erumpere. Tigris fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens et pergens contra Assyrios, et post multos circuitus in mare Mortuum influens. Vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigris nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens, copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit. Hic a frugibus, vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice Ephrata fertiGeon fluvius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iob absorbebit fluuiũ et non mirabiaur.
et habebit fidutiã: qd influat iordanis
cursio designat᷑. que uelud afontis sui
origine nascendo surgit. et que ad ima
defiuens moriendo ꝑtransit. Iordanis
aũ appellatione: baptizati signant᷑. ꝗͣsi
gͦ diceret: ante mundi redẽptorẽ mundũ
uehemoth ñ miratꝰ absorbuit s qd̾ est
acrius etiã pt redẽptoris aduentũ. qͦsaã
qui baptirati sunt deglutire se confidit.
Quidam aũ fluiuoꝵ ꝓpͥis ex causis nomi¬
na accepeit̃. ex qͥb ñnulli notandi sunt:
qui in hystoriis celebres memorant. Geon
fluuius deparadiso exiens atq uniuersã
ȩchyopiã cingens. uocatꝰ hoc noĩe qd̾ in¬
crem̃to suȩ exundationis t̾ram egypti ir¬
rigaret. Ge enĩ grece latine t̃tram significat.
hic apud egyptios nilus uocat᷑. ꝓpt limumi
quẽ trahit. qui efficit fȩcunditatẽ. unde
tea nilus latinȩ melo dicebat᷑. apparet aũ

Expanded text:
Job: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, Job: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habebit fiduciam, quod influat Jordanis cursio designatur, quae velut a fontis sui origine ndefluens moriendo pertransit. Jordanis autem appellatione baptizati designantur. Quasi ergo diceret: Ante mundi Redemptorem mundum Vehemoth non miratus absorbuit: sed quod est acrius etiam post Redemptoris adventum, quosdam, qui baptizati sunt, deglutire se posse confidit. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt. Ex quibus nonnulli notandi sunt, qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de PaAethiopiam cingens, vocatus hoc nomine quod incremento suae exundationis terram Aegypti inriget; γῆ enim Graece, Latine terram significat. Hic apud Aegyptios Nilus vocatur propter limum quem trahit, qui efficit fecunditatem; unde tea Nilus Latine Melo dicebatur. Apparet autem
Abbreviated transcription (Latin):
et peccatoꝵ in undationẽ significat: ut ÷
illud. suꝑ fiumina babylonis illic sedimꝰ
et flȩuumꝰ. Contẽ plandũ ÷ auͣ qd nͣdicit
influminib. s suꝑ fluminib. Nam qui
adhuc influminib istis ft̃ peccõꝵ munda¬
tione rapiunt᷑. qui uͦ suꝑ ripas salui sedent
iam abillis fluictib diuino munere st̃ libe¬
rati. Uñ scĩs alibi dicit. flumina ꝑtransibt̃
pede: hoc ⁊ mundi huiꝰ turbida ꝑgrãm flu¬
adfuturã patriã. uͥgaudii nr̃i ⁊ et salutis
ȩt̃nȩ origo p̃ꝑata. flumma impetꝰ ꝑsecuti¬
onis. incanticis canticoꝵ aquȩ multȩ ñ po¬
tuert̃ extinguere caritatẽ. ne flumina ob¬
ruerent illã.
flum̃ phylosophia huiꝰ mundi łdogina
hereticoꝵ. inpsalterio. tu exsiccasti flumi¬
na ethan: qui int̾ptat᷑ fortis id ÷ diabolꝰ.
dequo in eũgłio dr̃. cum fortis armatꝰ cu¬
stodit acrium suũ ec cȩtã. Itẽ alio mͦ iN

Expanded text:
et peccatorum inundationem significant, ut est et peccatorum inundationem significant, ut est illud: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus . Contemplandum autem, quod non dicit, in fluminibus, sed, super flumina. Nam qui adhuc in fluminibus istis sunt, peccatorum inundatione rapiuntur; qui vero super ripas salvi sedent, jam ab illis fluctibus divino munere sunt liberati. Unde de Sanctis alibi dicit: Flumina pertransibunt pede , hoc est, mundi hujus turbida fluad futuram patriam, ubi gaudii nostri est et salutis aeternae origo praeparata. Flumina impetus persecutionis in Canticis canticorum: Aquae multae non potuerunt extinguere charitatem, nec flumina obruent illam . Flumen philosophia hujus mundi vel dogma haereticorum in Psalterio: Tu exsiccasti flumina Ethan , qui interpretatur, fortis, id est, diabolus, de quo in Evangelio dicitur: Cum fortis armatus custodit atrium suum, etc. . Item alio modo in
Abbreviated transcription (Latin):
ens cũ imperu. dictꝰ aũ torrens: qr pluuia
crescit. sic create torrescit: idẽ. arescit. Alle¬
goria fluiui seu fluminis aliqñ in bonam
partẽ. aliqñ incontrariã uertit᷑. Inbonam
partẽ flumina accipiunt᷑. uͥ saluator dicit.
secreto ȩmanant. Sic etillud intelligendũ ÷:
cuutatẽ di idẽ eccłam dĩ. Et alibi. flumͣ dĩ
repletum ÷ aqua: similit̃ et illud psalmiste
uͥait. excelsa tua et fiuctꝰ tui suꝑ me transi¬
ert̃. Excelsa uͦ et fluctꝰ adscripturas sacras
competent̃ aptamꝰ. ipse st̃ enĩquas suꝑius
abyssus uocauit. uͥet parabolarũ quidam
fluctꝰ alludit. et altitudo sensuũ pia ꝑscru¬
tatione grandescit. Hȩc gͦ supͣ se dicit tͣnsis¬
se iustus. quia in eoꝵ notitia auidꝰ se ꝑscru¬
tator immerserat. Aliqͣndo flumina sig
na uoces suas: et flumina plaudent ma¬
nib inidipsũ. Item inesaia. ponã flumi¬
na ininsulas. Incontrariã si partẽ flumi¬
na ponunt᷑. qñ scłi istius turbidũ cursũ

Expanded text:
ens cum impetu. Dictus autem torrens, quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est, arescit. Allegoria fluvii seu fluminis aliquando in bonam partem, aliquando in contrariam vertitur. In bonam partem flumina accipiuntur, ubi Salvator dicit: secreto emanant. Sic etiam in Psalterio: ei , id est, Ecclesiam Dei. Et alibi: Flumen Dei repletum est aqua . Similiter et illud Psalmistae, ubi ait: Excelsa tua et fluctus tui super me transierunt . Excelsa vero et fluctus ad Scripturas sacras competenter aptamus. Ipsae sunt enim, quas superius abyssos vocavit, ubi et parabolarum quidem fluctus alludit, et ut altitudo sensuum pia perscrutatione grandescat. Haec ergo supra se dicit transisse justus, quia in eorum notitia avidus se perscrutator immiserat. Aliquando autem flumina signrunt flumina voces suas ; et: Flumina plaudent manibus in idipsum . Item Isaias: Ponam flumina in insulas . In contrariam vero partem flumina ponuntur, quando saeculi istius turbidum cursum
Abbreviated transcription (Latin):
ne scoͣ ꝓfluxie. ut ꝑgenerationes succeden¬
tes p̃dicatio beata ñ deficiat. s multiplicet
unde catholica sẽꝑ crescat eccła. ut qͥmͦ inbu¬
unt᷑ sacra doginate. pt᷑ alios uidere doceant᷑.
Stillicidia em̃ st̃ guite. quȩ decectis cadunt ñ
pondere s assiduitate penetrantia. qͣ qnͣtũ
distent ariuis etiã uisuał nob̾ ratio patefac̃.
Gmpͥmordiis suis letabit᷑ omis fideł cũ exori¬
et᷑: et aqua et sp̃ũ scõ qñ uere renascimͣ. et gła
dñi ipsius dignatione p̃param̃. Est eñĩ nob̾
tc̃ magna lȩcitia. qñ antiqͥ hois uetustate
deposita. in noue regenerationis gaudia
cõmutat᷑. Riui p̃dicatio scõinis aia. et ertͣ

Expanded text:
ne sancto profluxit, ut per generationes succedenne sancto profluxit, ut per generationes succedentes praedicatio beata non deficiat, sed multiplicet, unde catholica semper crescat Ecclesia, ut qui modo imbuuntur sacro dogmate, post alios docere videantur. Stillicidia enim sunt guttae quae de tectis cadunt, non pondere, sed assiduitate penetrantia quae quantum distent a rivis etiam visualis nobis ratio patefecit. Ergo in primordiis suis laetabitur omnis fidelis, cum exorietur: et aqua et Spiritu sancto vere renascimur, et gloria Domini ipsius dignatione praeparamur. Est enim nobis tunc magna laetitia, quando antiqui hominis vetustate deposita, in novae regenerationis gaudia committamur. Rivi, praedicatio sanctorum in Isaia: Et er
Abbreviated transcription (Latin):
cui bene cõꝑatͣ sapientia xp̃i: qui et subi¬
ta.ẽ. et ita rapida. ut adfinẽ quẽ uult sine
aliqua tarditate ꝑueniat. Riui dicti qđ di¬
riuent᷑. ad inrigandũ id ÷ adinducendũ
aquas inagris. nam rigare inducere est.
Significat aũ fluentũ atq irrigationẽ oȩ¬
lestis grẽ. qua corda humana ad ꝓferendã
fructũ doccrinȩ et bonoꝵ oꝑũ irrigant᷑. Uñ
multiplica generationes eiꝰ instillicidiis suiꝰ.
lȩtabit᷑ cũ exoriet᷑. Riuos etiã hic dic̃ apłos.
ł alios fideles: qui deillo di repleco semꝑ
flumine bibert᷑. s ne potũ ipsũ crederes. ẽẽ
tenuissimũ dicit riuos ipsos inebriandos.
ut ad tantã satietatẽ ꝑueniant: qnͣta etipsiᷤᷤ
habunde sufficiat. et aliis ꝓ futura concedat.
Redit gͥ ad singłarẽ numerũ quẽ eccłasticȩ
unitati diximꝰ comienire. dixit enĩ multipli¬
ca generationes eiꝰ. illiꝰ scił riui qui de flumi¬

Expanded text:
cui bene comparatur sapientia Christi: quia et subicui bene comparatur sapientia Christi: quia et subita est, et ita rapida, ut ad finem, quem vult, sine aliqua tarditate perveniat. Rivi dicti, quodriventur ad irrigandum, id est, ad inducendum aquas in agris. Nam rigare inducere est. Significat autem fluentum atque irrigationem coelestis gratiae: quia corda humana ad proferendum fructum doctrinae et bonorum operum irrigantur. Unde multiplica generationes ejus, in stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur . Rivos etiam hic dicit apostolos, vel alios fideles, qui de illo Dei repleto semper flumine biberunt. Sed ne potum ipsum crederes esse tenutissimum, dicit rivos ipsos inebriandos, ut ad tantam satietatem perveniant, quanta et ipsis abunde sufficiat, et aliis pro futura concedat. Redit igitur ad singularem numerum, quem ecclesiasticae unitati diximus convenire. Dixit enim, multiplica generationes ejus, illius scilicet rivi, qui de flumi
Abbreviated transcription (Latin):
fonte ꝓfundit᷑. s t̾rens infectionib sordidat᷑.
Hunic merito cõꝑat᷑ͣ scłi istiꝰ turbidꝰ curiꝰ qui
nullo ueritatis fonte deflurt. s maloꝵ o̾rũ
tẽ pestate calescit: unde dr̃. torrentẽ ꝑtransi¬
uit anima nr̃a. Et itẽ. Detorrente in uia
bibet. ꝓpt̾ea exaltabit caput. Merito gͦ et
isrł ipsũ ꝑtransisse se ꝑhibet. unde & caput
eiꝰ portasse p̃dictũ ÷: s in his oĩb una ÷ ueraꝙ
confessio. quo detantis ꝑicłosis sola dñ mise¬
ratione lib̾amͣ. Item torrens doctrina pͣuoꝵ
inpsalt̃io. tu disrupisti fontes ec torrentes.
Rursũ torrens tẽptationis impecꝰ. in psalt̾io:
et torrentes imquitatis cͣcurbauert̃ me. In¬
uenit᷑ et tarrens positꝰ in bonã parcẽ. ut est
illud: torrente uoluntatis tue potabis eos.
Torrentẽ uͦ diximꝰ. cẽ. fluuiũ ferocẽ qui su¬
bita pluuiarũ inundatione descendit.

Expanded text:
fonte profunditur, sed terrenis infectionibus sordidatur. fonte profunditur, sed terrenis infectionibus sordidatur. Huic merito comparatur saeculi istius turbidus cursus, qui nlescit. Unde dicitur: Torrentem pertransivit anima nostra . Et item: De torrente in via bibit, propterea exaltavit caput . Merito ergo et Israel ipsum pertransisse se perhibet: unde caput ejus potasse praedicatum est. Sed in his omnibus una est vera confessio, quoniam de tantis periculis sola Domini miseratione liberamur. Item torrens, doctrina pravorum in Psalterio: Tu disrupisti fontes et torrentes . Rursum torrens, tentationis impetus in Psalterio: Et torrentes iniquitatis conturbaverunt me . Invenitur et torrens positus in bonam partem, ut est illud: Torrente voluptatis tuae potabis eos . Torrentem vero diximus esse fluvium velocem, qui subita pluviarum inundatione descendit,
Abbreviated transcription (Latin):
orrens est ut supͣ diximꝰ. aqua ue¬
niens cũ impetu. Sunt aũ quedã
noĩa ꝓpͥe torrentiũ q̃ uxta int̾p̃ta¬
tionẽ suã misticã significationẽ hñt. Ut ÷¬
torrens cison qͥ intͣpͣtat᷑ duritia eoꝵ. et est
iuxta mont̾ẽ thabor:. uͥcontͣ sisarã dimica¬
tũ ÷. et significat contumatiã suꝑboꝵ. quȩ
dñi uirtute c̃cerit᷑. Cademi torrens ÷: iuxta
quẽ debbora bellũ gessit. intptat᷑ aũ resur¬
rectio inutił. q̃ significat peccatoꝵ resurrec¬
tionẽ qͥñ aduitã s adpęnã ꝑpetuã. resur¬
recturi ert̃. Caroht torrens ÷ transiordanen
inquo absconditꝰ ÷ helias eregione eiꝰdem
fluminis. int̾ptat᷑ aũ diuisio łcognitio. Hi
narrat traditũ. intͣpͣtat᷑ aũ cedron tenebre.ł
dolor. et significat cecitatẽ iudeoꝵ. qͥ cũ tumul¬
tu uenert̃ comp̃hendere iłm. Nam torrens
fluuius imbrib hyb̃nis c̾citat᷑ subito. qui
et rapidꝰ cognoscit᷑ et cenosus: qua ñ puro

Expanded text:
orrens est ut supra diximus aqua veniens cum impetu. Sunt autem quaedam nomina propria torrentium, quae juxta interpretationem suam, mysticam significationem habent: ut son, qui interpretatur duritia eorum, et est juxta montem Thabor, ubi contra Sisaram dimicatum est, et significat contumaciam superborum, quae Domini virtute conteritur. Cademi torrens est, juxta quem Debbora bellum gessit. Interpretatur autem, resurrectio inutilis: quod significat peccatorum resurrectionem, qui non ad vitam, sed ad poenam perpetuam resurrecturi erunt. Corathi torrens est trans Jordanem, in quo absconditus est Elias e regione ejusdem fluminis: interpretatur autem divisio, vel cognitio. Chimlista narrat traditum: interpretatur autem Cedron, tenebrae vel dolor: et significat caecitatem Judaeorum, qui cum tumultu venerunt comprehendere Jesum. Nam torrens fluvius hibernis imbribus concitatur subito: qui et rapidus cognoscitur et coenosus, quia non puro
Abbreviated transcription (Latin):
Sitarchie nautarũ st̃ abeo qd̾ sute st̃: inuo¬
lucrũ dictũ qd̾ aliqͥd in se teneat inuolutũ.
fiscus sacculꝰ ⁊ publicꝰ. unde et fiscelle: et fisci¬
nedicunt᷑. lic ht̃ ex auetores: et mittunt de¬
bitũ publicũ meo qd̾ reddit᷑ regi fiseꝰ aũ pͥ¬
me positionis ÷ deriuatũ fiscina. diminuti¬
uuĩ fiscilla. sacculꝰ mistice thesauriratio ẽ.
bonoꝵ oꝑũ. unde dñs ait in ȩũgłio facite
uob̾ sacculos qͥ ñ uetereseunt. Et in aliã par¬
tẽ illud intelligit᷑. qd̾ insalo mone legitur:
marsupiũ siut saccłin cõmune possideamꝰ.
idẽ. auaritiã. Pera iuxta allegoriã uirtutiᷤ
ẽ. sollicitudo. unde dñs p̃cepit diceus. noli¬
te portare saccłm neq perã in uia.
alii grecũ assert᷑. Canistrũ aũ significat
linguã doccoris. inqua offerunt᷑ legis p̃cepto
panes arimoꝵ: hacẽ. uerbũ euangłii insa¬
crificiũ dñi. sic̃ legit᷑ inunctione aaron et fi¬

Expanded text:
Sitarciae nautarum sunt ab eo quod consutae sunt. Involucrum dictum, quod aliquid in se teneat involutum. Fiscus sacculus est publicus, unde et fiscellae et fiscinae dicuntur. Hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum publicum, quod redditur regibus. Fiscus autem prima positio est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Sacculus mystice thesaurizatio est bonorum operum. Unde Dominus ait in Evangelio: Facite vobis sacculos qui non veterascunt . Et in aliam partem illud intelligitur, quod in Salomone legitur: Marsupium, sive sacculum, commune possideamus , id est, avaritiam. Pera juxta allegoriam victus est sollicitudo. Unde Dominus praecepit, dicens: Nolite portare sacculum neque peram in via Alii Graecum asserunt. Canistrum autem significat linguam doctoris, in qua offeruntur legis praecepto panes azymorum, hoc est, verbum Evangelii in sacrificium Domini, sicut legitur in unctione Aaron et fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptea ñ extinguet᷑ lucerna eiꝰ ꝑtotã noctẽ.
toros diuinȩ legis. imde et ꝓpłia ait inpsal¬
mo. lucerna pedib meis ũbũ tuũ dñe. Et
inȩũgłio de ioħe baptista scriptũ ÷: ille erat
lucerna ardens et lucens. Candelabrũ a
ficat. unde inzacharia legit᷑. uidi adextris
altaris candelabra duo argentea. Nam .uii.
lucernȩ candelabro suꝑpositȩ. ut mexo¬
do legit᷑: septiformis eccłe sacram̃tũ. et .uii.
dona sp̃s scĩ significat. Cereꝰ ꝑ deriuatio
hic tͥ nocturnos p̃stabit cereus ignes: sub¬
ducta luce altãt̾ liꝑx ẽ. Cereũ an qͥ adillu¬
minandas tenebras noctrs accendit᷑ signi¬
ficat doctrinã fidelis p̃dicatoris: q̃ illuminat
aĩas u̾bo dĩ credentes et obedientes. Itẽ de

Expanded text:
totam noctem . tores divinae legis. Unde Propheta ait in psalmo: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . Et in Evangelio de Joanne Baptista scriptum est: Ille erat lucerna ardens et lucens . Candelabrum a turam significat. Unde in Zacharia legitur: Vidi a dextris altaris candelabra duo argentea . Nam septem lucernae candelabro superpositae ut in Exodo legitur septiformis Ecclesiae sacramentum et septem dHic tibi nocturnos praestabo cereus ignes: Subducta luce, altera lux tibi sum. Cereus autem, qui ad illuminandas tenebras noctis accenditur, significat doctrinam fidelis praedicatoris, quae illuminat animas verbo Dei creden
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ interiꝰ habeat clausã: fit enĩ ex uitro reclu¬
so int̾ lumine. ut uentifiatꝰ adire ñposit:
et adp̾bendũ lum̃ facile ubiq curc̃ferat᷑. Pi¬
ra ẽ. q̃ in modũ are exlignis construi solet
ut auleat. pir eñignis dr̃: s pira ẽ. ipsa lig¬
noꝵ qͣeries. cũ nundũ ardet. rogꝰ ÷ cũ ardere
indicio longe anauigantib uideat᷑. sic̃ suꝑͣ¬

Expanded text:
cem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, reclucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine, ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Pyra est, quae in modum arae ex lignis construi solet, ut ardeat. Pur enim ignis dicitur. Sed pyra est lignorum congeries, cum nondum ardet: rogus est, cum ardere od longe a nauigantibus uideatur, u
Abbreviated transcription (Latin):
sumit᷑. Lacunaria pendentia st̃ lumina qͣsi
lucaneria. idẽ. inaere lucentia. funalia di¬
cunt᷑. q̃ intͣ cera sunt dicta afunib. qͦs ante
usũ papiri cera cirtͣadatos habuere maioreᷤ.
pas flãma ẽ. inu̾tice lucens. dicta qd lãben
pades suas cũ oleo habueruit qr ęlecti incor¬
dib suis oleũ miscłie eocaritatis tenent qd̾
fatrie uurgines ñ hñt. Uñ intrantib pruden¬
tib admiptias fatue repellent̃. qͥa earũ oꝑa
q̃ clara hoĩb foris apparuerant. inaduentu
uidicis int̾ obscurant᷑ et adeo retributionẽ
ñ inueniunt. quia ꝓeis receꝑunt ab hõĩb
laudes qͥsamauert᷑. Itẽ lampades significans
corla scõꝵ splendida. et scientia luminis seꝑ
fulgid̾a: ut incanticis canticoꝵ. lampades eiꝰ¬
ignis lampadis atꝙ fiamarũ. Itẽ alibile¬
git᷑ lampas contẽpta apud cogitationes
suꝑboꝵ. fax dicta qd̾ focos faciat. cuiꝰ dimi¬
nutiuũ facula. Lanterna inde uocata qd̾ lu¬

Expanded text:
ur. Lacunaria pendentia sunt lumina, quasi lucunaria, id est in aere lucentia. Funalia dicuntur que intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri, cera circundatos habuere maiores: pas flamma est in vertice lucens, dicta qpades suas cum oleo habuerunt: quia electi in cordibus suis oleum misericordiae et charitatis tenent, quod fatuae virgines non habent. Unde, intrantibus prudentibus aquae clara hominibus foris apparuerunt, in adventu judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non invenerunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes, quas amaverunt. Item lampades significant sanctorum corda splendida, et scientiae lumine semper fulgida, ut in Canticis canticorum: Lampades ejus, lampades ignis atque flammarum . Item alibi legitur: Lampas contempta apudsuperborum. Fax dicta, quod foccos faciat: cujus diminutivum, facula. Laterna inde vocata, quod lu
Abbreviated transcription (Latin):
b expiamꝰ. Itẽ .xii. apłi ieũgłio intelligu¬
nt̃. inqͥb collecte st̃ reliquiȩ fragm̃toꝵ: ex
qͥnq panib et duob piscib. Sporta uł quia
absparto fieri solet. uł qd̾ exportet aliquid.
tis .uii. panũ. uii. sportas plenas qd̾ signifi¬
cat apłicos doctores. ea q̃ plebes ñ ualent con¬
sumers demisticis docteinis sp̃s sci. hoc ip¬
grece. latine ignis ÷ unde ec uixta phylo¬
sophos. calore quodã cuncta ꝓcreant᷑. et re¬
uera si ne calore nicħ nascit᷑. adeo ut de .uiiʳ.¬
trione dicat. sterili ñ quicꝙͣ frigore gignit.
Uarro aũ fotos ait diccos. qd̾ fouea nt igneᷤᷤ
nam ignis ipsa flamma ẽ. qͥqͥd aũ ignem
fouet. focus uocatꝰ. seu ara sit: siue aliud q̃d
inqͦ ignis fouet᷑. Lucerna alichino dictaẽ.¬

Expanded text:
guntur, in quibus collectae sunt reliquiae fragmentorum ex quinque panibus et duobus piscibus . Sporta vel a sparto fieri solet, vel quod exportet aliquid. ntis septem panum septem sportas plenas: quod significat apostolicos doctores ea, quae plebs non valet consumere de mysticis doctrinis Spiritus sancti, hoc ipGraece, Latine ignis est, unde et juxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos, quod foveant ignes, nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud, in quo ignis fovetur. 2. Lucerna a
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝑsarũ theaurũ: phylacion gr̃̾e custodia
int̾pretat᷑. Misticȩ aũ ingaro phylatio cor¬
a sunt scoꝵ sapientiȩ diuitiis plena. qd in
er echiele ꝓpħa et inęugłio satis demonste᷑.
Archa dicta qd arceat uisũ atq ꝓhibeat. hinc
me demonstrar᷑. ubi deconstructione archȩ
testam̃ti dñi narrat᷑: quȩ aut incarnationẽ

Expanded text:
 phulace , Graece custodia interpretatur. Mystice autem gazophylacium corda sunt sanctorum sapientiae divitiis plena: quod in Ezechiele propheta et in Evangelio satis demonstratur. Arca dicta quod arceat visum atque prohibeat: hinc me demonstratur, ubi de constructione arcae testamenti Domini narratur: quia aut incarnationem
Abbreviated transcription (Latin):
de et ꝑdiminutionẽ dr̃ legit᷑ enĩ deloculo
ingenesi ubi desepulchro ioseph narratur.
et meũgłio deloculis iudȩ ꝓditoris m̃tio fit.
Scrinia st̃ uasa inqͥb seruant᷑ libri uł thes¬
auri. unde apud grecos. illi qͥ libros et eccłarũ
asago dictꝰ. qd eo c̃suto efficiat᷑ quasi sagꝰ pe¬
nitentiũ enĩ iste ⁊ habitꝰ. et uiliũ uł miseroꝵ

Expanded text:
de per diminutionem dicitur. Legitur enim de loculo in Genesi, ubi de sepulcro Joseph narratur, et in Evangelio de loculis Judae proditoris mentio fit. Scrinia sunt vasa, in quibus servantur libri vel thesauri. Unde apud Romanos illi, qui libros et ecclesiasa sago dictus, quod eo consuto efficiatur, quasi sagus. Poenitentium enim iste est habitus et vilium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
cantes agendũ. cẽ. ut canis. inucis ł plateis. un
traxeit᷑. Epycurei dicti ab epycuro qͦdã phyloso¬
pho. amatore uanitatis ñ sapientiȩ: quẽ etiã ip¬
si phylosophi porcũ nominauert̃. qͣsi uolu¬
tans indeno carnali: uoluptatẽ corꝑis sũmum
bonũ asserens. qui etiã dix̃. nulla diuina ꝓui¬
dentia instructũ. ee̾. aut regi mundũ: s origine re¬
rũ achomis. id ÷ insecabilib ac solidis corꝑib ad¬
signauit. qͣ fortuitis c̃cursionib uniu̾sa nascañ.
ec nata sint. Asseruit aũ dm̃ nicħ agere omĩa
c̃stare corꝑib. animã nicħ aliud. eẽ. quã corpꝰ.
uñ ec dix̃. ñ ero pꝰea quã mortuꝰ fuero. Gimnoso¬
phiste. nudi popacas indie solitudines ꝑhi¬
bent᷑ phyloso phari. adhibentes tm̃ genitalibꝰ
regmina. Gimn. enĩ exeo dicrũ ÷: qd̾ iuuenes
nudi exercent incap̃o. uͥ .pi. enda sola tmͣ oꝑi¬

Expanded text:
cantes agendum, ut canes in vicis, vel plateis. Unde cantes agendum, ut canes in vicis, vel plateis. Unde traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibsignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Asseruit autem Deum nihil agere, omnia constare corporibus, animam nihil aliud esse quam corpus. unde et dixit, non ero postquam mortuus fuero. Gymnosophiste nudi per opacas Indie solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina: gymnos enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercentur in campum, ubi pudenda sola t