comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urilit̾ agite ꝙ confortet᷑ cor urm. Nunquid
his qui diligunt mundũe non. Sed quib dicit:
audite. O ñĩs qͥ speratis in domino.
Salmus gr̃e dĩ. ⁊ iustificationis
uĩe. nullis p̃cedentib meritis
nr̃is. sed p̃ ueniente nos miscđĩa
p̃cedens huuc psalmũ. lectio om̃ib intimauit:
ant̃a tenuitate susceptus ẽ. cũ uĩa caritate trac¬
tandus. Unde prinum infirmitatem meam orati¬
onibus ur̃is conmendo. sicut dieit apłs: ut detur mͥ
sermo in aꝑtionem oris mei. sic loqui uob̾. quemad¬
modum ⁊ i̾i dicere periculosum nonsit. et uobis
audire salutare sit. Anceps enĩ animus humauus.
et fluctuans int̾ consessionem infirmitatis et auda¬
ciam p̃sumptionis plerumq hinc acq iuude con¬
ciinditur: ⁊ ita impeslitur. ut ei inquamlibet par¬
tem cadere precipiuum sit. Si eñi se infirmitati
ꝓprie om̃i ex parte donauerit. et in hauc cogitati¬
nem se melinauerit ut dicat. quia miscđia dei

Expanded text:
Viriliter agite, et confortetur cor vestrum? numquid Viriliter agite, et confortetur cor vestrum? numquid his qui diligunt mundum? Non. Sed quibus dicit, audite: Omnes qui speratis in Domino.salmus gratiae Dei et justificationis nostrae nullis praecedentibus meritis nostris, sed praeveniente nos misericorpraecedens hunc psalmum lectio omnibus intimavit, a nostra tenuitate susceptus est cum Vestra Charitate tractandus. Unde primum infirmitatem meam orationibus vestris commendo, sicut dicit Apostolus, ut detur mihi sermo in apertione oris mei , sic loqui vobis, quemadmodum et mihi dicere periculosum non sit, et vobis audire salutare sit. Anceps enim animus humanus, et fluctuans inter confessionem infirmitatis et audaciam praesumptionis, plerumque hinc atque inde contunditur, et ita impellitur ut ei in quamlibet partem cadere praecipitium sit. Si enim se infirmitati propriae omni ex parte donaverit, et in hanc cogitationem se inclinaverit, ut dicat, quia misericordia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
faceret: quasi ñ uideretur uigilare diuina ꝓui¬
dentia. Si om̃ib faceret: ñ seruaretur diuina pa¬
tientia. Tu tam̃ xp̃iane tolerare didicisti: non
uindictã retribuere. Uiudicari uis xp̃iane: ñ dũ
uindicatus ẽ. xp̃c. An tu passus es imꝓbũ. et ille
ñ ẽ. passus: non ne pͥor ꝓte passus ẽ. qui non
habebat quare pateret᷑ Nam inte tribulatio
fornax aurificis ẽ: si tam̃ aurũ sis et ñ palea. ut
sordib careas ñ incinerem conuerraris. Diligite
et retribuet abundant̃ facientib suꝑbiã. Sed ꝙͣ¬
do retribuet: Osi mͦ retribuet. mͦ eos uolebam
uidere humiliatos. atq p rostratos. Audite qͥd
sequit᷑. Uirilit̾ agite. Nolite lassas manus intri¬
bulatione dinuttere: ñ mitent genua ur̃a. Ui¬
rilit̾ agite et confortetur cor ur̃m. Ad patienda
et toleranda omĩa mala huiꝰ scłi. confortetur
cor ur̃m. Sed qui sunt quib hec dicit ꝓpħa ⁊.

Expanded text:
faceret, quasi non videretur vigilare divina provifaceret, quasi non videretur vigilare divina providentia: si omnibus faceret, non servaretur divina patientia. Tu tamen, christiane, tolerare didicisti, non vindictam retribuere. Vindicari vis, christiane? Nondum vindicatus est Christus. An tu passus es improbum, et ille non passus est? Nonne prior pro te passus est, qui non habebat quare pateretur? Nam in te tribulatio fornax aurificis est si tamen aurum sis, et non palea, ut sordibus careas, non in cinerem convertaris. 13. veet retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Sed quando retribuet? O si modo retribueret! modo eos volebam videre humiliatos atque prostratos. Audite quid sequitur: Viriliter agite. Nolite lassas manus in tribulationibus dimittere, non nutent genua vestra. Viriliter agite, et confortetur cor vestrum: ad perpetienda et toleranda omnia mala hujus saeculi confortetur cor vestrum. Sed qui sunt quibus haec dicit Propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
des dĩ. unde sunt : foris uidece paupem :
itus diuitẽ. Iste genune laudes dĩ. non¬
exirent de huius ore: nisi thesauros habe¬
ret incorde. Qui diuites ẽẽ. uultis: talesdi¬
untias concupiscite. quas uec in naufragio
potestis amittere. Pigo tales quando hu¬
miliant᷑: nolite eos pittare miseros. Erra¬
dł nescitis qͥd intus habeant. Ex uobis coni¬
citis qui mundum diligitis: quia uos cumtalia
ꝑditis. ⁊ miseri remanetis. Prorsus nolite hoc puta¬
re: habent nitus quo gaudeant. Interior ẽ. domi¬
uator eorũ: niterior ẽ. pastor et consolator. Illi sunt
qui male cadunt. qui spem suam in hoc scło ponunt.
Aufertur quod nitebat foris: nichil remanet uitus.
nisi fumus male couscientie. Unde se consolentur
ñ habent. ⁊ uon habent quo foris exeaut: ñ habent
quo intro redeaut deserti pom pa scłari. in anes
gr̃a spũ ali uere humiliant᷑. Et multis facit ista
ds̃ in isto tempore: sed non om̃ib Si enĩ nenum

Expanded text:
dis Dei unde sunt? Videte foris pauperem, intus divitem. Istae gemmae laudis Dei exirent de ejus ore, nisi thesaurum haberet in corde? Qui divites esse vultis, tales divitias concupiscite, quas nec in naufragio potestis amittere. Ergo tales quando humiliantur, nolite eos putare miseros. Erratis, non scitis quid intus habeant. Ex vobis conjicitis, qui mundum diligitis, quia vos cum talia perditis, miseri remanetis. Prorsus nolite hoc putare; habent intus quo gaudeant. Interior est dominator eorum, interior est pastor et consolator ipsorum. Ipsi sunt qui male cadunt, qui spem suam in hoc saeculo ponunt. Aufertur quod nitebat foris, nihil remanet intus nisi fumus malae conscientiae. Unde se consolentur non habent, non habent quo foras exeant, non habent quo intro redeant, deserti pompa saeculari, inanes gratia spirituali, vere humiliantur. Et multis facit Deus ista in isto tempore, sed non omnibus. Si enim nemini
Abbreviated transcription (Latin):
multi ore strepentes corde auerso. nichil inpe¬
trate potuerunt. Si gͦ. clamas: dama intus
ubi audit ds̃. Cũ clamarem inquit adte: ex
ꝑtus: habui tribulationes. in uocaui. et ñ
sun deceptus: sꝑaui. in dm̃. et non sum con¬
fusus. Cogitationes meas illum inauit: tre¬
pidationem meã firmauit. Diligite dnm̃n
tis mundũ. Hoc ẽ om̃s scĩ eius. Nam cui do¬
co ut diligat dñm. qui ad huc diligit ampli¬
teatrũ e Cui dico ut diligat dir̃m. qui ad¬
huc diligot muudũe qui ad huc diligit
ut conuertaris: funde ut implearis. Diligite do¬

Expanded text:
multi ore strepentes, corde averso nihil impemulti ore strepentes, corde averso nihil impetrare potuerunt. Si ergo clamas, clama intus, ubi audit Deus. Cum clamarem, inquit, ad te, epertus; habui tribulationes; invocavi, et non sum deceptus; speravi in Deum, et non sum confusus: cogitationes meas illuminavit, trepidationem meam firmavit. Diligite Dominutis mundum, hoc est, omnes sancti ejus. Nam cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit amphitheatrum? Cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit mimum, qui adhuc diligit ut convertaris; funde, ut implearis. Diligite Do
Abbreviated transcription (Latin):
uocem orationis mee. Attende illud in petro.
Uidet d nĩn ambulantem in aquis putat fan¬
tasina: exclamauit dũs. Ego sum noli timen
sonfidit petrus: et dicit. Si tues: iube me ue¬
nire adte suꝑ aquas. hinc ꝓbo si tues: si muer¬
bo tuo potuero qd̾ tupotes. Ait ille. Ueni. łt
uerbum iubentis: facta ẽ. potestas audientis
Ueni inquit. Et descendit: cepit ire. Ibat in¬
trepidus: tant᷑  in in illo spans. Uidens aut̃ uen¬
tũ ualidum: timuit. Pgo dixi in extasi mea.
ꝓiectus sum afacie oculorum tuorũ. Et cum
cepisset mergi: clamauit dicens. Dñe pereo.
Et iħe porrigens ei manũ : leuauit eũ dicens.
modice fidei quare dubitastie. Dixi ergo in pa¬
uore meo: ꝓiectus sum a facie oculorum tuoꝵ.
Et tanquam iam perire incipientis in mari: ex¬
audisti dñe uocem orationis meȩ. Exaudistiaui
cũ clamarem adte. Clamor ad dm̃: non estuo¬
ce. sed corde. Multi silentes labiĩs damauerunt:

Expanded text:
vocem orationis meae. Attende illud in Petro vocem orationis meae. Attende illud in Petro videt Dominum ambulantem in aquis, putat phantasma. Exclamat Dominus, Ego sum, noli timere. Confidit Petrus, et dicit, Si tu es, jube me venire ad te super aquas: hinc probo si tu es, si in verbo tuo potuero quod tu potes. Ait ille, Veni, Et verbum jubentis facta est potestas audientis. Veni, inquit. Et descendit: coepit ire, ibat intrepidus, tanquam in illo sperans: videns autem ventum validum, timuit. Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Et cum coepisset mergi, clamavit, Domine, pereo. Et Jesus porrigens ei manum, levavit eum dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Dixi ergo in pavore meo, Projectus sum a facie oculorum tuorum: et tanquam jam perire incipientis in mari, exaudisti, Domine, vocem orationis meae. Exaudisti autem, cum clamarem ad te. Clamor ad Deum non est voce, sed corde. Multi silentes labiis, corde clamaverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
extasi mea. Recordamim titulũ psalmi: ecce ẽ. illa
extasis. Uidete quid dicat. Ego diri inquit inextasi
mea : proiectus sum afacie oculorum tuorum. In
pauore ineo dixi : hoc ẽ. dixi in extasi mea. Uidit
se pauentẽ nescio qua tribulatione magna sicut
noude sunt attendit cor suum ꝑauidũ ex trepidũ¬
⁊ dicit. Proiectus sum afacie oculorum tuorũ. Si
in facie tua ẽẽm. ñ sic timerem: si me attende res.
ad iuiuabat me: continuo et hic ait. Ideo exau¬
disti uocem orationis mee. Quia conffessus sum.
quia dixiꝓiectus sum a facie oculorum tuorum.
quia non suꝑb extiti. seb cor meũ accusaui. et
intribulatione mea titubaus ad te exlamaui:¬
et exaudisti orationeni meam. Impletum ẽ. eigo
qd̾ conmendaui de illo psalmo. Quod eñ ẽ. go
dixi in extasi mea. ꝓiectus sum a facie oculorum
tuorum: hoc ẽ. in illo psalmo sidicebam motus
ẽ. pes meus. Et quod ẽ. in illo nuscdđia tua dñe
adiuabat me: hoc ẽ. in isto. Ideo exaudisti

Expanded text:
ecstasi mea: recordamini titulum Psalmi, ecce est illa ecstasis. Videte quid dicat: Ego dixi, inquit, in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. In pavore meo dixi, hoc est, dixi in ecstasi mea. Vidit se paventem intus nescio qua tribulatione magna, sicut non desunt: attendit cor suum pavidum et trepidum, et ait: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Si in facie tua essem, non sic timerem; si me attenderes, tua, Domine, adjuvabat me ; continuo et hic ait: Ideo exaudisti vocem orationis meae. Quia confessus sum, quia dixi, Projectus sum a facie oculorum tuorum; quia non superbus exstiti, sed cor meum accusavi, et in tribulatione mea titubans ad te exclamavi: exaudisti orationem meam. Impletum est ergo quod commendavi de illo psalmo. Quod enim est, Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum; hoc est in illo psalmo, Si dicebam, Motus est pes meus. Et quod est in illo, Misericordia tua, Domine, adjuvabat me; hoc est in isto, Ideo exaudisti, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
su habitet more tuo: quia non sine causa signũ
qͥ inconspectu hominũ si feceris. si inde coram
honnib ñ erubueris: si in conspectu filiorum
honiũ nec ore nec factis xp̃m negaueris: sꝑa

Expanded text:
sic habitet in ore tuo: quia non sine causa signum sic habitet in ore tuo: quia non sine causa signum ergo in conspectu hominum si feceris, si inde coram hominibus non erubueris, si in conspectu filiorum hominum nec ore nec factis Christum negaveris; spera
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ. quom᷑ dicit dñs. Qui me negauerit coram
hominibꝰ: negabo et illum coram pr̃e meo Prgo
s spas in corde coram hominib sꝑa: ne forte. abs¬
ondas ipsam spem tuã incorde tuo et timeas con¬
teri cũ tibi ꝓcrimine obitiat᷑ quia xp̃ianus es.
rpani remauser̃. ut eis magis obitiat᷑ quia xp̃iant
s̃ sunit: quã ipsi audeant aliquib obicere quia
rpiami sunt. Tamen dico fr̃s mei. Incipe quicũq
me audis uiuere quomͦ xp̃ianus: et uide si tibi¬
ñ obiciatur et axp̃ianiis  sed nomine. ñ uita ñ
morib Plemo sentit: nͥ qui exꝑtus ẽ. Eirgo uitende:
intuere quod audis. Uis uiuere ut xp̃ianus. ius
squi uestigia dñi tui: Obitiuntur tibi erubes¬
cs. et erubescendo dimittis. Uiam pͣdisti. uideris
⁊ corde credidisse adiusticiã. sed ꝑdidisti: ore con¬
fessio sit ad salutẽ. Ergo siuis ambulare uiam dĩ
etiã inconspectu hominũ. sꝑa in dm̃: idẽ. noli
erubescere despe tua ͦ Quota utuit incorde tuo.

Expanded text:
i me negaverit coram hominibus, negabo et ego illum coram Patre meo . Ergo si speras in Domino, coram hominibus spera: ne forte abscondas ipsam spem tuam in corde tuo, et timeas confiteri, cum tibi pro crimine objiciatur, quia Christianus es. christiani remanserunt, ut eis magis objiciatur quia christiani non sunt, quam ipsi audeant aliquibus objicere quia christiani sunt. Tamen dico vobis, fratres mei, incipe, quicumque me audis, vivere quomodo christianus, et vide si non tibi objiciatur et a christianis, sed nomine, non vita, non moribus. Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod audis. Vis vivere ut christianus? vis sequi vestigia Domini tui? Objiciatur tibi, erubescis, et erubescendo dimittis. Viam perdidisti. Videris tibi corde credidisse ad justitiam, sed perdidisti; ore confessio fit ad salutem . Si ergo vis ambulare viam Domini, etiam in conspectu hominum spera in Deum, id est, noli erubescere de spe tua. Quomodo vivit in corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
quã om̃ib peuis uiuunt mali xp̃ianie de
talibꝰ dicit proph ꝗ erechiel: qr cõꝑant᷑s
farm̃tis inutilib Pone paganos ligna
ẽẽ. filuatica: extra aeccłiam. Ad huc pottr
inde fieri aliquid: quo mͦ delignis fabraib
ẽ. lignũ fabro aptũ. Et si ad huc nodosuta
et curuũ. et cotti cosũ : tam̃ q dolet᷑. astiẽ.
deplanet᷑. ut possit uenire ad aliquã fabt¬
cã usus humani. De sarm̃tis aut̃ p̃cisis: fabn
nichil fac̾e̾ possunt: ignis ea solus expectat.
At tendite fr̃s cũ siluaticũ lignũ ubiq p̃ps.
Sarmentũ manens in uite: qͥa sarmentur
dat fructũ. Illud lignũ ñ dat fructum:

Expanded text:
omnibus pejus vivant mali christiani? De talibus dicit propheta Ezechiel, quia comparantur sarmentis inutilibus . Pone Paganos ligna esse silvatica extra Ecclesiam, adhuc potest inde fieri aliquid; quomodo de lignis fabrilibus est lignum fabro aptum, et si adhuc nodosum et curvum et corticosum, tamen quod doletur, ascietur, deplanetur, et possit venire ad aliquam fabricam usus humani: de sarmentis autem praecisis fabri nihil facere possunt; ignis ea solus exspectat. Attendite, fratres. Cum silvatico ligno ubique praeponatur sarmentum manens in vite, quia sarmentum dat fructum, il
Abbreviated transcription (Latin):
quia et si langnebas. ⁊ iniua semii uiuus iacebas.
leuatus es inuimentum et ꝑductus adstabulum.
łi aut̃ in quit qui oꝑat᷑. merces non imputatur¬
scđ̃m grãmi: sed scđm debitum. Siuis ẽẽ. alienꝰ
agr̃a : iacta mertta tua. Ille aut̃ uidet quid sit
inte: ⁊ nouit quid cũ debeat .li. uero qui ñ
oꝑatur in quid. Ecce pone aliquem impium
peccatorem: non oꝑatur. Quid aut̃ credit: Cre¬
dit aut̃ in eum qui iustificat impium. Exeo
eñi qd non oꝑatur bene: impius ẽ. Et si bona
uideatur facere: ectam̃ quia sine fide. nec bona uo¬
canda sunt. Credidit aut̃ in eitm qui iustificat mmi¬
pium: deputat᷑ fides eiꝰ ad iusticiam. Sicut et dd̃
dicit. beatitudiunem honuius cui ds acceptus ẽ.

Expanded text:
quia etsi languebas, et in via semivivus jacebas, quia etsi languebas, et in via semivivus jacebas, levatus es in jumentum, et perductus in stabulum . Ei autem, inquitsecundum gratiam, sed secundum debitum. Si vis esse alienus a gratia, jacta merita tua. Ille autem videt quid sit in te, et novit quid cui debeat. Ei vero qui non operatur, quid? Ecce pone aliquem impium peccatorem, non operatur. Quid autem? Credit autem in eum qui justificat impium. Ex eo enim quia non operatur bene, impius est: etsi bona videatur facere, tamen, quia sine fide, nec bona vocanda sunt. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam; sicut et David dicit, b
Abbreviated transcription (Latin):
ces ñ imputatur scdm gr̃am. sed scđm debi¬
tum. Quid ẽ hoc. nͥ quod merces nr̃a gr̃a
uocatur. Si gr̃a ẽ: gratis datur. Quid ẽ
gratis datur: gratis constat. Nichil boni
fecisti: ⁊ datur tͥ remissio peccatorũ. Atten¬
duntur oꝑa tua: ⁊ inuenuntur om̃ia ma¬
la. Si quod debetur istis oꝑib ds̃ redderꝙ:
utiq dãpnaret. Stĩꝑ eudtum peccati: mors.¬
Malis operibus. quid debetur. nisi dãpnatio
Honis quid debetur: merces regnum celorum.
Tu autem in malis oꝑibus inuentus es: si reddat᷑
tibi quod debetur puuiendus es. Quid ergo. fit:
Non tibi d̃s reddit debitam penani: sed donat
in debitam grãm. Debebat uindictam: dat indul¬
gentiam. Incipis ergo esse infide ꝑndulgentiã.
Iamfides illa assũpta spe et dilectione uicipit bene
oꝑari: sed nec tunc glorieris. et extollas te. Menĩ¬
to aquo iniuia positus sis: memento quia et sa¬
nis pedibus et uelocibus errabas. Memento

Expanded text:
ces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debices non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum . Quid est hoc, nisi quod merces nostra gratia vocatur? Si gratia est, gratis datur. Quid est, gratis datur? Gratis constat. Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Si quod debetur illis operibus, Deus redderet, utique damnaret: Stipendium enim peccati morsMalis operibus quid debetur, nisi damnatio? Bonis quid debetur? Regnum coelorum. Tu autem in malis operibus inventus es: si reddatur tibi quod debetur, puniendus es. Quid ergo fit? Non tibi Deus reddit debitam poenam, sed donat indebitam gratiam. Debebat vindictam, dat indulgentiam. Incipis ergo esse in fide per indulgentiam; jam fides illa assumpta spe et dilectione incipit bene operari: sed nec tunc glorieris, et extollas te: memento a quo in via positus sis; memento quia et sanis pedibus et velocibus errabas; memento
Abbreviated transcription (Latin):
diu ñ deradice bona ꝓcedunt. Quid ẽ hoccꝰ aut
uitam temporalem abeterno dõ speras. aut uitã
et̃nam ademonib speras: in quam libet partem
impus es. Corrige fidem: dirige fidem: dinge
uiam. Et si habes bouos pedes: ambula iam se¬
curus. Curre. iuam tenes: quanto melius cucͣ¬
reris. tanto facilius ꝑuenies. Sed forte claudi¬
cas aliquantum: saltem auia noli recedere. Et¬
si tardius ꝑuenturus es noli remanere: noli
recro conuerti. noli deuiare. Quid ergo: qui
sunt beatie in quib non iuuenerit deus pecca¬
tum. Nam in om̃ib inuenit. Om̃s eñi pec¬
caueriuit: et egent gła dĩ. Si ergo inom̃ib
peccata inueniuntur: remanet ut non sunit
beati nisi quorum renussa sunt peccata. Hoc
ergo apłs sic cõmendauit. Credidit abraham
dõ: ⁊ deputatum ẽ. ei ad iusticiam. Ei autem
qui oꝑatur. idẽ. de oꝑibꝰ p̃sumit. et eorum
merito sibi dic̃ datam eẽ. gram̃ fidei: iter¬

Expanded text:
diu non de radice bona procedunt. Quid est hoc? Aut diu non de radice bona procedunt. Quid est hoc? Aut vitam temporalem ab aeterno Deo speras, aut vitam aeternam a daemonibus speras: in qualibet parte impius es. Corrige fidem, dirige fidem, dirige viam: et si habes bonos pedes, ambula jam securus, curre, viam tenes: quanto melius cucurreris, tanto facilius pervenies. Sed forte claudicas aliquantum. Saltem a via noli recedere; etsi tardius, perventurus es: noli remanere, noli retro converti, noli deviare. 7. Quid ergo? Qui sunt beati? Non in quibus non invenerit Deus peccatum: nam in omnibus invenit. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Si ergo in omnibus peccata inveniuntur, remanet ut non sint beati, nisi quorum remissa sunt peccata. Hoc ergo Apostolus sic commendavit: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam. Et ei qui operatur i dicit datam esse gratiam fidei, mer
Abbreviated transcription (Latin):
ens: quo mͦ illi dequibꝰ dictum ẽ: et seriuier̃
creature potius quam creatori. quiẽ. bene¬
diccus in scła. Quomͦ es impis : quid fitde
dum ẽ. sed ñ abillo aquo sꝑandũ ẽ. aut hoc
sius qd spandum nonẽ. eciã ab illo aquo
ona uita speranda ẽ ꝓ bonis oꝑib spasti
t̃renam quandam felicitateni: impiuses. non ẽ.
ista merxes fidei. Cara res est fides: uili illam ad¬
dixisti. Im piusergo es : ⁊ nulla sunt ista opera
tua. Moueas licet in bonis oꝑibus lacertos. ꝙ ui¬
dearis nauem optie gub̾nare. insaxa. festinas.
Quod si quod sꝑandum ẽ. sꝑas. id ẽ. uitam eter
datur uita eterna: sed putas te adiutam eter¬
nam posse ꝑuenire ꝑmilitiam celi. ꝑ solem. ꝑet
lunam. ꝑ potestates aeris & maris. et terre. et
siderums impius es. Sed crede in eum qui iusti¬
ficat impiuim: ut possuit et bona oꝑa tua ẽẽ.
oꝑabona. Nam nec bona illa appellauerum : ꝗͣ¬

Expanded text:
ens? Quomodo illi, de quibus dictum est: Et servierunt ens? Quomodo illi, de quibus dictum est: Et servierunt creaturae potiusquam Creatori, qui est benedictus in saecula . Quomodo es impius? Quid si de ndum est, sed non ab illo a quo sperandum est; aut hoc speras, quod sperandum non est, etiam ab illo a quo aeterna vita speranda est? Pro bonis operibus sperasti terrenam quamdam felicitatem, impius es. Non est ista merces fidei. Cara res est fides, vili illam addixisti. Impius ergo es, et nulla sunt ista opera tua. Moveas licet in bonis operibus lacertos, et videaris navim optime gubernare, in saxa festinas. Quid si quod sperandum est speras, id est vitam aeterndatur vita aeterna; sed putas te ad vitam aeternam posse pervenire per militiam coeli, per solem et lunam, per potestates aeris, et maris, et terrae, et siderum? Impius es. Crede in eum qui justificat impium, ut possint et bona opera tua esse opera bona. Nam nec bona illa appellaverim, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ntate. caritas aut̃ ubi fuerit. necesse ẽ ut oꝑet᷑:
sdes ipsa ꝑdilectionem oꝑatur. Quouͦ ergo.
iistisicatur homo ꝑfidem sine oꝑibꝰ: responde¬
ret ipse apłs. Propt̾ea hoc tͥdixi. o homo: ne
quasi de oꝑib tuis p̃sumere uiderełis. ⁊ merito
operum tuorum accepisse fidei gratiam. Noli
engo p̃sumere de oꝑili. aute fidem: nonueris
quia te peccatorein fides uiuenit. Et site fides
data. fecit uistum: impuim inuenit quem
faceret iustum. Credenti inquit in eum qui
iustificat nupiumi: depitatur fides eiꝰ ad
iusticiam. Si iustificat᷑ tipuis: ex impio
iustus fit. Si ex impio iustus fit. que sunt
oꝑa impiorum: iaccet eciam inipius oꝑa
sua: dicat. Do pauperibus: nichil alicui
ausero. Non uxorem alienam concupisco:
non queiquam occido. Nulli fraudem facio:
depositũ apud me nullo teste rep̃sento. hec
onĩa dicat: quero utroum pius sit an ini¬
pius. Et quomͦ sum impiꝰ inquit ista faci¬

Expanded text:
ritate, charitas autem ubi fuerit necesse est ut operetur, ritate, charitas autem ubi fuerit necesse est ut operetur, fides ipsa per dilectionem operatur. Quomodo ergo justificabitur homo per fidem sine operibus? Respondet ipse Apostolus: Propterea hoc tibi dixi, o homo, ne quasi de operibus tuis praesumere videreris, et merito operum tuorum te accepisse fidei gratiam. Noli ergo praesumere de operibus ante fidem. Noveris quia peccatorem te fides invenit, etsi te fides data fecit justum, impium invenit quem faceret justum. Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Si justificatur impius, ex impio fit justus: si ex impio justus fit, quae sunt opera impiorum? Jactet etiam impius opera sua, et dicat: Do pauperibus, nihil alicui aufero, non uxorem alienam concupisco, non quemquam occido, nulli fraudem facio, depositum apud me nullo teste repraesento; haec omnia dicat: quaero utrum pius sit, an impius. Et quomodo sum impius, inquit, ista faci
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco dicat. fides quȩ ꝑdilectionem opi¬
rat᷑: Non ergo iacobum apło paulo: sed
ipsum ipsi paulum ipsi paulo opponam.
et dicamus ei. hac nos quodam mͦ ꝑ mitil
in pugne peccare cũ dicis. arbitraiur uib¬
ficari hominẽ ꝑsidem sine oꝑib ⁊ et ad heo
dicis fides que ꝑdilectioneni oꝑatur quo mͦ
ac quasi secutus fio. sioꝑatus ñ fuero: hac aut̃
nec spem uec ipsam fidem uideor habere bonã.
nisi oꝑatus suero ꝑdilectionem. Te ipsum au¬
dio apostole: certe fidem in hic sine oꝑib us
cõmendare. O pus aut̃ fidei. dilectio ẽ: quia di¬
lectio uacari nonpotest. uisi et mali nichil oꝑet᷑
i quicquid potest boni oꝑatur. Quid eim
facit dilectio Dedina amalo. ⁊ fac bonirar.
hanc ergo fidem sine oꝑib cominendas: ⁊ alio
loco dicis Et si fidem habeam ita ut montes
transferam caritatem aut̃ non habeam: nichil
mͥ prodest. Ergo si nichil prodest fides sine ca¬

Expanded text:
alio loco dicat: Fides quae per dilectionem opealio loco dicat: Fides quae per dilectionem operatur ? Non ergo Jacobum apostolum Paulo, sed ipsum Paulum ipsi Paulo opponamus, et dicamus ei: Hac nos quodammodo permittis impune peccare, cum dicis, Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus: et hac dicis, Fides quae per dilectionem operatur. Quomodo hac quasi securus fio, si operatus non fuero: hac autem nec spem, nec ipsam fidem videor habere bonam, nisi operatus fuero per dilectionem? Teipsum audio, Apostole. Certe fidem mihi hic sine operibus vis commendare: opus autem fidei dilectio est; quae dilectio vacare non potest, nisi et mali nihil operetur, et quidquid potest boni operetur. Quid enim facit dilectio? Declina a malo, et fac bonum . Hanc ergo fidem sine operibus commendas; et alio loco dicis: Etsi fidem habeam, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo si nihil prodest fides sine cha
Abbreviated transcription (Latin):
tria illa. fin̾is inquit p̃cepti ẽ. caritas: decorde
puro. ⁊ conscientia bona. et fide uouficta.
spe: conscientientiam posutt. Ille eñĩ sperat
qui bonam conscientiã gerit. Quem uͦ pui¬
git mala conscientia retiahit se abspe: ⁊ ñ
sibi sꝑat nisi dap̃nationem. Ut ergo sꝑet reg¬
num: habeat bonani conscientiam. Et ut ha¬
beat bonan conscientiam: credat. ⁊ operetur.
Quid: quod credit fides ẽ: quod operatur.
caritas ẽ. Illo ergo loco afide cepit apłs: fides
spes. caritas. Alio loco ab ipsa caritate cepit:
caritas decorde puro ⁊ conscientia bona et
fide ñ ficta. Alodo nos amedio cepimus: ab
ipsa conscientia et spe. Qici uult inquit
bere bonam spem: habeat bonã consciend
yt aut̃ habeat bonã conscientiam: credu
⁊oꝑetur. Amedio inus ad initium: et fide
credat ⁊ oꝑetur. Quod credit: fidei ẽ. quod
oꝑat᷑: caritatis ẽ. Q nomͦ ergo dicit apłs ub

Expanded text:
tria illa: Finis, inquit, praecepti est charitas de corde tria illa: Finis, inquit, praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod operatur charitatis est. Illo ergo loco a fide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charitate coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Modo nos a medio coepimus, ab ipsa conscientia et spe. Qui vult, inquam, habere bonam spem, habeat bonam conscientiam; ut autem habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. A medio imus ad initium et finem: credat, et operetur. Quod credit, fidei est: quod operatur, charitatis est. 6. Quomodo ergo dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
uacantem amorem. et nichil oꝑauteni: Flagitia.
ad ulteria. facinora homicidia luxurias om̃s. ⁊ ñ¬
ne amor oꝑatur: Purga gͦ amorem tuum: aqͣ
fluentem nclo acam. conuerte adortum. Ergo amo¬
te ad ortum. Quales impetus habebat ad nũdũ:
tales habeat ad artificem mundi. Non uob̾ dr̃.
nichil ametis. Absit. Pigri. mortui. detestandi:
miseri eritis. Amate : sed quid ametis uidete.
amor dĩ : amor ꝓxuni: caritas ẽ. dr̃. Amor
mundi. amor huius scł̃i: cupiditas dr̃. Cu¬
piditas refrenetur: caritas exeitetur. Ipsa eñi
caritas bene operautis. dat et spem bone consa¬
entie. Speni eñi gerit bona conscientia. Q mͦ
mala conscientia in totaᷤ speratione ẽ: sic bona
conscientia intota spe. Eeͣrunt tria hec: de quił
dixit apłs: fides. spes. caritas. Et alio loco ipsa
tria: sed pro spe. bonam conscientiam posuit.
em̃ dicimus. finitus ẽ. cibus: aliter dicinus fi
p̃cepti dixit quo quasi pereaut p̃cepta: sed qͦ

Expanded text:
vacantem amorem et nihil operantem. Flagitia, vacantem amorem et nihil operantem. Flagitia, adulteria, facinora, homicidia, luxurias omnes, nonne amor operatur? Purga ergo amorem tuum: aquam fluentem in cloacam, converte ad hoquales impetus habebat ad mundum, tales habeat ad artificem mundi. Num vobis dicitur: Nihil ametis? Absit. Pigri, mortui, detestandi, miseri eritis, si nihil ametis. Amate, sed quid ametis videte. Amor Dei, amor proximi, charitas dicitur: amor mundi, amor hujus saeculi, cupiditas dicitur. Cupiditas refrenetur, charitas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est, sic bona conscientia tota in spe. Et erunt tria haec, de quibus dicit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria, sed pro spe bonam conscientiam posuit: enim dicimus, Finitus est cibus; aliter dicimus, Fipraecepti dixit, quo quasi pereant praecepta; sed q
Abbreviated transcription (Latin):
Plenitudo aut̃ legis: caritas. Et̃ alio loco. Ouiis
eñ lex in uno sermone impletur: ineo quod
scriptum ẽ. Diliges ꝓximũ tuum : tanquam
te ipsum. Uide sinon uult te oꝑari. qui dicit.¬
Nam non adulterabis. non homicidium facies.
non concupisces. Et si quod ẽ. aliud mandatum:
in hoc sermone recapitulatur. Diliges ꝓrimum
tuum sicut te ipsum. Dilectio ꝓximi: maliun
non oꝑatur. Plenitudo aut̃ legis caritas. Nũqͥd
caritas ꝑmittit aliquid mali te facere ei quem
cis aliquid boni. Ergo nec caritas ꝑmittit te
non p̃stare quicquid potes ei quem diligis.
Houue illa ẽ caritas que orat etiam ꝓiuumicis:
Ergo deserit auncum. qui bene optat inimico:
Itaq si fides sine dilectione sit: sine opere erit.
Ne aut̃ multa cogites de ope fidei: ad de illi spem
et dilectionem: ⁊ noli cogitare quid oꝑaris: ipsa
dilectio uacare non potest. Quid enĩ dequoquam
homine etiã male oꝑatur. nisi amor: Da michi

Expanded text:
Plenitudo ergo legis, charitas ; et alio loco: Omnis Plenitudo ergo legis, charitas ; et alio loco: Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Vide si non vult te operari qui dicit: Non adulterabis, Non homicidium facies, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum, inteipsum: dilectio proximi malum non operatur: Plenitudo autem legis, charitas . Numquid charitas permittit aliquid mali te facere ei quem s, non etiam aliquid boni. Ergone charitas permittit te non praestare quidquid potes ei quem diligis? Nonne illa est charitas quae orat etiam pro inimicis? Ergo deserit amicum, qui bene optat inimico? Itaque si fides sine dilectione sit, sine opere erit. Ne autem multa cogites de opere fidei, adde illi spem et dilectionem, et noli cogitare quid opereris. Ipsa dilectio vacare non potest. Quid enim de quoquam homine etiam male operatur, nisi amor? Da mihi
Abbreviated transcription (Latin):
melius et tolerabilius. ut eĩt gub̾nator ille
aliqͣnto inualidioi. ut cũ labore et aliqua dif¬
ficultate gubnacula regeret. et tam̃ rectum de¬
bitumq cursum teneret: Ruifusq ille etiã
p̃ter uiam fortat̃ curreret. Optimus ergo ille
qui ⁊ uiam tenet. ⁊ bene ibi ambulat : seqn̾tis
aut̃ spei. qui et si aliqͣntũ ddaudicat. ñ om̃ino
ut erret aut remaueat. sed ꝓ grediatur et si¬
paulatim. fortasse eñi spandum ẽ: eo quo tendit. eciã
taulius ꝑuenturum. Prgo fr̃s ex fide iustificatus ẽ.
abrahani: sed si fidem oꝑa non p̃cesserunt. tauien
secuta sunt. Nunquid eni fiades tua sterilis etit: Si
sterilis non es: sterilis nonẽ. ipsa. Aliquid mali
credidisti. & igne malitie tue radicem tue fidei
concremiasti: tene gͦ fidem oꝑaturꝰ. Sed dicis. Non
hoc ait apłs paulus. Immo hoc ait apłs paulus.
fides inquit quȩ ꝑdilectionem oꝑatur. Et alioloco.

Expanded text:
melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret; rursumque ille pigripraeter viam fortiter curreret? Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etspaulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius perventurum. 5. Ergo, fratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterilis non es, sterilis non est ipsa. Aliquid mali credidisti, et igne malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo fidem operaturus. Sed dicis, Non hoc ait apostolus Paulus. Imo hoc ait Paulus apostolus: Fides, inquit, quae per dilectionem operatur ; et alio loco:
Abbreviated transcription (Latin):
lia: in ania sunt. Ita mͥ uident᷑ ẽẽ: ut magua
gͦ computet bona oꝑa sua: aute fidem. Ubi fi¬
des ñ erit: bonum opus ñ erit. Bonum eñi opꝰ
intentio facit : intentionẽ fides dirigit. Non
ualde attendas quid homo faciat: sed quid cũ
facit aspiciat.: quo lacertos optue gub̾nationis
dirgat. fa̾c eñi hominem optie gub̾nate na¬
uem: ꝙ ꝑdidisse quo tendit. Quid ualet quia
te mones optune tenet. optime mouet. Aat ꝓrã
fluctib cauet ne latera infligant᷑:. tautis est
uirib ut detorqueat nauem quo uelit atq un¬
de uelit:: et dicat᷑ ei. usq quo. is et dicat nescio.
aut non dicat nescio. sed dicat ad illum portũ
eo. nec ducat inportũ. sed uisara festinet: Nonne
iste quanto sibi uidet᷑ in naui gubnanda agilior
et efficatior. tauto periculosius eam sic gub̾nat
ut ad naustagium ꝓperando ꝑducat. Talis ẽ:
⁊ qui optune currit p̃ter uiã. Nonne gͦ erat

Expanded text:
lia, ilia, iergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; quid valet quia artemonem optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus, ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet? Nonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat? Talis est et qui optime currit praeter viam. Nonne ergo erat
Abbreviated transcription (Latin):
contra eos qui nolebant beue oꝑari. de sola
fide p̃sumentes. ipsuis ab rahe oꝑa cõmendaũ
cuius paulus fidem: ⁊ nou sunt sibi aduersi
apłi. Dicit aut̃ opꝰ om̃ib notũ. abraham filiũ
siũ im molaudũ dõ obtulit. Alagnũ opꝰ. sed
exfide laudo suꝑ edificationẽ oꝑis: sed uideo
saei findaũtum. Lando fructũ boni oꝑis:
sed infide agnosco radicem. Si aut̃ hoc pret̃ fidem
rectam faceret abraham: nichil illi ꝓdesset. quale¬
cũq illud opus eẽt. Rursum sific teneret fidem abra¬
ham. ut cum ei as̃ imperaret offerre sibi immolan¬
dum filium. diceret apudsemet ipsum non facio.
et camen credo quia me etiam contẽpnentem
iussa sua lib̾at ds̃. fides sũie oꝑibus mortua ẽẽt.
et tanquam radix sine fruictu sterił atq arida re¬
maneret. Quid ergo: debemus nulla oꝑa p̃pone¬
re fidei: id ẽ. ut aute fidem quisq dicatur bene
dem. quam uis udeantur hominib lauddabi¬

Expanded text:
contra eos qui nolebant bene operari de sola contra eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit . Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abraham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi immolandum filium suum, diceret apud semetipsum, Non facio, et tamen credo quia me etiam contemnentem jussa sua liberat Deus; fides sine operibus mortua esset, et tanquam radix sine fructu sterilis atque arida remaneret. 4. Quid ergo? Debemus nulla opera praeponere fidei, id est ut ante fidem, quisquam dicatur bene dem, quamvis videantur hominibus laudabi
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ ant̃ habet głam. non ergo exoꝑib iustifica¬
tus ẽ. Si engo non exoꝑibus iustificatꝰ ẽ. abra¬
ham. uude uistificatus ẽ .. Sequit᷑: et dicit
unde. Quid etũ scriptura dicit.⁊ Id ẽ uude
dicit scriptura. iustificatum abraham Credi¬
dit aut̃ abrabam dõ: ⁊ reputatum ẽ. illi ad
insticiam. Ergo: ex fide iustificatus ẽ. abrahã.
Iã qui audit non exoꝑib sed exfide : obseruat
abraham. faciam ergo quicqͥd uolo: qr ⁊ sibo¬
na oꝑa ñ habuero: utautum credidero indm̃:
deputat᷑ mͥ ad iusticiam. Si dixit. ⁊ decreuit.
lapsus demersus ẽ. Si ad huc cogitat. et fluctu¬
at: periditat᷑. Scriptura aut̃ dĩ uerusq in¬
tellectus. non solũ periclitãtẽ apericulo liba̾t.
sed ⁊ demersum aprosundo eleuat. Respondeo
ergo tanquam contraspłm: et dico de ipsa a¬
braham. qd inuenimus etiã inapła alterius
apł. qui uolebat corrigere homines qͥ male
uitellexerant istũ apłm. Iacob eñi inepła sua

Expanded text:
 justificatus est. Si ergo non ex operibus justificatus est Abraham, unde justificatus est? Sequitur, et dicit unde: Quid enim Scriptura dicit? id est, Unde dicit Scriptura justificatum Abraham? Credidit autem Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Ergo ex fide justificatus est Abraham. 3. Jam qui audit, non ex operibus, sed ex fide; observet Abraham; faciam ergo quidquid volo, quia etsi bona opera non habuero, et tantum credidero in Deum, deputatur mihi ad justitiam. Si dixit et decrevit, lapsus demersus est: si adhuc cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum periclitantem a periculo liberat, sed et demersum a profundo elevat. Respondeo ergo tanquam contra Apostolum, et dico de ipso Abraham, quod invenimus etiam in Epistola alterius apostoli, qui volebat corrigere homines, qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua,
Abbreviated transcription (Latin):
nio adte. quo intrabo: tantas sordes tuȩ conscien
tie sustinebo: Si seruũ meũ in domũ tuã inuita¬
res. nonne prius eã mundare curares: In uocas
me meortuũ: et plenũ ẽ rapmis. Quo in uocatur
as̃. plenuni ẽ. blasphemus. plenum ẽ. ad ult̾iis ira

Expanded text:
nio ad te, quo intrabo? Tantas sordes conscientiae nio ad te, quo intrabo? Tantas sordes conscientiae tuae sustinebo? Si servum meum in domum tuam invitares, nonne prius eam mundare curares? Invocas me in cor tuum, et plenum est rapinis. Quo invocatur Deus plenum est blasp
Abbreviated transcription (Latin):
tepior ñ inuocat dñm Nisi ergo ꝓpͥo mͦ
podut diceret inuocaui te qͥ ñ possit con¬
tuttis ẽẽ cũ multis: nullo mͦ de hac in uo¬
tone tantã mercedem auderet erigere.
Responderet eñi illi dĩ quodã mͦ incogitatione: et
diceret. Quid ame petis ut non confundaris: quare
quia iuocasti me. Non cotidie homines ut imple¬
ant forte ad ulteria que concupiscunt in uocant me
non cotidiȩ hominesut moriant᷑ illi aquib expectãt
hereditateni in uocant me: non cotidie homines
qui fraudem cogitant ut eam prospero exitu ini¬
pleant inuocant me:. Quid ergo ẽ. qd̾ ꝓ magno
mercede exigis ut dicas. ñ confundar qũi in uocaui
te: In uocant quidem illi: sed ñ in uocant te. In¬
uocas dm̃: quando inte uocas dm̃. hoc ẽ. eñi illum
inuocare. in te illum uocare : quodã mͦ enm in do¬
mum cordis tui in uitare. Non auderes aut̃ tantũ
patrem familias in uitare: nͥ nosses ei habitaculum
p̃parare. Si eñi dicat tͥ ãs. ecce muocasti me. ue¬

Expanded text:
piorum non invocat Deum? Nisi ergo proprio modo quodam diceret, Invocavi te, qui non possit communis esse cum multis, nullo modo de hac invocatione tantam mercedem auderet exigere. Responderet enim illi Deus quodammodo in cogitatione, et diceret: Quid a me petis ut non confundaris? Quare? Quia invocasti me? Nonne quotidie homines, ut impleant forte adulteria quae concupiscunt, invocant me? nonne quotidie homines, ut moriantur illi a quibus exspectant haereditatem, invocant me? nonne quotidie homines qui fraudem cogitant, ut eam prospero exitu compleant, invocant me? Quid ergo est quod pro magna mercede exigis, ut dicas: Non confundar, quoniam invocavi te? Invocant quidem illi, sed non invocant te. Invocas Deum, quando in te vocas Deum. Hoc est enim illum invocare, illum in te vocare, quodam modo eum in domum cordis tui invitare. Non autem auderes tantum patrem familias invitare, nisi nosses ei habitaculum praeparare. Si enim tibi dicat Deus: Ecce invocasti me, ve
Abbreviated transcription (Latin):
restat in nomine dñi crastina die. ipso ad uiuan¬
te reddamus.
habiumꝰ sermones: aliquanto ẽ. ã¬
hodie. debitũ eẽ. cõplendũ Unde
peto caritatẽ nr̃am ut libent̃ habͥeatis nos inu̾b̾
eiꝰ planiorib ñ un morari. ut ea nos teneant qͦr̃
ẽ. necessitas exponendi. Multa em̃i sunt aniniis
fideliũ sponte occurrentia multa quȩ breui
ammonitione opꝰ habent: quedã uͦ. et tardio¬
ra quib insubandum ẽ. ut possint intelligi.
Ut gͦ tempꝰ sufficiat iirib et nr̃is & ur̃is: ui¬
dete quã aꝑta sunt hec. et nob̾cum potius ag¬
noscite et inhis nob̾cũ dm̃ landate. et si orat
psalmus: orate et sigenit gentte: et sigaidet
gaudete: et si spercit sperate:: et si timet dmat.
Om̃ia enũ que hic scripta sunt: speculum nr̃¬

Expanded text:
restat, in nomine Domini crastina die ipso adjuvanrestat, in nomine Domini crastina die ipso adjuvante reddemus. jam sermones habuimus, aliquanto est amhodie debitum esse complendum. Unde peto Charitatem Vestram, ut libenter habeatis nos in verbis ejus planioribus non immorari, ut ea nos teneant, quorum est necessitas exponendi. Multa enim sunt animis fidelium sponte occurrentia, multa quae brevi admonitione opus habent: quaedam vero, et ea rariora, quibus insudandum est, ut possint intelligi. Ut ergo tempus sufficiat viribus et nostris et vestris, videte quam aperta sunt haec; et nobiscum potius agnoscite, et in his nobiscum Deum laudate: et si orat Psalmus, orate; et si gemit, gemite; et si gratulatur, gaudete; et si sperat, sperate; et si timet, timete. Omnia enim quae hic conscripta sunt, speculum n
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit homines: et defidauit istã ñ grãm sed po¬
tentiam. Non unde lib̾aret᷑. sed unde ex tolleret᷑.
t ubi desiderauit hoc et impleuit suꝑbia cor eiꝰ.
et impietas diabolica: et celsitudo deicienda: ait
ad apłos. Quanta uultis pecuniã ame acciꝑe. ut et
ad meã in positionem manus. accipiant homines
spm̃ scr̃a qui querebat scłaria. qͥ icireuitu accole¬
bat: pecunia putauit posse se enere donũ dei.
pecunia te putas emere. qd̾ gratis dat᷑. Exeo aut̃
qu gratis dat᷑. sors uocatur. Non ẽ. łͥ pars neq sors
in hac fide. Ista dixine expauesceremꝰ: qd̾ ait in
manibus tuis sortes meȩ. Que sunt eñĩ sortes:
heteditas eccłe. Quo usq ẽ. hereditas ȩccle: int̃ qͦs
finese usq ad oñis fines. Dabo tͥ gentes hereditatẽ
tuã: et possessionẽ tuã fines t̾re. Non mͥ gͦ ꝓnuit¬
tat homo. nescio quã particulã: ds̃ ñĩs in manib
tius sortes mee. Iam sufficiat caritati ur̃e: quod

Expanded text:
plevit homines; et desideravit istam, non gratiam, sed potentiam; non unde liberaretur, sed unde extolleretur: at ubi desideravit hoc, et implevit superbia cor ejus, et diabolica impietas et celsitudo dejicienda, ait Apostolis: Quantam vultis pecuniam a me accipere, ut et ad mearum impositionem manuum accipiant homines Spiritum sanctum? Qui quaerebat saecularia, qui in circuitu accolebat, pecunia putavit posse se emere donum Dei. pecunia te putas emere quod gratis datur. Ex eo autem quod gratis datur, sors vocatur: Non est tibi sors neque pars in fide hac. Ista dixi, ne expavesceremus quod ait, In manibus tuis sortes meae. Quae sunt enim sortes? Haereditas Ecclesiae. Quousque est haereditas Ecclesiae? inter quos fines? Usque ad omnes fines: dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae . Non mihi ergo promittat homo nescio quam particulam: Deus meus, In manibus tuis sortes meae. Jam sufficiat Charitati Vestrae: quod
Abbreviated transcription (Latin):
homo ex dispositione sua. ex laboribꝰ suis. exp̃¬
dicatione sua. ñ ꝓfic̾e̾ homines: in firmatur
m egestate uita hominis. Uere miserabil eges¬
tas et fames. Quandoqͥdem eos quos dño lucra¬
mur: qͥ dã mͦ manducat eccłia. Quid ẽ. mandu¬
cat. in corpꝰ suũ traicit. Iuicqͥd enĩ manduca¬
mꝰ: in corpus nr̃m traicimꝰ. hoc ait eccła. ꝑ scõs
esurit quos lucrari uult: et quos lucrata fue¬
rat aliquo mͦ: manducat quodã mͦ. Cuiꝰ ꝑsonã
gerebat petrus: quando ei decelo sũmissus est
discus plenus om̃ib animalib quad rupedibus
reptilibꝰ et uolatibꝰ. Quibꝰ generibꝰ: om̃s gentessig¬
nificant᷑. Pre figurabat añs eccłã. ꝙ om̃s gentes¬
erat trausuoratua: et in corpus suii conuersim
et ait petro. Maeta et manduea. Eccłia hoc ẽ.¬
meã. M acta et manduca. Prus macta: et si
manduca. Oecide ꝙͥ sunt: et fac qd̾ es. Cumcͦ
p̃dicat᷑ euangłiũ. et uidet qui p̃dicat ñ ꝓfice¬

Expanded text:
 suis, ex praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita hominis. Vere miserabilis egestas et fames: quandoquidem eos quos Domino lucramur, quodammodo manducat Ecclesia. Quid est manducat? In corpus suum trajicit: quidquid enim manducamus, in corpus nostrum trajicimus. Hoc agit Ecclesia per sanctos: esurit quos lucrari vult, et quos lucrata fuerit aliquo modo, manducat quodammodo. Cujus personam gerebat Petrus, quando ei de coelo submissus est discus plenus omnibus animalibus quadrupedibus, serpentibus, et volatilibus: quibus generibus omnes gentes significantur. Prerat transvoratura, et in corpus suum conversura; et ait Petro, Macta, et manduca .a, , macta, et manduca: prius macta, et sic manduca; occide quod sunt, et fac quod es. Cum ergo praedicatur Evangelium, et videt qui p
Abbreviated transcription (Latin):
significat caritatis et̃nitatẽ: cũ diuitdi aꝑsecutorib.
ñ posset. sors suꝑ eã missa ẽ. Ad quos ꝑuenit. eos
significauit qͥ uident᷑ ad sortẽ ꝑ uenure scõrum.
Grã salui facti estis ꝑfidẽ ait apłs: et hoc ñ exuob̾.
Hide sortẽ. It hoc ñ ex uob̃: sed dĩ donum ẽ. Nam
ex oꝑib: quasi uos bene feceritis. ut ad hanc acce¬
dere digni essetis. Non ex oꝑ ibꝰ inquit: ne forte
quis ex collat᷑. Ipsuis enĩ sumus fignentũ: creati
m xp̃o iħu. inoꝑibꝰ bonis. hec qͦdãmͦ sors occulta ẽ.
Uoluitas dĩ in humano genere: sors ẽ. Sors ue¬
niens de dĩ occulta uoluntate: apud quẽ non ẽ.
hoc ipsũ quẽ ad modũ firmaei᷑ ab apło petro: cũ
sẏmon ille magus baptitatus aphy lippo ad here¬
ret ei. credens mitaculis diuinis factis in conspectu
magus. et ubi fuit baptitatꝰ. et imposuer̃ apłi
manus in hominibꝰ baptiratiset acceper̃ spĩn¬

Expanded text:
significat charitatis aeternitatem, cum dividi a persecutoribus significat charitatis aeternitatem, cum dividi a persecutoribus non posset, sors super eam missa est: ad quos pervenit, eos significavit qui videntur ad sortem pervenire sanctorum. Gratia salvi facti estis per fidem, ait apostolus vide sortem, et hoc non ex vobis; sed Dei donum est. Non ex operibus quasi vos benefeceritis, ut ad hoc accedere digni essetis, non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati Jesu in operibus bonis . Haec quodam modo sors occulta est voluntas Dei; in humano genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est hoc ipsum quemadmodum firmetur ab apostolo Petro. Cum Simon ille magus baptizatus a Philippo adhaereret ei, credens miraculis divinis factis in conspectu magus, et ubi fuit baptizatus, et imposuerunt Apostoli manus hominibus baptizatis, et acceperunt Spi