comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne sui templi rex sapiens querit:
At uero malȩ arboris quis sit fruclꝰ.
idem alibi docet dicens Om̃is arbor
quȩ non facit fructũ bonũ: excidet᷑.
& in ignẽ mittet᷑: Arbores namq
homines. fructꝰ aut̃ oꝑa dicit ipsoꝵ:
Uultis enĩ nosse qui st̃ arbores
dicens Manifesta aut̃ st̃ opera

Expanded text:
sui templi rex noster quaerit; at vero malae arboris qui sit finis, idem alibi docet dicens: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur et in ignem mittetur ; arbores namque homines, fructus autem opera dicit ipsorum. Vultis autem nosse qui sint arboris docet: Manifesta autem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de quatuor animalib dicta
sunt: ꝑtinere quoq ad ꝑfectorũ¬
singulos demonstremꝰ: Sed magna
nobis de eisdem eugłistis & scĩs pre¬
dicatorib questio oritur: cur homo
& leo a dextris ipsoꝵ quatuor: uitulꝰ
uͦ. a sinistris ipsoꝵ qͣtuor eeͣ ꝑhibet᷑
Ieq enĩ sine mira ratione est. cur
duo illa adextris .&. unũ hoc a sinis¬
tris ẽẽ dicit᷑ Et rursũ querendũ
cur aquila ñ adextris uel a sinistris:

Expanded text:
quae de quatuor animalibus dicta quae de quatuor animalibus dicta sunt, singulos demonstremus. Sed magna nobis de eisdem evangelistis et sanctis praedicatoribus quaestio oritur, cur homo et leo a dextris ipsorum quatuor, vitulus vero a sinistris ipsorum quatuor esse perhibetur. Neque enim sine miratione est cur duo illa a dextris, et hoc esse a sinistris dicitur. Et rursum quaerendum est cur aquila non a dextris, vel a sinistris,
Abbreviated transcription (Latin):
& uttuł. & leo. siniril & aquila est:
Homo enĩ rationale s̃ mnunab ui¬
tulꝰ aut̃. in sacrificio ma. ⁊ari sol&
Leo uͦ fe tis est bestia: se scrꝙ.tũ ẽ:
Leo fortissimꝰ bestiarũ: ad nulliꝰ paue¬
bit occursũ: Aquila ad sublimia euo¬
lat. & in reuerberatis ocłis solis radus
intendit Om̃is itaq qui in ratione
ꝑfectus est: homo est Et qm̃ semet ip¬
sum ab huiꝰ mundi uoluptate mor¬
tificat: uitulus est: Quia uͦ ipsa sua
spontanea mortificatione. contra ad¬
uersa om̃ia fortitudinẽ securitatis
habet. unde scriptũ est. iustus aut̃
quasi leo confidens. absq t̾rore erit:
leo est: Qui uͦ sublimit᷑ contẽplatur
ea quȩ cȩlestia atq ȩt̾na st̃: aqͥla est
ꝑ rationẽ homo. ꝑ sacrificiũ mor¬
tificationis suȩ uitulus. ꝑ fortitu¬
dinẽ securitatis leo. ꝑ contempla¬
tionẽ uͦ efficit᷑ aquila: recte ꝑ hȩc
scã anunalia signari unꝰqͥsq ꝑfectꝰ
potest Hȩe gͦ iccirco dixi ii ut ea

Expanded text:
 vitulus, leo simul et aquila est. Homo enim rationale est animal, vitulus autem in sacrificio mactari solet, leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia evolat, et inreverberatis oculis solis radiis intendit. Omnis itaque qui in ratione perfectus est homo est. Et quoniam semetipsum ab hujus mundi voluptate mortificat, vitulus est; quia vero ipsa sua spontanea mortificatione contra adversa omnia fortitudinem securitatis habet, unde scriptum est: Justus autem, quasi leo confidens absque terrore erit , leo est. Quia vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna sunt, aquila est. r rationem homo, per sacrificium mortificationis suae vitulus, per fortitudinem securitatis leo, per contemplationem vero efficitur aquila, recte per haec sancta animalia signari unusquisque perfectus potest. Quod idcirco dicimus, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris nr̃i. ipse aut̃ redẽp¬
tor nr̃ caput om̃ium electoꝵ᷑ ꝑ hoc
qd̾ menbra eius figurata st̃: nil obstat.
si etiã in his om̃ĩb & ipse signetur:
Ipse enĩ unigenitꝰ dĩ filiꝰ: ueracit̃ fact
est homo: Ipse in sacrificio nr̃ȩ redẽpti¬
onis: dignatus est mori ut uitulus
Ipse ꝑ uirtutẽ suę fortitudinis. sur¬
rexit ut leo Leo etiã aꝑtis oculis
dormire ꝑhibetur᷑. qͥa in ipsa mor¬
te. in qua ex humanitate redẽptor
nr̃ dormire potuit: ex diuinitate
sua ĩmortalis ꝑmanendo uigilauit:
Ipse etiã post resurrectionẽ ascendens
ad cȩlos: in suꝑiorib est eleuatꝰ ut
aquila Iotũ gͦ simul nob̃̾ est. qͥ &
nas cendo homo. & moriendo
uitulus. & resurgendo leo. & ad cęlos
ascendendo. aqͥla factus ẽI.
ed qͥa ꝑ hȩc animalia eugłistas

Expanded text:
Redemptoris nostri, ipse autem Redemptor noster caput est omnium electorum; per hoc quod membra ejus figurata sunt, nil obstat, si etiam in his omnibus, et ipse signetur. Ipse enim Unigenitus Dei Filius veraciter factus est homo; ipse in sacrificio nostrae redemptionis dignatus est mori ut vitulus; ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam apertis oculis dormire perhibetur, quia in ipsa morte, in qua ex humanitate Redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens ad coelos, in superioribus est elevatus, ut aquila. Totum ergo simul nobis est, qui et nascendo homo et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. Sed quia per haec animalia evangelistas
Abbreviated transcription (Latin):
Uitem se dixit eẽ iħs:
patrẽ: Unde iam pridẽ sicut potui¬
mus: disputatum est: In hac autẽ
lectione. cum adhuc de se ipso qui
est uitis. & de siuis palmitib hoc est.
discipłis loqueret᷑: manete inquit
in me. & ego in uobis. Non qͦmͦ illi
in ipso. sic ipse in illis: utrũq enĩ pro¬
dest. ñ ipsi sed illis..Ii.¬
ta sunt quippe in uite palmites. ut
uiti non conferant: sed uide acci¬
piant unde uiuant: Ita uͦ uitis est
nn palinitibꝰ. ut uitale alimentũ
subministret eis: non sumat ab eis
Ac ꝑ hoc & manentẽ in se habere cris¬
tũ. & manere in xp̃o: discipłis pro¬
dest utrumq non xp̃o: Nã preciso
palmite potest de uiua radice aliꝰ
pullulare: qui aut̃ precisus ẽ: sine
radice non potest uiuere: Deniq
adiungit & dicit: Sicut palmes
non potest ferre fructũ a semet

Expanded text:
item se dixit esse JesuPatrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semet
Abbreviated transcription (Latin):
rede igit᷑ sic quẽ adiodũ pe¬
trus credidit. ut & tubeatꝰ
sis: ut & tu audire merearis.
qm̃ non caro tibi &e sanguis re
uelauit : sed pat̃ m̃s qui in celis est.
Caro enim &s sanguis. non queunt
nisi quȩ terrena sunt reuelare At
uero qui spũ loquitur iisteria. ñ
carnis & sanguinis magisterio: sed
diuina inspiratione fundat᷑. Noli
gͦ ad quiescere carni & sangium.
heret carni caro est: & qui adheret
dõ. unus sp̃s est: Non ꝑmanebit
nam caro & sanguis non sint qui
audiunt. sed a carnis & sangui¬
nis remoti cupiditatibꝰ possint di¬
cere singuli. Non timebo quid
faciat michi caro: Qui enĩ carnẽ̾
iucerit. & ȩccłiȩ fundam̃tũ est: ꝙ
ri potest: Magna sunt enĩ dĩ mu¬
nera. qui non solũ nobis quȩ fue¬
rant nra reparauit: uerũ etiam
que sunt sua propria concessit.

Expanded text:
rede igitur sic quemadmodum Petrus credidit, ut et tu beatus sis, ut et tu audire merearis: quoniam non caro et . sanguis tibi reuelauit, sed pater meus qui in caelis est. caro enim et sanguis non queunt nisi quae terrena sunt reuelare, at uero qui spiritu loquitur mysteria non carnis et sanguinis magisterio, sed diuina inspiratione fundatur. noli ergo adquiescere carni et sanguiniadhaeret, caro est et qui adhaeret deo unus spiritus est. non permanebit nam caro et sanguis non sint qui audiunt, sed a carnis et sanguinis remoti cupiditatibus possint dicere singuli: non timebo quid faciat mihi caro! qui enim carnem uicerit ecclesiae fundamentum est et, ri potest; magna sunt enim dei munera, qui non solum nobis quae fuerant nostra reparauit, uerum etiam quae sunt sua propria concessit.
Abbreviated transcription (Latin):
riũ: uerũ etiã uanã demonũ deuo¬
tissime renuntiares culturã: a quo
remunerante. uite p̃miũ ꝑciperes
semptt̃nȩ: Nã si in istis uanis ꝑstite¬
ris. similis simulachroꝵ cũ diabolo
crutiandꝰ in infernũ demergeris:
Maximianꝰ dixit: Sufficiat hactenꝰ:
uris plures ꝑisse maleficuis Incliti
scĩ martyres dixerunt: Misericordẽ

Expanded text:
rio. Verum| etiam uana demonum deuorio. Verum| etiam uana demonum deuotissime renuntiares| cultura. A quo remnerante . uitae praemium per| ciperis sempiterne . nam si in istis uanis persisteris.| similis simulacrorum . cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiis incli| ti sancti martyres dixerunt . misericorde
Abbreviated transcription (Latin):
ec audiens rictiouarꝰ: cathenis
eos uinctos maximiano impio
regi p̃sentari p̾cepit: Qui adueni¬
ens. a maximiano int̾rogatꝰ an contẽp¬
tores p̃ceptoꝵ imꝑialiũ. crispinũ uide¬
licet & crispinianũ sibi p̾sentandos ad¬
duxerit: respondit ad ee utrũq Quibꝰ.
cũ introducti fuissent: idẽ maximi¬
anꝰ dixit: Ex quo genere estis: aut cui
martyres fulti suꝑni regis p̾sidio: im¬
pio audact᷑ regi respondentes. dixer̃t.
Rome nobili orti ꝓgenie. in gallias
amore: qui est uerꝰ ds̃. creator om̃iũ
uib dictis: ira repletꝰ maximianꝰ¬
bac stustiia ꝑduraueritis: multis uos
sumpti: Nam si resipiscentes. diis sa¬
crificaueritis meis. ditare uos opib
multis. & honore sublimari iubebo
insigni: Prefati martyres scĩ respon¬
dentes: maxiniano regi dixerunt:
Non potes nos illatis minis t̃rere: qͥb
Esta gͦ olim ꝓ amore xp̃i nos gaudentes fatem᷑
reliquisse: quẽ si & ipse cognoscens
diligeres: non solũ diuitias ac impe¬

Expanded text:
 auditis ritiouarus catines eos uinctos . maximiano impio duci presentandos .| precipit. Qui adueniens a maximiano interrogatus .| an contemptoris praeceptorum imperialium. Crispi| num uidilicet ac crispinianum sibi presentandos| adduxerit. Respondit adesse utrumque quibus| cum introducti fuissent. Idem maximianus dixit| Ex quo genere estis . aut cuiancti uero martyres fulti superni regis| presidio impio audaciter regi. Respondentes di| xerunt romae nobili orti progeniae. In gallias amore. Qui est| deus uerus . creatur omnium quibus dictis| ira repletus maximianuhac stulticia perduraueritis multis uos|sumpti. Nam si resipis| centes . diis sacrificaueritis meis ditare uos opibus| multis et honori sublimari iubebo insigni prefati| martyres. Respondentes maximiano dixerunt. Non| potes nos inlatis minis terreri . quista olim pro amore christi nos gau| dentes fatemur reliquisse quem si et ipse cognos| cens diligeris non solum diuiciis ac impe
Abbreviated transcription (Latin):
saulus:
aulꝰ lapidauit: paulꝰ lapidatꝰ
est: Saulꝰ xp̃ianos uirgis affe¬
cit. paulꝰ ꝓ xp̃o quinquies quadra¬
genas unã minꝰ accepit: Saulus
missus ẽ. in sporta: Saulꝰ uiuxit.
etiã ipse accessit ad numerũ con-¬
fessoꝵ Et dũ inferret aliis necẽ:
suscepit ipse ꝓ eo mortẽ. Dũ intrat
lupꝰ rapax in stabula pecudis. su¬
bito & ipse factus est ouis Itaq qͥs
iã desperet de magnitudine criminis.
aut de humilitate generis. Nã beptis¬
simũ petrũ piscatorẽ. modo gende

Expanded text:
Saulus. Saulus lapidavit; Paulus lapidatus est. Saulus Christianos virgis affecit; Paulus pro Christo quinquies quadragenas una minus accepit. Saulus missus est in sporta. Saulus vinxit;etiam ipse accessit ad numerum confessorum. Et dum infert aliis necem, suscepit ipse pro Christo mortem. Dum intrat lupus rapax in stabula pecudis, subito et ipse factus est ovis. Itaque quis jam desperet de magnitudine criminis, aut de humilitate generis? Nam beatissimum Petrum piscatorem modo genibus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. qui nc̃ ꝓ dõ inuste iudi¬
cant᷑. Ic̃ eoꝵ lux tanto latiꝰ emicat
quanto eos nunc manꝰ ꝑsequenti¬
um duriꝰ angustat: Tc̾ reproborũ
oculis patescit. qd celesti potestate
subnixi sunt: qui t̾rena omĩa spon¬
te reliquerunt: Unde electis suis
ueritas dicit uos qui secuti estis
me. in regeneratione cũ sederit
filiꝰ hominis in sede maiestatis
suȩ. sedebitis & uos suꝑ sedes duõ¬
decĩ: iudicantes duodecĩ treũs
eq enĩ plusꝙ̃ duodecĩ iudices
illa interni consessus curia ñ
habebit: Sed nimirũ duodena¬
rio numero quantitas unluersita¬
tis exprimit᷑: qͥa qͥsqͥs stimulo di¬
uini amoris excitatꝰ. hic possessa
reliquerit: illic ꝓculdubio culm̃
iudiciariȩ potestatis obtinebit:
at. qͥ nc̃ consideratione iudicii:
sese pauꝑtate spontanea castigat:
Hinc ẽ enĩ qd de scẽ eccłiȩ sponso. ꝑꝰ
salomonẽ dicit᷑ Nobilis in portis

Expanded text:
veniunt, qui nunc pro Deo injuste judicantur. Tunc eorum lux tanto latius emicat, quanto eos nunc manus persequentium durius angustat. Tunc reproborum oculis patescet quod coelesti potestate subnixi sunt qui terrena omnia sponte reliquerunt. Unde electis suis Veritas dicit: Vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in s sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Neque enim plusquam duodecim judices illa interni consessus curia non habebit; sed nimirum duodenario numero quantitas universitatis exprimitur, quia quisquis stimulo divini amoris excitatus, hic possessa reliquerit, illic proculdubio culmen judiciariae potestatis obtinebit, at, qui nunc consideratione judicii sese spontanea paupertate castigat. Hinc est enim quod de sanctae Ecclesiae Sponso per Salomonem dicitur: Nobilis in portis
Abbreviated transcription (Latin):
me eruditꝰ ⁊ xp̃i uestẽ suscipiens. pres¬
biter quoq cardinalis ibidẽ est ordi¬
natus.
iam ut in expugnabilẽ suȩ eccłiȩ
dos dementesq erigeret: huic uiro
phus romanis eũ imbuens elem̃tis:
liberaliũq artiũ sufficient̃ sapore
replens. magister extitit illi: sicut
ipse in chronica sua meminit di¬
cens Uictorinꝰ rethor. & donatus
gramaticꝰ. magistri & p̃ceptores
mei: romȩ insignes habebant᷑ ¶ii.
regoriũ quippe nazanzenũ ut
isdẽ in t̾cio explanationũ ysaye
refert libro: didascalũ fuisse suũ¬
testatur. Nã cũ in p̾dicto ꝓpħa
ad eum uenisset locũ. quo de sera¬
phin quiddã debuisset exponere:
ita intulit dicens De hac uisione
ante annos circit̾ triginta cũ essẽ
constantinopolĩ. & apud uirũ elo¬
quentissimũ gregoriũ narantenũ

Expanded text:
me eruditus, et Christi vestem suscipiens, presme eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut inexpugnabilem suae Ecclesiae dos dementesque haereticos erigeret; huic viro phus, Romanis eum imbuens elementis, liberaliumque artium sapore sufficienter replens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Donatus grammaticus, magistri et praeceptores mei, Romae insignes habebantur. Gregorium namque Nazianzenum ut idem in tertio explanationum Isaiae refert libro didascalum, id estestatur. Nam cum in praedicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenum
Abbreviated transcription (Latin):
genere nobili ortus. patre
uͦ eius eusebio nomine.
oppido stridonis: qd̾ ago¬
this euersũ. dalmatię quondã pan¬
noniȩq confiniũ fuit: Congrue
scilicet. eusebio generatus ẽ. patre:
Eusebiꝰ namq attice: romane uͦ¬
dicit᷑ pius. Hieronimꝰ quoq eolice:
latine om̃ino sacra lex intelligit᷑.
ure gͥ hieronimꝰ id est
sacra lex de pio gignitur patre. ⁊¬
ut studioso eius labore ex hebreoꝵ
scriptis. absq om̃i scrupulositate
alma pateret lex: quȩ humano
generi sua austeritate remota.
piũ ac sacrũ misericordẽq patrẽ¬
nuntiaret uenturũ: Qui dũ int̾ pueri¬
tiã adolescentiãq incẽderet medius. in¬
stinctu tactus celesti. affinib cunctis
censuq pat̾no relictis: ut perfectus
eunangelii imitator qͥuisset existere.
ingressus nauim aura flante scđ̾a:
ad limina sublimiũ apłoꝵ petri &
pauli diuina dispensante clementia.
romanã adut urbẽ: in qͣ uidelicet.
litteris grȩcis ac latinis diligent̃ adpri¬

Expanded text:
genere ortus: patre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. Congrue scilicet Eusebio generatus est patre. Eusebius namque Attice, Romane dicitur pius. Hieronymus quoque Aeolice, Latine omnino sacra lex intelligitur. Jure igitur Hieronymus, id est, sacra lex, de pio gignitur patre: ut studioso ejus labore ex Hebraeorum scriptis absque scrupulositate, alma pateret Lex, quae humano generi, sua austeritate remota, pium ac sacrum, misericordemque patrenuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueritiam adolescentiamque incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia, Romanam adiit urbem. In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligenter appri
Abbreviated transcription (Latin):
ASiquet fri. qd illicłs actib prĩ muli¬
er intenta. unguentũ sibi ꝓ odore suȩ
carnis adhibuit: Qd̾ gͦ sibi turpiter
exhibuerat: hoc iã dõ laudabilit᷑ of¬
ferebat: Oculis t̾rena cupierat. sed
hos iam ꝑ penitentiã conterens fle¬
bat: Capillos ad compositionẽ uultꝰ
exhibuerat. sed iã capillis lacrimas
tergebat: Ore suꝑba dixerat. sed pe¬
des dñi osculans: hoc in redempto¬
ris sui uestigia figebat: Quot gͦ in se
habiut oblectam̃ta. tot de se inue¬
nit holo causta: Conuertit ad uir¬
tutũ numerũ. criminũ numerũ:

Expanded text:
Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum c
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ trahentẽ & suscipientẽ. qͥa ni¬
mirũ ipse eã ꝑ miscdiã traxit intꝰ.
qͥ ꝑ mansuetudinẽ suscepit foris:
iuideamꝰ: Attulit a laba strũ ungen¬
ti: Et stans retro secꝰ pedes dñi. lacri¬
mis cepit rigare pedes eiꝰ. &. capillis

Expanded text:
elius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. videamus. 2. Attulit alabastrum unguenti, et stans retro secus pedes Jesu, lacrymis coepit rigare pe
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutione agebat: sedut dĩ ostenderetur colla¬
corda excitarentur: et illius seruituti se ꝓpensius
manciparent. Sed et non sine consideratione ui¬
detur p̃tereundum: cur iste sc̃s in iocunditate
carorum. amplius mansuetudine ac pastione
passerum. quam aliarum auium delectabatur.
Et ut pͥmo dicamus simpliciter. solent homineᷤ
alias aues domesticas haͬfe in domib suis: pas¬
seres autem licet intectis sicut legimus et uiden-¬
tes scimus soleant habitare humana gaudentes
uicinitate: intra domos: tam̃ suas habere do.¬

Expanded text:
dissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur colladissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur collacorda excitarentur et illius servituti se propensius manciparent. Sed et non sine consideratione videtur pretereundum, cur iste sanctus in iocunditate carorum amplius mansuetudine ac pastione passerum, quam aliarum avium delectabatur. Et ut primo dicamus simpliciter, solent homines alias aves domesticas habere in domibus suis, passeres autem licet in tectis, sicut legimus et videntes scimus, soleant habitare, humana gaudentes vicinitate, intra domos tamen suas do
Abbreviated transcription (Latin):
etiam aues. ut innocentia et potestas pͥmi
adȩ antequam peccaret cui omnia irratio¬
nabilia subiecta fueruntͥ scriptura demor¬
um enim inter domesticos ⁊ii.¬
suos. contingebat secretius illũ ha¬
bere conuiuium. et delectaretur in hilari-¬
tate carorum: descendebant ad eu̾intre¬
pidi passeres: et inmanu eius mensȩ re-¬
liquias colligebant. Discedebant alii sa-¬
turi: accedebant alii saturandi. Sic man-¬
suescebat feritas auium. in oꝑatione uir-¬
tutum. Delectatio namq illius talis erat
in hilantate carorum: sicut de beato iob
legimus. qm̃ non cadebat lux uultus eiꝰ
in terram: quia numrum intanta grauitate uultũ
tenere consueuerat. ut numquam condemptibili lȩ¬
titia resolueretur. sed quocienscumq hylarem se
p̃sentib ex hiberet. certa semꝑ hoc causa utilitatis
eoꝵ faceret. Ita et hic sc̃s religiosa grauitate dis¬
cretus iomnib. non uanitatis iactantia hoc uel

Expanded text:
etiam aves: ut innocentia et potestas primi etiam aves: ut innocentia et potestas primi Adae, antequam peccaret, cui omnia inrationabilia subiecta fuerunt, ut Scriptura demonCum enim inter domesticos suos contingebat secretius illum habere convivium, et delectaretur in hilaritate carorum, discendebant ad eum intrepidi passeres et in manu eius mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium in operatione virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate carorum, sicut de beato Iob legimus, quoniam non cadebat lux vultus eius in terram, quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sanctus religiosa gravitate discretus in omnibus, non vanitatis iactantia hoc vel
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitauit: custos animarum cupiditates
resecans. ias comprimens. malicias stirpans.
His magis uir ille temporib necessarius
fuerat: quib tanta iniquitas. sumptis co¬
tidie deficiente iustitia uirib. conualescit.
Et quidem ille in hac ꝑegrinatione scł̃i so¬
lo corpore constitutus: cogitatione tam̃
in illa eterna patria conuersatus est: qui
huic mundo crucifixus ac mortuus. qͥcqͥd
laborauit de hac uita ad illam transtulit:
et de sinistra semꝑ transmisit in dexteram:
atq in cęlo suos reposuit thesauros. Et int̾
hec omma. intendebat uir beatus iactanti¬
am uirtutum fugere. insnon poterat gr̃a
cȩlsa latere: adio ut non solum corda ho¬
minum beluina feritate crudelia. ad man¬
suetudinem . xp̃i domaret: fidelis seruus
eiꝰ et prudens. sciens conseruis suis dare.
in tempore tritici mensuram:. id est ꝓcap-¬
tu audientium mensurate et oportune
diuini uerbi pabula ministrare: uerum

Expanded text:
resuscitavit, custos animarum, cupiditates resuscitavit, custos animarum, cupiditates resecans, iras comprimens, malitias extirpans! His magis vir ille temporibus necessarius fuerat, quibus tanta iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione seculi solo corpore constitutus, cogitatione tamen in illa aeterna patria conversatus est, qui huic mundo crucifixus ac mortuus, quicquid laboravit, de hac vita ad illam transtulit et de sinistra semper transmisit in dexteram adque in caelo suos reposuit sudores. Et inter haec omnia intendebat vir beatus iactantiam virtutum fugere, in quo non poterat gratia celsa latere; adeo ut non solum corda hominum beluina feritate crudelia ad mansuetudinem Christi domaret fidelis servus eius et prudens, sciens conservis suis dare in tempore tritici mensuram, id est pro captu audientium mensurate et oportune divini verbi pabula ministrare, verum
Abbreviated transcription (Latin):
iam in tuto posita merita. se¬
curi magnificemusꝰ quigu¬
bernaculum fidei uiriliter tenens: anchorã
spei tranquilla iam instatione composuis.
hic contra impetum diaboli scutum
clĩ ita in fatigabiliter tenuit: ut aduicto¬
tiam ꝑueniret. Nabe mus in eo medicum
ẽ cȩlo: cum quo sc̃ĩtas. immo ipse sancutatͤ
auctor ciuitatem nr̃am intrauit:
uantis cetis auia ueritatis ertantib.
tusum quo xp̃c uideretur aperuit:
in quantoꝵ aurib sermonib cȩlestium
mandatorum p̃tiosum infudit auditum.
Quantos intrinsectis uulnetatos. angelici
oris aite et orationis uirtute curauit. qͣs¬
toum animas. peccatis in corpore iam de¬
functas ao emendationẽ tanquam ad lu-¬
cem uocando resuscitauit:. Se cumda.
e quantorum ille cordib. quos imi¬
quitas et impietas possidebat. fu¬
gauit lucumam. ꝓmouit ña. restrinxit in¬
uidiam: teuocando illic fidem. & castitatem.
et miscłiam. Quantos tur ille apostolicuis
pententiȩ medicamentis ã pecatoꝵ morte

Expanded text:
iam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit; qui contra impetum diaboli scutum Dei ita infatigabiliter tenuit, ut ad victoriam perveniret. Habemus in eo medicum e caelo, cum quo sanctitas, immo ipse sanctitatis auctor, civitatem nostram intravit. Quantis cecis a via veritatis errantibus visum quo Christus videtur aperuit! In quantorum auribus sennonibus celestium mandatorum preciosum infudit auditum! Quantos intrinsecus vulneratos angelici oris arte et orationis virtute curavit! Quantorum animas peccatis in corpore iam defunctas ad emendationem, tamquam ad lucem, vocando resuscitavit! Docebat e quantorum ille cordibus, quos iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, promovit iram, restincxit invidiam revocando illic fidem et castitatem atque misericordiam! Quantos vir ille apostolicus penitentiae medicamentis a peccatorum morte
Abbreviated transcription (Latin):
post hoc factum mirabile iusu. reu̾sꝰ est sp̃s meuꝰ in cor¬
ꝑe meo. ualde fessus & contritꝰ. Deniq sciant om̃s ueliis¬
nolint. qm̃ scđm destinationẽ di in manu illiꝰ reu̾tet᷑ to¬
tum imꝑium romanorum: et qͦd suꝑ illud ñ pualeo ag̾e.
p̃ripiente me articło mee uocationis a dño: Ds̃ qͥuiuorum
dominatur et mortuorum. illud ꝑficiet et ad implebit.
cuiꝰ mnȩternum regnum et sempit̾num imꝑum ꝑmanet

Expanded text:
post hoc factum mirabile, reversus est spiritus meus in corpost hoc factum mirabile, reversus est spiritus meus in corpore meo valde fessus et conterritus. Denique sciant omnes veliniam secundum destinationem Dei in manum illius revertetur totum imperium Romanorum, et quod super illum non praevaleo agere, praeripiente me articulo meae vocationis a Domino. Deus qui vivorum dominatur et mortuorum, illud perficiet et confirmabit, cujus aeternum regnum et sempiternum imperium permanet
Abbreviated transcription (Latin):
est par̃ tuus fr̃q meuꝰ positꝰ. int̃nus sͥ desti¬
natis. Sed ꝑ miscdiam clĩ scitissime lib̃abi
ꝓaginis suffragatꝰ fuerit & ad iuuerit:
lam deficiet nr̃i genealogia. regnan¬
do et imꝑando.E Inde scito qñi moder¬
nus tollet᷑ ocius diebꝰ pocestas imꝑi de
manu tua. et postea pariussimo uiues temꝑe. Tunc con-¬
uersꝰ hludouicꝰ contrame. dixit mͥ. Imꝑium romanorũ
cum infantulum. Tum contuens hlotariꝰ auuꝰ illiꝰ adgx̃mͥ.
Galis uidet᷑ iste esse infans. qualis ille puer fuit. quẽ statu¬
it dñs in medio discipulorum. ꝙdix̃. talium est regnum
celorum. Dico uobis q angli eorũ semꝑ uident faciẽ patͥs
mei qͥ incelis est. Tu uͦ redde illi potestatẽ imꝑĩ ꝑ illum
filum glomeris. quẽ inmanu tenes. Disnodans filũ de
pollice meȩ dext̾ȩ. donabam illi monarchiam imꝑũ ꝑ
iubar solis coadunatum est totum in manu illiꝰ. Sicq

Expanded text:
est pater tuus fraterque meus positus in thermis sibi destiest pater tuus fraterque meus positus in thermis sibi destinatis, sed per misericordiam Dei citissime liberabie propaginis suffragatus fuerit et adjuverit, jam deficiet genealogia nostra regnando et imperando: unde scito quoniam tolletur ocius potestas imperii de manu tua, et postea parvissimo vives tempore. Tunc, conversus Hludogvicus contra me, dixit mihi: Imperium Romanorum cum infantulum. Tunc contuens Hlotharius avus illius, dixit mihi: Talis videatur iste esse infans qualis ille puer fuit quem statuit Dominus in medio discipulorum, et coelorum: dico vobis, quia angeli eorum vident faciem Patris mei qui in coelis est. » Tu vero redde illi potestatem imperii per illud filum glomeris quod in manu tenes. Disnodans ergo filum de pollice dextrae meae, donabam illi monarchiam omnem imjubar solis coadunatum est totum in manu illius: sicque,
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia.Ano enĩ diȩ. sum in isto fer¬
uentis balnei dolio. Sed aliadiȩ trans
Sed simͥ subuen̾is scito. et mei fideles ep̃i.
et abbat es. et omnis ordo eocłasticꝰ. missis.
oblationibꝰ. psalmodiis. uigiliis. elemo¬
sinis. uelocit᷑ lib̾atꝰ ero. de isto bullientis
ȩxempti sunt de istis penis. et iam duc¬
ti st̃ ingaudio parachsi dĩ. Bixitq mͥ.
Respice siniftrorsum. Cumq resperissẽ:
uidi ibi duo altissima dolia bullientia.
delictis. Cepiq tunc grauit̃ horrere.
Cumq cerneret comes m̃s. intanto pauore
esse sp̃m meum. dixit ad me. Sequere me
ad dext̾am partẽ luculentissime uallis
paradysi. & gradientes contemplatꝰ sum.
ingenti claritate cũ głosis regibꝰ sedere
Uidensq me cõminꝰ accersiuit me blan¬
dauoce dicens. Karole successor m̃s. nc̃
t̃tius in imꝑio romanorũ: ueni ad me.
Sapio qͦd uenisti ꝑ penalem locũ ubi

Expanded text:
tormenta; uno enim die sum in isto fertormenta; uno enim die sum in isto ferventis balnei dolio, et alio die transmiSed si mihi subveneris cito tu, et mei fideles episcopi et abbates, et omnis ordo ecclesiasticus missis oblationibus, psalmodiis, vigiliis, eleemosynis, velociter liberatus ero de illo bullientis exempti sunt de istis poenis, et jam ducti sunt in gaudium paradisi Dei. Dixitque ad me: Respice sinistrorsum. Cumque respexissem, vidi ibi duo altissima dolia bullientia. delictis. Coepique tunc graviter horrere. Cumque cerneret comes meus in tanto pavore esse spiritum meum, dixit ad me: Sequere me ad dexteram partem luculentissimae vallis paradisi. Et gradientes contemplatus sum ingenti claritate cum gloriosis regibus sedere vidensque me cominus accersivit me, blanda voce magna dicens: Karole, successor meus nunc tutius in imperio Romanorum, veni ad me; sapio quoniam venisti per poenalem locum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrosa. ardens uelud clibanꝰ ignis ex
alia uͦ parte tam a menissima et splendi¬
dissima. ut nullã ratione dic̃e ualeam.
Uertiq me contra tenebrosam et flã¬
miuomã partẽ. uidiq ibi aliquosre¬
ges mei gen̾is e̾e̾ inmagnis suppliciis
et tc nimis constrictꝰ angustia. puta¬
cñs agigantibꝰ nigerrimis. qͥ ipsam
uallem inflãmabant cuncti gn̾is
ignibꝰ. ꝙ ualde tremens filo glome.¬
risilluminante ocłos meos. uidi e la¬
tere uallis paulisꝑ albesc̾e lucẽ. ibiq
lia. Cũq: illuc irem. filo glomeris reg̃¬
te gressꝰ meos intiitꝰ suꝑ unũ doltum
ubierat feruens aqua. uidi ibi stare
genitorem meum. ludouicũ usq ad
femora: & nimio t̾rore ꝑculsꝰ. et ango¬
re aggrauatꝰ dix̃ ad me. Dne m̃s karo¬
le. noli timere. Scio quia rursꝰ reu̾tet᷑
sp̾s tuus ad corpꝰ tuum. et ob id ꝑmisit
te d̾s huc uenire. ut uidẽs ꝓpt̃ quȩ pecca¬
ta ego talia et om̃s qͦs uidisti toleramꝰ

Expanded text:
tenebrosa, ardens velut clibanus ignis; ex tenebrosa, ardens velut clibanus ignis; ex alia vero parte tam amoenissima et splendidissima ut nulla ratione dicere valeam. Vertique me contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique ibi aliquos reges generis mei esse in magnis suppliciis; et tunc nimis constrictus angustia, putacia a gigantibus nigerrimis qui ipsam vallem innammabant cunctis generibus ignium. Et valde tremens, filo glomeris illuminante oculos meos, vidi e latere vallis paulisper albescere lucem, ibique lia. Cumque illuc irem filo glomeris regente gressus meos, intuitus super unum dolium in quo erat fervens aqua, vidi ibi stare genitorem meum Hludogvicum usque ad femora, et nimis dolore perculsus, et angore aggravatus dixit ad me: Dominus meus Karole, noli timere; scio quia rursus revertetur spiritus tuus ad corpus tuum, et permisit te Deus huc venire ut videres propter quae peccata ego talia, et omnes quos vidisti, toleramus
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ tecũ. et cũ patre tuo. &. fr̃ibus tius. et cũ aiuim¬
cłis tius facere p̾lia. & homicidia. &. rapinas. ꝓcu¬
piditate t̾rena. ⁊ deo mista bullientia flumina &
metallorum diu̾sa genera sustinemꝰ tormenta. aẜ
cũ hec timidus intendẽm. audiui retro me ani¬
mas clamare. Potentes potentesi: torm̃ta patiũ¬
tur. & respexi et uidi suꝑ ripas fluminis bulli¬
entis fornaces piceas. et sulphureas. plenas mag¬
nis draconibꝰ et scorpionibꝰ. ac serpentibꝰ diu̾si ge¬
neris. Ubi etiam uidi aliquos patrismei et me
malitiam et suꝑbiam. & mala consilia quȩ re¬
gib̾nriscor tͥ dedimꝰ. ꝓpt̃ rem cupiditatis. Cumq
hec dolendo congemiscerent. õ concrir
rert̃ contra me dracones aꝑtiset ple¬
nis faucibꝰ igne & sulphure. & pice. uo¬
lentes me glutire. W ductor meus tͥpli
tis radiis suꝑata st̃ ora illorum ignea. ce
ꝓtraxit me ualidꝰ. et descendimꝰ inunam
mauximã uallem. que erat ex una parte

Expanded text:
bus tuis, et cum avunculis tuis, facere praelia, et homicidia, et rapinas pro cupiditate terrena; ideo in ista bullientia flumina, et metallorum diversa genera, sustinemus tormenta. Et cum ad haec timidus intenderem, audivi retro me animas clamare: Potentes potenter tormenta patientur. Et respexi, et vidi super ripas fluminis bullientis fornaces piceas et sulphureas, plenas magnis draconibus et scorpionibus et serpentibus diversi generis; ubi etiam vidi aliquos patris mei princmalitiam et superbiam, et mala consilia quae regibus nostris et tibi dedimus propter cupiditatem. Cumque haec dolendo conrerunt contra me dracones apertis et plenis faucibus igne et sulphure et pice, volentes me inglutire; at ductor meus triplitis radiis superata sunt ora eorum ignea, et protraxit me validius. Et descendimus in unam vallem quae erat ex una parte
Abbreviated transcription (Latin):
incipimꝰ possidere qđ sumꝰ. Pati¬
entia uero ẽ allena mala equa¬
nuntt̃ ꝑpeti: contra eũ qͦq qui
niala irrogat. nullo dolore mor¬
deri. Nam qͥ sic proximi niala
portat ut tam̃ tacitus doleat. ẽt
tempꝰ digne retributionis querat.
patientiam ñ exhibet sed ostẽdit.

Expanded text:
. Patientia vera est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ouña: msar᷑ ⁊ eorone rregie sollẽpuis debitiq honaris frutrationẽ millatenꝰ almit¬
sitas typũ excusat cõtumatiȩ. N yqͥd potestatẽ habetis tantũ ꝑcutere. ⁊ neãꝙ.
simare: Nostis qͥd duxerit ꝑxutiã & ego sanabo. absit. ut cuꝰ tenetis uice.inuisi¬
petis ad uocẽ. uocẽ p̾cipue pietatis. E rgo sola hae uice redeat sagitta iorathe
ret̾ sũ. & sinecesse fuerit. mine magis unittatur. Colerabiliꝰ fateor habissẽ
intdici mͥ missar᷑ celebrationẽ. ꝙͥ archiep̃o pallii usũ. Est c̃ qd ñ mediolter

Expanded text:
is debitique honoris frustrationem nullatenus admitsitas typhum excusat contumaciae. Numquid potestatem habetis tantum percutere, et nequaquam sanare! Nostis qui dixerit: Percutiam, et ego sanabo . Absit ut cujus tenetis vicem, non usurpetis et vocem, vocem praecipue pietatis. Ergo sola hac vice redeat sagitta Jonathae retrorsum, et si necesse fuerit, in me magis mittatur. Tolerabilius, fateor, habuissem, interdici mihi Missarum celebrationem, quam archiepiscopo Pallii usum. Est etiam quod non mediocriter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ consolatio subdit᷑ de gaudio
resurrectionis cũ dicit᷑. Capillus de
Ceninis fr̃s. qͥa caro incisa dolet.
Dcapillus incisus ñ dolet. Ait engo
martirib suis. Capillus de capite ur̃o
ñ ꝑibit: uidelicet aꝑte dicens. Cur
timetis ne ꝑeat qd̾ incisũ dolet quan¬
do et illud in uobis ꝑire ñ potest.
ꝗd incisũ ñ dolet: Seqͥt᷑. In pati¬
entia ur̃a: possidebitis animas uras.

Expanded text:
gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de us, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas ves
Abbreviated transcription (Latin):
Imnorem cͥ olorem mala ingerunt
que abextraneis inferunt᷑. plus
uero innobis ea torm̃ta seiiunt. que
abillis patimͦ dequoꝵ mentib p̃su¬
uebamꝰ: Iͥa cum dampno corporis.
mala nos cruciant amisse caritatis.

Expanded text:
norem dolorem mala ingerunt, quae ab extraneis inferuntur; plus vero in nobis ea tormenta saeviunt, quae ab illis patimur, de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruc
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ scapulas meas filum glomeris & duplica¬
uit illum. traxitq me post se fortit̃. sicq ascen
bantur paludes. et flumina ingentia. et om¬
na metallorum genera bullientia. Ubi rep¬
peri inmimeras hominum et pͥncipum patͥsmei.
& fr̃m eorum ac meorum p̃cipitatos. aliasusq ad

Expanded text:
super scapulas meas filum glomeris et duplicasuper scapulas meas filum glomeris et duplicavit illum, traxitque me post se fortiter, sicque ascebantur paludes, et flumina ferventia et omnia metallorum genera bullientia Ubi reperi innumeras animas hominum et principum patris mei et fratrum meorum praecipitatas, alias usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
boq et cera. & adipe. Ubi inueni pontifices
patͥs meiꝙ̾ auun cłorũ meorum: Quos cũ
pauens int̾rogarẽ. ob quid tam grauia pa¬
terentur tormenta: responderunt mͥ. fuimꝰ
ep̃i patris tui. et auuncłorum tuorum. et
du debuimus illos et ppłm illorũ de pace
et concordia ammonere & p̃dicare semina¬
umus discordias. et incentores malorum fiumus:
nos et aliĩ homicidiorum et rapinarũ amateres.
Huc etiam et tui ep̃i & satellitũ płi uenient. qͥ
similit᷑ amant nunc facere. O dum hec treme¬
bundus auscultarẽ. ecce nigerrimi demones a.¬
uolantes cũ uncinis igneis uolebant app̃hen-¬
dẽ filum glomeris quẽ manu tenebam et ad
se trahere. sed reu̾berantibus radiis illiꝰ glome¬
ris. ñ ualebant filum contingere. Deinde pꝰt
dorsum meũ currentes uoluert̃ me adunci¬
nare et mipsos puteos sulphureos p̃cipitare.¬
sed ductor meus qͥ portabat glomerẽ. i actaũ

Expanded text:
boque, et cera, et adipe. Ibi inveni pontifices boque, et cera, et adipe. Ibi inveni pontifices patris mei et avunculorum meorum; quos cum pavens interrogarem quid tam gravia paterentur tormenta, responderunt mihi: Fuimus episcopi patris tui et avunculorum tuorum, et dum debuimus illos, et populum illorum, de pace et concordia admonere et praedicare, seminavimus discordias, et incentores malorum fuimus; is, et nos, et alii homicidiorum et rapinarum amatores: huc etiam 162 tui episcopi et satellites venient, qui similiter amant nunc facere. Et dum haec tremebundus auscultarem, ecce, nigerrimi daemones advolantes cum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis illius glomeris, non valebant filum contingere. Deinde, post tergum meum currentes, voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos psed ductor meus qui portabat glomus, jactavit
Abbreviated transcription (Latin):
N nomine di summi regis regum ego karolus
gratuito dĩ dono rex german orũ. et patͥciꝰ
romanorũ atq imꝑator francorũ. sacra nocꝰ.
te dñici diei post celebratũ nocturnarũ ho¬
rerũ diuinũ officium. dũ irẽ repausationis
cubitũ. & uellẽ dormitionis caꝑe sompnũ ue¬
nit uox adme t̃ribilit̃ dicens. R arole exiet
mͦ a te sp̃s tuus. et uenues & uidebis iusta dĩ
iudicia. et tͥ aliqua psagia et tñ reu̾tet᷑ ad te
sp̃s tuus in hora ñmodica. Statĩq fui raptꝰm
Tenuitq manu sua glomerẽ lineũ clarissime
iubar luminis emittentẽ. sic̃ fac̾e solent come
te qͣndo apparent. cepuq illum dissolu̾e et dix̃
ad me. Accipe filũ glomeris micantis. et liga
ꝑ illum duceris in laberintheas infernorũ
penas. W hoc dicto p̃cessit me uelocit̃. dis¬
torquens lucifluũ glomerẽ. auxitq me in
ꝓfundissimas ualles et igneas. que erant
plene puteis ardentibꝰ pice & sulfhure. plum.¬

Expanded text:
n nomine Dei summi Regis regum. Ego Carolus gratuito Dei dono rex Germanorum et patricius Romanorum, atque imperator Francorum, sacra nocte Dominici diei post celebratum nocturnarum Horarum divinum officium, dum irem repausationis cubitum, et vellem dormitionis carpere somnum, venit vox ad me terribiliter dicens: Carole, exiet modo a te spiritus tuus, et videbis justa Dei judicia, et tibi aliqua praesagia, et tamen revertetur ad tes tuus in hora non modica: statimque fui raptustenuitque in manu sua glomerem lineum clarissimi jubar luminis emittentem, sicut solent cometae facere quando apparent; coepitque illum dissolvere, et dixit ad me: Accipe filum glomeris micantis, et liga uia per illum duceris in labyrinthaeas infernorum poenas; et hoc dicto praecessit me, velociter distorquens filum luciflui glomeris; duxitque me in profundissimas valles et igneas, quae erant plenae puteis ardentibus pice, et sulphure, plum
Abbreviated transcription (Latin):
minebat in ipso habitu ani¬
mi pulcritudo : ac si in spenie
exterioris hominis ipsã putares
ritatis censurã. humilitatis man¬
quidẽ frontis austeritas. sed cor¬
tor: ita ut cũ presentiã eiꝰ qͥsquã
iux sustineret. absentiã ferre ñ
posset .ui.
Internoꝵ aut̃ bonoꝵ suoꝵ formas
ac speties. sicut nemo ad plenũ
Icit explicare: Quas ille sicut ex¬
colere studuit. ita elaborauit oc¬
culere: & cum hȩc uellet augeri.
nolebat agnosci: Et quia hec est
natura iusticiȩ. ut qnto studiosiꝰ
abscondi optat. tanto clariꝰ in no¬
tescat. & occultatio ipsa p̃dicatio sit:
ꝑ popłos tantoꝵ bonoꝵ fama uo¬
litabat. Eminebat in admiratio¬
ne om̃ium. uelut ciuitas suꝑ uer¬
ticẽ montis exposita: nec iam lu¬
cerna poterat latere sub modio:
Głosa illa anima aꝑuit latentes
in se diuitiascęlestiũ munerũ.
& de armario suaue olentium
uirtutũ: aromata scĩficationis
&s grarũ suarũ supra om̃ẽ hanc
eccłiam infudit: Neglector qui¬

Expanded text:
minebat in ipso habitu animi pulchritudo: in specie exterioris hominis, ipsam putares nitate. Censuram auctoritatis ur frontis austeritas, sed blandiebatur cor ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Internorum autem bonorum suorum formas ac speties, sicut nemo ad plenum cit explicare; quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum hec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hec est natura iustitiae, ut, quanto studiosius abscondi optat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa predicatio sit, per populos tantorum bonorum fama volitabat. Eminebat in admiratione omnium, veluti civitas super verticem montis exposita, nec iam lucerna poterat latere sub modio. Gloriosa illa anima aperuit latentes in se divitias caelestium munerum et de armario suave olentium virtutum aromata sanctificationis et gratiarum suarum supra omnem hanc aecclesiam effudit. Neglector qui
Abbreviated transcription (Latin):
plũ ad duplũ st̃: Nos aut̃ si multũ ꝓfici¬
mꝰ. uix ext̾iora nã oꝑa in rectitudinẽ
seruamꝰ:. Nã & si iã luxuria carnis abs¬
cisa ẽ: taĩ adhuc a corde funditꝰ ab scisa
ñ ẽ: Ille aut̃ qͥ iudicaturꝰ ẽ. ext̾iora simul
& int̾iora uidicat. facta parit᷑ &. cogita¬
tiones pensat: Cũ duplo gͦ exercttu ad
simplũ uenit. qͥ nos uix in solo oꝑe p̃pa

Expanded text:
Nos autem si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam et si jam luxuria carnis abscissa est, tamen adhuc a corde funditus abscissa non est. Ille autem qui judicaturus venit exteriora simul et interiora judicat, facta pariter et cogitationes pensat. Cum duplo ergo exercitu contra simplum venit, qui nos vix in solo opere p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ agimꝰ. considerare occultos nr̃os ad u̾sa
ensait Ps m̃s in te confido ñ erubesca.
neq irrideant me inimici mei: In bonis
enĩ oꝑib uitenti. nͥ contͣ malignos sp̃s
uigilemꝰ ipsos irrisores patim̃: qͦs ad ma¬
ed qr de construendo edificio cõꝑatio
data ẽ: nc̃ ex minore ad maiꝰ similitudo
subdit᷑: ut ex reb minimis. maiora pen-¬
sent᷑: Nã seqͥt᷑ dut qͥs rex iturꝰ cõmitt̾e
bellũ adu̾sus aliũ regẽ. ñ sedens priꝰco¬
gitat si possit cũ decẽ milib occurtere

Expanded text:
od agimus, considerare occultos adversarios noens ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus vigilemus, ipsos irrisores patimur, quos ad maed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut quis rex iturus committere bellum adversus alium regem, non sedens prius cogitat si
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑpendit ñ posse sufficere: legationẽ
nicitit. & ea qͦ pacis st̃ postulat. Qͥb gͦ
trem̃do examine cũ rege nr̃o ex eqͦ ad
iudiciũ ñ uenĩmꝰ: Qs nimirũ conditio
infirmos. & causa inferiores exhibet. L.l.¬
ed fortasse iã mali oꝑis culpas abscidi¬
Imꝰ. iã praua qͦq extiꝰ declinamus:
Nũqͥd ad reddendã rationẽ cogitatio¬
nis nr̃e sufficimꝰ: Nã cũ uigunti mili¬
bus uenire dicit᷑ is: cont̃ quẽ minime

Expanded text:
ionem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo tremendo examine cum Rege nostro ex aequo ad judicium non venimus, quos nimirum conditio, infirmitas, et causa inferiores exhibet? 7. Sed fortasse jam mali operis culpas abscidimus, jam prava quaeque exterius declinamus; nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficimus? Nam cum viginti millibus venire dicitur is
Abbreviated transcription (Latin):
quia redemptor nr̃ ĩ mun¬
do ꝓ redemptione gentiũ uenit.
cũ samaritanos cotidie ad fidẽ
uocari conspicimꝰ. qͥd ẽ qd i
p̃dicatione discipłos mittens
dicit. in uiã gentiũ ne abieri¬
tis. & inciuitates samaritanoꝵ
ne intraueritis. sed potiꝰ ite ad
oues quȩ ꝑierunt domꝰ isrł:
nisi hoc qd ex facti fine colligi¬
mus. quia priꝰ soli iudeȩ uoluit.
& post modũ cunctis gentibus
p̃dicari: ut dũ illa conuerti
uocata renuer& p̾dicatores scĩ
ad uocationẽ gentiũ ꝑ ordinẽ
uenirent: Quatinꝰ redẽptoris
nr̃i p̾dicatio a ꝓprus repulsa.¬
gentiles popłos quasi extraneos que¬
reret. & qd iudeȩ fiebat in testi¬
moniũ: hoc gentib grẽ eẽt incre¬

Expanded text:
quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a gentiles populos quasi extraneos quaereret, et quod Judaeae fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incre
Abbreviated transcription (Latin):
ne deficiat cibos cotidie p̾be¬
tis. sic menti ur̃ę cotidiana ali¬
menta. bona sint oꝑa: Cibo corpꝰ
moriture carmi tribuitis uictu¬
rȩ in ꝑpetuũ animȩ ñ negetis:
Si quando enĩ repentinꝰ ignis
habitaculũ assumit : qͥs qͥs eius
possessor extiterit. rapit qđ̵ ua¬
luerit & fugit. Lucrũ deputat.
siquid secũ ex ignib tollat: Eoce
tribulationũ flãma mundũ con¬
cremat. & cuncta quȩ in eo spe¬
ciosa uidebant᷑: finis iã ꝓximꝰ
uelut ignis deuastat. Lucrũ uͦ
tollitis. si hoc qd̾ perire remanen¬
do poterat. ad retributionẽ uob̃
ꝑpetuã largiendo seruatis. Terre¬
na quippe omĩa seruando amit¬
timꝰ. sed bene largiendo seruamꝰ:
Cum uelocitate: tempora fugiunt:
Ad uidendũ gͦ citius iudicẽ nrm̃
quia cum magna importunitate
impellim᷑. ei bonis actib cũ festi¬

Expanded text:
ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus moriturae carni tribuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrum ergtollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festi