comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
namq: proprie uocat ipsam cortinarum facturam siue coniunctionem quasuno utiq: cubito transiebant saga abaustr
latere domus. al tro a septentrionalii deoq: ad terram ꝑueniebant. quiahȩ ꝑ exx cubitos longitudinis illȩ duominus
tate habens afrontȩ domus usq ad summitatem tabu larum in plagiloccidentali : vii cubitos dependentes a fronte domꝰ
septem similiter dependentes mplaga occidentali: Sicq fuit ut mensura sagorum in occidentali latere duob:¬
cubitis excider& mensurã cortinarum : qui animirum costinȩ desuꝑuenientes sicut & supra commemora uimꝰ¬
.u. cubitis odem occidentalis pari&istegebant . &uĩ linqbant intactos & hoc ÷ quod nunc dicitur. quod aũt̃ suꝑfuerit
in sagis quȩ parantur tecto .÷. unum sagum quodamplius ÷ ex medi&ate ꝯoperies posteriora tab̵naculi .÷. costinarum¬

Expanded text:
namque proprie vocat ipsam cortinarum facturam sive conjunctionem, quas uno utique cubito transiebant saga ab australi namque proprie vocat ipsam cortinarum facturam sive conjunctionem, quas uno utique cubito transiebant saga ab australi latere domus, altero a septentrionali. Ideoque ad terram perveniebant, quia haec triginta cubitos longitudinis, illae duo minus itate habens, a fronte domus usque ad summitatem tabularum in plaga occidentali, et septem cubitos dependentes a fronte domus, septem similiter dependentes in plaga occidentali. Sicqcubitis excederet mensuram cortinarum; quia nimirum cortinae desuper advenientes, sicut et supra commemoravimue cubitos ejusdem occidentalis parietis tegebant, et tres relinquebant intactos. Et hoc est quod nunc dicitur: Quod autem superfuerit in sagis quae parantur tecto, id est, unum sagum, quod amplius ex medietate ejus operies posteriora tabernaculi. M
Abbreviated transcription (Latin):
quiestiuxta pari&es habebunt cubitos nouenos sicq fit ut summitas costinarum terram tangere non possit. Sed đm¬
sura unius cubiti a terra altior absit. Itemuidebis ꝓ costinȩ habent inȩqualitate ꝑlonginem domus cubitos xx hascensi
autem siue descensu qui est in orientali &occidentali latere domus cubitos quinos. Ideoq: eadem literalis summitas
cortinarum nequaquam adterramusq ꝑtingit : sed quiniscubitis hab&ur terra altior: Vnde necesie fit ut quini
illicubiti cortinarum quices santib: pari&ibus suꝑs̃  Inducantur ad inuicem inorientali & occidentali simullatere
sibiq: mutuo iungantur. dcsicfiat ut undiq domuni cortinȩ excepto .i. iuxta terram cubito congant : porrosa gatriceeno
habebant cubitos longitudinis quaternos latitudinis & qui aundeam erant coniunctȩ admuicem perlatera xł .iiii.¬
cubios implebant: Sier gononas hasindomo summita seorum ad terram usq: pertingnent. habebantenim denosculit

Expanded text:
qui est juxta parietes, habebunt cubitos novenos: sicque fit ut summitas cortinarum terram tangere non possit, sed mensura unius cubiti a terra altior absit. Item videbis quod cortinae habent in aequalitate per longitudinem domus cubitos triginta, in ascensu autem sive descensu, qui est in orientali et occidentali latere domus, cubitos quinos. Ideoque eadem lateralis summitas cortinarum nequaquam ad terram usque pertingit, sed quinis cubitis habetur terra altior; unde necesse fit, ut quini illi cubiti cortinarum, qui cessantibus parietibus supersunt, inducantur ad invicem in orientali simul et occidentali latere, sibique mutuo jungantur; ac sic fiat, ut undique domum cortinae excepto uno juxta terram cubito contegant. Haec de cortinis. Porro saga tricenos habebant cubitos longitudinis, quaternos latitudinis. Et quia undecim erant conjunctae adinvicem per latera, is in transversum, fit ut summitas eorum ad terram usque pertingat. Habebunt enim denos cubitos
Abbreviated transcription (Latin):
IIII digitorum quocingulo ꝓpriȩ pontifex ut ebatur &eotunica hacintdina simul& suꝑhumeralestringeba
Naminsequentib: aꝑte de coniunctione suꝑ humerales &rttionalis dictum est hac ante &r&ro ita conueniebant sibi
usuꝑhumerale &rationale mutuo necterentur strieta adbateum & anulis fortius copulata quosiunge bat
ui suꝑhumerale adstringebatur tun camhiacinthinam quȩ & spꝑ humeralis tunicauo cabatur cinger&:¬

Expanded text:
quatuor digitorum, quo cingulo proprie pontifex utebatur, et eo tunica hyacinthina, simul et superhumerale stringebatur. quatuor digitorum, quo cingulo proprie pontifex utebatur, et eo tunica hyacinthina, simul et superhumerale stringebatur. Nam in sequentibus aperte de conjunctione superhumeralis et rationalis dictum est: Haec et ante et retro ita conveniebant sibi, ut superumerale et rationale mutuo necterentur stricta ad balteum et anulis fortius copulata quos iungebatui superhumerale astringebatur, tunicam hyacinthinam, quae et superhumeralis tunica vocabatur, cinge
Abbreviated transcription (Latin):
exhyerntho uariato. cirda turautem & aurea corona trib uicib fuacta su ꝑquam surgitinmedia fronte quasicaliculus
uidam aureus similis herbȩ quȩ aput nos achano nuncupatur quam greci huos coanios uocant. & paulo pede scripta e¬
hisflorib ẽ celata ab occipitio usq adutrumq tpͣmp in fronte uero hocquidem. sedlamina est aurea quȩ sacris litte
quistante adhuc templo & legali obseruantia celebrate cumeã de genere sacerdotali fucillime potuit mod
uidelic& factura baltei manifestius in posteriorib: scriptumẽ cingulum& fecert̃ de byssor&ortã hiacintho
purpura acuermiculo bistincto oꝑeplumario : hoc cingulum ut heronimꝰ ex iosepo scribit insimilitudi nẽ
pellis colubri quasfexuit insenectute sic in rotundo textumest ut marsupium longiusputes. textumaut̃
tũ ut diuersosflores & gẽmas non artificis manuntextis sed additas abitreris habebatq latitudinem

Expanded text:
ex hyacintho variatum. Circumdatur autem ei et aurea corona, tribus vicibus facta, supra quam surgit in media fronte, quasi caliculus quidam aureos, similis herbae, quae apud nos acharo nuncupatur, quam Graeci Hyoscyamon dicunt. Et paulo post descripta his floribus est caelata, ab occipitio usque ad utrumque tempus; in fronte vero hoc quidem non habet, sed lamina est aurea, quae sacris littequi stante adhuc templo, et legali observantia celebrata, cum esset de genere sacerdotali, facillime potuit modvidelicet factura baltei, manifestius in posterioribus scriptum est. Cingulum vero fecerunt de bysso retorta, hyacintho, purpura, ac vermiculo bis tincto, opere plumario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in similitudinem pellis colubri quam exuit in senectute, sic in rotundo contextum est, ut marsupium longius putes. Textum autem tum, ut diversos flores et gemmas non artificis manu contextas, sed additas arbitreris. Habebatque latitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
rontes eminentes uł ut quibus damra dicib: adherentes pordinem ad inuicem ꝑcircuitum respicientes & ꝑcosdde au¬
iti uectes inmissiuno qisq habente magnitudinem cubiiorum .U. erantq adiunctionestabularum in trabuntq
put uectis uniuscuiusq: in aliouectis capite uelati in modum cothi & postergum pari &um in longitucine
posto rumunus ordo prabulas om̃s uadens quoperuncinos utrisq pari&is laiera continebant in castrationib: fuctisam
misis adinuicem quo qppt̃ easit ex quisi tum ⁊ ut neque auentis mouerentur neq alia causa tab naculum conturbare

Expanded text:
frontes eminentes, velut quibusdam radicibus confixos per ordinem, ad invicem per circuitum respicientes, et per eos deaurati vectes immissi, unoquoque habente magnitudinem cubitorum quinque, erantque ad conjunctiones tabularum, intrabatque caput vectis uniuscujusque in alio vectis capite, velut in modum conchae: et post tergum parietum in longitudine positorum unus erat ordo, per tabulas omnes vadens, quo per uncinos utriusque parietis latera continebantur, in castrationibus factis et immissis ad invicem. Quod propterea sic exquisitum est, ut neque a ventis moveretur, neque alia cau
Abbreviated transcription (Latin):
er bisuide lice : ut esdias dicit Egredi&ur uirga deradicegesre & flos deradicesadcend& : quod est aperte dicere
agnisaluatus ẽecłam significat passione xp̃i ad aemonica dominatone libenitam. Tropoloia id estmoralis locutio ad
inficcruonem &torretionem morum siuc a pertis seufiguratis prolata sermonibus respicit ⁊ꝑtisui delic& ut ichannes
ammon& dicens. filiolimei nondiligamus uerbo nec lingua. sed oꝑe &ueritate. figuratis uero ut solo monait.
omnitem poresint uestimentatua camdida &c oleũ decapitetuo non deficiat qđ esta perte dicere. Omnctẽ pore
sintoperatua munda & caritas cortuum non deserat d nogo gaȩidest adsuperiora dicens locutio ÷ quȩ de premus
inciuitatem qđi est patenterdicere Beati quimundant suas cogitaciones & actus ut potestatem habe antuidendi

Expanded text:
bis videlicet, ut Esaias ait: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Quod est aperte dicere:Agni salvatus, Ecclesiam significat, passione Christi a daemonica dominatione liberatam. Tropologia, id est moralis locutio, ad institutionem et correctionem morum, sive apertis seu figuratis prolata sermonibus respicit. Apertis videlicet, ut Joannes admonet dicens: Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, sed opere et veritate . Figuratis vero, ut Salomon ait: Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat . Quod est aperte dicere: Omni tempore sint opera tua munda, et charitas de corde tuo non deficiat. Anagogain civitatem. Quod est patenter dicere: Beati qui mundant suas cogitationes et actus, ut potestatem habeant videndi
Abbreviated transcription (Latin):
longitudine suo qͥq loco gordine reflexiinaltũ adunam per uenerunt summitatem quatent equaler
Nux appellati quo dumbra ł sillicidium filiorum E ꝓximis arboribi nocettr hancalio nomine latimiutulandem dicunt
quasiiouis Nlandem: fuit enimhaec arbor consecrataioui Cuius pomum tant amuimhab& ut missa intersupectas berban¬
uł fungorum cibosquic quid ineis uirulentum est exud& rapiat atque extinguat: Adhuius ergopomi sp&iem om̃s scysi
adiectione terrarũ in quib: ante anata sunt ut ꝑsicapumca manti anacidonia ⁊c&. in ipsoautem cando labro¬

Expanded text:
omnes suo quique loco et ordine reflexi in altum, ad unam perveniunt summitatem, quatenus aequalem Nux appellata, quod umbra vel stillicidium foliorum ejus proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini Juglandem vocant, quasi Jovis glandem. Fuit enim haec arbor consecratavel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliadiectione terrarum in quibus antea nata sunt, ut persica, punica, maciana, cydonia et cetera. Et hinc
Abbreviated transcription (Latin):
fatientes araedi assarium optulerunt & unã dragman. exeomittentes. reliquum acerdotum usuidereliq: ru
& tunciam licebat omnib: ꝓsuam&ere uoluntate : &so lempnitatẽ m̃sis primitiuorũ irł: Iosepus hic est
iiI. mensis .i. iar. in quoce lebrabant festiuitatem quam hebei uocant a farcha quod significant pente costen
quinquagesimam inqua dõ offerebantsec đm̃ legem de nouis frugib ꝑanes pines ꝓpositiones : Solempnitatem¬
que he brethseseri : macedone yꝓberetheos uocant. latin ioc tobrei÷ : Incuius principio iudei sollemnitatem
agentes amplius tuba canebant & plurima offerelunt sacrificia qua ꝓ singulos menses : in quodies expiatio nĩ

Expanded text:
facientes, arae Dei assarium offerunt: et unam drachmam ex eo mittentes, reliquum sacerdotum usui derelinquunt: et tunc jam licebit omnibus pro sua metere voluntate. Immolant autem in primitiisSiccantes spicarum manipulum, et contundentes, et munda ad coquendum hordea facientes, arae Dei assarium offerunt: et unam drachmam ex eo mittentes, reliquum sacerdotum usui derelinquunt: et tunc jam licebit omnibus pro sua metere voluntate. Immolant autem in primitiis frquem Hebraei Theseri, Macedones ὑπερβερεταῖον vocant, Latini Octobrem; in cujus principio, Judaei solemnitatem agentes, amplius tuba canebant, et plura offerebant sacrificia, quam per singulos menses. In quo dies expiationum
Abbreviated transcription (Latin):
lunio ł̃ pt̃ dumdm id est inplentiudine fide ud sensus. & postagniuonem groeut uelmirsit riorumdĩ Interta eb domada eiusde
mensis hocest uer uotem pore huius spuls : idest post patriarchas amelegem postyph&as sub lege in intuo grortiae & nouites amenti
ad superiora signs nos debere omnẽ nrect̃ mentis intentionem ab ambtuone u sibiliũ ad inuisibiliũ amorem uertere x p̃m que noninterre
goriamcumeo tenendam defiderare delestem. Quodergo .uii. diebus hancr̃ĩs simam colimus sol emineta teni p̃scĩ ratta
si g̃ totam ecdesiam inlustrasse catholicam quȩ gratia postresurrectionẽ xp̃ima nifeste a postolis exerceteris conleta c̃fidelib¬

Expanded text:
nem gratiae vel mysteriorum Dei. In tertia hebdomada ejusdem mensis, hoc est, in tertio tempore hujus saeculi, id est, post patriarchas ante legem, post prophetas sub lege, in initio gratiae et Novi Testamenti ad superiora traxerit, significat nos debere omnem nostrae mentis intentionem ab ambitione visibilium ad invisibilium amorem vertere, Christumque non in terraoriam cum eo tenendam desiderare coelestem. Quod ergo septem diebus hanc sanctissimam colimus solemnitatem, Spiritus sancti gratiam significat totam Ecclesiam illustrasse catholicam. Quae gratia post resurrectionem Christi manifeste apostolis et caeteris collata est fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
ibre facienda: uel que malis me¬
enda: prestisse aũt tantũ modo
non etiam predestinasse que nõ
ex ip̃o erant causam opationis
ni. ⁊ de responsionsbus prosperi
ob ob inaluimus huic libello in¬
serere. ut cuncti noueruit quid
tebeant de predestinatione scoꝵ
impiorũq seutire simulq ut ap¬
pareat eiusdem beati augustini
dictis. teuorem nostre sententie
conuenire. Proinde qr sufficien¬
ter ut arbitror iniquos non ad
pectatum sed ad suppliciũ predes¬
tinados ostendimus. Huic uolu¬
numi iam terminũ demus: ut
ad aliarum questionũ disputa¬
tionem attentius recensendam:
lectoris renouet studium tem¬
peries distincta libroꝵ.¬

Expanded text:
ctore facienda, vel quae malis mectore facienda, vel quae malis meenda: praescisse autem tantummodo, non etiam praedestinasse, quae non ex ipso erant causam operationis ni, et de responsionibus Prosperi, ob hoc maluimus huic libello inserere, ut cuncti noverint quid debeant de praedestinatione sanctorum impiorumque sentire; simulque, ut appareat ejusdem beati Augustini dictis tenorem nostrae sententiae convenire. Proinde quia sufficienter ut arbitror iniquos non ad peccatum, sed ad supplicium praedestinatos ostendimus, huic volumini jam terminum debemus, ut ad aliarum quaestionum disputationem attentius recensendam, lectoris renovet studium temperies distincta libro
Abbreviated transcription (Latin):
tali prosper sermone respondit.
Infidelitas non credentum esan¬
gelio: uequaquam ex dei predestina¬
tione generatur. Bonorum enim
deus auctor est: non malorꝵr. Pre¬
desti natio igitur dei semper in bo¬
no est: aut retributionem iusticie
aut ad donationem ꝑtinens gr̃e
non ad constitutioneni dei sed ad
prescientiam referenda est. Que
uon ideo necessitatem non credẽ¬
di intulit: quia falli de ea que fu¬
tura erat infidelitate non potuit
Qunta decima etiam obiectio hñ
uerbis inserta est. qued idem sit
prescientia quod predestinatio. Cm
ꝓsper sic respondit. Qui prescien¬
tiam dei in nullo ab ip̃ius p̾desti¬
natione disceruit tribuendum
est deo de bonis hocͤ ettam de maha
cognatur ascribere: sed cum bona
ad largitorem cooperationems
eorum deum. mala autem ad u¬
luntariam racionalis creature
nequiciam referenda sint. dubi¬
uni nou est sine ulla temporali
diffẽntia dñi ⁊ prescisse simul
⁊ predestinasse que ip̃e erant au¬

Expanded text:
tali Prosper sermone respondit: « tali Prosper sermone respondit: « Infidelitas non credentium Evangelio, nequaquam ex Dei praedestinatione generatur. Bonorum enim Deus auctor est, non malorum. 26 Praedestinatio igitur Dei semper in bono est, aut ad retributionem justitiae, aut ad donationem pertinens granon ad constitutionem Dei, sed ad praescientiam referenda est. Quae non ideo necessitatem non credendi intulit, quia falli de ea, quae futura erat, infidelitate non potuit. » Quintadecima etiam objectio his verbis inserta est, quod idem sit praescientia quod praedestinatio. Cui Prosper sic respondit: « Qui praescientiam Dei in nullo ab ipsius praedestinatione discernit. Quod tribuendum est Deo de bonis, hoc ei etiam de malis conatur ascribere. Sed cum bona ad largitorem cooperatoremque eorum Deum, mala autem ad voluntariam rationalis creaturae nequitiam referenda sint, dubium non est, sine ulla temporali differentia Deum et praescisse simul, et praedestinasse, quae ipso erant au
Abbreviated transcription (Latin):
illi luculentissimo scĩ augustini ope¬
ri quod scripsit de predesturatione
sc̃oꝵ aquibusdam gallis obiectum.
quod beatus augustinus in asserti¬
one predestinationis diuine pecta¬
tores non ad solum predestinatos
diceret uidicium. sed etiam ad p᷑¬
catum. Cuius dc̃a quia ip̃e celeri
preuentus est obitu: prosper uir
eruditus ⁊ sanctus recca deffendit
fide ⁊copioso sermone. Ex quib
galloꝵ capitulis ut non mustta
nũc ponamus. ne libellum istũ
quem ꝓlixum facere disputandi
necessitas cogit. ꝓlixiorem uolũ¬
das facere uideatur duarũ respõ¬
sionũ loca duximus inserenda
Quarta decima quippe galloꝵ eb¬
iectio sic habetur quod qui ewan¬
gelice predicatioui non credunt
ex dei predestinatione non credãt
⁊ quod deus ita diffiuierit. ut qͥ¬
cunq non credunt ex ip̃ius con¬
stitutione non credrint Nuic itaq
prauitati que beati augustim dictis ñ
ex ueritate sed ex liuore obiciebatur.

Expanded text:
illi luculentissimo sancti Augustini opeilli luculentissimo sancti Augustini operi, quod scripsit de praedestinatione sanctorum, a quibusdam Gallis objectum, quod beatus Augustinus in assertione praedestinationis divinae, peccatores, non ad solum praedestinatos diceret judicium, sed etiam ad peccatum; cujus dicta, quia ipse celeri praeventus est obitu, Prosper vir, eruditus et sanctus, recta defendit fide et copioso sermone. Ex quibus Gallorum capitulis, ut non multa nunc ponamus, ne libellum istum, quem prolixum facere disputandi necessitas cogit, prolixiorem voluntas facere videatur, duarum responsionum loca duximus inserenda. Quartadecima quippe Gallorum objectio sic habet: « Quod qui evangelicae praedicationi non credunt, ex Dei praedestinatione non credant. Et quod Deus ita definierit, ut quicunque non credunt, ex ipsius constitutione non credant. » Huic itaque pravitati quae beati Augustini dictis, non ex veritate, sed ex livore objiciebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
to igitur libro. hec eiusdem beati au¬
gustini sententia est. Predestinatio
est. que sine p̾scientia non pocest ẽe¬
Potest aũt esse sine predestinatiõe
prescientia. Predestinatione quippe
ea que deus prescuut: que fuerat
ip̃e facturus. Unde dcm̃ est. fecit q̃
futura sunt. Prescire eam potens
est que ip̃e non facit: sicut quecũq
pcc̃a. Quia ⁊ si sunt quedam q̃ ita
pcc̃a sunt ut pene suit etiam pc̃coꝵ
unde dictum est tradidit illos deus
in reprobam mentem ut faciant
que non conueniunt. non ibi pcã
dei est sed uditium. Puto i hus
dictis beati augustim euidenter ostẽ¬
sum bona oꝑa sua deum prefisse ⁊
predestinasse. hoc est sue que ad
scisse tantum non etiam predesti¬
nasse : quia ibi non opus dei esse di¬
citur sed iudicium Ideo inpectato
cipus dei non: quia ut pcc̃m fieret
predestinatum ab eo non est. Ideo
deo malus operatur. ⁊Lon autem¬
iguoras etiam preterito tempore

Expanded text:
to igitur libro, haec est ejusdem beati Auto igitur libro, haec est ejusdem beati Augustini sententia : « Praedestinatio est, quae sine praescientia non potest epotest autem esse sine praedestinatione praescientia. Praedestinatione quippe Deus ea praescivit quae fuerat ipse facturus? Unde dictum est, fecit quae futura sunt. Praescire autem potens est, etiam quae ipse non facit, sicut quaecunque peccata. Quia si sunt quaedam quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum, unde dictum est: Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt , non ibi peccatum Dei est, sed judicium. » Puto in his dictis beati Augustini evidenter ostensum, bona opera sua Deum praescisse et praedestinasse, hoc est, sive quae scisse tantum, non etiam praedestinasse; quia ibi non opus Dei esse dicitur, sed judicium. Ideo in peccato opus Dei non est, quia ut peccatum fieret, praedestinatum ab eo non est. Ideo Deo malus operatur. CAPUTignoras etiam praeterito tempore
Abbreviated transcription (Latin):
itis atcende queso mi kiñe. Primũ
quia ut non hoĩes adiuuentur a do¬
deinde qr propter iniquitatẽ super¬
bie predestinati dicũtur dampnã¬
di quod ꝑtinet ad iudicium: non
deprauandi quod ꝑtinet ad pect̾m
Tercio aũt considera qr nullius cul¬
pe humane in deuni referendam
causam: qr si aliqua pcc̃oris iniqui¬
tas a deo predestinata creditur: ip̃iꝰ
nultm puto fugere xp̃ianũ. Alio qͦ
eiusdem libri loco. memoratus scũs
augustinus sic dicit. Extolli quippe
insupbiam proprie uoluntatis ẽ
hominũ: non operis dei ⁊eq eñi
ad hoc cos compellit. aut aduuat
deus. Et ut manifestiore dc̃orũ eius
nobis puiniendũ ponendum ẽ de
libro quem scripsit de predestinati¬
one scõꝵ quo manifestius ostendit
sine predestinatione prescientiam
dei esse posse. predestiuationẽ uero si¬
ne prescientia esse non posse: ⁊ quia
deus prescint eara que ip̃e non fa¬
cit hoc est pcc̃a. In supra memora¬

Expanded text:
ctis attende, quaeso, mi carissime. Primum ctis attende, quaeso, mi carissime. Primum quia ut non homines adjuventur a DDeinde, quia propter iniquitatem superbiae praedestinati dicuntur damnandi, quod pertinet ad judicium, non depravandi, quod pertinet ad peccatum. Tertio etiam considera, quia nullius culpae humanae in Deum referendam admonet causam, qua si aliqua peccatoris iniquitas a Deo praedestinata creditur, ipsius nullum puto fugere Christianum. Alio quoque ejusdem libri loco memoratus S. Augustinus sic dicit: « Extolli quippe in superbiam propriae voluntatis est hominum. non operis Dei. Neque enim ad hoc eos compellit aut adjuvat Deunobis ponendum est de libro quem scripsit de praedestinatione sanctorum, quo manifestius ostendit, sine praedestinatione praescientiam Dei esse posse, praedestinationem vero sine praescientia esse non posse; et quia Deus praescivit etiam quae ipse non facit, hoc est, peccata. In supra memora
Abbreviated transcription (Latin):
ut non adiuuent᷑. in ip̃is itidem
causa est non in deo: siue dampnãdi
tioner predestinati sunt propter
iniquitatem supbie: siue contra
ip̃am suꝑbiam iudicandi ⁊ erudi¬
endi si filu sunt miscd̃ie. Hic sc̃us¬
augustimis testimoniũ ꝓph̾e sub¬
unxit dicens. Unde iheremias cũ
umxit. Corripe me dñe uerũpta¬
men iniudicio ⁊ non infurore tuo.
tanquam diceret. Scio ad correp¬
tionem meam ꝑtinere: quod minꝰ
abste adiuuor ut ꝑfecte dirigant᷑
gressus mei. Uerũptamien hoc iꝑ¬
sum noli sic mecum agere tanꝙͣ
in furore quo iniquos dampnare
statiusti: sed tanquam in iudicio
quo doces tuos non suꝑbire. Unde
alibi dicitur. Et iudicia tua adi¬
uabunt me. dupra dictum itass
marcellinũ tali doctrina scũs au¬
gustinus inforians: sequit᷑ ⁊ di¬
cit. Nullus ꝓuide culpe humane
in deum referas causam. Diciorũ
namq hominũ humanooꝵ causa.
supbia est. In istis sci augustim di¬

Expanded text:
ut non adiuuentur, in ipsis itidem ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siue damnandi praedestinati sunt propter iniquitatem superbiae siue contra ipsam suam superbiam iudicandi et erudiendi, si filii sunt misericAugustinus testimonium prophetae subjunxit, dicens: « Unde Jeremias, cum unxit, Corripe me, Domine, verumtamen in judicio, et non in furore tuo. Tanquam diceret: Scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adjuvor, ut perfecte dirigantur gressus mei. Verumtamen ob hoc ipsum noli sic mecum agere, tanquam in furore quo iniquos damnare statuisti, sed tanquam in judicio quo doces tuos non superbire. Unde alibi dicitur: Et judicia tua adjuvabunt me . » Supradictum itaque Marcellinum tali doctrina sanctus Augustinus informans, sequitur et dicit: « Nullius proinde culpae humanae in Deum referas causam, vitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. » In istis sancti Augustini di
Abbreviated transcription (Latin):
tui similes studio legendi ⁊ uelo¬
citate intelligendi . ex hoc loco dcõ¬
rum sc̃i augustimn que in tua epi¬
stola posuisti facillime cognosta¬
tis quid catholicus habeat intellectꝰ.
de hus quos ad interitum predestina¬
tos audiummus: ne tardiores quiq̃
hunc tantum locum iuumus sibi
putent in hac questione sufficere
de alus quoq sci augustim libris
quedam inserui quibus docuit hu¬
mane iquitatis causam solam
ẽẽ suꝑbiam: nec ad peccandum ho¬
inies. sed ad dampnatiouẽ predes¬
tinatos a deo. Qui ut non admũe¬
tur a deo. in ip̃is causa est non in
deo. In libro itaq secũdo de laptismo
paruuloꝵ ad marcelinũ scribens:
uiter alia sic dicit. Ignorantia igit̾¬
⁊ infirmitas uicia sunt: que impe¬
duint uoluntadem ne moueatur
ad faciendum opus bonũ: uel ab
opere malo abstinendum. Ut au̾̃t
innotestat quod latebat ⁊ suaue fiat
quod non deleitabat. gr̃e dei est qua
hominũ adiuuat uoluntates. Qͣ

Expanded text:
tui similes studio legendi, vel velotui similes studio legendi, vel velocitate intelligendi, ex hoc loco dictorum sancti Augustini, quae in tua epistola posuisti, facillime cognoscatis, quid catholicus habeat intellectus de his quos ad interitum praedestinatos audimus, tamen ne tardiores quique hunc tantum locum minus sibi putent in hac quaestione sufficere, de aliis quoque sancti Augustini libris quaedam inserui, quibus docuit humanae iniquitatis causam solam esse superbiam, nec ad peccandum homines, sed ad damnationem praedestinatos a Deo, qui ut non adjuventur a Deo, in ipsis causa est, non in Deo. In libro itaque secundo de Baptismo parvulorum ad Marcellinum scribens, inter alia sic dicit et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua
Abbreviated transcription (Latin):
deus in peccatoribus prescunt fut᷑a
Et quia ip̃e non ea predestinauit fa¬
cienda: iuste predestinauit iudicio pu¬
uienda. Quod etiam in ip̃is dcĩs scĩ
augustimi que tue inseriusti epłe si
consideres profecto cognosces. quia
post quaii dixit hoc ergo bonũ qd
est requirere deum non erat qui fa¬
ceret non erat usq ad unum. sed
ineo genere hoĩm quod p̾destinatũ
tentiam. ⁊ lempe satis atq euident᷑
hus dcĩs ostendit quia deus pectata
hominũ prescientia uidit: quibus
sententiam predestinatione dictauit.
Quid enim aliud accipere debemus
in hac prolatione sententie dei. ni¬
si paratum supplicium peccatorr. In¬
ste aũt est ad puiitionem diuina
equitate predestinatus: qui pectator
est diuina cognitione prescitus ut
pote qui unquitatem ad quam a
deo non est predestinatus ꝓpria es¬
set uoluntate facturus: ut in quo
presentia dei uidebat futurum opu
iniustum: huic ꝑ predesti irationis
sententiam pararet iudicium iu¬

Expanded text:
Deus in peccatoribus praescivit futura; Deus in peccatoribus praescivit futura; et quia ipse non ea praedestinavit facienda, juste praedestinavit judicio punienda. Quod etiam in ipsis dictis sancti Augustini, quae tuae inseruisti epistolae, si consideres, profecto cognosces, qui postquam dixit: « Hoc ergo bonum, quod est requirere Deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum, quod praedestinatum tentihis dictis ostendit, quia Deus peccata hominum praescientia vidit, quibus sententiam praedestinatione dictavit. Quid enim aliud accipere debemus, in hac prolatione sententiae Dei, nisi paratum supplicium peccatori? Juste autem est ad punitionem divina aequitate praedestinatus, qui peccator est divina cognitione praescitus; ut pote, qui iniquitatem, ad quam a Deo non est praedestinatus, propria esset voluntate facturus. Ut in quo praescientia Dei videbat futurum opus injustum, huic per praedestinationis sententiam pararet supplicium ju
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo iuste retribuit. Prima
igitur mors aĩe quam sibi homo
intulit scde mortis ẽ causa. Et
scd̃a mors quam deus homini reddidit.
prime mortis est pena. Et quia istaui
sibi homo in iustus iniuste intulit. illã
auisto iudice iuste ꝓcepit: ut quia in
ista uolens semen inquitatis semiãt
pcc̃or improuidus: in illa metat fru¬
itum piutionis inuitus. Qui enii
semmat ini carne sua: de carue metet
corruptionẽ. Qui aũt seminat in
spiritu: de spũ metet uitam et̾nam¬
uitam eternam: a deo habet donũ.
⁊messis ⁊ seminis. Quod paulo tes¬
tante cognouimus: sic enim ait. Qͥ
aũt dat semen semiuantr ⁊ panem
ad manducandũ prestabit: ⁊ mul¬
tiplicabit semen ur̃m. ⁊ augebit in¬
crementa frugrũ iusticie ur̃e. Qui
uero seminat ui arne ⁊ decarne me¬
tet corruptionẽ. ideo non letabitur
in messe: quia non deuin sed semet¬
ip̃m habuit auctorem insemine. Pet¬
cata itaq homlnũ: cuncta quidem

Expanded text:
mortuo juste retribuit. Prima mortuo juste retribuit. Prima igitur mors animae, quam sibi homo intulit, secundae mortis est causa: et secunda mors quam Deus homini reddidit, primae mortis est poena. Et quia istam sibi homo injustus injuste intulit, illam a justo judice juste percepit, ut quia in ista volens semen iniquitatis seminat peccator improvidus, in illa metat fructum punitionis invitus: Qui enim seminat in carne sua, de carne metet corruptionem: qui autem seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam, a Deo habet donum et messis et seminis. Quod Paulo teste cognovimus, sic enim ait: Qui autem dat semen seminanti, et panem ad manducandum praestabit, et multiplicabit semen vestrum, et augebit incrementa frugum justitiae vestrae . Qui vero seminat in carne, et de carne metet corruptionem; ideo non laetabitur in messe, quia non Deum, sed seipsum habuit auctorem in semine. Peccata itaque hominum cuncta quidem
Abbreviated transcription (Latin):
in mĩa propter uinnam karita¬
tem suam qua dilexit nos. ⁊ cũ esse¬
mus mortui peccatis: cũ uiuifica¬
uit nos xp̃o. De hac morte qua ho
mo mortinus est in ꝑct̃is: dicit deus
nolo mortem pectatoris: sed ut con¬
uertatur a uia sua mala ⁊ uiuat
aĩa eius. Quom aũt ad mortẽ pes¬
cadi predestinasse hoiem deus tre¬
ditur quam se nolle pp̃e restatur.
Mors ergo ista morientis: uia
sua mala est. Que quia mala: do
ignota. Ocriptũ namq est. Uias
enun que a dextris sunt nouit
dñs: puerse aũt sunt que a sinis¬
tris sunt. Uias ergo quas deus
fecit nouit. quas non fecit ꝑdit.
quia eas non nouit. Unde scriptũ
est. Nouit dñs uiam iustoꝵ: et
iter impioꝵ peribit. Ille igitur
oculi in om̃i loco speculant᷑ bo¬
nos ⁊ malos. cuius etiam uultus
suꝑfacientes mala ut ꝑdat de t̾ra
memorian eoꝵ. ideo uiam malã
non nouit. non qr scientiam ip̃i¬
us aliquid in operibus hominũ
fugit: sed quia mort̃e morientis
non fecit: quia tamen mortem

Expanded text:
iam caritatem suam, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo . De hac morte qua homo est mortuus in peccatis dicit Deus: Nolo mortem morientis, sed ut revertatur a via sua mala, et vivat anima ejus . Quomodo autem ad mortem peccati praedestinasse Deus hominem creditur, quam ipse se nolle testatur? Mors ergo ista morientis, via sua mala est: quae quia mala, Deo ignota. Scriptum namque est: Vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus; perversae autem sunt, quae a sinistris sunt . Vias ergo, quas Deus fecit, novit, quas non fecit, perdit, quia eas non novit. Unde scriptum est: Novit Dominus viam justorum, et iter impiorum peribit . Ille igitur, oculi in omni loco speculantur bonos et malos, cujus etiam vultus super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum , ideo viam malam non novit, non quia scientiam ipsius aliquid in operibus hominum fugit, sed quia mortem morientis non fecit; qui tamen mortem
Abbreviated transcription (Latin):
donauit ut in ip̃o caritatis tͥ debeã
liberam seruitutem. Ut eñi uere
tuo cordi quod cor meũ ẽ totũ fate¬
ar. qͦn̾am sicut cordi meo ita cor
tuo aliquid non possum reddendi
debiti tardidatem illa mͥ ratio ꝓ¬
curauit. qm̃ aduersus cuiusdam
heretici uaiuilo qr respondere com¬
pulsus sum: qui non solũ nomien¬
meum s fortimani erroris nota
non dubitauit lacestere: quedam
etiam scõꝵ augustim ⁊ iheronimi
dicta: tanquã mee ꝓfessioni con¬
traria uime uoluit retorquere.
Cuius nom̃e nũc litteris in simi¬
are distuli: sed podes ip̃e ꝓculdu¬
bio recordari. Nam ibi te nobiscũ
apud carthaginẽ posito mͥ dicta
eius allata sunt: ⁊ si bene recolo
etiam intuam noticiam ꝑuene¬
runt. ⁊ lichil eñi de ibi posito le¬
gere possem: quod tibi recenser¬
dum offerre non possem. Cosdẽ
igit᷑ libellos si dñs uoluerit ur̃e ca¬
rita ͭ celerit̾ destinabo. Et nõ dubi¬
to ꝙ meã tardidatem in tuo debi¬

Expanded text:
donavit, ut in ipso caritatis tibi liberam donavit, ut in ipso caritatis tibi liberam debeam servitutem. Ut enim vere tuo cordi, quod cor meum est, totum fatear, quoniam, sicut cordi meo, ita cordi tuo aliquid celare non possum, reddendi debiti tarditatem illa mihi ratio procuravit. Quoniam adversus cujusdam haeretici vaniloquia respondere compulsus sum, qui non solum meum nomen, sub Fotiniani erroris nota, non dubitavit lacessere; quin etiam sanctorum Augustini et Hieronymi dicta, tanquam meae professioni contraria, in me voluit retorquere. Cujus nomen nunc litteris insinuare distuli, sed potes ipse procul dubio recordari. Nam ibi te nobiscum apud Carthaginem posito, mihi dicta ejus allata sunt, et si bene recola, etiam in tuam notitiam pervenerunt; nihil enim te ibi posito legere possem, quod tibi recensendum offerre non possem. Eosdem igitur libellos, si Dominus voluerit, vestrae caritati celeriter destinabo. Et non dubito quod meam tarditatem in tuo debi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. stabularioq curandum tradẽs.
duobus denarus datis ita se debito¬
rem ꝓfitetur: ut diceret: si quid suꝑ
acceperis: Nam ⁊ ip̃e qui super ero¬
gabat in eo quod non acceperat. p̾¬
ceptum sed dabat ex caritate consi¬
lium: misericordia se ꝓfatebatur
utiq consecutum. Ait eñi. De uir¬
guibus autem preceptum dñi ñ
habeo sed consilium deo: tanquam
des miscdiam consequutus a dño
ut sun fidelis. Miscd̃iam est igit᷑
consecutus. non solum ut erogan¬
dum acciperet: uerum etiam ut
amplius erogaret. Ette qualis est
dũs nr̃ ut donando debeat: ⁊ quãto
magis donat tantomagis eũ debi¬
torem esse non pigeat᷑. In quãtũ
eñi gratis largitur: intantũ debi¬
tor inuẽitur. ⁊ec eum potest aliqͥs
debitorem habitorem habere: nisi
ineo qd ip̃e dignatus fuerit gratui¬
ta largitate conferre. Ip̃m igitur
ꝓ me iugiter poste. ut michi largia¬
tur reddendi debiti facultatẽ: qui

Expanded text:
tum, stabularioque curandum tradens, tum, stabularioque curandum tradens, duobus denariis datis, ita se debitorem profitetur, ut diceret, Si quid supeacceperis? Nam et ipse qui supererogabat in eo quod non acceperat praeceptum, sed dabat ex caritate consilium, misericordiam se profitebatur utique consecutum. Ait enim: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, sed consilium do, tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis Misericordiam est igitur consecutus, non solum ut erogandum acciperet, verum etiam ut amplius erogaret. Ecce qualis est Dominus noster, ut donando debeat, et quanto magis donat, tanto magis eum debitorem esse non pigeat. In quantum enim gratis largitur, in tantum debitor invenitur. Nec enim potest aliquis debitorem habere, nisi in eo quod ipse dignatus fuerit gratuita largitate conferre. Ipsum igitur pro me jugiter posce, ut mihi largiatur reddendi debiti facultatem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
donat unde reddam: qui donauit ut
debeam. Nisi eñi ab illo accipere¬
mus: non solum reddere. sed nec
ip̃m debere possemus. Quid eñi
nobis unucem: uisi caritatem
debemus. Quod utiq beatus pan¬
lus hec loquens fidelibus: euiden¬
ter ostendit. Nenmmi quicquã
debeatis: nisi ut inuicem diliga¬
tis. Quis autem fatetur debitũ:¬
si negat acceptũ: In es igitur quod
nos debere dicimus. ꝓfecto nos acoe¬
pisse monstramus. Dicit quippe ue
atus aplus. Quid eũi habes quod
non accepistis Si audem accepisti.
quid głaris: quasi non acceperis:
Nam ⁊ alio loco testatur qr cari
ergo nobis dedit quod reddendo debe¬
amus: ip̃e nobis donabit facultatẽ
qua possinnus reddere quod debemius.
Ille igitur auctor est debiti. qui auctor
est doui ⁊Lam ⁊ se ip̃m sua largi¬
tate diguatus est facere debitorem
non quia indigens ab aliquo accepit.
sed qm̃ habundans largit̾ tribuit. Se¬
minecẽ qulppe iumento sus imposi¬

Expanded text:
donat unde reddam, qui donavit ut donat unde reddam, qui donavit ut debeam. Nisi enim ab illo acciperemus, non solum reddere, sed nec ipsum debere possemus. Quid enim nobis invicem, nisi caritatem debemus? Quod utique B. Paulus haec loquens fidelibus, evidenter ostendit: Nemini quidquam debeatis, 2 nisi ut invicem diligatis . Quis autem fateatur debitucceptum? In eo igitur, quod nos debere dicimus, profecto nos accepisse monstramus. Dicit quippe B. Apostolus: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Nam et alio loco testatur: Quia caest nobis. Qui ergo nobis dedit quod reddendo debeamus, ipse nobis donabit facultatem qua possimus reddere quod debemus. Ille igitur auctor est debiti, qui auctor est doni. Nam et seipsum sua largitate dignatus est facere debitorem, non quia indigens ab aliquo accepit, sed quoniam abundans largiter tribuit. Seminecem quippe suo jumento imposi
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum dolet quod accidit illi ꝙͣ
amat: frequentius rcordando ma¬
gis ip̃a sustincat. Hoc ergo suꝑẽ.
ut quod ip̃a caritas facere consu¬
euit ꝓ nobis iugiter faciatis. Qd
aũt eit aliud insi ut illum quo
nos pure diligitis: ip̃m semper
ꝓ nobis oretis: Semper eñi ca¬
ritas ꝓhus quos diligit poscit:
dum etiam illa que tuta sunt
metuit. Metuit autem non eo
tunore quem ip̃a foris expellit. nã
ꝑfecta caritas foras mutit timo¬
rem: sed illo tuuore quem nõ ad
tuorem sed ad amorem habere
consueuit. Tunet ergo. non tuni¬
do timore. sed casto. ⁊ lou enim
tunet formidine cruuiuis: sed
robore puritatis: ⁊ firmitate uir¬
tutis. Exigis ame preterea debi¬
tum quod me celeriter dño adiu¬
uante spondeo redditurũ. Non
eñi hoc debitum sic ꝓfiteor quẽ¬
admodum de quodam tuus maro
memorat qđ ip̃e fatebatur sed red¬
dere posse negabat: sed in illo me
debere fatcor. in quo me reddere pos¬
se non ego sed spondeo. Ip̃e eñi mͥ

Expanded text:
ut dum dolet quod accidit illi quem amat, frequentius recordando magis ipsa sustineat. Hoc ergo superest, ut quod ipsa caritas facere consuevit, pro nobis jugiter faciatis. Quid autem est aliud, nisi ut illum, in quo nos pure diligitis, ipsum semper pro nobis oretis? Semper enim caritas pro his quos diligit poscit, dum etiam illa quae tuta sunt metuit. Metuit autem non eo timore quem ipsa foras expellit, nam perfecta caritas foras mittit timorem , sed illo timore quem non ad timorem, sed ad amorem habere consuevit. Timet ergo non timido timore , sed casto. Non enim timet formidine criminis, sed robore puritatis et firmitate virtutis. Exigis a me praeterea debitum, quod me celeriter, Domino adjuvante, spondeo redditurum. Non enim hoc debitum sic profiteor quemadmodum de quodam tuus Maro memorat, quod ipse fatebatur, sed reddere posse negabat: sed illud me debere fateor, in quo me reddere posse non nego, sed spondeo. Ipse enim mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Dacias ago dño quod
de bono thesauro cordis
scio cordis tui penetralibus cõtine¬
ri Diuimo ⁊ eñi igne successus sic
nobis iugiter compateris. ut etiã
illas tribulationes que licet accide¬
rint nobis. dño tamen adiuuan¬
te fuerint suꝑate: tu sic eas ꝓ no¬
bis pene semper pateris. ut quociẽs
eas corde uolueris. teciens eas quo¬
daramͦ compellaris. Et ce quantũ
boni caritas habet: ecce quantũ
laudem coram ⁊ hõibus possidet.

Expanded text:
atias ago Domino quod de bono thesauro cordis scio cordis tui penetralibus contineri. Divino etenim igne succensus, sic nobis jugiter compateris, ut etiam illas tribulationes quae, licet acciderint nobis, Domino tamen adjuvante fuerint superatae, tu sic eas pro nobis pene semper pateris, ut quoties eas corde revolveris, toties eas pati quodammodo compellaris. Ecce quantum boni caritas habet, ecce quantam laudem coram Deo et hominibus possidet,
Abbreviated transcription (Latin):
reuersum dñs. Nlam limina sicut in
domib fiuem faciunt: sed ⁊ imperu
finem. limen esse ueteres uoluerunt:
Hinc et liies dictus est quasi finis
quidam et terminus:¬

Expanded text:
reversum recte dicimus. nam limina sicut in domibus finem quendam faciunt, sic et imperii finem limen esse veteres voluerunt. hinc et limes dictus est quasi finis quidam et terminus
Abbreviated transcription (Latin):
detlarat. Ip̃e itaq xp̃c est stella splen¬
dida. quia ip̃a est lux uera illuminãs
om̃em hoĩem. Et bene matutina.
qr mane surrexit ⁊ tenebras tociꝰ
mũdi fugauit nobisq claritate et̾¬
ni diei deuicta mortalitate post re

Expanded text:
declarat. Ipse atque Christus est stella splendeclarat. Ipse atque Christus est stella splendida, quia ipse est lux vera illuminans omnem hominem . Et bene matutina, quia mane surrexit, et tenebras totius mundi fugavit, nobisque claritatem aeterni diei, devicta mortalitat
Abbreviated transcription (Latin):
cuius figuram iohes in hac reue¬
latione tenuerit. Nec solum ad
ip̃m ꝑtinent iohannẽ que ei dicta
sunt: sed ad om̃s eccłias que suꝑi¬
us septenario numero cõprehen¬
duntur. in quibus una catholica
idest uni uersalis exprimit᷑. Ego
sum genus ⁊ radix dauid. Quod
nichil aliud est nisi ego sum ex ip̃a
natura dauid. Beata eñi dei geni¬
trix de scirpe dauid descendit. atq
idcirto ip̃e filius dei filius dauid.
Unde ip̃e inderrogans uideos. quid¬
uero uobis uidetur de xp̃o. cuiꝰ filius
sit: hoc responsum ab eis accepit.
Dauid. Et ille. Quomodo ergo dd
idest natura. Aliter. Ego sũ radix
dauid: qr ex me dauid sũpsit iii¬
tium. Ego sũ genus ⁊ radix x̾.
quia ex illo infine temporũ car¬
nis materiam sũpsi. Stella
sꝑlendida ⁊ matutina. Quatũ
ãd litteram pertinet. stellam splen¬
didam ⁊ matutinam appellat lucifeꝵ
que dum extremas horas noctium
illustrat. mane citius asfuturum

Expanded text:
cujus figuram Joannes in hac revecujus figuram Joannes in hac revelatione tenuerit: nec solum ad ipsum pertinent Joannem, quae ei dicta sunt, sed ad omnes Ecclesias, quae superius septenario numero comprehenduntur, in quibus una catholica, id est universalis exprimitur. Ego sum genus et radix David. Quod nihil aliud est, nisi: Ego sum ex ipsa natura David. Beata enim Dei genitrix de stirpe David descendit, atque idcirco ipse Filius Dei, filius David est. Unde ipse interrogans Judaeos: Quid vobis videtur de Christo cujus filius sit, hoc responsum ab eis accepit: David, et ille: Quomodo ergo David est, natura. Aliter: Ego sum radix David, quia ex me David sumpsit initium. Et ego sum genus et radix David, quia ex illo in fine temporum carnis materiam sumpsi. Stella splendida et matutina. Quantum ad litteram pertinet, stellam splendidam et matutinam appellat Luciferum, quae dum extremas horas noctium illustrat, mane citius affuturum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ homicide diuerso modo homi¬
nem interficientes. Et idolis
seriuentes. hoc est simulachra
quedam ꝓ deo colendes. siue etiã
plus terrena quã deũ diligẽtes.
Et om̃us amat mendatium ⁊ fa¬
cit illud. Multi eñi mendatiũ fa¬
ciunt. sed tamen non amant mẽ¬
datium: quia studio atq amore
peccandi non mentuntur. Quod
meudacium purgatur oꝑe misexi¬
cordie sicut dictum est sũpuis de
obstetricibus hebreoꝵ. Sed sicut
isti itali mendatio nisi emendatio¬
nis studium subsequat᷑ ꝑditione
non carent. scriptura dicente ꝑdes
om̃s qui loquũtur mendatium: sic
isti grauiori pena plectendi sunt:
qui studio uoluntate. atq amore
mendacus illaqueant᷑ ¶u om̃s su¬
ꝑius diti. erunt Foris. hoc ẽst ab
aditu celestis sherusalem repellent᷑
cum audierint. Descendite ame
maledicti. Ego ioh̾es misi angłm
meum testificari uobis hec inectle¬
sus. Hec ⁊ supra iam dictũ fuerat
inquibus uerbis aperte ostenditur.

Expanded text:
Et homicidae diverso modo homiEt homicidae diverso modo homines interficientes. Et idolis servientes, hoc est, simulacra quaedam pro Deo colentes, sive etiam plus terrena quam Deum diligentes. Et omnis qui amat mendacium, et facit illud. Multi enim mendacium faciunt, sed tamen non amant mendacium, quia studio atque amore peccandi non mentiuntur. Quod mendacium purgant opere misericordiae, sicut dictum est superius de obstetricibus Hebraeorum. Sed sicut isti in tali mendacio, nisi emendationis studium subsequatur, perditione non carent, Scriptura dicente: Perdes omnes qui loquuntur mendacium , sic et isti graviori poena plectendi sunt, qui studio, voluntate atque amore, fallaciis illaqueantur. Hi omnes superius dicti, erunt foris, hoc est, ab aditu coelestis Jerusalem repellentur, cum audierint: Discedite a me, maledicti . Ego Jesus misi angelum meum testificari vobis haec in Ecclesiis. Hoc et supra jam dictum fuerat. In quibus verbis aperte ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
tes utiq incapite suo omĩa
possidebunt. Unde supius cũ
premisisset. ⁊ ego sitienti dabo
aquam uite gratis: illico adiũ¬
xit. Qui uicerit possidebit hec
Et portis .i. per portas. ꝑ apłõs
uidelicet ceterosq doctores. iutrẽt
incuntatem. hoc est in iherusa¬
lem celestem. Per quoꝵ enun
ministerlum mũc intramꝰ in
eccliam ꝑ ip̃oꝵ ora ⁊ solutionẽ
ingrediẽmur regnũ celoꝵ. De
portis hus phalmista dicid. A¬
perite michi portas iusticie. Sta¬
timq unam pͥncipalem portã
ad quam etiam iste ptiuet ma¬
nifestat subdendo. Hec porta
dñi iusti intrabunt ꝑ eã. Hec
eñi porta xp̃m significat. qͥ dic̃.
introierit saluabitur. Cũ eñi
quilibet fideliũ. ꝑ ora predica¬
toꝵ aditum int̾rant regni ce¬
loꝵ: niuurũ per illum ingredi¬
foris canes .i. iudei. heretici. ce¬
teriq increduli. qui contra et¬
clesiam latrant. Et uenefici .i.
malefici siue magi. Et impu¬
dici .i. inuerecunde pectantes

Expanded text:
tes, utique in capite suo omnia tes, utique in capite suo omnia possidebunt. Unde superius cum praemisisset: Et ego sitienti dabo aquam vitae gratis, illico adjunxit: Qui vicerit, possidebit haec. Et portis, id est per portas, per apostolos videlicet, caeterosque doctores intrent in civitatem, hoc est, in coelestemministerium nunc intramus Ecclesiam, per ipsorum ora et solutionem ingrediemur regnum coelorum, de his portis Psalmista dicit: Aperite mihi portas justitiae . Statimque unam principalem portam, ad quam etiam istae pertinent manifestat, subdendo: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam. Haec enim pintroierit, salvabitur . Cum enim quilibet fidelium per ora praedicatorum aditum intrant regni coelorum, nimirum per illum ingrediForis canes, id est Judaei, haeretici, caeterique increduli, qui contra Ecclesiam latrant. Et venefici id est, malefici sive magi, et impudici id est, inverecunde peccantes.
Abbreviated transcription (Latin):
nullus. Principiũ aquo om̃is
creatura summpsit uutium: et
anis quia in eo om̃e redigitur.
A ꝑtinet ad uerbi diuinitatem
Do ad susceptam in fine tẽporũ
humanitatem. Ip̃e est ergo alpha
.i. pͥncipium mauens cum patre
raliter ex matre: Onde paislus.
xp̃c finis legis ad iusticiam om̃i
credenti. Principiũ quoq nõ ad
ip̃m est referendum. quod scilic
ñe scd̃m qd̵ hexetici uoluerunt
ex tempore ceperit sed ad ordinẽ
creaturarum pͥtinet. que ex illo
sũpserũt putium. De alpha io¬
hannes dicit. In pͥncipio erat
uerbũ. ⁊ om̃ia ꝑ ip̃m facta sũł.
Deco. uero qui est fuus elemẽ¬
toꝵ apud grecos. sicut ⁊ A. pͥn¬
cipiũ uerbum caro factũ est et
habitauit in nobis. In hus toci¬
us salutis xp̃iane sũma consi¬
stit: ut scilicet inmo eodemq
datur humanitas. Beati qͥ la¬
uant stolas suas .i. corpora sua
⁊ uitam suam fonte baptisma¬
tis ⁊ lacrimis penitentie. atq
custodia mandatoꝵ dei: ut sit

Expanded text:
nullus. Principium, a quo omnis nullus. Principium, a quo omnis creatura sumpsit initium; et finis, quia in eo omne redigitur. Alpha pertinet ad verbi dignitatem, omega ad susceptam in fine temporum humanitatem. Ipse est ergo alpha, id est, principium manens cum Patre.raliter ex matre. Unde Paulus: Christus finis legis ad justitiam omni credenti . Principium quoque non ad ipsum est referendum, quod scilicet ipse, secundum quod haeretici voluerunt, ex tempore coeperit, sed ad ordinem creaturarum pertinet, quae ex illo sumpserunt initium. De alpha Joannes dicit: In principio erat Verbum, et, omnia per ipsum facta sunt . De omega vero, qui est finis elementorum apud Graecos, sicut et alpha principium: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . In his totius salutis Christianae summa consistit, ut scilicet in uno eodemqdatur humanitas. Beati qui lavant stolas suas, id est, corpora sua et vitam fonte baptismatis et lacrymis poenitentiae, atque custodia mandatorum Dei. Ut sit