comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gimus enim alib. Celũ mͥ thronus. t̾ra
autem scabellũ pedũ meor S ed nec t̾ra
adoranda nobis: quia creatura ẽ dei.
Uideamus tam̃. ne terram illam dicat ad¬
orandam ꝓpħa quam dñs iu̾c in carnis
assũptione suscepit Itaq ꝑ scabellum
t̾ra intelligitur. ꝑ t̾ram autem carox.
quã hodieq in misteriis adoramus ⁊e
unꝰ. neq cũ adoraret᷑ tanquam di filiꝰ
natus ex uirgine negabatur Qũ igitur
incarnationis adorandũ sit sacramen¬
tum. incarnatio autem opus sp̃s sit sicut¬
scriptum est sp̃s sanctus suꝑueniet in
te & uirtus altissimi obumbrabit tibi.
et quod nascetur ex te scm̃ uocabitur
filius di. haud dubie etiamsꝑs sanctus
adorandus ẽ. quando adoratur ille qͥ
quis hoc diriuet ad uirginem: maria
erat templum dĩ. non ds templ Et
ideo ille solus adorandus : qui opera¬
batur in tempioQ¬

Expanded text:
gimus enim alibi: Coelum mihi thronus, terra gimus enim alibi: Coelum mihi thronus, terra autem scabellum pedum meorum . Sed nec terra adoranda nobis, quia creatura est Dei. Videamus tamen an terram illam dicat adorandam propheta, quam Dominus Jesus in carnis assumptione suscepit. Itaque per scabellum terra intelligitur, per terram autem caro Christi, quam hodieque in mysteriis adoramus, etunus; neque cum adoretur tanquam Dei Filius, natus ex virgine negabatur. Cum igitur incarnationis adorandum sit sacramentum, incarnatio autem opus Spiscriptum est: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei : haud dubie etiam sanctus Spiritus adorandus est; quando adoratur ille, qui quis hoc derivet ad Mariam virginem: Maria erat templum Dei, non Deus templi. Et ideo ille solus adorandus, qui operabatur in templo
Abbreviated transcription (Latin):
ria sint in quib uelut uestigia que¬
dam diuinitatis expressa& uias quas¬
dam uerbi cȩlestis aduertimus. legãt
quia et apłi adorabant eũ in carnis
gła resurgentemE rgo si nichil de rogat
tur & xp̃c. nichil utiq de rogat etiam
sꝑui quia ds adoratur in spũ:quia ad
sicut supra dictũ est Dum̃ dm tuũꝰ ad¬
orabis. & illi soliseruies Sed ne forte ꝓpo¬
sitũ aliquos preter fugere uideatur ex¬
emplũ. qua ratione ad incarnationis do¬
minicȩ sacram̃tum spectare uideatur
estimare debemus scabelli. Neq enim
corporalis ds aut ñ unmensus. aut tan¬
quam fulcim̃ pedib eiꝰ scabellũ subiec tũ
pute mus Neq ad orandũ quicquã pretir
dm leginꝰ. quia scriptum ẽ Dnĩn dmtu¬
um adorabis: et ipsi soli seruies Q iomͦ
gͦ aduersus legem propħa preciperet
sub lege nutritus & erudirus in lege:
Nonmediocris gͥ questio Et ideo dilige¬
tiꝰ consideremus. qud sit scabellũla¬

Expanded text:
ria sint, in quibus velut vestigia quaeria sint, in quibus velut vestigia quaedam divinitatis expressa, et vias quasdam Verbi coelestis advertimus; legant quia et apostoli adorabant eum in carnis gloria resurgentem . 77. Ergo si nihil derogat Ctur et Christus: nihil utique derogat etiam Spiritui, quia Deus adoratur in Spiritu; quia adosicut supra dictum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . 78. Sed ne forte propositum aliquis praeterfugere videatur exemplum, qua ratione ad incarnationis Dominicae sacramentum spectare videatur, aestimare corporalis Deus, aut non immensus, ut tanquam fulcrum pedibus ejus scabellum subjectum putemus; neque adorandum quidquam praeter Deum legimus, quia scriptum est. Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies : quomodo ergo adversus legem propheta praeciperet, sub lege nutritus, et eruditus in lege? Non mediocris igitur quaestio, et ideo diligentius consideremus quod sit scabellum. Le
Abbreviated transcription (Latin):
militer adoratur in ueritate. sicut
adoratur in sꝑu. Aut similis gͥ sub¬
iectio quod absit ut credas & nec filiꝰ
impias questiones. Si enĩ ido negant
adorandũ sꝑm quia ds adoratur in
sꝑu:negent ergo adorandam uerita¬
tem.quia ds adoratur in ueritate.
Namlicet plurimȩ ueritates sint quia
pcum ẽ diminutȩ sunt ueritates
siliis hominũ: donatę tañs unt a
ueritate diuina quodẽ rx qui ait.
Ego sum uia.ueritas et ura Ergosi hoc
loco ueritatem ex usi atelligunt. in¬
telligant etiam grami sꝑitalem: & nichil
ẽ offensionis nt si ueritatem xp̃m
accipiunt. adorandũ negent. Sed re¬
felluntur factis piorũ. serie scriptu
destinatur: soluens hereditarium
nex ũ. et femineigeneris immane de¬
lictũ Hoc enĩ oꝑatus ẽ in mysterio
dñs. ut ubi suꝑ ab undauerat pecca¬
tũ. suꝑ abundaret & grãMeritoq
ad uiros femina destinatur. ut que
culpam uiro prima nunciauerat. pri
testimoniũ: acceꝑunt fidei magisteri
etiã incarnationis ad oranda myste¬

Expanded text:
militer adoratur in veritate, sicut adoratur in Spiritu. Aut similis igitur subjectio, quod absit ut credas; et nec Filius impias quaestiones. Si enim ideo negant adorandum Spiritum, quia Deus adoratur in Spiritu; negent ergo adorandam veritatem, quia Deus adoratur in veritate. Nam licet plurimae veritates sint, quia scriptum est: Diminutae sunt veritates a filiis hominum ; donatae tamen sunt a veritEgo sum via, veritas et vita . Ergo si hoc loco veritatem ex usu intelligunt, intelligant etiam gratiam spiritalem, et nihil est offensionis: aut si veritatem Christum accipiunt, adorandum negent. 74. Sed refelluntur factis piorum, serie Scripturdestinatur, solvens haereditarium nexum, et feminei generis immane delictum. Hoc enim operatus est in mysterio Dominus; ut ubi superabundaverat peccatum, superabundaret et gratia . Meritoque ad viros femina destinatur; ut quae culpam viro prima nuntiaverat, primtestimonium, acceperunt fidei magisteriuetiam incarnationis adoranda myste
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ qm̃ sꝑs ẽ ueritas: quia tres
sunt testes. sꝑs. aqua et sanguis. Et
hii tres unũ sunt in xꝑo iñu. Audi a¬
quomͦ testis sꝑs m̃tem renouat.
Aqua ꝓficit ad lauacrũ. sanguis spec
abluit. sanguis dñi nos redemit. Alte¬
rum gͥ inuisibile alterũ uisibile tes¬
timoniũ. sacram̃to consequimur sꝑi¬
tali: quia sꝑs testimonium reddit
sꝑui nr̃o. Et si in utroq plenitudo sit
sac ram̃ti: distinctio tam̃ muneris ẽ.¬
rgo ubi distinctio muneris ẽ: non ẽ
utiq testificationis ȩqualitas. S ed¬
fortasse referatur quia in posterio

Expanded text:
oniam Spiritus est veritas; quia tres sunt testes, Spiritus, aqua, sanguis: et hi tres unum sunt . 68. Audi quomodo testes: Spiritus mentem renovat, aqua proficit ad lavacrum, sanguis spectabluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile testimonium sacramento consequimur spiritali; quia Spiritus testimonium reddit spiritui nostro . Etsi in utroque plenitudo sit sacramenti, distinctio tamen muneris est: ergo ubi distinctio est muneris, non est utique testificationis aequalitas. fortasse referatur quia in posterior
Abbreviated transcription (Latin):
quia rpse sps ⁊stiuat pro nobis
gemitib inenar tabilib hoc est
grã spitalis. ħ forte demitus uos
sc̃ĩ sps audire potuistiE rgo et
hic adoratur ds non in malciacor¬
dis sed in grã sꝑitali. In animam e¬
nim maliuolam ñ intrat sapientia.
quia nemo potest dicere dominũ¬
dit. Diuisiones uero gr̃arum sunt.
Non gͥ hoc ad plenitudinem nec ad
portionem sꝑs potest ꝑtinere. qͥa
neq humana mens eiꝰ plenitudi¬
nem capit. neq in ullas sui diuidit᷑
sectiones. sed donum gr̃ȩ sꝑitalis
infundit. in quo adoratur ds sicut
adoratur etiam in ueritate. Non
ritatem pio haurit affectu. Nec utiq

Expanded text:
nobis gemitibus inenarrabilibus , hoc est, gratia spiritalis; nisi forte gemitus vos sancti Spiritus audire potuistis. Ergo et hic adoratur Deus, non in malitia cordis, sed in gratia spiritali. In animam enim malevolamnon intrat sapientia ; quia nemo potest dicere Dominudit: Divisiones vero gratiarum sunt . 71. Non igitur hoc ad plenitudinem, nec ad portionem Spiritus potest pertinere, quia neque humana mens ejus plenitudinem capit, neque in ullas sui dividitur sectiones: sed donum gratiae spiritalis infundit, in quo adoratur Deus, sicut adoratur etiam in veritate; non tatis ejus pio haurit affectu. Nec utique
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis et renouationis sꝑs sc̃i
spem uite capimꝰ eternȩ. Et alibi pe
tur spũ scõ. nisi qͥ renascitur ꝑ aquã¬
& sꝑm scm̃. Ergo de scõ sꝑu dñs dixit.
Am̃ am̃ dico tibi nͥ quis renatꝰ fuerit
ꝑ aquam et sꝑm: ñ potest introire
in regnũ dĩ. Et ideo de ipso nasci nos
in posteriorib definiuit. ꝑ quem renas¬
cinos in superiorib est locutus. Hac
dnica sententia & scripto nitor: ñ ar
tũ de sꝑu scõ confitemini quia ñ potes¬
tis negare: renatũ autem negatis ihag¬
na insipientia. ut quod singulare diꝰ
est confiteamini. quod cominune ẽ
hominum denegetis: Io Et ideo bene
uobis dicitur quod de udeis dic¬
tum ẽ. Si terrena diri uobis & non

Expanded text:
nerationis et renovationis Spiritus sancti spem vitae capimus aeternae. Et alibi Pettur Spiritu sancto, nisi qui renascitur per aquaus dixit: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit per aquam et Spiritum, non potest introire in regnum Dei. Et ideo de ipso nasci nos in posterioribus definivit, per quem renasci nos in superioribus est locutus. Haec Dominica sententia est: scripto nitor, non artum de Spiritu sancto confitemini , quia non potestis negare: renatum autem negatis; magna insipientia, ut quod singulare Dei est, confiteamini: quod commune est hominum, denegetis. Et ideo bene vobis dicitur quod Judaeis dictum est: Si terr
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ sꝑs est. Persequere gͦ totam seriem lec¬
tionis. inuenies quod dñs impietatem
urãm plenitudine assertionis excluse¬
rit. Noli inquit mirari. quia dixi opor¬
tet uos nasci denuo. Sꝑs ubi uult spi¬
rat. & uocem eiꝰ audis. sed nescis unde
ueniat aut qͦ uadat. Sic ẽ omĩs qui na

Expanded text:
s est . Pro sequere ergo totam seriem lecs est . Pro sequere ergo totam seriem lectionis, et invenies quod Dominus impietatem vestram plenitudine assertionis excluserit. Noli, inquit, mirari quia dixi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: sed nescis unde veniat, aut quo vadat; si
Abbreviated transcription (Latin):
dem in pectorib animisq ur̃is: cę¬
terũ diuinum ñ deletur oraculũ.
ñ deletur sꝑs sc̃s. sed auersatur im¬
pias m̃tes. Non deletur grã sed inqui¬
tas. quia scriptũ est. Ego sũ ego sum
qͥ deleo iniquitates tuas. Deniq moy¬
ses ꝓ populo petens dele inquit me
de libro tuo si ñ parcis huic popło:
nec tam̃ deletus ẽ quia ñ habebat u¬
ter factũ non possũ dicere sed astute.
Astute enĩ cognouistis loci istiꝰ uos at¬
testatione conuinci: nec argumenta
ur̃a aduersus id posse testimonium
conuenire. Quo enĩ possit alio intel¬
lectus lociistiꝰ diriuari. cũ series
lectionis tota de sꝑu sit: Nichodemꝰ
quęrit de regeneratione: respondit
dñs Amen añ dico tͥ nisi quis renatꝰ
fuerit ꝑ aquam & sp̃m: ñ potest intro¬
ire in regnũ dĩ. Et ut ostenderet aliã
regenerationem scđm carnemesse ali
de carne caro ẽ. quia de carne natũ est:

Expanded text:
dem in pectoribus animisque vestris: caedem in pectoribus animisque vestris: caeterum divinum non deletur oraculum, non deletur Spiritus sanctus, sed aversatur impias mentes: non deletur gratia, sed iniquitas; quia scriptum est: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Denique Moyses pro populo petens: Dele, inquit, me de libro tuo, si non parcis huic populo . Nec tamen deletus est; quia non habebat iter factum non potestis dicere, sed astute. Astute enim cognovistis loci istius vos attestatione convinci, nec argumenta vestra adversus id posse testimonium convenire. Quo enim possit alio intellectus loci istius derivari, cum series lectionis tota de Spiritu sit? 63. Nicodemus quaerit de regeneratione, respondet Dominus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit per aquam et Spiritum, non potest introire in regnum Dei . Et ut ostenderet aliam generationem secundum carnem esse, aliex carne caro est; quia de carne natum est;
Abbreviated transcription (Latin):
er pressũ arriani testificamini esse de
sꝑu.ut eũ de urĩs codicib auferatis.
Atq utinã de ur̃is: non etiã de ȩccłiȩ co¬
dicib tolleretis. Co enĩ tempore quo
impiȩ infidelitatis aurentius mediola¬
nensem eccłiam armis erercituq oc¬
cupauerat. uel a ualente atq ursatio
nurantib sacerdotib suis incur saba¬
tur ȩccłia sir miensis. falsum hoc & sa
Po prehensum ẽ. Et fortase hoc
tia in oriente fecistis. Elitteras
quidem potiustis abolȩ e. s fidem
non potuistis auferre ł lus uos illa
litura ꝓdebat: plis uos illa littera
damnabat. Neq enĩ uos poteratis
oblinire ueritatem: sed illa littera
de libro uitȩ nomina ur̃a delebat.
negastis quem putastis esse delendũ.
Utrũ uultis eligite. In utroq uos la¬
queus ur̃e impietatis astringit. si
gentiles uos esse fateamini. uel pa¬
trem dm negando uel sꝑm. Tenetur
gͥ ur̃a confessio. qua delestis oraculũ
dũ formidatis exemplũ. Delestis qui¬

Expanded text:
expresse, Ariani, testificamini esse de Spiritu; ut eum de vestris codicibus auferatis: atque utinam de vestris, et non etiam de Ecclesiae codicibus tolleretis! Eo enim tempore quo impiae infidelitatis Auxentius Mediolanensem 677 Ecclesiam armis exercituque occupaverat, vel a Valente atque Ursatio, nutantibus sacerdotibus suis, incursabatur Ecclesia Sirmiensis, falsum hoc, et sbus deprehensum est. Et fortasse hoc etiam in Oriente fecistis. 60. Et litteras quidem potuistis abolere, sed fidem non potuistis auferre. Plus vos illa litura prodebat, plus vos illa litura damnabat; neque enim vos poteratis oblinire veritatem, sed illa litura de libro vitae nomina vestra radebat. negatis, qui putatis esse delendum. Utrum vultis, eligite: in utroque vos laqueus vestrae impietatis astringet, si gentiles vos esse fateamini vel Patrem Deum negando, vel Spiritum. Tenetur igitur vestra confessio, qua delestis oraculum, dum formidatis exemplum. 61. Delestis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ccipimus caritatem patris. E a¬
dem caritas quę patris ẽ: etiam
filii ẽ. Ipse enim dixit. Qui me diligit
diligetur a patre meo. & ego diligam
eũ. Quȩ est enĩ caritas filii nͥ quia se ꝓ
nobis obtulit. & suo sanguine nos rede
etas. Nulla enim ẽ pietatis inuria: u¬
bi nulla est rationis erumna. Tradi¬
dit uolentem. tradidit offerentem
ñ utiq ad pęnam pater filiũ: sed ad
grãm. S i discutis facti meritũ: in¬
terroga pietatis uocabulũ. Uas elec¬
tionis unitate m hanc diuinę caritatis
euidenter ostendit: quia & pater
tradidit filiũ. et filius ipse se tradi¬
dit. Pater tradidit. qui filio ꝓprio
ñ peꝑcit sed pro nobis omĩb tradidit
illũ: de filio quoq dicit qͥ se tradidit
pro me. Tradidit inquit. Si gratiȩ.
quid arguo : S i iniuriȩ. plus debeo.
Sed sicut pater tradidit filium.
& filiꝰ ipse se tradidit: accipe quia &
sp̃s eum tradidit. S criptum ẽ enim.
Tunc iħc ductus est in desertũ ab
spũ. ut temptaretur a diabolo. Er¬

Expanded text:
ccepimus charitatem Patris. Eadem charitas quae Patris, etiam Filii est. Ipse enim dixit: Qui me diligit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum . Quae est enim charitas Filii, nisi quia se pro nobis obtulit, et suo sanguine nos redemetas; nulla est enim pietatis injuria, ubi nulla est traditionis aerumna. Tradidit volentem, tradidit offerentem, non utique ad poenam Pater Filium, sed ad gratiam. Si discutis facti meritum, interroga pietatis vocabulum. Vas electionis unitatem hanc divinae charitatis evidenter ostendit; quia et Pater tradidit Filium, et Filius ipse se tradidit. Pater tradidit, qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . De Filio quoque dicit: Qui se tradidit pro me . Tradidit, inquit. Si gratiae, quid arguo? si injuriae, plus debeo. 130. Sed sicut Pater tradidit Filium, et Filius ipse se tradidit, accipe quia et Spiritus eum tradidit. Scriptum est enim: Tunc Jesus ductus est in desertum ab Spiritu, ut tentaretur a diabolo . Er
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oꝑa dĩ Non gͦ aliqua pro
menbroꝵ corporaliũ qualitate disere¬
tio oꝑationis. sed unitas potestatis ẽ.
Quȩ autem oꝑa sunt manuũ. eadem
oꝑa digitorũ. quia ȩque scriptũ est
qm̃ uidebo cȩlos tuos oꝑa digitoꝵ tu¬
orũ. lunam et stellas quȩ tu fundasti.
Quid hic gͥ digiti minꝰ quam manus
fecisse produntur. cũ idem fecerint
digiti quod manꝰ sic ut scriptum ẽ
qm̃ delectasti me dñe in factura tua.
opibus manuũ tuar:̃ delecta
.Et tam̃ quia manũ igimus fili
scriptũ est enĩ nonne aanus mea¬
meam sub tegum̃to ꝓetrȩ quod ad
incarnationis mysterium spectat
quia tegum̃tum corporis uirtus di
sempiterna suscepit: liquet utiq
manus & de filio di et de sꝑusancto
scripturam locutam. Et rursus qͥa
ligitum dĩ sꝑm legimus. ideo appel¬
latos digitos estimamꝰ. ut filiũ spiri¬
ait quidam sanctus. Manus tue fe¬
cerunt me & plasmauerunt me.

Expanded text:
sunt opera Dei. Non ergo aliqua pro membrorum corporalium qualitate discretio operationis, sed unitas potestatis est. 32. Quae autem opera sunt manuum, eadem opera digitorum; quia aeque scriptum est: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum, lunam et stellas quas tu fundasti . Quid hic igitur digiti minus quam manus fecisse produntur; cum idem fecerint digiti, quod manus; sicut scriptum est: Quoniam delectasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum delectabor . 33. Et tamen quia manum legimus Filium scriptumeam sub tegumento petrae ; quod ad incarnationis mysterium spectat, quia integumentum corporis virtus Dei sempiterna suscepit utique liquet manus et de Filio Dei et de Spiritu sancto Scripturam locutam. 34. Et rursus quia digitum Dei Spiritum legimus , ideo appellatos digitos aestimamus, ut Filium Spiriait quidam sanctus: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me
Abbreviated transcription (Latin):
quemex ipsa suscepit. Deniq hoc etiã
gabriel propͥo ser mone declarat di¬
cens.Et quod nascetur ex te sc̃m: uoca¬
bitur filius dĩ Ex te inquit: ut scđm
hominem quodex ipsa nasceretur ad¬
uerteres.Ex se enĩgenerauit maria: ut
quod generaretur in eo saluageneratio¬
nis duice p̃rogatiua. corporis esset ue¬
ra natura S edet paulus dicit p̃destina¬
tu se esse in euangłium dĩ. Quod ante ĩ¬
quit ꝓmiserat ꝑ ꝓpħas de filio suo. qui
factus ẽ ex semine dauid scđm carnẽ.
Et ad galathas. Post qua autem uenit
plenitudo temporis. misit ds filium su

Expanded text:
quem ex se ipsa suscepit. 53. Denique hoc etiam quem ex se ipsa suscepit. 53. Denique hoc etiam Gabriel proprio sermone declarat dicens: Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Dei Filius . Ex te, inquit, ut secundum hominem quod ex ipsa nasceretur, adverteres; ex se enim generavit Maria, ut quod generaretur ex ipsa, in eo salva generationis Dominicae praerogativa, corporis esset vera natura. Sed et Paulus dicit se praedestinatum esse in Evangelium Dei: Quod ante, inquit, promiserat per prophetas de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Et ad Galatas: Postquam autem venit plenitudo tem
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse contendant. horũ omniu auc¬
tores sunt: qui diumitatem et earnẽ
dñi unius naturȩ fuisse dixerunt.
Legieniꝰ quod ñ crederen i ipse legisse.
egͦi inquã m cuidam ioris sic positũ
organũ & eũ a ꝯro mouebatur orga¬
num uniꝰ in rp̃ofuisse naturȩ. Quod
ideo posunit ex scͥptis nom̃ depre¬
hendatur auctoris. E& adũtant
quãuis exqͥsitissimis arguin̾tis & fa¬
leratis sermonib ñ posse uim ueri¬
tatis obduci. Et hic mͥ frequent̃ ince¬
ni concilu tractatũ se tenere comine¬
morat. S ed in illo tractatu patres uri
ñ carnem sed di uerbum uniꝰ substan¬
tie cũ patre esse dixerunt. et uerbum
qͥdemex paterna ꝓcessisse substantia.
carnem autem ex uirgine esse confessi
sunt. Quomͦ igitur niceni concilii nom
obtenditur. & noua inducuntur que
nunquam nri sensere maiores. cum
utiq scripture dicant quia xp̃c se¬
cundũ carnem passus ẽ non scđ̃m di¬

Expanded text:
fuisse contendant. 51. Horum omnium aucfuisse contendant. 51. Horum omnium auctores sunt, qui divinitatem et carnem Domini unius naturae fuisse dixerunt. Legi enim quod non crederem, nisi ipse legissem: legi, inquam, in cujusdam libris sic positum, et organum, et eum a quo movebatur organum, unius in Christo fuisse naturae. Quod ideo posui, ut ex scriptis nomen deprehendatur auctoris; et advertant, quamvis exquisitissimis argumentis, et phaleratis sermonibus non posse vim veritatis obduci. 52. Et hic mihi frequenter Nicaeni concilii tractatum se tenere commemorat. Sed in illo tractatu patres nostri non carnem, sed Dei Verbum unius substantiae cum Patre esse dixerunt; et Verbum quidem ex paterna processisse substantia, carnem autem ex virgine esse confessi sunt. Quomodo igitur Nicaeni concilii nomen obtenditur et nova inducuntur, quae numquam nostri sensere majores; cum utique Scripturae dicant quia Christus secundum carnem passus est , non secundum di
Abbreviated transcription (Latin):
dicant & diuinitatem umꝰ esse natur
Que tantũ sacrilegiũ infer na uomurrt
Iam tolerabiliores sunt arriami quoꝵ
ꝑ istos ꝑfidiȩ robur adolescit. ut map¬
ricontentione asserant patren &e filiui
isti diuinitatem diĩ et carnem substan¬
tiȩ uniꝰ dicere temptauerunt. Deinde
cũ isti dicant quia uerbũ in carnemca¬
pillos. sanguinem et ossa conuersu est
illis locus ut infirmitatem canis ad
infirmitatem diuinitatis quadam
facta diuinȩ naturȩ mutatione detor¬
queant. S unt etiam qͥ in tantũ impie¬
tatis ꝓdierint ut putent quia dium¬
tas dñi circũcisa est et imꝑfecta de ꝑ¬
fecta facta ẽ:& in ligno ñcaro sedilla o¬
patrir omniũ substantia diuma ĩcar¬
nis specie coagulata pendebat. Quis au¬
tem ñ horrescat. quis audiat quia ñ
er maria uirgine sed ex diuina substan¬
tia passibilem sibicarnem fecerit dei
uerbit. Quod asserendo. eo plabunt
ut non ex tempore corpus dñi esse sus¬
ceptũ sed coȩter nũ dei uerbo semper

Expanded text:
sse naturae. Quae tantum sacrilegium inferna vomuerunt? Jam tolerabiliores sunt Ariani, quorum per istos perfidiae robur adolescit; ut majore contentione asserant Patrem, et Filiumisti divinitatem Domini et carnem substantiae unius dicere tentaverunt. Deinde cum isti dicant quia Verbum in carnem, capillos, sanguinem et ossa conversum estillis locus ut infirmitatem carnis ad infirmitatem divinitatis, quadam facta divinae naturae mutatione, detorqueant. 50. Sunt etiam qui in tantum impietatis prodierint, ut putent quia divinitas Domini circumcisa est, et imperfecta de perfecta facta est; et in ligno non caro, sed illa operatrix omnium substantia divina in carnis specie coagulata pendebat. Quis autem non horrescat? Quis audiat quia non ex Maria virgine, sed ex divina substantia passibilem sibi carnem fecerit Dei Verbum? Quod asserendo eo prolabuntur, ut non ex tempore corpus Domini esse susceptum, sed coaeternum Dei Verbo semper
Abbreviated transcription (Latin):
& illos condemnare debemꝰ qͥ aduersaer¬
roris linea ñ unũ eundemq filiũ deidi¬
cunt. sed aliũ esse qͥ er dõ patre natꝰ sit.
aliũ qͥ sit generatꝰ ex uirgine: cũ euan¬
glista dicat quia uerbũ caro factũ est ut
unũ dñm iũm ñ duos crederes. llonnui¬
lietiã aliud di uerbũ aliũ uerũ dĩ filiũ
crediderunt cũ ipsũ qui in principio
erat uerbũ apud patrem in sua ppria
uenisse ȩuanglista testetur. Sunt autẽ
qͥ tanquam ad unũ propħarum ita ad
x pm fac tum esse uerbu arbitratisunt
ñ ipsum esse dei uerbũ. Sed de nullo pro¬
phetarũ dictũ est quia uerbũ caro factũ
ẽ. nullus ꝓphetar ũ abstulit peccatamun¬
di. De nullo alio dictu est. hic ẽ filius m̃e
dilectus in qͦ complacui. De nullo prophe¬
tarii legimꝰ quod sit dñs maiestatis quos

Expanded text:
 illos condemnare debemus, qui adversa er illos condemnare debemus, qui adversa erroris linea non unum eumdemque Filium Dei dicunt: sed alium esse qui ex Deo Patre natus sit, alium qui sit generatus ex Virgine; cum Evangelista dicat quia Verbum caro factum est ; ut unum Dominum Jesum, non duos crederes. 48. Nonnulli etiam aliud Dei Verbum, aliud Dei Filium crediderunt: cum ipsum, qui in principio erat Verbum apud Deum Patrem, in sua propria venisse Evangelista testetur . Sunt autem qui tamquam ad unum prophetarum, ita ad Christum factum esse Verbum arbitrati sunt, non ipsum esse Dei Verbum. Sed de nullo prophetarum dictum est quia Verbum caro factum est. Nullus prophetarum abstulit peccata mundi. De nullo alio dictum est: Hic est Filius meus dilectus in quo complacui . De nullo prophetarum legimus quod sit Dominus majestatis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uoc ẽ humani corporis portones. Quod
enĩ caro uerbi patiebatur uel manens
in carne dĩ uerbiĩ patiebatur carne si¬
cut scriptũ est. Xpõ incarne passo. in
se utiq pro corporis assuptione refe
& suis circũ uestiret humana Recte gͥ se¬
cundũ naturã suã & caro passa ẽ: nec a
corporis passione uerbi natura muta¬
ta ẽ. In ueritate enĩ nia est resurrectio.
& itidem in ueritate xꝑi passio p̃dicatur.
Neq enĩ quod quidam dicunt in phantas¬
mate passus ẽ. quia nec in phantasmate
super  mare ambulauit Quod disci¬
pulim euangelio opinatiesse ꝓdun¬
tur. sed excusantur. quia nondũ erat
sp̃s datus. nondũ enĩ iũc fuerat głifica¬
tus. Nobis iã crucifirus ẽ xꝑc. & resur¬
rerit. nobis iã sꝑs datus ẽ. qui asser¬
tor ẽ ueritatis. Et discipuli quidem a¬
liquando errauerunt. ne nos postea
errare possemꝰ. Ergo illor error nobis
proficit. Quasi homines errarunt. q̃¬
si discipuli crediderunt. Et hosqͥ qͥ

Expanded text:
hoc est, humani corporis portiones. Quod enim caro Verbi patiebatur vel manens in carne, Dei Verbum patiebatur carne, sicut scriptum est: Christo in carne passo ; in se utique pro corporis assumptione refer suis circumvestiret humana. 45. Recte igitur secundum naturam suam et caro passa est, nec ea corporis passione Verbi natura mutata est; in veritate enim nostra est resurrectio, et ideo in veritate Christi passio praedicatur.Neque enim, quod quidam dicunt, in phantasmate passus est, quia nec in phantasmate super mare ambulavit, quod discipuli in Evangelio opinati esse produntur . Sed excusantur, quia: Nondum erat Spiritus datus ; nondum enim Jesus fuerat honorificatus . Nobis jam crucifixus est Christus et resurrexit: nobis jam Spiritus datus est, qui assertor est veritatis. Et discipuli quidem aliquando erraverunt, ne nos postea errare possemus. Ergo illorum error nobis proficit. Quasi homines errarunt, quasi discipuli crediderunt. 47. Et hos i
Abbreviated transcription (Latin):
attigit terrã et mouet eã. & lugebt̃
om̃s commorantes mea. et ascendet
sic̾ flum̃ egypti qͥ edificat suꝑ cȩlum
ascensionem suã: et repmissionem
suã suꝑ terrã confirmat. Qui aduo¬
cat aquã maris et effundit eam suꝑ
ne hec omĩa infiliũ. elligunt conue¬
nire. qui t̾ram qacendens tetigit. in
passione cõmouit. de t̾ris ascendit in
cȩlũ. & suꝑ tram descendit ecȩlo. sic̾i
pse ꝓmiserat. Sed qͥd de filio laboro.
cũ etia sꝑmomĩpotentem scpͥtura
testetur. Scriptũ est eni Uerbo dñi
cęli firmatisunt: et spũ oris eiꝰ omĩs
uirtꝰ eorũ. Et de sapientia scriptũ est
quia habeat in se omĩpotentensꝑm.
Dicit enĩ salomon. quia omĩum artifer
docuit me sapientia. Est enĩ in easp̃s
intelligentie. sc̃s. unicus. multipler.
subtilis. bonꝰ. mobilis. dĩ seruus. imn¬
maculatꝰ. manifestꝰ. inuiolabilis. bo¬
nũ amans. actꝰ ꝓuidens. possibilis.

Expanded text:
attigit terram, 729 et movet eam, et lugebunt attigit terram, 729 et movet eam, et lugebunt omnes commorantes in ea. Et ascendet sicut flumen Aegypti, quia aedificat super coelum ascensionem suam, et repromissionem suam super terram confirmat: qui advocat aquam maris, et effundit eam supene haec omnia in Filium intelligunt convenire, qui terram descendens tetigit, in passione commovit, de terris ascendit in coelum, et super terram descendit e coelo, sicut ipse promiserat? 116. Sed quid de Filio laboro, cum etiam Spiritum omnipotentem Scriptura testetur? Scriptum est enim: 730 Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Et de Sapientia scriptum est quia habeat in se omnipotentem Spiritum; dicit enim Salomon: Quia omnium artifex docuit me Sapientia . Est enim in ea Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene mobilis, disertus, immaculatus, manifestus, inviolabilis, bonum amans, acutus, providens, possibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
At qualem estimaueris eũ cuiꝰ imaginẽ
esse filiũ credis. talis łͥ necessario filius
estimandus ẽ. Unde quia increatꝰ pater
increatus et filiꝰ. quia ñ minor pater ñ
ñ legunt ut ingenitũ dicant. uerbo tam̃
nichil impediri quominꝰ uniꝰ nature
atq substantię xꝑicũ patre esse cre¬
damꝰ. Qđ si uniꝰ naturȩ. utiq uniꝰ poten¬
tiȩ. Qui qͥdem locꝰ hauad difficilior est.
ad refellenda studia ꝑfidorũ. Quomͦe
nĩ negant omĩpotentem xꝑm. quod
sepͥtũ est: qͥ uolunt usurpare qͦd ñ do¬
cent scpͥtũ: Omĩpotentem et enĩ x ꝑm
supra docuimꝰ. et in ioħis euaugłiste a¬
pocalypsi. & in tachariȩ prophetia et
in euangłio significatũ. Quȩ siquis re¬
censenda putat. suꝑ iora reuoluat &
repetat. T am̃ quod ibi ꝓpt̾ congesti¬
onem testimonior. pene p̃terii: di¬
cant de qͦꝑutent dictũ quod amos
ꝓpħ̾auit. Sic enĩ sc ptũ est. Dñs qui

Expanded text:
Et qualem aestimaveris eum, cujus imaginem Et qualem aestimaveris eum, cujus imaginem esse Filium credis; talis tibi necessario Filius aestimandus est. Unde quia increatus Pater, increatus et Filius; quia non minor Pater, non mnon legunt, ut ingenitum dicant; eo verbo tamen nihil impediri quominus unius naturae atque substantiae Christum cum Patre esse credamus. Quod si unius naturae, utique unius potentiae. 114. Qui quidem locus haud difficilior est ad refellenda studia perfidorum. Quomodo enim negant omnipotentem Christum, quod scriptum est, qui volunt usurpare, quod non docent scriptum? Omnipotentem etenim Christum supra docuimus , et in Joannis evangelistae Apocalypsi, et in Zachariae prophetia, et in Evangelio significatum. Quae si quis recensenda putat, superiora revolvat et repetat. 115. Tamen quod ibi propter congestionem testimoniorum pene praeterii, dicant de quo putent dictum, quod Amos prophetavit; sic enim scriptum est: Dominus qui
Abbreviated transcription (Latin):
a. E stote ꝑfecti. ut incipiant esse qͦd
ñ habent. De patre autem dicit. sic̃
pater ur̃ qui in cęlis ẽ ꝑfectus ẽ. Est
gͦ ꝑfectus pater qͥ ẽ semꝑ ẽ: ideo eiꝰ
uelusya grece quod sit semꝑ. uł latine
qđ in suo maneat nec ope subsistat ali¬
ena. appellatur substantia. S c̃s ergo
pater et ꝑfectꝰ pater. sc̃s etiã et per¬
fectꝰ filiꝰ. quasi imago di. Imago autẽ
đi. quia omĩa que sunt dĩ uidentur
in filio. id ẽ sempit̾na diuinitas. omĩ¬
potentia atq maiestas. T alis gͦ qualis
ẽ: d̾s. suauidetur imagine. Unde opor¬
tet ut imaginem eiꝰ talem credas. qualis
est ds̃ Na si imagini detrah as. et utiq
ȩicuiꝰ imago ẽ uidebitur esse detractũ.
Si minorem imaginem credas. minor
d̾s apparebit imagine. Qualem eni esti¬
maueris imaginem. talis tͥ uidebitur
hic cuiꝰ inuisibilis ẽ imago Dixit enim¬
imago. Qui me uidet. uidet & patrem.

Expanded text:
a: Estote perfecti; ut incipiant habere, quod a: Estote perfecti; ut incipiant habere, quod non habent. De Patre autem dicit: Sicut Pater vester, qui in coelis est, perfectus est. Est ergo perfectus Pater, qui semper est. Ideo ejus vel οὐσία Graece, quod sit semper; vel Latine, quod in suo maneat, nec ope subsistat aliena, appellatur substantia. 112. Sanctus ergo Pater, et perfectus Pater, sanctus etiam et perfectus Filius, quasi imago Dei. imago autem Dei, quia omnia quae sunt Dei, videntur in Filio, id est, sempiterna divinitas, omnipotentia atque majestas. Talis ergo qualis est Deus, sua videtur in imagine. Unde oportet ut imaginem ejus talem credas, qualis est Deus. Nam si imagini detrahas, et utique ei, cujus imago est, videbitur esse detractum: si minorem imaginem credas, minor Deus apparebit in imagine. Qualem enim aestimaveris imaginem, talis tibi videbitur is, cujus invisibilis est imago. Dixit imago: Qui me videt, videt et Patrem .
Abbreviated transcription (Latin):
consequens ẽ. ut si ex parte similis u̾
in toto ẽ: ꝓ parte sit di imago cõposi¬
ta. Ac ꝑ hoc sequitur ut & ip̃se compo
uideatur. cuiꝰ sit imago composita.
¶posita autem siex parte similcudinẽ
seruet. imago eiꝰ ex parte similis esse n
negant: similem ceteris arbitrantur.
Solent enĩdicere. Cur putatis qͥa mul¬
tu idem dicit scpͥtura filio quia ima
niq si multi similes. cur solus filius
imago inuisibilis di dicitur & carac¬
t̃ substantię eiꝰ. nͥ quia in eo nature eiꝰ¬
dem unitas et eiꝰ maiestãs ex p̃ssa est:
Alia enĩ scãm imitationem similitudo.
alia scđm naturam: qđ ꝓpositor exem¬
ploꝵ etiã uerba indicant. Dicit enim
sepͥtura. Estote scĩ. ut fiant id ꝑ imi¬
tationem Hominib gͦ dicitur esto¬
te quia ñ sunt: de se autem dicit ds̃ qͥa
sc̃s sũ. non utiq ꝓficiente processu.s
manente natura. Deinde ait sapienti¬

Expanded text:
consequens est, ut si ex parte similis, non consequens est, ut si ex parte similis, non in toto est, pro parte sit Dei imago composita: ac per hoc sequitur, ut et ipse compositus videatur, cujus sit imago composita. Composita autem si ex parte similitudinem servet, imago ejus ex parte similis esse non tem naturae negant, similem caeteris arbitrantur. Solent enim dicere: Cur putatis quia multum dedit Scriptura Filio, quia imagnique si multi similes, cur solus Filius imago invisibilis Dei dicitur, et character substantiae ejus; nisi quia in eo naturae ejusdem unitas, et ejus majestatis expressio est? 111. Alia enim secundum imitationem similitudo, alia secundum naturam: quod propositorum exemplorum etiam verba indicant; dicit enim Scriptura: Estote sancti; ut id fiant per imitationem. Hominibus ergo dicitur: Estote, quia non sunt: de se autem dicit Deus, quia sanctus sum; non utique proficiente processu, sed manente natura. Deinde ait Sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
dem sec tã sequentes. disputationis gene¬
re discordare se putant ab uis qͥdissimi¬
lem patri ꝑ om̃ia filiũ dicunt. Ideo hoꝵ
quoq qͥ similem dicunt filtũ sed ñ uniꝰ
substantie cii patre. ineptias discutia
turȩ. consequens ẽ ut similia esse ñ pos¬
suit nͥ forte scđin speciem similia dicas:
dissimilia scdm ueritatem Nã & lactis
et niuis & cigni albentis concolor spẽs ẽ. s
discrepantiam seruat distantis nature
nec differentia naturarũ specierũ si¬
militudine coloratur. Q uomͦ isti similem
dicunt patrem et filiũ. qͥ unitatem sub̾ę
negant: An scđ̾m formã & figura colo¬
remsimilem putant. Sed hec corporis
sunt. hec cõpositionem quandã indicant.
Q uomͦ autem inuisibili similitudinem
scđ̾m colorem aptamꝰ aut formã: Aut
quomͦ creatura potest esse similis incre
go dĩ dicitur filiꝰ. Ergosi ꝑ aliqua. ñ
ꝑ omĩa similis: ꝓ parte similis ꝓ par¬
te dissimilis. Huic autem ꝓpositioni

Expanded text:
dem sectam sequentes, disputationis genere discordare se putant ab his, qui dissimilem Patri per omnia Filium dicunt. Ideo horum quoque qui similem dicunt Filium, sed non unius substantiae cum Patre, ineptias discutiamturae, consequens est ut similia esse non possint; nisi forte secundum speciem similia dicas, dissimilia secundum veritatem. Nam et lactis et nivis et cygni albentis concolor species est, sed discrepantiam servat distantis naturae; nec differentia naturarum specierum similitudine coloratur. 108. Quomodo ergo isti similem dicunt Patrem et Filium, qui unitatem substantiae negant? An secundum formam et figuram et colorem similem putant? Sed haec corporis sunt, haec compositionem quamdam indicant. Quomodo autem invisibili similitudinem secundum colorem aptamus aut formam? Aut quomodo creatura potest esse similis increago Dei dicitur Filius. Ergo si per aliqua, non per omnia similis, pro parte similis, pro parte dissimilis. Huic autem propositioni
Abbreviated transcription (Latin):
modus nullus obiectint: Et tam̃de pa¬
tris et filii diuinicide. consuminatur ũ
responsionem in suꝑiorib me spopon¬
deram. Hoc autem libro de incarnatiõis
dñcȩ sacramento. plenior sicut debu¬
it facta digestio ẽ. Nam cũ illud quod
dñs ait tristis ẽ anima mea usq ad mor¬
tem et infra pat̾ mi si possibile ẽ trãs¬
passionem sed ad racionabilis assũpti¬
onem animȩ et naturȩ humanȩ refe¬
ratur affectũ: consequens ẽ ut ꝑ asser¬
tionem dnĩci sacram̃ti & plenitudinẽ
nature humanȩ fuisse asstruamus in
xꝑo. & ab infirmitatis p̃iudicio sc̃m
sꝑm separemꝰ Non est enĩ obnorius in¬
firmitati. qui ñ est obnox ius passioni.
Q uero gͥ qua racione animã putent qͥdam
a dño nu ñ esse susceptã. An quia metꝰ
ẽ. ne sensux ꝑc laberetur humano: Dic̃t
quippe.qͥa concupiscentia carnis legi
m̃tis repugnet. S ed qͥ hoc ait. tantũ ab ẽ

Expanded text:
modus nullus objecti sit? 63. Et tamen de Pamodus nullus objecti sit? 63. Et tamen de Patris et Filii divinitate consummaturum responsionem in superioribus me spoponderam: hoc autem libro de incarnationis 718 Dominicae sacramento plenior, sicut debuit, facta digestio est. Nam cum illud quod ait Dominus: Tristis est anima mea usque ad mortem ; et infra: Pater meus, si possibile est, transus sancti compassionem, sed ad rationabilis assumptionem animae et naturae humanae refertur affectum, consequens est ut per assertionem Dominici sacramenti et plenitudinem naturae humanae fuisse astruamus in Christo, et ab infirmitatis praejudicio Spiritum sanctum separemus. Non est enim obnoxius infirmitati, qui non est obnoxius passioni. 64. Quaero igitur qua ratione animam putent quidam a Domino Jesu non esse susceptam; an quia metus est ne sensu Christus laberetur humano? Dicunt quippe quia concupiscentia carnis legi mentis repugnet . Sed qui hoc ait, tantum abest
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine carnis peccati factus. sed ut
peccatũ nrm in sua carne crucifigeret.
susceptionem pro nobis infirmitati
obnor ii iã corporis peccati carnalis as¬
sũpsit. Desinat gͦ dicere naturã uerbi in
corꝑis naturã eẽ mutatã. ne pari intp̃¬
tatione uideat᷑ nat᷑a u̾bi in ꝯtagiũ muta
ta peccati. Aliud ẽ enĩ qͦd assũpsit: aliuo q̃
eã dixit. quia uirtꝰ altissimi obumꝰ¬
brabit te: sed natũ est corpusex uir¬
gine. et ideo cȩlestis quidem descen¬
sio. sed humana conceptio ẽ. Non ergo
eadem carnis potuit esse diuinitatis¬
sed uereor ne heç ipsa aliquib aut
suꝑflua aut ꝓlixa uideantur. Fortassis
enĩ dicat aliquis Nonne de patris& fi¬
lii diuinitate qͥnq illis quos scͥpsistili¬
bris conclusorem te esse promiseras:
Sed quid faciã. cum cotidie nouas se¬
minent questiones. Non p̃terit spon¬
sio sed asstringit obiectio. Nam quemi¬
admodũ potest finis ess responsi. si

Expanded text:
similitudinem carnis peccati factus: sed ut similitudinem carnis peccati factus: sed ut peccatum nostrum in sua carne crucifigeret, susceptionem pro nobis infirmitatum obnoxii jam corporis peccati carnalis assumpsit. 61. Desinant ergo dicere naturam Verbi in corporis naturam esse mutatam; ne pari interpretatione videat aliud quod eam dixit quia virtus Altissimi obumbrabit te . Sed natum est corpus ex Virgine; et ideo coelestis quidem descensio, sed humana conceptio est. Non ergo eadem carnis potuit esse, divinitatissed vereor ne haec ipsa aliquibus aut superflua aut prolixa videantur. Fortassis enim dicat aliquis: Nonne de Patris et Filii divinitate quinque illis, quos scripsisti, libris conclusurum te esse promiseras? Sed quid faciam, cum quotidie novas seminent quaestiones? Non praeterit sponsio, sed astringit objectio. Nam quemadmodum potest finis esse responsi, si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sicut etiã iohel dixit. Effundam de
sꝑu meo suꝑ omem carnem. Non enim
suꝑ irracionabilem carnem. sed in ho¬
mines futura ꝓmittitur gr̃ȩ sꝑitalis
effusio  uod si scđm litteram uos ce¬
netis ut putetis er eo quoa scͥptum ẽ quod
uerbii caro factũest uerbũ di in carnemes¬
se conuersũ: nunquid negatis scͥptumesse
de dño quia peccatũ non fecit. sed peccatũ
factus ẽ. Ergo in peccatũ conuer sus est
dñs. Nonita sed quia peccata nr̃a sus¬
cepit peccatũ dictus ẽ Nam & maledio¬
tũ dictus est dñs ñ quia in maledictum
conuersus est dñs. sed quianr ĩn suscepit
ipse maledic tũ Maledictus enĩ inquit qui
pendet in ligno Miraris gͦ quia scriptu est
uerbũ caro factũ est cũ caro sit assũpta di
uerbo quando de peccato quod ñ habuit
scͥptũ est quia peccatũ factus ẽ. hoc est ñ
naturã oꝑationemq peccati ut pote in

Expanded text:
est. Sicut etiam in Joel dixit: Effundam de est. Sicut etiam in Joel dixit: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem ; non enim super irrationabilem carnem, sed in homines futura promittitur gratiae spiritalis effusio. 60. Quod si secundum litteram vos tenetis, ut putetis ex eo quod scriptum est, quod Verbum caro factum est, Verbum Dei in carnem esse conversum; numquid negatis scriptum esse de Domino, quia peccatum non fecit, sed peccatum factus est II Cor. V, 21. Ergo in peccatum conversus est Dominus ? Non ita; sed quia peccata nostra suscepit, peccatum dictus est. Nam et maledictum dictus est Dominus, non quia in maledictum conversus est Dominus, sed quia nostrum suscepit ipse maledictum: Maledictus enim, inquit, qui pendet in ligno . Miraris ergo quia scriptum est: Verbum caro factum est, cum caro assumpta sit a Dei Verbo; quando de peccato quod non habuit, scriptum est quia peccatum factus est, hoc est, non natura operationeque peccati, utpote in
Abbreviated transcription (Latin):
U niꝰ autem substantiȩ ẽ uerbũ cũ dõ scđm
pat̾nam ꝓfessionem. et ipsius dni asser¬
tionem qui ait. Ego & pater unu̾sumꝰ.
Uniꝰ ergo substantię pater cũ terreno
corpore predicatur. & adhuc indig¬
namini arrianis qͥa hii dicunt filiũ
dĩ creaturam esse cũ ipsi dicatis patr̃e
uiꝰ cũ creaturis esse substantiȩ. Quid
autem aliud agitis ista dicendo. nͥ aut
limũ ade terrãq nrãm diuinȩ substan¬
tie cõparetis. aut certe diuinitatem in
t̾rene corruptelȩ iniuriã transferatis.
icendo enĩ quod uerbũ caro & ossa fac¬
tũ est. in t̾ram utiq dicitis esse conuer¬
sũ: qm̃ caro et ossa de t̾ris sunt. Scrip¬
tũ est inquiunt. quia uerbũ caro factũ
e. Scriptũ est. ñ nego: sed considera qͥd
sequatur. Sequitur enĩ. Et habitauit
in nobis. Hoc ẽ illud uerbũ quod carnẽ
dictus ẽ hoc est nobiscũ ds Hoc gͦ uer¬
bũ caro factũ est. ꝓ eo quod homo factꝰ

Expanded text:
Unius autem substantiae est Verbum cum Deo secundum Unius autem substantiae est Verbum cum Deo secundum paternam professionem, et ipsius Domini assertionem, qui ait: Ego et Pater unum sumus . Unius ergo substantiae Pater cum terreno corpore praedicatur. Et adhuc indignamini in Arianis, quia hi dicunt Filium Dei creaturam esse; cum ipsi dicatis Patrem unius cum creaturis esse substantiae? 58. Quid autem aliud agitis ista dicendo, nisi ut aut limum Adae, terramque nostram divinae substantiae comparetis, aut certe divinitatem in terrenae corruptelae injuriam transferatis. Dicendo enim quod Verbum caro et ossa factum est, in terram utique dicitis esse conversum; quoniam caro et ossa de terris sunt. 59. Sic scriptum est, inquiunt, quia Verbum caro factum est . Scriptum est, non nego: sed considera quid sequatur; sequitur enim: Et habitavit 717 in nobis, hoc est, illud Verbum quod carnem dictus est, hoc est, nobiscum Deus . Hoc ergo Verbum caro factum est, pro eo quod est, homo factus
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. Didicistis gͥ: quia sacrificium
de nr̃o obtulit. Nã que erat causa in car¬
nationis. nͥ ut carg que peccauerat ꝑ
se redimeretur: Quod peccauerat igit᷑.
hoc redemptũ est. Non ẽ ergo immolata
diuinitas uerbi. quia ñ peccauerat diui¬
nitas uerbi. Et ideo ñest uerbinatura
incarnis conuersa naturã. qͥa immu¬
nis peccati diuinitas ꝓ peccato quod ñ
fecerat se ñ debebat offerre. Hoc enĩ in
se obtulit xꝑc quod induit. induit
quod ante ñ habuit. Nongͥ diuinitatis
suȩ diuinitatem induit. in quo erat
mnitudo diuinitatis ȩterne. ẜ carnẽ
ssupsit ut spoliũ carnis erueret: atq
in semet ipso & manubias diabolicru¬
cifigeret. et trophea uirtutis erigeret.
Ergosi caro omĩum et in xp̃o subiacuit
iniurie. quomͦ umꝰ illam cũ diuinitate
dicitis esse substantie U erbũ & caro
substantie asseratur. uel uerbũ atq aĩa
quã ꝑfectã naturę suscepit humane:

Expanded text:
ermansit. 56. Didicistis igitur quia sacrificium ermansit. 56. Didicistis igitur quia sacrificium de nostro obtulit. Nam quae erat causa incarnationis, nisi ut caro quae peccaverat per se redimeretur? Quod peccaverat igitur, hoc redemptum est. Non est ergo immolata divinitas Verbi, quia non peccaverat divinitas Verbi: et ideo non est Verbi natura in carnis conversa naturam; quia immunis peccati divinitas pro peccato, quod non fecerat, se non debebat offerre. Hoc enim in se obtulit Christus, quod induit: et induit, quod ante non habuit. Non igitur divinitatis suae divinitatem induit, in quo erat plenitudo divinitatis aeternae: sed carnem assumpsit, ut spolium carnis exueret, atque in semetipso et manubias diaboli crucifigeret, et trophaea virtutis erigeret. 57. Ergo si caro omnium et in Christo subjacuit injuriae, quomodo unius illam cum divinitate dicitis esse substantiae? Si enim uniussubstantiae asseratur Verbum atque anima, quam perfectam naturae suscepit humanae?
Abbreviated transcription (Latin):
isse amo.us. ex semine dauid. Frge
er nobis acit quod ꝓpͥum offerret
pro nobis. ut nos redimeret ex nr̃o &
quod nr̾m ñ erat ex suo nobis diuina
sua largitate conferret. Scam natura
retur naturã. De nio̾ sacrificiũ. de
suo premiũ. Multaq in eodem & scđm
naturam inuenies: et ultranaturam.
Scđ̃m conditionem et enuĩ corporis in
utero fuit. natꝰ est. lactatus ẽ: in p̃sepio
ẽ collocatus: sed supra conditionem uir¬
go concepit. uirgo generauit. ut crede¬
res quia ds erat. quia nouabat natu¬
rã: et homo erat qͥ scdm naturã nasce¬
batur ex homine. Neq enĩ ut qͥdam
interpretati sunt natura ipsa mutata
uerbi ẽ. quȩ unmutabilis semꝑ ẽ sicut
ipse dix it uidete uidete me quia ego su
& ñ sũ mutatus. sed etiã paulus dix it
quia iũc xꝑc heriet hodie ipse ẽ & in
scła: hoc est qͥ ñ scđd̃m naturã mutatꝰ ẽ
carnis. sed immutabilis etiã in ipsamu¬
tabili conditionis humane qualitate ꝑ¬

Expanded text:
isse a mortuis ex semine David . 54. Ergo ex nobis accepit, quod proprium offerret pro nobis, ut nos redimeret ex nostro: et quod nostrum non erat, ex suo nobis divina sua largitate conferret. Secundum natretur naturam. De nostro sacrificium, de suo praemium est: multaque in eodem et secundum naturam invenies, et ultra naturam. Secundum conditionem etenim corporis in utero fuit, natus est, lactatus est, in praesepio est collocatus, sed supra conditionem Virgo concepit, Virgo generavit: ut crederes quia Deus erat, qui novabat naturam; et homo erat, qui secundum naturam nascebatur ex homine. 55. Neque enim, ut quidam interpretati sunt, natura ipsa Verbi mutata est, quae immutabilis semper est, sicut ipse dixit: Videte, videte me, quia ego sum, et non sum mutatus . Sed etiam Paulus dixit: Quia Jesus Christus heri et hodie, ipse est in saecula , hoc est, qui non secundum naturam mutatus est carnis, sed immutabilis etiam in ipsa mutabili conditionis humanae qualitate p
Abbreviated transcription (Latin):
commendo sꝑm mtũ Ipsa anima &e si
fuit in abysso. iam ñest: quia seriptũ
est. Qĩ non derelinques anima meam
in inferno. nec dabis scm̃ tuũ uidere
corruptionem Mare ergo dicit non ẽ
mecũ. hoc est uita nr̃a dicit. scłi fluc
tib inquieta. Nonẽ enim inter homi¬
nes caro eiꝰ. quia scđm carnem iam ñ
nouimꝰ xꝑm. Terradicit non ẽ mecũ.
quia resurrexit. Deniq angelus
ait Quid queritis uiuentẽ oũ mor¬
tius: Et bene mare dixit ñ est mecũ.
quia suꝑ mare erat. Deniq in mari et
corpore in uestigiis ambulauit. qͣndo
& subiec tũ mari suꝑ mare petrũ am¬
bulare precepit. Qui licet titubaue¬
rit. titubauit tam̃ non ꝑ imbecillita¬
tem iubentis. sed ꝑ infirmitatem o¬
bȩdientis. Ergo splendori głe. non
ꝑmisceas nr̃ȩ atramentũ nature.
ñ luci nebulam humane carnis of¬
fundas Rursus passionem p̃dicans
si nequaquam id quod est passibile
recognoscas. pietatem dnĩ refellisti:

Expanded text:
commendo spiritum meum . Ipsa anima etsi commendo spiritum meum . Ipsa anima etsi fuit in abysso, jam non est; quia scriptum est: Quoniam non relinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . 43. Mare ergo dicit: Non est mecum, hoc est, vita nostra dicit fluctibus saeculi inquieta. Non est enim inter homines caro ejus, quia secundum carnem jam non novimus Christum . Terra dicit: Non est mecum, quia resurrexit. Denique Angelus ait: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? Et bene mare dixit: Non est mecum; quia super mare erat. Denique in mari et corporeis vestigiis ambulabat, quando et subjecto mari super mare Petrum ambulare praecepit ; qui licet titubaverit, titubavit tamen non per imbecillitatem jubentis, sed per infirmitatem obedientis. 44. Ergo splendori gloriae non permisceas nostrae atramentum naturae, non luci nebulam humanae carnis offundas. Rursus passionem praedicans, si nequaquam id quod est passibile recognoscas, pietatem Domini refellisti,