comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ris gregis nebulosa. filiȩ syon
usq ad te uenient. ꝙ ueniet po¬
testas pͥma regnũ filiȩ syon. Tur¬
ris qͥppe gregis quȩ hebraice t᷑ris
ader uocat᷑ mille circit̾ passibꝰ
a ciuitate bethlehẽ ad orientẽ di¬
stat. uaticniio sui nominis pasto¬
res hos multo ante demonstrans:
ad quã usq filiȩ syon. angelice
uidelicet potestates pastoribus ap¬
parendo uenerunt. Uigilantes
itaq nato dño pastores supͣ gre-¬
ges ouium suarũ: significant
eius dispensatione manifestata
uigilaturos in ȩcclesia pastores
animarũ castarũ. quibus di¬
cat᷑. pascite qui in uobis est gre¬
angelus apparet. eosq claritas¬
dei cͥcumfulget: quia illi p̃ce
teris uidere sublimia merent᷑.
qͥ fidelibus gregibus preesse
sollicite soiunedũq ipsi pie suꝑ
gregẽ iugilant: diuina suꝑ eos
gr̃a largius choruscat. Alit̾ an¬
gelus Mariã. angelus ioseph.
angelus pastores instruit: ꝙ
ꝙ mortales sufficient̾ imbuant

Expanded text:
gis nebulosa, filiae Sion usque ad te venient, et veniet potestas prima, regnum filiae Sion . Turris quippe Gregis quae Hebraice turris Ader vocatur, mille circiter passibus a civitate Bethleem ad Orientem distat, vaticinio sui nominis pastores hos multo ante demonstrans, ad quam usque filiae Sion angelicae videlicet potestates pastoribus apparendo venerunt. Vigilent itaque nato Dogem ovium suarum, significant eos, cum dispensatione manifesta, vigilaturos in Ecclesia pastores animarum castarum, quibus dicatur: Pascite, qui in vobis est, greangelus circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt, dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. Aliter angelus Mariam, angelus Joseph, angelus pastores instruit. Etur, ut et mortales sufficienter imbuant,
Abbreviated transcription (Latin):
tus tui dñe: dedisti leticiã in
corde meo. ipsũ tamen hactenꝰ
fidei signaculũ gaudiũq spei
ꝙ caritatis in occulta nr̃e con¬
scientiȩ meditatione seruamus
deo teste reconditũ. Uerũ pa
triã ꝑuementes regi nr̃o cuius
uisionẽ sitimus ad quẽ in suo
decore contuendũ toto nisu uir¬
tutis tota mñtis intentione ꝓꝑamꝰ:
quȩ in t̾ris latuer̃t in cęlis coro¬
uauda nr̃e bonȩ conu̾sationis
donaria ꝓferemus: q̃n quȩ in
tenebris diximꝰ. in lumine di
Ascendit autẽ q ioseph a gali¬
lea de ciuitate narareth in iudeam

Expanded text:
tus tui, Domine, dedisti laetitiam in tus tui, Domine, dedisti laetitiam in corde meo , ipsum tamen hactenus fidei signaculum gaudiumque spei et charitatis, in occulta nostrae conscientiae meditatione servamus Deo teste reconditum. Verum in patriam pervenientes regi nostro cujus visionem sitimus, ad quem in suo decore contuendum toto nisu virtutis, tota mentis intentione, properamus, quae in terris latuerant, in coelis coronanda nostrae bonae conversationis donaria proferemus, quando quae in tenebris diximus in lumine dicAscendit autem et Joseph a Galilaea de civitate Nazareth in Judaeam
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ nũmos habebat. qͦd etiã
nomine ꝓdit. ymagine eiꝰ ꝙ
suꝑscͥptione titulatus soluebat᷑.
deinde inferendũ quia iubente
dño quȩ cesaris cesari. ꝙ quȩ
dei st̃ deo esse reddenda: nobis
qͦq sollert̾ intimat᷑. in similitu¬
diẽ denarii regalis deo regi
nr̃o decalogũ legis offerendũ.
hoc est amorẽ deiq ꝓximi. quoꝵ
unus tribus p̾ceptis. septẽ alius
cõplectit᷑. integro esse corde seruan¬
dus. In quo uidelicet scͥpturȩ sa¬
cro denario decẽ mandatis cę¬
lestibus quasi totide̾ aureis nũ¬
mis insignito. uultũ nomenq
regis ȩt̾ni. hoc est agnitionem
diuinȩ uoluntatis quisqͥs intu¬
eri nouit inuemiet. Quod ꝙ in
tabulis sui cordis ꝑfecte credit.
sperat. diligit: stilo sedulȩ casti¬
gationis exarat. Et hunc nob̾¬
cũ denariũ quasi sacculo inclu¬
sũ in uia portamus: quando
dicere scientes cũ psalmista
signatũ est suꝑ nos lumen uul¬

Expanded text:
decem nummos habebat, quod etiam decem nummos habebat, quod etiam nomine prodit, imagine ejus et subscriptione titulatus, solvebatur. Deinde inferendum quia jubente Domino quae Caesaris Caesari, et quae Dei sunt Deo esse reddenda, nobis quoque solerter intimatur, in similitudinem denarii regalis Deo regi nostro decalogum legis offerendum, hoc est amorem Dei et proximi, quorum unus tribus perceptis septem alios complectitur, integro esse corde servandum. In quo videlicet Scripturae sacrae denario, decem mandatis coelestibus quasi totidem aureis nummis insignito, vultum nomenque regis aeterni, hoc est agnitionem divinae voluntatis quisquis intueri novit, inveniet. Quod in tabulis sui cordis quisque perfecte credit, sperat, diligit, stylo sedulae castigationis exarat. Et hunc nobiscum denarium quasi sacculo inclusum in via portamus, quando dicere scientes cum Psalmista: Signatum est super nos lumen vul
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ĩ fine scłoꝵ recreati. Ad ꝗͣ nimirũ
ciuitatem pacis & quietis ire.
q deuote reginr̃o thesaurũ ferre
est: crescentibus eotidie uirtutis
ac fidei ꝓfectibus suꝑnȩ lucis
quȩ sint gaudia et̾na spẽculari:
q ꝓ his ad qͥrendis ꝓsꝑa mundi
simul q adu̾sa contẽpuere:
ꝙ his adqͥsitis mnundatos nos
ab ommi inqͥnam̃to caruis ꝙ
sp̃s p̾ciosius auro deo minius
offerre. Quod si etiã genus
nũmismatis qͦd cesari pendebat᷑
diligentiꝰ inspexerimus: non
paruũ nobis deuotionisq ipsũ
mandare ꝓbabimus. qͦd non
aliunde melius quã de ipso eu̾¬
głio querere ꝙ inueire ualemꝰ.
ubi tẽptantibus se de tributo cesari
reddendo dñs ait. Ostendite mͥ
nũmisina census. At illi inqͥt obtu¬
lert̾ ei denariũ. Et ait illis iħe.
Cuiꝰ est ymago hec ꝙ suꝑscͥptio.
D ieunt ei. Cesaris. Tunc ait illis.
Reddite gͦ quȩ st̃ cesaris cesari:
ꝙ. quȩ st̃ dei deo. Ubi pͥmũ no¬
tandũ qͦd cesari denarius qui

Expanded text:
sumus in fine saeculorum recreati. Ad quam nimirum civitatem pacis et quietis ire, et devotos regi nostro thesauros ferre, est crescentibus quotidie virtutis ac fidei profectibus supernae lucis quae sint gaudia aeterna speculari, et pro his acquirendis prospera mundi simul et adversa contemnere, et his acquisitis, mundatos nos ab omni inquinamento carnis et Spiritus pretiosius auro Deo munus offerre . Quod si etiam genus numismatis quod Caesari pendebatur diligentius inspexerimus, non parum nobis devotionis et ipsum mundare probabimus, quod non aliunde melius quam de ipso Evangelio quaerere et invenire valemus, ubi tentantibus se de tributo Caesari reddendo, Dominus ait: Ostendite mihi numisma census. At illi, inquit, obtulerunt ei denarium. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Dicunt ei, Caesaris. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Ubi primum notandum, quod Caesari denarius qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ religio cͥcũcisionis abeato
abrahã patarcha sũpsit exordiũ
Quicũ positus adhuc in p̾putio
ꝑfecte deo credidisset. reputatũq
ei esset ad iusticiã. signũ acce¬
pit circu̾̃cisionis. signaculũ
iusticiȩ fidei quȩ est in p̾putio.
a quo etiã ut die cͥeu̾cisionis
nomen paruulis aptaret᷑ exor¬
tũ est. Quia & ipse eũ testamen¬
cũ sua cõmuge nominis augm̾¬
tũ ꝓmeruit. ut qͥ eatenus abrã.
id est pater excelsus uocabatur.
demceps ob meritũ fidei abrahã
hoc est pater multarũ gentiũ
nuncuparet᷑: sarai qͦq sara dice¬
ret᷑. Erat autẽ circũcisionis¬
typus ac figura multifornis:¬
nã & signaculũ ut dictũ ẽ iusti

Expanded text:
et religio circumcisionis a beato et religio circumcisionis a beato Abraham patriarcha sumpsit exordium. Qui cum positus adhuc in praeputio perfecte Deo credidisset, reputatumque ei esset ad justitiam, signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio. A quo etiam, ut die circumcisionis nomen parvulis aptaretur, exortum est. Quia et ipse cum testamencum sua conjuge nominis augmentum promeruit, ut qui eatenus Abram, id est pater excelsus vocabatur, deinceps ob meritum fidei Abraham, hoc est pater multarum gentium nuncuparetur; Sarai quoque, Sara diceretur. Erat autem circumcisionitypus ac figura multiformisgnaculum ut dictum est justi
Abbreviated transcription (Latin):
tes inuenerant quã dictũ est
ad illos. siue ut dictũ est ad
illos głam deo laudesq refert̃.
Et hoc enĩ illis face̾ dictũ est ab
angłis. non qͥdem u̾bo umꝑan¬
tibus. sed formã sue deuotio¬
nis offerentibus. cũ deo in ex¬
celsis głam unanimi exultatio¬
ne resonarent. Nã & qͥ dicit
eu̾głico uobis gaudiũ mag¬
num ꝗd erit omni ppio. ad gio
rificandũ utiq d̃m laudandũ¬
q ꝓuocat. Sed & magistri
spiritualiũ gregũ modo cete¬
ris dormientibus. contẽ plan¬
da cęlestia subeunt: modo fide¬
liũ castra lustrando. ꝙ ꝓbitatis
exẽpla querendo circũeunt:
modo ad publicũ pastoralis
officii docendo redeunt. ut me¬
moriã abũdanciȩ suauitatis
di. quã raptĩ licet intuendo
gustauerant. p̃dicando proxi¬
mis eruetent. Uii.
t postquã consũmati sunt
dies octo ut circu̾cideret᷑
puer. uocatũ est nomen eiꝰ iħe.
qͦd uocatũ est ab angło pͥus quã
in utero conciperetur. Ritus

Expanded text:
tes invenerant, quam dictum est tes invenerant, quam dictum est ad illos; sive sicut dictum est ad illos, gloriam Deo laudesque referunt. Et hoc enim illis facere dictum est ab angelis, non quidem verbo imperantibus, sed formam suae devotionis offerentibus, cum Deo in excelsis gloriam unanimi exsultatione resonarent. Nam et qui dicit: Evangelizo vobis gaudium magnum quod erit omni populorificandum utique Deum laudandumque provocat. Sed et magistri spiritalium gregum modo caeteris dormientibus contemplando coelestia subeunt, modo fidelium castra lustrando et probitatis exempla quaerendo circueunt, modo ad publicum pastoralis officii docendo redeunt, ut memoriam abundantiae suavitatis Dei, quam raptim licet intuendo gustaverant, praedicando proximis eructent . Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Ritus
Abbreviated transcription (Latin):
luce concordia. Dixerat enĩ
gabrihel. ecce concipies in itero
& paries filiũ. p̃dixerat ysaias.
ecce uirgo concipiet & parret
filium. Precdixerat micheas. fili¬
as syon intͣre gregis aduentu¬
ras. &. potestatẽ pͥmam tunc
esse uenturã: dicebant pastoreᷤ
suꝑnę sibi eiuitatis in turre
gregis apparuisse cohortes. qͦ
natũ canerent xp̃m. Legerat.
Maria. bos cognouit possessorẽ
suum & asinus presepe dñi
sui: uidebat in presepe dei filiũ
uagientẽ qͥ homines saluat
ac iumenta. Et in his singulis
atq huiꝰmodi conferebat que
legerat. & cõparabat his quȩ
audiebat & uidebat. Et reu̾¬
si st̃ pastores glorificantes q lau¬
dantes dm̃. in omnibus quę
audierant & uiderant sicut dic¬
tũ est ad illos. Glorificant pasto¬
res q laudant d̃m in omnibus
quȩ audierant ab angłis. &.
uiderant in bethlehẽ sic̾ dictũ
est ad illos. id est. ꝙ in hoc glo¬
rificant qͦd non aliud uenien¬

Expanded text:
luce concordia. Dixerat enim luce concordia. Dixerat enim Gabriel: Ecce concipies in utero, et paries filium . Praedixerat Isaias: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Praedixerat Micha filias Sion in turre gregis adventuras, et potestatem primam tunc esse venturam. Dicebant pastores supernae sibi civitatis in turre gregis apparuisse cohortes, quae natum canerent Christum. Legerat Maria: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . Videbat in praesepi Dei Filium vagientem qui homines salvat ac jumenta; et in his singulis atque hujusmodi, conferebat quae legerat, et comparabat his quae audiebat et videbat. Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Glorificant pastores et laudant Deum in omnibus quae audierant ab angelis, et viderant in Bethleem, sicut dictum est ad illos, id est, et in hoc glorificant quod non aliud venien
Abbreviated transcription (Latin):
uirga pastorali signa facere. ac
populũ dei liberare ꝓmeruit.
sui patris de manu ursi uel le¬
onis eripiens. ostendit eũ de
sua stirpe & ciuitate nascitu¬
rũ cui similis non est. eripi¬
ens inopẽ de manu fortioris esꝰ.
egẽnũ & pauperẽ a diripientibꝰ
eum. Et ideo non est paruidu¬
cenda pastors attestatio: quia
t̾c uigilare ꝙ angłice exultati¬
ons ẏmirũ audire meruerunt.
qͣndo relictis in deserto non a¬
gnita nouẽ ouibus. ad reqͥrenda
ouẽ centesimã bonis pastor
apparint. cuiꝰ semꝑ aduentum
totus fideliũ grex desiderans
imploret. erraui ficut ouis que
uxia autẽ conseruabat om¬
ma u̾ba hec conferens in corde
suo. Quid uult hoc quod
dicit conferens. Debuit
suo. Sed quia sc̾pturas scãs le¬
gerat. ꝙ sciebat ꝓpħas. confere¬
bat ea quȩ secũ st̃ acta de dño.
cũ his quȩ nouerat a ꝓpħis
scripta de dño. & collata ad
inuicẽ cognouit instar cęlesti¬
ũ cherubin socia sui uultus

Expanded text:
virga pastorali signa facere ac virga pastorali signa facere ac populum Dei liberare promeruitsui patris de manu ursi vel leonis eripiens, ostendit eum de sua stirpe et civitate nasciturum, cui similis non est, eripiens inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum. Et ideo non est parvi ducenda pastorum attestatio, qui tunc vigilare et angelicae exsultationis hymnum audire meruerunt, quando, relictis in deserto nonaginta novem ovibus, ad requirendum ovem centesimam bonus Pastor apparuit. Cujus semper adventum totus fidelium grex desiderans implorat: Erravi sicut ovis quae Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Quid vult hoc quod dicit, conferens? Debuit suo, sed quia sanctas Scripturas legerat, et sciebat prophetas, conferebat ea quae secum sunt acta de Domino cum his quae noverat a prophetis scripta de Domino, et collata ad invicem, cognovit instar coelestium cherubim socia sui vultus
Abbreviated transcription (Latin):
martyr abel qͥ innocuã pasto¬
ralis officii conu̾sationẽ ꝓpͥo
sangume dicauit. cuiꝰ q in fi¬
gurã dñicȩ passionis sanguis
clamat de terra. qͣsi doctissimꝰ
ac pͥmus opilionũ. pͥmicias g¬
gum suors dño deuotus offe¬
rebat. Ab raham pater fidei qͥ
exultauit ut uideret diẽ xp̃i.
ꝙ uidit & gauisus est: non auri
metalla qͥbus sui cultus ornã¬
menta conqͥreret. sed aquarũ
fontes qͥbus pecora potaret in t̾re
uenis fodiendo qͦsisse descͥbit᷑. Ia¬
cob duodecĩ tribuũ pater bis de¬
ins annis in pascendis pecoribꝰ
esti urebat᷑ ꝙ gelu: quors in fi¬
gura ueri pastoris habitũ osten¬
sa int̾ doctrinȩ salutaris aqͥs uir¬
tutũ suaru̾ uarietate statu fubli¬
miore donabat. Legis lator moy¬
ses qͥ pͥus in tẏpũ eccłiȩ septifor¬
mis. sorores septẽ pascentes ab ir¬
ruentiũ pastoꝵ donec suas oues
ad aquarent imꝓbitate defendit.
postinodũ int̾ pascua deserti do¬
minũ uidere & alloqui. atq in

Expanded text:
nnocuam pastoralis officii conversationem proprio sanguine dicavit, cujusque in figuram dominicae passionis sanguis clamat de terra, quasi doctissimus ac primus opilionum primitias gregum suorum Domino devotus offerebat. Abraham pater fidei, qui exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est, non auri metalla quibus sui cultui ornamenta conquireret, sed aquarum fontes quibus pecora potaret, in terrae venis fodiendo, quaesisse describitur. Jacob duodecim tribuum pater bis denis annis in pascendis pecoribus aestu urebatur et gelu, quorum in figuram veri pastoris habitum, ostensa inter doctrinae salutaris aquas virtutum suarum varietate, statu sublimiore donabat. Legislator Moyses qui prius in typum Ecclesiae septiformis sorores septem pascentes ab irruentium pastorum, donec suas oves adaquarent, improbitate defendit, postmodum inter pascua deserti Dominum videre et alloqui atque in
Abbreviated transcription (Latin):
ner̾t mariã & iosepħ. & infan¬
tem positũ in presepio. Uiden¬
tes autẽ: cognouert de uerbo
qͦd dictũ erat illis de puero
hoc. Festinãt pastores. xp̃i
quẽ cognouere tota mentis
intentione uidere aduentũ
desiderãt. Neq enĩ cũ desi¬
dia xp̃i est querenda p̾sentia.
o ideo forte nonnulli queren¬
res inuenire u̾ merent᷑. qͥ a
desidiosi xp̃m requir̾t. Ideo
pastores isti sine mora inue¬
nerunt. qͥa ad illũ fide inficta
currebant. ad quẽ festinant̾
ire est ñ pedũ gressus accele¬
rare. sed in fide sẽꝑ ac uͥtute
ꝑficere. Inuenert inqͥt orariã
ꝙ. ioseph ꝙ infantẽ positũ in
presẽpio. Sed & dñici gregis
pastores quo crebriꝰ & suauius
int̾ huiꝰ mundi tenebras cęlesti
attollunt᷑ oraculo. eo feruen
tas bethlehem contemplando
subeunt. nnchil q in hac aliud
quã uirginalẽ catholicȩ eccłiȩ
puchritudinẽ quasi mariã.
uirilẽ sp̃ualiũ doctors cętũ
quasi ioseph. ꝙ humilem

Expanded text:
oseph et infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Festinant pastores Christi quem cognovere, tota mentis intentione videre adventum desiderant. Neque enim cum desidia Christi est quaerenda praesentia. Et ideo forte nonnulli quaerentes invenire non merentur, quia desidiose Christum requirunt. Ideo pastores isti sine mora invenerunt, quia ad illum fide non ficta currebant, ad quem festinanter ire est non pedum gressus accelerare, sed in fide semper ac virtute proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Sed et dominici gregis pastores quo crebrius ac suavius inter hujus vitae tenebras coelesti attolluntur oraculo, eo ferventtas Bethleem contemplando subeunt, nihilque in hac aliud quam virginalem catholicae Ecclesiae pulchritudinem, quasi Mariam, virilem spiritalium doctorum coetum, quasi Joseph, et humilem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ipse fecerit ꝙ ostenderit
nobis carnẽ suã. Qd enĩ ui¬
uidere non poteramꝰ dũ erat
uerbũ. uideamus factũ. qͥ a
caro est. Cui simile est qͦd
ioħ̾es ait. Quod fuit ab imi¬
cio. qͦd audiuimus. qͦd udi¬
mus ocłis nr̃is. qͦd ꝑspeximꝰ
& manus nr̃e trectauer̃t
de uerbo uitȩ. & uita mani

Expanded text:
inus ipse se fecerit, et ostenderit nobis carnem suam. Quod enim videre non poteramus dum erat Verbum, videamus factum quia caro est. Cui simile est quod Joannes ait: Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod prospeximus, et manus nostrae tractaverunt de ve
Abbreviated transcription (Latin):
tonis qͦd solueret a peccato p̾ua¬
ricationis adȩ. ꝑ hãc hoc tẽpo¬
re intnistrari eide gr̃e legisq
latori cõplacuit. Qui enĩ nẽ cti¬
cit. nͥ qͥs renatus fuerit ex aqͣ¬

Expanded text:
onis, quod solveret a peccato praevaricationis Adae, per hanc id temporis ministrari eidem gratiae legisque latori complacuit. Qui enim nunc dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aq
Abbreviated transcription (Latin):
mo dauid pueri sui Cormi salu¬
tis. firmã celsitu dinẽ salutis dicit.
Ossa siqͥde̾ omnia carne inuoluta st̃.¬
Cornu excedit carnẽ: ꝙ ideo cornu¬
salutis regnũ saluatoris xp̃i uocat᷑.¬
ꝑet altitudo nuntiat᷑. In cuiꝰ figurã¬
dauid uel salomon. cormi olei st̃¬

Expanded text:
mo David pueri sui. » Cornu salmo David pueri sui. » Cornu salfirmam celsitudinem salutis dicit. Ossa siquidem omnia carne involuta Cornu excedit carnem, et ideo cornusalutis regnum Salvatoris Christi vocatet, altitudo nuntiatur: in cujus figuraavid vel Salomon cornu olei s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓphauit dicens. Benedictus
dñs ds israhel: quia uisitauit ꝙ. fecit
redẽptionẽ plebis suȩ. Quanta sꝑͥm
muneris est largitas: si propinta ad
accipiendũ nr̃ȩ fidei sit pietas. lece
loquela quȩ sola est ablata diffiden
Uisitauit autẽ dñs plebẽ suã. quasi longa
infirmitate tabescentẽ. ꝙ quasi uendi¬
tam sub  peccato. innẽi filii sin san gui¬
ne redent. Quod quia beatꝰ eachari¬
as proxime faciendũ cognouerat:
ꝓphetico more quasi ia factũ narrat.
Et notandũ qͦd uisitasse ꝙ redemisse
plebẽ suã dicit᷑. non quia uidelicet
hanc ueniens suã iueint. sed quia¬
uisitando suã fecit: cui simile est qͦd¬
in ꝓu̾bioꝵs fine de eadẽ plebe cantat᷑
Mulierẽ fortẽ qͥs mueniet: Neq enim¬
eandẽ mulierẽ uidelicet ȩccłiam¬
fortẽ. id est fide deuotã inuenit. sed¬
sibi. desponsando fortẽ reddidit:
quia suȩ fidei sublimitate ꝑfecit.
t erexit cornu salutis nobis: in do¬

Expanded text:
dicens: Benedictus dicens: Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Quanta superni muneris est largitas, si prompta ad accipiendum nostrae fidei sit pietas. Ecce loquela quae sola est ablata diffidentVisitavit autem Dominus plebem suam, quasi longa infirmitate tabescentem, et quasi venditam sub peccato unici filii sui sanguine redemit. Quod quia beatus Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. Et notandum quod visitasse et redemisse plebem suam dicitur, non quia videlicet, hanc veniens suam invenit, sed quiaisitando suam fecit, cui simile est qProverbiorum fine de eadem plebe cantatur: Mulierem fortem quis inveniet ? Neqeamdem mulierem, videlicet Eccfortem, id est, fide devotam invenit, sesibi desponsando fortem reddidit, suae fidei sublimitate perfecit. t cornu salutis nobis, in do
Abbreviated transcription (Latin):
ua die. hoc ẽ pꝰ septimã sabbati
facta est. occulta sac̾dotii legalis
archana patuer̃t. linguaq pon¬
tificũ iudeoꝵ quã diffidentiȩ um¬
cula strinxerant. intelligeñ
on abilis ẽ uoce soluta. Et suꝑ oĩa
montana udeȩ diuulgabant᷑ omnia
u̾ba hec. Et posuer̾t omnes qͥ audi¬
erant in corde suo. dicentes. Quis
putas puer iste erit: Et enĩ manus
dñi erat cũ illo. Magna oꝑa dm̃
ex quisita in omnes uoluntates eius.
Ecceunũ rachariȩ silentiũ. non ipsi
tantũ cui dat᷑ ad pęnã meredulita¬
tis ꝙ signũ credendi ꝓficit. s ꝙ cui
aufert᷑ onnes iuenios eius muiraculo
ac trnore stupefacit: omnia c̾cũqͦq
montana fama nati ꝓpħȩ ꝑfundit.
omnes qui audire poterant ad ꝑqui¬
rendũ diligentius pueri qͥ natus est
statũ modũq sollicitat: ut his in
ut ita dixerĩ p̾cursori ueritatis:
p̃currentia signa p̃beant. Et dacha¬
rias pater enus impletus est sp̃usc̃o:¬

Expanded text:
va die, hoc est post septimam Sabbati va die, hoc est post septimam Sabbati facta est, occulta sacerdotii legalis arcana patuerunt, linguaque pontificum Judaeorum, quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabilis est voce soluta. Et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Et posuerunt omnes qui audierant, in corde suo dputas puer iste erit? Etenim manus Domini erat cum illo. Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus. Ecce enim unum Zachariae silentium, non ipsi tantum cui datur ad poenam incredulitatis, et signum credendi proficit, sed et cum aufertur, omnes vicinos ejus miraculo ac timore stupefacit. Omnia circumquaque montana fama nati prophetae profundit. Omnes qui audire poterant, ad perquirendum diligentius pueri qui natus est modum statumque sollicitat, ut his vidut ita dixerim praecursori veritatis praecurrentia signa praebeant. Et Zacharias pater ejus impletus est sp
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ benedicens d̾m. Et factus est timor
suꝑ omnes uicinos eoꝵ. Quia uox ela¬
mantis in deserto est nata: merito est¬
soluta lingua parentis. Neq emi̾ patrẽ
a laudibus silere decebat. qui u̾bi p̃co¬
ne sibinato gaudebat: qͥ pe eni labia
quȩ incredulitas uin rerat. fides iã
soluit. Uerum hec etiã allegorice
siquis ꝑscrutari desideret: ioħis
celebrata natiuitas gr̃ȩ noui testam᷑¬
ti ẽ mehoata sublimitas. Cin uici¬
in ꝙ cognati patris nomen quã
iohis imponere malebãt. quia ui¬
dei qui legis ei obseruatione qͣsi
affintate iuncti ei erant. magis
iusticiã quȩ ex lege est sectari.
mat̾ u̾bis. pater litteris intimare sa¬
tagunt: quia ꝙ lex ipsa psalmiq
ac ꝓpħȩ aꝑtis sententiarũ uocibus
grãm dei p̃dicant. & sac̾ dotiũ illud
uetus configuratis cerimoinarũ ꝙ
sacͥficiors umbris eidem testimoni¬
um ꝑhibet. Pulchreq tacharias
octaua die prolis editȩ loquitur:
quia ꝑ dñi resurrectionẽ quȩ octa¬

Expanded text:
factus est timor super omnes vicinos eorum. Quia vox clamantis in deserto nata est, merito est lingua parentis soluta. Neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui Verbi praecone sibi nato gaudebat, quippe cui labia, quae incredulitas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice si quis perscrutari desideret, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti est inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen, quam Joannis imponere malebant, quia Judaei qui legis ei observatione quasi affinitate juncti erant, magis justitiam, quae ex lege est sectari, mater verbis, pater litteris intimare satagunt, quia et lex ipsa psalmique ac prophetae apertis sententiarum vocibus raedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris eidem testimonium perhibent. Pulchreque Zacharias octava die prolis editae loquitur, quia per Domini resurrectionem quae octa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ipse fundauit eam altissimus.
Eundem factũ qui fundauit. eun¬
dẽ hominẽ quẽ altissimũ iumcu¬
pat. Ad dandã scienciã salu¬
tis plebi eius: in remissionẽ pecca¬
toris nomen exponere. ac dili¬
gentiꝰ cõmendare desiderans.¬
alutis mentione trequentat. cini
cornu salutis erigendũ. salutem
ex inmicis futurã. scienciã salu¬
tis plebi dandã cõmemorat: sed
ne tẽporalẽ carnale̾q ꝓmitti sa¬
lutẽ putares. in remissionẽ inqͥt¬
peccatoꝵ eor. Uerũ iudei ideo

Expanded text:
et ipse fundavit eam Altissimus et ipse fundavit eam Altissimus , » eum factum qui fundavit eumdem hominem quem altissimum nuncupat. « Ad dandam scientiam salutis plebi ejus in remissionem peccatoris nomen exponere ac diligentius commendare desiderans, salutis mentionem frequentat, cum cornu salutis erigendum, salutem ex inimicis futuram, scientiam salutis plebi dandam commemorat; sed poralem carnalemque promitti salutem putares, « in remissionepeccatorum eorum. » Verum Judaei no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdurare contendit.ꝙ iustus.
nec dũ ꝑfecte de manu sp̃ualiũ
intmicoꝵ liberatus dño serrit. sed¬
ad exẽplũ ueterũ samaritanors dns
gentiũ parit̾ ꝙ. dño seruire conat᷑.¬
Et tu puer ꝓpha altissum uocabe¬
ris: p̃ibis enĩ ante faciẽ dñi para¬
re uras enis. Pulchre cũ de dño
loqueret᷑ ad ꝓpħam repente
sua u̾ba conu̾tit: ut hoc qͦq be¬
neficiũ ẽẽ dm̃ designaret. Uerũ
querit᷑ qͦmͦ octo dierũ alloquat᷑
infantẽ. sed qua ratione uocẽ pa¬
tris non audierit natus. qui salu¬
tationẽ Mariȩ adhuc in utero clau¬
sus audiuit: nisi forte putandꝰ est
racharias ꝓpt̾ eos potiꝰ qui ade¬
rant instruendos. futura sui filii
munera quȩ dudũ ꝑ angelum
didicerat. mox lo qui ut potuit p̃¬
dicere uoluisse. Audiant insani
arriani & erubescant. audiant
inu̾ uocat. iuxta qͦd psalmista
d̾m hominẽq ꝑfectũ in una ꝑso¬
na collaudans ait. mat̾ syon dicet
homo . ꝙ̾. homo factus est in ea:

Expanded text:
durare contendit, et justus, necdum perfecte de manu spiritualium inimicorum liberatus Domino servit, sed exemplo veterum Samaritanorum diis gentium paritEt tu, puer, Propheta Altissimi vocaberis. Praeibis enim ante faciem Domini, parare vias ejus. » Pulchre cum de Domino loqueretur ad Prophetam repente sua verba convertit, ut hoc quoque beneficium esse Domini designaretur. Verum quaeritur quomodo octo dierum alloquatur infantem? sed qua ratione vocem patris non audierit natus, qui salutationem Mariae adhuc utero clausus audivit? nisi forte putandus est Zacharias propter eos potius, qui aderant, instruendos futura sui filii munera, quae dudum per angelum didicerat, mox, ut loqui potuit, praedicare voluisse. Audiant sane Ariani et erubescant, audiant imum vocat, juxta quod Psalmista Deum hominemque perfectum in una persona collaudans ait: « Mater Sion dicet: homo et homo factus in ea,
Abbreviated transcription (Latin):
fendt̃: ut uidelicet etiã ꝑ hoc osten¬
dat᷑ illud adesse tẽpꝰ quo uerus ꝙ.
solus bonus pastor olim ꝓmisit dicẽs.
Ecce ego ipse reqͥrã oues meas. ꝙ uisi¬
eas tabo illas sicut uisitat pastor gregẽ

Expanded text:
fendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostenfendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostendatur illud adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit dicens: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem
Abbreviated transcription (Latin):
continet᷑. ut noꝑ cȩlestis regin gau¬
dia dilatet. Qui panis est angłoꝵ
in p̾sepio reclinat᷑: ut nos quasi sc̾ã
animalia carnis suȩ frum̾to refici¬
at. Qui ad dexterã patͥs sedet. ni
diu̾sorio loco eget: ut nob̃in domo
patͥs si multas mansiones p̾para¬
ret. quãus hoc qͦd ñ ĩ p arentũ
domo. s in diu̾sorio q in uia nascit᷑
ꝑsignificationẽ intelligi altiꝰ potest
Ipsenãq ait. Egosũ uia:  ueritas
& uita. Quigͦ ꝑ diuinitatis essen¬
tiã ueritas q uita ꝑmanet: ꝑ incai¬
nationis mysteriũ uia factus est
qua nos ad patriã ubi ueritate q
uita ꝑfruerem᷑ adduceret. Et
pastores erant in regione eãdem
uigilantes & custodientes ingilias
noctis supra gregẽ suũ: ꝙ ecce angelus
dm̃ stetit iuxta illos. & claritas dei cͥ¬
cũfulsit illos. Pucherrima ratione
dño nato pastores uigilãt. gregẽq
suu̾ ab iusidiis noctis custodiendo d̃¬

Expanded text:
continetur, ut nos per coelestis regni gaucontinetur, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Qui panis est angelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia carnis suae frumento reficiat. Qui ad dexteram Patris sedet, in diversorio loco eget, ut nobis in domo Patris sui multas mansiones praepararet. Quamvis hoc quod non in parentum domo, sed in diversorio et in via nascitur, per signifis et vita , qui ergo per divinitatis essentiam veritas et vita permanet, per incarnationis mysterium via factus est, qua nos ad patriam, ubi veritate et vita frueremur, adduceret. Et pastores erant in regione eadem vigilantes, et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. Pulcherrima ratione Domino nato pastores vigilant, gregemque suum ab insidiis noctis custodiendo de
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sciuit & p̾destinauit conformes
fieri imaginis filii sui: ut sit ip¬
se pͥmogenitꝰ in multis fr̃ibus.
De illa autẽ. Et uidimꝰ głam eius:
glam qͣsi unigeniti a patre.
E st gͦ unigenitꝰ in substantia dei¬
tatis: pͥmogenitus in susceptio¬
ne humanitatis: pͥmogenitus
in gr̃a: uiugenitus in natura.
Inde ẽ qd̾ frat̾ nuncupat᷑ q dñs:
frat. qͥa pͥmogenitus: dñs. qͥa
unigenitꝰ est. Et panius eum
inuoluit. ꝙ reclinauit eu̾ ĩ p̾sepio:
quia nͥ erat ei locus in diu̾sorio.¬
Quid retͥbuã dño: ꝓ omnibus quȩ
retͥbuit mͥ. Qui enĩ maior est om¬
ni laude paruulus natus est nobis:
ut nos iuri possimꝰ esse ꝑfecti. Qui
totũ munctũ uario uestit ornatu:
pannis uilibꝰ inuoluit᷑: ut nos stolã
pͥmã reciꝑe ualeaimis. ꝑ quẽ om¬
nia facta st̃ manus pedesq eu¬
nis astͥngit᷑ : ut nr̃ȩ manus ad
opus bonũ exertȩ: nr̃i sint pe¬
des in uiã pacis directi. Cui cęlũ
sedes est: duri p̃sepis angustia

Expanded text:
scivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut ipse Primogenitus in multis fratribus . De illa autem: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre . Est ergo Unigenitus in substantia Deitatis, Primogenitus in susceptione humanitatis. Primogenitus in gratia, Unigenitus in natura. Inde est quod frater nuncupatur, et Dominus. Frater, quia Primogenitus; Dominus, quia Unigenitus. Et pannis eum involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio.--Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi ? Quid enim major est omni laude: Parvulus natus est nobis, ut nos viri possimus esse perfecti? Qui totum mundum vario vestit ornatu, pannis vilibus involvitur, ut nos stolam primam recipere valeamus. Per quem omnia facta sunt, manus pedesque cunis astringitur, ut nostrae manus ad opus bonum exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. Cui coelum sedes est, duri praesepis angustia
Abbreviated transcription (Latin):
do miliciȩ cęlestis laudantium
deũ ꝙ dicentiũ. Gła in altissi¬
mis deo: ꝙ in terra pax ho¬
Sminibus bonȩ uoliuitatis.
Uno eugłirante nuntio natũ in
carne deũ. mox multitudo mili¬
ciȩ cęlestis aduolans consono
in laudẽ creatoris ore ꝓrũpit:
ut & sui sicut se̾ꝑ obsequũ deuo¬
tionẽ xp̃o impendat: & nos suo
parit̾ instituat exemplo. quotiens
uł aliquis fratrũ sacrȩ eruditio¬
nis u̾ibis insonuerit: uel ipsi lec ta
siue audita quȩ pietatis st̃ ad
mentẽ reduxerimus: statĩ deo¬
laudes ore. corde & opere reidden¬
das. Et bene chorus adueniens
angłoꝵ milicie cęlestis uocabu¬
lũ accẽpit: qͥ & duci illi potenti
in p̾lio qui ad debellandas
aerias potestates apparuit hu¬
milit̾ obsecundat: & ipse po¬
testates easdẽ contͣrias ne morta¬
les tantũ tẽptare ualeant qͣntũ
uolt: fortit̾ armis cȩlestibꝰ ꝑtͣbat.
Nã sicut optimi imꝑatoris ꝓuisi

Expanded text:
m Deum et dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Uno evangelizante nuntio natum in carne Deum, mox multitudo militiae coelestis advolans, consono in laudem Creatoris ore prorumpit, ut sui sicut semper obsequii devotionem Christo impendat, et nos suo pariter instituat exemplo, quoties vel aliquis fratrum sacrae eruditionis verbis insonuerit, vel ipsi lecta sive audita quae pietatis sunt ad mentem reduxerimus, Deo statim laudes ore, corde et opere reddendas. Et bene chorus adveniens angelorum militiae coelestis vocabulum accipit, qui et duci illo potenti in praelio, qui ad debellandas aereas potestates apparuit, humiliter obsecundat, et ipse potestates easdem contrarias, ne mortales tantum tentare valeant quantum volunt, fortiter armis coelestibus proturbat. Nam sicut imperator
Abbreviated transcription (Latin):
sam: adu̾sus eos qͥ tribulant
me. Uidentes autẽ inqͥt cogno¬
uerunt de u̾bo qͦd dictũ erat
illis de puero hoc: qͥa imirũ
iusti ordinis est. ut cognita. a¬
mata. & honore digno celebrat.
u̾bi ncarnatione. ad ipsã qͣn¬
doq u̾bi głam contuendam
capatioris longo exercicio men¬
tis acumine ꝑtingat᷑. Et om¬
nes qͥ audier̃t mirati st̃. ꝙ de¬
his quę dicta erant. a pastoribꝰ
ad ip̃sos. A pastoribis popłs
ad cti retierentiã cogit᷑. Non
mediocre fidei tibi hoc uideat᷑
exẽplũ. non uilis ꝑsona pastoꝵ.
certe qͦ uilior ad prudentiã. eo
p̃ciosior ad fidẽ. Non sapienteᷤᷤ
sed simplices. qͥ fingere audita
nescirent dñs sui p̾cones elegit.
non rethores sed piscatores ad
eu̾głizandũ destinauit. Deniq
ꝙ inueteri testam̃to p̾cipuos
qͦsq suȩ dispensationis nunoi

Expanded text:
sam adversus eos qui tribulant me . Videntes autem, inquit, cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc, quia nimirum justi est ordinis ut cognita, amata, et honore digno celebrata, Verbi incarnatione, ad ipsum quandoque Verbi gloriam contuendam capacioris longo exercitio metis acumine pertingatur. Et omnes qui audierunt mirati sunt, ehis quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. A pastoribus populus ad Dei reverentiam cogitur. Non mediocre fidei tibi hoc videatur exemplum, non vilis persona pastorum. Certe quo vilior ad prudentiam, eo pretiosior ad fidem. Non sapientes sed simplices, qui fucare audita nescirent, Dominus sui praecones elegit; non rhetores, sed piscatores ad evangelizandum destinavit. Denique et in Veteri Testamento, praecipuos quosque suae dispensationis n
Abbreviated transcription (Latin):
strauerit.q pulcher aspectu decoraq
facie fuerit: sed altiori mysterio illũ¬
de sua domo ac fanuilia nasciturum
p̃figurans. qui singłarit̾ mundi
pͥncipẽ debellaret: speciosus forma
p̃ filiis hominũ. ꝙ ipse in bethlehe
natus. q intellectualiũ pastor oiuũ
hoc est sĩpliciũ rector animarũ.
Cuius ñ p̃tereunt̾ tanta tãq benig¬
na est humilitas intuenda : qͥ non
solũ incarnari pro nob̾. sed eo tẽpore
dignatꝰ ẽ incarnari. qͦ mox natus¬
censui cesaris asscͥberet᷑: atq ob nr̃i
liberationẽ ipse seruicio subderet᷑.
Quã etiã nob̾ humilitatis eius seini¬
tam. neq enĩ conditiones uenit
mutare sed animos. petrus insmnu¬
manȩ creaturȩ ꝓpt̾ deũ. siue regi
quasi p̃cellenti. siue ducibus tanꝗͣ
ab eo missis. Sed ꝙ eoapłs eius pau¬
lus reddite inqͥt omnibus debita:
cui tͥbutũ. tͥbutũ. cui uectigal. uec¬
tigal. cui timorẽ timorẽ. cui hono¬
rẽ honorẽ. Nemini qͥcquã debea¬

Expanded text:
straverit, et pulcher aspectu decoraque facie fuerit; sed altiori mysterio illude sua domo ac familia nasciturum praefigurans, qui singulariter mundi ncipem debellaret, speciosus forma prae filiis hominum , et ipse in Bethleem natus et intellectualium pastor ovium, hoc est simplicium rector animarum. Cujus non praetereunter tanta tamque benigna est humilitas intuenda, qui non solum incarnari pro nobis, sed et eo tempore dignatus sit incarnari, quo mox censu Caesaris ascriberetur, atque ob nostri liberationem, ipse servitio subderetur. Quam etiam nobis humilitatis ejus semitam neque enim conditiones venit mutare, sed animos Petrus insinumanae creaturae propter Deum, sive regi, quasi praecellenti, sive ducibus, tanquam ab eo missis . Sed et coapostolus ejus Paulus: Reddite, inquit, omnibus debita. Cui tributum, tributum. Cui vectigal, vectigal. Cui timorem, timorem. Cui honore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singulas sui partes que unam
catholicã faciunt. p̃posito sibi pon¬
tifici uisibilit̾ ungit᷑ sed muisi¬
bili sp̃c sc̃i uirtute cumulat᷑.
Unde & b̃n ioseph auctus int̾p̃tat᷑:
indicans minrũ hoc uocabulo
qͦd instantia magistri loqͣntis ni¬
chil ualet. si non augm̃tũ suꝑni
iuuaminis ut audiat᷑ acceꝑit.
Quod autẽ filiu̾ suũ pͥmogenitum
Maria pepisse desc̾bit᷑. ñ iuxta
heluidianos accipiendũ ẽ alios
at pͥmogenitus dici nͥ qͥ ñ habe¬
at frẽs. sic̾ non unigenitꝰ nͥ qͥ ca¬
ret fr̃ibus solet appellari: quia
q testimoniũ legis ꝙ aꝑta narra¬
tio declarat omnes uiugenitos
etiã pͥmogenitos. ñ autẽ omnes
pͥmogenitos etiã unigenitos
posse uocari: hoc est ñ solu̾ esse
pͥmogenitũ post quẽ alii: sed
omnẽ ante quẽ nullus e uulua
ꝓcesserit. Deniq qͥa omne mas¬
culinũ qͦd aꝑit uuluã sc̃m dño

Expanded text:
per singulas sui partes quae unam per singulas sui partes quae unam catholicam faciunt, praeposito sibi Pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur. Indicans nimirum hoc vocabulo quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis ut audiatur acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse describitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios eat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicut non unigenitus nisi qui caret fratribus, solet appellari. Quia et testimonium legis, et aperta ratio declarat omnes unigenitos etiam primogenitos, non autem omnes primogenitos etiam unigenitos posse vocari. Hoc est non solum esse primogenitum post quem alii, sed omnem antequam nullus e vulva processerit. Denique quia omne masculinum quod aperit vulvam, sanctum Do
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tat᷑. Ipse nãq est qͥ ait. Ego sũ
panis uiuus. qͥ de cęlo descendit Locꝰ
gͦ in qͦ dñs nasceret᷑ domus panis ante
uocatus est: quia futurũ ꝓfecto erat
ut ille ibi ꝑ materiã carnis appare¬
ret. qͥ electoꝵ mentes int̾na sacietate
reficeret. Sed usq hodie ꝙ usq ad
consũmationẽ secłi dñs in nagareth
concipi. nasci in bethlehẽ non desi¬
nit: cũ qͥlibet audientiũ u̾bi flore
suscepto domũ se et̾m panis efficit.
cotidie in utero uͥgiali. hoc est in
animo credentiũ ꝑ fidẽ concipit᷑
ꝑ baptisma gignit᷑: cotidie dei
genitrix ecclesia suũ comitata doc¬
torẽ de rota mundanȩ conu̾satio¬
nis qͦd galilea sonat. menutatẽ iuda
confessionis uidelicet &. laudis
ascendens. censum suȩ deuotionis
ȩt̾no regi psoluit. Quȩ in exẽpłũ
beatȩ sẽꝑ uirginis Mariȩ nupta
simul ꝙ immaculata concipit
nos uͥgo de sp̃u. parit nos uirgo sine
gemitu: ꝙ quasi alii qͥdem de¬
sponsata sed ab alio. fecundata

Expanded text:
. Ipse namque est, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nasceretur domus panis ante vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Sed usque hodie, et usque ad consummationem saeculi, Dominus in Nazareth concipi, nasci in Bethleem non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est in animo credentium per fidem concipitur, per baptisma gignitur. Quotidie Dei genitrix Ecclesia suum comitata doctorem, de rota mundanae conversationis quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis, videlicet, et laudis ascendens, censum suae devotionis aeterno regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata, concipit nos virgo de Spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundata,
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Deniq el y sabeth impletũ est
tẽpus pariendi: impletist̾ dies ma¬
riȩ ut pareret. impleuit salomon
ȩdificare domũ dñi. defunctus est
abrahã. uel alius aliqͥs patrũ senex
ꝙ plenus dierũ.ꝙ. postquã uenit
plenitudo tẽporis misit ds filiũ suũ.
At contra dies impioꝵ inanes st̃ ꝙ. ua
cui: uiri enĩ sanguniũ & dolosi non
dimidiabt dies suos. Et audierunt
uiemi ꝙ cognati eius quia iagni¬
ficauit dñs miscdi̾am suã cũ illa. ꝙ.
congratulabant᷑ ei. Habet scõꝵs
editio leticiã plurimoꝵs: quia cõmu¬
ne est bonũ. Iusti cia enĩ cõmunis est
uirtus: q ideo in ortu iusti futurȩ
uitȩ insigne ꝓmittit᷑. ꝙ gr̃a secuturȩ
uirtutis: exultatione uicinoꝵ p̾figu¬

Expanded text:
cat. Denique Elisabeth impletum est tempus pariendi. Impleti sunt dies Mariae, ut pareret . Implevit Salomon aedificare domum Domini . Defunctus est Abraham, vel alius aliquis patrum senex et plenus dierum. Et postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . At cui. Viri enim sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos. Et audierunt vicini et cognati ejus quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa, et congratulabantur uicini. habet sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigu
Abbreviated transcription (Latin):
ppħarũ eius. A seculo inqͥt. quia
tota uẽteris instrumenti scriptuta.
pphetia de xp̃o p̾cessit. Nec soli
ieremias damel. ꝙ ysaias. ceteriq
tales. qͥ ꝙ ꝓpħȩ specialit̾ appellati.¬
& de eius aduentu manifeste st̃ locuti.
uerũ ipse pater ada ꝙ abel. enoch.
ꝙ ceteri patrũ factis qͥq sis eius
dispensationi testimoniũ redat᷑. Unde
dñs ipse iudeoꝵ duriciã redarguens
ait. Si crederetis moysi: crederetis
forsitan ꝙ mnͥ. Deme eñ ille scͥpsit.
Salutẽ ex iniiicis nr̃is: ꝙ de manu
omniũ qui oderunt nos. Iungen¬
dũ est a suꝑiori. uersiculo erexit
nobis. id est erexit nob̾ salutẽ
ex immicis nr̃is. Cũ enĩ pͥmo
breuit̾ p̃misisset & erexit cornu salu¬
tis nobis. continuo quasi aꝑtiꝰ qͥd
dixerit explanans. salutẽ inqͥt
ex inimicis nr̃is: ꝙ de manu om¬
niũ qui oder̃t nos. Omues autẽ
qui o der̃t nos. uel hommes ꝑu̾¬

Expanded text:
arum ejus. » A saeculo, inquit, quia tota Veteris Instrumenti Scriptura phetia de Christo processit, nec soli Jeremias, Daniel, et Isaias caeterique tales, qui et prophetae specialiter appellati, et ejus adventu manifeste sunt locuti; verum ipse pater Adam, Abel et Enoch, et caeteri Patrum factis quique suis ejus dispensationi testimonium reddunt. Unde Dominus ipse Judaeorum duritiam redarguens ait: « Si crederetis Moysi, crederetis forsitan mihi: de enim ille scripsit Salutem ex inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos. Jungendum est a superiori versiculo erexit nobis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris. Cum enim primo breviter praemisisset: Et erexit cornu salutis nobis, continuo quasi apertius quid dixerit explanans: Salutem inquit ex inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos. Omnes autem qui oderunt nos, vel hom
Abbreviated transcription (Latin):
uocari eũ. Et postulans pugillarẽ:
scripsit dicens. Iohannes est nomen
eius. Et mirati st̃ imiuersi. Ioħes
est inqͥt nom̃ eius. hoc est non ei nos
nomen imponimꝰ. qͥ iã a deonoinen
accepit. Habet uocabulũ suũ: qͦd
agnounnus. non qͦd elegimus. Nec
mireris si nomen mnulier qͦd non au
qͥa nemo ni cognatione eiꝰ uocabat᷑
hoc nõie ut ĩtelligas nomen non gene¬

Expanded text:
arem, scripsit dicens: Joannes est nomen ejus. Et mirati sunt universi. Joannes est, inquit, nomen ejus, hoc est, non ei nos nomen imponimus, quia jam a Deo nomen accepit, habet vocabulum suum quod agnovimus, non quod elegimus. Nec mquia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non gene
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia ꝓpħarũ in domo dauid
nasciturũ: dicit eundẽ ad explen¬
dũ testam̃tũ qͦd abrahȩ dispo¬
suit. nos e̾eᷤᷤ liberaturũ. quia
uidelicet his p̾cipue patͥarchis
ꝓmissa. Quod matheus qͦq
breuit̾ intimare uoluit: qui e¬
uuangelii sui pͥncipiũ hoc modo
cȩpit. Libergenerationis ih̾u
xp̃i filii dauid: filii abraham.
Ubi notandũ qͦd apud utrũq
eu̾gelistã dauid p̾fert᷑ abrahȩ: qͥa
ꝙ si tẽporis ordine posterior. ꝓmis.¬
sionis tamen est mimere maior.
Abrahȩ nãq qui adhuc in p̾putio
positus ꝓpͥa dereliquit. dm̃ cog¬
nouit. fidei testimoniũ meruit: fi¬
des tantũ gentiũ. ꝙ sacͦ sc̃s eccłiȩ
cȩtus est ꝓmissus. dicente ad eu̾
dũo. atq in te benedicent᷑ omnes¬
cognationes t̾rȩ. dauid autem
oraculo sublimiori qͦd ex ipso
xp̃c scd̾m carnẽ nasciturus
esset audiuit. Cũq impleueris
inqͥt dies tuos ut uadas ad pa¬
tres tuos: suscitabo semen tuum
post te. qͦd erit de filiis tuis.

Expanded text:
eloquia prophetarum in domo David nasciturum, dicit eumdem, ad explendum testamentum quod Abrahae disposuit, nos esse liberaturum. Quia videlicet iis praecipue patriarchis io promissa. Quod Matthaeus quoque breviter intimare voluit, qui Evangelii sui principium hoc modo coepit: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham. Ubi notandum quod apud utrumque evangelistam, David praefertur Abrahae. Quia et si temporis ordine posterior, promissionis tamen est munere major. Abrahae namque, qui adhuc in praeputio positus propria dereliquit, Deum cognovit, fidei testimonium meruit, fides tantum gentium et sacrosanctus Ecclesiae coetus est promissus, dicente ad eum Domino: Atque in te benedicentcognationes terrae; » David autem oraculo sublimiore, quod ex ipso Christus secundum carnem nasciturus esset audivit: « Cumque impleveris, inquit, dies tuos, ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
insitauit nos oriens ex alto. Et
ꝓpha de dño loquens. ecce uir¬
inqͥt oriens nomen eius. Qui¬
ideo recte oriens uocat᷑. quia nob̾¬
ortũ uerȩ lucis aꝑiens. filios noctis¬
& tenebraru̾ lucis effẽcit filios.¬
iuxta qͦd beatus zacharias con¬
seqͣnt̾ exponit dicens. llumi

Expanded text:
isitavit nos oriens ex alto. » heta de Domino loquens: « Ecce virit, oriens nomen ejus, ,ideo recte oriens vocatur, quia nobortum verae lucis aperiens filios noctiset tenebrarum lucis effecit filiod beatus Zacharias conuenter exponit dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
Mmime sc̃s euuangelista p̃termitten¬
dũ putauit qͦd pͥmo infantẽ patris
nomme eachariã appellandũ pu¬
tarunt. ut adu̾tas mat̾ non nomen
alicuiꝰ displicuisse de genere. sed id
sc̃o infusũ sp̃u. qͦd ab angło ante
rachariȩ fuerat p̃mintiatũ. Etqͥd̾e
ille mutiis intimare uocabulũ filiĩ¬
nequiit uxori: s ꝑ ꝓpħiam elysabeth
didicit. qͦd ñ didicerat a marito.¬

Expanded text:
mire sanctus euangelista praemittendum putauit quod plurimi infantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spiritu, quod ab angelo ante Zacchariae fuerat praenuntiatum. et quidem ille mutnequivit uxori: sed per prophetiam Elizabeth didicit, quod non didicerat a marito
Abbreviated transcription (Latin):
IImmisericorde diuitem mechatur.¬
purpuratum. & pauꝑem latarum
intͦducens ostendit qualia sim passu
ri raptores. si sic merent᷑ puniri tenaces.
IIII U e dicit scandalitanti. penitenti uͦ fr̃i
etiam septuagies septies precipit re-
apli fidem. & audiu.t de traus latione
arhoris facultatem. positaq similitu¬
dine de seruo arante uł pascente do¬
cet ut inutiles se etiam implentes quȩ
precepta sunt fateantur

Expanded text:
misericordem divitem purpuratum et pauperem introducit; ostendens qualia passuri sunt raptores, si sic merentur puniri tenaces . Vae dicit scandalizanti, poenitenti vero fratri etiam septuagies septies praecipit remtoli fidem, et audiunt de translatione arboris facultatem; positaque similitudine de servo arante vel pascente, docet ut inutiles se, etiam implentes quae praecepta sunt, fateantur
Abbreviated transcription (Latin):
simi ÷ nouissimi primi.¬
pat alis eiꝰ ꝑto ⁊ respuentem
moris puteo ubatum. m̾murantes
phariseos asini uł bouis ineo cadentis
extͣctione ꝯfundit. humilitatẽ qͦ se¬
sare studentes. cona ñ fuerint digni.
litudine edificandȩ turris. ꝙ de bello¬

Expanded text:
it, novissimi primim alis ejus protegi respuentem moris puteo liberat . Murmurantes Pharisaeos asini vel bovis in puteum cadentis extractione confundit. Humilitatem quoque sesare studentes, coena non fuerunt digni. litudinem aedificandae turris ne de