comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
presserat: s tam̃ ne qͥs a patre diui¬
deret uerbi etͣnitatẽ. ut eande̾
crederemꝰ uerbi e̾e̾ quȩ patris
ẽ: bonꝰ ille piscator adiunxit. Eẜ
uerbũ erat apua d̾m. Noc ͭ quod
dixerat: sic estimandũ ẽ.Erat
uerbũ qͦm erat patͣ: qm̃ cũ patre
erat. & in patre erat:.ẜ. apud patr̃e
erat semꝑ. Nempe qͦmͦ de patre
legimꝰ erat: ita & de uerbo legimꝰ
erat. Quid discernis intellige: qui
non discernis auditũ u̾bi ee̾ apud
patrẽ ẽ. patris ee̾ cũ uerbo est
Legimꝰ enĩ: qͥa uerbũ erat apud
đ̾m. Itaq si scđ̾m tuã opimonẽ
aliqͣndo nõ erat. scd̾m tuã opi¬
nionẽ .&. his in pͥncipio ñ erat. a

Expanded text:
ne quis a Patre divideret Verbi aeternitatem, ut eamdem crederemus Verbi esse, quae Patris est, bonus ille piscator adjunxit: Et Verbum erat apud Deum . Hoc quod dixerat, sic aestimandum est: Erat Verbum, quomodo erat Pater; quoniam cum Patre erat, et in Patre erat, et apud Patrem erat semper. Nempe quomodo de Patre legimus, erat; ita et de Verbo legimus, erat. 18. Quid discernis intellectum, qui non discernis auditum? Verbi esse apud Patrem est: Patris esse cum Verbo est; legimus enim quia Verbum erat apud Deum. Itaque si secundum tuam opinionem aliquando non erat, ergo secundum tuam opin
Abbreviated transcription (Latin):
homo factꝰ ẽ: sicͣ etiã iohel dix̃
Effunda de sꝑu meo suꝑ omnẽ
carnẽ: Non enĩ suꝑ inraciona¬
bilẽ carnẽ. s in homines futura
putetis ex eo qͦd scriptũ ẽ. qͦd uer¬
bũ caro factũ ẽ. uerbũ dei in
ẽuersus ẽ dñs: Non ita: s quia
nra peccata suscepit. peccatum
ipse maledictũ. Maledicłꝰ eñ¬
inqͥt qͥ pendet in ligno. Miraris gͦ qͥa
scͥptũ ẽ. uerbũ caro factũ ẽ: cũ ca¬
ro assumpta sit a dei uerbo. quan¬
do de peccato qͦd ñ babuit seͥptũ
ẽ. qͥa peccatũ factusẽ: hoc est nͣ
naturã oꝑacionẽq peccati. ut po¬
te insimilitudinẽ carnis peccat
factꝰ. s ut peccatũ nr̃m in sua
carne crucifigeret: suscepcionẽ
ꝓ nobis infirmitate obnoxii iã
corporis. peccati carnalis assummp¬
sit: Desmat gͦ dicere naturã uer¬
bi. in corporis naturã e̾e̾ mutatã
ne pari intͣpretacione uideat᷑
natura uerbi. in ẽtagiũ mutata
peccati. Aliud ẽ eñi quod assump¬

Expanded text:
Sicut etiam in Joel dixit: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem ; non enim super irrationabilem carnem, sed in homines futura putetis ex eo quod scriptum est, quod Verbum caro factum est, Verbum Dei in conversus est Dominus ? Non ita; sed quia peccata nostra suscepit, peccatum ipse maledictum: Maledictus eninquit, qui pendet in ligno . Miraris ergo quia scriptum est: Verbum caro factum est, cum caro assumpta sit a Dei Verbo; quando de peccato quod non habuit, scriptum est quia peccatum factus est, hoc est, non natura operationeque peccati, utpote in similitudinem carnis peccati factus: sed ut peccatum nostrum in sua carne crucifigeret, susceptionem pro nobis infirmitatum obnoxii jam corporis peccati carnalis assumpsit. 61. Desinant ergo dicere naturam Verbi in corporis naturam esse mutatam; ne pari interpretatione videatur natura Verbi in contagium mutata peccati. Aliud est enim quod assump
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. Caueamꝰ ne a sinu patris &s
qͦdã utero patͣno: archaneq natu¬
re substanciã unigenit filii sepa¬
remꝰ: uerbisq his qͥbꝰ ueritas sus¬
ceptȩ in carnacionis astruit᷑ di¬
uinȩ generacioni pre iudicia in¬
ferre meditem᷑. ne &. nr̃m alicui
dicat᷑. si recte offeras. recte aut̃e
ñ diuidas: peccasti. qͥesce. Hoc est
si nesciamꝰ quȩ ꝓpria st̃ diuinitatis
et̃nȩ. incarnacionisq distinguere si
creatorẽ cũ suis oꝑibꝰ ẽfe ramꝰ. si aue¬
ł orẽ tẽpor dicamꝰ cepisse post tẽ¬
pora. Neq eñi potest fieri. ut ꝑquẽ
st̃ omnia. sit unꝰ ex omnibꝰ. nolo no
bis credat᷑. scriptura recitet᷑. Non
ego dico ame. qͥa in pͥncipio erat
uerbũ . s audio ñ ego adfingo. s
lego qͦd om̃s legimꝰ. s ñ om̃s in¬
telligimꝰ & cũ legit᷑ audimus

Expanded text:
ficat . 706 Caveamus ne a sinu Patris, et ficat . 706 Caveamus ne a sinu Patris, et quodam utero paterno, arcanaeque naturae substantiam unigeniti Filii separemus, verbisque his quibus veritas susceptae incarnationis astruitur, divinae generationi praejudicia inferre meditemur; ne et nostrum alicui dicatur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti; quiesce; hoc est: Si nesciamus quae propria sunt divinitatis aeternae incarnationisque distinguere; si creatorem cum suis operibus conferamus: si auctorem temporum dicamus coepisse post tempora. Neque enim potest fieri ut per quem sunt omnia, sit unus ex omnibus. bis credatur, Scriptura recitetur. Non ego dico a me quia in principio erat Verbum , sed audio: non ego affingo, sed lego; quod omnes legimus, sed non omnes inte
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere corꝑa ur̃a hostiã uiuam
sc̃am. deo placentẽ. Male gͦ sacri¬
ficiũ diuisert: eccłȩ membra la¬
cerando. Illos qͦq pełcellȩt ista
sentencia. qͥ animã racionabilem
ab incarnacionis dñicȩ segregat᷑
sacram̃to: naturã hominis ab ho¬
mine se parare cupientes. Et ill
fortasse rectȩ offer̃t trinitati:
s racionẽ nesciunt naturȩ hu¬
manȩ. diuinȩq distinguere. Dei
enĩ simplex natura ẽ. Homo ex
anima racionabili constat & cor¬
pore.Si al terũ tollas: totã natu¬
rã hominis sustulisti. Aduersum
om̃s gͥ hereses ista sentencia est.
quȩ frat᷑no nomine. ñ frat̃ne ec¬
one nõminis xꝑiani. & quadam
mncupatiua fid̾i germanitate
parricidalibꝰ gladiis nos cupi¬
unt uulnerare. qͥa c̃uersio nr̃a
ad eos est: & dominant᷑ nobis in
secło peccatores. Feccator enim
culo regis et̃ni. & a secreto ma¬
tris ȩccłȩ separare conet᷑: ad qͦd
illã anima in canticis canticoꝵ
uerbũ dei se introdux isse signi¬

Expanded text:
exhibere corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Male ergo sacrificium diviserunt, Ecclesiae membra lacerando. 11. Illos quoque percellit ista sententia, qui animam rationabilem ab incarnationis Dominicae segregant sacramento, naturam hominis ab homine separare cupientes. Et isti fortasse recte offerunt Trinitati: sed rationem nesciunt naturae humanae divinaeque distinguere; Dei enim simplex natura est, homo ex anima rationabili constat et corpore. Si alterum tollas, totam naturam hominis sustulisti. 12. Adversus omnes igitur haereses ista sententia est, quae fraterno nomine, non fraterne Econe nominis christiani et quadam nuncupativa fidei germanitate parricidalibus gladiis nos cupiunt vulnerare; quia conversio nostra ad eos est, et dominantur nobis in saeculo peccatores. Peccator enim culo regis aeterni, et a secreto matris Ecclesiae separare conetur, ad quod illa anima in Canticis canticorum Verbum Dei se introduxisse signi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe credidero: qͦd credo. ñ possũ
de patris ȩt̃nitate liberare. cuꝰ
et̃nꝰ ẽ filius. Si tẽporalẽ genera¬
cionẽ eiꝰ existimo: incipit cõmu¬
nitatẽ habere nobiscũ ut uidea
gis. qͥa inciꝑe ee̾ dei ñ ẽ: qͥa dei et¬

Expanded text:
edo; non possum de Patris aeternitate dubitare, cujus aeternus est Filius. Si temporalem generationem ejus existimo, incipit communitatem habere nobiscum; ut videagis, quia incipere esse Dei non est, de
Abbreviated transcription (Latin):
nitȩ. qͥ aliũ putat đm noui: alnũ
ueteris testam̃ti. Nicit᷑ m anic heo
& ualentino. qͥ ñ put auer̃t ueri¬
tatẽ carnis humanȩ. axꝑo esse
susceptã. Paulus qͦq samosate¬
nꝰ & basilides: in eadẽ sentencie
sorte numerant᷑. Similit᷑ qͦq eiꝰ¬
dẽ sentencie auc ł oritate dãp¬
nant᷑ qͥ diuinitatẽ scĩ sꝑs nega¬
sic̃ illi filiũ a patre. ita &. isti
sꝑm a deo patre & filio dei sepi¬
omnibꝰ scindere corpꝰ ȩccłȩ ge
stiert̃: uiritim d̾r si recte offe¬
ras. recte aũ ñ diuidas: peccast
Eccłe enĩ sacrificiũ ẽ. qͦd offert᷑

Expanded text:
um veteris 705 Testamenti. Dicitur hoc Manichaeo et Valentino, qui non putaverunt veritatem carnis humanae a Christo esse susceptam. Paulus quoque Samosatenus et Basilides in eadem sententiae sorte numerantur. 9. Similiter quoque ejusdem sententiae auctoritate damnantur, qui divinitatem sancti Spiritus negasicut illi Filium a Patre, ita et isti Spiritum a Deo Patre et Filio Dei sepaomnibus qui scindere corpus Ecclesiae gestierunt, viritim dicitur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Ecclesiae enim sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfidoꝵ: ẽ. ꝑfidias predicare. Ergo
taceo adhuic: qͥa ñdũ id qͦd sencio
intͣrogor: ñ ꝓferã labiis. qͦd animꝰ
ñ ꝓbauit. Erit tẽpus quando res¬
pondeã Int̾rogabor & ipse qͥd sen¬
ciã: lunc demũ respondebo: quod
meũ est. M eũ est enĩ fide loqui
pietatẽ asserere. grãm prȩdicare.
Nongͥ quasi pigrior sensu. uoce
tardior tacet. nec quasi fastidiosus
differt uocis obseqͥũ s quasi cautꝰ
piełm uulgares opinionȩs euitat:
qͥ ꝑicłm ñ euitabat salutis. Deniq
in posterioribꝰ habes. qͥa ex iliuit
e naui. ut occurteret dño. ñ głe¬
cupidꝰ s obȩdienciȩ prȩmaturus.
Hic gͦ qͥ ante reticebat. ut doceret
nos qͦd impioꝵ. nec uerbũ debea¬
mꝰ iterare: hic in quã ubi audunt.
uos aũ qͥd me dicitis. statim lociñ
inmemor sui pͥmatũ egit ꝓrima¬
nec̃ nemo me uincat: nc̃ meȩ par¬
tesst̃. debeo cõpensare qͦd tacui
debet.ꝓdesse qͦd silui. Lingua mea

Expanded text:
fidorum perfidias praedicare. Ergo fidorum perfidias praedicare. Ergo taceo adhuc, quia nondum id quod sentio interrogor: non proferam labiis, quod animus non probavit. Erit tempus quando respondeam. Interrogabor et ipse quid sentiam, tunc demum respondebo quod meum est; meum est enim fidem loqui, pietatem asserere, gratiam praedicare. 31. Non igitur quasi pigrior sensu, voce tardior tacet, nec quasi fastidiosus differt vocis obsequium: sed quasi cautus periculum vulgaris opinionis evitat, qui periculum non evitabat salutis. Denique in posterioribus habes quia exsilivit e navi, ut occurreret Domino cupidus, sed obedientiae praematurus. 32. Hic ergo qui ante reticebat, ut doceret nos quod impiorum nec verbum debeamus iterare: hic, inquam, ubi audivit: Vos autem quid me dicitis ? statim loci non immemor sui, primatum egit: primaNunc nemo me vincat, nunc meae partes sunt: debeo compensare quod tacui, debet prodesse quod silui. Lingua mea
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ intellexisti mysteriũ supra sa¬
pienciã recũbentis repetiut pe¬
trus. cõmendauit utrũq xꝑs. al¬
terũ iudicio. alterũ mysterio : dem
addidit ut legeres qͦd inxꝑi pec¬
tore recũbebat. & intelligeres
qͦd eiꝰ caput in qͦ pͥncipale omni¬
ũ sensuũ ẽ. arc hano qͦdã sapien¬
cie replebat᷑. Sed si ñ putas intel¬
ligendũ eẽ mysteriũ: saltẽ noli im¬
pugnare iudiciũ. Laudat᷑ petrus
qͥa dei filiũ credidit quẽ iudebat.
qͥa se ab imꝑite plebis rudibꝰ adhuc
opinionib separabat. Deniq cũ
int̾rogasset dñs qͥd homines de filio
hominis estimarent: cũ diceret᷑
uulgi sentencia. petrus tacebat
Iaces gͦ symon: et respondentibꝰ
ne reprehendaris a dño quia ñ
respondes in t̾roganti. Ideo inqͥt
ñ respondeo: qͥa ñ int̾rogor meã
si alienã sentenciã. Legi eñĩ ut nͣ lo¬
quat᷑ os meũ oꝑa hominũ: opus aũ

Expanded text:
quia non intellexisti mysterium supra saquia non intellexisti mysterium supra sapientiam recumbentis, repetivit Petrus. Commendavit utrumque Christus, alterum judicio, alterum mysterio; id enim addidit, ut legeres quod in Christi pectore recumbebat, et intelligeres quod ejus caput, in quo principale omnium sensuum est, arcano quodam sapientiae replebatur. Sed si non putas intelligendum esse mysterium, saltem noli impugnare judicium. Laudatur Petrus, quia Dei Filium credidit, quem videbat; quia se ab imperitae plebis rudibus adhuc opinionibus separabat. Denique cum interrogasset Dominus, quid homines de Filio hominis aestimarent, cum diceretur vulgi sententia, Petrus tacebat. 30. Taces ergo, Simon, et respondentibus ne reprehendaris a Domino, quia non respondes interroganti? Ideo, inquit, non respondeo, quia non interrogor meam, sed alienam sententiam; legi enim: Ut non loquatur os meum o
Abbreviated transcription (Latin):
cia: de impietate contencio ẽ. Uir¬
ginis enĩ suppare negasti ee̾ ñ tẽ¬
poris. Ego aũ & supparẽ uirginis
scđ̾m suscepeionẽ corꝑis ñ negabo.
& creatorẽ tẽporis c̃fitebor. Quid
enĩ ꝓficis. si dicas qͥa xꝑs hȩc an il¬
la sit creatura: C̃reatura mutat᷑
diuinitas adorat᷑. Noluit se sic xꝑs
agnosci: nec his tantũ quȩ supra
hominẽ st̃. meritis estimari. Heni¬
q cũ in t̾rogasset quẽ me dieunt
ee̾ homines cũ alii dicerent heliã
alii iheremiã. aut unũ ex ꝓphetis:
nullius sentenciã predicauit: cũ
riane: Nec iohanni & petro pir¬
tas ee̾ credendũ. qͦs uel solos pro
Deniq quasi ad testimoniũ ueteris
.&. noui testam̃ti moyses cũ helia ad¬
sciscit᷑: cũ iobanne petrus frequen¬
t̃ adhibet᷑. Petrus dicit tues: ñ dieit.
tu esse cȩpisti. Petrus dicit. tuesfili¬
usdei: ñ dicit. tuescreatura. Dixit
hoc iohannes. s adhuc ñ crediditi

Expanded text:
tia, de impietate contentio est; Virtia, de impietate contentio est; Virginis enim supparem negasti esse, non temporis. Ego autem et supparem Virginis secundum susceptionem corporis non negabo, et creatorem temporis confitebor. Quid enim proficis, si dicas quia Christus haec an illa sit creatura? Creatura mutatur, non divinitas adoratur. 27. Noluit se sic Christus agnosci, nec his tantum, quae supra hominem sunt, meritis aestimari. Denique cum interrogasset: Quem me dicunt esse homines ? cum alii dicerent Eliam, alii Hieremiam, aut unum ex prophetis; nullius sententiam praedicavit: cum riane? Nec Joanni et Petro putas esse credendum, quos vel solos pro Denique quasi ad testimonium veteris et novi Testamenti Moyses cum Elia adsciscitur, cum Joanne Petrus frequenter adhibetur . 29. Petrus dicit, Tu es ; non dicit: Tu esse coepisti. 710 Petrus dicit: Tu es Filius Dei; non dicit: Tu es creatura. Dixit hoc Joannes. Si adhuc non credidisti,
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ eẽ susceptã. & offeras trans¬
figurandũ corpus altaribꝰ ñ distin
&. ille qͦd meũ ẽ ñ habebat. Susce¬
pit qͥd meũ ẽ. ut inꝑtiret qͦd suũ
ẽ suscepit ñ ut c̃funderet. s ut
repleret. Si eredas suscepcionẽ.
adfingas ẽfusionẽ. manicheus
eẽ desisti: nec tam̃ ȩccłe filius et̃
cepisti.Si eredas suscepcionẽ cor¬
poris. adiungas diuinitatis cõpis¬
sionẽ: porcionẽ utiq ꝑfidiȩ. ñ ꝑ¬
fidiã declinast. Credis enĩ qͦd tibi
ꝓdesse presumis. ñ eredis quod dei
dignũ ẽ. Rursus si credas qͥa idem di
&. noui & ueteris testam̃ti ẽ. tẽpora
aũ uerbo eiꝰ &. momenta pręmittas.
tolerabilior ualentinꝰ ẽ. qͥ ñ secula
ante đm. s deos putat eẽ qͦd secła st̃.¬
e inoris eñĩ sacrilegii ẽ. copulari di¬
uinitati secła: quã preferri Si cre¬
das iterũ qͥa xꝑs pͥncipiũ sumpsit
ex uirgine. s tam̃ aliqͦd ante x ꝑm
estimes eẽ pͥncipiũ intẽporiᷤᷤ distan¬

Expanded text:
carnem esse susceptam, et offeras transfigurandum corpus altaribus; non distinget ille quod meum est, non habebat. Suscepit quod meum est, ut impertiret quod suum est: suscepit non ut confunderet, sed ut repleret. Si credas susceptionem, affingas confusionem; Manichaeus esse desisti, nec tamen Ecclesiae filius esse coepisti. 24. Si credas susceptionem corporis, adjungas divinitati compassionem: portionem utique perfidiae, non perfidiam declinasti; credis enim quod tibi prodesse praesumis: non credis quod Deo dignum est. 25. Rursus si credas quia idem Deus et novi et veteris Testamenti est, tempora autem Verbo ejus et momenta praemittas: tolerabilior Valentinus est, qui non saecula ante Deum, sed deos putat esse, quod saecula sunt; minoris enim sacrilegii est copulari divinitati saecula, quam praeferri. 26. Si credex Virgine, sed tamen aliquod ante Christum aestimes esse principium: in tempore distan
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ enĩ cor quorũdã .&. aures
eoꝵ grauit᷑ audiert: auris scilicet
interioris affectꝰ. Non eñi caro
peccat quȩ suũ seruat officium
& recepit auditũ. s animꝰ puri au¬
ditꝰ. prauus in t̃pres. qͥ recusat au¬
dire que dicunt᷑ intelligere quȩ
legunt᷑. Quid aures tãquã cęra
& plũbo clauditis & tam̃ dñica
beneficia & officia naturȩ ñ potes¬
tis excludere : auditis inuit: Audis¬
tis fastidientes: auditis: ne qͦd au
dieritis. excusare possitis. Audis
ille piscator. Sed̃ quasi piscator
hoc dicit: Sed quasi humani pis¬
cator affectꝰ. qͥ iã ñ pisces caꝑet
s homines uiuificaret: Non suũ
ẽ qͦd dicit: s eiꝰ qͥuiuificandi ei tri¬
buit potestatẽ. Piscator eñĩ ipsis qͦs
ante capiebat piscibꝰ taciturnior
erat. & euta diuina mysteria ma¬
gis mutꝰ: qͥ uocis suȩ neseiebat aue¬

Expanded text:
 est enim cor quorumdam, et aures eorum graviter audierunt ; aures scilicet interioris affectus. Non enim caro peccat, quae suum servat officium, et recipit auditum, sed animus puri auditus pravus interpres, qui recusat audire quae dicuntur, intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo clauditis, et tamen Dominica beneficia et officia naturae non potestis excludere? Auditis inviti, auditis fastidientes: auditis, ne quod non audieritis, excusare possitis. 707 15es utique ille piscator: sed non quasi piscator hoc dicit, sed quasi humani piscator affectus; qui jam non pisces caperet, sed homines vivificaret . Non suum est, quod dicit: sed ejus qui vivificandi ei tribuit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina mysteria magis mutus, qui vocis suae nesciebat auc
Abbreviated transcription (Latin):
rum a cerbitatum: Sicut archa in illo mundi diluuio totuis or¬
ns spatus in nocua ferebat᷑. ita et tu aduersus fluctus tanta
assionum pietatis ĩmobilis restitisti. et cum posses salutem
ligere: noliusti: Quo affectu prosequar uos sc̃ę matris pia
uora : prao pinicello sermonis mei describam formȩ ur̃ȩ et
narum similitudinem: Stetistis int̾ exercitꝰ regios. quil¬
uit totus orbis t̾rarum subactus. quos india quoq in ex¬
nis maris secreta refugiens non declinauit. et soli de rege
ne bellico conflictu uictoriam reportastis: Uicerunt
iobis sola arma pietatis: dedit poenas ⁊ tyrannuc
t quia uos non potuit uincere : atroci peremptus est

Expanded text:
rum acerbitatum. sicut arca in illo mundi diluuio totius orbis spatiis innocua ferebatur, ita et tu aduersus fluctum tam grauium passionum pietate immobilis restitisti et, cum posses salutem filiorum eligere, noluisti. quo affectu prosequar uos, sanctae matris pia pignora? quo penicillo sermonis mei describam formae uestrae et animarum similitudinem ? stetistis inter exercitus regios, quibus totus fuit orbis terrarum subactus, quos India quoque in extremi maris secreta refugiens declinauit, et soli de rege superbo sine bellico conflictu uictoriam reportastis. uicerunt in uobis sola arma pietatis; dedit poenas tyrannus et quia uos non potuit uincere et quia atroci peremptus est
Abbreviated transcription (Latin):
putris: filii: Si autẽ una oꝑa. una utiq oꝑati¬
onis potestas.÷ maiestas una factor.ẽ. Hȩc de pa¬
tre & filio: Iuid gͦ silemꝰ de sp̃u. p̃sertĩ cũ scrip¬
tura nos diina ñ patiat᷑ silere: Dat enĩ locus
oportunissimũ testimoniũ. ad sc̃i sp̃s uuitatem
cũ patre & filio compbandã: ut eius qͦq oꝑationẽ
a patris ⁊ filii oꝑe dissotiare nequeamꝰ. Legimꝰ

Expanded text:
patris et filii. si autem una operatio, una utique operatipatris et filii. si autem una operatio, una utique operationis potestas et maiestas una factorum est. haec de patre et filio. quid ergo silemus de spiritu, praesertim cum scriptura nos diuina non patiatur silere? dat enim locus oportunissimum testimonium ad sancti spiritus unitatem cum patre et filio conprobandam, ut eius quoque operationem a p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facile legerimꝰ : legi mꝰ tam̃ magnãdi
uirtutẽ & ideo considerantes q̃ magnasit
uirtꝰ. conicere poterimꝰ quã miscđiam mag¬
nã uoluerit designare Legimꝰ enĩ inscõ
hieremia Iuis es d̃ne : t̾u fecisti celũ & ter¬
rã inmagna uirtute tua. & brachio excel¬
so Uirtꝰ gͣ magna. celũ fecit. Quȩ. ẽ. uirtꝰ
magna: Patrisi anfilii : magna utiq patris
uirtus e̾. Ipse enĩ per filiũ cęlũ fecit. &
terrã. ficut habes In principio fecit ds cę¬
lũ & terrã S. tam̃ & filius magna uirtꝰ :
Nã cũ uirtute patris filiũ legeris sicut
habes xp̃m di sapientiã atq uirtutẽ. utiq
cũ urt᷑ patris filius sit. magna uirt̃ ẽ filius
qr celũ fec̃ & filiꝰ. sic habes. omĩ a ꝑipsũ facta sunt
ergo si & pat̾ fecit ⁊ filius: utiq facti unitas opa¬
tiois indicat unitatẽ. Non gͦ oꝑatio discrepat

Expanded text:
non facile legerimus, legimus tamen magnam dei non facile legerimus, legimus tamen magnam dei uirtutem. et ideo considerantes quae magna sit uirtus conicere poterimus quam misericordiam magnam uoluerit designare. legimus enim in sancto Hieremia: quis es, domine? tu fecisti caelum et terram in magna uirtute tua et brachio excelso. uirtus ergo magna caelum fecit. quae est uirtus magna, patris an filii? magna utique patris uirtus est — ipse enim per filium caelum fecit et terram, sicut habes: in principio fecit deus caelum et terram —, sed tamen et filius magna uirtus est. nam cum uirtutem patris filium legeris, sicut habes Christum dei sapientiam atque uirtutem, utique cum uirtus patris filius sit, magna uirtus est filius. quia caelum fecit et filius, sicut habes: omnia per ipsum facta sunt. ergo si et pater fecit et filius, utique facti unitas operationis indicat unitatem. non ergo operatio discrepat
Abbreviated transcription (Latin):
augm̃tũ. & cibꝰ culpe incentiuũq peoca¬
ti:. deniq uidas panẽ accepit axꝑo. & tc̃
magis repletꝰ.ẽ. diabolo. qr ñ accep̃ ex fide.
qͥ tã hospitali d̾ño ꝓditionẽ parabat.
iudeor popłs declaret᷑. & ideo subhac figu¬
ra se ipse condempnat. Dignꝰ .ẽ. morte uir
ille qͥ fecit hec :⁊ ouiculã restituet in qua¬
cumulatioribꝰ bonis fruiturũ popłm xꝑi
resurrectione debet᷑. Propositũ mͥ fuit
ut menuisse dignamuni aduersus eos qͥ
homicidiũ adulteriũq scĩ dđ̃ condẽpnant
meo respondere sermone. & ita fauore
urẽ unanimitatis tractatꝰ nr̃i cursus eua¬
sit. ut p̃dicandꝰ uire omĩb uderet᷑. quẽ
putabamꝰ ñ posse defendi S qm nr̃o uir¬
& factũ suũ ipsius dicta defendant:
coniunctio ista sermonis. ut magna mi¬
sericordia diceret᷑. & ñ facile alibi lectũ
memini & ideo quȩ sit magna miscuia
debenꝰ aduertere. Nã & si magnã nuscđiã

Expanded text:
augmentum et cibus culpae incentiuumque peccaaugmentum et cibus culpae incentiuumque peccati. denique ludas panem accepit a Christo et tunc magis repletus est diabolo, quia non accepit ex fide, qui tam hospitali domino proditionem parabat. Iudaeorum populus declaratur et ideo sub hac figura se ipse condemnat. dignus est morte uir ille, qui fecit haec, et ouiculam restituet in quacumulatioribus bonis fruiturum populum Chresurrectione debetur. propositum mihi fuit, ut meminisse dignamini, aduersus eos qui homicidium adulteriumque sancti Dauid condemnant, meo respondere sermone, et ita fauore uestrae unanimitatis tractatus nostri cursus euasit, ut praedicandus iure omnibus uideretur quem putabamus non posse defendi. sed quoniam noet factum suum ipsius dicta defendant. coniunctio ista sermonis, ut magna misericordia diceretur, et non facile alibi lectum memini. et ideo quae sit magna misericordia debemus aduertere. nam etsi magnam misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
fam̃ ieiuniũq tolerauerit: cũ gͥhaberet
popłs uideor in suis gregib plurunas copi¬
as hostiaꝵ: tam̃ unã ouiculã q̃. popłs ille pau
habebat. eripuit. głose illi subiciens passioĩ.
uis scire quã ouẽ: Sic̃ oiuis ad uictimã ducłꝰ
ẽ qui pane pauꝑis alebat᷑. & potu pauperis
utebatur:⁊in sinu pauꝑis dormiebat. nrĩs
enĩ utebat᷑ alim̃tis. in nr̃i pectoris gremio
quiescebat: Nã in iudeor suui requiescere
se ñ posse memoiaũ dicens Filius hominis
ñ habet ubi capt̃ suũ reclinet &uenit
hospes inqͥt ad iuirũ illũ diuitẽ. Qs: iste
hospes nisi miserabile peccatũ: dyenim
culpa in hoc mundo tanquã hospes
intraũ. aliena nr̃e & ꝑegrina naturȩ:
Itaq ñ desius gregibꝰ hostiã obtulit: s ac¬
cepit ouiculã pauꝑis & occidit illã cuiꝰ
quidẽ passio licet ad sacrariũ salutare
ꝓfecerit: tam̃ uidet᷑ ille sui fuisse furoris

Expanded text:
famem ieiuniumque tolerauerit. Cum igitur haberet famem ieiuniumque tolerauerit. Cum igitur haberet populus Iudaeorum in suis gregibus plurimas copias hostiarum, tamen unam ouiculam, quam populus ille pauper habebat, eripuit gloriosae illi subiciens passioni. uis scire quam ouem? sicut ouis ad uictimam ductus est, qui pane pauperis alebatur et potu pauperis utebatur et in sinu pauperis dormiebat. nostris enim utebatur alimentis, in nostri pectoris gremio quiescebat. nam in Iudaeorum sinu requiescere se non posse memorauit dicens: filius hominis non habet ubi caput suum reclinet. et uenit hospes, inquit, ad uirum illum diuitem. quis est iste hospes nisi miserabile peccatum? etenim culpa in hunc mundum tamquam hospes intrauit, aliena nostrae et peregrina naturae. itaque non de suis gregibus hostiam obtulit, sed accepit ouiculam pauperis et occidit illam. cuius quidem passio licet ad sacrarium salutare profecerit, tamen uidetur illi sui fuisse furoris
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ atq sapientie. Nolite filii quasi ui¬
lem despicere pauꝑtatẽ. Iste pauꝑclamaũ.
&̾ dñs exaudit eũ: tolite quasi magnis in¬
uide diuitus diuites eguerunt. & esurie¬
runt S. si uultis habere bona:đnm queri¬
te. Inquirentes enĩ dnm. ñ deficient onuĩ
bono: Ergo nolite recusare omnẽ pauperem:
Pauꝑerat petrus. & quẽ donaret nũmulum
ñ habebat. s p̃tiosiorem omĩ pecunia dona¬
bat salutẽ. sauꝑ erat ille lazarus. in eugełio.
s ille qͥ ante in ostro diues iacebat & purpu¬
ra. optabat post exitũ uite stillante digi¬
to pauꝑis refrigerari Quãuis ille ostro suꝑb
regio. & purpuratis uestib uulnera pauꝑis
diues feistidiosus horruerit: tam̃ ininfer¬
ins locatꝰ optabat eoloci fuisse qͦlararus
Q loco lectio ñ uidet᷑ pecuniarũ diuitẽ pau¬
perẽq describere. s eũ pauperem qͥ ꝓfide. &
deuocione uulnera corporis ñ horruerit.

Expanded text:
entiae atque sapientiae. nolite, filii, quasi uientiae atque sapientiae. nolite, filii, quasi uilem despicere paupertatem; iste pauper clamauit et dominus exaudit eum. nolite quasi magnis inuidere diuitiis; diuites eguerunt et esurierunt. sed si uultis habere bona, dominum quaerite; inquirentes enim dominum non deficient omni bono. ergo nolite recusare omnem pauperem. pauper erat Petrus et quem donaret nummulum non habebat, sed pretiosiorem omni pecunia donabat salutem. pauper erat ille Lazarus in euangelio, sed ille qui ante in ostro diues iacebat et purpura optabat post exitum uitae stillante digito pauperis refrigerari. quamuis ille ostro superbus regio et purpuratis uestibus uulnera pauperis diues fastidiosus horruerit, tamen in infernis locatus optabat eo loci fuisse quo Lazarus. quo loco lectio non uidetur pecuniarum diuitem pauperemque describere, sed eum pauperem, qui pro fide et deuotione uulnera corporis non horruerit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ regẽ uolumꝰ hab̃e ꝑfectũ: An uero illi pos¬
toue: ut aduertamꝰ ꝗͣ cito uenis spes secuta
sit. Non mediocre aut̃ qđ nathan denunti¬
auit ei. hoc ẽ. inferior ꝓpłia Grauis enĩ uere¬
cundia pudorq. delictũ ab inferiore repre¬
hendi. uidetis qđ culpa grãm minuat: Scie¬
bt nathan qđ dd nesciebat. adeo caligat ani¬
mꝰ obumbratꝰ quadã nube uitior. deide
hic .ẽ. nathan qͥ insuꝑiorib dd acceptũ dno
ꝓpħauit. ut doleret eodẽ redargui teste
peccatũ. quo ꝓpłiante fuerat męritũ p̃dicatũ.
S: iã mnysteriũ reqͥraniꝰ. duo inqͥt uiri erant
in una ciuitate: unꝰ diues & alt̃ pauꝑ. quis
ẽ hic diues aut pauꝑ. nnisi forte unus popłsui
deor: alt̃ popłs xꝑianꝰ : Ille diues in lege. diues
eloquiis di sibi creditis. diues ꝓpħis diues oiacu¬
lis. Inc uero pauꝑ. Sed nolite hauc refugere
habet pecunie. habet tam̃ thesauros sci¬

Expanded text:
qui regequi regeeratur historiae, ut aduertamus quam cito ueniae spes secuta sit. non mediocre autem quod Nathan denuntiauit ei, hoc est inferior propheta; grauis enim uerecundia pudorque delictum ab inferiore reprehendi. uidetis quod culpa gratiam minuat. sciebat Nathan quod Dauid nesciebat; adeo caligat animus obumbratus quadam nube uitiorum. deinde hic est Nathan, qui in superioribus Dauid acceptum domino prophetauit, ut doleret eodem redargui teste peccatum, quo prophetante fuerat meritum praedicatum. Sed iam mysterium requiramus. duo inquit uiri erant in una ciuitate, unus diues et alter pauper. quis est hic diues aut pauper nisi forte unus populus Iudaeorum, alter populus Christianus? ille diues in lege, diues eloquiis dei sibi creditis, diues prophetiis, diues oraculis: hic uero pauper. sed nolite hanc refugere habet pecuniae, habet tamen thesauros sci
Abbreviated transcription (Latin):
tulisset. qđq in eũ suã miscłiam ꝓfudisset. &
ideo qm̃ peccato exasperasset dnm: abducenda eiꝰ
omĩa. rapienda ab hostib depopulandã domũ.
łẽ ait illi: seccaui. & respondit nathan. Qm̃ pec¬
casse te confiteris. remittet tͥ dns peocatũ s filiꝰ
tuus qͥnatꝰ.e. ex betsabee. moriet᷑. Noc filioegro¬
tante dđ fleuit. humi iacuit. cilicio se operuit.
ieiunqũ: Ubi mortuũ cognou̾: surrex̾. lauit.
cenaũ. alios consolatꝰ. e. uidete quã multa
Primo omĩum qđ d̾s ꝑius atq misericors. ẽ. &
q̃ nob̾ adu̾sa contingunt ꝓp̃tio nr̃i eryoris ex¬
cipimꝰ: Didicimꝰ gͥ. captiuitatẽ p̃tiũ eẽ pecca¬
trhec enĩ decernit᷑ pena pcrimine Deinde
illud aduertimꝰ: qđ regũ lapsus pena popłor
sit Sic̃ enĩ uirtute eor seruam᷑: ita etiam
errore ꝑiclitam᷑. Unde obtandũ . ẽ. nob̾: ut
regẽ głosũ atq ꝑfectũ habe ꝓossimꝰ. Nos gͦ

Expanded text:
tulisset quodque in eum suam misericordiam profudisset et tulisset quodque in eum suam misericordiam profudisset et ideo quoniam peccato exasperasset dominum, abducenda eius omnia, rapienda ab hostibus, depopulandam domum. tunc ait ille: \'peccaui\' et respondit Nathan: \'quoniam peccasse te confiteris, remittet tibi dominus peccatum, sed filius tuus qui natus est ex Betsabee morietur\'. hoc filio aegrotante Dauid fleuit, humi iacuit, cilicio se operuit, ieiunauit. ubi mortuum cognouit, surrexit, lauit, cenauit, alios consolatus est\'. uidete quam multa. primo omnium quod deus pius atque misericors est et quae nobis aduersa contingunt pro pretio nostri erroris excipimus. didicimus igitur captiuitatem pretium esse peccati; haec enim decernitur poena pro crimine. deinde illud aduertimus quod regum lapsus poena populorum sit. sicut enim eorum uirtute seruamur ita etiam errore periclitamur. unde optandum est nobis, ut regem gloriosum atque perfectum habere possimus. nos ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sisq mysteriis ñ solũ nichil qd condempnaret᷑
s. etiã qđ laudaret᷑ inuenimꝰ:. Nc̃ tractatꝰ incipit
ẽẽ de nuntio. quẽ decursipsalmm titulus iã sepe
repetitꝰ ostendit. Sic enĩ ẽ ssabnꝰ dđ intellectꝰ
cũ uenisset ad eũ nathan ꝓpłia. cũ intrasset
ad betsabee. Itaq x hec pars historiȩ reteran¬
da .ẽ.: q̃ huiusmodi. ẽ. Diues in qͥt & pauꝑ. intra
iuiã erant ciuitatẽ. diuiti multa arm̃ta. mul¬
te oues. pauꝑi una oius. q̃de pane ⁊ uino pau¬
ꝑis alebat᷑. & insinu eiꝰ qiuescebat uenit hospes
ad diuitẽ. diues neq de arm̃to suo neq de gre¬
gib suis aliqͥd abstulit. s unã ouẽ pauperis oc¬
cidit: Hoc ubi cognou̾ dđ. morietur inquit
uir ille. & restituet quadruplũ: Respondit
illi nathan: ⁊ues. deinde aperuit ei celeste
mandatũ. dicens mandasse dnm qqđ multa illi bo¬
ua. id÷ opes regias sublato de pastor numero con¬

Expanded text:
sisque mysteriis non solum nihil quod condemnaretur sisque mysteriis non solum nihil quod condemnaretur sed etiam quod laudaretur inuenimus. nunc tractatus incip saepe repetitus ostendit. sic enim est: psalmus Dauid intellectus, cum uenisset ad eum Nathan propheta, cum intrasset ad Betsabee. itaque et haec pars historiae retexenda est, quae huiusmodi est. \'diues\' inquit et pauper intra unam erant ciuitatem. diuiti multa armenta, multae oues, pauperi una ouis, quae de pane et uino pauperis alebatur et in sinu eius requiescebat. uenit hospes ad diuitem, diues neque de armento suo neque de gregibus suis aliquid abstulit, sed unam ouem pauperis occidit. hoc ubi cognouit Dauid \'morietur\' inquit \'uir ille et restituet quadruplum\'. respondit illi Nathan: \'tu es\\ deinde aperuit ei caeleste mandatum dicens mandasse dominum quod multa illi bona, id est opes regias sublato de pastorum numero con
Abbreviated transcription (Latin):
latã redderet. hanc sociauit ut auferret adulte¬
riũ: Et qr sub lege erat. moriendũ fuit ut libera¬
ret᷑ a lege. ut ꝑillã mortẽ uelut quoddã legis &̾
peccator q̃ ꝑ legẽ erant in mẽbris nr̃is in illa
morte moierent᷑ : nos autẽ soluti a lege mortis.
eãq putauerunt eẽ uiolandã: om̃s uissu dauid
a bellatorib int̾emptist᷑. quo indicio ostendit᷑
id qqđ inposteriora docuerunt ẽẽ signatũ. qđ
euidentissime reuelat᷑. eos quos ante mortẽ
ad sumpserat xp̃c sicut uidȩos ꝑisse paruulos
& informes: eos uero quos post mortẽ adsci¬
uit innumerũ filioꝵ regno ẽẽ seruatos Unde
uixta hoc mysteriũ conuenit. qđ primꝰ in ui¬
deis fuerit partꝰ infirmꝰ. ut postea in xpianis
fieret fructus et̾nꝰ. S iã adnutiũ transeamꝰ.
Nã in suꝑiorbꝰ tractatꝰ nob̾ de illo inuidioso
adulterio & homicidio dd ꝓpħe fuit.: decur¬

Expanded text:
latam redderet, hanc sociauit, ut auferret adultelatam redderet, hanc sociauit, ut auferret adulterium. et quia sub lege erat, moriendum fuit, ut liberaretur a lege, ut per illam mortem uelut quoddam legis et peccatorum, quae per legem erant in membris nostris, in illa morte morerentur, nos autem soluti a lege mortis eamque putauerunt esse uiolandam omnes iussu Dauid a bellatoribus interempti sunt. quo indicio ostenditur id, quod in posteriora docuerunt esse signatum, quoeuidentissime reuelatur, eos quos ante mortem adsumpserat Christus sicut Iudaeos perisse paruulos et informes, eos uero quos post mortem adsciuit in numerum filiorum regno esse seruatos. unde iuxta hoc mysterium conuenit quod primus in Iudaeis fuerit partus infirmus, ut postea in Christianis fieret fructus aeternus. : Sed iam ad nuntium transeamus. nam in superioribus tractatus nobis de illo inuidioso adulterio et homicidio Dauid prophetae fuit decur
Abbreviated transcription (Latin):
legitimã incarnationẽ. cũ furtuũ fecit ẽe̾ legitimũ
ut sit ds omĩa & in omĩbꝰ. deniq ut scias ẽẽ mẏsteriũ:
interp̃tare uocabula. Dauid enĩ in typo accipis
aꝑi. ẽ: qi misit ds filiũ suũ factũ ex muliere: factũ
sub lege: eadem plena: qr in passione eiꝰ legis. ẽ. pleni¬
tudo. uł qi plena sp̃u scõ. Iħs enĩ plenꝰ sp̃u scõ. regres¬
sus. ẽ.a iordane: eadem etiã puteus uiram̃ti. hoc :
religionis & fidei ꝙbene puteus: qr flumina de
uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. hanc gͦ ad sumens.
sibi d̾s uerbũ copulã fecit ẽẽ legitimã. Id mys¬
teriũ etiã illȩ nuptie declararunt. que sunt in
nubit & ideo circumcursabat. & querebat ubiq
q̾i uerbũ: qr uulnerata qr nuda: qi adulterata in
om̃ĩb ⁊si inmaculata. in xpo querebat caro mise¬
ra redẽptorem Hanc sibi xꝑc iunxit. ut inmacu¬

Expanded text:
legitimam incarnationem consortium fecit esse legitimum, legitimam incarnationem consortium fecit esse legitimum, ut sit deus omnia et in omnibus. Denique ut scias esse mysterium, interpretare uocabula. Dauid enim in typo accipis Christi est, quia misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege? eadem plena, quia in passione eius legis est plenitudo uel quia plena spiritu sancto; Iesus enim plenus spiritu sancto regressus est a Iordane. eadem etiam puteus iuramenti, hoc est religionis et fidei. et bene puteus, quia flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hanc ergo adsumens sibi deus uerbum copulam fecit esse legitimam, quod mysterium etiam illae nuptiae declararunt, quae sunt innubit. et ideo circumcursabat et . quaerebat ubique dei uerbum, quia uulnerata, quia nuda, quia adultera in omnibus, etsi inmaculata in Christo quaerebat caro misera redemptorem. hanc sibi Christus iunxit, ut inmacu
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosa: Adulteriũ uiquã. intyposalutis
ẽ factũ: Non eiũ adulteriũ om̃e. dãnandũ ẽ.
deniq ad ꝓpłiam dictũ. ẽ uade accipe tibi uro¬
rem foinicariã. d̾ns hoc ubet. cũ ea q̃ forni¬
cata fuerit ẽẽ coniugiũ cuius coniuigii ut
tione natꝰ . ẽ.a dño nom̃ impositũ. ẽ. ierrahel:
qđ ẽ diumna generatio Si gͦ pia illa copula
fornicariȩ.: etiã ista utiq pia societas adulte
copula ẽ S illa de iuideis: de diuinis autẽ ñ
audeo licet piũ adulteriũ nominare. nequẽ
uel sonꝰ sermonis offendat: licet sensus uene.¬
ratior in ꝓmptusit Qd̃ pot̾ tam̃ cautus dici:
sunt enĩ legitima consortia diuinitatis: carnis
nec ut quodã foedere conueniente nature.
caro animȩ. & anima carni. ita etiã diuinitas
& caro. iusti seruant quodãm tori legem:
Suscepit carnẽ ds. adsũpsit animã. ꝑ inusitatã nec

Expanded text:
fructuosa. adulterium inquam in typo salutis fructuosa. adulterium inquam in typo salutis est factum; non enim adulterium omne damnandum est. denique ad prophetam dictum est: uade accipe tibi uxorem fornicariam. dominus hoc iubet, cum ea quae fornicata fuerit esse coniugium, cuius coniugii, ut tione natus est, a domino nomen impositum est Iezrahel, quod est diuina generatio. si ergo pia illa copula fornicariae, etiam ista utique pia societas adulterae copula est. sed illa de Iudaeis. de diuinis autem non audeo licet pium adulterium nominare, ne quem uel sonus sermonis offendat, licet sensus ueneratior in promptu sit. quod potest tamen cautius dici on sunt enim legitima consortia diuinitatis et carnis nec ut quodam foedere conueniunt naturae caro animae et anima carni, ita etiam diuinitas et caro iusti seruant quodammodo tori legem. suscepit carnem deus, adsumpsit animam, per inusitatam nec
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ postea meuuangłio grã. quasi inepta my¬
mo. septiformi spu unũsa mundi huiꝰ inpleũ.
huic gͦ legi carnẽ sustulit. & eccłiam. sibi unẽ.
Cuiꝰ legis lum̃ popłs hostilis inminuit. quando
legis scã uiolauit. Inminuta gͦ lux di .ẽ. in po¬
pło uideor. qi cecitas ex parte i isrł contigit.
donec plenitudo gentiũ int̾ret.: sic om̃is isrł
saluus fieret. Suꝑ. ẽ. adhuc & quartũ mysteri¬
um: qđ quȩso placidis ꝓcipiatis aurib & men¬
tẽ nr̃am ñ uerbapendatis Non enĩ in uerbo
ẽ regnũ di: s in uirtute Adulteriũ factũ. est:
homucidiũ factũ.ẽ hoc ẽ. qđ dictũ .ẽ. ad ꝓpħã.
sume tibi baculũ nucinũ. & alibi iurgã noci¬
nã legimꝰ. ꝑquã intellegimꝰ ius qͦddã & sũmã
ꝓpłnȩ. quȩ more nucis. foris amara. in cortice
dura. in medio teste tenera. intus. ẽ. fructuo¬
sa: ꝙ fi gͥ in histoua amariora auditis. intypo
dura cognoscitis. sperate tam̃ in mysterio

Expanded text:
cuius postea in euangelio gratia quasi in eptamyxo septiformi spiritu uniuersa mundi huius inpleuit. huic ergo legi carnem sustulit et ecclesiam sibi iunxit. cuius legis lumen populus hostilis inminuit, quando legis sancta uiolauit. inminuta ergo lux dei est in populo Iudaeorum, quia caecitas ex parte in Israhel contigit, donec plenitudo gentium intraret et sic omnis Israhel saluus fieret. Superest adhuc et quartum mysterium, quod quaeso placidis percipiatis auribus et mentem nostram, non uerba pendatis; non enim in uerbo est regnum dei, sed in uirtute. adulterium factum est, homicidium factum est. hoc est quod dictum est ad prophetam: sume tibi baculum nucinum. et alibi uirgam nucinam legimus, per quam intellegimus ius quoddam et summam prophetiae, quae more nucis foris amara in cortice, dura in medio testae, tenera intus est et fructuosa. etsi igitur in historia amariora auditis, in typo dura cognoscitis, sperate tamen in mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
temerant᷑. quo licet adu̾tere fr̃s dilectissi.¬
mi quẽ admodũ onĩs hereses dũ se inpugnani
in se recurrant: Itaq arrian dũ patris & fi.¬
lii separant potestatẽ: in eũ furiose eritũ dispu¬
tationis incurrunt. ut cũ manicheis eoꝵ con¬
currat adsertio Illi enĩ dicunt alterũ dm
ueteris: alterũ noui ẽẽ testam̃ti. Quã. ꝓfa-¬
nã assertionẽ ȩccłia scã condempnat. q̃uoiũ¬

Expanded text:
temerantur. Quo licet aduertere, fratres dilectissitemerantur. Quo licet aduertere, fratres dilectissimi, quemadmodum omnes haereses, dum se inpugnant, in se recurrunt. itaque Ariani, dum patris et filii separant potestatem, in eum furiose exitum disputationis incurrunt, ut cum Manicheis eorum concurrat adsertio; illi enim dicunt alterum deum ueteris, alterum noui esse testamenti. quam profanam adsertionem ecclesia sancta condemnat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tis mirta consortia sunt: si sequam᷑ tamen
studiũ corrigendi Neq rursus paueas: ne cul¬
pȩ confessio teneat᷑ ad poenã Bonꝰ enĩ & miseri¬
corsd̾s ñ solũ culpã ignoscere confitentib s etiã
p̃mia corrigentibꝰ iꝑtire consueuit. si tamen
unꝰqͥsq sibi donari petat qđ intelligit ñ latere
dic gͦ iniqͥtates tuas: ut iustificeris. dłi uox ẽ ista :¬
ꝓmittentis qđ tuũ uelit delere peocatũ. Tibi inqͥt
peccaui. dauid dic̾. & malũ corã te feci hoc . ẽ. &¬
si homines ñ uident. s tu uides: ⁊si hoĩes me ui¬
dicare ñ possunt qͥ participes delicłor sunt: tu
tam̃ uidex es singuloꝵ. qͥ experses delictoꝵ
Quãlibet in corde intimo cogitationes noriȩ
lateant: corã te tam̃ sunt. qͥ potes dicere: quid
pot̾ delere quicqͥd in coide conscriptibẽ.
Cui se fatet᷑ sc̃s dd ñ solũ inseipid s etiã in
pͥmo homine peccasse: dũ p̃cepta diuina

Expanded text:
tis mixta consortia sunt? si sequamur tamen tis mixta consortia sunt? si sequamur tamen studium corrigendi.... neque rursus paueas, ne culpae confessio teneatur ad poenam. bonus enim et misericors deus non solum culpam ignoscere confitentibus, sed etiam praemia corrigentibus inpertire consueuit, si tamen unusquisque sibi donari petat quod intellegit non latere. dic ergo iniquitates tuas, ut iustificeris. dei uox est ista promittentis, quod tuum velit delere peccatum. 69. Tibi peccavi, David dicit, et malum coram te feci. Hoc est, etsi homines non vident, sed tu vides; etsi homines me dijudicare non possunt, quia participes delictorum sunt; tu tamen judex es singulorum, quia expers es delictorum. Quamlibet in corde intimo cogitationes noxilateant, coram te tamen sunt, qui potes dicere: quid potest delere quicquid in corde conscriptum est. cui se fatetur sanctus Dauid non solum in se ipso, sed etiam in primo homine peccasse, dum praecepta diuina
Abbreviated transcription (Latin):
putabamꝰ occultũ. cũ aꝑire se ceꝑit un: iscu¬
iusq uago delicti: ut unꝰqͥsq sui criminis se¬
rie reuincat᷑: quis pudor. cũ illũ quẽ despicabi¬
lem in hoc scło iudicabas uideris ẽẽ p̃latũ. illũ
seruum tuũ. illũ quẽ uixta scłi huius astuti¬
as ineptũ & in abilem arbitrabaris. simplicita¬
tis suȩ diuitiis cognoueris honoratũ ergodũ
uiuimꝰ: co ꝑfugiamꝰ adeũ qͥ pot̾ delere peccatũ:
Non uerearis qđ grafio ferreo scriptũ . ẽ. & un¬
gue adamantino. hic enĩ portas ferreas ad a¬
mannas confregit: nec tineas culpã fateri
Confessus e̾. dd. agnouit iniqͥtatẽ suã agnou̾
errorem. & ideo ait. Im iniqͥtatẽ meã. ego ag.¬
nosdo: Dauid agnoscit. & tu ñ agnoscis: Dauid
fatet᷑. ⁊ tu negas : Paulus se nocentẽ clamat:
& tu te uinocentẽ asseris : Non. ẽ gͥ maximꝰ
erubescendi locus. quando oũ plurimis pecca¬

Expanded text:
putabamus occultum, cum aperire se coeperit uniuscuputabamus occultum, cum aperire se coeperit uniuscuiusque imago delicti, ut unusquisque sui criminis serie reuincatur? quis pudor cum illum, quem despicabilem in hoc saeculo iudicabas, uideris esse praelatum, illum seruum tuum, illum quem iuxta saeculi huius astutias ineptum et inhabilem arbitrabaris simplicitatis suae diuitiis cognoueris honoratum? ergo dum uiuimus, confugiamus ad eum qui potest delere peccatum. nec uerearis quod graphio ferreo scriptum est et ungue adamantino — hic enim portas ferreas adamantinasque confregit — nec timeas culpam fateri. Confessus est Dauid, agnouit iniquitatem suam, agnouit errorem et ideo ait: quoniam iniquitatem meam ego agnosco. Dauid agnoscit, et tu non agnoscis? Dauid fatetur, et tu negas? Paulus se nocentem clamat, et tu te innocentem adseris? non est igitur maximus erubescendi locus, quando cum plurimis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ bona sunt de interioie ꝓcedere. &
cont᷑ q̃ mala st̃ de int̾iore ꝓdire Non enĩ qđ
intrat in qͥt inos coinqͥnat hominẽ: s. qđ exit
de ore: de corde enĩ tuo cogitationes ꝓcedunt:
ꝙ ideo caue nede corde tuo malȩ cogitatioẽs
ꝓdeant. q̃ te posteriore tẽpore arguant & accu¬
sa̾nt. non enĩ ds testimoniis ad reuincendũ
te argum̃tisq indiget: tua te ipsũ culpa accu¬
sat & ꝓdit Unde bene in hoc psalmo dauud dic̃:
delictũ meũ cont᷑ me .e̾. semp Ue enĩ mͥ qđ latẽ.¬
re cupio. & latẽre ñ possũ Quomͦ enĩ latebo. qͥ
inscripta in pectore meo gero meoꝵ inditia de¬
lictor: Nudabit᷑ in illo iudicii die uniuscuiusq
pectus. testimoniũ reddente omĩb conscientia
sua. &. inuicẽ accusantib cogitationibꝰ. aut etiã
defendentibꝰ. in die qua iudicabit ds occulta
hominũ. qͥ pudor ille cũ ꝓdi omĩbꝰ cȩperit qđ

Expanded text:
quae bona sunt de interiore procedere et quae bona sunt de interiore procedere et contra quae mala sunt de interiore prodire. non enim quod intrat inquit in os coinquinat hominem, sed quod exit de ore. de corde enim tuo cogitationes procedunt, et ideo caue ne de corde tuo malae cogitationes prodeant, quae te posteriore tempore arguant et accusent. non enim deus testimoniis ad reuincendum te argumentisque indiget; tua te ipsa culpa accusat et prodit. unde bene in hoc psalmo Dauid dicit: delictum meum contra me est semper. uae enim mihi quod latere cupio et latere non possum! quomodo enim latebo, qui inscripta in pectore meo gero meorum indicia delictorum ? nudabitur in illo iudicii die uniuscuiusque pectus testimonium reddente omnibus conscientia sua et inuicem accusantibus cogitationibus aut etiam defendentibus in die qua iudicabit deus occulta hominum. qui pudor ille, cum prodi omnibus coeperit quod
Abbreviated transcription (Latin):
s ppłnca auctoritate signamꝰ. Scripta ẽ. gͦ. & ubi
scriptasit uide. In pectore inqͥt cordis tui. hoc ẽ
ibi scripta e̾ culpe series. ubi etiã forma uirtutis
Ñ in tabulis lapideis: s in tabulis cordis carnalibꝰ
S quȩ bona sunt ñ atram̃to inscribunt᷑. si sꝑu
łi uiuii. quȩ autẽ uitiosa: grafio ferreo. & ungue
adamantino: Talis ꝓpemodũ scriptura: quał . ẽ. pȩ¬
na peccati: Scribit᷑ illa grafio ferreo: hec uirga
ferrea cohercet᷑. sic̃ scriptũ.e. Reges eos inuirga
ferrea Alia illa .ẽ: uirgi recta uirga regnitui
Illa supplicio coercet naxios. hec innarios guber¬
nat imꝑio: Gͦ scripta .ẽ. culpa. uideamꝰ ubi. Non
foris. s intꝰ: in corde tuo. ⁊ in pectore tudsicut
enĩ ꝓpe. ẽ. uerbũ in ore tuo & incorde: sic infide¬
lib in ipso corde exprimit᷑ figura peccati & erro¬
ris effigies: Intꝰ gͥ ẽ. culpa. uitꝰ uirtꝰ & ideo ãns.
sentio inqͥt uirtutẽ de me exisse. ut ostendet

Expanded text:
sed prophetica auctoritate signamus. scripta est ergo, et ubi scripta sit uide. in pectore inquit cordis tui, hoc est: ibi scripta est culpae series, ubi etiam forma uirtutis, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. sed quae bona sunt non atramento inscribuntur, sed spiritu dei uiui, quae autem uitiosa graphio ferreo et ungue adamantino. talis propemodum scriptura qualis est poena peccati. scribitur illa graphio ferreo, hoc uirga ferrea cohercetur, sicut scriptum est: reges eos in uirga ferrea. alia illa est uirga recta, uirga regni tui. illa supplicio cohercet noxios, haec innoxios gubernat imperio. ergo scripta est culpa; uideamus ubi. non foris, sed intus in corde tuo et in pectore tuo. sicut enim prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo, sic infidelibus in ipso corde exprimitur figura. peccati et erroris effigies. intus igitur est culpa, intus uirtus. et ideo dominus sentio inquit uirtutem de me exisse, ut . ostenderet