comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
assignatũ ẽ qͥd sit originale peccatũ. ⁊ quare dicat᷑ origi¬
nale. ⁊ q̃re imputetur posteris.:⁊ quom̃ in haptismate re¬
mittat᷑. ut scił ñ remaneat post baptismũ culpa s pena.
⁊ illd̾ qd̾ remanet ñ ĩa dñetur si ꝑseueret ħo in gr̃a ba¬
ptisii. Icõ caute. ait. Beati quon remisse st̃ iniqͥtates

Expanded text:
assignatum est quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale, et quare imputetur posteris, et quomodo in baptismate remittatur, ut scilicet non remaneat post baptismum culpa, sed poena: et illud quod remaneat non jam dominetur, si perseveret homo in gratia baptismi. Ideo ca
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatus. Inuenit᷑. enĩ dedisse hõi om̃s affectꝰ om̃sq motꝰ
inseruit. qua agnosceret qͥd deberet agere. ł cauere. His aũ
acceptis ħo neglexit iter uirtutis incedere. eui exdo nil
defuit. ipse uͦ inuenit᷑ defuisse his q̃ a do̾ data st̃ sͥ. Mi̾to
gͦ dicit᷑ tałe in iudicio ds uineere.: ⁊ ustificariin u̾b̾suis.
Uel ita tͥ soli peccaui. qͥ adeo iustꝰ es. ut iustificeris .i. uerax

Expanded text:
comparatus. Invenitur enim dedisse homini omnes affectus, omnesque motus, ationis inseruit, qua agnosceret quid deberet agere vel cavere. His autem acceptis homo neglexit iter virtutis incedere, cui ex Deo nil defuit, ipse vero invenitur defuisse his quae a Deo data sunt sibi. Merito ergo dicitur talem in judicio Deus vincere, et justificari in verbis suis. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
one nr̃i iustꝰ appareret. ⁊ du pecẽm no¬
bis dimitteret. qd̾ sit misericors pate
face̾t. Dicebant ei eũ uelle nos m̃ti¬
ri. ut ipse solus uerax inueniretur.¬
Qd̾ si ita eẽt. imuste ab eodamnare.¬
mui. Contra illos tales loquit᷑ ħ apłs.

Expanded text:
one nostri justus appareret, et, dum peccatum nobis dimitteret, quod misericors sit, faceret. Dicebant etiam eum velle nos mentiri, ut ipse solus verax inveniretur.od si ita esset, injuste ab illo damnaremur. Contra illos tales lo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. iustus ẽẽ ⁊ ex sola iusticia ñ meis
et uincas
implendo ꝓmissa cũ iudicaris
a plurib ñ debere implere ꝓmis¬
sa ꝓꝑt̃. mea pecc̃a .i. ñ mittere filiũ
de stirpe mea. Dauid enĩ postꝗͣ fac¬
tus ẽ adulter ⁊ homieicda uxorem
urie accipiendo.⁊ illu glãdio filioꝵ
turus sit. qͥa ñ nascet᷑ xp̃c de homicida ⁊ ãdultero. s fal¬
sũ erit qd̾ sibi pollicitũ asserebat. D̃s aũ uerax ẽ. qr misit

Expanded text:
 justus esse, et ex sola justitia non ex meis et vincas, implendo promissa, cum judicaris a populis non debere implere psa propter mea peccata, id est non mittere Filium de stirpe mea. David enim postquam factus est adulter, et homicida uxorem Uriae accipiendo, et illum gladio filiorum turus sit, quia non nascetur Christus de homicida et adultero. Sed falsum erit quod sibi pollicitum asserebat. Ambrosius Deus aut
Abbreviated transcription (Latin):
bent secotidie sacrificare: aliter enim ad celestem patriã
non poterunt ꝯuenire. Pontifex qui semelin anno
cum sanguine introibat xp̃c est: qui anno benignita
peccatis hominum fudit: Hoc significante. Quasi.
Illa predicta fiebant inueteri testamento. hoc signiti¬
cante in istis sp̃usc̃o. qui ita fieri instituit. scił uiam scõꝵ¬
iadest non aum licere adcelestia introire. quousq: rp̃s¬
uenit: post cuiusetiam aduentum celum ad huc in acces¬
scłm animas. Sedpatienter expectanda est resurrectio in
qua etiam corporib ꝑxp̃m patebit incelum accessus. Uel
non dumesse propalatamuiam sc̃orum scorum. idest
cenditur minterioraceli. adhuc. Quasi. hoc signtficabat
sp̃c sc̃s priore tab̃naculo adhuc habente statum id est car¬
nalibus obseruantiis ad huc statum habentib. Quod au¬
temhec desacritciisconsummandis uł inprimo uł in scd̃o
taberniaculo scłm significationem dic̾ta suit: aꝑit subdẽs.

Expanded text:
bent se fideles sacrificare. Aliter enim ad coelestem patriam bent se fideles sacrificare. Aliter enim ad coelestem patriam non poterunt pervenire. Pontifex qui semel in anno cum sanguine introibat, Christus est, qui anno benignitatpro peccatis hominum fudit. Hoc significante. Quasi dicat: Illa praedicta fiebant in Veteri Testamento, hoc significante in istis Spiritu sancto, qui ita fieri instituit, scilicid est nondum licere ad coelestia introire quousqvenit, post cujus adventum et coelum adhuc inacces etiam secundum animas, sed patienter exspectanda est resurrectio, in qua etiam corporibus per Christum patebit in coelum accessus. Vel, nondum esse propalatam viam sanctorum secundorum, id estcendit in interiora coeli. Adhuc. Quasi dicat: Hoc significabat Spiritus sanctus. Priore tabernaculo adhuc habente statum, id est carnalibus observantiis adhuc statum habentibus. Quod autem haec de sacrificiis consummandis, vel in primo, vel in secundo tabernaculo secundum significa
Abbreviated transcription (Latin):
positis in priori qui¬
dem tabnaculo ꝗd
minus erat idest mi¬
noris uenerationis oe
significabat hoc pre¬
sentera eccłiam sem¬
bant sacerdotes con¬
summantes sacrtti¬
ciorum officia. scił
intus incensum po¬
nentes et extrasacri¬
ficia. Ecce quod supͣ
dixit sanctum scl̃are
que nich̾ ducunt ad
ꝑfectionem. Insccło
autem tab̾naculo se¬
mel manno soluspon¬
tifex introibat non
sine sanguine. S epc
quidem sine sangui¬
ne introibat. sedeñ
sangume non nisi
semel. Iste exparte
xp̃m. qui semel in¬
gressus est incelum.
quemnon mox seqͥ¬
mur. Quod angłis
annis intrabatun
sigutticabat non¬
dum uenisse ꝑfectio¬
nẽ. Nonsine sangui¬
ne dico. quem offer¬
propopło optulit.
proseuero non: nͥ
inmembris suis. Unde ipse ait. N erba delictor¬
TS. meorum. id est uerba delictorum su corꝑis. De¬
licta enim nr̃a dicit sua. quia ea suscepit. uon adhaben¬
dum. sed addelendum. Aitende quodait: in priori tab̃¬
naculo semꝑintroibant sacerdotes. quia hic fideles de¬

Expanded text:
positis, in priori quidem tabernaculo, quod minus erat, id est minoris venerationis, et significabat praesentem Ecclesiam, sembant sacerdotes consummantes sacrificiorum officia, scilicet intus incensum ponentes, et extra sacrificia. Ecce quod supra dixit sanctum saecularquae non ducunt ad perfectionem. In secundo autem tabernaculo semel in anno solus pontifex, introibat; non sine sanguine, saepe quidem sine sanguine introibat, sed cum sanguine, non nisi semel. Iste ex parte stum, qui semel ingressus est in coelum, quem non mox sequimur: quod singulis annis intrabatur, significabat nondum venisse perfectionem. Non sine sanguine dico, quem offerpro populo obtulit, pro se vero non nisi in membris suis. Unde ipse ait: Verba delictorum meorum, id est delictorum sui corporis . Delicta enim nostra sua dicit, quia ea suscepit, non ad habendum, sed ad delendum. Attende quod ait: In priori tabernaculo semper introibant sacerdotes, quia hic quotidie de
Abbreviated transcription (Latin):
qui tantum istiꝰ figu¬
ra fuerunt qui non hanc
habuit necessitatem sa
enim idest offerre. fe¬
eit offerendo se ip̃m non
prosnis sed ꝑ popłorde¬
lict̾s & hoc semel quia sufficit omñib una ob

Expanded text:
qui tantum istius figura fuerunt, qui non hanc habuit necessitatem sacenim, id est offerre fecit, offerendo seipsum non pro suis, sed pro populi delictis. Et hoc semel, quia sufficit omnibus una ob
Abbreviated transcription (Latin):
celestem eccłiam. & presentem. fixit deus & non homo
Et nota quod ait. indextera sedis magnitudinis. Hoc
enim potestatis & maĩestatis diuine indicium est. Item
nota quod ait: minister scor̾um. h oc miscłie multe &
amoris est. quem nobis impendit. per hec ergo duo. &
petensmisericors ostenditur. Uł ita: consedit indextera
sedis magnitudinis. Hoc ñ mitatur. Ip̃e dico assistens
incelis minister scõrum. quia ibi mitustrat głam per
sancta sc̃orum significatam. & minister u̾itab̾naculi id
est neritatis. quam tabernacłm uetus prefigurabat scił
iusticiam in presenti eccłia. c głam infituro que utraꝙꝙ
est nerum d ei tab̾naculum. quod uerum tab̾uaculum fix̃
aeus. ut in eternum ꝑmaneat: nmbratile ueroerat nõn
tixum. sed portabile: & non homo. Hoc addidit. quia ce
uetus posuit deus. sed ꝑministrum hominem. Om̃is enĩ

Expanded text:
coelestem Ecclesiam et praesentem, fixit Deus, et non homo. coelestem Ecclesiam et praesentem, fixit Deus, et non homo. Et nota quod ait, in dextera sedis magnitudinis: hoc enim potestatis et majestatis divinae indicium est. Item nota quod ait, minister sanctorum, hoc misericordiae multae et amoris quem nobis impendit. Per haec ergo duo, et potens, et misericors ostenditur. Vel ita, consedit in dextera sedis magnitudinis. Hoc non mutatur. Ipse, dico, existens in coelis minister sanctorum, quia ibi ministrat gloriam per Sancta sanctorum significatam, et minister veri tabernaculi, id est veritatis quam tabernaculum praesignabat, scilicet justitiam in praesenti Ecclesia, et gloriam in futura, quae utraque est verum Dei tabernaculum. Quod, verum tabernaculum fixit Deus, ut in aeternum permaneat. Umbratile vero erat non fixum, sed portabile. Et non homo. Hoc addidit, quia et vetus posuit Deus, sed per ministrum hominem. Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ xp̃c: ce recte: quia illi
infirmi. hic autem se¬
mel sufficit: quia filiꝰ
lex enim constttuit
homines sacerdotes ha¬
bentes infirmitatem
pectandi ce moriendi.
oe ideoꝓse otferebãt:
sermo autem iurisin¬
randi qui post legem
dictus est ꝑdamid. con¬
stituit sacerdotem du¬
raturum in eternum
ipsum filium gr̃a &̃
complecatur dignita¬
prius dixit. Capitłm
est brenis multorum
complexio. sic dicta eo
incipit capitulum.¬
& tinit ibi: deus et
non homo. Faciens
gͦ capitulum ait. La¬
lem habemus pontifi¬
sem qui non dico se¬
dit sed consedit quia
deus est qui homo gy¬
gas gemine substan¬
tie. inquo due natu¬
re unite surit. Conse¬
est quod quiescit c&
regnat scđłm nat᷑am
diuinitatis indexte¬
ram sedis magnitu¬
tate sedentis deitatis. scił dei patͥs qui quiescit. & iudicat.
nam. hiis qui sunt hic alia bona ministrat inde. sc̃orum¬
inceło gloriam eternam. & hic gr̃e munera. Mini ster gͦ
est sconim. uł hic uł infuturo. Quod tab̾naculum idest

Expanded text:
 Et recte, quia illi infirmi, hic autem semel sufficit, quia Filius Lex enim constituit homines sacerdotes habentes infirmitatem peccandi et moriendi, et ideo pro se offerebant. Sermo autem jurisjurandi qui post legem dictus est per David, constituit sacerdotem duraturum in aeternum ipsum Filium, gratia complectitur dignitaprius dixit. Capitulum est brevis multorum complexio sic dicta, eofacio capitulumet finit ibi: Deus et non homo. Faciens ergo capitulum ait: talem habemus pontificem qui, non dico sedit, sed consedit, quia Deus est qui homo gigas geminae substantiae in quo duae naturae unitae sunt. Conseest quod quiescit et regnat secundum naturam divinitatis, in dextera sedis magnituate sedentis deitatis, scilicet Dei Patris qui quiescit et judicat, nam, et his qui sunt hic alia bona inde ministrat. Chrin coelo, et hic gratiae munera. Minister ergo est sanctorum hic vel in futuro. Quod tabernaculum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Tẽ i huiꝰmodi uidicio. ñ ꝑ odio uro
iudicaui tͣlere sathane. & hoc in int̾i¬
tum carnis .i. ut sathanas eum cor¬
poralit uexet. & fic ille resipiscat. hãc¬
enim potestatem dr̃ habuisse apłs
ut quẽ a stulticia sua ñ poss dimouẽ¬
diabolo eum uexandũ tͣderet qͦusꝙ
penitentiã ꝑfitens a malo desifte̾t¬
Uñ subd̾. Ut spc̃ eius salutis sit in

Expanded text:
udicio, non pro odio vestro judicavi tradere Satanae. Et hoc in intum carnis, id est ut Satanas eum corporaliter vexet, et sic ille resipiscat. Haenim potestatem dicitur habuisse Aposquem a stultitia sua non posset dimodiabolo eum vexandum traderet, quousque poenitentiam profitens a malo desisteUnde subdit: Ut spiritus ejus salvus sit in
Abbreviated transcription (Latin):
ro an aduos uenam i uͥga & opꝰ ẽ u̾ga ñ uos corriga¬
tis. qi audit᷑ omĩno .i. ab omĩb int̾ uos qͥ inflati estis
nͨ corrigitis. Qd audit᷑. fornicatio res utiq infa¬
mis. & talis ẽ utiq illa fornicatio. qͣlis nͨ cẽ int̾ gen¬
tes. Ut gͣue istud pecc̃m oftend̾e̾t. nͨ ab his cẽ dic̃ ad¬
mitti qͥ dm̃ nesciunt. Dem̃ cͥminis ꝓdit genꝰ dicens.
Ita ut uxorẽ patͥs aliquis habeat. & hoc publice uͥ testi¬
b opꝰ ñ ẽ publice enim nou̾cam suã loco uxoris habe¬
bat. nͨ t̃giu̾satione aliqͣ pot̾at crim̃ tegi. Sciendũ qd̃
causa formcatioĩs huiꝰ scił de uxore patͥs incipit de
fornicatione. pt̾ ea moneb̾ de omni carnali uidelicet
Et uos inflati estis. & uento suꝑbie que

Expanded text:
s corrigitis. Quia auditur omnino, id est ab omnibus, inter vos, qui inflati estis, nec corrigitis. Quid auditur? Fornicatio, res utique infamis, et talis est, illa fornicatio, qualis nec etiam inter gentes, ut grave istud peccatum ostenderet nec ab his etiam dicit admitti qui Deum nesciunt. Deinde criminis prodit genus, dicens: Ita ut uxorem patris aliquis habeat. Et hoc publice, ubi testibus opus non est. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat, nec tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. Sciendum quod causa hujus fornicationis, scilicet de uxore patris, incipit de fornicatione, postea monebit de omni carnali videlicet en vos inflati estis vento superbiae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tenende. Cõmonefaciat¬
uos dico. ita siõ ego doceo
eas nͥq t̾rarũ in om̃i eccłia
& id̃o autentice st̃. Dico mi¬
si timotheũ & opꝰ erat mit¬
ti. qr quidã ur̃m sic infla¬
ti st̾ de philosophis quoꝵ
t̃rena sapĩa glant᷑. tanq̃¬
nͥ culpa urã impedierit.
Id̾o dic̃ si dñs uoluit. ut
ostend̾et si ñ iret d̾m nolu¬
isse causa utiq dignitatis
illoꝵ. ueniam dico ce cog¬

Expanded text:
tenendae. Commonefaciat dico, ita, sicut ego doceo eas ubique terrarum, in omni Ecclesia; et ideo authentice. Dico misi Timotheum, et opus erat mitti. Quia quidam vestrum sic inflati sunt de philosophis, quorum terrena sapientia gloriantur, tanqunisi culpa vestra impedierit. Ideo dicit, si Dominus voluerit, ut ostenderet, si non iret Deum voluisse, causa utique indignationis illorum. Veniam dico, et cog
Abbreviated transcription (Latin):
Pħuͦ omĩa ꝓbam᷑ in xͦ prudentes & fortes. & si illis ali¬
t̃ uideat᷑. Qĩ dicat. Abiectioẽs omĩb facti sumꝰ. & hoc
usꝙ adhuc .i. continue usq ad hoc tẽpꝰ. Non ut ꝯfun¬
& bñ dixi quod uos estis filii. nam ego pat̾ sũ. & hoc ẽ
tũ ꝓ infinito posuit

Expanded text:
ur in Christo prudentes et fortes, etsi illis aliter videatur. Quasi dicat: Abjectiores omnibus facti sumus, et hoc usque adhuc, id est continue, usque ad hoc tempus. Non ut confunEt bene dixi, quod vos estis filii. Nam ego pater sum. Et hoc est nfinito posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
potestis. Yroma ẽ. Ac si dic̾e̾t. Nẽ ita
Et utinã uͥ regnetis. Uere regnare ẽ de
dignemini s dico nos uob̾cũ. ut nõ
tandũ ẽ. yronice enim loqͥt᷑ qd ꝑ ma
ret. tãqͣm morti destinatos .i. qͣi ad¬

Expanded text:
potestis. Ironia est, ac si diceret: Non est ita. Et utinam vere regnetis! Vere regnare, est de dignemini; sed dico nos vobiscum, ut nos tandum est. Ironice enim loquitur, quod ret, tanquam morti destinatos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Quasi: qđ uos ñ attenditis. Stigmata gͦ appellauit qͣi
notas penarum. de ꝑsecutionib quas paciebatur. stignia
emim dr̃ puactum. uł uota aliquo ferro facta. Et est sensus.
Ideo ñ debet fieri molestia. quia ego habeo alios conflictͥus
ce certamina. que in ꝑsecutionib quas patior mecum di¬
micant. Gra. Eece conclusio epłe quasi subscͥptio. qua &
frẽs sit cum sp̃u¬
ne ur̃a. ut uerita¬
tet semꝑ intelligatis atã. ꝑ hoc ũbum ebreum uera cẽ¬

Expanded text:
t: quod vos non attenditis. Stigmata ergo appellavit quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Stigma enim dicitur punctum vel nota aliquo ferro facta. Et est sensus: ideo non debet fieri mihi molestia, quia ego habeo alios conflictus, et certamina quae in persecutionibus quas patior mecum dimicant. Gratia. Ecce conclusio Epistolae, quasi subscriptio, qua et res, sit cum spvestra, ut veritatem semper intelligatis. A
Abbreviated transcription (Latin):
censꝰ ꝑ bonum .i. ꝑ legẽ. ita ut appareat pecc̾m .i. ini¬
micus. dum uidens homini ꝓuideri ꝑ legẽ illicita
suasit ut ꝓ uita ex lege mors ei ꝓueniret. Oꝑatũ est
dico in tm ut pecc̾m fiat peccans .i. peccare faciens
gis institit ut hoĩem gͣuiorib culpis subice̾t. F le¬
gẽ enĩ accepit occasionem oꝑari homini mortem.

Expanded text:
est per legem, ita ut appareat, peccatum, id est inimicus, dum videns homini provideri per legem illicita suasit, ut pro vita ex lege ei mors proveniret. Operatum est dico in tantum, ut peccatum fiat peccans, id est peccare faciens. gis institit, ut hominem gravioribus poenis subjiceret. Per legem enim accepit occasionem operari homini mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
scentiam ñ extinxit. iͥ enim ñ ẽ grã liberatoris au¬
get peccandi desid̾iũ. ꝓhibitio pecc̾oꝵ. Idõ gͦ dix̾ ꝑ
mandatum .i. p̃uaricatio addita ẽ cũ peccandi li¬
bidine. Et dix̃ supͣ modũ. qr ꝑ legem ñ defecit. s
magis solitis cupiditatib ereuit. Uł ꝑ peccatum¬
hic intelligit᷑ diabolus. qui ꝑ bonũ d̾i incensꝰ ẽ ira¬
cundia cont᷑ hoĩem. ⁊ contria atq illicita illi suasit

Expanded text:
scentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio peccatorum. Ideo ergo dixit, per mandatum, quia praevaricatio addita est cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, quia per legem non defecit, sed magis solutis cupiditatibus crevit. hic intelligitur diabolus; quia per bonum Dei incensus est iracundia contra hominem, et contraria atque illicita illi suasit,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq erit. enim
id est quia sermo
dictus est ad mo¬
Factus est firmus¬
idlest uerus ut lex
est contra uetira facere. & inobedientia quod est p̃cepta
Aimittere. accepit iustam retͥbutionem scił qnͣtum me¬
ruit. id est scł̾m quod meruit mercedis ut ꝓqualitate
factorum sit qualitas pene. attende singula uerba. Dĩs
preuaricatio dieit. ut ostendat quod ꝓ singłis peccatis
sit reddenda pena. Ac sidiceret. Non solum omnis p̃-¬
uaricatorpunietur qui multorum pecc̃orum reusest.
sed pro omini p̃uaritatione uł inobedientia suam reci¬
piet penam. Iustam dicit. ne putetur ꝑire iusticia per
qͣntitatem refertur que peccato equalis erit. quia scłm
quod maiusuł minus est pectatum. maior uł minor
erit pena. Quod uͦ ait mercedis. hoc ad qualitatem pe¬
ne refertur. ut quilibidinis igne ꝑierit. igne crucietur.
Quomͦ. Quasi. Et si sermo angłorum factus est firmus.
nam. si neglexerimis saltim quod minus est quam

Expanded text:
utique erit. Enim, id est quia, sermo dictus est ad Mofactus est firmusid est verus, ut lex  contra vetita facere, et inobedientia, quod est praecepta dimittere, accepit justam retributionem, scilicet quantum meruit, id est secundum quod meruit, mercedis, ut pro qualitate factorum sit qualitas poenae. Attende singula verba: omnis praevaricatio dicit, ut ostendat quod pro singulis peccatis sit reddenda poena. Ac si diceret: Non solum omnis praevaricator punietur qui multorum peccatorum reus est, sed pro omni praevaricatione vel inobedientia suam recipiet poenam. Justam dicit, ne putetur perire justitia pequantitatem refertur, quae aequalis peccato erit; quia secundum quod majus vel minus est peccatum, major vel minor erit poena. Quod vero ait mercedis, hoc ad qualitatem poenae refertur, ut qui libidinis igne perierit, igne crucietur. Quomodo. Quasi dicat: Et si sermo angelorum factus est firmus, nam, si neglexerimus, saltem quod minus est quam
Abbreviated transcription (Latin):
tis. o etiam quod¬
nunc detineat an¬
sit in mora eiꝰ. que
sit causa dilacionis
POrE. discessio: detineat dico ita tam̃ ut reueletur
ĩdẽ manifestus fiat intemꝑe suo idest sibi congruo & a
tempe. Completa enim. accessione ad romanum imꝑnim
ce adromane eccłie obedientiam. ad erit discessio abutroq
imꝑio. qua impleta aderit ille iniquus idest antixp̃e. Sĩ¬
militer impleto temꝑe misccłie quo plenitudo gẽntium
itrat adfidem. reuelabtur discessio afide. qͣnddo refriges¬
cet caritas multorum & abundabit iniquitas. & tunc ue¬
niet antixp̃c. & sic instabit dies domimi. Nam mift̾ium.
bitur in suo temꝑe.

Expanded text:
tis: Et etiam qununc detineat Ansit in mora ejus, quae sit causa dilationis ondum est discessio. Detineat, dico, ita tamen ut reveletur, id est ut manifestus fiat in tempore suo, id est sibi congruo, et a  tempore. Berengar. Completa enim accessione ad Romanum imperium, et ad Romanae Ecclesiae obedientiam aderit discessio ab utroque imperio, qua impleta aderit iniquus, id est Antichristus. Similiter impleto tempore misericordiae, quo plenitudo gentium intrat ad fidem, revelabitur discessio a fide quando refrigescet charitas multorum et abundabit iniquitas, et tunc veniet Antichristus, et sic instabit dies Domini. Nam mysterium. bitur in suo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut sedeat intemplo dei. idest ineccłia uł intemplo a
romanns destructo. quod nidei tunc reedificabunt. Nas
rit iherosolimam cͥcumcidet se. dicensindĩs ego sum xp̃c¬
uob̾ ꝓmissus. Tunc confluent ad eumom̃s gentes & uid̃i.
o reedificabunt templum aromanis destructum. sede¬
bitq ibidicens seesse dm̃. Ułita: ñ nulli ñ ip̃m pͥncipem
hominũ młtitudinem simul cum ip̃o pͥncipe suo hoc loco
intelligi uolunt. rectiꝰꝙ dici putant sicut &e ingreco est ñ
intemplo sed intemplum dei sedeat. adẽ. quasi ip̃e cum
sus sit templum dei quod est eccłia. sic̃ dr̃: sedeat inami¬
cum. idẽ. ut amicus. Sedeat dico ostendens setanqͣm sit
deus. Nam sicut inxp̃o om̃is plenitudo diuinitatis ha¬
bitauit. ita mantix̃ p̃o plenitudo malitie & om̃is iniqui

Expanded text:
ita, ut sedeat in templo Dei, id est in Ecclesia. Vel, in templo, a Romanis destructo, quod Judaei tunc reaedificabunt. Nascrit Jerosolymam, circumcidet se dicens Judaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis destructum, sedebitque ibi dicens se esse Deum. Vel ita: Nonnulli non ipsum principemhominum multitudinem simul cum ipso principe suo, hoc loco intelligi volunt: rectiusque dici putant, sicut et in Graeco est non in templo, sed in templum Dei sedeat, id est quasi ipse cum suis sit templum Dei quod est Ecclesia, sicut dicitur, sedet in amicum, id est ut amicus. Sedeat dico, ostendens se tanquam ipse sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis habitavit, ita in Antichristo plenitudo malitiae et omnis iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
alide. Et est sensu.
Melis. discesno eccłiarum asp̾uali obedientia roma¬
mane eccł̃ie. uł hominum afide. Quidam codices habent.
nisi neñit refugatio pͥmum. quod nulli dubium est de an¬
tixp̃o eum dixisse. quem refugam uocat. utiq adomino
deo. Si enim̃ hoc de om̃ib impiis nũto dici potest. qͣnto ma¬
gis deisto: Quem etiam describens. subdit. Et nͥ renelatus
id est manifestatꝰ fiñt cunꝰ speties iam p̃cedit. homo ñ ds. totꝰ
peccati sermus ce fons. idest antixp̃c qui est filius ꝑditionis
idest diaboli qui ꝑdit homines. ꝑ quem ꝑditio nenit ĩmũ¬

Expanded text:
t sensus:  discessio Ecclesiarum a spirituali obedientia Romanae Ecclesiae, vel hominum a fide. Haimo Quidam codices habent: Nisi venerit refuga primum, quod nulli dubium est de Antichristo eum dixisse quem refugam vocat utique a Domino Deo. Si enim hoc de omnibus impiis merito dici potest, quanto magis de isto, quem etiam describens subdit: et, nisi revelatus, id est manifestatus, fuerit, cujus spes jam praecedit homo, non Deus totus, peccati, servus, auctor et fons, id est Antichristus qui est filius perditionis, id est diaboli qui
Abbreviated transcription (Latin):
longe post initi
dẽos : quom do contestante auctoritati apłorum: ꝑ queͤ
signis minorib ut est morbos depellere. quod & medi¬
c̃i possunt. & portentis maiorib que contra naturam fi¬
unt. & uariis uirtutibus que non fiunt p̃ter naturam.
belde uirtutib animidicit. quod scił casti sunt & hu¬

Expanded text:
onge post initiuomodo? Deo contestante, auctoritati apostolorum; per quae? Signis minoribus, ut est morbos depellere, quod medici possunt; et portentis majoribus quae contra naturam fiunt; et variis virtutibus, quae non fiunt praeter naturam. Vel de virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
tamdiuersa ꝑdigia: ꝑ quod ostendit. quia non simpli¬
citer est eis creditum. sed per signa &e ꝓdigia. Ideoq dũ
credimus. non illis sed deo nos credere declaratur. Distri¬
butionib dico factis non scđm m̃itum hominum sed se¬
cundum suam ip̃ius sp̃c sancti uoluntatem idẽ. sc m
placitum sue miscd̾ie. Uñ alibi: Hec om̃ia oꝑatur unus

Expanded text:
tam diversa prodigia. Per quod ostenditur quod non simpliciter est eis creditum, sed per signa et prodigia. Ideoque, dum credimus, non illis, sed Deo nos credere declaratur. Distributionibus, dico, factis, non secundum meritum hominum, sed secundum suam, ipsius Spiritus sancti, voluntatem, id est secundum placitum suae misericordiae. Unde alibi: Haec omnia operatur unus
Abbreviated transcription (Latin):
namq seruo om̃ia
bona debent uideri.
culari. S si quis.
Quasi. Malus ser¬
mo ñ debet ꝓcedere
deore. sed necbonꝰ
cendus est. Et hoc
est qdđ ait. h si quis

Expanded text:
namque servo omnia bona debent videri, culari. Sed si quis. Quasi dicat: Malus sermo non debet procedere de ore, sed nec etiam cendus est, et hoc est quod ait, sed si quis
Abbreviated transcription (Latin):
tentur qͣ s docent
magistri quos sibi
&e audlax iñ op̃s panis. conuocat p̃tereuntes dicens. panes
occultos libenter atingite. & aque furtiue dulciores sust.
Hec enim mulier uanitas est impiorum. que cum sit iops
pains ꝓmitit panes. idẽ. cumsit ignara ueritatis ꝓmittit
scientiꝰam u̾itatis. quam ip̃a occultatione cominendat &
quasi condit ut libentius audiat᷑ cuiꝰꝓhibitã furant᷑. sedueti
audientiã. ħ em̃ occultatio faẽ qiͣpturitũ ĩ aurib sp̃ualtt̃¬
tatis. Nepharii enim doctores ip̃a occultatione condiunt
sua uenena curiosis. ut ideo existiment eos dicere aliquid
magnum. quia habent secrẽtum & suauius hauriant
in sipientiam qͣm putant scientiam dulciusq audiant.
que palam ineccłia din crediq ꝑhibentur. Mulier illa ꝓp̃t
illicita atq punienda secreta. non solumin sipiens uerum
etiam audar numcupatur. Sub xp̃iano enĩ uocabulo mł¬
tos scelestaᷤ hereses condidit. nefandas fabulas fiunxte. &

Expanded text:
tentur, quas docent magistri quos sibi udax inops panis convocat praetereuntes, dicens: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, quae cum sit inops panis promittit panes, id est cum sit ignara veritatis promittit scientiam veritatis, quam ipsa occultatione contendat, et quasi condit ut libentius audiatur, cujus prohibitam furantur seducti audientiam. Haec enim occultatio facit quasi pruritum in auribus spirittatis. Nefarii enim doctores ipsa occultatione condiunt sua venena curiosis, ut ideo existiment eos dicere aliquid magnum, quia habent secretum, et suavius hauriant insipientiam quam putant scientiam, dulciusque audiunt quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Mulier illa propter illicita atque punienda secreta non solum insipiens, verum etiam audax nuncupatur. Sub Christiano enim vocabulo multas scelestas haereses condidit, nefandas fabulas finxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Lex aũ opum ẽ ubi oꝑa uidebant᷑. s ñ dabat᷑ gr̃a. ꝑ legrm
oꝑum dicit ds hõi. fac qd iubeo ꝑ legẽ ficłi. dicit ħodõ. da
qd iubes. Ido̾ eñi iubet lex. ut admoneat. qͥd faciat fides
ut cui iuibet᷑ si ñ pot̃. sciat qͥd petat. Si aũ ꝯtinuo pot̾ et
obedient̃ facit. debet ⁊̃ scire quo donante possit. Sequit᷑.¬
Arbitram᷑ enĩ. Qd̾ lex sidĩ iustificet. ab au
quẽcũq etiã gentiłe iustificari ꝑ fidẽ sine.
oꝑib legis carnalib .i. sine circũcisione¬

Expanded text:
gratia. Per legem operum dicit Deus homini: Fac quod jubeo; per legem fidei dicit homo Deo: Da quod jubes. Ideo enim jubet lex ut admoneat quid faciat fides, ut cui jubetur, si non potest, sciat quid petat. Si autem continuo potest et obedienter facit, debet etiam scire quo donante possit. Arbitramur enim quod lex fidei justificet, ab aucquemcunque etiam gentilem, justificari per fidem sine eribus legis, carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑa dieit. iustificari hoĩem ꝑ fid̾e sins
oꝑib legis. ñ qͥn credens ptꝰ. ꝑ dilectionem
debet oꝑari. ⁊ ut abrahã uoluit filiũ im¬
molare. Sequunt᷑ enĩ oꝑa iustificatũ. ñ p̃
cedunt iustificandũ. s sola fide. sine oꝑibꝰ
p̃cedentib fit ħo iustꝰ. ut ñ magis sint
iusti. qͥ oꝑa legis timore fecerant. cũ fides
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑ in corde. ⁊̃ si foris ñ exit¬

Expanded text:
 sine operibus legis, non quin credens post per dilectionem debeat, ut Abraham voluit filium immolare. Sequuntur enim opera justificatum, non cedunt justificandum, sed sola fide sine operibus praecedentibus fit homo justus, ut non magis sint justi qui opera legis timore fecerant; cum fides per dilectionem operetur in corde, etiam si foris non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legem factoꝵ .i. ꝑ leg̃t moysi que carnalia mandabat e
oꝑm. s ꝑ facilitatẽ fidĩ. Ueĩ ita. ⁊ agit de głatiõe bona.
nem laudabiłẽ dicit q̃ in dño ẽ. eãꝙ exclusã dicit .i. ut
enumeret exp̃ssam. ñ ut abscideret pulsam. ũn ⁊ exclusores
dicunt᷑ qͥdã artifices argentarii. in qua signisicatiõe accipi¬
tn. ⁊̃ illud in Palmo. ut exeludant qui ꝑbati st̃ argento .i.
ut emineant hii qui ꝑbati st̃ eloquio dñi. Ita ⁊ hic dr̃ exclu¬

Expanded text:
 est per legem Moysi, quae carnalia mandabat. Noperum, sed facilitatem fidei. Vel ita, et agit de gloriatione bona. nem laudabilem dicit quae in Domino est, eamque exclusam dicit, id est ut emineret expressam; non ut abscederet, pulsam. Unde et exclusores dicuntur quidam artifices argentarii, in qua significatione etiam accipitur illud in Psalmo: Ut excludantur qui probati sunt argento , id est ut emineant hi, qui probati sunt eloquio Domini, ita et hic dicitur exclu
Abbreviated transcription (Latin):
missis. dans scił qd̾ ꝓmisit. qr alit̃ ñ posset uiuare. Et
sit iustificans.i. iustũ faciens eũ qͥ ex fide ẽ nĩu xp̃i.¬
Reddita ratione ad eos loquit᷑ qͥ agunt
sub lege. ostendens qd̾ sine causa głent᷑.¬
blandientes sibi de lege ⁊ de gene abrahe.
uidentes ñ iustificari hoĩem apud dm¬
nisi ꝑ fide̾. quasi dicat. Quia sine fide
ex lege ẽ iusticia. ergo ouidee ubi est¬
gloria tua Quasi non potes gloriari.
Hãm illa uiciosa gloriatio tua de¬
superbia ueniens exclusa ẽ .i. abla¬
ta ẽ. Et ꝑ quam legem exclusa est

Expanded text:
missis, dans quod promisit, aliter non posset juvare, Et missis, dans quod promisit, aliter non posset juvare, Et sit justificans, id est justum faciens, eum qui est ex fide Reddita ratione ad eos loquitur qui agunt sub lege, ostendens quod sine causa glorianblandientes sibi de lege, et de genere Abrahae, videntes non justificari hominem apud Dnisi per fidem. Quasi dicat: Quia ex fide sine lege est justitia, ergo, o Judaee, ubi esgloria tua? Non potes gloriari; nam illa vitiosa gloriatio tua desuperbia veniens exclusa est, id est ablata est. Et per quam legem, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
nem ẽ reseratus. un zacharias. Tu q̃q in sanguine te¬
stam̃ti tui emisisti uinctos tuos de lacu in quo ñ est
aqua. Suꝑ qũe locũ dicit ieronimꝰ. In resurrectioe
xp̃i iusti qui ꝓ pecc̃õ ade uincti in inferno tenebant᷑
resurrexert. Solet aũ queri. utrũ antiquis iustis
qui in inferno tenebantur peccã eeñt remissa ꝑ fid̾e
⁊ penitentiã quã uere eos habuisse ꝯstat. ⁊ si remissa
erant oĩa qua de causa apud inferos tenebantur.
tiam. s õimodũ remissionis effectũ ꝯsecuti ñ fuerant.
Est enĩ duplex remissioĩs effectꝰ. scił carere pena. ⁊ frui
gła. Altũm habuert̃ añ xp̃i mortẽ. qr penã actuałe nõ
sustentante eoꝵ delicta ad ostensionẽ iusticiȩ eiꝰ in hoc
tẽpore.i. ut ostenderet in tẽpore mortis xp̃i iusticiã srĩa
qua coronat sꝑantes in se. Sequit᷑. Ut sit ipse qiͣ ira
iusticiã ostendit. ut ipse sit .i. ẽẽ appareat nistꝰ in ꝓ¬

Expanded text:
nem est reseratus. Unde Zacharias: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . Super hunc locum dicit Hieronymus: In resurrectione Christi, justi, qui pro peccato Adae vincti in inferno tenebantur, resurrexerunt. Solet autem quaeri utrum antiquis justis qui in inferno tenebantur peccata essent remissa per fidem et poenitentiam, quam eos vere habuisse constat; et si remissa erant omnia, qua de causa apud inferos detinebanturtiam, sed omnimodum remissionis effectum consecuti non fuerant. Est enim duplex remissionis effectus, scilicet carere poena, et frui gloria. Alterum habuerunt ante Christi mortem, quia poenam actualem non sustentante eorum delicta. Ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore, id est ut ostenderet in tempore mortis Christi justitiam suam qua coroustitiam ostendit, ut ipse sit, id est esse appareat, justus, in pro
Abbreviated transcription (Latin):
teret p̃cedentia delicta. q̃ pessimis tyrannis seruiendo
nͥ eẽt in p̾mo hoĩe. finis hoĩs ꝑuidiciũ suisset. Ad qͥd
aũ tẽ pateret᷑ ⁊ sustineret subdit dicens scił ad osten
sionẽ iusticie eiꝰ in hoc tẽpore. Iustieia hic accipit᷑ qua
iustificat ds credentes in xp̃m. uel ipse. xp̃c qͥ iustificat
pecc̃ores. Et̃ ẽ sensus. Ad̾ hoc patiebatur delicta. ut osten¬
fieri potuit. ñ qͦ ss dedit qd̾ olim ꝑmiserat dandũ. Ut

Expanded text:
teret praecedentia delicta quae pessimis tyrannis serviendo nisi esset, in primo homine finis hominis per judicium fuisset. Ad quid autem tunc pateretur, et sustiia hic accipitur, qua justificat Deus credentes in Christum. Vel ipse Christus qui justificat peccatores. Et est sensus: Ad hoc patiebatur delicta ut ostenfieri potuit, nisi quo Deus dedit quod olim promiserat dandum. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ueritas de matia nata ẽ. ut poss
ꝓ illis iustificandis offerre sacͥficium
passionis ⁊ erueis. Disi enĩ a nob̃ su¬
meret carnẽ mortałe xp̃c. mori ñ pos¬
set. Dõtandu uͦ qr recte dieit᷑ redimis¬
se nos ñ emisse. Ipsiꝰ enĩ an ꝑ nata᷑m
fueramꝰ. s nr̃is delictis alienati suimꝰ.
Si gͥ ad pecc̃a ñ redeamꝰ fruetuosa
erit. nob̃ redeptio xp̃i. quẽ xp̃m ds¬

Expanded text:
 Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset. Notandum vero quia recto dicitur redemisse nos, non emisse. Ipsius enim ante per naturam fueramus, sed nostris delictis alienati fuimus. Si ergo ad peccata non redeamus, fructuosa erit nobis redemptio Christi. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
rere. ex iudicio aũ ñ ex iniqui¬
tate ẽ econtͣ sic̃ apparet in plia¬
raone.Diẽ enim scriptura.
⁊ e̾. Ac si diceret. Ex apposita
qd quidẽ ẽ ꝑ iusticiã. fiunt
mala sic̃ apparet in pharao ẽ.¬
Dic̃ enim. ⁊c̃. Ułita continua.
ex miscd̾ia ẽ uelle ł currere qd̾
apparet in alris qui st̃ ex ead̾e
massa. cui debita ẽ ꝑditio ut¬
in pharaone apparet.Dicit
raoni. qr in hocipm̃. qr ñ con
MunuE tinuat᷑ hic s legitur. ac si eẽt.
qͣi excitamte opharao. Malus¬
sa terra. quidem eras. s qĩ sopitus. egonͦ
ostendẽs tͥ signa q̃ feci ꝑ moysen excitaui te in
hocipm̃.i.in hãc eandem maliciã tit det̾ior fi¬
as ⁊ hoc iustũ ẽ. ut qͥm sordib ẽ nͦ resipisce̾ iult
sordescat adhuc .i. meritum hoĩs id exigit ut ip¬
se qͥ ñ uult pecc̃m deserẽ. pecc̃o ampliꝰ ꝯtaminet᷑
ut pharao qͥ uisis signis corrigi debuiss s det̾ior

Expanded text:
rere, ex judicio autem non ex iniquitate; contra sicut apparet in Pharaone; dicit enim Scriptura, etc., ac si diceret: Ex apposita quod quidem est per justitiam, fiunt mala, sicut apparet in PharaoDicit enim, etc. Vel ita continua: Ex misericordia est velle vel currere, apparet in aliis qui sunt ex eadem massa, cui debita est perditin Pharaone apparet. Dicitraoni: Quia in hoc ipsum, quod non continuatur hic, sed legitur ac si non esset, quasi excitavi te, o Pharao, malus quidem eras, sed quasi sopitus. Ego autem ostendens tibi signa quae feci per Mosen, excitavi te in hoc ipsum, id est in hanc eamdem malitiam, ut deterior fias; et hoc justum est, ut qui in sordibus est nec resipiscere vult, sordescat adhuc , id est meritum hominis id exigit ut ipse qui non vult peccatum deserere peccato amplius contaminetur, sicut Pharao qui visis signis debuisset
Abbreviated transcription (Latin):
durato .i. ꝑ te induratũ. łinte .i. cont᷑ te ostendã
bonis uͥtutẽ meã. ut in signis egypti fec̃. Ecce ħ
patet. qr &̃ malis bñ utitur ds̃. Ostendam dico
& ꝑ ostensam uͥtutẽ adñtietur nom in eũ in um¬
usa t̾ra. Nota qr exemplum de pharaone qͥ usto
iudicio equissimo licet occulto reꝓbatus ẽ. ut
Seruaui te opharao. Hocdic̃ ei d̾s. cum tanti
urtutẽ suã.i. ut multa signa ⁊ plage ostende¬
rent᷑ in eũ. Uł suscitaui te. Suscitatus dictꝰ ẽ
qr cũ apd̾ dm̃ mortuus eẽt. modicũ tñ tempꝰ ac¬
cepit uite. ut in eo d̾i uͥtutem om̃s gentes ad

Expanded text:
ntra te, ostendam, bonis, virtutem meam, ut in signis Aegyptiis feci. Ecce hic patet quod etiam malis bene utitur Deus. Ostendam dico, et per ostensam virtutem annuntietur nomen meum in universa terra. Nota quia exemplum de Pharaone qui justjudicio aequissimo, licet occulto, reprobatus est, et est servavi te, o Pharao. Hoc dicit ei Deus, cum tantis virtutem suam, id est ut multa signa et plagae ostenderentur in eum. Vel suscitavi te, suscitatus dictus est, quia cum apud Deum mortuus esset, modicum tamen tempus accepit vitae, ut in eo Dei virtutem omnes gente
Abbreviated transcription (Latin):
cisti cũ hc̃ feceris hoĩem. ñne
iuste succenseres ⁊ diceres. o pecꝰ tu qͥs es q̃ respon¬
deas d̾o. Quia uͦ questiomis huiꝰratio ex hoc illi
firma tudet᷑ qd̾ ex una massa facti st̃ reꝓbandi
dicere opus factori quare¬
n ñ habET mefecistisic. qr sigulus lu¬
an ñ ht uistam ꝑ otestatẽ

Expanded text:
cisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? quia vero quaestionis hujus ratio ex hoc illi firma videtur quod ex una massa facti sunt, reprobandi dicere opus factori, quare me fecisti sic, quia figulus luAn non habet justam potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat ħ omĩa ñ ualere q̃ plantando ⁊ rigando faciebat in
la aꝑto. uͥ ꝑ ilł exaudiret orantẽ qͥ dat increm̾tũ in occulto. Q¬
dam uͭ dicut᷑ nos ñ deb̃e petẽ a sempit̾na maiestate ut det
nob̾ ambulare in uia recta ⁊ ꝑseuerare in mandatis.⁊ plac
illi in omuĩ oꝑe bono ⁊ hꝰmodi. qr inqͥunt in potestate nr̃a ẽ

Expanded text:
sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi pro illis exaudiret orantem qui dat incrementum in occulto. Quidam vero dicunt nos non debere petere a sempiterna majestate, ut det nobis ambulare in via recta, et perseverare in mandatis, et placere illi in omni opere bono, et hujusmodi, quia, in
Abbreviated transcription (Latin):
pbi qͣi sñ potestate ñ hemus qͥd iundicemꝰ. Hõc orat apłs
lt hiis bñ agentib in eis corripienda ñ inueniat᷑. ⁊ sic reꝓ¬
bi appareat᷑. Probati enim uident᷑. dũ iudicant peccõres. Si
gͦ ñ sint quos iudicent. cͥessante auctoritate qi reꝑbi uident᷑
Attende ꝙ ait oramus ut nicħ mali faciatis. s bõnum. Intel¬
ligenda ẽ enim hicgrã dĩ qua sola hoĩes lib̾ant᷑ a malo.⁊ sũ
q̃ nullũ ꝓrsꝰ siue cogitando siue uolendo ⁊ amando siue agen¬
do faciunt bonum. ñ solũ ut monstrante ipã qͥd faciendũ sit
sciant. uerũ cẽ ut p̾stante ip̃a faciat᷑ cũ dilectõne q scunt.
hãc quippe inspirat̾onẽ bone uoluntatis & oꝑis poscebat
apłs coriithiis. cũ dicebat. Oramꝰ ne qͥd mali faciatis. ⁊c̃. Qsͣ
hoc audiat ⁊ ñ fateat᷑ a dño d̾o nob̃̾ ẽẽ ut declinemꝰ a malo ⁊
faciamꝰ bonũ: Non enĩ ait apls monemꝰ. docemꝰ. s oramꝰ. qr

Expanded text:
 Sine potestate, non habentes quid vindicemus. Hoc orat Apostolus, ut his bene agentibus, in eis corripienda non inveniat, et sic reprobi appareant: probati enim videntur, dum judicant peccatores. Si ergo non sint quos judicent cessante auctoritate, quasi reprobi videntur. Attende quod ait oramus, ut nihil mali faciatis, sed boni. Intelligenda enim est haec gratia Dei, qua sola homines liberantur a malo, et sine qua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis et operis poscebat Apostolus Corinthiis, cum dicebat: Oramus ne quid mali faciatis, etc. Quis hoc audiat et non fateatur a Domino Deo nobis esse ut declinemus a malo bonum? Non enim, ait Apostolus, monemus, docemus, sed oramus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
nis pat̾ ⁊ filio. amboꝵꝙ unio. sit cũ om̃ib uob̾. tã correctis ut
ꝑseuerent. ꝙͣ incorrectis ut corrigant᷑. Uł ꝯmunicatõ seĩ sp̃c sit
uatos grã xͥ tuet᷑. Trmitatis hic cõplexio ẽ. ⁊ unitas potesta¬
tis.  ẽ dic̾e. Tota tͥnitas sit uob̾cum dans grãm de cõmissis
& caritatem. ut tͥum ꝑfectio. consũmatio sit hominis in
salutem amers.

Expanded text:
i et Filio, amborumque unio, sit cum omnibus vobis, tam correctis ut perseverent, quam incorrectis ut corrigantur. Vel, communicatio sancti Spiritus vatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo ł inillo in uͥtute dĩ.i.ꝑ eum habemꝰ potestatẽ a d̾o mn
uob̾ iudicandis ⁊ hic ⁊ in futuro. Ułita. infirmi sumꝰ in illo
hoc ñ mutat᷑ s uiuemꝰ cũ eo .i. in simili beatitudine cũ eo. ⁊ ħ
ex uͥtute dĩ ꝙ tale ẽ in uob̃ .i. in conscientiis urĩs. hͣuic sensui
Scordat alia litt̾a que ẽ erga uos. uͥ habetur in uob̃. Qĩ. Infir

Expanded text:
t per eum habebimus potestatem a Deo in vobis judicandis, et hic, et in futuro. Vel ita infirmi sumus in illo. Hoc non mutatur. Sed vivit cum eo, id est in simili beatitudine cum eo. Et hoc ex virtute Dei, quod tale est in vobis, id est in conscientiis vestris. Huic sensui concordat al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiatur. pt᷑ iudiciũ p̾scĩe dĩ. Uideamꝰ gͦ si saul in
necessitate ita se gessit ut dauid. qͥ accepta mise¬
ricordia dm̃ minime contẽpsit. ⁊ ptꝰ ueniã pecc̃oꝵ

Expanded text:
eriatur, post judicium praescientiae Dei. Videamus ergo si Saul in eriatur, post judicium praescientiae Dei. Videamus ergo si Saul in necessitate ita se gessit, ut David, qui accepta misericordia Domini minime contempsit, et post veniam peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ misere serebor cuiꝰ misertꝰ ero .i. illiꝰ mi¬
serebor uocando. & grãm apponendo¬
BM. cuius p̾scius erã qd̾ miscd̃iam daturu̾
essem sciens illum ꝯu̾tendũ: ⁊ apd̾ me ꝑmansu¬
rum. Dem̃ repecit ut repeticioẽm magis confir¬
met. & miscd̃iam p̃stabo ei cui miscdiam p̾stitero.
.i. illi miscd̃iam dabo quẽ p̾scio ptꝰ errorẽ ex toto
corde reu̾surũ ad me. hoc t̾ dare illi cui dandũ est
ꝙ ñ dare illi cui dandum ñ ẽ. ut eũ uocet quẽ sci¬
at obedire. ullum uͦ ñ. quẽ sciat ñ obedire. qr ñ
in uoluntate petentis. s in arbitrio dantis debr
reẽ qd̾ dat᷑. In enim dandum sit: dantis debet iu¬
dicio pensari. Et quamis ꝑiculosũ sit iudici¬
um di discernere: tͥn ꝓpt̾ hesitantes ne putent
iniustũ iudiciũ dĩ qd̾ ñ imuste uidicat. reb ꝓbe¬
mꝰ potiuꝰ. quã t̾bis. Duo enim fuert̾ saul ⁊ dauid
Inquiramꝰ gͣ in historiis. qͣł unus quisq eoꝵ rep¬

Expanded text:
cit: Miserebor cujus misertus ero, id est illius miserebor vocando et gratiam apponend cui praescius eram, quod misericordiam daturus essem, sciens illum convertendum, et apud me permansurum. Deinde repetit ut repetitione magis confirmet, et misericordiam praestabo ei cui misericordiam praestitero, id est illi misericordiam dabo, quem praescio post errorem toto corde reversurum ad me, hoc est dare illi cui dandum est, et non dare illi cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obedire; illum vero non, quem sciat non obedire, quia non in voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari. Et quamvis periculosum sit judicium Dei discernere, tamen propter haesitantes ne putent injustum judicium Dei, quod non injuste judicat, rebus potius probemus quam verbis. Duo enim fuerunt, Saul et David. Inquiramus in historiis qualis unusquisque eorum rep
Abbreviated transcription (Latin):
credas ei. quia gñ¬
tilis erat. eius uers̃ acomm̃dat apłs dicens. Testimoniũ
hoc uerumest.
licet diuine auct̃oritati nn noluit¬
uerum est. qͦd uerum inuenerit testimoni¬
um sumere. sicut & paulus. ut legitur in actibus apłorũ
cum loqueretur athemensib ait dedeo. In illo uiui mus
mouemur & sumus. sicut & quidam scd̃muos dixerunt
Et de atheniensis are in scriptione ate. In ueniaram.
omnia. que ibi scripta sunt accipienda confirmat. Uñ in
deinde aduersus domesticos assumeretur. Ita uanis atq
suꝑfluis gentilium suꝑsticiosum. & poeticarum senten¬
tiis abrasis. & detsis. quod purum reꝑtum fũit admi¬
nisterium domus dei assumendum est. Sequitur. Qm¬
Quam obcausam

Expanded text:
credas ei quia gentilis erat, ejus verba commendat Apostolus dicens: Testimonium hoc verum est. licet divinae auctoritati unde voluerit quod verum invenerit testimonium sumere, sicut et Paulus, ut legitur in Actibus apostolorum, cum loqueretur Atheniensibus ait de Deo: In illo vivimus, movemur, et sumus, sicut et quidam secundum vos dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram omnia ibi quae inscripta sunt accipienda confirmat. Unde indeinde ad usus domesticos assumeretur: ita vanis atque superfluis gentilium superstitionum et poeticarum sententiis abrasis et decisis, quod purum repertum fuerit ad ministerium domus Dei assumendum est. Sequitur: Quam ob causam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia agi prolibitu. Propterea scił quia mali sunt dies.¬
dentes idẽ inconsi¬
deranti. sed potius¬
estote intelligen¬
tes que sit uoluntas¬
placeat querite cui¬
placet ut omina
ꝓuide & cum mo¬
destia agantur.
uos qui huic pru

Expanded text:
 agi pro libito. Propterea, scilicet, quia mali sunt dies, agi pro libito. Propterea, scilicet, quia mali sunt dies,dentes, id est inconsiderantes, sed potiusestote, intelligentes quae sit voluntaplaceat. Quaerite cplacet, ut omnia provide et cum mdestia agantur, vos qui huic pru
Abbreviated transcription (Latin):
ille temp᷑ quod ꝑdit. idest dat desuo. ut uacet deo non
litib quasi det nũmũ ꝓuino. Das enim nummũ & emnis
panem uł unum. uł aliud aliquid. Das. & accipis. Aliqͥd
amittis. aliquid acquiris. Sicut gͦ ꝑdis numinos ut emas
tibi aliquid. sic ꝑdas de tuo ut emas tibi quietem. hoc ẽ¬
ergotempꝰ redimere. Gñ dominꝰ ait : siquis uult tecum¬
iudicio contendẽ. & tuncam tollere. dinnte ei &e palliũ.
ut habeas qinetum cor. ne ꝑdas tempꝰ uacandi deo tuo. aqͦ
uult te auocare dampno ce litib. Uł ita sitis redim̃tes
tempꝰ. id est quod minꝰ fecistis inunu tempore restituite
in alio. dimidiantes dies. quos non dimidiant impii.
Alii enim dimidiant. alii implent dies. alii nec incipnint.
idẽ alq̃ moruintur megypto. alii indeserto. alii interra
sancta. Nec mirum siminus fecistis. qm̃ dies mali surte.
id ẽ in hac uita multa octure unt. impedim̃ta. ñ possurit¬

Expanded text:
ille tempus qui perdit, id est dat de suo ut vacet Deo non ille tempus qui perdit, id est dat de suo ut vacet Deo non litibus, quasi det nummum pro vitio. Das enim nummum et emis panem vel vinum, vel aliquid aliud; das et accipis, aliquid amittis et aliquid acquiris. Sicut ergo perdis nummos ut emas tibi aliquid; sic perdas de tuo, ut emas tibi quietem, hoc est tempus redimere. Unde Dominus ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tollere, dimitte ei et pallium, ut habeas quietum cor, ne perdas tempus vacandi Deo tuo, a quo vult te avocare damno et litibus. Vel ita sitis redimentes tempus, id est quod minus fecisti in uno tempore, restituite in alio, dimidiantes dies quos impii non dimidiant. Alii enim dimidiant, alii implent dies, alii nec incipiunt, id est alii moriuntur in Aegypto, alii in terra sancta, nec mirum si minus fecistis, quoniam dies mali sunt, id est, in hac vita multa occurrunt impedimenta, nec possunt