comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& gr̃am dñi ꝑ cuncta commendat.
Increpatos asserit suꝑbos. qui fideles
dñi iniquis motib ꝑsequuntur. Re¬
tribue siquidẽ dicit nͨ meritis redde.
s iterum da. ut qui prestitisti peticio¬
nis affectum. effectum qͦ postulatio¬
nis adtribuas. Deniq hunc sensum
declarat sermo subiunctus. cũ dicit
seruo tuo. Seruus enim xp̃i dici non
potest. nisi qui nͨ suis meritis. s diui¬
ne gr̃ȩ reputat. quod boni aliquid fe¬
cisse cognoscitur. Dñi autem custodire
mandata. reuera uiuentis est. Contra.
mortuus iure dicitur. qui inobediers
approbatur. sicut in ęuũgło de infideli¬
b legitur: Sine mortuos sepelire
mortuos suos. Sepelire enim mortu¬
os. uiuentium erat. s quia infideles
uidebantur. recte mortuos appellatos
esse cognoscimus. Et aduerte confessi¬
onem scãm. Sic se iudicauit. ẽẽ. uictu¬
rum.si potuisset dñi custodire ser¬
mones. Merito. qm̃ qui eos custodit
ab ipsis sine dubio custoditur. & mor

Expanded text:
 Domini per cuncta commendat. Increpatos asserit superbos, qui fideles Domini iniquis motibus persequuntur. Retribue siquidem dicit, non meritis redde, sed iterum da, ut qui praestitisti petitionis affectum, effectum quoque postulationis attribuas. Denique hunc sensum declarat sermo subjunctus cum dicit, servo suo. Servus enim Christi dici non potest, nisi qui non suis meritis, sed divinae gratiae reputat quod boni aliquid fecisse cognoscitur. Domini autem custodire mandata, revera viventis est: 401 contra, mortuus jure dicitur, qui inobediens approbatur, sicut in Evangelio de infidelibus legitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos . Sepelire enim mortuos viventium erat; sed quia infideles videbantur, recte mortuos appellatos esse cognoscimus. Et adverte confessionem sanctam; sic se judicavit esse victurum, si potuisset Domini custodire sermones: merito, quoniam qui eos custodit ab ipsis sine dubio custoditur, et mors
Abbreviated transcription (Latin):
dicit fiat fiat  Scilicet ut mͥ uidet᷑
ppłs ille p̃pucii eͦ. qui eo tempore in
fide non erat. quando psalmus iste
canebatur. qui tam̃ ꝓpħie uirtute
futurꝰ introductꝰ est. ut amore uni¬
uersitatis diceret. fiat fiat Sic hodie
in eccłiis orantib sacerdotibus
respondetur am̃. id ẽ fiat. Sic iam
illis temporib ipsi indicabantur.
qui nunc idem faciunt. Conuenit
eni᷑ hec uerba ad talem intellectũ¬
magis trahere. quam libroꝵ deter¬
minationes aduertere. sicut quib¬

Expanded text:
dicit: Fiat, fiat, scilicet ut mihi videtur dicit: Fiat, fiat, scilicet ut mihi videtur populus ille praeputii est, qui eo tempore in fide non erat, quando psalmus iste canebatur; qui tamen prophetiae virtute futurus introductus est, ut amore universitatis diceret: Fiat, fiat. Sic hodieque in ecclesiis orantibus sacerdotibus respondetur Amen, id est, Fiat. Sic jam illis temporibus ipsi indicabantur, qui nunc idem faciunt. Convenit enim magis haec verba ad talem intellectum trahere, quam librorum determinationes advertere, sicut quib
Abbreviated transcription (Latin):
tuo sc̃o. & głemur in laude tua. Po¬
pulꝰ ille cui ab inicio psalmi istiꝰ uer¬
ba dedimꝰ. postquã se copia dñicȩ lau¬
dis expleuit. sexta narratione patre᷑
dñm dep̾catur. ut eccłiam suam de¬
gentium congregatione ꝑficiat: Ild̃
s in te. ubi est reuera fixa gła. & sine
fine leticia. Et intuere qd̾ hic saluare
dicitur pat̾. Legitur etiam & filiũ
saluare. ut ẽ illud. Uenit filiꝰ homi¬
nis saluum facere qd̾ perierat. Predi¬
illud ad titum. Saltios nos fecit per
lauachrũ regenerationis & renouatio¬
nis sp̃s sc̃i Sic indiuisibilis trinitas
equalitas atq unitas. & uerbis simili¬
& dicit om̃is ppłs fiat fiat. Hec ẽ laus
uit ppłos ꝑsonare. Hoc etiam nunc
scã canit eccłia. que fde tanto bono pre¬
senti tempore consolatur. S hoc dicit
ab isto scło usq ad illud ꝑpetuũ scłm
esse faciendum. ut continuata laus
numquã debeat habere fastidium.
S cum p̃dicatos hẏmnos deuotus
iudeoꝵ ppłs canat. quis ẽ iste alter qͥ

Expanded text:
t gloriemur in laude tua. Populus ille cui ab initio psalmi istius verba dedimus, postquam se copia Dominicae laudis explevit, sexta narratione Patrem Dominum deprecatur ut Eccgentium congregatione perficiat: illsed in te ubi est revera fixa gloria, et sine fine laetitia. Et intuere, quod hic salvare dicitur Pater. Legitur etiam et Filius salvare, ut est illud: Venit Filius hominis salvum facere quod perierat . Praediillud ad Titum: Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis et revocationis Spiritus sancti . Sic indivisibilis Trinitatis aequalitas atque unitas et verbis similiet dicet omnis populus; Fiat, fiat. Haec est laus vit populos personare. Hoc etiam nunc sancta canit Ecclesia, quae se de tanto bono praesenti tempore consolatur. Sed hoc dicit ab isto saeculo usque ad illud perpetuum saeculum esse faciendum, ut continuata laus nunquam debeat habere fastidium. Sed cum praedictos hymnos devotus Judaeorum populus canat, quis est iste alter qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibetur humilior. Et indẽ disceden¬
tes. loca petere uisi sunt altiora. E
tam faceret potentiam suam. Di¬
cendo ꝓpt̾ nomen suum. designare
mͥ uidetur dñm saluatorem. cuiꝰ uo¬
cabulo conuenit saluare ꝑiclitantes.
Ds enim quando liberat peccatores.
minis sui potentiam demonstrandã.
ut pius cuident̃ appareat. si in meri¬
tis beneficia larga concedat. Qd̃ eni᷑
dicit notam fecit potentiam su̾am.

Expanded text:
perhibetur humilior, et inde discedenperhibetur humilior, et inde discedentes loca petere visi sunt altiora. Vetam faceret potentiam suam. Dicendo, propter nomen suum, designare mihi videtur Dominum Salvatorem, cujus vocabulo convenit salvare periclitantes. Deus enim quando liberat peccatores, minis sui potentiam demonstrandam; ut pius evidenter appareat, si immeritis beneficia larga concedat. Quod enim dicit, n
Abbreviated transcription (Latin):
ut decalogo futuro hebreoꝵ gens deuota
seruiret. Dimissi sunt a pharaone.
ut & illi relinquerent diabolum cum
ministris. S illi carnaliter quȩ gesta
sunt intuentes. spiritalis gr̃e minime
pͦmia quesierunt. Non fuerunt autẽ
tes pharaonis exercitum antequam
mare rubrum diuideretur credebant
se euadendi subsidia ꝑdidisse. Et contͣ
moysen locuti sunt. meliꝰ sibi fuisse
duro subiacere seruitio. quam tota gens
perire potuisset in heremo. Post hec
consequens fuit ut irritarent dnin
ascendentes in rubrum mare. quando
non crediderunt posse fieri. qd̾ eiꝰ audi¬
ebant om̃ipotentia polliceri. Ita factũ
est. ut nec intelligerent uirtutẽ dñi.
nec eiꝰ beneficia deuota mente retineren.
Bene autẽ positum ẽ irritauerunt.
quasi ꝑ se quietum atq placatum. in¬
fensum & iracundum. sibimet reddi¬
derunt. Ascendentes autem in rubrũ
mare. dictum constat positione terra-¬
rum. qm cunctis regionib egyptus

Expanded text:
ut Decalogo futuro Hebraeorum gens devota ut Decalogo futuro Hebraeorum gens devota serviret. Dimissi sunt a Pharaone, ut et illi relinquerent diabolum cum ministris. Sed illi carnaliter quae gesta sunt intuentes, spiritualis gratiae minime praemia quaesiverunt. Non fuerunt autem tes Pharaonis exercitum antequam mare Rubrum divideretur, credebant se evadendi subsidia perdidisse; et contra Moysen locuti sunt melius sibi fuisse duro subjacere servitio, quam tota gens perire potuisset in eremo. Post haec consequens fuit, ut irritarent Dominum ascendentes in Rubrum mare, quando non crediderunt posse fieri, quod ejus audiebant omnipotentiam polliceri. Ita factum est, ut nec intelligerent virtutem Domini, nec ejus beneficia devota mente retinerent. Bene autem positum est, irritaverunt, quasi per se quietum atque placatum, infensum et iracundum sibimet reddiderunt. Ascendentes autem in Rubrum mare, dictum constat positione terrarum: quoniam cunctis regionibus Aegyptus
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qd̾ inĩquitatem feciius. Iant
enĩ unusqͥsq celeriꝰ ab soluitur. qͥnti
a semetipso uiuacitate dampnatur.
Quȩ figura dicitur schesisonomatoꝵ.
id̾ est multitudo nominũ coniuncts
diuersis uerbis unam rem significan¬
tium. Est & alia nobis in hõc loco
tradita expositio. quia cũ maioribus
sius peccat. qui delicta similia non
declinat. S eadem facit. quȩ priores
suos fecisse cognoscit. Ita tamen. ut
a posteris reatus originalis peccati nͥ
per gr̃am dñi non possit exeludi
atres nr̃i in egypto non intellexerunt
mirabilia tuã. & ñ fuerunt memores
multitudinis miscđiȩ tuȩ. & irritaue¬
runt ascendentes in rubrum mare:
Duo sunt. quȩ beneficia donata comm̃¬
dant. intellectꝰ & memoria. Qd̃ utrũq
in ꝑfidis fuisse denegatur. Non̾ intel¬
lexerunt. pulcherrima locutione signa¬
tum est. Uidebant enĩ prestare. s qua
causa fieret. non ab eis ꝓbabatur agnosci.
Nam decem plagis ꝑcussi sunt egyptii.

Expanded text:
imus, quod iniquitatem fecimus. Tanto imus, quod iniquitatem fecimus. Tanto enim unusquisque celerius absolvitur, quanto a semetipso vivaciter damnatur. Quae figura dicitur schesis onomaton, id est multitudo nominum conjunctorum diversis verbis unam rem significantium. Est et alia nobis in hoc loco tradita expositio: quia cum majoribus suis peccat, qui delicta similia non 361 declinat, sed eadem facit quae priores suos fecisse cognoscit; ita tamen ut a posteris reatus originalis peccati, nisi per gratiam Domini non possit excludit mirabilia tua, et non fuerunt memores multitudinis misericordiae tuae, et irritaverunt ascendentes in Rubrum mare. Duo sunt quae beneficia donata commendant, intellectus et memoria; quod utrumque in perfidis fuisse denegatur. Non intellexerunt, pulcherrima locutione signatum est. Videbant enim praestari; sed qua causa fieret, non ab eis probabatur agnosci. Nam decem plagis percussi sunt Aegyptii,
Abbreviated transcription (Latin):
patrib. qm in eoꝵ erant lunbis &
origine constituti. Nam cum fuerit
tempꝰ longe diuisum. quando in egyy¬
to patres eoꝵ miracula facta carnalit̾
acceperunt. cum nulla dño satisfacti¬
one responderent. & etas ista multũ
posterior esset quam p̾sentis psalmi
series cantaretur. dubium nͨ ẽ illa eos
peccata gemere. que ex parentũ suoꝵ
ꝓbabantur nequicia sustinere. Hoc
heresis pelagiana nͨ accepit. dũ putat
originale peccatum ad ꝓlem ade nul¬
latẽnus ꝑuenire potuisse. Cum ma¬
iorib enim suis peccant. qui se ꝑ gr̃au
dñ ab eoꝵ delicto non separant. Qu
pat̾ augustinꝰ diligentissima libroꝵ
disputatione conuicit. Nunc autem
quando dño aspirante mens compun¬
ta resipuit. merito a se peccata paren¬
tum uolebat abstergi. qui ab ipsoꝵ
ceperant obligationib segregari. Et
ut purissime confessionis firmitas
appareret. hec eadem trina iteratione
confirmat. Hoc ẽ enim peccauimꝰ.
qd̾ iniuste egimus. Hoc ẽ iniuste eq¬

Expanded text:
m in eorum erant lumbis et origine constituti. Nam cum fuerit tempus longe divisum, quando in Aegypto patres eorum miracula facta carnaliter acceperunt, cum nulla Domino satisfactione responderent; et aetas ista multum posterior esset, quam praesentis psalmi series cantaretur, dubium non est illa eos peccata gemere, quae ex parentum suorum probabantur nequitia sustinere. Hoc haeresis Pelagiana non accipit, dum putat originale peccatum ad prolem Adae nullatenus pervenire potuisse. Cum majoribus enim suis peccant, qui se per gratiam Domini ab eorum delicto non separant. Quod Pater Augustinus diligentissima librorum disputatione convicit . Nunc autem quando Domino aspirante mens compuncta resipuit, merito a se peccata parentum volebat abstergi, qui ab ipsorum coeperat obligationibus segregari. Et ut purissimae confessionis firmitas appareret, haec eadem trina iteratione confirmat. Hoc est enim Peccavimus quod injuste egimus; hoc est injuste eg
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis ut nos in ętͣnum uiuifica¬
ret: assumpsit. S considera. quia
ista penitentia dñi tunc fieri dicit᷑
quando & nos penitentes. eẽ. cognos¬
cit. Ialis enim ille nobis efficitur.
quales nos sibi.eẽ. ꝓbauerit. Addid̾.
Scłm multitudinem miscłie suę.
Ipsa est quę cuncta peccata suꝑat.
ipsaqͤ usq ad nr̃am carnem ueniri
dignata est. Multitudo enim mise
qui eos ceperant. In miscłias dicit
eos datos. quia diuersa carismatum
munera susceperunt. Alii enim
confessores. ex ipso ppło dñi miserat¬
one floruerunt. ut eosdẽ postea mi¬
raculoꝵ intiutu uenerarent᷑ gentes.
quos ante uelud abiecta mancipia
possederunt. Siue magis ad diabo¬
lum uel ministros eiꝰ referri potest.
ut coram eis redderentur liberi. que
prauitate prius uidebantur. esse cap¬
tiui. Uude apłs dicit. Principem
piscant a duboli laqueis captiuati

Expanded text:
talitatis, ut nos in aeternum vivificatalitatis, ut nos in aeternum vivificaret, assumpsit. Sed considera quia ista poenitentia Domini tunc fieri dicitur, quando et nos poenitentes esse cognoscit. Talis enim nobis ille efficitur, quales nos sibi esse probaverit. Addidit, secundum multitudinem misericordiae suae. Ipsa est quae cuncta peccata superat, ipsa quae usque ad nostram carnem venire dignata est. Multitudo enim miserqui eos ceperant. In misericordias dicit eos datos, quia diversa charismatum munera susceperunt. Alii enim confessores ex ipso populo Domini miseratione floruerunt, ut eosdem postea miraculorum intuitu venerarentur gentes, quos ante velut abjecta mancipia possederunt. Sive magis ad diabolum vel ministros ejus referri potest, ut coram eis redderentur liberi, quorum pravitate prius videbantur esse captivi. Unde Apostolus dicit: Principem piscant a diaboli laqueis captivati
Abbreviated transcription (Latin):
sit beneficia. & humana nͨ cessauit
iniquitas. Intulit uindictam. & af¬
flictis iterum dignata est donare cle¬
mentiam. ut intelligamꝰ ipsum &
bona ꝓmittere. & flagellis denuo
subuenire.Hoc enĩ in his uersib
repperis. si diligenter intendis:
heliticꝰ ppłs cum sepe peccaret auditꝰ.
nec usq ad ꝑdicionem debitam dñi
miseratione ꝑuenerit. Propt̾ testa¬
mentũ scilicet nouu᷑. qd̾ est et̾num.
ubi dñi aduentꝰ eluxit. qui nulla
successione mutabitur. Ipse enĩ pro¬
missus est abrahe. qͥ de eiꝰ erat semi¬
ne nasciturꝰ. Hoc erat absconditum
in ꝓpħis. s euũgłii tempore reuela¬
tum est. Penituit autem. more
humanitatis edicitur. quȩ dũ peni¬
tet. consueuit mutare dispositum.
Apud dñm enim cuncta certis mo¬
dis ordinata discurrunt. nec aliqͥd
nouũ contra p̾scientiã eiꝰ euenit. dũ
om̃ia quȩ sunt facienda cognoscit.
Necesse enim fuit ut nobis nr̃o
more loqueretur. qui naturã mor¬

Expanded text:
sit beneficia, et humana non cessavit sit beneficia, et humana non cessavit iniquitas; intulit vindictam, et afflictis iterum dignata est donare clementiam; ut intelligamus ipsum et bona praemittere, et flagellatis denuo subvenire. Hoc enim in his versibus reperis, si diligenter intendis. eliticus populus, cum saepius peccaret, auditus; nec usque ad perditionem debitam Domini miseratione pervenerit; propter Testamentum scilicet novum quod est aeternum, ubi Domini adventus eluxit, qui nulla successione mutabitur. Ipse enim promissus est Abrahae, quia de ejus erat semine nasciturus; hoc erat absconditum in prophetis, sed Evangelii tempore revelatum est. Poenituit autem, more humanitatis edicitur, quae dum poenitet, consuevit mutare dispositum. Apud Dominum enim cuncta certis modis ordinata discurrunt; nec aliquid novum contra praescientiam ejus evenit, dum omnia quae sunt facienda cognoscit. Necesse enim fuit ut nobis nostro more loqueretur, qui naturam mor
Abbreviated transcription (Latin):
oderunt eos. & tribulauerunt eos
inunici eoꝵ. & humiliati sunt sub
manib eoꝵ. Hoc qͦ tropica locutione
dictum est. quia ꝑturbatio animi
cadere non ꝓbatur in dñm. s uin¬
dicte eiꝰ excitata potentia. humana
consuetudine ira uocitatur S quid
fecit. Iratus auersꝰ ab illis ẽ. quod
maloꝵ om̃ium constat extremum.
Sic quando illud qd̾ continet subdu
Traditi sunt enĩ obꝓbrio seruitutis.
qui głari uidebantur in idolis. Seqͥt᷑:
eos:. Quamiis om̃is dominatꝰ gentił
uideatur esse molestissimꝰ. addidit.
Qui oderunt eos. ut grauiꝰ esset cũ
seruiret infenso. Nullis enim obse¬
quiis talis dñs placari potest. Nam
qui semꝑ odit. semꝑ iratꝰ est. Deniq
uide quid sequitur. Et tribulauert᷑
eos inimici eoꝵ. & humiliati sunt
sub manib eoꝵ. Ialis gͦ uicissitu¬
do recipitur. ut qui amãnti dño ser¬
uire noluerunt. odientib inimicis
iusto iudicio ꝓbarentur esse subiecti.
dñs cum tribularentur. cum exaudi

Expanded text:
t eos inimici eorum, et humiliati sunt sub manibus eorum. Hoc quoque tropica locutione dictum est; quia perturbatio animi cadere non probatur in Dominum, sed vindictae ejus excitata potentia, humana consuetudine ira vocitatur. Sed quid fecit iratus? Aversus est ab illis, quod malorum omnium constat extremum. Sic quando illud quod continet subducTraditi sunt enim opprobrio servitutis, qui gloriar videbantur in idolis. Sequitureos. Quamvis omnis dominatus gentilis videatur esse molestissimus, addidit, qui oderunt eos, ut gravius esset cum serviret infenso. Nullis enim obsequiis talis Dominus placari potest; nam qui semper odit, semper iratus est. Denique vide quid sequitur, et tribulaverunt eos inimici eorum, et humiliati sunt sub manibus eorum. Talis ergo vicissitudo recipitur, ut qui amanti Domino servire noluerunt, odientibus inimicis justo judicio probarentur esse subjecti. s cum tribularentur, cum exaudir
Abbreviated transcription (Latin):
dñs illis. & commixti sunt int̾ gen¬
tes. & didicerunt oꝑa eoꝵ. & seruieri
sculptilib coꝵ. & factum ẽ illis in scan
uit. oblitꝰ dñi mandatoꝵ. cum illis
se magis gentib societate coniunxit¬
uetitã. quas ꝓpt̾ idoloꝵ culturas eis
fuerat delere p̃ceptum. addentes mi¬
lum scelerib sius. ut se eoꝵ qͦ suꝑsti¬
in magnum pͣmium dño largiente
concessa. Miserrimi hominu. qui
di munꝰ in peccata uerterunt. ut
qd̾ ille donauerat ad gr̃am. excedenti¬
bus fieret ad riunam. Sic monem᷑
recte. uti beneficiis diuina largitate
collatis. ne magis inde pereamꝰ. unde
subleuati fuisse cognoscimur. Scan¬
dalum. grecum nõmͣ ẽ. significaus
sinistrum. qd̾ mentes eoꝵ in leuam
partem ꝑuersa imitatione deduxit.

Expanded text:
commixti sunt inter gentes, et didicerunt opera eorum; et servierunt sculptilibus eorum, et factum est illis in scandvit, oblitus Domini mandatorum, cum illis se magis gentibus vetita societate conjunxit, quas propter idolorum culturas eis fuerat delere praeceptum: addentes malum sceleribus suis, ut se eorum quoque superstiin magnum praemium, Domino largiente, concessa. Miserrimi hominum, qui Dei munus in peccata verterunt, ut quod ille donaverat ad gratiam, excedentibus fieret ad ruinam. Sic monemur recte uti beneficiis divina largitate concessis: ne magis inde pereamus, unde sublevati fuisse cognoscimur. Scandalum Graecum nomen est, significans sinistrum, quod mentes eorum in laevam partem perversa imitatione deduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
naan. terribilia in mari rubro. Mag¬
na crescit suꝑ iudeos obliuionis inu̾i¬
dia. ut qd beneficiũ in mente habere
potuissent. quib liberatio sua in me¬
moria ꝑmanere nͨ ualuit. Et ne
putaretur paruũ qd̃ ab animo uide¬
batur exclusum. dicit magnalia. qͦ
& si ꝓ beneficiis collatis a ꝑfĩdo ani¬
mo retineri non poterant. certe ul
debuerunt. Addidit etiam mirabi¬
lia. que nullomͦ excusabiliter quãuis
mutabiles de sius mentib excludert
debuissent. Ad postremum cumuli¬
uit. & terribilia. quȩ solent humani
animis uiuacius insidere. Quoruͦ
dum pauor reuoluitur. memoria nͦ
deletur. S qualis hic stupor. qualis
accusator amentia. ut inter tanta
magnalia declinare potiussent. qui
hec operabatur auctorem. Et consid
quam multas res singłoꝵ uerborũ
adiectione cumulauit. Quȩ figura
dicitur auxesis. id ẽ augm̾entũ pauli¬
tim ad suꝑiora conscendens. Hoc
siue in laudib siue in uituperatio¬
nib om̃ino p̃ualidũ est. Et dix¬

Expanded text:
naam, terribilia in mari Rubro. Magna crescit super Judaeos oblivionis invidia; ut quod beneficium in mente habere potuissent, quibus liberatio sua in memoria permanere non valuit. Et ne putaretur parvum, quod ab animo videbatur ex clusum, dicit, magnalia; quae etsi pro beneficiis collatis a perfido animo retinere non poterant, certe vel debuerunt. Addidit etiam, mirabilia, quae nullo modo excusabiliter, quamvis mutabiles de suis mentibus excludere debuissent. Ad postremum cumulavit et terribilia, quae solent humanis animis vivacius insidere, quorum dum pavor revolvitur, memoria non deletur. Sed qualis hic stupor, qualis accusatur amentia, ut inter tanta magnalia declinare potuissent, quae a tanto operabantur auctore. Et considera quam multas res singulorum verborum adjectione cumulavit. Quae figura dicitur auxesis, id est augmentum paulatim ad superiora conscendens. Hoc sive in laudibus, sive in vituperationibus omnino praevalidum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã siue in laude siue in uitupera¬
tione sensꝰ nr̃ ascendit. Quam ꝓxime
quidẽ dicimus. s non pig̾et frequent̃
repetere. qd̾ auctoritas ip̃sa cognoscit᷑
iterare. Et quia dixerat filioꝵ filiaꝵq
sanguinem fusum. adhuc crescit in¬
uidia. adhuc grandescit scelus. qͣndo
illa monumta caritatis horrendis
sculptilib sacrificata memorantur.
Interfectam gͥ terrã. crudeles homi¬
nes debemꝰ accipere. qui se magis
iniqua deuotione trucidauerunt.
Interficiendo enĩ filios suos tam ne¬
fario scelere. parentes pociꝰ uidebant᷑
extingui. Tropica enim locutione
positum est interfectam terram.
dum terreni homines dicantur
malis actionib interempti. Expo¬
suit enim quemadiodũ interfectã
dixerit terrã. cum carnales & insipi¬
entes pessima fuerint actione de¬
mersi. Nam illi fornicati uident᷑
in dño. qui se adulterinis suꝑsticio¬
nib polluerunt. Et iratꝰ ẽ ani

Expanded text:
quosdam, sive in laude, sive in vituperaquosdam, sive in laude, sive in vituperatione sensus noster ascendit; quam proxime quidem diximus, sed non piget frequenter repetere quod auctoritas ipsa cognoscitur iterare. Et quia dixerat filiorum filiarumque sanguinem fusum, adhuc crescit invidia, adhuc grandescit scelus, quando illa monimenta charitatis horrendis sculptilibus sacrificata memorantur. Interfectam igitur terram crudeles homines debemus accipere, qui se magis iniqua devotione trucidarunt; interficiendo enim filios suos, tam nefario scelere parentes potius videbantur exstingui. Tropica enim locutione positum est interfectam terram, dum terreni homines dicantur malis actionibus interempti. Exposuit enim quemadmodum interfectam dixerit terram cum carnales et insipientes pessima fuerint actione demersi. Nam illi fornicati videntur in Domino, qui se adulterinis superstitionibus polluerunt. Vers. 38. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
suas demoniis. & effuderunt sangui¬
nem innocentem. sanguinẽ filiorũ
suoꝵ & filiarũ. Quamuis in scriptu¬
ris diuinis effusum sanguinẽ huma¬
num ab hebreis qui in terrã repro¬
missionis ingressi sunt in sacrificiis
demonũ non legatur. tamen ab ȩtate
sequenti hoc fieri potuisse ñ dubiũ
est. quando & presens scriptura index
ꝓbatur. eẽ. ueritatis. Et inspice quem¬
admodum ueraci relatione peccantiũ
exiggeratur iniquitas. Primo enim
dixit effuderunt sanguinem in no¬
centem. Et ne putarẽtur extranei.
addidit filioꝵ suoꝵ & filiaꝵ. Quoꝵ
salus in humana conuersatione dul¬
cissima ẽ. ut illis ñ parcerent. ꝓ qͥb
pii parentes etiam interfici non re
sculptilib chanaan. & interfecta ẽ¬
terra in sanguinib eoꝵ. & contami¬
nata est in õꝑib eoꝵ. & fornicati st̃
in obseruationib suis. Adhuc in
ipsa auxesi. & in his duob uersibꝰ
ꝑseuerat. Quod schema grece dicit᷑
clẏmax. latine gradatio. quia ꝑ gradꝰ

Expanded text:
. Et effuderunt sanguinem innocentem, sanguinem filiorum suorum et filiarum. Quamvis in Scripturis divinis effusum sanguinem humanum ab Hebraeis qui in terram repromissionis ingressi sunt, in sacrificiis daemonum non legatur, tamen ab aetate sequenti hoc fieri potuisse non dubium est, quando et praesens Scriptura index probatur esse veritatis. Et inspice quemadmodum veraci relatione peccantium exaggeratur iniquitas. Primo enim dixit: Effuderunt sanguinem innocentem; et ne putarentur extranei, addidit, filiorum suorum et filiarum, quorum salus in humana conversatione dulcissima est, ut illis non parcerent pro quibus pii parentes etiam interfici non recsculptilibus Chanaan. Vers. terra in sanguinibus, et contaminata est in operibus eorum; et fornicati sunt in observationibus suis. Adhuc in ipsa auxesi in his duobus versibus perseverat; quod schema Graece dicitur climax, Latine gradatio, quia per gradus
Abbreviated transcription (Latin):
qui de dño magna ꝓmittere ñ pre¬
sumpsit. Nam pꝰ obitum eiꝰ cum ad
ilesunaue loqueretur dñs. dixit.
Confortare gͦ & esto robustꝰ ualde.
ut custodias & facias om̃em legem
quam p̾cepit tibi moyses seruus m̃s
Dicendo enim seruus ĩs. gr̃am in
eo mansisse sue pietatis ostendit.

Expanded text:
qui de Domino magna promittere non praequi de Domino magna promittere non praesumpsit. Nam post obitum ejus cum ad Jesum Nave loqueretur Dominus dixit: Confortare igitur, et esto robustus valde, ut custodias et facias omnem legem quam praecepit tibi Moyses servus meus . Dicendo enim servus meus, gratiam in eo mansisse suae pietatis ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m eiꝰ. & distinxit in labiis suis. Uenit
ad quintam nirrationem. ubi illa
refertur offensio. quando post tot
ostensa miracula sub nefandis mur¬
murationib aqua petebatur. Quȩ
sic noscitur expetita. ut contradic̾tio
Ibi enim moyses sicut in libro legitur
numeroꝵ. nima uidaici ppłi impor¬
tunitate succensus. diffident̃ excrepu¬
it dicens. Audite me rebelles & incre¬
duli. Num de petra hac uobis aquam
poterunꝰ eicere.uo sermone & ipse
qͦ peccauit. qui iam̾ tantis miraculis
ꝑactiss n credidit dñm. quȩ fecit esse
facturum. Quod dictum. labiis sius
a priore const̾antia om̃ino distinxit.
atq separauit. quando istud ambigue
locutꝰ ẽ. dum illa certissima fide ꝓmi¬
sisset. Quod locutionis genꝰ scriptur
diuinȩ ꝓpriũ. ẽẽ. dicamꝰ. quando hoc
nec litterȩ seculares nec comunis usꝰ
exercet. Hic autẽ moyses sanctitate
seruata hac tantũ meruit ultione ꝑ¬
celli. ne in terrã introiret ꝓmissionis

Expanded text:
s. Et distinxit in labiis suis. Venit ad quintam narrationem, ubi illa refertur offensio, quando post tot ostensa miracula sub nefandis murmurationibus aqua petebatur, quae sic noscitur expetita, ut contradictio mbi enim Moyses, sicut in libro legitur Numerorum , nimia Judaici populi importunitate succensus, diffidenter excrepuit dicens: Audite me, rebelles et increduli: num de petra hac vobis aquam poterimus ejicere? Quo sermone et ipse quoque peccavit, qui jam tantis miraculis praeacceptis non credidit Dominum quae fecit esse facturum. Quod dictum labiis suis a priore constantia omnino distinxit atque separavit, quando istud ambigue locutus est, dum illa certissima fide promisisset. Quod locutionis genus Scripturae divinae proprium esse dicimus, quando hoc nec litterae saeculares, nec communis usus exercet. Hic autem Moyses, sanctitate servata, hac tantum meruit ultione percelli, ne in terram introiret promissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
satio. & reputatũ est illi ad iusticiam.
in generatione & generationem usq
in scłm. Stetit uerbum ipsum. solidi¬
tatem mentis ostendit. ut in illa ge¬
nerali ꝑturbatione solus ausus fuerit
confidentiam depͣcantis assumere.
Nam cum legatur telo transfixisse
iudeum. qui mulieri madianitidi
contra uetitum dñi miscebatur. tam̃
qm̃ hoc relo diuino fecisse cognoscitur.
oratio magis dicta est quam oꝑatio.
Ouisquis enim bonis actib occupat᷑
exdrat. cuiꝰ homicidium nͨ horruit.
qm adulterii maculam uindicauit.
In tantũ enĩ post effusum sanguinẽ
innocens fuit. ut ipsiꝰ qͦ udicis me¬
ruerit uoce laudari. Et irritauert᷑¬

Expanded text:
s. 30. Et reputatum est illi ad justitiam, in generationem et generationem usque in saeculum. Stetit, verbum ipsum soliditatem mentis ostendit: ut in illa generali perturbatione solus ausus fuerit confidentiam deprecantis assumere. Nam cum legatur telo transfixisse Judaeum qui mulieri Madianitidi contra vetitum Domini miscebatur, tamen quoniam hoc zelo divino fecisse cognoscitur, oratio magis dicta est quam operatio. Quisquis enim bonis actibus occupatur, exorat. Cujus homicidium non horruit, quoniam adulterii maculam vindicavit. In tantum enim post effusum sanguinem innocens fuit, ut ipsius quoque judicis meruerit voce laudari. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ stetisset in confractione in conspei¬
tu eiꝰ. ut auerteret iram eiꝰ. & ne dis¬
ꝑderet eos. Hȩc om̃ia exodi textus
enarrat. quando dñs ad moysen lo¬
cutꝰ est. ut tam acriter peccantem
ppłm ira sua consumere ꝑmisisset.
S ille in confractione idẽ in ꝑdicis¬
ne illa quam ppłs merebatur tcciꝑe.
stetit contra dñm dicens Si dimit¬
tis illis peccatũ dimitte. sinautem¬
dele me de libro tuo. Oscm̃ uirum.
& om̃i laude dignissimum. quando
a monte sina ad castra descendit. &
ante simulachrum uidit ppłm nefan¬
da gesticulatione gaudentem. cõmotꝰ
aduersum eos tabulas fregit. & gladio
alterutrũ iussit interfici. s ubi uni¬
uersalis calamitas imminebat. se pociꝰ
precatur extingui. ne pateretur gen¬
tem generalit̾ interire. Utrũq pium.
utrumq głosum. ut merito loqueret᷑
cum diuina clementia. qui eiꝰ dilexit
facere constituta. Simul & illa uirtꝰ
ostenditur. quia pcib sc̃oꝵ sepe penas
debite mortis euadimus. nͨ quia ualet.

Expanded text:
 stetisset in confractione in conspectu ejus, ut averteret iram ejus, ne disperderet eos. Haec omnia Exodi textus enarrat, quando Dominus ad Moysen locutus est, ut tam acriter peccantem populum ira sua consumere permisisset; sed ille in confractione, id est in perditione illa quam populus merebatur excipere, stetit contra Dominum dicens: Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autemdele me de libro tuo . O sanctum virum, et omni laude dignissimum, quando a monte Sina ad castra descendit, et ante simulacrum vidit populum nefanda gesticulatione gaudentem, commotus adversus eos tabulas fregit, et gladio alterutrum jussit interfici; sed ubi universalis calamitas imminebat, se potius precatur exstingui, ne pateretur gentem generaliter 363 interire. Utrumque pium, utrumque gloriosum; ut merito loqueretur cum divina clementia, qui ejus dilexit facere constituta. Simul et illa virtus ostenditur, quia precibus sanctorum saepe poenas debitae mortis evadimus; non q
Abbreviated transcription (Latin):
fenum. Gła eoꝵ fuit adorata diuini¬
tas. quam infelici cominutatione per
dentes. usq ad hoc ꝑuenire meruert̃
ut descrentes cęli terreq creatorem
dm̃ sibi facerent similitudine᷑ uituli
fena comedentis. Onefarium scelus
sic potuisse decipi. qui tanta miracu¬
lorũ fuerant uisione cumulati. Qua¬
le enum piaculum fuit mitũ an̾i¬
mal do sunilem credere. qd̾ sacrile¬
gium fuisset uel hominib cõparare.
S hoc totum impacientia fecit leuis¬
simoꝵ hominũ. quȩ semꝑ ducit ad
culpas. & precipitat ad ruinam. Nã
si causam rei sub ueritate discunias.
nullum crimen ẽ qd̃ nͨ impacientia
matre nascatur. Contra hoc illud
uere remedium est. illud fixum. in¬
dubitatũq pͣsidium. expectans expec̃¬

Expanded text:
fenum . Gloria eorum fuit adorata divinifenum . Gloria eorum fuit adorata divinitas, quam infelici commutatdentes, usque ad hoc pervenire meruerunt, ut deserentes coeli terraeque Creatorem, deum sibi facerent similitudinem vituli fena comedentis. O nefarium scelus sic potuisse decipi, qui tanta miraculorum fuerant visione cumulati! Quale enim piaculum fuit, mutum animal Deo simile credere, quod sacrilegium fuisset vel hominibus comparare? Sed hoc totum impatientia fecit levissimorum hominum, quae semper ducit ad culpas et praecipitat ad ruinam. Nam si causam rei sub veritate discutias, nullum crimen est quod non impatientia matre nascatur. Contra hoc illud vere remedium est, illud fixum indubitatumque praesidium: Exspectans exspec
Abbreviated transcription (Latin):
uidei minime tolerantes. ꝓdigioso
sensu in choreb montem deserti.
dm̃ metallicum sibimet fecert̃. Sed
quanto ipsis iumentis deteriores
erant. qui nec uiuũ pecus estimabant
irridentis deuotionib adorandum:
Choreb ũ interpretatur caluaria. ubi
postea dñm crucis patibulo carne
constat occisum. ut in ipso eodemq
nomine iam tunc & in illo deserto
choreb culturam dñi perfide nefan¬
da p̾sumptione uiolarent. quoꝵ poste¬
ritas erat in caluarie loco crucifixura
dñm xpͣm. Illud quoq estimo consi¬
derandum. qd̃ dixit adorauerunt
sculptile. quia in exodo legimꝰ uitu¬
lum conflatilem collatis ornam̃tis
monstruoso quodã indicio fuisse for¬
matum. S duas res hic dictas debe¬
mus aduertere. ut utulũ adoraue¬
rint in deserto. & postea sculptilia
simulachra in reꝓmissionis terra
coluerint. qd̾ in subsequentib dictu
rus est. Et mutauerunt głam suã
in similitudine̾ uituli manducantis

Expanded text:
Judaei minime tolerantes, prodigioso Judaei minime tolerantes, prodigioso sensu in Horeb monte deserti, deum metallicum sibimet effecerunt. Sed quanto ipsis jumentis deteriores erant, qui nec vivum pecus aestimabant irridendis devotionibus adorandum! Horeb vero interpretatur Calvaria, ubi postea Dominum crucis patibulo carne constat occisum; ut in ipso eodemque nomine jam tunc et in illo deserto Horeb culturam Domini perfidi nefanda praesumptione violarent, quorum posteritas erat in Calvariae loco crucifixura Dominum Christum. Illud quoque aestimo considerandum quod dixit, adoraverunt sculptile, quia in Exodo legimus vitulum conflatilem collatis ornamentis monstruoso quodam indicio fuisse formatum. Sed duas res hic dictas debemus advertere, ut vitulum adoraverint in deserto, et postea sculptilia simulacra in repromissionis terra coluerint; qrus est: et mutaverunt gloriam suam in similitudinem vituli manducantis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ut testaturꝰ numeroꝵ liber supͣ
illos contigisse manifestum e᷑. qͥ gr̃am
nenosis inuidiȩ dentib appetebant.
ut sibi honorem contumacit̾ assume¬
rent. quem supradictis cognouerant
miscłiam dñi contulisse. Quibus
similis exitꝰ ꝓuenit. quia cau̾sa una
c ismatis fuit. Deglutiti sunt a
terra. quia terrena sapuerunt. ut
ipsa penȩ qualitas scelerata facta testet᷑.
est supra ducentos quinquaginta
complices dathan & abyron. qui eoꝵ
infeliciter uota secuti sunt. ut turri¬
bula tenere p̾sumerent. Quod idem
numeroꝵ textꝰ eloquitur. Synagoga
uͦ hic. nͨ templum significat. s aduna¬
tionem. Quam ꝑustam diuino con¬
stat incendio. ut qͥ incensi p̾sumpti¬
one peccauerant. cȩlesti flamina cre¬
marentur. Idõ enim addidit eoꝵ.
ut eã appło dñi separatam fuisse sen¬
tires. Flamina uͦ dicta ẽ a flagello
Hoc qͦ notissimȩ hystoriȩ narratioe
declaratur. quando moysi absentiam

Expanded text:
Haec, ut testatur Numerorum liber , supra Haec, ut testatur Numerorum liber , supra illos contigisse manifestum est qui gratiam nenosis invidiae dentibus appetebant, ut sibi honorem contumaciter assumerent, quem supradictis cognoverant misericordiam Domini contulisse. Quibus similis exitus provenit, quia causa una schismatis fuit; deglutiti sunt a terra, quia terrena sapuerunt, ut ipsa poenae qualitas scelerata facta testetur.est supra ducentos quinquaginta complices Dathan et Abiron, qui eorum infeliciter vota secuti sunt, ut thuribula tenere praesumerent, quod idem Numerorum textus eloquitur . Synagoga vero hic non templum significat, sed adunationem, quam perustam divino constat incendio, ut qui in incensi praesumptione peccaverant, coelesti flamma cremarentur. Ideo enim addidit, eorum, ut eam a populo Domini separatam fuisse sentires. Flamma vero dicta est a flagello Hoc quoque notissimae historiae narratione declaratur, quando Moysi absentiam
Abbreviated transcription (Latin):
saturitatem in animas eoꝵ. Tempora¬
lu petentes. merito carnea beneficia
susceperunt. Duob eniꝰ modis ani¬
mam dicimus. c̃ẽ. saciatam. cum escis
corporalib ꝓ carnis infirmitate resi¬
citur. & cũ spiritali iocunditate com¬
pletur. S hic animas eoꝵ carnibus
potuq dicit. ẽẽ. saginatas. ut ipsa uo
sedicio est. quȩ plerumq causas excitat.
unde ꝑicula ꝑniciosa ꝓueniant. Irri-¬
tari aliquem dicimꝰ. ad iracundiam
ꝓuocari. aut actionib alioꝵ imꝓbis.
aut uerbis asꝑrimis. Illud enim sig¬
nificat. quando dathan & abyron ho¬
norem sibi contra moysen & aaron
excitatis contentionib assumebant.
unde eoꝵ pena ꝓsequitur. Irritauert̃
enim uiros scõs ad interitũ suũ. quia
ꝑ inuidiam loquebantur. qd̃ dño dis¬
plicuisse cognoscitur. Quod congrue
inter laudes dñi ponitur. quia suos
famulos uindicasse declaratur. A per¬
ta est terra & deglutiuit dathan. &
oꝑuit suꝑ congregationẽ abyron.

Expanded text:
emporalia petentes, merito carnea beneficia susceperunt. Duobus enim modis dicimus animam esse satiatam, cum escis corporalibus pro carnis infirmitate reficitur, et cum spirituali jucunditate completur. Sed hic animas eorum carnibus potuque dicit esse saginatas, ut ipsa volseditio est, quae plerumque causas excitat, unde pericula perniciosa proveniant. Irritari aliquem dicimus, ad iracundiam provocari aut actionibus aliorum improbis, aut verbis asperrimis. Illud enim significat, quando Dathan et Abiron honorem sibi contra Moysen et Aaron excitatis contentionibus assumebant. Unde eorum poena prosequitur, irritaverunt enim viros sanctos ad interitum suum: quia per invidiam loquebantur, quod Domino displicuisse agnoscitur. Quod congrue inter laudes Domini ponitur, quia suos famulos vindicasse declaratur. Vers. 17. Aperta est terra et deglutivit Dathan, et operuit super congregationem Abiron.
Abbreviated transcription (Latin):
ducauerunt sacrificia mortuorum:.
multiplicata est in eis riuna. In his
uersib & excessus maior & uehemͣtior
ira subungitur. ut ñ solum ad tempꝰ
sacrificasse. s ctiam ipsi qͦ idola genti¬
um beelphegor consecrati. ẽẽ. uiderent᷑.
Sic enim in culturas demonũ ritusq
transierunt. ut iam ñ dñi s demonũ
serui. eẽ. ꝓbarentur. Pulcherrime
autem dictum est sacrificia mortuoꝵ.
quia defunctis hominib impendi
cultura ipsa ꝓbabat᷑. qͦs gentilitas mm¬
mortales deos. eẽ. iudicabat. S inten¬
de sollicite. quod multiplicatam rui¬
nam supͣ eos dicit. qͥb erat sc̃i sui pre¬
cib parciturus. Illud enĩ quod debe¬
batur. multiplicatum dixit mole pec¬
cati. ut maior fieret clementia. quib
numerosior relaxabatur offensa. E te

Expanded text:
ducaverunt sacrificia mortuorum. Vducaverunt sacrificia mortuorum. Vmultiplicata est in eis ruina. In his versibus et excessua major, et vehementior ira subjungitur; ut non solum ad tempus sacrificasse, sed etiam ipsi quoque idolo gentium Beelphegor consecrati esse viderentur. Sic enim in culturas daemonum ritusque transierant, ut jam non Domini, sed daemonum servi esse probarentur. Pulcherrime autem dictum est, sacrificia mortuorum, quia defunctis hominibus impendi cultura ipsa probabatur, quos gentilitas immortales deos esse judicabat. Sed intende sollicite quod multiplicatam ruinam supra eos dicit quibus erat sancti sui precibus parciturus. Illud enim quod debebatur, multiplicatum dixit mole peccati; ut major fieret clementia quibus numerosior relaxabatur offensa. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uocib occupantur. alia exaudire non
possunt. Et nota qd̾ hoc uerbum
exaudicionis. cominuni usu supplicib
tantum nͣ suꝑiorib applicatur. Unde
quia hic dicit nͦ exauditum dñm.
constat int̾ ꝓprias elocutiones scrip¬
ture diuine rationabilit̾. eẽ. referen¬
dum. Addidit in tab̾naculis suis.
ut nͨ hoc laborantib s ociosis contin¬
gere uideretur. Maior enun crimi¬
nis crescit inuidia. cũ murmurare
nationib. & disꝑgeret eos in regionib.
Hic iusticia dñi p̃mittit᷑. ut secuta
pictas maiori gła sentiatur. Dicit
enim usurrexisse dñi potestatem.
ut in excedentib uindicaret. & eos
in deserto ꝓsterneret. qui precepta
dm̃ audire noluerunt. Deinde. ut
semen eoꝵ idẽ reliquos eoꝵ humilia¬
tos int̾ nationes redderet. qui pͥdem
głosi cunctis gentib extiterunt. Ad
postremũ inclinatos atq despecꝰtos
ꝑ regiones disꝑgeret. ne quicquã ulte¬
rius de sua congregatione p̃sumereg.

Expanded text:
vocibus occupantur, alia exaudire non vocibus occupantur, alia exaudire non possunt. Et nota quod hoc verbum exauditionis communi usu supplicibus tantum, non superioribus applicatur. Unde, quia hic dicit non exauditum Dominum, constat inter proprias elocutiones Scripturae divinae rationabiliter esse referendum. Addidit, in tabernaculis suis, ut non hoc laborantibus, sed otiosis contingere videretur. Major enim criminis crescit invidia, cum murmurare nationibus, et dispergeret eos in regionibus. Hic justitia Domini praemittitur, ut secuta pietas majore gloria sentiatur. Dicit enim insurrexisse Domini potestatem, ut in excedentibus vindicaret, eos que in deserto prosterneret, qui praecepta Domini audire noluerunt. Deinde ut semen eorum, id est reliquos eorum humiliatos inter nationes redderet, qui pridem gloriosi cunctis gentibus exstiterunt. Ad postremum inclinatos atque despectos per regiones dispergeret, ne quidquam ulterius de sua congregatione praesumeren
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝓ nichilo habuerunt terram desid̾ã¬
bilem. nͦ crediderunt in uerbo eius.
Uenit ad quartam narrationem. in
qua udeos nec futuras ꝓmissiones
in animo dicit habuisse. nec transacta
miracula. Idło enim nulla uidebant᷑.
quia semꝑ carnalit̾ & uisa & audita
cogitabant. Desid̾ium siquidẽ corpo¬
rale cito fastiditur acceptum. S aduer¬
te. quam magna terra intelligentib
fuerit. ut desid̾abilis. ẽẽ. diceretur. Illis
tamen nulla uisa ẽ. quia nichil in ea
spiritale senserunt. Sequitur. Non
crediderunt in uerbo eiꝰ. Filium sig¬
nificat. cui plebs nefandissima ñ crẽde¬
bat Siue hoc ad litreram congruent̃
aptatur. quia id̃o murmurauerunt.
qd̃ eiꝰ ꝓmissionib minime credere
maluerunt. Multa enĩ de se eoꝵ ꝑfi¬
dia facit intelligi. s ubiq reatus est.
t murmurauerunt in tab̾naculis
siuis. nͨ exaudierunt uocem dñi. Dũ
murmurationes exercent. uocẽ dm̃
nullatenus audierunt. Istud enim
illis plerũq contingit. qui dum aliis

Expanded text:
buerunt terram desiderabilem; non crediderunt in verbo ejus. Venit ad quartam narrationem, in qua Judaeos nec futuras promissiones in animo dicit habuisse, nec transacta miracula. Ideo enim nulla videbantur, quia semper carnaliter et visa et audita cogitabant. Desiderium siquidem corporale cito fastiditur acceptum. Sed adverte quam magna terra intelligentibus fuerit, ut desiderabilis esse diceretur; illis tamen nulla visa est, quia nihil in ea spirituale senserunt. Sequitur, non crediderunt in verbo ejus. Filium significat, cui plebs nefandissima non credebat. Sive hoc ad litteram congruenter aptatur, quia ideo murmuraverunt, quod ejus promissionibus minime credere maluerunt. Multa enim de se eorum perfidia facit intelligi, sed ubique reatus est.erunt in tabernaculis suis; non exaudierunt vocem Domini. Dum murmurationes exercent, vocem Domini nullatenus audierunt. Istud enim illis plerumque contingit, qui dum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
plebis tue isrł. Ad uidendum in
bonitate electoꝵ tuoꝵ. ad letandum ui
leticia gentis tuȩ. ut lauderis cum he¬
reditate tua. Hoc est quod se petebant
a salutari dño uisitari. ut bonitatem
eiꝰ uiderent. quam electis erat aduentꝰ
sui munere prestaturus. quatinꝰ cũ
xp̃iano ppło gauderent. qui de eiꝰ erat
gens dm̃. quȩ de gentium ẽ diuersitate
collecta. ut esset grex unus & pastorunꝰ.
Sequitur harum rerũ suauissimus
fructꝰ. ut laudetur dñs cum heredi¬
tate sua. Utrumq enim conrunctũ ẽ.
quia in p̾conio dñi sui fidelis famulꝰ
suꝑiore psilmo dictum ẽ. Laudami¬
nI in nomine sc̃o eiꝰ. Quappt̾ fide¬
lis iste ppłs tanto desidio ad conspectũ
dñi festinabat. tanta se xp̃ianę plebi
caritate miscebat. ut nefas sit putare
eum spũ non fuisse conspectum. quẽ
tanta gr̃a cognoscimus expetitũ. Sicut
ipse in eiũigło dicit: Abraham desidã¬
uit uidere diem meũ. iuidit & gauisꝰ ẽ.¬

Expanded text:
. Ad videndum in bonitate electorum tuorum, ad laetandum in laetitia gentis tuae, ut lauderis cum haereditate tua. Hoc est quod se petebant a salutari Domino visitari, ut bonitatem ejus viderent, quam electis erat adventus sui munere praestaturus; quatenus cum Christiano populo gauderent, qui de ejus eratgens Domini, quae de gentium est diversitate collecta, ut esset grex unus, et pastor unus. Sequitur harum rerum suavissimus fructus, ut laudetur Dominus cum haereditate sua. Utrumque enim conjunctum est, quia in praeconio Domini sui fidelis famulussuperiore psalmo dictum est: Laudamini in nomine sancto ejus. Quapropter fidelis iste populus tanto desiderio ad conspectum Domini festinabat, tanta se Christianae plebi charitate miscebat, ut nefas sit putare eum spiritu non fuisse conspectum, quem tanta gratia cognoscimus expetitum, sicut ipse in Evangelio dicit: Abraham desideravit videre diem meum; vidit et gavisus e
Abbreviated transcription (Latin):
aquam contradictionis moẏsen ab illis
exacerbatum. eẽ. commnemorat. posteaq
filios suos in cultura idoloꝵ crudeliter
occidisse. Unde dñs uehementiꝰ iratus.
tradidit eos gentiũ seruituti. ac deinde
misertꝰ. in conspectu inimicoꝵ eos red¬
didit głosos. Sexta. p̾catur qd̾ nouerat
ẽẽ. uenturũ. ut de uniuersis nationib
eccłia catholica congregetur. & laudes
año etͣna exultatione concelebret. Nunc
partes psalmi ꝑ aꝑtas diuisionũ semitas¬

Expanded text:
aquam contradictionis Moysen ab illis aquam contradictionis Moysen ab illis exacerbatum esse commemorat, posteaque filios suos in cultura idolorum crudeliter occidisse. Unde Dominus vehementius iratus, tradidit eos gentium servituti, ac deinde misertus in conspectu inimicorum eos reddidit gloriosos. Sexta, precatur quod noverat esse venturum, ut de universis nationibus Ecclesia catholica congregetur, et laudes Domino aeterna exsultatione concelebret. Nunc partes psalmi per apertas divisionum semitas
Abbreviated transcription (Latin):
patria munere suꝑnȩ pietatis intramꝰ.
ut merito talis causa frequent̾ iterata
p̾dicetur. quȩ tantoꝵ magnalium
pͣfiguratione decoratur. Diuisio.
Ntroducitur confitens ppłs hebreoꝵ.
qui relicta ꝑfidia patrum suoꝵ ad pie¬
tatem dñi ipso miserante ꝑductus ẽ.
ut intelligamꝰ cum fuerint conuersi
& ipsos alła merito ꝓsua redemptione
cantare. In pͥma gͥ narratione dep̾cat᷑.
ut societur ppło bene placito. qͥ erat
dñi saluatoris aduentu de gentib con¬
gregandꝰ Scd̃ã. patrum suoꝵ peccata
denumerat. quȩ fecerint in egypto.
mirabilia dñi recto corde minime
contuentes. pium tam̃ dnm ab inimi¬
cis sius eos liberasse confirmans. Tercia.
ad peccandi studia refert eos reuersos.
dĩm tamen electi sui moysi precibus
dicit fuisse delinitum. Quarta iniqui¬
tates eoꝵ asserit iteratas. dñmq illos
decreuisse ꝑdere. nisi finees serui sui
supplicatione placaretur. Quinta. ad

Expanded text:
patria munere supernae pietatis intramus, patria munere supernae pietatis intramus, ut merito talis causa frequenter iterata praedicetur, quae tantorum magnalium praefiguratione decoratur. Divisio psalmi. Introducitur confitens populus Hebraeorum, qui, relicta perfidia patrum suotatem Domini ipso miserante perductus est, ut intelligamus, cum fuerint conversi, et ipsos alleluia merito pro sua redemptione cantare. In prima igitur narratione deprecatur ut societur populo beneplacito, quia erat Domini Salvatoris adventu de gentibus congregandus. Secunda patrum suorum peccata dinumerat quae fecerunt in Aegypto: mirabilia Domini recto corde minime contuentes, pium tamen Dominum ab inimicis suis eos liberasse confirmans. Tertia, ad peccandi studia refert eos reversos; Dominum tamen electi sui Moysi precibus dicit fuisse delinitum. Quarta, iniquitates eorum asserit iteratas, Dominumque illos decrevisse perdere, nisi Phinees servi sui supplicatione placaretur. Quinta, ad