comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatem nec conceptu uiolat᷑a
nec partu: Suꝑuemiente quippe
ineam spũ scõ. et altissimi obumbran¬
te uirtute. in commutabile di uerbũ
de incontaminato corpore habitum
sibi humanȩ carnis assumpsit: quȩ
et nullum contagium de concupiscen¬
tia carnis traheret: et nichil eorum
quȩ ad animȩ corporisq naturam ꝑti-¬
monstra opinionum. et insanarum
sacrilegia Asitatum: nos exultans
inlaudem dei cȩlestium multudo
et instructi abangłis docuere pastores:¬
ut cognitis naturȩ utriusq docum̃tis.
adoremus inuerbo Nam si ut ait
apłs qui adheret dño unus sp̃s est.
quantomagis uerbum caro factum
unus est xp̃s. ubi nichil est alteruis
quȩ nos et innocentiȩ reformat et uitȩ:
nec quia insaluatore nr̃o manifesta cog-¬
noscimus geminȩ signa naturȩ: aut in
gła d̃i de ueritate catins. aut in humi-¬
litate hominis. ded̾itatis maiestate
formam recepit serui: Idem est incorpo¬

Expanded text:
virginitatem nec conceptu violatura virginitatem nec conceptu violatura nec partu. Superveniente quippe in eam Spiritu sancto, et Altissimi obumbrante virtute , incommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit: quae et nullum contagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertimonstra opinionum, et insanarum sacrilegia falsitatum; nos exsultans in laudem Dei coelestium multitudo, et instructi ab angut cognitis naturae utriusque documentisadoremus in Verbo. Nam si, ut Apostolus ait: Qui adhaeret Domino, unus Spiritus est , quanto magis Verbum caro factum unus est Christus? ubi nihil est alterius iae Dei, quae nos et innocentiae reformat et vitae; nec quia in Salvatore nostro manifesta agnoscimus gemina  Leg., geminae signa naturae, aut in gloria Dei de veritate carnis, aut in humilitate hominis de deitatis majestate formam recepit servi. Idem est incorpo
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a uoluntarias actiones: ab hispida
congeniti frĩs asperitate discretus
Ieremiȩ dicitur. prius quam te forma¬
rem inutero noui te: et ante quam
exires de uulua scĩficami te: Anna
diu fecunditatis aliena: samuelem
ꝓpħam quem dõ offerret enira est:
ut et partu clara ẽẽt et uoto: Tacha¬
rias sacerdos de elisabech sterili scãm
suscepie ꝓlem: et precursor xp̃i futu¬
rus iołis. spm̃ propheticum intra uis¬
cera matris acceperatꝰ et nondum edi-¬
tus puer: genitricem dñi signo clause
exultationis ostenderat: Magna hȩc
omĩa et diuinoꝵ oꝑum sunt plena
miraculis S hoc ipso moderatius
stupenda: quo plura: Natiuitas aũt
tiam suꝑat. et cuncta exempla trans¬
cendit: nec potest ullis ẽs compara¬
bilis: quȩ est inter omĩa singularis:
hai ac deradice iesse ꝑ propheticas
uoces et ꝑmistica signa ꝓmisse. de¬
nuntiatur ab archangelo sine damp¬
no pudoris beata fecunditas: sacram

Expanded text:
gratia voluntarias actiones ab hispida gratia voluntarias actiones ab hispida congeniti fratris asperitate discretus . Jeremiae dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Anna diu fecunditatis aliena, Samuelem prophetam, quem Deo offerret, enixa est , ut et partu clara esset et voto. Zacharias sacerdos de Elizabeth sterili sanctam suscepit prolem , et praecursor Christi futurus Joannes, spiritum propheticum intra viscera matris accepit, et nondum editus puer, genitricem Domini signo clausae exsultationis ostendit . Magna haec omnia, et divinorum operum sunt plena miraculis; sed hoc ipso moderatus stupenda, 109 quo plura. Nativitas autemtiam superat, et cuncta exempla transcendit; nec potest ulli esse comparabilis, quae est inter omnia singularis. hae ac de radice Jesse per propheticas voces et per mystica signa promissae, denuntiatur ab archangelo sine damno pudoris beata fecunditas, sacram
Abbreviated transcription (Latin):
nitas : et sicut nichil de est illius ma-¬
iestatis cuius habitatione repletur
habitaculum: sic nichil de est corporis
quod non suo habitatore sit plenum:
Quod autem dictum est etestis reple-¬
ti in illo. nr̃a utiq est significata nat᷑a:
ad quos illa repletio non ꝑtineret. nisi
dei uerbum ur̃i sibi generis et animã
et corpus unisset: Agnoscendum sane
dilectissimi et toto corde est confitendũ:
quod hȩc generatio qua et uerbum
et caro. id est ds̃ et homo. unus dĩ filius
unusq xp̃s efficitur: supra omnem
originem humanȩ creationis excellit:
Nȩc enim aut adȩ de limo terrȩ forma¬
tio. aut ȩuȩ de uiri carne plasmatio.
aut cȩteroꝵ hominum de utriusq
sexus ꝑ mixtione condiꝯ: iħu xp̃i
potest ortui comparari: Genuit abra-¬
ham senex diinȩ ꝓmissionis heredẽ:
et trans gressa fecunditatis annos ste.¬
rilis sara concepit: Iacob dilectus est
ado ante quam natus: et p̃ueniente

Expanded text:
nitas; et sicut nihil deest illius manitas; et sicut nihil deest illius majestatis, cujus habitatione repletur habitaculum, sic nihil deest corporis, quod non suo habitatore sit plenum. Quod autem dictum est, Et estis repleti in illo, nostra utique est significata natura, ad quos illa repletio non pertineret, nisi Dei Verbum nostri sibi generis et animam et corpus unisset. CAP. IV. Agnoscendum sane, dilectissimi, et toto corde est confitendum, quod haec generatio qua et Verbum et caro, id est Deus et homo, unus Dei Filius unusque Christus efficitur, supra omnem originem humanae creationis excellit. Nec enim aut Adae de limo terrae formatio, aut Evae de viri carne plasmatio , aut caeterorum hominum de utriusque sexus permixtione conditio, Jesu Christi potest ortui comparari. Genuit Abraham senex divinae promissionis haeredem, et transgressa fecunditatis annos sterilis Sara concepit . Jacob dilectus est a Deo, antequam natus, et praeveniente
Abbreviated transcription (Latin):
apłicamq doctrinam: ut constanter
intelligenterq credamus. quia sicut
ait beatus ioħs. uerbum caro factum
est et habitauit innobis: Innobis utiq
quos sibi uerbi diuinitas coaptaut:
cuius caro de uitero uirginis sumpta
nos sumus: Quȩ si de nr̃a id est uere
humana non ec̃t: uerbum caro factũ
non habitasset innobis: In nobis aũt
habitauit. qui naturam nri corporis
suam fecit: edifieante sibi sapientia
domum non de quacumq materia.
s de substantia ꝓpriȩ nrã Cuius
assumptio est manifestata cum dictũ
est Uerbum caro factum est: et ha¬
bitauit innobis Huic aut̃ sacratis¬
ssimȩ predicationi: etiam beati pau-¬
li apłi doctrina concordat dicentis:
Nidete ne quis uos decipiat ꝑ philoso¬
phiam et inanem fallatiam scđm tra-¬
ditionem hominum. scd̃m elementa¬
habitat omĩs plemtudo duinitatis
corporaliter: et estis repleti in illo:
Totum igitur corpus implet tota diui¬

Expanded text:
apostolicamque doctrinam, ut constanter apostolicamque doctrinam, ut constanter intelligenterque credamus quia, sicut ait beatus Joannes, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . In nobis utique, quos sibi Verbi divinitas coaptavit, cujus caro de utero Virginis sumpta nos sumus. Quae si de nostra, id est vere humana, non esset, Verbum caro factum non habitasset in nobis. In nobis autem habitavit, quia naturam nostri corporis suam fecit, aedificante sibi Sapientia domum , non de quacumque materia, sed de substantia proprie 108 nostra, cujus assumptio est manifestata, cum dictum est: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Huic autem sacratissimae praedicationi etiam beati Pauli apostoli doctrina concordat, dicentis: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, sinhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Totum igitur corpus implet tota divi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. et dictoꝵ factorumq potenti¬
am addiuinam intelligentes ꝑtinere
naturam : nichil illi putauerunt
nrȩ ẽẽ substantiȩ: totumq illud qͦd
corporeȩ suit actionis et sormȩ aut
de sublimioris generis ꝓdiisse mate¬
ria. aut simulatam cãtnis spetiem
habuisse: ut uidentium et tangentium
sensus ludificatoria unagine falleretur:
fũ re autem inquibdam errantib etiã
illa ꝑsuasio. qua conarentur asserere
ex ipsa uerbi substantia quiddam incar-¬
ne fuisse conuersum. natoq iħu de ma-¬
ria uirgine nichil materne fuisse na-¬
turȩ: s et quod erat ds et quod erat
homo utrumq adid ꝑtinuisse quod
uerbum est: ut scilicet inxp̃o ꝑdiuer
nitas. et ꝑ defectum mutabilitatis ñ
aliasq impietates diabolica inspirati-¬
one conceptas. et inmultoꝵ noxam
ꝑuasa ꝑditionis effusas. olim catholi¬
ca fides cui ds magister est et auxiliator
obtriuit: exhortante et instruente

Expanded text:
tatem, et dictorum factorumque potentitatem, et dictorum factorumque potentiam, ad divinam intelligentes pertinere naturam, nihil illi putaverunt nostrae inesse substantiae, totumque illud quod corporeae fuit actionis et formae, aut de sublimioris generis prodiisse materia, aut simulatam carnis speciem habuisse, ut videntium et tangentium sensus ludificatoria imagine fallerentur. Fuit autem in quibusdam errantibus etiam illa persuasio, qua conarentur asserere ex ipsa Verbi substantia quiddam in carnem fuisse conversum, natumque Jesum ex Maria Virgine, nihil maternae habuisse naturae; sed et quod erat Deus, et quod erat homo, utrumque ad id pertinuisse, quod Verbum est: ut scilicet in Christo et nitas, et per defectum mutabilitatis nonaliasque impietates diabolica inspiratione conceptas, et in multorum noxam per vasa perditionis effusas, olim catholica fides, cujus Deus et magister est et auxiliator, obtrivit, exhortante et instruente
Abbreviated transcription (Latin):
nitati materiȩ nulla pocest lingua
sufficere: Magnitudo igitur sacra¬
menti insalutem humani generis
ante scła ȩterna dispositi. inscłoꝵ fine
reserati. integritati suȩ nec auferri
aliquid patitur nec angeri: et sicut
ꝓpria non amittit: ita aliena non
recipit: S multi opinionum suaꝵ
sequaces. et quod nondum intellexe-¬
rant paratiores docere quam discere:
sicut ait apłs circa fidem naufraga¬
uerunt: Quorum prauas compng¬
nantesq sententias breui significati¬
one ꝑ stringam: ut erroꝵ tenebris
aueritatis luce discretis: et religiose
honorentur beneficia ditiina. et scien
Quidam enim ex documentis natitu
ipsum amplius quam hominis fili¬
um crediderunt: non puitantes illi
ascribendam ẽt deitatem: quem et pri¬
mordia infantiȩ. et incrementa corporea.
et passionum usq ad crucem mortemq
conditio. non dissimilem ceteris morta¬
lib approbasset: Alii uero uirtutum
ammiratione ꝑmoti. et originis noui¬

Expanded text:
nitati materiae nulla potest lingua nitati materiae nulla potest lingua sufficere. Magnitudo igitur sacramenti, in salutem humani generis ante saecula aeterna dispositi, in saeculorum fine reserati, integritati suae nec auferri aliquid patitur, nec inferri; et sicut propria non amittit, ita aliena non recipit. Sed multi opinionum suarum sequaces, et quod nondum intellexerant, paratiores docere quam discere, sicut ait Apostolus, circa fidem naufragaverunt ; quorum pravas compugnantesque sententias brevi significatione perstringam: ut errorum tenebris a veritatis luce discretis, et religiose honorentur beneficia divina, et scientP. II. Quidam enim ex documentis nativitipsum amplius quam hominis filium crediderunt, non putantes ipsi ascribendam esse deitatem, quem et primordia infantiae, et incrementa corporea, et passionum usque ad crucem mortemque conditio, non dissimilem caeteris mortalibus approbassent. Alii vero virtutum admiratione permoti, et originis novi
Abbreviated transcription (Latin):
inuiriam exordia et increm̃ta corporea:
qm̃ naturȩ incominutabili nec addit
aliquid natura nr̃a neci minuit: S
qui insimilitudinem carnis peccati
dignatus est hominib ẽẽ conformis:
inunitate d̃itatis patri ꝑmanet equa¬
lis: cum quo et cum spũ sc̃õ iuuit et
epe ut nostis sermo xꝰ¬
dilectissimi de excellentia
festiuitatis hodiernȩ offi¬
cium nobis sermonis salu¬
taris impendimus: nec ambigimus ita
cordib tiestris diuinȩ pietatis resplen-¬
duisse uirtutem: ut quod uob̃ fide est
insitum. id sit etiam intelligentia cõ¬
prehensum: S quia dni saluacorisꝙ
nostri natiuitas non solum scđm dica¬
tem depatre. sed etiam scđm carnem
de matre ita facultatem humani exce-¬
dit eloquii. ut merito ad utrumq re-¬
feratur quod dictum est. generationẽ
eius quis enarrabit: in eo ipso quod
digne non potest explicari: semꝑ exu-¬
berat ratio disserendi: Non quia libe¬
rum sit diuersa sentire: sed quia dig¬

Expanded text:
injuriam exordia et incrementa corporea: injuriam exordia et incrementa corporea: quoniam naturae incommutabili nec addidit aliquid nostra natura, nec minuit; sed qui in similitudine carnis peccati dignatus est hominibus esse conformis, in unitate Deitatis Patri permanet aequalis; eum quo et Spiritu sancto vivit et epe, ut nostis, dilectissimi, de excellentia festivitatis hodiernae officium vobis sermonis salutaris impendimus; nec ambigimus ita cordibus vestris divinae pietatis resplenduisse virtutem, ut quod vobis fide est insitum, id sit etiam intelligentia comprehensum. Sed quia Domini Salvatorisque nostri nativitas, non solum secundum deitatem de Patre, sed etiam secundum carnem de matre, ita facultatem humani excedit eloquii, ut merito ad utrumque referatur, quod dictum est: Generationem ejus quis enarrabit ? in eo ipso quod digne non potest explicari, semper exuberat ratio disserendi: non quia liberum sit diversa sentire, sed quia dig
Abbreviated transcription (Latin):
est quod carnalium ideoꝵ sinagoga
non meruit dicente dauid. notum
fecit dñs salutare suum. inconspectu
gentium reuelaure iustitiam suam. et
ysaia similiter predicante ppłs qui se¬
debat intenebris uidit lucem magnã.
qui habitabãt in regione umbrȩ mor¬
tis lux orta est eisz Q iterum gentes
quȩ te nonnouerunt inuocabunt te.
et ppłi qui te nesciunt adte confugi¬
ent Exultemus indie salutis nr̃ȩ:
et ꝑnouum testamentum in consorti-¬
glemur: Quia sicut apls ait. non acce¬
pistis spm̃ seruitutis iterum intimore:
sed accepistis spm adoptionis filioꝵ in
quo clamainus abba pater: Dignum
est enim atq conuemiens ut testantis
patris uoluntas ab ad optiuis filiis un¬
pleatur: et dicente apło. sicompatimur
et congłificabimur. sint humilitatis
xp̃i conparticipes: qui sunt futuri fui¬
turȩ głe coheredes Honoretur mun-
fantia sua dñs: nec add̾itatis referant᷑

Expanded text:
est, quod carnalium Judaeorum Synagoga est, quod carnalium Judaeorum Synagoga non meruit, dicente David: Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam suam ; et Isaia similiter praedicante: Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam; qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis ; et iterum: Gentes quae te non noverunt invocabunt te, et populi qui te nescierunt ad te confugient : exsultemus in die salutis nostrae, et per novum Testamentum in consortigloriemur: quia, sicut Apostolus ait, Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Dignum est enim atque conveniens, ut testantis Patris voluntas ab adoptionis filiis impleatur; et dicente Apostolo, Si compatimur, et conglorificabimur , sint humilitatis Christi comparticipes, qui sunt futuri gloriae cohaeredes . Honoretur in infantia sua Dominus, nec ad Deitatis referantur
Abbreviated transcription (Latin):
losa sigmenta dauid filium de sola
stirpe corporea: dum spem urãm inbo¬
mine tantum constitiustis: dm̃ di fili¬
um reppulistis: ut quod nobis conficeri
głiosum est: uobis ꝓdẽẽ non possit:
Nam et nos interrogati cuius sit filiꝰ
tus est ex semine dauid seđm carnem:
et de ipso mitio euangłicȩ predicationis
instruimut. legentes liber generati¬
onis iħu xp̃i filiĩ dauid S ideo aurã
impietate discernimur: quia quem
exꝓgenie dauid hominem nouimus
natum: eundem scdm quod uerbum
caro factum est dm̃ deo patri credimus
coeternum: Unde si teneres o isrł tui
nominis dignitatem. et ꝓpheticas denũ¬
tiationes non obcȩcato corde ꝑ curre-¬
res: ysaias tibi euangłicam panderet
ueritatem: et non surdus audires di-
Quem siintanta proprietate sacri
nominis non uidebas: in dauitica sal¬
tim uoce didicisses.: ne contra testifica-¬
tionem noui et ueteris testamenti iħm
xp̃m dauid filium denegares. quem̃

Expanded text:
losa figmenta, David filium de sola losa figmenta, David filium de sola stirpe corporea, dum spem vestram in homine tantum constituistis, Deum Dei Filium repulistis: ut quod nobis profiteri gloriosum est, vobis prodesse non possit. Nam et nos interrogati cujus filius sittus est ex semine David secundum carnem ; et de ipso initio evangelicae praedicationis instruimur, legentes: Liber generationis Jesu Christi, filii David . Sed ideo a vestra impietate discernimur, quia quem ex progenie David hominem novimus natum, eumdem, secundum quod Verbum caro factum est , Deum Deo Patri credimus coaeternum. Unde si teneres, o Israel, tui nominis dignitatem, et propheticas denuntiationes non obcaecato corde percurreres, Isaias tibi evangelicam panderet veritatem, et non surdus audires diviQuem si in tanta proprietate sacri nominis non videbas, in Davidica saltem voce didicisses, ne contra testificationem novi et veteris Testamenti Jesum Christum David filium denegares, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ingła est dei patris: indesinenter tam̃
ipsum partum salutifere uirginis ad¬
oramus: et illam uerbi et carns indis¬
solubilem copulam non minus susci-¬
pimus inpresepi iacentem. quam in
throno paternȩ altitudinis conseden¬
tem. Immutabilis enim deitas quã-¬
uis intra semet ipsam et claritatem
suam et potentiam contineret: non ta¬
men ideo non erat conserta nascenti.
quia humano aspectui non patebat:
ut ꝑueri hominis musitata primor¬
dia ille agnosceretur genitus qui re-
testimonio sicut euangłium refert:
consutata est impietas iudeorum: Nlam
cum iħu interrogante iudeos cuius fi¬
lium dicerent. xpm̃ respondissent da¬
uid: confestim dñs oȩcitatem illoꝵ argu¬
ens aitz Quomodo ergo dauid in spũ
uocat cum dnm̃ dicens. dixit dominus
dño meo sede adextris meis: Interclu¬
sistis uobis uidei intelligentiȩ uiam:
et dum solam naturam carnis aspicitis:
tota uos ueritatis luce priuastis: Expco¬

Expanded text:
104 est Dei Patris , indesinenter tamen 104 est Dei Patris , indesinenter tamen ipsum partum salutiferae Virginis adoramus, et illam Verbi et carnis indissolubilem copulam non minus suspicimus in praesepe jacentem, quam in throno paternae altitudinis considentem. Immutabilis enim Deitas, quamvis intra semetipsam et claritatem suam et potentiam contineret, non ideo tamen non erat inserta nascenti, quia humano aspectui non patebat: ut per veri hominis inusitata primordia ille agnosceretur genitus, qui regtestimonio, sicut Evangelium refert, confutata est impietas Judaeorum. Nam cum Jesu interrogante Judaeos, cujus filium dicerent Christum? respondissent, David, confestim Dominus caecitatem illorum arguens ait: Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis ? Interclusistis vobis, o Judaei, intelligentiae viam, et dum solam naturam carnis aspicitis, tota vos veritatis luce privastis. Exspec
Abbreviated transcription (Latin):
uid Euius predicationis sũmitati
erultatio innumerabilium iungitur
angłoꝵ: ut excellentius sieret testimo.¬
mum. cuimilitiȩ cęlestis multitudo
concis neret in honorem di una bene.-¬
dictione dicentium Gła inexcelsis do:
et interra pax hominib bone uolunta-¬
tis: Dĩ ergo gła est: exmatre uirgine
xp̃i nascentis infantia E reparatio hu¬
mani generis merito ui laudem sui re-¬
fertur auctoris: quia et ipsi beatȩ ma-
quȩ homines efficit bonȩ uoluntatis:
pax est adei uoluntate non diuidi: et
his solis quȩ ds diligit delectari: Nata¬
lem igitur dilectissimi diem dnĩ cele-¬
brantes qui ex omĩb preteritoꝵ tem-¬
porum dieb electus est: licet dispensa-¬
tio actionum corporalium sicut ȩt̃̾no
consilio fuerat preordinata transierit.
totaq redemptoris humilitas inglori-¬
am paternȩ maiestatis euecta sit. ut
in nomine iħu omne genu flectatur.
cȩlestium terrestrium et infernoꝵ. et
omĩs lingua confiteatur quia iħs xp̃s

Expanded text:
vid . Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicentium: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Dei ergo gloria est ex matre Virgine Christi nascentis infantia, et reparatio humani generis merito in laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariquae homines efficit bonae voluntatis. pax est, a Dei voluntate non dividi, et in his solis quae Deus diligit delectari. CAP. II. Natalem igitur, dilectissimi, diem Domini celebrantes, qui ex omnibus praeteritorum temporum diebus electus est, licet dispensatio actionum corporalium, sicut aeterno consilio fuerat praeordinata, transierit, totaque Redemptoris humilitas in gloriam paternae majestatis evecta sit, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et docemur: ut nobis natiuitatem dñi
qua uerbum caro factum est nontam
preteritam recolere. quam presentem
uideamur inspicere: Quod enim pasto
sumus quia uerba diuinitus edita cor-¬
dis aure seruamus: tamquam et inho-¬
dierna festiuitate dicatur. euangłizo

Expanded text:
et docemur, ut nobis Nativitatem Domini, et docemur, ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteritam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quod enim pastorsumus, quia verba divinitus edita cordis aure servamus, tamquam et in hodierna festivitate dicatur: Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi multumq
suꝑ eminet humani elo¬
quii facultatem. diuini oꝑis magni¬
tudo Et inde ẽtitur difficultas fan¬
di: unde ad est ratio non tacendi Qa
nam ẽẽntiam: sed etiam adhumanam
spectat naturam quod dictum est per
prophetam: Generationem eius quis
enarrabit ᷑ Utramq enim substanti¬
am inunam ꝑuenisse ꝑsonam nisi fi¬
des credat: sermo non explicat: Eideo
numquam materia deficit laudis:
quia numquam sufficit copia lauda¬
toris: Saudemus igitur quod ad
impares sumus Et cum salutis nr̃e
sentiamus nobis bonum ẽẽ quod uin-¬
cimtir: Nemo enim ad cognitionem
ueritatis magis ꝓpiquat: quamqͥ
intelligit iireb diuinis etiam simul¬
tum ꝓficiat semꝑ sibi suꝑ eẽ quod
quȩrat: Nam quise adid quo tendit
ꝑuenisse presumit: non quesita rep-¬
perit. sed in inquisitione defecit: Ne
autem infirmitatis nrẽ ꝑturbemur
angustiis: euangłicȩ nos et ꝓpheticȩ ad-¬
iuuant uoces Quib ita accendimur

Expanded text:
dilectissimi, multumque supereminet humani eloquii facultatem divini operis magnitudo; et inde oritur difficultas fandi, unde adest ratio non tacendi: quinam essentiam, sed etiam ad humanam spectat naturam, quod dictum est per prophetam: Generationem ejus quis enarrabit ? Utramque enim substantiam in unam convenisse personam, nisi fides credat, sermo non explicat; et ideo numquam materia deficit laudis, quia numquam sufficit copia laudatoris. Gaudeamus igitur quod ad impares sumus, et cum salutis nostricare, sentiamus nobis bonum esse quod vincimur. Nemo enim ad cognitionem veritatis magis propinquat, quam qui intelligit in rebus divinis, etiamsi multum proficiat, semper sibi superesse quod quaerat. Nam qui sed ad id in quod tendit pervenisse praesumit, non quaesita reperit, sed in inquisitione defecit. Ne autem infirmitatis nostrae perturbemur angustiis, evangelicae 103 nos et propheticae adjuvant voces, quibus ita accendimur
Abbreviated transcription (Latin):
Necari om̃s bethleem paruulos iubet:
et qm̃ quem metuat nescit infantem:
generalem seuitiam insuspectam sibi
tendit etatem: S quos rex impius exi¬
mit mundo: xp̃s inserit cęlo Et quib
nondum sanguinis sui impendit redẽp¬
tionem: iam martyrii tribuit dignita¬
tem: Erigite ergo dilectissimi fideles ani-
mos ad coruscantem grãm luminis sem¬
piterm: et impensa humane saluti sa¬
cramenta uenerantes. studium urm̃ his
quȩ prouobis gesta sunt subdite: Dili¬
gite castimoniȩ puritatem: quia xp̃s
uirginitatis est filius: abstinete uos
acarnalib desideriis quȩ militant ad¬
uersus animam: quem admodum nos
presens beatus apłs suis ut legimus uer-¬
bis hortatur: Malitia paruuli estote:
quia dñs glȩ mortalium se conformauit
infantiȩ Setamini humilitatem: quani
di filius discipulos suos docere dignatus est:
Induite uos uirtutem patientiȩ: inqua
ammas uras possitis ac quirere: qm̃

Expanded text:
Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
bilem dispositarum rerum ordinẽ uer¬
tere: et alioꝵ facinus preoccupare conaris:
Mors. xp̃i non est temporis tui: Ante con¬
dendum est euangłium. ante p̾dicandũ
di regnum: ante santates donande ante
sunt facienda miracula: Cur quod ali¬
eni futurum est oꝑis. tui ẽẽ uis criminis.
et non habiturus effectum sceleris. in so¬
lum te reatum precipitas uoluntatis:
Nichil hac molitione ꝓficis: nichil ꝑa-¬
gis qui uoluntate natus est: arbitrii
potestate morietur: Consummant ergo
magi desid̃ium suum: et adpuerum dñm
unt: Ad orant incarne uerbum. mn infan-¬
tia sapientiam: in infirmitate uirtutem:
et in hominis ueritate dnm maiestatis:
Utq sacramentum fidei suȩ intelligen-¬
tieq manifestent: quod cordib credunt
munerib ꝓtestantur: Thus do. mirrã
homini. aurum offerunt regi. scienter
diuinam humanamq naturam inuni¬
tate uenerantes: quia quod erat insub
ta meditationib suis herodis insania:

Expanded text:
bilem dispositarum rerum ordinem verbilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desiderium suum, et ad puerum Domiunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia quod erat in subin meditationibus suis Herodis insania.
Abbreviated transcription (Latin):
tum uidebatur: Dedit ergo aspitientib
intellectum : qui prestitit signum: E qͦd
fecit intelligi fecit inquiri: et se iueni
tres uiri suꝑm luminis ductum: et pre-¬
tii fulgoris inditium intenta contempla-¬
tione comitantes: ad agnitionem uerita¬
tis grẽ splendore ducuntur: Qui huma-¬
no sensu significatum sibi regis ortum.
estimauerunt inciuitate regia ẽẽ queren¬
dum: S qui serui susceꝑat formam et
non iudicare uenerat sed iuidicari: beth¬
lecm preelegit natiuitati. ierosolimam
passioni: Herodes uero audiens iudeoꝵ
principem natum : successore in suspi-¬
catus expauit: et molitus necem salutis
auctori: falsum spondet obsequium:
Quam felix foret si magoꝵ inuitaretur
fidem: et conuerteret ad religionem quod
disponebat ad fraudem: O geca stultȩ emu¬
lationis impietas Quid ꝑturbandum
putas diuinum tuo furore consiliũ: Dñs
mundi tempotale non quęrit regnum:
qui prestat ȩternum: Quid in commrita¬

Expanded text:
tum videbatur. Dedit ergo aspicientibus tum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se invenietres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
Elebrato ꝓximo die quo in¬
temerata uirginitas humani
generis edidit saluatorem:
epiphaniȩ nobis dilectissimi ueneranda
festiuitas dat ꝑseuerantiam gaudiorum:
ut inter cogna tarum sollempnitatum
incina sacramenta : exultationis iugor
et feruor fidei non tepescat: Ao omĩum
enim hominum spectat salutem. quod
infantia mediatoris dĩ et hominum iam
inuniuerso declarabatur mundo: cum
adhuc exiguo detineretur oppidulo Quã¬
ius enim isrłiticam gentem. et ipsius gen-¬
tis unam familiam elegisset. de qua natu.¬
ram unuersȩ humanitatis assumeret:
noluit tam̃ intra maternȩ habitationis
angustias. ortus sui latere primordia: sed
mox ab om̃ĩb uoluit agnosci: qui digna¬
tus est omĩb nasci Trib igitur magis
inregione orientis stella nouȩ claritatis
apparuit. quȩ illustrior ceteris pulchriorq
sỹ derib. facile inse intuentium oculos
ammosq conuerteret: ut confestim aduer¬
teretur non ẽẽ otiosum: quod tam in soli¬

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insoli
Abbreviated transcription (Latin):
nocentium His ergo dilectissimi ammo¬
nitionib nr̃is quas aurib nt̃is contra ere¬
crbilem sectam frequenter ingessimus
sufficier.ter instructi: sco̾s quadrige sune
dies pia deuotione suscipite. et ads ꝓneren
namini. nullus eoꝵ aut claustris cruti¬
etur aut uinculis Cessent iundicte. re¬
mittantur offense. seueritas leutate. ni-¬
lignatio mansuetudine. discodia pace

Expanded text:
 His ergo, dilectissimi, admonitionibus nostris, quas auribus vestris contra exsecrandum errorem frequenter ingessimus, 162 sufficienter instructi, sanctos Quadragesimae dies pia devotione suscipite, et ad promerendnamini, nullus eorum aut claustris crucietur aut vinculis. Cessent vindictae, remittantur offensae; severitas lenitate, indignatio mansuetudine, discordia pace
Abbreviated transcription (Latin):
Unt enim quidam Capiculum¬
ueste sua oues significantes: scd̃m¬
interius lupi raptores. quos ex fructib
eoꝵ debemus agnoscere: Isti prima fron¬
te uidentur ẽẽ denunero nr̃o: s non
sunt denumero nr̃o: Si enim de nume
ro nr̃o eẽnt: nobiscum mansissent: An¬
do aut̃ ceꝑint assumere impietatem:
illud quod occultabatur millis aꝑitur.
nes et qui diuinas lectiones nesciant
et secum eos inꝑditionem p̃cipitant
dissipantes. et uituperantes patrium
disciplinas. et reliquas scãs scripturas
ad suam ꝑditionem: Quos debemus
preuidere et aquib multum cauere:
ne inmalitia sua aliqui occupati: con¬
cidant igei de sua firmitate: Exacuert̃
enim linguam suam quasi serpentes.

Expanded text:
unt enim quidam veste sua oves significantes, interius lupi raptores, quos ex fructibus eorum debemus agnoscere. Isti prima fronte videntur esse de numero nostro, sed non sunt de numero nro nostro essent, nobiscum mansissent. Quando autem coeperint assumere impietatem, illud quod occultabatur in illis aperitur, homines, et qui divinas lectiones nesciant, et secum eos in perditionem praecipitant, dissipantes et vituperantes Patrum disciplinas, et relinquunt sanctas Scripturas ad suam perditionem: quos debemus praevidere et a quibus multum cavere, ne in malitia sua aliqui occupati concidant de sua firmitate. Acuerunt enim linguam suam quasi serpentes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ sunt: quia curatione nrõꝵ uulne¬
rum uulnerantur: State igitur dilectis¬
simi ut apłs ait succincti lumbos men¬
tis ur̃ȩ inueritate: et caltiati pedes inprepa¬
ratione euangłii pacis: In omĩb sumentes

Expanded text:
ipsorum sunt, quia curatione nostrorum vulneipsorum sunt, quia curatione nostrorum vulnerum vulnerantur. State ergo, dilectissimi, ut Apostolus ait, succincti lumbos mentis vestrae in veritate, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, in omnibus sum
Abbreviated transcription (Latin):
dium religionis laborem habere certami-¬
nis: tum preuideret pugnȩ ꝑiculum.
ante ammonuit pugnaturum: ne forsi-¬
tan siad ignorantem temptator accederet.
imparatum citius uulneraret: Nos itaq
scienter accedimus. audiamus dicentem
apłm. non est nobis colluctatio aduersus
carnem et sanguinem. sed aduersus pͥnci¬
pes & potestates. adu̾sus rectores mũdi huiꝰ tene
braꝵ: ꝯtra spiritalia neqͥtiȩ ĩ celestib: & ñ igno¬
remꝰ qͦd hii hostes nr̃i contra se greri
omĩa sentiunt quȩcumq nos ꝓ nr̃a salu-¬
te agere temptamus: et hoc ipso quod ali
quid boni appetimus: aduersarios ꝓuo¬
camus: Hȩc enim inter nos atq illos ꝑ
diabolicȩ inuidie fomitem inueterata dis¬
sensio est. ut qui abonis exciderunt ad
quȩ nos do auxiliante ꝓͣhimur: nrĩs iusti-¬
ficationib torqueantur: Si ergo nos eri-¬
gunur: illi corruunt: si nos conualescimꝰ:
illi infirmantur: Remedia nr̃a plage

Expanded text:
dium religionis laborem habere certamidium religionis laborem habere certaminis, cum praevideret pugnae periculum, ante admonuit pugnaturum: ne forte si ad ignorantem tentator accederet, imparatum citius vulneraret. CAP. IV. Nscienter accedimus, audiamus dicentem Apostolum: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestatra spiritalia nequitiae, in coelestibus ; et non ignoremus quod hi hostes nostri contra se geri omnia sentiunt, quaecumque nos pro nostra salute agere tentamus; et hoc ipso quod boni aliquid appetimus, adversarios provocamus. Haec enim inter nos atque illos 146 per diabolicae invidiae fomitem inveterata dissensio est, ut quia illi ab his bonis exciderunt, ad quae nos Deo auxiliante provehimur, nostris justificationibus torqueantur. Si ergo nos erigimur, illi corruunt; si nos convalescimus, illi infirmantur. Remedia nostra plagae
Abbreviated transcription (Latin):
nos uehementius ab aduersariis impeten-¬
dos: S fortior est qui innobis est. quam
qui aduersum nos est: et per ipsum uali-¬
di sumus in cuius uirtute confidimus:
Quia obhoc se dñs temptari a temptatore
ꝑmisit: ut cuius munimur auxilio: eiꝰdẽ
erudiremur exemplo: Nicit enum aduer-¬
sarium ut audistis testimoniis legis. non
potestate uirtutis: ut hoc ipso et hominem
plus honoraret. et aduersarium plus pu-¬
niret: cum hostis generis humani non so¬
lum quasi adeo sedetiam quasi abhomine
iunceretur: Pugnauit ergo ille
tunc: ut et nos postea pugnaremus: Hicit
ille: ut et nos similiter uinceremus: Nul¬
la sunt enim dilectissimi sine temptationũ
exꝑimentis oꝑa uirtutis: nulla sine ꝑtur¬
bationib fides: nullum sine hoste certam̃:
nulla sine congressione uictoria: Nita
fili inquit accedens ad seruitutem di: pre-¬
para animam tuam ad temptationem:
Uir enim sapientia di plenus. sciens stu-¬

Expanded text:
nos vehementius ab adversariis impetennos vehementius ab adversariis impetendos. Sed fortior est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et per ipsum validi sumus, in cujus virtute confidimus: quia ob hoc Dominus se tentari a tentatore permisit, ut cujus munimur auxilio, ejusdem erudiremur exemplo. Vicit enim adversarium, ut audistis, testimoniis legis, non potestate virtutis; ut hoc ipso et hominem plus honoraret, et adversarium plus puniret, cum hostis generis humani non quasi a Deo jam, sed quasi ab homine vinceretur. Pugnavit ergo ille tunc, ut et nos postea pugnaremus; vicit ille, ut et nos similiter vinceremus. NULLA SUNT enim, dilectissimi, sine tentationum experimentis opera virtutis, nulla sine probationibus fides, nullum sine hoste certamen, nulla sine congressione victoria. Vita Fili, inquit, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . Vir enim sapientia Dei plenus, sciens stu
Abbreviated transcription (Latin):
est uera pax hominis et uera libertas qͣndo
et caro animo iudice regitur. et animus
do preside gubernatur: Hȩc aũt prepa¬
ratio dilectissimi licet omĩ temꝑe salubri¬
ter assumatur ut ꝑuigiles hostes incessa¬
bili suꝑentur industria: nunc tam̃ solli-¬
citiꝰ expetenda est et studiosius instruen¬
da: quando et ipsi subtilissimi aduersa¬
rii acriore insidiantur astutia: Scientes
enim agere nos sacratissimos quadrage.¬
simȩ dies. in quoꝵ obseruantia om̃s prete¬
ritȩ desidiȩ castigantur. om̃s negligentiȩ
diluuntur: adhoc totam ium sue maligni¬
tatis intendunt: ut celebraturi scm̃ pascha
dm̃ inaliquo inueniamur in digni: et un¬
de nobis optinenda erat ꝓpitiatio. inde
id est ad diligentiorem dñĩ seruitutem:
quia quasi ad quendam agonem scĩ oꝑis
introuus. ad pugnas temptationum ani-¬
mos preparemus: et intelligamus quanto
studiosiores ꝓ nr̃a salute fuerimus. tanco

Expanded text:
EST vera pax homini et vera libertas, quando EST vera pax homini et vera libertas, quando et caro animo judice regitur, et animus Deo praeside gubernatur. Haec autem praeparatio, dilectissimi, licet omni tempore salubriter assumatur, ut pervigiles hostes incessabili superentur industria, nunc tamen sollicitius expetenda est, et studiosius instruenda, quando et ipsi subtilissimi adversarii acriori insidiantur astutia. Scientes enim adesse sacratissimos Quadragesimae dies, in quorum observantia omnes praeteritae desidiae castigantur, omnes negligentiae diluuntur, ad hoc utique totam vim suae malignitatis intendunt, ut celebraturi sanctum Pascha Domini, in aliquo inveniantur immundi; et unde eis obtinenda erat propitiatio, inde id est, ad diligentiorem Domini servitutem, quia quasi ad quemdam agonem sancti operis introimus, ad pugnas 145 tentationum animas praeparemus; et intelligamus quanto studiosiores pro nostra salute fuerimus, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib impugnamur inimicis: Qui
tudo succumbet: et emendatione nr̃a in¬
firmabuntur. quos graues nobis ñ ipsoꝵ
merita s nr̃a delicta fecerunt: Qua ꝓpt̃¬
ꝑ obseruantiam cȩlestium mandatorum
diuinum queramus auxilium: scientes
nonalit̃ nos preualere posse aduersariis
nr̃ĩs: nisi preualuerimus et nobis: Sunt
enim intranos met ipsoᷤ multa c̾taonaa: et ali¬
nuid caro aduersus spm̃. aliud aduersus
carnem sp̃s concupiscit: Inqua dissensio¬
ne si cupiditates corporis fuerint fortiores.
turpiter anuus amittet ꝓpriam digni¬
tatem: et ꝑnitiosum erit eum ser¬
uire quem decuerat imꝑare: Si autem
mens rectori suo subdita. et suꝑnis mune¬
rib delectata terrenȩ uoluptatis meita¬
menta calcauerit. et insuo mortali corpo
re peccatum regnare ñsiuerit: ordinatis¬
simum tenebit ratio principatum: et
munitiones eius nulla spiritalium ne-¬
quitiarum labefactabit illusio: quia tunc

Expanded text:
spiritalibus maxime impugnamur inimicis. Qui spiritalibus maxime impugnamur inimicis. Qui tudo succumbet; et emendatione nostra infirmabuntur, quos graves nobis, non ipsorum merita, sed nostra delicta fecerunt. CAPper observantiam coelestium mandatotum divinum quaeramus auxilium, scientes non aliter nos praevalere posse adversariis nostris, nisi praevaluerimus et nobis. Sunt enim intra nosmetipsos multa certamina, et aliud caro adversus spiritum, aliud adversus carnem spiritus concupiscit . In qua dissensione si cupiditates corporis fuerint fortiores, turpiter animus amittet propriam dignitatem, et perniciosissimum erit eum servire quem decuerat imperare. Si autem mens rectori suo subdita, et supernis muneribus delectata, terrenae voluptatis incitamenta calcaverit, et in suo mortali corpore regnare peccatum non siverit , ordinatissimum tenebit ratio principatum, et munitiones ejus nulla spiritalium nequitiarum labefactabit illusio: quia TUNC
Abbreviated transcription (Latin):
ebreoꝵ quondam ppłs et
om̃s isrłitice trib cum ꝓpter
peccacoꝵ suoꝵ offensiones gͣui
philistinorum duãtione premerentur: ut
suꝑare hostes suos possent sicut sacra ma-¬
nifestat historia. uires animi et corporis
in dicto sibi reparauere ieuinio: Incellexe¬
rant enim duram illam et miseram sub-
iectionem neglectu se mandatoꝵ di et moꝵ
corruptione meruisse: frustraq se armis
certare nisi prius uitiis repugnassent:
Abstinentes ergo acybo et potu. seuere sibi
castigationis adhibuere censuram: et ut
hostes suos uincerent. gulȩ illecebram in
se ipsis ante uicerunt: factumq est hoc
modo ut sem aduersarii et graues domiui
esurientib cederent: quos sibi saturos sub¬
uigarant: Et nos itaq dilectissimi inter
multas aduersitates et prelia constituti. si
similib remediis uti cuꝑimus: simili ob¬
seruatione curemur: Eadem enĩ ꝓ pemo¬
dum causa nr̃a est quȩ illoꝵ fuit: qm̃ sic̃
illa acarnalib aduersariis. ita et nos ab

Expanded text:
eorum quondam populus et omnes Israeliticae tribus, cum propter peccatorum suorum offensiones gravi Philistinorum dominatione premerentur, ut superare hostes suos possent, sicut sacra manifestat historia, vires animi et corporis indicto sibi reparavere jejunio. Intellexerant enim duram et miseram illam subjectionem neglectu se mandatorum Dei et morum corruptione meruisse, frustraque se armis certare, nisi prius vitiis repugnassent. Abstinentes ergo a cibo et potu severae sibi castigationis adhibuere censuram; et ut hostes suos vincerent, gulae illecebram in seipsis ante vicerunt. Factumque est hoc modo ut saevi adversarii et graves domini esurientibus cederent, quos sibi saturos subjugarant. Et nos itaque, dilectissimi, inter multas adversitates et praelia constituti, si similibus remediis uti cupimus, simili observatione curemur. Eadem enim propemodum causa nostra est quae illorum fuit: quoniam sicut illi a carnalibus adversariis, ita et nos a
Abbreviated transcription (Latin):
intente reppererit. ita ut etiam inmicis
suis eadem uelit tribui quȩ sibi optat i¬
pendi. quis quis huiusmodi est: deum
et rectorem et habitatorem sui ẽẽ non dubi-¬
tet Quem tanto magnificentius recipit:
non illius agunt spũ cuius reguntur im¬
ꝑio: Scientes igitur dilectissimi qm̃ cari-¬
tas d̾s est qui oꝑatur omĩa in omĩb. secta¬
mini caritatem: ita ut inunum caste dilec¬
tionis affectum tiniuersoꝵ fidelium corda
concurrant: Transeuntia nos et uana nõ
occupent: constanti desiderio adea quȩ st̃
semꝑ mansura tendamus Sacramentũ
enim presentis festi oportet innobis ẽẽ ꝑ-¬
petuum: quod utiq sine fine celebrabi

Expanded text:
intentam repererit, ita ut etiam inimicis intentam repererit, ita ut etiam inimicis suis eadem velit tribui quae sibi optat impendi; quisquis hujusmodi est, Deum et rectorem et habitatorem sui esse non dubitet: quem tanto magnificentius recipit, non illius agunt spiritu, cujus reguntur imperio. Scientes igitur, dilectissimi, quoniam charitas Deus est , qui operatur omnia in omnibus , sectamini charitatem, ita ut in unum castae dilectionis affectum universorum fidelium corda concurrant. Transeuntia nos et vana non occupent; constanti desiderio ad ea quae sunt semper mansura tendamus. Sacramentum enim praesentis festi oportet in nobis esse perpetuum; quod utique sine fine celebrabit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑamini: Ds̃ est enim qui oꝑatur inno-¬
bis et uelle et oꝑari probona uoluntate:
endi: ne ipsis oꝑib pietatis elati deseran-¬
tur ope gr̃ȩ : et remaneant in infirmitate
naturȩ: Qui aut̃ exꝑiri cupit an in ipso
d̾s habitet de quo dicitur. mirabilis ds
in scĩs suis. sincero examine cordis sui in-¬
teriora discutiat: et sagaciter quęrat qua
humilitate resistat suꝑbiȩ. qua bemuolen-¬
tia obluctetur muidiȩ: quam non capia-¬
tur adulantium linguis. quamq bonis
delectetur alienis: an ꝓmalo non cupiat
malum reddere: malitq multas obliuis-¬
ci inuirias. quam ymaginem et similitu¬
dinem sui condicoris amittere. qui om̃s
ad cognitionem sui generalib incitans
donis. pluit suꝑ iustos et imustos. et so
ac ne inmultis laboret sollicitȩ discretiõis
inspectio. ipsam matrem uirtutũ omłũ
caritatem insecretis suȩ mentis inquirat:
et si inea dilectionem dĩ et ꝓximi toto corde

Expanded text:
operamini: Deus est enim qui operatur in vooperamini: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate endi ne ipsis operibus pietatis elati deserantur ope gratiae et ramaneant in infirmitate naturae. Qui autem experiri cupit an in ipso Deus habitet, de quo dicitur: Mirabilis Deus in sanctis suis , sincero examine cordis sui interiora discutiat et sagaciter quaerat qua humilitate resistat superbiae, qua benevolentia obluctetur 142 invidiae, quam non capiatur adulantium linguis, quamque bonis delectetur alienis; an pro malo non cupiat malum reddere, malitque inultas oblivisci injurias, quam imaginem et similitudinem sui Conditoris amittere, qui omnes ad cognitionem sui generalibus incitans donis, pluit super justos et injustos, et sol. CAP. IV. Ac ne in multis laboret sollicitae discretionis inspectio, ipsam matrem virtutum omnium charitatem in secretis suae mentis inquirat, et si eam dilectioni Dei et proximi toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
tia saluatoris. declaratio deicatis quando car-¬
nis sensus abhumanis ad diuina transfert᷑:
ut quos depͥmunt exꝑimenta infirmitatũ.
erigant signa uirtutum: quia tali auxilio
et natura nr̃a indigebat et causa. ut repara¬
re humanũ genꝰ nec sine oraiestate posset hu¬
militas: nec sine humilitate maiestaᷤ. Ia si cũmn
mãdatoꝵ. impleturq quod dictum est. sic
luceat lux ur̃a coram hominib ut uideant
oꝑa ur̃a bona et magnificent patrem ur̃m
qui incęlis est: Quis illic non presentem
intelligat maiestatem ubi ueram uidet
apparere uirtutem: quȩ utiq sine deo
nulla est. nec proprietatem optinet dita¬
tis. nisi spũ sui uegetẽtur auctoris: Dicen¬
te enim discipłis suis dño. sine me nichil
potestis facere. dubium non est hominem
bona agentem exdeo habere. et effectum
oꝑis: et initium uoluntatis: Unde et apłs
copiosissimus fidelium cohortator: cum
timore inquit et tremore urãm salutem

Expanded text:
tia Salvatoris declaratio deitatis, quando cartia Salvatoris declaratio deitatis, quando carnis sensus ab humanis ad divina transfertur; ut quos deprimunt experimenta infirmitatum, erigant signa virtutum: quia tali auxilio et natura nostra indigebat et causa, ut reparare humanum genus nec sine majestate posset humilitas, nec sine humilitate majestas. 3. Hic nemo mandatorum, impleturque quod dictum est, Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum qui in coelis est ; quis illic non praesentem intelligat deitatem, ubi veram videt apparere virtutem? quae utique sine Deo nulla est, nec proprietatem obtinet deitatis, nisi Spiritu sui vegetetur auctoris. Dicente enim discipulis suis Domino, Sine me nihil potestis facere , dubium non est hominem bona agentem, ex Deo habere et effectum operis, et initium voluntatis. Unde et Apostolus copiosissimus fidelium cohortator, Cum timore, inquit, et tremore vestram salutem