comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Preoccupemus qi uenturus ẽ ne inimicus
accusando p̾ueniat nos ⁊ ne quid tũc in nob̃
sit discutiendũ. ⁊ hoc in confessione .i. illũ lau¬
dantes. nos accusantes que sunt uota distinta
de. quib alibi. Reddam tͥ uota mea quȩ difĩ¬
xerunt labia mea. Distinguit gͦ qui eum
laudat.⁊ se accusat. Gemina enĩ confessio ẽ lan¬
de qua laude p̾s agit.⁊ in psalmis iubilemꝰ¬
.i. que dicimus in psalmis uł facimus. sentia¬
mus in iubilatione.

Expanded text:
praeoccupemus, quia venturus est, ne inimicus accusando praeveniat nos, et ne quid in nobis tunc sit discutiendum. Aug. Et hoc in confessione illum laudantes, nos accusantes: quae sunt vota distincta. De quibus alibi: Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea . Distinguit ergo qui eum laudat et se accusat. Gemina enim confessio est laude qua laude psalmus agit. In psalmis jubilemus. Quae dicimus in psalmis, vel facimus, sentiamus in jubilatione.
Abbreviated transcription (Latin):
disedunt. quia iniusta ẽ cogitatio eoꝵ est.
Iniusta cogiatis ẽ uelle peccare.⁊ iudici nol¬
le satis facere. Sufficientẽ discedenti causami¬
Q do apposuit cogitationẽ. C ogitatione eñ
aceditur ad dm̃. uł. disceditur ab eo a qua
omiia bona uł mala ꝓcedunt. ⁊ ido spreui¬

Expanded text:
discedunt, quia injusta est cogitatio eorum. Injusta cogitatio est, velle peccare, et judici nolle satisfacere. Sufficientem causam discedendi apposuit cogitationem. Cogitatione enim acceditur ad Deum, vel disceditur ab eo, a quo omnia bona vel mala procedunt. Et ideo sprevi
Abbreviated transcription (Latin):
to inter ea reputant᷑. qi hianni ante quã ueni¬
ant: ñdum sunt. Cum autẽ uen̾int iamñ
sollicitudine ⁊ in trepidatione ⁊ qͣi nicħ est.

Expanded text:
to inter ea reputabuntur, quia hi anni antequam veniant, nondum sunt: cum autem venerint; jam sollicitudine, et trepidatione: et quasi nihil est.
Abbreviated transcription (Latin):
Io a labilib istis ad te apus ẽ conu̾ti. Sm̃ mil¬
le anni .i. quantũlibet longa uita p̾sens ante
sapiens scił respectu tuȩ ȩt̾nitatis sunt tanꝗ̃
dies hest̾na quȩ preterit. ñ dicit saltem sicut
crastina que ueniet. s sicut hest̾na q̃ preteri
it .i. simił ẽ diei hest̾ne scd̃m hoc qͦd ꝓret̾iit.
Omĩa enĩ que fine claudunt᷑ ꝓ tnsactis
teram uitã s nec longitudini uniꝰ dici cõ¬
ꝑantur mille anni. S potius sunt.¬

Expanded text:
o a labilibus istis, ad te opus est converti. Quoniam mille anni, id est quantumlibet longa vita praesens ante sapiens, scilicet respectu tuae aeternitatis sunt, tanquam dies hesterna quae praeteriit, non dicit saltem, sicut crastina quae veniet, sed sicut hesterna quae praeteriit, id est similis est diei hesternae, secundum hoc quod praeteriit. Omnia enim quae fine clauduntur pro transateram vitam: sed nec longitudini unius diei, comparantur mille anni, sed potius sunt
Abbreviated transcription (Latin):
enim ligant ne bene opemiur. uł ad patͥam curra-¬
mus ut frigus uł glacies. aquã ne currat. Qnͣdo
aũ flat calidus uentꝰ aust̾. liquescunt glacies.
implent᷑ torrentes. sic flante sp̃u sc̃o soluimur
a peccatis. ⁊ currimꝰ ad patͥam. in quo cursu
labor est. sed non ido desistendum. quia.¬

Expanded text:
enim ligant nos, ne bene operemur, vel ad patriam curraenim ligant nos, ne bene operemur, vel ad patriam curramus, ut frigus vel glacies aquam ne currat. Quando autem fiat calidus ventus auster, liquescit glacies, implentur torrentes: sic flante Spiritu sancto, solvimur a peccatis, et currimus ad patriam, in quo cursu labor est. Sed non ideo desistendum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Magnficauit dominus factrt nobis¬
cum: facti sumus letantes.
Magnificauit dñs facere nobiscũ. Nos nobis
male fecimꝰ. qui sub peccato nos uendidimus.
Unde redemptor nos liberans bene fecit. hoc ĩo
dicit ne dubites de uerbis gentiũ. dico qͦd dñs be¬
ne fecit. Ande facti sumus letantes. qͥ priꝰ eramuᷤ
captiui.
onuerte domine captiuitatẽ
nr̃am: sicut torrens in austro.
peccata sua dimitti it̾um p̾cant᷑. in gn̾ali remis¬
uet captiuitatẽ.⁊ misso redemptore o dñe conu̾¬
tere captiuitatẽ nram. qua captiui sub diabolo
tenemur. Captiuitas enim nulla in dieb dauid:
facta ẽ. s sub diabolo mundꝰ captiuus erat. con¬
uerte dico sicut torrens. conu̾tit᷑ in austro .i. austro
nem frigidum uentũ diabolus. Unde in cantiqᷤ.
Surge aquilo ⁊ ueni auster.⁊ ꝑfla ortum spon¬
se. ut fluant aromata illiꝰ. Idoq scͥptura mones
de bonis oꝑib ait in libro iħ̃u filii syrac. Sicut
glacies in sereno: ita soluent᷑ peccata tua. Pec̃c̃a

Expanded text:
Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus laetantes. » Magnificavit Dominus facere nobiscum. Aug. Nos nobis malefecimus, qui sub peccato nos vendidimus. Unde Redemptor nos liberans benefecit. Hoc ideo dicit, ne dubites de verbis gentium. Dico quod Dominus benefecit. Unde: Facti sumus laetantes, qui prius eramus captivi.onverte, Domine, captivitatem nostram: sicut torrens in austro. r iterum peccata sua dimitti. In generali remisine, Captivitateverte captivitatem nostram, qua captivi sub diabolo tenemur. Captivitas enim nulla in diebus David facta est, sed sub diabolo mundus captivus erat. Converte dico, sicut torrens convertitur in austro, id est austro sicut per aquilonem frigidum ventum diabolus. Unde in Canticis: Surge, aquilo, et veni, auster, et perfla hortum sponsae, ut fluant aromata illius . Ideoque Scriptura monens de bonis operibus, ait in libro Jesu filii Sirac: Sicut glacies in sereno, ita solvuntur peccata tua . Peccata
Abbreviated transcription (Latin):
scilꝰ in illa conu̾sione os nr̃m iepletum ẽ gaudio
ñ mundi s redemptionis. quo in spe gaudet
os accipitur ooedis aichanũ hic. hoc ẽ os eordis.
unde ꝓcedit bonũ uł malum. qͦd nos mundat
uł comquinat. de quo in eũgłio dñs dicit. qͦd ꝑ¬
cedit de ore inquinat hominẽ. ñ de ore carnis
ẜ de ore cordis. Non enim si nominas furta. et
alia mala immundꝰ es. s dum cogitas ⁊ si sileas
⁊ nequis illud acriꝑet de ore corpons ibidem dñs
qͣi ex ponenddo subuingit. de corde exeunt cogi¬
piunt᷑. quȩ pꝰt officio linguȩ crumpunt. Unde¬
subdit ⁊ lingua nĩa scił coeporis repleta ẽ gxulratiõe.
uł potꝰ de lingua int̾iori. quȩ intus clamat ad do
lingua.⁊ ut figura pret̾iti. futura se cogitare osten

Expanded text:
nc in illa conversione, os nostrum repletum est gaudio, non mundi, sed redemptionis, quod in spe gaudet. Os accipitur cordis arcanum hic, hoc est os cordis, unde procedit bonum vel malum, quod nos mundat vel coinquinat. De quo in Evangelio Dominus dicit: Quod procedit de ore, inquinat hominem : non de ore carnis, sed de ore cordis. Non enim si nominas furta et alia mala, immundus es, sed dum cogitas, etiamsi sileas. Et ne quis illud acciperet de ore corporis, ibidem Dominus quasi exponendo 281 subjunxit: De corde exeunt cogipiuntur, quae post officio linguae erumpunt. Et lingua nostra, scilicet corporis, repleta est exsultatione, vel potius de lingua interiori, quae intus clamat ad Domlingua, et ut figura praeteriti futura se cogitare ostend
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in resurrectione. Pot̾ autẽ hoc accipi. ex uo¬
ce membroꝵ. ut enim xp̃e caput sedit.⁊ fur¬
pexit. sic ⁊ sui sedent humiles in patientia.
surgent eiecti in spẽ uite et̾nȩ. Item sedent con¬
fitentes peecata sua. sigent iustificati gr̃a di¬

Expanded text:
nem in resurrectione. Potest et hoc accipi ex vonem in resurrectione. Potest et hoc accipi ex voce membrorum. Ut enim Christus caput sedit et resurrexit, sic et sui sedent. Humiles in patientia, surgent erecti in spe vitae aeternae. Item, sedent confitentes peccata sua; surgent justificati gratia. Di
Abbreviated transcription (Latin):
q̃si cogit eum qui latere non pot̾. reuerti
marime cum manus di ibi eum tetigerit.
Scdo dicit non eẽ a deo fugiendu. s ad ip̃m
ibi quo ibo. t̃ ercio. quanta sit erultatio reu̾¬
tenti ad cłm. dicit ibi. Confitebor. Q uarto.
quom̾ mali ñ ei noceant: aꝑit ibi. Si occide¬
ris. Ait gͦ ꝓpħa prius ex ꝑsona capitis loquen¬
quia dignatꝰ ẽ nasci scd̾m carnẽ. pat̾ est di
dñs ẽ hominis gͣ quia pat̾ ⁊ dñs ẽ. Pat̾ ẽ forme.
filius qui sccłm qͦd homo ad patrẽ ait. Dñe
ꝑrobasti me experimentis ut in passio¬
ne ⁊ cognouisti me ut in resurrectione. ñ ddicit
eum nouisse tunc qͦd ante ñ nouerat. s aliis
tunc notum fecit: quẽ ante non fecerat. Ita ⁊
ꝓbatum alis ostendit ⁊ tu dñe cognouisti .⁊.
uoluisti. approbasti scc̃m uoluntatẽ tuã factũ ẽ
Quid ꝯgnouisti: Sesfionẽ meã .i. humilitatẽ
in passione. ⁊ resurrectionẽ meam .i. glificatio¬

Expanded text:
ae cogit eum qui latere non potest reverti, ae cogit eum qui latere non potest reverti, maxime cum manus Dei ibi eum tetigerit. Secundo dicit non esse a Deo fugiendum, sed ad ipsum, ibi, quo ibo. Tertio quanta sit exsultatio revertenti ad Deum dicit, ibi, confitebor tibi. Quarto quomodo ei mali non noceant, aperit, ibi, si occideris. Ait ergo Propheta ex persona capitis loquenquia dignatus est nasci secundum carnem: Pater est Dei, Dominus est hominis. Ergo quia Pater et Dominus est, Pater est formae filius. Qui secundum quod homo, ad Patrem ait: Domine, probasti me experimentis ut in passione, et cognovisti me, ut in resurrectione. Non dicit eum novisse tunc, quod ante non noverat; sed aliis tunc notum fecit, quem ante non fecerat; ita et probatum aliis ostendit. Et tu, Domine, cognovisti, id est voluisti, approbasti, secundum voluntatem tuam factum est. Quid cognovisti? sessionem meam, id est humilitatem in passione
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃c de nob̾ carnẽ suscepit. Non una
diumnitas ẽ nobiscũ: quia ille creator noᷤ
ereatura. ꝙ uicquid gͣ hic loquit᷑ ex ꝑsona suᷤ¬
ceptȩ carnis ⁊ ad caput ꝑtinet. quod iam as¬
cendit in celum.⁊ ad membra quȩ adhuc pe¬
regͥnantur in t̾ra. ut sint duo in uoce una. sic̃
duo in carne una. quantũ u ad membra: loqͥt᷑
in ꝑsona suꝑioris captiui. qui iam spe in ihe¬
rusałẽ restitut᷑: memor discessionis suȩ in qua
dm̃ latere non potuit. in qua ⁊ eum secuta ẽ
manus dñi delib̾at ñ eẽ ulteruiᷤᷤ ab eõ fugien¬
dum. s ad eum ꝑ eum. ab irato ad placatum.
Li nde sͥ magna bona dicit eẽ.⁊ qͦd ñ nocerẽt
sͥ mala scłi. ⁊ hoc dicit exꝑsona totius huma¬
nȩ naturȩ. reuertentis ad dm. tanquã ex uo¬
ce ꝓdigi filii de longniqua regione redeuntiᷤ
s ad dm ꝑ eum. Modus. quatuor sunt par¬
titiones. Primo agit de noticia di quȩ cõ¬
p̾hendit om̃ia oꝑa ⁊ reu̾si ⁊ exul antis. que¬

Expanded text:
quia Christus de nobis carnem suscepit, non una divinitas nobiscum est, quia ille Creator, nos creatura. Quidquid ergo hic loquitur ex persona susceptae carnis, et ad caput pertinet, quod jam ascendit in coelum, et ad membra, quae adhuc peregrinantur in terra, ut sint duo in voce una, sicut sunt duo in carne una. Quantum vero ad membra, loquitur in persona superioris captivi, qui jam spe in Jerusalem restitutus, memor discessionis suae, in qua Deum latere non potuit, in qua et eum secuta est manus Domini. Deliberat non esse ulterius ab eo fugiendum, sed ad eum per eum, et ab irato ad placatum. Unde sibi magna bona dicit esse, et quod non nocent sibi mala saeculi. Et hoc dicit ex persona totius humanae naturae revertentis ad Deum, tanquam ex voce prodigi filii de longinqua regione redeuntis sed ad eum per eum. Modus. Quatuor sunt partitiones. Primo agit de notitia Dei, quae comprehendit omnia opera, et reversi, et exsulantis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aũ mystioꝵ obscuritas. ex pecc̃o pͥmi parentiᷤᷤ
accessit. cui dictum ẽ. In labore & sudore
uultus tui uesceris pane tuo. Ex pͥmo erggo
peccato hanc penam subimus. qͦd i sudo¬
re uultus nr̃i. & labore manducamꝰ panẽ
uelatus. ⁊ in euangłio reuelatus. Sub est ta¬
men labor ⁊̃ nunc ad eius ꝑcipienda mystĩa
moꝵ parentũ conditione. quia ⁊ femina
de uiro facta ẽ. ⁊ dictum ẽ. Erunt duo in car

Expanded text:
as mysteriorum ex peccato primi parentis accessit, cui dictum est: In labore et sudore vultus tui vesceris pane tuo . Ex primo igitur peccato, hanc poenam subimus, quod in sudore vultus nostri et labore manducamus panemvelatus, in Evangelio revelatus. Subest tamen labor, etiam nunc ad percipienda mysteria imorum parentum conditione, quia et femina de viro facta est, et dictum est: Erunt duo in
Abbreviated transcription (Latin):
Ocdi dico dicentes quando consolaberis me. q̃si
moras patior qͦd fit ut res dilata dtilcior ueniat.
⁊ nota quod ait dicentes. lingua eñ solet non
ocłi loqui. S uox eoꝵ ẽ gemitꝰ. ⁊ oratio dũ enĩ
aident sp̃ualia desid̃ia frigescunt carnalia. Uñ
subdit.¬

Expanded text:
co dicentes: Quando consolaberis me? Quasi dicat: Moras patior. Quod fit ut res dilata dulcior veniat. Et nota quod ait, dicentes. Lingua enim solet, non oculi loqui, sed vox eorum, est gemitus et oratio. Dum autem ardent spiritualia desideria, frigescunt carnalia. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
hĩ ȩccłia: duo gͦ funt ocłi eccłiȩ mysticus ⁊ mo-¬
rał. Mysticus ẽ acutior. morał ẽ dulcior. Idioq
sponsus ad sponsam dicit: corde nos cepisti
uo ex ocłis tuis. qi mystico ocło plus uidet
sponsa xp̃m quã morali. ⁊ fortasse isti ocłi sunt
quib paulus uidebat et̾na. uͥ cepit corporalia

Expanded text:
ur Ecclesia. Duo ergo sunt oculi Ecclesiae mysticus et moralis. Mysticus est acutior, moralis dulcior. Ideoque sponsus ad sponsam dicit: Corde nos coepisti, uno ex oculis tuis , quia mystico oculo plus videt sponsa Christum, quam morali. Et fortasse isti sunt oculi, quibus Paulus videbat aeterna, ubi coepit corporalia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe dicebant᷑ uidentes. q ꝑ reuelationẽ ea quȩ
erant ab scondita. mente cernebant. Hii gͦ ocli
ẽ ociosus. qui uerbo di tantũ studet. nec plis est
qui extra oꝑat᷑ quã qui studiũ cognoscendȩ urr-¬
tutis diuimitatis exeiret. Ip̃a ⁊̃ sapientia mari¬
mum opus ẽ ⁊ antefert᷑ maxia quȩ audiebat.

Expanded text:
e dicebantur videntes, quia per revelationem ea quae erant abscondita, mente cernebant. Hi ergo oculenim otiosus qui tantum verbo Dei studet; nec pluris est qui extra operatur quam qui studium cognoscendae divinitatis exercet. Ipsa etiam sapientia maximum opu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o captiua: de hac captiuitate lib̾ari clamat
bitet qi dominꝰ ẽ. ⁊ misericors. qi pͥmo inclina
uit aurẽ mͥ. ⁊ uocauit. ⁊ iustꝰ qi flagellat. fla
nec tam amaꝵ debet ẽẽ qͦd flagellat. quam
Custodiens paruulos dominus:
humiliatus sum et liberauit

Expanded text:
 Cassiod. De hac captivitate liberari clamat bitet, quia Dominus est misericors, Aug. quia et me vocavit; et justus, quia flagellat. FlagNec tam amarum esse debet quod flagellat, quam Custodiens parvulos Dominus, humiliatus sum, et liberavit
Abbreviated transcription (Latin):
miscđia tua. ubi pircat᷑. ut liberatus re
⁊ nota qͦd ait ⁊ tu. qi ñ sine causa posita ẽ.⁊ con¬
iunctio. Nesi diceret. Iło dico ⁊ tu. qi ⁊ ego faci¬
o. Unde sequit᷑. ħac mecũ quia ẽdem sunt oꝑa
patris. ⁊ filii. ⁊ ẽ senfus. fac mecũ .i. oꝑare ut ego.
oꝑum muitis p̾cedentib in tantã celsitudinẽ sub¬
uecta ẽ: humana natura. ut totũ simul uerbũ⁊
cam. hoc ẽ dło ⁊ homo unigenitꝰ filius diceret᷑. Hoc
aute factum ẽ ut ab illo qui reauerat.ꝑ id qͦd ñ
pierat. id qͥd pierat querriet᷑. linde hic fequit̃.¬

Expanded text:
s, ubi precatur, ut liberatus res nota quod ait, et tu, quia non sine causa praeposita est, Et, conjunctio, ac si diceret: Ideo dico: Et tu, quia et ego facio. Unde sequitur: Fac mecum, quia eadem sunt opera Patris et Filii. Et est sensus: Fac mecum, id est operare ut ego, operum meritis praecedentibus in tantam celsitudinem subvecta est humana natura, ut totum simul verbum et caro hoc est Deus et homo, unigenitus Filius diceretur. Hoc autem factum est ut ab illo qui creaverat per id quod non perierat id quod perierat qu
Abbreviated transcription (Latin):
runt me: et expugnauerunt me gͣ
Locuti sunt lingua dolosa dicentes. Ma¬
Ts. gister scimus qi uerax es ⁊ cȩt̾a.⁊ hoc fuit ad¬
u̾sum me. qi insidiando hoc dicebant⁊ deinde circũde¬
dert me sermonib odii aꝑti elamantes crucifige
erucifige. ⁊ expugnauerunt me gratis .i. sine cau¬
sa iusta. sicut enim piis ꝑ se placet equitas. sic im¬
piis iniquitas. Sequitur.
Pro cout me dilgernt uerayebã

Expanded text:
runt me; et expugnaverunt me gratis. » Locuti sunt lingua dolosa, dicentes: Aug. Magister, scimus quia verax es, etc. . Et hoc fuit adversum me, quia insidiando hoc dicebant. Et deinde circumdederunt me sermonibus odii aperte clamantes: Crucifige, crucifige . Et expugnaverunt me gratis, et sine justa causa. Sicut enim piis per se placet aequitas, sic impiis iniquitas. VERS. 3.-- « Pro eo ut me diligerent, detraheba
Abbreviated transcription (Latin):
Peccator. T̃ercio contra hoc qͦd iusto accidet
impiis ꝓuenire assit̾. Et nota quia sicut su¬
pra enumerauit bona beatoꝵ. ita hic mala
miquoꝵ bonis beatoꝵ hortat᷑ mał iiquoꝵ
t̾ret. ⁊ ẽ iste psalmus institutoriꝰ fideliũ qͣi. d̾.
arnu humił exaltabitur ⁊ peccator uidebit hoc¬

Expanded text:
Cassiod. Tertio contra hoc quod justo accidet impiis, provenire asserit. Et nota quia, sicut supra enumeravit bona beatorum, ita hic mala iniquorum; bonis beatorum hortatur, malis iniquorum terret. Et est iste psalmus institutorius fidelium. Quasi dicat: Cornu humilis exaltabitu
Abbreviated transcription (Latin):
suo. .i. salua eos qui mecũ unũ sunt. ne
xp̃c. ⁊ petit se saluari in resurrectione ut fideles
lib̾ent᷑. qui tali signo ditatẽ eiꝰ senserunt. qͣi.d̾. n
cantẽ ⁊ psallam. Saluũ me fac in resurrectione de
berent᷑ dilecti tui. ⁊ exaudi me. Ordo uerboꝵ conu̾
dubium. qr d̃s locutus ẽ in me scõ suo. ñ ait per¬

Expanded text:
st salva eos qui mecum unum sunt, ne ipso loquitur Christus, et petit se salvari in resurrectione, ut fideles liberentur, qui tali signo deitatem ejus senserunt. Quasi dicat: Ut cantem et psallam, salvum berentur ddubium, quia, Deus locutus est in me sancto suo. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
E aeuauit manũ suã suꝑ eos. Hic iusticia di
p̃mittit᷑. ut secuta pietas magis głificetur. quȩ
pitas in sequenti ostendit᷑ uͥ int̾entu phinet̃s
ut ꝑsteneret eos in deserto. q̃si uiles qui prius
fuerant głosi.
bus: et disꝑderet eos in regionibus.

Expanded text:
elevavit manum suam super eos, etc. Haec justitia Dei praemittitur, ut secuta pietas magis glorificetur, quae pietas in sequenti ostenditur, ubi interventu Phinees ut prosterneret eos in deserto. Quasi dicat: Viles qui prius fuerant gloriosbus, et disperderet eos in regionibus. »
Abbreviated transcription (Latin):
Memento dñe dauid. T̃ytulus canticũ g̃du
um. In hoc t̾cio decimo gradu iam humilis
⁊ mansuetꝰ satagit. de edificatione sp̃ualis do¬
mus di ut ⁊ dauid ad litterã fecit qui domũ
d̾o edificare uoluit. ⁊ congrue post gradu humi¬
litatis agit de edificatione domꝰ. qr ꝑ humilita¬
tẽ efficit᷑ aliquis domus di. Unde suꝑ que re¬
quiescet sp̾c meus nͥ suꝑ humiłe ⁊ quietu ⁊ tre¬
mentẽ sermonẽ meũ. Intentio monet ut uos¬

Expanded text:
ulus: Canticum graduum. Aug. In hoc decimo tertio gradu, jam humilis et mansuetus satagit de aedificatione spiritualis domus Dei, ut et David ad litteram fecit, qui domum Deo aedificare voluit. Et congrue post gradum humilitatis agit de aedificatione domus, quia per humilitatem efficitur aliquis domus Dei. Unde: Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos? Intentio
Abbreviated transcription (Latin):
manu fortis. qui in mansuetudine diabolũ ui-¬
cit. Unde subdit. ⁊ om̃is mansuetudinis eiꝰ. Ad
litteram dauid rex ille filius iesse ualde mansue¬
tus fuit. adeo ut sauli malũ ꝓ malo ñ raddenet
qñ in spelunca ad quã diu̾tit saul causa
purgandi uentr̃e. datus ẽ in manꝰ eiꝰ. cui
pepcit dauid nolens eũ occidere. g quẽ tantã
seruauit humilitatẽ. ut illum regẽ. se uͦ canẽ
⁊ pulicẽ fateret᷑. S ñ de illo hic agit᷑. immo
de eiꝰ significato. Per illum enĩ typice sig¬
nificat᷑ ille unus homo cuiꝰ uox sepe in pgĩs
ut impleat. sic̃ uirauit ⁊ uotũ uouit .i. sicut
firmit̾ ꝓmisit. ⁊ ex uoto uoluntatis dño do
iacob.i. futura attendentiũ.i. ita mem̃to dauid
ut impleat qͦd ꝓmisit d̾o. Demo p̾sumat uui¬
b suis reddere quȩ uouit. Qui enĩ te hortat᷑
autẽ eccłia in mansuetudine: ut sit domus
d̾i. quo nichil gratius do pot̾ offerri. domus

Expanded text:
manus fortis, qui in mansuetudine diabolum vicit; Et omnis mansuetudinis ejus. Ad litteram, David rex ille filius Jesse, valde mansuetus fuit. Adeo ut Sauli malum pro malo non redderet, quando in spelunca ad quam divertit Saul causa purgandi ventrem datus est in manus ejus: cui pepercit David, nolens cum occidere: erga quem tantam servavit humilitatem, ut illum regem, se vero canem aut pulicem fateretur . Sed non de illo hic agitur, imo de ejus significato. Per illum enim typice significatur ille unus homo, cujus vox saepe in psalmis ut impleat sicut juravit et votum vovit, id est sicut firmiter promisit, et ex voto voluntatis Domino Deo Jacob, id est futura attendentium, id est ita memento David ut impleat quod promisit Deo. Nemo praesumat viribus suis, reddere quae vovit. Qui enim te hortatur autem Ecclesia in mansuetudine, ut sit domus Dei, quo nihil gratius potest Deo offerri. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
et reges. ut seruiant domino.
⁊ compeditoꝵ gemitib qui audia sunt. Ad
Ut audiret gemitus compeditoꝵ. Compedi¬
ti ditinit᷑ sc̃i ueris testam̃ti qͥ legalibꝰ inełis as¬
tricti ñ funt usi noxia lib̾tate. qui cũ genitu
orabant. ut d̾s muncłi a peccatis solueret.⁊
ut solueret filios int̾emptoꝵ .i. filios coꝵ qrii
haudo diaboli ꝑ empti sunt a pat̾nis errorib¬
libciaret scul a płos ⁊ alios bonos de illo ppło
qui tuerunt filis eoꝵ qͣs diabolus int̾rmit ut
srip̃i liberati annuntient in sẏon nom̃ dñi.
pauit sutura hoc eñ in syon factũ ẽ. an ibi pͥmiõ¬

Expanded text:
et reges, ut serviant Domino. et compeditorum gemitibus qui auditi sunt. Ad Ut audiret gemitus compeditorum. Compediti dicuntur sancti Veteris Testamenti, qui legalibus vinculis astricti non sunt usi noxia libertate, qui cum gemitu orabant, ut Deus mundum a peccatis solveret, et ut solveret filios interemptorum, id est filios eorum qui fraude diaboli icet apostolos, et alios bonos de illo populo, qui fuerunt filii eorum, quos diabolus interemit, ut sic ipsi liberati, annuntient in Sion nomen Domini. Praedicit futura. Hoc enim in Sion factum est, dum ibi p
Abbreviated transcription (Latin):
in lege preceptũ fuit fieri altare quadrangułu.
⁊ concauũ. Ido quadrangułu quia mens huma
Eadem debet eẽ concaua ad rcipiendu uerbum
d̃i. atq ignem dilectionis. Tumor eñi infusa re¬
pellit. Ande in leuitico p̾ceptum ẽ uesiculam
gutturis ⁊ plumam ꝓici qñ turt᷑ uł columba
in holocaustũ offertur. Liesitula gutturis infla¬
tionẽ suꝑbiȩ significat. plumȩ inanes questioneᷤ
sublimiũ. hȩc gͦ de holocausto ꝓice ne de scĩa in¬
trimescas. ⁊ inquisitionib sublimiũ quȩ huma¬
nus ñ capit sensus manit̾ des oꝑam. ut ita sis

Expanded text:
in lege praeceptum fuit fieri altare quadrangulum in lege praeceptum fuit fieri altare quadrangulum et concavum . Ideo quadrangulum, quia mens humaneadem quoque debet esse concava ad recipiendum verbum Dei, atque ignem dilectionis. Timor enim infusa repellit. Unde in Levitico praeceptum est vesiculam gutturis et plumam projici, quando turtur vel columba in holocaustum offertur . Vesicula gutturis inflationem superbiae significat, plumae inanes inquisitiones sublimium. Haec ergo de holocausto projice, ne de scientia intumescas, vel inquisitionibus sublimium, quae humanus non capit sensus, inaniter des operam, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
gatis. constituite diem sollempnẽ scił mentis
sollempnitatẽ. ⁊ hoc in firquentationib .i. in
uoce exultationis ⁊ confessionis sonus epulan¬
tis. Constituite dico ambulando in loco taber¬
nacłi admirabił usq ad cornu altaris .i. usꝙ¬
ad int̾iorẽ domũ di. de qua uos bñdiximꝰ. ubi
sunt altaris excelsa. uͥ ẽ sp̾uale sacrificiũ ⁊ sem¬
pit̾num. scił sacrificiũ laudis. ⁊ sacerdos sempit̾ns
⁊ altare sempit̾num scił mens ip̃a iustoꝵ. Et ut¬
hoc aꝑtius dicamus: hoꝵ uerboꝵ. hic ẽ sensus.
Quicunq dm uerbum intelligere uolunt. nõ
cis sufficiat caro. quȩ ꝓpt̾ eos u̾bum factum est
ut lacte nutrirent᷑. nec in t̾ra sufficiat iste dies
quo agnus occisus ẽ. s constituatur in frequenta¬
tionib quousq ꝑueniat᷑ mentib exultantib us¬
ista. uł ita. constituite diem sollempnẽ scił diem
et̾nitatis. ⁊ hoc in frequentationib .i. eius diei de¬
sidio. assidue se quisq affligat. donec ꝑueniat

Expanded text:
st mentis solemnitatem. Et hoc, in frequentationibus, id est in voce exsultationis et confessionis soni epulantis. Constituite dico, ambulando, in loco tabernaculi admirabilis, usque ad cornu altaris, id es interiorem: de qua vobis benediximus, ubi sunt altaris excelsa, ubi est spirituale sacrificium et sempiternum, id est sacrificium laudis, et sacerdos sempiternus. Et altare sempiternum, scilicet mens ipsa justorum. Et ut aptius dicamus, horum verborum hic est sensus: Quicunque Deum Verbum intelligere volunt, non eis sufficiat caro quae propter eos Verbum factum est, ut late nutrirentur, nec in terra sufficiat iste dies, quo Agnus occisus est, sed constituatur in frequentationibus, quousque perveniatur mentibus exsultantibus, usista. Vel ita: Constituite diem solemnem, scilicet diem aeternitatis, et hoc in frequentationibus, id est ejus diei desiderio assidue quisque se affligat, donec pervenia
Abbreviated transcription (Latin):
altare concauũ. Huiꝰ altaris cornu ẽ eminentia
mentis .i. contẽplauo suꝑnoꝵ. ⁊ ẽ sensꝰ. constituite
diem sollemnẽ. scił mentis claritatẽ ⁊ exultationẽ
in condensis. uł frequentationib uirtutũ eun¬
do usq ad cormi altaris .i. usq ad emmnentiã m̃tis¬

Expanded text:
altare concavum. Hujus altaris cornu est eminentia mentis, contemplatio supernorum. Et est sensus: Constituite diem solemnem, scilicet mentis claritatem et exsultationem, in condensis, vel in frequentationibus virtutum eundo, usque ad cornu altaris, id
Abbreviated transcription (Latin):
solet fieri. maxime trib p̾cipius sollempnitati¬
b. pascha. penthecostẽ. ⁊ natali dñ. sicut in ueri
lege preceptũ erat. ut in trib p̾cipuis sollempni¬
tatib pascha. pentecostẽ. scenophegia. nemo appa¬
tare. Inde ẽ qͦd illis trib sollempnitatib fidelis
ppłs numnũ offert. manuali oblatione int̾iorẽ
significans. In nummo enim nom̃ ẽ. ⁊ ymago
regis. quisq gͦ sp̾ualit̾ nummũ offerat. ut no

Expanded text:
 tribus praecipuis solemnitatibus, Pascha, Pentecoste, et natali Domini, sicut in veteri lege praeceptum erat , ut in tribus praecipuis solemnitatibus, Pascha, Pentecoste et Cenopegia nemo appatare. Inde est quod illis tribus solemnitatibus fidelis populus nummum offert manuali oblatione, interiorem significans. In nummo enim nomen est et imago regis. Quisque ergo spiritualiter nummum offerat, ut nom
Abbreviated transcription (Latin):
nitã d̾o exhibeat. uł ꝑ altare intelligit᷑ sacram̃¬
tum corporis ⁊ sanguinis. Coenu altaris ẽ pote¬
stas .i. uirtus ip̃ius sacramenti. M ulti enĩ sum̃t
sacramentũ. ⁊ ñ rem ut mali. Bom uͦ ⁊ sacram̃¬
tum ⁊ rem sacramenti ꝑcipiunt. quȩ ẽ sp̃ualis
caro xp̃i. de qua ip̃e ait. Siquis ñ manducau̾it

Expanded text:
ltare intelligitur sacramentum corporis et sanguinis. Cornu altaris est potestas, id est virtus ipsius sacramenti. Multi enim sumunt sacramentum et non rem, ut mali; boni vero sacramentum et rem sacramenti percipiunt, quae est spiritualis caro Christi, de qua ipse ait: Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
mo ad caput xp̃m cũ dicit᷑ tua ⁊ tui. nec tam̃
mutat᷑ uox. uł ꝑsona ꝓpt̾ unitatẽ capitis ⁊ cor¬
poris. Unus enĩ homo xp̃c caput ẽ ⁊ corpus.
⁊ in capite quisq fideliũ hȩc ht̃. dicit gͦ xp̃o
Uxor tua ẽ sicut uitis abundans. Ux or xp̃i
ẽ eccł̃ia. quȩ ẽ fertił uinea. quȩ ñ in om̃ib fer¬
tua sunt. Sicut enĩ dicimus de aliquo qͥ mal
ꝯsiliis utitur mala ht̃ latera. ita ⁊ de illo qui
bonis consiliis utitur dicimꝰ bona ht̃ latera. Ita
gͥ latera domus xp̃i dicuntur. qui ei adherent.
S̾equit᷑. ⁊ filii tui. Idem sunt filii xp̃i. qui ⁊
⁊ hii filii sunt sicut nouella oliuaꝵ. quia paci¬
fici sunt. Oleum enĩ pacẽ significat. qr caritatẽ.
sine qua nulla ẽ pax. ⁊ hii filii sunt in circuitu
mensȩ tuȩ. quia saciant᷑ mensa celest deinde
sequitur conclusio beati.
Ecce sic bñdi¬

Expanded text:
mo ad Christum caput, cum dicitur tua, et, tui: nec tamen mo ad Christum caput, cum dicitur tua, et, tui: nec tamen mutatur vox vel persona, propter unitatem capitis et corporis. Unus enim homo Christus caput est et corpus, et in capite quisque fidelium haec habet. Dicit ergo Christo, uxor tua, est sicut vitis abundans. Uxor Christi est Ecclesia, quae est fertilis vinea, quae non in omnibus fertua sunt. Sicut enim dicimus de aliquo qui malis consiliis utitur, mala habet latera: et ita de illo qui bonis consiliis utitur, dicimus, bona latera habet. Ita ergo latera domus Christi dicuntur qui ei adhaerent. Et, filii tui. Idem sunt filii Christi, qui et  Hi filii sunt sicut novellae olivarum, quia pacifici sunt. Oleum enim pacem significat, quia charitatem, sine qua nulla est pax: et hi filii sunt, in circuitu mensae tuae, quia satiantur mensa coelesti. Deinde sequitur conclusio beati. Ecce sic benedi
Abbreviated transcription (Latin):
uirent oleo caritatis inuncta.⁊ sunt in curuitu
mensȩ tuȩ. ꝙ qui talia oꝑa faciunt: pane cele¬
sti reficiunt᷑. uł uxor dicit᷑ sapientia uiri de qua
salomon ama sapĩam. tanquã sponsam et
parietes sunt duo testamenta in quib mens
ut in latib domus solidatur. ⁊ ẽ. Uxor tua .i.
sapientia ẽ sic̃t uitis abundans in latib do¬
dunt ex bona cogitatione. informata ⁊ muni¬
ta doctrina duoꝵ testamentoꝵ. ⁊ de sapientia
uxore nati sunt filii tui. ñ dicit filie femmino
genere. s filii ꝓ firmitate .i. imitatores tui.⁊
hii sunt in circuitu m̃se tuȩ .i. curundant m̃
sam .i. altare. qͣndo pane satiant᷑ celesti scilicet
oluns. q̃ st̾ uiridiores ⁊ fortiores ⁊ ub̾iores in fru
a latronib: infundit᷑ uinũ ⁊ oleum. In ui¬
no austitas iusticiȩ ẽ. in oleo lenitas miscłiȩ
Illud ad uetus hoc ad nouũ ꝑtinet testamen
tũ. uł ꝑ uxore intelligit᷑ eccł̃ia. ⁊ dirigitur ser¬

Expanded text:
irent oleo charitatis inuncta, et sunt in circuitu mensae tuae quia qui talia opera faciunt, pane coelesti reficiuntur. Vel uxor dicitur sapientia viri, de qua Salomon: Ama sapientiam tanquam sponsam, etparietes sunt duo Testamenta, in quibus mens ut in lateribus domus solidatur. Et est, uxor tua, id est sapientia, est sicut vitis abundans in lateribus dodunt ex bona cogitatione informata et munita doctrina duorum Testamentorum. Et de sapientia uxore nati sunt filii tui. Non dicit filiae, feminino genere, sed filii, pro firmitate, id est imitatores tui. Et hi sunt inid est altare, quando pane satiantur coelesti, scilicet olivis, quae viridiores, et fortiores, et uberiores sunt in fruca latronibus infunditur vinum et oleum . In vino, austeritas justitiae est; in oleo, lenitas misericordiae. Illud ad veser
Abbreviated transcription (Latin):
ta pars uͭ pomit᷑ t̾cia temptatio que ẽ tedium p̾tqͣ
enim uenit de ignorantia ad u̾itatẽ. de errore ad
uiam de fame sapientie. ad u̾bum fidi ⁊ pꝰt quã¬
maloꝵ difficultates uicit. ut sine querela uiuat: re¬
stat adhuc tedium ut aliqͣndo nec legere nec orare
eum delectet. S uasit gͦ imꝑiciam.⁊ concupiscentiã
s morit᷑ tedio. Quia gͦ supra fame languebant.
item fastidio ꝑilitant᷑. Ne gͦ putes de sacietatẽ se¬
curos. qi ⁊ fastidio moriunt᷑. ⁊ hoc ẽ. Omnẽ escani¬
⁊ eeta. qi. d̾. Suscepit eos de uia miquitatis tamen
pinquauerunt usq ad portas mortis .i. usq ad defe¬
ctum animȩ. Restat gͦ ut site delectet u̾bum dei
nos hoc tͥ tribuas. neq hinc infleris aliqua arrogã¬
tia ⁊ auidus cibi in eos qui fastidio ꝑiclitantur

Expanded text:
 ubi ponitur tertia tentatio, quae est taedium. Postquam enim venit de ignorantia ad veritatem, de errore ad viam, de fame sapientiae ad verbum fidei, et postquam difficultates vicit, ut sine querela vivat, restat adhuc taedium, ut aliquando nec legere, nec orare eum delectet. Evasit ergo imperitiam et concupiscentiam; sed moritur taedio. Qui ergo superius fame languebant, item fastidio periclitantur. Ne ergo putes de satietate securos, quia et fastidio moriuntur. Et hoc est, omnem escam, etc., Quasi dicat: Suscepit eos de via iniquitatis, tamen pinquaverunt usque ad portas mortis, id est ad defectum animae. Aug. Restat ergo ut, si delectet te verbum Dei, nec hoc tibi tribuas, neque hinc aliqua infleris arrogantia, et avidus cibi in eos qui fastidio periclitantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Opia tenebre .i. pccc̾a ⁊ homines mali qui cũ
peccant: utiq tenebrȩ sunt ñ obscurabunt᷑
Ate. s flagellando erudis homines ut ofite¬
antur pecẽa ⁊ confitentes uera luce illumi
tenebrat. s si confitet᷑: ds illuminat.⁊ o dñe nox
huisꝰ noctis illuminabit᷑ a te. sicut ⁊ dies eius
noctis. Notandum quod ⁊ nox illa quam
supra posuit.i. hec uita misera ⁊ nođera ⁊¬
noctem ht̃ ⁊ diem. huiꝰ enm nr̃e noctis .i. hu
mane uite miseriȩ nox ẽ. scłi adu̾sitas. dies
eiusde ꝓsꝑitas. s si d̾s ihabitat in anima.
ꝓmittensaliam lucẽ illiminat noctem huiuᷤᷤ
frangi adu̾sis ⁊ tunc incipit homo his indif¬
ferent᷑ uti. ⁊ sic ẽ ei nox huiꝰ noctis ut dies eius
sit sicut tenebie eiꝰ noctis sunt michi .i. adu̾sa
Et qͣi quis quereret. Qna̾e hec indisfentia
est tibi: Respondit

Expanded text:
id est peccata et homines mali, qui cum peccant, utique sunt tenebrae, non obscurabuntur a te, sed flagellando erudis homines, ut confiteantur peccata, et confitentes vera luce illuminsed si confitetur, Deus illuminat, et, o Domine, nox hujus noctis illuminabitur a te, sicut et dies ejus noctis. Notandum quod nox illa quam supra posuit, id est haec vita misera, et noctem habet et diem. Hujus enim nostrae noctis, id est humanae vitae miserae nox, est saeculi adversitas, dies ejusdem prosperitas. Sed si Deus inhabitat in anima promittens aliam lucem, illuminat noctem hujus frangi adversis. Et tunc incipit homo his indifferenter uti. Et sic est ei nox hujus noctis, ut dies ejussit, sicut tenebrae ejus noctis sunt mihi, id est adversa, Et quasi quis diceret: Unde in haec differentia est tibi? respondet
Abbreviated transcription (Latin):
Qut qui caste qͣͥm timet ꝓ eo om̃a patient᷑
ferat quod ni expedit ȩccłiȩ int̾ malos. Mali¬
euangłio cõparant᷑ petrosis locis. uͥ sem̃ aruit
qu aĩ habuit radice. hos tales ab abel ecłia tole¬
rauit. Intentio monet ad panientiã. Modis
bugtitus ẽ po. Primo ostendens que tulit oso¬
latur infirmos. Sedo agit de reꝑbatione ꝑse¬
quentiũ ibi. dñs iustus. E ccłia g̃ qi responde¬
at querł infirmoꝵ mtirmurantiũ qͦd tot
malos ferant. incipit. O filii nolite mirari ad
ista qi noua que iam diu sustimustis. ⁊ netuy¬
de mea scił a pͥmo tp̃r etatis ab abel. aliqndo
eñ m soso abeł ȩccłia erat. ⁊ expugrata ẽ a fr̃e
dum licet ut alii instruant᷑. istud gͦ dicat ⁊
non timeat istud eum senectus expugnatur
consolet᷑ sede pret̾itis. quid dicat:¬

Expanded text:
ut qui caste timet, pro eo omnia ferat, quod nunc expedit Ecclesiae inter malos. SaEvangelio comparantur petrosis locis, ubi semen aruit, quia non habent radicem . Hos tales ab Abel Ecclesia toleravit. Intentio: Monet ad patientiam. Modusug. Primo ostendens quae tulerit, consolatur infirmos. Secundo agit de reprobatione persequentium, ibi, Dominus justus. Ecclesia ergo quasi respondeat querelis infirmorum murmurantium: quod tot malos ferant, incipit: « O filii, nolite mirari ad ista, quasi nova, quae jam diu sustinui, et ne turte mea, scilicet a primo tempore aetatis ab Abel. Aliquando enim in solo Abel Ecclesia erat, et expugnata est a fratre dum licet ut alii instruantur. Istud ergo dicat, et non timeat istud, cum senectus expugnatur, consolatur se de praeteritis. Quid dicat
Abbreviated transcription (Latin):
fuit qui ñ erraret amicitui facti funt o d̾s ⁊
mͥ honorificati sunt nimis. qr factum ẽ in illis
os in occulto pͦt resurrectionẽ qñ sunt indirgi
urtute. exalto. quo confirmati u̾bum d̃i uͥq
p̾dicauerunt.⁊ pro eius nomine passi sunt.
in cuiꝰ passione trepidauerunt. nmis ꝯforta¬
tus est pͥncipatꝰ eoꝵ qͥa facti sunt apłi duces

Expanded text:
fuit, qui non erraret. Amici tui facti sunt, o Deus, et fuit, qui non erraret. Amici tui facti sunt, o Deus, et mihi honorificati sunt nimis, quia factum est in illis os in occulto post resurrectionem, quando sunt induti virtute ex alto. Quo confirmati verbum Dei ubique praedicaverunt, et pro ejus nomine passi sunt, in cujus passione trepidaverunt. Et nimis confortatus est principatus eorum, quia facti sunt apostoli duces,
Abbreviated transcription (Latin):
aliam editionẽ legitur alia littera scił ꝑ diem er¬
rabunt. ⁊ nemo in eis. dies hic manens adhuc
xp̃c erat. Unde dicebat. Ambulate dum lucẽ
habetis. qui int̾ suos multa mira fecerat. ⁊ tam̃¬
adhuc imꝑfecti trepidabant ut ⁊ petrus: ne in
morte eum ꝑdent.⁊ hoc ẽ quod ait om̃s scriben¬
tur. s tam̃ ꝑ diem errabunt imꝑfecti adhuc
sus fuit in eis qui non erraret. nec ⁊̃ ille qui di¬
xerat tecũ ero usq ad mortẽ scił petrus qͥ illũ
confessus fuerat dĩ filium. s tc̃ timuit: ne sic̃
hominis filius moreret᷑. ⁊ ñ resurgeret ut dĩ filis
d̃i in forma di equał patri. filius hominis in
trus. ne in forma serui ꝑiret forma di.⁊ ñ potiꝰ
p̾sumpsit: qr ex forma di reuiuisceret forma
minũ ñ intellexerunt. s ñ ꝑierunt qr imꝑfectũ
meũ uiderunt ocłi tui. Unde subdit. ⁊ si erra¬
bant.. Michi tam̃ nimis honorificati sunt.
idem ip̃i qui errabunt. ⁊ ipsi in quib nemo

Expanded text:
aliorum editionem legitur alia littera, scilicet, per diem errabunt, et nemo in eis. Dies hic manens adhuc Christus erat, unde dicebat: Ambulate, dum lucem habetis , qui inter suos multa mira fecerat, et tamen imperfecti trepidabant, ut Petrus, ne in morte eum perderent . Et hoc est quod hic ait, omnes scribentur, sed tamen per diem errabunt. Imperfecti adhuc,orsus fuit in eis, qui non erraret, nec etiam ille qui dixerat: Tecum ero usque ad mortem ; scilicet Petrus, qui illum confessus fuerat Dei Filium, sed tunc timuit, ne sicut hominis filius moreretur, et non resurgeret ut Dei Filius. in forma Dei, aequalis Patri; filius hominis, intrus ne in forma servi periret forma Dei, et non potius praesumpsit quia ex forma Dei revivisceret forma runt, quia imperfectum meum viderunt oculi tui. Et scilicet errabunt, mihi tamen nimis honorificati sunt. Idem ipsi qui errabunt, et ipsi in quibus nemo
Abbreviated transcription (Latin):
mandata tua dilexi. In hoc se offert qͦd diligit. ip̃a
enmm dilectio oblatio ẽ. Unde alibi. In me sũt d̃s
uota tua. ⁊ nota quod ait dilexi. quod plus ẽ qũã
seruare. quia hoc ẽ caritatis. illud necessitatis. uel
timoris. Idõꝙ in exodo illi soli p̾cipiunt᷑ offerre
ad ꝯstituendum tab̾nałm. qui spontanea uo¬
luntate. ⁊ hylari animo accedunt. Sequit᷑ ⁊ in
postulo. Uiuifica me in misctia tua ñ inm̃itis ꝯ¬
fido. s si miscłia ẽ in p̾mio qͦd debet raldere iusti¬
cia. quantomag̃ impensa ẽ miscłia: ut oꝑtinet᷑¬
uictoria. cui debet᷑ p̾miũ: Utiq in uictoria ma¬
nfestior ẽ misccłia. ⁊ in miscdia g uiuifica me
i scͥpturis quȩ uere sũt. ⁊ que dicis uera st̃. Nam.¬

Expanded text:
mandata tua dilexi. In hoc se offert quod diligit. Ipsa enim dilectio oblatio est. Unde alibi: In me sunt, Deus, vota tua . Et nota quod ait, dilexi; quod plus est quod servare, quia hoc est charitatis, illud necessitatis vel timoris. Ideoque in Exodo, illi soli praecipiuntur offerre ad construendum tabernaculum, qui spontanea voluntate et hilari animo accedunt. In misericordpostulo, vivifica me in misericordia tua, non in meritis confido, sed si misericordia est in praemio, quod debet reddere justitia: quanto magitoria, cui debetur utique praemium in victoria, manifestior est misericordia. Et in misericordia ergo vivifica me, in Scripturis, quae verae sunt, et quae dicis vera sunt, nam
Abbreviated transcription (Latin):
masti t̾. qñ dixit hic ẽ filius meus dilectus m
quo mͥ bñ complacui. in quo ꝯfirmatꝰ est xp̃c
apud homines qui solus ẽ fundamentũ ⁊ sic

Expanded text:
masti tibi, quando dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui , in quo confirmatus est Christus, apud homines, qui solus est fundamentum .
Abbreviated transcription (Latin):
quem confirmasti tibi.
ce. In hac enĩ ẽ ip̃m sem̃ abrahe in quo bñdi¬
centur om̃s gentes. ibi ẽ racdix quȩ portat
oleastrũ. Perfice dico quia ccitas ex parte
contigit in ifrł. ut plenitudo gentiũ intraret
⁊ sic omĩs isrł saluus fieret. quã plantauit .i.

Expanded text:
quem confirmasti tibi. ce. In hac enim est ipsum semen Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes . Ibi est radix quae portat oleastrum . Perfice dico, quia caecitas ex parte contigit in Israel, ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Is
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ plantasti eam. nec hoc mutat᷑ ab hystoria
Ad luteram eni uinea ẽ gens iudeoꝵ in typs
eccdiȩ. que mystice ꝑ uineam accipit̾. qr inter
tur. sicut uinea fructu ornatur int̾ folia ⁊ fos¬
sa tribulationib ⁊ martyrio putata płis cip¬
scit sicut uinea ⁊ scłaris pressurȩ torcularib
eliquata ad cȩlestem cellam tranffertur. Sicut
cioꝵ ⁊ plantasti eam in irtutib. Sequit᷑. Oux
itineris fiusti in conspectu eiꝰ. ad literam dum
irent in columna nubis ⁊ ignis p̾cedebat eas
⁊ plantasti radices eiꝰ .i. pͥncipes iudeoꝵ ⁊ im¬
pleuit t̾ram ꝓmissionis. deinde sequentia
scd̾m hystoriam ñ mutant᷑. Mistice de eccłia
ostendit dicens. Dux itineris fuist dum eã
ducit sp̃uali itine̾ ꝑ hoc scłi desertũ ⁊ plan¬
firmos facit. de quib palmites tendene:
mundum occupat. Unde sequit᷑ ⁊ impleuit
titudo ⁊ latitudo uinee hic exponit᷑. Nam
suꝑna ẽ ⁊ celestis ẽ uinea illa quȩ ⁊̃ montes

Expanded text:
eam, nec hoc mutatur ad historiam. Ad litteram enim vinea est gens Judaeorum in typo Ecclesiae, quae mystice per vineam accipitur; quia inter tur, sicut vinea fructu ornatur inter folia et fossa tribulationibus, et martyrio putata plus crescit sicut vinea, et saecularis pressurae torcularibus eliquata ad coelestem cellam transfertur. Hier.tiorum; et plantasti eam, in virtutibus, dux itineris in conspectu ejus: ad litteram, dum irent in columna nubis et ignis, praecedebat eos. Et plantasti radices ejus, id est principes Judaeorum, et implevit terram promissionis. Deinde sequentia secundum historiam non mutantur. Mystice de Ecclesiostendit dicens: Dux itineris fuisti, dum eam ducit spirituali itinere per hoc desertum safirmos facit de quibus palmites tendens, mundum occupat. Unde sequitur: Et implevittitudo et latitudo vineae hic exponitur. Nam superna est et coelestis vinea illa, quae etiam montes,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hos eccł̃ia ꝓtegit ut in gremio suo qr eiꝰ
auc̃toritate corroborant qͦd dicunt. Alit̾ enĩ
altitudine. exponit latitudinẽ uinee dicẽs. extẽ-¬
dit palmites suos scił filios usq ad mare om
usq ad flum̃ iordanis a quo manauerũt
ibi enim cepit regula baptismi. Et quia tał
ẽ uinea. gͦ ut quid destruxisti maceriam eiꝰ
Miratur etir huic tali subtracta ẽ dñ defen-¬
sio s hoc dicit de eccł̃ia. ñ ꝓ bonis. qr nouit
dñs qͥ sunt eiꝰ. s ꝓ infidelib qui sunt inea
A demones exponit qualit̾ ext̾minauit eã aꝵ
⁊. diaboliis. fortis ⁊ ferox de filua qi cogitatiõsᷤ
esꝰ agrestes ⁊ aiuie sunt. ⁊ singlaris ferus ide ꝗͥ
mme deus uirtutũ ꝯu̾tere respice de celo uide

Expanded text:
 hoc Ecclesia protegit, quasi in gremio suo, quia ejus auctoritate corroborant quod dicunt. Aliter enimaltitudine exponit latitudinem vineae dicens; Extendit palmites suos, id est filios usque ad mare omnusque ad flumen Jordanis, a quo manaverunt, ibi enim coepit regula baptismi . Et quia talis est vinea, ergo, ut quid destruxisti maceriam ejus? miratur cur huic tali subtracta est Domini defensio, sed hoc dicit de Ecclesia non pro bonis, quia novit Dominus qui sunt ejus , sed pro infidelibus qui sunt in ea, id est daemones. Exponit qualiter: Exterminavit eam aper, id est diabolus fortis et ferox; de silva, quia cogitationes ejus agrestes et aviae sunt. Et singularis ferus, idem qmine, Deus virtutum, convertere, respice de coelo, et vide,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dici pot̾ ita ut priꝰ fundam̃tum hystoriȩ de
iudĩs taciat᷑ deinde edificiũ spũał intelligenti¬
ꝑ deeccłia addatur. Per misticas eñ similitu¬
dines quȩ gesta sũt dicit .i. ita dicit ea quȩ ad
nusticũ sensum innuit. Sunt enĩ similitudi¬
nes quȩ ñ sunt mysticȩ qi d̾. salui erimꝰ qr ita
p̾signati olim qͣndo uineã de egypto tnstulist.
hoe ad litterã: ita ut priꝰ acipit᷑ eiecisti gentes ⁊

Expanded text:
 ita, ut prius fundamentum historiae de Judaeis jaciatur; deinde aedificium spiritualis intelligentiae, de Ecclesia addatur. Per mysticas enim similitudines quae gesta sunt, dicit, id est ita dicit ea quae ad m, id est mysticum sensum innuit. Sunt enim similitudines, quae non sunt mystice, quasi dicat: Salvi erimus, quia ita praesignasti olim, quando vineam de Aegypto transtulisti, hoc ad litteram, ita u
Abbreviated transcription (Latin):
pars. uͭ cȩlestes ⁊ omnes creaturas alias monet
dies ad auchiendam uocẽ sermonũ eius a humi¬
les ad obedienctu. ñ suꝑbi. qui ⁊ suũ autoreni
norunt. ⁊ uenerant᷑. hii tales digni funt bñdi¬
ror n ali uł facientes ad audiendam uocem ser¬
monĩs eius a. ad hoc ut ꝑ uos nos audiamus.
uso ex emplos instruamur. S equitur. O qr̃is

Expanded text:
per coelestes, et omnes alias creaturas, monet dico, ad audiendam vocem sermonum ejus, id est humiles ad obediendum, non superbi, qui suum auctorem norunt et venerantur. Hi tales digni sunt benedicere, non alii. Vel facientes ad audiendam vocem sermonum ejus, id est ad hoc ut per vos nos audiamus, vestro exemplo instruamur. VER
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ. cũ egredientes de egypto ꝑuenerunt ad
mare rubrũ. uͥ ita erant conclusi. qͦd ex uno lat̾e̾
erat mons arduus nimis ⁊ nemini ad transeun¬
dum ꝑuius. ⁊ ex alio latere erat mare rubrũ.⁊ a
dorso erant insequentes egẏptii.⁊ ꝓ his ceꝑunt
grauit̾ mmurare. obliti potentiȩ di. s t̾e mare
diuisum ẽ in duodeci diuisiones.⁊ nulla tribꝰ
ausa ẽ intrare prius: nͥ trib ude. Unde meri¬
it int̾ alias regni pͥncipiũ uł pͥncipatũ optinere.

Expanded text:
facta est, cum egredientes de Aegypto, pervenerunt ad mare Rubrum, ubi ita erant conclusi, quod ex uno latere erat mons nimis arduus, et nemini ad transeundum pervius, et ex alio latere, erat mare Rubrum, et a dorso erant insequentes Aegyptii, et pro his coeperunt graviter murmurare, obliti potentiae Dei. Sed tunc divisum est mare in duodecim divisiones, et nulla tribus est ausa intrare prius, nisi tribus Judae, unde meruit inter alias regni privilegium vel principatum obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
Maledicent illi et tu benedices:
qui insurgunt in me confuncła¬
tur: seruus autem tuus letabit᷑.
Daledicent illi. Nequã insultantes illi manui

Expanded text:
enedices, qui insurgunt in me confundantur, servus autem tuus laetabitur. 241 Maledicent insultantes illi manui
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ aditus regni cȩloꝵ qui fuit obelusus ue¬
ti gn̾ationi. Uel pͥma ẽ generatio p̾sens quȩ
carnalit̾ ex adam nascit᷑. que fuit mortalis
ut morerem̃. Om̃s quippe in illo suimꝰ qñ peo¬
eauit. ea eñĩ peccata parentũ ñ ꝑtinent ad filioᷤᷤ
quȩ faciunt parentes iam natis filis. Ira gͦ. di.
ẽ uindicta cħi quã sentit pͥma gn̾atio. S qr
futurũ erat ut regeneraremꝰ ⁊ credendo noui ef¬
suerem ⁊ in iesurratione omĩs mortalitas ab¬
simeret᷑ ⁊ plena nouitas repararet᷑. exit in futõ
altera generatio. immortał de miscd̾ia di inqͣ¬
ã ertender᷑ ira S nec hanc misectiam meremur
conisi ꝑ nos ad dm. Ip̃e enĩ nos conuertit
inde subdit.

Expanded text:
aditus regni coelorum, qui fuit occlusus veteri generationi. Vel prima generatio est praesens, quae carnaliter ex Adam nascitur, quae fuit mortalis ut moreremur: omnes quippe in illo fuimus, quando peccavit. Ea enim peccata parentum non pertinent ad filios, quae faciunt parentes, jam natis filiis. Ira ergo Dei est vindicta Dei, quam sentit prima generatio. Sed quia futurum erat ut regeneraremur, et credendo novi efficeremur, et in resurrectione omnis mortalitas absumeretur, et plena novitas repararetur. Erit in futuro altera generatio immortalis de misericordia Dei, ina: sed nec hanc misericordiam meremur conversi per nos ad Deum, ipse enim nos convertit. Et inde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ. Unde apłs. Placeo mͥ in infirmitati¬
b meis. ⁊ ẽ humiliasti me .i. diu̾sis temptatio¬
nib exerusti. ut discam facere iustificationeᷤᷤ
tuas .i. oꝑa iusticiȩ. S̾ qi hoc non fit nͥ ꝑ dile¬
ctionẽ. ubi suauitas est. S̾equitur.

Expanded text:
ditionem. Unde Apostolus: Placeo mihi in infirmitatibus meis . Et est: Humiliasti me, id est diversis tentationibus exercuisti, ut discam facere justificationes tuas, id est opera justitiae. Sed quia hoc non fit nisi per dilectionem, ubi suavitas est, VERS.