comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pliceas : ecce ueluti mođu cantandi dat tibi
Noli querere uerba: quasi explicare possis
unde delectat᷑. In iubilatione cane. Hoc est
eñi bene canere dõ. In iubilatione canta. Qͥd
est in iubilatione canere: Intelligere uerbis
ex plicari non posse: qđ canit᷑ ore do. ftenĩ
illi qui cantant. siue in messe. siue in uinea.
siue in aliquo oꝑe feruenti: cum cęperint
in uerbis canticoꝵ exultare lȩtitia. ueluti
impleti tanta lȩtitia ut eam uerbis explica¬
re non possint: auertunt se a syllabis uerboꝵ.
& eunt in sonũ iubilationis. Sonus quidẽ ẽ.
significans corparturire: qđ dicere ñ potest.
Et quẽ dec& ista iubilatio. nisi ineffabilẽ d̃mi
Ineffabilis enĩ est. quẽ fari non potes. Si eũ
fari non potes. & tacere non debes: qͥd restat.
nisi ut iubiles. ut gaudeat cor sine uerbis.
& imm̃sa latitudo gaudioꝵ metas ñ habeat
syllabarũ : Bene canite ei in iubilatione:¬

Expanded text:
pliceas? Ecce veluti modum cantandi dat tibi: pliceas? Ecce veluti modum cantandi dat tibi: noli quaerere verba, quasi explicare possis unde Deus delectatur. In jubilatione cane: hoc est enim bene canere Deo, in jubilatione cantare. Quid est in jubilatione canere? Intelligere, verbis explicare non posse quod canitur corde. Etenim illi qui cantant, sive in messe, sive in vinea, sive in aliquo opere ferventi, cum coeperint in verbis canticorum exsultare laetitia, veluti impleti tanta laetitia, ut eam verbis explicare non possint, avertunt se a syllabis verborum, et eunt in sonum jubilationis. Jubilum sonus quidam est significans cor parturire quod dicere non potest. Et quem decet ista jubilatio, nisi ineffabilem Deum? Ineffabilis enim est, quem fari non potes: et si eum fari non potes, et tacere non debes, quid restat nisi ut jubiles; ut gaudeat cor sine verbis, et immensa latitudo gaudiorum metas non habeat syllabarum? Bene cantate ei in jubilatione
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Nostis canticũ nouũ: nouus homo:
nouũ testam̃tũ. nouũ canticũ. Non ꝑti¬
net canticũ nouũ. ad homines ueteres.
N illud dicunt nisi homines noui: reno¬
uati ꝑ grãm ex uetustate. & ꝑtinentes iam
ad testamentũ nouũ: qđ est regnũ cęloꝵ.
Ei suspirat omnis amor nr̃: & cantat can¬
ticũ nouũ. Cantet canticũ nouũ: non lin¬
gua. sed uita. Cantate dño canticũ nouum:
bene cantate ei. Quęrit unusqͥsq quomodo
cantae do. Canta illi: sed noli male. N uult
offendi aures suas. Bene canite fr̃s. Si alicui
bono auditori musico. quando tibi dicitur
canta ut placeas ei. & si uis aliqua instruc¬
tione musicȩ artis cantare trepidas. ne
displiceas artifici. quia qđ in te imꝑitus
non agnoscit. artifex rep̃hendit. Quis af¬
ferat do bene cantare. sic iudicanti de canta¬
tore: Sic examinanti omnia. sic audienti:
Quando potes afferre tam eligans artificiũ
cantandi: ut tam ꝑfectis aurib in nullo dis¬

Expanded text:
s homo, Novum Testamentum; novum canticum. Non pertinet novum canticum ad homines veteres: non illud discunt nisi homines novi, renovati per gratiam ex vetustate, et pertinentes jam ad Testamentum novum, quod est regnum coelorum. Ei suspirat omnis amor noster, et cantat canticum novum. Cantet canticum hovum, non lingua, sed vita. Cantate ei canticum novum: bene cantate ei. Quaerit unusquisque quomodo cantet Deo. Canta illi, sed noli male. Non vult offendi aures suas. Bene canta, frater. Si alicui bono auditori musico, quando tibi dicitur, Canta ut placeas ei, sine aliqua instructione musicae artis cantare trepidas, ne displiceas artifici; quia quod in te imperitus non agnoscit, artifex reprehendit: quis offerat: Deo bene cantare, sic judicanti de cantore, sic examinanti omnia, sic audienti? Quando potes afferre tam elegans artificium cantandi, ut tam perfectis auribus in nullo dis
Abbreviated transcription (Latin):
salmꝰ iste. admonet nos exultare ĩ dño
Inscribit᷑ aut̃ ipsi dauid. Qui gͦ ꝑtinent
ad sacratissimũ sem̃ dauid. audiant uocem
suã: & dicant uocẽ suã. & exultent in dño
Sic aut̃ incipit. Exultate iusti in dño In

Expanded text:
salmus iste admonet nos exsultare in Domino. Inscribitur autem, Ipsi David. Qui ergo pertinent ad sacratissimum semem David, audiant vocem suam, et dicant vocem suam, et exsultent in Domino. Sic autem incipit: E
Abbreviated transcription (Latin):
curuauer̃t genua ante baal. Ergo fr̃s int̃
hȩc scandala unũ c̃ remediũ: ne male sentias
de fr̃e tuo. Humilit̾̃ esto q̃d us cũ ẽẽ. & ñeũ
putabis ec̃ qͦd ñ es. Sedtam̃ fit timor &iã no¬
tis &iã exꝑtis. Qui uidebant me foras fuger̃
a me. ignoscendũ es s&e si foras fugissenta me.
qͥ ñ uidebant me. Ꝙiã qͥ uidebaNłme. foras
fuger̃ a me Sedsi qͥ me ñ uidebanTforis fuge¬
uissent corpꝰ xp̃i: cognouissent m̃bra xp̃i:
cognouissent unitatẽ xp̃i. llludẽ magis
gem̃dũ: illud om̃ino intolerabile. qr multi
q uider̃ me foras fuger̃ a me: idẽ qͥ cogno¬
uer̃ qͥd eet eccłã exier̃ foras. ⁊ beses. ⁊ scismata¬

Expanded text:
curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandala unum est remedium, ne male sentias de fratre tuo. Humiliter esto quod vis eum esse, et non putabis cum esse quod non es. Sed tamen sit etiam timor notis, etiam expertis. nt a me qui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugevissent corpus Christi, cognovissent membra Christi, cognovissent unitatem Christi: illud est magis gemendum, illud omnino intolerabile, quia multi qui viderunt me, foras fugerunt a me, id est, qui cognoverunt quid esset Ecclesia, exierunt foras, e
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes & de qͥb bene sperabat᷑ in multis
malefactis inuentos: tim& netales sint oñs
& qͦs putabat bonos. & ueni unt in suspiti¬
onẽ malã ꝓpe om̃s boni. Qualis uir qͦmͦ
cecidit. qͣmꝰ inuentꝰ ẽ in illa turpitudine.
m illo scȩlere. in illo facto malo putas nõtales
st̃ om̃s: hoc ẽ timor notis meis ut & ipsis qͥb
noti sumꝰ plerũq indubiũ ueniamͦ. Ꝙ nͥte
c̃ solet᷑ qd es si aliqͥd es ñ credis eẽ alterũ talẽ.
Consolat᷑ hominẽ qͣliscũq c̃seientia: ut dicat
sibi homo qͥbene iuuit. Otuqͥ mͦ uereris ne ta¬
les sint om̃s: tutalises. Respond& c̃scientia N
sũ. Ergo situtalis ñ es. solus es. Uide ne peior
sit ista suꝑbia: qͣm illa neqͥtia. Noli solũ te
dicere. Nã & helyas aliqͣndo tedio multitu¬
dinis impioꝵ ait ꝓphetas tuos occider̃. alta¬
ria tua suffoder̃. & ego relictꝰ sũ solus &
quȩrt̃ animã meã. Sed qͥd dic̃ illi responsũ
diuinũ : reliqͥ mͥ septẽ milia uirorũ: qͥ non

Expanded text:
viventes, et de quibus bene sperabatur in multis malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidit? quomodo inventus est in illa turpitudine, in illo scelere, in illo facto malo? putas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut et ipsis quibus noti sumus, plerumque in dubium veniamus. Et nconsoletur quod es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit: O tu qui modo vereris ne tales sint omnes, tu talis es? Respondet conscientia: Non sum. Ergo si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia. Noli solum te dicere. Nam et Elias aliquando taedio multitudinis impiorum ait: Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
te in laudib dĩ: ipsos blasphemare dñm. qͥ re¬
spondebant am̃ dõ: ꝑmaneat. dur&. ñ deficiat
&iã inmultitudine copiosa iniqͦrũ qr necgra¬
nũ defic̃ in multitudinc palcarũ. qͦusq pꝰuen¬
tilationẽ mttat᷑ in horreũ: & ibi sit in socidate
tas refrigesc& caritas multoꝵ: nep̃nuntiata
ista habundatłia iniqͥtatis labaretł nutareqq
pedes nr̃i. c̃tinuo subiec̃ q̃d fideles eriger&. qd
c̃golaret᷑. atq firmar& dicens. ꝗ ꝑscuerauerit
usq i finẽ. hic saluus erit. At tende itaq:¬

Expanded text:
te in laudibus Dei? ipsos blasphemare Deum, qui rete in laudibus Dei? ipsos blasphemare Deum, qui respondebant, Amen Deo? Permaneat, duret, non deficiat etiam in multitudine copiosa iniquorum, quia nec granum deficit in multitudine palearum, quo usque post ventilationem mittatur in horreum, et ibi sit in societateitas, refrigescet charitas multorum; ne praenuntiata ista abundantia iniquitatis labarent nutarentque pedes nostri, continuo subjecit, quod fideles erigeret, quod consolaretur atque firmaret, dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . 3. Attende itaq
Abbreviated transcription (Latin):
scessionẽ. nͥ dissensio. Caritaᷤᷤ ãu ꝯpagẽ fac̃. Compageᷤ
cõplectit᷑untatẽ. Unitas seruat caritatem.
caritas ꝑuenit ad claritatẽ. Dicat gͦ ex qͥb dã
paulo ante gaudere uidebat᷑. iustitia qͣdã
infusa sibi largiente dono dĩ: & inde facto
spatio pedib suis in latitudine caritatis.
Unde gͦ & ista extitit tribulatio. nͥ forte ex
ta paucitate scõꝵ tãꝗͣ missis rotib multi¬
plicata ẽ excła:. & capti st̃ innumerabiles.
de qͥb p̃dictũ erat. Adnuntiaui & locutꝰ
sũ. multi plicati st̃ suꝑ numerũ. Qui & iã
nauigia p̾merent. & retia rũperent: sic̃
ẽ positũ in illa piscatione ante passionẽ
Ex his itaq multitudinib exaggeratis qͥb
ꝑ pascha sic reficiunt᷑ eccłȩ: ut turbas ipsorũ
pariũ recus angustia. Qmͦ aut̃ ñ tribulct᷑
iste dehac multitudine. ꝗͣdo uid& ipsos um¬
plere theatra & amphiteatraͥ qͥ paulo ante
exclãm impleuer̃: ipsos inneqͥtus. qͥ paulo an¬

Expanded text:
issensio. Charitas autem compagem facit, compages complectitur unitatem, unitas servat charitatem, charitas pervenit ad claritatem. Dicat ergo ex quibusdam iam liberatus paulo ante gaudere videbatur, justitia quadam infusa sibi largiter dono Dei, et inde facto spatio pedibus suis in latitudine charitatis. Unde ergo et ista existit tribulatio, nisi forte ex ta paucitate sanctorum, tanquam missis retibus, multiplicata est Ecclesia, et capti sunt innumerabiles, de quibus praedictum erat. Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum ; qui etiam navigia premerent, et retia rumperent, sicut est positum in illa prima piscatione ante passionem Ex his igitur multitudinibus exaggerati sunt, quibus per Pascha sic referciuntur ecclesiae, ut turbas ipsorum parietum recuset angustia. Quomodo autem non tribuletur iste de hac multitudine, quando videt ipsos implere theatra et amphitheatra, qui paulo ante ecclesias impleverunt? ipsos in nequitiis, qui paulo an
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s & impleũ homines. & desideraũ istã ñgr̃am.
sed porentiã: ñ unde lib̾ararct᷑. sedunde extolleret᷑.
Atubi desideraũ hoo& impleũ suꝑbia cor eiꝰ. &
diabolica impidas & celsitudo dcicienda: ait ad¬
apłos. Entũ uultis pecuniȩ a me acciꝑe: ut &
ad meȩ impositionẽ manꝰ accipiant hoĩes sp̃m scm̃ͤ¬

Expanded text:
s, et implevit homines; et desideravit istam, non gratiam, sed potentiam; non unde liberaretur, sed unde extolleretur: at ubi desideravit hoc, et implevit superbia cor ejus, et diabolica impietas et celsitudo dejicienda, ait Apostolis: Quantam vultis pecuniam a me accipere, ut et ad mearum impositionem manuum accipiant homines Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sortes meȩ. N in manib hominũ. sed inmanib
tuis. Quȩ st̃ istȩ sortes: qͣre sortes suidito no¬
mine sortiũ. ñ debemꝰ sortilogosquȩrere.Sors
enĩ ñ aliqͥd mali ẽ. sed res ẽ indubitatione hu¬
mana diuinã indicans uoluntatẽ. Nã & sor¬
tes miscr apłi qͣndo uidas tradito dño perut:

Expanded text:
sortes meae: non in manibus hominum, sed in manibus tuis. Quae sunt istae sortes? quare sortes? Audito nomine sortium, non debemus sortilegos quaerere. Sors enim non aliquid mali est: sed res est in dubitatione humana divinam indicans voluntatem. Nam et sortes m
Abbreviated transcription (Latin):
manib tuis sortes meȩ sortes dix̃ qͣntũ ego
existimo: gr̃am qua salui facti sumꝰ. Qre sortis
nomine appellat gr̃ãm dĩ : qr in sorte ñ est.
ñ fac̃: ncrita c̃siderant᷑. & ubi merita c̃side¬
rant᷑: clectioẽ. ñ sors quando aũds̃ nulla me¬
rita nr̃a inueñ. sorte uoluntatis suȩ nos sal¬
uos fec̃ : qr uoluit. ñ qr digni fuimꝰ hec ẽ sos¬

Expanded text:
manibus tuis sortes meae? Sortes dixit, quantum ego existimo, gratiam qua salvi facti sumus. Quare sortis nomine appellat gratiam Dei? Quia in sorte non est non facit, merita considerantur. Et ubi merita considerantur, electio est, et non sors. Quando autem Deus nulla merita nostra invenit, sorte voluntatis suae nos salvos fecit, quia voluit, non quia digni fuimus. Haec est so
Abbreviated transcription (Latin):
qd ait: in manib tiuis sortes mneȩ. Quȩ st̃ enĩ
sortes: hereditas ȩccłe. Quousq ẽ hereditas
ȩxcłẽ. int̃ qͦs fines: usq ad om̃s fines. Dabo
particusã.: ds̃ m̃s in manib tuis sortesineç.
a sufficiat caritati ur̃ȩ. qd restat. in nomine
dñi crastina die ipso ad iuuante reddemꝰ.¬

Expanded text:
. Quae sunt enim sortes? Haereditas Ecclesiae. Quousque est haereditas Ecclesiae? inter quos fines? Usque ad omnes fines: dabo particulam: Deus meus, In manibus tuis sortes meae. Jam sufficiat Charitati Vestrae: quod restat, in nomine Domini crastina die ipso adjuvante reddem
Abbreviated transcription (Latin):
digni essodis. ñ exoꝑib neforte qͥs extollat᷑.
Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ creati in xp̃o iħũ in
oꝑib bonis. Hȩc qͦdã mͦ sors occultaẽ. Uolun¬
tasdĩ in humano genere sorsẽ. Sors ueniens
de dĩ uolunt aie occulta apud quẽ ñ ẽ iniqͥ¬
tas. Nenĩ ille ꝑsonas accip̃. sed occulta illius
iustitia tͥ sorsẽ. Adtendat itaq caritas ur̃a:
uidete hoc ipsũ quẽ ad modũ firmet᷑ ab apło
petro. Cũ symonille magus baptizat᷑ a
philippo adherer& e credens miraculis
diuinis factis in c̃spectu suo ł uener̃ apłi ad sama¬
riã ubi crediderat &iã & ipse magus. & ubi fuit
baptizat᷑. & imposuer̃ apłi manꝰ hominib bap¬

Expanded text:
ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Haec quodam modo sors occulta est voluntas Dei; in humano genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est iniquitas : non enim ille personas accipit, sed occulta illius justitia tibi sors est. 14. Attendat itaque Charitas Vestra, videte hoc ipsum quemadmodum firmetur ab apostolo Petro. Cum Simon ille magus baptizatus a Philippo adhaereret ei, credens miraculis divinis factis in conspectu suo; venerunt Apostoli ad Samariam, ubi crediderat etiam et ipse magus, et ubi fuit baptizatus, et imposuerunt Apostoli manus hominibus bap
Abbreviated transcription (Latin):
aut fortasse ñ cȩp̃. Forte utilit̾ & in malũ
incidisti qͣm bonũ putasti: ut in ubere qͣsi
mat̃no amaritudinẽ inuenires. & ea offensi¬
one repellereris: & ad cẏbũ ualidiorẽ inuita¬
reris. ł aciũt enĩ hoc nutrices mãmotreptis:
ut aliqͣ amara ponats̃ in papillis siuis. qͥb of¬
fensi paruuli ab ubere resiliant . ad m̃sã in¬
hient. Ergo dicat. Ego aũ inte speraui dñe.
dixi tues ds̃ m̃s. Tues ds̃ m̃s. recedat donat᷑.
ad hominis nom̃ ambulo: xp̃i nom̃ teneo. Ipsũ
paulũ audi dicentẽ. Nũqͥd paułꝰ ꝓuob̾ cru¬
cifixꝰ ẽ. aut in nomine pauli baptizati estis:
perirẽ si cem de parte pauli. qͦmͦ ñ perco
si fucro de parte donati: ꝓrsus recedant
humana nomina. humana crimina huma¬
na figm̃ta. Inte dñe speraui. dixi tu es
ds̃m̃s. N homo qͥsqͣm. sed tu es ds̃ m̃s Unꝰ de

Expanded text:
aut fortasse non cepit. Forte utiliter et in malum aut fortasse non cepit. Forte utiliter et in malum incidisti, quem bonum putasti, ut in ubere quasi materno amaritudinem invenires, et ea offensione repellereris, et ad cibum validiorem invitareris. Faciunt enim hoc nutrices mammothreptis, ut aliqua amara ponant in papillis suis, quibus offensi parvuli ab ubere resiliant, et ad mensam inhient. Ergo dicat; Ego autem in te speravi, Domine, dixi: Tu es Deus meus. Tu es Deus meus: recedat Donatus,ad hominis nomen ambulo, Christi nomen teneo. Ipsum Paulum audi dicentem: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Perirem si essem de parte Pauli; quomodo non pereo si fuero de parte Donati? Prorsus recedant humana nomina, humana crimina, humana figmenta. In te, Domine, speravi: dixi, Tu es Deus meus. Non homo quisquam, sed tu es Deus meus. Unus de
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uolunt uituꝑandoSi eiecer̃ te de eccła.
acceper̃ animã tuã.: id ẽ tenuer̃ consensionẽ tuãt¬
sitates intꝰ: cũ ad tenderẽ homines iustos & quęra
& de essent qͦs imitarer. qͥd feci ꝰ q̃d c̃siliũ in ueni:
ego aũ inte speraui dñe. Nichil salubrꝰ. nichil
securius. Uolebas imitari nescioquẽ. inueni¬
sti illũ ñ bonũ : tolle imitationẽ hanc. Aliũ
quȩsisti. nescio qͥd displicuit tͥ. Tertiũ quȩsisti:
& ipse ñ placuit. Nũqͥd qr & ille & ille displicuit.¬
& tu peribis : tolle ab homine spẽ: qr maledictꝰ
om̃is qͥ spẽ suã ponit in homine.i ad tendis
adhuc hominẽ & cũ quęris imitari. & ex illo
pendereꝰ ad huc lacte uis nutriri. & fies mani¬
motreptꝰ. qͣles dicunt᷑ pueri qͥ diu sugunt.
q̃d ñ dec&. Ꝙenĩ lacte uti. tãꝗͣ ꝑ carn̾ẽ uelle.
sibi cẏbũ traici̾. hoc idẽ ẽ ꝑ hominẽ uiuere.
Idoneus esto adm̃sã: inde cape unde illecȩpit:

Expanded text:
hinc volunt vituperando. Si ejecerunt te de Ecclesia, acceperunt animam tuam, id est, tenuerunt consensionem tuam; etsitates intus, cum attenderem homines justos et quaererem, et deessent quos imitarer, quid feci? quod consilium inveni? Ego autem, in te speravi, Domine. Nihil salubrius, nihil securius. Volebas imitari nescio quem, invenisti illum non bonum: tolle imitationem hanc. Alium quaesisti, nescio quid displicuit: tertium quaesisti, et ipse non placuit: numquid quia et ille et ille displicuit, et tu peribis? Tolle ab homine spem, quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Si attendis adhuc hominem, et cum quaeris imitari, et ex illo pendere, adhuc lacte vis nutriri; et fies mammothreptus, quales dicuntur pueri qui diu sugunt, quod non decet. Etenim lacte uti, tanquam per carnem velle sibi cibum trajici, hoc idem est per hominem vivere. Idoneus esto ad mensam, inde cape unde ille cepit,
Abbreviated transcription (Latin):
sua insenectute sua. lussus c̃ immolare dõ
eundẽ filiũ nec dubitaũ. nec disceptaũ. nec
de iussu dĩ disputaũ. nec malũ putaũ qͦd
iubere optimꝰ potuit. Dux̃ filiũ suũ adim¬
molandũ: imposuit ei ligna sacrificui᷑. ꝑue¬
nit ad locũ: erex̃ dexterã. ut ꝑcuter&᷑. Co ꝓ¬
hibente deposuit: qͦ iubente leuauerat. Qiui
obtẽperauerat ut fcrir&: obtẽꝑaũ ut parce¬
r&. Ubiq obȩdiens. nusꝗͣ tumidus. Uttam̃
implerct᷑ sacrificiũ & sine sanguine ñ disce¬
deret᷑: inuentꝰ ẽ aries herens in uepre cor¬
nib. Ipse immolatꝰ ẽ: ꝑactũ ẽ sacrificiũ. Quȩ¬
re qͥdsitsfigura c̃ xp̃i iiuoluta sacram̃tis.
Deniq ut uideat᷑ discutit᷑. ut uideat᷑ ꝑtractat᷑.
ut q̃d in uolutũ ẽ euoluat᷑. lsaac tãꝗͣ filius unicꝰ.
dilectꝰ. figurã habens filii dĩ. portans ligna sibi
xp̃m significaũ. Qd ẽ enĩ herere cornib nͥ
p̃dicanda erat eccła. p̃nuntiato capite. p̃¬

Expanded text:
e Deo eumdem filium, nec dubitavit, nec disceptavit, nec de jussu Dei disputavit, nec malum putavit quod jubere optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in vepre cornibus, ipse immolatus est, peractum est sacrificium. Quaere quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans ligna sibi,Christum significavit. Quid est enim haerere cornibus, npraedicanda erat Ecclesia, praenuntiato capite pr
Abbreviated transcription (Latin):
orib Melius enĩ erat illis ñ cognoscere uiã
iustitiȩ : qͣm cognoscentib retrorsũ reflecti
a tradito sibi sco mandato. Cũ dic̃ melius
erat illis ñ cognoscere uiã iustitiȩ. ñ ne uidi¬
caũ meliores cẽ inimicos foris positos. quam
intꝰ male uiuentes. qͥb p̃mit᷑ & grauat᷑ eccła:
melius inqͥt illis erat ñ cognoscere uiã iustitiç:
qͣm cognoscentib retrorsũ reflecti a tradito
sibi scõ mandato. Deniq uide. qͣm horribili
rei cos cõparaũ. Contigit illis res ueri pro¬
uerbii  canis reuersus ad suũ uomitũ. Istis
itaq talib cũ sint plenȩ ȩccłȩ̃. ñne ueracit̃ illi¬

Expanded text:
nim erat illis non cognoscere viam justitiae, quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. Cum dicit, Melius erat illis non cognoscere viam justitiae; nonne judicavit meliores esse inimicos foris positos, quam intus male viventes, quibus premitur et gravatur Ecclesia? Melius, inquit, illis fuerat non cognoscere viam justitiae, quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. Denique vide quam horribili rei eos comparavit: Contingit illis res veri proverbii, Canis reversus ad suum vomitum . Istis itaque talibus cum sint plenae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃s xp̃ianos nũqͥd enĩ dic̃ qͥ maledic̃ aut
qͥ rep̃hendit xp̃ianos: eece quȩ faciuNs ñ boni
xp̃iani : sed ecce quȩ faciunt xp̃iani. N sepa¬
rat. ñ discernit. Illi tam̃ ista dic̃t qͥ accolunt
incircuitu id ẽ circũ cuNs & ñ intrant. Quare
circũ cuis̃ & ñ intrant.: qr rotã tẽp̃ris amat.
Nintrant aducritatt̃: qr ñ amañ et̃nitatẽ. Lem¬
poralib declititã ꝗͣ rote c̃stricti: de qͥb alibi
dr̃. Pone pͥncipes eoꝵ ut rotã. Qalibi. In cir¬
cuitu impii ambulant. Dũ c̃gregarent᷑
ipsi simul aduersũ me: ut acciperent animã meã
c̃siliati st̃. Qd ẽ ut acciꝑent animã meã c̃siliati

Expanded text:
stianos! Numquid enim dicit, qui maledicit, aut qui reprehendit Christianos, Ecce quae faciunt non boni christiani? Sed, Ecce quae faciunt Christiani: non separat, non discernit. Illi tamen ista dicunt, qui accolunt in circuitu, id est, circumeunt, et non intrant. Quare circumeunt, et non intrant? Quia rotam temporis amant: non intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem; temporalibus dediti tanquam rotae constricti, de quibus alibi dicitur, Pone principes eorum ut rotam ; et alibi, In circuitu impii ambulant . Dum congregarentur ipsi simul adversum me, ut acciperent animam meam consiliati sunt. Quid est, ut acciperent
Abbreviated transcription (Latin):
mus uocẽ dñi quã ipse dix̃ in cruce: inmanꝰ
tuas cõm̃do sp̃m incũ. Certe cũ u̾ba eiꝰ incu¬
głio de isto psalmo cognoscimꝰ: ipsũ hic locu¬
tũ fuis se ñdubitamꝰ. Habes in eugłio. Dix̃ in
manꝰ tuas c̃m̃do sp̃m meũ: & inclinato capne
tradidit sp̃m. Asine causa uoluit u̾ba huius
psalmi sua ce. nͥ ut te ãmoner&e se locutũ esse mł
manꝰ meas & pedes meos: dinu merauer̃ om̃a
ossa mea᷑ ipsi uͦ c̃siderauer̃ & c̃spextr̃ me.
diuiser̃ sibi uestim̃ta mca: & suꝑ uestẽ meã mise¬
r̃ sortẽ. Ut te ammoner& in se hoe ẽpletũ. inuo¬
ce sua posuit caput ipsius psalmi. Ds ds̃ m̃sꝰ. ut¬
qͥd me dereliqͥsti: & tam̃ uorẽ corporis in se trans¬
figuraũ si enĩ unicũ suũ pat̃ aliqͣndo dereliqͥt.
Rcaemisti me dñe ds ueritatis. faciens q̃d ꝓmisisti
uanitatẽ: q̃ tim̃do morit᷑. Tim̃do enĩ mori m̃¬
tit & morit᷑ anteꝗͣ moriat᷑: qͥ idõ m̃tiebat᷑ ut

Expanded text:
mus vocem Domini, quam dixit in cruce: In manus tuas commendo spiritum meum. Certe cum verba ejus in Evangelio de isto psalmo cognoscimus, ipsum hic locutum fuisse non dubitemus. Habes hoc in Evangelio, dixit, In manus tuas commendo spiritum meum : et inclinato capite tradidit spiritum . Non sine causa voluit verba hujus psalmi sua esse, nisi ut te admoneret se locutum esse in manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea; ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem : ut te admoneret in se hoc esse completum, in voce sua posuit caput ipsius psalmi, Deus, Deus meus, utquid me dereliquisti ? Et tamen vocem corporis in se transfiguravit; non enim Unicum suum Pater aliquando dereliquit. Redemisti me, Domine, Deus veritatis: faciens quod promisisti, vanitatem? Qui timendo mori moritur: timendo enim mori mentitur, et moritur antequam moriatur, qui ideo mentieba
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ uolebas: cũ aũ senior faciꝰ fueris alt̃ te
xit. significans ꝗͣ morte moreret. Ergo si
petrꝰ apl̃s tanta ꝑfectione quo nollae ductꝰ
ẽ. & uolens. nolens mortuus c̃. sed uolens co¬
ronatꝰ ẽ. qͥd mirũ si ẽ aliquis pauor in pas¬
mana infirmitate: spes ex diuina ꝓmissio¬
ne. Qd paues tuũ ẽ. qͣd speras donũ dĩ c̃ intẽ.
Et melius in pauore tuo agnoscis te: ut in li¬
beratione tua glorifices qͥ fec̃ te. Paucat
humana infirmitas ñ meo pauore defic̃ di¬
uina miscd̃ia. Deniq pauens iste. inde cep̃.
nte dñe speraui. ñ c̃fundar in ȩt̃nũ. uide¬

Expanded text:
actus fueris, alter te xit significans qua morte moreretur ? Ergo si Petrus apostolus tanta perfectione quo nollet iit nolens nolens mortuus est, sed volens coronatus est, quid mirum si est aliquis pavor in pasmana infirmitate, spes ex divina promissione. Quod paves tuum est, quod speras donum Dei est in te. Et melius in pavore tuo agnoscis te, ut in liberatione tua glorifices qui fecit te. Paveat humana infirmitas, non in eo pavore deficit divina misericordia. Denique pavens iste inde coepit: In te, Domine, speravi, non confundar in aeternum. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
bant in spũ ẽtra ȩccłam homines eẽ facturo ᷤᷤ
particulas. & de xp̃o ñ tantã litẽ habituros:
de ȩccła magnas c̃tentiones excitaturos. ldõ
illud unde maiores lites futurȩ eratT plani¬
illis ualcat qͥuider. & foras fuger̃. Exempli¬

Expanded text:
bant in Spiritu, contra Ecclesiam homines facturos esse particulas, et de Christo non tantam litem habituros, de Ecclesia magnas contentiones excitaturos. Ideo illud unde majores lites futurae erant, planiillis valeat qui
Abbreviated transcription (Latin):
positione sua. ex laborib suis. ex p̃dicatione
sua ñ ꝓficere homines. infirmatur it
ȩgestate uita hominis. Uerc miscrabilis ȩgestas
manducat ȩccłã. Qͥd ẽ manducat: in corpꝰ
suũ traicit. Qcqͥd enĩ manducamꝰ. incorpus
manducat qͦdãmͦ. Cuiꝰ ꝑsonã gerebat pe¬
trus : qnͣdo ei de cȩlo submissꝰ ẽ discꝰ plenꝰ om¬
⁊ uolatilib. quib generib om̃s gentes signi¬
ficant᷑. Pref igurabat dñs ȩccłam. q̃d om̃
gentes erat transuoratura: & in corpꝰ suum
c̃uersura: & ait petro. Macta & manduca. Ec
& sic manduca. Occiͥde q̃d st̃: & fac qd es. Cũ¬

Expanded text:
aboribus suis, ex praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita hominis. Vere miserabilis egestas manducat Ecclesia. Quid est manducat? In corpus suum trajicit: quidquid enim manducamus, in corpus manducat quodammodo. Cujus personam gerebat Petrus, quando ei de coelo submissus est discus plenus omet volatilibus: quibus generibus omnes gentes significantur. Praefigurabat Dominus Ecclesiam, quod omnes gentes erat transvoratura, et in corpus suum conversura; et ait Petro, Macta, et manduca . et sic manduca; occide quod sunt, et fac quod es. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
is. & rursus dic̃. Miserere mei dñe. qm tribu¬
lor. intribulatione utiq angustia ẽ. Quomͦ
gͦ posiusti in spatioso pedes icos. si adhuc tri
qͥdẽ uox ẽ. qr unũ qͥdẽ eor pꝰ. sed in aliqͥb
m̃bris spatiũ sentit᷑. in aliqͥb angustiã. id.ẽ.
alii sentiunt facilitatẽ iustinę. alii laborant
intribulatione. nã si ñ alia m̃bra illud. alia
illud paterent᷑: ñ dicer& apłs. si patit᷑ unum
m̃brũ cõpatiunt᷑ om̃a m̃bra. & si glorificat᷑
unũ m̃brũ c̃gaudent om̃a m̃bra. Aliquȩ ȩccłe

Expanded text:
ere mei, Domine, quoniam tribulor. In tribulatione utique angustia est: quomodo ergo, Posuisti in spatioso pedes meos? Si adhuc tribquidem vox est, quia unum quidem corpus; sed in aliquibus membris spatium sentitur, in aliquibus angustia, id est, alii sentiunt facilitatem justitiae, alii laborant in tribulatione? Nam si non alia membra illud, alia illud paterentur, non diceret Apostolus: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrum, congau
Abbreviated transcription (Latin):
gemitib st̃. Unde : qr habundaũ iniqͥtas:
refrigesc& caritas multoꝵ. Ingemitib. ñ in
claris uocib. Qnͣdo uid& ȩccła multos in per¬
uersũ ire. gemitꝰ suos deuorat apud se: ut dicat
dõ. gemitꝰ m̃s ñẽ absconditꝰ ate. In alio psal¬
mo dr̃. Sed c̃gruit hic & hoc dicere: gemitꝰ m̃s
& si absconditꝰ ẽ ab hominib: a te nẽ abscondi¬
tus. Infirmatꝰ ẽ in egestate uigor m̃s: & ossa
mea contͣbata st̃. De hac ȩgestate supͣ diximꝰ.
Ossa uͦ fortes intellegunt᷑ ȩocłẽ. qͥ diã siñ con¬
turbant᷑ ꝑsecutionib alienoꝵ c̃turbant᷑ tam̃

Expanded text:
abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum. In gemitibus, non in claris vocibus: quando videt Ecclesia multos in perversum ire, gemitus suos devorat apud se, ut dicat Deo, Gemitus meus non est absconditus a te : in alio psalmo dicitur, sed congruit huic; et hoc est dicere, Gemitus meus, etsi absconditus est ab hominibus, a te non est absconditus. Infirmatus est in egestate vigor meus, et ossa mea conturbata sunt: de hac egestate supra diximus: ossa vero fortes intelliguntur Ecclesiae, qui etiam si non conturbantur persecutionibus alienor
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Dic̃ & alio loco. Uidi insensatos & tabescebã. Hȩx
aut̃ ira metuenda ẽ: ne tanta sit ut in odiũ uerta¬
tur. Ira enĩ. nondũ ẽ odiũ. Nlã si irasceris filio &¬
ñ odisti filiũ: ei seruas hereditatẽ qͥ tesentit ira¬
tũ. Ꝙ ad hoc irasceris: ne ꝑdat qđ seruaiu̾̃s: male
uiuens morib prauis. Ergo ira ñdũ ẽ odiũ:
ñdũ odimꝰ eos qͥb irascim᷑: sedsi ista ira manse¬
rit & ñcito euulsa fuerit. crescit & fit odium.
Ideo ut recens ira euelleret᷑ & in odiũ ñ c̃uertere¬
tur: hoc nos doc& scriptura dicens. Noccidat
sol suꝑ iracundiã ur̃am. Inuenis aut̃ aliqͣndo
frẽm odio habentẽ. & rep̃hendit irascentẽ: in
illo ẽ odiũ. & in alio culpat irã. Ipse hab& tra¬
bẽ in oculo suo: & rep̃hendit festucã in ocu¬
lo fr̃is sui. Dedfestuca ista & surculus. nͥ cito
euellat᷑. trabes futura ẽ. Ergo ñ ait extinctꝰ ẽ

Expanded text:
tuam . Dicit et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. Haec tuam . Dicit et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. Haec autem ira, metuendum est, ne tanta sit, ut in odium vertatur. Ira enim nondum est odium: nam irasceris filio, non odisti filium; ei servas haereditatem, qui te sentit iratum; et ad hoc irasceris, ne perdat quod servaveris, male vivens moribus pravis. Ergo ira nondum est odium: nondum odimus eos quibus irascimur; sed ista ira si manserit, et non cito evulsa fuerit, crescit et fit odium. Ideo ut recens ira evellatur, et in odium non convertatur, hoc nos docet Scriptura, dicens: Non occidat sol super iracundiam vestram . Invenis autem aliquando fratrem odium habentem, et reprehendit irascentem: in illo est odium, et in alio culpat iram; ipse habet trabem in oculo suo, et reprehendit festucam in oculo fratris sui . Sed festuca ista et surculus, nisi cito evellatur, trabes futura est. Non ergo ait, Exstinctus est
Abbreviated transcription (Latin):
oculꝰ meus: Si tribularis: qua irasceris : iras¬
cit᷑ iste peccatis alienis. Qͥs ñ irascit᷑. uidens
homines c̃fitentes dm̃ oreꝰ. negantes moribs
qͥs ñ irascat᷑. uidens homines scło ũbis & non
factis renuntiantes : qͥs ẽ qͥ ñ irascat᷑. uidens
fr̃s insidiantes fr̃ib : fidẽ ñ seruantes osculo
q̃d infigunt in sacram̃tis di : & qͥs enumer& om̃a
qͥb irascit᷑ corpus xp̃i qd intꝰ uiuit de sp̃u xp̃i:¬
q̃d gemit tãꝗͣ granũ int̾̃ paleas : iux enĩ appa¬
rent isti qͥ fic gemunt. qͥ sic irascunt᷑. qͦmͦ uix ap¬
parent grana qͣndo area triturat᷑. Qui nescit
qͣnte spicę missȩ sint: putat totũ palcã esse.
& ex hoc qd totũ palcaputat᷑. inde magna
massa purgabit᷑. in his gͦ ñ apparentibus
& gem̃tib irascit᷑: qͥ dic̃ alio loco. Lelus do¬
mus tuȩ comedit me. Dic̃ & alibi: qͣndoqͥdẽ
uid& multos mala facientes. Tediũ detinu¬
it me a peccatorib relinquentib legem

Expanded text:
oculus meus. Si tribularis, quare irasceris? Irascitur iste alienis peccatis. Quis non irascatur, videns homines confitentes ore Deum, negantes moribus? Quis non irascatur, videns homines saeculo verbis, et non factis renuntiantes? Quis est qui non irascatur, videns fratres insidiantes fratribus, fidem non servantes osculo quod infigunt in sacramentis Dei? Et quis enumeret omnia, quibus irascitur corpus Christi, quod intus vivit de spid gemit tanquam granum inter paleas? Vix enim apparent isti qui sic gemunt, qui sic irascuntur: quomodo vix apparent grana, quando area trituratur. Qui nescit quantae spicae missae sunt, putat totum paleam esse: et ex hoc quod totum palea putatur, inde magna massa purgabitur. In his ergo non apparentibus et gementibus irascitur, qui dicit alio loco: Zelus domus tuae comedit me . Dicit et alibi quando quidem videt multos mala facientes, Taedium detinuit me a peccatoribus relinquentibus legem
Abbreviated transcription (Latin):
uati: in qͦ nolumꝰ expoliari sed suꝑ uestiri: ut
absorbeat᷑ mortale a uita. Uolumꝰ ꝑuenire ad
regnũ dĩ. s ꝑ mortẽ nolumꝰ. Et tam̃ dicit tͥ
necessitas. hac uenies. Hac uenire dubitas ho¬
mo: cũ hac adte uenirit ds̃: quȩ st̃ &iã ne¬
cessitates uincendarũ uetustissimarũ cupi¬
ditatũ: & annosarũ malarũ c̃suetudinũ: ĩ un¬
oere c̃suetudinẽ. idura pugna: nosti. Uides
qͣm male facias. qͣm detestabilit. qm infelicit̃:
& facis tam̃. ł ecisti herĩ. facturꝰ es hodie. Si
sic tͥ displicoe cũ disputo᷑ qͦmͦ displic& tͥ cũ
cogitas: & tam̃ facturꝰ es hoc. Unde raperis :
qͥs te captũ trahit : an illa lex in m̃bris tuis.
repugnans legi m̃tis tuȩ: clama gͦ. Infelix
ego homo. qͥs me liberab̾ de corpore mortis

Expanded text:
ut absorbeatur mortale a vita . Volumus pervenire ad regnum Dei, sed per mortem nolumus: et tamen dicit tibi necessitas, Hac venies. Hac venire dubitas homo, cum hac ad te venerit Deus? Quae sunt etiam necessitates vincendarum vetustissimarum cupiditatum, et annosarum malarum consuetudinum? Vincere consuetudinem, dura pugna, nosti. Vides quam male facias, quam detestabiliter, quam infeliciter; et facis tamen: fecisti fieri, facturus es hodie. Si sic tibi displicet cum disputo, quomodo displicet tibi cum cogitas? Et tamen facturus es hoc. Unde raperis? quis te captivum trahit? An illa lex in membris tuis repugnans legi mentis tuae? Clama ergo: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde hoc. nͥ obseruando uanitatẽ: qr duleisẽ tͥ
transiens dies: qr dulcia st̃ tͥ transuolantia tẽ¬
pora: u inde nichil tenes. & insuꝑ tu teneris. O¬
disti obseruantes uanitatẽ suꝑuacue. Ego aũ
qͥ ñ obscruq uanitatẽ: indño speraui. Speras
in pecunia: obseruas uanitatẽ. Speras in hono¬
re & sublimitate aliqͣ potestatis humanȩ: obser¬
uas uanitatẽ. Speras in aliqͦ amico potente: ob¬
seruas uanitatẽ. In his om̃ib cũ speras. aut tu
exspnas & ca dimittis hic: aut cũ uiuis om̃a pe¬
reunt: & in spe tua deficis. Hanc uanitatẽ cõ¬
m̃dat isaias dicens. Om̃is caro fęnũ. & om̃i

Expanded text:
Unde hoc, nisi observando vanitatem? Quia dulcis est tibi transiens dies, quia dulcia sunt tibi transvolantia tempora, unde nihil tenes, et insuper tu teneris. Odisti observantes vanitatem supervacue. Ego autem, qui non observo vanitatem, in Domino speravi. Speras in pecunia, observas vanitatem: speras in honore et sublimitate aliqua potestatis humanae, observas vanitatem: speras in aliquo amico potente, observas vanitatem. In his omnibus cum speras, aut tu exspiras, et ea hic dimittis; aut cum vivis, omnia pereunt, et in spe tua deficis. Hanc vanitatem commemorat Isaias dicens: Omnis caro fenum, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
tent humana fantasmata : ueritas ẽ ds̃. Ue¬
ritas nec qͣdra ẽ. nec rotunda: nec longa. U¬
biq p̃sens ẽ: si cordis ocutꝰ ad eã pateat. Incli¬
nat tam̃ aurẽ suã ad nos ds̾: miscđiã depo¬
nens suꝑ nos. Quȩ maior miscðia: ꝗͣ ut uni¬
cũ suũ darce nobis. ñ uiuere nobiscũ sed
mori ꝓ nob̾  inclina ad me aurẽ tuã. acce¬
lera ut eruas me. Exaudit᷑ enĩ in hoc. cũ
dic̃ accelera. Ad hoc enĩ positũ ẽ ũbũ. ut
hoc totũ q̃d nob̃ iudet᷑ qͣmdiu uoluit᷑ scłm.
intellegas punctũ ẽẽ. Nẽ diu qd hab& ex

Expanded text:
tent humana phantasmata. Veritas est Deus. Vetent humana phantasmata. Veritas est Deus. Veritas nec quadra est, nec rotunda, nec longa. Ubique praesens est, si cordis oculus ad eam pateat. Inclinat tamen aurem suam ad nos Deus misericordiam deponens super nos. Quae major misericordia, quam ut Unicum suum daret nobis, non vivere nobiscum, sed mori pro nobis? Inclina ad me aurem tuam. 8. Accelera ut eximas me: exauditur enim in hoc, cum dicit, Accelera. Ad hoc enim positum est verbum, ut hoc totum quod nobis diu videtur quamdiu volvitur saeculum, intelligas punctum esse. N
Abbreviated transcription (Latin):
gratis dat᷑. Quare gratisdat᷑ : qr meritatua
ñ pcesser̃: s beneficia dĩ tep̃uener̃. Illi gͦ
głã. qͥ nos liberat. Om̃s enĩ peccauer̃. & e
gent glã dĩ. Inte gͦ dñe speraui. ñ in me. ñ
c̃fundar in et̃nũ . qr qͥ in eo sperat ñ c̃fun¬
dit᷑ in tua iustitia crue me & exime me.
qr ñ inuenisti in me iustitiã mcã. erue mę in
tua. Hoc ẽ illud me eruat qͦd iustificat: qͦd ex
impio piũ fac̃. qͦd ex iniqͦ iustũ. qd excȩco ui¬
demẽ. qͦd ex cadente surgentẽ. qͦd ex flent e
gaudentẽ. hoc me liberat ñ ego. In tua iustitia
ad nos misit. qͥ inclinato capite digito seribe¬
bat. int̾rã qͣndo ei ad ultera offerebat᷑ pu¬
nienda. Ille aũ inclinauerat se ad t̾rã. id est
ds ad hominẽ. cui dictũ ẽ. t̃ raes & in t̾rã
ilbis. N enĩ qͣsi corporalib locis ds̃ ad nos in¬
elinat aurẽ suã: aut m̃bris istis corporeis
det̾minatis finitꝰ ẽ. Omĩno nichil hoꝵ cogi¬

Expanded text:
gratis datur. Quare gratis datur? Quia merita tua non praecesserunt, sed beneficia Dei te praevenerunt. Illi ergo gloria qui nos liberat. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei. In te ergo, Domine, speravi, non in me: non confundar in aeternum, quia in eo spero qui non confundit. In tua justitia erue me, et exime me: quia non invenisti in me justitiam meam, erue me in tua; hoc est, illud me eruat quod me justificat, quod ex impio pium facit, quod ex iniquo justum, quod ex caeco videntem, quod ex cadente surgentem, quod ex flente gaudentem. Hoc me liberat, non ego. In justitia tua ad nos misit qui inclinato capite digito scribebat in terra , quando ei adultera mulier offerebatur punienda. Ille autem inclinaverat se ad terram, id est, Deus ad hominem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis . Non enim quasi corporalibus locis Deus ad nos inclinat aurem suam, aut membris istis corporeis determinatis finitus est. Omnino nihil horum cogi
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã. Sic enĩ dic̃ apls pauł. Credenti
ineũ qͥ iustificat impiũ. Qui ẽ qͥ iustisi¬
cat impiũ : qͥ ex impio fac̃ iustũ: deputat᷑
b putabant implere posse iustitiã.
offender̃ in lapidẽ offensionis. &¬
in petrã scandali: &t grãm xp̃i ñ agnouer̃.
Acceper̃ enĩ legẽ qͣ fierent rei. ñ qͣ liberarent᷑
a reatu. Deniq qͥd de illis apłs dic̃ : testimo

Expanded text:
. Sic enim dicit apostolus Paulus: Credenti in eum qui justificat impium quid est, qui justificat impium? qui ex impio facit justum deputatur se putabant implere posse justitiam, offenderunt in lapidem offensionis et petram scandali, et gratiam Christi non agnoverunt. Acceperunt enim Legem qua fierent rei, non qua liberarentur a reatu. Denique quid de illis Apostolus dicit? Testimo
Abbreviated transcription (Latin):
gratis: : in qͦ ñ inueñ saluator qͥd coron&. sed
qͥd dãpn&. N inueñ merita bonoꝵ: sed inue¬
nit merita supplicioꝵ. Di agat tãꝗͣ ucracĩt
ex regula legis ꝓposita: dãpnandꝰ ẽ peccator.
Hac regula si ager&. quẽ liberar& : om̃s pecca¬
tore ᷤ inueñ. Solꝰ sine pecc̃o ueñ: qͥ noᷤ pecc̃ore ᷤᷤ inueñ. B¬

Expanded text:
gratis? In quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet; non invenit merita bonorum, sed invenit merita suppliciorum. Si agat tanquam veraciter ex regula Legis proposita, damnandus est peccator. Hac regula si ageret, quem liberaret? Omnes peccatores invenit: solus sine peccato venit, qui nos peccatores invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia respexisti humilitatẽ meã: saluã fecist i
de nccessitatib animã meã: nec c̃clusistime.
in manib in unici. Quȩ st̃ necessitates. unde
r&: q̃s digne exagger&: qͥs c̃ grue uitandas
fugiendasq cõm̃dd : pͥmo in genere humano
dura necessitas nescire cor alterius. male sen¬
tire plerũq de amico fideli. bene sentire
plerũq de amico infideli. Odura necessitas.
Q qͥd facis. ut corda inspicias: quẽ oculũ affers.
infir ma & plangenda mortalitas: qͥd facis ut ui¬
deas hodie cor fr̃is tui : ñ habes qͥd facias. Alia ma¬
ior necessitas. Nec tuũ uides. qͣle erit era d
iã dicã de necessitatib ipsius mortalitatis: i no¬
ri necesse ẽ: & nemo uult. Nemo uult q̃d neces¬
se ẽ: nemo uult qͦd erit uelis. nolis. Dura neces

Expanded text:
 salvam fecisti de necessitatibus animam meam: nec conclusisti me in manus inimici. Quae sunt necessitates, unde ret? quis digne exaggeret? quis congrue vitandas fugiendasque commendet? Primo in genere humano dura necessitas, nescire cor alterius, male sentire plerumque de amico fideli, bene sentire plerumque de amico infideli. O dura necessitas! Et quid facis ut corda inspicias? quem oculum affers, infirma et plangenda mortalitas? quid facis ut videas hodie cor fratris tui? Non habes quid facias. Alia major necessitas, nec tuum vides quale erit cras. Quid jam dicam de necessitatibus ipsius mortalitatis? Mori necesse est, et nemo vult. Nemo vult quod necesse est. Nemo vult, quod erit velit n
Abbreviated transcription (Latin):
OReuaua Esalon NR̃A ReueRtat᷑ intentio: &
nos ipsos agnoscamꝰ in ũbis ꝓphetȩ : qm̃ sinos
inspexerimꝰ intẽpr̃e tribulationis. gaude¬
bimꝰ in tẽpr̃e retributionis. Cõ m̃ dauerã cari¬
tati ur̃e cũ pͥmas uartes huiꝰ psalmi exponerẽ¬

Expanded text:
reliqua Psalmi nostra revertatur intentio, et nos ipsos agnoscamus in verbis Prophetae. Quoniam si nos inspexerimus in tempore tribulationis, gaudebimus in tempore retributionis. Commendaveram Charitati Vestrae, cum primas partes hujus psalmi exponere
Abbreviated transcription (Latin):
ũbi gr̃ã natũ in parte donatiꝰ nescit qͥdsit
çccła: ubi natꝰ c̃tende. N illi euellis c̃sududinẽ:
die inscripturis: qͥ legit. qͥ p̃dicat. Itane tandẽ
ñ ibi uid&. postula a me & dabotͥ. gentes here¬
ditatẽ tuã. & possessionẽ tuã t̃minos t̾rȩ:
ñ ibi uid& cõmemorabuns & c̃uertert᷑ ad dñm
uniuersi fines t̃rȩ:. & adorab̃t in c̃spectu eiꝰ
uniuersȩ patrię gentiũ : si uides ibi totius or
unitatẽ: qd forasfugis ut ñ solũ ipse patiaris.
uerũ & aliis facias cęcitatẽ : qͥ uidebant me id÷.
qͥ noueraN qͥdsit ȩccła: qͥ &iã inscript᷑is intue¬
bant᷑: foras fuger̃ ame. Nitatis enĩ fr̃s mei qr¬

Expanded text:
in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem die in Scripturis, qui legit, qui praedicat: itane tandem non ibi videt, Postula a me, et dabo tibi Gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium ? Si vides ibi totius orbis unitatem, quid foras fugis, ut non solum ipse patiaris, verum et aliis facias caecitatem? Qui videbant me, id est, qui noverant quid sit Ecclesia, qui eam in Scripturis intuebantur, foras fugerunt a me. Putatis enim, fr
Abbreviated transcription (Latin):
ubi clausã ianuã inueñ cupiditatis. in eo
qͥ tẽptabat᷑ ꝓ nob̾. c̃uertit se ad tẽptandã
ianuã timoris. & p̃paraũ illi passionẽ. Deni¬
q hoc dic̃ eugłista. & c̃sũmata tẽptatione:

Expanded text:
ubi clausam januam invenit cupiditatis in eo ubi clausam januam invenit cupiditatis in eo qui tentabatur pro nobis, convertit se ad tentandam januam timoris, et praeparavit illi passionem. Denique hoc dicit Evangelista: Et consummata tenta
Abbreviated transcription (Latin):
nutries me. Ꝙ educes me de muscipula ista
quã occultauer̃ mͥ. lã passio significat᷑. Edu¬
ces me de muscipula ista: qͣm occultar̃ mͥ. Nec
ue illi qͥ in illã muscipulã cadit. Cadit aut̃
pula inimici. Posuit in muscipula erro¬
rẽ & t̃rorẽ. frrorẽ qͦ illiceat. t̃rorẽ qͦ fran¬
gat & rapiat. Tu claude ianuã cupidita¬
tis ẽtra errorẽ: tu claude ianuã timoris
ẽtra t̃rorẽ: & educeris de muscipula huus¬
modi pugnȩ. Exẽplũ ipse tͥ imꝑator tuus.
qͥ ꝓpt̃ te & iã tẽptari dignatꝰ ẽ. in se demon¬
straũ. Et pͥmo tẽptatꝰ ẽ illecebris. qr tẽpta¬
ta ẽ in illo ianua cupiditatis. qͣndo eum
tẽptaũ diabolꝰ dicens. dic ut lapides isti pa¬
nes fiant. adora me &e dabo ł om̃a regna
ista: mitte te deorsũ. nã scriptũ ẽ qr angłis
suis mandaũ dete ut in manib tollantte.
neqͣndo offendas ad lapidẽ pedẽ tuum:
Om̃a hȩc ꝑ in lecebras cupiditatis tẽptat. At

Expanded text:
rs. 5. Educes me de muscipula ista, quam occultaverunt mihi. Jam passio significatur, Educes me de muscipula ista, quam occultaverunt mihi. Nec vae illi, qui in illam muscipulam cadit: cadit autempula inimici. Posuit in muscipula errorem et terrorem: errorem quo illiciat, terrorem quo frangat, et rapiat. Tu claude januam cupiditatis contra errorem; tu claude januam timoris contra terrorem, et educeris de muscipula. Hujusmodi pugnae exemplum ipse tibi Imperator tuus, qui propter te etiam tentari dignatus est, in se demonstravit. Et pta est in illo janua cupiditatis, quando cum tentavit diabolus dicens: Dic lapidibus istis ut panes fiant. Adora me, et dabo tibi regna ista. Mitte te deorsum, quia scriptum est: Quia Angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, ne quando offendas ad lapidem pedem tuum . Omnis haec illecebra cupiditatem tentat. At
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ om̃ib peius uiuunt mali xp̃iani: cle ta¬
lib dic̃ ꝓpheta ercchiel. qr cõparant᷑ sarm̃¬
tis inutilib. Pone paganos ligna cẽ siluati¬
ca extra ȩcclãm. Adhuc potest inde fieri
aliqͥd: qͦmͦ de lignis fabrilib ẽ lignũ fabro ap¬
tũ. Ꝙ si adhuc nodosũ & curuũ & corticosũ:
tam̃ qͦ dolet᷑. ascict᷑. deplanct᷑. & possit uenire
adaliꝗͣm fabricã usus humani. De sarm̃tis
aut̃ p̃cisis fabri nichil facere posst̃: ignis ca
solus expec̾tat. Attendite fr̃s. Cũ siluatico
ligno ubiq p̃ponat᷑ sarm̃tũ manens in ui¬
te. qr sarm̃tũ dat fructũ. illud lignũ ñ
dat fructũ: preciso tam̃ sarm̃to de uite si

Expanded text:
ibus pejus vivant mali christiani? De talibus dicit propheta Ezechiel, quia comparantur sarmentis inutilibus . Pone Paganos ligna esse silvatica extra Ecclesiam, adhuc potest inde fieri aliquid; quomodo de lignis fabrilibus est lignum fabro aptum, et si adhuc nodosum et curvum et corticosum, tamen quod doletur, ascietur, deplanetur, et possit venire ad aliquam fabricam usus humani: de sarmentis autem praecisis fabri nihil facere possunt; ignis ea solus exspectat. Attendite, fratres. Cum silvatico ligno ubique praeponatur sarmentum manens in vite, quia sarmentum dat fructum, illud lignum non dat fructum: praeciso
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Una ecclã ñ patit᷑ ꝑsecutionẽ: alia patit᷑.
Npatit᷑ furorẽ imperatoris: scd patit᷑ furorẽ mali
ppłi. Quantȩ uastationes a plebib : qͣntamala
gesta st̃ ȩccłẽ a malis xp̃ianis. abhisqͥ capti in
illo retiaculo tã multiplicati st̃ ut p̾̃merent
naues. inpiscatione illa dñi ante passionẽ: ñ
gͦ dest̃ p̃ssure tẽptationis. Nemo sibi dicat: ñ ẽ
tẽpꝰ tẽptationis. Qui sibi hoc dic̾: pacẽ sibi ꝓ¬
mittit. Qui sibi pacẽ ꝓmittit: securꝰ inuadit᷑.
Totũ gͦ corpꝰ xp̃i dicat. educes me de muscipula
ista quã occultauer̃ mͥͣ qr eductũ ẽ & caput nr̃m.
de muscipula. quã absconder̃ illi qͥb mͦ dicebat᷑
in eugłio qr dicturi erant. hic ẽ heres uenite
occidamꝰ cũ. & nr̃a erit hereditas: & in se sententiã
dixert̃ int̾rogati. Quid faci& ille pat̃ famili¬
as colonis malis: malos male ꝑ d&. & uinea
suã locab aliis agricolis. Quid & illud ñ legis¬

Expanded text:
secutionem, alia patitur. Non patitur furorem imperatoris, sed patitur furorem mali populi. Quantae vastationes a plebibus? Quanta mala ingesta sunt Ecclesiae a malis christianis, ab eis qui capti in illo retiaculo, tam multiplicati sunt, ut premerent naves in piscatione illa Domini ante passionem? Non ergo desunt pressurae tentationis. Nemo sibi dicat: Non est tempus tentationis. Qui sibi hoc dicit, pacem sibi promittit: qui sibi pacem promittit, securus invaditur. Totum ergo corpus Christi dicat: Educes me de muscipula ista, quam occultaverunt mihi: quia eductum est et caput nostrum de muscipula, quam absconderunt illi, quibus modo dicebatur in Evangelio, quia dicturi erant: Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas. Et in se sententiam dixerunt interrogati: Quid faciet ille paterfamilias colonis malis? Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis. Quid, et illud non legis