comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sistunt. Cum gͥ interdona dimi¬
nimum donum sit mundꝰ iste. qnͣ¬
tum putas ẽ maximum: Scłm
donum ołiẽ qd̾ dedit homini. qͣd̾
eum fecit ad imaginem & simili¬
tudinem suam. Magnũ & ammi¬
rabile prorsus donum. sacturam
factorfieri similem ⁊ conformem.
Terciumdonum ẽ gr̃a. quã nobis
contulit in redemptione. qͣndo ꝑ¬
priofilio ñ peꝑcit. s ꝓ nob omnub
tradidit illum. Quartum donũ
nobis seruat & ꝓmittit. donum
scilicet futurȩ gͣle. qd̾ oculus ñ ui¬
dit. nec auris audunt. nec incor
hominis ascendit. quȩ preparaũ
d̾ diligentib se. Primumgͦ do¬
num possumus dicere bonumere¬
aturȩ. Sedm donum. bonum na¬
turȩ. t̾cium donum bonum gr̃ȩ.
quartum donũ bonumgłȩ. Dro
his omnib debemꝰ diligere dm̃.
S quantum debemꝰ diligere dĩ:
Ex toro corde. ex tota anima. exto¬
tisiurib. ex totamente. ex toto
corde id ẽ sapienter. extota aĩa.
idest dulciter. ex totis uirib idest for¬

Expanded text:
sistunt. Cum igitur inter dona Dei misistunt. Cum igitur inter dona Dei minimum donum sit mundus iste, quantum putas est maximum? Secundum donum Dei est quod dedit homini, quod eum fecit ad imaginem et similitudinem suam. Magnum et admirabile prorsus donum factura Factori fieri similem et conformem. Tertium donum est gratia, quam nobis contulit in redemptione, quia proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Quartum donum nobis servat, et promittit, donum, scilicet futurae gloriae, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparavit Deus diligentibus se . Primum ergo donum possumus dicere bonum creaturae, secundum donum bonum naturae, tertium donum bonum gratiae, quartum donum bonum gloriae. Pro his omnibus debemus Deum diligere. Sed ex quanto debemus diligere eum? Ex toto corde, ex tota anima, ex totis viribus, ex tota mente. Ex toto corde, id est sapienter; ex tota anima, id est dulciter; ex totis viribus, id est for
Abbreviated transcription (Latin):
sidet temporales. t̾ras. uineas. gͣ¬
ges. armenta. uestes p̃ciosas. do¬
mos.argentũ. aut uxorem quã
multum diligit. si se uiderit unũ
ex his om̃ib. aut hȩc om̃ia simł
contra ołi dilectionem habere:
debet om̃ia derelinquere. & omĩa
diuinȩ dilectioni postponere. ꝙ
eam cunctis preponere. S ce ui¬
tam suam̃ debet homo ꝓdilectio¬
ne ołi dare. si contigerit qͣd eam
non possit cum ipsa parit̃ conser¬
uare. Sic fecit petrus. sic paulus.
quia ñ solum sua. s & semetipos
pro amore ołi trãdiderunt. qui
& ipsi homines fuerunt. & nob̾
exemplum taliter facieñdi reliqͤ¬
runt. Debemus itaq dm̃ dilige¬
re. quia ipse priordilexit nos. do¬
na sua multimõda alia nobis
dando. alia ꝓmittendo. &e in his
omnib ut ita dixerun meruit
a nob̾ut diligatur. Muumũ donũ
qd̃ ds dedit homini ut diligatur
ab homine. totus ẽ mundꝰ iste. Cau
arbores. & quecũꝙ uisibiliter sub¬

Expanded text:
sidet temporales, terras, vineas, grsidet temporales, terras, vineas, greges, armenta, vestes pretiosas, domos, argentum, aurum, aut uxorem, quam multum diligit, si se viderit unum ex his omnibus aut haec omnia simul contra Dei dilectionem habere, debet omnia derelinquere, et omnia divinae dilectioni postponere, et eam cunctis praeponere; sed et vitam suam debet homo pro Dei dilectione dare, si contigerit, quod eam non possit cum ipsa pariter conservare. Sic fecit Petrus, sic Paulus, quia non solum sua, sed et semetipsos pro amore Dei tradiderunt; qui et ipsi homines fuerunt, et nobis exemplum taliter faciendi reliquerunt. Debemus itaque Deum diligere, quia ipse prior dilexit nos, dona sua multimoda alia nobis dando, alia promittendo, et in his omnibus, ut ita dixerim, meruit a nobis, ut diligatur. Minimum donum, quod Deus dedit homini, ut diligatur ab homine, totus est mundus iste. Causarbores, et quaecunque visibiliter sub
Abbreviated transcription (Latin):
caro in suam redigatur originẽ.
& tunc resumpta carne ꝑ quã
& in qua peccauit. ȩternam iterũ
subiret damnationẽ. Optimũ
est itaq seruire ło. quia qͣmius
homo mnonũ uita sua temporali¬
b & corporalib destituatur auxi¬
liis: si seruiat đo: de miseria pre¬
scntis uitȩ. ad beatitũdinem tͣnsit
p̃sentis quȩ genus humanum
sequitur aut consequitur opti¬
mum sit solum & ꝑmanens bo¬
num do seriuire. querendum ẽ
om̃ib modis quid sit do seruire.
& cum quesitum & inuentum fu¬
erit. indeficient᷑ in eo ꝑseuerandũ.
Solus enim qui in eo ꝑseuerauerit.
beatus erit. Fratres breui sermo¬
ne. dulci atq iocundo comp̃hen¬
ditur. & declaratur quid sit serui¬
redeo. Deo namꝙ seruire dilige¬
re ẽ. Qui ñ diligit ñ seruit. & qui
diligit seruit. & qui parum̃ dili¬
git parum seruit. & qui multum
Diligit multũ seruit. & qui ꝑfecte
diligit. ꝑfecte seruit. Quires pos¬

Expanded text:
caro in suam redigatur originem, caro in suam redigatur originem, et tunc, resumpta carne, per quam, et in qua peccavit, aeternam iterum subiret damnationem. Optimum est itaque servire Deo, quia quamvis homo in omni vita sua temporalibus et corporalibus destituatur auxiliis, si serviat Deo, de miseria praesentis vitae ad beatitudinem transit praesentis, quae genus humanum sequitur, aut consequitur, optimum sit solum, et permanens bonum Deo servire, quaerendum est omnibus modis quid sit Deo servire, et cum quaesitum et inventum fuerit, indeficienter in eo perseverandum. Solus enim qui in eo perseveraverit, beatus erit. Fratres, brevi sermone, dulci atque jucundo comprehenditur, et declaratur quid sit servire Deo. Deo namque servire, Deum diligere est. Qui non diligit, non servit; et qui diligit, servit; et qui parum diligit, parum servit; et qui multum diligit, multum servit; et qui perfecte diligit, perfecte servit. Qui res pos
Abbreviated transcription (Latin):
iliges dñm tuum ex toto cor¬
de tuo & cetera. Postqͣmhõ crea¬
torem ꝑculpam pͥmordialem dese¬
ruit. & in huiꝰ mundi miseriam
deuenit. multis subicitur euris. oc¬
mo sub sole distenditur. unũ est
deo seruire. quia cetera sunt tͣnsi¬
toria. cetera sunt uana. Quis qͥs
illi non c̃ẽ qͣm malum eẽ. & ñ ui¬
uere qm male iuiuere. Et si talis
homo in p̃senti uita posset habe¬
re fortitudinem sansonis. pulebri¬
tũdinem absalonis. sapĩam salo¬
monis. uelocitatẽ asahelis. diui¬
cias cresi. probitatẽ alexandri. po¬
testatem octouiani. qui cotũ mũ¬
dum in potestate habuit. & lon¬
geuitatemenoch qui in pͥncipio
seculi natus usq in finem ñ mori¬
etur. si inqm tanta & talia possi¬
dere posset in p̃senti. nichil sͥ eũc¬
Ta prodessent qñquidẽ đo mini¬
me seriuret. His & enim omĩb
demum exactis cũ moreretur. ca¬
ro misera uermib & sp̃c daretur
demonib. & torm̃tis gehennalib
donec in die resurrectionis omĩs

Expanded text:
inum Deum tuum ex toto corde tuo, etc. . Postquam homo Creatorem per culpam primordialem deseruit, et in hujus mundi miseriam devenit, multis subjicitur curis, ocmo sub sole distenditur, unum est,Deo servire, quia caetera sunt transitoria, caetera vana. Quisquis illi non esse quam malum esse, et non vivere quam male vivere. Et si talis homo in praesenti vita posset habere fortitudinem Samsonis, pulchritudinem Absalonis, sapientiam Salomonis, velocitatem Azahelis, divitias Croesi, probitatem Alexandri, potestatem Octaviam qui totum mundum in potestate habuit, et longaevitatem Enoch qui in principio saeculi natus usque in finem non morietur: si, inquam, tanta et talia possidere posset in praesenti, nihil ipsi cuncta prodessent; si quidem Deo minime serviret. His etenim omnibus demum exactis, cum moreretur, caro mirera vermibus et spiritus daretur daemonibus, et tormentis gehennalibus, donec in die resurrectionis omnis
Abbreviated transcription (Latin):
poris duuolenda ẽ
in duos status. ue¬
terem & nouũ. et
ta tempora. natu¬
ralis legis. & scriptȩ & gr̃e. & sex
etates. quarũ pͥma ẽ ab adam usq
ad noe. scoła a noe usq ad abrahã.
Tercia ab abraham usq ad olaĩd.
Quarta a dauid usq ad tͣnsmigͣ¬
tionem babylonis. Quinta a tͣns¬
migratione babylonis usq ad ad¬
uentum xp̃i. Sexta ab aduentu
xp̃i usꝙ ad finem mundi. Item
quinꝙ p̃cẽdentes etates ab adam
archarum fuit ab adam usꝙ ad
moysen. Scda uidicũ a moyse
usꝙ ad olauĩd. Tercia regũ a da¬
uĩd usꝙ ad tͣnsmnigrationẽ baby¬
lonis. Quarta sacerolotũ a tͣns¬
migratione babylonis usꝙ ad xp̃m.
Igitur ꝑistarũ .iiii. successionum
uiros eximios ab adam usꝙ ad xͫͣ
sermonẽ exteñdo. deinde ab aduẽ¬
tu xp̃i usꝙ ad tempora nr̃a pͥmũ
ꝑ imꝑatores romanoꝵ deinde ꝑ

Expanded text:
poris dividenda est in duos status, veterem et novum, et tria tempora, naturalis legis, et scriptae, et gratiae; et sex aetates, quarum prima est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; Tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad transmigrationem Babylonis; quinta a transmigratione Babylonis usque ad adventum Christi; sexta, ad abventu Christi usque ad finem mundi. Item quinque praecedentes aetates ab Adam archarum fuit ab Adam usque ad Moysen; secunda Judicum, a Moyse usque ad David; tertia Regum, ab David usque ad transmigrationem Babylonis; quarta Sacerdotum, a transmigratione Babylonis usque ad Christum. Igitur per istarum quatuor successionum viros eximios ab Adam usque ad Christum sermonem extendo, deinde ab adventu Christi usque ad tempora nostra, primum per imperatores Romanorum, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sunt. Uñ petrus. Eoce nos
reliquimꝰ omĩa & secuti sumꝰ te.
Sic enim ionathas oleolit dauid
uestimenta sua a tunica usq ad
baltheum: cum credentes omĩa
que habuerunt in rͥ seruitium

Expanded text:
i sunt. Unde Petrus: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Sic enim Jonathas dedit David vestimenta sua a tunica usque ad balteum, cum credentes omnia quae habuerant, in Christi servitium
Abbreviated transcription (Latin):
nima ionathȩ colligataẽ ani¬
mȩ dauid. & dilexit eum io
nathas quasi animã suam. Nam
expoliauit se ionathas tunica qͣ
qua. uestimenta sua usq ad gladi¬

Expanded text:
nima Ionathan conligata est animae David et dilexit eum Inathas quasi animam suam. Nam expoliavit se Jonathas tunica, qua qua vestimenta sua, usque ad gladi
Abbreviated transcription (Latin):
hẏlistei demones. goliath ca¬
put eoꝵ. qui ante aduentum
ueri dauid suꝑari ñ potuit. Gech
cuitas golie int̃pretatur corcular.
Hic ẽ mundus uł infernꝰ in quo
tis conculcat. Altitudo goliȩ diaboli
suꝑbia. ꝑ quam suꝑ filios suos pͥn¬
cipatum obtinuit. quasi palmam
extollens. Armagoliȩ̃ diaboli ad no¬
cendum uersutiȩ. Daiuid a patre
ãd uisitañdum fr̃es missus ẽ: et
domus isrł. Dauid ephipolenta .i.
xp̃c decalogum uideis trãdidit.

Expanded text:
Goliath, caput eorum, qui ante adventum Domini superari non potuit; Geth, civitas Goliae, interpretatur torcular. Hic est mundus et infernus, in quo tis conculcabat. Altitudo Goliae diaboli superbia, per quam supra filios ejus obtinuit principatum, quasi palmam extollens. Arma Goliae, diaboli sunt ad nocendum versutiae. David a patre ad visitandum fdomus Israel ; David ephi polentam, id Christus Decalogum Judaeis tradidit.
Abbreviated transcription (Latin):
de & affer mͥ sagittas quas ego
iacio. Cumq puer cucurrisset. ie¬
cit aliamsagittam tnͣspuerum.
uare dauid cum ille lateret in
duas sagutas iecit. qͣs puer par¬
uulus ignorans qͥd faceret colle¬
git. & in cuutatẽ retulit. nͥ quõd
pater filium unngenitũ ad salutẽ
humani genĩs mittendum in
litt̃a legis udeis nescientib ha¬
buit absconditum᷑ Dauid gͦ
absconditus ẽ in agro. qr xp̃e in¬
in agrum iuxta placitum dauid.
& puer paruulus cum eo. Iecit u¬
nam sagutam iecit & alt̾am: et
pater illucescente mane fidei. pͥꝰ
testimoniũ legis de xp̃o ꝓtulit.
deinde ꝓpħas misit. Collegit puer
rans quid ageret retulit. Sic ppłs¬
iudaicus libros legis & ꝓpħarum
portans. quasi diuinit᷑ seͥptos ho-¬

Expanded text:
de, et affer mihi sagittas, quas ego jacio. Cumque puer cucurrisset, jecit aliam sagittam trans puerum . volens David, cum ille lateret in duas sagittas jecit, quas puer parvulus, ignorans quid faceret, collegit et in civitatem retulit, nisi quod Pahumani generis mittendum in littera legis Judaeis nescientibus habuit absconditum. David ergo absconditus est in agro, et Christin agrum juxta placitum David, et puer parvulus cum eo. Jecit unam sagittam, jecit et alteram. Et Deus Pater illucescente mane fidei prius testimonium legis de Christo protulit, deinde prophetas misit. Collegit puer rans quid ageret, reportavit. Sic Judaicus populus libros legis et prophetarum portans, quasi divinitus scriptos ho
Abbreviated transcription (Latin):
t factum ẽ post cͥculum dierũ
concepit anna & peꝑit filiũ.
uocauit q nom̃ eiꝰ samuhel: eo qd̾ a
dño postulass eum. Quia anna do
minum deuote postulauit concep̃
& peꝑit. Sic ȩccłia ꝑ naturalem in¬
tellectum orans mysterium incarna¬
tionis corde concepit. ore confessioĩs
genuit. Samuhel nom̃ eiꝰ ds. anne¬
pͥmogenit᷑ ꝓpha. Quis ẽ hic nͥ ds
homo: S ce hoc qd anna remansit.
x cum uiro ñ ascendit. donec ablac¬
taretur puer. nob̃ insinuat quia ec¬
clesia nullum ad sacerdotiũ ꝓuehit
dum lactis infantiȩ particeps ẽ nõ
solidi cibi. & intelligentiȩ spualis.
Canticum annȩ ꝓ conceptione &
natiuitate samu̾eł. sigcat grãrum
actionem sc̃e eccłiȩ suie ꝑ incarnati¬
one rẽdemptoris & gr̃a redemptio

Expanded text:
circulum dierum: concepit Anna, et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samuel, eo quod a Domino postulasset eum . Quia Anna ante Dominum devote postulavit, concepit et peperit. Ecclesia per naturalem intellectum orans, mysterium Incarnationis concepit corde, ore confessionis genuit Samuel, nomen ejus nprimogenitus, propheta. Quis est hic nisi Deus homo? Sed et hoc, quod Anna remansit et cum viro non ascendit donec ablactaretur puer, nobis insinuat quod Ecclesia nullum ad sacerdotium provehit, dum lactis infantiae particeps est, non solidi cibi, et intelligentiae spiritualis. Canticum Annae post conceptionem et nativitatem Samuelis, significat gratiarum actionem sanctae Ecclesiae, sive pro incarnatione Re
Abbreviated transcription (Latin):
Isrł uir uidens dm̃. uł fortis cum
deo. Hisunt cedentes phylistiim ca¬
dentes poculo scilicet demones. qͥ
poculo suꝑbiȩ debriati. & ipsi cecide¬
runt. & homines ꝑuertere festinãt.
Contra quos isrł .i. fĩdeles ne cẽdãt
s suꝑent. castra metantur iuxta la¬
pĩdem quem reꝓbauerunt & cetera.
S dum fideles in lege diũ mẽditan¬
tur. ut eum inueniant adiutorem.
philistiim ueniunt in aphec .i. furo¬
rem nouum: quiã dun fĩdeles in¬
mundi sp̃c diinis legib amplius ĩ¬
certamina construunt. Uñ eos in su¬
is uirib confidentes & in humana
sapientia gloriantes. & ꝑ hoc grãm
euuangelii contemnentes. quasi. iiͦi
milia immuñdi sp̃c facile ꝓsternũt.

Expanded text:
Israel, Vir videns Deum, vel fortis cum Deo, hi sunt credentes. Philistiim cadentes poculo, scilicet daemones, qui poculo superbiae inebriati et ipsi ceciderunt, et homines pervertere festinant. Contra quos Israel, id est fideles ne cedant, sed superent, castrametantur juxta lapidem quem reprobaverunt aedificantes. Sed dum fideles in lege Domini meditantur, ut Deum inveniant adjutorem, Philisthiim venerunt in Aphec, id est furorem novum, tunc quia fideles immundi Spiritus divinis legibus amplius in ac nova certamina construunt, unde in suis viribus confidentes et in humana sapientia gloriantes, ac per hoc gratiam Evangelii contemnentes, quasi quatuor millia, immundi spiritus facile prosternunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aquabantur greges diuinã fi¬
potantur fideles. Lapis quo os
putei oꝑiebatur. intelligentiȩ
difficultatẽ expͥmit. & om̃s doc¬
tores ad hoc in scͥptura laborant
ut remoto lapĩde ĩdest difficul¬
tate intelligentiȩ potũ fidelib
ad ministrent. uerȩ & latentis
sapientiȩ. In hoc agro uere iusto¬
deus occurrit. in obsequiũ suũ
illum asfumit. & duas filias su¬
as ei tͥbiut. lyam que int̾pretat᷑
& rachel quȩ int̾pretat᷑ uisum
pͥncipium. idest uitam contem¬
platiuam. Dat ꝙ famulam ra¬
cheli. ut illi subseruiat. firmã
scilicet rationẽ. & lye qͦ dat fa¬
mulam incorruptam uidelicet
sensualitatẽ. Ratio namq subser¬
iut contemplationi: & sensuali¬
tas actioni. Multiplicatus est ia¬
cob infiliis & pecorib eũ laban a¬
sensib sp̃ualib. affectionib cogi¬
tationib sermonib oꝑib habitãs
cum cło: A labaneũ reb suis fur

Expanded text:
aquabantur greges, divinam siaquabantur greges, divinam sipotantur fideles. Lapis, quo os putei operiebatur, intelligentiae difficultatem exprimit. Et omnes doctores ad hoc in Scriptura laborant ut, remoto lapide, id est difficultate intelligentiae, fidelibus administrent potum verae et latentis sapientiae. In hoc agro Deus occurrit justo, in obsequium suum illum assumens, et duas filias suas attribuit. Liam, quae interpretatur et Rachelem, quae interpretatur visum principium, id est vitam contemplativam. Datque famulam Racheli; ut illi serviat, firmam scilicet rationem. Et Liae quoque famulam, incorruptam scilicet sensualitatem. Ratio namque subservit contemplationi, et sensualitas actioni. Multiplicatus est Jacob in filiis et pecoribus cum Labasensibus spiritualibus, affectionibus, cogitationibus, sermonibus, operibus, habitans eum Deo. A Laban cum rebus suis fu
Abbreviated transcription (Latin):
mucronẽ carnalis concupiscen¬
tiȩ. sicut apłs precipit dicens. ag¬
fugite fornicationẽ. Laban. di¬
qui int̾ pretatur dealbatio.
deum designat qui summa mũ¬
dicia ẽ. eui sp̃c iustĩdum carnaleᷤᷤ
illecebras fugit appropinquare
& inherere concupiseit. Qui sci¬
licet sp̃c bene in itinere dormit.
quando insp̃uali ꝓfectione a stre¬
pitu scłi p̃sentis conquiescit. Et
quia dum bene scit reb ext̃iori¬
meretur de inuisibilib mira
uidere. Qui nequaqͣm suꝑ ter¬
ram s suꝑ lapĩdem caput po¬
nit. quia firmam fidem xp̃i uͥ
facit. Ager ad quem iacob uenit
sacrascͥptura ẽ. in qua diu̾si pa¬
stores ĩdest diui̾si doctores diuer¬
sos pascunt greges. diu̾sos scili¬
cet fideles. In hoc agro pascunt᷑
conuigati. continentes. pascun¬
tur uirgines. alii pascuntur ꝑ
hystoriam. alii ꝑ allegoriam.a¬
lii ꝑ tropologiam. Omẽs inde
carpunt pastum nutͥmenti.
qui inde sumunt doctrinam
recte uiuendi. Puteus de quo ad¬

Expanded text:
ralis concupiscentiae, sicut Apostolus praecipit, dicens: Fugite fornicationem . Laban, qui interpretatur dealbatio, Dominum significat, qui summa munditia est, cui spiritus justi, dum carnales illecebras fugit, appropinquare et inhaerere concupiscit. Qui spiritus scilicet bene in itinere dormit, quando in spirituali profectione, a strepitu praesentis saeculi quiescit. Et quia, dum bene claudit in rebus exteriorimeretur de invisibilibus mira videre. Qui nequaquam super terram, sed super lapidem caput ponit; quia firmam fidem Christi facit. Ager, ad quem Jacob venit, sacra Scriptura est, in qua diversi pastores, id est diversi doctores, diversos pascunt greges, diversos, scilicet fideles. In hoc ergo pascuntur conjugati, et continentes, et virgines. Alii pascuntur per historiam, alii per allegoriam, alii per tropologiam. Omnes inde capiunt pastum nutrimenti, qui inde sumunt doctrinam recte vivendi. Puteus, de quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
& descendentes. Deiñde uenit
in agrũ ad puteũ iuxta aran uͥ
greges pascebantur & adaqͣban¬
tur. De inde conũsatus cũ laban
accepit lyame rachel filias eiꝰ
uxores. ꝙ ex eis & ancillis earum
.xii. patͥarchas genuit. & apũd la¬
ban est locupletatus. Iacob sełm
sensum tropologicũ sig̃cat sp̃m.¬
quia sp̃c lenis ẽ. dum suadente
ratione querit tantũ necessaria.¬
& esau sig̾cat corpus. quia corpꝰ
pilosum ẽ. dum instigante con¬
cupiscentia querit suꝑflua. De
Corpus qd corrumpit᷑ aggrauat
aĩam. & depͥmit t̾rena inhabi

Expanded text:
et descendentes. Deinde venit in agrum ad puteum juxta Aran, ubi greges pascebantur, et adaquabantur. Deinde conversatus cum Laban, accepit Liam, et Rachel filias ejus in uxores: et ex eis, et ancillis earum duodecim patriarchas genuit et apud Laban est locupletatus . Jacob, secundum sensum tropologicum, significat spquia spiritus lenis est, dum, suadente ratione, quaerit tantum necessaria. Esau significat corpus, quia corpus pilosum est, dum, instigante concupiscentia, quaerit superflua. De Corpus, quod corrumpitur, aggravat a
Abbreviated transcription (Latin):
substituere. quos ei uoluntas
aut casus dedisset. Uestem qͦ sũ¬
mi pontificis obelusam sub suo
tenebat signaculo. nec unquã
eius usũ potestatẽ ue ꝑmisit põ¬
tificib sui temporis. ⁊ ut suam
sobolem regio iũdeoꝵ generi cõ¬
expetita societas ficut post decla¬
rabitur eiꝰ potentiã potius incli¬
nauit qͣm extulit: ⁊ domesti¬
cis affecit ololorib. Nam lum
sequitur nobilitatem. incĩdit
ꝑturbationẽ. quasi domus ꝓ¬
pria ñ conueniret. Uerũ itne¬
tione legitima iudaicȩ gentis
cessante. imminebat scłm ser
assumens. uenit mundo salu¬
tarem afferens fidem. in qua
ppłm gentilem atq iudaicum
sc̃ificando s connecteret & unir&.
Natus ẽ autẽ sua ordinatissima
distributione anno memorati

Expanded text:
substituere, quos ei voluntas substituere, quos ei voluntas aut casus dedisset. Vestem quoque summi pontificis occlusam sub suo tenebat signaculo, nec unquam ejus usum potestatemve permisit pontificibus sui temporis, et ut suam sobolem regio Judaeorum generi comexpetita societas, sicut post declarabitur, ejus potentiam potius inclinabit quam extulit, et domesticis affecit doloribus. Nam dum sequitur nobilitatem, incidit in perturbationem, quasi domus propria non conveniret. Verum unctione legitima Judaicae gentis cessante, imminebat secundum assumens, venit mundo salutarem afferens fidem, in qua populum gentilem atque Judaicum sanctificando sibi connecteret et uniret. Natus est sua ordinatissima distributione anno memorati
Abbreviated transcription (Latin):
hyrcani pontificis tempore
quidam latrunculi a ierosolimiᷤ
egressi. circa ascalonẽ preolas e¬
gerunt. ubi int̾ cetos captiuos
antipater quidam iuiuenis. cuiꝰ¬
dam herodis genere idumei. qͥ
in ascalone templi apollinis sa¬
cerolos extitit filius: ierosolimã
captuius ductus ẽ. Hic itaq an¬
tipater in domo hyrcani aliqͦt
annis seruiens. in lustria ac ꝓ¬
bitate spectabilis. eidem hyrca¬
no dño suo gratiosus exticit. in
tantum ut ei uniu̾̃sam domũ¬
suam regendam cõmuteret.
Antipater autẽ antiquȩ gr̃e ñ
iminemor erga hyrcanũ benig¬
nus extitit. tantaq modestia
iniunctum officiũ exereuit:
ut tam iudeis qmͣ romanis cõ¬
placeret. Genuit autẽ filium
herõdem nomine.qui post mor¬
tem patris. tũ merito ꝓpriȩ uir¬
tutis.tũ etiam gr̃a pãternȩ de¬
uotionis a romanis coronã acce¬
pit. Qui cũ irrepsisset contra iꝰ
& fas iudaicȩ gentis in honorem
indebitum. cepit in sacerdotiũ
indignissimos ⁊ ignobiles qͦsq

Expanded text:
Hircani pontificis tempore quidam latrunculi ab Jerosolymis egressi circa Ascalonem praedas egerunt, ubi inter caeteros captivos Antipater quidam juvenis cujusdam Herodis genere Idumaei, qui in Ascalone templi Apollinis sacerdos exstitit, filius, Jerosolymam captivus ductus est. Hic itaque Antipater in domo Hircani aliquot annis serviens, industria ac probitate spectabilis eidem Hircano domino suo gratiosus exstitit, in tantum ut ei universam domum regendam committeret. Antipater autem antiquae gratiae non immemor erga Hircanum benignus exstitit, tantaque modestia injunctum officium exercuit, ut tam Judaeis quam Romanis complaceret. Genuit autem filium Herodem nomine, qui post mortem patris, tum merito propriae virtutis, tum etiam gratia paternae devotionis, a Romanis coronam accepit. Qui cum irrepsisset contra jus, et fas Judaicae gentis in honorem indebitum, coepit in sacerdotium indignissimos et ignobiles quosque
Abbreviated transcription (Latin):
Tyberius gaii caligulȩ pa¬
truus imꝑator ereat᷑ ẽ. Hic in
britanniam tͣnsuectus. partem
illius insulȩ in deditionẽ susce¬
pit. & orcaoles insulas romano
imꝑio adiecit. sicq romã reũ

Expanded text:
Tiberius, Caligulae patruus, imperator creatus est. Hic in Britanniam transvectus partem illius insulae in deditionem suscepit, et Orcades insulas Romano imperio adjecit; sicque Romam re
Abbreviated transcription (Latin):
archam łi. & asportauerunt
eam in arotum. Azotus int̾pretat᷑
ignis patͥs. uł incendiũ. Bene aut̃¬
sic uocatur locus ubierat ydolum
dagon. quia aduentꝰ archȩ in aro¬
tum. erat incendiũ diaboli patͥs
omĩum iniquoꝵ. Dagon qui int̾¬
pretatur piscis tͥsticiȩ sig̃cat dia¬
bolum qui in mari scłi huiꝰ deuo¬
rat peccõres. qui & in iob leuiathã
& bieemoth nuncupatur. Caput
dagon ce duȩ palmȩ manuũ eius
abscisȩ erant suꝑ limen. Caput
diaboli significat suꝑbiam qui ꝑ¬

Expanded text:
arcam Dei: et asportaverunt eam in Azotum . Azotus interpretatur ignis patris, vel incendium. Bene sic vocatur locus ubi erat idolum Dagon, quia adventus arcae Dei in Azotum erat incendium diaboli patris omnium iniquorum. Dagon, qui interpretatur piscis tristitiae, significat diabolum, qui in mari hujus saeculi devorat peccatores, qui et in Job Leviathan, et Behemoth , nuncupatur. Caput Dagon, et duae palmae manuum ejus abscissae erant super limen . Caput Dagon, significat superbiam diab
Abbreviated transcription (Latin):
eiuitatem. De ionatha &e armigero tiꝰ.
ixit ionathas ad adolescentẽ
armigerum suũ. Uemi &e tͣnͣse¬
amus ad stationẽ phylistinoꝵ. Erãt
autẽ int̾ ascensus ꝑ quos nitebatur
ionathas tͣnsire ad stationẽ phyli¬
stinoꝵ eminentes petre ex utraq par¬
te. & quasi in modum dentiũ scopu¬
li hinc inde p̃rupti. Ionathas colũ¬
dono sp̃c scĩ replentur. ꝑ quos dñs
hereticoꝵ conuent᷑ dissipat. atq in
fugam uercit. Armiger eiꝰ sp̃u alium
discipuli. qui ñ ꝑ plana. s ꝑ ardua
iter arripiunt. quia sacerdotes hosti
os scopulos. dextͣ leuaꝙ incẽdunt.¬
& ad alta contẽplationis toto ad ni¬
su conscendunt. Ionathas ñ nͥ ꝓuo¬
catus ad hostes tͣnsit. quia catholici
adũsus hereticos ñ contentionẽ cõ¬
mouent. nͥ pͥus ad certamen ꝓuocẽ

Expanded text:
I. De Jonatha et armigero ejus Dixit Jonathas ad adolescentem armigerum suum: Veni, transeamus ad stationem Philisthinorum. Erat autem inter ascensus, per quos nitebatur Jonathas transire ad stationem Philisthinorum, eminentes petrae ex utraque parte, et quasi in modum dentium scopuli hinc inde praerupti . Jonathas, columdono Spiritus sancti replentur, per quos Dominus haereticorum conventus dissipat, atque in fugam vertit. Armiger ejus spiritualium discipuli, qui non per plana, sed ardua iter arripiunt: quia sacerdotes hostibos scopulos dextra laevaque, incedunt, et ad alta contemplationis toto animi nisu conscendunt. Jonathas non nisi provocatus ad hostes transit: quia catholici adversus haereticos non contentionem commovent, nisi prius ad certamen pro
Abbreviated transcription (Latin):
rubrum & occeanum austra¬
lem ad orientẽ. supra ẽ ethiopia.
suꝑior. quȩ ab occidente montib
ethiopicis ꝑ transũsum claudit᷑.
Sub ethiopia sunt egyptus. supe¬
rior deserta egypti. egyptus infe¬
rior libia suꝑior. Egẏptus ẽ regio

Expanded text:
Rubrum et oceanum AustraRubrum et oceanum Australem ad orientem supra est Aethiopia superior, quae ab occidente montibus Aethiopicis per transversum clauditur. Sub Aethiopia sunt Aegyptus superior, deserta Aegypti, Aegyptus inferior, Lybia. Egyptus est regio
Abbreviated transcription (Latin):
capadocia. colcos. asia minor. ci¬
litia. Amaronia dicta ẽ. eo quod
in ea feminȩ regnent. quȩ ne un¬
pediantur ad sagitandũ. puelł
suis dextrã mamillã adimunt.
Albania ab albedine popłi. Huiꝰ
terrȩ canes ingentes tantȩ ferita¬
tis sunt. ut tauros premant. leo¬
nes ꝑimant. Hyrcania ab hyrca¬
na silua copiosa feris. tigribus
panteris & pardis. Bactriȩ. bactruᷤ̃
aminis nomen dedit. Hȩc habet
camelos pẽdes nunqͣm atterentes.
armenia. ab armeno quodã no¬
men trahit. In eiꝰ montib post di¬
luuium archaquieuit. Capado¬
tiam urbs ꝓpria nominauit. ter¬
ra ante alias nutrix equoꝵ. Asia mi¬
nor habet ꝓuincias. bithiniam.
frigiam. galatiam. lidiam. cari¬
am. pamphiliam. ysauriam. & li¬
tiam. Cilitia a cilice quodã nomen
habet. Habet metropolim tharsũ.
In latere australi asiȩ porrigitur
mare rubrũ. ab occeano orientali
occĩdentẽ uersus: usq ad confinia
arabiȩ & palestinȩ Inter mare

Expanded text:
Cappadocia, Cholcos, Asia minor, CiCappadocia, Cholcos, Asia minor, Cilicia. Amazonia dicta est eo quod in ea feminae regnant, quae, ne impediantur a sagittando, puellis suis dextram mamillam adimunt. Albania ab albedine populi. Hujus terrae canes ingentes tantae feritatis sunt, ut tauros premant, leones perimant. Hircania ab Hircania silva copiosa feris, et gregibus, pantheris, et pardis. Bactriae Bactrius amnis nomen dedit. Haec habet camelos, pedes nunquam atterentes. Armenia ab Armeno quodam nomen trahit. In ejus montibus post diluvium arca quievit. Cappadociam urbs proprie nominavit, terra ante alias nutrix equorum. Asia minor habet provincias Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphi liam, Isauriam et Lyciam. Cilicia a Cilice quodam nomen habens, habet metropolim Tarsum. In latere australi Asiae porrigitur mare Rubrum, ab oceano Orientali occidentem versus usque ad confinia Arabiae et Palaestinae. Inter mare
Abbreviated transcription (Latin):
& palestina. quȩ continet iudeã
& samariã. & galileam. Syriam
syrus quidã nomine a suo fertur
uocabulo nuncupasse. Inuenitur
in ea lapis syrius. qui integer &x
dedit. In ea ẽ tyrus. Palestina a phy¬
listim sua metropoli nominatur.
Iuolea a uida. hȩc ẽ chanaam. die¬
ta a chanaam filio cham. In me¬
totiꝰ terrȩ. uariarũ opum diues.
frugib fertilis. aquis illustris. o¬
pima balsamis. Samaria ab oppi¬
do qd̾ samaria dictum ẽ nomen
habet. Galilea dicta ẽ. qd eandidoᷤ
homines gignat. terra frugib sa¬
tis fecunda. In latere asiȩ ad aqui¬
lonem ab occeano orientali occidẽ¬
tem uersus. porrigit᷑ scitia. Hȩc un¬
diq montib elauditur. In eius ex¬
tremitate ad orientẽ sunt seres.
Inuentt᷑ in easmaraglus optimus.
& cristallus purissimꝰ. Subscitia
a mari caspio. usꝙ ad eusmũ uł
hellespontũ. & fluuiũ thanaim.
sunt amaronia. albania. hyrca¬
nia. bactria. hyberia. armenia.

Expanded text:
et Palaestina, quae continet Judaeam, et Palaestina, quae continet Judaeam, et Samariam, et Galilaeam. Syriam Syrus quidam nomine a suo fertur vocabulo nuncupasse. Invenitur in ea lapis Syrius qui integer fludedit. In ea est Tyrus. Palaestina a Philisthiim sua metropoli nominatur; Judaea a Juda. Haec est Chanaan dicta a Chanaan filio Cham. In metotius terrae, variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. Samaria ab oppido, quod Samaria dictum est nomen habet. Galilaea dicta est, quod candidos homines gignat, terra frugibus satis fecunda. In latere Asiae ad aquilonem ab oceano Orientali occidentem versus porrigitur Scythia, haec undique montibus clauditur, in ejus extremitate ad orientem sunt Seres. Invenitur in ea smaragdus optimus, et crystallus purissimus. Sub Scythia a mari Caspio usque ad Euxinum, vel Hellespontum, et fluvium Tanaim sunt Amazonia, Albania, Hircania, Bactria, Hiberia, Armenia,
Abbreviated transcription (Latin):
cones & tygres. & grifes&e immenso
sunt aracusia. parthia. assyria. me¬
dia ꝑsis. Aracusia aboppido suo no¬
men accepit. Par thiam parthi a sci¬
tia egressi occupauerunt. eamꝙ
de suo nomine parthiam uocaue¬
runt. Assyria ab assur filio sem est
uocata: qui illam post diluuium
primꝰ incoluit. In hac inuen ꝓ tus
est usus purpurȩ. inde odores cri¬
nium & corpoꝵ unguenta uener̃t.
Media & ꝑsis. a mẽdo & ꝑseo regib
sunt nominatȩ. In mẽdia arbor in¬
uenitur. quã alia regio ñ habet.
ꝑsȩ ignẽ colunt. & ydromantiam
dicuntur inuenisse. Int tygrim
⁊ eufraten fluuiũ sunt. mesopo¬
tamia. caldea. arabia. Mesopota¬
nua greca ethimologia ołr. quod
duob fluuiis ambiatur. tygri e
eufrate. Arabia appellat᷑ idẽ sacra.
eo q̃d sit regio thurifera. Hȩc dicta
est saba. a saba filio chus. Inueni¬
tur in ea arbor thus. myrra. eyn¬
gemina Inter eufraten & mare
ieditraneũ sunt. syria. fenicea

Expanded text:
cones, tigres, et gryphes, et immensorcones, tigres, et gryphes, et immensorsunt Aracusia, Parthia, Assyria, Media, Persis. Aracusia ab oppido suo nomen accepit. Parthiam Parthi e Scythia egressi occupaverunt, eamque de suo nomine Parthiam vocaverunt. Assyria ab Assur filio Sem est vocata qui illam post diluvium primus incoluit. In hac inventus est usus purpurae. Inde odores crinium, et corporum unguenta venerunt. Media et Persis a Medo et Perseo regibus sunt nominatae. In Media arbor invenitur, quam alia regio non habet. Persae ignem colunt, et pyromantiam dicuntur invenisse. Inter Tigrim et Euphratem fluvios sunt Mesopotamia, Chaldea, Arabia. Mesopotamia Graeca etymologia dicitur quod duobus fluviis ambiatur, Tigri et Euphrate. Arabia appellatur, id est sacra, eo quod in ea sit regio thurifera. Haec dicta est Saba a Saba filio Chus. Invenitur in ea arbor thus, myrrha, cingemma. Inter Euphratem et mare Mediterraneum sunt Syria, Phoenicia,
Abbreviated transcription (Latin):
Suincias multas & regiones qua¬
rum nomina breuit̃ & situs expedi¬
am. sumpto initio a parãdyso. Pa¬
ra l disus ẽ locus in ouentis par¬
tib omĩ genere ligni & pomiferaꝵ
arboꝵ consitus. Habet lignũ uite.
ris temꝑies. Habet fontẽ qui in .iiͦii.
flumina duuĩditur. Paradysus gͣ¬
ce: hebraice dr eden: q̃d utrũq iũc¬
tum in nr̃a lingua dr ortus delicia¬
rum. India asiȩ regio ẽ. int̃ occeanũ
& mnlũ fluuiũ. & ab indo fluuo
nomen trahit. Habet gentes multaᷤ
&e oppĩda. Insulam taprobanẽ. gem¬
mis & elephantib refertã. erisam
& argiram auro & argento fecuñdaᷤ.
bis metit in anno. gignit tincti co¬
loris homines. elephantos ingen¬
tes. mouoceron bestiam. sitacum
auem. ebenum lignũ. cinnamoniũ.
piꝑ. & calamũ aromaticũ. Mittit
ebur. berillos. crisoprassos. aclamã¬
tes. lignetes. carbuncłos. margari¬
tas. uniones. quib nobiliũ femi¬
narum ardet ambitio. Habet &¬
montes aureos. quos adiri ꝓpter dra¬

Expanded text:
incias multas et regiones quarum nomina et situs breviter expediam, sumpto initio a paradiso. Paradisus est locus in Orientis partibus omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus. Habet lignum vitae; ris temperies. Habet fontem, qui in quatuor flumina dividitur. Paradisus Graece, Hebraice dicitur Eden, quod utrumque junctum in nostra lingua dicitur hortus deliciarum. India Asiae regio est inter Oceanum et Indum fluvium, et ab Indo fluvio nomen trahit. Habet gentes multas, et oppida, insulam Taprobanam gemmis et elephantibus refertam, Chrysam et Argyram auro et argento fecundas. Bis metit in anno, gignit tincti coloris homines et elephantos ingentes, et rhinoceronta bestiam, psittacum avem, ebenum lignun, cinnamomum, piper, et calamum aromaticum. Mittit ebur, berillos, chrysoprasos, adamantes, lignetes, carbunculos, margaritas, uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Habet et montes aureos, quos adiri propter dra
Abbreviated transcription (Latin):
distenditur ad septẽtrionalem pla¬
gam ꝑ dilectionẽ iniicoꝵ. & ad
plagam australem ꝑ dilectionem
cirecum terrena aguntur. uolu¬
eres. cogitationes. mnundatio a¬
quarum impetꝰ temptationum.
emissus non ẽ reuersus sig¬
nificat falsos xp̃ianos. qui dum
aliqͣnͣdo causa necessitatis ad ex¬
teriora mittuntur foris remanẽt.
quia usibilib inherent. & neqͣ¬
quamad int̾ĩorem qͥetem reuer¬
tuntur. dum foris influctuatio¬
ne temporaliũ delectantur. Co¬
signat. qui dum ꝓ necessitate
foris quietem ñ inuenunt. Et
afferunt ramũ oliuȩ. quia ꝑe¬
gerunt opus miscołiȩ.
habet colores. Primus ẽ uri
cat iudicium qd̃ ds fecit in pͥmor¬
dio ꝑ aqm diluiii. rubeus sig̃cat
iudicium qͥd s facturus ẽ ꝑ ig¬
nemin fine mundi. Aqua namq
urescit: & ignis rubeseit:¬

Expanded text:
extenditur ad septentrionalem plaextenditur ad septentrionalem plagam per dilectionem inimicorum, et ad plagam australem per dilectionem circa terrena aguntur. Volucres: cogitationes. Et inundatio aquarum, impetus tentationum. est et non est reversus, significat falsos Christianos, qui dum aliquando causa necessitatis ad exteriora mittuntur, foris remanent: quia visibilibus inhaerent, nequaquam ad interiorem quietem revertuntur; dum foris in fluctuatione temporalium delectantur. Coicat, qui dum pro necessitate foris quietem non inveniunt, et afferunt ramum olivae, quia peregerunt opus misericordihabet colores. Primus color ecat judicium quod fecit Deus in primordio per aquam diluvii. Rubeus significat judicium quod Deus facturus est per ignem in fine mundi. Aqua namque virescit et ignis rubescit
Abbreviated transcription (Latin):
xł dierũ. quib inuncdauerunt aque.
qui constat ex quater decem: uitam
presentem signi¬
ficat. in qua fluctib temptatio¬
num & ꝑsecutionũ incessanter qͣ¬
luangłia complere debemus. Mõ¬
tes armeniȩ sublimitatẽ designãt¬
tio culpe. archa ȩccłia. Noe prelati.
familia eius subiecti. inundatio
nes scłi. singła ligna singłȩ ammȩ
Leuigatio lignoꝵ iustificatio ani¬
marum. linitio int̾ior caritas in
affectu cordium. ext̃ĩor linitio cari¬
tas in exhibitione oꝑum. Mansi¬
unculȩ & tͥstege diuersiordines¬
& diuersa merita. bicameratio
bona actio. & contemplatio. tͥcame¬
ratio coniugiũ. continentia. uir¬
ginitas. Longitudo arcbȩ ꝑfecta
armeniȩ sublimitas uitȩ et̃nȩ.
recessus siue desiccatio aquarũ
sam redeuntes ipsam iutͣntes
sieut scͥptuni ẽ. Redite preuari¬
catores ad cor. Istius longitudo fideᷤᷤ.
mines. Altitudo spes. qua erigitur
ad sꝑanda bona quȩ incȩlis conse¬
quetur. Latitudo ẽ caritas. qua

Expanded text:
 dierum, quibus inundaverunt aquae qui constat ex quater decem, vitam praesentem significat, in qua fluctibus tentationum et persecutionum incessanter quEvangelia complere debemus. Montes Armeniae sublimitatem signtio est culpae; arca, Ecclesia; Noe, praelati; familiae ejus, subjecti; inundatio uli. Singula ligna, singulae animae; laevigatio lignorum, justificatio animarum; linitio interior, caffectu cordium; exterior linitio, charitas in exhibitione operum: mansiunculae et tristega, diversi ordinis diversa merita; bicameratio, bona actio, comtemplatio; tricameratio, conjugium, continentia, virginitas; longitudo arcae, et triaArmeniae, sublimitas vitae aeternae; recessus sive desiccatio aquarum,sam redeuntes, ipsam intrantes, sicut scriptum est: Redite ad cor praevaricatores . Ipsius longitudo, fides mines; altitudo, spes, qua erigitur ad speranda, bona quae in coelis sequentur; latitudo, charitas, qua
Abbreviated transcription (Latin):
quelibet anima in ur chaldeo¬
rum. io est incendio uicioꝵ po¬
sita. Istius pater diabolus est.
sicut de ipsa & aliis malis scͥp
tur. Domus patris eiꝰ praua cõ¬
uersatio ẽ. in qua sub patre di¬
abolo diu pͥmũ ꝑmansit. Cer¬
ra ad qm inuitatur utta spiri¬
talis est. ad quã cũ anima i¬
uino sermone compuncta de¬
clinans a malo & faciens bonũ
transit. figit in ea tab̾nacłm.
ꝑhonestam conũsationẽ. & e¬
dificat altare lapideum ꝑ fir¬
mam fidem. & offert sacrifi¬
cium ꝑ bonam actionem. et
dilatatur circũquaq ꝑmulti¬
formem uirtutum exercitatio¬
nem. & bonoꝵ oꝑum exhibitio¬
nem. Abraham gͥ anima. terra
eius delectatio t̾rena. domus pa¬
tris eius conu̾satio praua. parẽ¬
tes demones. t̾ra ad quam uenit
spiritalis uita. tab̃naculũ conũ

Expanded text:
quaelibet fidelis anima, in Ur Chaldaeorum, id est in incendio vitiorum posita. Istius pater diabolus est, sicut de ipsa et de aliis malis scriptur. Domus patris prava conversatio est, in qua sub patre diabolo diu primum permansit. Terra ad quam invitatur vita spiritualis est, ad quam cum anima divino sermone compuncta, declinans a malo et faciens bonum, transit: figit in ea tabernaculum per honestam conversationem, et aedificat in ea altare lapideum per firmam fidem; offert sacrificium per bonam conversationem, et dilatatur circumquaque per multiformem virtutum exercitationem et bonorum operum exhibitionem. Abram igitur anima, terra ejus delectatis terrena, domus patris ejus conversatio prava, parentes daemones. Terra ad quam venit vita spiritualis, tabernaculum co
Abbreviated transcription (Latin):
Iregnum tuũ. Quid ẽ quod pe¬
timus dum dicimus adueniat reg¬
num tuum. Numquid non habet
regnum ds. numquĩd non ẽ rex
non habet ds. quid ẽ quod ait psal¬
mista. rex omĩs terre d̾s psallite sa
pienter. Ergo rex ẽ ds. & regnũ
habet ds. Quare gͦ petimus ut adue¬
niat regnum eius. Quando petimꝰ
ut adueniat regnum eius. non petimꝰ
ut adueniat in hoc quod iam ẽ. s in hoc
quod nondum ẽ uł potius manifeste¬
tur in eo quod nondum manifestum
ẽ. Adhuc enĩ nascituri sunt multi
qui ad regnum eius sunt p̃lestinati
& qui sunt p̃destinati nec dum sunt
de regno ipsius isse om̃ibus mani¬
festati. Adueniat gͦ regnum tuũ
o pater celestis. ut ꝑ naturam carnis
generentur ad regnum tuũ p̾desti¬
nati &e ꝑ grãm baptism regenere¬
tur & fiant iusti & ꝑ claritatem iu¬
sticie om̃ibus manifestentur eẽ filii
regni tui. Adueniat quoq regnum
pisces a colubris agni ab hedis frum̃ta
arrzaniis & eccłia tua que ẽ regnum

Expanded text:
regnum tuum. Quid est quod petimus, dum dicimus: Adveniat regnum tuum. Nunquid non habet regnum Deus; nunquid non est rex non habet regnum, quid est quod Psalmipienter? Ergo rex est Deus, et regnum habet Deus. Quare ergo petimus ut adveniat regnum ejus? Quando petimus ut adveniat regnum ejus, non petimus ut adveniat in hoc quod jam est, sed in hoc quod nondum est, vel potius manifestetur in eo quod nondum manifestum est. Ad haec et nascituri sunt multi, qui ad regnum ejus sunt praedestinati; et qui praedestinati necdum sunt de regno ipsius esse, omnibus manifestat. Adveniat ergo regnum tuum, o Pater coelestis, ut per naturam carnis generentur ad regnum tuum praedestiet per gratiam baptismi regenerentur et fiant justi; et per charitatem justitiae omnibus manifestentur esse filii regni tui. Adveniat quoque regnum pisces a colubris, agni ab hoedis, frumentum a zizaniis . Et Ecclesia tua, quae est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenito bouis: & ñ con¬
debis pͥmogenitaouium. In pͥmo¬
genito bous oꝑari ẽ. bonȩ conũ¬
sationis pͥmordia in exercitio pu¬
blicȩ actionis ostendere. Oucum
pͥmogenita tondere ẽ. ab occulti¬
onis sus tegmine humanis ocłis
inchoantia bona nr̃a denũdare.
In pͥmogenito gͦ bouis oꝑari ꝓhi¬
bemur. & a pͥmogenito oius ton¬
dendo compescimur. quia & siqͥd
robustum exercere incipimꝰ: hoc
in aꝑto cituis ostendere ñ debeniꝰ.
S ꝙ cum uita nr̃a simplex quid
& innocuũ inchoat. dignum est
ut secretisui uelamina ñ relinqͣt.
nec hoc humanis ocłis quasi sub¬
ducto uellere ostendat. Ad sola gͦ¬
diuinasacͥficia boum pͥmogeni¬
ta ouiumq ꝑficiant. ut quicqͥd
forte innocuũq incipimꝰ. Hoc ad
honorem intimi iũdicis in ara cor¬
petitu maculatur. Sepe autẽ no¬
ne cum laudantur bona q̃
placent. deceptus laude sua
anrmus
deprehendere ne

Expanded text:
ogenito bovis, et non tondebis primogenita ovium . In primogenito bovis operari, est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, et a primogenito ovium tondendo compescimur, quia si quid robustum exercere incipimus, hoc in aperto citius ostendere non debemus; sed cum vita nostra simplex quid et innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat: nec hoc humanis oculis quasi subducto divina sacrificia boum primogenita ovium proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi judicis in ara corpetitu maculatur. Saepe autem none cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
lumbas dixit. Auferte ista hinc & noli¬
te facere domum patrismei domum re¬
gotiationis. Pascha agimus. dum a iui¬
tiis elongati uirtutes acquirimus. Ad
hoc iħc uenit dum eccłiam cottidie uisi¬
tat & actus cuiusq considerat. & eos eicit
qui inter scõs &e ficte bona & aꝑte mala
faciunt. ꝑ boues qui arant p̃dicatores
dunt qui non amore cdi. s ꝓ questu tem¬
porali p̃dicant. Oues innocentes uellera¬
sua uestiendis prebent. ꝑ has signantur
oꝑa mundicie & pietatis que uendunt᷑
dum ꝓ humana laude geruntur. Sp̃c
in columba apparuit. unde ꝑ columbã
sp̃c accipitur quem uendunt symoniaci.
N ummos mutuo dant in eccłia qui non
simulate celestibus. s aꝑte terrenisser¬
uiunt. H ii om̃s eiciuntur de parte sor¬
tis scõrum qui uł ficte bona. uł aꝑte ma¬
la faciunt. & fimiculis peccatorum mo¬
do flagellantur ad correptionẽ quibus
& boues eicit. quia talium uitam & doc¬
timam ostendit repbam. Es e men¬
sas subuertit. quia infie ipse resquas

Expanded text:
 dixit: Auferte istas hinc, et nolite facere domum Patris mei, domum negotiationis . Pascha agimus, dum a vitiis ad virtutes transimus. Ad hoc Jesus venit, dum Ecclesiam quotidie visitat, et actus cujusque considerat, et eos ejicit qui inter sanctos, vel ficte bona, vel aperte mala faciunt. Per boves qui arant, praedicatores dunt qui non amore Dei, sed pro quaestu temporali praedicant. Oves innocentes sua vellera vestiendis praebent, per has signantur opera munditiae et pietatis, quae venduntur, dum pro humana laude geruntur. Spiritus ut columba apparuit, unde per columbam spiritus accipitur, quam vendunt Simoniaci. Nummos dant mutuo in Ecclesia, qui non simulate coelestibus, sed aperte terrenis serviunt. Hi omnes ejiciuntur de parte sortis sanctorum, qui vel ficte bona, vel aperte mala faciunt, et funiculis peccatorum modo flagellantur ad correctionem; qui, set boves ejicit, quia talium vitam et doctrinam ostendit reprobam. Et mensas subvertit, quia in fine ipsae res quas
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia uniũsalit̾ in celũ ad iusio¬
nem sui conditoris intͦducitur:
cuiꝰ uitȩ desidiis qͦtiens in hac
uita sustollimur. quasi de futu¬
ra ciuitatis nr̃ȩ delicatione leta¬
mur. Uñ & bifariam dedicatio
potest accipi. iuterim scilicet ĩ
spe desiderantiũ & mundanti¬
um ocłos cordis quib dm̃ iude¬
ant. tunc in re ipsa fruentium
num. in corporib sp̃ualib inter
angelica agmina Expł. lib̾.uiii.¬

Expanded text:
a universaliter in coelum ad visionem Conditoris sui introducitur: cujus vitae desideriis quoties in hac vita sustollimur, quasi de futura civitatis nostrae dedicatione laetamur. Unde et bifaria dedicatio potest accipi interim, scilicet in spe desiderantium et mundantium oculos cordis, quibus Deum videant, et tunc in re ipsa fruentium rum in corporibus spiritualibus inter angelica agmina. LIB
Abbreviated transcription (Latin):
& diues. & nomi¬
nis int̃p̃tatione
& potentiȩ subli¬
mitate. & diuiti¬
arum magnitudine xp̃m signi¬
ficat. Nominis int̾pretatione: qͥa
go sum ostium. Potentie sublumm¬
tate: qͥa data ẽ xp̃o omĩs potestas
in celo &e in t̾ra. Duuitiarũ mag¬
nitũdine. qͥa quecũq ht̃ pater eiꝰ¬

Expanded text:
 dives, et nominis interpretatione, et potentiae sublimitate et divitiarum magnitudine Christum significat. Nominis interpretatione, quia go sum ostium ; potentiae sublimitate, quia data est Christo omnis potestas in coelo et in terra ; divitiarum magnitudine, q
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ut uasthi reginam .i. plebem
uidaicam intͦducerent ꝑ sp̃ualẽ
intelligentiã quȩ adhuc foris erat¬
ꝑ legis litteram. ut ostenderet om¬
nib illiꝰ pulcͥtũdinẽ .i. ut om̃ibꝰ
eẽt exemplum ad fidem & bonã
trum & scientiã legis & ꝓpħaꝵ.
Precepit ut intͦolucerent eam po¬
sito suꝑ caput eiꝰ diademate .i. re
ligionis honore. Sr regina uasthi
intrare renuit: qͥa plebs iudaica
uenire contempsit. Septẽ regis
sapientes sunt uniu̾̃si doctores.
septiformi gr̃a repleti. & ꝑ ipsam ad
omĩa agenda diuinit᷑ edocti. Mã¬
mucha nouissimꝰ sapientiũ qui

Expanded text:
sthi reginam, id est plebem Judaicam introducerent per spiritualem intelligentiam, quia adhuc erat foris per legis litteram. Ut ostenderet omnibus illius pulchritudinem, id est ut omnibus esset exemplum ad fidem et bonamtrum, et scientiam legis et prophetarum. Praecepit ut introducerent eam, posito super caput ejus diademate, id est religionis honore. Sed regina Vasthi intrare renuit, quia plebs Judaica venire contempsit. Septem regis sapientes sunt universi doctores septiformi gratia repleti, et per ipsam ad omnia agenda divinitus edocti. Mamucha novissimus sapientium, qui