comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃co corpori dicitur: uos estis corpus xp̃i.
& membra de membro. Aluid qͥppe est
membrũ corporis. aliud membrũ membri.
Membrũ quippe corporis. pars ad totum:
membrũ uͦ membri est. particula ad partẽ.
Membrũ namq membri est. digitus ad
manũ. manus ad brachium: membrũ uͦ
est corporis. totum hoc simul ad corpus
uniuersum. Sicut gͦ in spiritali dñico cor-¬
pore membra de membro dicimꝰ eos qui in
eiꝰ eccłi̾a ab aliis reguntur. ita in illa leuia¬
than istiꝰ reꝓba congregatione membra ft̃
carniũ qui iniquo oꝑe quibdam se nequi-¬
stis sibi in ꝑuerso oꝑe a pͥmis usq ad extrema
concordat. diuinus sermo in eo membra car-¬
niũ sibimet coherentia memorat. Sic nãq
ꝑuersa unanimiter sentiunt. ut nulla con¬
tra se uicissim disputatione diuidantur.
N ulla tunc cos diuersitatis altercatio scindit:
& iccirco contra bonos uehementer p̃ualent.
quia in malo se concorditer tenent. Si cut

Expanded text:
dominico corpori dicitur: Vos estis corpus Christi, dominico corpori dicitur: Vos estis corpus Christi, et membra de membro . Aliud quippe est membrum corporis, aliud membrum membri. Membrum quippe corporis pars ad totum, membrum vero membri est particula ad partem. Membrum namque membri est digitus ad manum, manus ad brachium; membrum vero est corporis totum hoc simul ad corpus universum. Sicut ergo in spiritali dominico corpore membra de membro dicimus eos qui in ejus Ecclesia ab aliis reguntur, ita in illa Leviathan istius reproba congregatione membra sunt carnium qui iniquo opere quibusdam se nequignus sibi in perverso opere a primis usque ad extrema concordat, divinus sermo in eo membra carnium sibimet cohaerentia memorat. Sic namque perversa unanimiter sentiunt, ut nulla contra se vicissim disputatione dividantur. Nulla eos diversitatis altercatio tunc scindit, et idcirco contra bonos vehementer praevalent, quia in malo se concorditer tenent. Vet. I
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ. ut nr̃oꝵ aut pauca aut nulla uideant᷑.
Quoꝵ nimirũ uirtus om̃ib signis fit potior.
cum ome qd̃ ab illo fieri terribiliter conspi¬
cit. ꝑ internȩ constantie calcem p̃mit. S
malignus hostis tanto contra eos acriore im¬
manitate se exhibet. qͣnto se despici etiam
clarescentib miraculis dolet. Totum se gͦ
in eoꝵ interitu colligit. cunctosq reꝓbos
in nece fidelium unanimi crudelitate con¬
iungit: ut seuitiam suam tanto robustius
exerat. qͣnto & in eis quȩ ꝑuerse agere appe¬
tit. nulla sibi sui corporis membra discordani.
Unde & recte subditur. Membra carni-¬
um eiꝰ coherentia sibi. Carnes enim leuia¬
than huiꝰ sunt om̃s reꝓbi. qui ad intellectũ
spiritalis patriȩ ꝑ desiderium ñ assurgunt.
Membra uͦ sunt carnium. hi qui eisdem ꝑ-¬
uerse agentib & se se ad iniquitatem p̃ciden
tib conunguntur. sicut e contra ꝑ paulũ

Expanded text:
illius ut nostrorum pauca aut nulla videantur. illius ut nostrorum pauca aut nulla videantur. Quorum nimirum virtus omnibus signis fit potior, cum omne quod ab illo fieri terribiliter conspicitur, per internae constantiae calcem premit. Sed malignus hostis tanto contra eos acriore immanitate se exhibebit, quanto se despici etiam clarescentibus miraculis dolebit. Totum igitur se in eorum interitum colligit, cunctosque reprobos in necem fidelium unanimi crudelitate conjungit, ut saevitiam suam tanto robustius exerat, quanto et in eis quae perverse agere appetit, nulla sibi sui corporis membra discordant. Unde et recte dicitur: um ejus cohaerentia sibi. - Carnes enim leviathan hujus sunt omnes reprobi, qui ad intellectum spiritualis patriae per desiderium non assurgunt. Membra vero sunt hi qui eisdem perverse agentibus, tibus junguntur, sicut e contra per Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib sc̃a eccłia uelut abiectior apparet.
& bonoꝵ p̃mium crescit qui illam ꝓspe cȩ¬
lestium. & ñ ꝓpter p̃sentia signa uenerantur.
& maloꝵ mens contra illam citius ostendit᷑.
qui sequi quȩ ꝓmittit inuisibilia negligua.
dum signis uisibilib ñ tenentur. Dum gͥ
humilitas fidelium multitudine & manife.¬
statione signoꝵ qͣsi destituitur. terribili oc¬
cultȩ dispositionis examine inde bonis miscđia
largior. unde malis iusta ira cumulatur.
Quia gͦ leuiathan iste pͥusqͣm manifestus &
conspicuus ueniat. ex magna parte. in scã
eccłia signa uirtutũ cessant. recte nunc dici-¬
tur. faciem eiꝰ p̃cedit egestas. Ante enim
a fidelib miraculoꝵ diuitiȩ subtrahuntur.
hostis ostenditur. ut quo ipse ꝑ signa extol-
litur. eo a fidelib sine signis robustiꝰ lauda¬
biliꝰ q uincatur: qͣmuis etiam fidelib in
eiꝰ certamine signa ñ deerunt. s tanta erirs

Expanded text:
virtutibus sancta Ecclesia velut abjectior apparet, virtutibus sancta Ecclesia velut abjectior apparet, et bonorum praemium crescit, qui illam pro spe coelestium, et non propter praesentia signa venerantur, et malorum mens contra illam citius ostenditur, qui sequi quae promittit invisibilia negligunt, dum signis visibilibus non tenentur. Dum igitur humilitas fidelium multitudine et manifestatione signorum quasi destituitur, terribili occultae dispositionis examine inde bonis misericordia largior, unde malis justa ira cumulatur. Quia ergo Leviathan iste priusquam manifestus et conspicuus veniat ex magna parte in sancta Ecclesia signa virtutum cessant, recte nunc dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Ante enim a fidelibus miraculorum divitiae subtrahuntur, hostis ostendilitur, eo a fidelibus sine signis robustius laudabiliusque vincatur. Quamvis etiam fidelibus in ejus certamine signa non deerunt, sed tanta erunt
Abbreviated transcription (Latin):
quã eiꝰ insidias is qui tẽptatur agnoscat.
Per hoc gͦ qd̾ dictum est in collo eiꝰ morabit᷑
fortitudo. uirtus uiolentiȩ ostenditur: per
hoc uͦ qd̾̃ subditur. & faciem eiꝰ p̾cedit egestas¬
qd̾ eius faciem egestatem p̃ire cognoscimus.
suppetit aliud qd̾ tamen tristius exponamus.
Terribili qͥppe ordine dispositionis occultȩ
priꝰ qͣm leuiathan iste in illo damnato homi¬
ne quẽ assumit appareat. a sca ęcclia uirtu¬
tum signa subtrahuntur. Nam ꝓphetia ab¬
sconditur. curationũ gr̃a aufertur. ꝓlicio¬
ris abstinentiȩ uirtus imminuitur. doctrinȩ
uerba conticescunt. miraculoꝵ ꝓdigia tol¬
luntur. Quȩ quidem nequaqͣm suꝑna dis¬
pensatio funditus subtrahit. s ñ hȩc sicut
pͥorib temporib aꝑte ac multipliciter os¬
tendit. Qd̾ tamen mira dispensatione agi¬
tur. ut una ex re diuina simul pictas & iusti-¬
cia compleatur. Dum enĩ subtractis signoꝵ

Expanded text:
quam ejus insidias is qui tentatur agnoscat. quam ejus insidias is qui tentatur agnoscat. Per hoc ergo quod dictum est: In collo ejus morabitur fortitudo, virtus violentiae ostenditur. Per hoc vero quod subditur: Et faciem ejus praequod ejus faciem egestatem praeire cognoscimus, suppetit aliud quod tamen tristius exponamus. Terribili quippe ordine dispositionis occultae, priusquam Leviathan iste in illo damnato homine quem assumit appareat, a sancta Ecclesia virtutum signa subtrahuntur. Nam sconditur, curationum gratia aufertur, prolixioris abstinentiae virtus imminuitur, doctrinae verba conticescunt, miraculorum prodigia tolluntur. Quae quidem nequaquam superna dispensatio fuprioribus temporibus aperte ac multipliciter ostendit. Quod tamen mira dispensatione agitur, ut una ex re divina simul pietas et justitia compleatur. Dum enim subtractis signorum
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ciꝰ aꝑtiorem notitiam suȩ iniquitatis
infundit. Egestas gͦ faciem illiꝰ p̃cedere
dicitur: quia pͥus facultas uirium ꝑditur.
ut qͣsi ꝑ familiaritatẽ postmodũ eiꝰ noticia
cognoscatur. Uel certe: quia multis ita frau-¬
dulenter subripit. ut ab eis dep̃hendi nequa¬
qͣm possit. & sic eoꝵ uirtutes euacuat. quatinꝰ
astutię suȩ maliciam ñ ostendat: faciem ciꝰ
egestas p̃ire ꝑhibetur. Acsi aꝑte diceret: qͥa
cum insidians tẽptat. pͥusqm uideatur spoli¬
at. Hinc est enim qd̾ de ephraim ꝑ ꝓpħam di¬
citur: comederunt alieni robur eiꝰ. & ipse
ignorauit. Aliem qͥppe intelligi apostatȩ
tutem mentis ꝑuertendo consumunt. Qd̃
ephraim & ꝑtulit & nesciuit: quia in tẽpta-¬
tione malignoꝵ spũum & robur animi ꝑdi¬
dit. & hoc ipsum quia ꝑdiderit ñ intellexit.
Leuiathan gͦ faciem egestas antecedit: quia
negligentium mentes ante tẽptando spoliat:

Expanded text:
tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas ergo faciem illius praecedere dicitur, quia prius facultas virium perditur, ut quasi per familiaritatem postmodum ejus notitia cognoscatur. Vel certe quia multis ita fraudulenter subrepit, ut ab eis deprehendi nequaquam possit, et sic eorum virtutes evacuat, quatenus astutiae suae malitiam non ostendat, faciem ejus egestas praeire perhibetur, ac si aperte diceretur, quia cum insidians tentat, priusquam videatur exspoliat. Hinc est enim quod de Ephraim per prophetam dicitur: Comederunt alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni quippe intelligi apostatae tutem mentis pervertendo consumunt. Quod Ephraim et pertulit et nescivit, quia in tentatione malignorum spirituum et robur animi perdidit, et hoc ipsum quia perdiderit non intellexit. Leviathan ergo faciem egestas antecedit, quia negligentium mentes ante tentando spoliat,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt quȩ ꝑdiderunt. Unde & egestas coꝵ
ꝓprie dicitur. quiã dũ replentur uitiis. uirtu-¬
tum diuitus uacuantur. Quib sepe euenit
ut ꝑclationis dementiam subleuati. dum ne-¬
quaqͣm ruinȩ. suȩ damna considerant. esse se
ctam a honis actib in opes ñ agnoscant. Un-¬
⁊ de uoce angłi p̃dicatori laodiciȩ. dicitur: di¬
cis qd̾ diues sum & locupletatus. & nullius
egeo. & nescis quia tu es miser & miserabilis
asserit. qui ꝑ arrogantiã scĩtatis extollit. seo
pauꝑ cecus & nudus arguitur. Pauꝑ utiq:
quia uirtutũ diuitias ñ habet. Cecus: quia
nec pauꝑtatem quam patitur uidet. Nudus:
quia pͥmã stolam ꝑdidit. s peius quia se
nec ꝑdidisse cognoscit. Quia gͦ ut diximꝰ
egestas reꝓboꝵ est defraudatio meritoꝵ:
recte de leuiathan dicitur. faciem eiꝰ p̃cedit
egestas. Nemo quippe cognitioni ciꝰ iungi-¬
tur. nisi pͥus uirtutũ diuitiis denudetur.
Priꝰ enim bonas cognitiones subtrahit. &

Expanded text:
t quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, asserit qui se per arrogantiam extollit, sed pauper, caecus et nudus arguitur. Pauper utique, quia virtutum divitias non habet. Caecus, quia nec paupertatem quam patitur videt. Nudus, quia primam stolam perdidit; sed pejus, quia se erdidisse cognoscit. Quia ergo, ut diximus, egestas reproborum est defraudatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo quippe cognitioni ejus jungitur, nisi prius virtutum divitiis denudetur. Prius enim bonas cogitationes subtrahit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Iue gͦ quia cibo salutifero uti recte no¬
luit inde ꝑnitiose moritur. unde alii salu¬
briter uiuunt. Iste autẽ quia ueneno ser¬
pentis caute uti studuit inde salubriter ui¬
uit. unde alii ꝑnitiose moriuntur. Tene.¬
num uͦ serpentis ñ ipsam nequiciam s sug¬
gestionẽ nequiciȩ dicimꝰ. qua nolentes sepe
renitentesq temptamur. Qd̃ tunc in medi¬
camine uertitur. cũ mens uirtutib erecta
conspectis contra se temptationib humilia¬
tur. Inqui gͥ atq ab approbatione interni
examinis reꝓbi quȩlibet oꝑa faciant. in qui¬
b libet uirtutib enitescant. humilitatis sen¬
sum penitus ignorant. Hi gͦ huiꝰ leuiathan

Expanded text:
cat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte nocat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose moriuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtutibus erecta conspectis contra se tentationibus humiliatur. Iniqui igitur atque ab approbatione interni examinis reprobi, quaelibet opera faciant, in quibuslibet virtutibus enitescant, humilitatis sensum penitus ignorant, quia nimirum Leviathan
Abbreviated transcription (Latin):
seruant. Sepe gͦ reꝓbi ꝑ hoc qđ unum uel
minimũ bonũ suum in caute. conspiciunt.
mala multa & grauia in quib dimersi sunt
ñ agnoscunt. Et sepe clecti ꝑ hoc qd̃ ad tenu¬
issimum malũ suũ infirmati trepidant. mi¬
ra dispensatione agitur. ut magna bona
ad quȩ ꝓuecti sunt ñ amtitant. Iusti itaq¬
& occulti examinis mensura disponit. ut istos¬
& mala adiuuent. illos & bona grauent. dũ
& isti ad ꝓuectum boni utuntur leuib malis.
& illi ad augmentũ mali utuntur minimis
bonis. Isti quippe inde ꝑfectiꝰ in bono ꝓfici¬
unt. unde de malo tẽptantur: illi autẽ inde.
ad maiꝰ malũ deficiunt: unde de bono glo¬
riantur. Sic itaq male bono utitur reꝓbus
& bene malo utitur ꝓbus: sicut sepe contin¬
git. ut aliꝰ ex cibo salutifero mordinate.
sũpto pestem languoris incurrat. aliꝰ uene¬
no serpentis in medicamine. ordinate. con¬
fectionis adhibito languoris molestiam uin¬

Expanded text:
servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infirmari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna bona ad quae provecti sunt, non amittant. 45. et occulti examinis mensura disponitur, ut et istos mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad provectum boni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vin
Abbreviated transcription (Latin):
repbi quia leuiathan huiꝰ membra sunt. uel.
cognoscere uel tenere. contemnunt. quia & si
qͣndo se humiles specietenus ostendunt. humi-¬
litatis uim seruare intrinsecus negligunt.
Quib sepe. accidit. ut si qͣndo unũ qd̾̃ libet
bonum uel minimum faciant. a malis suis
om̃ib respectum mentis ꝓtinus auertant. atq
hoc qd̃ uel extremũ bonum fecerint. tota in¬
tentione semꝑ inspiciant. & ex eo iam se qͣsi
scõs aspiciunt. obliti maloꝵ om̃ĩum quȩ com¬
miserunt: uniꝰ sui tantũ mͦ boni meniores
qd̾̃ fortasse facere nec ꝑfecte potuerunt: si¬
cut euenire econtra electis solet. ut cũ multa¬
rum uirtutũ gr̃a polleant. unum eos uel te¬
nuissimũ uicium ualde defatigans pulset.
quatenꝰ dum ex quad̾a parte. se sc infirmari
considerant. de his uirtutib in qͥb p̃ualent
se minime extollant. Dumq de infirmita¬
te trepidant. hoc qͦ ubi fortes sunt humiliꝰ

Expanded text:
reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius
Abbreviated transcription (Latin):
unt infra quã sunt. Hinc. namq ab eodem
dauid dicitur: si ñ humiliter sentiebam
s exaltaui animã meam. Hinc salomon ad
sapientiam paruulos uocat. dicens: si quis
est paruulus ueniat ad eam. Qui enim nec
dum semetipsum despicit: humilem dĩ sapi
mista ait: custodiens paruulos dñs. Hinc
magister gentiũ dicit: facti sumꝰ paruuli
in medio urm. Hinc discipłõs ammonens
uatie suꝑiores sibi inuicem arbitrantes. Nam
quia unquus quisq uferiorem se omnẽ. quẽ.
cogitat putat. e diuerso iustus studeat. ut
suꝑiorem quẽlibet ꝓximũ attendat. Fo ne
dum alii se alter humiliat. iret alter in ela¬
tionẽ. bene utramq partem ammonuit di¬
cens. suꝑiores sibi inuicẽ arbitrantes. ut in
cogitationib cordis & ego illũ mͥ p̃feram. &
uicissim ille me sibi. ut cum ab utraq parte.
cor inferiꝰ p̃mitur. nullus ex impenso honore.
subleuetur. S hanc humilitatis formã

Expanded text:
unt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem unt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad eam . Qui enim nec dum semetipsum despicit, humilem Dei sapiemista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipulos admonens ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet, ut superiorem quemlibet proximum attendat; ac ne, dum se alii alter humiliat, eo humiliato iret alter in elationem, bene utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore Sed hanc humilitatis formam
Abbreviated transcription (Latin):
euisdemq saul se cõparationi postponens.
postqͣm feriendi locum repꝑit & peꝑcit. eid̾e
seuienti aduersario humili se ꝓfessione ꝓ¬
strauit dicens: quẽ ꝑsequeris rex isrł. quem
ꝑsequeris: Canem mortuum & pulicem unũ.
Et certe iam unctus in regem fuerat. iam
exorante. samuhele. & cornu suꝑ se oleo fun-¬
dente didicerat. qd̃ eum diuina gr̃a saule
repbato ad regni gubernacula possidenda
seruabat. Et tamen ꝑsequenti aduersario
mente humili substernebat: cui diuino iu¬
dicio p̃latum esse se nouerat. Illi itaq se
humiliter postponebat. cui ꝑ electionis grãm
incõparabiliter nouerat se esse meliorem.
Discant gͦ quomͦ humiliari ꝓximis debe.¬
ant. qui adhuc quo loco apud d̾m habean¬
tur nescuint. si sic se electi etiam illis humi-¬
liant. quib iam se ꝑ interna iudicia ante¬
positos dep̃hendunt. Hoc autẽ esse ꝓprium
specunen electoꝵ solet. qd̾ de se semꝑ senti¬

Expanded text:
ejusdemque Saul se comparatione postponens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit, eidem saevienti adversario humili se professione prostravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? Canem mortuum et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat; jam, exorante Samuele et cornu super se oleum fundente, didicerat, quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat. Et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humiliant quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. Hoc autem esse proprium specimen electorum solet, quod de se semper senti
Abbreviated transcription (Latin):
ctos quos cernunt suꝑbiȩ fastu despiciunt.
Et si qͣndo oxitriꝰ uenerantur. intus tamen
in secreto cordis ubi apud se in sua estimatio¬
ne magni sunt. cunctoꝵ sibi uitam meritũq
postponunt. eosq infra se esse respiciunt. qͥa
ꝑ elatam cogitationẽ cordis. in cuiꝰ dam se al¬
titudinis arce posuerunt. Quib bene per
ꝓpħam dicitur: ue qui sapientes estis in ocu¬
lis ur̃is. & coram uobismetipsis prudentes.
Hinc etiã paulus ait : nolite prudentes esse
apud uosmetipsos. Hinc ad saulem diuina
increpatione. dicitur: ñne cum esses paruu¬
lus in oculis tuis. caput te. constitui in tribu
qui in eo qd̃ semetipsum considerat. imparẽ
se alienis meritis pensat. Nam qͣsi grandem
se conspicit. quisqͥs se suꝑ aliena merita ela-¬
Etione cogitationis extendit. Saul au¬
tem reꝓbus in bono quo cȩꝑat ñ ꝑmansit:
quia fastu susceptȩ potestatis intumuit.
At contra dauid semꝑ de se humilia sentieis.

Expanded text:
ctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; ctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. Quibus bene per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc ad Saul divina increpatione dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te consqui in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus in bono quod coeperat non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit. At contra David, semper de se humilia sentiens,
Abbreviated transcription (Latin):
dicio cuncta mirabiliter ordinante. uinxit
illũ libertas quam appetiit: quia nunc om̃i¬
modo ñ timens om̃ib supplicus suis subiacet.
qui elementis etiã suꝑesse poterat. si unum
quẽ debuit timere uoluisset. Unum ꝓfecto
timeret omĩa possidens. qui nunc unum ñ
neq hoc qd̾ passurus est metuit. cui felicus
nimirũ fuerat timendo uitare supplicia. qͣm
ñ timendo tolerare. Appetitũ itaq celsitudi¬
nis uertit in rigorem mentis. ut iam ꝑ duri
querebat. Nam qͥa ius quesitȩ potestatis ñ
optinuit: qͣsi qd̾dam suꝑbiȩ suȩ remedium
insaniam insensibilitatis inuenit. Et quia
puectu transgredi cuncta ñ potuit. despectu¬
bia studiose describitur. cum ꝓtinꝰ subinfer
uelut infra se positos qͣsi de sublimi respicit:
quia dũ ꝑ intentionem contra auctorẽ uiti¬
tur estimare. sibi quẽlibet similem dedigna¬
tur. Qd̾ apte etiam ciꝰ membris congruit.
quia om̃s iniqui ꝑ tumorẽ cordis elati. cun¬

Expanded text:
dicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit dicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum nonneque hoc quod passurus est metuit. Cui nimirum felicius fuerat timendo vitare supplicia quam non timendo tolerare; appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut damnatus jaquaerebat. Nam, quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit, et quia pro fectu transgredi cuncta njus adhuc superbia studiose describitur, cum protinus subinfervelut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati cun
Abbreviated transcription (Latin):
& ero similis altissimo. Cuiꝰ eo ipso similitu¬
dinem ꝑdidit. quo esse ei suꝑbe similis in cel-¬
situdine concupunt. Qui enĩ caritatem eius
imitari debuit subditus. ambiit eiꝰ celsitudi-¬
nem: & hoc qd imitari poterat amisit elatus.
Celsus nimirũ esset. si ei qui ueraciter celsus
est. inherere uoluisset. Celsus esset. si parti¬
cipatione uerȩ celsitudins contentus fuisset:
s dum pͥuatam celsitudinẽ suꝑbe appetiit.
uire ꝑdidit participatam. Relicto enim co
cui debuit inherere pͥncipio: suũ sibi quodã¬
modo appetiit esse pͥncipium. Relicto eo qui
uere. illi sufficere poterat. se sibi posse suffice
re iudicauit : & tantomagis infra se cecidit.
qͣntomagis se contra głam sui conditoris e¬
rexit. Nam quẽ exaltabat libera seruitus. de¬
iecit captiua libertas. Qua libertate nunc
ut nullũ timeat effrenatur: s ipsa grauiter
effrenatione restringitur. Suꝑno enim u¬

Expanded text:
 et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitu et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere voluisset. Celsus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim ju
Abbreviated transcription (Latin):
nem ñ amisit. cuiꝰ adhuc uirib humana
omia suꝑat. licet scĩs hominib meritoꝵ suoꝵ
deicctione subiaceat. Vnde & eisdem scĩs
contra hunc decertantib. eo retributionis suȩ
meritũ crescit. quo ille ab eis uincitur. qui ꝑ
Inature potentiam qͣsi iure. se hominib suꝑ¬
essẽ głatur. Sequitur. Qui factus est. ut¬
timore uidelicet sobrio. timore securo. ñ ti¬
more quem foras cartras mittit. s timore.
nit. Aliter enĩ tunet coniugem uxor amans:
aliter timet dominũ ancilla peccans. Sic gͦ¬
iste fuerat conditus. quatinꝰ timore. leto auc¬
torem suũ & amans metueret. & metuens ama¬
ret. s sua ꝑuersitate. talis factus est. ut nullũ
timeret. Ei quippe. a quo conditus fuerat:
subesse despexit. Ita enim ds supra om̃ia est:
ut ipse sub nullo sit. Leuiathan uͦ iste eus
celsitudinis culmen aspiciens. ius ꝑuersȩ liber¬
tatis appetiit. ut p̃esset ceteris. & nulli subesset.
dicens: ascendam suꝑ altitudinẽ nubium:¬

Expanded text:
ibus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. Sequitur: CAPUT XXI. timore videlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas mittit, sed timore, nit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium,
Abbreviated transcription (Latin):
cordat. S quia suborto occasionis articulo
hec contra origenianistas breuiter diximus.
ad cũ quẽ p̾termisimꝰ exponendi ordinem re¬
curramꝰ. Postqͣm misericors dñs callida ma¬
chinamenta leuiathan istiꝰ indicauit. aꝑte
p̃dicens om̃e qd̃ electos exteriꝰ uehementer
opprimit. & om̃e qd̃ interiꝰ suggestione sua
ryꝓbis blande infundit: mox immanitãtẽ
iurtutis illiꝰ breuiter insinuans subdit.¬
Non est suꝑ terram potestas. quȩ cõparetur
ei. Potestas eiꝰ suꝑ terram cunctis eminenti-¬
or ꝑhibetur. quia & si actionis suȩ merito in¬
fra homines cecidit. om̃e tamen hominũ ge¬
nus natura angelicȩ conditionis transcendit.

Expanded text:
cordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, cordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machinamenta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne quod electos exterius vehementer opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuans subditNon est potestas quae comparetur ei. - Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen hominum genus naturae angelicae conditione transcendit,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ꝓ hominib ȩterno igne. damnatis. quȩ
nunc etiã causa est. ut ñ oretur. ꝓ diabolo
angłisq eius eterno supplicio deputatis.
Quȩ nunc etiã causa est. ut ñ orent scĩ homi¬
nes ꝓ hominib infidelib impiisq defunctis.
qui de eis utiq quos eterno deputatos suppli¬
cio iam nouerunt. ante illũ iudicis iusti con¬
spectũ. orationis suȩ meritũ cassari refugurs.
Qd̾ si nunc qͦq uiuentes iusti mortiuis & dam¬
natis iniustis mimme cõpatiuntur. qͣndo ad-¬
huc aliquid iudicabile de sua carne se ppeti
etiam ipsi nouerunt. qͣnto districtiꝰ tunc mi¬
quoꝵ tormenta respiciunt. qͣnͣdo ab om̃i u¬
cio corruptionis exuti. ipsi iam iusticiȩ uici¬
niꝰ atq artiꝰ inherebunt: Sic qͥppe coꝵ men¬
tes ꝑ hoc qd̾̃ iustissimo iudici inherent᷑ uis di¬
strictionis absorbet. ut om̃ino eis ñ libeat
quicqͥd ab illiꝰ internȩ regule suptilitate dis¬

Expanded text:
tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc etiam causa est non oretur pro diabolo, angelisque ejus aeterno supplicio deputatisQuae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate dis
Abbreviated transcription (Latin):
S iniqui om̃s eterno supplicio. & quid̃e sua
iniquitate pumiuntur. & tamen ad aliquid
concremantur: scilicet ut iusti om̃s & in deo
uideant gaudia quȩ ꝑcipiunt. & in istis re-¬
spiciant supplicia quȩ euascrunt. ut tanto
in ȩternum magis diuinȩ gr̃ȩ debitores se esse
cognoscant. qͣnto in ȩternum mala puniri
conspiciunt. quȩ ciꝰ adiutorio uitare potue¬
runt. At inquiunt. & ubi est qd̃ scĩ sunt. si
ꝓ inimicis suis quos tunc ardere uiderint.
ñ orabunt. quib utiq dictum est. ꝓ unimi-¬
cis ur̃is orate: S cinꝰ respondemꝰ. Orant
p unumicis suis eo tempore. quo possunt
ad fructuosam penitentiã eoꝵ corda con¬
uertere. atq ipsa conuersione saluare. Qͥd
enĩ aliud. ꝓ inimicis orandum est. nisi hoc
resipiscant a diaboli laqueis a quo capti te¬
tunc orabitur. ꝓ illis. qui iam nullatenus
possunt ad iusticiȩ oꝑa ab iniquitate cõmu¬
tari: Eadem itaq causa est. cur ñ oretur

Expanded text:
Sed iniqui omnes aeterno supplicio, e quidem sua Sed iniqui omnes aeterno supplicio, e quidem sua iniquitate, puniuntuconcremantur: scilicet, ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supplicia quae evaserunt, ut tanto in aeternum magis divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt quae ejus adjutorio vitare potuerant.---At inquiunt: Et ubi est quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint, non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate ? Sed citius respondemus: Orant pro inimicis suis eo tempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicresipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi te pro illis tunc orabitur, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque causa est cur non oretur
Abbreviated transcription (Latin):
liussent quippe sine fine uiuere. ut sine fine
potuissent in mniquitatib ꝑmanere. Nam
magis appetunt peccare. quã uiuere. & ideo
hic semꝑ uiuere cupiunt. ut numqm desinat
peccare: cum uiuunt. Ad districti gͦ iudicis
iusticiam ꝑtinet. ut numqͣm careant suppli¬
cio. quoꝵ mens in hac uita numqͣm uoluit
carere peccato. Et nullus detur iniquo ter-¬
minus ultionis: quia qͣmdiu ualuit. habere
noluit terminũ criminis. At in quiunt. nul
lus iustus crudelitatib pascitur. & delinquens
seruus a iusto domino iccireo cedi p̃cipitur.
ut a nequicia corrigatur. Ad aliqͥd gͦ cedit᷑:
cum ñ eius dominꝰ cruciatib delectatur.
Iniqui autẽ gehennȩ ignib traditi quo fine
semꝑ ardebunt: Et quia certum est qd̃ piꝰ
cur cruciantur miseri si ñ expiantur: Quib
citiꝰ respondemus. qd omp̃s d̾s quia pius est.
miseroꝵ cruciatu ñ pascitur. quia autẽ iustus
est. ab iniquoꝵ ultione in ꝑpetuum ñ sedat᷑.

Expanded text:
luissent quippe sine fine vivere, ut sine fine luissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupiunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At lus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur. Ad aliquid ergo caeditur cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui autem gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Et quia certum est quod piucur cruciantur miseri, si non expiantur? Quibus citius respondemus quod omnipotens Deus, quia pius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nam penã peccantib minatus est. ut cos a
peccatoꝵ ꝑpetratione compesceret: qͥa creatu¬
rȩ suȩ eterna supplicia minari debuit ñ in¬
ferre. Quib citus respondemꝰ. Si falsa
minatus est ut ab iniusticia corrigeret. etiã
falsa est pollicitus ut ad iusticiã ꝓuocaret.
Et quis hanc eoꝵ uesaniam toleret: Qui
dũ. ꝓmissionib suis repboꝵ supplicia fim¬
ri asserunt. assertione. sua etiam clectoꝵ pre¬
mia remunerationesq confundunt. Quis
hanc coꝵ uesaniam toleret. qui conantur
astruere uerum ñ esse. qd̃ ueritas de eterno
igne minata est: Et dum satagunt d̾m ꝑ¬
hibere misericordem. ñ uerentur p̾dicare
debet culpa cum fine. Lustus nimirum est
eterno ñ debet puniri tormento. Quibꝰ citiꝰ
respondemꝰ. qd̃ recte dicerent. si iudex iu¬
stus districtusq ueniens ñ corda hominum
s facta pensaret. Iniqui enĩ ideo cum fine
deliquerunt. quia cum fine uixerunt. Uo-¬

Expanded text:
nam poenam peccantibus minatus est, ut eos a nam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret, qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finiri asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis hanc eorum vesaniam toleret, qui conantur astruere verum non esse, quod Veritas de aeterno igne minata est, et dum satagunt Deum perhibere misericordem, non verentur praedicare debet culpa cum fine. Justus nimirum est aeterno non debet puniri tormento. Quibus citius respondemus quod recte dicerent si judex justus districtusque veniens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, vo
Abbreviated transcription (Latin):
senescentem. quia reꝓboꝵ corda sic fatuat.
ut suspitionem eis de uenturo iudicio. quod
qͣsi finatur infundat. Abyssum nãq senes-¬
cere ȩstimat. qui terminari qͣndoq in suppli¬
ciis suꝑnam animaduersionẽ putat. Igitur
antiquus iste ꝑsuasor in membris suis id est
fine determinat. ut eoꝵ culpas sine termino
correctionis extendat. & co magis hic peccata
ñ finiant: quo illic estimant peccatoꝵ suppli-¬
cia finienda. Sunt em̃ nunc ctiã qui iccirco
peccatis suis ponere finem negligunt. qͥa ha¬
bere. qͣndoq finem futura suꝑse uidicia suspi-¬
cantur. Quib breuiter respondemꝰ. Si qͣndoq
finienda sunt supplicia reꝓboꝵ. qͣndoq gͦ fi¬
nienda sunt ctiã gaudia bcatoꝵ. Per semet-¬
ipsam nãq ueritas dicit: ibunt impii in sup¬
plicium ȩternum. iusti autẽ in uitã ȩternam.
Si gͥ hoc uerũ ñ est qd̾ minatus est: neq illud
uerum est qd̾ ꝓmisit. At inquiunt ideo eter¬

Expanded text:
senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasor in membris suis, id est fine determinat, ut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt supplicia reproborum, quandoque finienda sunt ergo et gaudia beatorum. Per semetipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neque illud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeter
Abbreviated transcription (Latin):
tius eoꝵ mentes in erroris tenebras teneat.
qͣnto ꝑ eos foris qͣsi potentiꝰ lucem de mira¬
culis ostentat. S sunt ñnulli qui in memo
nentes. sciant & falsa esse signa quȩ ex hi¬
bet. & uera supplicia ad quȩ decipiens trahit.
Hoꝵ corda leuiathan iste quia sc̃itatis os¬
tentatione ñ intercipit. in alia se eis illusi¬
one componit. Quosdam namq hȩc sci-¬
entes s tamen p̃sentem uitam diligentes
conspicit. quoꝵ ꝓtinꝰ mentib uentura
supplicia leuigat. Finienda qͣndoq distri¬
ctionis udicia asserit. & deceptos callide ad
p̃sentes uoluptates rapit. Unde & apte
senescentem. Qd̃ ȩterna incõprehensibiliaq
iudicia abyssus soleant nomine designari.
psalmista testatur dicens: uidicia tua a-¬
hyssus multa. Senectus uͦ. aliqͣndo ꝓfinis
ꝓpinquitate ponitur. Unde ait apłs: quod
antiquatur & senescit. ꝓpe interitum est.
Leuiathan itaq iste estimabit abyssum qͣsi

Expanded text:
tius eorum mentes in erroris tenebris teneat, tius eorum mentes in erroris tenebris teneat, quanto per eos foris quasi potentius lucem de miraculis ostentat. Sed sunt nonnulli qui in memornentes, sciant et falsa esse signa quae exhibet, et vera supplicia ad quae decipiens trahit. Horum corda Leviathan iste, quia sanctitatis ostentatione non intercipit, in alia se eis illusione componit. Quosdam namque haec scientes, sed tamen praesentem vitam diligentes conspicit, quorum protinus mentibus ventura supplicia levigat, finienda quandoque districtionis judicia asserit, et deceptos callide ad praesentes voluptates rapit. Unde et apte etur.---Quod aeterna incomprehensibiliaque judicia, abyssi soleant nomine designari, Psalmista testatur dicens: Judicia tua abyssus multa . Senectus vero aliquando pro finis propinquitate ponitur. Unde Apostolus ait: Quod antiquatur et senescit, prope interitum est . Leviathan itaque iste aestimabit abyssum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
excitantur. falso nomine uirtutis acsi un-¬
guenta bulliant ostendit. ut tanto atrocio¬
res ad crudelitatẽ fiant. qͣnto se etiã mereri
p̃mia qͣsi ꝓ ⁊elo religionis existimant. iustũq
hoc est diumo iudicio. ut qui pietatis uim ꝑ¬
pendere & custodire negligunt. suspitionis
suç odore fallantur. Unde ad illusionis aug¬
mentũ eos crudelia ꝑpetrantes. signa qͦq ac
ꝓdigia subsequuntur. sicut & recte subiun¬
than qͥppe semita lucere ꝑhibetur. qͥa quaqua
transit ammirationẽ. nimiam ex miraculoꝵ
suoꝵ claritate derelinquit. & siue ꝑse seu
ꝑ ministros suos quolibet ꝓdeat. mendacib
signis choruscat. Unde & hoc qd̾ iam sepe
ꝓtulimꝰ. in eugłio ueritas dicit: surgent pseu¬
gna & ꝓdigia. ita ut in errorem inducantur
si fieri potest etiam electi. Semita gͥ post leui¬
athan lucet. quia quoꝵ corda penetrat. eoꝵ
opera ꝓdigiis illustrat. ut nimirũ tanto al¬

Expanded text:
excitantur falso nomine virtutis, ac si unexcitantur falso nomine virtutis, ac si unguenta bulliant, ostendit, ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia quasi pro zelo religionis existimant. Justumque hoc est divino judicio, ut qui pietatatis vim perpendere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque ac prodigia subsequuntur, sicut et recte subjunthan quippe semita lucere perhibetur, quia quaqua transit, admirationem nimiam ex miraculorum suorum claritate derelinquit; et sive per se, seu per ministros suos quolibet prodeat, mendacibus signis coruscat. Unde et hoc quod jam saepe protulimus in Evangelio Veritas dicit: Surgent pseuet prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Semita igitur post Leviathan lucet, quia quorum corda penetrat, eorum opera prodigiis illustrat, ut nimirum tanto al
Abbreviated transcription (Latin):
bene cis olet. id qd̾ zelo religionis exercent.
Unde in eugłio discipulis ueritas dicit: ut
om̃is qui interficit uos arbitretur se obse-¬
quiũ p̃stare d̾o. Igitur sicut olla feruent.
dum crudeliter ꝑscquuntur. S apud eos
ipsa ꝑsecutio unguentoꝵ flagrantiam re-¬
dolet. dum mens eoꝵ uanis suspitionib de¬
cepta estunat quia d̾o obsequium ꝑsoluat.
In scͥptura enim sacra unguentoꝵ odorib
opinio solet signari uirtutũ. Unde spon
re unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. Et unde
paulus apłs uirtutũ laude. flagrare se sci¬
ens. ait: xp̃i bonus odor sumꝰ d̾o. Itaq qͥa
leuiathan iste ministros illiꝰ ꝑditi uasis sui
in crudelitatis oꝑa sub opinione. laudis &
p̾textu uirtutis intercipit. postqͣm dictũ est¬
feruescere faciet qͣsi ollam ꝓfundum mare
recte mox subditur. ponet qͣsi cum unguen¬
ta bulliunt. Qd̃ enim ꝑ crudelitatis incen-¬
diũ mare feruet. hoc in eoꝵ dem iudicio qui

Expanded text:
bene eis olet id quod zelo religionis exercent. bene eis olet id quod zelo religionis exercent. Unde in Evangelio discipulis Veritas dicit: Ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo . Igitur sicut olla fervent, dum crudeliter persequuntur; sed apud eos ipsa persecutio unguentorum fragrantiam redolet, dum mens eorum, vanis suspicionibus decepta, aestimat quia Deo obsequium persolvat. In Scriptura enim sacra unguentorum odoribus opinio solet signari virtutum. Unde sponsre unguentorum tuorum currimus . Et unde Paulus apostolus virtutum laude fragrare se sciens, ait: Christi bonus odor sumus Deo . Itaque quia Leviathan iste ministros illius perditi vasis sui in crudelitatis opera sub opinione laudis et praetextu vitututis intercipit, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, recte mox subdidit: Ponet quasi cum unguenta bulliunt. Quod enim per crudelitatis incendium mare fervet, hoc in eorumdem judicio qui
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ꝑ mare nisi uita scłarium. quid ꝑ ꝓfun¬
dum nisi altȩ & abditȩ coꝵ cogitationes ex¬
i pͥmuntur: Qd̃ ꝓfundũ mare leuiathan
iste qͣsi ollam facit feruescere. quia nimirũ
constat qd̃ ꝑsecutionis extremȩ tempore con¬
tra electoꝵ uitam studeat animos reꝓboꝵ
dum mare qͣsi olla feruescit. cũ corda dile-¬
ctoꝵ scłi ualido ardore succendit. Et quȩ
hoc pacis tempore intra suam maliciam clau¬
sa latuerunt. tunc in estum immanissimȩ.¬
ꝑsecutionis ebullunt. ac ꝑ abruptam cru-¬
delitatis aꝑtȩ licentiam. ea quȩ dui p̃sserans̃
odia antiqui liuoris exhalant. Quia autẽ
pestifero errore ꝑsuasi sic in istis famulan¬
tur anticristo. ut tunc ueriꝰ p̃bere se esti¬
ment obsequium xp̃o. postqmͣ dixit fer-¬
uescere faciet qͣsi ollam ꝓfundum mare.
leuathan iste ita seducit corda repboꝵ.
ut quicqͥd agunt ex iniquitate ꝑfidię. ꝓ
ueritate recte fidĩ se agere suspicentur. qͣsi

Expanded text:
 mare nisi vita saecularium, quid per profundum, nisi altae et abditae eorum cogitationes exprimuntur? Quod profundum mare Leviathan iste quasi ollam facit fervescere, quia nimirum constat, quod persecutionis extremae tempore contra electorum vitam studeat animos reprobodum mare quasi olla fervescit, cum corda dilectorum saeculi valido ardore succendit, et quae hoc pacis tempore intra suam malitiam clausa latuerunt, tunc in aestum immanissimae persecutionis ebulliunt, ac per abruptam crudelitatis apertae licentiam ea quae diu presserant odia antiqui livoris exhalant. Quia autem pestifero errore persuasi, sic in istis famulantur Antichristo, ut tunc verius praebere se aestiment obsequium Christo, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, Leviathan iste ita seducet corda reproborum, ut quidquid agunt ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei se agere suspicentur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ & p̃dicationis sensus obtunditur. & pa¬
tientiȩ longanimitas dissipatur. Nisi gͦ
tunc infirmi erunt. si fortes uelut paleȩ
reputantur: Quid tunc leuiathan iste de
paleis faciet. si ferrũ qͣsi palcas ȩstimabit:
Quid de putridis lignis acturus est. si qͣsi
lignũ putridũ exis forttudinem soluet
S o quã multi qui suis uirib ferrũ se uel es¬
esse estimant. in illo tunc tribulationis igne
paleas se esse dep̃hendent. Et quã multi qͥ
ꝑ infirmitatem ꝓpriam esse se paleas metuus.
ꝑ diuinũ adiutoriũ fulti. in ferri atq eris
soliditate roborantur: ut contra aduersari-¬
um suũ tantomagis in dõ fortes sint. qͣnto
de se. ampliꝰ infirmos se esse meminerunt.
S qͣnto altiꝰ behemoth iste contra electos d̾i
ꝑ miracula erigitur. tanto contra cũ scĩ quiq
uehementiꝰ ad p̾dicationis se uerba constrin-¬
gunt. Qui tamen ita repboꝵ mentes possi¬

Expanded text:
illius et praedicationis sensus obtunditur, et paillius et praedicationis sensus obtunditur, et patientiae longanimitas dissipatur. 20. Et ntunc infirmi erunt, si fortes sicut paleae reputantur? Quid tunc Leviathan iste de paleis faciet, si ferrum quasi paleas aestimabit? Quid de putridis lignis acturus est, si quasi lignum putridum aeris fortitudinem solvet? Sed o quam multi, qui suis viribus ferrum se vel aes aestimant, in illo tunc tribulationis igne se paleas esse deprehendunt; et quam multi, qui per infirmitatem propriam se esse paleas metuunt, per divinum adjutorium fulti, in ferri atque aeris soliditate roborantur, ut contra adversarium suum tanto magis in Deo fortes sint, quanto de se amplius infirmos se esse meminerunt. Sed quanto altius Behemoth iste contra electos Dei per miracula erigitur, tanto contra eum sancti quique vehementius ad praedicationis se verba constringunt. Qui tamen ita reproborum mentes possi