comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam iuxta ethera uerticem
mentis atcollunt: Et qͥd
ꝑulmũ. nisi scł̃ariũ men¬
tes expressȩ sunt: Que dũ
terrenis adhuc curis inser¬
aliũ fructũ ferunt. Sed &̾¬
si fructũ ꝓpriũ ulmus non
habet. portare tam̃ uitem
cũ fructu solet: quia & scła¬
res uiri intra scãm eccłiam
qͣmuis sp̃ualiũ uirtutũ do¬
na ñ habeant: dũ tam̃ scõs
uiros donis sp̃ualib plenos
sua largitate sustentant.
quid aliud qͣm uitem cum
botris portant: Buxus au¬
tem quos alios designat. ꝗͦ
in alcũ ñ ꝓficit. & quãuis
fructũ non habeat. uiridi
tatem habet: nisi eos qui
intra scãm eccłiam ad huc
ex etatis infirmitate bona
oꝑa ferre ñ ualent: sed ta¬
men parentũ fideliũ cre¬
dulitatem sequentes. fidẽ

Expanded text:
jam juxta aethera verticem mentis tollunt? Et quid per ulmum, nisi saecularium mentes expressae sunt, quae dum terrenis adhuc curis insertutum fructum ferunt? Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fide
Abbreviated transcription (Latin):
& corui: sed laniant. qd̃
columba om̃ino non fa¬
crẽ. significantes eos qui
loquuntur pacem cũ ꝓ¬
ximo suo: mala autem
sunt in cordib eoꝵ.¬

Expanded text:
 corvi, sed laniant, quod columbae omnimodo non faciunt: significantes eos, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: ut nullos
xp̃i inimicos in hoc scło ti¬
meamus. Quis enĩ nobis
donatus sit: audite. In
principio erat uerbũ. &
uerbũ erat apud dm̃: &e
ipse est unigenitus filiꝰ¬
oei. ipse est gignenti coet̃¬
nus: omĩa ꝑ ipsũ facta st̃.
Quomͦ non nobis donata
sunt que ꝑ ipsũ facta st̃.
qͣndo nobis donatus est ip¬

Expanded text:
s, et nullos Christi inimicos in hoc saeculo timeamus. Quis enim nobis donatus sit videte: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et ipse est unigenitus Dei Filius, ipse est gignenti coaeternus. Omnia per ipsum facta sunt. Quomodo non nobis donata sunt, quae per ipsum facta sunt, quando nobis donatus est ip
Abbreviated transcription (Latin):
ferret. quo se meminisset
similem suo redemptori
Postqͣm enim significauit
ei qua morte clarificaturꝰ
esset dm̃: ꝓtinus adiungit.
qd̃ in hurus capite lectio¬
nis audiuimus. & dicit ei.
Sequere me. Acsi aꝑte di-
cat. Quia ipse prius pro
tua redemptione crucis
suppliciũ subire ñ timui.
cur tu ꝓ mei confessione
nominis crucem pati for¬
midas: qui eo głosiore mar¬
tẏrii palma głificaberis:
quo in hac ꝓmerenda ma¬
gistri iter sequeris:Iam
uero ab euͣgłista ñ subdit᷑.
quid post hec dicta dñs
& discipłi erus fecerint: s
ex eo tamen innuitur. qd̃
subrungit. Conuersus pe

Expanded text:
ferret, quo se meminisset similem suo Redemptori Postquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Scat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint; sed ex eo tamen innuitur, quod subjungit: Conversus Pe
Abbreviated transcription (Latin):
liam qͦ parabolã
decem dragmarũ
cũ ꝓposuisset: simili eam
fine compleuit. Sie dico
uobis gaudiũ erit corã
angłis dei: suꝑ uno pec¬
catore penitentiã agen¬
te. Terciam qͦ parabolã
ꝓposuit hominis haben¬
tis duos filios: & diuiden¬
tis int̃ eos substantiam.
comedere siliquas. porcoꝵ
cibũ. reuersus ad patrem
susceptus est ab eo. frat qͦ
inuidens senior. patris
uoce corripit᷑: qd̃ letari de¬
buerit & gaudere. quia
fr̃ eius mortuus fuerat &

Expanded text:
liam quoque parabo!am decem dragmarum cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam.  et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ dixisset ui.¬
eis pilatus uos eum
occidite: responder̃t. Nobis
ñ licet occidere quenqͣm.
Iniquitatem facinoris sui.
in iudicem hominem re¬
fundere uolebant.Sed
nũquid dm̃ iudicem fal¬
lebant:Qd̃ fecit pilatus
in eo ipso qd̃ fecit: aliqͣn¬
tulũ particeps fuit: sed in
comparatione multo ip¬
se inꝑocentior. Institit
enim qͣntũ pocuit: ut
illũ ex eoꝵ manib libera¬
ret. Nam ꝓpterea flagel¬
landum ꝓduxit ad eos.
Non ꝑsequendo dñm fla¬
gellauit: sed illoꝵ furori
satisfacere uolens. ut uel
sic iam mitescerent. & le¬
smerent uelle occidere:
cũ flagellatum uiderẽt.
Fecit &e hoc. At ubi ꝑserie¬
rauerunt. nostis illũ la¬
uisse manus: & dixisse

Expanded text:
am cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilis dei geni-¬
trix miscłiam eius om̃ib
porbem qui eũ timerent
affuturam esse ꝑdocuit:
restat ut etiam suꝑbi et
contẽpnentes monita ue¬
ritatis quid mereant᷑ insi¬
nuet. Fecit inquit poten¬
tiam in brachio suo: disꝑ¬
sit suꝑbos mente cordis
sui. In brachio suo: in di¬
tione ꝓpriȩ uirtutis signi¬
ficat. Non enim alieno ad
oꝑandũ indiget auxilio:
cui ut scriptum ẽ subest
cũ uoluerit posse. Qd̃ ad
distinctionem nr̃e bonȩ
oꝑationis dicit. qui ñ in
nr̃e uirib libertatis. sẽdi

Expanded text:
nerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut etiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantnuet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rłm: solue uincla colli tui.
captiua filia syon: quia hec
dicit dñs ds. Gratis uenun¬
dati estis. & sine argento re¬
dimemini: quia hec dicit
dñs ds̾. In egiptũ descendit
popłs meus in principio.
ut colonus esset ibi: & assur
absq ulla causa calũpnia¬
tus est eũ. Et nunc quid
mͥ est hec dicit dñs: Qm̃
ablatus est popłs meus

Expanded text:
lli tui captiba filia Syon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc: quid mici est hec dicit Dominus, quoniam ablatus
Abbreviated transcription (Latin):
descendet inquit filrus
meus uobiscũ. Frãt erus
mortuus est. ipse solus re¬
mansit: siquid ei adu̾si
acciderit in derra ad qͣm
ꝑgitisꝰ deducetis canos me¬
oscũ dolore ad inferos.
Interim fames omnẽ ter¬
ram uehement̃ p̃mebat.
Consumptisq cibis quos
ex egipto detulerant: di-¬
xit iacob ad filios suos. Re

Expanded text:
descendet inquit filius meus vobiscum frater eius mortuus est ipse solus remansit si quid ei adversi acciderit in terra ad quam pergitis deducetis canos meos cum dolore ad inferos interim fames omnem terram vehementer premebat consumptisque cibis quos ex Aegypto detulerant dixit Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
le: sub testificatione iuran¬
oi dicens. Non uidebitis
faciem meã: nisi frẽm ue¬
strũ minimũ adduxeri¬
tis uobiscũ. Si gͦ uis eum
mittere nobiscũ. ꝑgemꝰ
cessaria. Si autẽ non uis:
ñ ibimus. Lir enim ut
sepe diximus: denuntia¬
uit nobis dicens. Non ui¬
debitis faciem meã: absq

Expanded text:
randi, dicens: Non videbitis faciem meam, nisi fratrem vestrum minimum adduxeritis vobiscum. Si ergo vis eum mittere nobiscum, pergemcessaria: Sin autem non vis, non ibimus: vir enim, ut saepe diximus, denuntiavit nobis, dicens: Non videbitis faciem meam absq
Abbreviated transcription (Latin):
canatur. quatinꝰ ex hoc am¬
mos fideliũ & frequentior
om̃icȩ incarnationis memo¬
ria ad affectũ deuotionis
accendat. & recogitata se¬
pius exempla genitricis
illius: in uircutũ solidita¬
te confirment. Et hoc opor¬
tune ad uesꝑos fieri compla

Expanded text:
canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior Dominicae incarnationis memoria, ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in virtutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperes fieri compla
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Morietur mirabiliter.
morietur miscłiter. mori¬
etur singulariter: moriet᷑
ꝑ propriã potestatem: ut
suam in om̃ib impleat
uoluntatem. Ad hoc enĩ
miscłiter morietur: ut
resurgens cunctis gentibꝰ
dñetur. Morietur ergo si¬
cut unus quidẽ quem
om & hominẽ concepit
fides uirginis: & dm &e
hominem peperit fecun¬
ditas uirginalis. Si nescis
ueram huis pueri deita¬
dem. adcende stellam in
cȩlo fulgentem. magos p̃¬
cedentem: & iter ignoran¬
tib ostendentem. Hec stel¬
la nunqͣm antea apparu¬
it. quia ñc eam iste puer
creauit. & magis ad se ue¬
nientib p̾uiam deputa¬
uit. Iste puer in p̃sepe qͥ¬
dem parirulus collocatur
sed magnus in celo mira¬
biliter oꝑatur. ꝑmittit se
manib in derra portari:
sed p̃cipit sibi celestia fa¬
mulari. Quid est gͦ qd̃
infantilem attendis etatẽ.
& eius diuinam ñ indelli¬
gis potestatem: Sic fuit

Expanded text:
tis. Morietur mirabiliter, morietur misericorditer, morietur singulariter, morietur per propriam potestatem, ut suam in omnibus adimpleat voluntatem. Ad hoc enim misericorditer morietur, ut resurgens cunctis gentibus dominetur. Morietur ergo sicut unus, et quidem, quem Deum hominem concepit fides virginis, et Deum hominem peperit fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus ostendentem. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviam deputavit. Iste puer in praesepi quidem parvulus collocatur, sed magnus in coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid est ergo quod infantilem attendis aetatem, et ejus divinam non intelligis potestatem? Sic fuit
Abbreviated transcription (Latin):
mine: Ipse enim sciebat
quid esset in homine: sicut
euͣgłista testatur. Camen
audiamus eos & intueam᷑
eos: quasi nesciente dño fa¬
cere qd̾ moliuntur. Inten¬
derunt arcũ rem amarã:

Expanded text:
ne? Ipse enim sciebat quid esset in homine, sicut evangelista testatur . Tamen audiamus eos, et intueamur eos quasi nesciente Domino facere quod moliuntur. Intenderunt arcum, rem amara
Abbreviated transcription (Latin):
zaberis labiis tuis. Atcen¬
de in illis ne forte cadas:
& ponas scandalũ animȩ
tuȩ. & ad ducas inhonora¬
dionem tibi. & reuelet dñs
absconsa tua. & in medio¬

Expanded text:
zeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et ponas scandalum animae tuae, et adducas inhonorationem tibi, et revelet Deus absconsa tua. Pro fi
Abbreviated transcription (Latin):
seruatis: si apud uosmet¬
ipsos prius in corde ñ in¬
tumescitis. Nam qui se
adhuc ꝓ reb transitoriis
extollit: nescit in ꝓximo
uenerari qd maneat.No
qui diligitur fugit. Sc̃i
isti ad quoꝵ tumbã consi¬
stimus: florentem mun¬
dũ mentis despectu calca-¬
uita longa: salus continua.
Opulentia in reb. fecundi¬
tas in ꝓpagine: tranquilli¬
tas in diuturna pace. Et
tam̃ cũ in semetipso flore¬
ret:iam in eoꝵ cordibus
mundus aruerat. Ecce
aruit: & adhuc in nr̃is cor¬
dib floret. Ubiq mors ubi¬
q luctus: ubiq desolatio.
Undiq ꝑcutimur: undiqꝙ
amaritudinib replem᷑.
Est tam̃ ceca mente car¬
nalis concupiscentiȩ: ip¬
sas eius amaritudines

Expanded text:
servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Noqui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce aruit, et adhuc in cordibus nostris floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines
Abbreviated transcription (Latin):
in toto mundo pote¬
stas ei antique dñationis
aufertur: & innutraera
illi captiuitatis uasa rapi¬
untur. Renuntiat᷑ atrocis¬
simo p̃doni. a populis om¬
niũ nationũ omnrũq lin¬
guarũ: & nullũ iam genꝰ
hominũ repperitur. quod
b reluctetur: dũ ꝑ om̃s
fines terrarũ regeneranda
lia p̃parantur. & appropin¬
quante nouȩ creaturȩ or¬
tu. sp̃ualis nequitia ab his
quos possidebat extruclit᷑.
fremit gͦ expoliati hostis
impius furor. ce nouum
querit lucrũ: quia ius ꝑ¬
didit antiquũ. Captat in¬
defessus &e ꝑuigil si quas
reppererit oues a sacris gre¬
gib negligentius euagan¬
tes: quas ꝑ procliuia uo¬
lupta tũ & ꝑ deuexa luxu¬
riȩ in diuersoria mortis
inducat. Inflãmat itaq
iras. mitrit odia: acuit cu¬
piditaces. irridet continen¬
tamͥ incitat gulam. u
uem enim dempta¬
re ñ audeat. qui
ap̃o conatus suȩ fraudis
abstinuit: Nam sicut

Expanded text:
in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod bus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda llia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAP. III. Quem enim tentare non audeat, qui Jesu Christo conatus suae fraudis abstinuit? Nam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
oluitur itaq lecife¬
rȩ pactionis male¬
suasa conscriptio. & ꝑ in¬
rusticiam plus petendi.
totius debiti sũma uacu¬
atur. Fortis ille nectitur
mentũ maligni in caput
ips̃ius retorquet᷑. Ligato
mundi principe: captiui¬
tatis uasa rapruntur. Re¬
dit in honorem suũ: ab an¬
tiquis contagiis purgata
natura. Mors morte destru

Expanded text:
olvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptio, et per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa vacuatur. Fortis ille nectitur mentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destru
Abbreviated transcription (Latin):
alia iam facta cernimꝰ:
alia in ꝓximo uentura for¬
midamus. Nam gentem
contra gentem exurgere.
earũq pressuram terris
insistere: plus iam in ñris

Expanded text:
alia jam facta cernimus, alia in proximo ventura formidamus. Nam gentem contra gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus jam in nos
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli. dñm sal¬
uatorem uobiscũ habetiᷤ.
& ꝑiculũ timetis: Nita
uobiscũ est:& de morte
solliciti estis: Maris tur¬
binem trementes. creato¬
rem eius presentem ita
suscitatis: quasi ñ possit
oormiente corpore fluctꝰ
sedare uel mitigare:Sed
quid respondent hii di
lectissimi discipuli: Par¬
uuli inquiunt sumus.
adhuc infirmi &e nondũ
robusti: ideoq timemus.
ideoq trepidamus. Nec¬
dũ uidimis crucem. nec¬
dũ nos confirmauit pas¬
sio dm̃i & resurrectio. non
ascensio in excelsis. nec mis
si descensio sp̃c sc̃i paracli¬
ii: ꝓpterea fragilitate nu¬
tamus. ꝓpterea & sepius
audiuimus adeo incre.¬
pationem pusillȩ fidei.
Supportamus. toleramus

Expanded text:
discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid relectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus, adhuc infirmi, et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus, necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in excelsis, non missio vel descensio Spiritus sancti paracleti, propterea fragilitate nutamus, propterea et saepe audivimus a Domino increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscaris legis
meȩ: & p̃cepta mea custo¬
oiat cor tuũ. Longitudi¬
nem enim dierũ &e annoᷤᷤ
uidȩ & pacem:apponent
tibi. Miscdia & ueritas:
ñ de deserant.Circũda
eas gutturi tuo. & descri¬
be in tabulis cordis tui:

Expanded text:
obliviscaris legis meae, et praecepta mea custodiat cor tuum. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui:
Abbreviated transcription (Latin):
reditũ. Solo autẽ quo cũ
hominib conuersatus ẽ
tempore. flere ac lugere
neqihiuerunt: quia iam
secũ etiam corporalit̃. eũ
quem sp̃ualiter dilexert̃
habebant.

Expanded text:
reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant.
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaria quidem
celestiũ his mundari. ipsa
autẽ celestia meliorib ho¬
stiis qm istis. Non enim in
manuifactis scĩs iħc intro¬
iit exemplaria ueroꝵ:sed
in ipsũ cęlũ ut appareat
ñc uultii dei ꝓ nobis. ne¬
q ut sepe offerat semet
ipsũ quẽadmodũ ponti¬

Expanded text:
exemplaria quidem caelestium his mundari ipsa autem caelestia melioribus hostiis quam istis non enim in manufactis sanctis Iesus introiit exemplaria verorum sed in ipsum caelum ut appareat nunc vultui Dei pro nobis neque ut saepe offerat semet ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
natur. qd uiam scł̃i p̃sen¬
tis aliter incolumes tran¬
sire nequimus:nisi nos
gr̃a redemptoris ñri alim̃¬
to sui uerbi reficiat.
oc uero tipice inter
hanc refectionem
& illam gumq panũ ac
ouoꝵ pisciũ distat: quod
ibi littera ueteris instru¬
menti sp̃uali gr̃a plena
esse significata est: hic
autẽ noui ueritas gr̃a te¬
stam̃ti. fidelib ministͥn¬
da monstrata est. Sane
utraq refectio in montȩ
celebrata est: ut alioꝵ euͣ¬
głistarũ narratio decla¬
rat. quia utriusꝙ scrip¬
tura testamenti recte in¬
dellecta: altitudinem no¬
bis celestiũ & p̃ceptorũ
mandat & p̃mioꝵ. Utraq
altitudinẽ xp̃i qui est
mons domus dm̃i in uer¬
tice montiũ: consona uo¬
ce precdicat.

Expanded text:
natur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, altitudine nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum utraque altitudinem Christi, qui est mons, domus Domini in vertice montium, consona voce praedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
eq enim ꝓpterea no¬
bis desꝑanda est ꝑ¬
fecta & angłica & celestis
habitatio: quia dixit ne¬
mo ascendit in cȩlũ nsi
qui descendit de cȩlo: filiꝰ
hominis qui est in celo.
Sed hoc dictũ est ꝓpter u¬
nitadem. quia caput no¬
strũ est:& nos corpuseius.
Cum ascendit in celo. nos
ab illo ñ separamur qui
oet cȩlũ: sed quodãmodo
clamat. Mea menbra esto¬
te: si ascendere uultis in
cȩlũ. In hoc gͦ ipsi iterũ ro¬
boremur: in hoc uotisom¬
nib estuemus. Hoc medi¬
temur in terris: qd̃ com¬
putamur in cȩlis.Timc

Expanded text:
e enim propterea nobis desperanda est perfecta et angelica coelestis habitatio, quia dixit, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Sed hoc dictum est propter unitatem, qua caput nostrum est, et nos corpus ejus. Cum ascendit in coelum, nos ab illo non separamur. Quidet coelum: sed quodam modo clamat, Membra mea estote, si ascendere vultis in coelum. In hoc ergo ipsi interim roboremur, in hoc votis omnibus aestuemus. Hoc meditemur in terris, quod computamur in coelis. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qui aurũ possides:
si placet bona nr̃a inui¬
cem conferamꝰ. Tu cũ pe¬
regre ꝓficisceris. thesauri
tui necessario domi rema¬
nentꝰ quib longe a te po

Expanded text:
qui aurum possides, si placet, bona invicem conferamus. Tu cum peregre proficisceris, thesauri tui necessario 267 domi remanent, quibus longe a te po
Abbreviated transcription (Latin):
seminat: parce & metet.
Et qui seminat in bene¬
dictionibꝰ: de benedictio¬
nib & mecet. Potest autẽ
& de om̃ib que mente.
manu. lingua. gerimus:
accipi. Et quia tu reddes
singulis inquit: scđm¬

Expanded text:
metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus, accipi. Quia tu reddes singulis, inquit, s
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s qui confidunt in eiꝰ.
De quib nutrũ lapidib
filii abrahȩ suscitati sunt:
quia dũ dura corda genti-¬
liũ in abrahȩ semine id est
in xp̃o crediderunt. eius
filii facti sunt:cuiꝰ semini
sunt uniti. Uinde & eisdẽ
xp̃i: ergo abrahȩ sem̃ estis.
Si igitur nos ꝑ fidem xp̃i
abrahȩ semen existimus:
iudei ꝓpter ꝑfidiam abra¬
hȩ filii esse desierunt. Qa
uͦ in illo die tremendi exa¬
minis parentes boni malis
filiis ꝓdesse ñ possint: testa¬
tur ꝓpħa qui dicit. Noe.
damel. & iob. si fuerint in
medio erus: uiuo ego dicit
oñs d̃s. quia filiũ de filiam
ñ liberabunt: sed ipsi iusti¬
cia sua liberabunt antinas
suas. Et rursũ quia boni
filii nichil malis parentib
ꝓsint. sed ad reatũ potius
maloꝵ parentũ ꝓficiat bo¬
nitas filioꝵ: ipsa ꝑ se ueritaᷤᷤ
Si ego in beelebub eicio de¬
monia: filii ur̃i in quo eici¬
unt: Ideo ipsi. iudices ur̃i
erunt. Sequitur. Iam enĩ¬

Expanded text:
eis. De quibus nimirum lapidibus, filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est, in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi Abrahae semen jam existimus, Judaei propter perfidiam Abrae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . 10. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
posita est. Om̃is enĩ arbor
que ñ facit fructũ bonũ ex¬
cidetur: & in ignem mittet᷑.
Arbor huiꝰ mundi: est uni¬
uersũ genus humanũ. Se¬
curis uero scilicet redemptor
ñr est: qui uelut ex manu¬
brio & ferro tenetur ex hu¬
manitate. sed incidit ex di-¬
uinitate. Que uidelicet se¬
curis iam ad radicem arbo¬
ris posita est: quia & si per
patientiam expectat: uidet
tam̃ quid factura est. Om̃ĩs
enim arbor ñ faciens fructũ
bonũ excidetur. & in ignem
mittetur: quia unusquisq
ꝑuersus paratam citius ge-¬
hennȩ concremationem in¬
uenit: qui hic fructũ boni
oꝑis facere contempnit:
Et notandũ qd̃ securim ñ
iuxta ramos positam: sed

Expanded text:
posita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
erus: sed pia. lispensatio¬
ne abluendi om̃is nr̃i con¬
tagionem peccati:. qui in
multis offeudimus om̃s:
& si dixerimiũ quia pec

Expanded text:
ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia pec
Abbreviated transcription (Latin):
tio terreni principatꝰ osten¬
dit. q̃m & in romana re pu¬
blica unus p̃fuisse descri¬
bitur. & in iudeȩ regno ꝑ
quartam partem plurimi
principabant᷑. Uoce etenĩ
nr̃i redemptoris dicit᷑. Om̃e
regnũ in se ipsũ diuisũ: de¬
solabitur. Liquet gͦ qd̃ ad
finem regni iudea ꝑuene¬
rat: que tot regib diuisa
subiacebat. Apte ꝙͦ ñ solũ
quib regib sed quib etiã
sacerdotib actum sit de¬
monstratur. ut quia illũ
ioħes baptista p̃dicaret.
qui simul rex cẽ sacerdos¬
existeret: lucas euͣgłista
p̃dicationis eius tempora
ꝑ regnũ & sacerdotiũ de-

Expanded text:
cipatus ostendit. Quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: « Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . » Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur: ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdosexsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium de
Abbreviated transcription (Latin):
tens manũ suam ad ara¬
trũ & aspiciens retro aptuᷤᷤ
est regno cȩloꝵ. cur repe¬
ciit qͦd dereliquit: Sed si
iurtus discretionis inspi¬
citur. citius uidetur: quia
nimirũ negotiũ qd̃ ante
conuersionem sine pecca
do extitit: hoc etiam repe
piscatorem petrũ.mathe¬
um uͦ theloneariũ scimꝰ:
& post conuersionem suã
ad piscationem petrus re¬
diit matheus uͦ ad thelo¬
nei negotiũ non resecdit.
quia aliud est uictũ per
piscationem querere:ali¬
ud thelonei lucris pecum¬
as augere.

Expanded text:
tens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ celestis uoce sermonis:
uerũetiam claritate diui¬
nȩ lucis astruxit. Husqͣm
enim in dota ueteris instru¬
menti serie repperimꝰ. an¬
gelos qui tam sedulo appa¬
ruere patrib: cũ luce ap¬
paruisse. Sed hoc priuile¬
giũ recte hodierno tempo¬
ri seruatũ est: qͣndo exor¬
tũ est in tenebris lumen
rectis corde: misericors et
parua unius angłi uide¬
retur auctoritas. postqͣm
unus sacramentũ nouȩ
naturitatis edocuit: statim
multitudo celestiũ agmi¬
nũ que głam deo caneret

Expanded text:
is voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi mistice nouati dog¬
ma confunditur: qui de
sua munditia suꝑbe gła¬
tus. humilem penitentiũ
mundationẽ euacuare
conatur: ueramq matrẽ
eccłiam. de natoꝵ suoꝵ

Expanded text:
Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
auctor uitȩ claruerat: in
inferm claustris retentũ.
quasi sanson in gara se de¬
p̃hendisse letati sunt. San
son media nocte ñ solum
exiit. sed etiam portas tu¬
lit: quia uidelicet redẽp¬
tor ñr ante lucem resur¬
gens: ñ solũ liber de in¬
ferno exiit. sed & ipsa etiã
inferm claustra destruxit.
Portas tulit. & montis uer¬
ticem subiit: quia resur¬
gendo claustra inferni ab¬
stulit. & ascendendo cȩloꝵ
regna penetrauit. Hanc
gͦ resurrectionis dñicȩ głi¬
demonstrabatur ex signo:
& post patuit ex facto. to¬
tamente diligamus: pro
eius amore moriamur
Ecce in resurrectione auc¬
toris nr̃i ministroserus
AIOs. conciues nr̃os agno¬
uimus. Ad hoꝵ gͦ ciuium
illam frequentem festiui¬
tatem festinemus. Hiscũ
necctũ uisione possumus:
desiderio & mente nnga¬
mur. Transmigremꝰ ad uir¬

Expanded text:
auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectionis ejus gdemonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmigrem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi specialit̃ concessa con¬
fitetur. deinde generalia
dei beneficia quib generi
humano ineternũ consu¬
lere ñ desistit enumerat.
Eius autẽ amma ddñm
magnificat. qui om̃s inte¬
rioris hominis sui affectus
diuinis laudib ac seruitiis
mancipat. qui obseruan¬
tia p̃ceptoꝵ dei semꝑ erus
potentiam maiestatis se
cogitare demonstrat. Eiuᷤ
sp̃c in do salutari suo exul¬
tat.quem nil in terrenis
libet. nulla caducarũ re-¬
rũ affluentia emollit: nul¬
la aduersitas frangit. sed
sola illrus a quo salus sꝑat᷑
eterna sui conditoris me¬
moria delectat. Que cum
om̃ib ꝑfectis uerba recte
conueniant: maxrine tam̃
ea beatam dei genitricem
ꝓferre decebat. que meriti
priuilegio singularis spi¬
ritali ipsius dilectione fla¬
grabat:cuius corporali con¬
ceptione gaudebat. Que

Expanded text:
sibi specialiter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
baa saulis fugit. Hin¬
ni uoce tua filia gallim.
atcende laisa. pauꝑcula
anatoth: migrauit mede¬
mena. Habitatores gabin:
confortamtm. Adhuc dies
est: ut in nob stetur. Agi¬
tabit manũ suam super
montẽ filiȩ syon: collem
exercituũ confringet lagun¬
culam in terrore. & excelsi
statura succident᷑: & subli¬
mes humiliabunt᷑. Et sub¬
uertentur condensa saltus
ferro: & libanus cũ excelsis

Expanded text:
baath Saulis fugit. Hinni voce tua, filia Gallim; attende, Laisa, paupercula Anathot. Migravit Medemena: habitatores Gabin, confortamini. Adhuc dies est, ut in Nobe stetur: agitabit manum suam super montem filiae Sion, collem exercituum confringet lagunculam in terrore, et excelsi statura succidentur, et sublimes humiliabuntur. Et subvertentur condensa saltus ferro:
Abbreviated transcription (Latin):
ritur uas figuli. qd non
potest ultra instaurari:
& in dophech sepelientur:
eo qd non sit alius locus
ad sepeliendũ. Sic faciam
loco huic ait d̃ns. & habi¬
tatorib enus: ut ponam
ciuitadem istam sicut do¬
rłm & domus regũ iuda
sicut locus dophech: im¬
mundȩ om̃s domus. in

Expanded text:
ritur vas figuli quod non potest ultra instaurari et in Thofeth sepelientur eo quod non sit alius locus ad sepeliendum sic faciam loco huic ait Dominus et habitatoribus eius ut ponam civitatem istam sicut Thrusalem et domus regum Iuda sicut locus Thofeth inmundae omnes domus in
Abbreviated transcription (Latin):
miseri. uitȩ auctorem mor¬
di potius dare: qͣm ꝑ eum
ipsi iustificari studebant
Uerũ nos ꝑfidoꝵ cecitate
declinata. eoꝵ magis exem¬
pla qui fideliter dñm lau-¬
dauere sequamur: & iter
eius misticũ. mistica ut de¬
cet int̃pretatione scrude¬
mur

Expanded text:
miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur
Abbreviated transcription (Latin):
tione nr̃a dicturi sumꝰ:
qui pene a matris utero
ad fidem uenimus.qui
uerba uitȩ ab ipsis cuna¬
bulis audimus. qui ab
uberib sc̃e eccłiȩ potum
suꝑnȩ p̃dicationis sũpsi¬
mus cũ lacte carnis:

Expanded text:
tione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae, potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis
Abbreviated transcription (Latin):
in quoꝵdam rudeoꝵ cor¬
oib duritia. que hunc nec
racula agnouit. Om̃ia qͥp¬
pe elementa. auctorem su¬
um uenisse testata sunt.
Ut enim de his quiddam
usu humano loquar. dm̃
hunc cȩli esse cognouerunt:
quia ꝓtinus stellam mise¬
runt. Mare cognouit. qͥa
sub plantis eius se calcabi¬
le p̃burc. Cerra cognouit:
quia eo moriente contre¬
muit. Sol cognouit. quia
lucis suȩ radios abscondit.
Saxa & parietes cognoue¬
runt: quia tempore mor¬
tis eius scissa sunt. Infer¬
nis cognouit. quia hos
quos denebat mortuos

Expanded text:
n quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec racula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
indumentis: ad cȩli palatiũ
ꝑhennit̃ regnaturus ascen¬
dit. Ille descendit carne ue¬
latus:iste ascendit sangui¬
ne laureatus. Ascendit iste
lapidantib iudeis: quia il¬
le descendit letantib an-¬
gelis. Gła in excelsis deo.he
tauerunt: hodie stepħm
lecantes. in suũ consortium
susceperunt. Heri dñs exi¬
uit de utero uirginis: ho¬
die miles egressus est de er¬
gastulo carnis. Herixp̃e ꝓ
nobis pannis est inuolutꝰ.
hodie stephanus stola est
ab eo ĩmortalitatis indutꝰ.
heri p̃sepis angustia xp̃m
portauit infantẽ: hodie
ĩmensitas cȩli suscepit ste

Expanded text:
li palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelsis Deo herantaverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscep
Abbreviated transcription (Latin):
tib esse se iam in littore de¬
monstrat. Facta est discipu¬
lis piscationis magna dif¬
ficultas. ut magistro ueni¬
ente.fieret admirationis
magna sublimitas. Qui
bus ꝓtinus dixit. Mittite
in dexteram nauigii rete.
& inuenietis. Bis in sc̃o euͤ¬
gelio legitur. quia dñs ius¬
sit ut ad piscandũi retia
mitterentur: ante passio¬
nem uidelicet. ce post resur¬
rectionem. Sed prrusqͣm
redemptor ñr pateretur
& resurgeret. mitti quidẽ
rete ad piscandũ iubet: s
utrũ in dexteram an sini¬
stram mitti debuisset. non
iubet. post resurrectionẽ
uͦ discipłis apparens: mit
ti rete in dexteram iubet
In illa piscatione tanti cap¬
tisunt: ut retia rumpe¬
rentur: in ista autẽ & mul¬
ti capti sunt: & retia rup¬

Expanded text:
tibus, esse se jam in littore demonstrat. 3. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet, et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dexteram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet; post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti 1542 rete in dexteram jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur; in ista autem et multi capti sunt, et retia rup
Abbreviated transcription (Latin):
nis intellige. Et rogaue¬
runt illũ ꝓ ea. & stans suꝑ
illam imꝑauit febri: & di¬
misit illam. Modo salua¬
tor rogatus. modo curat e¬
grotos ultro. ostendens se
contra peccatoꝵ qͦ passioneᷤ
& p̃cib semꝑ aniruere fide¬
liũ: & ea que ipsi minime¬

Expanded text:
nis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fideliu
Abbreviated transcription (Latin):
conferre sanitatem. Xp̃c
gͦ si in suis mansisset uir¬
tutib: cõmune cũ homini¬
bus nichil haberet. Est ni¬
si implesset carnis ordinẽ:
carnis in illo esset otiosa fu¬
sceptio. Sustinuit gͦ has
necessitates: ut homo uerꝰ
humanis necessitatib ꝓba¬
retur. Ascendit in nauicu¬
ascendit: ut credentes in
se ad celestem patriã tran¬
quilla nauigatione ꝑdu¬
suȩ faciat: quos humani
sine celesti gubernatione
nauis eccłiȩ ꝑ mundamũ
pelagus inter talia & tan¬
da discrimina:ad celestẽ
portũ non ualet ꝑuenire:
Hec diximus fr̃es quantũ
ad intelligentiã sp̃ualem:
uerũ ipsius historiȩ ordi¬
nem ꝓsequamur. Ascen

Expanded text:
conferre sanitatem. Christus ergo si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nihil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut homo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascendit in navicuascendit, ut credentes in se, ad coelestem patriam tranquilla navigatione perdupes faciat, quos humanitsine coelesti gubernatore navis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae ordinem prosequamur. Ascen
Abbreviated transcription (Latin):
erum quia breuit
ista p̃libauimus.
latius iam cuncta exposi-¬
turi: ipsum sacrȩ lectio¬
nis uideamus exordruo.
cessitate abluendi alicuiꝰ
sui peccati compulsus qui
peccatũ non fecit ullũ nec
muentus est dolus in ore

Expanded text:
erum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. cessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore
Abbreviated transcription (Latin):
pectoris illius mitigare
potuerunt. Nam & crui¬
tates eoꝵ destruxit: & lucõ
eoꝵ succidit. Preceperat
enim illi nabuigodonosor
rex ut om̃s deos derrȩ ex¬
t̃minaret. uidelicet ut ip¬
se solus diceretur d̃s: ab
his nationib que potuis¬
sent holofernis potentia
subiugari. ꝑtransiens au¬
tem syriam sobal. & omnẽ
apamiã. omnẽq mesopo¬
tamiam: uenit ad idu¬
meos in derra gabaa. Ncce¬
pitq ciuitates in terra¬
eoꝵ: & sedit ibi ꝑ triginta
dies. In qurib dieb: aduna¬
ri p̃cepit uniuersũ exerci

Expanded text:
pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit, et lucos eorum excidit. Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex, ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Pertransiens autem Syriam Sobal, et omnem Apameam, omnemque Mesopotamiam, venit ad Idumaeos in terram Gabaa, accepitque civitates eorum, et sedit ibi per triginta dies, in quibus diebus adunari praecepit universum exerci
Abbreviated transcription (Latin):
a lege sibi posita ꝑconcu¬
piscentiam deuiassetꝰ crea¬
tor mundi creatura non
fieret: neq aut sempit̾nuᷤ
demporalitatem subrret:
aut equalis deo patri filtꝰ
dei: formam serui. & simi¬
litudinem carnis peccati as¬
sumeret.

Expanded text:
a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret.
Abbreviated transcription (Latin):
me tu uis. quẽadmodũ
int̾fecisti heri egiptiũ:
fugit autẽ moyses in u̾¬
bo isto. & factus est adue¬
na in t̾ra malian: ubi ge¬
nerauit filios duos. Ex
pletis uͦ annis quadragin¬
ta. apparuit illi in deserto
montis sẏna:angłs in ig¬
ne flammȩ rubi. Moyses
autẽ uidens: ad miratus
est uisũ. Et accedente illo
ut confideraret: facta est
Ego sũ ds patrũ tuoꝵ. d̃s
abraham. & d̃s ysaac: et
d̃s racob. Cremefactus au¬
dem moyses: ñ audebat
considerare. Dixit audem
illi ds. Solue caltiamen¬
tũ pedũ tuoꝵ. Locus enim
in quo stas: derra sc̃a est.
Uidens uidi afflictionẽ

Expanded text:
dmodum interfecisti heri Aegyptium? Fugit autem Moyses in verbo isto: et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filios duos. Et expletis annis quadraginta, apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammae rubi. Moyses autem videns, admiratus est visum. Et accedente illo, ut consideraret, facta est Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixit autem illi Dominus: Solve calceamentum pedum tuorum: locus enim in quo stas, terra sancta est. Videns vi
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata facie sicut apłs
destatur. głam dñi specu¬
lantes:in eandem imagi¬
nem transformabimur.
quicũq modo reuelamus
eũ adorauerunt: quidã
audẽ dubitauerunt. Si
querimus unde dubitaue¬
runt. qui uidentes dñm
adorauerunt:nulla ma¬
gis causa occurrit. qͣm ea
cuius lucas meminit: cũ
ipso resurrectionis die di
scipłis eũ apparuisse nar¬
rasset. Conturbati uͦ in¬
quit & cont̾riti: estima¬
bant se sp̃m uidere. Uidñ¬
des gͦ dñm cognoscunt.

Expanded text:
revelata facie sicut Apostolus testatur, gloriam Domini speculantes in eamdem imaginem transformamur , quicunque modo revelamus eum adnoraverunt. Quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverunt, qui videntes Dominum adoraverunt, nulla magis causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit, cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narrat: Conturbati vero, inquit, et conterriti existimabant se spiritum videre. Videntes ergo Dominum cognoscun
Abbreviated transcription (Latin):
gladio. fame. peste.
ruituri sunt. Qui longe
est. peste morietur: qui
autem ꝓpe. gladio corruet.
Et qui relictus fuerit et
indignationẽ meã
in eis. & scietis quia ego dñs:
cũ fuerint int̾fecti ur̃i in
medio idoloꝵ ur̃oꝵ. in cir¬
cuitu ararũ ur̃arũ: in om¬
ni colle excelso. & in cunctis
sũmitatib montiũ. & sub¬
tus om̃e lignũ nemorosũ:
& subtus uniuersã quer¬
cũ frondosam: locũ ubi
accenderunt thura redo¬
lentia. uniuersis ydolis
suis. Et extendam manũ
meã suꝑ eos. & faciam t̾ram

Expanded text:
gladio, fame et peste ruituri sunt. Qui longe est, peste morietur: qui autem prope, gladio corruet: Et qui relictus fuerit, et indignationem meam in eis et scietis quia ego Dominus cum fuerint interfecti vestri in medio idolorum vestrorum in circuitu ararum vestrarum in omni colle excelso in cunctis summitatibus montium et subtus omne lignum nemorosum et subtus universam quercum frondosam locum ubi accenderunt tura redolentia universis idolis suis et extendam manum meam super eos et faci
Abbreviated transcription (Latin):
est gła qd̃ ascendit in cȩ¬
lum: quod sedet ad dexte¬
ram patris: Sed hoc ocu¬
lis ñ uidemus: quia nec
pendentem in ligno ui¬
dimus. Totũ hoc fide te¬
nemus:oculis cordis in¬

Expanded text:
est quod ascendit in coelum, quod sedet ad dexteram Patris? Sed hoc oculis non videmus, quia nec pendentem in ligno vidimus. Totum hoc fide tenemus, oculis cordis in
Abbreviated transcription (Latin):
lium suũ in mun¬
dũ ut iudicet mundũ: s
ut saluetur mundus per
ipsũ. Ergo quantũ in me¬
dico est: sanare uenit egn¬
tũ. Ipse se interimit: qui
p̃cepta medici seruare ñ
uult. Uenit saluator ad
mundũ. Quare saluator
dictus est mundi. nisi ut
saluet mundũ. non ui
rudicet mundũ: Salua
ñ uiis ab ipso: ex de ipso uu¬
dicaberis. Et quid dicam
iudicaberis: Uide qull
ant. Qui credit in eũ: nol
iudicatur. Qui autẽ non
credit. quid dicturũ spera

Expanded text:
lium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. » Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum, sed interimitur, qui praecepta medici servare non vult. Venit salvare mundum. Quare salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non credit. » Qui
Abbreviated transcription (Latin):
culam. secuti sunt eũ disci¬
puli eius. ñ imbecilles. sed
firmi & stabiles in fide. mã¬
fueti & pii. sꝑnentes mun¬
dũ: non duplici corde: sed
simplici. Hii ergo secuti sũt
eũ. non tantũ gressus eius
sequentes: sed magis sc̃ita¬
tem eius comitantes: & iu¬
sticiam eius consectantes.
Est ecce tempestas magna
facta est in mari: ita ut
nauicula oꝑiretur flucti¬
bus. Cum enrm multa
magna & miranda osten¬
disset in terra. transiit ad
mare: ut & ibidem adhuc
excellentiora oꝑa demon¬
straret. quatinus terrȩ ma¬
risq dñm se esse cunctis
ostenderet. Ingressus ergo
nauiculam. fecit turbari
mare. cõmouit uentos.
concitauit fluctus. Cur
hoc: Ideo ut discipłos su¬
os mitteret in timorem.
e suũ auxiliũ postulatẽs
suamq potentiam rogal¬
tib manifẽstaret. Iua de¬
pestas non ex sese oborta
est: sed potestati paruit

Expanded text:
culam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit