comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
medicus exherbarũ sucis uł
arboꝵ. uel etiã metalloꝵ uenis.
aut animantiũ naturis. ꝓfutura
corporib medicamenta cõponit. Sed herbas
istas si quis forte ante quam ꝓ ratione artis
cõponantur aspiciat. si quidẽ in agris aut¬
in montib. uelut fenũ uile c̃culcat & p̃cerit.
Si uͦ eas int̾ medici scolã dispositas ꝑ ordinẽ
uidit. lic&& odorem. tristẽ. fortẽ. & austerũ
reddant. tam̃ suspicabit᷑ eas cure uł reme¬
du aliquid continere. etiã si ñdũ quȩ ł qualis
in eis sit sauitas ac remedii uirtꝰ agnouerit.

Expanded text:
medicus ex herbarum succis, vel arborum, vel etiam metallorum venis, vel animantium naturis profutura corporibus medicamenta componit. Sed herbas istas si quis forte, antequam pro ratione artis componantur, aspiciat, si quidem in agris aut montibus, velut foenum vile conculcat, et praeteris: si vero eas intra medici scholam dispositas per ordinem viderit, licet odorem tristem forte et ?: au--erum  reddant: tamen suspicabitur eas curae vel remedii aliquid continere, etiamsi nondum quae vel malis sit sanitatis ac remedii virtus, agnoverit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solum purgationẽ consequi pos¬
sit is qui conũtit᷑ a peccato. sed &
spũ scõ repleri. quo & reciꝑe priorẽ stolam
& anulũ possit. & ꝑ omĩa reconciliatus pa¬
tri in locum filii reparari. ꝑ ipsum dnm̃ nr̃m¬

Expanded text:
ut non solum purgationem consequi posut non solum purgationem consequi possit is qui convertitur a peccato, sed et Spiritu sancto repleri: quo et recipere priorem stolam et annulum possit, et per omnia reconciliatus Patri in locum Filii reparari. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ultinȩ & summȩ purificationis est. aurẽ
purificari. ut purus et mundꝰ seruetur
auditꝰ. & manũ dextrã ut munda sint
oꝑa nr̃ã. nec aliquid immundũ his adiis¬
ceatur & sordidũ. Sed & pedes purifi¬
candi sunt. ut ad opꝰ bonũ tantũ mͦ
dirigant᷑. nec ultra lapsus iuuentutis
incurrant. Septies autẽ resꝑgit sacer¬
dos contra dnm̃ ex oleo. Post omĩa etenĩ
que ꝓ purificatione celebrata st̃. postꝗͣ
conũsus & reconciliatꝰ est dõ. post un¬
molatas hostias. ordinem seruat. ut &
uirtutẽ suꝑ eũ septemplicem sc̃i sp̃s
mͥ letitiã salutaris tui. & spũ pͥncipali
confirma me. Uel certe qũi peccatoꝵ
corda dñs in euuangłio testatur a septẽ
demonib obsideri. competent̃ septies
ante dnm̃ sac̃dos in purificatione resper¬
git. ut expulsio septem spũũ malignoꝵ
de purificati corde sepcies excusso digi¬
tis oleo declaretur. Sic gͦ conuersis a
peccato purificatio quidem ꝑ illa omĩa

Expanded text:
ultimae et summae purificationis est aurem purificari, ut purus et mundus servetur auditus; et manum dextram, ut munda sint opera nostra, nec aliquid immundum his admisceatur et sordidum; sed et pedes purificandi sunt, ut ad opus bonum tantummodo dirigantur, nec ultra lapsus juventutis incurrant. Septies autem respergit sacerdos contra Dominum ex oleo: post omnia etenim quae pro purificato celebrata sunt, postquam conversus et reconciliatus est Deo, post immolatas hostias, ordinis erat ut et virtutem super eum septemplicem sancti Spimihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me. Vel certe quoniam peccatorum corda Dominus in Evangelio testatur a septem daemonibus obsideri, competenter septies ante Dominum sacerdos in purificatione respergit, ut expulsio septem spirituum malignorum de purificati corde septies excusso digitis oleo declaretur. Sic ergo conversis a peccato purificatio quidem per illa omni
Abbreviated transcription (Latin):
consummatꝰ est mundus. In quo donec sumus in carne
positi ad liquidũ puri esse non possumus. nͥ oc taua
camen die qui masculus est & iuriliter egerit. statĩ¬
munda efficitur mat̾ quȩ genuit eũ. Purgatã
namq uicus carnem. ex resurrectione recipiet.
Si uͦ nichil in se habuerit uirile adũsus peccatũ.

Expanded text:
consummatus est mundus, in quo donec sumus in carne positi ad liquidum puri esse non possumus, nisi octava amen die purgandus ille est qui viriliter egit. Statmunda efficitur mater ejus quae genuit eum. Purgatam namque vitiis carnem ex resurrectione suscipiet, qui vero nihil in se habuit virile adversus peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliis gestũ sit. s etiã ipsi intra se quid ge¬
rere debeant doceant᷑. ludas confessio in¬
t̃p̃tatur. Quigͦ uł peccata sua confessuᷤ
corã hominib conficet᷑. collaudatur a
frĩbus suiꝰ. Leticia enĩ & gaudiũ ẽ angł̃is
in cęlo. suꝑ unũ peccatorẽ penitentiã
agentẽ. Ab ipsis gͦ tanquã a fr̃ĩb unius
etenĩ et creatoris et patris filu. sunt &
homines & angłi collaudat᷑. Uerũ is qͥ
confitet᷑. manus eius suꝑ dorsũ inimicoꝵ
efficiunt᷑. Qui enu ante exhibuerat mem¬
bra sua seruire iniquitati ad iniquitatem.
nunc ea exhibens seruire iustitiȩ in sc̃ĩfica
demonũ terga uexat & cedit. Sic enim
pugnat ñ quasi aerem cedenᷤᷤ. sed demones fu¬
gans. quiq ob ninos ꝓfectus uelut dĩ iam¬

Expanded text:
aliis gestum sit, sed etiam ipsi intra se, quid gealiis gestum sit, sed etiam ipsi intra se, quid gerere debeant, doceantur. Judas, confessio interpretatur: qui ergo, vel peccata sua confessus audabitur a fratribus suis: Laetitia est enim et gaudium Angelis in coelis, super uno peccatore poenitentiam agente . Ab ipsis ergo, tanquam a fratribus, unius enim illi Creatoris et patris filii sunt, et homines et Angeli collaudatur. Verum is qui confitetur, manus ejus supra dorsum inimicorum efficiuntur: qui enim ante exhibuerat membra sua servire iniquitati ad iniquitatem, nunc exhibens servire justitiae in sanctificaemonum terga vexat et caedit. Sic enim pugnat, non quasi aerem caedens , sed daemones fugans: quique ob nimios profectus velut Dei jam
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽẽ animalia designant᷑ aptissime. Saue
etiã candidos dentes eiꝰ dicit. Oñs enĩ qui
ꝑfecti sunt. & qui scripturarũ cibos dignis ce
competentib intp̃tationib explanantes
subtilẽ & minutũ intellectũ qui spiritalis
dr̃ eccłiȩ corpori subministrant. candidi
debent ẽẽ et puri. atq om̃i malo liberi.
ne forte dicat᷑ ei. qͥ alios doces de ipsum ñ
sacram̃toꝵ deboꝵ scientiã continere.
uerũ etiã mores gestaq informare discentiũ.
sic enĩ et sapientia ꝑsalomonẽ dicit. de¬
scribe tͥ hec duplicit̃ & tͥpliciter in cor¬
de tuo. & arca que construebat᷑ a noe
bicamerata et tͥcamerata fieri iubetur.
conemur et nos postea quã duplicit̃ ista
prout pottumꝰ sentire descripsimu. idest
scđm hystoriã & scdm mysticũ ĩtellectũ.
nunc in qͣntũ reciꝑe locus potest. etiã
moralem in eo discutere sermonẽ. ut scri¬
pturarũ studiosi ñ solũ quid in aliis uł ab

Expanded text:
da esse animalia designantur. Aptissime sane da esse animalia designantur. Aptissime sane etiam candidos dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et Scripturarum cibos dignis et competentibus interpretationibus explanantes, subtilem et minutum intellectum, qui spiritalis dicitur, Ecclesiae corpori subministrant, candidi debent esse et puri, atque ab omni macula liberi, ne forte dicatur eis: Qui alios doces, te ipsum non sacramentorum debet scientiam continere, verum etiam mores, 15 gestaque informare discentium sic enim et Sapientia per Salomonem dicit, Describe tibi haec dupliciter et tripliciter in corde tuo : et arca quae construebatur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur, conemur et nos, posteaquam dupliciter ista, pro ut potuimus sentire, descripsimus, id est, secundum Historiam et secundum Mysticum intellectum, nunc in quantum recipere locus potest, jam Moralem, in eo discutere sermonem, ut Scripturarum studiosi, non solum quid in aliis, vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
latrones. quo scilic& audientiũ uulnera
peccatoꝵ non solũ olei lenitate mitigent᷑
uerũ etiam uini austeritate purgentur
& quiᷤ est ĩquit apłs qui me letificat. nͥ qui
contͥstatur ex me: Candidi dentes euᷤ suꝑ
one iã dixinꝰ. & eadem frequentius in eis
locis repetere absurdum uidet᷑. Dentes gͦ eiꝰ
suꝑ lac candidi erunt. hii qui fortem et soli¬
dum ũbi dĩ cibũ mandere et cõminuere ad
sumendi exercitatos habent sensus ad dis¬
cretionẽ boni et mali. De imꝑfectis autẽ
corinthus dic̃. Lac uob̾ potũ dedi ñ escam.
nondũ enĩ poteratis. Suꝑ eos qui lacte
aluntur. ddentes eius st̃ candidi. idest hii
qui ꝑfectum cibum capere possunt. & co¬
medere. suꝑ illos st̃ qͥ tanquã pariuili ad¬
huc lacte indigent. Deniq et in lege ea
anunalia q̃ runinant. & sũptũ cibũ ad
dentes denuo reuocant. qͦd subtilit̃ minu¬
tatũ sustentationẽ corpori tradunt. mun¬

Expanded text:
latrones. Quo scilicet audientium vulnera latrones. Quo scilicet audientium vulnera peccatorum non solum olei lenitate mitigentur, verum etiam vini austeritate purgentur. Et quis est, inquit Apostolus, qui me laetificat, nisi qui contristatur ex me. Candidi dentes ejus supone diximus, et eadem frequentius in his locis repetere absurdum videtur. Dentes ergo ejus super lac candidi erunt hi qui fortem et solidum verbi Dei cibum mandere et comminuere ad sumendi exercitatos habent sensus ad boni discretionem et mali . De imperfectis autem Corinthiis dicit, Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis . Haec super eos qui lacte aluntur: Dentes eorum sunt candidi, id est, hi qui perfectum cibum capere non possunt, et comedere super illos, qui tanquam parvuli adhuc lacte indigent. Denique et in lege ea animalia quae ruminant , et sumptum cibum ad dentes denuo revocant, quod subtiliter minutatum, sustentationi corporis tradunt, mun
Abbreviated transcription (Latin):
dignos qͦsq fideliũ. & diu̾sa singularit̃ m̃bra
nominari. ꝓeo quod unusquiꝰq om̃i excłẽ cor¬
pori dependit officiũ. Erunt enĩ pedes xp̃i qͥ
currunt ad faciendã paeẽ. qui ꝑgunt ad sub¬
ueniendũ. his qui in necessitate sunt positi.
Frunt manus xꝑi quȩ ad misedĩam extendunt᷑.
quȩ auxiliũ indigentib ferunt. quȩ inualidiꝰ
ad adminiculũ porrigunt᷑. Sic erunt & oculi
tui est oculus tuuiᷤ. Gratifici gͦ sunt oculi isti.
Sermo enĩ scientiae sale conditus ẽ: ut det
grãm audientib. Non gͦ ꝓ hoc solũ gratificꝰ
dicit᷑. qui scientiae sermonem minstrat. qui
qͦd hab&e in se gratiã facit. His enim inquit
auditis sapienᷤᷤ sapientior erit. Gracifici gͦ
sunt oculi eiꝰ auino. quia nichil est aquatũ in
ũbo seientiae. nichil fluidũ. nichil frigidũ.
sed uinũ qͦd letificat cor hominiꝰ. & quod
infundit᷑ uulnerib illius qui incidit in

Expanded text:
dignos quosque fidelium, et diversa singulariter membra dignos quosque fidelium, et diversa singulariter membra nominari, pro eo quod unusquisque omni Ecclesiae corpori dependit officium. Erunt enim pedes Christi, qui currunt ad faciendam pacem, qui pergunt ad subveniendum his qui in necessitate sunt positi. Erunt manus Christi, quae ad misericordiam extenduntur, quae auxilium indigentibus ferunt, quae invalidis ad adminiculum porriguntur. Sic erunt oculi Chtui est oculus tuus . Gratifici ergo sunt oculi isti: Sermo enim sapientiae sale conditus est, ut det gratiam audientibus. Non ergo pro hoc solum gratificus dicitur, quia scientiae sermonem ministrat, sed quod habet in se gratiam, facit. His enim auditis, inquit, sapiens sapientior erit . Gratifici ergo sunt oculi ejus a vino, quia nihil est aquaticum in verbo sapientiae, 14 nihil fluidum, nihil frigidum: sed vinum quod laetificat cor hominis, et quod infunditur vulneribus illius qui incidit in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. quanto capacior effecta fuerit anima.
tanto purior fit. & lauat᷑ cotidie ad scientie
ꝓfectũ. & iungen se dõ. ñ solũ amictuᷤ eiꝰ.
uerũ etiã unꝰ iam cũ ipso sp̃s fiet. Huic
contrariuᷤᷤ erat amictuᷤ ille popłi isrł: in quo¬
ut gentis impudicitiã designar&. non tam qira¬
amictũ quã p̃cinctoriũ nominauit. Quod
hieremias circũdare lũbis suis & auferre
rursus atq in euphraten iubetur abscondere.
erga finẽ p̃cipue amputat & abscidit. Si
enĩ adhuc contentiosuiᷤ agentes dicere ueli¬
mus quia gratifici sunt oculi uidȩ ex uino.
ꝓ abundantia ut supͣdiximus uini & ab un¬
dantia poculoꝵ. quid de candidis dentib
respondebinuᷤ & qualitate lactis p̃latis.
agendũ sed interruptione intelligentiae historia¬
lis exclusi. ad sꝑitalis expositioniᷤ ordinem re¬
deamu. Gratifici inquit oculi eiꝰ auino. Suꝑiuᷤ
ostendimꝰ apłica aucloritate. membra xp̃i dici

Expanded text:
ute verbi Dei, quanto capacior effecta fuerit anima, ute verbi Dei, quanto capacior effecta fuerit anima, tanto purior fit, et lavatur quotidie ad scientiae profectum: et jungens se Domino, non solum amictus ejus, verum etiam unus jam cum 13 ipso spiritus fiet. Huic contrarius erat amictus ille populi Israel, in quout gentis impudicitiam designaret, non tam amictum, quam praecinctorium id nominavit, quod Jeremias circumdare lumbis suis, et auferre rursus, atque in Euphratem jubetur abscondere .erga finem praecipue, amputat et abscindit? Si enim adhuc contentiosius agentes dicere velimus, quia gratifici sunt oculi Judae ex vino prae abundantia vini, ut supra diximus, et abundantia poculorum, quid de candidis dentibus respondebimus, et qualitate lactis, prolatis? gendum impudenter. Sed interruptione intelligentiae Historialis exclusi, ad Spiritualis expositionis ordinem redeamus. Gratifici, inquit, oculi ejus a vino. Superius ostendimus Apostolica auctoritate, membra Christi dici
Abbreviated transcription (Latin):
iem agrũ fertilẽ uitȩ ỹperbolieos
uini abundantiam significare. sed nobilio¬
rem sensũ mystica ꝓducit expositio. Nam
stola xꝑi quȩ lauat᷑ in uino. merito eiꝰ intel¬
ligitur xcłia quã ipse sibi mundauit sangui¬
ne suo ñ habentem maculã aut rugã. Hon
enĩ inquit apłs argento uł auro redempti
estis. sed p̃cioso sanguine unigeniti adõ.
In huuis enĩ sanguinis uino idẽ lauachro
regenerationiᷤ. axꝑo lauat᷑ ȩccl̃ia. Conse¬
pelimur enĩ ei ꝑbaptisinum in mortẽ. & in
sanguine ipsiuᷤ. idẽ in mortȩ ipsuiꝰ bapti¬
zamur. In sanguine autẽ uuȩ. qͦmͦ amictũ
suũ lauit. uidendũ est. Amictus ꝓpinquior
qͦdam uel secretior corpori uestis uidetur
ẽẽ quã stola. hiigͦ qui prius ꝑ lauacrum
loti stola eiꝰ fuerant effecti. postea quã ad sacra¬
mentũ sangiunis uuȩ ꝑuenerint. uł interio¬
ne anima. cũ sacram̃ti huiꝰ ceꝑit caꝑe rationẽ.
Agnita nãq et intellecta uirtute sanguinis ũbi

Expanded text:
e: agrum fertilem vitis, et hyperbolic ῶs vini abundantiam significare; sed nobiliorem sensum Mystica producit expositio. Nam stola Christi, quae lavatur in vino merito ejus intelligitur Ecclesia, quam ipse sibi mundavit sanguine suo, non habentem maculam et rugam . Non enim, inquit Apostolus, argento vel auro redempti estis, sed pretioso sanguine Unigeniti a Deo . In hujus ergo sanguinis vino, id est, lavacro regenerationis, a Christo lavatur Ecclesia. Consepelimur enim illi per Baptismum in morte et sanguine ipsius, id est, in morte ipsius baptizamur. In sanguine autem uvae, quomodo amictum suum lavet, videndum est. Amictus, propinquior quaedam, vel secretior corpori vestis videtur esse quam stola. Hi ergo qui prius per lavacrum loti, stola ejus fuerant effecti, posteaquam ad sacramentum sanguinis uvae pervenerunt, veluti interione anima, cum sacramenti hujus coeperit capere rationem. Agnita namque et intellecta virtute sanguinis, virt
Abbreviated transcription (Latin):
habitandũ. & suburbana eoꝵ animalib nr̃is.
O portebat gͦ &. ia de suburbanis & de ciuita.¬
tib sortẽ fieri. ne forte uidiscrete &. fortu.¬
ito uit̾ leuitas celebrata diuisio uideret᷑.
Sic̃ gͦ distributio sortis quȩ facta ẽ in filus
isrt̃. habuit rationẽ qͣ quis pruna sorte
ꝑ moysen ultra iordanẽ. & ab iłu int̾ram
reꝓnussionis accipiunt. ubi prima sors
cecidit ad beniamin & postmodũ ad
cet̃os in quib ultimꝰ fuit dan. ita necesse
ẽ eẽ aliqu̾ã rationẽ &iã ui ordine sacer.¬
dotalis & leuitice sortis ut alii prima¬
alii scda. alii uͦ t̃tia sors ducat᷑. ꝑ quas
illa uł illa loca unicuiq decernantur.
Dicunt᷑ aut̃ filii ẽẽ leui. gerson ⁊ caath.
& merari. & ostendit᷑ pͥmas tenuisse un¬
honore. quia filii caath fuerunt airon
pars quidẽ plebis effecta ẽ sacerdotalis
quȩ ẽ aaron & filii eiꝰ. moyses aut̃ aut
ĩ sacerdotali ordiue. aut si quid & iam

Expanded text:
tandum, et suburbana earum animalibus nostris. » Oportebat ergo etiam de suburbanis et de civitatibus sortem fieri, ne forte indiscrete et fortuito inter Levitas celebrata divisio videretur. Sicut ergo distributio sortis quae facta est in filiis Israel habuit rationem qua quis prima sorte per Moysen ultra Jordanem, et ab Jesu in terra repromissionis accipiunt, ubi prima sors cecidit in Benjamin, et postmodum inter caeteros, in quibus fuit ultimus Dan; ita necesse est esse aliquam rationem etiam in ordine sacerdotalis et Leviticae sortis, ut alii primaalii secunda, alii vero tertia sors ducatur, per quas illa vel illa loca unicuique decernuntur. Dicuntur autem filii esse Levi, Gerson, et Caath, et Merari, et ostenditur primatum tenuisse hoc est, qui filii Caath fuerunt ex Amrpars quidem quaedam plebis effecta est sacerdotalis, quae est Aaron et filii ejus. Moyses autem in sacerdotali ordine, aut si quid
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ gerson in aser. & tertiã idem gerson
in neptalĩ. Quis potest assequi hȩc onũa
& comp̃hendere: Quis memuisse saltĩ &
d si sełm litteram solũ difficile textꝰ ipse
narrationis explicari potest. & ꝑmixtio
ł locorꝵ uł ꝑsonarũ que in hystoria con¬
tinent᷑ euolui. quid dicemꝰ de his sae̾m̃tis
quę ꝑ hoc describunt᷑. & in quib distri-¬
butiones futurȩ hereditatis adumbrant᷑.
te suscipient diuisio celebrabit᷑: Quis castroꝵ
sedes diuersas explicet. quomͦ hec in resur.¬
rectione ꝑ singulos quosq sco sac̃dotali
uł leuitico ordine habenda sit distributi.¬
o. ut que adinodũ dic̃ apłs in resurrectio¬
ne ñ confuse agant᷑ omĩa. s ueniat unus.¬
cũ subiecerit ei om̃em pͥncipatũ & pote.¬
statẽ. ibi sine dubio tales quędã castroꝵ
obseruationes. & sacerdotales distributi.¬
ones. ⁊ ordines ac tubarũ significationes

Expanded text:
vero Gerson in Aser, et tertii, id est Gerson, vero Gerson in Aser, et tertii, id est Gerson, in Nephthalim. Quis potest ascendere haec omnia et comprehendere? Quis meminisse saltem et quod secundum litteram solam difficile textus narrationis explicari potest, et permistio vel locorum vel personarum quae in historia continetur evolvi. Quid dicimus de his sacramentis quae per hoc describuntur, et in quibus distributiones futurae haereditatis adumbrantur,aereditate suscipient, divisio celebrabitur? Quis castrorum sedes diversas explicet? Quomodo haec in resurrectione per singulos quosque sanctorum sacerdotali vel Levitico ordine habenda sit distributio, ut, quemadmodum dicit Apostolus, in resurrectione non confuse agantur omnia, sed veniat unuscum subjecerit ei omnem principatum et potestatem , » ubi sine dubio tales quaedam castrorum observationes et sacerdotales distributiones et ordines ac tubarum significationes
Abbreviated transcription (Latin):
Ruben & Simeon. & gad. sortit᷑ seđa sorte
caath. & tribũ Sineonis. Merari uͦ primũ
sortitur Ruben. & iterũ merari t̾tiũ in
numeris ab oriente accepit zabulon. ut
iusticia seruet᷑ in sorte ea quȩ seđm dm̃
ducit᷑. & credentiũ mientes ad inystia fu.¬
turi scłi dirigat contuenda. post hȩc
eors qui ad mare erant idest effrem &
& beniamin & manasse. Caath uͦ cũ susce.¬
pisset scdła sorte tribũ beniamin: cęt̾i ex
familia eiꝰ sortiti sunt effrem. Post hoc
eos qui erant ex dimidia tͥbu manasse qͦ
se gel̾ison sortit᷑. etiã aliã dimidiã tribũ
manasse. S qr oportebat & eos qui erant
in aquilone aliquid sacerdotalis gr̃ẽ c̃seqͥ.
ne penit᷑ nudati donis cęlestib uiderent᷑.
in his gͦ quoꝵ nouissimꝰ ordo erat in aqui¬
lone. idest dan. neptalyn. aser. rursum
caath. ñ quidẽ uit̾ sacerdotes s int̾ cęt̃os.
primã tam̃ accepit sortẽ indan. Scdam

Expanded text:
Ruben et Simeon et Gad, sortitur secunda sorte Ruben et Simeon et Gad, sortitur secunda sorte Gad et tribus Simeonis. Meraris vero primum sortitur Ruben, et iterum Merari tertium in numeris ab oriente accepit Zabulon, ut justitia servetur in sorte quae secundum Deum ducitur, et credentium mentes ad mysterium futuri saeculi dirigat contuenda. Post haec eorum qui ad mare erant, id est Ephraim, et Benjamin, Manasse. Gad cum suscepisset secunda sorte tribum Benjamin, caeteri ex familia ejus sortiti sunt Ephraim. Post haec eos qui erant ex dimidia tribu Manasse, qui se Gerson sortitur aliam dimidiam tribum Manasse. Sed quia oportebat eos qui erant ab aquilone aliquid sacerdotalis gratiae consequi, ne penitus nudati donis coelestibus videantur, in his ergo quorum novissimus ordo erat in aquilone, id est, in Dan, Nepthalim, Aser, rursum Gad non quidem inter sacerdotes, sed inter caeteros primam accipit sortem in Dan; secundam
Abbreviated transcription (Latin):
rabulon: qui & ipse ultimꝰ ẽ int̾ filioꝰ lie.
accipiunt in sorte eiuitates duodeci. Sed
nondũ ea quȩ magis obseruancla sunt in
locis contingimꝰ. de quib ae iam si pandere
ꝓfundiora ñ possumꝰ. saltĩ sũma quęqr ꝑ¬
stringere ñ pigebit. ut ex his unꝰquisq audi¬
toꝵẜ occasionẽ capiat intelligentię altioris.
& mysticȩ ꝑquirende. Cũ uͦ quattuor par.¬
tes sint orbis t̾rȩ. caath accepit sortẽ pͥmꝰ
uit̾ filios leui a parte orientis: cũ illis tri.¬
bub quȩ & ipse primatũ om̃iũ tenent.
Uide gͦ quomͦ uniuersa conueniunt in qͣtuor
orbis partib. Certũ ẽ orientalẽ plagam
nobiliorẽ uideri. in qua nobilior om̃iũ re.¬
liquarũ udȩ trib habe̾t᷑: &. fili caath sac̃¬
docis primã ducunt in tribub pͥmis & orbis¬
partib sortẽ cũ gerson & merari. qͥ erant
pͥmi int̾ filios leui. Sic gͦ tres pͥmi filii leui
accipiunt orientẽ. Decidentẽ uͦ ubi erat

Expanded text:
 est inter filios Liae, accipiunt sortem civitates duodecim. Sed dum ea quae magis observanda sunt in locis contigimus, de quibus etiamsi pandere profundiora non possumus, saltem summa quaeque perstringere non pigebit, ut ex his unusquisque auditor occasionem capiat intelligentiae altioris et mysticae perquirendae. Cum quatuor partes sint orbis terrae, Caath accipit sortem primus inter filios Levi a parte orientalis, cum illis tribubus quae et ipsae primatum omnium tenent. Vide ergo quomodo universa conveniunt. In quatuor orbis partibus certum est orientalem plagam nobiliorem videri. Et quae nobilior omnium reliquarum Judae tribus habeatur, et filii Aaron sacerdotes primam dicunt in primis e trpartibus sortem cum Gerson et Merari, qui erant primi inter filios Levi. Si ergo tres filii Levi accipiunt orientem; occidentem vero ubi erat
Abbreviated transcription (Latin):
in dimidia tribu manasse quȩ ẽ ui basaniti¬
di. ciuitates duodecĩ. Qui sunt autẽ ultimi
in leuitis: Filu inquit merari. Isti nouissi¬
mi. in quib accipiunt tribub: Uideamꝰ gͣ
x tribu inquit ruben tͣnsiordanen ⁊ gaa¬

Expanded text:
in dimidia tribu Manasse, quae est in Paranitide civitates duodecim. Qui sunt ultimi in Levitis? Filii, inquit, Merari isti novissimi, et in quibus accipiunt tribus videamus. Ex tribu, inquit, Ruben trans Jordanem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sortẽ ciuitates tredeci. Uides quomͦ¬
electis uiris in electis tribub habitacula dis¬
pensant᷑: Quos aut̃ oportuit sodam sortẽ
suscipe: Iilios inquit caath qui reliqui
erant post filios aaron. Et qͣs trib isti
accipiunt: In tribu inquit effrẽ. ⁊ ĩ tͥbu
dan. &. in dimidia tribu manasse. ciuita.¬
tes decẽ ꝑ sortẽ. Qui sunt aut̃ tertu:¬

Expanded text:
per sortem civitates duodecim. Vides quomper sortem civitates duodecim. Vides quomectis viris, et in electis tribubus habitacula dispensantur. Quos autem oportuit secundam sortem suscipere? Filios, inquit, Caath qui reliqui erant post filios Aaron. Et quas tribus ipsi accipiunt? In tribu, inquit, Ephraim, et in tribu Dan, et in dimidia tribu Manasse, civitates decem per sortem. Qui sunt autem tert
Abbreviated transcription (Latin):
ros ⁊ tubis canere statuunt᷑. ita ut cũ pri¬
ma tuba ceciissent. mouerent castra hi
qͥ erant ab oriente. cũ uͦ scda cecinisset.
hi qͥ a meridiano erant consurgerent. t̾tia
ab occidente. quarta ab aquilone. Uides
tius. ⁊ in om̃i scriptura hȩc inuenies ordi.¬
nata. Sed si tͥ difficile ẽ ꝑ oñis libros. uigi.¬
lantẽ cordis oculũ ducere. in hoc saltem̃
loco diligentius quȩ referunt᷑ aduerte.
Prima inquit exiit sors caath: & facta ẽ filuis
aaron sacerdotib qui erant in leuitis. Cinꝰ
primã sortẽ decebat exire. eui oporte.¬
bat pͥmitꝰ dari. nͥ aaron pͥmo pontifici.
primo in uitȩ meritis. pͥmo in honorib &
uirtute: Certũ ẽ apud te nẽ saltĩ. qđ ñ sit
sors ista fortuita. s adsit uirtꝰ suꝑna gub̾.¬
nans eã scđm diuinȩ ꝓuidentiȩ iudiciuni.
U̾bi gͦ filus aaron prima habitacula sors
hec iusta decernit: In tribu inquit iuda¬

Expanded text:
ros et tubis canere statuuntur; ita ut cum priros et tubis canere statuuntur; ita ut cum prima tuba cecinisset, moverent castra hi qui erant ab oriente; cum vero secunda cecinisset, hi qui erant a meridiano consurgerent; tertia ab occidente, quarta ab aquilone. Vides tius, et in omni Scriptura haec ita invenies ordinata. Sed si tibi difficile est per omnes libros vigilantem cordis oculum ducere, in hoc saltem loco diligentius quae referuntur adverte. Prima, inquit, exit sors Caath, et facta est filiis Aaron sacerdotibus qui erant in Levitis. Cui prima sors debuit exire, cui oportebat primatum dari, nisi Aaron primo pontifici, primo in vitae meritis, primo in honoribus et virtute? Certum est apud nos nunc saltem quod non sit sors ita fortuita, sed adsit virtus superna, gubernans eam secundum divinae providentiae judicium. Ubi ergo filiis Aaron prima habitacula sors haec justa decernit? In tribu, inquit, Juda
Abbreviated transcription (Latin):
Alia uͦ ratio ẽ de filiis eiꝰ. Cȩtĩ autẽ ex
filis caath scd̾m ordinẽ tenuert̃ in t̾bu
leui: qui sunt ⁊ ysaar ⁊ chebron ⁊ oriel.
Tũ deinde post hos accipiunt partẽ post
chaat ex filiis leui. gerson t̾tio loco. no¬
ussimꝰ uͦ om̃iũ merari. Hȩc aut̃ ẽ differen¬
tia primi ordinis. ⁊ scdi. ⁊ tertii. ⁊ qͣrti.
quã primo omium obseruauimꝰ in nuieris.
Postea enĩ quã ordiuatę fuerant duodecĩ
trib ꝑ quattuor orbis terrȩ partes. circa
archã testam̃ti diũ excubias agere. ⁊ sta¬
tutę sunt tres quidem trib ab oriente.
tres aut̃ ab affrico. ł a meridiano. tres aut̃
ad mare qđ ẽ ad occidentẽ. tres uͦ ad aqͥ.¬
lonẽ qui ẽ septentrion ibi & iam isti ꝑ
quattuor orbis terrȩ partes eodẽ ordine
deputant᷑. Ab oriente quidẽ ubi erat trib
iuda quȩ erat int̾ cȩt̾as pͥma aaron atq
filii eiꝰ collocaut᷑. caath uͦ filii qui erant re¬
liqui. archã testam̃ti dĩ leuare in hume¬

Expanded text:
autem ex filiis Caath secundum tenuerunt in tribu Levi, si qui sunt ex Issachar, et Hebron, et Odiel. Tum deinde post hoc accipiunt partem propter Caath, e filiis Gerson tertio loco, novissimus vero omnium Merari. Haec est autem differentia primi ordinis, secundi, et tertii, vel quarti, quam primo omnium observavimus in numeris: postea enim quam ordinatae fuerant duodecim tribus per quatuor orbis terrae partes circa arcam testamenti Domini excubias agere: et statutae sunt tres quidem tribus ab oriente, et tres quidem ab Africo, et meridiano, tres autem ad mare quod est ad occidentem, tres vero ad aquilonem, qui est septentrio: ubi etiam isti per quatuor orbis terrae partes eodem ordine deputantur, et ab oriente quidem, ubi erat tribus Juda, quae erat inter caeteros prima; Aaron atque filii ejus collocantur: Caath vero et reliqui qui erant filii arcam testamenti Domini levare in hume
Abbreviated transcription (Latin):
portebat eos &iã de t̾ra
ut ita dicã & habitaculis decimas accipere.
Hoc ẽ enĩ ab om̃ib decias accepisse. Et idõ
accedentes pͥmarii uiri qͥ erant in filiis le.¬
iiI. ad eleazarũ sac̃dotẽ. &. ad iħm filium
naue. & ad pͥncipes tribuũ filiorp ifrł in

Expanded text:
portebat eos etiam de terra, ut ita dicam, et de habitaculis decimas accipere, hoc est enim, ab omnibus decimas accepisse. Et ideo accedentes primarii viri, qui erant de filiis Levi ad Eleazarum sacerdotem, et ad Jesum filium N
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. Audi enĩ qͦmꝰ cadentes in faciẽ suꝑ
t̾rã orant ꝓ illis. qui ad int̾ficiendos eosꝰ
insurrexerant. Sic gͦ inuenit᷑ & euangłui
iurtꝰ in lege. & funcdam̃to legis subnixa uiue¬
niunt᷑ euangłia. nec uetꝰ testam̃tũ nomino
ego legem. si eã spũalit̃ intelligã. Illis can¬
tũmͦ lex uetꝰ efficit᷑ cestam̃tũ. qui eã carna¬
lit̃ intelligere uolunt. Et necessario illis
uetꝰ effecta est & senuit. qr uires suas non
potest obtinere. Nob̃ aut̃ qui eã spũalit̃ &
euanglico sensu intelliginꝰ & exponimꝰ. semꝑ
noua ẽ: & utrũq nob nouũ cestam̃tũ estͭ
ñ temporis etate. s intelligentiae nonitate.

Expanded text:
docet. Audi enim quomodo cadentes in faciem super terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insurrexerunt. Sic ergo et invenitur Evangelii virtus in lege, et fundamento legis subnixa intelliguntur Evangelia. Nec Vetus Testamentum nomino ego legem, si eam spiritaliter intelligam. Illis tantummodo lex Vetus efficitur Testamentum, qui eam carnaliter intelligere volunt. Et necessario illis vetus effecta est et senuit, quia vires suas non potest obtinere. Nobis autem, qui eam spiritaliter et evangelico sensu intelligimus et exponimus, semper nova est, et utrumque nobis Novum Testamentum est, non temporis aetate, sed intel
Abbreviated transcription (Latin):
in infirmitate surgat in uirtute. & semina¬
tũ in ignominia. surgat ingła. & semina¬
tũ corpus animale. surgat corpus spũale.
Ista sunt qͦtuor. quȩ uirga corporis nr̃i in resur¬
rectione germinabit. S & illud sedõ in loco
dicemꝰ. quia sic̃ in his ꝓmissionem suã ds̃ in
quadruplũ dedit. & multo plura. & p̃ciosio¬
ra largitꝰ est quã ꝓmisit. multomagis in
om̃ib scripture locis ubi aliqͣ dĩ ꝓmissio con¬
tinetur. si qui cam̃ ad eã ꝑuenire mereat᷑.
in futuro mulciplicit̃ p̃parabit᷑. Et sic
uere cõplebit᷑ illud qͦd apłs dicit. qr quȩ
oculus ñ uidit nec auris audiuit. nec ĩ cor

Expanded text:
in infirmitate resurgat in virtute; et seminain infirmitate resurgat in virtute; et seminatum in ignominia resurgat in gloria; et seminatum corpus animale surgat corpus spiritale. Ista sunt quatuor quae virga arida corporis nostri in resurrectione germinabit. Sed et illud secundo in loco dicimus, quia sicut in his promissionem suam Deus in quadruplum dedit, et multo plura et pretiosiora largitus est quam promisit, multo magis in omnibus Scripturae locis, ubi aliqua Dei promissio continetur, si quis tamen ad eam pervenire mereatur, in futuro multipliciter praeparabitur; et sic vere complebitur illud quod Apostolus dicit: Quia oculus non vidit, nec aur
Abbreviated transcription (Latin):
inquit homo quẽcũq elegero. uirga eiꝰ ger¬
muinabit. Hoc ẽ solũ qͦd ꝓmisit ds̃. ut uir¬
ga eiꝰ quẽ elegerit germinet. Ubi uͦ ad rem
uenit᷑. ut qͦd ꝓmissum est ostendat᷑. ĩpletũ
ñ unũ illud qud̃ ꝓmissũ fuerat effectum
ecce germinauit uirga aaron: in domoleui.
Est hoc unũ illud sine dubio qͦd fuerat reꝓ¬
missũ. s adducunt᷑ & alia. & dr̃. Et ꝓdux̃¬
frondes. & ꝓtulit flores. & germinauit iices.
Cũ gͦ de solo germine fuisset ꝓmissum. uide
qͣnta largit᷑ ds̃. ut non solum germ̃ ꝓduxent
s & frondes. & non solũ frondes. s & flores.
& non solũ flores. s & fructꝰ. Quid igitur
ẽ. qͦd de his colligere & contẽplari debeamꝰ:
Primo omiũ resurrectionis ex mortuis sacra¬
mentũ. Uirga enĩ arida germinat. cũ corpꝰ
extinctum ceꝑit reuiuiscere. Que sunt
autẽ quatuor ista. quȩ resurgenti corpori
p̃stabunt᷑  Ut seminatũ incorruptione.
resurgat in incorruptione. & seminatum

Expanded text:
inquit, homo quemcumque elegero, virga ejus germinabit. Hoc est solum quod promisit Deus, ut virga ejus quem elegerit, germinet. Ubi vero ad rem venitur, ut quod promissum est, ostendatur impletum, non unum illud quod promissum fuerat, effectum Ecce germinavit virga Aaron in domo Levi. Hoc est unum illud sine dubio, quod fuerat repromissum. Sed adduntur et alia, et dfrondes, et protulit flores, et germinavit nuces . Cum ergo de solo germine fuisset repromissum, vide quanta largitur Deus; ut non solum germen produxerit, sed et frondes; et non solum frondes, set non solum flores, sed et fructus. Quid igitur est quod ex his colligere et contemplari debeamus? Primo omnium, resurrectionis ex mortuis sacramentum. Virga igitur arida germinat cum corpus exstinctum coeperit reviviscere. Quae sunt autem quatuor ista quae surgenti corpori praestabuntur? Ut seminatum in corruptione resurgat in incorruptione; et seminatum
Abbreviated transcription (Latin):
sic intelligere eas quȩ ĩ uirgas germina uerãt
differentias. Omnis qͥ ĩ xꝑo credit pͥmo mo¬
rit᷑. & post hec renascit᷑. Est etiã hȩc figu¬
ra. qͦd uirga arida postmodũ gerimuiat.
Est gͦ primũ germ̃ prima hominis in xꝑo
confessio. scdo frondescit. ubi renatꝰ donum
grẽ. ex sꝑs dĩ sanctificatione susceꝑit. ĩde
affert flores. ubi ꝓficere ceꝑit. & morum
suauitate decorari. ac flagrantiã miscdiae
& benignitatis effundere. ad ultimũ quoq
affert etiã fructꝰ iustitiae. quib nonsolũ
ad ꝑfectũ uenerit. & ꝓtulerit ex se u̾bũ dĩ.
attulisse fructꝰ quib alii nucriant᷑. Sic gͦ
singli quiq credentiũ de uirga aaron qui ẽ

Expanded text:
sic intelligere eorum, quae in virga germinaverant, differentias. Omnis qui in Christo credit, primo moritur; et post hoc renascitur. Et est etiam in his figura, quod virga arida postmodum germinat. Est ergo primum germen, prima hominis in Christo confessio. Secundo frondescit, ubi renatus donum gratiae ex Spiritus Dei sanctificatione susceperit. Inde affert flores, ubi proficere coeperit, et morum suavitate decorari, ac fragrantiam misericordiae et benignitatis effundere. Ad ultimum quoque affert etiam fructus justitiae, quibus non solum ad perfectum venerit, et protulerit ex se verbum fidei, attulisse fructus, quibus alii nutriantur. Sic ergo singuli quique credentium de virga Aaron, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ uiuenes. & scribo uob patres. In quib
utiq ñ corporalis etatis. s ex anime ꝓfectu
differentias ponit. ut etiã in hoc sac̃do¬
tali uirge germine obseruauimꝰ designari.
Habent᷑ ergo hec omĩa ñ cã in uirga aaron.
quã in ea uirgã quȩ exut de radice iesse. &
flos de radice eiꝰ ascendet. supͣ quẽ requiesca

Expanded text:
juvenes, et scripsi vobis, patres . In quibus utique non corporalis aetatis, sed animae profectuum differentias ponit, ut etiam in hoc sacerdotalis virgae germina observemus designari. Habentur ergo haec omnia non tam in virga Aaron, quam in ea virga quae exiit de radice Jesse; et flos de
Abbreviated transcription (Latin):
byssoq contexta erubuisset angłs ille uasta¬
tor. s ista quȩ erant futura indumenta
magni pontificis intellexit. & his cessit quib
utiq uniũsa creatura inferior erat. Puto
ant̃ quod ñ solũ pͥmo aduentu dĩi et saluaco¬
ris nr̃i forma ista cõpleta sit. s eadem for¬
cassis seruabit᷑ in hoc scło. Ueniet enĩ it̃m fi¬
lius hominis. & cũ uenerit itm sine dubio
inueniet quosdã quidẽ mortuos. quosdã aucẽ
uiuentes. qͦd possumꝰ quidẽ sic intelligere
quia ñ nulli adhuc in hoc uite statu qͦ nẽ
sumꝰ inueniant᷑. cũ multi iã p̃cesserint
mortui. Pocẽ aut̃ & alit̃ accipi. ut mortuos
corpora ĩtelligamꝰ. uiuentes aut̃ animas.
memini qͦd mortuos dixerint eos qui nuieta¬
te scelerũ ĩ peccatis suis mortui intelligunt᷑.
uiuentes aut̃ eos qui in oꝑib uite ꝑmanserint
Herũtam̃ ultrolib& mͦ stabit etiã in fucuro
magnꝰ hic pontifex saluator nr̃ mediꝰ uiuoꝵ

Expanded text:
byssoque contexta erubuisset angelus ille vastabyssoque contexta erubuisset angelus ille vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et his cessit quibus utique universa creatura inferior erat. Puto autem, quod non solum primo adventu Domini et Salvatoris nostri forma ista completa sit, sed eadem fortassis servabitur et in secundo. Veniet enim filius hominis; et cum venerit iterum, sine dubio inveniet quosdam quidem mortuos, quosdam autem viventes. Quod possumus quidem et sic intelligere: quia nonnulli adhuc in hoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpora intelligamus, viventes autem animas. nt, memini quod mortuos dixerint eos qui nimietate scelerum in peccatis suis mortui intelliguntur, viventes autem eos qui in operibus vitae permanserint. Verumtamen utrolibet modo, stabit etiam in futuro magnus hic pontifex et Salvator noster medius
Abbreviated transcription (Latin):
ficẽ. & obiectione qͣdã sui. uiuentes a mortuis
dirunentẽ. uirtutẽ uͦ reppitiationis eiꝰ &
uicensi mysteriũ erubuisse angłm uastatorẽ.
Si intellexisti hystorie ordinẽ. & oculis ut
ita dicã cernere potusti stantẽ pontificem
mediũ uit̾ uiuos et mortuos. ascende nẽ ad ũbi
suꝑposito igni altaris. anima sine dubio illa
magnifica cũ qua natꝰ est in carne. adiecto
etiã incenso qui ẽ sp̃s immaculatꝰ. medius
int̃ uiuos & mortuos stetit. & mortem non
fecit ultra grassari. s sic̃ apłs dic̃. destruxit
eũ qͥ habebat mortis imꝑiũ idest diabolum.
ut qui credit in eñ ũ ñ moria ⁊ suiuaerũ
Hoc fuit gͦ mysteriũ. qͦd postea fucurũ iã cc̃
ille angłs qͥ popłm uastabat expauit.
Agnoscebat enĩ figurã uatilli. & ignis. &
incensi. & qualis offerenda ẽet hostia. ab
uit. ad nos aut̃ salutis ueritas ipsa ꝑuenit.
Neq enĩ indum̃ta pontificis purpura alana

Expanded text:
ficem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis ficem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis dirimentem, virtutem propitiationis ejus, et incensi mysterium crubuisse angelum vastatorem; Si intellexisti historiae ordinem, et oculis, ut ita dicam, cernere potuisti stantem pontificem medium inter vivos et mortuos. Ascende nunc ad verbi superposito igne altaris, anima sine dubio illa magnifica cum qua natus est in carne, adjecto etiam incenso qui est spiritus immaculatus, medius inter vivos et mortuos stetit, et mortem fecit ultra grassari, sed sicut Apostolus dicit: Destruxit eum qui habebat mortis imperium, id est, diabolum, ut qui credit in eum jam non moriatur, Hoc fuit ergo mysterium, quod postea futurum, jam tunc ille qui populum vastabat, expavit. Agnoscebat enim figuram batilli, et ignis, et incensi, et qualis offerenda esset Deo hostia ab vit; ad nos autem salutis veritas ipsa pervenit. Neque enim indumenta pontificis purpura ac lana
Abbreviated transcription (Latin):
& uastare & perimere peccatores. & ꝓptes
hoc hortabatur pontificẽ asfiunere uatillũ.
ignẽ de altari imponere. atq incenso suꝑin
iecto exire & stare uit̃ mediũ mortuorũ &
uiuoꝵ. ne ultͣ ꝓcedat uastatio. uł certe
ut uerius hab& scripture sermo confractio.
S pͥmo si uidet᷑ hystorie ipsius imaginem
describamꝰ. ut cũ rei geste species apparuerit.
tẽ demũ etiã si quid ẽ in loco mysticũ requiramꝰ.
intellige gͦ popłm illũ isrł in castris ꝑ ordines
tͥbuũ familiarũq disposicũ. uirtutẽ uͦ qͣn¬
dam a dõ missã ñ sparsu. s ex pͥma aliqͣ
parte cepisse populũ morte uastare: & ꝓ¬
cedentẽ ꝑ ordiuẽ mortis stragẽ. Considera
post hec pontificẽ indutũ ueste pontificali
ꝓcedere. & portantẽ uatillũ atq ignem cũ
uicenso tendere ad illũ locũ quo ꝑ angłm ua¬
stantẽ mors illata ꝑuenerat. & stantẽ in
eo loco ĩ quo mors finem dederat primis. &
epat uicina postremis. lntuere stantẽ ponti¬

Expanded text:
et vastare ac perimere peccatores; et propter hoc hortatur pontificem assumere batillum, ignem de altari imponere, atque incenso super injecto, exire et stare inter medium mortuorum et vivorum, ne ultra procedat vastatio, vel certe, ut verius habet se Scripturae sermo, confractio. Sed primo si videtur, historiae ipsius imaginem describamus, ut cum rei gestae species apparuerit, tunc demum etiam, si quid est in loco mysticum requiramus. Intellige ergo populum Israel in castris per ordinem tribuum familiarumque dispositum; virtutem vero quamdam a Deo missam non sparsim, sed ex prima aliqua parte coepisse populum morte vastare, et procedentem per ordinem, mortis stragem considera. Post haec pontificem indutum esse pontificali, procedere, et portantem batillum atque ignem, cum incenso tendere ad eum locum quo per angelum vastantem mors illata pervenerat, et stantem in eo loco in quo mors finem dederat primis, et erat vicina postremis. Intuere stantem ponti
Abbreviated transcription (Latin):
floruit. & om̃s hos credentiũ populoꝵ
actulit fructꝰ. Quis aut̃ iste est fructꝰ
quẽ actulit Nucis inquit. Qui fructꝰ
quidem indumento amarꝰ est. sequenti mu¬
nitur ac tegit᷑. t̃cio sum̃tẽ pascit ac nutrit.
Calis gͦ est in adiuitorio xꝑi doctrina legis
& ꝓphetarũ. Prima lict̾e facies satis ama¬
ra est. que circũcisionẽ carnis p̃cipit. que
de sacrificiis mandat & cet̃a que ꝑ occiden¬
tem lict̃am designant᷑. Hec omĩa cãquã
amarũ nucis corticẽ ꝓice. Scdõ in loco
ad munum̃ta teste ꝑuenies. in quo mora¬
lis doctrine uł ratio continentie designan¬
tur. que necessaria quidẽ sunt ad custodiã
eoꝵ que seruant᷑ uitͥnsecus. frangenda tam̃
quandõq sine dubio & dissoluenda sunt.
ut si ũbi causa dicamꝰ. abstinentia ciboꝵ
& castigatio corporis donec sumꝰ in cor-¬
pore isto corruptibili et passibili. sine du
animali spũabe. non iã labore afflictionis
nec abstinentie castigatione. s qualitate

Expanded text:
litatis hos credentium populorum attulit fructus. Quis autem est iste fructus quem attulit? Nucis, inquit. Qui fructus quidem primo indumento amarus est, sequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in auditorio Christi, doctrina legis et prophetarum. Primo litterae facies satis amara est, quae circumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandat, et caetera, quae per occidentem litteram designantur: haec omnia tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo in loco ad munimenta testae pervenies: in quo vel moralis doctrina vel ratio continentiae designatur, quae necessaria sunt ad custodiam eorum quae servantur intrinsecus, frangenda tamen quandoque, et sine dubio dissolvenda sunt. Ut si verbi causa dicamus, abstinentia ciborum, et castigatio corporis, donec sumus in corpore isto corruanimali spirituale, non jam labore afflictionis, nec abstinentiae castigatione, sed qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
cem diligatis. cũ utiq scirdx olim dacũ esse
mandatũ dilectionis u lege: S qm̃ caritaᷤ
nũquã cadit. nec mandatũ caritatis ali¬
qͣndo ueterescit. hoc qͦd nũquã ueterescit. semꝑ
nouũ ẽẽ ꝓnuntiat. semꝑ nouũ obseruantes &
custodientes caritatis mandatũ nouos reddit
in spũ. Peccatori aut̃ & caritatis federa ñ seruan¬
ti. etiã euangłia ueterescunt. Ilec pocest ei
nouũ eẽ cestam̃tũ. qui ñ deponit ueterem ho¬

Expanded text:
cem diligatis ? cum utique sciret olim datum esse mandatum dilectionis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mandatum charitatis aliuando veterascit, hoc quod nunquam veterascit, semper novum esse pronuntiat. Semper enim observantes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in spiritu. Peccatori autem et charitatis foedera non servanti, etiam Evangelia veterascunt. Nec potest ei no
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑc uirga. Et in tuirga ñ ascendere dicit᷑.
s exire. Exeundũ nãq ẽ ei qui iuers & segni
est de eo statu in quo non recte consticit. &
tͣnseundũ ad aliũ statũ tãquã iurga cõpulso
idẽ seueritatis doctrine rigidioris ammonitu.
ad iustitiã. ascendit & in flore. Ascendit aut̃
usq quo afferat fructꝰ sp̃s. qui sunt caritas.

Expanded text:
 virga; et in virga non ascendere dicitur, sed exire. Exeundum namque est ei qui inutilis et ignavus est, de eo statu in quo non recte consistit, et transeundum ad alium statum tanquam virgae compulsione, id est, severitate, doctrinae rigidioris admonitu. ad justitiam, ascendit ei in florem. Ascendit autem, quousque afferat fructus Spiritus, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iubent᷑ gͦ moyses & aaron exire de medio synago¬
ge. ut interimat᷑ synagoga de semel. S iuide¬
amꝰ isti quid faciunt. Scĩ st̃. ꝑfecti st̃. & plus
magis euangłũ discipłi quã legis. & idõ diligt̃
etiã inimicos suos. atq orant ꝓ ꝑsecutorib
sius. Illis enĩ seuientib ut interficerent eos.
isti ꝓcidunt in faciem suꝑ t̃rã. Et ait mo¬
yses ad aaron. Assume uatillũ & impone suꝑ
illud ignẽ ab altari. & unce illi incensũ. &
ꝑfer uelociter ui castra. & exora ꝓ illis. exut
qm̃ in hos ꝑueninꝰ locos. uolo de bonitate
cuĩ ammonere discipłos xꝑi. ne qui forte urm̃
ab hereticis contͣbetur. si qͣndo certam̃ inci¬
derit illis dicentib. qm̃ ds legis ñ est bonꝰ
s iustꝰ. & moysei lex ñ bonitatẽ continet.
s iusticiã. Uideant gͦ qͥ dm̃ parit̾ criminan

Expanded text:
ubentur ergo Moyses et Aaron exire de medio synagogae, ut interimatur synagoga de semel. Sed videamus isti quid faciunt. Sancti sunt, perfecti sunt, et plus magis Evangelii discipuli, quam legis; et ideo diligunt etiam inimicos suos, atque orant pro persecutoribus suis. Illis venientibus ut interficerent eos, isti procidunt in faciem suam super terram. Et ait Moyses ad Aaron: Assume batillum, et impone super illud ignem ab altari, et injice illi incensum, et offer velociter in castra, et exora pro ipsis. Exiit m in hos pervenimus locos, volo de bonitate Dei admonere discipulos Christi, ne quis forte vestrum ab haereticis conturbetur, si quando certamen inciderit, illis dicentibus, quoniam Deus legis non est bonus sed justus; et Moysi lex non bonitatem continet, sed justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
de uatillis eoꝵ qui condempuati st̃ que altari
iubentur affigi. qͦd ex cõparatione inferioꝵ
iusti clariores appareant. simul ut & posters
daretur exemplũ. ne qui p̃sumptione suꝑbi
sp̃s non sibi a dõ dacum munꝰ pontificatus
inuadoꝵ. s ut illi cedat quem non ambitio hu¬
mana. ñ fauor corruptꝰ assciuerit. s meritoꝵ

Expanded text:
de thuribulis eorum qui condemnati sunt, quae altari jubentur affigi, quod ex comparatione impiorum justi clariores appareant: simul ut et posteris daretur exemplum, ne quis praesumptione superbi spiritus non sibi a Deo datum munus pontificatus invaderet; sed ut illi cedat, quem non ambitio humana, non favor corruptus asciverit, nec munerum
Abbreviated transcription (Latin):
tificalis fructꝰ. de quo ꝓmittit᷑ his qu
esuriunt & sitiunt iustitiã. qr saturabunt᷑.
Hoc gͥ mͦ in om̃ib script᷑is criplicis huiꝰ sacra¬
m̃ti ratio ꝑcurrit. Sic & sapientia monet
ut describamꝰ nob̃ ea in corde cripliciter.
ad respondendũ ĩquit ũbũ uericatis. his
qui ꝓposuerint nob̃. Sic tres puteos fodit
isaac patͥarcha. quoꝵ solus ille tertius
ab eo latitudo ł amplitudo nominatur.
Quia aut̃ sacram̃tũ sac̃ docale est uirga
nucis. id cuco arbitror etiã hieremiã qui
erat unꝰ ex sac̃dotib ex anatoch uidisse
uirgã nuceã. & ꝓphetasse de ea illic que
scripta st̃. uł de uirga nucea. ł de lebete
siue olla succensa. quasi ostend&ꝵ ꝑ hec in
uirga nucea ẽẽ uitã. & in lebete succenso
nucis. mors aut̃ diabolus in figura lebetis
suecensi. Si gͦ peccaueris. portionẽ cuam
pones cũ lebete succenso: si aut̃ iuste egeris
efficietur portio tua in uirga nucea cum
eũ nucib sac̃dotaliũ qͦdãmͦ pomoꝵ copia

Expanded text:
mittitur his qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia saturabuntur. tur modo, in omnibus Scripturis, triplicis hujus sacramenti ratio percurrit. Sic et sapientia monet, ut describamus ea nobis in corde tripliciter, ad respondendum, inquit, verbum veritatis his qui proposuerint nobis. Sic tres puteos fodit Isaac patriarcha , quorum ille solus tertius ab eo latitudo vel amplitudo nominatur. Qui autem sacramentum sacerdotale, et virga nucis, idcirco arbitror etiam Jeremiam, qui erat unus ex sacerdotibus Anathoth , vidisse virgam nuceam, et prophetasse de ea illa quae scripta sunt; vel de virga nucea, vel de lebete sive olla succensa, quasi ostenderet per haec in virga nucea vitam esse, et in lebete succenso nucis, mors autem diabolus in figura lebetis succensi. Si ergo peccaveris, portionem tuam pones cum lebete succenso. Si autem juste egeris, efficitur portio tua in virga nucea cum cum nucibus sacerdotalium quodammodo ma
Abbreviated transcription (Latin):
examinata uideri fides nr̃a. S idcirco
eccłasticã doctrinã contradicentiũ obsidet
hoc deniq & apłs dicebat. Oportet autẽ
& hereses eẽ: ut ꝓbati quiq manifesti fi¬
ant int̾ uos. Hoc est dicere. Oportoꝵ
hereticoꝵ uatillis altare circũdari: ut certa
& manifesta fiat om̃ib fideliũ atq infideliũ
differentia. Cum enĩ fides eccłãstica uelut
aurũ ceꝑit refulgere. & p̃dicatio eiꝰ ut ar¬
gentum igne ꝓbatũ intuentib resplendue

Expanded text:
examinata videri fides nostra. Sed idcirco examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet hoc denique et Apostolus dicebat, Oportet autem et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant inter vos . Hoc est dicere, Oportet haereticorum thuribulis altare circumdari, ut certa et manifesta omnibus fiat fidelium atque infidelium differentia. Cum enim fides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intue