comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et eum se sciret a dõ exisse ⁊ ad dm̃ ꝑgere:
ñ dĩ dnĩ s honimis serui impleuit officiũ:
talis uenerat qͥnec ab illo ignorabat᷑. p̃loqͥ
uoluit⁊ ut ħ quoq ad maximũ cumu¬
lum humilitatis accendet: qͦd &̃ illi nõ
dedignatꝰ ẽ pedes lauare. cuiꝰ mranꝰ iam
p̾uidebat in scelere. ⁊Quid aũ mirũ si
surrexit a cena ⁊ posuit uestim̃ta sua:
qui cum in forma dĩ esset semet ipsum
erinaniut: & quid mirum si p̃cux̃ se lin¬
teo⁊ qͥ formã serui accipiens. habitu ẽ¬
inuentꝰ ut hõ: Qd mir̃ si misit aꝗͣ in
peluẽ uũ lauaret pedes discipłoꝵ: qui
in t̾rã fangumẽ fudit. qͦ immiuidieiã
dilueret peccoꝵ: Quid mirũ si linteo
qͣ erat p̾cinetꝰ pedes qͦs lauerat t̾sit ⁊ q
carne qua erat indutꝰ. euangłistar̾ ue¬
stigia confirmauit. & liteo quidẽ ut
se p̾cingeret posuit uestim̃ta quȩ ha¬
bebat. ut aũ formã serui acciꝑet. qnͣ se¬

Expanded text:
et cum se sciret a Deo exiisse, et ad Deum pergere, et cum se sciret a Deo exiisse, et ad Deum pergere, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventpelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando se
Abbreviated transcription (Latin):
retur ut uellec.. ꝓm̃ iam traclitor traditꝰ e¬
rat ei qͥm trade eupiebat: atq ita malum
tradendo faciebat. ut de illo tradito bonũ
fieret qͦd nesciebat: Sciebat enim dñs qͦd fa¬
ceret ꝓ amicis: qui pacient̃ ittebat᷑ inumi¬
eis ac sic omnia dederat pat̾ ĩ manꝰ eiꝰ: et
in usum mala. & in effectum bona: Sei¬
Inec dm̃ cum iñ extret. nec nos deferens cũ
rediret. Hȩc gͦ sciens surgit a cena: ⁊ po¬
nit uestim̃ta sua Et cum accepisset linte
& cepit lauare pedes discipłoꝵ: & exter¬
gebat liñteo qͦ erat p̃ciactꝰ: Debemꝰ dilec̾t¬
ssimi sensum euangłistȩ diligent̃ attende:
Locuturꝰ quippe de tanta dñi humilitate.
priꝰ eiꝰ celfitudinem uoluit conuũdare:
ad ħ ꝑtinet qͦd ait. sciens qr om̃ia dedit
ei pat᷑ ĩ mamiis: & qr a dõ exiit & ad clm̃
uadit: Cum gͦ illi pat̾ omuia dedisset in
manꝰ: ille discipłoꝵ ñ manꝰ s pedes lauit:

Expanded text:
retur ut vellet. Proinde jam traditor traditus eretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Scinec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset lintet coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit:
Abbreviated transcription (Latin):
domine ait ñ tantum pedes meos. s ⁊ manꝰ &e
caput. Qnõ sic minaris. lauanda membra tͥ¬
mea. ñ solum una ñ fubtraho : uerũ
&̃ pͥma subffno. Ne mͥ neges capiendã
tetum partẽ: eum nullam tͥ nego ab luendã
opꝰ nͥ pedes lauare. s ẽ mundꝰ totꝰ. Hic
moueatur quis fortassis: & dicat. Imino si¬

Expanded text:
Domine, ait, non tantum pedes meos, sed et manus et Domine, ait, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Quandoquidem sic minaris, lavanda tibi membra mea, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Hic mo
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. uenit᷑ eum a quo cepit. idest ad
petrum: & tẽ petrꝰ quod etiam quilibet eoꝵ
expauisset expauit: atq ait: domine tu mͥ la¬
itas pedes. Tu mͥ. Quid est tu : quid ẽ mͥ: Cogi¬
tanda s̃ pocius qͣm dicenda: ne forte quod de his
ũbis aliquatenꝰ dignum conctp̃ anima. ñ expli¬
cet liugia: S respondit iħs: & dix̃ ei Quod ego
facio tu nescis mͦ seies aũ postea: Nec tam̃ ille do¬
miniei facti altitudine ext̾ritꝰ ꝑmittit fieri qͦd
cur fieret ignorabat: s uiq ad suos pedes humi¬
lem xp̃m adhuc ñ uuit uidẽ. ñ pot̾ sustinere:
num:̃ numqͣm ħ feram: nunqͣm paciar: nũ¬
qͣm sinan: hoc quippe ĩ ęt̾num ñ fit: qͦd num¬
qͣm fit: Tum saluator egrum reluctantẽ de ip¬
sius salutis ꝑiculo ext̾rens: si ñ lauero te inqͥt
ñ habebis partem mecũ: Ita dictum ẽ si ñ laue¬
ro te eum de solis pedibꝰ ageretur: qͦm dici asso¬
let calcas me. qñ sola planta calcatur:. at ille a

Expanded text:
coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum: et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit, atque ait, Domine, tu mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda; ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicet lingua. 2. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Nec tamen ille dominici facti altitudine exterricur fieret ignorabat, sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere. rnum? Nunquam hoc feram, nunquam patiar, nunquam sinam: hoc quippe in aeternum non fit, quod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem, de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est, Si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur; quomodo dici assolet, Calcas me, quando sola planta calcatur. At ille am
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum i illis ẽ sine macula ⁊ ruga. qͥ post
lauachrum regñationis ẽtinuo ex huiꝰ uitȩ
contagione tolliuit᷑. nec ealcant trã ut opꝰ ha¬
pelibus emigrare: In his aũ qui hic d̾moran¬
init pedes lauare: qm̃ sine peccõ utiq ñ ft̃¬

Expanded text:
non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus hapedibus emigrare. In his autem qui hic demoranhabent pedes lavare, quoniam sine peccato utique
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ ut ad xp̃m eamus t̾rã calcare cõ¬
pelliur: cum pocius nob sursum cor ha¬
uentłum sit ad ch̃m. ut cum illo esse possimꝰ
uidetis fr̃s hodierui tprĩs angustias istã e¬
artare qͣstionem: Quod & si uos forte minꝰ
iudetis. ego ut cuniq uideo qͥntȩ disputacio¬
nis inligeat.. Uñ peto: ut eam poenus fui¬
pendi qͣm uł negligentius uł angustius ꝑ.¬
tractari. ñ fraudata s dilata expectatione
paciamm: Aderit enim añs qui uos
debitores faẽ: ut faciat etiã redłitores:

Expanded text:
o ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam redditores
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ intelligere cenam factã: ueluti iam consup¬
tam atq transac̾tam: adhuc enim cenabat᷑: eũ
donuꝰ surrex̃. & pedes lauit discipuł suis Nã
pꝰea recubuit. & bucellam suo traditori pͦ ea
dedit: utiq cena nõcdum finita. ħ est dumi ad¬
huc panis esset ĩ mensa: sena gͦ fac̾ta lictã
ẽt iam parata ⁊ ad comiuiantium m̾sã usũq
i eor ut traderet eũ iudas symonis seariothis.
si q̃ris quid missum sit in cor iudȩ. hoc uriq
ut traderet eum: Orissio ista: spał suggestio

Expanded text:
bemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes, si quaeris quid missum sit in cor Judae? hoc utique, ut traderet eum. Missio ista spiritualis suggestio
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit ut moreretur ꝓpt̾ eos hoc enim testatꝰ est
dicens: Maiorem hac caritatẽ nenio ht̃: qͣm ut
animã suã ponat quis ꝓ amicis suis Ita lane nõ
Uhibemꝰ intelligi in finem dilex̾. ariq. ad mort̾e
dilex: idest uiq admortẽ illum dilecho ipsa ꝑ¬

Expanded text:
dilexit eos, ut moreretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ita sane non prohibemus intelligi, in finem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Ueriuntñ qͣntũ nos erudire & ex lege sua
docere dignat᷑  ꝓ captu mõ. ꝓ modulo meo ego
aliquid c̃e de huius q̃stionis ꝓͥfunditate illo
acliuniante respondeam: ac primũ illã lo¬
cutionẽ ñ s esse contrariã facillime osten¬
dam: Quis enim ñ ita rectissime loqͥ possit:
mundus totꝰ ẽ p̃t̃ pedes: Elegantius autẽ
loquitur si dicit mundus ẽ totꝰ nͥ pedes.
oꝑus nͥ pedes lauare. s. est mundꝰ totꝰ
Totꝰ utiq p̃ter pedes. uł mii pedes: quos ha¬
bet opiis lauare: S quid hoc ẽ: Quid s uult.
Quid hic necessaruim ẽ ut q̃ramus: dñs
diẽ. ueritas loquit᷑: qͣd opꝰ habeat lauare
pedes &t ille qui lotꝰ ẽ Quid fr̃s m̃. Qd putatis:
nisi quia homo uiscõ quidem baptismo tot᷑ ab¬
luitur. ñ p̃t pedes s. totꝰ omnio: ueruntam̃
cum in rebꝰ humanis postea uiuit᷑. utiq t̾ra cal¬
catur Ipsi gͥ humnani affectꝰ sine quibꝰ in hac
mortalitate ñ uruit᷑: quasi pecles s̃ uͥ ex huma¬

Expanded text:
re et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; opus nisi pedes lavare, sed est mTotus utique praeter pedes, vel nisi pedes, quos habet opus lavare. Sed quid est hoc? quid sibi vult? quid hic necessarium est ut quaeramus? Dominus dicit, Veritas loquitur, quod opus habeat pedes lavare etiam ille qui lotus est. Quid, fratres mei, quid putatis? nisi quia homo in sancto quidem baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex huma
Abbreviated transcription (Latin):
sser̃ oꝑa ÷ Nõ natura quȩ tota fuerat ꝑ li¬
bum arbitrum in ipsa radice uiciata:
s gͣtiita hoc est uera gr̃a Q enim de
mundo mundum eleg̃. fec̾ qͦd eligeret.
ñ inuenit: qr reliquie ꝑ electionẽ grẽ¬
saluȩ salue facte sunt: Si aũ gr̃a inquit.¬
Si aũ queratur quomͦ se diligat mundus
ꝑditionis. qui odit mundumi redemptio¬
nis: dilig̃ se utiq falsa dilectione. ñ ue¬
ra: ꝓinde falso diligit se ⁊ uere odit: qͥ
enim dilig̃ inquitatẽ odit animã suã:

Expanded text:
era, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; quia, « reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si auSi autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis; diligit se utique falsa dilectione, non vera. Proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. qm̃i qͦd ei noeet hoc dilig̃. Odit gͦ ĩ
se naturã: diligit uicium: odit qͦd fac̾tꝰ
ẽ ꝑ cdĩ bonitatem: dilig̃ qͦd in eo fac̾tũ
est ꝑ lib̾am uoluntatẽ. Unde nos quoq
odit: Ergo ꝓhibemur diligere in illo.
quod ipse diligit in se ipso: ⁊ iubenur
diligere in illo. quod ipse odit in se ip
hibemur. iubemurq diligere natu¬
rã.⁊ eum ipse in se diligat uicium. o¬
cłic q naturam: ut nos eum ⁊ diliga¬
mis ⁊ odimius recꝰte. cum se ipse dii¬

Expanded text:
et, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium: odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque odit. Ergo et prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso; et jubemur diligere in illo quod ipse odit in seipsorohibemur, jubemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam: ut nos eum et diligamus et oderimus recte, cum se ipse dili
Abbreviated transcription (Latin):
di ingrate: ingrate audi Nõ uos me ele¬
gistis. s ego elegi uos: No̾ ẽ ut dicas: io
electꝰ sum. quia iam credebũ: Si enun
credebas in eum: iam elegeras eũ: S audi.
ñ uos me elegistis Nõ est ut dicas an¬
te qͣm erederem iam bona oꝑabar.: ideo
electꝰ sum: Quid enu ẽ boni oꝑis aute
fide peccm̃ est: Quid gͦ dicturi sumꝰ au¬
diendo ñ uos me elegistis: nͥ qr mali e¬
ramus ⁊ electi sumꝰ. ut bomi ꝑ gr̃am nos
cligentis essemus. Nõ ẽ enim grã : si
git faciat bonos: Ego inquit elegi uos:
ñ posui uos ut eatis ⁊ fructũ afferatis et
fructꝰ ũr maneat: Nõne iste ẽ fructꝰ de qͦ
ẜ legit gͦ: & posuit ut eamꝰ ⁊ fructũ affe¬
ramus Nullum itaq fructum iñi nos
eligeret habebamꝰ: Ut eatis inquit. ⁊ fru¬
ctum afferatis: liꝰ ut afferamꝰ: & ipse ẽ uia
qua unus. in qua nos posuit ut eamus.
Et fructꝰ uiquit ur̃ maneat: ut quodeũq
petieritis patrẽ in nomuine mõ det uob̾

Expanded text:
Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo, Non vos me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si git, faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Nonne iste est fructus de quo » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit ut eamus. Et fructus, inquit, vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tionem sic sepe cõmendat. tanqͣm sola p̃¬
cipienda sit: sine qua ñ possunt ꝓdesse ce¬
tera bona. & quȩ ñ pot̾ hr̃i sine cȩt̾is bo¬
nis quibꝰ homo efficit᷑ bonꝰ: ꝙ hac aut̃
dilectione: pacient̃ debeuiꝰ etĩa mundi
odia sustinere. Necesse ẽ enim ut nos o¬
derit: quos cernit nolle quod diligit:
Qui cum dixisset hȩc mando uob ut dui¬
gatis inuicẽ: adiccit atq aic: Si mundꝰ
uos odit: scitote qe me priorẽ uob̾ odio
habuit. Cur gͦ se m̃brum supͣ uerticem
extollit.  Recusas ee̾ ĩ corꝑe: si ñ uis odi¬
um mundi sustinere cũ capite. Si de mũ¬
do inquit essetis: inundꝰ quod suũ erat
diligeret. Uniu̾se utiq eccłie ħ dicit:¬

Expanded text:
ctionem sic saepe commendat, tanquam sola prctionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bodilectione, patienter debemus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uera dilectione diligeremꝰ inuicẽ: nͥ diligẽ¬
tes dm̃: buigit enim unus quisq ꝓximũ.
tanqͣm se ipsum: s̃i diligat dm̃: nam si dm̃¬
ñ diligit: ñ diligit se ipsum: In his enĩ¬
gatis inuicẽ: Uñ ⁊ apłs paulus cumm cõtͣ
oꝑa caruis cõmendare fructũ sp̃s uellet:
a capite hoc posuit: Fructꝰ inquit sp̃s. ca¬
ritas ẽ: ac demde cet̾a tanqͣm ex isto capite
exorta ⁊ religata contexuit: Quȩ sunt. gau¬
dium. pax. longaninitas. bonitas. benig¬
nitas. fides. mansuetudo: continentia: Qs
aut᷑ bñ gaudet.i qui bonũ ñ dilig̃ unde
gaudet: Quis pacem uerã nͥ cum illo pot̾
hr̃e qͦm ueracit̾ dilig̃.: Qs enim ẽ ionga¬
nimis in bono ꝑseuerant̾ manendo. ⁊ nͥ fer¬
ueat diligendo.  Quis ẽ benignꝰ: nͥ diligat
cui opitulatur : Quis bonus: nͥ diligendo
continet uñ turpatur:⁊ nͥ diligat un ho¬
nestatur. Merito itaq magist̃ bonꝰ dile¬

Expanded text:
vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligenvera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si non diligit Deum, non diligit seipsum. In his engatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dile
Abbreviated transcription (Latin):
ut eatis ⁊ fructum afferatis. & fructꝰ
urͣ maneat : ut quodcumq pecieri¬
tis patrẽ in nomine mõ det uob̾:
De quibꝰ ũbis. iam nos quod dedit do¬
inus disseruisse meministis: Hic aũ diẽ.
audistis: hec mando uob̃: ut diligatis in¬
uicẽ: Ac ꝑ hoc intelligere debemꝰ hunc ẽẽ
fructum nr̃m: de quo ait: Ego uos elegi.
ut eatis ⁊ fructum afferatis: & fructꝰ ur
maneat Et quod adunix̃. ut quodeũq
petieritis patrẽ in nomine mõ det uobis:
tunc utiq dabit nob̾ si diligamꝰ inuicẽ:
cum ⁊ hoc ipsum ipse dederit nob̾ qͥ nos e¬
legit ñ hñtes fructũ qr ñ eum nos elege¬
ramus: ⁊ posuit nos ut fructũ afferamus.
hoc ẽ inuieẽ diligamus Que̾ fructũ sine
illo hr̃e ñ possumis: sic̃ palmites fine
uite facere nichil possunt: Karitas gͦ est
fructꝰ nr̃: qͣm definit apłs. de corde puro
⁊ conscientia bona ⁊ fide ñ ficta: hac dili¬
gimꝰ inuicem: hac diliginꝰ dm̃: Neq enĩ

Expanded text:
tis, et fructus vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. De quibus verbis jam nos quod Dominus dedit, disseruisse meministis. Hic autem dicit, vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
esse p̃seuierat: simul etiã p̾scisset. qͦd eũ
nos fuissemꝰ priꝰ electuri: ñ enĩ alit̾ esse po¬
ssemꝰ boni: nisi forte dicendꝰ ẽ bonꝰ qͥ ñ ele¬
git bonumn: Quid gͦ eleg̾ ĩ ñ bonis. nõ e¬
nim electi sunt qr boni fuer̃: qui bom nos
essent nͥ electi essent: auoqum grã iam ñ¬

Expanded text:
esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃cedem fidei. salutẽ animar̾ urarũ Si gͦ
nẽ tempꝰ ẽ fidei. salꝰ aũ animar̃ merces
ẽ fidĩ: quis dubitet in fide quȩ ꝑ dilectio¬
atq in ista mortalitate in spe pocius
rumpitur: int̾ior aũ .i. aninra. lã
renouatur de die in diẽ. Itaq fic̃ ĩ morta¬
litatẽ carnis ⁊ salutẽ animarum futurã
expectamꝰ. qͣmius iam pignore accepto
salui facti esse dicam᷑ ⁊ ita omniũ notierã
quecumq imigenit᷑ꝰ audiuit a patre. futu¬
ram sꝑare debemꝰ: qͣmuis hoc se iã fecisse
psamo camt᷑⁊ elegi abiectꝰ esse ĩ domo dĩ.
magis qͣm habitare in tab̾nacuł peccõꝵ.
ñ utiq : Quid gͦ eramꝰ. nͥ miqui ⁊ ꝑditi : Neq
enim iam crecdicłamꝰ ĩ eũ: ut eligeret nos:
nam si iam crelentes elegit: electas elegit:
rõcniatio: qui p̾scientiã dĩ defendunt contͣ
gr̃am clĩ:⁊& idõ dicunt nos electos ante
inuncdi constitucionẽ. quia p̾seut nos d̃s
futuros bonos: ñ se ipsum nos facturũ bo

Expanded text:
em fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectioatque in hac mortalitate in spe potius rumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc jam se fecisse Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tan utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bon
Abbreviated transcription (Latin):
dixi amicos. quia omnia quȩ¬
cuq audiui a patͤ mõ nota
feci uob Quis enim audeat affirmare uł
crecłe ullum horuinem scire omnia que¬
cumq a patre audunt unigenitꝰ filius:
qñ nec hoc quidem quisqͣm capit. qͦmͦ
aucdiat a patre ullum ũbum. eum ipse
sit pat̾s imicum u̾bum: aiud quod ali¬
qͣnto post in hoc ipso tam̃ sermone qͣm pͥ
cęnam añ passionem ad ducipłos habuit:
muslta inquit habeo uob cdicere. s ñ pote¬
stis ala portare mͦ: Quo gͥ pacto incellectu¬
ri sumꝰ omnia eum nota fecisse discipłis

Expanded text:
dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecunque a Patre audivit unigenitus Filius, quando nec hoc idem quisquam capit, quomodo audiat a Patre ullum verbum, cusit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus om
Abbreviated transcription (Latin):
dñs:iqͣre sine manibꝰ. qr sine oꝑe
uirili uirgo peperit. xp̃m Iã ergo erat la¬
pis ille. p̃cisꝰ sine manibꝰ. ante ocłos udõꝵ.
s humilis erat: nõ in merito. qr nõdũ cre¬
uerat lapis ille umpleuiat orbẽ t̾rarumꝰ

Expanded text:
are sine manibus? Quia sine opere virili Virgo peperit Christum. Jam ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis i
Abbreviated transcription (Latin):
suspirate.: talẽ patriã desiderate. si uultis ꝑ¬
eris a dõ. adhuc sub lege es: ⁊ do ipsã legẽ
nõ ĩplebis: Quãdo enĩ uideris habũdare
ista tẽporalia ineis qui dm̃ offendũt: nu¬
tãt gressꝰ tui ⁊ dicis t Eoce ego colo dm̃:
cotidie ad ȩccłiã currorgenua mͥ trita sũt
in orationibꝰ: iassidue egroto homicidia fa¬
ciũt hoĩesmapinas faciũt᷑. ⁊ exultãt. habun¬
dant: bene ẽ illis Talia gͦ q̃rebas a dõ: certe
diligere dm̃. ipse sit p̃miũ tuũ: Dicat aĩa
tua Unã peti a dño hac reqͥrãut inhabi¬
tẽ in domo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ̃. Ut
contẽpler delectationẽ dñi: Noli. timere
ne fastidio deficias: T̃alis erit illa delectatio
pulchritudinis. ut sẽꝑ tͥ p̃sens sit. ⁊ nũquã
satieris: ĩmo sẽꝑ satieris ⁊ nũꝗͣ satieris Si
nescio Sed ds̃ habet qd̾ exhibeat nõ in¬

Expanded text:
suspirate, talem patriam desiderate; si vultis psuspirate, talem patriam desiderate; si vultis peris a Deo, adhuc sub Lege es, et ideo ipsam Legem non implebis. Quando enim videris abundare ista temporalia in eis qui Deum offendunt, nutant gressus tui, et dicis tibi: Ecce ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam curro, genua mihi trita sunt in orationibus; et assidue aegroto: homicidia faciunt homines, rapinas faciunt; exsultant et abundant, bene est illis. Talia ergo quaerebas a Deo? Certe diligere Deum; ipse sit praemium tuum. Dicat anima tua, Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae, ut contempler delectationem Domini. Noli timere ne fastidio deficias: talis erit illa delectatio pulchritudinis, ut semper tibi praesens sit, et nunquam satieris; imo semper satieris, et nunquam satieris. Si nescio; sed Deus habet quod exhibeat non in
Abbreviated transcription (Latin):
ut in habitem inqͥt in domo dñr ꝑ om̃s
dies uitę meȩ Et puta qͥa habitas in
domo dñizunde ibi erit gaudiũ tuũ:
tatis: Qͥd desideratis rogo uos. uideri po¬
test ocłif. tãgi pot̃ s pulcritudo aliqua ẽ.
quȩ ocłos delectatꝰ Nõne mr̃es amati ft̃
uehement᷑: Et quãdo eos cõmemoramꝰ. in¬
ardescimꝰ in amore: Qͥd in illis amamꝰ fr̃s:
Mebͣ laniata a feris. qͥd fediꝰ. si ocłos carnis int̾¬
quomꝰ horrẽt ocłi  tui. nũqͥd ocłi carnis ho¬
rrẽt: Si ipsos int̾roges. nichil illo corpore
cõpositiꝰ. nicħ ordinatiꝰ.⁊ parilitas m̃broꝵ
⁊ coloris delectatio allicit ocłos Et tam̃
cũ audis qr fur ẽ : fugis hoĩem aĩo uides
ex alia parte senẽ curuũ. bacło innitentẽ:
uix se mouentẽ rugis undiq exatatũ: qͥd
uides. qd̾ ocłos delectet: Audis qr iustꝰ ẽ. a¬
mas. amplecteris: talia nobis p̃mia ꝓmissa
sũt fr̃s mei:Tale aliqͥd amate: tali regno

Expanded text:
Ut inhabitem, inquit, in domo Domini, per omnes dies vitae meae. Et puta quia habitas in domo Domini, unde ibi erit gaudium tuum? tatis? Quid desideratis, rogo vos? Videri potest oculis? tangi potest? pulchritudo aliqua est quae oculos delectat? Nonne martyres amati sunt vehementer; et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis amamus, fratres? Membra laniata a feris? Quid foedius, si oculos carnis inteQuomodo horrent oculi tui? Numquid oculi carnis horrent? Si ipsos interroges, nihil illo corpore compositius, nihil ordinatius ; et parilitas membrorum, et coloris delectatio illicit oculos: et tamen cum audis quia fur est, fugis hominem animo. Vides ex alia parte senem curvum, baculo innitentem, vix se moventem, rugis undique exaratum: quid vides quod oculos delectet? Audis quia justus est; amas, amplecteris. Talia nobis praemia promissa sunt, fratres mei: tale aliquid amate, tali regno
Abbreviated transcription (Latin):
lapide conquassabit᷑. ⁊ suꝑ qͦs ceciderit lapiꝰ
ifte cõteret eos Primo supra humilẽ cecide¬
rũt. excelsꝰ suꝑ illos uenturꝰ ẽ:. s ut eos uẽ¬
turꝰ excelsꝰ conterat: Primo eos humiliᷤ
quassauit. offender̃t̃ in eũ ⁊ quassati sũt:
Nõ contriti: s qͣssati. Bemet excelsꝰ ⁊ cõteret

Expanded text:
 conquassabitur; et super quos ceciderit lapis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est: sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nõ poterãt implere iusticiã. nͥ adiuua¬
ret ille qui iusserat: Suꝑbiã eoꝵ uolẽs do¬
mare d̃. dedit legẽ: tamquã dicẽs Ecce
implete: ne putetis deesse iubentẽ: Hon
deẽ qui iubeat: s de ẽ qͥ impleat: Si gͦ deẽ
qui impleat᷑. unde nõ implet: qr natꝰ cum
traduce peccati ⁊ mortis: de adã natꝰ. trax̃
secũ qd̾ ibi conceptũ ẽ: cecidit primꝰ hõ.
⁊ om̃s qui de illo nati sũt. de illo traxer̃
concupiscentiã carnis Oportebat ut nas¬
ceret᷑ aliꝰ homo: qͥ nullã traxit concupis¬
centiam Homo ⁊ homo: Homo ad mortẽ :¬
& homo ad uitã Sic dicit apłs qm̃quidẽ

Expanded text:
ustitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui nullam traxit concupiscentiam. Homo, et homo: homo ad mortem, et homo ad vitam. Sic dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
humilis enĩ nõ uidebat᷑ ⁊ ꝓpterea lucerna
accensa ẽ uidete quomͦ dat locũr q̃ui ali¬
ud possit putari Ipse ẽ qui post me ue¬
nit: ante me factꝰ ẽ. Sic̃ iã diximꝰid ante¬
positꝰ ẽ mͥ cuiꝰ ego nõ sũ dignꝰut soluã

Expanded text:
Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum di
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt de t̾ra egipti: quã cito obliti ma
nifestã grãm: Quibꝰ ergo modis teneretur
ppłs talis: nͥ ꝓmissis carnalibꝰ ẜa ibi ubẽ¬
tur in decalogo legis quȩ ⁊ nobis: s non
ea ꝓmituntur quȩ nobis: Hobis qͥd ꝓ¬
mittit᷑ : uita ȩt̾na Hȩc ẽ aut̃ uita et̾na.¬

Expanded text:
verunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam verunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! Quibus ergo modis teneretur populus talis, nisi promissis carnalibus? 20. Ea ibi jubentur in decalogo Legis quae et nobis; sed non ea promittuntur quae nobis. Nobis quid promittitur? Vita aeterna. Haec est aut
Abbreviated transcription (Latin):
nõ concupisces rem ꝓrimi tii. Nõ ne
om̃ia ista ⁊ nobis precipiunt᷑: S qͦre
mercedẽ: ⁊ inuenies ibi diciͭ. ut expellan¬
tur hostes a facie tua. Et accipratis ter¬
ram quã ꝓmisit d̃s patribus ut̾is
Quiꝰ non poterãt capere inuisibilia. ꝑ
uisibilia tenebantur: Quare teneban¬
tur: ne penitꝰ interirẽt ⁊ ad idola la¬
berent᷑: Nã fecert̃ hoc fr̾s mei. sic̃ legit᷑.
obliti tanta miracła quȩ fecit d̃s corã o¬
culis eoꝵ mare discissũ ẽ: ĩua facta ẽ in
mediis fluctibꝰ seq̃ntes hostes eoꝵ hisdẽ
aquis oꝑti st̃. ꝑ qͣs illi transierũt: E cũ mo¬
yses homo dĩ recessisset ab ocłis eoꝵ: ĩ
nos p̃cedãt. qr ille homo dimisit nos
Tota spes eoꝵ in hoĩe posita erat: nõ in
do Ecce mortuus ẽ. hõ: nũ qͥd mortu¬
us ẽ. ds. qͥ eruerat eos de t̾ra egipti : Et
cũ fecissẽt sibi imaginẽ uituli: adorauer̃
⁊ dixert̃: hii sũt du tui isrł qui te lib̾a¬

Expanded text:
Non concupisces uxorem proximi tui . Nonne ista omnia et nobis praecipiuntur? Sed quaere mercedem, et invenies ibi dici: Ut expellantur hostes a facie tua, et accipiatis terram quam promisit Deus patribus vestris . Quia non poterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad idola laberentur. Nam fecerunt hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit Deus coram oculis eorum. Mare discissum est; via facta est in mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquis operti sunt, per quas illi transierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posita erat, non in Deo. Ecce mortuus est homo: numquid mortuus est Deus qui eruerat eos de terra Aegypti? Et cum fecissent sibi imaginem vituli, adoraverunt, et dixerunt, Hi sunt dii tui, Israel, qui te libera
Abbreviated transcription (Latin):
rona iusticiȩ. Lã debitũ flagitat. iã debi¬
tũ exigit: Nã uide uerba sequentia:
Quã mͥ reddet dñs in illã diȩ. iustꝰ uidex: Ut
ante susciꝑet gr̃am. miscd̾em patrẽ opꝰ
habebat: ut premiũ gr̃ȩ iudicẽ iustũ:
Qui nõ dãpnauit impiũ: dãpnabit fide¬
lẽ: Et tam̃ si bene cogites. ipse dedit fidẽ
pͥmo. qͣ eũ ꝓmeriusti Nõ enĩ de tuo ꝓme¬
ruisti. ut tͥ aliqͥd deberctur: Qd̾ ergo p̃mi¬
um inmortalitatis postra tribuet: dona
sua coronat. nõ merita tua Ergo fr̃s om̃s
de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. de plenitudi¬
ne nuscd̾iȩ eiꝰ. de habundantia bonita¬
tis eiꝰ accepimnꝰ:. Qͥ d: Remissionẽ peccatoꝵ.
ut iustificaremͣ ex fide: & insuꝑ qͥd: Et

Expanded text:
flagitat, jam debitum exigit. Nam vide verba sequentia: Quam mihi reddet Dominus in illa die, justus judex . Ut ante susciperet gratiam, misericordem patrem opus habebat: ut praemium gratiae, judicem justum. Qui non damnavit impium, damnabit fidelem? Et tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sua coronat, non merita tua. Ergo, fratres, omnes de plenitudine ejus accepimus: de plenitudine misericordiae ejus, de abundantia bonitatis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaremur ex fide. Et insuper quid? Et
Abbreviated transcription (Latin):
siguerũ cõfessꝰ est. xp̃m se nõ eẽ. sic uerũ
cõfessꝰ ẽ. nec heliã se ce̾: Quomͦ gͦ cõparabi¬
mꝰ dicta p̃conis cũ dictis iudicis: absit. ut
p̃co m̃tiat᷑. hoc enĩ loquit᷑. qd̾ audit a iu¬
dice Quare gͦ ille. nõ sũ helias: ⁊ dñs ip̃se

Expanded text:
non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
la: ĩ estimoniũ dedit mare. portans. ambu¬
lantẽ dñm ⁊̃ estimoniũ dederũt uenti: ad
esꝰ iussũ quieuert destimoniũ dedit t̾ra: il¬
lo crucifiro contremuit: Si oĩa ista testi¬
moniũ dedetũt. qͦmodo cũ mundꝰ non
cegnouit᷑. nͥ qr munidꝰ dilectores fnũdi. cor¬
de habitantes mundũ: nialꝰ mũdꝰ. qe¬
inali habitatores mundi. sic̃ mala domꝰ.
nõ parietes s in habitantes intelligunt᷑ In¬

Expanded text:
ortavit ambulantem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit terra, illo crucifixo contremuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? Et malus mundus, quia mali habitatores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. I
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ factuᷤ ẽ ille lapis cũ cresceret: Si ceci iuudĩ.¬
qr nõ uider̃t humilẽ lapidẽ.: quãta cecitas
ẽ. nõ uidere montẽ : Ergo uidelãt humilẽ:
⁊ nõ cognouert̃: Demõstrabat᷑. illis ꝑ lucernã:
Nã pͥmo ille quo maior nemo surrexerat in
natis mulierũ: dix̃: nõ sũ ego xp̃s dictũq
illi est. Hũqͥd tues helias: Respõdit: Nõ sum:
Et fecit nobis questionẽ: Tunendũ ẽ enum:
Ne minꝰ intelligentes. contraria putẽt ioħm
dixisse quã.xp̃s dix̃: Iuodã enĩ loco. cũ dñs¬

Expanded text:
ille lapis dum cresceret. Caeci Judaei non viderunt humilem lapidem: quanta caecitas est non videre montem? 5. Ergo viderunt humilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur illis per lucernam. Nam primo ille, quo major nemo surrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus. Dictumque illi est, Numquid tu es Elias? Respondit, non sum.  Non sum, et fecit nobis quaestionem. Timendum est enim ne minus intelligentes, contraria putent Joannem dixisse quam Christus dixit. Quodam enim loco, cum D
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑ nõ silebit. nͥ qr pͥmo siluit: Quomͦ
siluit ĩnt̾roga ẏsapã Sic̃ ouis ad occisio¬
onẽ ductꝰ ẽ : isic̃ agnꝰ corã eo qͥ se tondet
fuit sine uoce. sic nõ aꝑuit os suũ Uenice
aut̃ manifestꝰ: mõ silebit: Quomͦ manifeᷤᷤ¬
tus: ĩgnis ante eũ p̃ibit.: ⁊ in circuitu eiꝰ
tẽpestas ualida c̃ ẽpestas illa tollere habet
totã paleã de area quȩ mͦ triturat᷑:
ignis incendere qd̾ tẽpestas abstulerit. Mo¬
do aut̃ tacet iudicio s nõ tacet p̃cepto Si
enĩ tacet xp̃s. qͥd sibi uolt̾ hȩc euangłia:

Expanded text:
Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulerit. Modo autem tacet: tacet judicio, sed non tacet praecepto. Si enim tacet Christus, quid sibi volunt haec Evangelia?
Abbreviated transcription (Latin):
bũ hoĩs ocłis nõ uidet᷑. uerbũ dĩ uidi
sic pot̾: Expellite gͦ de cordibꝰ uris car¬
nales cogitationes. ut uere sitis sub gr̃a:
ut ad nouũ testam̃tũ ꝑtineatis. Idõ ui¬
ta ęt̾na ꝓmittit in nouo testam̃to legi¬
te uetꝰ testam̃tũ. ⁊ uidete quia carnali
adhuc ppło ea quidẽ p̃cipiebant᷑ quȩ et
nobis: Nã unũ dm̃ colere. ⁊ nobis p̾ci¬
pit᷑. Nõ accipies in uanũ nom̃ dñi dĩ tiu.
⁊ nobis p̃cipitur: qd̾ ẽ scd̃m preceptũ
Obs̃erua diẽ sabbati. magis nõbis p̃cipit᷑:
qr sp̃aliter obscruandũ p̃cipit᷑. Iudĩ enĩ
seruilit̾ obseruãt diẽ sabbati: ad luxuriã¬
.&e. padebrieta ⁊ tẽ: Quanto meliꝰ feminȩ eo¬
rũ lanã facerent: quã illo die in neni¬
anis saltarẽt:. Absit fr̃s: ut illos dicamꝰ
obseruare sabbatũ Sp̃aliter obseruat
sabbatũ xp̃ianꝰ: abstinens se ab opere
seruili: Qͥd ẽ enĩ ab oꝑe seruilin a pecca

Expanded text:
is non videtur, Verbum Dei videri sic potest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertineatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et videte quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et nobis praecipitur. Non accipies in vanum nomen Domini Dei tui, et nobis praecipitur: quod est secundum praeceptum. Observa diem sabbati, magis nobis praecipitur: quia spiritualiter observandum praecipitur. Judaei enim serviliter observant diem sabbati, ad luxuriam, ad ebrietatem. Quanto melius feminae eorum lanam facerent, quam illo die in maenianis saltarent? Absit, fratres, ut illos dicamus observare sabbatum. Spiritualiter observat sabbatum christianus, abstinens se ab opere servili. Quid est en
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. rm̃. qͥs soquit᷑ ĩn explicando idicẽdo.
Ut qͦqͦ mͦ humilitatẽ. rp̃i loquerem᷑ nõ
sufficimꝰ. ĩmo deficimꝰ ł otũ cogitantibꝰ
cõmittimꝰ. nõ audientibꝰ adimplemꝰ: sogi¬
tate humilitatẽ. tp̃i S: qͥs nobis inqͥs eã
explicats nͥ tu dicas alle itꝰ dicat: me¬
liꝰ illud dicit qui intꝰ habitat: quã qui
foris clamat: Ipse uobis ostendat gr̃am
humuilitatis suȩ: qui cepit habitare in
cordibꝰ ũris: Iã uero si in eiꝰ humilitate
explicãda ⁊ eroganda deficimꝰ. maiestatẽ
ipsiꝰ quis loquat᷑: Si uerbũ caro factũ
cõturbat nos. in pͥncipio erat uerbũ
qͥs explicabit: Tenete gͦ fr̃s soliditatẽ
istã Lex ꝑ moy sen data ẽ: gĩa iueritaᷤᷤ¬

Expanded text:
 quis loquitur? In explicando et dicendo ut quoquomodo humilitatem Christi loqueremur, non sufficimus, imo deficimus: totum cogitantibus committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. Ipse vobis ostendat gratiam humilitatis suae, qui coepit habitare in cordibus vestris. Jamvero si in ejus humilitate explicanda et eroganda deficimus, majestatem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum conturbat nos, In principio erat Verbum quis explicabit? Tenete ergo, fratres, soliditatem istam. 16. Lex per Moysen data est, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑: qr lux in tenebris lucet: ⁊ tenebix eam
nõ comprehender̃t O hõies. nolite ẽe te¬
nebre. Nolite ẽẽ infideles. iniusti. iniqui.
a luce Cexꝰ in sole. p̃sentẽ habet solẽ: s
absens ẽ ipse soli Holite g̾ eẽ tenbre. hec
ẽ enĩ forte gr̃a de qua dicturꝰ sũ: ut iã nõ

Expanded text:
lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui, a luce. Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae. Haec est enim for
Abbreviated transcription (Latin):
Iuasi audatiȩ uidebat᷑ ẽe̾ babtizare: Qua¬
si inqua ꝑsona querimꝰ utrũ tu sis xp̃c:
tu dicis te nõ eẽ Querimꝰ ne forte p̃cursor
idest ꝓpħa: ⁊ accepisti hãc potestatẽ. nec
ꝓpħam te ẽẽ dicis Et nõ erat ꝓpħa io¬
hannes:. Maior erat quã ꝓpħa: Dñs de illo
tale testimoniũ dedit: Qͥd existis in de¬
serto uidcre arundinẽ uento agnatã:
Utiq nõ uento agitari subaudis: qr nõ

Expanded text:
Quasi audaciae videbatur esse baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor id est propheta, et accepisti hanc potestatem; nec prophetam te esse dicis. Et non erat propheta Joannes: major erat quam propheta. Dominus de illo tale testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ. nicħ Qmͦ ꝑ illũ omĩa facta ft̃ q̃uia
qd̾ factũ ẽ. in ipso uita erat:. ⁊ anteꝗͣ fieret uita
erat: Qd̃ factũ ẽ nõ est uita: ẜ in arte. hoc est
insapiẽtia dĩ antequã fieret uita erat:
quod factũ est transit: qd̾ est in sapien¬
tia transire nõ potest: Uita gͦ in illo e¬
rat. qd factũ ẽ: & qualis uita: qr ⁊ anima
corporis uita ẽ: Corpꝰ nr̃m habet uitã suã:

Expanded text:
 Quia quod factum est, in ipso vita erat: et antequam fieret, vita erat. Quod factum est, non est vita: sed in arte, hoc est, in Sapientia Dei, antequam fieret, vita erat. Quod factum est, transiit: quod est in Sapientia, transire non potest. Vita ergo in illo erat, quod factum est. Et qualis vita? Quia et anima corpo
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. ꝓ ista fide p̾miũ erit. uidere qd̾ cre¬
di  Nouerãt hoc ꝓpħȩ s ocultũ erat an¬
tequã ueniret: Hã qͥdã suspirans amator.
in psalmis ait. Unã petu a dño hãc re¬
quirã  Et queris qͥd petat  Forte enĩ pe¬
tit tram fluentẽ lacte ⁊ melle carnalit᷑
quãius sp̃alit̾ ipsa querenda sit ⁊ petẽda:
aut forte subiectionẽ hostiũ fuoꝵ aut
mortẽ inimicoꝵ: aut ĩꝑia ⁊ facultates huiꝰ

Expanded text:
de praemium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans amator in Psalmis ait: Unam petii a Domino, hanc requiram. Et quaeris quid petat? Forte enim terram petit fluentem lacte et melle carnaliter, quamvis spiritualiter ista quaerenda sit et petenda: aut forte subjectionem hostium suorum, aut mortem inim
Abbreviated transcription (Latin):
misit me babtizare in aqua ipse mͥ dixit
suꝑ quem uideris spiritum descendentẽ
sieut columbam et manentem super
eum: hie est qui babtirat in
spiritu sancto:¬
epissime audiunt scĩtas ur̃a. ⁊ op¬
p̃clarior erat in natis mulierũ.
⁊ quanto humilior ad cognoscendũ dm̃n
tãto meruit eẽ amicꝰ spõsi  Selãs nõ sibi
nõ suu̾ honorẽ querẽs s iudicis sui ꝗͣ tamꝗͣ

Expanded text:
misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit: \'Super quem uideris spiritum descendentem quasi columbam et manentem super eum, ipse est. qui baptizat in spiritu sanctoepissime audivit Sanctitas vestra, et opa quanto praeclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum Dominum, tanto meruit esse amicus sponsi; sponso zelans, non sibi; non suum honorem quaerens, sed judicis su
Abbreviated transcription (Latin):
sumãt se ꝑtinere ad dm̃ Accipiãt docum̃¬
tũ. qr ex dõ nati st̃. Ꝙ uerbũ caro factũ ẽ:⁊
habuauit in nobis Si uerbũ nõ erubuit ⁊¬
nasci de hoĩe. hoĩcs erubescũt nasci de dõ:
Hoc aut̃ qr fecit. curauit. Quia curauit: iu¬
demꝰ hoc enĩ qd̾ uerbũ caro factũ ẽ ⁊ habita¬
uit in nobis. medicam̃tũ nobis factũ ẽ. ut
qr t̾r̾a cecabam᷑. de t̾ra sanarem᷑ : Et sanati

Expanded text:
ccipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine, erubescunt homines nasci de Deo? Hoc autem quia fecit, curavit: quia curavit, videmus. Hoc enim quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, medicamentum nobis factum est, ut quia terra caecabamur, de terra sanaremur: et sanati
Abbreviated transcription (Latin):
nõ duo iudices Oportebut aut̃ iudicẽ pri¬
mo uenire iudicandũs Misit ante. se pri¬
mũ p̃conẽ. uocauit illũ hęliã: qe hoc erit
in scd̾o aduentu helias. qd̾ in pͥmo ioħ̾s
Nãq intẽdat caritas ur̃a quã uerũ dicã
qͣnoo conceptꝰ ẽ ioħs. uł potiꝰ quãdo natꝰ.
spc̃ sẽs hoc de illo hoĩe implẽdũ ꝓpħauit:
Et erit inqͥt p̃cursor altissimi: in sp̃u et

Expanded text:
non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. Quando concepctus hoc de illo homine implendum prophetavit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritu et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quidẽ tenebros s iã illuminatꝰ. Nec tam̃
qr illuminatꝰ idõ ipsa lux. s ut testimoni¬
um ꝑhiberet de lumine: Nã nõ erat ille lux:
ꝓquȩ erat lux: Erat lux uera.: quȩ illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ u hũc mundũ
ꝙ ubi erat ista . in hoc mũdo erat ł quomi
in hoc mundo erat: Nũqͥs sic̃ ista lux so¬
lis. lunȩ. lucernarũ. sic ⁊ ista lux ingsi
mũdo ẽ:Non: qr mundꝰ ꝑ eũ factꝰ ẽ. et
mundꝰ eũ nõ cognouit: hoc ẽ lux intene¬

Expanded text:
quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥo lux pecoꝵ: Nã ista lux. ⁊ hominũ
⁊ pecoꝵ ẽ Est quedã lux hominũ: unde
distãt hoĩes a pecoribꝰ Uideamꝰ: ⁊ tẽ intel¬
ligemꝰ qͥd sit lux hominũ: Hõ distas ape¬
core: nͥ intellectu Holi aliunde głari de
critudine p̃sumis: quãta pulchritudo est
in pe̾nis pauonis. Unde gͦ melior : ex una¬
gine dĩ. Ubr łmnago dĩ: in m̃te: in ĩtellectu
Si gͦ idõ melio pecore. qr habes mentẽ
qua intelligas qd̾ nõ pot̃ pecꝰ intelligere:
inde aut̃ hõ qr melior pecore. Lux hominũ
ẽ lux m̃tiũ Lux m̃tiũ supͣ m̃tes ẽ: exce¬
dit om̃s m̃tes Hoc erat uita illa. ꝑ quã facta

Expanded text:
Numquid lux pecorum? Nam ista lux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De chritudine praesumis? quanta pulchritudo est in pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. qe suscepit carnẽ: manifestũ
ẽ Illi enĩ qui carnẽ. xp̃i uider̃t: aliqͥ
crediderũt. aliqͥ crucifixer̃t: ⁊ qͥ credi¬
derũt illo crucifixo nutauer̃t: Et nͥ
ipsũ post resurrexionẽ palparẽt. fides
ad eos nõ reuocaret᷑: Si ergo ꝓpt̾ carnẽ¬
dr uisibilis filiꝰ: ⁊ nos concedimꝰ. ⁊ est
catholica fides: Si aut̃ ante carnẽ sic̃
ipsi dicũt. idẽ antequã incarnaret᷑:
multũ delirãt. &e multũ errãt Facta

Expanded text:
stum est. Illi enim qui carnem Christi viderunt, aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam post resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autem ante carnem sicut ipsi dicunt, id est, antequam incarnaretur; multum delirant, et multum errant. Fac