comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sauendum gͥ inprimis est neadsacratos gradus. sicutges¬
cisprioribus ante p̃scriptum ẽ. quisquã qui uxor̃e ñ duxtt
as contra apłica p̃cepta conuenerint.
ꝑpessi. uelbi qui ex penitentib stint. ad sacros ordines aspi¬
rarx ñ audeant. Quisquis taliũ consecrator exe titerit. factum
suum ipse dissobaet.
¶ ed et qͥacũq quis commisit illicite. aut a decessorib uis ir¬
uit admissum. si ꝓpriũ ꝑieulũ uult uitare dampnabit. los
eniminnullo uolumus seueritatẽ ultionis eccercere.S qu
in causis cĩ uel contumatia uel in aliquo exccessu deliquerit
aut ipse qͥd ꝑperam p̃decessor eiꝰ fecit abolere noluerit.
in sequicquiam alioñ resecauerit inueniet. Quod uc
deuceps possit cenacius custodiri: si placet sentenciasõs

Expanded text:
Cavendum ergo imprimis est, ne ad sacratos gradus, sicut gesCavendum ergo imprimis est, ne ad sacratos gradus, sicut gestis prioribus ante praescriptum est, quisquam qui uxorem non virginem as contra apostolica praecepta convenerit. perpessi, vel hi qui ex poenitentibus sunt, ad sacros ordines aspirare non audeant. Quisque talium consecrator exstiterit factum suum ipse dissolvet. IV. Sed quodcunque quis commisit illicite, aut a decessoribus suis invenit admissum, si proprium periculum vult vitare, damnabit; nos enim in nullo volumus severitatem ultionis exercere. Sed qui in causis Dei vel contumacia vel in aliquo decessu deliquerit, aut ipse quod proprius praedecessor ejus fecit, abolere noluein se quicquid in alio non resecaverit, inveniet. Quod ut deinceps possit tenacius custodiri, si placet, sententias, c
Abbreviated transcription (Latin):
brium inbasilica scẽ mariȩ residente uencra¬
bili papahylaro. unacum cp̃ is numero quin¬
quaginta. residentibus etiam uniuerzis prb̃is.
astantibus quoq diaconib. Hylarꝰ ep̃e ȩccliȩ¬
m religiosus scõ spũ congregante conuentus hortatur. ue
quecdam quȩ ꝑddisciplina ȩcclĩastica necessaria sunt. cura diligenu¬
oretractemus. si placet fr̃s ea que ad ordmationũ tenor̾e ꝑtuicia¬
tiatadumȩ legis p̃cepta. ⁊ mcenoꝵ canonũ constituta iu
uante dño inomne euum mansura solidemus. ut nulli fas
sit sine status fu ꝑiculo. uel diumas constitaitiones uel aplioe
sedis decreta temerare: quia nos qui potissimi facerdotis ad mi¬
nistramus officia talium trans gressionũ culpa respiciet. sim
causis dei desides fuerimus inuenti: quia meminimꝰ qđ cime¬
redebemus: quialiter cõminetur negligentiȩ sacerdotum.
Siquidem reatu maiore delinquit. qui potiori honore fruit᷑
& grauiora facit uicia peccatoꝵ sublimitas dignitatũ. .ii¬

Expanded text:
bris in basilica sanctae Mariae residente papa Hilario una cum episcopis numero quinquaginta, residentibus etiam universis presbyteris, astantibus quoque diaconibus, Hilarius epism religiosus, sancto Spiritu congregante, conventus hortatur, ut quaecunque pro disciplina ecclesiastica necessaria sunt, cura diligentiore tractemus: si placet, fratres, ea quae ad ordinationum tenorem pertidivinae legis praecepta, et Nicaenorum canonum constituta, ita adjuvante Domino in omne aevum mansura solidemus, ut nulli fas sit sine status sui periculo vel divinas constitutiones, vel apostolicae sedis decreta temerare, quia nos, qui potissimi sacerdotis administramus officia, talium transgressionum culpa respiciet, si in causis Dei desides fuerimus inventi, quia meminimus, quod timere debemus, qualiter comminetur Dominus negligentiae sacerdotum, siquidem reatu majore delinquit, qui potiori honore perfruitur: et graviora facit vitia peccatorum sublimitas dignitatum.
Abbreviated transcription (Latin):
retinentes. quod ore iam ꝓferre ñ audent. qui tam̃ ẽẽ frĩb possunt
expriore dogiratis defensione notissimi. Eroinde ali seuerius
cohercendi. aliiuigilantius uestigandi. alii tractandi quidẽ lenꝰ
scĩ augustim ⁊ uana obicere. & recta impugnare.⁊ praua de¬
fendere. ꝑemptoꝵq armis intestinũ bellũ mouentes. dictis
diuinis atq buinanis constitutionibꝰ rebellare. Quorũ tam̃
dum adhue ñ sunt a frat̾na societate diuisi. toleranda magisẽ
intentio quam desꝑanda correctio: ut donec dñs ꝑ eccłiȩ prai¬
cipes ⁊ legitimos iudicioꝵ suoꝵ ministros. hȩc quȩ ꝑ paucoꝵ
suꝑbiam. & quorumdã imꝑitiam sunt curbata componat.
Nobis do adiuuante sit sit studiũ quieta modestaq patientia
odiis ddilectionẽ reddere. & ineptoꝵ uitare conflictus. uitatẽ
non deserere. nec cum falsitate certare. semꝑq a dõ petere

Expanded text:
retinentes quod ore jam proferre non audent. Qui tamen esse fratribus possunt retinentes quod ore jam proferre non audent. Qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. Proinde alii severius sunt coercendi, alii vigilantius vestigandi, alii tractandi quidem lenius, sancti Augustini et vana objicere, et recta impugnare, et prava defendere, peremptorumque armis intestinum bellum moventes, dictis divinis atque humanis constitutionibus rebellare. Quorum tamen, dum adhuc non sunt a fraterna societate divisi, toleranda magis est intentio quam desperanda correctio: ut donec Dominus per Ecclesiae principes et legitimos judiciorum suorum ministros, haec quae per paucorum superbiam et quorumdam imperitiam sunt turbata, componat; nobis Deo adjuvante sit studium, quieta modestaque patientia odiis dilectionem reddere, et ineptorum vitare conflictus, veritatem non deserere, nec cum falsitate certare, semperque a Deo petere,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃centa correctionis imagine. aliquod sibifauentiũ radicis suȩ
alrud habet summa quam portio. non est deuotionis dedisse ꝓpe
totum. s fraudis restituisse uelmimimũ. Quod ne ẏpocritarum
obtineatur insidiis. confidimus domini ꝓtectione p̃standũ. ut qͦd
oꝑacusẽ in innocentio rosimo bonifacio celestino: oꝑet᷑ ⁊ in syx¬
to. S in custodia dñici gregis hȩc sit pars gle huic reseruata
pastori. ut sieur illos illi lupos abicere manifestos. ita hic depella
occultos. illo auribus siuis doctissimisenis insonante sermone. qͦ
collaborantẽ secum hortatus ẽ dicens. Sunt enim quidã qui uis¬
cissime ddampnatas impietates. ad huc lib̃ius desfendendas
putant. & funt quioctultius penetrant domos. & quod i aꝑto
clamare iam metuunt. & in secreco seminare ñ quiescunt. St̃
aũt qui ommnino siluerunt magno timore comp̃ssi. ẜ ad huc corde

Expanded text:
praetenta correctionis imagine aliquod sibi faventium radicis suae praetenta correctionis imagine aliquod sibi faventium radicis suae Ubi enim non aliud habet summa quam portio, non est devotionis dedisse prope totum, sed fraudis retinuisse vel minimum. Quod ne hypocritarum obtineatur insidiis, confidimus Domini protectione praestandum; ut quod operatus est in Innocentio, Zosimo, Bonifacio, Coelestino, operetur et in Sixto; et in custodia dominici gregis hpastori, ut sicut illi lupos abegere manifestos, ita hic depellat occultos: illo auribus suis doctissimi senis insonante sermone, quo collaborantem secum hortatus est dicens: Sunt enim quidam qui justissime 13 damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant, et sunt qui occultius penetrant domos, et quod in aperto clamare jam metuunt, in secreto seminare non quiescunt. Sunt autem qui omnino siluerunt magno timore compressi, sed adhuc corde
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑibus multisq aliis que enumerare longum ẽ idẽ doctrine
sp̃s. eadem p̃dicationis formap̃cessit. agnoscant calum pni¬
acores suꝑfluose obicere. quod his libris non speciale neq
discretum cestimonii sit ꝑhibitũ. quoꝵ incunctis uolumrm¬
bus norma laudatur. aplĩca enim sedes qđ a p̃cognicis sibi
non discrepat. cum p̃cognitis ꝓbat. ⁊ quod iudicio uingit
laude non duidit: Qui gͦ hos ꝓacime editos libros refu¬
conscripta consentiant. S nonfaciunt. Sciuntenim omina
pelagianis ẽẽ contraria. & nichil sibi posse competere ad conseq̃n¬
tium resolutionẽ. si confiteantur in p̃cedentibus consistere ueri¬
tatem. Igitur huiusmodi homiũ prauitati ñ tam disputatio¬
num studio quam auctoritatum priuilegio resistendũ. ut de
ꝓstrati dudum dogmatis corꝑe. nullũ menbrũ sinat᷑ assurge.
quia notum ẽ ita falsitatis istius haberi uersutias. ut si eiliceat

Expanded text:
operibus multisque aliis quae enumerare longum est, idem doctrinae operibus multisque aliis quae enumerare longum est, idem doctrinae spiritus, eadem praedicationis forma praecessit; agnoscant calumniatores, superfluo se objicere, quod his libris non speciale neque discretum testimonium sit perhibitum, quorum in cunctis voluminibus norma laudatur. Apostolica enim Sedes, quod a praecognitis sibi non discrepat, cum praecognitis probat; et quod judicio jungit, laude non dividit. Qui ergo hos proxime editos libros refuprius sunt conscripta consentiant. Sed non faciunt: sciunt enim omnia Pelagianis esse contraria, et nihil sibi posse competere ad consequentium resolutionem, si confiteantur in praecedentibus consistere veritatem. 60. Igitur hujusmodi hominum pravitati, non tam disputationum studio, quam auctoritatum privilegio resistendum est; ut de prostrati dudum dogmatis corpore nullum membrum sinatur assurgere. Quia notum est, ita falsitatis istius haberi versutias, ut si ei liceat
Abbreviated transcription (Latin):
obliquȩ am biguitatis obtendere. ut scilicet quia in epła
pape libroꝵ ꝓ quib auctum est ñ exp̃ssusẽ titulus. hic eos ap¬
pareat ñ ꝓbatos. ⁊ istam in scm augastinũ laudationẽ ꝓan
terioꝵ scriptoꝵ meritis fuisse collatam: Maneat plane ma¬
neat ista conditio. ut hoꝵ libroꝵ nouitas repudiata uideat᷑.
nos condidit dissonans inuenit᷑. Ut itaq omittamus ea uolu¬
mina in quibus ab exordio episcopatus sui. multo priusqͣm
impugnatores gr̃e exurgerent ꝓ gr̃a disputauit. legant᷑ tres
aystum. nc̃ uͦ pontificẽ. emissȩ paginȩ recitent᷑. ad sc̃m pi¬
nianum ad ualerium comitẽ. ad seruos xp̃i tima syum
& iacobum. distinctim edita uolumina reuoluant᷑. Sex li¬
bri priores contra ulianũ. unus ad scm̃ aureliũ carcaginiᷤ
cp̃m. degestis palestims. alius ad paulmũ & eutropiũ sacerdodes
contrapelagii & celestii questiones. & ad beatȩ memorie papã
bonefaciũ quatuor uoluminarecenseantar. Ꝙ si mbis omnibꝰ¬

Expanded text:
obliquae ambiguitatis obtendere? ut scilicet, quia in epistola Papae librorum, pro quibus actum est, non expressus est titulus, hinc eos appareat non probatos, et istam in sanctum Augustinum laudationem pro anteriorum scriptorum meritis fuisse collatam. Maneat plane, maneat ista conditio, ut horum librorum novitas repudiata videatur,nos condidit, dissonans invenitur. Ut itaque omittamus ea volumina, in quibus ab exordio episcopatus sui multo prius quam impugnatores gratiae exsurgerent, pro gratia disputavit: legantur tres tum, nunc vero Pontificem, emissae paginae recurrantur. Ad sanctum Pinianum, ad Valerium comitem, ad servos Christi Timasium et Jacobum, distinctim edita volumina revolvantur. Sex libri priores contra Julianum: unus ad sanctum Aurelium Carthaginis episcopum de Gestis Palaestinis: alius ad Paulum et Eutropium sacerdotes, contra Pelagii et Coelestii quaestiones: et ad beatae memoriae papam Bonifacium quatuor volumina recenseantur. Et si i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis qui sc̃ȩ memoriȩ augustini scripta rep̃hendunt. male¬
cloquentiȩ estademptalibertas. quando consulentul ac̾tione
suscepta. & libroꝵ quierrantibus displicebant pietate lauda¬
ta. quid oporteret deeoꝵ auctoritate sentiri. scõ manifestauit
eloquio: euident̃ ꝓmincians quantũ sibi p̃sumptionis istius
nouitas displiceret.qua auderent quidã aduersus antiquos
magistros insolent̃ insurgere. & indisciplinata calumpma
cordationis uirum. ꝓuita sua atq ꝓmeritis. in nr̃a semꝑ cõ¬
munione habuimus. nec umquam bunc sinistre suspieiõis
saltem rumor asꝑsit. Quem tantȩ scientiȩ olim fuisse memi¬
nimus. ut int̃ magistros optimos etiam a meis semꝑ decesso¬
ribus haberetur. b̾ene gͦ de eo omnes in commune senserunt.¬

Expanded text:
ipsis, qui sanctae memoriae Augustini scripta reprehendunt, maleipsis, qui sanctae memoriae Augustini scripta reprehendunt, maleloquentiae est adempta libertas, quando consultantium actione suscepta, et librorum qui errantibus displicebant pietate laudata, quid oporteret de eorum auctoritate sentiri, sancto manifestavit eloquio, evidenter pronuntians, quantum sibi praesumptionis istius novitas displiceret, qua auderent quidam adversus antiquos magistros insolenter insurgere, et indisciplinata calumniacordationis virum, pro vita sua, atque pro meritis, in nostra semper communione habuimus; nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem rumor aspersit, quem tantae scientiae olim fuisse meminimus, ut inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt
Abbreviated transcription (Latin):
i ep̃i responsa poscebat. Unde ⁊ uenerabilis memore pon¬
suȩ dona largitus est: sciens damnatis non ercamen udicii.
s solum sententie remediũ cẽ p̃standum. cęlestiũ quasi
non discussi negocii audientiã postulantẽ. tocius italie finibꝰ¬
dalia inuiolabit̃ seruanda censebat. ut quod semel merue¬
rat abscidi. nequaquam admitteret retractari. Nec uͦ segni
etiam ab illosecreto exclusit occeam. et ordinato scotis ep̃o
dum romanã insulam studet seruare catholicã. fecit etiam
barbaram. xp̃ianã. ꝑ hunc uirũ etiã orientales eccłiȩ gemi¬
na peste purgate sunt. quando cyrilloromane urbis an¬
tistitigloriosissimofidei catholicȩ defensori. ad excusandã
nestorianam impietatẽ. apłico auxciliatus est gladio. quo
etiam pelagiani dogmatis. confederantur errorib iterum
na peste purgatȩ sunt. ꝑ hunc uirum intra gallias istis

Expanded text:
episcopi responsa poscebat. 2. Unde et venerabilis memoriae ponepiscopi responsa poscebat. 2. Unde et venerabilis memoriae ponsuae dona largitus est. sciens damnatis non examen judicii, sed solum sententiae remedium esse praestandum, Coelestium quasi non discussi negotii audientiam postulantem totius Italiae finibdalia inviolabiliter servanda censebat, ut quod 19 semel meruerat abscidi nequaquam admitteret retractari. Nec vero segnetiam ab illo secreto exclusi Oceani, et ordinato Scottis episcopo, dum Romanam insulam studet servare catholicam, fecit etiam barbaram Christianam. Per hunc virum etiam Orientales Ecclesiae gemina peste purgatae sunt: quando Cyrillo Alexandrinae urbis antistiti, gloriosissimo fidei catholicae defensori, ad debellandam Nestorianam impietatem apostolico auxiliatus est gladio, quo etiam Pelagiani, dum cognatis confoederantur erroribus, iterum nam. 3. Per hunc virum intra Gallias istis
Abbreviated transcription (Latin):
querelis. & ꝓcacisi uiliam sunt uulgata conuiciis. Parra
funt unius seminis germina: & quod latebat in radicibus
manifestatur infructib. Nong cumistis noua acie dimican¬
dumẽ. nec quasi contra ignotos hostes specialia sunt ine¬
unda certamina. Tune istoꝵ machinȩ fracte sunt. cunc
insuꝑbie suȩ sociis ac principib corruerunt. quando beatȩ
nemore innocentius. nefandierroris capita. apłico mucro¬
ne ꝑcussit. quando pelagium ad ꝑferendam insesuosq senten
rum concilioꝵ decretis beatȩ recordationis papa tosimus
sencentiȩ suȩ robur adneruit. & ad impioꝵ detruncationẽ
gladio petri dexteras ommũ armauit antistitã. quando
so memoriȩ papabonefacras. piissimoꝵ imꝑatoꝵ eatholica
deuotione gaudebat. & contramimicos grẽdĩ. non solũ apla
cisfetiam regiisutebatur edictis. ⁊ quando idẽ cum esset doc¬
lissmus aduersum librostamen pelagranoꝵ beati augus

Expanded text:
querelis, et procacissimi Juliani sunt vulgata conviciis. Paria querelis, et procacissimi Juliani sunt vulgata conviciis. Paria sunt unius seminis germina, et quod latebat in radicibus, manifestatur in fructibus. Non ergo cum istis nova acie dimicandum est; nec quasi contra ignotos hostes specialia sunt ineunda certamina: tunc istorum machinae fractae sunt, tunc in superbiae suae sociis ac principibus corruerunt, quando beatae memoriae Innocentius nefandi erroris capita apostolico mucrone percussit: quando Pelagium ad proferendam in se suosque sentrum conciliorum decretis beatae recordationis papa Zosimus sententiae suae robur annexuit, et ad impiorum detruncationem gladio Petri dexteras omnium armavit antistitum: quando sanctae memoriae papa Bonifacius piissimorum imperatorum catholica devotione gaetiam regiis utebatur edictis; et quando idem, cum esset doctissimus, adversus libros tamen 363 Pelagianorum beati Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
laudati. alii quia resistunt actrahant᷑ iuiti. atq ideo
uolentiũ susceptor. nolentiũ uͦ saluatorsit. E cum pars
eccsiȩ ex gr̃a. pars autẽ exc libero iustificeturarbitrio. glori¬
osiores sint quos nacura ꝓuexerit. quam quos gr̃a liberarit.
quia ad omineopus bonum tam libera sit uoluntas in ade
posteris. quam inadam fuerit ante peccatũ. En cuius ddog¬
matis sunt magistri. qui ut catholicarum mentiũ castitatẽ.
gõe defensoribus calumpniando corrumpant. p̃cipuũ in
nt̃o tempore in doctrina eccłiastica uirũ. rabido ore concer¬
punt. ereduntq se omnia actoritatũ munimina possecon¬
uellere. si hanc pastoralis specule ualidissimam currẽ. crebra
pelagian arietis illisione palsauerit. firmum quidẽ funda¬
mentum di stat. s congruent̃ isti non desunt partib suis.
Dignum quippe ẽ ut quoꝵ secuntur sententiã imidentur
uisamam. Nec enim possunt alia dr̃equam quȩ damnatoꝵ

Expanded text:
laudati; alii quia resistunt, attrahantur inviti: atque ideo laudati; alii quia resistunt, attrahantur inviti: atque ideo volentium susceptor, nolentium vero salvator sit. Et cum pars Ecclesiae ex gratia, pars autem ex libero justificetur arbitrio; gloriosiores sint, quos natura provexerit, quam quos gratia liberarit: quia ad omne opus bonum tam libera sit voluntas in Adae posteris, quam in Adam fuerit ante peccatum. CAPUT XXI. 57. En cujus dogmatis sunt magistri, qui ut catholicarum mentium castitatem gratiae defensoribus calumniando corrumpant, praecipuum in nostro tempore in doctrina ecclesiastica virum rabido ore discerpunt, creduntque se omnia auctoritatum munimina posse convellere, si hanc pastoralis speculae validissimam turrem crebra Pelagiani arietis illisione pulsaverint. Firmum quidem fundamentum Dei stat : sed congruenter isti non desunt patribus suis. Dignum quippe est, ut quorum sequuntur sententiam, imitentur insaniam. Nec enim possunt alia dicere, quam quae damnatorum
Abbreviated transcription (Latin):
unde peceauit: si quidem scientiam bomquam accepat
non amiserit. nec potuerint posteri id ꝑdere. cuitis dam¬
num nec ille ꝑculerit. Inesse aũt omni anime naturaliter
uirtucum semina beneficio creatoris inserta. ut possit qui
uoluerit indicio naturali dei grãm p̃uenire. usc adiucoriũ
eius quo facilius ad ꝑfectionẽ ꝑueniat ꝓmereri: quia nul¬
liuis sic laudis acmeriti quidonatis bonis ñ ꝓpriis adornat᷑
sauendum quoq esseneita ad dm omna scõꝵ merita refe¬
rantur. quasi ꝑse nicħ bom possitagere ipsabumana natã.
cum tanta sit uircutũ eius integritas ut contra ipsũ diabo¬
lum seuiciamq eius usq ad excrema supplicia sine auxi¬
lio dei ualeat dimicare. Hanc aũt possibilitatẽ mom̃ibus¬
tẽ hominibꝰ naturalẽ. s non om̃singenitis sibiuci uelle
uirtutib. Tancam aut̃ circa uniũsos homines bonitatẽ
ẽe creatoris. ut alii ab eo quia sponte ueniant suscipiant᷑

Expanded text:
unde peccavit: si quidem scientiam boni, quam acceperat, unde peccavit: si quidem scientiam boni, quam acceperat, non amiserit, nec potuerint posteri ejus perdere, cujus damnum nec ille pertulerit; inesse autem omni animae naturaliter virtutum semina, beneficio Creatoris inserta, ut possit, qui voluerit, judicio naturali Dei gratiam praevenire et adjutorium ejus, quo facilius ad perfectionem perveniat, promereri: quia nullius sit laudis ac meriti qui donatis bonis, non propriis, adornatur; cavendum quoque esse ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referantur quasi per se nil boni possit agere humana natura, cum tanta sit virtutum ejus integritas, ut etiam ipsum diabolum saevitiamque ejus usque ad extrema supplicia sine auxilio Dei valeat dimicare. Hanc autem possibilitatem in omnibuse hominibus naturalem, sed non omnes ingeneratis sibi uti velle virtutibus. Tantam autem circa universos homines bonitatem esse Creatoris, ut alii ab eo, quia sponte veniant, suscipiantur
Abbreviated transcription (Latin):
illis quiea isrłis populo crediderant p̃fert dicens.: amer
dico uobis non i mieni tantam fidẽ in isrł. nulliꝰ enĩlacõ¬
eet acmeriti. si idl ieo dominꝰ qͥdipse donau̾at p̃talise.
Impius sensus: qui putat beatiorem cẽ hominem eui ds̃
nichil dederit: quam cui tinuers a contulerit. Onodeci¬
madefinitione dictum ẽ. In de est quod orantes ñ solum
ꝓtectorem. s etiã susceptorẽ dñm ꝓclamanus: in eoenim
quod prior aduocat. & ignorantes nos atq inuitos adsetra¬
hit ad salutem. ꝓtector atq saluator est. ineo aucẽ quod
annncentibus nobis opem ferre. refugientesq fuscipere
ac munire consueuit. susceptor acrefugium nominat᷑
huic sententiȩ is potest prebere consensum. quise a.xͤ
non uult eẽ saluatum. Hisicaq diffinicionib hoc docetur
hoc scribit᷑. hoc edicis dispucationib p̃dicat᷑. quodaq̃am
peccante anima eius lesa ñ fuerit. sanumq in eomanserit

Expanded text:
illis qui ex Israelis populo crediderant praefert, dicens: Amen illis qui ex Israelis populo crediderant praefert, dicens: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. Nullius enim laudis ac meriti esset, si id in eo Dominus quod ipse donaverat praetulisset. » Impius sensus, qui putat beatiorem esse hominem, cui Deus nil dederit, quam cui universa contulerit. Duodecima diffinitione dictum est : « Inde est quod orantes non solum torem ac susceptorem dominum proclamamus. in eo enim quod prior aduocat et ignorantes nos atque inuitos adtrahit ad salutem, protector atque saluator est, in eo autem quod adnitentibus nobis opem ferre refugientesque suscipere ac munire consueuit, susceptor Huic sententiae is potest praebere consensum, qui se a Christo non vult esse salvatum. His itaque diffinitionibus hoc docetur, hoc scribitur, hoc editis disputationibus praedicatur, quod, Adam peccante, anima ejus laesa non fuerit, sanumque in eo manserit
Abbreviated transcription (Latin):
quam prius emiserat uocẽ. aduersus eũ iustius ite rasset nĩ¬
quid iob gratiscolit dm. nonneta tiallasti eũ. ⁊ umuers am
substantiam eius ꝑcirruitt̃: s aufer manũ tuã. to est sineeã
fuis uirib mecum decertare. nisi infaciem tuã benedicert tͥ.
s cum nullam hutuscemoddiquerimoniã calumprios hostis¬
atideat post conflictum iterare. ñ deis illius se nuictũ uiribul
conficecur. liceretiam gr̃a dĩ ñ intotũ illi defuisse creaendalt
quȩ tantamtemptatori temptandi cribuit pocestatẽ. qnͣam
& illum resistendi nouerat habere uuirtutẽ. Si d̾s̃ seuut can¬
cumm quidiobposset. ñ etiã donatut ut posset. testis pau¬
entiȩ euis ñ auxiliator fuit. W in quoerit necessariũ gr̃e
adnitoriũ. si humanis solis uirib tanta illa ẽ parcha uic¬
toria ÷ Sndecima definitione. dictum ẽ decenturionis
fide. Miratur enim domintis atq collaudat. cuncliso

Expanded text:
quam prius emiserat, vocem adversus eum justius iterasset: Nunquam prius emiserat, vocem adversus eum justius iterasset: Nunquid Job gratis colit Deum? Nonne tu vallasti eum et universam substantiam ejus per circuitum? Sed aufer manum tuam, id est, sine eum mecum suis viribus decertare, nisi in faciem tuam benedixerit tibi. Sed cum nullam hujuscemodi querimoniam calumniosus hostis post conflictum audeat iterare, non Dei, sed illius se victum viribus confitetur. Licet enim gratia Dei non in totum illi defm et illum resistendi noverat habere virtutem. » Si Deus scivit tantummodo quod Job posset, non etiam donavit ut posset; testis patientiae ejus, non auxiliator fuit. Et in quo erit necessarium gratiae adjutorium, si humanis solis viribus tanta illa est patrata victoria? Undecima diffinitione dictum est de centurionis fide : « Miratur eum Dominus atque cum laudat, cunctisque
Abbreviated transcription (Latin):
merita unde iusticia. Nona definicione dictũ est. Dubita
rigs non pot̃ inẽẽ omni animȩ nacuralit̃ uirtutũ semina be¬
neficio ereacoris inserta: sednisihȩc opitulatione di fuerint
exticata. adincremencum ꝑfectionis ñ poterunt ꝑuenire.
quasi despiricalibus bonis. nicħ adam p̾uaricando ꝑdid̃erit.
& uirtus non ut habeaturdanãa. sed ut facilius ꝑfectionem
apprebendat hortanda eͣst Becima definitione dictum est
Quod etiam in iob ꝓbatissim oathleta suo. cum eũ diabolis
erpetisset. ad singulare certamen. diumã legimus ꝓuidisse
iusticiam: sienm contra inimicũ ñstia uircute. s dĩ solius
fuisset grã ꝓtegente congressus. & absq ulla uirtute patien¬
ciȩ suȩ. duuna tantũ opicalatione suffultas. multiplices illas
ac tota inimici eruddelitate quesitas temptationũ moleset
ericia ꝑtulisset. quomodo ñ illam calampniosam diabol

Expanded text:
merita, unde justitia. Nona diffinitione dictum est : « Dubitari merita, unde justitia. Nona diffinitione dictum est : « Dubitari ergo non potest inesse omni animae naturaliter virtutum semina, beneficio Creatoris inserta. Sed, nisi haec opitulatione Dei fuerint excitata, ad incrementum perfectionis non poterunt pervenire. » Quasi de spiritualibus bonis nihil Adam praevaricando perdiderit, et virtus non, ut habeatur, danda, sed, ut facilius perfectionem apprehendat, hortanda sit. Decima diffinitione dictum est : « Quod etiam in Job, probatissimo athleta suo, cum eum diabolus expetisset ad singulare certamen, diuinam legimus prouidisse iustitiam. si enim contra inimicum non sua uirtute, sed dei solius fuisset gratiae suae, divina tantum opitulatione suffultus, multiplices illas ac tota inimici crudelitate quaesitas tentationum moles et exitia pertulisset, quomodo non illam calumniosam diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
amur. quasi ita recipiendũ sit ut in aluis hominibꝰ uolun¬
tas grãm. in alisꝰ gr̃a p̃ueniat uoluntatẽ. & nonita ut in
tur liberum arbitrium cum gr̃a p̃uenitur. aufertur gr̃a
cum libero arbitrio preuenitur. Septima definitione dic¬
tumest. Concepit gadam post p̃uaricationẽ quamñhabu¬
erat scientiam mali. boni uͭ quam acceꝑat scientiam non a
misit.cum utrumq sit falsum. quia & aquanto malo adam
canere deberet deomonente p̃didicit. & in quancobono esset
constitutus. dum diabolo credit oblitus ẽ. Sicut autẽ pessi¬
ma seientia mali ẽ. malum eẽ. ita pessima boni ẽ bonũ non
nosse ignorantia. Octaua definitione dictum ẽ unde cauendũ
nobis est ne ita ad q̃m omniũ scoꝵ merita referamus. ut nicħ
nisi id quod matum est humanȩ ascribamus naturȩ. q ua sina¬
cura ante grãm ñ sit indampnatione. non sit in cecitade ñ
sit in uulnere. aut non gratis iustificaci sint. quorũ inde sunt

Expanded text:
ue recipiendum sit, ut in aliis hominibus voluntas gratiam, in aliis gratia praeveniat voluntatem; et non ita ut in tur liberum arbitrium cum gratia praevenitur, aufertur gratia cum libero arbitrio praevenitur. Septima definitione dictum est: Concepit ergo Adam post praevaricationem, quam non habuerat, scientiam mali: boni vero, quam amisit: » Cum utrumque sit falsum, quia et a quanto malo Adam cavere deberet, Deo monente praedidicit, et in quanto bono esset constitutus, dum diabolo credidit, oblitus est. Sicut autem pessima scientia mali est malum esse, ita pessima ignorantia boni est bonum non esse. Octava diffinitione dictum est : « Unde cavendum nobis est ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referamus, ut nil, nisi quod malum est, humanae naturae ascribamus. » Quasi natura ante gratiam non sit in damnatione, non sit in caecitate, non sit in vulnere, aut non gratis justificati sint, quorum inde sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ẽẽ sufficientiam cogitandi. Quinta diffinitione dic̾tũ
ẽ. & ita sunt hȩc quodamm indiscrete ꝑmiata. ut quid ex
utrum quia iniciũ bone uoluntatis p̃buerimus misereat᷑
nr̃i ds̃. anquia ds̃ miseretur consequamur bonȩ uoluntatis
plius asserentes. uarus sibi contrariisq funt erroribus
luntatis. quid fuit in ꝑsecutore paulo. quid inpublica¬
no matheo. quorumunus cruori ac suppliciis in nocen¬
tum. altus uiolentis acrapinis pablicis. incubans at¬
de illius incruce latronis pietade dicemus. qui desiderio
suo ium quandam regnis celestibus inferentes. specialia
uocationis monita p̃uenerunt: In errore ẽẽ dicit᷑ & is
qui ex gr̃a nascibonam uoluntatẽ. & is qui dic̃ gr̃am exe
bona uoluntate pendere. & tamen utraq sententia sus¬
ẽ bec gͦ duo. idẽ gr̃a uelliberum arbitriũ. sibi quidẽ inui¬
cemuidentur aduersa. s utraq concordant & utraq nos

Expanded text:
sibi esse sufficientiam cogitandi. Quinta diffinitione dictum sibi esse sufficientiam cogitandi. Quinta diffinitione dictum est: « Et ita sunt haec quodammodo indiscrete permista atque utrum, quia initium bonae voluntatis praebuerimus, misereatur nostri Deus; an, quia Deus miseretur, consequamur bonae voluntatisplius asserentes variis sibique contrariis sunt erroribus  voluntatis, quid fuit in persecutore Paulo, quid in publicano Matthaeo, quorum unus cruore ac suppliciis innocentum, alius violentiis ac rapinis publicis incubans atde illius pietate in cruce latronis dicemus, qui, desiderio suo vim quamdam regnis coelestibus inferentes, specialia vocationis monita praevenerunt? » In errore esse dicitur et is qui ex gratia nasci bonam voluntatem, et is qui dicit gratiam ex bona pendere voluntate; et tamen utraque sententia susest: « Haec ergo duo, id est gratia vel liberum arbitrium, sibi quidem invicem videntur adversa; sed utraque concordant et utramque nos
Abbreviated transcription (Latin):
eiersisse. lam hica p̃missa definitione disceditur. & quodtotum
gr̃ẽdatum fuerat. ex parte nunclibero arbitrio deputatur.
Tercia definitionedictum ẽ nisi quod inhisomnibꝰ. & gr̃adĩ
& libertas declaratur arbitru: quia etiam suisint̾dum moti
bus. homo ad uircutum appetitus possit extendiꝰ semꝑ uͦ a do¬
mino indigeat adiuuari: necemm cum uoluerit quis sanitate
ꝑfruitur. aut deegricudinis morbo. ꝓarbitrii sui desiderioli
beratur: quasi medicus nr̃ etiam hocdonet morbidis. ut et ue¬
ram ddesicderent sanitatẽ. Quarta definitione dictum ẽ. Ut
autẽ euidentiꝰ clareat: etiam ꝑ naturȩbonũ quodbeneficiocre¬
atoris indulcumẽ. ñ nũquã bonarũ uoluntatũ ꝓdire pͥn¬
cipia. quetam̃ insiadño dirigant᷑. ad consummationẽ uirta¬
cum ꝑuenire ñ possunt. apłs testis ẽ dicens. uelleadiac⁊ mͥ.
ꝑficere autẽbonum ñ possum. quasi apls ex naturali affectu
& non ex grẽ dono bonam habeat uoluntadẽ. qui ꝓfitet᷑ ex dõ

Expanded text:
emersisse. » Jam hic a praemissa definitione disceditur, et quod totum gratiae datum fuerat, ex parte nunc libero arbitrio deputatur. Tertia definitione dictum est: « Nisi quod in his omnibus, et gratia Dei, et libertas declbus homo ad uirtutum adpetitus possit extendi, semper uero a domino indigeat adiuuari? nec eaim cum uoluerit quis sanitate perfruitur aut de aegritudinis morbo pro arbitrii sui desiderio liberatur. » Quasi medicus noster non etiam hoc donet morbidis, ut et veram desiderent sanitatem. Quarta definitione dictum est: « Ut autem evidentius clareat, etiam per naturae bonum, quod beneficio Creatoris indultummationem virtutum pervenire non possunt, Apostolus testatus est dicens: Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non possum. » Quasi Apostolus ex naturali affectu, et non ex gratiae bono, bonam habeat voluntatem, qui profitetur ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sursum est descendens apatreluminũ: qui ⁊ incipit quȩ
bona sunt & exequitur. & consummat in nobis. quod ⁊ nos
ualde amplectimur. catholicũq esse ꝓficemur. Scdã defini¬
taq est erga creaturã suam pietas creatoris. ut ñ solum comi¬
tetuream. sedetiam p̃cedat ugit̃ ꝓuidentia. quam exꝑtꝰ¬

Expanded text:
scendens a Patre luminum : qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis. » Quod et nos valde amplectimur catholicumque esse profitemur. Secunda definitaque est erga creaturam suam pietas creatoris, ut non solum comitetur eam, sed etiam praecedat iugiter prouidentia, quam ex
Abbreviated transcription (Latin):
& laus debet᷑ & meritũ dñs contulisset. frustra gͦ ut inui¬
diam damnatierroris euadas. suminam salutis negas
infidei nr̃ȩ deuotione consistere. cum omnimꝰ salus insi ex
fide cẽ non possit. Iustus enim exfideuiuit. qm̃ ueritas
dicit. amen amen dicouobis qm̃ qui audit uerbũ meũ
et credit in eũ qui memisit habet uitã et̃nã. Et in uidi

Expanded text:
et laus debetur et meritum, Dominus contulisset. Frustra ergo, ut inviet laus debetur et meritum, Dominus contulisset. Frustra ergo, ut invidiam damnati erroris evadas, summam salutis negas in fidei nostrae ditione consistere: cum omni modo salus nisi ex fide esse non possit. Justus enim ex fide vivit . Quoniam Veritas dicit, Amen, amen dico vobis, quoniam qui audit verbum meum et credit in eum qui me misit, habet vitam aeternam, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Considerandum sane ẽ in bac sententia cua quantum
adiuues eos quidicunt grãm dĩ sedm merita nr̃a dari.
Quos camenut oatholice fidei desfendaris umbraculo ꝓ
phanȩ opinionis ẽẽ ꝓficeris dicens. Nemo aũt estimec
hec obhoc anobis fuisse ꝓlata. ut nitamur astruere sum¬
mam salutis infidei nr̃ȩ dicione consistere. scdm quoꝵd̃
ꝓphanãopinonẽ. quitotũ libero arbitrio deputanaen
gruam aũ aduispensari socdm mericũ unuiscauisq defimuns
S miror ualde quomͦ non uides aut ab aliis estimas ñ
uideri. quod tripsum tuoore condempnas. Bicendo e¬
nim quod centurio cuius fides uoce domini laudata ẽ
nullius laudis esset acmeriti. si idieo d̾s quod ipse dona¬
uerat p̃culisset. definisticenturionẽ illum nondonatam
fidem babuisse s ꝓpriam. acꝑinde nichil eius principi¬
iscollatum fuisse ꝑgrãm. In eadem autẽ fide causam fu¬
isse et laudis et meriti. quorum neucrum baberec. si id eui

Expanded text:
Considerandum sane est, in hac sententia tua quantum adjuves eos qui dicunt, « Gratiam Dei secundum merita nostra dari: » quos tamen, ut catholicae fidei defendaris umbraculo, profanae opinionis esse profiteris, dicens, « Nemo autem aestimet haec a nobis ob hoc fuisse prolata, ut nitamur astruere, summam salutis in nostrae fidei ditione consistere, secundum quorumdam profanam opinionem, qui totum libero arbigratiam Dei dispensari secundum meritum uniuscujusque definiunt. » Sed miror valde, quomodo non vides, aut ab aliis aestimas non videri, quod te ipsum tuo ore condemnas. Dicendo enim quod « Centurio, cujus fides Domini voce laudata est, nullius laudis esset ac meriti, si id in eo Deus, quod ipse donaverat, praetulisset: » definisti Centurionem illum non donatam fidem habuisse, sed propriam, ac perinde nihil ejus principiis collatum fuisse per gratiam; in eadem autem fide causam fuisse et laudis et meriti, quorum neutrum haberet, si id, cui
Abbreviated transcription (Latin):
clusionem uoluminis. eaque ostendimus non congruere ka¬
tholice ueritati. breuit̃ coniuncꝰtumq digerere. ut quȩ incer.¬
iectis responsionib nr̃is. possint recordationẽ legentis effag̾e
fidelius simul ddecursa recolantur. Prima gͦ definitione dicͦ¬
tumẽ non solum actuum uerum etiam cogitationũ bonar ũ
ex deo esse principiũ. qui nob̾ ⁊ iniciascẽ uoluntatis inspirat.

Expanded text:
clusionem voluminis, ea quae ostendimus non congruere caclusionem voluminis, ea quae ostendimus non congruere catholicae veritati, breviter conjunctimque digerere: ut quae interjectis responsionibus nostris possint recordationem legentis effugere, fidelius simul decursa recolantur. Prima ergo definitione dictum est: « Non solum actuum, verum etiam cogitationum bonarum ex Deo esse princip
Abbreviated transcription (Latin):
quidatus ẽ nobis. Hoc de fide hoc detolerantia passionũ
hoc de pudicitia coniugali. hoc de continentia uirgi¬
nali. omnbq uircutibꝰ. sine exceptione ꝓfitem᷑. Quȩ
insidonata essent nob̃. ñ inuenirentar in nob.eo quod
liberum arbitriũ naturalit̾ homini inditum maneat
innatura. s qualitate ⁊ conditione mutata ꝑ mediato¬
rem dei & hoinuiũ bominem ihm̃ xp̃m. qui ipsam nolun¬
tatẽ ab eo quod ꝑuerse uolebat auertit. ꝙ in id quod ei
rum atq ambiguũ est: quod de gr̃a dissentiant. qui since¬
rissimis eius defensoribus oblocuntur. & pacem uictricis
eccłiȩ. resumptis dedampnatoꝵ scola questiunculis inquietãt.
Quas si ut audiuimus redexamus. fict sermonis nr̃i immode¬
rata ꝓlixitas. cum dehis que de ipsoꝵ stilo in nocuerunt.
facile prus lector intelligat. ad quȩ p̃cipicia ꝑueniat᷑ hiscal¬
libus. & in istam luculentoꝵ riuoꝵ oen osam uliginẽ. cuuis
uoraginis humor ecsudet. Necessariũ sane estimo ande con¬

Expanded text:
qui datus est nobis . Hoc de fide, hoc de tolerantia passionum, hoc de pudicitia conjugali, hoc de continentia virginali omnibusque virtutibus sine exceptione profitemur; quod nisi donatae essent nobis, non invenirentur in nobis. Et quod liberum arbitrium, naturaliter homini inditum, maneat in natura, sed qualitate et conditione mutata per mediatorem Dei et hominum, hominem Jesum Christum, qui ipsam voluntatem ab eo quod perverse volebat, avertit, et in id quod ei rum atque ambiguum est, quid de gratia Dei sentiant, qui sincerissimis ejus defensoribus obloquuntur; et pacem victricis Ecclesiae, resumptis de damnatorum schola quaestiunculis, inquietant; quas si, ut audivimus, retexamus, fiet sermonis nostri immoderata prolixitas: cum de his quae de ipsorum stilo innotuerunt, facile pius lector intelligat, ad quae praecipitia perveniatur his callibus, et in istam lutulentorum rivorum coenosam uliginem cujus voraginis humor exsudet. Necessarium sane aestimo, ante con
Abbreviated transcription (Latin):
elationis horrescunt. In toto quippe ȩccłiȩ corꝑe.atq in sin¬
gulis menbris. quod mortuũ erat uiuficatũ ẽ. quod cap¬
tiuum erat redemptũ ẽ. quod cecatũ erat illuminatũ est
quod ꝑierat quefitum ẽ. quoderrabat inuentũ ẽ. Nec
susceptor. s omniũ usq qͣq fidelium ⁊ saluator & suscey
cor ẽ xp̃s. Nec merito nec laude priuantur. qui unde etna
bona mereantur accipiunt. Tancoq beatiores fiunt. qͣnco
pauciora habuerint quȩ ipsoꝵ sunt. & quanto plaira que
deisunt. Non enim conturbat nos suꝑbientiũ iepta queri¬
monia: qua liberũ arbitriũ causantur auferri. si ⁊ principi
& ꝓfectus. ⁊ ꝑseuerantia in bonis usq infinẽ. dei dona ẽẽ
dicantur. q̃m opitulationes diuinȩ gr̃ȩ.stabilimentasunt
d̃s sp̃m incorda tir̃a clamantẽ abba pat̃. Uolentes loquim᷑.
o tamen sipium est quod loquunur: ñ sumus nos loquen¬

Expanded text:
elationis horrescunt. In toto quippe Ecclesiae corpore, atque in sinelationis horrescunt. In toto quippe Ecclesiae corpore, atque in singulis membris, quod mortuum erat, vivificatum est; quod captivum erat, redemptum est; quod caecatum erat, illuminatum est; quod perierat, quaesitum est; quod errabat, inventum est. Nec stor est Christus. Nec merito ac laude privantur, qui unde aeterna bona mereantur accipiunt: tantoque beatiores fiunt, quanto pauciora habuerint quae ipsorum sunt, et quanto plura quae Dei sunt. Non enim conturbat nos superbientium inepta querimonia, qua liberum arbitrium causantur auferri, si et principia, et profectus, et perseverantia in bonis usque in finem, Dei dona esse dicantur: quoniam opitulationes divinae gratiae, stabilimenta suntDeus Spiritum in corda nostra clamantem, Abba, Pater . Volentes loquimur: et tamen si pium est quod loquimur, non sumus nos loquen
Abbreviated transcription (Latin):
non egeant. Nec deomnibus adoptatis accipiendũ sit
quod ait apłs: qui eruit nos depodestate cenebrarũ.⁊
transtulit in regnum filii dilectionis sciȩ.si quidẽ ipsi
rumpant uincula sua. & iugo uet̃is captiuitatis excus¬
so adominacione diaboli in regnũ dĩ. libera alacritate
cranscurrant. Hecsi possunt intraunam eccl̃iã p̃dicari.
ut neutra opimioalc̃i cedat. s inuicẽ sibi utraq fuccũbãt
potest fieriut recipiamus quod pelagiamtenent. & pela¬
giani recipiant quod denemus. S boc mͦ ñtã illi catboliei
quam nos erimus quod absit pelagian.Contrarioꝵ enim
ꝑmirtio. melioꝵ defectioẽ. Quia cum uirtus uiciũ recipit.
non auicios auircute disceditur. Nullo gͥ modo xp̃iana cor
uͦ ẽẽ susceptã. Qm̃ discipuli euuglice aplicȩq doctrinȩ. non
alta sapientes s humilib consentiences. insaniã istã suꝑbe

Expanded text:
non egeant: nec de omnibus adoptatis accipiendum sit, non egeant: nec de omnibus adoptatis accipiendum sit, quod ait Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae ; siquidem ipsi rumpant vincula sua, et jugo veteris captivitatis excusso, a dominatione diaboli in regnum Dei libera alacritate transcurrant. Haec si possunt intra unam Ecclesiam praedicari, ut neutra opinio alteri cedat, sed invicem sibi utraque succumbat; potest fieri ut recipiamus quod Pelagiani tenent, et Pelagiani recipiant quod tenemus. Sed hoc modo non tam illi catholici, quam nos erimus quod absit Pelagiani. Contrariorum enim permixtio meliorum defectio est: quia cum virtus vitium recipit, non a vitio, sed a virtute disceditur. 54. Nullo igitur modo christiana corda vero esse susceptam: quoniam discipuli evangelicae apostolicaeque doctrinae, non alta sapientes, sed humilibus consentientes, insaniam istam superbae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianoꝵ s quorumdam saluator quorumdã uͦ susceptor
sit. ut hii tantum saluati quos ad suscipiendam gr̃am ds̃
aduersus reluctantesq compulerit. hii aut̃ suscepti st̃ qͥ
uocationem spontanei cursus feruore p̃uenerunt. & illis
quidẽ conferatur gratuitũdonũ: istis uͭ debitũ p̃miũ repen¬
datur. Illi nullius sinc laudis ac merici. qui nicħ boniha¬
bent nisi quod acceꝑit. isti aut̃& gła abundent. & remune¬
alios liberarit. & non adom̃s ꝑtineat quod ait. Non uos
me elegistis. sedego elegiuos. si sunt a quibus cum eos nõ ele¬
gissec electus est. Non ad om̃s ꝑtineat. nemo potest uenire
adme. nisi cdatum fuerit ei a patre meo.sisunt qui non
dante patre ad filium uenire potuerunt. Non ad om̃s
ꝑtineat quod ait eugłista. erat lumenuerum qđ illumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ inbuncmundũ. sisunt qͥ
aut itambunc mundũ uenerunt. ut non essent ce ne¬
bix̧. aut ita lux ẽẽ ceꝑunt. ut illuminatione ueriluminis

Expanded text:
ianorum, sed quorumdam salvator, quorumdam vero susceptor sit: ut hi tantum salvati, quos ad suscipiendam gratiam Deus aversos reluctantesque compulerit; hi autem suscepti sint, qui vocationem spontanei cursus fervore praevenerint: et illis quidem conferatur gratuitum donum, istis vero debitum praemium rependatur: illi nullius sint laudis ac meriti, qui nihil boni habeant nisi quod acceperint; isti autem et gloria abundent, et remunealios liberarit: et non ad omnes pertineat quod ait, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; si sunt a quibus, cum eos non elegisset, electus est: non ad omnes pertineat, Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo ; si sunt qui non dante Patre ad Filium venire potuerunt: non ad omnes pertineat, quod ait evangelista, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ; si sunt qui aut ita in hunc mundum venerunt, ut non essent tenebrae; aut ita lux esse coeperunt, ut illuminatione veri luminis
Abbreviated transcription (Latin):
nolentesinuicosq compellere. & nunc quidẽ ut impleant᷑
sa quȩ utilit̃ a nobis desiderata conspeacerit adiuuare. nunc
ũetiam ipsius scĩ desidii inspirare principra. & ueliniciũ
bonioꝑis. uł ꝑseuerantiã condonare. Inde ẽ quodorantes
Ineo enim quod prior adtiocat. & ignorantes nos atq inu¬
uos acrabit ad salucẽ ꝓcector atii saluator ẽ. In eo autẽ qđ̃¬

Expanded text:
nolentes invitosque compellere: et nunc quidem, ut impleantur nolentes invitosque compellere: et nunc quidem, ut impleantur ea, quae utiliter a nobis desiderata conspexerit, adjuvare; nunc vero etiam ipsius sancti desiderii inspirare principia, et vel initium boni operis, vel perseverantiam donare. Inde est quoIn eo enim quod prior advocat, et ignorantes nos atque invitos attrahit ad salutem, protector atque salvator e
Abbreviated transcription (Latin):
naris. & unitatem menbroꝵ corꝑis xp̃i in duob generi¬
bus fidelium noua p̃sumptione constituis. Inuno scilict
ad quod ꝑtineat illud quod in principio dixcisti. ñ solum
actuum s etiam cogitationũ bonarũ exdo eẽ principrum.
qui ⁊ incipit que bona funt & exequitur.⁊ consuminat in
nobifꝰ in alio autẽ cui congruat regula ista qua dicis centu¬
monẽ nec laudem ullam habicurũ fuisse nec meritũ. sid
ineo dominus quod ipse donauerat p̃tulisset. Et licet cocũ
disputationis tuȩ textum ad has duas formulas. quȩ
nullomodo conformes posstint eẽ ꝓduxeris. tunctamen
distinctius atq excp̃ssias quid uolueris firmare ꝓnuneras
dicens. ꝑ hȩc gͥexempla que de euugłiis ꝓcalimus moni¬
mentis. euidentissime poteriꝰ aduercere. diuerais atq
innumeris modis ⁊ inscrutabilib unis. đm faluct̃ huma¬
in generis ꝓcarare. & quorumdã quidẽ uolentiũ acsicientiũ¬

Expanded text:
naris, et unitatem membrorum corporis Christi in duobus generinaris, et unitatem membrorum corporis Christi in duobus generibus fidelium nova praesumptione constituis: in uno scilicet, ad quod pertineat illud, quod in principio dixisti, « Non solum actuum, sed etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur et consummat in nobis; » in alio autem, cui congruat regula ista, qua dicis, « Centurionem nec laudem ullam habiturum fuisse, nec meritum, si id in eo Dominus, quod ipse donaverat, praetulisset. » Et licet totum disputationis tuae textum ad has duas formulas, quae nullo modo conformes possunt esse, produxeris; nunc tamen distinctius atque expressius quid volueris firmare pronuntias, haec igitur exempla quae de euangelicis protulimus; monumentis euidentissime poterimus aduertere diuersis atque innumeris modis et inscrutabilibus uiis deum salutem humani generis procurare et quorundam quidem uolentium ac sitientiu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntaspatris mei. ut omnis qui uidet filium et credit in
eum habeat uicam ȩc̃nam. & ego resuscitẽ eũ in nouissimo
die. Et icerum. Hȩc ẽ aũt uita ȩt̃na. ut cognoscant ce solũ
uerum dm̃. & quem misisti ihm xpm̃. Cum itaq huic
fidei quam ideo meritis & laudib honorasti. quia mayis
eam int̾ liberi arbitrii bona. quam int̾ dĩ dona nume¬
rari. et̃nam beatamq uitã constet ẽẽ p̃paratã. quomodo
hoc uulnꝰ decdinabis. quo te ipse configis. ꝓnunciandocos ꝓpba¬
nos. qui grãm dispensari scđm merita humana diffimant. asse¬
rendo quod nec laudẽ constet hr̃e nec meritũ eos qui exdono
gr̃e sint fideles: quoqͦ uersumgͦ te conferas. atemetipso et
uinceris & iuncaris. Si enim grãm merita ñ p̃cedunt. ⁊ fides
non potest eẽ sine meritis. fides grãm ñ p̃cedit. Et omnimꝰ
ꝓ gr̃a habetur quicquid illud ẽ ex quo meritũ nascitur.
tas ñ sibi repugnare uideatur. inconuenientiã miscere co¬

Expanded text:
oluntas Patris mei, ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam; et ego resuscitem eum in novissimo die : et iterum, Haec est autem aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Cum itaque huic fidei, quam ideo meritis et laudibus honorasti, quia mavis eam inter liberi arbitrii bona, quam inter Dei dona numerari, aeternam beatamque vitam constet esse praeparatam: quomodo hoc vulnus declinabis, quo te ipse configis, pronuntiando eos profanos, qui gratiam dispensari secundum merita humana definiant; et asserendo quod nec laudem constet habere nec meritum eos, qui ex dono gratiae sint fideles? Quoquoversum ergo te conferas, a temetipso et vinceris, et vinciris. Si enim gratiam merita non praecedunt, et fides non potest esse sine meritis; fides gratiam non praecedit, et omni modo ex gratia habetur, quidquid illud est ex quo meritum nascitur, tas non sibi repugnare videatur, inconvenientia miscere co