comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde constat promissiorrem sic ma.¬
nendi donet ueniret dñs. non eo
pertinere quod sine labore certaminis¬
cẽc uicturus in mundo: sed illo potius
quod sine dolore passionis transiturus
ess& emundo. Sicut en̾i in patrũ
litteris inutiumus cum longo con¬
fectus senio scir& iniminere diem
recessus sui: conuocatis discipulis
ac missarum cȩlebrationem. ultimũ
eis uale fecit. Deude descendtus
in defossum sepulturȩ suę locũ. facta
oratione appositus est ad patres
suos: tam liber adolore mortis. quã
acorruptione carnis inuenitur
utridica saluatoris sententia: quia
fic cum uoluerit manere donee
ueniret ipse. Possumus autem
mystice inhis quę petro. & iohanni
adño prȩdicta atq in eis sunt gesta
duas ȩccłãe uitas. quibus in prȩsenti¬
extretmꝰ astiuam scilico et con¬
templatiuam designatas accipere.
Quarum actiua cõmunis populo diꝰ
miores quiq post resilrrectionem
quippe uita est studiosum̃ xp̃i fariu¬

Expanded text:
Unde constat promissionem sic maUnde constat promissionem sic manendi, donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius, quod sine dolore passionis transiturus esset de mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio, sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis ac missarum celebrationem, ultimum eis vale fecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, appositus est ad patres suos tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur illa Salvatoris sententia, quia sic eum voluerit manere donec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta, duas Ecclesiae vitas quibus in praesentetur, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei miores quique post resurrectionem quippe vita est studiosum Christi famu
Abbreviated transcription (Latin):
uentum uocationis expectautrit.
Et hoc est quod ait dñs. sic cũ uolo
manere donee utniã. Non quia
non & ipse multos antea labores
ꝓ dño pręssurasq malorũ tolera¬
uerit: sed quia ultimum in pace
senium finierit: ut pote ęcclesus
xꝑi ptr asiam quam regebat iam
longe lateq fundatis. Nam et in
ibant gaudentes accrispectu concilii.
qm digni habit siuit pro nomine
iħu contumeliam p̾ati. Eit adomi¬
cianoreȩsart inferuentis olei doliũ
missus inȩccłastiea narratur histotia:
ex quo tamen diuina se ꝓtegente
gr̃a.tam intactus exiit. qu̾a fuerat
a corruptione concupiscentiae
carnalis extrancus. Nec multo post
ab eodeni principe propter infupe¬
rabilem euuangelirandi constantiã
in pathinos insulam exilio religatur:
ubi humano lic& destitutus solatio.
diuinȩ tamen uisionis & allocutionis
meruit crebra consolatione releuari.
Deniq ibidem apocalipsin quam ei
dñs de stãtu ȩccłãt prȩsenti uel fu¬¬
turo fetrelauit. manu sua conscripsit.

Expanded text:
ocationis exspectaverit, et hoc esse quod ait Jesus: Sic eum volo manere, donec venio, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam regebat, jam longe lateque fundatis. Nam et in ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsin, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua conscripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
qua esset ipse morte ꝑpetuã transitu¬
sus ad uitam. Dicit ei iħs. Sic cũ
cum ꝑ passionem martyri uolo con¬
summari. sed absq uioleatia perse¬
cutoris diem expectare nouissimũ:
quando ipse ueniens eum in acternę
beatitudinis mansione recipiam.
Et quid hoc adte: Tu tantũ erucis
patibulum subeundo mea te uestigia
sequi debere memento. Et quidem
hanc dñi responsionem fr̃s tunc tem.¬
poris ita tractabant. quasi iohannes
numquã esset moriturus. qͥuod non
ita esse intelligendum. ipse iohannes
ammonere curauit. Qui çum prę¬
misisset exisse sermonem istum inter
frẽs quia discipulus ille non moritur.
solleiter adiecit atq ait. Et non
dixit ei iħs non moritur. sed sic eũ
uolo manere donec ueniã. quid adte.:
Non ergo prtandum quia discrpulus
ille non sit mortuus in carne.: quia
nec dñs hoc de illo futurũ prȩdixit.
Et psalmista ait. Quis est homo qui
uiuet & non uidebit morte̾. Sed

Expanded text:
qua esset ipse morte perpetuam transituqua esset ipse morte perpetuam transiturus ad vitam. Dicit ei Jesus, Sic Aeum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit evolo manere, donec venio, quid ad te? Non ergo putandum, quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus 647 hoc de illo futurum praedixit. Et Psalmista ait: Quis est homo, qui vivit, et non videbit mortem ? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
malȩ. R ecedit aluce ueritatis. &
quia ipse non uid& dm̃: putat se
non uideri ado. Sic & isti rececden¬
do ierunt in tenebras. ut ipsi noti
uiderent dm̃: & dixerunt quis nos
uidet: Videbat & ille que cruci¬
figebatit. illi defictendo nec illum
filium nec patrem uidebant. Di
ergo & ille uidebat. quare se pati¬
ebatdr teneri ab eis. occidi ab eis:
Quare si uidebat: uoluit consilia
corum pręualere in sei.  Quare:
Quia homo erat propter hominem.
& ds̃ latens in homine. quia urne.¬
rat nescrentibus exemplũ forti¬¬
tudinis dare. ideo ipse sciris om̃ia
sustirrebat.

Expanded text:
malae; recedit a luce veritatis, et malae; recedit a luce veritatis, et quia ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras, ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: Quis nos videt? Videbat et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! Quia homo erat propter hominem, et Deus latens in homine, qui venerat nescientibus exemplum fortitudinis dare; ideo ipse sciens omnia sustinebat.
Abbreviated transcription (Latin):
recethebant. tanto plus deficrebait
ꝑscrutantes serutationes. Magnũ
consilium innocentiȩ. Quando
ipsum iudam pęnituit quod tra¬
didiss& xpͣm. & proiecit illis pe¬
cuniam quam dederant: illi nolu.¬
erant eam mittere in garophila¬
tium. & dixerunt. Pecunia san.¬
guinis est. non illam mittamus.
ingatophilatiũ. Quid est ergo¬
gazophilatium: Area di ubi
colligebantur ea. quȩ ad indigen.¬
tiam seruora dĩ mittebantur.
O hono cor tuia sit potius arca dĩ. ubi
habitent diuitiȩ dĩ. ubi sit numerus
di mens tua habens imaginem impe¬
ratoris tui. Ci uni ergo hȩc ita sint.
qualis illa in nocentiȩ simulatio fuit.
pecuniam sanguinis non mittere
in arcam. & ipsum sanguine̾ mit-¬
tere inconscrentiam: Sed quid
cis contigit: Defecerunt scrutantes
scrutationes. Unde. Quia dicit
quis uidebit eos: id est quia cos nemo
uidebat. Hoc dicebant. hoc apud
sc opinabantur quod nemo eos ui¬
ler& Unde quid coritigit animȩ

Expanded text:
recedebant, tanto plus deficiebant, recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam poenituit quod tradidisset Christum, et projecit illis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazophylacium, et dixerunt: Pecunia sanguinis est; non illam mittamus in gazophylacium . Quid est gazophylacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens tua habens imaginem Imperatoris tui! Cum ergo haec ita sint, qualis illa innocentiae simulatio fuit, pecuniam sanguinis non mittere in arcam, et ipsum sanguinem mittere in conscientiam? 12. Sed quid eis contigit? Defecerunt scrutantes scrutationes. Unde? Quia dicit, Quis videbit eos? id est, quia eos nemo videbat. Hoc dicebant, hoc apud se opinabantur quod nemo eos videret. Vide quid contingat animae
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates. defecerunt scrutants
scrutationes: id est acerba & acuta
consilia. Non tradatur per nos
sed ꝑ discipulum suuͣ: non occidit᷑
a nobis sed aiudice. Totum nos
faciamus: & nihil fecisse uideañ.
Et ubi est clamor lingue: crucifige
crucifige: Si cęci estis: ut & surdi
sitis. Simulata in nocentia. nõn est
innocentia: simulata aequitas.
non est aequitas: sed duplex mnigtas
Quia & iniquitas est & simulatio
Ibi ergo isti defecerunt: scrutantes
scrutationes. Quanto acutius sibi
cogitare uidebantur. tantomagis
deficiebant: quia alumine uenta¬
tis & arquitatis. in profunda con.¬
siliorũ malignora demergebantur.
Hab& iuistitia quandam lucem suam:
ꝑfundit & illustrat animã in hera.¬
tem sibi. Anima uero auertens
se aluce iustitiȩ. quanto magis quer
quid inueniat contrasiustitiam.
tanto plus aluce repellitur. &
intenebrosa dimergitur. Mento
ergo & isti ꝑscrutantes. quod contra
rustum molrebantur. eo a iustitia
recedebant:. & quanto aiustitia

Expanded text:
iniquitatem; defecerunt scrutantes scrutationes: id est acerba et acuta consilia. Non tradatur per nos, sed per discipulum suum: non occidatur a nobis, sed a judice: totum nos faciamus, et nihil fecisse videamur. Et ubi est clamor linguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutationes. Quanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine veritatis et aequitatis in profunda consiliorum malignorum demergebantur. Habet justitia quamdam lucem suam; perfundit, et illustrat animam inhaerentem sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ARRAUE RUNTUT¬
absconderent muscrpulas.
dixerunt. quis uidebit eos:
Latere putabant eum : quem oc-¬
cidebant. Latere dm̃ ecce putas.
homo erat xp̾c sicut cȩteri homi-¬
nes: nescrebat quid de illo cogita¬
retut. Numquid & ds nescit
O cor humanũ. quare tibi dixisti
quis uidet ne. cum ille uideat
qui fecit te: Dixerunt quis
uidebit eos Videbat ds̃. uide¬
bat & xps: quia & xp̃s dõ. Sed¬

Expanded text:
arraverunt utabsconderent muscipulas; dixerunt: Quis videbit eas? Latere putabant eum quem occidebant, latere Deum. Ecce puta, homo erat Christus, sicut caeteri homines; nesciebat quid de illo cogitaretur: numquid et Deus nescit? O cor humanum, quare tibi dixisti, Quis videt me, cum ille videat qui te fecit? Dixerunt: Quis videbit eas? Videbat Deus, videbat
Abbreviated transcription (Latin):
est septem habens pedes longitu¬
dinis. trium uiro palmorũ men-¬
sura cę̧cero pauimento altius
eminens. Qui uidelic& locus
non super sed altati meridiano ꝑ
totum patulus est unde corpus
inferebatur. Color aut̃ ciusde
monumenti ac loculi rubieundo
& albo dicitur esse ꝑmixtus.

Expanded text:
est, septem habens pedes longituest, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura, caetero pavimento altius eminens. Qui, videlicet locus, non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur. Color autem ejusdem monumenti ac loculi rubicundo et albo dicitur esse permistus.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ambitio diuitum est condemp¬
nata. qui ne in tumulis quidem
possunt catere diuitits. Possumꝰ
aut̃ iuxta intellegentiam spiri-¬
talem hoc fentire quod corpus
dñi non auro. non geminis & serico.
sed lintramine puro obuolendũ
rea eu mente suscepit. Hine
eccłae mos obtinuit. ut sacrificiũ
altaris non inserico neq in parno
tiucto sed in lino terreno celebret᷑.
sicut corpus est dñi in sindorre
munda sepultum. iuxta qͦđ in
gestis pontificalibus abeato papa
sil uestro legimus esse statutum.
Demonumẽnto dñi ferunt qui
nr̃a artate de hietosolẏmis brit¬
tatiam uenere. quod domus fu¬
erit rotunda. de subiacente rupe
excisa tantȩ altitudinis. ut intro
consistens homo uix manu &xtenta
culmen possit attingere. quae
hab& introitũ aboriente. cui lapis
ille magnus aduolutus. atq in¬
positus est. in cuius morumenti
parte aquilonari seprlchrum
ipsum. hoc est locus dominici
corporis de eadem petra factus

Expanded text:
Domini ambitio divitum condemDomini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Domini non auro, non gemmis et serico, sed linteamine puro obvolvendumra eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit, ut sacrificium altaris non in serico neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus est Domini in sindone munda sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato papa Silvestro legimus esse statutum.De monumento Domini ferunt qui nostra et aetate de Hierosolymis Britanniam venerunt, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta, culmen possit attingere. Quae habet introitum ab oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque impositus est, in cujus monumenti parte aquilonali sepulcrum ipsum, hoc est, locus Dominici corporis de eadem petra factus
Abbreviated transcription (Latin):
latum quis debitum soluit corpora
quidem in tumulis. animas aute
secreta in pace cum dño mnanere.
& post bona oporete opera quies.¬
cere. donee octaua tandem urni.¬
ente artate. & iam corpora ipsa
resurrectione glorificata. cum
animabus simul incorraptione
arternȩ htreditatis accipiant
uenit inquit ioseph abarimatbia
nobilis dectrrio qui & ipse erat
expectans regrũ di. & audactit
introut ad pilatum & pitiuit
corpuis ⁊ħr̾. Magnę quidem
ioseph iste dignitatis ad sełm.
sed maioris apud dm̃ meriti fuisse
laudatur. Talem nãq existere
decebat qui corpus dñi sepeliret.
qui & ꝑ iustitiam meritorũ tali
ministerio dignus ess&. & per
nobilitatem potentiȩ̨ sęcularis.
facultatem poss& optinere minis-¬
trandi. Non eñi quilib& ignotus
aut mediocris ad pręsidem acce-¬
dtre. & crucifixi corpus poterat
impetrare. Io seph aut̃ meicatus
syndonem. & deponens eũ in uoluit
sindone. Et ex simplici sepultura

Expanded text:
lethi quis debitum solvit, corpora lethi quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate etiam corpora ipsa resurrectione glorificata cum animabus simul in corruptionem aeternae haereditatis accipiant. Venit, inquit, Joseph ab Arimathaea nobilis decurio, qui et ipse erat exspectans regnum Dei. Et audacter introivit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur. Talem namque existere decebat eum qui corpus Domini sepeliret, qui et per justitiam meritorum tali ministerio dignus esset, et per nobilitatem potentiae saecularis facultatem posset obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus aut mediocris ad praesidem accedere et Crucifixi corpus poterat impetrare. Joseph autem mercatus est sindonem, et deponens eum involvit sindone. Et ex simplici sepultura
Abbreviated transcription (Latin):
in tegione thainnitica iuxta
diospolim. Parascheue uero grece
latine prȩparatio dicitur. Quo
nomine iudei qui inter grecos
morabantur sextã sabbati appel¬
labant. eo quod in illo ca quȩ re¬
quiei sabbati necessaria essent pro¬
parare soletent. Iuxta hoc quoq
de manna quoridam ptȩceptum
ꝑfecta. septima autͣ conditor ab
opere suo requicuit. unde & hanc
sabbatum hoc est requier uoluit
intelligi. recte saluator eadem
sexta die crucifixus humanȩ res¬
taurationis impleuit archanum
Ideoq cum accepisset iħs acctun
dixit. Consũmatã est. Hoc est
sexta diei quod pro mundi refecti.¬
one suscepi. tam totũ est opus exple¬
tum. Sabbato autẽ in fepulehro
requiescens. resurrectionis quae
octaua die uentirra erat expecta¬
bat cuentũ. ubi nr̃ę simul deuo¬
tionis ac beatȩ retributionis pre¬
luco exemplum. quo sine hac qui¬
dem sexta scłi artate pro dño pati.
& uelut mundo necesse est cracifis.
In septima uero artate idest cum

Expanded text:
in regione Thamnitica, juxta in regione Thamnitica, juxta Diospolim. Parasceve vero Graece, Latine praeparatio dicitur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos morabantur, sextam Sabbati appellabant, eo quod in illo ea quae requiei Sabbati necessaria essent, praeparare solerent, juxta hoc quod de manna quondam praeceptum perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit , unde et hanc Sabbatum, hoc est, requiem voluit appellari, recte Salvator eadem sexta die, crucifixus, humanae restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum dixit: Consummatum est, hoc est: Sextae diei, quod pro mundi refectione suscepi, jam totum est opus expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis, quae octava die ventura erat, exspectabat adventum. Ubi nostra simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In septima vero aetate, id est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Consurtudinis aut̃ iudaicȩ fuit.
nec ducebatur in culpam. more
gentis antiquȩ ut mulietes de
substantia sua uictũ atq uestitũ
ptȩceptorib ministrarent. Hoc
quia scandalum facere poterat in
cum ducendi. sicut & cȩteri apłi
faciunt: Ministrabant autẽ
dño de substantia sua ut metereq̃
corũ carnalia. cuius ille metebant
sprritalia: nor quod indigeret
&ybis dnĩs ereatitrarũ. sed ut typũ
ostenderet magisttorũ. quod uictu
atq uestitu ex discipulis deberent
esse contenti. Sed uidramꝰ quales¬
comites habuerit. mariã magda¬
bena aqua fepte dȩmorria erecerat.
& mariam iacobi & ioseph mater¬
tera suam. & alias quas incȩteris
currangelus legimus. Et cũ iam
sero ess& factum quierat parascetię¬
seph abarimathia nobilis de citrio.
Decirrio uocatur qui sto dt ordine
curiȩ & officiã curiae ad ministra&s.
qui & iam curialis aprocurando
munera ciuilia sol& appellati.
Arimathia aut̃e ipsa est ramatha¬
im. ciuitas helcanȩ & samuhelis.

Expanded text:
Consuetudinis Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in cumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritualia. Non quod indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamcomites habuerit: Mariam Magdalenam, a qua septem daemonia ejecerat, et Mariam Jacobi et Joseph materteram suam, et alias quas in caeteris Evangeliis legimus. « Et cum jam sero esset factum, quia erat parasceseph ab Arimathaea nobilis decurio. Decurio vocatur, quod sit de ordine curiae, et officium curiae administret, qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. Arimathaea autem ipsa est Ramathaim civitas Elcanae et Samuelis
Abbreviated transcription (Latin):
taui uineã nitã utrã. quomodo
facta es in amaritudine uttis
alienȩ: Amara uitis amanim
uinu facit. quod propinat dño
ih̃ii. ut impleatur qđ scriptua
Dederunt in cybum meũ fel. &
in siti mea potatierunt nir acgo¬
Quod aut̃ dicitur & non accepit.
liit bibere. hoc indicat quod gus¬
tauerit quidem pro nobis mortis
a maritud ine. sed tertia die resur.¬
rexit. Quod eñi ait matcus non
accepit. intelligitur non accepit
ut bibrr&. Gustauit aut̃ sicut
matheus testis est. ut quod idem
matheus ait noluit bibere. hoc
marcus dixetit non accepit. Sed¬

Expanded text:
ntavi vineam meam veram, quomodo ntavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis amarum vinum fecit, quod propinat Dominus Jesus, ut impleatur quod scriptum est: Dederunt in cibum meum fel, et in siti mea potaverunt me ac. Quod autem dicitur: Et non accepit, luit bibere , hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexit. Quod enim ait Marcus: non accepit, intelligitur: non accepit ut biberet. Gustavit autem, sicut Matthaeus testis est, ut, quod idem Matthaeus ait, Noluit bibere, hoc Marcus dixerit Non accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
idem symon de urilla uenisse refer¬¬
tur. Uilla cni grece. pagus dicit᷑.
Vnde paganos appellamus eos. quios
acruitate di alrenos. & quasi urba¬
nę conuersationis esse uidemus
experted. Sed de pago sẏmon egre¬
diens cracem portat post iħ̃m. cũ
populus nationũ paganis ritibus
detelictis. urestigia dominicȩ pas¬
sionis obedienter amplectitur.
Et prrducunt illu̾ in golgotha loeñ.
quod est interpretatũ caluariae
locts. Extra urbem & foris porta.
loca funt in quibus truncantur
capita dampnatorũ. & caluariȩ
idest decollatorũ sumpsere nom̃.
Propterea autꝰ ibi crucifixus est
dñs. ut ubi prius erat area damp-¬
natorã. crigerentur uexilla mar¬
tẏru. & quomodo pro nobis mabedic¬
tum crucis factus est & flagellatos.
& cructfixus. sic pro om̃rum salute
quasi noxius inter noxios crucifi¬¬
gitur. Et dabant cibibere myr.¬
ratũ uinũ. & non accepit. Pcus
loquitur ad hurłm. Ego te pla¬

Expanded text:
idem Simon de villa venisse referidem Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece πάγος dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de pago Simon egrediens crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia dominicae passionis obedienter amplectitur. Et perducunt illum in Golgotha locum, quod est interpretatum, Calvariae locus. Extra urbis portam loca sunt capita damnatorum, et calvariae, id est, decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii: et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur . Et dabant ei bibere myrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te pla
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse symon iste uidetur. cum
filii quoq eius quasi iam noti om̃ib
se sigient ex nomine. S ed cauen¬
dum ne cui uicbeatur contrarium.
quod iohannes scripsit ipse dnm
sibi cruce̾ portasse. eeteri ut ro
cuuangelistȩ symoriem cyrencũ
eam baiulasse referunt. Primo
namq adño portata ac deinde
symone quem exeuntes forte
obuium habuerunt. portanda
inposita est. Ett hoc congruo or¬¬
dine mysterii. quia nimiru ipse
passus est pro nobis relinqutis
nobis exemplum. ut sequamur
uestigia eius. Eit quia symon
iste non hierosolymita. sed cyte¬
ntus esse perhibetur: oytene en̾i
libiȩ ciuitas est. ut in actibris
apłorũ legimus: recte ꝑ cum
poprili gentiu designantur. qui
quondã peregrini & hospites testa-¬
mentoru. nunc obediendo ciues
sunt &e domestici di. Et sicut
alibi dicitur. Heredes quidem dĩ.
coheredes autꝰ xp̃i. Unde apte
symon obedicus. eyren heres inter¬¬
prȩtatur. Nec prętercundũ quia

Expanded text:
fuisse Simon iste videtur, cum fuisse Simon iste videtur, cum filii quoque ejus quasi jam noti omnibus designentur ex nomine. Sed cavendum ne cui videatur contrarium, quod Joannes scribit, ipsum Dominum sibi crucem portasse; caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referunt. Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii. Quia nimirum ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Et quia Simon iste non Jerosolymita, sed Cyrenaeus esse perhibetur Cyrene enim Libyae civitas est, ut in Actibus apostolorum legimus, recte per eum populi gentium designantur, qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc obediendo cives sunt et domestici Dei, et, sicut alibi dicitur, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene, haeres interpretatur. Nec praetereundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie faciunt heretici & pagani.
milites utiq diaboli. Quia enm
caprit xp̃i as. caput eius ꝑcutiunt.
qui cũ dm esse uerũ derregant.
Et quia ꝑharundine̾ scriptura sol&
confici. quasi harundine caput
xp̃i ferrunt. qui diuinitati illius
cortra dicentes. crrorem suum
confirmare auctoritate sacrȩ scrip¬
turȩ conantur. S puunt in faciem
eius qui prestutiam gr̾ę uerbis
extcrandis ex interna cȩcȩ mentis
in sania conceptis respiiit &
quasi dm serpsum falso dixisset.
inludentes adorabant. Ped sunt
hodie quod est grauioris uresaniae.
qui eũ certa fide ut dm̃ utrum
adorant. sed peruersis actibus
mox uerba cius quasi fabulosa
despiciunt. ac promissa regni
illius temporibus in lecebris lon.¬
ge post ponunt. Et educunt
illum ut crucifigerent eũ. Eit
angariauerunt prȩcereuntem
quempiami sẏmoniem eyreneum
uenientem de uilla. p̾atre̾ alex¬
andti & tufi. ut tollet& crucem
cius. Magnę tunc opinionis

Expanded text:
usque hodie faciunt haeretici et pagani, usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli. Quia enim caput Christi Deus, caput ejus percutiunt qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui, divinitati illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex internae caecae mentis insania conceptis respuunt, equasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant. Sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et educunt illum ut crucifigerent eum. Et angaria verunt praetereuntem quempiam Simonem Cyrenaeum, venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus. Magnae tunc opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
passionis ꝑ quam ad głam in mor¬
talitatis esset ꝑuenturus exprimit᷑.
Siut en̾i purpura colotem sanguinis
qui pro nobis effusus est imitatur.
ita & habitũ regni quod post passi.¬
onem intrauit. nobisq intranda
patefecit insinuat. Uerum quia
dixit apostolus. quotquot en̾i in
xp̃o baptirati estis. xp̃m induistis.
& esaias de dño de clectis om̃ibus
his uelud ornamento uestieris.
potest in hoc utroq dñi habitu
inimicorum quidẽ sententia pro-¬
brosa. sed ipsius dñi lectiorie glo¬
rosissima om̃is electorũ eiꝰ multi¬
tudo. quȩ in martyres uenerandos
& cȩtera fidelium plebe distinguit
aptisfime de signari. Alba & en̾i
ueste induitur. cum munda rus¬¬
torũ confessione crrcumdatur.
Purpura siue cocco uestitur. cu in
triumpho uictoriosorã martyrũ
gloriatur. Et percutiebant
caput cius harundine. & con¬
spurbant eũ & poneutes
genua adorabant eũ. Hex
tine fecere milites pilati. haec

Expanded text:
passionis per quam ad gloriam regni immorpassionis per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis, qui pro noita et habitum regni quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuat. Verum quia dixit Apostolus: Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis , et Isaias Domino de electis omnibus inquit:  velut ornamento vestieris , potest in hoc utroque Domini habitu inimicorum quidem sententia probroso, sed ipsius Domini electione gloriosissimo, omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba etenim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriatur. Et percutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum. Et ponentes genua adorabant eum. Haec tunc fecere milites Pilati, haec
Abbreviated transcription (Latin):
obiecit instauat. De qua pͥmissa
dixerat ptopħ̃a. Quare ergo ra¬
brum est indumentu tuũ. & uesti¬
menta tua sicut calcantiũ intor.¬
culari In corona utro quã por¬
tabat spinta. nrorũ susceptio pec¬
catorũ. pro qua mortalis fitri dis¬
natus est ostenditur. iuxta quod
prȩcursor ipsius testimonium ei
pethibens ait. E cce agnus dei
ecce qui tollit peccata mundi.
Neq spinas in significatione ꝑeoe¬
torũ pontre soltre. testatur ipse
dus. qui protoplasto in peccatum
ppo lapso dicebat. Terra tua spinas
& tribulos germinabit tibi. Quod
st apte dicere. Ci onscientia tua
punctiones tibi & aculeos uitiorũ.
proertare non desistit. Quod utro
iuxta cuangelrũ lucȩ dñs apud
htrodem alba ueste induitur. in
ieeris utro euuangelistis amilitib
pilati sub coccinto siue purpurco
habitu in lusus esse ptrhibetur.
comnlata utraq narratione in uno
innocentia & castitas assumptȩ̨
humanitates. in altero autꝰ utritas

Expanded text:
objecit insinuatur, de qua praemissa objecit insinuatur, de qua praemissa dixerat Propheta: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua, quasi calcantium in torculari. In corona vero quam portabat, spinea nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est ostenditur, juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto, in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi, et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero, juxta Evangelium Lucae, Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas
Abbreviated transcription (Latin):
coronam & cȩperunt salutare eũ.
Que. tex iudȩorum. Milites quide᷑
quia rex iudȩorũ fuerat appellatꝰ.
& hoc ei scribȩ & sacerdotes crimen
abieetrant. quia sibi in populo
isrł usurparet imperiu inludo
hoc faciunt. ut nudatũ pristini
uestib induant purpura quo
reges uiteres utebantur. & ꝓdudo¬
mate ponant ei coronã spineam
ꝓsceptro regali dent calamum
ut matheus scribit. & adorent
quasi regem. Nos arit om̃ia hȩ
uit tellegamus mystice. Quomodo
nobis qui credidimus sactamenta
tribuebant. Notandũ autẽ qua
pro eo quod marcus att. & induunt
cum purpura: matheus ita posuit.
& extuntes cum clamidem cocci¬
neam crrcumdederunt ei. Pro regu
enͣi purpura clamidis illa coccinta
ab inludentibus adhibita erat. &¬
est rubra quędã pirpura coceo
simillana. Potest & iam freri ut
purpura & tam matcus commemo¬
rauerit. quam clamidis habebat
quamuis & coccinrea. Mystice
ergo inpurpirra quã indutus est
dñs. ipsa cius caro quam passionib

Expanded text:
 coeperunt salutare eum: Ave rex Judaeorum. Milites quidem quod rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israelitico usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus induant purpura, qua reges veteres utebantur, ut pro diademate imponant ei coronam spineam, pro sceptro regali dent calamum, ut Matthaeus scribit, et adorent quasi regem. Nos autem omnia haec intelligamus mystice. Quomodo nobis qui credimus, sacramenta tribuebant. Notandum autem, quia pro eo quod Marcus ait: « Et induunt eum purpura, » Matthaeus ita posuit: « Et exuentes eum, chlamidem coccineam circumdederunt ei . » Pro regia enim purpura, chlamys illa coccinea ab illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamis habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus
Abbreviated transcription (Latin):
omem terrã gła tua. Et in euan-¬
gelio prius dixit inuiam gentiũ
ne abieritis. post passione uero suã.
cuntes inquit docete om̃s gentes.
Uidens aut̃ centurio qui exaduerso
stabat quia sic clamats exprrassoe.
ait. Uere. homo hic filius diꝰ erat.
Manifesta causa miraculi centuri¬
onis exponitur. quod uidens dnm
sic expirasse. hoc est sp̃m emisisse
dixerit utre homo hic filius dĩ erat.
Nullus cram hab& potestatẽ emit¬¬
tendi sp̃m. nisi qui animarum
conditor est. Et hoc considerandũ
est quod centurio ante crucem in
ipso scandalo passionis uete dĩ filiũ
confiteatirr. & arrius in ȩccła prę¬
dicit creaturam. Onde merito ꝑ
centurionem fides ȩccłȩ designat᷑.
quȩ uel mysterus cęlestibris per
mortem dmi reseratis contiauo

Expanded text:
 terram gloria tua . Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis; post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes.enturio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic expirasse, hoc est, spiritum emisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat. Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis, vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium, per mortem Domini reserato, continuo
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Erant autẽ & mulieres
delorge aspicientes. inter quas
erat maria magdalenȩ & maria
iacobi minoris. & ioseph mater &
salomę. Et cum essa ingalilea.
sequebantur eu & ministrabant ei.
La cobum minorẽ. dicit iacobum
alphei qui & frater dñi dicebatur.
eo quod esset filius mariȩ matercetȩ
dñi. cuius in euuangelio suo me¬
minit iohannes diceus. Stabant
autẽ iuxta crucẽ iħ̃ii mater ciꝰ.
& soror matris cius maria cleophȩ.
Maria autẽ cleophȩ uidetur cam
dietre apatre. siut acognatione.
Uocabat ueto minor iacob addis¬
tinctiorem minoris iacobi. uide-

Expanded text:
s de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome. Et cum esset in Galilaea, sequebantur eum et ministrabant ei. Jacobum minorem dicit Jacobum Alphaei, qui et frater Domini dicebatur, eo quod esset filius Mariae materterae Domini, cujus in Evangelio suo meminit Joannes, dicens: Stabat autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Maria autem Cleophae videtur eam dicere a patre, sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus, ad distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss& ih̃c acętum dixit consũp¬
matum est. & inclinato capite tra¬
didit sp̃m: inter illud quod ait
illa uox tnagna quã tacuit ioħes.
eteri aut̃ tres comiemorauerunt.

Expanded text:
accepisset Iesus acetum, dixit: consummatum est, et inclinato capite tradidit spiritum. inter illud quod ait:illa uox magna, quam tacuit iste, ceteri autem tres commemorauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
populo satis facere. dimisit illis
batrabban. & tradidit eis iħm fla¬
Ih̃c aut flagellatus. non ab alio quã
ab ipso pilato intellegendus est.
S cribit nãq aꝑte iohannes. clama¬
uerunt rursum om̃s dicentes. n
hunc sed barrabban. Erat aut̃
barrabbas latro. Tunc ergo adprȩ¬
hendit pilatus ih̃m. & flagellauit.
Ae deinde subrungit. Et milites
plectentes coronam de spinis. im
ĩ deo fecisse. atq ideo eredendũ est
militibus eum illdendũ tradi¬
disse. ut satiati pęnis & obꝓbrus
eius iudȩi moitem eius ultra sitĩte
desisterent. Hoc aut̃ factum est. ut
quia scriptum erat multa flagella
peccatorũ. illo flagellato nos auer-¬
beribus liberatemur. dicente
scriptura. E lagellum non adpro.¬
pinquabit. tabernaculo tuo. Oi¬

Expanded text:
populo satisfacere, dimisit eis populo satisfacere, dimisit eis Barabbam, et tradidit Jesum flaJesus autem flagellatus non ab alio quam ab ipso Pilato intelligendus est. Scribit namque aperte Joannes: Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. Ac deinde subjungit: Et milites plectentes coronam de spinis impouod quidem ideo fecisse atque ideo credendus est militibus eum illudendum tradidisse, ut satiati poenis et opprobriis ejus Judaei, mortem ejus ultra sitire desisterent. Hoc autem factum est, ut quia scriptum est: Multa flagella peccatorum , illo flagellato nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . My
Abbreviated transcription (Latin):
uultis ut faciam regi ⁊ udeorum:
At illi iterũ clamauerunt. Craci¬
fige cũ. Pilatus urto dicebat eis.
Quid eñi mali fecit. Multas libe¬
randi saluatort pilatus occasiones
dedit. printũ latronem iusto con-¬
ferens. atinde inferens. Quid ergo
uultis ut faciam regi iudeorum.
Cumq responderent crucifigatur.
statim adquieuit: sed iuxta sug-¬
gestionem uxoris quȩ mandatrerat
ci ut matheus scribit. nihil tibi
& iusto illi: tpse quoq respondens
quid eñi ait mali fecit. hoc dicendo
pilatus absoluit ib̃m. At illi ma-¬
gis clamabant dicentes. Eruerfige
cum. Ut impleretur quod inui-¬
cesimo primo psalmo dixerat.
¶⁊ rcundederant me canes multi.
congregatio malignantiũ obsedit
me. E saias quoq inhac sententia
congruenter ait. & expectaui ut
facer& iudicium. Et illud hie¬
remię. Facta est mihi hereditas
mea. sicut leo in silua. dederunt
suꝑ me uocem suam. Fecerunt
autẽ iniquitate & non iustitiam.
sed clamorem. Pilatus aut̃ uoleos

Expanded text:
iam regi Judaeorum? At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum! Pilatus vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? » Multas liberandi Salvatorem Pilatus occasiones dedit. Primum latronem justo conferens, deinde inferens: « Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? » Cumque responderent: « Crucifigatur! » statim non acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: « Nihil tibi et justo illi , » ipse quoque respondens ait: « Quid enim mali fecit? » Hoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. « At illi magis clamabant, dicentes: Crucifige eum! » Ut impleretur quod in vicesimo primo psalmo dixerat: « Circumdederunt me canes multi, congregatio malignantium obsedit me. » Isaias quoque in hac sententia congruenter: « Exspectavi ut faceret judicium . » Et illud Jeremiae: « Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva, dederunt super me vocem suam . » Fecerunt autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. « Pilatus autem, volens
Abbreviated transcription (Latin):
quoru piis cogitationibus summis¬
q uirtutib declararetur ds. Ver
passo in carne dno ac resurgenit
amortuis. tempus fuit ut legabo
illa & figirralis obferuatio cessara
atque ca quȩ scdm litterã gerbunt᷑
insprritabem translata sensum me
lius
in nouo testamento
uante sciꝰ sp̃s grata
meterentur. Iturus ergo ad pas¬
sionem dñs ait. Iam non bibam de
genimine uitis usq in diem illũ.
cum illud bibam nouu̾ in regno
dĩ. Ac si aꝑte dicat. Non ultra
carnalibus synagogẽ ccrimonis
delectabor. in quib &iam ista pis.¬
chalis agni sacra tenuere pͥepiu
Aderit enim tempus mrę resurrd¬
tionis. ad erit dies ille cum ipse
in regno dĩ positus. id est gła uitȩ
in mortalis sublimatus. de salute
eius dem populi fonte grͣȩ spirita¬
lis gentrati. nouo nobiscuꝰ gaudio
erunt in montẽ oliuarũ. Hoceͥ
quod in psalmo legimus. Eident
patiptres & saturabuntur. & lauda¬
bunt dnm qui requirunt eum.

Expanded text:
quorum piis cogitationibus summisquorum piis cogitationibus summisque virtutibus delectaretur Deus. Verum passo in carne Domino ac resurgente a mortuis, tempus fuit ut legalis illa, et figuralis observatio cessaret, atque ea quae secundum litteram gerebantur, in spiritualem trlius in novo testamento juvante sancti Spiritus gratia tenerentur. Iturus ergo ad passionem Dominus ait: Jam non bibam de hoc genimine vitis usque in diem illum cum illud bibam vobiscum noDei. » Ac si aperte dicat: Non ultra carnalibus Synagogae caeremoniis delectabor, in quibus etiam ista paschalis Agni sacra locum tenuere primum. Aderit enim tempus meae resurrectionis, aderit dies ille, cum ipse in regno Dei positus, id est gloria vitae immortalis sublimatus, de salute ejusdem populi fonte gratiae spiritualis generati, novo vobiscum gaudio eriunt in montem Oliveti. Hoc est quod in psalmo legimus: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum, qui requirunt eum .
Abbreviated transcription (Latin):
ad distinctione respicit ursteris testa¬
menti quod hyteorũ & uitulorum
est sanguine dedicatu dicente
inter aspergendum legis latore.
hic sangus testamenti quod man-¬
dauit aduos dõ. Necesse est enum
exemplaria quidem uitorũ his mun¬
dari. ipsa autẽ cȩlestia melioribus
hostris quam istis. iuxta quod apłs
ꝑtotam ad hebreos epistolam inter
legem distinguens & cuuangeliũ
pulcherrima expositione ac ꝓbe¬
naria ratione demonstrat. Am¬
de genimme uitis usq indrem
illum. cum illud bibam nouum
in regno di. Uitem siue uintam
dñi appellatam esse sẏnagogam.
& om̃em sparsim scrĩpturam aꝑ-¬
tius testatur esaias in cantico
de illa cantato. uinea inquiens dñ
sabaoth domus isrł . ẽ. De qua nim
uinea. dñs multo tempore bibes
quamuis pluribus ramis in amanta¬
dine uitis alienȩ conutrsis. Qui
tamen & si multis in illa plebe e¬
bitantibus arecto fidei itncte non
defluere plurimi toto legis tẽpore

Expanded text:
ad distinctionem respicit veteris testaad distinctionem respicit veteris testamenti, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergendum legislatore: Hic est sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus . Necesse est enim exemplaria quidem verorum his mundari; ipsa autem coelestia mhostiis quam istis; juxta quod Apostolus per totam ad Hebraeos Epistolam inter legem distinguens et evangelium, pulcherrima expositione ac plenaria ratione declarat. de genimine vitis, usque in diem illum, cum illud bibam novum in regno Dei. Vitem sive vineam Domini appellatam esse Synagogam, et omnis sparsim Scriptura, et apertius testatur Isaias in cantico de illa cantato: Vinea, inquiens, Domini Sabaoth, domus Israel est . De qua nimirum vinea Dominus multo tempore bibebat, quamvis pluribus ramis in amaritudinem vitis alienae conversis, quia tametsi multis in illa plebe exorbitantibus a recto fidei itinere, non defuere plurimi toto legis tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
qui flagella altenae iniquitatis
suscipto & qui nihil dignũ per-
uidelico ostendat quid unus quisq
in flagello culpę proprię facere
debtat si ipse acquanimiter flagella
culpe portat aliene. ut hine osten¬
dat quid in corteptione faciat sub.¬
ditus si in flagello positus patri
gr̾as agtt aequalis. Et ato illis.
Hic est sanguis m̃s noui testamenti.
qui pro multis fundetur. Quia
panis corpus firmat. uinu uẽro
sanguinem operatur in carne. hic
ad corpus xp̃i mystice. illud refert᷑
oporto. uinum dominici calicis
aqua miscetur. Attestante en̾i
iohanne. aquae populi sunt. Eit
neq aquam solam neq solum uinu̾
sicut nec granu̾ framenti solum
sine aquȩ mixtione & confectiore
in pane cui quamlib& offerre. ne
talis uidelic& oblatio quasi caput
a menbris secernendum esse signi¬
tionis amore pati potirisse. uelnos
sine illius passione saluari ac patri
offerri posse confingat. Quod aut̃
dicit hic est sanguis mͥs noui testam̃ti.

Expanded text:
qui flagella alienae iniquitatis qui flagella alienae iniquitatis suscipit. Et qui nihil dignum percuvidelicet ostendat, quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat alienae; ut hinc ostendat quid in correptione faciat subditus, si in flagello positus patri gratias agit aequales. Et ait illis: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur. Quia panis corpus confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne: hic ad corpus Christi mystice, illud referturoportet, vino dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt. Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem cuipiam licet offerre, ne talis videlicet oblatio quasi caput a membris secernendum esse signitionis amore pati potuisse, vel nos sine illius passione salvari ac Patri offerri posse contingat. Quod autem dicit: Hic est sanguis meus novi testamenti ,
Abbreviated transcription (Latin):
tranfiit ad nouũ quod in suae re¬
demptionis memoriam ecclesiam
frequentare uobebat. ut uidelic&
pro carire agni ac sanguine sui
corporis sanguinisq sacramentũ
substitutite. ipsumq se esse mons¬
nitebit eũ. tu es sacerdos in ęternũ
scđm ordurem melchi sedech. Frangit
aut in se panẽ que discipulis por¬
rigit. ut ostendat corporis sui frac
tionem. non absq sua sponte ac ꝓ.¬
cirratione uentiurã. sed sicut alibi
sumendi eam. Quem uidelic&
panem certi quoq gr̃a sacramenti
prcusq frangeret benedixit. quia
naturam humanam quã passitrus
assumpsit. ipse una cũ patre & spũ
mirem assumptum ita morti sub¬¬
dere dignatus est. ut ei diuinae
in mortalitatis ueraciter in esse
potentiam demoristiae. idtoq uelo¬
cius cum amorte resuscitandum
esse doctros. Et accepto calice
gr̃as agens. dedit eis: & biberunt
&x illo om̃s. Cum ad propinquate
passioni dicitur. accepto pane gr̃as
egisse perhibrtur. Grãs itaq ait

Expanded text:
transit ad novum, quod in suae retransit ad novum, quod in suae redemptionis memoria, Ecclesiam frequentare volebat, ut scilicet pro carne agni ac sanguine, sui corporis sanguinisque sacramentum institueret, ipsumque se esse monsminus: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit itaque ipse panem, quem discipulis suis porrigit, ut ostendat sui corpotionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed, sicut alibi sumendi eam. Quem videlicet? panem certi quoque gratia sacramenti priusquam frangeret, benedixit. Quia naturam humanam, quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre et Spirminem assumptum, ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret. Ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret. Et accipiens calicem gratias agens dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Cum appropinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egisse perhibetur. Gratias itaque agit,
Abbreviated transcription (Latin):
ngant denuntiata supplicia. Sed
&hodie quoq in sempiternũ ue illi
pollutus. mysttriorũ xp̃i oblationib
sacro sc̃is participare non metuit.
Bt ille enim in exemplum iudȩ filiũ
hominis tradit. non quidem rudȩis
peccatoribus. sed tamen prccatotib
membris udelicos suis quib illud
in estimabile & in uiolabile domi-¬
nici corporis ac sanguinis saera-¬
mentum temerare pręsumit. Ille
dñm uendit qui eius timore atq
amore neglecto. terrena ꝓ illo
& caduca. inimo & iam criminosa
diligere & cirrare conuincitur.
onum erat ei. si non ess& natus homo
ille. Non ⁊ deo pritandus est ante
fuisse quam nasceretur. quia nulli
possit esse bene nisi ei qui futrit.
sed simpliciter dictum est multo
manducantibus illis. accepit ⁊ hc
panem & benedixit. ac fregit. &
dedio eis & ait. Sumite. hoc est
corpus nieum. Finitis paschȩ ut¬
teris sollempnus. que in cõmemo¬
rationem antiquȩ de aegypto
liberationis populi dĩ agebantur

Expanded text:
rigant denuntiata supplicia. Sed rigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoque et in sempiternum vae illi pollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hominis tradit, non quidem Judaeis peccatoribus, sed tamen peccatoribus, membris videlicet suis, quibus illud inaestimabile et inviolabile dominici corporis ac sanguinis sacramentum temerare praesumit. Ille Deum vendit, qui ejus timore atque amore neglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa, diligere et curare convincitur. Bonum esset ei, si non esset natus homo ille. Non ideo putandus est ante fuisse quam nasceretur, quia nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, multo manducantibus illis, accepit Jesus panem, et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hoc est corpus meum. Finitis paschae veteris solemnibus, quae in commemoratione antiquae de Aegypto liberatio