comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ineffabile. quod uerbis
explicari ñ possit: ut et nume¬
rus sit. et numeruis ñsit. Uide.¬
te enĩ. si ñ quasi apparet nu¬
merus. pater et filius. et spiri¬
tus sanctus: trinitas. Si tres.
quid tres: Deficit numerus.
Ita deus anec recedit anumero.
nec capitur numero. Quia
tres sunt. tanquã est mimerꝰ:
si queris quid tres: ñ est mime¬
riis. Unde dictũ est. Magnꝰ
dñs noster. et magna uirtus
eius: et sapientie eius non est
numerus. UIbi cogitare cepe¬
ris: incipis numerare. Ubi
mimeraueris: quod numeratie¬
ris. ñ potes respondere. Pater. pa¬
ter ẽ. fitius. filius ẽ. sp̃s sanctus.
sp̃s sanctus ẽ. Quid sunt isti tͤs.
pacer. et filius. et sp̃s sanc̾tus:
Num tres diiꝰ Non. Nũ tres
ommpotentes: Non. Nũ tres
mundi creatores: Non. E rgo
omnipotens pater: Ommpo¬
dens plane. Ergo et filius non
ommipotens: Plane et filiꝰ om¬
mpotens. E rgo et sp̃s sanctus
ñ ommipotens. Et ipse omni¬
potens. Tres ergo omipoten¬

Expanded text:
quid ineffabile, quod verbis quid ineffabile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apparet numerus, Pater et Filius et Spiritus sanctus Trinitas. Si tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid numeraveris non potes respondere. Pater, Pater est; Filius, Filius est; Spiritus sanctus, Spiritus sanctus est: quid sunt isti tres, Pater et Filius et Spiritus sanctus? Non tres dii? Non. Non tres omnipotentes? Non. Non tres mundi creatores? Non. Ergo omnipotens Pater? Omnipotens plane. Ergo et Filius non omnipotens? Plane et Filius omnipotens? Ergo et Spiritus sanctus non omnipotens? Et ipse omnipotens. Tres ergo omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
Tres. sed ñ tresdii. Non michi
calũmator respondeat. Qdergo
tres: Si enĩ tresait: oportet di¬
cat qͥd tres. Respondeo. Pater &
fialius. et sp̃s sc̃s. Ecce inqͥt tres
dixisti: s qͥd tres: expͥme. Im¬
mo tu numera. Nã ego cõpleo
lius adse ipsũ est. d̾s est: quod
ad patrẽ est. filius est. Ista que
dico: potestis de similitudini
et alter homo. si ille sit sit pat᷑.
ile filius: quod homo est. ad se¬
ipsũ est: quod pater est. ad fili¬
um est. Et filius. quod homo
est. ad se ipsum ẽ: quod aũt fi¬
lius est. ad patrẽ est. Pater emĩ.
nom̃ est dictũ ad aliquid. et
filius ad ariquid: sed isti duo.
homines funt. At uero. pater
deus. ad aliquid est pater. id ẽ
ad filiũ: et filius deus ad ali¬
quid ẽ filius: id est ad patrẽ.
Sed ñ quomodo illi duo homi¬
nes: sic isti duosunt dii. Qua¬
re hoc ñ ita est ibi: Quia ulud
aliid:. hoc aũt altud est: quia
illa diuinitas est. Est ibi ali¬

Expanded text:
tres, sed non dii. Non mihi tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. Respondeo: Pater et Filius et Spiritus sanctus. Ecce, inquit, tres dixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo lius ad seipsum est, Deus est; quod ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico potestis de similitudinibet alter homo, si ille sit pater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi ali
Abbreviated transcription (Latin):
ad inuisibilia : creaturam cõ¬
parantib creatori. Interrogãt
enim nos aliquando infide¬
les: et dicunt. Patrẽ quem dicitis.
din dicitis: Respondeiiis. dm.
Filiũ quẽ cdicitis. d̾m dicitis:
Respondemus. d̾m. Sp̃m sc̃m
quẽ dicitis. dm̃ dicitis: Respõ¬
demus. dm. Ergo inquiunt.
pater et filius e sp̃s sanctus.
tres sunt di: Respoudemus.
non. Turbantur: quia ñ illu¬
minant᷑. Cor clausũ habent:
quia clauem fidei ñ habent:
Nos ergo fratres fide precedẽ¬
te. que sanat ocłm cordis nr̃i.
quod intelligimus. sine obscu¬
ritate capiamus: quod ñ in¬
telligimus. sine dubitatione
credamus. Afundamento fi¬
dei ñ recedamus: ut ad culm̃
perfectionis uemamus. Deus
est pater. deus est filius: deus
est sp̃s sanctus. Et tam̃ pater
ñ est qui filius: nec filius est
qui pater: nec sp̃s sanctus pa¬
tris et filii sp̃s : aut pater est
aut filius. Trinitas. unus de¬
us: trinitas. una etertas: n¬
na potestas: una maiestas:

Expanded text:
ad invisibilia, creaturam comad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles et dicunt: Patrem quem dicitis, Deum dicitis? Respondemus: Deum. Filium quem dicitis, Deum dicitis? Respondemus: Deum. Spiritum sanctum quem dicitis, Deum dicitis? Respondemus: Deum. Ergo, inquiunt, Pater et Filius et Spiritus sanctus tres sunt dii? Respondemus: Non. Turbantur, quia non illuminantur: cor clausum habent, quia clavim fidei non habent. Nos ergo, fratres, fide praecedente, quae sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad culmen perfectionis veniamus. Deus est Pater, Deus est Filius Deus est Spiritus sanctus: et tamen Pater non est qui Filius, nec Filius est qui Pater, nec Spiritus sanctus Patris et Filii Spiritus aut Pater est aut Filius. Trinitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas;
Abbreviated transcription (Latin):
de lumine. principiũ est. quã¬
do facilius intelligitur princi¬
pium lumen. de quo lumen:
et deus. de quod̾s: Tidetur
itaq absurdũ carissimi. ut fi¬
lium dicamus principrũ: et
patrẽ principium ñ dicamus.
Sed quid agemnus: Numqͥd
duo erunt principia: Cauen¬
dum ẽ hoc dicere. Quid ergo
Si et pater principrũ. et filius
principiũ: quomodo ñ duo
principia: Quomodo dicimꝰ
patrẽ deũ. et filiũ dm: nec da¬
men dicimus duos deos. Nefas
est enĩ dicere drios deos: nefas ẽ
cdicere tres deos: et tam̃ qui pat̃
est. ñ est filius. qui filius est. ñ est
pater. Sp̃s autẽ sanctus. patris
et filii sp̃s: nec pater ẽ. nec filius.
Quanius ergo sicut aures catho¬
lice sunt erudite in gremio ma¬
tris eccłe. nec ille qui est pater
sit filius. nec ue qui ẽ fili ᷤ sit
esse ñ dicimus. quanus de sin
gulis si queratur. necesse est de
uidentur hominib solita tra¬
hentib ad insolita: uisibilia

Expanded text:
de lumine principium est; quande lumine principium est; quanto facilius intelligitur principium lumen de quo lumen, et Deus de quo Deus? Videtur itaque absurdum, charissimi, ut Filium dicamus principium, et Patrem principium non dicamus. 2. Sed quid agemus? numquid duo erunt principia? Cavendum est hoc dicere. Quid ergo? si et Pater principium et Filius principium, quomodo non duo principia? Quomodo dicimus Patrem Deum et Filium Deum, nec tamen dicimus duos deos. Nefas est enim dicere duos deos, nefas est dicere tres deos: et tamen qui Pater est, non est Filius; qui Filius est, non est Pater: Spiritus autem sanctus Patris et Filii Spiritus, nec Pater est nec Filius. Quamvis ergo, sicut aures catholicae sunt eruditae in gremio matris Ecclesiae, nec ille qui est Pater sit Filius, nec ille qui est Filius sit esse non dicimus: quamvis de singulis si quaeratur, necesse est de videntur hominibus solita trahentibus ad insolita, visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
erba dñi nostri iħu xpisti
que habinit cũ indeis ita
moderans loquelam suã. ut et¬
ceci ñ uiderent. et fideles. ocłoᷤᷤ
aperirent. que hodie de sc̃o euã¬
gelio recitata sunt: ista sunt.
Dicebant ergo iudei. Tu qui
es: Quia dixerat supradũs.n
si credideritis quia egosũ. mo¬
riemini in peccatis uestris: ad
hoc ergo iiii. Tu quis es: Ne¬
luti querentes nosse in quem
deberent credere. ne in suo pec¬
cato morerentur: respondit
dicentib. tu quis es: & ait. Prin¬
cipium qui et loquor uobis.
queri potest utrũ et pater prin¬
cipiũ sit. Si enĩ filius principi¬
um est.qui habet patrem:quã¬
to facilius est intelligendus
deus pater esse principiũ. qͥ ha¬
bet quidem filiũ cuipater fit.
sed ñ habet de quosit: filius
enĩ. patris est filius: et pat̾ uti¬
q filii pater est. Sed deus de
deo .filius dicitur: lumen de
lumine. filius dicitur. Pater
dicitur lumen.sed ñ de ltimi¬
ne: pater dicitur ds. sed ñ de
deo.Si ergo ds̃ de deo.lumen

Expanded text:
erba Domini nostri Jesu Christi quae habuit cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent, quae hodie de sancto Evangelio recitata sunt, ista sunt: Dicebant ergo Judaei, Tu quis es? Quia dixerat supra Dominus, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis. quaeri potest utrum et Pater principium sit. Si enim Filisu principium est qui habet Patrem, quanto facilius intelligendus est Deus Pater esse principium, qui habet quidem Filium cui Pater sit, sed non habet de quo sit? Filius enim Patris est Filius, et Pater utique Filii Pater est: sed Deus de Deo Filius dicitur, lumen de lumine Filius dicitur: Pater dicitur lumen, sed non de lumine; Pater dicitur Deus, sed non de Deo. Si ergo Deus de Deo, lumen
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ds. Habetis enĩ dñm
dicentẽ. Si crederetis moysi:
crederetis et michi: de me enĩ
ille scripsit. Itane sequimini
seruum: et dorsum ponitis
contra dñm: Sed nec seruũ
sequimin: nã per illũ ad do¬
minũ duceremini. Respõdit
ille homo et dixit eis. In hoc
mirabile est.quia uosnesci¬
tis unde sit: et aperuit ocłos
meos. Sermus aũt quia pec¬
catores deus ñ aucdit : sed siqͥs¬

Expanded text:
tus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane? sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini, nam per illum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
anima: ñ explicet lingua.
Sed respondit iħe: et dixcit ei.
Quod ego facio. tu nescismo¬
do: scies aũt postea. Nec ta¬
men ille dñici facti altitudi¬
ne exterritus: permisit fieri.
quod cur fieret ignorabat: s
usq ad suos pedes humilem
pedes in eternũ. Quid est.an
eternũ: Numquã hoc fe¬
ram:. numquã patiar: num¬
quã sinam. Hoc quippe in
et̾num ñ fit: quod numquã
fit. Tunc saluator egrũ re¬
luctantẽ. de ipsius salutis
periculo exterrens: si ñ la¬
uero te inquit: ñ habebis
partẽ mecũ. Ita dictum ẽ
si ñ lauero te. cũ de solis
pedib ageretur: quomodo
dici assolet. calcas me. quã¬
do sola planta calcatur.At
ille amore et timore ꝓtur¬
batris. et plus expauescens

Expanded text:
anima, non explicet lingua. 2. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Nec tamen ille dominici facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat; sed usque ad suos pedes humilem pedes in aeternum. Quid est, in aeternum? Nunquam hoc feram, nunquam patiar, nunquam sinam: hoc quippe in aeternum non fit, quod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem, de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est, Si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur; quomodo dici assolet, Calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore perturbatus, et plus expavescens
Abbreviated transcription (Latin):
roximũ autẽ erat pascha
ludeoꝵ: et ascenderunt
ante pascha. ut sanctificarẽt
se ipsos. Querebant ergo iħm
et collo quebantur ad inuicẽ
in templo stantes. Quid pu¬
tatis quia ñ uemiet ad diem
festum: Dederant aũt pon¬
tifices et pharisei mandatũ
ut siquis cognouerit ribisit:
indicet. ut apprehendant e
lazarus fuerat mortuus quẽ

Expanded text:
roximum erat Pascha Judeorum. Et ascenderunt ante Pascha: ut sanctificarent se ipsos. Querebant ergo Jesum et conloquebantur ad invicem in templo stantes. Quid putatis: quia non veniet ad diem festum? Dederant autem pontifices et pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant euLazarus fuerat mortuus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
est. ego pono: Ego illã pono:
ñ glorientur iudi. Seuire potu¬
erunt: potestatẽ habere ñ potu¬
erunt. Seruant quantum pos¬
sunt:si ego noluero ponere.
quid seuiendo facturi sunt:
Una responsione prostrati
sunt: quando eis dictum est.
quem queritis. Dixerũt. Iħm.
Ait illis. E gosum. Redierũt
retro: et ceciderunt. Qui ceci¬
derunt retro ad unã uocẽ xp̃i
morituri: quid facient sub uo¬
animã suam. Ego dormiuii.
dicit. Nostis psalmũ : E go
dormiui et somnũ cepi: et
exsurrexi: quia dñs suscepit
me. ¶odo psalmus ipse lec¬
tus est: modo audruninus. e¬
go dormiui. & somnũ cepi:
et resurrexi: qͥ a dñs suscepit
me. Quid est. ego dormiui:
Quia uolui. dormiui. Quid
est. dormii: Oortuus sum.
Nonne dormiuit: quiquã¬
do uoluit. de sepulchro tam¬
quam de lecto surrexit: Sed
amat głam dare patri: ut
nos edificet dare głam creato¬
ri.Nam quod addidit. et¬
exurrexi. quomã dñis susci¬
piet me. putatis hic quasittir¬

Expanded text:
est, ego pono? Ego illam pono: est, ego pono? Ego illam pono: non glorientur Judaei; saevire potuerunt, potestatem habere non potuerunt: saeviant quantum possunt; si ego noluero animam meam ponere, quid saeviendo facturi sunt? Una responsione prostrati sunt: quando eis dictum est, Quem quaeritis? dixerunt, Jesum; et ait eis, Ego sum: redierunt retro, et ceciderunt . Qui ceciderunt ad unam vocem Christi morituri, quid facient sub voanimam suam. Ego dormivi, dicit. Nostis Psalmum: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me . Modo Psalmus ipse lectus est, modo audivimus: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Quid est, Ego dormivi? Quia volui, dormivi. Quid est, dormivi? Mortuus sum. Nonne dormivit, qui quando voluit, de sepulcro tanquam de lecto surrexit? Sed amat dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Nam quod addidit, exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me; putatis hic quasi vir
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem et petra est xpistꝰ.
ẽ xpistus. Quã multa per si¬
militudines: et alia que enu¬
merare longũ est. Si aũt pro¬
prietates discutias rerũ quaᷤ
uidere consuerusti:nec petra
est. quia durus et sine sensu ñ
est: nec ostiũ est. quia ñ eum
faber fecit:nec lapis angula¬
ris est. quia ñ est astructore cõ¬
positus: nec pastor est. qͥa cus¬
tos ouiũ quadrupedũ ñ est.
nec leo est.quia fera ñest:nec
agnus est. quia pecus non est.
Omnia ergo ista per similitu.¬
dinem. Quid ergo proprie:
In principio erat uerbũ: et
uerbũ erat apud d̃m: et d̃s
erat uerbũ. Quid de homi¬
ne qui apparuit: Et uer¬
bũ caro factũ est: et habita¬
uit in nobis. Audi et cetera.
Propterea me pater diligit
inquit: quia ego pono am¬
mam meã. ut iterũ sumã e¬
am. Quid ait: Propterea
me pater diligit: quia mori¬
or ut resurgam. Cũ magno
em̃ pondere dictũ est. ego:
quia ego inquit pono ani¬
mam meã: ego ꝑono. Quid

Expanded text:
litudinem et Petra est Christuslitudinem et Petra est Christusest Christus. Quam multa per similitudines, et alia, quae commemorare longum est! Si autem proprietates discutias rerum quas videre consuesti; nec petra est, quia durus et sine sensu non est; nec ostium est, quia faber eum non fecit; nec lapis angularis est, quia non est ab structore compositus; nec pastor est, quia custos ovium quadrupedum non est; nec leo est, quia fera non est; nec agnus est, quia pecus non est. Omnia ergo ista per similitudinem. Quid ergo proprie? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quid de homine qui apparuit? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 7. Audi et caetera. Propterea me Pater diligit, inquit; quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Quid ait? Propterea me Pater diligit: quia morior ut resurgam. Cum magno enim pondere dictum est, ego: Quia ego pono, inquit, pono animam meam, ego pono. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uocem ipsius. sed tiocem eoꝵ
quos misit. Ibsit. Pellatur
ista cogitatio de corcdib ur̃is:
et in his quos misit ipse erat.
Ipsum paulũ audi quẽ mi¬
sit:ad gentes enĩ p̾cipue pau¬
se paulus terrens.ñ dese:sed
Et aliasoues habeo. idest. in
gentib. queñ sũt de hoc oui¬
li: idest. de popło isrł. Opor¬
det me et illas adducere. Er¬
go et per suos ñ alter adducit.
Ad huc audi. ¶Iocem meam
audient. Ecce et ipse per su-
os loquitur. et per eos quos
mittit. uox eius auditur: ut
sit unũ ouile et unꝰ pastor.
Duob istis gregib. tanquã
duob parietib : factus ẽ la¬
pis angularis. Ergo et ostrũ
est: et lapis angularis. Omĩa
per similitudinẽ: nichil ho¬
rum proprie. lam enĩ dixci.
et cominendaui uehement̃:
et qui capiunt sapiunt. im¬
mo qui sapint capiunt: &
qui nondũ intellectu sapĩt:
fide deneant. quod intelligere
nondũ possunt. Per similitu¬
dinem xp̃c multa est: que ꝑ
proprietatẽ non ẽ. Per simi¬

Expanded text:
ocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; pellatur ista cogitatio de cordibus vestris: et in his quos misit ipse erat. Ipsum Paulum audi quem misit; ad Gentes enim praecipue Pause Paulus terrens non de se, sed Et alias oves habeo, id est, in Gentibus: quae non sunt de hoc ovili, id est de populo Israel: oportet me et illas adducere. Ergo et per suos non alter adducit. Adhuc audi: Vocem meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos quos mittit vox ejus auditur. Ut sit unum ovile et unus pastor. Duobus istis gregibus tanquam duobus parietibus, factus est lapis angularis . Ergo et ostium est, et lapis angularis: omnia per similitudinem, nihil horum proprie. 6. Jam enim dixi, et commendavi vehementer, et qui capiunt sapiunt, imo qui sapiunt capiunt; et qui nondum intellectu sapiunt, fide teneant quod intelligere nondum possunt. Per similitudinem Christus multa est quae per proprietatem non est. Per simi
Abbreviated transcription (Latin):
tes euita. Multũ enĩ profici¬
unt ad impietatẽ: et sermo
eorũ sicut cancer serpit. Et ñ
ait uerboꝵ nouitates: sed ad¬
didit prophanas. Sunt enĩ et
doctrine religionis congruentẽ
uerboꝵ nouitates: sicut ipsũ
nom̃ xp̃ianorũ. quando dici
ceperit scriptũ est. In antiochi¬
a enim primũ post ascensio¬
nem dñi. appellati sunt disci¬
puli xp̃iam. sicut legitur ĩ ac¬
tibus apłoꝵ: et xenodoxia.
et monasteria postea sunt
appellata nouis nominibus:
res tamen ipse et ante nomina
sua erant: et religionis uerita¬
te firmantur. qua etiã contra
improbos defendunt᷑. Aduer¬
sus impietatẽ quoq arriano¬
rum hereticoꝵ. nouum nom̃
patres homousyon condide¬
runt: sed ñ rem nouam tali
nomine significauerunt :
Hoc enĩ uiocatur homousy¬
on. quod est. ego et pat̾. unũ
sumus: unius uidelicet. eiꝰqͣ
substantie. Namsi omnis
nouitas prophana esset:nec
a dño diceretur. mandatũ no¬
uum do uob̾: nec testamentũ

Expanded text:
tes euita; multum enim proficient ad impietatem, et sermo eorum sicut cancait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochia et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
destas nisi a do: et quia plus
peccat qui potestati innocentẽ
occidendũ liuore tradit. quam
potestas ipsa: si eũ timore alte¬
rius maioris potestatis occidit.
Talem quippe deus pylato de¬
derat potestatẽ: ut esset etiam
sub cesaris potestate. Quapro¬
pter. ñ haberes inquit adu̾sum
me potestatem ullam: idest
quantulamcũq habes: nisi
hoc ipsum quicquid est. tibi
esset datum desuper. Sed quo¬
manscio quantum sit: non

Expanded text:
testas nisi a Deo ; et quia plus testas nisi a Deo ; et quia plus peccat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Deus Pilato dederat potestatem, ut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter: Non haberes, inquit, adversus me potestatem ullam, id est, quantulamcunque habes, nisi hoc ipsum quidquid est, tibi esset datum desuper. Sed quoniam scio quantum sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
bus sepe responderit: tam̃ ꝓ¬
pter illa in quibus noluit᷑
respondere ad hoc data est
de agno similitudo: ut ĩ suo
silentio ñ reus sed innocens ha¬
beretur. Cum ergo iudicaret᷑.
ubicũq ñ aperuit os suũ. sicut
agnus ñ aperuit: idest. ñ sicut
sibi male conseius qui depecca¬
tis conuncebatur suis: s sicut
mansuetus qui pro peccatis im¬
molabatur alienis. Dicit ergo
ei pylatus. Michi ñ loqueris:
Nescis quia potestatem habeo
crucifigere te. et potestatẽ habeo
Non haberes aduersum me po¬
testatem ullam:nisi tibi esset
datum desuper. Propterea qui
tradidit me tibi: maius pecca¬
tum habet. Ecce respondit:et
tamen. ubicũq ñ respondit. ñ
sicut reus fiue dolosus: s sicut
agnus. id est sicut simplex atq
innocens ñ aperuit os suũ. Pro¬
inde. ubi ñ respondebat. sicut
otris silebat: ubi respondebat:
sicut pastor docebat. Discamꝰ
ergo quod dixit. quod et per
apostolũ docuit: quia ñ est po¬

Expanded text:
bus saepe responderit, tamen probus saepe responderit, tamen propter illa in quibus noluit respondere ad hoc data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur, Cum ergo judicaretur ubicunque non aperuit os suum, sicut agnus non aperuit, id est, non sicut male sibi conscius, qui de peccatis convincebatur suis, sed sicut mansuetus, qui pro peccatis immolabatur alienis. Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo Non haberes adversus me potestatem ullam, nisi tibi datum esset desuper. Propterea qui me tradidit tibi, majus peccatum habet. Ecce respondit, et tamen ubicunque non respondit, non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est, sicut simplex atque innocens non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat; ubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod dixit, quod et per Apostolum docuit, quia non est po
Abbreviated transcription (Latin):
ior inuidia. Pania quippe illa¬
uidebatur. uelut affectate illici¬
to ausu regie potestatis: et neu
trũ tam̃ sibi iħc mendacit᷑ usur¬
pauit: sed utrumq uerum est:
et unigenitus est dei filius. et
rex ab eo conftitutus super
syon montem sanctũ erus.
Et utrumq ñ demonstraret:
nisi quanto erat potentior: tan¬
do esse mallet patientior. Cũ
ergo audisset pylatus hoc uer¬
bum. magis timuit: et ingres¬
sus precorium. iterũ dixit ad
responsum ñ dedit ei. Poc si¬
lentiũ dñi nostri iħu xp̃i non
semel factum collatis omniũ
eugłistarũ narrationib repe¬
ritur: et apud principes sacer¬
dotum et apud herodem.quo
eum sicut lucas indicat mise¬
rat pylatus audiendũ: et apd̃
ipsum pylatũ ⁊ ut ñ frustra
de illo propħia precesserit sicut
agnus coram tondente fuit
sine uoce. sic ñ aperuit os suũ:
tunc utiq quando interrogan¬
tib ñ respondit. Quãuis enĩ
quibusdam interrogationi¬

Expanded text:
jor invidia: parva illa quippe jor invidia: parva illa quippe videbatur, velut affectatae illicito ausu regiae potestatis; et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum est, et unigenitus est Dei Filius, et rex a Deo constitutus super Sion montem sanctum ejus . Et utrumque nunc demonstraret, nisi quanto erat potentior, tanto mallet esse patientior. Cum ergo audisset Pilatus hoc verbum, magis timuit, et ingressus est praetorium iterum, et dicit ad responsum non dedit ei. Hoc silentium Domini nostri Jesu Christi non semel factum, collatis omnium Evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud Herodem, quo eum, sicut Lucas indicat, miserat Pilatus audiendum, et apud ipsum Pilatum : ut non frustra de illo prophetia praecesserit, Sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum ; tunc utique quando interrogantibus non requibusdam interrogationi
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit eis. E oce homo. Hinc
apparet ñ ignorante pylato
hec a militib facta. siue usse¬
rit siue permiserit: illa scilics
causa quã supradiximus: ut
hec eius ludibria inimici libẽ¬
tissime biberent: et ulteriis
sanguinẽ non sitirent. E gre¬
ditur ad eos iħe. portans spine¬
am coronam. et purpureũ ue¬
stimentũr: non clarus imperio
sed plenus opprobrio: et dici¬
tur eis. Eoce homo. Si regun
iuoetis.iam parcite: quia deie¬
ctum uidecis. Flagellatus est.
spinis coronatus est. ludibͥosa
ueste amictus est.amaris con¬
uiciis illusus est: alapis cesus¬
est. Ieruet ignomima. frigescat
inuidia. Sed ñ frigescit: mar¬
descit potius et increscit. Cũ
enĩ uidissent eũ pontifices et
ministri: clamabant dicentes.
Crucifige. crucifige. Dicit eis
pylatus. Accipite eũ rios: &. cru¬
cifigite. Ego enim ñ inuenio
in eo causam.Responderant
ei iudei. Pos legem habemꝰ:
et scd̾m legem debet mori: qͥa
filiũ dei se fecit. E cce altera ma¬

Expanded text:
Et dicit eis: Ecce homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit, illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime biberent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egreditur ad eos Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum; non clarus imperio, sed plenus opprobrio, et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia dejectum videtis. Flagellatus est, spinis coronatus est, ludibriosa veste amictus est, amarissimis conviciis illusus est, alapis caesus. Fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos et crucifigite eum. Ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. Ecce altera ma
Abbreviated transcription (Latin):
et sanauit. Lumen reddidit:
quia nom̃ agnouit. Dicit et
apłs paulus. Qui factus est
ei ex semine dauid scđm carnẽ.
Et ad thimotħm. Oemor es¬
to xp̃m iħm resurrexisse amor¬
tius. ex semine dauid secũdũ
eugłium meũ. Quia de semi¬
ducebat: inde dñs de semie
dauid. Hoc pro magno iudui
a xp̃o querebant: ut si dice
lum sapiebant de semine da

Expanded text:
 sanavit, lumen dedit ;  sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semiducebat, inde Dominus de semine David. 4. Hoc pro magno Judaei a Christo quaerebant, ut si dicerlum sapiebant de semine Da
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ñ scdm id quod d̃s. etiã
assumpto homine permane¬
bat: ait illis. Quid uob̾ ui¬
detur de xp̃o: cuius filius ẽ:
Responderunt scđm opina¬
tionem suam: dauid. Sic enim
legerant. et hoc solũ tenebant:
qtua diuinitatẽ eitis legebãt
sed ñ intelligebant. Dñs aũt
ut eos suspenderet ad queren¬
dam eius diuinitatẽ. citiꝰ c̃õ¬
temnebant infirmitatẽ: re¬
spondit eis. Quomodo ergo
dauid in sp̃u dicit eũ dñm
dicens: dixit dñs dño meo se¬
de adextris. donec ponam ini¬
micos tuos sub pedib tuis:
Si ergo dauid in sp̃u dicit eũ
dñm: qtomodo filius eiꝰ est:
L on negauit: sed interroga¬
uit: nequis hoc cũ audierit:
putet. quod dñs iħc negauerit
se filiũ esse dauid. Filrũ dauid
dñs xp̃c si se negaret: cecos sic
eũ inuocantes ñ illuminaret.
Transiebat enĩ aliquando:
et duo ceci sedentes iuxta ui¬
am clamauerunt. Misere¬
re nostri fili dauid. Qua uo¬
ce audita. miserãtus est: stetit.¬

Expanded text:
erat, non secundum id quod Deus etiam erat, non secundum id quod Deus etiam assumpto homine permanebat, ait illis: Quid vobis videtur de Christo? cujus filius est? Responderunt secundum opinationem suam: David. Sic enim legerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemnebant infirmitatem, respondit eis: Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum, dicens, Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus negaverit se filium esse David. Filium David Dominus Christus si se negaret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit,
Abbreviated transcription (Latin):
quo templũ dedicatũ est: ru¬
dei sollemniter celebrabant.
Ipse dies festus agebatur: cũ
ea que lecta sunt locutus ẽ dñs.
Hiems erat: et ambulabat iħc
in templo in porticu salomoĩs.
Circumdederunt ergo eũ iu-¬
dei: et dicebant eĩ. Quousq
airimã nostrã tollis: Si tri es
xp̃c: dic nob palam. Non ue¬
ritatem desiderabant: sed calũ¬
mam preparabant. Hiems e¬
rat: et frigidi erant. Ad illũ e¬
min diumũ ignẽ accedere pi¬
gri erant: sed accedere est.cre¬
dere. Qui credit. accedit. Qui
negat. recedit. Non mouet᷑
anima pedib. sed affectibus.
Friguerant a diligenti carita¬
te. et ardebant nocendi cripi¬
ditate. Longe aberant et ibi
erant:ñ accedebant credendo.
et premebant persequendo.
Querebant audire a dño.ego
dicauerunt propħe xp̃m. sed
diuinitatẽ xp̃i. et in propħis
et in ipso eugłio. nec heretici ĩ¬
telligunt. Quanto minꝰ ru¬
dei: quamdiu uelamen ẽ suꝑ
cor eoꝵ: Deniq quodã loco.

Expanded text:
quo templum dedicatum est, Juquo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant: ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Circumdederunt ergo euet dicebant ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant audire a Domino, Edicaverunt Prophetae Christum: sed divinitatem Christi et in Prophetis et in ipso Evangelio nec haeretici intelligunt; quanto minus Judaei, quamdiu velamen est super cor eorum ? Denique quodam loco s
Abbreviated transcription (Latin):
oni uestre. stabiliter memi¬
nisse debetis: sanctũ eugłistã
iohannẽ nolle nos semper la¬
cte nutriri: sed solido cibo ue¬
sei. Quisquis aũt ad sumendũ
solidũ cibũ uerbi dei adhuc
muius idoneus est.lacte nutri
ligere ñ potest.credere ñ cunc¬
detur. E ides enĩ meritũ est: in¬
dellectus premiũ. In ipso labo¬
re intentionis desudat acies m̃¬
tis nostre: ut ponat sordiculaᷤᷤ
nebule humane: et serenetur
ad uerbũ dei. Non ergo recu¬
setur labor:si adest amor.
Dostis enĩ: quoniã quiamat.
ñ laborat. Omnis labor: non
amantib grauis est. Si tãtos
labores cũ auaris portat cu¬
piditas: nobiscum ñ portat
caritas: E ugłium intendite.
Facta sunt encema in ierosoli¬
mis. E ncenia festiuitas erat
dedicationis templi. Orece e¬
nim chenon dicitur nouum.
Quandocũq nouũ aliqͥd fri¬
erit dedicatũ: encema uoc̃at᷑.
Iam et usus habet hoc uerbũ.
Siquis noua tumca induat᷑:
enceniare dicitur. Illũ enĩ diẽ

Expanded text:
oni vestrae, stabiliter meminisse debetis, sanctum Joannem evangelistam nolle nos semper lacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sumendum solidum cibum verbi Dei adhuc minus idoneus est, lacte fidei ligere non potest, credere non cunctetur. Fides enim meritum est, intellectus praemium. In ipso labore intentionis desudat acies mentis nostrae, ut ponat sordiculas nebulae humanae, et serenetur ad Verbum Dei. Non ergo recusetur labor, si adest amor: nostis enim quoniam qui amat non laborat. Omnis enim labor non amantibus gravis est. Si tantos labores cum avaris portat cupiditas, nobiscum non portat charitas? 2. Evangelium intendite: Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis. Encaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: si quis nova tunica induatur, encaeniare dicitur. Illum enim diem
Abbreviated transcription (Latin):
si oꝑa ñ fecissẽ in eis que nemo ali¬
us fecit. s hec et si pat̾ aut sp̃s sc̃s
fecit. nemo alius fecit. qͥa totius
trinitatis una ẽ substantia: in¬
ueniet ipsũ fecisse siquãdo qͥs¬
piam dei homo tale aliquid
fecit. Potest quippe in se¬
ipse cuncta per se ipsum
nemo aũit per se potest aliqͥd
sine ipso. A p̾e namq cũ pa¬
tre et sp̃i sancto. ñ sunt tres
dii sed unuis deus: de quo seͥ¬
ꝑtum est. Benedictus dñs
deus israel: qui facit mirabi¬
lia solus. Nemo ergo alius

Expanded text:
Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit sed haec et si Pater aut Spiritus sanctus fecit, nemo alius fecit, quia totius Trinitatis una substantia est, inveniet ipsum fecisse, si quando quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namque cum Patre et Spiritu sancto, non sunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius
Abbreviated transcription (Latin):
runt eũ. Surreoit xp̃c: impe¬
rauit uentis et fluctib: & fa¬
cta est tranquillitas magna.
Sic et tu. Intrant uenti cor
tuũ. uitiq ubi nauigas: ubi
hanc uitam tanquam ꝓcel¬
losum et periculosũ pelag¬
⁊ cansis: intrant uenti: mouẽt
fluctus. turbant nauẽ. Qui
sunt uenti: Audisti comrici¬
um: irasceris. Conuiciũ. uen¬
tus est. Iracundia. fluctus est.
Periclitaris: disponis respon¬
dere. Disponis maledicto ma¬
ledictum reddere. Iamnauis
propinquat naufragio: exci¬
ta xp̃m dormientẽ. Iło enĩ
fluctuas: sed mala pro ma¬
lis reddere preparas: qͥa xp̃c
dormit in nauii. In corde enĩ
tuo. somnus est xp̃i: oblirrio
fidei. Nam si excites xpistũ.
id est. recolas fidem: quid ti
in corde tuo: Ego audrui.
demoniũ habes: et pro eis
oraui. Audit dñs et patit᷑:
audit seruus. et indignat᷑:
Sed uindicari uis. Quid enĩ
Ego iam sũ uindicatus: Cũ
tibi hec loquitur fides tua:
quasi imperatur uentis et
fluctib ÷ et fit tranquillitaᷤ

Expanded text:
runt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo enim fluctuas, et mala pro malis reddere praeparas, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas
Abbreviated transcription (Latin):
uado: quia pater maior me
est. Hinc ergo turbari & for¬
midare poterat cor illoꝵ qđ
ibat ab eis. quanuis uentur
ad eos:ne forsitan gregem lu¬
pus. hoc interuallo inuade¬
ret. pastoris absentia. Sed a
quib homo abscedebat. d̃s
ñ derelinquebat. Et idẽ ip¬
se xp̃c: homo et deus. Ergo
et ibat per id quod homõ e¬
rat: et manebat. per id quod
deus erat. Ibat per id qđ imo
loco erat: manebat per id qd̃
ubiq erat. Cur itaq turbare¬
tur et formidaret cor. quan¬
do ita deserebat oculos. ut ñ
desereret cor: Quamuis ds
etiã qui nullo continetur lo¬
co discedat ab eoꝵ cordib qui
eũ relinquunt morib ñ pedi¬
bus: et ueniat ad illos qui cõ¬
uertuntur ad eũ. ñ facie s fi¬
de: et accedunt adeũ mente
ñ carne. At aũt intellige¬
rent scđm id quod homo e¬
rat eum dixisse. uado & ue¬
no ad uos:adiecit atq ait.
Si diligeretis me gauderetis
utiq quia ego uado ad patrẽ:
quia pater maior me est.Per
quod ergo filius ñ est equalis

Expanded text:
; quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos: ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet, pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non derelinquebat: et idem ipse Christus homo et Deus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vado ad Patrquia Pater major me est. Per quod ergo filius non est aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
carissumi iamq esse redden¬
dum quod distuleramꝰ agno¬
scimus: quomodo intelligi
possĩt non esse inter se duo ista
contraria: quod cũ dixisset
dñs. in domo patris mei mã¬
siones multe sunt. si quomi¬
nus dixissem uobis.quia ua¬
doparare uobis locũ : ubi sa¬
tis ostendit. ido se hoc illis dix¬
isse.quia iam ibi sunt man¬
siones multe. et ñ est opus a¬
liquã preparare: rursus dicit.
et si abiero et preparauero uo¬
bis locũ. iterũ uenio et accipi¬
am uos ad me ipsũ : ut ubi
ego sum. et uos sitis. Quomo¬
do uadit et parat locũ: si iã
minus dixisset uado parare:
Aut si adhuc parandꝰ est.cur non
merito dixisset uado parare:
An iste mãsiones ꝙ st̃. & paran¬
de st̃: Si quominꝰ enĩ essent: di¬
xiss. uado parare. Et tam̃ quia
ita sc̃. ut parande sĩt. ñ eas ua¬
dit parare sic̃ st̃: s si abierit &
parauit sicut future s̾t. iterũ

Expanded text:
arissimi, jamque esse reddendum quod distuleramus, agnoscimus, quomodo intelligi possint non esse inter se ista duo contraria, quod cum dixisset Dominus, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubiego sum, et vos sitis. Quomodo vadit et parat locum, si tam multae minus dixisset, Vado parare; aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quominus enim essent, dixisset, Vado parare; et tamen quia istae sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt; sed si abierit, et praeparaverit sicut futurae sunt, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
quit peccata. remittuntur eis:
quoꝵ recinueritis. retenta sũt.
Eccłe caritas que perspiritum
sc̃m diffunditur in cordib no¬
stris. participũ suoꝵ peccata
dimitat: eoꝵ aũt qui ñ sunt
eius participes. tenet. Ido po¬
stea quã dixit accipite sp̃m
sanctũ: hoc continuo de pec¬
catoꝵ remissione ac detentio¬

Expanded text:
quit, peccata, remittuntur eis; quit, peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta suEcce charitas quae per spiritum sanctum diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit. Eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum, hoc continuo de peccatorum remissione ac detentio
Abbreviated transcription (Latin):
ti propter metum iudeorũ:
uenit iħc. et stetit inmedio.
et dicit eis. Paxx uobis. Et
eum hoc dixisset: ostendit
eis manus et latus. Clam enĩ
manus fixerant: lancea latus
eiꝰ aꝑuerat. ubi ad dubitanti¬
um corda sananda: uulnerũ
sunt seruiata uestigia. Moli
autẽ corporis ubi diuinitas
erat. ostia clausa ñ obstitercũt.
Ille quippe ñ eis apertis intra¬
re potuit: quio nascente. uirgi¬
nitas matris inuiolata ꝑman¬
sit. Gauisi sunt ergo discipłi.
uiso dño. Dixit ergo eis iterũ.
Pax uobis. Iteratio. confirma¬
tio est. Ipse quippe dat ꝑ pro¬
phetam promissam pacem. su¬
per pacem. Sicut misit me
pater inquit: et ego mittouoᷤ.
Equalem patri filiũ nouimꝰ:
secd hic uerba mediatoris agno¬
sermus. Medium quippe se
ostendit dicendo: ille me. et e¬
go uos. Hoc eũ dixisset: insuf¬
flauit et dixit eis. Accipite spi¬
ritum sanctũ. Insufflando sig¬
inficauit sp̃m sanctum non
patris solius esse spiritũ: s et
suum. Quoꝵ remiseritis in¬

Expanded text:
eorum, venit Jesus, et stetit in medio, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicut misiPater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus, medium quippe se ostendit dicendo. Ille me, et ego vos. Haec cum dixisset, insufflanit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spiritum sanctum, non Patris solius esse spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, in
Abbreviated transcription (Latin):
perseuera usq infinem: quia
frnem. Usq in quẽ perseue¬
uiam. Quamdiu enĩ ñ au¬
dis xp̃m. actuersarius tuus
est mista uia: hoc est in ista
mortali uita. Sed qͥd dicit:
Concorda cũ aduersario trio
cito. dũ es cũ eo miria. Audis¬
ti. credidisti: concordasti. Si
aduersabaris: concorda. Si ti¬
bi prestitũ est concordare:
noli ulterius litigare. Quã¬
do enĩ finiatur uia nescis: s
tam̃ scit ille. Si ouises. et siꝑ
seueraueris usq in finẽ. saluuᷤᷤ
donauit. profundã multũ
questionẽ aut exposui uob̃:
aut tractauri uobiscũ. Siqui
minus intellexerunt. mane¬
at pietas: et reuelabitur ue¬
ritas. Qui aũt intellexert.
ñ se extollant. quasi celerio¬
res super tardiores: ne extol¬
lendo se exorbitent: et facili

Expanded text:
persevera usque in finem. Usque in persevera usque in finem. Usque in finem. Usque in quem finem perseveviam. Quamdiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris, concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facili
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum usq in finem: s ñ apud
eum perseuerando: ñ audit hãc
uocem. Uenit ad xp̃m: au¬
diuit alia et alia uerba: illa &
illa: omma uera.sana omĩa:
inter que omnia. est et illa
uox. Qui perseuerauerit us¬
ꝙ: infinem: hic saluus erit.
Istam qui audierit: ouis ẽ.
Sed audiebat illam nescio qͥs:
et desipirit: refrigirit:audiuit
alienam. Si predestinatuis ẽ.
ad tempus errauit᷑. in eter¬
num ñ peribit. Redit ut
audiat quod neglexit: faci¬
at quod audiuit. Si enĩ de
his est qui predestinatifũt:
et errorem ipsius ds presciiit.
et conuersionẽ futurã. Si ab¬
errauit. redit ut audiat uo¬
cem illam pastoris:et sequa¬
tur dicentẽ. qui perseueraue¬
rit usq infinem: hic saluus
erit.Bona uox fratres: uera.
pastoralis. Ipsa est uox salu.¬
tis in tab̾naculis iustoꝵ. Nã¬
est acclamare disputatori. ꝑ¬
seuerare usq in finẽ. hoc est
ouiũ: uocem pastoris auidiẽ¬
tium. Temptatio accidit:

Expanded text:
ipsum usque in finem, et non apud ipsum usque in finem, et non apud Deum perseverando, non audit hanc vocem: venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa omnia, vera sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justoest acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Quã multi se inebͥant:
futuri sobrii. Quã multi ra
piunt res alienas: donaturi
suas. Uerũtamen modo ali¬
enã uocem audiunt : alie¬
nos sequuntur. Item. quam
multi intus laudant. blas¬
phematuri: casti sunt fornca¬
duri: sobriisunt se uino postea
sepulturi: stant. casuri. Non
sunt oues. De predestinatis
enĩ loquitmur : de his loqui¬
mur. quos nouit dñs qͥ sunt
eitis : et tam̃ ipsi quandiu rec¬
te sapiunt. xp̃i uocẽ aucdi¬
unt. Ecce audiunt ipsi: ñ
atidiunt illi. Et tam̃ scłm p̃¬
destinationẽ. non oues isti: oueᷤᷤ
illi. Adhric manet questio: qͤ
michi interim nune uidetur
ita posse dissolui. Est aliqua
uox. est inquã uox aliqua pa¬
storis. in qua oues ũ audiunt
alienos: in qua ñ oues ñ audi¬
unt xp̃m. Que est ista uox :
Qui perseuerauerit usq in fi¬
nem: hie saluus erit. Hanc
uocem ñ negligit proprius: ñ
audit alienus. Nam & ei hoc
ille predicat. ut perseueret apł̃

Expanded text:
Christum; quam multi se inebriant, Christum; quam multi se inebriant, futuri sobrii; quam piunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud