comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
samuł dixenit statim ⁊ here¬
ditas eius tã ẽẽ conseqñs ent
C um bñficium pͥncipaliũ
constituconum in eo locum
ht̃. ut filius famuł de pecu¬
lio testari possit ꝙ pͥmlegi¬

Expanded text:
s dixerit, statim et hereditatem eius iam esse consequens erit, cum beneficium principalium constitutionum in eo locum habet, ut filius familias de peculio testari possit:
Abbreviated transcription (French):
ꝓposito pot̾ quen anmer
hac stipuio̾ne iucb acqui¬
situm hr̃di iudeatur quo¬
moto siruus heditarius
Nam ⁊ si filius captiui. prĩ¬
luo sus stipulatus fũit deci
res in pendententient. ⁊ li
pr ap̾ uostem tecessent nul

Expanded text:
posito potest quaeri, num ex hac stipulatione nihil adquisitum heredi videtur, quomodo si servus hereditarius nam et si filius captivi patri suo stipulatus fuerit dari, res in pendenti erit et si pater apud hostes
Abbreviated transcription (Latin):
eius cer̾os q fuccessorer. ¶Ed ait
p̾tor nom̃tate eius ad anẽ ca
res ꝑtinet. ita erit int̾p̾tandũut
modata est legatario utposside¬
ret: int̾ocm̃ cesset. Qd̾ si añ adi¬
tam hẽeditatem bonoꝵ ne pos¬
sõm agnitam. hoc fc̃ĩest rec¬
cius dicetur eam uoluntatẽ nõ
noce deb̾e. ¶Sidueres legatest
alt̾a ex nolũtate occupata alt̾a
uõ exuolũtate enemec ut alt̾a
teuocari possit. alc̾a nõ. ⁊ demcy
icinꝰ locũ successisti possideria¬
locum tore ¶Inlocum successis¬
a possid̾e quociẽs uolmitatee

Expanded text:
eius ceterosque successores.Quod ait praetor 'uoluntate eius, ad quem ea res pertinet', ita erit interpretandum, ut,mmodata est legatario, ut possideret, interdictum cesset: quod si ante aditam hereditatem bonorumue possessionem adgnitam hoc factum est, rectius dicetur eam uoluntatem non nocere debere.Si duae res legatae sint, altera ex uoluntate occupata, altera non ex uoluntate eueniet, ut altera reuocari possit, altera non. idemque cuius locum successisti, possideri alocum fore. in locum successisautem possedisse, quotiens uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
as: sino ded̾at anͣcum inpense
intollendo oꝑe erogatum sit: tã¬
sicõdempnet si nez pacienciam
prẽt. nr ip̾e tollat cumpossit: miã¬
tũ cõdempnetur. inqͣntum uder
ertimau̾it. acq si ip̃e fecissi Up̃¬

Expanded text:
at, si non dedat, quantum impensae in tollendo opere erogatum sit, tanti condemnet: si neque patientiam praestet neque ipse tollat, cum possit, in tantum condemnet, in quantum iudex aestimauerit, atque si ipse feciss
Abbreviated transcription (Latin):
o iferendo. hoĩm cã cõpetũt. uł
ad publicam uulitatem ꝑtinẽ¬
ficii tuendi cã. uł reifamilians¬
cã ¶Publice utilitatis cã cõpe¬
tit it̾dm. ut uia publica uti
liceat ⁊ flumine publico. ⁊ ne
quid fiat inuia pi. Quris fui
tuendi cã denbis exhñdis. Item
delib̾ erhñdo. officu ca᷑ de hoĩe
libo erhñdo. Reliqͣ u̾o int̾dc̃a
rei fomibans cã dantur.¶Quẽ¬

Expanded text:
ificando. hominum causa competunt vel ad publicam utilitatem pertinenficii tuendi causa vel rei familiaris. publicae utilitatis causa competit interdictum "ut via publica uti liceat" et "flumine publico" et "ne quid fiat in via publica": iuris sui tuendi causa de liberis exhibendis, item de liberto exhibendo: officii causa de homine libero exhibendo: reliqua interdicta rei familiaris causa dantur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
simplicia. duplicia dilr: ut nti
possidetis ¶Simplicia sũt ea nłn¬
ti exhitoria ⁊ restitutoria Itẽ
ꝓhitoria de arborib cedendis. ⁊
deitile actriq ¶nt̾dc̃a autẽ cõpe¬
tunt. uł lominũ cã uł diuini
iris. ant de rengionesicut ẽ. ne

Expanded text:
simplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, ueluti exhibitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caedendis et de itinere actuque.Interdicta autem competunt uel hominum causa uel diuini iuris aut de r
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ea res ꝑtinebat possid̾e. post¬
nich̾nocet. qr sent posside cepitex eiꝰ
gatario possideri alt̾uõ ei amnonder¬
luit nõ cõpet̾e palam est ¶ Qd̾ait
p̾tor insi satisdatum sit. acciꝑe de
sit satis. ut legatario uł ip̃o inre
ad quisita sit ydonea caucõ uł ꝑ
mandati accõm ad aniri possit ⁊¬

Expanded text:
tinet, possidere, postnihil noc‹e›t, quia semel possideri coepit ex gatario possideri, alter nonluit, non competere palam est. Quod ait praetor "nisi satisdatum sit", accipere datum sit, ut legatario vel ipso iure adquisita sit idonea cautio vel per mandati actionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
dcõ teneatur. quẽad modum so¬
leinis fac̾e. quociens inc̾tũẽ q̃ po¬
tamꝰ ꝓtestati ex aica noi ulle cõ¬
seam quod nos cõtingit. ¶Siciuis
exmortis cã donacõne possideatu
tiq nccͣm cessabit ħĩt̾dc̃m qr por¬
cõlegis falcidie aꝑud hr̃dem ip̃o

Expanded text:
o teneatur, quemadmodum solemus facere, quotiens incertum est, quae potamus protestati ex altera nos uelle consequi quod nos contingit.Si quis ex mortis causa donatione possideat, utique cessabit interdictum, quia portio legis Falcidiae apud heredem ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tractanda cã agatur que semł i¬
dicata est ꝑdelatoris coruptelam.
mortnus coruptus nõ efficiet quo
minus agi possit atq ret̾ctari cam̃
hrc erũ nõ pene s canse restitucõẽ.¬

Expanded text:
tractanda causa agatur, quae semel iudicata est, per delatoris corruptelam, mortuus corruptor non efficiet, quo minus agi possit atque retractari causa: hic enim non poenae, sed causae restitutio e
Abbreviated transcription (Latin):
dampnũ pͥstare deb̾e ¶ Et qmdẽ
hoc amplius qmͣ insuꝑiorib ca¬
is qni c̾cum hoĩem emi manda
curacorem allegare nõ Fuicte
seid dampnũ passummr. suo mã¬
datum nõ recepisset id̾o eiudẽ¬
cins incã depeĩti apparere nam
licet aliom eciuũ indeatur. nõ
oport̾e anamͣ ꝑsus dampniꝑs¬

Expanded text:
tari debere, et quidem hoc amplius quam in superioribus cais, qui certum hominem emi mandavprocuratorem allegare non fuisse se id damnum passurum, si id mandatum non suscepisset: idque evidentius in causa depositi apparere. nam licet alioquin aequum videatur non oportere cuiquam plus damni
Abbreviated transcription (Latin):
ra promissoris in rebohuniant
ẽẽ desiit. Cuilit̾ ueluti. acceptila¬
cõne. uł cum in eadem ꝑsona ius
scipulantis ꝓ mictentisq deuene¬
I qui mandato meo post mortẽ
meamstipulatus est recte solui¬
tur. qr talis est lex obligacõnis
Idecqp ⁊̃ in uito me recte soluitur
ei autem cui iussu cebitoremui¬
enm post morcem meam solu̾e
nec recte soluitur.q morte man¬
dacum dissoluitur. MOdestinus¬

Expanded text:
a promissoris in rebus humanis esse desiit: ciuiliter ueluti acceptilatione uel cum in eandem personam ius stipulantis promittentisque deueni qui mandatu meo post mortem meam stipulatus est, recte soluitur, quia talis est lex obligationis: ideoque etiam inuito me recte ei soluitur. ei autem, cui iussi debitorem meum post mortem meam soluere, non recte soluitur, quia mandatum morte dissoluitur. DE
Abbreviated transcription (Latin):
aussori destatoris id ꝙ ante adpitã
h̾editatem abeosolutum esc Catĩ
soluere cumaliquo scil temperã¬
uiento temporis melłigendum
est nec eninicum sacco aditedeb
ticio solirisse posse. Aliud pͦ ea ꝑ¬
missu meo id ꝯtingere. Ramcui
iure stipulacõnis recte soluitur. si
ei t̃ ꝓhibente merecte solui potest
Cinuero alias ꝑmifo solui emõ
recte soluitim siprnis qm soluet᷑
Natinraliter ueluti solucõne ant
cum res inscipłone deoucta sine cł¬

Expanded text:
ussori testatoris id quod ante aditam haereditatem ab eo solutum est soluere, cum aliquo scilicet temperamento temporis intellegendum est: nec enim cum sacco adire debeTitio solui posse, aliud postea permissu meo id contingere. nam cui iure stipulationis recte soluitur, ei etiam prohibente me recte solui potest: cui uero alias permisero solui, ei non recte soluitur, si, priusquam solueretur, naturaliter ueluti solutione aut cum res in stipulationem deducta sine c
Abbreviated transcription (Latin):
p̾orcõm excãfidĩ ꝯmifsi inferre
pignus disthentis. Namcum debi¬
torsoluit pecuniã. inpõtate eius ẽẽcõ¬
memorare inꝙͣcãm solu̾et. Cumi
aut̃ creditor pignus distrabet licere¬
ei p̾cium indeacceptum referre ⁊̃ in
ꝓecumã ut alia die acceptur distusit
mox pecumayi qulla res publicaute¬
batur qĩ rosa nissu pͥfiois sublata est
Item pupillaris pecunia ut pꝰsit idone¬
is nomĩb credi ẜuata icẽ. Int̾empta

Expanded text:
portionem ex causa fideicommissi inferre pignus distrahentis: nam cum debitor soluit pecuniam, in potestate eius esse commemorare, in quam causam solueret: cum autem creditor pignus distraei pretium in acceptum referre etiam pecuniam ut alia die accepturus distulit: mox pecunia, qua illa res publica utebatur, quasi aerosa iussu praesidis sublata est: item pupillaris pecunia, ut possit idoneis nominibus credi servata, ita interempta
Abbreviated transcription (Latin):
cet aliquis. post gꝰ non ẽe ꝯsensꝰ
cur non possit furgamus enm
qui accepto ferebat. sciendempr¬
udentem nulius momenti
acceptilacõm sicaccepto tulisse
quis dubitꝗt non mẽe ꝑactu

Expanded text:
cet aliquis: potest ergo non esse consensus? cur non possit? fingamus eum, qui accepto ferebat, scientem prudentemque nullius esse momenti acceptilationem sic accepto tulisse: quis dubitat non esse pactum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimẽt. qne fũt nangabilia.
pediatur. utile mĩdcm cõpet̾e
ne uis ei fiat mnmis id opus q¬
fiat tollẽ demollin. purgare re¬
i̾sticũe untiboni aubitͣtu possit
Tacõm dicimus astando. isgͥ
locus demõstcur uͥal naues

Expanded text:
inet, quae sunt nauigabilia, pediatur, utile interdictum competere 'ne uis ei fiatfiat, tollere demoliri purgare restituere uiri boni arbitratu possit'. Stationem dicimus a stando: is igitur locus demonstratur, ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
loco pn. qiẽis cui locandñsiaͬ
fũat fiuendũ alicun locauit ei
qͥ cõdurit socõ neeius er lege lo¬
galia ꝑn. dum ꝓhibetut quif.
uĩ fac̾e ei idaͥ fluendum cõdux¬
it. Si fisumł ueniant ad int̾dom̃
mouendũ ip̃e qmicõdurit ⁊ socius
eins. mains est ut ip̃e quicõdunt
pͥferatur ¶at p̃tor. anomiiis e

Expanded text:
lico, quem is, cui locandi ius fuerit, fruendum alicui locauit, ei qui conduxit socioue eius e lege logalia publica, dum prohibetur quis uim facere ei, qui id fruendum conduxit. Sed si simul ueniant ad interdictum mouendum ipse qui conduxerit et socius eius, magis e‹s›t, ut ipse conductor praeferatur. Ait pra
Abbreviated transcription (Latin):
pͥore estate fluxit. nõ omit gͥ qni
inmisit. uł qui fecit tenetur fiani
faciendo uł inunittendo efficitałr¬
is ofuam pͥore estatefluxit aꝙͣ flu̾e. qd̾
aquestuentis ꝑtinet. s ad mod̾¬

Expanded text:
priore aestate fluxit': non omnis ergo, qui immisit uel qui fecit, tenetur, sed qui faciendo uel immittendo efficit aliter, quam priore aestate fluxit, aquam fluere. quod aquae fluentis pertinet, sed ad mod
Abbreviated transcription (Latin):
licam dimttet ex quate minus
eñ labo senbit. imisisse .n. eñu
tensꝓm̃ ⁊ si fossam anis insno
funto fec̾it ut aqͣ ibi collecta in
disicau̾it i aqͣ miia collecta re¬
stagnet nõ tener eum int̾dc̃o qr
nõ iinittit aqm̃ s nõ recipit.
nerua autem melus scribit utĩ
tem plane siuiam pi. fudus

Expanded text:
licam immitteret exque ea re minus eum Labeo scribit: immississet si fossam quis in fundo suo fecerit, ut ibi aqua collecta in dificauerit, ut aqua in uia collecta restagnet, non teneri eum interdicto, quia non immittat aquam, sed non recipit: Nerua autem melius scribit utrumque teneri. plane si fundus
Abbreviated transcription (Latin):
agi p̃t id reꝑit asocio sicuti cum
com̃i cum cõi rei nocitum fit. si
cum eo quo nõ ignorante frĩẽ
agetur utrins ẜui noĩe. S nõ
amplius cõsequetur a socio amͣ
si umꝰ noĩe p̾stitiss. qd̾ sicũ eo qͦ
ignorante san ag̾e uolet duxł

Expanded text:
agi potest, repetat a socio, sicuti cum communi rei nocitum est. si cum eo, quo non ignorante factum est, agetur utriusque serui nomine, sed non amplius consequetur a socio, quam si unius nomine praestitisset: quod si cum eo, quo igno
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it ce aidisse incelligi qui am cer¬
ht. qui autẽ finidũ nectigalem ht
hnͣs accõm heãt ficut aque plume
arcende accõm simũ regũdor. Cop̃¬
i plbes candem ꝙr arborem furtm
cecid̾int cutu siugłis insolidum
cas incino nõ licebit ag̾e autem
licebit nõ ẽẽ etins. sicuti tingũ a.
ꝓtectũ imiissum hr̃e ¶Si radicib
incini arbor aletur. tm̃ eius est in
cuiꝰ sundo origo enis fu̾i p̃.
pedius cum ⁊ sine suito sipossit. ut
qnis arbores furtun cedat. ¶ Si qͥs
radiatus arborẽ euel erit. uł extir¬
pau̾it hac accõne nõ tenetur. nez¬

Expanded text:
poterat cecidisse intellegi, qui serhabet: qui autem fundum uectigalem habet, hanc actionem habet, sicut aquae pluuiae arcendae actionem et finium regundorum. 6 Pi plures eandem arborem furtim ceciderint, cum singulis in solidum as uicino non licebit, agere autem licebit non esse ei ‹i›us sicuti tignum aut protectum inmissum habere. si radicibus uicini arbor aletur, tamen eius est, in cuius fundo origo eius fuerit.Pedius, cum et sine furto fieri possit, ut quis arbores furtim caedat. Si quis radicitus arborem euellerit uel exstirpauerit, hac actione non tenetur: ne
Abbreviated transcription (Latin):
datroutatem fcĩ quadrupli pena
int̾annũ tribuit exꝑuindi sa¬
cultatem post annũ insumplumcõ¬
petit. ¶loquitur autem hoc edõn
dedampno dato et de amissõde
cissa forte uł fossa ur fracta Ep
antẽ accõ infcm̃ est. ⁊ datur indu¬
u plum qnͣti ea res erit. qđ ad p̾ciũ
u̾m rei refertur. ⁊ p̾sentis tem¬
poris sit estimacõ ⁊ semꝑ indupł
alibi datumsit qmͣ inturba ces¬
ticius pulsaret turbasim collecta
is q ẜnus in ea turba aliquid ꝑ¬
diderit cum eo anipulsabet ag̾e
possum. amppe cũ inturba do.¬

Expanded text:
trocitatem facti quadrupli poenam intra annum tribuit experiundi facultatem: post annum in simplum competit. Loquitur autem hoc edictum de damno dato et de amisso, descissa forte uel fracta. Haec autem actio in factum est et datur in duplum, quanti ea res erit: quod ad pretium uerum rei refertur. et praesentis temporis fit aestimatio: et semper in duplum alibi datum sit quam in turba, cesTitius pulsaret, turba fuerit collecta isque seruus in ea turba aliquid perdiderit, cum eo qui pulsabat agere possum, quippe cum in turba do
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor recte fecit qui forenses auoq
accõnes crmminib istis ꝓpofuir. ex
incendio quẽad̾m accpinꝰ utiũ
ex ip̃o igne an n̾o ex ip̃o loco ubi in¬
cendiũfit ⁊ melius sic accpietur sp̃
ꝓinde si ex adiacentib p̾diis uͥ in¬
cendium siebat raapcum ꝯiud fit

Expanded text:
tor fecit, qui forenses quoque actiones criminibus istis praeposuit. 'Ex incendio' quemadmodum accipimus, utrum ex ipso igne an uero ex eo loco, ubi incendium fit? et melius sic accipietur proproinde si ex adiacentibus praediis, ubi incendium fiebat, raptum quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
rapuit. in qmidem bonor raptoꝵ
nõ teneb̃r. S alit̾ multabr. ESec
⁊ siquis fugitiuũ ẜuñ aue bona fi¬
de anqnis pocadebat rapuit eane
hac accõne nõ tenebr̃. quia remsu¬
ami aufert quid gͥ si tem sibi ob¬
rãptoꝵ accõne ¶n impubem aui
doli mali caꝑar nõ est. nõ dabit᷑

Expanded text:
bonorum raptorum non tenebitur, sed aliter multabitur. sed et si quis fugitiuum suum, quem bona fide aliquis possidebat, rapuit, aeque hac actione non tenebitur, quia rem suam aufert. quid ergo, si sibi obraptorum actio in impuberem, qui doli mali capax n
Abbreviated transcription (Latin):
Ciendum est autem eos amiar¬
uores marime intes cetidernt ⁊̃
dicentur. Idẽ de salicto dñdũ ẽ
¶S siqnis saligencas nirgas insti¬
tuendi salicti cã defix̾it hec autẽ¬
que anteqm̃ radices eg̃nit suca¬
dantur ant euellantur recte põp̃
scuibis eum nõ posse agi dearbo¬
nib succisis. cum nlła arbor ꝓpͥe
dicatur que radices nõ cõceꝑit
¶Qd̾ siquis ex seminario .i. stir¬
pitꝰ arborẽ tͣnstułit. eam qmͣuis¬
cam qͣmuis nõ dum cõp̾hendent
t̾ram arborem tem̾. pomp̃ ad¬

Expanded text:
ciendum est autem eos, qui arbores et maxime vites ceciderint, etiam dicentur. Idem de salicteto dicendum est. Sed si quis saligneas virgas instituendi salicti causa defixerit haeque, antequam radices coegerint, succidantur aut evellantur, recte Pomponius scripsit non posse agi de arboribus succisis, cum nulla arbor proprie dicatur, quae radicem non conceperit. Quod si quis ex seminario, id est stirpitus arborem transtulerit, eam, quamvis nondum comprehenderit terram, arborem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
datur sũ fintũ oꝑe ⁊ cõcilio ex̃cicoris
ui namgandicã ẽẽt Nanngandi
autem cũ acciꝑe debenius eos cmiad¬
ibentur ut nanis uanigrt. hoc est n¬
incanpona ur inmari res ꝑiit er
edc̃o p̾toris obligatur ex̃cicor. nanis¬

Expanded text:
siue furtum ope consilio exercitoris ui nauigandi causa esset. Nauigandi autem causa accipere debemus eos, qui adhibentur, ut nauis nauiget, hoc est nin caupona uel in naui res perit, ex ed
Abbreviated transcription (Latin):
caretur. sumus lib̾ feasset cessat
dñm u̾m ⁊̃ adu̾sus emptorem d̃¬
taxat si forte quis eoꝵ qui senł fe¬
c̃ant uenierit. ¶dem ⁊ si fũit ma¬
tum amauimsso tũc dabr adu̾¬
sꝰ dñm familie noĩe. nec enĩ pt̃

Expanded text:
aretur, si unus liber fecisset, cessat uerum etiam aduersus emptorem dumtaxat, si forte quis eorum, qui simul fecerant, uenier‹i›t. idemque et si fuerit matum a manumisso, tunc dabitur aduersus dominum familiae
Abbreviated transcription (Latin):
tiam hr̃dib eiusqui Iur.
plures einidem familie furcũ fe¬
testatori cõpetebat ur ut om̃s nõ
amplius cõsequentur quã cõ¬
sequerentur si id surcũ uħ fe¬
p̾hñsus est. qd si ule p̾sti¬
tit: nõ tocius familie noĩe Abħ
asocio ꝑtem cõsequetur. ⁊ siẜ¬

Expanded text:
tiam heredibus eius, cui plures eiusdem familiae furtum fetestatori competebat, id est ut omnes non amplius consequantur, quam consequerentur, si id furtum liber feprehensus est: quod ille praestiterit non totius familiae nomine, ab hoc socio partem conseque
Abbreviated transcription (Latin):
ad ioc ip̃m nĩes coliegit. innatos
in donpnum det bonane rapiat.
ab alns conis utitur. ad iapien¬
dum dolo malo fac̾e indetin. lp¬
nines coactos acape debenins ad
hoc coaccos ut dampnũ daretur

Expanded text:
ad hoc ipsum homines colligit armatos, ut damnum det bonaue rapiat. ab alio coactis utitur ad rapiendum, dolo malo facere uidetur. Homines coactos accipere debemus ad hoc coactos, ut damnum daretur.
Abbreviated transcription (Latin):
lũit estimacom offerre tantñ
cisset ⁊ retineat fraraliausnã
hec autẽ facultas oũo tribuitur
tociẽs qnocrẽs ignorante eo fur¬
tumfõm eit ¶Cecm sisciente eo fa¬
cultas ei nõ eut danda. Nam̃ ⁊
sno noĩc ⁊ singłoꝵ noĩe cõuẽni

Expanded text:
luerit aestimationem offerre, tantum cisset, et retineat familiam suam. Haec autem facultas domino tribuitur totiens, quotiens ignorante eo furtum factum est: ceterum si sciente, facultas ei non erit data: nam et suo nomine et singulorum nomine conueni
Abbreviated transcription (Latin):
icolonus sit am cicid̾it arbores ⁊̃
exlocato cum eo agi pt ¶plane ĩ
ucturam eius emitiet una arbor
nõ extares totidem arbores sũt
reddito absotuetur. si satis prima
cõdempnacõne gͣnauit teñ. ma¬

Expanded text:
colonus sit, qui ceciderit arbores, etiam ex locato cum eo agi potest. planeiunctura eius emineret, una arbor non exstaret, totidem arbores sunt, ui aut clam reddito absoluetur, si satis prima condemnatione grauauerit reum, ma
Abbreviated transcription (Latin):
nec manifesti tenetur induplũ
⁊ u bonoꝵ raptoꝵ inqͣdruplũ s si
ante actum sit: uibonoꝵ raꝑtoꝵ
deueganda est accõ furti ¶Siant̃
furui accum est. nõ est illa denegã¬

Expanded text:
nec manifesti tenetur in duplum et ui bonorum raptorum in quadruplum. sed si ante actum sit ui bonorum raptorum, deneganda est furti: si ante furti actum est, non est illa denegan
Abbreviated transcription (Latin):
est ad quẽ nõ mĩamͣ regressus
est. ex hac cã mar̃e si firiti nor¬
aq solutum ẽẽ ꝓmisit. Q an
si legati ẜm nõĩe. uł eis qm
donãtus est actñsit cũ legatari¬
o uł cũ eo cui douacus est agipꝰ¬

Expanded text:
est ad quem nonnumquam regressus est ex hac causa, maxime si furt‹o› noxaque solutum esse promisit. Sed an, si legati serui nomine uel eius, qui donatus est, actum sit cum legatario uel eo, cui donatus est, agi
Abbreviated transcription (Latin):
Iraulo añam̃ statuta lib̾tas cõtig̃¬
it amou̾it alicund ẜmis aut cor¬
iuꝑit ignorancia dñi nõ introdu¬
cit han̾c accõm. ¶deo lices marime
ignorau̾it hr̃e aftatulibo anc quil
alius dñs. aẜuosuo amotum ali¬
quid corpcum ne ẽẽ nõ inpetͣtͣ
post lib̾tatem eius nullã accõm
amĩuis iplub aliu cãis insta ig

Expanded text:
paulo ante, quam statuta libertas optigerit, amouerit aliquid seruus aut corruperit, ignorantia domini non introducit hanc actionem: ideoque licet maxime ignorauerit heres a statulibero aut quilibet alius dominus a seruo suo amotum aliquid corruptumue esse, non impetrat post libertatem eius ullam actionem, quamuis in pluribus aliis causis iusta
Abbreviated transcription (Latin):
tusus fit ⁊ asosticuco eius lib̾tas
data. medio temꝑe quedamad¬
nuttantur. si amdẽ unuio pupil¬
lo quid filit sañ locũ nõ eẽhuic
qmͣpuꝑillo succederet accõm is¬
tam locumhre. ¶Hec accõlocum
ns fu̾nt cestatoris. s si hr̃dis int̾¬
fuit dolum malumadinissũ nõ

Expanded text:
tutus sit et a substituto eius libertas data medioque tempore quaedam admittantur: si quidem uiuo pupillo quid fuerit factum, locum non esse huic quis pupillo succederet, actionem istam locum habere. Haec actio locum nis fuerunt testatoris, sed et si heredis interfui
Abbreviated transcription (Latin):
si saosfec̾it. est autẽ seꝑissime
⁊adio marco ⁊ ab impatore
nr̃o cum pr̃e Rꝑfit nõ impedi¬
ri fideicõmissariam lib̾tatem q̃
pure dacaest. Donis sane mar¬
cus. Rpfit. arbitrũ ex cõtinenti
apud quẽ racõ ponatut s hoc
repcum ad racõm ponendam

Expanded text:
si satisfecerit? est autem saepissime et a diuo Marco et ab imperatore nostro cum patre rescriptum non impediri fideicommissariam libertatem, quae pure data est. diuus sane Marcus rescripsit arbitrum ex continenti dandum, apud quem ratio ponatur: sed hoc rescriptum ad rationem ponendam
Abbreviated transcription (Latin):
ptoris ꝑ ido est. nam ⁊ statim post
torem spectat ⁊ tũ añquaͣ ulla t̾oi¬
colonũ posse int̾dc̃o exꝑmi indu¬
bñ nõ nenit ¶plane sipostea ꝙqͣ̃
melior cõdicõ allata est alianid
bitaret it̾dcm uenditori cõpet̾e¬

Expanded text:
o est: nam et statim post torem spectat et tamen antequam ulla tradicolonum posse interdicto experiri in dubium non venit. plane si postea, quam melior condicio allata est, aliquid dubitaret i
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ut puta cũ ꝓhib̾em funtam̃¬
ta posunti postea cumꝰ uenissem
ne reliquũ opus fieret ab sente
⁊ ignorante me: reliqũ opus ꝑ¬
fecisti uł cõt̾ fundamẽta clam fe¬
toris iussu aut curatoris fũ sit:
cũplaceat ad̾ cassins ꝓbat ex dolo
tuto mr curatoris pupulũ uł fu
atrocitatem sacmoris uł cełis ig¬

Expanded text:
opere. ut puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum conuenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: uel contra fundamenta clam ietoris iussu aut curatoris factum sit, cum placeat, quod Cassius probat, ex dolo tutoris vel curatoris pupillum vel furatrocitatem facinoris vel sceleris, ig
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sacis enĩ ẽẽ ꝙutiq p̃p hoc opus
iuliori p̾diũ distͣrent. ¶Cerce ⁊¬
sinõuilioriuẽdident idem erit
ꝓbandum ¶Plane sipost uẽdicõ¬
nem fundi opus fc̃m est ⁊ sup̃e
exꝑiatur uenditor. ⁊ nõ dñ tͣdico

Expanded text:
se, quod utique propter hoc opus uiliori praedium distraxerit. certe etsi non uiliori uendidit, idem erit probandum.Plane si post uenditionem fundi opus factum est, etsi ipse experiatur uenditor, quia nondum traditio
Abbreviated transcription (Latin):
mea oꝑafc̃a sit numasidemq ait
⁊ si filio mãdau̾o uttͥ iniuriam fa¬
ciat ¶ acticilinus autẽ ait. r si ꝑ su¬
aserim alicui ał nolenti. ut mͥ ad
ĩuinam faciendam o bediret posse
no accõ cõpetit. Maritus n ꝓ urore
suañuriã passa suo nõie ag̾e iniu
ego autem apd̃ eum notani. ñ
de om̃i ĩumiahos ẽẽ dcm̃ me puta
getur ¶Siantẽ cumi lib̾to nupta
eẽt dicemus om̃io ĩuinaꝵ mari¬
to adu̾sus pr̃onũ cessare accõm¬

Expanded text:
acta sit iniuria: Idemque ait et si filio meo mandauero, ut tibi iniuriam faciat. Atilicinus autem ait et si persuaserim alicui alias nolenti, ut mihi ad iniuriam faciendam oboediret, posseno actio competit: maritus enim uxore sua iniuriam ego autem apud eum notavi non de omni iniuria hoc esse dicendum me putargetur? si autem conliberto nupta esset, diceremus omnino iniuriarum marito adversus patronum cessare ac
Abbreviated transcription (Latin):
e omo ex nanfragiis dmꝑatuur
ne quis exͣneus int̾neniat colligẽ¬
dic eis mitipharie prospeitu ẽ
Lam ⁊ diuns a driamis edcõ p̾cepit
ut hu qui nixta licora maris possi¬
dent scirent si que nains. uł infir¬
nanfragia dmipiant. imp̃os in¬
dicia p̾fides. is qui res suas dirxꝑ¬
tas querũt reddituros. ut qmaqͥd
abau̾int. ademptum sibi uaufra¬
gio id apossõrib recipiant dehiis
autem quos diripinsse ꝓbatum
sit p̾sicem ut deiatronib gͣuem

Expanded text:
e quid ex naufragiis d‹i›ripiatur uel quis extraneus interueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et diuus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora maris possident, scirent, si quando nauis uel infinaufragia d‹i›ripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas queruntur, reddituros, ut quidquid probauerint ademptum sibi naufragio, id a possessoribus recipiant. de his autem, quos diripuisse probatum sit, praesidem ut de latronibus grauem
Abbreviated transcription (Latin):
tiam imũguntur. gͦ. si quis ꝑ in¬
uinam sin̾am dix̾it idẽerit ꝓban¬
dum. ¶Que nire potestatis ama¬
ꝑtinent SSi quis nie ꝓhibet in
mari piscari. uł eneͣcicłm qđ̃ g̾de

Expanded text:
riam iniunguntur. ergo si quis per iniuriam sententiam dixerit, idem erit probandum. Quae iure potestatis a mapertinent. Si quis me prohibeat in mari piscari uel euerriculum quod Grae
Abbreviated transcription (Latin):
ñr ipsit ¶ Itrocem imunam q.
cõtumetiosiorem ⁊ maioren ac¬
cipimꝰ ¶ atrocem autera imuriã
aut ꝑsona. auccp̃r. ant re ipͣ fĩ le¬
beo ait. ꝑsona atrocior ñuria sit
cum magr̃ati cũ penti pr̃onofi¬
at. tempore simludis tncõspectu

Expanded text:
ripsit. Atrocem iniuriam quasi contumeliosiorem et maiorem accipimus. Atrocem autem iniuriam aut persona aut tempore aut re ipsa fieri Labeo ait. persona atrocior iniuria fit, ut cum magistratui, cum parenti patrono fiat. tempore, si Ludis et in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥs uł u̾sib nuln̾au̾it nõ medi¬
ocrit ẽ quissimũ erit p̾torẽ eisb̃ue¬
uire.¶S ⁊ siquis exlib̾is qui nõ st̃
mpotestate cum parente nelit exꝑ¬
insi atrocitas fuaserit ¶Certe hiis
qui sunc ipõctate ꝓesus nõ cõpe¬
eũ dr̃e lab̾o ait. qui dicat noĩem

Expanded text:
auit non mediocriter: aequissimum erit praetorem ei subuenire. Sed et si quis ex liberis, qui non sunt in potestate, cum parente uelit expnisi atrocitas suaserit. certe his, qui sunt in potestate, prorsus nec compeeum dicere Labeo ait, qui dicat nomen i
Abbreviated transcription (Latin):
atrocemfĩ utrũ si corpori inferat᷑
atroxsit. t̃ si nõ corpori ut pnta. ut
pita uestimẽtis scissis. comite ab¬
ducco. uł cõuicõ dicto ⁊ ait pom¬
põ ⁊̃ sñ pulsacõne posse dici atro¬
cem imuriam ꝑsona atrocitatem
faciente ¶Si ⁊ si hoc intheatro uł in
foro cedit ⁊ nuln̾au̾it. qũqmͣ nõ a¬
trociter. atrocem imunam facit ꝑ
mautẽ refert. utrum pr̃ifa. anfili

Expanded text:
atrocem fieri, utrum, si corpori inferatur, atrox sit, an et si non corpori, ut puta uestimentis scissis, comite abducto uel conuicio dicto. et ait Pomponius etiam sine pulsatione posse dici atrocem iniuriam, persona atrocitatem faciente. Sed et si in theatro uel in foro caedit et uulnerat, quamquam non atrociter, atrocem iniuriam facit. Parui autem refert, utrum patri famili
Abbreviated transcription (Latin):
deeare ag̾e liceat. ⁊ sicõdempnatꝰ
sit. qui id fecit. intestabił ex loge
or ꝓdux̾it ¶Item qmi emẽdum
⁊ ei qui indicas sũ lib̾ sũ ẜuus
sit ꝓ modo sb̾stancie accusare ꝑ sõe

Expanded text:
de ea re agere liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege quorum produxerit: item qui emendum Et ei, qui indicasset, siue liber siue seruus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ofus ⁊ inpubes. qui doli matica¬
pax nõ est. namq hñ paci mni¬
tiam solent nõ facẽ¶ Cum enĩ
ĩ uiria ex affectu facientis cõsti¬
fecisse nõ inderi ¶Ita pati anisĩ

Expanded text:
osus et inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consisfecisse non
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ intelligebat ex naufagio uł
incendio. uł uł cã ẽẽ iacentemqͦ
id acud̾it mł ĩ t̾est ntrũ ex ip̃o ma¬
ii anisq tapiat an ex naufragio.
anerlitore ¶ Eco qno qd̾ ex rate
naue ne expͥugnata raptiu sit
lianir aut m̾gitur auc dissoluici
tur ant ancore inuoluantur de

Expanded text:
si non intellegebat ex naufragio uel incendio ruinaue eam esse. iacentem quoid acciderit, nihil interest, utrum ex ipso mari quisque rapiat an ex naufragiis an ex litore. de eo quoque, quod ex rate naue expugnata raptum sit,liatur aut mergitur aut dissoluitur tur aut
Abbreviated transcription (Latin):
posteaqmͣ naufragium fcm̃ sitab¬
stułit in ea cõdicõne eit utmagis
sur sic qmͣ hoc edco teneatur. ꝙ̃ ad̃m
is qui qd̃ de ueiło cecid̾it tulit nec
rape iudetur qui inlitore rẽ iacen¬
tem tollit ¶ Dem̃ ait p̾tor rate na¬
u expugnata. expugnare nr. qĩ¬

Expanded text:
abstulit, in ea condicione est, ut magis fur sit quam hoc edicto teneatur, quemadmodum is, qui quod de vehiculo excidit tulit. nec rapere videtur, qui in litore iacentem tollit. Deinde ait praetor "rate navi expugnata". expugnare vi
Abbreviated transcription (Latin):
tratẽ alianto rapit. sũ expugnat
tũ p̾conib expugnantib iapiat
Lab̾o scribit ecum̃ funsse. uc sũ de
couio. sũ inuilla expuguantis ali¬
quio rapiacur. edc̃o locus eiit nec
enĩ minus in mari qmͣ in mlla ꝑ
puit u̾m is qno qui recepit map¬

Expanded text:
pit, siue expugnet siue praedonibus expugnantibus rapiat. Labeo scribit aequum fuisse, ut, siue de domo siue in uilla expugnatis aliquid rapiatur, huic edicto locus sit: nec enim minus in mari quam in uilla puit, uerum is quoque, qui recepit
Abbreviated transcription (Latin):
hiis abstulit oĩm reꝵ noĩe tene¬
atur ¶It̃ alio senatꝰ ꝯ. cauetur eos
auoꝵ fraude ant cõcilio naufragi¬
i. supp̾ssi ꝑ uimi fuissent. ne nanis
sibi ne ꝑiclitantib oꝑitulentur
legis comelie aue de siccariis lata
fiat nulla trepidacõne rapiat.
diuus pius ant̃. &e hnis qui p̃dam
ex naufrrigio disrupuissẽt ita re¬
pena afficiendo ᷤᷤ eos putẽs quidi¬
tipuisse aliaͣ ex ulo ꝓbatur ⁊
facile ut opinor cõstituip̃t. nã
plurimũ inc̾est ꝑitura colleg̾int
anque ẜuari possunt flagifõse
b cesos in trienniium relegabis
gellis cesos in metallũ dãpnab̾¬

Expanded text:
his abstulerit, omnium rerum nomine teneatur. item alio senatus consulto cauetur eos, quorum fraude aut consilio naufragi suppress‹i› per uim fuissent, ne naui uel i‹b›i periclitantibus opitulentur, legis Corneliae, quae de sicariis lata fiat, in illa trepidatione rapiat. Diuus Antoninus de his, qui praedam ex naufragio diripuissent, ita repoena adficiendos eos putem, qui diripuisse aliqua ex illo probantur. et facile, ut opinor, constitui potest: nam plurimum interest, peritura colle gerint an quae seruari possint flagitiose bus caesos in triennium relegabis gellis caesos in metallum damnabi
Abbreviated transcription (Latin):
dio capd̃ enis ꝑcussum eit labo
intenditur. qd̾ publicãm ht̃ aĩad¬
u̾sionẽ qd u̾m nõ est cui enĩ du¬
bũi est ⁊ hũc dici posse cornelia
cõneniri ¶ P̾t̾ea illo spectat dici c̾cũ
de inuiria qnẽ pessus ami ait ut er
qualitate imurie. sciamus an in pa¬
trono tib̃do reddendum sit ĩiriaꝵ¬
b̾to adu̾fus pr̃onĩ nõ quidẽ semp
atrox sit inuria qmͣ passus sit. ꝓn¬
utiq pr̃ono adñsus nb̾tum dabi¬
mus nec pacietur eñ q̃rentẽ p̾tor

Expanded text:
dio caput eius percussum est? Labeo intenditur, quod publicam habet animaduersionem. quod uerum non est: cui enim dubium est etiam hunc dici posse Cornelia conueniri? Praeterea illo spectat dici certum de iniuria, quam passus quis sit, ut ex qualitate iniuriae sciamus, an in patronum liberto reddendum sit iniuriaberto adversus patronum non quidem semper, atrox sit iniuria quam passus sit, puutique patrono adversus libertum dabimus nec patietur eum praetor
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dñs ¶Sitũ infundũ alienũ q ͥ
dño coiebatur introitũ sit laẜo ne¬
iege cornelia quia nõ possit. uͥ do¬
micitiũ hr̃e. hoc est ꝑ om̃s nllas su¬
as. ego puto ad om̃cm hĩtacõmĩ
¶ponamus .n. studioꝵ cã romea

Expanded text:
fundum alienum, qui domino colebatur, introitum sit, Labeo nelege Cornelia, quia non possit ubique domicilium habere, hoc est per omnes uillas suas. ego puto ad omnem habita tioneponamus enim studiorum causa Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ria sicundem postaditam hr̃dita¬
tẽ fiat dñdũ est ħ hrdiquodam mõ
faĩm. semꝑ em̃ hr̃dis int̾est defũcti
estimacõmi purgare. ¶Quociens
autẽ aute aditam hr̃ditatem ma
itam hr̃ditace̾ dñd̾ ẽ ad quiri hĩdi¬
tati accõm dubiũ nõ ess. iõ putat

Expanded text:
am hereditatem fiat, dicendum est heredi quodammodo factam semper enim heredis interest defuncti existimationem purgare: quotiens autem ante aditam hereditatem, maitam hereditatem detentum est, adquiri hereditati actiones du bium non esse. idemque putat
Abbreviated transcription (Latin):
tempus quo libarsfidenisor
potit ratum hĩtit. tñ q fideiꝰ¬
sor cunc cum ad huc exra fide¬
issionis ten̾etur soluit. necre
ans credicor ꝓcuratorĩ solutũ

Expanded text:
 quo liberari fideiussor poterit, ratum habuit, tamen quia fideiussor, cum adhuc ex causa fideiussionis teneretur, soluit, nec reans creditor procuratori suo solutum
Abbreviated transcription (Latin):
Iusus .f. eit uł qui eratpig¬
nori ticio obligatus. noxede¬
disti pot̾it is cui ꝯdempnatꝰ
es tecum ag̾e irditati riec ex¬
pectabimus ut creditoreuine¬
cat. S sisusus f. int̾ierit uel
difsoluta fuerit pignorisob¬

Expanded text:
us est uel qui erat pignori Titio obligatus, noxae dedisti, poterit is, cui condemnatus es, tecum agere iudicati, nec exspectabimus, ut creditor euincat. sed si usus fructus interierit uel dissoluta fuerit pignoris ob
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenenum dicit adite d
⁊ medicamenta uenẽna st
qr eo nõie om̃e cõturetur ꝙ¬
⁊ adhitim naturameius ou
adhĩtum ẽet mutas. cum id
qd̾ nos uenemũ applsamꝰ gre
tam medicameta aue ꝓsimͣt
qm̃ ane nocent hoc noĩe cõ¬
taenm. unde adieccõne Al¬
t̾is noĩs distraccõ fii ad mo¬
nec ⁊ nos fummis apud eos
portau homerus. qui fic ait

Expanded text:
ui 'uenenum' dicit, adicere debet, et medicamenta uenena sunt, quia eo nomine omne continetur, quod adhibitum naturam eius, cui adhibitum esset, mutat. cum id, quod nos uentam medicamenta quam quae nocent, hoc nomine continentur: unde adiectione alterius nomine distinctio fit. admonet nos summus apud eos poetarum Homerus: nam sic ait
Abbreviated transcription (Latin):
furti sb̾latam ẽẽ . Si res pecculiarii
surrepta in potestatẽs ni redierit
soluit᷑ surti inciñ ⁊ incipit hoc cãn
mpectulio ẽẽ ⁊adño possideri ¶Cum
antem seruus rem fuam pecculiarẽ
iam gerit. tͣnsig̾ẽ pt̃cum fure. ⁊ a¬

Expanded text:
furti sublatam esse. Si res peculiaris subrepta in potestatem serui redierit, soluitur furti uitium et incipit hoc casu in peculio esse et a domino possideri. Cum autem seruus rem suam peculiarem flam gerit, transigere cum fure
Abbreviated transcription (Latin):
r̾o nõ int̾uemente uulganb n̾s
de rato hñdo ũ quo prudentius in¬
cõnemat. nec creditor minorcõsẽ¬
dicõnẽ appenuit cũ ad auxstm̃ cõ¬
mune suꝑatus cõfugissz ¶ it si dñs
qui ratum nõ hũit. peccunianex¬
eg̾it. stipło de rato cõmittetur in
eampeciuniã qm̃ dñs accepit ce ł¬

Expanded text:
ente uulgaribus uerbis de rato habendo haec quoque prudentius inconueniat nec creditor minus consendicionem apparuit, cum ad auxilium commune superatus confugisset. quod si dominus, qui ratum non habuit, pecuniam exegerit, stipulatio de rato committetur in eam pecuniam, quam dominus accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
simam diligenciam astodiende
rei pr̃are cõreuir. nec suffiat es ean¬
dem dilgenciam. adhibe: quĩsins
reb adhibet. si aliis diligencior c̾¬
todire pot̾it. s ĩ inmaiorib cãib
siculpa eius int̾uemat tenetur ur¬
uti. si. amicos. adcenam ĩuitatunis
pegre ꝓficiscent secũ portare notũ

Expanded text:
iligentiam custodiendae rei praestare compellitur, nec sufficit ei eandem diligentiam adhibere, quam suis rebus adhibet, si alius diligentior custodire poterit. sed et in maioribus casibus, si culpa eius interueniat, tenetur, ueluti si quasi amicos ad cenam inuitaturus peregre proficiscens secum
Abbreviated transcription (Latin):
nam potuerã nob amplius reli¬
q̃re nͥ mefronto pr̃ nent̾ male
accepiss cui ded̾am mutuo .xu.
que ab eo recuꝑare nõ potui pos¬
hr̃s ab hiis nepotib prĩs sui hr̃di¬
br petat .xu. cõtra uolimtatem
desũcti fac̾e indeãt᷑ ⁊ an dolrur

Expanded text:
amplius relinquere, nisi me Fronto pater uester male accepisset, cui dederam mutua quindecim, quae ab eo recipere non potui: posheres ab his nepotibus patris sui heredibus petat quindecim, contra uoluntatem defuncti facere uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
consensir ant iege. aut mr̃ bo¬
norario. aut ex ncc̃itace. aut
res mc̃redit. ¶ Terbis cum
precedit int̾rogacio et sequat᷑
congruens Rnsio. ¶ Re a ner¬
bis pit obligamur cũcires in¬
t̾rogacõm inc̃cedit. ¶Consẽ¬
tientes in aliqnam rem ex con¬
sensu obligari uccͣio ex uolũta¬
te nr̃a uide mur. ¶Lege obli

Expanded text:
lege aut iure honorario aut necessitate aut ipsa intercedit. Uerbis, cum praecedit interrogatio et sequitur congruens responsio. Re et uerbis pariter obligamur, cum et res interrogationi intercedit, consentientes in aliquam rem. Ex consensu obligari necessario ex uoluntate nostra uidemur. Lege obli
Abbreviated transcription (Latin):
cine incõstituenda obligacõe ĩẜit᷑. ñ
cĩ post ꝑfectam eam poĩt᷑ͤ ułuti .c dare
spondes nͥ nauis ex asia uen̾it ¶ Sr hoc
cãu ex istente cõdicõne iocus erit excep¬
cõi pc̃a cõuẽti. uł doli .in. ¶Modꝰ obnꝰ¬
gucõis est. cum stipłam᷑ ⁊. aut hoĩera
nã alt̾it soło tocã obligacõm int̾unc¬

Expanded text:
quae in constituenda obligatione inseritur, non quae post perfectam eam ponitur, ueluti 'centum dare spondes, nisi nauis ex Asia uenerit?' sed hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conuenti uel doli mali. Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam alterius solutio totam obligationem int
Abbreviated transcription (Latin):
płatur cũ furtũ ei sit. aut dãpnsi eidãdo
ĩ legẽ. iquiliã cõmiiti᷑ ut si forte cũ cre¬
ditor fu̾at. ⁊ frandandi eius cã debitor
furioso cõdicco acqͥrit᷑ꝰ. tẽ sialienã pͥ¬
amiã credendi rũ qͥs cet̾iit. deĩ cõpos
m̃tis ẽe desierit. pͦra cõsũptaea cõdicõ¬

Expanded text:
tum ei fit, aut damnum ei dando in legem Aquiliam committitur, aut si forte, cum creditor fuerat, fraudandi eius causa debitor furioso condictio adquiritur. Item si alienam pecuniam credendi causa quis dederit, deinde compos mentis esse desierit
Abbreviated transcription (Latin):
honorano obligamex hus que cre¬
dc̃o ppetuo ⁊ magr̃atu sen ꝑrecipiũ¬
tur. ur fien ꝓhñtur. ¶ Necessita¬
te obliganiur qͥb nõ uc anud fac̾e
qͣm quod p̾ceptũ ẽ ꝙ enenit in ne¬
cessano hr̃de. ¶Ex facto obliga¬
mur cumi in fc̃o qõnis fũma con¬
sistit . cĩ nudus ꝯsensus suffit̃. obli¬
gom qͣmns u̾bis hic expͥmi possit

Expanded text:
honorario obligamur ex his, quae edicto perpetuo uel magistratu fieri praecipiuntur uel fieri prohibentur. Necessitate obligantur, quibus non licet aliud facere quam quod praeceptum est: quod euenit in necessario herede. Ex peccato obligamur, cum in facto quaestionis summa constitit. Etiam nudus cons‹ens›us sufficit obligationi, quamuis uerbis hoc exprimi poss
Abbreviated transcription (Latin):
xmaiefum nascar obli Gaiis¬
gacõnes. ułuti ex sinto ex dampno.
ex rapina. ermiuna. aue omĩa uniꝰ
gñis fũt. Nam heẽ. ex retmũ cõsistũt
.i. ip̃o maleficio. cum alioqͥn. excõ¬
t̾ctu obligacõns nõ tã re cõfistunt

Expanded text:
maleficio nascuntur obligationes, ueluti ex furto, ex damno, ex rapina, ex iniuria. quae omnia unius generis sunt: nam hae re tantum consistunt, id est ipso maleficio, cum alioquin ex contractu obligationes non tantum re consistant
Abbreviated transcription (Latin):
Raiectie pecane noĩe. si ad diẽ soluta ñ
eẽt pena uti assol oboꝑas ciꝰ auieam
peccinniã pet̾et instipłonem erat de duc¬
ta is qui eam pecrumã petebat ꝑte ex¬
acta pet̾e desicerat deide int̾poĩtotẽ¬
pore int̾penare institu̾am. cõsultꝰ. ꝑ¬

Expanded text:
pecuniae nomine, si ad diem soluta non esset, poena uti adsolet ob operas eius qui eam pecuniam peteret in stipulationem erat deducta: is qui eam pecuniam petebat parte exacta petere desierat, deinde interposito tempore interpellare instituerat. consultus
Abbreviated transcription (Latin):
cuiremaliqmͣ de ponimus re nob̾te¬
netur. am ⁊ ip̃e de ea re am̃ accepit
restmienda tenetur. s il ĩ si negui¬
gñt rem custoditam amisert. secũs
est qr enĩ nõ sua gũli accepit. s eiꝰ
a auo accepit meo solo tenet᷑ fiad
dolo ꝑierit.¶Negmnae ũo noĩe io
nõ tenetur. qr cau negluti amico
rem custodiendam t̾bioit. tiste a¬
neglenciam placuit indotĩ crimi¬
ne cade̾ ¶ Creditor quor ampiguꝰ
acapit re tenetur. ami ⁊ ip̃e de eare
qmiͣ accepit: restimuenda tenetur:¬
¶ uͥb̾ obligacõ cõtͣhitur exrat̾rogͣ¬
cõne ⁊ responsione. ami quid da
noĩe quisque obligatur auͭanie¬
no. qui a aueno noĩe obligatur
fidenissor uocatur. ⁊ plezq ab eo
am̃ ꝓpͥo noĩe obligamus alios acci¬
puinis. qui eadem obligacõne te¬
neautur. dum curamꝰ ut qd mob.¬

Expanded text:
rem aliquam deponimus, re nobis tenetur: qui et ipse de ea re quam acceperit restituenda tenetur. sed is etiamsi neglegenter rem custoditam amiserit, securus est: quia enim non sua gratia accipit, sed eius a quo accipit, in eo solo tenetur, si quid dolo perierit: neglegentiae uero nomine ideo non tenetur, quia qui neglegenti amico rem custodiendam committit, dneglegentiam placuit in doli crimine cadere. Creditor quoque, qui pignus accepit, re tenetur: qui et ipse de ea ipsa re quam accepit restituenda teneturo contrahitur ex interrogatione et responsu, cum quid dari nomine quisque obligatur aut alieno: qui autem alieno nomine obligatur, fideiussor uocatur. et plerumque ab eo, quem proprio nomine obligamus, alios accipimus, qui eadem obligatione teneantur. dum curamus, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
eins inspiciendasit qui cõpauit. nõ
einc cui ad qunom. ⁊ iõ pena litigi¬
osi cõpetit sic tñ sino mandato dñi
in saciũ dedicare al io qnim dupli pe¬
nam patim᷑. nec ram̃nto s. neei lice¬
atanoano modo dimorẽadu̾sars.
cõdicõm fac̾e s duptũntiũ fisco
an adu̾sano pr̃and sit. nich exprimi¬
tur. fortassis autẽ magis adu̾sano¬
p̾stimd̾ sic. ut id ueluti solaciũheat
ꝓeo qd̾ potenciori adu̾sano tͣdituẽ

Expanded text:
ius qui comparauit, non eius, cui adquiretur, et ideo poena litigiosi competit, sic tamen, si non mandatu domini in sacrum dedicare: alioquin dupli poenam patimur, nec immerito, ne liceat eo modo duriorem aduersarii condicionem facere. sed duplum utrum fisco an aduersario praestandum sit, nihil exprimitur: fortassis autem magis aduersario, ut id ueluti solacium habeat pro eo, quod potentiori aduersario traditus
Abbreviated transcription (Latin):
¶sono qͣnõ debitum accepit. peno¬
rẽsoluẽtib obligͣtur omdẽ qͣi. ex in¬
utui dacõe. teatem acrõne tenetur
ana cebitores creditorib. ¶S nõ pt
intelligi isam exea cã tenetur excõ

Expanded text:
um accipit per errorem soluentis, obligatur quidem quasi ex mutui datione et eadem actione tenetur, qua debitores creditoribus: sed non potest intellegi is, qui ex ea causa tenetur, ex co
Abbreviated transcription (Latin):
it pr̃ẽm suũ darẽ nõ oꝑt̾e. dandaẽ
pr̃i excepcõ. Sim alẽa rẽuẽdã ut lu¬
dam ⁊ ͨ incta re cõuemar: ei ceptõe
sõmonebr̃ emptor ¶Sisnus pro¬
muttat dño peccumam ut mãumit
obstare ertepcõm pr̃õne sicamretat

Expanded text:
e, danda est patri exceptio. Si in alea rem uendam, ut ludam, et euicta re conueniar, exceptione summouebitur emptor. Si seruus promittat domino pecuniam, ut manumittobstare exceptionem patrono, si eam petat:
Abbreviated transcription (Latin):
cõm pr̃om. ¶Extepcõnes on̾ande
fidenissori nõ eẽ denegandas sci¬
endum est. nec ei quidẽ qui roga¬
tu libti reus faĩs est. s ⁊ ip̃i lib̾to
sil ꝓcurator ad defendendũ areo
datus su̾it. sũ hr̃s extitit. cũ enĩ io¬
ꝓpoĩtum sit p̾coris in huiꝰ obliga¬

Expanded text:
m patroni. Exceptionem onerandae fideiussori non esse denegandas sciendum est, nec ei quidem, qui rogatu liberti reus factus est: sed et ipsi liberto, siue procurator ad defendendum a reo datus fuerit siue heres ei exstiterit. cum enim propositum sit praetori in huiusmodi obliga
Abbreviated transcription (Latin):
cognicõnis ꝑgnnt pet̾e exceptõe
doli ma posse cõmon̾i ¶Santo
⁊ filio ꝯĩ. ex ꝑte diundia scͥptis yr¬
dib filiam suam ex priore matri¬
moĩo ĩ hr̃dem instituir: meiia
filia mea ex sex unciit hr̃c mͥesto
si cum cohrdib tunis ꝑtem rõnẽ fe¬
ceris ꝓ mea porcõne indiem mor¬
tis ince. eins actus qui pendet ex tu¬
tela tua qmͣ ticius pr̃ meus anus
tuus ad ministͣi. cuiefitũ est an
qr sbͥ cõdicõne instituta filia ẽ e
si omitt̾et hr̃ditatem utium sai¬
uam tutele accõm hr̃et legata¬

Expanded text:
gant petere, exceptione doli mali posse summoueri. Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus filiam suam ex priore matrimonio ita heredem instituit: 'Maeuia filia mea ex sex unciis heres mihi esto, si cum coheredibus tuis parem rationem feceris pro mea portione in diem mortis meae eius actus, qui pendet ex tutela tua, quam Titius pater meus, auus tuus administrauit'. quaesitum est, an, quia sub condicione instituta filia esset, si omitteret hereditatem, uti saluam tutelae actionem haberet, legata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpanator agit dedoło enis exciꝑi
nõd qr alienalis est is quei ex¬
d ¶ Sipost litem cõtestatam dolo
aud fec̾it. anexcepcõ eo noĩe inui¬
d̾mobiciendasit dubitari pt̃. qr
litis cõtestacõne res ꝓcuratoris sit.
eamq suo iam quodam uͦ uoĩe
exeauitur. ⁊ placet deꝑcuratoris
doio excipiend̾ ẽẽ ¶Idem de tutore
da est. ut dolus omĩo puniatur. ⁊ si
nõ alicui: s ip̃i qui eum admisit.
dampnosus futurus eni Papm̃.

Expanded text:
ator agit, de dolo eius excipi non debet, quia aliena lis est isque rei exdebet. si post litem contestatam dolo quid fecerit, an exceptio eo nomine in iudicium obicienda sit, dubitari potest, quia litis contestatione res procuratoris fit eamque suo iam quodammodo nomine exequitur. et placet de procuratoris dolo excipiendum esse. idem de tutore,da est, ut dolus omnimodo puniatur, etsi non ali cui, sed ipsi, qui eum admisit, damnosus futurus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtis sb̾mou̾i enm doli erceꝑcõe. M¬
arceli ait. qm̃ suo comodo hĩs cõsu¬
huit ¶Si donaui anau rem nec c̃di¬
do. ⁊ ille cui donoui nõ tͣdica possoẽ
meo loco edificau̾it me sciente csi
de dolo replicand est. dolo enĩ feci᷑
qr passus sum edificare. ⁊ nd reddo ĩ¬
pensas ¶ actoris qui exigendis peccu¬
tins ꝓpoĩtus est ĩ post̾ior dotus dño
hoc dñs ꝑmisit. ⁊ redibitus sit dño

Expanded text:
tis, summoueri eum doli exceptione Marcellus ait, quoniam suo commodo heres consulit. Si donaui alicui rem nec tradidero, et ille cui donaui non tradita possessione in eo loco aedificauerit me sciente, et  facta est: an de dolo replicandum est? dolo enim feci, qui passus sum eum aedificare et non reddo impensas. Actoris, qui exigendis pecuniis praepositus est, etiam posterior dolus domino hoc dominus permisit
Abbreviated transcription (Latin):
gatus ꝓmisit lib̾tatis cã ou̾ande.
excepcõne ista uti possit: iuideamꝰ
⁊ cassius existimasse. ut sem̃ refent
creditorem quidem minime ẽẽ so̾¬
monendum ercepcõne. quia sim̃
recepit ¶ Umptamẽ lib̾tam apr̃o¬
no posse cõdic̾e. si nõ tͣnsigende cõ¬
trou̾sie gm̃ id fec̾it ¶tem silib̾tuns de¬
bitorẽ suũ pr̃ono delegauit. nlła
ercepcõne sbmouendns est pr̃onꝰ¬
ħ repet̾et. ¶ Exceptõ hec nõ tm̃ ip̃i¬

Expanded text:
atis causa onerandae, exceptione ista uti possit, uideamus. et Cassius existimasse Urseium refert creditorem quidem minime esse submouendum exceptione, quia suum recepit: uerumtamen libertum patrono posse condicere, si non transigendae controuersiae gratia id fecit. Item si libertus debitorem suum patrono dele gauerit, nulla exceptione summouendus est patrhoc repetet. Haec