comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iste angłs dominus iħs xp̃s
est. qui est nuntius paternę
uoluntatis de quo ꝓpb̃a dicit.
Uocabit᷑ magni consilii an¬
gelus. Cum dicit sustulit lapi¬
dem molarem magnũ tale ẽ.
quasi dicat sustulit molam
magnam. Recte aũt unus
angłs fuisse dicit᷑. quia unus
dominus. una fides. unum
baptisma. Bene fortis. quia
ad debellandas ereas potesta¬
tes uenit. De quo psalmista.
dominus fortis. & potens. dñs
potens inprelio. ꝑmolam uo¬
lubilitas istius scł intelligit᷑.
Inqua multe farine. idest
multe cogitationes & curȩ
temporales fiunt. Lapis aũt
molaris. pondus significat
peccatortim quod ineadem
actione contrahit᷑ ab efficien¬
te scilicet illud quod efficit᷑.
Ex hac̃ mola dñs dicit de ho
sitis. Erunt due molentes
una assumet᷑ & altera relin¬
qũet᷑. De hac etiam moladi¬
cit᷑. Quia qui scandaliza¬
uerit unum depusillis isti
credentibꝰ in me. expedit ei
ut suspendat᷑ mola asinaria
incollo eius . & demergatur

Expanded text:
Iste angelus Dominus Jesus Christus est, qui est nuntius paternae voluntatis. De quo Propheta dicit: Vocabitur magni consilii angelus. Cum dicit, sustulit lapidem molarem magnum, tale est, quasi dicat: Sustulit molam magnam. Recte autem unus angelus fuisse dicitur, quia unus est Dominus, una fides, unum baptisma. Bene fortis, quia ad debellandas aereas potestates venit. De quo Psalmista dicit: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . Per molam, volubilitas hujus saeculi intelligitur, in qua multae farinae, id est multae cogitationes et curae temporales fiunt. Lapis autem molaris significat pondus peccatorum, quod in eadem actione contrahitur, ab efficiente scilicet illud quod efficitur. Ex hac mola Dominus dicit de homsitis: Erunt duae molentes, una assumetur, et altera relinquetur . De hac etiam mola dicitur: Quia qui scandalizaverit unum de pusillis istis credentibus in me, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauit iudicium ur̃m
idest damnauit illam iuste:
que uos damnauerat inui¬
ste. Et quȩ uobis temporalẽ
intulit mortem nunc et̾nam
sentiet gehenne penam. He¬
rum. ista om̃ia beatus otb̾tꝰ
ambrosius. ad eos etiã refert.
qui hifimalis extertit dũ
attendunt que sibi fuiira
sunt: ad fructuo sampemĩ¬
tentiam. ex bac contritione
t sustulit unus angelus

Expanded text:
udicium nostrum, id est damnavit illam juste, quae nos damnaverat injuste. Et quae nobis temporalem intulit mortem, nunc aeternam sentiet gehennae poenam. Verum ista omnia beatus Ansbertus Ambrosius etiam ad eos refert, qui his malis exterriti, dum attendunt quae sibi futura sunt, ad fructuosam poenitentiam ex hac contritione t sustulit unus angelus
Abbreviated transcription (Latin):
finem etus approp̾inquare
ceritif respicite & leuate
capita. id est exbilarate corda
quia dum finit᷑ mundus cuiꝰ
amici non estis ꝓpe fit redem¬
tio qͣm quesistis. In celo apłis
finem decurrens.
gimus. quod anime scõrum
sub altare dĩ clamabant di¬
centes. sq quo domine

Expanded text:
finem ejus appropinquare finem ejus appropinquare cernitis, respicite et levate capita vestra, id est, exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In coelo, aposfinem decurrens. gimus quod animae sanctorum sub altare Dei clamabant dicentes: Usquequo, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i qui solem suum oriri fa¬
cit suꝑ bonos & malos. quid
sciendum ẽ quia non deꝑdi¬
tione repborum lȩtari uben¬
tua. sed potius de iusto dĩ ui¬
dicio. Unde cum dixisset
exulta celum & apłi. & c̾.¬
Ptinus subie cit iudicauit
dominus iudicium ur̃m de
ea. Hel etiam in hoc letari.
p̃cipiunt᷑. quia post dam¬
nationẽ repborum uent᷑a
est eorum remuneratio. Neq
enim ante electi subleuabun¬
tur ad głam qͣm reꝓbi dam¬
nent᷑ & ininfernum demer¬
gant᷑. quia scͥptum ẽ. Tolla¬
tur impius ne uideat głam
dĩ. Gaudent gͦ. quia iusto
iudici concordant.Non em̃
concordarent illi. si de eius
iusto iudicio non gauderent.
G audent etiam quia dum
illi ꝑeunt: gloria illorum ap¬
ꝓpinquat. Unde dominus
cum ruinam p̃cedentis mũ¬
cdi suis discipulis mneuan¬
gelio ex posuisset. statim fub¬
iecit. His aũt fieri incipien¬
tibus respicite & leuate ca¬
pita tir̃a. qm appropinquat
redemptio nr̃a. Acsi diceret.
Cum exmunch desolatione

Expanded text:
est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos , quidsciendum est, quia non de perditione reproborum laetari jubentur, sed potius de justo Dei judicio. Unde cum dixisset, Exsulta coelum et aptinus subjecit: Quoniam judicavit Deus judicium vestrum de ea. Vel etiam in hoc laetari praecipiuntur, quia post damnationem reproborum ventura est eorum remuneratio. Neque enim ante electi sublevabuntur ad gloriam, quam reprobi damnentur, et in infernum demergantur, quia scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei. Gaudent ergo, quia justo judici concordant. Non enim illi concordarent si de ejus justo judicio non gauderent. Gaudent etiam: quia dum illi pereunt, gloria illorum appropinquat. Unde Dominus cum ruinam pereuntis mundi suis discipulis exposuisset, statim subjecit: His autem fieri incipientibus, respicite et levate capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra . Ac si diceret: Cum ex mundi desolatione,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam usq hodie. unde et¬
ex grecorum regione pallia
& oriramenta uaria in his
regionib deferunt᷑.
mͣ una hora desolata ẽ.
subito adueniente die iudi¬
cii. Attende quia non solũ
iacturam diuitiarum sed
etiam repentinam inꝓuisãq
deflent ruinam huius scħ.¬

Expanded text:
etiam usque hodie, unde ex Graecorum regione pallia et ornamenta varia in his regionibus deferuntur. Quoniam una hora desolata est. Id est subito adveniente die judicii. Attende, quia non solum jacturam divitiarum, sed etiam repentinam improvisamque deflent ruinam hujus sae
Abbreviated transcription (Latin):
isrł dicebat. aut dinuite
eis hoc peccatum. aut de¬
le me de libro tuo. Quod
auteni sequiturꝰ similis ui¬
sionis sinaragdine. quia sma¬
ragł lapis est uiridis colo¬
ris. ꝑ hunc lapidem sieut
ꝙ supra ꝑ iaspidem diuini¬
tas filii di exprimit᷑ perꝰ
quam tota ȩccła mundat᷑
ꝙ guberuatur. Et in cir

Expanded text:
Israel, dicebat: Aut dimitte Israel, dicebat: Aut dimitte eis hoc peccatum, aut dele me de libro tuo . Quod autem sequitur: Similis visioni smaragdinae, quia smaragdus lapis est viridis coloris, per hunc lapidem sicut et supra per jaspidem divinitas Filii Dei exprimitur, per quem tota Ecclesia mundatur et gubernatur. E
Abbreviated transcription (Latin):
celsis dõ ꝙ cet̾a Et ipse as¬
cendens ad patrem. dic̃ dis¬
cipulis. Pacem meam do
uobis. pacem relinquo uob̃.
Unde hẏrrin si additur una
lutera ingreco id est Iut hyr
rini dicatur hoc ipsum sonat.
quia hẏrrini pax dicitur.
Hyris itaq erat incireuitu
sedis quia ipse est corona ꝙ
procectio scorum suorum.
Nam ꝙ in arcu duo sunt
scilicet idest aquosus. ꝙ ru¬
beus. in quibꝰ miirũ desig¬
natur aꝑte aqua baptisma
peccatis. quibus duobꝰ miste¬
riis tota ȩccła cingitur. ꝙ
ꝑ hec in nouitatem grẽ di
renouatur. Uel ꝑhos duos
colores possumus in tellige¬
re duo iudicia. unũ quod
factum est ꝑ aquam atq
aliud quod faciendum est
ꝑ ignem. Siuẽ ꝑ nubem
imbriferam possumꝰ intel¬
ligere scõs qui pluunt uerꝰ¬
bis. choruscant mineulis.
ꝙ claritate suꝑni luminas.
irradiati. ꝙ illustrati piissi¬
mis supplicationibꝰ. pro nob̃
iusticiam conditoris ad pieta¬
tem inflectunt. sicut moy¬
ses qui intercedens ꝓpopło

Expanded text:
Et ipse ascendens ad Patrem, dicit discipulis suis: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Unde irin si additur una littera in Graeco, id est, i, ut irini dicatur, hoc ipsum sonat, quia εἰρήνη pax dicitur. Iris itaque erat in circuitu sedis, quia ipse est corona et protectio sanctorum suorum. Nam et in arcu duo sunt scilicet, id est aquosus, et rubeus. In quibus nimirum designatur aperte aqua baptismatpeccatis. De quibus duobus mysteriis tota Ecclesia cingitur, et per haec in novitatem gratiae Dei renovatur. Vel per hos duos colores possumus intelligere duo judicia: unum quod factum est per aquam: atque aliud quod faciendum est per ignem. Sive per nubem imbriferam possumus intelligere sanctos, qui pluunt verbis, coruscant miraculis, et claritate superni luminis irradiati et illustrati piissimis supplicationibus pro nobis justitiam conditoris ad pietatem inflectunt, sicut Moyses, qui intercedens pro populo
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testamenti quibus
utitur secundum canoni¬
cam auctoritatem. in quibꝰ¬
ꝙ nouum testamentũ ꝙ
ea quȩ ineo completa sunt
pͣnunciata cognoscit. Und̾
& ȩuangłistidicit de duobꝰ
latronibus qui eum dño
sunt crucifixr ideo hoc
factum. ut impleretur sqͥ¬
tura que dicit. ꝙ eũ ini¬
quis deputatus est.
Et de throno procedunt
fulgura. ꝙ uoces ꝙ conitrua.
Thronus di ipsa est electoꝵ
eccła. de qua procedunt
fulgura. id est signa mira¬
culorum. de quibꝰ dicitur.
illuxerunt fulgura tua
orbi terrȩ. Quẽ bene ful¬
goubus comparantur. quia
terrent ꝙ illuminant. ful¬
gura etiam ex nubibꝰ des¬
cendunt. Et scĩ ipsi sunt
nubes qui pluunt uerbis.
ꝙ choruscant miraculis.

Expanded text:
eteris Testamenti, quibus utitur secundum canonicam auctoritatem, in quibus Novum Testamentum, et ea quae in eo completa sunt praenuntiata cognoscit. Unde et Evangelista dicit de duobus latronibus qui cum Domino sunt crucifixi: ideo hoc factum, ut impleretur Scriptura, quae dicit: Et cum iniquis deputatus est . Et de throno procedunt fulgura, et voces, et tonitrua. Thronus Dei ipsa est electorum Ecclesia, de qua procedunt fulgura, id est signa miraculorum, de quibus dicitur: Illuxerunt fulgura tua orbi terrae . Quae bene fulgoribus comparantur, quia terrent et illuminant. Fulgura etiam ex nubibus descendunt, et sancti ipsi sunt nubes, qui pluunt verbis et coruscant miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
alio intellectu eadem eccła
figurari inuiginti quatuor.
senioribus. Constat enĩ hic
numerus ex senario & quat̃¬
ñario. quia quater seni .xx.¬
ꝙ. iiiiͦi. sunt. Senariꝰ refert᷑
ad oꝑationem. quia sex diebꝰ
cit. & serto die atq sexta
hora hominem redemit.
Quaternarius uero ad qua¬
tuor libros sci ȩuangelii ꝑ¬
tinet quia gͦ sc̃a eccła siue
in ueteri testamento siue

Expanded text:
alio intellectu eadem Ecclesia alio intellectu eadem Ecclesia figurari in viginti quatuor senioribus. Constat enim hic numerus ex senario et quaternario, quia quater seni viginti quatuor sunt. Senarius refertur ad operationem, quia sex diebus Deus cit, et sexto die atque sexta hora hominem redemit. Quaternarius vero ad quatuor libros sancti Evangelii pertinet. Quia ergo sancta Ecclesia sive in Veteri Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
thronos suꝑ quos ꝙ .xii. tes¬
tatur sessuros in iudicio
apłos dicens. sedebitis suꝑ
rat nimirum propt̾ gemi¬
num testamentum. uetus
scilicet ꝙ nouum. Dieuntur
itaq duodecim propt̾ dig¬
nitatem apostolicam. Dicu̾t᷑
duodecim autem apłos ons
ꝑfecti. qui exemplum apłoꝵ
in petro ceteri apłi q p̃dica¬
tores acceperunt claues reg¬
ui cęlorum. Est quoq unus
quippe erunt sedes inuidi
uestimenta baptismatis inui¬
olata a capitalibꝰ cruninibꝰ
custodiunt. Baptizati enim
xp̃m sunt induti iuxta ilłd.
apłi. Quot quot baptrrati es¬
habent uestimenta albra. si¬
inuiolata seruant baptisma¬
tis sacramenta. ENincapi¬
tibus erum coronas aureas.
iułi subauđ. Quia uictores
accipiunt coronam. quando
crumphant de hostibꝰ. non
iumerito ꝑ coronas scõrum
regnum & remuneratio intel¬
ligitur eorum qui de mortiꝰ
auctore triumphant. s sic̃
in illo sedentes iudicant. ita
ꝑ illum uictoriam possident
qui dicit. Confidite ego ui¬
ci mundum. Pocest & sub

Expanded text:
thronos, super quos duodecim testatur sessuros in judicio apostolos dicens: Sedebitis super rat? Nimirum propter geminum Testamentum, Vetus scilicet et Novum. Dicuntur itaque duodecim propter dignitatem apostolicam. Dicunturduodecim apostolis omnes perfecti, qui exemplum apostoin Petro caeteri apostoli et praedicatores acceperunt claves regni coelorum. Est quoque unus quippe erunt sedes in  omnes qui vestimenta baptismatis inviolata a capitalibus criminibus custodiunt. Baptizati enim Christum sunt induti, juxta illud Apostoli: Quotquot baptizati eshabent vestimenta albaservant baptismatis sacramenta. Et in capitibus eorum coronae aureae. Vidi subaudis. Quia victores accipiunt coronam quando triumphant de hostibus, non immerito per coronas sanctorum regnum et remuneratio intelligitur eorum, qui de mortis auctore triumphant. Sed sicut in illo sedentes judicant, ita per illum victoriam possident, qui dicit: Confidite, ego vici mundum . Potest et sub
Abbreviated transcription (Latin):
Unde apłs. qui elegit nos
ante mundi constitutionẽ
inad optionem filiorum di.
Et andi numerum signatoꝵ¬
& cetera usq filiorum urł. In ħ̾
loco. finitus numerus ponitur
ꝓin finita. Nec ꝑtinet solum.¬
modo ad duodecim tribus isrł.
numerum conp̃henditur in suiᷤ
electis. Quod etiam natura ipsiꝰ
numeri demonstrat. Ter nariꝰ
enim summum bonum sig¬
nificat. id est scãm trinitatem.
Auaternartus uero sacratus
est similiter propt̃ quatuor
libros euuangelũ ł propter
quatuor flumina paradisi. Si¬
ue enã propt̃ quatuor partes
mundi. seu propt̃ quatuor iur¬
tutes principales. Siue igitur
ducantur tria ꝑ quatuor siue
quatuor ꝑtr̾a. duodecim faci¬
unt. Qui & ipse sacratus est.

Expanded text:
unde Apostolus: Qui elegit nos unde Apostolus: Qui elegit nos ante mundi constitutionem in adoptionem filiorum Dei . Et audi tribu filiorum Israel. In hoc loco finitus ponitur pro infinito nec pertinet solummodo ad duodecim tribus filiornumerum comprehenditur in suis electis, quod etiam natura ipsius numeri demonstrat. Ternarius enim summum bonum significat, id est sanctam Trinitatem. Quaternarius vero sacratus est similiter propter quatuor libros Evangelii. Vel propter quatuor flumina paradisi, sive etiam propter quatuor partes mundi, seu propter quatuor virtutes principales. Sive igitur ducantur tria per quatuor sive quatuor per tria, duodecim faciunt, qui et ipse sacratus est
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Quoadusq sig¬
nemus seruos. di nr̃i ĩ frõ¬
tibus eorunt Ubi intuen¬
dum. quia cum superuis
unum angelum se uidisse
dicat ioħs. ipse angelꝰ nũc
pluraliter loquitur dicẽs.
quoad usq signemꝰ seruos¬
di. ego scilicet ꝙ apłi mei.
Quod enim fecerũt apłi
ego uobiscum sum om̃ibꝰ
quo signantur om̃s serui
di infrontibus. ipsũ signũ
est sc̃e crucis quod fideles
in cȩlestia dupliciter. ĩ eorꝑe
scilicet ꝙ in animo portant.
Incorpore scilicet quia sig¬
nantur infronte innoĩe
patris ꝙ filiĩ ꝙ sp̾ẽ sc̃i. In ani¬
mo uero quia xp̃i passionẽ
imitanturꝰ crucifigentes
se cum uiciis ꝙ concupis¬
centiis. Unde in ueteri testa
prodest hoc signum exteriꝰ
quis accipiat ꝙ interuis. fi¬
des enun si non habet oꝑa
mortua est. Dicit gͦ. Nolite
usq signemus seruos di ĩ
frontibus eorum. Ac si dice¬
ret. Illos nolite ledere qui
ad uitam ȩternam sunt pͣ-¬
ordinati ante omĩa scła.

Expanded text:
ditur, Quoadusque sigditur, Quoadusque signemus servos Dei nostri in frontibus eorum. Ubi intuendum, quia cum superius unum angelum se vidisse dicat Joannes, ipse angelus nunc pluraliter loquitur dicens: Quoadusque signemus, ego scilicet et apostoli mei. Quod enim fecerunt apostego vobiscum sum usque agnum hoc, quo signantur omnes servi Dei in frontibus, ipsum signum est sanctae crucis, quod fideles in Ecclesia dupliciter, in corpore scilicet et anima, portant. In corpore scilicet, quia signantur in fronte in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. In anima vero, quia Christi passionem imitantur, crucifigentes se cum vitiis et concupiscentiis. Unde in Veteri Testamprodest hoc signum exterius quis accipiat et interius: fides enim si non habeat opera, mortua est. Dicit ergo: Nolite usque signemus servos Dei nostri in frontibus eorum, ac si diceret: Nolite laedere illos qui ad vitam aeternam sunt praeordinati ante omnia saecula;
Abbreviated transcription (Latin):
Ab ortu solis ascendit. quia
cercia die resurrexit a
mortus. ꝙ sua resur recti¬
one. totum mundu illu¬
minauit ꝑ euangelicam
doctrinam. Unde psalmis¬
ta dicit. qui ascendit suꝑ
lis ne nocerent terre ꝙ ma¬
ri. quia surgens a mortius ꝓ¬
hibuit demoneꝰ a lesione eo¬
rum qui ad uitam ȩternã
sunt p̃destinati. Unde & ip¬
sa quatuor regna sibi sub¬
didit. ꝙ ad noticiam ac ui¬
tam accultum uniꝰ di per¬
nosor uidit lapide p̃cisũ
de monte. qui ꝑ cussit sta¬
cõminuit pariter aurum¬
ꝙ argentum ꝙ es. In auro
enim intelligitur regnum
assiriorum. in argento me¬
dorum. in ere ꝑsarũ ꝙ ma-¬
cedonum. inferro regnũ
romanorum significatur.
Xp̃c enim natus de stirpe
uidaica sine oꝑe marita¬
li ꝑ p̃dicationem apłorũ
ꝑ eussit. ꝙ ex tremitatem
regni romanorum. ꝙ tu̾c
prefata omĩa scłi regna
contriuit quȩ illi erant
subiecta. Lapis autẽ cre¬
uit ꝙ suscitatus est ĩ reg¬
num quod ineternũ nõ
dissipabitur. Unde ꝙ sub¬

Expanded text:
uia tertia die resurrexit a mortuis, et sua resurrectione totum mundum illuminavit per evangelicam doctrinam. Unde Psalmista dicit: Qui ascendit supelis, ne nocerent terrae et mari, quia surgens a mortuis, prohibuit daemones a laesione eorum, qui ad vitam aeternam sunt praedestinati. Unde et ipsa quatuor regna sibi subdidit, et ad notitiam et ad cultum unius Dei pernosor vidit lapidem praecisum de monte, qui percussit stacomminuit pariter aurum, argentum, et aes. In auro enim intelligitur regnum Assyriorum, in argento Medorum, in aere Persarum et Macedonum, in ferro regnum Romanorum significatur. Christus enim natus de stirpe Judaica, sine opere maritali, per praedicationem apostolorum percussit extremitatem regni Romanorum, et tunc praefata omnia saeculi regna contrivit, quae illi erant subjecta. Lapis autem crevit, et suscitatus est in regnum, quod in aeternum non dissipabitur. Unde et sub
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quatuor angeli hoc
sunt quatuor uenti. idẽ
quatuor demones prinei¬
palitatem suꝑ quatuor. reg¬
na tenentes. Unde indan¬
elis uolumine legimꝰ qđ
quatuor uenti pugnabant
in mari magno. ꝙ quatuor
bestię consurgebant de t̾¬
ra quȩ sunt p̾fata qua¬
tuor. scłi regna. Tenebat᷑
gͦ angłi quatuor. uentos
id est se ipsos in suis mem¬
bris. Quia enim diabolꝰ
ꝙ om̃s iniqui unũ corpus
sunt. profecto & in angelis
& inuentis ipse in telligit᷑.
Ipsi angłi tenebant quatu¬
Q uentos terrȩ ne flarẽt
quatuor demones singulis
regnis pͣlati. ita tenebant
omnem subiectum popłm
ut nullus flatum flatit¬
ret contra eõs emittere.
aut mittere contra illos.
ꝙ uerbum ueritatis effla¬
re ad uersus ydola ut di¬
ceret. non sunt dii qui ho¬
minum manubus efficiunt᷑
s sunt simulachra ad nicħ
utilia. Int̾ra autem diuer¬
sitas proiunciarum. ĩ ma¬
riuero in numerositas de¬
signatur insularum. Per
arbores quoq intelligunt᷑
homines singuli. quia ab

Expanded text:
sunt quatuor angeli, hoc sunt et quatuor venti, id est quatuor daemones, principalitatem super quatuor regna tenentes. Unde in Danielis volumine legimus, quod quatuor venti pugnabant in mari magno, et quotuor bestiae consurgebant de terra, quae sunt praefata quatuor saeculi regna. Tenebant ergo angeli quatuor ventos, id est seipsos in suis membris. Quia enim diabolus et omnes iniqui unum corpus sunt, profecto et in angelis et in ventis ipse intelligitur. Ipsi angeli tenebant quatuor ventos terrae, ne flarent quatuor daemones singulis regnis praelati, ita tenebant omnem subjectum populum ut nullus alicujus flatret contra eos emittere, aut mutire contra illos, et verbum veritatis efflare adversus idola, ut diceret: Non sunt dii, qui hominum manu efficiuntur, sed sunt simulacra ad nihilum uti lia. In terra autem diversitas provinciarum, in mari vero innumerositas designatur insularum. Per arbores quoque intelliguntur homines singuli, quia ab
Abbreviated transcription (Latin):
putare intus. Per atrium
autem quod foris est. in¬
telleguntur heretici. pa¬
gani. & iudei. quibus ad
sanctam sanctorum nullꝰ
patet ingressus. De quibus
paaulus. quid enim michi
de his qui foris sunt iudica¬
re. dicatur ergo. Nemetiaris
atrium quod est. foris. idest
noli cales conputare in nu¬
mero sanctorum. quoniam
datum est gentibus. id est
communi torm̃to peribt.¬
& inter eos reputabuntur
qui idola colunt. quoniã
& illi simulacra colere uidẽ¬
tur. m̃dacium ꝓueritate
tenentes. Iudei enim dicũt¬
se credere indeum patrẽ
set mentiuntur. quia qui
non habet filium nec pacre
habet. et qui non honori¬
ficat filium. non honorifi¬
cat patrem qui misit illũ.
Alendatium ergo colunt.
quia ueritatem non ad¬
horant. Heretici. quoq ai¬
uersos errores de domino
fatentur. Unde quia ue¬
ritate recedunt. similes
gentibus. habebant᷑. Uer¬
bi gratia. sabellius dicit

Expanded text:
putare intus. Per atrium autem quod foris est, intelliguntur haeretici, pagani, et Judaei, quibus ad sancta sanctorum nullus patet ingressus, de quibus Paulus dicit: Quid autem mihi de his qui foris sunt judicare? Dicatur ergo, ne metiaris atrium quod foris est, id est, noli tales computare in numero sanctorum, quoniam datum est gentibus. Id est, communi tormento peribunt, et inter eos reputabuntur qui idola colunt, quoniam et illi simulacra colere videntur, mendacium pro veritate tenentes. Judaei se dicunt credere in Deum Patrem, sed mentiuntur, quia qui non habet Filium, nec Patrem habet, et qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Mendacium ergo colunt, qui veritatem non adorant. Haeretici quoque diversos errores de Domino fatentur, unde quia a veritate recedunt, similes gentibus habentur, verbi gratia: Sabellius dicit
Abbreviated transcription (Latin):
trem uxorem & filios & fi¬
lias non potest meus ẽẽ
discipulus. & iterum siqͥs
uult post me uenire. ab¬
neget semet ipsum. Ama-¬
rescunt illis diuina eloqͥa
quia desperant se hoc
posse facere. uoluptatib
suis uolentes de seruire.
Aliter. ipsis scĩs predicato¬
ribus dulcis est sermo
di inore ad p̃dicandum
ad meditanduia ad expo¬
nendum. S dum ggnutͣ
ea complere operibus q̃
docent uerbis. uertitur
illis inamaritudinem.
Inore quoq p̃dicatorum
dulcis est sermo sicut
diximus ad legendum
ad exponendum. sed du
pro sua ipsa predicatiõe
contempnuntur & inuer¬
titur affligunt ut & di¬
uersis modis cruciantur.
simul & de sua uexatione.
& de contemptorum damp-¬
natione. Unde apostolus.

Expanded text:
t uxorem, filios et filias, non potest meus esse discipulus . Et iterum: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum . Amarescunt illis divina eloquia, quia desperant se hoc posse facere, voluptatibus suis volentes deservire. Aliter: Ipsis sanctis praedicatoribus dulcis est sermo Dei in ore ad praedicandum, ad meditandum, ad exponendum; sed dum coguntur ea complere operibus, quae docent verbis, vertitur illis in amaritudinem. In ore quoque praedicatorum dulcis est sermo sicut diximus ad legendum, ad exponendum; sed dum pro ipsa sua praedicatione contemnuntur, et insuper affliguntur, et diversis modis cruciantur, simul, et de vexatione et de contemptorum damnatione, unde Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
pacem. & ceta. Qui bene
etiam columnȩ & igni
comparantur. quia &
more columnarum suꝑ
rum. adamorem dei
p̃dicando in flaminant.
Quia igitur ad p̃dicati¬
onem mittuntur recte
pedes. quia autem ad

Expanded text:
pacem . Qui bene etiam columnae et igni comparantur, quia et more columnarum superum ad amorem Dei praedicando inflammant. Quia ergo ad praedicationem mittuntur, recte pedes; quia vero ad
Abbreviated transcription (Latin):
t uidi de mari hoc
est de multitudine
reproboium uel de ꝓfunda
ꝑfidia iuda eorũ. bestiam
ascendentem. id est antixp̃m
Ubi enim insacro eloquio
singulariter bestia ponit᷑.
ip̃e malignorum spirituum
princeps ꝑ illam designat᷑.
Unde bestia agriscindet eos.
Ec esayas. Dala bestia nontran.¬
sibit ꝑeam ubi uero plura¬
liter. uel uniuersa demonũ
portẽta: uel bestiales homi

Expanded text:
t vidi de mari. Hoc est de multitudine reproborum, vel de profunda perfidia Judaeorum. Bestiam ascendentem. Id est Antichristum. Ubi enim in sacro eloquio singulariter bestia ponitur, ipse malignorum spirituum princeps per illam designatur. Unde est: Bestia agri scindet eos. Et Isaias: Mala bestia non pertransibit per eam. Ubi vero partiriter, vel universa daemonum portent
Abbreviated transcription (Latin):
quoq significant com¬
minationem terroris
diuini iudicii. Post uo¬
ces tomtrua sunt. ut
hiqui forte miracula cõ¬
tempnunt. uerba despi¬
ciunt. terrore iudicũ qua

Expanded text:
quoque significant comminationem terroris divini judicii. Post voces tonitrua fiunt, ut hi qui forte miracula contemnunt, verba despiciunt, terrore judicii qua
Abbreviated transcription (Latin):
tẽs ita sanctos suos ꝑmit¬
tit affligi. Quibus breuit̃
respondendum est quia
filii sunt et paterna heredi-¬
tate donandi atq ado dilec¬
ti. Unde scriptum est. fla¬
gellat ds omne filium quẽ
recipit. Nam siipse dominus
ꝑsecutionem sustinuit. ut ad
gloriam ꝑueniret qui est
omnino sine peccato. qͣnto
magis sc̃ĩ iusto iudicio af¬
fliguntur hereditatem ce¬
lestis patriȩ consequiuri :
qui licet sc̃i sint tamen ñ
sunt sine peccato. Econtra
repbi aduersus eos seuiunt.
iugiter mala oꝑantur. tam̃
minime corriguntur. S ĩ
iudicio isti quib nunc uide¬
tur iratus inuenient illum
placatum: repbi aute expe¬
rientur iratum. Et ira que
nunc misericorditer ascĩs
inquoat. inreꝓbis sine mi¬
sericordia conquiescet. Hinc
petrus dicit. tempus est
ut incipiat uidicium de

Expanded text:
tens ita sanctos suos permittet affligi? Quibus breviter respondendum est, quia filii sunt et paterna haereditate donandi atque a Deo dilecti. Unde scriptum est: Flagellat Deus omnem filium quem recipit . Nam si ipse Dominus persecutionem sustinuit, ut ad gloriam perveniret, qui est omnino sine peccato, quanto magis sancti justo judicio affliguntur, ut haereditatem coelestis patriae consequantur? qui, licet sancti sint, tamen non sunt sine peccato, econtra reprobi adversus eos saeviunt, jugiter mala operantur, tamen minime corriguntur, sed in judicio isti, quibus nunc videtur iratus, invenient illum placatum, reprobi autem experientur iratum: et ira quae nunc misericorditer a sanctis inchoat, in reprobis sine misericordia conquiescit; hinc Petrus dicit : Tempus est ut incipiat judicium de
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu domini d̃i c̃¬
re stant. quod iudelicet
in paradiso ubi quondam
fuit adam ante quam pec¬
tatę uisionis di ꝑ fruunt᷑.

Expanded text:
in conspectu Domini terrae stant, quod videlicet in paradiso, ubi quondam fuit Adam, antequam pectate visionis Dei perfruunt
Abbreviated transcription (Latin):
mas mundi partes siue
etiam ꝓpt̃ .uͦuͬi. uirtutes
principales. Denarius qͦr¬
q similit ẽ consecratus
ꝓpt .x. legis p̃cepta. Tunc¬
enim decalogum legis
dimus. Millenarius etiã
sepe ꝓ ꝑfectiõe rei de qua
agitur ponitur. uñ scͥp¬
uit in mille gnãtiones.
Cum enĩ creclendũ sit qd̃
ne qua qua usq ad centũ
generationes mundus ex¬
ex tendatur. Quidaluitł̃
inmille gn̾ationib nisi
gnãtionum uniu̾sitas
de signatur. Uñ ⁊ in aꝑo
lenarius dicuntur regna
mero ut dictum ẽ sum¬

Expanded text:
mas mundi partes, sive etiam propter quatuor virtutes principales. Denarius quoque similiter est consecratus, propter decem legis praecepta. Tunc decalogum legis dimus. Millenarius etiam saepe pro perfectione rei de qua agitur, ponitur, unvit in mille generationes. Cum enim credendum sit quod nequaquam usque ad centum generationes mundus extendatur, quid aliud ingenerationum universitas designatur? Unde et in hac le annis dicuntur regnatmero, ut dictum est, sum
Abbreviated transcription (Latin):
tarii. Et pͣcipitur illi qͥ sede¬
bat inequo nigro. hoc est
diabolo ne frumentũ tan¬
gat aut ordeum. quia duo
sex tarii triticr id est bilibͥs
denario uno ualet. ꝙ tres
bilibres ordei. similit̾ de¬
uideamus quid ista signifi¬
cent. Licet om̃is eccła fru
specialiter hic frumentũ
debemus intelligere pͣdica¬
tores utriusq testamenti.
qui moluntur tribulatio¬
ne presentis uitȩ & excoqũ¬
tur igne passionis . ꝙ effici¬
unturꝰ pulcherrimꝰ xp̃i
panis eum imitantes qui
dicit de se. nisi granm
frumenti cadens in terra
mortuum fuerit ꝙ cetera.
Una gͦ bilibris exduobus
sextariis . quia solet homo
uas habere quod capit du¬
os sextarios. intelligit᷑ una
eccła ex duobus populis

Expanded text:
tarii. Et praecipitur illi qui sedebat in equo nigro, hoc est, diabolo, ne frumentum tangat aut hordeum, quia duo sextarii tritici, id est bilibris denario uno valet, et tres bilibres hordei similitevideamus quid ista significent: Licet omnis Ecclesia fspecialiter hic frumentum debemus intelligere praedicatores utriusque testamenti, qui moluntur tribulatione praesentis vitae, et excoquuntur igne passionis, et efficiuntur pulcherrimus Christi panis, eum imitantes qui dicit de se: Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum fuerit, etc. Una ergo bilibris ex duobus sextariis, quia solet homo vas habere, quod capit duos sextarios, intelligitur una ecclesia ex duobus populis
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sicut conueniunt
iohanni. similiter conue¬
nunt omni ordimi pre¬
dicatorum. Per calamum
autem illud quod cala¬
mo efficitur. intelligere
debemus. idest diuinam
scripturam. quia anti¬
qui calamo scribebant.
Unde bene ipse calamus
nonianis. set similis uirge
dicitur:. In uirga enim
rectitudo sacre scripture

Expanded text:
verba sicut conveniunt Joanni, similiter conveniunt omni ordini praedicatorum. Per calamum autem, id quod calamo efficitur intelligere debemus, id est divinam Scripturam, quia antiqui calamo scribebant. Unde bene ipse calamus non inanis, sed similis virgae dicitur. In virga enim rectitudo sacrae Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
custis Elati & uani. & in
caudis scorpionum uene¬
nati. & inquis lascuna uani:
& in humana facie. simula¬
tione callidi: & in capillis
mulierum moribus inc̃õ¬
positi. & indentibus leonũ
fetidi: & in loricis ferreis
cordde notantur ꝑfidi.
Et uer alarum earum:
sicut uox curruum eqͦꝵ
multorum eurrentium
in bellunt. Quod superius
ꝑcaudas. hoc designatur
hic ꝑ alas locustarum. idest
potentia hereticorum uel
doctrina elata quam
ipsi eligunt: quarum
uox etĩam bene similis
dicitur curruum equoꝵ
currentium in bellum.
Nam currus quando ab
stabulo prodeunt. diui¬
si ab inuicem & se iunc¬
ti incedere solent usq̃¬
quo ad locum certami¬
nis uenientes conun¬
gantur & pariuoto pug¬
nãt. ita ut heretici se¬
metipsos diuidunt¬
& contrarios sibi errorres

Expanded text:
custis elati et vani, et in caudis scorpionum venenati, et in equis lascivi ac vani, et in humana facie simulatione callidi, et in capillis mulierum moribus incompositi, et in dentibus leonum fetidi, et in loricis ferreis corde notantur perfidi. Et vox alarum earum sicut vox curruum equorum multorum currentium ad bellum. Quod superius per caudas, hoc designatur hic per alas locustarum, id est potentia haereticorum, vel doctrina electa, quam ipsi eligunt. Quarum vox etiam bene similis dicitur: curribus equorum currentium in bellum. Nam currus quando a stabulis prodeunt, divisi ab invicem et sejuncti incedere solent usquequo ad locum certaminis venientes conjungantur, et pari voto pugnent: Ita et haeretici semetipsos dividuntt contrarios sibi errores
Abbreviated transcription (Latin):
e factum est pl
maguum incelo. Non tc̃
solum modo factum est
plium quando initio tempo¬
ris diabolus ꝑsuꝑbiam dei¬
ectus est de celo. s et quan¬
do adm̃ passione eiectus
de cordibus fidelium cepit
amplius se uire contrã
omnes et hec pugna ꝑseue¬
rat usq adfinem seculi qnͣ

Expanded text:
 factum est praelium magnum in coelo. Non tunc solummodo factum est praelium, quando in initio temporis diabolus per superbiam dejectus est de coelo, sed et quando a Domini passione ejectus de cordibus fidelium, coepit amplius saevire contra omnes, et haec pugna perseverat usque ad finem saeculi, q
Abbreviated transcription (Latin):
ut sol s septempliciter sole
fulgentem suam manifestaret
claritatẽ : Quid etiam ista de
dño dicemus. cum etiam nos
miseri atq mortales claritatẽ
scãrum animarum cũ ȩterno
sole fulgentium sustinere nõ
ualemus: Porro quod dicit᷑
sol siue luna maiorem lumi¬
nis claritatem habere post
diem iudicii. utiq ad lapsũ
ꝙ reparationem primi homi¬
nis ꝑtinet. Postquã enĩ homo
di mandatum trausgredien¬
do peccauit. tenebras incurrit.
& ideirco etiam ipse sol qͥ ad
obsequium hominis fuerat
conditus. claritatẽ sui lumi¬
nis ex maxima parte ꝑdidit.
S eum reparatus fuerit ho¬
mo atq post generałe resur¬
rectionem renouatus. tunc
ꝙ ipse sol renouabitur. &
septempliciter. id est multo
ciẽs quam modo lucebit. Uñ
etiam nec postea occasũ patit᷑
sicut ysidorus cestatur. ne
impii claritate luminis eius
fruantur. Aliter. Sol habet
ortum & occasum. ideoq eõ¬
grue. xp̃o comparatur. qui
habuit ortum nascendo tem¬

Expanded text:
t sol, sed septempliciter sole fulgente suam manifestaret claritatem. Quid autem ista de Domino dicimus, cum etiam nos, miseri atque mortales, claritatem sanctarum animarum cum aeterno sole fulgentium sustinere non valemus? Porro quod dicitur, solem sive lunam majorem luminis claritatem habere post diem judicii, utique ad lapsum et reparationem primi hominis pertinet. Postquam enim homo Dei mandatum transgrediendo peccavit, tenebras incurrit, et idcirco etiam ipse sol, qui ad obsequium hominis fuerat conditus, claritatem sui luminis maxima ex parte perdidit. Sed cum reparatus fuerit homo, atque post generalem resurrectionem renovatus, tunc et ipse sol renovabitur, et septempliciter, id est multo clarius quae modo lucebit. Unde etiam nec postea occasum patietur, sicut Isidorus testatur, ne impii claritate luminis ejus perfruantur. Aliter: Sol habet ortum et occasum, ideoque congrue comparatur Christo, qui habuit ortum nascendo tem
Abbreviated transcription (Latin):
mista. Memͣto dñe qͥa pul¬
ius sumtis homo sicut fen
dies eius. Bene auͣt iste lapiˢ
sexto loco subrogat᷑. qͥ terre
rubre speciẽ tenere iudet᷑.
qͥa ⁊ pͥmus homo sexta die
conditus inuenit᷑ cui dictuͣ
ẽ. tͣra es ⁊ intͣram ibis.
eptimus crisolitus. Criso¬
litus quasi aurnͣ fulget. &
uidet᷑ emutere & se quasdã
ardentes scintillas. Cuiuis
specie significant᷑ hi qͥ luce
suꝑne sapientie resplendent:
suasq uirtutes atq sententias
cũ uerbo exhortationis uelut

Expanded text:
mista: Memento, Domine, quia pulmista: Memento, Domine, quia pulvis sumus, homo sicut fenum dies ejus . Bene autem iste lapis sexto loco subrogatur, qui terrae rubrae speciem tenere videtur, quia et primus homo sexto die conditus invenitur, cui dictum est: Terra es et in terram ibis . Septimum chrysolithus. Chrysolithus quasi aurum fulget, et videtur emittere ex se quasdam ardentes scintillas. Cujus specie significantur hi qui luce supernae sapientiae resplendent, suas virtutes atque sententias cum verbo exhortationis velut
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ ꝓpͥum sanginẽ nͣ
solũ ꝓamicis. uerñ etiam
ꝓ ipsis fundere non inetu¬
ant iinicis. qͦd significat᷑
ꝑco lorem rubeum. hinic
incanticis canticoꝵ eccłia
dicit. Nolite me considera¬
re qͦd fusca sim. qͥa decolora¬
tut me sol. Unde paulus
apłs ait. Et si exterior nͣr
homo corrumpit᷑. tamͣ in¬
terior renouat᷑ dedie indiẽ.
extus sardius.
Sardius lapis. terre ru¬
bre speciẽ habet. ideoq si¬
nificat scõs qui licet ad sub¬
luma indelligenda & contu¬
enda ducant᷑ tam̃ suã semꝑ
student recognoscere fragili¬
tatem recordantes se eẽ fili¬
os ade. qui tͣra rubra incer¬
p̃tat᷑. Reducunt quippe ad
memoriã semꝑ. qui sint et
unde uenerint. idest ex ra¬
dice fragilis & peccatoris ho¬
minis: ne uidelicet exaccep¬
to celestis grͣe dono extollant᷑.
hinc ie rechiel sepe contu¬
ens celestia mysteria filius
hominis uocat᷑. Et abrabã.
loquar addnmn meuͣ. cum
sunpuluis & cinis. Et psal¬

Expanded text:
officium proprium sanguinem non officium proprium sanguinem non solum pro amicis, verum etiam pro ipsis fundere non metuant inimicis, quod significatur per colorem rubeum. Hinc in Canticis canticorum Ecclesia dicit: Nolite me considerare quod fusca sum, quia decoloravit me sol . Unde Paulus apostolus ait: Etsi exterior homo noster corrumpitur, tamen interior renovatur de die in diem . Sextum sardius. Sardius lapis terrae rubrae speciem habet, ideoque significat sanctos, qui, licet ad sublimia intelligenda et contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rubra interpretatur. Reducunt semper ad memoriam qui sint et unde venerint, scilicet ex radice fragilis et peccatoris hominis, ne videlicet ex accepto coelestis gratiae dono extollantur. Hinc Ezechiel saepe contuens coelestia mysteria, filius hominis vocatur; et Abraham: Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis . Et Psal
Abbreviated transcription (Latin):
possint. Unde unus eoꝵ ds̃
Ecce elongaui fugiens. & man¬
si in solitudine. Inquoꝵ cordi¬
bus inuenit᷑ lapis smaragdꝰ.
qͥa inipsis habitat xp̃c. Sed
fidelib nũqͥd ipsi eũ habi¬
tant. s causa inuidentiebo¬
minib eum auferunt. S st̃
arimaspi. unuͣ oculũ haben¬
tes. idest electi oculũ mentis
possidentes. qͥ bellant᷑ cum
griphib hoc ẽ cum maligni
spiritib xpͣm que sibi rapi
fides nũqͣm marcescit. Nam
& ipsi infundamͣto eccłe po¬
nunt᷑. qͥa alios & exemplo &
doctͥna erudiunt & in xpͣi
doctͥna confortant.
uintus sardonix. Sal¬
nix cõpositũ est. exardio es
onice. Cuiꝰ genera plarima
sunt. s p̾ciosior trib coloribus
distinguit᷑ mninodũ uuguinis
qͥa insubteriori parte habet
cundũ insuꝑiore candidũ
uel alicer. Primam habet
parte nigra. media candi¬
dam. suꝑius rubeã. Signi¬
ficans scõs qui nigri. idest
despecti concemptibiles et
diant᷑ a deo: ut si necessit aᷤ
ingruerit. etiã ꝑcaritatis

Expanded text:
possint. Unde unus eorum dicit: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . In quorum cordibus invenitur lapis smaragdus, quia in ipsis habitat Christus. Sed fidelibus, non quod ipsi eum habeant, sed causa invidentiae hominibus eum auferunt. Sed sunt Arimaspi unum oculum habentes, id est electi unum oculum mentis possidentes, qui bellantur cum gryphibus, hoc est, cum malignis spiritibus, Christumque sibi rapiufides nunquam marcescit. Nam et ipsi in fundamento Ecclesiae ponuntur, quia alios et exemplo et doctrina erudiunt, et in Christi doctrina confortant. Quintum sardonyx. Sardonyx compositum est ex sardio et onyche, cujus genera plurima sunt, sed pretiosior tribus coloribus distinguitur in modum unguinis, quia in subteriori parte habet cundum, in superiori candidum. Vel aliter: primam partem habet nigram, mediam candidam, superius rubeam, significans sanctos, qui nigri, id est despecti, contemptibiles, etdiantur ab eo, ut si necessitas ingruerit, etiam per charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte demonstratur quid
sit ad mirari terram uni¬
ũsam post bestiam. idest
omnes reꝓbos & terrena
sapientes. In eo itaq draconẽ
adorauerunt quod bestiã
illam uidelicet ancixp̃m.
non solum diuiciĩs et po-¬
tentatib. uerum etiam
electorum signis et uͥtuti¬
bus fultum xp̃m esse
putauerunt. forsitan enĩ
contempnenda esse so
lum modo potentia secu

Expanded text:
te demonstratur, quid sit admirari universam terram post bestiam, id est reprobos et terrena sapientes. In eo itaque draconem adoraverunt, quod bestiam illam, videlicet Antichristum, non solum divitiis et potentatibus, verum etiam electorum signis et virtutibus fultum, Christum esse putaverunt. Forsitan enim contemnenda esset, si solummodo potentia saecu
Abbreviated transcription (Latin):
infernum . uerum tan-¬
ta seuitia tunc erit &
tam erit in manis illa
ꝑsecutio: ut ñ satient᷑
reꝓbi postquam inter¬
feterint eos. s etiam ad
augendum suam ma-¬
litiam neq post mor¬
tem ꝑ mutent eos po¬
ni inmonumento sic
enim legimus factum
et inpersecutione sanc¬
torum martyrum. Qađ
tanto tunc amplius
fiet. quanto grauior
erit ꝑsecutio. Aliter. in
monumentis id circo po¬
nuntur mortuorum

Expanded text:
infernum. Verum tanta saevitia tunc erit, et tam erit immanis illa persecutio, ut non satientur reprobi, postquam interfecerint eos, sed etiam ad augendam suam malitiam, neque post mortem permittent eos poni in monumento. Sic enim legimus factum et in persecutione sanctorum martyrum, quod tanto tunc amplius fiet, quanto gravior erit persecutio. Aliter: In monumentis idcirco mortuo rum
Abbreviated transcription (Latin):
menses. possumus specia¬
liter referre ad spatium
trium annorum & di-¬
midii. quando sub anti¬
xp̃o acerbius calcabitur
& conprimetur eccła ab
impuis. Nam intribus
O menses continentur.
Quo numero etiam incel
pus ꝓter sex mundi eta¬
tes. & septem dies. quibus
omne p̃sens tempus uo¬
luitur. Sexies enim sep
Aliter: legimus inueteri
testamento. quod populꝰ
isrł quadraginta se
cunda mansione in gres¬
sus est terram reꝓmissi¬
onis. Et quia infigura
omnia contingebant
illis. utiq & hoc iter ad
nos ꝑtinet. qui initine¬
re deserti moramur.
& ad patriam repmissio¬
nis cendimus post maris
rubri baptismum. inqͦ

Expanded text:
menses possumus specialiter referre ad spatium trium annorum et dimidii, quando sub Antichristo acerbius calcabitur, et comprimetur Ecclesia ab impiis. Nam in tribus o menses continentur, quo numero etiam omne pur, propter sex mundi aetates, et septem dies, quibus omne praesens tempus volvitur. Sexies enim septem Aliter: Legimus in Veteri Testamento, quod populus Israel quadragesima et secunda mansione ingressus est terram repromissionis, et quia in figura omnia contingebant illis, utique et hoc iter ad nos pertinet, qui in itinere deserti moramur, et ad patriam repromissionis tendimus post Rubri maris baptismum, in
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in eecle siastica
hẏstoriã beatum iohannẽ a do¬
miciano impiissimo cesaruni.
inpathinos insula religatũ. exi¬
lio deputatum. metallo dap̃¬
natum. ob insuperabilem ȩuã¬
gelirandi p̃dicationem. ut ibi
forsitan secaret marmora. uel
terram foderet. aut his simi¬
libꝰ p̃ceptis deseruiret impe¬
rialibus. sicut legimus fac¬
tum inpassionibus sc̃oꝵ mar¬
tẏrum. Ubi quanto magis pu¬
tabatur uinc iri custodia. hu¬
mana: tantomagis metas hu¬
manitatis transcendens. me¬
ruit uidere cęlestia. Et eui
certa negabantur spacia ter¬
rarum excedere secreta sũt
concessa penetrare cȩlestia.
Et quantomagis destitutꝰ est
humano solacio. tanto ei affu¬
it diuinum. Ibiq meruit ui¬
dere hanc propheciã de sta¬
tu p̾sentis ꝙ future eccłe. q̃
inter reliquos noui testam̃¬
ti libros prophecia nomina¬
tur sicut in sequentibꝰ dr.
Beatus qui legit ꝙ qui audit

Expanded text:
Legimus in Ecclesiastica historia beatum Joannem a Domitiano impiissimo Caesare in Pathmos insulam relegatum, exsilio deportatum, metallo damnatum ob insuperabilem Evangelii praedicationem, ut ibi forsitan secreta marmorum, vel terram foderet, aut his similibus praeceptis deserviret imperialibus, sicut legimus factum in passionibus sanctorum martyrum. Ubi quanto magis putabatur vinciri custodia humana, tanto magis metas humanitatis transcendens, meruit videre coelestia. Et cui certa negabantur spatia terrarum excedere, secreta sunt concessa penetrare coelestia. Et quanto magis destitutus est humano solatio, tanto ei adfuit divinum. Ibique meruit videre hanc prophetiam de statu praesentis et futurae Ecclesiae, quae inter reliquos Novi Testamenti libros prophetia nominatur, sicut in sequentibus dicitur: Beatus qui legit verba
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis uite gaudia habent.
ꝙ in ante: se extendunt. pro
nichilo ducentes omĩa tempo¬
ralia. dum considerant futu¬
rȩ uitȩ gaudia. iuxta illud
apłi. Unum quod retro est
obliuiscens. in anterioribus
me ex tendo. sequeiũ braui¬
um suꝑnȩ uocationis. Sic
autem dicitur ei. quod uideᷤᷤ
scribe in libro. Ac si diceret᷑
quod uisurus es. Nec dum
enim aliquid uiderat. sed
tantum ad uidendum ele¬
uatus fuerat. Librũ autem
memoriam eius appellat.
id est ea quȩ uides recond̃
in mente tua. ꝙ aliis etiam
manifesta. Nam quod libri
significent corda hominũ.
ꝙ conscientiam: testatur da¬
niel qui dicit. Antiquus di¬
erum sedit. ꝙ libri aꝑti st̃
& alius liber qui est uitȩ.
Sic etiam fidelibus dicitur.
ut quod uident. id est quod
intelligunt: & ipsi incordibꝰ
suis recoudant. ꝙ aliis etiã
manifestare studeant. Uox
autem hȩc suie in iohanne.
siue inȩccła recte magna uo¬

Expanded text:
praesentis vitae gaudia habent, praesentis vitae gaudia habent, et in ante se extendunt, pro nihilo ducentes omnia temporalia, dum considerant futurae vitae gaudia, juxta illud Apostoli: Unum quod retro est obliviscens, in anterioribus me extendo, sequens bravium aeternae vocationis . Sic autem dicitur ei: Quod vides scribe in libro, ac si diceretur: Quod visurus es. Necdum enim aliquid viderat, sed tantum ad videndum elevatus fuerat. Librum autem memoriam ejus appellat, id est: ea quae vides reconde in mente tua, et aliis etiam manifesta, nam quod libri significent corda hominum et conscientiam, testatur Daniel qui dicit: Antiquus dierum sedit, et libri aperti sunt, et alius liber qui est vitae . Sic etiam fidelibus dicitur, ut quod vident, id est quod intelligunt, et ipsi in cordibus suis recordant, et aliis etiam manifestare studeant. Vox autem haec sive in Joanne, sive in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Eccła quoq quam beatꝰ ioħs
significabat. iam facta carnis
mortificans. in lucem sp̃c ad sur¬
gebat. Et om̃s electi indie do¬
minica sunt. quia ad gaudia
futurȩ resurrectionis hilareᷤ¬
eunt. Et audiui post
iue uocem magnã tamquã
tubȩ dicentis Quod uides
seribe inlibro. Sicut in spũ
positus spiritalia uidit. sic
ea quam audiuit uox spiri¬
talis fuit. S qui extra corpꝰ
ꝑ contemplationem fuerat
eductus. quem admodũ dor¬
sum habebat: non eiũ ꝑ corpꝰ
ista uidit. ut post dorsũ cor¬
poris aliquid uideret. S facieᷤ
illius intelligitur ipsa uis cõ¬
templationis que extendeba¬
tur ad ea quȩ uidebat. Dor¬
sum uero obluuio de pͣsenti¬
bus. ex quibꝰ deductus: per
spm iam uidebatur. id circo
itaq cȩlestibꝰ intentus uocẽ
inhis quę oblitus fuerat
audiuit: ut faciem mentis
ad ea conuerteret. ꝙ quȩ ui¬
debat auditoribus profucura
scriberet. ita ꝙ scĩ post se oĩa

Expanded text:
Ecclesia quoque quam beatus Joannes Ecclesia quoque quam beatus Joannes significabat, jam facta carnis mortificans, in lucem Spiritus assurgebat; et omnes electi in die Dominica sunt, quia ad gaudia futurae resurrectionis hilarescunt. Et audivi post me vocem magnam tanquam tubae, dicentis mihi: Quod vides scribe in libro. Sicut in spiritu positus spiritualia vidit, sic ea quae audivit vox spiritualis fuit; scilicet, qui extra corpus per contemplationem eductus fuerat, quemadmodum dorsum habebatur. Non enim per corpus ista vidit, ut post dorsum corporis aliquid videret; sed facies illius intelligitur ipsa vis contemplationis, quae extendebatur ad ea quae videbat, dorsum vero oblivio de praesentibus, ex quibus eductus per spiritum jam videbat. Idcirco itaque coelestibus intentus, vocem in his quae oblitus fuerat audivit, ut faciem mentis ad ea converteret, et ea quae videbat auditoribus profutura scriberet, ita et sancti post se omnia
Abbreviated transcription (Latin):
aperte demonstratur. beatũ
iohannem hanc uisionẽ non
corporaliter. s inspũ uidisse.
exechiel qui cum sederet in
domo sua ꝙ senes iuda sede¬
rent coramillo. ductus ẽ m̃te
inierłm. Itaq sicut dictum
est nichil ꝑ corpus uidit uel
audiuit. uel sensit. uel intel¬
lexit. Nec ipsam carnẽ fun¬
dicus deseruit: quando hanc
reuelationem uidit. S docẽ
assumptus : quã altaꝙ mysti¬
ca potuit intueri. Hotandũ
autem. quod se non. indie
sabbati aut sexta feria. sed
indie dnica raptum fuisse
dicit. Solet enim qualitas
rerum ostendi. pro qualita¬
te temporum. hinc est qđ
abraham inferuore fidi suȩ
angelos meridiȩ uidit. ꝙ loch
in ꝑditione sodomorũ uesꝑi. ada pe
Ita gͦ in hoc loco ꝑdiem do¬
minicum aꝑtae fides intelligit᷑.
que iam manifesta erat ĩ toto
mundo. quando ista uidebat
beatus iohannnes. Iam enim
apłi profecti p̃dicaueriut. uͥq
etiam corporalis illius uacacio
sabbati: inspiritalem transierat.

Expanded text:
aperte demoaperte demoJoannem hanc visionem non corporaliter, sed in spiritu vidisse, Ezechiel, qui cum sederet in domo sua, et senes Juda sederent coram illo, ductus est mente in Jerusalem. Itaque sicut dictum est, nihil per corpus vidit vel audivit, vel sensit, vel intellexit, vel ipsam carnem funditus deseruit, quando hanc revelationem vidit, sed docenassumptus est, ut alta et mystica posset intueri. Notandum autem quod se non in die sabbati, aut sexta feria, sed in die Dominica raptum fuisse dicit. Solet enim qualitas rerum ostendi pro qualitate temporum. Hinc est quod Abraham in fervore fidei suae angelos meridie vidit, et Loth in perditione Sodomorum vesperi, Adam Ita ergo in hoc loco per diem Dominicam aperte fides intelligitur, quae jam manifesta erat in toto mundo, quando ista videbat beatus Joannes. Jam enim Apostoli profecti praedicaverunt ubique, et jam corporalis illius vacatio sabbati in spiritualem transierat.