comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ONSUE UERI NT trans mariue pro¬
uintie sua queq rome italieq sufficer̃.
Sicilia insularum celebertima frumẽtu
zuccarumq. Sardinia coria. ac caseũ.
Uinum corsica. Ebusus salem atque alie alia. Sola hy¬
spania rome atque italie impatores ac reges dat̃ solita
est. At quales impatores aut quales reges: Traianũ
adrianũ Theodosium Irchadium honoriũ. Theo dosi¬
um alterum. postremo alfonsura uirtututa omnium
uiuam imaginem. qui cum superioribus his nullo
laudationis genere inserior exter tum maxiie re¬
ligione id esł uera illa sapientia qua potissimũ a bru¬
tis animalibus distinguinuir longe supiot est: atque
celebtior. Christum et enim uerum et singularem
deum sibi colendũ unice delegit. lanctissima omina
eius mandata ac precepta cusfodiens. Neque remorã¬
tur eum ꝑardua ut sunt regum negocia ꝗn quotidie
diluculo surgens orationes quas uulgo hotas uocant
in interiore sacello genu flexus cum gemitu ac sus¬

Expanded text:
onsueverunt transmarinae provinciae sua quaeque Romae Italiaeque sufficere. Sicilia insularum celeberrima frumentum zucharumque, Sardinia coria ac caseum, vinum Corsica, Ebusus salem, atque aliae alia. Sola Hispania Romae atque Italiae imperatores ac reges dare solita est. At quales imperatores aut quales reges? Traianum, Adrianum, Theodosium, Archadium, Honorium, Theodosium alterum. Postremo Alfonsum, virtutum omnium vivam imaginem, qui cum superioribus his nullo laudationis genere inferior extet, tum maxime religione, id est vera illa sapientia, qua potissimum a brutis animalibus distinguimur, longe superior est atque celebrior. Christum etenim verum et singularem Deum sibi colendum unice delegit, sanctissima omnia eius mandata ac praecepta custodiens, neque remorantur eum perardua, ut sunt, regum negotia, quin quotidie diluculo surgens orationes, quas vulgo horas vocant, in interiore sacello genu flexus cum gemitu ac sus
Abbreviated transcription (Latin):
R Euatuo dux cum ꝑfecialem ferream cytotecam id ẽ
proelui signum detulisset alfonso alactitet illam ac¬
cepisse p̾alam est. Moxq fecialem iuterrogasse nũ
in singulare certamen auitiuniuersum exercitre¬
se prouocaret. quoniam ip̃e utrumlibet: accepisset.
Relpoudente uero feciale non in singulare sed iu
um uerlum certamen a tenato prouocari confe¬
stun pugne locum et tempus uire belli statuisse
accellissẽ at ne quicꝗͣ expectalle.

Expanded text:
Renatus dux cum per fecialem ferream chirothecam, id est proelii signum, detulisset Alfonso, alacriter illam accepisse palam est, moxque fecialem interrogasse, num in singulare certamen, an in universum exercitum provocaret, quoniam ipse utrumlibet accepisset. Respondente vero feciale non in singulare sed in universum certamen a Renato provocari, confestim pugnae locus et tempus iure belli statuisse, accessisse ac ne quicquam expectasse.
Abbreviated transcription (Latin):
sius curam inteudendam esle E:t eniui sibi uõ qui¬
dem in sidus uti sepius ase accepisset sed aut uit¬
tute uincendum esse aut minꝗͣ profecto uincẽdus
Ex hac enim re non aliamsibi laudem sperandam
esse qͣ eus qui diane ephesie templum incendisset. cu¬
uis nomentotius asie decreto ex hominum memo¬
ria oblitteratum traderent
dem boua tex existimabat. Boni enim perpetuitatis non
momenti animi non fortune celi deniq non mundi
huius nomen esse.

Expanded text:
sius curam intendendum esse. Etenim sibi non quisius curam intendendum esse. Etenim sibi non quidem insidiis, uti saepius a se accepisset, sed aut virtute vincendum esse, aut unquam profecto vincendum. Ex hac enim re non alias sibi laudem sperandam esse, quam eius qui Dianae Ephesiae templum incendisset, cuius nomen totius Asiae decreto ex hominum memoria obletteratum traderentdem bona rex existimabat. Boni enim perpetuitatis non momenti, animi non fortunae, caeli denique non mundi huius nomen esse.
Abbreviated transcription (Latin):
furcam tollendos eẽ contende rent. regem contra
omnis prosua consuetudine missos omnes fecisse
simul et suotum indignatiunculam ita lenisse. lubu¬
iuscemodi inuiriis non quid dicatur. seda quo dica¬
tut inprimis animaduertendum esse. Spuret uuiãt
sputce loquantur spurce ut lubet se nequaꝗ ob alioꝵ
maledicti a sua natura et moderatione tecessutũ esse
Ad hec uictoriam fottunc munus esse clementiam suũ
ipsuis qui clemens esset. Nebere itaq unum quenque
malle ex dementia ꝗͣ ex inctoria laudem indipisci. De¬
nique expartum loqui nihil magis aduersariorum
auimos flectere et consiliare solitum esse ꝗͣ placabili¬
tatis et mansue tudinis nomen.
REx lodo uico pod io renuntiauti essẽ quemdã inue¬
netorũ naualibus qui illa una cuta armamentario
quod in his erat exurere polliceretut si sibi duo mi¬
lia au reorum a rege promitterentut conatulque et
illius facile cessuros affitinanti ita rescriplit. Alio ip¬

Expanded text:
furcam tollendos esse contenderent, regem contra furcam tollendos esse contenderent, regem contra omnes pro sua consuetudine missos fecisse, simul et suorum indignatiunculam ita levisse. In huiuscemodi iniuriis numquid dicatur, sed a quo dicatur in primis animadvertendum esse. Spurci vivant spurce, loquantur spurce, ut libet, se nequaquam ob aliorum maledicta a sua natura et moderatione recessurum esse. Ad haec victoriam fortunae munus esse, clementiam suum ipsius, qui clemens esset debere. Itaque unumquemque malle ex clementia, quam ex victoria laudem adipisci. Denique expertum loqui nihil magis adversariorum animos flectere et conciliare solitum esse, quam placabilitatis et mansuetudinis nomen. XXX. Rex Ludovico Podio renuntianti esse quendam in Venetorum navalibus, qui illa una cum armamentario, quod in his erat, exurere pollicitaretur, si sibi duo milia aureorum ab rege promitterentur, conatus et illius facile cessuros affirmanti ita rescripsit, alio ip
Abbreviated transcription (Latin):
tne operam dare non posse ac pto inde ueta solidaq litte¬
rarum uoluptate cariturum. Sed cum mox audisser
me lautam arceliam uirginem probam nobilem ac for¬
mosam duxisse apptobauit litterarura cominoda et
honesti coniugii suauitatem inequo poneus.
Alfonsum cum quereretut ab eo quare podagrici loqua¬
tiores essent ita iocarum accepimus. Podagricos
pedum uitio afflictos ambulate non polle ideo lingua
uelut ambulatione quadam eos crebrius utilolere
Ad hec non illepide adiectum enuium cum podagta¬
tetut. tum bene et copiose poetari consuelle.
INobsidione scaphati centurionem ac milites qui oppi¬
do presidio erant non solum omtis getieris tela sed
uerba etiam petulantissima atque obscenissima in
tegem et in loh. principem tarentinum ac petrum
infantem regis ftattem qui aderant iactitasse sa¬
tis constat. Capto autem oppido cũ ipsi princeps
atq infans ab ita ex cõuitus stimulati eos oninis in

Expanded text:
me operam dare non posse, ac proinde vera solidaque litteme operam dare non posse, ac proinde vera solidaque litterarum voluptate cariturum. Sed cum mox audisset me Lauram Arceliam virginem probam, nobilem ac famosam duxisse, approbavit litterarum comoda et honesti coniugii suavitatem in aequo ponensAlfonsum cum quaereretur ab eo quare podagrici loquaciores essent, ita iocatum accepimus: podagricos pedum vitio afflictos ambulare non posse, ideo lingua velut ambulatione quadam eos crebrius uti solere. Ad hoc non illepide adiectum, Ennium cum podagraretur tum bene et copiose poetari consuesse. In obsidione Scaphati centuriones ac milites, qui opido praesidio erant, non solum omnis generis tela, sed verba etiam petulantissima atque obscenissima in regem et in Ioannem principem Tarentinum ac Petrum infantem regis fratrem, qui aclerant, iactitasse satis constat. Capto autem opido cum ipsi principes atque infans ab ira ex convitiis stimulati eos omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
pomitia tandeta philippo consentitet proq illius
uoluutate omuia et dicerer et faceret. Sequidem iuox
presentem quicquid egissent in melius non line phi¬
lippilaude et leticia recorrecturum. Et hec qui dem
aduobus prudentissimis priacipibus parabantut. Ue¬
rum ego comꝑtum atq exploratum habeo cum reliꝗs
fere omnibus tum uel maxime principicibus terum
futuratum adeo ptorsus ademptum arbritium spes¬
q et cogitationes mortalium uanas ẽẽ. Dum enit lodo¬
uicus ptemussiis accelerat terque ipłe proficisci parabat
phus mortem obit alfonso hetede iustituto. Quo nun¬
tio inctedibili quidem dolore tex aliquin excellenti a¬
nimo tex consternatus est: Quoduidelicet gratitudi¬
nis liberalitatis auirtutis materiã sibi preceptã in
philippi benefactotis interitu sentitet.
SAPIENTER
Umi audisset rex me cõiugem ẽc̃ dicturuma primo
im probauit. arbitratus decetero litteris simul ex uxoti

Expanded text:
per omnia tandem Philippo consentiret, proque illius per omnia tandem Philippo consentiret, proque illius voluntate omnia et diceret et faceret. Si quidem mox praesentem quicquid egissent in melius non sine Philippi laude et laetitia recorrecturum Et haec quidem a duobus prudentissimis principibus parabantur. Verum ego compertum atque exploratum habeo, cum reliquis fere omnibus cum vel maxime principibus morarum suturarum adeo prorsus ademptum arbitrium, spesque et cogitationes mortalium vanas esse, dum enim Ludovicus praemissus accelerat rexque ipse proficisci parabat, Philippus mortem obiit Alfonso haerede instituto. Quo nuntio incredibili quidem dolore rex alioquin excellenti animo consternatus est, quod videlicet gratitudinis, liberalitatis, ac virtutis materiam sibi praereptam in Philippi benefactoris interitu sentiret. XXVII. SAPIENTER Cum audisset rex me coniugem esse ducturum, primo improbavit arbitratus de cetero litteris simul et uxori
Abbreviated transcription (Latin):
primo rei nouitate admiratum indoluisse philippi ui¬
ces quem honoris gratia patrem appellate consues¬
set quando quidem illum uenetoruiti armis oppres¬
sum ita de regno suo instituisse arbittare tut. De inde
ipli lodouico respondisse. Et si philippi regnum atque
fortune amplissime et locupletissuue sunt non sequi¬
dem ambitionis sed gratitudiuis caula illi auxiliũ
prestare pataturesse. Scire se omtia sua et uitam
iplam philippo debeti. Sibi itaq philippus haberet te
cuntates et boua sua. Sequidem opinione celetius ex
tiburi mediolauum cum exercitu ultro aduolaturũ
Iussisse tandem ut puccius ꝗͣ celẽtime rediter philippũ¬
q ad bonam spen sui aduentus exortaretur. Interim for¬
ti ac constanti anino illum esse opottere. ac cogitate po¬
tius quomodo uenetorum bonama diltribuat: ꝗͣ quo¬
modo sua ipius aliis latgiatut. Sed quonam sciret phi¬
lippum natuta suspiciosum ẽẽ maudatis adiecisset. Uti

Expanded text:
primo rei novitatem admiratum indoluisse Philippi viprimo rei novitatem admiratum indoluisse Philippi vices, quem honoris gratia patrem appellare consuesset, quandoquidem Venetorum armis oppressum ita de regno suo instituisse arbitraretur. Deinde ipsi Ludovico respondisse, et si Philippi regnum atque fortunae amplissimae et locupletissimae sunt, non se quidem ambitionis sed gratitudinis causa illi auxilium praestare paratum esse. Scire se, omnia sua et vitam ipsam Philippo deberi, sibi itaque Philippus haberet et civitates et bona sua; se quidem opinione celerius ex Tiburi Mediolanum cum exercitu ultro advolaturum. Iussisse tandem ut Puccius quam celerrime rediret Philippumque ad bonam spem sui adventus exhortaretur. Interim forti et constanti animo illum esse oportere ac cogitare potius, quomodo Venetorum bona distribuat, quam quomodo sua ipsius aliis largiatur. Sed quoniam sciret Philippum natura suspiciosum esse, mandatis adiecisse uti
Abbreviated transcription (Latin):
auditurus esset proferret.Deinde ut regiꝗͣ ocis¬
sime renuntiaret sibi propositũ esse utique fi¬
xum et immutabile tegem ipsum exasse heredẽ
facere. Ipsiq puccio in presentia tradere paratũ
esse regis nomine ciuitates oppida atque arces
omnes que quidem regiotum militum presi¬
dio qui ingallia culalpina ꝓ id tempus sub taimũ¬
dobuillio regis duce militabant ꝓꝗͣ oportune
custodiri possent tum magisi ratus tum uidi¬
uia tuta etarium tum introitus omtus penes
ipsum regi tesignaturum. Sibi dumtaxat at¬
cem iouis et papie inauentum regis reserua¬
tutum et has quoque presenti al fonso traditu¬
tum. nihil omnino sibi adueniente rege nisi
papie ted ditus retenturum. Hlec cũ piucio
maiora esse ꝗͣ ut inpresens ꝑ se transigi pos¬
sent uidetentut exphilippi quoq sententia
ad regem magiris itineribus contendille re¬
giq dĩnnia ut gelta erant enattasse. Regeni

Expanded text:
auditurus esset, proferret. Deinde ut regi quam ocisauditurus esset, proferret. Deinde ut regi quam ocissime renuntiaret sibi propositum esse utique fixum et immutabile regem ipsum ex asse haeredem facere, ipsique Puccio in praesentia tradere paratum esse regis nomine civitates, opida atque arces omnis, quae quidem regiorum militum praesidio, qui in Gallia Cisalpina per id tempus sub Raimundo Buillo regis duce militabant, per quam oportune custodiri possent; tum magistratus, tum iudicia, tum aerarium, tum introitus omnis penes ipsum regi resignaturum, sibi dumtaxat arcem Iovis et Papiae in adventum regis reservaturum, et has quoque praesenti Alfonso traditurum, nihil omnino sibi adveniente rege nisi Papiae reditus retenturum. Haec cum Puccio maiora esse, quam ut in praesens per se transigi possent, viderentur, ex Philippi quoque sententia ad regem magnis itineribus contendisse, regique omnia, ut gesta erant, denarrasse. Regem
Abbreviated transcription (Latin):
tem diligentiam ac fidem perpetuo fere initalia o
tatore usus est renuntianti propace quam uenetis
dere solituta esse
lippomatia in hanc fere sententiam. Philippus al¬
fonso lalutem. Ardeo et quidem cupiditate iicre¬
aderant ab hestore uiolatas esse arege dimissus est nõ
solum metu mortis liberatus. sed uiatico etiam adin¬
tus. Hoc etiam ad magnamitatem regis referendũ
est Quod cum hestor infidem recipiende pecunie
obsidem dare filium optulisset arege illi sicuti pleris¬
q aliis negatum esse palam est. Non metu sedgta¬
aulicis tuittas fide ac probitate ꝗͣ taxime spectatũ
qui cum eafiducia de tebus atduis loqui liceat ac
si tecum corata locututus essem. Uale. Ex omuibus
regem lodouicum podium delegisse siamus. hunc
cum et litteris manu regis descriptis et siꝯtus secre¬
tioribus ad philippum accellisset primum ui te ui¬
tando a philippo ad actumesse. nequid eorum que

Expanded text:
em diligentiam ac fidem perpetuo fere oratore in em diligentiam ac fidem perpetuo fere oratore in Italia usus est, renuntianti pro pace, quam Venetis ndere solitum esse. lippo Maria in hanc fere sententiam: "Philippus Alfonso salutem. Ardeo et quidem cupiditate increaderant, ab Hestore violatas esse, ab rege dimissus est non solum metu mortis liberatus, sed viatico etiam adiutus. Hoc etiam ad magnanimitatem regis referendum est, quod cum Hestor in fidem recipiendae pecuniae obsidem dare filium obtulisset, ab rege illi sicuti plerisque aliis negatum esse palam est. Non metu sed graaulicis mittas fide ac probitate quam maxime spectatum, cui cum ea fiducia de rebus arduis loqui liceat, ac si tecum coram locuturus essem. Vale." Ex omnibus regem Ludovicum Podium delegisse scimus, hunc et cum litteris manu regis descriptis et signis secretioribus ad Philippum accessisset, primum iureiurando a Philippo adactum esse, ne quid eorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ac propere precucuttisse quingentos que auteos
unde trupet effoderat recondidisse ratum totos
mille tuox sibi nequaquam deluturos. Posthec
cecum in agro teuisisse reꝑtaq pecutua compa¬
item compellando exclamalse cecum ocula¬
to melius uidisse. letumq rediilse. Cecorum
uero ad monituma regem eos imꝑatores maxi¬
me laudare. qui eos qui oculum ptoelus atm¬
sillent cotonatos nilitessiiosq hãnibales appellatẽt
COnductus iam arege hestor sauentinus xui. mi¬
libus aueͬorum sibi traditis iam anteaꝗͣ regi
militare inciperet. ad bonouienses et fraciscum
fottiam se contulit. Quod cura neapoli telcitũ
eẽt antonius casarelius hestotis scriba qui do¬
inini negocia procutabat apud tegeta uite tue¬
tuens profugit. Uerum interceptus in uia ad
regem reductus est. Constitutus in medium
uissus est recitare conditiones inter regem et
domimim eius peum initas quas cum intellexillent ꝗ¬

Expanded text:
ac propere praecurrisse quingentosque aureos, ac propere praecurrisse quingentosque aureos, unde nuper effoderat, recondidisse ratum totos mille max sibi nequaquam defuturos. Posthaec caecum in agro revisisse repertaque pecunia compatrem compellando exclamasse, caecum oculato melius vidisse laetumque rediisse. Ceterum vero admonitum regem eos imperatores maxime laudare, qui eos, qui oculum proeliis amisissent, coronatos milites suosque Hannibales appellarent. Conductus iam ab rege Hestor Faventinus XVI millibus aureorum sibi traditis iam, antea quam regi militare inciperet, ad Bononienses et Franciscum Sfortiam se contulit. Quod cum Neapoli rescitum esset Antonius Cafarelius, Hestoris scriba, qui domini negocia procurabat apud regem, vitae metuens profugit. Verum interceptus in via ad regem reductus est. Constitutus in medium iussus est recitare conditiones inter regem et suum dominum per eum initas, quas cum intellexissent
Abbreviated transcription (Latin):
huc uiuere quem sepenumero ducem uenatiois
habuisset mõstrantem us ipsis qui oculis cerue¬
rent fetarum laltus ac latebtas Sedex illud de
ceci huius ingenio atq inclustria mirum adiecis¬
se habuisse hunc anteos ferme quingentos deq
his ualde lolicitum. sta tuisse in agro de fode fode¬
re defodientem auiciuo euis compatte conspe¬
ctum aheunte pecuniam ablatam. Cum ueto pa¬
ucis post diebus thesaurum reuiseret. neque ⁊̃¬
uenisset ammo angi discruciari exedi neque a¬
lium coniectate nisi uicinum compatrem surti¬
pere potuisse accellisseq ad illum atq dixisse eẽ
quod consulere eum oporteat. tenere se auteos
mille quoruma partem dimidiam ab sttulisset
iam intuto loco dereliqua autem dimidia anxi¬
um esse ut pote cecum et rerum ꝓ qͣ in cõmo dũ
cultodem proptetea liei quoq uisum fuetit hoc re¬
liquum in eodem illo loco tutoquidem condi et
abltrudi posse. Compatrem approbalse consilium

Expanded text:
huc vivere, quem saepenumero ducem venationis huc vivere, quem saepenumero ducem venationis habuisset monstrantem his ipsis, qui oculis cernerent, ferarum saltus ac latebras. Sed et illud de caeci huius ingenio atque industria mirum adiecisse: habuisse hanc aureos ferme quingentos, deque his valde sollicitum statuisse in agro defodere, defodientem a vicino eius compatre conspectum abeunte pecuniam ablatam. Cum vero paucis post diebus thesaurum reviseret neque invenisset, animo angi, discruciari, exedi, neque alium coniectare, nisi vicinum compatrem surripere potuisse, accessisseque ad illum atque dixisse esse quod consulere eum oporteat: tenere se aureos mille, quorum partem dimidiam abstruxisset iam in tuto loco, de reliqua autem dimidia anxium esse, utpote caecum et rerum per quam incommodum custodem, propterea si ei quoque visum fuerit hoc reliquam in eodem loco tuto quidem condi et abstrudi posse. Compatrem approbasse consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pecuniam respondit. Quate lodouico ut cumq
res cederet qđ semel prottusisser exolueret. Debo¬
no et spectato uiro pbelle lemꝓ et presumendũ
et sperandum esse
cidandos esse Siquidem id aliquando eis a su¬
petiotibus regibus accersitis acciderat. Coeterũ
hi primo quidem ab alfonso ꝑhumanitet accepti
sutit dein chissoluto concilio leti et incolumes dutul¬
si lum primum sele uetum tegem ac patrei iii
Offerentes sese quosdam ad tenati ande gauenlium
ducis necem reiecit ac deteltatus est. ut si tale ali¬
quid de cetero cogitate auderent in eos tanꝗͣ pã¬
ticidas animaduersurum minitaretur addena se
quidem uirtute non insidus cumhoste deregno
contedere. Simile et iis respondit qui sele intno¬
tem francilci fotuie paratos esse regi fignificatent:
ab stineant talia se exempla in illos editurum ut e¬
uismodi consilia sibi ad modum molesta esse om̃ss
in telligant.
MIRE SRAUITER
AUdiuimus aregę cecum natura agrigenti ad x¬

Expanded text:
quam pecuniam respondit. Quare Ludovico, utcumque res cederet, quod semel promisisset, exolveret de bono et spectato viro perbelle semper et praesumendum et sperandum esse.cidandos esse, siquidem id aliquando eis a superioribus regibus arcessitis acciderat. Ceterum hi primo quidem ab Alfonso per humaniter excepti sunt, dein dissoluto consilio laeti et incolumes dimissi, tum primum sese verum regem ac patrem vidiXII. FORTITER Offerentes sese quosdam ad Renati Andegavensium ducis necem, reiecit ac detestatus est, ut si tale aliquid de cetero cogitare auderent, in eos tanquam parricidas animadversurum minitaretur, addens se quidem virtute non insidiis cum hoste de regno contendere. Simile et his respondit, qui sese in mortem Francisci Sfortiae paratos esse regi significarent, abstineant, talia se exempla in illos editurum, ut eiusmodi consilia sibi admodum molesta esse omnes intelligant. XXIII. MIRE, GRAVITER Audivimus ab rege caecum natura Agrigenti ad
Abbreviated transcription (Latin):
ue cumfratre lodouicus consentiret addubitare tu
pecuniam numetare suꝑsedit regemq ꝓ litteras ad¬
motiuit pecuniam qͣ uis promilsam in retara du¬
bia nondum nutue tandam sed seruandara potius
sibi uideri. Cui rex maiori subiciire esse sidera seruar̃.¬

Expanded text:
ne cum fratre Ludovicus consentiret, addubitaretur, ne cum fratre Ludovicus consentiret, addubitaretur, pecuniam numerare supersedit, regemque per litteras admonuit, pecuniam quamvis promissam in re tamen dubia nondum numerandam sed servandam potius sibi videri. Cui rex maiori sibi curae esse fidem servar
Abbreviated transcription (Latin):
nice hostie obuiam factuo equo desiliit corpusq do¬
mini comitatus deductus est tandem in domuta mu¬
lieris cuiusdam e graui partu pene iam mortue. Qua
ex re ualde solicitus atq atxuis puccio qui tum aderat
mandat uti ilico diue femine cingulum afferat quo
allato et sumina cum deuotione suꝑ iacentis corpus
unposito Itatim incolumis enixa est
LIBPRALITER EON FIDENTER
MEdiolanensibus uero auenetis pariter et a francilio
fottia bello oppressis auxilium que ab alfonso inagno¬
pere postulantibus arhitratus est rex illis denium bene¬
consultum iri. si lo douicum conzangam hoc ipsum
affectantem mercede conduceret mediolanetisium ca¬
ula. Qua propter puccio podio in andauerat utihoc
nomine ipsi lodouico xxͣx aureorum ꝑ solueret. Coe¬
terum podius quoniam interim. Rarolus lodouici
frater qui sub mediolatiensibus tuerebat occupato la¬
udente et crema adfortiam transusset ac pro inde

Expanded text:
nicae hostiae obviam factus, equo desiliit, corpusque Donicae hostiae obviam factus, equo desiliit, corpusque Domini comitatus, deductus est tandem in domum mulieris cuiusdam e gravi partu pene iam mortuae. Qua ex re valde sollicitus atque anxius Puccio, qui tum aderat, mandat ut illico divae Fermae cingulum afferat, quo allato et summa cum devotione superiacentis corpos imposito statim incolumis enixa est. XX. LIBERALITER, FIDENTER Mediolanensibus vero a Venetis pariter et a Francisco Sfortia bello oppressis, auxiliumque ab Alfonso magnopere postulantibus, arbitratus est ex illis demum beneconsultum iri, si Ludovicum Gonzagam hoc ipsum affectantem mercede conduceret Mediolanensium causa. Quapropter Puccio Podio mandaverat uti hoc nomine ipsi Ludovico XXX millia aureorum persolveret. Ceterum Podius, quoniam interim Carolus Ludovici frater, qui sub Mediolanensibus inherebat, occupato Laudente et Crema ad Sfortiam transisset, ac proinde
Abbreviated transcription (Latin):
aureotum mutuo contraxerat. Aquo debito dum proderem
hec prope liberatum uidimus ac pro inde respirantem et merito
letum dicere. Regibus qui pro redditu sumptus metiuntur bo¬
na omuia cedere amari a ciuibus non metui ciues iplos a suspi¬
ciote nouorum munerum leuatos alactes agere lua que bona ol¬
tentare demiq principis uitam uotio suppliciisq experete.
GRAUIT ER
MDulatores autem lupis haud absimiles esse dicebat. Nam quem¬
ad modum lupi titillando aut scalpuriendo asi nos uotare loliti
essent. sic adulatores ad ꝓniciem princi pum blandiciis suml
ac metidacus intenderent.
FORTITER
CUM inpredicatione cuiusdam uiri sanctisonno rex ad modũ
grauaretur neque id dignitati aut attentionisue conuenir
intelligeret digitis digitos occulte quidem ita contoͬ¬
sit. ut loporem pre dolore omnno excuti et amoue¬
ri necelse esset.
PIE
Alfonsus quodam die patihormii sacratissime domi¬

Expanded text:
aureorum mutuo contraxerat, a quo debito, dum proderem aureorum mutuo contraxerat, a quo debito, dum proderem haec, prope liberatum vidimus. Ac proinde respirantem et merito laetum dicere regibus, qui pro redditu sumptus metiuntur, bona omnia cedere, amari a civibus non metui, cives ipsos a suspitione novorum munerum levatos alacres agere, suaque bona ostentare, ac denique principis vitam votis suppliciisque expetere. XVII. GRAVITER Adulatores autem lupis haud absimiles esse dicebat. Nam quemadmodam lupi titillando ac scalpuriando asinos vorare soliti essent. Sic adulatores ad perniciem principum blanditiis simul ac mendaciis intenderent. XVIII. FORTITER Cum in praedicatione cuiusdam viri sancti somno rex admodum gravaretur, neque id dignitati aut attentioni suae convenire intelligeret, digitis digitos occulte quidem ita contorsit, ut soporem prae dolore omnino excuti et amoveri necesse esset. XIX. PIE Alfonsus quodam die Panhormii sacratissimae domi
Abbreviated transcription (Latin):
nauigarent. ad eum propus accellisse fortiatua auĩt
atque dixisse Nuuc o rex liuis et uelle debes potes
uniuersum tegnum ueapolitanum absq ad uersaio
aut dubitatione aliqua optinete. Hoc est siquos te¬
cum ipse ducis. eos omnnis insiciliatncapiiuos di¬
miseris ac regnes solus. Cuirex Sequidem si nesci¬
ret eoptopolito ex hyspania decessisse. Ur ueram et
absolutam gloriam quantun inse esset teportaret ad
suos quam non ꝑfidia et dolo sed uirtute et constã¬
tia se posse ad sequi dei optimi maxitrii beniguita¬
te confideret. Reges quidem fortune bonis ii¬
nime indigete sed laude potius. hoc est homi¬
num perpetua cominendatione et fima
IUSTE GRAUITER
MAxima cirta intentum regem ad exoluendum le¬
uaudumq sele ete alieuo nuper udimus memo¬
rem uti ego arbitior dicti illius. Litis atque eris
alieni comitem esse miseriam. Pet bellum et enim ne apolitatum
quinque & quinquaginta milia supra quinquies centena

Expanded text:
navigarent, ad eum propius accessisse Sfortiam aiunt navigarent, ad eum propius accessisse Sfortiam aiunt atque dixisse: "Nunc o rex! Si vis et velle debes, potes universum Neapolitanum regnum sine adversario aut dubitatione aliqua obtinere. Hoc est, si, quos tecum ipse ducis, eos omnis in Siciliam captivos dimiseris, ac regnes solus." Cui rex se quidem si nesciret eo proposito ex Hispania decessisse, ut veram et absolutam gloriam, quantum in se esset, reportaret ad suos, quam non perfidia et dolo, sed virtute et constantia se posse assequi Dei optimi maximi benignitate confideret. Reges quidem fortunae bonis minime indigere, sed laude potius, hoc est hominum perpetua commendatione et fama. XVI. IUSTE, GRAVITER Maxima cura intentum regem ad exolvendumque sese aere alieno nuper vidimus memorem, uti ego arbitror, dicti illius, litis atque aeris alieni comitem esse miseriam: per bellum etenim Neapolitanum quinque et quinquaginta millia supra quinquies centena
Abbreviated transcription (Latin):
emplo uti ego arbitror alexaudri in ephestionem uoluit
Gratitudine quideui ex osficio anemine unꝗ se uinci pas
riccirm regiotum peditum ductorem ad hostes occu¬
patis aliquot oppidis statim transiturũ eq re fore il¬
lum te ad huc integra capere ac custodite. Malle se
inquit a asius prodi damnoq asfici ꝗͣ de illis unꝗͣ
minus confisum uderi. Desciscat riccius ut lubet
se nequaꝗͣ de beneficiatus sius tale aliquid nili com¬
perto scelere ẽẽ crediturum his adiicias quod cuta
riccius proditionis occasionem querens a rege grã¬
dem quandam pecuniam iudebite efflagitarẽt. rex
illam uel ut eum a proposito dellecteter uel te ꝗd
culpe iule ipsum rerici posset ad riceii exiusationẽ
eueltigio quantã cunque tradendara curauit.
FORTITER FIDENTER
REdeunte. Alfotiso se caieta neapolim cumq una in
cdalse regia iohauna regiua et iohaunes cata zolus
Uit primarius pluresq pretetea ptocetes ac teguli

Expanded text:
emplo, uti ego arbitror, Alexandri in Ephestionem voluit. emplo, uti ego arbitror, Alexandri in Ephestionem voluit. Gratitudine quidem et officio a nemine unquam se vinci passRiccium regiorum peditum ductorem ad hostes occupatis aliquot oppidis statim transiturum, aeque re fore, illum re adhuc integra capere ac custodire, malle se inquit a suis prodi damnoque affici, quam de illis unquam minus confisum videri. Desciscat Riccius, ut lubet, se nequaquam de beneficiariis suis tale aliquid nisi comperto scelere esse crediturum. His addictas, quod cum Riccius proditionis occasionem quaerens a rege grandem quandam pecuniam indebite effligitaret, rex illam vel ut eum a proposito deflecteret, vel ne quid culpae in se ipsum reiici posset ad Riccii excusationem, e vestigio quantamcunque tradendam curavit: XV. FORTITER, FIDENTER Redeunte Alfonso e Caieta Neapolim, cumque una in classe regia Ioanna regina et Ioannes Carazolus, vir primarius, pluresque praeterea proceres ac regali
Abbreviated transcription (Latin):
Phlilelphum poetam adse satyras diutissime euigilatas de¬
ferentem illasque et cauentem ac prope agentem. non m¬
si militie honore decoratum premi isq auctum remisit.
DIE FIDEITER
UMaliquando nauali proelio rex desperatis rebus posset
ex onerariis nauibus iutriremium suarum classem facile
euadere. et etum prefectus illatum iohannes hixaritanus
Uit strenuus presto erat. semper regis uoluntatem ac uu¬
tum obseruans. noluit tñ intriremes descendere. sed ex
naui sua primus in hostium nauem transilut seque de¬
didit ratus id quod postea effectui probatum est eius etiã
capti auctoritatem ad sotiorum salutem et libetatyonem
plurimum ualitutam
sideli pariter ac forti usus foret. id quod magnanimũ
et generosum uirum appetere intelligebat. summos quos¬
q honotes nouosq et amplissimos magranis rex con¬
tulit. Siquidem eum ꝓregem aut mauis presidem i
sicilia simul et in toto regno ueapolitano quod antea
milli alu contigetatfecit Seque alterum appellari ex¬

Expanded text:
Philippum poetam ad se Satiras diutissime evigilatas deferentem, aliasque et canentem, ac prope agentem, non nisi militiae honore decoratum praemisque auctum remisit. XII. PIE, FIDENTER Cum aliquando navali proelio rex, desperatis rebus, posset ex onerariis in triremium suarum classem facile evadere, etenim praefectus illarum Ioannes Hixaritanus vir strenuus praesto erat semper regis voluntatem ac nutum observans noluit tamen in triremes descendere, sed ex navi sua primus in hostium navem transiliit, seque dedidit ratus id, quod postea effectu probatum est, eius etiam capti auctoritatem ad sociorum salutem et liberationem plurimum valituram.fideli pariter ac forti usus foret, id quod magnanimum et generosum virum appetere intelligebat, summos quoque honores novosque et amplissimos magistratus rex contulit. Siquidem eum proregem aut, si mavis, praesidem in Siciliam simul et in toto regno Neapolitano, quod antea nulli alii contigerat, fecit; seque alterum appellari ex
Abbreviated transcription (Latin):
tute le consecutos arbitrari.
talico medii extitissent. in neuttam partiutn in¬
clinantes postea sedatobello dimissorũ militum p̃¬
dam esse. dixisse aiunt. senensibus euenisse quod uis
soler qui mediam domum incolunt. ut ab inferioribꝰ
CEIERITER IORTITER
Cua genuensium .xiiii. maximaꝵ nauium elassem illico
aduentutam nuntiaretur regi quo duas eius illas
ingentissimas in portu deprehenlas combuterent
continuo excindi e uicinis montibus rupes et infe¬
sto profundoq mari ad occursum uenientium obi¬
ici procurauit portum prxterea uastissimis ligneis fet¬
reilq catenis citcuncludi. molem ip̃am altissimo mu¬
ro propugnaculisq muniri littora prope innume¬
ralibus in audite magnitudinis tormentis. omĩs¬
q generis telis armisq firmariatque hec tanta qui¬
dẽ celeritate ato omnium admiratione ut cum mox
genuenliu tn classis se conferret. conspectis propus
huiuscemodi noius insperatisq munimentis. rede¬

Expanded text:
tute se consecutos arbitrati. tute se consecutos arbitrati. talico medii extitissent, in neutram partium inclinantes postea sedato bello dimissorum militum praedam esse, dixisse aiunt Senensibus evenisse, quod his solet, qui mediam domum incolunt, ut ab inferioribusCELERITER, FORTITER Cum Genuensium XIIII maximarum navium classem illo adventuram nuntiarent regi, quo duas eius illas ingentissimas in portu deprehensas combuterent, continuo excidi e vicinis montibus rupes et infesto profundoque mari ad occursum venientium obiici procuravit, portum praeterea vastissimis ligneis ferreisque cathenis circumcludi, molem ipsam altissimo muro propugnaculisque muniri, littora prope innumerabilibus inauditae magnitudinis tormentis omnisque generis telis armisque firmari. Atque haec tanta quidem celeritate atque omnium admiratione, ut cum mox Genuensium classis se conferret, conspectis propius huiuscemodi novis inspiratisque munimentis, rede
Abbreviated transcription (Latin):
Imiprobe agere principes dicebat qui aliis honeste
decoreq iuuendi legem prescriberent. Ip̃i uͣo n¬
hi lo temaperatiores sese ꝓceberent
Illud quoq uti ego arbitror isoeratis dictu
frequenter usurpabat. Tanto priuatis hotini¬
bus reges meliores esse oportere quanto ho¬
noribus ac dignitate antecellexent.
GRAUITER
DE rnuciosos cos elues esse dicebat qui regum in¬
nocentia. bonitate. leni tate abuterentur. Plerunq et et̃
accidere uti puersis ciuium moribus reges pretet
suam naturam asperius regnare cogantur. Con¬
tra eos probos spectatosq ciues essẽ qui principis
benigirum et humanum ingenium eotum uirtu te
atq prudentia souerent simul et augerent.
supra modum ad mirabile ac prx̨cipuum uideri lo¬
ler quotiam modo genuenles si maritimo proelio eñ
uicerint. tributum quot annis trullam auream red¬
dunt. Nunquid tanta fuerit auctoritas alfonsi
ut etiam uictus conditõnes dixerit: an uictores
uicto metu cesserint. quali uictoriam casu nõ uir¬

Expanded text:
Improbe agere principes dicebat, qui aliis honeste decoreque vivendi legem perscriberent, ipsi vero nihilo temperatiores sese praeberent. Illud quoque, uti ego arbitror, Isocratis dictum frequenter usurpabat, tanto privatis hominibus reges meliores esse oportere, quanto honoribus et dignitate antecellerent. XXII. GRAVITER Perniciosos eos cives esse dicebat, qui regum innocentia, bonitate, levitate abuterentur. Plerumque etenim accidere, uti perversis civium moribus reges praeter suam naturam asperius regnare cogantur. Contra eos probos spectatosque cives, qui principis benignum et humanum ingenium sua virtute atque prudentia foverent simul et augerent. supra modum admirabile ac praecipuum videri solet, quo nam modo Genuenses si maritimo proelio eam vicerint, tributum quotannis trollam auream reddunt. Nunquid tanta fuerit auctoritas Alfonsi, ut etiam victus conditiones dixerit, an victores victo metu accesserint, quasi victoriam casu non vir
Abbreviated transcription (Latin):
Uem ad modum argentatii ad aurum atq ar¬
gentum probandum cote indice utuntut ita
se rex uti magratibus ad cognscendos ciuium
mores atq animos inquiebat. Magistratu ꝗ¬
dem tnarime homines demõsitati atq cognosci.
FORTITER
li pro regȩm agens ꝑ nuntium regi absenti signi¬
ficasset nauem alteram ex duabus. quas iustat mõ¬
tium rex edificauerat. nautarum negligentia de¬
flagrasse. respondit scire se eam nauim quamlibet
magnam atque magnificam paucis tamen post annis
labe aut teredine periuitam fuisse. Pto inde secum e¬
quo animo si sapit ferit insortunium
Plcenti cuidam sapientem uirum se tandem repperisse quo¬
modo inquit sapientem dignoscere stultus potest

Expanded text:
Quemadmodum argentarii ad aurum atque arQuemadmodum argentarii ad aurum atque argentum probandum cote indice utuntur, ita se rex uti magistratibus ad cognoscendos civium mores atque animos inquiebat; magistratu quidem maxime homines demonstrari atque cognosci. IX. FORTITER proregem agens, cum per nuntium regi absenti significasset navem alteram ex duabus, quas instar montium rex aedificaverat, nautarum negligentia deflagrasse, respondit scire se eam navim quamlibet magnam atque magnificam, paucis tamen post annis, labe aut teredine perituram fuisse. Proinde secum aequo animo, si sapit, ferat infortunium. Dicenti cuidam sapientem virum se tandem reperisse, "Quomodo – inquit – sapientem dignoscere stultus potest
Abbreviated transcription (Latin):
homines defenderet et modo turturis caltitatem
modo cotnicis que mottuo mate nouem hominũ
etates uidua ꝑduret modo foimitarum proui den¬
tiam modo canum sagacitatem modo cyconiarumt
pietatem modo apium in regem obseruantiam et id
genus multa pro bruris animalibus asferret in me¬
dium: Regem ita tespondentem audiuimus. Si¬
datum sit. se non alia causa datum ac concelsumẽe
existimare ꝗͣ ut homines turpiter nequitetq uiuẽ¬
pellatum inueste lugubri fronte subtristi intueret᷑
et quid sibi uellet dolor ille sciscitatetur ac puctius
ob sororiam mortuam doloro sum se esse tespõdisset
ad iecit letum potius atq hilarem eum esse cõuetur
ob illius mortern. Nam si cognata mortuaesset at
fratrem eius amortuis suscitatum esse. Erat enĩ
muliet illa in tractabilis difficilis et uiro dum
iuxit ad modum molesta et in fensa ac matiti
prope mors q̃ dam
Matrimotuum itademum exigi tranquille et sine
querela posse dicebat si muliet ceca fiat et mati¬
tus sutdus.
PRU DENTER

Expanded text:
homines defenderet, et modo turturis castitatem, modo cornicis, quae mortuo mare novem hominum aetates vidua perduret, modo formicarum providentiam, modo canum sagacitatem, modo ciconiarum pietatem, modo apium in regem observantiam, et id genus multa pro brutis animalibus afferret in medium, regem ita respondentem audivimus, sidatum sit, se non alia causa datum ac concessum esse existimare, quam ut homines turpiter nequiterque vivenpellatum, in veste lugubri, fronte subtristi intueretur, et quid sibi vellet dolor ille sciscitaretur, at Puccius ob sororiam mortuam dolorosum se esse respondisset, adiecit laetum potius atque hilarem eum esse convenire ob illius mortem. Nam, si cognata mortua esset, at fratrem eius a mortuis suscitatum esse. Erat enim mulier illa intractabilis, difficilis et viro, dum vixit, admodum molesta et infensa, ac mariti prope mors quaedam. Matrimonium ita demum exigi tranquille et sine querela posse dicebat, si mulier caeca fiat et maritus surdus. VIII. PRUDENTER
Abbreviated transcription (Latin):
dederitis o amici continuo illi et regunen erre¬
gnum ipse concellero.
liquando uidimus. Ut neque tybias sonantes. ne¬
que saltantium strepitum audit̃ omĩno uidereti¬
GRAMITER¬
T Oeneratores ut pote labores mortalium de pascẽ
distendi intuetetur modo uttes modo uesicas
appellabat
SII. DIOSE BENIGNE

Expanded text:
dederitis, o amici, continuo illi et regimen et redederitis, o amici, continuo illi et regimen et regnum ipse concessero.»liquando vidimus, ut neque tibias sonantes neque saltantium strepitum audire omnino videretGRAVITER Faeneratores, utpote labores mortalium depascentediscendi intueretur, modo utres, modo vesicas appellabat. STUDIOSE, BENIGNE
Abbreviated transcription (Latin):
Magnutu quidem esse dicebat aduersus hostes ducem
esse. Sed et illud macimum adomnem uirtute cuu¬
bus ducem esse.
proxiine sequebatur. forte dimissus incidisset liuc¬
scente ac tumescente mox oculo. condolentibis
amicis. regem dixille auint. nihil se profecto do¬
lere uisi ꝑcussoris ipsius dolorem ac metũ.
PRfligato captoq antonio caudola remintiatur re¬
gi penes illum extate plurimas epistolas in caput
ei staĩ eus conscriptas. Ere igitut regis esse il¬
las exhibitum ac lectum iri quo saluti ip̃ius prospi¬
ci possit. simul et improditores animaduertr. Hec
rex cum audisset littetas proferti uissit. et mini¬
me lectas igne comburi.
si regi ad huc adolescentulo .Uii. uiri ad gribernã¬
das resp. ad iungerentur qui deum timerent uis¬
tiuam colerent: cupiditates tenetent sub freno.do¬
nis neq muneribus tangerentut. Alfon sum lau¬
dasse consiliũ accepitnus atq dixisse. Si huiusce mo¬
di non dico Uii. sed unum aliquem mihi uitum

Expanded text:
Magnum quidem esse dicebat adversus hostem ducem esse, sed et illud maximum ad omnem virtutem civibus ducem esse. proxime sequebatur, forte dimissus incidisset, livescente ac tumescente mox oculo, condolentibus amicis, regem dixisse aiunt, nihil se profecto dolere, nisi percussoris ipsius dolorem ac metum. Profligato captoque Antonio Candola, renuntiatur regi penes illum extare plurimas epistolas in caput et statum eius conscriptas, e re igitur regis esse illas exhibitum ac lectum iri, quo saluti ipsius prospici possit simul et in proditores animadverti. Haec rex cum audisset, litteras proferri iussit et minime lectas igne comburi. si regi adhuc adolescentulo VII viri ad gubernandas respublicas adiungerentur, qui Deum timerent, iustitiam colerent, cupiditates tenerent, sub freno donis, neque muneribus tangerentur, Alfonsum laudasse consilium accepimus atque dixisse: «Si huiuscemodi non dico septem, sed unum aliquem mihi virum
Abbreviated transcription (Latin):
Iohaunes fortis cognomine miles ueteranus egertime fe¬
rens quod oppidum sue fidei cominissum sibi rex ausẽdet
ut alteri daret ab eo discedens i taliam. galliam. ger¬
maniam hyspaniam pagrauit omuibus iuuia regi¬
bus principibus ac populis alfonsi in grantudinem
et conficta auimi uitia disseniuans atque diuulgas.
Sed cũ nemo omnium eius maledicentiam qͣ ius al¬
fonsi hostis gratanter audiret neq panem modo et ua¬
sturcium offerret ad uictum inopia coactus ad alfon¬
sum retro repetens. flotentie restitit: regis animum
quem probris immutatum sibiq infensum credide¬
rat explotans. Id regi ubi primum innotuit: ioanni
renuntiari uissit tuto ad se bedite lice̾ Se quidem
potius benefactorum eius ꝗͣ uane dictotum memorẽ
ẽẽ. Uenientem quoque uiatioo et pecunia uiuit. Si¬
mili moderatione ac liberalitate usus est cum erga alios
multos tum proxime etga quendam equitem hyspa¬

Expanded text:
Ioannes Fortis cognomine, miles veteranus aegerrime feIoannes Fortis cognomine, miles veteranus aegerrime ferens, quod oppidum suae fidei commissum sibi rex auferre ut alteri daret, ab eo discedens Italiam, Galliam, Germaniam, Hispaniam peragravit, omnibus in via regibus, principibus ac populis Alfonsi ingratitudinem et conficta animi vitia disseminans atque divulgans. Sed cum nemo omnium, eius maledicentiam quamvis Alfonsi hostis gratanter audiret, neque panem modo et nasturtium offerret ad victum inopia coactus ad Alfonsum retro repetens Florentiae restitit, regis animum quem probris immutatum sibique insensum crediderat explorans. Id regi ubi primum notuit, Ioanni renunciari iussit tuto ad se redire licere. Se quidem potius benefactorum eius quam vanedictorum memorem esse, venientem quoque viatico et pecunia iuvit. Simili moderatione ac liberalitate usus est cum erga alios multos, tum proxime apud quendam equitem Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
oculos adeos comicere solitus erat. quos probe uorat inge
homonem. Bellissime enim non homines sed homones
enniura appellasse eos dicebat quos uidisset ex homine
ni hil preter essigiem possidere.
P Rincipes qui iustitiam non colerent iis psimiles sibi uide¬
ri dicebat: qui morbo cadetent comitiali. Nam cum ani¬
me materia sit sola iustitia qua tenetur ad uitam teste
lactantio ꝗd restat principibus sublata iustitia hoc est
sublata uite nutricatione et cbo nisi caducarios iuderi
A cobo alamano homini christiano sed uideis ortoparẽ¬
tibus cum is di iohannis aureum simula chrum uena¬
le regi exhibuisset ac pro eo quingentorum. anreorum
precium postularet ita respondit. Nontu sate ineptus
es et maiorum tuoꝵ longe dissimilis discipuli et seruoli
imaginem tanti estimas: Cum fili ioanis ipius magrũ
ac dominum et regem iudeorum .xxx. non amplius ue¬
num deuariis dederint.

Expanded text:
oculos ad eos coiicere solitus erat, quos probe norat, ingeoculos ad eos coiicere solitus erat, quos probe norat, ingehomonem." Bellissime enim non homines sed homones Ennium appellasse eos dicebat, quos vidisset ex homine nihil praeter effigiem possidere. Principes qui iustitiam non colerent, his persimiles sibi videri dicebat, qui morbo caderent comitiali. Nam cum animae materia sit sola iustitia, qua tenetur ad vitam, teste Lactantio: "Quid restat principibus sublata iustitia, hoc est sublata vitae nutricatione et cibo, nisi caducarios videri?" Iacobo Alamanno homini christiano, sed iudeis orto parentibus, cum is divi Ioannis aureum simulachrum venal regi exhibuisset, ac pro eo quingentorum aureorum precium postalaret, ita respondit: "Non tu sane ineptus es et maiorum tuorum longe dissimilis, discipuli et servuli imaginem tanti aestimans, cum illi Ioannis ipsius magistrum ac dominum et regem Iudeorum xxx non amplius venum denarii dederint."
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq egritudinis causam cognouisser continuo gẽmam
inestimnabilem morbo illi mirifice accõmodatam afferri iussit
anusq illius digito aptãri simul et corpus regum regis intera¬
plum un de profectum erat summa ueneratione reduxit. Pau¬
cis uero post diebus anus illa cum reualuisset egit quidera pro
recuperata salute regi gratias quales potuit. Sed gemmara quã
maiestatem dicerent euis. sibi pene mortue cõmisse dicebat: se
ne uisam quidem perdi dissestomachari qui aderant coepere ani¬
culam execratiobus et maledictis propalam incessentes. Rex uo
subridens abi inquit mea mater et curatu ualitudinem tuata
quando stulti isti quidem ut uides sauitatem patũ suamcurãt᷑¬
UMsitacusanum equitem in humanis moribus hominem rex
barbatum appellasset. atq ille quod preclata pattia greca ori¬
gine esset. nomen batbati ex horrens iniquo animo ferre in iu¬
tiam uideretur. Ego rex inquit uõ apatria soleo. sed amoribus

Expanded text:
cumque aegritudinis causam cognovisset, continuo gemmam inestimabilem morbo illi mirifice accommodatam afferri iussit, anusque illius digito aptari, simul et corpus regum regis in templum, unde profectum erat, summa veneratione reduxit. Paucis vero post diebus anus illa cum revaluisset, egit quidem pro recuperata salute regi gratias quales potuit, sed gemmam, quam maiestatem dicerent eius sibi pene mortuae commisisse, dicebat se ne visam quidem perdidisse. Stomachari qui aderant coepere aniculam execrationibus et maledictis propalam incessentes. Rex vero subridens, "Abi – inquit – mea mater, et cura tu valitudinem tuam, quoniam stulti quidem isti, ut vides, sanitatem parum suam curantum Siracusanum equitem inhumanis moribus hominem rex barbarum appellasset, atque ille qui praeclara patria Graeca origine esset, nomen barbari exhorrens, iniquo animo ferre iniuriam videretur, "Ego – rex inquit – non a patria soleo sed a moribus
Abbreviated transcription (Latin):
QUa esut fortasse aliquis ubi rex aderat cur qui uer̃
saperet tatiturnior esset qui miuus loquacior et cũ
alios aliud regena tandem his pene uerbis respondente
audiuimus. Qui uere sapit habet hic quidem intus
unde gaudeat. Mitur quippe eius animus sapientia
qua maxime alimonia contentus requiescit. Ex di¬
uerso qui minime sapit eius ipius animus cum intus
nõ habeat quicꝗͣ unde impleatut aut gaudeat necessũ
est foris querat unde uana saltem iactantia sapere uide¬
atur lta que ille ad conscientiam omnia refereret hic ad
ostentationem. Nec nõ inscite rex cum dixisset: Tibulli
poete tersissimi uersus in medium prolati sunt regis in
fallor sententiam confirmãtes. Procul ab sit gloria uulgi.
Qui sapit intarito gaudeat ip̃e sinu. Rex uersus ex¬
osculatus illos edidicit.
RELIGIOSE PIE HACETE
Orodam die cum corpus domini summi et singlris dei ie¬
su pedibus sequeretur. Sic .ii. regi mos fuit sacratissimam
eucharistiam reuerentissime quocunque accederet pedi¬

Expanded text:
Quaesiit fortasse aliquis, ubi rex aderat, cur qui vere saperet, taciturnior esset, qui minus loquacior. Et cum alios aliud, regem tandem his pene verbis respondentem audivimus: "Qui vere sapit, habet hic quidem intus unde gaudeat. Alitur quippe eius animus sapientia, qua maxime alimonia contentus requiescit. Ex diverso qui minime sapit, eius ipsius animus cum intus non habeat quicquam, unde impleatur aut gaudeat, necessum est foris quaerat, unde vana saltem iactantia sapere videatur. Itaque ille ad conscientiam omnia refert, hic ad ostentationem." Haec non inscite rex cum dixisset, Tibulli poetae tersissimi versus in medium prolati sunt regis, ni fallor, sententiam confirmantes. "Procul absit gloria vulgi Qui sapit, in tacito gaudeat ille sinu. Rex versus exoscolatus illos edidicit. LI. RELIGIOSE, PIE, FACETE Quodam die cum corpus domini summi et singularis Dei Iesu pedibus sequeretur, sic enim regi mos fuit sacratissimam Eucharistiam reverentissime quocunque accederet pedi