comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel potestatẽ in choata.eẜ. te stis
nobis ẽ ꝓpħa dicens. Deus qͥ fecis¬
ti omĩa quȩ futura st̃. Quȩ enim
futura st̃. licet in eo qͦd ereanda st̃
adhuc fient: do tam̃ cui in erean¬
dis rebꝰ nichil nouũ ac recens est.
iã facta st̃: dũ & tẽpoꝵ dispensaci¬
o ẽ ut creent᷑ &. ĩa in diumȩ uirtu¬
tis prescienciȩ efficieneia sint cre¬
ata .C. iceireo nẽ sapiencia nat᷑a
se ante secła docens. anteriorẽ se
ñ solũ his quȩ creata st̃ docet: sed
ȩtͣnis coȩt̾nã. prȩꝑacioni seilicet
cȩli .&. discrecioni sedis d̾i. Non
eñĩ tum disereta sedes ẽ. cũ es¬
fecta ẽ . qͥa alnid ẽ discerni sedẽ.
alnud cõponi. Neq tum paratũ
cȩlũ ẽ: cũ preparatũ ẽ. Nã erat
apud p̃parantẽ .& decernentẽ.

Expanded text:
el potestatem inchoata. Et testis est nobis propheta dicens: Deus qui fecisti omnia quae futura sunt . Quae enim futura sunt, licet in eo quod creanda sunt adhuc fient, Deo tamen, cui in creandis rebus nihil novum ac repens est, jam facta sunt: dum et temporum dispensatio est ut creentur, et jam in divinae virtutis praesciente efficientia sint creata. Et idcirco nunc Sapientia natam se ante saecula docens, anteriorem se non solum his quae creata sunt docet, sed aeternis coaeternam, praeparationi scilicet coeli, et discretioni sedis Dei. Non enim tum discreta sedes est, cum effecta est: quia aliud est discerni sedem, aliud componi. Neque tum paratum coelum est, cum praeparatum est: nam erat apud praeparantem et discern
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ex istimari in d̾o minuta¬
rũ rerũ particłatas cogitacio¬
nes: qͥa om̃is hor p̃paracio deo
ẽ coȩtͣna. Nã tam & si habeat dis¬
pensacionẽ sui scđ̾ m moysen firma¬
m̃ti solidacio. aridȩ nudacio. ma¬
ris c̃gregacio. astroꝵ cͣstitucio.
aquarũ tͣreq in eiciendis ex se
animalib generacio: s cęli &
tͣrȩ ceteroꝵq elem̃toꝵ creacio.
ne leui saltẽ mom̃to oꝑacionis

Expanded text:
Deo minutarum rerum particulatas cogitationes, quia omnis horum praeparatio Deo est coaeterna. Nam tametsi habeat dispensationem sui, secundum Moysen , firmamenti solidatio, aridae nudatio, maris congregatio, astrorum constitutio, aquarum terraeque in ejiciendis ex se animantibus generatio: sed coeli, terrae, caeterorumque elementorum creatio ne levi saltem momento operationis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpoꝵ etͣnitatẽ. Non post aliqͥd
se eẽ sapiencia: s ante omĩa loqͥt᷑.
Ie cũ a sole ac luna. tẽpora instituta
re significat: dicens. ante solẽ nom̃
eiꝰ .C. ne res di. mundi istius origi¬
ne inchoatas arbitrareris: idema¬
nes generacionũ. Despiciunt᷑ hie
linqͥt᷑ in qͦ se ante natiuitat̾ẽ quę
tẽpo ȩet̾na excedit. extendat. Sed
hunc modũ tantũ habeat religiose
opinionis fides. ut dm̃m iħ m xꝑm¬

Expanded text:
temporum aeternitatem. Non post aliquid se esse Sapientia, sed ante omnia loquitur. Tecum a sole ac luna tempora instituta re significat dicens: Ante solem nomen ejus . Et ne res Dei mundi istius origine inchoatas arbitrareris, idem anes generationum . Despiciuntur hic linquitur, in quo se ante nativitatem, quae tempora aeterna excedit, extendat: sed hunc modum tantum habeat religiosae opinionis fides, 428 ut Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. Omĩa enĩ q̃cũq ad infinita¬
tis intelligenciã significant᷑: istiuis
modi ee̾ oportet. ne rei cuiꝗͣ. aut ge¬
neri. scda inte̾pore sint. Ceterũ ad
ȩtͣnitatis de monstracionẽ nequaꝗͣ.
tẽporalia coaptabunt᷑: qͥa ꝑ id qͦd
posteriora st̃ ceteris. ꝑ se ipsa ñ ma¬
nifestant infinitatis exordiũ. cũ
ipsa exordiũ tẽporale sortita sint.
Qͥ d enĩ magnũ ẽ. ut ante terram
lor. origo. t̾re creacione reꝑiat᷑
antiqͥor: Aut cur qͥ ante terrã ge¬
nitꝰ diceret᷑ etiã ante montes. neq
solũ ante montes. s etiã ante col.¬
les natꝰ manifestaret᷑: cũ colliũ sig¬
nificacio post montes fit. monci¬
ũ uͦ intelligencia post terrã sit:
ꝑ qͦd ex istimari ñ potest iccirco
hȩc ẽe̾ dicta. ut ante montes. &
colles & terrã. ẽẽ intelligeret᷑: qͥ
ea quȩ ante terrã & montes & col¬

Expanded text:
ditur. Omnia enim, quaecumque ad infinitatis intelligentiam significantur, istius modi esse oportet, ne rei cuiquam aut generi secunda in tempore sint. Caeterum ad aeternitatis demonstrationem nequaquam temporalia coaptabuntur: quia per id, quod posteriora sunt caeteris, per se ipsa non manifestant infinitatis exordium; cum ipsa exordium temporale sortita sint. Quid enim magnum est, ut ante terram lorum origo terrae creatione reperiatur antiquior? Aut cur qui ante terram genitus diceretur, etiam ante montes, neque solum ante montes, sed etiam ante colles natus manifestaretur: cum collium significatio post montes sit, montium vero intelligentia post terram sit? Per quod existimari non potest, idcirco haec esse dicta, ut ante colles et montes et terram esse intelligeretur, qui ea, quae ante terram et montes et col
Abbreviated transcription (Latin):
finitã deputaret: fundatã se ante
secła sit ꝓfessa. ut dũ aliud ẽ inui¬
arũ iniciũ &. in oꝑa creari .& aliud
ẽ ante secła fundari. anterior intel¬
ligeret᷑ ẽe̾ creacione fundacio: &.
hoc ipsũ qͦd fundata in oꝑa ante se¬
cłm ẽ. sacram̃tũ cteacionis ostende¬
ret: qͥa fundacio ante secłm .&. cre¬
acio in uiarũ mmiciũ atq in oꝑa.
dacio fidẽ diuinȩ natiuitatis offen¬
deret: seqͥt᷑ Prius ꝗͣ. terrã faceret.
pͥus ꝗͣ. montes stabiliret: ante om̃s
colles genuit me. Iã genitꝰ ẽ ante
tȩrrã. qͥ ante secła fundatꝰ ẽ: neq
solũ ante terrã. s etiã ante mon¬

Expanded text:
 se ante saecula sit professa: ut dum aliud est in viarum initium et in opera creari, et aliud est ante saecula fundari, anterior intelligeretur esse creatione fundatio: et hoc ipsum, quod fundata in opera ante saeculum est, sacramentum creationis ostenderet; quia fundatio ante saeculum, et creatio in viardatio fidem divinae nativitatis offenderet, sequitur: Prius quam terram faceret, prius quam montes stabiliret, ante omnes colles genuit me . Jam genitus est ante terram, qui ante saeculum fundatus est: neque solum ante terra
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ ab soluta significat: docens se
ñ tẽporalibꝰ ee̾ anteriorẽ. ẜ infi¬
nitis. Cũ enĩ p̃pararet᷑ cȩlũ: ad e¬
rat do. Nũqͥd cęli p̃paracio deo ẽ
tẽporalis. ut recogitacionis mo¬
tꝰ subito in mentẽ tanꝗͣ. antea
torpidã stupentẽq sub repserit:
humanoq modo fabricandi cęli
impensã & instrumta qͣsierit :
At qͥ alius ꝓpħe de oꝑacionibꝰ dei
sensus ẽ. cũ ait. uerbo dñi cȩli fir

Expanded text:
et absoluta significat, docens se et absoluta significat, docens se non temporalibus esse anteriorem, sed infinitis. Cum enim praepararetur coelum, aderat Deo. Numquid coeli praeparatio Deo est temporalis ut repens cogitationis motus subito in mentem tamquam antea torpidam stupentemque subrepserit, humanoque modo fabricandi coeli impensam et instrumenta quaesierit? Atquin alius prophetae de operationibus Dei sensus est, cum ait: Verbo D
Abbreviated transcription (Latin):
habitabilia: &. cacumina quȩ ha¬
bitant᷑ sub cȩlo. Cũ pararet cȩlũ
erã cũ illo . & cũ segregabat suã
sedẽ. qͦndo suꝑ uentos ualidas fa¬
ciebat in sũmo nubes. & cũ certos
ponebat montes sub cȩlo. & cũ
forcia faciebat fundam̃ta t̾rȩ.
ego erã apud illũ cõponens. Qͥs hic
tẽpor. locꝰ eͣ: aut qͦ se extendere
ultra infinit᷑a unigeniti di nati¬
uitat᷑e. humanȩ intelligenciȩ sen¬
sus ꝑmittit᷑. Non eñi ꝑ hec quor
creacionẽ mente concipimꝰ. cõ¬
pͣhendi generacio eiꝰ potest. qͥ an¬
terior his om̃ibꝰ eͣ: ut quãuis pre¬
stet intẽpore. nͣ tam̃ infinitꝰ sit
cui hoc solũ tributũ sit. ut ante
tẽporalia natꝰ sit. Nã cũ illi tẽpo¬
ra in sui ẽstitucione subiaceant.
ille tam̃ licet anterior his om̃ĩbꝰ
sit . ñ sit liber a tẽ pore: qͥa tẽpo¬
ralis hor. ẽstitucio tẽ pꝰ natiuita¬
tis eiꝰ qͥ ante sit natꝰ ostendat dũ
sapienciȩ doctrina loqͥt᷑ ꝑfecta.

Expanded text:
habitabilia, et cacumina quae habitantur sub coelo. Cum pararet coelum, eram cum illo, et cum segregabat suam 430 sedem. Quando super ventos validas faciebat in summo nubes, et cum certos ponebat fontes sub coelo, et cum fortia faciebat fundamenta terrae, ego eram apud illum componens . Quis hic temporum locus est? Aut quo se extendere ultra infinitam unigeniti Dei nativitatem, humanae intelligentiae sensus permittitur? Non enim per haec, quorum creationem mente concipimus, comprehendi generatio ejus potest, qui anterior his omnibus est ut quamvis praestet in tempore, non tamen infinitus sit, cui hoc solum tributum sit, ut ante temporalia natus sit. Nam cum illa tempori in sui constitutione subjaceant, ille tamen, licet anterior his omnibus sit, non sit liber a tempore: quia temporalis horum constitutio tempus nativitatis ejus, qui ante sit natus, ostendat; dumsapientiae doctrina loquitur perfecta,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis excedere: intantũ necesse ẽ
etiã generacionis excedat. Solus
hic itaq pius de do sermo ẽ scire
patre: & cũ eo. eum qͥ ex eo ẽ filius.
Neq sane aliud de do prȩt̾quã pa¬
trẽ eũ ẽẽ unigeniti di. & creatoris
docem᷑i. Ultra se itaq infirmitas
humana ñ tendat: s loquat᷑ hoc
solũ. in qͦ solo ei salus est. ante carnis

Expanded text:
tatis excedere, in tantum necesse est tatis excedere, in tantum necesse est etiam generationis excedat. Solus itaque hic pius de Deo sermo est, scire Patrem: scire et cum eo eum qui ex eo Filius. Neque sane aliud de Deo, praeter quam patrem eum esse unigeniti Dei et creatoris, docemur. Ultra se itaque infirmitas humana non tendat: et loquatur hoc solum, in quo solo ei salus est, ante carnis
Abbreviated transcription (Latin):
stitisset. Hoc pͥmũ infelicis mͣtis tuȩ
uirꝰ ẽ. ñ natiuitatẽ etiã creaturã
nominare. s ꝓnatiuitate fide̾ cre¬
acioni aptare. quãꝗͣ. id qͥdẽ mopis
ingenii ee̾t. s tamͣ ñ ad modũ irre¬
ligiosi creatũ iccireo dixisse. ut
impassibilis ex d̾o tamꝗͣ. inhus ex
uno natiuitas nosceret᷑. Sed mehil¬
hoꝵ constans atq apłica fides pa¬
tit᷑. Scit eñĩ in qua dispensaciõe
tẽporis xꝑs creatꝰ: & in qua tẽpor
etͣnitate sit natꝰ. Natꝰ aũ ex d̃o dͥs
nitas ẽ. Nichil enĩ in unigenito
d̾o: nͥ natũ & etͣ̃nũ confitem᷑. sla¬
tũ aũ. ñ post aliqͥd. sed ante om̃ia:
ut natiuitas tantũ testet᷑ aucto¬
rẽ: ñ preposterũ aliqͥd in se ab aue¬
tore significet.et qͥd̾e c̃fessione
cõmuni. scda qͥdẽ ab auctore na¬
tiuitas ẽ. qͥa ex dõ ẽ. ñ tam̃ separa¬
bilis ab auctore: qͥa in qͦntũ sensus
nr̃ intelligenciã tẽptabit natiui¬

Expanded text:
stitisset. Hoc primum infelicis mentis tuae stitisset. Hoc primum infelicis mentis tuae virus est, non nativitatem creaturam nominare, sed pro nativitate fidem creationi aptare. Quamquam id quidem inopis ingenii esset, sed tamen non admodum irreligiosi, creatum idcirco dixisse, ut impassibilis ex Deo tamquam unius ex uno nativitas nosceretur. 51. Fihorum constans atque apostolica fides patitur. Scit enim in qua dispensatione temporis Christus creatus, et in qua temporum aeternitate sit natus. Natus autem ex Deo Deus nitas est. Nihil enim in rebus Dei nisi natum et aeternum confitemur. Natum autem non post aliquid, sed ante omnia: ut nativitas tantum testetur auctorem, non praeposterum aliquid in se ab auctore significet. Et quidem confessione communi, secunda quidem ab auctore nativitas est, quia ex Deo est; non tamen separabilis ab auctore, quia in quantum sensus noster intelligentiam tentabit nativi
Abbreviated transcription (Latin):
scđm apłi dictũ. facturã uere na¬
tiuitati deputantẽ. creacionẽ qͦq
&. si indocte. tam̃ ñ impiȩ ad gene¬
racionis fidẽ ꝓficere oportere: ex¬
istimare debuerat. Apłs enĩ uidet᷑
unius ex uno natiuitatẽ. id est dñ
ex uirgine sine passionũ huma¬
narũ conceptu pͣdicaturꝰ. ñ extra
racionẽ factũ de muliere locutꝰ
ee̾. quẽ natũ sciebat frequent᷑q
dixisset: ut & natiuitas ueritatẽ
generacionis ostenderet. & factu¬
ra unius ex uno diuinitate ꝓtes¬
taret᷑ : qͥd humane ꝑmixtionis
conceptũ facturȩ nom̃ exclude¬
ret. cũ factꝰ eẽ ex uirgine diceret᷑
qͥ natꝰ e̾e̾ magis ñ ambigebat᷑. đt
uide tu. quã sis impius: o heretice
Creatũ iħm xꝑm pocius ex deo
quã natũ eẽ. sermo nullus. aut
nificacionẽ apłi. factũ ee̾ dicen¬
tis. ne natꝰ ẽẽ ambigeret᷑ unꝰ ex
uno: s ad impiissimũ sensũ. ne
ds naturali natiuitate subsisferet
eũ creatura pocius ex nichilo sub¬

Expanded text:
stoli dictum facturam verae nativitati deputantem, creationem quoque etsi indocte, tamen non impie, ad generationis fidem proficere oportere existimare debuerat. Apostolus enim videtur, unius ex uno nativitatem, id est, Domini ex virgine sine passionum humanarum conceptu praedicaturus, non extra rationem factum de muliere locutus esse, quem natum sciebat, frequenterque dixisset: ut et nativitas veritatem generationis ostenderet, et factura unius ex uno nativitatem protestaretur; quia humanae permixtionis conceptum facturae nomen excluderet, cum factus esse ex virgine disceretur, qui natus magis esse non ambigebatur. At vide tu, quam sis impius, o haeretice. Creatum Jesum Christum potius ex Deo, quam natum esse, sermo nullus aut pnificationem Apostoli, factum esse dicentis ne natus esse ambigeretur unus ex uno; sed ad impiissimum sensum, ne Deus naturali nativitate subsisteret, cum creatura potius ex nihilo 439 sub
Abbreviated transcription (Latin):
ista. aut natura ꝑmittit. Aut e¬
ñi ñ semꝑ pat᷑. si ñ semꝑ & fili¬
us: aut si semꝑ patͣ. semꝑ & fili¬
us Quia natiuitas quantũ filio
tẽporis. ne semꝑ filius fuerit
ab negabit᷑: tantũ patri de est
ne pat̾ semꝑ sit: ut licet semper
ds. ñ tam̃ &. patͣ in ea fuerit infi
filio tẽpora natiuitatis. s patri
generacionẽ ascribat: qr gene¬
racionis modꝰ. intra natiuitatis sit
d̾e: s ñ semꝑ patrẽ cͣfiteri. Quod
si ita sentire te piũ ẽ. paulũ im¬
pietatis necesse ẽ filiũ ante tẽpo¬
ra et̾na ẽe̾ dicentẽ. c̃dẽpnes: etiã
ipsã testantẽ de se sapienciã. qͦd
ante secła fundata sit crimine¬
ris: quȩ patri aderat tum eũ cȩ¬
lũ p̃pararet. Sed tu ut d̾o mici¬
ũ triuas qͦ pat̾ ẽ: pͥus tẽporibꝰ
iniciũ decerne. qͦ cepta st̃. Quȩ
si cepta st̾: mendar ẽ apłs. qͥ ea
sit ꝓfessus ȩt̾na. Soletis eñĩ tem¬
pora de solis ac lunę creacione

Expanded text:
ista, aut natura permittit. Aut eista, aut natura permittit. Aut enim non semper Pater, si non semper et Filius; aut si semper Pater, semper et Filius: quia quantum Filio temporis, ne semper filius fuerit, abnegabitur; tantum Patri deest, ne pater semper sit: ut licet semper Deus, non tamen 427 et pater in ea fuerit infinFilio tempora nativitatis, sed Patri generationem adscribat: quia generationis modus intra nativitatis sit idem, sed non semper patrem confiteri? Quod si ita sentire te pium est, Paulum impietatis necesse est, Filium ante tempora aeterna esse dicentem , condemnes: etiam ipsam testantem de se Sapientiam, quod ante saecula fundata sit, crimineris: quae Patri aderat tum, cum coelum praepararet. Sed tu, ut Deo initium tribuas quo pater est, prius temporibus initium decerne quo coepta erunt: quae si coepta sunt, mendax est Apostolus, qui ea sit professus aeterna. Soletis enim tempora de solis ac lunae creatione
Abbreviated transcription (Latin):
na natũ e̾e̾ semꝑ antẽuenit. Natꝰ
de se patit᷑ intelligr& dici posse
nͥ natũ. Na cũ anterior ipso tẽpo¬
re sensuũ ẽ. qͥa ante sensũ tẽpꝰ et̃¬
nũ ẽ. ñ admittit sensũ de se diui¬
dicantẽ. ee̾. aut ñ fuisse. ante quã
nascit᷑: qͥa & ẽẽ anteꝗͣ. nascit᷑ ñ sit
natiuitatis. & ñ fuisse iã tẽporis
sit. Ergo & infinitas tẽ poꝵ. ȩtͣnoꝵ
qͦd ẽ tẽporis id est ñ fuisse cͣsumit:
& natiuitas qͦd suũ ñ ẽ. id est ante
quã nascit᷑ eẽ ñ patit᷑. Quod si
aut ẽe̾. aut nͣ fuisse sensui sub¬
iacebit: iã natuitas ipsa post tẽp̾
ẽ: qͥa qͥ nͣ semꝑ est. necesse ẽ cȩ¬
de filio mens retroacta scru¬
tabit᷑. nic hil aliud serutantis
ret. Ut gͥ deo patri semꝑ ꝓpriũ
ẽ sine natiuitate: ita &. filio de¬
bitũ ẽ. ꝑ natiuitatẽ semꝑ ee̾. Na¬
tiuitas auͣ nichil aliud quã pa-¬
quã natiuitatẽ enunc iauit. Me¬
diũ enĩ nichil quicꝗͣ. nomina

Expanded text:
it. Natus de se patitur intelligi et dici posse, nisi natum. Nam cum anterior ipso tempore sensuum est, quia ante sensum tempus aeternum est; non admittit sensum de se dijudicantem, esse aut non fuisse ante quam nascitur: quia et esse ante quam nascitur, non sit nativitatis; et non fuisse, jam temporis sit. Ergo et infinitas temporum aeternorum quod est temporis, id est, non fuisse, consumit: et nativitas quod suum non est, id est, ante quam nascitur esse, non patitur. Quod si aut esse aut non fuisse sensui subjacebit, jam nativitas ipsa post tempus est: quia qui non semper est, necesse est coepde Filio mens retroacta scrutabitur, nihil aliud scrutantis ret. Ut igitur Deo patri proprium est sine nativitate, ita et Filio debitum est per nativitatem semper esse. Nativitas autem nihil aliud quam paquam nativitatem enuntiabit. Medium enim nihil quidquam nomina
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ excepta a nobis. & securo na¬
uigio in fracta. usq ad ipsũ nos
tutissimũ portũ optati lutoris ꝓse¬
nautarũ modo nitim᷑ spebꝰ. qͦsint᷑¬
dũ uotis magis quã fiducia naui¬
gantes: uagi in stabilesq uenti.
aut desert. aut de pellunt. Cȩte¬
rũ nobis ad est inseparabilis sys fides.
dono unigeniti di ꝑmanens .&. nosin¬
demutab ili cursu. ad tranqͥlla dedu¬
cens. Non enĩ dñm xꝑmi creaturã
đm di patris ꝓpriã generacionẽ spos
qͥd̾e om̃s scdm bonitatis dignacio¬
nẽ. dicti assumptiq sumꝰ di filii .s
ille uerꝰ unꝰ d̾o patri filius . & uera
atq ab soluta manens. tantũ incog¬
nicione utriusq natiuitas. Nr̃a uͦ
tantũ hec sola religio ẽ. filiũ ẽfite¬
ri: ñ ad optiuũ. s natũ. ñ electũ s

Expanded text:
quae excepta a nobis, et securo naquae excepta a nobis, et securo navigio infracta, usque ad ipsum nos tutissimum portum optati littoris prosenautarum modo, nitimur spebus: quos interdum votis magis quam fiducia navigantes, vagi instabilesque venti aut deserunt, aut depellunt. Caeterum nobis adest inseparabilis fidei Spiritus dono unigeniti Dei permanens, et nos indemutabili cursu ad tranquilla deducens: Non enim Dominum Christum creaturam, Deum Dei patris propriam generationem. Nos quidem omnes, secundum bonitatis dignationem, dicti assumptique sumus Dei filii; sed ille verus unus patri Deo filius, et vera atque absoluta, manens tantum in cognitione utriusque, nativitas. Nostra vero tantum haec sola religio est, Filium confiteri non ado
Abbreviated transcription (Latin):
accõmoda: tendimꝰ tandẽ iam
sancto spiritu ꝓsequente. ad tutũ
secure fidi tranqͥllũq portũ. atq
ita ut multo mari uentoq iacta¬
cũ eos circa portuũ oras impedi
ti grauesq fluctꝰ ñ numꝗͣ. mo¬
rent᷑ ad ultimũ in not᷑a sibi fi¬
dãq stacionẽ. ipse ille ingentis
tͣribilisq undȩ estꝰ impellat.
Quod nobis ut sꝑo duodecimo hoc
aduersũ hereticã tẽ pestatẽ niten¬
tibꝰ libro c̃tinget: ut cũ in eo gra¬
uissimȩ impietatis fluctui cõmu¬
nit̾a puppẽ damꝰ: ipse ille nos fluc
ład optatę qͥetis sinũ deuehat.
Om̃ibꝰ eñi incerto doctrine uen¬
to cireu̾actis. hinc metꝰ. hinc ꝑi¬
cłm. hinc etiã sepe naufragiũ ẽ.
qͥa unigenitꝰ ds sub ꝓpħica aucto¬
ritate ereatura e̾e̾ defendit᷑: ut in
eo ñ sit natiuitas. s creacio: qͥa ex
ꝑ sona sapienciȩ dictũ ẽ. Dñs erea¬
uit me mieiũ uiarũ suarũ. Hic
hyemis eoꝵ maximꝰ fluctꝰ ẽ: hȩc
tortuosi turbinis grauis unda est

Expanded text:
atem. -- Tendimus tandem, jam sancto Spiritu prosequente, ad tutum securae fidei tranquillumque portum. Atque ita ut multo mari ventoque jactacum eos circa oras portuum impediti et graves fluctus nonnumquam morentur, ad ultimum in notam sibi fidamque stationem ipse ille ingentis terribilisque undae aestus impellat. Quod nobis, ut spero, duodecimo hoc adversum haereticam tempestatem nitentibus libro continget: ut cum in eo gravissimae impietatis fluctui communitam puppim damus, ipse ille nos fluctus ad optatae quietis sinum devehat. Omnibus enim incerto doctrinae vento circumactis, hinc metus, hinc periculum, hinc etiam saepe naufragium est, quia unigenitus Deus sub prophetica auctoritate creatura esse defenditur: ut in eo non sit nativitassona Sapientiae dictum est, Dominus creavit me initium viarum suarum . Hic hiemis eorum maximus fluctus est, haec tortuosi turbinis gravis unda est:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit anteꝗͣ. nasceret᷑ id est anteqͣ. s¬
eret: qͥa qͥ ex gentibꝰ filius ẽ gens
ẽ. anteꝗͣ. filius sit: ac ꝑ hoc ñ uere
filius. qr ñ semꝑ &. filius. Unigeni¬
tꝰ aũ ds. neq ñ fuit aliqͦndo ñ fili¬
us. neq fuit aliqͥd anteꝗͣ. filiuf
neq qͥcꝗͣ aliqͥd ipse nͥ filius. Atq
ita qͥ semꝑ ẽ filius: ñ relinqͥt id de

Expanded text:
eretur, id est, antequam fieret: quia qui ex gentibus filius est, gens est ante quam filius: ac per id non vere filius, quia non semper filius. Unigenitus autem Deus neque non fuit aliquando non filius, neque fuit aliquid ante quam filius, neque quidquam aliquid ipse nisi filius. Atque ita qui semper est filius, non r
Abbreviated transcription (Latin):
Tẽpora eñĩ omĩa uel opinione
cõplectm᷑. uel sciencia: cũ qͦd
nunc ẽ scimꝰ ñ etiã pridiȩ fu¬
isse: qͥa qͦd pͥdie fuerit. nc̃ nͣsit
Quod aũ nẽ ẽ. nc̃ tantuͣ sit. ñ
&. pͥdiȩ fuerit. Opinione uͦ ita
nͣ terita metimͣ. ut ante urbẽ
aliꝗͣ. instituta. ñ ambigat᷑ tẽpꝰ
fuisse : qͦ urbs instituta ñ fuerit.
Cũ gͦ uel scienciȩ uel opini¬
oni nr̃e subiacent tẽpora sen¬
su humanȩ intelligencie iudi¬
camꝰ. ut de aliquas sacione di¬
xisse existimem᷑. ñ fuit anteqͣ
nasceret᷑: qͥa uniuscuiꝰq origi¬
nẽ tẽpora semꝑ antelatã prę¬
ueniant. At uͦ cũ in di rebꝰ. id
ẽ indi natiuitate nichil ñ ante
tẽpꝰ et̃nũ sit: ñ cadit in id ut

Expanded text:
Tempora enim omnia vel opinione complectimur, vel scientia: cum quod nunc est, scimus non etiam pridie fuisse, quia quod pridie fuerit, nunc non sit: quod autem nunc est, nunc tantum sit, non et pridie fuerit. Opinione vero ita praeterita metimur, ut ante urbem aliquam institutam non ambigatur tempus fuisse, quo urbs instituta non fuerit. Cum ergo vel scientiae vel opinioni nostrae subjacent tempora, sensu humanae intelligentiae judicamus; ut de aliqua re ratione dixisse existimemur, non fuit ante quam nascitur, quia uniuscujusque originem tempora semper antelata praeveniant. At vero cum in Dei rebus, id est, in Dei nativitate, nihil non ante tempus aeternum sit; non cadit
Abbreviated transcription (Latin):
pensacio tã pia: ad etͣnę natiuita¬
tis c̃tumeliã molit᷑: Creacio ista a
secłis ẽ: cęterũ ante secła infinita
natiuitas ẽ. Uim sane nos dictis af
si sermo ullius addiuinitatis ȩtͣnę
natiuitat᷑ẽ. ereature retulit nomͣ.
In his enĩ om̃ibꝰ. ds qͥ ignis cͣsumens
ẽ. ita creatꝰ in est. ut creacione̾ ea
uirtute qua assup̃sit absumeret:
potens ab olere rursũ qͦd tantũ ad
causã c̃tẽplacionis extiterat. Be¬

Expanded text:
o tam impiam aeternae nativitatis 437 contumeliam molitur? Creatio ista a saeculis est: caeterum ante saecula infinita nativitas est. Vim sane nos dictis affsi sermo ullus ad divinitatis aeternae nativitatem creaturae retulit nomen. In his enim omnibus Deus, qui ignis consumens est, ita creatus inest, ut creationem ea virtute qua assumpsit absumeret: potens abolere rursum, quod tantum ad causam contemplationis exstiterat.
Abbreviated transcription (Latin):
di speciem diuersitas huiꝰ ipsius
assuptȩ creacionis pateret᷑ intel¬
ligi. Ad est aũ ad iacob etiã usq
ad luctȩ cõplexũ inhelbitu hu¬
niano. & manũ conserit .&. mem¬
bris nitt᷑ & lateribꝰ inflectit᷑:
& in om̃i motu nr̃o incessuq con¬
sistit. Sed idẽ postea & moysi ig
tȩ tum pocius ad speciem quã
ad substanciã nature. fidẽ disce¬
res. Habuit tũ inse potestate̾
c̃flagrandi. ñ tam̃ naturalẽ sus¬
cipiens urendi necessitatẽ: qͥa si¬
ne rubi dampno. cͣflagracio ig¬
intellige qualis uisus sit. uel
iħu naue nominis sui ꝓpħȩ. uel
ysaiȩ etiã cũ euangelico testimo¬
nio insũ predicanti. uel ihezcͤhie¬
liusq ad ẽscienciã resurrecto¬
nis assumpto. uel daniheli homi

Expanded text:
Dei speciem diversitas ipsius Dei speciem diversitas ipsius assumptae creationis pateretur intelligi. Adest autem ad Jacob et usque ad complexum in habitu humano, et manum conserit, et membris nititur, lateribus inflectitur, et in omni motu nostro incessuque consistit. Sed idem postea Moysi esse tae tum potius ad speciem, quam ad substantiam naturae, fidem disceres. Habuit tum in se potestatem conflagrandi, non tamen naturalem suscipiens urendi necessitatem: quia sine rubi damno conflagratio igintellige qualis visus sit, vel Jesu Nave nominis sui prophetae, vel Esaiae etiam cum evangelico testimonio visum praedicanti, vel Ezechieli usque ad conscientiam resurrectionis assumpto , vel Danieli
Abbreviated transcription (Latin):
tũ creacionis assũpsit. Uideamꝰ
itaq in quas đi uias. & in quȩ oꝑa
a secłis creata sit: nata ante se¬
cła ex d̾o sapiencia. Uocẽ de am¬
bulantis in paradyso: adam au¬
diuit. Putasne de ambulantis in-¬
cessũ. nͥ in specie assũptȩ creaci¬
onis auditũ: ut in aliꝗͣ creacio
ne c̃sisteret. qͥ in ambulans fue¬
rit auditꝰ : Non reqͥro qualis ad
camn. & ab el .&. noe. locutꝰ sit: &
henedicens qͦq enoch. qualis
affuerit. Angelus ad agar loqͥt᷑:
.& utiq idem d̾s ẽ. Numqͥd specrei
eiꝰdẽ ẽ cũ angelus uidet᷑: cinꝰ ẽ
in ea natura qua ds ẽ: Certe spe¬
cies angeli ostendit᷑: ubi pos¬
tea di natura memorat᷑. Sed qͥd
de angelo dicã: Homo ad abrabom
uenit. Numqͥd scđm natura ho¬
minis. in creacionis istius habitu
x ꝑs talis astitit: qualis & ds̾ est :
Sed &. homo loqͥt᷑. & corpore assis¬
tit .& cibo alit᷑: uerũtamͣ di ado¬
rat᷑. Certe qͥ ante angelus. ne et
ã homo ẽ: ne naturalẽ haue esse

Expanded text:
ur varias assumpserit. --Videamus itaque in quas Dei vias, et in quae opera a saeculis creata sit, nata ante saecula ex Deo Sapientia. Vocem deambulantis in paradiso Adam audivit . Putasne deambulantis incessum nisi in specie assumptae creationis auditum: ut in aliqua creatione 436 consisteret, qui inambulans fuerit auditus? Non requiro qualis ad Cain et Abel et Noe locutus sit, et benedicens quoque Enoch qualis adfuerit. Angelus ad Agar loquitur : et utique idem Deus est. Numquid speciei ejusdem est cum angelus videtur, cujus est in ea natura qua Deus est? Certe species angeli ostenditur, ubi postea Dei natura memoratur. Sed quid de angelo dicam? Homo ad Abraham venit . Numquid secundum hominem in creationis istius habitu Christus talis assistit, qualis et Deus est? Sed homo loquitur, et corpore assistit, et cibo alitur: verumtamen Deus adoratur. Certe qui aniam homo est, ne naturalem hanc esse
Abbreviated transcription (Latin):
cio significet natiuitatẽ: &. natiui¬
tas manentẽ doceat ñ etiã nͣ ma¬
nentẽ. Porro aũ ambigi ñ potest.
neminẽ qͥ eiat nasei: nã nascendi
adeũ ñ ꝓficit causa. qͥ ꝑ se maneat
etͣnꝰ Sed unigenitꝰ ds qͥ& di sapi¬
encia &. di uirtꝰ. & uerbũ ẽ. cum
natꝰ sit: patrẽ testat᷑ aucꝰtorẽ. Cũ

Expanded text:
io significet nativitatem, 423 et nativitas manentem doceat , non etiam non manentem. Porro autem ambigi non potest, neminem qui erat nasci. Nam nascendi ad cum non proficit causa, qui per se maneat aeternus. Sed unigenitus Deus, qui et Dei Sapientia et Dei Virtus et Verbum est, cum natus sit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
cludunt: cũ tam̃ sensus humanꝰ
intelligenciã. intẽporalis natui¬
tatis ñ apprehendat: qͥa aliqͥd in
naturis t̾renis ante tẽpora natũ
ee̾. ñ conuenit. Quod cũ ita a no¬
bis p̃dicabit᷑: qͦmͦ rursũ eiꝰdẽ in¬
telligenciȩ cõplȩxu ñ fuisse anceꝗͣ
nasceret᷑ dicemꝰ: cũ sca̾m apłm

Expanded text:
cludunt: cum tamen sensus humanus intelligentiam intemporalis nativitatis non apprehendat, quia aliquid in naturis terrenis ante tempora natum esse non convenit. Quod cum ita a nobis praedicabitur; quomodo rursum ejusdem intelligentiae complexu non fuisse ante quam nascitur dicemus, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ sensui nr̃o sub iacet. ut ñ fuerit
anteqͣ. natꝰ ẽ: iã natiuitate eiꝰ &
sensus nrͣ & tẽpꝰ anterius ẽ. qͥa ome
qͦd ñ fuit. iã & sensui obnoxiũ &
tẽpori ẽ. inea ipsa significacione
qua ñ fuit: qͥa ñ fuisse pars tẽ po¬
it. nec est sine natiuitate. nec ñ
fuit: dũ & semꝑ fuisse supra tẽpꝰ
ẽ & natũ ee̾ natiuitas ẽ.Natũ¬

Expanded text:
it ante quam natus est; jam nativitate ejus et sensus noster et tempus anterius est: quia omne, quod non fuit, jam et sensui obnoxium et tempori est in ea ipsa significatione qua non fuit; quia non fuisse, pars tempoit, nec est sine nativitate, nec non fuit; dum et semper fuisse supra tempus est, et natum esse nativitas est
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtͣnis in đdo xꝑs cũ ad esset. solã
nobis natiuitatis suȩ ꝑmisit ẽ¬
scienciã : ut qͣntũ ad fidẽ ꝓfice¬
ret di intellecta natiuitas: tan¬
tũ ualeret ad susceptã religio¬
nẽ cognita natiuitatis ȩt̾mtas:
qͥa ex eo qͥ etͣnꝰ ẽ patre. nec racio.
nec sensus admittat. nͥ ȩtͣnũ fili¬
ũ p̃dicari. Sed creacionis nom̃.

Expanded text:
aeternis in Deo Christus cum adesset, solam nobis nativitatis suae permisit conscientiam: ut quantum ad fidem proficeret Dei intellecta nativitas, tantum valeret ad susceptam religionem cognita nativitatis aeternitas: quia ex eo qui aeternus est patre, nec ratio nec sensus admittat, nisi aeternum filium p
Abbreviated transcription (Latin):
uerent. cũ capciosa ꝓposicio. res¬
ponsionẽ simplice sibiq sed̾m intͣ¬
rogacionẽ rerũ obsecundantẽ ad
ultimũ ĩã sensus sui int̾rogacione
spoliaret: ut qͦd ꝓfessione amisisset.
id ĩa c̃sciencia ñ teneret. Qd enim
tã necessario int̾rogacioni obse¬
cundabit. quã ut cũ a nobis qra᷑.¬
ẽ ne aliqͥd anteqͣ. nascit᷑ in ꝓfessio¬
ne nr̃ã sit. ñ fuisse anteꝗͣ. nasertur:
Neq enĩ aut in natura aut inneces¬
sitate ẽ. ut qͦd ẽ nascat᷑. cũ nasel
aliqͥd obid tantũ ut sit. ñ qͥa erat ne¬
cesse sit. Quod eũ concessũ fuerit
a nobis qͥa recte concedit᷑: exuti fidĩ
sciencia capti iã impiis atq alienis

Expanded text:
positio responsionem simplicem, sibique secundum interrogationem rerum obsecundantem, ad ultimum jam sensus sui interrogatione spoliaret; ut quod professione amisisset, id jam conscientia non teneret. Quid enim tam necessario interrogationi obsecundabit, quam ut cum a nobis Estne aliquid antequam nascitur? In professione nostra sit, non fuisse ante quod nascitur? Neque enim aut in natura aut in necessitate est, ut quod est nascatur: cum nasci quid ob id tantum ut sit, non quia erat, necesse sit. Quod cum concessum fuerit a nobis, quia recte conceditur; exuti fidei conscientia, capti jam impiis atque alienis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ etͣnũ natũ ẽ. iã ñ erit & patͣ aue¬
⁊or ȩt̃nꝰ. Si qͥd gͥ ei qͥ ab ȩt̾no patre
natꝰ ẽ. ex ȩtͣnitate defuerit: id ipsũ
auctori ñ ẽ ambiguũ defuisse: qͥa
qͦd gignenti ẽ infinitũ. infinitũ est
etiã nascenti. Mediũ enĩ qͥd int̃ na¬
tiuitatẽ dei filii. & generacionẽ dei
patris nec racio. nec sensus admitgt:
qͥa &. ingeneracione natiuitas ẽ. &
in natiuitate gene racio ẽ. Quod u¬
trũq sine intuallo sui ẽ: qͥa sine u
net: qͥa in aliqͦ alterũ ñ relinquat᷑.
qͦd id ipsũ alterũ in aliqͦ ñ possit ẽẽ¬

Expanded text:
num natum est, jam non erit et pater auctor aeternus. Si quid igitur ei, qui ab aeterno patre natus est, ex aeternitate defuerit, id ipsum auctori non est ambiguum defuisse: quia quod gignenti est infinitum, infinitum est etiam nascenti. Medium enim quid inter nativitatem Dei filii, et generationem Dei patris, nec ratio nec sensus admittit: qin nativitate generatio est. Quod utrumque sine intervallo sui est, quia sine utnet: 421 quia in aliquo alterum non relinquatur, quod id ipsum alterum in aliquo n
Abbreviated transcription (Latin):
mioribꝰ st̃ post sugã castra.: ñetiã
ut castra habentibꝰ adest int̾rita
fortitudo. Contundendȩ gͦ st̾ inso¬
lentes aduersũ đm disputaciones.
& qestruenda racionũ fallaciũ mu¬
nim̃ta & eleuata ad impietatẽ in¬
genio c̃terenda: nec carnalibꝰ ar¬
mis. s sꝑitalibꝰ: nec t̾rena doctri¬
na sed cȩlesti sapiencia: ut qͣnta re¬
rũ diuinarũ humanarũq disere¬
cio ẽ. tanta ultra t̃rena studia racio
tudo ꝑfidiȩ: neq negare nos qͥa
ipsa ñ intelligit. existimet: qͦd so¬
lũ a nobis bene &. intelligit᷑. & cre¬
dit᷑. Nã ipsa sermonũ enunciaci¬
one. cũ natũ c̃fitem᷑. ñ tam̃ ñ na¬
tũ p̃dicamꝰ. Neq enĩ id ipsũ ẽ. ñ
natũ. atq nasci: qͥa illud ab altero.
hoc uͦ a nemine ẽ. E aliua ẽ sine
auctore ee̾ semꝑ ȩt̃nũ: aliud qͦd
patri. idest auctori ẽ coȩt̾nũ. Ubi
enĩ pat̾ auetor est: ibi &. natiuitas

Expanded text:
mibus sunt post fugam castra, non etiam mibus sunt post fugam castra, non etiam ut castra habentibus adest interrita fortitudo. 420 Contundendae sunt ergo insolentes adversum Deum disputationes, et destruenda rationum fallacium munimenta, et elevata ad impietatem ingenia conterenda, nec carnalibus armis, sed spiritalibus; nec terrena doctrina, sed coelesti sapientia: ut quanta rerum divinarum humanarumque discretio est, tanta ultra terrena studia ratio tudo perfidiae: neque negare nos, quia ipsa non intelligit, existimet, quod solum a nobis bene et intelligitur et creditur. Nam ipsa sermonum enuntiatione cum natum profitemur, non tamen non natum praedicamus. Neque enim id ipsum est non natum ahoc vero a nemine est, et aliud est sine auctore esse semper aeternum, aliud quod Patri, id est auctori, est aeternum. Ubi enim Pater auctor est, ibi et nativitas
Abbreviated transcription (Latin):
cedendũ ẽ. quasi uineant pocius
quã fallant: qͥa nos. xꝑm dei urtu¬
tẽ &. dei sapienciã p̃dicantes. equ̾u
ẽ humanas doctrinas ñ tã diffuge¬
re. quã refellere: & simpliciores ne
ab his spolient᷑ & obstruere .&. in¬
struere. Nã cũ possit om̃ia . & ea ip¬
sa om̃ia sapient᷑ ds possit. nec uirtu¬
tieiꝰ racio. nec racioni uirtꝰ absistat.
irreligiosis mundi imꝑfectisq doc¬
t rinis ꝑ seienciã sapientis om̃ipo¬
tenciȩ c̃traire. seđm illud beati apłi
dictũ. Nr̃a aũ arma ñ st̃ carnalia
s poteneia do ad destructionem
municionũ: raciones destruencia
& omnẽ alttudinẽ eleuatã aduer¬
sus cognicionẽ di. ẜid̾e ñ nuda apłs
atq inope̾ racionis reliqͥt. Quȩ quã¬
uis potentissima ad salutẽ sit : tamͣ
nͥ ꝑ doctrinã instruat᷑: habebit qͥdẽ
int᷑ aduersa tutũ diffugiendi re¬
cessũ. ñ etiã retinebit ẽstantẽ ob¬
nitendi securitatẽ: eritq ut infir¬

Expanded text:
quasi vincant potius quam fallant: quia nos Christum Dei virtutem et Dei sapientiam praedicantes, aequum est humanas doctrinas non tam diffugere, quam refellere; et simpliciores, ne ab his spolientur, et obstruere et instruere. Nam cum possit omnia, in ea ipsa omnia sapienter Deus possit, nec virtuti ejus ratio, nec rationi virtus absistat; irreligiosis mundi imperfectisque doctrinis per scientiam sapientis omnipotentiae contraire, secundum illud beati Apostoli dictum: Nostra enim arma non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem munitionum, rationes destruentia, et omnem altitudinem elevatam adversus cognitionem Dei . Fidem non nudam Apostolus atque inopem rationis reliquit: quae quamvis potissima ad salutem sit, tamen nisi per doctrinam instruatur, habebit quidem inter adversa tutum refugiendi recessum, non etiam retinebit constantem obnitendi securitatem; eritque ut infir
Abbreviated transcription (Latin):
religionis obtrectandi đdo furor
ꝓnꝰ ẽ. affirmare simplicioꝵ auri¬
bꝰ id solere. nos cũ semꝑ filiũ fu¬
isse dicamꝰ. neq aliqͥd aliqͣndo
fuisse qͦd ñ fuit. sme natiuitate
eũ ꝑ id qͦd semꝑ fuerit p̃dicare:
qͥa humani sensus opinione id
qͥd semꝑ fuit ñ patit᷑ ut natũ sit nas¬
cendi aũ causa sit. ut sit qͦd ñ erat
ẽẽ uͦ qͦd ñ fuit. nichil aliud sub cõ¬
muni sensu e̾e̾ quã nasei. Adieiunt
uͦ hȩc arguta satis: atq auditui pla¬
cencia. Si inqͥt natꝰ ẽ: cȩpit. Eẜ cũ
cepit. ñ fuit: & cũ ñ fuit: ñ pagtur
ut fuerit. Atq iceirco piȩ intelligen¬
ciȩ sermonẽ ee̾ eͣtendunt. Nonfu¬
it anteꝗͣ. nasceret᷑: qͥa ut ẽẽt qͥ ñerat.
ñ qͥa erat natꝰ ẽ. Neq eguit natiuii¬
tate qͥerat: cũ ad id ut ee̾t qͥ ñerat
nes religiosã diuinarũ rerũ scien¬
ciã prȩferentes. ubi euangelicȩ
atq apłicȩ p̃dicaeionis ueritas p̃¬
ferebat. callide phylophyȩ tortuo¬

Expanded text:
sub specie religionis obtrectandi Deo furor pronus est, affirmare simpliciorum auribus id solere: nos cum semper Filium fuisse dicamus, neque aliquid aliquando fuisse, quod non fuit; sine nativitate eum per id, quod semper fuerit, praedicare: quia humani sensus opinione id quod semper fuit, non patiatur ut natum sit; « nascendi autem causa sit, ut sit quod non erat: esse vero quod non fuit, nihil aliud sub communi sensu esse, quam nasci. » Adjiciant vero haec arguta satis atque auditui placentia: « Si, inquit, natus est, coepit; et cum coepit, non fuit; et cum non fuit, non patitur ut fuerit. » Atque idcirco piae intelligentiae sermonem esse contendant, « Non fuit antequam nasceretur: quia ut esset qui non erat, non qui erat natus est. » Neque eguit nativitate qui erat, cum ad id ut esset qui non erat nes religiosam divinarum rerum scientiam praeferentes, ubi evangelicae atque apostolicae praedicationis veritas praeferebat, callidae philosophiae tortuo
Abbreviated transcription (Latin):
quens ꝓpheciã aut ignorauerit. aut
ñ ignoratã dissoluerit. & uescierit
ereatũ xꝑm. quẽ creatorẽ nuncu¬
pauerit: &. uetuerit creaturȩ reli¬
gionẽ. qͥ soli creatori seruiendũ mo¬
nuerit dicens. Qͥ immutauer̃t ueri¬
tatẽ di inmendaciũ. & seruier̃t ere¬
ature p̃terito creatore. qͥẽ bene¬

Expanded text:
noraverit aut non ignoratam dissolverit: et nescierit creaturam Christum, quem creatorem nuncupaverit; et vetuerit creaturae religionem, qui soli Creatori serviendum monuerit dicens: Qui immutaverunt veritatem Dei in mendacium, et servierunt creaturae praeterito Creatore, qui est bene
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fitendꝰ. Si gͦ nasei aliqͥd ante tẽ¬
pora et̃na. neq in naturis huma¬
nis ẽ. neq in intelligeneia . & ta¬
m̃ in hoc ꝓfessionib de se dei
credit᷑ : qͦmͦ id qͦd in sensu intel¬
li genciȩ etͣne natũ semꝑ. id est
ante tẽpora ętͣna ẽe̾ apłica fides
collocuta sit. id rursũ ñ fuisse
anteꝗͣ. nascit᷑ ꝑ sensũ humanȩ
intelligenciȩ nrͣi tẽporis infi¬
delitas eloquit᷑: cũ qͦd ante tẽpꝰ
natũ ẽ.semꝑ ẽ natũ: qͥa id qͦd
ẽ ante ętͣnũ tẽpꝰ. hoc semꝑ est:
Quod aũ semꝑ ẽ natũ ñ admit

Expanded text:
nte tempora aeterna, neque in naturis humanis est, neque in intelligentia; et tamen in hoc professionibus de se Dei creditur: quomodo id quod sine sensu intelligentiae aeternae natum semper, id est, ante tempora aeterna esse, apostolica fides cum locuta sit; id rursus non 425 fuisse ante quam nascitur, per sensum humanae intelligentiae, nostri temporis infidelitas eloquitur? cum quod ante tempus natum est, semper est natum: quia id quod est ante aeternum tempus, hoc semper est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑ successionẽ ipsã naturale ẽ
ne ñ fuerit &. cȩꝑit: dũ & post
tẽpꝰ intẽpore ẽ .E. eũ semꝑ uni¬
uersa post tẽpꝰ sint: causã sui
qͦq de antea ñ extantibꝰ sumunt.
dũ ex his nascunt᷑ quȩ antea ñ
fuerint. illo ipso pͥmo humani
generis parente ada. ex terra quȩ
ex nichilo ẽ. & post tẽpꝰ. idest post
cȩlũ. terrã. diem. solẽ. lima .&. as¬
tra formato: qͥ & originẽ ñ habue¬
rit nascendi: &. ceꝑit cũ ñ fuisset

Expanded text:
cessionem ipsam naturale est, ne non fuerit et coeperit, dum et post tempus in tempore est: et cum semper universa post tempus sint, causam sui quoque de antea non exstantibus sumunt, dum ex his nascuntur quae non fuerint: ipso illo primo humani generis parente Adam ex terra, quae ex nihilo est, et post tempus id est, post coelum, terram, diem, solem, lunam et astra formato, qui et originem non habuerit nascendi et coeperit cum non fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
rit .¶. natiuitates qͥde humane.
habent intẽpore ñ fuisse pͥmũ:
qͥa om̃s ex his hominibꝰ qͥ ante fue¬
rint. nascant᷑. Nã tã & si unicuiq
nascene iũ ex eo sit origo qͥ fuerit:
tamͣ ipse ille ex qͦ nascit᷑. ñ fuit an¬
teꝗͣ. natꝰ ẽ. De hinc ipse qͥ natꝰ ẽ. post
quã ñ fuit. natꝰ ẽ tẽpore: ante ma¬
nente quã nascit᷑. Nascens eñĩ ho¬
die. in eo qͦd hesternũ fuit. ñ fuit :
s. in id qͦd ẽ ex eo qͦd ñ fuit. cepit:
a. intra intelligenciã nr̃am ẽ hester¬
no. id qͦd hodie nascit᷑ nͣ fuisse. Atq
ita natiuitas eiꝰ ꝑ quã ẽ. post id qͦd
ñ fuit manet: qͥa hodie pͥmũ post
hesternũ tẽpꝰ ee̾ necesse ẽ. ut ei sit
int̾ẽpore ñ fuisse. E. hȩc qͥdẽ cõmu¬
nia in rerũ humanarũ origine st̃:
ut om̃ia iniciũ sui cũ antea ñ fue¬
rint accipiant. Primũ qͥdẽ ut do¬
cuimꝰ ꝑ tẽpꝰ: deinde ꝑ causã. Et ꝑ
tẽpꝰ qͥdẽ ñ ambiguũ ẽ: quin ea quȩ

Expanded text:
t nativitates quidem humanae habent in tempore non fuisse: primum quia omnes ex his omnibus, qui ante non fuerint, nascantur. Nam tametsi unicuique nascentium ex eo sit origo qui fuerit; tamen ipse ille, ex quo nascitur, non fuit ante quam natus est. Dehinc ipse qui natus est, post quam non fuit natus est, tempore ante manente, quam nascitur. Nascens enim hodie, in eo quod hesternum fuit non fuit; et in id quod est, ex eo quod non fuit, coepit, et intra intelligentiam nostram est, hesterno id, quod hodie nascitur, non fuisse. Atque 417 ita nativitas ejus, per quam est, post id quod non fuit manet; quia hodie primum post hesternum tempus esse necesse est, ut ei sit in tempore non fuisse Et haec quidem communia in rerum humanarum origine sunt, ut omnia initium sui, cum antea non fuissent, accipiant: primum quidem, ut docuimus, per tempus, deinde per causam. Et per tempus quidem non ambiguum est, quin ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gutȩ huiꝰ int̾rogaciõis calũpnia
antefert᷑. Si inqͥt in sensũ ñ cadit
ñ fuisse anteꝗͣ. nasceret᷑. reliquũ
hoc sensui ẽ. ut qͥ erat natꝰ sit. eẜ ea¬
lupnianti respondebo. nũqͥd a me
aliud quã natũ dici meminerit:
aut nũqͥd ante tẽpora ȩt̃na e̾ẽ id ip¬
sũ sit. qͦd ẽ eũ qͥ erat nasci: qͥa nasci
qd erat. iã ñ nasci ẽ. s se ipsũ demu¬
tare nascendo. Natũ aũ semꝑ eẽ. boc
ẽ sensũ tẽpor. nascendo prȩcurre¬
re. neq intelligeneiȩ patere aliqͣn¬
do fuisse ñ natũ. Non ẽ itaq id ipsũ
natũ ante tẽpora ȩt̾na semꝑ ẽe̾. &
ee̾ anteꝗͣ. nasei. Natũ aũ ante tẽ

Expanded text:
gute hujus interrogationis calumnia antefertur: « Si, inquit, in sensum non cadit non fuisse ante quam nascitur, reliquum hoc sensui est, ut qui erat natus sit. » lumnianti respondebo: Numquid a me aliud, quam natum, dici meminerit? Aut numquid ante tempora aeterna esse, id ipsum sit quod est, eum qui erat nasci? quia nasci quod erat, jam non nasci est, sed se ipsum demutare nascendo. Natum autem semper esse hoc est, sensum temporum nascendo praecurrere, neque intelligentiae patere aliquando fuisse non natum. Non est itaque id ipsum, natum ante tempora aeterna semper esse, et esse ante quam nasci. Natum au
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. Genuisse aũ dm filios. nũ¬
ꝙͣ cũ ꝓpͥetatis significaeione cog¬
noscimꝰ. Non enĩ ait filios meosge¬
nui &. exaltaui: s hoc tantũ. fili¬
os genui &. exaltaui. Nisi forte meo
qͦd pͥmogenitꝰ meus dixͣ. ad detra¬
henda filio ꝓpͥetatẽ generacionis
intelliget: ut qͥa & de isrł dixerit.
meus. assũpcio factoꝵ filioꝵ ꝓ nati¬
itatis ꝓpͥetate usurpata sit. & iceir¬
co ñ sit natiuitati di ꝓpriũ. qͦd de eo
dictũ ẽ. Hic ẽ filius meus dilectꝰ
cũ meus. etiã illis ꝓpriũ eẽ dicat᷑
qͦs ñ natos ex se manifestũ ẽ. Non

Expanded text:
genuit. Genuisse autem Deum filios, numquam cum proprietatis significatione cognoscimus. Non enim ait: Filios meos genui et exaltavi: sed hoc tantum: Filios genui et exaltavi . 14. Objectio quod primogenitus meus dixit, ad detrahendam Filio proprietatem generationis intelliget; ut quia et de Israel dixerit meus, assumptio factorum filiorum pro nativitatis proprietate usurpata sit? et idcirco non sit nativitati Dei proprium, quod de eo dictum est: Hic est filius meus dilectus ; cum meus etiam illis proprium esse dicatur, quos non natos esse manif
Abbreviated transcription (Latin):
cor uelit. s qͥa ꝑ significacionẽ
hor. uere omĩa. & agat. & uideat.
&. uelit. ita ꝑ significacionẽ uteri
uere ex se genuerit quẽ genuit.
ñ ꝑ causã uteri. s ꝑ ueritatis ge¬
nuine ꝓfessionẽ: sicuti nec ꝑ cau¬
sas corpoꝵ aut uelit. aut uideat.
aut agat: s utat᷑ his parciũ nun¬
cupacionibꝰ. ut ꝑ corporaliũ mi¬
nisteria uirtꝰ efficienciarũ iedtĩ¬

Expanded text:
sed quia per significationem horum vere omnia et agat et videat et velit, ita per significationem uteri, vere ex se genuerit quem genuit, non per causam uteri, sed ad veritatis professionem: sicuti nec per causas corporum aut velit aut videat aut agat, sed utatur his partium nuncupationibus, ut per corporalium ministeria virtus efficientiarum i
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ẽ c̃trarias semꝑ obnitentese
impietatis causas. eẽ causis religiomt
neq posse iã pie suscipi. qͦd impie
susceptũ eẽ decernit᷑: ut aut hii nẽ
noui apłicȩ fidi emendaiores. eus¬
gelicũ & ꝓphetieũ sꝑm inlites d¬
uidant.&. in uirgia parciant᷑. aut
hii alit̾ ꝓpħauerint. & hii alit̃ pre¬
dicauerint. qͥa salomon adereani¬
rȩ nos uene racionẽ uocet: paulus
uͦ seruientes creaturȩ coarguat
Que utiq ñ uident᷑ sibi sedm no yl¬
etatis intelligeneiã ẽuenire. ut apłs

Expanded text:
dubium est, contrarias semper obnitentesque impietatis causas esse causis religionum: neque posse id pie suscipi, quod impie susceptum esse decernitur: ut aut hi nunc novi apostolicae fidei emendatores evangelicum et propheticum Spiritividant, et in jurgia partiantur; aut hi aliter prophetaverint, et hi aliter praedicaverint: quia Salomon ad creaturae nos venerationem vocet, Paulus vero servientes creaturae coarguat. Quae utique non videntur sibi secundum impietatis intelligentiam convenire ut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. Cũ enĩ & uoluntas signifi¬
cet᷑ in corde. ꝑ quã dauid moꝵ. ꝓbi¬
tate cõplacuit. & cognicio uni¬
uersitatis qͥa extra scieneiã di
nichil sit. sub ocłor uocabulo
enunciet᷑. &. oꝑũ efficiencia qͥa ni¬
chil ñ ex d̾o fit. ꝑ nom̃ manuu in¬
telligat᷑: uolens & ꝓuidens & a¬

Expanded text:
meum . Cum enim et voluntas significetur in corde, per quam David morum probitate complacuit, et cognitio universitatis qua extra scientiam Dei nihil sit, sub oculorum vocabulo enuntietur, et operum efficientia, quia nihil non ex Deo sit, per nomen manuum intelligatur: volens et providens
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd ex utero genuit. ñ ꝑ causã
corporalẽ humanȩ originis. intel¬
ligende etiã sꝑitalis natiuitatissen¬
sus afferat᷑: cũ ꝑ cȩteras membroꝵ.¬
corporaliũ significaciones. cetera¬
rũ demonstret᷑ effectꝰ. Quia gͦ¬

Expanded text:
eo, quod ex utero genuit, non per causam corporalem humanae originis; intelligendae etiam spiritalis nativitatis sensus affertur; cum per caeteras membrorum significationes, caeterarum demonstretur effect
Abbreviated transcription (Latin):
ans. ñ uaiuit. Euacuans aũ se. nͣ
abolitꝰ ẽ ne ñ eͥe̾t: cũ e̾e̾t aliud
quã fuisset. Neq enĩ defecit ex
sese. qͥ se euacuauit in sese. cũ
uirtutis potestas etiã in euacu¬
andi se potestate ꝑmaneat: &. in
formã serui transisse. ñ fit natu¬
rã di ꝑdidisse. cũ formã di euacu¬
asse nichil aliud quã uirtus

Expanded text:
ans, non potuit. Evacuans autem se non abolitus est, ne esset; cum esset aliud quam fuisset. Neque enim defecit ex sese, qui se evacuavit in sese: cum virtutis potestas etiam in evacuandi se potestate permaneat; et in formam servi transisse, non sit naturam Dei perdidisse, cum formam Dei evacuasse n
Abbreviated transcription (Latin):
Nũꝗͣ diuersitas rerũ: nͥ &. in hono¬
re diuerso ẽ. Res enĩ eȩd̃e. uenera¬
cionis eiꝰde st̃: qͥa aut sumꝰ honor
in digne inferioribꝰ defert᷑: aut eũ
c̃tumelia suꝑ ioꝵ. inferiorahis eqͦ¬
bunt᷑ in bonore. Filius auͣ sicũere¬
acio pocus quã natiuitas sit ꝑ
ueneracionẽ ȩqͥbit᷑ patri. nulla no¬
bis religio honoris ad patrẽ ẽ: cũ
tanta nobis eiꝰ ueneracio imposi¬
ta sit. qͣnta ẽ creaturȩ. Sed qͥa do
patri in eo qͦd ex do ẽ natꝰ ȩqua

Expanded text:
ersitas rerum, nisi et in honore diverso est. Res enim eaedem venerationis ejusdem sunt: quia aut summus honor indigne inferioribus deferetur, aut cum contumelia superiorum inferiora his aequabuntur in honore. Filius autem si ut creatio potius quam nativitas sit, per venerationem exaequabitur Patri; nulla nobis religio honoris ad Patrem est, cum tanta nobis ejus veneratio imposita sit, quanta est creaturae: sed quia Deo patri in eo, quod ex eo Deus est na
Abbreviated transcription (Latin):
creatura ẽ: necesse ẽ ut sub spe lon¬
ginquȩ ex pectaciõis in certꝰ sit : &
longa eiꝰ expectacio. nr̃a pocius ex¬
pectet. & expectans ea. uanitati
subiectꝰ sit : & ꝑ necessitatis sub iee¬
tionẽ. ñ sponte subiectꝰ sit. Sub
iectꝰ aũ ñ sponte cũsit: necesse ẽ &¬
seruussit. Seruus aũ cũ sit mane¬
at etiã incorrupeione naturȩ. Hec
eñĩ om̃ia creaturȩ ꝓpria ee̾ apłs

Expanded text:
creatura est, necesse est sub spe longinquae exspectationis incertus sit, et longa ejus exspectatio nostra potius exspectet, et expectans ea vanitati subjectus sit, et per necessitatis subjectionem jectus autem non sponte cum sit, est necesse ut servus sit. Servus autem cum sit, maneat etiam in corruptione naturae. Haec enim omnia creaturae propria esse Apos