comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rec est suͥ ħrdi ẽp̃toris publitia¬
na cõperit acto. ¶ Si quis rem
ap̃se depõitã ł sibi cõmodatã e¬
merit. ł pignori sibi datam. ꝓ
tͣditaerit accipienda si post ẽp¬
tionẽ apeũ manfit. ¶S ꝗ si p̾ce¬
ẜit tradito ẽptionẽ id̾ erit dicẽ¬
dũ. ¶ I tem si heditatem emero
⁊ traditã rem michi brditariã
pet̾e uelim nerarius scribit ẽẽ
publicianã. ¶Si duob quis sepa¬
tim uendid̾it bona fide emẽtib
uidcamus quis mag̾ publiti¬
ana uti possic utr̾ic᷑ cui prio¬
ri res tradita est anis qui tm̃
m̾it. potior sit cui priorires tͣ¬
tis que fina ueraest. ¶ Hec acto
in hus q usucapi nõ possũt. p¬
uta furtiuis ł in ẜuofugitiu

Expanded text:
dita est siue heredi emptoris, Publiciana competit actio. Si quis rem apud se depositam uel sibi commodatam emerit uel pignori sibi datam, pro tradita erit accipienda, si post emptionem apud eum remansit. Sed et si praecessit traditio emptionem, idem erit dicendum. Item si hereditatem emero t traditam mihi rem hereditariam petere uelim, Neratius scribit esse Publicianam. Si duobus quis separatim uendiderit bona fide ementibus, uideamus, quis magis Publiciana uti possit, utrum is cui priori res tradita est an is qui tanmerint, potior sit cui priori res trtis. quae sententia uera est. Haec actio in his quae usucapi non possunt, puta furtiuis uel in
Abbreviated transcription (Latin):
tia datur. Itemq de ẜuitutib
urbanoꝵ p̾diorũ ꝑ tradit̾om cõ¬
stitutis i ꝑ patietiam. force si ꝑ
domũ suam quic passus est aq̃
ductũ transduci. Item tustico¬
tientiam tuendam costat. ¶ꝑ¬
artus ancille furtiue qui ap̃
boc fid̾i ẽptorem cõceptus est
ꝑ hanc act̾om petendus est. ⁊¬
si abeo qui ennt possessus ñ ẽ
s iac furis hanc accionẽ ñ ht¬
qr uicioꝵ de fucti successor est.
Ancerdu cam l furtiua mater
distracta nsit. s donata ignora¬
ti michi ea ap̾ me cocepit ⁊ pepe¬
rit. cõpetit michi inptũ pbliti¬
ana ut uilait si modo eotẽpore
quo erpiar furtina matre ign¬
qua ca matre usu caꝑe possem
si furtiua nõ eẽt. erea ca partu
me usucaꝑt. si furtiuam matrẽ¬
ee ignorabam. ex oib igit᷑ cãis
publitianam habebo ad̾ est ⁊ siee
partu partus est natuc ⁊ si nõ na¬
cuc. s post morcem mr̃ic ersecto
uentre eius extractuc estait ⁊ po

Expanded text:
 seruitutibus urbanorum praediorum per traditionem constitutis uel per patientiam forte si per domum quis suam passus est aquae ductum transduci: item rusticopatientiam tuendam constat. Partus ancillae furtiuae, qui apud bonae fidei emptorem conceptus est, per hanc actionem petendus est, etiamsi ab eo qui emit possessus non est. sed heres furis hanc actionem non h uitiorum defuncti successor est. Interdum tamen, licet furtiua mater distracta non sit, sed donata ignoranti mihi et apud me conceperit et pepererit, competit mihi in partu Publiciana, ut Iulianus ait, si modo eo tempore, quo experiar, furtiuam matrem ignqua causa matrem usucapere possem, si furtiva non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtivam esse matrem ignorabam: ex omnibus igitur causis Publicianam habebo. Idem est et si epartu partus est et si non natus, sed post mortem matris exsecto uentre eius extractus est, ut et Po
Abbreviated transcription (Latin):
decesẜit ⁊ ab alto exhuc qui to¬
cũ fũdũ possidebat totuc peti¬
cuc fu̾it. qͥn insolidũ cõdẽpra¬
ri debeat dubicarinonor.¬
gis. ita ⁊ peculu recepta est. S
res singulas is cui legatũ pe¬
noĩe cõuentuc est q̃rebat᷑ si al¬
t̾ucri eorũ iussu iudicis fudũ
resticuiss ⁊ postea scd̾m alt̾mn
petitorem res iudicaret᷑ q̃tid̃m
non duplex dapnũ trabet. R
portere ita fũdũ petitori restic¬
in iub̾e ut possori cauet. ł satis¬
diret. si ait fũdũ euiciss eũ pͥst¬

Expanded text:
decesserit et ab altero ex his, qui totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin in solidum condemnari debeat, dubitari noegis, ita et peculii recepta est, sed res singulas is, cui legatum penomine conuentus est: quaerebatur, si alterutri eorum iussu iudicis fundum restituisset et postea secundum alterum petitorem res iudicaretur, quemadmodum non duplex damnum traheret. portere ita fundum petitori restitui iubere, ut possessori caueret uel satisdaret, si alter fundum euicisset, eum p
Abbreviated transcription (Latin):
uł .i. ui. H Abititorin aliena
edifitia fenestras ⁊ hostia impo¬
suit ead̾ post annũ dñc edificio¬
rũ depsit. aro si is qui ĩposuer¬
at possit ne ea uendicare rendi
posse. Nam que alicruis edifitus
cõnera eent ea qͣdiu iuncta ma¬
nerent corũd̾ cdificiorũce. si nu
atq inde deptacent cõtinuo in pͥ¬
stinã cam reu̾ti.

Expanded text:
ex Minicio. Habitator in aliena aedificia fenestras et ostia imposuit, eadem post annum dominus aedificiorum dempsit: quaero, is qui imposuerat possetne ea uindicare. respondit posse: nam quae alienis aedificiis conexa essent, ea quamdiu iuncta manerent, eorundem aedificiorum esse, simul atque inde dempta essent, continuo in pristinam causam reuerti.
Abbreviated transcription (Latin):
dicois dũtaxat. ⁊ usucapionis
fecit ment̾onem. cũ fatis mul¬
te st uiris ꝑtes quib domiũ qͥs
nancisc̾et᷑. ut puta legatũ.
publiciana. qr ad excemplũleg¬
tatorum capiũtur.

Expanded text:
xat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt iuris partes, quibus dominium quis nancisceretur? ut puta legatum 2Publiciana, quia ad exemplum legatorum capiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla taratione ĩ infinitũ ui¬
rauit dãpnandus. ¶ Si uo nõ p̃t
restituere. nec dolo fecit quonir
possit. nõ pluris qͣ qnͣti res est io
est qnͣti adu̾sari intfuit cõdep̃¬

Expanded text:
ne ulla taxatione in infinitum iurauerit, damnandus est. si uero nec potest restituere nec dolo fecit quo minus possit, non pluris quam quanti res est, id est quanti aduersarii interfuit, condem
Abbreviated transcription (Latin):
D .i. xuii. IN sepali actoe ñ cog¬
it̃ possor dicere ꝓ qua ꝑte eius sĩ¬
c. hoc eĩ petitoris minuc est nõ
possõtis. quod ⁊̃ in publitia obs¬
uatur. ⁊ suꝑfitiario.¬

Expanded text:
ad edictum. In speciali actione non cogitur possessor dicere, pro qua parte eius sit: hoc enim petitoris munus est, non possessoris: quod et in Publiciana obseruatur. Superficiario
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł.i.ui. OUi restituere uissus
iudici non paret.cõtendens nͥ
posse resticuere. si quid̃ hat rem
mianu muitari offõ iudicis ab
eo posso tnͣfferat᷑. ⁊ fructuũ dũ¬
caxat. oic q cãe noĩe cõdẽpnatio
tiat. ¶ Si u̾o nõ potest restituere

Expanded text:
um. Qui restituere iussus iudici non paret contendens non posse restituere, si quidem habeat rem, manu militari officio iudicis ab eo possessio transfertur et fructuum dumtaxat omnisque causae nomine condemnatio fit. si uero non potest rest
Abbreviated transcription (Latin):
s petebatur ⁊ ciusd̾ ẜui nõie cũ
eo furti agebat᷑. querebat᷑ aerꝰ¬
natus eẽt. quid se facere oporte¬
ret.si prius ẜuus ab eo euictus
ut eũ trad̾et. nsi ei satudatũ es¬
set. quod ꝓ eo homine iudiciũ
accepiss. ⁊ si quid ob eam rem
datu ess io recce p̾stari. ¶ S si p¬
rius de furto iudm fc̃m eẽt. ⁊
homiem nore dediss dem̃ dei

Expanded text:
s petebatur et eiusdem serui nomine cum eo furti agebatur, quaerebat, natus esset, quid se facere oporteret. si prius seruus ab eo euictus ut eum traderet, nisi ei satisdatum esset, quod pro eo homine iudicium accepisset, si quid ob eam rem datum esset, id recte praestari. sed si prius de furto iudicium factum esset et hominem noxae dedisset, dei
Abbreviated transcription (Latin):
cari solent. qd uõ est ei cͣciũ. quod
de peccunia de põita quã ħrs nõ
actingit. usuras p̾stare nõ cogit᷑¬
¶Llam ⁊ si max̾ie uectura sicut us
nmadũti debean non male fidi
possor fruituc sit. s an petitor frui

Expanded text:
cari solent. quod non est ei contrarium, quod de pecunia deposita, quam heres no‹n› attingit, usuras praestare non cogitur: nam etsi maxime uectura sicut usunimaduerti debere, non an malae fidei possessor frui‹tu›s sit, sed an petitor frui
Abbreviated transcription (Latin):
ui  ¶s qui duo p̾dia cõfim¬
la habuerat supiorem fũdu
ucnoidat in lege ita dixit ut
aq sulco apto ep̃tori educ̾e ĩ
fũ dũ inferiorem recte liceat.
¶Gi eptor ex alio fũdo aqͣ acciper

Expanded text:
um. Qui duo praedia confinia habuerat, superiorem fundum uendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
lictus fu̾it an ħ̾at in eo usũ fruc¬
tum.⁊ cũ possit partus legari po¬
t̾it ⁊ usuffructus eius. fetus tam̃
peccoꝵ sab̾. ⁊ cassius oppinati st̃
ad fructuariũ ꝑtinere ¶Plane
si gregisł armenti sit ususfrru¬
ctus legatus debebit exnatis gͥ¬
gem supplere.i. in locũ capitũd̾¬
aliam sũmitrere d. ut post sb̃¬
sticuta fiant ꝓpria fructuarii.
ne lucto ea res cedat dño. ⁊ sicus
sb̃sticuta statim dm̃ fuĩt. ita pͥ¬
ora quoq ex natura fructus de¬
finũt ec̃ euis. nam alioquim qd̾
nascitur fructuarii est. ⁊ cũ sb̾sti
supleat.teneri eĩ ꝓprietario gar

Expanded text:
lictus, an habeat in eo usum fructum? et cum possit partus legari, poterit et usus fructus eius.Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere.Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitualia summittere, ut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructuarii est et cum substitsuppleat? teneri eum proprietario Gaiu
Abbreviated transcription (Latin):
re ciuili aut ire gentiũ suos facit¬
¶ Si inuiuarus incluse fere mea pos¬
sõe custodiebantur qñ usuffructus
ceꝑit. uin exc̾e ea fructuarius pos¬
sit. occidere aũ non possit. alias siqͣs
ł post sibimet ip̃e icidint delap¬
se ue fuit hee fructuari iuris sũt
¶eomodissime cune ꝑ singła aialia
facultatis fructuaru pp disccionẽ
difficilem uis incertũ sit sufficit eũ¬
dem num ꝑ singula quoq gn̾a fe¬
tarũ funco usufructu dño ꝓprieta¬
tic assignare qui sint cepti usufruc¬
cus cepore.

Expanded text:
cit.Si uiuariis inclusae ferae in ea possessione custodiebantur, quando usus fructus coepit, num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quapost sibimet ipsae inciderint delapsaeve fuerint, hae fructuarii iuris sint? commodissime tamen, ne per singula animalia facultatis fructuarii propter discretionem difficilem ius incertum sit, sufficit eundem numerum per singula quoque genera ferarum finito usu fructu domino proprietatis adsignare, qui fuit coepti usus fructus tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
in cuiusl ꝑsona ususfructus cõ¬
stitueretur. solam ꝓprietatem ħr¬
dem debituru. sinaũ id actũ sit
ut ꝓmissori dũtaxat iisuffructu
recipet᷑. plenam pprietatem h̾rdẽ
euis debicurũ. hocica se ħ̾re inan¬
ifesfius in cã legatorũ apparet
⁊ eĩ si hrs a quo detracto usuftu
cruꝓprietas legata sit priusꝙͣ ex
testamento agetur deceffit. mi¬
mis dubitandũ quineuis ħrs pl¬
enamꝓprietatem sit debiturus
Id̾q ⁊si sb̾ cõdone similit̾ legatũ

Expanded text:
in cuiuslibet persona usus fructus conin cuiuslibet persona usus fructus constitueretur, solam proprietatem heredem debiturum: sin autem id actum sit, ut promissori dumtaxat usus fructus reciperetur, plenameius debiturum. hoc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas legata sit, priusquam ex testamento ageretur, decesserit, minus dubitandum, quin heres eius plenam proprietatem sit debiturus. i
Abbreviated transcription (Latin):
est. bonorii au usufructulegato
arec usuffructus peti pot̾it. qm
qui bonorũ suorũ usufructũ leg¬
at. non solũ eoꝵ que in sp̃e sunc
s ⁊ sustantie oĩs usufructũ lega¬
I uisusfructus legatus est. ẜ ħrs sc¬
riptus ad hoc tardnis adierit. ut
tardius ad legatũ ꝑueniret᷑. hoc
quoq pr̾abitur ut sabinoplacu¬
it. ¶ Ysusfructus fui michi lega¬
cus est.is q cũ uti frui desussem¬
ego. lib eẽ iussus est. dem̃ ego ab
abhrde extimationem legati tu
ut mortis mee aut capitis dimi¬
micionis int̾uentu liber futurus
ibi edificauit. ea eouiuo decidit
ł de usta est. uisũftuctũ deberi ex¬
istimauit. cõt᷑ aii non id̾ iuris eẽ
si insule usuffructu legato area
dem insula fca sit. Idq eẽ ⁊ si sci¬
phori usuffructus legatus fit.
dem̃ massa fca ⁊ it̾m scipbi. l eĩ
pristina qualitas sciphoꝵ restitu¬
ta sit. non tñ illos ẽẽ quoꝵ usus
fructus legatus sit. ¶stipulatꝰ
nam si quidem hoc actũ est. ut

Expanded text:
est, bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum suorum usum fructum legat, non solum eorum, quae in specie sunt, sed et substantiae omnis usum fructum legaSi usus fructus legatus est, sed heres scriptus ob hoc tardius adit, ut tardius ad legatum perveniretur, hoc quoque praestabitur, ut Sabino placuit. Vsus fructus servi mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse iussus est: deinde ego ab herede aestimationem legati tulut mortis meae aut capitis deminutionis interventu liber futurus ibi aedificavit: ea vivo eo decidit vel deusta est: usum fructum deberi existimavit. contra autem non idem iuris esse, si insulae usu fructu legato area, deinde insula facta sit. idemque esse, et si scyphorum usus fructus legatus sit, deinde massa facta et iterum scyphi: lpristina qualitas scyphorum restituta sit, non tamen illos esse, quorum usus fructus legatus sit.Stipulatus snam si quidem hoc actum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uic usuffructus petitur. nõa dño
possideat᷑ act̾o redditur.⁊ iosi de fũ¬
di ꝓprietate int̾ duos qõsit. fructu
sic ꝓbibiturus frui cũ cauus usus
fructus relictuc est ꝙͣdiu de uire su
o ꝓbet. ¶ S si ip̃i usufructuario qõ¬

Expanded text:
ructus petitur, non a domino possideatur, actio redditur. et ideo si de fundi proprietate inter duos quaestio sit, fructuasit prohibiturus frui eum, cui usus fructus relictus est, quamdiu de iure suo probet. sed si ipsi usufructuario q
Abbreviated transcription (Latin):
sic sp̃ałr fc̾a partis mentio di¬
midia pars bonorũ cõtinet᷑.
qui rudes fuissent imponere
non pot̃. qr tam ⁊ si mel iorem
extollen doedificiũ dñi cam fa¬
cturus eẽt. nõ tam̃ idiure suo
facere pot aliudq est tueriq
laccepiss. aliud nouũ facere.
di. ł uii. SIcut impendiaci¬
uriorũ mẜuũ cuius usũ fruc¬
tus ad aliꝙͣ ꝑtinet ita ⁊ ualicu¬
dinis impendia ad eũ respicere
natura manifestũ esti
neo scripto ⁊ emancipato p̃t̾ito
matri defũcti deducto ufufr¬
uctu ꝓpuetas legata sit petita
da est. ¶S itestitor iufẜit ut
his reficẽt insulam. cuius us¬
u fructũ legau̾it. pt fructua
feciss ⁊ ob id fructuarius frui
non potiuss. has q̃ fructu ari
eo noĩe habebit act̾onem ꝙͣ ti
asse h̾rdem. licet usufructus
morte eius inc̾uss.
tuariohas qi neg̾m eius gerẽs

Expanded text:
sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars bonorum continetur.arietibus, qui rudes fuissent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo facere potest, aliudque est tueri quod accepisset an nouum faceret. iale Sicut impendia cibariorum in servum, cuius usus fructus ad aliquem pertinet, ita et valetudinis impendia ad eum respicere natura manifestum est. neo scripto et emancipato praeterito matri defuncti deducto usu fructu proprietas legata sit, petita da est.Si testator iusserit, ut heres reficeret insulam, cuius usum fructum legauit, potest fructuarfecisset et ob id fructuarius frui non potuisset, heres etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quantasse heredem, licet usus fructus morte eius interissettuario heres quasi negotium eius
Abbreviated transcription (Latin):
dli᷑AN usufructus nõie actio
mumcipib dari debeat qͥsitu est
periculii eĩ eẽ indebatur ne ppetu¬
us fieret. qr u in orte in facile capi¬
tis diminitione ꝑiturus est. qua
rõne ꝓprietas inutił ẽẽ futura seꝑ
abscedente usufructu. s tam̃ pla¬
cuit dandam ee actonem. ¶En se¬
quens dubitato est quousq tuen¬
dieent in eousufructumuincipes
⁊ placuit. centũ annis cuendos eẽ
Uminicipes. qr is finis uite lugeui
uario p̾diũ quod ei ꝑusufructu
iu possessũ legitarius restituere fi¬
lio qui cam mofficiosi test̾i recte
ptusat ceactus est mansisse fruc¬
tus iusitegrũ expost fco apparius
¶ꝑfideicõmissũ fructu pdiorũ oba¬
liuenta libtic relicto partiũ emo¬
lumentũ ex ꝑsona uita decedentiũ
addñm ꝓprietatis recurrit.
decembrio iam õib fructib qui
in huc agris nascũt᷑ mense octobr¬
io ꝑ colonoc sublatis. quesitũ est
utrũ pentio yrdi fructuarie solui
as marcias quib pentones inferri

Expanded text:
le.An usus fructus nomine actio municipibus dari debeat, quaesitum est: periculum enim esse uidebatur, ne perpetuus fieret, quia neque morte nec facile capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis uitae longaeuiuario praedium, quod ei per usum fructum iu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona vita decedentium ad dominum proprietatis recurrit. Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solvi as Martias, quibus pensiones inferri
Abbreviated transcription (Latin):
Pd̾ .r.uiii.SIticio cũ morietur
ususfructus mnutilit̾ legari inte¬
lligitur i id tẽp̃udel collatus
ca usum fructuariũ prare deb̾e
dubiũ non est. nisi spałr noĩe fi¬
deicomnssi testatori placuisse ꝓ

Expanded text:
rum.Titio 'cum morietur' usus fructus inutiliter legari intellegitur, in id tempus uidelicet collatus,ea usufructuarium praestare debere dubium non est, nisi specialiter nomine fideicommissi testatori
Abbreviated transcription (Latin):
yesitũ est ⁊ sicũ in annos .xx. pro¬
ximos usumfructũ ẜui dete da¬
ri stipulatus eem. ⁊ ꝑte stet̾it q¬
uoniius dares. ⁊ quinquẽnũ tͣnͣ¬
sierit quid iuris sit. Item si stichi
x annorũ ꝓximorũ oꝑas de te da¬
ri stipulatus sim. ⁊ siłr quinꝙ̃¬
fructuarius si nec ip̃e utatur nͦ
nõie cius alius puta qui emitł
qui codurit rcu donatũ estraͦ
negotiũ eius gessit. ¶ Plane ui¬
ud int̾est quod si uendicio usũf¬
ructũ ⁊̃ si eptor non utatur u¬
Ideor usũfructũ retinere.¬
ꝯlizł. ¶Yia qui p̾tiofriit᷑ ñ
mimis hrẽ intelligitur ꝙͣ qui
usimfructũ posse relinqui ira¬
gͥ est. qr ⁊ ip̃e habent aliꝙͣ uti¬
utatem si quo loco oportuno
ponantur. ¶Licet p̾dia quedã
tiliasint. ut mag̾ in ca inpen¬
damus ꝙͣ de illis acquira mus
tñ usuffructus eorũ relina̾ pti
fructus eiusd̾ rei legetur io ꝑ¬
cipiet fructuarius quod usua
tibi legerur int̾est. Nam siquid
rerũ legetur. deducto eo p̾t̾ea

Expanded text:
esitum est, si, cum in annos decem proximos usum fructum de te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus dares et quinquennium transierit, quid iuris sit. item si Stichi decem annorum proximorum operas de te dari stipulatus sim et simifructuarius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negotium eius gerit. plane illud interest, quod, si uendidero usum fructum, etiamsi emptor non utatur, uideor usum fructum retinerele quia qui pretio fruitur, non minus habere intellegitur, quam qui usum fructum posse relinqui magis est, quia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur.Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relinqui fructus eiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuartibi legetur, interest: nam si quidem rerum legetur, deducto eo, quod p
Abbreviated transcription (Latin):
obus usufructus legatur.itaut
altis annis utant᷑ fruant᷑. si qui¬
demita legatus fuit titio ⁊ meu¬
io pot̾ dici prius titio dem meui
o datũ legatum. si u̾o duo eiudẽ
nõis fiunt. ⁊ ita scriptum fu̾it.¬
titio ufufructũ alt̾inc anuic dole¬
Io go nsi cõsenserint ut eorũ pri¬
or utat᷑ inuicem sibi impedient.
quosititis eo anno quo frueret᷑
ꝓprictatem accepiss. ¶ Interim
legatũ non habebit. s ad meuiũ
alterius anius usuffructus ꝑtine¬
bit. ⁊ si ticius ꝓprietatem aliena¬
si sbcõdone usuffructus michi le¬
gatus fu̾it. amit̾ imaprietatem
ab hrde accepo pendente aũ cõ¬
done eadem aliena uo ad legat¬
ũ admictar. ¶Si colono tuo us¬
ũfructũ fũdi legau̾is usufcu¬
ccũ uendicabit. ⁊ cũ ẜade tuo
mercedem p̾staret. ⁊ impensas
quas inculturas fecerat recipi¬

Expanded text:
obus usus fructus legatur ita, ut alternis annis utantur fruantur, si quidem ita legatus fuerit 'Titio et Maeuio', potest dici priori Titio, deinde Maeuio legatum datum. si uero duo eiusdem nominis fu'Titiis usum fructum alternis annis do': nisi consenserint, uter eorum prior utatur, inuicem sibi impedient. quod si Titius eo anno, quo frueretur, proprietatem accepisset, interim legatum non habebit, sed ad Maeuium alternis annis usus fructus pertinebit: et si Titius proprietatem alienasi sub condicione usus fructus mihi legatus fuerit et interim proprietatem ab herede accepero, pendente autem condicione eandem alienauero, ad legatum admittar.Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipi
Abbreviated transcription (Latin):
uarii. que siña uera est. sco̾mq̃
si decesẜit fetus erit ꝑoculo fru
ctuarii non ꝓprietarui. ⁊ necc̃e
babebit alios fetus sũmittere
yn gaius cassius .ł. uiuiscribit.
carnem fetus demortin ad fru
tiens gregisł armenti a equit¬
imi.id est umu̾sitatis ususfruc¬
cus legatus est. cet̾m si singulo¬
rũ capitũ nich̾ supplebit. Item
si forte eotẽpore quo fecus editi
sunt. nichfuit qd̾ sũmicti deb̾et
nunc est post editionẽ. utrũ ex
huc que edent᷑ ip̃e sũmict̾e debe¬
bit. an ex hiis que edita sũt iud̃¬
dum est. puto aũ uerius ea que
pleno grege edita sunt ad fruc¬
cuarium ꝑtiuere. s posteriore
gregis casũ noce deb̾e fructuari¬
o. ¶ Sũ mittere aut̃ fc̃i est. ⁊ ui
ł ꝓprie dicit disꝑtire ⁊ diuid̾e ⁊ di¬
uisionem ꝙͣdam fac̾e. ꝙ dñiũ erit
sũmissorium ꝓpriecarii.
arceli E marea cuius ususfr¬
uctus aliemis eẽt quis edifficass
int̾ tẽpus quo ufuffructus ꝑit
suꝑficie sublata. restitui usũfru¬

Expanded text:
entia vera est. Secundum si decesserit fetus, periculum erit fructuarii, non proprietarii et necesse habebit alios fetus summittere. unde Gaius Cassius libro octavo scribit carnem fetus demortui ad fructiens gregis vel armenti vel equitii, id est universitatis usus fructus legatus est: ceterum si singulorum capitum, nihil supplebit. Item si forte eo tempore, quo fetus editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc est post editionem: utrum ex his quae edentur summittere debebit, an ex his quae edita sunt, videndum est. puto autem verius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, sed posteriorem gregis casum nocere debere fructuario.Summittere autem facti est et Iulianus proprie dicit dispertire et diuidere et diuisionem quandam facere: quod dominium erit summissorum proprietarii.in area, cuius usus fructus alienus esset, quis aedificasset, intra tempus quo usus fructus perit superficie sublata restitui usum fru
Abbreviated transcription (Latin):
cũt. aut utẽd̾ accipiũt dc̃pnũ ĩmi¬
ria ab alio datũ ñ ꝑtiñe ꝓculdu¬
bioest. Quaeicura aut diligẽtia¬
uł. ARgẽtũ comodatũ si tãido¬
neo fuo meo cͥdidissem ad ce ꝑfe¬
rẽd̾. ut ñ debu̾it qĩ estimare fu¬
turũ. ut a quibrdã malis hõib
decipef᷑. tuũ ñ meũ detrimẽtũ
erit si id mali hoĩes ĩtercepissẽt
ffric̾. E E in michi comodasti
ead̾ sb̾rtipiusti dem̃ cũ cõmoda¬
ci ag̾es. nec a te scirẽ eẽ sb̾reptãui¬
der me cõdẽpnauit. et solui. po¬
micha tecũ acc̾osit.Re. quid̃ fuiti

Expanded text:
cunt aut utendum accipiunt, damnum iniuria ab alio datum non pertinere procul dubio est: qua enim cura aut diligentia Argentum commodatum si tam idoneo servo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus deciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id mali homines intercepissent. . Rem mihi commodasti: eandem subripuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: pomihi tecum actio sit. respondit furti
Abbreviated transcription (Latin):
fructus in diem addite domus
cũ melioꝵr cõdõ fu̾it allata uedi
mͥł si ñ sufficiant solui eqũ est. ⁊¬
credosensisse principem de empti¬
et uenditi act̾one.
denis in diẽ addictist̾. et exstitĩt qͥ¬

Expanded text:
fructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenduel, si non sufficiat, solui aequum est'. et credo sensisse principem de empti uenditi actione. denis in diem addicti sint et exstiterit q
Abbreviated transcription (Latin):
icre ut quotiens non debetur
mipetretur ab eo qui fũdu ad¬
nictũ hat. non tam hoc reptu
quid impettandi dat facultat
num patiatur detrimenturn¬
Senatus cõsul cocauetirneu¬
suc sẽ puichror ꝑmucationib
conuer sationis usũ accipiãt

Expanded text:
lere, ut quotiens non debetur, impetretur ab eo, qui fundum adiunctum habeat. non tamen hoc rescriptum, quod impe trandi dat facultatenum patiatur detrimentum.Senatus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum permutationibus c
Abbreviated transcription (Latin):
dabo. ¶ Noc edcm iusta ex cã ppor¬
tum est ut qui funauit ꝑsequa¬
tur id quod impendit. Sic ei fieri
ne insepulta corpora iacerent.
nene quis de alieno funeretur¬
funus au facere oportet ꝙ dece¬
dens elegit. s si non ille fecit
ullam esse huis rei penam insi
aliquid ꝓ hoc emolumento ei re¬
liccum est tunc eĩ si nũ parueit
uolutati defuncii abboc ropeli¬
tur ¶Sinaut de hac re defitucto
noncauit. nec uili oclegatind
mumis est. scriptos hides caror
cõtingit. si nemo scciptos es le¬
gitimos rcognatos quosꝙ suo
ordine quo fuccedũt. ¶Suptus
funeris arbitrantur ꝓfacuca¬
tib a dignitatib defimcti.ꝓto
ł magistratus murcipalic ad
fumis suptus decernered ¶ di¬

Expanded text:
dabo.' Hoc edictum iusta ex causa propositum est, ut qui funerauit persequatur id quod impendit: sic enim fieri, ne insepulta corpora iacerent neue quis de alieno funeretur.Funus autem eum facere oportet, quem decedens elegit: sed si non ille fecit, nullam esse huius rei poenam, nisi aliquid pro hoc emolumentum ei relictum est: tunc enim, si non paruerit uoluntati defuncti, ab hoc repellitur. sin autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt.Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus uel dignitate defuncti.Praetor uel magistratus municipalis ad funus sumptum decernere
Abbreviated transcription (Latin):
Iecũ. Pat̾ filio ꝑmisit mutu¬
ã peccumã accipe et pepłam cre¬
ditori madauit ut ei cred̾et si fi¬
lius ex minima parte ħrs exsti¬
tit. Rndi eẽ ĩ potestate creditori
utir̃ filiũ cuice̾oidiss ĩ solid̃ an
sirdes. ꝓ qua ꝑte quisz successiss¬

Expanded text:
um.Pater filio permisit mutuam pecuniam accipere et per epistulam creditori mandauit, ut ei crederet: filius ex minima parte patri heres exstitit. respondi esse in potestate creditoris, utrum filium, cui credidisset, in solidum, an heredes, pro qua parte quis
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. ¶Ucianus pennus p̃posu¬
erat fuũ mutius peccumis dãdis
et pignorib accipiendis. ẜuu
ctiã negociatoribe ordi solebat ꝓ
ẽptore susciꝑe d̾bitũ. et solu̾e cũ
fugiss ẜuus et is cui obligatus
fua̾t darc p̾ciũ odei cõueniret dn¬
m̃ nõie ĩsticoris negabat eo nõie
ssisse et horea cõduxisse et młtis
soluisse id̾seruus ꝓpbaret᷑ p̾fec¬

Expanded text:
um.Titianus Primus praeposuerat seruum mutuis pecuniis dandis et pignoribus accipiendis: i‹s› seruus etiam negotiatoribus hordei solebat pro emptore suscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, negabat eo nomineia quaedam gessisse et horrea conduxisse et multis soluisse idem seruus probaretur, praefec
Abbreviated transcription (Latin):
cuius intd̾ potunit ititoe effesi reci¬
pe. Itar utilitas quoractoris uem¬
et. ¶ Quid eĩ si traiecticiã poccu¬
mã dedat effesi rocepturus ubi sõ
pena debebat peccuma ł sb̃pigno¬
tib et distracta pignora st̃ ł pena

Expanded text:
esi recipere: itaque utilitas quoque actoris ueniet. quid enim si traiecticiam pecuniam dederat Ephesi recepturus, ubi sub poena debebat pecuniam uel sub pignoribus, et distracta pignora sunt uel poena
Abbreviated transcription (Latin):
quo datidebuit.si de die nichi cõ¬
uennit quãti tuc cũ uiditiũ acci¬
estimato sumat᷑ eius lociquo da¬
ri debuit. S si de loco melicõuen¬
it is locus spectet᷑ quo petet᷑ qd et
de cct̃is rebriuris ẽ. de eo ꝙ cto lo

Expanded text:
hil conuenit, quanti tunc, cum iudicium acciaestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil conuenit, is locus spectetur, quo peteretur. quod et de ceteris rebus iuris est. DE EO QUOD CERTO LO
Abbreviated transcription (Latin):
sit ĩtend̾e sibi dati orport̾e et iur
scribit libatione ñ cotingisse. atz
id̃o posse peti qd̃ inc̾est. marce¬
llus aũ et al tcͣtat et ap̾ uilian¬
ũ notat posse dici et si micui ali¬
bi soluat᷑ libatonẽ cõtingisse ꝙͣ¬
ius inuitus accipe ñcogat. ¶Pl¬
anc si ñ cõtingit lib̾ato diced̾ac¬

Expanded text:
sit intendere sibi dari oportere. et Iulianus scribit liberationem non contigisse atque ideo posse peti quod interest.Marcellus autem et alias tractat et apud Iulianum notat posse dici et si mihi alibi soluatur, liberationem contigisse, quamuis inuitus accipere non cogar: plane si non contigit liberatio, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Tani dui aũ codoi locus erit don
dĩn fc̃o dinũ eius rci ab eo recedat
si rẽ furtuia dñs pure legauĩt
furi sird̃ cõdeice̾ ei nͥ posse. S et si
ñ ip̃i furi s alu iõ dicend̃ ẽ cessare

Expanded text:
Tamdiu autem condictioni locus erit, donec domini facto dominium eius rei ab eo recedat:si rem furtiuam dominus pure legauerit furi, heredem ei condicere non posse: sed et si non ipsi furi, sed alii, i
Abbreviated transcription (Latin):
Incõugit̾ reelegant̾ ait ĩt̾ce utrũ
tu ꝓuocasti cõi duudũdo iudo. an
ꝓuocatus es ut si cuꝑuocasti. cõi
uocatus es retincas. ¶Neratius
i. menbeanarũ aristone eristima¬
sse refeit cũ qui pignori res data
sit incerti cõdone acturũ si ea sbre
to poscla facta cõdici posse fultinꝰ
ait. ergo in cõd̾oc poscłorũ et cela¬
ture ertimat̃o fict q̃ ĩpesa furis
facta est. ¶ Queadm si infans sb̃r¬
eptus adoleĩnt crtimat̃o fit ado¬
lescentis ꝙͣuis cuta et sũtibier fu

Expanded text:
ni igitur re eleganter ait interesse, utrum tu prouocasti communi diuidundo iudicio an prouocatus es, ut, si prouocasti communi uocatus es, retineas.Neratius libris membranarum Aristonem existimasse refert eum, cui pignori res data sit, incerti condictione acturum, si ea subreto pocula facta condici posse Fulcinius ait: ergo in condictione poculorum etiam caelaturae aestimatio fiet, quae impensa furis facta est, quemadmodum si infans subreptus adoleuerit, aestimatio fit adulescentis, quamuis cura et sumptibus fu
Abbreviated transcription (Latin):
terest nmnoris fiat peccume cõdẽ¬
puat̾o ꝙͣ intẽtatuẽ. aut si actonis
maioris peccie fiat cõdẽpnato¬
¶Fi au acc̃o ex illa stipulatoe ueni
ubi stipłatus sum a te effesi .R. da¬
ri. ¶Si quis effefi .x. aut capue hoi¬
nẽ dari stipłatus expiat ũ da detẽ¬

Expanded text:
terest, minoris fit pecuniae condemnatio quam intentum est, aut si actoris, maioris pecuniae fiat.Haec autem actio ex illa stipulatione uenit, ubi stipulatus sum a te Ephesi decem dari.Si quis Ephesi decem aut Capuae hominem dari stipulatus experiatur, non debe
Abbreviated transcription (Latin):
quo er furtua cã obstringit᷑ ⁊̃
differt ab acc̾oe cõmodati. ħi ꝙ eti¬
a si fñ dolo molo et cuipa eius ĩti
ficin uit̃ dolũ malũ tencat᷑ iscu
quo agetur depositi.
cõdonẽ an offerat᷑ suus furtiuus
ani aliid uomen. aliũ q status
oblig̃ois tnͣsferat᷑. ¶N ec mouet
p̃sens ħo fuit necne cũ mora q̃ e

Expanded text:
furtiua causa obstringitur: quae differt ab actione commodati hoc, quod, etiamsi sine dolo malo et culpa eius interiesiti non ultra dolum malum teneatur is, cum quo depositi condictionem, offeratur seruus furtiuus an in aliud nomen aliumque statum obligationis transferatur: nec me mouet, praesens homo fuerit nec ne, cum mora, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cet. ¶Et gnasr dicend̾ ẽ cas res ꝑ
cimiã uum̾atã. siue ĩ re siue in
mobiles sinc siue soli. Quare fũ¬
dr̃i quor ꝑ hanc accõnẽ petunus
et uectigal sit. siue quis ins stipla
cus sit.ueluti usufructũł fuitu

Expanded text:
et. et generaliter dicendum est eas res per cuniam numeratam, siue in pondere siue in mobiles sint siue soli. quare fundum quoque per hanc actionem petimus et si uectigalis sit siue ius stipulatus quis sit, ueluti usum fruct
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. I uũculo nutura peccu¬
eãdem repet̾e possit. quesitũẽ
diri cũ ob turpẽ cãm dantiset
accipientis peccia num̾et᷑ ces¬
sarecõdõm. et in delicto paripo¬
ssiorẽ ẽẽ possorẽ. quan rõnem
fortassis aliq̃m secutũ rend̾e. ñ
habitutã mułrem cõdõm s ico¬

Expanded text:
tura pecueandem repetere possit, quaesitum est. dixi, cum ob turpem causam dantis et accipientis pecunia numeretur, cessare condictionem et in delicto pari potiorem esse possessorem: quam rationem fortassis aliquem secutum respondere non habituram mulierem cond
Abbreviated transcription (Latin):
sius nerre eius ciu bonafi¬
de fiuebat quesica sit possere¬
peci. ¶ Tntor credicori puy¬
illi sui plusꝙͣ debebatur er¬
soluit. et cutele iudito pupi¬
llo ñ ĩputauit. quero an re¬
petione adũsus ceditorẽ hi¬
beret respondi habe. ¶Ticĩ¬
us cũ multos ceditores habx¬
ret. in quib et seiũ bona sua yͥ

Expanded text:
ue ex re eius, cui bona fide serviebat, quaesita sit, posse repeti. Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsolvit et tutelae iudicio pupillo non imputavit: quaero, an repetitionem adversus creditorem haberet. respondit habere. Titius cum multos creditores haberet, in quibus e
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. et gaius seius minoris
ħ̃rs adusus publiũ meinũ ap̃¬
sid̾ prouĩtie ĩitogrũ restitur
est. nec debitũ hiditariũ solu̾et
et nec quisꝙq̃ de usuris ciusdẽ
sortis quas seius minor anis

Expanded text:
s heres aduersus Publium Maeuium a praeside prouinciae in integrum restitutus est, ne debitum hereditarium solueret, et nec quicquam de usuris eiusdem sortis, qua‹s› Seius minor annis
Abbreviated transcription (Latin):
te mandasse ut tuo noie solue̾tu
qd̾ n debebat. ip̃m astipulatore re¬
pet̾e posse. qm̃ indebitũ uire gen¬
tĩ peccumã soluit. qd̃ minus aũ
cõsequi potunt. ab eo cui soluit

Expanded text:
um mandasse, ut tuo nomine solueretur: quod non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, quoniam indebitam iure gentium pecuniam soluit: quo minus autem consequ
Abbreviated transcription (Latin):
issus adictit. nam si cãui secuta
res est ¶Q uod ob rem dat᷑ ex
bono et equo hab̾e repetitom
ueluici si dem tibi ut aliquid fa¬
tias nec fecit. ¶ Si qui indebitũ

Expanded text:
issus adierit: nam hoc casu secuta res est.Quod ob rem datur, ex bono et aequo habet repetitionem: ueluti si dem tibi, ut aliquid facias, nec feceris.Ei, qui inde
Abbreviated transcription (Latin):
soluit orrore peccĩam repetẽti
ñ obcrit. ¶ Siũo reus ꝓmutedi
ꝑ erorẽ et ip̃e postea pecuma so¬
lũit ñ repecet. cũ prior soluto
q̃ fuit irrita naturale it̃culũ
re post litẽ cõtestatã manẽte
adtruc uido negabat soluẽte
repete posse. qz nec. absolutus
nec cõdẽpnatus repet̾e posset
licet cĩ absolucus sit. nat᷑a tñd̾
dicit. quuita ꝓmissit. siue naui

Expanded text:
 repetenti non oberit: si uero reus promittendi per errorem et ipse postea pecuniam soluerit, non repetet, cum prior solutio, quae fuit irrita, naturale uinculum rem post litem contestatam manente adhuc iudicio negabat soluentem repetere posse, quia nec absolutus nec condemnatus repetere posset: licet enim absolutus sit, natura tamen dici
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾o qr si peccumam a ẜuulo acce¬
piss redimedi furti ca posse repẽ¬
ti  Si si nesciss alienã ap̃ se depo¬
ni. nõ ẽẽfurem. It̃ si peccuma eꝰ
nõic a quopignus acceꝑat. aẜ
uulo ersoluta eẽt ũ posse. ab eo¬
qr tibi solui. eam me a te repeti
esse siue ignorasses.

Expanded text:
ideoque, si pecuniam a seruulo accepisset redimendi furti causa, posse repeti: sed si nescisset alienam apud se deponi, non esse furem, item, si pecunia eius nomine, a quo pignus acceperat, a seruo ei soluta esset, non posse ab eoque tibi solui: eam me a te repetitesse siue ignorasses.
Abbreviated transcription (Latin):
maiore pec̃ia soluta ꝓcuratorĩ¬
debiti cã cõueniet᷑. ¶Q uod si
nõiati ut maior pecia soluet᷑
delegauit. ĩoebiti cũ eo qui dele¬
si frust cũ ꝓciatorelis fu̾it in¬

Expanded text:
maiore pecunia soluta procurator indebiti causa convenietur: quod si nominatim, ut maior pecunia solveretur, delegavit, indebiti cum eo qui delesi frustra cum procuratore lis fu
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. E legant̾ pomp querit fi
quuis suspicet᷑ transactom fac¬
tam ł ab eocutus hrs est ł ab eo
ciuus ꝓcurator est et ꝙĩ extrans¬
actone dedit. que facta ñ est an
locus sit repetit̃oi et ait repeti
posse. ex falsa eĩ cã datũ est ¶d
puto dicend̾. et si transactõ secu
resoluta sit transacto. id ent di¬
cend̾. Si postͣ rcͣm ilidicatã quis
transegit. et solu̾it. repetẽ pocit
ldcirco qr placuit transactom

Expanded text:
.Eleganter Pomponius quaerit, si quis suspicetur transactionem factam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait repeti posse: ex falsa enim causa datum est. idem puto dicendum et si transactio secutaresoluta sit transactio, idem erit dicendum.Si post rem iudicatam quis transegerit et soluerit, repetere poterit idcirc
Abbreviated transcription (Latin):
neru uẽdici lbaret. mor uẽditoe
ignorens re tdid̾it. posse eũ fũdũ
codoe .. Id̾ et si debitorẽ lirdẽ sius
daptiauit libare. et ille ignor. anis
solu̾it ¶ Qui filiofam. soluit cũ
eẽt eius peculiatis debitor.si qͥd
ignoennt adẽptũ ei peculiũ liba¬
t᷑ si scit et soluit codomi ñ sit. qr¬

Expanded text:
enditor ignorans rem tradiderit, posse eum fundum condicere: idemque et si debitorem suum damnauerit liberare et ille ignorans soluerit.Qui filio familias soluerit, cum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignorauit ademptum ei peculium, liberatur: si scit et soluit, condi
Abbreviated transcription (Latin):
lub̾e. ¶ Sup̃duplu aũ usure et
usurarũ usure nec instipulatũ
usuris solint potest cõdic̾e riec
iudẽt sciens indebitũ soluisse.¬
¶ ndebitũ añ solutũ accipimus¬

Expanded text:
habere.Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatumusuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse.Indebitum a
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Qui inuice creditorq. id̃¬
qr debitor est. in caibr in quib cõ¬
pesato locu no łit. si soluit ñ łic
ria portio efficit perrore cau̾it
creditori.ĩ debiti promissi łit c

Expanded text:
.Qui inuicem creditor idemque debitor est, in his casibus, in quibus compensatio locum non habet, si soluit, non haria portio efficit per errorem creditori cauerit, indebiti promissi habet c
Abbreviated transcription (Latin):
dmio. demp̃tĩ ut recipem dedis¬
sem. cõdoe me recte acturũ renꝑ
cuta sit. tñt̃pit̾ datũ ẽ. ¶ Si tẽio¬
catã tibi ẜ uenditã ate.ł mãdatas
ut redoes peccĩam accepis habebo

Expanded text:
deinde pretium, ut reciperem, dedissem, condict‹io›ne me recte acturum respocuta sit, tamen turpiter datum est.Si rem locatam tibi uel uenditam a te uel mandatam ut redderes, pecuniam acceperis, ha
Abbreviated transcription (Latin):
fupplit̾o affecit. ages cũcitio en¬
dare tibi oport̾e. qr et añ morte
dare cibi oportuerat. ¶Labeo ait
posse etiã ad erhbend̾. agi qui fe¬
cit quominus exlub̾et s sr ꝓculus
dari oport̾e ita ait. si feciss eius
hoĩe in quo casu ad exhbend̾ te¬
agͥe ñ possẽ. s si cuus ma̾siss etiã¬

Expanded text:
supplicio adfecit. ages cum Attio dare eum tibi oportere, quia et ante mortem dare tibi eum oportuerit.Labeo ait posse etiam ad exhibendum agi, quoniam fecerit quo minus exhiberet. sed Proculus dari oportere ita ait, si fecisses eius hominem, quo casu ad exhibendum agere te non posse: sed si tuus mansisset, etia
Abbreviated transcription (Latin):
turalis ẽ. et ido etiã ꝙ rei solute
accesfit uenit ĩ cõdomi ut puta
pirtus qui er anciua nati st̃ ł
ꝙ er allinnone accessit. In mo
et fructus quos is cin solutũ
est bona fide ꝑcepit. in cõdõm
uenunt. ¶S et si nmalie.¬
ni dati st̃ condo cõpetit. ut  cõ
dicerem. ¶S et si possom tuã
fecissem. ita ut tibi ꝑ lũgi tepo

Expanded text:
olutae accessit, uenit in condictionem, ut puta partus qui ex ancilla natus sit uel quod alluuione accessit: immo et fructus, quos is cui solutum est bona fide percepit, in condictionem uenient.Sed et si nummi alieni dati sint, condictio competet, ut uel dicerem. sed et si possessionem tuam fecissem ita, ut tibi per longi tempo
Abbreviated transcription (Latin):
olliendieũ ⁊ reficiendi ius nõ
curat uicim edes quib nõ fui¬
at mlla competit acco.
alteras tibi lego h̾ac edes alt̾as
alcius tollic. ⁊ luminib tuis
officit. qui cũ illo agere potest
a an int̾cẽ pot. suacͦ edes altius
tollat. anurditarias. ⁊ deilloq̃¬
roan. p aliac edes accessu lhas
ad cam reui que legat᷑ p̃stare
dr. sicuti solet queri cũ usuffruc¬
tus loci legatus est ad ꝙ̃ locu acce¬
di nisi ꝑ alienũ non pocest. ¶M¬
arcellus .R. qui binac edes labe¬
bit si altac legauit. non dubiu̾e
quin hrs altius possit alias tou¬
endo obscurare lumina legata
edui. Iddicendũ est ⁊ si alteri ed¬
es. alt̾i aliaꝵ usũfructũ legauit
tum. qr sine accessu nulluc fruc
tuc est legatario. habitare tñ po¬
test ⁊ edib aũ obscuratis. ¶ Eet̾m
usufructu locilegato ⁊ iam̃ acces¬
sus dandus est. qr exhaustu relicto
it quoq ad hauriendu p̾staretur
s ita office̾luminib ⁊ obscura¬

Expanded text:
oliendi eum et reficiendi ius non oliendi eum et reficiendi ius non curat vicini edes, quibus non serviat, nulla competit actio. alteras tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an interesse putes, suas aedes altius tollat an hereditarias? et de illo quaero, an per alienas aedes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet, sicut solet quaeri, cum usus fructus loci legatus est, ad quem locum accedi nisi per alienum non potest. Marcellus respondit: qui binas aedes habebat, si alteras legavit, non dubium est, quin heres alias possit altius tollendo obscurare lumina legatarum aedium: idem dicendum est, si alteri aedes, alteri aliarum usum fructum legaverit. sine accessu nullum est fructus legatum, habitare autem potest et aedibus obscuratis. ceterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto iter quoque ad hauriendum praestareturs: Ita officere luminibus et obscura
Abbreviated transcription (Latin):
icoꝵ quoq p̾dioꝵ certotẽpore
non utendo ꝑerũt. nisi quidẽ
ħ similitudo est quodnon oĩ¬
modo peumit non utendo. s i¬
ta si uicinus simul lib̾tatemu¬
su capiat. ueluti si h̾rdec tuee
dib meis ẜuiant ne alcius toi¬
lantur neluminib mearũ edi¬
ũ officiat᷑. ⁊ ego ꝑ statutũ cẽpus
fenestras meac ꝑfixas habuero
ł obstrux̾o. ita demũ ius meu
amicto. si tu ꝑ hoc tẽpus edectu¬
as aitius sublatas habueris. al¬
ioquin si nicħ noui fec̾is retin¬
eo ẜuitutem. ¶Item si tigmĩ
missi edec tue ẜuicutem debẽt
⁊ ego exemotignũ. ita demũ a¬
mitto ius meũ si tu foramen
un exeptũ est tignũ obturau¬
ĩs. ⁊ ꝑ costitutũ tempus ita ha¬
bueris. alioqum si nich noui fe¬
me posse cõsequi ut lib̾taten
usucaperem. dicitur id me nõ
cõsecuturũ. si arborem in eodẽ
loco sitam habuissem. Mutius
ait a recte qr nouita in suosta
u parietem qui naturali tõe
coĩs est. aucerucri uicinoꝵ dem¬

Expanded text:
icorum quoque praediorum certo tempore non utendo pereunt: nisi quod haec dissimilitudo est, quod non omnimodo pereunt non utendo, sed ita, si uicinus simul libertatem usucapiat. ueluti si aedes tua‹e› aedibus meis seruiant, ne altius tollantur, ne luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas p‹rae›fixas habuero uel obstruxero, ita demum ius meum amitto, si tu per hoc tempus aedes tuas altius sublatas habueris: alioquin si nihil noui feceris, retineo seruitutem. item si tigni immissi aedes tuae seruitutem debent et ego exemero tignum, ita demum amitto ius meum, si tu foramen, unde exemptum est tignum, obturaueris et per constitutum tempus ita habueris: alioquin si nihil noui feme posse consequi, ut libertatem usucaperem, dicitur, idem me non consecuturum, si arborem eodem loco sitam habuissem, Mucius ait, et recte, quia non ita in suo sta Parietem qui naturali ratione communis est alterutri vicinorum dem
Abbreviated transcription (Latin):
tere aluid ue quid facere ccͣ cono¬
dii eoꝵ uellet. sciat se formaniac
statũ antiquoꝵ edificioꝵ custoo¬
ire deb̾e. ¶ Si inter te ⁊ ucinu
cuu non couenit adꝙͣ altitudi¬
nem extolli edisfitia que face̾ in¬
stitui oporteat. arbicrũ accipere
Eutem paciantur ne quid alcius
touatur iuridaria supͣ eam alci¬
cudine h̾re possuit. at si de ꝓspec¬
tu est. ea que obstatura st̃̾ n post
alueariam fecit. scd̃m parietem
comune. non licet au cubulos ha¬
b̾e admotos ad parietem coc̃m
sicuti u parietem quid̃ suũ ꝑ pa¬
rietem coem. de tubulis eo amp¬
lius hociuris est. quod ꝑ cos fłã¬
ma torreret parietes. qua dere
etem coẽm incrustare licet ẜm ca¬
pitonis sinam sicut licet michi p̾
cimis. ⁊ ex sciplatu actione dãpni
infocti agatur. non pluris ꝙͣ uu¬
igalia rectoria extimari debẽt qd̾
obẜuari ꝗ in crustatione or.¬

Expanded text:
ue quid facere contra commodum eorum uellet, sciet se formam ac statum antiquorum aedificiorum custodire debere. Si inter te et uicinum tuum non conuenit, ad quam altitudinem extolli aedifici‹a›, quae facere instituisti, oporteat, arbitrum acciperetutem patiantur ne quid altius tollatur, uiridia supra eam altitudinem habere possunt: at si de prospectu est eaque obstatura sunt, non pobalnearia fecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, sicuti ne parietem quidem suum per parietem communem: de tubulis eo amplius hoc iuris est, quod per eos flamma torretur paries: qua de reetem communem incrustare licet secundum Capitonis sententiam, sicut licet mihi pretcinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam uulgaria tectoria aestimari debent: quod obseruari et in incrustatione o
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et si erꝑte ñ modica sit
srs scriptus filius est ĩ arbitrio
creditoris utrũ ꝓ port̾oe sirditaria
an ĩ solid̃ eũ conueniat. s et luc
iuder estimare dr ne forte ĩ id qd
facs̾ potest de cõuemi. ¶ Ini̾d̾ aũ

Expanded text:
Sed si ex parte non modica sit heres scriptus filius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conveniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conveniri. I
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e quoq in habitet. non erit ei in¬
uidendu. ¶Quĩo ei si tam spesiose
donuis usus sit relictus hõi med¬
iocri. ut portiũ cula cõtentus sit
u a cũ luis quos loco ẜuoꝵ in opis
ut. habitibit licet liberi fint ł al ie
in fui. ¶ Mulieri aũ si usuc relictus
sit. posse eam acumarito habitare
quintus mutius prius admisit. ne
ci matrimomo suo cauendu foz¬
et. cũuti uelit domo. nam pccͣiĩ
quin eror cũ marito possit habita¬
re non fuit dubitatio. ¶ Quid̃ gͦ
si uidue legatũ sit an inipsuc ccc¬
tis post costitutũ usũ mułt cũ
eam cu iuro ⁊ postea nubente ĩhab

Expanded text:
ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiuncula contentus sit? sed et cum his, quos loco seruorum in operis habet, habitabit, licet liberi sint uel serui alieni.Mulieri autem si usus relictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio carendum foret, cum uti uult domo. nam per contrarium quin uxor cum marito possit habitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier eam cum viro et postea nubentem habit