comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die tua quȩ ad pacem tibi.
Nunc autem abscondita fc̃
ab oculis tuis Nam cogi-¬
tandũ ualde est quantum
nobis erit terribilis hora
nr̃ȩ resolutionis: qui pauor
mentis: quanta tunc om̃iũ
maloꝵ memoria: quȩ obli¬
uio transactȩ̨ felicitatis:
Quȩ formido & considera¬
tio iudicis: Quid ergo esse
nobis de pręsentib ad de¬
lectationẽ deb&: quando
cunctis simul transeuntib
Non ual& transire quod
immin& : Quando & hoc
funditus finitur quod dili-¬
gitur. & illud incipitur ubi
dolor numquã finitur. &¬
Tunc maligni sp̃c in egredi¬
ente anima. sua opera requi-¬
runt: tunc mala quȩ suase¬
runt replicant: ut sociam
ad tormentũ trahant Sed
quur hoc de peruersa solũ¬
modo anima dicimus: cum
ad electos quoq egredientes
ueniant: & suũ in illis si prȩ¬
ualeant aliquid requirant:
Unus autẽ in hominibꝰ exticit:
qui ante passionẽ suã libera
uoce dixit: Iam non multa
loquar uobiscũ: uenit enĩ

Expanded text:
die tua, quae ad pacem tibi; die tua, quae ad pacem tibi; nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. 8. Nam cogitandum valde est quantum nobis erit terribilis hora nostrae resolutionis, qui pavor mentis, quanta tunc omnium malorum memoria, quae oblivio transactae felicitatis, quae formido et consideratio judicis. Quid ergo esse nobis de praesentibus ad delectationem debet, quando, cunctis simul transeuntibus, non valet transire quod imminet? quando et hoc funditus finitur quod diligitur, et illud incipitur ubi dolor nunquam finitur? Tunc maligni spiritus in egrediente anima sua opera requirunt; tunc mala quae suaserunt replicant, ut sociam ad tormenta trahant. Sed cur hoc de perversa solummodo anima dicimus, cum ad electos quoque egredientes veniant, et suum in illis, si praevaleant, aliquid requirant? Unus autem in hominibus exstitit, qui ante passionem suam libera voce dicit: Jam non multa loquar vobiscum; venit enim
Abbreviated transcription (Latin):
quod per quendam sapientẽ
dicit᷑: In omnib operib tuis
memorare nouissima tua:
& in ȩternũ non peccabis:
Pensare quippe cotidie de¬
bemus : quod ex eiusdẽ uoce
redẽptoris nr̃i audiuimus:
Et̾ quidem in hac die tua quę
ad pacẽ tibi: Nunc autem
abscondita sunt ab oculis
tuis: Dum enĩ districtus
iudex sustin&. &̾ ad huc
manũ non exerit inꝑcussi¬
one. dum a retributione
ultionis ultimȩ. esse quędã
tẽporis securitas uidetur:
Debemus pensare malum
quod sequit᷑. pensantes geme¬
re. gementes uitare : Ea qul
commisimus peccata indesi¬
nenter aspicere: aspicientes
flere: flentes abstergere :
Nulla nos ꝓsperitatis trans¬
itoriȩ lȩtitia dissoluat: nec
mentis nr̃ȩ oculos. ea quȩ
sunt transitoria obstruant :
Ne cȩcos ad ignẽ ducant:
Si enĩ districte pensetur
cuius sit ponderis inpro¬
periũ: ex ore ueritatis a-¬
gnoscitur. Cũ neglegenti
& futura Non prospicienti
dicitur Et quidem in hac

Expanded text:
quod per quemdam sapientem quod per quemdam sapientem dicitur: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Pensare quippe 1649 quotidie debemus quod ex ejusdem voce nostri Redemptoris audivimus: Et quidem in hac die tua quae ad pacem tibi; nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Dum enim districtus judex sustinet, et adhuc manum non exerit in percussionem, dum a retributione ultionis ultimae esse quaedam temporis securitas videtur, debemus pensare malum quod sequitur, pensantes gemere, gementes vitare, et quae commisimus peccata indesinenter aspicere, aspicientes flere, et flentes abstergere. Nulla nos prosperitatis transitoriae laetitia dissolvat, nec mentis nostrae oculos ea quae sunt transitoria obstruant, nec caecos ad ignem ducant. Si enim districte pensetur, cujus sit ponderis improperium, ex ore veritatis agnoscitur, cum negligenti et futura non prospicienti dicitur: Et quidem in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximos. Orationis suȩ in¬
tercessione debuerunt:
Templũ quoq & domus dĩ
est. Ipsa mens & conscien¬
tia fidelium: Quae si
quando inlȩsione ꝓximi
ꝑuersas cogitationes pro¬
fert. Quasi in spelunca la¬
trones resident: & simpli-¬
citer gradientes interfici¬
unt: quando in eos qui
in nullo rei sunt. lesionis
gladios defigunt Ulens
enĩ fideliũ Non iã domus
orationis sed spelunca la¬
tronũ est: Quando relicta
in nocentia & simplicitate
sc̃itatis. illud conatur age¬
re. Unde ualeat ꝓximis
nocẽre: Sed quia contra
peruersa hȩc om̃ia u̾bis
redẽptoris nr̃i ꝑsacras
paginas in desinent᷑ iN¬
struimur: Nunc usquẽ
hoc agitur. quod factũ fuisse
perhibetur cũ dicit᷑ Et erat
docens cotidie in templo
Cum enĩ mentes fidelium ad
cauenda mala subtilit᷑ eru¬
dit : Cotidie ueritas intẽplo
doc&: Sed sciendũ nobis. c̃.
quia ueritatis uerbis ueri¬
citer erudĩmur : Si extrema
nr̃a formidolose & in desi.¬
nenter aspicimus Iuxta hoc

Expanded text:
ximos orationis suae intercessione debuerunt. 7. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium. Quae si quando in laesione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium jam non domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere unde valeat proximis nocere. Sed quia contra perversa haec omnia verbis Redemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque hoc agitur, quod factum fuisse perhibetur, cum dicitur: Et erat docens quotidie in templo. Cum enim mentem fidelium ad cavenda mala subtiliter erudit, quotidie Veritas in templo docet. Sed sciendum nobis est quia veritatis verbis veraciter erudimur, si extrema mala nostra formidolose et indesinenter aspicimus, juxta hoc
Abbreviated transcription (Latin):
det exteriora cogitare:
Graue namq curiositatis
est uitium. quȩ dũ cuius¬
libet mentẽ ad inuestigan¬
dam uitã ꝓximi exterius
ducit: semper ei sua iii¬
tima abscondit. ut alie¬
na sciens se nesciat:. Eit
curiosi animus quanto
peritus fuerit alieni me¬
riti: tanto fiat ignarus
sui: Propt̾ hoc namque:
& de eisdem quinq uigis
boum dicitur Eo proba¬
re illa. rogo te: habe me
excusatũ: Ipsa enĩ excu¬
santis uerba. auitii sui
significatione non discre¬
pant : dum dicit. eo pro¬
bare: Quia uidelicet
aliquando pertinere
ꝓbatio ad curiositatem
solet: Sed notandũ quod
& is qui ꝓpt̃ uillã. &. is
qui ꝓpter ꝓbanda uiga
boum a cena sui inuita¬
toris excusat. humilitatis
uerba permiscet diceus
Rogo te: habe me excusatũ
Dum enĩ dicit rogo. & tam̃
uenire contẽpnit : humi-¬
litas sonat in uoce. super¬
bia in actione. Et ecce
hoc diiudicat prauus
quisq cũ audit: Nec tam̃

Expanded text:
det exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant dum dicit: Eo probare illa, quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum est quod et is qui propter villam et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ouem ñ reuocastis Et
essantẽ dicit. & ouẽ appel¬
lat: Si quando errabat
ouis erat. cuius uocem ut
erraret audiebat: P̃rocul
dubio enĩ non erraret. si
uocẽ pastoris audiret:
Sed ideo errauit : quia uocẽ
audiuit alieni. uocẽ furis
& latronis audiuit Certe
latronũ uocẽ non audiuN
oues Qui uenerunt inquit.
intelligimꝰ p̃ter me : id. ẽ.
qui uenerunt p̃ter me: fures
sunt & latrones. & non au-¬
dierunt eos oues. Dñe. si
non audierunt eõs oues. quo-¬
modo errant oues. si oues
non audiunt nisi te Tu
dutẽ ueritas es: Quis quis
ueritatẽ audit: Non utiq
errat: Illi autẽ errant. &

Expanded text:
tem ovem non revocastis . Et tem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant,
Abbreviated transcription (Latin):
debat in turba quando di.¬
cebat. Cũ exaltaueritis filiũ
hominis: tunc cognoscetis
quia ego sũ: Quomodo enĩ
ista soluitur quȩstio Audi¬
unt non oues. & non audi.¬
unt oues Sequuntur uo.¬
cem pastoris quidã lupi.a
ei quȩdã contra dicunt out
postremo pastorẽ occĩdunt
oues Soluit᷑ quęstio Respon¬
dit enĩ aliquis & dicit:
Sed quando non audiebant:
oues nondũ erant. tunc
lupi erant Uox audita es
mutauit. & ex lupis oues
fecit Quando ergo factas
sunt oues: audierunt & po¬
storem in uenerunt. pastorta
sequutę sunt. & pastoris pro¬
missa sperauerunt : quia ius¬
sa fecerunt: Soluta. ẽ. ut¬
cũq ista quęstio. & cuiquam
forte sufficiat: Me autem
adhuc mouet. & quid me
moueat cõmunico uob̃̾cum.
ut quodammodo quȩrens
uobiscũ: reuelante illo. uob¬
cũ mereas inuenire Quid
gͦ me moueat: acipite Per
hie zechielem. ꝓphetã dñs
ob iurgat pastores. & dicit
inter cętera de ouibus Erran¬

Expanded text:
debat in turba, quando didebat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Erran
Abbreviated transcription (Latin):
biberunt: Quot quot aut̃
illo tẽpore crediderunt:
uel abrahae. uel ysaac. uel
lacob uel Moysi. uel aliis
patriarchis aliisq ꝓphetis
erant. & xp̃m audierunt.
Non alienã uocẽ. sed ipsiꝰ
audierunt: Iudex fuerat
in prȩcone. quia & quando
iudex loquitur ꝑ prȩconẽ.
exceptor non facit. preco
dixit. sed iudex dixit. Alii
sunt gͦ quos non audiert̃
oues. in quibꝰ non erat uox
xp̃i. errantes. falsa dicentes.
in ania garrientes. uana
fingentes. miseros sedu-¬
centes Quid.ẽ. gͦ qͦd dixi:
Quid hab& obseurũ & ad
intellegendũ difficile.
ore pastoris: Si enĩ ꝑ ꝓphe.¬
tas uox pastoris erat. quanto
magis uocẽ pastoris ꝓfere¬
bat lingua ipsa pastoris
Non om̃s audierunt: Sed
quid putamꝰ Qui audiert̃
oues erant: Ecc̃e audiuit
iudas : & lupus erat Seque.¬
batur. sed pelle ouina tectꝰ.
pastori insidiabat᷑. Aliqui
uero eoꝵ qui xp̃m cruci.¬
fixerunt : non audiebant.
& oues erant Ipsos enĩ ui.¬

Expanded text:
biberunt. Quotquot ergo biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchis, aliisque Prophetis erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim vi
Abbreviated transcription (Latin):
In signis diuersis. eadẽ fides.¬
Sic insignis diuersis quomꝰ
in uerbis diuersis. quia uer¬
ba sonos mutant per tẽpo¬
ra. & utiq nichil sunt¬
aliud uerba: quã signa:
Significando enĩ uerba st̃
Tolle significationẽ uerbo:
strepitus in anis. ẽ Signi¬
ficata gͦ sunt om̃a: Nũ¬
quid non eadem credebaN
per quos hȩc signa minis¬
trabantur. per quos eadẽ
quȩ credimus ꝓphetata
prȩnuntiabantur Utiq
crẽdebant: Sed illi uentu¬
ra. eẽ. nos autẽ uenisse:
deo & sic ait Fundẽ potum
sp̃ualẽ biberunt Sp̃ualẽ
eundẽ : Nam corporalem
non eundem: Quid enĩ
illi bibebant᷑: Ribebant
enĩ de sp̃uali sequenti pe.¬
tra. Petra autẽ erat xp̃e:
Uidete ergo fide manente
signa uariata Ibi petra xp̃c.
ponitur Et illi ꝓ magno
sacram̃ta eiusdem xp̃i bi-¬
berunt aquã ꝓfluentẽ de
petra. Nos quid bibamus :¬
norunt fideles Si speciem
uisibilẽ intendas. aliud es
Si intelligibilẽ significatio.¬
nem: eunde̾ potũ sp̃ualẽ

Expanded text:
In signis diversis eadem fidessic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Christari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
dissensionib dilaniatur:
aptis autem tã magnis
piscibus ascendit symon
petrus. & traxit rete in
terram. Iam credo quod
ura caritas aduertit: qͥd
est quod petrus rete ad
terram trahit: Ipsi quip¬
pe scã ecclesia est com¬
missa: ipsi specialiter
dicitur: Symon iohan¬
nis amas me: pasce oues
meas: Quod ergo post¬
modum aperitur in
uoce : hoc nunc signat᷑
in opere: Quia igitur
predicator eccłaeꝰ nos
a mundi huius fluctib
separat: nimirũ necesse
est. ut rete plenũ pis¬
cibus. petrus ad terrã
ducat: Ipse enim pis¬
ces ad soliditatẽ litoris
pertrabit. quia sce̾ prę̧¬
dicationis uoce. stãbili¬
tadeni ȩternę patriae
fidelib ostendit Hoc
egit uerbis. hoc epistolis:
hoc agit cotidie miracu¬
lorum signis: Quotiens

Expanded text:
dissensionibus dilaniatur. 4. Captis autem tam magnis piscibus, Ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra charitas advertat quid est quod Petrus rete ad terram trahit. Ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis amas me? Pasce oves meas . Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia ergo praedicator Ecclesiae nos a mundi hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertrahit, quia sanctae praedicationis voce stabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc Epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties
Abbreviated transcription (Latin):
pleti sunt zelo. & contra¬
dicebant his quȩ a paulo
dicebantur : male dicentes
uiã corã multitudine:
Noli uexare illũ: Per eos
hodie quȩ dicitur: qui adeo
destitutum sy nagogę sta¬
tum uident: ut restaurar
posse non credant. ideoq
ꝓ resuscitatione illius sup¬
plicandũ. eẽ. non estiment.
sed quȩ inpossibilia sunt
apud homines. possibilia
sunt apud dm̃: Unde se.¬
quit᷑. Iħe autem audito
hoc uerbo: respondit pa¬
tri puellę Noli timere
crede tantũ. & salua ers
pater puelle. cętꝰ doctoꝵ legis

Expanded text:
tradicebant his, quae a Paulo dicebantur, maledicentes viam coram multitudine . Noli vexare illum, per eos hodieque dicitur, qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant, ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Unde sequitur: Jesus autem, audito hoc verbo, respondit patri puellae: Noli timere. Crede tantum, et salva erit. Pater puellae, coetus doct
Abbreviated transcription (Latin):
presserat : & ipsa tanti lu-¬
minis claritas reuerbera¬
bat: Quam lucẽ ꝓtinus
miri odoris est fraglantia
subsecuta. ita ut earum
animũ quia lux emissa
terruerat. odoris suauitas
refoueret Sed cum uim
claritatis illius ferre non
possent : coepit eadem ro

Expanded text:
presserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq post parabolã: intu¬
lit Et ego dico uobis:
facite uobis amicos de
iniquo mammona:
gua diuitiȩ Nuncupantur.
quod de iniquitate collec¬
te sint: Si ergo iniquitas
bene dispensata uertitur
iniustitiam. quantomagis
sermo diuinus in quo nul-¬
la.ẽ. iniquitas. qui apłis
creditus. ẽ. si bene fuerit
dispensatus. dispensatores
suos leuabit in cęlum :
Quamobrem sequitur:
Qui fidelis est in minimo.
hoc est in carnalibus: &¬
in multis fidelis erit. id
est in sp̃ualibus Qui autẽ¬
in paruo iniquus est. ut
non det fr̃ibꝰ ad utendũ
quod adõ ꝓ omnibus est
creatũ: Iste & in sp̃uali pe¬
cunia diuidenda iniquus
erit ut non pro necessitate
Sed ꝓ personis doctrinam
buntur non bene dispen-¬
setis. ueras ȩternasq diuitias
doctrinȩ dĩ. quis d& uobis
Et si inhis quȩ alienȩ sunt.
alienũ autẽ. ẽ. a nobis. om̃e
quod scłi est infideles

Expanded text:
denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. igua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam buntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles
Abbreviated transcription (Latin):
rit ȩcclesiȩ. a ut sacerdotes
illius. his quos percipiendis
baptismi sacramentis prae.¬
parant. prius inter cȩtera
consecrationis exordia. de
saliuo oris sui nares tat¬
gant & aures: dicentes.
effetã Per saliuum quidem
oris sui. Gustũ quo initian.¬
di sunt supernȩ̨ sapientiae
designantes. Per tactum
uero narium. ut abiectis
delectationibꝰ Noxiis. solũ
xp̃i semper amplec tantus
odorem. De quo dicit apls
nerint se iuxta exemplũ
bcati iob. Donec supes est
halitus in cis. & sp̃c dĩ in
naribus eoꝵ. Non loqui

Expanded text:
it Ecclesiae, ut sacerdotes illius his quos percipiendis baptismi sacramentis praeparant, prius inter caetera consecrationis exordia, de saliva oris sui nares tangant et aures, dicentes: Effeta. Per salivam quidem oris sui gustum, quo initiandi sunt, supernae sapientiae designantes; per tactum vero narium, ut abjectis delectationibus noxiis, solum Christi semper amplectatur odorem, de quo dicit Apostnerit se juxta exemplum beati Job, donec superest halitus in eo et spiritus Dei in naribus ejus, non loqui
Abbreviated transcription (Latin):
rens: Non modo operibꝰ
infructuosis. sed & religi¬
oni spurcissimȩ dȩditos
gentiliũ popłos inuenit.

Expanded text:
rens, non modo operibus infructuosis, sed et religioni spurcissimae deditos gentilium populos invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
nos suoꝵ uult esse donorũ:
ut qui dĩ fert imaginem
dĩferat uoluntatẽ: Propt̃
quod in oratione dñica &¬
sacratissima dicimus:
Adueniat regnũ tuũ. fiat
uoluntas tua sicut incęlo
& in terra: Quibus uerbis
quid aliud postulamꝰ. quã
ut ds̃ quos necdũ sibi sub¬
didit subdat. & sicut in
cęlo angelos ita & int̾ra
homines ministros suae
faciat uoluntatis. Noc autẽ
petentes amemꝰ dm̃. a me¬
mus & proximum. & non
diuersa in nobis sed una
dilectio est : quando &
seruum seruire & dñm
cupimus imperare : Nic
igitur affectus dilectisp̃¬
mi quo amor terrenus
excluditur. boriorum
operum consuetudine
roboratur. quia necesse
est ut rectis actibus consci¬
entia delectetur. & libent̃
audiat quod fecisse gaudeat:

Expanded text:
s suorum vult esse donorum, ut QUI FERT Dei imaginem, Dei faciat voluntatem. Propter quod in oratione Dominica sacratissime dicimus: Adveniat regnum tuum, fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Quibus verbis quid aliud postulamus, quam ut Deus quos necdum sibi subdidit subdat, et sicut in coelo angelos, ita et in terra homines ministros suae faciat voluntatis? Hoc autem petentes amamus Deum, amamus et proximum; et non diversa in nobis, sed una dilectio est, quando et servum servire, et dominum cupimus imperare. CAP. IV. Hic igitur affectus, dilectissimi, quo amor terrenus excluditur, bonorum operum consuetudine roboratur, quia necesse est ut bonis actibus conscientia delectetur, et libenter faciat quod fecisse se gaudeat
Abbreviated transcription (Latin):
Alleluia namq hebreus sermo
est: Et interpretatur latine
laudate dñm Deniq in psal¬
mis ubi nos canimꝰ laudate
dñm : ꝓhoc uerbo apud hebreo
semper alleluia canitur
Quod euangelista lohannes
in apocalipsi sua: cęlestium
agiina uirtutũ c̾antantia.
se audisse ꝑhib&̾ Sed & ue¬
nerabilis pater tõbias: ex uisi¬
one angelica intelligens qua¬
lis supernoꝵ cuuum gloria.
quanta ipsius hierusalem
cęlestis sit claritas: Hȩc mys¬
tica uoce dicebat: Ex lapide
prȩtioso & mundo: Omnes
plateȩ eius sternentur. & ꝑ
uicos eius. alleluia cantabit᷑:
Rectissime autẽ & pulcherri¬
me. generalis sc̃ȩ ȩccłȩ mos
in oleuit: Ut hoc diuine lau.¬
dationis carm̃. ꝓpt̾ reueren¬
tiam pͥmȩ auctoritatis: a cunc¬
tis ꝑ orbẽ fidelibꝰ. hebrea uoce
candetur: Quod ideo fit. ut
ꝑ talis consonantiam dȩuoti¬
quia & nunc in una fideicon¬
fessione ac dilectione xp̃i
consistere debeat: & ad illã
in futuro patriã festinare.

Expanded text:
Alleluia namque Hebraeus sermo est, et interpretatur Latine: Laudate Dominum. Denique in psalmis ubi nos canimus Laudate Dominum, pro hoc verbo apud Hebraeos semper Alleluia canitur: quod evangelista Joannes in Apocalypsi sua coelestium agmina virtutum cantantia se audisse perhibet. Sed et venerabilis pater Tobias ex visione angelica intelligens qualis supernorum civium gloria, quanta ipsius Hierusalem coelestis sit claritas, haec mystica voce dicebat: Ex lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternentur, et per vicos ejus Alleluia cantabitur . Rectissime autem et pulcherrime generalis sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut hoc divinae laudationis carmen, propter reverentiam primae auctoritatis, a cunctis per orbem fidelibus Hebraea voce cantetur. Quod ideo fit ut per talis consonantiam devotiquia et nunc in una fidei confessione ac dilectione Christi consistere debeat, et ad illam in futuro patriam festinare,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & rȩtia: quasi retinen¬
tia sunt uocata Sed haec
rȩtia modo laxant᷑ in cap-¬
turã. modo lota plicantur:
quia non omne tempꝰ est
habile doctrinȩ. sed nunc
exerenda lingua doctori:
Nunc suimet cura geren-¬
di Ascendens autẽ in unã
nauem quȩ erat symonis:
Rogauit eũ a terra reduce¬
re pusillũ. & sedens: doce¬
bat de nauicula turbas
Uauis sẏmonis: est ȩcclesia
primitiua. de qua paulus
ait Qui enĩ operatus est
petro in apostolatũ circũ¬
cisionis. operatus. ẽ. & michi
inter gentes: Bene una dic¬
ła: quia multitudinis cre¬
dentium erat cor unũ &
anima una: De qua doce-¬
bat turbas: id est quia de
ductoritate eccłȩ usque

Expanded text:
Unde et retia, quasi retinenUnde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctoris, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
ne: stabilitatẽ perpetuae
quietis adiit: Iurbarũ con¬
uentus ad eum: gentiũ in
fide concurrentiũ typusẽ.
de quibus ysaias. Et flueã
inquit ad eum̃ om̃s gentes:
& ibunt populi multi. &
dicent. Uenite ascendamus
ad montẽ dñi Et uidit
duas naues stantes secus
stagnũ: Duȩ naues sȩcus
stagnum positȩ : circũciso¬
nem & p̾putiũ figurant
Quas bene iħc uidisse perhi¬
betur : quia in utroq. popu¬
lo nouit dñs qui sunt eius.
eorumq cor a fluctibꝰ scłi
huius: ad futurę uitę̧ tran¬
quillitatẽ. quas ad solidsia.¬
tem littoris uidendo: hoc
est misericordit᷑ uisitando
ꝓuehit Piscatores autem
descenderant: & lauabant
retia: Piscatores sunt
eccłȩ doctores. qui nos ret
fidei comprȩhensos: & de
ꝓfundo ad lumen elates
quasi pisces litori: sic t̾rę
iuuentiũ aduchunt: Quasi
enĩ quȩdã rȩtia piscantiũ.
sunt complexę prȩdicantiũ
dictiones: quȩ eos quos cepe¬
rint infide non amittant:

Expanded text:
ne, stabilitatem perpetuae ne, stabilitatem perpetuae quietis adiit, turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, exibunt populi multi et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris viest, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant.
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. eẽ. quod mare ga:¬
lileȩ uel mare tyberiadis :
Sed mare galileę: ab ad¬
iacente. ꝓuincia dictũ.
Mare tyberiadis. aꝓxima
ciuitate quȩ olim gene¬
sareth uocata. sed ab he-¬
rode tetrarcha instaura-¬
ta in honorẽ tyberiicȩsa¬
ris. tyberias est appellata:
Porro genesar : a laci ipsiũs
natura qua crispantibus
aquis: de se ipso sibi exci-¬
tare auram perhibetur.
greco uocabulo: quasi ge¬
nerans sibi auram dicitur:
Neq enĩ instagni morem
sternit᷑ aqua: sed frequen¬
tibus auris spirantibꝰ agi¬
tat᷑. Haustu dulcis: & ad
potanuũ habilis: Sed he-¬
braccȩ linguȩ consuetudi-¬
ne : omnis aquarũ con¬
gregatio. siue dulcis siue
salsa: mare nuncupat᷑:
Qui lacus: inter fluentẽ
iordane. centũ quadragin¬
ta stadiis in longitudinẽ:
& quadraginta extendit᷑
inlacitudinem: Quia gͣ¬
stagnũ siue mare: pręsens
seculũ designat. dñs secus
mare stat: postquã uitae
labentis mortalitatẽ deuin¬
cens. in ea qua passus . ẽ. car.¬

Expanded text:
dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia stagnum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stlabentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est car
Abbreviated transcription (Latin):
operũ. dm̃ se. eẽ. mani-¬
festat Respondens enim.
dicit᷑ ad illos Quid cogia¬
tatis in cordibus ur̃is. a
Cidem namq dõ qui dicit.
ego sũ: ego sum ipse qui
deleo inꝰquitates tuas. sa¬
pientissimus adorator ait
Tu enĩ solus nosti corda
omniũ : lioꝵ hominum:
Eadem gͦ inquit maiestate

Expanded text:
operum Deum se esse manifestat. Respondens enim dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eidem namque Domino Deo qui dicit: Ego sum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas, sapientissimus adorator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum. Eadem ergo, inquit, majestate
Abbreviated transcription (Latin):
Cupit facinus conceptum¬
derat scelus dispositũ instan-¬
tissime perpetrare Prope-¬
ranti in nefas : tarda sunt
cuncta. festinanti ad facinꝰ:
uident᷑ remorari disposita:
Cupit parricidiũ ante cõ¬
plere. Quam gerat. festi¬
nat patrẽ ante interciꝑe:
Quam ocridat Sitit san¬
guinẽ patris: Cruorem
appetit genitoris: Timet
differre uel modicũ : Ne
aut ira remorata deficiat.
aut furia dilata langues.¬
cat: Disponitur propere
bellũ. acies dirigitur: pu¬
gna paratur. cognatȩ clas-¬
ses: In semet ardescunt:
nde parricida exercitum

Expanded text:
Cupit facinus conceptumderat scelus dispositum instantissime perpetrare. Perpetranti nefas tarda sunt cuncta, festinanti ad facinus videntur remorari disposita. Cupit parricidium ante complere quam agat; festinat patrem ante intercipere quam occidere; sui sanguinem patris, cruorem appetit genitoris; timet differre vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, disponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae classes in semet ardescunt. Inde parricida exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
biberunt: Aliud illi. aliud
nos. sed specie uisibili: quod
tamen hoc idem significat
uirtute sp̃uali Quomodo¬
enĩ eundem potũ: Bibe¬
bant inquit de sp̃uali
sequenti eos petra Petra
autẽ erat xp̃c Inde panis:
inde potus Petri xp̃c in
biberunt Percussa .ẽ. pe¬
tra de uirga bis Gemina
percussio: duo ligna crucis
significat: Hic est gͦ panis
de cęlo descendens: ut siqͥs
ex ipso manducauerit non
moriatur: Sed quod ꝑtin&
ad uirtutẽ sacram̃ti. non
quod pertinet ad uisibile
sacramentũ. Qui manducat
intus non foris: qui man-¬
ducat corde. non qui pre¬
mit dente Ego sum pa¬
nis uiuus qui de cęlo des¬
cendi: Ideo uiuus. quia de
cȩlo descendit: De caelo
descendit & manna: Sed
manna umbra erat. iste
ueritas est: Siquis man

Expanded text:
biberunt. Aliud illi, alliud nos, sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodoenim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Inde panis, inde potus. Petra Christusbiberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna: sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis man
Abbreviated transcription (Latin):
qui loquitur unigenitus
filius. uerbũ patris est . &¬
ideo sermo quẽ loquitur
fibius. Non est filii sed p¬
tris: quia ipse filius. uerui
est patris: Nec locutus sum
uobis: Apud uos manens:
Quando non maneret apud
eos: qui ascensurus cęlum
ꝓmittit dicens. ecce ego
uobiscũ sũ omnibus diebus.
usq ad consũmationẽ scłi
Sed uerbũ incarnatum: &
manet & recedit Receds
corpore : Manet diuintial
Apud eos gͦ tunc mansissẽ li¬
perhib&. quia qui in uisiblli
semper potestate presenseđ
Corporali iam uisione rece¬
debat Paraclytus autem
sp̃c sc̃s. quẽ mittet pater
in nomine meo. Ille uos
doc bit om̃a: & suggeret
uo is om̃a. quȩcumque
dixero uobis Nostis plu-¬
rimi fr̃s meĩ. quod greca
locutione paraTytus: la.¬
tina aduocatus dicitur.
uel consolator Qui idcir¬
co ad uocatus dicitur: quia

Expanded text:
qui loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. 3. Paraclitus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
formã eui debeamꝰ in primi
ostendit dicens Ego sũ pas¬
stor bonꝰ: Atq subiungit :
Et cognosco meas: & cognoscuã¬
hoc est diligo. & cognoseunt me
meae Acsi patenter dicat.
diligentes obsequuntur
Qui enĩ ueritatẽ non diligit:
adhuc minime cognouit
periculũ nr̃m: pensate in uer¬
bis dñicis etiam periculũ ur̃m
Uidete si oues eius estis. uide te
si eũ cognoscitis: uidete si lum
ueritatis scitis Scitis autem
dico. non per fidẽ: sed ꝑ amorẽ:
Scitis dico. non ex credulitate:
sed ex operatione: Nam idem
ipse qui hȩc loquitur iohanne̾
euangelista testatur dicens:
Qui dicit se nosse eũ. & man¬
data eius non custodit: men¬
dax est Unde & hoc in loco:
protinus dñs subdit Sicut
nouit me pater. & ego agnos¬
co patrẽ: & animã meã pono
ꝓ ouibus meis Acsi aperte
dicat: In hoc constat quia &
cognosco patrẽ. & cognoscor
a patre : quia animã meam
pono pro ouibus meis. id est.

Expanded text:
formam cui debeamus imprimi, formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus: atque subjungit: Et cognosco meas, hocdiligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: DilQui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. periculum nostrum, pensate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est,
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriam pertrahit. alium
in auaritiam accendit: aliũ
in superbiam erigit. alium
per iricundiam diuidit:¬
Hunc inuidia stimulat: illũ
fallacia supplantat Qua. si
fidelem populũ diabolus per
temptationẽ necat Ded contra
hȩc mercennarius nullo zelo
accenditur : Nullo feruore
dilectionis excitatur. quia dũ
sola exteriora commoda re¬
quirit: Interiora gregis dana
negligenter patitur: Unde
mox adiungitur: Mercen¬
narius autem fugit. quia
mercennarius est : & non ꝑti-¬
net ad eum de ouibꝰ Sola
ergo causa est ut mercenna¬
rius fugiat : quia mercenna¬
rius est: Acsi aperte diceret᷑
Stare in periculo ouium non
potest: qui in eo quod ouibꝰ
prȩ̃ est. non oues diligit: sed
lucrũ terrenũ quęrit Oũ
enĩ honorẽ amplectitur:
dũ temporalibus commodis
lȩtatur. opponere se contra
periculũ trepidat: Ne hoc
quod diligit amittat Sed
quia redemptor nr̃. culpas
ficti pastoris in notuit: iterũ

Expanded text:
luxuriam pertrahit, alium luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit: alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit:hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox subjungitur: « Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. » Sola ergo causa est, ut mercenrius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
on ascendistis ex ad uerso neq
opposuistis murum ꝓ domo
isrł: ut staretis in prolio in
Faduerso quippe ascendere
Nest: quibus libet potesta¬
tib praue agentibꝰ. rationis
libera uoce contra ire Et
in die dñi ꝓ domo ifrãhel in
proelio stamus. ac murum
opponimꝰ: si fideles in nocen¬
tes. contra peruersoꝵ in ius¬
titiam: ex iustitię auctoritate
uindicamꝰ Quod quia mer¬
cennarius non facit: cũ ueni¬
entẽ lupũ uiderit fugit
Ded est alius lupus: qui sine
cessatione cotidie non corpora
sed mentes dilaniat. malignꝰ
uidelic& sp̃c : qui caulas fide.¬
lium insidians circuit. & mor¬
tes animarũ quęrit De quo
lupo mox subditur Et lupꝰ
rapit: & dispergit oues Lupus
uenit. & mercennarius fugit:
quia malignus sp̃c mentes
fideliũ intemptatione dila-¬
niat. & is qui locũ pastoris
tenet: curam sollicitudinis
non hab&: Animȩ pereunt:
& ipse de terrenis commodis
lȩtatur Lupus rapit & dis¬
pergit õues: cum alium ad

Expanded text:
 neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in adverso quippe ascendere est: quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini, pro domo Israel in praelio stamus ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus venit et mercenarius fugit: quia malignus spiritus dum mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet, animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. « Lupus rapit et dispergit oves, » cum alium ad
Abbreviated transcription (Latin):
iustus & raptor. fideles quosq
atq humiles opprimit Sead̃
is qui pastor esse uidebatur
& non erat: relinquit ouesa
fugit. quia dũ sibi ab eo pen.¬
culũ metuit. resistere eius
in iustitiȩ non prȩsumit:
Fugit autẽ: Non mutando laiꝰ
seaꝰ subtrahendo solaciũ. Fugi.
quia in iustitiã uidit & tacut:
Fugit: qͥa ͤ sub silentio abscondi

Expanded text:
justus et raptor, 1486 fideles quosque justus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio ab
Abbreviated transcription (Latin):
est pastor. cuius non sunt oues
ꝓpriȩ: uidet lupũ uenientẽ.
& dimitait oues & fugit Ił .uiII.
Ion pastor sed mercennarius
uocatur: qui non ꝓ amore
intimo ques dñicas. sed ad tem¬
porales mercedes pascit
Mercennarius quippe est : qui
locũ quidem pastoris tenet.
sed lucra animarũ non quęrit:
errenis cõmodis inhiat: hono¬
re pręlationis gaud&. tempo¬
ralib lucris pascitur: impensa
sibi ab hominib reuerentia
lȩtatur Istȩ sunt & enĩ mer.¬
cedes mercennarii. ut ꝓeo ipi
quod in regimine laborat:
hic quod quęrit inueniat. &
ab hereditate gregis in posterũ
alienus existat: Utrum uero
pastor sit an mercennarius:
cognosci ueraciter non potest.
si occasio necessitatis de est:
ranquillitatis enim tempore:
plerũq ad gregis custodiam.
sicut uerus pastor: sic etiam
mercennarins stat. Sed lupꝰ
ueniens indicat: quo quisque
animo super gregis custodiã
stabat: Lupus & enini super
oues uenit: cum quilibet in¬

Expanded text:
est pastor, cujus non sunt oves est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet in
Abbreviated transcription (Latin):
periculũ nr̃m Ecce enĩ is
qui non ex accĩdenti dono
sed essentialiter bonꝰ est: dicit:
ego sũ pastor bonꝰ Atq eius¬
dem bonitatis formã quã nos
imitemur: adiungit dicens :
Donus pastor: animam suam
ponit ꝓ ouib suis Fecit quod
monuit: ostendit quod iussit:
Ostensa nob̃ est de contemptu
mortis uia quã sequamur: ap¬
posita forma cui imprimam:¬
Primũ nobis est exteriora nr̃a
misericordit᷑ ouibus eius im¬
pendere : postremum uero.
si necesse sit: etiã mortẽ nr̃am
pro eisdem ouibꝰ ministrare:
Aprimo autẽ hoc minimo: per¬
uenitur ad postremũ maius:
Sed cũ in conparabilit̾ longe
sit melior anima qua uiuimꝰ.¬
ã terrena substantia quã ex-¬
terius possidemꝰ: qui non dat
ꝓ ouibus substantiam suam.
quando ꝓhis daturus est ani-¬
mã suam:Et sunt non nul¬
li: qui plus terrenã substantiã
quam oues diligunt. hi merito
nomen pastoris perdunt:
De quibus protimis subditur:
Mercennarius autem & qͥ noñ

Expanded text:
periculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus minA primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non
Abbreviated transcription (Latin):
quando manducatur: Reficit sed nõ defi¬
et postea quid mãduceius non inueĩa¬
mus: Quod uidetur panis est et calix.: qd
etiã oculi renũciant. Quod autem fides
postulat ĩstiuenda. paiis est corpus xp̃i:
menta: quia in eis aliud uidetur. et ali¬
ud intelligitur. Quod indetur speciem ha¬
bet corporalem: quod intelligitur fuictũ

Expanded text:
Quando manducatur reficit, sed non defiet postea quid manducemus non inveniamus: manduetiam oculi renuntiant. Quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus Christamenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Quod videtur speciem habet corporalem; quod intelligitur fructum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis inse: Quasi sol
in cęlo est: Uirtus diuini.¬
tatis in hominibus: Sol in
terra: Solem gͦ iustitiae
in tueamur in terra : Quẽ
uidere non possumꝰ incęlo
ut dũ in offenso pede opt¬
ris per hunc in terra gradi.¬
mur: Ad intuendũ illum
quandoq oculos & incȩlũ
leuemus Sed in offenso
pede iter̾ nr̃m in terra
agitur: Si ds̃ ac ꝓximus
integra mente diligatur.
Nec ꝓximꝰ uere diligitus
sine dõ Hinc est. quod sĩ
in alio sermone iã dixim
cipulis datus. Prius a dño
in terra de gente: post modũ
a dño cęlo prȩsidente In
terra quippe ut diligatur
ꝓximꝰ: ecęlo uero ut diliga¬
tur ds̃ Sed quur prius in
terra. postmnodum e cęlo.
nisi quod patent̾ datur in¬
telligi. quia iuxta iohanniᷤ
uocem. qui frem non dili.

Expanded text:
divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffpede iter nostrum in terra agitur, si Deus et proximus integra mente diligatur. nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximuegitur discipulis datus, prius a Din terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra datus quippe, ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia juxta Joannis vocem: Qui fratrem non dili
Abbreviated transcription (Latin):
unanimi admiratione glori-¬
fic&: Stupensq ui. auctoris
sui. laudationẽ ꝓsiliat dicens:
Michi autẽ nimis honorifi

Expanded text:
unanimi admiratione glorificet, stupensque, in auctoris sui laudationem prosiliat, dicens: Mihi autem nimis honorifi
Abbreviated transcription (Latin):
manducabo de bonis meis
solus. & nescit quod tẽpus
prȩtereat & rel inquat
omnia aliis  Dixit autẽ
illi ds̃  Stulte ae noc te
animam tuã repetunt a
te : quȩ autẽ parasti cuius
erunt: Qui multa tibi
deliciarim tẽpora stultus
in uita ꝓmittebas: ꝓxima
hac nocte morte prerept.
aliis congregata relinques
Hec dõ ad hominẽ dicere
est: prauas eius. iachina¬
⁊iones subita ai maduer¬
sione compescere: Aliter
in nocte ablata est anima
quȩ in obscuritate est
cordis amisera in nocte
ablata est quȩ considera¬
tionis lucc̃ habere nolite
ut quod poterat pati
uiderot: Unde bene dis

Expanded text:
manducabo de bonis meis solus, et nescit quod tempus praetereat, et relinquat omnia aliis . Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te: quae autem parasti cujus erunt? Qui multa tibi deliciarum tempora stultus in vita promittebas, proxima hac nocte morte praereptus, aliis congregata relinques. Haec Deo ad hominem dicere est, pravas ejus machinationes subita animadversione compescere. Aliter: In nocte ablata est anima, quae in obscuritate est cordis, ac misera. In nocte ablata est, quae considerationis lucem habere noluit, ut quod poterat pati, praevideret. Unde bene dis
Abbreviated transcription (Latin):
cito ueniȩ postulatio per
inpudentiam plus offende.¬
ret. quã impetraret Sol&
enĩ citius mereri indul¬
gentiã : qui uerecundius
deprecatur In omni igit᷑
culpa ante flendum est:
sic precandũ Scimꝰ iam
hoc exemplo: quem admo¬
dum nr̃a peccata curemus.
Icce nichil nobis apłs nocii¬
it quod negauit: & plurimũ
profuit quod emendauit:

Expanded text:
cito veniae postulatio per impudentiam plus offenderet quam impetraret; solet enim citius mereri indulgentiam, 168 qui verecundius deprecatur. In omni igitur culpa ante flendum est, sic precandum. Scimus jam hoc exemplo, quemadmodum nostra peccata curemus. Ecce nihil nobis apostolus nocuit quod negavit, et plurimum profuit quod emendavit