comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locis inuenis esse p̃dicatũ: de¬
inde qd septenaris numerꝰ sp̃s
scĩ uirtute ꝓbat᷑ esse ꝑfectꝰ.
Merito g decẽ plagas in septe¬
narii numeri relatione conclu¬
sit. ut totũ ꝑfectũ intelligeres
cuiꝰ partẽ dictã esse sentires. De¬
inde congruũ fuit. ut rẽ notã
uaria relatione describeret: cũ
egyptioꝵ penas & totide hebreo
benefitia predicaret. sic ñ diuer¬
sũ sed causa uarietatis uidetur
esse pulcherrimũ: siue ut pat̾
augustino placet. libera ẽ lauda¬
tio a lege narrationis. Nã qͥ tex̃
historiã: necesse habet omia cõ¬
memorare plenissime. Qui uero
laudat pauca de plurimis teti¬
gisse sufficiet B reuit̾ gͦ pͥora dicit.
quia ñ hic nescientes docet sed
cõmemorat utiq retinentes.
& qm̃ ẽ in subsequenti diuisio¬
se dicturꝰ septẽ beneficia dñm
hebrȩo p̾pło prȩsticisse. p̃misit
septẽ plagas inimicos egyptis
accepisse: ut numerus ipse sicut
arbitrari possũ. bonarũ & ma¬

Expanded text:
s esse praedicatum. Deinde quod septenarius numerus Spiritus sancti virtute probatur esse perfectus. Merito ergo decem plagas in septenarii numeri relatione conclusit, ut totum perfectum intelligeres, cujus partem dictam esse sentires. Deinde congruum fuit ut rem notam varia relatione describeret, cum Aegyptiorum poenas, et totidem Hebraeorum beneficia praedicaret. Sic non diversum, sed causa varietatis videtur esse pulcherrimum. Sive ut Patri Augustino placet libera est laudatio a lege narrantis: nam qui texit historiam, necesse habet omnia commemorare plenissime; qui vero laudat, pauca de plurimis tetigisse sufficiet. Breviter ergo priora dicit, quia non hic nescientes docet, sed commemorat utique retinentes. Et quoniam est in subsequenti divisione dicturus septem beneficia Dominum Hebraeo populo praestitisse, praemisit septem plagas inimicos Aegyptios accepisse, ut numerus ipse sicut arbitrari possum bonarum et ma
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ad septimã quantũ ad hc̃
psalmũ ꝑtinet nouissimã plagã.
ubi iã uich egyptioꝵ p̾płi maloꝵ
numerositate cesserunt. Nã quẽ¬
admodũ ãpliꝰ tolerare poterant.
qͥ & omia dulcia ꝑdiderant. &
desolatos se ipsis qͦq uictualibꝰ
sentiebant. Sic grauit̃ ꝑ partes
perit: qͥ diuinis iussionibꝰ reluc̃¬
tandũ esse putauerit. Hic non¬
nulla questio uidet᷑ oboriri cur
septẽ egyptioꝵ plagas tantum
psalmꝰ istȩ cõmemoret. cũ de¬
cẽ sint in exodi narratione des¬
criptȩ. frequent̃ diximꝰ inscrip¬
turis diuinis a parte totũ de¬
bere sentiri. sicut in euuangłio
legit᷑. Uerbũ caro factũ ẽ & ha¬
bitauit in nob̾. quasi ñ ⁊ animã
simul assũpserit. quã specialit᷑

Expanded text:
ad septimam, quantum ad hunc psalmum pertinet, novissimam plagam, ubi jam victi Aegyptiorum populi malorum numerositate cesserunt. Nam quemadmodum amplius tolerare poterant, qui et omnia dulcia perdiderant, et desolatos se ipsis quoque victualibus sentiebant? Sic graviter per partes perit, qui divinis jussionibus reluctandum esse putaverit. Hic nonnulla quaestio videtur oboriri, cur 358 septem Aegyptiorum plagas tantum psalmus iste commemoret, cum decem sint in Exodi narratione descriptae. Frequenter diximus in Scripturis divinis a parte totum debere sentiri, sicut in Evangelio legitur, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; quasi non et animam simul as
Abbreviated transcription (Latin):
& sata ñ dubitares euersa: ubi
arboꝵ qͦq robora cognosceres
fuisse contͥta: Maiora enĩ continent
merꝰ. Ey comedit om̃e fȩnũ terrȩ
eoꝵ: & omnẽ fructũ terre ipsor:
Sexta incb̾at plaga: sed & hȩc
locutio suꝑiori sententiȩ similis
approbat᷑: idẽ dix̃ & uenit cyno¬
mia & scynifes. Locusta uͦ mat̾
bruci ẽ: quẽ mala fecunditate
ꝓgenerat: qͥ ad ilła p̃cia quasi
conuocatꝰ exercitꝰ cũ sua ꝓle des¬
cendit. & ne crederes in anit̃ de¬
ductũ: omẽm fructũ terrȩ illius
ab eis dicit esse consũptũ. & ꝑ¬

Expanded text:
et sata non dubitares eversa, ubi et sata non dubitares eversa, ubi arborum quoque robora cognosceres fuisse contrita. Majora enim continent 35. Et comedit omne fenum terrae eorum et omnem fructum terrae ipsorum. Sexta inchoat plaga. Sed et haec locutio superiori sententiae similis approbatur, id est, Dixit, et venit cynomyia et ciniphes. Locusta vero mater bruchi est, quem mala fecunditate progenerat, quae ad illam praedam quasi convocatus exercitus cum sua prole descendit. Et ne crederes inaniter deductum, omnem fructum terrae illius ab eis dicit esse consumptum.
Abbreviated transcription (Latin):
as eoꝵ: & contͥuit om̃e lignũ fi¬
niũ eoꝵ. Ultio qͥnta narrat᷑. Si¬
milis ẽ superiori sententiȩ & ista
locutio ubi ait. Posuit in eis uer¬
ba signoꝵ suoꝵ. Posuit. statuit
significat ac decreuit. Egyptior
enĩ adhuc plagarũ enumeratio
ꝑseuerat. ut pluuia quȩ ad fecum¬
ditatẽ terris dat᷑. conuerteretur
in grandinis noxiã liastitatẽ. Cuiꝰ
ictꝰ ñ minꝰ intercipit. quã ubi
lapidũ copia densa ceciderit.
Hec agroꝵ liquoreũ ꝓbat᷑ incen¬
diũ. cũ tactui noxio fructꝰ arefacit
qͦscũq saxatili unda ꝑcusserit:
Ignẽ uͦ cõburentẽ. fulmina signi¬
ficat. quȩ solent excitata tẽpestate
deseuire. Seqͥt᷑. & ꝑcussit umneas
eoꝵ & ficulneas eoꝵ: & contuit
om̃e lignũ finiũ eoꝵ. Quod dicit
ꝑcussit ad suꝑiora respicit. siue
grandinẽ. siue fulmina que cȩlestis
potentia t̾ris uelut tela infesta
iaculat᷑. Et ne tantũ ficulneas
putares aut uineas esse ꝑcussas:
addidit. om̃e lignũ finiũ eoꝵ: ut

Expanded text:
et contrivit omne lignum finium eorum. Ultio quinta narratur. Similis est superiori sententiae et ista locutio, ubi ait: Posuit in eis verba signorum suorum. Posuit, statuit significat ac decrevit. Aegyptiorum enim adhuc plagarum enumeratio perseverat, ut pluvia quae ad fecunditatem terrae datur, converteretur in grandinis noxiam vastitatem; cujus ictus non minus intercipit, quam ubi lapidum copia densa ceciderit. Haec agrorum liquoreum probatur incendium, cum tactu noxio fructus arefacit, quoscunque saxatilis unda percusserit. Ignem vero comburentem, fulmina significat, quae solent excitata tempestate desaevire. Sequitur, et percussit vineas eorum et ficulneas eorum, et contrivit omne lignum finium eorum. Quod dicit, percussit, ad superiora respicit, sive grandinem, sive fulmina, quae coelestis potentia terris velut tela infesta jaculatur. Et ne tantum ficulneas putares, aut vineas esse percussas, addidit, omne lignum finium eorum; ut
Abbreviated transcription (Latin):
obstaculũ. Nã si ȩuident̃ intendas.
uel ipsa uerba quȩ sibi uidentur
esse sotiata: tam̃ ꝑ sillabas suas
aliqua mora ꝓtrahunt᷑. Iussio aũt
dñi ñ dilatat᷑ cẽpus. quando iã
ipsa uoluntas effectꝰ ẽ. Cynomia
significat muscã caninã. quȩ ce¬
teris omnino mordatior. ẽ & in
portunitate sua uolentior. Un¬
de infesti ac seuissimi animalis:
diriuatiuũ nomen accepit. Scy¬
nifes genꝰ ẽ culicũ. fixis aculẽis
ꝑmolestũ: quas uulgus consueuit
uocare ⁊ inzalas. Agnoscant homi¬
nes qͥ fatuis elationibꝰ intumes¬
cunt. qm̃ pharao ille seuus & du¬
rus. nec muscis par esse poterat.
qͥ se de tanta regni elatione iac¬
tabat. In om̃ibus aũt finibꝰ eoꝵ
dicit: ne qͥs egẏptus locus a per¬
nitiosa elade sentiret᷑ exceptꝰ:¬

Expanded text:
obstaculum. Nam si evidenter intendas vel ipsa verba quae sibi videntur esse sociata, tamen per syllabas suas aliqua mora protrahuntur. Jussio autem Domini non dilatat tempus, quando jam ipsa voluntas effectus est. Cynomyia significat muscam caninam, quae caeteris muscis omnino mordacior est, et importunitate sua violentior, unde infesti ac saevissimi animalis derivativum nomen accepit. Ciniphes genus est culicum fixis aculeis permolestum, quas vulgus consuevit vocare zinzalas. Agnoscant homines qui fatuis elationibus intumescunt, quoniam Pharao ille saevus et durus nec muscis par esse poterat, qui se de tanta regni elatione jactabat. In omnibus autem finibus eorum dicit, ne quis Aegyptiis locus a perniciosa clade sentiretur except
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa in centesimo quadrage¬
simo t̃cio psalmo dicturusẽ.
Os eoꝵ locutũ ẽ uanitatẽ: &
dextera eoꝵ dextera iniqͥta¬
tis. Sed illa uere dicenda ẽ
dextera: ubi gr̃a dñi collata
rã ut corꝑa nr̃a ad urant. qñ

Expanded text:
o quadragesimo tertio psalmo dicturus est: Os eorum locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis . Sed illa vere dicenda est dextera, ubi gratia Domini collata ram, ut corpora nostra adurant, q
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ manũ dexterȩ tus. Ma¬
nũs cõmune nom̃ ẽ. Ita enĩ
& dextera dicit᷑ & sinistra.
S hic merito dextera ponit᷑
n anni uitȩ in dertera eiꝰ qͦd
ẽ et̾na felicitas: in sinistra añ
so dari pͥosse ñ dubiũ ẽ. Est
qͦq dextera er. qñ scĩ in ip¬
sam partẽ ad ꝑcipienda mu¬
nera segregantur: ẽ sinistra
q̃n pecratores et̃na pena dã¬
nandi st̃. Illi. qr cęlestia de¬
siderauerunt: isti. qr munda

Expanded text:
super manum dexterae tuae. Manus commune nomen est; ita enim et dextera dicitur, et sinistra; sed hic merito dextera ponituret anni vitae in dextera ejus , quod est aeterna felicitas. In sinistra auteso dari posse non dubium est. Est quoque dextera ejus, quando sancti in ipsam partem ad percipienda munera segregantur. Est sinistra, quando peccatores aeterna poena damnandi sunt: illi, quia coelestia desideraverunt; isti, qu
Abbreviated transcription (Latin):
possit locũ nocendi hostilis atͦ¬
citas inuenire. Ac̃ uideamꝰ qͥd
littera scda contineat. n Beth.

Expanded text:
possit locum nocendi hostilis atrocitas invenire. Nunc videamus quid littera secunda contineat. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ possũt. Ait enĩ. Fripuit aĩãmẽã de
morte. Aĩe qͥppe iustoꝵ c̃ de isto scło tͣnseũt
ab illa morte liberant᷑ De qua ĩ euan¬
gelio dictũ ẽ. Sine mortuos. se¬
peliant mortuos suos. & cũ di¬
cit eripuit: benefitiũ diuinȩ
uͥtutis ostendit: quia nͥ ꝑ eiꝰ po¬
tentiã ñ ualuisset a morte libe
os a lacrimis. Cessant utiq la¬
crime scõꝵ: quando iã mors
anime ñ ꝓbat᷑ esse suspecta.
Non enĩ i securitate plangit᷑.
s in isto agone ubi calamitas
uentura metuit᷑. dddidit. Pe¬
des meos a lapsu. Cũ dicit a lab¬
su. ostendit lubricũ &̾ ꝓnũ esse
peccatũ. Sed bene illic ñ formi¬
dat᷑ ruina: ubi iã ẽ ȩt̃na ꝓspe¬
ritas. dã in isto scło. constituti
sicut dictũ ẽ. & mortẽ anime
iustitiẽt ⁊ assidue lacrimas
fundunt. & pedes suos a lapsu
ñ credunt ullatenꝰ alienos. hic
enĩ colluctatio ẽ. & ido cuncta
sub metu st̃. Unde intelligimꝰ
his tͥbus pericłis subiacere ge¬

Expanded text:
re non possunt. Ait enim: Eripuit animam meam de morte. Animae quippe justorum, cum de isto saeculo transeunt, ab illa morte liberantur, de qua in Evangelio dictum est: Sine mortuos sepeliant mortuos suos . Et cum dicit, eripuit, beneficium divinae virtutis ostendit, quia nisi per ejus potentiam non valuisset a morte perpes a lacrymis. Cessant utique lacrymae sanctorum, quando jam mors animae non probatur esse suspecta; non enim in securitate plangitur, sed in isto agone ubi calamitas ventura metuitur. Addidit, pedes meos a lapsu. Cum dicit, a lapsu, ostendit lubricum et pronum esse peccatum. Sed bene illic non formidatur ruina, ubi jam est aeterna prosperitas. Nam in isto saeculo constituti sicut dictum est et mortem animae justi timent, et assidue lacrymas fundunt, et pedes suos a lapsu non credunt ullatenus alienos. Hic enim colluctatio est, et ideo cuncta sub metu sunt; unde intelligimus his tribus periculis subjacere ge
Abbreviated transcription (Latin):
anima cũ ꝓpħa. que peregrinat᷑
a dño. Cantet hoc ouis illa que
errauerat & custodis reuecta hu¬
meris ad caulas meruit redire
pastoris. Cantet hoc filisꝰ ille qͥ
mortuus fuerat & reuixit pe¬
rierat & inuentꝰ ẽ. Cantet hoc
pͦpłs deuotꝰ qui p̃cioso sangiuine
redẽptꝰ ad desideratã requiem
ꝑuenire dñi largitate ꝓmeru¬
it. Qua ꝓpt̾ animã suã hortat᷑
ꝓpħa ut conuertat᷑ ad dñm: un¬
de illi & tranqͥlla uenit reqͥes
i abolitio peccatoꝵ. Suã gͦ re¬
quiem dicit. que illi data est
ꝑ grãm ñ meritoꝵ cõpensatioe
possessa. Deniq sic sequit᷑. Quia

Expanded text:
anima cum propheta, quae peregrinatur a Domino. Cantet hoc ovis illa quae erraverat, et Custodis revecta humeris, ad caulas meruit redire Pastoris. Cantet hoc filius ille qui mortuus fuerat et revixit, perierat et inventus est. Cantet hoc populus devotus qui, pretioso sanguine redemptus, ad desideratam requiem pervenire Domini largitate promeruit.a ut convertatur ad Dominum, unde illi et tranquilla venit requies et abolitio peccatorum. Suam ergo requiem dicit, quae illi data est per gratiam, non meritorum compensatione possessa. Denique sic sequitur: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
in regione uiuoꝵ: quasi ñ &
hic in regione mortuoꝵ place¬
ant scĩ. qͥ st̃ uidicis ore lauda¬
ti: cũ & in genesi legat᷑ placuit
enoch corã do & transtulit il¬
lũ ds. Iob qͦq dñi uoce laudatꝰ ẽ.
& in euangłio de nathanahel
ipse dñs dicit. Eoce uere israhe¬
lita. in quo dolus ñ ẽ. Sed hic
placebo dixit. iã securus iã qͥ dis¬
plicere ñ possim: nec qͥcquã du
cit. mors absorta fuerit inuic¬
toriã. & corruptibile hoc indu¬
erit incorruptionẽ. & mortale
hoc induerit inmortalitatẽ. Tẽ
enĩ iusti ita placebunt dño
ut ulterius de peccator aduer¬
sitate nichil metuant. In regio¬
ne uiuoꝵ dixit in congregatiõe
scõꝵ : ubi omĩs uiuens reuera col¬
ligit᷑ . & a morientiũ sorte sepa¬
rat᷑: sicut in euangłio dñs dicit.

Expanded text:
in regione vivorum, quasi non et hic in regione mortuorum placeant sancti, qui sunt Judicis ore laudati; cum et in Genesi legatur: Placuit Enoch coram Deo, et transtulit illum Deus . Job quoque Domini voce laudatus est . Et in Evangelio de Nathanaele ipse Dominus dicit: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Sed hic, placebo, dixit, jam securus, jam qui displicere non possim, nec quidquam ducit, Mors absorpta fuerit in victoriam, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc enim justi ita placebunt Domino, ut ulterius de peccatorum adversitate nihil metuant. In regione vivorum, dixit, in congregatione sanctorum, ubi omnis vivens revera colligitur, et a morientium sorte separatur, sicut in Eva
Abbreviated transcription (Latin):
do: ꝓnuntiandũ ẽ. Conuerte
dñe captiuitatẽ nr̃am. sic̃ tor¬
rens in austro conuercit᷑ inl
nationes ẽẽ ĩ hoc scło apło do¬
cente cognouimꝰ sic̃ ipse ait.
Qui in carne seminat: de car¬
ne metet corruptionẽ. & qͥ
seminat ĩ sꝑu: de sꝑui metet
uitã et̃nã. Sꝑitalis gͦ semina¬
tio sẽꝑ ĩ lacrimis ẽ: qr. licet¬
fideles dño prȩstante u̾itu¬
tes oꝑent᷑. aut preterita pec¬
cata deplorãt. aut futuris se¬
se culpis inuoluere ꝑtimes¬
Beati qͥ lugent: qm̃ ipsi conso¬
labuntur. Isti gͦ tales qͥ semi¬
nant in lacrimis. futurȩ pro

Expanded text:
do, pronuntiandum est: Converte, do, pronuntiandum est: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro convertitur in nationes esse in hoc saeculo, Apostolo docente, cognovimus, sicut ipse ait: Qui in carne seminat, de carne metet corruptionem; et qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . Spiritualis ergo seminatio sefideles, Domino praestante, virtutes operentur, aut praeterita peccata deplorant, aut futuris se culpis involvere pertimesBeati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Isti ergo tales qui seminant in lacr
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis int̾ scripture̾ diui¬
ne ꝓpͥa suscipiendum cõpetent̃
acce̾pim. Sequit᷑ facti sumꝰ
lecantes. Utiq de tanta gr̃a
erat nimirũ copiosa leticia.
qñ se uidebat specialit diligi.
qui fuerant a pessima capti¬
uitate liberati. Que figura
dicit᷑ diatyposis idẽ expres¬
sio habitꝰ. Habitũ aũ himc
appellamꝰ animi aut corꝑis
tione p̃dicata. fideles pͦpħ ue¬
niunt ad sccł̃am partem de¬
p̃cantes sua iterum pegcata
dimitti. Scriptũ ẽ enĩ. Iust̃
in principio sermonis ac¬
cusator ẽ sui. & rursũ. Dic
tu pͥmũ iniqͥtates tuas: ut
iustificeris. Merito gͦ & in
generali remissiõe gauisi st̃.
& sibi ueniã p̃cant᷑ attribiii.
Sequit᷑ decora cõꝑatio. sic̃ tor¬
rens in austro. Auster uentꝰ ẽ
calidus. qͥ frigore ligatas aquas
uaporis sui iuirtutẽ dissoluit.
⁊ torrentẽ fac̃ concurrere. de
sue affractionis ardore. Sic gͦ
delicta mortis gelu constricta
leritate discedũt. Sed ut nob̃
sensus possit constare plenitu¬

Expanded text:
s inter Scripturae divinae propria suscipiendum competenter accipimus. Sequitur, facti sumus laetantes; utique de tanta gratia. Erat nimirum copiosa laetitia, quando se videbant specialiter diligi, qui fuerant a pessima captivitate liberati. Quae figura dicitur diatyposis, id est expressio habitus. Habitum autem hunc appellamus animi aut corporitione praedicata, fideles populi veniunt ad secundam partem, deprecantes sua iterum peccata dimitti. Scriptum est enim: Justus in principio sermonis accusator est sui . Et rursum: Dic tu primum iniquitates tuas, ut justificeris . Merito ergo et in generali remissione gavisi sunt, et sibi veniam precantur attribui. Sequitur decora comparatio, Sicut torrens in austro. Auster ventus est calidus, qui frigore ligatas aquas vaporis sui virtute dissolvit, et torrentem facit currere de suae afflationis ardore; sic ergo delicta mortis gelu constricta,leritate diocedunt. Sed ut nobis sensus possit constare plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
martrres significatos aduer¬
timꝰ : qͥ oppositiõe corꝑis sui
ciuitatẽ dĩ pia confessiõe de¬
fendũt:⁊ quasi eminentia
edificia. ita hostibꝰ fidi repug
iuiroꝵ pacẽ predi cans.
pacis suȩ. signa demonstrat.
dicit enĩ ꝑacẽ istã eccłȩ ido
suos: ut instructi hãc uirtu¬
te concordiȩ diligerẽt ac que¬
rerent unitatẽ. fecit gͦ quod
docuit: ut amore fr̃m predi¬
futurũ. Hoc gͦ cõmonet. ut
ñ ꝓpt̾ laudes aut cõmoda
sũa quisꝗͣ doceat s misccłi
animo ꝓpt̾ fr̃s laboret &
ꝓrimos : sic̃ ait apłs. Non
querens quod m̃ utile ẽ. s
qͦd multis. Non gͦ ꝓpt̾ utilitatẽ
suã tẽꝑałe locitũ se dicit pacẽ
mos. ut eã salutarit᷑ desideran
tes unanimitatis se iuincło col
rusałe se adhuc significat loqͥ.
qͥs putaret alicui rei sic affectũ
deberi. ut dñi caritatẽ pret̃¬
mittere uideret᷑. addidit quare
bona quesiuerit hierłm: scili¬
cet .qr. domꝰ ẽ dñi: ad quẽ be¬

Expanded text:
martyres significatos advermartyres significatos advertimus, qui oppositione corporis sui, civitatem Dei pia confessione defendunt, et quasi eminentia aedificia ita hostibus fidei repugnvirorum pacem praedicans, pacis suae signa demonstrat. Dicit enim pacem istam Ecclesiae isuos, ut instructi hac virtute concordiae diligerent ac quaererent unitatem. Fecit ergo quod docuit, ut amore fratrum praedirofuturum. Hoc ergo commonet, ut non propter laudes aut commoda sua quisquam doceat; sed misericordi animo propter fratres laboret et proximos, sicut ait Apostolus: Non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis . Non ergo propter utilitatem suam temporalem locutum se dicit pacem mos, ut eam salutariter desiderantes, unanimitatis se vinculo collrusalem se adhuc significat loqui,quis putaret alicui rei sic affectum deberi, ut Domini charitatem praetermittere videretur, addidit quare bona quaesiverit Jerusalem; scilicet quia domus est Domini, ad quem be
Abbreviated transcription (Latin):
tia uidetur inclusũ. fiat pax
in uirtute tua. & abundantia
inturribꝰ titis. Ad huc ad hierłm
loqͥt᷑: cui optat talia. qualia
scit ẽẽ uentura. Uirtus quip¬
pe ipsiꝰ. pax sine dubitatioẽ
de qua scriptũ ẽ. d̾s caritasẽ.
Per hanc enĩ fiunt unũ. per
hanc tẽplũ merent᷑ eẽ crea¬
toris: & qͥcquid eis ꝓmittitur.
ipsi consideratiõe prȩstatur
pͥax ista ẽ quã nulla bella
concutiunt. ꝗͣ seditio nulla
conturbat: s sine fine possi¬
debit᷑. qͦd ibi xp̃i miseratioe
confertur. Pͥax enĩ a parcen¬
do. siue a pascendo dicta ẽ. Se¬
qͥt᷑. N abundantia in turribꝰ
tiuis Hec ẽ habundantia de qua
diligentibꝰ te. Sed hic ꝑ tres
aliquid significantiꝰ uidet᷑
erpressum. ut hãc habundan¬
tiam. ñ ȩquałe omĩbꝰ s intel¬
ligeres eẽ potioꝵ. Turreseñ
st̃. q̃ obiectu & altitudine sua
ciuitates defendinit: & ue¬
mientes inimicos pͥma fron¬
te suscipiunt. Unde ñ ĩpbe

Expanded text:
tia videtur inclusum. Vers. 7. Fiat pax tia videtur inclusum. Vers. 7. Fiat pax in virtute tua, et abundantia in turribus tuis. Adhuc ad Jerusalem loquitur, cui optat talia qualia scit esse ventura. Virtus quippe ipsius pax sine dubitatione de qua scriptum est: Deus charitas est . Per hanc enim fiunt unum, per hanc templum merentur esse Creatoris; et quidquid eis promittitur, ipsius consideratione praestatur. Pax ista est quam nulla bella concutiunt, quam seditio nulla conturbat: sed sine fine possidebitur quod ibi Christi miseratione confertur. Pax enim a parcendo, sive a pascendo dicta est. Sequitur, et abundantia in turribus tuis. Haec est abundantia de qua diligentibus te. Sed hic per turres aliquid significantius videtur expressum, ut hanc abundantiam non aequalem omnibus, sed intelligeres 435 esse potiorem. Turres enim sunt quae objectu et altitudine sua civitates defendunt, et venientes inimicos prima fronte suscipiunt. Unde non improbe
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ ẽ. Pacificos enĩ querit dñs.
pacificos querit & cohors tota
scõꝵ: qͥ caritate plenissimi st̃.
qͥ modestia pollent. qͥ pia hu¬
militate p̃celsi ft̃. hoc enĩ &
scõs uult querere: q̃ nouit dñm
posse diligere. S istã pacẽ curꝰ
eẽ dicit᷑ Hierłm utiq. id est
ppħ fidelis : qͥ tẽꝑe iudicii. in
pacis ȩt̃nitate recipitur. Am-¬
monet gͦ ꝓpħa quod scit eẽ
uenturum: ut illi qͥ cũ dño
iudicabunt. talibꝰ iuris ĩ illa
patria congaudeant. qͥ & hic
pacẽ diligunt ⁊ ibi ȩt̾nȩ pacis
p̃mia consequinit᷑. W qi. infi¬
ne sententiȩ hierłm posuit.
conuersus ad ipsã breuissima
demonstratioẽ cõplexus ẽ: a¬
bundantia diligentibꝰ te. Omĩa
enĩ bona illis abundare mani¬
festũ ẽ qͥ diligũt hierłm. Nã qͥ
hic pauꝑes fuerĩt: ibi bonor
om̃iumi diuites erunt. ¶ͥ hic
fragiles. ibi inde fecti: qui hic
tẽporales. ibi ȩt̃ni. & qͥcqͥd bonoꝵ
ẽẽ potest. ista cȩlesti abundan¬

Expanded text:
turus est. Pacificos enim quaerit Dominus: pacificos quaerit et cohors tota sanctorum, qui charitate plenissimi sunt, qui modestia pollent, qui pia humilitate praecelsi sunt. Haec enim et sanctos vult quaerere, quae novit Dominum posse diligere. Sed istam pacem cujus esse dicit? Jerusalem utique, id est populi fidelis, qui tempore judicii in pacis aeternitate recipitur. Admonet ergo propheta quod scit esse venturum; ut illi qui cum Domino judicabunt, talibus viris in illa patria congaudeant, qui et hic pacem diligunt, et ibi aeternae pacis praemia consequuntur. Et quia in fine sententiae Jerusalem posuit, conversus ad ipsam brevissima demonstratione complexus est: Abundantia diligentibus te. Omnia enim bona illis abundare manifestum est, qui diligunt Jerusalem; nam qui hic pauperes fuerint, ibi bonorum omnium divites erunt; qui hic fragiles, ibi indefecti; qui hic temporales, ibi aeterni; et quidquid bonorum esse potest, ista coelesti abundan
Abbreviated transcription (Latin):
liberauit. qͥ heliã atq enoch.
uiuentes transtulit: & his simi¬
lia. q̃ cotidie uirtꝰ diumitatis
op̾atur. Istos aũ gradus illi con¬
cendunt: qͥ hic caritate unũ st̃.
Ad caput enĩ festinare neque¬
unt: nisi qͥ xp̃i m̃bra eẽ meru¬
erunt. Qua ꝓpt̾ sic̃ hunc mira¬
bilẽ ascensũ corde respeximꝰ.
ita nc̃ psalmi altitudinẽ solli¬
cita mente tractemus. Diuisio
tenebat. & cautꝰ ex ipsa parte
quȩ creuerat: pͥmo ingressu ꝑ¬
seuerantiã p̃cum deuotꝰ ereqͥt᷑
ut suscepta munera diumo p̃¬
mio contineret. Scđo dnm de¬
p̃cat᷑. ut donet ei miscłiã: quia
instigatiõe diaboli ab insultan¬
tibꝰ multa patiebat᷑. aduersa:
ut quẽ consortio suo macłare
ñ poterant. saltĩ suꝑbis despectioss¬

Expanded text:
iberavit : qui Eliam atque Enoch viventes transtulit , et his similia, quae quotidie virtus Divinitatis operatur. Istos autem gradus illi conscendunt, qui hic charitate unum sunt. Ad caput enim festinare nequeunt, nisi qui Christi membra esse meruerunt. Quapropter sicut hunc mirabilem ascensum corde respeximus, ita nunc psalmi altitudinem sollicita mente tractemus. Divisio tenebat, et cautus ex ipsa parte qua creverat, primo ingressu perseverantiam precum devotus exsequitur, ut suscepta munera divino praemio contineret. Secundo Dominum deprecatur, ut donet ei misericordiam; quia instigatione diaboli ab insultantibus multa patiebatur adversa; ut quem consortio suo maculare non poterant, saltem superbis despectio
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ. Quantũ enĩ scõꝵ quis
ascendendo ꝓficit: tantũ alti¬
ora & dulciora uerba deꝓmit.¬
MUs. cxxii. Canticum graduuor.
ibet respicere quẽ ad modũ
ꝓpħalis ascensus iste ꝓficiat:
& paulatĩ altiora petens. in
lumina sui cordis erexit: ut
qͥ spiritalibꝰ gressibꝰ celsiora
nitebat᷑ ascendere. diuinȩ se
misccłie felicit᷑ ꝓximaret. Pul-¬
chrũ spectacłm. subire homines
ad cłm: pigrãq istã mołe ad su

Expanded text:
quis ascendendo proficit, tantum altiora et dulciora verba deMUS CXXII. Canticum graduum. Libet respicere quemadmodum prophetalis ascensus iste proficiat, et paulatim altiora petens, indlumina sui cordis erexit: ut qui spiritualibus gressibus celsiora nitebatur ascendere, divinae se misericordiae feliciter proximaret. Pulchrum spectaculum, subire homines ad Deum, pigramque istam molem ad su
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonet᷑ humanitas. ut inde
petat auxiliũ. un mexpugna¬
bile p̃sidiũ credit ẽẽ uenturũ
Nã qui st̃ corde p̃tumidi & mum¬
dana se potestate iactantes. si
qua fuerĩt lesiõe ꝓuocatrad
diuitias recurrunt. ad patͦci¬
nia p̃ritura confugiũt ut exi¬
gãt de inimico pęnã: qͥ inro¬
gare p̃sũpsit iniuriã. Dĩ uͦ fa¬
muli pacientissima se conuer¬
satione moderantes. qͥcqͥd scan¬
dali qͥcqͥd tͥbulatioĩs ꝑtulerĩt.
ocłos ad cdñm leuãt ⁊ ad illũ
respiciunt. a qͦ se ueracit̃ salua

Expanded text:
admonetur humanitas ut inde petat auxilium unde inexpugnabile praesidium credit esse venturum. Nam qui sunt corde praetumidi, et mundana se potestate jactantes, si qua fuerint laesione provocati, ad divitias recurrunt, ad patrocinia peritura confugiunt, ut exigant de inimico poenam, qui irrogare praesumpsit injuriam. Dei vero famuli patientissima se conversatione moderantes, quidquid scandali, quidquid tribulationis pertulerint, oculos ad Dominum levant, et ad illum respiciunt, a quo se veraciter salva
Abbreviated transcription (Latin):
luntas enĩ cõpar audientiũ.
unũ facit eẽ itidiciũ: quãitis
reliqͥ tacuisse noscant᷑. Sede
dei sic firma st̃: ut quãuis
credantur ẽe uentura. stabi¬
litate sui estimes eẽ iã facta.
S ꝑscrutem᷑ qͥd fit ħ qͦd sedes
sedisse dicat. Merito : qm̃ sc̃
dendo gr̃a eos suȩ maiestatis
illuminat. sic̃ legit᷑ sedes sa¬
pientiȩ aĩa iusti: & alibi. su¬
per quẽ reqͥescit sp̃c m̃s. nͥ¬

Expanded text:
luntas enim compar audientium, unum facit esse judicium, quamvis reliqui tacuisse noscantur. SedeDei sic firma sunt; ut quamvis credantur esse ventura, stabilitate sui aestimes esse jam facta. Sed perscrutemur quid sit hoc quod sedes sedisse dicat? Merito, quoniam sdendo gratia eos suae majestatis illuminat, sicut legitur: Sedes sapientiae anima justi ; et alibi: Super quem requiescit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dei. & sp̃s d̃i habitat ĩ uobis Sic
etiã de utͦq testat᷑ euangłm: ut
õs unũ sit̃: & ego ĩ illis & tu in
me. Legit᷑ qͦq in cȩlo sedere dñm.
ut ẽ illud. Celũ mͥ sedes: t̾ra aũ
scabellũ pedũ meoꝵ. & alibi.

Expanded text:
Dei, et Spiritus Dei habitat in vobis . Sic etiam de utroque testatur Evangelium: Ut omnes unum sint, et ego in illis, et tu in me . Legitur quoque in coelo sedere Dominum, ut est illud: Coelum mihi sedes est: terra autem scabellum pedum meorum , et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
ut diceret qͥd ibi agendũ sit:
quẽadmodũ construit᷑. qͥ illuc
Ad sccłam narrationẽ ꝓpħa
peruenit : ubi eos alloquitur.
qͥ st̃ dño prȩstante iudicaturi.
Nom̃ istud equiuocũ ẽ. In hoc
enĩ loco. pogate. int̾rogate sig¬
nificat. ñ supplicate: ꝑquirere
enĩ & rimari cuncła conue¬
nit iudicantẽ. S hoc ibi ñ fit
sermonibꝰ. neq int̾rogatione
uocis: s tacita m̃tis considera¬
tiõe. Om̃s st̃ cũ dño sic̃ dictũ:

Expanded text:
ut diceret quid ibi agendum sit, ut diceret quid ibi agendum sit, quemadmodum construitur, qui illuc Ad secundam narrationem propheta pervenit, ubi eos alloquitur qui sunt, Domino praestante, judicaturi. Nomen istud aequivocum est. In hoc enim loco, Rogate, interrogate significat, non supplicate. Perquirere enim et rimari cuncta convenit judicantem; sed hoc ibi non fit sermonibus, neque interrogatione vocis, sed tacita mentis consideratione. Omnes sunt cum Domino sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tiat᷑. sic̃ in alio psalmo dictũ
euangło dñs. siuis uenire ad
uitã. serua mandata. Non eñ
dix̃ ȩt̾nam. qͦd ẽ om̃imodis
sentiendũ. Hȩc figura r el¬
clipsis. & qr ulli de est neçessa-¬
riꝰ sermo: defectꝰ uocat᷑. S
tam̃ q̃ sint iste sedes. laudan¬
do consequent̃ exponit di-¬
cens: sedes suꝑ domũ dauid.
Suꝑ domũ dicit. suꝑ familiã
xp̃i qr clariores ibĩ erunt
aliqͥ scõꝵ a reliqͥs fidelibꝰ sic̃
dicit apłs. Stella ab stella
differt in claritate: sic erit&
resurrectio mortuoꝵ. Nã si
alicui seruoꝵ hic int̾ cõfamu¬
los suos de dñi sui animo
aliqͥd ãpliꝰ scire głosũ ẽ: qͣn¬
tomag̃ in illa domo ap̃i pͥo¬
test esse mirabile. aliquem
contẽplatione dñi plus he
ut tanto mais ab alio dist&.
quanto eũ diuinitatẽ eiꝰ con¬
tigerit ãpliꝰ intueri. Dauid
uero significat ap̃m: nom̃ ex
parente carnis assũptũ. &
intuere quẽ admodũ ciita¬
tis illiꝰ facta descriptio est.

Expanded text:
in alio psalmo dictum Evangelio Dominus: Si vis venire ad vitam, serva mandata ; non enim dixit, aeternam, quod est omnimodis sentiendum. Haec figura dicitur ellipsis, et quia illi deest necessarius sermo, defectus vocatur. Sed tamen quae sint istae sedes, laudando consequenter exponit, dicens: Sedes super domum David. Super domum dicit, super familiam Christi, quia clariores ibi erunt aliqui sanctorum a reliquis fidelibus, sicut dicit Apostolus: Stella ab stella differt in claritate, sic erit et resurrectio mortuorum . Nam si alicui servorum hic inter confamulos suos de domini sui animo aliquid amplius scire gloriosum est, quanto magis in illa domo Christi potest esse mirabile aliquam contemplatalio distet, quanto eum divinitatem ejus contigerit amplius intueri. David vero significat Christum, nomen ex parente carnis assumptum. Et intuere quemadmodum civitatis illius facta descriptio est,
Abbreviated transcription (Latin):
cuncto orbi dulcissimã ama¬
ris conatibꝰ effecerunt. Apes
enĩ. quasi a pedibus dicte st̃:
quod sine pedibꝰ nascant᷑. Spi¬
ne scłi peccata designant: qͥbꝰ

Expanded text:
cuncto orbi dulcissimam amaris conatibus effecerunt. Apes enim quasi a pedibus dictae sunt, quod sine pedibus nascantur. Spinae saeculi peccata designant, q
Abbreviated transcription (Latin):
Bonũ michi lex oris tui. suꝑmi
lia auri & argenti. Quotiens
in hac littera. bonitatẽ memo¬
rat cohors illa scõꝵ. quã ido fre¬
quent̃ petiit. qͦd mag̃ ac mag̃
crescebat ei dulcedo bonitatis.
Consideremꝰ aũ iũ istiꝰ uerbi.
gͦd dicit oris tui: ñ tã ꝓpħaꝵ ñ¬

Expanded text:
Bonum mihi lex oris tui super millia auri et argenti. Quoties in hac littera bonitatem memorat cohors illa sanctorum, quam ideo frequenter petiit, quoniam magis ac magis crescebat ei dulcedo bonitatis. Consideremus autem vim istius verbi quod dicit, oris tui, non tam p
Abbreviated transcription (Latin):
auri & argenti. Aurũ & argen¬
tũ cupidicatibꝰ hominũ uidet᷑
ẽẽ p̃cipuũ. S qi bonitas illa
cõꝑationẽ simiłe ñ poterat in¬
uenire. p̃misit suꝑ milia. qͦd
infinitũ atq incõprehensibi¬
le ẽ ut auri argentiq cõꝑatio.
tali adiectione uilesceret . Ꝙ¬
qͥd enĩ dixeris: suꝑ. sẽꝑ exredit.
facta ẽ gͦ cõꝑatio absq simili¬
tudine: p̃ciũ sine modo. amor
sine fine. Sic enĩ dilectio tan¬
res ei potiuss equari .x. Ioch.

Expanded text:
auri et argenti. Aurum et argentum cupiditatibus hominum videtur esse praecipuum. Sed quia bonitas illa comparationem similem non poterat invenire, praemisit, super millia, quod infinitum atque incomprehensibile est; ut auri argentique comparatio tali adjectione vilesceret; quidquid enim dixeris, super semper excedit. Facta est ergo comparatio absque similitudine, pretium sine modo, amor sine fine. Sic enim dilectio tanres ei potuisset aequari. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã & scientiã doce me: qr
mandatis tuis credidi. Perqui¬
rendũ ẽ. cur adhuc petit doce¬
scilicet qm bonarũ rerũ nulla
satietas ẽ : q̃ more flagrantis
incendii. quanto ãpliꝰ ꝑ arida
ligna cucurrerit. tanto copio¬
siꝰ estuabit. Nã ⁊ apłi fidi calore
feruentes. dicebant auge nob̾
fidẽ. Uocet gͦ d̾s bonitatẽ: inspi¬
rando caritatis desideriũ. Do¬
cet disciplinã: cũ in tͥbulatiõibꝰ
pacientiam donat. Docet scien¬
tiã cũ salutariũ rerũ ipse cog¬
noscit᷑ attͥbutor. S alit̾ docet
d̃s: alit̾ magister humanus.
Ille uerba ꝓmit: s intellectũ
ñ potest earũ rerũ pr̃are q̃ p̃¬
cipit. Ds̃ aũ priꝰ cor illuminat.

Expanded text:
ciplinam et scientiam doce me, quia mandatis tuis credidi. Perquirendum est cur adhuc petit doceScilicet quoniam bonarum rerum nulla satietas est, quae more flagrantis incendii, quanto amplius per arida ligna cucurrerit, tanto copiosius aestuabit. Nam et Apostoli fidei calore ferventes dicebant: Auge nobis fidem . Docet ergo Deus bonitatem, inspirando charitatis desiderium. Docet disciplinam, cum in tribulationibus patientiam donat. Docet scientiam, cum salutarium rerum ipse cognoscitur attributor. Sed aliter docet Deus, aliter magister humanus: ille verba promit. sed intellectum non potest earum rerum praestare quae praecipit; Deus autem prius cor illuminat,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianȩ ꝗͣ sic miscdit̾ impleuit.
ut undiq nom̃ uanissimȩ suꝑ¬
sticionis euacuasse doceat᷑. Et
nota qͦd istificationes dñi ꝗͣ
sedule petit discere: cũ freq̃nt̃
eas se fuerit custodisse ꝓfessus.
scilicet. ut ostendat mandata
dñi infatigabilit̾ exqͥrenda qͣti¬
nus sub tali desidio ꝓuectꝰ nr̃¬

Expanded text:
ianae, quam sic misericorditer implevit, ut undique nomen vanissimae superstitionis evacuasse doceatur. Et nota quod justificationes Domini quam sedule petit discere, cum 408 frequenter eas se fuerit custodiisse professus; scilicet ut ostendat mandata Domini infatigabiliter exquirenda, quatenus sub tali desiderio pr
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ notiã litterã cantatur
ingredit᷑. in qua gr̃as agit. hu¬
miliatũ se fuisse. ut ad iustifi¬
cationes dñi deuotissimꝰ ꝑue¬
niret: testimonia eiꝰ asserens
sibi supͣ om̃es ẽẽ diuicias. Cum
aũ dicit. bonitatẽ fecisti cũ ser¬
uo tuo dñe: collata sibi mime¬
ra ꝓfitet᷑. Bonꝰ qͥppe dñs. seruis
suis tͥbuit bonitatẽ. Sed q̃ sit
ista bonitas. subt̃exponit dicẽs
Bonũ mͥ qͦd humiliasti me ut
discerẽ iustificationes tuas. Non
enĩ de felicitate mundana
gr̃as agit: s de affuctione salu¬
tari. Meminit enĩ piã distric̃¬
tionẽ ẽẽ que corripit. In tellige¬
bat qͥppe bonitatẽ illã debere
dici. im̃ ꝓficit᷑. ñ uñ inani exul¬
tatione gaudet᷑ Sic facit & me¬
dicus bonitatẽ cũ secat uuln̾a
sic pat̾ cũ filiũ oedit. Qui licet
ad tẽpuis inferant pęnasꝰ confe¬
runt tam̃ de afflictiõe reme¬
dia. Nouerat ergo dnm piis
supplicationibꝰ honorandũ: cuiꝰ

Expanded text:
beatus nonam litteram cantaturus ingreditur, in qua gratias agit, humiliatum se fuisse, ut ad justificationes Domini devotissimus perveniret, testimonia ejus asserens sibi supra omnes esse divitias, nomBonitatem fecisti cum servo tuo, Domine, collata sibi munera profitetur. Bonus quippe Dominus servis suis tribuit bonitatem. Sed quae sit ista bonitas subter exponit, dicens: Bonum mihi quod humiliasti me, ut discerem justificationes tuas. Non enim de felicitate mundana gratias agit, sed de afflictione salutari. Meminit enim piam districtionem esse quae corripit. Intelligebat quippe bonitatem illam debere dici unde proficitur, non unde inani exsultatione gaudetur. Sic facit et medicus bonitatem cum secat vulnera; sic pater cum filium caedit: qui licet ad tempus inferant poenas, conferunt tamen de afflictione remedia. Noverat ergo Dominum piis supplicationibus honorandum, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
tentiũ meditatione fu¬
Cerit exercitatꝰ. tam̃ quantũ fu¬
turis laudibꝰ reddebat᷑ uicinꝰ.
tanto conpunctione cordis ad
penitentiȩ lauacra conuergt᷑
lit salutari suffugio cõpetent̃

Expanded text:
tentium meditatione fuerit exercitatus, tamen quantum futuris laudibus reddebatur vicinus, tanto compunctione cordis ad poenitentiae lavacra convertitur, ut salutari suffugio competent
Abbreviated transcription (Latin):
ex sterilibꝰ fructuosi: ex cu¬
bilibꝰ demonũ. tẽpla dominan¬
tis. Et ido ĩ cãpis siluȩ id in
gentibꝰ dicit eẽ cõꝑtũ: quod ĩ
imagine ꝓpheciȩ iuideis fue¬
rat reꝓmissũ. Nã & ipsa qͦq
dicit. Et tu belthlehẽ domꝰ effra¬
ta. ñqͥd minima es ĩ tͥbubꝰ iuda:
Ex te enĩ exiet pͥnceps. qͥ regat
pͦpłm meũ ifrł. W ĩ genesi scrip¬
tũ ẽ. sepultã ẽẽ rachel iusta ef

Expanded text:
ex sterilibus fructuosi, ex cuex sterilibus fructuosi, ex cubilibus daemonum templa Dominantis. Et ideo in campis silvae, id est in gentibus dicit esse compertum, quod in imagine prophetiae Judaeis fuerat repromissum. Nam et ipsa quoque dicit: Et tu, Bethlehem, domus Ephrata, nunquid minima es in tribubus Juda; ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Et in Genesi scriptum est, Sepu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi appareret. Sed ne ꝑfidia
uideoꝵ hec apposita. quã ex¬
posita tumultuct᷑: quȩ scrip¬
turas diuinas insuã ꝑnici¬
em aliis qͥbuscła conflictioĩbꝰ
a uia ueritatis deuiare p̾̃su¬
mit: ut integritatẽ rei abscon¬
dere uideatur. audiat qͥd se¬
quit᷑ . & confusa tancłe aliq̃n
resipiscat. Eoce audiuimꝰ eũ
in effrata : inuenimꝰ eũ in cã¬
pis siluȩ. Post dñi sacram̃tũ.
post studiũ eiꝰ quod tota ue¬
ritate cõpleuit. ꝓpħa uenit
ad narrationẽ scͥcłam: in qua
ex sua ꝑsona ꝓmissionẽ dñi.
quã in effrataᷤ audierat. in
cãpis siluȩ se asserit inuenis¬
se. Effrata lingua latina sig¬
nificare memorat᷑ speculũ.
Cãpi uͦ silue indicãt corda
gentiliũ: q̃ ex peccatis qͣsi sil¬
uestribꝰ ac dumosis mundan¬
te dño cãpestri puritate pa¬
tuerunt. Cãpi siquidẽ a ca¬
pacitate.⁊ spacio diffuso dic¬
ti st̃. Facti st̃ enĩ ex hispidis
nitidi. ex agrestibꝰ mansueti

Expanded text:
ipsius appareret. Sed ne perfidia ipsius appareret. Sed ne perfidia Judaeorum haec apposita, quam exposita tumultuetur quae Scripturas divinas in suam perniciem aliis quibusdam confictionibus a via veritatis derivare praesumit, ut integritatem rei abscondere videatur, audiat quid sequitur, et confusa tandem aliquando resipiscat. Vers. 6. Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae. Post Domini sacramentum, post studium ejus quod tota veritate complevit, propheta venit ad narrationem secundam, in qua ex sua persona promissionem 452 Domini quam in Ephrata audierat, in campis silvae se asserit invenisse. Ephrata lingua Latina significare memoratur speculum. Campi vero silvae indicant corda gentilium, quae ex peccatis quasi silvestribus ac dumosis, mundante Domino, campestri puritate patuerunt. Campi siquidem a capacitate et spatio diffuso dicti sunt. Facti sunt enim ex hispidis nitidi, ex agrestibus mansueti,
Abbreviated transcription (Latin):
cul crebris motibꝰ agitati
uigilare noscuntur. Prius
enĩ posuit sõnũ:i postea
quẽ admodũ ipse somnꝰ un¬
pleatur erposuit. Reuera
sõnꝰ. qm̃ triduana tantum.
pausatiõe susceptꝰ ẽ: qͥ nul¬
lã corꝑi corruptionẽ intu¬
lit s quietem . Donec inueniã
locũ dño. tabnacłm dõ ia
cob. Uentũ ẽ ad illã ꝓmissi¬
onẽ. q̃ in suꝑioribꝰ dictis sus¬
pensa querebat᷑. Dicit enĩ
uotũ suũ in hoc fuisse sẽꝑ
intentũ: donec eccłȩ firmi¬
tas sc̃ȩ p̃dicationis ordine
fundaretur. Locus eñĩ dñi
ẽ tab̾nacłm pectoris xp̃iani.
⁊ atria eccłȩ catholice. q̃ ille
tan quã cȩlũ sẽꝑ inhabitat.
Hȩc inuenta st̃ postquã dñi
aduentu constructa uigue¬
runt. Inuenta plane: qͦn ip¬
se nos quesiuit. ipse repperit.
ipse sua pietate constrixit:
& thab̾nacłm sibi ex nobis.
⁊ i nob̾ fecit: qñ ipse nos et̃¬
nȩ uitȩ ꝓpͥa miseratione resti¬
tuit. Et illud memento . qr
ĩpleta ueritas iurationis

Expanded text:
culi crebris motibus agitati, vigilare noscuntur. Prius enim posuit somnum, et postea quemadmodum ipse somnus impleatur exposuit. Revera somnus, quoniam triduana tantum pausatione susceptus est, qui nullam corpori corruptionem intulit, sed quietem. Vers. 5. Donec inveniam locum Domino, tab. Ventum est ad illam promissionem quae in superioribus dictis suspensa quaerebatur. Dicit enim votum suum in hoc fuisse semper intentum, donec Ecclesiae firmitas sanctae praedicationis ordine fundaretur. Locus enim Domini, est tabernaculum pectoris Christiani, et atria Ecclesiae catholicae, quae ille tanquam coelum semper inhabitat. Haec inventa sunt, postquam Domini adventu constructa viguerunt. Inventa plane, quando ipse nos quaesivit, ipse reperit, ipse sua pietate construxit; et tabernaculum sibi ex nobis et in nobis fecit, quando ipse nos aeternae vitae propria miseratione restituit. Et illud memento, quiaimpleta veritas jurationis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cãpis silue reppererat : nc̃ ad
confirmandũ totiꝰ deuotiois
effectũ. intͦisse se dicit in tab̾¬
nacła dñi: ut qͦd spe firmiss¬
ma gerebat. ĩ hoc se ꝓfiteret᷑
modis oĩbꝰ intͦisse. Perscrutan¬
dũ ẽ plane qͦd suꝑtꝰ dicit dñm
singłari numero tab̾nacłm ꝓ
misisse: ⁊ hic ꝓpħe cũ fidelibꝰ
ap̃ianis tab̾nacła se asserit

Expanded text:
ad confirmandum totius devotionis effectum, introiisse se dicit in tabernacula Domini; ut quod in spe firmissima gerebat, in hoc se profiteretur modis omnibus introiisse. Perscrutandum plane quod superius dicit Dominum singulari numero tabernaculum promisisse, et hic propheta cum fidelibus Christianis tabernacula se asserit
Abbreviated transcription (Latin):
ut creatura suũ debeat laudare
laudate eũ in excelsis. Cñ omĩa
cȩlestia hymnos dñi iugit᷑ pro¬
fundant. perscrutandũ ẽ. qua¬
re ꝓpħa illud pͥmũ admonet
fieri. qͦd continue ꝓbat᷑ imple¬
ri. Usus iste humanꝰ ẽ: ut cũ
iudemꝰ in agͦ laborantes. dicamꝰ
laborate: cũ legentes. legite: cũ
fabricantes. fabricate: ut exor¬
tatio ista ad augendũ magis
studiũ. quã ad inchoandũ aliqͥd
dici posse uideat᷑. S q̃ st̃ ista de
cȩlis. q̃ laudare ꝓuocant᷑. Scilic&
illa q̃ ad contẽplandũ dñm pu¬
rissimo intellectu ipsiꝰ largitate
ualentia st̃. ⁊ perpetua caritate
suocensa. auctorẽ suũ suaui ear¬
ultatioe concelebrant. Nã sic̃
st̃ in mortalia. ita nec horũ lau¬
des aliquo fine claudunt᷑. In
excelsis. significat substantias
digniores. quas merito sibi ex¬
celsas in becillitas humana ꝓfi¬
tet᷑ qr carnis fragilitate dẽpͥ¬
mit᷑. Dignũ ẽ enĩ. ut una queq

Expanded text:
ut creatura suum laudeut creatura suum laudelaudate eum in excelsis. Cum omnia coelestia hymnos Domini jugiter profundant, perscrutandum est quare propheta illud primum admonet fieri, quod continue probatur impleri? Usus iste humanus est, ut cum videmus in agro laborantes dicamus: Laborate; cum legentes, legite; cum fabricantes, fabricate; ut exhortatio ista ad augendum magis studium quam ad inchoandum aliquid dici posse videatur. Sed quae sunt ista de coelis, quae laudare provocantur? Scilicet illa quae ad contemplandum Dominum purissimo intellectu ipsius largitate valentia sunt, 497 et perpetua charitate succensa, auctorem suum suavi exsultatione concelebrant. Nam sicut sunt immortalia, ita nec eorum laudes aliquo fine clauduntur. In excelsis significat substantias digniores, quas merito sibi excelsas imbecillitas humana profitetur, quia carnis fragilitate deprimitur. Dignum est enim ut unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ars ista orationis alleliua.¬
paucis qͥdem sillabis hortat᷑. sed
cogitata sẽꝑ extenditur. Nouita¬
tes enĩ suauissimas de se eicit.
cũ eã acies mentis inspererit.
Nã dũ a lectore dr̃ predicatio lau¬
dis ẽ. cũ appło respondetur. hymnꝰ
ẽ. Sic una uoce ꝑagit᷑ tã diuer¬
sum ministeriũ: cũ in ipsa nichil
appareat iniutatũ. Subtilit̾
autẽ psalmꝰ iste retractandus ẽ.¬
qm̃ ꝓpħa ꝑ paucarũ cõmemora¬
tionem om̃s creaturas hortat᷑
laudes dñi debere cantare. Racio¬
nales & intellectuales perse: cas
uero q̃ st̃ intellectu uel sensu ca¬
rentes. ꝑ illas scilicet q̃ op̃a dñi
sapientissima consideratione
collaudant. diuisio psalor
onsiderans ꝓpħa in cȩlestibus
terrestribꝰ rebꝰ om̃s opas dñi
contineri. Prima parte cȩlestia¬
hortat᷑ ad laudes: scda uͦ allego¬
ricis allusionibꝰ terrena cõmo¬
net. ut dñm deuota m̃te conce¬
lebrent: unã causã ꝓbabiłe
utͥsq subuingensꝰ quia dignũ ẽ.

Expanded text:
Pars ista orationis paucis quidem syllabis arctatur, sed cogitata semper extenditur. Novitates enim suavissimas de se ejicit, cum eam acies mentis inspexerit. Nam dum a lectore dicitur, praedicatio laudis est; cum a populo respondetur, hymnus est. Sic una voce peragitur tam diversum mysterium, cum in ipsa nihil appareat immutatum. Subtiliter autem psalmus iste tractandus e per paucarum commemorationem omnes creaturas hortatur laudes Domini debere cantare, rationales et intellectuales per se; eas vero quae sunt intellectu vel sensu carentes, per illas scilicet quae opera Domini sapientissima consideratione collaudant. Divisio psalmi. Considerans propheta in coelestibus et terrestribus rebus omnes operas Domini contineri, prima parte chortatur ad laudes. Secunda allegoricis allusionibus terrena commonet ut Dominum devota mente concelebrent, unam causam probabilem utrisque subjungens, quia dignum est
Abbreviated transcription (Latin):
dem dño : dicunt t̾rene substantie:
⁊ melodiȩ cantibꝰ agit᷑. ut dñs crea¬
turarũ suarũ consona exultatiõe
laudet᷑. In ipsis qͥppe pͥmordiis opi¬
nabiłe illã astronomicã posuit disci¬
plinã: quã scł doctores minutiss¬
me ꝑqͥrentes ita diffimendã esse
putauerũt. Astronomica ẽ discipli¬
na: que cursꝰ celestiũ siderũ ⁊ figu
ras contẽplat᷑ om̃s & habitudines
stellarũ circa se & circa t̾rã indaga¬
bili racione ꝑcurrit. cuiꝰ operatiõeᷤᷤ
sollẽns annũ dicunt. quadrifaria
tẽpor diuisiõe cõpleri. Hinc ymbreᷤᷤ
fieri. hinc ꝑhibent t̾rena ꝓcreari.
hinc frigora uenire. hinc aeris
aumt esse tẽperiem. ⁊ qͥcqͥd t̾ris
necessariũ ꝓbat᷑ uissione dñi. earũ
ministerio posse suppleri. quã scien¬
tiã ueteres nr̃i ñ adeo refugiendã
esse dixrerunt: quãdiu tam̃ esse
cognoscit᷑ esse disciplina: ⁊ motus
astroꝵ naturali sollẽpnitate ꝑqͥrit.

Expanded text:
dem Domino, dicunt terrenae substantiae; dem Domino, dicunt terrenae substantiae; et melodiae cantibus agitur, ut Dominus creaturarum suarum consona exsultatione laudetur. In ipsis quippe primordiis opinabilem illam astronomiae posuit disciplinam, quam saeculi doctores minutissime perquirentes, ita definiendam esse putaverunt: Astronomia est disciplina quae cursus coelestium sines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Cujus operatione solemni annum dicunt quadrifaria temporum divisione compleri. Hinc imbres fieri, hinc perhibent terrena procreari, hinc frigora venire, hinc aeris aiunt esse temperiem; et quidquid terris necessarium probatur, jussione Domini earum ministerio posse suppleri. Quam scientiam veteres nostri non adeo refugiendam esse dixerunt, quandiu tamen esse cognoscitur disciplina, et motus astrorum naturali solemni
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. quẽ tunc canent. qñ ȩt̃no
munere coronabunt᷑. Isto enĩ ꝑcep¬
to ulteriꝰ nil egebunt: s illic erit
qͥcquid mͦ ñ ualet apprehendi. man¬
na cȩleste. satietas infastidibilis.
incomp̃hensibile donũ. assidue
hoc agere. & in eo studio sẽꝑ arde
ille prȩstet᷑ ostendit. filiis utiq
isrł: qͥñ solũ genere. s fide nom̃
istud habere declarant᷑. Illos enĩ
israhelitas uere dicimꝰ: qͥ recte cre¬
dendo cordis lummne dñm respice̾
meruerunt. St̃ enĩ ifrahelite. qui
mandatoꝵ obedientia ap̃o dño ad
ꝓpinquare. monstrant᷑. Illi enĩ ab ip¬
so longe st̃: qͥ eiꝰ iussa ñ faciunt. Ne
separatũ. De alleluia uͦ ultimo qͦd
in suꝑiori psalmo diximꝰ. ⁊ hic debet
intelligi. qm̃ ipsa de iucino repet̾e̾
tediũ mag̾̃ ꝙͣ. intellectũ generat audi
runt᷑ enĩ suꝑne uoces. q̃ adhuc neque¬
unt. ꝓ ista infirmitate corporalitatis
audiri. Dicunt cȩlestes creature lau¬

Expanded text:
Domini, quem tunc canunt quando et aeterno Domini, quem tunc canunt quando et aeterno munere coronabuntur. Isto enim percepto, ulterius nil egebunt; sed illic erit quidquid modo non valet apprehendi: manna coelestis, satietas infastidibilis, incomprehensibile donum, assidue hoc agere, et in eo studio semper arderille praestetur, ostendit, filiis utique Israel, qui non solum genere, sed fide nomen istud habere declarantur. Illos enim Israelitas vere dicimus, qui recte credendo, cordis lumine Dominum respicere meruerunt. Sunt enim Israelitae, qui mandatorum obedientia Christo Dpinquare monstrantur; illi enim ab ipso longe sunt qui ejus jussa non faciunt. Nemseparatum. 499 De Alleluia vero ultimo quod in superiori psalmo diximus, et hic debet intelligi: quoniam ipsa de vicino repetere, taedium magis quam intellectum generat audieruntur enim supernae voces, quae adhuc nequeunt pro ista infirmitate corporalitatis audiri. Dicunt coelestes creaturae lau