comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aeternũ. in resurrectione mortuorũ. E tes¬
tis in cȩlo fidelis. Quia uͦ dicebant᷑ omã. de re¬
surrectione mortuorũ. Obsetro uos audite
hoc iterũ planius. & mem̃tote. Scio enim
quosdã intellexisse. alios uͦ fortassis qͥđ dixe¬
rimadhuc inquirere. In nulla re sic contra¬
dicitur fidei xp̾ianȩ. quã in resurrectione car¬
nis. Deniq ille qͥ natꝰ. ẽ. in signũ cui contradiat᷑:
& ipsã carnẽ suã resuscitauit ut obiuã irae contra¬
dictori & qͥ poss& mẽbra sua sic sanare. ut ea
uulnerata fuisse . ñ. apparer&: cicatrices serua¬
uit in corpore. ut uulnꝰ dubitationis sanar& in
corde. In nulla gͦ re tã uehem̃t̃. tã ꝑtinaciter
tã obne & contenciose contradicit᷑ fidei ap̃ianȩ.
sicut de cartus resurrectione. Nã de animi in¬
mortalitate. multi &iã philosophi gentiũ mul¬
ta disputauer̃. & in mortalẽ. e̾ẽ. animũ pluribus¬
& multiplicib libris conscriptũ reliquięrunt¬

Expanded text:
ortuorum: «et testis in coelo fidelis;» quia vera dicebantur omnia de resurrectione mortuorum. Obsecro vos, audite hoc iterum planius, et mementote: scio enim quosdam intellexisse, alios vero fortassis quid dixerim adhuc inquirere. In nulla re sic contradicitur fidei christianae, quam in resurrectione carnis. Denique ille qui natus est in signum cui contradicitur , et ipsam carnem suam resuscitavit, ut obviam iret contradictori; et qui posset membra sua sic sanare, ut ea vulnerata fuisse non appareret, cicatrices servavit in corpore, ut vulnus dubitationis sanaret in corde. In nulla ergo re tam vehementer, tam pertinaciter, tam obnixe et contentiose contradicitur fidei christianae, sicut de carnis resurrectione. Nam de animi immortalitate multi etiam philosophi Gentium multa disputaveret multiplicibus libris conscriptum memoriae rel
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Sciens qͥđ mali facer& ꝑuenit ad illũ sagitta
uolant ꝑ diem. Quicũq autẽ non curauit pre¬
sentẽ uitã. sed certus sperauit futurã. decli¬
nauit sagittã uolantẽ ꝑ diem. confessus
est se esse ap̃ianũ. ꝑcussus carne liberatꝰ est
spũ expectare cępit. positus apud dm̃ inqui¬
ete &tiã redep̃tionẽ corporis sui in resurrec¬
tionẽ mortuoꝵ euasit a tẽptatione illa. a sa¬
guta uolante ꝑ diem. Ergo quicũq confessus
fuerit se xp̃̾ianũ. feriat᷑. Quomodo saguta
uolans ꝑ diem fuit. Non dũ erat demoniũ
meridianũ. flagrans uehem̃ti ꝑsecutione.
& faciens magnos aestus. & iam fortibus.
Audite enĩ. quid setutũ sit. Cũ uidissent
inimici quod multi festinarent ad martyri¬
um. & tanto plures crederent in xpm̃. quanto
plures patiebant᷑: dixer̃ apud se. Nos occisuri
sumus genus humanũTot milia quȩ cre¬
dunt in hoc nomine: si occiderimꝰ om̃s. ꝓpe
nullus in terra remanebit. Cepit feruere

Expanded text:
 mali faceret; pervenit ad illum sagitta volans per diem. Quicumque autem non curavit praesentem vitam, sed certus speravit futuram, declinavit sagittam volantem per diem, confessus est se christianum: percussus carne, liberatus est spiritu; exspectare coepit positus apud Deum in quiete, etiam redemptionem corporis sui in resurrectione mortuorum: evasit a tentatione illa, a sagitta volante per diem. Ergo, Quicumque se confessus fuerit christianum, feriatur; quomodo sagitta volans per diem fuit. Nondum erat daemonium meridianum, flagrans vehementi persecutione, et faciens magnos aestus etiam fortibus. Audite enim quid secutum sit: cum vidissent inimici quod multi festinarent ad martyrium, et tanto plures crederent in Christum, quanto plures patiebantur, dixerunt apud se, Nos occisuri sumus genus humanum, tot millia quae credunt in hoc nomine, si occiderimus omnes, prope nullus in terra remanebit. Coepit fervere
Abbreviated transcription (Latin):
suis necessario flagellat᷑. sed ab eo si xp̃ianus
est. dĩ miscđa non disꝑgit᷑. Plane si in tan¬
tas ieris iniquitatẽs. ut repellas ate uirgã
uerberantis. si repellas manũ flagellantis:
& de disciplina dĩ in digneris & fugiasa pa¬
tre cedente: & nolis eũ uerberante patrem
patiquia non parcaͥ petcanti: tu te alie̾nas
ab hereditate. ipse non abicit. Nam si ma¬
neres flagellatus: non remaneres exheredatꝰ.¬

Expanded text:
suis necessario flagellatur; sed ab eo, si christianus suis necessario flagellatur; sed ab eo, si christianus est, Dei misericordia non dispergitur. Plane si in tantas ieris iniquitates, ut repellas a te virgam verberantis, si repellas manum flagellantis, et de disciplina Dei indigneris, et fugias a Patre caedente, et nolis eum patrem pati, quia non parcit peccanti; tu te alienasti ab haereditate, ipse te non abjecit: nam si maneres flagellatus, non remaneres exhaeredat
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo clamat᷑. saule. saule. non. quid ꝑseque¬
ris seruos meos: non quid ꝑsequeris scõs meos
non quid ꝑsequeris discipulos meos. sed qͥđ
me ꝑsequeris : Sicut ergo cũ cũ sedentẽ
in cęlo nemo ꝑsequeret᷑ clamauit. quid
me ꝑsequeris. cũ caput mẽbra sua cognos¬
cer&. & a cõpage corporis sui caput caritas
non separat&. sic cũ miscdam suã.ñ. disꝑgit
ab eo. a nobis utiq non disꝑgit qui sumus
mẽbra eius & corpus eius. Nec ideo tam̃ debe¬
mus securi peccare. & ꝑuerse nobis polliceri
qm̃ quicquid fecerimꝰ non perimus. Sunt
enĩ quȩdã peccata & quędã iniquitates. de
quib quidẽ disserere & diffinire. aut in¬
possibile nobis est. aut si iam ess& possibile
certe tẽpori longũ ess&. Nemo enĩ potest
dicere esse se sine peccato. quia si dixerit
mentit᷑. Si enĩ dixerimus quia peccatũ
non habemus. nos ipsos seducimus. & ueritas
in nobis non est. Ergo unusquisq ꝓ peccatis

Expanded text:
clamabat, «Saule, Saule,» non, Quid persequeris servos meos; non, Quid persequeris sanctos meos; non, Quid persequeris discipulos meos: sed, «Quid me persequeris» ? Sicut ergo, cum eum sedentem in coelo nemo persequeretur, clamavit, «Quid me persequeris?» cum caput membra sua cognosceret, et a compage corporis sui caput charitas non separaret: sic, cum misericordiam suam non dispergit ab eo, a nobis utique non dispergit, qui sumus membra ejus et corpus ejus. Nec ideo tamen debemus securi peccare, et perverse nobis polliceri quoniam quidquid fecerimus, non perimus. Sunt enim quaedam peccata et quaedam iniquitates de quibus quidem disserere atque definire aut impossibile nobis est, aut, si jam esset possibile, certe tempori longum esset. Nemo enim potest dicere esse se sine peccato; quia si dixerit, mentietur: «Si» enim «dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est» . Ergo unusquisque pro peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlo peccauit. qͥ sed& ad dexterã eiꝰ & inter¬¬
pellat ꝓ nobis : Axp̃o tam̃. sed a m̃ẽbris eiuis.
acorpore eius quod est aeccła. Sic enĩ pro
magno dicit. quod ab illo non disꝑgat mise¬
ricordiã suã. quasi ñ. agnoscimꝰ unigenitũ
filiũ qui. ẽ. in sinu patris. Non enĩ ꝓ persona ͣ¬
sua ibi cõparat᷑ homo. sed una ꝑsona est ds̃
& homo. Ergo ab eo non disꝑgit miscđam suã.
cũ amẽbris eius. cũ a corpore eius .ñ. disꝑgit
miscđam suã. in quo & ipse in terra ꝑsecuti

Expanded text:
interpellat pro nobis ? A Christo tamen: sed a membris ejus, a corpore ejus quod est Ecclesia. Sic enim pro magno dicit quod ab illo non dispergat misericordiam suam, quasi non agnoscimus unigenitum Filium qui est in sinu Patris: non enim pro persona sua ibi computatur homo, sed una persona est Deus et homo. Ergo ab eo non dispergit misericordiam suam, cum a membris ejus, cum a corpore ejus non dispergit misericordiam suam, in quo et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine tuo exultabunt. Non in meritis
suis: sed in nomine tuo. Dicent enĩ isti: non
nobis dñe non nobis. sed nomini cuoda głam.
Propt̾ mare sȩuicus. ne forte dicant gentes
Nemo sibi aliquid arrog&. tuũ brachium
cũ potentia. Ate facti sumus: ate defensi
sumꝰ. luũ brachiũ cũ potentia. Firmetur
manus tua & exaltetur dextera tua. lusti¬

Expanded text:
in nomine tuo exsultabunt:» non in meritis in nomine tuo exsultabunt:» non in meritis suis, sed «in nomine tuo.» Dicent enim isti, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam;» propter mare saeviens: «ne forte dicant Gentes,Nemo sibi aliquid arroget. «Tuum brachium cum potentia:» a te facti sumus, a te defensi sumus. «Tuum brachium cum potentia; confirmetur manus tua, et exaltetur dextera tua.
Abbreviated transcription (Latin):
tu creasti. tabor & hermon in nomine tuo
cocultabunt. Montes isti intelligunt᷑. sed
aliquid significant. Tabor & hermon in
nomine tuo exultabunt. Tabor interpre
tat᷑ ueniens lumen. Sed unde ueniens lũ
de quo dictũ est. uos estis lumen in undi.
nisi ab illo de quo dictũ est. erat lumen
uerũ. quod inlluminat omnẽ hominẽ ueni¬
entẽ in hunc mundũ. Ergo lumen quod
est mundi lumen. ab illo lumine uenit. qͦđ
non aliunde accenditur. ut timendũ sit
ne extinguat᷑. Ergo uenit lumen ab illo.
lucerna illa quȩ non ponit᷑ sub modio sed
suꝑ candelabrũ : ueniens lumen thabor.
Hermon autẽ: interpretat᷑ anathema eiꝰ.
Merito uenit lum̃. & factũ anathema eius.
Cuius. nisi diaboli uulnerati superbi:
Ut gͦ illuminarem᷑ abste datũ. ẽ ut anathe¬
ma nob̾ ẽẽt qͥ nos in suo errore & suꝑbia detine¬
bat. Ate nobis est. ergo thabor & hermon.

Expanded text:
tu creasti.» 13. «Thabor et Hermon» «in nomine tuo tu creasti.» 13. «Thabor et Hermon» «in nomine tuo exsultabunt.» Montes isti intelliguntur, sed aliquid significant. «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt.» Thabor interpretari dicitur Veniens lumen. Sed unde venit lumen de quo dictum est, «Vos estis lumen mundi» ; nisi ab illo de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» ? Illud ergo lumen quod est lumen mundi, ab illo lumine venit quod non aliunde accenditur, ut timendum sit ne exstinguatur. Ergo venit lumen ab illo, lucerna illa quae non ponitur sub modio, sed super candelabrum, veniens lumen Thabor. Hermon autem interpretatur Anathema ejus. Merito venit lumen et factum est anathema ejus. Cujus, nisi diaboli, vulnerati, superbi? Ut ergo illuminaremur, abs te datum est; ut anathema nobis esset qui nos in suo errore et superbia detinebat, a te nobis est. Ergo «Thabor et Hermon
Abbreviated transcription (Latin):
nerasti. cui tot abstulisti. Nulneratum
eiũ intelligas diabolũ. non penetrata carue
quã non hab&. sed ꝑcusso corde ubi suꝑ est.
Ate pluunt. suꝑ tuã pluunt. Tui sunt cęli
ꝑ quos predicata est ueritas in circuitu tuo.
Tua est terra. quȩ excipit ueritatẽ in cir¬
cuitu tuo. Deniq quid illa pluuia factũ est :¬
Orbem terrarũ & plenitudinẽ eius. tu fun¬
dastiaquilonẽ & maria tu creasti. Non enĩ
aliquid contra te ual&. contra creatorẽ suũ.
Et malitia quidẽ sua ꝑ suę uoluntatis ꝑuer¬
sitatẽ sȩuire potest mundus. nũquid tamen
excedit muͦndũ positũ acreatore qui fecit
om̃a: Quid ergo timeo aquilonẽ quid ti¬
meo maria: Est quidẽ in aquilone diabo¬
lus qui dixit. ponã sedẽ meã in aquilonẽ.
& ero similis altissimo. Sed humiliasti sicut
uulncratũ suꝑbũ. Ergo quod in illis tu fecsti
plus ual& ad dominationẽ tuã. quã illorum
uoluntas ad malitiã suã. Aquilonẽ & maria

Expanded text:
nerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum nerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum enim intelligas diabolum, non penetrata carne, quam non habet; sed percusso corde, ubi superbus est. A te pluunt, super tuam pluunt. «Tui sunt coeli,» per quos praedicata est veritas in circuitu tuo: «tua est terra,» quae excepit veritatem in circuitu tuo. Denique quid de illa pluvia factum est? «Orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti; aquilonem et maria tu creasti.» Non enim aliquid contra te valet, contra Creatorem suum. Et malitia quidem sua, per suae voluntatis perversitatem saevire potest mundus; numquid tamen excedit modum positum a Creatore, qui fecit omnia? Quid ergo timeo aquilonem? quid timeo maria? Est quidem in aquilone diabolus, qui dixit, «Ponam sedem meam in aquilonem, et ero similis Altissimo» ; sed humiliasti sicut vulneratum superbum. Ergo quod in illis tu fecisti, plus valet ad dominationem tuam, quam illorum voluntas ad malitiam suam. «Aquilonem et maria
Abbreviated transcription (Latin):
Est quidã suꝑbus draco in mari. de quo
alia scriptura dicit. Mandabo draconi ibi:
ut mordeat eum. Est draco de quo dicitur.
draco hic quẽ finxisti ad inludendum ei.
cuius contundit caput suꝑ aquã. Tu inquit
humiliasti sicut uulneratũ suꝑbũ. Humili
magnus credens autẽ in eũ factus est par¬
uus dũ nutrit̾ paruus exemplo magnificati
suꝑbus non nisi suꝑbos tenebat. Dato tanta̧
humilitatis exemplo. didicerunt homines
dãpnare suꝑbiã suã imitari humilitatẽ dĩ.
Ita ergo ille ꝑdendo quos tenebat. &iam
ipse humiliatus est. non correctus sed pro¬
stratus. Tu humiliasti sicut uulneratum
suꝑbũ. Humiliatus es & humiliasti. uul¬
neratus es & uulnerasti. Neq enĩ eũ non
uulnerar& sanguis tuus qui fusus est. ut
deler& cyrographũ peccatorũ. Unde enĩ
suꝑbiebat. nisi quia cautionẽ contra nos
tenebat: Hanc cautionẽ. hoc cyrogra.¬
phu. tuo sanguine delesti. Illũ ergo uul¬

Expanded text:
Est quidam superbus draco in mari, de quo Est quidam superbus draco in mari, de quo alia Scriptura dicit, «Mandabo draconi ibi ut mordeat eum» ; est draco de quo dicitur, «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei» : cujus caput contundit super aquam. «Tu,» inquit, «humiliasti sicut vulneratum superbum.» Humiliamagnus, credens autem in eum factus est parvus. Dum nutritur parvus exemplo magni facti  superbus nonnisi superbos tenebat. Dato tanto humilitatis exemplo, didicerunt homines damnare superbiam suam, imitari humilitatem Dei. Ita ergo ille perdendo quos tenebat, etiam ipse humiliatus est; non correctus, sed prostratus. «Tu humiliasti sicut vulneratum superbum.» Humiliatus es, et humiliasti; vulneratus es, et vulnerasti: neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vul
Abbreviated transcription (Latin):
terra erat sũperata a fluctib gentium:
ut apparer& arida cõpluenda: reliq autẽ
gentes mare erant in a maritudine sterili¬
tatis suȩ. qͥd faciunt predicatores tui spar¬
gentes ueritatẽ tuã in circuitu tuo:
Qm̃ fremuer̃ fluctꝰ maris qͥđ faciunt: Tu
dominaris potestati maris. Nã qͥd fecit ma¬
re seuiendo. nisi diẽ quẽ bodie celebra mꝰ:
martẏres occidit. semina sanguinis sparsit.
seges acccłȩ pullulaliit. Secure gͦ ꝑgant
nubes. diffundendo ueritatẽ tuã in circui¬
tu tuo.ñ. timeant rabidos fluctꝰ. tu domi¬
naris potestati maris. Mouet᷑ quidẽ mare
contradicit mare. ꝑstrepit mare. sed fidelis
ds̃ qͥ.ñ. uossinat tẽptari suꝑ id qͦđ potestis.
Quia gͦ fidelis qui .ñ. uossinat tẽptari su¬
pra id qͦđ potestif Motũ fluctuũ eius tu
mitigas. Dęniq ut placaret᷑ mare. immo
ut enarret rabies maris qͥđ in ipsomare fecisti :¬
Tu humiliastisicut uulneratũ superbũ.

Expanded text:
terra erat separata a fluctibus Gentium, terra erat separata a fluctibus Gentium, ut appareret arida compluenda, reliquae autem Gentes mare erant in amaritudine sterilitatis suae; quid faciunt praedicatores tui spargentes veritatem tuam in circuitu tuo, quoniam fremunt fluctus maris? quid faciunt? «Tu dominaris potestati maris.» Nam quid fecit mare saeviendo, nisi diem quem hodie celebramus? Martyres occidit, semina sanguinis sparsit, seges Ecclesiae pullulavit. Securae ergo pergant nubes; diffundant veritatem tuam in circuitu tuo, non timeant rabidos fluctus: «Tu dominaris potestati maris.» Movetur quidem mare, contradicit mare, perstrepit mare; sed fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra id quod potestis . Quia ergo fidelis est qui non vos sinit tentari supra Denique ut placaretur mare, imo ut enervaretur rabies maris, quid in ipso mari fecisti? «Tu humiliasti sicut vulneratum superbum.»
Abbreviated transcription (Latin):
misisti. Uere potens. implesti qͦđ dix¬
isti a modo uidebitis filiũ hominis ueni¬
entẽ in nubibus cęli. Potens es dñe & ue¬
ritas tua in circuitu tuo. Sed cũ cepit ue¬
ritas tua in circuitu prȩdicari. utiq fre¬
inuerunt gentes. & płi meditati st̃ in ania.
Aastiterunt reges terrȩ & principes
conuenerunt in unũ. aduersus dnm̃ &
ueritas tua predicari in circuitu tuo. tã¬
quã uenires ad ducendã coniugẽ ex alie¬
nigenis. occurrit leo fremens. & suffoca¬
tus est ate. Hoc enĩ prȩfiguratũ est
in samson & illius uerbis meis. sine no¬
mine illius dictis: Non ad clamaretis. ni¬
si agnosceretis. Auditis enĩ ut illi. qui
soletis cõplui nubibus dĩ. Ergo ueritas
tua in circuitu tuo. Sed quando sine
persecutionibus. quando sine contradic¬
tionibus. cũ dictũ sit eũ natũ in signũ
cui contradicit᷑ Quia ergo illa gens
ubi nasci. ubi conuersari uoluisti. tãquã

Expanded text:
misisti. Vere potens implesti quod dixmisisti. Vere potens implesti quod dixisti, «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus coeli» . «Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo.» 10. Sed cum coepit veritas tua in circuitu praedicari, utique fremuerunt Gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum et veritas tua praedicari in circuitu tuo, tanquam venires ad ducendam conjugem ex alienigenis, occurrit leo fremens, et suffocatus est a te. Hoc enim praefiguratum est in Samson : et illis verbis meis, sine nomine illius dictis, non acclamaretis, nisi agnosceretis; audistis enim, ut illi qui soletis complui a nubibus Dei. Ergo «veritas tua in circuitu tuo.» Sed quando sine persecutionibus, quando sine contradictionibus, cum dictum sit eum natum in signum cui contradicetur ? Quia ergo illa gens, ubi nasci, ubi conversari voluisti, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu eius gentes sunt. Si ibi remaner&
ubi ista fecit. non ess& magnus & terribi¬
lis in om̃s. qui in circuitu eius sunt. Quia
uero ibi predicauit sic. ut inde sui nominis
mitter& predicatores. per om̃s gentes toto
orbe terrarũ. faciendo miracula per seruos
suos factus est magnus & terribilis in om̃s
quis similis tibi : potens es dnẽ. & ueritas tua
in circuitu tuo. Magna potentia tua. tu
fecisti cȩlũ & terrã. & om̃ia quȩ in eis sunt
tuã in circuitu tuo. Si enĩ ibi solũ predicareris.
ubi nasci. ubi pati. ubi resurgere. unde
ascendere uolusti. impleta ess& illa ueri¬
tas promissi dĩ ad confirmandas ꝓmissio¬
nes patrũ. sed non impleret᷑. gentesautẽ
suꝑ miscđa glorificare dm̃. nisi illa ue¬
ritas expanderet᷑. & ab illo ubi apparere uo¬
luisti in circuitu diffunderet᷑. Tu quidẽ
in loco illo de nube propria intonuisti. sed
ad rigandũ in circuitu gentiũ alias nubes

Expanded text:
cuitu ejus Gentes sunt. Si ibi remaneret cuitu ejus Gentes sunt. Si ibi remaneret ubi ista fecit, non esset «magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt:» quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes Gentes toto orbe terrarum; faciendo miracula per servos suos, factus est «magnus et terribilis in omnes quis similis tibi? Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo.» Magna potentia tua; tu fecisti coelum et terram, et omnia quae in eis sunt: veritatem tuam in circuitu tuo. Si enim ibi solum praedicareris, ubi nasci, ubi pati, ubi resurgere, unde ascendere voluisti; impleta esset illa veritas promissi Dei, «ad confirmandas promissiones patrum:» sed non impleretur, «Gentes autem super misericordia glorificare Deum» , nisi illa veritas expanderetur, et ab illo loco ubi apparere voluisti, in circuitu diffunderetur. Tu quidem in illo loco de nube propria intonuisti, sed ad rigandum in circuitu Gentium alias nubes
Abbreviated transcription (Latin):
Audi quod sequit᷑. Ds̃ glorificandus in con¬
silio iustorũ. Quis ergo in nubibus aequa¬
bibus dño. aut quis similis erit dũo in filus
dĩ: Quando ille ds̃ est glorificandus. in
consilio iustorũ: Qm̃ non possunt aequa¬
les illi esse. consiliũ ipsorũ sit credere in illũ.
Qm̃ non possunt aequales illi esse nubes &
filii dĩ. restat confiliũ bumanȩ fragilita¬
tis. ut qui gloriat᷑ in dño glorietur.
Ds̃ qui glorificandus in consilio scõrũ. mag¬
nus & terribilis in om̃s qui in circuitu
eius sunt. Ubiq ds̃. Qui ergo in circuitu
cius qui ubiq est : Si enĩ hab& aliquos
in circuitu: quasi undiq finitus intelligit᷑
Porro si uerũ dictũ est adõ & de dõ. mag¬
nitudinis eius non est finis: qui remanent.
qui sunt in circuitu eius. nisi quia ille qui
ubiq est. uoluit ꝑ carnẽ in uno loco nasci.
in una gente conuersari. in uno loco cruci¬
figi. ex uno loco resurgere. ex uno loco
in celũ ascendereUbi hoc fecit: In cir¬

Expanded text:
onsilio justorum. Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei, quando ille Deus» est «glorificandus in consilio justorum?» Quoniam non possunt aequales illi esse; consilium ipsorum sit credere in illum: quoniam non possunt aequales illi esse nubes et filii Dei; restat consilium humanae fragilitati, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . «Deus glorificandus in consilio justorum: magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt.» Ubique Deus. Qui ergo in circuitu ejus sunt, qui ubique est? Si enim habet aliquos in circuitu, quasi undique finitus intelligitur. Porro si verum dictum est Deo et de Deo, «Magnitudinis ejus non est finis» ; qui remanent, qui sunt in circuitu ejus, nisi quia ille qui ubique est, voluit per carnem in uno loco nasci, in una gente conversari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco in coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in cir
Abbreviated transcription (Latin):
poralia concupiscat. sapiatq terrena. Et hoc adõ
petit. quod ds̃ ipse precepit simili om̃ino sen¬
tentia. qua in oratione dicimꝰ. ne nos inferas
in tẽptationẽ. Deniq & hic adiungit. Et
dixisti conuertimini filii hominũ. lãquani
dicer&. Hoc ate peto. quod ipse iussisti. dans
eius grãe głam. ut qui gloriat᷑ in dño gloriet᷑.
sine cuius ad iutorio ꝑ arbitriũ uoluntatis tẽp¬
tationes huius uitȩ superare non possumus.
Ne auertas in quit hominẽ in humilitatẽ. &
tͣnen tu dixisti. conuertimini filii hominum:
Sed da quod iussisti precẽ petentis exaudiendo.

Expanded text:
poralia concupiscat, sapiatque terrena. Et hoc a Deo poralia concupiscat, sapiatque terrena. Et hoc a Deo petit quod Deus ipse praecepit; simili omnino sententia qua in oratione dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» . Denique et hic adjungit: «Et dixisti, Convertimini, filii hominum.» Tanquam diceret, Hoc a te peto quod ipse jussisti: dans ejus gratiae gloriam, ut qui gloriatur, in Domino glorietur ; sine cujus adjutorio, per arbitrium voluntatis tentationes hujus vitae superare non possumus. «Ne avertas,» inquit, «hominem in humilitatem:» et tamen tu «dixisti, Convertimini, filii hominum.» Sed da quod jussisti, precem petentis exaudiendo,
Abbreviated transcription (Latin):
aut usq in scłm cuius. ẽ. finis. cum sit ille fine fine
Sed ex ambiguo uerbo greco. fit plerũq in scrip¬
turis: ut uł scłm pro aet̾no. uł aet̾̃nũ ꝓscło ponat.
latinus interpres. Optime autẽ non ait ascło tu
fecisti. & usq in scłm tu eris. sed presentis signi¬
ficationis uerbũ posuit. insinuans dĩ substantiã
om̃imodo incõmutabilẽ. ubi non est. fuit & erit
sed tantũ est. Unde dictũ est ego sũ qui sum.
& qui est misit me ad uos. & mutabis eaᷤ & muta¬
bunt᷑. tu autẽ idem ipse es & anni tui . ñ. de fi¬
cient. Ecce quȩ acternitas facta est nobis refu¬
giũ. ut in ea mansuri. ad eã de hac tẽporis mu¬
nis & multis tẽptationib uiuimꝰ. quib ne auer¬
tamͣ ab isto refugio metuendũ est. intueam᷑
quid consequent oratio poscat hominis dĩ.
Ne auertas hominẽ in humilitatẽ. Id est ne a
tuis acternis atq sublimibus. homo auersus tẽ¬

Expanded text:
aut usque in saeculum, cujus est finis, cum sit ille sine fine. aut usque in saeculum, cujus est finis, cum sit ille sine fine. Sed ex ambiguo verbo graeco fit plerumque in Scripturis ut vel saeculum pro aeterno, vel aeternum pro saeculo ponat latinus interpres. Optime autem non ait, A saeculo tu fuisti, et usque in saeculum tu eris: sed praesentis significationis verbum posuit, insinuans Dei substantiam omni modo incommutabilem, ubi non est, Fuit, et Erit; sed tantum, Est. Unde dictum est; «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos» ; et, «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce quae aeternitas facta est nobis refugium, ut in ea mansuri, ad eam de hac temporis munis et multis tentationibus vivimus, quibus ne avertamur ab isto refugio metuendum est; intueamur quid consequenter oratio poscat hominis Dei. «Ne avertas hominem in humilitatem:» id est, ne a tuis aeternis atque sublimibus homo aversus, tem
Abbreviated transcription (Latin):
nomine humilitas hominũ. Et ideo quamuis
om̃a quȩ creata sunt non incongrue uel facta uel
formata dicunt᷑: tamen si uerborũ istoꝵ est ulla pro¬
prictas. facti sunt angeli. qui cũ in eius cȩlestibus
enumerarent᷑ operibus. ita enuineratio ipsa condu¬
sa est. Ipse dixit & facta sunt. ipse mandauit &
creata sunt. Unde autẽ homo scđm corpus fier&.
terra forinata est. Nã hoc uerbo scriptura utit᷑.
ubi legimꝰ. uel finxit ds̃ uel formauit ds̃. hominẽ
de limo terrȩ. Ergo prius quã fierent ea quȩ in
creatura tua sũma atq magna sunt. quid enim
maius rationali cęlestiq creatura  prius quã
fingeret᷑ terra ut ess& qui te agnoscer& & lau¬
dar& in terta. & hoc parũ est quia ista cęperunt
siue in tẽpore siue cũ tẽpore. sed asclõ usq in
scłm tu es. quod conuenientius diceret᷑. ab aeter¬
no in aeternũ. Non enĩ ascło ds̃ qui est ante scła.

Expanded text:
nomine humilitas hominum. Et ideo quamvis nomine humilitas hominum. Et ideo quamvis omnia quae creata sunt, non incongrue vel facta vel formata dicantur; tamen si verborum istorum est ulla proprietas, facti sunt Angeli, qui cum in ejus coelestibus enumerarentur operibus, ita enumeratio ipsa conclusa est, «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» : unde autem homo secundum corpus fieret, terra formata est. Nam hoc verbo Scriptura utitur, ubi legimus, vel, «Finxit Deus;» vel, «Formavit Deus hominem de limo terrae» . Ergo priusquam fierent ea quae in creatura tua summa atque magna sunt; quid enim majus rationali coelesti creatura? et priusquam fingeretur terra, ut esset qui te agnosceret et laudaret in terra: et hoc parum est, quia ista coeperunt, sive in tempore, sive cum tempore; sed «a saeculo et usque in saeculum tu es.» Quod convenientius diceretur, Ab aeterno in aeternum: non enim a saeculo Deus, qui est ante saecula;
Abbreviated transcription (Latin):
Quale autẽ refugiũ factũ sit. qm̃ scilic& nobis
cȩpit esse quod nonerat. idest refugĩ. Non
autẽ ipse non erat ante quã nobis ess& refu¬
giũ : Secutus adiunxit. Prius quã moutes
es ante quã essemus. & ante quã mundus ess&.
refugiũ. ex quo ad te conuersi sumꝰ. refugiũ
factus es nobis. Non mihi autẽ uidet᷑ ut cũq
intelligendũ quod ait. prius quã montes fie¬
rent & formaret᷑ terra: uł sicut alii codices
babent. quod de uno uerbo greco ex pressũ
est fingeret᷑ terra Montes quippe: partes
terrȩ sunt altiores. Et utiq si ante quam
formaret᷑ terra. ds est aquo terra formata
est. quid magnũ de montib uł quib lib&
aliis eius partib dicit̾. cũ sit ds̃ non solum
ante terrã. sed & ante cȩlũ & terrã. & omi nẽ
corporalẽ spũalẽq creaturã: Sed nimirum
uniuersa creatura rationabilis hac differentia
fortasse distincta est. ut montiũ nomine
significent᷑ celsitudines angelorũ. & terrȩ

Expanded text:
Quale autem refugium factus sit, quoniam scilicet nobis coepit esse quod non erat, id est refugium, non autem ipse non erat antequam nobis esset refugium, secutus adjunxit: «Priusquam montes es, et antequam essemus, et antequam mundus esset, refugium ex quo ad te conversi sumus factus es nobis. Non mihi autem videtur utcumque intelligendum quod ait, «Priusquam montes fierent, et formaretur terra;» vel, sicut alii codices habent, quod de uno verbo graeco expressum est, «fingeretur terra.» Montes quippe partes terrae sunt altiores: et utique si antequam formaretur terra Deus est, a quo terra formata est; quid magnum de montibus vel quibuslibet aliis ejus partibus dicitur, cum sit Deus non solum ante terram, sed et ante coelum et terram, et ante omnem corporalem spiritualemque et caturam? Sed nimirum universa creatura rationalis hac differentia fortasse distincta est, ut montium nomine significentur celsitudines Angelorum, et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
dentes excludunt᷑. Nec qui fuccedt̃ manent.
sed ueniunt ut eant. & pene ante quã ueni¬
ant eant: ita sunt dies terrȩ. Dies autẽ cęli
quȩ & illi anni non deficientes: nec inicum
habent nec terminũ. nec ullus ibi dies angus¬
tat᷑ Int̾ besternũ & crastinũ: nemo ibi expec¬
tat futurũ. nemo ibi ꝑdit p̃teritũ. sed dies cęli
sc̃ꝑ p̃sentes st̃. ubi erit thronꝰ eiꝰ in aeternũ.
psalmꝰ. & adhuc uobiscũ aliquid in nomine
anĩ acturi sumus. Reficite ergo uires. non
dico animi ur̃i. Nlã uideo quod animo infati¬
gabiles estis. sed ꝓpt̃̾ seruos animȩ ut durent
ĩministerio corpora. aliquantulum refici-¬
mini. & refecti ad cybos redite
O Religua esalon oe quo
in matutino locuti sumꝰ animũ
intendite. & pium debitum
exigite. eo reddituro ꝑ nos
tiabat᷑. & ad huc in hisxiã uerbis quȩ tractatu¬
risumus ipse adnuntiat᷑. De illo enĩ int̾ cetera
paulo superius dictũ erat. & ego primogeni¬

Expanded text:
dentes excluduntur, nec qui succedunt manent; sed veniunt ut eant, et pene antequam veniant eunt. Ita sunt dies terrae. Dies autem coeli et illi anni non deficientes, nec initium habent nec terminum; nec ullus ibi dies angustatur inter hesternum et crastinum: nemo ibi exspectat futurum, nemo ibi perdit praeteritum; sed dies coeli semper praesentes sunt, ubi erit thronus ejus in aeternum. Psalmus, et adhuc vobiscum aliquid in nomine Christi acturi sumus. Reficite ergo vires; non dico animi vestri, nam video quod animo infatigabiles estis: sed propter servos animae, ut durent in ministerio corpora vestra, aliquantulum reficimini, et refecti ad cibos redite. d reliqua psalmi de quo in matutino locuti sumus, animum intendite, et pium debitum exigite; eo reddituro per nos,tiabatur, et adhuc in his etiam verbis quae tractaturi sumus, ipse annuntiatur. De illo enim inter caetera paulo superius dictum erat: «Et ego primogeni
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ accipere meruit in occulta eiꝰ ꝓuidentia.
quã uidet᷑ recitare moyses. Quȩ pro nibilo
habent᷑. anni erunt eorũ. Pro nihilo enĩ haben¬
tur. quȩ ante quã ueniant adhuc non sunt.
cũ uenerint iã non erunt. Non enĩ ut ad sint
ueniunt. sed ut non sint. Mane id est prius
sicut berba transeat. mane floreat & pretereat.
dat utiq in mortẽ. durescat in cadauere. ares¬
cat in puluere. Quȩ tusi caro. ubi est concupis¬
centia dãpuata carnaliũ : Omĩs enĩ caro fęnũ.
& claritas hominis ut flos feni. Fenũ aruit. flos

Expanded text:
legem accipere meruit in occulta ejus providentia, legem accipere meruit in occulta ejus providentia, quam videtur recitare Moyses: «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum.» Pro nihilo enim habentur, quae antequam veniant, adhuc non sunt; cum venerint, jam non erunt: non enim ut adsint veniunt, sed ut non sint. «Mane,» id est prius, «sicut herba transeat, mane floreat, et praetereat; dat,» utique in morte; «durescat,» in cadavere; «arescat» in pulvere. Quae, nisi caro, ubi est concupiscentia damnata carnalium? Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni: fenum arui
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. tãquã dies unus quę preterut:
Non enĩ quando dictũ est. soli mille anni
preterierant : maxime debuit ad monere.
ne tẽporũ luderent᷑ incerto. quod est sicut ui¬
gilia in nocte: Neq enĩ sicut de sex dieb aliqͥđ
ueri simile uident᷑ opinat᷑i. ꝓpt̾ sex primos
dies. quib as̃ ꝑfetit opera sua: Sic &iã sex ui¬
gilias. id est horas decẽ & octo. possunt illiopi¬
nationi coaptare. Deinde iste homo dĩ. uel
potius propheticus sp̃s dĩ. legẽ in secreta eius
sapientia conscriptã. ubi uitȩ mortaliũ pecca¬
trici constituit ꝓcura ndi modũ ac mortali¬
tatis erũpnã. uidet᷑ quodã modo recitare cũ
dicit. Quae ꝓ nihilo habent᷑ anni ert̃ eorũ.
Mane sicut herba transeat. mane floreat &
prȩtereat. uespere decidat. durescat & arescat.
felicitas ergo heredũ ueteris testam̃ti. quã ꝓ
magno bono expetiuer̃ ad nõ dõsuo: Hanc

Expanded text:
dictum est, «tanquam dies unus, qui praeteriit:» dictum est, «tanquam dies unus, qui praeteriit:» non enim, quando dictum est, soli mille anni praeterierant. Et eos maxime debuit admonere, ne temporum luderentur incerto, quod est, «sicut vigilia in nocte:» neque enim, sicut de sex diebus aliquid verisimile videntur opinati, propter sex dies primos quibus Deus perfecit opera sua; sic etiam sex vigilias; id est horas decem et octo, possunt illi opinationi coaptare. 6. «vers.» 5, 6. Deinde iste homo Dei, vel potius propheticus spiritus, velut Dei legem in secreta ejus sapientia conscriptam, ubi vitae mortalium peccatrici constituit procurrendi modum ac mortalitatis aerumnam, videtur quodam modo recitare, cum dicit, «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum. Mane sicut herba transeat, mane floreat, et praetereat; vespere decidat, durescat, et arescat.» Felicitas ergo haeredum Veteris Testamenti, quam pro magno bono expetiverunt a Domino Deo suo, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus optet᷑. mille anni ante oculos tuos. tãquã
dies hesternus qui preterut. Non saltẽ tãquã
dies crastinus. qui uenturus est. Ita om̃a quȩ
tẽporis fine claudunt᷑ pro trausactis haben¬
da sunt. uide & ea sibi apłi post posuit inten¬
tio quȩ retro sunt obliuiscentis: Ubi tẽpora¬
lia cuncta oport& intelligi. & in ea quę ante
sunt eoctenti. quȩ appeticio est acternorum.
Ne putarent autẽ aliqui mille annos sic cõpu¬
tari apud dm̃ pro uno die. quasi tã longos dies
ds̃ habeat: cũ hoc ad contẽpnendã tẽporis lon¬
gitudinẽ dictũ sit. ideo addidit. Et sicut
uigilia in nocte. Cũ uigiliȩ spaciũ. ñ habeat
amplius quã tres horas & tamen ausi st̃ homi¬
nes presumere scientiã tẽporũ. quod scire cu¬
pientibus discipulis dñsait. non est ur̃m scire
tẽpora. quȩ pat̾ posuit in sua potestate. E defi¬
nierunt hoc scłm sex annorũ milibus tãquam
sex dieb posse finiri net ad tenderunt. qͣuod

Expanded text:
i ante oculos tuos, tanquam dies hesternus est, qui praeteriit;» non saltem tanquam dies crastinus, qui venturus est: ita omnia quae temporis fine clauduntur, pro transactis habenda sunt. Unde et ea sibi Apostoli postposuit intentio, quae retro sunt obliviscentis, ubi temporalia cuncta oportet intelligi; et in ea quae ante sunt extenti , quae appetitio est aeternorum. Ne putarent autem aliqui mille annos sic computari apud Deum pro uno die, quasi tam longos dies Deus habeat, cum hoc ad contemnendam temporis longitudinem dictum sit: ideo addidit, «Et sicut vigilia in nocte;» cum vigiliae spatium non habeat amplius quam tres horas. Et tamen ausi sunt homines praesumere scientiam temporum; quod scire cupientibus discipulis Dominus ait, «Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate» : et definierunt hoc saeculum sex annorum millibus, tanquam sex diebus posse finiri. Nec attenderunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiones meas ꝓfanauerint. & mandata mea.ñ.
custodierint. non contẽpnã eos. neq in ꝑdi
tionẽ dimittã eos. Sed quid faciam: Uisi¬
tabo in uirga iniquitates eorũ. & in flagel¬
lis delicta eorũ. Non gͦ tantũ miscđa uocan¬
tis est. sed & uerberantis & flagellantis. Si
itaq manus paterna suꝑ te. & si filius bonus¬

Expanded text:
tiones meas profanauerint et mandata mea non custtione dimittam eos: sed quid faciam? «Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis delicta eorum.» Non ergo tantum mistis est, sed et verberantis atque flagellantis. Sit itaque manus paterna super vos, etsi bon
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ iħm xp̃m uidebunt hominẽ cum impis.
post iudiciũ uidebunt dm̃ practer impios.
̃ Da potestatẽ puero tuo. & faluum fac filium
ancille tuȩ. Dñs filius ancillȩ. Cuius ancillę:
Cui nasciturus. quando nuntiatus est. respondit¬
& ait. Ecce ancilla dñi. fiat mihi sicut uis. Sal¬

Expanded text:
m Jesum videbunt hominem cum impiis; post judicium videbunt Deum praeter impios. «Da potestatem puero tuo.» 22. «Et salvum fac filium ancillae tuae.» Dominus filius ancillae. Cujus ancillae? Cui nasciturus quando nuntiatus est, respondit et ait: «Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
potest dubitare. Fiat ergo in cordib nr̃is
robur illud: unde & han nom̃ accepit. ro¬
bustus corde. Predicemus ueritatem dĩ
cloquiũ dĩ. promissa dĩ. iurationẽ dĩ
Et his modis om̃i eoe parte firinati predicemꝰ.
& portando dm̃ cęli simus. Confitebuntur

Expanded text:
potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, eloquium Dei, promissa Dei, jurationem Dei; et his modis omni ex parte firmati praedicemus, et portando Deum, coeli simus. 6. «ver
Abbreviated transcription (Latin):
tione significata & cõmendata est. An forte
duȩ generationes intelligendȩ̨ sunt sicut
nostis. sicut iam insinuatũ ur̃ȩ caritati re¬
tinetis: Est enĩ generatio carnis & sangui¬
nis. erit generatio futura in resurrectione
mortuorũ. Predicatur hic xp̃s. predicabit᷑
ibi. sed hic predicat᷑ ut credatur. ibi predi¬
catur ut uideat᷑. Aedificabo in generatio¬
nẽ & generationẽ sedẽ tuã. Nun cͣ cep̃s hab&
eius. Nisi enĩ seder& in nobis. nos non reger&.
Si ab illo autẽ non regerem᷑. a nobis ipsis p̃¬
cipitaremur. Sed & ergo in nobis. regnans
in nobis. Sed& iim in alia generatione. quę
fuerit ex resurrectione mortuorũ. in ae¬
ternũ xp̃c regnabit in scis suis. Hoc ꝓmi¬
sit ds̃. hoc dixit ds̃ si parũ est hoc iurauit
as̃. Quia gͦ non scđ̾m merita nr̃a sed scđm
illius miscđam firma est promissio: nemo
deb& cũ trepidatione predicare: unde non

Expanded text:
tione significata et commendata est. An forte tione significata et commendata est. An forte duae generationes sunt intelligendae, sicut nostis, sicut jam insinuatum vestrae Charitati retinetis? Est enim generatio nunc carnis, et sanguinis; erit generatio futura in resurrectione mortuorum. Praedicatur hic Christus; praedicabitur ibi: sed hic praedicatur, ut credatur; ibi praedicabitur, ut videatur. «Aedificabo in generationem et generationem sedenobis: nisi enim sederet in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, a nobis ipsis praecipitaremur. Sedet ergo in nobis, regnans in nobis: sedet etiam in alia generatione, quae fuerit ex resurrectione mortuorum. In aeternum Christus regnabit in sanctis suis. Hoc promisit Deus, hoc dixit Deus: si parum est, hoc juravit Deus. Quia ergo non secundum merita nostra, sed secundum illius misericordiam firma est promissio; nemo debet cum trepidatione praedicare, unde non
Abbreviated transcription (Latin):
est abrahȩ. & ideo dauid. Nos autẽ senen
est abrahȩ: immo uero sum̾ sicut apos¬
Sic ergo hic accipiamus fratres. usque in
acternũ preparabo semen tuũ. Non tan¬
tũ illã carnẽ xp̃i natã ex uirgine maria.
sed &iam nos om̃s credentes in xpm̃ illi¬
us enĩ capitis mẽbra sumus. Non potest hoc
corpus do collari si in aeternũ caput. in
aeternũ gloriant᷑ & mẽbra. ut sit ille xp̃c
integer in aeternũ usq in acternũ pre¬
parabo semen tuũ. Et aedificabo in gene¬
ratione & generationẽ sedẽ tuã. Putamus
hoc dixit in aeternũ. quod in generationẽ
& generationẽ. Qm̃ & supra dixerat. in
generationẽ & generationẽ adnuntiabo ueri¬
tatẽ tuã in ore meo. Quid est in generatio¬
nẽ & generationẽ : Idest in omnẽ genera¬
tionẽ. Non enĩ totiens repetendum erat
uerbũ. quotiens generatio uenit & transit.
Ergo multiplicatio generationũ. in repeti¬

Expanded text:
est Abrahae, et ideo David; nos autem non sumus est Abrahae, et ideo David; nos autem non sumus semen Abrahae? Imo vero sumus, sicut AposSic ergo hic accipiamus, fratres, «Usque in aeternum praeparabo semen tuum;» non tantum illam carnem Christi natam ex virgine Maria, sed etiam nos omnes credentes in Christum: illius enim capitis membra sumus. Non potest hoc corpus decollari: si in aeternum caput, in aeternum gloriantur et membra, ut sit ille Christus integer in aeternum. «Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et aedificabo in generationem et generationem sedem tuam.» Putamus, hoc dixit, «in aeternum,» quod «in generationem et generationem;» quoniam et supra dixerat, «In generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Quid est, «in generationem et generationem?» In omnem generationem. Non enim toties repetendum erat verbum, quoties generatio venit et transit. Ergo multiplicatio generationum in repeti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quod nunc legimus. in cęlis preparabitur
meis Intelligitis hoc totũ : Dicisti. dispo¬
electis meis. quod testamentũ. nisi nouni :
Quod testamentũ. nisi quo renouamur
ad nouã hereditatẽ.: Quod testamentũ.
nisi cuius hereditatis desiderio & amore
cantamus canticũ nouũ: Disposui inquit
ius os seruit ueritati. Qm̃ dixisti seturus
loquor si securũ me facit quia dixisti.
quanto seturiorẽ quia iurasti. Dĩ quippe
iuratio. promissionis est confirmatio
Bene prohibet᷑ homo iurare: ne consue¬
tudine iurandi quia potest homo falli.
&iam in periurium prolabat᷑. Ds̃ solus
seturus uirat: quia falli non potest
Uideamus ergo quid iurauerit de us.
luraui inquit dauid seruo meo usq in
acternũ preparabo semen tuũ. Semen
dauid quod est nisi semen abrahae:
Quod autẽ semen abrahȩ : Et semini
inquit tuo quod est xp̃c. Sed forte ille
xp̃c caput aeccłȩ saluator corporis sem̃

Expanded text:
tum quod nunc legimus, «In coelis praeparabitur tum quod nunc legimus, «In coelis praeparabitur ti intelligitis hoc totum: dixisti, «Dispoelectis meis.» Quod testamentum, nisi novum? Quod testamentum, nisi quo renovamur ad novam haereditatem? Quod testamentum, nisi cujus haereditatis desiderio et amore cantamus canticum novum? «Disposui,» inquijus os servit veritati? Quoniam dixisti, securus loquor. Si securum me facis, quia dixisti; quanto securiorem, quia jurasti? Dei quippe juratio, promissionis est confirmatio. Bene prohibetur homo jurare ; ne consuetudine jurandi, quia potest homo falli, etiam in perjurium prolabatur. Deus solus securus jurat, quia falli non potestuid juraverit Deus. «Juravi,» inquit, «David servo meo: usque in aeternum praeparabo semen tuum.» Semen David quod est, nisi semen Abrahae? Quod autem semen Abrahae? «Et semini,» inquit, «tuo, quod est Christus» . Sed forte ille Christus caput Ecclesiae, salvator corporis , semen
Abbreviated transcription (Latin):
inquit xpm̃ ministrũ fuisse cirtũcisionis.
ꝓpt̃ ueritatẽ dĩ ad confirinandas ꝓmissiones
patrũ. Gentes autẽ suꝑ miscđam glorificare
dm̃. Merito in cęlis. preparabit᷑ ueritas tua.
Et enĩ om̃s illi ifrabelitę uocati apostoli cęli
facti sunt: qui ͤ narrant głam dĩ. De his celis
dicitur quͣi enarrant głam dĩ: & opera manu¬
um eius ad nuntiaut firmamentũ. Et noue¬
ritis de his cȩlis dici: certe de his in consequen¬
ti expressius dictũ est. Non sunt loquelae
neq sermonies: quorũ non audiant᷑ uoces eoꝵ̃.¬
Quęre quorũ. non inuenies supra nisi cęloꝵ̃
Siergo apostoli sunt quorũ in om̃ib loquelis
uox audita est. ipsi sunt de quib dictũ est
in omnẽ terrã eocut sonus eorũ. & in fines or¬
bis terrȩ uerba eorũ: quia & si ad sũpti hinc
sunt. ante quã aeccła impler& orbẽ terrarũ.
tamen uerba eorũ ꝑueniunt usq ad termi¬
nos orbis terrȩ. Bene accipimꝰ in his impletũ¬

Expanded text:
ionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum; Gentes autem super misericordia glorificare Deum» . Merito, «In coelis praeparabitur veritas tua.» Etenim omnes illi Israelitae vocati Apostoli, coeli facti sunt qui enarrant gloriam Dei. De his coelis dicitur, «Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum.» Et ut noveritis de his coelis dici, certe de his in consequenti expressius dictum est, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eoere quorum, non invenies supra nisi coelorum. Si ergo Apostoli sunt, quorum in omnibus loquelis vox audita est, ipsi sunt de quibus dictum est, «In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» ; quia etsi assumpti hinc sunt antequam Ecclesia impleret orbem terrarum, tamen verba eorum pervenerunt usque ad terminos orbis terrae: bene accipimus in his imple
Abbreviated transcription (Latin):
estis. et si in xternũ accepturi hȩreditatẽ¬
Et ponã in sołm scłi semen eiꝰ. et thronũ
Seius sicut dies cęli Throni regũ terre¬
norũ. sicut dies terrę Alii sunt dies
cȩli. alii sunt dies terrȩ. Dies çęli. anni¬
illi s sunt : de quib: dicitur: Tu autẽ idẽ
ipse es. & anni tui non deficient. dies

Expanded text:
estis : et si in aeternum accepturi haereditatem, ponet «in saeculum saeculi semen ejus. Et thronum ejus sicut dies coeli.» Throni regum terrenorum sicut dies terrae. Alii sunt dies coeli, alii sunt dies terrae. Dies coeli anni sunt illi de quibus dicitur: «Tu autem idem ipse es, et anni tui
Abbreviated transcription (Latin):
RATIO moysi nooninis oĩ.¬
psalmus iste pręnotatur per
quẽ bominẽ suũ ds̃ legẽ dedit
populo suo. quẽ ꝑ eundẽ homi¬
nẽ suũ de domo seruitutis li¬
berans. quadraguita annos ꝑ heremũ duxit.
fuit ergo moyses minister testam̃ti ueteris.
& propheta testam̃ti noui. Om̃a quippe illa in
figura contingebant illis. sicut ait apostolus.
Scripta sunt autẽ ad correptionẽ nram̃. in
quos finis seculorũ obuenit. Secundũ hauc
ergo dispensationẽ quȩ facta est per moysen.
inspiciendus est iste psalmus. qui ex eiusora¬
tione titulum accepit.
es nobis: in generatione & ge¬
nerationẽ. Siue in om̃i gene¬
ratione: siue in duab generati¬
onibus. uetere & noua. Quia

Expanded text:
ratio Moysi hominis Dei,psalmus iste praenotatur: per quem hominem suum Deus Legem dedit populo suo, quem per eumdem hominem suum de domo servitutis liberans, quadraginta annos per eremum duxit. Fuit ergo Moyses minister Testamenti Veteris, et propheta Testamenti Novi. «Omnia» quippe «illa in figura contingebant in illis,» sicut ait Apostolus: «scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Secundum hanc ergo dispensationem quae facta est per Moysen, inspiciendus est iste psalmus, qui ex ejus oratione titulum accepit. es nobis in generatione et generatione:» sive in omni generatione, sive in duabus generationibus, vetere et n
Abbreviated transcription (Latin):
tebunt᷑ tibi: Hȩc enĩ confessio indicat uiuos
in sepulchro miscđam tuã. & ueritatẽ tuã in
ꝑdicione : Subaudit᷑ quod supradictũ est.
ut &iã iste uersus ita se habeat. ac si dictum
sit: nũquid enarrabit quis ueritatẽ tuam in
ꝑdicione: Miscđam quippe & ueritatẽ a mac
scriptura coniungere. maxime in psalmis.
Quod uero ait in ꝑdicione: alio uerbo repeti¬
uit quod supra dixerat in sepulchro. Sic autẽ
dictũ est in sepulchro. ut intelligantur hi
qui sunt in sepulchro. & qui superius signifi¬
cati sunt nomine mortuoꝵ ubi ait: nũquid
mortuis facies miabilia : Animȩ nãq mor¬
tuȩ: corpus sepulchũ est unde dñs in euange¬
lio talib dicit. Similes estis sepulchris deal¬
batis. quȩ foris apparent hominibus speciosa.

Expanded text:
tebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: tebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: in sepulcro misericordiam tuam, et veritatem tuam in perditione?» Subauditur quod supra dictum est, ut etiam iste  Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis. Quod vero ait, «in perditione,» alio verbo repetivit quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepulcris dealbatis, quae foris apparent hominibus speciosa,