comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ de manu saul & ait: dñs petra mea. & cȩt̾a
Iueritu cur septimꝰ decimꝰ psalmꝰ tantũ¬
modo in libro regũ reꝑiatur conse̾ptꝰ. Non imme¬
rito psalmꝰ iste in regnoꝵ libris solꝰ inuenit᷑. qͥa
regnũ illud significat ubi aduersariũ nullum
habebimꝰ. Et hoc est qd̾ in p̃titulatione psalmi
huiꝰ scribit᷑: in die qͣ eripuit eũ dñs de manu
oium inimicoꝵ suoꝵ & de manu saul: & ait.¬
in cdauid. ñ ille qui uenit scd̃m carnẽ ex semi¬
ne dauid ⁊ Qui utiq in corpore suo qd̃ ẽ ȩccłia
adhuc patitur inimicos. Qd̃ corpꝰ ñ eripitur¬

Expanded text:
 de manu Saul. Et ait: Dominus petra mea, » etc. Quaeritur cur solus septimus decimus psalmus tantummodo in libro Regum reperiatur conscriptus? Nec immerito psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significat, ubi adversarium nullum habebimus. Et hoc est, quod in praetitulatione psalmi hujus scribitur: « In die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul. » in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecu
Abbreviated transcription (Latin):
dominator intiniore dñi sicut lux aurorȩ ori¬
ente sole mane absq nubib rutilat. & sicut¬
oriente sole xp̃o resurgente a mortuis absq nu¬
bib rutilat. id est absq peccato infidelitatis
resplendet in miraculis. Pluuia eũgłica est¬
p̾dicatio. herba credentẽ significat ppłm t̾ra
uͦ eccłiam. Potest moralit̾ intelligi aptiꝰ. Q
enĩ intimore dm̃i dominationẽ in subditis
exercet. lucis oꝑa ꝑ solem iusticie illuminata
ꝓfert. nec in eis aliquid remanebit obscurum.
s imbre cȩlestis gr̃ȩ irrigatꝰ germina uirtu¬
tum in carne uiuens fructificat. Nec tanta ẽ
domꝰ mea apud dm. ut pactũ ȩt̾num iniret
mecũ firmũ in om̃ib atq munitũ. Cuncta
enĩ salꝰ mea & omĩs uoluntas. nec ẽ quicꝗͣ
ex ea qd̃ ñ germinet. Einc idem ꝓpħa in
psalmis dicit. qd̃ beatus uir qͥ in lege dñi
meditatur die ac nocte. sit tanꝙͣ lignũ qd̃
plantatũ est secus decursꝰ aquarũ quod

Expanded text:
urorae oriente sole, mane absque nubibus rutilat.oriente sole, Christo resurgente a mortuis, absque nubibus rutilat, id est, absque peccato infidelitatis resplendet in miraculis. Pluvia, Evangelica praedicatio: herba credentem significat populum: terra vero Ecclesiam. Potest moraliter intelligi aptius: Qui enim in timore Domini dominationem in subditis exercet, lucis opera per solem justitiae illuminata profert: nec in eis aliquid remanebit obscurum, sed imbre coelestis gratiae irrigatus, germina virtutum in carne vivens, fructificat. « Nec tanta est domus mea apud Deum, ut pactum aeternum iniret mecum firmum in omnibus atque munitum. Cuncta enim salus mea, et omnis voluntas, nec est quidquam ex ea quod non germinet. » Hinc idem Propheta in psalmis dicit, quod « Beatus vir, qui in lege Domini meditatur die ac nocte, sit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ summa contẽplantes ꝓferunt. dũq uim uł
condescentionis uł altitudinis nesciunt. audac̃¬
ter hȩc stulti rep̃hendunt. Et qͥd est iustum
de sua condescensione uelle corrigere. nͥ incli¬
natã archam suꝑba rep̾hensionis manu re¬
uelare & Quid est iustũ de in cognita locutiõe
rep̃hendere. nͥ motũ eiꝰ fortitudinis er roris
lapsum putare & s ꝑdit uitam qui archam¬
sisset. unde & leuites idem recte ora dicit᷑. qui
uidelicet robustꝰ dñi int̾pretatur: quia p̾sũp¬
tores qͥcr nͥ audaci m̃te robustos se in domino
crederent. neqͣꝙͣ melioꝵ facta uł dicta ue¬
lut infirma iudicarent. Habitauit archa
dñi in domo obededom gethei trib mensib
& benedix̃ dñs obededom & omnẽ domũ eius.
bed edom getheus ideo uocat᷑. eo qđ ingeth

Expanded text:
vero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel vero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel condescensionis vel altitudinis nesciunt, audacter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motum ejus fortitudinis erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui sisset. Unde et Levites idem recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur: quia praesumptores quique audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta, velut infirma judicarent. « Habitavit arca Domini in domo Obededom Gethaei tribus mensibus et benedixit Dominus Obededom et et omnem domum ejus. » Obededom Gethaeus ideo vocatur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmi diiudicant quia ignorant. Q d̾ bene bo¬
bus caleitrantib inclinata illa testam̃ti archa
significauit. quã quia casurã credens leuites
erigere uoluit. mox sententiã mortis accepit.
Quid est namq mens iusti. nͥ archa testamenti:ᷤᷤ
Quȩ gestata bob calcitrantib inclinat᷑. quia non¬
nunꝙͣ etiam qͥ bene p̾est dum subiectoꝵ ppłoꝵ
confusione concutit᷑. ad dispensationis condes¬
censionẽ ex sola dilectione ꝑmouetur. S in
hoc qd̃ dispensatoriȩ agitur. inclinatio ipsa for¬
titudinis casus putatur imꝑitis. Unde & non¬
nulli subditi contͣ hanc manũ rep̾hensionis
mittunt. s a uita ꝓtinꝰ ipsa sua temeritate
deficiunt. Leuites gͦ qͥsi adiuuans manum
extendit. s delinquens uitã ꝑdidit. quia dum
infirmi quiq fortiũ facta corripiunt. ipsiã ui¬
uentiũ sorte reꝓbantur. Aliqͣndo etiam scĩ uiri
queda minimis condescendentes dicunt. q̃da

Expanded text:
infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene boinfirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca significavit, quam qui casuram credens levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid est namque mens justi, nisi arca testamenti, quae gestata bobus calcitrantibus inclinatur? Quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confusione concutitur, ad dispensationis condescensionem ex sola dilectione permovetur. Sed in hoc quod dispensatorie agitur, inclinatio ipsa, fortitudinis casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt, sed a vita protinus ipsa sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum extendit, sed delinquens, vitam perdidit, quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ dñs. una fides. unũ baptisina. unꝰ dñs ⁊
pat̾ omniũ. Alit̾. Hȩc munera fideles ac¬
cipiunt. qͣndo unꝰ panis & unũ corpꝰ multi
sumꝰ in xp̃o. Suȩ carnis singłi lasciuiam¬
castigantes ac seruitun subicientes. scĩ sp̃c igne
sediȩ pinguissimos cõpassione ꝓximi feruere faci¬
unt. At contͣ filia saul frustra cubiculũ regis
ingressa. nullos concepti seminis fructꝰ dat. qͥa
ꝓle diem ꝑpetuȩ mortis expectant. Cȩterũ beatꝰ
papa gregorius dũ de audacia subditoꝵ contra
rectores suos tͣctaret moralit᷑. ita loquitur. Se¬
pe inquit quia intelligi ñ ualent deteriorib
displicent uł facta uł dicta melioꝵ. s eo ab eis
ñ temere rep̃hendenda sunt. quo apprehendi
ueracit̾ neqͥꝙͣ possunt. Sepe aliquid a maioribꝰ
dispensatorie agitur. qd̃ a minorib error ꝑ uta¬
tur. Sepe multa a fortib dicunt᷑. quȩ iccirco

Expanded text:
unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Dominus et unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Dominus et pater omnium . » Aliter haec munera fideles accipiunt: quoniam unus panis et unum corpus multi sumus in Christo, suae carnis singuli lasciviamcastigantes, ac servituti subjicientes, sancti Spiritus igne sericordiae pinguissimos, compassione proximi fervere faciunt. At contra filia Saul, frustra cubiculum regis ingressa, nullos concepti seminis fructus dat: quiprole, diem perpetuae mortis exspectant. Caeterum beatus papa Gregorius, dum de audacia subditorum contra rectores suos tractaret moraliter, ita loquitur: Saepe, inquit, quia intelligi non volent, deterioribus displicent vel facta vel dicta meliorum, sed ab eis non temere reprehendenveraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur, saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
rat ei dauid. idest fides ȩccłiȩ p̃dicat᷑ e ꝓficit.¬
ac inserit᷑ cordib omniũ quos dñs ad uitam
p̃ordinauerat ȩternam. Offert dauid holo cau¬
sta & pacifica coram dño. fidem deuotionẽq
eccłiȩ cominendat pat xp̃c qui est ad dexterã
cłĩ qͥ etiam int̾pellat ꝓ nob̾. qui in exemplum
dauid fideles humilesq benedicens. salutaris
mẏsterii pascit alim̃tis. partitꝰ singłis colliri¬
dam panis unã. illiꝰ utiq qͥ de cȩlo descendit
& dat uitam huic mundo. & assaturã bubu¬
lȩ carnis unã. illiꝰ scilicet uituli saginati. qͥ
ꝓ ret̾itente ad patrẽ filio iuniore mactatꝰ. & ig¬
ne passionis assatꝰ est dicens. exaruit uelut
testa uirtꝰ mea. & similam frixam oleo. carnẽ
uidelicet a peccati labe mundissimã. sed ob
humane salutis causam ub̾rimam delectatio¬
nibꝰ crucis sartagine coctã. Et merito una pa¬
nis collirida. una carnis assatura dat᷑. quia

Expanded text:
rat ei David, id est, fides Ecclesiae praedicatur, proficit,rat ei David, id est, fides Ecclesiae praedicatur, proficit, inseritur cordibus omnium quos Dominus ad vitam praeordinaverat aeternam. Offert David holocausta et pacifica coram Domino, et fidem devotionemque Ecclesiae commendat Patri Christus, qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Qui in exemplum David, fideles humilesque benedicens, salutaris mysterii pascit alimentis. « Partitus singulis collyridam panis unam, » illius utique qui de coelo descendit et dat vitam huic mundo: Et assaturam bubulae carnis unam, illius scilicet vituli saginati, qui pro revertente ad patrem filio juniore mactatus et igne passionis assatus est, dicens: « Exaruit velut testa virtus mea . » « Et similam frixam oleo, » carnem videlicet a peccati labe mundissimam, sed ob humanae salutis causam uberrimam delectationibus crucis sartagine coctam. Et merito una panis collyrida, una carnis assatura datur, quia «
Abbreviated transcription (Latin):
rant. & ouiũ eiꝰ ducatũ gerunt martẏrii san¬
guine coronans. & ipsum qͦq suȩ incarnatio¬
nis & passionis exemplũ eatenꝰ iudeis ñ cre¬
ditum pała manifestans. Hoc enĩ significat
qd̃ & ipse dauid accinctꝰ erat ephod lineo. Nã linũ
qđd de t̾ra ꝓ creatũ multiplici labore ad candorẽ
uestis ꝑuenit. ueritatẽ humanȩ carnis inter
flagella tͥumphantis ostendit. Uerũ cunctis
exultantib & ad arcȩ celestis introitũ hymnos
resonantib. sola michol filia saul archã ducen¬
tib ab est. qͥn etiam ẽ speculis dauid humiliatũ
despicit. qͥa credentib in mundi fine iudeis er̃t̃
antixp̃m. Quib merito congruit. qd̃ eadem
michol que ob figuranda instabilitatẽ carnali
eiꝰ qͦs imitati sunt. a nathemathe cdampnandi.
Uerum praui succenseant. humilitatẽ ȩccłiȩ con¬
temnant. nichilominꝰ archa dñi suũ locum
ingreditur. Ponit᷑ in medio tab̾nacłi qͦd teten de¬

Expanded text:
rant, et ovium ejus ducatum gerunt martyrii sanrant, et ovium ejus ducatum gerunt martyrii sanguine coronans, et ipse quoque suae Incarnationis et passionis exemplum eatenus Judaeis non creditum palam manifestans. Hoc enim significat od et ipse David accinctus erat ephod lineo. Nam linum quod terra procreatum multiplici labore ad candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctis exsultantibus, et ad arcae coelestis introitum hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest. Quin etiam e speculis David respicit humiliatum, quia credentibus in mundi fine Judaeis, erunt Antichristum, quibus merito congruit, quod eadem Michol quae ob figurandam instabilitatem carnaliuejus, quos imitati sunt, anathemate damnandi. Verum licet pravi succenseant, humilitatem Ecclesiae contemnant, nihilominus arca Domini suum locum ingreditur: ponitur in medio tabernaculi, quod tetende
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ int̾ pretatur seruiens homo. ille est utiq de qͦ
dñs ad patrẽ. constitues me inqͥt in caput gentiũ.
Popłs quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ. Uhi et iudoꝵ¬
abiectionẽ qͣsi ore mortem p̃mittens ait:
eripies me de contradictionib ppłi. Nomen
qͦq urbis congruit. Geth enĩ int̾pretatur tor¬
cular. sigiuficans crucẽ. in qͣ uitis uera calcari
& expͥmi dignata est. A qua cunctꝰ gentium
ppłs merito getheus appellari potest. cum cłr:
mͥ autẽ absit głari. nͥ in cruce dñi nr̃i iãuxͥ.¬
Tres autẽ menses quib ibidem archa demora¬
tur. fides. spes. & haritas est. Sicut enĩ dieb
ad implet᷑ iñsis: ita singłȩ uirtutes suis queq
passib ad ꝑfectionẽ ꝑueniunt. Hi m ses qͦusq
plenitudo gentiũ intret. currere ñ cessant.
Tandem rediens dauid archam inciuitatem
buis. conu̾tet corcla parrũ infilios. Boues & ari¬
etes immolans. hoc est eos qͥ aream dñi tritu¬

Expanded text:
qui interpretatur serviens homo, ille est utique de quo qui interpretatur serviens homo, ille est utique de quo Dominus ad Patrem: Constitues, inquit, me in caput gentium, populus quem non cognovi servivit mabjectionem, quasi Ozae mortem, praemittens, ait: Eripies me de contradictionibus populi . Cui Geth quoque nomen urbis congruit. Geth enim interpretatur torcular, significans crucem, in qua vitis vera calcari et exprimi dignata est, a qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, cum dicit: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Tres autem menses, quibus ibidem arca demoratur, fides, spes et charitas est. Sicut enim diebus adimpletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque passibus ad perfectionem perveniunt. Hi menses, quousque plenitudo gentium intret, currere non cessant. Tandem rediens David arcam in civitatem bus, convertet corda patrum in filios. Boves et arietes immolans, id est eos qui aream Domini tritu
Abbreviated transcription (Latin):
archam: qm̃ calcitrabant boues. Boues qͥppe
calcitrare est. p̃dicatores eũgłii liberiꝰ circa
fidem agere. neq scđ̾m consuetudinẽ legis
ingredi. s sabbata. neomenias. circũcisionem.
uictimasq spũaliter int̾pretari. Quos uelut er
cundũ morem moysi. ñ potestis salui fieri. Et
de quib iacobꝰ ad paulũ: uides inqͥt fr̃ quot
milia sunt in iudeis qͥ crediderunt. & omnes hi
emulatores sunt legis: Ob causam oͦ sacerdo¬
tis occisi. dauid noluit diu̾̃tere ad se archam
dñi inciuitate dauid. s diu̾tit eã a domum
obed edom gethei. qͥa respuentib u̾bum iud̃¬
is neampliꝰ audita & ñ suscepta p̾dicatio no¬
ceret. apłi ab eis ablati & ad gentes imbuendaᷤ
sunt missi. Uude & locꝰ arce nachon quȩ gen¬
tium fidem dña gr̃ȩ p̃paratã demonstrat.
ꝑ cussio ora nuncupat᷑. uidelicet quia illoꝵ
delicto salus est gentib. Obed edom namq

Expanded text:
eam, quoniam calcitrabant boves. » Boves quippe eam, quoniam calcitrabant boves. » Boves quippe calcitrare est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi, sed sabbata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter interpretari. Quos velut errcundum morem Moysi, non potestis salvi fieri . » Et de quibus Jacobus ad Paulum: « Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaea, qui crediderunt, et omnes hi aemulatores sunt legis . Ob causam ergo sacerdotis occisi, David noluit divertere ad se arcam Domini in civitatem David, sed divertit eam in domum Obededom Gethaei, quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati, et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde et locus areae Nachor, quae gentium fidem Domini gratiae praeparatam demonstrat, percussio Oza nuncupatur, videlicet quia illorum delicto salus est gentibus. Obededom namque
Abbreviated transcription (Latin):
tora muuit. Unde & gabaa collis int̃pretat᷑.
qͥ est locꝰ inciuitate cariatniarim. Elata oͦ
foras archa ludebat dauid. & om̃is isrł coram
dũo diu̾sis musicoꝵ generib. quia mox in¬
choante noue gr̃ȩ p̾conio. dñs ad exhibendas
deo patͥ laudes humilitatis om̃s inuitat dicenᷤ.
qͥmͥ inmistrat me sequat᷑. alii dando ꝑ sp̃m ser¬
mouẽ sapientiȩ. alii sermonẽ seientiȩ. alii gen̾a
linguarũ. alii gram curationũ: & cęt̾a. S his
atq huiꝰ modi charismatũ generib ꝓgrediente
archa. idest crescente ȩxcłia pͥmitiua. uentũ est
ad areã nachonͣ. id est aream p̃paratã gentiũ
uidelic& ȩccłiam fidi ueritate consecrandam.
sacerdos qui archam incautiꝰ qͣsi corrigendo
tetigit. mox a dño ꝑcussꝰ occubuit: quia ui¬
deoꝵ ppłs dũ gentib inuidet. salutis se mu¬
nere pͥuat: dura legem uult ȩugłio misce¬
re. utriꝰq sibi gr̃am tollit. Et tenuit inqͥt

Expanded text:
tora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, tora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui est locus in civitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et omnis Israel coram Domino diversis musicorum generibus, quia mox inchoante novae gratiae praeconio Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis, omnes invitat, dicens: Qui mihi ministrat me sequatur: alii dando per spiritum sermonem sapientiae, alii linguarum, alii gratiam sanationum, » etc. Sed his atque hujusmodi charismatum generibus progrediente arca, id est, crescente Ecclesia primitiva, ventum est ad aream Nachon, id est, aream praeparatam, gentium videlicet Ecclesiam, fidei veritate consecrandam, sacerdos qui arcam incautius quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit. Quia Judaeorum populus dum gentibus invidet, salutis se munere privat; dum legem vult Evangelio miscere, utriusque sibi gratiam tollit. « Et tenuit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dilectionẽ oꝑatur. ñ alibi quã in cęlis retͥ¬
bucionẽ sperae. Electi s̾ ex ilrł popło recte¬
eredentes. oꝑantes. sꝑantes. insinuant. Uiri
autẽ iuda qui erant cum dauid. ipsos apłos &
doctores qͥ lateri xp̃i qͣsi familiariꝰ adherebant.
indicant. Quo utroq sti s exercitu. dñs ar¬
cͥam adducere id est ęccłiam dilatare. & in eoꝵ
qͥ ñ crediderunt cordib inserere gaudet.Ii¬
ponit᷑ autẽ archa plaustro nouo. ut noui testa¬
m̃ti gr̃a renouatis in baptisino m̃tib infunda¬
tur. uinũq nouũ nouis utrib conseruandũ
mandet᷑. Erat quide priꝯ archa in domo ami¬
nadab qui erat ingabaa. quia eadem quȩ nẽ
p̃dicatur in eccłia fides ante incarnationis
dm̃cȩ tẽpꝰ florebat in his qͥ patriarcharum
ꝓpħaruniq sunt deuotionẽ secuti. Aminadab
significat. Qui ut̃q ingabaa custodit archã.
qͥa sublimi uirtutis exemplo credentiũ pec̃¬

Expanded text:
per dilectionem operatur, non alibi quam in coelis retrper dilectionem operatur, non alibi quam in coelis retributionem speret. Electi credentes, operantes, sperantes insinuant; viri autem Juda, qui erant cum David, ipsos apostolos et doctores, qui lateri Christi quasi familiarius adhaerebant, indicant. Quo utroque stipatus exercitus Domini arcam adducere, id est, Ecclesiam dilatare, et in eorum qui non crediderunt cordibus inserere gaudet. Imponitur autem arca plaustro novo, ut Novi Testamenti gratia renovatis in baptismo mentibus infundatur, vinumque novum novis utribus conservandum mandetur. « Erat quidem prius arca in domo Aminadab, qui erat in Gabaa, quia eadem quae nunc praedicatur Ecclesiae fides, et ante Incarnationis Dominicae tempus florebat in his qui patriarcharum prophetarumque sunt devotionem secuti. Aminadab significabat, qui utique in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pec
Abbreviated transcription (Latin):
traria ad tẽpus eam alibi diu̾tit. ac sic dein¬
ceps qd̾ multũ delectauerat expleuit. qͥa dñs
in carne apparens. ęũgłm filiis isrł suȩ uidelicet
genti p̃dicauit. s cecitas ex parte contigit in is¬
rahel. donec plenitudo gentiũ subintraret. & sic¬
nifestiꝰ. ꝑsingła uideamꝰ. Congregauit dauid
pͥmitiuam ex isrł instituit. ñ qͥdem omnem
isrł s electos qͦsq sibi consocians. Non enĩ om̃s
tur. idest fide oꝑis & spei firmitate ꝑfecti. Tria
eĩ ꝓpter confessionem sc̃ȩ tͥnitatis ad fidem
ꝑtinent. decem ꝓpter decalogũ legis ad oꝑa.
mille ꝑꝑter sui ꝑfectionẽ ad spem uitȩ ȩternȩ
qua suꝑiꝰ aliquid ñ est. sicut numero mille
etiam mille milia dixeris. ñ ipsum mille nu¬
merando tnscendis. s uel ꝑ se uł ꝑ minores nu¬
meros sepiꝰ ducendo multiplicas. Tria sͦ per
decem multiplica. ne fides sine oꝑib mortua.
sit. Itẽ .xxxͥ. ꝑ mille multiplica. ut fides quȩ

Expanded text:
inceps quod multum delectaverat explicuit. Quia Dominus in carne apparens, Evangelium filiis Israel, suae videlicet genti, praedicavit; sed caecitas ex parte contigit in Israel donec plenitudo gentium subintraret . Snifestius, per singula videamus. Congregavit David primitivam ex Israel instituit, non quidem omnem Israel, sed electos quosque sibi consocians. Non enim omnes, tur, id est, fidei, operis et spei firmitate perfecti. Tria enim per confessionem sanctae Trinitatis ad fidem pertinent: decem propter Decalogum legis ad opera; mille propter sui perfectionem ad spem vitae aeternae, qua superius aliquid non est, sicut numero millenetiam mille millia dixeris, non ipsum mille numerando transcendendo, sed per se vel per minores numeros saepius ducendo multiplicas. Tria ergo per decem multiplica, ne fides sine operibus mortua sit. Item triginta per mille multiplica, ut fides quae
Abbreviated transcription (Latin):
di fortio est hominib: ñ tantũ saliuas atten¬
de: s attende quia suꝑ barbam decurrunt.
Quomodo enim in saliuis infirmitas: sic in
barba uirtus ostenditur. Texit gͦ uirtutem
suam corporis infirmitate: & quod forinserꝰ
infirmabatur tanquã saliua apparebat̃ntꝰ
autẽ diuina uirtus tanꝙͣ barba tegebatur.

Expanded text:
est Dei, fortius est hominibus . » Non tanquam salivam attende, sed attende, quia super barbam decurrunt. Quomodo enim in salivis infirmitas, sic in barba virtus ostenditur. Texit ergo virtutem suam, corpore infirmitatis suae: et quod forinsecus infirmabatur, tanquam saliva apparebat. Intus autem divina virtus, tanquam barba tegebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aquila ⁊ simmachꝰ int̃pretant᷑ in utile. theo¬
dotion iniquitatẽ. Ocho. ciuitaᷤᷤ sacerdotalis.
Oronaumn. urbᷤᷤ moabitarũ. sic̃ ĩ ierenua scͥptũ est
De Genesi.

Expanded text:
Aquila et Symmachus interpretatur, inutile; Theodotion, iniquitatem. Ocho, civitas sacerdotalis. Oronaim, urbs Moabitarum, sicut in Jeremia scriptum est. DE GENESI.
Abbreviated transcription (Latin):
sa. in tͥbu aser. Oram. in tͥbu
neptali. Ofir. unde sicut in regnoꝵ libris
legimꝰ aurũ afferebat᷑ salononi. fuit autẽ
unꝯ de posteriᷤᷤ heber. nomine ophir. excuiꝰ stirpe
uenientes a fluuio cophene usq ad regionẽ indie
quȩ uocat᷑ ieria habitasse refert iosephꝰ. a quo

Expanded text:
sa, in tribu Aser. Oram, in tribu Nephtalim. Ophir, unde sicut in Regnorum libris legimus, aurum afferebatur Salomoni. Fuit autem unus de posteris Heber, nomine Ophir, ex cujus stirpe venientes a fluquae vocatur Hieria, eos habitasse refert Josephus, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
cium. atq cȩt̾a dona quȩ olim ei a cło collata
fuerant. qͥ pacem cũ nr̃o dauid dño scilicet
saluatore habere noluit. Ait enĩ idem absalon̾.
auis me constiniet iudicẽ suꝑ t̾ramꝰ & cȩt̾a
Simulata humilitas. in absalon demonstrata ẽ.
Nichil enĩ est deteriꝰ ꝙͣ ꝑ ypocrisim falsas
uirtutes quẽpiam ex aggregare. & ꝑ elationẽ
cordis maioꝵ acta ac fortia rep̃hendendo dif¬
famare. sicut & absalon patͥs sui iusta iu¬
dicia ausu temerario coram omni populo re-¬
prehendere ñ timuit.

Expanded text:
tium, atque caetera dona quae olim a Deo collata tium, atque caetera dona quae olim a Deo collata fuerant. Qui pacem cum nostro David Domino scilicet Salvatore habere noluit. Ait enim idem Absalom. « Quis me constituat judicem super terram? » etc. Simulata humilitas in Absalom demonstrata est: nihil enim est deterius, quam per hypocrisim falsas virtutes quempiam exaggerare, et per elationem cordis majorum acta et fortia reprehendendo diffamare. Sicut et Absalom patris sui justa judicia ausu temerario coram omni populo reprehendere non timuit.
Abbreviated transcription (Latin):
& reliq̃. Non enĩ semel in anno ut latini codi¬
ces habent tondebatur s statuto tempore. id
est de triginta in triginta dieb. S nos hãc
opinionẽ aliquoꝵ omittentes simplicit̾ sicut
apud nos legit᷑. uidelicet qͣndo tondebatur cap̃
semel autẽ in anno tondebatur legere decre¬
iumꝰ. qͥa hanc translationẽ ex hebraico fonte
haustam credimꝰ. Porro autẽ qd̃ ait. nam
sicut absalon uir erat pulcher in om̃i isrł
& decorꝰ nimis. a uestigio pedis usq ad u̾ticẽ
ñ erat ineo macula. qͥ etiam postea fecit sibi
currũ & equites. qͥ iudiciũ patris stans in
porta rep̃hendebat. potest figuralit̾ intelligi.
Absalon ipse filiꝰ dauid qͥ int̾pretatur patris
pax. de qua int̾pretatione dicturi sumꝰ in se¬
quentib figuram gestauit ppłi udeoꝵ. Qui
bene decorꝰ eẽ dicitur. qd̃ ad eundem ppłm figu¬
ralit̾ refertur. ꝓpter reguum & sacerdo¬

Expanded text:
et reliqua. Non enim semel in anno, ut Latini codiet reliqua. Non enim semel in anno, ut Latini codices habent, tondebatur, sed statuto tempore, id est in triginta diebus. Sed nos hanc opinionem aliquorum omittentes, simpliciter sicut apud nos legitur, videlicet quando tondebat caput semel autem in anno tondebatur legere decrevimus: quia hanc translationem ex Hebraico fonte haustam credimus. Porro autem quod ait: « Nam sicut Absalom vir non erat pulcher in omni Israel et decorus nimis. A vestigio pedis usque ad verticem, non erat in eo ulla macula. Qui etiam postea facit sibi currus et equites, qui et judicium patris stans in porta reprehendebat. » Potest figuraliter intelligi Absalom ipse filius David qui interpretatur patris pax, de qua interpretatione dicturi sumus in sequentibus figuram gestavit populi Judaeorum: qui bene decorus esse dicitur, quod ad eumdem populum figuraliter refertur, propter regnum et sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ut non multiplicent᷑ ꝓximi sanguinis ad ulciscen¬
dum. Dixitq mulier. Quare cogitasti istiꝰ¬
modi rem. contͣ ppłm dĩ. & locutꝰ est rex uerhũ
istud. ut peccet. & ñ reducat eiectum suum
tum est. cessauit dauid rex exire post absolon.
id est cessauit ut ñ exiretur ab aliquo & non
reduceret absolon. Inde ait mulier. & locutꝰ
est rex u̾bum istud ut peccet. & ñ reducat
& eiecti erant. eo qd̃ ñ reducerentur ad heredita¬
tẽ dĩ. ne forte eoacti diis alienis in t̾ra aliena
seruirent. Nec uult ds ꝑire animã. s retrac̃¬
tat cogitans ne ꝑeat penitꝰ qui abiectus est.¬
Ac si diceret. Ds peccatores qͥ a diabolo capti¬
iũ detinentur ut ad se conuertantur uocat.¬
& tu qui eum imitari debes cur ñ eo mͦ agis
Et qndo tondebat᷑ capillꝰ. semel autẽ in anno
tondebatur. In hebreo itaq legitur. Et qͣndo
tondebatur capud eiꝰ. statuto tẽpore tondebat᷑.

Expanded text:
ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscenut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum. « Dixitque mulier: Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? Et locutus est rex verbum istud, ut peccet et non reducat ejectum suum? tum est: « Cessavit David rex ire post Absalom, » id est, cessavit, ut non exiretur ab aliquo, et reduceretur Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum istud, ut peccet et non reducat quasi captivi et ejecti erant, eo quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. Nec vult Deus perire animam, sed retractat, cogitans ne pereat penitus, qui» Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertantur, vocat: et tu qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? « Et quando tondebat capillum semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo igitur ita legitur: Et quando tondebatur caput ejus, statuto tempore tondebatur, »
Abbreviated transcription (Latin):
posset. & ꝑcussit alter alterũ & int̾fecit. & ecce
consurgens uniu̾sa cognatio aduersꝰ ancillã tuã.
uidua duos filios habuit. qͥ rixati sunt magro
suꝑ hereditate patris sui. & alterũ ab alt̾o inter¬
emptũ. S seipsam tam̃ eadem uidua in ꝑsona
dauid posuit. & duos filios suos inꝑsona ãmon
& absalon. cognationẽ uͦ quȩ consurrexit adu̾sꝰ
filium suum in ꝑsona cȩteroꝵ filioꝵ dauid.
domo patris mei. rex aut̃ẽ & thronꝰ eiꝰ sit ĩnocens.
rex̾ĩt. in me sit iniquitas. si tam̃ aliqͣ eẽ debet:
in te autẽ õ rex dauid nulla sit iniqͥtas. qͥ absq
Et sicut ego absq culpa sum ꝓ eo qđ duo filii mei
consurrexerunt adu̾sum se & int̾fectus est alter
ab altero. ita &e tu absq culpa es. ꝓ eo qd̃ absalon
ãmon dignũ morte int̾fecit. Quȩ ait. Recor¬
detur rex dñi dĩ sui. ut ñ multiplicent᷑ ꝓximi
sanguinis ad ulciscendũ. & nequaꝙͣ int̾ficient fi¬
lium meũ. Necordatio hic ꝓ iuram̃to posita ẽ.

Expanded text:
 percussit alter alterum, et interfecit eum. Et ecce universa cognatio adversus ancillam tuam, vidua duos filios habuit, qui rixati sunt in agro super haereditatem patris sui, et alter ab altero interemptus; seipsam tamen eadem vidua in persona David posuit, et duos filios suos in persona Ammon et Absalon. Cognationem vero quae consurrexit adversus filium suum, in persona caeterorum filiorum David. domo patris mei: rex autem, et thronus ejus sit innocens. dversus alterum, in me sit iniquitas, si tamen aliqua esse debet. In te autem, o rex David, nulla sit iniquitas: quia absEt sicut ego absque culpa sum pro eo quod duo filii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero: ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom et Amnon dignum morte interfecit. Quae ait: Recordetur rex Domisanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficient filium meum. » Recordatio hic pro juramento posita est.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ uideret tociens dolorem mortis ãmon ei ad me¬
moriam reduceret. iccirco cessasse dicit᷑ exire pꝰ
absalon. sub audit᷑ ut eũ ad ꝓpria reuocaret. Il¬
lud etiam qđ subinfert᷑ consolatꝰ est dauid suꝑ
ãmon interitu. ita intelligi uolunt. uidelicet
postꝙͣ noluit exire post absalon ut reduceret
eũ & uideretur ab eo. cȩpit consolari suꝑ morte am¬
mon. Qu̾ãdu enĩ putabatur reduci absalon ut
uideretur a dauid. semꝑ mors ãmon filii sui ani¬
mo eiꝰ occurrebat. Siue consolatꝰ est suꝑ eiꝰ inte¬
ritu. sic̃ nob̾ uidet᷑. eo qd̃ nouerit eũ flagitiosũ.
uersum esset ad absalon. misit thecuam & tulit
inde mulierẽ sapientẽ. dixitq ad eam. Lugere.
te simula & induere ueste lugubri. & ne ungua¬
ris oleo. ut sis qͣsi mulier plurimo iam tẽpore
lugens mortuũ. Cor regis uersum ẽẽ ad ab¬
suspirare. & ineo intellexit qd̃ cor eiꝰ uersum

Expanded text:
eum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad meeum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret: idcirco cessasse dicitur exire post Absalom, subauditur ut eum ad propria revocaret. Illud etiam quod subinfertur: « Consolatus est David super Amnon interitu, » ita intelligi volunt, videlicet postquam noluit exire post Absalom, ut reduceret eum et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quandiu enim putabatur reduci Absalom, ut videretur a David, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat: sive consolatus est super ejus interitu, sicut nobis videtur, eo quod noverit eum flagitiosum versum esset ad Absalom, misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem, dixitque ad eam: Lugere te simula, et induere veste lugubri, et ne ungaris oleo, ut sis quasi mulier plurimo jam tempore lugens mortuum. » Cor regis versum esuspirare, et in eo intellexit, quod cor ejus versum
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinẽ cadit. licet inimicꝰ se qͣsi patrem
so ꝓmittat. Necesse est enĩ cito ad pęnitentiã
tati inseruierimꝰ & in luxũ scłi resoluam᷑. ꝑob
temꝑantes sibi malignos sp̃c in necem nram con-¬
spiceret. ac morti ꝑpetuȩ tradat. Porro absalon
fugiens abiit ad tholomai filiũ amiur. regẽ gessur.
& cȩt̾a. usꝙ qͦ ait. cessauit ꝙ dauid rex ꝑseqͥ absalon.
eo qd̃ consolatꝰ esset suꝑ ammon interitu.
radunt enĩ hebrei sicut aqͥbꝰdam didici quod
tholomai pat̾ fuit macha matris absalon. ꝙͣ cdauid
in p̾lio cȩpit. & cesarie ut inqͥunt & unguib p̾ci¬
sis seđ̾m legem accepit uxorẽ. & ex ea genuit tha¬
mar & absalon. & ideo ad eũ fugisse ꝑhibent. Nam
qd̃ sequit᷑. cessauitq dauid ꝑsequi absalon. in he¬
breo ut idem hebrei ferut legitur. cessauit itaq
ceret absalon. s ꝑ tractans in corde suo qd̃ qͦtiens

Expanded text:
amaritudinem cadit, licet inimicus se quasi patrem amaritudinem cadit, licet inimicus se quasi patrem actis falso promittat. Necesse est enim cito ad poenitentiam tati inservierimus, et in luxum saeculi resolvamur, per obtemperantes sibi malignos spiritus, in necem nostram conspiret, ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalom fugiens abiit ad Tholomai filium Ammiud, regem Gessur, » etc., usquequo ait: « Cessavitque David rex persequi Absalom, eo quod consolatus super Amnon interitu. » Tradunt enim Hebraei, sicut a quibusdam didici, quod Tholomai pater fuit Maacha matris Absalom, quam David in praelio cepit, et Caesareae, ut inquiunt, unguibus praecisis secundum legem, accepit uxorem, et ex ea genuit Thamar et Absalom; et ideo ad eum fugisse perhibent. Nam quod sequitur: « Cessavitque David persequi Absalom, » in Hebraeo, ut iidem Hebraei ferunt, legitur: « Cessavit itaqceret Absalom, sed pertractans in corde suo, quod quoties
Abbreviated transcription (Latin):
domui eiꝰ. Qd autẽ post ꝑpetratũ scelꝰ exosam
eam habuisse legit᷑. eoꝵ ꝑsonam exp̃ssit. qͥ post
ad missum qd libet facinꝰ maiꝰ odium habent
ꝙͣ ante ꝑpetrationem illud dilexerant. & ob hoc
citiꝰ ueniam consequnt᷑ quã illi qͥ faciunt &
diligunt. si tam̃ in aliud uiciũ denuo ñ offen¬
dunt. sicut ammon qͥ post admissum stuprũ
in sorore sua ob hoc mortẽ ñ euasit. quia ebrie¬
tatẽ quȩ fomes est luxuriȩ ñ uitauit.
Uoraliter cͦ monemur hoc facto ut semꝑ cau¬
te & prudent̃ agamꝰ ne forte dominentur
in nob uitia. & pͥnceps peccati. qͥ falsam pacẽ
ꝑiclitantib spondet. ne nos imparatos inueni¬
ens. atq imꝓuisos trucidet. sicut absalon
ãmon frẽm suũ ꝓpter stuprũ thamar. Ab
ammon donans. & thamar a maritudo. Qui
eñ m̃bra sua donat libidini. & semetipsum
tradit. seruire iniqͥtati ad iniqͥtatẽ. in peccati

Expanded text:
domui ejus. Quod autem post perpetrato scelere exosam domui ejus. Quod autem post perpetrato scelere exosam eam habuisse legitur, eorum personam expressit, qui post admissum quodlibet facinus majus odio habent quam ante perpetrationem illud dilexerant, et ob hoc citius veniam consequuntur, quam illi qui faciunt et diligunt, si tamen in aliud malum denuo non offendunt. Sicut Amnon, qui post admissum stuprum in sorore sua, ob hoc mortem non evasit, quia ebrletatem, quae fomes est luxuriae, non vitavit. Moraliter vero monemur hoc facto, ut semper caute ac prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, nos imparatos inveniens, atque improvisos trucidet: sicut Absalom Amnon fratrem suum, propter stuprum Thamar incaAmnon donans, et Thamar amaritudo; qui enim membra sua donat libidini, et semetitradit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ labor & certam̃ atq uictoria ad honorẽ
cȩlestis regis refertur. quia ipse est cui omne genu
Rabath eͦ ciuitas est regni amnion. quȩ nẽ phila¬
delphia uocat᷑. Cuiꝰ meminit & ieremias ꝓpħa.
Int̾pretatur gͦ rabath multi. Et saluator in ȩũ¬
głio dicit. quia multi uenient ab oriente & oc¬
cidente. & recũbent cũ abrabam. & ysaae & ia¬
cob in regno cęloꝵ. uerũ iuxta hẏstoriam hinc
u̾ba dierum ita narrant. Manubias qͦq urbiᷤ
plurimas tulit. ppłm autẽ qͥ erat in ea eduxit.
& fecit suꝑ eos tͥbulos & trahas & ferrata car-¬
penta tnͣsire ita ut dissiparent᷑ & conterentur.
Sic fecit dauid cunctis urbib filioꝵ ãmon. & re¬
uersꝰ ẽ cũ om̃i ppło in ierłm. Iecireo ista sub¬
ammon sororẽ suã thamar post peccatũ
magno odio nimis. & çet̾a. Ammon sororẽ
suam thamar causa offensionis dauid patris
sui incestauit. Noc enĩ fuit iniciũ scandali

Expanded text:
sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem elestis regis refertur, quia ipse est « cui omne genu » Rabath ergo civitas est regni Ammon, quae nunc Philadelphia vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta , interpretatur ergo Rabath multi: et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . » Verum juxta historiam hinc Verba dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit: populum autem qui erat in ea eduxit, et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire: ita ut dissecarentur et contererentur. » Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon, et reversus est cum omni populo in Jerusalem. Idcirco ista subAmnon sororem suam Thamar post peccatum, magno odio nimis, etc. Amnon Thamar sororem suam causa offensionis David patris sui, incestavit: hoc enim fuit initium scandali
Abbreviated transcription (Latin):
de. ppłmq eiꝰ adducens serrauit & circũegit
suꝑ eos ferrata carpenta. diuisitq cultris & tuͣs¬
duxit iu tẏpo laterũ. Id est serrauit ferratis
carpentis corpora hominũ. & diuisit cultris fer¬
reis sicut lateres diuidi solent. qui ex paleis &
luto constituunt᷑. Uictoria autẽ hȩc dauid in
ammonitis quã dux suus bellando inchoauit.
s rex ipse ꝑfscit. qͥd significat. nͥ regis nr̃i uic̃¬
toriam in cunctis gentibꝰ e Dux enũ dauid contͣ
mundi potentes scutũ fidĩ opponit. S finis
certaminis & triumphꝰ belli ad regẽ xp̃m solũ
mͦ defertur. quia ei om̃is potestas & potentia
de capite tulit. ie ͥmet diadema inde formauit.
eũ redemptor nr̃ ex contͣria potestate regnum
auferens. sibimet insigne decorũ parauit. Quȩ
autẽ meliꝰ corona ueri dauid intelligitur.ꝙͣ
conuentꝰ ppłi catholici qͥ caput nr̃m regẽ uid̃¬
licet xp̃m corde eredulo nobiliter ambit. &
digne conuersans decent̃ coronat: Om̃is enĩ

Expanded text:
ns servavit, et circumegit super eos ferrata carpenta. Divisitque cultris et transduxit in typo laterum. » Id est serravit ferratis carpentis corpora hominum, et divisit cultris ferreis, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra mundi potentes, scutum fidei opponit. Sed finis certaminis et triumphus belli ad regem Christum solum modo defertur, quia ipsi omnis potestas et potentia de capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae caput nostrum, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit, et digne conversans decenter coronat? Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
na maioꝵ. Ad hoc uͦ utroꝵq illic & pęnitentia
in sinuat᷑. & uenia: ut spes ꝑeuntiũ sit recuꝑatio
ꝑditoꝵ. De statu suo dauid cadente nemo suꝑbiat.
de lapsu etiam suo dauid surgente nemo deperet.
S fortasse qͥs dicat. Si dauid imaginẽ xp̃i gerebat.¬
quomͦ inultas uxores & concubinas habuisse seri¬
multarum gentiũ & nationũ imaginẽ indicabañ.
quȩ ꝑfidem xp̃i consortio ungerent᷑. Concubinȩ
uͦ eiꝰ significant hereticoꝵ ęccłias. quȩ sub xp̃i
nominis titulo manere se głantur. S quia ꝓpter
carnalia lucra sectant᷑ xp̃m. ñ coniuges s concu¬
binȩ uocant᷑. Deniq nẽ reges si plures habeant
uxores uł concubinas. crimeu est: qͥa ĩa tnͣsierunt
figurȩ. ꝓ quib uxoꝵ uł concubinarũ uenia conce¬
debat᷑. At nc̃ qͥa figurȩ tnͣsiert̃. uenia nulla datur.

Expanded text:
d hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur, et venia, ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu suo David cadente, nemo superbiat: de lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Sed fortasse quis dicat, si David imaginem quomodo multas uxores et concubinas habuisse scrimultarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio junguntur. Concubivero ejus significant haereticorum ecclesias, quae sub Christi nominis titulo manere se gloriantur: sed quia propter carnalia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores, vel concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae transierunt, venia nulla datur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidit mulierẽ. hoc est ȩccłiam ex gentib. suꝑ tectũ
in altitudine uidelicet contẽplationis. ꝑ lauachrũ
regenerationis a sordib scłi se munclantẽ & domũ¬
luteam sp̃uali contẽplatione transcendentẽ atq
calcantẽ respexit. atq int̾fecto diabolo eã ꝑ fidem
in dissolubili coniugio sͥ copulauit. Bersabeȩ qͥ ppe
int̾pretatur puteus septimꝰ seu puteꝰ satietatis.
lux mea dñs dicit᷑. etheus abscisꝰ int̾pretatur.
ꝑsonã in se expͥmens diaboli. Qui cum sit tene¬
brosus & de t̾ra uiuentiũ abscisꝰ. transfert se
in angłm lucis & fingit se ẽẽ qd̃ non est. audens
de dõ uero dicere. lux mea di est. Oderimꝰ cͦ pecca¬
tum. s ꝓphetiam ñ extinguamꝰ. Amemꝰ illum
dauid qͣntum amandꝰ est. qͥ nos a diabolo ꝑ miseri¬
cordiam liberauit. Amemꝰ & istum pęnitentem
dauid. qͥ tam graue in se uulnꝰ iniqͥtatis peniten¬

Expanded text:
Vidit mulierem, hoc est Ecclesiam ex gentibus, super tectum, Vidit mulierem, hoc est Ecclesiam ex gentibus, super tectum, in altitudine videlicet contemplationis, per lavacrum regenerationis a sordibus saeculi se mundantem, domuluteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem respexit: atque interfecto diabolo, eam per fidem indissolubili conjugio sibi copulavit. Bethsabee quippe interpretatur puteus septimus, seu puteus satietatis, lux mea Dominus dicitur. Hethaeus abscisus interpretatur, personam in se exprimens diaboli: qui cum sit tenebrosus, et de terra viventium abscisus, transfert se in angelum lucis, et fingit se esse quod non est, audens de Deo dicere, lux mea, Dei est. Oderimus ergo peccatum, sed prophetias non extinguamus. amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
mandata legis retinens implere renitit᷑. ipse nimi¬
rum defert iudiciũ unde damnet᷑. Quid ergo per
factum istud clauid scelestiꝰ quid uria mundiꝰ dici
potest÷ S rursus ꝑ mysteriũ qͥd dauid sanctius
qͥd uria infeliciꝰ inuenit᷑. quando & illȩ ꝑ uitȩ
culpam ꝓphetiȩ signat innocentiã. & istȩ ꝑ uite¬
innocentiam inꝓphetia expͥmit culpã ÷ Uirtꝰ ñaq
sacri eloquii sic transacta narrat. ut uentura ex¬
pͥmat. sicͥ factorẽ approbat. ut ei in mẏsterio contͣdi¬
cat. sic gesta clamnat. ut hȩc mẏsticȩ gerenda ꝑsua¬
deat. Aliter. Dauid qͥ int̾pretatur manufoetis
siue desiderabilis. in figura xp̃i post meridiem in
solario deambulans uidit mulierẽ se lauantem.
atq concupiuit. Sic nimirũ dñs declinante iam
mundo uelud in solario deambulans corpꝰ qd assuniẽ
dignatus est in sole posuit quia cunctis patefecit.

Expanded text:
mandata legis retinens implere renititur, ipse nimimandata legis retinens implere renititur, ipse nimirum defert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David scelestius? quid Uria mundius dici potest? Sed rursus, per mysterium, quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur, quando et ille, per vitae culpam, in prophetia signat innocentiam; et iste, innocentiam, in prophetia exprimit culpam. Virtus namque sacri eloquii sic transacta narrat, ut ventura exprimat; sic factorem approbat, ut ei mysterio contradicat; sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda persuadeat. Aliter, David interpretatur manu fortis, sive desiderabilis. In figura Christi post meridiem in solario deambulans, vidit mulierem se lavantem, atque concupivit. Sic nimirum Dominus, declinante jam mundo, velut in solario deambulans, corpus quod assumere dignatus est, in sole posuit, quia cunctis patefecit.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat. & post tantã duriciam p̾ceptoꝵ fontem
baptismatis inueniens. ad aquã post laborẽ returrat.
S urias quia archam dr̃ ẽt sub pellib meminit. res¬
pondit qd̃ domũ suã intrare ñ posset. Acsi uidaicꝰ
ppłs dicat: ego mandata dĩ insacrificiis carnalib u¬
deo. & redire ad conscientiam ꝑ sp̃uałe intelligentiã
ñ requiro. Quasi enĩ archa ẽẽ sub pellib dicit. qui
p̃cepta cłĩ ñ nisi ad exhibendum ministeriũ sacͥficii
carnalis intelligit. Hunc tam̃ etiam redire ad do¬
mum nolentẽ clauid ad mensã uocat. qͥa quamius
iudaicꝰ ppłs ad conscientiã reu̾ti contemnat. ei tam̃
redemptor ueniens mandata spualia p̾dicat di
quȩ ei diuinitatẽ loquitur. cui idem ppłs crede¬
re dedignat᷑. Unde & urias ad ioab cum ȩpłis ex qͥb
occidi debear mittit᷑. qͥa idem ipse iudaicꝰ popłs
legem portat qua conuincente moriat᷑. Dum enim

Expanded text:
intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respondit quod domum suam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, qui praecepta Dei non nisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamen etiam redire ad domum nolentem David ad mensam vocat; quia quamvis Judaicus populus ad conscientiam reverti contemnat, ei tamen Redemptor veniens mandata spiritalia praedicaquae ejus divinitatem loquitur, cui isdem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur, quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur. Dum enim
Abbreviated transcription (Latin):
naculũ suũ; Et qͥd est bersabeȩ ad se ꝑducere.
nͥ legem lutrȩ carnali ppło comunctã. sp̃uali
sibi intellectu sociare. Bersabeȩ enĩ puteus
septimꝰ dicitur. qͥa nimirum ꝑ cognitionem
tia ministrat᷑. Quem uͦ urias nͥ iudaicũ ppłm
significat. cuiꝰ nom̃ int̾pretatũ dicitur lux mea
dĩ: Iudaicꝰ autẽ ppłs quia de accepta legis scien¬
tia extollitur. qͣsi de dĩ luce głatur. S huic uriȩ¬
cdauid uxorẽ abstulit. sͥq coniuuxit. qͥa uidelicet
manu fortis qd̃ dauid dicitur in carne redẽptor
apparens: dũ de se sp̃ualiter loqui legẽ in no¬
tuit. ꝑ hoc qd̾ iuxta litteram tenebatur hanc
a iudaico ppło extraneã demonstrauit sibiꝙ
coniunxit. quia se ꝑ illam ỹdicari declarauit.
U riam tam̃ ad domũ ire dauid ammonet. pe-¬
des lauare: quia incarnatus dñs ueniens iudaico
ppło p̃cepit. ut ad conscientiam redeat. & sordes

Expanded text:
naculum suum ? Et quid est Bersabee ad se perducere, naculum suum ? Et quid est Bersabee ad se perducere, nisi legem litterae, carnali populo conjunctam, spiritali sibi intellectu sociare? Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum per cognitionem tia ministratur. Urias vero Judaicum populum significat, qui interpretatur lux mea Dei: Judaicus enim populus qui de accepta legis scientia extollitur, quasi Dei luce gloriatur. Sed huic David uxorem abstulit, sibique conjunxit: quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritaliter loqui legem innotuit, per hoc, quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit; sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pdes lavare, quia incarnatus Dominus veniens Judaico populo praecepit ut ad conscientiam redeat, et sordes