comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cce iterum alleliuatica nob̾ gaudia
redierunt. ecce breuit̾ p̾cipitur. ut
dño tociꝰ psalmi iubilatione cantetur.
S inspiciamꝰ qd̾ a suꝑiorib dictis nec
titulum nobis cognoscitur mutasse
nec causam. Titulus ẽ enim alleliua.
causa. confessio. quȩ miro mͦ ad laudes
dñi om̃ino fecunda est. quantoꝵ eniꝰ
hinc ora soluta sunt. Hinc moyses
cum uiris. germana eiꝰ maria cũ femi¬
nis. transitum rubri maris. diuina
laude celebrarunt. Hinc debora io¬
cunda exultatione p̾cinuit. Multi
etiam ꝓpħe canticos diuersos tanti mi¬
raculi confessione ꝓfuderunt. Nou
inmerito. quia magnalia ista tocius
humane redemptionis sacramenta tes¬
tantur. Ab egyptiis enĩ eripimur. qͣndo
ab oꝑib diabolicis diuino munere libe¬
ramur. Mare rubrum transimꝰ. qͣndo
baptysinatis sacramenta ꝑcipimꝰ. In
deserto pascimur. quando diuina gr̃a
concedente in mundi istiꝰ rerũ bonaꝵ
largitate saciamur. Ad terram ꝓnussio¬
nis ꝑducimur: quando in illa felici

Expanded text:
cce iterum alleluiatica nobis gaudia redierunt; ecce breviter praecipitur ut Domino totius psalmi jubilatione cantetur. Sed inspiciamus quod a superioribus dictis nec titulum nobis cognoscitur mutasse, nec causam. Titulus est enim Alleluia, causa confessio, quae miro modo ad laudes Domini omnino fecunda est. Quantorum enim hinc ora soluta sunt? Hinc Moyses cum viris, germana ejus Maria cum feminis transitum Rubri maris divina laude celebrarunt. Hinc Debbora jucunda exsultatione praecinuit. Multi etiam prophetae canticos diversos tanti miraculi confessione profuderunt. Non immerito, quia magnalia ista totius humanae redemptionis sacramenta testantur. Ab Aegyptiis enim eripimur, quando ab operibus diabolicis divino munere liberamur. Mare Rubrum transimus, quando baptismatis sacramenta percipimus. In deserto pascimur, quando divina gratia concedente in mundi istius rerum bonarum largitate satiamur. Ad terram promissionis perducimur, quando in illa felici
Abbreviated transcription (Latin):
serit. Quȩ figura dicitur cacoreloꝵ. idẽ
mala affectatio. quociens ingeniũ iudi¬
cio caret. & spe boni fallitur precipitata
uelocitas. Concupierunt autẽ concu¬
piscentias. genꝰ hoc locutionis in scrip¬
turis scĩs om̃ino creberrimum est:
ut ẽ. desidio desidaui manducare uo¬
biscum pascha. Et illud. Qui male¬
dixerit patri uel matri. mo̾rte mori¬
atur. Siue. castigans castigauit me dñs.
& his similia: Ostendit ẽnim nimie¬
tatem desiderii. positio geminata u̾boꝵ.¬

Expanded text:
sent. 362 Quae figura dicitur cacozelon, id est sent. 362 Quae figura dicitur cacozelon, id est mala affectatio, quoties ingenium judicio caret, et spe boni fallitur praecipitata velocitas. Concupierunt autem concupiscentias. Genus hoc locutionis in Scripturis sanctis omnino creberrimum est; ut est, Desiderio desideravi manducare vobiscum pascha ; et illud, Qui maledixerit patri vel matri, morte morietur ; sive, Castigans castigavit me Dominus , et his similia. Ostendit enim nimietatem desiderii positio geminata verbo
Abbreviated transcription (Latin):
tuli expositione narratum est. Cito
fecerunt & obliti sunt oꝑum eiꝰ. non
sustinuerunt consilium eiꝰ. Uenit ad
tertiam narrationem. Cito fecerunt.
ac si diceret. summa celeritate mutatist
ut qui laudes dño de collatis mirabilib
canebant ppło. pꝰ contra eum nefandas
murmurationes assumerent. Non
sustinuerunt consilium eiꝰ. quando
priꝰ conceperunt despationem. quam
eiꝰ parata beneficia ꝓuenissent. Dñs n
qui eos liberauerat talib tantisq min¬
culis. nullam eos uictualium rerum
passus fuerat penuriam sustinere.
S illi anticipauerunt consilium suꝑ¬
num. qui eiꝰ noluerunt expectare
dispositum. more fragilitatis huma¬
ne. quȩ dum sibi nimia festinatione
ꝓuidere putat. incaute dispositionẽ
diuinitatis anticipat. Et concu
& temptauerunt dm̃ in siccitate.
Hoc erat quod consilum eiꝰ minime
sustinuerunt. ut in deserto cominod¬
onem sub diffidentia peterent. & ass
sibi dari sub murmurationib postulas¬

Expanded text:
 13. Cito fecerunt, et obliti sunt operum ejus; non sustinuerunt consilium ejus. Venit ad tertiam narrationem. Cito fecerunt; ac si diceret, summa celeritate mutati sunt, ut qui laudes Domino de collatis mirabilibus canebant, paulo post contra eum nefandas murmurationes assumerent. Non sustinuerunt consilium ejus, quando prius conceperunt desperationem, quam ejus parata beneficia provenissent. Dominus enim, qui eos liberaverat talibus tantisque miraculis, nullam eos victualium rerum passus fuerat penuriam sustinere. Sed illi anticipaverunt consilium supernum, qui ejus noluerunt exspectare dispositum; more fragilitatis humanae, quae dum sibi nimia festinatione providere putat, incaute dispositionem Divinitatis anticipat. Vers. 14.et tentaverunt Deum in siccitate. Hoc erat quod consilium ejus minime sustinuerunt, ut in deserto comestionem sub diffidentia peterent, et sibi dari sub murmurationibus postulas
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. ñ ad uniuersam egyptiorum
gentem respicit. s tantum ad insequen¬
tiũ multitudinem tendit. que ibi
usq ad minimũ ꝓbatur extincta: Re¬
manserant enim de egyptiis qui leta¬
rentur in ꝓfectione eoꝵ. sicut in psalmo
suꝑiore dixit:. Letata est egyptꝰ in pro¬
fectione eoꝵ. s illi scilicet qui in casu
duriciam cordis demonstrat. quod nͦ
ante euentũ rei s pꝰ effectum miracu¬
loꝵ credere maluerunt. Nam & si bo¬
num sit uisis reb adquiescere. multo
meli ꝓmissa credidisse. sicut in euũgło
thomȩ dicit: Quia uidisti me credidist
beati qui ñ uiderunt & crediderunt.
Quod uͦ addidit & cantauerunt laudes

Expanded text:
mansit, non ad universam Aegyptiorum mansit, non ad universam Aegyptiorum gentem respicit, sed tantum ad insequentium multitudinem tendit, quae ibi usque ad minimum probatur exstincta. Remanserant enim de Aegyptiis, qui laetarentur in profectione eorum, sicut in psalmo superiore dixit: Laetata est Aegyptus in profectione eorum; sed illi scilicet qui in casu duritiam cordis demonstrat, quod non ante eventum rei, sed post effectum miraculorum credere maluerunt. Nam etsi bonum sit visis rebus acquiescere, multo melius promissa credidisse, sicut in Evangelio Thomae dicit: Quia vidisti credidisti: beati qui non viderunt et crediderunt . Q
Abbreviated transcription (Latin):
cantur. ostendens qm̃ sic aruit illa uia¬
fluentoꝵ. ut usq ad iter potuisset
& hoc beneficium si eos de potestate ali¬
ena liberaret. tamen ausit muneris
quantitate: Dicendo de manu odienti¬
um. quib utiq parcere ñ poterant.
quos inmanit̾ impetebant. Horre¬
bant plane ꝓpt̾ quos & tantas plagas
susceperant. & rerum suarum amissi¬
one priuabantur. Intelligitur etiam
de conspirata demonũ cohorte quȩ
humanũ genus stimulo peccatorum
& odit. & ꝑcutit. Sequitur. Et rede¬
mit eos de manu inimicoꝵ. Hoc si ad
litteram uelis accipere. nͨ uidetur pos¬
se congruere. Nam ut liberaret he¬
breos. nullum egyptiis p̃miũ dedit.
quib magis ꝓ sua contumacia plagaꝵ
dictum credamus de temporib xp̃ra¬
nis. quando dñs saluator peccatores
obnoxios precioso sanguine suo a dia¬
sine controuersia uidetur intelligi.
quia nota est in exodo cominemorata
descriptio. Uerum unꝰ ex eis non re¬

Expanded text:
cantur: ostendens quoniam sic aruit illa viacantur: ostendens quoniam sic aruit illa viafluentorum, ut usque ad iter potuisset  hoc beneficium, si eos de potestate aliena liberaret, tamen auxit muneris quantitatem dicendo, de manu odientium; quibus utique parcere non poterant, quos immaniter impetebant. Horrebant plane propter quos et tantas plagas susceperant, et rerum suarum amissione privabantur. Intelligitur etiam de conspirata daemonum cohorte, quae humanum genus stimulo peccatorum et odit et percutit. Sequitur, et redemit eos de manu inimicorum. Hoc si ad litteram velis accipere, non videtur posse congruere; nam, ut liberaret Hebraeos, nullum Aegyptiis pretium dedit, quibus magis pro sua contumacia plagarudictum credamus de temporibus Christianis, quando Dominus Salvator peccatores obnoxios pretioso sanguine suo a diasine controversia videtur intelligi, quia nota est in Exodo commemorata descriptio. Verum unus ex eis non re
Abbreviated transcription (Latin):
dulitate peccasset. Et increpauit
mare rubrum & exsiccatum ẽ. & de¬
duxit eos in aqͥs multis sicut in deser¬
to. Increpationem uocauit occultum
diuinitatis imꝑium. quia mare ii
exodo uoce dñi nusquam legimus
increpatum. Agit enim ille occultis
motib uniuersa que precipit. & qͥsi
ad audientes loquitur. quȩ sensum nͦ
habent adtributũ. Tanta eniꝰ uirtus
iussionis est. ut parere p̾ualeant. quȩ
audire nͨ norunt. Siccatũ mare. nͣ
ꝓ uniuersitate debemus accipere. s
tantum quantũ illis iter aperiret.
Nam plus uide miraculũ fuit. ut
unde liquide excisis laterib constitis¬
sent. nec fluenta fluerent. s montiu
quadã firmitate consisterent. Dequit᷑.
Et deduxit eos in aquis multis sicut
in deserto. Desertum est maxime.
qd̃ aquarum mundatione deseritur.
ut nullum ibi animal possit habitare.
periculo siccitatis ingenito. Educti
sunt ergo hebrei ꝑ abyssum tamquã
ꝑ loca dẽserta. que nimia sterilitate sic¬

Expanded text:
litate peccasset. Vers. 9. Et increpavit mare Rubrum, et exsiccatum est; et deduxit eos in aquis multis sicut in deserto. Increpationem vocavit occultum Divinitatis imperium: quia mare in Exodo voce Domini nusquam legitur increpatum. Agit enim ille occultis motibus universa quae praecipit, et quasi ad audientes loquitur, quae sensum non habent attributum. Tanta enim virtus jussionis est, ut parere praevaleant, quae audire non noverunt. Siccatum mare non pro universitate debemus accipere, sed tantum quantum illis iter aperiret. Nam plus inde miraculum fuit ut undae liquidae excisis lateribus constitissent, nec fluenta fluerent, sed montium quadam firmitate consisterent. Sequitur, et deduxit eos in aquis multis sicut in deserto. Desertum est maxime quod aquarum inundatione deseritur, ut nullum ibi animal possit habitare periculo siccitatis ingenito. Educti sunt ergo Hebraei per abyssum tanquam per loca deserta, quae nimia sterilitate sic
Abbreviated transcription (Latin):
dñi negiexisse cei nebant. traditosq in rep¬
bum sensum pessimo dolore luxerunt.
dum utrasq causas ornauerit similitu¬
do uerboꝵ. Superiori uersu dixit. uidi
nͨ seruantes pactum & tabescebam. nunc
dicit. uide quia mandata uia dilexi. ut
ido mereamur adño conspici. quia ille
inimicos eiꝰ relo pietatis intendit. S post¬
quã ꝑsecutoꝵ seuitiam illataq supplicia
memorauit. uenit ad caritatem quȩ cunc̃¬
ta commendat. Nam si ñ diligens man-¬
data dm̃i talia pateretur. nͨ erat felix coro¬
ua.s uitiosa iactantia. sicut dicit apłs. Si
tradidero corpus meum ut ardeat. caruatẽ
autem nͨ habeain: nichil mͥ ꝓdest. Nam le¬
gi dñicȩ quodammꝰ uidetur ingratꝰ. siqͥs
cormenta martyrii cum murmuratio¬
ne ꝑtulerit. S debet hoc ipsum diligere.
ꝑ quod se credit ad eterna gaudia ꝑuenire.
Drĩs enim animoꝵ qualitates gratrꝰ respi¬
cit. quam cruciatum carnalis passionis

Expanded text:
Domini neglexisse cernebant, traditosque in reproDomini neglexisse cernebant, traditosque in reprobum sensum piissimo dolore luxerunt. dum utrasque causas ornaverit similitudo verborum. Superiore versu dixit: Vidi non servantes pactum, et tabescebam; nunc dicit: Vide quia mandata tua dilexi; ut ideo mereatur a Domino conspici, quia ille inimicos ejus zelo pietatis intendit. Sed postquam persecutorum saevitiam illataque supplicia memoravit, venit ad charitatem quae cuncta commendat. Nam si non diligens mandata Domini talia pateretur, non erat felix corona, sed vitiosa jactantia, sicut dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Nam legi Dominicae quodammodo videtur ingratus, si quis tormenta martyrii cum murmuratione pertulerit: sed debet hoc ipsum diligere, per quod se credit ad aeterna gaudia pervenire. Dominus enim animorum qualitates gratius respicit, quam cruciatum carnalis passionis
Abbreviated transcription (Latin):
reuocauit. Quaꝓpt̾ pactum dñi est. ut
quicumq ꝑsecutiones superaucrit. głosa
debeat electione coronari. Hoc illi minue
seruauerunt. qui fragili remissione con¬
uersi. in ꝑsecutoꝵ suoꝵ gaudia corruert᷑.
Quod cohors scã respiciens affligebatur se
fidei socios ꝑdidisse. Et ut nimietatem
doloris ostenderet. tabescebam dixit. quod
solet longa egritudine fatigatis corporib
cuenire. S unde tabescebat ostendit. quia
preuaricator nequaquam dñi eloquia cus¬
bodiuit. Eloquia autem sunt dñi. qui
ꝑseuerauerit usq in sinem. hic saluus erit.
Siue illud pactum dicit ueteris testam̃ti.
dixit: Omĩa quȩcumq locutꝰ est dñs. &
audiemiis ⁊ facieiniis. Si uhi deos alienos
adoraur. fedissimaq se demonam cultura
maculaiut. pactum illud primȩ ꝓmissio¬
nis detestabili oblituone dereliquid. quod
necesse fuit scĩs uiris usq ad tabem dolere
corpoream. qui ciues suos ac parentes eloqͥa

Expanded text:
revocavit. Quapropter pactum Domini est, ut revocavit. Quapropter pactum Domini est, ut quicunque persecutiones superaverit, gloriosa debeat electione coronari. Hoc illi minime servaverunt, qui fragili remissione conversi, in persecutorum suorum gaudia corruerunt. Quod cohors sancta respiciens, affligebatur se fidei socios perdidisse. Et ut nimietatem doloris ostenderet, tabescebam, dixit, quod solet longa aegritudine fatigatis corporibus evenire. Sed unde tabescebat ostendit: quia praevaricator nequaquam Domini eloquia custodivit. Eloquia autem sunt Domini, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sive illud pactum dicit Veteris Testamenti, dixit: Omnia quaecunque locutus est Dominus, et audiemus, et faciemus . Sed ubi deos alienos adoravit, foedissimaque se daemonum cultura maculavit, pactum illud primae promissionis detestabili oblivione dereliquit. Quod necesse fuit sanctis viris usque ad tabem dolere corpoream, qui cives suos ac parentes eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Iudicium & miscdiam cantaborli
dñc. Om̃s enim uirtutes illi messe m¬
nifestum est. nec ei accedunt aut receilt
in quo substantialit᷑. eẽ. noscunt᷑. Mi¬
ti qui ꝑsecuntur me & tribulant me.
testimoniis tius ñ declinaui. Exaggerĩ
nimis seue ꝑsecutionis inuiria. quando
unus se passum dicit. quod multi decefdi¬
biles intulerunt. Inde & numerosa pal¬
ma uenit eccłiȩ. inde martyrũ sangus
toto orbe sicratꝰ est. quia furor sciuiasa¬
um non est in innocentium ꝑsecutione
letatus. Electorum numerus creuit.
quantum se tẏrannoꝵ ira succendit. Ue¬
rum inter hec om̃ia nullatenꝰ se a testi¬
moniis dñi declinasse testatus est. Gratiꝰ
enim deuotio suscipitur. quȩ inter uitȩ
dissidentis affectus gr̃ȩ diffinata conditio
a pace dictum. quasi pacis actum. Unde
merito utriusq legis constitutum pactũ
uocatur. quod genus humanum adiuina
gra segregatum. in pacem dnũ concordiamq

Expanded text:
dicit: judicium et misericordiam cantabo tibi, dicit: judicium et misericordiam cantabo tibi, Domine . Omnes enim virtutes illi inesse manifestum est, nec ei accedunt aut recedunt in quo substantialiter esse noscuntur. ui persequuntur me et tribulant me; a testimoniis tuis non declinavi. Exaggeratur nimis saevae persecutionis injuria, quando unus se passum dicit, quod multi detestabiles intulerunt. Inde et numerosa palma venit Ecclesiae, inde martyrum sanguis toto orbe sacratus est: quia furor saevientium non est in innocentium persecutione laetatus. Electorum numerus crevit, quantum se tyrannorum ira succendit. Verum inter haec omnia nullatenus se a testimoniis Domini declinasse testatus est. Gratius enim devotio suscipitur, quae inter vitae dissidentes affectu gratiae definita conditio; a pace dictum, quasi pacis actum. Unde merito utriusque legis constitutum pactum vocatur, quod genus humanum a divina gratia segregatum in pacem Domini concordiamque
Abbreviated transcription (Latin):
qui carcereis nexib tenebatur incluso
sicut ionam. quem cetus absorbuit. sic̾
susannã quam falso crimine laborantĩ
ꝑ sententiam danihelis absoluit. Lam¬
nem qͦ momentanea confessione saluaui
& cetera miserationũ genera. quȩ nulli
porest explicare noticia. Sequitur. scd̃m
iudicium tuum uiuifica me. Ubiq qu¬
le iudicium petatur cautissime debemꝰ
aduertere. quia nͨ est humanȩ confidtr¬
tiȩ illud poscere. de quo dictum est: N
intres in iudicium cum seruo tuo. ludi¬
cium est utiq quod petere debemius.
quando nos humili satisfactione ꝓstir¬
nimus. quando peccata nr̃a remotis
excusationib confitemur. Iunc enum
uidicium est dñi talib misereri. quad
bene ille petit. qui se humiliatum atii
supplicem uiuificari scdm iudicium di
postulauit. Ille enim quando iuidicat
miseretur. quando miseretur: & udic
quia neq sine uidicio miseretur: neq
sine iniscdia uidicat. Cui psalmigaps

Expanded text:
qui carcereis nexibus tenebatur inclusus; qui carcereis nexibus tenebatur inclusus; sicut Jonam quem cetus absorbuit; sicut Susannam, quam falso crimine laborantem per sententiam Danielis absolvit; latronem quoque momentanea confessione salvavit; et caetera miserationum genera, quae nullius potest explicare notitia. Sequitur, secundum judicium tuum vivifica me. Ubique quale judicium petatur cautissime debemus advertere, quia non est humanae confidentiae illud poscere, de quo dictum est: Ne intres in judicium cum servo tuo . Judicium est utique quod petere debemus, quando nos humili satisfactione prosternimus, quando peccata nostra, remotis excusationibus, confitemur. Tunc enim judicium est Domini talibus misereri, quod ille bene petit, qui se humiliatum atque supplicem vivificari secundum judicium Domini postulavit. Ille enim quando judicat miseretur, quando miseretur et Judicat: quia neque sine judicio miseretur, neque sine misericordia judicat: cui Psalmigraphus
Abbreviated transcription (Latin):
Longe e᷑ a peccatorib salus. quia iustifica¬
tiones tuas nͦ exquisierunt. In primo
uersu littere huius dixerat eripiendũ
se a ꝑsecutorib. eẽ. quia legem dñi non
fuisset oblitus. nunc aptissima contra¬
rietate a suꝑbis ꝑsecutorib salutem di¬
cit. eẽ. longinquam. qm̃ iustificationes
dñi minime quesierunt. ut & deuotos
spe bone conuersationis animaret. &
ꝑfidos ꝓposita dampnatione terreret.
Quod specialiter intelligendum estimo
d̾e uideis. qui salutem id ẽ dñm saluato.¬
rem nͨ ei credendo a se longius effecert᷑.
Nam ut credere potuissent iustificationes
testamenti ueteris minime ꝑquirere
uoluerunt. in quib ut sepe dictum ẽ
prefiguratus est dñi saluatoris aduentꝰ.
Merito gͦ a salute longe facti sunt. qui
respuerunt salutis auctorem. Nam dũ
illis a pilato xp̃c dñs offerretur. illi latro¬
dimitti sibi obturatis mentib elegerum
diũ ꝑ quas afflictis & sauciatis diuersis
modis subuenire dignatur. sicut ioseph

Expanded text:
Longe est a peccatoribus salus, quia justificationes tuas non exquisierunt. In primo versu litterae hujus dixerat eripiendum se a persecutoribus esse, quia legem Domini non fuisset oblitus; nunc aptissima contrarietate a superbis persecutoribus salutem esse longinquam, quoniam justificationes Domini minime quaesierunt, ut et devotos spe bonae conversationis animaret, et perfidos proposita damnatione terreret. Quod specialiter intelligendum aestimo de Judaeis, qui salutem, id est Dominum Salvatorem, non ei credendo, a se longius effecerunt. Nam ut credere potuissent, justificationes Testamenti Veteris minime perquirere voluerunt, in quibus ut saepe dictum est praefiguratus est Domini Salvatoris adventus. Merito ergo a salute longe facti sunt, qui respuerunt salutis auctorem. Nam dum illis a Pilato Christus Dominus offerretur, illi latrodimitti sibi obduratis mentibus elegerunDomini, per quas afflictis et sauciis diversis modis subvenire dignatur: sicut Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
endum. quando iudicia dñi in eterno
scło ꝑmanebunt. Dicłt enim iustis:
Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnum quod uobis paratum est ab
initio mundi. Impiis autem dicturꝰ::
lte in ignem ȩternum. qui paratus ẽ
diabolo & angłis eiꝰ. Quȩ iudicia iusticiȩ
ipsius erunt sine dubitatione ꝑpetua.
quando sententie eiꝰ nec tempꝰ aliquod
mutabit. nec res ulla subuertet. Sic
in uno uersũ & initia nr̃e fidi. & ad huc
uentura conclusit

Expanded text:
endum, quando judicia Domini in aeterno endum, quando judicia Domini in aeterno saeculo permanebunt. Dicit enim justis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi. Impiis autem dicturus est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quae judicia justitiae ipsius erunt sine dubitatione perpetua, quando sententiam ejus nec tempus aliquod mutabit, nec res ulla subvertet. Sic in uno versu, et initia nostrae fidei, et adhuc ventura conclusit
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ tuȩ. Principiũ uerboꝵ tuorũ
significare michi uidetur inatiũ scrip¬
turarum diuinarũ. Et quid ẽ aliud.
nisi inchoatio genesis. quȩ dicit. in pͥnci¬
pio fecit d̾s celum & terram. ubi tamen
om̃ia inclusa ac significata noscuntur:
Nam quȩ sunt cęlestia cȩlo continentur.
terrena uͦ creata. ꝑ terrȩ significationem
debemus acerpere. Sic illud principium
uerboꝵ. tociꝰ ueritaus ꝓbatur. ec̃. ꝑfectio.
Ueritas enim a pͥncipio uera loquitur.
& uerba sua usq ad finem ueritatis addu¬
cit. De his erĩ scriptum ẽ: Celũ & icrra
transibunt. uerba autem mea nͨ prete¬
ribunt. Quicquid enim ex illo uerita¬
tis fonte descenderit. incommutabili uir¬
tute consistit. Nam sicut dictum ẽ initi¬
um sapientiȩ timor dñi. ita & hic locutio¬
nis ordo formatus est. principiũ uerboꝵ
tuoꝵ ueritas. Et qm tetigerat quod in
pͥncipio gestum ẽ. sequitur & illud qd̾
post mundi istiꝰ fuiem constat. eẽ. faci¬

Expanded text:
e. Principium verborum tuorum, significare mihi videtur initium Scripturarum divinarum. Et quid est aliud nisi inchoatio Genesis, quae dicit: In principio fecit Deus coelum et terram ? ubi tamen omnia inclusa ac significata noscuntur; nam quae sunt coelestia coelo continentur: terrena vero creata per terrae significationem debemus accipere. Sic illud principium verborum totius veritatis probatur esse perfectio. Veritas enim a principio vera loquitur, et verba sua usque ad finem veritatis adducit. De his enim scriptum est: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Quidquid enim ex illo veritatis fonte descenderit, incommutabili virtute consistit. Nam sicut dictum est: Initium sapientiae timor Domini , ita et hic locutionis ordo formatus est: Principium verborum tuorum veritas. Et quoniam tetigerat quod in principio gestum est, sequitur et illud quod post mundi istius finem constat esse faci
Abbreviated transcription (Latin):
meũ & redime me. ꝓpt᷑ eloquium tuum
iuuifica me. Hic uersus sollicita pietate
querendꝰ est. ne quod absit cohors scõꝵ
ꝑ arrogantiam udicare quesisse uideat᷑.
De quib scriptum ẽ. Iustus in pͥncipio
sermonis accusator est sui. S iudicium
suum illud dicit. quo uerbo credidit. q̃
incarnationem dñi pura mente suscepit.
Securum᷑ iudicium. de quo nullus possit
dni formidare iudicium. Nam in his
quȩ ꝑdi grãm bene credendo iudicant
sc̃i. securi semꝑ efficiuntur. Et merito
in eis examinationem diinam petunt.
quia se in ipsis glorificandos. ẽẽ. cognosct᷑.
Et respice quam pulcherrime facta de¬
nominatio est. Quod argumentum di¬
citur a coniugatis. quando nom̃ de no¬
mine concordi assonatione formatur.
Sequitur. redue me. Quem redimere
poterat. nisi credentem  Aut pro quo
maxime sanguinem redemptoris effun¬
deret. si fidelis famulus ñ fuisset. Addi¬
dit ꝓpt̾ eloquium tuũ uiuifica me. Illos
scilicet ubi ꝓmittitur. qui credit in me

Expanded text:
meum, et redime me: propter eloquium tuum vivifica me. Hic versus sollicita pietate quaerendus est, ne quod absit cohors sanctorum per arrogantiam judicari quaesiisse videatur: de quibus scriptum est: Justus in principio sermonis accusator est sui . Sed judicium suum illud dicit, quo verbo credidit, quo incarnationem Domini pura mente suscepit. Securum utique judicium, de quo nullus possit Domini formidare judicium. Nam in his quae per Dei gratiam bene credendo judicant sancti, securi semper efficiuntur: et merito in eis examinationem divinam petunt, quia se in ipsis glorificandos esse cognoscunt. Et respice quam pulcherrime facta denominatio est. Quod argumentum dicitur a conjugatis, quando nomen de nomine concordi assonatione formatur. Sequitur, redime me. Quem redimere pomaxime sanguinem redemptionis effunderet, si fidelis famulus non fuisset? Addidit: Propter eloquium tuum vivifica me: illo scilicet, ubi promittit, Qui credit in me
Abbreviated transcription (Latin):
De ista humilitate diaboli uicta suꝑbia ẽ.
ut ex contraria parte caderet. ne quid se
ꝓficuum presumpsisse gauderet. Sequit᷑.¬
& eripe me. Unde scilicet nisi de penarũ
uergentium necessitate. de periculo mor¬
tis. & quicquid possunt in illa concerta¬
tione beati martyres sustinere. Non enĩ
poterat sc̃s ppłs petere liberari se ab otio¬
sa humilitate. cuiꝰ erat inclinis ac deuo¬
ta ꝓfessio. L egem uero hic illam senten¬
tiam dicit. quȩ ait: Om̃is qui se exaltat
humiliabitur. & qui se humiliat exal¬
tabitur. Quaꝓpt᷑ merito se hanc nori¬

Expanded text:
De ista humilitate diaboli victa superbia est, De ista humilitate diaboli victa superbia est, ut ex contraria parte caderet, ne quid se proficuum praesumpsisse gauderet. Sequitur, et eripe me; unde scilicet, nisi de poenarum urgentium necessitate, de periculo mortis, et quidquid possunt in illa concertatione beati martyres sustinere? Non enim poterat sanctus populus petere liberari se ab otiosa humilitate, cujus erat inclinis ac devota professio. Legem vero hic illam sententiam dicit, quae ait: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Quap
Abbreviated transcription (Latin):
ide humilitatem meã & cripe me. quia
legem tuam nͨ sum oblitus. Ecce iam ui¬
gesimam litteram ppłs uitioꝵ uictor in¬
greditur. in qua se petit uiuificare. qmͣ
mandata dñi summo studio requisiuit.
Longe autem a peccatorib salutem esse
cominemorat. quia simila ñ fecerunt.
Principium quoq uerboꝵ dñi ueritatẽ
esse testatur. s ut ad litterȩ huius pͥncipia
redeamus: dicit uide humilitatem mea.
quod hic uidetur ad martyres ꝑtinere.
quoꝵ corpus ita ingentib tormentis affli¬
gitur: ut nͨ in ipsis natura hominum.
s uelud pecudum uilitas estimetur. De
hac humilitate sequens psalmus dicturus
est. quia multum repleti sumus contemp¬
tione. & multum repleta ẽ anima nr̃a
obꝓbrium habundantib & despectio su¬
perbis. Audi & apłm humiliantem se.
Ego autem sum minimꝰ apłoꝵ om̃ium:
S ut hanc humilitatem purpureo quo¬
dam pallio uestiamus. dñs quoq dicit:
Ego autem sum uermis & non homo.
obꝑbrium hominũ & abiectio plebis.

Expanded text:
ide humilitatem meam, et eripe me, quia legem tuam non sum oblitus. Ecce jam vicesimam litteram populus vitiorum victor ingreditur, in qua se petit vivificari; quoniam mandata Domini summo studio requisivit. Longe autem a peccatoribus salutem esse commemorat, quia similia non fecerunt. Principium quoque verborum Domini veritatem esse testatur. Sed ut ad litterae hujus principia redeamus, dicit: Vide humilitatem meam. Quod hic videtur ad martyres pertinere, quorum corpus ita ingentibus tormentis affligitur, ut non in ipsis natura hominum, sed velut pecudum vilitas aestimetur. De hac humilitate sequens psalmus dicturus est; Quia multum repleti sumus contemptione ; et, multum repleta est anima nostra opprobrium abundantium, et despectio 424 superbis. Audi et Apostolum humiliantem se: Ego autem sum minimus apostolorum . Sed ut hanc humilitatem purpureo quodam pallio vestiamus, Dominus quoque dicit: Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis .
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc psalmo ꝑquirenda nouitas
messe cognoscitur. qm euͦ de qͥnqua¬
gesimi sexti. & quinquagesimi noni
partib constat. eẽ. contextũ. S cum
ipsa uerba sint posita. quȩ in illis
ante iam dicta sunt. ad intellectum
tamen alium ꝑducunt᷑: Qm̃ mutatꝰ
titulꝰ qui semꝑ continentiam psilmi
indicare monstratur. aliter partes
ipsas quã suꝑiꝰ dicte sunt ꝑsuadet
intelligi. Canticum enim frequent̃
diximꝰ ad diuinarũ rerum contem¬
plationem referri. psalmũ uͦ ad ope¬
ras actuales. Quȩ tamen diuinis nos¬
cuntur conuenire mandatis. qm̃ in
pͥmo uersu etiam ipse testatur: Can¬
tabo & psalmum dicam dño. Dauid
autem significat regem xp̃m. qui in
hoc psalmo locuturus ẽ. Quaꝓpt̾ sin
gula magna debemꝰ intentione ꝑqui¬
rere. qmͣ psalmi in quib ex ꝑsona
sua loqui dignatur. reuerentissima
subtilitate ꝓfundi sunt. ut tanti
secreti dignitas densiore uelamine
protegatur
Diuisio psilmi.

Expanded text:
n hoc psalmo perquirenda novitas inesse cognoscitur, quoniam eum de quinquagesimi sexti et quinquagesimi noni partibus constat esse contextum. Sed cum ipsa verba sint posita, quae in illis ante jam dicta sunt, ad intellectum tamen alium perducuntur: quoniam mutatus titulus, qui semper continentiam psalmi indicare monstratur, aliterque partes ipsas, quam superius dictae sunt, persuadet intelligi. Canticum enim frequenter diximus ad divinarum rerum contemplationem referri; psalmum ras actuales, quae tamen divinis conveniant mandatis. Quod in primo versu ipse testatur: « Cantabo et psalmum dicam Domino. » David autem significat regem Christum, qui in hoc psalmo locuturus est. Per gula magna debemus intentione perquirere: quoniam psalmi in quibus ex persona sua loqui dignatur, reverentissima subtilitate profundi sunt, ut tanti secreti dignitas densiore velamine protegatur. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
flebilis nimis & dolenda narratio. quȩ
est manifestatio necessitatũ. & ꝓbabiliũ
lingua causaꝵ. Et ne pꝰ tot asperas ca¬
lamitates de castigatione sua uideretur
ingratꝰ. tercia parte dñi laudes dulcissi¬
ma nimis intentione ꝓsequit᷑. cuius
aduentu construendam acit ȩccłiam.
Et cum sint om̃ia ꝑmutana. ipse tam̃
ꝑmaneat in et̾num. Infertui etiam
sub hylaritate nimis uotiua cinclusio.
sc̃oꝵ sem̃ ibi. eẽ. dirigendũ. ubi laibitat
dñs in gła sempit᷑na. Sic lex illa pauiten¬
tium regularis. plenissime noscit᷑ fuisse
completa. Inchouuit enim a lacrimis.
finiuit in gaudio.¬
N EX

Expanded text:
flebilis nimis et dolenda narratio, quae flebilis nimis et dolenda narratio, quae est manifestatio necessitatum et probabilium lingua causarum. Et ne post tot asperas calamitates de castigatione sua videretur ingratus, tertia parte Domini laudes dulcissima nimis intentione prosequitur, cujus adventu construendam dicit Ecclesiam; et cum sint omnia permutanda, ipse tamen permaneat in aeternum. Infertur etiam sub hilaritate nimis votiva conclusio, sanctorum semen ibi esse dirigendum, ubi habitat Dominus in gloria sempiterna. Sic lex illa poenitentium regularis plenissime noscitur fuisse completa; inchoavit enim a lacrymis, finivit in gaudio. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi postulat lib̾ari. quã ẽ dignatꝰ
assumere. sicut in sextodecimo psalmo.
& in octogesimo quinto constat effectũ.
Aliud uͦ cum in psilmo octogesimo nono
introducit᷑ moysi ꝑsona reuerenda in
typo sacerdotali. qͥ ꝓ peccatis tam suis qͣ.
generalib dep̾catur. Nec ñ in p᷑senti
psalmo ꝑsona pauꝑis adhibetur. qͥ sub
penitentie humilitate anxiꝰ clamat ad
dñm. Et ido om̃is penitentia ẽ oratio.
ñ autem om̃is oratio penitentia ẽ. qͣndo
& ille orauit qui nichil admisit. quod
reatui potuisset ascribi. Sic isti psalmi
qui orationis titulo p̾notant᷑. cum sius
ꝓprictatib ꝓbantur expliciti. Diuisio iᷤ.
auꝑ iste mundanis diuiciis egens. s
suꝑnis uirtutib abunde ditissimus.
in exordio psalmi multiplicit̾ dñm rogat.
ut eiꝰ clamor ad ipsum ꝑuenire mereat᷑.
qm̃ iugi afflictione contritꝰ. ossa sua sic̃
in frixorio dicit ẽẽ. confrixa. Sequitur

Expanded text:
hujus saeculi postulat liberari, quam est dignatus hujus saeculi postulat liberari, quam est dignatus assumere, sicut in sexto decimo psalmo, et in octogesimo quinto constat effectum. Aliud vero cum in psalmo octogesimo nono introducitur Moysis persona reverenda in typo sacerdotali, qui pro peccatis tam suis quam generalibus deprecatur; nec non in praesenti psalmo persona pauperis adhibetur, qui sub poenitentiae humiltentia est oratio, non autem omnis oratio poenitentia est, quando et ille oravit qui nihil admisit quod 337 reatui potuisset ascribi. Sic isti psalmi qui orationis titulo praenotantur, cum suis proprietatibus probantur expliciti. Divisio psalmi. Pauper iste mundanis divitiis egens, sed supernis virtutibus abunde ditissimus, in exordio psalmi multipliciter Dominum rogat, ut ejus clamor ad ipsum pervenire mereatur: quoniam jugi afflictione contritus, ossa sua sicut in frixorio dicit esse confrixa. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis aliqui presentem psalmũ
dño saluatori aptandum esse puta¬
ueri nt. conueniens iuidetur afflicti ma¬
gis & gementis pauꝑis sicut & titulus
ipse continet introducere in hac relatiõe¬
ꝑsonam. quia multa sunt quȩ illi in ma¬
culate sc̃e incarnationi nequeant conue¬
nire. Primũ. qd̾ anxius nusquã fuisse
legitur dñs xp̃c. Anxius est enim. qui
in graui discrimine constitutꝰ. nullam
partem quam sequi debeat nouit eligere.
nota. quia dum ubiq in titulis nomi¬
na sint posita. hic pauꝑ sine nomine
introducitur ad loquendum. scilicet. ut
cum uni datur. om̃s sibi pauꝑes xp̃i cog¬
noscerent adtributum. Animo pͣtereã
cõndendum est. hunc psalmũ quartum
esse ex his qͥ notant᷑ oratio. quaniuis pe¬
nitentiũ quintꝰ eẽ. uideatur. Sciendũ ẽ
plane. orationum duo. eẽ. genera. Unũ:
quando dñs xp̃c orat ad patrem. noni
ꝓpeccatis sius quȩ om̃ino ñ habuit. sea
humanam naturam ab aduersitatibꝰ

Expanded text:
uamvis aliqui praesentem psalmum Domino Salvatori aptandum esse putaverint, conveniens videtur afflicti magis et gementis pauperis, sicut et titulus ipse continet, introductam esse pepersonam, quia multa sunt quae illi immaculatae sanctae incarnationi nequeunt convenire. Et primum, quod anxius nusquam fuisse legitur Dominus Christus. Anxius est enim qui in gravi discrimine constitutus, nullam partem, quam sequi debeat, novit eligere. nota quia dum ubique in titulis nomina sint posita, hic pauper sine nomine introducitur ad loquendum; scilicet ut cum uni datur, omnes sibi pauperes Christi cognoscerent attributum. Animo praeterea condendum est hunc psalmum quartum esse ex his qui notantur Oratio, quamvis poenitentium quintus esse videatur. Sciendum est plane orationum duo esse genera. Unum quando Dominus Christus orat ad Patrem, non pro peccatis suis, quae omnino non habuit; sed humanam naturam ab adversitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
alutaris psalmi istius intentione
tractata. contra mundi dolores
anumi fortitudinem debemꝰ obicere.
Dicamus. sicut psalmus inchoat. Di¬
lexi qm exaudiuit dñs uocem depreca¬
tionis meȩ. quia nͨ est pena quȩ ꝓmouet
ñ est dolor qui ꝑducit ad requiem.
nec durus estimandꝰ est fletus. qui ȩter¬
na gaudia subministrat. Intendamus
enim non quod patimur. s quod spe¬
ramus. & temporale malum sine du¬
bitatione mollescit. cuius ꝓsperrimꝰ
intenditur finis. Rogemus gͦ omnipo¬
tentiam xp̃i. qui hec solus ualet inesti¬
mabili uirtute suꝑare. ut acie maligni¬
tatis infracta. nec illa nobis om̃ino fiag
asꝑa. quȩ nunc uidentur austera. Sic
enĩ dño in regione uiuoꝵ placebimꝰ.
si in hoc scło mortificare nr̃a corpora
ꝓ ipsius głẽ nomine festinemus.

Expanded text:
alutaris psalmi istius intentione tractata, contra mundi dolores animi fortitudinem debemus objicere. Dicamus, sicut psalmus inchoat: Dilexi, quoniam exaudivit Dominus vocem deprecationis meae: quia non est poena quae promovet, non est dolor qui perducit ad requiem; nec durus aestimandus est fletus, qui aeterna gaudia subministrat. Intendamus enim non quod patimur, sed quod speramus, et temporale malum sine dubitatione mollescit, 391 cujus prosperrimus intenditur finis. Rogemus ergo omnipotentiam Christi, qui haec solus valet inaestimabili virtute superare; ut acie malignitatis infracta, nec illa nobis omnino fiant aspera, quae nunc videntur austera. Sic enim Domino in regione vivorum placebimus, si in hoc saeculo mortificare nostra corpora pro ipsius gloriae nomine f
Abbreviated transcription (Latin):
ibet respicere quemadinodum
Ipħalis ascensꝰ iste ꝓficiat. & paulatim
altiora petens indicia nobis suȩ ꝓfectio¬
nis ostendat. Nam qui pruis ad mon¬
tes oculos leuauit. nunc ad ipsum dñm
lumina sui cordis crexit. ut qui spͣalib
gressib celsiora nitebatur ascendere. diui¬
nȩ se misdĩȩ feliciter. ꝓrimaret. Pulchrũ
spectaculum subire homines ad dm. pi¬
gramq istam molem ad suꝑnȩ gr̃ȩ pre¬
mia subleuare. Quod tam̃ ille solus efficit.
qui de sepulchro łararum uenire prece¬
pit. qui mergentem petrum porrecta
dextera liberauit. qui helyam atq enoch
uiuentes transtulit. & his similia quȩ
cotidie uirtus diuinitatis oꝑatur. Istos
autem gradꝰ illi conscendunt. qui hic
caritate unum sunt. Ad caput eniꝰ festi¬
nare nequeunt. nisi qui xp̃i membra. eẽ.
meruerunt. Quaꝓpt̾ sicut hune mira¬
bilem ascensum corde respeximus. ita
nunc psalmi altitudinem sollicita
mente trac temus.O

Expanded text:
ibet respicere quemadmodum prophetalis ascensus iste proficiat, et paulatim altiora petens, indicia nobis suae perfectionis ostendat. Nam qui prius ad montes oculos levavit, nunc ad ipsum Dominum lumina sui cordis erexit: ut qui spiritualibus gressibus celsiora nitebatur ascendere, divinae se misericordiae feliciter proximaret. Pulchrum spectaculum, subire homines ad Deum, pigramque istam molem ad supernae gratiae praemia sublevare! Quod tamen ille solus efficit, qui de sepulcro Lazarum venire praecepit , qui mergentem Petrum porrecta dextera liberavit : qui Eliam atque Enoch viventes transtulit , et his similia, quae quotidie virtus Divinitatis operatur. Istos autem gradus illi conscendunt, qui hic charitate unum sunt. Ad caput enim festinare nequeunt, nisi qui Christi membra esse meruerunt. Quapropter sicut hunc mirabilem ascensum corde respeximus, ita nunc psalmi altitudinem sollicita mente tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Eicit aquam de petra rupis. quandost.¬
rilia corda mortalium salutares ruuilgs
diuina largitate manabiles. De petra rui¬
pis ad auxesim positum est. qm̃ ñ paru
nitudinem rupis eriguntur. Qui per

Expanded text:
icit aquam de petra rupis, quando sterilia corda mortalium salutares rivulos divina largitate manabiles. De petra rupis ad auxesim positum est, quoniam non e in magnitudinem rupis eriguntur. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
mit nos miraculo resurrectionis ostenso.
sicut dicit apłs. cuncta complectens: Mag¬
no precio redempti estis. Hoc enum fuit
precium. quod p̾tium nͨ haberet. Qui¬
cius. Om̃i carni nͨ tantum de hominib
uoluit intelligi. s quicquid natat. qͥcqͥd
uolat. quicqͥd repit. quicqͥd graditur. qm̃
uniuersa eiꝰ largitate satrantur. Nam sic̃
creator est om̃ium. ita & pastor animan¬
tium ꝓbatur. ẽẽ. cunctoꝵ. Pascit etiam
om̃ia spiritalia incorporeo cibo miscłiȩ
suȩ. nam cum generaliter indigeatur
ab om̃ib. ipsius munere geritur. ut
uniuersa continere atq existere comp¬
bentur. Siue om̃i carni dat escam. fideli¬
b tantum forsitan debemus accipere. qͦs
corꝑe & sanguine suo saginare dignatur.

Expanded text:
mit nos miraculo resurrectionis ostenso, mit nos miraculo resurrectionis ostenso, sicut dicit Apostolus cuncta complectens: Magno pretio redempti estis . Hoc enim fuit pretium quod pretium non haberet. ejus. Omni carni, non tantum de hominibus voluit intelligi, sed et quidquid natat, quidquid volat, quidquid repit, quidquid graditur: quoniam universa ejus largitate satiantur. Nam sicut creator est omnium, ita et pastor animantium probatur esse cunctorum. Pascit etiam omnia spiritualia incorporeo cibo misericordiae suae. Nam cum generaliter indigeatur ab omnibus, ipsius munere geritur, ut universa continere atque existere comprobentur. Sive omni carni dat escam, fidelibus tantum forsitan debemus accipere, quos corpore et sanguine suo saginare dignatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iussionib iniquis conatib restiterunt.
qua significatione & deuota plebs uideoꝵ.
e ppłs includitur. xpͣianus. Quia in
scłm miscłia eiꝰ. humilitas ꝓpriȩ ꝑtinet
ad tempora xp̃iana. quȩ tunc latius desidera¬
ricepit. quando eam in se dñs saluator
ostendit. Ipse enim morisfeaeat & humi¬
litatis uiam. & paeiertię disciplinara. Qua¬
ꝓpt᷑ ille humilitatis seruoꝵ suoꝵ mem̾or
est. qui & preceptor eius. eẽ. dinoscitur.
Memor fuit. significat sc̃ę incarnationis
archanum. quando aduentu suo creden-
nullum p̃cium egyptiis dedit. quando
hebreos de manib eoꝵ liberare dignatus
est. S quia in potestate diaboli uel minis¬
troꝵ eius tenebamur obnoxii. tunc se
immolandum magnum precium
dedit. ut nos ab eis redderet absolutos.
Redemit enim nos diuersis inuiriis. &
passionib suis. claustra passus. alapis cesus.
flagellis uerberatus est. Redemit utiq
sanguine precioso. ad postremum rede¬

Expanded text:
jussionibus iniquis conatibus restiterunt. jussionibus iniquis conatibus restiterunt. Qua significatione et devota plebs Judaeorum, et populus includitur Christiancordia ejus. Humilitas proprie pertinet ad tempora Christiana, quae tunc latius desiderari coepit, quando eam in se Dominus Salvator ostendit. Ipse enim monstravit et humilitatis viam et patientiae disciplinam. Quapropter ille humilitatis servorum suorum memor est, qui et ejus praeceptor esse dignoscitur. Memor fuit significat sanctae incarnationis arcanum, quando adventu suo credentenullum pretium Aegyptiis dedit, quando Hebraeos de manibus eorum liberare dignatus est. Sed quia in potestate diaboli vel ministrorum ejus tenebamur obnoxii, tunc se immolando magnum pretium dedit, ut nos ab eis redderet absolutos. Redemit enim nos diversis injuriis et passionibus suis, claustra passus, alapis caesus, flagellis verberatus est. Redemit nos utique sanguine pretioso, et ad postremum rede
Abbreviated transcription (Latin):
rasse. Seon quidem interpretatus est temp¬
tatio coloꝵ. alter uͦ arborem infructuosaim
amorreus exacerbatio. quȩ om̃ia uidentur
ad diabolum ꝑtinere. Ipse est enim arbor
infructuosa. ipse exacerbatio. S hec in nob
dñs occidit. quando nos ad instituta sua
tatur coaceruantem. basan confusio. Qui
enim coaceruat peccata nr̃a. absolute da¬
bolus est ipse etiam recte dicitur confusis.
qm̃ & sequaces suos confundit.& ipse de
am̃i iudicio confusus abscedit. Uerum hoc
& talia dñi uirtute interfecta iacent. qͣn¬
do nos eripere a tam pessima obnoxietate
terciȩ narrationis ingreditur. & quãuis
tur. qmͣ heatitudo illa quȩ illis fuerat
pollicita. expulsis. qui sua iniquitate
ceciderunt scis ac fidelib xp̃ianis ꝓmisse
hereditatis prȩmia conferuntur. Me¬
minerimus autem quod & in hac quoq
diuisione ꝑ quinq uersus duodecima
species diffinitionis ꝑmaneat. quam in
scła parte iam diximus. Hereditatem¬
dicit seruo suo. illos sequestrat. qui dni

Expanded text:
am. C Seon quidem interpretatur tentatio oculorum, sive arbor infructuosa. Amorrhaeus, exacerbatio, quae omnia videntur ad diabolum pertinere. Ipse est enim arbor infDominus occidit, quando nos ad instituta sua tatur coacervans, Basan confusio. Qui enim coacervat peccata nostra, absolute diabolus est. Ipse etiam recte dicitur confusio, quoniam et sequaces suos confundit, et ipse de Domini judicio confusus abscedit. Verum haec et talia Domini virtute interfecta jacent, quando nos eripere a tam pessima obnoxietate tertiae narrationis ingreditur. Et quamvis tur: quoniam beatitudo illa quae illis fuerat pollicita, expulsis qui sua iniquitate ceciderunt, sanctis ac fidelibus Christianis promissae haereditatis praemia conferuntur. Meminerimus autem quod et in hac quoque divisione per quinque versus duodecima species definitionis permaneat, quam in secunda parte jam diximus. Verdicit, servo suo, illos sequestrat qui Domini
Abbreviated transcription (Latin):
lum cum ministris suis in fonte salutis
excutit. quando eos a nobis potentiȩ suȩ
uirtute remouerit. Excutit autem dixit.
tamquam puluerem ꝓicit. ut de hac cele¬
ritate & uirtutem diuinitatis ostenderet.¬
& illos terrenas sordes. eẽ. monstraret.
qm̃ in scłm miscdia eiꝰ Per desertum nos
traicit. quando ꝑ hoc scłm transire facit
illesos: Soli enu euadunt. qui mundi
istius mala ꝑtranseunt. Ceterum qui
in istis heserit. ad prȩmia diuina nͨ ꝑue¬
nit. Desertus enim ido dicitur mundus.
quia diuina electione ẽ priuatus. Et me¬
rito sic uocatur. qui ad se ueniente nor
recepit auctorem. Qui edurit aquam¬

Expanded text:
lum cum ministris suis in fonte salutis excutit: quando eum a nobis potentiae suae virtute removet. Excutit autem, dixit, tanquam mulierem projicit: ut de hac celeritate et virtutem divinitatis ostenderet, et illos terrenas sordes esse monstraret.misericordia ejus. Per desertum nos trajicit, quando per hoc saeculum transire facit illaesos; soli enim evadunt qui mundi istius mala pertranseunt. Caeterum qui in istis haeserit, ad praemia divina non pervenit. Desertus enim ideo dicitur mundus, quia divina electione privatus. Et merito sic vocatur, quia ad se venientem non recepit Auctorem. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Percutit reges magnos. quando incor¬
de nr̃o impia desideria celestis miserator
extinxerit. Tunc enim nos uiuimus dum
illa moriuntur. & contraria sorte necesse
est nos occumbere. si contingat illa supare.
Reges fortes occidit. quando a nobis expelit
deionia uaria inmissione grassantira. quoꝵ
uoluntas nequam extinguitur. si fidelium
animȩ ab eoꝵ potestate tollantur. Occide
dñe fortes reges. ut liberes seruos humiles
eripe tibi deuotos. ne ille nefandissimus
eos sibi faciat esse subiectos. S eon regem¬

Expanded text:
. Percutit reges magnos, quando in corde nostro impia desideria coelestis miserator exstinxerit. Tunc enim nos vivimus, dum illa moriuntur; et contraria sorte necesse est nos occumbere, si contingat illa superaresericordia ejus. Reges fortes occidit, quando a nobis expellit daemonia, varia immissione grassantia; quorum voluntas nequam tunc exstinguitur, si fidelium animae ab eorum potestate tollantur. Occide, Domine, fortes reges, ut liberes servos humiles: eripe tibi devotos, ne ille nefandissimus eos sibi faciat esse subjectos. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qm miscłia ipsius ȩternum occupat
gat. ibi miscd̾iam bonis tribuit ut coronet.
chrorum suoꝵ irrisione quassauit. nunc
autem quantus qualisq sit omp̃s dñs pre¬
dicatione uerissimȩ maiestatis ostendit. ut
ñ solum d̾s credatur. qualis aut angłs dici¬
tur: aut uirtutũ homo sepe memoratur.
s ds ille deoꝵ ẽ. cui nullus similis inuenit᷑.
Ds quippe ꝓpt̾ honoris excellentiam potest
& creatura dici. Lectum est enim in octo¬
gesimo primo psilmo: Ego dixi dii estis.
& filii excelsi om̃s. Et in exodo: Dm̃ te posui
pharaonis. Dsͣ autem deoꝵ nͨ potest nisi
sola sca trinitas numcupari. Confite¬

Expanded text:
icordia ipsius aeternum occupat gat; ibi misericordiam bonis tribuit ut coronet. crorum suorum irrisione quassavit, nunc autem quantus qualisque sit omnipotens Dominus praedicatione verissimae majestatis ostendit, ut non solum Deus credatur qualis aut angelus dicitur, aut virtutum homo saepe memoratur; sed Deus ille deorum est, cui nullus similis invenitur. Deus quippe propter honoris excellentiam potest et creatura dici; lectum est enim in octogesimo primo psalmo: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Et in Exodo: Deum te posui Pharaoni . Deus autem deorum non potest, nisi sola sancta Trinitas nuncupari. Vers. 3. Confite