comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hab& affectũ. respondetur fidẽ hab̾e
ꝑpt̃ fidei sacranentũ. & conuertere
se addm̃ ꝑpter conuersionis faeram̃.¬
tũ. quia & ipsa responsio ad celebra.¬
tionẽ ꝑtin& sacramenti. sicut de
Non ait sepulturã significauimus.
sed prorsus ait. consepulti sumus.
Sacramentũ ergo tantae rei. ñ nisi
eiusdẽ rei uocabulo nuncu pauit.
Itaq parutilũ & si ñdũ fides illa quȩ
incredentiũ uoluntate consistit. iam
tanen ipsius fidei sacramentum
fichelẽ facit. Nam sicut credere
respondenr. ita & iam fideles uo.¬
cantur. ñ rẽ ipsã mente annuendo.
sed ipsius rei sacram̃tũ percipiendo.
Cum autẽ sapere homo cȩperit.
non illud sacramentũ repetet sed
intelbegit. erusq ueritati consona
& ĩa uoluntate coaptabitur. hoc quã
diu ñ potest. ualebit sacramentum
ad eius tutelam aduersus contrarias
:potestates : & tantũ ualebit. ut si ante
maioris usũ ex hac uita emigrauerit.

Expanded text:
habet affectum, respondetur fidem habere habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum, et convertere se ad Deum, propter conversionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti, sicut de mum in mortem. » Non ait, sepulturam significavimus, sed prorsus ait, « Consepsacramentum ergo tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur non rem ipsam mente adnuendo sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed intelleget eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dres scđm illoꝵ quib hȩc gesta sunt
similitudinẽ nuncupamus. ut dicat᷑
ipse dies qui ñ ẽ. ipse sed reuolutio.¬
ne tẽporis similis eiꝰ. & dicatur illo
die freri ꝓpt̃ sacramenti celebrationẽ.
quod ñ illo dre sed iam olim factũ ẽ
Nonne fenel immolatus ẽ. xp̃s in
seipso: Et tamen in sacramento
non solũ per omnes paschae sollemni.¬
tates. sed omni dre populus immolat᷑.
nec utiq mentitur qui in terrogatus
eum responderit immolari. Si enĩ
sacra quandã similitudinẽ rerum
earũ quarũ sacramenta sunt ñ habe.¬
rent. omnino sacramenta ñ essent.¬
¶ Ex hac autẽ similitudine. plerũq
iam ipsarũ rerũ nomina accipiunt.
Sicut ergo scđm quendã modum
sacramentũ corporis xp̃i corpus xp̃i
ẽ sacram̃tũ sanguinis xp̃i. sanguis
xp̃i ẽ. ita sacramentũ fidei fides est.
Nihil ẽ. autr̃ aliud credere. quã fidem
habere. Ac ꝑ hoc cũ responderetur
paruulus credere qui fidei nondum

Expanded text:
dies secundum illorum, quibus haec gesta sunt, dies secundum illorum, quibus haec gesta sunt, similitudinem nuncupamus, ut dicatur ipse dies, qui non est ipse sed reuolutione temporis similis eius, et dicatur illo die fieri propter sacramenti celebrationem, quod non illo die sed iam olim factum est? nonne semel immolatus est Christus in se ipso et tamen in sacramento non solum per omnes paschae sollemnitates sed omni die populis immolatur nec utique mentitur, qui interrogatus eum responderit immolari? si enim sacramenta quandam similitudinem rerum earum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. ex hac autem similitudine plerumque iam ipsarum rerum nomina accipiunt. sicut ergo secundum quendam modum sacramentum corporis Christi corpus Christi est, sacramentum sanguinis Christi sanguis Christi est, ita sacramentum fiNihil est autem aliud credere, quam fidem habere. Ac per hoc cum respondetur parvulus credere, qui fidei nondum
Abbreviated transcription (Latin):
alibi cũ dere tanta quã multa dici
possent deberentq irescir&. Sed ego
tibi ñ similiter uit sobebat ille succenseo.
es enĩ ep̃s multis curis occupatus ut
ego. uncle nec tibi facibe uacat ꝓlixũ
aliquid legere nec mihi seribere:
Nam ille tunc adolescens qui talia
breuter nobebat audire & de multa
in nr̃a sermocinatione quȩrebat. ab
ocioso querebatur ociosus. Tu urro:
cogitans nunc quis & aquo ista flagi.¬
tes. breuiter dere tanta respondere
me iubes. ecce facio quantũ possum. ⁊¬
dñs adiuuoe ut quod postulas possim:
Nempe sepe ita loquimur ut pascha
ꝓpinquante dicamus. crastinã uel per.¬
endinã dñi passionẽ. cũ ilbe ante tam
multos annos passus sit. nec omni no
nisi semel illa passio facta sit. Nẽpe
ipso die dominico dicimus hodie
dñs resurrexit. cũ ex quo resurrexit
tot anni transrerint. Cur nemo
tam ineptus ẽ. ut nos ita loquentes
arguat ẽẽ mentitos: Nisi quia istos

Expanded text:
t, cum, de re tanta quam multa dici t, cum, de re tanta quam multa dici possent deberentque, nesciret. sed ego tibi non similiter, ut solebat ille, suscenseo; es enim episcopus multis curis occupatus ut ego; unde nec tibi facile uacat prolixum aliquid legere nec mihi scribere. nam ille tunc adulescens, qui talia breuiter nolebat audire et de me multa in nostra sermocinatione quaerebat, ab otioso quaerebat otiosus; tu uero cogitans nunc, quis et a quo ista flagites, breuiter de re tanta respondere me iubes. ecce facio, quantum possum; dominus adiuuet, ut, quod postulas, possim. Nempe saepe ita loquimur, ut pascha propinquante dicamus crastinam uel perendinam domini passionem, cum ille ante tam multos annos passus sit nec omnino nisi semel illa passio facta sit. nempe ipso die dominico dicimus: Hodie dominus resurrexit\', cum, ex quo resurrexit, tot anni transierint. cur nemo tam ineptus est, ut nos ita loquentes arguat esse mentitos, nisi quia istos
Abbreviated transcription (Latin):
facere tanta bona quȩ adhorã qua
baptizatur baptititor in terrogat.
Tanten eadem hora si subiciam erit
castus qui baptizatur aut non erit fur:
Nescio utrũ audor aliquis dicere aliqͥd
hoꝵ erit aut non erit. sicut mihi sure
dubitatione respondoe quod eredat
indm̃ & qđ se conuertat addm̃. De.¬
inde tua scripta concludens adiungis
÷ & dicis. Ad istas ergo questiones peto
breuiter respondere digneris. ita ut ñ
mihi de consuetudure prȩscribas. sed
rationẽ reddas. his litteris tuis bectis
& relictis. & quantum sinehant tẽporis
angustiȩ consideratis. recordatussum
nebridium amicũ meum. Qui cũ
essox rerũ obscurarũ ad doctrinã pietatis
maxime ꝑtinentium diligentissimus
& acerrimus inquisitor. ualde oderat
de questione magna responsionẽ breuẽ.
& quisquis id poposciss& argerrimae
ferebat. eumq si eius ꝑsona pateretur
uultu indignabundus & uoce cohibebat
indignũ deputans qui talia quȩrerae¬

Expanded text:
facere tanta bona, quae ad horam, qua facere tanta bona, quae ad horam, qua baptizatur, baptizator interrogat; tamen eadem hora si subiciam: Erit castus, qui baptizatur, aut non erit fur? nescio utrum audet aliquis dicere, aliquid horum erit aut non erit, sicut mihi sine dubitatione respondet, quod credat in deum et quod se conuertat ad deum.\' deinde tua scripta concludens adiungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breuiter respondere digneris, ita ut non. mihi de consuetudine praescribas, sed rationem reddas.\' His litteris tuis lectis et relectis et, quantum sinebant temporis angustiae, consideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime ferebat eumque, si eius persona pateretur, uultu indignabundus et uoce cohibebat indignum deputans, qui talia quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
uisus es in extremoi inquisitionis tuȩ.
ea uidelic& intentione qua soles uehe¬
s menter cauere mendatium. Si con.¬
stituam inquis ante te paruulũ & in¬
terrogem uirũ cũ creuerit futurus sit
castus. urel fur non sit futurus. sine
dubio respondebis nescio. & utrũ in
eadem paruula artate constitutus.
cogitos aliquid boni uel mali dices nes.¬
cio. Si itaq demorib eiꝰ futuris nihil
audes certi ꝓmittere & de eiꝰ p̾senti
cogitatione quid ẽ. illud quod qndo
adbaptismũ offeruntur ꝓ eis parentes
tãq fide dictores respondent. & dicunt
illos facere quod illa aetas cogitare non¬
s potest. aut si potest occultũ ẽ: Inter.¬
rogamus enĩ eos aquib offeruntur
& dicimus. eredit indm̃. de illa aetate
quȩ utrũ sit ds̃ ignorat: respondent
credit. & ad cetera sic respondetur
singula quȩ gerunt. Onde miror
parentes in istis reb tam fidenter ꝓ
paruulo respondere. ut dicant eum

Expanded text:
uisus es in extremo inquisitionis tuae uisus es in extremo inquisitionis tuae ea uidelicet intentione, qua soles uehementer cauere mendacium. si constituam\', inquis, ante te paruulum et interrogem, utrum, cum creuerit, futurus sit castus uel fur non sit futurus, sine dubio respondebis: Nescio, et utrum in eadem paruula aetate constitutus cogitet aliquid boni uel mali, dices: Nescio. si itaque de moribus eius futuris nihil audes certi promittere et de eius praesenti cogitatione, quid est illud, quod, quando ad baptismum offeruntur, pro eis parentes tamquam fidedictores respondent et dicunt illos facere, quod illa aetas cogitare non potest aut, si potest, occultum est? interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in deum? de illa aetate, quae, utrum sit deus, ignorat; respondent: Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae geruntur. unde miror parentes in istis rebus tam fidenter pro paruulo respondere, ut dicant eum
Abbreviated transcription (Latin):
Illud autẽ nolo te fallat ut existimes
reatus uinculũ exadam tractũ aliter
non posse disrũpi. nisi paruuli ad per.¬
ciprendam xp̃i grãm aparentib offe.¬
rantur. Sic enĩ scribens dicis. ut sic̃
parentes fuert̃ auctores ad eoꝵ penã
ꝑ fidẽ parentũ identidẽ iustificentur.
cũ uideas multos non offerri aparenti.¬
bus sed &iam aquib lib& extraneis
sicut ad ominis feruuli aliquando
offeruntur. & non nũꝗ moriuis paren.¬
tib suis paruuli baptizantur ab eis
oblati qui in illis huiusmodi miscđiã
p̃bere potuert̃. aliquando &iam quos
crudeliter parentes exposuerint nu.
nec haburrt̃ ullos nec habere dispo.¬
nunt. Ac ꝑhoc nihil aliud hic fieri
uides. nisi quod in euangelio seriptũẽ.
cini dñs in terrogassoe quis illi alatro¬
nibus sanciato & semi uiuo inuia de.¬
relicto ꝓximus fuiss&: Responsũ ẽ.
enĩ qui inillũ fecit miscđiam. Diffi.¬
cillimã sane questionẽ tibi ꝓposuisse

Expanded text:
lllud autem nolo te fallat, ut existimes lllud autem nolo te fallat, ut existimes reatus uinculum ex Adam tractum aliter non posse disrumpi, nisi paruuli ad percipiendam Christi gratiam a parentibus offerantur; sic enim scribens dicis: \'Ut, sicut parentes fuerunt auctores ad eorum poenam, per fidem parentum identidem iustificentur\', cum uideas multos non offerri a parentibus sed etiam a quibuslibet extraneis, sicut a dominis seruuli aliquando offeruntur. et nonnumquam mortuis parentibus suis paruuli baptizantur ab eis oblati, qui in illis huius modi misericordiam praebere potuerunt. aliquando etiam, quos crudeliter parentes exposuerint, nutnec habuerunt ullos nec habere disponunt. ac per hoc nihil aliud hic fieri uides, nisi quod in euangelio scriptum est, cum dominus interrogasset, quis illi a latronibus sauciato et semiuiuo in uia derelicto proximus fuisset; responsum est enim: Qui in illum fecit misericordiam. Difficillimam sane quaestionem tibi proposuisse
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ñ solum simpliciter igno¬
rantium uerũ &iam damnabiliter
in dignorũ. Offeruntur quippe par.¬
uuli ad ꝑcipiendam spiritalẽ gram.
ñ tam ab eis quoꝵ gestantur manib
quauis & ab ipsis si ce ipsi boni fideles
sunt. quã ab uniuersa socretate scõꝵ
satq fidelium. Ab om̃ib nam que
offerri recte intelliguntur. quib plac&
quod offeruntur. & quoꝵ sc̃a atq in¬
diuidua caritate ad cõmunicationẽ
scĩ sp̃s adiuuantur. Tota hoc ergo
tota om̃s. tota singulos parit. Nam
cos ualae & sufficit ad conseerationẽ
quãuis ad uitȩ aeternȩ participationẽ
non sufficiat quȩ conserratio reum
osuidem facit hereticũ extra dñi
gregẽ habentẽ dominicũ caracterem
corrigendũ tamen ammonoe sana
doctrina. ñ iterũ similiter conseeran.¬
dĩi: quanto potius in catholica arccła
&iam ꝑstipubȩ ministeriũ frum̃ta
purgando portantur. ut ad masse socre.¬
tatẽ mediante area ꝑducantur:

Expanded text:
aliquando non solum simpliciter ignoaliquando non solum simpliciter ignorantium uerum etiam damnabiliter indignorum. offeruntur quippe paruuli ad percipiendam spiritalem gratiam non tam ab eis, quorum gestantur manibus, quamuis et ab ipsis, si et ipsi boni fideles sunt, quam ab uniuersa societate sanctorum atque fidelium. ab omnibus namque offerri recte intelleguntur, quibus placet, quod offeruntur, et quorum sancta atque indiuidua caritate ad communicationem sancti spiritus adiuuantur. tota hoc ergo tota omnes, tota singulos parit. nam cos ualet et sufficit ad consecrationem, quamuis ad uitae aeternae participationem non sufficiat, quae consecratio reum quidem facit haereticum extra domini gregem habentem dominicum characterem, corrigendum tamen admonet sana doctrina, non iterum similiter consecrandum, quanto potius in catholica ecclesia etiam per stipulae ministerium frumenta purganda portantur, ut ad massae societatem mediante area perducantur!
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ratio nulla erat. sed ubi adhuc
sopita erat gestu corporis eiꝰ ostende.¬
re. quid illi qui & inse & in paruulos
suos peccauerant curare deberent.
Cererũ cũ infans non redeat in paren.¬
tẽ. ut cum illo & urillo unus homo
sit. sed omnino alter fit habens car-¬
nẽ suam & animã suam. anima quȩ¬
⁊̃ peccauerit. ipsa morietur. Nec illud
te moueat quod quidem ñ ea fiche
ad baptismũ ꝑcipiendũ paruulos fue.¬
runt ut gr̃a spiritali aduitã regene.¬
rentur art̾nã. sed quod eos putant
hoc remedio tẽporalẽ rennere urel
recipere sanitatẽ. non enĩ ꝑpterea
illi ñ regenerantur quia non abistis
hac intentione offeruntur. Celebrant᷑
enĩ ꝑ eos necessaria ministeria & uerba
facramentoꝵ. sine quib conseerari par.¬
uulus non potest. Sp̃s autẽ ilbe sc̃s
qui habitat in scĩs. ex quib una illa co.¬
lumba deargentata caritatis igne con¬
flatirr. agit qđ agit & iã ꝑ feruitutem

Expanded text:
ubi ratio nulla erat, sed ubi adhuc ubi ratio nulla erat, sed ubi adhuc sopita erat, gestu corporis eius ostendere, quid illi, qui et in se et in paruulos suos peccauerant, curare deberent. ceterum cum infans non redeat in parentem, ut cum illo et in illo unus homo sit, sed omnino alter sit habens carnem suam et animam suam, anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Nec illud te moueat, quod quidam non ea fide ad baptismum percipiendum paruulos ferunt, ut gratia spiritali ad uitam regenerentur aeternam, sed quod eos putant hoc remedio temporalem retinere uel recipere sanitatem. non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione offeruntur. celebrantur enim per eos necessaria ministeria et uerba sacramentorum, sine quibus consecrari paruulus non potest. spiritus autem ille sanctus, qui habitat in sanctis, ex quibus una illa columba deargentata caritatis igne conflatur; agit, quod agit, etiam per seruitutem
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab eadem nutrice dȩmonũ saeri.¬
legus in pactã postea inaeccbesia in latã ñ¬
sibi eucharistiam miris motib respuisse.
sideo mihi uidetur diuinitus factum.
ne maiores putarent nihil se inparuu.¬
los in illa iniquitate peccare. sed poti. ⁊̃¬
us intelligerent per illũ significantẽ
quodãmodo gustum corporis eorum
qui loqui non poterant se mirabiliter
ammoneri. quid ipsi facere deberent.
qui post tantũ illũ nefas sacram̃ti
salutaris in ruebant. unde se utiq peni¬
tendo abstinere deberent. Nec cum
tabe aliquid diuina prouidentia per
infantulos agit. ipsos id agere scientia
uel ratione credendũ ẽ. Neq enim
quia cuiusclam ꝓpħȩ dementiam ds̃
uoluit. & iam asina loquente coercere.
ideo nã miranda ẽ. asinoꝵ sapientia:
Porro si ꝑ animal inrationale sonuit
aliquid homini simillimũ quod mi¬
ra. Eculo diuino non asinino
cordi tribuendũ sit. ita potuit
omnipotens ꝑ infantis animã non

Expanded text:
atque ab eadem nutrice daemonum sacriatque ab eadem nutrice daemonum sacrilegiis impactam postea in ecclesia inlatam sibi eucharistiam miris motibus respuisse, ideo mihi uidetur diuinitus factum, ne maiores putarent nihil se in paruulos illa iniquitate peccare, sed potius intellegerent per illum significantem quodam modo gestum corporis eorum, qui loqui non poterant, se mirabiliter admoneri, quid ipsi facere deberent, qui post tantum illud nefas sacramentis salutaribus inruebant, unde se utique paenitendo abstinere deberent. nec cum tale aliquid diuina prouidentia per infantulos agit, ipsos id agere scientia uel ratione credendum est. neque enim, quia cuiusdam prophetae dementiam deus uoluit etiam asina loquente cohercere, ideo iam miranda est asinorum sapientia. porro si per animal inrationale sonuit aliquid homini simillimum, quod miraculo diuino, non cordi asinino tribuendum sit, ita potuit omnipotens per infantis animam, non
Abbreviated transcription (Latin):
tentia fure ulla defensione damnandi.
Quod si sc̃s cyprianus arbitraretur.
non roꝵ defensionẽ conainuo
subicerte dicens. Nonire illi cũ iudicu
dies aduenerit dicent. nos nihil fecimꝰ.
nee derelicto cibo & poculo dĩi ad ꝓfa.¬
na contagia sponte ꝓpe. rauimus.
ꝑdidit nos altena ꝑfidia. parentes sen-¬
simus parricidas. illi nobis aecclesiam
matrẽ. illi patrẽ dm̃ negauert̃. ut dũ
parui & in ꝓuidi & tanti facinoris
ignari per alios ad consortiũ criminis
iungimur. aliena fraude caperemur.
hanc defensionẽ non subuecterre. nisi
iustissimã creder& & indĩ iudicio par.¬
uulis ꝓfuturam. Si enĩ uere dicitur
nos nihil fecimus. anima quȩ pecca.¬
uerit. ipsa morienir. uec illi peribunt.
sed dĩ iusto iudicio quos parentes suo
scelere quantũ ad seipsos attinoe ꝑdide.¬
runt. Illud uero quod inradẽ cõmemo. ⁊¬
ratur epła quandam paruulã turba.¬
tis in fuga parentibus nutrici derelictã.

Expanded text:
tentia sine ulla defensione damnandi. tentia sine ulla defensione damnandi. quod si sanctus Cyprianus arbitraretur, non eorum defensionem continuo subiceret dicens: \'Nonne illi, cum iudicii dies uenerit, dicent: Nos nihil fecimus nec derelicto cibo et poculo domini ad profana contagia sponte properauimus; perdidit nos aliena perfidia, parentes sensimus parricidas; illi nobis ecclesiam matrem, illi patrem dominum negauerunt, ut, dum parui et inprouidi et tanti facinoris ignari per alios ad consortium criminis iungimur, aliena fraude caperemur?\' hanc defensionem non subnecteret, nisi iustissimam crederet et in dei iudicio paruulis profuturam. si enim uere dicitur: Nos nihil fecimus; anima, quae peccauerit, ipsa morietur/ nec illi peribunt sub dei iusto iudicio, quos parentes suo scelere, quantum ad se ipsos adtinet, perdiderunt. Illud uero, quod in eadem commemoratur epistula quandam paruulam turbatis in fuga parentibus nutrici derelictam
Abbreviated transcription (Latin):
giis obligare conantes. spiritaliter¬
homicite. Nam in illis quidem
interfectionẽ non faciunt. sed quantũ
in ipsis ẽ. interfectores siunt. Recte
illis dicitur quando ab hoc scebere ꝓhi.¬
bentur. nolite occidere paruulos ur̃os.
re. Non quia ille extingui potest.
sed quantũ in ipsis ẽ. extinctores eius
merito dicuntur. qui sic agunt ut ex.¬
tinctum uelint. Isto sensu recte
intelligi potest quod scripsit beatissimꝰ
cyprinus inepistola de lapsis. cum ros
qui tẽpore ꝑsecutionis idolis immola¬
uerant arguens. ac nequid deess&
inquit ad criminis cumulũ. Infantes
quoq parentũ manib impositi uel
atiractati amiserunt paruuli. quod
in primo statim natiuitatis exordio
fuerant confecuti. Amiserunt dixit.
quantũ atrinuit ad illoꝵ scelus aquib
amittere coacti sunt. amifert̃ in eoꝵ
mente ac uoluntate qui in illos tantũ
facinus cõmifert̃. Nasi inse ipsis ami.¬
sissent. remansissent utiq diuina sen¬

Expanded text:
giis obligare conantes, spiritgiis obligare conantes, spirithomicidae. nam in illis quidem interfectionem non faciunt, sed, quantum in ipsis est, interfectores fiunt. recte illis dicitur, quando ab hoc scelere prohibentur: \'Nolite occidere paruulos uestros\',re, non quia ille extingui potest, sed, quantum in ipsis est, extinctores eius merito dicuntur, qui sic agunt, ut extinctum uelint. isto sensu recte intellegi potest, quod scripsit beatissimus Cyprianus in epistula de lapsis, cum eos, qui tempore persecutionis idolis immolauerant, arguens: Ac ne quid deesset\', inquit, ad criminis cumulum, infantes quoque parentum manibus inpositi uel adtracti amiserunt paruuli quod in primo statim natiuitatis exordio fuerant consecuti\'. amiserunt, dixit, quantum adtinuit ad illorum scelus, a quibus amittere coacti sunt; amiserunt in eorum mente ac uoluntate, qui in illos tantum facinus commiserunt; nam si in se ipsis amisissent, remansissent utique diuina sen
Abbreviated transcription (Latin):
conantes dȩmonũ sacrilegis uinculis.
non ẽ. anima utroꝵq communis.
ut & iam culpã possint habere cõminũ.
Non eñi cõmunicatur culpa ꝑ alterius
fit utriusq gr̃a cõmunis. Non autẽ
potest sp̃s hominis esse & huius &
illius. ꝑ quẽ peccante altero & altero
non peccante. sit tamen culpa cõmu.¬
nis. Ac ꝑ hoc potest paruulus semel
ex parentum carne generatus dĩ spũ
regenerari. ut ex illis obligatio contrac¬
ta soluatur. non potest autẽ semel
dĩ spũ regeneratus ex parentũ carne
regemerari. ut obligatio quȩ soluta
est ⁊terũ contrabatur. & idõ femel
preceptam paruulus xp̃i gram non
amittt. nisi ꝓpria impietate. Si
aetatis accessu tam malus euaserit.
tune enĩ &iam ꝓpria incipie habere
peccata quȩ non regeneratione aufe.¬
rantur. sed alia curatione sanentur.
: Uerũtamen recte dicuntur parentes
urel quicũq maiores filios seuquoslibo&
paruulos baptizatos dȩmonioꝵ sacribe.¬

Expanded text:
conantes daemonum sacrilegis uinculis, conantes daemonum sacrilegis uinculis, non est anima utrorumque communis, ut etiam culpam possint habere communem. non enim sic communicatur culpa per alteriusit utriusque gratia communis; non autem potest spiritus hominis esse et huius et illius, per quem peccante altero et altero non peccante sit tamen culpa communis. ac per hoc potest paruulus semel ex parentum carne generatus dei spiritu regenerari, ut ex illis obligatio contracta soluatur; non potest autem semel dei spiritu regeneratus ex parentum carne regenerari, ut obligatio, quae soluta est, iterum contrahatur. et ideo semel perceptam paruulus Christi gratiam non amittit nisi propria impietate, si aetatis accessu tam malus euaserit. tunc enim etiam propria incipiet habere peccata, quae non regeneratione auferant3. Verumtamen recte dicuntur parentes, vel quicumque majores, filios seu quoslibet parvulos baptizatos daemoniorum sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
traxit ammissũ ẽ. non autẽ trahit
alter ab altero quando sua una quaq
ꝓpria uita uiuente iam t̃. unde dicatꝰ.
anima quȩ peccauerit. ipsa
morietur. Ut autẽ possit regenerari
ꝑ officiũ uoluntatis alrenȩ eũ offertur
conseerandus. facit hoc unus sp̃s. ex
quo regeneratur oblatus. Non enĩ
scriptũ ẽ. nisi quis renatus furrit
ex parentũ uoluntate aut ex offeren.¬
tium uel ministrantiũ fide. sed nisi
quis renatus fuerit exaqua & spiritu.
A qua igitur ex hibens forinsecus sa¬
cramentũ grãr. & sp̃s operans intrinse.¬
cus beneficiũ grãe. soluens uinculũ
culpe reconcilias bonũ naturȩ. rege.¬
nerant hominẽ in ueno xp̃o ex uno
adam generatum. Regenerans ergo
sp̃s in maioribus offerentib & paritulo
oblato renatoq cõmunis ẽ. ideo ꝑhane
societatẽ unius eiusdemq sp̃s ꝓdest
offerentium uoluntas paruulo oblato
Quando autẽ in paruulũ maiores
peecant offerentes eum atq obligare

Expanded text:
traxit, admissum est; non autem trahit traxit, admissum est; non autem trahit alter ab altero, quando sua unoquoque propria uita uiuente iam est, unde dicatur: Anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Ut autem possit regenerari per officium uoluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo regeneratur oblatus. non enim scriptum est: <Nisi quis renatus fuerit ex parentum uoluntate\' aut \'ex offerentium uel ministrantium fide sed: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua igitur exhibens forinsecus sacramentum gratiae et spiritus operans intrinsecus beneficium gratiae, soluens uinculum culpae, reconcilians bonum naturae regenerant hominem in uno Christo ex uno Adam generatum. regenerans ergo spiritus in maioribus offerentibus et paruulo oblato renatoque communis est; ideo per hanc societatem unius eiusdemque spiritus prodest offerentium uoluntas paruulo oblato. quando autem in paruulum maiores peccant offerentes eum atque obligare
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝑfidia. Ubi respondeo tantã illius
saeramenti hoc est baptismi salutaris
esse uirtutẽ in scã conpage corporis xp̃i.
ut semel generatus ꝑ alioꝵ carnaben
uoluptatẽ. cũ senelsgeneratus fuerit
ꝑ alioꝵ spiritalẽ uoluntatẽ. De inceps
non possit uinculo alienȩ iniquita.¬
tis obstringi. eui nulla sua uoluntate
consentit. Et anima enĩ patris
nea ẽ. inquit & anima filu mea ẽ.
anima quȩ peccauerit. ipsa morretur
Non autẽ peccat ipsa cun parentes ei
omnino neserenti uel quilibo alius
adhib& sacrilegia demonioꝵ. sed ideo
ex adam traxit quod sacramenti illius
grã solurretur. quia ñdũ erat anima
separatim uiuens. id est altera anima
de qua dieeretur. & anima patris mea
ẽ. & anima filu nea ẽ. Iam itaq eũ
homo inseipso & ab eo qui genuit alter
effectus. precato alterius sine sua con¬
sensione non tenetur obnoxius. Traxit
ergo reatum quia unus erat eum illo
& in illo aqua traxit. quando quod

Expanded text:
esse perfidia. Ubi respondeo, tantam illius esse perfidia. Ubi respondeo, tantam illius Sacramenti, hoc est Baptismi salutaris, esse virtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem voluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritualem voluntatem, deinon possit vinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua voluntate consentit. Et anima enim patris mea est, inquit, et anima filii mea est: anima quae peccaverit ipsa morietur. Non autem peccat ipsa, cum parentes ei omnino nescienti vel quilibet alius adhibet sacrilegia daemoniorum. Sed ideo ex Adam traxit quod sagratia solueretur, quia nondum erat anima separatim uiuens, id est altera anima, de qua diceretur: Et anima patris mea est et anima filii mea est. iam itaque cum homo in se ipso est ab eo, qui genuit, alter effectus, peccato alterius sine sua consensione non tenetur obnoxius. traxit ergo reatum, quia unus erat cum illo et in illo, a quo traxit, quando, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad bratam uitã quȩ ex dõ capitur. nisi
acerdant adiumenta scoꝵ. an bene ui¬
uendi quȩdam irelut portio sit &iam
sacra percipere. ut scilico non aliud sit
bene uiuere. aliud sacrate uiuere.
sed bene uiuendi terminis &iam fa¬
erata uita claudatur. horũ quataior
quȩ ꝓposui quid potissimũ probes.
queso te litteris aperire non pigeat.
Plurimũ quippe inter ẽ adid quod
suscepimus inter nos conloquendo
ꝑagere. ne cum multa non necessaria
tamquã in ea sententia que forte non
sentis refellere molior. tẽpus necessariũ
insuꝑfluis in sumatur. O nerare itaq
epistolam nolui. ut te cito rescriben.¬
te. extera contexamus. In cie it¬
onfacio corp̃o. Augustinus
in dño salutẽ. Queris anre
utrum parentes baptizatis paruulis
suis noceant. cũ eos demonioꝵ sacrifi.¬
eiis sanare conantur. & si non nocent
quomodo eis ꝓsit cum baptizantur
parentũ fides. quoꝵ eis non potest ob¬

Expanded text:
ad beatam uitam, quae ex deo capitur, nisi ad beatam uitam, quae ex deo capitur, nisi accedant adiumenta sacrorum, an bene uiuendi quaedam uelut portio sit etiam sacra percipere. ut scilicet non aliud sit bene uiuere aliud sacrate uiuere, sed bene uiuendi terminis etiam sacrata uita claudatur. horum quattuor, quae proposui, quid potissimum probes, quaeso te litteris aperire non pigeat. plurimum quippe interest ad id, quod suscepimus inter nos conloquendo peragere, ne, cum multa non necessaria, tamquam ea sentias, quae forte non sentis, refellere molior, tempus necessarium in superfluis insumatur. onerare itaque epistulam nolui, ut te cito rescribente cetera contexamus. CBONIFACIO coepiscopo, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Quaeris a me, utrum parentes baptizatis parvulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur. Et si non nocent, quomodo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides quorum eis non potest ob
Abbreviated transcription (Latin):
in his uerbis fentio ni fallor uideri tibi
non sufficere aduiam qua itur indm̃.
Vt uir bonus puis iustis. puris. castis.
ueris dictis factisq ꝓmereatur deos.
quoꝵ comitatu uallatus in illũ sũmum
dm̃ omnũ creatorem ire festin&. nisi
& iam sacroꝵ antiquoꝵ piis preceptis
expiationibq purgetur. Quã obrem
urlim seire quid arbitreris esse ꝑsacra
purgandũ. in eo qui pre iuste pure
ueraciterq uiuendo ꝓmeretur deos. &
ꝑ eos unũ illũ deoꝵ dm̃. Si enĩ adhue
sacris purgandus ẽ. utiq mundus ñ ẽ.
Et si mundus ñ ẽ. pre iuste pure casteq
non uiuit. Si autẽ iam ita uiuit.
iam mundus est. Porro iam mundũ
atq purum quid opus est sacris expiando
purgari : Itaque hic nodus ẽ. disputatio.¬
nis nr̃e. quo soluto consegirentia uide.¬
bimus. uiuat ne homo bene ut sacris
purgetur. An sacris purgetur ut bene
uiuat. An ipse quantus bene uiuendi
in homine modirs nondũ sit idoneus

Expanded text:
In his uerbis sentio. ni fallor, uideri tibi In his uerbis sentio. ni fallor, uideri tibi non sufficere ad uiam, qua itur in deum, ut uir bonus piis, iustis, puris, castis, ueris dictis factisque promereatur deos. quorum comitatu uallatus in illum summum deum omnium creatorem ire festinet, nisi etiam sacrorum antiquorum piis praeceptis expiationibusque purgetur. quam ob rem uelim scire, quid arbitreris esse per sacra pnrgandum in eo, qui pie, iuste, pure ueraciterque uiuendo promeretur deos et per eos unum illum deorum deum. si enim adhuc sacris purgandus est, utique mundus non est et, si mundus non est, pie, iuste, pure casteque non uiuit. si autem iam ita uiuit, iam mundus est. porro iam mundum atque purum quid opus est sacris expiando purgari? itaque hic nodus est disputationis nostrae, quo soluto consequentia uidebimus: uiuatne homo bene, ut sacris purgetur, an saciis purgetur, ut bene uiuat, an ipse quantuscumque bene uiuendi in homine modus nondum sit idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
ab nuam neq defistã huie tam bonȩ
mihiq carissimȩ seruire uoluntati tuȩ.
sed prius opus ẽ aliqua re quodã modo
ꝑspicuamq sumere sententiam tuam
deantiquis sacris. Cum enĩ dixissesa.
eam uiam indm̃ eẽ. meliorẽ. qua uir
bonus. pus. iustis. puris castis ueris dictis
factisq sine ulla tẽpoꝵ mutatorum¬
captata iactatione probatus. & deoꝵ
comitatu uallatus. dĩ utiq porestatib
emeritis. id x̃. eius unius & uniuersi
in conp̃hensibilis & infatigabilis in rffa.
bilisq creatoris implets uirtutibis.¬
quod ut urm ẽ. angelos dicitis uel quid
alterũ post dm̃ uel cũ dõ. aut adõ aut
indm intentione animi mentisque
ire festinat. quȩ uerba ex epistola tua
recognosers. tũ ad didisti & aisti. uia ẽ.
inquã qua purgati antiquoꝵ sacroꝵ
piis p̾ceptis expiationibq purissimis
& abs te meis obseruationib decocti
anima & corpore constantes deꝓperant.

Expanded text:
abnuam neque desistam huic tam bonae abnuam neque desistam huic tam bonae mihique carissimae seruire uoluntati tuae. sed prius opus est eliquare quodam modo perspicuamque sumere sententiam tuam de antiquis sacris. cum enim dixisses eam uiam in deum esse meliorem, \'qua uir bonus piis, iustis. puris, castis. ueris dictis factisque sine ulla tempouere optime. propheticis aut paucis Hierosolymiticis sed etiam Orpheicis atque antiquioribus et paene rudibus adhuc saeculis diis auctoribus enatis et toti orbi terrae certis limitibus partitae trifariam diuinitus ostensis, priusquam nomen aut Europa caperet aut Asia acciperet aut Libya possideret uirum bonum, ut tu, medius fidius, et eris et fuisti, si quidem adhuc post hominum memoriam, nisi Xenophontis figmentum ut compositae fabulae schema concedas, adhuc et abstemiis obseruationibus decocti anima et corpore constantes deproperant\'.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ante omnia quȩso te ut exiguissi.¬
mȩ opinioni mee ueniam concedas.
& sermoni meo ad te quia coegisti
remisso forte in congruo facibe in¬
dulgeas. & me quid dehis existimes.
uel tu quid sentias. scĩs scriptis tuis
ut ille ait iam non melle sed nectare
dulciorib si mereor informare dig̃.¬
neris: Dĩ pietate ꝑfruaris dñe pater.
ac ꝑpeiua scĩtate dõ placeas quod ire.¬
TINI EP̃I A Y LONSIHIAN UM.
onginiano. Augustinꝰ Corpi
fructũ scripti mei rescriptũ scilic&
beniuolentiȩ tue. unde iam uideo
exortũ & ex osum inter nos magnȩ
hac dere magna disputationis quasi
sementũ. hoc ẽ. quod uolebam prius.
deinde quod adhuc uolo ds̃ adiuuabit.
Id autẽ ẽ. ut hoc ceptũ debito hoc
salubri fine claudatur. Pro inde quod
de xp̃o uihil temere tibi uel negandũ
uel affirmandum putasti. hoc inpaga¬
ni animo temperamentũ non inuitus
acceperim. Q uod uero & iam scriptis
niris de hac re doceri te eupis. nequaquã

Expanded text:
sed ante omnia quaeso te, ut exiguissimsed ante omnia quaeso te, ut exiguissimae opinioni meae ueniam concedas et sermoni meo ad te, quia coegisti, remisso, forte incongruo facile indulgeas et me, quid de his existimes uel tu quid sentias, sanctis scriptis tuis, ut ille ait, iam non melle sed nectare dulcioribus, si mereor, informare digneris. dei pietate perfruaris, domine pater, ac perpetua sanctitate deo placeas, quod nenon temere existimo nec ulla de OXGINIANO AUGUSTINUS. Cepi fructum scripti mei, rescriptum scilicet beniuolentiae tuae. unde iam uideo exortum et exorsum inter nos magnae ac de re magna disputationis quasi sementum. hoc est, quod uolebam prius; deinde quod adhuc uolo, deus adiuuabit; id autem est, ut hoc coeptum debito ac salubri fine claudatur. proinde, quod de Christo nihil temere tibi uel negandum uel adfirmandum putasti, hoc in pagani animo temperamentum non inuitus acceperim. quod uero etiam scriptis meis de hac re doceri te cupis, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatus. & droꝵ comitatu uallatus dĩ¬
utiq potestatib emeritis id ẽ. eiꝰ unius
& uniuersi & in conp̃hrnsibilis x iref
fabilis infatigabilisq ereatoris impleti
uirtutib quod ut ur̃m ẽ. angelos¬
dicitis uel quid alterũ post dm̃ urel cũ do
aut adõ aut indm̃ intentione animi
nientisq ire festinat. Uia est inquani
in qua purgati antiquoꝵ sacroꝵ pus
p̃ceptis expiationibq purissimis &
abste meis obseruationib decocti ani¬
ma & corpore constanter deꝓperant.
per colende. non audeo nre ualeo
quid sentiam exprimere. quia quod
nescio difficillimũ credo. Definire
autẽ me cultorẽ tuarũ uirtutũ dig.¬
natus es iam olim screnti insinuare
quod diligas. satis adbonȩ uitȩ testimo.¬
nium habro. quã cũ ne tibi displiceam
qui dõ parte animãq tuam coridie
insinuas custodio. Intellegas procul
dubioquod &e ego delectabilit̃
diligam cũ tui iudicii de me habiti
normã lineamq accipiens teneam.

Expanded text:
 Solere aiunt quendam ueterum dicere, quibus satis persuasum esset, ut nihil mallent se esse quam uiros bonos, his reliquam facilem esse doctrinam. hanc sententiam — nam, si rite recolo,tica iam praecesserat praecipiens hominibus breuiter et simul, non tantum ut se nihil malit esse quam bonum, uerum etiam unde fiat bonus: Diliges, inquit. dominum rissimis et abstemiis obseruationibus decocti anima et corpore constantes deproperant. percolende, non audeo nec ualeo, quid sentiam, exprimere, quia, quod nescio, difficillimum credo definire. ut autem me cultorem tuarum uirtutum dignatus es iam olim scienti insinuare, quod diligas, satis ad bonae uitae testimonium habeo, quam cum, ne tibi displiceam, qui deo per te animamque tuam cotidie insinuas, custodio. intellegis procul dubio, quod et ego delectabiliter diligam, cum tui iudicii de me habiti normam lineamque accipiens teneam.
Abbreviated transcription (Latin):
quidam uero licoe parati cuncta ꝑde.¬
re ꝑpter ipsam prius ꝑdiderint ipsã.
Sed hinc ad monendi sumꝰ quabes
aeternȩ uitȩ dilectores esse debeamꝰ.
ut ꝓpterea contẽpnamꝰ. cuncta suꝑ.¬
flua cum ꝓ hac transitoria uita
contẽpta sint quȩ illi fuerant necessa.¬
ria. Neque enĩ amatam urãm sicut
illi suam ut teneamus expoliamus.
sed illi arternȩ adipiscendȩ istam
teporalem uelut famulã expeditio.¬
ire seruire facimus. si eam nec orna¬
mentoꝵ uanoꝵ uinculis alligemus.
iec curarũ noxiarũ sarcinis oneremꝰ.
audiamusq dnm qui nobis illam
uitam sũmo ardore desiderandam
fidelissime pollicetur. uelut intotius
mundi contione clamantẽ. Uenite
adme om̃s qui laboratis & onerati
estis. & ego uos reficiam. Tollite iu¬

Expanded text:
quidam uero licet parati cuncta perdequidam uero licet parati cuncta perdere propter ipsam prius perdiderint ipsam. sed hinc admonendi sumus, quales aeternae uitae dilectores esse debeamus, ut propter eam contemnamus cuncta superflua, cum pro hac transitoria uita contempta sint, quae illi fuerant necessaria. Neque enim amatam nostram sicut illi suam, ut teneamus, expoliamus, sed illi aeternae adipiscendae istam temporalem uelut famulam expeditiorem seruire facimus, si eam nec ornamentorum uanorum uinculis alligemus nec curarum noxiarum sarcinis oneremus audiamusque dominum, qui nobis illam uitam summo ardore desiderandam fidelissime pollicetur, uelu in totius mundi contione clamantem: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quȩ amantur inmundo. ut
uita post paululũ finienda salum
ipsim pauluilum teneatur in mundo.
& non contẽpnitur mundus ut opti.¬
neatur uita quȩ sine fure apud
illũ ẽ. ꝑ quẽ factus ẽ. mundus: Mo.¬
do cum ipsa roma domicilium
clarissimi imperii barbarico uasta¬
retur incursu. quam multi uitae
huius temporalis amatores. ut eam
uel infeliciter producendam nudãq
redinterent dedert̃ omĩa quȩ illi
non solum oblectanctȩ & ornandȩ.
uerũ &iam sustentande tuendequre
feruabant : Solent certe amatores
illis quas amant ut eas habeant
multa conferre. Isti amatam suam
non haberent. nisi amando in opẽ
reddi dissent. nec ei multa conferrent.
sed euncta potius auferrent. nec
sibi eam hostis auferroe. Nec eoꝵ
rep̾hendo consilium. Quis enim
nesciat perituram fuiffe ipsam si
non ea perissent quȩ recondita fire.¬
rant ꝑpter ipsam: Quauis &e qui.¬
dam ꝑdiderint prius illa mox ipsã.

Expanded text:
omnia, quae amantur in mundo, ut omnia, quae amantur in mundo, ut uita post paululum finienda saltem ipsum paululum teneatur in mundo, et non contemnitur mundus, ut obtineatur uita, quae sine fine apud illum est, per quem factus est mundus? modo cum ipsa Roma, domicilium clarissimi imperii, barbarico uastaretur incursu, quam multi uitae huius temporalis amatores, ut eam uel infeliciter producendam nudamque redimerent, dederunt omnia, quae illi non solum oblectandae et ornandae uerum etiam sustentandae tuendaeque seruabant! solent certe amatores illis, quas amant, ut eas habeant, multa conferre; isti amatam suam non haberent, nisi amando inopem reddidissent, nec ei multa conferrent, sed cuncta potius auferrent, ne sibi eam hostis auferret. nec eorum reprehendo consilium; quis enim nesciat perituram fuisse ipsam, si non ea perissent, quae recondita fuerant propter ipsam? quamuis et quidam perdiderint prius illa mox ipsam,
Abbreviated transcription (Latin):
cdum &e horrendũ nimius amor uitę
istius. quod mubti dum uolunt paulo
diutius uiuere grauiter offendunt
dm̃ apud quem est fons uitet. atque
ita dum ab eis frustra qui necessario
futurus ẽ. uitȩ finis metuitur. illic ꝓ.¬
hibentur ubi sine fine uiuitur. Huc
accethit quia uita misera &iam si
possit esse ꝑpetua. nullomodo beatȩ
uitę oxĩa breuissimȩ cõparanda est. &¬
tamen isti amando miserrimã atq
breuissimã ꝑdunt beatissimã ae fẽpi¬
ternam. cum in hac ipsa quã male
diligunt hoc irelint quod in altera
ꝑdunt. quia utiq in ista nee misere¬
am diligunt. Nam beati esse uolt̃.
neo breuitatẽ. nam eam finire uolt̃
tantũ quia uita ẽ. sic amatur ut
sȩpe propter eam lic& miferam &
breue. beata & sempiterna amittat᷑.
his consideratis quid magnũ uita
art̾na tubeat amatorib suis. cum
se iub& fic amari qurad modum
hȩc amatura suis:An uero dignũ
est irel ferendum cũ contẽpniiur

Expanded text:
dum et horrendum nimius amor uitae dum et horrendum nimius amor uitae istius, quod multi, dum uolunt paulo diutius uiuere, grauiter offendunt deum, apud quem est fons uitae, atque ita, dum ab eis frustra, qui necessario futurus est uitae finis, metuitur, illinc prohibentur, ubi sine fine uiuitur. huc accedit, quia uita misera, etiam si posset esse perpetua, nullo modo beatae uitae etiam breuissimae comparanda est. et tamen isti amando miserrimam atque breuissimam perdunt beatissimam ac sempiternam, cum in hac ipsa, quam male diligunt, hoc uelint, quod in altera perdunt, quia utique in ista nec miseriam diligunt, nam beati esse uolunt, nec breuitatem, nam eam finire nolunt; tantum quia uita est, sic amatur, ut saepe propter eam licet miseram et breuem beata et sempiterna amittatur. His consideratis quid magnum uita aeterna iubeat amatoribus suis, cum se iubet sic amari, quem ad modum haec amatur a suis? an uero dignum est uel ferendum, cum contemnuntur
Abbreviated transcription (Latin):
retur: Et mors cum impendere
cȩperit icheo cauetur. ut diutius ti¬
meatur. Nam inter tot casus fragi¬
litatis humanȩ quã multȩ mortes
timentur : Quaruni certe una cũ
uenerit. restat eeteras non timeri. &
tamen fugnur una. ut om̃s tineant᷑.
Quib excruciantur dolorib qui cu.¬
rantur amedicis & secantur : Num¬
quid ut non moriantur. fed ut aliqͣnͣ¬
to serius moriantur: Multi cruciatꝰ
suscipiuntur certi. ut pauei dres adici¬
antur incerti. & non numquã ipsis
doloribus uicti continuo moriuntur
quos mortis timore suscipiunt. Et
eum omnino non eligant uitam
finire ne dobeant sed dolore ne fini¬
ant. accidit eis ut dolrant & finiant.
Non solum quia & sanati uitam utiq
finunt post dolores. quȩ tantis pe¬
nis cõparata irec sempiterna eẽ. potest
quia mortalis ẽ. nec diuturna quia
tota breuis ẽ. irec deipso breui spacio
sui secura. quia semꝑ incerta est.
Uerum &iam quod aliquando eam
num malum ac ireheurenter exeeran¬

Expanded text:
retur! et mors cum inpendere retur! et mors cum inpendere coeperit, ideo cauetur, ut diutius timeatur. nam inter tot casus fragilitatis humanae quam multae mortes timentur, quarum certe una cum uenerit, restat ceteras non timeri! et tamen fugitur una, ut omnes timeantur. quibus excruciantur doloribus, qui curantur a medicis et secantur! numquid ut non moriantur? sed ut aliquanto serius moriantur. multi cruciatus suscipiuntur certi, ut pauci dies adiciantur incerti, et nonnumquam ipsis doloribus uicti continuo moriuntur, quos mortis timore suscipiunt, et cum omnino non eligant uitam finire, ne doleant, sed dolere, ne finiant, accidit eis, ut et doleant et finiant, non solum quia et sanati uitam utique finiunt post dolores, quae tantis poenis comparata nec sempiterna esse potest, quia mortalis est, nec diuturna, quia tota breuis est, nec de ipso breui spatio sui secura, quia semper incerta est, uerum etiam quod aliquando eam num malum ac uehementer execran
Abbreviated transcription (Latin):
accusandi sunt quos perire cũ perem.¬
te delectat. labores & pericula & exicia
huius transitoriȩ uitȩ si ꝓ eadem uita
quandoq finienda sub eintur ut
mors eius non omnino auferatur.
sed paululũ differatur. Quanto magis
pro aeterna subeunda sunt. ubi
mortem nec natura sollicite cauoe.
nec ignauia turpiter tim&e. nec sapi.¬
entia fortiter sustinoe: Nulli quippe
erit quȩ non erit. habeat igitur
te uita axterna. indilectoribus suis.
Non cernis hȩc uita miferabilis & rge¬
na quam uehementer habrat. quantuq
oblig& amatores suos. Qui tamen pe¬
riculo eius sepe turbati. citius eam fini.¬
unt eo ipso quo finire formidant. &
mortẽ dum declinant accelerant. ueli¬
ti siquisquã fluuio raptendus in ruat
latronẽ bestiamue. fugiendo. Iactant
in mare tempestate feurente aliqͣndo
& alimenta. & ut uiuant proiciunt
unde uiuiunt. necito finiatur ouod
irel in labore uiuitur. Quantis labo.¬
rib agnur ut longiore tempore labo¬

Expanded text:
accusandi sunt, quos perire cum pereunaccusandi sunt, quos perire cum pereunte delectat. Labores et pericula et exitia huius transitoriae uitae si pro eadem uita quandoque finienda subeuntur, ut mors eius non omnino auferatur, sed paululum differatur, quanto magis pro aeterna subeunda sunt, ubi mortem nec natura sollicite cauet nec ignauia turpiter timet nec sapientia fortiter sustinet! nulli quippe erit, quae non erit. habeat igitur te uita aeterna in dilectoribus suis. nonne cernis, haec uita miserabilis et egena quam uehementes habeat quantumque sibi obliget amatores suos? qui tamen periculo eius saepe turbati citius eam finiunt eo ipso, quo finire formidant, et mortem dum declinant, accelerant, ueluti si quisquam fluuio rapiendus inruat latronem bestiamue fugiendo. iactant in mare tempestate saeuiente aliquando et alimenta et, ut uiuant, proiciunt, unde uiuunt, ne cito finiatur, quod uel in labore uiuitur. quantis laboribus agitur, ut longiore tempore labo
Abbreviated transcription (Latin):
paucis ereddi caritatẽ tuam. Domine
eximie meritoq honorabilis & deside.¬
rabilis fili. ut cogites quod indiuinis
elooruis legitur. ne tardes conuerti ad
dñm neq differas de die indiem. atq
arripias curesq reddendum quod ei te
uouisse nosti. qui & debita exigit & ꝓ¬
missa ꝑsoluit. Nam & hoc seriptũ ẽ.
& si ñ uouisses. uid aliud suadendũ
fuit aut quid melius ab homine fieri
potest quã ut ei restituat aquo institu.¬
tus ẽ: Preseram quia caritatis erga nos
dĩ tantũ apparuit atq eluxit indiciũ.
ut filium suũ unigenitũ mittero&.
qui ꝓ nobis moreretur. Restat ergo
ut fiat quod apostolus ait. propterea
sibi iam uiuant. fed ei qui pro ipsis
mortuus ẽ. & resurrexit. Nisi forte
adhuc mudus amandus ẽ. tanta re¬
rum labe contritus. ut &eiam speciem
seductionis amiserit. Nam quantum
illi laudandi atq prȩdicandi qui dig¬
nati non sunt cũ mundo &ĩa flo¬
rente florere. tantũ increpandi &

Expanded text:
paucis credidi caritatem tuam, domine paucis credidi caritatem tuam, domine eximie meritoque honorabilis et desiderabilis fili, ut cogites, quod in diuinis eloquiis legitur: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem atque arripias curesque reddendum, quod ei te uouisse nosti, qui et debita exigit et promissa persoluit. nam et hoc scriptum est: etsi non uouisset, aut quid melius ab homine fieri potest, quam ut ei se restituat a quo institutus est; praesertim quia charitatis erga nos Dei tantum apparuit atque eluxit indicium, ut Filium suum unigenitum mitteret, qui pro nobis moreretur? Restat ergo ut fiat quod Apostolus ait, propterea sibi jam vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Nisi fadhuc mundus amandus est tanta rerum labe contritus, ut etiam speciem seductionis amiserit. nam quantum illi laudandi atque praedicandi, qui dignati non sunt cum mundo etiam florente florere, tantum increpandi et