comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regnũ de damasco. & reliquie
syriȩ sic̃ gła filioꝵ ifrł erunt:
dicit dñs exercituũ. Sicut in titu¬
lo demonstratũ ẽ: ꝑ damascũ uo¬
catio gentiũ significat᷑: que ama¬
bant ł bibebant sanguinẽ. que
postꝗͣ in xp̃m crediderint pͥstine con-¬
uersationi ciuitas esse desistent: &
erunt quasi aceruus lapidũ in ru¬
ina. Quomͦ enĩ acerui lapidũ qui
in agris dispersi st̃. in unũ tumu¬
lũ cõportant᷑ : sic de uniu̾sis nati¬
onibus aceruus credentiũ congre¬
gatꝰ ẽ. in ruina p̾pł iudeoꝵ. illis
cadentibꝰ & nob̾ surgentibꝰ. Dere¬
licte quoq ciuitates a roer. id est
myricon. eccłasticis gregibꝰ erunt.
ut quas iudei reseruauerunt noᷤ
incolamꝰ : siue destructa idolatͥa
uidet᷑ esse cõpletũ. Serapiũ aler¬
andriȩ ⁊ smyrnȩ tẽplũ gareq
in ȩccłas dnĩ surrererunt: & ciui¬
tates. aroer. eu̾głicis gregibꝰ p̃para¬
te st̃. Aroer. id⁊ mirice nascunt᷑
in desertis locis. iuxta id quod scrip¬

Expanded text:
 regnum de Damasco, et reliquiae Syriae, sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Sicut in titulo demonstratum est, per Damascum vocatio gentium significatur, quae amabant vel bibebant sanguinem, quae postquam in Christum crediderint, pristinae conversationis civiEt erit sicut acervus lapidum in ruina. » Quomodo enim acervi lapidum, qui in agris dispersi sunt, in unum tumulum comportantur; sic de universis nationibus acervus credentium congregatus est in ruina populi Judaeorum, illis cadentibus, et nobis surgentibus. Derelictae quoque civitates AROER , id est, myrice, Ecclesiasticis gregibus erunt, ut quas Judaei deseruerunt, nos incolamus: sive destructa idololatria videmus esse completum: Serapium Alexandriae, et Marnae templum Gazae in ecclesias Domini surrexerunt, et civitates Aroer Evangelicis gregibus praeparatae sunt. Aroer, id est, myrice, nascuntur in desertis locis, juxta illud quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ dicit᷑ enos. int̾pretati sumꝰ
biguitate. si uite huiꝰ spaciũ fue¬
rit in hieremia pleniꝰ disserenꝰ
Quia oblita es o terra iuidea dni
saluatoris tui. ⁊ eiꝰ qͥ tibi tribuit¬

Expanded text:
S, interpretati sumus biguitate, si vitae hujus spatium fuerit, in Jeremia plenius disseremuQuia oblita es, terra Judaea, Dei Salvatoris tui, et ejus qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Legimꝰ & an alio apłi loco. Sp̃c¬
ꝓpħaꝵ. ꝓpħis subiecti st̃: ut in sua
habeãt potestate quando tace¬
iudicent. Si aũ alii fuerit reue¬
latũ sedenti pͥor taceat. Quapos¬
sĩt raciõe reticere. cũ in datiõe
dicere. Si gͦ intelligebãt q̃ dice¬
bant. cuncta sapientie rationisq
sunt plena:nec aer uoce pulsa¬
tus ad aures eoꝵ ꝑueniebat.: s aͦs

Expanded text:
Legimus et in alio Apostoli loco: SpLegimus et in alio Apostoli loco: Spphetis subjecti sunt : ut in sua habeant potestate, quando tacejudicent: si autem alii fuerit revelatum sedenti, prior taceat . Qua possunt ratione reticere, cum in ditione dicere? Si ergo intelligebant quae dicebant, cuncta sapientiae rationisque sunt plena. Nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat; sed Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possũ legere. qr ñ didici litt̾aᷤ
scripturarũ: siue dederis scribis
⁊ phariseis qͥ legis litteras nosse se
iactant: & respondebunt ñ pos¬
sumꝰ legere. signatꝰ ẽ enĩ liber. Ꝙ
idcirco eis signatꝰ ẽ. qm̃ ñ recepe
dit. qͥ claudit & nemo aꝑit. Neq
uͦ ut montanꝰ cũ insanis feminiᷤᷤ
somniat. ꝓpħe in extasy. st̃ locu¬
ti ut nescirent qͥd loquerentur:
& cũ alios erudirent ipsi ignora¬
rent qͥd dicerent. De quibꝰ apłs
lononẽ qͥ loqͥt᷑ in ꝓu̾biis. sapi¬
ens intelligit q̃ ꝓfert de ore
suo. & in labiis suis portauit sci¬
entiã. etiã ipsi sciebãt qͥd dice¬
rent. Si eni sapientes erãt ꝓpħe
qͦd negare ñ possumꝰ .&. moy ses
oĩ eruditꝰ sapientia loquebatur
ad dñm. & dñs respondebat ei. &y¬
de danihele ad pͥncipẽ tẏri dr
Aũqͥd sapientior estu danihele.
Et dl sapiens erat: qͥ głabat᷑ in
mantiũ qͥd dicerẽt ignorabãt:

Expanded text:
Non possum legere: quia non didici litteras Non possum legere: quia non didici litteras Scripturarum; sive dederis Scribis et Pharisaeis, qui Regis litteras nosse se jactant, respondebunt: Non possumus legere: quia signatus est liber. Quid idcirco eis signatus est? quoniam non dit; qui claudit, et nemo aperit . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus lomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dde Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele ? et David sapiens erat qui gloriabatur in mantium quid dicerent, ignorabant?
Abbreviated transcription (Latin):
ad apłm loqͥt᷑ ds. Quẽ mittã
& qͥs ibit. ad pꝰpłm istũ: W ille
respondit. Ecce ego. mitte me.
Aullusq putet me uoluminiᷤᷤ
istiꝰ argum̃tũ breui cupere ser¬
mone cõprehendere: cũ uniu̾¬
sa dñi sacram̃ta p̃sens script᷑a
contineat: & tã natꝰ de uͥgine
emmanuhel quã illustriũ pa¬
trator oꝑm atq signoꝵ. mor¬
tuus atq sepultꝰ. & resurgens
ab inferis. & saluator uniu̾sarũ
gentiũ p̃dicat᷑. Quid loquar
de phisica. etbxca theologyca
potest humana lingua ꝓfer¬
re. & mortaliũ sensus acciꝑe.
isto uolumine continetur. de
cuiꝰ mysteriis testat᷑ ipse qͥ scrip¬
sit. Et erit uob̾ uisio omĩum sic̃
uerba libri signati: quẽ cũ dede¬
rint scienti litt̾as. dicent. Lege
istũ. & respondebit. Non possũ
signatꝰ ẽ enĩ. Et dabit᷑ liber nes¬
cienti litteras: dicet᷑q ei. Lege. &
respondebit. Nescio litteras. Si¬
ue gͦ hc̃ librũ dederis nescienti
littas p̾pło nationũ. respondebit.

Expanded text:
m loquitur Deus: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et ille respondit: Ecce ego, mitte me . Nullusque putet, me voluminis istius argumentum brevi cupere sermone comprehendere: cum universa Domini sacramenta praesens Scriptura contineat; et tam natus de Virgine Emmanuel, quam illustrium patrator operum atque signorum: mortuus ac sepultus, et resurgens ab inferis, et Salvator universarum gentium praedicetur. Quid loquar de physica, ethica et logica? potest humana lingua proferre, et mortalium sensus accipere, isto volumine continetur. De cujus mysteriis testatur ipse qui scripsit: Et erit vobis visio omnium, sicut verba libri signati: quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege is liber nescienti litteras: diceturque ei, lege, et respondebit, nescio litteras . Sive igitur hunc librum dederis nescienti litteras Populo nationum, respondebit:
Abbreviated transcription (Latin):
murũ renouata adõ. ꝙ erubesce̾
eũ id est moab. ⁊ intrare ad aras
ciora ut adu̾sarii confundantur.
chil ad salutẽ sui ꝓficientia.
Et nc̃ locutꝰ ẽ dñs dicens. In tͥbꝰ
annis quasi anni mercennarii.
auferetur gła moab suꝑ om̃i pͦpło
mus paruus ⁊ modicus nequaꝙͣ
tulerunt. mystice intelligendi
ribus ẽ ⁊ mensura: sic ꝙ cruciatꝰ
& supplicia habent mensurã suã
ut postq̃ tres anni transierint.
iurta hiezechieł ꝓphetiã. qñ dies
ꝓ annis numerant᷑. isrł hoc ẽ decẽ
tribubꝰ q̃ maiora peccauerãt sup¬

Expanded text:
murum renovata a Deo, et erubescere murum renovata a Deo, et erubescere eum, id est, Moab, et intrare ad aras, tiora, ut adversarii confundantur, hil ad salutem proficientia. Et nunc locutus est Dominus, dicens: In tribus annis quasi annis mercenarii auferetur gloria Moab super omni populo parvus, et modicus, nequaquam X transtulerunt, mystice intelligendi ribus est atque mensura: sic et cruciatus ac supplicia habent mensuram suam, ut postquam tres anni transierint, juxta Ezechielis prophetiam, quando dies pro annis numerantur Israeli , hoc est, decem tribubus, quae majora peccaverant, sup
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omĩa interiora mea nomini scõ
eius. Quomͦ enĩ cythara ñ emit¬
tit uocałe sonũ atq cõpositũ. si
saltẽ una corda rupta fuerit: sic
dulce resonare. nec ad latericiũ
murũ cunctis clamare uisceri¬
bus. Phylosophoꝵ qͦq sententia
ẽ. herere sibi uͥtutes: & apłi iaco¬
bi. cui una defuerit. om̃s deesse
uͥtutes. Cũ aũ intellererit moab.¬
se frustra in his q̃ priꝰ stabant ex¬
celsa dognatibꝰ laborasse: ingre
certe deserto errore mendatii ad
sc̃ãm ȩccłam intrare conabitur.
ut suã eã faciat. ⁊ oret ⁊ obsecret.
sed ñ preualebit. Neq enĩ mar
ut uoluerimꝰ ꝑfectã possumꝰ cape
uirtutẽ. Quodq infert. hoc uerbũ
quod locutꝰ ẽ dñs ad moab. ex tunc.
proemio in qͦ dixerat. uerbũ contͣ
moab siue onus sciamꝰ epylogum
redditũ: ut quod ibi ceperat: hic
cõpleuerit. Ex tc̃ aũ intelligendũ.
ex qͦ cepit ad eũ loqͥ: ut om̃e quod
sententia. Porro uxta larr. qͥ int̾¬
pretati st̃ interiora ꝓpħe quasi

Expanded text:
 mea nomen sanctum ejus . Quomodo enim cithara non emittit vocalem sonum atque compositum, si saltem una chorda rupta fuerit; sic dulce resonare; nec ad lateritium murum cunctis clamare visceribus. Philosophorum quoque sententia est, haerere sibi virtutes; et Apostoli Jacobi, ut cui una defuerit, huic omnes deesse virtutes. Cum autem intellexerit Moab frustra se in his, quae prius putabat excelsa, dogmatibus laborasse, ingredcerte deserto errore mendacii, ad sancta Ecclesiae intrare conabitur, ut sua ea faciat, et oret, et obsecret, sed non praevalebit. Neque enim statim ut voluerimus, perfectam possumus capere virtutem. Quodque infert: Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc, prooemio in quo dixerat, verbum contra Moab, sive onus, sciamus epilogum redditum, ut quod ibi coeperat, hic compleverit. Ex tunc autem, intelligendum ex quo coepit ad eum loqui, ut omne quod sententia. Porro juxta LXX qui interpretati sunt: Interiora prophetae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo eoꝵ. hoc ẽ a fortissima
queq dogmata hereticoꝵ & dia¬
lectica arte constructa in qͥbus
dine: & quẽ int̾ficerent ñ habe¬
rent. Cũq illi exciderent flagella
eiꝰ. tam̃ uicio radicis pessime ꝓpa¬
gines aliquȩ remanserunt. Dñi
aũ gentiũ transierunt mare. hoc
psalmo legimꝰ. Ueni in ꝓfundum
maris: & tẽpestas demersit me. ꝙ
in alio loco. Qͥ descendunt mare in
nauibus. facientes opera in aquis
multis: ipsi uiderunt dñi oꝑa: &
mirabilia eiꝰ in ꝓfundo. Isti enĩ tran¬
sierunt mare ut oꝑa dñi in ꝓfun¬
do tẽptationũ conspicerent. dum
liberant᷑ ab eis. Itaq sermo ꝓpħicꝰ
plangit fortitudinẽ hereticoꝵ. id:
iazer & uineã sabama. que se ex¬
tollit contra scientiã di. & ait.
Inebriabo lacrima mea esebon.
cogitationes scilicet eoꝵ. & eleale
ma inebriat esebon ⁊ eleale lacri¬
mis suis: ut dũ ipse plorat etiã
illos plorare doceat. ¶m̃ inquit

Expanded text:
fortitudo eorum: hoc est, ad fortissima fortitudo eorum: hoc est, ad fortissima quaeque dogmata haereticorum, et dialectica arte constructa, in quibus dine, et quem interficerent non haberent. Cumque illi exciderent flagella ejus, tamen vitio radicis pessimae, propagines aliquae remanserunt. Domini autem gentium transierunt mare, hoc eni in profundum maris, et tempestas absorbuit me . » Et in alio loco: « Qui descendunt mare in navibus, facientes opera in aquis multis, ipsi viderunt opera Domini et mirabilia ejus in profundo. » Isti enim transierunt mare, ut opera Domini in profundo tentationum conspicerent, dum liberantur ex eis. Itaque sermo propheticus plangit fortitudinem haereticorum, id est, Jazer et vineam Sabama, quae se extollit contra scientiam Dei: « et inebriabo lacryma mea Esebon, » cogitationes scilicet eorum: et Eleale,ama, et inebriat Esebon et Eleale lacrymis suis? ut dum et ipse plorat, et illos plorare doceat. « Quoniam,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñi gentiũ eaxcidoqtint flagella
eiꝰ usq ad iazer ꝑuenerunt: er¬
rauert̃ in deserto. propagines
eiꝰ relicte st̃: transiert̃ mare. Suꝑ
hoc plorabo in fletu iazer uineã
sabama. Inebriabo te lacrima me¬
a esebon. ⁊ eleaneqũ suꝑ uindemiã
tuã ⁊ suꝑ messem tuã uox calean
tium irruit: & auferet᷑ leticia &
exultatio tua de charmelo: ꝙ in
uineis ñ exxultabit neq iubilabit.
Uinũ in torculari ñ calcabit: qui
calcare consueuerat. Uocẽ calcan¬
tiũ abstuli. Suburbana esebon
de quibꝰ iã supra diximꝰ deserta
st̃: & uinea sabama q̃ int̾pretari
pot̃. ñ solũ extollens altitudinẽ:
s ⁊ conuersio aliqua quia uidet
in regiõe moabitica ad dñi serui¬
tutẽ aliqua ex parte uelle con¬
uerti. Huiꝰ gͥ uinee sabama dñi
⁊ ꝓpagines penitꝰ absciderunt. ne
ex aliis heresibꝰ alie nascerent᷑ he¬
multitudo. Et ñ solũ exciderunt
ppagines sabama: s n⁊ usq ad ia¬
rer ꝑuenerunt. que int̃pretat᷑

Expanded text:
ni gentium exciderunt flagella eius usque ad Iazer pervenerunt erraverunt in deserto propagines eius relictae sunt transierunt mare super hoc plorabo in fletu Iazer vineam Sabama inebriabo te lacrima mea Esebon et Eleale quoniam super vindemiam tuam et super messem tuatium irruit. Et auferetur laetitia et exsultatio de Charmelo, et in vineis non exsultabit, neque jubilabit. vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat: vocem calcantium abstuli. Suburbana Esebon, de quibus supra diximus, deserta sunt, et vinea Sabama, quae interpretari potest, non solum extollens altitudinem, sed et conversio aliqua: quia videtur in regione Moabitica ad Domini servitutem aliqua ex parte velle converti. Hujus igitur vineae Sabama, Domini et propagines penitus absciderunt, ne ex aliis haeresibus aliae nascerentur haemultitudo. Et non solum exciderunt propagines Sabamae, sed usque ad Jazer pervenerunt, quae interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
Et in cõꝑatiõe duoꝵ malor: le¬
uius malũ ẽ aꝑte peccare. quã
simulare. ⁊ fingere sc̃itatẽ. Uerũ
u in hoc ꝓfectꝰ ẽ moab ut qͥ priꝰ
multos erroris sui habebat comi¬
tes. postea redigat᷑ ad paucos: ł
qͥ priꝰ multus erat in diuitiis pec¬
catorũ. post penitentiã paruus
⁊ pauper sit in malicia. Explicit¬

Expanded text:
Et in comparatione duorum malorum, leEt in comparatione duorum malorum, levius malum est aperte peccare, quam simulare et fingere sanctitatem. Verum et in hoc profectus est Moab, ut qui prius multos erroris sui habebat comites, postea redigatur ad paucos; vel qui prius multus erat in divitiis peccatorum, post poenitentiam parvus et pauper sit in malitia. LI
Abbreviated transcription (Latin):
& modicus ⁊ ingloriꝰ relinquet᷑.
Isti st̃ anni: de quibꝰ ⁊ alibi legi¬
mus. Recordamin dierũ scħ.
& iterũ. Cogitaui dies antiqͦs:
⁊ annos ȩt̃nos in mente habui.
in diebus conuentꝰ. in diebꝰ sollẽp¬
si anni m̃cennarii. hoc ostendit
quod falsa doctrina ꝓ lucro cunc̾¬
ta faciat. atq cõpendio. Omĩs
enĩ mercennariꝰ. qui ñ est pastor.
cuius ñ st̃ oues. cũ uiderit lupum
uenientẽ fugit. qr m̃cennarius ẽ:
⁊ oues ad eũ ñ ꝑtinent. Quã obrẽ
puto aduenã & m̃cennariũ de scĩs
ñ comedere. nec seruos scõꝵ esse par¬
ticipes. Non enĩ ob dilectionẽ di.
s ob m̃cetłe cuncta faciunt: qui
comedunt domos uiduarũ. & pro¬
prios adducunt greges. ut lanis
eoꝵ uestiant᷑ : lac mulgeant. As
de doctrina mercentiaria diximꝰ:
referamꝰ ad cetera. Si p̃beo ele-¬
mosinã ut glorificer ab homini¬
bus. recepi mercedem meã: & m̃¬
cennariꝰ appellandus sum. Si ca
cennarii: sed ⁊ supplicia pecc̃oris.

Expanded text:
et modicus, et inglorius relinquetur. Isti sunt anni, de quibus et alibi legimus: Recordamini dierum saeculi , et iterum: Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui .in diebus conventus, et in diebus festisi anni mercenarii , hoc ostendit, quod falsa doctrina pro lucro cuncta faciat atque compendio. Omnis enim mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves, cum viderit lupum veniet oves ad eum non pertinent . Quam ob rem puto advenam et mercenarium de sanctis non comedere, nec servos, sanctorum esse participes. Non enim ob dilectionem Domini, sed ob mercedem cuncta faciunt, qui comedunt domos viduarum, et proprios adducunt greges, ut lanis eorum vestiantur, et lac mulgeant . Quod de doctrina diximus mercenaria, referamus ad caetera. Si praebeo eleemosynam, ut glorificer ab hominibus, recepi mercedem meam, et mercenarius appellandus sum. Si casriam mercenarii, sed supplicia peccatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
homicidã & adulterũ uocat. non
respiciens eiꝰ penitentiã i mansu¬
etudinẽ qua di clementie cõꝑat᷑.
Sed quãuis suꝑbꝰ & arrogans sit
furibundus: exaltari tam̃ plus
audet quã eiꝰ patit᷑ fortitudo. Id¬
circo moab ululabit ad moab. idr
alter ad alterũ. om̃s uidelicet he¬
pientie tliuersitates contra semu.¬
gient cũ intormentis fuerint.
Quã ob rẽ his qui muros habent
ñ quadris edificatos lapidibꝰ de qͥbꝰ
tẽplũ ȩdificat᷑ & in tantũ politi st̃
ut malleus ⁊ securis ñ sint audita
in domo di. o uos ȩccłe magistri. ł
qui estis de moab errore saluati.
annuntiate plagas suas. quibꝰ he-¬
reticoꝵ laculis uulnerati st̃. Om̃s
enĩ cogitationes eoꝵ quod signifi¬
cat esebon. ñ ad urbis dñicȩ habi¬
tationẽ ꝑtinẽt. de qua scriptũ ẽ
fluminis impetus letificat ciui¬
tatẽ dĩ: sed suburbana st̃ quȩ ad

Expanded text:
cet, non respiciens ejus poenitentiam et mansuetudinem, qua Dei clementia comparatur. Sed quamvis superbus et arrogans sit, et furibundus exsultet, tamen plus audet, quam ejus patitur fortitudo. Idcirco Moab ululabit ad Moab, id est, alter ad alterum, omnes videlicet haepientiae diversitates contra se mugient, cum in tormentis fuerint. Quamobrem his, qui muros habent, non quadris aedificatos lapidibus, de quibus templum aedificatum est, et in tantum politis, ut malleus et securis non sit audita in domo Dei, o vos Ecclesiae magistri, vel qui estis de Moab errore salvati, annuntiate plagas suas, quibus haereticorum jaculis vulnerati sunt. Omnes enim cogitationes eorum, quod significat Esebon, non ad urbis Dominicae habitationem pertinent, de qua scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitate
Abbreviated transcription (Latin):
eptimꝰ liber hic
iurta anagogem
scđs ẽ: immo ertre¬
mus. In hoc enim
sionũ tropologi¬
ca explanatio
terminat᷑. Luẽ¬

Expanded text:
eptimus liber idem juxta anagogen secundus est, immo extremus. In hoc enim sionum tropologica explanatio terminatur: que
Abbreviated transcription (Latin):
sit corda que roddat sonũ suũ
resonabit luctũ agenti peniten¬
tiã moab. & omĩa uiscera mea in¬
quit ad murũ cocti lateris. Pro
qͦ interpretatꝰ ẽ theo dotio. ad mu¬
rũ dissipatũ. Omĩa enĩ contrari¬
orũ dogmatũ p̃sidia. in quibus
prius confidebant destruent᷑ &.¬
corruent. Hec st̃ aũ uiscera ⁊ in¬
teriora ꝓpħe : de quibꝰ dicebat in¬

Expanded text:
sit chorda, quae non reddat sonum suum, sit chorda, quae non reddat sonum suum, resonabit luctum agentis poenitentiam Moab: et omnia viscera mea ad murum cocti lateris: pro quo interpretatus est Theodotio ad murum dissipatum. Omnia enim contrariorum praesidia, in quibus antea confidebant, destruentur et corruent. Haec sunt autem viscera et interiora prophetae, de quibus et
Abbreviated transcription (Latin):
conterũt. uuas amarissimas. i
suis caleant pedibꝰ ut ex eis dra¬
nena. ne om̃s int̾ficiant bibentes
Auferet᷑ quoq leticia ⁊ exultatio
hereticoꝵ quã ante audire consu¬
euerant: ut postquã egerint pe¬
nitentiã. illud mereant᷑ audire.
Beati qͥ lugent: q̃m ipsi consolabun¬
tur. Quodq addidit᷑ charmelo hoc
significat. ñ qͦ heretici uere char¬
sionis noticiã. sed qͦ falso habere
se iactent. Cũq succise fuerint
uinee ⁊ ablata leticia & erultatio
de falsi nominis scientia. tẽ nulł
erit de pͥstinis calcatoribꝰ. qͥ cal¬
cet uuas quas añ calcauerat: &
uax eoꝵ ȩt̾no obmutiscet silen¬
tio. Suꝑ hoc uent̾ meus ad
moab quasi cythara sonabit. &
uiscera mea ad murũ cocti late¬
ris. Et erit cũ apparuerit qͦd la¬
borauerit moab: ab excelsis su¬
Nis ingrediet᷑ in sca sua ut obsecret
i ñ p̃ualebit. Hoc uerbũ qͦd lo¬
Scutꝰ ẽ dñs ad moab ex tunc. Des¬
tructo errore moabitico. immo
liberos ꝓcreauit. itaut nulla

Expanded text:
imas, et suis calcant pedibus, ne dranena, et omnes interficiantur bibentes. Auferetur quoque laetitia et exsultatio haereticorum, quam ante audire consueverunt, ut postquam egerint poenitentiam illud mereantur audire: « Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . » Quodque addidit de Carmelo, hoc significat, non quod haeretici vere Carsionis notitiam; sed quod falso habere se jactent. Cumque succisae fuerint vineae, et ablata laetitia, et exsultatio de falsi nominis scientia: tunc nullus erit de pristinis calcatoribus, qui calcet uvas, quas ante calcaverat: et vox eorum aeterno obmutescet silentio. Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit: et viscera mea ad murum cocti lateris. Et erit cum apparuerit quod laboravit Moab ab excelsis suis, ingredietur ad sancta sua ut obsecret, et non praevalebit. Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc. Destructo errore Moabitico: immo liberos procreavit, ita ut nulla
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misisset. custodit dñs om̃s diligen¬
tes se:ne negligentẽ faceret audi¬
torẽ. intulit. W om̃s petc̃ores disꝑ¬
det. Quia gͥ consũmato antixp̃o
u parente eiꝰ diabolo. qͥ conculcabat

Expanded text:
praemisisset, custodit Dominus omnes diligentes se; ne negligentem faceret auditorem, intulit: Et omnes peccatores disperdet. Quia igitur consummato Antichristo et parent
Abbreviated transcription (Latin):
pitiens simplicitatẽ ita habet ec¬
clesiȩ homines quasi bruta auima¬
lia : Q intantũ suꝑbie iniuriȩq
tumorẽ erigit᷑: ut contra ipsũ cre¬
nario: qͥ tante fuit sc̃itatis ut ad¬

Expanded text:
piciens simplicitatem, ita habet Ecclesiae homines quasi bruta animalia, et intantum superbiae injuriaeque tumore erigitur, ut contra ipsum Crenario, qui tantae sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
diuimus superbiã moab: superbꝰ
ẽ ualde. Suꝑbia eiꝰ ⁊ arrogantia
eiꝰ & indignatio eiꝰ. plusquã forti¬
tudo eiꝰ. Idcirco ululabit moab. ad
moab. Uniu̾sus ululabit. his qui
letant᷑ suꝑ muro cocti lateris. lo¬
quimini plagas suas: qm̃ subur¬
bana esebon deserta st̃ & uinea¬
liam moab: contumeliostis ẽ ual¬
de. Superbia eiꝰ & iniuria eiꝰ &
furor eiꝰ. ñ sic̃ diuinatio tua. Non
sic ululabit moab. Siquide in mo¬
ab om̃s ululabunt. habitantibus
de seth meditaberis: & ñ confun-¬
deris. Cãpi esebon lugebt uineã
sabama. Quantis obscuritatibus
locus iste uixta bex int̃pretes in¬
uolutus sit: ex eo ꝑspicuũ ẽ. quod
uix legi potest. Dicamꝰ gͦ iuxta
hebraicũ. Moris ẽ scripturarum.
ut postꝗͣ desperationẽ mentis hu¬
mane leto nuntio subleuauerint.
rursus negligentes & nolentes a¬
gere penitentiã cõminatiõe deter¬
reant. ne bonitas cħ cor nr̃m indu¬

Expanded text:
divimus superbiam Moab superbus est valde superbia eius et arrogantia eius et indignatio eius plus quam fortitudo eius idcirco ululabit Moab ad Moab universus ululabit his qui laetantur super muro cocti lateris loquimini plagas suas quoniam suburbana Esebon deserta suiam Moab: contumeliosus est valde: superbia ejus, et injuria ejus, et furor non sicut divinatio tua: non sic ululabit Moab: siquidem in Moab omnes ululabunt: habitatoribus Deseth meditaberis: et non confunderis: campi Esebon lugebunt vineam Sabama. Quantis obscuritatibus locus iste juxta LXX Interpretes involutus sit, ex eo perspicuum est, quod legi vix potest. Dicamus ergo juxta Hebraicum, Moris est Scripturarum, ut postquam desperationem mentis humanae, laeto nuntio sublevaverint, rursum negligentes et nolentes agere poenitentiam comminatione deterreant, ne bonitas Dei indu
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. in singłis breui sermone
ꝑcurrã. Nabo int̾pretat᷑ sessio. ł
ꝓpħia: medaba. de saltu. esebon.
cogitatioẽs: eleale ascensio. iasa.
factũ. siue mandatũ: segor par¬
ua. luith. gene. oronaimi foram̃
meroris: nembrim. pardi siue
preuaricatores: gallim uitul uel
harenarũ tumuli. helim arietes si¬
ue fortes: dibon. sufficiens meror.
Nuia gͥ om̃e dogina contrarium
ueritati. quod absq inspiratioe
di de humano sensu in erroris tene¬
bris nascit᷑. nocte uastatũ ẽ: & argu¬
menta illius que intelligunt᷑ muri.
ȩccłastico sermone destructa sunt:
ita ut ȩt̾no silentio conticescerent.¬

Expanded text:
videatur in singulis, brevi sermone percurram, Nabo interpretatur sessio vel prophetia: Medaba, de saltu: Esebon cogitationes: Eleale, ascensio: Jasa, factum sive mandatum: Segor, parva: Luith, genae: Oronaim, foramen moeroris: Nemrim, pardi sive praevaricatores: Agallim, vituli vel arenarum tumuli: Elim, arietes sive fortes; Dimon, sQuia igitur omne dogma contrarium veritati, quod absque inspiratione Dei de humano sensu in erroris tenebris nascitur, nocte vastatum est, et argumenta illius, quae intelliguntur muri, ecclesiastico sermone destructa sunt, ita ut aeterno silentio conticescerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ab clamauit. Uectes eiꝰ usq ad
segor: uitulã consternantẽ. Per
ascensũ enĩ luith ascendit flens:
⁊ in uia oronaim clamorẽ contͥ¬
cionis leuabunt. Aque enĩ neni¬
brim deserte erunt: quia aruit
herba. defecit germ̃: uiror omis
interiit. Scđm magnitudinem
operis. & uisitatio eoꝵ. Ad torren¬
tẽ salicũ ducent eos: qm̃ circũ iit

Expanded text:
it vectes eius usque ad Segor vitulam conternantem per ascensum enim Luith flens ascendet et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt aquae enim Nemrim desertae erunt quia aruit herba defecit germen viror omnis interiit secundum magnitudinem operis et visitatio eorum ad torrentem s
Abbreviated transcription (Latin):
udicet. & querat iusticiã & red¬
dat unicuiq scđm oꝑa sua. Con¬
sideremus a pͥncipio uel oneris ł
uisionis ł sermonis moab. in quo
dicit᷑ nocte uastata ar moab. &
cetera usq ad hc̃ locũ: & uidebimꝰ
quomͦ ꝑ gradus & ordinẽ peniten¬
tie. de moabitidis israhelite fiãt
i fugiant quasi aues. o auolent
quasi pulli de nido. ut transcen¬
dant ꝑ arnon. & habitent in mon¬
te filiȩ syon: omĩq diaboli uel
antixp̃i potestate contrita. xp̃c¬
rex uerus regnet in his ⁊ ponat

Expanded text:
udicet, et quaerat justitiam, et reddat unicuique secundum opera sua. Consideremus a principio vel Oneris, vel sermonis Moab, in quo dicitur: Nocte vastata est Ar Moab, et caetera usque ad hunc locum; et videbimus quomodo per gradus et ordinem poenitentiae de Moabitis Israelitae fiant: et fugiant quasi aves, et avolent quasi pulli de nido, ut transcendant per Arnon, et habitent in monte filiae Sion: et omni diaboli vel Antichristi potestate contrita, Christus regnet in his, et ponat
Abbreviated transcription (Latin):
scłm multitudinẽ pecc̃oꝵ a do ui¬
sitati st̃: ut quẽ ꝑ beneficia ñ sen¬
serant. ꝑ flagella cognoscerent. De¬
niq ducent ad uallem salicũ. siue¬
ad torrentẽ salicũ: ut nullus in
⁊ sc̃i qͥ propt̃ pecc̃a in confusione
bitarũ clamor circũit. uel ꝓuo¬
cantiũ ad penitudinẽ. uel ꝓ erro¬
re gementiũ: ut offerre possĩt ꝑ
ululatũ suũ uitulos labiorum¬
arietũ peruenire. siue fortiũ. qͦd

Expanded text:
m magnitudinem peccatorum a Deo visitati sunt, ut quem per beneficia non senserant, per flagella cognoscerent. Denique ducentur ad vallem, sive torrentem salicum, ut nullus in et sancti qui propter pecccata in confusione bitarum clamor circuit, vel provocantium ad poenitudinem, vel pro errore gementium, ut offerre possint per ululatum suum vitulos labiorumarietum pervenire, sive
Abbreviated transcription (Latin):
fecit bona: s qr ab his qͥ sua uolun¬
tate st̃ pessumi. sem̃ ortũ sit ma¬
lũ : quod uoluntate fit ñ natura.
Uñ ⁊ in danihele legimꝰ. Sem̃
chanaan u ñ iuda. Et de bonis
Quotquot eũ recepert: dedit eis
potestatẽ ut filii dĩ fierẽt. Oñis
enĩ qͥ facit pecc̃m: de diabolo est.
Huic gͥ p̃cipit᷑ semini. ut filios
suos om̃s scilicet cogitationes pes¬
simas ⁊ oꝑa mala p̃paret occisi¬
oni. que ex impiis nata st̃ patͥbꝰ.
haud dubiũ qͥn contrarias signi¬
ficet fortitudines. Qͥ pessimi filii
ido trucidant᷑ in iniquitatibꝰ pa¬
trũ suoꝵ. ne ultra consurgant &
possideant terrã que a scis possi¬
denda ẽ & implenda. ut in ea ci
uitates dñi construant᷑ : et quia
ñ ẽ hominũ ꝑfecta uictoria. Ni¬
si enĩ dñs custodierit ciuitatem:
in uanũ uigilabunt qͥ custodiũt
eam. Ido dñs ipse consurgit adu̾s
filios pessimos. & disperdit de
confusiõe nom̃ ⁊ reliquias. & om̃e¬

Expanded text:
fecit bona ; sed ab his, qui sua volunfecit bona ; sed ab his, qui sua voluntate sunt pessimi, semen ortum sit malum, quod voluntate fit, non natura: Unde et in Daniele legimus: Semen Chanaan et non Juda . Et de bonis Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem ut filii Dei fierent . Omnis enim qui facit peccatum, de diabolo est. Huic igitur praecipitur semini, ut filios suos, omnes scilicet cogitationes pessimas, et opera mala, praeparet occisioni, quae ex impiis nata sunt patribus, haud dubium quin contrarias significet fortitudines. Qui pessimi filii ideo trucidantur in iniquitatibus patrum suorum, ne ultra consurgant et possideant terram, quae a sanctis possidenda est et implenda, ut civitates in ea Domini construantur. Et quia non est hominum perfecta victoria: Nisi enim Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabunt qui custodiunt eam : ideo Dominus ipse consurget adversus filios pessimorum, et disperdet de confusione nomen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ om̃s uos quasi uestim̃tũ inue¬
terascimini: & tinea deuorabit uoꝰ.
Qͥ aũ ꝓfecerit inscelere u uetusta¬
nouitate: nequaquã ueteri uesti¬
mento. sed panno menstruate
mulieris cõꝑabit᷑ dicens. Frraui¬
mus ⁊ facti sumꝰ inmundi om̃s
nos: sic̃ pannus menstruate uni
mũ p̃parate filios ur̃os occi sioni in
iniqͥtate patrũ suoꝵ. Non consur¬
gent nec hereditabunt terrã. neq
implebunt faciem orbis ciuitatũ.
Et consurgã suꝑ eos dicit dñs exer¬
cituũ. & ꝑdam babylonis nom̃.⁊
reliquias & ꝓgeniem & germen
ait dñs. Latr. Sem̃ pessimũ p̃para
filios tuos occisiõi pecc̃a patris tui:
ut ñ consurgant & possideant trã.
n impleant terrã ciuitatũ. Et con¬
surgã eis dicit oñs sabaoth: & dis¬
perda nom̃ eoꝵ. & reliquias ⁊ se¬
men. Pro semine pessimo quod
laix transtulerunt. in hebrȩo scͥp¬
tũ ẽ. reramrim : qͦd ceteri semen
pessimũ int̃pretati st̃: ñ qͦ ipsũ
semen ꝑ se malũ sit : ds enĩ oĩa

Expanded text:
e omnes vos quasi vestimentum veterascemini, et tinea devorabit vos . Qui autem profecerit in scelere, et vetustanovitate, nequaquam veteri vestimento, sed panno menstruatae mulieris comparabitur dicens: Erravimus, et facti sumus immundi omnes nos, sicut pannus menstruatae unimorum praeparate filios eius occisioni in iniquitate patrum eorum non consurgent nec hereditabunt terram neque implebunt faciem orbis civitatum et consurgam super eos dicit Dominus exercituum et perdam Babylonis nomen et reliquias et germen ituum. LXX: Semen pessimum, praepara filios tuos occisioni peccati patris tui: ut non consurgant et possideant terram, et impleant terram civitatum. Et insurgam eis, dicit Dominus Sabaoth: et disperdam nomen eorum et reliquias et semen. Pro semine pessimo, quod LXX transtulerunt, in Hebraico scriptum est ZERA MRIM  , quod caeteri semen pessimorum interpretati sunt. Non quod ipsum semen per seipsum malum sit: Deus enim omnia
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝓpħiã & sessionẽ. id est magistroᷤ
eoꝵ: & suꝑ medaba. ubi ñ st̃ arbo¬
res fructuose. sed saltꝰ infertilis
in qͦ habitabt̃ bestie. de qͦ in uicesi¬
mo octauo psalmo scriptũ ẽ. & re¬
uelabit condensa saltus. erit ulu¬
latus ⁊ planctꝰ. & omĩa de capitu
lis eloquentiȩ eoꝵ ornam̃ta tol¬
lent᷑ : ita ut nudi remaneant &
de formes. & siqͥd uirilitatis habe¬
re uidebant᷑ in barba. rasũ a uiro
ticulis erroꝵ eoꝵ dũ ꝓuoluntate
fingit unus qͥsq qͦd uoluerit. ac¬
cingent᷑ sacco penitentiȩ: & super
tecta ac dogmata. in qͥbꝰ pͥmo sub¬
limes se esse credebant: & in pla-¬
teis qr ñ ingredunt᷑ ꝑ angustã
erit ululatꝰ. ⁊ nequaꝗͣ ascendẽt
insuperbiã. s descendent in fletũ.
Tc̃ intelligent om̃s cogitationes
suas uanas. quod int̾pretat᷑ esebon.
i cassũ ascensũ suꝑbie. quod int̾p̃¬
se confessioe dampnantes. Prop¬
rint in moab. & errorẽ suũ cogno¬
uerint. ululabunt. ꝙ spem hab̾e

Expanded text:
iam et sessionem, id est, magistros eorum, et super Medaba, ubi non sunt arbores fructuosae, sed saltus infertilis, in quo habitant bestiae, de quo in vicesimo octavo psalmo scriptum est: Et revelabit condensa saltus: erit ululatus et planctus, et omnia de capitibus eorum eloquentiae ornamenta tollentur; ita ut nudi maneant et deformes. Et si quid virilitatis habere videbantur in barba, rasum a viro ticulis errorum, dum pro voluntate sua fingit unusquisque quod voluerit, accingitur sacco poenitentiae, et super tecta ac domata, in quibus primum se sublimes esse credebant; et in plateis quia non ingrediuntur per angustam erit ululatus, et nequaquam ascendent in superbiam, sed descendent in fletum. Tunc intelligent omnes cogitationes suas vanas, quod interpretatur Esebon, et casum ascensum superbiae, quod se confessione damnantes. Proprint in Moab, et errorem suum intellexerint, ululabunt, et spem habere
Abbreviated transcription (Latin):
guinis. Uñ ꝓpħicus sermo ꝓmit¬
tit ut suꝑfluentes lacrimas qͦd
interpretat᷑ dibon. ñ unũ mero¬
rẽ. s plura meroris additam̃ta
congeminent. Uñ postquã ple-¬
nam egerint penitentiã. ⁊ fuge¬
rint de moab. leonẽ pͥncipẽ habẽt
dm̃. quẽ larr dixerunt arihel:
qͦd int̾pretat᷑ leo di. Quoꝵ edicionẽ
in hoc loco dissere̾ suꝑfluũ duxci:
quia ⁊ in plurimis ab hebraica ue¬
ritate discordat: & ex his q̃ inter¬
pretati sumꝰ. etiã illiꝰ sensus pot̃
intelligi. E mitte agnũ dñe do

Expanded text:
icus sermo promittit, ut super fluentes lacrymas, quod interpretatur Dibon, non unum moerorem, sed plura moeroris additamenta congeminent: ut postquam plenam egerint poenitentiam, et fugerint de Moab leonem, principem habeant Deum, quem LXX dixerunt ariel, qui interpretatur leo Dei: quorum editionem in hoc loco disserere supersedi, quia et in plurimis ab Hebraica veritate discordat, et ex his quae interpretati sumus, etiam illius sensus potest intelligi. Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
manna uidet᷑ quasi glacies suꝑ
faciem terrȩ. ñ pret̾fluit s consi¬
stit. Porro uixta. lacc. moabite
merere iubent᷑. & plangere ñ suꝑ
aliis hoc enĩ perfectoꝵ ẽ. s suꝑ
semetipsis: qr & dibon ꝙ flirrus
eoꝵ. id sermo cõpositꝰ qͥ fluebat
more torrentis perierit: in qͦ ha¬
bebat quasi aram consecrationis
suȩ ⁊ om̃s diuitias scłares. Uñ ꝙ
in psalmis dr̃. diuitie si affluãt¬

Expanded text:
manna, quod videtur quasi glacies super manna, quod videtur quasi glacies super faciem terrae, non praeterfluit, sed consistit. Porro juxta LXX, Moabitae moerere jubentur et plangere, non super aliis, hoc enim perfectorum est super semetipsis, quia et Dibon eorum, id est, sermo compositus, qui fluebat more torrentis, periturus sit: in quo habebant quasi aram consecrationis suae, et omnes divitias saeculares. Unde et in psalmo d
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. Et qr iã noctẽ reliquerat.
& filius di esse iã çperat : loqͥt᷑
ad credentes. Nax p̃cessit die saũ
appropinquauit: quasi in die cũ
honestate ambulemꝰ. Non in cõ¬
messatioĩbꝰ & ebrietatibꝰ: non in
cubilibꝰ & luxuria. Pereunt aũ
nocte moabitides: & etiã murus
eiꝰ qͥ dialectica arte constructꝰ ẽ.
in eade nocte uastatꝰ ẽ atq des¬
tructꝰ: & ȩt̾na diuturnitate con-¬
ticuit. Porro ar. qͦd int̃pretatur
se pugnante superata sit. A scen¬
dit domus & dibon ad excelsa in
planctũ.Lrx. Contristamini inuo.¬
bis. peribit etiam ⁊ dibon: ubi ẽ
ara illuc ascendetis ad plorandũ.
Om̃is domꝰ aduerse sapientiȩ. &
dibon q̃ int̾pretat᷑ fluxus eorũ
ascendit excelsa in qͥbꝰ suꝑbierat.
ñut hostias immolet. s plangat
in qͥbꝰ ante peccauerat. Et reuera
mendatiũ instar fluminis tran¬
sit ⁊ pret̾fluit. & ñꝗͣ potest stabi¬
li mansiõe consistere. Sermo aũ
di qͥ cõpactꝰ & stabilis ẽ. unde &

Expanded text:
iquerat, et filius diei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et luxuria . Pereunte autem nocte Moabitide, etiam murus ejus, qui dialectica arte constructus est, in eadem nocte vastatus est atque destructus, et aeterna taciturnitate conticuit. Porro Ar, quod interpretatur mone contra se pugnante, superata sit. Ascendit domus, et Dimon ad excelsa in planctum. LXX: Contristamini in vobis, peribit enim Dimon, ubi ara est: illuc ascendetis ad plorandum. Omnis domus adversae sapientiae, et Dibon, quae interpretatur fluxus eorum, ascendit excelsa, in quibus superbierat: non ut hostias immolet, sed plangat in quibus ante peccaverat. Et revera mendacium instar fluminis transit, et praeterfluit, et numquam potest stabili mansione consistere. Sermo autem Dei, qui compactus est, stabilis est. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s habitatores t̾rȩ. qͥ ñ posst̃ dice.
accola sũ & ꝑegrinus sicut om̃s pa¬
tres mei s in t̾ra habitant. Unde
⁊ in prouerbiis legimꝰ. Aqͥlo uentꝰ
durus. Nomine aũ dexter uocat᷑:
qͥ cũ ꝑse durus sit. ⁊ sinister ⁊ cer¬
uice durissima iugũ di nolit re¬
Saipere. uocat᷑ dexter ab his qͥ po¬
nunt dulce amarũ ⁊ amarũ dulce.
agmen effugiat. Nemo enĩ absq
pecc̃o nec si uniꝰ diei fuerit uita eiꝰ
Cũq philistea corruerit. & fumꝰ
angłis qͥ singulis p̃sunt gentibꝰ
ammirantibꝰ ⁊ scire cupientibꝰ cur
sola syon in specula ⁊ in sublimibꝰ
qͦd sequit᷑. qr dñs fundauerit eã. &
ipse sit fundamentũ eiꝰ. fundaue¬
rit aũ eã suꝑ fundam̃tũ pruden¬

Expanded text:
omnes habitatores terrae, qui non possunt dicere: omnes habitatores terrae, qui non possunt dicere: Accola sum et peregrinus, sicut omnes patres mei ; sed in terra habitant. Unde et in Proverbiis legitur: Aquilo ventus durus . Nomine autem alio dexter vocatur, qui cum per se durus sit et sinister, et cervice durissima jugum Dei nolit recipere, vocatur dexter ab his qui ponunt dulce amarum, et amarum dulce; ujus agmen effugiat; nemo enim absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Cumque Philisthaea corruerit, et fumus Angelis, qui singulis praesunt gentibus, admirantibus et scire cupientibus, cur sola Sion in specula et in sublimibus quod sequitur: Quia Dominus fundaverit eam, et ipse sit fundamentum ejus. Fundaverit autem eam super fundamentum pruden
Abbreviated transcription (Latin):
addita ẽ. eodẽ reges & angłi apud
hebreos appellant᷑ nomine. id⁊¬
malacha. In libro hebraicoꝵ no¬
minũ repperi phylistiim int̾pre¬
tari cadentes poculo. ¶ gͦ inhe¬
briati st̃ calice babylonis. qͥ bibe¬
rint uinũ in qͦ ẽ omĩs luxuria.
& int̾ cetera uitia ꝓpt̾ hebrietatẽ
regnũ di ñ fueruit consecuti: his¬
p̾cipit᷑ ut porta eoꝵ ululet & cla¬
met ciuitas. Portã hereticoꝵ os
arbitror qͦ blasphemant : & ciui¬
tatẽ animã que malarũ cogita¬
tionũ thesaurus ẽ. Hec ululate
debet & plangere. quia om̃is ꝓstrata
ẽ int̾ramq deiecta & nichil in ea
intelligentie ẽ. diuineq sapientiȩ.
uersus ostendit. Ab aquilone fumꝰ
uenit. & ñ ẽ qͥ effugiet agm̃ eiꝰ. fu¬
mus iste ardentibꝰ diaboli iaculis
suscitat᷑. qui naxius ẽ ocłis & contͣ¬
rius lumini: & ab aqͥlone orit᷑ aqͦ¬
s in hieremia olla succensa dr:
&a quo exardescunt mala super

Expanded text:
addita est, eodem reges et Angeli apud addita est, eodem reges et Angeli apud Hebraeos appellantur nomine, idli . In libro Hebraicorum Nominum reperi Philisthiim interpretari cadentes poculo. Qui ergo inebriati sunt calice Babylonis, et biberint vinum in quo est luxuria; et inter caetera vitia propter ebrietatem regnum Dpraecipitur, ut porta eorum ululet, et clamet civitas. Portam, haereticorum os arbitror, quo blasphemant: civitatem, animam, quae malarum cogitationum thesaurus est. Haec ululare debet et plangere, quia omnis prostrata est, in terramque dejecta, et nihil in ea sanae intelligentiae est Deique sapientiae. versus ostendit: Ab Aquilone fumus venit, et non est qui effugiat agmen ejus. Fumus iste ardentibus diaboli jaculis suscitatur, qui noxius est oculis, et contrarius lumini, et ab Aquilone oritur, a quo in Jeremia olla succenditur , et a quo exardescunt mala super
Abbreviated transcription (Latin):
nenato ore singłos uolare cupi¬
entes cupientes. ⁊ ad excelsa con
surgere suis faucibꝰ deuorant. O
hoc interim de malis. Ceterũ qͥ
Et a dño audient. in pascua uber¬
rima pascã eos. & ingredient᷑ &
egredient᷑ & pascua inuenient.
Et pascent᷑ pauꝑes ꝑ eũ qͥ eos ꝑcu¬
tit ut emendet: & in pace reqͥes¬
cent. siue pastore sollicito ipsi
agent fiducialit̾. & cũ lazaro reqͥes¬
cent in sinu abrahȩ. Qͥ aũ contriue.¬
rint uigũ ⁊ uͥgã percussoris sui:
fam̃ perpetuã sustinebunt. ut ñ
alant᷑ sermone di. s om̃s eoꝵ reli¬
quie intereant. ne quid de malo
semine germinet. Ulula por¬
ta. clama ciuitas. ꝓstrata ẽ phy¬
listea om̃is. Ab aqͥlone enĩ fumus
& qͥd respondebit᷑ nuntiis gentis:
nuntiis id angelis quos solus sẏm¬
machus transtulit. om̃s reges in¬
terpretati st̃ uerbi ambiguitate
decepti. quia pret̃ unã litteram
aleph que in angłoꝵ uocabulo

Expanded text:
nenato ore singulos quosque vonenato ore singulos quosque volare cupientes, et ad exsurgere, suis faucibus devorant. Et hoc interim de malis. Caeterum qui Et a Domino audient: In pascuis uberrimis pascam eos ; et ingredientur et egredientur, et pascua invenient. Et pascentur pauperes per eum, qui eos percutit, ut emendet: et in pace requiescent, sive, pastore sollicito, ipsi agent fiducialiter, et cum Lazaro requiescent in sinu Abrahae . Qui autem contriverunt jugum et virgam percussoris sui, famem perpetuam sustinebunt; ut non alantur sermone Dei: sed omnes eorum reliquiae intereant, ne quid de malo semine germinetur. Ulula porta, clama civitas: prostrata est Philisthaea omnis. Ab Aquilone enim fumus  Al. respondebit nuntiis gentis? nuntiis, id est, Angelis, quos solus Symmachus transtulit, omnes reges interpretati sunt, verbi ambiguitate decepti, quia praeter unam litteram ALEPH, quae in Angelorum vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
mo scriptũ ẽ. Uirga tua ⁊ bacuł
tuus. ipsa me consolata st̃. Hec ẽ
u̾ga  hoc uigũ quod ceruicibꝰ om¬
nium uult saluator imponere:
ut deposito iugo nabugodonosor.
radice serpentis. qͥ ẽ coluber tor¬
tuosus. egrediet᷑ reguł ⁊ aspides:
& de aspidibꝰ exibunt serpentes
uolantes. siue qͥ absorbeant uolu¬
cres. Abiecto aũ iugo dĩ u contͥta
semine pessimo nascit᷑ reguł qui
rer serpentium ẽ: & afflatu suo atq
conspectu hominines occidere dr̃
siue genimina aspidũ. De qͥbꝰ in
psalmo canit᷑. uenenũ aspidũ sub
labiis eoꝵ : que pecc̃a st̃ uaria. &
de cogitationũ pessimo thesauro
uerint in hominibꝰ alienigenis. qͥ
a do alieni st̃ : statĩ egrediuntur
serpentes pennati: ut ñ sufficiat
niũ quoq maloꝵ oꝑm quesierĩt.
⁊ diu̾sas finrerint hereses. Ego
puto serpentes esse pennatos qͥ se
exaltant & eleuant contͣ scientiã
di. & ponunt in celũ os suũ: uel
qͥ absorbent uolucres. hoc ẽ qͥue¬

Expanded text:
rga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Haec est virga, et hoc jugum quod cervicibus omnium vult Salvator imponere, ut deposito jugo Nabuchodonosor, radice serpentis, qui est coluber tortuosus, egredientur regulus et aspides, et de aspidibus exibunt serpentes volantes, sive qui absorbeant volucres. Abjecto autem jugo Dei, et contrita semine pessimo nascitur regulus, qui rex serpentium est, et afflatu suo atque conspectu homines occidere dicitur: sive genimina aspidum, de quibus in Psalmo dicitur: Venenum aspidum sub labiis eorum , quae peccata sunt varia, et de cogitationum pessimo thesauro e regnaverint in hominibus alienigenis, qui a Deo alieni sunt, statim egrediuntur serpentes pennati; ut non sufficiat nium quoque malorum operum quaesierint, et diversas finxerint haereses. Ego puto serpentes esse pennatos, qui se exaltant et elevant contra scientiam Dei, et ponunt in coelum os suum: vel qui absorbent volucres, hoc est, qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ syon. finita sit om̃is potentia
diabol que pulueri cõparat᷑: &
consũptꝰ ẽ miser. quia multos fe¬
cit miseros. & defecit qͥ conculca¬
bat terrã. eos uidelicet qͥ terrens
erant. Iuo aũ consũmato ad nichi¬

Expanded text:
filiae Sion, finita sit omnis potentia filiae Sion, finita sit omnis potentia diaboli, quae pulveri comparatur. Et consumptus est miser, qui multos fecit miseros: et defecit qui conculcabat omnem terram, eos videlicet qui terreni erant. Illo autem consumpto,
Abbreviated transcription (Latin):
ti: qr uxta p̾ceptũ dĩ moabite
N ammonite usq ad decimã ge¬
nerationẽ. & usq in ȩt̃num ñ in¬
grediunt᷑ ȩccłam di. Qͥ aũ fuge¬
rit de deserto moab. ut a ꝓphe-¬
tia reuertam᷑ ad anagogen. &
contẽpto mendatio in monte ste¬
terint ueritatis: erit quasi auis
fugiens. & quasi pulli de nido
auolantes. ne a moabiticis ser¬
pentibꝰ deuorentur. Sic inqͥt e¬
runt om̃s filie. hoc ẽ anime mo¬
abitide in transcensu arnon: qͦd
incerp̃tat᷑ illuminatio eoꝵ: qñ
erroribus derelictis. ad scientiã
transcenderint ueritatis. Dicit᷑
itaq ipsi moab. uel ei qͥ euaserit
de moab: nichil agas absq consi¬
quod erat noctis & tenebrarũ. po¬
ne in meridie. hoc ẽ in clarissimo
lumine. qͦ abscondere debes de er¬
rore fugientes. & priꝰ uagos ultra
ñ prodere. Omnẽ moab ꝓfugimes
qͥ me dereliquerãt. qͥ de ȩccła egres¬
si erant. ⁊ dimittentes doctrinam
sarius diabolus ꝑsequi. tu eis ad
uniuerse terrȩ. & uenit ad montẽ

Expanded text:
bitae et Ammonitae, usque ad decimam generationem, et usque in aeternum non ingrediuntur Ecclesiam Dei . Qui autem fugerit de deserto Moab, ut a prophetia revertamur ad anagogen, et contempto mendacio, in monte steterit veritatis, erit quasi avis fugiens; et quasi pulli de nido avolantes, ne a Moabiticis serpentibus devorentur. Sic, inquit, erunt omnes filiae, hoc est, animae Moabiticae, in transcensu Arnon, quod interpretatur illuminatio eorum: quando erroribus derelictis ad scientiam transcenderint veritatis. Dicitur itaque ipsi Moab, vel ei qui evaserit de Moab: Nihil agas absque consiquod erat noctis et tenebrarum, pone in meridie, hoc est, in clarissimo lumine, in quo abscondere debes de errore fugientes, et prius vagos ultra non prodere. O enim Moab, profugi mei qui me dereliquerant, qui de Ecclesia egressi erant, et dimittentes doctrinam stator diabolus persequi, tu eis ad universae terrae; et venit ad montem
Abbreviated transcription (Latin):
pes moab. Quia nocte uastata
Nẽ ar. moab conticuit. Quia nocte
uastatꝰ ẽ murus: moab conticuit.
Lxix. Nocte periit moabitis. nocte
enĩ periit murus moabitidis. Pro
ar. qͦd soł theodotio ita posuit tt
legit᷑ in hebrȩo. aquila  symina¬
chus urbẽ int̾pretati st̃: ñ conside¬
rantes qͦd int̾ am & res elem̃ta he-
braica. ioth litterã ñ haberet: q̃
si esset recte ciuitas diceret᷑. Sapi¬
entia scłaris de qua loquit᷑ dñs.¬
ꝑ ꝓpħam. perdam sapientiã sapi-
entiũ : & prudentiã prudentiũ¬
reꝓbabo. que auctorẽ sui sensũ
generalit̃ uidet᷑ quidẽ de patre
nasci. quod int̃pretat᷑ moab. Sed
cestu & in spelunca. ac noctu gene¬
rat᷑. Uñ & in nocte perit: in errore
scilicet sẽpiterno. Et egyptii in
marirubro uigilia matutina q̃
nocturnũ tẽpus ostendit fluctibꝰ
obruti st̃: & loth sodomis nocte
pereuntibꝰ uenit in segor: & ortꝰ
scribit de scĩs atq ꝑfectis. Non
sumꝰ noctis neq tenebrarũ: sed

Expanded text:
pes Moab . . Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit; quia nocte vastatus est murus, Moab conticuit. LXX: Nocte periit Moabitis, nocte enim periit murus Moabitidis. Pro AR  , quod solus Theodotio ita posuit, ut legitur in Hebraeo, Aquila et Symmachus, urbem interpretati sunt, non considerantes, quod inter AIN gimus et maxime in Numerorum volumine quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum Balaam invitavit ariolum, qui inter caetera hoc etiam contra Moab mysticum prophetareprobabo : quia auctorem sui sensum generatur, videtur quidem de patre nasci, quod interpretatur Moab; sed cestu, et spelunca ac nocte generatur. Unde in nocte periit, in errore scilicet sempiterno. Et Aegyptii in mari Rubro vigilia matutina, quae nocturnum tempus ostendit, fluctibus obruti sunt . Et Lot, Sodomitis nocte pereuntibus, venit in Segor, et ortuscribit de sanctis atque perfectis : Non sumus noctis, 266 neque tenebrarum, sed