comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ulitates de quibꝰ sc̃a euangelia contexuntur. p̃cep¬
ta. mandata. testimonia. erempla. In p̃ceptis
iusticia. in mandatis caritas. in testimoniis
fides: in exemplis ꝑfectio. Prcepta huiꝰmodi.
In uiamgentium ne abieritis. hoc ẽ diuerte
ã malo. Oandata ut hoc. Alandatum nouũ
do nobis ut diligatis inuicẽ: hoc ẽ. facere bonũ
& caritatẽ implere. Testimonia quȩ in ore duoꝵ
uel trium. ut hoc. lobannes testimonium ꝑbi¬
bet de me: sed habeo testinonium maius iohanne.
Pater ipse qui in me manet testunonium phibet
de me. Erempla ut hoc. Discite a me quia mitis
sum. Et. Estote ꝑfecti sicut pater uester cȩlestis ꝑfec¬
tus ẽ. Waubi. Eremplum enim dedi uobis. ut & uos
ita faciatis. Sed de bis dicit dauid. Preceptum dñi
lucidum illuminans ocułos. & alibi. Latum man-¬
lexi. Et alibi. Testimonnim dñi fidele: quia plus
fide animi quam oculis carnis testimonium indi-¬
get. Quarto. indicia dñi uera iustificata in semet.¬

Expanded text:
litates, de quibus sancta Evangelia contexuntur: praecepta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia, in mandatis charitas, in testimoniis fides, in exemplis perfectio. Praecepta hujusmodi: In viam gentium ne abieritis , hoc est, diverte a malo . Mandata, ut hoc: Mandatum novum do nobis ut diligatis invicem , hoc est, facere bonum et charitatem implere. Testimonia, quae in ore duorum vel trium, ut hoc: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne . Pater ipse qui in me manet, testimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc: Discite a me quia mitis sum ; et: Estote perfecti sicut Pater vester coelestis perfectus est . Et alibi: Exemplum enim dedi vobis, ut et vos ita faciatis . Sed de his dicit David: Praeceptum domini lucidum, illuminans oculos . Et alibi: Latum manlexi. . Et alibi: Testimonium domini fidele ; quia plus fide animi quam oculis carnis testimonium indiget. Quarto: Judicia Domini vera justificata in semet
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ abrenuntiare uanitatibꝰ. scd̾a concordare ue¬
ritati morib & uita. tercia ẽ. ultima glorificatio.
Uerumptamen oportet me hodie & eras. & se¬
quenti ambulare. quia non capit ꝓpb̃am ꝑire
extra irłm. Non poterit ꝑturbare uero¬
des quin ita agam & ita consuminer. sed nec
mortẽ corꝑis mei poterit oꝑari. quam in inrłm
oportet fieri. ubi non ipse. s pilatus dominat᷑.
on enim capit subaudis. Masister.¬
aliqua scriptura. me ꝓpħam ꝑire extra
uirłm. Sepe quidem dictum ẽ. & adhuc di¬
¶ cimus importunitati de serie historiȩ conten¬
denti ut quȩ capitula putauerit non sua
ꝓpͥa loca optinere. intelligat more istius scͥp¬
turȩ p̾occupando uel recapitulando locata. ẽe.
eum. allidit & spumat & stridet dentibꝰ & a¬
rescit & male patitur. Nam sepe cadit in ig¬
nem. & crebro inaquam. & subito clamat &¬

Expanded text:
Dei abrenuntiare vanitatibus; secunda, concordare veDei abrenuntiare vanitatibus; secunda, concordare verme hodie et cras et sequenti die ambulare, quia non capit prophetam perire extra Jerusalem. Non poterit pertubare Herodes quin ita agam et ita consummer, sed nec mortem corporis mei poterit operari, quam in Jesusalem oportet fieri, ubi non ipse, sed Pilatus dominatur. Non enim capit, subaudis aliqua scriptura, me prophetam perire extra Jerusalem. Saepe quidem dictum est, et adhuc dicimus importunitati de serie historiae contendentium, ut quae capitula putaverit non sua propria loca obtinere, intelligar more istius scripturae, praeoccupando vel recapitulando locata esse. eum, allidit et spumat, et stridet dentibus et arescit, et male patitur. Nam saepe cadit in ignem, et crebro in aquam
Abbreviated transcription (Latin):
t accesserunt quidam pba¬
Q riseorum dicentes illi. Exi
& uade hinc quia herodes
Nuult it occidere. Beua.
ri de galilea ubi dña¬
tur herodes. & transi in locum ubi non habeat
potestatẽ. Et ait illis. Lit dicite uulpi illi.
Popter dolos & insidias. herodem appellat
& in fouea latens & putens & non rectis itine¬
ribꝰ. s tortuosis amfractibꝰ currens. Quȩ cunc¬
ta hereticis quorum herodes ty pum tenet con-
cicio demonia. & sanitates ꝑficio hodie & eras:
& tercia die consummor. Mystice hec intel¬
ligenta sunt. quasi dicat. N ec heroddes nec he¬
retiei quorum ipse figura ẽ. potuerunt ꝑturba¬
re quod intendo facere. Intendo autẽ eicere de¬
monia de cordib hominum. & relictis uani¬
tatib in me credant. & ꝑficere sanitates. ut se¬
cundum p̾cepta mea uiuant. postea consum¬
mabor incorpe meo quod ẽ. ȩccła. quando in
die resurrectionis glorificatam ad consortium
angłorum ꝑducam. Pruma gͦ dies ẽ. ꝑ grãm

Expanded text:
t accesserunt quidam Pharisaeorum, dicentes illi: Exi et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. BEDA. Exi de Galilaea ubi dominatur Herodes, et transi in locum ubi non habeat potestatem. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter dolos et insidias Herodem appellat t in fovea latens et putens, et non rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currens, Quae cuncta haereticis, quorum Herodes typum tenet, congejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras; et tertia die consummor. Mystice haec intelligenda sunt. Quasi dicat: Nec Herodes, nec haeretici, quorum ipse figura est, poterunt perturbare quod intendo facere. Intendo autem ejicere daemonia de cordibus hominum; ut relictis vanitatibus in me credant; et perficere sanitates, ut secundum praecepta mea vivant. Postea consummabor in corpore meo, quod est Ecclesia, quando in die resurrectionis glorificatam ad consortium angelorum perducam. Prima ergo dies est, per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
nni habenti enim dabitur & habun¬
dabit. ei aute m qui ñ habet. & quod
iudetur habere anferetur ab eo. Ie ronimꝰ.¬
ulti naturalit babentes acumen inge¬
nii. & desidia corrumpentes illud:
ꝑdunt bonum naturȩ quia non exercent
illuad. & ꝓmissum p̃mium uident trasire
ad illos. qui quod minus babent. labore &
industria augent. Uel ita. Habens fidem
& bonam in dño uoluntatem. etiam siquid
minuis oꝑet᷑ ite homo donabitur tam̃ a bo¬
no uidice. Hisautem carens cȩteras etiam
urtutes quas udebutur natinalit possidere
plet. E legant̃ dictum . ẽ. quod uidetur ha

Expanded text:
i dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. HIERON. Multi naturaliter habentes acumen ingenii, et desidia corrumpentes illud perdunt bonum naturae, quia non exercent illud, et promissum praemium vident transire ad illos qui quod minus habent labore et industria augent. Vel ita: Habens fidem et bonam in Domino voluntatem, etiamsi quid minus operetur ut homo donabitur tamen a bono judice. His autem carens, caeteras etiam virtutes quas videbatur naturaliter possidere perdet. Eleganter dictum est, quod videtur
Abbreviated transcription (Latin):
alentum datur uire illi qui exteriora
iure ministrauit. quod cotidie fit in
ȩccł̃a. Pleriq enim dum beue ministrant ex.¬
teriora. ad intellectum quoq mysticum ꝑdu¬
cuntur diuina gr̃a. In iudicio quoq multi
qui idonci ad docendum uidebantur. ob ne¬
gligentiam suam inter indoctos reputabun¬
tur. quidam simpliciores ob conuersationis
deuotionem int̾ apłicos doctores sunma p̃mia
ꝑcipient. Qui enun recipit ꝓpb̃am in nomi¬

Expanded text:
alentum jure datur illi qui exteriora jure ministravit, quod quotidie fit in Ecclesia. Plerique enim dum bene ministrant exteriora, ad intellectum quoque mysticum perducuntur divina gratia. In judicio quoque multi qui idonei ad docendum videbantur, ob negligentiam suam inter indoctos reputabutur: quidam simpliciores, ob conversationis devotionem inter apostolicos doctores summa praemia percipient. Qui enim recipit prophetam in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
aritatẽ habens etiam alia do. G regorius¬
na ꝑcipit. hac autem carens etiam quȩ habe-¬
bat amittit. Nullus dicat talentum mini-¬
me accepi. non. ẽ. unde rationem reddere cogar.
Unicuiq enim hoc ipsum reputabitur. quod
uel minimum accepit. Alius intelligentiã
habet p̃dicationis. ministerium debet ex
talento. Alus terrenam substantiam. ero¬
get de talento substantiȩ. Auus artem qua
pascitur. ars. ẽ. ei ꝓ talento. Alius familiaris
ẽ. diuiti. talentum habet familiaritatis. & lo.¬
qui debet ꝓ indigentibA¬

Expanded text:
aritatem habens, etiam alia dona percipit, hac autem carens, etiam quae habebat amittit. Nullus dicat, talentum minime accepi, non est unde rationem reddere cogar. Unicuique enim hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius intelligentiam habet praedicationis? ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam? Eroget de talento substantiae. Alius artem qua pascitur? ars est ei pro talento. Alius familiaris est diviti? talentum habet familiaritatis, et loqui debet pro indigentib
Abbreviated transcription (Latin):
& ulis alimoniam muustrare. Quod hie ꝓ¬
curans dñs dicit ñ ꝑsonas suscipienilas s:
nomina: & mercedem ñ ꝑdere suscipientes.
sucet indignus sit qui suscipitur. O resoꝵ¬
ustum dicit quemlibet

Expanded text:
et illis alimoniam ministrare. Quod hic procurans Dominus, dicit non personas suscipiendas, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus sit qui suscipitur. Justum dicit quemlibet
Abbreviated transcription (Latin):
um & lactentium ꝑfecisti laudem: Quã
moderate temꝑauit responsionẽ. Non dixit
quod calumpniatores audire uolebant. bene
facunt pueri ut mͥ testimonium ꝑhibeant.
nec nirsum ait. errant pueri. quasi diccret.
ignoseere debetis ȩtati. s testimonium ꝓtulit
i recordemur turbȩ p̃cedentis & subse¬
quentis suꝑuis clamando. intelligimꝰ
detia infantes erant. non ȩtate s cordis simpli¬
citate. nam infantes lactentes. nec intelli¬
gunt. nec laudant. Iii autẽ pueri lactentes
dicebantar. quia ita mirabilium delectatione
excitati clamabant. quasi lactis suauitate puer
delectatur. E t omnis simplex doctrina lao dr
quia delectat. sicut lac sine labore sugitur den

Expanded text:
um perfecisti laudem? CHRYS. Quam moderate temperavit responsionem. Non dixit quod calumniatores audire volebant, bene faciunt pueri ut mihi testimonium perhibeant; nec rursum ait: Errant pueri, quasi diceret, Ignoscere debetis aetati, sed testimonium protulit i recordemur turbae praecedentis et subsequentis superius clamando, intelligimus quia infantes erant non aetate, sed cordis simplicitate. Nam infantes lactentes nec intelligunt nec laudant. Illi autem pueri lactentes dicebantur, quia ita mirabilium delectatione excitati clamabant, quasi lactis suavitate puer delectatur. Et omnis simplex doctrina lac dicitur, quia delectat sicut lac sine dolore den
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃m mẏsticos intellectus cotudie inic ingredit᷑
in templum pattis. & eicit de eccłã omnes qui
sua querunt in ea. ñ quȩ dĩ sunt. & ideo uniꝰ
criminis habet uendentes parit᷑ & ementes.
ui peccata peocatis addit. quasi Augustirꝰ.¬
funcm conectit. quo flagelletur uel ligetur.
Nuniculi gͦ quib negociatores eiciuntur.
sunt iucrementa actionum malarum. U̾n-¬
de ysaias. Ue qui trabitis iniquitatẽ in fu¬
niculis uanitatis. Et salomon. ꝑ uniculis
peccatorum suoꝵ unusquisq constringitur.
ꝑboues. celestis doctrinȩ p̃dicatores signifi¬
cantur. Unde apłs. Boui trituranti. os non
infienabis. Boues gͦ uendunt. qui ꝓ preciõ
scripturas exponunt. uel ut accipiant lau¬
des & honores a ppło. Uendunt etiam oues.
id . ẽ. plebem. Cui: Diabolo. Uel ita. Oues

Expanded text:
dum mysticos intellectus quotidie Jesus ingreditur in templum Patris, et ejicit de Ecclesia omnes qui sua quaerunt in ea, non quae Dei sunt; et ideo unius criminis reos habet vendentes pariter et ementes. Qui peccata peccatis addit, quasi funem connectit, quo flagelletur. Funiculi ergo quibus negotiatores ejiciuntur, sunt incrementa actionum malarum. Unde Isaias: Vae qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis . Et Salomon: Funiculis peccatorum suorum unusquisque constringitur . Per boves coelestis doctrinae praedicatores significantur. Unde Apostolus: Bovi trituranti os non infrenabis . Boves ergo vendunt, qui pro pretio Scripturas exponunt, vel ut accipiant laudes et honores a populo. Vendunt etiam oves, id est, plebem. Cui? Diabolo. Vel ita: Oves
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝑuersi locum religionis tencut. ibi ꝑ
maliciam occidunt. ubi ꝑ orationẽ uiuiticare
debuerunt. ens fidelium.ẽ. aĩ templũ.
quȩ tune fit latronis spelunca. quando relie¬
la scĩtate. conatur agere unde ꝓximis uale¬
at nocere. Non sit gͦ in domo pectoris ur̃i
negociatio. non uendentium ementiumq
commertia. non donorum cupiditas. Mio.¬
otandum siue semel factum fuerte

Expanded text:
dum perversi locum religionis tenent, ibi per dum perversi locum religionis tenent, ibi per malitiam occidunt, ubi per orationem vivificare debuerunt. Mens fidelium est Dei templum: quae tunc fit latronum spelunca, quando, relicta sanctitate, conatur agere unde proximis valeat nocere. Non sit ergo in domo pectoris nostri negotiatio, non vendentium ementiumque commercia, non donorum cupiditas. Notandum sive semel factum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Unus taurus. ẽ. oblatus. ꝓ uniuerso grege.
uorant plebem meam sicut escam panis. In ca
thedris magistrorum dignitas indicatur. quȩ
ad nichilum redigitur. cum mixta fuerit
llos quoq parit᷑ dñs intra scãm ȩcclãm detesta¬
tur. qui ꝑsacros ordines ad eum ꝓpinquantes
non un eisdem ordinib uirtutum merita.s
subsulia uitȩ p̃sentis exquirunt. Auousturꝰ.¬
rgo quando aliquid patiuntur ꝓpt̃ iinqͥ¬
tates suas. hii omnes qui uel ficte bona
suoꝵ & aminonet eos ut mutent se & non sint
negociatores. ne tandem audiant. Ligate illis
religiosa in plebe. Et multi dum ꝓ re¬
tigionis habitu sacrorum ordinum. locum ꝑci¬
punt. religionis officium in cominertutm
terrenȩ negociationis conuertunt. In templo
uendunt. qui hoc quod quibdam ure conpe¬
tit. p̾mio largiuntur. In templo emunt.
qui quod facere debent contempnunt. & ã
patronis redimunt. Quib dr̃. fecistis do¬
mum meam speluncam latronum. quia

Expanded text:
Unus taurus est oblatus pro universo grege. Unus taurus est oblatus pro universo grege. lebem meam sicut escam panis . In thedris, magistrorum magis dignitas indicatur, quae ad nihilum redigitur, cum mixta fuerit llos quoque pariter Dominus intra sanctam Ecclesiam detestatur, qui per sacros ordines ad eum appropinquantes, non eisdem ordinibus virtutum merita, sed subsidia vitae praesentis exquirunt. AUGUST. Ergo quando aliquid patiuntur propter iniquas, hi omnes qui vel ficte bona suorum, et admonet eos ut mutent se, et non sint negotiatores, ne tandem audiant: Ligate illis t vita religiosa in plebe. Et multi dum pro religionis habitu sacrorum ordinum locum percipiunt, religionis officium in commercium terrenae negotiationis convertunt. In templo vendunt, qui hoc quod quibusdam jure competit praemio largiuntur. In templo emunt, qui quod facere debent contemnunt, et a patronis redimunt. Quibus dicitur: Fecistis domum meam speluncam latronum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ humana laude geruntur. Quia gͦ tali¬
um uitam & doctrinam dñs ostendit reꝓ-¬
bam. oues quoq & boues dicitur eicere.
Nuinnos ũ mutuo dant in ȩccła. qui ñ si
quia in fine ipsȩ res quas dilea crunt destru¬
entur. pt̾ auaritiam sacerilotum. aitaria
diͦ mense nummulariorum appellatitur.
e uertit. significans quia in templo dĩ non
debent. ẽẽ. numini nisi fp̃uales. id .ẽ. qui
dĩ imaginẽ portant. non imaginem diabo¬
li. Aut certe mensas numimulariorum.
id.ẽ. sacerdotum dicit scripturas. nouo eniꝰ
testamento succedente pͥori. euersȩ sunt
scripturȩ illoꝵ. Quid faciunt intemplo
multȩ columbȩ uenales. ex quo una gratui¬
ta columba descendit intemplum corꝑis
xꝑi: Iam non. ẽ. placiturum dõ templũ
id. ẽ. eccłã. in sacrificio columbarum. s in
sp̃u scõ. U nde ꝓpłu. Non accipiam de
domo tua uitulos. neq de gregib tius
iumenta in montib & doues. Cognoui omnia
uolatilia cęli. Nonuult d̃s̃ sacrificia. s fidẽ

Expanded text:
go talium vitam et doctrinam Dominus ostendit reprobam, oves quoque et boves dicitur ejicere. Nummos vero mutuo dant in Ecclesia, qui non simurtit Jesus, quia in fine ipsae res quas dilexerant destruentur. Propter avaritiam sacerdotum, altaria Dei mensae nummulariorum appellantur. evertit, significans quia in templo Dei non debent esse nummi nisi spirituales, id est, qui Dei imaginem portant, non imaginem diaboli. Aut certe mensas nummulariorum, id est, sacerdotum, dicit Scripturas: Novo enim Testamento succedente priori, eversae sunt Scripturae eorum. Quid faciunt in templo multae columbae venales, ex quo una gratuita columba descendit in templum corporis Christi? Jam non est placiturum Deo templum, id est Ecclesia, in sacrificio columbarum, sed in Spiritu sancto. Unde propheta: Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis jumenta in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia coeli . Non vult Deus sacrificia sed fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
sq̃ui omnia ibi ꝑuersa satagit emendare.
s i anendare non potest tolerat. gemit. sustinet
sasam ut intret in horreum. Uerbigp̃a. Uides
pem currere ad theatrum. ꝓhibe. mone contes¬
tare. N ides eurrere ad uinum. ꝓhibe si pores.
⁊ micus ẽ. ammoneatur ientt̃. Uror.⁊̃. seetis¬
ams tefrenetur. Sic zelus domus dĩ comedit
mmed setuare do̾. ꝓfecto non uenit tͥ in mentẽ
seri uis ille qui talentum abscondit. M ce
t accesserunt ad eum cȩci &x
claudi in templo. & sanauit eos. Tes ÷
Inter omnia signa uidetur hoc mirabiliuis. qͥd¬
uinuis homo ad flagelli uerbera tantam eiecit
multitudinẽ. ulis quorum luera destruebat ⁊̃
eum seuientib. Igneum enim quiddam atq
sy dereum. radiabat ex oculis euis. & diuinita¬
tis maiestas lucebat infacie.M CC xIII.

Expanded text:
qui omnia ibi perversa satagit emendare. Si emendare non potest, tolerat, gemit, sustinet paleam, ut intret in horreum. Verbi gratia: Vides fratrem concurrere ad theatrum? prohibe, mone, contristare! Vides currere ad vinum, prohibe, si potes; amicus est, admoneatur leniter, uxor severissime refrenetur! Sic zelus domus dei comedit meam servare deo, profecto non venit tibi in mentem servus ille, qui talentum abscondit. EEt accesserunt ad eum caeci et claudi in templo, et sanavit eos. HIERON. Inter omnia signa videtur hoc mirabilius, qunus homo ad flagelli verbera tantam ejecit multitudinem, illis quorum lucra destruebat in eum saevientibus. Igneum enim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus, et divinitatis majestas lucebat in facie. M.
Abbreviated transcription (Latin):
unditiam carnis exteri. Be da.¬
obseruatis. & animȩ turpitudinẽ retinetis.
Calix ẽ. uas uitreum. catinum fictie de terra.
ꝑhec significatur tragilitas humani corꝑis in
quo exterius p̃tendunt scĩtatem. & simulant
iusticiam. s intus sunt uitiorum sorde defor¬
mes. Stulti. nonne qui fecit quot detoris
ẽ. etiam id quod deuitꝰ fecit: Qui utramq
hominis naturam fecit. utrama mundare de¬
siderat. Hoc dicitur contra manicheos. qui ani¬
mam tantum a dõ. carnem uͭ putant a lia¬
bolo citatam. Hoc etiam contra ulos qui cor¬
ꝑalia peccata fornicationem uidelicet. furtum.
rapinam. quasi grauissima detestantur: spua-¬

Expanded text:
unditiam carnis exterius observatis, et animae turpitudinem retinetis. Calix est vas vitreum; catinum fictile de terra. Per haec significatur fragilitas humani corporis, in quo exterius praetendunt sanctitatem et simulant justitiam, sed intus sunt vitiorum sorde deformes. Stulti, nonne qui fecit quod deforis est, etiam quod de intus est fecit? Qui utramque hominis naturam fecit utramque mundare desiderat. Hoc dicitur contra Manichaeos, qui animam tantum a Deo, carnem vero putant a diabolo creatam. Hoc etiam contra illos qui corporalia peccata, fornicationem videlicet, furtum, rapinam, quasi gravissima detestantur; sp
Abbreviated transcription (Latin):
seruitus: ut leuia contempnunt. Uerump¬
tam̃ quoid suꝑ ẽ. date elemosinam. & ecce om¬
nia munda sunt uobis. Quod necessario
uictui & uestimento aitꝑẽ. date pauꝑib iuxta
p̾ceptum iobannis. Qui habet duas tunicas
det ñ habenti. Uelita. Quod suꝑ ẽ. remediũ
facite dc ur̃o scelere. Date scilicet elemosinã:
quia ficut aqua extinguit ignem. ita elemosina
extinguit peccatum. Qui uiit ordinate dare
elemosinam. a scipio debet inciꝑe. & eam fibi
primum dare. ul ẽ. muscdĩam sibi faccre. Est
enun elemosina opus miscilĩs. uerissimeq dic¬
lum ẽ. miscicre animȩ tuȩ placens dõ. Prima
elemosina ẽ. cum renascimur. scdã quicauid
boni pꝰea facimus. Mundatis gͦ cordibꝰ ꝑ
fidcm. munda sunt omnia. id ẽ. nulla comqͥ¬
nant mentem.

Expanded text:
rvitus , ut levia contemnunt. Verumtamen quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Quod necessario victui et vestimento superest, date pauperibus, juxta praeceptum Joannis: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Vel ita: Quod superest, remedium facite de vestro scelere. Date eleemosynam, quia sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Qui vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare, id est misericordiam sibi facere. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Prima eleemosyna est, cum renascimur; secunda, quidquid boni postea facimus. Mundatis ergo cordibus per fidem, munda sunt omnia, id est nulla coinquinant mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
habundantiam non ꝓcurat. sciens iam. ẽẽ.
mortuum. Uel siliquȩ sunt doctrinȩ scłares
sterili suauitate resonantes. de quibꝰ demonia
delectantur uario sermone fabularum atq cir¬
minum contextis. Unde cum pascens porcos
cuꝑet saturari. & solidum aliquid uiuenire
ad beatam uitam. non poterat: quia nemo
illi dabat aliquod rectum iter ad beatitudi¬
nem. In se autẽ renersus dixit Qͣnti m̾cenna¬
riĩ in domo patris mei habundant panibꝰ.
ego autem hic fame ꝑeo: Auoustinus¬

Expanded text:
abundantiam non provocat, sciens jam esse abundantiam non provocat, sciens jam esse mortuum. Vel siliquae sunt doctrinae saeculares, sterili suavitate resonantes, de quibus daemonia delectantur, vario sermone fabularum atque carminum contextis. Unde cum pascens porcos cuperet saturari, et solidum aliquid invenire ad beatam vitam, non poterat, quia nemo illi dabat aliquod rectum iter ad beatitudinem. In se autem reversus, dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pe
Abbreviated transcription (Latin):
Unus ciuium cui se sponte illaqueauit. ille
ẽ. qui concupiscentiis terrenis merito pͣuita¬
ti suȩ ppositus. pͥnceps mundi uocatur. Hie
misit eum inuillam suam subiugando cu¬
piditati substantię mundialis. Porcos pas¬
cere ẽ. ea oꝑari quibꝰ gaudent sp̃c inmundi.
Ut enim porcus sordib delectat᷑. sic diabolus
in ydolis. cruore porcorum pascitur . s: mor¬
te hominis p̾cipue saturatur. Misit gͦ eũ
in possessione suam. id ẽ suum fecit famu¬
lum ut pasceret porcos. immolans eis animã
suam. Et cupiebat implere uentrein suũ
de siliquis quas porci manducabant & nemo
illi dabat. S iliqua cibꝰ porcorum id ẽ. de¬
monum ẽ. ebrietas. forncatio. & huu̾nodi quȩ
blanda sunt. & ad sui usum ꝓuocãt. unde
luxuriosi maxime curant implere uentrem.
quorum d̾s uenter .ẽ. s in his nulla saturitas.
quia uoluptas semꝑ habet famen sui. Insuꝑ
diabolus cum aliquem suũ fec̾it ult᷑ ad uitioꝵ

Expanded text:
Unus civium qui se sponte illaqueavit ille Unus civium qui se sponte illaqueavit ille est qui, concupiscentiis terrenis merito pravitatis suae praepositus, princeps mundi vocatur. Hic misit eum in villam suam, subjugando cupiditati substantiae mundialis. HIERON. Porcos pascere est ea operari quibus gaudent spiritus immundi. Ut enim porcus sordibus delectatur, sic diabolus in idolis cruore pecorum pascitur, sed morte hominis praecipue saturatur. Misit ergo eum in possessionem suam, id est, suum fecit famulum, ut pasceret porcos, immolans ei animam suam. Et cupiebat implere ventrem suum de siliquis quas porci munducabant, et nemo illi dabat. BEDA. Siliqua cibus porcorum, id est daemonum, est ebrietas, fornicatio, et hujusmodi, quae blanda sunt, et ad sui usum provocant, unde luxuriosi maxime curant implere ventrem, quorum Deus venter est , sed in his nulla saturitas, quia voluptas semper habet famem sui. Insuper diabolus cum aliquem suum facit, ultra ad vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. in regionem ionginquam. & ibi dissi¬
pauit substantiã suam. ui uendo luxnriose.
on longo temꝑe pꝰ institutionem. Bera.¬
ꝓfectus ẽ. longe. non locum mutando s eo
animum. quia auanto quisq delinauit:
namenta naturę luxuriando consumit.
quot aliqua ȩtas infirma sit ad regnum dĩ
possidendum. uel quod fides grauetur annis:
s. quicumnq recedit a patre. ex ul patriȩ & ci¬
uis mundi factus. merito patrimonium
uastat. Et postquam omnia consuinsis¬
set. facta ẽ. fames ualida iregione illa. & ipse
cepit egere. A patre acceꝑat facuitatẽ ut
inuisibilia erꝰ ꝑ ea quȩ sunt uisibilia cogno¬
sceret. & ex pulchritudine creaturarum con¬
seauent intelligeret creatorem. N unc uͥ fa¬
mes in regione longinqua ẽ. indigentia uerbi
ucritatis. in obluuone creatoris. Egere cepit.
quia nichil ꝓdige satis ẽ. uoluptati. Et abi¬
it & adhęsit uni ciuium regionis iiiꝰ.&. misit
illum inuillam suam ut pasceret porcos

Expanded text:
ibi dissipavit substantiam suam vivendo luxuriose. BEDA. Non longo tempore post institutionem profectus est longe, non locum mutando, sed animum: quia quanto quisque delinquit, namenta naturae luxuriando consumit. aliqua aetas infirma sit ad regnum Dei possidendum, vel quod fides gravetur annis; sed quicunque recedit a patre, exsul patriae et civis mundi factus, merito patrimonium vastat. Et postquam omnia consumpsisset, facta est fames valida in regione illa, et ipse coepit egere. A patre acceperat facultatem, ut invisibilia ejus per ea quae sunt visibilia cognosceret, et ex pulchritudine creaturarum consequenter intelligeret creatorem. Nunc vero fames in regione longinqua est, indigentia verbi veritatis in oblivione Creatoris. Egere coepit, quia nihil prodigae satis est voluptati. Et abiit, et adhaesit uni civium regionis illius, et misit illum in villam suam, ut pasceret porcos.
Abbreviated transcription (Latin):
duos filios. & dix adolescentior ex illis
patri. Pater damͥ portionem sub-¬
stantiȩ quȩ me contingit. Et di¬
uisit illis substantiam. Bepa.
omo qui auos filios habu¬
it. ds pat̾ intelligitur. du¬
orum ppłorum creator. Maior
filius ẽ. qui ꝑmansit incultura unius dĩ.
minor uͦ qui idola coluit. Substantia diui¬
sa. sensus rationalis ẽ. in homine. Hanc mi¬
nor filius a patre expetiit. quando ꝑ liberũ
arbitrium abiq dĩ gr̃a se regere putauit.
Fidelibꝰ prestat ds̃ auxilium gr̃ȩ suȩ. infi¬
delib uͦ concedit benc ficium naturalis in¬
ui uult gͦ sua potestate uti. ut nullo regente
uiuat. sicut os non habet a quo regatur. a
ueritate recedens euanescit. Hoc diabolus
fecit. Homo quoq cui nichil deerat. nisi
quia sua potestate uti uoluit. ut nullo ei do¬
minante fieret sient d̃s. ꝑ inobedientiam
tetigit bonum sibi uetitum. & inuenit sup¬
plicium. Et non pꝰ multos dies. congre

Expanded text:
escentior ex illis patri: Pater, da mihi portionem substantiae quae me contingit. Et divisit illis substantiam. BEDA. Homo qui duos filios habuit, Deus Pater intelligitur, duorum populorum creator. Major filius est, qui permansit in cultura unius Dei: minor vero, qui idola coluit. Substantia divisa, sensus rationalis est in homine. Hanc minor filius a patre expetiit, quando per liberum arbitrium absque Dei gratia se regere putavit. Fidelibus praestat Deus auxilium gratiae suae, infidelibus vero concedit beneficium inui vult ergo sua potestate uti, ut nullo regente vivat, sicut Deus non habet a quo regatur, a veritate recedens evanescit: hoc diabolus fecit. Homo quoque cui nihil deerat, nisi quia sua potestate uti voluit, ut, nullo ei dominante, fieret sicut Deus, per inobedientiam tetigit pomum sibi vetitum, et invenit supplicium. Et non post multo
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ: Quantas ostendisti mͥ tribulationes mul¬
tas & malas & conuersus uiuificasti me. & de
abẏssis terrȩ ittrum reduxisti me. Bc oa.¬
d se quidem rediens recognouit mereen¬
narios patris sui panibꝰ habundare. quia
hũ qui satagunt digna dõ oꝑari. reficiuntur
alimoniis suꝑnȩ gre. At illi qui sine fide ui¬
uentes student inam pbylos ophiȩ. pleni sun
uanitate. sicut siliqua intus manis & toris moll
ili qua autem non ut

Expanded text:
tendisti mihi tribulationes multas et malas: et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me . BEDA. Ad se quidem rediens recognovit mercenarios patris sui panibus abundare: quia hi qui satagunt digna Deo operari, reficiuntur alimoniis supernae gratiae. At illi qui, sine fide viventes, student inani philosophiae, pleni sunt vanitate, sicut siliqua intus est inanis, et foris mollis. Siliqua autem non ut
Abbreviated transcription (Latin):
cobꝰ alphei ad distinctionẽ maioris iacobi fi¬
lii rebedei. qui it pͥmos apłos uocatus est.
Hic minor iacobꝰ & fr̃ dñi dicebatur. eõ qͦd filiꝰ
eẽt mariȩ materterȩ dñi. Ipsa ẽ. maria cleo¬
phe dicta ita a patre. siue a cognatione. uel
fortasse quia uir ei alpheus etiam cleophas ẽ.
dictus. uel ipsa maria defuncto pꝰ natum ia-¬
cobum alpheo. cleophȩ nupsit.A.CCU.

Expanded text:
Alphaei, ad distinctionem majoris Jacobi fiAlphaei, ad distinctionem majoris Jacobi filii Zebedaei, qui inter primos apostolos vocatus est. Hic minor Jacobus et frater Domini dicebatur, eo quod esset filius Mariae materterae Domini. Ipsa est Maria Cleophae, dicta ita sive a patre, sive a cognatione, vel fortasse quia vir ejus Alphaeus etiam Cleophas est dictus, vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. A.
Abbreviated transcription (Latin):
euertebantur alonge. uidelicet a locis aliqͣntulũ
longẽ remotis ab ipso crucis patibulo. ħ eda.¬
ercussio quidem pectorum duplicit̃ potest
intelligi. seu quia dolebant dñm inuiste oe¬
cisum. qui eum dilexerant. sen quia timebant
de glificatione eiꝰ qui mortẽ eiꝰ impetͣuerant.
omites habuit dũs mariam eronimus.¬
magdalenã a qua septẽ demonia eiecerat. &
matrem filioꝵ ⁊ ebedri. quȩ regnum liberis
suis postulauerat. & alias quas in eũgłio le¬
gimus. Consuctudinis enim iudeorum fu-¬
it. ut mulieres de substantia sua uictum.
& uestitum p̃ceptorib ministrarent. Hoc ta¬
II sinen quia scandalum facere poterat in natio-¬
nib. paulus abiecisse se memorat. Nunquid
ñ habenus potestatẽ sorores inulieres circum¬
ducendi. sicut & cȩteri apłi: Ministrabant
ret. sed ut ostenderet magistros debere. ẽẽ.
contentos ex discipnlis uictu atq uestitu

Expanded text:
Revertebantur a longe, videlicet a locis aliquantulum Revertebantur a longe, videlicet a locis aliquantulum longe remotis ab ipso crucis patibulo. Percussio quoque pectorum dupliciter potest intelligi; seu quia dolebant Dominum injuste occisum, qui eum dilexerant; seu quia timebant de glorificatione ejus, qui mortem ejus impetraverant. Comites habuit Dominus Mariam Magdalenam, a qua septem daemonia ejecerat , et matrem filiorum Zebedaei, quae regnum liberis suis postulaverat, et alias quas in Evangelio legimus . Consuetudinis enim Judaeorum fuit, ut mulieres de substantia sua victum et vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc tamen, quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri apostoli? . Ministrabant ret, sed ut ostenderet magistros debere esse contentos ex discipulis victu atque vestitu
Abbreviated transcription (Latin):
Tenturio antẽ & qui cum eo erant eu¬
stodientes itĩm. uiso tertȩ motu & his
quȩ fiebant. timuerunt ualde głificantes
dm̃ & dicentes. Hic homo iustus ẽ. uere filiꝰ dĩ.
Centurio confitetur cum cẽ. dĩ filium.
& arrius p̃dicat eum c̃ẽ. creaturã. B eo a¬
on solꝰ autem centurio glificauit dm̃.
sed & milites qui cum eo erant custo¬
dientes irĩm. Iiunt itaq noiussimi pͥmi.
quia gentiles confitentur & plebs uidaica cȩ¬
cata negat. ut fiat eis error pcior pͥore. Unde
merito ꝑ ceturionem fides eccłȩ signatur.
quȩ uelo mysteriorum cȩlestium ꝑ mortẽ dñi
reserato. continuo itũm & uere iustum homi¬
nem & uere dĩ filium synagoga tacente con¬
qui simul aderant ad spectaculum istud.
quȩ sunul cum eo ascenderant a galilea iero¬
solimam. Int̾ quas erat maria magdalene
& maria iacobi inuioris & ioseph mat̃ & salo¬
me mat̃ filiorum ⁊ ebedci. Et cum ẽẽt inga¬
ulea. sequebantur eum bȩc uidentes. Mig.¬

Expanded text:
erant custodientes Jesum, viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde, glorificantes Deum, et dicentes: Hic homo justus est vere Dei Filius. BEDA. Centurio confitetur eum esse Dei Filium, et Arius praedicat eum esse creaturam. Non solus autem centurio glorificavit Deum, sed et milites qui cum eo erant custodientes Jesum. Fiunt itaque novissimi primi, quia gentes confitentur; et plebs Judaica caecata negat, ut fiat eis error pejor priore. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae signatur, quae velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem et vere Dei Filium, Synagoga tacente, conqui simul aderant ad spectaculum istuquae simul cum eo ascenderant a Galilaea Hierosolymam. Inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome mater filiorum Zebedaei quae, cum esset in Galilaea, sequebantur eum, haec videntes.
Abbreviated transcription (Latin):
bis bomines. & uos facite eis. Hȩc ẽ. enim
irmitas in bonis moribꝰ constituta ẽ. de
aua ita concludit. Si uultis uobis dari pe¬
tita. et inuenire quesita. & aꝑiri uobis: g̃ facite
auĩs que uobis fieri tultis ab illis. Hȩe ẽ. enim
ler. id ẽ. completio legis naturalis. iegis moysaicȩ.
et ꝓpbicȩ p̃dicationis. Sententia ẽ. dilige ꝓri¬
mum tuum sicut te ipsum. quoil ex dlĩ dilecti

Expanded text:
bis homines, et vos facite eis. Haec est enim Firmitas in bonis moribus constituta est: de qua ita concludit: Si vultis vobis dari petita, et invenire quaesita, et aperiri vobis: ergo facite aliis quae vobis fieri vultis ab illis: Haec est enim lex, id est impletio legis naturalis, Mosaicae et propheticae praedicationis. Sententia est: Dilige proximum tuum sicut te ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tenu mare muntꝰ ẽ. quia gustatus
amarus ẽ. & uitior fluctib inquietꝰ.
Sed ab ipso dño eripiuntur p̃destinati.
qui amara dulcificat. tristiciam conuertit
in gaudium. egritudinem in salutem.¬
uociens autẽ in euangłia
turbs nocabulum interseritur. sicut ai¬
uerlias hominum. sic etiam aiuiersitas uiti¬
matuo uoluntatum. D iuersif. eium ex
causis. xp̃m sequebantur. B¬
tamen turbarum. sigurabat frequen
quod indicat asceustus in nauem. Haus
naniq inmari. typum p̃sert ȩcclȩ in me¬
dio ñ credentium & contradicentium edifi¬
candȩ. intra quam uerbum uitȩ positum
& p̃dicatum. gr̃a suȩ uisitationis illam il¬
uistrat. & dilectam sibi mansionem in ca
consecrat. Hii uͭ qui extra sunt. in modo ha¬
renȩ steriles atq inutiles adiacent. & diui¬
ni serinonis caꝑe intelligentiam ñ possunt.
Uerumptam̃ in littore stantes qui neq in ma-¬
ri neq in naui erant. figuram gestant illoꝵ
qui ab amaritudine rȩꝓborum se subtraxe¬

Expanded text:
tenim mare mundus est, qui gustatus amarus est, et vitiorum fluctibus inquietus. Sed ab ipso Domino eripiuntur praedestinati, qui amara dulcificat, tristitiam convertit in gaudium, aegritudinem in salutem.uoties autem in Evangelio turbae vocabulum interseritur, sicut diversitas hominum, sic etiam diversitas intimatur voluntatum. Diversis enim de causis amen turbarum figurabat frequentquod judicat ascensus in navem. Navis namque in mari typum praefert Ecclesiae, in medio non credentium et contradicentium aedificandae, intra quam verbum vitae positum et praedicatum, gratia suae visitationis illam illustrat, et dilectam sibi mansionem in ea consecrat. Hi vero qui extra sunt, in modum arenae steriles atque inutiles, adjacent, et divini sermonis capere intelligentiam non possunt. Verumtamen in littore stantes, qui neque in mari, neque in navi erant, figuram gestant illorum, qui ab amaritudine reproborum se subtraxe
Abbreviated transcription (Latin):
conturbatur. adiunxit thesauritat & ignorat
cui congregabit ea. Dicere autẽ dĩ ad ꝑuersos
e. prauas eorum machinationes subita ani¬
maauersione conpescere. S ic ẽ. qui sibi
thesauritat & non ẽ. in dm̃ diues. Sic ẽ.
uidelicet stultus & in nocte a diuinis iudici¬
is rapiendus. cuiꝰ expectatio non ẽ. dñs. qui
transitoria non distribuit pauꝑibꝰ. ut ab
eis rceiꝑetur in ȩterns tab̾naculis. In dm̃ aũ
aiues ẽ. cuiꝰ substantia id .ẽ. conscientiȩ pos¬
sessio qua sustentatur & pascitur .ẽ. apud dm̃.
non un sacculis terrȩ.

Expanded text:
conturbatur, adjunxit: Thesaurizat et ignorat conturbatur, adjunxit: Thesaurizat et ignorat cui congregabit ea . Dicere autem Dei ad perversos, est pravas eorum machinationes subita animadversione compescere. Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives. Sic est, videlicet stultus, et in nocte a divinis judiciis rapiendus, cujus exspectatio non est Dominus, qui transitoria non distribuit pauperibus, ut ab eis reciperetur in aeternis tabernaculis. In Deum autem us est, cujus substantia, id est conscientiae possessio qua sustentatur et pascitur, est apud Deum, non in sacculis terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nee ꝓtemꝑalibꝰ dm̃ interpellet. C omeide
& bibe contra esuricm & sitim. & epulare lux¬
uriose. magno delitiarum apparatur. Dixit
autẽ illi d̾s. Stulte hac nocte animam tuã
repetunt a te. quȩ autẽ parasti cuiꝰ erunt :
Non sunt hominis bona que secum affecre
non potest. S sola misericorlia comes ẽ. de¬
functorum. Non tam̃ in co rep̾henditur
iste diues. quod terram coluerit & sruclus ser¬
uare uoluerit. s quod omnem uitȩ suȩ fiduti¬
am in sua habundantia posuerit. & nil pau¬
ꝑib erogare constitucrit. iuxta imꝑium dñi
dicentis. Quod suꝑest date elemosinam.
In nocte aufertur anima illuis. qui considã¬
tionis lucem habere negligit. ut quod potest
pati p̾uideat. Ũ nde paulus dicit. U os autẽ
fiẽs non estis in tenebris. ut uos dies illa tan¬
quam fur comp̃hendat. O ines enim uos
filii uicis estis & fialii diei. ꝑsaimista etiam
cum de auaro quolibet p̃misisset. s & frustra

Expanded text:
ut nec pro temporalibus Deum interpellet. Comede ut nec pro temporalibus Deum interpellet. Comede ac bibe, contra esuriem et sitim, et epulare luxuriose magno deliciarum paratu. Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te, quae autem parasti, cujus erunt? Non sunt hominis bona, quae secum auferre non potest, sed sola misericordia comes est defunctorum. Non tamen in eo reprehenditur iste dives, quod terram coluerit et fructus servare voluerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in sua abundantia posuerit, et nil pauperibus erogare constituerit, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest, date eleemosynam , in nocte aufertur anima illius, qui considerationis lucem habere negligit, ut quod potest pati praevideat. Unde Paulus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat. Omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei . Psalmista etiam cum de avaro quolibet praemisisset, sed et frustra
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ hereditatem diuidi. fructus agri in hor¬
rea recondi ꝓ crimine deputaret: Sed ipse
testis ẽ. d̾s. quia non bona intentione boc faci¬
ebat. U nde & exemplum stulticiȩ suȩ pponit
e i. Dix̃ autẽ similitudinem a illos
diccus. Hominis euuꝰdam diuitis ubcres fru¬
ctus ager attulit. & cogitabat int̃ se dicens.
Quid faciam quod non habeo . quo congre¬
gem fructus meos: Ecce nunia sollicitu¬
do ex auaritia. studente bona sua in futurũ
uixuriȩ reseruate. & ex sollicitudine sequitur
deliberatio. Et dixit. Hoc faciam. Destru¬
am horrea mea & maiora faciam & illie con¬
gregabo omnia quȩ nata sunt mͥ. & bona inca.¬
& dicam animȩ mcȩ. A uimna. habes multa
bona posita in annos plurimos. requiesee.
comede. epulare. bibe. epulare. Congre¬
gabo inquit que nata sunt plus solito mͥ.
id .ẽ. meo labore. uel ꝓpt̾ me solum. Dicens
requiesce. pesti auaritiȩ pestem iungit desidiȩ.

Expanded text:
fratre haereditatem dividi, fructus agri in horfratre haereditatem dividi, fructus agri in horrea recondi, pro crimine deputaret? Sed ipse testis est Deus, quia non bona intentione hoc hic faciebat. Unde et exemplum stultitiae suae proponit ei. Dixit autem similitudinem ad illos, dicens: Hominis cujusdam divitis uberes fructus ager attulit, et cogitabat intra se dicens: Quid faciam, quod non habeo quo congregem fructus meos? Ecce nimia sollicitudo ex avaritia studente bona sua in futurum luxuriae reservare, et ex sollicitudine sequitur deliberatio. Et dixit: Hoc faciam: destruam horrea mea, et majora faciam et illuc congregabo omnia quae sunt nata icam animae meae: Anima, habes multa bona posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Congregabo, inquit, quae nata sunt plus solito mihi, id est meo labore, vel propter me solum. Dicens, requiesce, pesti avaritiae pestem jungit desidiae,
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ. At ille dixit ei. Homo
quis me constitait iudicem aut di¬
crito refutatur hic fr̃. qui
magistro suꝑnȩ pacis uult
ingerere molestiam terrenȩ diuisi¬
onis. Merito homo uocatur. il ẽ.
carnalis. ut paulus ait. Cum
cnim sit int̾ uos ⁊elꝰ ⁊ & contentio nonne
carnales estis: Nonne homines estis . & sc¬
cundum hominem ambulatis: Bene au¬
tem terrena declinat. qui ꝓpt̾ diuina des¬
cenderat. nec dignatur. ẽẽ. uidex litium.
uel arbiter facuitatum. qui uiuoꝵ & mor¬
tuorum ht̃ uidicium. & meritorum arbit¬
um. Diritq ad illos. Uidete & cauete ab
omni auaritia. quia non in habundantia
cuiꝰquam uita eiꝰ ẽ. ex his que possidet.
Non in solo pane uiuit homo.s in uerbo
dĩ. nec temꝑa uite. diuitiarum multitudi¬
ne ꝓtenduntur. Pudete inquit oculo.
scilicet rationis. Et non ait cauete ab auari¬
tia .s. adiunxit omni. quia nonnulla sim¬
plicit᷑ hominibꝰ geri uidentur. que interu
arbit̾ ceruit. qua intentione fiant. Qs cum

Expanded text:
haereditatem. At ille dixit ei: Homo, quis me constituit judicem, aut dirito refutatur hic frater, qui magistro supernae pacis vult ingerere molestiam terrenae divisionis. Merito homo vocatur, id est carnalis, ut Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis? Bene autem terrena declinat, qui propter divina descenderat; nec dignatur esse judex litium vel arbiter facultatum, qui vivorum et mortuorum habet judicium et meritorum arbitrium. Dixitque ad illos: Videte et cavete ab ocuiusquam uita eius est ex his quę poNon in solo pane vivit homo, sed in verbo Dei: nec tempora vitae divitiarum multitudine protenduntur. Providete, inquit, oculo scilicet rationis, et non ait: Cavete ab avaritia, sed omni adjunxit: Quia nonnulla simpliciter hominibus geri videntur, quae internus arbiter cernit qua intentione fiant. Quis cum
Abbreviated transcription (Latin):
it̃c dix̃ eis. Infirmitas hȩc non . ẽ. ad mortem.
ȩc infirmitas nec ipsa mors quȩ ummi¬
nebat. ad mortem fuit: s potus ad m̾ira¬
culum. quo omnes crederent in xꝑm. G iorifi¬
catio autem filium dĩ non auxit. cum sit ple¬
mis ds. s nobis ꝓfuit. Diligebat autem
iĩc martham. & sororem eius mariam. &
lazarum. Tristium consolator. languen¬
tium saluator. & mortuorum suscitator. lata¬
rum diligebat. ꝑ quem peccator significat᷑.
quia non uenit uocare uistos seo peccattees.
Ut gͦ audiuit quia infirmabatur. tunc
Tamdiu tempꝰ duc̃tum. ẽ quousꝙ qua¬
ttiduum compleretur. Numerus cium ipse die

Expanded text:
Jesus, qui dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, Jesus, qui dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, ec infirmitas, nec ipsa mors, quae imminebat, ad mortem fuit, sed potius ad miraculum, quo omnes crederent in Christum. Glorificatio autem Filium Dei non auxit, cum sit plenus Deus, sed nobis profuit. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam et Lazarum. Tristium consolator, languentium salvator, et mortuorum suscitator, Lazarum diligebat, per quem peccator significatur, quia non venit vocare justos, sed peccatores . Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc tamdiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
hannes de hoc uera erant. & multi crediderus
in cum. Iohannes non illuminauit oȩcos.
non suscitauit mortuos. & quicquid dicebat
huic testimonium ꝑhibebat. Lucernia fuit
dici. ꝑ luccrnam ueniamus ad diem.
a bethania. de castello mariȩ
ꝙ marchȩ sororum. cius.
aria autẽ erat quę
unxit dñm unguento.¬
& extersit pedes cius capillis suis. cuius fr̃ la¬
nxit maria dñm pꝰ resurrectionem la¬
tari. scd quia uttumq preterierat qͣn¬
Do euangelista seripsit. non incongrue comine¬
morat posterius. antequam referat quod fuit
ni & saua & sufficit amanti nuntiare.
qui non deserit quem amat. In bethania in-¬
firmabatur latarus. quod castellum ꝓximum
erat icrosolimis. Istȩ sorores latari figura sunt
iudeorum sane doctrinȩ xꝑi. uel in ęternam
beatitudiuem iam receptorum. qui ꝓ fr̃c sanan¬
do. id ẽ. ꝓ reliquis in tenebris ignorantiȩ adhuc
crrantib dño supplicant. Audiens autem

Expanded text:
annes de hoc, vera erant, et multi crediderunt annes de hoc, vera erant, et multi crediderunt in eum. Joannes non illuminavit caecos, non suscitavit mortuos, et quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Lucerna fuit diei, per lucernam veniamus ad diem. a Bethania de castello Mariae et Marthae sororum ejus. Maria autem erat, quae unxit Det extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lanxit Maria Dominum post resuscitationem Lazari, sed quia utrumque praeterierat quando evangelista scripsit, non incongrue commemorat posterius, antequem referat quod fuit et sana: et sufficit amanti nuntiare, qui non deserit quem amat. In Bethania infirmabatur Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Istae sorores Lazari, figura sunt Judaeorum sanae doctrinae Christi, vel in aeternam beatitudinem jam receptorum, qui pro fratre sanando, id est pro reliquis in tenebris ignorantiae adhuc errantibus, Domino supplicant. Audiens autem
Abbreviated transcription (Latin):
lium sc̃ificauit. quomͦ genuit. S c̃ificauit.
id.ẽ. sc̃m genuit. & sc̃m dici uoluit. Non
gͦ aliquando non fuit sc̃s. Deo etiam patͥ
dicimus seificetur nomen tuum. Si ñ
facio oꝑa patris mei: nolite credere micbi.
Si autem facio. & simͥ non uultis credere
oꝑib credite. ut cognoscatis & credatis quia
in inc. ẽ. pater. & ego in patte. Si non¬
uultis credere uerbis & innorentiȩ uite. fi¬
dem adhibite oꝑib. ut merito fidei ampliꝰ
cognoscendo oꝑa. ueniatis ad fidem dĩtatis.
Pater.ẽ. infilio ut in sapientia ex se nata.
ae &s sibi pari. quia non minus se no¬
uit quam. ẽ. ꝑilius. ẽ. in patre. ut sapien¬
tia dĩ in dõ. non participatione. s natura.
uerebant gͦ eum app̃hendere. & exint de ma¬
nib eorum. Et abiit iterum trans iordaneni
in cum locum ubi erat iohannes baptieans
pͥmum. & mansit ibi. Qui intelligit
app̃hendat cum ut habeat. iudei autẽ uolebant
nullum. O mnia autẽm quecumq dix̃ io¬

Expanded text:
lium sanctificavit, quomodo genuit. Sanctificavit, id est, sanctum genuit, et sanctum dici voluit. Non ergo aliquando non fuit sanctus. Deo etiam Patri dicimus: Sanctificetur nomen tuum . Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi. Si autem facio, & si mihi non vultis credere, operibus credite: vt cognoscatis & credatis, quia in me est Pater, & ego in Patre. vultis credere verbis et innocentiae vitae, fidem adhibete operibus, ut merito fidei amplius cognoscendo opera, veniatis ad fidem Deitatis. Pater est in Filio, ut in sapientia ex se nata et sibi pari, qua non minus se novit quam est. Filius est in Patre, ut sapientia Dei in Deo, non participatione, sed natura. Quaerebant ergo eum apprehendere, et exivit de manibus eorum. Et abiit iterum trans Jordanem, in eum locum ubi erat Joannes baptizans primum et mansit ibi. Qui intelligit, apprehendit eum ut habeat. Judaei autem volebant nullum. Omnia autem quaecunque dixit Jo
Abbreviated transcription (Latin):
dici: Si quis ambulauerit indie non offendit.
qura lucem huius mundi uidet. Si autem
ambulauerit in nocte offendit. quia lux non
ẽ. in eo. Dubitationem re infidelitate m
corum redarguit. Uolebant ei dare consilium
ne moreretur. qui uenerat mori. Unde alibi
petio dicenti. dñe ꝓpitius esto tͥ. ait. Redi pꝰ me
sathana. non enum sapis quȩ dĩ sunt. E go sum
dies. uos estis horȩ. N unquid horȩ consilium
dare debent diei: Si iudas ibi hora esset luceret
& non traderet diem. Ergo dñs in hoc uerbo
non ipsum uidam. sed successorem eius preui¬
debat. Amplius.¬

Expanded text:
on offendit, quia lucem hujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit; quia lux non est in eo. Dubitationem et infidelitatem illorum redarguit. Volebant ei dare consilium, ne moreretur, qui venerat mori. Unde alibi Petro dicenti: Domine, propitius esto tibi, ait: Redi post me, Satana, non enim sapis quae Dei sunt . Ego sum dies, vos estis horae. Nunquid horae consilium dare debent diei? Si Judas ibi hora esset, luceret, et non traderet diem. Ergo Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ejus praevidebat. Amplius