comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deputamus. quatinꝰ cognita ueri¬
tate si ita est. cuncta que occupata
didiceris. in antefatȩ eccłiȩ pristi¬
na ira restituas. Quia uͦ ꝑue¬
nit ad nos. iuuente ad huc uictori
cunias: ad earũ requisitionẽ te se¬
cundino fr̃i &e coep̃o nr̃o uolumus
p̃bere solatia. & itilitatib eiusdẽ
eccłiȩ in quo necessariũ fuerit. sal¬
ua equitate concurrere. Ita etenĩ
cuncta que in huiꝰ p̃cepti pagina
continentur. effectui mancipare
festina: ut de equitate seruata.
p̃fati ep̃i relationib informemur.¬

Expanded text:
deputamus, quatenus, cognita veritate, si ita est, cuncta quae occupata didiceris in ante fatae Ecclesiae pristina jura restituas. Quia vero pervenit ad nos, vivente adhuc Victorincunias, ad earum requisitionem te Secundino fratri et coepiscopo nostro volumus praebere solatia, et utilitatibus ejusdem Ecclesiae in quo necessarium fuerit salva aequitate concurrere. Ita etenim cuncta quae in hujus praecepti pagina continentur effectui mancipare festina, ut de aequitate servata praefati episcopi relationibus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
yanto apłice sedi ab eccłiis
reuerentia ceteris exhibet᷑:
tanto eam in earũ decet ẽe tititio¬
ne souicitam. Et quia domus uel
fines atq possessiones tauromini¬
tanȩ uiri ecchȩ ꝑtinentes. ab acti¬

Expanded text:
uanto apostolicae sedi ab Ecclesiis reverentia caeteris exhibetur, tanto eam in earum decet esse tuitione sollicitam. Et quia domus vel fines atque possessiones Taurominitanae juri Ecclesiae pertinentes ab acti
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quidẽ ut dicere uel attemptare
p̃sumant. fauoris u̾ri ꝑatrocinio
fulciri dicuntur: qd̾ nos credere ꝑ-¬
uersitatis ipsius acerbitas ñ ꝑmit¬
tit. Petimus gͦ ut in tanto uos pec¬
cato miscere nullatenꝰ debeatis.
Nam huꝰmodi iniquitatẽ impu¬
nitam ꝓpter dm̃ nullomͦ patimur
remanere. Unde iterũ q̃s. ut ex¬
cellentia ur̃a in taliũ se causarũ
oefensione ñ misceat: ne & d̃s suã
defendat inuriam. & int̃ nos ali¬
oꝵ pariat culꝑa discordiam. Gr̃¬

Expanded text:
hoc quidem ut dicere vel attentare hoc quidem ut dicere vel attentare praesumant, favoris vestri patrocinio fulciri dicuntur, quod nos credere perversitatis ipsius acerbitas non permittit. Petimus ergo ut in tanto vos peccato miscere nullatenus debeatis. Nam hujusmodi iniquitatem impunitam propter Deum nullo modo patimur remanere. Unde iterum quaesumus ut excellentia vestra in talium se causarum defensione non misceat, ne et Deus suam defendat injuriam, et inter nos aliorum pariat culpa discordiam.
Abbreviated transcription (Latin):
pud excellentiam ur̃am pra cccchexri.¬
uoꝵ audatia correptionis
debet aculeos magis qͣm defensio¬
nis inuenire solatiũ. Nam satis
graue est: si illichabere prauam
contingat actionem refugiũ. un¬
de disciplinȩ decet ꝓdire censurã.
ꝑuenit itaq ad nos speciosũ quen¬
uam prb̃m qui causa poscente in
nr̃o fuerat deputatus. contra sui
despecto. antedicto ep̃o ur̃a fretũ
tuitione resistere. Qd̃ quia excel¬
lentiȩ ur̃ȩ sine dubio pulsat in¬
uidiam. necesse est ut ab eius
uos habita discretione debeatis
tuitione suspendere: ne si nomi¬
nis u̾ri occasione pastori suo mo¬
bediens uel contumax ad tempꝰ
extiterit: ur̃os contra uos tudiceᷤ
defendere: atq excellentiam ur̃am
hac ex re cogatur offendere: & nos
parit̃ de ur̃a discordia contͥstare.
Comꝑimus p̃terea qd̃ dici nefas ẽ.
quasdam mulieres que ñcusq in re-¬
ligioso atq monachico habitu per¬
manserunt. suam uelaturam depo¬
nere: & conuigib qd̃ sine graui re¬

Expanded text:
pud excellentiam vestram pravorum audacia correptionis debet aculeos magis quam defensionis invenire solatium. Nam satis grave est si illic habere pravam contingat actionem refugium, unde disciplinae decet prodire censuram. Pervenit itaque ad nos Speciosum quemdam presbyterum, qui causa poscente in episcopo nostro fuerat deputatus, contra sui despecto, ante dicto episcopo, vestra fretum tuitione, resistere. Quod quia excellentiae vestrae sine dubio pulsat invidiam, necesse est ut ab ejus vos, habita discretione, debeatis tuitione suspendere, ne si nominis vestri occasione pastori suo inobediens vel contumax fuerit ad tempus, et vestros contra vos judices defensare, atque excellentiam vestram hac ex re cogatur offendere, et nos pariter de vestra discordia contristare. Comperimus praeterea, quod dici nefas est, quasdam mulieres, quae nunc usque in religioso atque monachico habitu permanserunt, suam vestem et suam velaturam deponere, et conjugibus, quod sine gravi re
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino detestabilis: & legib ini¬
mica ꝑuenit. Que si uera est fr̃ni¬
tatem tuam uehement̾ accusat: qͥa
eam de minori sollicitudine ꝓbat
ẽẽ culpabilem. Comꝑimus autẽ
qd̾ samarei degentes cathinȩ paga¬
na mancipia emerint: atq ea circ̃¬
cidere. ausu temerario p̃sumpserint.
Atq idcirco necesse est. ut om̃imodo
zelũ in hac causa sacerdotalem exet¬
ceas: & cũ om̃i uiuacitate ac sollicitu¬
dine studeas ꝑscrutari. Et si ita re¬
pereris. mancipia ipsa sine mora
in libertatem modis om̃ib uendica.
& eccłiasticam eis tuitionem impen¬
de: nec quicqͣm dños eoꝵ de p̃cio quo¬
libet modo recipere patiaris. Qui
ñ solũ hoc damno multandi: s etiã
alia erunt pena de legib feriendi.

Expanded text:
omnino detestabilis et legibus inimica pervenit, quae, si vera est, fraternitatem tuam vehementer accusat, quia eam de minori sollicitudine probat esse culpabilem. Comperimus autem quod Samaraei degentes Catanae, pagana mancipia emerint, atque ea circumcidere ausu temerario praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut omni modo zelum in hac causa sacerdotalem exerceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine studeas perscrutari; et si ita repereris, mancipia ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, et ecclesiasticam eis tuitionem impende, nec quidquam dominos eorum de pretio quolibet modo recipere patiaris, qui non solum hoc damno mulctandi, sed etiam alia erunt poena de legibus feriendi.
Abbreviated transcription (Latin):
nitens p̃ceptis dñicis. omĩa que st̃
rectitudinis age. ad uersa contem¬
constant̃ insiste. Odia ꝓueritate. si
qua sunt sustinere ñ renuas: ut
tanto maiorem in aduentu redẽp¬
toris nr̃i fructũ mercedis inuenias:
quanto eius mandata ñ negligens
in fauorem te iusticiȩ & defensionẽ
impenderis. Gr̃. a mandino.

Expanded text:
nitens praeceptis dominicis, omnia quae sunt nitens praeceptis dominicis, omnia quae sunt rectitudini adversa contemconstanter insiste. Odia pro veritate, si qua sunt, sustinere non renuas; ut tanto majorem in adventu Redemptoris nostri fructum mercedis invenias, quanto ejus mandata non negligens, in favorem te justitiae et defensionem impenderis. Mense Martio
Abbreviated transcription (Latin):
palit̾ de fraẽnitatis ur̃ȩ de¬
beamus caritate p̃sumere.
ex mentis nr̃ȩ quam circa uos ha¬
bemus qualitate colligimus. nec
aliter uos apłicam sedem diligere
qm ipsa uos diligit arbitramur.
Unde necesse est ut eos quos in
eccłia beati petri apłoꝵ principis
ut oportet deuotos ẽẽ cognoscimꝰ:
uobis cuius uita & actio sacerdotis¬
est ornatus & dignitas. petuliariꝰ
cõmendemus: de cuiꝰ scilicet sin
quantis illic fluctibꝰ quantisq ad¬
uersitatib quatiat᷑. sc̃itatem ue¬
stram memorat ñ latere. Qui
qm̃ querelas quas de eo ad uos
ꝑuenisse signastis. ñ ueras esse. s
instigatione aduersantiũ contra
se asserit excitari. & om̃ia se fidit
patrocinante ueritate uobis cog¬
noscentib adiutore posse ddño
suꝑare: hortamur dilectissime
ratio manifesta. manũ decenter
p̃bere solatii. atq sacerdotali eũ com¬
passione debeas adiuuare. Nulla
g uos res ab equitatis studio. nulla
suspendat potentia ꝑsonarũ. sed in¬

Expanded text:
aliter de fraternitatis vestrae debeamus charitate praesumere, ex mentis nostrae quam circa vos habemus qualitate colligimus. Nec aliter vos apostolicam sedem diligere quam ipsa vos diligit arbitramur. Unde necesse est ut eos quos in Ecclesia beati Petri apostolorum principis, ut oportet, devotos esse cognoscimus, vobis, cujus vitam et actio sacerdotis ornat et dignitas, peculiarius commendemus, de cujus scilicet sincquantis illic fluctibus, quantisque adversitatibus quatiatur, sanctitatem vestram memorat non latere. Qui quoniam querelas quas de eo ad vos pervenisse signastis non veras esse, sed instigatione adversantium contra se asserit excitari, et omnia se fidit, patrocinante veritate, vobis cognoscentibus, adjutore posse Domino superare, hortamur, dilectissime ratio manifesta, manum decenter praebere solatii atque sacerdotali eum compassione debeas adjuvare. Nulla ergo vos res ab aequitatis studio, nulla suspendat potentia personarum. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
anthemio subdiacono. dec .xiii.
etrus clericus lator p̾sentum
questus est nobis a quibdam
le pueris fallaciter criminatũ. et
causam suam ñ ut oportuit dis¬
tricta examinatione discussam. nec
se ab aliquo condeminatũ. s solum
ab ep̃o fuo ne cũ eoꝑcedere aude-¬
ret inhibitũ. Qd̃ audientes om̃i¬
no egre tulimu: quia ueritate
subtiliter ꝑ quisita. aut reũ ut
causȩ exigebat qualitas condem¬
nare. aut certe debuit innocentẽ
absoluere. Quia gͦ & causa exigit.
& memoratus portitor magnoꝑe
postulat. ut hac de re subtilis de¬
beat haberi discussio: p̃senti tibi
auctoritate p̃cipimus. una cũ re¬
uerentissimo frẽ nr̃o fortunato
ep̃o. atq si uisũ tibi fuerit głoso
filio nr̃o maurentio. attemptati
criminis ueritatem. subtili ninis
indagatione ac discussione stude¬
atis addiscere: & ita aut culꝑam
ulcisci. aut festinetis innocentiam
releuare. ut nec uos uideamini
negligentes in aliquo extitisse:
nec hec amplius sine diffinitio¬

Expanded text:
Anthemio subdiacono Campaniae. Petrus clericus, lator praesentiam, questus est nobis a quibusdam se pueris fallaciter criminatum, et causam suam non ut oportuit districta examinatione discussam, nec se ab aliquo condemnatum, sed solum ab episcopo suo, ne cum eo procedere auderet, inhibitum. Quod audientes omnino aegre tulimus, quia, veritate subtiliter perquisita, aut reum ut causae exigebat qualitas condemnare, aut certe debuit innocentem absolvere. Quia igitur et causa exigit, et memoratus portitor magnopere postulat ut hac de re subtilis debeat haberi discussio, praesenti tibi auctoritate praecipimus ut una cum reverendissimo fratre nostro Fortunato coepiscopo, atque si visum tibi fuerit, glorioso filio nostro Maurentio, attentati criminis veritatem subtili nimis indagatione ac discussione studeatis addiscere; et ita aut culpam ulcisci, aut festinetis innocentiam relevare, ut nec vos videamini negligentes in aliquo exstitisse nec haec amplius sine definitio
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a fecit mirari fr̃nitas: ut
causam clerici sui aut noluisset
aut ñ assurgeret diffinire. Petrꝰ
itaq presentiũ portitor ad nos
ueniens questus est. pueros a quib¬
se de temptatione sceleris falso
asserit criminatũ. ñ ut oportuit
ẽẽ discussos. s tantũmͦ uerbotenus
inquisitos. & sibi ꝓpter hoc solum.
ne uobiscũ ꝓcedere audeat inter¬
oictũ. Aut enĩ uera fuere que dic¬
ta sunt. & iuxta causȩ qualitatẽ.
canonicȩ fuit cohertitioni subden¬
dus: aut falsa. & diu ñ debuit in
crimine remanere. Quia gͦ & ra¬
tio indicit. & hic ꝓ sui purificati
subdiacono nr̃o subtili ac districta
oiscussione a pueris illis ueritatẽ
erigere debeatis. Et si p̃dictus por¬
titor attemptati facinoris reus ẽe
patuerit: canonica modis om̃ibus
ultione plectatur. Si uͦ insons fue¬
rit declaratus. celeri satisfactione
respiret. & uobiscũ habeat ꝓceden¬
ui licentiam: quia sicut ex reis com¬
petens exercenda uindicta ẽ: ita

Expanded text:
ri fecit fraternitas ut causam clerici sui aut noluisset, aut non assurgeret definire. Petrus itaque praesentium portitor ad nos veniens, questus est pueros a quibus de tentatione sceleris falso se asserit criminatum, 1072 non ut oportuit esse discussos, sed tantummodo verbo tenus inquisitos, et sibi propter hoc solum, ne vobiscum procedere audeat, interdictum. Aut enim vera fuere quae dicta sunt, et juxta causae qualitatem canonicae fuit coerctioni subdendus; aut falsa, et diu non debuit in crimine remanere. Quia et ratio indicit, et hic pro sui purificatiosubdiacono nostro subtili ac districta discussione a pueris illis veritatem exigere debeatis. Et si praedictus portitor attentati facinoris reus esse patuerit, canonica modis omnibus ultione plectatur. Si vero insons fuerit declaratus, celeri absolutione respiret, et vobiscum habeat procedendi licentiam, quia sicut reis competens exercenda vindicta est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
celo: & quetũq solueris suꝑ t̾ram. so¬
luta erunt & in celo. Unde nobis du
biũ non est quam forti amore ad
eũ uos stringitis: ꝑ quem solui ab
om̃ib peccatis enixius desideratis.
Ipse igitur sit ur̃i custos imꝑii. sit
uobis ꝓtector in terra. fit ꝓuobis in¬
tercessor in celo: ut ꝑ hoc qd̃ releuatis

Expanded text:
coelo; et quaecunque solveris super terram, soluta erunt et in coelo. Unde nobis 1246 dubium non est quam forti amore ad eum vos stringitis, per quem solvi ab omnibus peccatis enixius desideratis. Ipse ergo sit vestri custos imperii, sit vobis protector in terra, sit pro vobis intercessor in coelo, ut per hoc quod, relevatis
Abbreviated transcription (Latin):
nem: ut pio semꝑ feruore ualeatis
& quicqͥd in deo exceditur ñ multũ
relinquere: & si quid uobis delinqͥt᷑
parcendo tolerare. Redeat in ur̃a¬
pietate pulcheriȩ augustȩ clem̃tia:
que ꝓ zelo catholicȩ ficłi in scã syno¬
do helena noua uocata est. Omp̃c di
ur̃a largius uita extenditur. subiec¬
toꝵ omniũ consolatio ualidius con¬
firmetur. Rogare forsitan debui:
ut eccłiam beati petri apħ que nc̃
usq grauib insidiis laborauit. ha¬
beret ur̃a tranquillitas specialiter
cõmendatam. Sed qm̃ scio quia
om̃ipotentem diligitis: ñ debeo pe¬
tere qd̃ sponte ex benignitate ur̃a
exhibetis. Quanto enĩ plus timetis
conchtorem otintũ. tanto eius potestiᷤ
eccłiam amare. cui dictũ est. tu es
petrus & suꝑ hanc petram edificabo
eccłiam meã. & portȩ inferiñ p̾uale¬
bunt aduersus eam: & cui dicit᷑ tibi

Expanded text:
nem, ut pio semper fervore valeatis, et quidquid in Deo exceditur, non inultum relinquere, et si quid in vobis delinquitur, parcendo tolerare. » 23. His Grpietate Pulcheriae Augustae clementiam, quae pro zelo catholicae fidei in sancta synodo Helena nova vocata est . Omnipotevestra longius vita extenditur, subjectorum omnium consolatio validius confirmetur. Rogare forsitan debui ut Ecclesiam beati Petri apostoli, quae nunc usque gravibus insidiis laboravit, haberet vestra tranquillitas specialiter commendatam. Sed qui scio quia omnipotentem Deum diligitis, non debeo petere quod sponte ex benignitate vestrae pietatis exhibetis. Quanto enim plus timetis Conditorem omnium, tanto amplius ejus potestis Ecclesiam amare, cui dictum est: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Et cui d
Abbreviated transcription (Latin):
exarchi. ut temꝑantiꝰ erga te age¬
remus exegit. Cuiꝰ carissimã uo-¬
luntatem: nec ꝑtulimus. nec po

Expanded text:
exarchi, ut temperantius erga te ageremus, exegit; cujus charissimam voluntatem, nec pertulimus, nec po
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃i studio hoc & sine aliqua di¬
latione fundetur. Sin autẽ uel nri¬
nus idonea uel damnosa facultas ẽ.
om̃ib ut edictũ est subtiliter inqui¬
sitis. nobis renuntiare te uolumus:
ut sciamus quid deliberare iuuante
dño de eius constructione possimus.
frat̾nitas igitur cua ita in cunctis
p̃dictis capitulis se sollerter impen¬
dat: ut nec nr̃ȩ monitionis seriem
inueniatur fuisse transgressa. nec
durimi rea iudicii de minori zelo pa¬
storalis existat officii. Gr̃. Clem̃tio¬

Expanded text:
cum omni studio hoc et sine aliqua dicum omni studio hoc et sine aliqua dilatione fundetur. Sin autem vel minus idonea vel damnosa facultas est, omnibus, ut edictum est, subtiliter inquisitis, nobis renuntiare te volumus, ut sciamus quid deliberare juvante Domino de ejus constructione possimus. Fraternitas igitur tua ita in cunctis praedictis capitulis se solerter impendat, ut nec nostrae admonitionis seriem inveniatur fuisse transgressa, nec, divini rea judicii, de minori zelo pastoralis existat officii.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus. siue nunc fuerit baptiza
tus: sine ullo pauꝑm damno. reli-¬
gioso eccłiastico pietatis patrimonio
in libertatem modis om̃ib defenda¬
tur. Ep̃i baptiratos infantes signa
re in frontib bis crismate ñ presu¬
mant. sed prb̃i baptizandos tangãt
in pectore. ut ep̃i postinodũ tange¬
re debeant in fronte. Pro fundan¬
dis etiam monasteriis que a diu̾sis
iussa sunt construi. si iniusta ꝑspi¬
cis hec aliquos quib indicta sunt
excusatione differre sollert̃ scđm
qd leges p̃cipiunt. immminere te
uolumus: ne pie uiuoꝵ uel defunc¬
toꝵ uoluntates. tua qd̃ absit remissi¬
one cassentur. De monasterio autẽ
qd̃ in domo sua construendũ quon¬
uam petrus asseritur p̃cepisse: p̃ui¬
dimus ut frat̾nitas tua subtilit̃ reqͥ¬
rat. relictoꝵ illic redituũ quantitatẽ.
& siquidem modũ habet substan¬
tiȩ: recollectis om̃ib que de reb ip¬
sis imminuta uel dicunt᷑ ẽẽ disꝑsa.

Expanded text:
Christianus, sive nunc fuerit bapChristianus, sive nunc fuerit baptus, sine ullo pauperum damno, religioso ecclesiasticae pietatis patrocinio, in libertatem modis omnibus defendatur. Episcopi baptizatos infantes signare bis in frontibus chrismate non praesumant; sed presbyteri baptizandos ungant in pectore, ut episcopi postmodum ungere debeant in fronte. Pro fundandis etiam monasteriis, quae a diversis jussa sunt construi, si injusta perspicis haec aliquos quibus indicta sunt excusatione differre, solerter secundum quod leges praecipiunt imminere te volumus, ne piae defunctorum voluntates tua, quod absit, remissione cassentur. De monasterio autem quod in domo sua construendum quondam Petrus asseritur praecepisse, praevidimus ut fraternitas tua subtiliter requirat relictorum illic redituum quantitatem. Et si quidem modus habet substantiae, recollectis omnibus quae de rebus ipsis imminuta vel dicuntur esse dispersa,
Abbreviated transcription (Latin):
feminis in aliqua fuerit inigui¬
tate reꝑtus. cõmunione priuetur.
silaicus. si uͦ clericus est: a suo quoq
remotus officio. ꝓ suis continue lu¬
gendis excessib in monasteriũ de¬
trudatur. Ep̃oꝵ etiam concilia sicuit
tam tuȩ mos d̾r fuisse ꝓuintiȩ. qm
sacroꝵ canonũ auctoritate p̃cipitur.
bis in anno celebrare te uolumus.
ut & fi quis int̾ eos a sui forma ꝓpo¬
siti actionis. atq moꝵ qualitate dis¬
tione redargui. & ꝓ securitate com¬
missi gregis anmarũq statu pat¬
na ualeat circũspectione tractar.
ꝑuenit etiam ad nos. seruos ancillã q
iudeoꝵ fidei causa ad eccłiam refu¬
gientes. aut infidelib restitui dñis:
aut eoꝵ ne restituant᷑ preciũ dari.
hortamur gͥ ut nullatenus tam
prauam consuetudinem ꝑmanere
ꝑmittas: s quilibet iudeoꝵ seruus.
ad uenerabilia loca fidei causa con¬
fugerit: nullatenus eũ patiamini
piudiciũ sustinere. Sed siue olim

Expanded text:
feminis in aliqua fuerit iniquifeminis in aliqua fuerit iniquitate repertus, communione privetur, si laicus est; si vero clericus fuerit, a suo quoque remotus officio, pro suis continuo lugendis excessibus in monasterium detrudatur. Episcoporum etiam concilia, sicut tam tuae mos dicitur fuisse provinciae, quam sacrorum canonum auctoritate praecipitur, bis in anno celebrare te volumus; ut et si quis inter eos a sui forma propositi actionis atque morum qualitate distione redargui, et pro securitate commissi gregis, animarumque statu, paterna valeat circumspectione tractari. Pervenit etiam ad nos servos ancillasque Judaeorum, fidei causa ad Ecclesiam refugientes, 689 aut infidelibus restitui dominis, aut eorum, ne restituantur, pretium dari. Hortamur igitur ut nullpravam consuetudinem manere permittas, sed quilibet Judaeorum servus ad venerabilia loca fidei causa confugerit, nullatenus eum patiamini praejudicium sustinere, sed sive olim
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ malũ fr̃nitas tua facili correc¬
tione remoueat: ut unũ ꝓbatũ
uita moribq cuiꝰ etas atq locus
nichil de se prauȩ susꝑicionis obi¬
ciat. sollicite deputet. qui sic mo¬
nasteriis ipsis cũ di timore possit
assistere: quatimis ulterius eis ꝓ
quib libet causis priuatis & publi¬
cis. extra uenerabilia loca contra re¬
gulam uagari ñ liceat. s quicqͥd
ꝓ his agendũ est. ꝑ eũ quem depu-¬
taueris rationabiliter ꝑagatur.
Ipse uͦ referentes dõ laudes. atq co¬
hercentes semet ipsas in monaste¬
riis suis. nullam occasionem ulte¬
rius fideliũ mentib prauȩ suspi¬
cionis iniciant. Si qua autẽ earũ
uel ꝑ anteriorem licentiam uel ꝑ
impunitatis prauam consuetudi¬
nem ad lapsus adulterii deducta
est. aut in furti fuerit ꝑducta uo¬
raginem. hanc post competentis
seueritatem uindictȩ in aliuid dis¬
trictius uirginũ monasteriũ in
penitentiam uolumus redigi: ut

Expanded text:
Quod malum fraternitas tua facili correcQuod malum fraternitas tua facili correctione removeat, ut unum probatum vita moribusque, cujus aetas atque locus nihil de se pravae suspicionis objiciat, sollicite deputet, qui sic monasteriis ipsis cum Dei timore possit assistere, quatenus ulterius eis pro quibuslibet causis privatis, vel publicis, extra venerabilia loca contra regulam vagari non liceat; sed quidquid pro his agendum est, per eum quem deputaveris rationabiliter peragatur. Ipsae vero referentes Deo laudes, atque coercentes semetipsas, in monasteriis suis nullam occasionem ulterius fidelium mentibus pravae suspicionis injiciant. Si qua autem earum vel per anteriorem licentiam, vel per impunitatis pravam consuetudinem ad lapsus adulterini deducta est, aut in futurum fuerit perducta voraginem, hanc post competentis severitatem vindictae, in aliud districtius virginum monasterium in poenitentiam volumus redigi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te ipse pastoralis zelus insti-¬
gare debuerat. ut gregem quem
susceꝑas. ettã sine nr̃o solatio salui¬
lubriter ac ꝓuide tuereris. & a cal¬
liclis immicoꝵ subreptionib eum
uiligenti circũspectione seruares.
Sed quia caritatem tuã ꝓ suȩ fir¬
mitatis augmento nr̃e quoq pa¬
gina auctoritatis indigere comꝑi¬
mus: necessariũ nobis fuit. titu¬
bantes animos tuos ad religiosi
ugoris studiũ frat̾nȩ dilectionis
exhortatione firmare. ꝑuenit siqͥ¬
dem ad nos minus te monasteriis
ancillarũi dei sarduria sitis. tuitio¬
nis impendere: & cũ dispositum
ut quidam de clero ꝓbati uiri cu¬
ram gerentes. earũ se necessitatib
adhiberent. nunc ita funditus ẽẽ
neglectũ. ut ꝑ publicas ꝑsonas ꝓ
tributis aliisq muniis ipse ꝑ se
principaliter do dicatȩ feminȩ¬
ire compellantur. necessitatẽq ha¬
beant ꝓ supplendis fiscalib ꝑ uil¬
las & p̃dia discurrere. atq uirilib
incõpetenter se miscere negotiis.

Expanded text:
te ipse pastoralis zelus instigare debuerat ut gregem quem susceperas etiam sine nostro solatio salubriter ac provide tuereris, et a callidis inimicorum surreptionibus eum diligenti 688 circumspectione servares. Sed quia charitatem tuam pro suae firmitatis augmento nostrae quoque pagina auctoritatis indigere comperimus, necessarium nobis fuit titubantes animos tuos ad religiosi vigoris studium fraternae dilectionis exhortatione firmare. Pervenit siquidem ad nos minus te monasteriis ancillarum Dei in Sardinia sitis tuitionis impendere; et cum dispositum ut quidam de clero probati viri curam gerentes earum se necessitatibus adhiberent, nunc ita funditus esse neglectum, ut per publicas personas pro tributis aliisque muniis ipse per se principaliter Deo dicatae feminae compellantur ire, necessitatemque habeant pro supplendis fiscalibus per villas praediaque discurrere, atque virilibus incompetenter se miscere negotiis.
Abbreviated transcription (Latin):
retuli. quia de cunctis inquisitio¬
nib romanoꝵ atq grecoꝵ patres
quoꝵ nos sequaces sumus. uno sp̃u
sunt locuti. In multis enĩ eandẽ
urãm epłam ita repperi: ac sicont᷑
p̃dictam heresim scripta latinoꝵ
patrũ legerem. Et quantũ potui
uenerandos patres quos multũ
diligo recognoui. Sit gͦ illi laus.
sit in excelsis głia: cuiꝰ dono adhuc
in sede petri. clamat uox marci.
De cuiꝰ effusione sp̃c. cũ sacerdos
ad ꝑscrutanda misteria. scilicet
ad sc̃a scõꝵ intrat: in sc̃a eccłia ue¬
lut in tab̾naculo. ex uerbis p̃dica¬
tiomis. sp̃ualia tintiabula reso¬
nant. Recta itaq & ualde lauda¬
bilis est ur̃a p̃dicatio: sed om̃ĩpo¬
tentem dñm dep̃camur. ut diu¬
uos etiam in hac uita custodiat.
ut de dei organo qd̾ estis in hoc
mundo latius uox ueritatis sonet.
Pro me autẽ peto int̃cedite. ut hu¬
ius peregrinationis uia que michi
asꝑior facta est. cũ celeritate fimat᷑.

Expanded text:
retuli, quia de cunctis inquisitioretuli, quia de cunctis inquisitionibus Romanorum atque Graecorum Patres, quorum nos sequaces sumus, uno spiritu sunt locuti. In multis enim eamdem vestram epistolam ita reperi ac si contra praedictam haeresim scripta Latinorum Patrum legerem. Et quantum potui venerandos Patres, quos multum diligo, recognovi. Sit ergo illi laus, sit in excelsis gloria, cujus dono adhuc in sede Petri clamat vox Marci, de cujus effusione spiritus cum sacerdos ad perscrutanda mysteria scilicet ad sancta sanctorum intrat, in sancta Ecclesia velut in tabernaculo ex verbis praedicationis spiritalia tintinnabula resonant. Recta itaque et valde laudabilis est vestra praedicatio. Sed omnipotentem Dominum deprecamur ut diuvos etiam in hac vita custodiat, ut de Dei organo, quod estis, in hoc mundo latius vox veritatis sonet. Pro me autem, peto, intercedite, ut hujus peregrinationis via, quae mihi asperior facta est, cum celeritate finiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
iutoriũ prebeat: meq a peccati
& corruptionis pondere liberũ
reddat. in illam quam bene no¬
stis libertatem głie filioꝵ di. Scͥp¬
sit autẽ mͥ dulcissima & semper
honoranda beatitudo ur̃a: qd̾ ei
cõmunis filius anatholius diaco¬
nus de constantinopolitana ur-¬
be scripserat. ad me quosdam mo¬
nachos de iherosolimoꝵ partib
uenisse. qui me aliquid de agno¬
uitarũ errore requirerent. Et
dicitis quia petiit ut ur̃a michi
sc̃tas scriberet. quid de eadem de¬
buisset inquisitione sentire. Sed
neq ad me de iherosolimoꝵ par¬
tib requirentes aliqui monachi
uenerunt. neq eundem cõmunẽ
filiũ uobis potuisse aliud quã erat
scribere: sed int̾pretem suspicor in
eius epłis errasse. Nam isdem dia¬
conus mͥiam ante biennitũ scripsit.
quia ex p̃dictis partib ad constan¬
tinopolitanam urbem talia requi¬
rentes monachi uenerunt: meq
studuit requirere quid sentirem.
Cui ego ante longũ tempꝰ qͣm ur̃a

Expanded text:
jutorium praebeat, meque a peccati jutorium praebeat, meque a peccati et corruptionis pondere liberum reddat in illam quam bene nostis libertatem gloriae filiorum Dei. Scripsit autem mihi dulcissima et semper honoranda beatitudo vestra, quod ei communis filius Anatolius diaconus de Constantinopolitana urbe scripserat, ad me quosdam monachos de Jerosolymorum partibus venisse, qui a me aliquid de Agnoitarum errore requirerent, et dicitis quia petiit ut vestra mihi sanctitas scriberet quid de eadem debuisset inquisitione sentire. Sed neque 1065 ad me de Jerosolymorum partibus requirentes aliquid monachi venerunt, neque eumdem communem filium vobis potuisse aliud quam erat scribere, sed interpretem suspicor in ejus epistolis erravisse. Nam idem diaconus mihi jam ante biennium scripsit quia a praedictis partibus ad Constantinopolitanam urbem talia requirentes monachi venerunt, meque studuit requirere quid sentirem. Cui ego ante longum tempus quam ves
Abbreviated transcription (Latin):
ransacto anno. suauissima clxxiiii.¬
scitatis ur̃e scripta suscepi:
quib ꝓ egritudinis meȩ mnue¬
tate respondere nunc usq ñ ua¬
lui. Ecce enĩ iam bienmũ pene ex¬
pletur. qd̾ lectulo teneor: tantisq
podagre dolorib affligor. ut uix
in dieb festis usq ad horarũ triũ
spatia surgere ualeam: missarũ
sollemnia celebrare. Mox autẽ
cũ graui depellor dolore decum¬
bere: ut cruciatũ meũ possim¬
gemitu int̾rumpente tolerare.
Qui dolor mͥ interdũ lentus est.
interdũ minius: s neq ita lentus
ut recedat. neq ita mimꝰ ut int̾fi¬
ciat. Unde fit: ut qui cotidie in
morte sũ: repellar a morte. Nec
mirũ. Quiia peccator sũ grauis.
talis corruptionis carcere diu te¬
neor in clusus: unde compellor
exclamare. Educ de carcere ani.¬
mam meã: ad confitendũ nomi¬
ni tuo. Sed quia meis hoc p̃cib
obtinere ñ mereor. rogo scitatis
ur̃e oratio sue mͥ int̾ressionis ad¬

Expanded text:
Transacto anno suavissima sanTransacto anno suavissima santitatis vestrae scripta suscepi, quibus pro aegritudinis meae nimietate respondere nuncusque non valui. Ecce enim jam biennium pene expletur, quod lectulo teneor, tantisque podagrae doloribus affligor, ut vix in diebus festis usque ad horarum trium spatium surgere valeam missarum solemnia celebrare. Mox autem cum gravi pellor dolore decumbere, ut cruciatum meum possim interrumpente gemitu tolerare. Qui dolor interdum mihi lentus est, interdum nimius. Sed neque ita lentus ut recedat, neque ita nimius ut interficiat. Unde fit ut qui quotidie in morte sum, quotidie repellar a morte. Nec mirum, quia peccator gravis talis corruptionis carcere diu teneor inclusus. Unde compellor exclamare: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo. Sed quia meis hoc precibus adhuc obtinere non mereor, rogo, vestrae s oratio suae mihi intercessionis ad
Abbreviated transcription (Latin):
nr ansfridus ad nos scripta
transinisit. indicans qd̃ in castro
balneũ regis. una cũ inhabitatori¬
b loci ipsius sibi iohem diaconũ
elegerit ep̃m ordinandũ. De cuiꝰ
om̃ino uita bona testatus ẽ. Sed
quia queq sint canonica nescĩit.
& nos in exꝑtis uel incognitis ma¬
nus ñ audemus imponere: fr̾n¬
tas ur̃a cũ om̃i sollicitudine ac ui¬
gilantia ac diuersis quib potue¬
rit modis. de uita actibq ipsius
requtrere studeat. & si nichil est
qd̃ ei canonice possit obsistere. Re¬
quirendũ quoq si in oꝑe d̃i stu¬
oiũ habuit. uel psalmos nouit.
Et si talis fuerit. eũ ad nos cũ testi¬
ficationis sue epła dirigat. Si uͦ
aliter fuerit. ur̃is nobis similit̃
epłis indicate: & habitatores loci
ipsius adhortamini. ut si iste ap¬
tus ñ fuerit. sicut & suprascripto
ansfrido filio nr̃o scripsimꝰ. aliũ
sibi eligant. qui ad hoc officiũ cũ
dei gr̃a aptus ualeat inueniri.
Gr̃. Culogio patͥarche alexandrino.

Expanded text:
er Aufridus ad nos scripta transmisit, indicans quod in castro Balneo-Regis, 1064 una cum habitatoribus loci ipsius sibi Joannem Diaconum elegerit episcopum ordinandum, de cujus omnino vita bona testatus est. Sed quia quae sint canonica nesciunt, et nos inexpertis vel incognitis manus temere non audemus imponere, fraternitas vestra cum omni sollicitudine ac vigilantia diversis quibus potuerit modis de vita actibusque ipsius requirere studeat. Et si nihil est quod ei canonice possit obsistere, requirendum quoque est si in opere Dei studium habuit, vel psalmos novit. Et si talis fuerit, eum ad nos cum testificationis suae epistola dirigat. Si vero aliter fuerit, vestris nobis similiter epistolis indicate, et habitatores loci ipsius adhortamini ut si iste aptus non fuerit, sicut et suprascripto Aufrido filio nostro scripsimus, alium sibi eligant qui ad hoc officium cum gratia Dei aptus valeat inveniri. Eulogio patriarchae Alexandrino.
Abbreviated transcription (Latin):
animus carnis uoluptatib reluc¬
tans: in delectatione carnali aliqͦ
modo ligatur miitus. ut ei & ex
ratione contradicat. nec consenti
at. & tamen delectatione ligatus
sit: s ligatũ se uehementer inge¬
miscat. Unde contra ille celesti ⁊
exercitus p̃cipuus miles gemebat
dicens. Uideo aliam legẽ in men¬
bris meis repugnantẽ legi mentiꝰ
meȩ: & captiuũ me ducentem in
lege peccati que est in m̃bris meis.
Si autẽ captiuus erat: minime pug¬
nabat. Sed pugnabat: quaꝓpter
captunis ñ erat. Et pugnabat gͥ
lege mentis. cui lex que in m̃bris
est rẽpugnabat: sed oppugnabat
diligit: captiuus ex delectatione qͣm

Expanded text:
animus, carnis voluptatibus relucanimus, carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, nec consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat, minime pugnabat. Sed et pugnabat, quapropter captivus non erat. Et pugnabat igitur lege mentis, cui lex quae in membris est repugnabat. Si hoc pugnabat,diligit, captivus ex delectatione quam
Abbreviated transcription (Latin):
su. Suggestio guippe fit ꝑ diabolũ.
uelectatio ꝑ carnem. consensus per
sp̃m: quia & primã culꝑam serpens
fuasit. eua uelut caro delectata est.
adam uͦ uelut sp̃c consensit. Et ne¬
cessaria est magna discretio. lit
inter suggestionem atq delectati¬
onem. int̾ delectationem & consen¬
sum. iudex sui animus p̾sideat. Cũ
uͦ malignus sp̃c peccatũ suggerit
in mente: si nulla delectatio peccati
sequatur. peccatũ om̃ino ꝑpetratũ
ñ est. Cũ uero delectari caro ceꝑit:
tunc peccatũ incipit nasci. Si au s
tem ad consensionem & deliberati¬
onem consentit: t̾c ꝑeccatũ cogno¬
scitur ꝑfici. In suggestione igit᷑
peccati initiũ est: in delectatione
fit nutrimentũ. in consensu ꝑfec¬
tio. Et sepe contingit ut boc qd̃
malignus sp̃c seminat in cogitati¬
one: caro in delectationem trahat.
nec tamen anima eidem delectati¬
oni consentiat. Et cũ caro sine am¬
ma delectari nequeat. ipse tamen

Expanded text:
su. Suggestio quippe fit per diabolum, su. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum, quia primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit. Et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem et delectationem, inter delectationem et consensum judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est. Cum vero caro delectari coeperit, tunc peccatum incipit nasci. Si autem etiam ad consensionem ex deliberatione descendit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati semen est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et 1163 saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat, nec tamen animus eidem delectationi consentiat. Et cum caro sine anima delectari nequeat, ipse tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rii ꝓhiberi ñ debet. s ab ĩmolatio¬
ne sacri misterii ut arbitror absti¬
nere humilit debet: si tam̃ dormi¬
entis mentẽ turpis imaginatio con¬
cusserit. Nam funt quib ita plerũ¬
q illusio nascitur: ut eoꝵ animꝰ etiã
in somno corporis positus. turpib
imaginib ñ fedetur. Qua in re
ostenditur ipsa mens rea. ñ tunc
uel suo iudicio libera: cũ se & si dor¬
mientem corpore nicbil meminit
uidisse. tam̃ in uigiliis corporis me¬
minit in ingluuiem cecidisse. Si uͦ
ex curpi cogitatione uigilantis.
oritur illusio dormientis: patet
animo suus reatus. Uidet enĩ ã
qua radice inquinatio illa ꝓcesse¬
rit: que qd̾ cogitauit sciens. hoc
ꝑtulit nesciens. Sed pensandũ ẽ.
ipsa cogitatio utrũ suggestione. an
uelectatione uel qd̃ mauis est pecca¬
ti consensu acciderit. Trib enĩ mo¬
dis impletur om̃e peccatũ: uideli¬
cet suggestione. delectatione. consen¬

Expanded text:
rii prohibere non debet; sed ab immolatiorii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstineri, ut arbitror, humiliter debet; si tamen dormientis mentem turpis imaginatio non concusserit. Nam sunt quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tunc vel suo judicio libera, cum se et dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Si vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio in mente dormientis, patet animo suus reatus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, qui quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum, videlicet suggestione, delectatione, consen
Abbreviated transcription (Latin):
temp̃tationis recesserit: reũ se q̃si
usq ad uesꝑam cognoscat. Sed est
in eadem illusione ualde necessaria
discretio. qua subtilit̃ pensari debeat.:
ex qua re accidat menti dormientis.
Aligͣndo enĩ ex crapula: aliqnͣdo ex
naturȩ suꝑfluitate uel infirmitate:
aligͣndo ex cogitatione contingit. Et
quidem cũ ex naturȩ suꝑsluitate utł
infirmitate. euenerit: om̃ino hec illu¬
sio ñ est timenda: quia hanc animꝰ
nesciens ꝑtulisse magis dolendus est
rapitur. atq idcirco humoꝵ recepta¬
cula grauantur. habet exinde animꝰ
aliquem reatũ. ñ tamen usq ad ꝓhi¬
bitionem ꝑcipiendi sc̃i misterii uel
missarũ sollemnia celebrandi: cũ
fortasse aut festus dies exigit. aut
exhiberi mnsteriũ ꝓ eo qd̃ sacerdos
alius in loco deest. ipsa necessitas cõ¬
pellit. Nam si assunt alii qui imple¬
re ministeriũi ualeant: illusio ꝑ cra¬
pulam facta. a ꝑceptione sacri miste¬

Expanded text:
tentationis recesserit, reum se quasi tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperum cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio, quae subtiliter pensari debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Nam aliquando ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate, vel infirmitate, aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem quum ex naturae superfluitate, vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda: quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministerium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacri myste
Abbreviated transcription (Latin):
Dr̃. ut si a mulierib mundi essent
panes ꝓpositionis acciperent. quos
om̃ino ñ acciꝑent. iisi prius mun¬
uos eos danid a mulierib fateret᷑.
Tunc autẽ qui post cõmixtionem
conugis lotus aqua fuerit. etiam
sacre cõmunionis misteriũ ualeat
acciꝑe: cũ ei uixta p̃finitam senten
tiam. etiam eccłiam licuerit intrare.
que ꝑsomniũ solet accidere. uł
uel si sacerdos sit sacra misteria cele¬
brare. Responsio Gregorii.
unc quidem testamentũ ueteris
legis sicut in suꝑiori capitulo
ĩam diximus pollutũ dicit: & nisi
lotũ aqua & usq ad uesꝑam intrare
ecch̾am ñ concedit. Qd̃ t̃c specialit̃
ad ilũ popłm: sp̃ualiter autẽ in¬
telligens sub eodem intellectu acci¬
piet quo p̃fati sumus. quia quasi ꝑ
somiũ illuditur. qui temptatus
ĩmundicia ueris imaginib in cogi¬
tatione inquinat᷑. Sed lauandus
est aqua: ut culpas cogitationis la¬
crimis abluat. Et nisi prius ignis

Expanded text:
dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent, quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur? Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacrae communionis mysterium valet accipere, cum ei juxta praefinitam sententiam, etiam ecclesiam licuerit intrare. per somnium solet accidere, vel vel si sacerdos, sacra mysteria celebrare. Responsio Gregorii. --Et quidem hunc Testamentum veteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, et nisi lotum aqua, ei usque ad vesperum intrare ecclesiam non concedit. Quod tamen specialiter ad illum populum, spiritaliter autem intelligens, sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus in immunditia, vanis imaginibus in cogitationibus inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi p
Abbreviated transcription (Latin):
iste ꝓfecto siue de ingressu eccłie: seu
dicio. quia a nobis ꝓhiberi ñ debet
accipere. qui in igne positus nescit
ardere. Cũ uero ñ amor ꝓcreande
sobolis s uoluptas dñatur in opere
cõmixtionis: habent coniuges etiã
de sua cõmixtione qd̃ defleant.
Hoc enĩ eis concedit sca p̃dicatio:
& tc̃ de ipsa concessione metu ani¬
mũ concutit. Namcũ paulus apłs
diceret. qui se continere ñ potest. ha¬
gere curauit. Hoc autẽ dico sccłm
indulgentiam: ñ scd̾m imꝑrũ. N
enĩ indulgetur qd̾ licet: quia itstũ
est. Qd̃ enim indulgeri dixit: cul¬
pam ẽẽ demonstrauit. Uigilanti
uero corde pensandũ est: qd̾ in sy¬
na monte dñs ad popłm locuturꝰ:¬
prius eundẽ popłm abstinere a
mulierib p̃cepit. Et si ilic ubi dñs ꝑ
creaturam subditam hominib lo¬
quebatur tanta ꝓuisione est mun¬
uicia corporis reguisita. ut qui uer¬
ba dei ꝑciperent. mulierib mixti ñ
custodire in se mundiciã carnis de¬

Expanded text:
iste profecto de ingressu ecclesiae, seu  judicio, quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commistione quod defleant. Hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit. Nam cum Paulus apostolus diceret: Qui se continere non potest, hagere curavit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Non enim indulgetur quod licet et justum est. Quod enim indulgeri dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est quod in Sina monte Dominus ad populum locuturprius eumdem populum abstinere a mulieribus praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei perciperent mulieribus mixti non nt, custodire in se munditiam carnis de
Abbreviated transcription (Latin):
tenus fedamur: ficut sepe trascen¬
do culpas insequimur. & tranquil¬
litatem in nobis animi ꝑturbamꝰ
& cũ rectũ sit qd̾ agitur. ñ est t̾c ap¬
probabile qd̃ in eo animꝰ ꝑturbat᷑.
Contra uitia quippe delinquentiũ
iratus fuerat qui dicebat. Tinbatus
ñ ualet nisi tranquilla mens in con¬
templationis se luce suspendere. in
ira suũ oculũ turbatũ dolebat: qͥa
dũ male acta deorsũ insequit᷑. con-¬
fundi atq turbari a sũmoꝵ contẽ¬
platione cogebat᷑. Et laudabilis est
gͦ ira contra uitiũ: & tamen molesta.
quia turbatũ se aliquem reatũ in¬
currisse estimabat. Oportet itaq le¬
gituna carnis copula: ut causa ꝑlis

Expanded text:
tenus foedamur, sicut saepe irascentenus foedamur, sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus. Et cum rectum sit quod agitur, non est tamen tunc approbabile quod in eo animus perturbatur. Contra quiiratus fuerat qui dicebat: Turbatus non valet nisi tranquilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male acta deorsum insequitur, confundi atqplatione cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se reatum aliquem incurrisse aestimabat. Oportet itaque legitima carnis copula ut causa prolis
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa sentiant. atq alia custodi
re uideant᷑: romanoꝵ tam̃ semꝑ ab
antiquiorib usus fuit. post admix¬
tionem ꝓpriȩ conugis & lauacri
purificationem querere: & ab ingres¬
su eccłiȩ paululũ reuerent̃ abstin̾e.
Nec hec dicentes. culpam deputamꝰ
ẽẽ conuigiũ: sed quia ipsa licita cõ-¬
mixtio conugis. sine uoluptate car¬
nis fieri ñ potest. a sacri loci ingressu
abstinendũ est: quia uoluptas ipsa
ẽe sine culpa nullatenꝰ potest. Non
enĩ de adulterio uel formcatione s
ue legimo coniugio natus fuerat
qui dicebat. Ecre enĩ in iniquitatib
conceptus sũ: & in delictis peperit
me mater mea. Qui enĩ in iiqui¬
tatib se conceptũ nouerat. in de-¬
licto se natũ gemebat: quia portat
arbor in ramo humorẽ uitii. quem
traxit ex ractice. In quib tam̃ uer¬
tatem nominat: sed ipsam uideli¬
cet uoluptatem admixtionis. St̃
enĩ multa que licita sunt ac legi¬
tima. & tamen in eoꝵ actu aliqua¬

Expanded text:
diversa sdiversa sre videantur, Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admistionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec dicentes culpam deputamus esse conjugium, sed quia ipsa licita admistio conjugis sine voluptate carnis fieri non pabstinendum est, quia voluptas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de adulterio vel fornicatione, sed de legitimo conjugio natus fuerat qui dicebat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Qui enim in iniquitatibus conceptum se noverat, in delicto se natum gemebat, quia portat arbor in ramo humorem vitii quem traxit ex radice. In quibus tamen vertatem nominat, sed ipsam videlicet voluptatem admistionis. Sunt enim multa licita ac legitima, et tamen in eorum actu aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes male. Unde ubertim
indicatũ est. quia illud ab om̃ipo
munda mundis. coinguinatis autẽ
& infidelib nichilẽẽ mundũ. Atq
mox enisdem causam coinquinati¬
onis annuntians subiungit. Com¬
quinatȩ sunt enĩ eoꝵ & mens et
conscientia. Si gͦ ei cibus ĩmtindus
ñ est. cui mens ĩmunda ñ fuerit. cur
qd̃ mente munda mulier ex natura
patitur. ei in ĩmunditiã reꝑutetur
Uir autẽ cũ ꝓpria comuge dormi¬
debet. Lex autẽ ueteri populo p̃ce¬
pitut mixtus uir mulieri. & laua¬
ri ab ea debeat. & ante solis occasũ
eccłiam ñ intrare. Qd̃ intelligi sp̃u¬
alit̃ potest: quia mulieri uir miscet᷑
qnͣdo illicitȩ concupiscentiȩ animuᷤ
in cogitatione ꝑ delectationẽ con¬
iungitur. Qui nisi prius ignis con¬
cupiscentiȩ a mente deferueat. dig¬
nũ se congregatiomi fr̃m estimare
ñ debet᷑: qui se grauari ꝑ nequitiã
prauȩ uoluntatis uidet. Quãus
de hac re diuerse hominũ nationes

Expanded text:
cogitationes malae. Unde ubertim cogitationes malae. Unde ubertim indicatum est quia illud ab omnipotmunda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum . Atque mox ejusdem causam coinquinationis adnuntians subjungit: Coinquinata sunt enim et mens eorum et conscientia. Si ergo ei cibus immundus non est cui mens immunda non fuerit: cur quod munda mente mulier ex natura patitur, et in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormitatim debet. Lex autem veteri populo praecepit, ut mixtus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare. Quod intelligi spiritaliter potest quia mulieri vir miscetur quando illicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur. Qui nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregatione fratrum existimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluntatis videt. Quamvis enim de hac re diversae hominum nationes
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ex culpa uenit uitiũ. In quo se¬
tpsam qualis ꝑ iudiciũ facta sit
humana natura cognoscat: & ho¬
mo qui culpam sponte ꝑpetrauit.
reatũ culpȩ portet inuitꝰ. Atq id̃o
feminȩ cũ semet ipsas considerant.
si i menstrua consuetudine ad sa
cramentũ dm̃ci corporis & sangui¬
nis accedere ñ p̃sumant. de sua
recte consideratione laudandȩ st̃.
consuetudine eiusdẽ misterii amore.
rapiunt᷑. reprimendȩ sicut p̃dixi¬
mus ñ funt. Sicut enĩ in ueteri te¬
stam̃to exteriora oꝑa obseruantur.
ita in testamento nouo ñ tam qd̃ ex¬
terius agitur. qͣm id qd̃ interiꝰ cogitat᷑.
sollicita intentione attenditur. ut sub¬
tili sententia puniat᷑. Nam cũ multa
lex uelut ĩmunda ñ manducari p̃ci¬
piat. in eugłio tam̃ dñs dicit. Non qd̃
intrat mos comquinat hominẽ: seo
que exeunt de corde illa sunt que co¬
inquinant hominem. Atq paulopost
subietit exponens: ex corde exeunt

Expanded text:
ta, ex culpa venit vitium, in quo seta, ex culpa venit vitium, in quo seipsam, qualis per judicium facta sit humana natura, cognoscit, ut homo, qui culpam sponte perpetravit, reatum culpae portet invitus. Atque ideo feminae seipsas considerent, et si in menstrua consuetcramentum dominici corporis et sanguinis accedere non praesumant, de sua recta consideratione laudandae sunt;consuetudine, ejusdem mysterii amore rapiuntur, reprimendae, sicut praediximus, non sunt. Sicut enim in veteri Testamento exteriora opera servabantur, ita in Testamento novo non tam quod exterius agitur, quam id quod interius cogitatur sollicita intentione attenditur, ut subtili sententia puniatur. Nam cum multa lex velut immunda manducari praecipiat, in Evangelio tamen Dominus ait: Non quod intrat in os coinquinat hominem, sed quae exeunt de corde, illa sunt quae coinquinant hominem. Atque paulo post subjecit, exponens: Ex corde exeunt