comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si potueo faciam uobis saus. poteris
inquit: relaxa modo paulum animu
aut sane si potes libera: nempe igit
hinc tum pomponi ductus est sermo
quod erata me mentiofacta causam
de iotari fidelissimi atque opumi
regis ornatissime & copiosissime a
bruto me audisse defensam sciom
quit ab isto mino tractum esse ser¬
monem teq bruti. dolentem inc̃ẽ
quasi de fleuisse iudiciorum uasti¬
tatem &. fori feci inquam istuc
quidem & saepe facio nam mihi
brute inte intuenti crebro in mẽ¬
tem uenit uereri & quod nam
curriculum aliquando sit habrru¬
ra tua & natura admirabilis &
exquisita doctrina &. singularis in¬
dustria: cum enim inmaxumis
causis uersatus esses. & cumnbi. etas
nostra iam ceder&. fascisq simmut
ter&:: subito in ciuitate cum alia ce¬
ciderunt: tum enam ea ipsa de qua
disputate ordimur eloquentia ob¬
mutuit tum ille caeteraꝵ. rerum
causa inquit istuc & doleo & dolendũ
puto: dicendi autem me non tam

Expanded text:
si potuero, faciam vobis satis. Poteris, si potuero, faciam vobis satis. Poteris, inquit: relaxa modo paulum animum aut sane, si potes, libera. Nempe igitur hinc tum, Pomponi, ductus est sermo, quod erat a me mentio facta causam Deiotari fidelissimi atque optimi regis ornatissime et copiosissime a Bruto me audisse defensam. scio, inquit, ab isto initio tractum esse sermonem teque Bruti dolentem vicem quasi deflevisse iu- diciorum.vastitatem et fori. Feci, inquam, istuc quidem et saepe facio. Nam mihi, Brute, in te intuenti crebro in merrtem venit vereri, ecquodnam curriculum aliquando sit habitura tua et natura admirabilis et exquisita doctrina et singularis industria. Cum enim in maximis causis versatus esses et cum tibi aetas nostra iam cederet fascisque summit- teret, subito in civitate cum alia ceciderunt tum etiam ea ipsa, de qua disputare ordimur, eloquentia obmutuit. tum ille: Ceterarum rerum causa, inquit, istuc et doleo et dolendum puto; dicendi autem me non tam
Abbreviated transcription (Latin):
te ausurus esse appellare. quoniã
longo interuallo modo primum
animaduerti paulo te bilariorem
Itaq quoniam hic quod mili deberet᷑
se exacturum professus est quod
huic debes ego ate peto. quidnam id
inquam: ut scribas inquit aliquid
iam pridem enim conncuerunt
tue littere. nam ut illos de re .p.
librosaedidisti: nihil ate sane postea
accepimus eisq nosm& ipsi ad reu
naturalium memoriam compre¬
hendendam impulsi atq incensi
sumus: sed illa cum poteris: atq
ut possis rogo: nunc uero inquit
si es animo uacuo expone nobis
quod quaerimus: quidnam est
id inquam : quod mihi nuper in
tusculano inchoaiusti de oratorib
quando esse cocpissent qui etam
& quales fuissent: que m ego
sermonem cum ad brutũ iuum
uel nostrum potius detulisse nz
magnopere hic audire se uelle edix
I uq hunc elegimus diem cum te sci¬
remus esse uacuum: quare si tibi
est comiodum. ede illa quae ceperas
& bruto & mihi. Ego uero inquam

Expanded text:
te ausurus esse appellare, quoniam te ausurus esse appellare, quoniam longo intervallo modo primum animadverti paulo te hilariorem. itaque quoniam hic quod mihi deberetur se exacturum professus est, quod huic debes ego a te peto. Quidnam id ? inquam. Vt scribas, inquit, aliquid; iam pridem enim conticuerunt tuae litterae. Nam ut illos de re public libros edidisti, nihil a te sane postea accepimus: eisque nosmet ipsi ad rerum nostrarum memo- riam comprehendendam impulsi atque incensi sumus. Sed illa, cum poteris; atque ut possis, rogo; nunc vero, inquit, si es animo vacuo, expone nobis quod quaerimus. Quidnam est id? inquam. Quod mihi nuper in Tusculano in cohavisti de oratoribus, quando esse coepissent, qui etiam et quales fuissent. Quem ego sermonem cum ad Brutum tuum vel nostrum potius detulissem, magno opere hic audire se velle dixit. Itaque hunc elegimus diem, cum te sciremus esse vacuum. Qua re, si tibi est commodum, ede illa quae coeperas et Bruto et mihi. ego vero, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid tanꝗͣ in culto & derelicto solo
quod ita diligenter colemus ut im¬
pendis enam augere possimus lar¬
gitatem tui muneris: modo idem
noster ammus efficere possit quod
ager qui ꝗͣ multos annos quieuit
uberiores effere fruges sol&: tum
ille ego uero & expectabo ea quae
polliceris: nec exigam nisi tuo cõmodo
& erunt mihi pergrata si solueris
mili quoq inquit brutus & ex¬
pectanda sunt ea quae anco pol¬
liceris. & si fortasse ego a tehuꝰ
uoluntarius procurator petam
quod ipse cui debes incommodo
ex acturum negat. At uero inqͣ
tibi ego brute non soluam nisi priꝰ
ie a cauero: amplius eo nomine ne¬
minem euius petitio sit: pentur
non mehercule inquit tibi repro¬
mutere istuc quidem ausus sim
nam hunc qui negat uideo flagi¬
tatorem non illum quidem tibi
molestum sed assiduum tamen
& acrem fore. Tum pomponuis
Ego uero inquit brutum nihil
mentri puto: uideor enim iam

Expanded text:
aliquid tamquam in inculto et derelicto solo; aliquid tamquam in inculto et derelicto solo; quod ita diligenter colemus, ut impendiis etiam augere possimus largitatem tui muneris: modo idem noster animus efficere possit quod ager, qui cum multos annos quievit, uberiores efferre fruges solet. Tum ille: ego vero et exspectabo ea quae polliceris, nec exigam nisi tuo commodo et erunt mihi pergrata, si solveris. Mihi quoque, inquit Brutus, et exspectanda sunt ea quae Attico polliceris, etsi fortasse ego a te huius voluntarius procurator petam, quod ipse, cui debes, incommodo se tuo exacturum negat. at vero, inquam, tibi ego, Brute, non solvam, nisi prius a te cavero amplius eo nomine neminem, cuius petitio sit, petiturum. Non me hercule, inquit, tibi re- promittere istuc quidem ausim. Nam hunc, qui negat, video flagitatorem non ilium quidem tibi molestum, sed adsiduum tamen et acrem fore. Tum Pomponius: Ego vero, inquit, Brutum nihil mentiri puto. Videor enim iam
Abbreviated transcription (Latin):
mihi quidem est quod dieis: sed ꝗd
tandem habuit liber iste quod ubi
aut nouum aut tanto usii possa
esse: ille uero & nouainquam mihi
quidem multa & eam utilitatem
quam requirebam ut explicatis
ordinibus tempoꝵ uno in conspectu
omnia uiderem quae cum studiose
tractare coepissem ipsa mihi trac¬
tatio literarum salutaris fuit am¬
mouitq pomponi ut ate ipso sume¬
rem aliquid ad me reficiendum
teq remunerandum: si non pari
aut grato tamen munere quanꝗͣ
illud he siodium laudatur a doctis
quod eadem mensura reddere
iub& quo acceperis: aut enam cumu¬
lauore: si possis. Ego autem uoluntatẽ
tibi profecto e meuar: sed rem ipsam
non dum posse uideor idq ut ignoscas
ate peto: nec enim ex nouis ut agri¬
colae solent fructibus est unde tibi
reddam quod accepi. Sic omnis faetus
ubertats ex aruit nec exconditis
qui iacent intenebris & ad quos
omnis nobis adiuis qui pene solis pa¬
tuit obstrudtus est: seremus igitur

Expanded text:
mihi quidem est quod dicis; sed quid mihi quidem est quod dicis; sed quid tandem habuit liber iste quod tibi aut novum aut tanto usui posset esse? ille vero et nova, inquam, mihi quidem multa et eam utilitatem quam requirebam, ut explicatis ordinibus temporum uno in conspectu omnia viderem. Quae cum studiose tractare coepissem, ipsa mihi tractatio litterarum salutaris fuit admonuitque, Pomponi, ut a te ipso sumerem aliquid ad me reficiendum teque remunerandum si non pari, at grato tamen munere: quamquam illud Hesiodium laudatur a doctis, quod eadem mensura reddere iubet quae acceperis aut etiam cumulatiore, si possis. ego autem voluntatem tibi profecto emetiar, sed rem ipsam nonduin posse videor; idque ut ignoscas, a te peto. Nec enim ex novis, ut agricolae solent, fructibus est, unde tibi reddam quod accepi—sic omnis fetus ubertatis exaruit—nec ex conditis, qui iacent in tenebris et ad quos omnis nobis aditus, qui paene solis patuit, obstructus est. Seremus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
romanus erexit posteaq prosꝑe
res de inceps mult. e consecutae
sunt: sic post rerum nostrarum &
cominunium grauissimos casus nihil
ante epistolambruti mibi accidit
quod uellem: aut quod aliqua ex
parte sollicitudines alle uar& meas
tum brutus: uolui id quidem effi¬
cere certe & capio magnum fruc¬
tum: siquidem quod uolui tanta
in re consecutus sum: sed scrre cupio
quae anici littere delectauerit
iste uero inquam brute nõ modo
delectationem mih sed etiam ut
spero salutem auulerunt salutẽ
inquit ille: quod nam tandem
genus istuc tom preclarum lit¬
teraꝵ fuit: an mihi potuit inquã
esse aut grauor ulla salutano aut
ad hoc tempus apuor ꝗͣ illuis lebri
quo me hic affatus quasi iacentem
exeitauit : ium ille. nempe eum
dices inquit quo iste omnẽ rerum
memoriam breuiter & ut mihi
quidem uisum est perdilige nter
complexus est: istum ipsum inquã
brute dicolibrum mihi salun fu¬
isse. Tum anicus optanssimum

Expanded text:
Romanus erexit posteaque prosperae Romanus erexit posteaque prosperae res deinceps multae consecutae sunt, sic post rerum nostrarum et communium gravissimos casus nihil ante epistulam Bruti mihi accidit quod vellem aut quod aliqua ex parte sollicitudines adlevaret meas. tum Brutus: Volui id quidem efficere certe et capio magnum fructum, si quidem quod volui tanta in re consecutus sum. Sed scire cupio, quae te Attici litterae delectaverint. Istae vero, inquam, Brute, non modo delectationem mihi sed etiam, ut spero, salutem attulerunt. Salutem ? inquit ille. Quodnam tandem genus istuc tam praeclarum litterarum fuit? An mihi potuit, inquam, esse aut gratior ulla salutatio aut ad hoc tempus aptior quam illius libri quo me hic adfatus quasi iacentem excitavit? turn ille: Nempe eum dicis, inquit, quo iste omnem rerum memoriam breviter et, ut mihi quidem visum est, perdiligenter complexus est ? Istum ipsum, inquam, Brute, dico librum mihi saluti fuisse. tum Atticus: Optatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
itaq uicundi: ut eoꝵ aspectu om¬
nis quae me angebat de re.p.cura
consederit: quos postꝗͣ salutaui: ꝗd
uos inquam brute & atnce nunc¬
quid tandem noui : nihilsane inquit
brutus quod quidem aut tu audire
uelis: aut ego pro certo dicere auđam
Tum aiticus eo inquit adte animo¬
uenimus ut de re .p. ess& silentiũ
& aliquid audiremus potius ex te
ꝗͣ te afficeremus ulla molestia. uos
uero inquam autice & presentẽ
me cura leuatis & absenti m ma¬
gna solana dedistis: nam uestris
primum luteris recreatus me ad
pristina studia reuocaui: tum ille
legi inquit perlubenter epistolã
quam ad te brutus misit ex asia
qua mili uisus est & monere te
prudenter & consolari amicissime.
Recte inquam est uisus nam me
istis scito litteris ex duturna per¬
turbatone totiuus ualitudinis tãꝗͣ
ad aspiciendam lucem esse reuo¬
catum. Atque ut post cannẽsem
illam calamitatem primum mar¬
celli ad nolam prelio populiis se

Expanded text:
itaque iucundi, ut eorum aspectu omitaque iucundi, ut eorum aspectu omnis quae me angebat de re publica cura consederit. Quos postquam salutavi: Quid vos, inquam, Brute et Attice ? numquid tandem novi? Nihil sane, inquit Brutus, quod quidem aut tu audire velis aut ego pro certo dicere audeam. tum Atticus: Eo, inquit, ad te animovenimus, ut de re publica esset silentium et aliquid audiremus potius ex te quam te adficeremus ulla molestia. Vos vero, inquam, Attice, et praesentem me cura levatis et absenti magna solacia dedistis. Nam vestris primum litteris recreatus me ad pristina studia revocavi. Tum ille: Legi, inquit, perlibenter epistulam quam ad te Brutus misit ex Asia, qua mihi visus est et monere te pru- denter et consolari amicissime. recte, inquam, est visus; nam me istis scito litteris ex diuturna perturbatione totius valetudinis tamquam ad aspiciendam lucem esse revocatum. Atque ut post Cannensem illam calamitatem primum Marcelli ad Nolam proelio populus se
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis accidit: ut quanꝗͣ essent multo
magis alia lugenda: tamen hoc do¬
leremus: quod quo tempore aetas
nostra perfuncta rebus amplissimis
tanquam in portum confugere.
deber& non mnertiae: neꝙ desidi e
sed ocii moderati atq honesti: cumq
ipa oratio iam nostra canescer&.
haber&ꝙ suam quandam maturi¬
tatem & quasi senectutem tum ar¬
ma sunt ea sumpta quibus illi ipsi
qui didicerant eis uu gloriose quẽ
ad modum salutariter uterentur
non repperiebant.Itaq ei mihi
uidentur fortuinate beateque
uixisse: cum in ceteris cuntatibus
tum maxime in nostra quibus oum
auctoritate rerumq gestarum
gloria: tum enam sapiennae laude
ꝑfruilicuit. Quorum memoria &
recordano in maximis nostris gra¬
uissimisq curis iucunda sane fuit
cum in eam nuper ex sermone qͦdã
incidissemus. Nam cum inambularẽ
in xysto & essem ociosus domi.M
adm̃e brutus ut consuenerat cum
.I. pomponio uenerat:: homines cũ
inter se coniuncti: tum mih ita car

Expanded text:
ipsis accidit ut, quamquam essent multo ipsis accidit ut, quamquam essent multo magis alia lugenda, tamen hoc doleremus quod, quo tempore aetas nostra perfuncta rebus amplissimis tamquam in portum confugere deberet non inertiae neque desidiae, sed oti moderati atque honesti, cumque ipsa oratio iam nostra canesceret haberetque suam quandam maturitatem et quasi senectutem, tum arma sunt ea sumpta, quibus illi ipsi, qui didicerant eis uti gloriose, quem ad modum salutariter uterentur, non reperiebant. itaque ei mihi videntur fortunate beate que vixisse cum in ceteris civitatibus tum maxime in nostra, quibus cum auctoritate rerumque gestarum gloria tum etiam sapientiae laude perfrui licuit. Quorum memoria et recordatio in maximis nostris gravissimisque curis iucunda sane fuit, cum in eam nuper ex sermone quodam incidissemus. nam cum inambularem in xysto et essem otiosus domi, M. ad me Brutus, ut consueverat, cum T. Pomponio venit, homines cum inter se coniuncti tum mihi ita cari
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad domesticam utilitatem re¬
ferre indeamur: sin tanquam illi
ipsi acerbitatis aliquid acciderit.
angitur summam eius felicitatem
non sats grato animo interpreta¬
mur. Et enim si uiuer& Q. hortẽ¬
sius caetera fortasse desiderar&
una cum reliquis bonis & fortibus
ciuibus: hunc autein &̾ praeter
cae teros aut cum paucis sustiner&
dolorem eumforum popoli r. quod
fuiss& quasi theatrum illius ingenii
uoce erudita & romanis graecisꝙ
auribus digna spoliatum atque
orbatum uider&. Equidem auguror
animo non consilii non ingenu nõ
auctoritaus armis egere rem .p.
quae didiceram tractare quibusq
me adsuefeceram quaeq erant
propria cum prestantis in re .p.
uiri: tumbene moratae & bene
constitutae ciuitatis. Quodsi fuit
in re .p. tempus ullum cum extorq̃¬
re arma poss& e manibus iratorura
ciuium. boni cuus auctoritas & ora¬
tio. Tum profecto fuit. cum parroci¬
nium pacis exclusum est. aut terrore
hominum aut umore. lta nobism&

Expanded text:
sed ad domesticam utilitatem resed ad domesticam utilitatem referre videamur; sin tamquam illi ipsi acerbitatis aliquid acciderit angimur, summam eius felicitatem non satis grato animo interpretamur. etenim si viveret Q. Hortensius, cetera fortasse desi- deraret una cum reliquis bonis et fortibus civibus, hunc autem aut praeter ceteros aut cum paucis sustineret dolorem, cum forum populi Romani, quod fuisset quasi theatrum illius ingeni, voce erudita et Romanis Graecisque auribus digna spoliatum atque orbatum videret. equidem angor animo non consili, non ingeni, non auctoritatis armis egere rem publicam, quae didiceram tractare quibusque me assuefeceram quaeque erant propria cum praestantis in re publica viri tum bene moratae et bene constitutae civitatis. Quod si fuit in re publica tempus ullum, cum extorquere arma posset e manibus iratorum civium boni civis auctoritas et oratio, tum profecto fuit cum patrocinium pacis exclusum est aut errore hominum aut timore. ita nobismet
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis poetarum aequalium morte
doluisse. quo tandem animo eius¬
eus interitum ferre debui cum
quo certare erat gloriosius ꝗ om
nino aduersarium non habere.
cum prresertm non modo nunꝗͣ
sit. aut illius a me cursus impeditꝰ
aut ab illo meus: sed contra semper alter
ab altero adiutus & comiunicando
& monendo & fauendo: sed quoniã
perpetua quadam felicitate usus
ille cessit e uita. suo magis ꝗ suorum
ciuium tempore. & tum ocoidit
eum lugere facilius rem .p. possa
si uiuer&: ꝗͣ uiuare: uixitq tam diu
ꝗͣ licuit in eiuitate bene beateq
uiuere: nostro in commodo detrimẽ¬
toq si est ita necesse doleamus illius
uero mortis oportunitatẽ beniuo¬
lenua potius ꝗͣ misericordia prose¬
quamur: ut quouenscunq de
clarissimo & beatissimo uiro cogi¬
temus illum potius ꝗͣ nos m& ipsos
diligere uideamur: nam si id dolemꝰ
quod eo iam frui nobis non lic& no¬
strum est id malum quod modice
feramus: ne id non ad amiciciam

Expanded text:
nobilis poeta- rum aequalium morte nobilis poeta- rum aequalium morte doluisse, quo tandem animo eius interitum ferre debui, cum quo certare erat gloriosius quam omnino adversarium non habere ? cum praesertim non modo numquam sit aut illius a me cursus impeditus aut ab illo meus, sed contra semper alter ab altero adiutus et communicando et monendo et favendo. sed quoniam per- petua quadam felicitate usus ille excessit e vita suo magis quam suorum civium tempore et tum occidit cum lugere facilius rem publicam posset, si viveret, quam iuvare, vixit que tam diu quam licuit in civitate bene beateque vivere: nostro incommodo detrimentoque, si est ita necesse, doleamus, illius vero mortis opportunitatem benevolentia potius quam misericordia prosequamur, ut, quotienscumque de clarissimo et beatissimo viro cogitemus, ilium potius quam nosmet ipsos diligere videamur. nam si id dolemus, quod eo iam frui nobis non licet, nostrum est id malum quod modice feramus, ne id non ad amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
UMECILICIA DECEDES
rhodum uenissem. & eo
mihi de .Q. hortensumor¬
te essa ad latum opinione omniũ
maiorem animo coepi dolorem.
Nam & amico amisso eum consuetu¬
dine iucunda tum multoꝵ officioꝵ
coniunctione me priuatum uidebã.
& in teritu talis auguris dignitatẽ
nostri collegii deminutat dolebam.
qua in cogitatione & cooptatum me
ab eo in collegum recordabar. in quo
iuratus iudieium dignitatis meae
fecerat: & in auguratum ab eodem
ex quo augurum instiutis in parẽus
eum loco colere debebam. Augebam
etiam molestiam quod magna sapie¬
tium ciuium bonoꝵꝙ penuria. uir
egregius coniunctissimusꝙ mecum
consilioꝵ. omnium societate: alienissio
rei .p. tempore. extentus & auctori¬
tasis & prudentiae suae. triste nobis
desiderium reliquerat. dolebamq
quod non ut plerique putabant:
aduersarium aut obtrectatorem
laudum mearum. sed sotium potuis
& consortem gloriosi laboris amiserã
Et enim si in leuiorum artium studio
memoriae proditum est. poetae

Expanded text:
um Cilicia decedens Rhodum venissem, et eo mihi de Q. Hortensi morte eslet allatum, opinione omnium maiorem an imo ocepi dolorem. Nam et amico amisso, cum consuetudine iucunda, tum multorum officiorum coniunctione me privatum videbam, et interitu talis auguris, dignitatem nostri collegii diminutum qua in cogitatione et cooptatum me ab eo in conlegium recordabar, in quo iuratus iudicium dignitatis meae fecerat, et inauguratum ab eodem, ex quo augurum institutis in parentis eum loco colere debebam. augebat etiam molestiam quod magna sapientium civium bonorumque penuria vir egregius con- iunctissimusque mecum consiliorum omnium societate alienissimo rei publicae tempore exstinctus et auctoritatis et prudentiae suae triste nobis desiderium reliquerat, dole- bamque quod non, ut plerique putabant, adversarium aut obtrectatorem laudum mearum sed socium potius et consortem gloriosi laboris amiseram. etenim si in leviorum artium studio memoriae proditum est poetas
Abbreviated transcription (Latin):
essent eo tempore eloquentissimi
uiri. L. Crassus & M. Antonius cõ¬
sulares. eorum adhibere neutrũ
uoluit: dixit ipse prosese & pauca
.C. cotta quod sororis erat filius.¬
Et is quidem tamen ut orator qͣꝗͣ
erat ad modum adulescens sed.q.
mutius enudeate ille quidem &
polite ut solebat: nequaquam aũt
ea ui atq copia quam genus illud
iudici & magnitudo cause postu¬
labat. habemus igitur in stoicis ora¬
toribus rutlium: scaurum in an.¬
tiquis: utrunq tamen laudemus
quoniam per illos ne haec quidem
in ciuitate genera hac oratoria

Expanded text:
essent eo tempore eloquentissimi viri L. Crassus et M. An- tonius consulares, eorum adhibere neutrum voluit. Dixit ipse pro sese et pauca C. Cotta, quod sororis erat filius—et is quidem tamen ut orator, quamquam erat admodum adulescens—, et Q. Mucius enucleate ille quidem et polite, ut solebat, nequaquam autem ea vi atque copia quam genus illud iudici et magnitudo causae postulabat. habemus igitur in Stoicis oratoribus Rutilium, Scaurum in antiquis; utrumque tamen laudemus, quoniam per illos ne haec quidem in civitate genera hac oratoria
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo fuisse: tum enam .p lentu¬
lus ille princeps ad rem.p. dum¬
taxat quod opus ess& saus habu¬
isse eloquentiae dicitur isdemq
temporibus. L. furius. pilus perbene
latine loqui putabatur: litteratiusq
ꝗͣ caeteri. P. Sceuola ualde prudẽt᷑
E acute: paulo etiam copiosius: nec
multo minus prudenter i. maniliꝰ

Expanded text:
do fuisse. tum etiam P. Lentulus ille princeps ad rem publicam dumtaxat quod opus esset satis habuisse eloquentiae dicitur; isdemque temporibus L. Furius Philus perbene Latine loqui putabatur litteratiusque quam ceteri; P. Scaevola valde.prudenter et acute; paulo etiam copiosius nec m
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrocinia mediocriter aptum
iudebatur: ad se natoriam uero sẽ¬
tentam cuius erat ille princeps
uel maxume: significabat enim non.
prudentiam solum: sed quod maxume
rem continebat fidem: habebat hoc
a natura ipsa quod ad doctrina nõ
facile possã: quanꝗͣ huius quoque
ipius rei quẽ ad modum scis praecepta
scripn de uita ipsius acta sane utiles
quos nemolegit. At cyri uitam &
disciplinam legunt: praeclaram illã
quidem: sed neq tam nostris rebus
aptam: nec tamen scauri laudibus
anteponendam. Ipse etiam fufidius
in aliquo patronoꝵ numero fuit. Ru¬
tilius autem in quodam tristi &
seuero genere dicendi uersatus ẽ
& uterq natura uenemens & acer
Itaq cum una consulatum petiuissẽt
non ille solum qui repulsam tule¬
rat. Accusauit abitus designarẽ
competitorem: sed scaurus etiã
ab solutus rutilium in uidictum
uocauit: multaq opera multaq
industria rutiluis fuit quae erat
proptera granior : quod iemma¬

Expanded text:
ad patrocinia mediocriter aptum ad patrocinia mediocriter aptum videbatur, ad senatoriam vero sententiam, cuius erat ille princeps, vel maxime; significabat enim non prudentiam solum, sed quod maxime rem continebat, fidem. Habebat hoc a natura ipsa, quod a doctrina non facile posset; quamquam huius quoque ipsius rei, quem ad modum scis, praeceptascripti de vita ipsius acta sane utiles, quos nemo legit; at Cyri vitam et disciplinam legunt, praeclaram illam quidem, sed neque tam nostris rebus aptam nec tamen Scauri laudibus anteponendam. ipse etiam Fufidius in aliquo patronorum numero fuit. Rutilius autem in quodam tristi et severo genere dicendi versatus est. Erat uterque natura vehemens et acer; itaque cum una consulatunon ille solum, qui repulsam tulerat, accusavit ambitus designatum competitorem, sed Scaurus etiam absolutus Rutilium in iudicium vocavit. Multaque opera multaque industria Rutilius fuit, quae erat propterea gratior, quod idem ma
Abbreviated transcription (Latin):
sperans aeduitius est mortuus. nã
de .T. flaminio quem ipse uidi nihil
accepi nisi laune diligenter locut̃
his adiunct sunt .c. curio. in. scaurus
prunlius c. gracchus de scauro &
rutilio breuiter lic& dicere: quorũ
neuter summi oratoris habuit laudẽ
& uterq in multis causis causis uersatꝰ
erat. In quibusdam laudandis uiris
etiam si maximi ingenii non essent
probabiles tamen industria : quanꝗͣ
his quidem non omnino ingenium
sed oratorium ingenium defuit. neq
enim refert uideri qiuid dicendum
sit: nisi id quaeas solute & suauiter
dicere: ne id quidem satis est: nisud
quod dicitur: fit uoce uultu motuꝙ
conditius: quid dicam opus esse doctriã
sine qua etiam siquid bene dicitur
adiuuante natura: tamen id quia
fortuitofit: semper paratum esse
non potest: In scauri oratione sa¬
pients hominis &. tedti grauitas sũ¬
ma &. naturalis quedam merat
auctoritas non ut causam. sed ut
testimonium dicere putares. cum
pro reo dicer& hoc dicendi genus

Expanded text:
aedilicius est mortuus. Nam de T. Flaminino, quem ipse vidi, nihil accepi nisi Latine diligenter locutum. his adiuncti sunt C. Curio M. Scaurus P. Rutilius C. Gracchus. De Scauro et Rutilio breviter licet dicere, quorum neuter summi oratoris habuit laudem, et est uterque in multis causis versatus. Erat in quibusdam laudandis viris, etiam si maximi ingeni non essent, probabilis tamen industria; quamquam his quidem non omnino ingenium, sed oratorium ingenium defuit. Neque enim refert videre quid dicendum sit, nisi id queas solute et suaviter dicere; ne id quidem satis est, nisi id quod dicitur fit voce voltu motuque conditius. quid dicam opus esse doctrina? sine qua etiam si quid bene dicitur adiuvante natura, tamen id, quia fortuito fit, semper paratum esse non potest. In Scauri oratione, sapientis hominis et recti, gravitas summa et naturalis quaedam inerat auctoritas, non ut causam, sed ut testimonium dicere putares, cum pro reo diceret. hoc dicendi genus
Abbreviated transcription (Latin):
ao solutus rutilium in uidictum
uocauit: multaq opera multaq
industria ruuluis fuit quae erat
proptera gratior: quod idem ma¬
gnum munus de iure respondẽdi
sustinebat: sunt eius orauones ie¬
ume: multa praeclara deiune re¬
& grecis litteris eruditi paneni
auditor. prope ꝑfectus in stoicis
quoꝵ peracutum &arus plenr̃
orationis genus: scis tamen esse
exile: nec satis populari assessiõi
accommodatum Itaq illa quae
propria est huius disciplinae pͥhi¬
losophoꝵ de se ipsoꝵ opimio firma
in hoc iuro & stabilis inuenta est. qui

Expanded text:
solutus Rutilium in iudicium vocavit. Multaque opera multaque industria Rutilius fuit, quae erat propterea gratior, quod idem magnum munus de iure respondendi sustinebat. sunt eius orationes ieiunae; multa praeclara de iureet Graecis litteris eruditus, Panaeti auditor, prope perfectus in Stoicis; quorum peracutum et artis plenum orationis genus scis tamen esse exile nec satis popular adsensioni accommodatum. Itaque illa, quae propria est huius disciplinae, philosophorum de se ipsorum opinio firma in hoc viro ec stab
Abbreviated transcription (Latin):
ut studiosi litteraꝵ. flacei autem
emulus .p. decius fuit non infans
ille quidem sed ut uita sic orõne
etam turbulentus.m. drususo f.
qui intribunatii .e. gracchum. col¬

Expanded text:
litterarum. Flacci autem aemulus P. Decius fuit, non infans ille quidem, sed ut vita sic oratione etiam turbulentus. M. Drusus C. F., qui in tribunatu C. Gracchum con
Abbreviated transcription (Latin):
us sequi uitare alterid̃ cohortenir aut si qͣ
rei cuiꝰ geste aut pñtem aut auditã memo¬
riã pot̾imꝰ abire. Qua in re facile id quod ue¬
lius exemplo allato ꝑsuadere possumꝰ ũsti¬
cie partib utenur si aut innocentũ aut sup¬

Expanded text:
um sequi, vitare alterum cohortemur; aut si qua um sequi, vitare alterum cohortemur; aut si qua cuius rei gestae aut praesentem aut auditam memoriam poterimus habere: qua in re facile id, quod velimus, exemplo allato persuadere possumus. Iustitiae partibus utemur, si aut innocentium aut sup
Abbreviated transcription (Latin):
nassex. iuu. iormenta. renocatires nominu
et alias hmnoi res Dolus consumitur in pecu¬
mam. pollicitationes. dissimulatiões maturati¬
ones. m̾ciones et ceteras res de quib magis
idoneo tempore loquenur. si quãdo de re mili
shonesta res duuiditur in recũ ⁊ laudabile. Rec¬
tũ est quod cũ uirtute et officio fit. Id diuidĩ
ni prudenciã. iusticiã. fortitudine. modestiã.
¶Prudençia ẽ calliditas que roue quada p̃t de
lectũ habere bonoꝵ ⁊ maloꝵ. Dicitur ite pru¬
dentia sciã ciiusdã artificii. Itẽ appellatur
prudencia rerũ multaꝵ ꝑmemoria. ⁊ usus
cõplurimoꝵ negotioꝵ . ¶Iusticia est equitas ius
unicuiq tribuens pro dignitate cuiusq ¶fortitu¬
do est magnaꝵ rerũ appeticio ⁊ rerũ humilĩ
cõtemptio. ⁊ laboris cũ utilitatis rõue perpes¬
sio¶Modestia est i aio contines moderatio cu¬
piditatũ ¶Prudentie partib utemur iudican¬
do nicõmoda cũ inicõmodis conferemꝰ cũ alt̾i¬

Expanded text:
asses, arma, tormenta, evocationes hominum et alias huiusmodi res. Dolus consumitur in pecunia, pollicitatione, dissimulatione, maturatione, mentitione et ceteris rebus de quibus magis idoneo tempore loquemur, si quando de re militere velimus. Honesta res dividitur in rectum et laudabile. Rectum est, quod cum virtute et officio fit. Id dividitur in prudentiam, iustitiam, fortitudinem, modestiam. Prudentia est calliditas, quae ratione quadam potest dilectum habere bonorum et malorum. Dicitur item prudentia scientia cuiusdam artificii: item appellatur prudentia rerum multarum memoria et usus conplurium negotiorum. Iustitia est aequitas ius uni cuique re tribuens pro dignitate cuiusque. Fortitudo est rerum magnarum adpetitio et rerum humilium contemptio et laboris cum utilitatis ratione perpessio. Modestia est in animo continens moderatio cupiditatem. CAPUT 4 Prudentiae partibus utemur in dicendo, si commoda cum incommodis conferemus, cum alter
Abbreviated transcription (Latin):
mati no particularit̾ narrabunꝰ. si non ad
extremũ s usq eo quo opus erit ꝑ sequiur
tus rerũ ita apponeniꝰ ut non ante quoq q
scã suit sciri possuit tam ⁊ si nos reticiu̾mꝰ
iuod genus est si dicam me ex prouuncia redisse¬
profectũ quoq in prouiaciã intelligitur. Et
omumodo non modo id quad ob est s eciã id quod
neq ob est neq adiuuat satius est preterira
ne bis aut sepiꝰ idem dicamus ¶Cauendũ est

Expanded text:
matim, non particulariter, narrabimus; et si non ad extremum, sed usque quo opus erit, persequemtus rerum ita exponemus ut ante quoque que facta sunt fieri possunt, tamen et si nos reticuerimus; quod genus estprofectum quoque in provinciam intellegatur. Et omnino non modo id, quod obest, sed etiam id, quod neque obest neque adiuvat, satius est praeterire. Et ne bis aut saepius idem dicamus, cavendum est;
Abbreviated transcription (Latin):
cognou̾imꝰ ¶ Causaꝵ constitutioes alii qua¬
tuor fecerunt. doctor nr hermestes cres pu¬
tauit ee Nõ ut de illoꝵ quicquã detraheret
iuentione sed ut ostendet id quod oportuiss
simplicitꝰ ⁊ singulari modo docere illos di¬
stribuisse dupplicit̾ ⁊ biꝑtito Constitutio e
prima deprecatio defensoris cũ accusatoris
ulixes interuenit occisum conspicatur cor¬
pore telum cruentũ educit. Tencer int̾¬
uenit cũ fratre occisum inimicũ fris cũ
gladio cruento uideat capitis accersit. hic¬
qui coiectura uerũ queritur de fco erit co¬

Expanded text:
cognoverimus. Causarum constitutiones alii quatcognoverimus. Causarum constitutiones alii quattuor fecerunt: noster doctor tres putavit esse, non ut de illorum quicquam detraheret inventione, sed ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertito. Constitutio est prima deprecatio defensoris cum accusatoris Ulixes intervenit: occisum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de facto erit co
Abbreviated transcription (Latin):
singuli consuuuitur oratoris officiũ dabimꝰ
opani ut nichilonimꝰ industrie ꝙͣ rei utilitatis
stributa est Primiu porata narratioe debem
apire quod nob conueniat cũ adu̾sarns si ea
id ita sit me ulcisci parentem negant opor¬
tuisse Deinde cũ hec fecerunꝰ distributione
uti debemiꝰ Ea duridr̃ in duas partes Enu¬
meratione. ⁊ expone/ Enumeratione uteniur
cũ dicemꝰ numero quot de reb dicturi su¬
mus. Eam plusquã triũ partũ numeto
contineri non oportet Nam ⁊ periculosũ
est nequando plus minus ue dicamꝰ ⁊ susp¬
tione affert auditor meditatiois et artifien
q̃ res fidem abrogat oroui Expositio ẽ cũ
solute ¶Nunc ad confirmatione ⁊ confutaco¬
nẽ transeamus. Tota spes uincendi iõq ꝑ¬
suadendi posita est confirmatioe ⁊ in confu
erimꝰ contrariaq dissoluerimꝰ absolute in¬
muum munꝰ oratoriũ confocerimꝰ. utrũq
igr̃ facere poteruuꝰ si constitucõnez cause

Expanded text:
singulare consumitur oratoris artificium - dabimus singulare consumitur oratoris artificium - dabimus operam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas staperire quod nobis conueniat cum aduersariis, id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum hoc fecerimus, distributione uti debemus. Ea dividitur in duas partes: enumerationem et expositionem. Enumeratione utemur, cum dicemus numero, quot de rebus dicturi sumus. Eam plus quam trium partium numero ‹esse› non oportet: nam et periculosum est, ne quando plus minusve dicamus; et suspicionem adfert auditori meditationis et artificii: quae res fidem abrogat orationi. Expositio est, cum  Nunc ad confirmationem ‹et confutationem› transeamus. Tota spes vincendi ratioque persuadendi posita est in confirmatione et in confuterimus contrariaque dissolverimus, absolute nimirum munus oratorium confecerimus. Utrumque igitur facere poterimus, si constitutionem causae
Abbreviated transcription (Latin):
conseruabuuꝰ ut geste res erunt. Aut ut po¬
cuisse fieri uidebuntur hic erit considerandum
ne quid ꝓcurbate ne quid contorte ne quid no¬
transeanus. ne ab ultuno repetamus ne longe¬
persequeniur ea q̃ de liberta precepta sunt.
Nani quo breuior eo dilucidior ⁊ cognitu fa¬
rum rõnes locoꝵ oportuitates constabunt ne
refelli possit. Aut temporis parũ fuisse aut
cau nullam aut locũ ydoneũ nõ fuisse, aut
homines ipos facere aut pati no pocuisse si
uĩa res erit nchilomimꝰ hec onnã narrando
conseruanda sunt Nã sepe u̾tas iusi hec ser¬
uata suit fideui no poterit facere. Siu ent
fca eo magis erunt conseruanda. his de re¬
bus caute configendũ est quib in reb tabu¬
le aut alicuiꝰ firma auctoritas indebitur ĩ¬
cerfuisse ¶Adhuc que Aexo sunt acbitror mnͥ
constare cũ ceteris artis scriptorib nisi qͥa
ubi plane certã mã et ꝑspicnã rõnem exor¬
dioꝵ haberemꝰ ¶ Nuc quod reliquũ est qui
de rerũ inuentione disputandũ est in qua

Expanded text:
narrentur, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. hic erit considerandum, ne quid perturbate, ne quid con- torte dicatutranseatur, ne ab ultimo repetatur, ne si sequemur ea, quae de brevitate praecepta sunt; nam quo brevior, dilucidior et cognitu farum rationes, locorum opportunitates constabunt, ne refelli possit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum idoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Si vera res erit, nihilominus haec omnia narrando conservanda sunt; nam saepe veritas, nisi haec servata sint, fidem non potest facere: sin erunt ficta, eo magis erunt conservanda. De iis rebus caute confingendum est, quibus in rebus tabulae aut alicuius firma auctoritas videbitur interfuisse. Adhuc quae dicta sunt arbitror mihi constare cum ceteris artis scriptoribus, nisi quut plane certam viam et perspicuam rationem exordiorum haberemus. Nunc, quod reliquum est - quoniam de rerum inventione disputandum est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
et partem constituconis cã posita reperiri
oporteret. Deinde docaumꝰ inditione ꝙͣ admo¬
dũ queri coueniret. Qua muenta airand¬
est ut onis ro tocus oromns ad eã confera¬
tur. Postea admoniumꝰ ẽẽ cas ꝙͣplures in
quib plures constitucones aut partes con¬
stitutionũ accõmodarentur. Reliquũ uideba¬
tur ẽẽ ut onderemꝰ que ratio possit ĩue¬
tioes ad unaquaq constitucione aut partẽ
constitutiois accomodare. Et ite quales arg̾¬
tiones quas grea epicheraniata appellant
sequi ⁊ quales uitari oportẽt. Quoꝵ utrũ¬
q pertinet ad cõfirmatione ⁊ ad confuta¬
tione. Deinde ad extremũ docebimꝰ cuiuusmo
conclusionib oronũ uti oporteat q locꝰ ex
tremꝰ de sex partib oronis. primũ ergs

Expanded text:
et partem constitutionis causa posita reperiri et partem constitutionis causa posita reperiri oporteret. Deinde docuimus, iudicationem quemadmodum quaeri conveniret: qua inventa curandum, ut omnis ratio totius orationis ad eam conferatur. Postea admonuimus esse causas conplures, in quas plures constitutiones aut partes constitutionum adcommodarentur. Relicum videbatur esse, ut ostenderemus, quae ratio posset inventiones ad unam quamque constitutionem aut partem constitutionis adcommodare; et item quales argumentationes, quas Graeci epicheremata appellant, sequi, quales veitari oporteret; quorum utrumque pertinet ad confirmationem et ad confutationem. Deinde ad extremum docuimus, cuiusmodi conclusionibus orationum uti oporteat; qui locus erat extremus de sex
Abbreviated transcription (Latin):
quas cãs reciꝑe oratore oporteret ⁊ in
quib partib officiis artis elaborare conue¬
iuret et ea officia qua rõne facillime con¬
sequi possit orator. uerũ quod neq de om̃i¬
b reb dici suuł poterat de maxinus reb
primũ scribendũ fuit. quocirca tibi cognitu
faciliora inderentur itaq nob̃ placitũ est ut
ea q̃ difficilima eent potissimũ constribere¬
inꝰ ¶ Causaꝵ tria genera sunt. Demõst̃tiũ.
deliberatiuuu. Iudiciale. multo difficilimũ est¬
iudiciale.G. id primũ absolueniꝰ hoc ⁊ priore
remus. Quor muentio ⁊ pͥma ⁊ difficilli¬
ma est/ ea quoq nobis erit hoc libro prope
sumꝰ de exordio. narratioe dione nec plibus
uerbis ꝙͣ necce funt. nec minus dilucde ꝙͣ te
uelle existunabamiꝰ. Deinde conucti de confu¬
matioe ⁊ de confutatioe dicendũ fuit. Qr.
gn̾a constituconũ et eaꝵ partes aꝑiumus
Ex qͦ silis ondebatur quom̃o consticucõnen

Expanded text:
quas causas recipere oratorem oporteret, et in quas causas recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis artis elaborare conveniret, et ea officia qua ratione facillime consequi posset. Verum, quod neque de omnibus rebus simul dici poterat et de maximis rebus primum scribenviderentur, ita nobis placitum est, ut ea, quae difficillima essent, potissimum conscriberemus. Causarum tria genera sunt: demonstrativum, deliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primum absolvimus hoc et priore quinque inventio et prima et difficillima est. Ea quoque nobis erit hoc libro propemsumus de exordio, narratione, divisione, nec pluribus verbis, quam necesse fuit, nec minus dilucide, quam te velle existimabamus; deinde coniuncte de confirmatione et confutatione dicendum fuit. Quare genera constitutionum et earum partes aperuimus; ex quo simul ostendebatur, quomodo constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
nec ratio quare fecerit quare fecisse eciã
negatitur. Nec firmamentũ exquiritur qui
nõ subest io Quando ex itentione ⁊ infi¬
ciatione iudiciõ coustituitur hoc mo intẽcio
occidisti aiacem. depulsio no occidi. Iudicio
Si plures erunt constitutiones aut partes
constitutionũ inditiones quoq plures erut
in una cã. s ⁊ omes sili roue reꝑientur
Sedulo decernimꝰ oꝑam breuiter ⁊ dilucide¬
ut quib de reb adhuc dicendũ fuit dicere¬
pt̾ multitudine lraꝵ possit animiũ tuũ de¬
fatigatio retardare. S si quo tardius hec
que studes absoluentur. tũ rerũ magnitu¬
diui cũ uris quoq occupationib assignate
debebit. ueruptame maturabimꝰ ⁊ quod
negocio dumnutũ fu̾it exequabimꝰ industria
ut pro tuo ra nos officio ⁊ nro na te feudio
munꝰ hoc accurulatissime tue largiamiur
uoliuitati. Liber secundus
n primo libro herenui breuit̾ exposuuꝰ

Expanded text:
nec ratio qua re fecerit quaeritur, fecisse enim nec ratio qua re fecerit quaeritur, fecisse enim negatur: nec firmamentum exquiritur, quoniam non subest ratio. Quare ex intentione et infitiatione iudicatio constituitur, ‹hoc› modo: Intentio: «Occidisti Aiacem.» Infitiatio: «Non occidi.» Iudicatio: est. Si plures erunt constitutiones aut partes constitutionum, iudicationes quoque plures erunt in una causa, sed et omnes simili ratione reperientur. Sedulo dedimus operam, ut breviter et dilucide, quibus de rebus adhuc dicendum fuit, dicerepter multitudinem litterarum possit animum tuum defatigatio retardare. Si qua tardius haec, quam studes, absolventur, cum rerum magnitudini tum nostris quoque occupationibus adsignare debebis. Verumtamen maturabimus et, quod negotio deminutum fuerit, exaequabimus industria, ut pro tuo in nos officio, nostro in te studio munus hoc adcumulatissume tuae largiamur voluntati. LIBER II CAPUT 1 In primo libro, Herenni, breviter exposuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fateatur se occidisse matrẽ insi acculerit fci
rõnem. peruertit defensionẽ. Gͦ. affert eã que
uisi intercederet nec cã que eet ille eni inquit
dubitatio poterit remon̾e damꝑnatione. Inue¬
ta roue firmamentũ querendũ est. id est qd
continet accusatione que affertur circa ratio¬
pacto iure occidi illa ei patrẽ meũ occiderat
utetur accusator firmameto hoc modo. S
no tu abste occidi neq indempnatũ penas
pendere oportuit/ Ex roue defensionis, ⁊
ex firmameto accusationas iudicii cã nascit
oportet. Quod nos indicionẽ greci kertioaan
appellant. Ea constituetur ex conuictioe fir¬
mamenti ⁊ roms defensione hoc mo. Cum
dicat orestes se patris ulciscendi cã matre
occidisse rectũ ne fuit siune iudicio a filio di¬
remestrã occidi. Ergo hauc inditionẽ repe¬
In om̃ib constitutiõib et partib constituto¬
nũ in hac uia iudicõnes reꝑientur ꝓpter¬
quã icõiecturari constitutione. Nam in ea

Expanded text:
confitetur se occidisse matrem: nisi adtulerit facti rationem, perverterit defensionem. Ergo adfert eam, quae nisi intercederet, ne causa quidem esset. Illa enim, inquit, rva quidem dubitatio potest remorari damnationem. Inventa ratione firmamentum quaerendum est, id est, quod continet accusationem, quod adfertur contra ratiopacto: «Iure occidi: illa enim patrem meum occiderat», utetur accusator firmamento, hoc modo: «At non abs te occidi neque indamnatam poenas pendere oportuit.» Ex ratione defensionis et ex firmamento accusationis iudicii quaestio nascatur oportet: eam nos iudicationem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi. Ergo hac ratione iupartibus constitutionum hac via iudicationes reperientur, praeterquam in coniecturali constitutione: in ea
Abbreviated transcription (Latin):
mo poetaꝵ et orator s eciã cotidiam
ẜmoris hm̃oi denonimationũ ¶ Circui¬
cio est or̃o remi simplice assumpta cir¬
cũstribens elõcone hoc mo. Saipiois per¬
uidencia kartaguns opes fregit na in
si ornãdi iõ quedã eet habita scipio po¬
tuit ⁊ kartago simplicit̾ appellari
ordiue pu̾sione aut crãsiectiõe. ꝑu̾si¬
one sie. hoc nobis deos ĩmortales arbi¬
tror dedisse uirtute pro uirã. trasiectio¬
ne hoc mo Iustabilis in istũ płiũ ua
q̃ rem nõ reddit obscurũ multũ prodx¬
rit ad ꝯtinuatioes de quib ante dictũ
ẽ. In quib oportet uerba sicut a poetis¬
in quedã extruere uerũ ut perfecte
et politissume possunt ee absolute. ¶ Su¬

Expanded text:
poetarum et oratorum, sed etiam cottidiani sermonis huiusmodi denominationum. Circumitio est oratio rem simplicem adsumpta circumscribens elocutione, hoc pacto: «Scipionis providentia Kartaginis opes fregit.» Nam hic, nisi ornandi ratio quaedam esset habita, Scipio potuit et Kartago simpliciter appellariordinem perversione aut transiectione.› Perversione, sic: «Hoc vobis deos inmortales arbitror dedisse virtute ‹pro› vestra.» Transiectione, hoc modo: «Instabilis in istum plurimum quae rem non reddit obscuram, multum poterit ad continuationes de quibus ante dictum est; in quibus oportet uerba sicuti ad poeticum exstruere numerum, ut perfecte erpolitissime possint esse absolutae
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq in illo gene ex remotione brachii ⁊
contentioe dextre gladiꝰ ad corpus affer¬
ri in hoc aũt crebro et celeri corpꝰ uuln̾e co¬
sauciari iudetur. ¶ Continuatio ẽ deusa¬
freꝙͣtacio u̾boꝵ cũ absolutioe sinaꝵ. Ea u¬
teniur comodissime triꝑtito in smna. ni cotra¬
rio. ra conclusione. In sina hoc pacto. Ei non
multũ pt̃ ob ẽẽ fortuna qui sibi firmiꝰ in uir¬
tute qm in cau p̾sidiũ collocauit. In qͣrio hoc
mo na si quis spei nõ multũ collocarit in
cau quid est quod ei magnope casus obesse
possit In conclusioe hoc pacto ꝙ si in eos for¬

Expanded text:
Itaque in illo genere ex remotione brachii et Itaque in illo genere ex remotione brachii et contortione dexterae gladius ad corpus adferri, in hoc autem crebro et celeri corpus vulnere consauciarei videtur. CAPUT 27 Continuatio esfrequentatio verborum cum absolutione sententiarum. Ea utemur commodissime tripertito: in sententia, in contrario, in conclusione. In sententia hoc pacto: «Ei non multum potest obesse fortuna, qui sibi firmius in virtute, quam in casu praesidium conlocavit.» In contrario hoc modo: «Nam si qui spei non multum conlocarit in casu, quid est quod ei magnopere casus obesse possit?» In conclusione hoc pacto: «Quodsi in eos p
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝯmodũ est auditu propt̾ breuẽ ⁊ abso¬
lutã conclusionẽ. Tunc uo̾ uehement̾
qd̾ opus ẽ oratori probat contrarias rer
et ex eo quod dubiũ nõ est expedit illud
quod ẽ dubiũ ut aut dilui nõ possit aut
multo difficillume possit ¶Membrũ oro¬
is appellat᷑ res breuit absoluta siuie to¬
aus siñe demostracõne que demde alio
membro oromis excipitur. hoc mo. Et
mimico proderas id est unũ qd̵ appellat
mebru deinde hoc excipiatur oportet ab altero
et amicu ledebas Ex duob mebris suis exor
uatio hec yt constare. S comodisina ⁊ absolu¬
tissima ẽ que ex trib constat hoc pacto. Et
municos proderas et amicũ ledebas ⁊ tͥ non
cõsulebas. Itẽ nec. R.p. consuliusti nec amicis¬
profusti nec inuncis restitisti ¶Articulus dr̃
cũ singla uerba int̾uallis distinguntur cesa
fidia sustulisti. Int̾ hꝰ gmis et illiꝰ suꝑioris ue¬
hemenciã hoc int̾est quod illud tardiꝰ et ra¬
rius uenit herebrius et cel eriꝰ ꝑuenit ..

Expanded text:
commodum est auditu propter brevem et absolutam conclusionem tum vero vehementer, id quod opus est oratori, conprobat contraria re et ex eo, quod dubium non est, expedit illud, quod est in dubio, ut dilui non possit aut multo difficillime possit. Membrum orationis appellatur res breviter absoluta sine totius sententiae demonstratione, quae denuo alio membro orationis excipitur, hoc pacto: «Et inimico proderas» Id est unum, quod appellamus membrum; deinde hoc excipiatur oportet altero: «Et amicum lnatio potest constare, sed commodissima et absolutissima est, quae ex tribus constat hoc pacto: et inimico proderas et amicum laedebas et tibi non coprofuisti nec inimicis restitisti.» Articulus dicitur, cum singula verba intervallis distinguentur caesfidia sustulisti.» Inter huius generis et illius superioris vehementiam hoc interest: illud tardius et rarius venit, hoc crebrius et celerius pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
gnatiois alicuiꝰ hoĩs aut urbis aut loci
aut rei cuiuspiã cõpellatiõe hoc modo. Te
nũc alloquor affricane cuiꝰ mortui nome
quoq splendori aut decori est ciuitati tui cla¬
rissam nepotes suo sangiũe aluerũt nuimi¬
coꝵ crudelitate. Ite ꝑfidiose flagelle ꝙͣ fa¬
cile scelere ur̃o contabiusti ut cuiꝰ intor
urbis italiã nuꝑ illastrauit eius mĩc iux
fundamẽtoꝵ reliquie maneant. Itẽ bonoꝵ
insidiatores latrocimo uitã mor̾entissii
cuiusq perstit̾itis tantã ne ex unquitage
iudicioꝵ nris coliiuus assumitis facultate
hac exclamatioe et in loco utenur raro
⁊ cũ rei magnitudo postulare uidebitur
ad qua uolemꝰ indignatione aniuiũ auditoris
adducemus ¶ntercogatio no onus granis
est neq concuma s hec q̃ cũ enuiuerata
.si q̃ obsunt cae adusarioꝵ cõfirmat suꝑiore
oroue hoc pacto. Cu igr̃ hec onnã faceres
trũ alique exortari oportuit qui ista te per¬

Expanded text:
gnationis alicuius per hominis aut urbis aut loci gnationis alicuius per hominis aut urbis aut loci aut rei cuiuspiam conpellationem, hoc modo: «Te nunc adloquor, Africane, cuius mortui quoque nomen splendorei ac decori est civitati. Tui clarissimi nepotes suo sanguine aluerunt inimicorum crudelitatem.» Item: «Perfidiosae Fregellae, quam facile scelere vestro contabuistis, ut, cuius nitor urbis Italiam nuper inlustravit, eius nunc vix fundamentorum reliquiae maneant.» Item: «Bonorum insidiatores, latrocinia, vitam innocentissimi cuiusque petistis; tantamne ex iniquitate iudiciorum vestris calumniis adsumpsistis facultatem?» Hac exclamatione si loco utemur, raro, et cum rei magnitudo postulare videbitur, ad quam volemus indignationem animum auditoris adducemus. Interrogatio non omnis gravis est neque concinna, sed hquae obsunt causae adversariorum, confirmat superiorem orationem, hoc pacto: «Cum igitur haec omnia faceres, utrum› aliquem exornarei oportuit, qui istaec pro