comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euocatus solito tristior effectus mirantibus amicis
multa de malis imperii disputasse. Alter impe¬
rator effectus semper imperium horruisse menigrat᷑.
Magnus est ad imperium ascensus magni ĩperio
labores magni quoq cum ascenderis ex alto casꝰ
Si michi non credis Iulyum cesarem interroga
Gayum quoq caligulam et claudyum et neronem et
galbã Otthonem uitellyum domycianum comodũ
pertinacem de quo proxime dictum est Passyanũ
preterea et maternum cum filio dyodumeon fidissi-¬
muniq omnium Elyogabalum longeq similem mo-¬
ribus alexandrum Utriusq eciam quod mireris cũ
filio matrem Maximosq et maximianos et maxĩ-¬
mos et gordyanos Preterea et philippos et deciũ
gallumq et uolusyanum et palerianum insigni
calamitate notabilem et contemptorem paterne mi-¬
serie galienum aurelianum Deniq et probum
Iulyanum et licymum et constantimuir Et ualen¬
tem et gracianum et ualentinanum/ At ne ad

Expanded text:
evocatus, solito tristior effectus mirantibus amicis, evocatus, solito tristior effectus mirantibus amicis, multa de malis imperii disputasse, alter imperator effectus semper imperium horruisse memoratur. Magnus est ad imperium ascensus, magni in imperio labores, magni quoque cum ascenderis ex alto casus; si michi non credis, Iulium Cesarem interroga, Gaium quoque Caligulam et Claudium et Neronem et Galbam, Othonem, Vitellium, Domitianum, Commodum, Pertinacem, de quo proxime dictum est, Bassianum preterea et Macrinum cum filio Diadumeno fedissimumque omnium Heliogabalum longeque dissimilem moribus Alexandrum, utriusque etiam, quod mireris, cum filio matrem, Maximinos quoque et Maximianos et Maximos et Gordianos preterea et Philippos et Decium Gallumque et Volusianum et Valerianum insigni calamitate notabilem et contemptorem paterne miserie Galienum, Aurelianum denique et Probum, Iulianum et Licinium et Constantium et Valentem et Gratianum et Valentinianum. Ac ne ad
Abbreviated transcription (Latin):
dita deformia reformare deserti culturani ruris
multisq diu neglectam suscepisti multis egẽt dura
arua ligonibus multis prata Riuis arentia estuan¬
dum algendumq tibi est. Si successerit tu hinc
laudem Reliqua successor tuus metet illi seueris
sera est messis multas poscit etates/ Gai¬
Ascendi ad imperium iam quiescam et secura uiuã¬
Ratio. Falsa te habet opinio nũiꝙͣ minus tu ne
ni excelsum montem ut uentos et fulmina eua¬
Deres ascendisti. Non legisti oratianum illud Sepia
uentis agitatur ingens pynus et excelse alias celsẽ
casu. grauiore/. Decidunt turres feriuntq summnos
fulgura montes. Et quanto aliter de hac statꝯ emi¬
nentia senciebant experti principes Augustus et
dyoclecianus quorum alter ut legimus de dimit/¬
tendo imperium cogitauit alter nunc dimisit
alias amisit imperium Nec reuocatus assensum
dedit/. Quanto aliter marchus aurelyus et per-¬
tinax quorum primus adoptione ad spem imperii

Expanded text:
dita, deformia reformare? Et deserti cultura ruris dita, deformia reformare? Et deserti cultura ruris multisque diu neglectam suscepisti, multis egent dura ardua ligonibus, multis prata rivis arentia; estuandum algendumque tibi est. Si successerit, tu hinc laudem, reliqua successor tuus metet; illi severis, sera est messis, multas poscit estates. Ascendi ad imperium; iam quiescam et securus vivam. Falsa te habet opinio, nunquam minus: tune in excelsum montem, ut ventos et fulmina evaderes, ascendisti! Non legisti horatianum illud: Sepius ventis agitatur ingens Pinus: et celsae graviore casu Decidunt turres: feriuntque summos Fulnentia sentiebant experti principes, Augustus et Diocletianus! Quorum alter, ut legimus, de dimittendo imperio cogitavit, alter autem dimisit imperium, nec revocatus assensum dedit. Quanto aliter Marcus Aurelius et Pertinax! Quorum primus adoptione ad spem imperii
Abbreviated transcription (Latin):
felices ea que hic fingitur felicitate An miseri sint
Iempe mortalis regin felicitas Rex bonus Te in-
Rexsum nil non licet regi Ratio. Nulla minꝯ
ymmouero quod olim licuit iam non licet Et si for-¬
te de regno licenti aucuparis non te regẽ noueris
sed tyrannum Gaudium. Rex sum atq omnia
possum Ratio. ymmo nichil nisi quod decet regẽ
Cuius ut dixi minor est licentia ꝙͣ priuati Sin
hoc calle uoluptatem petis falleris Et tota ut
ayunt curras uel erras uia/ Uoluptas a tergo
longe est/ hac ad laborem itur et ad gloriant¬
Gaudium. Rex sum eritq michi iam certa trã-¬
quillitas Natio. ymino si qua olinfuit perit sul¬
tus nauta qui pelicto portu in altum uela facit aliag¬
trahit tranquillitatem querens. Gaudium. At Roma¬
hus imperator factus sum Ratio. Clarissimũ nomen
sed durissimum officium Magna seruare difficile est̃
Quid collapsa erigere spersa colligere Recuperare per¬

Expanded text:
felices, ea que hic fingitur felicitas, an miseri sint. felices, ea que hic fingitur felicitas, an miseri sint. Nempe mortalis regni felicitas rex bonus; te in Rex sum, nil non licet regi. Nulli minus; immo vero, quod olim licuit iam non licet: et si forte de regno licentiam aucuparis, non te regem noveris, sed tyrannum. Rex sum atque omnia possum. Immo nichil nisi quod decet regem, cuius, ut dixi, minor licentia quam privati est. Sin hoc calle voluptatem petis falleris et tota, ut aiunt, erras via. Voluptas a tergo longe est; hac ad laborem itur et ad gloriam. Rex sum eritque michi iam certa tranquillitas. Immo si qua olim fuit, periit: stultus nauta, qui relicto portu in altum vela facit tranquillitatem querens! At Romanus imperator factus sum. Clarissimum nomen, sed durissimum officium; magna servare difficile est: quid collapsa erigere, sparsa colligere, recuperare per
Abbreviated transcription (Latin):
perturus sed quietis nichil Gaudium. Iuste reg¬
Rem deo Scito autem te seruire querulis et uix tibi
ante obitum graciam relaturis Raro tam iustus
quisꝙͣ regum fuit ut non carior populo foret successor
is cum penerit alter optabitur Hii sunt uulgi mo-¬
res odisse presentia futura alias uentura cupere p̃-¬
terita celebrare Quaudo ergo defuerint querele si
ome presens bonum sordet nilqz omnium placet
nisi quod cruciat seu perditum seu speratum Gaud̃.
Sceptrum ac dyadema sortitus sum Ratio. Fulgi-¬
das compedes clarainqz miseriam que si plene
omnibus nota esset Crede michi non uno tociens
de solio litigarent duo sed plura essent regna ꝙͣ
reges Gaudium. Purpura indutus sum Ratio.
Non cultus exterior sed internus habitus et mens
regia regem facit/ Alexandri Romani principis dic¬
tum fuit Imperium in uirtute non in decore con-¬
sistere Gaudium. Ad regnum prouehor Ratio.
Nluuc in dubio pertitur subiectorum status An

Expanded text:
perturus, sed quietis nichil. Iuste regperturus, sed quietis nichil. Iuste regrem Deo; scito autem servire te querulis et vix tibi ante obitum gratiam relaturis. Raro tam iustus quisquam regum fuit, ut non carior populo successor foret; is cum venerit alter optabitur. Hi sunt vulgi mores: odisse presentia, ventura cupere, preterita celebrare; quando ergo defuerint querele, si omne presens bonum sordet nilque omnium placet, nisi quod cruciat, seu perditum seu speratum? Sceptrum et diadema sortitus sum. Fulgidas compedes claramque miseriam, que si plene omnibus nota esset, crede michi, non totiens uno de solio litigarent duo, sed plura essent regna quam reges. Purpuram indutus sum. Non cultus exterior, sed internus habitus et mens regia regem facit: Alexandri Romani principis dictum fuit, imperium in virtute, non in decore consistere. Ad regnum provehor. Nunc in dubio vertitur subiectorum status, an
Abbreviated transcription (Latin):
cia Regis regni salus sita est Nmus mali Reor ui que¬
situm dominium alias regnum reformare Teq de
reliquo sic agere ut rex uerus appareas ꝙͣ Regnum
Iure partum in quo iusto successeris parenti tyran¬
nica uexatione diripere Plus enim uere laudis
in progressu ac fine ꝙͣ in principio rerum est Rex¬
Gaudiũ. Rex sum Ratio. Melius sub iusto
rege ageres atq tranquillius ꝙͣ rex ip̃e Gaudium.
Negni solyum conscendi Ratio. Locum late con¬
spectum patentemq omniun iudiciis eoq periculo¬
sum ignauie laboriosum uero difficilemq uirtuti
Donus emm rex seruus est publicus Gaudium
Regni solio euectus sum Natio. Ut meritus
uideare tuas res teq ip̃m obliuiscere populũ tuũ
et Rem tuam cogita publicam. Quo die primum
Rex fuisti tibi moriens uiuere aliis incepisti qdq
durissimum est ingratis et iniquis estimatoribus¬
uemi Ratio. Iliquid ibi forsan periture glorie re-¬

Expanded text:
tia regis regnique salus sita est. Minus mali, reor, vi quetia regis regnique salus sita est. Minus mali, reor, vi quesitum dominium reformare teque de reliquo sic agere ut rex verus appareas, quam regnum iure partum, in quo iusto successeris parenti, tyrannica vexatione diripere. Plus enim vere laudis in progressu ac fine quam in principio rerum est. Rex sum. Melius sub iusto rege ageres atque tranquillius quam rex ipse. Regni solium conscendi. Locum late conspectum patentemque omnium indiciis eoque periculosum ignavie, laboriosum vero difficilemque virtuti. Bonus enim rex servus est publicus. Regni solio evectus sum. Ut meritus videare, tuas res teque ipsum obliviscere, populum tuum et rempublicam cogita. Quo die primum rex fuisti tibi moriens aliis vivere incepisti quodque durissimum est, ingratis et iniquis extimatoribusi. Aliquid ibi forsitan periture glorie re
Abbreviated transcription (Latin):
odit periisse expetit, Unde tamen et periculum
et metus eciam omnibus alias omnuis cesset qd̃
nõnullis tyrannorum uel nutrita publicis malis
audatia uel noticia alias nota ciuium spondet
iguauia An non saltem ullus est pudor hiis pre-¬
esse quibus te subesse sit dignius preter iniustam
uim rebus omnibus imparem Gaudium. Ty-¬
rannidem iudũ Ratio. Humanitatem ergo et
Iusticiam exuisti simul et procellosam uitam et
cruentam aut certe mortem dubiam elegisti In-¬
felix de quo sola patria que te genuit atq aluit
miser esse non possit quin sit dignꝯ esse miserior¬
Gaudium. Habeo summnum inter cues locum¬
Ratio. Habes in cuubus tyranindem in arenis do¬
nium In uepribus stratum In prerupto sedem In Ra¬
cce autem iure Rex sum Ratio. Idẽ em̃-
uero occultum esse non poterit Quid
intersit inter Regem tyrannumq iam
diximus Quid autem iuuat dici Regem si tyran-¬
uus es/ Non inspecioso cognomine sed in uera iusti¬

Expanded text:
odit periisse expetit. Ut tamen et periculum odit periisse expetit. Ut tamen et periculum et metus etiam omnis cesset, quod nonnullis tyrannorum vel nutrita publicis malis audacia vel nota civium spondet ignavia, an non saltem ullus est pudor, his preesse quibus te subesse sit dignius, preter iniustam vim rebus omnibus imparem? Tyrannidem indui. Humanitatem ergo et iustitiam exuisti, simul et procellosam vitam et cruentam aut certe dubiam mortem elegisti: infelix, de quo solam patria que te genuit atque aluit miser esse non possit, quin sit dignus esse miserior? Habeo summum inter cives locum. Habes in civibus tyrannidem, in arenis domum, in vepribus stratum, in prerupto sedem, in race autem iure rex sum. Id enim vero occultum diu esse non poterit; quid intersit inter regem tyrannumque iam diximus: quid autem iuvat dici regem, si tyrannus es? non in specioso cognomine, sed in vera iusti
Abbreviated transcription (Latin):
sopor imperterritus diui ubiq ceruicib ĩpendentẽ
uideris mucronem quem amico opes fortuuasq stias
miranti Non inepte monstrasse traditur dyonisius¬
quia tyranus quidem sed tyramndis estimator anti-¬
quissimus Gaudium. Ferro michi tyrannidem
acquislui Ratio. Ferro quesitam ferro eciam ser-¬
uaturus ferro forsitan amissurus preclaras plane
diuicias comparasti Esse omnibus odiosum ac ter-¬
rificum quodq hinc sequitur tibi te perpetuo gra-¬
uem metum ut enim periculi nichil sit quod in
quibusdam urbibus nat᷑ay ciuium prestat apta
seruitio Quando tamen pauor aberit ammo Re/¬
colenti Quid ille huius quod legitimi nomen ha¬
bet imperii metator ac fundator primus audiuit
a Liberio Romano equite Necesse est enim alias¬
inquit multor timeat quem multi timent Cuiꝯ
dicti ratio illa est quam posuit naso quia quem
metuit quisq perire cupit positam prius ab En-¬
nyo ubi ait Quem metuunt oderunt quẽ quisq

Expanded text:
sopor imperterritus, dum ubique cervicibus impendentem sopor imperterritus, dum ubique cervicibus impendentem videris mucronem, quem amico opes fortunasque suas miranti non inepte monstrasse traditur Dionysius tyrannus quidem, sed tyrannidis extimator acutissimus. Ferro michi tyrannidem acquisivi. Ferro quesitam, ferro etiam servaturus, ferro forsitan amissurus. Preclaras plane divitias comparasti: esse omnibus odiosum atque terrificum, quodque hinc sequitur, tibi te perpetuo gravem metu. Ut enim periculi nichil sit, quod in quibusdam urbibus natura civium prestat apta servitio, quando tamen pavor aberit animo recolenti quid ille huius, quod legitimi nomen habet imperii, metator ac fundator primus audivit a Laberio Romano equite: “Necesse est” inquit “multos timeat, quem multi timent”? cuius dicti ratio illa est, quam posuit Naso, quia: Quem metuit quisque perire cupit, positam prius ab Ennio ubi ait: Quem metuunt oderunt, quem quisque
Abbreviated transcription (Latin):
in meritis erogate iniurie faciunt hinc indignis
erogata beneficia Et ambitione turbatus ordo Rer
amici ex hostibus hostes ex ciuibus
Tyramius patrie mee sum Ratio. Rinquã id
esses si illam tuam esse patriam meminisses Si
obuersaretur animo publice matris effigies nũꝙͣ
fratres lacerares tuos cum quibus equã puericiam
atq adolescentiam egisses Eodem celo usus hiisdẽ
hiisdem ludis ac luctibus qua nunc mente de illoꝵ
tergo potes ludere atq illis flentibus gaudere
qua postremo impudentia in ea urbe uiuis in qua
uitam tuam omnibus scis esse Inuisam mortem
cunctis optabilem ubi esse neminem certus es qui
non male perditum te uelit. Lupum mitti alias¬
miti de grege seuissimum Gaudium. Tyranudẽ
accepi Ratio. Si preterito presens tempus con-¬
fers duram te ac miseram subiisse sarcinam in-¬
telliges tutam agebas et quietam uitam de hinc
nisi sceleri iungis amentiam Nulla tibi sine metu

Expanded text:
immeritis irrogate iniurie faciunt, hinc indignis immeritis irrogate iniurie faciunt, hinc indignis erogata beneficia et ambitione turbatus ordo rerum: amici ex hostibus, hostes ex civibus. Tyrannus patrie mee sum. Nunquid id esses, si illam tuam esse patriam meminisses? Si observaretur animo publice matris effigies, nunquam fratres lacerares tuos cum quibus equam pueritiam atque adolescentiam egisses, eodem celo usus, iisdem isdem ludis et luctibus: qua nunc mente de illorum tergo potes ludere atque illis flentibus gaudere? Qua postremo impudentia in ea urbe vivis, in qua vitam tuam omnibus scis invisam, mortem cunctis optabilem, ubi esse neminem certus es qui non male perditum te velit, lupum miti de grege sevissimum? Tyrannidem accepi. Si preterito presens tempus confers, duram te ac miseram subiisse sarcinam intelliges: tutam agebas et quietam vitam; dehinc, nisi sceleri iungis amentiam, nulla tibi sine metu
Abbreviated transcription (Latin):
fatigem circũspicere et contemplari iubeo uidebis
usitatun et coem tyrannorum exitum aut gla¬
dium aut uenenum Uereq illud a Satyrico dic¬
tum dices Ad generum cereris sine cede et uul-¬
nere pauci Descendunt reges et sicca morte tyrãni¬
Gaudium Tyramudem in ciues excerceo Ratio.
Dredam atq carnificinam auro implendus et
sanguine auri siciens monedula tenaxq nec mis-¬
sura cutem nisi plena cruoris yrundo Sed qua
fronte quo ue amio seu sanguinem illum fundis
pro quo seruando si homo esses sanguis trus ultro tibi
fundendus erat Seu ciuibus tuis aurum rapis qd
Diris predonibus largiaris spoliarisq qui tuis ꝑas¬
cendi opibus fuissent ditans alias ditandiq a qui¬
bus omini ingenio extorquendum legis alias extor¬
quere studes Sic maiorum uel exempla uel monita
uiluerunt. Sed hoc pessimum habet tyramiorum
uita ut quibus fidendum est metuant semper fidãtꝙ
quibus fidei nichil est/ Totumq hoc malum hinc

Expanded text:
fatigem, circumspicere et contemplari iubeo: videbis fatigem, circumspicere et contemplari iubeo: videbis usitatum et communem tyrannorum exitum, aut gladium aut venenum vereque illud a satyrico dictum dices: Ad generum Cereris sine cede et vulnere pauci, descendunt reges et sicca morte tyranni. Tyrannidem in cives exerceo. Predam atque carnificinam, auro implendus et sanguine, auri sitiens monedula tenaxque nec missura cutem nisi plena cruoris hirudo. Sed qua fronte quove animo seu sanguinem illum fundis, pro quo servando, si homo esses, sanguis tuus ultro tibi fundendus erat, seu civibus tuis aurum rapis quod diris predonibus largiaris, spolians qui tuis pascendi opibus fuissent ditansque a quibus omni ingenio extorquendum legis: sic maiorum vel exempla vel monita viluerunt! Sed hoc pessimum habet tyrannorum vita, ut quibus fidendum est metuant semper fidantque quibus fidei nichil est totumque hoc malum hinc
Abbreviated transcription (Latin):
infelicis Non te ad hystorias ueteres atq externas
mittam Quis pherey alexandri exitus alias euẽtꝰ¬
quis dyonisii syracusii quis argentini phalaridis¬
heracliensis quis epyrensis aristonii quis lacede/¬
hyperci Deuiq atheniensis quem occidisse immorta,¬
lis gloria infe interfectoribus fuit non ad recenti-¬
ores atq domesticas Cassyum melyumq et malyũ
Romani ciues Cathilynam quoq et gracchos et
apuleyum non tyrannos quidem sed tyrannidem af¬
fectantes inq impiis conatibus deprehensos ceptoq
prohibitos atq oppressos Nos postremo ad illos qui
maiores non meliores iusti uelo imperii trucẽ texe
tyranuidem atq iniustam Gayum scilicet atq neronẽ
domyciamum et Comodum et bassianũ Reliquosq
eius ordinis solo nomine principes quoriu mens
tyrannica et tyrannicus finis fuit Sed ad illos qͦs
auorum patrumq memoria seu eciam quos etas
seu regio presens uidit hos ego ne distantibus te

Expanded text:
infelicis. Non te ad historias veteres atque externas infelicis. Non te ad historias veteres atque externas mittam — quis Pherei Alexandri exitus, quis Dionysii Syracusii, quis Agrigentini PhalaridisHeracliensis, quis Ephirensis Aristotimi, quis Lacedehi denique Atheniensis, quem occidisse immortalis gloria interfectoribus fuit? —, non ad recentiores atque domesticas — Cassium Meliumque et Manlium, Romanos cives, Catilinam quoque et Gracchos et Apuleium, non tyrannos quidem, sed tyrannidem affectantes inque impiis conatibus deprehensos ceptoque prohibitos atque oppressos —, non postremo ad illos qui maiores, non meliores iusti velo imperii trucem texere tyrannidem atque iniustam — Gaium scilicet ac Neronem, Domitianum et Commodum ac Bassianum reliquosque eius ordinis, solo nomine principes, quorum mens tyrannica ac tyrannicus finis fuit —, sed ad illos quos avorum patrumque memoria, seu etiam quos etas ac regio presens vidit. Hos ego, ne distantibus te
Abbreviated transcription (Latin):
me bene estimat Ratio. Suspecta sanis ingeniis
estimatio insanorum malim te populo incognitũ
loquitur Ratio. Et tu popularibus ergo auris
fidis atq ageris quod licet magnis olim uiris eue-¬
nisse noueris Non minor est tamen uanitas gau-¬
dere flato tenui et incerto Gaudiũ. Populus
me miratur Ratio. Et ego te miror qui hec ĩ
gloriam tuam trahas Gaudiũ. Populus me
amat Ratio. Non hec laus sed fortuna est tua
Populi mos est ut sepe amat indignos sed a qͥb
indigni amoris sepe dignissimã fert mercedem.
De occupata tyrannide.xcu. Gaudium.¬
Nuasi tyramũdem in ciues meos Ratio.
Rependisti dignam uicem stultis amã-¬
tibus Illi te quo alias equo altius
extulerunt Illos tu iniqui iugo seruicii depres-¬
sisti Gaudiũ. Tyramndem aripui Ratio. Abstu-¬
listi libertatem aliis securitatem tibi Requiem
utrisq Gaudiũ. Tyrannidem consequutus sum¬
tio. Statum certi laboris euentus ambigui sedrt plimu

Expanded text:
ne de me extimat. Suspecta sanis ingeniis ne de me extimat. Suspecta sanis ingeniis extimatio insanorum; mallem te populo incognitum loquitur. Et tu ergo popularibus auribus fidis atque ageris; quod, licet magnis olim viris evenisse noveris, non minor tamen est vanitas gaudere flatu tenui et incerto. Populus me miratur. Et ego te miror, qui hoc in gloriam tuam trahas. Populus me amat. Non hec laus sed fortuna tua est: populi mos est, ut sepe amet indignos, sed a quibus indigni amoris sepe dignissimam fert mercedem. 95 DE OCCUPATA TYRANNIDE Invasi tyrannidem in cives meos. Rependisti dignam vicem stultis amantibus: illi te equo altius extulerunt, illos tu iniquo iugo servitii depressisti. Tyrannidem arripui. Abstulisti libertatem aliis, securitatem tibi, requiem utrisque. Tyrannidem consecutus sum. Statum certi laboris, eventus ambigui sed, ut plurimum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ultime palmam do Gaudium. Populus me
honorat Ratio. Labiis crede/ cor autẽ eorum
longe est a te Non est tibi fidelior ꝙͣ deo Raro quitꝙͣ
ex animo facit uulgus nisi tumultuari et furẽ
Ron faciet diu facile enim ruit quod non certo
iuditio stabilitum est Gaudium. Ardens in me¬
populi feruor est Ratio. Ardenti principio sepe
medium tepens finis algidus fuit quod haud
crebrius ulla in Re ꝙͣ in studiis populoꝵ cernas¬
Gaudium. Populus me laudat Ratio. Stultorũ
laus apud doctos infamia est/ Gaudium. Populus
me suscipit, Ratio. Leui rerum alteratione despi-¬
ciet semper enin alterum extremorum tenet, me-¬
diuiu uero nũꝙͣ ut qui habitantem ibi hostẽ me-¬
tuat/ Gaudiũ. Populus me colit Ratio. Mira-¬
bor si tam occulto cultore et inculto fructifices¬
Sine ullo delectu iudicare solitus utraniqz in par-¬
tem Itaq uulgi sentencia peros inter iudices con-¬
trarii argumentum est Gaudiũ. Populus de¬

Expanded text:
tis ultimo palmam do. Populus me tis ultimo palmam do. Populus me honorat. Labiis, credo. Cor autem eorum longe est a te; non est enim tibi fidelior quam Deo. Raro quicquam ex animo facit vulgus, nisi tumultuari et furere Non faciet diu; facile enim ruit quod non certo iudicio stabilitum est. Ardens ipopuli favor est. Ardenti principio sepe medium tepens, finis algidus fuit, quod haud crebrius ulla in re quam in studiis populorum cernas. Populus me laudat. Stultorum laus apud doctos infamia est. Populus me suspicit. Levi rerum alternatione despiciet; semper enim alterum extremorum tenet, medium vero nunquam, ut qui habitantem ibi hostem metuat. Populus me colit. Mirabor si tam inculto cultore fructificesSine ullo delectu iudicare solitus utranque in partem. Itaque vulgi sententia veros inter iudices contrarii argumentum est. Populus be
Abbreviated transcription (Latin):
Opulus me amat Ratio. Subsiste pau-¬
luluma mox oderit. Gaudiũ. Populus
me diligit, Ratio. Ne propera nondum
finis ut dies unus sic uita omnis a fine describitur¬
Gaudiũ. Populo carus sum Ratio. Quis illi
scipiony carior quis catulo quis Rutilio ac metello
Quid themystodem loquar aut mulcyadem quid
hoc genitum thymonem aut aristidem quid thesia
quid solonem quid hanybalem quid ligurgum qui ci¬
ues oro te ꝙͣ quisq ꝙͣ breuiter populo suo carus om¬
nium notus finis Et uel in contemptum uel in
odium uersus amor Atq indigna rebus premia fo-¬
ri labor accusatio mors exilium cathene Gaudiũ.
Multis in populo carus sum Ratio. Malus ergo
pauci enim boni atq malorum malis artibꝰ queri
amorem constat Si uero similitudo quedam pa-¬
rit amicicias ut prudentibus placet quid alias qͥs¬
sis extima qui multis in populo carus sis cariis¬
Gaudiũ. Populus me amat Ratio. Serenũ
hybernum aure estiue quies maris lunestatus
amor populi Paria hec si conferantur mobilita¬

Expanded text:
opulus me amat. Subsiste paululum: mox oderit. Populus me diligit. Propera, nondum finis; ut dies unus, sic vita omnis a fine describitur. Populo carus sum. Quis illi Scipionibus carior, quis Camillo, quis Rutilio ac Metello? Quid Themistoclem loquar aut Miltiadem, quid hoc genitum Cymonem aut Aristidem, quid Tesea, quid Solonem, quid Hannibalem, quid Lycurgum? qui cives, oro te, quam quisque, quam breviter populo suo carus? omnium notus finis et vel in contemptum vel in odium versus amor atque indigna rebus premia, fori labor, accusatio, mors, exilium, catene! Multis in populo carus sum. Malis igitur: pauci enim boni atque malorum malis artibus queri amorem constat: si vero similitudo quedam parit amicitias, ut prudentibus placet, qui sis existima, qui multis in populo carus sis. Populus me amat. Serenum hybernum, aura estiva, quies maris, lune status, amor populi: paria he si conferantur, mobilita
Abbreviated transcription (Latin):
Michi excercitus ingens est Ratio. Pompeyo quidẽ
thessalico prelio ut ait florus nichil magis exicio fu-¬
it ꝙͣ ip̃a excercitus magnitudo Et ferme in õibus
bales mcior semper ex cercitus sucubuit in inor
uincit.
De classe instructa. xcuin. Gaudium.

Expanded text:
Michi exercitus ingens est. Pompeio quidem Michi exercitus ingens est. Pompeio quidem Thessalico prelio, ut ait Florus, nichil magis exitio fuit quam ipsa exercitus magnitudo et ferme in omnibus bellis maior semper exercitus succubuit et minor vicit. 98 DE CLASSE INSTRUCTA Classem
Abbreviated transcription (Latin):
quem non ille ducem potuit terrere tumultus Ce-¬
sar autem incredibili illa sua constantia ac uirtute
motuu omnem compressit Et punitis auctoribus
quietauit excercitum atq ad obsequium Reduxit
Fecit idem ad antiochiam alexander ille Romanus
princeps successitq magnifice Sed et procede paulu¬
lum breui idem non ab alio ꝙͣ a suis militibus inter¬
fectus est/ Eodem modo alias anno iam pertinax
ante perierat Sic duo postinodum maximini pater
et filius Sic balbynus et maximus dic probus dux
clarissimus Sic gracianus et ualentimanus iunior
optum frẽs Ille a sius legionibus hic a suo comite
proditus Sic innumerabiles alii a suis hostibus in¬
uicti a suis excercitibus periere Et quos milites ap-¬
pellabant inuenere carnifices Uideas ergo quo gau-¬
decis tuus ergo hic excercitus trux immitis utq ait
ille Belua multorum est capitum Nichil nõ ausura
nra illa uel mopia uel auaricia a dirritante Gaudiũ.

Expanded text:
Quem non ille ducem potuit terrere tumultus? CeQuem non ille ducem potuit terrere tumultus? Cesar autem illa incredibili sua constantia ac virtute motum omnem compressit et punitis auctoribus quietavit exercitum atque ad obsequium reduxit. Fecit idem ad Antiochiam Alexander ille Romanus princeps successitque magnifice; sed procede paululum: brevi idem non ab alio quam a suis militibus interfectus est. Eodem modo iam Pertinax ante perierat: sic duo postmodum Maximini pater et filius, sic Balbinus et Maximus, sic Probus dux clarissimus, sic Gratianus et Valentinianus iunior, optimi fratres, ille a suis legionibus, hic a suo comite proditus. Sic innumerabiles alii a suis hostibus invicti suis exercitibus periere et quos milites appellabant invenere carnifices. Vide ergo quo gaudeas: tuus hic exercitus trux, immitis utque ait ille, belua multorum est capitum, nichil non ausura, iram illam vel inopia vel avaritia irritante.
Abbreviated transcription (Latin):
cile atq molestias insolenciasq dinumeret Sed tu
ommnia experiendo condisces et quanto sit sanctius
solum uiiere ꝙͣ cum multis legionibus. Profecto
la crudelitas castrantium moribus comparande sũt
Intelliges per teipm ꝙͣ sit uerus puerisq notissimꝰ
ille uersiculus / Nulla fides pietasq uiris qui castra
excercitus sum Ratio. Tutus pastor tygriduni
forsitanqz ursorum esses Possunt mansuefieri cor-¬
da ferarum at quoruindam hominum non possunt
Et minantur anteꝙͣ feriant fere in odia hominum
improuisa erumpunt hii quos tuos Reris qui te dĩm
uocant heu ꝙͣ paruo precio ueuale genus et ĩstabile
ꝙͣ leuibus ex causis mutabuntur et ex militibus
hostes fient blandi uultus in horrorem dateq tibi
dextere, tuam forsitan in peruiciem conuertentur
Neq si fiat nouum erit aut insolitum/ Ad placentiã
fuit motus ille terribilis quando aduersus Iulyumn
cesarem suus excercitus insurrexit De quo dictũ est

Expanded text:
cile atque molestias insolentiasque dinumeret; sed tu cile atque molestias insolentiasque dinumeret; sed tu omnia experiendo condisces et quanto sit satius solum vivere quam cum multis legionibus: profecto la crudelitas castrensium moribus comparande sunt. Intelliges per te ipsum quam sit verus pueris quoque notissimus ille versiculus: Nulla fides pietasque viris qui castra exercitus sum. Tutius pastor tigridum forsitan ac ursorum esses: possunt mansuefieri corda ferarum, at quorundam hominum non possunt; et minantur antequam feriant fere, odia hominum improviso erumpunt. Hi quos tuos reris, qui te Dominum vocant — heu quam parvo pretio venale genus et instabile! — quam levibus ex causis mutabuntur et ex militibus hostes fient! Blandi vultus in horrorem dateque tibi dextre tuam forsan in perniciem convertentur neque, si fiat, novum erit aut insolitum. Ad Placentiam fuit motus ille terribilis, quando adversus Iulium Cesarem suus exercitus insurrexit, de quo dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
armatum habeo Ratio. Mirabar nisi
regnum atq imperium excertitus hoc est miseria im-¬
seriam sequeretur Atq Seneca Scipionem affricanũ
celotenus attollit non quia magnos duxit excercitꝰ
quos et furiosi nocentesq duxerunt Sed ob egregiã
moderationem quam nũꝙͣ certe dat excercitus sepe
eripit semper minuit Que enim tam sollida u̾tꝰ
est quam tot sceleratorum totq carificũ cruentorũ
conuersatio exemplumq non deterreat/ Gaudium.¬
Magnum habeo excercitum. Ratio. Habes unde ĩ
campis uitam agas Neq enim aut urbes excercituũ
sunt capaces aut bene ciues togati militesq cohabi¬
citum Ratio. Habes belli materiam pacis excidiũ
si hinc gaudes ad celestem certe non pertines ciui¬
tatem Gaudium. Habeo excercitum ingentẽ Ratio.
habes utrumq ad latus hostes armator quos nec
murus a te separet nec uallum. Anceps profecto
negotium et graue Gaudium. Multe michi sunt
et ualide legiones Ratio. Harum tedia uenio fa¬

Expanded text:
armatum habeo. Mirabar nisi regnum atque imperium exercitus, hoc est miseria miseriam sequeretur: atqui Seneca Scipionem Africanum celo tenus attollit, non quia magnos ducit exercitus, quos et furiosi nocentesque duxerunt, sed ob egregiam moderationem, quam nunquam certe dat exercitus, sepe eripit, sepe minuit. Que enim tam solida virtus est, quam tot sceleratorum totque carnificum cruentorum conversatio exemplumque non deterreat? Magnum habeo exercitum. Habes unde in campis vitam agas; neque enim aut urbes exercituum sunt capaces aut bene cives togati militesque cohabiexercitum. Habes belli materiam, pacis excidium: si hinc gaudes, ad celestem certe non pertines civitatem. Habeo exercitum ingentem. Habes utrunque ad latus hostes armatos, quos nec murus a te separat nec vallum: anceps profecto negotium et grave. Michi multe sunt et valide legiones. Harum tedia nemo fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ quod dicere uoluisti Totum enim corpus intelli-¬
gis sed est uobis inuisibilis ammorum scabies cupi-¬
ditas ac libido et pruritus quidem ulciscendi queren-¬
diq qui quo magis scalpitur acrius estuat Hanc
ne tollere nec linire potestis nec sentitis quidem
Tanto minor est uobis semper nestri cura auimi¬
ꝙ corporis.
Ormire non possum Ratio. Uigila et

Expanded text:
quam quod dicere voluisti, totum enim corpus intelliquam quod dicere voluisti, totum enim corpus intelligis. Sed est vobis invisibilis animorum scabies, cupiditas ac libido, et pruritus quidam ulciscendi querendique, qui quo magis scalpitur, acrius estuat. Hunc ne tolli nec leniri poscitis, nec sentitis quidem, tanto minor vobis est semper vestri cura quam corporis. rmire non possum. Vigila et
Abbreviated transcription (Latin):
sit iocundus Dolor. Arida me scabies excercet Batio.
Iam horologio non egebis erit tecum que te noctibus
excitet Teq honesto cuiuspiam offitio fortassis uigilẽ
reddat Nemo tam pager quem non stabies sollicitum
faciet Dolor. Scabie torqueor Ratio. Morbus
ignobilis sed nobilis cura est Labor estas baluea per¬
uigil dieta di nec ista profuerint ad paciencie medi¬
cinam recurrendum erit Illa omnibus morbis est¬
dulcissima Dolor. Scabie crucior tediosa et feda¬
Ratio. Neutrum nego ubi ergo publius molestum
ocium prodagrici pedes dixit me siuante potes addere
mestum negotium scabiosi manus Sed quid dices
si quo fedior morbus eo pulchrior pacientia est/ Quid
si paruo ex malo bonum ingens elicis hec ninrum¬
earum una est rerum que contemptum corporis
maxime paruint quo nichil est melius mortali.¬
Dolor. Totum me scabies occupat Ratio. Tõtum
te uerum est id quidem metuo sed plus est forsitan

Expanded text:
sit iucundus. Arida me scabies exercet. sit iucundus. Arida me scabies exercet. Iam horologio non egebis: erit tecum que te noctibus excitet, teque honesto cuipiam fortassis officio vigilem reddat. Nemo tam piger, quem non scabies sollicitum faciat. Scabie torqueor. Morbus ignobilis, sed nobilis cura est: labor, estas, balnea, pervigilium, dieta. Si nec ista profuerint, ad patientie medicinam recurrendum erit: illa omnibus morbis utilissima est. Scabie crucior tediosa et feda. Neutrum nego. Ubi ergo Publius molestum otium “podagrici pedes” dixit, me sinente potes addere, mestum negotium scabrosi manus. Sed quid dices, si quo fedior morbus, eo pulchrior patientia est? Quid, si parvo ex malo bonum ingens elicis? hec nimirum una est rerum que contemptum corporis maxime pariunt, quo nichil est melius mortali. Totum me scabies occupat. Totum te, verum est; id quidem metuo; sed plus est forsitan,
Abbreviated transcription (Latin):
duui se hommnes meminerint quos ut plenam per-¬
fectamq felicitatem hic sperare demencie sit Amara-
dulcibus temperare modestie hoc podagre prop̾um
hoc morborum omnium cõe Remedium imiemes
sanumq consilium sanctumq fateberis senis illius
leta multa adepti dura multa perpessi qui bonis
de manu dei lete acceptis mala quoqz pacienter sus-¬
cipienda censebat ꝙuis mali aliquid dare uel facere
manus illa non nouerit sed humanam respexit opĩ-¬
monem Dolor. Podagia me in lectulo nodis in¬
solubilibus pressum tenet Ratio. Te iacente stare
auus potest celumq et terras et maria ꝑmeare.
premor importuna Ratio. Iam nõ mi-¬
ror si languores meros egre ferres quãdo
id luges cui dulce aliquid inimixtum est Dolor. Gr
uexor stabie Ratio. Sunt qui hanc scabiem dicant
Ego autem ne tam meste Rei letum nomen tribuã
ariam pocius salutis siue ad salutem biam dico Mollis
est qui asperitatem uie breuem respuit cuius exitus

Expanded text:
dum se homines meminerint, quos plenam perdum se homines meminerint, quos plenam perfectamque felicitatem hic sperare dementie sit, amara dulcibus temperare modestie. Hoc podagre proprium, hoc morborum omnium commune remedium invenies; sanumque consilium sanctumque, fateberis, senis illius leta multa adepti, dura multa perpessi, qui bonis de manu Dei lete acceptis, mala queque patienter suscipienda censebat, quamvis mali aliquid dare vel facere manus illa non noverit, sed humanam respexit opinionem. Podagra me in lectulo nodis insolubilibus pressum tenet. Te iacente, stare animus potest, celumque et terras ac maria permeare. premor importuna. Iam non miror, si angores meros egre fers, quando id luges cui dulce aliquid immixtum est. Gravi vexor scabie. Sunt qui hanc salubrem dicant; ego autem ne tam meste rei letum nomen tribuam, arram potius salutis sive ad salutem viam dico. Mollis est qui asperitatem vie brevem respuit, cuius exitus
Abbreviated transcription (Latin):
eius affuisis metuq ultum supplicii tremefactis ac
territis Ip̃e manu ad caput relata Tandẽ inquit
Seutitis caput imperare non pedes Dolor. Po-¬
dagra me miserum miris modis torquet Ratio.
Moli solas asperitates rerum flere sed memento
si quid dulce aut iocundum tibi obtigit quo incõmodũ
hoc solari possis unus ex multis pessimus uulgi mos est
ut in aduersis querulum ac impaciens obliuiosum
in prosperis et ingratum sit quo nichil iniquiꝰ fieri
potest Nam quis equis auribus audiet exempli causa
uel ueuerum ip̃m quem diximus de podagra uel do-¬
mitianum de caluicie quam egerrime dicit᷑ tulisse
uel augustum senem de sinistri debilitate oculi Uel
Iulyum cesarem de timore nocturno et quiete risis
turbida uel postremo alios fortunatissimos uiros de
una seu altera nature si dici licitum aut fortune iu-¬
iuria sic querentes ut imperii atq opum ac uictoria-¬
rum ac tantorum ingrati atq imeniores sinit honoꝵ

Expanded text:
eius affusis, metuque ultimi supplicii tremefactis ac eius affusis, metuque ultimi supplicii tremefactis ac territis, ipse manu ad caput relata, “tandem, inquit, sentitis caput imperare, non pedes.” Podagra me miserum miris modis torquet. Noli solas asperitates rerum flere, sed memento, si quid dulce aut iucundum tibi obtigit, quo incommodum hoc solari possis. Unus ex multis pessimis vulgi mos est, ut in adversis querulum atque impatiens, obliviosum in prosperis et ingratum sit, quo nichil iniquius fieri potest. Nam quis equis auribus audiat, exempli causa, vel Severum ipsum quem diximus de podagra, vel Domitianum de calvitio, quod egerrime dicitur tulisse, vel Augustum senem de sinistri debilitate oculi, vel Iulium Cesarem de timore nocturno et quiete visis turbida, vel postremo alios fortunatissimos viros, de una seu de altera nature, si dici licitum iuria sic querentes, ut imperii atque opum, victoriarum ac tantorum ingrati atque immemores sint honorum,
Abbreviated transcription (Latin):
antiquo dicitur prouerbio. Dix molestum aliquid sũ
molestia curatur Ut preterea cum hoc morbo cũq
aliis multis pacem habeas cum bacho solum Sed
et peneri bellum indixisse profuerit Sed quid
aginus amnorum remedia promisimus non cor¬
porum habes tamen quam puto unicam morbi hu-¬
ius curam hac si probas utere si minus non te
fallant opifices fomentorum paciencia in aduersis
efficacissimum atq optimum siue unicum remedii
genus est Dolor. Podagre uitio curuatus sum¬
Ratio. Ad iter inhabilis nimus ydoneus ad laborẽ
Non ineptus ad reliqua gerere/ Non rei modo famili¬
aris sed Rei publice et sumnui imperii curam potes
Itaq memorandum ualde Septum seueri romãi
principis dictum unum qui senex et podagricus dũ
cõiurationem nobilium qui se uiuo filium eius Au-¬
gustum dixerant deprehendisset Comprehensis
auctoribus seditionis ac filio omnibusq ante soliũ

Expanded text:
antiquo dicitur proverbio. Vix molestum aliquid sine antiquo dicitur proverbio. Vix molestum aliquid sine molestia curatur: ut preterea cum hoc morbo, cunque aliis multis pacem habeas, non Baccho solum, sed et veneri bellum indixisse profuerit. Sed quid agimus? animorum remedia promisimus, non corporum? Habes tamen quam puto unicam morbi huius curam, hanc si probas utere; si minus, non te fallant opifices fomentorum: patentia enim in adversis efficacissimum atque optimum, et sepe unicum remedii genus. Podagre vitio curvatus sum. Ad iter inhabilis, minus ydoneus ad laborem, non ineptus ad reliqua gerere, non rei modo familiaris, sed reipublice et summi, si ita sors tulerit, imperii curam potes. Itaque memorandum valde Septimii Severi Romani principis dictum unum, qui senex ac podagricus, dum coniurationem nobilium, qui se vivo filium eius Augustum dixerant, deprehendisset, comprehensis auctoribus seditionis ac filio, omnibusque ante solium
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dolor corporis contra quem dimices tibi ad ex/¬
cercitium annm datus sit Dolor. Pedibus consis-¬
tere nequeo Ratio. Uide quam de reliquo edificio
spem habes cuius fundamentum tam inualidum
sentis Uigila ne te incautum opprimat ruma
Contrahe sartiunculas teq ad migrandum para¬
Dolor. Podagia me ingens habet Ratio. Solet
hic morbus ut perhibent diuicias comites habere
En tibi remedium aliud bene spera an languoris
amaritudinem opum dulcedo solabitur aut inopie
pellet asperitas Ita uel solatium aderit uel finis
Si hec fallunt ueniet mors que non fallet Illa
pite malis ommbus finem dabit Dolor. Pedum
premor egritũdine Ratio. Di salutem cupis aut ut
egritudine liberasse traditur paupertas uera defensa-¬
trix corporum Quosdam uero frugalitas quam uo¬
luntariam seu fictam et ymagiariam paupertatem
dixerim uidisti aliquos perpetua uim abstmencia cu-¬
ratos Ita sic dolor dolore clauus clauo pellitur ut

Expanded text:
ipse dolor corporis, contra quem dimices, tibi ad exipse dolor corporis, contra quem dimices, tibi ad exercitium animi datus sit? Pedibus consistere nequeo. Vide quam de reliquo edificio spem habeas, cuius fundamentum tam invalidum sentis. Vigila ne te incautum opprimat ruina. Contrahe sarcinulas, teque ad migrandum para. Podagra me ingens habet. Solet hic morbus, ut perhibent, divitias comites habere. En tibi remedium aliud, bene spera: aut languoris amaritudinem opum dulcedo solabitur, aut inopie pellet asperitas; ita vel solatium aderit vel finis. Si hec fallunt, veniet que non fallet; illa vite malis omnibus finem dabit. Pedum premor egritudine. Si salutem cupis, aut paegritudine liberasse traditur paupertas, vera defecatrix corporum, quosdam vero frugalitas, quam voluntariam seu fictam et imaginariam paupertatem dixerim. Vidisti aliquos perpetua vini abstinentia curatos. Ita fit, dolor dolore, clavus clavo pellitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tior molesta Ratio. Extremia et ignobili corporis¬
parte laboras quid si nobilisima laborares corde uel ca¬
pite Dolor. Pigra coherceor podagra Ratio. Uaga
mens hominis frend eget hunc paupertas tenet illũ
carcer Et grauior morbus Ludens te pedib alligat
fortuna non podagra sed pedice sunt Iam disce con/¬
sistere Dolor. Podagra iutilis factus sum Ratio.
Ad cursum credo uel ad saltum ad choreas ad palestrã
An te auteni ad hoc natum putas ad alia si nescis
altiora quedam officia natus es que si caput non
egrotat exequi nichil prohibet Etudere licet artib¬
in ingeniis dare operam pietati seruare iusticiam
et fidem fragile corpus et fugantem mundum
spernere odisse uicia amare uirtutes colere amici-¬
tias consilio patriam iuuare hec sunt uiri boni mu-¬
nera quid hic pedibus loci est Dolor. Debilitatus
sum podagra Ratio. Pugnare cum hostibus for-¬
sitan morbus uetet non cum uiciis quod nec faciliꝰ
et certe crebrius est bellum Et quid scumus an hĩc

Expanded text:
ior molesta. Extrema et ignobili parte corporis laboras: quid, si nobilissimis laborares corde vel capite? Pigra coerceor podagra. Vaga mens hominis freno eget: hunc paupertas tenet, illum carcer aut gravior morbus, ludens te pedibus alligat fortuna; non podagra, sed pedice sunt: iam disce consistere. Podagra inutilis factus sum. Ad cursum credo vel ad saltum, ad choreas, ad palestram: an te autem ad hec natum putas? Ad alia, si nescis, altiora quedam officia natus es, que si caput non egrotat exequi nil prohibet. Studere licet artibus ingenuis, dare operam pietati, servare iustitiam et fidem, fragile corpus et fugacem mundum spernere, odisse vitia, amare virtutes, colere amicitias, consilio patriam iuvare; hec sunt viri boni munimina: quid hic pedibus loci est? Debilitatus sum podagra. Pugnare cum hostibus forsitan morbus vetet, non cum vitiis, quod neque facilius et certe crebrius est bellum. Et quid scimus, an hic
Abbreviated transcription (Latin):
dinum acerui Gaudiũ. Diuiciis plenus sum Ratio.
Caue ne te rumpant Omnis enim plenitudo q̃rit
exctum multis mortem actulere diuicie requiem
fere omnibus abstulere Gaud̃. Opes habeo im¬
mensas Ratio. Bonis moribus rem aduersam
Niune opes non modo singulorum hominum sed
populi Romani corrupuerunt mores Miramq illã
et eximiam fregere uirtutem Qui tam diu clarus
et tandui iustus atq integer ꝙͣdiu pauper fuit
In egestate uictor gentium et quod est gloriosior uic¬
tor sui domitor uiciorum a diuiciis uictus est atq
pessundatus Nota loquor Quid nnc tibi de di-¬
uiciis semper sperandum uides Gaudiũ. Diuiciis
affluo Racio. Qmallem uirtutibus habunda¬
sopiti estis in uepribus miseri grauis sopor qui nõ
sentit aculeos Uenit ecce qui uos excitet et ex-¬
ponat luce clarius Id quod scriptum est Dormi-¬
eruut sompnum suum et nichil iuuenerunt õẽs
uiri diuiciarum in manibus suis.

Expanded text:
dinum acervi. Divitiis plenus sum. dinum acervi. Divitiis plenus sum. Cave ne te rumpant: omnis enim plenitudo querit exitum; multis mortem attulere divitie, requiem fere omnibus abstulere. Opes habeo immensas. Bonis moribus res adversam: nimie opes non modo singulorum hominum sed populi Romani corruperunt mores miramque illam et eximiam fregere virtutem. Qui tamdiu clarus et tamdiu iustus atque integer quamdiu pauper fuit, in egestate victor gentium et, quod est gloriosius, victor sui domitorque vitiorum, a divitiis victus est atque pessundatus. Nota loquor; quid nunc tibi de divitiis sit sperandum vides. Divitiis affluo. Quantum mallem virtutibus abundasopiti estis in vepribus miseri: gravis sopor qui non sentit aculeos! Venit, ecce, que vos excitet et exponat luce clarius id quod scriptum est: “Dormierunt somnum suum et nichil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis”.
Abbreviated transcription (Latin):
si cum illis crescerent non amari tantum diuicias
paterer sed hortarer Gaudiũ. Opes multas ha¬
beo Ratio. Habes rem quesitu difficilem custodi-¬
tu anxiam amissu flebilem Gaudiũ. Magne
michi diuicie sunt Ratio. Oparse si fuerint decres-¬
cent seruate non diuitem sed occupatum non do-¬
minum facient sed custodem Gaudiũ. Diuicias
habeo ingentes Ratio. Uide ne pocius habeare
hoc est ne non diuicie tue sint sed tu illarum Neq
ille tibi seruiant sed tu illis Nlamsi nescis plures
multo sunt qui habentur ꝙͣ qui habent multoq
crebriores quos propheticus seruio notat Uiri
diuiciarum ꝙͣ diuicie uirorum Sic uos uestra
cupiditas uilitasq anuui de domiis seruos facit
Usus quidem pecunie notus est ut nature neces-¬
saria comparentur Pauca simul et exigna longeqz
facilia quidquid excesserit graue est Nec iã diuicie
sed uincula et compedes nec iam corporis ornamenta
sed impeduuenta animi et sollicitudinum atq formi-¬

Expanded text:
si cum illis crescerent, non amari tantum divitias si cum illis crescerent, non amari tantum divitias paterer, sed hortarer. Opes multas habeo. Habes rem quesitu difficilem, custoditu anxiam, amissu flebilem. Magne michi divitie sunt. Sparse si fuerint decrescent; servate non te divitem sed occupatum, non dominum facient sed custodem. Divitias habeo ingentes. Vide ne potius habeare, hoc est ne non divitie tue sint, sed tu illarum neque ille tibi serviant, sed tu illis. Nam, si nescis, plures multo sunt qui habentur quam qui habent multoque crebriores, quos propheticus sermo notat, viri divitiarum quam divitie virorum: sic vos vestra cupiditas vilitasque animi de dominis servos facit. Usus quidem pecunie notus est, ut nature necessaria comparentur, pauca simul et exigua longeque facilia: quicquid excesserit grave est, nec iam divitie sed vincula, sed compedes, nec iam corporis ornamenta sed impedimenta animi et sollicitudinum atque formi
Abbreviated transcription (Latin):
eum sequaris quoniam longe abest Effugit
enim sicut caprea de laqueo quonã uuluerata
est amma eius ultra eum nõ poteris colligare pro-¬
inde iugens bonum habes ac suaue Operosuin
tamen ac difficile quesitu inꝙͣ operosum et custo-¬
dia Magnus thesaurus est amicus uerus Sed
magia seruandus cura magno si pereat lugen¬
dus fletu.
Ed habundo opibus Ratio. Iam non
miror si et amciciis habundare uisus
eras Non est nouumi neq insolitum
Locupletum limina uulgaribus amiciciis et sinula-¬
tis obsequiis frequentari Gaudiũ. Opũ magna
uis est michi Ratio. Anceps et onerosa felicitas
que plus inuidie sit habitura ꝙͣ gaudii Gaudĩ
Diuicie exhabundantes sunt Ratio. Non statim
ideo exundas quies exuudansq̃ iocunditas uix di-¬
uitem inuenias qui non sibi melius fuisse in me-¬
diocritate uel honesta eciam paupertate fateatur¬
Gaudium. Multe michi accreuere diuicie Ratio.
Securitas gaudium tranquillitas decreuere que

Expanded text:
illum sequeris, quoniam longe abest: effugit illum sequeris, quoniam longe abest: effugit enim, sicut caprea de laqueo, quoniam vulnerata est anima eius; ultra eum non poteris colligare”. Proinde ingens bonum habes ac suave, operosum tamen ac difficile quesitu, inquam, operosum et custodia. Magnus thesaurus est amicus verus, sed magna servandus cura, magno, si pereat, lugendus fletu. ed abundo opibus. Iam non miror si et amicitiis abundare visus eras: non est novum neque insolitum locupletum limina vulgaribus amicitiis et simulatis obsequiis frequentari. Opum magna vis est michi. Anceps et onerosa felicitas! et que plus invidie sit habitura quam gaudii. Divitie exundantes sunt. Non statim ideo exundans quies exundansque iucunditas: vix divitem invenias, qui non sibi melius fuisse in mediocritate vel honesta etiam paupertate fateatur. Multe michi accrevere divitie. Securitas, gaudium, tranquillitas decrevere; que