comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis ea fecerit. & sic
docuerit: Qua ꝓpt̾ sic. ẽ.
accipienda illa sententia
Qui autẽ fecerit & docuerit
sic: magnꝰ uocabitur iN
regno cęloꝵ: Id est non
secundũ illa minima. sed
scđm ea quȩ ego dicturus
sum: Que sunt autẽ ista:
Ut abund&e iustitia inquit
ur̃a super scribarũ & pha¬
riseorum : Quia nisi ab un¬
trabitis in regnũ cęlorũ
Ergo qui soluerit illa mi¬
nima & sic docuerit : mi¬
nimus uocabit᷑ Qui aut̃
fecerit illa minima & sic
docuerit: Non iã magnus
habendus & idoneus regno
celoꝵ. sed tamen non tam

Expanded text:
quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa minima, sed secundum ea quae ego dicturus sum. Quae sunt autem ista? Ut abundet justitia, inquit, vestra super Scribarum et Pharisaeorum; quia nisi abuntrabitis in regnum coelorum. Ergo qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coelorum; sed tamen non tam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ uenire superbi
renuunt : pauperes eligun¬
tur: Quur hoc: Quia
iuxta pauli uocẽ: infir¬
ma mundi elegit ds̃. ut
confundat fortia Sed
describant᷑. qui ad caenã
uocant᷑ & ueniunt: Pau
dicunt᷑ : qui iudicio suo
apud semet ipsos infirmi
sunt: Nam pauperes &
quasi fortes sunt : qͥ &
positi in paupertate suꝑ¬
bi sunt: Cȩci uero sunt:
qui nullũ ingenii lum̃
habent: Claudi quoq
sunt : qui rectos gressus
in operatione non habenl:
Sed dum morũ uitia iN
membrorũ debilitate
signant᷑ : profecto liqu&.
quia sicut illi peccatores
fuerunt qui uocati uenire
noluerunt : Ita hi quoq
peccatores sunt. qui in¬
uitant᷑ & ueniunt Sed
peccatores superbĩ respu¬
unt᷑ : ut peccatores humi-

Expanded text:
Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Sed describantur qui ad coenam vocantur, et veniunt, paupdicuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores humi
Abbreviated transcription (Latin):
petis animaret: Quo
enim aptius exemplo.
poterant homines ad fi¬
dem participande głae.
& ꝓmerendę uite in mor-¬
talis erigi: quam cum
humanitatis ac mortali
cacius ordine ad toleran.¬
da ꝓ sua salute aduersa
quȩq prouocarentur.
quam cũ auctorẽ suum
didicissent ꝓ ipsorũ sa
piis genera probrorum

Expanded text:
petis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, et promerendae vitae immortalis erigi, quam cum humanitatis ac mortalitcacius ordine ad toleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctorem suum didicissent pro eorum  Apiis genera probrorum
Abbreviated transcription (Latin):
sentire. & illi. eẽ. beniuoli
ut ei reconciliemur a quo
peccando recessimus: ut ad¬
uersarius nr̃ dici possit
Quibꝰ enĩ resistit: Rec te
dicit᷑ eoꝵ aduersarius:
Benĩ superbis resistit. hu¬
milibꝰ autẽ dat gram
Et initiũ om̃is peccati suꝑ¬
bia: In itiũ autẽ suꝑbiae
hominis. apostatare adõ
Et apłs dicit: Si enĩ cum
inimici essemꝰ: Reconcili¬
ati sumus dõ per mortẽ
filii eiꝰ. multomagis recon¬
ciliati salui erimus iN
uita ipsius Ex quo iN¬
telligi potest. nullã natu-¬
ram malã inimicã dõ. eẽ.
quandoquidem ipsi recon¬
ciliant᷑ qui inimici fueruñ:
Quisquis ergo inhac uia
id est uita. non fuerit re¬
conciliatus dõ per mortẽ
filii eius. tradet᷑ iudici ab
illo. quia pat non iudicat
quemquã: sed omne iudi¬
ciũ dedit filio: atque ita
cetera quȩ in hoc capitulo
scripta sunt consecuntur.
de quibꝰ lam tractauimus:
Unũ solũ est quod huic in-¬
tellectui difficultatẽ facit:
quomodo possit recte dici.

Expanded text:
sentire, et illi esse benevoli, ut ei reconciliemur, a quo peccando aversi sumus, ut adversarius noster dici possit. Quibus enim resistit, recte dicitur eorum adversarius: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ; et, Initium omnis peccati superbia; initium autem superbiae hominis, apostatare a Deo : et Apostolas dicit, Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius . Ex quo intelligi potest, nullam naturam malam inimicam Deo esse, quandoquidem ipsi reconciliantur qui inimici fuerunt. Quisquis ergo in hac via, id est in hac vita, non fuerit reconciliatus Deo per mortem Filii ejus, tradetur judici ab illo; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in hoc capitulo scripta sunt consequuntur, de quibus jam tractavimus. Unum solum est quod huic intellectui difficultatem facit, quomodo possit recte dici
Abbreviated transcription (Latin):
domini mei In quantum
peccatores fr̃s mei: inquan¬
tum iusti domini mei.
ntenta hanc aure perci¬
pite. ut tanto eam minus

Expanded text:
domini mei: in quantum peccatores, fratres mei; in quantum justi, domini mei. Intenta hanc aure percipite, ut tanto eam minus
Abbreviated transcription (Latin):
saucium imposuit: Quia
peccata nr̃a ipse portauit
in corpore suo in ligno:
Et iuxta aliam parabolam:
inuentam quae errauerat
ouem. humeris suis imposi¬
tam: Reportauit ad gregẽ:
taq imponi iumento est:
In ipsam incarnationẽ xp̃i
credere. eiusq mysteriis in¬
itiari: Simul & ab hostis
incursione tutari Otabulũ
autẽ : est ȩccła pręsens. ubi
reficiuntur uiatores : De
peregrinatione hac. in ȩter¬
nam patriam redeuntes:
Et bene iumento impositũ
duxit instabulũ: Quia ne¬
mo Nisi baptizatus. Nisi
corpori xp̃i adunatus : ec¬
lesiam intrabit: Et altera
die ꝓtulit duos denarios:
& dedit stabulario & ait
Curam illius habe: Altera
dies est : post dñi resurrec¬
tionẽ Nam & ante qͥdem:
per euangelii sui gratiam
illuminauerat hos qui in
tenebris & umbra mortis
sedebant. sed potior resur¬
rectione celebrata ꝑpetuȩ
lucis splendor effulsit:

Expanded text:
saucium imposuit, quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum ; et juxta aliam parabolam, inventam, quae erraverat ovem, humeris suis impositam, reportavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam Incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit
Abbreviated transcription (Latin):
tibus abstergamꝰ Si delectati.¬
one peccandi nos temptari sen¬
serimꝰ: Noxiam delectationem.
crebris precibus ac lacrimis: ere.¬
bra amaritudinis perpetuȩ re¬
cordatione pellamus: Et si nos
solos ad hanc ꝓ pulsandã suffi.¬
cere non posse uiderimus: fra¬
trum quęramus auxilia. ut qͦd
nr̃is uiribus nequĩmus : illorũ
consilio & intercessione sumamꝰ.
Multũ enĩ ual& deprȩcatio iusti
assidua Et sicut idem prae¬
misit: oratio fidei saluabit in¬
firmũ. & alleuabit eũ dñs: &si
in peccatis sit dimittentur ei:
Quia super uacuis cogitationibꝰ
ad integrũ carere non ualemꝰ:
has in quantũ possumꝰ. in mis.¬
sione bonarũ cogitationum:
& maxime frequenti scriptu¬
rarũ meditatione fugenius.
iuxta exemplũ psalmistę qui
dicit. Quomodo dilexi legem
tuã dñe: tota die meditatio mel
est Petamus supernã elemen.¬
tiani: quod est uere in nomine
saluatoris petere. ut & cordis

Expanded text:
tibus abstergamus. Si delectatione peccandi nos tentari senserimus, noxiam delectationem crebris precibus ac lacrymis, crebra amaritudinis perpetuae recordatione pellamus; et si nos solos ad hanc propulsandam sufficere non posse viderimus, fratrum quaeramus auxilia, ut quod nostris viribus nequivimus, illorum consilio et intercessione sumamus. Multum enim valet deprecatio justi assidua; et, sicut idem praemisit, oratio fidei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dominus, et si in peccatis sit, dimittentur ei. Quia supervacuis cogitationibus ad integrum carere non valemus, has in quantum possumus, immissione bonarum cogitationum, et maxime frequenti Scripturarum meditatione fugemus, iuxta exemplum psalmistę, / qui dicit: Quomodo dilexi legem tuam, domine! Tota die meditatio mea est. Petamus supernam clementiam, quod est vere in nomine salvatoris petere, ut cor
Abbreviated transcription (Latin):
tione gauderet: Respon.¬
sum humile redderet.
uestẽ mutaret: ire quan.¬
totius festinaret. ne prior
se ad potentis conuiuiũ
alter occurreret: Homo
gͦ diues inuitat & pauꝑ
occurrere festinat. addi
inuitamur conuiuium
& excusamus Sed ecce
inter hȩc eftimare possũ:
quid sibi corda ur̃a respon¬
deant: Occultis enĩ for¬
tasse sibi cogitationibus
dicunt: Excusare nolum
ad illud enĩ supernȩ refei¬
tionis coniuiuium: & uoca¬
ri & peruenire gratulam̃
Ioquentes uobis talia mel.
tes ur̃ȩ uerũ dicunt. si
non plus terrena quam
cęlestia diligunt. Nin on
amplius rebus corpora¬
libus: quam sp̃ualibus

Expanded text:
tione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ro: Et maxime hoc de mori¬
turis sol& dici Quamquam
& ipse dñi. tamquam prȩuideis
quid lecturos mouẽre poss&

Expanded text:
ro? Et maxime hoc de morituris solet dici. Quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere poss
Abbreviated transcription (Latin):
tis huius digne gau¬
dia celebramꝰ: si nos quoque
dño oritulante aptos redaid¬
rimus. ad quos sp̃c̃ sc̃s adueni¬
re : Et in quibꝰ habitare di¬
gnetur Ea autẽ solũ mad
ratione: Aduentii & illustira¬
tione scĩ sp̃c apti existimus.

Expanded text:
tis hujus digne gaudia celebramus, si nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. & non tu etiam qui
ferre nesciebas reus deputa¬
beris: At si mitẽ te. tran¬
quilliq pectoris eius im¬
probitas inuenerit: & ille
ad poenitentiã mouebitur.
& tu patientiȩ premio do¬
naberis: quia cecũ uidente
oculo. hoc est corde screno:
ducere curabas ad lumen
Non est discipulus suꝑ ma¬
gistrum Perfectus autẽ
omnis erit si sit sicut ma¬
gister eius: Si magister
qui utiq quasi ds̃ potuit.
Non suas ultũ ire in iurias:
sed ipsos maluit in secuto¬
res patiendo reddere miti¬
ores: Eandem necesse est
discipłi. qui puri homines
sunt regulam ꝑfectionis
sequantur: Quid autẽ ui¬
des festucam in oculo fr̃is
tui. trabem autẽ quȩ in
oculo tuo est non conside¬
ras Et hoc ad superiora
respicit : ubi cęcum a cȩco
duci. id est peccantẽ a pec¬
catore castigari non posse
prȩmonuit Multi enim
suꝑbia uel odio. filargiria
uel auaritia. u alio quo¬
libet crimine pręuenti.
leuia hȩc aut nulla iudi¬
cantes. Acerrime corripiun

Expanded text:
et non tu etiam, qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum. Perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiun
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim sic aduersat᷑¬
peccare uolentibꝰ. quã p̃ceptũ
dĩ. id est lex eius. & seriptura
diuina quȩ data est nobis
ad hanc uitã. ut sit nobiscũ

Expanded text:
Quid enim sic adversatpeccare volentibus, quam praeceptum Dei, id est, lex ejus, et Scriptura divina, quae data est nobis ad hanc vitam, ut sit nobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc illo loquente: uenit
ad principẽ sẏnagogę
dicens ei: quia mortua. ẽ.
filia tua. noli uexare illũ:
Saluata a profluuio san¬
guinis muliere. mox filia
principis mortua nuntia¬
tur : quia dũ eccła a uiti¬
orũ labe mundata. & ob
fidei meritũ filia . ẽ. cogno¬
minata: Continuo synago¬
ga. ꝑfidiȩ simul inuidiȩq
loeto soluta est: Perfidie
quidem: quia in xp̃o cre¬
dere Noluit: Inuidiȩ uero :
quia eccłam credidisse
doluit: Scriptũ est enĩ
in actib apłoꝵ Sequenti
autẽ sabbato : pene uni¬
uersa ciuitas conuenit
audire uerbũ dñi Uiden¬
tes autẽ turbas iudȩi:
Repleti sunt zelo. & con-¬
tra dicebant his quae a
paulo dicebantur : male¬
dicentes uiã dñi coram
multitudine: Noli uexare
illũ: Per eos hoc hodiequȩ
dicitur. qui adeo destitutỹ
sẏnagogȩ statũ uident : ut
restaurari posse non cre¬
dant. ideoq ꝓ resuscitatione
illius supplicandũ eẽ non
estiment: Sed quȩ impossi¬
bilia sunt apud homines :

Expanded text:
quente, venit quidam ad principem synagogae, dicens ei: quia mortua est filia tua, noli vexare illum. Salvata a profluvio sanguinis muliere, mox filia principis mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo synagoga perfidiae simul invidiaeque lege soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit; invidiae vero, quia Ecclesiam credidisse doluit. Scriptum est enim in actibus Apostolorum: Sequenti autem Sabbato, pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei repleti sunt zelo, et contradicebant his, quae a Paulo dicebantur, maledicentes viam coram multitudine . Noli vexare illum, per eos hodieque dicitur, qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant, ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines,
Abbreviated transcription (Latin):
Pater puellȩ : Coctus doctoꝵ
legis accipitur. De quo dñs
ait : Suꝑ cathedrã moysi :¬
sederunt scribȩ & pharisei:
Qui si credere ipse uoluerit:
etiam subiecta ei synagoga
trum & lacobũ & lohannẽ:
& patrẽ & matrẽ puellȩ :¬
Supra publice uiduȩ filius
suscitatur : hic remouentur
plures arbitri : Puto ergo
quod in eo quoq pictas ĩbi
dñi declaretur : quia uidua
mat᷑ uͥnici . Non patiebatur
moras. & ideo ne amplius
afficeretur: maturitas
additur: Est etiam forma
sapientiȩ. in uiduȩ filio: cito
eccłam crediturã. In archi

Expanded text:
 coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credere ipse voluerit, etiam subjecta ei Synagoga trum, Jacobum et Joannem, et patrem et matrem puellae. Supra publice viduae filius suscitatur, hic removentur plures arbitri. Puto ergo, quod in eo quoque pietas ibi Domini declaretur, quia vidua mater unici non patiebatur moras, et ideo, ne amplius afficeretur, maturitas additur. Est etiam forma sapientiae, in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam aliquotiens fidem
dulci gr̃a ꝓuocati Fadem
quippe mensura qua mensi
fueritis: Remetietur uobis:
Et apłs ad elemosynam cõ¬
rinthyos hortans: inter
alia dicit: Noc autẽ dico:
Qui parce seminat: parce
& metet: Et qui seminat
inbenedictionibus: de bene¬
dictionibus & metet: Potest
autẽ & de omnib quȩ m̃te.
manu. ac lingua. gerimus
accipi: quia tu reddes singu¬
lis inquit scđm opera eorũ
Dicebat autẽ illis & similitu¬
dinẽ: Nunquid potest cęcus
cȩcũ ducere Nonne ambo
in foueã cadunt Sensus
huiusce sententiȩ pendet
ex superioribus : ubi de dan¬
da elemosyna. & in iuria
dimittenda prȩcipitur:
Si te inquit ira contra uio¬
lentũ & contra petentem
quid tua mente uitiata.
uitiũ eius curare poteris:
Aut ille solus qui iniuriam

Expanded text:
ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico, qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet. . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus accipi: Quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum . Dicebat autem illis et similitudinem: Nunquid potest caecus caecum duin foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna, et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem quid tua mente vitiata, vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
aut aqua sola offer: sed utrũq ꝑmix¬
tum: quia utrũq ex latere cius in passi¬
onc sua profluxisse legitur: Calix etiam
dominicus uino et aqua permixtus de¬
bet offeui. quia uidemus in aqua ppłm¬
intelligi: in umo uero ostendi sangumẽ
xp̃i: Ergo cum in calice uinum aqua mi¬
scctur. xp̃o populus adimatur: et creder¬
cium plebs ei in quem credit copulatu
et iugitur. que copulatio et ꝯiunctio:
aque et ium sic miscetur in calice dm̃
ut mixtio illa non possit separaie. Nã
si uinum tantum quis offerat. sãgius
ip̃i mcipit esse sine nobis. Si uo aqua
sic sola. plebs in pit esse sinc xp̃o. Eigo qu¬
do botius solus offcitur in quo uni effi¬
ciencia tantum designatur. salutis in
sacramentũ negligitur: quod aqua sigͥ¬

Expanded text:
aut aqua sola offerri, sed utrumque permixtum, quia utrumque ex latere ejus in passione sua profluxisse legitur. C. II.  vino et aqua permixtus debet offerri, quia videmus populum in aqua intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Ergo cum in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit copulatur et jungitur; quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrus solus offertur, in quo vini efficacia tantum designatur, salutis nostrae sacramentum negligitur, quod aqua sign
Abbreviated transcription (Latin):
Stephanus: flexis genibꝰ ꝓhis
qui se interficiebant. pia uoce
supplicabat dicens Dñe
ne statuas illis hoc peccatũ.
rbitrabantur gͦ legis ȩmu¬
latores obsequiũ se p̃stare
dõ: Dũ prȩconibꝰ grãe neces
inferrent: Sed frustra legẽ
quȩ ꝑ famulũ data est de¬
fendunt: Qui gr̃am quam
ipse filius offert accipere
rennuunt In cassũ se dõ pa¬
tri placerẽ estimant: Qui dĩ
filiũ contemnere. immo
etiam ꝑsequi ac blasphema¬
re laborant: Unde recte
sub iungit᷑ Et haec̃ facient:
quia non nõuerunt patrẽ
neq me: Quia enĩ filius
in patre. & pat̾ est infilio.
Et qui uid& filium. uid&
& patrẽ. Patet ꝓfecto. quia
quicumq filii credulitati
obstinata mente resistunt:
Nec patrẽ nosse ꝓbantur:
Unde etiã isdem iohannes:
ueritatẽ diuinę unitatis in¬
sinuans ait Omnis qui
negat filiũ: Nec patrẽ hab&:
Qui confitetur filiũ: & patrẽ
hab& Et iterũ: Et omnis

Expanded text:
Stephanus, flexis genibus pro his qui se interficiebant, pia voce supplicabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Arbitrabantur ergo legis aemulatores obsequium se praestare Deo, dum praeconibus gratiae neces inferrent: sed frustra legem quae per famulum data est, defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert, accipere renuunt. Incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. Unde recte subjungitur: Et haec facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me. Quia enim Filius in Patre, et Pater est in Filio, et qui videt Filium, videt et Patrem , patet profecto quod quicunque Filii credulitati obstinata mente resistunt, nec Patrem nosse probantur. Unde etiam idem Joannes veritatem divinae unitatis insinuans, ait: Omnis qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet . Et iterum: Et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
& incipientes: Quasi ima
petens confortat. castigat:
Perfectos autẽ. quoꝵ con¬
uersatio in cęlis. ẽ: Sublimi¬
us extollendo glorificat. li¬
berius de ȩternis instruit :¬
& saepe ea quae a turbis
ne audiri quidem ualeant
docet Et ecce spiritus ap¬
prehendit illũ: Et subito
clamat. & elĩdit & dis¬
sipat eũ cũ spuma:
& uix discedit. dilanians
eũ Dȩmoniacum hunc.
quẽ descendens de monte
dñs sanauit: Matheus
lunaticũ. Marcus surdum
mutumq describit: Signi¬
ficat autẽ eos: De quibus
scriptũ i est. Stultus ut
luna mutatur. qui nũquã
in eo dem statu ꝑmanen¬
tes: Nunc adhȩc. Nunc ad
illa uitia mutati: crescunt
atq decrescunt. muti non
confitendo fidem : Surdi.
nec ipsum aliquatenus
fidei audiendo sermonẽ:
Et rogaui discipulos tuos ut
eicerent illũ : Et non potue.¬
runt : Latenter hoc dicto
accusat apłos: Cũ possibilita

Expanded text:
 incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat; perfectos autem, quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis ne audiri quidem valeant docet. Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum. Daemoniacum hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo sermonem. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum impossibilita
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ resurrectionis xp̃i dauid
sc̃s inuĩtat Ait enim: exultan¬
dum in hac die quam fecit dñs
& lȩtandum: Sed dicit aliquis.
Si indie gratulandũ est: his utio
gratulandũ est. quos dies ipsa
domplectitur Cȩlum autem
tartarus extr̾a huius mundi die
sunt constituta: Quo modo
igitur possunt eã elementa ad
festiuitatem huius diei uocari
cuius diei ambitu non tenentur
Sed hic dies quem fecit dñs pene¬
trat omnia: uniuersa continet
cȩlũ. terrã. tartarumq compla¬
Iitur. Lux enĩ xp̃i. Non parie¬
tibus obstruitur. non elementis
diuiditur : Non tenebris obscura¬
tur Lux inquã xp̃i. dies est
sine nocte: dies̃ sine fine :
Ubiq splendet. ubiq radiat:
ubiq non deficit Quod autt̃
iste dies xp̃c sit: apostolus dis
Nox prȩcessit: dies autẽ apprꝰ¬

Expanded text:
vitatem resurrectionis Christi David vitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem iste dies Christus sit, Apostolus dicit: Nox praecessit, dies autem appr
Abbreviated transcription (Latin):
OIXMIERITO¬
fr̃s hodierna die
psalmus hic legitur:
in quo propheta
exultandum pręcipit & lȩtan¬
dum: Omnes enĩ creaturas. ad
huius diei festiuitatem: dauid
sc̃s inuitat: Nam in hac die
per resurrectionẽ xp̃i. aperit᷑
tartarus. per neõphitos ecclesiae.
scm reseratur: Apertũ enim
tartarus reddit mortuos: In¬
nouata terra germinat resur¬
gentes: caelũ reseratum. susci¬
pit ascendentes: Deniq ascen¬
dit latro in paradysum: scõrũ
corpora ingrediuntur in scãm
ciuitatem: duiuos mortui re¬
uertuntur: & profectu quo¬
dam in resurrectione xp̃i. ad
altiora cuncta elementa
se tollunt: Iartarusquos hab&¬
reddit ad superos: terra quos
sepelit. mittit ad cęlum Celum
quos suscipit. Reprȩsentat ad
dñm: & una eademq operatione.
saluatoris passio eleuat de
imis. suscitat de terrenis. collo¬
cat in excelsis Resurrectio enĩ
xp̃i. defunctis est uita. pecca¬
toribus uenia: scĩs est gloria:
Omnẽ ergo creaturam: ad festi¬

Expanded text:
immeritofratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi aperitur tartarus, per neophytos Ecclesiae itum sanctum reseratur; apertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habreddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festi
Abbreviated transcription (Latin):
& octo annorũ numerus ad
curuam mulierẽ signat:
Sexto enĩ die homo factus
est. atq eodem sexto die:
opera dñi cuncta ꝑfecta
sunt : Senarius autẽ Nu¬
merus in trigonum ductus:
Decem & octo facit: Quia
ergo homo qui sexto die
factus est. perfecta opera
habere Noluit : Sed ante
legem. sublege. atq in ex¬
ordio inchoantis gr̃ȩ infir-¬
mus exticit: Decem & octo
annis mulier curua fuit:
Et erat inclinata: nec om̃¬
nino poterat sursum respi¬
cere: Omnis peccator
terrena cogitans. cȩlestia
non requirens: Sursum
respicere Non ualet. quia
dum desideria inferiora
sequitur : amentis suȩ rec¬
titudine curuatur. & hoc
semꝑ uidet: quod sine inter

Expanded text:
 octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere nlegem, sub lege, atque in initio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis mulier curva Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine ce
Abbreviated transcription (Latin):
Quo loco quęri solet. utrũ
ad animam cibus iste ꝑ-¬
ueniat. cũ anima incor¬
porea sit: Iste autẽ cibus
corporeus: Sed animã hoc
loco ꝓ ista uita positam
nouerimus: cuius retinacu¬
lũ est alimentũ istud cor¬
poreum: Secundum hanc
significationẽ: Dictum est
etiam illud Qui amat
animã suã : perdet illam:
Quod nisi de hac uita accȩ̃¬
p̾erimus. Quã oportet ꝓ
regno dĩ perdere. quod
potuis se martyres clarui¬
it: Contrariũ hoc p̾ceptũ
erit illi sententiȩ. qua dicꝰ¬
tum.ẽ Quid ꝓdest homi¬
ni si totum mundũ lucret᷑.
animȩ autẽ suȩ detrim̃tũ
faciat: Considerate coruo̾
qui non seminant Neque
metunt: quibus non est
cellarium neq. horreum:
& ds̃ pascit illos Quod
si uolatilia absq cura &
erumnis. dĩ aluntur .pui.¬
dentia. Quȩ hodie erunt¬
& cras non erunt. quorum

Expanded text:
Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem cuae detrimentum faciat ? Considerate corvos, quia non seminant, neque metunt. Quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quod si volatilia absque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt, et cras non erunt: qu
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit. fur non uenit nͥ
ut furet᷑ & mactet & ꝑdat :
Ego ueni ut uitã habeant.
& habundantius habeant:
Uidet᷑ enĩ michi dixisse ut
uitã habeant in gredientes.
& habundantius habeant
egredientes: Non autem
nisi ꝑ istud ostiũ. hoc est
quod . ẽ. ouile eius intraue¬
rit ad uitã tẽporalẽ. quae
est infide: Ideo ait. ego ue-¬
ni ut uitam habeant. hoc
est fidẽ quȩ ꝑ dilectionem
oꝑatur. ꝑ quam fidem in
ouile in grediuntur ut
uiuant. quia iustus exfide

Expanded text:
it nisi ut furetur, et mactet, et perdat: ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem nisi per ipsum ostium, hoc est quod est ovile ejus, intraverit ad vitam test in fide. Ideo ait: « Ego veni ut vitam habeant, » hoc est, fidem quae per dilectionem operatur, per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, « quia justus ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
O quia ille recte delicti¬
sui ueniam postulat: qui
prius hoc quod in eo de¬
linquitur relaxat: Munꝰ
enĩ Non accipitur . Iusi
ante discordia ab animo
pellatur. Dicente ueritate
Si offers munus tuum ad
altare. & recordatus fueris
quia hab& aliquid ad

Expanded text:
 quia ille recte sui delicti veniam postulat, qui prius hoc quod in ipso delinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur, dicente Veritate: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris, quia habet aliquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
unus de militibus lancca tetigit laci:
aqua autem ut mundaret: sangus
ut redimeret: Quare de latere: Quia un¬
de culpa. inde gracia: Culpi per femmã:
ucro calix donuni non est aqua sola
et uium solum nisi utrũq miscecitu:
quomodo nec corpus domin potest esse
guimis donum nichil amplius offera¬
qmͣ qued ip̃c dominus tradidit: hoc est
panis et uiũ aque mixtũ: Nec ãplur
in sacuficiis offeratur.ꝙ̃ de uius ⁊ fui¬

Expanded text:
unus de militibus lancea latus ejus apeaqua autem ut ut redimeret. Quare de latere? quia unde culpa, inde gratia. Culpa per feminam, ro calix Domini non est aqua sola, aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur: quomodo nec corpus Domini potest esse guinis Domini nihil amplius offeratur quam ipse Dominus tradidit, hoc est, panis et vinum aquae mistum, nec amplius in sacrificiis offeratur quam de uvis et fru
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt ad xp̃m: Quia nul¬
lis paginarũ scãrũ moni.¬
mentis. de eius erant fide
prȩmoniti Et interrogauit
eos Quot panes habetis &
Qui dixerunt: Septẽ. Bene
septẽ panes in mysterio no¬
ui testamenti ponuntur.
scĩ : plenius fidelibus cunc¬
tis. & credenda reuelatur:
& credita datur: Neque
ordeacei fuisse produnt᷑:
Sicut illi quinq de quibꝰ
quinq sunt hominũ milia
saturata : Ne iterũ sicutꝰ in
lege. uitale animȩ alim̃tũ.
corporalibꝰ sacramentis ob-¬
tegeret᷑: Hordei & enĩ me-¬
dulla: tenacissima palea
tegitur: Et prȩcepit turbȩ
discumbere super terram:
Supra in refectione quinꝙ
panũ. turba super foenũ
uiride discumbebat. nunc.
ubi septẽ panibꝰ reficienda
est: Supra terrã discumbere
prȩcipitur. quia per scrip

Expanded text:
nerunt ad Christum, quia nulnerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, itus sancti plenius fidelibus cunctis et credenda revelatur et credita datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
flagitiis inquinatus: Solũ
autẽ coniugiũ expertus.
ad ministerium sp̃uale
conuersus. ẽ Neq iste ue-¬
nit elonginquo. quia usus
coniunctione concessa: ꝑ
illictia non errauit: Alu
uero post carnis flagitia.
alii post falsa testimonia.
alii post facta furta. Alii
post illatas uiolentias. alii
post perpetrata homicidia
ad pęnitentiam redeunt :¬
Atq ad om̃ipotentis dĩ ser¬
uitiũ conuertunt᷑: Hi ui-¬
delic&r ad dñm de longin¬
quo ueniunt: Quanto &¬
enĩ quisq plus in prauo
opere errauit : tanto ab
om̃ipotente dño longuis
recessit: Oentur igitur ali-¬
menta eis etiam qui de
longinquo ueniunt: quia
conuersis peccatoribꝰ doc¬
trinȩ sc̃ę cibi prȩbendi st̃.
ut indm̃ uires reparent:
quas inflagituis amiseruNł:
Item: Iudȩi quicumq inxp̃o
crediderunt: de prope ad illũ
uenerunt: Quia legis & pro¬
phetarũ erant litteris edoe¬
ti de illo Credentes uero
ex gentibꝰ delonge utiq ue¬

Expanded text:
flagitiis inquinatus, solum flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit de longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testalii post facta furta, alii post illicitas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt atque ad omnipotentis Dei seritium convertuntur: hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt ut in Deum vires reparent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique ve
Abbreviated transcription (Latin):
quiq fide scẽ trinitatis lu.¬
catis: animȩ uidelic& lan.¬
guoribꝰ ꝑseueranti instan¬
tia suꝑplicant Itẽ turba
triduo dñm sustinet: quan¬
do multitudo fideliũ pec¬
cata quȩ perpetrauit per
pęnitentiã declinans : ad
dñm se in opere. in locu¬
dione. atq. in cogitatione
conuertit Quos dimittere
ieiunos in domũ suã dñs
non uult ne deficiant in
uia: Quia uidelic& conuersi
peccatores in prȩsentis uitȩ
uia deficiunt: Si insua con¬
scientia sine doctrinȩ sc̃e
pabulo dimittant᷑ Ne gͦ
lassent᷑ in huius peregri¬
nationis itinere: pascendi
sunt sacra ammonitione :
Ualde autẽ pensanda . ẽ. pia
sententii. quȩ ꝓcessit ex
ore ueritatis. qua dicitur
Cuidã enĩ ex eis de longe
uenerunt Est autẽ qui
nichil frardis & nichil car¬
nalis corruptionis exꝑtus
ad omĩpotentis dĩ seruittũ
festinauit. Iste de longin¬
quo non uenit: Quia per
incorruptionẽ & in nocen-¬
tiam ꝓximꝰ fuit: Alius
nulla impudicitia. nullis

Expanded text:
quique fide sanctae Trinitatis lucatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata quae perpetravit per poenitentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesenti vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. alde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim de longe venerunt. Est aliquis qui nil fraudis et nil carnalis corruptionis expertus; ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis
Abbreviated transcription (Latin):
uel docere possit illumi¬
natur. Et cecidit ad pe¬
des iħu : rogans eũ ut in¬
traret in domũ eius : Si
caput xp̃i ds̃: pedes con¬
sequent᷑ incarnatio qua
terrã nr̃ȩ mortalitatis te.¬
tigit accipiendi sunt:
Cecidit igit᷑ archisynagog̾

Expanded text:
el docere possit, illuminatur. Et cecidit ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagog
Abbreviated transcription (Latin):
semel egit. Cum perituram
ciuitatem. eẽ. Nuntiauit. hoc
cotidie redẽptor nr̃ ꝑ electos
suos agere Nullatenus cessat:
Cum quosdam exbona uita.

Expanded text:
semel egit cum perituram civitatem esse nuntiavit, hoc quotidie Redemptor noster per electos suos agere nullatenus cessat, cum quosdam ex bona vita
Abbreviated transcription (Latin):
CCE
UI
ERAT
E
ISE PRNEEESSYNA¬
gogȩ erat: Priori lectioni
quam de abiectione syna¬
gogȩ fideq eccłȩ. atq iterũ
instauratione synagogȩ
sumus interpretati : conse¬
quent᷑ archisynagogi filia
moriens subiungitur. QQuã
dũ suscitari ꝓperat dñs. p̾rę¬
occupat emorrousa mulier.
prȩripit sanitatẽ : fitq ut
post ueniens. prior salute
potiatur Ethiopia enim
prȩueniet manus eius dõ.
& cũ intrauerit plenitudo
gentiũ: tunc omnis isrł saluus

Expanded text:
cce, cui erat et ipse princeps Synagogae erat. Priori lectioni, qua de abjectione Synagogae fideque Ecclesiae, atque iterum instauratione Synagogae sumus interpretati, consequenter archisynagogi filia moriens subjungitur, quam dum suscitare properat Dominus, praeoccupat illa haemorrhoissa mulier, praeripit sanitatem, fitque ut praeveniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus
Abbreviated transcription (Latin):
PERITUS
temptans iħm & dicens:
Magister. quid faciendo ui:¬
tam ęternã possidebo.
egis perĩtus qui de uita
eterna dnm̃ temptans in¬
terrogat: Occasionem ut
reor temptandi. de ipsis
dñi sermonibꝰ sumpsit ubi
ait Gaudete autẽ: quod
nomina ur̃a scripta sunt¬
in cęlis Sed ipsa sua temp¬
tatione declarat: Quã uera
sit illa dñi confessio qua
patri loquit᷑. quod abscon¬
disti haec a sapientibus &
prudentibꝰ: & reuelasti ea
paruulis At ille dixit ad
eum: In lege quid scriptũ
est. quomodo legis: Ille
respondens: Dixit: Dili.¬
corde tuo. & ex tota anima
tua. & ex omnibꝰ uiribꝰ tuis.
& ex om̃i mente tua: et
ꝓximũ tuũ ficut te ipsum:
Num legis perito respond&:
perfectũ nobis saluator
iter uitȩ cęlestis oftendit.
Cui primo de dilectione
dĩ & ꝓximu legis scripta
ꝓponenti dicit᷑ Rec te
yespondisti. hoc fac:& uiues:
De inde post inductã para.¬
bolam. Respondenti illum
fuisse ꝓximũ uulnerato.
qui fecit miscđiam in illũ.

Expanded text:
peritus tentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens dixit, etc.tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit. Cui primo de dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti: Hoc fac, et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum,
Abbreviated transcription (Latin):
mei: & mitte lazarum
ut intinguat extremum
digiti sui in aquã ut re-¬
frigeret linguam meam:
quia crucior in hac flãma:
Oquanta est subtilitas iu¬
dicioꝵ dĩ: O quã districte
agitur bonoꝵ ac tuum
maloꝵq retributio: Certe
superius dictũ.ẽ. quia in
hac uita lazarus cadentẽ
micas de mensa diuitis
quȩrebat. & nemo illi da-¬
bat N lunc d̾e supplicio
diuitis dicitur quia de
extrenio digito lazari dis¬
tillari aquam in ore suo
concupiscit: Hinc ergo
hinc fr̃s colligite. quanta
sit districtio seueritatis
dĩ: Diues enĩ iste qui uul

Expanded text:
rum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ȩterna uita iã uiuere
Unde quã uis fragilitatem
nr̃am acceleret in maturȩ
mortis occasio: in saluatore
tunc didicimus prius re¬
surgere quã ꝑire: Ante
enim futurus homo resur¬
rexit in xp̃o: quã uitã sor¬
tiretur in scło Non enim
tantũ illi dñs generationi.
resurrectionis prȩstitit
gr̃am. in cuius generatio¬
nis tempore resurrexit :
sed etiã secuturis postea
populis hoc ꝓuidit. ut priꝰ
essemꝰ de resurrectione se¬
curi. quã de morte solliciti:
Et ante cũ dõ uiueremꝰ in
cęlis. quã cum hominibus
conuersaremur interris:
n saluatore enĩ om̃s resur-¬
reximus: om̃s reuiximus:
om̃s ad cę̧lestia transmigra¬
uimus Est enĩ in illo
xp̃i homine. unius cuius¬
que nr̃m caro: sanguis. &¬
portio Ubi ergo portio
mea regnat: regnare me
credo Ubi dominat᷑ sanguis
meus: me sentio dominari:

Expanded text:
o aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; est enim in illo Christi homine uniuscujusque nostrum carnis et sanguinis portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. sp̃c scs̃ qui de illo tes¬
timoniũ perhiberet. Adiciens
quod & ipsi fierent testes eꝰ
Hoc utiq in eis operante sp̃u
scõ. Sic enĩ ait. Ille testimo.¬
niũ ꝑhibebit de me. & uos tes¬
timoniũ ꝓhibebitis. Utiq qui
ille ꝓhibebit. etiam uos phi¬
betis. Ille in cordibꝰ ur̃is. uos
in uocibꝰ ur̃is. Ille inspirando.
uos sonando: ut possit imple¬
ri in omnẽ terram exiuit
sonus eorũ Parũ quippe
fuerat eos adortari exẽplo
suo. nisi impleret sp̃u sc̃o.
Deniq. apłs petrus cũ iam
uerba eius audiss& ubi due¬
rat. non est seruus maior
dño suo. si me persecuti fĩ
& uos persequent᷑. Et hoc
in illo iam uideret imple¬
ri in quo patientiã dñi sui
si exemplũ sufficeret debu¬
it imitari. subcubuit &
negauit: Non utiq ferens
quod illũ ferre cernebat
Cũ uero accepit donũ spc̃
scĩ quẽ negauerit p̾dicadi
& quẽ confiteri timuerit
non timuit ꝓfiteri  Prius
enĩ exemplo fuerat doct
ut quod fieri conuenera

Expanded text:
 sanctus, qui de illo testimonium perhiberet, et adjiciens quod et ipsi fierent testes ejus, hoc utique in eis operante Spiritu sancto. Sic enim ait: Ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis. Utique quia ille perhibebit, etiam vos perhibebitis: ille in cordibus vestris, vos in vocibus vestris; ille inspirando, vos sonando: ut possit impleri, In omnem terram exivit sonus eorum . Parum quippe fuerat eos adhortari exemplo suo, nisi impleret Spiritu suo. Denique apostolus Petrus cum jam verba ejus audisset, ubi dixerat, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur ; et hoc in illo jam videret impleri, in quo patientiam Domini sui, si exemplum sufficeret, debuit imitari: succubuit et negavit, non utique ferens quod illum Cum vero accepit donum Spiritus sancti, quem negaverat, praedicavit, et quem confiteri timuerat, non timuit profiteri. Prius enim exemplo fuerat edoctus, ut quod convenerat
Abbreviated transcription (Latin):
ministri prȩsidis qͥ uixta
alios euangłistas affuisse
leguntur : Seditionis contri
rõmanos principẽ teneaÑ
Considerans autem dolum
illoꝵ dixit ad eos Quid
me teptatis: Ostendite
michi denarium Cuius
habet imaginẽ & inscrip¬
tionẽ: Sapientia : semp
sapient̃ agit. ut suis potis¬
simũ tẽptatores sermonib
confutentur. Ostendite
michi inquĩt denarium.
hoc est genꝰ numini: quod
ꝓdecẽ Numinis imputabat᷑
& habebat imaginẽ cęsaris:
Qui autẽ putant int̾rogati¬
onẽ saluatoris ignorantiã
eẽ & Non dispensationem.
Discant ex presenti loco
quod utiq potuerit scire
iħc: Cuius imago esset in
nummo. sed int̾rogat: ut
ad serinonẽ eoꝵ competent᷑
respondeat Respondentes
dixerunt: Cȩsaris: Et ait
illis Reddite ergo quae
cȩsaris sunt cesari: & quae

Expanded text:
ministri praesidis qui juxta alios evangelistas adfuisse leguntur, seditionis contra Romanos principem teneant. Considerans autem dolum illorum, dixit ad eos: Quid me tentatis? ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus, cujus imago esset in nummo. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes dixerunt: Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae Caesaris sunt Caesari, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
citus quos cernis: quos con¬
spicis. quos aut tuus furor
contra patrẽ armauit.
Aut patris contra te neces.¬
sitas. ꝓuocauit: Quia quam¬
uis digne contra te exerant
gladios: Uibrent. enses. laii¬
ceas torqueant: ut dolor
lȩsi patris tuo interitu di.¬
luatur. tamen te fugientẽ
Arbor excipiet: rami i¬
teriment. ligna suspendent:
Adest inquam arbor i¬

Expanded text:
citus carnis quos concitus carnis quos conspicis, quos aut tuus furor contra patrem armavit, aut patris contra te necessitas provocavit, qui quamvis digne contra te exerant gladios, vibrent enses, lanceas torqueant, ut dolor laesi patris tuo interitu diluatur, tamen te fugientem arbor excipiet, rami interiment, ligna suspendent. Adest, inquam, arbor