comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Seruus autem ille fundũ absq aliquo
fructifero cultu adeptus. uacuã nequaꝗͣ
ꝑmisit esse tellurem: s eam obtime ex¬
colens. uineã inibi plantauit: atq quo
adiuxit tempore in ꝓprios retinuit usꝰ.
Receddente ilio: dñs quondam ipsius t̾rȩ
de qua p̾fati quod uendiderat sumus.
rus petere conatur. Aduocatus uero una
cum raganario monacho ad locum ces¬
sionis terrȩ iuxta morem adueniens
tate. Proinde stephanus impaciencia
leuis animi cõmotus: raganario mo¬
nacho ita ut sedebat in equo ꝓpinqͣns.
furibunde locutus est. Tibi dico raga¬
nari monache. qui trans mare iheru¬
salem requisisti: per hunc testor ensem
quando tu et ego ab hoc recesserimus
loco. sanctus benedictus ex hac uinea
nullã habebit potestatem. Cui defu¬
renti raganarius infit. Certe ego ig¬
noro: tu uero nescis. utrũ ab hoc loco
recedere prouoto possimus. Ille iterũ
concusso ense iuramentũ repetens:

Expanded text:
Servus autem ille fundum absque aliquo Servus autem ille fundum absque aliquo fructifero cultu adeptus, vacuam nequaquam permisit esse tellurem: sed eam optime excolens vineam inibi plantavit, atque quo advixit tempore, in proprios retinuit usus. Decedente illo dominus ipsius terrae de qua praefati sumus, quod vendiderat rursus repetere conatur. Advocatus vero una cum Raganario monacho, ad locum cessionis terrae juxta morem legis re nitebatur. Proinde Stephanus, impatientia levis animi commotus, Raganario monacho ita ut sedebat in equo propinquans, furibunde locutus est: Tibi dico, Raganari monache, qui trans mare Jerusalem requisisti, per hunc testor ensem; quando tu et ego ab hoc recesserimus loco, S. Benedictus ex hac vinea nullam habebit potestatem. Cui furenti Raganarius infit: Certe ego ignoro, tu vero nescis, utrum ab hoc loco recedere pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens
Abbreviated transcription (Latin):
morũ patriȩ a potestate huius loci desci¬
uerat. At post longũ temporis spacium
maximo seruorũ dei labore ꝓpriȩ resti¬
tutus potestati: consiliũ necessarie reꝑtũ
est. ut habitacione congrua monachis
quo qͦm inibi constructa assidue mona¬
chi duo uel tres ibidem ꝑsisterent: qͦusq
faciles aquitanorũ animi ad noua queq
molienda instancia fratrũ. ab hac po¬
ciendarũ rerũ quiescerent fiducia. Chit¬
titur enim ad id enitendum raganarius
monachus magnȩ uir religionis. Qolim
ab imꝑatore ludouico cum aliis meroso¬
limam missus fuerat: atq cum eo sege¬
uertus presbiter. ac monachus. Q ceilus¬
lam in predicto cõpingentes ioco: omnẽ
aquitanicȩ genti abstulere harum re¬
petendarũ fiduciã. Extitit eo tempore
quidam uir eiusdem plebis. haut igno¬
bilis nomine stephanus: qui aliquam
partem fundi proprii cuidam seruorũ
sancti benedicti accepto p̾cio distraxit.

Expanded text:
morum patriae, a potestate hujus loci descimorum patriae, a potestate hujus loci desciverat. At post longum temporis spatium, maximo labore servorum Dei propriae restitutus potestati, consiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, assidue monachi duo vel tres ibidem persisterent: quousque faciles Aquitanorum animi ad nova quaeque leviter mollienda, instantia fratrum ab hac potiendarum rerum quiescerent fiducia. Mittitur ad id enitendum Raganarius monachus magnae vir religionis, qui olim ab imperatore Ludovico cum aliis Hierosolymam missus fuerat: atque cum eo Segevertus presbyter ac monachus: qui cellulam in praedicto compingentes loco, omnem Aquitanicae genti abstulere harum repetendarum rerum fiduciam. Exstitit eo tempore quidam vir ejusdem plebis haud ignobilis, Stephanus nomine, qui aliquam partem fundi proprii cuidam servorum sancti Benedicti accepto pretio distraxit.
Abbreviated transcription (Latin):
rendi habitus persona. sũmum portenderet
benedictum. Roboratis hac uisione animis
fratrum. certatim retib paratis curritur
ad flumen: pansisq hinc inde cassib squa¬
migeri gregis copia exuberant̃ abstrahit᷑
equore. Tantaq fuit captorũ piscium ha¬
bundancia : ut eorum euectio uehiculo
egeret. At qui nouerat beatus pater tiro¬
nes suos his ac talibꝰ infatigabiliter dñ in¬
herentes p̃ceptis releuare beneficiis: qui
mortali grauatus adhuc sarcina. discipłis
penuria panis laborantib opem ferre ua¬
luit. ducentorũ modiorũ farinȩ collacio¬
ne. Si gͥ corpora alim̃to tantopere solat᷑
terreno: quanto putamꝰ eum iuuamine
animarũ saluti insistere: qualiter eternȩ
felicitatis gaudia bonorũ actuũ onusti
fructibus. letantes merentur introire :¬
aput ceruium pagus quidam aqͥ¬
tanicȩ ꝓuinciȩ. regia uberalitate
cenobio scĩ benedicti donatus : multis ui¬
cinorum insectacionib. et maxime pri¬

Expanded text:
rendi habitus persona, summum portenderet rendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac visione animis fratrum, certatim retibus paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere solatur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicitatis gaudia honorum actuum onusti fructibus, mereantur intrare acerge  pagus quidam Aquitanicae provinciae regia liberalitate coenobio S. Benedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime pri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictȩ festiuitatis. quidam frater uxta
morem nocturno tempore cum fr̾ibus
proprio recubans lecto. uidit in uisu am¬
nem ligerim sese tͣnspositum: atq in
loco quo fluuiolus uulgari dictus uo¬
cabulo obla ligeri ĩmergitur supra eius¬
dem fluuioli se astare marginẽ. Ex alia
uͦ ripa p̃sati fluminis. quendam ignotȩ
sibi quidem forme : sed tamen ueneran¬
tum. maximũ gregem suilli pecoris a
profundo eiciens aque: eam uersus par¬
tem qua p̾dictus monachus stare uide¬
batur. cũ magno impellebat strepitu.
Exꝑgefactuᷤ frater post expletionem
officii nocturni euocato secretiꝰ monaste¬
rii decano somniũ refert: hortaturq
ut cum fr̃ib fluuium piscandi auidita¬
te expetat: procerto se scire quia xp̃i di¬
lectus miles ꝯmilitonib suis habundan-¬
tissimam largiturus erit piscium p̾dam.
Hoc deniq significare uisum: cum ꝓcul
dubio sues pisces. ignota uero. sed reue¬

Expanded text:
praedictae festivitatis, quidam frater juxta praedictae festivitatis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotae sibi quidem formae, sed tamen venerantum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii decano, somnium refert, hortaturque ut cum fratribus fluvium piscandi aviditate expetat: pro certo se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit piscium praedam. Hoc denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reve
Abbreviated transcription (Latin):
ollẽpne festum impendebat sci
agitur: quo conuentus multorũ popło¬
rum ob tanti memoriã patris ꝯfluere
monasterio solet: p̃terea seruorum dei
religiosorũq non ꝯtẽpnenda copia uirorũ.
Mos autem prisca procedens etate. multã
occupauat tempestatem: liberalitatis gr̃a
post spiritalis refectionis abundantissimũ
donum. corpora quoq terreno accura-¬
tissime reficere cibo. S cum diuersarum
apparatus copiarum huic rei ꝯgruenciũ
hinc inde ꝓflueret. piscium omĩmodis
deerat affluencia: que tantȩ celebritati
aliquantulã p̃staret grãm. Anxius ualde
abbas. s et fratres huic ꝓcurando suffecti
officio. quaqua uersum dirigunt: si quo
modo euius libet ãmiculo a tanta rele¬
uari possent penuria pisciũ. Uerũ huma¬
na deficiente industria. cum iam desꝑa-¬
ti om̃s deiectis animis nil quod sꝑarent
haberent: meritis et interuentu clarissi¬
mi uereq benedicti a tanto meroris sus-¬
citantur somno. Instante enim uigilia

Expanded text:
Solemne festum impendebat, inqagitur, quo conventus multorum poprum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: praeterea servorum Dei religiosorumque non contemnenda copia virorum. Mos autem prisca procedens aetate multam occupavit tempestatem, liberalitatis gratia post spiritalis refectionis abundantissimum donum, corpora quoque terreno accuratissime reficere cibo. Sed cum diversarum apparatus copiarum huic rei congruentium hinc inde proflueret, piscium omnimodis deerat affluentia, quae tantae celebritati aliquantulam praestaret gratiam. Anxius valde abbas, sed et fratres huic procurando suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari possent piscium penuria. Verum humana deficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi vereque Benedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Instante enim vigilia
Abbreviated transcription (Latin):
arolo deniq magno imꝑatore
te: ludouicus filius eius imperii
gubernacula suscepit. Cuius temporib.¬
sima pati dispendia. Inter quas ecelesia
aurelianensis cum contiguis scorũ locis. q̃
sub regimine dominicoꝵ clericorũ siue
monachorum consistere udebant᷑: non mo¬
dica uexacione afflicta est. Siquidem mat¬
frido comite quondam aurelianensi. ob
culpam inerciȩ propriis honorib priuato:
odo in locũ eius substituit᷑. Qͥ insolencia
graui contra sui naturã elatus: expedi¬
cionem parat uirib undecũq contractis.
auxiliares ex suꝑiori burgundia. ad id pro¬
perantes bellum: utramq ligeris ripam
tenentes. rapinis cuncta uastabant. Huius

Expanded text:
arolo Augusto Magno imperatore te, Ludovicus filius ejus imperii gubernacula suscepit, cujus temporsima pati dispendia. Inter quas Ecclesia Aurelianensis cum contiguis sanctorum locis, quae sub regimine Dominicorum clericorum sive monachorum consistere videbantur, non modica vexatione afflicta est. Siquidem Matfrido comite quondam Aurelianensi ob culpam inertiae propriis honoribus privato, Odo in ejus locum substituitur. Qui insolentia gravi contra sui naturam elatus, tionem parare viribus undecunque contractis aauxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
michiq locutũ. Nec mora ipse quoq p̃s¬
biter monasteriũ ueniens: patrib eiusdẽ
loci cuncta que uisu cognouerat monita
deniq piissimi patris. necnon adhortacio¬
nem euis sedule refert. Qua relacione
mesti releuati fratres. semet inuicem ad
agendas deo grãs hortabant᷑: qui auxilio
desertos humano tuebatur solito numine.
Necdum ꝓmissi cursum expleuerant soles:
tis aliis. ample opinionis uiris mortem
oppetisse. Quo nuncio diro grauiter af¬

Expanded text:
mihique locutum. Nec mora, ipse quoque presmihique locutum. Nec mora, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos humano, solito tuebatur munimine. Necdum promissi cursum expleverant soles, tis aliis amplae opinionis viris mortem oppetiisse. Quo nuntio graviter af
Abbreviated transcription (Latin):
est in iuria ur̃a. scitote iam clem̃tissi¬
mi conditoris omĩum sentenciã pro¬
piciam erga uos effectam: eumq qui
tirannidis aduersũ eccłam arma indig
ne corripuit. septimũ nequaquã tran-¬
sigere solem. donec huius rei penitu
fiduciam: et in illo confortamini.
Cum hec senior delectabilib ederet
uerbis: p̃sbiter quib poterat nutib
puerum sciscitabatur. que esset tan¬
tȩ uenerationis ꝑsona. Cui puer sũ¬
scisset beatissimũ patrem secũ in uisu collo¬
qui: cepit cunctis qui aderant uidentibus
ab eodem sese lectulo brachiis extentis pro¬
trahere: ac si uestigia eius quem cernebat.
astantes intelligere poterant. Tandem ex
ꝑgefactus. hac illacq obtutum uertendo
discurens: supplici ac pene lacrimabili uo¬
ce semel et bis ingeminat dicens. Quor¬
sum dñs meus sanctus pater benedictꝰ abiit:
Cognitorẽ omĩum occultorũ deũ testor:
modo hic eũ in specie corporea a me uisũ:

Expanded text:
est injuria vestra, scitote jam clementissiest injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omnium sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrafiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior delectabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nutibus puerum sciscitabatur, quae esset tantae venerationis persona. Cui puer subscisset beatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere popergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie corporea a me visum,
Abbreviated transcription (Latin):
populus ei fauens inferat mali. Ideoq in¬
unctum p̃cepto abbatis officiũ cura ꝑui¬
gili certatim ꝓuideo: quatinus nauali ef¬
fugio. familia nr̃a seruare a raptorib
ualeat superlectilem suam. Grauatus sõ¬
no: in hoc stramine me proieci. At senior
uerbis fauens p̾̃sbiteri. talia refert. Noui
uera esse que dicis. S antequã his que
dolendo quereris uerissima satisfaciam
ꝓmissione: causari quantulum libet. Chi¬
rum ualde ẽ quãobrem fr̃s nr̃i culpã
in me redarguant ignauiȩ: ac si ego
nullam uexationis illorũ curã habeam:
uelutq letargo oppressus meorũ releua¬
tione dormiã. Quod pro certo fieri ne¬
quit. Si enim p̃ceptis om̃ipotentis curã
adhibueritis obediendi. regulȩ quoq ꝑ
me a deo uobis traditȩ mandata execu¬
ti haut segniter fueritis. cuncta aduer¬
sa fient ꝓspera: inimici amici efficient᷑:
grãmq suam fautor u̾mĩum bonorũ
in nullo negabit. De hac uͦ que nunc

Expanded text:
populus ei favens inferat mali, ideoque inpopulus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine projeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari aliquantulum libet. Mirum valde est, quamobrem fratres nostri culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac vero quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tur erchamboldus p̃sbiter bonȩ uite et
nominis: qui et in hoc eodem.ucenobio
uitam tenuit regularem: eaq que scribere
proposui uiua uoce sub attestacione ueri
nouisse uisu. Cũ enim per triduum pro¬
fectio ꝑcsi darte exercitus: labor ñ dicam
nautarũ. uerũ ipsorum excreuit nimius
animaliũ: itemq ex ꝑuigilio lassitudo
p̃ualida. Fessus ꝯtinuatione uigiliarũ
p̃s biter. circa crepisculũ terciȩ noctis
domũ properat : atq in stramine cuius¬
dam lectuli impaciencia uictus somni se
proicit. Mhoxq ut quidpiã somni car¬
pere potuit. conspicit in uisu astantem
sibi ꝑsonã sub monastico habitu. baculũ
manu gestantẽ: quem sequebatur puer
eiusdem habituᷤ. Itaq stupescentẽ p̃sbite¬
rum: ꝑsona illa clementer alloquitur.
Quid est frater: cur mͦ hic talit̃ iacese
Cui ille uenerandi uultus intuens ꝑsonam:
dñe inquit uobis cunctisq notum ẽ quantũ
nobis ac familiȩ nr̃e. odo comes. nec non

Expanded text:
tio Hercambaldus presbyter bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritnovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum, verum ipsorum excrevit nimius animalium, itemque ex pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, circa crepusculum tertiae noctis domum properat, atque in stramine cujusdam lecti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico habitu baculum manu gestantem, quam sequebatur puer ejusdem habitus. Itaque stupescentem presbyterum persona illa clementer alloquitur: Quid est, frater, cur modo hic taliter jaces? Cui ille venerandi vultus intuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon
Abbreviated transcription (Latin):
beatiq lamberti martiris uocem tanquã
sibi cognitam. protestati sunt se uere
audisĩe inter illum felicem chorum bea¬
torum spirituum : sancte et indiuidue
trinitati himnos decantanciũ. Que uisio
cotidie circũquaq diuulgabatur: plebsq
traiectensium et tota uicinia cum omni
alacritate et deuotione sepulcrum mr̃is
frequentabant. publicos crebrosq ꝯuentꝰ
illic agentes: nec iam poterat eos aliciius
potestatis uiolencia absterrere a uenera-¬
tione martiris: circa cuius sepulcrum
tantam considerabant gloriam et magni¬
ficentiam nostri redemptoris: qui uiuit
per omnia secula seculorum amen. Passus
est autem beatus lambertus quinto deci¬
mo Ralendas octobris sub rege franco¬
rum hildeberto filio theoderici regis:
quo tempore fastigium romani imperii in¬
uaserat tiberius qui et absimarus leone
ab imperio expulso: et in custodiam
retruso Explicit uita beati lamberti

Expanded text:
beatique Lamberti martiris vocem, tanquam beatique Lamberti martiris vocem, tanquam sibi cognitam, protestati sunt se vere audisse inter illum felicem chorum beatorum spirituum sancte et individue Trinitati hymnos decantantium. Que visio cotidie circumquaque divulgabatur, plebsque Traiectensium et tota vicinia cum omni alacritate et devotione sepulchrum martyris frequentabant, publicos celebresque conventus illic agentes; nec iam poterat eos alicuius potestatis violentia absterrere a veneratione martyris, circa cuius sepulchrum tantam considerabant gloriam et magnificentiam nostri redemptoris, qui vivit omnia secula seculorum. Amen. Passus est autem beatus Lambertus quinto decimo Kalendas Octobris sub rege Francorum Hildeberto, filio Theoderici regis, quo tempore fastigium Romani imperii invaserat Tyberius, qui et Absimarus, Leone ab imperio expulso et in custodiam retruso. EXPLICIT VITA ET PASSIO
Abbreviated transcription (Latin):
sita fere in ipsa mose ripa. ad orientalẽ
cliuum montis. quẽ incole castra uocant:
habens inter se et traiectũ qͣsi quendam
limitem ihecharam fluiuiolum. Igitur mo-¬
numentũ hoc aperientes. sacrosancta mrĩs
filii m̃bra in eo cum patris ossib tunc uere
felicib reuerenter cõposuerunt: astantib
multis fidelib. quorum deuocio in recor¬
dacione extincti pastoris. nec affectũ suum
celare. nec lacrimas poterat cohibere. Cum
uero beate ille celebrarentur exequie. maxi¬
ma dulcissimi odoris in eodem loco celitus
effusa est fraglancia: cuius mira suauitate
omnes qui aderant refecti sunt. S magnis
maiora succedunt. Nam clauso et diligenter
obsignato martiris tumulo. et recedente po¬
puli frequencia: scõrũ angelorũ cum him¬
nis celestib et ĩmenso lumine illic affuit
manifesta custodia. Quorum p̃senciã et
dulcissimã modulationẽ. multi religiosi
uiri sepius audire et uidere meruerunt:

Expanded text:
sita fere in ipsa Mose ripa, ad orientalem sita fere in ipsa Mose ripa, ad orientalem clivum montis, quem incole Castra vocant, habens inter se et Traiectum quasi quendam limitem Iecharam fluviolum. Igitur monumentum hoc aperientes, sacrosancta martyris filii membra in eo cum patris ossibus tunc vere felicibus reverenter composuerunt: astantibus multis fidelibus, quorum devotio in recordatione extincti pastoris nec affectum suum celare nec lacrimas poterat cohibere. Cum vero beate ille celebrarentur exequie, maxima dulcissimi odoris in eodem loco celitus effusa est fraglantia, cuius mira suavitate omnes qui aderant refecti sunt. Sed magnis maiora succedunt. Nam, clauso et diligenter obsignato martyris tumulo et recedente populi frequentia, sanctorum angelorum cum hymnis celestibus et inmenso lumine illic affuit manifesta custodia. Quorum presentiam et dulcissimam modulationem multi religiosi viri sepius audire et videre meruerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
erat eius exequiarũ cura. accepto ad inui¬
cem consilio. statuerunt ad mitigandam
principis indignationẽ. sepelire eum in
loco humili: minori quidem apparatu ꝗͣ
exigeret dignitas tanti sacerdotis et mar-¬
tiris. Erant in ipso oppido traiecto due
celebres ecclesie : quarum una beate ma¬
rie perpetue uirginis. tungrensiũ ponti¬
ficum eo tẽpore secunda sedes habebatur:
altera uero beati bartholomei apłi: que
scĩssimi confessoris xp̃i et ep̃i seruacii. me¬
ritis et corpore magnifice decorabatur.
S: in his uenerabile beati uiri corpus
tumulare minime p̃sũpserunt: ne cla-¬
ritas loci augere uideretur gloriam et
honorificentiã sepulti. Unde mane facto
feretrum eius sine aliqua funeris pompa
intulerunt in quandã ecclesiolam sancti
petri apłorum principis: in qua uir il¬
lustris aper. quem scĩ lamberti patrem
supra memorauimꝰ. in lapideo sarcophago
corpore quiescebat. Erat autẽ solitaria.

Expanded text:
erat eius exequiarum cura, accepto ad invierat eius exequiarum cura, accepto ad invicem consilio, statuerunt ad mitigandam principis indignationem sepelire eum in loco humili, minori quidem apparatu, quam exigeret dignitas tanti sacerdotis et martyris. Erant in ipso oppido Traiecto due celebres ecclesie, quarum una beate Marie perpetue virginis Tungrensium pontificum eo tempore secunda sedes habebatur; altera vero beati Bartholomei apostoli, que sanctissimi confessoris et episcopi Servatii meritis et corpore magnifice decorabatur. Sed in bis venerabile beati viri corpus tumulare minime presumpserunt, ne claritas loci augere videretur gloriam et honorificentiam sepulti. Unde, mane facto, feretrum eius sine aliqua funeris pompa intulerunt in quandam ecclesiolam sancti Petri apostolorum principis, in qua vir illustris Aper, quem sancti Lamberti patrem supra memoravimus, in lapideo sarcophago corpore quiescebat. Erat autem solitaria,
Abbreviated transcription (Latin):
datione amissi patris eliciebat uis interni
doloris et amaritudinis. Sic diei et sub¬
sequentẽ noctẽ continuant. nullis questi¬
bus pretermissis: quos in tali casu doloris
magnitudo suggerebat. Sed tantã lugen¬
tium multitudinẽ: subitus rumor graui¬
ter consternauit. Dicebatur enĩ. nec id
uanum erat. pippinũ eiusq domesticos
ualde super hoc indignari: reputantes
ad suam inuidiã studiose ficri. tã liberã
tam publicam de occisione pontificis popu¬
larium querelam: tam illustrem et inter
lacrimas gloriosam beneficiorũ eiꝰ memo¬
riam: tam celebrem circa eius exequias
lamentanciũ frequentiã. Exterritis itaq
omnibus. maxime quia pippinus ñ longe
aberat. cõmunis planctus in silencium
uertitur: nec iam credebant posse quẽꝗͣ
ipsorum dodonis crudelitatẽ effugere:
cui in sacerdotẽ dñi uidebant tantũ licu¬
isse. Qua ꝑpter hi qui potenciores inter
eos uidebantur. et penes quos specialius

Expanded text:
datione amissi patris eliciebat vis interni datione amissi patris eliciebat vis interni doloris et amaritudinis. Sic diei subsequentem noctem continuant, nullis questibus pretermissis, quos in tali casu doloris magnitudo suggerebat. Sed tantam lugentium multitudinem subitus rumor graviter consternavit. Dicebatur enim, – nec id vanum erat, – Pippinum eiusque domesticos valde super hoc indignari, reputantes ad suam invidiam studiose fieri tam liberam, tam publicam de occisione pontificis popularium querelam, tam illustrem et inter lacrimas gloriosam beneficiorum eius memoriam, tam celebrem circa eius exequias lamentantium frequentiam. Exterritis itaque omnibus, maxime quia Pippinus non longe aberat, communis planctus in silentium vertitur, nec iam credebant posse quemquam ipsorum Dodonis crudelitatem effugere, cui in sacerdotem Domini videbant tantum licuisse. Quapropter hi qui potentiores inter eos videbantur, et penes quos specialius
Abbreviated transcription (Latin):
nauicule. per defluum mose alueum. ad
uicinũ oppidũ traiectũ dirigunt sepelien¬
dum. Ruit in obsequiũ funeris fere tota
regio: quã fama tanti sceleris uelox nun¬
cia. circũquaq iam excitauerat. Cum uͦ
nauicula portui traiectensiũ applicuisset.
sacrũq mr̃is corpus exposuissent. uehe¬
menti clamore ploratuq et planctib
utraq fluminis mose ripa ꝑsonabat ui¬
rorum et mulierũ: quorũ innumerabi¬
lis multitudo extincti pastoris desiderio
illuc confluxerat. Pauperũ. uiduarum.
pupillorũ. ululatus. maxime exaudieba-¬
tur : qui tanto patre. tanto consolatore
et defensore. inuidia et malicia iniquorũ
se esse destitutos. ꝓtensis in celũ manib
conquerebantur. S et sacer ecclesiasticus
ordo in lugubri ueste suo assidens ponti¬
fici. exequiarũ celebrationẽ. et psalmodie
sp̃ualem modulationẽ crebris interrũpe¬
bat singultibus et suspiriis: que in recor¬

Expanded text:
navicule per defluum Mose alveum ad navicule per defluum Mose alveum ad vicinum oppidum Traiectum dirigunt sepeliendum. Ruit in obsequium funeris fere tot a regio, quam fama tanti sceleris velox nuncia circumquaque iam excitaverat. Cum vero navicula portui Traiectensium applicuisset, sacrumque martyris corpus exposuissent, vehementi clamore ploratuque et planctibus utraque fluminis Mose ripa personabat virorum ac mulierum, quorum innumerabilis multitudo extincti pastoris desiderio illuc confluxerat. Pauperum, viduarum, pupillorum ululatus maxime exaudiebatur, qui tanto patre, tanto consolatore et defensore invidia et malicia iniquorum se esse destitutos, protensis in celum manibus, conquerebantur. Sed et sacer ecclesiasticus ordo, in lugubri veste suo assidens pontifici, exequiarum celebrationem et psalmodie spiritualem modulationem crebris interrumpebant singultibus et suspiriis, que in recor
Abbreviated transcription (Latin):
publicus dicitur: qui ab occidentali plaga
longo quidem sed leni tractu et clem̃te
cliuo uersus orientẽ se extendens: fere in
ipso septemtrionali latere p̃dicti oratorii
terminatur. Quam uero penã ꝓ ꝯmisso
hoc piaculo. et quã horrendũ nefarie ui-¬
te exitum dodo sacrilegus cum suo exer¬
citu incurrerit. sequens libellus indicare
poterit: quem de trauslatione et miracu¬
lis beati lamberti mr̃is propicia diuinita¬
te scribere disposuimus . xiii.
gitur pauci qui ex domesticis sc̃ĩ uiri
euaserant periculũ mortis. licet homi¬
cidarum illorũ cuneus recessisset: ad huc
tamen nimiũ pauidi. et uix sui ꝯpotes.
sacratissimũ sacerdotis et mr̃is sui corpus
exanime inueniunt precioso proprii san¬
guinis rore ꝑfusum: in eodem orantis ha-¬
bitu quo ante altare scõrum mr̃m ꝓstratũ
mors occupauerat. Quod cũ multo gemi¬
tu. lacrimosisq suspiriis deosculantes. ab
oratorio uenerabiliter efferunt: ĩpositũq

Expanded text:
Publicus dicitur, qui ab occidentali plaga Publicus dicitur, qui ab occidentali plaga longo quidem, sed leni tractu et clemente clivo versus orientem se extendens, fere in ipso septemtrionali latere predicti oratorii terminatur. Quam vero penam pro commisso hoc piaculo et quam horrendum nefarie vite exitum Dodo sacrilegus cum suo exercitu incurrerit, sequens libellus indicare poterit, quem de translatione et miraculis beati Lamberti martyris propicia divinitate scribere disposuimus. 17. Igitur pauci, qui ex domesticis sancti viri evaserant periculum mortis, licet homicidarum illorum cuneus recessisset, adhuc tamen nimium pavidi et vix sui compotes, sacratissimum sacerdotis et martyris sui corpus exanime inveniunt, precioso proprii sanguinis rore perfusum, in eodem orantis habitu, quo ante altare sanctorum martyrum prostratum mors occupaverat. Quod cum multo gemitu lacrimosisque suspiriis deosculantes, ab oratorio venerabiliter efferunt impositum. que
Abbreviated transcription (Latin):
diuinã esse uisionẽ intellexit: uirisq¬
religiosis quos in obsequio habebat. quid
uiderit. quid audierit: quod signum acce¬
perit ex ordine aperuit. Facta itaq oraci¬
one. et ĩmolata laudis hostia. ad exequen¬
dum uisionis p̃ceptum: circa apłorum
limina studiosus aduenientiũ ꝑscrutator
consedit. Et forte memorabilis uir hug¬
bertus. finito longo ꝑegrinationis sue
labore: eadem nocte in proximo urbi
uico mansionẽ acceperat. Qualiter autẽ
a papa sergio eodem die agnitus. et de ne-¬
ce dilecti magistri sui lamberti ꝑ signum
baculi eius cercior factus sit: si quis ple¬
nius scire desiderat. libellum illum rele¬
gat. quem a uiris fidelib editũ. de uita
et conuersatione ipsius hugberti ante
episcopatũ. a plerisq apud nos. et haberi
et legi non est dubium. Sed ad ꝓpositum
redeamus. Adeptus itaq impius dodo tam
sceleratã uictoriã. in multa suꝑbia regredi

Expanded text:
divinam esse visionem intellexit, virisqudivinam esse visionem intellexit, virisqureligiosis, quos in obsequio habebat, quid viderit, quid audierit, quod signum acceperit, ex ordine aperuit. Facta itaque oratione et immolata laudis hostia, ad exequendum visionis preceptum circa apostolorum limina studiosus advenientium perscrutator consedit. Et forte memorabilis vir Hugbertus, finito longo peregrinationis sue labore, eadem nocte in proximo urbis vico mansionem acceperat. Qualiter autem a papa Sergio eodem die agnitus et de nece dilecti magistri sui Lamberti per signum baculi eius certior factus sit, si quis plenius scire desiderat, libellum illum relegat, quem a viris fidelibus editum de vita et conversatione ipsius Hugberti ante episcopatum a plerisque apud nos et haberi et legi non est dubium. Sed ad propositum redeamus. Adeptus itaque impius Dodo tam sceleratam victoriam, in multa superbia cordis
Abbreviated transcription (Latin):
in terris martirũ xp̃i imitari studuit
fidem et constanciã: eorũ in celesti curia
consorciũ obtinere ꝓmeruit et gloriã.
En eius pastoralem baculũ in quo gregẽ
xxp̃i sibi creditum uigilanter rex̃ et pauit:
a loco passionis eius tibi subito trans latũ
suscipe. Et uisus ei est baculum porrexis¬
se dicens. In hoc substitues ad regimen tun¬
grensis ecclesie tali uiro dignũ heredem
et successorẽ. ipsius lamberti doctrina et
morib institutũ. a deo in sacerdotẽ iam
electum hugbertũ nomine: quem ad
apłorum limina hodie uenientẽ. his et
his signis inter alios poteris cognoscere.
Statimq euigilans papa: cũ de uisione
adhuc hesitaret. inuenit iuxta se repo¬
situm sicut ab angelo in uisu acceperat.
pastoralẽ beati lamberti baculũ. Quem
cum timore et admiratione maxima sus¬
cipiens. et oculis ꝑlustrans. ñ iam inanẽ
et fantasticã. sed plenam fide. et certe

Expanded text:
in terris martyrum Christi imitari studuit in terris martyrum Christi imitari studuit fidem et constantiam, eorum in celesti curia consortium obtinere promeruit et gloriam. En eius pastoralem baculum, in quo gregem Christi sibi creditum vigilanter rexit et pavit, a loco passionis eius tibi subito translatum, suscipe!' Et visus est ei baculum porrexisse, dicens: 'In hoc substitues ad regimen Tungrensis ecclesie tali viro dignum heredem et successorem, ipsius Lamberti doctrina et moribus institutum, a Deo in sacerdotem iam electum, Hugbertum nomine, quem ad apostolorum limina hodie venientem his et his signis inter alios poteris cognoscere'. Statimque evigilans papa, cuin de visione adhuc hesitaret, invenit iuxta se repositum, sicut ab angelo in visu acceperat, pastoralem beati Lamberti baculum. Quem cum timore et admiratione maxima suscipiens et oculis perlustrans, non iam inanem et fantasticam, sed plenam fide et certe
Abbreviated transcription (Latin):
limis et apłica sede głosa urbs roma.
mortẽ et meritũ beati lamberti in ipso
temporis mom̃to iam cognouerat: quo
eum diuina dispositio. in humili et igno¬
bili tunc uico legia. manib iniquorum
laniando tradiderat. Siquidem beate me¬
morie sergius. qui romane eccłe sacer¬
docium uite merito ut p̃misimus ador¬
nabat. uigiliis et oracionib fatigatus.
modicum somnũ fragilib m̃bris indul¬
gens: circa ipsius diei obdormierat. au¬
roram. qua sacerdos xp̃i lambertus ꝓpter
ueritatis et castitatis defensionẽ et testimo¬
nium. ꝑ manum scelerati dodonis ꝯsecutꝰ
est martiriũ. Et ecce angelus dñi celesti
luce conspicuus. ei in uisione assistens: dili¬
genter inquit frater his que tibi a dño
per me manifestant᷑ intende. et fidem
uerbis adhibe: et quod precipitur studio¬
sius exequere. Lambertus tungrorum
ep̃c hac ipsa hora intra scũarium dñi. ab
impiis est pro pietate ĩmolatus. Et quia

Expanded text:
limis et apostolica sede gloriosa urbs Roma limis et apostolica sede gloriosa urbs Roma mortem et meritum Lamberti in ipso temporis momento iam cognoverat, quo eum divina dispositio in humili et ignobili tunc vico Legia manibus iniquorum laniandum tradiderat. Siquidem beate memorie Sergius, qui Romane ecclesie sacerdotium vite merito, ut premisimus, adornabat, vigiliis et orationibus fatigatus, modicum somnum fragilibus membris indulgens, circa ipsius diei obdormierat auroram, qua sacerdos Christi Lambertus propter veritatis et castitatis defensionem et testimonium per manum scelerati Dodonis consecutus est martyrium. Et ecce! angelus Domini celesti luce conspicuus ei in visione assistens: 'Diligenter', inquit, 'frater, his que tibi a Domino per me manifestantur intende et fidem verbis adhibe, et quod precipitur, stadiosius exequere! Lambertus Tungrorum episcopus hac ipsa hora intra sanctuarium Domini ab impiis est pro pietate immolatus, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
et deo odibilis. ꝓpter sororis sue adulteri¬
um. in uiro dei lamberto apłice auctori¬
tatis constanciã. et salutarem lingue sa¬
cerdotalis increpationem.per turpe car¬
nificis ministeriũ nefanda cede ultus:
et eterne dãpnationis incurrit interitũ.
et posteritati sue tanti facinoris iugem
penam. et indeficiens usq hodie dereli-¬
quit obprobrium. Sic lambertus annis
quadraginta tungrensis eccłe functus
sacerdocio. uir diuina religione et etate
uenerabilis: omĩum uirtutum gracia
adornatus. angelice castitatis puritate
conspicuus. taxandrorũ specialis apłs.
tanquã matutinũ sacrificiũ in ꝯspectu
dñi primo mane ĩmolatus. uere sacerdos
et hostia. ad basim altaris occubuit: atq
inter ipsa archana affectuose oracionis
uerba. in laude et contẽplacione dei ex¬
tremum sp̃m exalauit. O quam p̃ciosa
est in conspectu dñi mors scõrum eius.
Nam ipsa uniuersi orbis imperio sub¬

Expanded text:
et Deo odibilis, propter sororis sue adulteriet Deo odibilis, propter sororis sue adulterium in viro Dei Lamberto apostolice auctoritatis constantiam et salutarem lingue sacerdotalis increpationem per turpe carnificis ministerium nefanda cede ultus, et eterne dampnationis incurrit interitum et posteritati sue tanti facinoris iugem penam et indeficiens usque hodie dereliquit obprobrium. Sic Lambertus, annis quadraginta Tungrensis ecclesie functus sacerdotio, vir divina religione et etate venerabilis, omnium virtutum gratia adornatus, angelice castitatis puritate conspicuus, Taxandrorum specialis apostolus, tanquam matutinum sacrificium in conspectu Domini primo mane immolatus, vere sacerdos et hostia ad basim altaris occubuit atque inter ipsa arcbana affectuose orationis verba in laude et contemplatione Dei extremum spiritum exalavit. O quam preciosa est in conspectu Domini mors sanctorum eius! Nam ipsa universi orbis imperio sub
Abbreviated transcription (Latin):
seruorum dei. qui innocenciã suam etiam
inter gladios carnificum conserirantes: ñ
resistendo aut fugiendo. sed mortẽ ꝯstanter
excipiendo. uictoriã suam forti paciencia
maxime decorabant. At electus dei sacerdos
lambertus ante altare scõrum mr̃m cosme
et damiani. moxx ipse martir futurus. in
modũ crucis se ꝓstrauerat: horã martirii
in loco sacrato et sacerdoti congruo expec¬
tans. in sũma oracionis deuotione. Unus
autem ex illa sacrilega impii dodonis ca¬
terua. ad facinus ceteris audacior. super
fastigium oratorii armatus in eunctanter
euolat: tanquã in conspectu principis sui
rem gratam. rem facturus egregiam. Statĩ¬
q disiectis cum impetu tegulis. cũ beatum
uirum introspexisset humi ꝓstratũ orare.
non dedit houorem deo: sed diabolico exa¬
gitatus sp̃u. lancea quam tenebat magno
librata conamine. ꝑcussit eum: et mortali
transfodit uulnere. Sic sacrilegus dodo

Expanded text:
servorum Dei; qui innocentiam suam etiam servorum Dei; qui innocentiam suam etiam inter gladios carnificum conservantes, non resistendo aut fugiendo, sed mortem constanter excipiendo victoriam suam forti patientia maxime decorabant. At electus Dei sacerdos Lambertus ante altare sanctorum martyrum Cosme et Damiani, martyr mox ipse futurus, in modum crucis se prostraverat, horam martyrii sui in loco sacrato et sacerdoti congruo expectans in summa orationis devotione. Unus autem ex illa sacrilega impii Dodonis caterva ad facinus ceteris audacior super fastigium oratorii armatus incunctanter evolat, tanquam in conspectu principis sui rem gratam, rem facturus egregiam. Statimque disiectis cum impetu tegulis, cum beatum virum introspexisset humi prostratum orare, non dedit honorem Deo, sed diabolico exagitatus spiritu, lancea quam tenebat, magno librata conamine, percussit eum et mortali transfodit vulnere. Sic sacrilegus Dodo
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃i fiducia ad eos qui querunt uos
occidere: nobilitatẽq anime ꝑ contẽptũ
iniuriarũ et ipsius mortis uiriliter demons¬
trate: ut sicut in uobis est causa iustior.
consciencia purior: ita et uirtus paciencie
quam xp̾c diligit et coronat. effulgeat
hodie robustior. De me uero pro quo uos
plurimũ sollicitos uideo: dñi uoluntas fi¬
at. Illi autẽ tanquã diuino accepto oracło
statim uelut ad preparatas ingentes cor¬
porum delicias festinarent. ostio cubiculi
mermes. s et uultu interrito proruunt:
non carnificũ manib tracti. sed amore
feruentes martirii: ceruicesq fuas furen¬
tibus et ferientib aduersariis constanter
obiectantes. Quib crudeliter interfectis.
satellites dodonis quasi quodam gustu huius
cedis ad acriorem seuicie rabiem instigati:
diruptis sepib. effractis parietib. truculen-¬
tiores beluis introrsus irruunt: laniando
et mactando inuentũ illic modicũ gregem

Expanded text:
cum omni fiducia ad eos, qui querunt vos cum omni fiducia ad eos, qui querunt vos occidere, nobilitatemque anime per contemptum iniuriarum et ipsius mortis viriliter demonstrate, ut, sicut in vobis est causa iustior, conscientia purior, ita et virtus patientie, quam Christus diligit et coronat, effulgeat hodie robustior. De me vero, pro quo vos plurimum sollicitos video, Domini voluntas fiat'. Illi autem, tanquam divino accepto oraculo, statim, velut ad preparatas ingentes corporum delicias festinarent, ostio cubiculi inermes, sed vultu interrito proruunt, non carnificum manibus tracti, sed amore ferventes martyrii cervicesque suas furentibus et ferientibus adversariis constanter obiectantes. Quibus crudeliter interfectis, satellites Dodonis, quasi quodam gustu huius cedis ad acriorem sevicie rabiem instigati, diruptis sepibus, effractis parietibus, truculentiores beluis introrsus irruunt laniando et mactando inventum illic modicum gregem
Abbreviated transcription (Latin):
uersariis se uiriliter preparant. Quod cum
mitissimus xp̃i sacerdos lambertus sub in¬
tellexisset. aduocatis nepotib suis. contine¬
te ait dilecti filii manus urãs: et ab effu¬
sione humani sanguinis seruate innoxias.
Ualde enim alienũ est a uiris fidelibus.
et nr̃e discipline sectatorib malum pro
malo reddere: et illatas manu propria ul¬
cisci uelle iniurias. Audite itaq carissimi
ultima hec patris ur̃i uerba: et adeũ apud
quem est miscdia et copiosa redẽptio.
spem cordis ur̃i firmiter erigite: atq an¬
te eius conspectũ om̃s reatus ur̃os humi¬
liter confitendo. proprio uos condẽpnate
iudicio. Tunc petrus et audolecus ꝑ sp̃m
abiectis armis. per humilitatẽ confessionis
implorant salutarẽ gr̃am. indulgentie
et reconciliationis. Quos cum sacerdos
xp̃i sccdm urgentis periculi instanciã absol¬
uisset. et episcopali benedictione corroboras¬
set: ait. Exite eia nunc uere milites xp̃i

Expanded text:
versariis se viriliter preparant. Quod cum versariis se viriliter preparant. Quod cum mitissimus Christi sacerdos Lambertus subintellexisset, advocatis nepotibus suis: 'Continete', ait, 'dilecti filii, manus vestras et ab effusione humani sanguinis servate innoxias. Valde enim alienum est a viris fidelibus et nostre discipline sectatoribus malum pro malo reddere et illatas manu propria ulcisci velle iniurias. Audite itaque, carissimi, ultima hec patris vestri verba et ad eum, apud quem est misericordia et copiosa redemptio, spem cordis vestri firmiter erigite atque ante eius conspectum omnes reatus vestros humiliter confitendo proprio vos condempnate iudicio'. Tunc Petrus et Audolecus, per Spabiectis armis, per humilitatem confessionis implorant salutarem gratiam indulgentie et reconciliationis. Quos cum sacerdos Christi secundum urgentis periculi instantiam absolvisset et episcopali benedictione corroborasset, ait: 'Exite, eia! nunc, vere milites Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
inquietudo et trepidatio. non facile in¬
primis potuit aduertere: sed cũ aforis
furentiũ inconditũ clamorẽ. et armorũ
collisionem audiset. rem ut erat se uidelicet
peti ueraciter intellexit: tandemq in se re¬
uersus. ad diuinũ confugit auxilium. et
fidei scutum. et consueta oracionis arma cor¬
ripiens. exurge inquit dñe et iudica causã
meam : et ne obliuiscaris pauperũ tuorũ
in finem.Aderant forte illic duo nepotes
eius. petrus uidelicet et audolecus nomine.
uiri genere et diuiciis insignes: et reb mi¬
litaribus magnanimes. Hi tam inopinato
tamq graui cum beato uiro intercepti pe¬
riculo. pristine uirtutis sue ñ ĩmemores:
arreptis fustib quos casus obtulerat. in
sacrilegos qui effractis forib atrii. interio¬
rem domũ pontificis conabantur irrũpere.
audaci feruntur impetu: eisq longius pro¬
turbatis. mutua se et suos exhortacione
ad uirtutem exacuentes. ad resistendum ad¬

Expanded text:
inquietudo et trepidatio, non facile ininquietudo et trepidatio, non facile inprimis potuit advertere; sed cum a foris furentium inconditum clamorem et armorum collisionem audisset, rem, ut erat, se videlicet peti, veraciter intellexit. Tandemque in se reversus, ad divinum confugit auxilium, et fidei scutum et consueta orationum arma corripiens: 'Exurge', inquid, 'Domine, et iudica causam meam, et ne obliviscaris pauperum tuorum in finem'. Aderant forte illic duo nepotes eius, Petrus videlicet et Audolecus nomine, viri genere et divitiis insignes et rebus militaribus magnanimes. Hi tam inopinato tamque gravi cum beato viro intercepti periculo, pristine virtutis sue non immemores, arreptis fustibus, quos casus obtulerat, in sacrilegos, qui, effractis foribus atrii, interiorem domum pontificis conabantur irrumpere, audaci feruntur impetu, eisque longius proturbatis, mutua se et suos exhortatione ad virtutem exacuentes, ad resistendum ad
Abbreviated transcription (Latin):
taribus uiris qui dodonis exercitũ seque¬
bantur. cum iam in ꝓspectu esset legia. erec¬
tis sursum oculis uiderunt supra cellam in
qua idem uir dei lambertus pausabat. in
ipso sereno aere uictoriosissime crucis dñi
signum: flãmeo colore ultra solis radios
rutilarẽ. Ut enim uere credimus: lamberto
qui mũdo crucifixus erat. et per crucem
de antiquo hoste ꝓmittebatur uictoria:
et per claritatẽ splendoris in celestib mar¬
tirii gloria. Dodonis igitur satellites et cõ¬
mampulares cum atroci tumultu. et terri¬
bili armorũ strepitii ducem suum circũual¬
lantes. locũ pacis. domiciliũ religionis.
cellam tanti sacerdotis hostiliter sunt
aggressi: om̃ibus qui illic in obsequium
eius aderant. ad insolitã armatorũ aciem
stupentib. atq ipsius mortis expectaci¬
one trepidando huc illucq discurrentib.
Uir autem dei repente a somno excitatus
quid preter solitum uellet tanta suorũ

Expanded text:
taribus viris, qui Dodonis exercitum sequetaribus viris, qui Dodonis exercitum sequebantur, cum iam in prospectu esset Legia, erectis sursum oculis, viderunt supra cellam, in qua idem vir Dei Lambertus pausabat, in ipso sereno aere victoriosissime crucis Domini signum flammeo colore ultra solis radios rutilare. Ut enim vere credimus, Lainberto, qui mundo crucifixus erat, et per crucem de antiquo hoste promittebatur victoria et per claritatem splendoris in celestibus martyrii gloria. Dodonis igitur satellites et commanipulares, cum atroci tumultu et terribili armorum strepitu ducem suum circumvallantes , locum pacis, dornicilium religionis, cellam tanti sacerdotis hostiliter sunt aggressi, omnibus, qui illic in obsequium eius aderant, ad insolitam armatorum aciem stupentibus atque ipsius mortis expectatione trepidando huc illucque discurrentibus. Vir autem Dei repente a somno excitatus, quid preter solitum vellet tanta suorum
Abbreviated transcription (Latin):
pulos a somno excitauit: cũ quib noc¬
turnos himnos ut a sc̃is patrib est ĩsti¬
tutum. ss̃ma cum deuocione celebrauit.
Quib sollẽpniter completis. ad oracio¬
nem iterũ procubuit: quã usq ad ipsius
aurore uiciniam deuote ꝓducens. corpus¬
culum suũ longo ieiuniorũ et uigiliarũ
usu attritũ. exigua somni requie refec¬
turus in lectulo deposuit: quia eius discre¬
tionis sp̃uali experiencie ualde notũ erat.
qd̾ ĩmoderate et irracionabiles ꝑnoctaciones
et uigilie frequenter deiecerunt: quos som¬
nus superare non potuit. Rarescentib itaq
tenebris et apparente iam luce: ecce dodo
ad explendũ detestabile carnificis ministe¬
rium furentib animis. ueniebat cũ armata
satellitũ suorũ multitudine. S et absq re
uideri non arbitramur huic operi inseren¬
dum : quod ad declarandum mr̃is sui lam¬
berti meritũ. omp̃s deus quib uoluit dig¬
natus est ostendere. Nam quidam ex mili¬

Expanded text:
pulos a somno excitavit; cum quibus nocpulos a somno excitavit; cum quibus nocturnos hymnos, ut a sanctis patribus est institutum, summa cum devotione celebravit. Quibus sollempniter completis, ad orationem iterum procubuit; quam usque ad ipsius aurore viciniam devote producens, corpusculum suum, longo ieiuni orum et vigiliarum usu attritum exigua somni requie refecturus, in lectulo deposuit, quia eius discretionis spirituali experientie valde notum erat, quod immoderate et irrationabiles pernoctationes et vigilie frequenter deiecerunt, quos somnus superare non potuit. Rarescentibus itaque tenebris et apparente iam luce, ecce! Dodo ad explendum detestabile carnificis ministerium furentibus animis veniebat cum armata satellitum suorum multitudine. Sed et abs re videri non arbitramur huic operi inserendum, quod ad declarandum martyris sui Lamberti meritum omnipotens Deus quibus voluit dignatus est ostendere. Nam quidam ex mili