comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis adulescens perfectus epioure¬
ius euaserat minime aptum ad
dicendum genus. lam .q. catulus
non antiquo illo more. sed hoc no¬
stro nisi quid fieri potest perfec¬
tius eruditius mult.e littere sũ¬
me non uite solum atq nature
sed orationis etiam comitas. Incor¬
rupta quaedam latini sermonis
integritas quae perspicicum
ex orationibus eius potest tum
facillime ex eo libro quem de cõ¬
sulatu &: de rebus gestis suis con¬
seriptum & xenophonteio gene¬
re sermonis ad A.furium poetã
familarem suum. Qui liber rahilo
nouor est ꝗ illi ires de quibus
antedixi scari libri. Tum brutus
Mihiquidem inquit nec iste notꝰ
est ĩnec illi: sed haec mea culpa
est. Nunꝙͣ enim in manus incide¬
rura. Nunc autem & a te sumam
& conquiram ista post hec curio¬
sius fuit iguur in tatulo sermo
latinus. quae laus dicendi non
mediocris ab oratoribus plerisq
neglecta est. Nam de sono uocis
& suauitate appellandaꝵ lite¬

Expanded text:
nis adulescens, perfectus Epicurnis adulescens, perfectus Epicurius evaserat, minime aptum ad dicendum genus. iam Q. Catulus non antiquo illo more, sed hoc nostro, nisi quid fieri potest perfectius, eruditus. Multae litterae, summa non vitae solum atque naturae sed orationis etiam comitas, incorrupta quaedam Latini sermonis integritas; quae perspici cum ex orationibus eius potest tum facillime ex eo libro quem de consulatu et de rebus gestis suis conscriptum molli et Xenophontio genere sermonis misit ad A. Furium poetam, familiarem suum; qui liber nihilo notior est quam illi tres, de quibus ante dixi, Scauri libri. tum Brutus: Mihi quidem, inquit, nec iste notus est nec illi;— sed haec mea culpa est, numquam enim in manus inciderunt —nunc autem et a te sumam et conquiram ista posthac curiosius. Fuit igitur in Catulo sermo Latinus; quae laus dicendi non mediocris ab oratoribus plerisque neglecta est. Nam de sono vocis et suavitate appellandarum litte
Abbreviated transcription (Latin):
& si cum remiserant dolores pedũ
non deerat in causis: tamen id non
se pe faciebat ltaque consilio eius
cum uolebant homines utebanurr
patricinio cum licebat Isdem tem¬
poribus. M. Brutus in quo magnũ
fuit brute genus generi uestro
qui cum tanto nomme essã. patreq
opumum nuirum habuiss&. & iuris
perinssimum accusationẽ factita¬
uerit ut athenis lẏcurgus: is ma¬
gistratus non petiuit: sed fuit accu¬
sator uehemens & molestus ut facile
cerneres naturale quoddam stirpis
degenerauisse uito de prauate no¬
luntaus. Atq eodem tempore accu¬
sator.L. caesulenus fuit quem
ego audiui iam senem. Cum alucio
sauelio multam lege aquilia de
iustitia petiuiss&. Non fecissem
hominis pene infimi mentionem
nisi iudicarem qui suspiciosius aut.
criminosus dicer&: audiuisse me
neminem. doctus etiam graecis .t.
Albutius uel potus pene graecus
loquar ut opinor. sed lic& ex ora¬
tionibus iudicare. fuit autem athe¬

Expanded text:
etsi, cum remiserant dolores pedum, etsi, cum remiserant dolores pedum, non deerat in causis, tamen id non saepe faciebat. Itaque consilio eius, cum volebant, homines utebantur, patrocinio, cum licebat. Isdem temporibus M. Brutus, in quo magnum fuit, Brute, dedecus generi vestro, qui, cum tanto nomine esset patremque optimum virum habuisset et iuris peritissimum, accusationem factitaverit, ut Athenis Lycurgus. Is magistratus non petivit, sed fuit accusator vehemens et molestus, ut facile cerneres naturale quoddam stirpis bonum de— generavisse vitio depravatae voluntatis. atque eodem tempore accusator de plebe L. Caesulenus fuit, quem ego audivi iam senem, cum ab L. Sabellio multam lege Aquilia de iustitia petivisset. Non fecissem hominis paene infimi mentionem, nisi iudicarem qui suspiciosius aut criminosius diceret audivisse me neminem. doctus etiam Graecis T. Albucius vel potius plane Graecus. Loquor ut opinor; sed licet ex orationibus iudicare. Fuit autem Athe
Abbreviated transcription (Latin):
indisertus: tristis exitus habuit
consulatus: nam inuidiosa lege ma¬
nilia quaestio .c. galbam sacerdotẽ
& quatuor consularis . L. bestiã
.c. catonem . sp. albinum ciuomq
prestantissimũ .L. opimium gracchi
interfectorem a populo ab solutũ
cum is contra populi studium ste¬
tiss&: gracchani uidices sustulerunt
huius dissimilis in tribimatu reliquaq
omni uita ciuis improbus .c. licinius
nerua non indisertus suit .c. fimbria
temporibus isdem fere: sed longuis
Etate prouectus. habinis est sane ut
ita dicam luculentus: patronus asꝑ
maledicis. genere toto paulo ferui¬
dior atq commotior diligentia tamẽ
& uĩtute animi atq uita bonus auc¬
tor insenatu. Idem tollerabilis patro¬
nus nec rudis in iuire ciuili: &: cum
uirtute: tum etiam ipso orationis ge¬
nere liber: cuuis orationes pueri
legebamus quas iam reperire uix
possumus. Atꝙ etam ingenio & fer¬
mone eleganti uale tudine in com¬
moda .c. sextius caluimus fuit. qui

Expanded text:
indisertus, tristis exitus habuit indisertus, tristis exitus habuit consulatus. Nam invidiosa lege Mamilia quaestio C. Galbam sacerdotem et quattuor consularis L. Bestiam C. Catonem Sp. Albinum civemque praestantissimum L. Opimium, Gracchi interfectorem, a populo absolutum, cum is contra populi studium stetisset, Gracchani iudices sustulerunt. huius dissimilis in tribunatu reliquaque omni vita civis improbus C. Licinius Nerva non indisertus fuit. C. Fimbria temporibus isdem fere, sed longius aetate provectus, habitus est sane, ut ita dicam, lutulentus patronus asper maledicus; genere toto paulo fervidior atque commotior, diligentia tamen et virtute animi atque vita bonus auctor in senatu; idem tolerabilis patronus nec rudis in iure civili et cum virtute tum etiam ipso orationis genere liber; cuius orationes pueri legebamus, quas iam reperire vix possumus. atque et acri ingenio et sermone eleganti, valetudine incommoda C. Sextius Calvinus fuit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
est hnc orator brute : si quisquã
alius uiuentuti. Non enim solum
acuere sed enam alere ingenir
potest. huic successit aetati. p
galba seruilius eloquenissimi
iiri filius . p. crassi eloquenus &
uiris periu gener. Laudabant
hunc patres nostri. fauebant
etiam propter patris memoriã
sed cecidit in cursu. Nam cogi¬
tatione mamilia iugurtinae cõ¬
iuirauonis iniudia cum prose se
ipse diociss& oppressus est. op:¬
Extat eius peroratio qui epilog
dicitur: qui tanto in honore pu¬
eris uobis erat. ut eum etiam edi¬
sceremus. hic qui incollegio sacer¬
dotum ess& primus post romam
conditam iuflicio publico est condẽ¬
natus .P. Scipio qui est inconsu¬
latu mortutis non multum ille
quidem nec sepe dicebat. Sed &:
latine loquendo ciuuis erat par
& onines sale facetiisq superabat
Euis collega bestia l. bonis initus or¬
sus tribunatus: nam .p. popillum
ini .c. gracchi expulsum sua roga¬
tione restituit uir & acer & nõ

Expanded text:
est hic orator, Brute, si quisquam est hic orator, Brute, si quisquam alius, iuventuti; non enim solum acuere sed etiam alere ingenium potest. huic successit aetati C. Galba, Servi illius eloquentissimi viri filius, P. Crassi eloquentis et iuris periti gener. Laudabant hunc patres nostri, favebant etiam propter patris memoriam, sed cecidit in cursu. Nam rogatione Mamilia, Iugurthinae coniurationis invidia, cum pro sese ipse dixisset, oppressus est. Exstat eius peroratio, qui epilogus dicitur; qui tanto in honore pueris nobis erat ut eum etiam edisceremus. Hic, qui in conlegio sacerdotum esset, primus post Romam conditam iudicio publico est condemnatus. P. Scipio, qui est in consulatu mortuus, non multum ille quidem nec saepe dicebat, sed et Latine loquendo cuivis erat par et omnis sale facetiisque superabat. Eius conlega L. Bestia a bonis initiis orsus tribunatus—nam P. Popilium vi C. Gracchi expulsum sua rogatione restituit—, vir et acer et non
Abbreviated transcription (Latin):
etiam alia non nulla &. multa dixit
& illustri & in numero patronoꝵ
fuit. ut eum mirer cum &. uita
suppeditauiss& & splendor ei non
de fuiss&. consulem non fuisse sed
ecce in manibus uir&: prestantissĩo
ingenio &. fagranti studio & doctus
a puero c. gracchus: nolim enim
putare quenꝗͣ brute pleniorem
aut uberiorem ad dicendum fuisse.
Et ille sic prorsus inquit existumo
atq istum de superioribus pene solr̃
lego imo plane inquam brute leges
censeo. Damnum enim illius in ma¬
turo interitu res romane latneq
litterae fecerunt. utinam non tã
fratri pietatem quam patrie prae¬
stare uoluiss&: quam ille facile tali
ingenio duinus si uixissa uel pa¬
te ruam essa uel auitam gloriam
consecutus. Eloquentia quidem ne¬
scio an habuiss& parem neminem
grandis est uerbis sapiens senten¬
tis: genere toto grauis: manus
extrema non accessit operibus
eius: preclare inchoata multa.
perfecta non plane: legendus in ꝗͣ

Expanded text:
etiam alia non nulla et multa dixit etiam alia non nulla et multa dixit et illustria et in numero patronorum fuit, ut eum mirer, cum et vita suppeditavisset et splendor ei non defuisset, consulem non fuisse. sed ecce in manibus vir et praestantissimo ingenio et flagranti studio et doctus a puero C. Gracchus. Noli enim putare quemquam, Brute, pleniorem aut uberiorem ad dicendum fuisse. Et ille: Sic prorsus, inquit, existimo atque istum de superioribus paene solum lego. Immo plane, inquam, Brute, legas censeo. Damnum enim illius immaturo interitu res Romanae Latinaeque litterae fecerunt. vtinam non tam fratri pietatem quam patriae praestare voluisset! Quam ille facile tali ingenio, diutius si vixisset, vel paternam esset vel avitam gloriam consecutus! Eloquentia quidem nescio an habuisset parem neminem. Grandis est verbis, sapiens sententiis, genere toto gravis. Manus extrema non accessit operibus eius; praeclare incohata multa, perfecta non plane. Legendus, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
sane illustris orator cuius de inge¬
nio exortationibus eius ex istumari
potest: sunt enim & aliae & pro
ser. fulino de incestu nobilis orano
nobis quidem pueris haec omiir̃
optuma putabatꝰ quae uix iam
compar&: in hac turba nouorum uo¬
luminum praeclare inquit brutus
teneo qui istam turbam uoluminũ
effecerit. & ego inquam intellego
brute quem dicas certe enim a
honi aliquid atulimus iuuentuti
mag nisiceniuis ꝗͣ fuerat genus dicendi
& ornatuis & nociumus fortasse qđ
ueteres orationes post nostras non a
me quidem meis enim illas antepono
sed ã plerisq legi sunt de sitae: Enu¬
mera inquit inplerisq: quanquã
iuideo mihi multa legenda iam te auc¬
tore quae antea contemnebam Atꝗ
haec inquam de incestu laudata or̃o
puerilis est locis multis de amore de
tor mentis : de rumore. loci sane
inanes. uerũtamen non dum tristis
nostroꝵ hominum auribus: nec eru¬
dita ciuitate tolerabiles: seripsit

Expanded text:
sane inlustris orator, cuius de ingesane inlustris orator, cuius de ingenio ex orationibus eius existimari potest: sunt enim et aliae et pro Ser. Fulvio de incestu nobilis oratio. Nobis quidem pueris haec omnium optima putabatur, quae vix iam comparet in hac turba novorum voluminum. praeclare, inquit Brutus, teneo qui istam turbam voluminum effecerit. Et ego inquam: Intellego, Brute, quem dicas; certe enim et boni aliquid adtulimus iuventuti, magnificentius quam fuerat genus dicendi et ornatius; et nocuimus fortasse, quod veteres orationes post nostras, non a me quidem— meis enim illas antepono—, sed a plerisque legi sunt desitae. Me numera, inquit, in plerisque; quamquam video mihi multa legenda iam te auctore, quae antea contemnebam. atqui haec, inquam, de incestu laudata oratio puerilis est locis multis: de amore, de tormentis, de rumore loci sane inanes, verum tamen nondum tritis nostrorum hominum auribus nec erudita civitate tolerabiles. Scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
rauo coniungitur cum suauitate
dicendi & copia: quanquam ea ip̃ã
peripateticoꝵ academicorum cõ¬
suetudo in ratione dicendi talis
est: ur nec ꝑficere oratorẽ possit
ipsa ꝑsese: nec sine ea orator esse
perfectus: nam ut stoicoꝵ astric¬
tior est oratio aliquanto contrac¬
tior ꝗͣ aures populi requirunt : sic
illoꝵ liberior &̃ latior ꝙͣ patitur
consuetudo iudiciorum & fori
quis enim uberior indicendo platõe:
iouem sicuti auint philosophi si
graete loquatur loqui. quis aristo¬
tele ner uosior: theophrasto dulcior:
lectitanisse platonem studiose: au¬
diuisse etiam de mosthenes dicitur¬
idq appar& & genere gͣ rauitate
uerboꝵ: dicit enam in quadam
epistola hoc ipse de sese sed & huiꝰ
oratio in philosophia translata pũ¬
gnatior: ut ita dicam udetur &
illoꝵ in iudicia pacatior: nunc
reliquoꝵ oratoꝵ aetates si plac&
& gradus ꝑsequamur. nobis uero
pro bruto etiam respondeam.curio
fuit igitur eiusde m etats fere

Expanded text:
ratio coniungitur cum suavitate ratio coniungitur cum suavitate dicendi et copia; quamquam ea ipsa Peripateticorum Academicorumque consuetudo in ratione dicendi talis est ut nec perficere oratorem possit ipsa per sese nec sine ea orator esse perfectus. Nam ut Stoicorum astrictior est oratio aliquantoque contractior quam aures populi requirunt, sic illorum liberior et latior quam patitur consuetudo iudiciorum et fori. Quis enim uberior in dicendo Platone? iovem sic aiunt philosophi, si Graece loquatur, loqui. Quis Aristotele nervosior, Theophrasto dulcior? Lectitavisse Platonem studiose, audivisse etiam Demosthenes dicitur—idque apparet ex genere et granditate verborum; dicit etiam in quadam epistula hoc ipse de sese—, sed et huius oratio in philosophiam tralata pugnacior, ut ita dicam, videatur et illorum in iudicia pacatior. nunc reliquorum oratorum aetates, si placet, et gradus persequamur. Nobis vero,pro Bruto etiam respondeam. Curio fuit igitur eiusdem aetatis fere
Abbreviated transcription (Latin):
quam hoc idem in nostris contingere
intellego quod in graecis: ut omnes
fere stoiei prudentissimi in disserẽ:¬
do sint & id arte faciant sintq ar¬
chitedti pene uerboꝵ. Idem traduc¬
ti a disputando ad dicendum inops
reperianiꝰ: unum excipioi catonẽ
in quo ꝑfectissimo stoico summam
eloquentiam non desiderem quam
exiguam in fannio ne in rutilio ꝗdẽ
magnam: in tuberone nullam uideo
fuisse. Et ego non inquambrute sine
causa propterea quod istorum india¬
leucis omnis cura consummits uag̃
illud orationis & fusum & multplex
non adhibe tur genus tuus autem
auunculus quẽ ad modum scis hab& a
stoicis id quod ab illis petendum fuit
sed dicere didicit a dicendi magistris
eorumq mores exerouit quod si
omnia a phlosophis essent petenda
peripateticoꝵ. institutis commedus
fingeret᷑ õratio. Quo magis tuũ
id est ex uetere academia philoso¬
phorꝵ sectam secutus es. quorum
in doctrina atq preceptis disserẽdi

Expanded text:
quam hoc idem in nostris contingere quam hoc idem in nostris contingere intellego quod in Graecis, ut omnes fere Stoici prudentissimi in disserendo sint et id arte faciant sintque architecti paene verborum, idem traducti a disputando ad dicendum inopes reperiantur. Vnum excipio Catonem, in quo perfectissimo Stoico summam eloquentiam non desiderem, quam exiguam in Fannio, ne in Rutilio quidem magnam, in Tuberone nullam video fuisse. et ego: Non, inquam, Brute, sine causa, propterea quod istorum in dialecticis omnis cura consumitur, vagum illud orationis et fusum et multiplex non adhibetur genus. Tuus autem avunculus, quem ad modum scis, habet a Stoicis id quod ab illis petendum fuit; sed dicere didicit a dicendi magistris eorumque more se exercuit. Quod si omnia a philosophis essent petenda, Peripateticorum institutis commodius fingeretur oratio. quo magis tuum, id est ex vetere Academia philosophorum sectam secutus es, quorum in doctrina atque praeceptis disserendi
Abbreviated transcription (Latin):
toribus ruulium: scaurum in an.¬
tiquis: utrunq tamen laudemus
quoniam per illos ne hec quidem
in eiuitate genera hac oratoria
laude caruerunt uolo enim ut in
scena: sic etiam inforo: non eos mõ
laudari qui celeri motu & difficili
utantur: sed eosenam quos stata¬
rios appellant: quoꝵ sit illa simplex
in agendo ueritas non molesta Et
quoniam stoicoꝵ est facta mentio &.
aelus tubero fuit. illo tempore.L pa¬
uli nepos nullo in oratoꝵ nume ro
sed uita seuerus & congruens. Cum
ea disciplina quam colebat: paulo
etiam durior qui quidem intriũ¬
uiratu iudicauerit conira .p. afri¬
cani auunculi sui testimonium: ua¬
cationem augeres quo minus uidi¬
cus operam darent non habere : sed
ut uita sic oratione durus inculnis
horridus itaq honoribus maiorũ
respondere non potuit: fuit autẽ
constans ciuus & fortis & in primas
graccho molestus quod indicat gracchi
in eum oratio: sunt euam in gracchõ
tuberonis: is fuit medioeris in dicendo
doctissimus in disputando. Tum brutꝰ

Expanded text:
Scaurum in antiquis; utrumque tamen laudemus, quoniam per illos ne haec quidem in civitate genera hac oratoria laude caruerunt. Volo enim ut in scaena sic etiam in foro non eos modo laudari, qui celeri motu et difficili utantur, sed eos etiam quos statarios appellant, quorum sit illa simplex in agendo veritas, non molesta. et quoniam Stoicorum est facta mentio, Q. Aelius Tubero fuit illo tempore, L. Paulli nepos; nullo in oratorum numero, sed vita severus et congruens cum ea disciplina quam colebat, paulo etiam durior; qui quidem in tribunatu iudicaverit contra P. Africani avunculi sui testimonium vacationem augures quo minus iudiciis operam darent non habere; sed ut vita sic oratione durus incultus horridus; itaque honoribus maiorum respondere non potuit. Fuit autem constans civis et fortis et in primis Graccho molestus, quod indicat Gracchi in eum oratio. Sunt etiam in Gracchum Tuberonis ; is fuit mediocris in dicendo, doctissimus in disputando. Tum Brutus:
Abbreviated transcription (Latin):
& satis acrem: atq eundem & uehe¬
mentem & ualde dulcem & perfaceñ
fuisse dicebat. Addebat industrium
etiam & diligentem & in exercitatio¬
nibus commendationibusque multũ
opere solitum esse ponere. hic oprimꝰ
illis temporibus est parronus habitus
eoq forum tenente: plura fieri iu¬
dicia coeperunt: nam &: quaestiones
perpetuae hoc adulescente constitute
sunt quae antea nullae fuerunt.L.
enim piso .tr .pl. legem primus de
pecuniis repetundis censorio & ma¬
nibio. cõs. tulit. lp̃e enam piso & causas
egit & multaꝵ legum aut auctor
aut dissuasor fuit. Isq &: oratones
reliquit quae iam euanuerunt &¬
annalis sane exiliter scriptos & iu¬
dicia populi. Quibus aderat carbo
iam magis patronum de side rabant
tabella data: quam legem I. Cassius
lepido & mancino cõs tulit: uester
etiam .d. brutus m. Filius ut exfa¬
miliari eius. L. Accio poeta sum au¬
dire solitus & dicere non inculte so¬

Expanded text:
et satis acrem atque eundem et veheet satis acrem atque eundem et vehementem et valde dulcem et perfacetum fuisse dicebat; addebat industrium etiam et diligentem et in exercitationibus commentationibusque multum operae solitum esse ponere. hic optimus illis temporibus est patronus habitus eoque forum tenente plura fieri iudicia coeperunt. Nam et quaestiones perpetuae hoc adulescente constitutae sunt quae antea nullae fuerunt; L. enim Piso tribunus plebis legem primus de pecuniis repetundis Censorino et Manilio consulibus tulit—ipse etiam Piso et causas egit et multarum legum aut auctor aut dissuasor fuit, isque et orationes reliquit, quae iam evanuerunt, et annalis sane exiliter scriptos—; et iudicia populi, quibus aderat Carbo, iam magis patronum desiderabant, tabella data; quam legem L. Cassius Lepido et Mancino consulibus tulit. vester etiam D. Brutus M. filius, ut ex familiari eius L. Accio poeta sum audire solitus, et dicere non inculte so
Abbreviated transcription (Latin):
turbulenussimum tribunatum add
quem ex inuidia foederis numantini
bonis iratus accesserat ab ipsa re p.
est interfectus: alter propter per¬
petuam in populari ratione leuitatẽ
morte uoluntaria se a seueritate
iudieum uendicauit. sed fuit uterq
summus orator atq hoc memoria
patrum teste dicimus. Nam & car¬
bonis &: gracchi habemus orationes
non dum sats splendidas uerbis sed
acutas prudentiaeq plenissimas: fuit.
gracchus diligentia corneliae matris
ã puero doctus & graecis litteris eru¬
ditis: nam semper habuit exquisitos
e grecia magistros: in eis iam adule¬
scens diaphanem mutilenaeum grae¬
ciae temporibus illis disertissimum:
sed breue tempus ingenii augendi
& declarandi fuit. Carbo quo uita
suppeditauit est in multis iudiciis
causisq rognitus. hunc qui audierãt
prudentes homines in quibus fami¬
haris noster. Igellius qui se illi con¬
tubernalem in consulani fuisse nar¬
rabat canoꝵ oratorem & uolubilẽ

Expanded text:
turbulentissimum tribunatum, ad turbulentissimum tribunatum, ad quem ex invidia foederis Numantini bonis iratus accesserat, ab ipsa re publica est interfectus; alter propter perpetuam in populari ratione levitatem morte voluntaria se a severitate iudicum vindicavit. Sed fuit uterque summus orator. atque hoc memoria patrum teste dicimus; nam et Carbonis et Gracchi habemus orationes nondum satis splendidas verbis, sed acutas prudentiaeque plenissimas. Fuit Gracchus diligentia Corneliae matris a puero doctus et Graecis litteris eruditus. Nam semper habuit exquisitos e Graecia magistros, in eis iam adulescens Diophanem Mytilenaeum Graeciae temporibus illis disertissimum. Sed ei breve tempus ingeni augendi et declarandi fuit; carbo, quoi vita suppeditavit, est in multis iudiciis causisque cognitus. Hunc qui audierant prudentes homines, in qui— bus familiaris noster L. Gellius, qui se illi contubernalem in consulatu fuisse narrabat, canorum oratorem et volubilem
Abbreviated transcription (Latin):
augurium collegium non erat
non ad modum diligebat: prefertim
cum ille &. Sceuolam sibi minorẽ
natu generum pretulissa. Ciui
tamen laelius se excusans non ge¬
nero minori dixit se illud sed ma¬
iori filiae detulisse is tamen insti¬
tuto laelii panetium audiuerat.
eius omnis indicendo facultas: hi¬
storia ipsius non meleganier scrip¬
to ꝑspiei totest: quae neꝙ nimas
est infans neꝙ perfecte diserta
munus autem angur quod prose
opus erat ipse dicebat ut de peou¬
nus repetundis contra .ł. Albutium
Is oratoꝵ in numero non fuit iuris
ciuilis intellegenta atq omni pru¬
dentiae genere praestitit. L.Coelius
antipater scriptor quẽ admodũ uide¬
tis fuit: ut temporibus illis luculentꝰ
iuris ualde peritus: multorum enam
ut .l. crassi magister. Utinam in tito
graccho Caioq carbone talis mens
ad rem.p. benegerendam fuiss&.
quale ingenium ad benedicendum
fuit : profecto nemo his uris gloria
praestitiss&: sed eorum alter propter

Expanded text:
augurum conlegium non erat, augurum conlegium non erat, non admodum diligebat, praesertim cum ille Q. Scaevolam sibi minorem natu generum praetulisset— cui tamen Laelius se excusans non genero minori dixit se illud, sed maiori filiae detulisse—, is tamen instituto Laeli Panaetium audiverat. Eius omnis in dicendo facultas historia ipsius non ineleganter scripta perspici potest, quae neque nimis est infans neque perfecte diserta. mucius autem augur, quod pro se opus erat, ipse dicebat, ut de pecuniis repetundis contra T. Albucium. Is oratorum in numero non fuit, iuris civilis intellegentia atque omni prudentiae genere praestitit. L. Caelius Antipater scriptor, quem ad modum videtis, fuit ut temporibus illis luculentus, iuris valde peritus, multorum etiam ut L. Crassi magister. vtinam in Ti. Graccho Gaioque Carbone talis mens ad rem publicam bene gerendam fuisset, quale ingenium ad bene dicendum fuit: profecto nemo his viris gloria praestitisset. Sed eorum alter propter
Abbreviated transcription (Latin):
Alii a caio persio litterato homine
scriptam esse aiebant illo quem si¬
gnificat ualde doctum esse lucilius
Alii moltos nobilis quod quisq potiussa
in illam orationem contulisse. Tum
ego audiui equidem ista inquam
de maioribus nani: sed nunꝗͣ sum
adductus ut crederem. Famq suspi¬
cionem propter hanc causam credo
fuisse: quod fannius in mediocribus
oratoribus habitus ess&: oratio aũt
uel optima. ess& illo quidem tempo¬
re oranonum omnium. sed nec
eiusmodi est ut ã pluribus confusa
uideatur: unus enim sonus est to¬
tuis orationis & idem stilus: nec de
persio reucuiss& gracchis cum
& fannius de mene lauo marathe¬
no & de caeteris obiecissa. presertĩ¬
cum fannius nunꝗͣ sit habuus elinguis
nam & causas defensitauit & tri¬
brinatus eius arbitrio &: audtoritate
.p. africani gestus non obscurus
fuit: alter autem .c. fannius in f
.c. laelui gener & moribus & ipso
genere dicendi durioris soceri
instituto quem quia cocptatus in

Expanded text:
Alii a C. Persio litterato homine Alii a C. Persio litterato homine scriptam esse aiebant, illo quem significat valde doctum esse Lucilius; alii multos nobilis, quod quisque potuisset, in illam orationem contulisse. tum ego: Audivi equidem ista, inquam, de maioribus natu, sed numquam sum adductus ut crederem; eamque suspicionem propter hanc causam credo fuisse, quod Fannius in mediocribus oratoribus habitus esset, oratio autem vel optima esset illo quidem tempore orationum omnium. Sed nec eiusmodi est ut a pluribus confusa videatur—unus enim sonus est totius orationis et idem stilus—, nec de Persio reticuisset Gracchus, cum ei Fannius de Menelao Maratheno et de ceteris obiecisset; praeserticum Fannius numquam sit habitus elinguis. Nam et causas defensitavit et tribunatus eius arbitrio et auctoritate P. Africani gestus non obscurus fuit. Alter autem C. Fannius M. filius, C. Laeli gener, et moribus et ipso genere dicendi durior. is soceri instituto, quem, quia cooptatus in
Abbreviated transcription (Latin):
restitit. M.laepido. cõs. adiuuante
eaq res. P. Africano utuperationi
fuit quod eius auctoritate de sen¬
tenta deductus briso putabatur.
Tum duo caepiones multum clientes
consilio & lingua plus auctoritate.
tamen & grata fubleuabant. Sed
pompeii sunt scripta nec nimis ex¬
na prudentie. P. Crassum ualde pro¬
batum orem isdem fere temporib:
accepimus: qui & ingenio ualuit &
studio &. habuit quasdam etiam do¬
mesticas disciplinas nam & cum sũmo
illo oratore. ser. galba cuuis .c. filio
filiam suam collocauerat adfinitate
sese de uinxerat & cum ess&. p. mu¬
ti filus fratremq haber& .p. Sceuo¬
lam domi ius ciuile cognouerat.
In eo industriam constat summam
fusse maxumamq grauam. Cum
&: consuleretur plurimum di dice¬
r&: horum etatibus adiuncti duo
unam orationem de sociis & nomĩe
latino contra gracchum reliquit
sane & bonam & nobilem. Tum
atticus quid ergo est ne ista fanni:
nam uaria opinio pueris nobiserat.

Expanded text:
restitit, M. Lepido consule adiuvante; restitit, M. Lepido consule adiuvante; eaque res P. Africano vituperationi fuit, quod eius auctoritate de sententia deductus Briso putabatur. Tum duo Caepiones multum clientes consilio et lingua, plus auctoritate tamen et gratia sublevabant. Sex. Pompei sunt scripta nec nimis exna prudentiae. P. Crassum valde probatum oratorem isdem fere temporibus accepimus, qui et ingenio valuit et studio et habuit quasdam etiam domesticas disciplinas. Nam et cum summo illo oratore, Ser. Galba, cuius Gaio filio filiam suam conlocaverat, adfinitate sese devirixerat et cum esset P. Muci filius fratremque haberet P. Scaevolam, domi ius civile cognoverat. In eo industriam constat summam fuisse maximamque gratiam, cum et consuleretur plurimum et diceret. horum aetatibus adiuncti duo unam orationem de sociis et nomine Latino contra C. Gracchum reliquit sane et bonam et nobilem. Tum Atticus: Quid ergo? estne ista Fanni? nam varia opinio pueris nobis erat.
Abbreviated transcription (Latin):
git ti: gracchum pauentia ciuis
in rebus optmis constantissimus.
ra.octauus. At uero. M. emilius
laepidus qui est porcina dictus isdẽ
temporibus fere quibus galbda: sed
paulo minus nani & sũmus orator
est habius: &. fuit ut appar& ex
orationibus scriptor sane bonus. hoc
in oratore latino: primum mihi ui¬
detur & leuitas apparuisse illa grae¬
corum & uerboꝵ comprehensio :
enam arufex ut ita dicam stilus.
h unc studiose duo adule scentes in¬
geniosissimi & propeequales.c. Carbo
& T. Gracchus audire solit sunt: de
quibus iam dicendi locus erit cum
de semioribus pauca dixero quintꝰ
enim pompeuis non contemptus ora¬
tor temporibus illis fuit qui summos
honores homo per se cognitus sine
ulla commendauone maiorum est
adeptus: tum. L. Cassius multum po¬
tuit: non eloquentia sed dicendo:
tamen homo non liberalitate ut
alii sed ipsa tristiua & seueritate
popularis: cuius quidem legit a¬
bellarie. M. Antius briso tr pl. diu

Expanded text:
git Ti. Gracchum patientia, civis git Ti. Gracchum patientia, civis in rebus optimis constantissimus M. Octavius. At vero M. Aemilius Lepidus, qui est Porcina dictus, isdem temporibus fere quibus Galba, sed paulo minor natu et summus orator est habitus et fuit, ut apparet ex orationibus, scriptor sane bonus. hoc in oratore Latino primum mihi videtur et levitas apparuisse illa Graecorum et verborum comprensio et iam artifex, ut ita dicam, stilus. Hunc studiose duo adulescentes ingeniosissimi et prope aequales C. Carbo et Ti. Gracchus audire soliti sunt; de quibus iam dicendi locus erit cum de senioribus pauca dixero. Q. enim Pompeius non contemptus orator temporibus illis fuit, qui summos honores homo per se cognitus sine ulla commendatione maiorum est adeptus. tum L. Cassius multum potuit non eloquentia, sed dicendo tamen; homo non liberalitate, ut alii, sed ipsa tristitia et severitate popularis, cuius quidem legi tabellariae M. Antius Briso tribunus plebis diu
Abbreviated transcription (Latin):
cidere non sol&: propterea quod
prudentia nunꝗͣ deficit oratiorem
qua ille utens eodem modo possit. a
dicere & scribere: ardor animi nõ
semꝑadest. Isq cum consedit omnis
illa ius atq flamma & quasi flamma
oratoris extinguit᷑: hanc igitur ob
causam uidenr laelii mens spirare
etiam in scriptis. galbe autem uis
occidisse. fuerunt enam inoratoꝵ
numero mediocrium .L. & sp. mũ¬
mi fraires quorum extant: amboꝵ.
orationes: simplex quidem lucius
antiquiis: spurius autem nihilo ille
quidem ornatior: sed tamen astric¬
tior: fuit enim doctus & disoiplina
stoicoꝵ: multe sunt .sp. albini ora¬
tones: sunt etam I. &:c. aurelioꝵ
orestaꝵ quos aliquo iideo in nume¬
ro oratoꝵ suisse. P. enam popiluis
cum cuus egreguis tum non indiser¬
ius fuit .c. uero filius eius disertus
cq tuditanus cum omni uita ac
uictu excultus atq expolitus ium
eius elegans est habitum etiam ora¬
nonis genus eodemq in genene ẽ
habitus is qui inuiria accepta fre¬

Expanded text:
cidere non solet, propterea quod cidere non solet, propterea quod prudentia numquam deficit oratorem, qua ille utens eodem modo possit et dicere et scribere; ardor animi non semper adest, isque cum consedit, omnis illa vis et quasi flamma oratoris exstinguitur. hanc igitur ob causam videtur Laeli mens spirare etiam in scriptis, Galbae autem vis occidisse. fuerunt etiam in oratorum numero mediocrium L. et Sp. Mummii fratres, quorum exstant amborum orationes; simplex quidem Lucius et antiquus, Spurius autem nihilo ille quidem ornatior, sed tamen astrictior; fuit enim doctus ex disciplina Stoicorum. Multae sunt Sp. Albini orationes. Sunt etiam L. et C. Aureliorum Orestarum, quos aliquo video in numero oratorum fuisse. P. etiam popilius cum civis egregius tum non indisertus fuit; Gaius vero filius eius disertus, Gaiusque Tuditanus cum omni vita atque victu excultus atque expolitus, tum eius elegans est habitum etiam orationis genus. Eodemque in genere est habitus is qui iniuria accepta fre
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uidemus alios oratores inertia
nihil scripsisse: ne domesticus etiã
labor acceder& ad forensem pleraq
enim seribunt᷑ oranones habitae iã
non ut habcantur alios non laborare
ut meliores siant. nulla enim tantx
ad dicendum prosicit quantum scriis¬
tio: memoriam autem in posterũ
ingenii sui non desiderant cum se
piitant sans magnam adeptos esse
dicendi gloriam eamq etiam ma¬
iorem uisum iri si mexistimantrẽ
arbitrarium sua soripta non uene¬
rint. Alios quod melius putent: di¬
cere se posse quam scribere quod
peringeniosis hominibus neque
satis doctis plerimq contingit ut
ut ipsi galke quem fortasse uis
non ingenũ solum sed enam animi
& naturalis quidam dolor dicentẽ
incendebat efficiebatq ut &. incita¬
ta &. grauis & uehemens essa. oro
dem cum ociosus stilum prehende¬
rat motusq omnis animi tanquã
uenuis hominem defecerat flac¬
cesciebat oratio: quod his qui lima¬
tius dicendi consectantur geniis ac¬

Expanded text:
Nam videmus alios oratores inertia Nam videmus alios oratores inertia nihil scripsisse, ne domesticus etiam labor accederet ad forensem—pleraeque enim scribuntur orationes habitae iam, non ut habeantur—; alios non laborare, ut meliores fiant— nulla enim res tantum ad dicendum proficit quantum scriptio—: memoriam autem in posterum ingeni sui non desiderant, cum se putant satis magnam adeptos esse dicendi gloriam eamque etiam maiorem visum iri, si in existimantium arbitrium sua scripta non venerint; alios, quod melius putent dicere se posse quam scribere, quod peringeniosis hominibus neque satis doctis plerumque contingit, ut ipsi Galbae. quem fortasse vis non ingeni solum sed etiam animi et naturalis quidam dolor dicentem incendebat efficiebatque ut et incitata et gravis et vehemens esset oratio; dein cum otiosus stilum prenderat motusque omnis animi tamquam ventus hominem defecerat, flaccescebat oratio. Quod eis qui limatius dicendi consectantur genus ac
Abbreviated transcription (Latin):
similem ferente summa senectute
ut antedixi. M. Cato legem suadens
in galbam: multa dixit: quam
orationem in origines suas remulit
pancis ante ꝗͣ mortuus ess&: andiebus
an mensibus tum igitur reeusans
galba prosese & populi.r. fidem
implorans cum suos pueros tum .e.
galli enam filium flens commenda¬
bat: cuius orbitas & fletus mirae
miserabilis fuit propter recentem
memoriam clarissimi patris. Isque
setum eripuit flamma propter
pueros misericordia populi comino¬
ta: sicut idem scriptum reliquit
cato. Atq euam ipsum libonem nõ.
infantem uideo fuisse ut exorano¬
nibus eius intelligi potest. Cum bec
dixissem & panlum interquieuisse
quid iꝯ itur inquit est cause brutꝰ
si ranta uintus in oratore ꝗalba fuit
cur ca nulla in orationibus eius ap¬
par& : qued mirari non possum in
eis qui nibũ omnino seripti relique¬
runt: nec enim est eadem inquã
brute causanon seribendi & non
tam benescribendi ꝗͣ dixerint.

Expanded text:
similem ferente, summa senectute, similem ferente, summa senectute, ut ante dixi, M. Cato legem suadens in Galbam multa dixit; quam orationem in Origines suas rettulit, paucis ante quam mortuus est an diebus an mensibus. tum igitur nihil recusans Galba pro sese et populi Romani fidem implorans cum suos pueros tum C. Galli etiam filium flens commendabat, cuius orbitas et fletus mire miserabilis fuit propter recentem memoriam clarissimi patris; isque se tum eripuit flamma, propter pueros misericordia populi commota, sicut idem scriptum reliquit Cato. Atque etiam ipsum Libonem non infantem video fuisse, ut ex orationibus eius intellegi potest. cum haec dixissem et paulum interquievissem: Quid igitur, inquit, est causae, Brutus, si tanta virtus in oratore Galba fuit, cur ea nulla in orationibus eius appareat? quod mirari non possum in eis qui nihil omnino scripti reliquerunt. nec enim est eadem, inquam, Brute, causa non scribendi et non tam bene scribendi quam dixerint.
Abbreviated transcription (Latin):
exisse cum galba ex quo significa¬
bat illum non in agendo solum: sed
enam in meditando uehementemq
incensum fuisse. quid multa magna
ex pectauone plurimis audientibus
coram ipso laelio sic illam causam tãta
ui tantaq grauitate: dixisse galbam
ut nulla fere pars oranonis silento
preteriretur itaq multis querelis
multaq miserauone adhibita socios
omnibus approbantibus illa dis que¬
stione liberatos esse. Ex hac rutilia
narratione suspicari lic&. cum due
summae sint in oratore laudes:
una subtiliter disputandi ad do¬
cendum: altera grauiter agendi ad
Canimos audientium ꝑmouendes trail¬
toq plus proficiat is qui inflam&
iudicem quam ille qui doceat: ele
gantiam in laclio: uim in galba fuisse
quae quidem ut istum maxume
cognita est: cum lusitanis a seruio
galba praetore contra interpositã.
ut existimabatur fidem interfedis
.i. libone .ir. plebis: populum moitãte
& roganone in galbam pruulegi

Expanded text:
exisse cum Galba; ex quo significaexisse cum Galba; ex quo significabat illum non in agendo solum, sed etiam in meditando vehementem atque incensum fuisse. Quid multa? magna exspectatione, plurimis audientibus, coram ipso Laelio sic illam causam tanta vi tantaque gravitate dixisse Galbam ut nulla fere pars orationis silentio praeteriretur. Itaque multis querelis multaque miseratione adhibita socios omnibus approbantibus illa die quaestione liberatos esse. ex hac Rutili narratione suspiocari licet, cum duae summae sint in oratore laudes, una subtiliter disputandi ad docendum, altera graviter agendi ad animos audientium permovendos, multoque plus proficiat is qui inflammet iudicem quam ille qui doceat, ele— gantiam in Laelio, vim in Galba fuisse. Quae quidem vis tum maxime cognita est, cum Lusitanis a Ser. Galba praetore contra interpositam, ut existimabatur, fidem interfectis L. Libone tribuno plebis populum incitante et rogationem in Galbam privilegi
Abbreviated transcription (Latin):
honoris eorum causa studiose accu¬
rateq fecisse: sed se arburari causam
illam a ser galba quodis indicendo
adhortor acriorq essa. grauius &. ue¬
hementuuis posse defendi. Itaq auc¬
toritate. C. laelii publicanos causam
de tulisse ad galba illum autem qd
ei uiro succedendum ess& ue recũde
& dubitanter recepisse. unum quali
comperendinatus medium die in
fuisse quem toium galbam in con¬
sideranda causa componendaque
posuisse Et cum cogniuonis dies
essa: & ipse rutilius rogani socioꝵ
domum ad galbam ueniss&: ut er
admoner& & ad dicendi tempus
adducer& usꝙ illum quo ad ei nũ¬
tiatum ess&. consules descendisse
omnibus exclusis: comentatum in
quadam testudine cum seruis lit¬
teratis fiusse: quoꝵ aliud dictare
eodem a tempore solitus ess& interĩ
cum ess& ei nuntiatum tempus esse
eo color & his oculis ut egisse causam
non comentaium putares addebat
enam idq ad rem pertinere pu¬
tabat. scriptores illos male mulcatos

Expanded text:
honoris eorum causa studiose accuhonoris eorum causa studiose accurateque fecisse, sed se arbitrari causam illam a Ser. Galba, quod is in dicendo atrocior acriorque esset, gravius et vehementius posse defendi. Itaque auctoritate C. Laeli publicanos causam detulisse ad Galbal; illum autem, quod ei viro succedendum esset, verecunde et dubitanter recepisse. Vnum quasi comperendinatus medium diem fuisse, quem totum Galbam in consideranda causa componendaque posuisse; et cum cognitionis dies esset et ipse Rutilius rogatu sociorum domum ad Galbam mane venisset, ut eum admoneret et ad dicendi tempus adduceret, usque illum, quoad ei nuntiatum esset consules descendisse, omnibus exclusis commentatum in quadam testudine cum servis litteratis fuisse, quorum alii aliud dictare eodem tempore solitus esset. Interim cum esset ei nuntiatum tempus esse, e et eis oculis, ut egisse causam, non commentatum putares. addebat etiam idque ad rem pertinere putabat, scriptores illos male mulcatos
Abbreviated transcription (Latin):
omnino tum mos ut in reliquis reb
melior: sic in hoc ipso humanior ut
faciles essent in suum cuiq tribuẽ¬
do memoria teneo myrne me ex
p.runlio rufo audisse cum dicer&
adulescentulo se accidisse ut ex.s.
cõs de re atroci magnaq quererent
nam cum instiuas ita facta cedes ess&
nonq homines interfecti insimula¬
returq familia partim enam liberi
societats eius quae picarias de .p.
cornelio .L. mummio censoribus
redemiss&: deereuisse senatum
ut de ea re cognoscerent & statu¬
erent cõs. causam pro publicanis
accurate ut semꝑ sluus ess& ele¬
ganterq dixisse laelium cum cõs.
re audita amplius de consilii sentẽ¬
ua pronuntiauissent paucis inter¬
posuns diebus iterum laelium mnlto
diligentius meluisq dixisse. Iterũꝙ
codem modo ã consulibus rem osse
prolatam tum laelium cum eum
socũ domum reduxissent. egissentq
granas & ne de fangaretur orauissẽt
locutum esse ita se quae feciss& :

Expanded text:
omnino tum mos, ut in reliquis rebus omnino tum mos, ut in reliquis rebus melior, sic in hoc ipso humanior, ut faciles essent in suum cuique tribuendo. memoria teneo Smyrnae me ex P. Rutilio Rufo audivisse, cum diceret adulescentulo se accidisse, ut ex seconsules de re atroci magnaque quaererent. Nam cum in silva Sila facta caedes esset notique homines interfecti insimulareturque familia, partim etiam liberi societatis eius, quae picarias de P. Cornelio L. Mummio censoribus redemisset, decrevisse senatum, ut de ea re cognoscerent et statuerent consules. causam pro publicanis accurate, ut semper solitus esset, eleganterque dixisse Laelium. Cum consules re audita AMPLIVS de consili sententia pronuntiavissent, paucis interpositis diebus iterum Laelium multo diligentius meliusque dixisse iterumque eodem modo a consulibus rem esse prolatam. Tum Laelium, cum eum socii domum reduxissent egissentque gratias et ne defatigaretur oravissent, locutum esse ita: se quae fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
runt iux iam ut appareant. De
ipsuis laelii & scipionis ingenio quãꝗͣ
ea est iam ut plurimum tribuatur
ambobus: dicendi iamen laus est im
laelio illustrior. At orauo laelu de
collegiis non melior ꝗͣ de multis quã
uoles scipionis: non quia illa lelii ꝗcꝗͣ
sit dulcuis: aut quo de religione
dici possut. augustius: sed multo
tamen uenustior & horridior ille
ꝗͣ scipio. Et eum sint in dicendo
uariae uoluntates delectari mihi
magis antiquitate indetur & lubent
uerbis etiam uti paulo magis priscis
laelius. Sed est mos hominum ut no¬
lint eundem phuribus rebus excel¬
lere: nam ut ex bellica laude aspi¬
rare ad africanum nemo potest in
qua ipsa egregium iuri athibetto
repperimus fuisse laelium sic inge¬
nii luteraꝵ: eloquentiȩ sapienne
deniq: & si utrique primas prioris
tamen libenter deferunt laelio: nec
mihi ceterorum iudicium solum ui¬
detur: sed enam ipsorum inter ip̃os
concessu ita tributum fuisse. Frat

Expanded text:
runt, vix iam ut appareant. de runt, vix iam ut appareant. de ipsius Laeli et Scipionis ingenio quamquam ea est fama, ut plurimum tribuatur ambobus, dicendi tamen laus est in Laelio inlustrior. At oratio Laeli de collegiis non melior quam de multis quam voles Scipionis; non quo illa Laeli quicquam sit dulcius aut quo de religione dici possit augustius, sed multo tamen vetustior et horridior ille quam Scipio; et, cum sint in dicendo variae voluntates, delectari mihi magis antiquitate videtur et libenter verbis etiam uti paulo magis priscis Laelius. sed est mos hominum, ut nolint eundem pluribus rebus excellere. Nam ut ex bellica laude aspirare ad Africanum nemo potest, in qua ipsa egregium Viriathi bello reperimus fuisse Laelium: sic ingeni litterarum eloquentiae sapientiae denique etsi utrique primas, priores tamen libenter deferunt Laelio. Nec mihi ceterorum iudicio solum videtur, sed etiam ipsorum inter ipsos concessu ita tributum fuisse. erat
Abbreviated transcription (Latin):
ornanis isdem fere laudibus. Nam
q me tellus is ciuus quatuor filii cõ¬
sulares fuerunt in primis est habitꝰ
eloquens qui pro.l. cotta dixit ac¬
cusante africano: cuuis &. aliae sunt
oranones & contra titum gracch
exposita est in caii fanni Annalibus
rum ipse . L.Corte ueterator habitus¬
sed .c. laelius & .p. Africanus in pri¬
mis eloquentes quoꝵ extant oratio¬
nes ex quibus existimare de ingenus
oratoꝵ potest sed inter hos aetate
paulum his ante cedens sine contro¬
uersia. ser. galba. eloquenta prȩ¬
stint. Et nimirum is princeps ex la¬
nnis illa oratoꝵ propria et quasi le¬
gituma opera tractauit ut ẽgrede¬
retur a proposito orandi causa ut
delectar&. animos:uut permouena
ut auger&. rem: ut miserationibus
ut communibus locis uteret᷑: Sed ne¬
scio quomodo huius quem constat
eloquenua praestinsse exiliores ora¬
tiones sunt & redolentes magis anti¬
quitatem: ꝗͣ ut laeli scipionis aut
euam ipsius catonis. Itaq exarue¬

Expanded text:
ornatus isdem fere laudibus. Nam ornatus isdem fere laudibus. Nam Q. Metellus, is cuius quattuor filii consulares fuerunt, in primis est habitus eloquens, qui pro L. Cotta dixit accusante Africano; cuius et aliae sunt orationes et contra Ti. Gracchum exposita est in C. Fanni annalibus. tum ipse L. Cotta est veterator habitus;—sed C. Laelius et P. Africanus in primis elo- quentes, quorum exstant orationes, ex quibus existimari de ingeniis oratorum potest. Sed inter hos aetate paulum his antecedens sine controversia Ser. Galba eloquentia praestitit; et nimirum is princeps ex Latinis illa oratorum propria et quasi legitima opera tractavit, ut egrederetur a proposito ornandi causa, ut delectaret animos, ut permoveret, ut augeret rem, ut miserationibus, ut communibus locis uteretur. Sed nescio quo modo huius, quem constat eloquentia praestitisse, exiliores orationes sunt et redolentes magis antiquitatem quam aut Laeli aut Scipionis aut etiam ipsius Catonis, itaque exarue
Abbreviated transcription (Latin):
llentulum qui cum .c. figulo tõs.
fuit q. nobiliorem m. filium iam
patre instiuito deditum studio litteraꝵ¬
qui etam.q ennium qui eum peutre
euis in aetolia militauerat ciuitate
donauit cum trium uirũ coloniam de¬
duxiss&. Et .t. annium luscum huius
q. filium collegam non indisertum
dicunt fusse: atq enam l. paulus
africani pater personam̃ principis
ciuis facile dicendo tuebatur. At
uero enam tum Catone uiuo qui
annos quinque & locror natus ex¬
cessit e uita cum quidem eo ipso
anno coniraser galbam ad popu¬
lum summa contentione dixissa.
quam etiam orationem seriptam
reliquit. Sed uiuo catone: minores
natu multi uno tempore oratores
floruerunt nam & A Albinus u
qui graece seripsit historiam qui c̃õs.
cum .L. lucullo fuit & litteratus
& disertus fuit & tenuit eum hoc
locum quendam euam ser. fuluius
& nuaserius fabius pictor & iuris
& litteraꝵ & antiquitaus bene
peritus quinctiuisq fabio labeo fuit

Expanded text:
L. Lentulum, qui cum C. Figulo consul L. Lentulum, qui cum C. Figulo consul fuit. Q. Nobiliorem M. F. iam patrio institute deditum studio litterarum—qui etiam Q. Ennium, qui cum patre eius in Aetolia militaverat, civitate donavit, cum triumvir coloniam deduxisset— et T. Annium Luscum huius Q. Fulvi conlegam non indisertum dicunt fuisse; atque etiam L. Paullus Africani pater personam principis civis facile dicendo tuebatur. Et vero etiam tum Catone vivo, qui annos quinque et octoginta natus excessit e vita, cum quidem eo ipso anno contra Ser. Galbam ad populum summa contentione dixisset, quam etiam orationem scriptam reliquit— sed vivo Catone minores natu multi uno tempore oratores floruerunt. Nam et A. Albinus, is qui Graece scripsit historiam, qui consul cum L. Lucullo fuit, et litteratus et disertus fuit; et tenuit cum hoc locum quendam etiam Ser. Fulvius et una Ser. Fabius Pictor et iuris et litterarum et antiquitatis bene peritus; Quintusque Fabius Labeo fuit
Abbreviated transcription (Latin):
pore ualuiss&. in primis habitus
ess&. disertus. indicant eum ora¬
nuncule: tum historia quaedam
graeca scripta dulcissime. Numeroq:
eodem fuit sex Aelius iuris quidẽ
ciuilis omnium peritissimus: sed
etiam ad dicendum paratus. De
minoribus autem .C. Sulpicius.
Sallus qui maxume omnium nobi¬
lium grecis literis studuit. isque
& oratorum in numero est habitus
& fuit reliquis rebus ornatus atq
elegans. lam enim erat unctior q̃dã
splendidior consuetudo loquendi: nã
hoc praetore lodos appollini faciente
cum thyesten fabulam doeuissa.Q.
mareio cN seruilio. cõs. morte obit
ennius. Erat isdem temporibus.Ti.
q racchus. p.f. qui bis. cõs. & censor
fuit cuius est oratio graeca apuo
rhodios: quem eiuem eum grauem
tum enam eloquentem constat
fuisse. Publium enam scipionem na¬
sicam qui est coreulum appellatus
qui item bis cõs & censor fuit babitũ
eloquentem.m. aliunt illiis qui
sacra acceperit filium. Dic unt etiã

Expanded text:
pore valuisset, in primis habitus pore valuisset, in primis habitus esset disertus; indicant cum oratiunculae tum historia quaedam Graeca scripta dulcissime. numeroque eodem fuit Sex. Aelius, iuris quidem civilis omnium peritissumus, sed etiam ad dicendum paratus. De minoribus autem C. Sulpicius Gallus, qui maxime omnium nobilium Graecis litteris studuit; isque et oratorum in numero est habitus et fuit reliquis rebus ornatus atque elegans. Iam enim erat unctior quaedam splendidiorque consuetudo loquendi. Nam hoc praetore ludos Apollini faciente cum Thyesten fabulam docuisset, Q. Marcio Cn. Servilio consulibus mortem obiit Ennius. erat isdem temporibus Ti. Gracchus P. F., qui bis consul et censor fuit, cuius est oratio Graeca apud Rhodios; quem civem cum gravem tum etiam eloquentem constat fuisse. P. etiam Scipionem Nasicam, qui est Corculum appellatus, qui item bis consul et censor fuit, habitum eloquentem aiunt, illius qui sacra acceperit filium; dicunt etiam