comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ alligent. ł ꝓ eo qd̾ sine pedib uascagͣ.
am põstea et pedes et pẽnas accipiunt. hȩ sol¬
lertes ingonerandi mellis officio adsignatas. in¬
ailunt sedes domicilia inenarrabili arte com¬
ponunt. ex uariis storib condunt. textisq ce¬
ris innumera ꝓle castra replent. exercitũ et re¬
ges hñt. pͣliamouent. fumũ fugiunt. tumul
ocoisoꝵ carnes u̾berant᷑. ut ex putrefacco cru¬
ore u̾mes creent᷑. qui p̃terea effitiunt᷑ apes
scrabines deȩquis: fusi demuł. uespe deasi¬
nis. Costros greci appellant. qui inextremiᷤ
fauoꝵ partib maiores creant᷑. qͦs aliqͥ reges
purant diccos. qd̾ castra ducant. Fucus.ẽ. ma¬
ior ape.scrabrone minor. Dictꝰ aũ fucus. qd̾ a¬
lienos labores ȩdat: quasi fagꝰ. depascit᷑ enĩ:
qd̾ ñ laborauit. Dequo uirgiliꝰ. ignauũ pecus
fucus ap̃sepib arcit. Apes form̾a uirginitatis
siue sapientiȩ tenent. ut ÷ illud insalomone.
Uade adapem. et disce quał oꝑatrix sir. Aliã

Expanded text:
alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascantur. Nam postea, et pedes, et pennas accipiunt. Hae sotertes in generandi mellis officio, assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum, et reges habent, praelia movent, fumum fugiunt, tumultoccisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Castros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus majores creantur, quos aliqui reges putant dicti, quod castra ducant. Fucus est major ape, scabrone minor. Dictus autem fucus quod alienos labores edat, quasi fagus. Depascitur enim quod non laboravit. De quo Virgilius: Ignavum fucos pecus a praesepibus arcent. Apes formam virginitatis sive sapientiae tenent, ut est illud in Salomone: Vade ad apem, et disce qualis operatrix sit. Aliam
Abbreviated transcription (Latin):
tulã inmodũ stimuli: qua carnẽ terebrat ut
sanguinẽ bibat. Scinefes musce minucissis¬
me st̃ aculeis ꝑmoleste. ꝙͣr t̾cia plaga suꝑbus
dem suspendit᷑ ꝑ aera uolitans. s ita subtile:
et nutũ ut ocłi uisũ nͥ acute cernentis effugiat.
Corpꝰ aũ cum insederit acerbissimo terebrat
stimulo. ita ut quẽ uolantẽ uidere qͥs nͣ ua¬
let: sentiat statim aduenientẽ. Hoc gͦ ani¬
mał genꝰ subtilitati hęreticȩ cõꝑant᷑. quȩ sub¬
tilib u̾boꝵ stimuł. animas terebat. tantaꝙ
calliditate circumuenit: ut deceptꝰ qͥsq nec
uideat nec intelligat. unde decipiat᷑. s intri
nitate blasphemantes. totiꝰ mundi dissipass
fidem. Bruschꝰ ingluuies uentris. unde et qbrustus.¬
supͣ: residuũ locustȩ comedet bruchꝰ. Rubi grubio¬
go irac̾dia cordis in io hel: residuũ bruchi
comedet rubigo. Eruca prurigo lipcuriȩ. qerne
dequa et supͣ. residuũ ęxucȩ comedit locusta.

Expanded text:
tulam in modum stimuli, qua carnem terebrat, ut tulam in modum stimuli, qua carnem terebrat, ut sanguinem bibat. Scinifes muscae minutissiunt aculeis permolestae: qua tertia plaga superbus idem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat; corpus autem cum insederit, acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem volantem videre quis non valeat, sentiat statim a volantem. Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelnitate blasphemantes totius mundi dissipant fidem. Bruchus ingluvies ventris. Unde et supra: Residuum erucae comedet bruchus . Rubigo iracundia cordis; in Joel: Residuum bruchi comedet rubigo . Eruca prurigo luxuriae, de quo et supra: Residuum erucae comedet locusta
Abbreviated transcription (Latin):
atq caritatis corrũpunt. Uñ in ȩccłastȩ sqͥꝑ¬
tũ ÷. Muscȩ morientes ext̃minant suaui¬
tatẽ unguenti. sicq mal mixcꝰ bonis c̃ta¬
minat plurimos. Quomͦ musce si mori¬
ant᷑ inunguento ꝑdt̃ odorẽ. et saporẽ illiꝰ.
sic et calliditas sapientiã et prudentiam
malitia sordidat. Quarto aũ loco: egyptius
muscis ꝑcutit᷑. Musca enĩ insolens et inqͥetũ
animal: in qua quid aliuo quã in solentes cu¬
ix desiderioꝵ carnaliũ designant᷑. Egyptꝰ gͦ
muscis ꝑcutit᷑. qr eoꝵ coila qui hoc scłm diligt̃.
desiderioꝵ suoꝵ inqͥetudinib feriunt᷑. Porro
.lxx. int̃pͣtes cinomiã id ÷ caninã muscam po¬
suert̃. ꝑ quã canini mores significant᷑: inqͥb
humane m̃tis uoluntas et libido carnis arguit᷑.
Dotest quidẽ hoc loco significari etiã ꝑ miiscã
caninã forensẽ hominũ ȩloquentiã. qua
uelud carnes alterutro se lacerant. Culex aba¬
culeo dictꝰ. qͦ sanguinẽ suggit. ht̃ enĩ inore fis¬

Expanded text:
atque charitatis corrumpunt. Unde in Ecclesiaste scriptum est: Muscae morientes exterminant suavitatem unguenti : quia malus mistus bonis contaminat plurimos, quomodo muscae si moriantur in unguento, perdunt odorem et saporem illius: sic et calliditas sapientiam, et prudentiam malitia sordidat. Quarto autem loco Aegyptus muscis percutitur . Musca enim insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur. Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui hoc saeculum diligunt, desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur. Porro LXX interpretes cynomyam, id est, caninam muscam posuerunt, per quam canini mores significantur: in quibus humanae mentis voluntas et libido carnis arguitur. Potest quidem hoc loco significari etiam per muscam caninam forensis hominum eloquentia, qua velut canes alterutro se lacerant. Culex ab aculeo dictus, quo sanguinem sugit. Habet enim in ore fis
Abbreviated transcription (Latin):
ł delatrone qͥ incruce addñm clamauit di¬
cens. Mem̃to mei dñt. dũ ueneris inregnũ
tuũ. Locusta qd̾ pedib sit longis uelud asta.
unde et eã greci tam maritimã quã t̾restrẽ
astago appellant. Locusta aliqñ ppłos signi¬
ficat instabiles et uagos. ut ÷ illud in eugłio.

Expanded text:
m clamavit dicens: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Locusta quod pedibus sit longis, velut hasta. Unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem astaco appellant. Locusta aliquando populos significat instabiles et vagos, ut est illud in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
Uinis aũ humanã fragilitatis manita¬
tẽ significat. unde insalomone scrip¬
tum ÷. Quid suꝑbit t̾ra et cinis. simi¬
lit̾ ec fauillã: unde iniob ilicit. ago pęniten¬
tiã infauilla et cinere. In fauilla et enĩ et cine¬
ix pęnitentiã agere ÷: ctemplara sũma es¬
dñs dicit. si intrro et sydone facte fuissent
uirtutes quȩ factȩ sunt inuob̾. olim incili¬
cio et cinere pęnitentiã egissent. Incilicio
quippe asꝑitas et cõpunctio peccatoꝵ: in
cinere aũ puluis ostendit᷑ mortuoꝵ. et id¬
circo utrunq hoc adhiberi ad pęnitentiã
solit. ut in cõpunctione cilicu agnoscamꝰ qͥd
ꝑculpã fecimꝰ. et in fauilla cineris ꝑpenda¬
mꝰ. qd̾ ꝑ iudiciũ facti sumꝰ. Torris et titio hu
tacharia: nunqͥd ñ iste torris erutꝰ ÷ deigne.
Titiones duo potestates scłi huiꝰ atq hȩretici.
exuno consensu eccłam ꝑsequentes: ut iny
saia. noli timere aduab caudis titionum
fumigantiũ istorum

Expanded text:
inis autem humanae fragilitatis inanitatem significat. Unde in Salomone scriptum est: Quid superbit terra et cinis? Similiter et favilla: Unde in Job dicit: Ago poenitentiam in favilla et cinere . In favilla etenim et cinere poenitentiam agere est, contemplata summa esvangelio Dominus dicit: Si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . In cilicio quippe asperitas et compunctio peccatorum: in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum, et idcirco utrumque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, ut in punctione cilicii cognoscamus, quid per culpam fecimus, et in favilla cineris perpendamus, quid per judicium facti sumus. Torris et titio humtractum, ut in Zacharia: Nunquid non iste torris erutus est de igne? Titiones duo potestates saeculi hujus atque haeretici ex uno consensu ecclesiam persequentes, ut in Isaia: Noli timere a duabus caudis titionum fumigantium istorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙqͦ et ipsa agreco uocabulo ñcupat᷑. uͥ depu¬
tant᷑ noxii adaliqͦd opꝰ faciendũ: ut solent gla¬
diatores et exules qͥ marmora secant. et tam̃
uincłoꝵ cꝰtodiis alligati st̃. Geneceũ gͥce dictũ.
eo qd̵ ibi ẽuent᷑ feminarsi ad opꝰ lanificii exer¬
cendũ conueniat. mulier eñi gene nuncupat᷑.
Pistrinũ qͣsi pilistrinũ. qr pilo antea tundebant¬
granũ: unde et apud uetẽs ñ molitores s pisto¬
res dicti. qͣsi puisores afindendis gͣuis frumͣti.
Mole eu̾ĩ usus nͣdũ erat.s granũ pilo findebant:
gite saxo. Clibanũ id ÷ furnũ ꝑdiriuationẽ. a
farre aiunt dictũ: qmͣ panis exeo factꝰ ibi coqͥt᷑¬
Nam clibanꝰ ut diximꝰ cõbustio sẽpit̾na incelligit᷑.
ut in eũgłio. sieñĩ fȩnũ qd̾ hodie ⁊ ec cras incliba¬
nib aenei uascłi deducta rotunditas. ꝗͣ subu¬
rentib flãmis ardet intrinsecꝰ. in qͦ similitu¬
dine mi̾to peccõres ponunt᷑. qͥ infutõ iuditio

Expanded text:
quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, qgranum: unde et apud veteres non molitores, sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsandis granis frumenti; molae enim usus nondum erat, sed granum pilo findebant: gite saxo. Clibanus, id est, furnus, per derivationem a farre aiunt dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Clibanus ut diximus combustio sempiterna intelligitur, ut in Evangelio: Si enim fenunibus aenei vasculi deducta rotunditas, quae suburentibus flammis ardet intrinsecus. In qua similitudine merito peccatores ponuntur, qui in futuro judicio
Abbreviated transcription (Latin):
cauit dñs uirgini filiȩ iuda. Id̃o ꝙ gemi
ni inbonã partẽ scribunt᷑ psalmi ꝓtoreu¬
larib: occauus et octogesimꝰ t̾ciꝰ. Legit᷑ enĩ
intitulo ocrogesimi psalmi. ita infine ꝓtor¬
cularib a saph. Qͥta sabbati ⁊ qͥnta dies a
sabłio. q̃ agentib dies iouis. a nob̾ qͥnta fr̾
uocat᷑. in qͦ dixͣ ds̃ ꝓducant aqͣ reptilia aĩaꝵ¬
uiuarii. et uolatilia: sub firmam̃to tęli: misticȩ

Expanded text:
cavit Dominus virgini filiae Judae: ideo ego ploro . In bonam partem scribuntur psalmi pro torcularibus, octavus et octogesimus tertius: legitur enim in titulo octogesimi psalmi ita: In fine pro torcularibus Asaph. Quinti sabbati est quinta dies a sabbato, quae a gentibus dies Jovis, a nobis quinta feria vocatur, in qua dixit Deus: Producant aquae reptilia animaru
Abbreviated transcription (Latin):
de pon̾e̾. Hic gͦ uir uirgo ÷ incarne. et mo¬
nogamꝰ in sp̃u: qr aliam sponsam nescit
incantico canticoꝵ: dilectꝰ m̃s mͥ. ex ego illi.
Qui uxori suȩ dotẽ dedit. qñ p̃ciũ sangui¬
nis sui ꝓ ea fudit areã tribuit: qñ giãm sp̃s

Expanded text:
de ponere. Hic ergo vir virgo est in carne, et monogamus in spiritu, quia aliam sponsam nescit in Cantico Canticorum. Dilectus meus mihi, et ego illi . Qui uxori suae dotem dedit, quando pretium sanguinis sui pro ea fudit. Arrham tribuit, quando gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sus. ẽ. fructꝰ. nam qd̾ immaturũ. ẽ. piper¬
longũ uocat᷑. qd̾ incorruptũ abigne piꝑ albũ.
qd̾ uͦ cute rugosa et horrida fuerit. ex calore
ignis trahitiet calorẽ et nomͣ.
Upen sileue ẽ. uetustũ ẽ. si graue nouellũ.
uitanda ẽ. aũ mercatoꝵ fraus: solent enĩ¬
uetustissimo piꝑi humecta argenti spumã
aut plumbui asꝑgere. ut ponderosũ fiat.
Aloȩ mindia atq arabia gignit᷑. arbor odoris
suauissimi ac sũmi: deniq lignũ ipłiꝰ cũ thi¬
niamate altarib adolet᷑: unde et nom̃ tra¬
xisse credit᷑. Dealoa aũ item ineu̾głio ita le

Expanded text:
diversus est fructus. Nam quod immaturudiversus est fructus. Nam quod immaturulongum vocatur, quod incorruptum ab igne piper album, quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit colorem et nomen. Piper si leve est vetustum est, si grave novellum. Vitanda est in his mercatovetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspergere, ut ponderosum fiat. Aloe in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi: denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur, unde et nomen traxisse creditur. De aloe a
Abbreviated transcription (Latin):
optulert̃ ioseph ꝓmunere: qͥa scĩ uiri inꝑegri¬
natione huiꝰ scłi saluatori nr̃o affert̃ donabo¬
ne uoluntatis. et sacrarũ urtutũ qͥb ipse de¬
lectat᷑ et placabił fit: et annuens uotis eorum.
Bella indiȩ ec arabiȩ arbor euiꝰ lacrima me¬
lior arabica. est enĩ lucida sub albida leius pm¬
guis equalic̃ cȩrea: et quȩ facile molliat᷑. neq: li¬
gno uł t̾ra cõmixta amara odoris boni. Nam
exindia sordida ẽ. et nigra. et maiore greba:
adultãt᷑ admixtũ gumi. qui nͣ ita amarificat
gustũ. Martix arboris lentis guita ẽ. hȩc gͣno¬
martx mixtaq in modũ granoꝵ ẽ. Piperis
arbor nascit᷑ in india. in latere montis caucasi.
qd̃ soli obuersũ ÷ folia iumꝑi similitudinẽ
hñt: cuiꝰ siluas serpentes custodiunt. s in colȩ
regionis illiꝰ cũ matȩ fuerint incent᷑. et sic
serpentes igne fugant̃: et inde exflãma nigrõ
piꝑ efficit᷑. Nam piꝑis nat᷑a alba.ẽ. cuiꝰ qͥdẽ

Expanded text:
ulerunt Joseph pro munere, quod sancti viri in peregrinatione hujus saeculi Salvatori nostro afferunt dona bonae voluntatis et sacrarum virtutum, quibus ipse delectatur, ut placabilis sit et annuens votis eorum. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cujus lacryma melior Arabica: est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile mollitur, neque ligno vel terrae commista, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est et nigra et majore gleba. Adulteratur enim admisto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta est: haec granomastix dicta, quia in modum granorum est. Piperis arbor nascitur in India in latere montis Caucasi, quod soli obversum est: folia juniperi similitudinem habent, cujus silvas serpentes custodiunt: sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint, incendunt: et sic serpentes igne fugantur, et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam piperis natura alba est, cujus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ aquȩ aut admixtꝰ facile fuerit resolut᷑.
p̃terea et silaneȩ uestes exipso pollutȩ ñ ma¬
culant᷑. adulteratꝰ quidẽ neq cũ lactȩ coa¬
gulat. et ut oleũ inaqua suꝑ natat: et uestẽ
maculat. Belsama aũ sipura fuerint tan¬
tum ium hñt. ut si sole ex canduerint susti
nere inmanu ñ possint. Huiꝰ gͣ liquoris
hoc ẽ. balsami. misticȩ m̃tio fit inlibro iħo
filii sirahe: ubi ita scriptũ. ẽ: et balsamũ
ñ mixtũ odor m̃s. et incantico eanticorum
dicente sponsa desponso ira scriptũ legit᷑.

Expanded text:
latus aquae aut admixtus flatus aquae aut admixtus fpraeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol neri in manu non possint. Hujus ergo liquoris, hoc est balsami, mystice mentio fit in libro Jesu filii Sirach, ubi ita scriptum est: Et balsamum non mistum, odor meus . Et in Cantico canticorum, di
Abbreviated transcription (Latin):
quã intab̾nacło habirat. Potest quidẽ in¬
telligi hoc unguentũ etiã uirtutes scõꝵ. si¬
ue odor iusticie longe lateq diffusus. de quo
dicit apłs. deo aũ gra̾s: qͥ triuimphat nos in
xp̃o iħu. et odorẽ noticiȩ suȩ manifestat ꝑ
nos. Balsami arbor iniuidea. intͣ t̾minos
tantũ.xx. iugerũ erat. postꝗͣ aũ eandem
regionẽ romani potiti sunt etiã latissimiĩ
collib ꝓpagata.ẽ. stirpe similis uiti. foliis
similis rute: s albidiorib semꝑ ꝙ manen¬
tib Albor autẽ balsamum lignum eius.
xilo balsa mũ dr̾. fruetꝰ siue sem̃ carpobal¬
samũ. sucus opo balsamũ. Qd̾ ideo eũ adie¬
ctione significat᷑ eo qđ ꝑcussus ferreis uin¬
culis cortex ligni ꝑcauernas ex inui odoris
guita distillat. Cauerna eñi greco sermo¬
ne ope drͣ. cuiꝰ guctã adulterant admixto
ciprino oleo uł melle. s sincerꝰ ꝓbat᷑ amel¬
le: sicũ lactȩ coagulauerint aboleo siinstil¬

Expanded text:
quam in tabernaculo habitat. Potest quidem inquam in tabernaculo habitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, seu odor justitiae longe lateque diffusus, de quo dicit Apostolus: Deo autem gratias, qui triumphat nos in Christo Jesu, et odorem justitiae manifestat per notantum viginti jugerum erat. Posteaquam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe similis viti, foliis similis rutae sed albioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive semen carpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instil
Abbreviated transcription (Latin):
siue opinio bonoꝵ oꝑũ. ut inpsalmo. et cas¬
sia auestim̃tis tuis. Item cinnamonũ quise¬
ipsos despiciunt signat. quȩ hȩc ipsa est
breuis arbor s odorifera et dulcis. sic et hu¬
militas magnã ht̃ laudẽ et dulcedinẽ apud
dm̃. quȩ sicut fistula et cinnamomũ humi¬
les scõꝵ cogitationes. sic et ligna libam sub¬
limes eoꝵ cogitationes demonstrant. Cala¬
mus aromaticꝰ asimilitudine calami usuał
uocat᷑ gignit᷑ inindia multis nodis genicu¬
latꝰ fuluus slag̾ans sp̃u suauitate. qͥ cũ fran¬
git᷑ in multas fit partes scissus simulans gut¬
ta cassiã cũ leui acrimonia remordenti.Ca¬
lamꝰ gͦ simul cũ cȩt̾is aromatib hoc ẽ. mirra
cinnamomo. et cassia u̾bo dñi ad sacratȩ un¬
ctionis oleũ misceri iubet᷑: ut sc̃ificet᷑ tab̾¬
tum quo ꝑunguit᷑ tab̾naculum chrisma ::
quo ungit᷑ fidelis ppłs. inqͥb diuinitas tan¬

Expanded text:
sive opinio bonorum operum, ut in Psalterio: Et cassive opinio bonorum operum, ut in Psalterio: Et casia a vestimentis tuis . Item cinnamomum qui seipsos despiciunt signat: quia et ipsa est brevis arbor, sed odorifera et dulcis: sic et humilitas magnam habet laudem et dulcedinem apud Deum: quia sicut fistula et cinnamomum humiles sanctorum cogitationes: sic et ligna Libani sublimes eorum actiones demonstrant. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur in India, multis nodis geniculatus, fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimonia remordente. Calamus ergo simul cum caeteris aromatibus, hoc est, cum myrrha, cinnamomo et casia verbo Domini sacrae ad unctionis oleum misceri jubetur, ut sanctificetur tabetum quo perungitur tabernaculum, chrisma est quo ungitur fidelis populus, in quibus divinitas tan
Abbreviated transcription (Latin):
calefactũ. Thus aũ atundendo dictũ. hoc et
libanũ uocatũ amonte arabiȩ uͥ sabiȩ sunt:
Mirra arbor arabiȩ altitudinis ad .uͦ. cubitos
similis spinȩ. qua machantũ dicunt: cuiꝰgut¬
ta iuridis aiq amara. unde et nom̃ accepit.
Mirra et guita eiꝰ sponte manans p̃tiosior est
elecitt corticis uulnere. uilior iudicat᷑. Sar¬
m̃ta aũ arabes ignib fouent. quoꝵ fumosa¬
tis noxio. nͥ adodorẽ storacis occurrant᷑ pler̃ꝙ
insanabiles morbos contralunt. Myrra aũ
trogodite ab insula arabiȩ dicta uͥ melior
celligitur et purior

Expanded text:
calefactum. Tus autem a tundendo dictum. Hoc et calefactum. Tus autem a tundendo dictum. Hoc et libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. untur. Myrra arbor Arabiae altitudinis quinque cubitorum, similis spinae quam ἄκανθον dicunt: cuius gutta viridis atque amara; unde et nomen accepit myrra. Gutta eius sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis eius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogodyte ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior
Abbreviated transcription (Latin):
romata sunt quȩ flagrantis odoris. qͣ
india uł arabia mittit. siue alie regio¬
nes. Nom̃ aũ aromata traxisse uident᷑ siue
qd̃ aris imposita diuinis inuocationib apra
uideant᷑:seu qͥa sese aeri inserere ac misceri
ꝓbant᷑ nam qͥd ẽ. odor. nͥ aer contactꝰ: Aro¬
mata uaria uirtutũ odoram̃ta significans.
sicut in libro regũ desaba regina legit᷑: ñ st̃
allata huiꝰcemodi aromata. sicut saba regi¬
na dedit salomon. Pigm̃ta uaria uirtutũ
odoram̃ta. ubi et supra cũ uniu̾sis pulueris
ingm̃tariis. Tnis arbor arabiȩ in m̃sa ata¬
masticationẽ uelut inpuluere resolutũ. et cũ
frangit᷑ intꝰ pingue et igni adpositũ facile ar¬
descit. ec appellat᷑ apud nos masculꝰ. eo qd̾ sit
natura rotundũ immodũ testiculoꝵ. Reli¬
quũ planũ eo pene scabrosũ minꝰ optimum.
adulterat᷑ aũ admixta resina: siue gummi.
S dinoscit᷑ sua ꝓprietate. nã thuis igni impo¬
sitũ ardescit: resina fumescit. gu̾mi uͦ li q̾scit

Expanded text:
romata sunt quaeque fragrantis odoris, quae India vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris imposita, divinis invocationibus apta videantur: seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur: nam quid est odor, nisi aer contactus? Aromata, varia virtutum ornamenta significant: sicut in libro Regum de Saba regina legitur: Non sunt allata hujuscemodi aromata, sicut Saba regina dedit Salomoni . Pigmenta, varia virtutum odoramenta, ubi et supra: cum universis pulveribus pigmentariis. Tmasticatione veluti in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue et igni adpositum facile ardescens. Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum planum et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admixta resina sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni inpositum ardescit, resina fumescit, gummi vero liquescit
Abbreviated transcription (Latin):
Botrus ꝙͣ cipri factus ẽ. dñs in resurreccio¬
ne. qui fuerat fasciculus mirre inpassio
ne.Qui bene etiã inuineis engaddi esse
memorat᷑: namq in uineis engadãi. ut
p̃fati sumus balsamũ gignitur. qd̾ in chris¬
matis confectione liquori oliuȩ admisce¬
ri ac pontificali benedictione solet conse¬
crari: quatinꝰ fideles om̃s cum impositio

Expanded text:
Botrus ergo Cypri factus est Dominus in resurrectione, qui fuerat fasciculus myrrhae in pasne. Qui bene etiam in vineis Engaddi esse memoratur: namque in vineis Engaddi, ut praefati sumus, balsamum gignitur quod in chrismatis confectione liquori olivae admisceri ac pontificali benedictione solet consecrari: quantenus fideles omnes cum impositio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ascendit ꝑdesertũ. sicut uirgula fumi ex
Aromatib: mirre et thuris. et uniu̾si pulue¬
ris pigm̃tarii.Mirat̃ sinagoga qͦmͦ gentiũ po¬
pulus nullo circumcisionis emu̾datꝰ. nulla
firmis uoluptatib ꝑdesertũ gentilitatis et ido¬
latriȩ. adalta urcutũ culmina et sponsi am¬
plexus ascendisset: igue amoris accensa om̃i
insu uirtutũ adcelestia tendit. ex mortifica-¬
tione carnaliũ uoluptatũ et puritate oratio¬
nũ et omniũ uirtutũ odore. Hinc itẽ scriptũ
ẽ. uadã ad montẽ mirrȩ et ad collẽ thuris. ꝙ
imnirra mortificatio carnał: inthurȩ deuo

Expanded text:
e ascendit per desertum sicut virgula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? Miratur Synagoga, quomodo gentium populus nullo circumcisionis mysterio emundatfimis voluptatibus per desertum gentilitatis et idololatriae ad alta virtutum culmina et sponsi amplexus ascendisset, igne amoris accensa, omni nisu virtutum ad coelestia tendit, ex mortificatione carnalium voluptatum, et puritate orationum, et omnium virtutum odore. Hinc item scriptum est: Vadam ad montem myrrhae, et ad collem thuris ; quia in myrrha mortificatio carnis, in thu
Abbreviated transcription (Latin):
Scm̃ dñi corpꝰ qd̾dam ditatis fuisse dinoscit᷑
uestim̃tũ. nã sic̃ uestib cooꝑiunt᷑ m̃bra morta¬
liũ: ita et maiestas u̾bi infideliũ ocłis carnis
uelamine uidebat᷑ abscondi: ab ocg̃ uestim̃to
idẽ. incarnationis archano congrue uenisse
tate contractas quȩ pulchie incarnationi dm̃
inueniri: his herbis etiam odor.ẽ. suauis. ut
merito sc̃ȩ incarnationi. et uirtꝰ herbarũ. et
odoris suauitas comparet᷑. Guita uis amoris¬
biȩ similis malocidonii. cuiꝰ uirgulȩ ultͣ int̃
cannicłe hortoꝵ cauernatim lacrimã fluunt:
distillatio eiꝰ int̾ram cadens munda ñ ÷: s cũ
ꝓp̾ȩ corticis scrobe seruant᷑. illa aũ quȩ uirgis
et calamis in heserit munda ẽ. et albida de¬
hinc fulua fit salis causa. et ipsa fit storax ca¬
lamites pingues resinosa odoris iocundi hu¬
mecta et ueluti mellosũ liquorẽ enuitens. Sto¬
rax hȩc uocata qd sit guita arboris ꝓfluens
et congelatȩ. nam grecistiriã guitã dicunt:

Expanded text:
mini corpus quoddam Deitatis fuisse cognoscitur vestimentum. Nam sicut vestibus cooperiuntur membra mortalium, ita et majestas Verbi infidelium oculis carnis velamine videbatur abscondi. Ab hoc ergo vestimento, id est incarnationis arcano congrue venisse tate contractas. Quae pulchre incarnationi Domini inveniri. His rebus et odor inest suavis, ut merito sanctae Incarnationi et virtus herbarum et odoris suavitas comparetur. Ebur non abiae similis malo Sidonii, cujus virgulae inter caniculae ortum cavernatim lacrymam fluunt. Distillatio ejus in terram cadens munda non est, sed cum proprii corticis scrobe servatur; illa autem quae virgis et calamis inhaeserit munda est et albida; dehinc fulva fit solis causa, et ipsa storax calamites pinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens; storax autem dicta, quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci Styriam guttam dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dertͣ ur dies dñicꝰ ñ omiiteret᷑. Pascha aũ uoca¬
bulũ ñgrecũ s hebreũ ⁊. nec apassione qm̃
pascutiii grete dr̃ pati s atransitu hebreo u̾ba
pasclia appellata ẽ: eo qd tc̃ ppłi dĩ exegypto
tͣnsierit Uñ et ineũgłio. cũ uidissec inqͥt iħe qr ue¬
nit hora uc tnͣsiret demundo ad patrẽ. Cauꝰ
nox ido ꝑuigil ducit᷑. ꝓpt̾ aduentũ regis acdĩ
nr̃i ut tẽpꝰ resurrectionis eiꝰ᷑ ñ nos dormientes:
s uigilantes inueniat. Ciuiꝰ noctis dupplex

Expanded text:
derunt, ut dies Dominicus non obmitteretur. Pascha autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeorum est, nec a Passione, quam Phasin Graece dicimus pati, sed a transitu Hebraeo verbo Pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto transierit. Unde in Evangelio, cum vidissead patrem. Cujus nox ideo pervigil ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri: ut tempus resurrectionis ejus non nos dormientes, sed vigilantes inveniat. Cujus noctis duplex
Abbreviated transcription (Latin):
natione eͣqͥtanꝰ. atq uictorinꝰ. amplificatis eiꝰdẽ
festiuitatis rationib multiplices cirełos edider̃t.
Cuiꝰ quidẽ rationẽ beatissimꝰ cirillꝰ alexandri¬
nouies calculans qͦta kalendarũ. ł luna. de¬
beat paschał sollẽpnitas cȩlebrari: sũma breui¬
tate notauit. Ciclũ aũ uocatũ eo qd morbe
digestꝰ sit. et qͣsi incircło dispositũ ordinẽ com¬
plet annor. sine uarietate et sine ulla arte.
Uñ factũ÷ ut cuiꝰcͣq mat̾iȩ carmina simplici
formitate facta ciclica uocarent᷑. Hinc et lat̾¬
culũ dictũ. qd̾ ordinẽ habeat tractũ annoꝵ.
pꝰt cuiꝰ expletionẽ adpͥmũ exordiũ recurren¬

Expanded text:
natione Aquitanus atque Victorinus, amplificatis ejusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cujus quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandrinovies calculans, quoto kalendario vel luna debeat paschalis solemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestus sit, et quasi in circulo dispositum ordinem complet annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est, ut cuique materiae carmina, simplici formitate  sic  facta, cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat tractuum annorum. Post cujus expletionem ad primum exordium reverten
Abbreviated transcription (Latin):
scõ scõꝵ. et ds deoꝵ. ita etiã celũ cȩloꝵ recte
ipse dr̃ in quo plenitudo diuinitatis in¬
habitat. Aliqñ uͦ angłicas porestates sig¬
nificat. ut ÷ illud ingenesi. inpͥncipio fe¬
cit ds celũ et t̾ram. qd̾ pt᷑ uocauit firmam̃¬
tum. quia cęli fuert̃ hi. qui priꝰ boni st̃ con¬

Expanded text:
ctorum et Deus deorum: ita et jam coelum coelorum recte ipse dicitur, in quo plenitudo divinitatis inhabitat. Aliquando vero angelicas potestates significat, ut est illud in Genesi: In principio fecit Deus coelum et terram ; quod prius vocavit firmamentum: quia coeli fuerunt hi, qui prius ben
Abbreviated transcription (Latin):
iti sedes sapientie. Paulus etiã dicit. xp̃m
dico dĩ uirtutẽ et di sapientiã. Liquido
nare. et iudicia sua decernere. Nam celũ
aer iste ut supͣdiximꝰ agnoscit᷑. in qͦ celo
hoc ÷ aerio helias raptꝰ describit᷑. et qd̾ a¬
płs deimundis spitib loquit᷑. ñ ÷ nob̾
conluctatio adu̾sus carnẽ et sanguinem.

Expanded text:
m Dei virtutem et Dei sapientiam ; liquido nare et judicia sua decernere. Nam coelum et aer iste ut supra diximus agnoscitur in quo coelo, hoc est aereo Helias raptus describitur: et quo Apostolus de immundis spiritibus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sangu
Abbreviated transcription (Latin):
ammantib distributa. nã celũ angłis.
ueluti signa. Cȩlũ aũ inscriptis scĩs
ideo firmam̃tũ uocatũ. qd̾ sit cursu sy¬
derũ: ec ratis legis fixisq firmam̃tũ int̃¬
dũ et oelũ ꝓ aere accipit᷑. ubi uenti et nu¬
bes. et ꝓcelle et turbines fiunt. Inscͥpt᷑ã
sacra plerunq et ea quȩ accipi scđm hy¬
storiã possunt sp̃ĩtalit᷑ intelligenda st̃:
ut et fides habeat inueritate hẏstoriȩ. &
sp̃itał intelligentia capiat᷑ in misteriis
allegorie. Sicut hoc qͦ nouimꝰ qd̾ psal¬
mista ait. qm̃ uidebo cȩlos oꝑa digicoꝵ
tuoꝵ. lunã et stellas quȩ tu fundasti.
morationis: quia et cȩli oꝑa dift: & luna
ac stellȩ ab eo creatȩ atq fundate st̃. S si
hoc psalmista iuxta solam hystoriã. et¬

Expanded text:
minutis distributa. Nam coelum angelis, minutis distributa. Nam coelum angelis, veluti signa. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatum, quod sit cursus siderum et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes et procellae et turbines fiunt. In Scriptura sacra plerumque et ea, quae accipi secundum historiam possunt, spiritaliter intelligenda sunt: ut et fides habeatur in veritate historiae, et spiritalis intelligentiae capiatur in mysteriis allegoria: sicut hoc quoque novimus, quod Psalmista ait: Quoniam videbo coelos opera digitorum tuorum, lunam et stellas, quas tu fundasti . mo rationis, quia et coeli opera Dei sunt, et luna ac stellae ab eo creatae atque fundatae sunt. Sed si hoc Psalmista juxta sola exteriora
Abbreviated transcription (Latin):
Nen greci. ierũ quandam pͥmam ma¬
teriam dicunt. nullo ꝓrsus mͦ forma¬
tam.s omniũ corꝑaliũ formarũ capacem:
ex qua uisibilia hȩc ȩlem̃ta formata sunt.
Uñ et exeiꝰ deriuatione uocabulũ accepert̃
hanc ylem. latini materiã appellauert̃.¬
ideo quia omne informe unde aliqͥd faci¬
endũ ÷. semꝑ materia nuncupat᷑. ꝓinde
et eam poete siluã nominauert̃: nec in¬
c̃gruȩ. quia materiȩ siluarũ st̃. Greci
aũ elem̃ta ictexa nuncupant. eo qd̾ si¬
bi societatis c̃c̃ordia. et cõmunione qͥdam
conueniant. Nam sic ea int̃ se naturali
quadã ratione iuncta dñr. Ut mͦ originẽ
ab igne reꝑetentes usq ad t̾ram. mͦ ad tra
usq adignẽ. et ignis quidẽ in aera desi¬
nat. Aer inaquã denset᷑. aqua in t̾ram
crassecat. rursꝰq t̾ra diluat᷑ in aqmͣ: aqͣ
ra rescat inaerẽ. aer inignẽ extenuetur.
eaꝵ exeo qd̾ ampliꝰ ht̃ accepisse uoca¬
bulum. St̃ aũ diuina ꝓuidentia ꝓpͥis

Expanded text:
Ylen Graeci rerum quamdam primam materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam: sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt. Unde et ex ejus derivatione vocabulum acceperunt. Hanc Ylen Latini materiam appellaveruideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Provide et eam silvam nominaverunt. Nec incongrue: quia materiae silvarum sunt. Graeci autem elementa yctoxa nuncupant: eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sicca inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, ut intro originem ab igne repetentes usque ad terram, intro a terra usque ad ignem: ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat: rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. eo, quod amplius habet, accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli enarrant głam di. qr ipsi deaduentu
xp̃i disserendo orbem t̾rarũ. scis ammo¬
nitionib impleuert̃. Dequib celis alibi
scientia confortati st̃. Igitͣ inpͥncipio fecit
d̾s cȩlũ. id ÷ spitales qui celȩstia meditant᷑
et quert̃: inipso fecit et carnales. qͥ t̾renũ
hominẽ nedũ posuert̃. Aliqñ etiã contẽpla¬
tionẽ suꝑnaꝵ eelũ significat. ut ÷ illud.
Ascendunt usq adglos. et descendt̃ usꝙ
adabyssos. ⁊isꝙ adcelos quippe ascendimꝰ
cũ summa penetramꝰ: s abissos usq descen¬
dimꝰ. cũ repente a contẽ plationis culmine
ꝑturpia tẽptam̃ta deicim̃. Plerunq g̃
inscõ ȩuangłio. regnun glorum p̃sens eccła

Expanded text:
eli enarrant gloriam Dei ; quia ipsi de adventu Christi disserendo orbem terrarum sanctis admonitionibus impleverunt. De quibus coelis alibi scientia confortati sunt. Igitur in principio fecit Deus coelum , id est, spiritales, qui coelestia meditantur et quaerunt in ipso: fecit et carnales, qui terrenum hominem necdum posuerunt. Aliquando etiam contemplationem supernorum coelum significat, ut est illud: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Usque ad coelos quippe ascendimus, cum summa penetramus: sed abyssos usque descendimus, cum repente a contemplationis culmine per turpia tentamenta dejicimur. Plerumque ergo in sancto Evangelio regnum coelorum praes
Abbreviated transcription (Latin):
et stellas. Cur ñ etiam solem quẽ scimus.
qr eiꝰ opus ÷ parit̃ enumerauit. Si eñĩ iuxta
solam hẏstoriam loquebat᷑. dicturꝰ luminare
minꝰ. priꝰ luminare maiꝰ dicere debuit. ut
ante solem et pꝰt lunã atq stellas fundatas
eẽ ꝑhiberet. S quia iuxta intellectũ mistic̃
lo quebat᷑. ec lunã scãm excłam. et stellas ho¬
mines scõs acciꝑe deberemꝰ. Solem nomi¬
na re noluit. quia uidelicet ipsi et̾no soli
lo quebat᷑: de quo scriptũ ÷: uob̾ aũ qͥ time¬
tis dñm. orietur sol iusticiȩ. Celũ aũ iux¬
ta allegoriã aliqñ ipsũ dñm saluatorẽ

Expanded text:
t stellas: cur non etiam solem, quem scimus, quia ejus opus est, pariter enumeravit? Si enim juxta solam historiam loquebatur, dicturus luminare minus: prius luminare majus dicere debuit, ut ante solem et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas homines sanctos accipere deberemus, solem nominare noluit: quia videlicet ipsi aeterno soli loquebatur, de quo scriptum est: Vobis autem, qui timetis Dominum, orietur sol justitiae . Coelum autem juxta allegori
Abbreviated transcription (Latin):
geloꝵ. qui ñ opus hñt hoc susciꝑe firma¬
mentlĩ. ut lege̾ legentes audiant. u̾bum di.
uident enĩ semꝑ et diligunt. S suꝑ posuit
ipsũ firmam̃tum legis suę suꝑ infirmitatẽ
inferioꝵ ppłoꝵ. ut sibi suspicientes cognos¬
oant: qualit̾ discernant int̃ carnalia et spi

Expanded text:
gelorum, qui non opus habent hoc suscipere firmagelorum, qui non opus habent hoc suscipere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei . Vident enim semper eum, et diligunt. Sed superposuiipsum firmamentum legis suae super infirmitatem inferiorum populorum, ut ibi suspicientes, cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spi
Abbreviated transcription (Latin):
sacri ȩloquii. id ÷ ea gue denat᷑a diuinitatis
ł deȩt̾nis gaudiis narrat. nob̾ adhuc nescien¬
tib solis angłis in secreto st̃ cognita.Nam a¬
libi inpsalt̾io legit᷑. laudate eũ celi cȩloꝵ et¬
fabricatũ. cẽ. legerimꝰ. tam̃ eos plurali numero
et paulꝰ apłs appellauit. qui refert int̾ciũ
se cȩlũ raꝑtũ. ibiq talia cognouisse ꝗͣ homi¬
ni ñ licebat effari. et hie plurali numero ñcu¬
pant᷑. Qd tali forsitan ratione c̃coraat. dici¬
mꝰ unũ.ẽẽ. palaciũ qd multis m̃bris. multᷤ.¬
q spatiis ambiat᷑. ita forsitan et cȩli partes
dicimꝰ cȩlos dũ comꝑlexio atq sinꝰ eiꝰ unꝰ eẽ.
monstrat᷑. Aquas uͦ suꝑ celos. eẽ. genesis re¬
fert: ait enĩ diuisitq aquas quȩ erant sub
firmam̃tũ. ab his quȩ erant suꝑfirmam̃tũ.
fĩrmam̃tũ enĩ inexcła scriptẽ diuinȩ intel¬
ligunt᷑. qi oelũ plicat᷑ sicut liber: discreum
suꝑ hoc firmam̃to aqͣs id ÷ cęlestes ppłos an¬

Expanded text:
sacri eloquii, id est, ea quae de natura divinitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Nam alibi in Psalterio legitur: Laudate eum, coeli coefabricatum esse legerimus, tamen eos plurali numero et Paulus apostolus appellavit , qui refert in tertium se coelum raptum, ibique talia cognovisse, quae homini non liceat effari: et hic plurali numero nuncupantur. Quod tali forsitan ratione concordat. Dicimus unum esse palatium, quod multis membris, multisque spatiis ambiatur: ita forsitan et coeli partes dicimus coelos, dum complexio atque sinus ejus unus esse monstretur. Aquas vero super coelos esse Genesis refert. Ait enim: Divisitque aquas, quae erant sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum . firmamentum enim in Ecclesia Scripturae divinae intelliguntur, quia coelum plicabitur sicut liber. Discrevitque super hoc firmamentum aquas. Id est, coelestes populos an
Abbreviated transcription (Latin):
calix figura lit̾ expͥmit supplicia pecc̃orũ.
inpsalmo.ignis sulphur et sp̃c ꝓcellaruĩ
pari calicis eoꝵ Rursũ calix tribulatio ÷
uitȩ p̃sentis. et uindicta in om̃s gs̾: in ie¬
remia legit᷑. accipe calicẽ istum. et dabis
exeo bibere ad om̃s gs̃. Ampulla qͣsi am¬
pla bulla. similis ẽ. enĩ rotunditati bullis qͣ
exspuna aquarũ fiunt. atq ita inflat᷑ uen¬

Expanded text:
calix figuraliter exprimit supplicia peccatorum calix figuraliter exprimit supplicia peccatorum in Psalterio: Ignis et sulphur et spiritus procellarum, pars calicis eorum . Rursum calix tribulatio est vitae praesentis, et vindicta in omnes gentes in Jeremia: Accipe calicem istum, et dabis ex eo bibere ad omnes gentes . Ampulla est quasi ampla bulla; similis est enim rotunditate bullis, quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur ven
Abbreviated transcription (Latin):
biberi ex aqua quã ego do ñsitiet unꝗͣ s
fiet in eo fons atꝙ̃ salientis inuitã ȩternã.
Patere fialȩ st̃ dicte. uł quia inipsis potare
ferti: deqͦ in exodo. itẽ fialȩ sors inpeccatorib
ire diuinȩ: deqͦ in apocalipsi septẽ inquit
fialȩ nouissimȩ ux d̾i plene. Cratera calpe :
de et ꝑsius. At tͥ crateras argenti. Uirgiliꝰ cra¬
teras magnos statuunt et uina coronant.
cta sunt. ex similitudine cimbe nauis. Emi¬
stis sp̾es pocłi. quȩ ductũ. idẽ. uno sp̃u bi¬
bitͣ: bacchea pͥmũ abacco qd̾.ẽ. auino no
minata. postea inusib aquariis transit᷑.
Calices et calathi et scale: ꝓocłoꝵ genera an¬
tea exligno facca. inde et uocata: greci efũ
om̃e liguũ cala dicebant. Calix significat
sacrã sempturã. idẽ. duo testam̃ta: ut quidã
uolunt. sicut in ȩuangłio scđm lucã duoᷤ
calices. unũ ante cenã. et alium pꝰt cȩ nam
inpascha dñs apłis tradidisse legit᷑. Item

Expanded text:
n sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Paterae phyalae sunt, dictae: vel quod in ipsis potare ferti. De quo in Exodo. Item phyalae sors in peccatoribus irae divinae, de quo in Apocalypsi: Septem, inquit, phyalae novissime irae Dei plenae . Cratera calix esunde et Persius: Si tibi crateras argenti. Virgilius: Crateras magno statuunt et vina coronant. mbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi qua ductim, id est uno spiritu, bibitur. Baccea primum a Bacminata: postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et schalae, poculorum genera ante ex ligno facta, et inde vocata. Graeci enim omne lignum calon dicebant. Calix significat sacram Scripturam, id est, duo testamenta, ut quidam volunt; sicut in Evangelio secundum Lucam duos calices, unum ante coenam, et alium post coenam in Pascha Dominus apostolis tradidisse legitur . Item
Abbreviated transcription (Latin):
ebriat ut m̃tẽ sanet a delictis ꝓhibens ñ ad
pecc̃a ꝓducens: hoc uinolentiã sobrios red¬
dit. hȩc plenitudo malis euacuat: et qui¬
illo pocło ñfuerit repletꝰ. et̃na reddit᷑ egesta¬
te ieiunꝰ. Inueni etiã et inmalo positũ ut isa¬
ias ait. et accepi demanu tua calicẽ ruime:
pocłm irȩ et indignationis meȩ. Addidit ꝙͣ
p̃clarũ :: utiq cum talia c̃ferat. ut adceloꝵ

Expanded text:
ebriat, ut mentem sanet, a delictis prohibens, non ad peccata perducens. Haec vinolentia sobrios reddit, haec plenitudo malis eillo poculo non fuerit repletus, aeterna redditur egestate jejunus. Invenitur etiam et in malo positum, ut Isaias ait: Et accepi de manu tua calicem ruinae, poculum irae et indignationis meae . Addidit, quam praeclarum est! utique cum talia conferat
Abbreviated transcription (Latin):
Tuguriũ casula ẽ. qmͣ fatiunt siln cͦtodes uine¬
arũ ad tegim̃ sui. qͣsi teguriũ. siue ꝓptͣ ardorẽ
soł et radios declinandos siue ut inde ł hões
ł bestiolas q̃ insidiari solent natis frugib
abigant. hanc rustici cãpaniã uocant: qd̃
unũ tantũ capiat. Casa siue tuguriũ posst̃
egestatẽ p̃sentis uire significa re. unde leguĩ
paties nr̃i int̾ra ꝑegͥnationis suȩ incasulis
ut ÷ illud. erit syon umbracłm in uinea. et
sic̃ tuguriũ incucumerario. ¶ de agris

Expanded text:
a est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui quasi tegurium: sive propter ardorem solis, et radios declinandos: sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant. Hanc rustici capannam vocant quod unum tantum capiat. Casa sive tugurium possunt egestatem praesentis vitae significare. Unde legitur , patres nostros in terra peregrinationis suae in casulis ut est illud: Erit Sion sicut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario . CA
Abbreviated transcription (Latin):
entiã spĩtalẽ. q̃ odore suo totũ mundũ re¬
plẽt. Uñ legit᷑ in eũgłio. mulier bñs alabau¬
stri unguenti pͣtiosi: effudisse ipsũ unguẽ¬
tũ suꝑ caput iħci recu̾bentis. qd̾ significat
peclam diuiitatẽ xpĩ pͣdicar intoto mũdo¬
Unxit et ipsa mulier pedes diñ exeodẽ unguẽ¬
to. qi illã eiꝰ naturã qua tr̾am cͣcingere hoc est

Expanded text:
entiam spiritalem, quae odore suo totum mundum reentiam spiritalem, quae odore suo totum mundum replet. Unde legitur in Evangelio mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, effudisse ipsum unguentum super caput Jesu recumbentis: quod significat ecclesiam divinitatem Christi praedicare in toto mundoUnxit et ipsa mulier pedes Domini ex eodem unguento: quia illa ejus naturam, qua terram contingere, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
na crescere atq deficere aiunt. gignit᷑ in ꝑ
genera inuueniant᷑. nom̃ tam̃ pͥstinũ auiri¬
ditate iecinuert᷑. Marmoꝵ colores et genera
iniumerabilia st̃: nͣtamͣ oĩa exupib excin¬
dunt᷑. s multa sub t̾ra sparsa st̃: et p̃tiosissi
bulũ traxit. priꝰ candoris eximi ligdinꝰ cog
Pariꝰ enĩ marnor coloris candidi ẽ: et signiᷤᷤ¬
ficat munditiã ȩlectoꝵ. uñ intẽplo salomo¬
nis exipso lapide legit᷑ parietes tẽpli edifica¬
tos. cẽ. qd̾ significat exmunda scoꝵ uita & con¬
u̾sione ꝓbatissima. scãm eccłam edificatã. ẽẽ.
Alabaustris lapis candidꝰ. int̃tinetꝰ uariis co¬
lorib: ex qͦ euangłice illiꝰ unguenti uascłm
fuit. cauant eñi hc̃ aduasa unguentaria.
cȩt̾s candidior. ꝓbatissimꝰ uͦ inindia. Ala¬
baustrũ misticȩ pot̾ significare scãm scrip¬
turã: qͣ cͣcinet unguentũ p̃tiosũ. hoc ẽ sci¬

Expanded text:
na crescere atque deficere aiunt. gignitur in Pna crescere atque deficere aiunt. gignitur in Pinveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt: non tamen omnia e rupibus exciduntur: sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimbulum traxit: Parius candoris eximii, Lychnites Parius enim marmor coloris candidi est, et significat munditiam electorum. Unde in templo Salomonis ex ipso lapide legitur parietes templi aedificatos esse: quod significat, ex munda sanctorum vita et conversatione probatissima sanctam Ecclesiam aedificatam esse. Alabastrites lapis candidus interdistinctus variis coloribus; ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit . Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, caeteris candidior: probatissimus vero in India. Alabastrum mystice potest significare sanctam Scripturam, quae continet unguentum pretiosum, hoc est, sci
Abbreviated transcription (Latin):
pascẽt. Postea et passim inuentꝰ ÷ incolore fer
raptũ. Nam adeo app̃hendit ferrũ. ut catenã
fatiat anuloꝵ: unde et eũ uulgꝰ ferrũ uiuũ
appellar. Gagates lapis pͥmũ inuentꝰ ÷ insici¬
lia gagates fiuminis fiuore reiectꝰ. unde et¬
noĩat᷑. licec iubritannia sit plurimꝰ. Est aũ
niger. planꝰ. leuis. s ardens igni ad motꝰ. ficti¬
lia exeo scripta ñ delent᷑. incensꝰ serpentes fu¬
gat. demoniacos ꝓdit. uirginitatẽ dep̾hen¬
dit. mutĩq accendit᷑ aqua: oleo restringit᷑.
Abeston archadie lapis. ferrei co loris. abigne
noñĩ sortitꝰ. eo qd̾ accensꝰ semel niꝗͣ extin¬
guit᷑. deqͦ lapide mȩchanicũ aliqͥd ars hu¬
mana oblita.ẽ. qd gentiles capti sacrilegio
mirarent᷑. Deniq feet᷑ intẽplo qͦdã fuisse
cernã sub diuo sic ardente̾. ut eã nulla tẽpes¬
tas. nullꝰ imber extingueret. Selinitis qͥt̾̃ lu¬
uaris int̾pͣtat᷑. co qd̾ int̾iorẽ eiꝰ candorẽ eũ lu¬

Expanded text:
pasceret: postea et passim inventus. Est autem colore ferrraptum: nam adeo apprehendit ferrum, ut catenam faciat annulorum, unde et eum vulgus ferrum vivum appellat. Gagates lapis primum inventus est in Cicilia, Gagatis fluminis fnominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur; incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit; mirumque, accenditur aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus eo quod accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliqmana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur: denique in templo quodam fuisse cernam sub dio sic ardentem, ut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret. Selenites, qui latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem ejus candorem cum lu
Abbreviated transcription (Latin):
retoriũ qd̾ ibi pͣtor p̃sideat ad discutiendũ.
bat᷑ plylosophia. et sapłe exercebat᷑ studiũ. Nã
gimnasiũ grecȩ uocat᷑. qd̵ latine exertitiũ dr̃. hoc
ẽ. meditatio. S ecbalnea et loca curruũ. et anthe¬
larũ gininasia st̃: eo qd illic hoĩes insuȩ artis stu¬
diũ exercitent᷑.
r.¶ de capitolio
apitoliũ romȩ uocatũ. eo qd̾ fuerit roma¬
ne urb et religionis caput sũmũ. Alii auint¬
appellauit:.

Expanded text:
m dictum, quod ibi praetor praesideat ad discutiendum. batur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam Gymnasium Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est, meditatio. Sed et balnea et loca cursuum athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studium exercitentur. CAPUT X. De capitolio. Capitolium Romae vocatum, quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii dicuappellavit.