comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
approd inquare dicit᷑: cęcus illu¬
minatur. Hierico quippe. in terp̃ta¬
tur luna Luna uero insacro eloquio
ꝓ defectu ponit᷑ carnis: quia dũ men¬
struis mom̃tis decrescit: defectũ nr̃e
mortalitatis designat Dũ igit᷑ con¬
ditor .nrͣ appropinquat hierico. cęcus
ad lumen redit : quia dũ diuinitas
defectũ nr̃ȩ carnis suscepit: humanũ
genus lum̃ qđ amiserat recepit:
Unde enĩ ds̃ humana patitur: inde.
homo ad diuina subleuat᷑ Qui uideli¬
cet cȩcus recte & iuxta uiam sedere.
& mendicans esse de scribit᷑. Ipsa &enĩ
ueritas dicit Ego sũ uia. Qui ergo
etͣnę claritatẽ lucis nescit : cęcus est.
Sed si iam in redeptorẽ credidit: iux¬
ta uiã sedet. Si autẽ ĩã credidit. sed
ut ȩternã lucẽ recipiat. rogare dissi¬
mulat. atq ãprecib cessat: cȩcus qͥdẽ
iuxta uiam sedet : sed minine mendi¬
cat Si uero & credidit & ex orat: & iux¬
squis igitur cecitatis suȩ tene¬

Expanded text:
appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho, cad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam 1441 in Redemptorem credit, juxta viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et crediderit, et caecisquis ergo caecitatis suae tene
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Exgula quippe tẽptauit. cũ cibũ
ligni uetiti ostendit: atq ad comeden
auaritiȩ temptauit: cũ subiunxit Sci¬
entes honũ & malũ Auaritia autẽ non
solũ pecuniȩ ẽ.: sed etiã altitudinis:¬
Pectẽ enĩ auaritia dicit᷑: .XII.
Acũ supra modũ sublimitas ambit᷑.
Si enĩ non ad auaritiã honoris rapina
ꝑtinerit: nequaquã paulus de unigẽ¬
nito filio diceret. non rapinã arbura.¬
tus ẽ eẽ se ȩqualẽ dõ. In hoc ergo pa¬

Expanded text:
didit. Ex gula quippe tentavit cum cibum didit. Ex gula quippe tentavit cum cibum ligni vetiti ostendit, atque ad comedenavaritia tentavit, cum subjunxit, scientes bonum et malum. Avaritia non solum pecuniae est, sed etiam altitudinisRecte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei Filio diceret: « Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . » In hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat occidi Iustũ quippe erat. ut si
teptationes nr̃as suns. tẽptationib uint¬
ret. sicut mort̾e nr̃am uenerat sua mos¬
te suꝑare. Sed sciendũ nobis est: quia
trib modis temptatio agit᷑ : suggestione.
delectatione. consensu. Et nos cũ temp¬
tam᷑ : plerũq indelectationem. aut etiũ
in consensũ labint᷑: quia de carnis pecead
ꝓpagati. in nobis ipsis gerinias. unde
certamina toleramus:
U uero qui in utero uirginis in car¬
natus in mundũ sine peccato uene¬
rat: nichil contradictionis insemet ipso
colerabat Tẽptari ergo ꝑ suggestionẽ
potuit : sed enis ment̾e peccati delecta¬
tio non momordit: atq ideo omĩs illa¬
diabolica tẽptatio. foris non intus fu
It. Sedsi ipsũ ordinẽ tẽptationis eius
ispicimꝰ: petisamus quanta magnitu¬
dine nos a temptatione liberam᷑. Anci¬
quus hostis contra primũ homine̾ paren¬
tẽ nr̃m. in trib se tẽptationib erexit:
quia hunc uidelicet gula. uana gła &

Expanded text:
rat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuit. 1493 2. Sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationQuia hunc videlicet gula, et avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
qͦđ eũ ad auaritiã fublimitatis excita¬
uit Sed̃ quib modis primũ hominẽ
strauit: eisdẽ modis scdo̾ homini tẽp¬
tato subeubuit ꝑgulã quippe tẽp
tat cũ dicit Dic ut lapides isti panes
fiant Per uanã głam tẽptat: cum
dicit Si filius dĩ es: nutte te deor¬
sũ: ꝑ sublimitatis auaritiã temptat.¬
cũ omĩa regna mundi ostendit dicens
Nex omĩa tibi dabo. si ꝓcidens adoraue¬
ris mȩ. Sed eisdẽ modis ascdo̾ homine
głabat᷑: ut a nr̃is cordib ipso aditu cap¬
tus exeat: quo nos aditu intromissus

Expanded text:
 eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis, secundo homini tentato, succubuit. Per gulam quippe tentavit eum, qui dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentavit, cum dicit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tecum regna mundi omnia ostendit, dicens: « Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . » Sed eisdem modis a secundo homine gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat quo nos aditu intromissus
Abbreviated transcription (Latin):
eũ in montẽ excelsũ. Sed uere & absq
ulla dubitatione conuenienter accipit᷑.
ut a sc̃o spu ductus indesertũ credatur.
ut illuc eũ suus sp̃s diiceret: uhi hunc ad
temptandũ malignus spͣs inueniret. Sed
ecce cũ dicitur dsꝰ homo. uel in ex celsum
montẽ. uel in scãm ciuitatẽ adiabolo
assũptus. mens refugit. humanae hoc au¬
dire aures ex pauescunt. Qui tam̃ non
esse incredibilia ista cognoscimus. siinil¬
lo & alia facta pensamus:. .x.¬
erre iniquoꝵ om̃ium caput diabo¬
Aus ẽ : & huius capitis merbra. sunt
om̃s iniqui. An non diaboli membrũ
fuit pilatus: An noncdiaboli membra ii¬
dȩi ꝑsequentes. & milites crucifigente. fi¬

Expanded text:
. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illuc eum suus Spiritus duceret, ubi nunc ad tentandum malignus spiritus inveniret. Sed ecce cum dicitur Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium caput diabolus est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum fuit Pilatus? An non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes
Abbreviated transcription (Latin):
errabant. ad semꝑ uirentia cęles¬
tis uitȩ pascua reuocaret. Quorũ
sũmo pastori precepit Si diligisme.
Confirma fr̃s tuos łc .iiĨ.¬
t factũ est ut discesserunt ab cis
angłi incęlũ: pastores loqueban¬
tur ad inuicẽ. Transeamus usq¬

Expanded text:
errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me,Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur ad
Abbreviated transcription (Latin):
tendit nobis Etuenerunt festinan¬
tes . & inuenerunt mariam & ioseph.
& infante̾ positum in presepio łꝰ as¬
tores quidẽ illi felici gaudio festina¬
runt uidere quod audierant: & qͥa
ardenti amore quȩsicrunt nnutoo seatorẽ quẽ quesiert̃¬
meruerunt: sed & intellectualiũ pas.¬
tores gregũ. immo cunctifideles qua
mentis industria xp̃m quęrere de.¬
beant᷑ parit᷑ suis ostenderunt & fac¬
tis. Transeamus inquiunt usq
bethleem: & uideamus hoc uerbũ
quod fastũ est. Transeamus ergo
& nos fratres Rm̃i. cogitando usq
bethleem ciuitatẽ dauid: & reco¬
tionẽ dignis cęlebremus honorib
Transeamus ab iectis concupiscen.¬
tiis carnalib toto mentis deside¬
rio. usq betͥleem suꝑnã : id est do¬
mũ panis uiui non manu factam.
sed ęternã incęlis : & recolamus aman¬
do. quia uerbũ quod carofactũ est.
illuc carne ascendit : ibi in dextera
dĩ patris sedet: Illo eũ tota uirtu¬
tũ instantia sequamur .: & sollicita cor.¬

Expanded text:
unt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesieruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nos, fratres charissimi, cogitando usque Bethleem civitatem David, et recotionem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cor
Abbreviated transcription (Latin):
runt Frat uita longa. salus contui
opulentia in reb fecunditas in prl¬
gine: tranqͥllitas indiuturꝵ pace
Et tam̃ cũ inseipso floreret: iã ineoꝵ
cordib mundus aruerat: Fcce iam
luctus: ubiq desolatio: Undiq ꝑcu¬
tim᷑ : undiq amaritudinib replemꝰ:
& tam̃ ceca mente carnalis concupis¬
centię. ipsas eius a maritudines amamꝰ.
fugientẽ sequim᷑. labenti inheremus:
Et quia labentẽ retinere ñ possumus.
cũ ipsolabim᷑ quẽ cadentẽ tenemus.
Aliquando nos mundus dclectatione
sibi tenuit: nunc tantis plagis plenus
ẽ: ut ipse iam mudus sios mittat ad dm̃.
Pensate gͦ quã nulla sunt : quȩ tem¬
poraliter currunt. finis temporaliũ
ostendit: quã nichil sit. qͦd transire
potuit Casus rerũ indicat. quia res
tis amore corfigite: ut dũ terrena
culmina adipisci contẽpnitis. ꝑue¬
niatis ad głam quã ꝑfidẽ tenetis.¬

Expanded text:
runt. Erat vita longa, salus continua, runt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus delectatione sibi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res tis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci contemnitis, perveniatis ad gloriam, quem per fidem tenetis
Abbreviated transcription (Latin):
espiciamus gͦ siqͥd honi gerimus
nulla nos nr̃a infletoꝑatio: non
rerũ habundantia. ñ gła extollat:
Si quib libet eabonis affluentib intꝰ
incumescimus: dõ despecti sumus: ao¬
contra psalmista de humilib dicit.
Custodiens paruulos dñs Qui quia
paruulos humiles appellat: postqua
sententiã ꝓtulit: consiliũ ad iungit
N quasi quereremus quid ipse ad
hȩc faceret: ad iunxit: Humiliatus
sũ & liberauit me. Hec gͦ cogitate fr̃s.
hȩc tota intentione pensate. Nolite
inpirimis ur̃is mundi huius bonaue¬
nerari Hoc ꝓpt̾ dĩ honorate in homi
ad imaginẽ dĩ. Quod tunc proximis
uere seruatis: si apud uosinet ipsos
prius incorde ñtumescitis: Nã qui
se adhuc ꝙꝓ reb transitorus ex tollt
nescit in praximo uenerari quod ma¬
mancat. Nolite gͦ in uobismet ip¬
sis. pensare qđ habetis : sed qͥđ estis
Ecce mundus qui diligit᷑ fugit. Sc̃
isti ad quorũ cũbã consistimus. No¬
rente̾̃ mundũ m̃tis despectu calcaue¬

Expanded text:
espiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet operatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quibuslibet ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus. contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parvulos humiles appellat, postquam sententiam protulit, consilium subjungit. Nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiliatus sum, et liberavit me . Haec ergo cogitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcave
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ in nocentẽ ꝑcircuitũ scificationis. S
conta. nauerunt sc̃ificationẽ: & fugest̃
habitatores hierłm ꝓpt̃ eos Et factaest
habitatio exterorũ. & facta est extera
semine suo.: & natieius reliquerunt ean
Sẽificatio eius desolata ẽ. sicut solitudo
Dies festi eiis conuersi sunt inluctũ. sab

Expanded text:
er circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatores Hierusalem propter eos et facta est habitatio exterorum et facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies fest
Abbreviated transcription (Latin):
la: & immnolari carnes suillas a pecora
cõmunia: & relinquere filios suos ineitĩ¬
cisos: & coinquinari animas corũ ioĩi
immundis & ab hominatiob ita ut obl¬
uiscerent᷑ legẽ & inmutarent om̃s ulꝰ¬
ficationes di: s qͥcũq non fecisent sedt̃
uerbũ regis antiochi: morerentus
Scdm̃ omĩa uerba hȩc. scripsit om̃i
regno suo : & p̃posuit principes popło
qui hęc fieri cogerent. Et iusserunt
riuitatib uidȩ sacrificare Et congre¬
gati sunt multi de populo ad eos.
qui dereliquerunt legẽ dñi. & fecert̃
mala suꝑ terrã.: & effugauerunt po¬
pulũ isrł in abditis. & in absconditis

Expanded text:
la et immolari carnes suillas et pecora communia et relinquere filios suos incircumcisos et coinquinari animas eorum in omnibus inmundis et abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes iustificationes Dei et quicumque non fecisset secundum verbum regis Antiochi moreretur secundum omnia verba haec scripsit omni regno suo et praeposuit principes populo qui haec fieri cogerent et iusserunt civitatibus Iudae sacrificare et congregati sunt multi de populo ad eos qui dereliquerant legem Domini et fecerunt mala super terram et effugaverunt populum Israhel in abditis
Abbreviated transcription (Latin):
idinius expectauimꝰ. magnũ quiddã.
p̃clarũ quiddã. & om̃ino diuitiũ. qͦd
fieriꝰ nisi adõ ñ possit. Laudauimus de
facto factorẽ. Sed quẽ ad modũ si licteras
pulchras alicubi inspiceremus. non nob
sufficeret laudare scriptoris articulũ.
qm̃ eas pariles decoras fecit. nisi etiã lege¬
remlis quid nobis ꝑ illas indicãuerit.
ita factũ hoc ttantũ inspicit delectatur
pulchritudine facti. ut ãmiret᷑ arcifice.
qui aut intelligit quasi legit:¬

Expanded text:
idimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quoniam eas pariles, aequales decorasque fecit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum inspicit, defectatur pulchritudine facti ut admiretur artificem; qui autem intelligit, quasi legit
Abbreviated transcription (Latin):
R dñs erat cũ eo. & non cecidit ex
om̃ib uerbis eius interrã. Et cognouit
uniuersus isrł adan usq bersabeȩ. qͣd
fidelis samuhel ꝓpheta esset dñ: Et
addidit dñs ut apparer et insilo: qt̃
reuelatus fuerat añs samuheli insi¬
lo: uata uerbũ dñi: Et euenit sermo

Expanded text:
 non cecidit ex omnibus verbis eius in terram et cognovit universus Israhel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuhel propheta esset Domini et addidit Dominus ut appareret in Silo quoniam revelatus fuerat Dominus Samuheli in Silo iuxta verbum Domini et evenit sermo
Abbreviated transcription (Latin):
philistiim agmina sua inpręliũ.
conilenerunt in socoth iudę: & castra¬
metati sunt inter socorh & arecha. in
sinib domin. Porro saul &uiri isrł.
congregati uenerunt in uallem the¬
rebinthi. & direxerunt aciem adpug
uandũ contra philistiim. Et pbilistium
stabant suꝑ monte̾ exhac parte: &is.¬
sabel stabat suꝑ montẽ ex altera parte.
uallisq erat inter eos Et egressus ẽ uir
spurius. de castris philistinorũ nomine
goliath deget. altitudinis sex eubitorũ
& palmo. & cassis erea suꝑ caput eius: de
lorica hamata induebatur Porro pondus
loricȩ cius. quinq milia siclorũ ęris erat.
Hastile autẽ hastę cius: erat quasi lici¬
psũ autẽ ferrũ haste eius. sexcentos siclos

Expanded text:
Philisthiim agmina sua in praelium, conveneruntque in Socho Judae: et castrametati sunt inter Socho, et Azeca in finibus Domim. Porro Saul, et viri Israel congregati venerunt in valle terebinthi, nandum contra Philisthim et Philisthim stabant super montem ex hac parte et Israhel stabat super montem ex altera parte vallisque erat inter eos et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum nomine Goliath de Geth altitudinis sex cubitorum et palmo et cassis aerea super caput eius et lorica hamata induebaturloricae ejus quinque millia siclorum aeris: et ochastile autem hastae ejus, erat quasi licipsum autem ferrum hastae ejus, sexcen
Abbreviated transcription (Latin):
ngladio nec inhasta saluat dñs. Ipsius
ẽ ẽ bellũ : & tradet uos in manus nr̃as.
sũ ergo surrexrisset philisteus & ueniret
S ibpropinquaret contra dauid: festi¬
lauit dauia &e cucurrit ad prignam
ex ad uerso philistei: & misit manũ suã
inperã: culitq unũ lapidẽ & funda ie¬
eit : & ꝑeussit philisteũ in fronte. Et in¬
firus est lapis in fronte eius. & cecidit
infaciem suã suꝑ terrã. Preualuitq da

Expanded text:
ius est enim bellum et tradet vos in manus nostras cum ergo surrexisset Philistheus et veniret et adpropinquaret contra David festinavit David et cucurrit ad pugnam ex adverso Philisthei et misit manum suam in peram tulitque unum lapidem et funda iecit et percussit Philistheum in fronte et infixus est lapis in fronte eius et cecidit in faciem suam super terram praevaluitque Da
Abbreviated transcription (Latin):
nu custodis. cucurrit ad locũ certaminis:
& interrogauit si omĩa recte agerent᷑
erga fr̃s suos: Cũq ille adhuc li o ueret᷑
Et loquente eo hȩc eadem uerba: audi¬
uit dauid. Om̃s ego istahelitę cũ uidis¬
sent uirũ. fugerunt afacie cius. timͣtes

Expanded text:
s, cucurrit ad locum certaminis, et interrogavit si omnia recte agerentur erga fratres suos. Cumque ille adhuc loqueretur, et loquente eo haec eadem verba audivit David. Omnes Israelitae, cum vidissent virum, fugerunt a facie ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
t ait clauiodꝰ. Dñs qui es uit me.
demanu lconis. & demanu ursi. ipse¬
me liberabit. demanu philistail uius
tis suis: e imposuit galeam gream suꝑ
capud tuis: & uestiuuit eũ lorica Mecine¬
am: cępit temptare si armatus posset
incedere Non enĩ habebat in consue¬
tudinẽ: Dixitq dauid ad saul Non
possũ sic incedere: quia nec usũ habeo.
Et deposuit ea Et tulit baculũ suũ.
quẽ semꝑ habebat in manib & elegit
sibi quinq limpidissimos lapides de
torrente. & misit eos in perã pastoralẽ.
quã habebat secũ : & suudam manu

Expanded text:
t ait David Dominus qui eruit me de manu leonis et de manu ursi ipse liberabit me de manu Philisthei huius dntis suis et inposuit galeam aeream super caput eius et vestivit eum lorica accincs posset incedere, non enim habebat consuetudinem. Dixitque David ad Saul: Non possum sic incedere, quia nec usum habeo. Et deposuit ea, et tulit baculum suum, quem semper habebat in manibus, et elegit sibi quinque limpidissimos lapides de torrente, et misit eos in peram pastoralem, quam habebat secum, et funda
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare mecũ. & ꝑcusserit me: erimus
uobis serui. Si ego preualuero & ꝑcus¬
sero eu: uos serui eritis. & seruietis no¬
bis. Et aiebat philisteus. Ego ex ꝓbͣaui
agminib isrłis hodie Date michi ui¬
rũ: & ineat mecũ singulare certamen
filius uiri effrathei: dequo supra dictũ
ẽ. de bethleem iuda. cui erat nomen
isai: qui habebat octa filios: et erat uir
indiẽb saul senex. & grandeuus inter ui¬
bierunt autẽ tres filii eius maiores
post saul in preliũ: & nomina triũ fili¬
orũ cius qui ꝑrexerunt adbellũ. eliab pri¬
mogenitus. & scd̃s aminadab tertiusq
samaa. Dauid autẽ: erat nunimus Tri¬
reuersus c̃ asaul: ut pasceret gregẽ patras
sui in bethlem. P rocedebat aut̾e philisttus.
mane & uespere: & stabat quadragiita di¬
eb Dirit aute isai ad dauid filiũ suum:
accipe fr̃ib tuis ephipolent̾a. & dec̃e panes
istos: &curre incastra ad fr̃s tuos: & dece
formellas casei has deferes ad tribunũ. &

Expanded text:
 percusserit me erimus vobis servi si autem ego praevaluero et percussero eum vos servi eritis et servietis nobis et aiebat Philistheus ego exprobravi agminibus Israhelis hodie date mihi virum et ineat mecum singulare certamen filius viri ephrathei de quo supra dictum est de Bethleem Iuda cui erat nomen Isai qui habebat octo filios et erat vir in diebus Saul senex et grandevus inter vibierunt autem tres filii eius maiores post Saul in proelium et nomina trium filiorum eius qui perrexerant ad bellum Heliab primogenitus et secundus Abinadab tertiusque Samma David autem erat minimus trireversus est a Saul ut pasceret gregem patris sui in Bethleem procedebat vero Philistheus mane et vespere et stabat quadraginta diebus dixit autem Isai ad David filium suum accipe fratribus tuis oephi pulentae et decem panes istos et curre in castra ad fratres tuos et decem formellas casei
Abbreviated transcription (Latin):
gregis : A scquebar eos. & ꝑcutiebam.: etu¬
ebãq deore fõrũ: Et illi consurge
bant aduersũ ine: & apprehendebam
mentũ eorũ. & suffocabam: inter ficie¬
bamq eos Nam & leonẽ & ursũ. inter¬
feci ego scruus tuus Frit gͥ & philiste¬
us hic incircũcisus quasi unus ex eis. qui
ausus ẽ maledicere exercitũ dĩ uiuentis¬

Expanded text:
gregis: et persequebar eos, et percutiebam, erugregis: et persequebar eos, et percutiebam, eruebamque de ore eorum, et illi cobant adversum me: et apprehendebam mentum eorum, et suffocabam, interficiebamque eos. Nam et leonem et ursum interfeci ego servus tuus: erit igitur et Philisthaeus incircumcisus, quasi unus ex eis: qui ausus est maledicere exercitui Dei viventis
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ dicens hȩc dabunt᷑ uiro qui
ꝑciisserit eũ. Quod cũ audisset heliab
frater eiusmaior. loquente eo cũ aliis:
iratus ẽ contra dauid &ait: Quare ue.¬
nisti: & quare dereliquisti pauculas oues
illas indeserto: Ego noui suꝑbiam tuã.
& nequitiam cordis tui. quiaut uidẽres
pręliũ descendisti. Et dixit dauid. Qud
feci: Nũquid non uerbũ ẽ: Et declinant
paululũ abẽt. ad alur̾. Dixitq eundẽ
sermonẽ Et respondit ci popi uerbũ.
udita sunt autẽ uerba quȩ locutus ẽ
A.d: & añnuntiata in conspec tusa¬
ul. Ad quẽ cũ fuisset adductus : locutus
ẽ ei Non concidat cor cuius quã meo.
Ego seruus tuus uadam. & pugnabo adues¬
sũ philisteũ: Et ait saul ad dauid Non
uales resistere philisteo isti: nec pug¬
nare aduersus eũ. quia puer es: hic au¬
tẽ uir bellator ab adolescentia sua
Dixitꝰ autẽ da uid adsaul Pascebat ses¬
uus tuus patris sui gregẽ. & ueniebu
leo uel ursus. tollebatq arietẽ demianu

Expanded text:
monem dicens haec dabuntur viro qui percusserit eum quod cum audisset Heliab frater eius maior loquente eo cum aliis iratus est contra David et ait quare venisti et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto ego novi superbiam tuam et nequitiam cordis tui quia ut videres proelium descendisti et dixit David quid feci numquid non verbum est et declinavit pau Et respondit ei populus verbum Audita sunt autem verba, quae locutus est David, et annuntiata in conspectu Saulis. Ad quem cum fuisset adductus, locutus est ei David: Non concidat cor cujusquam in eo: ego servus tuus vadam, et pugnabo adversus Philisvales resistere Philisthaeo isti, nec pugnare adversus eum: quia puer es, hic autem vir bellator est ab adolescentia sua. Dixitque David ad Saul: Pascebat servus tuus patris sui gregem, et veniebat leo, vel ursus, tollebatque arietem de medio
Abbreviated transcription (Latin):
quitatẽ eoquod nouerat indigne agere
filios suos. & non corripuit eos. Ler¬
co iuraui domui heli: quod non expie¬
tur iniqͥtas domus eiꝰ uictimis & mi¬
ormiuit samuhel usq mane: appe¬
ruitq ostia domus dñi. Q samubel
timebat indicare uisionẽ heli. Uocauit
ergo heli samuhel: & dixit. Sãmuhelsi

Expanded text:
us, eo quod noverat indigne agere filios suos, et non corripuit eos. Idcirco juravi domui Heli, quod non expietur iniquitas domus ejus victimis et mut autem Samuel usque mane, apperuitque ostia domus Domini. Et Samuel timebat 262 indicare visionem Heli. Vocavit ergo Heli Samuelem, et dixit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
ad heli: & dixit. Ecce ego: quia uocasti
me. Qui respondit Nonuocaui te fi¬
limi.: reruertere & dormi. Porro samu¬
hel nec dũ sciebat dñm: neq reuelatꝰ
fuerat ei sermo dñi. Et adiecit dñs.
Q uocauit adhuc samuhel tertio. Qui
consur gens abuit ad heli: & dixit: Ecce
ego: quia uocasti me. Te .iii.¬
ntellexit igitur heli quia dñs uoca¬
ret puerũ: & ait ad samubel. Uade
& dormi : & si deinceps rꝯcauerit te
dices. Loquere dñe : quia audit ser

Expanded text:
Heli et dixit ecce ego quia vocasti me qui respondit non vocavi te fili mi revertere et dormi porro Samuhel necdum sciebat Dominum neque revelatus fuerat ei sermo Domini et adiecit Dominus et vocavit adhuc Samuhel consurgens abiit ad Heli, et dixit: Ecce ego, quia vocasti me. Intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum, et ait ad Samuelem: Vade et dormi, et si deinceps vocaverit te, dices: Loquere, D
Abbreviated transcription (Latin):
uer aute samithẽ ministrat. at
corꝰ heli. & sermo dñ erat pre¬
tiosus: In dieb illis: non erat uisio ma¬
nifesta factã ͤ ergo indie quadã he¬
l iacebat in loco suo. & oculi eius ei¬
ligauerant : nec põterat uidere lucer¬
na dĩ antequã extingueretur: Samu¬
hel autẽ dormiebat in templo dñi: ubi
erat. archa dĩ. Et uocauit dñs samu¬
hel. Qui respondens ait Ecce ego:
Et cueurrit ad heli: & dixit. Ecce ego.
uocasti enĩ me Qui dixit. Non uocaui.¬

Expanded text:
uer autem Samuhel ministrabat Domino coram Heli et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis non erat visio manifesta factum est ergo in die quadam Heli iacebat in loco suo et oculi eius caligaverant nec poterat videre lucerna Dei antequam extingueretur Samuhel autem dormiebat in templo Domini ubi erat arca Dei et vocavit Dominus Samuhel qui respondens ait ecce ego et cucurrit ad Heli et dixit ecce ego vocasti enim me qui dixit non
Abbreviated transcription (Latin):
adme cũ gladio & hasta & clipeo: ego
autẽ uenio ad te in nomine dñ exer¬
untuũ dĩ agmiinũ isrł quib ex ꝓbrasti
hodie uolatilib cęli. & bestiis terrę: ut
slat om̃is terra. quia ẽ dñs dsͣ isrł: &¬

Expanded text:
dio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum, Dei agminum Israel, quibus exprobrasti.hodie volatilibus coeli, et bestiis terrae: ut sciat omnis terra, quia est Deus in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ : & reuersus ẽ popłs ad castra. Dre¬
eruntq maiores natu. de istł. Quare
afferamus adnos de silo archã federis
dñi: &ueniat in mediu̾ nr̃i : ut saluet
nos de manu inunicorũ nr̃oꝵ: Misit
ergo popłs insilo: & tulerunt inde ar¬
cham fȩderis dñi ẽxercituũ : sedentis su
ꝑcherubin Erantq duo filii heli cũ

Expanded text:
d castra dixeruntque maiores natu de Israhel quare adferamus ad nos de Silo arcam foederis Domini et veniat in medium nostri ut salvet nos de manu inimicorum nostrorum misit ergo populus in Silo et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum sedentis super cherubin erantque duo
Abbreviated transcription (Latin):
tis renuntiate michi : ut & ego ueni¬
ens adorem eũ: Ocalliditas ficta.
o incredulitas impia: o nequitia
fraudulenta: Si ad orare istũ pu¬
erũ certissime disponebas : quare
ꝓ illo multos pueros occidebas: San¬
gus in nocentũ quẽ crudeliter e

Expanded text:
tis, renuntiate mihi, ut et ego venitis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter e
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sempiternũ Huius enĩ pueri
regnũ. non est de hoc mudo sed
ꝑ ipsũ regnatur in mundo. Ipse ẽ
enĩ sapientia dĩ: quȩ dicit in pro¬
uerbus. Per me reges regnant. Pu¬
er iste uerbũ dĩ ẽ puer iste uirtꝰ
& sapientia dĩ t̃:si potes contra di
sapientiã cogita In tuã ꝑniciem uer¬
saris. & nescis: Tu enĩ regnũ nul¬
latenus habuisses : nisi ab isto pu¬
ero qui nunc natus ẽ accepisses. Pu¬
er iste qui nunc a magis rex di¬
citur uidȩorũ . idem creator est &
dũs angłorũ. Qua ꝓpter cuiuis ti¬
mes infantiã nascentis : magis time¬
re debes om̃ipotentiam iudicantis:
Noli ergo eũ timere regni tui suc¬
cessorẽ : sed time infidelitatis tuȩ uis¬
tissimũ dãpnatorẽ: Utinã eũ magis
ad orantib etiam tu pariter adorares:
& non ad eũ magos fraudulenta calli¬
ditate mandares. Ite inquit interroga¬
te diligenter depuero : & eũ in ueneri¬

Expanded text:
etiam sempiternum. Hujus enim pueri etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneri
Abbreviated transcription (Latin):
Paruulus in prȩsepio: immensus in
celo : uilis in pannis. pretiosus initel¬
us: Cuius natiuitate cõꝑta herodes.
turbatus ẽ : & om̃is hierosolima
cũ eo Quid ẽ quod sic turbaris hero
turbaris: suspitionib agitaris. in ui¬
diȩ stimulis inflamaris: & obhoc natũ
regẽ occidere conaris In anis eͣ ista
turbatio tua: & uana rrorsus est¬
cogitatiotua. Le.uii¬
ex iste quinatus ẽ nonuenit reges
Upugnando suꝑare.: sed moriendo
mirabiliter subiugare: Nec ideo natus
est ut tibi succedat: sed ut in eũ mun¬
dus fideliter credat: Uenit enĩ non
ut pugnet uiuus : sed ut triũ phet
occisus Nec ut sibi de aliis gentib au¬
ro exercitũ quęrat: sed ut ꝓsaluan¬
dis gentib pretiosũ sanguinẽ fun¬
dat. In aniter inuidendo timuisti
successorẽ : quẽ credendo debuisti
quęrere saluatorẽ : quia si ineo cre¬
deres. cũ eo regnares. & sicut ab illo
accepisti temporale regnũ. acciperes

Expanded text:
parvulus in praesepio, immensus in parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Heroturbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes
Abbreviated transcription (Latin):
natũ Ad orare cupiunt infant̾e lacten¬
tem : nec adorant regem populis impe¬
rantẽ. Nam & de herode rege udȩorũ
filii. iã fuerant nati: qui erant patre
mortuo regnaturi. Mortuo enĩ isto he¬
rode. archelaus in uidea regnauit.&
galileȩ principatũ iunior. herodes
obtinuit: Archelaus natus ẽ in pala¬
tio : xp̃c indiuersorio. Archelaus natus.
in lecto est argenteo positus : xpͣc autͣ
natus in pͣsepio ẽ breuissimo collocatꝰ.
Ille forsitan prȩtiosis in uolutus ẽ seri¬
cis : iste uilissimis in uolutus ẽ pannis:
Et tamen ille natus inpalatio con temp¬
nitur : iste natus indiuersorio quęrit᷑:
Ille amagis nullatenus nominatur.
iste inuentus suppliciter adoratur:
Om̃ino spernitur primogenitus regis.
& munerib honoratur primogenitus
pauꝑculȩ mulieris: Quis eͣ iste rex u¬
dȩorũ pauꝑ & diues: humilis & subli¬
mis: Quis ẽ iste rex iudȩorũ. qui pos¬
tatur ut paruulus: ad oratur ut ds̃:

Expanded text:
natum. Adorare cupiunt infantem lactannatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus?
Abbreviated transcription (Latin):
primitiȩ uidȩorũ : isti facti sunt
primitiȩ gentiũ Illi de ꝓximo ad¬
ducti : isti de longe reducti. Pro¬
pe enim erant iudȩi qui dm̃ colebant.
longe erant gentes. quȩ idolis serui¬
ebant Foc utiq significabant pas¬
tores. qui nascente dño prope sunt
inuenti: & magi qui sunt delongin¬
quis partib orientis adducti. Quita¬
men uenientes cũ ipsi uidȩi non essent.
regẽ iudȩoꝵ se quęrere ꝓfessi sunt :¬
& adipsum ad orandũ se uenisse dixe¬
runt: Ait enĩ ęuangłista: quia ma¬
gi ab oriente uenerunt hierosolunam
dicentes: Ubi est qui natus ẽ rex iu¬
deorũ. Uidimus eni stellã eius in o¬
riente : & uenimus adorare ũ ło u.
Iud est hoc adileetisimi fr̃s. ut isti
magi regẽ uidȩo ad orandũ quererent :
cũ ipsi iudȩi non essent : Et quem re¬
gem. Utiq non herodẽ: sed xp̃m.
uolunt ad orare regẽ nuꝑ natũ: nec
adorant rege ante annos aliquod ordi¬

Expanded text:
primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordi
Abbreviated transcription (Latin):
quia unus est ds̃ qui iustificat
circũcisionẽ ex fide. & preputium
ꝑfidẽ : circũcisionis nomine iudẽ¬
os: prȩputii nomine gentes indu¬
bitanter ostendens. Isti sunt duo
parietes. qui ex diuerso ueneriinꝰ.¬
& inlapidem quifactus eͣ incaput
anguli. unitate fidei conuenerunt.
Unus paries uenit ex iudȩis. alt̃
uenit ex gentib Longe ase diuisi
erant: quando diuersa credebant:
Positus est in medio lapis angularis
qui ad se utrũq pariete̾ adduceret.
& utrũq uno nomine nuncuparet: es¬
sentq unũ cõmunione uocabuli. qui
fierent in una gr̃a sacramenti. Exp̃m
eñi qui est par nr̃a faciens utrũq unu
iudȩi & gentiles facti sunt unũ: quib
fidei unitas. unũ indidit nominis xp̃i¬
ani uocabulũ: Ad lapidem ergo an¬
gularẽ uterq paries uenit: & uerũ
angulũ fidei unitas fecit: Horũ du¬
orũ parietũ. unus adductus est. qͣn
ductus est. quando gentilib ma¬
gis nouũ sidus apparuit: Illi fuert̃

Expanded text:
t Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venern lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quanductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dies iste qui nobis in honorẽ
dñi ꝑ annos singulos cęlebratur:
ore cunctorũ fideliũ. epiphania
uenerabilit̾ nuncupatur. Et quia
grecũ ꝓbatur esse uocabulũ: mul¬
tis est latinis incognitũ. Inde ẽ
quod nomen istud. om̃s quidem la¬
tini dicunt : sed non om̃s inueniun¬
tur nosse quod dicunt: Prouidebo¬
nũ ẽ ut cuncti qui diem hodiernũ
epiphaniã nũncupant. & eur hoc
dicatur ignorant: sacramentũ di¬
ei huius nominis interprecatione
cognoscant Debet enĩ dici sollẽp¬
nitas. a fidelib celebrari : & ideo
solsẽpnitatis causa non debet igno¬
rari. Hunc ergo diem sicut diximꝰ
Epiphania uero: interpetatur ma¬
nifestatio Traditũ aũt tenemus a
patrib quod unigenitus ds̃. post¬
quã est scdm̃ carnẽ temporaliter
natus. in istodie est magis uenienti¬
b nĩanifestatus : aquib ẽ oblatis
munerib suppliciter ad oratus: Nã
quia ipse ẽ ds̃ qui sibi inueterite¬
tamento primitias offerri mandaus¬

Expanded text:
dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri manda
Abbreviated transcription (Latin):
egyptũ : & suꝑ omnẽ domũ suã Ueni
autẽ fames in uniuersam ęgiptũ. & cha¬
nahan. & tribulatio magna : & non in¬
ueniebant cibos patres nr̃i Ec.iii̾i.¬
ũ autẽ audisset iacob esse frumen¬
ta inegypto : misit patres nr̃os pri¬
mũ Et in scdo̾ cognitus est ioseph a
fr̃ib suis. & manifestatũ est pharaoni
genus eius Mit tens aũt ioseph. accer¬
siuit iacob patre suũ: & omnẽ cogna¬
tionẽ suam. in animab septuaginta
quinq: Et descendit iacob in ęgiptũ.
& defunctus est ipse. & patres nr̃i Et
trans lati sunt insichem. & positi inse¬
pulchro quodemit abraham pretio
argenti afilus emmor filii sychem::
Cũ appropinquaret autẽ tempus re¬
ꝓmissionis quod confessus erat ds̃ abr¬
hȩ. creuit populus & multiplicatus
ẽ in egypto : qua adusq surrerit rex
alius inegypto. qui non sciebat ioseph
Hic circũ ueniens genus nr̃m. afflixit
patres nr̃os: ut exponerent infantes
suos ne uiuificarentur. Nodem tem¬

Expanded text:
omum suam venit autem fames in universam Aegyptum et Chanaan et tribulatio magna et non inveniebant cibos patres nostri cum audisset autem Iacob esse frumentum in Aegypto misit patres nostros primum et in secundo cognitus est Ioseph a fratribus suis et manifestatum esgenus ejus. Mittens autem Joseph accersivit Jacob patrem suum, et omnem cognationem suam in animabus septuaginta quinque. Et descendit Jacob in Aegyptum, et defunctus est ipse, et patres nostri. Et translati sunt in Sichem, et positi sunt in sepulcro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Hemor filii Sichem. Cum autem appropinquaret tempus promissionis, quam confessus erat Dahae crevit populus et multiplicatus est in Aegypto quoadusque surrexit rex alius in Aegypto qui non sciebat Ioseph hic circumveniens genus nostrum adflixit patres ut exponerent infantes suos ne vivificarentur eodem tem
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ds̃ patrũ tuoꝵ. ds̃ abraham & ds̃
isaac. & ds̃ iacob Treme factus autẽ
moyses : non audebat considerare.
Dixit aut̃ illi dñs. Solue calciam̃tũ
pedũ tuorũ : locus enĩ in quo stas. ter¬
ra sca ẽ Uidens uidi afflictionẽ po¬
płi mei qui ẽ in egypto. & gerittũ eoꝵ
audiui . & descendi liberare eos. Et
nunc ueni & mit tã te in egiptũ. łt unc
moysen quẽ negauerunt dicentes. qͥs
te constituit principẽ & iudicẽ super¬
nos: hunc ds̃ principẽ & redemptorẽ

Expanded text:
us patrum tuorum Deus Abraham et Deus us patrum tuorum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob tremefactus autem Moses non audebat considerare dixit autem illi Dominus solve calciamentum pedum tuorum locus enim in quo stas terra sancta est videns puli mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi, et descendi liberare eos. Et nunc veni, et mittam te in Aegyptum. Hunc Moysen, quem negaverunt, dicentes: Quis te constituit principem et judicem? hunc Deus principem et redem
Abbreviated transcription (Latin):
uit eũ sibi infiliũ Et eruditus ẽ moyses
om̃i sapientia egẏptiorũ: & erat potens
in uerbis. & in operib suis Cũ autem
impleret᷑ ei quadraginta annorũ tem¬
pus : ascendit in cor eius ut uisitaret
fratres suos. filios isrł Et cũ uidisset
quendã in iuriã patientẽ. uindicauit
illũ : & fecit ultionẽ ei qui in iuriam
us daret salutẽ illis: Atilli non intelle¬
xerunt Sequenti uero die ap̾paruit
cetis alterutrũ : Qui aut̃ iniuriam fa¬
ciebat ꝓximo suo. reppulit eũ dicens.
Quis te constituit princip̾e & iudicem
suꝑ nos : Nũquid interficere me tu
uis: quẽ ad modũ interfecisti heri ȩgip
tiũ : Fugit autẽ moyses in uerbo isto.
& factus ẽ aduena in terra madian:
ubi generauit filios duos Et ex plecis
aniuis quadraginta. apparuit eiinde¬
serto montis syna. angłus in igne flã¬
mȩ rubi. Nyses autẽ uidens. amine U¬
ratus ẽ uisũ Et accedente illo ut con¬
sideraret : factaest uox dñi ad eũ dicenᷤ.¬

Expanded text:
et eruditus est Moyses omni sapientia Aegyptiorum: et erat potens in verbis et in operibus suis. Cum autem impleretur ei quadraginta annorum, tempus ascendit in cor ejus, ut visitaret fratres suos Israel filios. Et cum vidisset quendam iniuriam patientem vindicavit illum et fecit ultionem ei qui iniuriam sus daret salutem illis at illi non intellexerunt sequenti vero die apparuit icetis alterutrum qui autem iniuriam faciebat proximo reppulit eum dicens quis te constituit principem et iudicem super nos numquid interficere me tu vis quemadmodum inttium? Fugit autem Moyses in verbo isto: et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filannis quadraginta apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammae rubi Moses autem videns admiratus est visum et accedente illo ut consideraret facta est vox Domini ego De
Abbreviated transcription (Latin):
& sic genuit isaac: & circũcidit eũ die
octaua: & isaac iacob: & lacob duode¬
cim patriarchas Et patriarchȩ emulii¬
tes iõseph uendiderunt inegiptũ: Et
eraͭ ds̃ cũ eo. & cripuit eũ ex om̃ib ta¬

Expanded text:
et sic genuit Isaac, et circumcidit eum die et sic genuit Isaac, et circumcidit eum die octavo: et Isaac, Jacob: et Jacob, duodecim Patriarchas. Et Patriarchae aemulantes, Joseph vendiderunt in Aegyptum, et erat Deus cum eo: et eripuit eum ex omnibus t
Abbreviated transcription (Latin):
in concilio : uiderunt faciem ciuis tã¬
quã faciẽ angłi Cixit aut̃ princeps
sacerdotũ: Si hȩc ita se habent: Qui
ait Uiri fr̃s & patres: audite Ds̃
głiȩ apparuit patri nr̃o abraham
cũ esset in mesopothamia priusquã
moraret᷑ in carrã : & dixit adeũ. Exi
de terra tua. & de cognatione tua: &
ueni interra quã tibi monstrauero.
Tunc exiit de terra chaldeorũ: & ha¬
bitauit in charrã. Et inde post quam
mortuus ẽ pater eius : transtulit eũ
inter ram istã. inqua nunc uos babi¬
dtatis: Et non dedit illi hereditatem
sm ea nec passũ pedis: sed reꝓmisit da¬
re illi. eam inpossessionẽ & semini cius
post ipsa.cũ non haberet filiũ. Locu¬
tus c̃ aute ei ds̃. quia erit semen eus
accola in terra aliena. & seruituticos
subicient. & male̾ tractabu̾nt annis
ꝙdadrirgentis: Et gente̾ cui seriuerint
iudicabo ego dicit dñs Et post hȩc exi¬
bunt : & deseruient michi in loco isto
Et dedit illi testamentũ circũcisionis.

Expanded text:
ilio viderunt faciem eius tamquam faciem angeli dixit autem princeps sacerdotum si haec ita se habent qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram et dixit ad illum exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram quam tibi monstravero tunc exiit de terra Chaldeorum et habitavit in Charram et inde postquam mortuus est pater eius transtulit illum in terram istam in qua nunc vos habitatis et non dedit illi hereditatem in ea nec passum pedis et repromisit dare illi eam in possessionem et semini eius post ipsum cum non haberet filium locutus est autem Deus quia erit semen eaccola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis: et gentem cui servierint, judicabo ego, dixit Dominus: et post haec exibunt, et servient mihi in loco isto. Et dedit illi testamentum circumcisionis:
Abbreviated transcription (Latin):
tar qͦq sacerdotẽ. & ioab principẽ mili¬
tiȩ : salomonẽ autẽ seruũ tuũ nonuo¬
cauit. Uerũtamen dñe mirea. inte o¬
culi respiciunt totius isrł: ut indices
eas: quis sedere debeat insolio tuo dñe
mirer post te Fritq cũ dormierit
dñs m̃s rea. cũ patrib suis: erimus ego

Expanded text:
dotem, et Joab principem militiae: Salomonem autem servum tuum non vocavit. Verumtamen domine mi rex, in te oculi respiciunt totius Israel, ut indices eis, quis sedere debeat in solio tuo, domine mi rex, post te. Eritque cum dormierit dominus meus rex cum patribus suis, erimus ego