comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis enĩ relatiuis hoc contingit.: ut
ñ inueniatur uocabulũ qͦ sibi
uicissim respondeant. quȩ ad se re¬
ferunt᷑. Quid enĩ tã manifeste re¬
latiue dr̃ quã pignꝰ: Ad id quippe
refert᷑ cuius pignꝰ ẽ: & semꝑ pignus
alicuiꝰ rei pignꝰẽ. Nũ gͦ cũ dicimus
pignꝰ pat̾s ⁊ filii . possumꝰ uicissim
dicere patrẽ pignoris. aut filiũ pig
doni aut filiũ doni.: sed ut hȩc ui
cissim respondeant. dicimꝰ donum
donatoris aut donatorẽ doni: qr hic
cimus filium sp̃s sc̃i: ne pater eius
intelligatur spiritus sanctus.
ñ potuit. Sicit᷑ gͦ relatiue pat. idemq
relatiue dr̃ pͥncipiũ: & siqͥd forte aliud
Sed patͣ ad filiũ dr̃: principiũ uͦ ad oia
qͣ ab ipso st. Ite dr relatiue filius. rela¬
tiue dr ⁊ uerbũ ⁊ imago: & in omnib
hisuocabuł ad patrẽ refert᷑. Nichil
autẽ hoꝵ pater drͣ. & principiũ dr¬

Expanded text:
tis enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant quae ad se referuntur. Quid enim tam manifeste relative dicitur quam pignus? Ad id quippe refertur cujus est pignus, et semper pignus alicujus rei pignus est. Num ergo cum dicimus pignus Patris et Filii , possumus vicissim dicere Patrem pignoris aut Filium pigndoni, aut Filium doni; sed ut haec sibi vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni: quia hiccimus, Filium Spiritus sancti, ne Pater ejus intelligatur Spiritus sanctus.atur. Dicitur ergo relative Pater, idemque relative dicitur principium, et si quid forte aliud: sed Pater ad Filium dicitur, principium vero ad omnia quae ab ipso sunt. Item dicitur relative Filius, relative dicitur et Verbum et Imago; et in omnibus his vocabulis ad Patrem refertur: nihil autem horum Pater d
Abbreviated transcription (Latin):
minũ uiciis ⁊ errorib ut eis facilior
sit regressus ad d̾m. S iste cursus qͥ
constituit᷑ in amore atq inuestigatio¬
ne ueritatis. ñ sufficit miseris. ideͣ¬
omib cũ ista sola raciõe mortalibus.
sine fide mediatoris: qđ in libris su¬
ꝑiorib huiꝰ oꝑis. maxime quarto
⁊ t̾cio decimo quantũ potui demor¬

Expanded text:
minum vitiis et erroribus, ut eis facilior minum vitiis et erroribus, ut eis facilior sit regressus ad Deum. Sed iste cursus qui constituitur in amore atque investigatione veritatis, non sufficit miseris, idomnibus cum ista sola ratione mortalibus sine fide Mediatoris: quod in libris superioribus hujus operis, maxime in quarto et tertio decimo, quantum potui, demon
Abbreviated transcription (Latin):
aut si ex hac in aliã haut paulo me¬
liorem domũ sine mora demigrare.
in his studiis nob̾ om̃is oꝑa. ⁊ cura
ponenda ẽ. Hic miror hominẽ tan¬
ti ingenii. ꝑfunctis munerib hu¬
manis hominib inphilosophia ui.¬
uentib quȩ contemplatione uerita¬
tis beatos facit. iocundũ ꝓmutere oc¬
tale ⁊ caducũ ẽ: quasi hoc moriat᷑ ⁊
qd attrocit᷑ oderamꝰ: ut iocund̾ nobis
sit eiꝰ occasus. Uerũ hoc ñ didicerat
a philosophis. qͦs magnis laudib p̾di¬
cat: sed ex illa noua achademia. ubi
dubitare etiã de reb manifestissimis
placuit ista sententia redolebat. A
philosophis aut̃ sic̃ ipse confitetur
maximis longeq clarissimis. et̃nos ẽe¬
animos acceꝑat. Eterni quippe ani.¬
mi. ñ inconuenient̃ hac exhortatiõe
excitant᷑: ut in suo cursu repꝑiant᷑ cũ
uenerit uitȩ huiꝰ extremũ. id ÷ in ra.¬
tione ⁊ inuestigandi cupiditate. mi.¬
nusq se ãmisceant atq ĩplicent ho¬

Expanded text:
aut si ex hac in aliam haud paulo meaut si ex hac in aliam haud paulo meliorem domum sine mora demigrare, in his studiis nobis omnis opera et cura ponenda est. Hic miror hominem tanti ingenii, perfunctis muneribus humanis, hominibus in philosophia viventibus, quae contemplatione veritatis beatos facit, jucundum promittere octale et caducum est: quasi hoc moriatur et quod atrociter oderamus, ut jucundus nobis sit ejus occasus. Verum hoc non didicerat a philosophis, quos magnis laudibus praedicat; sed ex illa nova Academia, ubi ei dubitare etiam de rebus manifestissimis placuit, ista sententia redolebat. A philosophis autem, sicut ipse confitetur, maximis longeque clarissimis, aeternos animos esse acceperat. Aeterni quippe animi non inconvenienter hac exhortatione excitantur, ut in suo cursu reperiantur, cum venerit vitae hujus extremum, id est, in ratione et investigandi cupiditate, minusque se admisceant atque implicent ho
Abbreviated transcription (Latin):
tinctã. sapientiã ñcupari dũ taxat
hoĩnis. quȩ qͥdẽ illi ñ ẽ nͥ ab illo cuiꝰ
participatiõe uere sapiens fieri
mens rationał ⁊ intellectualis pot̃
cycero cõmͣdans in fine dialogi
hortensii. quȩ nob̾ inqͥt dies noc¬
tesq considerantib acuentibꝰq intelli¬
gentiã quȩ ẽ mtis acies. cauentibꝰq ne
quando illa hebescat. id÷ in philoso¬
phia uiuentib magna spes ẽ: aut si
hoc qđ sentimꝰ ⁊ sapimꝰ mortale ẽ atq
caducũ. iocundũ nob̃ ꝑfunctis mune¬
rib humanis occasũ. neq molestã ex¬
cursu. id÷ inratioe ⁊ inuestigandi cu¬
piditate: & qͦ minꝰ se ãmiscuerint
atq ĩplicauerint hominũ uiciis ⁊ er¬
roribus:. hoc his faciliorẽ ascensũ ꝙ
reditũ in cȩlũ fore. Deinde addens hanc
ipsã clausulã repetendossermonẽ fi¬
niens. qua ꝓpt̃ inqͥt ut aliquando t̃¬
minet᷑ oratio. si aut extingui tranqͥl¬
le uolumꝰ cũ in his artib uixerimꝰ.

Expanded text:
ctam sapientiam nuncupari, duntaxat hominis, quae quidem illi non est, nisi ab illo cujus participatione vere sapiens fieri mens rationalis et intellectualis potest, Cicero commendans in fine dialogi Hortensii: Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus, acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est, in philosophia viventibus magna spes est, aut si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est, jucundum nobis perfunctis muneribus humanis occasum, neque molestam excursu, id est, in ratione et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implicuerint hominum vitiis et erroribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore. Deinde addens hanc ipsam clausulam, repetendoque sermonem finiens: Quapropter, inquit, ut aliquando terminetur oratio, si aut exstingui tranquille volumus, cum in his artibus vixerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
donũ tc̃ nob̾ dabit᷑. cũ dictũ fuerit.
uenite benedicti patͥs mei: possidete
paratũ uob̾ regnũ. Tunc quippe
tollet᷑ ĩpius ut ñ uideat claritatẽ
ani: qn ibunt sinistri in suppliciũ
ȩt̾nũ: euntib dext̾s inuitã eternã.
Ut cognoscant te inqͥt unũ uerũ

Expanded text:
num tunc nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . ut cognosca
Abbreviated transcription (Latin):
ei erimꝰ qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ: qr
⁊ de illo dix̃ de qͦ dixerat filiidi su¬
miꝰ & in mortalitas carnis illo ꝑfici¬
et᷑ mom̃to resurrectiõis. de qͦ ait
apłis paulus. In ictu ocłi in nouissi¬
ma tuba: ⁊ mortui resurgent incor¬
rupti: ⁊ nos ĩmutabim᷑. In ipsonãq
ictu ocłi ante iudiciũ. resurget in
uirtute mincorruptiõe. in głia:
corpꝰ sp̃itale: qđ nc̃ seminat᷑ ini.¬
firmitate. corruptiõe. contumelia.
corpꝰ animale. Ymago uͦ q̃ renouat᷑.
in sp̃u m̃tis. in agnitio̾e di. ñ exteriꝰ
s interius de die in diẽ: ipsa ꝑficiet᷑
uisione quȩ tc̃ erit pꝰ uidiciũ facie
ad faciẽ. Nunc autẽ ꝓficit ꝑspecłm¬

Expanded text:
ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est: quia et de illo dixit, de quo dixerat Filii Dei sumus . Et immortalitas carnis illo perficietur momento resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In ictu oculi, in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi virtute, in incorruptione, in gloria corpus spirituale, quod nunc seminatur in infirmitate, corruptione, contumelia corpus animale. Imago vero quae renovatur in spiritu mentis in agnitione Dei, non exterius, sed interius de die in diem, ipsa perficietur visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, nunc autem proficit pe
Abbreviated transcription (Latin):
hii int̾ qͦs ⁊ d̾m mediator ẽ filius.
ñ tantũ ꝑ id qđ eiusdẽ naturȩ st̃.
s etiã ꝑ eandẽ dilectioi̾s societatẽ
unũ sint. Deinde idipsũ qđ me¬
diator ẽ ꝑ quẽ reconciliam᷑ dõ. sic
indicat. Ego inqͥt in eis ⁊ tum
me: ut sint consũmati inunum.

Expanded text:
or est Filius, non tantum per id quod ejusdem naturae sunt, sed etiam per eamdem dilectionis societatem unum sint. Deinde idipsum quod Mediator est, per quem reconciliamur Deo, sic indicat, Ego, inquit, in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pat̾ unũ sumꝰ. in suo genere hoc
ẽ in eiusdẽ nature consubstantia¬
li parilitate. uult ẽẽ suos unu. s in
ipso: qi in se ipsis ñ possent. dissoci¬
ati ab inuicẽ ꝑ diu̾sas cupiditates.
⁊ uoluntates. & inmundiciã pecca¬
toꝵ unde mundant᷑ ꝑ mediatorẽ
ut sint in illo unũ. ñ solũ ꝑ eand̾e
naturã. qua om̃s ex hominib mor.¬
talib equales angeł fiunt. s etiã ꝑ¬

Expanded text:
 ostendens , in suo genere, hoc est, in ejusdem naturae consubstantiali parilitate, vult esse suos unum, sed in ipso; quia in se ipsis non possent, dissociati ab invicem per diversas voluptates et cupiditates et immunditias peccatorum: unde mundantur per Mediatorem, ut sint in illo unum; non tantum per eamdem naturam qua omnes ex hominibus mortalibus aequales Angelis fiunt, sed etiam p
Abbreviated transcription (Latin):
frugũ. quãuis eoꝵ extrinsecus adhi¬
bitis motib ista creanda di uirtꝰ in¬
teruis oꝑet᷑: ita ñ solũ malos s nec
bonos angłos fas ẽ putari creatores.
si ꝓ subtilitate sui sensus. ⁊ corporis.
semina rerũ istarũ nob̾ occultiora
nouert:  eas ꝑ congruas temꝑati¬
ones elem̃toꝵ latent᷑ spargunt: atq
ita ⁊ gignendarũ rerũ ⁊ acceleran¬
doꝵ increm̃toꝵ pͥbent occasiones.
S nec boni hec n quantũ oͣs iuste ipse

Expanded text:
frugum, quamvis eorum extrinsecus adhifrugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos Angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis, semina rerum istarum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni haec, nisi quantum Deus jube
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ uisibile. Iã uͦ etiã huiꝰ grani sem̃
quãuis ocuł uidẽ nequeamꝰ. raciõe
tam̃ conicere possumꝰ: qr nͥ aliqua
tał uis eẽt in istis elemͣtis. ñ plerũq
nascerent᷑ ex t̾ra quȩ ibi seminata
ñ ẽe̾nt: nec animalia tã multa nul¬
la mariũ feminarũq cõmixtione
p̃cedente siue int̾ra suie in aqua:
quȩ tam̃ crescunt ⁊ coeundo alia
pariunt. cũ illa nullis coeuntib pa¬
rentib orta sinit. E certe apes semina
filioꝵ ñ coeundo concipiunt: s tan¬
⁊quã sparsa ꝑ t̾ras ore colligunt. Inui¬
sibiliũ enĩ seminũ creator. ipse crea¬
tor ẽ omniũ rerũ: qm̃ quȩcũq nas¬
cendo ad ocłos nr̃os exeunt. ex occul¬
tis seminib accipiunt ꝓgrediendi
pͥmordia. & increm̃ta. debitȩ
magnitudinis distinctionesq forma¬
rũ ab originalib tanquã regulis su-¬
munt. Sic̃ gͦ nec parentes dicimꝰ cre¬
atores hõinũ. nec agricolas creatores

Expanded text:
nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen quamuis oculis uidere nequeamus, ratione tamen conicere possumus, quvis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur ex terra quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla marium feminarumque commixtione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. Et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. Invisibilium enim seminum creator, ipse creator est omnium rerum: quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis distinctionesque formarum ab originalibus tanquam regulis sumunt. Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sane creatores illi mali angłi di¬
cendi st̃: qr ꝑ illos mali resistentes fa¬
mulo di ranas ⁊ serpentes feceruntꝰ.
Non enĩ ipsi eas creauert. Omnium
quippe rerũ quȩ corporalit᷑ uisibilit̾¬
q nascunt᷑ occulta q̃dã semina in is¬
tis corporeis mundi huiꝰ elem̃tis lateñ
Alia st̃ eñi hȩc iã conspicua oculis
nr̃is ex fructib ⁊ animantib: alia
uͦ illa occulta istoꝵ seminũ semina.
unde iubente creatore ꝓdux̃ aqua
pͥma natatilia. ⁊ uolatilia: terra
neris animalia. Neq enĩ t̃c in huiꝰ¬
cemodi fetus ita ꝓducta st̃: ut ĩ eis
quȩ ꝓducta st̃ uis illa consũpta sit:
s plerũq desint congruȩ temꝑamͣ¬
toꝵ occasioẽs. quib erũpant ⁊ speci¬
essuas ꝑagant. Ecce enĩ breuissimꝰ
surculus sem eͣ: nã conuenienter
mandatus t̾rȩ arborẽ facit. Huius
autẽ surculi subtilius sem̃ ẽ aliqđ
eiusdẽ generis granũ: ⁊ hoc usq

Expanded text:
nec sane creatores illi mali angeli dinec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim quippe rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi hujus elementis latent. Alia sunt enim haec jam conspicua oculis ris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra neris animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum est et huc usque
Abbreviated transcription (Latin):
lere aliqͥd. nͥ data desuꝑ potestate.
Dat᷑ autẽ ł ad fallendos fallaces. sic̃
in egiptios ⁊ in ipsos etiã magos
data ẽ: ut in eoꝵ spirituũ seductioẽ
uiderent᷑ ãmirandi a qͥb fiebant.
ã dĩ ueritate dampnandi: uł ad am-
monendos fideles ne tale aliqͥd face
ꝓ magno desiderent. Pptͣ qđ etiã
nob̾ scripturȩ auctoritate st̃ ꝓdita.
uel ad exercendã ꝓbandã. manifes¬
tandãq iustoꝵ pacientĩa. Neq enĩ
parua uisibiliũ miracłoꝵ patientia
iob cuncta q̃ habebat amisit: ⁊ fili¬
os:⁊ ipsã corporis sanitatẽ. Nec ideo
putandũ ẽ. transgressorib an-¬
geł ad nutũ seruire hanc usibiliũ
rerũ materiem: s dõ potius a qͦhȩc
potestas dat᷑: quantũ in sublumni &
spͣitali sede incõmutabił iudicat.
Nã ⁊ dãpnatis iniqͥs etiã in metallo
seruiunt aqua ⁊ ignis ⁊ t̃ra. ut fa¬
ciant ĩn qđ uolunt s quantũ sinit᷑

Expanded text:
lere aliquid nisi data desuper potestate. lere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur admirandi a quibus fiebant a dei ueritate damnandi; uel ad monendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercendam, probandam manifestandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisibilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. S cũ fiunt illa continuato qͣ¬
si qͦdã fluiuo labentiũ maneantiũ¬
q rerũ. ⁊ ex occulto in ꝓmptũ. atq
ex ꝓmpto in occultũ usitato itine¬
re transeuntiĩ: naturalia dicunt᷑.
cũ uͦ admonendis hoĩnib inusitata
mutabilitate ingerunt᷑ magnalia¬
qͥd infirmȩ cogitatiõi possit oc¬
currere: cur scilicet ista miracła
etiã magitis artib fiant. Nã ⁊ magi
pharaonis similit̾ serpentes fecer̃t̃.
⁊ alia similia. S illud ãplius ẽ am¬
mirandũ: quẽ admogũ magoꝵ illa
potentia quȩ serpentes facere po¬
tuit. ubi ad muscas minutissimas
uentũ ẽ. om̃ĩno defecit. Scymphes
ꝓbi certe deficientes magi dixerunt:
oigitꝰ dĩ ẽ hoc. Unde intelligi dat᷑
ne ipsos qͥdẽ trans gressores angłos¬
⁊ et hereas potestates in unã istã cali¬
ginẽ tanquã in sui generis carcerẽ.
ab illius sublummiꝰ ethereȩ puritatis
habitatiõe detrusas. ꝑ quas magi¬
cȩ artes possunt quicqͥd posst̃ ua¬

Expanded text:
ri? Sed cum fiunt illa continuato quasi quodam fluvio labentium manantiumque rerum, et ex occulto, in promtum, atque ex prompto in occultum usitato itinere transeuntium, naturalia dicuntur: cum vero admonendis hominibus inusitata mutabilitate ingeruntur, magnaliad infirmae cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant: nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt, et alia similia. Sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas ventum est, omnino defecit. Scyniphesaedebatur. Ibi certe deficientes magi dixerunt: Digitus Dei est hoc . Unde intelligi datur, ne ipsos quidem transgressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ua
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ color aliqͥd duceret. fecit hoc
anima grauidȩ pecudis ꝑ ocłos
affecta forinsecus: & interius secũ
ꝓ suo modulo formandi regulam
trahens quã de intima potentia sui
creatoris accepit. S quanta sit uis
animȩ ad afficiendã atq mutan¬
dã materiã corporalẽ. cũ tam̃ crea¬
trix corporis dici ñ possit. qi omĩs
causa sensibił mutabilisq substan¬
tiȩ. om̃isq modus ⁊ numerus ⁊ pon¬
dus eiꝰ unde efficit᷑ ut ⁊ sit. ⁊ natu¬
ra ita ł ita sit ab intelligibili ⁊ in cõ¬
mutabili uita quȩ suꝑ omĩa ẽ exi¬
stit. ⁊ peruenit usq ad extrema
atq t̾rena. multus sermo ẽ. neq
nẽ necessarius. Uerũ ꝓpterea factũ
iacob de pecorib cõmemorandum
arbitratꝰ sũ. ut intelligeret᷑. si hõ
qͥ iurgas illas sic posuit. dici ñ pot
creator coloꝵ in agnis ⁊ hedis. nec ipsȩ
matrũ animȩ quȩ conceptã ꝑ ocłos cor¬
poris phantasiã uarietatis. seminib

Expanded text:
conceptorum aliquid duceret, fecit hoc conceptorum aliquid duceret, fecit hoc anima grauidae pecudis per oculos affecta forinsecus et interius secum pro suo modulo formandi regulam trahens, quam de intima potentia sui creatoris accepit. sed quanta sit uis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem—cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia omnis causa mutabilis sensibilisque substantiae omnisque modus et numerus et pondus eira ita vel ita sit, ab intelligibili et incommutabili vita, quae super omnia est, existit, et pervenit usque ad extrema atque terrena, multus sermo est, neque nunc necessarius. Verum propterea factum Jacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut intelligeretur, si homo qui virgas illas sic posuit, dici non potest creator colorum in agnis et haedis; nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos corporis phantasiam varietatis, seminibus
Abbreviated transcription (Latin):
in conceptu matrib uariã iur¬
gas quas intuerent᷑ apposuit: Sed
nec ipsȩ pecudes creatrices fuer̃t
uarietatis ꝓlis suȩ. qr in heserat ani¬
mȩ illarũ discolor phantasia. ex con¬
tuitu uariarũ uirgarũ ꝑ ocłos ĩ pssa.
quȩ ñ potuit nͥ corpꝰ qdđ sic affecto
sp̃u animabat᷑ ex cõpassiõe cõmix¬
tioĩs afficere: unde teneris fȩtuũ
pͥmordiis coloretenꝰ asꝑgeretur.
Ut enĩ sic ex semet ipsis afficiant᷑
uel anima ex corpore ł corpꝰ ex ani¬
ma. congrue rͣatioẽs io faciunt. q̃
incõmutabilit̾ uiuunt in ipsa sũma d̾
sapientia quã nulla spacia locoꝵ
capiunt. E cũ sit ipsa in cõmuta¬
bił. nichil eoꝵ quȩ ł mntabiliter
sunt deserit: qr nichil eoꝵ nͥ ꝑ ipsã
creatũ ẽ. Ut enĩ de pecorib ñ uirge
s. pecora nascerent᷑. fecit hoc incõ¬
mutabił ⁊ inuisibił ratio sapientiȩ
dr̃ꝑ quã creata st̃ omĩa. Ut autem
de uarietate uirgarũ. pecoꝵ concep

Expanded text:
in conceptu matribus uariatas uirin conceptu matribus uariatas uirgas quas intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu uariarum uirgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ipsis afficiantur uel anima ex corpore uel corpus ex anima, congruentes rationes id faciunt, quae incommutabiliter uiuunt in ipsa summa dei sapientia, quam nulla spatia locorum capiunt; et cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae uel mutabiliter sunt deserit, quia nihil eorum nisi per ipsam creatum est. ut enim de pecoribus non uirgae, sed pecora nascerentur fecit hoc incommutabilis et inuisibilis ratio sapientiae dei, per quam creata sunt omnia. ut autem de uarietate uirgarum pecorum color
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ assum̃s ait. Ego plantaui.
apollo rigauit. s ds̃ incremtũ dedit.
Sic̃ gͦ in ipsa uita nr̃a m̃tẽ iustifican¬
do formare ñ potest nͥ d̾s. p̃dicare aut̃
extrinsecus eu̾geliũ ⁊ hoĩnes possunt.
ñ solũ boni ꝑ ueritatẽ s etiã mali ꝑ
occasionẽ: ita creationẽ rerũ uisibi.¬
liũ ts interius oꝑat᷑. exteriores aut̃
oꝑatioẽs siue bonoꝵ siue maloꝵ uel
angłoꝵ ł hõinũ siue etiã quoꝵq ani¬
maliũ scđm imꝑiũ suũ ⁊ a se ĩꝑtitas
distributioẽs potestatũ:⁊ appeticio ẽs
cõmoditatũ. ita rerũ naturȩ ad hibet
in qͣ creat omĩa: quẽ admodũ t̃rȩ agͥ¬
cultitrã. Qua ꝓpt̾ ita ñ possũ dicere
angłos malos magicis artib euoca¬
tos creatores fuisse ranarũ atq serpen¬
tũ: sic̃ ñ possũ dicere hoĩnes malos.
segetis ẽẽ creatores. quã ꝑ eoꝵ operã
uidero exortã.: sic̃ nec iacob creator
coloꝵ in pecorib fuit. ꝙ bibentib

Expanded text:
litudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificando formare non potest nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a se impertitas distributiones potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus
Abbreviated transcription (Latin):
centia: nͥ qͥ ⁊ illũ serpentẽ ad ho.¬
ra sic̃ opꝰ fuerat aninauit: Et quis
reddidit cadauerib animas suas cũ
resurgerent mortui: nͥ qͥ animat car¬
nes in ut Deris matrũ. ut oriant᷑ mo¬

Expanded text:
centia nisi qui et illum serpentem ad horam, sicut opus fuerat, animauit? Et quis reddidit cadaueribus animas suas, cum resurgerent mortui, nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur mo
Abbreviated transcription (Latin):
die resurrexisse ⁊ in cȩlũ ascen¬
disse. s tantũmͦ filiũ.: nec eandẽ
tͥnitatẽ descendisse in specie colũ¬
be suꝑ iłłm baptiratũ. aut die
pentecostes post ascensionẽ dñi so¬
nitu facto de cȩlo quasi ferretur
flatꝰ uehemens. ⁊ linguis diuisis
nec eandẽ tͥnitatẽ dixisse de celo.
tu es filius meus. siue cũ bapti¬
zatꝰ ẽ a ioħe. siue in monte qͣndo
cũ illo erant tres discipłi. aut
qͣnͣdo sonuit uox dicens ⁊ clari.¬
ficaui. ⁊ iter̃ clarificabo. s tantũ¬

Expanded text:
die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo filium. Nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum , aut die Pentecostes post Ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisis Nec eamdem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es Filius meus , sive cum baptizatus est a Joanne , sive in monte quando cum illo erant tres discipuli , aut quando sonuit vox dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo ; sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
meoꝵ opinaturos me senfisse. qđ
ñ sensi: aut ñ sensisse qđ sensi
Quoꝵ errorem mͥ tribui ñ deb̾e
qͥs nesciat. si uelut me sequentes
neq app̃hendentes deuiauerint
rios errores hereticoꝵ. cũ om̃s ex
eisdem scripturis falsas atq
fallaces opiniones suas conent᷑
defendẽ. Admonet me plane ac m
iubet suauussimo ĩperio lex xp̃i
hoc ẽ karitas: ut cũ aliqͥd falsi in
libris meis me sensisse homines
putant qđ ego ñ sensi. atq id ipsũ
falsũ alteri displicet. alteri placet.
mali me rep̃hendi a rep̃hensore
falsitatis. quã ab eiꝰ laudatore lau-¬
dari. Ab illo enĩ quãuis ego ñ re¬
cte qui hoc ñ senserĩ. error tam̃ ip¬
se recte uituꝑat᷑. ab hoc autẽ ñ ego
recte laudor. a qͦ existimor id sen¬
sisse qđ uituꝑat ueritas: nec ipsa
sententia quã uituperat ueritas.
Ergo in nomine dni. susceptũ opꝰ
aggrediamuR.
m̃s qͦs legere potui qͥ ante
me scripser̃t de trinitate

Expanded text:
meorum opinaturos me sensisse quod meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint rios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opiniones suas conentur defendere? Admonet me plane ac mihi jubet suavissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini susceptum opus aggrediamur.s quos legere potui qui ante me scripserunt de Trinitate,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ: asserat ut placet senten¬
tiã suã. ⁊ redarguat mea̾ si potest.
te: michiq etiã si dũ in hac uita
maneo cognoscendũ facere. cura¬
uerit: uberrimũ fructũ huiꝰ labo.
ris mei cepero. Qđ si mͥ ñ potue¬
rit. qͥb id potuerit. me uolente
ac libente p̃stiterit: Ego tam̃ in le¬
ge dni medita ͦ siñ die ac nocte.
saltẽ qͥb tẽpoꝵ particuł possũ. &
ineditationes meas ne obliuione
fugiant. stilo alligo. sperans de
miscdia di. qđ in om̃ib ueris quȩ
certa mͥ st̃ ꝑseuerantẽ me faciet.
siqͥd autẽ alit̾ sapio. id qͦq ipse mͥ
reuelabit: suie ꝑ occultas insptra.¬
tiones atq ãmonitiones. siue ꝑ
manfesta eloqͥa sua. siue ꝑ frater¬
nas sermocinatioẽs. Hoc oro: ⁊ hoc
depositũ desideriũq meũ penes
ipsũ habeo: qͥ mͥ satis idoneus est.¬
⁊ custodire quȩ dedit. ⁊ redde q̃
ꝓmisit. Arbitror sane ñ nullos
tardiores in quibdã locis libroꝵ

Expanded text:
dictum est; asserat, si placet, sentendictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. t, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alligo: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum
Abbreviated transcription (Latin):
uł etiã si hoc uidet᷑ abiciat: & eis
potius qͦs intelligit operã ⁊ tempus
ĩpendat. ulontam̃ ꝓpterea putet
me tacere debuisse qr ñ tã expedi¬
te ac di lucide quã illi qͦs intelli¬
git. eloqͥ potui. Neq enĩ om̃ia
quȩ ab om̃ib conscribunt᷑. in om.¬
niũ manꝰ ueniunt: & fieri potest.
ut ñ nulli qͥ etiã hȩc nr̃a ĩtellig̾e
ualent. illos planiores ñ inueniañ
libros. & in istos saltẽ incidant.
doq utile ẽ plures a plurib fieri
diuerso stilo. ñ diuersa fide. etiã
de questionib eisdẽ. ut ad pluri¬
mos res ipsa ꝑueniat: ad alios
sic. ad alios autẽ sic. At si ille qͥ
se ista ñ intellexisse conqueritur.
nulla uquã de talib reb dilignt̃¬
⁊ acute disputata intelligere potu¬
it: secũ agat uotis ⁊ studiis ut ꝓfi¬
ciat. ñ mecum quęrelis ⁊ conuiciis
ut taceã. Qͥ uͦ hec legens. dicit in¬
telligo qͥdẽ qͥd̃ dictũ sit. s ñ uere

Expanded text:
vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere
Abbreviated transcription (Latin):
roinde qͥsqͥs hec legit. ubi
parit̾ certus est. ꝑgat mecũ.
ubi parit̾ hesitat. quęrat mecũ:
ubi errorẽ suũ cognoscit. redeat
ad me: ubi meũ. reuocet me. Ita
ingrediam᷑ simul karitatis uiã.
tendentes ad eũ de qͦ dictũ ẽ. quȩ¬
rite faciẽ eiꝰ semꝑ. E hoc placitũ
piũ arq tutũ corã dno dõ nr̃o
cũ om̃ib inierĩ. qͥ ea quȩ scribo
legunt. ⁊ in omĩb seriptis meis:
maximeq in his ubi quęrit᷑ unitas
riosius aliqͥd querit᷑. nec fructuo¬
sius aliqͥd inuenit᷑. Quisqͥs gͦ cum
legit dicit. hoc nͣ bene dictũ ẽ q̃m
ñ intelligo. locutionẽ meã rep̃hen¬
dit. ñ fidẽ & forte uere dici potu
it planius: uerũtam nullus homi.¬
nũ ita locutꝰ ẽ. ut in om̃ib ab om¬
nib intelligeret᷑. Uideat gͦ cui hoc
in sermone meo displicet. utrum
alios intalib reb questionibusq
uersatos cũ intelligat. me nͣ intel¬
ligat E si ita ẽ. ponat lbrũ meu̾:

Expanded text:
roinde quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum agnoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est: Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitasriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Quisquis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit: et si ita est, ponat librum meum,
Abbreviated transcription (Latin):
re ł similitudine corporis apparuerit.
nͥ cũ continentia lectiõis aliqua ꝓba¬
bilia circũponit indicia. Ipsa enim
natitra ł substantia ł essentia. ł qͦlibͥ
alio nomine appellandtũ ẽ idipsũ
qđ dͣs ẽ. quicqͥd illud ẽ corporaliter

Expanded text:
el similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim natura, vel substantia, vel essentia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum quod Deus est, quidquid illu
Abbreviated transcription (Latin):
corporali specie siue similitudine
mortalib sensib significationẽ sus
dare potuisse. credendũ ẽ. Quȩ cũ
ita sint. ne inmoderatius ꝓ grediat᷑
scłi huius uoluminis longitudo.
ea quȩ restant in consequentib uide¬

Expanded text:
pecie sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentibus vide
Abbreviated transcription (Latin):
piens eccłiȩ custodit auctoritas.
Octauo enĩ kalendas apͥł conceptꝰ
creditꝰ᷑ qͦ ⁊ passus ita monumto no¬
uo qͦ sepultꝰ e ubi nullus erat positꝰ
mortuoꝵ nec ante nec postea con¬
gruit uterus uirginis qͦ conceptꝰ e
ubi nullus seminatꝰ ẽ mortalium:
natus autẽ tradit᷑ octauo kalendas
ianuariis Ab illo gͦ die usq ad hc
cõputati. ducenti septuaginta ⁊ sex
repꝑtunt᷑ dies. qͥ senariũ numerũ
qͣdragies sexies habent. qͦ numero
annoꝵ templũ edificatũ ẽ. qr eo
triduo resuscitauit. Hoc enĩ dice
bat de tẽplo corporis sui: sic̃ euiden¬
tissimo ⁊ robustissimo euũgłii tes

Expanded text:
piens Ecclesiae custodit auctoritas. piens Ecclesiae custodit auctoritas. Octavo enim calendas aprilis conceptus creditur, quo et passus: ita monumento novo quo sepultus est, ubi nullus erat mortuorum positus , nec ante, nec postea, congruit uterus virginis quo conceptus est, ubi nullus seminatus est mortalium. Natus autem traditur octavo calendas januarias. Ab illo ergo die usque ad istum computati, ducenti septuaginta et sex reperiuntur dies, qui senarium numerum quadragies sexies habent. Quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo triduo resuscitavit. Dicebat enim hoc de templo corporis sui , sicut evidentissimo et robustissimo Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
potiussex. ut quadrans ille acci¬
piat᷑ ꝓ die: deinde qr in ipsis qͥnq
dieb sexta parsmsis e̾: ipse autem
quadrans sex horas habet: totus
enĩ dies id ÷ cũ sua nocte uiginti
qͣttuor horȩ st̃: quarũ pars quarta
qͥ ẽ quadrans diei. sex horȩ inue¬
niunt᷑: ita in anni cursu senariꝰ
numerus plurimũ ualet. U¬
ec inmerito in edificationȩ
dnici corporis in cuius figu¬
Sratemplũ a udeis destructũ tri¬
duo se resuscitaturũ ẽẽ dicebat.
numerus ipse senariꝰ ꝓ anno posi¬
tꝰ intelligitur. Dixert̃ enĩ quadi¬
draginta. sex annis ȩdificatũ
templui & quadragies sexies seni.
fiunt ducenti septua ginta sex: qui
numerus dierũ cõplet nouẽ inses
⁊ sex dies: qui tanquã dec̃e mses
parientib feminis imputant᷑. ñ quia
om̃s ad sextũ diem pꝰ nonũ ise̾ ꝑue¬
niunt: sed qr ipsa ꝑfectio corporis
dni tot dieb ad partũ ꝑducta cõ¬
perit᷑. sic̃ a maiorib traditũ susci¬

Expanded text:
potius sex, ut quadrans ille accipotius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die. Deinde, quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est: ipse autem quadrans sex horas habet. Totus enim dies, id est, cum sua nocte, viginti quatuor horae sunt, quarum pars quarta, quae est quadrans diei, sex horae inveniuntur: ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet. ec immerito in aedificatione dominici corporis, in cuius figura templum a Iudaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dnumerus ipse senarius pro anno positus intelligitur. Dixerunt enim: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum. Et quadragies sexies seni, fiunt ducenti septuaginta sex Qui numerus dierum complet novem menses et sex dies, qui tanquam decem menses parientibus feminis imputantur: non quia omnes ad sextum diem post nonum mensem perveniunt, sed quia ipsa perfectio corporis Domini tot diebus ad partum perducta comperitur, sicut a majoribus traditum susci
Abbreviated transcription (Latin):
sex in pͥmo ordine numeroꝵ qͥ¬
constat ex unis ut ꝑueniat᷑ ad
decẽ: hoc ualent sexaginta in
scło ordine qͥ constat ex denis.
ut ꝑueniat᷑ ad centũ. Sexagena.¬
rius gͦ numerus dierũ: sexta
pars anni eͥ. Proinde ꝑsenariũ
pͥmi uersus multiplicat᷑ tanquã
senarius sciłi u̾sus. & fiunt sexi¬
essexageni trecenti & sexaginta
dies: qͥ sunt integri duodeci inses.
Sed q̃m sicͣ mensem circuitꝰ lunȩ os.¬
tendit hominib. sic annꝰ circutu
solis anĩ aduersus ẽ. Restant autͣ
quinq dies ⁊ quadrans diei. ut
sol ĩpleat cursũ suuͣ. annũq con¬
cludat. Quattuor enĩ quadran-¬
tes faciunt unũ diem quẽ neces.¬
se ẽ inttalari excurso quadrien¬
nio. qđ bissextũ uocant. ne tẽpoꝵ
ordo turbet᷑: etiã ipsos qͥnq dies ⁊
quadrantẽ si consideremꝰ. senariꝰ
numerus in eis plurimũ ualet.
Primo qr sic̃ fieri solet. ut a parte
totũ cõputet᷑ ñ st̃ ia diesqͥnq sed

Expanded text:
sex in psex in pconstat ex unis ut perveniatur ad decem; hoc valent sexaginta in secundo ordine, qui constat ex denis ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus dierum, sexta pars anni est. Proinde per senarium primi versus multiplicatur, tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies sexageni, trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri duodecim menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: etiam ipsos dies quinque et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uauerat infirmitas alligante sa¬
thana. De talib eñi occultis hos¬
tib plangit illa uox psalmi curua¬
uert᷑ aninĩa. meã. Hec aute muli¬
er. dec̾e ⁊ octo annos habebat in
infirinitate. qđ ẽ ter seni. Men¬
÷. ses autẽ annoꝵ decẽ ⁊ octo inueni¬
unt᷑ innumero solidi quadrati
senarii: qđ ẽ sexies seni. ⁊ hoc sexi¬
es. Iuxta quippe ẽ in eodẽ eu̾głii
loco. arbor qͦq illa ficulnea. cuiꝰ
miserã sterilitate etiã t̾cius annꝰ
arguebat. S: ita ꝓ illa intͣcessũ ẽ
ut dimitteret᷑ illo anno: ut si
fructũ ferret. bene: sinꝰ autẽ ex¬
cideret᷑. Nã ⁊ tres anni: ad eandẽ
triꝑtitã distributionẽ ꝑtinent:
& m̃ses triũ annoꝵ quadratũ
senarui faciunt: qđ ẽ sexies seni.
Annus etiã unꝰ si duodec̃i m̃ses in¬
tegri considerent᷑. qͦs triceni dies
cõplent. talem quippe mensem
ueteres obseruauert̃. quẽ circui.¬
tus lunaris ostendit: senar io
numero pollet. Qd̃ enĩ ualent

Expanded text:
averat infirmitas alligante satana. De talibus enim occultis hostibus plangit illa vox Psalmi: Curvaverunt animam meam . Haec autem mulier decem et octo annos habebat in infirmitate, quod est ter seni. Menses autem annorum decem et octo inveniuntur in numero solidi quadrati senarii, quod est sexies seni, et hoc sexies. Juxta quippe est in eodem Evangelii loco, arbor quoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguebat. Sed ita pro illa intercessum est, ut dimitteretur illo anno, ut si fructum ferret, bene; sin aliter, excideretur . Nam et tres anni ad eamdem tripartitam distributionem pertinent, et menses trium annorum quadratum senarium faciunt, quod est sexiAnnus etiam unus, si XII menses integri considerentur, quos triceni dies complent, talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet. Quod enim valent
Abbreviated transcription (Latin):
tib clarũ ẽ in substantia ueritatis ñ so¬
lũ paire filio ñ eẽ maiorẽ s nec ãbos
maius ẽe aliqͥd quã unũ. aut om̃s simł
tres maiꝰ aliqͥd ẽẽ quã singulos. Dem̃¬
ꝑ ueritatẽ quȩ intellecta conspicit᷑ ⁊ ꝑ
bonũ sũmũ a qͦẽ om̃e bonũ. ⁊ ꝑ iusticiã
ꝓpt̾ quã diligit᷑ animꝰ iustus ab animo
etiã ñdũ iusto. ut natura ñ solũ incor¬
poralis uerũ enã incõmutabił qd ẽ d̾s.
quantũ fieri pot̾ intelligeret᷑ ãmonui.
& ꝑ caritatẽ quȩ inscripturis sc̃is d̾s

Expanded text:
tibus clarum est, in substantia veritatis non solum Patrem Filio non esse majorem, sed nec ambos majus esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres majus aliquid esse quam singulos. e intellecta conspicitur, et per bonum summum, a quo est omne bonum, et per iustitiam, propter quam diligitur animus iustus ab animo etiam nondum iusto, ut natura non solum incorporalis uerum etiam immutabilis, quod est deus, quantum fieri potest, intellegeretur admonui, et per caritatem, quae in scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uane conturbat᷑ ĩta dicat᷑. quãquam
uane conturbat᷑ hõ. tam̃ in ymagine
ambulat ħo. Quãquã enĩ magna
natura sit: tam̃ uiciari potuit qr sũma
ñẽ. Et quãquã uiciari potuerit q
sũma ñ ẽ: tam̃ qr sũmȩ naturȩ capax
ẽ. ⁊ ẽẽ particeps potest. magna natura
ẽ. Quȩxamꝰ gͥ in hac ymagine di quan¬
dã sui generis trinitatẽ: ad iuuante
ipso qͥ nos fecit ad imaginẽ suã. Non
enĩ possumꝰ alit̾ hec salubrit uestiga¬
re: & scđm sapientiã quȩ ab illo est
aliqͥd inuenire. S ea quȩ in suꝑiorib
libris ⁊ maxime in decimo de ani-¬
ma humana ł m̃te diximꝰ. si lectoris
uel memoria teneant᷑ atq recolant᷑.
uł diligentia in eisdẽ locis in qͥb con¬
scripta st̃ recenseant᷑: ñ hic desidabit
ꝓlixiorẽ de rei tantȩ inqͥsitione sermonẽ.

Expanded text:
e conturbatur; ita dicatur, Quanquam vane conturbatur homo, tamen in imagine ambulat. Quanquam enim magna natura sit, tamen vitiari potuit, quia summa non est: et quanquam vitiari potuerit, quia summa non est, tamen quia summae naturae capax est, et esse particeps potest, magna natura est. Quaeramus igitur in hac imagine Dei quamdam sui generis trinitatem, adjuvante ipso qui nos fecit ad imaginem suam. Non enim aliter possumus haec salubriter investigare, et secundum sapientiam quae ab illo est aliquid invenire: sed ea quae in superioribus libris, et maxime in decimo, de anima humana vel mente diximus, si lectoris vel memoria teneantur atque recolantur, vel diligentia in eisdem locis in quibus conscripta sunt, recenseantur, non hic desiderabit prolixiorem de rei tantae inquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
inmortalitas animȩ scđ̾m
quendã modũ dr̃. habet quippe &
anima mortẽ suã cũ uita beata ca¬
ret.quȩ uera animȩ uita dicenda
cũq uita etiã cũ miserrima ẽ ñ quã
desinit uiuere: ita quãuis ratio uel
intellectus nc̃ in ea sit sopitꝰ. nc̃ par¬
uus nc̃ magnꝰ appareat: ñ quã nͥ ra-¬
tionalis ⁊ intellectuał ẽ anima hu¬
mana. Ac ꝑhoc si scđm hoc factaẽ
ad ymaginẽ dĩ. qđ uti ratione ⁊ in¬
tellectu ad intelligendũ ⁊ conspici¬
endũ dm̃ potest: ꝓfecto ab iicio
qͦ ẽẽ cȩpit ista tã magna ⁊ mira na¬
tura. siue ita obsoleta sit hȩc yma¬
go ut pene nulla sit. Siue obscura
atq deformis. siue clara ⁊ pulchra
sit semꝑ ẽ. Deniq deformitatẽ dig¬
nitatis eius miserans diuina scriptura:
quãꝗͣ. inqͥt in ymagine abulẽt hõ.
tam̃ uane conturbat᷑ thesaurirat. &
uesorat cui congregabit ea. Nonitaq
uanitatẽ ẏmagini di tribueret. nisi
deformẽ cerneret factã: nec tantũ ua¬

Expanded text:
immortalitas animae secundum quemdam modum dicitur; habet quippe et anima mortem suam, cum vita beata caret, quae vera animae vita dicenda cumque vita, etiam cum miserrima est, nunquam desinit vivere: ita quamvis ratio vel intellectus nunc in ea sit sopitus, nunc parvus, nunc magnus appareat, nunquam nisi rationalis et intellectualis est anima humana; ac per hoc si secundum hoc facta est ad imaginem Dei quod uti ratione atque intellectu ad intelligendum et conspiciendum Deum potest, profecto ab initio quo esse coepit ista tam magna et mira natura, sive ita obsoleta sit haec imago, ut pene nulla sit, sive obscura atque deformis, sive clara et pulchra sit, semper est. Denique deformitatem dignitatis ejus miserans divina Scriptura, Quanquam, inquit, in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregabit ea . Non itaque vanitatem imagini Dei tribueret, nisi deformem cerneret factam. Nec tantum va
Abbreviated transcription (Latin):
nore positꝰ ñ intellexit. coparat᷑
ẽ ium̃tis insipientib ⁊ simił factꝰ
ẽ illis. Qua gͥtã longe transiret
a sũmis ad infima: nͥ ꝑmediũ sui:
Cũ enĩ neglecta karitate sapientiȩ
quȩ semꝑ eodẽ mͦ manet. concupis¬
exxitur scientia ex mutabiliũ tp̃ra¬
liũq exꝑimnͣto: inflat ñ edificat
ita p̃grauatus animꝰ quasi pondẽ
suo a beatitudine ex pellit᷑. & ꝑ il¬
lud suȩ medietatis exꝑumtũ. pęna
sua discit qͥd intͣsit int̾ bonũ de¬
sertũ malũq cõmissũ: nec redire
potest effusis ac ꝑditis uirib nisi
gr̃a conditoris sui ad pęnitentiã uo¬
cantis: ⁊ peccata donantis. Quis
enĩ infelic̾ẽ animã lib̾abit a corpo¬

Expanded text:
nore positus non intellexit; comparatus nore positus non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Qua igitur tam longe transiret a summis ad infima, nisi per medium sui? Cum enim neglecta charitate sapientiae, quae semper eodem modo manet, concupiscitur scientia ex mutabilium temporaliumque experimento, infiat, non aedificat : ita praegravatus animus quasi pondere suo a beatitudine expellitur, et per illud suae medietatis experimentum poena sua discit, quid intersit inter bonum desertum malumque commissum, nec redire potest effusis ac perditis viribus, nisi gratia Conditoris sui ad poenitentiam vocantis et peccata donantis. Quis enim infelicem animam liberabit a corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ec ad tã turpẽ miserabilemq
fornicationẽ simul ab ex ordio
ꝓsiliret: sed sic̃ scriptũ ẽ. qͥ modica sper.¬
ñ aꝑtis passib sed squamarũ minutis¬
simis nisib repit: Sic lubricus defici¬
endi motus negligentes minutatĩ occu¬
pat: & incipiens a ꝑuerso appetitu si¬
militudinis dĩ. ꝑuenit ad similitudinẽ
pecoꝵ Inde ẽ qd̾ nudati stola pͥma: pel¬
licias tunicas mortalitate meruerunt.
Honor enĩ hominis uerus ẽ ymago &
similitudo d̃i: quȩ ñ custodit᷑ nͥ ab ip¬
so a qͦ impͥmit᷑. Tantomagis itaq in he¬
ret᷑ do: quanto minꝰ tiligit᷑ ꝓprium.
Cupiditate uͦ experĩendȩ potestatis
suȩ qdã nutu suo ad scipsũ tanquã
ad mediũ ꝓruit: ita dũ uult ẽẽ sicͣ
ille sub nullo: ⁊ ab ipsa sui medieta¬
te. pęnalit᷑ ad ima ꝓpellit᷑. id ÷ ad ea
quib pecora lȩtant᷑: atq ita cũ sit ho¬
nor eiꝰ similitudo dĩ. dedecus autẽ
eiꝰ similitudo pecoris. homo inho¬

Expanded text:
ec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica spern apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto magis itaque inhaeretur Deo, quanto minus diligitur proprium. Cupiditate vero experiendae potestatis suae, quodam nutu suo ad se ipsum tanquam ad medium proruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaliter ad ima propellitur, id est, ad ea quibus pecora laetantur: atque ita cum sit honor ejus simin ho
Abbreviated transcription (Latin):
antiquoꝵ apparuerunt. ipse demon¬
strabat᷑. Si autẽ filiꝰ tẽ demonstrabat᷑
cur tanto pꝰ missus diceret᷑ cũ pleni.¬
tudo tp̃ris uenit ut ex femina nas¬
ceret᷑. qͣndoqͥdẽ ⁊ antea mittebat᷑ cũ
in illis formis corporalit apparebat.
aut si ñ recte missus diceret᷑ nͥ cum
Siuͦ ꝑ illas antiqͣs demonstrationes
cur. etiã ipse nẽ diceret᷑ missus: cũ
illis modis ⁊ antea mitteret᷑. Dein¬
de sub diuisimꝰ ut hȩc diligentissi¬
mȩ tractarent᷑: ⁊ triꝑtitã fecimꝰ q̃sti¬
onẽ cuiꝰ una pars in scdo libro expli.¬
cata ẽ: duȩ st̃ reliq̃ de qͥb deinceps
dis Oserere aggrediar. lã enĩ quȩ¬
sitũ atq tractatũ ẽ. in illis antiqͥs
corporalib formis ⁊ uisisñ tantum
patrẽ. nec tantũmꝰ filiũ nec tantũmͦ¬

Expanded text:
monstrabatur. Si autem Filius tunc demonstrabatur, cur tanto post missus diceretur, cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis corporaliter apparebat. Aut si non recte missus diceretur, nisi Si vero per illas antiquas demonstrationes, pse nunc diceretur missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiquis corporalibus formis et visis, non tantummodo Patrem, nec tantummodo Filium, nec tantum