comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gat̾onẽ ꝓmisit a dñorecte pete¬
delegauit act̃o ꝯsica est.
ẽ eũ. ¶ Utius citius mẽse nũ¬
põitũ is gaio seio cauit ĩ ħ u̾ba oc¬
tauianus t̾minar reagñs octa¬
iui felicis domito felici salutẽ sĩs
penes mẽsam pr̃oni ñi denario
mille quos d̾narios uobis mĩare
dbebo peidie kalẽdas maias q̃¬
sicũ est lucio ticio d̾fũcto sũ fõ
bonis eius uẽdicis anex hac ep

Expanded text:
omisit, a domino recte petedelegauit actio quaesita est.orum. Lucius Titius mensae numaepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo pridie kalendas Maias.' quaesitum est, Lucio Titio defuncto sine herede bonis eius uenditis a
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad om̃s negociat̾ones porigẽd̃
ci pocculiũ accipimus quippe pec¬
culiũ deductoꝙ dño debet᷑ accipit¬
m̃ces aũ pocculiaris etia si nicħ sit
ĩpeccł̾io dñm cributoria obligat
ita demũ sisciente eo negotiabit᷑
scientiã hic eã accipimus qui st ⁊¬

Expanded text:
bit ad omnes negotiationes porrigendum ti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Nabebat quis ẜuũi m̃ciolea¬
cumis accipiendis accepat mutu¬
ã peccuniã putans creditor ad m̃¬
cos cũ accepisse egit ꝓpõita act̃oe
ꝓbare ñ potuit mcis gr̃a eũ accepi¬
sse licet cõsũpta ẽ acco nec ãplurꝰ
agͥe pocit qi peccuis quo mu¬
tus accipiendis eẽt ppõitus tñur

Expanded text:
. Habebat quis seruum merci oleauniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis accipiendis esset praepositus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
negotiatorũẜcertis hõib ꝓmitt̾e
uariat̾one danda ẽ õibradu̾sus eũ
sit loco ꝙͣ istitoris. ergonec uẽde
m̃cẽ hic pot̾it noc inodicũ quid er
tabna. ¶Sũstitoria recte actũ est
cributoria ip̃oture locũ ñhab. n¬

Expanded text:
mittere. uariatione, danda est omnibus aduersus eum sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: n
Abbreviated transcription (Latin):
ittẽd̾ erit qĩ cũ ĩstitore cõtͣh̾e. s
si quis nout cõtͣhi ꝓhibeat. cec̾
qui ĩposuit tenebit᷑ ip̃a p̃posit̃o¬
ne. ꝓscrib̾e palã sic accipimus
claris literis ut de planolegip¬

Expanded text:
ittendum erit cum institore contrahere, sed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione. Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano
Abbreviated transcription (Latin):
bandũ. ⁊ si alia fuitus debeat᷑
hoc interdictũ phibitoriũ esse
crũsine dolo malo edificareli¬
ceat uimi fieri ueto. ¶Intdictũ
hoc ꝓpea ꝓpõitu est qr religionu
int̾est monumentũ extru ⁊ or¬
nati. face sepulchũ siue monu
am cõuehi que edificio nocc̃asi
it quic uenire ĩtclictũ locũ ht̃
⁊ si machinam quis aligare phi¬
beat. Si tam̃ eo loci phibeat qui
ẜuitutem debet. ẽ et̃̾m si in eo
solo uelim machinam pon̾eñ
tenebor int̾dicto. Suure non
patiar te edificare. aut nõsolũ
quis nouũ op̃ molitur incelli¬
genduc est. ymis quoque qui¬

Expanded text:
bandum et si alia servitus debeatur. Hoc interdictum prohibitorium esse chrum sine dolo malo aedificare liceat, vim fieri veto". Interdictum hoc propterea propositum est, quia religiointerest monumenta exstrui et exornari.Facere sepulchrum siue monumam conuehi, quae aedificio necessaria it quis uenire, interdictum locum habet, et si machinam alligare quis prohibeat, si tamen eo loci prohibeat, qui seruitutem debeat: ceterum si in meo solo uelis machinam ponere, non tenebor inter‹d›icto, si iure te non patiar.Aedificare autem non solum qui nouum opus molitur intellegendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
quo qua ue mortuũ infer¬
re muito te ei uic est quominus
uli ei uemortuũ inferreibi ⁊ se¬
pelireliceat ymifĩ ueto. ¶Quũ
ferendi mortuu uis ht non ꝓhi¬
betur inferte. ꝓhib̾i aũ inferte
indetur fine in locũ inferre ꝓhi¬
beatur siue initinere arceatur
Hoc interdicco de mortuo infer¬
endo dñs ꝓprictatis utipotest. ꝙ
q̃ deloco puro cõpetit. Item si
michi infũdũ uiadebeatur ĩ
ꝙ fũdũ infe̾re uolo. ⁊ uia ꝓhi¬
beat᷑. hoc intdictoposse me expi¬

Expanded text:
Quo quave illi mortuum inferre invito te ius est, quo minus illi eo eave mortuum inferre et ibi sepelire liceat, vim fieri veto". Qui inferendi mortuum ius habet, non prohibetur inferre: prohiberi autem inferre videtur, sive in locum inferre prohibeatur sive itinere arceatur. Hoc interdicto de mortuo inferendo dominus proprietatis uti potest, quod etiam de loco puro competit. Item si mihi in fundum via debeatur, in quem fundum inferre volo, et via prohibear, hoc interdicto posse me exp
Abbreviated transcription (Latin):
tem euic qd ad eũ eẽt ꝓuenturũ
si intestatus p̃r famił. decessiss
puco secure eũ testari. ¶Si quis
impubi filio sostituit scdas ta¬
bulas faciendo nõ obhoc admi¬
ttimuc ip̃m impubni ad mo¬
fficiosi querelam. ¶ Qm aũ qͥta
debite porrionis fufficit ad ei¬
cludendam q̃relam uidend erit
an erłiedatus ꝑtem faciat qui
non quetitur. ut puta sumꝰ
beo. s dimidiam pete. ꝓm si si¬
nt ex duobz filus nepotes. ex
uno ples tres puta. ex unou¬
sennusia. qrelam excludit ¶Q

Expanded text:
tem eius quod ad eum esset perventurum, si intestatus pater familias decessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, videndum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumusbeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno usemuncia querella excludit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tietur potest dici cõẜuandum
ei qd accepit ¶ Eo au solocarere
quic debet cimis emolunientũ ad
eũ ꝓtinet. ¶ Eerm si id rogatus
fuit restituere nõ di iniuria fieri
tus fuit restituere haditatẽ. dem̃
in q̃relam ⁊ officiosi nõ oꝑtinint.
id qd iute falcidie potuit hre solũ

Expanded text:
tietur, potest dici conservandum ei quod accepit. eo autem solo carere quis debet, cuius emolumentum ad eum pertinet: ceterum si id rogatus fuit restituere, non debet iniuria fieri. tus restituere hereditatem, deinde in querella inofficiosi non optinuit, id quod iure
Abbreviated transcription (Latin):
er h̾rdatue in possessõne sit here¬
dicatis scriptus quid̾ ħ̾rs petet
hrditatem. filius uoi modu ccͣ¬
dictionis q̃relam inducat ꝙad¬
mod̾ ag̾et sino poffideret s per̾et
memmisse au oportebit eũ qui

Expanded text:
eredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius vero in modum contradictionis querellam inducat, quemadmodum ageret, si non possideret, sed peteret. Meminisse autem oportebit eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cusationem tͣnsimiret. idq du¬
us puis de libelli datione ⁊ deñ¬
tiatione rescripsit. ¶ Quid ergo
si in potestate nõ fuit. an ad had̾
actomi tͣnsmittit. ⁊ recte udet᷑
lictem pparasse. si ea fecit quorũ
sup̃ mentionem haburmus.

Expanded text:
cusationem transmittet: idque divus Pius de libelli datione et denuntiatione rescripsit. quid ergo si in potestate non fuerit, an ad heredem actionem transmittat? et recte videtur litem praeparasse, si ea fecerit quorum supra mentionem habuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiosi.ł ab intestato cit edci pe¬
nam bat sudicatem. ¶ Si cõdoi
parere testator fudem iussit in
psonam filur altius qui ean¬
dem qrelam mouere potet. ⁊s¬
ciens is accepit uidendũ neab
mofficiosi querela ercludafag
nouit eĩ iudm. ¶Idem est ⁊ si
legatarius eił statu lib̾dedit. ⁊
potest diciercludi eu marime
si fidem ei iuffat dare cetin si
legatariũ noquid semel natã
mofficiosi q̃relam non pimat
legatarn oblatio. ¶Curergo
inłrdem absolute dixrmmus qui
an aditam hrditatem nec naci¬
tur querela. ego euentũ puto
seqndũ in hac re ut si forte añ
ꝙͣ uidm moueat᷑ oblatio ei fi¬
at eius qd̾ relictũ est. qiͣ exuo¬
lũtate testatoris oblario eosat
isfactũ uideat᷑ ei ¶Uñ si quis fu¬
it institutus forte ex semisse cũ
ei sertans ex sõstantia testatoris
deb̾et᷑. ⁊ rogatus eẽt post certũ
tẽpus restituere haditat.ẽ mito
dicendũ est nullũ iudicui mo¬
uẽ. cũ debitam portione ⁊ eius
fructus fire possit. fructue eĩ ĩ

Expanded text:
t, uel ab intestato citra edicti poenam habeat hereditatem.Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii uel alterius qui eandem querellam mouere potest et sciens is accepit, uidendum, ne ab inofficiosi querella excludatur: adgnouit enim iudicium. idem est et si legatarius ei uel stati eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex uoluntate testatoris oblato eo satis ei factum uideatur.Unde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et rogatus esset post certum temporis restituere hereditaiudicium movere, cum debitam portionem et eius fructus habere possit: fructus enim solere in
Abbreviated transcription (Latin):
tates ip̃o ure nõ ualent. nec
legata debent᷑. s souita repetũ¬
tut. aut ab eo qui solunt. aut
ab coqui optinint. ⁊ si ncili
actione repetũt᷑. fere au si an
cotroutĩ motim soluta sut
qui optinit repetet. ⁊ ita diu¬
uc adrianus ⁊ diuus rescrip

Expanded text:
tates ipso iure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntur aut ab eo qui soluit: aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam motam soluta sunt, qui optinuit repetit: et ita diuus Hadrianus et di
Abbreviated transcription (Latin):
b ercusiendis recte petit. ¶ Sed
nimus eius redimatut atq bi¬
is solutis maumutat᷑ nec ille ob¬
latam pcccimiam susciꝑe uelle
dicat. crcͣtus fidem fuo de tegẽ
di potestas tributa est.
ui. Perminorem cãm maio¬
ti cognitiom piudiciũ fieri nõ
opoctet. maior ei qo minore ca¬
ausam ad se trabit. ¶S̾.
numottui edictorii conumari
debet. ꝑ lane licet om̃is ab añce¬
ssore mimerus fiitus siti solet
successor uũ edictudate.

Expanded text:
 excutiendis recte petet. sed nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere uelle dicat, contractus fidem detegendi seruo potestas tributa est. um Per minorem causam maiori cognitioni praeiudicium fieri non oportet: maior enim quaestio minorem causam ad se trahit. Idem numero trium edictorum connumerari debet. plane licet omnis ab antecessore numerus finitus sit, solet successor unum edictum dare.
Abbreviated transcription (Latin):
ria. s ihu quisint ab intestato su¬
ccessionem. nam intestatui patrẽ
fa facit. ¶ Si ꝗuis instituta accu¬
sarione mofficiosi deccsfit anqd
ficatur si post agntam bonotibi
possessi onem decesfit. ee successionẽ
accusitionis. ⁊ si nõsit petitabon¬
uendam mofficiosi quere lam d

Expanded text:
his qui habent ab intestato successionem: nam intestatum patrem familias facit.Si quis instituta accusatione inofficiosi decesserit, anficatur, si post adgnitam bonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonuendam inofficiosi querellam d
Abbreviated transcription (Latin):
umi nasci. ¶ S labinus ⁊ cassius ꝑte
futura utiq fierent. s nram ns¬
cientiam infpici debere.¶D¬
quint. unusq eorũ uido egerit
nõ erit um totam rem q in prio¬
re iuditio fuit deductamee nec
eĩ quisꝙͣ alienam act̾onem in ui

Expanded text:
um nasci. sed Sabinus Cassius partem futura utique fierent, sed nostram inscientiam aspici debere.querit unusque eorum iudicio egerit, non erit uerum totam rem quae in priore iudicio fuerit deductam esse: uisquam alienam actionem in i
Abbreviated transcription (Latin):
est. cũ ⁊ de matric testino agant
⁊ optine assidue soleant ¶nꝰ arit
uerba de mofficioso uicilia ut dixi
iudicem. ut uideat᷑ ille no qͣi sane
mentis fuisse cu testm miq̃ ordinaet

Expanded text:
 cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi iudicem, ut uideatur ille quasi non sanae mentis fuisse, cum testament
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾or usẜit eu a quo debitũ pete¬
bat᷑ adoẽ. ⁊ ordine edc̃orũ peracto
pnũtiauit absentem debere. n uti
lusciens falso aliquid allegauit
hoc modo cosecutũ cii sinam p̾toris¬

Expanded text:
tor iusserit eum a quo debitum petebatur adesse et ordine edictorum peracto pronuntiauerit absentem debere, non ut si per dolum sciens falso aliquid allegauit et hoc modo consecutum eum sententi
Abbreviated transcription (Latin):
accepi. ⁊ cõdepnatus solui. Que¬
sicuest anbrs lib̾aret᷑. ¶ Itemq
actio michi adiisus eu copetet
respondi udm qd iam mortuo
debitore ꝑ defensore euic accipi¬
turnullu cẽ. ⁊ ideo sirdem non li¬
bari. ¶Defensorem.aii si ercã iud¬
icati souuit. repete quid n posse re¬
gotiorũ gestorũ tn ei actone da

Expanded text:
demnatus solvi: quaesitum est an heres liberaretur, item quae actio mihi adversus eum competeret. respondi iudicium, quod iam mortuo debitore per defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem, si ex causa iudicati solverit, repetere quidem non posse, negotiorum tamen gestorum ei actionem
Abbreviated transcription (Latin):
uiratur. demq ⁊ p̾dom. depoiti
a cõmodati. obeamcam cõꝑetͥe
accom non dubitatur. ¶ Si quis¬
in alio iudicio acturuc iudicatũ
solui satis acceꝑit dem in alioui¬
ditio agat non comittet᷑ stipula¬
ciliũ babuit. non ubi inst̾m dota¬
le costriptũ. ¶ Aec ei id genus ccͣc¬
tus est. ut eu locu spoctari oporte¬

Expanded text:
tur: denique et praedoni depositi et commodati ob eam causam competere actionem non dubitatur. Si quis alio iudicio acturus iudicatum solvi satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, non committetur stipulacilium habuit, non ubi instrumentum dotale conscriptum est: nec enim id genus contractus est, ut et eum locum spectari oporte
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apparcar id eestatore seusisse ci
gne copationis. si a si pponas qui¬
brda clarissimis uitis argentil au¬
ri pondo relicca. ⁊ sit sufficicns ad
rabitũ noliat id quib reliquit
cam modica fidcicomissa in puiti

Expanded text:
apparet id testatorem sensisse ex genere comparationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis viris argenti vel auri pondo relicta et sit sufficiens ad habitum voluit his quibus reliquit tam modica fideicommissa, in provi
Abbreviated transcription (Latin):
ndũ nõ debe p̃stribi ei qui petit
qͣi maiorpars heditatis alibi fit¬
s sinõ fidicomissu petat᷑ eolocifi
uibendũ sacis dare quis cĩ uet̾ cũ
si satis nõ ded̾it mutat adusar
ꝑmissũ est. id est si quis suppsas
tabulas testamentidicat in qu¬
ibus lib̾tatem sibi relictam. asse¬
arcioris annone populi roman¬
⁊ census ⁊ ⁊ false monete crimmn¬
is reos dños fuis deteg̾e ꝑrussi¬

Expanded text:
non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit.Sed si non fideicommissum petatur eo loci, sed iubendum satisdare. quid enim ueretur, cum, si satis non dederit, mittaturmissum est: id est si qui suppressas tabulas testamenti dicant, in quibus libertatem sibi relictam adseartioris annonae populi Romani, census etiam et falsae monetae criminis reos dominos detegere s
Abbreviated transcription (Latin):
nocctur n scd̾m p̃seritem ꝓnutiabi¬
t̃. ẽ ircuducto edco uideamus ana¬
pluis reus cõueniri possit. an uõ
salua quid lic est. Um instantiatmn
edci pierit. ⁊ magis est ut instan¬
tia tinpierit ex integroaũ lictiga¬
ri possit. ¶ Sciendii est ex perẽptorio¬
ed̾co. ab sempte codempnatu. si app¬
ellet ñ ee audiendu. si mopcõtu¬
matiã defuit ñ minuc audiet᷑.¬

Expanded text:
tur nec secundum praesentem pronuntiabitur.Circumducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum instantia tantum edicti periit: et magis est ut instantia tantum perierit, ex integro autem litigari possit.Sciendum est ex peremptorio absentem condemnatum si appellet non esse audiendum, si modo per contumaciam defuit: si minus, audiet
Abbreviated transcription (Latin):
patris fam̃ te stamientu eẽ ĩ offi¬
ciossi q̃relam. ⁊ si ea solabona
habuit que ui castris q̃fierat.
¶Si quis inmilicia fcerit test̾m
⁊ intͣ antui post milicia decesse¬
rit. dubito an qr adluc usq tẽ¬
poris iure militari restamẽtu

Expanded text:
patris familias testamentum esse inofficiosi querellam, etsi ea sola bona habuit quae in castris quaesierat. Si quis in militia fecerit testamentum et intra annum post militiam decesserit, dubito an, quia ad hoc usque tempori
Abbreviated transcription (Latin):
croriurũł quod filii parentet a¬
misutit. ⁊ in sinilib cais cogns¬
tom ad augͥ modu sustinete.s¬
sare negotiorũ gestorui. ẜ accionẽ
prius cognocendũ de iuqͣ de ppri¬
etate rci diuuc adrianus it psit¬

Expanded text:
r virum vel filius parentem amiserit, et in similibus causis cognitionem ad aliquem modum sustineri. Ssare negotiorum gestorum, sed actioneprius cognoscendum de vi quam de proprietate rei divus Hadrianus τῷ
Abbreviated transcription (Latin):
niri or. nec uhdilatom isi ex
iustacã dari .i. ut ex piuntia
codices afferent᷑. idem in acci¬
onc tucele placuit. ¶Noie pu¬
pille tutorib in ꝓuncia cõdẽ¬
pnatis curatores puelle iudi¬
catũ rome face cogũt᷑. ubi mu¬
tuam peccumam mat accere¬
rit cui fiua sas ei stitit

Expanded text:
nec in hoc dilationem nisi ex iusta causa dari, ut ex provincia codices adferantur. idem in actione tutelae placuit. Nomine puellae tutoribus in provincia condemnatis curatores puellae iudicatum Romae facere coguntur, ubi mutuam pecuniam mater accepit, cui filia heres extitit
Abbreviated transcription (Latin):
atus tẽpore legatois adierit. ⁊
restituerit. dat̾ in fidei comissa¬
riũ acto. noc erceptio trebeilia¬
nobstat ex psona legati q ble
gati ꝓsonale bnfitiu est. ¶ Eeqͥ¬
b aut cais nõ coget legatusui¬
dm accipe. nec iurare cogendir
est sedare no oporte. qr lioc xus¬
uirandu i ioculittis cõtestate
succcdit. ¶Sdui noie legatus
dapm infecti ꝓmitte d aut u¬
cum̃ admitt̾e inpossessom. ¶Sr
fidies actois exitura erit ca cos¬
inta adusus eũ iudm ptor date
d ut lis cõtestetut.ita ut in ꝓ¬
uintia tranfferat᷑ ¶ Si pr fam.¬

Expanded text:
atus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est. Ex quibus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut vicinum admittere in possessionem. Sed et si dies actionis exitura erit, causa cognita adversus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in provinciam transferatur. Si p
Abbreviated transcription (Latin):
putari potest cut eubrdem ñ serio¬
serit. potin ei scriptuc sirs in uosse¬
ssom mittier clausula deuentrei
possessom mictendo. ¶Iemnatus
scdm tabulas hret simili modo ł
ei qui post testin matrie ftinerse¬
cto uentre ertractus est posse qri

Expanded text:
putare potest, cur cum heredem non scripserit: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentre in possessionem mittendo: item natus secundum tabulas haberet. simili modo et eum, qui post testamentum matris factum exsecto uentre extractus est, posse queri
Abbreviated transcription (Latin):
rid ubi petit᷑ ptea. qd pondere
ibi dati dr ubi petit. nisi adiectũ
funit centu modios. ex illohorco.
aut uini amphoras ex illodolio
bilis ros sit ad eribendũ agicũ
lroe pot̾it. ut cribeat itm. sic q̃¬

Expanded text:
ea quod pondere ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit 'centum modios ex illo horreo' aut 'uini amphoras ex illo doliobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic
Abbreviated transcription (Latin):
tom edere ꝓbandũ erit fi fate¬
atur se debe. paratũq dicat so¬
iuere.audiend eudandu qr di¬
em cũ cõpetenti cautela ad so¬
luendam peccuniã. Neq eĩ in
dicis temporis. Modicu antẽ
cẽpus luc incelligendũ est qd
post cõdepnationẽ rei indultũ¬

Expanded text:
m edere, probandum erit, si fateatur se debere paratumque dicat soluere, audiendum eum, dandumque diem cum competenti cautela ad soluendam pecuniam: neque enim dici temporis. modicum autem tempus hic intellegendum est, quod post condemnationem reis indultu
Abbreviated transcription (Latin):
oibtam pirentib ꝙͣ liueris de ĩ of¬
ficiosolicet disputare. ¶E ognati
ei ꝓpru qui st̃ ult fratrem. meliue
facerent si se manib suptib non
uerarent. cũ optinere spcm nola¬

Expanded text:
nim tam parentibus quam liberis de inofficioso licet disputare. cognati enim proprii qui sunt ultra fratrem melius facerent, si se sumptibus inanibus non vexarent, cum optinere spem no
Abbreviated transcription (Latin):
iduersarui suũ iniudiciũ uocasse
usario suo reodere oportebit lu¬
dicib de iuredubitantib p̃sides
iponde solent de fc̃o aũ cu fulen¬
tib non deb̾et p̾sides cõsiliũ imꝑ¬
tiri. um uib̾e eos ꝓut religio sug¬
gesẜit. saim ꝓferre¶ Hec eĩ res nͥ¬
ł ambitionic tribuit.

Expanded text:
suum in iudicium vocasse versario suo reddere oportebit. Iudicibus de iure dubitantibus praesides respondere solent: de facto consulentibus non debent praesides consilium impertire, verum iubere eos prout religio suggerit sententiam proferre: haec enim res novel ambitionis tribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
udm accipetur ho exhibet᷑ tan¬
com ag si apparebit cocau mor¬
tuũ eẽ qui non incidisf siue exi¬
exhibi res res nõ possit iussu ⁊¬
udicis caue debebit. se illo die
exhibiturũ. ¶Heres non qiͣ hr̃s
s suo noĩe hac actone uti potest
¶Item hr c possoris suo nõĩe tenet
functi danda est in h̾r dem hec ac

Expanded text:
iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhiexhiberi res non possit, iussu iudicis cauere debebit se illo die exhibiturum. Heres non quasi heres, sed suo nomine hac actione uti potest: item heres possessoris suo nomine tenetufuncti danda est in heredem haec ac
Abbreviated transcription (Latin):
culis cõtestaretur piculo a itapẽ¬
dus actoris ꝑfendam poncendam¬
ue coloci ubi actum est sit pasce pia
nefuii. uestirecurare possorem o¬
port̾e ait ego au arbitror int̾clui q̃
ħͥ actorem agnoscere oporte.Si for¬
te ip̃e fuus exopis ł artifitio suo.
solebat se erhabe. numcuõ cogitur
uacate. ꝓide ⁊ si apud offm̃ si depõi¬
tus exhibendus cibaria de bebit
agnoscere qui exhib̾i desia̾nut
si no soiebat possor ẜuũ pascere.
Nam si soleuat sicuti pascitita ⁊
cibaria pt non tecusare. Int̾dũ
Si forte pponas data opacũ ĩ locu
abditũ res cõtulisse ut actori ĩcon¬
modior eet exhibitio. Nam i hunc
ei calliditas fua ꝓsit. ¶Si depsibe
reb quis cõuematur. ⁊ lictis. cõ.
tẽpore om̃s possidet licet postea
quãdã deẜit ꝙͣuis sine dolomalo

Expanded text:
taretur, periculo et inpendiis actoris perferendam perducendamue eo loci ubi actum sit. pascere plane seruum uestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam haec actorem agnoscere oportere, si forte ipse seruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in huncei calliditas sua prosit. Si de pluribus rebus quis conueniatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. De co exbibendo ꝙ̃ quici
Nibertatem uendicare uelit ac
toi hiuc locus eẽ potest ¶t filiꝰ
fa. ea actone teneb. si faculta¬
tem rei exhibende b̾at. sepius
ad exhibendũ agenti si exead
tũ iud̾m eam ab aliquo acce¬
pit. ⁊ ĩo exceptom ei non offic̾e̾
l temsi ei qui furti acturus ad
exhibendum egiss it̾m furtũ
fcm sit. ¶ Dem̾ ꝙ si quis optan¬
di grã ad exhibendũ egiss. ⁊ po
uttem cotestatã aitius test̾o da¬

Expanded text:
quis in libertatem vindicare velit, huic actioni locus esse potest. Et filius familias ea actione tenetur, si facultatem rei exhibendae habet. Saepius ad exhibendum agenti, si ex eadem tum iudicium eam ab aliquo accepit, et ideo exceptionem ei non officere. item si ei, qui furti acturus ad exhibendum egisset, iterum furtum factum sit. denique si quis optandi gratia ad exhibendum egisset et post litem contestatam alterius testa
Abbreviated transcription (Latin):
intiu spectandet cãm ¶ Set si
ꝑcollũsionẽ ꝓcuratoris absolu¬
lutus sit aduersarius. mãdati
eu tem S si soluendo ñ fit tuc
de dolo actonẽ adũsus reũqui
ꝑ collusione absolutus sit dãda
ait. ¶ Qet de lute ꝙͣ suscepit ex¬
equda mandati eũ tcm costat¬
Si quis mãdau̾it alicui genda
negotia eius qui ĩpe sibi mãda¬
uat hebit mandati acc̾one. qr
et ip̃e tenef tenet᷑ aũ qr ag̾e̾ pt

Expanded text:
initium spectandum et causam.Sed et si per collusionem procuratoris absolutus sit aduersarius, mandati eum teneri: sed si soluendo non sit, tunc de dolo actionem aduersus reum, qui per collusionem absolutus sit, dandam ait.Sed et de lite quam suscepit exsequend‹a› mandati eum teneri constat.Si quis mandauerit alicui gerenda negotia eius, qui ipse sibi mandauerat, habebit mandati actionem, quia et ipse tenetur tenetur aut
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ epti ud̾o nec̃ce ħebit p̾stare¬
¶ Mandati actõ tũc cõpetit cõce¬
ꝑit int̾eẽ eius quimandauit.
cet̾m si nicħ intest cessat mada¬
ti act̾o. et eatenus cõpetit qͣte¬
nus int̾est. ut puta madaui tͥ
acco. ¶Mandaui ut negotia
gͥeres. si nich̾ deꝑierit. qmuis
nemo gessicalła acc̾o est. aut
si alus idonee gessit. cessat mĩ¬
dati act̾o. et in fimlĩb ħ id̾ erit
pbad̾. ¶Suignorantes fider¬
sores debitore soiuisse. Retiã ac¬
ceptillatone siũ pacto libatu eͤe
suba debitoris solui̾t. nõ tene¬
bont᷑ mandatisqd̾ et ad act̾om

Expanded text:
m empti iudicio necesse habebit praestare.Mandati actio tunc competit, cum coepit interesse eius qui mandauit: ceterum si nihil interest, cessat mandati actio, et eatenus competit, quatenus interest. ut puta mandaui tiactio. mandaui, ut negotia gereres: si nihil deperierit, quamuis nemo gesserit, nulla actio est, aut si alius idonee gesserit, cessat mandati actio. et in similibus hoc idem erit probandum.Si ignorantes fideiussores debitorem soluisse uel etiam acceptilatione siue pacto liberatum ex substantia debitoris soluerunt, non tenebuntur m
Abbreviated transcription (Latin):
titio fumd̾ emies. łut ꝓ me ec
titio fideuibeas ¶Qua et mea
ueluti si mandẽ cibi ut sb̃usur¬
is credes ei qui in remieã nui¬
tuaret. ¶ua et aliena ueluti
si tibi mandem ut titio sb̃usuri

Expanded text:
Titio fundum emeres uel ut pro me et Titio fideiubeas.Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris crederes ei, qui in rem meam mutuaretur.Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris
Abbreviated transcription (Latin):
ctus ob suã fideiusso̾nẽ. et sb̃nõie
alt̾ius ex euentu lictis cau̾at fibi
certam qͣntitatẽ dati. Hic a lau¬
dio sat᷑mno p̾tore maiores fruc¬
tus inferre iussus erat. et aduoca¬
debatur aũ michi iudicatũ solu
fideuississe. et qĩ redẽptorlictis ex¬
sticisse. et uelle a dãpnide manda¬
ti iudo cõsequi qd̃ erat cõdẽpnatꝰ
Sr rectissime diui fr̃es rescripse¬
rũt. nuillam acc̾onẽ eũ p̃p suã cal¬
lidicatẽ hab̾e. qr m̃cede pacta acce¬
sãt ad talẽ redẽpt̾onẽ. ¶Marcelꝰ
aũ sic loquit᷑ de coqui paccuma
utilis ei potius act̾o cõpetat que
snĩa ucilitatirer cõsentanea est.

Expanded text:
ctus ob suam fideiussionem et sub nomine ctus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocadebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus. sed rectissime diui fratres rescripserunt nullam actionem eum propter suam calliditatem habere, quia mercede pacta accesserat ad talem redemptionem.Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia utilis ei potius actio competat: quae sententia utilitati rerum consentanea est.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo aget᷑. ¶ Nec eĩ io est obliga¬
tus ħꝰ negotia gessir. u̾midcit¬
co qd̾ mandatũ susceꝑit. demq
tenet᷑. et si nõ gefsisset. ¶ Si passꝰ
nisi ꝓ inito quis st̃cessĩt. auc
donandi aĩo.aut negotius ge
erit mandati acto. Rci turpis
mandatũ nullu est. et iohac ac¬
tone ñ agetur. ¶Sitibi mãdauo
qd̾ mea nõ int̾erat. ucluitiut pro
seio int̾uemias. ł ut titio credas.
sum obligatus. ¶ꝑianesi tibi
mandau̾o qd̾ tua int̾erat᷑. nulla
erit mandati acr̃o. nisi mea quo
ĩtfu̾it. auc si nõ eẽs facturus nsi
ego mandassem eł f mea ñ ĩtfuit
tantũ erit mandati act̾oł. ap̃ul
fenerarĩe ꝑiło suo. ita ut certas
yfiltas dño pendet. dũtarat si
pluris fenerare potiuss. apelut̾¬
ret᷑. increditu peccuma uidet᷑ in¬
quit accepisse. ¶Plane si õnĩ ne¬
gorũ erat ei adm̃istrat̾o mãdata
let tem debitor qui creditoris sin
negoti agessit. ¶ Marius paul. qͥ¬
dã fidciusfat ꝓ dãpͣnide m̃ced̾e pa¬

Expanded text:
o est obligatus quod negotia gessit, uerum idcirco quod mandatum susceperit: denique tenetur et si non gessisset. Si passus snisi pro inuito quis intercesserit aut donandi animo aut negotium gerens, erit mandati actio. Rei turpis nullum mandatum est et ideo hac actione non agetur. Si tibi mandauero quod mea non intererat, ueluti ut pro Seio interuenias uel ut Titio credas, sum obligatus. Plane si tibi mandauero quod tua intererat, nulla erit mandati actio, nisi mea quoque interfuit: aut, si non esses facturus, nisi ego mandassem, etsi mea non interfuit, tamen erit mandati actio. Apud faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse. plane si omnium negotiorum erat ei administratio mandata, neri debitor, qui creditoris sui negotia gessit.Marius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pa
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ suscipi potest. Item sũ
rogo. siue uolo. siue mando. siue
auo quotõ uerbo scripsit.mãda¬
ti acco est. ¶Itemandatũ et ĩ diẽ
differri. et sbcõdone cͣchi potest.¬
¶ mandatũ nsi gͣtuitũnum ẽ. nã¬

Expanded text:
mandatum suscipi potest.Item siue 'rogo' siue 'uolo' siue 'mando' siue alio quocumque uerbo scripserit, mandati actio est.Item mandatum et in diem differri et sub condicione contrahi potest.Mandatum nisi gratuitum n
Abbreviated transcription (Latin):
cre potest ñ resticuit. ꝓm̃ si tibi
mãdaui ut hom em̾es tuq em¬
si gr̃a ductus pasus es aliũ mͥ¬
emisti fugit. si quid dolo tuo
cenebis. si dolus ñ int̾uen̾it. nͨ
culpa ñ teneb̾is. nisi ad ñ ut ca¬
ueas si ĩpotestatẽ tuã ꝑuem̾t
te restituturũ . S et si restitu¬
as et trad̾e̾ debes et si cautũ est¬
de eiuctione rei. ł potes desid̾a¬
re ut tibi caueat᷑. puto fuffice̾
si michi hanc actonẽ cedas ut
ꝓcuratorẽ me ĩ rẽ meã fatias

Expanded text:
ere non restituit: proinde si tibi mandaui, ut hominem emeres, tuque emsi gratia ductus passus es alium ememisti fugit, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non interuenit nec culpa, non teneberis nisi ad hoc, ut caueas, si in potestatem tuam peruenerit, te restituturum. sed et si restituas, et tradde evictione vel potes desiderare, ut tibi caveatur, puto sufficere, si mihi hac actione cedas, ut procuratorem me in rem meam facias
Abbreviated transcription (Latin):
cumas tuas potius in ẽpt̾onẽ
p̾diorũ colloces ꝙͣ fenes. ł ex di¬
u̾so. ut fenes potius ꝙͣ ĩ ẽpt̃oes
p̾diorũ colloces ¶ Cuius gn̾is m¬
andati mag̾cosiliũ est ꝙ man¬
datu. et obid ñ est obligatoriũ
qr nemo er cõsilio obligat᷑. etiã¬
si ñ expediat ei cuidabit᷑. qr lib̾
rũ cuiq ap̃ se erplorare. anexpe¬
diat sibi consiliũ.

Expanded text:
tius in emptiones praediorum colloces quam faeneres, uel ex diuerso ut faeneres potius quam in emptiones praediorum colloces: cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabatur, quia liberum est cuique apud se explorare, an expediat sibi consilium.
Abbreviated transcription (Latin):
exigit᷑. equitatẽ sũmã defidat. s
eã utr̃ ertimamus. ad merũ uis
gentiũ. anuocũ p̃ceptis ciuilib
et p̾torus uelutiteus capitał iudi¬
tui deposuit ap̃te centũ. is depoeta¬
tus est. bona eĩ eius publicata st̃
urt rc ip̃i nec reddenda. anĩ pribli¬
cũ defenda fint. Si tm̃ naturale ⁊
gentiũ ius intueam. ei qui dedit
restituenda st̃. si cuule ius et legũ
ordinẽ. mag̃ ĩ publicũ defe̾ndast.
rã male meritus publiceut erẽ¬
plo alus ad deterenda maleficiasic
etiã egestate laborared.Incurrit
hic et alia inspectio. bonã fidẽ int̾
eos cm̃ quos cõtractũ est. nlło er¬
trinsecus assũpto. estimare deb̾mꝰ
an respectũetiã aliarũ ꝑsonarũ ad
quas id qd̾git᷑ ꝑtinet. ercẽpli ioco
¶Latro spolia q̃ michi abstulit. depo¬
siit ap̃seiũ ĩsciũ de malia deponẽ¬

Expanded text:
exigitur aequitatem summam desiderat: sed eam utrum aestimamus ad merum ius gentium an uero cum praeceptis ciuilibus et praetoriis? ueluti reus capitalis iudicii deposuit apud te centum: is deportatus est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius intuemur, ei qui dedit restituenda sunt: si ciuile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laborare debet.Incurrit hic et alia inspectio. bonam fidem inter eos tantum, quos contractum est, nullo extrinsecus adsumpto aestimare debemus an respectu etiam aliarum personarum, ad quas id quod geritur pertinet? exempli loco latro spolia quae mihi abstulit posuit apud Seium inscium de malitia depone
Abbreviated transcription (Latin):
net. s et possessio nisi ap̃ seq̃st̾em
depõita ẽ. nã tũc dem̃ seq̃st̾ possi¬
deret. ¶d ei agit᷑ ea depositoneu
du rume naufragn. cã depõicũ ẽ
ĩhedem de dolomortui acto. et ꝓ
et ĩtͣ annũ quo inip̃m et ĩ solid̾
⁊i duplũ et in perpetuũ dacur.
lp̃. ¶Uł et marcellus putant fi¬
nec caue debes. si dep̾hend̾is eã red¬
di. sitñ ad te itm ꝑuen̾it depõitite
d̾. SI ap̃ filiũ fam̃. res de nis.¬
poĩta sit. et emacipatus remtene¬
at pẽ nec intͣ annũ de peccłio d cõ¬
ueni s ip̃e filius. plus trebatius
eristimat.ctiã si ap̃ fuũ d̾põitus
sit. et maumissus remteneat. in

Expanded text:
essio, nisi apud sequestrem deposita est: nam tum demum sequester possidet: id enim agitur ea depositione, ut dii ruinae naufragii causa depositum est, in heredem de dolo mortui actio est pro et intra annum quoque: in ipsum et in solidum et in duplum lianus et Marcellus putant finec cauere debes, si deprehenderis eam reddi: si tamen ad te iterum peruenerit, depositi te.Si apud filium familias res deposita sit et emancipatus rem teneat, pater nec intra annum de peculio debet conueniri, sed ipse filius.Plus Trebatius existimat, etiamsi apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ sord̾ si p̾ciũ statui tuq pluti
emnsti. quidã negauerũt man¬
dati te habe actone. etiã si patꝰ
oẽs id ꝯd̾ eredit remitt̾e. nãq ĩ¬
niqũ est ñ eẽ micui cũ illo acto
ad p̃ciũ statutũ acturũ eristi¬
mat q̃ siĩa sane benignior est.

Expanded text:
um statui tuque pluris emisti, quidam negauerunt te mandati habere actionem, etiamsi paratus esses id quod excedit remittere: namque iniquum est non esse mihi cum illo actionem, ad pretium statutum acturum existimat, quae sententia sane benignior est.
Abbreviated transcription (Latin):
dare. ꝙͣ deꝑone. ꝙ ita u̾m est. si id ac¬
tũ est. ut corpora nũmorũ ead red¬
dent᷑. nã si ut tindẽ soluet᷑ cõuenit.
egredit᷑ eares depoiti notissimos
et est qͥud̾ cõstitutũ ĩbone fid̾i uidi¬
tus qd̾ ad usuras attinet. ut tm̃d̾
possit offm arbitri ꝙͣtũ stipulato
s ccͣ bona fidẽ. et depõiti natura ẽ
usuras ab eo desidare. tpẽis at̾ mo

Expanded text:
dare quam deponere? quod ita uerum est, si id actum est, ut corpora nummorum eadem redderentur: nam si ut tantundem solueretur conuenit, egreditur ea res depositi notissimos et est quidem constitutum in bonae fidei iudiciis, quod ad usuras attinet ut tantundem possit officium arbitri quantum stipulatio: sed contra bonam fidem et depositi naturam est usuras ab eo de
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ ñ ĩpleu̾it cenet᷑. ¶ Itaq si
mandanõ sibi ut domũ seiã¬
emeris. longe̾ maioris p̾cu.
centũ tñ aut etiã minoris. nõ
iudis iplesse mandatũ. Itẽ si tͥ¬
mandau̾o ut fudũ meũ centu
uend̾es. tuq eũ nonagͣmtauẽ¬
did̾is. et petam fũdũ. nõ obsta¬
bit michi ercepto. ansi et reli¬
qũ michi. ꝙ deest mãdato meo
p̾stes. et ĩdempnẽ me ꝑoĩa cõ¬

Expanded text:
ceptum non impleuerit, tenetur.Itaque si mandauero tibi, ut domum Seiaemeris longe maioris pretii, centum tamen aut etiam minoris, non uideris implesse mandatum.Item si mandauero tibi, ut fundum meum centum uenderes tuque eum nonaginta uendideris et petam fundum, non obstabit mihi exceptio, nisi et reliquum mihi, quod deest mandatu meo, praestes et indem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ signatũ deposuero et is penes
ꝙ̃ depõitũ fu̾it. me ĩuicto ccͣctaue¬
rit. et depõiti et furti acto micdii
ĩcũ cõpetit. ¶ Si ex ꝑmissu meod̾¬
põita peccuma. is penes ꝙ̃ d̾põi¬
ta est ueat᷑. ut ĩ cet̾is bone fid̾i ui

Expanded text:
tum signatum deposuero, et is penes quem depositum fuit me inuito contrectauerit, et depositi et furti actio mihi in eum competit. Si ex permissu meo deposita pecunia is, penes quem deposita est, utatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te peccume modũ exced̾e. et idõ
scd̾m cõuent̾onẽ usure quoꝵ ac¬
t̾one depõiti peti possũt ¶ E itr̃
sẽpeonio. sauitẽ. ħere me auobis
auri pondus plus minus .x. et dis¬
cos duos. et saccũ signatũ. ex qͥb
debetis michi .x. quos ap̃citiũ dẽ¬
posustis. Itẽ quostrophinati .x.

Expanded text:
e pecuniae modum excedere, et ideo secundum conuentionem usurae quoque actione depositi peti possunt. 'Titius Semproniis salutem.Habere me a uobis auri pondo plus minus decem et discos duos, saccum signatum: ex quibus debetis mihi decem, quos apud Titium deposuistis: item quos Trophimati decem:
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ Uicus cecilrꝰ candidus
ad plautiũ rogatianũ epłam sc¬
ripsit. ĩ u̾ba infra scripta. ¶Eeci¬
lr candidus plautio rogatiano
facio. ad ratiũcłam meã cos cõue¬
nisse quib ut pentiũ ꝓspitia ne
uacin tibi fint .i. ut usuras eorũ
accipias cure habebo. q̃fitu est an
ex ca epła etiã usure peti possint

Expanded text:
Quintus Caecilius Candidus ad Paccium Rogatianum epistulam scripsit in uerba infra scripta: 'Caecilius Candidus Paccio Rogatiano facio ad ratiunculam meam ea peruenisse: quibus ut primum prospiciam, ne uacua tibi sint: id est ut usuras eorum accipias, curae habebo'. quaesitum est, an ex ea epistula etiam usurae peti possint
Abbreviated transcription (Latin):
maiore aũ partẽ ñ exmim̾o utiq
ꝑsonarũ. s ex magnitudine poe¬
t̃onũ sedicariarũ intelligendã
cautela idonea reddenda ¶Suie
au cũ ip̃o ap̃ꝙ depoĩta est actu
finit siue cũ hede eius ex sua na¬
tura res an tem iudicã. et an mo¬
luti si s̾io mortuus fu̾it. sab. et cassi

Expanded text:
aiorem autem partem non ex numero utique personarum, sed ex magnitudine portionum hereditariarum intellegendam: cautela idonea reddenda.Siue autem cum ipso apud quem deposita est actum fuerit siue cum herede eius et sua natura res ante rem iudicatamluti si homo mortuus fuerit, Sabinus et C
Abbreviated transcription (Latin):
hif̾i fiue mea tm̃ gra tibi man¬
dam. siue aliena tm̃. siue mea
et aliena. siue mea et tua. siue
tua et alienaͣ. Quod si tua tm̃
grã tibi mandã. supuacuũ est
łut fũdũ michi emi̾es. Eut peo
me fide ubeas s alienatm̃. uelu¬
ti si tibi mandẽ ut titu negotia

Expanded text:
tur, siue mea tantum gratia tibi mandem siue aliena tantum siue mea et aliena siue mea et tua siue tua et aliena. quod si tua tantum gratia tibi mandem, superuacuum est uel ut fundum mihi emeres uel ut pro me fideiubeas.Aliena tantum, ueluti si tibi mandem, ut Titii negoti
Abbreviated transcription (Latin):
elsus Qxod nerua dicet latõeẽ
culpã dolũ eẽ ꝓculo displicebat.
michi uerissimũ uidet᷑. ¶Nam si
quis ñ ad eũ modũ ꝙ̃ homũ nat᷑a
defidat diligens est. nisi tñ ad su¬
ũ modũ cura in depõito p̾stat. fr¬
aude n caret. nec eĩ salua fide. mi¬
Norẽ hus ꝙͣ siuis rebe diligẽtia p̾sta
Abo. Sẽruus tunus peccu bit.
niã cutitio ĩ seq̃strem deposuit ap̃
merũ ea cõdone. ut ea tibi redde
t᷑. si tua eẽ ꝓbasses. si minus. ut ti¬
tio redd̾et᷑ posse dici cũ eo ap̃ ꝙ de¬
poĩta eet. in certi age. id ẽ ad exhi¬
bendũ. et exibitã uendicare. qr ẜ
uus ĩ deponendo tuũ ius det̾ius
fac̾e non potuisset. ¶Dem .ł.¬
Stes ag̾e depoĩti cũ coqui tibi ñ
alit̾ ꝙͣ nũmis a te acceptis d̾poĩ¬
tũ redd̾e noluit ꝙuis fine mora
et icorruptũ reddidit. Explicit

Expanded text:
um.Quod Nerua diceret latiorem culpam dolum esse, Proculo displicebat, mihi uerissimum uidetur. nam et si quis non ad eum modum quem hominum natura desiderat diligens est, nisi tamen ad suum modum curam in deposito praestat, fraude non caret: nec enim salua fide minorem is quam suis rebus diligentiam pra.Seruus tuus pecuniam cum Attio in sequestre deposuit apud Maeuium ea condicione, ut ea tibi redde retur, si tuam esse probasses, si minus, ut Attio redderetur. posse dixi cum eo, apud quem deposita esset, incerti agere, id est ad exhibendum, et exhibitam uindicare, quia seruus in deponendo tuum ius deterius facere non potuisset. 34 tes agere depositi cum eo, qui tibi non aliter quam nummis a te acceptis depositum reddere uoluerit, quamuis sine mora et incorruptum reddiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod̾a utiq cãu in partes tene¬
defunctũ depõita fuerãt. et .x. mi¬
lia abstulin̾t. et ut̾q soluendo est
ĩ ꝑtes obstricti enĩt. nec eĩ aplius
actoris int̾est. ¶ Quod si sacẽ cõ¬
flaum̾t. aut coflan ab alio passi
ceu̾m est ĩ solid̾ ꝙ̃q dolo fecisse. et
nisi ꝓ solido res ñ potest restitui
nec tñ absurde sentiet qui ħ puta¬
u̾it. ¶ Plane nisi integre rei resti¬
tuendet̾one eũ cũ quo actũ fu̾it
lib̾ati ñ posse. cõdẽpnãd̾ tam si res

Expanded text:
quodam utique casu in partes tenedefunctum deposita fuerant, et quina milia abstulerint et uterque soluendo est, in partes obstricti erunt: nec enim amplius actoris interest. quod si lancem conflauerint aut conflari ab aliquo passi verum est in solidum quemque dolo fecisse et nisi pro solido res non potest restitui. nec tamen absurde sentiet, qui hoc putaverit plane nisi integrae rei restitutione eum, cum quo actum fuerit, liberari non posse, condemnandum tamen, si re
Abbreviated transcription (Latin):
eius est ap̃ꝙ depõitũ est. xbi uo
depoitũ est incħ int̾est. ead̾ dicẽda
d dicend̾ est si uelit actor sius ĩpẽ¬
sis suoq picło ꝑferri rẽ romã. ut
audiendus sit.qm̃ et in ad exibe¬
ndũ act̃one id ẜuat᷑. ¶ E ũ seq̃stro
recte aget᷑ depoĩti seqstraria act̾oc
cũ detrimento reipiret. sic depoĩ¬
tũ quoq eodie quo depõiti accu
sit. ꝑicło eius ap̃ ꝙ depõitũ fu̾it.
est. si iudicu accipiendi tp̃re potu
tã petebat. uerũ procuratorẽ ñ pu¬
tabat. aut eius qui deposuissz h̾r¬
dẽ. nicħ dolomalo fecit. postea
aũ si conou̾it. cũ eo agi pot̾it. qm̃
nũc incipit dolo malo face.si red¬
d̾e eã ñ uult. ¶ ẽ õpetit etiã cõdo
depõite rei nõie. S ñ añꝙͣ doloid

Expanded text:
i uero depositum est, nihil interest. eadem dicenda sed dicendum est, si uelit actor suis inpensis suoque periculo perferri rem Romam, ut audiendus sit, quoniam et in ad exhibendum actione i‹d› seruatur.Cum sequestre recte agetur depositi sequestraria actione, cum detrimento rei periret, sic depositum quoque eo die, quo depositi actum sit, periculo eius apud quem depositum fuerit est, si iudicii accipiendi tempore potuositam petebat uerum procuratorem non putaret aut eius qui deposuisset heredem, nihil dolo malo fecit: postea autem si cognouerit, cum eo agi poterit, quoniam nunc incipit dolo malo facere, si reddere eam non uult.Competit etiam condictio depositae rei nomine, sed non antequam id
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ neg̾o gesto cõtiagũt᷑ ĩplet᷑ michi
reodenda sc̃. quo fc̃o sceleratissimo
ad ẽpta st̃. et ꝓbohanc ẽẽ iusticia
q̃ sũu unicin ita tribuit.ut ñ distͣ¬
hatur ab ullius ꝑsone iustiore repe¬
tit᷑one. ¶Quod si ego ad petendaca
nõ uenia. nicħ̾oꝰ ei resticuenda st̃. qͥ
deposuit. ꝙͣuis male qfita de posu¬
it. ¶ Quod et marcelius ĩ p̾oone et
fure scribit. Si tñ ignorans latroc
iminũue cius deposuit. ignorantẽ
nec ex uire gentiũ cõfistet d̾põitũ
cuius ħ est potestas. ut alii ñ dño su¬
a ip̃ius res qͣi aliena ẜuanda det᷑

Expanded text:
 negotio isto continguntur impletur, mihi reddenda sunt, quo facto scelestissimo adempta sunt. et probo hanc esse iustitiam, quae suum cuique ita tribuit, ut non distrahatur ab ullius personae iustiore repetitione. quod si ego ad petenda ea non ueniam, nihilo minus ei restituenda sunt qui deposuit, quamuis male quaesita deposuit. quod et Marcellus in praedone et fure scribit. si tamen ignorans latro cminumue eius deposuit ignorantem, nec ex iure gentium consistet depositum, cuius haec est potestas, ut alii, non domino sua ipsius r
Abbreviated transcription (Latin):
oblatas puelle q̃ fui iuris fuit.
pẽ suscepit. ħrs eius ut exibeat
recte cõuenit᷑ etiã actone d̾põi¬
ti.¶ Qui peccumã ap̃se ñ obsig¬
nata ut tm̃d̃ reddet depõitã ad
usus ꝓpeios cõu̾cit. post morã ĩ
nfuras qo ud̾o depõiti cõdẽp¬
nandus est.
aut. Pyblia meuia cũ ꝓfiscic̾e̾¬
tur ad maritũ suũ archã clausã
cũ ueste. et ĩstrumentis cõmen¬
dauit gaie sele et dixit ei. cũ sai¬
ua sana ue ueno restitues michi
certe si aliquid michi humanũ
cotig̾it. filio meo ꝙ ex alio mari¬
tosuscepi defuncta eain ceste a
desid̾o res cõmendate ci resticui
debeant filio anmarico pautit p¬
dit filio ¶Lutius cicius ita caut.¬

Expanded text:
oblatas puellae, quae sui iuris fuit, pater suscepit: heres eius ut exhibeat recte conuenietur etiam actione depositi.Qui pecuniam apud se non obsignatam, ut tantundem redderet, depositam ad usus proprios conuertit, post moram in usuras quoque iudicio depositi condemnandus est.um.Publia Maeuia cum proficisceretur ad maritum suum, arcam clusam cum ueste et instrumentis commendauit Gaiae Seiae et dixit ei: 'cum sana saluaue uen‹e›ro, restitues mihi: certe, si aliquid mihi humanum contigerit, filio meo, quem ex alio marito suscepi.' defuncta ea intestata desidero res commendatae cui restitui debeant, filio an marito.Paulus respondit filio.Lucius Titius ita cau
Abbreviated transcription (Latin):
Ue religiosis adheret reugiosa
sũt. ⁊ icirco nec lapides medifi
tori extͣ ordinem sb̾uenit᷑ ut is
qui hoc fecit resticuere eos cõpe¬
dni ĩedificaci fuerint. ⁊ nũdũ
destructo momimento in hoc
detracti erut ut alibi reponẽn¬
t᷑ poterũt a dño uendicari.
¶Quod si in hoc detracti erũt. ut
ta est qnͣci miute actor uiraue¬
rit omũ statim ad possorm ꝑ¬
tinet. ¶Eranssegisse eĩ cũ eo ⁊
desidise iudcor eo p̾tioꝙ ip̃e cõ¬

Expanded text:
ue religiosis adherent religiosa sunt et ideo nec lapides inedifictori extra ordinem subvenitur, ut is qui hoc fecit eos restituere compedomini inaedificati fuerint et nondum functo monumento in hoc detracti erunt, ut alibi reponerentur, poterunt a domino uindicari. quod si in hoc detracti erunt, ut ta est, quanti in litem actor iurauerit, dominium statim ad possessorem pertinet: transegisse enim cum eo et decidisse uideor eo pretio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.i.xuii S quis hac lege enñt
ut si alius meliorẽ cõd̾om attul¬
it. recedat᷑ ab eptione. post allatã
uti. ¶S ꝗ si cuim diem adiectus
sit fudus. anꝙͣ adiectio sit fcã ĩ
rẽ actoe potet uti. postea ñ pot̾it

Expanded text:
edictum.Si quis hac lege emerit, ut, si alius meliorem condicionem attulerit, recedatur ab emptione, post allatam uti. sed et si cui in diem addictus sit fundus, antequam adiectio sit facta, uti in rem actione potest: pos