comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabat: uidelicet metuens ne mundi pompa
quã prius abiecerat. ei sub ecclesiastici colore
regiminis aliquo mͦ subripere potuisset.
t ubi decretũ generalitatis euadere
nequiuit. consensurũ se tandem
mauricio cuius filiũ ex lauacro sc̃õ susceꝑat.¬
latenter litteras destinauit: adiurans. et mul¬
ta prece deposcens. ne ũquã assensum popu¬
lis preberet. ut se huius honoris gła subli¬
maret. S: prefectus urbis germanus nomi¬
ne. eius nunciũ anticipauit: cõp̃hensũq.
ac disruptis epistolis. consensũ quem popłs
fecerat imꝑatori direxit. At ille grãs agens
deo pro amicicia diaconi. eoquod locum
deferendi ei honoris ut cupierat repperiĩet.
data preceptione ipsũ ordinari precepit.
Interim dũ ab urbe regia imperatorius p̃sto¬
laretur assensus. et lues ipsa popłm uehemen¬
tius deuastaret: uenerabilis leuita gregoriꝰ
uerbũ ad plebem exorsus est dicens. Opor¬
tet fr̃s dilectissimi. ut flagella dei que me¬

Expanded text:
tabat; videlicet metuens ne mundi gloria, tabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere potuisset. 40. At ubi decretum generalitatis evadere nequivit, consensurum se tandem Mauricio, cujus filium ex lavacro sanctlatenter litteras destinavit, adjurans, et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit, comprehensumque ac, diruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias agens Deo pro amicitia diaconi, eo quod locum deferendi ei honoris, ut cupierat, reperisset, data praeceptione ipsum ordinari praecepit. 41. Interim dum ab urbe regia imperatorius praestolaretur assensus, et lues ipsa populum vehementius devastaret, venerabilis levita Gregorius verbum ad plebem exorsus est, dicens: « Oportet, fratres charissimi, ut flagella Dei, quae me
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uolo me signare sed ñ possũ: quia
squamis huius draconis premor.Cumq
hoc fr̃s audirent: una cum leuita deigre¬
gorio in terra ꝓstrati cũ lacrimis. ceperũt
pro ereptione illius uehementius dñm de¬
precari: et ecce subito cepit eger cũ mag¬
nis uocib clamare dicens. Gracias deo: ec¬
ce draco qui me ad deuorandũ susceperat
fugit. Oracionib ur̃is expulsus est: stare
ñ potuit. Pro peccatis meis mͦ intercedite:
qui sicut dictũ est ab extrema fuerat par¬
te corporis p̃mortuus: beati gregorii
precib et morte corporis caruit. et sa¬
lutem anime adquisiuit: .XXU.
ed pestilencia supra modũ seuiente.
quia ecclesia dei sine rectore esse non
poterat: beatũ gregoriũ licet totis
uiribus renitentẽ. clerus. senatus. populusq
romanus sibi concorditer pontificẽ deleger.
Quem ille apicem totis uirib euitare decer¬
nens. sese indignũ omĩno tali honore clami¬

Expanded text:
dicens: « Volo me signare, sed non possum, quia dicens: « Volo me signare, sed non possum, quia squammis hujus draconis premor. » Cumque hoc fratres audirent, una cum levita Dei Gregorio in terram prostrati, cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius Dominum deprecari. Et ecce subito coepit aeger cum magnis vocibus clamare, dicens: « Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum susceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, qui, sicut jam dictum est, ab extrema parte fuerat praemortuus, Gregorii precibus et morte corporis caruit, et salutem animae acquisivit . 39. Sed pestilentia supra modum saeviente, quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, Gregorium, licet totis viribus renitentem, clerus, senatus populusque Romanus sibi concorditer pontificem delegerunt. Quem ille apicem totis viribus evitare decernens, sese indignum omnino tali honore clami
Abbreviated transcription (Latin):
de percussus in inguine est: et ꝑduetus ẽ¬
ad mortẽ. Cumq extremũ sp̃m ageret.
conuenerũt cũ beato gregorio fratres: ut
egressum illius orando ꝓtegerent. Iam cor¬
pus eus ab extrema fuerat parte p̃mortuũ:
in solo tantũmodo pectore uitalis adhuc
calor anhelabat. Cuncti autẽ qͥ aderant
tum eũ iam uidebant sub celeritate disce¬
dere: cũ repente cepit eisdem fratrib assis¬
tentibus clamare: atq cũ magnis uocibus
oraciones eorũ interrũpere dicens. Recedi¬
te. recedite. ecce draconi ad deuorandum
datus fum: qui ꝑpter ur̃am p̾sentiã me de¬
uorare ñ potest. Caput meũ in suo ore iã
absorbuit. Date locũ ut non me amplius
crueiet: sed faciat quod facturus ẽ. Si ei
ad deuorandũ datus sum: quare ꝓpt̾ uos
moras patior: Tunc fr̃s cũ beato grego¬
rio cepert ei dicere. Quid est qd̾ loqueris
frater: Signũ tibi sancte crucis imprime.
Respondebat ille cũ magnis clamoribus

Expanded text:
de percussus 36 in inguine, est perductus de percussus 36 in inguine, est perductus ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt cum Gregorio fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres quitum eum jam videbant sub celeritate discedere, cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: « Recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam me devorare non potest. Caput meum in suo ore jam absorbuit; date locum, ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? » Tunc fratres cum Gregorio coeperunt ei dicere: « Quid est quod loqueris, frater? signum tibi sanctae crucis imprime. » Respondit ille cum magnis clamoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
est euestigio clades inguinaria: que roma¬
nam urbem adeo uehementi pestilencia la¬
niauit: ut etiã corporali uisu sagitte celitꝰ
uenire. et singulos quosq ꝑcutere uiderent᷑.
Que in mense undecimo ueniens. primũ
om̃ium iuxta illud qd̾ in iezechiele ꝓpheta
legitur. a scũario meo incipite. pelagium
papam ꝑculit : et sine mora extinxit. Quo
defuncto. ita in relicũ uulgus deseuit: ut
subtractis habitatorib. domos in urbe plu¬
rimas uacuas omĩno reliquerit:.xiiii.
odem tẽpore in monasterio uenera¬
bilis leuite gregorii. puer inqͥetus
ualde theodorus nomine cũ fratre
religioso. magis necessitate quã uoluntate
degebat. Cui nimiũ grauis quisq erat:
si pro sua salute quicquã dicebat. Bona autẽ
non solum facere: sed etiam audire ñ poterat.
Nũquã se ad sancte conuersationis habitum
uenire: iurando. irascendo. ac deridendo tes¬
tabatur. Qui tamen eiusdem pestilencie cla¬

Expanded text:
est e vestigio clades inguinaria, quae Romaest e vestigio clades inguinaria, quae Romanam urbem adeo vehementi pestilentia laniavit, ut etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque percutere viderentur. Quae in mense undecimo veniens, primum omnium, juxta illud quod in Ezechiele propheta legitur: A sanctuario meo incipite , Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto, ita in reliquum vulgus desaevit, ut, subtractis habitatoribus, domos in urbe plurimas vacuas omnino reliquerit. 38. Eodem tempore in monasterio venerabilis levitae Gregorii puer inquietus valde, Theodorus nomine, cum fratre religioso magis necessitate quam voluntate degebat, cui nimium gravis erat si quis ei pro sui salute quidquam dicebat. Bona autem non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, ac deridendo testabatur: qui tamen ejusdem pestilentiae cla
Abbreviated transcription (Latin):
multi interius inuenti. sed aquarũ multitudine
circũdata ot̃i etelesia. qua possent egredi par¬
te non haberent. ibiq se siti ac fame deficere
formidarent: ad ecclesie ianuã ueniebant.
ad bibendũ hauriebant aquã. que usq ad fe
ri itaq ut aqua poterat: sed defluere ut aqͣ
non poterat. Stans autẽ ante ianuã ad osten¬
dendũ cunctis meritũ martiris: et aqua erat
ad adiutoriũ: et quasi aqua ñ erat ad occu¬
pandũ locũ. Quod nimirũ miraculũ. babi¬
lonici illius ignis miraculo ñ dissimile pote¬
rit existimari: qui trium puerorũ et uesti¬
menta ñ tetigit. et uincula incenditxIIi.
unc etiã innumerabilis multitudo
serpentiũ cũ magno dracone. in mo¬
dum trabis ualide. per tiberini flu¬
minis alueum in mare descendit: sed suffo¬
cate bestie inter salsos maris turbidissimi
fluctus sine mora in litore deciderũt: suaq
putredine totũ aerem corruperũt Secuta

Expanded text:
multi interius inventi, sed aquarum magnitudine multi interius inventi, sed aquarum magnitudine circumdata omni Ecclesia, qua possent egredi non haberent, ibique se siti et fame deficere formidarent; ad ecclesiae januam veniebant ad bibendum, hauriebant aquam, quae, ut praediri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostendendum cunad adjutorium erat, et aqua non erat ad occupandum locum. Quod nimirum miraculum Babylonici illius ignis miraculo non dissimile poterit aestimari, qui trium puerorum et vestimenta non tetigit, et vincula incendit . 36. Tunc etiam innumerabilis multitudo serpentium cum magno dracone, in modum trabis validae per Tiberini fluminis alveum, in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidissimi fluctus sine mora in littore deciderunt suaque putredine totum aerem corruperunt . 37. Secuta
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s deus oftenderet. quia per meritũ beati¬
gregorii quẽ fr̃s uisitauerant. hanc onustã
sua manu tenuerat: que ab hominib uacua
ꝑmanere ñ potuit suꝑ aquas. git᷑ postꝗͣ
romã gregorius uenerabilis leuita reuersus
cione tiberis fluuius alueum suũ egressus ẽ.
tantũq excreuit. ut eius unda suꝑ muros
urbis influeret: atq in ea regiones maxi
mas occupasset: antiquarũ edium plurima
monimenta deiceret. ecclesiastica horrea uio¬
lenter subuerteret: in quib nonnulla modi¬
orum tritici milia periere: .xxii.
unc siquidem apud ueronensem
urbem fluuius atesis ut beatus gre¬
gorius refert excrescens: ad beati
Tenonis mr̃is atq pontificis eccłam uenit.
Cuius ecclesie dum essent ianue aperte. aqͣ
in eam minime intrauit: que paulisꝑ crescẽs.
usq ad fenestras ecclesie que erant tectis ꝓri¬
me ꝑuenit. Sicq stans aqua. eccĩe ianuam
clausit: ae si illud elementũ liquidũ. in solitu¬

Expanded text:
omnipotens Deus ostenderet quia per meritum omnipotens Deus ostenderet quia per meritum Gregorii, quem fratres visitaverant, hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus vacua permanere non potuit super aquas. 34. Igitur postquam Romam Gregorius venerabilis levittio Tiberis fluvius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muros urbis influeret atque in emas occuparet, et antiquarum aedium plurima monimenta dejiceret, ecclesiastica quoque horrea violenter subverteret, in quibus nonnulla modiorum tritici millia periere. 35. Tunc siquidem apud Veronensem urbem fluvius Athesis, ut idem Gregorius refert , excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in solidi
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt: corpus et sanguinem redẽptoris nostri¬
acceperunt: deo se singuli cõmendantes. ut eorũ
animas benignus susciperet: quorũ corpora in¬
tam pauenda morte tradidisset. S omp̃s deus
qui eorũ mentẽ mirabiliter terruit: corũ quo¬
pro cuius speciali amore uenerant. mirabilius
reseruauit. Nam diebus octo nauis eadem usq
ad superiores tabulas aquis plena: iter ꝓpriũ
peragens enatauit. Nono autem die. in cotro¬
nensis castri portu deducta est. Ex qͣ exierũt
om̃s incolumes: qui cũ predicto maximiano
uiro uenerabili nauigabant. Cumq post eos
ipse quoq fuisset egressus. mox in eiusdem
portus profundũ nauis demersa est. ac si illis
egredientib pro pondere subleuarione caru¬
isset: et que plena hominib in pelago aquas
portauerat atq natauerat. maximiano cum
suis fr̃ibus recedente. aquas sine hominib iu
portu nec portare ualuit nec natare: ut hic

Expanded text:
dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora ita pavendae morti tradidisset. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentem mirabiliter terruit, eorum quopro cujus speciali amore venerant, mirabilius reservavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens, enatavit. Nono autem die ad Chotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto Maximiano viro venerabili navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis 35 egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat atque natarat, Maximiano cum fratribus recedente, aqua sine hominibus in portu nec portare valuit nec natare; ut hinc
Abbreviated transcription (Latin):
uitam gregoriũ in eiusdem regie urbis pala¬
cio pro responsis eccłasticis desudantẽ : uisi¬
tacionis gracia cum frĩb uenit. Et dum ao
monasteriũ eius sibi quoq ꝯmissũ romam re¬
diret: in mari adriatico nimia tẽpestate dep̃¬
hensus. inestimabili ordine atq inusitato mi¬
ratulo erga se cũctosq qui secũ aderant. om̃i¬
potentis dei et irã cognouit. et grãm. Nam
cum in eorũ mortẽ. uentorũ nimietatib fluc
tus eleuati seuirent. ex naui claui ꝑditi. ar¬
bor abscisa est: uela in undis ꝓiecta: totũq
uas nauis quassatũ nimiis fluctib. ab omni
sua fuerat cõpage dissolutũ. Rimis itaq
patentib intrauit mare : atq usq ad supe¬
riores tabulas impleuit nauem: ita ut ñ tam
nauis inter undas. quã iam unde intra nauẽ
esse uiderent᷑. Tunc in eadem naui residenes.
non iam ex mortis uicinia. sed ex ipsa eius
p̃senti uisione turbati. om̃s sibimet ipsi pacẽ¬

Expanded text:
vitam Gregorium in ejusdem regiae urbis palavitam Gregorium in ejusdem regiae urbis palatio pro responsis ecclesiasticis desudantem, visitationis gratia, cum fratribus venit ; et dum ad monasterium sibi quoque commissum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se, cunctosque qui secum aderant omnipotentis Dei et iram cognovit et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum ati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra navem esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
gustata est res publica. ut nisi deus pussimi in
corde principis inspirarerit. ut insita sibi om¬
nia suis famulis largiatur. et super illam dia¬
coposin uel unũ magistrũ militũ. et unũ du¬
cem dignetur concedere. in om̃i simꝰ angustia
destituti: quia maxime partes romane omni
presidio uacuate uidentur: et exarchus seri¬
bit nullũ nobis posse remediũ facere: quippe
qui nec ad illas partes custodiendas. se testat᷑
posse sufficere. Imperet ergo illi deus nr̃is ue¬
lociter periculis subuenire: antequã nefandis¬
sime gentis exercitus. loca que adhuc a re pub¬
lica detinent᷑. deo sibi contrario qd absit p̃ua¬
monasterio tuo et in opus qd̃ eũ preposuimꝰ
necessarius esse om̃imodis cognoscitur. Data
quarta nonarũ octobriũ. indictione tercia: xxi.
uic suo cuius hic papa meminit¬
qui post siracusanus ep̃c extitit. eo¬
dem tempore p̃fuit. Qui ad uenerabilem le¬

Expanded text:
gustata est respublica, ut nisi Deus piissimi in gustata est respublica, ut nisi Deus piissimi in corde principis inspirasericordiam suis famulis largiatur, et super illam diacoposin, vel unum magistrum militum, et unum ducem dignetur concedere, in omni sumus angustia destituti, quia maxime partes Romanae omni praesidio vacuatae videntur. Et Exarchus scribit, nullum nobis posse remedium facere, quippe qui nec ad illas partes custodiendas se testatur posse sufficere. Imperet ergo illi Deus nostris velociter periculis subvenire, antequam nefandissimae gentis exercitus loca, quae adhuc a republica detinentur, Deo sibi contrario, quod absit, praevamonanecessarius esse omnino cognoscitur. Data quarto nonarum Octobrium, indictione tertia . » 33. Huic suo cujus hic papa qui postea Syracusanus episcopus exstitit, eodem tempore praefuit. Qui ad venerabilem le
Abbreviated transcription (Latin):
intersero: quatinꝰ et illius ministerii qͣlitas.
et reliquarũ qͦ consequentia cognoscatur:x
ue ita se habet. Pelagius episcopus
dilecto filio gregorio uenerabili
diacono. Omĩa quidem que neces¬
saria fuerũt. per honoratũ notariũ tibi cu¬
rauimus indicare: quẽ cum fratre et coep̃o
sebastiano ad dilectionẽ tuã direximus: ut
quia in illis partib ad rauennã usq nunc
cum uiro religioso dõno decio patricio fuit.
ipse sua relacione te ex om̃ibus studeat in¬
formare: uel si qua necessaria iudicaueris.
possit dõno imꝑatori suggerere: qr tante
calamitates ac tribulaciones nobis a ꝑfidia
langobardorũ illate sunt contͣ suũ ꝓpriũ
iusiurandũ: ut nullus possit ad referendũ
te suggerente fuerit caritate: ipsius poteris
relacione cognoscere. Qui etiã ꝓmisit nobis
necessitates uel pericula totius italie piissimo
dõno imꝑatori suggerere. Loquimini gͦ

Expanded text:
intersero, quatenus et illius ministerii qualitas, intersero, quatenus et illius ministerii qualitas, et reliquarum quoque consequentia cognoscatur. Quae ita se habet: 32. « Pelagius episcopus dilecto filio Gregorio venerabili diacono. Omnia quidem quae necessaria fuerunt, per Honoratum notarium tibi curavimus indicare: quem cum fratre et coepiscopo Sebastiano ad dilectionem tuam direximus, ut quia illis in partibus ad Ravennam usque nunc cum viro glorioso domno Decio patricio fuit, ipse sua relatione te ex omnibus studeat informare; vel si qua necessaria judicaveritis, possit domno imperatori suggerere. Quia tantae calamitates ac tribulationes nobis a perfidia Langobardorum illatae sunt, contra suum proprium jusjurandum, ut nullus possit ad referendum te suggerente, fuerit charitate, ipsius poteris relatione cognoscere. Qui etiam 34 promisit nobis necessitates vel pericula totius Italiae piissimo domno imperatori suggerere. Loquimini ergo
Abbreviated transcription (Latin):
longissime disputacionis conflictũ. parit̃
grotantes. in lectum decidere: .x uiii.
um ergo gregorius ualidissimis
febrib estuaret: euthciꝰ cũ morte
confligens: pellem manus sue tenebat coram
om̃ibus dicens. Confiteor. quia om̃s in hac car¬
ne resurgemus. Post quam catholice fidei con¬
fessionem. defunctus est. Quo mortuo. quia
pene nullus erat qui eius dicta sequeretur. bea¬
tus gregorius dissimulauit cepta persequi:
ne in fauillas uideretur uerba iaculari
uanta autẽ auctoritate ministeriũ
sui apocrisiaratus impleuerit. quan¬
te reuerentie apud augustos extite¬
rit. quantaq sollicitudine afflicte italie suc¬
curri sepius fecerit: si quis plenius nosse
desiderat. epłas antecessoris sui pape pela¬
gii ad eum suꝑ multimodis ecclesie dei neces¬
sitatibus destinatas. que hactenus in serinio
sc̃e sedis apłite studiosissime conseruantur
ꝑcurrat. Ex quarũ multitudine hic unam

Expanded text:
longissimae disputationis conflictum pariter longissimae disputationis conflictum pariter aegrotantes in lectulum deciderunt. 30. Cum ergo Gregorius validissimis febribus aestuaret, Eutychius, cum morte confligens, pellem manus suae tenebat coram omnibus, dicens: Confiteor quia omnes in hac carne resurgemus. Post quam catholicae fidei confessionem defunctus est; quo mortuo, quia pene nullus erat qui ejus dicta sequeretur, Gregorius dissimulavit coepta persequi, ne in favillas videretur verba jaculari. 31. Quanta autem auctoritate ministerium sui apocrisiariatus impleverit, quantae reverentiae apud Augustos exstiterit, quantaque sollicitudine afflictae Italiae succurri saepius fecerit, si quis plenius nosse desiderat, epistolas antecessoris sui papae Pelagii ad cum super multimodis Ecclesiae Dei necessitatibus destinatas, quae hactenus in scrinio sanctae sedis apostolicae studiosissime conservantur, percurrat, ex quarum multitudine hic unam
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. Quia uidelicet granũ cũ culmo¬
et folus nascitur: quod sine culio et folus
seminatur. Ille itaq in augmento glorie
resurrectionis non dĩx̃ grano seminis deẽc̃
quod erat: sed adesse quod non erat. Tu au¬
tem dum uerũ corpus resurgere dẽnegas:
nequaquã dicis adesse quod deerat: sed
deesse quod eratXUII.
unc itaq gregorius romanus¬
diaconus. et euthicius constanti¬
nopolitatius ep̃c. hac de re in lon¬
ga conteneione ꝑducti. grauissima cepẽ¬
runt adinuicem simultaciõe resilire: cũ
pie memorie tiberius constantinꝰ imꝑator
secreto utrũq suscipiens. quid inter eos
discordie uersaretur agnouit: et utriusq
partis allegationẽ subtiliter pensans.
cundem lidrum quem euthicius de resur¬
rectione conscripserat. suis quoq allegati¬
onibus destruens: deliberauit ut flãmis
cremari debuisset. A quo uidelicet piissi¬
mo imperatore. ut simul egressi sunt: pꝰ

Expanded text:
videmus, quia videmus, quia et foliis nascitur, quod sine culmo et foliis seminatur. Ille itaque in augmento gloriae resurrectionis non dixit grano seminis deesse quod erat, sed adesse quod non erat. Tu autem dum verum corpus resurgere denegas, nequaquam dicis adesse quod deerat, sed deesse quod erat. » 29. Tunc itaque Gregorius Romanusdiaconus et Eutychius Constantinopolitanus episcopus, hac de re in longam contentionem perducti, gravissima coeperunt ab invicem simultatione resilire. Tum piae memoriae Tiberius Constantinus imperator, secreto utrumque suscipiens, quid inter eos discordiae versaretur agnovit, et utriusque partis allegationem subtiliter pensans, eumdem librum quem Eutychius de resurrectione conscripserat suis quoque allegationibus destruens, deliberavit ut flammis cremari debuisset. A quo videlicet piissimo imperatore ut simul egressi sunt, post
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m culpã intelligi uoluit: non carnẽ scd̾m
naturã. Unde et mox qr carnẽ scd̾m culpam
diceret: ostendit dicens. Neq corruptio in¬
corruptelam possidebit. In illa gͦ celestis reg¬
ni gloria. caro scđm naturã erit: s scd̾m de¬
sideria passionis non erit: qr deuicto mortis
aculeo. in eterna incorruptione regnabit.
Quib auditis euthicius. consentire se ꝓtunꝰ
respondit: sed tamen adhuc palpabile corpꝰ¬
resurgere posse denegabat. Qui etiam in li
indiderat dicentis. Tu qd̾ seminas ñ uiuifica¬
tur. nisi prius moriatur: et qd̾ seminas. non
corpus qd̾ futurũ est seminas: s nudũ granũ.
Hoc nimirũ ostendere festinans. quia caro
uel palpabilis uel ipsa non erit: dum sẽs
apłs de resurrectionis agens gła. ñ corpus
quod futurũ est seminari dixerit. S ad hec
apłs dicens. non corpus quod futurũ est se¬
minas sed nudũ granũ : hoc insinuat qd

Expanded text:
secundum culpam intelligi voluit, non carnem secundum secundum culpam intelligi voluit, non carnem secundum naturam. Unde et mox quia carnem secundum culpam diceret, ostendit, subdens: Neque corruptio incorruptelam possidebit. In illa ergo coelesti gloria caro secundum naturam erit, sed secundum passionis desideria non erit, quia devicto mortis aculeo, in aeterna incorruptione regnabit. » Quibus auditis, Eutychius consentire se protinus respondit; sed tamen adhuc corpus palpabile resurgere posse denegabat: qui etiam in libindiderat, dicentis: Tu quod seminas non vivificabitur, nisi prius moriatur; et quia non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum . Hoc nimirum ostendere festinans, quia caro vel impalpabilis, vel ipsa non erit, dum sanctus Apostolus de resurrectionis agens gloria, non corpus quod futurum est seminari dixerit. Sed ad hae dicens: Non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, hoc insinuat quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Cum scriptũ sit caro et sanguis reg¬
num dei possidere ñ possunt: qua racione
credendũ est. resurgere ueraciter carnens
Cui beatus gregorius respondit. In sacro elo¬
quio aliter caro dicitur iuxta naturã: atq
aliter iuxta culpã. uel corruptionẽ. Caro
quippe iuxta naturã. sicut scriptũ ẽ. Hoc
nunc os ex ossib meis. et caro de carne mea:
et uerbũ caro factũ est: et habitauit in no
bis. Caro uero iuxta culpã: sicut scriptũ est.
eo quod sunt caro. Et sicut psalmista ait. Me¬
moratus est quia earo sũt: sp̃c uadens. et non
rediens. Unde et discipulis paulus dicebat.
Uos autẽ in carne non estis: sed in sp̃u. Neq
enim in carne ñ erant. quib epłas tͣnsmittebat:
Sed quia passiones carnaliũ desideriorũ uice¬
tant. iam liberi ꝑ uittutẽ sp̃e in carne ñ erãt.
Quod gͦ paulus apłs dicit. quia cato et san
guis regnũ dei possidere non possunt. carnem

Expanded text:
dicens: « Cum scriptum sit: Caro et sanguis regdicens: « Cum scriptum sit: Caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt , qua ratione credendum est resurgere veraciter carnem? » Cui Gregorius respondit: « In sacro eloquio aliter caro dicitur juxta naturam, atque aliter juxta culpam, vel corruptionem. Caro quippe dicitur juxta naturam, sicut scrnunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea . Et: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Caro vero juxta culpam, sicut scriptum est: eo quod sunt caro . Et sicut Psalmista ait: Memoratus est quia caro sunt: spiritus vadens, et non rediens . Unde et discipulus Paulus dicebat: Vos autem in carne non estis, sed in spiritu ; neque enim in carne non erant quibus epistolas transmittebat; sed quia passiones carnalium desideriorum vicerant, jam liberi per virtutem spiritus in carne non erant. Quod ergo Pauluquis regnum Dei possidere non possunt , carnem
Abbreviated transcription (Latin):
tas surgat. unde discipulorũ corda fuerũt
a dubietate sanata. Quid enĩ deterius dici
potest. quã ut hoc nobis de eius uera carne
dubium fiat: per qd̾ discipuli eius ad fidẽ
ab om̃i sunt dubietate reparati: Si enim¬
hoc non habuisse astruitur quod ostendit:
unde fides discipulorũ eius confirinata est.
inde nostra destruitur. Euthicius ait. Cor¬
pus palpabile habuit quod ostendit: sed
post confirmata cord̾a dalpantiũ. om̃e illud
in dño qd̾ palpari potuic. in subtilitatẽ est
aliquã redactũ. Ad hec beatus gregorius res¬
pondit. S̾criptũ est. Ap̃c resurgens a mor¬
tuis iam non moritur: mors ei ultra non
dñabitur. Si quid ergo in eius corpore post
resurrectionẽ potuit immutari: contra ueri¬
dicam pauli sentenciã dñs rediit in mortẽ
post resur rectionẽ. Quod quis dicere uel
stultus presumat: nisi qui uerã carnis eius
resurrectionẽ negat.: Tunc euthiciꝰ obiecit

Expanded text:
tas surgat unde discipulorum corda fuerunt tas surgat unde discipulorum corda fuerunt a dubietate sanata. Quid enim deterius dici potest quam ut hoc nobis de ejus vera carne dubium fiat, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni dubietate sunt reparati? Si enimhoc non habuisse astruitur quod ostendit, unde fides discipulorum ejus est confirmata, inde nostra destruitur. » Eutychius ait: « Corpus palpabile habuit, quod ostendit; sed post confirmata corda palpantium, omne illud in Domino quod palpari potuit in subtilitatem est aliquam redactum. » Ad haec Gregorius respondit: « Scriptum est: Christus resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Si quid ergo in ejus corpore post resurrectionem potuit mutari contra veridicam Pauli sententiam, Dominus rediit in mortem post resurrectionem. Quod quis dicere vel stultus praesumat, nisi qui veram carnis ejus resurrectionem denegat? » Tunc Eutychius objecit,
Abbreviated transcription (Latin):
mati⁊abat corpus nr̃m in illa resurrectionis
gloria impalpabile: uentis aereq subtilius
esse futurũ. Quod beatus gregorius audiens:
et racione ueritatis. et exemplo dñice resur¬
rectionis ꝓbauit hoc dogma orthodoxe fidei
om̃ibus esse contrariũ. Catholica et enĩ fides
habet. qd̾ corpus nr̃m in illa ĩmortalitatis
gloria sublimatũ. subtile quidem sit per ef¬
fectum spiritalis potencie: sed palpabile per
ueritatẽ nature. iuxta exemplum dñici cor¬
poris: de quo a mortuis resuscitato. dicit ip¬
se discipulis suis. Palpate et uidere. quia sp̃e
carnẽ et ossa ñ habet: sicut me uidetis ha¬
bere. Cumq hoc euuangelice ueritatis testi¬
moniũ beatus gregorius ꝓtulisset: euthiciꝰ
ait. Ideireo hoc dñs fecit: ut dubitacionem
resurrectionis sue dde discipulorũ cordibus
amoueret. Cui beatus gregoriꝰ dix̃. Mira res
est ualde quã astruis: ut inde nobis dubie¬

Expanded text:
matizabat corpus nostrum in illa resurrectionis matizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum. Quod Gregorius audiens, et ratione veritatis, et exemplo dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodo esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Cumque hoc 32 evangelicae veritatis testimonium Gregorius protulisset, Eutychius ait: « Idcirco hoc Dominus fecit, ut dubitationem resurrectionis suae de discipulorum cordibus amoveret. » Cui Gregorius dixit: « Mira res est valde quam astruis, ut inde nobis dubie
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Neq ille negare potuit opus quod
sibi amor fraternus multis utile impo¬
nebat futurũ: sed eundẽ librũ quomodo
iuxta litteram intelligendus. qualiter ad xp̃i
et ecclesie sacrainenta referendus. quo sensu
unicuiq fideliũ sit aptandus. per trifarias in¬
telligendi species miranda racione ꝑdocuit:
in quib tomen ita de uirtutib uicusq disse¬
ruit. ut non solũ uideatur eadem uerbis expo¬
nere: sed formis quodãmͦ uisibilib seu palpabi¬
libus demõstrarẽ. Unde non est dubiũ ꝑfectio¬
nem ipsarũ eum consecutũ fuisse uirtutũ: qua¬
rum tam efficaeiter ualuit indicare ꝓfectus:
reterea uenerabilis leuita gre. xiii.¬
gorius. in eadem urbe regia consti¬
tutus: nascentẽ nouam heresim de
statu nostre resurrectionis. cũ ipso qͦ orta est
inicio. iuuante gr̃a catholice ueritatis attriuit.
Si quidem euthicius eiusdem ciuitatis episcopꝰ
libro de resurrectione mortuorũ confecto: dog¬

Expanded text:
ret . Neque ille negare potuit opus quod ret . Neque ille negare potuit opus quod sibi amor fraternus multis utile imponebat futurum, sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi et Ecclesiae sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trifarias intelligendi species miranda ratione perdocuit: in quibus tamen ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solum videatur eadem verbis exponere, sed formis quodammodo visibilibus seu palpabilibus demonstrare. Unde non est dubium perfectionem ipsarum eum consecutum fuisse virtutum, quarum tam efficaciter valuit indicare profectus. 28. Praeterea venerabilis levita Gregorius in eadem urbe regia constitutus, nascentem novam haeresim de statu nostrae resurrectionis cum ipso quo orta est initio, juvante gratia catholicae veritatis, attrivit . Siquidem Eutychius, ejusdem civitatis episcopus, libro de Resurrectione mortuorum confecto, dog
Abbreviated transcription (Latin):
germana deuincti caritate: qd̾ diuina fac¬
tum dispensatione conspicitur: ut eorum
uidelicet exemplis. ad oracionis placidum
litus quasi anchore fune stringeret᷑. Et
dum causarũ eccłarum continuatis uerti¬
ginibus fluctuaret. ad illorũ consorciũ
uelut ad tutissimi portus uolumina. lito¬
raq refugeret: et licet illud ministeriũ
a monosterio abstractũ. a pristine quoq
quietis uita. mucrone sue occupationis ex¬
tinxerat: inter eos tamen per studiose
lectionis alloquiũ. cotidiane aspiratio cõ¬
punctionis animabat:.u.
orum ergo consorcio non solum
a terrenis est munitus ineursib:
uerũ etiam ad uite celestis exerti¬
cia. magis magisq succensus. Nam ab
eisdem fratrib enixe rogatus. maximeq
a leandro hispalensi ep̃o. qui pro causis
uuisigotharũ legato eodem tẽpore cõstan¬
tinopolim uenerat: cõpulsus est. ut librũ
beati iob multis inuolutũ misteruis enoda¬

Expanded text:
germana devincti charitate. Quod divina facgermana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur, ut eorum videlicet exemplo ad orationis placidum littus quasi anchorae fune stringeretur, et dum causarum saecularium continuatis vertiginibus fluctuaret, ad illorum consortium, velut ad tutissimi portus sinum, refugeret. Ac licet illud eum ministerium a monasterio abstractum a pristinae quoque quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerat, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat . 27. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad vitae coelestis exercitia magis magisque succensus. Nam ab eisdem fratribus enixe rogatus, maximeque a Leandro Hispalensi episcopo, qui pro causis wisigothorum legatus eodem tempore Constantinopolim venerat, compulsus est ut librum beati Job, multis involutum mysteriis, enoda
Abbreviated transcription (Latin):
certabat: sed ꝑuenientib apostolicis nunciis
licet magnopere tristaretur. redire ad pro¬
prii cõpulsus est monasterii curã .xiii.
eniq cernens benedictus uenera¬
bilis pontifex urtutũ gradibus
gregorium ad alta conscendere. uiolenter a
quiete sui monasterii abstrahens. ecclesi astici
ordinis officio sublinauit: leuitãq septimũ
ad suum adiutoriũ consecrauit. In quo uene¬
rabilis leuita gregorius tanta humilitate ui¬
guit. tanta sollercia ministrauit: ut in ee¬
clesi astice iherarehie ministerio uideretur di¬
uinis angelis. non solum nitore habitus. ue¬
rum etiã claritate morũ probabilium quo¬
dammodo coequari: xiiii¬
ec multopost pro responsis eccłas¬
ticis. ad urbem constantinopolĩ a
pelagio presule destinatur. ubi
quãuis in terreno conuersaretur palacio:
uite celestis non intermisit ꝓpositũ. Secuti
nãq sunt eum multi a suo monasterio fr̃s

Expanded text:
certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis, certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis, licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compulsus est monasterii curam. 25. enique cernens Benedictus, venerabilis pontifex, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, violenter eum a quiete monaordinis officio sublimavit levitamque septimum ad suum adiutorium consecravit. Interabilis levita Gregorius tanta humilitate viguit, tanta solertia ministravit, ut in ecclesiasticae hierarchiae ministerio videretur divinis angelis non solum nitore habitus, verum etiam claritate morum probabilium quodammodo coaequari. 26. Nec multo post pro responsis ecclesticis ad urbem Constantinopolim a Pelagio praesule destinatur, ubi quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis non intermisit propositum. Secuti namque sunt eum multi ex suo monasterio fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ neminẽ ire uelle cognosceret. semet ipsũ
quoq: non dubitauit ingerere : dum modo
pontifex sibi licenciã cõmodaret. Qui licet
cũ magna cũctacione totius cleri ac populi
gregoriũ sponte ꝓficisci cupientẽ. abire per¬
misit: imprecatus ei diuinitus prospera
ministrari. De cuius absencia roma¬
ni plurimũ perturbati: deliberato consi¬
lio. trifarie per loca uie contigua unde
allocuntur. Petrum offendisti. romam des¬
truxisti: gregoriũ dimisisti. Quib senteneus
omĩno papa perterritus : misit continuo
nuncios qui uirũ dñi reuocarent gregoriũ.
quo ipse sibi cõmeantib iam predixerat
fore futurũ.amq trium dierum
itinere ꝓfligato: ad quendã locũ requieturi
forte diuerterant. Quo singulis quiescen¬
tibus gregorius lectitabat: quẽ locusta
suꝑueniens coegit paululũ alectione qui¬
escere: et ex consideracione sui nominis
docuit eum in eodem loco restare debere. Sta

Expanded text:
cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum quoque non dubitavit ingerere, dummodo sibi pontifex licentiam commodaret. Qui licet cum magna cunctatione totius cleri ac populi Gregorium sponte proficisci cupientem abire permisit, imprecatus ei divinitus prospera ministrari. 23. De cujus absentia Romani plurimum perturbati, deliberato consilio, trifarie per loca viae contigua unde ter alloquuntur: Petrum offendisti, Romam destruxisti, quia Gregorium dimisisti. Quibus sententiis omnino papa perterritus, misit continuo nuntios, qui virum Domini revocarent Gregorium. Quod ipse sibi commeantibus jam praedixerat fore futurum. 24. Jamque trium dierum itinere profligato, ad quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo singulis quiescentibus, Gregorius lectitabat. Quem locusta superveniens coegit paululum a legendo quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit eum in eodem loco se stare debere.
Abbreviated transcription (Latin):
cens: heu ꝓdolor inquit quã splendidas fa¬
cies nũc p̾rinceps tenebrarũ possidet: tanta¬
q frontis speciose gracia. uacuã ad internã
dei grãm mentẽ gestat. Rursus interrogat.
qd esset uocabulũ gentis illius. Mercator
respondit. Angli uocant᷑. At ille. Bene inqͥt
angli quasi angeli: et quia angelicos uultus
habent: et tales in celis angelorũ decet esse
conciues. Iterũ ergo interrogat: qd̾ nomen
esset illi ꝓuincie. Mercator respondit. Pro¬
uinciales illi deiri uocantur. Et gregorius. Bene
inquit deiri: quia de ira sunt eru endi: et ad
grãm xp̃i conuocandi. Rex ait illius ꝓuincie.
quomodo nuncupatur: Mercator respondit.
Alle uocatur. Et gregorius alludens ad no¬
men.ait. Bene quia rex dicitur alle: laudem
orx itaq accedens ad benedictum.
apłice sedis pontificem: cepit uche¬
menter expetere. ut in brittanniã
aliquos uerbi dei ministros emitteret. Quo

Expanded text:
cens: Heu! proh dolor! inquit, quam splendidas facens: Heu! proh dolor! inquit, quam splendidas facies princeps tenebrarum nunc possidet, tantaque frontis species vacuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Rursum interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Mercator respondit: Angli vocantur. At ille: Bene, inquit, Angli, quasi angeli, quia et angelicos vultus habent, et tales in coelis angelorum decet esse concives. Iterum ergo interrogavit quod nomen haberet ipsa provincia. Mercator respondit: Provinciales illi Deiri vocantur. Et Gregorius: Bene, inquit, Deiri, quia de ira sunt eruendi, et ad Christi gratiam convocandi. Rex, ait, illius provinciae quomodo nuncupatur? Mercator respondit: Aelle vocatur. Et Gregorius alludens ad nomen, dixit: Bene, quia rex dicitur Aelle. Alleluia Mox itaque accedens ad Benedictum, apostolicae sedis pontificem, coepit vehementer expetere ut in Britanniam aliquos verbi ministros mitteret. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
post dies decem correptus febrib: moriendo
que de huius uiri scimonia ceteris possint at¬
testacionib predicari: que etiam ex relacione
maiorũ scripturisue priorum compererim.
his inserenda decreui:
uadam die cũ aduenientib nuper
negotiatorib. multa uenalia in fo¬
rum romane urbis fuissent propo¬
sita. multiq ad emendũ undiq confluxissẽt:
contigit et gregoriũ uirũ deo dignissimum
preterire. Qui cernens inter alia pueros cor¬
pore candidos. forir a pulcherrimos. uultu
uenustos. capillꝰrũ quoq nitore ꝑspicuos ẽẽ
uenales: interra gadat mercatorẽ de qͣ patria
illos attulisset. Ille respendit. De brittannia
insula: cuius incolarũ omĩum facies simili can¬
dore fulgescit. Beatus gregoriꝰ dix̃. Ap̃iani
sunt idem insulani: an adhuc paganis tenen¬
tur errorib implicati: Mercator respondit.
Non sunt xp̃iani: sed paganis tenent̾ laqueis
irretiti. Tunc beatus gregoriꝰ grauiter ingemis¬

Expanded text:
post dies decem correptus febribus, moriendopost dies decem correptus febribus, moriendoquae de hujus viri sanctimonia certis possunt attestationibus praedicari, quae etiam ex relatione majorum, scriptisve priorum compererim, his inserenda decrevi. 21. Quadam die, cum advenientibus nuper negotiatoribus, multa venalia in foro Romanae urbis fuissent proposita, multique ad emendum undique confluxissent, contigit et Gregorium virum Deo dignissimum praeterire: qui cernens inter alia pueros corpore candidos, forma pulcherrimos, vultu 30 venustos, capillorum quoque nitore perspicuos esse venales, interrogavit mercatorem de qua patria illos attulisset. Ille respondit: De Britanniae insula, cujus incolarum omnium facies simili candore fulgescit. Gregorius dixit: Christiani sunt iidem insulani, an adhuc paganis tenentur erroribus implicati? Mercator respondit: Non sunt Christiani, sed paganis tenentur laqueis irretiti. Tunc Gregorius acriter ingemis
Abbreviated transcription (Latin):
qui etatẽ suam intellectus et humili¬
tatis dulcedine. et grauitate morũ. ad monitu¬
beati gregorii transcendebat. Huic ergo tatto.
atq ad extremũ ꝑducto. per nocturnã uisioiẽ
sub habitu senis beatus apłs andreas apparuit:
et hũc uirga tetigit. atq dix̃. Surge: ex hac
enim molestia minime morieris tẽpore isto.¬
S paratus esto: quia longũ tẽpus hic facturꝰ
non eris. Quidũ iam esset a medicis desperatus:
repente sanatus est: atq conualuit. Rem quã
uiderat narrauit: seq per biennium in dei¬
seruicio sicut predixit. ultra etatis sue annos
exhibuit. E uolutis autẽ duob annis. cũ qͥdam
frater fuisset mortuus. atq in monasterii eius¬
dem cimiterio abeato gregorio fr̃ibusq se¬
pultui: cũctis inde discedentib isdem ĩohannes
sicut post modũ pallens et tremens. gregorio
et fr̃ibus indicauit. solus inuentus ab eodem
fratre qui sepultus fuerat de sepulcro uocatus
est: qd̾ mox etiã consequens finis ostendit. Nã

Expanded text:
tatem suam intellectus et humilitatis dulcedine, et gravitate morum, imminente Gregorio, transcendebat. Huic aegrotanti, atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem sub habitu senis beatus apostolus Andreas apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge; ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est atque convaluit. Rem quam viderat narravit, seque per biennium in Deservitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit: Evolutis autem duobus annis, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in monasterii ejusdem coemeterio a Gregorio fratribusque sepultus, cunctis inde discedentibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens Gregorio et fratribus indicavit, solus inventus, ab eodem fratre qui sepultus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis ostendit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uod remediũ fuisse illum legimus
appellatũ: et statim post annos scola¬
res reclusioni se mancipauit.
Qualiter electus ad episcopatũ fuerit:

Expanded text:
uod Remedium fuisse illum legimus appellatum, et statim post annos scolares reclusioni se mancipavit. 3. Qualiter electus ad episcopatum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
bit: qualiter ad portũ eterne salutis ꝑue¬
nire possimus. Legit enim in lumine
in circũscripto cum beatissimis spiritib
glorie conditoris sui assistens: quia liben¬
ter obliuiscitur omp̃s deus quod nocentes
fuimus: paratus est penitenciã nr̃am no¬
bis ad innocenciã deputare. In die quippe
baptismutis. om̃ibus nos antiqui hostis
operibus atq om̃ib pumpis abrenunci
Ad exercenda praua oꝑa: ad concupiscen¬
das mundi pompas dilapsi sumꝰ. In quina¬
ti ergo post aquam salutis: renascamur
ex lacrimis. Apud misericordem nãq iudi¬
oem nec ille fallax habebitur qui ad ue¬
ritatem reuertitur. etiam postꝗͣ mentitur:
quia om̃ps deus libenter nram peniten¬
ciam suscipit. ipse suo iudicio quod erra
patroni nr̃i meritorũ uirtute¬
in celis dubitet. eui adhuc mor

Expanded text:
bit, qualiter ad portum aeternae salutis pervebit, qualiter ad portum aeternae salutis pervenire possimus. Legit enim in lumine incircumscripto cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris sui assistens, quia libenter obliviscitur omnipotens Deus quod nocentes fuimus, paratus est poenitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus, atque omnibus pompis abrenuntiaAd exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas dilapsi sumus. Inquinati ergo post aquam salutis, renascamur ex lacrymis. Apud misericordem namque judicem, nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur etiam postquam mentitur. Quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod epatroni nostri meritorum in coelis virtute dubitet, cui adhuc mor
Abbreviated transcription (Latin):
et post baptisma inquinauimꝰ uitam. la
crimis baptitemus conscienciã: et quasi
cotidiano iordanis baptismate lacrimis
eum qui dicit. Lauabo per singulas noc¬
tes lectum meũ: lacrimis meis stratum
meum rigabo. Unde recte iordanis. riuus
iudicii interpretatur: quia nimirũ electi qͥq
quo sollicicius suam conscienciã discuciendo
examinant: eo laciores ex intimo cordis
fonte. lacrimarũ fluuios fundunt. Et quia
minus ꝑfectos se esse dephendunt. sordes
sue fragilitatis undis penitencie diluunt:
et paruulos cogitatus suos. ad petrã uide¬
licet xp̃m allidunt: om̃sq sensus m̃tis
et corporis petra spiritalis exercitii cir¬
cumcidere student. Petra inquit erat xxp̃e.
Cuius fide spe et caritate non solum in
baptismate: sed et in omni ꝓrsus actione
deuota purificant᷑ corda bonorũ. In quo
pietatis exercicio. si nos uiderit hic dõnus
et patronus noster fideliter laborare. da¬
ta intercessionis manu cursum nr̃m iuua¬

Expanded text:
et post bapet post bapptizemus lacrymis conscientiam, et quasi quotidiano Jordanis baptismate lacrymis eum qui dicit: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Unde recte Jordanis rivus judicii interpretatur. Quia nimirum electi quique quo sollicitius suam conscientiam discutiendo examinant, eo latiores ex intimo cordis fonte lacrymarum fluvios fundunt. Et quia minus perfectos se esse deprehendunt, sordes suae fragilitatis undis poenitentiae diluunt, et parvulos cogitatus suos ad petram, videlicet Christum, allidunt, omnesque sensus mentis ac corporis petra spiritalis exercitus circumcidere student. Petra, inquit, erat Christus . Cujus fide, spe et charitate non solum in baptismate, sed et in omni prorsus actione, devota purificantur corda bonorum. In quo pietatis exercitio si nos viderit hic dominus et patronus noster fideliter laborare, data intercessionis manu cursum nostrum juva
Abbreviated transcription (Latin):
choram fidei ac spei: per iohannẽ apłm
nobis depmptam. Si confiteam᷑ peccata
ut remittat nobis peccata nr̃a. Et quia
sine peccato in hac uita esse ñ possumus.
prima salutis spes est confessio: ne qͥsꝗͣ¬
putet se iustum. et ante oculos dei eri¬
gat ceruicem: deinde dilectio: quia ca¬
ritas operit multitudinẽ peccatorum.
Pulere autem utrumq apłs simul nobiᷤᷤ
insinuat: quod et rogare pro peccatis
debeamus. et impetremus de dei indul¬
gentia cum rogamus. Ideo et fidelẽ dixẽ
dñm ad remittenda peccata. fidem polli¬
citacionis sue seruantẽ: quia qui orare
nos pro debitis et pro peccatis docuit. pa¬
terna miscdia ꝓmisit et ueniã secuturã.
Iustum quoq eum asseuerat: quia uere
confessioni iuste dimittat. Peccata nr̃a
preterita in baptismatis ꝑceptione nobis
donata sunt. et tamen post baptisma cõ
misimus multa: sed lauari iterũ baptis¬
matis aqua non possumus. Quia ergo

Expanded text:
choram fidei ac spei, per Joannem apostolum choram fidei ac spei, per Joannem apostolum nobis depromptam: Si confiteamur, inquitut remittat nobis peccata nostra . Et quia sine peccato in hac vita esse non possumus, prima salutis spes est confessio, ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei, erigat cervicem: deinde dilectio, quia charitas operit multitudinem peccatorum . Pulchre autem utrumque Apostolus simul nobis insinuat, quod et rogare pro pecdebeamus et impetremus de Dei indulgentia, cum rogamus. Ideo et fidelem dixit Dominum, ad remittenda peccata fidem pollicitationis suae servantem, quia qui orare nos pro debitis et pro peccatis docuit, paterna misericordia promisit et veniam secuturam; iustum quoque eum asseverat, quia verae confessioni iuste dimittat. Peccata nostra preterita in baptismatis perceptione nobis donata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo