comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& tristabat᷑. recte subinfertur.
Porro illa flebat: & ñ capiebat cibum.
Hoc est qd̃ beatꝰ iob ex eadẽ ȩccłia gentium
quȩ aduentũ sui redemptoris desiderabat:
loquitur dicens. Nunqͥd rugiet onager: c̾ũ
habuerit herbam  Quid nãq ꝑ onagrum
id est ꝑ agrestẽ asinũ: nisi gentilis ppłs desig¬
nat᷑ Quẽ sic̃ nat᷑a extra stabula disciplinę
edidit: ita uagus inuoluptatũ suarũ cãpo
ꝑmansit. Uita nãq beati iob a testante
cognoscimꝰ: ex pertasse redemptoris aduen¬
tum multos etiã exgentilibꝰ: & credimꝰ. Her¬
ba gͦ onagri est hȩc ipsa mediatoris in carnatio:
ꝑ quã ipsa gentilitas iam saciatur. Quia gͦ ꝑ
conditor ex nr̃a substantia carnem suiens.
fenũ fieri uoluit: ne nr̃a in ꝑpetuũ fȩnum
caro remaneret. Tunc gͦ herbã onager inuie¬
nit: cũ gentilis ppłs grãm diuinȩ incarna¬
tionis accepit. S quia diu uota electoꝵ genti¬

Expanded text:
 tristabatur, recte subinfertur:  tristabatur, recte subinfertur: « Porro illa flebat, et non capiebat cibum.» Hoc est quod beatus Job ex eadem Ecclesia gentium, quae adventum sui Redemptoris desiderabat loquitur, dicens: « Nunquid rugiet onager cum habuerit herbam? » Quid per onagrum, id est agrestem asinum, nisi gentilis populus designatur? quem sicut natura extra stabula disciplinae edidit, ita vagus in voluptatum suarum campo permansit. Vita namque beati Job attestante, cognoscimus exspectasse Redemptoris adventum multos etiam ex gentilibus. Herba ergo onagri est haec ipsa mediatoris incarnatio, per quam ipsa gentilitas jam satiatur. Quia enim ersitatis conditor ex nostra substantia carnem sumens fenum fieri voluit, ne nostra in perpetuum fenum caro remaneret . » Tunc ergo herbam onage. invenit, cum gentilis populus gratiam divinae incarnationis accepit. Sed quia diu vota electorum genti
Abbreviated transcription (Latin):
tis & ydolatriȩ. ad alta uirtutũ culmina &
ad amplexus sponsi ascendisset. Et bene ait
sic̃ uirgula fumi ex aromatib myrrȩ et
thuris. & uniu̾si pulueris pigmentarii:
idẽ igne amoris accensa. uel omni nisu uir¬
tutũ ad cȩlestia tendit. ꝑ myrrã mortifica¬
tio carnaliũ uoluptatũ: ꝑ thus puritas
orationũ : & indiuersis puluerib pigmen¬
tarii. omniũ uirtutũ odor acipit᷑. Unde
alibi stupens ȩccłia dicit. Nesciui: anima
mea conturbauit me ꝓpt̃ qͣdrigas amina¬
dab. Acsidixisset. Nesciui o eccłia gentium
dona gr̃ẽ spũalis inte eẽ: s anima mea con¬
turbauit me ꝓpt̾ inductionẽ noui testam̃ti.
& ȩuangłicȩ qͣdrige. Aminadab qͥppe int̃¬
pretat᷑ ppłs m̃s spontaneus: idest xp̃i qͥ spon¬
te grãm suam contulit ȩccłiȩ: qͥ ꝑ totũ iam
uehit᷑ orbẽ. S qͥa eandem grãm nondũ
adhuc ꝑceperat eccłia: s sterilis ꝑmanebat¬

Expanded text:
tis et idololatriae, ad alta virtutum culmina, et tis et idololatriae, ad alta virtutum culmina, et ad amplexus sponsi ascendisset. Et bene ait: « Sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii, » id est igne amoris accensa, vel omni nisu virtutum ad coelestia tendit. Per myrrham, mortificatio carnalium voluptatum. Per thus, puritas orationum: et in diversis pulveribus pigmentarii omnium virtutum odor accipitur. Unde alibi stupens Synagoga dicit, « Nescivi, anima mea conturbavit me, propter quadrigas Aminadab . » Ac si dixisset, Nescivi, o Ecclesia gentium, dona gratiae spiritualis in te esse, sed anima mea conturbavit me propter inductionem Novi Testamenti, et evangelicae quadrigae. Aminadab quippe interpretatur populus meus spontaneus, id est Christus qui sponte gratiam suam contulit Ecclesiae, qui per totum jam vehitur orbem. Sed quia eamdem gratiam nondum adhuc perceperat Ecclesia, sed sterilis permanebat et
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ fr̃nitatis habemꝰ. Quia tam̃ caden¬
tes angłi. & ante aduentũ saluatoris & coti¬
die contͣ ȩccłiam gentiũ bellũ gerunt. dicat.
filii matͥs meȩ pugnauert̃ contͣme. Ae si
dicat. Quia creator m̃s ingentilitate me
deseruit. filii matris mee pugnauert̃ contͣ
me. Noli me despicere osy nagoga. qͥa si nigra
sum ꝑ meritũ. formosa sum ꝑ diunȩ p̾des¬
tinationis grãm.S: ido sy nagoga despicie¬
bat ȩccłiam. qͥa attendebat qualis erat. sed
ignorabat ut diximꝰ qualis futura erat. Uerũ
postea considerans ȩccłiam. ꝑ naturale inge¬
niũ ornatã. diuina scilicet illustratã gr̃a.
desertũ. sic̃ uirguła fumi ex aromatibus
myrrȩ & thuris᷑ & uniu̾si pulueris pigmen¬
tarii ; Nam ammiratur quomͦ gentiũ ppłs
nullo circũcisionis mysterio mundatꝰ: nul¬
lis ꝓpħarũ ammonitionib instructꝰ. subito
ab infimis uoluptatib ꝑ desertũ gentilita¬

Expanded text:
tatem fraternitatis habemus: quia tamen cadentatem fraternitatis habemus: quia tamen cadentes angeli, et ante adventum Salvatoris, et quotidie contra Ecclesiam gentium bellum gerunt, dicat: « Filii matris meae pugnaverunt contra me. » Ac si dicat, quia creator meus in gentilitate me deseruit, « filii matris meae pugnaverunt contra me. » Noli me despicere, o Synagoga, quia si nigra sum per meritum, formosa sum per divinae praedestinationis gratiam. Sed ideo Synagoga contemnit Ecclesiam, quia attendebat qualis erat, sed ignorabat, ut diximus, qualis futura erat. Verum postea considerans Ecclesiam per naturale ingenium ornatam, divina scilicet illustratam gratia desertum sicut virgula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? » Nam admiratur quomodo gentium populus, nullo circumcisionis mysterio emundatus, nullis prophetarum admonitionibus instructus, subito ab infimis voluptatibus per desertum gentilita
Abbreviated transcription (Latin):
qł synagoga udeoꝵ eccłiam gentiũ ꝑsecu¬
ta est: & ꝓpt̃ ydolatrie cultũ contemnebat &
exꝓbrabat. Deniq etiam ipsa pͥmitiua ȩccłia
ignorans mẏsteriũ ipsiꝰ saluationis. petrũ
reclarguere uolebat. quare ingressꝰ ad cor¬
nelium eẽt & manducar& cũ gentibꝰ sed
petrus cũ diuinã grãm eiᷤ retulisset głifi¬
cauerunt đm. De qͣ etiã despectione pdola¬
triȩ. excłia exgentib synagoge respondit
dicens. Noli me considerare qd̃ fusca sim:
qͥa decolorauit me sol. Acsi aꝑte dixisset.
Inde fusca sum unde peccatͥx: qͥa me sol
decolorauit. idest creator m̃s inerrore po¬
sitam me deseruit: & radios suȩ districtioniᷤ
subtraxit: ego in errorẽ lapsa sum. Unde
& subiunxit. filii matris meȩ pugnauer̃t
ligunt᷑ : quia ab una gr̃a benignitatis & po¬
tentiȩ dĩ. nos & angłi conditi sumꝰ: & ex eo
qđ rationales sumꝰ. quasi quandam socie¬

Expanded text:
quod Synagoga Judaeorum Ecclesiam gentium persecuquod Synagoga Judaeorum Ecclesiam gentium persecuta est, et propter idololatriae cultum contemnebat et exprobrabat. Denique etiam ipsa primitiva Ecclesia ignorans mysterium salvationis ipsius, Petrum redarguere volebat, quare ingressus esset ad Cornelium et manducaret cum gentilibus. Sed Petrus cum divinam gratiam eis retulisset, glorificaverunt Deum . De qua etiam despectione idololatriae, Ecclesia ex gentibus Synagogae respondit, dicens: « Noli me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . » Ac si aperte dixisset: Inde fusca sum, unde peccatrix, quia me sol decoloravit, id est creator meus in errore positam me deseruit, et radios suae districtionis  Ego in errorem lapsa sum, unde et subjungit: « Filii matris meae pugnaverunt tur spiritus, quia ab una gratia benignitatis et potentiae Dei, nos et angeli conditi sumus. Et ex eo quod rationales sumus, quasi quamdam socie
Abbreviated transcription (Latin):
di manifestũ ẽ illis. Ds enĩ illis manifestauit.
S bene ait tͥstis. quia dñs concluserat uuluã
eiꝰ. Demq quia spualiter cło generare filios
ñ poterat anxie ferebat: scilicet quia nondũ
aduenerat tempꝰ miserendi eiꝯ. ut a sua ste¬
rilitate aꝑiretur: & sp̃uali grã fecundaret᷑.
Cuiꝯ fecunditatẽ longe considerans ysaias
ñ pariebat filios. uerũ etiã a gr̃a dñicȩ in car¬
nationis & ab amissione legis sterilẽ se uidebat.¬
Sed ut hoc ꝑpendere potuisset. ꝑ naturale in¬
geniũ intellexit. qͥa ipsam dñs diligebat:
scilicet ñ qͣlis tẽ erat: s qͣlis inp̃destinatione
futura erat. S qͥa hanc p̾destinationẽ & fu¬
turam grãm sẏnagoga ignorabat. gentilitatẽ
despiciebat: & insuꝑ etiã odio insequebat᷑. Seqͥt᷑.
Aff ligebat qͦq eã emula eis & uehem̃ter ange¬
bat: in tantũ ut ex ꝓbraret qd̃ conclusisset
dñs uuluã eiꝰ. Pulli gͥ legenti dubiũ est.

Expanded text:
im illis manifestavit, sed bene ait, tristis, quia Dominus concluserat vulvam ejus. Denique quia spiritualiter Deo generare filios non poterat anxie ferebat, scilicet quia nondum advenerat tempus miserendi ejus, ut a sua sterilitate aperiretur, et spirituali gratia fecundaretur. Cujus fecunditatem longe considerans Isaias,non pariebat filios, verum etiam a gratia Dominicae incarnationis, et ab amissione legis sterilem se videbatSed ut hoc perpendere potuisset, per naturale ingenium intellexit. Quia ipsam Dominus diligebat, scilicet non qualis tunc erat, sed qualis in praedestinatione futura erat. Sed quia hanc praedestinationem et futuram gratiam Synagoga ignorabat, gentilitatem despiciebat, et insuper etiam odio insequebatur.emula ejus, et vehementer angebat, intantum, ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam ejus. » Nulli igitur legenti dubium est,
Abbreviated transcription (Latin):
chana. & duab uxorib eiꝰ ac partib earũ. &
cȩt̾a quȩ inseruima ꝓ ut intelligere potuimꝰ.
& a traditore didicima describere conati sumꝰ.
Quȩ si cui displicuerint. & meliꝯ inuentire po¬
tuerr. nos sequenda iudicauimꝰ: qͥa magis
decreumꝰ alt̾iꝯ sensũ sequi: quã ꝑtinaciȩ deser¬
uire. Ceterũ his descriptis: ad ea quȩ sequun¬
tur dño fauente stilũ uertere conabimur.
Sed priꝯ notandũ qͥa ñ nulli iuxta ethicam
disciplinã. id est moralem. quã alit̃ tropologiã
nominant. helchana qͥ int̃pretat᷑ dñi pos¬
sessio. scm quẽlibet & ꝑfectũ p̃dicatorẽ intel¬

Expanded text:
cana, et duabus uxoribus ejus, ac partibus earum, et caetera quae inseruimus, prout intelligere potuimus, et a traditore didicimus, describere conati sumus. Quae si cui displicuerint, et melius invenire potuerit: nos sequenda judicavimus, quia magis decrevimus alterius sensum sequi, quam pertinaciae deservire. Caeterum, his descriptis, ad ea quae sequuntur, Domino favente, stylum vertere conabimur: sed prius notandum quia nonnulli juxta ethicam disciplinam, id est moralem quam aliter tropologiam nominant, Elcanam, qui interpretatur Domini possessio, sanctum quemlibet e
Abbreviated transcription (Latin):
archarũ & ꝓpħarum. ad insaniam infidelita¬
tis conuersros mutũ meruert habere a uero
sacerdotio xp̃i: & confessione ueri sacerdotis.
De quo scriptũ est. Iurauit dñs & ñ penitebit eũ:
tu es sacerdos mȩternũ scõm ordinẽ melchise¬
dech. Et quia eccłiam sͥ ꝓprie quȩ xp̃o debebat᷑¬
& noluerunt suscitare sem̃ ficłi in nomi ne
defuncti frĩs id est xp̃i. uixta qd̃ in lege scͥptu
erat: ñ meruert̃ esse insorte eoꝵ de quib apłs

Expanded text:
iarcharum et prophetarum, ad insaniam infidelitatis conversi, os mutum meruerunt habere, a vero sacerdotio Christi et confessione veri sacerdotis, de quo scriptum est: « Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedeet noluerunt suscitare semen fidei in nomine defuncti fratris, id est Christi, juxta quod in lege scriptum erat, non meruerunt esse in sorte eorum. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotiũ & regnũ: & corpore infidelitatis nu¬
di frigesrunt inter gentes. Sequitur.
edit oͦ helchana. fenennȩ & filiis eiꝰ & fili¬
abus partes. Annȩ aut̃ dedit partem unã
tͥstis: qͥa annã diligebat. Iam enĩ suꝑius

Expanded text:
sacerdotium et regnum, et torpore infidelitatis nusacerdotium et regnum, et torpore infidelitatis nudi, frigescunt inter gentes. Sequitur: « Dedit ergo Elcana Phenennae et filiis ejus et filiabus partes. Annae autem dedit partem unam t
Abbreviated transcription (Latin):
bona ĩ & iđo nudi & discalciati a uiera fide &
dignitate sacerdotii remanserunt. Quod ꝑti¬
mescebat agere ioħs: qͣndo dicebat eis. Non
nudare ñ ualeo: quia nom̃ sponsi mͥ immeritꝰ
ñ usurpo. Quod quia scribȩ & pharisei indebi¬
te usurpare conati sunt. uidelicet nom̃ sponsi
serunt. immo infaciem conspuere ñ dubita¬
uerunt. iure nom̃ eoꝵ dictt᷑ domꝰ discalciati.
sic̃ in lege scͥptum est: ac ꝑ hoc nudi reman¬
serunt ab omini dignitate: & discalciati ab
exemplis patarcharũ & ꝓpħarum. Inde sy¬
lo quidem eis congruit: ubi sacerdotes fuisse
leguntur. Sylo namq dimissio eis uel peticio
interpretat᷑. Quia enĩ ipsi expetiert̃ pilatum
ut dimitteret eis barraban. e iũm traderet
eis. unde ad insaniam crudelitatis conuersi.
clamabant dicentes. si dimiitis eũ ñ es amicꝰ
cesaris. & itẽ. crucifige crucifige eũ. merito
dimissi fuerunt & derelicti a dõ. exirti ab oĩ
bonitate traditi sunt gentib & amiserunt

Expanded text:
 ideo nudi et discalceati a vera fide et dignitate sacerdotii remanserunt. Quod pertimescebat agere Joannes quando dicebat eis, « Nonudare non valeo, quia nomen sponsi mihi immeritus non usurpo. Quod quia scribae et Pharisaei indebite usurpare conati sunt videlicet nomen sponsi serunt, imo in faciem conspuere non dubitaverunt: jure nomen illorum dicitur domus discalceati, sicut in lege scriptum est . Ac per hoc nudi remanserunt ab omni dignitate, et discalceati ab exemplis patriarcharum et prophetarum. Unde Silo quidem eis congruit, ubi sacerdotes fuisse leguntur. Silo namque dimissio ejus, vel petitio interpretatur: quia enim ipsi expetierunt Pilatum, ut dimitteret Barabbam, et Jesum traderet eis . Unde ad insaniam crudelitatis conversi, clamabant dicentes: « Si dimittis eum, non es amicus Caesaris . » Et item: « Crucifige, crucifige eum . » Merito dimissi fuerunt, et derelicti a Deo, exuti ab omni bonitate, traditi sunt gentibus, et amiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dñi. sp̃c sapientiȩ & intellectꝰ. sp̃c consilii
& fortitudinis: & nelie. Sequitur.
Habuitq uxores duas: nom̃ unmi fenenna :¬
eecłiȩ gentiũ ⁊ synagoge. p̃tenderunt ima¬
ginẽ. Fenenna nãq sy nagoge typũ p̾line¬
bat quȩ fȩcunda pͥmũ in filiis extitit: qͦs deo
ꝑ p̃dicationem legis generare uidebat᷑. S qͥa
conu̾sa ẽ a fide patriarcharũ & ppħarũ ad
infidelitatẽ: in fęcunda ꝑmanet. Anna uͦ

Expanded text:
spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis , » et reliqua. Sequitur: « Habuitque uxores duas, nomen uni Phenenna, eEcclesiae gentium et Synagogae, praetenderunt imaginem. Phenenna namque Synagogae typum praelibabat quae fecunda primum in filiis exstitit, quos Deo per praedicationem legis generare videbatur. Sed quia conversa est a fide patriarcharum et prophetarum ad infidelitatem, infecunda perman
Abbreviated transcription (Latin):
mas ad me: cũ nichil penitꝰ loqueret᷑. Hinc
tot sui desiderii uoces emisit: sic̃ scͥptum est.
orro anna loquebat᷑ in corde suo: tantũq la¬
bia illio mouebant᷑. Hinc dñs in ȩuangłio di¬
cit. Intra incubiculũ: & clauso ostio ora patrẽ
tuũ: & pat̾ tuus qͥ uidet in abscondito reddet
tibi. Clauso qͥppe ostio petit incubiculo: qui
tacenti ore in conspectu suꝑnȩ pietatis fundit
affectũ m̃tis. Et uox audit᷑ in abscondito: cũ
ꝑ scã desideria silenter exaudit᷑. Unde dicitur.
Desideriũ pauꝑum exaudiuit dñs. Et quia
anna ita dñm postulauit: ex audiri ꝓ filio
ꝓmeruit. Quȩ concepit & peꝑit filiũ. uo¬
cauitq nom̃ eiꝰ samuel: eo qd̃ a dño postulas

Expanded text:
mas ad me? » cum penitus nihil loqueretur. Hinc mas ad me? » cum penitus nihil loqueretur. Hinc tot sui desiderii voces emisit. Sicut scriptum est: « Porro Anna loquebatur in corde suo, tantumque labia illius movebantur. » Hinc Dominus in Evangelio dicit: « Intra in cubiculum tuum et, clauso ostio, ora Patrem tuum, et Pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi . » Clauso quippe ostio, petit in cubiculo, qui tacenti ore in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria silenter exauditur. Unde dicitur: « Desiderium pauperum exaudivit Dominus. » Et quia Anna ita Dominum postulavit, exaudiri pro filio promeruit. « Quae concepit et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samu
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑ fidem: scdo conungat᷑ fenennȩ id est
conu̾sioni: quia post grãm credulitatis. se¬
qui debet emendatio morũ. Prima filios
generat fenenna: quia pͥmi fructꝰ ꝓfe¬
runt᷑ ꝑ conu̾sionẽ. Nisi em̃ conuertamur
a malo ñ poterimꝰ effici patres de anna:
& generare samuhel. qͥ hic int̃pretari po¬
test. ubi ipse ds. Ubi enĩ sp̃c gr̃ȩ est: ibi dicit᷑
ds. Unde Paulꝰ ait. & cadens infaciẽ: ad orabit
dm̃n dicens. Uere ds in uob̾ est. Et ido nisi p̃ce¬
dant oꝑa conuersionis: ñ possumꝰ dona diui¬
ni sp̃c generare. Et hoc orandũ ẽ. S sciendũ
est: quia d̾̃s ñuoce tantũ inuenitur. s corde.
Unde beatus iob loquit᷑ dicens. Qͥs mͥtͥbuat
adiutorem: ut desideriũ meũ omĩps audiat
Non ait p̃ces: s desideriũ meũ. Uera quippe
postulatio ñ in uoce oris ẽ: s in cogitationib
cordis. Hinc ẽ qđ ad moysen dicitur: qͥd cla¬

Expanded text:
tis per fidem . » Secundo conjungatur Phenennae, id est tis per fidem . » Secundo conjungatur Phenennae, id est conversioni, quia post gratiam credulitatis, sequi debet emendatio morum. Prima filios generat Phenenna, quia primi fructus proferuntur per conversionem. Nisi enim convertamur a malo, non poterimus effici patres de Anna, et generare Samuelem, qui hic interpretari potest, ubi ipse Deus. Ubi enim spiritus gratiae est, ibi dicitur Deus. Unde Paulus ait: « Et cadens in faciem, adorabit Deum, dicens: Vere, Deus in vobis est . » Et ideo nisi praecedant opera conversionis, non possumus dona divini Spiritus generare. Et hoc orandum est sed sciendum est quia Deus non voce tantum invenitur, sed corde. Unde beatus Job loquitur, dicens: « Quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum Omnipotens audiat? » Non ait, preces, sed « desiderium meum. » Vere quippe postulatio non in voce oris est, sed in cogitationibus cordis. Hinc est quod ad Moysen dicitur: « Quid cla
Abbreviated transcription (Latin):
describit᷑: qͥa ꝑfectꝰ quilibet p̃dicator ñ ẽ ÷ nisi
utramq uitã exercere nouerit. Debet ex am¬
plexibus fenennȩ. tnsire ad complexus annȩ:
quia debet se priꝯ exercere in actiua: ut dũ
multos filios generauerit. possit post modũ
ad contẽplanuã uitã artiꝰ accingi. & toto
desider io ineiꝰ contemplatiõe morari: & ꝑfec¬
ta oꝑa gignere. Quib uxorib & filiis & filia¬
bus partes tͥbuit: qͥa summꝰ uir. siue infir¬
ma seucreauerit oꝑa fortia. semꝑ studet &
in actiua ae in contẽplatiua uita desudans.
ampliꝯ laborando uirtutib uirtutes subnet᷑¬
tere: ut ꝑfectꝰ inueniat᷑ qͣndoq in contẽpla¬
tione. Et ido qui uult effici possessiod̾i has
duas ducat uxores: actiuã scilicet pͥmũ:̃ ac
deinceps tnͣseat ad contẽplatiuã. Seu ut alit̃
dicamꝰ. coniungat sͥ eã quȩ nobilior ẽ annã
hoc ẽ grãm:: hȩc enĩ pͥma coniungit᷑ homini

Expanded text:
describitur, quia perfectus quilibet praedicator non est, nisi describitur, quia perfectus quilibet praedicator non est, nisi utramque vitam exercere noverit. Debet ex amplexibus Phenennae, transire ad complexus Annae: quia debet se prius exercere in activa, ut dum multos filios generaverit, possit postmodum ad contemplativam vitam arctius accingi, et toto desiderio in ejus contemplatione immorari, et perfecta opera gignere. Quibus uxoribus et filiis et filiabus partes tribuet: quia summus vir sive infirma, seu creaverit fortia opera, semper studet et in activa et in contemplativa vita desudans amplius laborando, virtutibus virtutes subnectere ut perfectus inveniatur quandoque in contemplatione. Et ideo qui vult effici possessio Dei, has duas ducat uxores: activam scilicet primum, ac deinceps transeat ad contemplativam. Seu, ut aliter dicamus, conjungat sibi eam, quae nobilior est, Annam, hoc est gratiam. Haec enim p
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓximũ reuocare: infirmantis curã gere¬
re: quȩ singulis quibq expediant dispensare.
Quȩ ñ uninerito significat᷑ ꝑ fenennã fecun¬
dam. quȩ int̃pretatur conu̾sio: quia actiua
multas habet actiones. quib subuenire po¬
test ꝓximis: ad qͣs necesse ẽ ut sollicite conu̾¬
tatur. Est enĩ fecunda infiliis & filiab: qͥa
fortia licet infirma uideant᷑ incõparatiõe
contemplationis. gignit oꝑa. parit̃ & infir¬
ma:. quȩ significant᷑ ꝑ filios & ꝑfilias. Con¬
templatiua uͦ uita ẽ. caritatẽ quide łi &¬
ꝓximi tota m̃te retinere. s ab ext̾iori actio¬
ne quiescere. & soli desiderio concditoris in¬
herere: ut nichil iam agere libeat: s cal¬
catis curis om̃ib. ad uidencła faciem sui
conditoris animꝰ in ardescat. Hȩc enim
significat᷑ ꝑ annã quȩ int̃pretat᷑ grã: s ste¬
ut eã p̃dicando plures filios gignere possit.
Unde ̃ immerito ꝑannã q̃ int̾pretat᷑ gr̃a¬

Expanded text:
ximum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant, dispensare. Quae non immerito significatur per Phenennam fecundam, quae interpretatur conversio, quia activa multas habet actiones quibus subvenire potest proximis. Ad quas necesse est, ut sollicite convertatur. Est enim fecunda in filiis et filiabus, quia fortia licet infirma videantur, in comparatione contemplationis gignit opera pariter infirma, quae significantur per filios et filias. Contemplativa vita est vero, charitatem Dei te retinere, sed ab exteriori actione quiescere, soli desiderio conditoris inhaerere, ut nihil jam agere libeat, sed calcatis curis omnibus ad videndam faciem sui conditoris animus inardescat. Haec enim significatur per Annam, quae interpretatur gratia, sed steut eam praedicando plures filios gignere possit. Unde non immerito per Annam, quae interpretatur gra
Abbreviated transcription (Latin):
Et abiit mulier inuiã suã & comedit: uultꝰq
illis ñ sunt amplis indiu̾sa mutati. Et factũ
est post circulũ dierũ concepit anna & peꝑit
filiũ: uocauitq nom̃ eiꝰ samuhel: eoqd a dño
id est post anni reditũ. peꝑit anna puerũ. uoca
ds erat. qui a sterili exoratꝰ concessit habere fi¬
lium: qui digno erat intemplo dĩ cunctis dieb

Expanded text:
« Et abiit mulier in viam suam et comedit, vultusque « Et abiit mulier in viam suam et comedit, vultusque illius non sunt amplius in diversa mutati. Et factum est post circulum dierum concepit Anna et peperit filium vocavitque nomen eius Samuhel eo quod a Domino id est post anni reditum, peperit Anna puerum, vocavDeus erat, qui ab sterili exoratus concessit habere filium, qui dignus haberetur in templo Dei cunctis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex multitudine doloris mei locuta sũ usq
in p̃sens. Belial. int̃pretat᷑ absq uigo. Nota
qd̾ hi qui hebrietatẽ sectant᷑: filii belial uocitent᷑.
Hoc loco implet᷑ illud qđ scͥptũ ẽ. homo uidet
in facie. ds̃ autẽ intuet᷑ cor: quia heli tantũ os de¬
precantis annȩ intuebat᷑. & uocẽ eiꝰ penitus ñ
audiebat: & motũ labioꝵ cernens estimabat
ebriam eẽ. Illa aut̃ qͥa sursũ eleuabat cor. ꝙ con¬
fitebatur dño in toto corde suo. respexit dñs ad
orationẽ en: & ñ spreuit p̃ces eiꝰ. Nobisq opti¬
mus modꝰ orandi ad exemplũ datꝰ est. sicut in
sequentib pleniꝰ dicturi sumꝰ. ut ñ in multilo¬
quio formems p̃ces nr̃as ad dnm. s in cõpunctio¬
ne cordis & effusione lacrimarũ nos exaudiri
seiamꝰ: quia sacrificiũ dõ ẽ spẽ contribulatꝰ:
cor contritũ & humiliatũ ds̃ ñ spernit. Quod
tunc digne fit: si oratione cõpleta nos in eodẽ
tenore iusticie ꝑmaneamꝰ. Unde & sequitur.

Expanded text:
is et moeroris mei locuta sum usque in praesens. » Belial interpretatur absque jugo. Nota quod hi qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocitentur: hoc loco impletur illud quod scriptum est, « Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor , » quia Heli tantum os deprecantis Annae intuebatur, et vocem ejus penitus non audiebat, sed motum labiorum cernebat, aestimabat ebriam esse. Illa autem, quia sursum elevabat cor et confitebatur Domino in toto corde suo, respexit Dominus ad orationem ejus, et non sprevit preces illius. Nobisque optimus modus orandi ad exemplum datus est sicut in sequentibus plenius dicturi sumus, ut non in multiloquio formemus preces nostras ad Dominum, sed in compunctione cordis et effusione lacrymarum, nos exaudiris: quia « sacrificium Deo est, spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . » Quod tunc digne fit, si, oratione completa, nos in eodem tenore justitiae permanebimus. Unde et sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
elegerit dñs ds̃ tuus. Ergo in sylo cũ eẽt eo t̃ꝑe
archa dñi: ibi hic helchana cũ ẽẽt ipse leuita. post
oblatas uictimas cũ uxorib & filiis atq filiabꝰ
pariter uescebat᷑. Deditq fenenne
uxori suȩ & cunctis filiis eiꝰ & filiab partes:

Expanded text:
elegit Dominus Deus tuus . » Ergo in Silo cum esset eo tempore elegit Dominus Deus tuus . » Ergo in Silo cum esset eo tempore arca Domini, ibi hic Elcana, cum esset ipse Levita, post oblatas victimas cum uxoribus et filiis atque filiabus pariter vescebatur. « Deditque Phenennae uxori suae, et cun
Abbreviated transcription (Latin):
tab nacułu dĩ a tẽporib iosuȩ filii nun. postꝙͣ
uicerat gentes quȩ t̾ram reꝓmissionis possede¬
rant: usq ad tempora samuhelis. Narratur
enĩ in libro it̃unaue: qđ p̃dictus dux sorte ibi
missa corã dño. t̾ram reꝑmissionis singulis
tͥbub distribuerit. Est autẽ sylo in nonage¬
simo miliario neapoleos: in regione acrabite¬
na. S & iudȩ patriarchȩ filiũ selon appellatũ
legimꝰ. Ad hanc gͦ urbem ascendit helchana
cũ domo sua statutis dieb scdm legẽ: ut adora¬
ret & sacrificaret dño exercituũ. Q uod autem
dicit. statutis diebꝰ. hoc ẽ trib festiuitatib:
pascha iudelicet. pentecosten. & sollẽntate
tab̾ naculoꝵ Unde dñs in exodo p̃cepit
dicens: trib uicib ꝑ singłos annos mͥ festa cele¬
brabitis. Et itẽ. Ter inquit in anno apparebit
om̃e masculinũ tuũ corã dño dõ. in loco quem

Expanded text:
tabernaculum Domini a temporibus Josue filii Nun, postquam tabernaculum Domini a temporibus Josue filii Nun, postquam vicerat gentes quae terram promissionis possederant, usque ad tempora Samuelis. Narratur enim in libro Jesu Nave quod praedictus dux sorte ibi missa coram Domino terram repromissionis in singulis tribubus distribuerit. Est autem Silo in nonagesimo milliario Neapoleos, in regione Acrabitena. Sed et Judae patriarchae filium Seloh appellatum legimus. Ad hanc ergo urbem ascendit Elcana cum domo sua statutis diebus secundum legem, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum. Quod autem dicit, « statutis diebus » hoc est tribus festivitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste et solemnitate Tabernaculorum. Unde Dominus in Exodo praecepit, dicens: « Tribus vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis . » Et item: « Ter, inquit, in anno apparebit omne masculinum tuum coram Domino Deo in loco quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mat̃. Sophim. speculatores int̃pretantur.
Speculatores hic fortassis ꝓpħȩ intelligunt᷑:
quoꝵ filiꝰ helcana fuerit.
t habuit duas uxores: nom̃ uni anna᷑ &
nom̃ scd̃ȩ fȩnenna. fueruntq fenennȩ filii :
annȩ aut̃ ñ erant lib̃i. Conuenient᷑ gͥ
annȩ sterilitas cõme morat᷑. cuiꝰ partꝰ cele¬
brior futurus erat instar prioꝵ patrũ: ut
maiꝰ gaudiũ post longũ merorẽ de ꝑcepta
fecunditate insinuet᷑. Sic̃ enĩ abraham patͥ¬
archȩ legitima uxor. quã pͥmitꝰ duxit sara
uidelicet pͥmũ sterilis fuit agar ȩgyptia
generante filiũ :̃ x sic̃ iacob seruiente socero
suo ꝓ rachel uxore. ipsa rachel sterilis fuit. so¬
magnus futurus ꝓpħa etiam monstraretur.
t ascendebat uir ille de ciuitate sua statu¬
tis dieb: ut adoraret & sacrificaret dño exerci
tuũ insylo. & cȩt̾a. Sylo ciuitas est in
tͥbu effraim. In qͦ loco archa testam̃ti mansit.⁊

Expanded text:
et mater. Sophim, Speculator dicitur: et mater. Sophim, Speculator dicitur: speculatores hic fortassis prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuerit. « Et habuit duas uxores: nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna. Fueruntque Phenennae filii, Annae autem non erant liberi. » Convenienter igitur Annae sterilitas commemoratur, cujus partus celebrior futurus erat instar priorum patrum, ut majus gaudium post longum moerorem de percepta fecunditate parentum insinuetur. Sicut enim Abraham patriarchae legitima uxor, quam primitus duxit, Sara videlicet, primum sterilis fuit, Agar Aegyptia generante filium: et sicut Jacob serviente socero suo pro Rachel uxore, ipsa Rachel sterilis fuit, somagnus futurus propheta etiam monstraretur. « Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus, ut adoraret et sacrificaret Domino exelo civitas est in tribu Ephraim, in quo loco arca testamenti mansit ac
Abbreviated transcription (Latin):
helchanã ephrateũ ab ephrata. ñ ab ephram dici.
Hic int̾ medios ciues ephrem sortis existens. ra¬
mathaim sophim ciuitatẽ in habitabat. Unde
scͥptura eũ de monte fuisse ephraim cõmemorat.
Intra cunctas namq tͥb habitationẽ leuitarũ
fuisse ñ dubiũ ẽ. Ramathaim ipsa ẽ. quȩ in
eugłiis arimathia legit᷑. de qͣ fuisse ioseph eadẽ
eugłia comꝓbant. Est & enĩ ciuitas in regione
tamnitica. iuxta diospolim. De qua notandũ
ẽ qđ uixta hebraicã ueritatẽ ñ ramathaim. s
arimathia. siue aramathaim sic̃ in libris locoꝵ
legimꝰ habet᷑. Similit̃ &̃ in int̾pretationib he¬
braicorũ nominũ aramathaim reꝑitur: qd
nos ita legendũ ñ dubitamꝰ. Unde & arama¬
thaim nuncupat᷑: & int̾pretat᷑ excelsa duo.
uel eoꝵ. Bene excelsa duo iuxta hystoriam ut
duȩ intelligant᷑ tͥb regalis uidelic& ⁊ sacerdo¬
talis. idẽ uda & leui: ex quib extitit pat̾ eiꝰ

Expanded text:
Elcanam Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Elcanam Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Hic inter medios cives Ephrem sortis exsistens, Ramathaim Sophim civitatem inhabitabat, unde Scriptura de monte fuisse Ephraim commemorat. Intra cunctas namque tribus habitationem Levitarum fuisse non dubium est Ramathaim, ipsa est quae in Evangeliis Arimathia legitur, de qua fuisse Joseph eadem Evangelia comprobant . Est enim civitas in regione Tamnitica, juxta Diospolim. De qua notandum est, quod juxta Hebraicam veritatem non Ramathaim, sed Armatha sive Aramathaim sicut in libris locorum legimus habetur. Similiter etiam interpretationibus Hebraicorum nominum Aramathaim reperitur, quod nos ita legendum non dubitamus, unde et Armathia nuncupatur, et interpretatur excelsa duo vel eorum. Bene excelsa duo. Juxta historiam, ut quae intelligantur tribus, regalis, videlicet et sacerdotalis, id est Juda et Levi, ex quibus exstitit pater ejus
Abbreviated transcription (Latin):
de ramathaim sophim. de
monte effraim: & nom̃ eius
helchana. filiꝯ ieroam. filii
heliu. filii tau. filii suph
ephrateus. Quia enim
in ꝓlegoniena. iñmo in ysa¬
goge polliciti sumꝰ. prius
fundam̃ta hẏstoriȩ ponere. & post modum
culm̃ allegoriȩ. atq ubi gratũ fuerit mora¬
litatis armoniam inserere: id̾o pͥmũ fore
dotis. Quod enĩ pat̾ eiꝰ de tͥbu leui fuerit. u̾ba
dierũ manifestissime cõpbant: ubi series gen̾a¬
tionis usq ad leui ꝑducit᷑. Dicit᷑ enĩ filiꝰ fuisse
filii ioel. filii acariȩ. filii suphoniȩ. filii taat.
filii leui. filii caath. filii asyr. filii abiasaph.
generatio hic concor dare compbat᷑: quã genera¬
tionẽ in sequentib spũali intellectui concine¬
re conabim᷑. Matrẽ qͦq eio de tͥbu uida fuisse
monstrat᷑: in eo qđ ephrateus uocat᷑. Ephrateus
ab ephrata uxore caleph. quã constat fuisse de
liquido pateat eundẽ ysai patrẽ cdauid. non de
ephraim s de tͥbu iuda extitisse: ut ꝓbet eundẽ

Expanded text:
him, de monte Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroham, filii Eliu, filii Thau, filii Suph, Ephrataeus. » Quia enim in prolegomena, imo in isagoge polliciti sumus prius fundamenta historiae ponere, et postmodum culmen allegoriae, atque ubi gratum fuerit, moralitatis harmoniam inserere, ideoque primum ddotis: quod enim pater ejus de tribu Levi fuerit, Verba dierum manifestissime comprobant, ubi series generationis usque ad Levi perducitur. Dicitur enim filius fuisse filii Johel, filii Azariae, filii Sophoniae, filii Taath, filii Asir, filii Abiasaph, filii Chore, filii Isaar, generatio hic concordare comprobatur. Quam generationem in sequentibus spiritali intellectui concinnere conabimur. Matrem quoque ejus de tribu Juda fuisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata uxore Chaleb, quam constat fuisse de liquido pateat eumdem Isai patrem David, non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse: et probet eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ panes die ac nocte: & potũ suũ cũ fletu
temꝑabat. Surrexit aut̃ anna: postquã
ederat & biberat insylo. Et heli sacerdote
sedente suꝑ sellam ante postes templi dñi.
eli iste summꝰ sacerdos erat : & post samson
ppłm isrł regebat. ut in hebreoꝵ libro inuenit᷑
annis quadraginta: scđm autẽ septuaginta
interpretes. anniᷤ uiginti. Cum esset anna
amaro animo. orauit dum flens largit᷑: & uo¬
tum uouit dicens. Dñe exercituũ si respicienᷤ
uideris afflictionẽ famulȩ tuȩ. ⁊ recordatꝰ mei

Expanded text:
ejus panes die ac nocte, et potum suum cum fletu temperabat . « Surrexit autem Anna, postquam ederat in Silo et biberat, et Heli sacerdote sedente super sellam ante postes teli iste summus sacerdos erat, et post Samson populum Israel regebat, ut in Hebraeorum libro invenitur, annis quadraginta, secundum Septuaginta autem Interpretes, annis viginti « Cum esset Anna amaro animo, oravit Dominum flens largiter, et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et re
Abbreviated transcription (Latin):
Duod ait. dedita fenenne uxori suȩ. & cunc̃¬
tis filiis eiꝰ & filiab partes: hȩ partes. parteᷤᷤ
sacrificioꝵ qͣs de mmolatis dedit intelligunt᷑.
scdm consuetudinẽ legis. quãꝙͣ opinio iucłoꝵ
uestes intelligi uelit. Annȩ aut̃ inqͥt: dedit
partẽ unã tͥstis. Tristis inquit erat: quia dñs
concluserat uuluã eis. In hoc uͦ qd̾ subiunxit.
affligebat qͦq eã emula ei. & cȩt̾a: demonstra¬
tur qd sic̃ sarã sterisẽ agar concipiens despex̃:
ita & annã sterilẽ fenenna ꝓle fecunda emu¬

Expanded text:
uod ait, « deditque Phenennae uxori suae, et cunctis filiis et filiabus, partes: » hae partes, partes sacrificiorum, quas de immolatis dedit, intelliguntur secundum consuetudinem legis. Quanquam opinio Judaeorum, vestes intelligi velit, « Annae autem deditt, « tristis. » Tristis videlicet erat, quia Dominus concluserat vulvam ejus. In hoc vero quod subjunxit: « Affligebat quoque eam aemula ejus, » etc., demonstratur quod sicut Saram sterilem Agar concipiens despexit: ita et Annam sterilem Phenenna prole fecunda aemu
Abbreviated transcription (Latin):
idest tu adhuc in currib pharaonis sub¬
uicia seruiebas. sub uicia currebas ingen¬
tilitate. s ego attendi quid de te ꝑ p̃destinatio¬
nem feci: equitatui meo assimilaui te. idẽ
electis meis te similem atrendi:. tam̃ qͥa sponsꝰ
nondũ eã ꝓprio fanguine redemerat nec de¬
sponsauerat. sterilis habebat᷑: quia eiꝑ fidẽ
coniuncta ñ erat. S sy nagoga: ei quodammͦ
tib post aliqͣ quȩ int̾polata tudent᷑ in hẏsto¬
ria prolata pleniꝰ describere conabimur.
Erant aut̃ ibi duo filii heli ofni &e finees:
sacerdotes dñi. uia hẏstoria luce ela¬
rius patet: ad spũalẽ intellectũ tnͣs ducim᷑.
Ofni namq qͥ interpretatur discalciatꝰ. siue
insania conu̾sionis. & finees qͦq qui dicitur
os mutũ. scribas & phariseos significant iu

Expanded text:
id est, tu adhuc in curribus Pharaonis subid est, tu adhuc in curribus Pharaonis subintus serviebas, subintus currebas in gentilitate, sed ego attendi quid de te per praedestinationem fecit: « Equitatui meo te assimilavi, » id est electis meis te similem attendi. Tamen quia nondum sponsus eam proprio sanguine redemerat, nec desponsaverat, sterilis habebatur, quia ei per fidem conjuncta non erat, sed Synagoga ei quodammodo tibus post aliqua quae interpolata videntur, in historia prolata plenius describere conabimur. Erant alibi duo filii Heli, Hophni et Phinees, sacerdotes Domini. Quia historia luce clarius patet, ad spiritalem intellectum transducimur. Hophni namque, qui interpretatur discalceatus sine insania conversionis: et Phinees quoque, qui dicitur os mutum, scribas et Pharisaeos significant Ju
Abbreviated transcription (Latin):
& clama quȩ ñ parturis: quia multi filii de¬
sertȩ. magis quã eiꝰ quȩ habet uirũ. De qua
etiam se̾ptura ait. Qui habitare facit steri¬
lem in domo: matrẽ filioꝵ lȩtantẽ. Quȩ olim
ñ habet. Quid faciemꝰ sorori nr̃e:̃ in die qnͣdo
alloquenda est: Paruula inquiunt ẽ: quia
ministeriũ p̾dicationis nondũ sufficit
subire: ut filios generans. ab intimis miste¬
riis uelut ex uberib nutrire possit. Qd gͦ
ducenda ad fidem: ut q̃ mͦ sterilis udetur.
possit fecunda sp̃ualit̃ filios generare ⁊ Sẏ
Si aliqͦs habet in se fortes in fide. uel claros
ingenio. uł philosophia instructos. addamꝰ
illis ꝓpugnacula argentea. idẽ scientiã diui
narũ scͥpturarũr: ut possit ñ solũ ꝓtegere
infirmos. s etiã docere indoctos: ne semper
sterilis ꝑmaneat. Ista enĩ quãꝗꝙͣ tunc esset
uxor in p̃destinatione diuinȩ gr̃ȩ. iuxta
qd̾ sponsus loquitur de ea. equitatui meo in
currib pharaonis assimilaui te amica mea.

Expanded text:
quae non parturis, quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . » De qua etiam Psalmista ait: « Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . » Quae olim non habet . » Quid faciemus sorori nostrae, in die quando alloquenda est: Parvula, inquiunt, est quia mysterium praedicationis nondum sufficit subire, ut filios generans ab intimis mysteriis, vel ut ex uberibus nutrire possit. Quid ergo sterium ducenda ad fidem, ut quae modo sterilis videtur possit fecunda spiritualiter filios generare? SSi aliquos habet in se fortes in fide, vel claros ingenio, vel philosophia instructos, addamus illis propugnacula narum Scripturarum, ut possit non solum protegere infirmos, sed etiam docere indoctos, ne semper sterilis permaneat. Ista enim quanquam tunc uxor esset in praedestinatione divinae gratiae, juxta quod sponsus loquitur de ea: « Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea , »
Abbreviated transcription (Latin):
ẜaulus ait. Qͥ cũ in forma di esset ñ rapinam
arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equałe dõ: s semet ipsũ ex ina¬
niuit. & ueliqͤ. Qd paulꝰ ait. exmnaniuit:
hoc salomon dixit effudit. Qui iure effra¬
teus dr̃. E ffrateus:. frugifer int̾pretat᷑. Qͦd
bene eidem unigenito łi filio conuenit. Ipse

Expanded text:
Paulus ait: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam Paulus ait: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit , » et reliqua. Quod Paulus ait exinanivit, hoc Salomon dixit, effudit. Qui jure Ephrataeus dicitur, Ephrataeus frugifer interpretatur. Quod bene eidem unigenito Dei Filio convenit: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ ieroam. filii heliu. filii thau. filii suf ephra¬
teus. Ieroam qͥppe misericors int̾pretatur. he¬
liu uͦ ds̃ m̃s: suf aut̃ effundens. Quȩ nomina
sieut nob̾ uidetur: uire ad dm ꝑatrẽ referunt᷑.
Ipse ẽ miscdia nr̃a :̃ quia sua miseratione actũ
est. ut unigenitꝰ filis ad nos ueniens. suo eruo¬
re nos redimerae: iuxta qđ apłs ait: sic enim
dilexit ds̃ mundũ. ut unigenitũ daret ꝓ nob̾.
Qui in passione ꝓ nob̾ laborans: aiebat. Ds̃ m̃s:
ds mĩs: ut qͥd dereliqͥsti m̾e Unde suf effun-¬
dens dicitur: qͥa ad nos sinu suȩ pietatis eũ de
cȩlestib effudit: ut semetipsum exinaniret.
atq qͦdam mͦ effunderet: atq genꝰ humanũ
liberaret. Unde ꝑ salomonẽ in canticis canti¬
coꝵ dicit᷑. Unguentũ effusum: nom̃ tuum.¬
sitate diuinitatis suȩ ad naturã nr̃am se
ext̾iꝰ effudit: & ab eo qđ erat inuisibilis. ui¬
sibilem se reddidit. Si enĩ se ñ effunderet:
nequaꝙͣ nob̾ se innotesceret. De qͣ effusione :¬

Expanded text:
dicitur, filii Jeroham, filii Eliu, filii Suph Ephrataeus. Jeroham quippe misericors interpretatur: Eliu vero, Deus meus: Suph, effundens: quae nomina, sicut nobis videtur, jure ad Deum Patrem referuntur. Ipse est misericordia nostra, quia sua miseratione actum est, ut unigenitus Filius ad nos veniens, suo cruore nos redimeret, juxta quod Apostolus ait: « Sic enim dilexit Deus mundum, ut Unigenitum suum daret pro nobis . » Qui in passione, pro nobis laborans, aiebat: « Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? . » Unde Suph effundens dicitur, quia ad nos sinus suae pietatis eum de coelestibus effudit, ut semetipsum exinaniret, atque quodammodo effunderet, et genus humanum liberaret. Unde per Salomonem in Canticis canticorum dicitur: « Unguentum effusum est nomen tuusitate divinitatis suae, ad naturam nostram se exterius effudit, et ab eo quod erat invisibilis, visibilem se reddidit. Si enim se non effunderet, nequaquam nobis se innotesceret. De qua effusione
Abbreviated transcription (Latin):
dam cõmentatur. Quã siqͥs recipere noluerit
ñ contͣdicimꝰ: s si meliꝰ intellexerit. seqͥ gau¬
dent̃ gratulabundi decreuimꝰ. Cȩterũ dicamꝰ:
in hoc dignꝰ erat tantȩ uirtutis. ut gener re¬
gis efficeret᷑. Et hȩc est una res. Alt̾a uͦ qu̾a ei
ꝓposuit: scilicet si centũ p̃putia allophiloꝵ de¬
ferret. Qui ñ solũ centũ. uerũ etiam ducenta
attulit: & unde credit᷑ regio ꝑire uoto: incle
auctꝰ est gloriosiori tropheo. Ecce hẏstoriam.
Ceterũ tropice. qd̃ saul callide simulat dauid¬

Expanded text:
rum commentatur: quam si quis recipere noluerit, non contradicimus, sed si melius intellexerit, sequi gaudenter gratulabundi decrevimus. Caeterum dicamus in hoc dignus erat tantae virtutis, ut gener regis efficeretur: et haec est una res. Altera vero quam ei proposuit, scilicet si centum praeputia Allophylorum deferret, qui non solum centum, verum etiam ducenta attulit. Et unde creditur regio perire voto, inde actus est gloriosiori trophaeo: ecce historia. Caeteru
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi dũ contͣ uoluntatẽ di xp̃m int̾fic̾e nisi
sunt: ꝑ id salutẽ gentiũ egerunt. ꝑ qd̃ credi¬
derunt extinguere. Qd̾ eñĩ dauid alienigena¬
rum p̃̾putia priꝰ attulit. & sic demũ filiȩ sa¬
ul nuptiis adhesit: significabat qd̾ xp̃c ñ pris
synagogã conuibio suo desponderet: nͥ ante gło¬
sus ingentib fierit. Priꝰ enĩ innationib rese¬
cauit carnis pollutionẽ in utroq sexu: & post ea
copulatꝰ est synagoge. Postꝗͣ enĩ sicut scͥptũ ẽ
introierit plenitudo gentiũ: tunc om̃is isr ł
saluus fiet. Dupla autẽ idest ducenta p̃putia
attulit: siue ꝓiudeis & gentib acquisitis: si¬
ue quia maiorest numerus acquisitionis po¬
puli gentiũ: ꝙͣ credentiũ iudeoꝵ.¬

Expanded text:
m interficere nisi sunt, per id salutem gentium egerunt, per quod crediderunt exstinguere. Quod enim David alienigenarum praeputia attulit, et sic denuo filiae Saul nuptiis haesit, significabat quod Christus non prius Synagogam connubio suo sponderet, nisi gloriosus in gentibus fieret. Prius enim in nationibus resecavit carnis pollutionem in utroque sexu, et postea copulatus est Synagogae. Postquam enim, sicut scriptum est, introierit plenitudo, tunc omnis Israel salvus fiet . Dupla autem, id est ducenta praeputia attulit, sive pro Judaeis et gentibus acquisitis, sive quia major est numerus acquisitionis populi gentium, quam credentium Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
bus ipsũ secuti sunt. sicut fuerunt apłi & il¬
li qͥ in actib apłoꝵ uendebant om̃ĩa. & p̾cia
& dauid uestiuit. hoc indicasse uidet᷑ quod
cuncta sacram̃ta sp̃ualia. hoc est sacerdotiũ
atq p̃dicatio. quȩ ppło iudeoꝵ olim collata
fuerant ad xp̃i eccłiam tnͣsferenda essent.
siue scđm suꝑiorẽ sensum bene a tunica usq
ad baltheũ omĩa dedit. qͥa credentes qͥq qͥcqͥd
habere poterant in hoc mundo. omne in lu¬
crum xp̃i conferre satagebant.
Porro cũ reuerteret᷑ dauid ꝑeusso phiusteo¬

Expanded text:
bus, ipsum secuti sunt, sicut fuerunt apostoli et illi qui in Actibus apostolorum vendebant omnia, et pretia et David vestivit, hoc indicasse videtur: quod cuncta sacramenta spoliata, hoc est sacerdotium atque praedicatio, quae populo Judaeorum olim collata fuerat, ad Christi Ecclesiam transferenda essent. Sive secundum superiorem sensum, bene a tunica usque ad baltheum omnia dedit: quia credentes quique, quidquid habere poterant in hoc mundo, omnia in lucrum Christi conferre satagebant. « Porro cum reverteretur, percusso Philist
Abbreviated transcription (Latin):
licet aut insidiis filiȩ suȩ. ã qua se uidebat
multũ amari: aut causa p̾putioꝵ philistinoꝵ.
ꝓꝑpt̾ quȩ adipiscenda philisteos bello erat ag¬
gressurꝰ Unde & ait. In duab reb gener mĩs eriᷤ.¬
attulerat p̃putia philistinoꝵ ꝓ merob ꝙͣ saul
dedit adrieli molatitȩ: de postea ꝓ michol ducen¬
ta. Et quãuis ñ aꝑte dicat᷑ ꝓ merob sauli p̃pu¬
tia philistinoꝵ dauid dedisse: tam̃ qͥ p̃cedentia
& subsequentia ꝑlegerit & scrutatꝰ fuerit. in¬
ueniet eũ bis sauli p̃putia philisteoꝵ dedisse.

Expanded text:
licet aut insidiis filiae suae, a qua se videbat licet aut insidiis filiae suae, a qua se videbat multum amari, aut causa praeputiorum Philisthinorum, propter quae adipiscenda Philisthaeos bello erat aggressurus. Unde et ait: « In duabus rebus gener meus eriattulerat praeputia Philistinorum pro Merob, quam Saul dedit Adrieli Melothitae, et postea pro Michol ducenta. Et quamvis non aperte dicatur pro Merob Saul praeputia Philistinorum David dedisse, tamen qui praecedentia et subsequentia perlegerit, et scrutatus fuerit, inveniet eum bis Sauli praeputia Philist
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ accipit᷑. Saul aduersꝰ daiud inuidia
neci tradiderunt. & de uictoria eiꝰ qͣ hostẽ
antiquũ triumphauit. credentes in laudi¬
bus ipsiꝰ congratulari: grauit᷑ inde offensi st̃.
Dost diem alteram inuasit sp̃e dñi malus
saul. & ꝓphetabat in medio domus suę.
aliena retulisse. Qd̃ uͦ sequit᷑ de dauid. & egre¬
diebat᷑ & ingrediebat᷑ in conspectu ppłi. sio
accipiendũ est. Qñdo egrediebant᷑ inpugnã.
ipse pͥmꝰ more regio egrediebat᷑ in conspecty
eoꝵ & regrediebat᷑. Dilexit aut̃ clauid
michol filiã saul alteram. & nuntiatũ est
saul & placuit ei. Dix̃q saul. Dabo eã illi. ut
fiat ei inscandalũ. & sit suꝑ eũ manꝰ philis
tinoꝵ: & reliqͣ. Saul callidus simulator. ut
sine in uidiis suis posset dauid offerre discrimi¬
ni.studuit eũ michol filiȩ suȩ nuptiis alligari: si
centũ s allophiloꝵ p̃putia uictor offerret. Deniq¬
his duob ꝑiculis putabat eũ interimi posse: sci¬

Expanded text:
Sic enim accipitur: Saul adversus David invidia neci tradiderunt: et de victoria ejus qui hostem antiquum triumphavit, credentes in laudibus ipsius congratulari: graviter inde offensi sunt. « Post diem autem alteram invasit spiritus Dei malus Saul, et prophetabat in medio domus suae. aliena retulisse. Quod vero sequitur de David. « Et egrediebatur et ingrediebatur in conspectu populi. » Sic accipiendum est: Quando egrediebantur in pugnam, ipse primus, more regio, egrediebatur in conspectu eorum, et regrediebatur. « Dilexit autem Michol filia Saul altera David. Et nuntiatum est Saul, et placuit ei. Dixitque Saul: Dabo eam illi, ut fiat ei in scandalum et sit t. Nam Saul, callidus simulator, ut sine suis insidiis possit David offerre discrimini, studuit eum Michol filiae suae nuptiis alligare, si centum sibi Allophylorum praeputia victor offerret. pro qis Saul David putabat interimi posse, sci
Abbreviated transcription (Latin):
& sinistris habere describit᷑. ut ꝑ dexterã intel¬
ligamꝰ angłos electos. ꝑ sinistrã uͦ sp̃e reꝓbos.
Nec mouere debet qd̃ exercitꝰ cęli etiã repulsi
angłi uocant᷑. qͥa & ipsi ꝗͣuis ab ȩthero cȩlo ex¬
pulsi sint. adhuc tam̃ in aerio cȩlo demorant᷑.¬

Expanded text:
et sinistris habere describitur, ut per dexteram intelet sinistris habere describitur, ut per dexteram intelligamus angelos electos, per sinistram vero spiritus Nec movere debet quod exercitus coeli etiam repulsi angeli vocantur, quia et ipsi quamvis ab aethereo coelo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo demorant