comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia: praestat unum quod de eius actu
mystico sacra narrat historia: Cũ enĩ
dñs infigurã futuri baptis matis origi¬
nalis mundi scelera diluuii aquis ablue¬
ret: trans acta inundatione scire uo¬
lens noe qualiter sẽ facies haber& t̃rae.
emisit coruum: qui ad archam redire
contempsit : significans eos qui ab luti
licet unda baptismatis nigerrimum
tamen ueteris habitum hominis emen¬
datius uiuendo deponere neglegunt.
& ne scĩ sps unctione renouari mere¬
aintur statim ab intima catholicae
pacis & quietis unitate & teriora. id ẽ.
acculi desideria sequendo desciscunt.
Emisit post eum columbam: atilla
uenit ad eum uespere. portans ramum
oliuae uirentib folus inore suo : Anim¬
aduertitis credofrs. & me loquentem
uro intellectu praeuenitis : Ramum
oliuae uirentibus foliis gram esse sp̃s
sci uitae uerbis abundantẽ Decuius
plenitudine super xp̃m requiescente
psalmus ait Vnxit̾ te ds̃ ds tuus oleo

Expanded text:
tia, restat unum quod de ejus actu tia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius vivendo deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus foliis gratiam esse Spiritus sancti vitae verbis abundantem: de cujus plenitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo
Abbreviated transcription (Latin):
nis mysterium eiuit: Maceria eiusc̃
teneriores fidelium animos dum adfi¬
dei spei & dilectionis ꝑfectionem nutri¬
endos suscipiunt. quasi nidificantib
columbis inse locum pandunt. Haec
ergo fortiorum auxilia qui ad huc
pusilli infide sumus humiliter subea¬
mus his dnicȩ passionis sacramentis sẽꝑ
scĩficari curemus Talem namque om̃i¬
um nr̃m conuersationem dñs quaerit
talibus intentam studiis unius cuiusq
nr̃m uitam uidere desiderat: talium
uoce suas laudes decantari acpraedi¬
cari gratulatur: Surge inquit amica
mea. speciosa mea: & ueni columba mea
inforaminibus petrȩ incauernã mace¬
riae Ostende mihi faciem tuã. sonet
uox tua mauribus meis: Haec denatura
columbȩ septem uirtutis &xempla com¬
memorasse sufficiat E trecte fortasse
quia sp̃s scĩ qui incolumba descendit.
septi formis est gratia. Uerũ &x omnib:
quae de eius natura moraliter inter pre¬
tanda humana potest comperire soler¬

Expanded text:
nis mysterium, exivit. Maceria ejus est nis mysterium, exivit. Maceria ejus est teneriores fidelium animos dum ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis sacramentis semper sanctificari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscujusque nostrum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire soler
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentiã. in abstinentia aut̃ patien¬
tiam. in patientia aut̃ pietatẽ. inpicta¬
te aut̃ amorẽ fra ternitatis: Cemitũ
ꝓcantu hab&. Miseri simus & lugeamꝰ
& ploremus corã dnõ quifecitnos Risus
nr̃ inluctũ conuertatur : & gaudium
in merorem: Beati enim lugentes : qñm
ipsi consolabuntur Super aquas sedere
consueuit: utuenturi raptum accipitris
praeuisa in aquifumbra declin&: Etnos
mundi simus acmundaturi scriptura¬
rum fluentis seduli adsidere curemus :
Quarum speculis edocti. dinoscere &
praecauere ualeamus insidias hostis
antiqui. Tales quippe amat ecclesia .
sui laudib cantat. Oculi eius sicut colũ¬
bae quaclactȩ sunt lotȩ: & residenit
iuxta fluenta plenissima. Nidificare
sol& inforaminib petrae. incauerna
maceriae. Pętra xp̃s est: cuius incru¬
ce clauis manus. latus. ẽ. lancea ꝑfori¬
tum. unde continuo sanguis & aqua
nrae uidelic& scĩficationis & ablutio¬

Expanded text:
abstinentiam, in abstinentia autabstinentiam, in abstinentia auttiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis . Gemitum pro cantu habet. Miseri simus, et lugeamus, et ploremus coram Domino qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Tales quippe amat Ecclesia, ssui laudibus cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutio
Abbreviated transcription (Latin):
dõ placitã simplicitatẽ columbȩ forma¬
ꝓponitur: diligentius eius naturã uide¬
amus ut ꝑsingula innocentiȩ eius exem¬
pla uitae nobis emendatioris instituta
sumamus amalitia fellis aliena:
Om̃is a maritudo. & ira. & indignatio.
tollatur a nobis cumom̃i malitia: nullũ
ore uel unguib lȩdit. neminimas qui¬
dem musculas uel uermiculos quibus
minores pȩne om̃s auiculae sẽ suosque¬
nedentes nr̃i sint arma & sagit tae. ne
mordentes & comedentes inuicem.
consumamur ab inuicem: Contineamꝰ
manus a rapinis : quifurabatur iã non
furetur Magis aut̃ labor& operando
manib suis quodbonum est: ut habeat
unde tribuat necessitatẽ patienti:
Nam & columba sȩpe alienos quasi suos
fertur alere pullos: ipsa terrae fructi¬
bus & semine pascitur : Audiamus apłm
Bonum. ẽ. non manducare carnẽ &
non bibere uinum Et apłs p&rus
Ministrate inquit infide ur̃a uirtutẽ:
Inuirtute aut̃ scientiã. inscientia aũt

Expanded text:
Deo placitam simplicitatem columba prDeo placitam simplicitatem columba proponitur, diligentius naturam videamus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. A malitia fellis aliena est. Omnis amaritudo, et ira et indignatio tollatur a nobis, cum omni malitia . Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem aviculas, vel vermiculos, quibus minores pene omnes ane dentes nostri sint arma et sagittae, ne mordentes et comedentes invicem, consumamur ab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrate, inquit, in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitis inmundus sp̃s qui decorde nr̃o
spiritalibus diuitiis uacuos inueniens
septimplici peste deprimat. & sint
nouissima nrã peiora priorib Cauea¬
mus seduli ne ignẽ nobis ipsi quiuita e
iter obcludat nrõrum crebro accendamꝰ
fomite uitiorũ: flammeus nam que
gladius qualis cumq ille. ẽ. qui para dysi
ostia seruat. singulis quibusq fideliũ
redire possint ablatus. infidelibus aut̃
manet super immobilis. Sed & falso
fidelib uocatis quidem: sed non electis
Dumpost baptisma se criminibus impli¬
care non me tuunt: quasi post ex tinctio¬
nẽ idem ignisre accenditur. nemereant᷑
intrare regnum quod ficto corde ac du¬
plici requirunt. serpentino potius
dente fraudulenti quã simplici oculo
columbini: Quẽ in eccła sua multum
se diligere dñs ostendit: qui in amoris
cantico ait Scce tupulchra es amica
mea ecce tupulchra. oculi tui colum¬
barum: Unde quia nobis addiscendam

Expanded text:
sollicitis immundus spiritus, qui de corde nostro esollicitis immundus spiritus, qui de corde nostro espiritualibus divitiis vacuos inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus namque gladius qualiscunque ille est, qui paradisi ostia servat, singulis quibuscunque  Al.redire possit homo ablatus, infidelibus autem manet semper immobilis. Sed et falsis  Al., falso fidelibus vocatis quidem, sed non electis, dum post baptisma se criminibus implicare non metuunt, quasi post exstinctionem idem ignis reaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, serpentino potius dente fraudulenti quam simplici oculo columbini, quem in Ecclesia sua multum se diligere Dominus ostendit, qui in amoris Cantico ait: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra: oculi tui columbarum . Unde qu
Abbreviated transcription (Latin):
& baptizati audiuimus per humilem
oboedientiam baptismaͬ quae suscepi¬
mus. seruare curemus. Mund antes
mysteria eis quinecdum in hissunt ini¬
tiati suademus. & quot quot ꝑgradũ
sacerdotalẽ ad dispensanda illorum
sumus sacramenta promoti. humilit̃
iniunctũ nobis impleamus officium
Stude amus om̃s solliciti ut ianuam
patriae caelestis quae nobis est diui¬
nis pate facta mysteriis. humanis ipsi
nobis non interdudamus in lecebris
Neque cnim frustra dñm apud euuan¬
gelistam lucã post baptisma orasse. & sic
caelo aperto sp̃m acuocẽ patris uenisse
commemoratur : qui etiam tribus con¬
sonantibus euuangelistis baptizatus
mox ieiunium quadraginta dierum
solitarius &ercuit. Sed nos profecto
docuit: nosque suo informauit exem¬
plo. ut post acceptã inbaptismo remissi¬
onẽ peccatorũ. uigiliis. iciunus. oratio¬
nibus. ceterisque sp̃s fructib operam
demus: ne nobis torpentib minusque

Expanded text:
et baptizati audivimus, per humilem et baptizati audivimus, per humilem obedientiam baptisma quod suscepimus servare curemus, mundantes nnda et servanda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, vigiliis, jejuniis, orationibus caeterisque Spiritus fructibus operam demus, ne nobis torpentibus minusque
Abbreviated transcription (Latin):
sibi displicuiss& ds̃ conditor insinuat
cum ait. Penitet me hominẽ fecisse
in terra. Pȩnitentia quidem in dm̃
nulla cadit: sed nr̃o more loquens
qui conpungi pęnitentia solemus.
quando contra uotũ nr̃a opera uer¬
t uidemus. Pęnitere se dixit hominẽ
peccando degenerare conspexit. Infilio
autẽ suo unigenito sibi singulariter
conplacuit: quia hunc hominẽ quẽ
induerat apeccato immunẽ seruare
cognouit Etin hac quoque uoce
patris sicut & inceteris baptizati dñi
mysteriis om̃is iustitiae declaratur
impletio Co aeternus enĩ & consubs¬
tantialis patri filius descendente super
cum spũ quisit hominib intimatur.
ut per hoc discant homines pergratiã
sebaptismatis accepto spũ scõ defiliis
diaboli indĩ filios posse tranfferri:
sicut apłs edoc& fidelib ita loquens.
Accepistis spm̃ adoptionis filiorum.
in quo elamamus abbapater. Et
euuangelista iohannes Quot quot
inquit receperunt eum. dedit eis

Expanded text:
sibi displicuisse Deus conditor insinuat, sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. Poenitere se dixit hominem peccando degenerare  Al., deviare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius, descendente super eum Spiritu, qui sit hominibus intimatur, ut per hoc discant hse baptismatis accepto Spiritu sancto de filiis diaboli in Dei filios posse transferri. Sicut Apostolus edocet, fidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit, receperunt eum dedit eis
Abbreviated transcription (Latin):
animam non introibit sapientia
nec habi tauit incorpore subdito pe¬
catis Hinc est quod symon qui infelle
amaritudinis & obligatione iniquita¬
tis ꝑmanere consensit: partẽ sortẽq
in hoc spũ habere nequiuit. Illo enim
spũ plenus erat qui in serpente homi¬
nibus apparendo qua ipse malitiae
& insidiarũ peste infectus. eẽt. corda
diligenter edocuit. Sed descendente
Etecce uox decaelis dicens hic est
filius ms̃ dilectus : in quo mihi conpla
cui: Filius dĩ baptizatur in homine.
sp̃s dĩ descendit incolũba:. Pater ds̃¬
ad ẽ. inuoce : scaẽ & indiuiduae tri¬
nitatis inbaptismi declaratur myste¬
rio. Etrecte ut qui sacramentorum
suorum dispensatoribus erat praecep¬
turus docere om̃s gentes. & baptizare
personaliter pander& ad esse trinita¬
tem. Quod ait uox paterna hic est
filius m̃s dilectus in quo mihi bene con¬
placui Ad comparationẽ terreni ho¬
minis dicit. in quo peccante : quodã modo

Expanded text:
animam non introibit sapientia, animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. Sed descendente ecce vox de caelis dicens hic est Filius meus dilectus in quo mihi concui. Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus in voce sanctae et individuae Trinitatis in baptismi declaratur mysterium  Al., mysterio. Et recte, ut qui sacramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnes gentes, et baptizare personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod ait vox paterna, hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
gelorum fuerit uisione & allocutione
glorificata. Interrae tamen huius
erat locis constituta terrȩnis: Quãuis
nullo labore quaesitis alenda fructib:
adhaec quã xp̃s tribuit incaelorũ. ẽ.
arce uita ꝑennis: non crebra sed con
refecta Prima hominis uita beata
ita fuit inmortalis. ut poss& in ea
homo non mori: sise apeccati seducꝰ¬
tione cautus seruar&: Sccunda
uero ita fiet inmortalis: ut non possit
mea homo mori. non ulla peccati
pulsantis seductione temptari. Bene
aut̃ sp̃s reconcilia tõs in columba quȩ
multum simplex. ẽ. auis apparuit.
ut & suae uidelic& naturȩ simplicita¬
tem per huius speciem animalis
ostender&. Sp̃s enim sc̃s. disciplinae
effugiet fictum: Et eum in quẽ descer¬
dit mansuetũ: mitemq: ac miscđiae
suꝑnae praeconẽ ministrũq docera
mundo. eẽ. futurũ : simul & om̃s quisia
grã essent renouandi simplices ac mun
bonitate : & insimplicitate cordis
quacrite illum. Qnm̃ in maliuolã

Expanded text:
gelorum fuerit visione et allocutione gelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alenda fructibus: at haec quam Christus tribuit in coelorum est arce vita perennis non crebra, sed e refecta. Prima hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, qumultum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet  Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum  et eum in quem descendit mansuetum, mitemque ac misericordiae supernae praeconem ministrumque doceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simplices ac mundbonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Quoniam in malevolam
Abbreviated transcription (Latin):
dedicauit. nobis quoq post acceptũ
baptisma caeli aditum patere. & sp̃m
scm̃ dari monstrauit: & congrua mul¬
tum distantia Quia primus adã
ab inmundo spũ deceptusper serpentẽ
gaudia regni caelestis amisit: sccundus
eiusdem regni limina reserauit. flam¬
mam que uibrantem qua in gressum
paradysi expulso: Adam primo cherub.
custos inter clusit: Secundus adam ho¬
dierna die ꝑ aquã lauacri renascen¬
tis ex tingui debere monstrauit: Ut
unde ille cũ sua coniuge abhoste uictꝰ
&iit : ibi iste cumscõrũ eccła.
sponsa uidelic& sua dehoste uictor
redir&. Immo potiora redemptis a
peccato uitae inmortalis munera
pater futuri scłi princeps pacis dona¬
r&: quã praesentis nr̃i scłi pater prin¬
ceps discordiȩ uenundatus subpeccato
sua cum styrpe ꝑdidit: Quia nimirũ
uita illa beatissima quam descruit
adam. quamuis in comparabili luce
& pace sublimis. ab om̃i curarũ famu¬
lantium nube᷑ serena crebra dĩ & an¬

Expanded text:
dedicavit, nobis quoque post acceptum dedicavit, nobis quoque post acceptum baptisma coeli aditum patere, et Spiritum sanctum dari monstravit. Et congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem, gaudia regni coelestis amisit; secundus ejusdem regni limina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nube serena crebra Dei et an
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerint secundȩ natiuitatis subisse
uel potius sibi consecrasse lauacrum:
abhumilib meis in remissionẽ pecca¬
torũ baptizari Cum meminerint
dimit tere sol& suum bapti z andum
inaqua submisisse serui manibus caput
SEQUITUR Baptizatus autem:
confestim ascendit de aqua. Et ecce
apertisunt caeli : & uidit spm̃dĩ descen¬
dentẽ sicut colũbam. & uenientem
suꝑse E thoc adimpletionẽ omnis
iustitiae ꝑtinet: quod baptizato
dño aperti sunt ei caeli & sps descendit
super eum: Uthinc nimirũ fides nr̃a
confirmetur : ꝑ mysterium sacribap¬
tis matis aperiri nobis introitum patriȩ
Numquid enĩ credi dec& dño tunc
primum caelestia patuisse secreta.
cum recta fides habeat nonminus
tempore quocũ hominib conuersa¬
mansisse. & sedem tenuisse caelestem.
qui prima conceptione spũ scõ plenus
nobissunt haec caelebrata mysteria.
Quia enim nobis dñs sacro scõ sui
corporis instinctu baptismi lauacrũ

Expanded text:
cognoverint secundae nativitatis subisse, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potius sibi coab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminerit Ddimittere solet, suum baptizandum in aqua submisisse servi manibus caput. Sequitur: Baptizatus autem Jesus, confestim ascendit de aqua: et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam, et venientem super se. Et hoc ad impletionem omnis justitiae pertinet quod baptizato Domino aperti sunt ei coeli, et Spiritus descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur, per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum patriae Numquid enim credi decet Domino tunc primum coelestia patuisse secreta, cum recta fides habeat non minus tempore quo cum hominibus conversamansisse, et sedem tenuisse coelestem? qui prima conceptione Spiritu sancto plenus nobis sunt haec celebrata mysteria. Quia enim nobis Dominus sacrosancto sui corporis intinctu baptismi lavacrum
Abbreviated transcription (Latin):
non inmunis baptiz are dñm. quẽ ex
uirgine natum nouerat nullã prorsus
habere maculã culpae S edquia uera
humilitas ipsa . ẽ. quã oboedientia co¬
mes non deserit. quod prius officium
ex pauit. humiliter impleuit Nam seqͥt᷑
Respondens aut̃ iħs: dixitei Sine
modo. sic enim decetnos implere omnẽ
iustitiã. Tunc dimisit eum: Id .ẽ. tunc
demum dimisit: tunc consensit. tunc
passus.ẽ. eum a se baptizari. cũ tali
ordine cognouiss& omnẽ iustitiam
deberr compleri: Sinrme modo inqͥt.
sine me modo ut iussi ate baptizari
inaqua. & tu postmodũ ame quod
quaeris baptizaberis inspũ Sic enim
decet nos prae rogare e emplum implen¬
dȩ om̃is iustitiae. ut uidelic& discant
fideles nemine posse hominẽ absque
unda baptismatis ꝑfectȩ iustum &x iste¬
re. & esse om̃ib quãuis in nocenter
& iuste uiuentibus necessarium uiui
ficȩ regenerationis officium. cum me
qui sp̃s scĩ opere conceptus & natus Sum

Expanded text:
non immunis, baptizare Dominum, quem ex non immunis, baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera est humilitas ipsa, quam obedientia comes non deserit, quod prius officiumam sequitur: Respondens autem Jesus dixit ei: Sine modo, sic enim decet nos adimplere omnem justitiam: tunc dimisit eum. Id est, tunc demum dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, et esse omnibus quamvis innocenter et juste viventibus necessariumficae regenerationis officium, cum me, qui Spiritus sancti opere conceptus et natus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Expauit illum adse uenisse ut bapti¬
zaretur aqua: cui nulla inerat quȩ
baptismo tergeretur culpa Immo¬
quiper sui grãm sp̃s cunctã creden¬
tibus mundi toller& culpam. Unde
recte intellegitur quod hic dicit matheu
Ego ate debcobaptiz ari. hoc. ẽe: quod
apud euuangelistam iohannem illꝗ ad
st uenientem dixisse narratur. Ecce
agnus dĩ. ecce quitollit peccata mun¬
d: Abillo enim debemus omnes bapti¬
zari : qui adhocuenit inmundum.
ut peccata toller& mundi Abillo de¬
buit ipse ioħes baptizari. id . c̃. apeccati
originalis contagione mundari. Quo
quamuis nulbo sinter natos mulierum
minor tamen quasi natus ex muliere
culpȩ neuo non carebat. Ideoq: cumce¬
teris mulierum natis : abeo quinatus
& uirgine ds̃ in carne apparuit. opus
habebat ablui Q nm̃ ergo scriptum. ẽ
Quid. ẽ. homo ut inmaculatussit. &¬
ut mundus appareat natus ex muliere.
Iure timuit homo quãuis sc̃s. natus tam̃
ex muliere: & obid aculpȩ macula

Expanded text:
Expavit illum ad se venire, ut baptiExpavit illum ad se venire, ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imoqui per sui gratiam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam: unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse, quod apud evangelistam Joannem, illo ad se veniente, dixisse narratur, Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptizari, qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est, a peccati originalis contagione mundari. Qui quamvis nullo inter natos mulierum minor, tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immacuculatus sit, et ut mundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine non anxia necessita te ablu¬
endi alicuius sui peccati quipeccatũ
nonfecit ullum: nec inuentus est dolus
inore eius. Sedpia dispensatione ablu¬
endi om̃is nr̃i contagionẽ peccati. qui
inmultis offendimus om̃s. Et si dixeri¬
mus quia peccatũ non habemus: nos
ipsos seducimus. & ueritas in nobis non ẽ
Uenit baptizari in aquis ipsarũ condi¬
tor aquarũ: ut nobis qui ininiquitatib
concepti. & in delictis sumus generati.
saecundȩ natiuitatis quae per aquã
& spm̃ celebratur appetendũ insinu¬
aretmysterium. Dignatus . ẽ. lauari
aquis iordanicis .: qui erat mundus
asordibus cunctis : ut ad diluendas
nrorum sordes scclerũ. om̃ium fluenta
scĩficar& aquarũ Sed quia humillimã
dñi dispensationẽ &lectione euuangeli¬
ca cognouimus: & iam serui humilli¬
mam oboeditionem sollicita intentione
uideamus. SEQUETUR Iohannes
aut̃ ꝓhibebat eum dicens. Ego ate
debeo baptizari. & tu uenis ad me

Expanded text:
ab homine, non anxia necessitate abluab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem sollicita intentione videamus. Sequitur: Joannes autem prohibebat eum, dicens: Ego a te debe
Abbreviated transcription (Latin):
ECTIO SC̃I EUUANCELII
quam modo fr̃s audiuimus : magnum
nobis & indño & inseruo dat ꝑfectȩ
humilitatis exemplum: In dño quidẽ
quia cumsit dñs: non solum ab homi¬
ne seruo baptizari. sed etiam ips e
adhunc baptizandus uenire dignatꝰ
est. Inseruo aut̃ quia cumscir& prae¬
cursorem se acbaptistã sui saluatoris
esse destinatum. Memor tamen ꝓpriae
fragilitatis. in iunctum sibi humiliter
&cusauit officium dicens: Ego ate
debeo baptizari. & tu uenis ad me.
apparuit. mox adõ patre quantum
hic est filius meus dilectus in quo mihi
complacui. Etfidelissimus atque hu¬
millimus seruus ille ioħes quibaptizari
adño. quã dñm baptizare magis opta
suae mentis oculis descendentẽ super
eum sp̃m̃ praeceteris mor talibus uide¬
re ꝓmeruit. Uerum quia breuiter
ista praelibauimus: latius iã cuncta
exposituri ipsum sacrȩ lectionis uide¬
amus &x ordium: Tuncuenit inquit
ħs in iordane adiohannẽ: utbaptiza¬
retur abeo: Uenit filiusdĩ bapti⁊ ari

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audivimus, magnum nobis et in Domino et in servo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? apparuit, mox a Deo Patre quantum Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptizare magis adoptsuae mentis oculis descendentem super eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. Tunc venit, inquit in Jordanem ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Venit Filius Dei baptizari
Abbreviated transcription (Latin):
nus permanebat. sed eandem quaple¬
nus erat sapientia cęteris e tempore
paulatim de monstrando. Iuxta homi¬
nis naturam proficiebat actatẽ:
quia deinfantia ad pueritiam. depu¬
eritia adiuuentutẽ. consueto homini¬
bus crescendi ordine peruenit: Iuxta
hominis naturã proficiebat gratia
non ipse peraccessum temporis accipi¬
endo quod non habebat sed pandendo
donum grãe quod habebat: Etbene
cumdictum esset quia iħs proficiebat
sapientia aetate & grã: adiunctum ẽ.
apud dm̃ & homines: Quia quantum
ꝓficiente actate hominibus sapientiae
& grãe quaesibi in erat᷑ dona patefacie¬
bat. tantum cos adlaudem dĩ patris
semper excitare curabat. peragens ipse
quod ccteris agendum praecepit
Luceat lux ura coram hominib: utui¬
deant opera ur̃a bona. & glorificent.
patrem ur̃m qui in caelis est. Atq ideo
non solum apud homines grã & sapientia
ꝓficere dicitur. inquantum ipsi eius
sapientiam gratiamq potuere cogno¬

Expanded text:
nus permanebat, sed eamdem qua plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non habebat, sed pandendo donum gratiae quod habebat. Et bene cum dictum esset quia Jesus proficiebat sapientia, aetate et gratia, adjunctum est, apud Deum et homines; quia quantum proficiente aetate hominibus sapientiae et gratiae quae sibi inerant dona patefaciebat, tantum eos ad laudem Dei patris semper excitare curabat, peragens ipse quod caeteris agendum praecepit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Atque ideo non solum apud homines gratia et sapientia proficere dicitur, in quantum ipsi ejus sapientiam gratiamque potuere cogno
Abbreviated transcription (Latin):
repellamus incursus. horum crebra
conlatione & nos & proximos nr̃os
a fabulis superuacuis & male dulcorati
de tractionum conloquiis castigare
atque addiumȩ frequentiam laudis
infuturi beatitudine scłi habitare
indomo dñi acꝑpetuo illum laudare
desideramus: oport& nimirum & in
hoc scło quid infuturo quaeramus.
sollicite praemonstremus : frequen¬
tando uidelic& eccłae limina. &
non solum in ea laudes d̃i canendo.
sed & in om̃i loco dominationis eius
ea quae adlaudem głamque condito¬
ris nr̃i proficiant uerbis pariter &
factis ostendendo. Et iħs inquit
proficiebat sapientia actate & grã
apud dm̃ & homines: Naturam uerȩ
humanitatis indicat inqua proficere
ad itmpus uoluit: qui indiuinita te
idem ipse est & anni cius non deficient
Iuxta hominis quippe naturã ꝓficiebat
sapientia: non quidem ipse sapienti¬
or & tempore xxistendo quia prima
conceptionis hora spũ sapientia e ple¬

Expanded text:
repellamus incursus: horum crebra repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis in futuri beatitudine saeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris nostri proficiant verbis pariter ac factis ostendendo. Et Jesus, inquit, proficiebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae ple
Abbreviated transcription (Latin):
cui multum datum est. multum
quacritur abeo. Nenos ergo scientia
inflet : sed caritas potius aedificet
Sequamur &xemplum apparentis in
homine filii dĩ. qui eis quosse ad subli¬
mia discenda sequi necdum ualere con¬
spexit se ipsum benigna humilitate
subiecit: cuius & emplo imbutos corũ
animos caelesti grã dignos. caclestis
archani redder& esse capaces Etma
inquit eius conseruabat om̃a uerba
conferens incorde suo. oma quȩ dedñ
uel adño dicta siueacta cognouerat
mater uirgo diligentius incorde ret¬
nebat. sollicite cuncta memori ae
commendabat. utcũ dño tempus pre¬
dicandȩ siue scribendȩ incarnationis
eius adueniret. sufficienter uniuersi
prout essent gesta poss& explicare quę¬
rentibus: Imitemur & nos fr̃s mei piã
dnĩ matrem. Ipsi quoque om̃a uerba
& facta dñi ac saluatoris nr̃i fixo in
corde conseruando. horum meditatio¬
ne diurna & nocturna inportunos
ĩnanium nocentiumq: cogitationũ

Expanded text:
cum multum datum est, multum cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas potius aedificet: sequamur exemplum apparentis in homine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arcani redderet esse capaces. Et mater, inquit, ejus conservabat omnia verba haec conferens in corde suo. Omnia quae de Domino vel a Domino dicta sive acta cognoverat mater Virgo, diligentius in corde retinebat, sollicite cuncta memoriae commendabat, ut cum demum tempus praedicandae sive scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter universa, prout essent gesta, posset explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
erant. & erat eis pia dispensatione sub¬
iectus: donec ꝓficiente humilitatis
magisterio. quantũ om̃ibus creaturis
esset praeferendus agnoscerent. Quid
prohis nr̃a agat superbia. obsecro
paucis adtendamus: Certe cum ea
quae non acternaliter nouimus.
sed iuuante dño ex tempore didicimꝰ
archana scripturarũ. simpliciores
quosque fratres loquentib nobis in¬
tellegere non posse sentimus. statim
& tolli consueuimus eisque despectis.
de nr̃a nos quasi singulari acꝑ plurima
cruditione iactamus. quasi non sint
perplures etiam nobis multo doctiores:
Et quia doctioribus nolumus despici.
ipsi indoctiores nobis despicere. immo
etiam inridere gaudemus. neque re¬
minisci curamus: quia non eis qui uel
mysteria fidei. uel sui praecepta con¬
ditoris. tantum meditando ꝑcipiunt.
sedhis potius qui ea quae discere potu¬
erunt. operando exercent regni adi
facere & non facienti. peccatum. c̃.
illi . Et sicut dñs ipse testatur. om̃i

Expanded text:
erant: et erat eis pia dispensatione suberant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius qui ea quae discere potuerunt operando exercent, regni coefacere, et non facienti, peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni
Abbreviated transcription (Latin):
quaerebatis. annesciebatis quia in his
quae patris mei sunt oport& me. et̃
Etipsi non intellexerunt uerbum.
quod locutus est ad illos. sicut euuan¬
gelista consequenter insinuat: descen¬
dit cum eis & uenit nazar& h. & erat
subditus illis Dicebat ergo archanũ
suae diuinac uirtutis. parentibus
humanȩ suȩ fragilitatis. Matri suȩ
scilic& uerȩ suȩ carnis. & castissimo
tutori castitatis illius quiper id tẽporis¬
necdum prolata luce euuangelica
ab om̃ib pene qui eos nosse poterant
carnali coniunctione uir eius carna¬
li amministratione pateraestimabat᷑.
simul & uocabatur ipsius dñi saluato¬
ris Dicebat inquã his: quia in his quae
patris mei sunt oporta me. ẽẽ Quicũ
arcem tanti mysterii ascendere intel¬
legendo non possent. neque aliter
cum in his quaeuere patris eius essent
manere decernerent: nisi ut compre¬
hendere nossent: Descen dit ipse cum
ipsis: ad inferiora conuersationis corũ
Coepitq manere in his quae illorum

Expanded text:
atis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporisnec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum in iis quae vere patris ejus essent manere decernerent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum
Abbreviated transcription (Latin):
dabit uobis: ut maneat uobiscum in
aeternum sp̃m ueritatis qui apuduos
manebit. & inuobis erit Quia uideli¬
c& ciusdem scãe trinitatis cuius una
atque indiuisibilis natura diuinitatis
est mansio: incordib dectorũ dispar
cẽ. non potest Ergo quoddñs intem¬
plo sedens dicit. in his quae patris mei
sunt oport& me esse : declaratio est
consempiternȩ dõ patri potestatis &
głae. Q uod aũt rediens nazar&h.
erat subditus parentibus Humane . ẽ.
ueritatis indicium: simulq humili¬
tatis &emplum: In ea namque natura
subditus erat hominib : inqua minor
.ẽ. patri Unde ipse dicit. Uado ad
patrẽ : quia pater maior me est.
inqua ctiam minoratus est paulomi¬
nus ab angelis: In illa aut̃ inqua ipse
& pater unum sunt. in qua non ex tẽ¬
pore uadit ad patrẽ. sedsemꝑ in ipso. ẽ
Om̃a peripsum facta sunt : & ipse ẽ.
ante om̃s. Cuius multum est miranda
magnȩ dispensatio pietatis: quidum
parentes suos mysterium diuinae

Expanded text:
dabit vobis, ut maneat vobiscum in dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis, qui apud vos manebit, et in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vado ad Patrem, quia Pater major me est: in qua etiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore vadit ad Patrem, sed semper in ipso est, omnia per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae
Abbreviated transcription (Latin):
miter respondebat:. Quod matriquȩ¬
renti acdicenti. fili quid fccisti nobis
sic Ecce pater tuus & ego: dolentes
quaerebamuste: Respondit. Et quid
ẽ quod me quaerebatis: N esciebatis
quia in his quae patris mei sunt oport&
me. eẽ. Diuinae maiestatis indiciũ
fuit dequa alibi dicit Om̃a quaecũq
hab& pater: measunt: Atque ideo
rectissime templũ. nonminus ad se
quã ad patrem pertinere testatur.
Inuentus quippe intemplodicit: quia
in his quae patris mei sunt oportes me
esse Quia nimirũ quorũ una est ma¬
iestas & gła. horum etiã una sedes
ac domus est. N ec solũ materialis dei
domus : quae ad ad orandũ eum tẽpo¬
raliter fieri sol& : sed etiam domus in¬
tellectualis quae ad laudandum eum
in acternum construitur: acque patri
& filio. immo etiam spũi scõ constat
esse communis: Denique idem filius
quide sẽ acpatre dilectore suo promit¬
tit: ueniemus ad eum & mansionem
Et ego rogabo patrẽ & aliũ parachytũ

Expanded text:
miter respondebat. Quod matri quaemiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Respondit: Et quid est quod me quaerebatis? An nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Divinae majestatis indicium fuit, de qua alibi dicit: Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt; atque ideo rectissime templum non minus ad se quam ad Patrem pertinere testatur. Inventus quippe in templo dicit quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Filio, imo etiam Spiritui sancto constat esse communis. Denique idem Dei Filius, qui de se ac Patre dilectori suo promittit: Veniemus ad eum, et mansionem Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum
Abbreviated transcription (Latin):
illius praecepti: Audi filimi disciplina
patris tui : & ne dimittas legem matris
tuaq utaddatur grã capiti tuo. &
torques collo tuo SPerauditũ quippe
disciplinȩ paternȩ acpro obseruantia
maternae legis gratia capiti nostro
& collo torques additur. Quia quan¬
to quis diuinis intentus fuerit auscul¬
tare praeceptis : quanto ea quae didi¬
cerit inunitate matris eccłae dilige¬
Itus
obseruare studuerit: tanto & nunc
Senius adhonorẽ praedicandi & in
suturo sublimius ascendet adbeatitu¬
dinem cumxp̃o sine fine regnandi
Uerum nequis autumet dñm saluato¬
rem obinperitiae necessitatt̃ adisse
udis seque. & in terrogasse magistros
Uideamus quid sequitur Stupebant
aũt oms qui cum audiebant suꝑ pru¬
dentia & responsis cius: & uidentes
miratisunt. Qui enim idem uerus
homo & uerus erat ds̃. adostendendũ
quia homo erat. homines magistros
humiliter audiebat: ad conprobandũ
quia ds erat. eisdem loquentib subli¬

Expanded text:
illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Per auditum quippe disciplinae paternae ac pro observantia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae necessitatem adiisse audisseque et interrogasse magistros, videamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus, et videntes mirati sunt. Qui enim idem verus homo et verus erat Deus, ad ostendendum quia homo erat, homines magistros humiliter audiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus subli
Abbreviated transcription (Latin):
naque diuinitas loquitur Ego sap¬
entia habito inconsilio: & cruditis
intersum cogitationibus Meum est
consilium & acquitas: mea prudentia.
mea est fortitudo. Perme reges rg¬
nant: & conditores legum iusta decer¬
nunt. Beatus homo qui auditme: qui
uigilat adfores meas cotidie. & obser¬
uat ad postes ostii mei Ipsa homine
induta ad audiendos homines adueni¬
re dignata. est: ut nimirũ hominib
quamuis summo ingenio praeditis.
necessariam discendi uerbi formam
prae rogar& : nesiqui discipuli uerita¬
tis fieri refugerent.⁊ magistri effic¬
rentur erroris. Etbene qui iuuenis
erat doctrinae subiturus officium.
puerulus adhuc seniores audit & int̾¬
rogat. ut uidelic& eorum ꝓuida dispen¬
satione compescat audaciam: qui non
solum indocti. sed etiam impubes ad do¬
cendũ prorumpere magisquã ad discen¬
dum uolunt submitti Sequamur iter
eius humanitatis: sinos mansio diuinae
delectat uisionis Memores semper

Expanded text:
rna quae divinitus loquitur: Ego saprna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper
Abbreviated transcription (Latin):
nam que .ẽ. ad offerenda dõ sacrificio¬
rum spiritalium uota concurrere.
& auctorem suum orationib lacrimis¬
q sibi conciliare ꝓfusis. Fecit ergo
dñs inter homines homonatus quod
faciendum hominib: perangelos im¬
perauerat ds̃ Seruauit ipse legem
quam dedit: ut nobis quipuri homines
sumus. seruandum perom̃a quicquid
ds̃ iub& ostender&. Sequamur iter
humanȩ conuersationis eius. sideitatis
głam delectamur intueri: si optamus
habitare indomo eius aeterna incaelis
omĩb dieb uitae nrãe. si iuuat uide¬
re uoluntatẽ dñĩ & protegi a templo
scõ eius Etne ulla in acternum maloꝵ
aura pulsemur: meminerimus praẽ¬
sentis eccłae domum necessari is prȩcũ
mundarum frequentare munerib
Quod ipse duodenis in templo sedit
in medio doctorũ audiens & interr¬
gans illos: humanae est humilitatis
indicium. immo etiam eximium
discendȩ humilitatis &x emplum.
Dĩ quippe uirtus & dĩ sapientia aec̃¬

Expanded text:
est namque ad offerenda Deo sacrificioest namque ad offerenda Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aete