comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuocumq ille pergit:
Hȩc namq est ut dixi fr̃s
festiuitas hodierna p̃cipua.
& uenerabilis nobis: sed
uenerabilior est in cę̧lo
angłis & scĩs õmnibus:
Quorũ lȩtitia & gaudium
ꝓcul dubio ex huius ad im¬
pletur diei exultatione:
quando beata dĩ genitrix
clarior sole refuisit iN
throno claritatis Nam
xp̃e sicut legimꝰ. in sole
posuit tabernaculũ suum:
de quo ipsẽ ut ita loquar
tabernaculo ꝓcessit tãquã
sponsus de thalamo suo
De quo sanȩ tabernaculo.
ac si ex uoce genitricis dĩ
dicitur: & qui creauit me
requieuit in tabernaculo
meo: Idcirco absq dubio
tanta gr̃a tantiq honoris
priuilegio materno. hodie
resedit sublimata in thro¬
no: qm̃ & si duodecim le¬
guntur throni. in quibus
duodenarius apłorũ sessu¬
rus est numerus : quando
iudex omniũ sacratissimȩ
huius uirginis filius sede¬
bit in sede maiestatis suȩ
cũ senatorib suis: Non de¬
sunt tam̃ ibidẽ & alii quã
plurimi : riter quos in con¬

Expanded text:
quocumque ille pergit. Haec namque est, ut dixi, fratres, festivitas hodierna praecipua et venerabilis nobis; sed venerabilior in coelo est angelis et sanctis omnibus, quorum laetitia et gaudium procul dubio ex hujus adimpletur diei exsultatione, quando beata Dei genitrix clarior sole refulsit in throno claritatis. Nam Christus, sicut legimus, in sole posuit tabernaculum suum ; de quo ipse, ut ita loquar, tabernaculo processit tanquam sponsus de thalamo suo. De quo sane tabernaculo, ac si ex voce genitricis Dei, dicitur: Et qui creavit me, requievit in tabernaculo meo . Idcirco absque dubiotanta gratia, tantique honoris privilegio materno hodie resedit sublimata in throno; quoniam etsi duodecim leguntur throni, in quibus duodecim apostolorum sessurus est numerus, quando Judex omnium, sacratissimae hujus Virginis filius, sedebit in sede majestatis suae cum senatoribus suis ; non desunt tamen ibidem quam plurimi alii, inter quos in con
Abbreviated transcription (Latin):
flatꝰ concelebrat riumerus :
dui hodie sc̃arũ uirginum
cũ sus palmis uictricib ex¬
ultans occurrit exercitus:
m̃ hȩc est anima illa beata
ꝑquã auctor uitȩ ingressus
est mundũ: ꝑ quam om̃is
maledictio soluta est prioꝵ
prentũ: & cęlestis benedi¬
cto in totũ uenit mundũ:
ꝯrã uirgo in cuius uterõ
coniuincta dõ foedere sempi¬
tno creditur Pro talib .Uii.¬
& huuiscemodi sacramentis.
unranda est fr̃s houierna
seniuitas. sĩc annua. ut
semꝑ nob̾ continua maneat
qs totius ȩccłȩ. hȩc uirgo
loriosa refulget. etiam
suꝑ choros ut cantatur ec¬
ilata angelicos: clarissima
lnter uirgines candidior
initer mtartyrei: quia & si
illi martyrio coronati. de¬
albarunt stolas suas. & can¬
didas eas fecerunt in san

Expanded text:
t numerus, cui hodie sanctarum virginum cum suis palmis victricibus exsultanter occurrit exercitus. Quoniam haec est anima illa beata, per quam auctor vitae ingressus est mundum, per quam omnis maledictio soluta est priorum parentum, et coelestis benedictio in toto venit mundo. Haec est Virgo, in cujus utero conjuncta Deo foedere sempiterno creditur. Pro talibus et hujuscemodi sacramentis veneranda est, fratres, hodierna festivitas, sic annua, ut semper nobis continua maneat Deus totius Ecclesiae, haec Virgo gloriosa refulget, etiam super choros, ut cantatur, exaltata angelicos, clarissima inter virgines, candidior inter martyres. Quia etsi illi martyrio coronati dealbarunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in san
Abbreviated transcription (Latin):
ante fores tẽpli ad offerdi¬
das uictimas & sacrificia
positũ. quod carnales uet¬
ris testam̃ti cultores signi¬
ficat: Deinde altare in¬
censi auro tectũ: ꝓpter
ostium scĩ scõꝵ. ad adoles¬
da thymiamata erat fta¬
tutũ : qđ interiorẽ ꝑfecti¬
oremq noui testamenti.
& cultorũ illius gratiam
designat: Stabat etiam
adextris eiusdẽ altaris: ut
non terrena & infima. sed
gaudia cęlestis & sempit̃nȩ
beatitudinis quȩ ꝑ dexterã
solent figurari: hominib
se ꝓmittere monstraret :
llis maximȩ : qui ꝑ cordis
sui munditiã ipsi altare
aureũ effici. qui ꝓpe in¬
gressũ regni cęlestis: sedu¬
la cogitatione assistere.
qui aromata orationum
ꝑ ignẽ amoris dõ incende¬
re: Qui dicere possunt cũ
ꝓpħa: Dirigat᷑ oratio mea:
sicut incensum in conspec

Expanded text:
et ante fores templi ad offerenet ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensu
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex: ut & aliis taber¬
naculũ intrandi facultas
daretur: quia ꝑfecto suae
sacrificio passionis: appa
obseruantia festiuitatis
legalis latius ex posuimꝰ:
ut᷑ agnosceret caritas ur̃a.
quã congruent᷑ in ea noua
gr̃ȩ p̃conia sumpserint
exordiũ: in qua tam mul-¬
tiplicit᷑ opus eiusdẽ grãe.
& totius mundi redemp¬
tio signabatur: Aꝓparuit
Aut̃ oranti Zachariae an¬
gelus : stans adextris altaris
incensi Qui notandũ qđ
non solũ uirtute sermonũ
statu tẽporis. & loci situ
in quo apparuit : gratiae
quã euangelizare uenerat
testimonium ꝑhib& Tem¬
pore quippe oblationis
sacerdoti apparuit: ut
uerũ se ȩt̃numq pontificẽ.
uerã ꝓmundi salute ho¬
stiam uenturã prȩdicare
signar& Stabat iuxta al¬
tare incensi: ut noui testi¬
menti p̃conẽ se uenisse
docẽret: Duo nanq alta¬
ria erant intemplo: quȩ
duo testam̃ta signant in
eccła: Primũ altare hole¬
chausti: aere cooꝑtum

Expanded text:
pontifex, ut et aliis taberpontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis, apparobservantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtute sermonum statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam fidemq expiari: &
xp̃o consecrari docebat: qͥa
tempus iã diuinȩ ꝓpitiati¬
onis instaret: in qua cun¬
ctis pie querentibus regni
cęlestis pateret in gressus
Quod autẽ hac die. pontĩ¬
fex scũariũ & tabernaculũ
testimonii atq. altare.
sacerdotes quoq & uniuer¬
sum populũ expiare iussus
est: iohannes ipse qui sit
iste pontifex. quȩ hȩc ex¬
piatio manifestat: cũ illo
ueniente ad baptismum
suũ. loquitur dicens
Ecce agnus dĩ: Ecce qui
tollit peccata mundi:
Quȩ uidelicet expiatio.
semel in anno celebrari
statuta est: quia sicut
peccato apparebit : ex¬
pectantibus se in salutẽ:
Quod autẽ pontifice ad ro-¬
gandũ ingrediente scũariũ.
neminẽ hominũ intaber¬
naculo. eẽ. licebat donec ex¬
iret : infirmitatẽ scẽ ȩccłȩ
designat. quȩ ꝓfide eius
pati nec dum erat idonea:
quod in ipsis patefactũ. ẽ.
apłis. qui inchoata eadem
passione illius: om̃s relicto
eo fugerunt: Egrediebat᷑
autem expleta expiatione

Expanded text:
tiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est, quia, sicutpeccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃catio tua : & uxor tua
helisabeth pariet tibi filiũ.
Non est arbitrandũ: quia
pontifex qui ꝓpopulo ora¬
turus intrauerat. mutato
repente animo: ꝓ priuati
Negotiis cȩperat rogare.
maxime ꝓ liberis: a quoꝵ
generatione in tantum
homo senex ac decrepitus
spem totã auerterat. ut
neq angło ꝓmittenti cre¬
deret: pasciꝰ sibi filiũ posse:
sed hoc certissime sciendũ:
quia ꝓ populi saluatione
rogabat. quẽ & maximo
peccatorũ languore uexatũ:
& in suꝑ alienigene regis

Expanded text:
deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis
Abbreviated transcription (Latin):
uento puluerẽ portat:
Unde ait ipse in euangłio
Discite a me. quia mitis sũ
& humilis corde Nec sine
causa igitur prȩcipue int̾¬
mortales & fragiles humi¬
litatẽ discere iub&e : qui
etiam in cęlis ubi immor¬
talitas regnat int̾ angłos
humilia requirit: Unde
dauid ꝓpħa ait: Quis

Expanded text:
ento pulverem portat. Unde ait ipse in Evangelio: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Nec sine causa igitur praecipue mortales et fragiles humilitatem discere jubet, qui etiam in coelis, ubi immortalis regnat inter angelos, humilia requirit. Unde David Propheta ait: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Quoniã itaq dedit nobis
potestatẽ filios dĩ fieri.
ut non serui sed filii simꝰ.¬
ut miro quodã & in effa¬
bili : sed tam̃ uero modo
serui. non serui esse possimꝰ.
Serui scilic& timore casto.
ad quẽ ꝑtinet seruus in¬
trans in domini sui gau¬
diũ: Non serui autẽ timorẽ
foras mittendo. ad quem
ꝑtin& seruus : non manenꝰ
in domo in ęt̃nũ Ut autẽ
tales serui. non serui simꝰ:
dnm facere scimus Hoc
seruus ille nescit. qui ne¬
scit quid faciat dominꝰ eiꝰ.
Et cum aliquid boni facit.
sic extollitur. quasi hoc
ipse faciat dñs eius Et
gloriat᷑ in se : non in dño
gloriat᷑. cũ seipse decepe¬
rit : qr sic gloriat᷑ quasi ñ

Expanded text:
Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc servus ille nescit, qui nescit quid faciat dominus ejus: et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non dominus ejus; et gloriatur in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
de montib pardorum.
Uulnerasti cor meũ soror
mea. sponsa: uulnerasti con
meũ in uno oculorũ tuoꝵ
& in uno crine colli tui.
Quam pulchrȩ sunt man¬
mae tuaȩ: soror mea sun¬
sa: Pulchriora ubera tua
uino: & odor unguentor
tuorũ super omnia aro¬
mata: Fauis distillans
labia tua sponsa: mel &¬

Expanded text:
m vulnerasti cor meum soror mea sponsa vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum et in uno crine colli tui quam pulchrae sunt mammae tuae soror mea sponsa pulchriora ubera tua vino et odor unguentorum tuorum super omnia aromata favus distillans labia tua sponsa mel
Abbreviated transcription (Latin):
Emissignes tuȩ paradilis
malorũ punicornin cul
pomorũ fructibiis.
cum nardo Narous
erocus. fistula at ꝙnano¬
libani Myrra & aloe. cũ
omnib primis unguentis:

Expanded text:
Emissiones tuae paradisus malorum punicorum cum pomorum fructibus, cyprus cum nardo, nardus et crocus, fistula et cinamoLibani, myrrha et aloe cum omnibus primis unguentis
Abbreviated transcription (Latin):
num isrł. Ita tamen si cu¬
stodierint filu tui uiã suã
ut ambulent corã me: sic̃
tu ambula sti inconspectu
meo Et nunc ds israhel:
firmentur uerba tua. quȩ
loquutus es seruo tuo daind¬
patri meo Ergone putan¬
dũ est: quod uere ds habi

Expanded text:
 ita tamen, si custodierint filii tui viam suam, ut ambulent coram me, sicut tu ambulasti in conspectu meo. Et nunc, Deus Israel, firmentur verba tua, quae locutus es David servo tuo patri meo. Ergone putandum est quod vere Deus habi
Abbreviated transcription (Latin):
solo tuo cõmertio recupe¬
randi aditũ inuenit:
Accipe itaq quascumque
exĩles. quascumq meritis
tuis impares gratiarum
actiones. & cum susceperis
uota. culpas nr̃as orando
excusa: Admitte p̃ces nr̃as
intra sacrarium exauditionĩ.¬
& reporta nobis gratiam
reconciliationis: Sit per te
excusabile. quod per te in

Expanded text:
solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. Admitte nostras preces intra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te in
Abbreviated transcription (Latin):
presentis
diei fratres
Trandi ioħis
baptistȩ genuina
snatiuitas consecrauit:
Qui idcirco in hoc se¬
culum superna dispen¬
satione directus. ẽ: ut
non solũ ipse ꝓphetali
sublimaretur gła. sed ut
tarũ prȩconia firma¬
rentur Nec immerito
ilũ precipuo nunc ho
nore ueneramur : qui
speciali quadã grã. obhoc
redẽptorẽ mundi nouis¬
simus ꝓphetauit: ut eũ¬

Expanded text:
praesentis diei, fratres randi Joannis Baptistae genuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretur gloria, sed ut tarum praeconia firmarentur. Nec immerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novissimus prophetavit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in nierorẽ commutat:
Cui mundus carcer. celũ
uero habitatio est: cui
exultatio in presentibus
nulla est : quia in illo
tantũ gaudere appet:
qui suꝑꝰ omnes est Inae
in scõ cantico cũ dicei
uirgo gloriosa. magnis¬
catꝰ anima mea dñm. a
exultauit sp̃c m̃s: signo¬
ter addidit. in dõ salutas
meo Ac si diceret: AIn inl
non in quolib& alio sea
in illo tantũ exultat: ql
amando magnificat:
Nouerat autẽ esse aliam
uituperabil ẽ exultatione
qua mundus gaudere dicit᷑:
tendens ad luctũ: Et de

Expanded text:
in moerorem commutat; in moerorem commutat; cui mundus carcer, coelum vero habitatio est: cui exsultatio in praesentibus nulla est, quia in illo tantum gaudere appetit, qui super omnes est. Unde in sancto Cantico, cum diceret Virgo gloriosa, Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus; signanter addidit, in Deo salutari meo: ac si diceret, Anima meum, non in quolibet alio, sed in illo tantum exsultat, quem amando magnificat. Noverat autem esse aliam vituperabilem exsultationem, quia mundus gaudere dicitur tendens ad luctum, de
Abbreviated transcription (Latin):
Quis unquã poss& sperare.
ut ex dõ ante tẽpora na¬
tus. nasceretur ꝓ homi¬
nibus intẽpore. ex femina
homo factus: Unde scrip¬
tum est Cum uenit
plenitudo temporis. mi¬
sit ds̃ filiũ suũ factum
ex muliere factum sub
lege : ut eos qui sub le¬
gc᷑ erant redimeret : ut
ad optionẽ filiorum reci¬
peremus: Quis inquam
posset estimare ut porta¬
retur manibs femineis
portator orbis. panis an¬
gelorũ aleretur. uirtus
cȩlorũ infirmaretur: &¬
uita omniũ moreret᷑ͣ
Magnificet ergo inhis ani¬
ma MARIAE dñm. magni¬
ficet & nr̃a ad miretur.
gratulemur. amemꝰ. lau¬
demus. adoremus. gratias
de tenebris ad lucẽ. de
morte ad uitã. de corrup¬
tione ad incorruptionem.
de exilio ad patriam. de
luctu ad gaudium. de ter¬
ris ad cęlẽste regnũ uoca¬
anima scã talibus fuert
incitamentis occupata.N¬
chil concupiscit terrenũ
Nichil transitoriũ. Nichi
quod ad tempus artide
Nichil quod ad pręsens
delecat. quȩ risum lu¬
ctum deputat : & gaudiũ

Expanded text:
Quis unquam posset sperare, ut ex Deo ante tempora natus nasceretur pro hominibus in tempore ex femina homo factus? unde scriptum est, Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Quis, inquam, posset aestimare, ut portaretur manibus femineis portator orbis, panis Angelorum aleretur, virtus coelorum infirmaretur, vita omnium moreretur? Magnificet ergo in his anima Mariae Dominum; magnificet et nostra. Admiremur, gratulemur, amemus, laudemus, adoremus, gratias de tenebris ad lucem, de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de exsilio ad patriam, de luctu ad gaudium, de terris ad coeleste regnum vocaanima sancta talibus fuerit incitamentis occupata, nihil concupiscit terrenum, nihil transitorium, nihil quod ad tempus arridet, nihil quod ad praesens delectat: quae risum luctum computat, et gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
tanti tẽporis sancte marie ad¬
didisse presentiam. Mansit
autem maria cum illa men¬
sibus trib. Augebatur itaq
et quasi bonus athleta exerce¬
batur. angebatur in utero ma¬
tris propheta: amplissimo eñi
uirtus eius certamini ꝑabat
Demq tam diu mãsit ma

Expanded text:
tanti temporis sanctae Mariae addidisse praesentiam? mansit autem Maria cum illa mensibus tribus. unguebatur itaque et quasi bonus athleta exercebatur in utero matris propheta; amplissimo enim uirtus eius certamini parabatur. denique tamdiu mansit Ma
Abbreviated transcription (Latin):
rari. in quo & in filus eiꝰ
figurata est ȩccła: Ligno
portante euadunt dilu¬
uium. Deinde postea
magni quos nõuimus.
quos sc̃a scriptura
commendat. Moyses fi¬
delis in tota domo eius.
& illi tres nominantur
quasi cũ soli ꝓmerue¬
est dñs & ora nr̃a aperire

Expanded text:
rari, in quo et in filiis ejus rari, in quo et in filiis ejus figurata est Ecclesia? Ligno portante evadunt diluvium . Deinde postea magni quos novimus, quos sancta Scriptura commendat, Moyses fidelis in tota domo ejus . Et illi tres nominantur, quasi eum soli promerueest Dominus et ora nostra aperire
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & tu intellige natiui¬
tatẽ sp̃c: quomodo intel¬
lexit Nichodemus nati¬
uitatem carnis Quid
Nichodemus intellexit:
Numquid potest homo
denuo in uentre matris
suae intrare & nasci
Sic quicumq tibi dixerit.
ut sp̃ualiter iterum na¬
scaris: responde quod
dixit fuchodemus. num¬
quid potest iterum¬
homo in uentre matris
suȩ intrare & nasci
Iam natus sũ de Adam
non me potest iterum
generare Adam Iam nat
Sum de xp̃o. non me
potest iterũ generare xp̃c.
Q uomodo uterus non po¬
test repeti. sic nec bap¬
tismus. Qui nascitur de
eccła catholica tanquam
de sara nascitur. de libe¬
ra nascitur. Qui nascitur
de heresi. tanquam de
ancilla nascitur. sed ex
semine abraham. Aduer¬
tat caritas ur̃a: ad ma¬
gnum sacramentũ testat᷑
ds̃. & dicit. Ego sũ ds̃ abra¬
lacob Non erant alu
patriarchȩ: Non erat
ante istos sc̃s noe. qui so¬
lus in toto genere huma¬
no cũ tota domo sua
meruit de diluuio libe¬

Expanded text:
sic et tu intellige nativisic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? Sic, quicumque tibi dixerit ut spiritualiter iterum nascaris, responde quod dixit Nicodemus, Numquid potest homo iterum in ventrem matris suae intrare, et nasci? Jam natus sum de Adam, non me potest iterum generare Adam: jam natus sum de Christo, non me potest iterum generare Christus. Quomodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla nascitur, sed ex semine Abraham. Advertat Charitas vestra quam magnum sacramentum. Testatur Deus, et dicit, Ego sum Deus AbraJacob. Non erant alii patriarchae? non erat ante istos sanctus Noe, qui solus in toto genere humano cum tota domo sua meruit de diluvio libe
Abbreviated transcription (Latin):
hunc sp̃m & hanc uitam.
non sapiebat iste Nicho¬
demus. qui nocte. uene¬
rat ad iħm: Ait ei ihe:
Nisi quis natus fuerit de¬
nuo: non uidebit regnum
dĩ Et ille carnem suam
sapiens: in cuius ore non¬
dum sapiebat caro xp̃i.
Quomodo inquit potest
iterum introire & re
nasci: Non nouerat iste.
nisi unam natiuitatem
ex Adam & Eua. Ex dõ
& eccła: nondũ nouerat :
Non nouerat nisi eos pa¬
rentes. qui generant
ad mortem: Nondum no¬
uerat eos parentes. qui
generant ad uitam:
Non nouerat nisi eos pa¬
rentes qui generant
successuros. nõndũ noue¬
rat eos. qui semper ui¬
uentes generant ꝑman¬
suros: Cum ergoͬ sint
duȩ natiuitates. ille unã
intelligebat. Una est de
terra : alia est de cęlo
Una est de carne alia est¬
de sp̃u: Una est de mor¬
talitate: alia de eterni¬
tate: Una est de masculo
& femina: alia de dõ &
eccła  Sed ipse duȩ singu¬
lȩ sunt . Nec illa potest
repeti. nec illa: Recte
intellexit Nichodemus.¬
sed natiuitatem carnis

Expanded text:
Hunc spiritum et hanc vitam non sapiebat iste Nicodemus, qui nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potestiterum introire, et nasci? Non noverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte intellexit Nicodemus nativitatem carnis:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis Non dictũ ẽ quod
emerint oleũ: & ideo
intelligendȩ sunt: Nullo
ad implorationẽ dĩ Sed
magna est eius seueritaᷤ
post᷑ iudiciũ: cuius ante
iudiciũ in effabilis miseri¬
cordia prȩrogata est:
Itaq respondẽs ait Am̃¬
dico uobis: Nescio uos:
Ex illa scilic& regula quã
non habdẽ ars dĩ. hoc est
sapientia dĩ: ut intrent
ingaudiũ eius. qui non
corã dõ sed ut placeren
hominibus: uisi sunt ali¬
quid scđm prȩcepta eiuꝰ
operari: Atq ita conelu¬
dit Uigilate ergo: quia
nescitis diem neq horã:
Non modo illius ultimi
demporis. quia uentur
est sponsus : sed suȩ quisq
dormitionis diẽ & horã
nescit Quisquis autem
paratus est usque ad som¬
num. idest usque ad mor¬
tem quȩ om̃ĩb debet᷑:
paratus inuenietur.: etiã
cum illa uox media
nocte sonuerit : qua

Expanded text:
nobis. non dictum est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
petrus: Utriusq enĩ rei
felicitas. isto tẽpore. atq
in ista mortalitate: in spe
potius habetur. quã reti¬
netur Uerũ hoc inter¬
est. quod exterior homo
nr idest corpus adhuc

Expanded text:
Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ uero est quod ple¬
rumq euenire patientib
solet : ut eo quidem tem¬
pore quo aduersa pati¬
untur uel contumelias
audiunt. Nullo dolore
pulsentur : & sic patien¬
tiam exhibeant.: ut cu¬
stodire etiam cordis in¬
nocentiã curent Sed cũ
post paululũ hȩc ipsa
quȩ ꝑtulerint ad memo¬
riam᷑ reuocant. igne ue¬
hementissimi doioris
instigantur. argumenta
ultionis inquirunt: &
mansuetudinẽ qua tole¬
rantes habuerunt in
retractationẽ sua semet¬
ipsos diuidicantes ꝑdunt.

Expanded text:
Sciendum vero est quod pleSciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo patientes uidemur.
quia retribuere mala
Non possumus Sed qui
idcirco malum non re¬
tribuit quia nequaquã
ualet: procul dubio ut
prȩdiximus patiens non
est. Quia patientia non
in oftensione inquiritur.
sed in corde Perimpa-¬
tientie autẽ uitiũ. ipsa
uirtutũ nutrix doctri:¬
na dissipatur: Scriptũ
namq est: Doctrina
uiri ꝑ patientiã noscit᷑:
Tanto ergo quisq minus
ostenditur doctus: quan¬
to conuincitur minus
patiens: Neque enim
potest ueraciter bona
docendo impendere :
si uiuendo nesciat ȩqua¬
numiter aliena mala
tolerare Quanto enĩ
culmine uirtus patien¬
tiȩ polleat: Rursum
Salomon indicat dicens.
Melior est patiens uiro
forti: & qui dominatur
animo suo. expugnatore
urbium: Minor est ergo¬
uictoria urbes expugna¬
re: quia extra sunt quȩ
uincunt᷑. Mauis autẽ est
quod per patientiam uin.¬
citur: quia ipse a se animꝰ
superatur. & semet ipsum
sibimet ipsi subicit: quan¬
do eũ patientia in humi¬
litate tolerantiȩ sternit:

Expanded text:
ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus SaMelior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit.
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum quia beatus
zacharias quod inchoatũ
& ꝓximȩ futurũ in sp̃u
pręuiderat : ꝓphetico mo¬
re quasi iam factũ essee
uparrabat: Uisitauit enĩ
nos apparens in carne
dñs.: quasi longius a se
recedentes. quos in pecca¬
tis positos quęrere & iu¬
stificare curauit Uistta¬
ut quasi medicus ȩgrotos.
qui ut in ueteratum su¬
pebie nr̃ȩ languorem
sanaret : nouũ nobis suȩ
humilitatis exemplum ad¬
hibuit : Fecit redẽptionẽ

Expanded text:
notandum quia beatus notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptione
Abbreviated transcription (Latin):
impletus sp̃u scõ ac de
redẽptore nr̃o simul & no¬
stra redẽptione ꝓphetat:
significat mysticẽ quia
multi de styrpe sacerdota.¬
li qui a confessione xp̃i
diutius ora continuerant.
post modũ ꝑ susceptionem
fidei illius sp̃c scĩ uirtute
replendi. dono ꝓphetiat
sublimandi : & magisterii
pastoralis officio populis
essent prȩferendi: Quam¬
uis eadem acceptio sp̃e
quoq. conuenient᷑ figurare
credendũ est: quia tunc
instaret tempus. quo fi¬
delib panderetur : omnis
legalis sacerdotii ritus &
cerimonias. sp̃uali intus
scientia : & ꝓpheticis exube
tioni tẽporarie: uel ęt̾nę
diuinitati testimonium
ferrent. iuxta quod ipse
iudȩorũ duritiam incre¬
pans dicit Si crederetis
moysi: Crederetis forsitan
& michi . De me enĩ ille
scripsit: Quid autẽ pro¬
phetans & benedicens dm̃
zacharias dixerit: audiamꝰ:
Benedictus dñs ds̃ israhel:
quia uisitauit & fecit
redẽptionẽ plebis suae:
n quib ꝓfecto uerbis

Expanded text:
impletur Spiritu sancto, ac de impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptione spiquoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exubertioni temporariae vel aeternae divinitati testimonium ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis
Abbreviated transcription (Latin):
factus. ẽ. timor suꝑ om̃s
uicinos eorũ. & suꝑ om̃a
montana iudeȩ. diuulga¬
bant᷑ om̃a uerba haec ÷
Porro in tẽpore dñicae
resurrectionis ubi misso
desuꝑ sp̃u gła nominis
eius ꝑ apłos mundo in¬
notuit . timor continuo
saluberrimus non solum
iudȩorũ qui erant uicini :¬
uel sicut uidelic& loci uel
scientia legis. sed exterarũ
usq ad fines terrȩ gentiũ
corda concussit: Nec tan¬
tum montana cuncta
iudeae : uerũ etiã omnia
mundani regni munda¬
neꝙ. sapientie culmina
uirtutis eius fama tran¬
scendit. ita ut relicta ubĩ¬
q. cultura ac utta priore:
ad percipienda fidei illius
sacramenta confluerent:
Recte & enĩ circumcisio
dñicȩ resurrectionis ima¬
ginẽ prefert : quia & hȩc
octaua dis hoc est post
sabbatũ facta est. & sicut
illa a reatu ꝑpetue mortis
ab soluere solebat: ita ista
ꝑfectã uitȩ immortalis
nouitatẽ & in auctore nr̃
exhibuit: & in nobis spe¬
randã monstrauit: Quod
uero inter hȩc zacharias

Expanded text:
Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso desuper Spiritu gloria nominis ejus per apostolos mundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim circumcisioDominicae resurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias
Abbreviated transcription (Latin):
tus cessat: Unde & per
psalmistam dicitur Non
infinẽ obliuio erit pau¬
perũ: patientia pauperũ
non peribit in finem:
Quasi enim perisse pati¬
entia pauperũ cernitur:
cum nil ꝓ illa in hac uita
humilib recompensatur
Sed patientia pauperumꝰ
infine non perit: quia
tunc eius gła ꝑcipitur.
cum simul omnia labo¬
riosa terminantur. Ser¬
uate ergo fr̃s inmente
patientiam : eamq cum
res exigit  exercete in
operatione Nullũ ur̃m
ad odiũ proximi contu¬
meliosa uerba commo¬
ueant: Nulla periturarũlxxx.
rerũ dampna ꝑturbent:
Si enĩ fixa mente mansu¬
ra dampna ꝑtimescitis.
dampna rerũ transeun¬
tiũ grauia non pirtatis
Si eterne retributionis
gloriã conspicitis. de tẽ¬
porali inuiria non dolẽ¬
tis Tolerate ergo ad¬
uersarios ur̃os. sed ut fr̃s
diligite quos toleratis.

Expanded text:
tus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis.
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrȩ sint Hoc ẽ ne
ipsa cordis intentio quȩ
lum est animȩ. uitioꝵ
caligine fuscẽtur : sedula
discretione ꝑpende. iuxta
quod alibi pręcipit:
Om̃i custodia. serua tuũ
cor: qm̃ ex ipso uita ꝓce¬
dit: Si ergo corpus tuũ
lucidũ fuerit. non habeis
aliquã partẽ tenebrarũ:
erit lucidũ totũ  & sicut
lucerna fulgoris illumi-¬
nabit te: Totũ corpus
nr̃m. om̃ia nr̃a opera
dicit: quia & apłs mem¬
bra nr̃a nuncũpat. quȩ¬
dam opera quȩ impro¬
bat : & mortificanda prę¬
cipit dicens Mortificate
sunt super terrã: forni¬
cationẽ. immunditiam.
libidinẽ. & cetera talia
Si igitur ipse bonũ bona
intentione patrãueris.
non habens in tua conser¬
entia aliquã partẽ tene.¬
brosȩ cogitationis: etiã¬
si contigerit aliquẽ ꝓxi¬
morũ tua bona actione
noceri. uerbigr̃a. aut de
pecunia quam ate indi.¬
gens & petens acceperat :
facere uel pati aliquid
mali. aut de uerbo exhor.¬
tationis quo errantẽm

Expanded text:
tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio, quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva tuum cor, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non habens aliquam partem tenebrarum, erit lucidum totum, et sicut lucerna fulgoris illuminabit te. Totum corpus nostrum omnia nostra opera dicit, quia et Apostolus membra nostra nuncupat quaedam opera, quae improbat, et mortificanda praecipit dicens: Mortificate sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem
Abbreviated transcription (Latin):
st uoluntatẽ: Vnde
ũ quos suspendit a cri¬
ae. auidiores reddit ad
ginen: & estuat animo.
Mousq ꝑficiat qđ cogitat
malũ: Solus enĩ dĩ est ti¬
sor qui nocentes corrigit:
fugat crimina. innocentiã

Expanded text:
test voluntatem: unde etiam quos suspenderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
darcha famã iħu: & ait
purs suis : Hic ẽ lohannes
ulista ipse surrexit a
matuis : & ideo uirtutes
itunt᷑ in eo: Qui bene .uiii¬
ullexit mortuũ posse
lminẽ resuscitari ad uitã.
line de resurrectionis gła
bst: qui iustos post re
gilitas capit futuros eẽ
ꝑspexit: Sed misere desi¬
puit : qui quod de homine
puro sponte credere potuit:
hoc dẽ dõ homine credere.
dot miraculis attestantib:

Expanded text:
famam Jesu, et ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo. Qui bene intellexit mortuum posse hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resragilitas capit, futuros esse perspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attestantib
Abbreviated transcription (Latin):
portȩ ȩternalis ingressũ
regem głȩ confessus
aperuit᷑ Aut quomodo
ei non pateret porta illa
uitalis. qui plenitudine
euangelicȩ lectionis
edoctus. in patre filioq
eius: inscrutabile unicȩ
maiestatis asseruit sacra¬
mentũ Edocens & oster¬
dens. quȩ esset in uno
eodemq̾ dĩ filio. & susce¬
tȩ carnis ratio: & nati¬
ralis priuilegiũ dĩtatis.
Sciebat ꝓfecto saluatorĩ
dixisse: Ego & pat̾ sunũ
sũmus: & qui me uide
uidet & patrẽ: Hȩc illiũ
confessio. & honorabilẽ
terris: & cęlo reddidit¬
.Uii. gloriosũ: Sed necessariũ
nunc esse reor. ut occa¬
sione beati huius patris
quẽ in tantã głam catus¬
licarũ ȩccłarũ fides in¬
declinabilit̃ ab eo serua
largiente dõ. salutarib
doctrinȩ dñicȩ testimo¬
niis imbuamur: Ait
ergo dñs: Ego & pater

Expanded text:
portae aeternalis ingressum, portae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus, aperuit; aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis edoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegium deitatis? Sciebat profecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris nostri, quem in tantam gloriam catholicarum Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246 Ait ergo Dominus: Ego et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
nera in eis diuina
miramur: Qui idcirco
nobis sunt uenerabiles.
quia pręsentis uitȩ luce
despecta contemptoq
suorũ corporũ cruciatu:
sȩuientẽ mundũ dĩ pro
honore uicerunt: Sicut
beatissimꝰ hic pater nr̃.
dũ pro assertione indis¬
putabilis dĩtatis: sp̃u
feruentiore consurgens.
arrianis impietatibus
obluctatur & eccłas dĩ
concertantiũ hereticorũ
ꝓcellis ac turbinibus ꝑ¬
turbatas. serenȩ fidei
tranquillitate pacauit :¬
& sibi ȩ̨terna prȩmia
multimoda passione
quȩsiuit: Illius nimirũ
inconcussa sequens uesti¬
gia: adquẽ dñs ait Iu es
petrus & suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo eccłam
meam: & porte inferi
Non prȩualebunt ei:
Uere ac merito cunctis
posteritatib honoran.¬
dus ille. qui firmissime
petrȩ soliditatẽ secutꝰ.
inimicos xp̃i & cȩlestis
sp̃c auctoritate confu¬
dit: & infatigatȩ patier¬
tiȩ fortitudine triumph¬
uit Nec inferni sicut
dictũ est aduersus eun
porta prȩualuit : qͥ sibi

Expanded text:
nera in eis divina miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despecta, contemptoque suorum corporum cruciatu, saevientem mundum Dei pro amore vicerunt; sicut beatissimus hic Pater noster, dum, pro assertione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna praemia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
solitis gaudere quęren¬
tibus: quia gaudia in ȩc̃¬
na non nouerant. uenit
ille qui iudicat: Et quȩ
paratȩ erant idest quib
bonũ corã dõ testimo¬
nium conscientia ꝑhi¬
bebat intrarunt cũ eo
innuptias: idest ubi mus¬
da anima sempit̃no dĩ
uerbo fecunda copulatͣ
Clausa est ianua. idest
receptis illis qui sunt
in angelicã uitã inmir
est aditus ad regnũ celoꝵ
non enĩ post iudiciũ pa¬
tet pręcum aut merits
locus Nouissimȩ autẽ
ueniunt. reliquȩ uirgineᷤ

Expanded text:
solitis gaudere quaerensolitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonum coram deo testimonium conscientia perhibebat, intrarunt cum eo in nuptias, id est ubi munda anima sempiterno dei uerbo fecundanda copuletur. clausa est ianua, id est receptis illis qui sunt in angelicam uitam immutaest aditus ad regnum caelorum. non enim post iudicium patet precum aut meritorum locus. nouissime autem ueniunt et reliquae uirgines
Abbreviated transcription (Latin):
te magis aduendentes.
& emite uobis: Non con¬
silium dedisse putandȩ
sunt sed crimen earũ
ex obliquo cõmemorasse:
Uendunt enĩ oleum ad¬
ulatores: qui siue falsa
siue ignorata: laudan¬
do in errores animas
mittunt: Et eis uana
gaudia tanquã fatuis
conciliando. aliquã de
his mercedẽ. siue ciboꝵ
siue pęcuniȩ siue hono¬
ris Siue alicuius com¬
modi tẽporalis accipi¬
unt: non intellegentib
quod dictũ est qui
uos felices dicunt. in
errorẽ uos mittunt :
Melius est autem ob¬
iurgari a iusto. quam
a peccatore laudari:
Emendabit me inquit
iustus in miscdia. &
arguet me: oleũ autẽ
peccatoris non inpin¬
guet caput meũ: Ite
ergo aduendentes ma¬
gis & emite uobis: Ides
uideamꝰ. nunc quid uos
adiuuant: qui uobis lar¬
des uendere consuerur
& uos in errorẽ dedu¬
cere: ut non corã dõ. sed
ab hominib głam quere.¬
retis Euntib aut̃ illis¬
emere : uenit sponsus
Idest inclinantib se illis
in ea quȩ foris sunt. &¬

Expanded text:
te magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
onis: Ad quã beatus co¬
apłs tuus uas electionis
specialis magister gen¬
tium paulus occurrens:
eodem tibi consociatus . ẽ.
tia. om̃is pudor omnisq
libertas. sub neronis labo¬
rabat imperio Cuius fu¬
ror ꝓomniũ uitioꝵ in¬
flaminatus ex cessu: in hunc
eũ usq torrentẽ suȩ prae¬
cipitauit insaniȩ. ut pri¬
mus nomini xp̃iano
atrocitatẽ generalis perse¬
cutionis inferret: quasi
sit extingui. Cuius hoc
ipsũ erat maximũ lucrũ:
ut contẽptus uitȩ huius
occiue ꝑceptio fieret
felicitatis ęternȩ : Pretio¬
sa ergo.ẽ. in conspectu
dñi mors sc̃oꝵ eius Nec
ullo crudelitatis genere
destrui potest sacram̃to
erucis xp̃i fundata reli¬
gio: Non minuitur ꝑse¬
cutionibus eccła sed au¬
getur. & semꝑ dñicus
ager segete ditiore uesti
tir dum grana quȩ sin¬
gila cadunt multiplica
Inascuntur: Unde duo
sta prȩclara diuini semi:¬
iis germina in quantam
sobolem pullularint: beatoꝵ

Expanded text:
VI. Ad quam beatus coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi set exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini semis germina in quantam sobolem pullularint, beato
Abbreviated transcription (Latin):
beata dĩ genitrix cũ gaudu
introiuit : quȩ fuit olim
conditoris templũ. sp̃c sei
sacrarium: Sacrarium in¬
quã dĩ: quia om̃s thesauri
sapientiȩ ac scientiȩ in eus
utero sunt reconditi. quo
& uerbũ caro factũ est:
in quo habitat omnis p̾¬
nitudo diuinitatis: Sedt
longe aliter xp̃c templi
uerbi. aliter beata uirgi
quia uterus uirginis ai
si hospicium. fuit. ex quo
xp̃c ds̃ ad nos quasi spol¬
sus de thalamo suo patis¬
tia fortis ut gigas exuit:
fuit: Non alter as. alar¬
homo. ut templũ & uerbũ
duo essent : sed unus idemq¬

Expanded text:
beata Dei genitrix cum gaudio beata Dei genitrix cum gaudio introivit, quae fuit olim conditoris templum, Spiritus sancti sacrarium; sacrarium, inquam, Dei, quia omnes thesauri sapientiae et scientiae in ejus utero sunt reconditi , quo et Verbum caro factum est, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis . Sed tamen longe aliter Christus templum Verbi, aliter beata Virgo, quia uterus Virginis ac si hospitium fuit, ex quo Christus Deus ad nos, quasi sponsus de thalamo suo, potentia fortis ut gigas, exiit.fuit : non alter Deus, alhomo, ut templum et Verbum duo essent; sed unus idemq
Abbreviated transcription (Latin):
dñi iuxta quod ait post
in effabilia Gabrihelis pro¬
missa Ecce ancilla dñi:
cipue głatur. ut & uos ex
eadẽ humilitate gloriari
possĩtis Nam & ipsa regina
nr̃i orbis dicit᷑ Agite cũ
ea ut regnare ualeatis ubi
exaltantur humiles. & de¬
iciuntur suꝑbi: ubi domi¬
nant᷑ mites. & seruituti
redigunt᷑ obnoxii : qui ad
pręsens eleuantur elati:
cce iam beatã dicunt om̃s
generationes scłoꝵ: quae
dudũ tantis insigniuit
uirtutib. ita ut & sponsa
iure dicatur ac mat᷑ sui
creatoris Ante cuius tho¬
rum queso rursus ad exe¬
quias non threnos doloris.
non lamenta fletus. sed
carmina dõ dulcia modu-¬
late uocib. qm̃ hodie lan
lȩta ꝑuenit ad regis thi¬
lamum: Peruenit itaq
puerperã ubi angelorun
melliflua indesinenter sͥ¬
nant organa. ubi hinc in¬
de hymnidici scõrũ uus.¬
sim cantica ruptiarũ abe¬
nant chori. ubi epychali¬
mia sponsi ac sponsȩ sus
suauia reddunt᷑ melodus
Ad quas itaq nuptias hodie

Expanded text:
ni, juxta quod ait ipsa post ineffabilia Gabrielis promissa: Ecce ancilla Dominicipue gloriatur, ut et vos ex eadem humilitate gloriari possitis; nam et ipsa regina nostri orbis dicitur. Agite cum ea, ut regnare valeatis, ubi exaltantur humiles, et dejiciuntur superbi; ubi dominantur mites, et servituti rediguntur obnoxii, qui ad praesens elevantur, elati. Ecce jam beatam illam dicunt omnes generationes saeculorum, quae se dudum tantis insignivit virtutibus, ita ut et sponsa jure dicatur, ac mater sui creatoris. Ante cujus torum, quaeso, rursus ad exsequias non threnos doloris, non lamenta fletus, sed carmina Deo dulcia modulate vocibus, quoniam hodie jam laeta pervenit ad regis thalamum. Pervenit itaque puerpera, ubi angelorum melliflua indesinenter sonant organa, ubi hinc inde hymnidici sanctorum vicissim cantica nuptiarum alternant chori, ubi epitalamia sponsi et sponsae suis suavia redduntur melodiis. Ad quas itaque nuptias hodie