comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod infine dicitur superom nesqui fu¬
enent ante me in hierusclem: non
ad graendem gloriam pertin& sclo¬
inonis unopatresuo rege seditiorẽ
fuisso quam saule necdum regna¬
bcctur hierusalem & uiebus ȩis quuip¬
si urbi in sederant tenebatur.
Altius itcque traec tandum. quȩ sit hie¬
rusalem: & quomodo ecde siastes
ante omnes qui seprecesserunt reges
in bierusalem ditior fuerie:
CONGREGAUIMIBI Argentum
uel aurum & sustantics regum
& prouinciarum : Secimihicanto¬
res & cantrices. & delicias. filiorum
bominum: ministrouini. & ministras:¬
Inargentum &aurum sẽmper scrip¬
tura diuina. super ser mone ponet & sensu
Vnde ce in sexagesimo septimo psalmo col¬
bacquae inter pra&atur in spũmam¬
festiores & uisui expositas. alcesdear¬
gentatas hab& Occultiorem uero
in trinsecus sensum inccuri pedlore ope¬
rit: Regum ccutem substientic s. & pro¬
uinciarum siueregionum: increden¬
tium congregauit ecdesicm. illorũ

Expanded text:
quod in fine dicitur: Super omnes, qui fuquod in fine dicitur: Super omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Non ad grandem gloriam pertinet Salomonis, uno patre suo rege se ditiorem fuisse, quia sub Saule, necdum regnabatur in Jerusalem, et a Jebusaeis, qui ipsi urbi insederant, tenebatur. Altius itaque tractandum, quae sit Jerusalem: et quomodo Ecclesiastes, ante omnes, qui se praecesserunt reges in Jerusalem, ditior fuerit. Congregavi mih argentum, et aurum, et substantias regum et provinciarum. Feci mihi cantores et cantatrices, et delicias 400 filiorum hominum, ministros vini et ministraArgentum et aurum semper Scriptura divina super sermone ponit et sensu. Unde et in sexagesimo septimo psalmo, columba quae interpretatur in spiritu, manifestiores et visui expositas alas deargentatas habet, occultiorem vero intrinsecus sensum in auri pallore operit. Regum autem substantias, et provinciarum, sive regionum, in credentium congregavit Ecclesiam; illorum
Abbreviated transcription (Latin):
siuolumus ecdlesiasten. ut suprae dixi¬
mus. &iamnunc adxp̃i refere perso¬
nam. possumus seruos eius dicere:
qui habeant sp̃m timoris. inseruitutẽ
&spiritalic magis desiderent: quamte¬
neant ⁊ Ancilla suero eccsanimas
apellare: quece adhur corpori terreq
sunt deditȩ: uernac culos quoque:
illosquisunt quidem de eccdesia
& seruos & ancillas de quibus dixi¬
mus antecedunt nec dum tamen
libertate donactisunt. nec nobili¬
tati adño sunt autem & aliunsa
milicc ecdesiastes instaerboũ & ouiũ.
propter openr & simplicitatem
quicosq nrtione scientia scriptu¬
nrrum. laborant quidem in ecde.¬
sia sed necdum adidperuenire
ut bomines eẽ. mereantur: & re¬
deant adimaginem conditoris:
Diligentius nota quod inseruis & an¬
cillis: &uernaculis. multitudo non
additur: Inblibus uero &ouibus: dicitur¬
& possessio armenti &ouiũ multa fuit
mihi: plurat quippe in ecdesia arm̃ta
quam homines Plures oues: quã ser¬
uI ancillȩ atq uernaculi : Illuduero

Expanded text:
Si volumus Ecclesiasten, ut supra diximus, etiam nunc ad Christi referre personam, possumus servos ejus dicere, qui habeant spiritum timoris in servitute, et spiritualia magis desiderant, quam teneant. Ancillas vero eas animas appellare, quae adhuc corpori terraeque sunt deditae. Vernaculos quoque illos qui sunt quidem de Ecclesia, et servos, et ancillas, de quibus diximus, antecedunt: necdum tamen libertate donati sunt, nec nobilitate a Domino. Sunt autem et alii in familia Ecclesiastae, instar boum et ovium, propter opera et simplicitatem: qui absque ratione et scientia Scripturarum laborant quidem in Ecclesia, sed necdum ad id pervenere, ut homines esse mereantur, et redeant ad imaginem conditoris. Diligentius nota quod in servis, et ancillis, et vernaculis multitudo non additur, in bobus vero et ovibus dicitur, possessio armenti et ovium multa fuit mihi. Plura quippe in Ecclesia armenta, quam homines; plures oves, quam servi, ancillae atque vernaculi. Illud vero,
Abbreviated transcription (Latin):
tas est : ergo mortuus uanitatum:
Legimus in exodo glorificatũ uultũ
morsi : intantum ut filii isrł eum
aspiceret ion posser
qu glori cmpcculus copostolus ad con¬
pinrtionem eucengeliccce gloricie di¬
t esse nongloricem. Nacmnec glorisi¬
catum est inquid quod glorificcctum fuit
inacparte : propter excellentem gloriã
Pos sumus igitur & nos in hunc mo¬
ni aquece in hoc circulo continentur
bonae quidem per sedicere: sed ad
Et quomodo sugniculum lucer ne
uidens: contentus es sem eius lu¬
mine. & postea ortosole noncer¬
ne rem quod lucebat stellarum
quoq lumina: iubare uidẽrem
solis abscondi: ita aspiciens ele¬
menta & rerum multiplicẽ
uacrie tatem: Admir or quidẽ
operum magnitudinem: re¬
cogitens cutem omnia pertran¬
sire & mundum suo fines enesce¬
re. solumq dm̃ idsemper ẽẽ
que d fuerit conpellor dieqneer

Expanded text:
tas est; ergo mortuus vanitas vanitatum. Legimus in Exodo, glorificatum vultum Moysi intantum, ut filii Israel eum aspicere non possent. Quam gloriam Paulus Apostolus ad comparationem Evangelicae gloriae, dicit esse non gloriam: Nam nec glorificatum est, inquit, quod glorificatum fuit in hac parte, propter excellentem gloriam . Possumus igitur et nos in hunc monia quae in hoc circulo continentur, bona quidem per se dicere, sed ad Et quomodo, si igniculum lucernae videns, contentus essem ejus lumine, et postea, orto sole, non cernerem, quod lucebat, stellarum quoque lumina jubare viderem solis abscondi: ita aspiciens elementa et rerum multiplicem varietatem, admiror quidem operum magnitudinem; recogitans autem omnia pertransire, et mundum suo fine senescere, solumque Deum id semper esse, quod fuerit, compellor dicer
Abbreviated transcription (Latin):
in lecqueo: similiter capienter filithominum
intempore pessimo. Cum ceciderit supereos
subito: antequam desingulis disputemus
breuter constringendec sunt omnicc titap¬
pecreat quo simul sensc cunetr dicaentur
quicc insuperiori capitulo fuerat praelocu¬
tus qłpost quam mortui fuer int homines
acorde uiuentium. ex cit᷑ant: & nec dilec¬
tonem quis. in eos hebeant nec odium
secundum illud. poetoce Nullum cumuic¬
tis. certamen & aere cacssis. & quicc subso¬
le ultrr nihil possint. Nunc quecsi errorẽ
humcnum. & consu&udinem: quoc sead
fruenda huius saeculi bona inuicem or¬

Expanded text:
in laqueo: similiter capientur filii hominum in laqueo: similiter capientur filii hominum in tempore pessimo, cum ceciderit super eos subito. Antequam de singulis disputemus, breviter constringenda sunt omnia, ut appareat, quo simul sensu cuncta dicantur. Quia in superiori capitulo fuerat praelocutus, quod postquam mortui fuerint homines, a corde viventium excidant, et nec dilectionem quis in eos habeat nec odium, secundum illud poetae : Nullum cum victis certamen et aethere cassis: et quia sub sole ultra nihil possint: nunc quasi errorem humanum et consuetudinem, qua se ad fruenda hujus saeculi bona invicem hor
Abbreviated transcription (Latin):
quic nobis haec expositio non plecc& admoc iore
te seducmfecit. Canem iuxtaceucngelium eẽ.¬
diccmus leonem uero mortuum circũcisionis
populum: sicut balacam. proh&ce dicit ec cepo¬
Leo ccutem mortuus iudieorũ populus. aho
derelictus. & meliorest apud dm̃ iste canisui¬
uens quacm illeleo mortuus: Nos enimuiuer
illiuero mortui. nihil sciunt neque expectan
aliquam reꝓmissionem : atque mercedem.
sed conpletccẽ. corũ memorice: neq ipsime¬
minerunt neque sare debuerant nequeilloꝵ
iam dñs recoedatur: Dilectio quoque quoca¬
quando dm̃ diligebant periit. & dium de
quo audacter lo quebantur: non neo dien¬
tes tedñe odiui & super inimicostuos tabes¬
cebam: Noc non & zedus corum iuxta quȩ̃
eorum non ẽ. in saeculo Non enimpossum
qm conplacuerunt dõ operatuac In omnitẽ¬
pore sint uestimentec tucc candidoc & oleũ
decccpite tuo. non deficict: usque ad eum
locum in quoait sicutpisces
quitenentur incaptione pessi¬
mac sicut uolucres quace capiuntur

Expanded text:
quia nobis haec expositio non placet, ad majora te salvam fecit : canem esse juxta Evangelium dicamus; leonem vero mortuum, circumcisionis populum, sicut Balaam propheta dicit: Ecce poleo autem mortuus Judaeorum populus a Domino derelictus. Et melior est apud Dominum iste canis vivens, quam leo ille mortuus. Nos enim vivenitum sanctum: illi vero mortui nihil sciunt, neque exspectant aliquam repromissionem atque mercedem: sed completa est memoria eorum. Neque ipsi meminerunt quae scire debuerant, neque, illorum jam Dominus recordatur. Dilectio quoque, qua aliquando Deum diligebant, periit, et odium de quo audacter loquebantur: Nonne odientes te, Domine, odivi, et super inimicos tuos tabescebam , nec non et zelus eorum, juxta quem eorum non est in saeculo. Non enim possunt unt Deo opera tua. In omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat : usque ad eum locum, in quo ait: Sicut pisces qui tenentur in captione pessima, et sicut volucres quae capiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
lacta autcertec ieiunicc: uestis humilis uir¬
tutum imitactio: quod sicoeperint & desu¬
periorib disputare. & insublime leuccre
ossuum & dĩ altitudines quacerere. lacque¬
um ponunt in excelsis: quomodo igitur pis
ces & uolucres ci tocapiuntur atclisagȩna & ab
istiũf modilaqueo: siccum multiplicaetoc
fuerit iniquitas. & refrixerit cacritas mul¬
torum. & signa factã fuerinit atque porten¬
ti: sciendum est ecclesicesticos quoq uiros
qui filu hominis appellantur. & sunt modi¬
cefidei cito posse corruere.  Notandum
& icm quod ꝑ totum librum ubi cumque dicit
filii hominũ. in hebreo hab& filii hominis
hoc est filii adã & omnes pene scriptura
hoc ido mate plencest. uniuersum genus
humanum adcc̃ filios uoccens &¬

Expanded text:
ulata aut coacta jejunia, vestis humilis, virulata aut coacta jejunia, vestis humilis, virtutum imitatio. Quod si coeperint et de superioribus disputare, et in sublime levare os suum, et Dei altitudines quaerere, laqueum ponunt in excelsis. Quomoces et volucres cito capiuntur a tali sagena, et ab istiusmodi laqueo: sic cum multiplicata fuerit iniquitas, et refrixerit charitas multorum, et signa facta fuerint atque portenti : sciendum est Ecclesiasticos quoque  Al. quosque viros, qui filii hominum appellantur, et sunt modicae fidei, cito posse corruere. Notandum etiam, quod per totum librum ubicumque dicitur, filii hominum, in Hebraeo habet   filii hominis, hoc est, filii Adam. Et omnis pene Scriptura hoc idiomate plena est, universum genus hominum, Adam filios vocans
Abbreviated transcription (Latin):
que florere & quicnutrierunt frontis audectiã
& uolubilitatẽ lingucce consequutẽ sint: dũ
non recogitant quidlo quantur, prudentes
se. & eruditos arbitrantur maximae sisauo¬
rem uulgihabuerint. qui mccgis dictis leui
& non solum in populo gratiam non habere.
sed impicc Megestate tabescere: haec au¬
tem fiunt: quic incerto stactu feruntur omnaa
& non est in praesenti meritorũ & retributio
sed infuturo : ẽ quidem nescit homo tempus
suum quac sipisces quir&inentur incaptione¬
pessima ⁊ sicut uolucres quace conligantur
laqueo: similiter conruent filii hominum
intempore malo cumceciderit supereos
nesciant homines: itcceis cut angustiae ue¬
niant autinteritus : porro secundum alle¬
goricm sciendum sȩcundum regnum caelorũ.
simile eẽ. sagenae missein mare: &con¬
tracrio habere sagenam hereticos. per quẽe
pisces. cocpiant cedinteritum: sccgenaeorũ
sermo adfabilis blandum adloquium sin¬

Expanded text:
que florere: et quia nutrierunt frontis audaciam, que florere: et quia nutrierunt frontis audaciam, et volubilitatem linguae consecuti sunt, dum non recogitant, quid loquantur, prudentes se et eruditos arbitrantur: maxime si favorem vulgi habuerint, qui magis dictis levioet non solum in populo gratiam non habere, sed inopia et egestate tabescere. Haec autem fiunt, quia incerto statu feruntur omnia, et non est in praesenti retributio meritorum, sed in futuro. Et quidem nescit homo tempus suum, quasi pisces qui retinentur in captionepessima, sicut volucres quae colligantur laqueo: similiter corruent filii hominum in tempnesciunt homines ita eis aut angustiae veniant, aut interitus. Porro secundum allegoriam sciendum: Regnum coelorum simile esse sagenae missae in mare ; et econtrario habere sagenam haereticos, per quam pisces capiuntur ad interitum. Sagena eorum est, sermo affabilis, blandum eloquium, sim
Abbreviated transcription (Latin):
pecnes meos: & qm̃ sunt diuitiae. Dequib
apostolus ait diuitesfieri in operib bonis:
& alibi : Ddiuites factiestis in omni sermone
& in omni scientia ssciendum prudentem
uirum has nonpos sediuitias congregare.
nisi eas adõ acceperit. cuiusipse diuitiae sun⁊
Dequibus&a libis criptum est: Redemptio¬
uiri animae : propriae diuitiae : grax ticcquo¬
que nisi scientiam. comitacta fuerit & con¬
cessa a do quam uiseruditus uineam non
poterit inuenire ⁊ Quod & paculus sciens
plus in qui omnibus laborccui: nonacutẽ
inme non fuit uacuce ⁊ & cdextremum
nescitur ab homine quando tempus adueniat
in quouacrius euentus. & sinis omnium subse quat᷑
loco congruit.: quia non uolentis neq: currentis
sed miserentis disit : quod ccutem ait. non est
sapientium panis: Multorũ quo tidice pro¬
bactur exemplo. quicum sccpientis simi simt:
neces sacriis indigent & non est scientibus gritia:
uideces enim in ecclesic imperitissimos quos¬

Expanded text:
panes meos: Et quia sunt divitiae, de quibus panes meos: Et quia sunt divitiae, de quibus Apostolus ait: Divites fieri in operibus bonis : Et alibi: Divites facti estis in omni sermone, et in omni scientia : sciendum prudentem virum has non posse divitias congregare, nisi eas a Domino acceperit, cujus ipsae divitiae sunt. De quibus et alibi dictum est: Redemptio animae viri, propriae divitiae . Gratique nisi scientiam comitata fuerit et concessa a Deo, quamvis eruditus vir, eam non poterit invenire. Quod et Paulus sciens: Plus, inquit, omnibus laboravi, non autem in me non fuit vacua. Et ad extremum nescitur ab homine, quando tempus adveniat, in quo varius eventus et finis omnium subsequatur.loco congruit: Quia non volentis neque currentis, sed miserentis Dei sit . Quod autem ait: Non est sapientibus panis, multorum quotidie probatur exemplo, qui cum sapientissimi sint, necessariis indigent. Et, Non est scientibus gratia. Videas enim in Ecclesia imperitissimos quos
Abbreviated transcription (Latin):
ferno quotuuadis illuc: nota ut samuhelem
quo queuere minferno credas fuisse: & an
lege d&entos: porro quod scĩ postresurrac¬
tionem dñi. ne quac quam teneatur
mn inserno testatur apostolus dicens: meli¬
lo cium cursus. nec fortium praelium: nec
sccpientium panis: nec prudentium diuitiae:
nec scientium gracticc: qm̃ tempus & euentus
occurrit omnibus I isqui uinctus est compe¬
dib ferreis. & grauib plumbi nexibus prae¬
gracuatur: iniquitas enim : sed & superteden¬
tum plumbeum. & inpsalmo loquitur
quacsi onus grauȩ gracucctȩ sunt superme:
Non est aptus adcursum illum dequodici¬
tur. cursum consum maui: fidem ser uccui
ꝯuiccutem leuis est. & ccnimc illius non gra¬
ucctur. nihi lominus &ipse absque adiutore
dõ cedcalcem non potest peruenire ⁊ sed&cũ
praelium fuerit aduersum contrarrices po¬
num & scepiens. uiuentem panem atq
caelestem. haberenon potuit. insipersapi¬
enticm cohar tantem: uenite comedite

Expanded text:
ferno quo tu vadis illuc, nota, ut Samuelem ferno quo tu vadis illuc, nota, ut Samuelem quoque vere in inferno credas fuisse: et anlege dtionem Domini nequaquam teneantur in inferno, testatur Apostolus dicens: Melilocium cursus, nec fortium praelium, nec sapientium panis, nec prudentium divitiae, nec scientium gratia: quoniam tempus et eventus occurret omnibus illis. Qui vinctus est compedibus ferreis, et gravibus plumbi nexibus praegravatur: Iniquitas enim sedet super talentum plumbeum : et in Psalmo loquitur: Sicut onus grave gravatae sunt super me : non est aptus ad cursum illum, de quo dicitur: Cursum consummavi, fidem servavi . Qui autem levis est, et anima illius non gravatur, nihilominus et ipse absque adjutore Deo ad calcem non potest pervenire. Sed et cum praelium fuerit adversus contrarias ponum et sapiens viventem panem atque coelestem habere non poterit, nisi per sapientiam cohortantem: Venite, comedite
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: Ama illcm & serucebitte: amploxa¬
re eam. & circũm decbitte Diesccutẽ uccnita¬
tis. dies huius scłi ne quam significat¬
De quo occpostolus nontac& quo decutẽ ait
uide uitcm cũ muliere quam dilexisti: am¬
biguae dictum ẽ : siue uide & contem plcre
uitcem: & ipse &uxortucc tecum: Nonenĩ
poteris sine tccliuxore solusuidere uitcc̃
siue utrumq: considert & uide: uitcc̃ & mu¬
lierem dieb ucnitatis tucce & pulchrepra¬
cẽpit: ut in dieb uanitactis nr̃ae. ueram uitã
cum sccpientic uxore quaceramus: hacc
enimpars nr̃aest & hiclaboris fructus in hac
uitac umbratiliuueraem uitcc̃ inuenire
ueleccmus: omnic quace inuenit manustua
ut facices inuir tute tuce fac. qui cc non est
opus r cognactio &scientia: & sapienticc
cenderis: locus nonerit pȩniten dae ⁊
Huic quidsimile & faluactore praecipitur:
Openrmini dum dies est uenia nox quaendo
nemopoterit operxri: Quod ccutem ait in in¬

Expanded text:
dicitur: Ama illam, et servabit te: amplexadicitur: Ama illam, et servabit te: amplexare illam et circumdabit te . Dies autem vanitatis, dies hujus saeculi nequam significaDe quo et Apostolus non tacet. Quod autem ait: Vide vitam cum muliere, quam dilexisti, ambigue dictum est, sive vide et contemplare vitam, et ipse et uxor tua tecum non enim poteris sine tali uxore solus videre vitam, sive utrumque considera, et vide vitam, et mulierem diebus vanitatis tuae. Et pulchre praecipit, ut in diebus vanitatis nostrae veram vitam cum sapientia uxore quaeramus. Haec enim pars nostra est, et hic laboris fructus, si in hac vita umbratili vitam veram invenire valeamus. Omnia quae invenit manus tua, ut facias, in virtute tua fac: quia non est opus, et cogitatio, et scientia, et sapientia cenderis, locus non erit poenitentiae. Huic quid simile a Salvatore praecipitur: Operamini, 464 dum dies est: veniet nox, quando nemo poterit operari . Quod autem ait: In in
Abbreviated transcription (Latin):
operib cius. induere nouo: qui reno uactur de
die indiem: Quodcutem ait. &leũ decapite
tuo non desit sciendum naturaem hanc ẽẽ.
olei ut &lumenalat & fessorũ solucduborẽ
es tolcum spiritale. & oleum exultactionis.
de quoscribitur: Propterea unc xit teds dstu¬
us oleo exultactionis prȩparticipib tuis
hoc oleo uultus noster hilarandus est. hoc
ie iunantis ungendum eaput quod peccicto¬
res haberenonpos sunt quibus dicitur :
Non est malagma in ponere neq oleum:¬
neque alligituras habenꝰ enim oleum con¬
traarium quod uiriustus decestectur dicens.
oleum pec catonon in pingu& capu meum:
Hoc olcum heretici habent. & eo cupiunt de¬
ceptorũ capita ꝑfundere: uiðeintam
cum mulierequam dilexisti omnib dieb ua
nitactis tuae quaedatę sunt tibi subsole. om¬
ua &x in labore quo tulaborcs subsole: sapientiã
sequere &esuenticm seriptunerum. & hanc
tibi in coniugium copula dequa in ꝓuerbus

Expanded text:
actibus suis, induere novum qui renovatur de actibus suis, induere novum qui renovatur de die in diem . Quod autem ait, et oleum de capite tuo non deficiat. sciendum naturam hanc esse olei, ut et lumen alat, et fessorum solvat laborem. Est oleum spirituale, oleum exsultationis, de quo scribitur: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Hoc oleo vultus noster hilarandus est: hoc jejunantis ungendum caput, quod peccatores habere non possunt quibus dicitur: Non est malagma imponere, neqneque alligaturas . Habent enim oleum contrarium, quod vir justus detestatur, dicens: Oleum peccatoris non impinguet caput meum . Hoc oleum haeretici habent, et eo cupiunt deceptorum capita perfundere. Vide vitam cum muliere, quam dilexisti omnibus diebus vitae vanitatis tuae, qui dati sunt tibi sub sole: qa et in labore, quo tu laboras sub sole. Sapientiam sequere et scientiam Scripturarum, et hanc tibi in conjugium copula de qua in Proverbiis
Abbreviated transcription (Latin):
uinicebundanticeglorictur. dicitur ei
peresaiã: nedicces &iã. cognosco eam: neq
cognouisti neq scis. nec aprincipio aperuit
tibi aures scio enim quic contempnens contẽ
tibus dicitur: uenicomede in luitia panẽ
tuum eius ecdesicstes uox est qui & meuan¬
geliolõ quitur: quisitit ueni at adme &bibat
& in prouerbus: uenite comedite panesme¬
os & bibite uinum meum. In omnitempo¬
resint uestimentatuce candidae &oleum
decccpite tuo non desit hab&o inqui corpus
mundum &stomiscricors: uelita nonsittẽ¬
pus in quo candida uestimenta non habe¬
as: cauene quando pollutis uestibus indu¬
aris populus quippe pec cietor inuestib
fuscis. luxis se describitur: tuccutem indue¬
reluce: & non male dictione quae sup iub̃.
scripta est: Inducc tur modedic tione sicut uesti men¬
tum: induere uiscera misericordiae bengnita¬
tis humilitatis mansuce tudinis: pacientiae
& cum despolictus fueris u&erẽ hominem cũ

Expanded text:
vini abundantia gloriatur, dicitur ei vini abundantia gloriatur, dicitur ei per Isaiam: Ne dicas etiam cognosco eam: neque cognovisti, neque scis, neque a principio aperui tibi aures. Scio enim quia contemnens contemnetibus dicitur: Veni, comede in laetitia panem tuum: ejus Ecclesiastae vox est, qui in Evangelio loquitur: Qui sitit, veniat ad me, et bibat Et in Proverbiis: Venite, comedite panes meos, et bibite vinum meum . In omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non desit. Habeto, inquit, corpus mundum, et esto misericors. Vel ita: Non sit tepus in quo candida vestimenta non habeas, cave ne quando pollutis vestibus induaris. Populus quippe peccator in vestibus fuscis luxuriae describitur. Tu autem induere lucem et non maledictionem quae supra Judam scripta est: Induat maledictionem sicut vestimentum . Induere viscera misericordiae, benignitatis, humilitatis, mansuetudinis, patientiae . Et cum despoliatus fueris veterem hominem cum
Abbreviated transcription (Latin):
personalo quactur interprrean dec sunt
singula: Vccde comede in la&itia pcenẽ¬
tuum & bibe incordebono. uinum tuum
& in inferno non sit paenitentic: nec a quis
aduirtutes recursus: Dum inisto scło esfe¬
tina contende agepaenitentiam dumb
bes tempus labonr Libenter enimds̃ sus¬
cipit paenitentẽ Aliter & simpliciter
intellectum ꝓdest. uextec illud siueman¬
ducatis siuebibitis: siue quid faciatis
omnice in nominedñi facite: & incdiolo¬
co cum consilio uinumbibe Nonenim
hob& ueram lacitiam. & corbonum qũ
crecturis super modum ab utitur: melus
autem .ẽ. sic sentire : cuius conplactuer int
opent coramdõ Ne quec quam poteri
indigẽre uero pane & uino quod cal¬
coctum est deuinea sorech decto nobis
itacque praecepto quo dicit Desidenasti
sccpientiam. seruac maendictae. & dñs ministra¬
uit tibi eam: seruemus maendetee & panem
&uinum spiritalia inuenire poterimus: qui
ccutem mandata non seruat: & inpanis &i

Expanded text:
persona loquatur, interpretanda sunt persona loquatur, interpretanda sunt singula: Vadetuum et bibe in corde bono uinum tuum, et in inferno non sit poenitentia, nec aliquis ad virtutes recursus, dum in isto saeculo es, festina, contende agere poenitentiam: dum habes tempus, labora. Libenter enim Deus suscipit poenitentem. Aliter: Et simpliciter intellectum prodest, juxta illudducatis sive bibitis, sive aliud quid facitis, omnia in nomine Domini facite . Et in alio loco: Cum consilio vinum bibe . Non enim habet veram laetitiam et cor bonum, qui creaturis super modum abutitur. Melius autem est sic sentire. Cujus complacuerunt opera coram Deo, nequaquam poterit indigere vero pane, et vino quod calcatum est de vinea Sorech. Dato nobis itaque praecepto, quod dicit: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus ministrabit tibi eam : servemus mandata, et panem et vinum spiritualia invenire poterimus. Qui autem mandata non servat, et in panis et
Abbreviated transcription (Latin):
udare sed cuncta iuditio dĩ ficri Neque
nim uelox pedib. suũ hab& cursum putacre
currart: Ne̾fortis in suo confidat. labore.
nec sccpiens diuitics & opes aestim& pruden¬
tiac congregari: nec eloquens & doctus per
eloquenticm & doctrinam apud populũ
inuenire posse se gratiam sed omnic dõ
feri disponente: & nisi ille cunctasuo arbi¬
trio rexerit: & aedificauerit domum in
nacnum laboarent quiccedificant eam:
NVisi ille custodierit ciuitactem inuanum
uigilaent quicustodiunt eam: Nonest
itccq ut illi putcnt unus euentus: &incer¬
cus uituehuius stictus quioc quaendo non
aestimant repentina morte sub ducti ad
udicium uenient: & quomodopisces hamo
ccpiuntur &ret ib: &acuesper aerem libe¬
pomines. promerito suo ad aeter nacsuppli¬
ua deducentur. cum repente mors uenerit
omnia uoluteri: haec iuxtec eum sensum.
quo breuiter uoluimus. uniuersa conprehi¬
dere nunc quacsi non exalterius. sed ex succ

Expanded text:
ludere; sed cuncta judicio Dei fieri. Neque ludere; sed cuncta judicio Dei fieri. Neque enim velox pedibus debet suum cursum putare si currat, nec fortis in suo confidat robore, nec sapiens divitias et opes aestimet prudentia congregari, nec eloquens et doctus per eloquentiam et doctrinam apud populum invenire posse gratiam, sed omnia Deo fieri disponente: et nisi ille cuncta suo arbitrio rexerit, et aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam, nisi ille custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam . Non est itaque ut illi putant unus eventus, et incertus vitae hujus status, quia quando non aestimant, repentina morte subducti ad judicium venient: et quomodo pisces hamo capiuntur et retibus, et aves per aerem libeet homines pro merito suo ad aeterna supplicia deducentur, cum repente mors venerit,omnia volutari. Haec juxta eum sensum, quo breviter voluimus universa comprehendere: nunc, quasi non ex alterius, sed ex sua
Abbreviated transcription (Latin):
facit more r&horum. & poetarunm dicens:
ohomo qui post mortem nihilest & mors
ipsa nihilest: Audi consilium meum: & dũui¬
uis in ac breui uita fruere uolunticte utere
dapibus uino cunxs opprimȩ & intellege qm̃
adõtibi donatasunt ad utendi
candidis uestibus ornactus incede
unguentus . sper& cacput tuum: que¬
cumque tibip lacuerit femincerum eius gau¬
d& conplexu &uanamhanc & breuem
uitam uana & breui uoluptate percur¬
re Nihil enim extrahecee habebis. ampl¬
us quo fruccris & quodcumq: telectare po¬
test festinus cacrpe nepeat ⁊ neq enimfri¬
balac debes formidare commenta. quo
singulorum operum uel bonorum uelma¬
lorum. apud inferos tibi reddendasit rat
Nonẽ. enim aliquac in morte sacpientiac
nullus postdis solutionem uitae huius sen¬
sus & haec inquic aliquis. loquatur epicu¬
pecudes philosoforũ ego ccutẽ mecũ dili¬
genter raenectaens inuenio nonut quidõ
nelestimant omniae fartiuto generi
cuccricm in rebus humanis fortunam

Expanded text:
facit more poetarum et rhetorum, dicens: O homo quia ergo post mortem nihil est, et mors ipsa nihil est, audi consilium meum et dum vivis in hac brevi vita fruere voluptate, utere dapibus, vino curas opprime, et intellige quoniam a Deo tibi donata sunt ad utendum, candidis vestibus ornatus incede, unguentis spiret caput tuum: quaecunque tibi placuerit feminarum, ejus gaude complexu, et vanam hanc et brevem vitam, vana et brevi voluptate percurre: nihil enim extra haec habebis amplius quo fruaris, quodcunque te delectare potest festinus cape, ne pereat: neque enim frivola debes formidare commenta, quod singulorum operum vel bonorum vel malorum apud inferos tibi reddenda sit ratio. Non est enim aliqua in morte sapientia, nullus post dissolutionem vitae hujus sensus. Et haec, inquit, aliquis loquatur Epicupecudes philosophorum. Ego autem mecum diligenter retractans, invenio non ut quidam male aestimant omnia fortuito geri, et variam in rebus humanis fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
min& plurimos: quomodomusce si mori¬
antur inungento perdant & odorem illiu
& colorem: & quicc sepe caliditati est mi
tec scepientice. & hab& maliticẽ pruden¬
ticc: prrecepit ut sccpientiam simplicem
equi remus: mixtaqu esit cum mn nocen¬
ia colum barum prudentissimos adbonã
mplices ccutem cedmaltem & est sensus.
onuenit iusto pecrum habere simplicitae¬
s. & propter nimicm patientiam. dũ
ltionem reser uat do stultum uide ri:
uacm statim. seuindicantem sub uamen¬
o prudentiae exercere maliticm salter
Husce quȩ iux tac escciam principantur
parti fluminis aegipti perdunt olei. sua¬
utatem : In uno quoq: credentium relin¬
quentes. inmunditicce succe odorem atq
uestigia. Abhis muscis. &iam princep .s.
ipellactus est daẽmonum. behel ⁊ebub
qui inter praceatur. aut idolum musca¬
um. aut uirmuscarum authabensius¬
as coasapicuts in dextenc eius. &e corstulti
nsinis troceius sed & inuic cumstultus

Expanded text:
minet plurimos, quomodo muscae si moriminet plurimos, quomodo muscae si moriantur in unguento, perdant et odorem illius et colorem. Et quia saepe calliditati mixta est sapientia, et habet malitiam prudentia, praecipit ut sapientiam simplicem requiramus, mixtaque sit cum innocentia columbarum: prudentes simus ad bonum, simplices autem ad malum. Et est sensus: Convenit justo parum habere simplicitatis, et propter nimiam patientiam, dum ultionem reservat Deo, stultum videri, quam statim se vindicantem sub velamento prudentiae exercere malitiam. Aliter: Muscae quae juxta Isaiam principantur parti fluminis Aegypti, perdunt olei suavitatem, in unoquoque credentium relinquentes immunditiae suae odorem atque vestigia. Ab his muscis etiam princeps appellatus est daemoniorum Beelzebub , qui interpretatur aut idolum muscarum, aut vir muscarum, aut habens muscas. Cor sapientis in dextra ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via, cum stultus
Abbreviated transcription (Latin):
eorum quiccudiunt: Uerbaquip pescpientix̃.
in qui&te & modenrto audiuntur sylentio
quiuero insipiensest quamuis sit potens.
& cdamore siue succeuo cis. siue populi habe¬
at adclacmantis: inter insipientis loquitur
melioꝵ sapientia super. uasabelli. & pec¬
cans unus ꝑd& bonitatem multam  Nunc
quoq scepientiam praefert fortitudini: &diqt
pluseam uedere in proelus quã arma pugni¬
tium: quod siunus insipiens fuerit quãuis
paruus &nihil sit. crebro tamen perillius
stultiticm: opes magnas diuiticfquesubuer¬
tit: quice uero in hebreo potest legi : & qui pa¬
cect unum. perd& bonitaetem multã : & icen
sic sentiendum est. qđ propter unum pec¬
catum multae iustitice retropereant
polluunt oleum compositionis: preciosa ẽ.
suꝑ sccpienticcm & gloric̃ stultitia paruac
ex emplum superioris sensus dedit inquoait¬
superunum stultum multabona posse sub¬
uerti. Quod sit malus mixtus bonis conta¬

Expanded text:
eorum qui audiunt. Verba quippe sapientium eorum qui audiunt. Verba quippe sapientium in quiete, et moderato audiuntur silentio: qui vero insipiens est, quamvis sit potens, et clamorem sive suae vocis, sive populi habeat acclamantis 468 inter insipientes computabitur. Melior est sapientia super vasa belli, et peccans unus perdet bonitatem multam. Nunc que sapientiam praefert fortitudini, et dicit plus eam valere in praeliis, quam arma pugnantium. Quod si unus insipiens fuerit, quamvis parvus et nihil sit, crebro tamen per illius stultitiam, opes magnas divitiasque subverti. Quia vero in Hebraeo potest legi: Et qui peccat unum perdet bonitatem multam, etiam sic sentiendum est: quod propter unum peccatum, multae justitiae retro pereantjacere . Muscae mortis polluunt oleum compositionis: pretiosa est super sapientiam et gloriam stultitia parva. Exemplum superioris sensus dedit, in quo ait: per unum stultum multa bona posse subverti, quod sic malus mixtus bonis conta
Abbreviated transcription (Latin):
pib huiusscłi: & aduersum ecclesiam mo¬
lientem pccuperis istius sacpientiam cor¬
ruis se: cumq: pccuper hicuicerit. & urbs
pcccifuerit redditac: uix cliquis cius mem¬
nit utx illius mandacta considerat: sedoo¬
tos seluxorice & uoluptatib concedentẽ
quaerunt diuitics quoce in necessi tate no
fortitudinem & scpientico paupe¬
ris quece despecta est & uerbac eius quiceñ
sunt ccudita: quac̃ quam nullus memine¬
omnia seduniuersipotenticm & diuitias
codmirentur. ego tamen secundum omnes
supra inter pra&actiones magis honoro
contemptã sccpientiam & uerbaquaenul¬
lus audire dignatur ueRbaSAΡΙERTM
in quie ccudiuntur. plusqueẽ clicmor po¬
tes tactem habentis instultis: quem cumq
inec desia uideris damactorem: & cum
quo decm lenocinio acuenus tate uerborũ
excitare plicusus: risum excutere. cudientes
in affectus la&iticce concitare. scito signũ eẽ.
insipienticce. tacmeius quiloquitur quam

Expanded text:
pibus hujus saeculi, et adversus Ecclesiam mopibus hujus saeculi, et adversus Ecclesiam molientem, pauperis istius sapientia corruisse? Cumque pauper hic vicerit, et urbs paci fuerit restituta, vix aliquis ejus meminit, vix illius mandata considerat: sed totos se luxuriae et voluptatibus concedentes, quaerunt divitias, quae in necessfortitudinem, et sapientia pauperis quae despecta est, et verba ejus quae non sunt audita. Quamquam nullus memineomnia; sed universi potentiam, et divitias admirentur: ego tamen secundum omnes supra interpretationes magis honoro contemptam sapientiam, et verba quae nullus audire dignatur. Verba sapientium in quiete audiuntur, plusquam clamor potestatem habentis in stultis. Quemcumque in Ecclesia videris declamatorem, et cum quodam lenocinio ac venustate verborum excitare plausus, risus excutere, audientes in affectus laetitiae concitare: scito signum esse insipientiae, tam ejus qui loquitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dequib: homo ipse contexitur. ⁊cum catẽ
uenerit aduersus eam rex magnus dicbo¬
lus & quace sierit locũ ꝑquem possit inrum¬
pere : inuenĩtur in ea humilis et sapiens.
cingebatur : cumq: homo depericulo siue
persecutio cnis. siue angustiarum. siue
cu iuscumq: aduersȩrei. atque peccati
suerit crutus: homo illo exterior quimi¬
micus est illius pauperis hominis & sapientis.
Non recorditus interioris hominis nec subdit
se consiliis eius : sed rursum succ fruitur liberta¬
aduersus quã sepe consurgit rex magnus. diabo¬
lus : Non quo magnus sit : sed quo magnum sees
iactit&. & crcũdat obsidione. siue persequu¬
tionis. siuecclio angusticcrum genere ĩnue¬
nit ineccuirum pccuperem & sapientem
dñm nr̃m ihm xp̃m qui pronobis pauper
factus ẽ ⁊ & est ipse sacpientia. calle uir pau¬
perlibenet urbem insapienticsuce: quoti¬
ens uidimus sedentem leonem in insidiis cũ
diuitibus. hoc est cum senatorib & princi¬

Expanded text:
de quibus homo ipse contexitur. Cum autem de quibus homo ipse contexitur. Cum autem venerit adversus eam rex magnus diabolus, et quaesierit locum per quem possit irrumpere, invenitur in ea humilis et sapiens, cingebatur. Cumque homo de periculo sive persecutionis, sive angustiarum, sive cujuscumque 467 adversae rei atque peccati fuerit erutus: homo ille exterior, qui inimicus est illius pauperis hominis, et sapientis, non recordatur interioris hominis, nec subdit se consiliis ejus: sed rursum sua fruitur libertate  Al. libera voluntaadversus quam saepe consurgit rex magnus diabolus non quod magnus sit, sed quod magnum se esse jactitet et circumdat eam obsidione sive persecutionis, sive alio angustiarum genere. Et invenit in ea virum pauperem et sapientem, Dominum Jesum Christum, qui pro nobis pauper factus est et est ipsa sapientia: et ille vir pauper liberat urbem in sapientia sua. Quoties vidimus sedentem leonem in insidiis cum divitibus, hoc est, cum senatoribus et princi
Abbreviated transcription (Latin):
rex magnus & circũm dedit eam: & edificauit
a duersus eam mã chinam magnam: & in¬
uenit inecc uirum pccuperem & sccpientẽ
& saluccuit hic ciuitactem inscipientia succ
& homonon recordactusẽ hominis pccupe¬
I.ris illius: cclus omnia incertadicentib & ius¬
tum ab in iusto amplius nihil habere
ego sapientiam &iã in hoc maximam con¬
ꝓbaui: quodcrebro ẽuenit ut par ua sit ciui¬
tas: & habitatores ineccpecucr & innume¬
rarbili hostium cingectur exercitir & obsi¬
dione & facme populus in tus nec&ur:.
& repente contrax omnium suspitionem
cititatem. & ingraeta hominum obliuio
post quam fuerint liberati. & solutaccap¬
tiuitcs. & reddita patrice libertus: Ne¬
momeminit sccpientis illius pacuperis ne¬
morefert gratics ꝓscclute : sed omnes honõ¬
raant diuites: quim periculo nihil inuenire
potuerunt:. Aliter hebreus itahunclocum
inter prac&&cctus est ciuitas paruachomoest.
quiicm apudphilosophos. minormun¬
dus uocatur: &uiri in ecpacuci menbrr

Expanded text:
rex magnus et circumdedit eam, et aedificavit adversus eam machinam magnam. Et invenit in ea virum pauperem et sapientem, et salvavit hic civitatem in sapientia sua: et homo non recordatus est hominis pauperis illius. Aliis omnia incerta dicentibus, et justum ab injusto nihil amplius habere: ego sapientiam etiam in hoc maximam comprobavi: quod crebro evenit, ut parva sit civitas, et habitatores in ea pauci, et innumerabilium hostium cingatur exercitu, et obsidione, et fame populus intus necetur: et repente contra omnium suspicionem civitatem. Et o ingrata hominum oblivio, postquam fuerint liberati, et soluta captivitas, et reddita patriae libertas, nemo meminit sapientis illius pauperis, nemo refert gratias pro salute: sed omnes honorant divites, qui in periculo nihil subvenire potuerunt. Aliter Hebraeus ita hunc locum interpretatus est: Civitas parva, homo est, qui etiam apud philosophos minor mundus vocatur. Et viri in ea pauci, membra
Abbreviated transcription (Latin):
tracta ẽ et ñ merumꝰ opaula et ciistochiũ
dalem uite nr̃e hab̾e consorteni tanqͦi
uulnere tc̃ ꝑculsus obmitłu in bethleem
positus angustiore uidelicet ciuitate illius
oiemorie & uobis. redcło quod debeo: hoc breuit̃
ammonens quod nulli us
anctoritatem secutus sunr seddehebrȩo

Expanded text:
us, o Paula et Eustochium, talem vitae nostrae habere consortem, tantoque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
rome essẽ. & eccłasten
sc ẽ blesille. legerẽ ut eã ad contenptũ
uliũs scłi ꝓuocarẽ & om̃e qđ in mundo
cerneret putaret eẽ ꝓ mgilo rogntũ
ab ea ut in morẽ cõm̃tariobi obsc̾ura
queq dissererem: & absq me possit in¬
t̾elligere qaũ ĩegebat: taq qm̃ in proᷤ¬

Expanded text:
e essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum istius saeculi provocarem, et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque q
Abbreviated transcription (Latin):
uobis domus ur̃a desesta. Sed illius
ꝑ quam iuraereu&ut quiasit ciuitas
magni regis: hic est filius dauid ad
quem ceci in euangelio clamabat
Niscrert nr̃i filidauid : & omnis tur¬
ba consona uoce resonabat osanna¬
filiodauid ⁊ Deniq non adeum fit
uerbum dĩ sicut adhieremiam & ad
cectos proph&as sed quia diues est
& rec & potens ipse est: Siquidem
uerbum sapientiae c&erȩq uistutes
uerba loquitur ad ecclesiȩ uiros
uerba in sinuans a postolis. Dequib:
cantatur in psalmo. In omnem tenĩ
ex iuit sonus eorum & infines or¬
bis temerum uerba eorum ⁊
in mundo cernimus uana doccantupꝰ
N &e deberiea nos studiose app&ere
quȩ dum tenentur intereent Cani¬
tas uanitatum dixit ecdesi astes :uani¬
tas uanitatum omnia uanitas : Si
cuncta quȩ fecit ds̃ ualdebona quo
modo omnia uanitas: & ponsolu
uanitas uerum &iam uanitas ua¬
nitatum. Vt sicut incantico canti¬
corum int̾ omnia carmina excel¬
lens carmen ostenditur. Ita inuani¬

Expanded text:
domus vestra deserta , sed illius domus vestra deserta , sed illius per quam jurari vetat, quia sit civitas magni regis. Hic est filius David, ad quem caeci in Evangelio clamabant: Miserere nostri, fili David ; et omnis turba consonafilio David . Denique non ad eum fit verbum Dei, sicut et ad Jeremiam, et ad caeteros Prophetas: sed quia dives est, et rex, et potens ipse est siquidem Verbum et sapientia, caeteraeque virtutes, verba loquitur ad Ecclesiae viros: verba insinuat Apostolis, de quibus cantatur in Psalmo: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . quae in mundo cernimus, vana doceantur: NEC DEBERE EA nos studiose appetere, quae, dum tenentur, intereant. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Si cuncta quae fecit Deus, valde bona sunt, quomodo omnia vanitas, et non solum vanitas, verum etiam vanitas vanitatum? Ut sicut in Canticis Canticorum inter omnia carmina, excellens carmen 386 ostenditur: ita in vani
Abbreviated transcription (Latin):
hicrus alcm Ita canticum canticoꝵ
ad eos ꝓpriȩ facit: quitan tum suꝑ na
desiderant: ad incipientes & ad profi¬
cientes & ad paterna dignit᷑as & regni
proprii merito uindicatur auctoritas
Adꝑsectos uero ubi nontimore erudit᷑
discipulus sed amore ꝓprium nom̃
sufficit : & aequalis magister est &
nescit eẽ seregem: Haec interim iux¬
ta lit teram: c&erum secundum intel¬
legentiam spiritalem pacificus & di¬
lectus dĩ patris. & ecclesiastes noster
est xp̃s: Qui medio pari&e destrue¬
to: & inimicitias in carne euacuans
fecit utrumq: unum dicens: Pacẽ
meam do uob pacem meam relinquo
uob De quo pat̃ ad discipulos: Hic est
inquic filius incus dilectus in quomihi
conplacui hunc audite. qui est caput
omnis eclesiȩ : Nequa quam ad sina¬
gogam iudȩorum. sed ad gentium mul¬
titudinem loquens rex hierusalem
Viuis lapidib structȩ pon illius deqͣ
ipse ait. Hierusalem hierusalem quȩ
occidis proph&as. & ecce relinqu&ur

Expanded text:
Jerusalem: ita Canticum Canticorum Jerusalem: ita Canticum Canticorum ad eos proprie facit, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes, et proficientes, et paterna 385 dignitas, et regni proprii merito vindicatur auctoritas. Ad perfectos vero, ubi non timore eruditur discipulus, sed amore, proprium nomen sufficit, et aequalis magister est, et nescit esse se regem. Haec interim juxta litteram. Caeterum secundum intelligentiam spiritualem: pacificus et dilectus Dei Patris, et Ecclesiastes noster est Christus; qui medio pariete destructo, et inimicitias in carne evacuans, fecit utrumque unum, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . De quo Pater ad discipulos: Hic est, inquit , filius meus dilectus, in quo mihi complacui: hunc audite, qui est catut omnis Ecclesiae: Nequaquam ad synagogam Judaeorum, sed ad gentium multitudinem loquens rex Jerusalem vivis lapidibus exstructae: non illius, de ipse ait: Hierusalem, Hierusalem! quae occidis prophetas, et ecce relinquetur
Abbreviated transcription (Latin):
iam consũmaturi uirum & calcato scło
preparictum. In cantico canticorum
sponsi iungit amplocibus: Ꝙnisienĩ
prius reli querimus uitia & pompas
scłi renuntiantes. ex peditos nos ad
aduentum xp̃i paracuerimus : Non
possumus diccre: Oscul&ur me ab
osculo oris sui. Hautiprocul ab hoc
ordine doctrinarum. Ꝙphilosophi
sectatores suos erudiunt : ut primũ
& hicam doccant. Deinde ꝓhisicam
interpr&entur: Etquem inhis ꝓ¬
feisse ꝑspecerint ad theologicam
usq: ꝑdũcant : Nec non & hocdili¬
gentius ad tendendum qđ ꝑtres libros
auctoris diuersus est titulus. In ꝓ¬
uerbiis enim notatur ꝓuerbia salo¬
monis filiidauid regis isrł : hierusa
lem. Suꝑfluũ quippeest bicisr ł qđ
male in grecis & latinis codicib inue¬
nitur: Incantico aũt canticorum :¬
Nec filius dauid nec reȩ isrł siuehie¬
rus alem prȩscribitur : sed tantũ
canticum canticorũm salo monis
icutienim ꝓͥ uerbia &e rudis institatio ad x
tropolitis conuenit. hocest habitatorib

Expanded text:
am consummatum virum, et calcato saeculo praeparatum, in Cantico canticorum Sponsi jungit amplexibus: quia nisi prius relinquamus vitia, et pompis saeculi renuntiantes, expeditos nos ad adventum Christi paraverimus, non possumus dicere: Osculetur me ab osculo Al. ab osculis oris sui . Haud procul ab hoc ordine doctrinarum et philosophi sectatores suos erudiunt: ut primum ethicam doceant, deinde physicam interpretentur; et quem in his profecisse perspexerint, ad logicam usque perducant. Necnon, et hoc diligentius attendendum, quod per tres libros auctoris, diversus est titulus. In Proverbiis enim notatur: Proverbia Salomonis filii David, regis Isralem: superfluum quippe est hic Israel, quod male in Graecis, et Latinis codicibus invenitur. In Cantico autem Canticorum nec filius David, nec rex Israel, sive Jerusalem praescribitur: sed tantum, Canticum Canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis institutio ad dui non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
erba ecdesiastes filii dauid
regis hierusalem tribus no¬
minibr uocatum fuisse salo¬
monem scripiore manifes¬
tis sunc docent ⁊ pacisicum
id est salomonem Et idida hocest
dilectum dñi: Et qͥuod niue diecur

Expanded text:
erba Ecclesiastae filii David Regis Jerusalem. Tribus nominibus vocatum fuisse Salomonem, Scripturae manifestissime docent: pacificum, id est, SALOMONEM  ; et IDIDIA  , hoc est, dilectum Domini; et quod nunc dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
consududine coaptani: Inhisdumtaat
quo non muluem abbeoraias discrepabant
leciorss studũan dcaeiriem uecrurso
contrae conscientiamn fontisi uerla¬
tatis amis solopinienum riuutosee

Expanded text:
consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant.lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omiss
Abbreviated transcription (Latin):
aliis p̃destinatur. Rapit᷑. xp̃c. cum
aliis nascitur: aliis suffragat᷑. Ra¬
pitur. xp̃c. cũ ab aliis occiditur. se¬
pelit᷑ a nobis. Rapitur insidiantibꝰ
rapit᷑ dormientibus. Habes uͥ ipsi
confessi sunt nos rapuisse. se dor¬
misse. dicentes. Dicite qr discipulz
eiꝰ nocte uenerunt: & furati st̃
eũ nob̃ dormientibus. Surge gͥ qͥ
dormis. ne ⁊tu cũ dormis xp̃m a-¬
mittas. Surge qͥ dormis: ⁊ exurge
a mortuis. Uides mortuos ẽẽ qͥ dor-¬
miunt: Et id̾o ñ inuidemus aliis:
s ꝓuidemus nobis. Non enĩ mortui

Expanded text:
aliis praedestinatur; rapitur Christus, cum aliis nascitur, aliis suffragatur; rapitur Christus, cum ab aliis occiditur, sepelitur a nobis; rapitur insidiantibus, rapitur dormientibus. habes ubi ipsi confessi sunt nos rapuisse, se dormisse dicentes: dicite quia discipuli eius nocte uenerunt et furati sunt eum nobis dormientibus. surge igitur qui dormis, ne et tu, dum dormis, Christum amittas. surge qui dormis et exsurge a mortuis. uides mortuos esse qui dormiunt. et ideo non inuidemus aliis, sed prouidemus nobis; non enim monui
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo iohannis.
Pharisei autẽ ⁊ legis ꝑiti consiliũ
di sp̃uerunt inse: ñ baptizati.
aꝑuit sc̃s lucas specialibꝰ aditis.
qd̃ qͣsi generalibꝰ sc̃s matheus
sub obscurum reliquerat. Ille
enim ait. Iustificata ẽ sapientia
a filiis suis. Primũ ã sit illa sapi-¬

Expanded text:
baptismo Joannis: Pharisaei autem et legisperiti consilium Dei spreverunt in se, non baptizati. 1. Aperuit sanctus Lucas specialibus additis, quod quasi generalibus sanctus Matthaeus subobscurum reliquerat; ille enim ait: Et justificata est sapientia a filiis suis . Primum quae sit illa sapi
Abbreviated transcription (Latin):
gitatis mala in cordib ur̃is: des
hoc dic̃. Sacerdos magnus.
Lepͣm uidebat in cordib iudeoꝵ:
ostendit eos peiores esse leꝓso.
Ille sacerdoti se ẽ iussꝰ offerre
purgatꝰ : hos sacerdos repu-¬
diat. ne alios quoq eoꝵ lepra
contaminet.

Expanded text:
gitatis mala in cordibus uestris? quis gitatis mala in cordibus uestris? quis hoc dicit? sacerdos magnus. lepram uidebat in cordibus Iudaeorum; ostendit eos peiores esse leproso. ille sacerdoti est se iussus offen-e purgatus, hos sacerdos repudiat, ne alios quoque eorum lepra 1359 contaminet.