comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cant. et flegmate uͦ et melancolia uet̾es cause
ꝓcedtͣ. qͣs greci cronia dict̃. Oxea ẽ. acutꝰ morb
qͥ aut cito tnͣsit: aut celeriꝰ intͣficit. ut pleuresis.
frenenesis. Oxi enĩ acutũ ap̃ g̾ros et uelocẽ signi¬
ficat. chronia ÷ ꝓlixꝰ corꝑis morb qͥ multis tẽpo¬
g̃cos tẽpꝰ dr̃. q̃dã aũ passiones exp̾is causis nõa
accepert̃. febris aferuore dicta. est em̃i habundan¬
tia caloris. frenesis appellata. siue abĩpedim̃to
mͣtis. qr g̃ci m̃tẽ frrnas uocant. seu qd̾ dentib
infrendant. Medicine curatio sꝑnenda ñ ÷.
qͥ et scõs uiros ea uti legimꝰ. & ineccłastico deca ita
sqͥptũ ÷. honora medicũ ꝓpt̾ necessitatẽ & enĩ illũ
creauit altissimꝰ. Ad̾o ÷ eñi oĩs medela: qm̃ altis
simꝰ creauit det̾ra medicinã. et nir prudens ñ abor¬
rebit illã. s amissis his qͣ scłariũ lit̾arũ scͥptores
demorb̾ & medicina arte c̃scripsere. ea hic cõmemo¬

Expanded text:
ate vero et melancholia veteres causae procedunt, quas Graeci chronia dicunt. Oxea est acutus morbus, qui aut cito transit aut celerius interficit, ut pleuresis, phrenesis. axi oxy enim acutum apud Graecos, et velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, qui multis tempocos tempus dicitur. Quaedam passiones ex propriis causis nomina acceperunt. Febris a fervore dicta: est enim abundantia caloris. Phrenesis appellata, sive ab impedimento mentis: quia Graeci mentem phrenas vocant. seu quod dentibus infrendant. Medicinae curatio spernenda non est, quia et sanctos viros ea uti legimus, et in Ecclesiastico de ea ita scriptum est: Honora medicum propter necessitatem: etenim illum creavit Altissreavit de terra medicinam, et vir prudens non abhorrebit illam . Sed omissis his quae saecularium litterarum scriptores de morbis et de medicina arte conscripsere: ea hic commemo
Abbreviated transcription (Latin):
ut meliꝰ fructificet: qi ꝑ recordationẽ peccõꝵs
qͥq fideles adpenitentiã ꝓ uocabunt᷑. ut me¬
liꝰ insulcis iusticie crescat germ̃ rectȩ fidi. et
fructꝰ bone oꝑationis. Sulcist᷑ corda fidelium.
ut in ꝑsalm̾o. sulcos eiꝰ mebriat. Et in iob si
adũsũ me t̾ra mea clamat. et cũ ipsa sulci eiꝰ
deflent. Sem̃ diuina p̃dicatio. ut in eũgłio:
exiit qͥ seminat seminare sem̃ suũ. Sem̃ he¬
reticoꝵ p̃dicatio. aqͣ stulticiȩ ꝑfusa: ut ipen

Expanded text:
icet: quia per recordationem peccatorum quique fideles ad poenitentiam provocabuntur: ut melius in sulcis justitiae crescat germen rectae fidei, et fructus bonae operationis. Sulci sunt corda fidelium, ut in psalmo: Sulcos ejus inebria ; et in Job: Si adversum me in terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent . Semen, divina praedicatio, ut in Evangelio: Exiit qui seminat semen suum . Semen, haereticorum praedicatio, aqua stultitiae perfusa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Uer actũ dictũ. quasi uere actũ. idẽ. uerno aratũ:
ꝓscissio. ẽ. aratio. pͥma cũ adhuc ager durꝰ ẽ.
satio dicta. quasi seminis actio: quasi satoꝵs
actio. Serere aũ uocatũ. qr hec sereno cȩlofa
nudꝰ ara. nudꝰ sere. Messis ametendo. idẽ. are¬
cirando dicta. Seges aũ desemine dicca. ꝙ ia
cimꝰ siue asectione. Sp̃italit̾ aut inscriptĩs
adcredentes ait: di agricult̾a estis: di edifica¬
intelligunt᷑. unde in eũgłio dicit. malos ma¬
le ꝑdet. idẽ. iudeos et uineã suã tradet colo¬

Expanded text:
um dictum, quasi vere actum, id est, verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Satio dicta, quasi seminis actio, vel quasi satorum actio. Serere autem vocatum, quod hoc sereno coelo facara: sere nudus. Messis a metendo, id est, a recidendo dicta: seges autem de semine dicta, quod jacimus: sive a sectione. Spiritaliter autem in Scripturis ad credentes ait : Dei agricultura estis, Dei aedificaintelliguntur. Unde in Evangelio dicit: Malos male perdet, id est, Judaeos, et vineam suam tradet colo
Abbreviated transcription (Latin):
ultura ẽ. quȩ frum̃¬
ta uł uina magno
labore querunt᷑.ab
incolendo uocata:
diuitiȩ enĩ antiqͦꝵ
inhis duob erant.
bene pascere. et bene arare. Cultura agri.
cinis. aratio. Int̾missio. incensio stipularũ:
stercoratio. occatio. runcatio. Cinis ẽ. enim¬
incendiũ. ꝑ qd̾ ager in utilẽ humorẽ ex su¬
dat. Aratio dieta. ꝙ deare priꝰt̾rȩ culturã
exercebant. ante ꝗͣ ferri fuisset usus reꝑtꝰ.¬
Dupplex aũ aratio: uernał et autum nał.
Int̾missio.ẽ. qua alt̾nis annis uacunᷤ ager.

Expanded text:
qua frumenta vel vina magno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in iis duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio. 2. Cinis est incendium, per quod ager inutilem humorem exsudat. Aratio dicta, quia de aere prius terrae culturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertDuplex est autem aratio: vernalis et autumnalis. Intermissio est qua alternis annis vacuus ager
Abbreviated transcription (Latin):
fellicana noaͣta ÷: hoc ÷ felł effusio. g̾ci em̃ifel. co¬
lon uocant. MHelancolia dicta. eo qd̾ ex nigri san¬
latine uocatꝰ qd suauis sit. uñ et hões qͥb dñat᷑.
sanguis dulces et blandis sint. Flegma au dixerc̃
qd̾ sit frigida. g̾ri eñi rigorẽ fiegmone̾ appellant
Exhis .iiii. humorib ut diximꝰ regunt᷑ sani. exip¬
sis ledunt᷑ infirmi. dũ eñĩ ãpliꝰ extͣ cursũ natẽ

Expanded text:
fellicula, nominata est, hoc est, fellis effusio. Graeci enim fel χολὴν dicunt. Melancholia dicta ec quod sit ex nigri sanLatine vocatus quod suavis sit, unde et homines, quibus dominatur sanguis, dulces et blandi sunt. Phlegma autem quod sit frigida. Graeci enim rigorem φλεγμονήν appellant. Ex his quattuor humoribus reguntur sani, ex ipsis laedunt
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ organũ hõ sine corpꝰ dñcũ. ut inpsalt̾. lauda¬
te eũ incordis et organo. et in aliã patiẽ deuana
t̃pioꝵ lȩcitia. ut in iob: tenent tỹpanuĩ & tycharã.
et gaudent ad sonitũ organi. Tuba itaq deqͦ it
daniele scͥptũ ÷. cũ audieritis uocẽ tube. fistule.
sthare & reliqͣ diu̾sis figuris ac formis efficitur.
Alit̾ ÷ enĩ tubȩ c̃gregationis ppłi. alit̃ cͣductionis.
alit̾ uictoriȩ alit̾ ꝑsequendi mimicos. alit̾ c̃elu¬
sionis ciuitatũ: & reliqua. luba aũ c̃suetudinis
ap̃ rerũ ꝑitissimos hoc mͦ intelligit᷑. tͥb fistulis
uoci ductas exeas. qr ꝑ aereũ fundam̃tũ. qt̾nas uo¬
ces ꝓdunt. Mugitũ nimiũ uehem̃tissimũ q̃ ꝓfeit

Expanded text:
Item organum homo sive corpus Dominicum, ut in psalmo: Laudate eum in chordis et organo . Et in aliam partem de vana impiorum laetitia, ut in Job: Tenent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organi . Tuba itaque, de qua in Daniele scriptum est: Cum audieritis vocem tubae, fistulae, citharae, etc. , diversis figuris ac formis efficitur. Aliter enim est tuba congregationis populi, aliter conductionis, aliter victoriae, aliter persequendi inimicos, aliter conclusionis civitatum, et reliqua. Tuba autem congregationis apud rerum peritissimos hoc modo intelligitur: tribus fistulis vociductas aereas, quae per aereum fundamentum quaternas voc
Abbreviated transcription (Latin):
datq arua pinguia: et fec̃da. Dccatio. ẽ. cũ
rustici satione facta. bub dimissis qndes qle¬
bas cędant ac ligonib frangt̃. et dicta occ̃a¬
tio quasi obcecatio: qđ oꝑiat semina: occare
qͥ. ẽ. oꝑire. t̾rȩ semina. uite s uł arbores. łu¬
ncatio ẽ. at̃ra herbas uellere. nã rus t̾ra. ẽ.¬

Expanded text:
datque arva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta bubus dimissis grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt: et dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiat semina. Occare igitur est operire terra semina, vites vel arbores. Runcatio est a terra herbas evellere; nam rus ter
Abbreviated transcription (Latin):
ctamanu. si ꝗybb si lippis ocłis. si ĩpetigie̾ hñs in
corꝑe. si iugẽ scabiẽ. ł ponderosꝰ &e oȩt̾a. Cȩcꝰ dr̃ qͥ suꝑ¬
na luce pͥuatꝰ qͦ gressũ oꝑis tendat oĩno nescit. dehac
cecitate ꝑ malachiã adsac̾dotes dr̃. si offeratis cecũ
adĩmolandũ. ñ ne malũ ÷: Et inbonã parte̾ accidit
ut in eũgłio legit᷑. si oci eẽtis ñ hab̾etis pecem. Mutꝰ¬

Expanded text:
cta manu, si gibbus, si lippus oculis, si impetiginem habens in cta manu, si gibbus, si lippus oculis, si impetiginem habens in corpore, si jugem scabiem, vel ponderosus, etc. Cna luce privatus, quo gressum operis tendat, omnino nescit. De hac caecitate per Malachiam ad sacerdotes dicitur: Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est? Et in bonam partem accipitur, ut in Evangelio legitur: Si cae
Abbreviated transcription (Latin):
la: aut qͣsi lucens qͥppiã .i. plaga leprȩ: adducat᷑ ad
aaron sac̃dotẽ. ł adinũ quelibet filioꝵ eiꝰ. qͥ cũ iuide¬
iit leprã incute et pilos ialbũ colorẽ muratos. le
suꝑbia. Lepͣ humił simulatio cordis. ł latens blas¬
phemia. Lepͣ rubens irac̃dia corlis. lepͣ alba ⁊ hypo¬
chrisis. lepͣ indomo. infidelitas tota ĩplebe. Lcp ĩues¬
tim̃to. significat uitia cordis. Lepͣ incarne: uiua pecc̃a
st̃ maĩa. Lepͣ uolatica uitiũ qd̾ libet ex se generans.
pꝰ fuixũ seminis. ĩmod̾ata ÷ locutio. noct̾na pollutio.
peccõꝵ occulta cogitatio ÷. Mulier m̃strua aĩa ẽ. m̾ũ¬
sanguinis ÷ ꝓfusio peccoꝵ. debilitatio m̃broꝵ ⁊. ut¬
in leuitico legit᷑. locutꝰ: dñs ad moysen dicens: loq̃re
ada aron & filios eiꝰ. hõ desemine urõ ꝑfamilias qͥ
habuerit macłam ñ accedet ad altare. nec offeret
panes do suo. si cȩcꝰ fui̾t. si claudꝰ. si torto naso. si fra¬

Expanded text:
 plaga leprae, adducatur ad Aaron sacerdotem, vel ad unum quemlibet filiorum ejus: qui cum viderit lepram in cute, et pilos in album colorem mutatos, lepsuperbia: lepra humilis, simulatio cordis, vel latens blasphemia: lepra rubens iracundia cordis: lepra alba est hypocrisis. Lepra in domo infidelitas est tota in plebe. Lepra in vestimento significat vitia carnis. Lepra in carne viva, peccata sunt in anima. Lepra volatica, vitium quodlibet: ex se generans profluvium seminis, immoderata est locutio: nocturna pollutio, peccatorum occulta cogitatio est. Mulier menstrua, anima est immunsanguinis, est profusio peccatorum. Debilitatio membroruen, dicens: Loquere ad Aaron et ad filios ejus: Homo de semine restro per familias qui habuerit maculam, non accedat ad altare, nec offerat panes Deo suo, si caecus fuerit, si claudus, si torto naso, si fra
Abbreviated transcription (Latin):
ntusice instrum̃ta posita st̃. qr & similitudo qͥuȩdã ÷
cĩbaloꝵ. & ꝑ ea uoces humane. armoniã redde sua¬
ussimã cõꝓbant̃. Armonia ÷ eñi diu̾sarũ rerũ in
unã conuenientiã redacta copulatio: qd̾ & in uoce hu¬
uocis corliã ꝑducunt̃. Sisteuĩ abinuentrice uoca¬
tũ. ysis eñ regina egyptioꝵ. id genꝰ inuenisse ꝓbatur.
Iuuenał ysis & irato. feriat mea lumina sistro. Inde &
hoc mulieres ꝑcutiunt. qd̾ inuentrix hꝰgñis mulier
fuit. uñ & ap̃ amatonas sistro adbellũ feminarũ
exercitꝰ uocabat᷑. Tintinnabulũ desono uocis nom̃
ht̃. sic̃ et plausus manuũ. stridor ualuarũ. Sỹpho¬
nia uulgo appellat᷑ lignũ cauũ exutͣꝙ parte pelle
extenta. quã uirgulis hinc et inde musici feruint.
sitq in ea excͣcordia grauis et acute suauissimꝰ cantꝰ.
edicina est. c. De mẽdicina

Expanded text:
t similitudo quaedam est cymbalorum, et per ea voces humanae harmoniam reddere suavissimam comprobantur; harmonia enim est diversarum rerum in unam convenientiam redacta copulatio. Quae et in voce hu ab inventrice vocatum: Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Juvenalis: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, eo quod inventrix hujus generis mulier fuit. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet: sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt: fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus. CAPUT V. De medicina
Abbreviated transcription (Latin):
apollo. hanc filius eiꝰ esculapiꝰ laude łoꝑe amplia¬
uit. s pꝰ quã fulminis ȩscoloꝑiꝰ interiit ictu: int̾die¬
ta fert᷑ medendi cura. ec ars simul cũ auctore de¬
fecit: latuitq ꝑannos pene. cccec. usq ad tẽpꝰ arta¬
xersis regis ꝑsarũ tc̃ eã reuocauit inlucẽ yppocra¬
tes: asclepio patre genitꝰ in insula coo. Sanitas :
integritas corꝑis. et tẽꝑantia excalido et humido
qd̃ ÷ sanguis: uñ & sanitas dicta ÷: qͣsi sanguinis
status. Morbi generali uocabulo õs passiones cor¬
poris continent᷑. qd̾ inde uete̾s morbũ noĩauert̃.
ut ipsa appellatione mortis. ium qͦ exeo nascit᷑ de¬
monstrarent. Int̾ sanitatẽ aũ & morbũ media ẽ cu¬
ratio qͣ nͥ morbo qͣgruat: ñ ꝑduc̃ adsanitatẽ. Morbi¬

Expanded text:
esculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura; et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre genitus in insula Choo. Sanitas est integritas corporis, et temperantia ex calido et humido, quod est sanguis: unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur: quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, quae ex eo nascitur, demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum media est curatio
Abbreviated transcription (Latin):
dolemꝰ qr mixtũ et purũ fit. qr ꝗͣtũ uirtꝰ uirtuti iun¬
git᷑. im̃ incensũ bomi oꝑis sinceriꝰ etibet᷑. Aromatagͦ
ĩ puluerẽ redig̾ẽ ÷. uͥtutes recogitando t̾rere & subti¬
lit̾ examinare. Incensũ odoriferũ deꝑigm̃tis : suauiᷤ
adustio. q̃ carbonib c̃cremata. carissimũ fumũ por¬
rig̃ adsuꝑna. & odorantes se delectabili ioc̃ditate ꝑmul¬
cet. sic beator orõ igne caritatis incensa. diuinis cͣspec¬
tib ĩgerit᷑. q̃ mag̃ humilitatis & c̃ꝑunetionis pond̾e

Expanded text:
irtus virtuti jungitur, tantum incensum boni operis sincerius exhibetur. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere et subtiliter examinare. Incensum odoriferum de pigmentis est suavis adustio, quae carbonibus concremata, gratissimum fumum porrigit ad superna, et odorantes se delectabili jucunditate permulcet. Sic beatorum oratio igne charitatis incensa, divinis conspectibus ingeritur, quae magis humilitatis et compunctionis po
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝑmille pasiꝰ sine dubio sensibilit̾ seu utiq
ãpliꝰ audiat᷑ sic̃ apud hebitos deorganis q̃ ab¬
irłm usq ad montẽ oliueti et ãpliꝰ sonare au¬
diunt᷑ cq̃ꝓbat᷑. Duo gn̾ã aplerisq organi esse
dñr. pͥmũ ÷ id qd̾ diximꝰ: et aliud qd̾ depegͥnati¬

Expanded text:
ut per mille passus sine dubio sensibiliter seu utique ut per mille passus sine dubio sensibiliter seu utique amplius audiatur: sicut Hebraeorum de organis, quam usque ad montem Oliveti, et amplius sonanter audiuntur, comprobatur. Duo genera a plerisque organi esse dicuntur. Primum est id quod diximus, et aliud, quod de peregrinati
Abbreviated transcription (Latin):
defuerit. uox ꝑfecta nõ erit. Scd̾a diuisio orga
nica ÷ in his q̃ spũ reflante cõpleta insonũ uocis
animant᷑ ut st̃ tubȩ. calami. fistule. organa. pan¬
doria. et similia is. Tertia diuisio ridmica. ꝑ¬
tinens ad neruos et pulsꝰ:. cui dant᷑ spẽs cytharaꝵ
et argentea. łalia q̃ metallico rigore reꝑcussa red¬
dunt cũ suauitate tinnitũ et cętã hꝰcemodi. Can¬
tate adño canticũ nouũ. psallere ÷ opꝰ bonũ exereẽ¬
lanticũ ad contẽplatiuã. psallere referẽ adact¬
nã uitã. uͥ et supͣ nibilatio clamor spĩcali feruo¬
re. exp̃ssior. siuegaudiũ in effabile. qd̾ humana
lĩgua pleniꝰ fari ñualet. ut inpsalma beatꝰ ppłs
qͥ sat iubilationẽ. Primo oĩũ adorgani. eo qd̾
maiꝰ. cẽ. his oĩb gñib in sonitu. et fortitudine
nimia cõputat᷑ clamores. ueniã. qr deduab ele¬
sonitũ nimiũ quẽ imodũ tonitrui ccitat. ita

Expanded text:
defuerit, vox perfecta non erit. CAPUdefuerit, vox perfecta non erit. CAPUnica est in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur: ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandora, et his similia. Tertia divisio rhythmica tinens ad nervos et pulsus, cui dantur species cithararum et argentea, vel alia que metallico rigore percussa, reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiusmodi. Ctate Domino canticum novum ; psallere est opus bonum exerceCanticum ad contemplativam: psallere refertur ad activam vitam, ubi et supra. Jubilatio clamor spiritali fervore expressior, sive gaudium ineffabile, quod humana lingua plenius fari non valet, ut in psalmo: Beatus populus qui scit jubilationem . Primo omnium ad organi eo quod majus esse his omnibus generibus in sonitu et fortitudine nimia computatur clamores veniam, quod de duabus elesonitum nimium, quem in modum tonitrui concitat: ita
Abbreviated transcription (Latin):
armonica. richinca metrica. drmonica ⁊ q̃ decer¬
nit insonis a cutũ ec gͣuẽ. Rithinea ẽ. q̃ reqͥrit in¬
cursionẽ ũboꝵ. utrũ bene sonꝰ an male cohereat.
Metrica ẽ qͥ m̃ surã diu̾soꝵ metroꝵ ꝓ babili ratio¬
ne cignoscit. ut u̾bi grã heroicũ. iambicon. elegi
lenarũ ÷ triform̃ constat ẽẽ natuiã pͥma ÷ armo¬
nica: q̃ exuotũ cantib c̾stat. Scd̾a organica. q̃ ex¬
fiatu ẽsistit. t̾cia rechinica q̃ pulsu digitoꝵ nũos ꝯ
recipit. Nã aut uoce edit᷑ sonꝰ sic̃ ꝑfauces. auefla¬
tu sic̃ ꝑtubã aut tibiã. aut pulsu sic̃ ꝑ eitharã ant
pata. ꝓp̾e aũ uox hoim ÷ seu irrationabiliũ uł
animantiũ ña inaliis abusiue ñ ꝓpͥe sonitũ uocẽ
uocari. ut uox tube infremuit. fractasq ad littora
uoces. ꝑfecta ÷ aũ uox alta. suauis. et clãra: alta. nõ¬
ut in sublime suffitiat. clara. ut aures adĩpleat.¬
suauis ut aios audientiũ blandiat᷑ si exhis aliqͥd

Expanded text:
harmonica rythmica, metrica. Harmonica est que discernit in sonis acutum et gravem. Rithmica est que reqcursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est, quae mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegialenarum est, triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organicasu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces, aut flatu sicut per tubam aut tibiam, aut pulsu sicut per citharam, aut paanimantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur: ut, Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Perfecta est autem vox alta, suavis et clara: alta, ut in sublime suffisuavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis gresscendat uidec. s cũ infirmitas m̃tis bene age̾
ñsunt Et ĩbonã pare̾ ineũgłio accipit᷑. et pauꝑes ac
debiles introdnc hnic. Li ppꝰ ⁊: quẽ trena cupiditas depͥ¬
ñis m̃tis ocłos ad celestia ẽcẽplanda eleuare ñsinit. Con¬
Sͥcabiẽ incorꝑe hr̃ que lipcuria carnis deuastat ĩm̃te.
Ipetiginẽ ħt᷑. cuiꝰ auaritia dñat᷑ in corde. Alii hanc ĩ

Expanded text:
ndat, videt: sed eum infirmitas mentis bene agere non sinit. Et in bonam partem in Evangelio accipitur: Et pauperes ac debiles introduc huc . Lippus est, quem terrena cupiditas deprimens, mentis oculos ad coelestia contemplanda elevare non sinit. ConScabiem in corpore habet, quem luxuria carnis devastat in mente. Impetiginem habet, cui a
Abbreviated transcription (Latin):
s cẽ cib et potus regmen et tegum̃. defensio deniq
om̃is atq munitio. qua sanũ corpꝰ adu̾sus ext̾nos
tristat᷑ natura: mediocrit᷑ aũ gaudet. un ec qui
pigm̃ta et antidota satis assidue biberint uexant᷑.¬
ũs. ĩmoderatio eñi om̃is. ñ salutẽ s ꝑicłm affeit. Me¬

Expanded text:
etiam cibus et potus, tegmen et tegumen, defensio denique omnis atque munitio, qua sanum corpus adversum extraneos tristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sed periculum affert.
Abbreviated transcription (Latin):
tro: aptꝰ : regno dĩ. Arare p̃dicationis est
officiũ exercere. unde in regnũ legir̃. ex ipse
inxͦii. arantib unꝰ erat. Seminare ẽ. p̃dica¬
tionis sermonẽ in corda fideliũ spargere.
ut inꝓpħa: et seminabt̃ agros. Segetes enĩ ple¬
bes st̃ fideliũ. qͣs mundant et expurgant agri¬
cultores. sp̃itales. hocẽ. doctores sci: neqͥ cꝗͣ ibi
crescat inutile. atq uirulentũ. Messis uͦ ub̾tas
ẽ uł copia fideliũ. ut in eũgłio dñs ad apłosait.¬

Expanded text:
gno coelorum . Arare praedicationis est officium exercere: unde in libro Regum legitur: Et ipse in duodecim arantibus unus erat . Seminare est praedicationis sermonem in corda fidelium spargere, ut in propheta: Et seminabunt agros . Segetes autem plebes sunt fidelium quas mundant et expurgant agricultores spirituales, hoc est, doctores sancti, ne quidquam ibi crescat inutile atque virulentum. Messis vero ubertas est vel copia fidelium, ut in Evangelio Dominus ad Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ia .i. sensu ec fide. Detuba aũ psalt̾io ee cythara. in
psalmo scriptũ ÷. laudate eũ in sono tube. laudate eũ
inpsaltĩo et cythara. Hȩc instrumͣta musica signi¬
ficabili mͦ adaliqͥd ponunt᷑ inordinẽ. ut tuba c̃cre¬
pet regi: psalt̾iũ canat do. cythara cũ reliqͥs spon¬
so: ista em̃ ibi ñ eẽ. manifestũ ÷. s hoc oĩa misticis al¬

Expanded text:
, id est, sensu et fide. De tuba autem, psalterio et cithara in , id est, sensu et fide. De tuba autem, psalterio et cithara in psalmo scriptum est: Laudate eum in sono tubae: laudate eum in psalterio et cithara . Haec instrumenta musica significabili modo ad aliquid ponuntur in ordinem: ut tuba concrepet regi: psalterium canat Deo: cithara cum reliquis sponso. Ista enim ibi non esse manifestum est: sed haec omnia mysticis al
Abbreviated transcription (Latin):
in psaltĩo .x. cordarũ psallã tͥ. S hinc inde cor¬
de eiꝰ cͣ̃critȩ st̃. ut resurgentẽ ab inferis. adceloꝵ
regna ꝑindiciũ manũ c̾citantis abitno ialtũ
significarent. Psalt̾iũ qd̾ uulgo dr̃ canticũ &¬
psallendo ⁊ nominatũ. qd̾ adeiꝰ uocẽ chorꝰ con¬
sonando respondeat. Est aũ similitudo eithar
illud t̃cauũ unde sonꝰ reddit᷑ suꝑiꝰ ht̃. et dearsũ fe¬
rumt᷑ corde. et desuꝑ sonant. Cythara uͦ c̃cauitatẽ
usi st̃. ꝓpt̃ numerũ decalogũ legis. Cythara signi¬
ficat pectꝰ deuotũ. in qͦ tanꝗͣ neriu st̃ iurtutes: ħ
ẽ. sp̃italia bona. ur inpsalmo: exurge psalt̾iũ ex cy
thiara .i. oꝑa cũ fide. Et inmalã partẽ in ysaia. ertha¬
ra ec lira. et t̃phanũ et uinũ inc̾uiuiis ur̃ĩs. in qͦde¬
signat᷑ uoluptuosor lipcuria. Psaltiũ uͦ oꝑa bona
significat. ut ÷ illd̾ inpsalmo: psalt̾iũ iocundũ cũ
citliara. Itẽ psalt̾iũ .x. condarũ. oꝑatio.x. p̃ceptorũ lȩ¬

Expanded text:
In psalterio decem chordarum psallam tibi . Sed hinc inde chordae ejus contritae sunt: ut resurgentem ab inferis ad coelorum regna per indicium manus concitantis ab imo in altum significarent psalterium, quod vulgo canticum tur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare llud concavum unde sonus reditur superius habet, et deorsum feriuntur chorde, et desuper sonat. Cithara vero concavitatem usi sunt propter numerum decalogum legis. Cithara significat pectus devotum, in quo, tanquam nervi, sunt virtutes, hoc est, spiritalia bona, ut in Psalmo: Exsurge psalin malam partem ut in Isaia: Cithara et lyra et tympanum et vinum in conviviis vestris ; in quo designatur voluptuosorum luxuria. Psalterium vero opera bona significat, ut est illud in psalmo: Psalterium jucundum cum cithara . Item psalterium decem chordarum operatio decem praeceptorum le
Abbreviated transcription (Latin):
inspirat᷑. et ꝑsod̾am uocẽ emittit. typꝰ ppłi pͥoris qͥ an¬
gtã intellegenciã legis acceꝑat: et ꝑ ang̾tã uoluntatẽ
p̃dicationis oĩa firmit̾ p̃dicauit. Si au̾ t̾rena sapi¬
ent̾ ac diligent᷑ respitiamꝰ: sp̃ĩtalic̃ ac misticȩ intelle¬
genda st̃. Ite alio m̃chorꝰ c̃cordia ÷ caritatis. uͥ e supͣ
laudate eũ in tỹpano & choro. Et inaliã partẽ. ut
in hieremia: u̾sus ÷ inluctũ chorꝰ nr̃. & alibi. et orga¬
nũ meũ inuotẽ flentiũ. Cybala aũ acirabula qͣdam sꝙ¬
st̃: q̃ ꝑcussa inuicẽ se tangt̃ & faciunt sonũ. Dicta

Expanded text:
inspiratur: per secundam, vocem emittit: typus populi prioris, qui aninspiratur: per secundam, vocem emittit: typus populi prioris, qui angustam intelligentiam legis acceperat, et per angustam voluntatem praedicationis omnia stice intelligenda sunt. Item alio modo, chorus concordia est charitatis, ubi et supra: Laudate eum in tympano et choro ; et in aliam partem, ut in Jeremia : Versus est in luctum chorus noster; et alibi: Et organum meum in vocem flentium . Cymbala acetabula quaedam sue percussa invicem se tangunt, et faciunt sonum: dicta
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ inlibris: ec nablis. et inmalã parcẽ ut inamoᷤᷤ
et cantica lirȩ tuȩ ñ audiant. Typhanũ ÷ pelł̾ łco
riuĩ ligno exuna parte extensũ. ẽ. aũ pars media
simphoniȩ insimilitudinẽ cribri Timphanum
dictũ eo qd̾ in medio ÷ un̾ ec margaritũ mediũ tỹ¬
phanũ dr̃ et ipsa sip̃honia ad uirgulã ꝑcutit᷑. ħ
phanũ paucis u̾b̾ explicari oportet. qr minima pes:
eo qd inmanu mulieris portari pot̃. sic̃ scriptũ.ẽ.
in exodo.Sũpsit aũ maria ꝓphetissa soror aaron.
tẏphanũ inmanu sua. et ẽ tuba cũ uno fistulo in
capite angͦto ꝑqd̾ inspirat: sic et minima sapien¬
tia legis uetis inmanu iudoꝵ sinagoge antiqͥs tẽꝑib
fuit. Itẽ typhanũ corpꝰ attenuatũ in ieiunio significat.
ut inpsalmo: laudate eũ in tỹphano ec choro. Chorꝰ¬
nãq simplex pelł ÷: cũ duab cicutis exers. et ꝑ pͥmã

Expanded text:
legitur: In lyris et nablis ; et in malam partem, ut in Amos: legitur: In lyris et nablis ; et in malam partem, ut in Amos: Et cantica lyrae tuae non audiam . Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum: est autem pars media symphoniae in similitudinem cribri, tympanum dictum eo quod in medio est: unde et margaritum medium tympympanum paucis verbis explicari oportet, quod minima res est, eo quod in manu mulieris portari potest, sicut scriptum est in Exodo: Sumpsit autem Maria prophetissa soror Aaron tympanum in manu sua ; et est tuba cum una fistula in capite angusto, per quod inspirat: sic et minima sapientia legis veteris in manu Judaeorum synagogae antiquis temporibus fuit. Item tympanum corpus attenuatum in jejunio significat, ut in psalmo: Laudate eum in tympano et choro . Chorquoque simplex pellis est cum duabus cicutis aereis, et per primam
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃eos inscribit᷑. qr multi cortioe alicuiꝰ arboris eẽ.
ꝑsecutionis laudare eũ ñ posst. ꝓpt̃ in fidelitatẽ
uire eoꝵ. ec habundantiã diuitiarũ suarũ. Lyradi¬
eta apotu lirui .i. auarietate uocũ. qd̾ diu̾sos sonoᷤᷤ
efficiat. Lrã pͥmũ amercurio inuentã fuisse dict̃.
hoc m̃ cũ regrediens mlꝰ insuos meatꝰ uaria incã¬
pis reliqͥsset anmalia. Relicta &̃ testudo ÷: ꝗ̃ cũ
patre facra eẽt. et nerui eiꝰ remansissent extenti
intͣ coriũ. ꝑcussa a mercurio sonitũ dedit: ad cꝰ
speciẽ mercuriꝰ lyrã fecit. et orpheo tͣdidit. qͥ eiꝰ
rei maxime erat studiosus. un & estimat᷑ eadẽ ar¬
te ñfecas tm̃. s et saxa atq siluas cantꝰ modulati¬
one applicuisse. Hanc musite structurã ꝓpt̃ studii
amorẽ & carminis laudẽ. &̃ int̾ syda suarũ fabu¬
larũ cõm̃tis collocatũ. eẽ. finxeit̃. Lẏra eñi musicȩ
significat scõꝵ significationẽ. uñ inparalipome non

Expanded text:
 sambuca apud eos inscribitur: quia multi corticem alicujus arboris esse onis vel persecutionis laudare eum non possunt, propter infidelitatem vitae eorum, et abundantiam divitiarum suarum. Lyra dicta apo tou luefficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum significat sanctorum exsultationem. Unde in Paralipomenon
Abbreviated transcription (Latin):
Musica ꝙͦ animũ mulcet. a& singłoꝵ oꝑũ fatigationẽ
modulatio uocis sonat: ex citatos ꝙͣ aiõs. musica se¬
dat. sic̃ dead̾ legiẽ. qͥ ab spũ inmundo saulẽ arte mo¬

Expanded text:
musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur. Excitos quoque animos musica sedat, sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte mo
Abbreviated transcription (Latin):
bi ñ posit. Moyses dicit reꝑto rẽ musice artis
fuisse tubal. qͥ fuit detirpe cainan añ diluuiũ.
Greci nͦ pithagorã dict̃ huiꝰ artis inuenisse pri¬
monlia. ex malleoꝵ sonitu. et cordarũ extensi¬
one ꝑcussa. Alii linũ thebeũ & recũ & ãphionẽ
inmusica arte pͥmos claruisse fert̃ pꝰ qͦs paulatĩ
directa ÷ p̃cipue hec disciplina. et auctͣ multis
oĩb q lecis ł tristiorib reb. ut inueneratione
diuna hĩni: ita innuptirs ymenei & infune¬
rib thieni: et lam̃ta ad tibias canebant᷑. inc̃ui¬
uiis hra uͦ łeythara cueferebant᷑. et accubantib
fert᷑. cẽ. cõpositꝰ. & celũ ipsũ sub armonie modu¬
latione reuoluri. Musica mouet effectꝰ ꝓuocat
in diu̾sũ habitũ sensus. Inp̃liis ꝙͦ tube cͤcentꝰ¬
piignantes acendit. et qͣnto uehem̃tior fuerit
clangor. tanto fit adcertam̃ animꝰ fortior. Si qͥdẽ
ci miniges cant̾ ornat adtolerandos qͦ. labores.

Expanded text:
ius. Moyses dicit repertorem musicae artis fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis nibusque laetis vel tristioribus rebus. Ut enim in veneratione divina hymni, ita in nuptiis Hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In convilyra aut cithara circumferebatur et accubantibusfertur esse compositus et celum ipsum sub harmonie modulatione revolvi. Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus. In preliis quoque tube concentpugnantes accendit, et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Siquidem et remiges cantus hortatur, ad tolerandos quoque labores
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sit bũb olũ ȩxeũ ductilȩ qͣdratũ. latissimũq ĩmo¬
dũ corone: cũ fistula exea ferroq cõmixro. qd̾ in lig¬
no alto spetiosoq formato. suꝑiore capite ẽstringit᷑.
tria bũbola uno in late̾ ꝑcircuitũ utiq fingunt᷑:
ut cͣcitato pͥmo bũbolo. & cͣcitatis .xii. bũboloꝵ fi¬
stuł i̾medio positis. clamorẽ magnũ fragorẽq

Expanded text:
bulum aereum ductile quadratum, latissimumque, in modum coronae cum fistulo aereo ferreoque commisto, quod in ligno alto speciosoque formato superiore capite constringiturtria bumbula uno bilatere per circuitum utique finguntur: et concitato primo bumbulo, et concitatis duodecim bumbulorum fistulis in medio positis, clamorem magnum fragoremque
Abbreviated transcription (Latin):
quidam latinoꝵ puleũ martis dicunt.
ꝓpt̾ belli tela excutienda. Mandragora di¬
cca qd habeat mala sua iuiolenta in mag¬
nitudinẽ malimatiani. unde et eã latini
os appellant. qd̾ habeat radicẽ formã hõis
simulantẽi cuiꝰ cortex uino mixta adbi¬
bendũ dat᷑ quoꝵ corpus ꝓpt̃ curã secandũ
ẽ: ut soporati dolorẽ ñsentiant. Huiꝰ sp̃ẽs
duȩ. femina foliis lactucȩ similia. mala
generans insimilitudinẽ prunarũ: mas¬
culus uͦ folus bete similib. D emandragora
sponsa dicit incantico canticoꝵ. mandrago¬
re dedert̃ odorẽ inportis nr̃is. Mandragora

Expanded text:
quidam Latinorum puleium Martis dicunt, quidam Latinorum puleium Martis dicunt, propter belli tela excutienda. Mandragora dicta quod habeat mala suaveolentia, in magnitudinem mali Matiani: unde et eam Latini ον appellant, quod habeat radicem formam hominis similantem. Cuius cortex vino mista ad bibendum datur, quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sentiant. Huius species duae: femina, foliis lactucae similibus, mala generans in similitudinem prunarum; masculus vero foliis betae similibus. Pasponsa dicit in Cantico canticorum: Mandragorae dederunt odorem in portis nostris . Mandragora
Abbreviated transcription (Latin):
castorum corꝑũ. unde scriptũ ẽ. in cantico canti¬
cors: flores int̾ra uisȩ st̃. quib etiã regnũ cȩloꝵs
ꝓmissum. Ẽ. Hedera dita qr arborib reprando
adhereat. dequa uirgiliꝰ. int̾ uictrices hȩderam
nam antifarmacon ebrietatis. ẽ. siqͥ potus
hȩdera coronet᷑. Hȩdera aũ tipum indaici
ppłi hr᷑: qui aliqnͣdo florebat: s ñ diu inuirore
pͥstino remanebat: unde inlibro ione ꝓpħȩ
hedera sub cuiꝰ umbracło ionas sedebat. in
ascensione uermis diluculo incrastinum
exaruit. quia inresurrectione illiꝰ uermis
qui ait. ego sũ uermis et ñ hõ: iudaica pleb̾
ꝑ infidelitatẽ exaruit. quȩ qͦndã florebat
in patriarthis ec ꝓpħis. Galbanum dicta¬
rata saltꝰ ꝑagrat. Dictamneͤs. tante enĩ poten¬
tiȩ.ẽ. ut ferrũ acorꝑe expellat. sagutas ex¬
cutiat:unde ec euis pabulo fere ꝑcussȩ.
sagitas acorꝑe inherentes eiciunt. hanc

Expanded text:
lividorum corporum. Unde scriptum est in Cantico cantilividorum corporum. Unde scriptum est in Cantico canticorum: Flores in terra visi sunt ; quibus etiam regnum coelorum promissum est. Hedera dicta, quod arboribus reptando adhaereat: de qua Virgilius: Inter victrices hederam nam antipharmacon ebrietatis est, si quis potus hedera coronetur. Hedera autem typum Judaici populi habet, qui aliquando florebat: sed non diu in virore pristino remanebat. Unde in libro Jonae Prophetae hedera sub cujus umbraculo Jonas sedebat in ascensione vermis diluculi in crastinum, exaruit in resurrectione illius vermis, qui ait: Ego sum vermis, et non homo . Judaica plebs per infidelitatem exaruit, quae quondam florebat in patriarchis et prata saltus peragrat Dictaeos. Tantae enim potentiae est ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat; unde et eius pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes eiciunt. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
specie floris nuncupata. qd̾ rutilanti
colore rubeat. significat aĩtc soõꝵ sangͣo
martyrum suꝑ humida fluenta. Liliũ
leͣdei floris herba unde et mineupata qͣsi
lidia. cuiꝰ cũ candor sit infoliis. auri ta¬
men species intus refulget. Lilũ au̾ aut¬
xp̃m significat. qui incantico canticoꝵs
ait: ego fios campi et liliũ c̃ualliũ. et item
ut pascant mortis et lilia colligant. ac si
diceret. ego sũ decus mundi et gła humi¬
lium. qui desponsa sua sic ait: sic̾ lilium
int̾ spinas. sic amica mea int̾ filias. quia
candor castitatis eiꝰ tribulationib ꝓbat᷑
et maior.ẽ. fructꝰ p̃dicationis: quã quietiᷤ.
Dotest et inlilio uirginitas expͥmi. quia
excellentior ẽ. castitas uirginał. quã cȩtẽ
uirtutes. sic̃ in apocalipsi ostendit᷑. Uiola
ꝓpt̃ uim odoris nom̃ accepit: huiꝰ genera
sunt tria purpureũ. albũ. mellinũ. Uiola¬
quoꝙ significat confessores ob similitudinẽ

Expanded text:
specie floris nuncupata quod rutilanti specie floris nuncupata quod rutilanti colore rubeat. Significat autem rosa martyres: lactei floris herba: unde et nuncupata, quasi laclia, cujus dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulget. Lilium autem Christum significat, qui in Cantico canticorum ait: Ego flos campi et lilium convallium . Et item: Ut pascatur in hortis, et lilia colligat ; ac si diceret: Ego sum decus mundi, et gloria humilium: qui de sponsa sua sic ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias , quia candor castitatis ejus tribulationibus probatur, et major est fructus praedicationis quam quietis. Potest et in lilio virginitas exprimi: quia excellentior est castitas virginalis, quam caeterae virtutes, sicut in Apocalypsi ostenditur. Viola propter vim odoris nomen accepit: hujus genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Violaque significat confessores ob similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ni. albedine parua. porrectȩ longitudinis.
integrũ ec neꝙ infragm̃ta cõminutũ. in¬
spiratione bona. et cũ carpit᷑ manꝰ inficiens.
et leuit᷑ es luit̃ acrȩ: qd̾ si eiꝰmodi nͣfuerit
aut uetustũ. aut infusũ cognoscit᷑. Itẽ ciprus
incorruptionẽ significat. nardꝰ fortitudinẽ.
chrocus marcires. Ysopus herba humilis
cuiꝰ radices sꝗxũ penetrant. qd̾ significat
humilitatẽ penitentiȩ: siue baptismũ ut
inpsalt̾ĩo. asꝑges me ysopo et mundabar
Costũ radix herbȩ nascentis ẽ. mindia. ara¬
bia et siria: s meliꝰ arabicũ. est enĩ albũ et
leue: suaue. iocundi odoris. indicũ colore
Atro. ec leue ut ferula. siriacũ ponde graue.
colore buxeo: odore acro. summũ tam̃. al¬
bum leue. aridũ gustu incendens. flos enĩ
uł xp̃m significat. qui deuirga radicis ies¬
se effioruit. uł sp̃ẽm iusticie. uc in psalmo:
iustus inqͥt ut palma florebit. Rosa ab¬

Expanded text:
ni, albedine parva, porrectae longitudinis, ni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur, manus inficiens, et leviter acre. Quod si ejusmodi non fuerit: aut vetustum, aut infusum cognoscitur. Item cyprus incorruptionem significat: nardus fortitudinem, crocus martyres. Hyssopus herba humilis, cujus radices saxum penetrant: quod significat humilitatem poenitentiae, sive Baptismum, ut in Psscentis in India, Arabia et Syria, sed melius Arabicum: est enim album et leve, suave, jucundi odoris: Indicum colore atro, et leve, ut ferula: Syriacum vero pondere grave, colore buxeo, odore acri: summum tamen album, leve, aridum, gustum incendens. Flos enim hristum significat, qui de virga radicis Jesse effloruit, vel specimen justitiae, ut in psalmo: Justus, inquit, ut palma florebit . Rosa
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. hoc ẽ. regi xp̃o ibeatitudine oelestis
scłi quiescenti: scõrs turt̾ ineccła magne
nob̾ gram suauitatis administranͣt. Itẽ
sponsus dicit desponsȩ gła in eodẽ libro.
emissiones tue paradisus maloꝵ punicoꝵ.
cũ pomoꝵ fructib cipri: cũ nardo. nardus
et chrocꝰ. ꝑinrigationẽ sacribaptismatis
sc̃a eccła paradisũ ex se emiserit maloꝵ pu¬
nicoꝵ. ide̾. scõꝵ martirũ. cũ pomoꝵ fructi
b cũ scãrũ uirtutũ fructu. ¶ꝙ prus arbor
aromatica. ẽ. significans celestis gr̃e bene¬
dictionẽ. Hardus. dñice passionis typum.
crocus taritatis feruorẽ expͥmit. Comun¬
git᷑ ciprus naro. cũ diuina gr̃a confortat
nos ꝓ xp̃o pati. Item nardꝰ chroco iungit᷑.
cũ caritate xp̃i mortẽ libent᷑̃ suscipimus
Chiicũ dictum ab oppido ciliciȩ. qd uocat᷑
ciriciũ: quãꝙͣ es alibi nascat᷑. s ñ tantũ
uł tale quale incilicia. unde et aptiori par¬
te nom̃ accepit. Nam multȩ res nomina

Expanded text:
ne coelestis secreti quiescente sanctorum virtus in Ecclesia magnae nobis gratiam suavitatis administrat. Item sponsus dicit de sponsae gloria in eodem libro: Emissiones tuae paradisus malorum Punicorum cum pomorum fructibus, cypri cum nardo . Nardus et crocus per irrigationem sacri Baptismatis sancta Ecclesia; paradisus emissiones malorum Punicorum, id  cum sanctorum virtutum fructu. Cyprus arbor aromatica est, significans coelestis gratiae benedictionem. Nardus Dominicae passionis typum, crocus charitatis fervorem exprimit: conjungitur cyprus nardo, cum divina gratia confortat nos pro Christo pati. Item nardus croco jungitur, cum charitate Christi mortem libenter suscipimus. Crocum dictum ab oppido Ciliciae, quod vocatur Coricium, quanquam et alibi nascatur: sed non tantum vel tale, quale in Cilicia, unde et a potiori parte nomen accepit: nam multae res nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ruina.ẽ. matutini tẽporis frigꝰ. quia in¬
de pruina nom̃ accepit. quia sic̃ ignis
urit. Pio em̃ ignis grece drͣ. uitre eni
et adfrigꝰ et adsolem ꝑtinet. Nam uno ser¬
mone duo diu̾sa significant᷑. ꝓ eo qd unũ
effectũ liñt simił eñi uis eͣ: et caloris et fri¬
goris. unde et utr̃q saxa rũpunt. Nam et
calor urit. ut ÷ illud urit᷑ infelix dido. Itẽ
frigꝰ urit ut ÷ illud. aut boreȩ penetrabi¬
le frigꝰ adurat. Iuxta allegoriã significat
alstinentiã. eo qd̾ ꝑ hanc frigescat calor
corꝑis. dequo inpsalmo. factꝰ sũ sicͣ ut̃ in
pruina. Pruina uͦ significat malitiã ꝑu̾¬
soꝵ. unde legit᷑ inpsalmo. occidit ingran
pruia ẽ.pͣcurrens anticipansq malicia.
ꝗͣ alienos labores ꝑuenire ñ ꝑmutit adfruc¬
tus: cõminacio dĩ qua cͣtumaces uerberan
ut inꝑsalmo. grando et carbones ignis. Et
inaliam parcẽ. occidit ingrandine uineaᷤ
eoꝵ. Grando futura ẽ. ꝑcussio. ut inisaia:

Expanded text:
ruina est matutini temporis frigus, qui inde pruine nomen accepit, quia sicut ignis urit. Pyr enim ignis Graece dicitur. Vere enim et ad frigus et ad solem pertinet. Nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo, quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris: unde et utraque saxa rumpunt. Nam et calor urit, ut est illud. Uritur infelix Dido. Item frigus urit, ut est illud; Aut Boreae penetrabile frigus adurat. Juxta allegoriam significat abstinentiam eo, quod per hoc frigescat calor corporis. De quo in Psalmo: Factus sum sicut uter in pruina . Pruina vero significat malitiam perversorum. Unde legitur in psalmo: Occidit in granpruina est praecurrens anticipansque malitia, quae alienos labores pervenire non permittit ad fructus. Grando comminatio Dei, qua contumaces verberat, ut in psalmo: Grando et carbones ignis . Et in aliam partem: Occidit in grandine vineas eorum . Grando futura percussio est, ut in Isaia:
Abbreviated transcription (Latin):
ctissimis auctorib fuisse tͣdunt᷑ qͦrũ pͥma de
ꝑsis fuit. scda libica. t̾cia delfica: intẽplo del¬
fici appollinis genita. ꝗͣ anͣ troiana bella
uaticinata ẽ: cuiꝰ plurimos u̾sꝰ oꝑi suo ome¬
rus inseruit. qͣrta cymenia initalia. qͥnta
eritiea nõe erofila inbabilone orta. ꝗ̃ grecil
iltũ petentib uaticinata. ẽ ꝑ iturã eẽ. tioiã¬
et omerũ m̃datia scͥpturũ. Dicta añ eritrea.
qr in eadẽ insula eiꝰ inuenta st̃ carmina. Sex¬
ta samia. q̃ femo nocte dicta ÷: asamo insu¬
la. unde fuit cognominata. Septima cu-¬
mana nõe amaltea quȩ nouẽ libros attulit
tarqͥnio pͥsco. inqͥb erant decreta romana c̃scͥp¬
ta ipsa ⁊ et cimea. deqͥ uirgiliꝰ ultima cimei ue¬
nit iam carminis ȩtas. Dicta aũ cumana aci¬
tutare cumasque ⁊ incaͬpania. cuiꝰ sepulchrũ
insicilia adhuc manet. Occaua ellespontia in
efferunt᷑: in qͥb dedo. et d exp̃o ec gentib mul¬

Expanded text:
s auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Persis fuit; secunda Libyssa; tertia Delphica in templo Delphii Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia; quinta Erythraea nomine Herophila in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram eet Homerum mendacia scripturum; dicta autem Erythraea, quia in eadem insula huius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cymana, nomine Amalthea, quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta: ipsa est et Cymaea, de qua Virgilius: Vltima Cymaei venit iam carminis aetas. Dicta autem Cymana a civitate Cyma, quae est in Campania, cuius sepulcrum in Sicilia adhuc manet. Octava Helefferuntur, in quibus de Deo et de Christo et gentibus mul
Abbreviated transcription (Latin):
horis. et morte moriet᷑. Trib dieb somno sus¬
cepto et tc̃ ab inferis regressꝰ adluce̾ ueniet. pͥ¬
mꝰ resurrecrionis pͥncipio reuocatis ostenso.
sta lacrantꝰ carptĩ ꝑint̾ualla dispositionis
suȩ. sit̃ ea pascere uidebunt᷑. q̃ ꝓbare intendãt
adhibuit restimonia sibillana nos nicħ int̾¬
ponentes. s inunã seriẽ conexa ponentes. so¬
lis capitib ut seͥptores deinceps ea seruare nͣ¬
neglegant. distinguenda curauimꝰ.

Expanded text:
horis. Et morte morietur, tribus diebus somno sushoris. Et morte morietur, tribus diebus somno suscepto; tunc ab infernis regressus ad lucem veniet primus, resurrectionis principio revocatis ostenso. » Ista Lactantius carptim per intervalla dispositionis suae, sicut ea poscere videbantur, quae probare intenderat, adhibuit testimonia Sibyllina: quae nihil interponentes, sed in unam seriem connexa ponentes, solis capitibus, ut sneglegant, distinguenda curauim
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis abipso uelud inaquar ꝓfundi¬
tare uiuus hoc ÷ sine pecc̃o. eẽ. potuerit. hȩc
aũ fibilla siue erichrea siue ut qͥdã magis cre¬
dunt. eme. & ita nicħ ht̃ in toto carmine suo
cuiꝰ exigua ista particła ÷. qd̾ addõꝵ falsoꝵ siue
cuiꝰ. s qͣ ipse singillatĩ posuit gͦ arbitratꝰ sũ con¬
iuncta. eẽ. ponenda. tanqͣ unũ sit ꝓlixũ qͣ illȩ
plura cõmemorauit. et breuia. Inmanꝰ inqͥt
nib incestis. Et t̃ꝑurato ore exspuent uenena¬
tos sputos. dabit ũ adu̾b̾a sĩplicit᷑ scm dorsũ.
et colafos accipiens tacebit. neqͥs agioscat qd̵
u̾bũ ÷ łunde uenit. ut inferis loquat. et coro¬
na spinea coronet᷑. adcibũ aũ felet adsitĩ acetũ
dedert̃. inhospitalitatis hane: ministrabant
dño m̃sã Iuła insipiens tuũ ñ incellexisti dm̃
ludentẽ mortaliũ sensib s spinis coronasti.
et harridũ fel miscuisti. Tẽpli uͦ uelũ scindet᷑
et medio die nox erit renebrosa nimis. intrib¬

Expanded text:
rofunditate uiuus, hoc est sine peccato, esse potuerit. Haec autem Sibylla sine Erythraea siue, ut quidam magis credunt, Cumaea ita nihil habet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula est, quod ad deorum falsorum siue cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorauit et breuia. \'In manus inibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corna spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in trib
Abbreviated transcription (Latin):
inquit urm habebie amicũ. et ibit adillum¬
media nocte et dicet illi: Ainice cõmoda mͥ
tres panes. Item panis caritas. intelligitur:
unde in euangłio dñs ait. qͥs ur̃m patrem
petit panẽ: Nunqͥd lapidẽ dabit illi: Rur¬
sum panes decem. ꝓlenitudo omniũ deca¬
logũ scõꝵ seruantes intelligunt᷑. Et paneᷤᷤ

Expanded text:
inquit, vestrum habebit amicum, et ibit ad illum nocte, et dicet illi: Amice, commoda mihi tres panes . Item panis charitas intelligitur, unde in Evangelio Dominus ait: Quis vestrum patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Rursum panes, decem plenitudines omnium sanctorum decalogum servantes intelliguntur: et panes
Abbreviated transcription (Latin):
mo. ꝗͣ dulcia faucib meis ȩloqͥa tua dñe: sr̃
mel ec fauũ orimeo. Itẽ mel dulcedinẽ ipsĩ
ꝑfiguiã expͥmit saluatoris. deqͦ in cantico
deutõ nomii dictũ ẽ. suxer̃ mel depetra. et
psalmista. depetra inquit melle saturauit
eos. Incontrariã uͦ parcẽ mel ponit᷑. uͥ dulce¬
do peccati. et uita uoluptuosa designat᷑ ꝓpt̃¬
quã insacrificio di. ꝑlegẽ ꝓhibitũ ⁊ offerri.
fauũ uocari quia comedit᷑ magisꝗͣ bibitur.
fagere eñigreci comede appellant. fauus enĩ
mellis uixta allegoriã corona ẽ. saluatoris¬
diuinitatis dulcedine plena: ut mȩ ũgłio. et
posuer᷑ in quit coram eo parcẽ piscis assi.
et fauũ mellis. Itẽ fauus script᷑ã ẽ. diuina
melle sp̃itał sapientiȩ repleta ut incantieis
canticoꝵ: comedi inqͥt fauũ meũ cũ melle
meo. Incontrariã uͦ partẽ fauus ẽ positꝰ. tibi
hȩreticoꝵ incelebrosam deceptionẽ significat:

Expanded text:
mo: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine, super mo: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine, super mel et favum ori meo! Item mel dulcedinem ipsius per figuram exprimit Salvatoris, de quo in Cantico Deuteronomii dictum est: Suxerunt mel de petra ; et Psalmista: De petra, inquit, melle saturavit eos . In contrariam vero partem mel ponitur, ubi dulcedo peccati et vita voluptuosa designat legem prohibitum est offerri. Favus vocatur, quia comeditur magis quam bibitur. Phagein enim Graeci comedere appellant. Favus enim mellis juxta allegoriam caro est Salvatorisdivinitatis dulcedine plena, ut in Evangelio: Et posuerunt, inquit, coram eo partem piscis assi, et favum mellis . Item favus Scriptura est divina melle spiritualis sapientiae repleta, ut in Canticis canticorum: Comedi, inquit, favum cum melle meo . In contrariam vero partem favus est positus, ubi haereticorum illecebrosam deceptionem significat;