comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducã ꝙ ex eo ccͣctu debeat᷑ ¶ Si ex eõ
cõtctu qui ad me respicit. ĩ eũ dedu¬
cam. q̃ questio dilutidius ẽ ĩ fructua¬
notractata. utm̃ ex eodem̃ cõtcͣtup̃t
ex om̃i. et marcellus etĩa fruttuari¬
ũ tem̃ scribit ex oĩ contͣctu. eũ eĩ qui

Expanded text:
beatur, si ex eo contractu, qui ad me respicit, meum deducam? quae quaestio dilucidius est in fructuario tractata, utrum ex eo demum contractu potest ex omni. et Marcellus etiam fructuarium teneri scribit et ex omni contractu: eum enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
qm creditori solui̾t et licet credi¬
tori ugilare ad siĩ cõseq̃ndum¬
¶ Si dolo tutoris ł curatoris furiosi
ł curatoris pupilli fc̃m sit. an pu¬
pillus ł furiosus ł dñs de pecclio
uẽdo tutor ñ sit pr̃are pupillum
ex dolo eius maxime si quid ad
exdolo uẽdicoris ñ tenebit᷑. nec
hrs ł alius succe sessoe nsi ĩ id ꝙ¬

Expanded text:
m creditori solvitur et licet creditori vigilare ad suum consequendum. Si dolo tutoris vel curatoris furiosi vel procuratoris factum sit, an pupillus vel furiosus vel dominus de peculio uendo tutor sit, praestare pupillum ex dolo eius, maxime si quid ad ex dolo uenditoris non tenebitur nec heres uel alius successor, nisi in id
Abbreviated transcription (Latin):
quo ĩtelligi potest si ad alt̾m pec¬
culiũ contcͣcus ꝑtinebit. modoso¬
li exori detͣm nõ mõ dẽthi s ad idpe¬
culiũ ꝑtimut cõtͣctus ꝙ ap̃ marit̃
recedit. ¶Interd̾ et ip̃i fructuario
adũsus dñmdat᷑ acto de poccłiont¬

Expanded text:
quo intellegi potest, si ad alterum peculium contractus pertinebit, modo soli uxori detrahi, modo non detrahi, si ad id peculium pertinuit contractus, quod apud maritum resedit. Interdum et ipsi fructuario adversus dominum datur actio de pec
Abbreviated transcription (Latin):
beret ꝓ quib uicariũ dñs deduc¬
iss et mortuo postea uicario aliũ
no decessĩt. nisi forte cũ eũ ẜuoa¬
demiss. et sibi soluiss et tũ doceᷤ¬
sit. Id̃ rocte ait si cũ incarius ua

Expanded text:
beret, pro quibus uicarium dominus deduxisset, et mortuo postea uicario alium mino decesserit, nisi forte, cum eum seruo ademisset et sibi soluisset, tunc decesserit.Idem recte ait
Abbreviated transcription (Latin):
uectigalia cõductahebat scriꝑfit
et sepe cõstitutũ cessare senatus
cõsultũ. ¶Pm̃et ĩco qui sire ñ po¬
fuccurend̾ est. ĩ pupillo aũ etiã a¬
lia rõne d̾buit dic̾e cessare senatu
cõsultũ qd̾ mutua peccuma ñ sit

Expanded text:
ctigalia conducta habebat, scribit et est saepe constitutum cessare senatus consultum.Proinde et in eo, qui scire non posuccurrendum: in pupillo autem etiam alia ratione debuit dicere cessare senatus consultum, quod m
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpecclio cũuedet. ut satis face̾ de¬
bito dñs possit.cetm si postea qͥd
accessit. cõd̾onib debiti eristẽti¬
d̾. Iõ scribit. si quis ẜuũ ciuius no¬
ie de peccłio habebat act̾one cõpa¬
qui ins alius potest elig̾e utr̃ cũ
ẽptore an cũueditore age. hunc
igit᷑ elige posse ꝑ accõne deduct̃o¬
ne nec iuideo ꝙ hant creditores qd̾¬

Expanded text:
in peculio cum venderet, ut satisfacere debito dominus possit: ceterum si postea quid accessit condicionibus debiti existentindum. Idem scribit, si quis servum, cuius nomine de peculio habebat actionem, compaquivis alius potest eligere, utrum cum emptore an cum venditore ageret: hunc igitur eligere pro actione deductionem. nec video
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ peccłiũ eẽt. S dolũ malũ acciꝑe
debemus. si ei ademit peccłiu. s si
cũ intricare pecdiũ i necem credi¬
torũ pasus est. mela scribit dolo
maloeius fc̃m. s et si qui cũ sus¬
pi caret᷑. aliũ secũ arurũ alio pec¬
culiũ adu̾tat doloñ caret. S fi alii¬

Expanded text:
in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum suspicaretur alium secum acturum, alio peculium avertat, dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ortuus est. dem̃ dñs itͣ annũ płes
łnrdes reliquit. de peccłio act̾o et
deduct̃onis ius scindicur
bone fid̾i possessores adhuc dicẽd̾
erit neutrũ plus deducturũ ꝙͣ qd̾
sibi debet᷑. idem et si duosint fru¬
ctuaru. qui nuua hant ĩter se so
cietatẽ. idẽ dicet᷑ int̾dũ et ĩ socus si

Expanded text:
ortuus est, deinde dominus intra annum plures heredes reliquit, et de peculio actio et deductionis ius scinditur.bonae fidei possessores, adhuc dicendum erit neutrum plus deducturum quam quod sibi debetur. idemque et si duo sunt fructuarii, quia nullam inter se habent societatem. idem dice
Abbreviated transcription (Latin):
l.xx scribit cum ħ ĩquit totũ er
din cõstitutone pendeat. ergo ⁊
si furere ceꝑit ẜuus ł filius reti¬
nebũt pecculiũ. ¶In peccłĩo aũ
res eẽ possũt om̃s et mobiles et
soli. uicarios quor in peccłiũ p̃t
hab̾e. et uicariũ pecculiũ hoc ãp¬
uus et noĩa debitorũ s et si quid
furti actõne ẜuo debet᷑. ł alia ac

Expanded text:
 scribit, cum in hoc, inquit, totum ex domini constitutione pendeat. ergo et si furere coeperit seruus uel filius, retinebunt peculium.In peculio autem res esse possunt omnes et mobiles et soli: uicarios quoque in peculium potest habere et uicariorum peculium: hoc amplius et nomina debitorum.Sed et si quid furti a
Abbreviated transcription (Latin):
D.ł.rii. dig̾ QUis ergocasus est
quo peccłiũ fui cõis ad alt̾m ex dñis
solũꝑtineat in primis si quis fui
ꝑtẽ dimidiã uendid̾it. nec peccłiu
ci cõsessit. dem̃ si quis suo cõi pec
cumał tes aliquas ea mẽte dedit
ut ꝓprietatẽ carũ retineret. adm̾i¬
strat̃onẽ aũ fuocõcede̾t. ¶ marceliꝰ
notat est etiã ille casus si alt̾ ade
ordinarius uicarios ht. id qd̾ iuca¬
tu michi debent. andeducã er pecclꝰ
iosu ordinaru. et prima illa qõ e
an hec peccłia ĩ peccłio ẜui ordĩari
copurent. et ꝓculus et attillitirꝰ
eristimat sicut ip̃i uicari i peccłio¬

Expanded text:
rum Quis ergo casus est, quo peculium servi communis ad alterum ex dominis solum pertineat? in primis si quis servi partem dimidiam vendiderit nec peculium ei concesserit: deinde si quis servo communi pec res aliquas ea mente dederit, ut proprietatem earum retineret, administrationem autem servo concederet. Marcellus notat: est etiam ille casus, si alter adeordinarius uicarios habeat, id quod uicarii mihi debent an deducam ex peculio serui ordinarii? et prima illa quaestio est, an haec peculia in peculio serui ordinarii computentur. et Proculus et Atilicinus existimant, sicut ip
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba uident᷑ mich insi ad numĩa¬
tã peccumã referti.ait eĩ sena¬
cus mutuã peccumã dedisfr. s
si fras sit senatus cofulto adhi¬
bita puta frumentołui norol
comutuo dato ut hus distractis

Expanded text:
ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatus "mutuam pecuniam dedisset". sed si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento vel vino vel oleo mutuo dato, ut his distractis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignorante dño ĩcipiat minui
ferente ẜuo meo furtũ michi fe¬
cĩs id ex peccłio deducend̾ est qd m¬
mus obrem sb̾rectã cõsequi possi¬
¶ S iere alieno dñico exhauriatur

Expanded text:
ut ignorante domino incipiat minui ferente seruo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim.Si aere alie
Abbreviated transcription (Latin):
cisse und̾bit᷑. si mucuã peccum¬
ã acceptã pẽi ĩ ꝓpeĩ d̾bitũ sol¬
uit. et id̾o si p̾ẽ ignorauit. ad¬
huc senatus cõsulto locus erit
¶ oł dicit᷑ in eo qui studiorũ cã
absens mutuã peccumã acce¬
pat cessare senatus cõsultũ ita
locũ łit. si ꝑbabilẽ mod̾ in mu¬
te ad cã qnͣtitatẽ ꝙͣ p̃r solebat
sb̾iministrare. ¶S i filius fam̃.¬
accepit mutua peccumã ut eũ
lib̾aret qui si pete̾t ercept̾one ñ
su̾moueret᷑ senatus cõsuitil
cessabit ercept̾o. hic ãplius ce¬
ssabit senatus cõsuł. si p̃r solue

Expanded text:
isse videbitur, si mutuam pecuniam acceptam patri in proprium debitum solvit et ideo, si pater ignoravit, adhuc senatus consulto locus erit. Quod dicitur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mute eam quantitatem, quam pater solebat subministrare. Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoveretur, senatus consulti cessabit exceptio. Hoc amplius cessabit senatus c
Abbreviated transcription (Latin):
turũ id accipias et ĩ fui fidiusso¬
re. Id̾e si alius michi ꝓfilio meod̾¬
bitore soluiss ꝙ si filius m̃s d̾bitoe
ñ fuiffet ercept̃one doli fi d̾i ussorẽ
usurũ. et si soluiss etiã eũ cõductu¬
rũ scribit. ¶Si finis cũ se ꝓ lib̾o hoie
geret cõpmisit q̃r an d̾ peccłio act̾o

Expanded text:
turum. idem accipias et in servi fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore solvisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si solvisset, condicturum scribit. Si servus, cum se pro libero g
Abbreviated transcription (Latin):
net. naͣ si aut et fuo donass debitũ
dns aut nõie fui. alius dño ĩculiss
peccliũ fupleret᷑ noc est noua cõcesso¬
ne dm̃ opus. ¶ Non solũ idĩ peccłi¬
o incarioeu poned̾ est cims rei a
dño. s etiã id cuius ab eocuius in

Expanded text:
nt: nam si aut seruo donasset debitum dominus aut nomine serui alius domino intulisset, peculium suppletur nec est noua concessione domini opus.Non solum id in peculio uicariorum ponendum est, cuius rei a domino, sed etiam id cuius ab eo cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
bet᷑. sane cũ ercetĩs cãis ip̃m a se¬
med ip̃o eregisse dicimus qui ne¬
gotia ł tuteiã gerit. curnetiã ĩ
bũit. defendendͦ igit erit qͣi sibi
eũ solu̾e cũ quis agͦe de peccłio co¬
nabit᷑. S et si creditor fui qui hrs
exstitit dño eius deducit d̾ pocc¬
ulio ꝙ sibi debet̾ si cõuemat᷑ siue
lib̾tatẽ ẜuus acceꝑit siue nõ. id̾q
et si legatus sit puresinus. nã q̃i p̃¬
uen̾̃it. et ip̃e secũ eg̾it sic deducet ꝙ
sibi debet᷑ si cõueniat᷑ licet nullo
it certesi sb̃ cõdone fuus lib̾tate ac¬

Expanded text:
betur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia vel tutelam geret, cur non etiam in buit? defendendum igitur erit quasi sibi eum solvere, cum quis agere de peculio conabitur. Sed et creditor servi, quucit de pecuquod sibi debetur, si conveniatur, sive libertatem servus acceperit sive non, idemque et si legatus sit pure servus: nam quasi praevenerit et ipse secum egerit, sic deducet quod sibi debetur, licet nullo it. certe si sub condicione servus libertatem ac
Abbreviated transcription (Latin):
uiratũ sit de peccłio dandaest acto
culiũ dc̃m ẽ qĩ pusilla peccuma
siue pẽnnoniũ pusillũ. peccłiũ aũ
tub̾o qui d̾ sic diffuuit. ut celsus
to inde si quid dño debet᷑.
peccłia ñ ꝑtinet qd̾ flm est. nã co

Expanded text:
uratum sit, de peculio danda est actio, culium dictum est quasi pusilla pecunia sive patrimonium pusillum. Peculium autem Tubero quidem sic definit, ut Celsus to inde si quid domino debetupeculia non pertinet, quod falsum est: nam eo
Abbreviated transcription (Latin):
qui filie fam̃. mutuũ dedit et ñ
sotũ filio fam̃. et pr̃i eius succur¬
rit᷑. um fideiussori quo ⁊ mãdato¬
ri eius qui et ip̃i mãdãti hñt reg̃s¬
sũ nsi forte donãdi aĩo int̾cesftñt
tuc eĩ cũ nlłm reg̾ssũẜeant. se. cõ.¬

Expanded text:
filiae familias mutuum dedit. Non solum filio familias et patri eius succurritur, verum fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regressum habeant, se
Abbreviated transcription (Latin):
hu̾it. ñ eĩ ei ꝑd̾e pecculiũ p̃e cõcedit
cũ pecclui adm̃isttionẽ ꝑmitit. ⁊
id̾o uẽdicat̾onẽ nũmorũ pẽi suꝑc̃e
ait. ¶ Is aũ solus senatus cõsult̃
offendit qui mutuã peccumã
filiotam̃. dedit. ñ qui al. cõtͣrit
puta uẽdidit. locauit. ł alio mõ
cotͣrit. na peccume dat̾o pnit̃osa
parẽtib eorũ uisa ẽ. et ĩo si ĩc̾dit̃¬
abut filio fam̃ . ł ex cã ẽ pt̃onis
uaui et stipuiatus simlicet ceꝑit
numat̾o ñ cõcurit cessat senatꝰ
cõsultũ. qd̾ ita dem̃ erit dicend̾
si ñ fraus sit senatus cõsulto cog
nitaut qui crede ñ potuit mag̾
ciuend̾et. ut ille rei p̾ciũ hab̾et
ĩ mutin ucem ¶ Si afilio fam̃.¬

Expanded text:
concedit, cum peculii administrationem permittit: et ideo uindicationem nummorum patr‹i› superesse ait.Is autem solus senatus consultum offendit, qui mutuam pecuniam filio familias dedit, non qui alias contraxit, puta uendidit locauit uel ali‹o› modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa parentibus eorum uisa est. et ideo etsi in creditabii filio familias vel ex causa emptionis umeravi, etsi stipulatus sim: licet coeperit numeratio non concurrit, cessat senatus consultum. quod ita demum erit dicendum, si non fraus senatus consulto sit cogitata, ut qui credere non potuit magis ei venderet, ut ille rei pretium haberet in mutui vicem. Si a filio fam
Abbreviated transcription (Latin):
corpus seuire. ¶ S si a se uutnatũ
ẜuũ dñs curauit. sũptũ nõie debi¬
ite deducet᷑ de peccłio si quid̾ dñs
ẜuinõie obligatus est. aut p̃stitit
obligatus. Ita et si quid ei creditũ

Expanded text:
corpus saevire. sed si a se vulneratum servum dominus curaverit, sumptuum nomine debiItem deducetur de peculio, si quid dominus servi nomine obligatus est aut praestitit obligatus: ita si q
Abbreviated transcription (Latin):
putat eriã eius act̃onis nõie ex q̃
ñ potuit pẽ de peccłio acc̃onẽ pati
nã sic ĩ stipłat̾oe cõtͣhit cũ filio ita
ligat̾onẽ. qͣre et si qi defensor cõdp¬
natus fit id̾putat ex furtiua cã a
filio quid̃ famił. codiciposse cõsta

Expanded text:
eius actionis nomine, ex qua non potuit pater de peculio actionem pati: nam sicut in stipulatione contrahitur cum filio, italigationem. quare et si quasi defensor condemnatus sit, idem putat.Ex furtiua causa filio quidem familias condici posse consta
Abbreviated transcription (Latin):
us ex cõpmisso fuiñ dandã de pe¬
cłio actonẽ qr nec si uido cõdẽpne¬
t̃ fuus. dat᷑ ĩ eũ actõ. s fi filius fid̾¬
nissort qiͣ int̾uẽtor acceptus sitan
distare in hoc ẜuo qͣre ex cõꝓmisso

Expanded text:
compromisso serui non dandam de peculio actionem, quia nec si iudicio condemnetur seruus, datur in eum actio.Sed si filius fideiussor uel quasi interuentor acceptus sit, an distare in hoc a seruo.Quare et ex compro
Abbreviated transcription (Latin):
cessorib eius denegãda ẽ acc̃o
dedit alius stipłatus ẽ dabit᷑
adu̾sus eũ except̃olicet hicñ
ded̾it. et si alt̾ut̃ eorũ ignorau¬
ĩt i pẽis ẽẽ potestate m̃us dicẽd̃
est utiq noce̾. ¶Id̾ est ĩ duobꝰ¬
reis stipłandi. Io si duos filios
fa. acceptoreos. s alt̾m putam
norẽ ñ sb̾monear ¶ Siue ausb̾
usuris mutua pecummia data sit.
senatus cui ercept̾onẽ deet
tñ sciend̾ est et sirdẽ filu si p̃r̃
fam̾. decessĩt. et pr̃m eius si fi¬
lius fam̃. decessĩt exceptone

Expanded text:
cessoribus eius deneganda est actio. dedit, alius stipulatus est, dabitur adversus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignoravit in patris esse potestate, severius dicendum est utrique nocere. idipulandi.Item si duos filios familias accepero reos, sed alterum putaui ignorem, non summouear.Siue autem sub usuris mutua data sunt senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si pater familias decesserit, et patrem eius, si filius fa
Abbreviated transcription (Latin):
us et lib̾antib penins ħirdib cu
eo cõtͣctũ sit mor tepudi antibrei
ip̃e libħesq erstit̾it posse dici de
płĩo eũ cõueniet de ĩ remũso.¬
¶ Paru aũ refert ẜuus quis mas
uenit᷑ młr. redis etiã ĩpub̾es dña ᷤ
de poccsio obligari ait. ñ eĩ cũ ip̃is
ĩpub̾ib cõtͣhit᷑ ut tutoris aucto
tutoris auctoritate. ¶In furiosi
quo curatorẽ dicimus dandã de
peccłio actonẽ. nã et hiꝰ ẜuus pe

Expanded text:
us et deliberantibus primis heredibus cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conueniri et de in rem uerso.Parui autem refert, seruus quis masnietur. Pedius etiam impuberes dominos de peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctortutoris auctoritate. In furiosi quoque curatorem dicimus dandam de peculio actionem: nam et huius se
Abbreviated transcription (Latin):
du extenditur ꝙͣ diu coberet fũ¬
do ex regone cunsq fimũ utri¬
q sunt. nec ĩcõĩ diuidũdo iud̾m
uenrũt. S cũ aut lapis exẽptus
aut erupta aut succisa est. cor̃
rursus cõfũditur. Quare sicũ
duab massis duor dñoꝵ coflat¬
is tota massa cõis est. ⁊ si aliquid

Expanded text:
diu cohaeret fundo, e regione cuiusque finium utriusque sunt nec in communi dividundo iudicium veniunt: sed cum aut lapis exemptus aut arbor eruta vel succisa est, commurursus confunditur. qua re duabus massis duorum dominorum conflatis tota massa communis est, eti
Abbreviated transcription (Latin):
rietem edificem ł repetitur
ab eo ꝓꝑte impensas. ł donato¬
nis grã coĩs fiet paries.
ꝑcipetis ⁊ nõ patiatur te soti
altins annis ftueretur pecus
admisit. a fecit ut futuri ã¬
in fructus quos sociũ ꝑcipeo¬

Expanded text:
rietem aedificem vel repetiturus ab eo pro parte impensam vel donationis gratia, communis fiet paries. perciperetis, et non patiatur te sociualternis annis frueretur, pecus immisit et effecit, ut futuri anni fructus, quos socium pe
Abbreviated transcription (Latin):
usu quoq mecapturũ ꝙͣuis sciẽs
alieni possidam. alioqum fi alit
cõstituatur futurũ ut sũmaĩ¬
iquitate bõe fid̾i possoꝵ afficiat᷑
sicũ ip̃o iure noxalis actio adu̾sꝰ
eum cõpetit nectas ei imponat᷑
ut utis estimationẽ susffetat.

Expanded text:
usu quoque me capturum, quamuis sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio aduersus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat.
Abbreviated transcription (Latin):
slur. Si fuus depõitus ł cõmo¬
datus sit cũ dño agi pot̾ noealiac¬
tone ei eĩ fiuire ĩtelligit᷑ ⁊ qd̾ ad ħ
edictũ attinet in potate euisde
maximie si capiam hat recuperãdi
bõis. ¶Is qui pignori acepit ł qͥ
pcario rogauit non tenet᷑ noxal
actoe licet eĩ iuste pofsid̾at. ñ cam̃
rependi eos dñs R̾at. ¶ Quid est ha¬
b̾e facultatem repetendi si hat
peccunam ex qua lib̾ari potest
Nam nõ d cogi uende res suasut
soluat peccunam ⁊ repetat ẜ¬
eẽ cõficet᷑. aut exibered eũ aut¬

Expanded text:
Si seruus depositus uel commodatus sit, cum domino agi potest noxali actione: ei enim seruire intellegitur et, quod ad hoc edictum attinet, in potestate eius est, maxime si copiam habeat reciperandi hominis.Is qui pignori accepit uel qui precario rogauit non tenetur noxali actione: licet enim iuste possideant, non tamen repetendi eos dominus habeat. Quid est habere facultatem repetendi? habeat pecuniam, ex qua liberari potest: nam non debet cogi vendere res suas, ut solvat pecuniam et repetat sesse confitetur, aut exhibere eum
Abbreviated transcription (Latin):
minus in potestate bret. ⁊ act̾o
locũ hãt noxalis. si ex dolo eius
accidi̾t ut cess noxał act̾o forte
si fuo fugam mandauit. ã ⁊ si
possit nichoꝰ cũ alio agi. q acci¬
dit cii alienatus mau̾missus ue
est ꝙ est uerius. in quo caũ el¬
ectio est actoris cũ quo uelis
agere. iul au ait de eo qui ma¬
nurmissit si patus sic defende se
mamtnussus exceptõm dandã
ei qui manumisit. ħ ⁊ lebo ꝓbat¬
Iaur. Electio uo̾ alterũ liba¬
bit. Id̾ eĩ p̾tor ĩtroduxit ne elu¬
E decur actor ñ ut q̃ luctũ facet
Id̾o exceptoe a seqñti sũmoue¬
bitur. hiis q cõseqns est ut sip¬
lures dolo fecint quominus ĩ
potestate ur̾ent elig̾e deb̾at ac¬
tor ꝙ̃ uelit cõuenite. ¶Itemsi¬
ex płib dominis quidã dolo .mi.
priusꝙͣ acc̾oe cõuem teris libaris
qr hec act̾o ĩ locũdirecte actois su¬
titus est act̾odanda est iec ũp̃s
quoq tẽpore. nam lib̾m eẽ d de¬
fendenti absentem ẜuũ hiꝰ ed¬

Expanded text:
potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si uero suo fugam mandauit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusue est. quod est uerius: in quo casu electio est actoris, cum quo uelit agere.Iulianus autem ait de eo qui manumissit, si paratus sit defendere se manumissus, exceptionem da‹n›dam ei qui manumisit. hoc et Labctum. Electio uero alterum liberabit: id enim praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret: ideoque exceptione a sequenti summouebitur. His consequens est, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conueniex pluribus dominis quidam dolo malo priusquam hac actione conuenireris, liberaris, qui‹a› haec actio in locum directae actionis sutitus est, actio danda est, nec in ipsum quolibet tempore: nam liberum esse debet defendenti absentem seruum huius ed
Abbreviated transcription (Latin):
urator sit ut dñs ipẽ iuret necc̃e
est. ¶ᵈi uisuirandũ exegit actor
reus q iutauit. demñ postea noxa¬
li iuditio uelit actor exꝑiri. nii¬
dendũ anexceptio iuris utandi
debeat adu̾sus accorem dari. ⁊ sa
Gpucat nõ ẽẽ dandam qͣi de alia
re sit uitatũ ħ est cunc nõ fuisse
ĩ porestate modo uocũ ĩ potate de¬
p̾h̾ndatur de fc̃o eius posse agi.¬
neratꝰ quo dicebat post exactũ
iusuirandũ posse actorem detrac¬
ta noxe dedicone expiti. si modoħ

Expanded text:
ipse iuret necesse est.Si iusiurandum exegit actor reusque ‹iu›rauit, deinde postea noxali uelit actor experiri, uidendum est, an exceptio iurisiurandi debeat aduersus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potestate: modo uero cum in potestate deprehendatur, de facto eius posse agi.Neratius quoque diceb‹a›t post exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo
Abbreviated transcription (Latin):
si no alias codepnabr. ꝙͣ sĩ potate
hãt. dolo ue malo fe cit quoniui
iiet. E os quoꝵ noĩe norali iudõ
agit᷑. ⁊̃ ab sente de fendi posse pi¬
acuit s hoc ita demũ sippensint
alieni. quod it iputo accipiẽd̾
sentes possut defendi ¶ Pretor a¬
it si is in cuius potestate eẽdicet᷑
ĩpotestate sua nõ eẽ ĩ se dolo malo
fecisse quominus eẽt ł iud̾m da¬
bo sine noxe dedit̾oe. ¶In potate
sic acciꝑe debemus ut facultatẽ
⁊ potestatem exibendi eius ħ̾at.

Expanded text:
tate habeat dolove malo fecerit, quo minus haberet. Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint alieni. quod ita puto accipiendum, absentes possint defendi. Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetin potestate sua non esse neque se dolo malo fecisse, quo minus esset, uel iudicium dabo sine noxae deditione'. 'In potestate' sic accipere debemus, ut facultatem et potestatem exhibendi eius habeat:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sucturendũ ait utiq fie¬
tas tua ea sit ut ignosci tibi de¬
b̾ar. ¶ Si absente dño ductus
deductus est ¶ ꝑ ostulantib
eĩ exib̾i eũ ad defendendũ indu¬
lg̾e p̾tor d . Idem cõcedendũ est
fructuario. ł cinpignoris nõie
obligatus est. sipsens dñs de fẽ¬
de noluerit. ne alt̾ius dolus ł d
extingiui actom. Iussu eĩ pͥtoris
ductus ĩ bonis sit eius qui duxit
aut de eo cuins usufructus al¬
tĩus est amonendi sumus sicͥ¬
ditor ł nsufructuarius p̾sens
defentionem susciꝑe noluerit¬

Expanded text:
tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus ductus est: postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere praetor debet. idem concefructuario uel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut extingui actionem: iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit.aut de eo cuius usu‹s› fructus alterius est, admonendi sumus, si creditor uel usufructuarius praesens defensionem suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
ñtum fecit alt̾o ex dm̃s sciente
is qui scit oĩ noie teneb̾r. ⁊ cõuẽ¬
tus altin quoq ubat nec a socio
quicqͣ de bebit cõsequi siue eĩ fci
nõie pena meruit. Quod si is qͥ

Expanded text:
urtum fecerit altero ex dominis sciente, is qui scit omnium nomine tenebitur et conuentus alterum quoque liberat nec a socio quicquam debebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is qui
Abbreviated transcription (Latin):
fide possident. norał actodat᷑.
Nam ⁊ absurdũ ur eos quid̃ qui
boa fide possident accipe actom
pdones io securos esse
tis estimat̾om offerre his quib
occupabit an melior sit cõdõ
ut ip̃i son dedatur an uoł oĩb
dedi debeat ł cauere debeat de¬
stensũ in adiisus cetos ⁊ ueruis
est occupantis eẽ meliorem cõ¬

Expanded text:
ident Noxalis actio datur: nam et absurdum uidetur eos quidem qui bona fide possiderent excipere actionem, praedones uero securos esse.tis aestimationem offerre his, quibuoccupauit, an melior sit condicio, ut ipsi soli dedatur? an uero uel omnibus dedi debeat uel cauere debeat defensu iri aduersus ceteros? et uerius est occupantis meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
nalficiosuoꝵ adu̾sus noc ĩstit¬
uũcur. quaꝵ act̾onũius ⁊ po¬
testas ħ est. ut si dapnati fuur
liceat nobis dedictoe ip̃ius coe¬
poris ꝙ deliqueit euitare litctis
ente eo occidit noralis est. nec
eĩ debuit ex malefitio ẜui in
plus tem̾ ꝙͣ ut nore eũ dedat¬
¶Is qui nõ ꝓhibuit siue dñs in
alienatus sinis ĩ totũ ł ĩ ꝑtẽ
i mamimissus noxam capͥud
ñ sequit᷑ namẜuũ nich̃ delia¬
uise qui dnouibenti obtẽpa¬
excusabimus. celsus tam̃ drãm
facit int̾ legem aquiliam ile

Expanded text:
maleficio seruorum aduersus nos instituuntur: quarum actionum uis et potestas haec est, ut, si damnati fuerimus, liceat nobis deditione ipsius corporis quod deliquerit euitare litis aeente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Is qui non prohibuit, siue dominus alienatus seruus in totum uel in partem uel manumissus, noxam caput non sequi: nam seruum nihil deliquisse, ‹qui› domino iubenti obtemperaexcusabimus?Celsus tamen differentiam facit inter legem Aquiliam e
Abbreviated transcription (Latin):
intus erit. qd̾ est iniqũ. ĩmo utͦq
modo dñs tenebr. una aũ pena ex¬
acta ꝙͣ actor elegit alt̾a tolletur¬
¶ Si detracti nore deditõe qĩ cũ cõsci¬
o dño accũ sit qui ñ erat cõscius
agendo cũ nore deditoe exceptoe
rci udicate sb̾moneb̾. qr res in
suꝑius iud̾m deducta ⁊ finita est
donec aũ princ iud̾m agitet᷑ lice¬
ntia agenti est.si eũ de scientia
dñi arguenda peniteat. cunc ad
noralem cam̃ tnͣsire. ¶ Cotͣ quor
si cũ eo qui scit noxe dedit̾oe accũ

Expanded text:
erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur.Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. donec autem prius iudicium agitatur, licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui sci
Abbreviated transcription (Latin):
si quis ceciuariameycẽs modicũ
sibi hospitiũ retinucrit residu¬
ũ locau̾it płib om̃s tenebũtur
qiͣ in hoc cenacło habitantes uñ
eiectũ effusũ ue est. ¶Incerdum
cam qd sũ captionis actoris fia¬
c. oporcebit ptoram equitate m¬
otu ĩ cum posterius dare actom
ex cuius cubiculoł ex edea deiec¬
tũ est licet płes in eod̾ cenaciuo
rabitent. ¶Quod si ex mediano
cenaculo quid deioctũ sic.yius
est oms tem. ¶Si horrearius ali¬
quid deiecit ł effudit. aut cõdu¬
ctor apothoce .ł ꝙ ĩ mẜ dũtaxat
cõductũ locũ Rat habebat. iit
ibi opus faciat ł doceat.ĩ fcm̃ac¬
toi locus est. q̃ si quis oꝑantiũ
deiecit łeffudit. ł siquic disce¬
tium. cũ aũ legis aquilie pp̃ ħ¬
quis cõdenãdus est. merito ei d̾
obhoc quod hosperł quis alius
ĩ fc̃m accõm dandã eẽ labo dicit
adiisus deiectorem. qd umest
plane si locaui̾t dergctori ⁊̃ erlo¬
catoħebit act̾om. ¶Hec aũ act̾o
que cõpecit de eiectis ⁊ effusis

Expanded text:
i quis cenaculariam exercens modicum sibi hospitium retinuerit, residuum locauerit pluribus, omnes tenebuntur quasi in hoc cenaculo habitantes, unde deiectum effusumue est.Interdum tamen, quod sine captione actoris fiat, oportebit praetorem aequitate motum in eum potius dare actionem, ex cuius cubiculo uel exedra deiectum est, licet plures in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, uerius est omnes teneri.Si horrearius aliquid deiecerit uel effuderit aut conductor apothecae uel qui in hoc dumtaxat conductum locum habebat, ut ibi opus faciat uel doceat, in factum actioni locus est, etiam si quis operantium deiecerit uel effuderit uel si quis discentium.Cuquis condemnatus est, merito ei, qui ob hoc, quod hospes uel quis alius in factum dandam esse Labeo dicit aduersus deiectorem, quod uerum est. plane si locauerat deiectori, etiam ex locato habebit actionem.Haec autem actio, quae competit de effusis et deiectis,
Abbreviated transcription (Latin):
erit hec accio. nec ei hrdib iure
iaditario cõpetit. quipe qui in
corpore lib̾o dapnũ dat uireħe¬
ditario tñsire ad successores nõ
debet. qĩ nõ sit dãpnũ peccun¬
ariũ. nã erbono ⁊ equo oritur¬
pretor ait ne qͥd i sb̃grunda rꝓ¬
go fiet. ł in quo cõsistetur id po
suuc sciente dno fecisse dicetur
aut noxe dedi iubebo. ¶ Hecd̃m
suꝑioris portio est. cõseqñs eĩ fu¬
it a cq̃ p̾torem ⁊̃ in hunc casũ
ꝓspice̾ ut si quid in idpartib e¬
diũ picło sepõitũ eẽt nõ noceret¬
¶Ait p̾tor ne quis ĩ sb̾grũdo ꝓte¬
cta ue ꝓtecto. ħ uerba ne quis
ad onis ꝑtinent ł iquilios l
dñoc ediũ siue ĩb̾itent siue ñ¬
tũ ĩ buc locis supͣ eũ iocũ quo

Expanded text:
actio, nec enim heredibus iure hereditario competit, quippe quod in corpore libero damni datur, iure hereditario transire ad successores non debet, quasi non sit damnum pecuniarium, nam ex bono et ‹ae›quo oritur.Praetor ait: 'Ne quis in suggr‹u›nda proer fiet inue quo consistetur, idseruus insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubebo'.Hoc edictum superioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculose positum esset, non noceret.Ait praetor: 'ne quis in suggr‹u›nda protectoue.' haec uerba 'ne quis' ad omnes pertinent uel inquilinos uel dominos aedium, siue inhabitent siue ntum his locis. 'Supra eum locum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mimũ nactus nullam ãpliusa¬
ct̾om ht adiisus eũ qui dus fu̾a
cũ actio noralis capsequat᷑ acsi
uenit sinolit susciꝑe uidm ĩ eacã¬
est res ut deba noxe dedere cũ cu¬

Expanded text:
 nullam amplius actionem habet aduersus eum, qui dominus fuerat, cum actio noxalis caput s‹equ›atur: at si uenitur, si nolit suscipere iudicium, in ea causa res est, ut debeat noxae dedere eum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ.ix. ⁊ si ãphora exreticulo su¬
spensa desidiss ⁊ dãpũ dediss
qr a legitima ⁊ honoraria acco
deficit᷑. ¶Ista aũ actopopłaris
dem aũ ñ cõpetit. qr penał est
uulgo iter fiet ꝑtinet. ¶Lab̾o
ait locũ h̾re hoc edcm si int̾ diu
de iectũ est sit nõ noctu s quib¬
dã locis ⁊ nocte int̾sit ¶ Babita¬
tor suã suoꝵq culpam p̾stare
d. ¶ Si de naue deiectum sic da¬
exeo qd̾ deiectũ effusũ uequid
erit lesũ fu̾it. iudex cõputat

Expanded text:
dit et si amphora ex reticulo suspensa decidisset et damni dedisset, quia et legitima et honoraria actio deficit.Ista autem actio popularis des autem non competit, quia poenalis estuolgo iter fit, pertinet. Labeo ait locum habere hoc edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit. Habitator suam suorumque culpam praestare debet. Si de naue deiectum sit, daex eo, quod deiectum effusumue quid erit, laesum fuerit, iudex computat
Abbreviated transcription (Latin):
cõdẽ pnatio fit. ¶ Hec au u̾ba su
ũ ⁊ nocitũ q ei eẽ dicetur. ñ ꝑti¬
nent᷑ ad dãpna que ĩ rẽ hõis libi
fc̃a st̃. si forte uestimenta eius
ł quid aliud scissũ corruptũ ue
est. s ad ca que in corpus cius ad¬
mittut᷑. ¶Si filius. fa senaclm̃
cũductũ habi̾it. ⁊ in oeiectũ ł
effusu quid sit de pecculio ĩ pr̃m
tio danda sit. q nõ est ex neg̃o ge
puto ĩpunitũ suũ eẽ ñ oportere
endũ. habitare aũ dicimus cũ ĩfu¬

Expanded text:
condemnatio fit.Haec autem uerba 'si uiuet nocitumque ei esse dicetur' non pertinent ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte uestimenta eius uel quid aliud scissum corruptumue est, sed ‹ad› ea, quae in corpus eius admittuntur.Si filius familias cenaculum conductum habuit et inde deiectum uel effusum quid sit, de peculio in patretio danda sit, quia non est e‹x› negotio gesputo impunitum seruum esse non oportere, endum.Habitare au
Abbreviated transcription (Latin):
edificio in finc poĩto deponendo
parte ne eus cõdẽpnab. ¶ Si dĩ¬
cant̾ termini dciecti ł exatati iu¬
dex qui decrimine cognoscit ⁊̃ de
fimb cognoc̾e pt. ¶Sialt fũdus
duor ast̾uitiũ sic potest uidex
uni parti adiudicare locũ de quo
telligantur. hic aũcũfit adiudi
so. ¶ Qui cõm fũdum hãnt ĩt̾ señ
codepnantur. nec ei ĩter ip̃os acci¬
pi indetur uidm ¶ Si coem fudũ

Expanded text:
aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur. Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potest. Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de quo telleguntur: hic autem cum fit adiudicso qui communem fundum habent, inter se non condemna‹n›tur: neque enim inter ipsos accipi uidetur iudicium. Si communem
Abbreviated transcription (Latin):
exeoloco ceꝑit ꝙ uitini ec̃ appare¬
at an ĩmque dãpnato eo nõie fict
d a si insor ab alt̾o solo cõduttus
sit codepnatio erit facienda eius
qui nõ cõduxit in partem m̾cedis
post lutem aũ cõcestatã q̃ fructus
uement ĩ ħ iudo nam ⁊culꝑ ado¬

Expanded text:
icini esse appareat? ‹non› inique damnatio eo nomine fiet. sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis. Post litem autem contestatam etiam fructus uenient in hoc iudicio: nam et culpa
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ aginon pocest. ¶Dem.
arbitri dant̾. ⁊ is qui maiorem
norem locũ possident ĩtegrum
locũ assignare cõpellit᷑. id̾q ita
fines agri cõfũdit mũdatioĩoq
rem declarari uib. ¶ Ad offinde
finib cognocentis ꝑtinet men¬
sores mut᷑e ⁊ ꝑeos dirimere ip̃a
finũ qoncm ut eqũ est sutares
exigit oculisq sus sb̾iectis loci

Expanded text:
 Idem arbitri dantur et is, qui maiorem norem locum possiden‹t›, integrum locum adsignare compellitur: idque itafines agri confudit inundatio ideoque rem declarari iubet. Ad officium de finibus cognoscentis pertinet mensores mittere et per eos dirimere ipsam finium quaestionem ut aequum est, si ita res exigit, oculisque suis subiectis loci
Abbreviated transcription (Latin):
ei mulcu iterest arbores quicĩ
cofimo an edificiũ ponat ¶Iudi¬
ci fimũ regũdoꝵ ꝑmutiturut
ubi nõ possit dirimere fines adiu
mouende uet̾is obscuritatis grã
ꝑalias regiones fines dirige udce
gelit potest hoc facere ꝑ adiudi¬
aius. Cocau opus est ut exa¬
teruttuis p̃dio aluadiudicand̾
sit quonoie is cui adiudicatir
iucem ꝓeo qd̾ ei adiudicatur cer¬
ta poctum a codepnamdus est.¬

Expanded text:
enim multum interest, arbores quis in confinio an aedificium ponat. Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiumovendae veteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex velit, potest hoc facere per adiudiQuo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnandus est
Abbreviated transcription (Latin):
¶E ratiał.iii. meb̃. P ubliciana acto
ñ ĩo cõpata est. ut rec dno auferat᷑
eiic qz argumentũ est prima equ¬
itas dem̃ exceptio. si ea res possoris
nõ sit. s ut is qui bona fide emit.
possõnẽ q eius er ea cã nactus est
aui uectigales uocant᷑ auin̾
uectigales sunt. quim ppetuũ loca¬
ntur. id est hac lege ut ꝙͣ diuis ꝓ bi¬
uectigalec sunt. qui ita collendi
dantur. ut peniatis agros nros co¬
iendoc dare solemuc. ¶ Qui in ꝓpe¬
tuu fũdũ fruendũ cõdurunt am¬
unicipib ꝙͣuis nõ efficie ant᷑ dm̃¬

Expanded text:
ubliciana actio non ideo comparata est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est primo aequitas, deinde exceptio "si ea res possessoris non sit": sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, alii vectigales vocantur, alii non. vectigales vocantur qui in perpetuum locantur, id est hac lege, ut tamdiu pro hvectigales sunt, qui ita colendi dantur, ut privatim agros nostros colendos dare solemus. Qui in perpetuum fundum fruendum conduxerunt a municipibus, quamvis non efficiantur d
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimatũ ꝑsonarũ appllato¬
ne continẽt᷑. cdarissimarsi femin¬
arũ noĩe senatorũ filie insiq̃ in
ros clarissimos sortite st̃ ñlintur¬
¶ Eeminis em̃ dignitatẽ clarissinũ
mariti cribuunt. ¶ꝑarentor nõ
donec plebu miptus fuerit copu¬
uite. cumdiu igitur clatissima
femina erit qͣm din senatorinu¬
pta est ul clartmo aut separata
ab eo alu inferioris dignitatis ũ¬

Expanded text:
sonarum appellatione continentur. clarissimarum feminarum nomine senatorum filiae, nisi quae uiros clarissimos sortitae sunt, non habentur: feminis enim dignitatem clarissimam mariti tribuunt, parentes uero, donec plebeii nuptiis fuerint copulatae: tamdiu igitur clarissima femina erit, quamdiu senatori nupta est uel clarissimo aut separata ab eo alii inferioris dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
luma potestss traceret᷑ et magi¬
stros cquitũ sibi eligerẽt qui asso¬
ciari prncipali curie miliciegr̾a
sccũdam post eos potestat̾e gerẽt
regimentis rei publice. ad impa¬
tores ppetuos translatis ad sim¬
ituomem mag̾rorũ equitũ. p̃f¬
ecti p̃torio a principib electi st̃.
datacis plemorelicentia. ad dici

Expanded text:
stas crederetur et magistros equitum sibi eligerent, qui adsociati participales curae ad militiae gratia secundam post eos potestatem gererent: regimentis rei publicae ad imperatores perpetuos translatis ad similitudinem magistrorum equitum praefecti praetorio a principibus electi sunt. data est plenior eis licentia ad
Abbreviated transcription (Latin):
Comemorare nõce est uncõsti¬
tuendi prefectorũ pretorio offino¬
rigomanauerit ad iucem mag¬
istri equitũ p̾fectos p̃torio antiq¬
uitus institutos eẽ a quibustãs¬
criptorib traditũ est. nam cũ ap̃
ueteres dictatoribiad tempus

Expanded text:
commemorare necesse est, unde constituendi praefectorum praetorio  offic‹i› origo manauerit. ad uicem magistri equitum praefectos praetorio antiquitus institutos esse a quibusdam scriptoribus traditum est. nam cum apud ueteres dictatoribus ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .i Arpce prius consulariuiro
impetrare solent a principe qͣmu¬
is praro ut nupte it̾m minoris
dignitatis uiro nichilominus ĩ
consulari maneant dignitatex
tscio magnũ augustum ulie m¬
agne cͥsobrine sue indulfisse. Se

Expanded text:
ibus.Nuptae prius consulari uiro impetrare solent a principe, quamuis perraro, ut nuptae iterum minoris dignitatis uiro nihilominus in consulari maneant dignitate: ut scio Antoninum Augustum Iuliae Mamaeae consob
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.r Officiũ consulis est c̃sili¬
Um pecbere manumite uole¬
tibrconsules et seorsu et singulim¬
anumictunt. si non pocest qui
apud ait̾m nõia coiderit apud al¬
terũ maminntere sepate em st̃ mͣ¬
anumissiones ¶s. ancsiqua er cã
collega manumtte nõ poterit ĩ¬
firmitate uł aliqua iusta cã impe¬
oitus collegam posse manumiss¬
ionemẽpedire senatus censut.i¬
¶Consiuos apudse ẜuos suos man¬
umitt̾e posse nulladubitato est.

Expanded text:
.Officium consulis est consilium praebere manumittere uolentibus.Consules et seorsum singuli manumittunt: sed non potest is, qui apud alterum nomina ediderit, apud alterum manumittere: separatae enim sunt manumissiones. sane si qua ex causa collega manumittere non poterit infirmitate uel aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit.Consules apud se seruos suos manumittere posse nulla dubita
Abbreviated transcription (Latin):
postea qͣm p̃r eius de senatu mo¬
tus est concipitur et nacitur pe¬
lilus et pegasus oꝑiant᷑ no ee
qͣi senatoris fiłum quorũ siũa
uera est. nec em̃ꝓprie senatoris
filius dicitur. is cinus pr senatu
motus est anquiis nascetur. s¬
i quis conceptus quid sit anqm
pe cius senatu moueatur. natur
ait post pr̃is amissamdignita¬
tem magis est ut qͣi senatoris fi¬
lius interligat᷑. tempus em̃ ecep¬
tonis spectandum plĩs placunit¬
¶Siquis et prẽmet anũ lubuerit
senatorem et qĩ filius et qi nepos
senatoris ĩtelligatur. s et si pr̃ a
miẜit dignitatẽ añ concepton̾e
eius queri poterit anqmuns qĩ se¬
natoris filius ñncelligat᷑ qi tũ
nepos intelligi cebeat et magis

Expanded text:
posteaquam pater eius de senatu motus est concipitur et nascitur, Proculus et Pegasus opinantur non esse quasi senatoris filium, quorum sententia vera est: nec enim proprie senatoris filius dicetur is, cuius pater senatu motus est antequam iste nasceretur. si pater eius senatu moueatur, natus autem post patris amissam dignitatem, magis est ut quasi senatoris filius intellegatur: tempus enim conceptionis spectandum plerisque placuit.Si quis et patrem et auum habuerit senatorem, et quasi filius et quasi nepos senatoris intellegitur. sed si pater amiserit dignitatem ante conceptionem huius, quaeri poterit an, quamuis quasi senatoris filius non intellegatur, quasi nepos tamen intellegi debeat: et magis
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. acraloca ea sut que publiest
dedicata siue in cuuntate sint siue
magro ¶ Sciendũ est locũ publi¬
cũ tunc sacrũ fieri posse cum pr̃i¬
ceps eũ dedicauit.ł dedicandi de¬
derit potestatem. ¶Alud notã¬
dum est aliudee sacrũ locũ aliu¬
dsacrariũ. sac̃ locus ẽ locus c̃secra¬
tus ¶ Sacrariũ est loeis in quo sa¬
cra repomuit᷑. quod etiã in edifitio
priuato ẽe potest. et solent quil¬
iberare eũ locũ religiosũ uolut̾
ut leges sanctest̃. sanctione eñ
quadam st̃ subnire. ꝙ enisanet¬
ione quadã subixum est id sãc¬
tuẽ et id̾o n sit c̾secratũ et isdũ
id insanctonib. adicit᷑ ut qui ibi
aliquidc̃mifit capite pumat¬
¶couros aut̃ mumcipales ñ refiõe
licet. sn pr̃icipisł p̃sidis auctorita
¶Res sacra ñl recipit estimatone¬

Expanded text:
.Sacra loca ea sunt, quae publice sunt dedicata, siue in ciuitate sint siue in agro.Sciendum est locum pub‹l›icum tunc sacrum fieri posse, cum princeps eum dedicauit uel dedicandi dedit potestatem.Illud notandum est aliud esse sacrum locum, aliud sacrarium. sacer locus est locus consecratus, sacrarium est locus, in quo sacra reponuntur, quod etiam in aedificio priuato esse potest, et solent, qui liberare eum locum religione uolunt, ut leges sanctae sunt, sanctione enim quadam sunt subnixae. quod enim sanctione quadam subnixum est, id sanctum est, etsi deo non sit consecratum: et interdum in sanctionibus adicitur, ut qui ibi aliquid commisit, capite puniatur.Muros autem municipales nec reficere licet sine principis uel praesidis auctoritat.Res sacra non recipit aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
amittit. ¶ senatore ĩ adopt̃one
catus filius ei qui inferioris dig
nitas adoptione inferioris ordi¬
gnitatis uon magis qͣmut co¬
tisularis desinat esse.

Expanded text:
amittit.A senatore in adoptionem filius datus ei qui inferioris dignnitas adoptione inferioris dignitatis, non magis quam ut consularis desinat esse.
Abbreviated transcription (Latin):
aul. iquis molauĩt muros ca¬
pite pumiat᷑ sicuti hn qui trãscẽ¬
dut scał amotis ul aliaqual ra¬
tione. Namciuer romanos nõ. a
lias qui pportas egrodi ñlcet cũ
illud hostileet ab homãdũsit.
¶Nam et romuu fraterremuis
occisus traditur obidꝙ murũtr¬
anscendere uoluerit. de senaco
preferẽdũi nemo ambigit. s uir¬
p̾foctorius ancsulari femine p̾fe¬
retur uidendue et puto p̃ferri
qr maiordignitas est in seru in¬
dicimus. c̃sulariũ erores  adicit
saturmus etiã matros ꝙ nec us¬
qm relatũ est. nec ũquã recipum

Expanded text:
us.Si quis uiolauerit muros, capite punitur, sicuti si quis transcendet scalis admotis uel alia qualibet ratione. nam ciues Romanos alia quam per portas egredi non licet, cum illud hostile et ab‹omi›nandum sit: nam et Romuli frater Remus occisus traditur ob id, quod murum transce‹n›dere uoluerit. DE SENATOpraeferendum nemo ambigit. saefectorius an consulari feminae praeferatur, uidendum. putem praeferri, quia maior dignitas est in sexu uidicimus consularium uxores: adicit Saturninus etiam matres, quod nec usquam relatum est nec umquam receptum
Abbreviated transcription (Latin):
nre.¶nctũ est quod ab inintia
oii defensu atq mumitũ est¬
¶ Sanctum. aut̃ dictũ est ad sangu¬
inib. sunt aut sanguina quedã
herbe quas leg. ati ppłi roman fer¬
re solent. nequis eos iuolaret sicu¬
t legati grecorũ ferut eaque uo¬
cantur cericia ¶ In muncipis

Expanded text:
Sanctum est, quod ab iniuria hominum defensum atque munitum est. Sanctum autem dictum est a sagminibus: sunt autem sagmina quaedam herbae, quas legati populi Romani ferre solent, ne quis eos t legati Grecorum ferunt ea que vocantur cericia. S 17 S
Abbreviated transcription (Latin):
edificium manz. alioqui edifito
dilapso qͣiuire postlunm reũ¬
tit᷑ locus ad pristinãcam. et si.a¬
lius ineod loco edificauerauerit
euis fiet. ¶ Unuerfitatis st̃ nsi
gulorũ ueluti queicuntatib
st theatra et stadia. et hus simil¬
lorũ ꝓ pte intelligit᷑. s uinuersit¬
rescripserũt. ideo et lib̾tus cun¬
petere si uocet inuis alique exciu¬
ib. ¶ Sacreres et rengiose et sacte
nullius in bonis st̃. sacreaut res
st̾ hee que publice consecrate st̃
nõ pomate si quis ergo priuatũ
cta eciã diruꝑto edificiolocus sa¬
cermanr ¶ Religiosum locũ aut
umusquis suauolutate facit. dũ
mortuũ infert in locum suum
Incoe ant̾ sepulchrũ etiã inuitẽ
ceceris licet inferte. Si et ĩatiemi
locum c̃cedente dnolicet ĩferte
et hratũ postea ñ habuerit quã
illatus est mortuus tñ religioso
locus fit cenotafiũ quor magis pl¬
acet locum esse religiosum sic¬
ut testis mea re est uirgisius

Expanded text:
edificium manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii revertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificaverit, eius fiet. Vniversitatis sunt non singulorum veluti quae in civitatibus sunt theatra et stadia et simillorum pro parte intellegitur, sed uniuersitrescripserunt. ideo et libertus ciuipetere, si uocet in ius aliquem ex ciuibus.Sacrae res et religiosae et sanctae in nullius bonis sunt.Sacrae autem res sunt hae, quae publice consecratae sunt, non priuate: si quis ergo priuatim cta etiam diruto aedificio locus sacer manet.Religiosum autem locum unusquisque sua uoluntate facit, dum mortuum infert in locum suum. in commune autem sepulchrum etiam inuitis ceteris licet inferre. sed et in alienum locum concedente domino licet inferre: et licet postea ratum habuerit quam illatus est mortuus, religiosus locus fit.Cenotaphium quoque magis placet locum esse religiosum, sicut testis in ea re est Uergilius
Abbreviated transcription (Latin):
quoer libatur. ¶et i s qui cõfitet᷑
se occi disse łuusnasse fui noiete¬
netur. noc d impunitũ ec̃ delic¬
misit. ł brdis lictem subut hoc
gene. tunc ei in fc̃m except̾one
data sumouendus est actor. qr
ldem est am co qui mandato ha¬
dis hadem se eerendit ł cũ alius
cũ defende uellet. ¶ In iure ĩt¬

Expanded text:
atur: at is qui confitetur se occidisse uel uulnerasse suo nomine tenetur, nec debet impunitum esse delicmisit uel heredis litem subiit hoc genere: tunc enim in factum exceptione data summouendus est actor, quia idem est in eo, qui mandatu heredis heredem se esse respondit uel cum eum alias defendere uellet.