comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etifidei robore ꝑdurantem.
Deiciuntur enim. cdum eis
tenebrosus et morte similis
error infunditur. Addidit
ut trucident rectos corde. hoc
de m̃rib pot̾ intelligi. qui rec¬
ti sunt corde s carne trucida
conftingetur. Benedicitur
quicquid conatur extingue¬
re. quando ensĩs expletinum
genus armorum ẽ ad mor¬
tis effectum. Gladius enĩ
cdicitur. qui fit ad hostium
clades. Et ut scias gladium
istum decogitatione uenis¬
se. reciproca sententia clixit.
Incret in cor ip̃orum unde
scilicet uenerat ⁊ pũsis cras¬
sabatur insidiis. Arcͥum di¬
ximus occultam designare
maliciam. que contra inno¬
centissimos parabatur. s hac
confringi dixit. quia nõ erat
fidelibus in anime parte no¬
citura. Et respice qm̃ ip̃a uer¬
ba que infacinoribus posuit.
eadem et inuinclicta gemina
mat̾ quasi bonos filios oscu¬
lans atq complectens ad¬
huc in eorum consolatioibi
ꝑseuerat suadens. Melius
ẽ mocticum iusto. suꝑ diuici¬
as pcc̃orum multas. Sed

Expanded text:
tem. Dejiciuntur enim, dum eis tenebrosus et morti similis error infunditur. Additur, ut trucident rectos corde. Hoc de martyribus potest intelligi, qui recti sunt corde, sed carne trucidanconfringatur. Bene dicitur gladius quidquid conatur exstinguere, quando ensis expletivum genus armorum est ad mortis effectum. Gladius enim dicitur, qui fit ad hostium clades. Et ut scias gladium istum de cogitatione venisse, reciproca sententia dixit, intret in corda ipsorum, unde scilicet venerat, et perversis grassabatur insidiis. Arcum diximus occultam designare malitiam quae contra innocentissimos parabatur. Sed hanc confringi dixit, quia non erat fidelibus in animae parte nocitura. Et respice quoniam ipsa verba quae in facinoribus posuit, eadem et in vindicta geminavmater quasi bonos filios osculans atque complectens, adhuc in eorum consolationibus perseverat, suadens melius esse modicum justo super divitias peccatorum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am ꝓtinus conatur auferte.
Obseruabit quasi de oocultio
insidiis cum dolore respiciet.
Dentibus enim fremere. furẽ¬
tium beluarum ẽ. quas imi¬
tatur iracundus.dum ꝓximo
minatur intentum. atq ido
pudoꝵ ẽ illos emulare. qui bo¬
nis inuident alienis. dumex¬
tremum se estimat. quem in

Expanded text:
ipsam protinus conatur auferre. ipsam protinus conatur auferre. Observabit, quasi de occultis insidiis cum dolore respiciet. Dentibus enim fremere furentium belluarum est, quas imitatur iracundus, dum proximo minatur interitum. Atque ideo pudor est illos aemulari, qui bonis invident alienis, dum extremum se aestimat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
possit desmere qd̃ delectat. Nã
ut ostenderet ipãm delectati¬
onem milla contrarietate
dissolui. addicdit. In multitu¬
dine pacis. Pax enim futi᷑
scli ẽ. ubi nichil adiisum. ni¬
chil pot̃ eẽ contrarium. s uno
modo ceptum gaudrum sua¬
uissime ꝑseuerat. Obseruabit
pcc̃or iustum et fremit suꝑ eum
dentibus suis. Quamuis de
pcc̃oribus et iustis psalmi huiꝰ
contextu uideatur eẽ relatio.
tamen huic loco non inportu¬
ne dabimus diuisionem. qñ
inter ip̃as similitudines. no¬
uum aliquid introductum cẽ
sentitur. Qua ꝓpt̾ sit nobis hic
scda partitio. Suꝑius enim
dixerat fideles non debere im¬
pios emulari. minc clicit pcc̃o¬
res supra iustos inuidia faci¬
ente torqueri. Duisa quippe
uoluntas. iustaᷤ oclium parat.
Nam quando ulum uiderit
sceleratus bonis moribus ope¬
ram dare. ille secredit spetialt
accusari. stridet dentibus. fte¬
mit animo. et cuius nõ pot̃
moxibus sub ueltere: uitam

Expanded text:
possit desinere quod delectat. Nam possit desinere quod delectat. Nam ut ostenderet ipsam delectationem nulla contrarietate dissolvi, addidit in multitudine pacis. Pax enim futuri saeculi est, ubi nihil adversum, nihil potest esse contrarium, sed uno modo coeptum gaudium suavissimpeccator justum, et fremet super eum dentibus suis. Quamvis de peccatoribus et justis psalmi hujus contexta videatur esse relatio, tamen huic loco non importune dabimus divisionem, quando inter ipsas similitudines novum aliquid introductum esse sentitur. Quapropter sit nobis hic secunda partitio. Superius enim dixerat fideles non debere impios aemulari, nunc dicit peccatores supra justos invidia faciente torqueri. Diversa quippe voluntas justo odium parat. Nam quando illum videt sceleratus bonis moribus operam dare, ille se credit specialiter accusari: stridet dentibus, fremit animo; et cujus non potest mores subvertere, vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Mansuetos appellamus. ma¬
nu cõsuetos. icd pacientes et
mites. qui alienas miquita¬
tes tolerant. non ut ip̃i aliquẽ
grauare p̾sumant. E uide:
quanta uis sit istius nomĩs.
ut cum multarum uirtutu
capacem cẽ deceat xpianum.
ad ꝑfectionem totius boni ex¬
plicandam constet edictum.
Hos dicit possessuros ihrłm:
futuram. de qua sepe iam ctic¬
tum ẽ: ciuitas que semper bo¬
norum suauitate completa ẽ
ubi eius habitatores nõ mer¬
cibus degunt: s diuina delec¬
tatione pascuntur. Honibi
quisquã laborat ut uinat: f
totum quietus accipit. quod
beatus animus concupiscit.
Ibi oculus cordis esimet bea¬
ta saginatur:ibi anima solo
uisu reficitur. quando quicqͥd
adeius ꝑtinet desiderium. do¬
minici uultus contemplatiõe
p̃statur. Eequitur. Delecta¬
buntur inmultitudine pa¬
cis. Hic iam ueritas ip̃a ꝑfec¬
te beatitucdinis inclicatur. ut
semꝑ suauit̾ sentiatur omne
quotquot ẽ. noc aliquando

Expanded text:
Mansuetos appellamus maMansuetos appellamus manu consuetos, id est patientes et mites, qui alienas iniquitates tolerant, non ut ipsi aliquem gravare praesumant. Sed vide quanta vis sit istius nominis, ut cum multarum virtutum capacem esse deceat Christianum, ad perfectionem totius boni explicandam constet edictum. Hoc dicit possessuros Jerusalem futuram, de qua saepe jam dictum est. Civitas quae semper bonorum suavitate completa est, ubi ejus habitatores non mercibus degunt, sed divina delectatione pascuntur. Non ibi quisquam laborat ut vivat, sed ex toto quietus accipit quod beatus animus concupiscit: ibi oculis cordis beata esuries saginatur; ibi anima solo visu reficitur, quando quidquid ad ejus pertinet desiderium, Dominici vultus contemplatione praestatur. Sequitur, delectabuntur in multitudine pacis. Hic jam veritas ipsa perfectae beatitudinis indicatur; ut semper suaviter sentiatur omne quod est, nec aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ta suis temporibus expecte¬
mus. ne dum uolumus pro¬
missa festinant᷑ exigere cau¬
se nos uideamur amissione
mulctare. Iendet autẽ ũsꝰ
iste de supioribus. iͥrade dicit.
ne emulatus fueris eum qui
ꝓspetatur inuia sua. Que fi¬
gura dicitur hyꝑbaton. cum
suspensus ordo uborum infe
queres locum eius et non ĩ¬
uenies. Pusillum exiguum
aliquid paruum. Que signi¬
ficat: qd̾ consticͥtis cligitis:
mami possit includi. Pusil¬
lum enim apugno dic̃itur.
Hancbreuem atq ultima¬
etatem inremedio laboran¬
tium ecc̃a pollicetur. ne lõge
credatur ubi sidelis fatigari
posse cognoscitur. Pusiuum
ũo dicit tempus quod restat
usq ad liem iudicii. qd̾ com¬
partione p̃ceritorum dieꝵ
om̃mo paruissimum ẽ. Et
non erit pcc̃or Nonquia ipse
qui peccauit non erit. s pecca¬
re iam desinit. Locum enim
eius istum mundũ significat.
qui petqzibus fauet.ꝓprieq
ip̃is amicus ẽ. ubi tãqͣm in do¬
micilio suo delicta uernare

Expanded text:
ta suis temporibus exspecteta suis temporibus exspectemus: ne dum volumus promissa festinanter exigere, causae nos videamur amissione mulctare. Pendet autem versus iste de superioribus; unde dicit, Ne aemulatus fueris eum qui prosperatur in via sua. Quae figura dicitur hyperbaton, cum suspensus ordo verborum inferquaeres locum ejus nec invenies. Pusillum, exiguum aliquid parvumque significat, quod constrictis digitis manu possit includi. Pusillum enim a pugno dicitur. Hanc brevem atque ultimam aetatem in remedio laborantium Ecclesia pollicetur: ne longa credatur, ubi fidelis fatigari posse cognoscitur. Pusillum vero dicit tempus quod restat usque ad diem judicii, quod comparatione praeteritorum dierum omnino parvissimum est. Et non erit peccator; non quia ipse qui peccavit non erit; sed peccare jam desinet. Locum enim ejus istum mundum significat, qui peccatoribus favet, proprieque ipsi amicus est: 123 ubi tanquam in domicilio suo delicta vernare
Abbreviated transcription (Latin):
aptus. Qm̃ qui nequiter a¬
gunt exterminabuntur. qͥ
u̾o expectant dñm ip̃i here¬
ditate possidebunt t̾ram.
Pupplex causa ꝓponitur. et ti¬
moris et muneriout emula¬
ri possimas minime cupians.
ohomo quid illos iutari de¬
sideras. quos perire ꝓspectas:
Auclis amatre que te cdiligit.
quare cum bonis nõgaudeas:
ne te cum pessimis perire contĩ¬
gat. Extͥminari s̃ foris ñnĩns
uitate  fraidaris. S ne solus
metus in becilla hominum:
corda turbaret. subiungit. ⁊
spem bonorum dicens. qui uͦ
expectant dnm̃ ip̃i hereditate
possidebunt t̾ram. scilicet des¬
piciunt felicitatem imꝑioꝵ:
Nec sibi uolunt munera p̃¬
sentia condonari. S qui ex¬
pectant dñ saluatoris aduẽ¬
tum. ip̃i eius hereditate gau¬
debunt. icł que legibus uenit.
que secura et et̾na ẽ possidebt
t̾ram: hoc est ciuitate dñi fu¬
tura patient᷑. quam iustis in¬
ris diuina pietas pollicetur.
Qua ꝓpt̃ ordinem suꝑni ꝙ̃¬
rographi considemus. pollici¬

Expanded text:
am qui nequiter agunt exterminabuntur; qui vero exspectant Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram. Duplex causa proponitur et timoris et muneris, ut aemulari pessimos minime cupiamus. O homo, quid illos imitari desideras quos perire prospectas? Audis a matre quae te diligit, quare cum bonis non gaudeas, ne te cum pessimis perire contingat? Exterminari, est foras terminos vitate fraudari. Sed ne solus metus imbecilla hominum corda turbaret, subjungit etiam spem bonorum, dicens: Qui vero exspectant Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram; scilicet qui despiciunt felicitatem impiorum, nec sibi volunt munera praesentia condonari, sed exspectant Domini Salvatoris adventum. Ipsi ejus haereditate gaudebunt, id est quae legibus venit, quae secura et aeterna est. Possidebunt terram, hoc est civitate Domini futura potientur, quam justis viris divina pietas pollicetur. Quapropter ordinem superni chirographi consideremus, pollici
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet dies eius. Mirabilis.
forma nobis consolationis:
ostenditur. Quis enim debet¬
eius delectan pompa. cuius
ꝑituram nouit audatiam :
Nam si nolumus aliquo:
zelo confundi. sequannir hoc
qd̾ domimis facit. Inideamꝰ
eum: cuius p̃uidemus occasũ.
Iucdicemus infelicia. que de¬
prchendimus cẽ ꝑitura. Fir¬
missime ctedamus talla: qm̃
nob̾ a ueritate ꝓmissa sunt.
Sic fiet ut pcc̃or irrislis abs¬
cedat. qui se fugitiua felicita
opem et pauꝑem ut trucidãt
rectos corde. Gladius pcc̃oris
sionem. Nam et ille qui ĩopẽ
expoliare contenclit. pũse cõ¬
siuii sui gladium educit. Et
ille qui praua suasione desi¬
derat decipere animas inno¬
centes. ensẽ pessime cogitatio¬
nis ostendit. Euagmau̾ũt
autem significat midauert.
ut quod ante erat incogita¬
tione tãqͣm inuagina recodi¬
tum. pot ecluctum reuelatis
cogitationibus appareret. At¬
cͥum enim tendere. non statĩ
sagitare ẽ. S paratum at¬
q intensum signat oꝑe frau¬

Expanded text:
veniet dies ejus. Mirabilis nobis forma consolationis ostenditur. Quis enim debet delectari ejus pompa, cujus perituram novit audaciam? Nam si nolumus aliquo zelo confundi, sequamur hoc quod Dominus facit. Irrideamus eum cujus praevidemus occasum; judicemus infelicia, quae deprehendimus esse peritura. Firmissime credamus talia, quoniam nobis a veritate promissa sunt. Sic fiet, ut peccator irrisus abscedat, qui se fugitiva felicitatopem et pauperem, ut trucident rectos corde. Gladius peccatorisionem. Nam et ille qui inopem spoliare contendit, perverse consilii sui gladium educit; et ille qui prava suasione desiderat decipere animas innocentes, ensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt autem significat nudaverunt; ut quod ante erat in cogitatione tanquam in vagina reconditum, post eductum revelatis cogitationibus appareret. Arcum enim tendere, non statim sagittare est, sed paratum atque intentum designat, operi frau
Abbreviated transcription (Latin):
ticiã suã sibi petit deb̾e restitui. Scd̃a.
ut auideor isidiis eiꝰ puritas libet᷑.
Int̾cia. resurrectionẽ uelccissima
dep̃catur. ne diutiꝰ ĩsultare liceat.
pũso ppło iudeoꝵ. et ne aliqͥd de eiꝰ
maiestate t̾ba fideliũ hab̾et ambi¬
guũ ꝓfitet᷑. s in et̾nam beatitudiẽ¬

Expanded text:
titiam suam sibi petit debere restitui. Secunda, ut a Judaeorum insidiis ejus puritas liberetur. In tertia, resurrectionem velocissimam deprecatur, ne diutius insultare liceat perverso populo Judaeorum. Et ne aliquid de ejus majestate turba fidelium haberet ambiguum, profitetur se in aet
Abbreviated transcription (Latin):
naretur. Est enim cotus psal¬
mus. sp̃c sci laude plenissimus.
et ꝑ uarias allusiones. pconia
cius maiestatis ex soluens.
Hoc ẽ quod oratores dicunt.
demonstratiuum gems. qͣn¬
do ꝑ huiꝯmodi descriptionem
ostenditur aliquis atq cog¬
noscitur. S quid de illo aqͦꝙͣ
congrue poterat dici. nisi qd̾
dese ip̃e dignatur effari:
Niuisio psalmi.

Expanded text:
naretur. Est enim totus psalnaretur. Est enim totus psalmus Spiritus sancti laude plenissimus, et per varias allusiones praeconia ejus majestatis exsolvens. Hoc est quod oratores dicunt demonstrativum genus, quando per hujusmodi descriptionem ostenditur aliquis atque cognoscitur. Sed quid de illo a quoquam congrue poterat dici, nisi quod de se ipse dignatur effari? Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
qua pietate cõclusꝰ ẽ:
Rogauit ꝓ nob̾: qui orat᷑
abanglis. Iudex om̃ium:
cteaturarum. aduocatus est
nr̃. et ut amorte potuissemꝰ
eripi. ip̃e magis elegit occicli.
Impleta ẽ et in hoc psalmo.
precdicta reguia dominice
passionis. Drauit ante tra¬
ditionem suam de crucifixione
ppria. et de resurrectione locu¬
cus ẽ. Postremo ꝓfidelibus
ex orauit. ut qui ei meruetũt
credere. ꝓpetua debeant benedic¬
tione gaudere. Explicit p̾s.¬
XiII. psalmus dauid incon¬
simimatione tab̾naciili.
uoniam p̾cedentia uer¬
ba iam nota sunt: tes¬
tat ut consuminationẽ tab̾¬
naculi paulo cliligentius
ꝑquirere debeamus. Consii¬
matio tabnaculi. ꝑfectione
significat ecc̃e catholice. que
iam ꝑ totum orbem ꝓbatur
oẽ constructa. Tab̾naculi enim
nomine. in hoc mundo posita
declaratur ecc̃a. que contra car¬
nalia uitia bella gerens.meri¬
to cpeditionalis habitaculi:
nomen accepit. Qua ꝓpter hũc
psalmum xp̃iani doginatis
honorem pollentem. po ꝑfectio

Expanded text:
pietate conclusus est. Rogavit pro nobis, qui oratur ab angelis. Judex omnium creaturarum advocatus est noster; et ut a morte potuissemus eripi, ipse magis elegit occidi. Impleta est in hoc psalmo 93 praedicta regula Dominicae passionis. Oravit ante traditionem suam: de crucifixione propria, et de resurrectione locutus est; postremo pro fidelibus exoravit, ut qui ei meruerunt credere, perpetua debeant benedictione gaudere. EXPOSITVIII. Psalmus David in consummatione tabernaculi. Quoniam praecedentia verba jam nota sunt, restat ut consummationem tabernaculi paulo diligentius perquirere debeamus. Consummatio tabernaculi perfectionem significat Ecclesiae catholicae, quae jam per totum orbem probatur esse constructa. Tabernaculi enim nomine in hoc mundo posita declaratur Ecclesia, quae contra carnalia vitia bella gerens, merito expeditionalis habitaculi nomen accepit. Quapropter hunc psalmum Christiani dogmatis honore pollentem, post perfec
Abbreviated transcription (Latin):
s inrebus. Ideoq nos non:
diuisiones ut maliis psalm¬
ls. s eras mimeri ꝑ singulas
quasq partes forsitan compe¬
tencet ad fiximus.

Expanded text:
 in rebus. Ideoque nos non divisiones, ut in aliis psalmis, sed certas numeri per singulas quasque partes forsitan competenter affiximus.
Abbreviated transcription (Latin):
debeamus. Diuisio psalmi.
Um frequent̾ ante reg¬
num libetaretur abini¬
micis suis a cerrimis. ꝑ totũ
psalmum loquitur ꝓpħa. In
prima positione cnm̃ se di¬
cens metuere: et nullum alte¬
rum formidare. S int̾ ad ũ¬
sa scłi: unum sͥ testatur esse
suffugium. ut licet ꝑiculis
corporalib iactaretur. ip̃e in
domo dñi firmissina deuotio¬
ne mentis habitaret. Sccła po¬
sitione muitiplici clade lib̾atus.
diu̾sis molis grãs agit. et pro¬
phetie sp̃i.spem sͥ future beati¬
tudinis pollicetur. Sciendũ
sane hunc psalmum sccłm eẽ.
illorum qui ꝑactus dauid sig¬
nin̾cant xp̃i dñi futura miste

Expanded text:
debeamus. Divisio psalmi. Cum frequenter ante regnum liberaretur ab inimicis suis acerrimis, per totum psalmum loquitur propheta. In prima positione Dominum se dicens metuere, et nullum alterum formidare. Sed inter adversa saeculi unum sibi testatur esse suffugium, ut, licet periculis corporalibus jactaretur, ipse in domo Domini firmissima devotione mentis habitaret. Secunda positione, multiplici clade liberatus, diversis modis gratias agit, et prophetiae spiritu spem sibi futurae beatitudinis pollicetur. Sciendum sane hunc psalmum secundum esse illorum qui per actus David significant Christi Domini futura myste
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs p̃minere uirtutibus:
sic etibi pentatenci: et hic
de calogi uirtus ostenditur.
Hiuisio psalmi.
Iuisio palmi huius.
tota in int̾rogatioe
t responsione noscitur ꝯs

Expanded text:
s praeeminere virtutibus. Sic et ibi Pentateuchi, et hic Decalogi virtus ostenditur. Divisio psalmi. Divisio psalmi hujus tota in interrogatione et responsione noscitur
Abbreviated transcription (Latin):
ba istã denuntient. Ham cum
dicit. exultatio mea. accepti be¬
neficii uidetur eẽ ꝓfessio. Uũ
sub iungit. redin̾e me. adhuc
ꝑiclitantis indicat timore.
S quia iam gandebat insye.
et adhuc timebat in re. cong¬
rue utraq coniuncta sunt.
Possumus enim animo gau¬
dere. cum mala p̃sentia noui¬
mus fine celerrimo tm̃inan¬
da. Adclidit. acirtum dantibꝰ
me. siue uiciis carnalibus si¬
uespũalibus inmunclis. qͥ
nos ꝑtere pcipiti uelocitate
festinant. Finita ẽ conclusio
penitentis. intimore p̃senti¬
um et spe futurorum. uenite
oratores. qui negotia huma¬
na. artificiosa subtilitate trac¬
tatis. undete reum lactimis¬
se deluentem. aulite pcc̃ore
confessionib ab solutum.
Intelligite sententiam prin¬
cipis. non salutem hominis
impetere. s potius pcc̃a dãp¬
nare. Ista sunt tribunalia
que mulus redimit. ista sen¬
tentia. que nichil sub ambi¬
guitate decernit. tali potius
modo causas ur̃as defendite.

Expanded text:
ba ista denuntient? Nam cum ba ista denuntient? Nam cum dicit, exsultatio mea, accepti beneficii videtur esse professio. Dum subjunxit, redime me, adhuc periclitantis indicat timorem. Sed quia jam gaudebat in spe, et adhuc timebat in re, congrue utraque conjuncta sunt. Possumus enim animo gaudere, cum mala praesentia novimus fine celerrimo terminanda. Addidit, a circumdantibus me, sive vitiis carnalibus, sive spiritibus immundis, qui nos perdere praecipiti velocitate festinant. Finita est conclusio poenitentis in timore praesentium et spe futurorum. Venite, oratores, qui negotia humana artificiosa subtilitate tractatis; videte reum se lacrymis diluentem, audite peccatorem confessionibus absolutum, intelligite sententiam principis non salutem hominis impetere, sed potius peccata damnare. Ista sunt tribunalia, quae nullus redimit, ista sententia quae nihil sub ambiguitate decernit. Tali modo potius causas vestras defendite,
Abbreviated transcription (Latin):
tenus accepunt. Que sentẽ¬
tia maxime hereticos arguit.
qui indiliuno ꝑũsitatis sue.
tempestuosas et naufragas
extitant questiones. et hii:
ad eum non appropiabunt.
qm̃ a uera religione clisce¬
dunt. Que figura dicitur me¬
thaphora. id tramlatio cũ mu¬
tatur nomen aut ũbum ex
inquo aut ꝓprium deest. aut
translatum ꝓpriu̾m meliꝰ ẽ.¬
Tu michi es refugnum apres¬
sura que circum dedit me. ex¬
ultatio mea redime me acir¬
cumdantibus me. Refugi¬
um ẽ ad quod confugitur. ut
pencula declinentur. S iste
non adsolitudines muias.
nõ ad munita castrorum. nõ
adhominis auxilia cõuolaũ.
s ad deum qui cntũeuntes
spũales mimicos poterat dis.¬
sipare. Peinde gaudiura su¬
um dicit dñm. a quo s̃ nou̾at
ẽẽ parcendum. Nam quod:
ait redime me numquicl ille
aurum dat ut liberet: S de¬
dit sanguinem p̃tiosum. muil¬
lis duntiis nullis opibus cõ¬
ferendum. S paulo sollicitiꝰ
indagemus quid nobis uer¬

Expanded text:
tenus acceperunt. Quae sententenus acceperunt. Quae sententia maxime haereticos arguit, qui in diluvio perversitatis suae tempestuosas et naufragas excitant quaestiones. Et hi ad eum non approximabunt, quoniam a vera religione discedunt. Quae figura dicitur metaphora, id est translatio, cum mutatur nomen aut verbum ex in quo aut proprium deest, aut translatum proprio melius e mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me. Refugium est ad quod confugitur, ut pericula declinentur. Sed iste non ad solitudines invias, non ad munita castrorum, non ad hominis auxilia convolavit: sed ad Deum, qui circumeuntes spirituales inimicos poterat dissipare. Deinde gaudium suum dicit Dominum, a quo sibi noverat esse parcendum. Nam quod ait, redime me, nunquid ille aurum dat ut liberet? Sed dedit sanguinem pretiosum, nullis divitiis, nullis opibus conferendum. Sed paulo sollicitius indagemus, quid nobis ver
Abbreviated transcription (Latin):
tisfactionis. uenit ad conclu¬
sionem dep̾cationis sue ĩqua
sic cõmendat uenie postulati¬
onem. ut eam etiam scĩs oĩb
dicat ẽẽ cõmunem. merito. qm̃
qui non est apcc̃is alienus. ĩ
supplicationibus debet ẽẽ per¬
mixtus. Omedicina saluta¬
ris. contra morbos om̃ium:
pc̃corum. Pnisa remedia p̃stã¬
tur egrotis. Hoc unum anti¬
dotum si puramente sumitur.
delictorum om̃ium uenenauĩ¬
cuntur. Adlidit. In tempore
oportuno. In ista scilicet mun¬
di uita ubi conuerti fas est.
Nam in infertio sicut suꝑius
insexto psalmo dictum ẽ. neo
ꝓficue domino confitetur. Ue
rumptamen incliluuio aqͣꝵ
multarum adeum non ad¬
pximabunt. Cum suꝑius
scõs igiter orare testatur. nc̃
pietatem istam negat diũsis
suꝑstitiombus concedendam.
Diluium enim aquarum
multarum. ẽ terror hominu
pessimorum. qui uariis praui¬
tatibus fluctuantes. multi¬
plices sͥ doctrinas constituut.
quas a uero magutro muia¬

Expanded text:
tisfactione, venit ad conclutisfactione, venit ad conclusionem deprecationis suae, in qua sic commendat veniae postulationem, ut eam etiam sanctis omnibus dicat esse communem: merito, quoniam qui non est a peccatis alienus, in supplicationibus debet esse permistus. O medicina salutaris! Contra morbos omnium peccatorum, diversa remedia praestantur aegrotis; hoc unum antidotum, si pura mente sumitur, delictorum omnium venena vincuntur. Addidit, in tempore opportuno, in ista scilicet mundi vita, ubi converti fas est; nam in inferno, sicut superius in sexto psalmo dictum est, nemo proficue Domino confitetur. Vers. 9. Verumtamen in diluvio aquarum multarum, ad eum non approximabunt. Cum superius sanctos jugiter orare testetur, nunc pietatem istam negat diversis superstitionibus concedendam. Diluvium enim aquarum multarum est error hominum pessimorum, qui variis pravitatibus fluctuantes, multiplices sibi doctrinas constituunt, quas a vero Magistro nulla
Abbreviated transcription (Latin):
gentius derelictum. In ius¬
ticiam u̾o.imane aliquid
seuumq cõmissũ. S hic
puritas confitentis ostendi¬
tur. ut nec illud passus sit ce¬
lare quodl ctedebatur forte
domino. et tu remisisti impie
na pietas chiuinitatis osten¬
ditur.ut ad solam ꝓmissionẽ
deuotionis. subito pcc̃a laxa¬
uent. quando sic iudicat piũ
uotum. quemadmodum ope¬
rationis effectum. Pixit eñ
in corde suo domino nõ tatẽ
que gesserat. et tãq̃m iam cũc¬
ta ꝓclident. ita illi remissa sũt
que uoluit confiteri. Merito.
quando aliquem sola uolun¬
tas aut absoluit aut punit.
Idromintiabo cdicit. publice
fatebor. ut alios ad imitatioe
trahat.pia fidelisq confessio.
Sequitur de accusatione ꝓpͥa
salutare remedium. quando
peꝑcit nidex quod sͥ non parce¬
ret reus. Impietas autem cor¬
cdis fuit: quia tacere decreu̾at.
ut illi se credetet celatum. qui
anteqm fiant omnia potest
habere notissima. Prohac ora
principio nartationis uel sa¬

Expanded text:
gentius derelictum; injusgentius derelictum; injustitiam autem immane aliquid saevumque commissum. Sed hic puritas confitentis ostenditur, ut nec illud passus sit celare, quod credebatur fore vDomino: et tu remisisti impietna pietas Divinitatis ostenditur, ut ad solam promissionem devotionis subito peccata laxaverit, quando sic judicat pium votum, quemadmodum operationis effectum. Dixit enim in corde suo, Domino non tacere quae gesserat; et tanquam jam cuncta prodiderit, ita illi remissa sunt quae voluit confiteri; merito quando aliquem sola voluntas aut absolvit, aut punit. Pronuntiabo dicit, publice fatebor, ut alios ad imitationem trahat pia fidelisque confessio. Sequitur de accusatione propria salutare remedium, quando pepercit judex, cum sibi non parceret reus. Impietas autem cordis fuit, quia tacere decreverat; ut illi se crederet celatum, qui antequam fiant omnia, potest habere notissima. Vers. 8. Prprincipio, narratione vel sa
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad confessionem ꝓficuam
correctus animus adducatur.
Delictum meum cognitum
tibi feci. et iniusticiam meã
non operui. Sicut supius dix̃
unde fuerat nulneratus. ita
nunc ueniens ad sclam partẽ.
refert unde curam domino lar¬
giente ꝓceꝑit. O ingeniosa
simplicitas. et nulle tergiuet¬
satõrib cautior puritas. Illi
dicitur delictum fuisse mani¬
festum. cui nichil occultum ẽ.
adquem plus clamat causa.
quam lingua. qui et si ab ho¬
mine non aucliet. certius oĩa
nouit quam ille qui facit. S
hoc ẽ cognitum facere. incon¬
fessionem delicta ꝑclucete.
Operire est autem. ualde ali¬
quid suentio tegere. aut cor¬
dis dissimulatione celare. hoc
faciunt stulti. qui putant dm̃
ignorare posse qd̾ agunt. e¬
concta qui illum nouerunt
res omnes habe manifestas.
Adhumilem confessionem
et penitentie uota descendũt.
ne inclicem patiantut in of¬
fensum. qui ꝓpicium habere
poterant aduocatum. Delic¬
tum ũo quidam leue puta¬
uerunt ẽẽ pc̃cm quasi negle̾¬

Expanded text:
essionem proficuam correctus animus adducatur. Vers. 6. Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitiam meam non operui. Sicut superius dixerat, unde fuerat vulneratus, ita nunc veniens ad secundam partem, refert unde curam, Domino largiente, perceperit. O ingeniosa simplicitas, et mille tergiversatoribus cautior puritas! Illi dicitur delictum fuisse manifestatum, cui nihil occultum est, ad quem plus clamat causa quam lingua; qui etsi ab homine non audiat, certius omnia novit quam ille qui facit. Sed hoc est cognitum facere, in confessionem delicta perducere. Operire est autem valde aliquid silentio tegere, aut cordis dissimulatione celare. Hoc faciunt stulti, qui putant Deum ignorare posse quod agunt. Contra, qui illum noverunt res omnes habere manifestas, ad humilem confessionem et poenitentiae vota descendunt, ne judicem patiantur infensum, qui propitium habere poterant advocatum. Delictum vero quidam leve putaverunt esse peccatum, quasi negli
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine hominem factũ. spon¬
tanea uirtute: nõ ministra¬
toria necessitate. Quia nec
nature sue ullam mutabili¬
tatem sustinuit. nec assump¬
tione carnis augmentum:
trinitatis effecit. s sicut qui¬
dam ait. maculas nras laũ
in sanguine. rugas etiam
tetendit incruce. Iooc cum sit
spei nr̃e singulare p̃sidium.
beatitudo cbedentium. felicitas
magna iustorum. non desiñt
heretici ĩpia uoluntate c̃rode:
que humano generi salutis
causa cognoscitur p̃stitisse.
Quemad modum sit exposicio

Expanded text:
Virgine hominem factum sponVirgine hominem factum spontanea virtute, non ministratoria necessitate, quia nec naturae suae ullam mutabilitatem sustinuit, nec assumptione carnis, augmentum Trinitatis effecit, sed, sicut quidam ait: Maculas nostras lavit in sanguine, rugas etiam tetendit in cruce. Hoc, cum sit spei nostrae singulare praesidium, beatitudo credentium, felicitas magna justorum, non desinunt haeretici impia voluntate corrodere, quod humano generi salutis causam cognoscitur praestitisse. XIV. Quemadmodum sit expositio
Abbreviated transcription (Latin):
cuidencissa distinctione na¬
turam diuinitatis et huma¬
nitatis dñi xp̃i aliquid nitãt᷑
sacrilega uoluntate confũ¬
dere: Mulca quoq sodm lit¬
teram cõmonet. multa sp̃ua¬
liter iubet. ꝑsonas subito de¬
cent̾ iiutat. ut nunc xp̃s
deus. ubum. incarnatus. et
homo fc̃s. cap̃ ecc̃e. nũc ip̃a:
ecc̃a. nunc homo iustus. nc̃
penitens loqui uideatur. ut
omnia necessaria tangat
atq concludat. ubiq plenis¬
simum celestium tetum sc̃
ubrat eloquium. et multipli¬
ci diu̾sitate uirtutum ꝓpt̾ hu¬
mani generis largiendam:.
salutem. regni sui adoranda
misteria pius redemptor in¬
sinuat. L dec ideo p̃fati sumus.
fut cum uentum fuerit ad lo¬
ca talia intrepidus lector.
audire possit. Quod se iam
salubriter didisse cognoue¬
rit. ullud tamen auctoritate
patrum: et u̾itate ip̃ius attes¬
tatione firmissima creduli¬
tate tenendum ẽ. unum de
trinitate siue unam ex tͥnita¬
tionem mortalium. ex maria

Expanded text:
evidentissima distinctione, naevidentissima distinctione, naturam divinitatis et humanitatis Domini Christi aliqui nitantur sacrilega voluntate confundere? Multa quoque secundum litteram commonet, multa spiritualiter jubet, personas subito decenter iDei Verbum, incarnatus et homo factus, caput Ecclesiae; nunc ipsa Ecclesia, nunc homo justus, nunc poenitens loqui videatur, ut omnia neceatque concludat. Ubique plenissimum coelestium rerum sanctum vibrat eloquium, et multiplici diversitate virtutum, propter humani generis largiendam salutem, regni sui adoranda mysteria pius Redemptor insinuat. Haec ideo praefati sumus ut, cum ventum fuerit ad loca talia, intrepidus lector audire possit, quod se jam salubriter didicisse cognoverit. Illud tamen auctoritate Patrum, et veritatis ipsius attestatione firmissima credulitate tenendum est: Unum de Trinitate, sive unam ex Trinitatione mortalium ex Maria
Abbreviated transcription (Latin):
Desiderium anime eius tri¬
buisti ei. et uoluntate labio¬
rum eius non fraudasti eũ.
Scdo q equalis et coet̾nus
ostenditur patri. ut ẽ illud
eiꝰdem scdi psalmi. Uñs di¬
cit ad me filius meus estu:
ego hodie genuite. Et in .cͦ.¬
.uiͦiii. tecum principium ĩclie
uirtutis tue. insplendoribus
scõrum. ex utero ante lucifer̃
genui te. Tertio amembris
ec̃ce. cuius ip̃e dux et caput ẽ
mi. Longe a salute mea. uba
delictorum meorum. Et in
insipientiam meam. et delic¬
ta mea a te non sunt abscõdi¬
ta. Quod clictum pro uno qͦ
fidelium debemus accipete.
Ceterum delicta xp̃o ꝓbant᷑
funditur aliena. Unde ticho¬
ms inlibris regularum la¬
tiͣs cliligent̾q cdisseruit. Hoc
si am̃o reccedimus. nuua cõ¬
fusione turbamur. qr error
maximus inde nascitur. qnͣ
in conuenient᷑ tedcditur alibi.
quod clictum constat ad abĩ¬
ud. Ham si uno modo fuiss
locutus: quis eius geminã
substantiam potuiss agnos¬
cere. Cum etiam nuncꝰ intã

Expanded text:
e ejus tribuisti ei, et voluntate labiorum ejus non fraudasti eum . Secundo quod aequalis et coaeternus ostenditur Patri, ut est illud ejusdem secundi psalmi: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Et in c Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante Luciferum genui te . Tertio a membris Ecclesiae, cujus ipse dux et caput estmi: Longe a salute mea verba delictorum meorum ; et in insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita . Quod dictum pro unoquoque fidelium debemus accipere. Caeterum delicta a Christo probantur funditus aliena: unde Tichonius in libris Regularum latius diligenterque disseruit . Hoc si animo recondimus, nulla confusione turbamur, quia error maximus nascitur inde, quando inconvenienter redditur alibi, quod dictum constat ad aliud. Nam si uno modo fuisset locutus, quis ejus geminam substantiam potuisset agnoscere, cum etiam nunc in tam
Abbreviated transcription (Latin):
cotractatus uete̾s obligatões¬
q solebat. Quẽ ĩ leuitico dñs
anniꝯ temissionis uniũsos ha¬
bitatores t̃re uocare p̾cepit.
ciens. et carismatũ dona cõ¬
cedes. Et psalmꝰ hic calcu¬
lo quinquagesimo ꝯstituit.
si corde puro dicatur. delicta
dissoluit. et cirographum
ñr̃e obligatõis euacuat.⁊ nos
adebitis delictoꝵ. tãꝙͣ remis¬
sionis annꝰ pr̃ante cdño red¬
dit ĩmimes.

Expanded text:
obligationesque solvebat, quem in Levitico Dominus annum remissionis universos habitatores terrae vocare praecepit. ciens, et charismatum dona concedens. Sic et psalmus hic calculo quinquagesimo constitutus, si corde puro dicatur, delicta dissolvit, chirographum nostrae obligationis evacuat, et nos a debitis delictorum tanquam remissionis annus, praestante Domino, reddit immunes.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut magt obtimꝰ. et distric¬
tas alibi satisfactões fortio¬
tibꝰ uribꝰ dedit. et ĩfirinis
ista tẽꝑata cc̃cessit. Que me¬
rito piamat̾ elegit ec̃ca. ut
filios suos ad gr̃a blandissi¬
me cõfessionis modis oĩb
inuitaret. Nam pot̾hic et
aliud fortassis ĩtelligi. ideo¬
aut eũ in hoc psalmo dixisse.
doceã ĩiquos uias tuas. et
istũ ꝑsalmũ copiosissimẽ
penitẽtie munera petituros.
Illud plane uideamꝰ quid est
hoc qd frequẽti meditatõe hũc
psalmũ licet iterare. nec nob
impedit adhonores ecc̃asti¬
cos expetẽdos. Siũo asacer¬
dote supra nos penitẽtie uoto
dicatur. qm̃i ex ꝑsona dm̃i da¬
tur. nista canonibus ultra

Expanded text:
Sic magister optimus et districtas alibi satisfactiones fortioribus viribus dedit, et infirmis ista temperata concessit: quae merito pia mater elegit Ecclesia, ut filios suos ad gratiam blandissimae confessionis modis omnibus invitaret. Nam potest hic et illud fortassis intelligi; ideo eum in hoc psalmo dixisse: Doceam iniquos vias tuas, et istum psalmum copiosissimae poenitentiae munera petituros. Illud plane videamus, quid est hoc quod nos frequenti meditatione hunc psalmum licet iterare, nec nobis impedit ad honores ecclesiasticos expetendos; si vero a sacerdote supra nos poenitentiae voto dicatur: quoniam ex persona datur, juste a canonibus vetamur
Abbreviated transcription (Latin):
Pximo itaq modo. ad pr̃em
loquitur. ꝓsecutoribꝰ exꝓbrãs:
qui ireligiosa contra ip̃m uer¬
ba loquebantur. Sgdõ loco. fi¬
delis populus ne mortem for¬
midet nstruitur: quando eũ
exemplo auctoris fur spei tesu¬
atectionis cettissime consolat᷑¬

Expanded text:
Primo modo ad Patrem loquitur, persecutoribus exprobrans qui irreligiosa contra ipsum verba loquebantur; secundo loco fidelis populus ne mortem formidet, instruitur, quando eum exemplo auctoris sui spe resurrectionis certissime consolat
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatõe spetiosissimis cõpara¬
tõib u̾ba fubiungẽs. Socla. lau¬
dat p̾cepta noui et uetetis testam̃¬
ti. Tertia. ab occuitis uitiis purga¬
ri se a dño dep̾cat᷑: ut eũ sibi dignũ
faciat ẽẽ psalmistã. ꝑ quẽ ei intel¬
ligimꝰ illos solos reuera dñi lau¬
des canere. qui abehꝰ nesciunt pre¬
dicationib disccepare.

Expanded text:
atione speciosissimis comparationibus verba subjungens. Secunda laudat praecepta Novi et Veteris Testamenti. Tertia ab occultis vitiis purgari se a Domino deprecatur; ut eum sibi dignum faciat esse psalmistam. Per quae intelligimus illos solos revera Domini laudes canere, qui ab ejus nesciunt praedicationibus discrepare.
Abbreviated transcription (Latin):
ũtoꝵ huiꝰ psalmi dragma
efficit᷑. dũ iuicariꝰ sͥ fmo alt̾utra per¬
mutatõe succeclit. S intelliganiꝰ
quãta sit huiꝰ chori głosa societas.
ut et ip̃e quoq dñs simul dignatꝰ
fũit salutaria u̾ba miscers. ꝓ quib
nõ asꝑnatꝰ ẽ humilitatẽ ĩ carnati¬
onis assumere. Nam et numerꝰ
ip̃e. magna legis sacramẽta cõclu¬
cdit. Denariꝰ ꝑtinet ad decalogum
uetĩs testamẽti. septenariꝰ ad sep¬
tiformẽ sp̃m. qui ĩ unã societatẽ de¬
ducti: efficiũt decẽ et septẽ. et sic p̃¬
cipua mistĩa scẽ legis. psalmi istius
num̃o continẽt᷑. Explicit psalm
Nscuptio ista frequent expoĩta

Expanded text:
um hujus psalmi drama efficitur, dum vicarius sibi sermo alterutra permutatione succedit! Sed intelligamus quanta sit hujus chori gloriosa societas; ut et ipse quoque Dominus simul dignatus fuerit salutaria verba miscere, pro quibus non aspernatus est humilitatem incarnationis assumere. Nam et numerus ipse magna legis sacramenta concludit. Denarius pertinet ad Decalogum Veteris Testamenti, septenarius ad septiformem Spiritum ; qui in unam societatem deducti, efficiunt decem et septem. Sic praecipua mysteria sanctae legis psalmi istius numero continentur. EXPOSITIO IN PSALMUM ptio is
Abbreviated transcription (Latin):
habiit inconsillo impiorum.
nec inuia pcc̃orum stetit. et ĩ
cathedra pestilentie nõ sedit:
et cetã. Mirabilis ordo. celes¬
tis teuera dispositio. ut ab ip̃o
nob̾ psalmorum ꝓueniret in¬
itium: quem salutarem ianu¬
am constat ẽẽ celorum. Qua¬
ꝓpt̃ intrare cum sumino gau¬
clio festinemus: ubi patentẽ
ianuam ip̃m ad uocatũ nr̃m
cẽ cognouimus: sicut ait apłs.
Hon enim habemus pontifi¬
cem. qui non possit compati ĩ¬
firmitatib nr̃is. Et paulopit.
adeamus gͦ cum ficducia ad
thronum grẽ eiꝰ: ut mĩam¬
consequamur. et grãm inue¬
niamus in auxilio oportuno.
Dunc claues psalmorum:
resetabiles apponamus. ut
pr̃ante cdño regis nr̃i palacia
introire mereamur. Et id̾o
sicut p̃fati sumus diuisio faci¬
enda ẽ: que si recte adhibeat᷑
ita illustrem et ꝑ spicuam nb
efficit dictionem: ut priꝯqͣm
legatur ordis textus:. inte nb̾
euis telucere possit intentio.
Diuisio ꝑsalmi.

Expanded text:
in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit , etc. Mirabilis ordo, coelestis revera dispositio, ut ab ipso nobis psalmorum proveniret initium, quem salutarem januam constat esse coelorum. Quapropter intrare cum summo gaudio festinemus, ubi patentem januam, ipsum Advocatum nostrum esse cognoscimus, sicut ait Apostolus: Non enim habemus Pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris; et paulo post: Adeamus ergo cum fiducia ad thronum gratiae ejus, ut miconsequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportuno . Nunc claves psalmorum reserabiles apponamus, ut, praestante Domino, Regis nostri palatia introire mereamur. Et ideo, sicut praefati sumus, divisio facienda est, quae si recte adhibeatur, ita illustrem et perspicuam nobis efficit dictionem, ut priusquam legatur orationis textus, ante nobis ejus relucere possit intentio. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
non solum quando intẽctit
oculis: s etiam tunc require¬
re. toest considerare filios ho¬
minum: cum ea neglegere
et impium: qui autẽ diligit
iniquitatem oclit animam
suam. Non ẽ imꝓborum co¬
domims iustum requirit
et impium: qui om̃ia subue¬
ritate cliscernit. Quod ideo
dicitur. ut hominum deside¬
ria opiniones fatue non se¬
ducant. s unus quis ^ cirtum¬
spiciat conscientiam suam. de
qua nouit solum dnm ferte
iudicium. Sequitur brenis
et manifesta sententia. quidẽ
diligere iniquitatem. oclisse
animam suam. Sienim ꝑse
quitur qui dblum sequitur.
dum illas semitas cõmeare
uult. que ad penarum loca fu¬
gienda ꝑducunt. Pluit suꝑ¬

Expanded text:
non solum quando intendit non solum quando intendit oculis, sed etiam tunc requirere, id est considerare filios hominum, cum ea negligere et impium; qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam. Non est improborum deDominus justum requirit et impium, qui omnia sub veritate discernit. Quod ideo dicitur, ut hominum desideria, opiniones fatuae non seducant; sed unusquisque circumspiciat conscientiam suam, de qua novit solum Dominum ferre judicium. Sequitur brevis et manifesta sententia. Quid est diligere iniquitatem? odisse animam suam. Sic enim se persequitur, qui diabolum sequitur, dum illas semitas commeare vult, quae ad poenarum loca fugienda perducunt. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
dei molauerit: disꝑdet. illũ
deus. Templum enim dei
scm̃ ẽ: quod estis uos. Ut
sciat hereticus a deo se posse
disꝑdi : aquo noscuntur cor¬
da recte credentium posside¬
ri. Celum enim scõs uires
significat. quos p̃sentia ma¬
iestatis sue cliuinitas insi¬
dere clignatur. Et quam
pulchre suboritur laus rei¬
lesa. E qualis enim honor
equalis ẽ gła: susciꝑe creato¬
rem. quem non ẽ clubium
ita beati redcluntur ad qͦs
itus eius beneficium ẽ: qr
pcc̃orum tenebris nõ offẽ¬
ditur. qui tanta claritate
iliustratur. Nam et lapsus
petrus redire tunc meruit:
quando eum clementia di¬
uinitatis aspexit. Et intẽde
quod prius posuit oculos: pot
uo palpebras. Palpebre dic¬
te sunt: apalpitando. Sunt
enim quedam luminum
thece. et quasi folles oculorũ
quos clandimus dormiẽtes.
ut fatigatum corpusculum
reparare possiimus. Ergo
quia in domino membroꝵ
ministĩa ꝑ allegoriam fre¬
quent aptantur. dicit eum

Expanded text:
Dei violaverit, disperdet illum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Ut sciat haereticus a Deo se posse disperdi, a quo noscuntur corda recte credentium possideri. Coelum enim sanctos viros significat, quos praesentia majestatis suae Divinitas insidere dignatur. O quam pulchre suboritur laus re illaesa! Qualis enim honor, qualis est gloria suscipere Creatorem, quem non est dubium ita beati redduntur, ad quos itus ejus beneficium est, quia peccatorum tenebris non offunditur, qui tanta claritate lustratur. Nam et lapsus Petrus redire tunc meruit, quando eum clementia Divinitatis aspexit. Et intende quod prius posuit oculos; post vero palpebras. Palpebrae dictae sunt a palpitando. Sunt enim quaedam luminum thecae, et quasi folles oculorum, quos claudimus dormientes, ut fatigatum corpusculum reparare possimus. Ergo quia in Domino membrorum ministeria per allegoriam frequenter aptantur, dicit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
facilius in mutari. siue ĩ abs¬
conlito consilio. cum opor¬
tunius putant xp̃ianos
decipete. quando eos iucli¬
cant sua consilia nõ uidete.
S cum dicit rectos corde. ĩ¬
siclias eorum ostenclit ĩ anes
et uacuas. Recti enim cor¬
de non sunt: nisi qui nulla
iniqua decipi ꝑsuasione po
ticis dicit. destruxisse illos
legem dñrcum interp̃ta¬
tionibus falsis scripturas
falsas lacerare moliunt᷑.
conũtentes inquorũdam
necem: que a domino pro¬
phetata sunt ad salutem.
d iungitur etiam defen¬
sio dñi xp̃i. Dicit enim.
Sihomines uoluerunt
equitatem iniqua inter¬
p̃tatione subũtere: cur ac¬
cusant eum qui iusta locutꝰ
ẽ E rrores enim nõ de p̃cep¬
to trahunt. s de nequissima
sentiunt de religione. ueris
ꝑũsitas. saltim se consid̾ata
dñi listrictione. corrigat.
Et ut innocentem decipi a¬
liquis non putaret impu¬
ne: dñm. dicit in uno quo¬
q religioso consistere. sicut
ait apłs. Siquis templum

Expanded text:
facilius immutari: sive in absfacilius immutari: sive in abscondito consilio, cum opportunius putant Christianos decipere, quando eos judicant sua consilia non videre: Sed cum dicit, rectos corde, insidias eorum ostendit inanes et vacuas. Recti enim corde non sunt, nisi qui nulla iniqua decipi persuasione potticis dicit, destruxisse illos legem Domini, cum interpretationibus falsis Scripturas sanctas lacerare moliuntur: convertentes in quorumdam necem, quae a Domino prophetata sunt ad salutem. Subjungitur etiam defensio Domini Christi: dicit enim, si homines voluerunt aequitatem iniqua interpretatione subvertere, cur accusant eum qui juste locutus est? Errores enim non de praecepto trahunt, sed de nequissima sentiunt de religione verissperversitas saltem se considerata Domini districtione recorrigat. Et ut innocentem decipi aliquis non putaret impune, Dominum dicit in unoquoque religioso consistere; sicut ait Apostolus: Si quis templum
Abbreviated transcription (Latin):
ad foramina parietum. alii
ualles roscidas requirunt.
non nulli montes appetunt
squalentes. S nunc de ilł
dicit qui altissima loca tr̃aꝵ
leuissima uoluntate rapiũ¬
tur. ue his merito similes ex¬
timentur. qui ad nequissi¬
mas p̃dicationes leuitate
inconstantis animitransfe¬
tenderunt archum. Archũ
mandata diumna debenus
adũtere. que hereticus trac¬
tans. et insua prauitate
componens: ad uulms aĩe¬
tetendit operandum. ut nõ
ad salutem cõpungat: sed
et̾nam mortem transfodiat.
Et bene arcͥus ponitur ĩsa¬
cratissimis scriptunis. quia
inunum duo testamenta
coniungens. aut defensio¬
nem tribuit aut ruinam:
sicut apłs dicit Alus quidẽ
sumus odor mortis inmor¬
tem: aliis odor uite inuitã.
net in comparatione sagit¬
tarii. Ham sicut ip̃e habet sai¬
gittas inpharetra: ita uie:
gestat incorde u̾ba ueneno¬
sa. In obscuro: siue cum ꝑse¬
cutionibus ꝑturbatur ecc̃a.
quando timore pericun car¬
nales homines crecluntur

Expanded text:
ad foramina parietum, alii ad foramina parietum, alii valles roscidas requirunt, nonnulli montes appetunt squalentes. Sed nunc de illis dicit qui ad altissima loca terrarum levissima voluntate rapiuntur; ut his merito similes aestimentur, qui ad nequissimas praedicationes, levitate inconstantis animi transfetenderunt arcum. Arcum, mandata divina debemus advertere, quae haereticus tractans, et in sua pravitate componens, ad vulnus animae tendit operandum, ut non ad salutem-compungat, sed aeterna morte transfodiat. Et bene arcus ponitur in sacratissimis Scripturis: quia in unum duo Testamenta conjungens, aut defensionem tribuit, aut ruinam; sicut Apostolus dicit: Aliis quidem sumus odor mortis in mortem, aliis odor vitae in vitam net in comparatione sagtarii: nam sicut iste habet sagittas in pharetra, ita ille gestat in corde verba venenosa: in obscuro vero, sive cum persecutionibus perturbatur Ecclesia, quando timore periculi carnales homines creduntur
Abbreviated transcription (Latin):
Ndomino confido quo¬
modo licitis anime
mee. transmigra ĩ mõ¬
tem sicut passer. Hoc sce¬
ma clicitur cinonea. idest
cõmunicatio consilii. qd̾
Ifit frequent̃. quando aut
ꝑsuasores quippe hereticos
hic sermo dirigitur. qui uo¬
lunt loqui quod impiumi est.
ut contentionibus prauis
seducant animas innocen¬
tes. His ergo uir fidelis di¬
dicit. Pum egossm ĩ teligi¬
onis fixo cacumine contitu¬
tus. quemad moclum michi
suadetis transinigra immotẽ.
idest ad hereticam prauitatẽ.
m̃tientes ibi ẽẽ xp̃m. ubi ue¬
ritas mullum ꝓbatur habere
uestigium: Monsenim ins¬
cripturis diuinis equi uocus
ẽ: quod dissimilib rebus ꝓ
aliqua comparatione depu¬
tatur. Erequenter enim in
bono et minalo ponitur. Hã
cum in bono mons dicitur:
firmitas eius consideratur.
et honorabius aititudo. Cũ
inmalo. stupor mentis et ele¬
uata suꝑbia. Sic unum no¬
men diuersis rebo considera¬
tis qualitatibus congruent᷑
aptatur. Passerum quoq pl¬
ura sunt geneta. Alii gaudẽt

Expanded text:
Domino confido: quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer? Hoc schema dicitur coenonema, id est communicatio consilii; quod fit frequenter quando aut persuasores quippe haereticos hic sermo dirigitur, qui volunt loqui quod impium est, ut contentionibus pravis seducant animas innocentes. His ergo vir fidelis dicit: Dum ego sim in religionis fixo cacumine constitutus, quemadmodum mihi suadetis, Transmigra in montem, id est ad haereticam pravitatem: mentientes ibi esse Christum, ubi veritas nullum probatur habere vestigium. Mons enim in Scripturis divinis aequivocus est, quod dissimilibus rebus pro aliqua comparatione deputatur. Frequenter enim et in bono, et in malo ponitur; nam cum in bono mons dicitur, firmitas ejus consideratur, et honorabilis altitudo; cum in malo, stupor mentis, et elevata superbia. Sic unum nomen diversis rebus, consideratis qualitatibus, congruenter aptatur. Passerum quoque plura sunt genera: alii gaudent