comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auribꝰ: ad cor nũquã descendit. Foris qͥdero pstre¬
Sit. surterius nnchil ꝓficit. Iunc aut &i sermo igifu¬
sus aurib ad cordis intima ꝑuenit. quando quosd̃ar
n̾t ẽ uiter uis ut intelligat tangit. Siẽ enĩ q nosidat
flama caritatis sue dͥs̃ inluminat. ⁊ erntalt. sagiaensi
ta nuosita frigidos torpentesq deseriten t sine. se ex
psistuos S feriq inacumine intelligendi dimiaces exis¬
punt se a loquendi mopia angustant. qudã st caciã
tras q pollent: qͥd & sciendi coyiã. g dicendi esticasie¬

Expanded text:
auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstreauribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaci
Abbreviated transcription (Latin):
t rali  ab totũ inscripturarũ meditacione de figit
Q iã babent intelligentie ingeniũ s neglegunt lec¬
cionis studiũ. Et qd legendo scire potuer. negle¬
gendo contẽpnunt. Ꝙdã uero amorẽ sciendi habent
S tarditate sensus p̃pediunt᷑. Qui tam̃ assidua lecei¬
one sapiunt: qđ ingeniosi ꝑdesidiã ĩmonerigiug enio
tariłus & si ñ ꝑnaturã: ꝑ assiduitatẽ tam̃ lectionis aug¬
mentat᷑. Nã quã uis sensus ebitudo sit. frequens taoñe
lectio intelligenciã adhibet Sic̃ qͥtardus es ad capien¬
dũ ꝓintencione tam̃ boni studii pͥmiũ ꝑcupte. tta qui
p̃stitũ sibi exdõ ingeniũ intellegentie neglegie. eoei¬
osẽ pnacioni reus existit. qͥa donũ qd̾ accepit. despiete
& ꝑdesidiã relinquit: Qedã dei uidicio donũ scie ntie
qd ueglegunt accipiunt: ut durł derebpreat ai picu¬
mantur: lardiores aut̃ ideo qd̾scire cupiuor id isfieu¬
tes inueniunt: ut ꝓmaximo exererho laboris. i sin¬

Expanded text:
rarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non notardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maxi
Abbreviated transcription (Latin):
que hominẽ suis errorib inlicit. & ꝑ lingue ornamenta
laqueos dulces aspargit: Nichil aliud agit amor mun¬
dane scientie: nisi extollere laudib homiuẽ. Nã quan¬
to maiora fuerint litterature studia: tanto animꝰ arro¬
gancie fastu infatusmaiori intumeseit iactancia. Unde

Expanded text:
quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundane sciencie, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto maiora fuerint litterature studia, tanto animus arrogancie fastu inflatus maiori intumescit iactancia. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ libri scĩ simplici sermone conscriptist᷑: ut ñ insapi¬
entia uerbi. s inostensione sp̃s homines ad fidẽ ꝑduce¬
rent᷑. Nã si dialectici acuminis uersucia. aut rechori¬
ce artis eloquencia editi ẽẽnt: nequaquã putaretur
fides xp̃i indei uirtute. s ineloquencie humane argu¬
m̃tis consistere Nec quẽ quã crederemꝰ ad fidem diui¬
no inspiramine ꝓuocari: s pociꝰ uerboꝵ calliditate
seduci Omĩs secularis doctrina spum̃antib uerbis
resonans. ac se ꝑeloquentiã & tumorẽ adtollens. ꝑdoc¬
trinã simplicẽ & humilẽ xp̃ianã euacuataẽ: sic̃ scrip¬
tũ ẽ: Nonne stultã fecit ds̃ sapientiã huiꝰ mundi: fasti¬
diosis atq loquacib: scripture sc̃e. minꝰ ꝓpt̃ sermo¬
confestĩ ad uertunt quantũ excelsa sint. que mnillis des¬
piciunt: Inlectione ñ uerba. sed ueritas ẽ amanda: Se pe
aut̃ reperit᷑ simplicitas ueridica. & cõposita falsitas.

Expanded text:
one conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermoconfestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas,
Abbreviated transcription (Latin):
figmenta legere poetarũ: qͥa ꝑ oblectam̃ta maniũ
fabularũ mñtẽ excitant. ad incentiua libidinũ. Non enĩ
solũ thura offerendo demonib immolat᷑ s etã eoꝵ
dicta libenciꝰ capiendo Qdã plus meditari delectant᷑
gentiliũ dicta. ꝓpt̃ tumentẽ & ornatũ sermonẽ: quã
scripturã sc̃am᷑ ꝓpt̾ eloquiũ humile S qͥd ꝑdẽ imun¬
danis doctrinis. ꝓficere. & mnanescere indiuinis.:
caduca seqͥ figm̃ta. & celestia fastidire imisteria. Ca¬
uendist̃ igit᷑ tales libri. & ꝓpt̾ amorẽ sc̃arũ scriptura¬
quencia nitent. ĩnteriꝰ uacua auircutis sapientia m¬
nent Eloqͥa aut̃ sacra exteriꝰ incompta uerbĩ appa¬
reut: intrinsecus aut̃ misterioꝵ sapientia fulgent:
Unde & apłs Habemꝰ inqͥt thesaurũ istũ inuasis fic¬

Expanded text:
figmenta legere poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere et inanescere in divinis, caduca sequi figmenta et celestia fastidire misteria? Cavendi sunt tales libri et propter amorem sanctarum scripturaquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inq
Abbreviated transcription (Latin):
lã facile igit᷑ somnirs fides habenda ñ est: ne forte
sathanas in angłm lucis se tranfformans. quẽ be¬
bet incautũ fallat. & aliqua erroris fraude deci¬
piat Non nũquã demones deceptoria fraude tra
quosdã curiosos obseruantesq inludunt: ut que¬
dã somnia ñ alit̃ eueniant. quã ostendunt᷑ Ut
enĩ inmultis fallant: interdum & uera ꝓnunciant:
Sed quã uis ita accidant. contẽpnenda sunt. mne
forte de inlusione ꝓcedant. recolentes testimoni¬
ũ scripture dicentis: Si dixerint uobis & ita eue¬
nerit. ñ credatis Somnia: similia st̃ augures. fet
qui ea intendunt: reuera auguriare hoscuntam
Non ȩȩ̃ uera somnia: que cogitans animꝰ die noctũ¬
q sibi inaginaͭ Mentes enĩ. ñ nũquã ipsa sib
somnia fingunt Sepe dũ priora mala ꝑtristem
memoriã adm̃tẽ reducimus: ꝑhec gehenne uin¬
dictã innobis ipsis recolendo imaginamꝰ. huiuis modi

Expanded text:
Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, recolentes testimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per tristem memoriam ad mentem reducuntur, per haec gehennae vindictam in nobis ipsis recolendo imaginamur. Hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
indie cõgitamꝰ. in noctib recognoscimus: Nonnulle
aut̃ uisiones spirituũ inmuudoꝵ fiunt inlusione:
salomone ꝓbante: Multos inquit errare fecerun
somnia: & inlusiones uane Porro quedã iusto fiu
modo idẽ. reuelacionis suꝑne misterio. siẽ legitur
ulege de ioseph filio iacob qui somnio fr̃ib p̃fei¬
seausas p̃dicitur uel sic̃ ineuangelio de ioseph
sponso marie. qͥ ut fugeret cũ puero i negiptum
one. atq itẽ cogitacione & reuelacione: damele
dicente: Tuinquit rex cognare cepisti instratu
tuo: qͥd ess& futurũ post hec Quireuelat miste¬
ria: ostendit tibi. que futura sunt: Et enĩ sepe ea
inqͥb cogitacionũ nr̃arũ sensum porrigimꝰ. quo¬
dã mentis excessu reuelant᷑ dũ requiescimus.
Quã uis ñ nulla uera suit soninia. facile tam̃ eis
credi ñ opus ẽ: qͥa diuersis imaginacionũ quałr¬
tatib orunt᷑ & unde ueniant raro considera tͦ

Expanded text:
in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiupernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret cum puero in Aegyptumone, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut raris consciist̃ delictis. aut nũquã omna rr
trorib fatigant᷑ nocturius. sed pacato somno qui¬
escentes: interdum etiã ꝑsoporem. quedã archa¬
na & mstica contuent᷑ ac uident Qui uͦ corda
sua grauiorib uiciis polluer̃: conscencie pauore
inlusi. species trem̃das aspiciunt fallax enĩ unã¬
go. mtes miseroꝵ diuersis eludit imaginib Et
quos uigilantes inuicia traxit. dornuentes fatigat.
sp̃s inmundi terrificare conantur Et quos uigi¬
lantes uiciis tẽptant nec superant: acriter dorm¬
entes impuguant: Scĩ aut̃ & si ad mom̃ĩtũ huiꝰ mo¬
di uisionib cõmoueant᷑: mox tam̃ eiugilantes in
lusignũ uanitates despiciunt. intencionẽq suam
ꝓtinꝰ addm̃ conuertunt Diuerse qualitates ft̃ som¬
nioꝵ: Quedã enĩ ex saturitate. seu inanicione oc¬
currunt: quedã etiã ꝑ experientiã notast̃. quedam
uero exꝓpria cogitacione oriuntur Nã sepe que

Expanded text:
aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, mniorum spiritus immundi terrificare conantur; et quos vigilantes vitiis tentant, nec superant, acriter dormientes impugnant. 5. Sancti autem etsi ad momentum hujusmodi visionibus commoveantur, mox tamen evigilanteiunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somniorum. Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurrunt, quae etiam per experientiam nota sunt. Quaedam vero ex propria cogitatione oriuntur; nam saepe quae
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Nã ibi peccamꝰ. ubi eupiditatẽ uł uoluntatẽ de¬
flectimꝰ. Ubi uͦ uiolent̃ adicim̃. & si facmꝰ aut flagiei¬
ũ ñ est iniseria tam̃ ꝓflagicio & facinore ẽ Sed qui
dm ꝓinrogata laudãt miseria. cõmisso ꝑeul dubio
caret facinore .ui. detemptamentis sominiaꝵ.
lerumq demones in noctib occurrentes. huna¬
nos sensus ꝑuisiones conturbant: ut formidole¬
ne supplicia minitant Non nũquã aut̃ & aꝑaem
pugnacione grassantes: humana corpora uerbesant:
Qd tam̃ deo ꝑmitente maloꝵ fit ad uindietã. audor
adtoleranciȩ głam Plerũq inmundi sps eos q uosad¬
cũbere in seli amore conspiciunt. dormiert qs qdi achã
uana spei ꝓsꝑitate in ludunt:. Quos dã uere quo sĩ foer¬
midare aliqua aduersa ꝑsenerunt: dormieraris ina¬
ni trore concuciunt: Sieq miseroꝵ corda uardes n¬
lusionib intẽptantes: modo uacua ꝓsꝑuagte tͥ epuis¬
ceson modo uana formidine terrent. Qui autt nullis

Expanded text:
e deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinore. CAPUT VI. De tentamentis somniorum. 1. Plerumque daemones in noctibus occurrentes humanos sensus per visiones conturbant, ut formidolonae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerantiae gloriam. 2. Plerumque immundi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis,
Abbreviated transcription (Latin):
eris seripturis assiduus fuerit: tanto exeisꝰ uberiorẽ
intelligentiã capit. Sicut t̾ra que quanto ampliꝰ ex¬
colit. tanto ãplius uberius fructificat᷑. Quanto ãpliꝰ
ad quã lib& artẽ homo conscendit: tantomagis acͥ
homiinẽ arsipsa descendit Sic̃ inlege scribitur: Mo¬
yses ascendit inmontẽ & dñs descendit: Uerũ ẽ de
ꝯcio spiritali: qd̾ ille tantũ secreta diuinoꝵ scrittabi¬
t mandatoꝵ. qͥ abaccione terrene cure auocauerit
animũ & sedula familiaritate scripturis sc̃is inhese¬
rateiãsic̃ cecus &e uidens potest quidẽ uterq ambu¬
lare s ñ consimili libertate. dũ cecus ꝑgens quo non.
uidet offendit.Uidens ergo offendicuia caueat. &
quo sit ꝑgendũ agnoscat: sic & qͥ nubilo t̃rene cure

Expanded text:
tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terren
Abbreviated transcription (Latin):
tur inflectere Neq enĩ conciliat eũ multiplex oran¬
tis sermo: sed pura sinceraq oracionis intencio. P̃o
nũ ẽ corde semꝑ orare: bonũ etiã & sono uocis dm̃
spiritalib hymnis glorificare Nichil ẽ. sola uoce
canere: sine cordis intencione Sed sic̃ ait apłis care¬
psallentes: Unde & alibi P sallã sp̃u. psallã & m̃te
Sicut oracionib regimi᷑: ita psalmoꝵ studiis de¬
Er lectamͣ Psallendi enĩ utilitas tristiã corda conso¬
lat᷑. graciores m̃tes facit Fastidiosos oblectat.
inertes ex suscitat. peccatores adlam̃ta inuitat.
Nã quã ius dura sint carnalia corda. statĩ ut psalmi
dulcedo insonuerit: ad affectũ pietatis animum co
uerba diuina que ibi dicunt᷑ debeant cõ mouere.
nescio quo tam̃ pacto modulacione: canentis maior
nasett conpunctio cordis Multi enĩ reperiunt᷑ qui
cantꝰ suauitate cõmoti. sua crimina plangunt: atq

Expanded text:
tur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Canpsallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum verba divina, quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque
Abbreviated transcription (Latin):
tis dei discedit oꝑe: quocies eadem dei pͥcepta lege¬
re uel audire potuerit. corde suo rep̃hensus one¬
tundit᷑ quia i qd ñ agit memerat  dutestereouisce¬
entia interius accusatur. Unde & dl aon dieio iuoia
pcat᷑ dicens Tune ñ confundarꝰ dũr eopfei anoĩa
man dita tua urauit nãꝙ unꝰ qsqr confunditur.

Expanded text:
tis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legetis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua
Abbreviated transcription (Latin):
lectio sc̃arũ scripturarũ. siue qͥa intellectũ mentis
crudit: seu qd̾ amundi uanitatib abstractũ homi¬
nẽ. ad amorem dĩ ꝑducit Excitati enĩ sepe illius
sermone. subtrahimͣ adesiderio uite mundane.: atꝙ
accensi inamore sapientie. tanto uana spes morsue¬
litatis huiꝰ nob̾ uilescit: quanto ampliꝰ legendo spe
et̃na claruerit: Geminũ ẽ. lectionis studiũ. Brimũ
quomodo seripture intelligant᷑. scđm quaat prõp
te umoigntate dicant᷑ Erit enĩ antea quisq prõꝑt
ad intellegendũ que legit: sequent̃ idoneus aupser¬
rendũ que didicit Lector strenuus pocoꝰ adti bbe¬
dũ que legit. quã ad senciendũ erit promptusim̃.
Minor enĩ pena est nescire qͥd appetas. qrã ea quoe se¬
noueris ñ unplere Sic̃ enĩ legendo scire concupisei¬
mus: sic sciendo recta que didicimꝰ implere debe¬
mus. Lex dĩ & p̃miũ hab& npenã legentib epei
uͭ qͥeã male inuendo contẽpnunt. Dmñis qͥ aprecep¬

Expanded text:
sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum,  dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. ui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praecep
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Qd̃ ꝓcorporis passione iob dix̃. sibona suscepimꝰ
demanũ dñi. mala quare ñ suscipiamꝰ. Iste ñsepa¬
rat᷑ adeo. sed conungit᷑. quãlib& atroci angustia sor¬
queat᷑ Multa iustus aduersa inanima patit᷑ instiga¬
cione. demonũ. sed talib tẽptam̃tis ꝑire auts ẽter¬
na ñ potest: qͥa pius dñs ad dãpnacionẽ culpe u repu¬

Expanded text:
rporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad da
Abbreviated transcription (Latin):
tutes anime destruit Neq enĩ posse quẽ pia uieratũ
ꝑfectonẽ ad tingere: nisi prius uentris edomuer inalũ¬
ꝑluuie. Nemo potest añari ceteris iciis. nisi prĩ inglu¬
uiem uentris restrinxerit: Necqͥsquã facile poteeitia
aiem& ipso. sp̃s inmundos ex pellere: iussi ꝑabstine sape
gũle Tunc enĩ hostes qͥ ex tranos st a nobis forens supe¬
rant᷑: quando priꝰ que intranos st̃ uicia extenrguntur:
Sattustra foris agit bellũ. qͥ intus hab&e ꝑiełia. Nom
qualtate ciboꝵ sed eoꝵ cupiditatẽ cauendã. Nam
sepe accuraeiꝰ p̃parata sine gule concupiscentia de¬
gustantur. & sepe abiecta & uilia edendi cupiditate su¬
munt᷑. Sicq fit ut ñsit ieulpa ciboꝵ qualitas. sed
illud reputet᷑ inuicio: qđcũ desiderio degustatur
Quatuor st̃ genera distinctionũ ingule appetitir id
ẽ qͥd quando. quantũ & quo modo appecatur. Quid ad
rẽ ipsã ꝑtiu& que appetit᷑: quando. siante legitiniũ

Expanded text:
tutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculumqualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum
Abbreviated transcription (Latin):
qualegere Qui uult cũ deo semꝑ cẽ: frequenter
debet orare. frequent̃ & legere: lã cũ oramꝰ. ipsi
cũ des loqiim᷑. Cũ uero legimus. di nobiscũ loqͥt
sinĩ pfertus ex lectone & meditacione ꝓceddit. Aue
enĩ nescimꝰ: lectionȩ discimꝰ: Que aut̃ didiciniꝰ. me

Expanded text:
US. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, et frequenter legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur. Cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione disc
Abbreviated transcription (Latin):
nec intelligunt cur natist̃: sed consuetudine beluina
detenti. luxurie tantũ totadie epulisq inseruiunt.
Clamat iohel ꝓpħa his qͥ ebrietati deseruiunt: dicen
Ex ꝑgiscimini ebrii & flete: & ululate om̃s quibibitis
uinũ indulcedinẽ. Quo testimonio ñait tantũ flete
om̃s qͥbibitiᷤᷤ uinũ ut bibere ominino ñliceat: s adiecit
indulcedinẽ. qd̾ ad uoluptuosã ꝑtin& & ꝓdigã effusio¬
nẽ Nã quantũ satis uecessitati edocet timotheũ bi¬
bere apłi dicens Uino modieo utere. Nonsolũ ex
uino inebriant᷑ homines: s etiã exceteris potandi
generib que uario modo conficiunt᷑. Unde & nara¬
reis qͥ se scĩficabant adño p̃ceptũ ẽ: uinũ & siceram
ñ bibere Utraq enĩ statũ m̃tis euertunt. & ebrios
faciunt: & luxuriã quoq carnis utraq equaliter
gignunt. Qdã cõtinentes sic̃ panẽ cũ pondere edius

Expanded text:
nec intelligunt cur nati sint, sed consuetudine belluina nec intelligunt cur nati sint, sed consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini ebrii, et flete, et ululate omnes, qui bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere , utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt, luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. Quidam continentes sicut panem cum pondere edunt,
Abbreviated transcription (Latin):
generant: E brictas aut̃ ꝑturbacionẽ gignit. m̃¬
tis furorẽ. cordis flãmã: amorẽ libidinis Ebrietas ita
m̃tẽ alienat: ut ubi sit nesciat. Unde etiã & malumi¬
ñsentit᷑: qd̃ ꝑebrietatẽ cõmittit᷑ Uerũ ẽ qđ uixta ꝓphe
tã fornicacio & ebrietas auferat cor. Formcacio en̾im
sic̃ ait salomon: infatuat sapientẽ E brietas sic̃ i
loth: sensus racione captiuat Unde & in ꝓuerbiis po¬
tentes inquit quiiracundist̃. uinũ ñbibant. necũbi¬
tẽ ꝓphetã Ue qͥ potentes estis adbibendũ uinũ: & ii¬
ri fortes ad miscendã ebrietatẽ. Uino multo deditos
& luxuriose uiuentes: ysaias sic arguit dicens. Ue
qͥ consurgitis mane adebrietatẽ sectandã: & potandũ
usq ad uesperũ. ut uino estuetis Detalib & alio
loco dr̃. Ue tibi ciuitas cuiꝰ rex iuuenis ẽ: & cuiꝰ prin¬
cipes. mane comedunt: Multi enĩ amane usq ad so¬
lis occubitũ ebrietati & gule uoluptatib seruiunt.

Expanded text:
generant. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas ita mentem alienat, ut ipsa ubi sit nesciat, saepeque malo consentit, quod per ebrietatem immitt Fornicatio et ebrietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum bitem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendet luxuriose viventes Isaias sic arguit dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis . De talibus et alio loco dicitur: Vae tibi, civitas cujus rex juvenis est, et cujus principes mane comedunt . Multi enim a mane usque ad solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pbant᷑ appħa inieiuinio: lota enĩ die epulas incogia¬
cione ruminat: qͥ ad explendã gulã uesꝑe sibi deli¬
cias p̃parat: Nonẽ corpori adhibenda in moderata
abstinentia: ne dũ ãplius grauat᷑ caro pondere ine¬
die. nec malũ agat postea. nec bene facere incipiat:
Et que ad ducit᷑ ut usu mali careat: simul & boni of¬
ficiũ dũ plus p̃mit᷑ ꝑdat: Sollicita igit᷑ discrecione
carnis ẽ moderanda materies: scilicoe neaut integre
extingat᷑. aut inmoderate laxet᷑. Infirmitate car¬
nis nimia p̃ualente: ad ꝑfechonẽ ꝑtingere nemo po¬
test. Nã quã uis sc̃ĩtatis amorẽ quisq habeat: ex se¬
qͥ tam̃ ñ ualet oꝑis meritũ. cui intentione cordis de¬
seruire conat᷑. Corporis debilitas nimia: etã uires
anune frangit. m̃tis quoq ingeniũ facit marcesce¬
re: nec ualet quicquã boni ꝑiubecillitatẽ ꝑficere:¬
salutare ẽ Quic qͥd aut̃ nimis & ultra modũ ẽ. ꝑni¬

Expanded text:
pheta in jejunio. 12. Tota enim die epulas in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam vespere sibi delicias praeparat. 13. Non est corpori adhibenda immoderata abstinentia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilicet, ne aut integre exstinguatur, aut immoderate laxetur. 14. Infirmitate carnis nimia praevalente, ad perfectionem pertingere nemo potest. Nam quamvis sanctitatis amorem quisque habeat, exsequi tamen non valet operis meritum, cui intentione cordis deservire conatur. 15. Corporis danimae frangit, mentisque ingenium facit marcescere, nec valet quidquam boni per imbecillitatem perficeresalutare est. Quidquid autem nimis et ultra modum est, perni
Abbreviated transcription (Latin):
himur: sensusq nr̃os contra rectã uoluntatẽ in nobis
rebellare sentimus Siplus oblectat m̃tẽ delectacio
fornicationis quã amor castitatis: adhuc in homine
peccatũ regnat. Certe si ampliꝰ delectat pulcritudo u¬
time eastitatis: iã non regnant peccata. sed regnat ius¬
in bomine. sedsi adhuc ddelectat᷑ atq animũ teneat᷑.
peul dubio regnat Fornicacio carnis adulteriũ est.

Expanded text:
himur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis himur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat jusin homine, sed, si adhuc delectetur, atque animum teneat, procul dubio regnat. Fornicatio carnis adulterium:
Abbreviated transcription (Latin):
iã adulteriũ extat incogitacione Excorde enĩ primũ
fornicaciones st̃ auferende : ut ñ ꝓrumpant inopere.:
ra ur̃a: hoc ẽ incorde libidines resecate. que ad lũbos
ꝑtinent: Nã cor suꝑ ubera ẽ: ñ inlumbis: Libidinis in¬
moderata licentia: nescit habere modũ Nãdũ se uicio¬
sus animꝰ in explenda fornicatione carne luxuriante
laxauerit: nichil ominus ad alia nefanda scelera sua¬
dentib demonib transit: dumq libido in moderata
metas pudoris excesserit: crim̃ criminib ad icit. paula¬
timq ad deteriora ꝓcedit Nonita suauis ẽ amanciũ ĩmo
amentiũ incerta carnis libido sic̃ exꝑta. nec ita delec¬
Nã repetita. maiorem delectationẽ ingerit Iã uero si
inusũ uenerit: intantũ ꝑditis dulciorfit: ut suꝑari
difficile sit Unde & sepe ex consuetudine delinquen¬
di quasi captiui adpeccandũ cũ quadã uiolentia tra¬

Expanded text:
jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum fornicationes sunt auferendae, et non prorumpent in opere. Hra vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delecrepetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia tra
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ꝑpetracionem tẽptatur: quã is qͥsola suggestio¬
ne ꝓc̃dicione carnis tẽptam̃tis sollicitat᷑ S̾ timuli car¬
nis qui inpaulo excitante satane angło inerant. ex
lege peccati erant: qͥ inm̃bris hominum denecessitate
libidinis habita nt: quã reluctantẽ dũ inse expug¬
nat ꝑficit᷑. & de infirmitate libidinose titillacionis.
uirtutẽ suscipit głosi certaminis Seruis dĩ. multa
certamina desua carne mouent᷑ Nã quãuis in amore
dei eoꝵ sit inconcussa intencio: mens tam̃ de carne quã
exterius gestat int̾na plia tolerat: Ds̃ aut̃ qͥ hec ad ꝓ¬
bacionẽ ꝑmittit. gr̃a ꝓtegente suos ñdeserit: Ideo non¬
nũquã electi lapsu c̾arnali corruunt: ut auicio suꝑbie
qua deuirtutib tument sanent᷑. & qͥ de uirtutũ effec¬
tib existunt suꝑbi ut cadant: carnis uicio humilian¬
tur ut surgant: Antequã ꝑficiat᷑ adulteriũ in opere:

Expanded text:
usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestiousque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere,
Abbreviated transcription (Latin):
tist᷑: & contumaci suꝑbia. de ipso luxurie oꝑe głantur
& inde magis elatist̃: unde humiliari debuerunt.:
Ad conparacionẽ mali fit deterius: quando ñsolũ flag¬
cia cõmittunt᷑. sed etiã de ipsis flagiciis uanitate lau¬
dis ꝑditi extollunt᷑. sic̃ scriptũ est Laudat᷑ peccator
indesideriis anime sue Quid enĩ perus quã inflagi¬
ciis miseros gaudere. dequib etã deberent copio¬
sius deplorare : Libido tunc magis querit᷑ dũ uide¬
tur: Nã sic̃ qͥdã sapiens ait. pͥma quidẽ fornicacio¬
nis occłoꝵ tela sunt: secunda uerboꝵ Sed qͥ ñ capitur
oculis : potest uerbis resistere Sufficit natura: ubi
ad huc liber affectꝰ est Qui delectacionẽ refrenat li
bidinose. suggestionis. ñtransit ad consensũ libidinis
Cito enĩ resistit᷑ oꝑi: qͥtitillanti ñ se ad cõmodat delec¬
tacioni Durnis impugnat᷑. qͥ usq ad consensionẽ & siñ

Expanded text:
ti sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; ti sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectationem libidinosae refrenat suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non
Abbreviated transcription (Latin):
to libidinis. itur inoccultũ elacionis Sed dĩ seruus
discrete utrũq pensans. sic cauet libidinẽ. ut ñ incu¬
rat elacionem: & sic p̃mit elacionẽ. ut ñresoluat
animũ adlibidinẽ Duxuriosis atq suꝑbis: de mones
plus factores existunt: Dumq inceteris uiciis sp̃s
maligni deseruiant: histam̃ maiori familiaritate
iungunt᷑. eisq amplius iuxta desideriũ famulant᷑.
Principalit his duob uiciis diabolus humano generi
dominat᷑. id ẽ. ꝑsuꝑbiã m̃tis. & luxuriã carnis Und
& dñs in iob loquit᷑ dediabolo dicens Subumbra
dormit. insecreto calami: in locis humentib: Ecala¬
mũ enĩ: manis suꝑbia. ꝑ loca uero humencia. carnis
de monstrat᷑ luxuria Per hec enĩ duo ucia. diabolus
humanũ possidet genꝰ: uł dũ mentẽ insuꝑbiã erigit.
uel dũ ꝑluxuriã carnẽ corrũpit. Multi luxurie subdi¬

Expanded text:
to libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus to libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subdi
Abbreviated transcription (Latin):
laudarise uolunt: Utilius ẽ arrogantib quocumq
uicio labi. & humiles post casũ deo fieri quã ꝑela¬
cionẽ suꝑbire. grauioremq ruine dãpnationẽ ꝑsu¬
plerũq in ab hominandã carnis inmundiciã¬
itur. Nã alterũ pendet ex altero Sed sicut ꝑsuꝑbiã
m̃tis itur in ꝓftitucionẽ libidinis: ita ꝑhumilitateur
tumuit. statĩ carnis libidinẽ seusit. & pudenda ope¬
ruit Qua ꝓpter unꝰ quisq sue deputet culpe qd̾ ceci¬
dit. quocies libidine uincitur: qͥa nisi p̃cessisset lateu
suꝑbia. ñ sequeret᷑ libidinis manifesta ruina Nonnũ¬
quã gemino uicio xp̃ianus adiabolo appetitur : et
occulto ꝑelacionẽ. & publico ꝑlibidinẽ Seddũ euitat
quis libidinẽ: cadit inelacionẽ Itẽ dũ incaute decli¬
nat elacionẽ: cadit segnit᷑ inlibidinẽ Sicq ex oc¬
culto uicio elacionis. itur inaꝑtũ libidinis: & de aper¬

Expanded text:
laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elationem superbire, gravioremque ruinae damnationem plerumque in abominandam carnis immunditiaitur, nam alterum pendet ex altero. Sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aper
Abbreviated transcription (Latin):
ruunt qͥa de excelsis labunt᷑ Suꝑbia sicut origo
ẽ omnium criminũ: ita ruina cunctarũ uirtutũ.
Ipsa ẽ enĩ inpeccato prima: ipsa in conflictu postre¬
na. Hec enĩ aut in exordio mentẽ ꝑpeccatũ ꝓsternit:
aut nouissime de uirtutib deicit: Inde & om̃ium
peccatoꝵ ẽ maxima: qͥa tã ꝑuirtutes quã ꝑuicia hu¬
manã m̃tẽ exterminat: Ibi cadere suꝑbiã ubi uas
citur: uit ñsit suꝑbis aliud culpa. aliud pena: s ipsa
ñ dearrogantia nascit᷑ suꝑbia: Nã nisi p̃cesserit occul¬
ta elacio m̃tis. ñ seqͥt᷑ aꝑta iactancia laudis Ita ergo
inculpa p̃ponit᷑ suꝑbia arrogante: sic̃ p̃fert᷑ origi
ne: Plerumq ad elacionis em̃dacionẽ ꝓuidentia dei
aliquo casu ñ nulli cadunt: quo ꝑlapsum rep̃hensi ase¬
met ipsis humilit̃ sapiant. & demnerib dĩ lauda¬
ri ñ appetant. sed laudent dm̃ a quo acceper̃ unde

Expanded text:
ruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo ruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa ogantiam, non de arrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde
Abbreviated transcription (Latin):
tutis exorit᷑: minusq culpa eiꝰ sentitur Luxuria uero
carnis ideo notabilis omĩb est: qm̃ statĩ ꝑse turpis est.
detinet᷑ suꝑbia & ñsentit. labit᷑ carnis luxuria: ut
ꝑhanc humiliatus. & aconfusione surgat & a suꝑbia:
dmĩs peccans suꝑbus ẽ. eo qđ faciendo uetita cort̾eptiu
habeat diuina p̃cepta Recte gͦ iniciũ om̃ĩs peccati su¬
ꝑbia: qͥa nisi p̃cesserit mandatoꝵ dei inobedientia trans¬
gressionis ñ sequit᷑ eulpa Omĩs suꝑbia tanto inimoiar¬
cet. quanto in alto se erigit. tantoq ꝓfundius labitur
quanto excelsius eleuatur. Qͥ enĩ ꝑppriã suꝑbiã attol¬
lit᷑. ꝑdei iusticiã inclinatur Qͥ inflant᷑ suꝑbia. uento
pascunt᷑ Unde ꝑprophetã. om̃s inqͥt pastores tuos pas¬
a suꝑna beatitudine corruit Q ergo de uirtutib
ad tolluntur diabolũ imitant᷑. & ex inde grauiꝰ cor¬

Expanded text:
tutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero tutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus est, quoniam statim per se turpis est. detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos pasa superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius cor
Abbreviated transcription (Latin):
pacientia uictoriã portat: Tristicie merorẽ. spes eter¬
ni gaudii suꝑat Et quẽ turbata mens de exteriori¬
b asficit. dulcedo interioris tranquillitatis lenit Ad
uersus inuidiã p̃parat᷑ caritas: & aduersus ire incen
diaboli imitant᷑ suꝑbi: aduersus quã opponit᷑ huimi¬
litas xp̃i. qua humiliant᷑ elati Principaliũ septẽ uici¬
orũ regina & mat̾ suꝑbia est: eademq septẽ prin¬
cipalia. multa dese parturiunt uicia. qͥa ita sibimet
quadã cognacione iuugunt᷑: ut exaltero alterũ ori¬
atur. Sic̃ princeps septẽ uicioꝵ suꝑbia. nos eoꝵ potes¬
tatib subdit: ita xp̃s septi formi gr̃a plen us adomu¬
natu uicioꝵ nos eruit Et quos illa ad dicit septimpli¬
ei uicio: ista liberat septi forini gr̃ȩ dono: de superbid¬
mni uicio deteriorẽ ẽẽ suꝑbiã. seu ꝓpt̾ qd̾ asumis
ꝑsonis & pͥmis ad sumit᷑. seu qd̾ deoꝑe iusticie & uir¬

Expanded text:
patientia victoriam portat. Tristitiae moerorem spes aeterpatientia victoriam portat. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquiAdversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendiam autem diaboli imitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae dono. CAPdeteriorem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et vir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueracius a uicioꝵ colluuione de tergunt: dũ ab eis
contra singula uicia uirtutes singule opponuntur
Interdũ uicia cũ uirtutib adutilitatẽ confligunt: ut
ipso certamine. uel mens exerceat᷑. uł abelatione coneus¬
sus animus restringatur Aduersus impetꝰ uicioꝵ c̃õ¬
trariis uirtutib ẽ pugnandũ Contra luxuriã enim.
cordis ẽ ad hibenda mundicia Contra odiũ: dilecto
p̾parauda: Contra iracundiã: paciencia ꝓponenda est.
Porro cõtra tunorẽ. fiducie adhibenda est uirtꝰ: contra
torporẽ. Zeli pͣlium: Tristicie quoq gaudiũ: accidiȩ
fortitudo. auaricie. largitas. suꝑbie humilitas oppo¬
nendaest Sicq singule uirtutes. nascencia ẽtra
se uicia reprimunt: ac tẽptationũ motꝰ uirtute di¬
uine caritatis extingunt: Libidinẽ: abstinencia do¬
mat. Nã quantũ corpus inedia frangit᷑: tanto mens
abinlicito appetitu reuocat᷑ Aduersus irã. tolerantia
dimicat. Ira aut̃. sem& ipsã necat Sustinendo autẽ:

Expanded text:
ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur . Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine, vel mens exerceatur, vel ab elatione concussus animus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est; porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium. Tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. Adversus iram tolerantia dimicat. Ira autem semetipsam necat, sustinendo autem
Abbreviated transcription (Latin):
species uirtutũ p̃ferunt: ideoq ꝑniciosius suos
sectatores decipiunt. qͥa se subuelamine uirtutũ tegui
Nã uicia que statim uirtutib contraria apparent:
cito dũ upalã uenerint em̃idant᷑. ꝓpt̾ qd sequaces eoꝵ
detalib criminib erubescunt Carnales aut̃ plerũq
ꝑ insensibilitatẽ m̃tis ñ agnoseunt uiciũ ẽẽ culpabile:¬

Expanded text:
species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad tẽpus egit. qđ agendũ ẽẽ omnino ꝓhibuit. Item
quedã uirtutes dũ discrecioni ñseruiunt: inuiciis
transeunt: Nã sepe iusticia dũ suũ modũ excedit.
crudelitatis seuiciã gignit: & nunia pietas dissoluci¬
onẽ discipline parturit. & zeli studiũ dũplus ẽ quã
oportet: iniracundie uicium transit: & multa
mansuetudo: torporis segniciem gignit Prudentis
aut̃ uiri discrecio sollerter ꝓspicit. ne bonũ intẽpe¬
rant᷑ agat. & de uirtute inuiciũ transeat. Itẽ apud
quosdã exuirtute uiciũ gignit᷑. dũquisq de¬
abstinentie meritis gloriat᷑. Nã & qui
elemosinan
uiciũ facit: Sed
& is quidesapientia arrogantiã
tit. aut inmalos usus ad sumit: ꝓcul dubio uircutem
inuiciũ tranffert Homi nes deuircutib uicia nutri¬
unt: ex qͥb pereant: Iterũ arte ds̃ potentissima. ex
nr̃o uicio uirtutes format. qͥb nos ab inqͥtate reform&¬
ueilam uiciaxxxu. desimulatis uirtutibus.

Expanded text:
us egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitabstinentiae meritis gloriatur. Nam qui eleemosynam vitium facit. Sed  is qui de sapientia arrogantiam tit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet. CAPUT XXXV. De simulatis virtutibus.