comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩloꝵ. subito fiunt sicut sueruiit. non
hominũ s piscium piscatores: His gͦ
quos hoc mouet hoc respondendũ est
ñ fuisse eos phibitos arte sua licita sci-¬
licet atq concessa. uictũ necessariũ que¬
rere. sui apłatus integritate seruata.
si qnͣdo unde uiuerent aliud ñ haberen.
nisi forte quispiam putare. audebit.
suis manib transigebat: ubi magis im¬
pletũ est qd̃ ait plus om̃ib laboraui. &¬
adiunxit. ñ autẽ ego. s gr̃a dĩ metum.
ut hoc qͦ appareat dĩ gr̃ȩ deputandum
qd̃ & animo & corꝑe poterat usq adeo plꝰ
illis om̃ib laborare. ut neq cessaret ab
eugłio p̃dicando. neq tam̃ ex eugłio si¬
cut illi sustentaret hanc uitam. cum id
ꝑ tot gentes in quib xp̃i nomen ñ fue¬
rat ꝓpħatum multo latiꝰ atq fertiliꝰ se¬
minaret. ubi ostendit ex eugłio uiuen¬
di hoc est uictũ habendi. ñ necessitatem
apłis impositam. s potestatem datam.
Quã potestatẽ cõmemorat idem apls di¬

Expanded text:
a sunt, subito fiunt, sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit asuis manibus transigebat . Ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus unxit, Non autem ego, sed gratia Dei mecum : ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam; cum id per tot gentes in quibus Christi nomen non fuerat prophetatum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem Apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commemorat idem apostolus di
Abbreviated transcription (Latin):
scit nͥ sp̃c dĩ. Nos autẽ inquit ñ spm̃ huiꝰ
mundi accepimꝰ s spm̃ qui ex dõ est. ut scia¬
mus quȩ a dõ donata sunt nobis. Et ãmo¬
neor ut dicam. certe nemo scit quȩ dĩ sus.
nisi spc̃ dĩ. Sicut enim recte dictũ est. non
enĩ uos estis qui loquimini eis qui in spũ
dĩ loquerentur: sic recte dicitur. ñ uosestis
& eis naturȩ lege dñatur. De quo dicit
apłs. nemo scit quȩ sunt hominis: nisi
& ad eos quib dedit. Itaq sp̃c sc̃s ñ tantũ¬

Expanded text:
os autem, inquit, non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Et admoneor ut dicam: Certe nemo scit quae Dei sunt,nisi Spiritus Dei. Sicut enim recte dictum est, Non enim vos estis qui loquimini , eis qui in Spiritu Dei loquerentur; sic recte dicitur, Non vos estis et eis naturae lege dominatur. De quo dicit Apostolus: Nemo scit quae sunt hominis, nisi et ad eos quibus dedit. Itaque Spiritus sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
s uit enĩ innumerabiles in scã ȩcclia deo
pbati iuri. s manifesti ñ fiunt int̾ nos:
mdiii imꝑiciȩ nr̃ȩ tenebris delectati.
dormire maliumꝰ qm lucẽ ueritatis in¬
aieri. Quaꝓpter multi ut ueritatem d̾i
uideant & gaudeant. ꝑ hereticos de som¬
no excitantur. Utam̃ gͦ etiam hereticis
n ut eoꝵ approbemꝰ errores. s ut catho¬
lcam disciplinam adu̾sꝰ eoꝵ insidias
asserentes. uigilantiores & cautiores simꝰ.
enã si eos ad salutẽ reuocare ñ possumꝰ.¬

Expanded text:
nnumerabiles in Ecclesia sancta Deo probati viri, sed manifesti non fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam discasserentes, uigilantiores et cautiores simus, etsi eos ad salutem reuocare non possim
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑ ipsum. Quis dubitet eũ omĩa quȩ
creata sunt dicere. sicut ioħes. om̃ia ꝑ ip¬
sũ facta sunt: Quero itaq de quo dicat
patre. ꝑ ipsum. ꝑ filiũ. in ipso. in sp̃u scõ.
ñ ait. o altitudo diuitiarũ sapientiȩ &
scientiȩ patris aut filii aut sp̃c scĩ. s sapi¬

Expanded text:
nos per ipsum ; quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Joannes, Omnia per ipsum facta sunt? Quaero itaque de quo dicat Patre; per ipsum, per Filium; in ipso, in Spiritu sannon ait, O altitudo diviliarum sapientiae et scientiae Patris, aut Filii, aut Spiritus sanc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħis. Ecce apłs dicit de filio suo qͥ factꝰ
est ex semine dauid scđm carnẽ. Quod
uiderunt & p̃dicauerunt. Qui trat. fa¬
dus est. Quid erat: Quid est factus:
Uerbũ erat. caro factus est. Biliꝰ dĩ crat. fi¬
lius hominis factus est. Ds̃ erat. homo fa¬
dtis est. Suscepit humanitatem. ñ amisit
diu̾initatẽ. Factus est humilis. minsit su¬
blimis. Natus est homo. ñ destitit esse ds.¬

Expanded text:
ecce Apostolus dicit, de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem. Quod viderunt et praedicaverunt, qui erat, factus est; qui erat, quid factus est? Verbum erat, caro factus est; Filius Dei erat, fiQuid factus est? Deus erat, homo factus est. Suscepit humanitatem, non amisit deitatem. Factus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse De
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ificatus est enĩ inqͥt uir infidelis in
Iuxore. & sc̃ificata est mulier infide¬
lis in fratre. Credo iam ꝓuenerat ut ñ¬
nullȩ femine ꝑ uiros fideles. & uiri ꝑuxo¬
res fideles in fidem uenirent. Et qͣmuis
ñ dicens nomina: exemplis tam̃ hortatꝰ
est. ad confirmandũ consiliũ suũ. Dem¬
de sequit᷑. Aloqͥn filii ur̃i immundi es¬
sent. nunc. autẽ scĩ sunt. Iam enĩ erant
paruuli xp̃iani. qui siue auctore uno ex
parentib. siue utroq consentiente scifi¬
cati erant. Qd̃ ñ fieret si uno credentt dis¬
sociaretur conugiũ. & ñ toleraretur infi¬
delitas comugis. usq ad oportunttatem
credendi. Hoc est gͦ consiliũ eiꝰ. cui credo
dictũ esse. si qͥd erogaueris rediens redda

Expanded text:
ctificatus est enim, inquit, vir infidelis in uxore; et sanctificata est mulier infidelis in fratre. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣta. Et ideo qui loquit᷑ lingua. oret
ut int̾pretetur. Nam si oret lingua.
sp̃s m̃s orat. mens autẽ mea sine fructu
est. Quid gͦ est: Orabo sp̃ũ. orabo &
mente. psallam sp̃u: spallam & m̃te.

Expanded text:
detis. Et ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Nam si orem lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est. Quid est ergo? Orabo spiritu, orabo et mente
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogat dicens. ubi eum posuistis.
uõcationẽ nram quȩ fit in occulto arbi¬
tror significare. Predestinatio enim¬
nr̃e uocationis occulta est. Cuiꝰ secre¬
ti signũ est int̾rogatio dni qͣsi nescientis.
cũ ip̃si nesciamꝰ. sicut dicit apłs. ut cog¬
noscam sicut & cognitus sum. Nunc᷑

Expanded text:
interrogat dicens, Ubi eum posuistis? vocationem nostram quae fit in occulto, arbitror significare. Praedestinatio enim vocationis nostrae occulta est: cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus; sicut dicit Apostolus Ut cognoscam, sicut et cognitus sum . Vel
Abbreviated transcription (Latin):
sub cuiꝰ leue iugum etiam gentes
meruerunt salutem: quia eis maiori
miscdia concessum est. Hoc aꝑtiꝰ ipse
ostendit apls ubi ait. Dico enim xp̃m¬
gentes suꝑ miscdiam głificare dm. Neq
enim debitũ erat. panẽ filioꝵ tollere &
mittere canib. nisi canes humiliati. ad
homines facti. ad ipsam m̃sam mererint᷑
accedere. Item ut Supra¬

Expanded text:
sub cujus lene jugum etiam Gentes missae sunt in salutem; quia eis misericordia majore concessum est. Hoc apertius ipse ostendit Apostolus, ubi ait, Dico enim tem super misericordia glorificare Deum . Neque enim debitum erat panem filiorum tollere, et mittere canibus, nisi canes humiliati ad homines facti, ad ipsam mensam mererentur accedere. Item ex Ser
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tota. ciues enĩ ciꝰ angl̃i sunt. s qd̾ atai¬
net ad homines p̃destinatos in głam di
futuros ꝑ adoptionẽ coheredes xp̃i qͥs
de ipsa captiuitate redemit sanguine
suo: particulam gͦ istam ciuitatis ierłm
captiuam teneri in babylonia ꝓ peccato.
in de autem incipe exire. pͥus corde ꝑcon¬
fessionẽ iniquitatis & caritatem iusticie.

Expanded text:
non tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinon tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylonia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justi
Abbreviated transcription (Latin):
se inuenerit ciuem icrłm: toleret captiui¬
tatem. spet libertatẽ. Incipit exire. qui¬
incipit amare. Exeunt enĩ multi laten¬
ter. & exeuntiũ pedes sunt cordis affectus.
ne. Quomͦ exitur de babylonia. id est
de confusione: Qui pͥmo confusi fuerais
similib cupiditatib. incipiunt carita¬
te distingui. Lam distincti ñ sunt confu¬
si. Et si adhuc corpe ꝑmixti sunt. desude¬
rio tam̃ scõ discernuntur. & ꝓpt̾ cõmixtio¬
nem corporalem ñdum exierunt: ꝓpter
affectum cordis ceꝑunt exire. Ex tracł¬
scã ȩccłia nosse debet unde cuies si¬
mus. & unde pegrinam᷑. & ꝑegrinatio¬
nis nr̃e causam eẽ peccatũ. reu̾sionis au¬
tem munꝰ remissionẽ peccatoꝵ. & iustifi¬
cationem gr̃e dĩ. duas ciuitates ꝑmixtas
sibi interim corpore & corde separatas
tur ierłm. altera cui gaudiũ est pax tem¬
poralis & uocatur babylonia. ierłm int̾
onẽ. ierłm in babẏlonia captiua tenet᷑

Expanded text:
se invenerit civem Jerusalem, toleret captivise invenerit civem Jerusalem, toleret captivitatem, speret libertatem. incipit amare. Exeunt enim multi latenter, et exeuntium pedes sunt cordis affectus: ne. Quomodo exitur de Babylone, id est de confusione? Qui primo confusi erant similibus cupiditatibus, incipiunt charitate distingui; jam distincti, non sunt confusi. Etsi adhuc corpore permixti sunt, desiderio tamen sancto discernuntur; et propter permixtionem corporalem nondum exierunt: propter affectum cordis exire cEcclesia nosse debet unde cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas,tur Jerusalem; alteram cui gaudium est pax temporalis, et vocatur Babylonia. Interpretatonem. Jerusalem in Babylonia captiva tenebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ille ppłs. donec implerentur tẽpora sep
annis restitutũ est templũ qd̃ dciectum
erat. & regressa est de captiuitate mag¬
in figura contingebant illis. scͥpta sunt
autẽ ꝓpter nos in quos finis scłoꝵ obue.¬
nit. debemꝰ & nos nosse pͥus captiuitatẽ
nr̃am. deinde liberationẽ nrãm. Debe-¬
mus nosse babyloniam. in qua captiua¬
ti sumꝰ. & ierłm ad cuiꝰ reditum suspi¬
At ubi cȩpit illa quȩ figurabatur euiden¬
tiꝰ p̃dicari. umbra qua significabatur
deiecta est. Propt̾ea ibi templũ mͦ ñ est
qd̾ fabricatũ fuerat ad imaginẽ futuri
corporis xp̃i. Tenemus lucẽ quia umbra
transiuit. tam̃ adhuc in quadã captiuita
rum istarũ ciuitatũ. babylon & ierłm.
Babylon confusio int̾pretatur: ierłm ui¬
duo amores. Ierłm facit amor dĩ: baby¬
loniam amor scłi. Int̾roget se gͦ unꝰ quisq
quid amet. & inueniet unde sit ciuis.¬
Et si se inuenerit cuĩt babyloniȩ: extirpet
cupiditatẽ: & plantet caritatẽ. Si autẽ

Expanded text:
ille populus donec implerentur tempora septannis, restitutum est templum quod dejectum erat; et regressa est de captivitate mags; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit ; debemus et nos nosse prius captivitatem nostram, deinde liberationem nostram; debemus nosse Babyloniam, in qua captivi sumus, et Jerusalem, ad cujus reditum suspiat ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra qua significabatur, dejecta est: propterea ibi modo templum non est, quod fabricatum fuerat in imaginem futuri corporis Domini. Tenemus lucem; umbra transivit: tamen adhuc in quadam captivitatrum istarum civitatum, Babylonis et Jerusalem. Babylon Confusio interpretatur, Jerusalem viduo amores: Jerusalem facit amor Dei, Babyloniam, amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inveniet unde sit ciet si se invenerit civem Babyloniae, exstirpet cupiditatem, plantet charitatem; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. Non reppulit dñs plebem suã
quã p̃sciuit. Nam & ego israhelita sũ.
Si totum illȩ spinȩ fuerunt. unde hoc¬
granum uobis loquor: Ergo imple¬
ta est ueritasdĩ in his qui ex isrłitis et¬
diderunt. & uenit unus paries ex circũ¬
cisione applicans se ad lapidem angu¬
larem. S ille lapis angulũ ñ faceret
nisi aliũ parietem ex gentib suscipet.
Iile itaq paries tanqͣm ꝓprie ꝑtinet ad
ueritatẽ.: iste autẽ aliꝰ ad miscł̾iam.
Dico enĩ inquit xp̃m ministrũ fuisse¬

Expanded text:
ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam. «Dico enim,» inquit, «Jesum Christum mi
Abbreviated transcription (Latin):
erant eloquia dĩ. Miscdia ubi: In illis
qui dimiserunt dm̃ suũ: & conũterius
se ad demonia. Numqͥd & ipsos despe¬
xit: Quomͦ si diceret uoca & istos lon¬
ge fugitiuos. qui multũ a me recessert̃.
Uoco: inueniant me querentẽ se. qͥa ipsi
nolebant querere me. Ergo miscclia &
ueritas occurrerunt sibi. Ex tract᷑ psal
carnẽ uenienti de semine abrahȩ
pagatus est in quo implerentur ꝓmissa
dĩ. ñ autẽ clausit ds̃ fontẽ bonita¬
tis suȩ euã in alienigenas gentes. quas
sub angłis constituerat portionẽ sibi
faciens ppłm isrł: in hec duo & apłs di
Estincte distribuit miscdiam dñi &
ueritatẽ. Ait enim xp̃m ministrũ fu¬
Disse circũcisionis ꝓpt̾ ueritatẽ dĩ.
ad confirmandas ꝓmissiones patrum
Ecce quia ñ fefellit ds̃. ecce quia ñ reppu¬
lit plebem suã quã p̃sciit: & enĩ cum de
casu iudeoꝵ ageretur. ne quis putaret
sic illos imꝓbatos. ut nichil frum̃ti ex
illa uentilatione in horreũ mitteretur.

Expanded text:
erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. Ergo, «Misericordia et veritas occurrerunt sibi; justitia carnem venienti de semine Abrahae propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiam Domini et veritatem. Ait enim «Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. alterutris uocib sibimet concinen¬
us. & ea concinentia tanqͣm celesti tuba
a torpore mortalis uitȩ nos excitantes.
& ad palmas suꝑnȩ uocationis extenden¬
ui. De libris enim ꝓpħicis qͥddã cum cõ-¬
memorasset apłs. sicut scriptũ est. obpro-¬
bria exꝓbrantium tͥ cetiderunt suꝑ me:
continuo subiungit utilitatẽ diuinȩ le¬
dionis. Quȩcũq enĩ ante scripta sunt in-¬
quit. ut nos docerem᷑ scripta sunt: ut ꝑ
patientiã & consolationẽ scͥpturarũ spem

Expanded text:
mus alterutris uocibus sibimet concinentes et ea concinentia tamquam caelesti tuba et a torpore mortalis uitae nos excitantes et ad palmam supernae uocationis extendentes. de libris enim propheticis quiddam cum commemorasset apostolus, sicut scriptum est: obprobria obprobrantium tibi ceciderunt super me, continuo subiungit utilitatem diuinae lectionis: quaecumque enim ante scripta sunt, inquit, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem
Abbreviated transcription (Latin):
& cor unũ in dm̃. Deinde etiã ipsi a iu-¬
deis carnalib ciuib carnis suȩ ꝑsecutio¬
nem passi atq ppessi sunt. ut latiꝰ xp̃c
ꝓpter eos mansuetus passus fuerat. man
credens & apłs factus. missus est ut gen¬
tib euglm p̾dicaret. grauiora ppessus
ꝓ nomine xp̃i. qmͣ fecerat ꝓpter nomen
xp̃i. E ccłias autẽ constituens ꝑ om̃s gen¬
tes qua cugłm seminabat. impense pre¬
cipiebat. ut qm̃ ipsi ex ydoloꝵ cultu uẽ¬
nientes. & ad unũ dm colendũ rudes ñ
facile poterant rebꝰ suis uenditis & di¬
stributis seriure dõ. oblationes in paupes¬
quȩ xp̃o crediderant. Ita illos tanqͣm
milites. illos autẽ tanqm stipendiari¬
os ꝓuinciales apłica doctrina constituit.
inserens eis xp̃m uelut lapidem angu¬
in quo ambo quasi parietes de diu̾so
uenientes. de uideis uidelicet atq gen¬
tib germana caritate copularentur.¬

Expanded text:
et cor unum in Dominum . Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus carnis suae persecutionem passi atque dispersi sunt: ut latius Chri eos mansuetus passus fuerat, manscredens et apostolus factus missus est ut gentibus Evangelium praedicaret: graviora perpessus pro nomine Christi quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblationes crediderant: ita illos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit; inserens eis Christum velut lapidem anguin quo ambo quasi parietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque Gentibus, germana charitate copularentur
Abbreviated transcription (Latin):
um uiderent iudei tanta sig dibꝰ.¬
na fieri in eiꝰ nomine quẽ partim
Pinuidiam. partĩ ꝑ errorẽ crucifixerans:
alii urritati sunt ad ꝑsequendos p̃dicato-¬
res ciꝰ apłos. alii uͦ idipsũ ampliꝰ ammni-¬
rantes qd̾ in ciꝰ nomine quẽ ueluti opp̃ssũ¬

Expanded text:
um viderent Judaei tanta signa fieri in ejus nomine, quem partim per invidiam, partim per errorem crucifixerunt, alii irritati sunt ad persequendos praedicatores ejus Apostolos, alii vero idipsum amplius admirantes, quod in ejus nomine, quem veluti a s
Abbreviated transcription (Latin):
querentis de pecunia sua. & dicentis pi¬
gro seruo uidicare uolenti qd̾ ñ uide¬
bat. & circa lucra colligenda dñi tor¬
pescenti. serue nequã ex ore tuo te con¬
demno. Tu me dixisti hominẽ molestũ
metere ubi ñ seminaui. colligere ubiñ
sparsi. Noueras gͦ auariciã meã. Tu da¬
res pecuniam meã nũ mulariis. ego ue¬
mens cũ usuris exigerem. Nos gͦ ñ po¬
tuimꝰ nisi erogare pecuniã dñicam.
Exactor ille erit. ñ tantũ ipsiꝰ. s & om̃iu
nrm. Impleamꝰ gͣ officiũ p̃rogatoris. n
usurpemꝰ locũ exactoris. Itaq fr̃s opus
dĩ in animo habet. Aliud querebatis.
aliud disponebatis. aliud inuenistis
Opꝰ añi comendamꝰ. scrui conserius. Piis

Expanded text:
quaerentis de pecunia sua, et dicentis piquaerentis de pecunia sua, et dicentis pigro servo judicare volenti quod non videbat, et circa lucra colligenda Domini torpescenti: « Serve nequam, ex ore tuo te condemno. Tu me dixisti hominem molestum, metere ubi non seminavi, colligere ubi non sparsi: » noveras ergo avaritiam meam. « Tu dares pecuniam meam nummulariis, ego veniens cum usuris exigerem » . Nos ergo non potuimus nisi erogare pecuniam dominicam. Exactor ille erit, non tantum ipsius, sed et omnium nostrum. Impleamus ergo officium praerogatoris, non usurpemus locum exactoris. Itaque, fratres mei, opus Dei in animo habete: aliud quaerebatis, aliud disponebatis, aliud invenistis. Opus Domini commendamus, servi conservis. Plus
Abbreviated transcription (Latin):
ginta nouẽ in montib. & it querere unã
quȩ ꝑierat: Et cum inuenerit. gaudet
de illa. Sic gaudet pater m̃s de uno
penitente. qͣm de nonaginta nouẽ iu
iimicis suis misericors uin¬
dicare. Quib forte anmꝰ dolet. consor¬
tib eiꝰ erroris ad horã irascunt᷑. postea
fortassis mitabunt᷑. Etaq
dilectioni ur̃ȩ. & amicitiȩ fidelissimȩ
susceptioni infirmitatis eiꝰ. Quom pre¬
itis: sic sequitur. Bonã uiam docete. bo¬
nam in uobis inueniat. Iam factus xp̃ia¬
nus discernat. qͥd int̾sit inter id qd̾ ami¬
sit. & id qd̾ inuenit. Uitam ipsiꝰ & stu¬
diũ circa fidem xp̃i: posteriora tẽpora
cõpbabunt. Nunc autẽ fr̃s mei ñ fuit
necesse. ñ fuit consilii pastoꝵ repellere
pulsantẽ. differre querentẽ. De occults
cordis uelle iudicare. & uoce manifestã
ñ acceptare: nec consilii fuit nec ꝓpositi
nr̃i. Nouimꝰ enĩ quẽadmodũ minetur
misericors illa dĩ auaricia. undiq lucra

Expanded text:
ginta novem in montibus, et it quaerere unam ginta novem in montibus, et it quaerere unam quae perierat, et cum invenerit gaudet de illa? Sic gaudet Pater meus de uno poenitente, quam de nonaginta novem jusinimicis suis misericors vindicare. Quibus forte animus dolet consortibus ejus erroris, ad horam irascuntur, postea fortassis imitabuntur. Itaque, dilectioni vestrae, et amicitiae fidelissimae, et susceptioni infirmitatis ejus. Quomodo praeitis, sic sequitur: bonam viam docete, bonam in vobis inveniat. Jam factus christianus, discernat quid intersit inter id quod dimisit et id quod invenit. Vitam ipsius et studium circa fidem Christi posteriora tempora comprobabunt: nunc autem, fratres mei, non fuit necesse, non fuit consilii pastorum repellere pulsantem, differre quaerentem. De occultis cordis velle judicare, et vocem manifestam non acceptare, nec consilii fuit, nec propositi nostri. Novimus enim quemadmodum minetur misericors illa Dei avaritia undique lucra
Abbreviated transcription (Latin):
ri. quȩ sunt p̃dicta de xp̃o. tantũ posse
breuit̾ dico caritati ur̃ȩ. Eccliam dĩ allo¬
quor. ppłm dĩ alloquor. Si credidit. tu
inuenisti. Si timuit. tu uicisti. Interim
fr̃s ad qd̾ possunt homines. ultra nobis
ñ usurpemꝰ qd̾ concessum ñ est. Apłs di-
cit. Infirmũ autẽ in fide recipite. ñ in di-¬
iudicationib cogitationũ. Non nobis
usurpemꝰ duudicare cogitationes alioꝵ.
s dõ p̃beamꝰ cogitationes nr̃as. etiã ꝓ illis
de quib forte aliqͥd dubitamꝰ. Forte ali¬
dantiꝰ dubitantẽ. amore ur̃o curate de
corde infirmi dubitationẽ. Interiorem
faciem uidete de qua gaudeatis. cor deo
cõmittite ꝓ quo oretis. Sciatis eum deseri
a malis. suscipiat᷑ a uobis. Plus amate
hominẽ. qm priꝰ oderatis errorẽ. Sic ue¬
nit xp̃c egros sanare. de quo ꝑ eugłm
audiuimꝰ. qͥa ñ est opus sanis medicꝰ. s
male habentib. Et quis est homo qͥ cum

Expanded text:
Christo quae sunt praedicta de Christo, tantum posse Christo quae sunt praedicta de Christo, tantum posse breviter dico Charitati vestrae; Ecclesiam Dei alloquor, populum Dei alloquor: Si credidit, tu invenisti; si timuit, tu vicisti. Interim, fratres, ad quod possunt homines, ultra nobis non usurpemus quod concessum non est. Apostolus dicit: Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum . Non nobis usurpemus dijudicare cogitationes aliorum: sed Deo praebeamus cogitationes nostras, etiam pro illis de quibus forte aliquid dubitamus. Forte dubdantius dubitantem: amore vestro curate de corde infirmi dubitationem. Interiorem faciem videte, de qua gaudeatis; cor Deo committite, pro quo oretis. Sciatis eum deseri a malis, suscipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius oderatis errorem. Sic venit Christus aegros sanare, de quo Evangelium audivimus: « Quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus » . « Et quis est homo qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ã. Ex sermone de Paulo
apło in conu̾sione cuiꝰdã fausti pagani.
sunt uobis. quȩ occulta sunt mͥ. Paulꝰ
care. donec ueniat dñs & illuminet ab¬
scondita tenebrarũ. & manifestabit co¬
gitationes cordis. & tunc laus erit uni¬
cuiq a dõ. Non potes inspicere cor noui
xp̃iani. qͥd cor ueteris xp̃iani potes:
Dicturi estis. s ex necessitate credidit. Pos¬
set & de illo dici de quo paulo ante. loque¬
bam᷑. qui pͥmo fuit blasphemꝰ & ꝑsecutor
& iniuiriosus. Et ipsi enĩ quedã necessitas
inpacta est. Celesti uoce ꝓstratus est: ut
lum̃ haberet. lum̃ ꝑdidit. Minare qd̾ uo
ista luce: Quã tam̃ paulus nisi ꝑdidisset.
ei̾nam ñ accepisset. De necessitate credi-¬
dit. Quid timuit. Dicat᷑ mͥ qͥd timuit.
Clamantes oues: Ques clamare possunt.
mordere ñ possunt. Potuit & in ipso da¬
more ouiũ dĩ adũtere głam dĩ. & time¬
re iudicium dĩ. Excitatus est a somno
quodãmͦ. ut consideraret de xp̃o imple

Expanded text:
nt. Ex Sermone de Apostolo Paulo, in conversione cujusdam Fausti pagani, sunt, vobis; quae occulta sunt, mihi. Paulus lluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium; et tunc laus erit unicuique à Deo » . Non potes inspicere cor novi christiani. Quid, cor veteris christiani potes? Dicturi estis, Sed ex necessitate credidit. Posset et de illo dici, de quo paulo ante loquebamur, Qui prius fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Et ipsi enim quaedam necessitas impacta est: coelesti voce prostratus est; ut lumen haberet, lumen perdidit. Minare quod voista luce? Quam tamen Paulus nisi perdidisset, aeternam non accepisset. De necessitate credidit. Quid timuit? Dicatur mihi quid timuit. Clamantes oves? Oves clamare possunt, mordere non possunt. Potuit et in ipso clamore ovium Dei advertere gloriam Dei, et timere judicium Dei. Excitatus est a somno quodam modo, ut consideraret impleri de
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe: ibi manifestus. ibi mirabilia
fecit. Postremo tantũ honorẽ. illi genti
detulit. ut cũ eum int̾pellaret quȩdam
mulier chananea salutẽ querens filiȩ suȩ.
dixerit ei. Non sum missꝰ nisi ad oues
quȩ pierunt domus isrł. Hoc gͦ uidens¬

Expanded text:
Abrahae, ibi manifestatus est Chrifecit, postremo tantum honorem illi genti detulit, ut, cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea, salutem quaerens filiae suae; diceret ei: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
tare dm̃. Quid & ipse dñs: Habeo ali¬
as oues quȩ ñ sunt ex hoc ouili. Qui
dixerat ñ sum missus nisi ad oues quȩ
ꝑierunt domꝰ isrł. quomͦ habet alias
oues ad quas ñ est missus. nisi qͥa signifi¬
cauit p̃sentiam corporalem ñ se missum
unde alia messis consurgeret. Nunc gͦ
cũ fama eugłii. & bono eiꝰ odore excitati
credunt fideles eiꝰ: ꝑ om̃s gentes erit expe¬
ctatio gentiũ. qnͣdo ueniat qͥ iam uenit.
cerneret᷑. Non enĩ ab impiis xp̃c est dis¬
creuis. s cum impiis iudicatus. De illo
enĩ dictũ est. & int̾ iniquos deputatus est.
Latro euasit. xp̃c damnatus est. Accepit
indulgentiã criminosus. damnatus est
qui om̃ium crimina confitentiũ relaxauit.
confitebuntur gentes dñe. Et nomini
tuo psallam. & latius innotesces bonis

Expanded text:
are Deum . Quid et ipse Dominus? Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili . Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; cerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit.itebuntur gentes, Domine. Et nomini tuo psallam. Et latius innotesces bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i temptatione. Non ego immun¬
diciã obsonii timeo. s immundiciam
cupiditatis. Scio noe. om̃e carnis genus
qd̾ cibo esset usui manducare ꝑmissum
helyam cibo carnis refectum. ioh̃em mi¬
rabili abstinentia p̃ditũ. animalib hoc
est locustis in escam cedentib ñ fuisse
pollutũ: & scio esau lenticulȩ concupis¬
centia deceptũ. & dauid ꝓpt̾ aquȩ deside¬
rium a scipso rep̃hensum. & regem nr̃m
ñ de carne s de pane tẽptatũ. Ideoq &
ppłs in heremo ñ quia carnes desiderauit.
s quia escȩ desiderio adũsꝰ dnm̃ murmu¬
rauit. meruit imꝓbari. Itaq freni gut
turis temꝑata relaxatione & constrictio¬
ne. tenendi sunt. Et quis est dñe. qui ñ
rapiatur aliqͣntulũ extra metas necessi¬
tatis: Quisqͥs est. magnꝰ est. magnificit
nom̃ tuũ. Ego autẽ ñ sum. quia homo¬
peccator sum. S ego magnifico nomen
tuũ: & int̾pellat te. ꝓ peccatis meis qui
uicit scłm. numerans me inter infiria

Expanded text:
ab omni temptatione. non ego inmunditiam obsonii timeo, sed inmunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usui, manducare permissum, Elian cibo carnis refectum, Iohannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lucustis in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non carne, sed pane temptatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit, meruit inprobari. In turis temperata relaxatione et constrictione tenendi sunt. et quis est, domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas necessitatis? quisquis est, magnus est, magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo stuum et interpellat te pro peccatis meis qui uicit saeculum, numerans me inter infirma
Abbreviated transcription (Latin):
lux in dño. Et illud. Abiciamꝰ gͦ opera
tenebrarũ. & induamꝰ nos arma lucis.
sicut in die. honeste ambulemꝰ. Qui tam̃
dies nisi rursꝰ in cõparatione illiꝰ diei qͦ
equales angłis facti uidebimꝰ d̾m sicuti
est. ipse qͦq nox esset: ñ hic ꝓpħiȩ lucerna
indigeremꝰ. Unde apls petrus dicit. Ha-¬
bemꝰ certiorẽ. ꝓpħicum sermonẽ. cui be¬
ne facitis intendentes sicut lucernȩ in
obscuro loco. donec dies lucescat. & lu-¬
cifer oriatur in cordib ur̃is. Eox tractꝰ¬

Expanded text:
lux in domino, et illud: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sic ut in die honeste ambulemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti est, ipse quoque nox esset, non hic prophetiae lucerna indigeremus. unde apostolus Petrus dicit: habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in\' cordibus uestr
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib apłis de pauꝑib sc̃õꝵ qui erant
in iudea. qui rerũ suarũ uendiarũ pre¬
cia ad pedes apłoꝵ posuerunt. Sic gͦ
aa gentes missi sunt paulus & barnabas.
ut eccl̃iȩ gentiũ quȩ hoc ñ fecerant mi¬
nistrarent. oratione ipsoꝵ cis qui hoc fe-¬

Expanded text:
 qui erant in Judaea, qui rerum suarum venditarum pretia ad pedes Apostolorum posuerant . Sic ergo ad Gentes missi sunt Paulus et Barnabas, ut Ecclesiae Gentium quae hoc non fecerant, ministrarent, hortatione ipsorum, eis qui hoc fe
Abbreviated transcription (Latin):
Post concupiscentias tuas ñ eas. & a
uoluntate tua au̾tere. Audiui & aliam
ex munere tuo quã multũ amaui. neq
si manducauerimꝰ abundabimꝰ. neq si
ñ manducauerimꝰ deerit nobis. Hoc est
dicere. Nec illa res me copiosum faciet.
nec illa crũnosum. Audiui & alteram
Ego enim didici in quib sum sufficiens eẽ.
& abundare. noui. & penuriã pati noui.
O mĩa possum in eo qui me confortat. Eçce
miles castroꝵ cȩlestium. ñ puluis qd̾ su¬
mus. S mem̃to dñe quia puluis sumꝰ.
& de puluere fecisti hominẽ. & pierat
& inuentꝰ est. Nec ille in se potuit: quia
idem puluis fuit. Quẽ talia dicentem
affectu tuȩ inspirationis amaui. omĩa
possum inquit. in eo qui me confortat.
Conforta me ut possim. Da qd̾ iubes:
& iube qd̃ uis. Iste se accepisse confitetur.
& qd̾ głatur in dño głatur. Audiui ali¬
um rogantem ut accipiat. aufer a me
concupiscentias malas. Unde apparet
scẽ ds m̃s te dare. cum fit qd̃ imꝑas ficri.

Expanded text:
Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere . Audivi et illam ex munere tuo quam multum amavi: Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, deerit nobis . Hoc est dicere: nec illa res me copiosum faciet nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse et abundare noui et penuriam pati noui. omnia possum in eo, qui me confortat. ecce milea castrorum caelestium, non puluis, quod sumus. sed memento, domine, quoniam puluis sumus, et de puluere fecisti hominem, et perierat et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit, quem talia dicentem adflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo, qui me confortat. conforta me, ut possim, da quod iubes et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem, ut accipiat: aufer, inquit, a me concupiscentias uentris. unde adparet, sancte deus, te dare, cum fit quod imperas fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium ñ sufficit. Hic enĩ qmuis dies
sit uita fidelium. tẽptatio est uita huma-¬
na suꝑ t̾ram: nox & dies. Dies in cõpara¬
tione infideliũ. nox in cõparatione. an-¬
głoꝵ. Habent enĩ diem angeli quẽ nos
nondũ habemꝰ: iam nos habemꝰ quem
ñ habent infideles. S ñdum habent
fideles: quẽ angeli habent. Tunc autẽ
habebunt. cũ crunt equales angłis dĩ. qd̃
illis in resurrectione ꝓmissum est.¬

Expanded text:
no formidet. Hic enim quamvis dies sit vita fidelium, tentatio est vita humana super terram . Nox, et dies: dies in comparatione infidelium; nox in comparatione Angelorum. Habent enim diem Angeli quem nos nondum habemus: jam nos habemus quem non habent infideles; sed nondum habent fideles quem Angeli habent: tunc autem habebunt, cum erunt aequales Angelis Dei; quod illis in resurrectione promissum est
Abbreviated transcription (Latin):
uł oportet uł etiã necesse est carere: ut
illud in animo xp̃iano compleatur. qd̾
apłs dicit. Scio & minꝰ habere. scio &
abundare. In om̃ib & in om̃i imbutus
sum. & satiari & esurire. & abundare. &
penuriam pati. Omĩa possum in co qui
me confortat. Et illud. Neq si mandu-¬
cauerimꝰ abundabimꝰ. neq si ñ mandu-¬
cauerimꝰ egebimꝰ. Et illud. Non est enĩ
regnũ dĩ esca & potus. s iusticia & pax &
gaudiũ. Et quia solent homines multũ
gaudere carnalib epulis. addidit in spũ
scõ. Iustificat᷑ gͦ sapientia ab omĩb filiis
sins. qui intelligunt utendis t̾renis opor
tuna temꝑa eẽ debere. facilitatẽ uͦ caren¬
di talib. & amorẽ fruendi et̾nis ñ uaria¬
ri oportere ꝑ tẽpora. s ꝑpetuo retinere.

Expanded text:
uel oportet uel etiam necesse est carere, ut uel oportet uel etiam necesse est carere, ut illud in animo christiani compleatur quod apostolus dicit: scio et minus habere, scio et abundare; ubique et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in eo qui me confortat; et illud: neque si manducauerimus, abundabimus, neque si non manducauerimus, egebimus; et illud: non est enim regnum dei esca et potus, sed iustitia et pax et gaudium. et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit: in spiritu sancto. iustificatur ergo sapientia ab omnibus filiisio suis, qui intellegunt utendis terrenis tempora opportuna esse debere, facilitatem uero carendi talibus et amorem fruendi aeternis non uariari oportere per tempora, sed perpetuo retineri.
Abbreviated transcription (Latin):
lusanao ce iusticiã s in equanimitate
uolerandi mopiam. & tẽpantia ꝑ abun¬
dantiã. ñ se corrũpendi atq oportune
sum̃di atq ñ sumendi ea quoꝵ ñ cisus s
concupiscentia refrenanda est. Nonenĩ
int̾est om̃ino quid alim̃toꝵ sumas ut suc¬
curras necessitati corporis. dũ mͦ congru¬
as in generib alim̃toꝵ his cum quib tibi
iuuendũ est. neq qntũ sumas multũ uter¬
est. cũ uideamꝰ alioꝵ stomachũ citiꝰ satia¬
ri. & eos tam̃ illi ipsi paruo quo satiantur
ardent̃ & intolerabilit̾ & omino turpit̃
in hiare: alios autẽ plusculo quidẽ satia¬
ri s tolerabiliꝰ in opiam ꝑpeti. & uł ante
ora epulas positas. si in tẽpore. aut opus
sit aut necesse sit cum tranquillitate
aspicere. neq tangere. Magis gͦ int̾est
ñ quid uł qnͣti alim̃toꝵ ꝓ congruentia
hominũ atq ꝑsonȩ suȩ. & p suȩ ualitu-¬
dinis necessitate. quis capiat. s qͣnta fa-¬
cilitate. & serenitate animi careat. cũ his

Expanded text:
animitate tolerandi inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corrumpendi atque opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae et pro suae ualetudinis necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et serenitate animi careat, cum his
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ait cantabo: hoc est illud canticũ
nouũ de quo in alio psalmo dicitur.
cantate dño canticũ nouũ. cantate dño
omis t̾ra. Ipse quippe cantat in¬
nobis cuiꝰ gr̃a cantamꝰ. sicut dicit apłs.
An uultis exꝑim̃tũ eius accipe qui in me
cantat canticũ nouum: s qui eo modo
cantat. ut apls ammonet dicens. Can¬
tantes & psallentes in cordib ur̃is dño.
Intus est enim hoc gaudiũ. ubi uox lau¬
dis & canitur & auditur. qua uoce lau¬
datur qui gratis amandus est toto corde.
tota anima. tota m̃te: amatorẽq suũ

Expanded text:
autem ait: Cantabo, hoc est illud canticum nouum, de quo in alio psalmo dicitur: Cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. nobis, cuius gratia cantamus, sicut dicit apostolus: An uultis experimentum eius accipere, qui in me cantat canticum nouum, sed qui eo modo cantat, ut apostolus admonet dicens: Cantantes et psallentes in cordibus uestris domino. intus est enim hoc gaudium, ubi uox laudis et canitur et auditur; qua uoce laudatur, qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente amatoremque suum
Abbreviated transcription (Latin):
lnimo qͥdq factũ sit. uł cũ incertum est.
qualis futurꝰ sit. qui nunc uł bonus uł
malꝰ apparet. Si gͦ quispiã u̾bi gr̃a con¬
questus de stomacho ieuinare. nolit. &
tu id ñ credens edacitatis id uitio tribue¬
ns. temere iudicabis. Item si manifestam
edacitatẽ ebriositat̾eq cognoueris. & ita
rephenderis qͣsi nũqm illa possit corrigi
atq mutari: nichilominꝰ temere iudica-¬
bis. Non gͦ rep̃hendamꝰ ea. quȩ nescimꝰ
quo animo fiant. Neq ita rep̃hendamꝰ
quȩ manifesta sunt ut despemus sanita¬
tem: & uitabimꝰ iudiciũ de quo nunc di¬
tiur. Nolite iudicare: ne uidicet᷑ de uo¬

Expanded text:
um incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur: nolite iudicare, ne iudicetur de uo
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiabit᷑ dño generatio uentura. ac si
diceret᷑. dño placebunt qui annuntia¬
bunt ñ sibi: ut ita sit dño annuntiare.
sicut est dño uiuere. Sic dictũ est qͥ man¬
ducat dño manducat: & qui ñ mandu¬
cat. dño ñ manducat. Ad hoc qͥppe ad¬
didit. & grãs agit dõ. ut ostenderetur
quid esset. dño facit. id est in eiꝰ laudem
facit. Tunc enĩ recte. tunc iuste. tẽ pie
fit: cũ opꝰ bonũ in eiꝰ fit laudẽ. cuiꝰ gr̃a
donatur ut fiat. In quo affectu ꝓficieas
quicqͥd boni facit. dño facit: hoc est in eiꝰ
laudem. cuiꝰ gram̃ ꝑcepit ut faciat. Un¬
de est actio gr̃arũ: quȩ intimo fidelium
mysterio celebratur. Nemo enĩ urm̃¬

Expanded text:
nuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiquicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio celebratur. Illu
Abbreviated transcription (Latin):
est & resurrexit: ut & uiuoꝵ & mortu¬
oꝵ dñetur. Nec tenebit regnũ mortis
eum. ꝓ quo mortuus est ille liber in
egnant itaq cũ illo etiã nunc sci tiꝰ
aliter quidẽ qm tunc regnabunt.
Nec tam̃ cum illo regnant ⁊ rania. qͣm¬
uis in ecclia cum tritico crescant. Regnag
enĩ cum illo. qui faciunt qd̾ ait apłs. Si
resurrexistis cum xp̃o quȩ sursum sunt
sapite. ubi xp̃c est in dextera dĩ sedens:
Quȩ sursum sunt querite. ñ quȩ suꝑ t̾ram
De qualib itẽ dicit. qd̃ eoꝵ conu̾satio in
celis est. Postremo regnant cum illo qui
eo modo sunt in regno eiꝰ. ut sint etiam
ipsi regnũ eiꝰ. Quomͦ autẽ sunt regiũ
xp̃i. qui ut alia taceam. qm̃uis ibi sint
donec colligant᷑ in fine scl̃i de regno ciꝰ
omĩa scandala. tam̃ illic sua quȩrunt.
scilicet martyrũ. ñdum sibi suis corpo¬
rib redditis. Neq enĩ pioꝵ anime moi¬
tuoꝵ separant᷑ ab eccłia. quȩ nune es̃t
etiã regnũ xp̃i. Alioquin: nec ad alta¬

Expanded text:
est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber in egnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regnabunt; nec tamen cum illo regnant zizania, quamuis in ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim cum illo, qui faciunt quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubiChristus estin dexteraDeisequae sursum quaerite, non quae super terram . De qualibus item dicit, quod eorum conversatio sit in coelis . Postremo regnant cum illo, qui eo modo sunt in regno ejus, ut sint etiam ipsi regnum ejus. Quomodo autem sunt regnum Christi, qui, ut alia taceam, quamvis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno ejus omnia scandala, tamen illic sua quaerunt, scilicet martyrum nondum sibi corporibus suis redditis. Neque enim piorum animae mortuorum separantur ab Ecclesia, quae nunc etiam est regnum Christi. Alioquin nec ad alta
Abbreviated transcription (Latin):
ecclĩȩ deuoti sunt qui uidentur esse
intus. & contͣ xp̃m uiuunt. id ẽ contͣ man¬
data xp̃i faciunt. Nec om̃ino ad illam
ȩccł̃iam ꝑtinere iudicandi sunt: quã sic
ipse mundat lauachro aquȩ in u̾bo. ut
exhibeat sibi głosam ȩccłiam. ñ habentẽ
maculam aut rugã. aut aliqͥd huiꝰmodi.
Qd̃ si in ista ęccłia ñ sunt ad cuiꝰ membra
ñ ꝑtinent. ñ sunt in eccłia de qua dicit᷑.
una est columba mea. una est matri suȩ.
Ipsa est enim sine macula & ruga. Aut
asserat qui potest huiꝰ colũbȩ m̃bra essȩ.
qui sclo u̾bis ñ factis renuntiant. interĩ
ad qd̾ uidemꝰ. Un de dictum arbitror.
di constitutionẽ conformes imaginis filii
sui: multi etiã qui aꝑte foris sunt & he¬
retici appellantur. multis & bonis catholi¬
cis meliores sunt. Quid enĩ sint hodie
uidemꝰ. qͥd cras futuri sint ignoramus.
& idõ quidẽ apud quẽ st̃ p̃sentia quȩ uen-¬
tura sunt. etiã qd̃ futuri sunt iam st̃. Nos

Expanded text:
ecclesiae deuoti sunt, qui uidentur esse intus et contra Christum uiuunt, id est contra mandata Christi faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi. quodsi in ista ecclesia non sunt, ad cuius membra non pertinent, non sunt in ecclesia de qua dicitur: una est columba mea, una est matri suae; ipsa est enim sine macula et ruga. aut asserat, qui potest, huius columbae membra esse qui saeculo uerbis, non factis renuntiant. interim, ad quod uidemus. unde dictum arbitror: di constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt praesentia quae uentura sunt, etiam quod futuri sunt iam sunt, nos
Abbreviated transcription (Latin):
quia possunt hono animo & simplici cor-¬
de. sine uttio concupiscentiȩ. quicũq hu¬
mani cibi indifferent̾ sumi. ꝓhibet idem
apls iudicari eos qui carnib uescebant᷑.
& uinũ bibebant. ab eis qui se ab huiꝰ mo¬
di alim̃tis temꝑabant. Qui manducat
inquit ñ manducantẽ ñ sꝑnat. & qui
ñ manducat manducantẽ ñ iudicet.
Ibi etiam ait. Tu quis es qui iudicas alie¬
nũ seruũ: Dño suo stat aut cadit. De
talib enĩ reb quȩ possunt bono animo¬
& simplici fieri. qmuis etiam possint non
bono. uolebant illi cũ homines essent in
occulta cordis ferre sententiã. de quib
d̾ solus iudicat. Ad hoc ꝑtinet etiam il¬
lud qd̾ alio loco dicit. Nolite ante tempꝰ
quicqͣm uidicare. quo usq ueniat dñs¬

Expanded text:
ono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducIbi etiam ait: Tu quis es, qui judices alienum servum? domino suo stat, aut cadit . De talibus enim rebus quae possunt bono et sbono, volebant illi, cum homines essent, in occuDeus solus judicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare, quoad usque veniat D
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis de om̃ib regeneratis & pie
uiuentib loqueret᷑ apłs dicens. tu
quis es qui iudicas alienũ seruum. suo
dño stat aut cadit: continuo tam̃ respe¬
xit ad p̃destinatos & ait. Stabit autem.
Et ne hoc sibi arrogarent. potens est enĩ
inquit ds̃ statuere illum. Ipse itaq dat
ꝑseuerantiã. qui statuere potens est eos
qui stant. ut ꝑseuerantissime stent. uel
restituere qui cetiderint. Dñs enĩ eri-¬

Expanded text:
 de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogarent, Potens est enim Deus, inquit, statuere eum . Ipse itaque dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt: Dominus enim eri
Abbreviated transcription (Latin):
est ex fructib eoꝵ cognoscetis eos. de ma-¬
nifestis dictũ est quȩ ñ possunt bono ani-¬
mo fieri. sicuti sunt stupra. uł blasphe¬
miȩ. uł fuita uł ebrietates. & si qua sunt
alia de quib nobis iudicare ꝑmitit᷑: di

Expanded text:
x fructibus eorum cognoscetis eos , de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt, stupra vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietates, et si qua sunt alia, de quibus nobis judicare permittitur. De
Abbreviated transcription (Latin):
ut & uiuoꝵ & mortuoꝵ dñẽtur. S ideo
tantũmͦ martyrũ animas cõmemorauit.
quia ipsi p̃cipue regnant mortui. qui
usq ad mortẽ. ꝓ ueritate certarunt. S
a parte totũ. etiam cet̾os mortuos intelli¬
gimꝰ. ꝑtinentes ad eccli̾am. qd̾ est regnũ

Expanded text:
ut et uiuorum et mortuorum dominetur. Sed ideo tantummodo martyrum animas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes