comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suum & inseruitutem redigit. nealiis predicans ip̃e reprobus inueniitur.
limeo autem ne forte sicũt serpens decepit eiam in astutia sua ita corrũ¬
pãtur sensus uri a simplicitate que in xp̃o est. Et alibi. Cui autem aliꝗd
donastis & ego. Nam & ego quod donau si quid donaui ꝑꝑ uos inꝑsona¬

Expanded text:
suum, et in servitutem redigit, ne aliis praedicans, ipse reprobus inveniatur :suum, et in servitutem redigit, ne aliis praedicans, ipse reprobus inveniatur :Timeo, inquit, ne sicut serpens decepit Evam in astutia sua, ita corrumpantur sensus vestri a simplicitate quae est in Christo . Et alibi: Cui autem aliquid donastis, et ego. Nam et ego quod donavi, si quid donavi, pro
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Et non solum ꝓ iohannis illoꝵq peccatis. sed etiam pro totius mundi.
stulliuit nos ut scribaret tamꝙͣ triticum.ego autem rogaui prote ne defficẽt
fides tua. Et in eodem loco uigilite & orate ne intretis in temptationem. sp̃s
autem promptus.ciro autem infirma. Quod si ante crucem dictum respon.¬
deris. Certe post crucem in oratione dnica dicimus. dimitte nobis debita nr̃i
sicut & nos dimittimus debitoribus nr̃is. & ne nos inducas in temptatioẽ
Sed libera nos a malo. Sinon peccamus post baptisina cur nobis poscimus
peccita dimitti que in baptismate iam dimissa sunt. Quid oramus neĩtre¬
mus in temptationem. & ut liberemur a malo. Si diabolus temptare non
potest baptizatos. Aliud autem est si ad cathecummos hec oratioptinet
& non conueniet fidelibus &xanis. Paulus electionis uas castigat corpus

Expanded text:
itiatio pro peccatis nostris, et non solum pro Joannis illorumque peccatis, sed etiam pro totius mundi. itiatio pro peccatis nostris, et non solum pro Joannis illorumque peccatis, sed etiam pro totius mundi. stulavit vos, ut cribraret sicut triticum: ego autem rogavi pro te, ne deficeret fides tua . Et in eodem loco: Vigilate et orate, ne intretis in tentationem: spiritus quidem promptus est, caro autem infirma. Quod si ante crucem dictum responderis, certe post crucem in Oratione Dominica dicimus: 324 Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo . Si non peccamus post baptisma, cur nobis poscimus peccata dimitti, quae in baptismate jam dimissa sunt? Quid oramus ne intremus in tentationem, et ut liberemur a malo, si diabolus tentare non potest jam baptizatos? Aliud autem est, si ad catechumenos haec oratio pertinet, et non convenit fidelibus et Christianis. Paulus electionis vas castigat corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Quis enim głiabitur castum se habere cor aut quis confidet inũdũ
secẽ a peccitis. Tenemur rei in similitudinem p̃uaricationis adam. Unde
& dauid. Ecce ait in iniquitatibus conceptus sum. & in delictis peperit
me miter mea. Et beatus iob. Si fuero iustus.os meum impia loquetur. Et
si sine crimine prauus inuenir. Et si purificatus in niue & mundus lotu
mundis manibus.Patis me sorde tinxisti.& execratum est me uestimẽtum
meum. Uerum ne penitus desꝑemus arbitrantes nos post peccata baptisini
non posse saluri. statim hoc ip̃m temperat. Et si quis peccauerit aduocatum
Non pronr̃is autem tantum. Sed etiam pro totius mundi Hoc ad credẽtes
post baptismi loquitur. & aduocatum pro delictis coꝵ dñs pollicetur. Nedic.
Si quid peccaueritis ad uocatum habetis apud patremxpm & ip̃e est ꝓpiti

Expanded text:
ejus : Quis enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis confidet mundum ejus : Quis enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis confidet mundum se esse a peccatis? Tenemurque rei in similitudinem praevaricationis Adam . Unde et David: Ecce, ait, in inquitatibus conceptus sum, et in delictis concepit me mater mea . Et beatus Job: Si fuero justus, os meum impia loquetur; et si sine crimine, pravus inveniar. Et si purificatus in nive et lotus mundis manibus, satis me sorde tinxisti, et exsecratum est me vestimentum meum . Verum ne penitus desperemus, arbitrantes nos post peccata baptismi non posse salvari, statim hoc ipsum temperat: Et si quis peccavit, advocatum non pro nostris autem tantum sed etiam pro totius mundi. Hoc ad credentes post baptisma loquitur, et advocatum pro dilictis eorum Dominum pollicetur. Nec dicit, si quid peccaveritis, advocatum habetis apud Patrem Christum, et ipse es
Abbreviated transcription (Latin):
custodit mendax est. & in hoc ueritas non est. xp̃s ueritas appellatur ĩ mo¬
est. Ego sum inquit uia. & uia e ueritas. Frustra nobis in eo applaudimus cuiꝰ
mandata non facimus. Dcienti bonum & non & non fatienti illud pecca¬
tum est. Quomodo corpus sinespũ mortuum est. Sic & fides sine oꝑibꝰ
mortua. Nec grande putemus unũ deum nosce. Cum & demones cre¬
dat & intremiscant. Qui dicit se in xp̃o manere debet sicut ille ambu¬
xp̃s. Si autem temerariũ est.similitudinem uirtutum dnĩ polliceri. non
manet in xp̃o. quia non ingreditur ut xp̃s. Ille peccatum non feat. nec ĩuẽ¬
tus est dolus in ore eius. quiꝰ cum malediceretur. non maledixit & tamꝙͣ a
gnus coram tondente se sic non aperuit os suum Ad quem uenit pͥncep
mundi istius. & inuenit in conichil. Qui cum pectatum non fecisset. pro nõb
peccatum eum fecit deus. Nos autem uxta eplam ia cobi multa pectimuo
omnes & nemo mundus a peccatis. nec si unius quidem fuit dei uita

Expanded text:
ndax est, et in hoc veritas non est . Christus veritas appellatur: Ego sum, inquit, via et vita et veritas . Frustra nobis in eo plaudimus  Al. applaudimus, cujus mandata non facimus. Scienti bonum, et non facienti illud, peccatum est. Quomodo corpus sine spiritu mortuum est, sic et fides sine operibus mortua est. Nec grande putemus unum Deum nosse, cum et daemones credant et contremiscant. Qui dicit se in ipso manere, debet sicut ille ambuChristus. Si autem temerarium est similitudinem virtutum Domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut Christus. Ille peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus, qui cum malediceretur, non remaledixit , et tamquam agnus coram tondente sic non aperuit os suum : ad quem venit princeps mundi istius, et invenit in eo nihil: qui cum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit Deus . Nos autem juxta Epistolam Jacobi, multa peccamus omnes, et nemo mundus a peccatis, nec 323 si unius quidem diei fuerit vita
Abbreviated transcription (Latin):
det nos ab omni iniquitate. Si dixerimus qm̃ non pecciuimus mendacẽ
facimus eum. & uerbum eius non est in nobis. Estimo ꝙ iohannes baptiz itꝰ
ad baptizatos scripserit. & ꝙ omne peccatum exdiabolo sit. Ille se peccitores
confitetur. & sperat remissionem post baptisma peccatoꝵ. Et iouinianus me¬
us dicit ne tangas meqm̃ mundus sum. Quid gͥ contraria sibi apłs loquitur.
minime. In eodem quippe loco. Cur hoc dixerit statim edisserit. Filioli meiho
scribo uobis. ut non peccetis sed & si quis peccauerit. ad uotatum habemus
apud patrem iħm xp̃m iustum & ipe est ꝓpitiatio pro peccatis nr̃is.nõ pronr̃is¬

Expanded text:
peccavimus, mendacem facimus eum, et verbum ejus non est in nobis. Existimo, quod Joannes baptizatus ad baptizatos scripserit, et quod omne peccatum a diabolo sit. Ille peccatorem se confitetur, et sperat remissionem post baptisma peccatorum. Et Jovinianus meus dicit: Ne tangas me, quoniam mundus sum. Quid ergo? Contraria sibi Apostolus loquitur? Minime. In eodem quippe loco, cur hoc dixerit, statim edisserit: Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis; sed et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ECUNDA PRORONTIO EST
cos qui fuerint baptizati adiabalo non posse
temptari Et ne hoc stulte dicere uiderctur ad
tos quod in simone inago legimus unde c&
harines dicat. Omnis quinatus est deo pecc
non facit qm̃ semen ip̃ius in comanet & non po

Expanded text:
ecunda propositio est, eos qui fuerint baptizati, a diabolo non posse tentari. Et ne hoc stulte dicere videretur, adtos, quod in Simone Mago legimus. Unde et Joannes dicit: Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit: quoniam semen ipsius in eo manet: et non po
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit se in ip̃o manere debet sicut ille ambulauit & ille ambulare propterea
inquit sc̾bo uobis filioli mei. Omnis qui natus est exdeo non peccat. ut non
peccetis & tam diu uos saatis in generatione dnĩ ꝑmanere ꝙ diu non peccaue¬
ritis. Immo qui in generatione dñi ꝑscuerant paccare non possunt. Que enis
comunicatio luci actenebris.xp̃o & belie. Quomodo dies & nox miscerine¬

Expanded text:
Qui dicit se in ipso manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . Propterea, inquit, scribo vobis, filioli mei: Omnis qui natus est ex Deo, non peccat, ut non peccetis, et tamdiu sciatis vos in generatione Domini permanere, quamdiu non peccaveritis. Immo qui in generatione Domini perseverant, peccare non possunt. Quae enim communicatio luci et tenebris? Christo et Belial
Abbreviated transcription (Latin):
librum unum. De baptismate librũ unum. De ueritate librũ unũ. Dege¬
neratione x librũ unũ. De ꝓphetia librum unũ. Dephiloz enia librũ unus.

Expanded text:
librum unum, de Baptismate librum unum, de Veritate librum unum, de Gelibrum unum, de Baptismate librum unum, de Veritate librum unum, de Generatione Christi librum unum, de Prophetia sua librum unum, de Philoxen
Abbreviated transcription (Latin):
USTINUSphus hito quoq phõꝵ incedens de neapoli urbe palesti¬
numq crucis tͦrubesceret. & alium librum successoribus eiusdem anthonini.
marco anthonio uõ & lucio aurelio comendo. Extat eius & aliud uolumen
contra gentes. ubi de demonum quoq nitura disputit. Et quartum aduer¬
sum gentes. Cur titulum pͥnotiuit.
monarchia dei. Et alius liber quem p̃notauit. Et alius de aĩa. & dialoguo ̃
iudeos quem hu̾it aduersus triphonem pͥncipẽ udeoꝵ. Sed & contra mu¬
tionem insignia uoluĩa.quor hyreneus quoq in ꝗnto aduersus hereses li¬
bro meminit. & alius liber contra om̃s hereses. cuius facit mentionem in
apologetico quẽ dedit anthonio pio. Hlic cum in urbe roma habere.
gulosum & mortis timidum. luxurieq & libidinem sectitorem. ad extremũ
qui frontonis oratoris discipulus fuit ꝓxͦ dogmate dedit. sepsit qͦ & a
lia de quibus isti sũt que subiecimus.De pasca libros duos. de uiti ꝓphetiꝵ

Expanded text:
u quoque philosophorum incedens, de Neapoli urbe Palaestiniamque crucis non erubesceret, et alium librum successoribus ejusdem Antonini, Marco Antonino Vero, et Lucio Aurelio Commodo. Exstat ejus et aliud volumen contra gentes, ubi de daemonum quoque natura disputat; et quartus adversum gentes, cui titulum praenotavit monarchia Dei, et alius liber quem praenotavit Psaltem, et alius de anima, et dialogus contra Judaeos, quem habuit contra Tryphonem principem Judaeorum. Sed et contra Marcionem insignia volumina, quorum Irenaeus quoque in quarto adversus haereses libro meminit; et alius liber contra omnes haereses, cujus facit mentionem in Apologetico, quem dedit Antonino Pio. Hic cum in urbe Roma haberet gulosum, et mortis timidum, luxuriaeque et libidinum sectatorem, ad extremum qui Frontonis oratoris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, quae subjecimus: De Pascha libros duos, de Vita Prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
Oce gͦ quod doccam. queso. doce quod teneam. & dic in si. aĩe singilla¬
tim i singulis hodicq nascentibus fuant. ubi inparuuilis pectent
ut indigeint in sacramento xremissione pectati. Peccantes in adam ex quo
caro est propagata pcc̃i. Aut si nõ peccant qua uistĩa creatoris ita peccato obli¬
gentur alieno. cũ ex indeppagatis membris mortalibus inserũtur. ut cas
nͥ ꝑ ecclesiam subuentũ fuerit dãnatio consequitur. cũ in eiꝵ potestate no
sit uiteis possit gr̃a baptismatis subuenire:¬

Expanded text:
eso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subuenir
Abbreviated transcription (Latin):
Noli nos ex eius estimare uirtutibus. In illo cõspities exp̃ssa sanctitatis ĩsi¬
gnia. & ego cinis & uilissiã pars luti.etiã fauilla dũ uerctor satis hc̃o.si sple¬
doꝵem moꝵ eius imbecillitas occuloꝵ meoꝵ ferre sustineat. Ille mõlauit.¬
& mũdus est. & tãꝙ̃ nix dealbatus. Ego cu̾ctis pcc̃oꝵ sordibus ĩꝗnatus. die¬
bus ac noctibus oꝑior cũtremore reddere nouissimũ q̃ drantt̃. Sedqr dñs
mus obseꝗo. quẽ ego uidẽ desiderans cathena langoris ĩ nector:

Expanded text:
noli nos ex eius aestimare uirtutibus. in illo conspicies expressa sanctitatis insinoli nos ex eius aestimare uirtutibus. in illo conspicies expressa sanctitatis insignia; ego cinis et uilissimi pars luti et iam fauilla, dum uegetor, satis habeo, si splendorem morum eius inbecillitas oculorum meorum ferre sustineat. ille modo lauit, mundus est et tamquam nix dealbatus; ego cunctis peccatorum sordibus inquinatus diebus ac noctibus opperior cum tremore reddere nouissimum quadrantem. sed tamen qmus obsequio, quem ego uidere desiderans catena languoris innector.
Abbreviated transcription (Latin):
NANTS BEATITDINIS TERUNOR
diuersa populoꝵ ora cõpleueit. Mlinc poteis estiãre.ꝙ ego
te añ ĩcipio amare ꝙͣ nosse. Ut eis apls̃ ait. Quorũdã homiꝰ¬
nũ peccata maĩfesta sunt p̃cedentia ad uditiũ. Ita ecõtra¬
rio tue dilectionis fama disꝑgitur. ut nõtãtus laudãdus
sit ille qui te amat. ꝙ scelus putetur putetur face̾ ille ꝗ te nõ amat. Ere¬
termitto alias ĩnumerabiles acciones tuas ĩꝗbus cristum sustẽtasti.
pauisti. uestisti. iusitasti. heliodoris frĩs ate aduita necessitas. multoꝵ
etiam potest ora laxare. Uͥbus gratiis. Quo ille p̃conio peregrinatioĩs
langor affitiebat. pennatis ut auĩt pedibus caritatis & uoto te salu¬
tauerĩ.etiam cõplexus sim. Gratulor itaq tibi. & nascentẽ amicitia
ierosolimam uenisse narratur. Induudua m germanitatis caritate cõnexu
est. qͣso ut eplãm meam. huic tue eplẽ copulatam ei reddere nõ graueris.⁊

Expanded text:
antus beatitudinis tuae rumor diuersa populorum ora conpleuerit, hinc poteris aestimare, quod ego te ante incipio amare, quam nosse. ut enim apostolus ait: quorundam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad iudicium, ita e contrario tuae dilectionis fama dispergitur, ut non tantum laudandus sit ille, qui te amat, quam scelus putetur facere ille, qui non amat. praetermitto innumerabiles, in quibus Christum sustentasti, pauisti, uestisti, uisitasti: Heliodori fratris a te adiuta necessitas mutorum etiam potest ora laxare. quibus gratiis, quo ille praeconio peregrinationis languor, pinnatis, ut aiunt, pedibus charta caritatis et uoto te salutauerim et iam conplexus sim! gratulor itaque tibi et, nascentem amicitiam Melania ab ; Aegypto Hierosolymam uenisse narratur, indiuidua mihi germanitatis caritate conexus est, quaeso ut epistulam meam huic tuae epistulae copulatam ei reddere non graueris.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum a sctõ frẽ nr̃o sollicite querert̃ qui agẽs
sospitem teletus audiui. Rursum cũ tuas lute¬
ras non dico sꝑarem sed exigerem. nesciente te
de affrica ꝓfectũ eẽ sedixit. Itaꝙ reddo tibi ꝑ eũ
Palutationis offitium. qui te uinco amore cõple¬
timur. Simulq obsecro ut ignoscas pudori mo
quod du p̃cipienti ut rescriberem negare nõ potu
Nec ego tͥ sed causa cause respondit. & si culpaẽ¬
respondisse quoso patienter audias multo migis
est ꝓuocasse. Sed facessant istius modi querimonie. sit inter nos pura germanito
& de inceps nõ questionum sed caritatio ad nos seͥpta mittamus. Sancti fit̃
hunt iugum pcpue sanctum & suscipiendũ papam alipium. ut in coob¬
ꝙ ridiculum cucurbite nõ recipuo questionem. Sin aute amicuo qͥ me pͥmo¬
glidio periit stillo repulsus ẽ. sic humanitatio tuc atq iustite accusintt̃ rep̃hẽ

Expanded text:
 nostro Firmo sollicite quaererem. quid ageres, sospitem te laetus audiui. rursum cum tuas litteras non dico sperarem, sed exigerem, nesciente te de Africa profectum esse se dixit. itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore complectitur, simulque obsecro. ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti, ut rescriberem, negare non potui. nec ego trespondisse, quaeso ut patienter audias, multo major est provocasse. Sed facessant istiusmodi querimoniet deinceps\'non quaestionum sed caritatis ad nos scripta mittamus. sancti fratres, hunt iugum. praecipue sanctum et suscipiendum papam Alypium ut meo obquod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. sin autem amicus, qui me prigladio petiit, stilo repulsus est, sit humanitatis tuae atque iustitiae acc
Abbreviated transcription (Latin):
factũ iuistissime rxpostnlas. Iamen placcat nobia inuicem nontantũ cititatuie¬
d si internos fieri posse sine ipĩus dilectionis pnitiosa ofsensiono nõputao
non fut. Illi cium caritinquam tecum here uellem psicto mator est sed iuelo
hec minor que nulla est

Expanded text:
factum iustissime expostulas. tamen placeat nobis inuicem non tantum caritas uefactum iustissime expostulas. tamen placeat nobis inuicem non tantum caritas uequod si inter nos fieri posse sine ipsius dilectionis perniciosa offensione non putas, non fiat. illa enim caritas, quam tecum habere uellem, profecto maior est, sed melius haec minor quam nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
in multo locoꝵ obscuritate sententias. quãuus nequaꝙͣ ip̃a uarietas ab cuisdẽ
fidei unitate discordet. Sicut etim unus tractator secũdum eidẽ fidẽ aliter
atq aliter eundẽ locũ potest ponẽ. quia hoc cius obscuritas patitur. Ideo autem
desidero interp̃tationẽ tuĩ de septiuginta. ut & tantilitinoꝵ interp̃tũ. ꝗ qui¬
lescũq hoc ausi sunt. quantũ possumus impitia carcamius. & hii ꝗ me ĩuide
putant iuste liboribus tius. tandem aliqnõ si fieri potest intelligãt ꝓpea me
nolle tua ex hebreo interptitionem in ecdesii legi ne contra sep̃tuagintau
ctoritatem¬
abrapli comꝓbata est. Unde xillud apud ionam uurgultu dbuo
ue nos uel alios instruendos. Dabo autem operami diligentiorem quantu
dispgantur. Fateor enim necm hoc fieri uelle detius ad inequod de mneia ad te

Expanded text:
in multorum locorum obscuritate sententias, quamuis nequaquam ipsa uarietas ab eiusdem in multorum locorum obscuritate sententias, quamuis nequaquam ipsa uarietas ab eiusdem fidei unitate discordet, sicut etiam unus tractator secundum eandem fidem aliter atque aliter eundem locum potest exponere, quia hoc eius obscuritas patitur. Ideo autem desidero interpretationem tuam de septuaginta. ut et tanta Latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus, inperitia careamus et hi, qui me inuidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intellegant propterea me nolle tuam ex Hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra septuaginta ctoritatemab apostolis adprobata est. unde illud apud Ionam uirgultum si iisum fuerit, ad nos uel alios instruendos. dabo autem operam diligentiorem, quantu, a quo latius dispergantur. fateor enim nec mihi hoc fieri uelle de tuis ad me, quod de meis ad te
Abbreviated transcription (Latin):
da correctio. De interp̾titione iam mͥ ꝓsuasisti.qutlitate sẽpiuras uolueris
transferre de hebreis.ut silicet ea que a uideis p̾termissa uel corrupta sunt ꝓ¬
ferres in medium. Sed peto insinuare digneris a quibus iudeis. utrũ ab eis
ip̃is. qui ante aduentũ drũ interp̃tati sunt. Et si ita est quibus uel quonanq
eoꝵ ab istis posteris ꝙͣ ꝓpt̾a putandi sunt aliqua de quodicibus grecis uel subtri¬
xisse uel meis corripusse. ne illis testimoniis dexͥana fide conuincerentur Illi
aũt ant̾iores. quare hoc facere uoluerint non inuenio. Deinde mittas nobiso¬
secro interptationẽtuam de septuaginti. qm̃ te edidisse nesciebin. Librũ qͦq
tuũ cuius mentionẽ feasti de optimo genẽ int̾p̃tandi cupio lege᷑. & ad huc nosse
quomõ coequanda sit interp̃te ꝑitia linguaꝵ comecturis coꝵ qui scͥpturas disse¬

Expanded text:
nda correctio. De interpretatione tua iam mihi persuasisti, qua utilitate scripturas uolueris nda correctio. De interpretatione tua iam mihi persuasisti, qua utilitate scripturas uolueris transferre de Hebraeis, ut scilicet ea, quae a Iudaeis praetermissa uel corrupta sunt, proferres in medium. sed peto insinuare digneris, a quibus Iudaeis, utrum ab eis ipsis, qui ante aduentum domini interpretati sunt, et, si ita est, quibus uel quonam eorum, an ab istis posterius, qui propterea putari possunt aliqua de codicibus Graecis uel subtraxisse uel in eis corrupisse, ne illis testimoniis de Christiana fide conuincerentur. illi autem anteriores cur hoc facere uoluerint, non inuenio. deinde nobis mittas, obsecro, interpretationem tuam de septuaginta, quam te edidisse nesciebam. librum quoque tuum, cuius mentionem fecisti, de optimo genere interpretandi cupio legere et adhuc nosse, quo modo coaequanda sit in interprete peritia linguarum coniecturis eorum, qui scripturas disse
Abbreviated transcription (Latin):
te ip̃m obsecro ꝑ grãm qua redenti sumus. ut ꝙͣtũ tua bona que tibi domini boni
tate concessa sunt in litteris meis posui. non me existimes insidioso blindilogo
posiusse. Siquid autẽ in te pecciui. dimittas mͥ Nec illud quod nescio cuius
ciperes. quos absit ut unꝙ ãmiscris. Sed ut auerteres cũ sanos ac uigiles hr̃es. Pro
pter solam gͦ palinodiam si aliquid sepscrimus quod septo posteriore destruere
debeamꝰ imitandum. no pꝑ tecsicori cecitatem. quã cordi tuo nec tribui nectimu
attĩgendũ illud existimaui. atq id indentidẽ rogo ut me fideliter corrigis.
ubi mͥ hoc opus cẽ pspexcris. Quĩꝙͣ enĩ seaidũ honoꝵ uocabula que im eccłie
usus optinuit.epatus pͥsbro maiorsit.tamẽ in multis rebus. Augustinus ie¬
ronimo minorẽ.licet etum aininore quolibet non sit refugienda uel dedigni¬

Expanded text:
te ipsum obsecro per gratiam, qua redempti sumus, ut, quaecumque tua bona, quae tibi dte ipsum obsecro per gratiam, qua redempti sumus, ut, quaecumque tua bona, quae tibi dtate tibi concessa sunt, in litteris meis posui, non me existimes insidioso blandiloquio posuisse. Si quid autem in te peccavi, dimittas mihi. Nec illud, quod de nescio cujus ciperes, quos absit unquam ut amiseris; sed ut adverteres, pter solam ergo παλlνψδιαν, si aliquid scripserimus, quod scripto posteriore destruere debeamus, imitandam, non propter Stesichori caecitatem, quam cordi tuo nec tribui nec timui, adtingendum illud existimaui. atque identidem rogo, ut me fidenter corrigas, ubi mihi hoc opus esse perspexeris. quamquam enim secundum uit, episcopatus presbyterio maior sit, tamen in multis rebus Augustinus Hieronymo minor est, licet etiam a minore quolibet non sit refugienda uel dedigna
Abbreviated transcription (Latin):
ut fieret .ħsi non credunt ꝙ teste deo loquor. quid ampliuo fitiam nõ habco.
Ego tñ absit in cos credam Nloc tue sanctitati maliuoli mente surgẽ ad
de illio equũ est credere. si uasa sunt x. non incõtumeliam sed in honorẽ facta
& disposita in domo magna a deo in opus bonumi. Quod si posthanc atestatio¬
nem meam si innocentiam coꝵ uenerit. face̾ uoluerint. quã non recte fatũt¬
& tu uides quod sane sepseram nullum melibrum aduersũ te romam misis¬
se.ideo sepseram qr & libri nomen ab illa epła discernebat. unde oĩo nescio ꝗd
aliud audissete existimauerã. & romã nec ipam epłam si tibi miseram.& ad¬
uersus te non eẽ arbitͣbar. Quod sinceritate aniatie sue ad monendũ. sue
ad te uł abste corrigendum fecisse me noueram. Exceptis autẽ famili iribꝰ tuio

Expanded text:
ut fieret. haec si non credunt, quod teste deo loquor, quid amplius faciam, non habeo. ut fieret. haec si non credunt, quod teste deo loquor, quid amplius faciam, non habeo. ego tamen absit ut eos credam haec tuae sanctitati maliuola mente suggerere ad de illis aequum est credere, si uasa sunt Christi non in contumeliam, sed in honorem facta et disposita in domo magna a deo in opus bonum. quod si post hanc adtestationem meam, si in notitiam eorum uenerit, facere uoluerint, quam non recte faciant, et tu uides. Quod sane scripseram nullum me librum aduersus te Romam misisse, ideo scripseram, quia et libri nomen ab illa epistula discernebam, unde omnino nescio quid aliud te audisse existimaueram, et Romam nec ipsam epistulam sed tibi miseram et aduersus te non esse arbitrabar, quod sinceritate amicitiae siue ad admonendum siue ad te uel me abs te corrigendum fecisse me noueram. exceptis autem familiaribus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
apud me. ł Iinc potius existimans ledi amiatiam & necssitudims uura
uilet uulgare ꝓuerbium. obsequium amicos. ueritas odium parit ꝙ eedesi¬
asticum fideliora sunt uulnera amici.ꝙ̃ uoluntaria osculi inimici. Proinde
carissimos nrõs qui nrĩs laboribus sincerissime fauent ł loc potius ꝓta possu¬
mus instantia docennus. quosciant fieri posse ut inter cirissimos aliquia
ilterutro sermone contradicitur. nec tñ caritas ip̃a minuatur. nec ueriti
odium pariat que debetur amiatie.siue illud uꝵ sit quod contra dr̃. suic
corde uerati qualecũq sit dr̃. non retinendo in mente quod distetalibiis Cr¬
repotuerunt. Quo autẽ mõ id actidecit longum ẽ narrare. & nͥ fallor supfluũ.
cum suffitiat si quid mͥ in hoc creditur. nõ factũ aĩo quo putitur nec oĩo mee
fuisse uolũtatis. aut dispositionis aut consensionis. aut saltim cognitionis

Expanded text:
apud me, hinc potius existimans laedi amicitiam et necessitudinis iura apud me, hinc potius existimans laedi amicitiam et necessitudinis iura quibus magis ualet uulgare prouerbium: obsequium amicos, ueritas odium parit, quam ecclesiasticum: fideliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. Proinde carissimos nostros, qui nostris laboribus sincerissime fauent, hoc potius, quanta possumus instantia, doceamus, quo sciant fieri posse, ut inter carissimos aliquid alterutro sermone contra dicatur nec tamen caritas ipsa minuatur nec ueritas odium pariat, quae debetur amicitiae, siue illud uerum sit, quod contra dicitur, siue corde ueraci, qualecumque sit, dicitur non retinendo in mente, quod distet a labiis. crre potuerunt. quo autem modo id acciderit, et longum est narrare et, nisi fallor, superfluum, cum. sufficiat, si quid mihi in hoc creditur, non eo factum animo, quo putatur, nec omnino meae fuisse uoluntatis aut dispositionis aut consensionis aut saltem cogitationis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia te pure dexͥme diligẽ cupio. nec quicꝙ̃ in mente mcaretine quoddista
alabiis. Ouir sctẽ inq ut deus det aiã mea uerati cordedilecit ł locipm qđ
posuisti i luteris tuis ꝙ temͥ exibuisse non dubito. łloc ip̃m oĩo puilum
& omnibuo gentibus filii sus quos ipe in cuigelio genuerat & quo
quos illa memorie mandabatur epła ut nichil in sua mente retineret quod di¬
staret ab aliis. Certe factus es etum tu tãꝙ̃ ego non mentientio aistu. Sed cõpitit¬
tis affectu. Cum cogitareo tñ nõ relinquendũ me in ei culpa inqua meplapsũ
existimasti. quã nec te uelles si eomo ꝓlapsus eẽs unde grĩs igam beniuole
menti erga me tue simul posco ut etummͥ non succensas quod tñ in opuscu¬
lis tus aliqua me mouerent motũ meũ intimaui tibi. Hoc erga me ab oibus
seruari uolens. quod erga te ip̃e scruiui. ut quicꝗd imꝓbandum putãt sẽptia
meis. nec claudant sub dolo pectore: nec ita rep̃hendant apud alios ut tictũt

Expanded text:
ure et Christiane diligere cupio nec quicquam in mea mente retinere, quod distet a labiis. o uir sancte mihique, ut deus uidet animam meam, ueraci corde dilecte, hoc ipsum, quod posuisti in litteris tuis, quod te mihi exhibuisse non dubito, hoc ipsum omnino Pauluet omnibus gentibus, filiis suis, quos in euangelio genuerat et quos quos illa memoriae mandabatur epistula, ut nihil in sua mente retineret, quod distaret a labiis. Certe factus es etiam tu tamquam ego non mentientis astu, sed conpatientis affectu, cum cogitares tam me non relinquendum in ea culpa, in quam me prolapsum existimasti, quam nec te uelles, si eo modo prolapsus esses. unde agens gratias beniuolae menti erga me tuae simul posco, ut etiam mihi non suscenseas, quod, cum in opusculis tuis aliqua me mouerent, motum meum intimaui tibi hoc erga me ab omnibus seruari uolens, quod erga te ipse seruaui, ut, quicquid inprobandum putant in scriptis meis, nec claudant subdolo pectore nec ita reprehendant apud alios, ut taceant
Abbreviated transcription (Latin):
q nõ cogebat. ob ħ illa uetera ueraciter ubi opus eẽt obserums. ubi dimnãda
ec̃ monstraret p̾dicins tñ instanter non cis reuelita gr̃a fidei saluos fieri fide¬
les nec ad ea quẽꝙͣ factum ex iudeo xͥmum. uel cogo uel sino talii ueraciter
celebrare. sicut nec tu cui uidetur paulus simulasse. cogis istum uel sins tlu¬

Expanded text:
que non faciebat: ob hoc illa vetera veraciter ubi opus erat observans, ut damnanda que non faciebat: ob hoc illa vetera veraciter ubi opus erat observans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideen nunc quemquam factum ex Iudaeo Christianum uel cogo uel sino talia ueraciter celebrare, sicut nec tu, cui uidetur Paulus ea simulasse, cogis istum uel sinis tal
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽẽnt. non timen sie debuisse auferri a consuetudine uideoꝵ tãꝙͣ detestati
xp̃i. qua sola nouerant credentes se iustificari. saluosq ficri nõ illis umbris reꝵ
ci tẽpora sic inuenerant. ut omnis illa actio consumaretur umbraꝵ. ħ cos st
cisse ad cõmenditionem. ut non tãꝙ detestanda uel simul ydolatrie uitare
ultra nõ haberet ꝓgressum ne putarctur necessiria. tamꝙͣ uel ab illa salus eẽt
uel sine illa salus nõ eẽposset. Quod putauerunt hẽtiti qui dum uoluerũt
ꝙͣuis in ea nũꝙͣ̃ fuerim. tamen beniuolentissime amonere dignatus es. In cu¬
ius sententie nõ cõfusionem s simulationẽ timore petrus inciderat. ut de illo
uerissime paulus scriberet.ꝙ eum uidisset non recte ingredientem ad uerita¬
tem euangelii. eiq uerissime dicẽt. ꝙ gentes uid uizare cogebat. ꝙ paulus uti¬

Expanded text:
non essent, non tamen sic debuisse auferri a consuetudine Iudaeorum tamquam detesnon essent, non tamen sic debuisse auferri a consuetudine Iudaeorum tamquam detesChristi, qua sola nossent credentes se iustificari saluosque fieri, non illis umbris reruca tempora sic inuenerant, omnis illa actio consumeretur umbrarum, hoc ei suffecisse ad commendationem, ut non tamquam detestanda et similis idolatriae uitaretur, ultra uero non haberet progressum, ne putaretur necessaria, tamquam uel ab illa salus esset uel sine illa esse non posset, quod putauerunt heretici, qui, dum uoluntquamuis in ea numquam fuerim, tamen beniuolentissime admonere dignatus es. in cuius sententiae non consensionem sed simulationem tvere Paulus scriberet, quod eum vidisset non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique verissime diceret quod gentes judaizare cogebat, quod Paulus uti
Abbreviated transcription (Latin):
illis homines boni fiant. Aut sine illis boninon fiant. Uellem medoceret beni¬
gna sinceritas tua. Utrum simulat quisꝙͣ sanctus orientalis cũ romã uenerit¬
& sabbato excepto illo die pascalis uigilie ieiun auerit. Quod si malum cẽ dixe¬
rimus. nõ solum romanam ecclesumꝰ sed etiam multa ei uicina &aliqñ remo¬
tiora dãnabimus ubi mos idem tenetur &manet. Si autẽ nõ ieiunare sabbito¬
malũ puitauimus tot eclesis orientis & multo maiorem orbis xani partẽ qui
temeritate criminabimur. Micet ne tibi ut medium quidam esse dicamus.ꝙ tñ
acceptabile sit ei qui h nõ simulate sed congruenti sotictate.atq obseriuntia fe¬
sionem p̃putii. & cetera huiusmodi pͥori populo ꝑ testamentum ꝙ uetus dr̃
ꝓpħie. non autem necessiria fatienda.qi ad huc expectandum esset. ut ueniret
fidei reuelatio.que hiis sigficibitur eẽ uentura. Ded ꝙͣuis gentibus ĩponenda

Expanded text:
ut illis homines boni fiant, aut sine illis boni non fiant. Vellem me doceret beniut illis homines boni fiant, aut sine illis boni non fiant. Vellem me doceret benigna sinceritas tua, utrum simulate quisquam sanctus orientalis cum Romam venerit, jejunet sabbato, excepto illo die Paschalis vigiliae. Quod si malum esse dixerimus, non solum Romanam Ecclesiam, sed etiam multa ei vicina, et aliquanto remotiora damalum puta-B uerimus, tot ecclesias orientis et multo maiorem orbis Christiani partem qua temeritate criminabimur! placetne tibi, ut medium quiddam essedicamus, quod tamen acceptabile sit ei, qui hoc non simulate, sed congruenti societate atque obseruantia fesionem praeputii et cetera huius modi priori populo per testamentum, quod uetus dicitur, aemissae prophetiae, non autem necessario facienda, quasi adhuc expectandum esset, ut ueniret fidei reuelatio, quae his significabatur esse uentura. sed quamuis gentibus inponenda
Abbreviated transcription (Latin):
potet ẽẽ in differens. Sed aut bonũ aut malum. Sibonũ dixerimus cas nos qͦq
obseruare cogamur. Si autẽ malũ non ue̾ sed simulite ei ab apłis obseruata
sua disputatione ueri aliquid dicunt. ꝙ forentiũ aduocitoꝵ qnͦ in alieniꝵ cui¬
lirum actione mẽtiũtur. Quoꝵ similitudo sim ip̃a expositione epłe ad gali¬
thas ad confirmãdũ simulationem petri & pauli putata est decenter induci.
ueritas alieni sunt. Cur autt̃ nõ dicim p̃cepta illi ueteꝵ sacrimentoꝵ nec bo¬
na cẽ quia nec eis hosiunes ustificantur. umbre sunt enim p̾nũcuntes grãm q̃
iustificamur nec tñ mali que diuinitus precepta tempori ꝑsonisq c̃gruenta
Cũ me ad uiuet etum ꝓphetica illa sina qua dicit dñs deus se illi populo dedisse
p̾cepta non bona. forte eium ꝓpterea non dixit mala. sed tmn non boni. idest ut calia

Expanded text:
potest esse indifferens sed aut bonum aut malum, ut, si bonum dixerimus, eas nos quoque potest esse indifferens sed aut bonum aut malum, ut, si bonum dixerimus, eas nos quoque obseruare cogamur, si autem malum, non uere sed simulate ab apostolis obseruatas sua disputatione ueri aliquid dicunt, quam forensium aduocatorum, quando in alienarum causarum actione mentiuntur. quorum similitudo si in ipsa expositione epistulae ad Galatas ad confirmandam simulationem Petri et Pauli putata est decenter induci, ueritas, alieni sunt? Cur autem non dicam praecepta illa ueterum sacramentorum nec bona esse, quia non eis homines iustificantur, umbrae sunt enim praenuntiantes gratiam, qua iustificamur, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum me adiuuet etiam prophetica senpraecepta non bona ? Forte enim propterea non dixit mala; sed tantum non bona, id est, non talia,
Abbreviated transcription (Latin):
tium hoc etiam paulum sentire iactibant. Quod ipẽ satis sigͥficitubi. uit. Sed
neq titus qui mecũ erat cum esset grecus cõpulsus est circu̾cidi. Propter subin¬
troductos autem falsos frẽs qui subintroierant ꝑscrutari libertatem nram. ut
nos in feruitutẽ redigerent. quibꝰ nec ad horam cessimus subiectioni.ait ueri¬
tas euangelii ꝑmaneat ad nos łlic apparet ꝙ eos captare intellexerit. ut non
faceret ꝙ in thimotheo fecerat. &ꝙ ealibertate face̾ poterat. qui ostenderet illa
sacramenta. nec tãꝙͣ necessaria appeti debere. nec tãꝙͣ saclega debere dampnari.
Ded cauendum est uidelicet inhac disputitione. ne sicut pħi quedam facta ho¬
minum media dicamus inter recte factum & peccatum. que neq in recte fctis.
neq in peccatis manerentur. Et urgemur eo ꝙ obseruare legis ccrimonias nõ

Expanded text:
tium hoc etiam Paulum sentire iactarent. quod ipse satis significat. ubi ait: Sed tium hoc etiam Paulum sentire iactarent. quod ipse satis significat. ubi ait: Sed neque Titus, qui mecum erat. cum esset Graecus, compulsus est circumcidi propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierant perscrutari libertatem nostram. ut nos in seruitutem redigerent, quibus nec ad horam cessimus subiectione, ut ueritas euangelii permaneat ad uos. hic apparet. quid eos captare intellexerit, ut non faceret, quod in Timotheo fecerat, quod ea libertate facere poterat, qua ostenderet illa sacramenta nec tamquam necessaria debere appeti nec tamquam sacrilega debere damnari. Sed cauendum est uidelicet in hac disputatione, ne sicut philosophi quaedam facta hominum media dicamus inter recte factum et peccatum, quae neque in recte factis neque in peccatis numerentur, et urgeamur eo, quod obseruare legis caeremonias non
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Neq enim negamus in hac snĩa fuisse iam petrum. in qua & paulus fuit
Ion itaq tunc eumꝰ ꝙ in ca reueꝵ eẽ docebat. sed eius simulationem quagẽ¬
tes ud uizarc cogebantur urgebat. nõ ob aliud nͥ quia sic illa omnia simuilitoru
gerebantur.tĩꝙͣ uerũ ec̃t quod dicebant illi qui sine circũcisione p̃putii atq
aliis obseruationibus umbre futuroꝵ putabant credentes saluos eẽ nõposs
Ergo & thimotheum propterea circũcidit. ne udcis & maxime cognationi
cius materne sic uiderentur. qui exgentibus crediderant detestari circũcisi¬
onem. sicut idolatria detestanda est.Cum illim deus p̾ceperit. Hlinc satha¬
nas ꝑsuaserit. Et tithum ꝓpea non dicũcidit neoctasionem daret eis qui sine
illa circũcisione dicebant credentes saluos et̃ non posse. & ad deceptionem gen¬

Expanded text:
rat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum, in qua et Paulus fuit. rat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum, in qua et Paulus fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes iudaizare cogebantur, arguebat non ob aliud, nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebantur, tamquam uerum esset, quod dicebant illi, qui sine circumcisione praeputii atque aliis obseruationibus umbrae futurorum putabant credentes saluos esse non posse. Ergo et Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis tt maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit. hanc satanas persuaserit; et Titum propterea non circumcidit. ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant credentes saluos esse non posse, et ad deceptionem gen
Abbreviated transcription (Latin):
rant. ne quisꝙ̃ tunc iudeos iudu are ꝓhiberet quãuis etiam ip̃os iam doc¬
trinixina non cogeret. Proinde si post hoc apłoꝵ decretũ petrus habuerit
illi mantiochia sumnulationem qua genteo cogẽt iuduzire. quod necipo¬
cogebitur. quamuis pꝑ cõmendanda elloquia dei que uidcio sunt credita
non ꝓhibeatur.quid mirum si constringebat eum paulus libere asserere. quod
cũ ceteris apłio seicrosolomis decernisse meminerat. Si autem hec ut magis
arbitror ante illud ierosolimitinum consiliũ petrus fecit. nec sic mirũ ẽ.ꝙ eũ
uolebat paulus non timide obtergere. sed fidenter asserere. ꝙ eum pariter sẽ¬
tire um nouerat. siue ꝙ cũ cocontulerat euangelium. siueꝙ in cornelii cen¬
turionis uocatione: etiam diuinitus cum de hac re amonitum accepat. si ꝙ¬
ante ꝙͣ illi quos timuerat uenissent anthiochum cũ gentibus cum uesci uide¬

Expanded text:
rant. ne quisquam tunc ludaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam . ipsos iam docrant. ne quisquam tunc ludaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam . ipsos iam doctrina Christiana non cogeret. proinde si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem. qua gentes cogeret iudaizare, quonicogebatur, quamuis propter commendanda eloquia dei, quae Iudaeis sunt credita, non prohibebatur, quid mirum, si constringebat eum Paulus libere adserere, quod cum ceteris apostolis se Hierosolymis decreuisse meminerat ? Si autem hoc, quod magis arbitror, ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum uolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangelium siue quod in Cornelii centurionis uocatione etiam diuinitus  quod ante, quam illi. quos timuerat, uenissent Antiochiam, cum gentibus eum conuesci uide
Abbreviated transcription (Latin):
quo animo a iudeis fidelibus obseruari tunc isti deberent. ꝓꝑ cõmẽdandi
silicet auctẽm diuinam. & sacramẽtoꝵ illoꝵ ꝓpheticam sanctitatem nõpꝑ
adipiscendam salutem que um in xp̃o reuelabatur. & ꝑbaptismi sacrametũ
mĩstrabatur. Sed illi hoc de paulo sparscrant qui sic ca uolebant obseruart
tãꝙͣ sui hiis in euangelio salus credentibus eẽ non posset. ipm enim senscrãt
molientes tãꝙͣ inimicũ legis mãdatoꝵq diuinoꝵ cͥminabantur. Cuius fal¬
secͥminitionis inuidiam congruentius deuitire non posset. quam ut ei ipẽ
celebraret. que clamnare tanꝙ saclegia putabatur. Atq ita ostenderet nec u¬
deos tunc ab eis tãꝙͣ anephari s ꝓhibendos. nec gentiles ad ea tãꝙ necessiru
cõpellendos. Nam si reuera sic ea reꝓbaret. quẽ iđ modum de illo auditũ erat
& iõ celebranda susciperet. ut actione simulata suam posset octultare sentẽa¬

Expanded text:
quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendandam quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendandam scilicet auctoritatem diuinam et sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae iam in Christo reuelabatur et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria conpellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sentent
Abbreviated transcription (Latin):
di. Quid ergo est. Utiq opportet cõuenire multitudinem. Audierunt eni
te suꝑuenisse. Hocgͦ fac quod tibi dicimus.Sint nobis uiri quatuor uotus
hñtes suꝑ se.hiis assumptis sanctificate cum ipis. & ĩpende in eos ut radant
capita & scient omnes quia que dete audierunt falsa sunt. Sed ambulis &
ip̃e custodiens lege̾. De gentibus autem qui crediderunt nos mad auimus
iudicantes. nichil eiusmodi seruare illos. nͥ ut obseruent se ab idolis ĩmnolato
& singuine & fornicatione. Non ut opinor obscurum est.: & iacobũ iõ monu¬
isse ut sarent falsa ec que de illo audierant. Hii qui cũ in xp̃m ex iudeis cre¬
didissent. tamen emulatores erant legis. ne ꝑ doctrinam xuelut sacrilega ne
deo mandante consepta dampnari putarentur.que ꝑ moysen patribus fu¬
erant ministrata. Hloc enim de paulo iactauerant. nõ illi qui mielligebat

Expanded text:
di. Quid ergo est? utique oportet convenire multitudinem; audierunt enim di. Quid ergo est? utique oportet convenire multitudinem; audierunt enim te supervenisse. Hoc ergo fac quod tibi dicimus: sunt nobis viri quatuor votum habentes super se; his assumptis, sanctifica te cum ipsis: et impende in eos, ut radant capita et sciant omnes, quia quae de te audierunt, falsa sunt; sed ambulas et ipse custodiens legem. de gentibus autem, qui crediderunt, nos mandauimus iudicantes nihil eius modi seruare illos, nisi ut obseruent ab idolis immolato et a sanguine et a fornicatione. non, ut opinor, obscurum est et Iacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse, quae de illo audierant hi, qui, cum in Christum ex Iudaeis credidissent, tamen aemulatores erant legis, ne per doctrinam Christi uelut sacrilega nec deo mandante conscripta damnari putarentur, quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant,
Abbreviated transcription (Latin):
acriterq confligit. Ipm uoͣ paulum non ad hoc id egisse quod uel thimotheu
circũcidit uel cenchris uotum ꝓsoluit. uel ierosolimis a ia cobo ãmonitus cũ ei
qui uouerant legittima illa legalia celebrada suscepit. ut putire uideretur
ꝑea sacramenta etiam xanam saluiẽ dari. Sed ne illa que poribus ut cõgru¬
ebat temporibꝰ in umbris rex futurarum deus fieri uisserat tamꝙͣ idolat
eẽ quod discessionem doceret a moyse quod utiq nephas est ut credente in¬
quo ip̃e xp̃s dicit. Si credideritis moysi credideritis etiam m. De me enim
ille scͥpsit. Attende obsecro uerba iacobi. Uides inquid frater ꝙ milia sũt in
iudea qui crediderunt xp̃o. & hii omnes emulatores sunt legis. Audierunt
autem deteꝙ discessionem doccas amoyse: eoꝵ qui pergentes sunt udeoꝵ
dicens non debere cos circũadere filios suos. neq secũdũ consuctudinẽ ĩgre¬

Expanded text:
acriterque confligit. ipsum uero Paulum non ad hoc id egisse, quod uel Timotheum acriterque confligit. ipsum uero Paulum non ad hoc id egisse, quod uel Timotheum circumcidit uel Cenchris uotum persoluit uel Hierosolymis a Iacobo admonitus cum eis, qui uouerant, legitima illa celebranda suscepit, ut putari uideretur per ea sacramenta etiam Christianam salutem dari, sed ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus in umbris rerum futurarum deus fieri iusserat, tamquam idolesse, quod discissionem docequo ipse Christus dicit, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . » 9. « Attende obsecro ipsa verba Jacobi: Vides, inquit, frater quot millia sunt in Judautem de te, quod dissensionem doceas a Moyse eorum, qui per gentes sunt Judaeorum, dicens: Non debere eos circumcidere filios suos, neque secundum consuetudinem ingre
Abbreviated transcription (Latin):
quis enim hoc facit quod face̾ debet. recte utiq facit. &idco falsum de illo dic̃
qui dicit eum nõ rete fecisse.ꝙ cũ nouit fice̾ debuisse.Si autem uera scͥpsit pa¬
ulus uerũ est ꝙ petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euange¬
lii. ld gͦ fatiebat quod face̾ nõ debebat. & si tale aliquid paulus ipẽ um feccãt.
correctũ potius etiam ipm credam coapłi sui correctionem nõ potuisse negli¬
Ego quidem illud petrum sic egisse credo ut gentes cogeret iud u arc. hec eni
lego seͥpsisse paulum que mentitum eẽ non credo. Et ideo non recteagebat ħ
petrus erat enim ꝯͣ euangdii ueritatem.ꝗa putarent qui credebant in xp̃m.
sine illis ueteribus sacramentis se saluos eẽ nõ posse. Hoc enim contẽdebant
anthiochie qui ex circũcisione crediderant. contra quos paulus ꝓseuerantur

Expanded text:
quis enim hoc facit, quod facere debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, quis enim hoc facit, quod facere debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euangelii; id ergo faciebat, quod facere non debebat. et si tale aliquid Paulus ipse iam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse negleEgo quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteribus sacramentis saluos se esse non posse. hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderant, contra quos Paulus perseueranter
Abbreviated transcription (Latin):
siue antiquioribus exemplaribus p̃cedentis lingue aucte unde latini libri
interp̃tati sunt ꝓbare potuerunt aliqu̾ potuerunt notissima omnibus ueri¬
tate suꝑacti confusiq discedunt. lta nenon intelligit sancta prudentia tua quan¬
ta malitie illoꝵ patescat occasio sine ab aliis apłi causas litteras eẽ falsatas. Sed ipõs
apłos falsa dixisse dicamus. Non est inquis credibile hec in petro puilum qd
ip̃e paulus fecerat arguisse. No̾ nec quero quid fecerit. quid scripserit. Sed q¬
rohecaid questionem quam suscepi maxime ꝑtinet. ut ueritas diuinaꝵ scͥptura
ad nr̃am fidem edificandam memorie comẽdatam. nõ a quibusdam sed ab
atq in dubitanda p̾sistat. Nam si hoc fecit petrus quod face̾ debuit. mẽtitꝰ
est paulus ꝙ eũ uiderit nõ recte ingredientem ad euingelii ueritatem. Quis¬

Expanded text:
siue antiquioribus exemplaribus nec praecedentis linguae auctoritate, unde Latini libri siue antiquioribus exemplaribus nec praecedentis linguae auctoritate, unde Latini libri interpretati sunt, probare aliquando potuerunt, notissima omnibus ueritate superati confusique discedunt. itane non intellegit sancta prudentia tua, quanta malitiae illorum patescat occasio, si non ab aliis apostolicas litteras esse falsatas, sed ipsos apostolos falsa scripsisse dicamus? \'Non est\', inquis, \'credibile hoc in Petro Paulum, quod ipse Paulus fecerat, arguisse\'. non nunc quaero, quid fecerit; quid scripserit, quaero. hoc ad quaestionem, quam suscepi, maxime pertinet, ut ueritas diuinarum scripturarum ad nostram fidem aedificandam memoriae commendata non a quibuslibet, sed atque indubitanda persistat. nam si hoc fecit Petrus, quod facere debuit, mentitus est Paulus, quod eum uiderit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quis