comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ut accipiant remissionẽ peccatoꝵ. ꝙ sor¬
tẽ quȩ in sc̃is. & fldem que in me ẽ. U nde
& exhortans id̾ẽ apłs credentes ad gr̃arũ
actionẽ dõ pat̾: qui eruit nos in qͥt de po-¬
testate tenebrarũ. & transtulit in regnũ
filii caritatis suȩ: in quo habemꝰ redẽp̃tio¬
nẽ in sanguine etꝰ. remissionẽ peccatorũ.
ẽ. s ligatus. ut nos ab eiꝰ nexib soluere mͣinec
quẽqͣm secũ eoꝵ. qͦs xp̃c ab om̃i debito liber
i debite fuso suo sanguine redemiss&: pec-¬
catoꝵ retibꝰ obuolutũ traheret ad scd̃e ac
sempit̾ne mortis exitiũ: s hactenꝰ morerent᷑

Expanded text:
, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum . est, sed ligatus: ut nos ab ejus nexibus solveremur, nec quemquam secum eorum quos Christus ab omni debito liber indebite fuso suo sanguine redemisset, peccatorum retibus involutum traheret ad secundae ac sempiternae mortis exitium ; sed hactenus morerentur
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ sanguis ille. qm̃ eiꝰ erat qͥ nullũ om¬
fusus ẽ peccatoꝵ: ut qr cos diabolꝰ m̾ito te¬
nebat. qͦs peccati reos ꝯditione mortis õb¬
struxit: hos ꝑ eũ m̃ito dimitteret. quem
nulliꝰ peccati reũ. imm̃ito pęna mortis af¬
fecit. Hac iusticia uictꝰ. & hoc unculo uin¬
ctus ẽ fortis. ut uasa eiꝰ eriꝑent᷑: que apud
eũ cũ ipso & angłis eiꝰ fuerant uasa ire: &

Expanded text:
rat qui nullum hafusus est peccatorum, ut quia eos diabolus merito tenebat, quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vinctus est fortis, ut vasa ejus eriperentur , quae apud eum cum ipso et a
Abbreviated transcription (Latin):
ic sane illa sententia ponit᷑. cuius
apłs meminit ꝓpt̃ dei grãm cõm̃dan¬
dam: ne circũcisio głaretur. gentesq in¬
curũcisas ad fidem xꝑinollet admitti
hoc enĩ qͣndo factũ ẽ: ut credenti abrahȩ
deputaretur fides adiusticiã. ñdũ fuerat

Expanded text:
c sane illa sententia ponitur, cujus Apostolus meminit propter Dei gratiam commendandam, ne circumcisio gloriaretur, gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti: hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad justitiam, nondum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
Q uide qͦmͦ ait. Ppt̾ea unxit te d̾s ds̃ tuus.
O tu ds̃: unxit te d̾s tuus. Ds ungit᷑ a deo.
Et enĩ in latino putat᷑ idẽ casus repetitus.
In g̾co aũ euidentissima distinctio ẽ: qr unũ
nom̃ ẽ qͦd opellatur: & alt̾um ab eo qui cõ¬
pellat. Unxit te ds. O tu d̾s. unxit te d̾s tu
us. Ergo quis ẽ ds̃ unctꝰ a dõ: Dicant nob̃
iudei. Scͥpture iste ꝯmunes stͣ. Unctꝰ ds a
deo. Unctũ audis: xp̃m intellige. Et̃ enĩ xͥ
onis ẽ. Nec in aliquo alibi ungebant᷑ re¬
ges & sacerdotes: nͥ in illo regno. Unctꝰ gͦ
sibile in signo ẽ: oleũ inuisibile in sacram̃¬
to ẽ: oleũ spiritale intꝰ ẽ. Unctus ẽ nob̾ d̃s:
ꝙ missus ẽ nob̃. & ipse ds̃ ut ungeret᷑ ħo
erat: s ita bomo erat. ut ds̃ eẽt. Ita d̾s erat:
ut homo esse ñ dedignaret᷑. Ds̃ gͦ homo:¬

Expanded text:
vide quomodo ait: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus. O tu Deus, unxit te Deus tuus. Deus ungitur a Deo. Etenim in latino putatur idem casus nominis repetitus: in graeco autem evidentissima distinctio est, quia unum nomen est quod compellatur, et alterum ab eo qui compellat, Unxit te, Deus. O tu Deus, unxit te Deus tu. Ergo quis est Deus unctus a Deo? Dicant nobis Judaei. Scripturae istae communes sunt. Unctus est Deus a Deo: unctum audis, Christum intellige. Etenim Chrisonis est. Nec in aliquo alibi ungebantur reges et sacerdotes, nisi iOleum enim visibile in signo est, oleum invisibile in sacramento est, oleum spirituale intus est. Unctus est nobis Deus, et missus est nobis: et ipse Deus, ut ungeretur, homo erat: sed ita homo erat, ut Deus esset; ita Deus erat, ut homo esse non dedignaretur: verus homo
Abbreviated transcription (Latin):
mnͥ ꝓbas: qr portant dm: Usq adeone ex¬
cidit tͥ: glificate & portate dm in corꝑe
ur̃o: Ergo tales celi ꝑibunt: s ñ in et̾nũ
Ribunt: ut mutent᷑. anñ hoc qͥ xxit psailut᷑
Lege scq̃ntia. Ꝙ om̃ia sicut uestim̃tũ ueteras¬
centꝰ ꝙ sic̃ oꝑtoriũ mutabis eos & mutabũ

Expanded text:
bas quia portant Deum? Usque adeone excidit tibi, «Glorificate et portate Deum in corpore vestro» ? Ergo tales coeli peribunt, sed non in aeternum; peribunt ut mutentur. An non hoc dicit Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertoriu
Abbreviated transcription (Latin):
uit t̾ram scimꝰ. oꝑa manuũ eiꝰ st̾ celi. Ne pu¬
tetis enĩ quasi aliud facẽ d̾m manu. aliud
u̾bo: qͦd facit u̾bo. hoc facit manu. Non
enĩ distinctus ẽ corꝑeis m̃bris: qui dixet
ego sũ. qui sũ. & forte u̾bũ eiꝰ: ẽ manꝰ eiꝰ. Cer¬
te manꝰ eiꝰ ẽ uirtus ẽ. Quia enĩ dictũ ẽ. fiat

Expanded text:
vit terram, scimus; opera manuum ejus sunt coeli. Ne putetis enim quasi aliud Deum facere manu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, qui dixit, «Ego sum qui sum.» Et forte verbum ejus est manus ejus. Certe manus ejus est virtus ejus. Quia enim dict
Abbreviated transcription (Latin):
anni ñ deficient. Qui st̾ anni. qui
ñ deficiunt: nͥ qui stant: Si gͦibi anni
stant. ꝙ ipsi anni qui stant unꝰ annus ẽ.
& ipse unꝰ annꝰ qui stat. unꝰ dies ẽ: qr ipse
unꝰ dies noc ortũ ħt nec occasũ: nec inchoa¬
t᷑ ab hest̾no. nec excludit᷑ ã crastino. s stat
semꝑ ille dies: ꝙ qͦd uis uocas illũ diẽ. Si uis
anm sunt: si uisdies ẽ.¬

Expanded text:
nt et deficient. Qui sunt anni qui non deficiunt, nisi qui stant? Si ergo ibi anni stant, et ipsi anni qui stant unus annus est, et ipse unus annus qui stat unus dies est; quia ipse unus dies nec ortum habet nec occasum, nec inchoatur ab hesterno, nec excluditur a crastino, sed stat semper ille dies: et quod vis vocas illum diem; si vis, anni sunt; si vis, dies e
Abbreviated transcription (Latin):
Siaũ scđm corpꝰ ꝑibunt: uͥgͦ resurrectio
carnis: Ubi exempłu m̃broꝵ. qͦd p̃cessit
in capite: Ubr: Uis audire: mutabit᷑:
ñ tale erit. quale fuit. Audi apłm dicen¬
tem. Et mortui resurgent incorrupti:
ꝙ nos ĩmutabim᷑. Qͦmͦ ĩmutabimur:
Seminat᷑ corpꝰ animale: surget corpꝰ spiri-¬
tale. Ergo seminat᷑ mortale: surget im¬
mortale. Seminat᷑ corruptibile: surget
incorruptibile. Mutationẽ itaq expecta¬
mꝰ. Ita ꝑibunt cęli: & ĩmutabunt᷑ cęli.
S forrasse scõꝵ corꝑa: ñ recte dicunt᷑ cęli.

Expanded text:
secundum corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capite? ubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale fuit. Audi Apostolum dicentem: «Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» Quomodo immutabimur? «Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale» . Ergo seminatur mortale, resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: ita peribunt coeli, et immutabuntur coeli. Sed fortasse sanctorum corpora non recte dic
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Qd times si forte iniquus eras: dudis
enĩ regẽ uiũ: qr odit iniquitatẽ ꝙ times.
Est qd facias. Qui odit iniquitarẽ: numqͥd
te: S in te ẽ iniquitas. Odit illã ds: od̾is
ꝙ tu. Et si unã rẽ ambo od̾itis: eris do ami¬
cus. si odisti qͦd odit: ita ꝙ amabis qͦd amat.

Expanded text:
itatem. Quid times? Sed forte iniquus eras: audis itatem. Quid times? Sed forte iniquus eras: audis enim regem tuum, quia odit iniquitatem, et times. Est quod facias. Quid odit? Iniquitatem: numquid te? Sed in te est iniquitas? Odit illam Deus, oderis et tu: ut unam rem ambo oderitis. Eris enim Deo amicus, si odisti quod odit. Ita et amabis quod amat.
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑalem. uirga recta ẽ uirga regni tui:
directionis uirga ẽ: dirigit homines. Cur-¬
ui erant: distorti erant. Sĩbi regnare cupi-¬
ebant: se amabant: facta sua multũ dili¬
gebant. Non uoluntatẽ suã do subdebãt:
s uoluntatẽ dĩ ad suas ocupiscentias flec¬
illi coaptari ñ potes. Dirige ad illã te: & no¬
li illã uelle curuari adte. qr ñ potest. fr̾ust᷑
conaris: illa semꝑ directa ẽ. Uis illi herere:
Corrige te: ꝙ erit uirga ipsiꝰ qui te dirigit
uirga directionis. Dilexisti iusticiã: & õdi-
sti iniquitatẽ. Accede ad istã uirgã: sit tͥ rex
xp̃c. Regat te uirga ista: ne frangat tẽ. uir-¬
ga enĩ ferrea ẽ ilła inflexibilis. Ꝙ qͥd dic¬
tũ ẽ: Reges eos in uirga ferrea: ꝙ tamꝙͣ
uas figuli confringes eos. Alios regitalioᷤᷤ
oterit. Regit spiritales: ꝯterit carnales. Er¬
go accede ad istã uirgã. Qd in ista times: Hec
ẽ rocta uirga. Dilexisti iusticiã. & odisti iniqͥ¬

Expanded text:
m. Virga directionis, virga regni tui. Directionis virga est, quae dirigit homines. Curvi erant, distorti erant: sibi regnare cupiebant, se amabant, facta sua mala diligebant; non voluntatem suam Deo subdebant, sed voluntatem Dei ad suas concupiscentias flecilli coaptari non potes: dirige ad illam te, ne illam velis curvare ad te; quia non potes, frustra conaris: illa semper directa est. Vis illi haerere? Corrigere. Erit virga ipsius qui te regit, virga directsti iniquitatem. Accede ad istam virgam, sit tibi rex Christus: regat te virga ista, ne frangat te. Virga enim ferrea est illa, inflexibilis. Et quid dictum est? Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos . Alios regit, alios conterit: regit spirituales, conterit carnales. Ego accede ad istam virgam. Quid in ea times? Haec est tota virga: Dilexisti justitiam, et odisti iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi ꝑibunt: tu aũ ꝑmanes. Aꝑte dixit hoc
ꝙ ꝑ aquã ꝯstituti di u̾bo: ꝑ quẽ qui factꝰ
ẽ mundꝰ. aqua mundatꝰ deꝑiit. Terra aũ
& cęli. qui nc̃ st̃: eod̾e u̾bo repositi st̃ igni
reseruandi. Iam gͦ dix̃ celos ꝑisse ꝑ diluui¬
ũ: ꝑisse aũ nouissimos cęlos scd̃m qnͣtita¬
tem ꝙ spacia aeris buiꝰ. Excreuit enĩ aqua.
& totam istã capacitatẽ ubi aues uolitãt
occupauit. Ac sic utiq cęli pierunt. ꝓpin¬
qui t̾ris: cȩli. scd̾m quos dicunt᷑ aues celi
Sunt aũ ꝙ celi celoꝵ: suꝑiores in firmam̃to.
S utrũ & ipsi ꝑituri sint igni. an hii soli cȩ¬
li. qui etiã diluuio ꝑiert̃: disceptatio ẽ ali¬
qnͣto scrupulosior int̾ doctos: nec facile
maxue in angustia temꝑis explicari po-¬
telligimꝰ ipsos iustos scõs d̃i: in quibꝰ ma-¬
nens d̾s intonuit p̃ceptis. coruscauit mi-¬
raculis: ymbrificauit t̾ram sapientia ue-¬
ritatis. Cȩli enĩ enarrauert̃ głiam dei.

Expanded text:
Ipsi peribunt; tu autem permanes.» Aperte dixit hoc per aquam constituti Dei verbo; per quae» «qui factus est mundus, aqua inundatus deperiit: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» . Jam ergo dixit perisse coelitatem et spatia aeris hujus. Excrevit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant, occupavit; ac sic utique coeli perierunt propinqui terris: coeli, secundum quos dicuntur aves coeli. Sunt autem et coeli coelorum superiores in firmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis; coeli enim enarraverunt gloriam Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ meas ꝙ pedes. & cet̾a quibꝰ passionẽ
suã. tanto antȩ p̃nunciauit: & qͦd futu¬
rũ erat tamꝗͣ iam factũ esset expressit:
Dictũ ẽ gͦ in ꝓpħia rerũ futurarũ. tamꝙͣ lo¬
cutione rerũ p̃t̾itarũ: unxit te ds ds tuus
oleo exultationis p̃ participib tuis: par¬
ticipes eiꝰ significans qui futuri fuerãt
ut maneret d̾s. Ungeret aũ ñ uisibili. &
corporali oleo: s spu scõ. quẽ scͥptura no¬
mine olei exultationis sigurata ut solet
locutione significat. Dixit aũ unxit. ñ dix̃
uncturꝰ ẽ: qr in p̃destinatione iã factũ fue¬

Expanded text:
pedes ; et caeterea quibus passionem suam tanto ante praenuntiavit, et quod futurum fuerat, tanquam jam factum esset expressit? Dictum est ergo in prophetia rerum futurarum, tanquam locutione rerum praeteritarum, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis: participes ejus significans, qui futuri fuerant ut maneret Deus. Ungeret autem, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis, figurata, ut solet, locutione significat. Dixit autem, Unxit; non dixit, Uncturus est: quia in praedestinatione jam factum e
Abbreviated transcription (Latin):
istũ fund̾e̾: ñ meruit bibere: ꝙ in eo qͦd fu¬
dit sanguinẽ ñ debitoris: ussus ẽ reddere
debitores. fudit sanguinẽ innocentis: ꝙ iꝰsꝰ
ẽ recedere a nocentib. Ipse quippe sangui-¬
nẽ suũ ad hoc sudit: ut peccata nr̃a deleret.
Unde gͦ ille nos tenebat: deletũ ẽ sanguine
redemptoris. Non enĩ tenebat nos: nͥ un¬
culis peccatorũ nr̃oꝵ. Ille erant cathene cap¬
tiuorũ. Uenit ille: alligauit fortẽ uinculis
passionis suȩ. Intrauit in domũ eiꝰ. id ẽ in
corda eoꝵ uͭ ipse habitabat: & uasa eiꝰ eri¬
puit. Nos sumꝰ uasa: ista impleuerat ille
a maritudine sua. Hanc amaritudinẽ etiã
piens uasa eiꝰ & sua faciens. fudit amaruu¬

Expanded text:
istum fundere, non meruit bibere. Et in eo quod fuistum fundere, non meruit bibere. Et in eo quod fudit sanguinem non debitoris, jussus est reddere debitores; fudit sanguinem innocentis, jussus est recedere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum ad hoc fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo ille nos tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos nisi vinculis peccatorum nostrorum. Istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem vinculis passionis suae: intravit in domum ejus, id est, in corda eorum ubi ipse habitabat, et vasa ejus arripuit . Nos sumus vasa. Ista impleverat ille amaritudine sua. Hanc amaritudinem etiam piens vasa ejus, et sua faciens, fudit amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ xͥ qͦmͦ nob̃ ñ donabit bona sua: qͥ
passus ẽ mala nr̃a: In t̾ris istis in isto scło
maligno ꝗͥd habundat: nͥ nasci. laborare.
nr̃e: ad tales m̃ces m̃cator ille descendit.
Ꝙ qm̃ om̃is m̃cator dat & accipit᷑ dat
Qͦd hic habundat: nasci. laborare & mori.
Et qͥd dedit: Renasci. resurgere: & in et̾¬
nũ regnare. Obone m̾cator eme nos. ͥ¬
dicã eme nos. cũ gr̃as agere debeamꝰ. qr
emisti nos : ᷤ P reciũ nostrũ eroga nobis:
instrum̃tũ nr̃m: serui tui sumꝰ⁊ creata᷑
tua sumꝰ: fecisti nos. redemisti nos. Eme
Creauit ut ẽẽnt: redemit ne semꝑ cap¬
tiui eẽnt. Incidimꝰ enĩ in pͥncipẽ huiꝰ
scl̃i. qui seduxit adam ꝙ seruũ fecit s
cepit nos tamꝙͣ uernaculos possidere. d uenie
redemptor: ꝙ uictus ẽ deceptor. Et qͥd fecit re-¬
demptor nr̃: Captiuatori nr̃o ad p̃ciũ nr̃ i te-¬
tendit muscipulã crucẽ suã: posuit ĩbi quasi
escam sangumẽ suũ. Iile aũ potuit sanguinẽ

Expanded text:
ti. Quomodo nobis non dabit bona sua, qui passus est mala nostra? In terris istis, in isto saeculo maligno quid abundat, nisi nasci, laborare nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et accipit, dat Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone mdicam, eme nos, cum gratias agere debeamus, quia emisti nos? Pretium nostrum erogas nobis, instrumentum nostrum. Servi tui sumus, creatura tua sumus: fecisti nos, redemisti nos. Emercreavit, ut essent; redemit, ne semper captivi essent. Incidimus enim in principem hujus saeculi, qui seduxit Adam et servum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possidere. Sed venit Redemptor, et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor noster captivatori nostro? Ad pretium nostrum tetendit muscipulam crucem suam: posuit ibi quasi escam sanguinem suum. Ille autem potuit sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs qui indelligit: luce quadã non
corporali. ñ carnali. ñ ext̾iore. s in¬
quã non ħnt qui ñ intelligunt. Unde iã
eos quidesiderant fontẽ uitȩ ⁊ inde aliqͥd
carpunt. alloquit᷑ apł̃s obsecrans & dicit.
Ut iam ñ ambuletis sicut ⁊ gentes am¬
bulant inuanitate m̃tis suȩ. obscura-
ti in intelligentia: idest quia ñ intelli¬
gunt. obscurant᷑. Ergo qui intelligunt:

Expanded text:
is qui intelligit, luce quadam non corporali, non carnali, non exteriore, sed inquam non habent qui non intelligunt. Unde jam eos qui desiderant hunc fontem vitae, et inde aliquid carpunt, alloquitur Apostolus obsecrans, et dicit: Ut jam non ambuletis sicut et Gentes ambulant in vanitate mentis suae, obsti sunt intelligentia, id est, quia non intelligunt, obscurantur; ergo qui intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
destinatio est: quȩ sine p̃scientia ẽẽ ñ potest.
Potest aũ ẽẽ sine p̃destinatione. p̃scientia. Pre¬
destinatione quippe ds ea p̃sciuit: quȩ fue¬
rat ipse facturus. Unde dictum ẽ: fecit quȩ
catoꝵ. unde dictum ẽ tradidit illos ds̃ in re¬
ꝓbam mentẽ. ut faciant quȩ ñ conueniunt
ñ ibi peccatũ dei ẽ. s iudiciũ. Quo curra p̃¬
destinatio dei quȩ in bono ẽ: gratiȩ est ut
dixi p̃paratio. Gratia uͦ est: ipsius p̃desti¬
nationis effectus

Expanded text:
potest autem esse sine praedestinatione praescientia. Praedestinatione quippe Deus ea praescivit quae fuerat ipse facturus. Unde dictum est: fecit quaecatorum — unde dictum est: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conueniunt - non ibi peccatum dei est, sed iudicium. quocirca praedestinatio dei, quae in bono est, gratiae est, ut dixi, praeparatio, gratia uero est ipsius praedestinationis effectus
Abbreviated transcription (Latin):
i filiũ ꝑ hoc ipsũ qͦd d̾s ẽ mutabiłe dicẽs:
qnͣdo quid̃e soli pat̾ putasti eẽ tribuend̃u.
qͦd scͥptũ eẽ dixisti ego sũ qui sũ & ñ sum
qnͣdo uisibilit̾ apparuit. uł ille qͦd ꝯstat
natus ex femina: uł iste in specie colube
aut in igneis linguis se humanis aspec¬

Expanded text:
iceres: quandoquidem soli Patri putasti esse tribuendum quod scriptum esse dixisti, Ego sum qui sum, et non sum quando visibiliter apparuit, vel ille quod constat natus ex femina, vel iste in specie columbae aut igneis linguis se humanis aspec
Abbreviated transcription (Latin):
que ẽ ad hebreos scã scͥptura testat᷑. Qs li ñ in¬
telligat uͥ dr celi mutabunt᷑ tu aũ id̾e ipse
es. nichil dici aliud̃: nͥ tu ñ mutaris: de ꝑ
hoc etiã dei filio ꝯuenit dice̾. ggo sũ qui sũ ⁊
hominẽ. ut in hominẽ uerteret᷑. Hanc tan¬
tam blasphemiã ñ em̃dãbis. nͥ credideris
in assumptione hominis accessisse filio qͦd
ñ erat: ñ aũ discessisse uł defecisse qͦd erat.

Expanded text:
quae est ad Hebraeos sancta Scriptura testatur . Quis vero non intelligat, ubi dicitur, Coeli mutabuntur; tu autem idem ipse es; nihil dici aliud, nisi, Tu non mutaris? Ac per hoc etiam Deo Filio convenit dicere, Ego sum qui sum, et hominem ut in hominem verteretur. Hanc tantam blasphemiam non emendabis, nisi credideris in assumptione hominis accessisse Filio quod non erat, et non decessisse vel defecisse 235 quod erat.
Abbreviated transcription (Latin):
& tu dicis. Forte exceptꝰ eris. Si exceptꝰ a passio-¬
ne flagelloꝵ: exceptus a numero filiorũ.
substantia natꝰ. equalis pat̾ in forma dĩ. ubũ
ꝑ qͥd facta st̃ om̃ia. ñ babebat uͥflagellarit᷑:
ad hoc carne indutꝰ ẽ. ut sine flagello ñ esset.
Qͥ gͦ flagellat unicũ sine peccato: relinquit cũ
esse apłs dic̃. Ad optionẽ filioꝵ accepimꝰ. ut es¬
semꝰ unico coheredes: cẽmꝰ etiã hereditas esꝰ. Po¬
stula a me ꝙ dabo tͥgentes hereditatẽ tuã.

Expanded text:
 tu dicis, Forte exceptus eris? Si exceptus a passione flagellorum, exceptus a numero filiorum. substantia natus, aequalis Patri in forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia, non habebat unde flagellaretur. Ad hoc carne indutus est, ut sine flagello non esset. Qui ergo flagellat unicum sine peccato, relinquit cum esse Apostolus dicit: Adoptionem filiorum accepimus, ut essemus unico cohaeredes, essemus etiam haereditas ejus . Pos
Abbreviated transcription (Latin):
inquit paruulꝰ in medio ur̃m: tãꝙͣ
si nutͥx foueat filios suos. Uidemꝰ enĩ & nu¬
tͥres ꝙ matres descendere ad paruulos: & si
norunt latina u̾ba dice. decur tant illa.
& qͣssant qͦda mͦ linguã suã ut possint de
lingua diserta fieri blandim̃ta puerilia:
qr si sic dicant: ñ audit infans nͨ ꝑficit in¬
fans. Et disertꝰ aliqͥs p.t̾. si sit tantꝰ oraior
ut lingua illiꝰ fcra. ci epent. y tͥbunalia cõ¬
cutiant᷑: si habeat paruułl filiũ. cũ ad do¬
mũ redierit seponit forc.is .⁊.⁊ eloqñtiam
qͦ ascenderat: & lingua pucrili descsdit ad

Expanded text:
inquit, in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Videmus enim et nutrices et matres descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
caput om̃is pͥncipatus ꝙ potestatis sit: adiũ¬
git᷑ ista eccłia. que nc̃ ꝑegͥna ẽ illi cȩlesti ȩccłie.
uͥ angelos ciues habemꝰ. qr equales nos fu¬
turos pꝰ resurrectionẽ corpoꝵ impudenter
nob̃ arrogaremꝰ᷑: nͥ u̾itas ꝓmisisset dicens.
er̃t eqͣles angłis: ꝙ sit una eccłia ciuitas re¬
gis magni.

Expanded text:
sit , adjungitur ista Ecclesia, quae nunc peregrina est, illi coelesti Ecclesiae, ubi Angelos cives habemus; cui aequales nos futuros post resurrectionem corporum impudenter nobis arrogaremus, nisi Veritas promisisset, dicens: Erunt aequales Angelis Dei ; et fit una Ecclesia, civitas Regis magn
Abbreviated transcription (Latin):
capite suo. sponsa cũ sponso suo: Quasi singła¬
rit̾ loquit᷑ apud ysaiam: certe unꝰ id̃eq loquit᷑
& uidete quidait. Uelud sponso alligauit
mͥ mitram: & uelud sponsam indtut me
ornam̃to. Ut sponsus ꝙ sponsa: eund̾̃e dicit
sponsũ scd̃m caput: sponsã scd̃m corpꝰ. Duo
bra xͥ & corpꝰ sumꝰ om̃s simul:. ñ qui hoc loco
tantũ sumꝰ. s & ꝑ uniu̾sam t̾ram: nec qui tan¬
tũ hoc temꝑe. S quid dicam: Exabel iusto
usq in finẽ scł̃i. qͣmdu generant ꝙ gn̾ant᷑
homines: qͥs qͥs iustoꝵ ꝑ hanc uitã tnͣsitũ fa-¬

Expanded text:
capite suo? Sponsa cum sponso suo quasi singulariter loquitur apud Isaiam: certe unus idemque loquitur; et videte quid ait: Velut sponso alligavit mihi mitram, et velut sponsam induit me ornamento . Ut sponsus et sponsa: eumdem dicit sponsum secundum caput, sponsam secundum corpus. Duo sti et corpus sumus omnes simul; non qui hoc loco tantum sumus, sed et per universam terram; nec qui tantum hoc tempore, sed quid dicam? Ex Abel justo usque in finem saeculi quamdiu generant et generantur homines, quisquis justorum per hanc vitam transitu
Abbreviated transcription (Latin):
minationẽ. Nam iosephꝰ qui uidaicam
scͥpsit hystoriã: talia mala dic̃ illi ppło
tẽ accidisse: ut uix credibilia iidean¬
t᷑. Unde ñ ĩm̾ito dictũ ẽ: talem tribu¬
lationẽ ñ fusse a creaturȩ untio. nec fu
forsitan erit: intelligend̾u ẽ de illo ppło
dictũ. qͦd ei talis ampliꝰ futura ñ erit. Si
enĩ antixp̃m illi pͥmitꝰ & p̃cipue recep¬
turi st̃: facturꝰ ẽ tẽ ioem ppłs tͥbulatio¬

Expanded text:
bscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuforsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
te lege m̃broꝵ legi m̃tis sue. s amicali qͣd̾a
beniuolentia: qua plerũꝙ fit. ut offenda-¬
tͣd̾s. ne homo ex amico fiat inimicꝰ. qͦd eũ
facẽ ñ debuisse. diuine sententie iustꝰ exitꝰ
indicauit. Ergo alio mͦ quodã etiã ipse de¬
ceptus ẽ: s dolo illo serpentino quo muli¬
er seducta ẽ. nullo mͦ illũ arbit᷑r potuisse
apł̃s: qua id qͦd suadebat᷑ eũ falsũ eẽt. uerũ
putatũ ẽ: id ẽ qd sõo ds lignũ illud tang̾e ꝓ hi¬
buerit. qd sciebat eos si tetigissent uelud deos
futuros: tamꝗͣ eis diuinitatẽ inuideret. qͥ eos
homines fecerat. S etiã si uirũ ꝓpt̃ aliꝗͣ m̃¬
tis elationẽ que dm ȩt̃noꝵ scrutatorẽ latere

Expanded text:
te lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam te lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae sententiae iustus exitus indicauit. Ergo alio modo quodam etiam ipse deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse apostolus, qua id quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id est quod deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis elationem, quae deum internorum scrutatorem la
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Nam & ipsũ dicit p̃uaricatorẽ uͥ ait. in
similitudinẽ p̃uaricationisade qui ẽ forma
futuri: seductũ tñ negat. Nam & int̾rogatꝰ
ñ ait. mulier quã dedisti mͥ seduxit me. &
manducaui: s ipsa inquit m̃ dedit de ligno
ꝙ manducaui. Illa uͦ: serpens in qͥt seduxit
me. Ita salomon uir tante sapientie: ñ qͥd¬
nã credend̾u ẽ. qͦd in simulachroꝵ cultu cre¬
didit eẽ aliqͥd utilitatis. S mulierũ amori
ad hoc malũ trahenti resistere ñ ualuit:
faciens qͦd sciebat ñ eẽ faciend̾u: ne suas qͥbꝰ
deꝑibat atq defluebat. mortiferas t̾staret
bito seducta mulier manducauit. eiq de¬
dit ut simul ederent: noluit eã ꝯt̾stare.
quã credebat posse sine suo solatio ꝯtabes¬
cere. si ab eiꝰ alienaret᷑ animo. & om̃ino
illa int̾ire discordia: ñ quid̾e carnis uictꝰ
ꝯcupiscentia. quã ñd̾u senserat in resisten¬

Expanded text:
retur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem, ubi ait: In retur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem, ubi ait: In similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri; seductum tamen negat: nam et interrogatus non ait: mulier, quam dedisti mecum, seduxit me, et manducaui, sed, ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, et manducaui; illa uero, serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortiferas delicias bito seducta mulier manducauit eique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia, non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resisten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuisse ne fructu ligni illius uescerent᷑.
qr sciebat eos si fecissent futuros ut dͥeos
ꝓpt̾ dinoscentiã boni & mali: tamꝙꝗͣ hoc
tantũ boni creature suȩ creator inuiderio:
Hoc mirũ si homo spiritali m̃te p̃ditꝰ. cre-¬
dere potuisset. Anqr hoc credere ipse ñ pos-¬
set. ꝓpt̾ea mulier addita ẽ. quȩ parui intel¬
lectus eẽt: & ad huc fortassẽ scd̾m sensũ car¬
ñ debet uelare caput cũ sit imago & głia
di mulier a ũ głia uiri ẽ: ñ ꝗͣd mens femi¬
nȩ candẽ imaginẽ caꝑe ñ possitꝰ: cũ in illa gr̃a
nos dicat nec mascułu eẽ nec feminã: s qͦd for¬
tassis illa boc nond̃u ꝑceꝑat. qͦd fit in agniti¬
one di: ꝙ uiro regente ac dispensante paula-¬
tim fuerat ꝑceptura. Aeq enĩ frustra & illud
apls ait. Adam enĩ pͥmus formatꝰ ẽ. deinde eua:
& adam ñ ẽ seductꝰ. mulieraũ seducta in p̃ua¬
ricatione facta ẽnd ẽ ut ꝑ illã &̃ uir p̃uarica

Expanded text:
ibuisse, ne fructu ligni illius uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos propter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantum bonum creaturae suae creator inuiderit . hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset. an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, quae parui intellectus esset et adhuc fortasse secundum sensum carnon debet velare caput suum, cum sit imago et gloria Dei, mulier autem gloria viri est: non quod mens feminae eamdem imaginem capere non possit, cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam, sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione Dei, et viro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura. Neque enim frustra et illud Apostolus ait: Adam enim primus formatus est, deinde Eva: et Adam non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione facta e
Abbreviated transcription (Latin):
decet cred̾e mulierẽ . nͥ ut iuir ei d̾naret᷑. ꝙ ad
eũ ipsa seruiendo ꝯũteret᷑: s recte acciꝑi pot̾
hanc seruitutẽ significatã. que cuiꝰdã ꝯditi¬
ons ẽ potiꝰ ꝙͣ dilectioniss ut etiã ipsa talisser¬
uitꝰ qua homines hominib pꝰea serui ẽẽ ce¬
ꝑunt de pena pecrati repperiat᷑ exorta. Dit̃

Expanded text:
decet credere mulierem, nisi ut uir ei dominaretur et ad eum ipsa seruiendo conuerteretur. sed recte accipi potest hanc seruitutem significatam, quae cuiusdam condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis seruitus, qua homines hominibus postea serui esse coeperunt, de poena peccati reperiatur exorta. dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uult ds saluos fieri. cũ tam multos nolit
saluos ficriz id̾o dictũ ẽ. qr om̃s salui qui
Ifiunt. nͥ ipso uolente ñ fiunt.

Expanded text:
uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Inimicus erat: erit sub pedibꝰ tuis: autad¬
optatus. aut uictus. Quere gͦ quẽ locũ ba¬
beas sũb pedibꝰ dñi tui. Nam neceẽ ẽ: ut ha-¬
beas aut gr̃e. aut pęnȩ. Sedet gͦ ad dext̾am
dĩ: donec ponant᷑ inimici eiꝰ sub pedibꝰ eiꝰ.
Hoc fit hoc agit᷑: & si paulatim ꝑagit᷑ inde

Expanded text:
inimicus eras; eris sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantur inimici ejus sub pedibus ejus. Hoc fit, hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
iua uͦ & ipsi mali angli ñ a deo sunt
conditi. s peccando facti sunt malbꝰ sic
petrus in epła sua dicit. Si enim ds̃ peccanti
inferi trudens tradidit iniudicio punien¬
dos seruari. Hic petrus ostendit ad huc eis
ultimi iudicii penam deberi: de qua dñs
dicit. Ite in ignem ȩternum. qui paratꝰ ẽ dia¬
bolo & angłis eius: quanuis penalit̃ hunc
inferum. idest inferiorẽ caliginosũ aerẽ sus¬

Expanded text:
ia uero et ipsi mali angeli non a deo mali sunt conditi, sed peccando facti sunt mali, sic Petrus in epistula sua dicit: si enim deus angelis inferi trudens tradidit in iudicio puniendos seruari. hinc Petrus ostendit adhuc eis ultimi iudicii poenam deberi, de qua dominus dicit : ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. quamuis iam poenaliter hunc inferum, hoc est inferiorem caliginosum aerem
Abbreviated transcription (Latin):
gine nubila conglobant᷑. & uͥ aues uolitatt.
nam & cȩlũ nubilum dr̃. & uolatilia cęli ap¬
pellantur: scd̾m hoc apł̃s paulus eosdem
iniquos anglõs. contraquos nob̃ inuidos
pie uiuendo pugnamus. sp̃alia nequitiȩ
incelestib nominat: quod ne de illis suꝑi¬
orib cȩlis intelligat᷑: aꝑte alibi dicit. Scd̾m
pͥncipem potestatis aeris huius: qui nunc
oꝑatur in filiis diffidentiȩ. State gͦ succin

Expanded text:
obantur, et ubi aues uolitant — nam et caelum nubilum dicitur et uolatilia caeli appellantur — secundum hoc apostolus Paulus eosdem iniquos angelos, contra quos nobis inuidos pie uiuendo pugnamus, "spiritalia nequitiae in caelestibus" nominat. quod ne de illis superioribus caelis intellegatur, aperte alibi dicit: secundum principem potestatis aeris huius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae.  Item quia
Abbreviated transcription (Latin):
illud tempus quo ingressus est isrł in egyp¬
tum. Toto quippe isto tp̃r ꝑegͥnatist̃ patres
in t̾ra chanaan. & deinde sem̃ isrł in egyp¬
to: ac sic completi sunt quadringenti tri¬
ginta anni. a ꝓmissioneusq ad exitũ isrł
ex egipto. quando facta ẽ lex in monte syna:
quȩ non infirmat testam̃tũ. ad euacuandas
pmissiones. Septua gesimo gͦ & qͥnto anno
missione usq natum ⁊ saac His add intur
om̃s anni uite ysaae. id est centum octogin¬
ta: fuint ducenti qͥnq Tunc erat iacob an¬
noꝵr centũ uiginti. Natisunt enĩ sexage¬
nario patri gemini ipse & esau. Post decẽ
uem. fiunt ꝓinde anni aꝓmissione. usq ad
ingressum iacob in egyptum. ducentiquin¬
decim. Ioseph aũ abillo tricesimo & nono
ãno etatis sue inquo eum pater in egypto
inuenit. uixit annos septuaginta unum.
quia om̃s etatis eius anni centum & decem
fuerunt. Cum itaq ad ducentos .xuͣ. annos

Expanded text:
illud tempus, quo ingressus est Israhel in Aegypillud tempus, quo ingressus est Israhel in Aegyptum. toto quippe isto tempore peregrinati sunt patres in terra Chanaan et deinde semen Israhel in Aegypto. ac sic conpleti sunt quadringenti triginta anni a promissione usque ad exitum Israhel ex Aegypto, quando facta est lex in monte Sina. quae non infirmat testamentum ad euacuandas promissiones. Septuagesimo ergo et quinto anno missione usque ad natum Isaac. His adduntur omnes anni vitae Isaac, id est centum octoginta , fiunt ducenti quinque: tunc erat Jacob annorum centum viginti; nati sunt enim sexagenario patre gemini, ipse et Esau : post decemvem. Fiunt proinde anni a promissione usque ad ingressum Jacob in Aegyptum, ducenti quindecim. Joseph autem ab illo trigesimo et nono anno aetatis suae, in quo eum pater in Aegypto invenit, vixit septuaginta et unum annos; quia omnes aetatis ejus anni centum decem fuerunt . Cum itaque ad ducentos quindecim annos
Abbreviated transcription (Latin):
daret. & commendaret fidem. in ea ꝓ¬
missione qua xꝑmuult intelligi ꝓpħatum
idest qua ꝓmisit ds abrahe quod benedicent᷑
inte om̃s trib t̃rȩ: hoc aũ dico inquit testa¬
mentum confirmatũ a deo quȩ post qua¬
dringentos & triginta annos facta ẽ lex: ñ
infirmat ad euacuandas ꝓmissiones. Ex illa¬
promissione qua uocatus ẽ abraham &
credidit deo post quadringentos & triginta
annos factam legem dicit apłs: ñ ex tẽpore qͦ
iacob intrauit in egyptũ. Deinde etiam ipsa
scͥptura exodi satis hoc sigc̃at. Non enĩ dixit¬
incolatus filioꝵ isrł. quẽ incoluerunt intra¬
egypti anni quadringenti triginta: s aꝑte
dixit quẽ incoluerunt in terra egypti & in¬
terra chanaan ipsi & patres eoꝵ. Ac ꝑ hoc ma¬
nifestum ẽ computandũ ẽẽ tẽpus etiã patͥarc haꝵ
abrahe ysaac. & iacob. ex quo ꝑegͥnari cepit
abraham interra cͥanaan: idest ex illa ꝓmis¬
sione inqua eiusfidem laudat apłs. usq ãd

Expanded text:
daret et commendaret fidem, in ea promissione qua Christum uult intellegi prophetatum, id est qua promisit deus Abrahae quod benedicentur t Christus. hoc autem dico, inquit, testamentum confirmatum a deo quae post quadrigentos et triginta annos facta est lex non infirmat ad euacuandam promissionem. siergo promissione, qua uocatus est Abraham et credidit deo, post quadringentos et triginta annos factam legem dicit apostolus. non ex tempore quo Iacob intrauit in Aegyptum. deinde etiam ipsa scincolatus filiorum Israel quem incoluerunt in terra Aegypti, anni quadringenti triginta, sed aperte dixit: quam incoluerunt in terra Aegypti Chanaan, ipsi et patres eorum. Ac per hoc manifestum est conputandum esse tempus etiam patriarcharum Abrahae, Isaac et Iacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est ex illa promissione, in qua eius fidem laudat apostolus, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ magis reos: Quare: Quia legis au¬
ditores. & ñ factores: ac ꝑhoc peccatores
preuaricatores. Mortuus ẽ puer hospite
hominis dei: & missus ẽ baculus ꝑ seruũ
& positus ẽ suꝑ faciem ipsius. & ñ reuixit
Quid facit lex sine grã : Apłs iam uidens:
iam cȩco illuminato quid dicit: Si enim
data ẽẽt lex quȩ posset uiuificare: omĩno
ex lege eẽt iusticia. Intendite. respondea¬
mus & dicamus. Quid ẽ quod dixit: Si
data eẽt lex quȩ posset uiuificare. omĩno
ex lege ess et iusticia. Si ñ poterat uiui¬
ficare: ut quid data ẽ : Secutꝰ adiunxit.
S conclusit omnia scͥptura sub peccato.
ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i daret᷑ credenti¬
b. ꝓmissio illuminationis. ꝓmissio di¬
lectionis. ex fide iħu xꝑi ut daret᷑ creden¬
tib: scriptura illa. idest lex conclusit oĩa
sub peccato. Quid ẽ conclusit oĩa sub
peccato: fecit dilectorẽ etiã p̃uari catorẽ.
nam sanare ñ potuit peccatorẽ. Conelusit

Expanded text:
 magis reos? Quare? Quia Legis auditores et non factores, ac per hoc peccatores, praevaricatores. Mortuus est puer hospitae hominis Dei, et missus est baculus per servum, et positus est super faciem ipsius, et non revixit. Quid facit Lex sine gratia? Apostolus jam videns, jam ex caeco illuminatus, quid dicit? Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Intendite: respondeamus, et dicamus: quid est quod dixit? Si data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Si non poterat vivificare, ut quid data est? Secutus adjunxit: Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Promissio illuminationis, promissio dilectionis ex fide Jesu Christi, ut daretur credentibus, Scriptura illa, id est, Lex, conclusit omnia sub peccato. Quid est, conclusit omnia supeccato? Fecit delictorem etiam praevaricatorem. Nam sanare non potuit peccatorem. Conclusit
Abbreviated transcription (Latin):
exordio gen̾is humani de lat̾e uiri
dormientis. detracta costa femina fieret.
tebat. Sopor quippe ille uiri mors erat xͥ:
cuiꝰ exanimis in cruce pendentis latus lan¬
cea ꝑforatũ ẽ. atq inde sanguis ⁊ aqua de¬
fluxit: quȩ sacram̃ta ẽẽ nouimus. quib e¬
dificat᷑ eccła. Nã hoc &ẽ u̾bo scͥptura usa ẽ ubi
ñ legitur formauit aut finxit: s edifica¬
uit eã in mulierẽ. Ulnde ⁊ apls ȩdificatio

Expanded text:
exordio generis humani de latere uiri dormientis costa detracta femina fieret, tebat. sopor quippe ille uiri mors erat Christi, cuius exanimis in cruce pendentis latus lancea perforatum est, atque inde sanguis et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificatur ecclesia. nam hoc etiam uerbo scriptura usa est, ubi non legitur "formauit" aut finxit, sed: aedificauit eam in mulierem; unde aposto
Abbreviated transcription (Latin):
dam quidẽ dedit ds̃ in ȩccłia apłos.
quosdam aũ ꝓpb̃as. hoc intelligo qͦd ipse
scͥpsisti: ꝓpħas eos dictos isto loco ex quib
agabus erat: non illos qui uenturũ in car¬
ne dñm ꝓpħarunt. Euangłistas uͦ inueni¬
mus. quos apłos fuisse ñ legimꝰ: sic̃ fuert̃
marcus ⁊ lucas. Pastores aũ ⁊ doctores qͦs
maxime ut discernerẽ uolusti: eosdẽ puto
ẽẽ. sicut ⁊ tͥ uisum ẽ: ut ñ alios pastores.
alios doctores intelligamus: s idõ cum p̃¬
dixisset pastores. adiunxit ⁊ doctores: ut
intelligerent pastores. ad officiũ suũ ꝑti¬
nere doctrinam. Ideo enĩ ñ ait quosdam
aũ pastores. qͦs dam uͦ doctores: s cũ suꝑio¬
ra illo locutionis gene̾ distingueret dicen¬

Expanded text:
dam quidem dedit deus in ecclesia apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intellego quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos ex isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos qui uenturum in carne dominum prophetarunt. euangelistas uero inuenimus quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas; pastores autem et doctores, quos maxime ut discerneremus uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores, alios doctores intellegamus, sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: "quosdam autem pastores, quosdam uero doctores", sed, cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliud qͣm ea que retro st̃ obliuisci:
& in ea que ante st̃ extendi. scđ̾m intentio¬
nẽ. Tutissima ẽ enĩ querentis intentio. do¬
nec app̾hendat᷑ illud qͦ tendimꝰ. & qua exten¬
dim᷑. S ea recta intentio ẽ: que ꝓficiscit᷑ ã
fide. Certa enĩ fides ut cumq inchoat cog¬
nitionẽ. Cognitio uͭ certa ñ ꝑficit᷑. nͥ pꝰ bãc̃
uitã: cũ uiderimꝰ facie ad faciẽ. Hoc gͦ sapia

Expanded text:
retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumque inchoat cognitionem: cognitio vero certa non perficietur, nisi post vitam, cum videbimus facie ad faciem . Hoc ergo s
Abbreviated transcription (Latin):
qua plenitudine caritatis p̃ceptũ illud im¬
plebit᷑. diliges d̾nm d̾m tuũ ex toto corde
tuo. & extota anima tua. & ex tota m̃te
tua. Nam cũ ẽ adhuc aliqͥd carnalis ꝯcu¬
piscentie. qͦd uł ꝯtinendo frenet᷑: ñ om̃i¬
m̃ ex tota anima diligit᷑ d̃s. Non enĩ caro
sine anima ꝯcupiscit. ꝗͣuis caro ꝯcupiscere di¬
cat᷑. qi carnalit̾ anima ꝯcupiscit. Ic̃ erit iustꝰ
sine ullo om̃ino peccato: qr nulla lexerit in¬
m̃bris eiꝰ. repugnans legi m̃tis eiꝰ s prorsus
toto corde. tota m̃te. tota anima diliget d̾mͥ
tur homini ista ꝑfectio: qͣmuis eã in hac
uita nemahat. Non enĩ recte currit᷑: si qͦ cur¬
rendũ ẽ nesciat᷑. Q mͦ aũ sciret᷑: si nulliꝰ p̃cep

Expanded text:
ceptum illud implebitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod vel continendo frenetur, non omnimodo ex tota anima diligitur Deus: non enim caro sine anima concupiscit, quamvis caro ccatur, quia carnaliter anima concupiscit. Tunc enim erit justus sine ullo omnino peccato, qmembris repugnans legi mentis. Tunc prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget Deum, tur homini ista perfectio, quamvis eam in hac vita nemo habeat? Non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ tamꝙͣ inuenturi: ꝙ sic inueniamꝰ tamqͦ
q̃situri. Cũ enĩ ꝯsũmau̾it homo: tẽ inci¬
ꝑit. De credendis nulla insidelitate dubi¬
temꝰ: de intelligendis nulla temeritate
affirmemꝰ. In illis auctoritas tenenda ẽ.
in hiis u̾itas exquirenda. Exł. sent̾.
iusticia ẽ. Que licet ñ ĩmerito in aliqͥb
iustis ꝓ huiꝰ uite capacitate ꝑfecta dicat᷑¬
parua ẽ ad illã magnã quã cepit eqͣlitas
angłoꝵ. Quã qͥ ñdu habebat: & ꝓpt̃ illa
que iã inerat. ꝑfectũ. & ꝓpt̾ istam que ad¬
huc deerat. imꝑfectũ se ẽẽ dicebat. d plane
minor ista iusticia facit m̃itũ: maior illa
p̃miũ. Unde qui istã ñ sequit᷑: illã ñ as¬
sequitur.
qd nondũ ꝑfecti sumꝰ: ut illuc ꝑficiam᷑. qͦ
te sit. s ex toto: qr fidei ꝙ spei ia res ipsa. ñ¬

Expanded text:
am inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo justitia est, quae licet non immerito in aliquibus justis pro hujus vitae capacitate perfecta dicatam capit aequalitas angelorum. quam qui nondum habebat, et propter illam quae iam inerat perfectum et propter istam quae adhuc deerat inperfectum se esse dicebat. sed plane minor ista iustitia facit meritum, maior illa fit praemium. unde qui istam non sequitur, illam non adsequitur.quod nondum perfecti sumus ut illic perficiamur, quo te sit, sed ex toto, quia fidei et spei res ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ne uł male utentes iustissime iudicent᷑. Qd ẽ
sit infideles quidẽ cont᷑ uoluntatẽ di facium
cũ eiꝰ eugłio ñ credunt: nec idõ tñ eã uincunt
uerũ se ipsoᷤ fraudant magno & sũmo bono.
malisq penalib implicant: ex ꝑturi in suꝑ¬
pliciis potestatẽ eiꝰ cuiꝰ in donis miscb̃iam
ꝯtempserunt. Ita uoluntas di. semꝑ in uic¬
ta ẽ. Uincere. tͣ aũ si ñ inueniret qͥd de cõ¬
temptorib facet: aut ullo mͦ possent euad̾e
qͦd de talib ille ꝯstituit. Qͥ enĩ dicit ũbigr̃a
uolo ut homines serui mei opent᷑ in uinea.
ꝙ post laborẽ requiescentes epulent᷑: ita
ut quisqͥs eoꝵ boc noluerit facẽ. in pistri¬
no semꝑ molat: uidet᷑ quidẽ quicũq ꝯtẽꝑ¬
serit contͣ uoluntatẽ dni sui facẽ. s tẽ eam
uincet. si & pistrinũ ꝯtempnens effugerit:
qd nullo mͦ fieri potest subdĩ potestate.

Expanded text:
ne uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effugerit, quod nullo modo fieri potest sub dei potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de magna misodia tua multe st̃
miserationes tuȩ. Attendis ꝯtẽptores ut
corrigas : attendis nescientes ut doceas: at¬
tendis ꝯfitentes ut ignoscas. fecit hoc qͥda¬
nesciens: ꝙ qͥd ait : fecerat aliqͣ: & multa ma¬
la fecerat. Miscd̾iam inquit ꝯsecutꝰ sũ: qi igno¬
rans feci in incredulitate. Ista dd̾ ñ posset di¬
ignorabat qnͣtũ mali ẽẽt ꝯtrectatio ꝯtugis
alienȩ: aut qntũ mali eẽt int̾fectio mariti nes¬
cientis: & nec saltẽ irascentis. Consequnt᷑ gͦ

Expanded text:
 de magna misericordia tua, multae sunt miserationes tuae. Attendis contemptores ut corrigas, attendis nescientes ut doceas, attendis confitentes ut ignoscas. Fecit hoc nesciens? Quidam fecerat aliqua, et multa mala fecerat; Misericordiam, inquit, consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Iste David non posset diignorabat quantum mali esset contrectatio conjugis alienae, et quantum malum esset interfectio mariti nescientis, et nec saltem irascentis. Consequuntur e
Abbreviated transcription (Latin):
N precedenti lectione sc̃i ȩugłii qũa se¬
quitur ista quȩ mͦ recitata ẽ. dñs iħc dix¬
erat se & patr̃e ad dilectores suos ẽẽ uen¬
turos: & apd̃ eos mansionẽ ẽẽ facturos.
Iam uͦ suꝑius dixerat de sꝑu scõ. uos au¬
tẽ cognoscetis eum. quia apud uos ma¬
nebit & in uobis erit: unde intelleximꝰ
in sc̃ĩs tanqm in templo suo. simul ma¬
nere trinitatem dm̃: nunc autẽ dicit.
hȩc locutus sum uob̃ apud uos manenͭ.
Illa itaq mansio alia ẽ qm ꝓmisit fu¬
turam: hȩc uͦ alia. qmͣ presentẽ ẽẽ testa¬
tur. Illa sp̃italis ẽ atq intͥnsecus m̃tib
redditur: hȩc corporalis forinsecus ocłis
atq auribus exhibetur. Ila in ȩt̃num
beatificat liberatos: hec in tempore iu¬
sitat lib̾andos. Scd̾m illam dns a suis
dilectorib ñ recedit : scđ̾m hanc it &
recedit. Hȩc inquit locutus sũ uob
apud uos manens: utiq p̃sentia corpo¬
rali qua cum illis uisibilis loquebat᷑.
Paraclitus autẽ inquit sꝑc sc̃s que mit

Expanded text:
n praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit; secundum hanc it et recedit. Haec, inquit, locutus sum vobis, apud vos manens: utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. 2. Paracletus autem, inquit, Spirit