comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lunaciones ¶Dicitur autẽ
camiꝰ ab an quod est c̾tum eo¬
ꝙ in se reuoluitur. U̾m ⁊ an¬
tiquiores añ usimu lrarum
auñ figurabant sub sp̃e ẜ
pentis cuus cauda in renolu¬
cbatur. ¶Eta ergo liũaria po¬
suit deus ut luce aut in fir¬
mam̃to celi ⁊ illuie̾nt t̾cã
s non semp⁊ diuidatur lu¬
cem ci tenebris. Ꝙ a luna

Expanded text:
lunationes. Dicitur etiam annus ab ana, quod est circum, quia in se revolvitur. Unde, et antiquiores, ante usum litterarum, annum figurabant sub specie serpentis, cujus cauda in os ejus revolvebatur. Facta ergo luminaria posuit Deus, ut luceant in firmamento coeli, et illuminent terram, sed non semper, et dividant lucem ac tenebras. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
macooburm. ẜ se quia sol
dicitur accies maior tota
it illuminare uoctem. ne
nor sũ lumine muns esset
uidecora. ⁊ ut opantes ĩ noc¬
in deẜtis. que lucem solis
ferre non possuat ⁊ fere
nocte pascunt᷑ nec suꝑau¬
it sol l mibes lucida uicẽ
eius aget quia illa tenuẽ
⁊ in sufficic̃tem lucem bẽ¬
bat ⁊ forte non insi fũora
illuminabat. sicut noc stci¬
est corpus solare nec tã¬
tum ad recorem ⁊ nsũ
luminis uoluit eameẽ
qr magna diligenͣ signauit
ul consideraint ca antiqui¬
tas. tam̃ qr ad luc signãt

Expanded text:
cundum se, quia sol dicitur octies major terrait illuminare noctem, ne nox sine lumine nimis esset indecora, ut operantes in nocculae, quae lucem solis ferre non possunt, et fere nocte pascuntur. Nec superfluit sol, licet nubes lucida vicem ejus ageret , quia illa tenuem et insufficientem lucem habebat, et forte non nisi superiora illuminabat, sicut nec stelest corpus solare. Nec tantum ad decorem, et ad usum luminis ea voluit esse, quia magna diligentia signavit, vel consideravit ea antiquitas; tum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgiuam sibi.⁊ moratus est
deppidis sodomorim. abra¬
ham u̾o descendit ad cou¬
uallem mãbre mxta ebron
est sepultus adam maximꝰ
uxoribus siuis. mãbre uero

Expanded text:
gruam sibi, et moratus est in oppidis Sodomorum. Abram vero descendit ad convallem Mambre juxta Hebron, m sepultus est Adam maximus, uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
eciam lugo fit in foliis ar¬
borum apird seres tuiꝰ efu n¬
ta protelatur. et alexand:
arłi de secdotibus arboru
solis ⁊lune ꝙ esu pomorũ
langissiam ducant uitam.
et sicut dixerat emuifit eum
dñs de padiso uoluptatis ut
oꝑa. tertam de qua assump¬

Expanded text:
etiam lanugo fit in foliis arborum, apud Seres, cujus esu vita protelatur. Etiam Alexander teli de sacerdotibus arborum solis et lunae, quod esu pomorum longissimam agant vitam. Et, sicut dixerat, emisit eum Dominus de paradiso voluptatis, ut operaretur terram de qua assump
Abbreviated transcription (Latin):
i. aotollendum cum dens
uellet . ablatus .ii. fuit ad tẽ¬
pus mitantibus helra ⁊ encc
pir̃itus u̾o non: donec in mor¬
¶Si quentur quid conenint¬
si manum ad hibes ardorer
sentis. sed non pot̾is ciou¬
stĩom. nec eget inͣ quam ꝯ¬
sumat ⁊ talis iguis urit
spiritum. ¶Item querctur
queritur pmisit deus hoĩm
ip̃m lapsurum. ⁊de multis
ui hunc modum. ¶Omis
quem ad p̾sens attuet o

Expanded text:
 tollendum, cum Deus vellet. Ablatus enim fuit ad tempus, intrantibus Elia, et Enoch, penitus vero non, donec in morSi quaeritur quid consumesi manum adhibes, ardorem sentis, sed non pateris adustionem; nec eget materia quam consumat; et taliter urit spiritum. Iterum, si quaeritur quare permisit Deus hominem  lapsurum, et de multis in hunc modum, dicimus, quantum ad praesens at
Abbreviated transcription (Latin):
s damascenum. in quo chanui
ti sunt in spelunta duplici
collocamt aute ꝑridisura uo¬
luptatis cheru. ⁊ flãmeum gla¬
posuit ignem ibi qui int clude¬
ret padisi ingrosstm qui no¬
mine gladꝯ nou crauslz s¬

Expanded text:
 Damascenum, de quo sumptusti sunt in spelunca duplici. Et collocavit ante paradisum voluptatis cherubim et flammeum glaposuit ignem ibi, qui intercluderet paradisi ingressum, qui nomine gladii, non cujusl
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ tempauit ut daũ de eo
appeat am iratus fueris: mi¬
sericordie recordaberis. quia
cum incturi erant ĩ miseriã
sent deligno uite duicuis

Expanded text:
avit, ut verum de eo appareat: Cum iratus fueris misericordiae recordaberis , quia enim victuri erant in miseria, sent de ligno vitae diutius
Abbreviated transcription (Latin):
translatũ est ¶fuit autẽ theodosius ꝓpagator
lis cdemẽs misericors. cominus solo h̃itu se¬
deferrere a ceteris putans ĩ om̃s honorificͥ

Expanded text:
rsolvit. fuit autem Theodosius propagator sferri. Misericors, communis, solo habitu differre se caeteris putans, in omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
gens de quodam filio noc
de quo nõ ogit moyses.
sic dicens ¶Centesĩo au¬
no t̾rie culiadis natus est
noc filius insimilitudinẽ
ẽrecentesimo.anno dedit
int̾ra thebani. et intͣuit eã
iouitus us ad mare ꝙ dẽ¬

Expanded text:
gens de quodam filio Noe, de quo non egit Moyses, sic dicens: Centesimo anno tertiae chiliadis natus est Noe filius in similitudinem Trecentesimo anno dedit in terram Ethan, et intravit eam Jonithus usque ad mare orie
Abbreviated transcription (Latin):
bram ꝓtector tuns sum. ⁊¬
m̾ces tua magna nunis. et
dixit abraham abram quid
dabis michi. ego nadam si¬
ue libens. ⁊ damastꝰ filius
mascum conditam ⁊ nomi¬
natam ⁊ ib eum regnafse.
⁊ dixit dominus ad eun. ñ
erit hic hes tuus. s qui egre¬
dietur de ntero tuo. ¶Cre
didit abram deo ⁊ repnta¬
t̾ est ei ad iusticiam. ⁊ quia
inspatura ꝓmttibatur que¬
sunt abrant signũ quonio
scaret txs sͥ si. non ex diffi¬
querendo. ¶Et hic mos¬
gnare quar̾e.  ait dominꝰ
sume michi in crastino uac¬
tai capram. ⁊ arieteui que¬
q tima. ⁊ turturem ⁊ colum

Expanded text:
rotector tuus sum, emerces tua magna nimis. Et dixit Abram: Quid dabis mihi? Ego vadam absque liberis, ac Damascus filius mascum conditam, et denominatam, et ibi eum regnasse. Et dixit Dominus ad eum: Non erit hic haeres tuus, sed qui egredietatum est ei ad justitiam, et quia insperatum promittebatur, quaesivit Abram signum, unde sciret sibi hoc fieri, non ex diffiquaerendo. Et hinc maxgna quaerere. Et ait Dominus: Sume mihi in crastino vaccam, et capram, et arietem, quaeque trima, et turturem, et colum
Abbreviated transcription (Latin):
editatem hũit ex pmissione
dei illud autem subter poĩtum
telligendum est. leui.n gemi¬
ut tot sint gn̾aciones quociẽs
ibi legitur. genuit. Quod au̾t
regiam tribum est Iudas .n. ge¬
unt phares. qui geuint esron.
qui aram. qui ammadab. qui
neason. qui cum pr̃e eg̾ssus est
⁊ fc̃a est caligo. ⁊ appuit igius
quas clibamis transiens uiter
diones illas consimiens eas ec¬

Expanded text:
editatem ex promissione Dei. Illud autem interpositum, telligendum est. Levi enim genuut tot sint generationes quoties ibi legitur, genuit: quod alia regiam tribum est. Judas enim genuit Phares, qui genuit Efron, qui genuit Aram, qui Aminadab, qui Naason, qui cum patre egressus est. Et facta est caligo, et apparuit ignis quasi clibani transiens inter divisiones illas
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera. ⁊ abigebat eos abͣ¬
ram. ciuriq sol occubuiss so¬
por ueint suꝑ abram ⁊horror
magnus qui fuit ꝑs signi. ⁊
dciñ est ad eum scito p̾noscẽs
ꝙ ꝑ egͥnum futurum sit sem̾
tu̾ in terra non sua. ⁊ subiciẽt
eos exͣne ẜuituti ⁊ affligent.

Expanded text:
cadavera, et abigebat eas Abram. Cumque sol occubuisset sopor irruit super Abram, et horror magnus, qui fuit pars signi, et dictum est ad eum: Scito praenoscens quod peregrinum futurum sit semen tuum in terra non sua, et subjicient eos extranei servituti, et af
Abbreviated transcription (Latin):
pectes tu ͤ regnaturum in terra
bac mͣ. ⁊ semẽ tuum. post te
est intll̾udum. ꝙ tot aunns ser¬
uierunt in egipto. sed hic nu̾s
in illa afflocione conpletus
est. quia ẜm ysodorum ab ilło
temꝑe ista computant᷑. quo i
tum est seren tium. ⁊ ab. an¬
uo nantatis ysaac usq ad an¬
mun eg̾ssionis de egipto. nume¬

Expanded text:
pectes te modo regnaturum in terra hac, et semen tuum post te. est intelligendum, quod tot annis servierunt in Aegypto, sed hic numerus annorum in illa afflictione completus est, qui secundum Isidorum ab illo tempore computantur, quo istum est semen tuum. Et ab anno nativitatis Isaac, usque ad annum egressionis de Aegypto nume
Abbreviated transcription (Latin):
sis usq ad caron hẽbat .n. pͥ¬
mogenitus uestem sp̃alem. qͣ
nrduebatur tiñ ni sacrficqs of¬
fe̾ndis. ⁊ rocepturus finalem
benedicõem a patre ap̃e in sol¬
lempintatibus. in comiuis
beneoicebat minoribus. si in
tecipiebat. ¶Tradunt eciam
quod indione hr̃ditatis siłr
ta autem fame dumi deueti¬
te yseic in egiptum ex p̃cepto
dei. remanfit ingeraris. ⁊ ab
amiciciam abrabe receptus ẽ
ab abuelech. ⁊ ad erempiũ
patris dixit de urore sua so
ror mea est. forte post multos
dies uidit abuuelech ꝑ fene¬
sttain iocantem cum urore su¬
a. ⁊ arcessito ait queritur mi¬
posinsti uobis. ⁊ est hic in po¬
nͥe u̾bumi ab solutum .i. in po

Expanded text:
 ad Aaron. Habebat enim primogenitus vestem specialem, qua induebatur, tantum in sacrificio offerendo, et recepturus finalem benedictionem a patre. Ipse in solemnitatibus, in conviviis benedicebat minoribus, et in recipiebat. Tradunt etiam, quod in divisione haereditatis similiter ta autem fame, dum vellet ire Isaac in Aegyptum, ex praecepto Dei remansit in Geraris, et ob amicitiam Abrahae receptus est ab Abimelech, et ad exemplum patris dixit de uxore sua, et soror mea est. Forte post plurimos dies, vidit Abimelech per fenestram, Isaac jocantem cum uxore sua, et accersito ait: Quare imposuisti nobis? Et est hoc imponere verbum absolutum, i
Abbreviated transcription (Latin):
uat. ¶Eo temꝑe phoronenᷤ
filius ynachi ⁊ mobes pͥmus
grecie leges de dit.⁊ sub lege
casus argi instituit locum q
urdicii destiuauit a nomine
suo forum appellaiit soror
ip̃ns ysis in egiptum uaui¬
tradidit egipciis. de agͥcultu¬
ra eciam multa docuit eos:
uñ cum u̾o diceretur: ab eis
ysis dcã est quod in lingua
post mortem inpns ĩ mu̾o
phronei qͥm apis dce ⁊ eotẽ¬

Expanded text:
. Eo tempore Phoroneus, filius Inachi et Niobes, primus Graeciae leges dedit, et sub judice causas agi instituit. Locumque judici destinatum a nomine suo forum appellavit. Soror sua Isis in Aegyptum navitradidit Aegyptiis, de agricultura etiam multa docuit eos. Unde cum Io diceretur, Isis ab eis dicta est, quod in lingua post mortem in numero deorPhoronei, qui Apis dictus est
Abbreviated transcription (Latin):
fodit alium putiu ⁊ pillo
quoq uirgati sunt. ⁊ ꝓ conoca¬
iit eum sathanam .i. contrariũ
uł municicias utriusq putci
ut dicit iosephus opus in per¬
fcm̃ reliquit uolens contend̾e
roboach .i. latiticomem. quia di¬
latatus c̾uat suꝑ t̾cam. ⁊ ex il¬
lo loco ascercoit inb̾sabee. et¬
domino inuocauit ibi nom̃
domiui. ⁊ p̾cepit ẜuis sius
ut ibi foderent puteum. ue¬
risimile est quod eudaũut
puteum abrabe. ¶ Sed eo
tempe beint ad eum abima¬
lech. ⁊ phicol. dux uulitum ⁊
iurantes int̾ se fedus fma¬
u̾unt. ¶Sodem die redux̾
lauit eum Biabee .i. puteũ
societatis uł habudancie. et
mpositum est boc nomen ur¬
bi usq in hodiernum diem.
¶Et noͣ quod in modico na¬
tis stridulo ⁊ inscriptura hec

Expanded text:
fodit alium puteum, et pro illo quoque jurgati sunt. Et ob hoc vocavit eum Satanam, id est contrarium, vel inimicitias. Utriusque putei, ut dicit Josephus, opus imperfectum relinquens, nolens contendere Robooth, id est latitudinem, quia dilatatus creverat super terram, et ex illo loco ascendit in Bersabee. Etinvocavit ibi nomen Domini, et praecepit servis ut ibi foderent puteum. Verosimile est quod eruderaverunt puteum Abrahae. Eo tempore venit ad eum Abimelech, et Phicol dux militiae, et jurantes inter se foedus firmaverunt. Eodem die redierulavit eum Bersabee, id est puteum satietatis, vel abundantiae. Et impositum est hoc nomen urbi, usque in hodiernum diem. Et nota quod in modico vocis stridulo, et in scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
de michi pͥmogenta tua. esan.
pmpenderis pͥmogenita: se mo¬
ritinum insicõmed̾et in nistan¬
ti putaus: tedit ei: pͥmogeni¬
ca ꝓ edulio leutis. ⁊ iurauit
talem uendicõem se ratam

Expanded text:
de mihi primogenita tua. Esau parvi pendens primogenita, se moriturum, nisi comederet in instanti, putans, dedit ei primogenita pro edulio lentis. Et juravit talem venditionem ratam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e. si quis cognouisset uporen
tuam lib̾am a uiro reputans
et ait ad ppłm suum. Quite¬
tig̾it honins hunus ureorem.
morte moriatur. semmaiit
yscaic in terta illa ⁊ inuenit
centuplum estimatum .i. esti
plumi recepisse. uec de una sp̃e
alia transło ht inuenit ĩ illo
auno centupł. ob hoc inuidẽ¬
tes ei palestri puteor quoe
focerat pr̃ eius obstrur̾mit
replentes humo. eciam abi
melech timens eum dixit ey
retede a nobis quia potentõr
nob̾ factus es ⁊ recedens ysa¬
ac uenit magrum qui dicit᷑
iuxͣ alueum ꝑ quem correnᷤ
qn̾ influebat ⁊ erudauit iͥ
puteos quor olim ibi fode¬
rat pr̃ sius. s eo mortuo ob¬
strrx̾ant cos philister ⁊ cũ
nuienisset aquam uniã uir¬
ganti sunt pastores gerare.
adu̾sus eum dicentes aiã ẽ

Expanded text:
m, si quis cognovisset uxorem tuam, liberam a viro reputans. Et ait ad populum suum: Qui tetigerit hominis hujus uxorem, morte moriatur. Seminavit Isaac in terra illa, et invenit centuplum aestimatum, id est aplum recepisse. Nec de una specie alia translatio habet, Invenit in illo anno centuplum. Ob hoc invidentes ei Palaestini, puteos, quos foderat pater ejus, obstruxerunt, replentes humo, Abimelech etiam timens eum dixit ei: Recede a nobis; quia potentior nostri factus es. Et recedens Isaac venit in agrum, qui dicitur juxta alveum per quem torrens quandoque influebat, et eruderavit ibi puteos, quos olim ibidem foderat pater ejus, sed eo mortuo obstruxerunt eos Philisthaei. Et cum invenisset aquam vivam, jurgati sunt pastores Gerarae adversus eum dice
Abbreviated transcription (Latin):
sium inde tumens reliquit
argos ⁊ transtulit rogium a¬
pud micenas. ¶Si legens
inhistorns regum hoc presis¬
se ab macho usq ad telem̃
intlliges post̾os de gn̾e yuachi
usq ad tunc regnasse ⁊ datũ
regiñ danao qui non erat de
inssent filii yscas faic¬
tus est esan uenator ⁊ iacob
agricola non pastor nitab̾¬
diligebat esau. tñ quia pͥmo¬
genitus erat. tũ quia de ueua¬
cione eius libent᷑ uescebatur.
mat̾ uero diligebat iatob tũ
ꝓ simpłitate tũ dei in spiracõ¬
ne. ¶Ftm̃ est autem cum to¬

Expanded text:
isium, tamen timens reliquit Argos, et transtulit regnum apud Mycenas. Si legeris in historiis regnum hoc processisse ab Inacho, usque ad Telenum, intelligitur posteros de genere Inachi, usque tunc regnasse, et datum regnum Danao, qui non erat de issent filii Isaac, factus est Esau venator, et Jacob agricola, et pastor in tabediligebat Esau, tum quia primogenitus erat, tum quia de venatione ejus libenter vescebatur. Mater vero diligebat Jacob, tum pro simplicitate, tum pro Dei inspiratione. Factum est autem cum co
Abbreviated transcription (Latin):
arboris que aguus castus dici¬
tur nicubiit ut nisiones capĩs
tiret. us ad ħ inuentem melchi¬
sedech consuliit. ¶Quocu
.i. patres duarum gencium. que
uit̾ se post diuidetur. ⁊ pugͣbunt
qui de esau futuri erant tbonta
cob dum ꝑ secutus est eum. uł
lima confert ferro. fornar auro
flagellum grauo. cum ergo du¬
os pepieset. qui pͥor egͥssus est
iuffus crat. ⁊ totus iniuodimmi
pellis hispidus et dcũs est ob hoc
seir. lebrei seyron capillaturam
a pͥmogenta. ⁊ ob hoc dcũs ẽ

Expanded text:
arboris, quae agnuscastus diciarboris, quae agnuscastus dicitur, incubuit, ubi visiones capitis tiret. Vel adhuc viventem Melchisedech consuluit. Quocunqu, id est patres duarum gentium, quae inter se post dividentur, et pugnabunt, qui de Esau futuri erant, tributcob, dum persecutus est eum, ut lima confert ferro, fornax auro, flagellum grano. Cum ergo duos peperisset, qui prior egressus est rufus erat, et totus in modum pellis hispidus, et dictus est ob hoc Seir. Hebraei enim Sciron capillaturam a primogenitura, et ob hoc dictus est
Abbreviated transcription (Latin):
erat cum duxit rebecã
est sterił longo tempe.
scis autem yscaic patri su¬
ciplicartoi ꝑ ip̃mi: oraut do¬
muium ut ꝙ ꝓmisetat inple¬
res. ⁊ concepit mulier hũs
duos in utero. s cum uicuia
suerunt. ludebant nel calcit᷑¬
bant a quila confringebãtur
simatus in suꝑfi ͤ ferebant᷑
in sunilitiroinem nomis iog¬
ntimo pondere carentis. mo¬
uebautur .n. pm mixtim ut
uicissim alt̾ pͥus alto uitͥet᷑
posse ꝓdire ad ortum. non
irx gemos capientis inalu¬
dun est hec acccoisse ut ni¬
sed tantum ex uoluntate
dei iam de uirantis iuimĩdũ
natis quod futurum erat in
futurani disseusionem iam
uero grauiter affricta uellet¬
uon concepisse. ⁊ fere de spans
de ꝑtu prexit ut consuset do¬
mnum. tamen nec locus con¬
sulendi deum. nec modus nec
hostus subtractis penibus carũ
incuubens ꝑ sompinun acce¬
pit oraculum. uł forte more
gencium quem inderat in ꝑiẽ¬
tibus spem lauri quam t̾peidem
dicunt capĩ sub posiut ⁊ rauis

Expanded text:
erat cum duxit Rebeccam est sterilis longo tempore. Sciens autem Isaac patri sutiplicandi per ipsum, oravit Dominum, ut quod promiserat impleret. Et concepit mulier, habens duos in utero. Sed cum vicina suerunt, ludebant, vel calcitrabant. Aquila confringebantur, Symmachus in superficie ferebantur, in similitudinem navis legitimo pondere carentis. Movebantur enim mixtim pueri, ut vicissim alter prior altero videretur posse prodire ad ortum. Non vix geminos capientis, intelligendum est hoc accidisse, sed tantum ex voluntate Dei, jam demonstrantis in nondum natis quod futurum erat in futuram dissensionem, jam vero graviter afflicta, nollet concepisse, et fere desperans de partu, perrexit ut consuleret Dominum. Tamen quia non locus consulendi Dominum, nec modus, nechostiis, substratis pellibus earum incumbens, per somnium accepit oraculum. Forte more gentium, quem viderat in parentibus, speciem lauri, quam tripodem dicunt, capiti supposuit, et ramis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoribus bell̾ eis ualce gͣua¬
ti. marime cum canathĩ cepis¬
set ceͣ quam p̾cipue laborau̾at.
tuuit ergo iacob apud aliꝙ̃
ꝓuincialium intrare. ⁊ sub
dino iacebat. cum aut̃ ueuis¬
et obdormunt. ⁊ urdit in sõp¬
is scolam a terris celos a

Expanded text:
prioribus bellis ejus valde gravati, maxime cum Cariathiarim cepisset, circa quam praecipue laboraverat. Timuit ergo Jacob, apud aliquem provincialium introire, et sub divo jacebat. Cum autem veniset obdormivit. Et vidit in somnis s
Abbreviated transcription (Latin):
nedombus sacerdotum urorũ
alienum quem putat suum ⁊
est ordinatus. uix ẜmonem in¬
pleu̾at pr̃. ⁊ egcesso iacob uenit
esau cibo infe̾ns prĩ. petens ab
eo benedc̃oem. Expauit ysarc
uehement ⁊ in bac excasi uroit
significacõm pie fraudis intel¬
tinis frairdulent̾ ⁊ accepit be¬
uedicc̃oem tuam. ⁊ ent beuedͤ¬
tus.cui esau iuste uocatus est
iacob. en altera uite supplen
⁊ ip̃e a pratte benedici postula¬
ret et patri hesitanti in quo ei
benedic̾et uehement̾ instaret
motus ysaic ait. in pinguedi¬
ue terre ⁊ more cel de suꝑ: er̃
beuedicrio tua. ⁊ ita fuit ydu¬
mea .ii. pastual est ⁊ addioit

Expanded text:
nedictionibus sacerdotum nostrum alienum, quem putat esse suum, et est ordinatus. Vix sermonem impleverat pater, et egresso Jacob, venit Esau, cibos inferens patri, petens ab eo benedictionem. Expavit Isaac vehementer; et in hac extasi vidit significationem piae fraudis intelvenit fraudulenter, et accepit benedictionem tuam, et erit benedictus. Cui Esau: Juste vocatus est Jacob. En altera vice me supplet ipse a patre benedictionem postulasset, et patri haesitanti in quo ei benediceret, vehementer instaret, motus Isaac, ait: In pinguedine terrae, et rore coeli desuper, erit benedictio tua; et ita fuit. Idumaea enim pascualis est. Et addidit
Abbreviated transcription (Latin):
uement dies luctus .i. mortis
patcis iuei ut occidam iacob. nũ¬
ciata sunt hec rebece .i. eodem sꝑi¬
ritu scunt rebeca cogitationes
esau quo intimau̾at iacob frau¬
dare fratcem. Excusatur ergo
iaceb de mendacio in patrem
⁊dolo in fratcem ꝑ uifiom ma
qmescat indignacio fratus
accipet iacob uxorem de filia¬
ergo ysaac iacob benedixit ei
ap̾cepit ei ut iret in mesopota¬
filiabus laban. ¶ Uidens aut̃
esan quod offendisset patrem
suum: accipiens sibi uxorem
filiam eius malech sororem
nabaroth. nt̾̃mam. abs hus

Expanded text:
rtis patris mei, et occidam Jacob. Nuntiata sunt haec Rebeccae . Eodem spiritu sciebat Rebecca cogitationes Esau, quo intimaverat Jacob fraudare fratrem. Excusatur ergo Jacob de mendacio in patrem, et dolo in fratrem, per jussionem matuiescat indignatio fratrisacceperit Jacob uxorem de filians Isaac Jacob, benedixit ei, et praecepit ei ut iret in Mesopotafiliabus Laban. Fidens autem Esau quod offendisset suum pasuum, accipiens sibi uxorem filiam ejus Meleth, sororem Nabajoth uterinam, absque his
Abbreviated transcription (Latin):
pelliculas edorum mambus
⁊ collo eius cutuirde dit ait si¬
unlitudinem pilosi fãs expͥ¬
m̾et. in aliis .n. quam siłitra
erant tanqmͣ gemielli. accep¬
toꝵ q cibos iacob patci intrilit

Expanded text:
pelliculas hoedorum manibus, et collo ejus circumdedit, ut similitudinem pilosi fratris exprimerent. In aliis enim quam simillimi erant, tanquam gemelli. Acceptosque cibos Jacob int
Abbreviated transcription (Latin):
scale dicentem sͥ. ego sum
deus abrabam. yscac t̾ram
Ero custos tuus in bac itin̾e.
⁊ reducam te int̾cam hauc.
ordine p̾post̾o usus est dñs.

Expanded text:
scalae dicentem sibi: Ego sum Deus Abraham et Isaac. Terram Ero custos tuus in hoc itinere, et reducam te in terram hanc. Ordine praepostero usus est Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
et cingłans iacob ait. uere
domimus est in loco isto. et
ego nesciebam. t̾ribilis est lo¬
cus iste. ⁊est domus dei hic.
ribilis .n. ler domnuis dei tem¬
plum. passio xpristi. aꝑcõ por¬
te celi ⁊ lapidem quem sup¬
posu̾at capĩ. erexit ibi in ti¬
tulum .i. incõmẽdabilem me¬
mõm huius uisionis ⁊ liba¬
ut suꝑ illun ołm. domino
uonens domanum qui appu¬
erat ei semp ẽe sib in dinũ.
⁊ lapidem .i. locum lapiois
semp sibi honorabłem. ⁊ in
redita decimas ⁊ hostias se
ibi oblaturimi. ⁊ urbem peo¬
xĩam eciam ibi honorãdam
decceuit uocans eam betel.
i. comũ dei uł secundum io¬
sephum .i. hostiam dei. pͥus.

Expanded text:
ilans Jacob ait: Vere Dominus est in loco isto, et ego nesciebam. Terribilis est locus iste, et est domus Dei hic, ribilis enim lex; domus Dei, templum et passio Christi, apertio portae coeli. Et lapidem, quem supposuerat capiti suo, crexit ibi in titulum, id est in commendabilem memoriam hujus visionis, et libavit super illum oleum Domino, vovens Dominum, qui apparuerat ei, semper sibi esse in Deum, et lapidem id est locum lapidis, semper sibi honorabilem, et in reditu decimas, et hostias se sibi oblaturum. Et urbem proximam etiam honorandam decrevit, vocans eam Bethel, id est domum Dei, vel secundum Josephum, hostiam Dei. Prius
Abbreviated transcription (Latin):
sau. fac mͥ cibos de uenacione
tuaut comedam ⁊ benedicat tͥ
onira mea. anteqmͣ moriar. e¬
g̾ssoesan aduenartoum. dixit
rebeta ad iacob sic ⁊ sic audiui
patcem turm loquentem cur-
fcatre tuo aff ergo michi duos
edos optunos ut faliam pr̃itu¬
o escas quib libent̾ uescitur.ut
bene dicat tibi ꝓ esau. abiit il¬
le ⁊attulit. de dit q uã sue. q̃
cum passet cibos:urt
cob uestibus esau ualte boits¬

Expanded text:
cibos de venatione tua, ut comedam, et benedicat tibi anima mea antequam moriar . Egresso Esau ad venandum dixit Rebecca ad Jacob: Sic, et sic audivi patrem tuum loquentem cum Esau fratre tuo. Affer ergo mihi cito duos hoedos optimos, ut faciam patri tuo escas quibus libenter vescitur, ut benedicat tibi pro Esau. Abiit ille et attulit, deditque matri. Quae cum parasset cibos, induit Jacob vestibus Esau valde bonis
Abbreviated transcription (Latin):
sobrimus et gen̾ menis ⁊ cor¬
pulator hec facere non de
lias tuas molenter auffres
michi. que tamen uontã me
qmͣ filio sequitur. Ꝙ autem
furti me arguas. apud quẽ¬
cumq inuem̾is deos tuos: uo¬
cetur coram fr̃ĩbus urĩs in¬
g̾ssusq laban tab̾nacula
lie et ancillarum: non mne¬
nit. cumq intraret tab̾na¬
culum rachel: illa subt̾ sita
⁊querenti patri ait ue ira¬
scatiur dominus meus ꝙ
uequeo ei assurge. qr uxta
consuetudiuem femmaꝵ
nunc accĩt michi. ⁊ sic de lu¬
sa est sollicitudo querentis.
aunoꝵ sic non meru̾at ut
ip̃e omnem suꝑlectilem fu¬

Expanded text:
sobrinus, et gener meus, et coepulator, haec facere non deblias tuas violenter auferres mihi, quae tamen non tam me, quam filios sequuntur. Quod autem furti me arguis, apud quemcunque inveneris deos tuos, necetur coram fratribus nostris. Ingressusque Laban tabernacula Liae, et ancillarum non invenit. Cumque intraret tabernaculum Rachel, illa subter stra quaerenti patri ait: Ne irascatur dominus meus, quod nequeo ei assurgere, quia juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi, et sic delusa sollicitudo quaerentis. annorum non meruerat, ut ipse omnem supellectilem
Abbreviated transcription (Latin):
excere t̾ram et tate
plantait uineam lã¬
bruscas natules ꝑ cul¬
tum ad usum uina crahes.
bibensq uniũ s igͤrans
uim eius meb̾eatus est.
dormiens nudatus ẽ in ta¬
B̾naculo suo. nudacõ enĩ
femoꝵ sequitur eb̾etatẽ
sicut libido societatem. s
ciauit hoc fr̃ibus. s illi par

Expanded text:
ercere terram, et plantavit vineam, labruscas naturales per cultum ad usum vineae trahens, bibensque vinum, sed ignorans vim ejus, inebriatus est. Et dormiens nudatus est in tabernaculo suo . Nudatio enim femorum sequitur ebrietatem, sicut libido satietatem. Sed tiavit ho
Abbreviated transcription (Latin):
diluuii minidaret sup t̾ran
⁊ noe cocroie orabat ne hoc
fiet ut iosephus refert pepi
it arcũ suũ in nubibo ⁊ qr si
est ꝙ duos ht colores. ceru¬
leum qui aque usus est et
est ext̾ior quia p̾t̾iit.⁊ iube¬
um qui est igneus qui est
int̾ior qr fut᷑us est ignis.
arcus ꝙ eciam nalit̾ oñoit

Expanded text:
diluvii inundaret super terram; et Noe quotidie orabat, ne hoc fieret, ut Josephus refert: pepigit arcum suum in nubibus. Et est est quod duos habet colores, coeruleum, qui est aqueus, et est exterior, quia praeteriit, et rubeum, qui est igneus, qui est interior; quia futurus est ignis. arcus, quod etiam naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
hũt . uł pocius pisces post
si sunt. fecit aut̃ ut om
in quo scicent eum p̾ee sibi.¬
⁊ ut sciret adam nullum
posint crocm eis uomina lingͣ
hebrea. que sola fuit abinicio
quod inde ꝑpenditar. quia no¬
mina que leguntur usq ad di¬
uisionem linguarum hebrea
sunt ¶Et dices quõ nomi

Expanded text:
se: vel potius pisces post si sunt. Fecit autem ut omin quo scirent eum sibi praeesse, et sciret Adam nullum posuit eis nomina Adam lingua Hebraea, quae sola fuit ab initio. Quod inde perpenditur, quia nomina quae leguntur usque ad divisionem linguarum Hebraea sunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
scret se ẽe sub diño: p̾ceptu
accepit a dño. omins aut̃
ex omnn ligno padisi cõme¬
d̾e ⁊ ꝓhibuit de ligno scĩe bo¬
ni ⁊ mali ne comedas. ⁊ da¬

Expanded text:
sciret se esse sub Domino, praeceptum accepit a Domino. Omnis autem ex omni ligno paradisi comede. Prohibuit: de ligno scientiae boni et mali ne comedas. Et da
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa ligna quibus homo¬
delctaretur uidendo. ⁊ sustẽ¬
tanquam digniora posuit
lignum iite. ⁊ liginum scĩe
boni ⁊ mali. Dañ est auten
lignum ite ab effcũ quem
hũit naturałr. ut comestũ
sepnis ꝑpetua soliditate bo¬
nimu̾ finaret. ita nt uulla
finitate uł senio. uł auxie¬
tate in det̾is. uł in occasu
lab̾etur lignũ u̾o sciencie bo¬
ni ⁊ mali dañ est eius com¬

Expanded text:
versa ligna quibus delectaretur homo videndo, et sustentanquam digniora posuit lignum vitae, et lignum scientiae boni et mali. Dictum est autem lignum vitae ab effectu, quem habuit naturaliter, ut comestum saepius perpetua soliditate hominem firmaret, ita ut nulla infirmitate, vel senio, vel anxietate, in deterius, vel in occasum laberetur. Lignum vero scientiae boni et mali dictum est ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
in quatuor flumina. unus
dcũs est phison. qui a ganga¬
rio rege inde dcũs est gange ᷤᷤ
⁊ int̾precatur phison ẜm ysid̾
pit. uł mutacio oris. quia
re.quia ali clarus obscurus.
uilus ⁊ sonat hyatus t̾re uł
t̾reus. quia turbidus ẽ. hic c̾¬
cuit ethiopiam. alii duo pͥs
nominib uocantur tigͥs ⁊
eufrates. ¶Tigͥs ammalis
est uelccissimu̾ ⁊ ĩo ille flu
uotꝰ est hic uadit contra
assirios. ¶Dicit iosephus
quod tigͥ̃s dicitur diglat¬
quod sonat acutum uł angu¬
tuosus. de quo ꝑsonas transi¬
ret regiones. quafi tacuit
moyses.quia est in caldea
ut dicims. ab eodem fon
sorbentur a t̾ra. ⁊ locis it̾m
in płib eingunt. ide ẽ qd̃
de ortu eorum naria legũt᷑.
Dicitur .n. ganges nasci in
locis canta si montis. iulus
te. tyg̾s ⁊ eufrates ab arme

Expanded text:
in quatuor flumina. Unus dictus est Phison, qui a Gangaro rege Indiae dictus est Ganges, et interpretatur Phison secundum pit, vel immutatio oris, quia re, quia alibi clarus, alibi obscurus, Nilus, et sonat hiatus terrae, vel terreus, quia turbidus est: hic circumit Aethiopiam. Alii duo primis nominibus vocantur Tigris, et Euphrates. Tigris animal est velocissimum, et ideo fluvocatus est. Hic vadit contra Assyrios. Dicit Josephus quod Tigris dicitur Diglatquod sonat acutum, vel angutuosus de quo per quas transiret regiones, quasi notum, tacuit Moyses, quia est in Chaldaea, ut diximus flumina ab eodem fontsorbentur a terra, et locis iterum in pluribus emergunt. Inde est quod de ortu eorum varia leguntur. Dicitur etiam Ganges nasci in locis Caucasi montis, Nilus te, Tigris et Euphrates ex Arme
Abbreviated transcription (Latin):
cum ueint ad annos discre¬
ciomis: tc̃ disc̾nit uit̾ bonũ
⁊ malum. ⁊ tunc sunt pͥmũ
opaeius bonai uł mala. Sed
non fañ est ita in adam. ii¬
mo cum. iiuo uita.data est
deo p̾poĩtus animantibus
⁊ suul uixit ⁊ scunt bonu̾

Expanded text:
it ad annos discretionis, tunc discernit inter bonum et malum, et tunc sunt primum opera ejus bona, vel mala. Sed non ita factum est in Adam, imo cum vita data est Deo, praepositus animantibus, et simul vixit, et scivit bonum
Abbreviated transcription (Latin):
simplicem. quia ex uno con
samis nosat morbos s cũ
egͦctat magis cognoscit. q
noscit ⁊sentit sicut depu¬
ero deliccate nutͥcto. Dicitur
qr uescit quro fit malui imn
uł maluni dicitur in obedi¬
enͣ bonũ che dienͣ. quia post
pccm̃i nouit qnͣtum bonuim
erat obediencie ⁊ qnͣtum ma¬
lum inobediencie ¶Placo
non putans lir posse qͥre ar¬
uuit ⁊ est sciens bonũ et
malum ⁊ dixit ip̃m uoca¬
tum lignũ .i. coreum addif¬
unt ⁊ sciurit bonũ ⁊ malũ.
in medio u̾opositũ tradidit
quia homo est quasi medi¬
us int̾ creatorem sup se poĩ¬
tum ⁊sensibilia subse poĩ¬
ta. disc̾tam u̾o illius hoĩs
fuisse creacõem a citacione¬

Expanded text:
ientiam, quia ex uno contsanus est novit morbos, sed cum aegrotat magis cognoscit, quia novit, et sentit, sicut de puero delicate nutrito dicitur, quia nescit quid sit malum, imo  malum dicitur inobedientia, bonum obedientia, quia post comestionem novit quantum bonum erat obedientiae, et quantum malum inobedientiae. Plato non putans hoc posse convenire arvivit et est sciens bonum et malum, et dixit ipsum vocatum lignum, id est corporeum, ad difunt, et sciunt bonum et malum. In medio vero positum tradidit, quia homo est quasi medius inter Creatorem super se positum, et sensibilia sub se posita. Discretam vero illius hominis fuisse creationem a creation
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. ne homo in loco uͣ
ftũs est in agro .s. damasce¬
no: R. nõ. ubi ergo translatꝰ
est mpadisum quem deus die
t̾tio plantan̾at .i. plantis ap¬

Expanded text:
mansit homo in loco ubi factus est, in agro scilicet Damasceno? non. Ubi ergo translatus est? in paradisum quem Deus die tertia plantaverat, id est plantis ap
Abbreviated transcription (Latin):
¶Oreit quoz deus. non est
ei adiutoriũ ad ꝓcceandũ
libor. quod sit simile illi si¬
nulia .n. de similib natitra¬
łr nascũtur. s ne und̾etur
a de supflua mulieris forcio
putanti sibi in animantib
ee simile ĩo adduxit deus

Expanded text:
it quoque Deus: Non est ei adjutorium, ad procreandos liberos, quod sit simile illi. Similia enim de similibus naturaliter nascuntur. Sed ne videretur Adae superflua mulieris formatio, putanti sibi in animantibus esse simile, ideo adduxit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
filios hñs. ¶pͥmũ fuit famosus ad uocat᷑
⁊ regis francie consiliariꝰ. Deinde mor¬
tua uxore pp̃ bonã uitã ⁊ scienciã lauda¬
bilem. primo podiens ep̃c ⁊ post narbo¬
neuẜ arthiep̃t tandẽ sabieñ ep̃c ⁊ cardi¬
nalis efficitur. ¶ S cũ post in angliam
legatus missus fuisset absens a cardinalib
ꝑusi in pp̃m electus. ¶ hic uigiliĩs ieiunũs
et oronib et aliis bonis oꝑib intentus funit

Expanded text:
liberos habens primum fuit famosus advocatus et regis Francie consiliarius. Deinde, mortua uxore, propter vitam bonam et scientiam laudabilem primo Podensis episcopus et post Narbone archiepiscopus, tandem Sabinensis episcopus cardinalis efficitur; et post in Angliam legatus missus, absens a cardinalibus Perusii in papam electus, sic vigiliis, ieiuniis et orationibus ac aliis bonis operibus intentus fui
Abbreviated transcription (Latin):
luna. qr quarta est luna ho¬
die. si .xi. addas. tota ent ca¬
dem die reuoluto auuo. si
hodie pͥma. ecroem die: se¬
moueat te quod dixi noe

Expanded text:
luna, quia quota est luna hodie, si undecim addas: tanta erit eodem die revoluto anno, si hodie prima, eadem die semoveat, quod dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis qr nemo in otulis eius intueri
poterat. et tante ꝓsꝑitatis et patis ꝙ
totũ mũdũ sibi tributariũ fecerat. dicũt
dix̾unt recitauit. ¶Qd spaciũ triũ dierum
pecũt in qub artum iemnium oꝑata est¬
rex adueniet ꝑ seculus futura. ⁊c̾. qui seqͥtur¬
illico aꝑtũ est.celũ ⁊ nimis splendor irruit suꝑ
et miratus est nimis et uocẽ dicentẽ audiuit
¶ Hec ara filii dei est. ¶ Qͥ statim ꝓiciens seĩ¬
t̾ram adorauit. Quã uisionẽ senatoribus
retulit ⁊ ip̃i mirati sunt nimis ¶ Hec
insio fuit in camera octomani.
imꝑatoris ubi nũc ẽ ecc̃a sce marie

Expanded text:
itudinis, quod nemo in oculos eius intueri poterat, et tante prosperitatis et pacis, quod totum mundom sibi tributarium fecerat, dicunt:dixerant recitavit. Que spacium trium dierum peciit, in quibus artum ieiunium operata estrex adveniet per secla futurus, SciliceIllico apertum est celum, et nimius splendor irruit supeet miratu: "Hec ara filii Dei est". Qui statim in terram procidens adoravit. Quam visionem retulit senatoribus et ipsi mirati sunt nimis. Hec isio fuit in camera Octaviani imperatoris, ubi nunc est ecclesia sancte Marie
Abbreviated transcription (Latin):
et deuotionis cã cũ eẽt ultra mare ibidẽ
existens in palatio int̾biẽsi in xp̃m a car¬
sui anno pro utilitate t̾re ꝙ ꝑsonalit̾
tartaroꝵ sollempnes nũcii int̾fuerũt
¶Greti ad imitatẽ eẽ redire ꝓfatentes
in signũ cuiꝰ sp̃m scm confessi sunt a
tu u̾ cartarorum infra conciliũ bapti ati
ad fidem ꝓpriam redierunt ¶Num̃us
et prelatoru qui fuerunt in concilio
sunt quingenti ep̃i .lx. alb̾es et alii
prelati contra mille. ¶hic in concilio
multa bona instituit uidel subsidio t̾re
scẽ pro electiõe sũmi pontificis et pro statu
exꝑiencie in secularib nec intendebat
peccimiaꝵ lucris s pauꝑum elemosinis
mortiuis est arecii et sepultus ẽ ibidem.

Expanded text:
et devotionis causa ivisset ultra mare, ibidem existens in palatio Viturbiensi in papam a carsui anno pro utilitate Terre Sancte, quaTartarorum sollempnes nuncii interfuerunt, Greci ad unitatem ecclesie redire promittentes, in signum cuintii vero Tartarorum infra concilium baptiçati ad propria redierunt. Numerus autem prelatorum qui fuerunt in concilio sunt quingenti episcopi, LX abbates et alii prelati circiter mille. Hic in concilio multa bona constituit, videlicet pro subsidio Terre Sancte, pro electione summi pontificis et pro statu experientie in secularibus nec intendebat pecuniarum lucris, sed pauperum elemosinis. Mortuus est Aretii et sepultus ibidem.
Abbreviated transcription (Latin):
federatis iordams efficitur.
⁊ raunit suꝑ eos nocte diui¬
sis socus sins int̾s turmas.
dormientes trucidauit. uigi¬
lantes ꝑ ebrietatem pugna¬
re non ualentes. effugierunt
que est ad leuam damasci

Expanded text:
oederatis Jordanis dicitur, et irruit super eos nocte, divisis sociis in tres turmas dormientes trucidavit, vigilantes, prae ebrietate pugnare non valentes, effugerunt. quae est ad laevam Damasci,
Abbreviated transcription (Latin):
uuminũ queo tolłe. exceptis
que comederunt uiuenes. ⁊ ꝑ¬
tibus trium fratrum qui be¬
nerant cum eo ¶Hunc mel¬
chi sedech dicunt hebrei fuisse
sem filmm uoe ⁊ iuxisse usq
ad yscac ⁊ om̃s primogeinto
a noe us ad caron sacerdote ᷤ
finsse. qui igunus ⁊ obldibꝰ

Expanded text:
minimum quid tollere, exceptis quae comederunt juvenes, et partibus trium fratrum, qui venerant cum eo. Hunc Melchisedech, aiunt Hebraei fuisse Sem filium Noe, et vixisse usque ad Isaac. Et omnes primogenitos, a Noe usque ad Aaron, sacerdotes fuisse, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
quorum płum maiori regi
ẜuiebant. taird̃ omnes sub¬
diti erant monarcho assiri¬
oꝵ. Saue .u. ciuitates sodo¬
morum .s. sodoma.gomor¬
ra. adama. se bois. bala. que
reges hebant. hos sub m̾ga¬
tarum ⁊ tributoͣs sib fece

Expanded text:
urimi alicui majori regi serviebant: Tandem omnes subditi erant monarcho Assyriorum. Sane quinque civitates Sodomorum Sodoma, et Gomorrha, Adama, Sebois. Bala, quae reges habebant. Has subjugatarum, et tri
Abbreviated transcription (Latin):
gia in uia foline ciuitatis uel
sale que post ierosolima dca
est. ¶ At nomelchisedec rex
salem: obculit ei panem ⁊ui
niun. ꝙ quasz expouens iose¬
phus ait inuustcanit ex̾citui
excema. ⁊ multam habundã¬
ciam rerum oportunarum sił
um. qui abre subdiderat imini¬
coꝵ. erat .ii. sacͥdos dei altissimi
cui abram de dit decimas de oĩ¬
bus spoliis. ⁊ tunc leguntur¬

Expanded text:
 in via Solymae civitatis, vel Salem, quae post Jerusalem dicta est. At vero Melchisedech rex Salem obtulit ei panem, et vinum. Quod quasi exponens Josephus ait: « Ministravit exercitui xenia, et multam abundantiam rerum opportunarum simium, qui Abrae subdiderat inimicos. » Erat enim sacerdos Dei Altissimi. Cui Abram decimas dedit ex omnibus spoliis, et tunc pr
Abbreviated transcription (Latin):
phalet ⁊ iectõ. phalet hebra¬
ice dio. et quod in duobus
eius ꝓ diuisione linguarũ:
diuise sunt gentes et dia ter¬
rarum facta. ded subisto pͥ¬
cipue fc̃a dicitur. quia misto¬
alii. quasi ab eo diisi sunt
et est ordo pͥpost̾us. aram .ni.
pͥmogenitus fint abram
ub̾tim. ⁊ forte nõ genurit e¬
os cum esset huis tempis
sr cum cepit geuerare sins
cemꝑibus eos genint. In¬

Expanded text:
. Phaleg Hebraice divisio, eo quod in diebus ejus, pro divisione linguarum, divisae sunt gentes, et divisio terrarum facta, sed sub isto praecipue facta dicitur, quia in istoalii quasi ab eo divisi sunt.et est ordo praeposterus. Aran enim primogenitus, et Abram ltimus fuit, et forte non genuit eos cum esset hujus temporis, sed tunc coepit generare, et suis temporibus, eos genuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Em .c. annorum
erat quando genu¬
it arfarat biennio post di¬
luinum. ¶S repͥugnare
hinc urcetur quod dictum
est supra. quingentes inio
anno uoe uat̾ sem ⁊ sexcen¬
tesimo mundasse diliuiũ.
ergo post dilinuum cente¬
nauus erat sem ⁊biennio
post .c ⁊ duorum ainorũ.
auuis si suꝑfu̾int. tacitis er¬
duorum. ¶Uel duo aui de¬
erant ad sexcent cum numi¬
dauit dilunium. ¶Del ita
genint arfarrat ¶ Iosephus
tu dicit. sem filius arfarat
nos .xii.facti diluin quod
forte fuit uicium scriptoriᷤ

Expanded text:
m annorum erat, quando genuit Arphaxad, biennio post diluvium . Repugnare huic videtur quod dictum est supra, quingentesimo anno Noe natum Sem, et sexcentesimo inundasse diluvium. Ergo post diluvium centenarius erat Sem, et biennio post, centum et duorum annorum. annis, si superfuerint, tacitisduorum, vel duo deerant ad sexcentos cum inundavit diluvium: vel ita genuit Arphaxad. Josephus autem dicit, Sem filius Arphaxad odecim facti diluvii, quod forte vitium scriptoris
Abbreviated transcription (Latin):
dicit iosephus usq ad na¬
tiuitatem thare. s usq ad
natiuitatem abraham ex¬
tenditur ħ etas ¶Porro a¬
ram genuit loch ⁊ iescam.
que ⁊ sara ⁊ melcam ⁊ mor¬
tuus est ante pr̾em suum
in ur caldeorum. ⁊est no
ubi iacentis sepultura eis
oiror. ¶Hebrei ur ignem di¬
cunt. inde fabulanturr quod
cabdei in ignem ꝑ queni tca¬
iciebant puulo suos ꝓiece¬
runt abram ⁊ aram qui no¬
lebant ignem adorare ⁊ a¬
ram ibi expirante. abram
dei auxilio lib̾atin. bũ dici¬
tur. ego sum qui edux te
ergo habens odio terram il
lam pp̾ luctum aram. nec
ualens susti̾e iuiurias que
fiebant ei ut iguem cołet:
statint pegrinari. ⁊ dedit
nachor melcham urorem
lium. quia sarai sterilis erat

Expanded text:
dicit Josephus, usque ad nativitatem Thare, sed usque ad nativitatem Abrae extenditur haec aetas. Porro Aran genuit Lot, et Jescham, qui et Sarai, et Melcham, et mortuus est ante patrem suum in Hur Chaldaeorum. Etubi et hactenus sepultura ejus ostenditur. Hebraei Hur ignem dicunt, inde fabulantur, quod Chaldaei in ignem, per quem trajiciebant parvulos projecerant Abram, et Aran, quia nolebant ignem adorare, et Aran ibi exspirante, Abram Dei auxilio est liberatus. Unde dicitur: Ego sum qui eduxi te ergo odio habens terram, propter luctum Aran, nec valens sustinere injurias quae fiebant ei, ut ignem coleret, statuit peregrinari, et dedit Nachor Melcham uxorem.tavit, quia Sarai sterilis erat
Abbreviated transcription (Latin):
R̃ karolus imisit monasterrum scĩ
marcim tutoñ regendu ¶Nam
monachi preterite religionis obliti
a deo defflux̾unt ꝙ seritis indutis
uestib ⁊ deauratis salciam̃tis ĩcedebãt

Expanded text:
 Carolus commisit monasterium sancti Martini Turonense regendum. Nam monachi praeteritae religionis obliti adeo deflexerunt, ut sericis induti vestibus et deauratis calceamentis incederent,
Abbreviated transcription (Latin):
et occasu eorum ꝑ successio¬
nem. ꝙ eciam piane ꝓheta¬
uit damel. ⁊ p̾diit discipło
suo uenrropt q. p̾ regͣrent
decham. de quo belus descẽ¬
het: panẽ. a quo rediens uẽ

Expanded text:
casu eorum per successionem. Quam etiam plane prophetavit Daniel. Et praedixit discipulo suo Nemrod, quod primi regnarent de Cham, de quo Belus descenheth Romani. A quo rediens Ne
Abbreviated transcription (Latin):
leonis filius cardinalis a panciorib electꝰ
domos frange ponanciũ in quib se in¬
nocencius cũ tardinalib receꝑat.
bitam aureũ crucifixũ prudẽtes coro¬
pidib p̃ciosis spoliauit ¶ Exboriũ quoq
ꝙ sc̃s leo ppͣ construx̾at destruxit ¶ hoc idẽ
ad sc̃ãm mariã maiorẽ magno thesauro
ro post ꝙͣ pene om̃s rõnos corrupisset.¬

Expanded text:
Leonis filius cardinalis a minori parte electdomus Frangipanencium, in quibus se Innocencius cum cardinalibus receperat, bitam aureum crucifixum, pendentesque corolapidibus pretiosis spoliavit. Cymborium quoque, quod S. Leo papa construxerat, destruxit. Hoc idem ad S. Mariam Majorem magno thesauro ro postquam pene omnes Romanos corrupisset,
Abbreviated transcription (Latin):
lat̾aneñ fuit. fecit archiẽpm et pisanũ
primatum tocius sardime. ¶Hic lrãm co¬
ronato lothario imiꝑatorẽ anbo simł in¬
trau̾unt apuliã et fugato rog̾io sigulo
qui dũo ppͥ rebellis erat lothariꝰ xͥanissim
rediit in thenconiã ⁊ ppͣ tomͣ sollẽpnit̾
celebrato contilio sepultus est in lat̾ano
ĩ couca porphirica miro oꝑe sculpta

Expanded text:
lanensi fuerat, fecit archiepiscopum, et Pisanum primatem totius Sardiniae. Hoc Mox coronato Lothario in imperatorem ambo simul intraverunt Apuliam, et fugato Rogerio Siculo, qui domno papae rebellis erat; Lotharius Christianissimus rediit in Teutoniam, papa Romam. Ubi solemni celebrato concilio sepultus est in Lateran. in concha porphyrica miro opere sculpta
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita
et publiꝰ Calentiꝰ narro consules cont hã
res nel capiti st̃ uł occisi .xxx. nobiles uiri
consul cũ qͥnqͣginta equitib uenusium fug̃
ñ dubiũ est ilsum diẽ romam statꝰ ultim̃
fuisse. si hambal mox post uictoriam ad urbẽ¬

Expanded text:
nno ab Vrbe condita et P. Terentius Varro consules contra. Hres capti aut occisi XXX, nobiles viri consul cum quinquaginta equitibus Venusium fugit. nec dubium est ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post victoriam ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
tor et opp̾ssor amore dñan¬
di. ⁊ cogebat homines
gnem adorare. ab hor exiit
quo ꝙ fortis sit ⁊ malus
qͣi namphrot rebustus uena¬
tor coraurdño. hoc iam di

Expanded text:
tor, et oppressor amore dominandi, et cogebat homines ignem adorare; ad hoc exiit iquo, quod fortis sit et malus: asi Nemrod robustus venator cor
Abbreviated transcription (Latin):
te.ipp̾hendentes eciam eã
que usq ro coceanũ sunt
⁊ ꝓp̾as facientes appͦnes.
filii u̾o seui usq ad cocea¬
nuum seorsum hĩtant asi¬
am ab eufcate facientes ĩ¬
tm̃ addentes ꝙ chus dicit᷑
filius chani. ⁊ filius chꝰ
uamphrot. qui cepit pͥmꝰ¬

Expanded text:
entes etiam eas, quae usque ad Oceanum sunt, et proprias facientes appellationes. Filii vero Sem usque ad Oceanum seorsum habitant Asiam, ab Euphrate facientes inamen addentes, quod Chus dicitur filius Cham, et filius Chus Nemrod, qui coepit p
Abbreviated transcription (Latin):
in utilitatem iꝑ̃c nͥo est sum¬
inũ bonum. ¶De homine
u̾o ut de cet̾is dirat: non di¬
rit. ⁊ indit quod esset bonũ.
quia in ꝓrimo sciebat lassu¬
pfcũs erat donec ex eo fĩet
mulier. uñ ⁊ post legitui
non est bonum ẽe hõim so

Expanded text:
in utilitatem: ipse vero summum bonum. De homine vero, ut de caeteris dixerat, non dixit: Et vidit Deus quod esset bonum, quia in proximo sciebat lapsuperfectus erat donec ex eo fieret mulier. Unde et post legitur: Non est bonum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Nofectus est
abraham de con¬
ualle mãbre in t̾ram au¬
sttalem et pogrinatus ẽ in
loco sororis habens saram. siini¬
lia pͥoris simulans p̾timore
¶Misitq abimalech rer gera¬
re citulit eam in quo ins forẽ
illius mutanda uocatur que
nouagenari ad huc mari po
uoluntate dei.ut eam tange¬
ret ut dicit iosephus. in fine
tarnen huius capituli: alia pe¬
na notatur hoc .s. quod deus
concluserat omuem ułuam
domus abimalech. pp̃ saram
ne quid.s. femineu̾ in domo
cipet. medicis autem despan¬
tibus soporatus andunt a do¬

Expanded text:
ofectus est Abraham de convalle Mambre in terram australem, et peregrinatus est in  et Sur, loco sororis habens Saram, similia prioribus simulans prae timore, misit autem Abimelech Rex Gerarae, et tulit eam . Iu quo vis formae illius miranda notatur, quae nonagenaria adhucvoluntate, ne eam tangeret, ut ait Josephus. In fine tamen hujus capituli alia poena notatur, haec scilicet quod Deus concluserat omnem vulvam domus Abimelech propter Saram, ne quid scilicet femininum in domo ciperet. Medicis autem desperantibus, soporatus audivit a Do
Abbreviated transcription (Latin):
sto. ⁊ int̾ficet me ꝓuxore. ali
subairoi frater. uł filia mei
neptis mea. ⁊ est cognata ex
sororis. uñ alia translacio so¬
ror mea est a patce suo anon
dicebant fratres. sic ⁊ cognataᷤᷤ
sorores. frẽm nero sciñ aram
.di. quo maiores natu pr̃es ua¬
camus minores filior ⁊ quia
dignior ⁊ maior affeccio so¬
qmͣ ẜm mulieres. ꝓpinquam
suam ꝑ birum. dignioꝵ no¬
tius qmͣ neptami. nel finxit eã
ita relator fuit u̾boꝵ dounn.
ut elizeus celait se nou cogͦ¬
scentibus. ¶Quidam tamẽ
dicunt. thare mortua matre a¬
bre. ⁊ mortus arain.duxisse
uxorem filii ⁊genuisse sarã
unde ⁊ hinc dicitur filia tha
re ẜm carnem ⁊ supͣ filia a¬
quia solur masculum reli¬
querat. orauit autem abra-¬
ham ꝓ eo ⁊ sauatus est. ⁊ ux
or ancille eius peperunt ⁊ de
deui fcatri tuo ꝓ te m. argen¬
teos. hec erit cui uelam̃ ocłoꝵ
coram omnib qui tecum sũt.
in mendacio de p̾hensa es. uñ
subdit exponendo. ⁊ pro .i. qͦ¬

Expanded text:
oco, et interficerent me pro uxore. Aliasubaudi frater, vel filia Patris neptis mea est, et cognata ex sororis. Unde alia translatio: Soror mea est a patre suo, et non cognatos fratres, sic et cognatas sorores; fratrem vero Aram,ndi, quo majores natu, patres vocamus, minores filios, et quia dignior, et major affectio som mulieres, propinquam suam per virum, digniori notius quam neptem. Vel finxit eam ita relator fuit verborum Domini, ut Elisaeus celavit se non cognoscentibus. Quidam tamen dicunt Thare, mortua matre Abrahae, et mortuo Aram, duxisse uxorem filii, et genuisse Saram. Unde et hic dicitur filia Thare secundum carnem, et supra filia Aquia solum masculum reliquit Aram. Oravit autem Abraham pro eo, et sanatus est, et uxor et ancillae ejus pepererunt. Et deditdedi fratri tuo pro te mille argenteos. Hoc erit tibi in velamen oculorum coram omnibus, qui tecum sunt, in mendacio deprehensa es. Unde subdit exponendo: Et quocunq