comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere grãs. & eiꝰ semꝑ annuntiare uirtutes :
ceret. nullus amar& Uirtutes ergo suas
annuntiat: nonut laudib suis ipse ꝓficiat.
sedut hi qui hunc insua laude cognouerint.
audientes cognoscere. cognoscentes ama¬
re. amantes sequi. sequentes ad ipisei. ad¬
ipiscentes uero eius uisione ꝑfrui Hme
propheta ait Uirtutẽ operũ suoꝵ annim¬
tiabit populo suo. ut det illis hereditatem
gentiũ. Acsi aperce dicat ldeireo fortiui¬
dinẽ suȩ operationis insinuat. ut eu qui au¬
dierint donis spualib ditescant. Inspũalib
enĩ donis proficeee est digne do ambulare
& dedie indiem inuirtutib seĩs prosicere
donec adiusionẽ ommpotentis ualeat per¬
uenire: ut dicatur eñ ceteris seĩs de illo
Ibunt de uirtute inuirtutẽ et uidebit᷑ dr̃
deoꝵ insion Ille uidelic& uidebit᷑ anobis
insion idest inspeculatione superna: qui
nos uocauit b suũ regnũ & głam Ulocauit

Expanded text:
dere gratias, et ejus semper annuntiare virtutes. dere gratias, et ejus semper annuntiare virtutes. ceret, nullus amaret. Virtutes ergo suas annuntiat, non ut laudibus suis ipse proficiat, sed ut ii qui hunc in sua laude cognoverunt, audientes cognoscere, cognoscentes amare, amantes sequi, sequentes adipisci, adipiscentes vero ejus visione perfrui. Hinc Propheta ait: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Ac si aperte dicat: Idcirco fortitudinem suae operationis insinuat, ut eam qui audierint, donis spiritualibus ditescant. In spiritualibus enim donis proficere, est digne in Deo ambulare, et de die in diem in virtutibus sanctis proficere, donec ad visionem Omnipotentis valeat pervenire, ut dicatur cum caeteris sanctis de illo: Ibunt de virtute in virtutem, et videbitur Deus deorum in Sion . Ille videlicet videbitur a nobis in Sion, id est in speculatione superna, qui nos vocavit in suum regnum et gloriam. Vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ michi mundus crucifixus est & ego mundo
Non in propria iustitia gloriari deb& monachiis.
uel indoctrina aliqua sed infide crucis xp̃i
ꝑ quẽ sibi om̃a sperã dimittr. petcata Inincẽ
ergo sibi mortui esse debent & mundus monacho.
et monachis mundo: Et ni chil concupiscere
deb& monachus quȩ sunt mundi. nec mundus
habere deb& qđ concupiscat inmonacho:
Solus ergo potest incruce xp̃i gloriari. qui
tollit eã et sequitur saluatorẽ Qui crucifigit
carnẽ suã cũ uitus & concupiscentiis. qui
Sinc petrus apłsait: ut uirtutes annuntiecis
eius qui detenebris uos uocauit in ammirabile
lumͣ suũ: Sicut enĩ hi quide egyptia seruitute
liberatisunt ꝓ moysen. carm̃ triumphale
post transitũ maris rubri & demersũ pha¬
raonis exercitũ dño cantarunt:lta et nos
oportr post acceptã inbaptismo remissionẽ
peccatoꝵ dignas beneficiis celestibus repen¬

Expanded text:
quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo . quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo . Non in propria justitia gloriari debet monachus, vel in doctrina aliqua, sed in fide crucis Christi, per quem sibi omnia sperat dimitti peccata. Mutuo ergo sibi mortui esse debent, et mundus monacho, et monachus mundo. Et nihil concupiscere debet monachus eorum quae sunt mundi, nec mundus habere debet quod concupiscat in monacho. Solus ergo potest in cruce Christi gloriari: qui tollit eam, et sequitur Salvatorem: Qui crucifigit carnem suam cum vitiis et concupiscentiis, qui Hinc Petrus apostolus ait: Ut virtutes annuntietis ejus qui de tenebris vos vocavit in admirabile lumen suum . Sicut enim ii qui de Aegyptia servitute liberati sunt per Moysen, carmen triumphale post transitum maris Rubri, et demersum Pharaonis exercitum, Domino cantaverunt ; ita et nos oportet post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, dignas beneficiis coelestibus repen
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ st̃ suꝑ terrã. & tollens cruce̾ suã. secutus fuerit
xp̃m. et mortuus mundo & tropheũ mortificatio¬
nissuȩ. dominice passionis affixerit ligno. Ita
ut dicere possit cum paulo. ego ꝑ lege̾ legi mor¬
tuus sũ. ut dõ uiuã xp̃o. confixus cruci. iste
xpmn proculdubio lucrifacit: Uelcerte qui
fratrẽ suũ qui xpi est membrũ predicando.
et bonũ exemplũ ostendendo lucrat᷑: xpm
lueri facit: Beatus enĩ augustmꝰ at: Si quisł
forte ꝑ uersũ uideris satage corrigere. &
emendare noncesses Fac quicquid potes. ꝓ
persona quã portas Noli quiescere lucrari
causa x pm̃ hominẽ factũ. passũ et mortuum
& amortuis resurrexisse. etdncȩlos ascendisse.
et spretis om̃ib quȩ st̃ mundi. recto cursu eñ
fuerit secutus. ut ipsũ xp̃m apprehendat. a
quo est cõprehensus. iste feliciter lucrifacit
apsit gloriari : nisi incruce dñinri ihũ xp̃i. ꝓ¬

Expanded text:
quae sunt super terram, et tollens crucem suam secutus fuerit quae sunt super terram, et tollens crucem suam secutus fuerit Christum , et mortuus mundo, et tropaeum mortificationis suae Dominicae passionis affixerit ligno, ita ut dicere possit cum Paulo: Ego per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam, Christo confixus cruci , iste Christum procul dubio lucrifacit, vel certe qui fratrem suum, qui Christi est membrum, praedicando et bonum exemplum ostendendo lucratur, Christum lucrifacit. Beatus enim Augustinus ait: Si quid forte perversum videris, satage corrigere, et emendare non cesses. Fac quidquid potes pro persona quam portas. Noli quiescere lucrari causa Christum hominem factum, passum, et mortuum, et a mortuis resurrexisse, et in coelos ascendisse, et spretis omnibus quae sunt mundi recto cursu eum fuerit secutus, ut ipsum Christum apprehendat, a quo est comprehensus, iste feliciter lucrifacit absit gloriari nisi in cruce Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ suoꝵ ut sitis scĩ et inmaculati ingre¬
mio scilica congregati scõꝵ Fit ergo pars
sortis scõꝵ in lumine & inlustrat᷑ alumine quan
Sorte diuisit eis terrã infuniculo distributio¬
nis dicamus quia sicut omĩs electa populus
pars & funiculũ hereditatis dñi est: scriptu¬
ta dicente. pars aut̃ dñi populus eius. iacob
funiculus hereditatis eius. Ita pars & he reditas
sortis scõꝵ ipse dñs est qui dix̃ ad aaron Ego
pars et hereditas tua in medio filioꝵ isrł Nos
aut̃ cũ apłis & omnib scĩs societatẽ habentes.
grãs agentes dõ patri. oremꝰ ut dignos nos fa¬
ciat in partẽ sortis scõꝵ inlumine: id est ut&
pars. & sors. et hereditas dñi esse meream᷑. &
ipsũ dñm saluatorẽ nrm̃ in sorte et hereditite
sempit̾na feliciter possideamꝰ. et in lumme. idest
imipso et per ipsũ inluminati. Ineter nũ felices per

Expanded text:
electorum suorum, ut sitis sancti et immaculati, in greelectorum suorum, ut sitis sancti et immaculati, in gremio scilicet congregati sanctorum. Fit ergo pars sortis sanctorum in lumine; et illustratur a lumine, quandSorte divisit eis terram in funiculo distributionis . Dicamus quia sicut omnis electorum populus, pars et funiculus haereditatis Domini est, Scriptura dicente: Pars autem Domini populus ejus: Jacob funiculus haereditatis ejus . Ita pars et haereditas sortis sanctorum ipse Dominus est, qui dixit ad Aaron: Ego pars et haereditas tua in medio filiorum Israel . Nos autem cum apostolis et omnibus sanctis societatem habentes: Gratias agentes Deo Patri, oremus ut dignos nos faciat in partem sortis sanctorum in lumine , id est, ut pars et sors et haereditas Domini esse mereamur, et ipsum Dominum Salvatorem nostrum in sorte et haereditate sempiterna feliciter possideamus, et in lumine, id est in ipso et per ipsum illuminati, in aeternum felices perm
Abbreviated transcription (Latin):
Anc apłsait: Qm̃ estis filii dĩ: misit ds̃ spmfilu
siu incorda nr̃a clamantẽ abba pater Nũquã
enĩ auderemꝰ dicere. pat̾ nr̃ quies incęlis: nisi
de conscientia sp̃s habitantis in nobis Ut enĩ
probarem adoptatos esse adõ infilios: spm̃
suũ dedit nob qui signũ patris ostendat esse
infiliis. ut audeamus dicere abba quod est
dicere quod nudȩis dicere dudũ non fuerat
concessũ: Itaq iam non sumꝰ serin: sed filii
consequent᷑ nob̃ debetur hereditis patris.
ut quomodo spm̃ filu dĩ accipientes facti
sumus filii. Ita lnlibertatẽ deseruitute muta¬
ti. heredessimꝰ dĩ patris. coheredes aut ihũ
xp̃i filii eius Nã & alio loco idem ait aps̃s
Grãs agentes dõ patri quidignos nos fecit hi
partẽ sortis sc̃oꝵ inlumine: Parssortis scoꝵ
congregatio est adunata & in una sotietate
iuncta om̃iũ electoꝵ sicut & alibi dicit Uos
aut̃ dñs multiplic&. sub audit᷑ͣ innumero

Expanded text:
nc Paulus ait: Quoniam estis filii Dei, misit Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem Abba Pater . Nunquam enim auderemus dicere, Pater noster qui es in coelis, nisi de conscientia spiritus habitantis in nobis. Ut enim probaremur adoptati esse a Deo in filios, Spiritum suum dedit nobis, qui signum Patris ostendat esse in filiis, ut audeamus dicere: Abba, quod est Pater, quod Judaeis dicere dudum non fuerat concessum: Itaque jam non sumus servi, sed filii. consequenter nobis debetur haereditas Patris; ut quomodo Spiritum Filii Dei accipientes, facti sumus filii, ita in libertatem de servitute mutati, haeredes simus Dei Patris, cohaeredes autem Jesu Christi filii ejus. Nam et alio loco idem ait Apostolus : Gratias agentes Deo Patri qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine. Pars sortis sanctorum, congregatio est adunata, et in una societate juncta, omnium electorum, sicut et alibi dicit: Vos autem Dominus multiplicet , subauditur, in numero
Abbreviated transcription (Latin):
ic intercetera paulus apłs ait Uobis datũ est
proxp̃o. non solũ ut in eũ credatis: sedetiã
nde et non nobis inpassionibus ꝓxpo dolendum.
sed multomagis gaudendũ nobis et exultandũ.
quia & apłi ibant gaudentes a conspectu concilii.

Expanded text:
ic inter caetera Paulus apostolus ait: Vobis donatum est pro Christo, ut non solum in eum credatis, sed etiam Unde et non nobis in passionibus pro Christo dolendum, sed multo magis est gaudendum nobis et exsultandum: Quia et apostoli ibant gaudentes a conspectu concilii,
Abbreviated transcription (Latin):
clamor eiꝰ innobis inuenit: si hoc qđ mens
credit. lingua taceat Sedne innobis cla¬
mor eiꝰ lateat: restat ut unusquisq iuxta¬
modulũ suũ. uiuificationis suȩ mysteriũ
promimis innotescat::¬

Expanded text:
clamor eius in nobis invenit, si hoc, quod mens credit, / lingua tacet. Sed ne in nobis clamor eimodulum suum vivificationis suae mysterium proximis innotescat
Abbreviated transcription (Latin):
gubernare. & in congregatione manen¬
tes. nonquȩ nrã sunt quȩrere. neq seruire
propriȩ uoluntati. sed scđm fidẽ patri
spũali oboedire: Dix̃ quidam senex: Nũ¬
quã desideraui opus qđ michi utile ess&
& fratri meo dispendiũ facer&. huius modi
habens spem. quia lucrũ fratris mei opus
ñs̃ ineugło ait: Sioffers munus tuum ante
altare & ibi recordatus fueris quia frater
tuus habe aliquid aduersũte: relinque mimꝰ

Expanded text:
gubernare, et in congregatione manengubernare, et in congregatione manentes, non quae nostra sunt quaerere, neque servire propriae voluntati: sed secundum fidem Patri spirituali obedire. Dixit quidam senex: Nunquam desideravi opus quod mihi utile esset, et fratri meo dispendium facere, hujusmodi habens spem, quia lucrum fratris mei opus minus in Evangelio ait: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
heum misit epła: In magna inquit domo.
non solũ sunt uasa aurea & argentea. sed
& lignea et fictilta: Et quȩdã quidẽ in honorẽ
quȩdã uuit in contumeliã Permagnã aut̃
magnidñi domũ potest designari eccła xp̃i
uniuersum diffusa perorbem. Inqua sunt
uasa aurda. hominũ uidelic& corda: intel¬
lectu spũali repleta. & uelud auro obriro
uariis uirtutib rutilantia:
Sunt & argentea nitore eloquentiȩ clara.
officio predicationis ꝑ lucida Simt
& lignea suꝑ ba scilic& stulta & insensibilia
corda: Sunt et fictilia. fragilia quoque
etterrena de cerra sumpta. & interrenis actil
dedita Sed aurea et argentea in hac magna
xp̃i eccła honore sunt digna Quienĩ ait̾
apłus. bene ministrauerint: duplicihonore
digni habeantur Lignea aut̃ et fict ilia
merito sunt incontumelia: qui amentẽ ha¬
bentia stultã atq suꝑbam. dnĩsu iusta
non custodiert᷑ prȩcepta: Dix̃ scã sindetice.

Expanded text:
heum misit Epistola: In magna, inquit, domo heum misit Epistola: In magna, inquit, domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem in honorem, quaedam autem in contumeliam . Per magnam autem magni domini domum potest designari Ecclesia Christi, universum diffusa per orbem, in qua sunt vasa aurea, hominum videlicet corda intellectu spirituali repleta, et velut auro obryzo variis virtutibus rutilantia. Sunt et argentea, nitore eloquentiae clara, et officio praedicationis perlucida. Sunt et lignea, superba scilicet, stulta et insensibilia corda. Sunt et fictilia, fragilia quoque et terrena de terra sumpta, et terrenis actibus dedita. Sed aurea et argentea, in hac magna Christi Ecclesia, honore sunt digna: Qui enim, ait Apostolus, bene ministraverint, duplici honore digni habeantur . Lignea autem et fictilia merito sunt in contumelia, quia mentem habentes stultam atque superbam, Domini sui justa non custodierunt praecepta. Dixit sancta Syncletice:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis tramite. in quo omĩs animarũ salif con¬
sistat declinat: Quiuert desua ac ꝓximorũ
attilitate atq salute sollicitus quic quid nal&
ut ilitatis quasi sibi superioribus fratribus
impendere satagit: sibmn& ipsi ꝑhanc hu¬
militatis obȩdientiã uitȩ cȩlestis gaudia
ampliora conquirit: Pacet ergo paulus ho¬
minibus & non plac& : qui a omib bene
iuste et recte uiuentibus in omnibus suis con¬
uersationibus uerbis placet & actibus St̃¬
Cunctis aut̃ praue et male uiuentibus contra¬
dictor existens: nec uerbis plac&̃ nec morib
Sunt etenĩ in hac xp̃i latissima Atq magni¬
fica eccła. quȩ est ꝑ mundi quadratũ clima
tensa duo hominũ genera beneuolentium.
scilices atq maleuolentiũ: Beneuolentib
aut᷑ in om̃ib placas paulus Maleuolentib
uero in omnib displic& paulus Sicut enĩ
in area mixta sut grana cum paleis. ita
mectura: sic legimus in pauli. quẽ ad timot¬

Expanded text:
tatis tramite, in quo omnis animarum salus contatis tramite, in quo omnis animarum salus consistit, declinat. Qui vero de sua ac proximorum utilitate atque salute sollicitus, quidquid valet utilitatis, quasi sibi superioribus fratribus impendere satagit; sibimetipsi per hanc humilitatis obedientiam vitae coelestis gaudia ampliora conquirit. Placet ergo Paulus hominibus et non placet: quia omnibus bene, juste et recte viventibus, in omnibus suis conversationibus, verbis, placet, et actibus; cunctis autem prave et male viventibus contradictor existens, nec verbis placet, nec moribus. Sunt etenim in hac Christi latissima atque magnifica Ecclesia quae est per mundi quadratum clima tensa, duo hominum genera, bene volentium scilicet atque male volentium. Bene volentibus autem in omnibus placet Paulus, male volentibus vero in omnibus displicet. Sicut enim in area mixta sunt grana cum paleis, ita norum mixtura, sic legimus in Pauli quam ad Timot
Abbreviated transcription (Latin):
DEEOGO NON OMIBUS PIACEREDEBEHOMINI:
inc paulus ait : Si adhuc hominib pla¬
cere uellẽ. xp̃i seriuis non essem. ldẽ suu¬
deis carnaliter in obseruantia legis. uel praue
uiuentib xp̃i anis in prauitate eoꝵ consensissẽ.
xp̃i seruus nonessem: Cui sententie contraria
est illa ubi ait: Sine offensione estote iudgis
& gentibus & eccłȩ dĩ sicut et ego ꝑomnia
om̃ib placeo: Nam cur om̃ib placeret : ipse
exponendo sub iungens ait Non querens quod
michi utile est. sed qđ multis ut salui fiant Qui
enĩ om̃iũ utilitatẽ & salutẽ quȩ rebat: om̃ib se
non inconuenienter placere dicebat Hoc apłi
bonũ monachi tenentes exemplũ. non sue tan¬
tũ utilitati debent esse contenti: sed magis quȩ
considerantes. sedquȩ alioꝵ: Quitantũ modo
quȩ sua sunt. id est quȩ sibi soli necessaria sunt
considerat. & de fraterna salute. uelde eius
tr̃ porali utilitate noncurat. sine dubio a cari¬

Expanded text:
d non omnibus placere debemus hominibus. d non omnibus placere debemus hominibus. Hinc Paulus ait: Si adhuc hominibus placere vellem, Christi servus non essem . Id est, si Judaeis carnaliter in observatione legis vel prave viventibus Christianis in pravitate eorum consensissem, Christi servus non essem. Cui sententiae contraria minime est illa, ubi ait: Sine offensione estote Judaeis et gentibus et Ecclesiae Dei, sicut et ego per omnia omnibus placeo . Nam cur omnibus placeret, ipse exponendo subjungens, ait: Non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Qui enim omnium utilitatem et salutem quaerebat, omnibus non inconvenienter se placere dicebat. Hoc apostolicum boni monachi tenentes exemplum, non suae tantum utilitati debent esse contenti congruentia quaeconsiderantes, sed quae aliorum. Qui tantummodo quae sua sunt , id est, quae sibi soli necessaria sunt, considerat, et de fraterna salute vel de ejus temporali utilitate non curat, sine dubio a chari
Abbreviated transcription (Latin):
possidebit aet̃nã In omĩ opere bono fructi¬
ficantes Ille bene in om̃i opere bono fructifi¬
cat: qui accepto in corde uerbi semine. ut
terra bona et optima aliud tricesimũ. aliud
sex igesimũ. aliud uero centesimũ fructũ affert
inpacientia: Et notandum quia tacite hoc
in loco eoꝵ desidiosas corripit mentes quiln
melius noncrescunt. nec bonũ operantes in
uirtutib proficiunt. sed tantũ sibi sufficere
credunt. uel quia ñ operant᷑ malũ. uełquia
reliquert̃ corpore mundũ : nescientes quia
per exertitia sapientiȩ. et meditationẽ diui¬
narũ scripturarũ. et per uirtutẽ bonoꝵ operũ
nouus cotidie crescens et placens dõ efficit᷑ dĩ
homo: Dixit abbas pastor. quia sicut finno
expelluntur apes in tollatur dulcedo operã
edx. Ita etcorporalis requies timorẽ dñi expel¬
lit ab anima & iufeit ab ea om̃e opus bonũ Dix̃
lterũ lpse: ab hominatio ẽ dño om̃iscox pore reqͥes

Expanded text:
possidebit aeternam: In omni opere bono fructipossidebit aeternam: In omni opere bono fructificantes . Ille bene in omni opere bono fructificat, qui accepto in corde verbi semine, ut terra bona et optima, aliud trigesimum. aliud sexagesimum, aliud vero centesimum fructum affert in patientia . Et notandum quod tacite hoc in loco eorum desidiosas corripit mentes, qui in melius non crescunt, nec bonum operantes in virtutibus proficiunt, sed tantum sibi sufficere credunt, vel quia non operantur malum, vel quia reliquerunt corpore mundum: nescientes quod per exercitia sapientiae, et meditationem sanctarum Scripturarum, et per virtutem bonorum operum, novus quotidie crescens et placens Deo efficitur homo. Dixit abbas Pastor: Quia sicut fumo expelluntur apes ut tollatur dulcedo operum earum, ita et corporalis requies timorem Domini expellit ab anima et aufert ab ea omne opus bonum. Dixit iterum ipse: Abominatio est om
Abbreviated transcription (Latin):
nitione uoluntatis dĩ. ut ea quȩ st̃ uolunta¬
tisdĩ faciat. & in omnib scđm uoluntatẽ
eiꝰ uiuat. Quia quanto quisq uoluntatis dĩ
habuerit cognitionẽ: tanto et maiestatis
eiꝰ habebit timorẽ. et cordis erga eũ tenebit
dilectionẽ  Et intantũ digne dõ poterit
ambulare. & in tantũ illi placere. et inom̃i
opere bono fructificare Ille ergo dignedõ
ambulat: qui fidem quã inbaptis mate ꝓ
dñi accepit grãm. cotidie openb bonis accu¬
mulat: Qui membra sua quȩ sunt suꝑ teriã
mortificat. ut dõ spũ alit uiuat et ei cui
se probauit iustę & piȩ uiuendo placeat:
Ds̃ ꝑ omnia placentes Nemo ergo do pla¬
cere. & aduerã potest beatitudinẽ ꝑuenire.
nisi ꝑmortificationẽ uiciorũ & assũptionẽ
uirtutũ: ꝑ fidem rectã. et operationẽ scãm:
Et neq in hoc scło sine his dudb reb sitam̃
operandi affuerit tẽpus. quisquã iustifica¬
tionis consequit᷑ gram: neq infuturo uitã

Expanded text:
 voluntatis Dei faciat, et in omnibus secundum voluntatem ejus vivat. Quia quantum quisque voluntatis Dei habuerit cognitionem, tantum et majestatis ejus habebit timorem, et cordis erga eum tenebit dilectionem, et in tantum digne Deo poterit ambulare, et in tantum illi placere, et in omni opere bono fructificare. Ille ergo digne Deo ambulat, qui fidem quam in baptismate per Domini accepit gratiam, quotidie operibus bonis accumulat, qui membra sua quae sunt super terram mortificat, ut Deo spiritualiter vivat, et ei cui se probavit, juste et pie vivendo placeat. Deo per omnia placentes . Nemo ergo Deo placere, et ad veram potest beatitudinem pervenire, nisi per mortificationem vitiorum et assumptionem virtutum, per fidem rectam et operationem sanctam. Et neque in hoc saeculo sine his duabus rebus si tamen operandi adfuerit tempus quisquam sanctificationis consequitur gratiam, neque in futuro vitam
Abbreviated transcription (Latin):
dicas in lingua lgnosco. et corde differas Con¬
scientiã enĩ tuã dr̃ inspicit Uisergo ut tibi dĩ
omnia debita dimittat: Dimitre & tuom̃ia
debitori tuo: Hanc ergo regulã ponis. hoc pas¬
to et placito cũ dõ obligaris cũdicis dimitte
nobis debita nr̃a. sicut et nos dimittimꝰ. Hmca&¬

Expanded text:
dicas in lingua, Ignosco, et corde differas. Condicas in lingua, Ignosco, et corde differas. Conscientiam enim tuam Deus inspicit. Vis ergo ut tibi Deus omnia debita dimittat? Dimitte et tu omnia debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hoc pacto et placito cum Deo obligaris, cum dicis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus
Abbreviated transcription (Latin):
peccata persacri baptismatis urelã. It aetuos
non aliqua sed omĩa de cordib uris debetis fr̾ib
donare commissa : quia iustissimũ est apuddm̃.
ut iuxta mensurã pietatis eĩ quant̃a nobis donat
uit delicta. donemꝰ nos frib om̃a quȩ limobis
cõmiser̃ peccata. ut libere dõ dicere ualeamis
Dnitte nobis debita nrã. sicut et nos dimittimus
debitorib nr̃is Ac per hoc om̃s culpas quȩ lanob
commit tuntur parati sim ignoscere: sinobis
desideramꝰ ignosci Nemo contrase teneat ñ
remittendo: ne contra illũ teneatur. Ñ ignos¬
cendo Ait enĩ dñs deseruo nequã. quinoluit
conseruo suo remittere culpã: Iratꝰ dommꝰ eĩ
tradidit eũ tortorib quo ad usq redder& um¬
uersũ debitũ: Cuiꝰ exemplũ nos cauere ammono¬
dicens Sic et pat̾ m̃s cę̧lestis faciet uobis: sinon
remiseritis unꝰ quisq fr̃ĩ suo decordib ur̃is Ne

Expanded text:
 vobis omnia peccata, per sacri baptismatis undam, ita et vos  vobis omnia peccata, per sacri baptismatis undam, ita et vos non aliqua, sed omnia de cordibus vestris debetis fratribus donare commissa: quia justissimum est apud Deum ut juxta mensuram pietatis ejus, qua nostra donavit nobis delicta, donemus nos fratribus omnia quae in nobis commiserunt peccata; ut libere Deo dicere valeamus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , ac per hoc omnes culpas quae in nobis committuntur, parati simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Nemo contra se teneat non remittendo, ne contra illum teneatur, non ignoscendo. Ait namque Dominus de servo nequam, qui noluit conservo suo remittere culpam: Iratus dominus ejus, tradidit eum tortoribus, quoadusque redderet universum debitum . Cujus exemplum Sic et Pater meus coelestis faciet vobis: si non remiseritis, unusquisque fratri suo de cordibus vestris . Nec
Abbreviated transcription (Latin):
preceptũ quãuis ystorialit̃ sit tenendũ. spũalit̃
tam̃ semꝑ est a nobis cõplendũ Spũ alit̃ autẽ
tẽ plũ nr̃m interior homo nr̃ est: Altare. fides
nra est: Mimꝰ ꝓphetia doctrina. oratio. ymnꝰ
& psalmꝰ est: Quod si prȩsens fuerit fr̃t qui aliquid
hab& aduersũ nos. poterimꝰ eũ nonsimulato
sed sinceri animo lenire. atq ad grãm ueniã
postulando reuocare. sitam̃ hoc corã dõ non
pigro motu corporis. sed celerrimo dilectionis.
affectu fecerimus: De hoc capitulo sic & paulus
sicut et dr̃ donauit uobis hta et uos Hortatur
aut̃ nos apłs. ut simꝰ supportantes inuicẽ: idest
ut mores. actus. et sermones nrõs patienter ꝑ
xp̃o. et omĩa onera nr̃a portemꝰ in incẽ pro
amore fraterno : quia qui fratre sicut sem&¬
ipsu᷑ diligit. patient̃ proillo om̃a portat & sus¬
aduersũ alique᷑ habet quȩrelã Hab& enĩ aliquis
aduersus alterũ quȩ relã : quando eũ quis ledit

Expanded text:
tenendum, spiritualiter tamen semper a nobis est complendum. Spiritualiter autem templum nostrum interior homo noster est: Altare, fides nostra est; munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus et psalmus est. Quia si praesens fuerit frater qui aliquid habet adversum nos, poterimus eum non simulato, sed sincero animo lenire, atque ad gratiam veniam postulando, revocare: si tamen hoc coram Deo non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu fecerimus. De hoc capitulo sic et apostolus sicut et Dominus donavit nobis . Hortatur autem nos Apostolus ut simus supportantes invicem, id est, ut mores, actus et sermones nostros patienter pro Christo, et omnia onera nostra portemus invicem pro amore fraterno: quia qui fratrem sicut semetipsum diligit, patienter pro illo omnia portat et sushabet querelam . Habet aliquis adversus alterum querelam, quando eum quis laedit,
Abbreviated transcription (Latin):
frrttri lnte agnoueris. antequã apud te penite¬
itiã agit. & benẽ facias. his quitib malefricun
Dix̃ abbos antonius. quia deproximo est uita &
mors Sienĩ lucremur fratrẽ: Iucrabim᷑ dñ:
uũt scandala zamuf frarrẽ : inxp̃m peccamus
iceb at abbas ypericius Eripe proximũ apeccatis.
quanta tibi est uirtus sme inproperio. qm con¬
uertentes dĩ non repellit ase: Merbũ aut̃ mali¬
nȩ et nequitiȩ non habit& incorde tuo aduers

Expanded text:
ignoveris, antequam apud te poenitentiam agat, et benefacias iis qui tibi malefaciunt. Dixit abbas Antonius: Quia de proximo est mors et vita. Si enim lucremur fratrem, lucrabimur Deum; si autem scandalizemus fratrem, in Christum peccamus. Dicebat abbas Hyperitius: Eripe proximum a peccatis, quanta tibi virtus est, sine improperio, quoniam convertentes Deus non repellit a se. Verbum autem malitiae et neq
Abbreviated transcription (Latin):
innatiuitate. ammirabilis in ressurrecti¬
one. ammirabilis: in ascensione. ipse ad huc
ammirabilis apparebit in om̃ib: quiut cre¬
dendũ est credidert᷑ inultom iudicii reue¬
latione: ut ab illo mirabili mirabiles facti.
uiuant cum illo inȩt̃nũ glorificati Ipse
est enĩ mirabilis dr̃: de quo et esaias ait:
Etuocabit᷑ nom̃ eiꝰ ammirabilis consibarius.
ds̃ fortis. & cetera Et dauid Mirabilis inqͥt

Expanded text:
in nativitate, admirabilis in resurrectiin nativitate, admirabilis in resurrectione, admirabilis et in ascensione. Ipse adhuc et mirabilis apparebit in omnibus, qui ut credendum est crediderunt, in ultimi judicii revelatione, ut ab illo mirabili mirabiles facti, vivant cum illo in aeternum glorificati. Ipse est enim mirabilis Deus, de quo et Isaias ait: Et vocabitur nomen ejus admirabilis, consiliarius, Deus for
Abbreviated transcription (Latin):
edño ihũ xp̃o sic paulus apłsdicit Cum
uenerit glorificari in scĩs suis: Ille qui
ingła naturalit sua semper gloriosus. seꝑ¬
q manec glorificatus : Iniudicio cũ uenerit
iudicare uiuos & mortuos et sełm ꝑ ignẽ
glorificabit scõs suos. ipse cũ illis gloriosus
& glorificatꝰ apparens ac laritate poten¬
tiȩ sur clarificans illos. sicut et idem patho
añs ut: &claritatẽ quã dedisti michidedieis
łt alibi: Eulgebunt inquit iust̾i sicut sol an
regno patris mei Qua gloriosa exppetua
głi glorificati. iniudicio cũ xp̃o ap parebt᷑
electi. Uenitergo ueniet iniudicio ⁊ pa¬
rere inscis suis glorificatus : qui iniquis
apparuit. inpassione sua despectus &qui
ante pilatũ & pontifices iudeoꝵ. Inprimo
aduentu apparuit humilis & pusillus. in
secundo gloriosus. magnꝰ et excelsus appa¬
rebit dr̃: et ammirabilis fieri in om̃ib: qui
et nobis ammirabilis insua humanitate
Ammiribilis in conceptione : amimirabilis

Expanded text:
esu Christo sic Paulus apostolus dicit: Cum venerit glorificari in sanctis suis , ille qui in gloria naturaliter sua semper gloriosus, semperque manet glorificatus, in judicio cum venerit judicare vivos et mortuos, et saeculum per ignem glorificabit sanctos suos, ipse cum illis gloriosus, et glorificatus apparens, a claritate potentiae suae clarificans illos: sicut et idem Patri Dominus ait: Et claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Et alibi: Fulgebunt inquit justi sicut sol, in regno Patris mei . Qua gloriosa et perpetua gloria glorificati, in judicio cum Christo apparebunt electi. Veniet ergo, veniet in judicio apparere in sanctis suis glorificatus, qui iniquis apparuit in passione sua despectus. Et qui ante Pilatum et pontifices Judaeorum in primo adventu apparuit humilis et pusillus, in secundo gloriosus, magnus et excelsus apparebit Deus, et admirabilis fieri in omnibus qui et nobis admirabilis in sua humanitate: admirabilis in conceptione, admirabilis
Abbreviated transcription (Latin):
omnia nobis diuinȩ uirtutis suȩ. quȩ ad
uitã et pietatẽ donatast̃ ꝑ cognitionẽ eius.
quiuocauit nos propria gła & uirtute Ac si
Et hoc quoq ad huc ꝑ eũ cognoscatis quo¬
modo omnia nobis diuinȩ uirtutis suȩ
donata sunt pereiꝰ gram̃: quȩ ad uitam
obtinendã. & pietatẽ conseruandam
sufficiant: Qui aquanto quis ꝑ fectius
dñm cognoscit. tanto amplius ꝓ missoꝵ
eius magnitudinẽ sentit: Hinc paulus
ait: Ad agnoscendũ illũ. & uirtutẽ resur¬
rectionis eius Cognitio enĩ misteru in
incarnationis eius passionis & resurrecti

Expanded text:
omnia nobis divinae virtutis suae ad vitam et pietatem donata sunt per cognitionem ejus qui vocavit nos propria gloria et virtute . Ac siEt hoc quoque adhuc per eum cognoscatis, quomodo omnia nobis divinae virtutis suae donata sunt per ejus gratiam, quae ad vitam obtinendam et pietatem conservandam sufficiant. Quia quanto quis perfectius Dominum cognoscit, tanto altius promissorum ejus magnitudinem sentit. Hinc et Paulus ait: Ad agnoscendum illum et virtutem resurrectionis ejus . Cognitio enim mysterii incarnationis ejus, passioni
Abbreviated transcription (Latin):
quiadr̃ eũ suscitauit. et noscũ illo susci¬
tauit peruirtutẽ suã. et ad ãpnatione
mortis eripuit: & ereptos in hereditate
aeterna. ut filios apatris dex terã collocauit :
Ostaua enĩ die dñs amortuis resurgens. ex¬
emplũ nobis future resurroctionis & mri¬
teriũ ostendit noue conuersationis

Expanded text:
quod Deus suscitavit eum, et nos cum illo suscitavit per virtutem suam , et a damnatione mortis eripuit, et ereptos in haereditate aeterna, ut filios, ad Patris dexteram collocavit. Octava enim die Dominus a mortuis resurgens, exemplum nobis futurae resurrectionis et mysterium ostendit novae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
eius quicũq donante & adiuuante ipso
bonis indefessus insistere curat operib: In
templo ergo uiuo & scõ. non possunt lapides
poni nisi uiui et scĩ. Ergo omni labore niten¬
dum est: ut simus illi lapides de quib scriptũ ẽ
Lapides scĩ. uoluentur super terrã Et cũ fuerimꝰ
ui ui lapides. et ex omi parte dolati edificem᷑
tationẽ: qñ cũ probatus fuerit accipiet
coronã uitȩ. quã repromisit ds̃ diligen¬
tibus se: Huic simile est illud in apo cabpsi
Esto fide lis usq ad mortẽ: & dabotibi co¬
aperte ammonens. quia tanto amplius
gaudere intẽptationib oportet : quanto
cercius claret: dñs hisquos diligit mauis
sepe tẽptationũ pondus inponere. ut sci¬
licer ꝑ tẽptationũ exercitium. probent᷑
infide ꝑfecti: Cũ aut probati fuerint uera¬
citer esse fideles: hoc est perfecti et htegri
innullo deficientes: iure accipiant ꝓmissã

Expanded text:
ejus, quicunque, donante et adjuvante ipso, ejus, quicunque, donante et adjuvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. In templo ergo vivo et sancto non possunt lapides poni, nisi vivi et sancti. Ergo omni labore nitendum est ut simus illi lapides de quibus scriptum est: Lapides vivi volvuntur super terram , et cum fuerimus vivi lapides, et ex omni parte dolati, aedificemtationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Huic simile est illud in Apocalypsi. Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coAperte admonens quia tanto amplius gaudere in tentationibus oportet, quanto certius claret Deum his quos diligit majus saepe tentationum pondus imponere, ut scilicet per tentationum exercitium probentur in fide perfecti; cum autem probati sint veraciter esse fideles, hoc est perfecti et integri, in nullo deficientes, jure accipiant promissam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ordines lapidũ inpariete portantur alii
ab aliis: ita portantur fideles a precedentib
in eccła iustis Portant et ipsi perdoctrinam
et tolerantiã sequentes Et hoc ordine alu
ab illis portantur iusti. usq adultimũ iustũ:
Quicũ apriorib portetur. quẽ portare debeat
ipse non habebit sequentẽ: Quiaut̃ om̃e edifi¬
cium portat : & ipse a nemine portatur : dñs
uocatur. infundamento fundatus Item uiuos
lapides apostolus appellat electos: ut conatũ
insinuet bone actionis eoꝵ: Mortui namq
id ÷ materiales lapides. ubicũq astructore po¬
siti fuerint: insensibilit᷑ manent. Aut etiã
lapsi decidunt: Non ergo nos beatꝰ petrus ta¬
lium lapidũ insensibilitatẽ uult imitari : sed
tamquã lapides uiuos fundamento xp̃i super¬
aedificari. ut indelic& iuuante nos grã dĩ. solmȩ¬
& iuste. et pie uiuamꝰ in hoc scło: Tamquã
lapis ergo uiuus aedificatur axp̃o. indomo

Expanded text:
enim ordine lapides in pariete portantur, alii enim ordine lapides in pariete portantur, alii ab aliis; ita portantur fideles a praecedentibus in Ecclesia justis. Portant et ipsi per doctrinam et tolerantiam sequentes, et hoc ordine alii ab aliis portantur justi usque ad ultimum justum. Qui cum a prioribus portetur, quem portare debeat, ipse non habebit sequentem. Qui autem omne aedificium portat, et ipse a nemine portatur, Dominuvocatur, in fundamento fundatus . Item vivos lapides Apostolus appellat electos, ut conatum insinuet bonae actionis eorum. Mortui namque, id est materiales lapides, ubicunque a structore positi fuerint, insensibiliter manent, aut etiam lapsi decidunt. Non ergo nos beatus Petrus talium lapidum insensibilitatem vult imitari, sed tanquam lapides vivos fundamento Christi superaedificari; ut ivamus in hoc saeculo . Tanquam lapis ergo vivus aedificatur a Christo in domo
Abbreviated transcription (Latin):
DEEO QUIDIUSTI LAPIDES UIUI UOCIÑ:
&rus in epła sua ait Et ipsi tamquã lapades
uiui suꝑ edificamini domos spũales Suꝑ¬
edificari illos dicit: quia sine dñõ ihũ xp̃o
lapide scilic& uiuo. nulla ȩdificio spũ alisstare
potest Fundamentũ enĩ aliud nemo potest
ponere prȩter ipsum: Cuius participatione
fideles uiui efficiuntur : quiper infidelitatẽ
lapides mortui fuerant. duri scilic& et hisen¬
sibiles. quib merito diceretur: Auferam
auobis cor lapideum: & dabo uobiscorcarneũ.
docibile scilic& ad euangelicã recipiendã
doctrinã. ut tamquã lapides uiui adspuale
ȩdificium aptentur: Qui ꝑ discretionẽ eruditi
doctoris. amputatis actibus et cogitationib
suꝑ fluis. uelut ictu quadrantur securis Lapis
& enĩ quadrus: in quocũq latere uersus fuerit.
non eleuatur. aduersitatibus non frangitur.
uituperationib nondeicitur: suasionib ad
malũ nontrahitur. lapis quadrũs est Sicut

Expanded text:
De eo quod justi lapides vivi vocantur. Petrus in Epistola sua ait: Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales . Superaedificari illos dicit, quia sine Domino Jesu Christo, lapide scilicet vivo, nulla aedificatio spiritualis stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter illum . Cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles, quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum , docibile scilicet ad evangelicam recipiendam doctrinam, ut tanquam lapides vivi ad spirituale aedificium aptentur, qui per discretionem eruditi doctoris, amputatis actibus et cogitationibus superfluis, velut ictu quadrantur securis. Lapis etenim quadrus in quodcunque latus versus fuerit, non elevatur, adversitatibus non frangitur, vituperationibus non dejicitur, suasionibus ad malum non trahitur, lapis quadrus est. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ: Percognionẽ enĩ dñi & sal¬
uatoris nr̃i unũ xp̃i : om̃ia diuinitatis eiꝰ
mysteria quib: saluamur eagnoscimus:
Triplicit᷑ enĩ ad agnitionẽ xp̃i uenire. scrip¬
tura teste didicimiis Primo. ut credamꝰ
eum filiũ esse dĩpatris om̃i potentis. &
cũ patre et spũ scõ unũ esse dm̃ intrinitate:
Secundo ut diligamꝰ eũ exreo corde. tota
anima. tota uirtute Quia ut iohannesait:
Omnis quidiligit exdõ natus est. & cognos¬
cit dm̃. Quinondiligit. non nouit eum:
Tertio: simandata eiꝰ seruamꝰ. eodem io¬
hanne teste qui ait Quidicit se nosse qm̃
& inandata eiꝰ non aiftodit: mendax est:
n hoc enĩ scimꝰ qm̃ cognoscimꝰ eũ : siman

Expanded text:
cognitionem enim Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi omnia divinitatis ejus mysteria quibus salvamur, agnoscimus. Tripliciter enim ad agnitionem Christi venire, Scriptura teste, didicimus. Primum ut credamus eum Filium esse Dei Patris omnipotentis, et cum Patre et Spiritu sancto unum esse Deum in Trinitate. Secundo, ut diligamus eum ex toto corde, tota anima, tota virtute , quia ut Joannes ait: Omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum. Qui non diligit, non novit eum . Tertio, si mandata ejus servamus, eodem Joanne teste qui ait: Qui dicit nosse Deum, et mandata ejus non custodit mendax est . In hoc enim scimus quoniam cognovimus eum, si
Abbreviated transcription (Latin):
quia sedens incella sua. et sustinens tẽptatio¬
nes. uidebat demones manifeste & contem¬
iunci. uenit et ostendens se ei dix Egosũ
xp̃c Uidens aut̃ eũ senex: clausit oculos
suos Et dix̃ ei diabolus Egosũ xp̃c Quare
clausisti oculos tuos: & respondens senex
dixit ei: Ego xpm hic nolo uidere: sed in
illauita: Audiens aut̃ hȩc diabolus: non cõparuit

Expanded text:
quia sedens in cella, et sustinens tentatioquia sedens in cella, et sustinens tentationes, videbat daemones manifeste et contem a sene, venit, et ostendens se ei, dixit: Ego sum Christus. Videns autem eum senex, clausit oculos suos. Et dixit ei diabolus: Ego sum Christus, quare clausisti oculos tuos? Et respondens senex, dixit ei: Ego Christum hic nolo videre, sed in illa vita. Audiens haec diabolus, non comparuit
Abbreviated transcription (Latin):
Trib: enĩ modis tẽptatio suggestione. delec¬
tatione. consensu: Suggestione hostis. de¬
lectatione aut̃. uel etiã consensu nr̃ȩ fragili¬
tatis: Quod hoste suggerente delectari
aut consentire peccare siolumꝰ: temptatio
ipsa nobis aduictoriã prouenit. quacoronã
uitȩ meream᷑ accipere Temptaiꝰ est iob mul¬
tiplicit᷑. sed quia nec possessiones. nec salutẽ
corporis. diumo amori prȩposuerat. tẽp̃tari
quidem  suggestionẽ hostili potuit: sed
consentire uel sal. tẽ delectari peccato nulla¬
tenus ualebat Dix̃ abbas antonius. abbati
pastori Hoc est magnũ opus hominis: ut culpã
suã suꝑ seipsũ unus quisq ponat corã dño.
et expectet tẽptationẽ. usq adultimũ uitȩ
suȩ tempus Dicebat quidã senex Quando
tẽptamur: tunc magis humiliamur:
qm̃ ds̃ sciens hifirmitatẽ nram ꝓtegit nos
Si aut̃ gloriamur: aufert a nobis ꝓtoctonẽ
suã & perimus Narrauerunt de quodã sene .¬

Expanded text:
Tribus enim modis tentatio agitur: Suggestione, delectatione, consensu. Suggestione hostis, delectatione autem vel etiam consensu nostrae fragilitatis. Quod si hoste suggerente delectari aut consentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam provenit, qua coronam vitae mereamur accipere. Tentatus est Job multipliciter, sed quia nec possessiones, nec salutem corporis, divino amori praeposuerat, tentari quidem suggestione hostili potuit, sed consentire vel saltem delectari peccato, nullatenus valebat. Dixit abbas Antonius abbati Pastori: Hoc est magnum opus hominis, ut culpam suam super seipsum unusquisque ponat coram Domino, et exspectet tentationem usque ad ultimum vitae suae tempus. Dicebat quidam senex: Quando tentamur, tunc magis humiliamur. Quoniam Deus sciens infirmitatem nostram, protegit nos; si autem gloriamur, aufert a nobis protectionem suam, et perimus. Narraverunt de quodam sene
Abbreviated transcription (Latin):
ficium ꝓfuturas. habens posita fundanienta.
ꝑficit: Ita est monachus siltemptationem
ceciderit et conuersus fuerit. ad dnm: hab& plu¬
rimũ apparatũ. meditationẽ diuinę legis.
psalmodiã. opus manuũ. quȩ sunt fundam̃ta
aedificii spiritualis ÷

Expanded text:
ficium profuturas, habens posita fundamenta, eficium profuturas, habens posita fundamenta, eca proficit. Ita est monachus, si in tentationem ceciderit, et conversus fuerit ad Dominum, habet plurimum apparatum, meditationem divinae legis, psalmodiam, opus manuum, quae sunt fundamenta aedificii spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetã dñs dicit Et ueniens usq adbabylonẽ.
ibi liberaberis B ibylon quippe : confusio in¬
terpretitur: Sepȩ enĩ quis postquã in confui¬
sione uicioꝵ ceciderit. erubescens mala quȩ
fecit. se contrase erigit. & bene operando ad
statũ rectitidinis redit: In babylone itique
liberatus est : qui perdiumã grãm ostenditur
etiã de confusione saluatus Propheta ergo ad
trans migrationẽ loquitur. cũ illos increpat
qui abstatu rectitudinis aderroris uicia in
transmigratione ceciderunt: Frater quidã¬
interroguuit senẽ dicens Si lncurrerit morachus
inpeccatũ. & affligatur ꝓ eo. qui a de ꝓfectu in
deteriorẽ statũ ꝑuenerit. & laborat donec re¬
surgat : Respondens aut̃ senex dix̃: Mon achus
intẽptationẽ incurrens. sic est tamquã domus
quȩ cecidit Et si sobrius fuerit incogitatione sua
reȩdificabit eam. inueniens materias ad aedi¬

Expanded text:
prophetam Dominus dicit: Et venies usque ad Babylonem, prophetam Dominus dicit: Et venies usque ad Babylonem, ibi liberaberis . Babylon quippe confusio interpretatur. Saepe enim qui postquam in confusione vitiorum ceciderit, erubescens mala qufecit, se contra se erigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit. In Babylone itaque liberatus est, qui per divinam gratiam ostenditur etiam de confusione salvatus. Propheta ergo ad transmigrationem loquitur, cum illos increpat qui a statu rectitudinis ad erroris vitia in transmigratione ceciderunt. CAPUT Iinterrogavit senem dicens: Si incurrerit monachus in peccatum, et affligatur pro eo quia de profectu in deteriorem statum pervenerit, et laboret donec resurgat? Respondens autem senex dixit: Monachus in tentationem incurrens, sic est tanquam domus quae cecidit. Et si sobrius fuerit in cogitatione sua, reaedificat eam inveniens materias ad aedi
Abbreviated transcription (Latin):
eccata carnis experti: saltem post nau
fragium peccare meuant. & perditionis
sue discrimina uł cognita per horrescant:
icendũ estl ipsis. ut prȩterita peccata consi¬
derent atqi lmmmentia deuitent. quatinꝰ
trans actas culpas ad memoriã reuocent.¬
& pollui infuturis erubescint Ammonen¬
disunt peccata carnis expert̾i: ut uigi¬
lanticura conspiciant. post delicta nob̃
ad se redeuntib dr̃ quomodo sinũ suae
pietatis ex pandat. dicens nobis ꝑ prophetã.
Frunt oculitui uidentes preceptorẽ tuum.
& aures tuȩ audient uerbũ postergũ monen
etiã post culpã ad se redire ꝑsuad&: Aduer¬
sum reuocat. comimissa non respicit. reuer¬
tenti sinũ pietatis expandit: Uocẽ ergo
postergũ monentis audimꝰ. si post peccata
humilret contrito corde reuertimur Debemꝰ
igit᷑ pietatẽ uocantis erubescere. siustinã
nolumꝰ formidare : quia tanto grauiori lm¬
ꝓbitate contẽpnitur. quanto et contẽpuis
ad huc uocare non de dignatur Perheremiã

Expanded text:
--1. Peccata experti saltem post naufragium peccare metuant, et perditionis suae discrimina vel cognita perhorrescant. Dicendum est lapsis ut praeterita peccata considerent, atque imminentia devitent, quatenus transactas culpas ad memoriam revocent, et pollui in futuris erubescant. Admonendi sunt peccata carnis experti, ut vigilanti cura conspiciant post delicta nobis ad se redeuntibus Deus quomodo sinum suae pietatis expandat, dicens nobis per prophetam: Erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient verbum post tergum monentetiam post culpam ad se redire persuadet. Aversum revocat, commissa non respicit, revertenti sinum pietatis expandit. Vocem ergo post tergum monentis audimus, si post peccata humili et contrito corde revertimur. Debemus igitur pietatem vocantis erubescere, si justitiam nolumus formidare, quia tanto graviori improbitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc vocare non dedignatur. Per Michaeam
Abbreviated transcription (Latin):
ipiscamur: Ergo stude imus aut non cadere
aut cito conuersi alapsu consurgere: Mori
peccandi : inmanitatẽ facit sceleris Un¬
de & propheta Vȩ inquit qui trabitis ini¬
quitatẽ infuniculis uanitatis. & quasium¬
culum plaustri peccatũ: Trabit enĩ hiqui¬
tatẽ ut funiculũ : qui tardat conuerti ad dm̃

Expanded text:
ipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, ipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. Mora peccandi immanitatem facit sceleris. Unde et propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum . Trahit enim iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
inusũ uenerit. leue existimat᷑ & sine ullo
metu cõmittit᷑ Istis fomitibus quasi qui¬
busdã gradibus coalescit omne peteatũ:
Cogstio nãq praua delectationẽ parit.
aedectatio consensionẽ: Consensio aut̃¬
actionẽ actio aut̃ consuetudinẽ. con¬
suetudo necessitatẽ: Sicq his uincubs
homo implicatus. quadã catena uitiorũ
tenetur astrictus : itaut ab ea euelli nequa¬
quã ualeat. nisidiuina gr̃a manũ iacentis
lap̃prehendat: Peccitũ admittere : cadere
est inputeũ: Consuetudinẽ uero peccandi
sacere os putei est coangustari. ne is quice¬
cidit ualeat exire: Sed interdũ etiã tales
ds̃ liberat : dum eoꝵ desperationẽ ad conuer¬
sionẽ liberttis commutat: Ipso enĩ miserpłe
peccata dimittuntur: quo protegente
fit. nelndeterius peccando eatur Prȩte¬
terea metuendum est confitentibus ita sal
uari: ne forte dũ expectamꝰ auiciis sanari.
& uicia multiplicemus. & salute᷑ non ad¬

Expanded text:
in usum venerit, leve existimatur, et sine ullo in usum venerit, leve existimatur, et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibusdam gradibus coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis apprehendat. Peccatum admittere, cadere est in puteum. Consuetudinem vero peccandi facere, os putei est coangustare, ne is qui ceciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat, dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in deterius peccando eatur. Propterea metuendum est confidentibus ita posse salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non ad
Abbreviated transcription (Latin):
precedentis delicti: Precedentia ltaque
peccata: sequentium sunt criminũ causa
lur illa quȩ secunt᷑. sint precedentium
pęna: Precedentiũ peccatoꝵ pęna ipsa
uocatur induratio ueniens dediuma iusti¬
tia Hinc est qđ ait ꝓpheta Indurasti
cornrm̃: netimeremus te Aliud est
non peccare amore dilectionis dĩ. aliud
timore supplicii: Quienĩ amore cari¬
tatis dĩ non peccat: horrescit omne ma¬
lum. amplectendo iustitię bonũ Nec
eum delectat peccatũ. &iã si sceleris
impunitas promittatur Quiuero sola
pena supplicii. in seuitia reprimit:
quã uis non expleat opus peccati. iiuit
tam̃ in eo uoluntas percandi. doletq
sibi illicitũ. qđ lex prolubere dioscit᷑:
lle ergo mercedẽ boni operis percipit
quiamando iustitiã facit non łs qui eã
solo metu pęnarũ inuitꝰ custodit: Omne
peccatũ antequã admittatur. amplius
pertimescit᷑: Quãuis aut̃ graue sit. dũ

Expanded text:
praecedentis delicti. Praecedentia itaque praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio, veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te . Aliud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec cum delectat peccatum, etiamsi sceleris impunitas promittatur. Qui vero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi, doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit, qui amando justitiam facit, non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. Omne peccatum antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quamvis autem grave sit, dum