comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est unũ sumꝰ. Uniꝰ substantiȩ sum̾. Forte minꝰ itel¬
ligitis : quid .ẽ. uniꝰ substantiȩ. Laboremꝰ ut intelli¬
gatis : adiuuet ds̃ & me loquencẽ &e uos audientes.
Me ut ea dicã quȩ uera sunt : &. apta uobis sint. uos
aut̃ ante om̃ia ce p̃cipus ut credatis. Deido : ut
exemplo clarescat. Et puta aurũ. ẽ. ds̃: aurũ &e filius
ciꝰ. De terrenis si ad cęlestia non sunt dandę simili¬
tudines.. quomͦ scriptũ.ẽ. petra auõ erat xp̃s: Er¬
go. quicquid .g̃. pat̃. hoc .ẽ. & silĩ. sicut dixi. uerbi
gr̃a. aurũ.ẽ. pat. aurũ. ẽ. filius. Nam qui dicit non
est ipsĩ substantiş filiꝰ cuiꝰ . ẽ. pat̃. quid aliud dicit
nisi aurũ. ẽ. pat̃. argentũ . ẽ. filuis: Si aurũ. est
pat᷑. argentũ. ẽ. filius : degenerauit a patre uicus
filius. Homo honins̃ generat. cuiꝰ sub stantiȩ . ẽ. pat̃
qui generat: ipsiꝰ substantiȩ.ẽ. silius qui generat᷑.
Quid.ẽ. ipsius substantię: Homo .s̃. ills homo &e ille

Expanded text:
et Pater sunt unius substantiae. Forte minus intelligitis quid est unius substantiae. Laboremus, ut intelligatis adjuvet Deus et me loquentem, et vos audientes: me, ut ea dicam quae vera sunt et apta sunt vobis; vos autem, ante omnia et praecipue ut credatis; deinde ut qexemplo clarescat. Utputa, aurum est Deus, aurum est et Filius ejus. De terrenis si ad coelestia non sunt dandae similitudines, quomodo scriptum est, Petra autem erat Christus ? Ergo quidquid est Pater, hoc est et Filius: sicut dixi, verbi gratia, Aurum est Pater, aurum est Filius. Nam qui dicit, Non est ipsius substantiae Filius cujus est Pater: quid aliud dicit nisi, Aurum est Pater, argentum est Filius? Si aurum est Pater, argentum est Filius; degeneravit a Patre unicus Filius. Homo hominem generat: cujus substantiae est pater qui generat, ipsius substantiae? est filius qui generatur. Quid est, ipsius substantiae, Homo est ille, homo et ille:
Abbreviated transcription (Latin):
tore docei imitatẽ. It exponãt aꝑtius ipss
dñs ꝓ ministeriuĩ nr̃m : ex ipso euangłio cõme¬
morans caritaai ur̃e &e dicens. audite qđ cõ men¬
dauit. Ego sum pastor bonus dixrͥ qr om̃s os¬
teri. om̃s pastores boni : menbra mea sunt. Unũ
caput. unũ corpus: unꝰ xp̃s. Ergo & pastor ipse¬

Expanded text:
 exponit apertius ipse Dominus per ministerium nostrum, ex ipso Evangelio commemorans Charitatem vestram, et dicens, Audite quid commendavi, Ego sum pastor bonus, dixi: quia omnes caeteri, omnes pastores boni membra mea sunt. Unum caput, unum corpus, unus Christus. Ergo et pastor
Abbreviated transcription (Latin):
facere nolite : Recte dictũ.s̃. in quiunt. Dictũ.s̃.
enĩ uobis. ut quȩ dicimꝰ faciatis: ꝗuȩ aut̃ facimus
nos. non faciatis. Nos enĩ offerimꝰ dõ sacrificũ: uob̾
non licet. Yidete u̾sutias hominũ. Quid dicam
Mercenariorũ. Nam si pastores ee̾nt: ista ñ dicerent.
⁊ dõ dñs ut os illis claudet: secutus. ẽ. &. dixit. Cathe
diceret. Dicunt & non faciunt: Faciunt enĩ: sacri¬
ficiũ dõ offerunt. Quid .s̃. qđ dicunt & ñ faciunt:
Audi quid sequat᷑. Alligant onera grauia &e inpor¬
tabilia. & imponuiit suꝑ ceruices hominũ: quę
ipsi uno digito nolunt tangere. Aꝑte exꝓbrauit:
scripsit ce ostendit. Sed illi quando sic uolunt
ꝑ iltere sententiã.. ostendunt qr nichil querunt in
eccła. nͥ cõmoda sua: nec euangłm leger᷑. Si enm
nossent ipsã paginã. &. totũ legissent: nunꝙ hoc
dicers auderent. Sed aꝑtius attendite: quia habet¬

Expanded text:
dictum est, inquiunt. Dictum est dictum est, inquiunt. Dictum est enim vobis, ut quae dicimus, faciatis; quae autem nos facimus, vos non faciatis. Nos enim offerimus sacrificium, vobis non licet. Videte versutias hominum: quid dicam? mercenariorum. Nam si pastores essent, ista non dicerent. Ideo Dominus ut os illis clauderet, secutus est, et dixit, Catheddiceret, Dicunt enim, et non faciunt? Faciunt enim sacrificium, Deo offerunt. Quid est quod dicunt, et non faciunt? Audi quid sequatur: Alligant enim onera gravia et importabilia, et imponunt ea super cervices hominum, quae ipsi uno digito nolunt tangere . Aperte exprobravit, descripsit et ostendit. Sed illi quando sic volunt pervertere sententiam, ostendunt quia nihil quaerunt in Ecclesia, nisi commoda sua; nec Evangelium legerunt: si enim nossent ipsam paginam, et totum legissent, nunquam hoc dicere auderent. 9. Malos past
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuentẽ illũ clericũ tuũ & idõ male uixi. nonns
mͥ dicturus.ẽ. serue nequã non a ne audieras. quȩ
dicunt facite. quȩ aut̃ faciunt facere nolite : Malus
auit̃ laicus infidelis. non ꝑtinens ad gregẽ xp̃i. non ꝑa¬
nens ad frum̃tũ xp̃i. qui tanquã palea marea polerat᷑.
quia sibi dicit: Quando ceꝑit illũ arguere uerbũ adũ
eri ini quit. Quid m loqueris: Ipsi ep̃i. ipsi derici non
illud faciunt. ⁊ &e ine cogis ut faciam: Querit. sibi
non patronũ ad causã malã: sed conine̾ ad pęnã.
Nam nuquã eũ ills defenfurus. G̃. in dic udicii:
quẽcumq malũ uoluerit. imitari. Quo mͦ eium
diabolus om̃s quos seducit. non seducit cum quib
regnet. scđ cum quib dampnetͣ sic om̃s qui secunt᷑
malos. comites sibi ad gehemnã quer̃. non patro
sententiã. quando illis dr̃ male uiuentib. merito
dictũ .ẽ. a dño. quȩ dicunt facite. quę aut̃ faciunt.

Expanded text:
male viventem illum clericum tuum, et ideo male vixi: nonne male viventem illum clericum tuum, et ideo male vixi: nonne mihi dicturus est, Serve nequam, non a me audieras, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite? Malus autem laicus, infidelis, non pertinens ad gregem Christi, non pertinens ad frumentum Christi, qui tanquam palea in area toleratur, quid sibi dicit, quando coeperit illum arguere verbum Dei? Exi: quid mihi loqueris? Ipsi episcopi, ipsi clerici non illud faciunt, et me cogis ut faciam? Quaerit sibi non patronum ad causam malam, sed comitem ad poenam. Nam nunquam eum ille defensurus est in die judicii, quemeumque malum voluerit imitari. Quomodo enim diabolus omnes quos seducit, non seducit cum quibus regnet, sed cum quibus damnetur: sic omnes qui sequuntur malos, comites sibi ad gehennam quaerunt, non patrocsententiam, quando illis dicitur male viventibus, Merito dictum est a Domino, Quae dicunt, facite; quae
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei cathedrã moysi sedent. quȩ dicunt facite.
sed quȩ faciunt facere nolite. Quando illud audiunt
clerici mali qđ in ipsos dr̃ uolunt ꝑ u̾tere. Nam
audiui quosdã ꝑ u̾tere uelle istã sententiã. Nuin¬
quid non si illis liceret delerent illã de euangelio
Quia uͦ illã delere non possunt: ꝑ u̾tere illã querunt
circũ sepsit ueritate sua om̃s sententias suas &e lib̾auit.
ut quisquis inde aliquid p̃cidere uoluerit. aut indu¬
cere male legendo uł int̃pretando: ille sicor habet
qđ p̃cisũ. ẽ. de scriptura uingat scripturę. & legat
suꝑiora uł inferiora : & inuenit sensũ quẽ uo lebat
dr̃. Laicus enĩ qui uult bens uiuere. cum attenderit.
clericũ malũ. quid sibi dicit: Dñs dixit. quȩ dicunt
facite. quȩ facuint facere nolite. Ambulẽ iuã dñi.
non sequar istiꝰ mores. audiã ab illo non uerba ipsius
sed diũi. Sequar dm̃: sequat᷑ ille cupiditatt̃ suã. Quia
si uoluero apud dm̃ sic me defendere: ut dicã. dñe uidi

Expanded text:
Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. CAclerici mali quod in ipsos dicitur, volunt pervertere. Nam audivi quosdam pervertere velle istam sententiam. Numquid non, si illis liceret, non delerent illam de Evangelio? Quia vero delere illam non possunt, pervertere illam quaerunt.circumsepsit veritate sua omnes sententias suas, et libravit; ut quisquis inde aliquid praecidere voluerit, aut inducere male legendo vel interpretando, ille qui cor habet, quod praecisum est de Scriptura jungat Scripturae, et legat superiora vel inferiora, et inveniet sensum quem volebat r. Laicus enim qui vult bene vivere, cum attenderit clericum malum, quid sibi dicit? Dominus dixit, Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite. Ambulem viam Domini, non sequar istius mores. Audiam ab illo, non verba ipsius, sed Dei. Sequar Deum, sequatur ille cupiditatem suam. Quia si voluero apud Deum sic me defendere, ut dicam, Domine, vidi
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ uenientẽ. & cecinerit tuba ut fugias.
& non se obseruaueris id est non se correxerit. u
pus in iiquitats sua mortuus eris.. cu aut̃ ii¬
quit animã tuã libasti. Et in illo loco euanglu
quid aliud dicit seruo. cum diceret. dñe sciebã
te molestũ siue durũ hominẽ. quia mietis ubi.nͥ.
semumnasti. & colligis ubi non sparsilli .&. timeus
abii &e abscondi talentũ cuũ interra. eccs habes
qd̃ cuũ. ẽ: Et ille. Serue iniquit nequã & pi¬
ger. magis quia sciebas me molestũ & durũ. ẽẽ.
metere. uon seminaui. & colligere ubi non sparsi.
ipsa auariua mea debuit te docers. qr lucrũ
quero de peccuma mea. Oportuit qͦ te ut da¬
res peccuma meã nũmulariis. & ego uenieus
cũ usuris exegisse qđ nicũ.õ. Num quid dixit
dares & exigeres. Nos gͦ fr̃s damus: ueniet ille
qͥ griget. Orate ut paratos nos inueniat.¬

Expanded text:
gladium venientem, et cecinerit tuba, ut fugiat; gladium venientem, et cecinerit tuba, ut fugiat; et non se observaverit; id est, non se correxerit, ut pius in iniquitate sua mortuus est: tu autem, inquit, animam tuam liberasti . Et in illo loco Evangelii quid aliud dicit servo? cum diceret, Domine, sciebam te molestum sive durum hominem, quia metis ubi non seminasti, et colligis ubi non sparsisti; et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra: ecce habes quod tuum est. Et ille: Serve, inquit, nequam et piger, magis quia me sciebas molestum et durum esse, metere ubi non seminavi, et colligere ubi non sparsi, ipsa avaritia mea debuit te docere quia lucrum quaero de pecunia mea. Oportuit te ergo ut dares pecuniam meam nummulariis et ego veniens cum usuris exegissem quod meum est . Numquid dixit, Dares et exigeres? Nos ergo, fratres, damus; veniet ille qui exigat. Orate, ut paratos nos inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
Modo consiliũ ur̃m tracto cum sc̃itats ur̃a. In noie
xp̃i pleb̾ dĩ estis. plebs catholica estis. menbra xp̃i
estis.. non eslis diuisi ab unitats. cõmunicatis
m̃bris apłorũ. cõmunicatis memoriis scõrum mar¬
tirũ diffusorũ ꝑ orbẽ terrarũ: & ꝑtiuetis ad curã
nr̃am. ut rationẽ de uobis bonã reddamꝰ. Toca
aut̃ nr̃a ratio quȩ est: scitis. Dñe sc̃is: quia dixi.
Scis quia non tacui. scis quo animo dixi. scis quia
fleui tͥ cum dicerẽ. &. non audires. Ipsa puto qđ
integra ratio nr̃a. ẽ. Securos enĩ nos fecit sp̃s sc̃s
culatore. Fili ait hominis: speculatorẽ posui te
domus isrł. Si me dicente ad impiũ. inipie mor¬
te morieris uondixeris.. hoc est. ego enĩ tibi dico
ut dicas. si non annuntiaueris uenerit. q gladiꝰ
e tulerit cũ. id eiũ. ẽ. qđ minatus sum peccato¬
ri: ille quidẽ impiꝰ in impietato sua morietur.
sanguinẽ aut̃ eiꝰ de manu speculatoris requirã.
Quarẽ: Quia non dixit. Si aut̃ speculator uiđit

Expanded text:
Modo consilium nostrum tracto cum Sanctitate vestra. In nomine Christi plebs Dei estis, plebs catholica estis, membra Christi estis: Non estis divisi ab unitate. Communicatis membris Apostolorum, communicatis memoriis sanctorum martyrum, diffusorum per orbem terrarum, et pertinetis ad curam nostram, ut rationem de vobis bonam reddamus. Tota autem ratio nostra quae est, scitis. Domine, scis quia dixi, scis quia non tacui, scis quo animo dixi, scis quia flevi tibi, cum dicerem, et non audirer. Ipsa puto quod integra ratio nostra est. Securos enim nos fecit Spiritus sculatore: Fili, ait, hominis, speculatorem posui te domui Israel: si me dicente ad impium, Impie, morte morieris, non dixeris: hoc est, ergo enim tibi dico, ut dicas; si non annuntiaveris: veneritque gladius, et tulerit eum, id est, quod minatus sum peccatori; ille quidem impius in impietate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu speculatoris requiram. Quare? Quia non dixit. Si autem speculator viderit
Abbreviated transcription (Latin):
catũ quere. Sed quid queras cum ueritas lo¬
quit᷑. ueniet pͥnceps mundi & in me nichil in
ueniet. Nongͦ non inuenit carns̃: Sed nichil
suũ. id .ẽ. nulluꝰ peccatũ. Decepisti innocentes:
fecisti nocentes. Occidisti innocentẽ. ꝑ emusti
quẽ non debebas. redde quos tenebas. Quid gͦ
ad horã insultasti. ꝙ inuenisti in xp̃o carnenĩ
mortalẽ. Muscipula tua erat. Unde letatꝰ es
inde captus es. Ubi te exultasti aliquid muenisss
inde nuinc doles qđ possederas ꝑ didissc. Ergo
fr̃s qui credimꝰ in xp̃m: maneauiꝰ in u̾bo eiꝰ. Si cnĩ
eni soli illi duodecĩ: sed om̃s qui manemꝰ iu̾bo
ei uers discipłi eiꝰ sumꝰ : &e cognos cimꝰ ueritatẽ.
& ueritas sibabit nos. id .ẽ. xp̃s filiꝰ dĩ qui dixit.
E go sum ueritas. L iberos nos faciet: hoc .ẽ. lib̾ abtt
nos. Non a barbaris. sed a diabolo. Non a cor¬
poris captiuitats : sed ab animȩ iniquitate.

Expanded text:
catum quaere. Sed quid quaeras? Veritas locatum quaere. Sed quid quaeras? Veritas loquveniet. Non ergo non invenit carnem, sed nihil suum, id est, nullum peccatum. Decepisti innocentes, fecisti nocentes. Occidisti innocentem; peremisti quem non debebas, redde quod tenebas. Quid ergo ad horam exsultasti, quia invenisti in Christo carnem mortalem? Muscipula tua erat: unde laetatus es, inde captus es. Ubi te exsultasti aliquid invenisse, inde nunc doles quod possederas perdidisse. Ergo, fratres, qui credimus in Christum, maneamus in verbo ejus. Si enim decim, sed omnes qui manemus in verbo ejus, vere discipuli ejus sumus. Et cognoscemus veritatem, et veritas liberabit nos: id est, Christus Filius Dei, qui dixit, Ego sum veritas . Liberos nos faciet; hoc est, liberabit nos, non a barbaris, sed a diabolo; non a corporis captivitate, sed ab animae iniquitate.
Abbreviated transcription (Latin):
crificia ꝓ peccatis. Offerebant᷑ uerbi gr̃a ꝓ peccato
quȩ offerebat᷑ ꝓ peccato : peccatũ nominabatur.
Peccatũ gͦ dicebat᷑ sacrificiũ ꝓpeccato: ita ut alicu¬
hi dicat lex. sacerdotes pouere debers manꝰ suas
suꝑ peccacũ. Ergo eũ qui non nouerat peccatũ
fecit ꝓ nobis peccatũ: id .c̃. sacrisiciũ ꝓ peccato.
Factus. ẽ. xp̃s peccatũ : oblatus.ẽ. & deletũ .ẽ. pecca¬
tum. Fusus .ẽ. sanquis redemptoris: & deleta est
cautio debitoris. Ipse.ẽ. sanquis. qui ꝓ multis
effusus. ẽ. in remissionẽ peccatorũ. Quid .G̃. ergo
qđ insipient᷑ ex ultasti m̃s captiuator. qr carnẽ
mortalẽ habuit m̃s lib̾ator: Si habuit peccatũ:
uide. Si aliquid tuũ in illo iuenisti: tene. Uer¬
bũ caro factũ .ẽ: uerbũ creator .ẽ. caro creatura
est. Quid ibi tuũ inuinice : Et u̾bũ ds̃.s̃: &
anima hominis creatura. ẽ. &e caro hominis
creatura . ẽ. &e caro martalis dĩ creatura .s̃. Pec¬

Expanded text:
peccato quae offerebatur pro peccato, peccatum nominabatur. Peccatum ergo dicebatur sacrificium pro peccato: ita ut alicubi dicat Lex, sacerdotes ponere debere manus suas super peccatum . Ergo, Eum qui non noverat peccatum, fecit pro nobis peccatum: id est, sacrificium pro peccato factus est. Peccatum oblatum est, et deletum est peccatum. Fusus est sanguis Redemptoris, et deleta est cautio debitoris. Ipse est sanguis qui pro multis effusus est in remissionem peccatorum. CAPUT V. 6. Coquod insipienter exsultasti, meus captivator, quia carnem mortalem habuit meus Liberator? Si habuit peccatum, vide: si aliquid tuum in eo invenisti, tene. Verbum caro factum est . Verbum creator est, caro creatura est. Quid ibi tuum, inimice? Et Verbum Deus est, et anima hominis creatura est, et caro hominis creatura est, et caro mortalis Dei creatura est. Pec
Abbreviated transcription (Latin):
boni pastoris ossiciũ. In qua cõmendati .xiii.¬
ons: ad monuis nos uuq ut. incelligi
dat᷑ bouos. ẽc̃. pastores. Et tam̃ ue intel¬
ligeret ꝑuerso mͦ multitudo pastorũ: ego sum
inquic pastor. bonus. Et unde sit pastor bouus
consequent̃ ostendit. Pastor. inquis bonus animã
suã ponis ꝓ ouib suis. Mercenariꝰ aut̃ &. qui ñ
.G̃. pastor. uidet lupũ uenientẽ & fugit: qm̃ ñ.
.ẽ. ei cura de oiub. Mercenariꝰ .s̃. enĩ. Pastor gͦ
bonus xp̃s. Quid petrus: Nomns pastor bonus¬
Nomie & ipse animã ꝓ oiub posuit: Quid paulus
Quid cęteri apłi: Quid eorũ tempora consequen¬
tes beati ep̃i martires: Quid eciam scł iste ciprianꝰ:
Nonue om̃s pastores bomi: Nomis mercenarii sunt

Expanded text:
astoris officium. In qua commendatione admonuit nos utique, ut intelligi datur, bonos esse pastores. Et tamen ne intelligeretur perverso modo multitudo pastorum: Ego sum, inquit, pastor bonus. Et unde sit pastor bonus, consequenter ostendit: Pastor, inquit, bonus animam suam ponit pro ovibus. Mercenarius autem, et qui non est pastor, videt lupunarius est enim. Pastor ergo bonus Christus. Quid Petrus? Nonne bonus pastor? nonne et ipse animam pro ovibus posuit? Quid Paulus? Quid caeteri Apostoli? Quid eorum tempora consequentes beuti episcopi martyres? Quid etiam sanctus iste Cyprianus? Nonne omnes pastores boni; non mercenar
Abbreviated transcription (Latin):
fecit hȩc. Qui gͦ annuntiant diñ: Amantes dm̃.
Qui anuantiant dm̃ ꝓ pt̾ dm̃ pascunt oues: &e non
sunt mercenarii. Ipsã castitatẽ exigebat ab
petre amas me. Quid. ẽ. amas me: Castus es
non .c̃. cor tuũ adult̾m. nontua queris in eccła
sed mea. Si gͦ talis es ce amas ine: pasce oues

Expanded text:
fecit haec. Qui ergo annuntiant Deum, amantes Deum; qui annuntiant Deum, propter Deum, pascunt oves, et non sunt mercenarii. Ipsam castitatem exigebat ab Petre, amas me? Quid est, Amas me? Castus es? Non est cor tuum adulterum? Non tua quaeris in Ecclesia, sed mea? Si ergo talis es, et amas me, pasce
Abbreviated transcription (Latin):
po in noĩs tuo ꝓ pħauimꝰ. ce in noĩs tuo uirtutes
multas feciiꝰ  & in nõis tuo manducauimꝰ ae bibunꝰ:
Numquid in uoĩe. xp̃i uidei faciunt ista : Certẽ ma¬
nifestũ.ẽ. qr de his dixͣ qui nom̃ xp̃i habent. Sed
quid sequit᷑: Tunc dicã illis. Nunquã uos cognoui
recedite a me om̃s qui oꝑamini iniquitatẽ. Audi
apłni gem̃tẽ. De talib dicit. alios annuntiare

Expanded text:
n nomine tuo virtutes multas fecimus, et in nomine tuo manducavimus et bibimus? Numquid in nomine Christi, Judaei faciunt ista? Certe manifestum est quia de his dicit qui nomen Christi habent. Sed quid sequitur? Tunc dicam illis: Nunquam vos cognovi. Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Audi Apostolum gementem de talibus. Dicit ali
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiant non reca sunt. Quare non . ẽ. rectus
Qui aliud querit in eccła: non dm̃ querit. Si dm̃
quereret. castus cẽt qꝙs legitimũ maritũ anma
dm̃ habet. Quis quis a do ꝑter dm̃ aliquid querit
uon caste dm̃ querit. Uidete fr̃s. Si uxor. amat
maritũ quia diues. ẽ: non .ẽ. casta. Non enun
maritũ amat  sed aurũ marta. Si aut̃ maritũ
aniãt. c iidũ amat: &e pauꝑeni amat. Si enĩ
ꝓptẽa amat quia diues.ẽ: quid si quomͦ lunt ca¬
sus humani ꝓscribat᷑.. subito egens remaneat:
Renuuitiat illiꝰ forte: qui a qđ amabat non martais
erat. sed reseiꝰ. Si aut̃ uere maritũ amet : etiam
pauꝑem plis amat. quia cum miscđia amat.

Expanded text:
nnuntiant, non sunt recti. Quare non est rectus? Quia aliud quaerit in Ecclesia, non Deum quaerit. Si Deum quaereret, castus esset; quia legitimum maritum anima Deum habet. Quisquis a Deo praeter Deum aliquid quaerit, non caste Deum quaerit. Videte, fratres: si uxor amet maritum quia dives est; non est casta. Non enim maritum amat, sed aurum mariti. Si autem maritum amat, et nudum amat, et pauperem amat. Si enim propterea amat, quia dives est; quid, si quomodo sunt casus humani proscribatur et subito egens remaneat? Renuntiat illi forte; quia quod amabat, non maritus erat, sed res ejus. Si autem vere maritum amat, etiam pauperem plus amat; quia cum misericordia amat.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dĩ patris unicũ. Quare addit᷑ unicũ: Quia
cuiꝰ.s̃. unicus. multos silios ht̃ gr̃a. Cȩc̃i gͦ om̃s
scĩ filii dĩ sunt gr̃a. solus ille natura. Qui grͣa filii¬
dĩ sunt: non sunt qđ pater. Deniq nullus scorũ
ausus.c̃. dicere: qđ ille unicus ait. Ego & pater unũ
sumus. Nuniquid non pat̾. ẽ. & nr̃ : Si non .ẽ. pat
nr̃. quomͦ dicimꝰ orantes. pat̃ nrͣ qui es incęlis.
Sed nos filii sumꝰ quos uoluntate sua silios fecit: non
ex natura sua silios genuit. Genuit quidẽ nõs. s
quomͦ dr̃ ad optatos ab ad optante generatos. bene¬
sicio non natura. Deniq & hoc dict sumus. Quia
uocauit nos ds̃ in ad optionẽ filiorũ hoĩes adoꝵ¬
tati sumꝰ. Ille dr̃ unicus unigenitus : quia hoc .s̃.¬

Expanded text:
m Dei Patris unicum. Quare additur, Unicum? Quia cujus est Unicus multos filios habet gratia. Caeteri ergo omnes sancti filii Dei sunt gratia, solus ille natura. Qui gratia filii sunt, non sunt quod Pater. Denique nullus sanctorum ausus est dicere, quod ille Unicus ait, Ego et Pater unum sumus. Numquid non Pater est et noster? Si non est Pater noster, quomodo dicimus orantes, Pater noster qui es in coelis ? Sed nos filii sumus, quos voluntate sua filios fecit, non ex natura sua filios genuit. Genuit quidem et nos, sed quomodo dicitur, adoptatos, adoptantis generatos beneficio, non natura. Denique et hoc dicti sumus, quia vocavit nos Deus in adoptionem filiorum : homines adoptati sumus. Ille d
Abbreviated transcription (Latin):
one: sed caritate. Nam &e apud hereaicos qui ꝓpt̃
iniquitates & errores suos aliquid molesliarũ ꝑ¬
pessi sueruis: nomins martirii se iaccant. ut hoc
pallio dealbati. faciliꝰ furent᷑ quia lupi sunt. Si
aut̃ scire uultis in quo numero habendi ẜmb pasto
corpora sũa in passione &iam ignib traduit. esti¬
mandi sunt sanguinẽ sudisse ꝓ ouib : sed pocuis

Expanded text:
odest. Nam et apud haereticos, qui propter iniquitates et errores suos aliquid molestiarum perpessi fuerint, nomine martyrii se jactant, ut hoc pallio dealbati facilius furentur, quia lupi sunt. Si autem scire vultis in quo numero habendi sunt, past omnes qui corpora sua in passione etiam ignibus tradunt, aestimandi sunt sanginem fudisse pro ovibus, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
tius resurręxerit credent. Hoc de iudeis dictũ. ẽ.
mortuis t̃cia die. Hoc credo credo inquit. Credis
Quare nou credis qđ sequit᷑ : Quia credis oporcebat
.xp̃m pati. & resurgers a mortus t̃cia die: Hoc
Predicare in nõe eiꝰ pęnitentiã &. remissions̾ pecca¬
torũ ꝑ om̃s gentes. Quare credis de capite. & non
credis de corpore : Quid tͥ fecit eccła. ut eã ue lis
quodã mͦ decollars: Tollere uis eccłȩ caput .&.¬
capiti credẽ. corpꝰ relinquere quasi exanimatũ.
sine causa capiti quasi famulus deuotus błan¬
diris. Qui decollare uult: & caput & corpꝰ couat᷑.
occide. Erubescunt negare. xp̃m. &e non erubes.¬
cunt uegare u̾ba xp̃i. Ap̃m nec nos uidimꝰ ocuł.
nec uos. Iudei uider̃ & occidunt: nos non uidimꝰ¬
sed credidimꝰ. Uerba illiꝰ nobiscũ sunt. Cõparate
uos uideis. Illi contempser pendentẽ in ligno.
uos contẽp nitis sedentẽ in cęlo. Illis suggerentib
sterit ttulus xp̃i uobis stantib delct᷑ baptis mꝰ

Expanded text:
is resurrexerit, credent . Hoc de Judaeis dictum est: mortuis tertia die. Hoc credo. Credo, inquit. Credis? Quare non credis quod sequitur? Quia credis, Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die; hoc Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes. Quare credis de capite, et non credis de corpore? Quid tibi fecit Ecclesia, ut eam velis quodam modo decollare? Tollere vis Ecclesiae caput, et capiti credere, corpus relinquere, quasi exanime corpus. Sine causa capiti, quasi famulus devotus blandiris. Qui decollare vult, et caput et corpus conatur occidere. Erubescunt negare Christum, et non erubescunt negare Judaei viderunt, et occiderunt. Nos non vidimus, et credimus: verba ipsius nobiscum sunt. Comparate vos Judaeis: illi contempserunt pendentem in ligno, vos comtemnitis sedentem in coelo: illis suggerentibus stetit titulus Christi, vobis stantibus deletur Baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Et qualẽ carnẽ : Mortalẽ quã possit
tenere. quã possit crucifigere: quã possit occi¬
dere. Erras deceptor: non fallit᷑ redẽptor. Erras.
Uides in dño carnẽ mortalẽ: Non .ẽ. caro peccati
similitudo.ẽ. carnis petcati. Uera caro. mortalis
caro: sed non peccati caro. Misit enĩ ds filiũ
suũ in similitudinẽ carnis peccati. In carne non¬
nis peccati. Ept̃ quid: It de peccato quod
certe nullu inse erat. scilicet. ut de peccato¬
impleret᷑ in nobis. qui non scđm carnẽ ambulanius

Expanded text:
nit: et qualem carnem? Mortalem, quam possit nit: et qualem carnem? Mortalem, quam possit tenere, quam possit crucifigere, quam possit occidere. Erras, deceptor, non fallitur Redemptor: erras. Vides in Domino carnem mortalem, non est caro peccati: similitudo est carniscaro: sed non peccati caro. Misit enim Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de pecnis peccati. Propter quid? Ut de peccato, quod certe nullum in se erat, damnaret peccatimpleretur in n
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ Nabeo inquit. Ergo nec tu te iacces
redemptũ nec tute iactas redẽptorẽ. Fugit
ambo ad uerũ libatorẽ. Parũ ẽ. quia qui sub
peceato sunt serui dicci sunt : &e moreui dicunt᷑
Qđ tunet homo ne faciat illi captiuitas : iam illi
fecit iniquitas. Quid enĩ quia uident̾ uiuere
Uumquid idõ errauit ills qui dixit. dimitte mor¬
tuos sepelire mortuos suos. Ergo mortui om̃s sub
peccato serui mortui: seruiendo mortui. mori¬
peccatorib sine peccato: Ecce uenit pͥnceps
mundi ipse dicit redẽptor nr̃. lib̾ator nr̃. ecce
uenit pͥnceps mundi. &e in me nichil mueniet.
Tenet quos decepit: quos seduxit. quib pecca¬
tũ mortẽ q ꝑsuasit. In me nichil inueniet.
Uem dñe ueni redẽptor ueni. agnoscat te captuiꝰ
fugiat᷑ te captiuator: Tu esto mͥ lib̾ator Ille me
ꝑditũ inuenit. in quo diabolus nichil qđ caro
agit inueiit. Inuenit m illo carnẽ pͥnceps huiꝰ¬

Expanded text:
peccatum? Habeo, inquit. Ergo nec tu te jactes peccatum? Habeo, inquit. Ergo nec tu te jactes redemptum, nec tu te extollas redemptorem: sed fugite ambo ad verum liberatorem. Parum est quia qui sub peccato sunt, servi dicti sunt; et mortui dicuntur. Quod timet homo ne faciat illi captivitas, jam illi fecit iniquitas. Quid enim, quia videntur vivere, numquid ideo erravit ille qui dixit, Dimitte mortuos sepelire mortuos suos ? Ergo mortui omnes sub peccato, servi mortui, serviendo mortui, moripeccatores sine peccato? Ecce venit princeps mundi, ipse dicit Redemptor noster, Liberator noster: Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet . Tenet quos decepit, quos seduxit, quibus peccatum mortemque persuasit; in me nihil inveniet. Veni, Domine; veni, Redemptor, veni: agnoscat te captivus, fugiat te captivator; tu esto mihi liberator. Ille me perditum invenit, in quo diabolus nihil quod caro agit invenit. Invenit in illo carnem princeps hu
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Quid audicrunt: Quia dixit ueritas
ubabit uos. Actendistis uos quia non seruitis
homini. e dixistis. Nemmi seruiuimꝰ unquã.
Om̃is indeus & grecus. diues ce. pauꝑ. honoratus
apruatiis. imꝑatar ce m̃dicus. om̃is qui facit
peccatũ: seriuus .ẽ. peccati. Om̃is inquit qui
facitꝰ peccatũ seruus . ẽ. peccati. Si agnoscant
homines seruitutẽ uidebunt unde accipiunt
borar . Ingenuiis. ẽ. aliquis captiuatus a bar¬
baris. ex ingenuo factus .ẽ. seriuis. Audit homo
miserator considat se habe peccuniã. sit redẽp
tor  git ad barbaros: dat peccuniã. reduit
homine. plane reddidit lib̾tatẽ: si abstulit
noqunat̾e. Sed quis abstulit mniquitatt᷑: Homo
homuni. Ille qui sermiebat apud barbaros a re¬
deptore suo redemptus .ẽ. Et multũ inter .s̃. int̾
redemptorẽ & redẽptũ. Tam̃ sub dña iniquitate
forct conserui sunt. Introgo redẽptũ. Habes pec¬
catũ  ħ abeo inquit. Int̾rago redeptorẽ. habes

Expanded text:
erunt. Quid audierunt? Quia dixi, Veritas erunt. Quid audierunt? Quia dixi, Veritas liberabit vos; attendistis vos quia non servitis homini, et dixistis, Nemini servivimus unquam. Omnis, Judaeus et Graecus, dives et pauper, honoratus et privatus, imperator et mendicus, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Si agnoscant homines servitutem, videbunt unde accipiant libertatem. Ingenuus est aliquis captivatus a barbaris, ex ingenuo factus est servus: audit homo miserator, considerat se habere pecuniam, fit redemptor, pergit ad barbaros, dat pecuniam, redimit hominem. Plane reddidit libertatem, si abstulit iniquitatem. Sed quis abstulit iniquitatem? homo homini? Ille qui serviebat apud barbaros, a redemptore suo redemptus est: et multum interest inter redemptorem et redemptum; tamen sub domina iniquitate forte conservi sunt. Interrogo redemptum: Habes peccatum? Habeo, inquit. Interrogo redemptorem: Habes
Abbreviated transcription (Latin):
me tranquillitate. O p̃miũ. Cognoscetis ue¬
ritatẽ. Forte aliquis diceret. Et quid tͥ ꝓdest
cognoscere ueritatẽ: Et ueritas lib̾abit uos.
Sinon delectat ueritas: delectet lib̾tas. In con¬
suetudine latinȩ linguȩ: libari duob modis
dr̃. Et maxime in eo consueuimꝰ hos u̾bũ au
dire:: ut quicũq lib̾atur intelligat᷑ periculũ
euado. molestiis carere. Hibari aut̃ ꝓ prie dr̃
libum fieri. Quomͦ saluari saluũ fieriꝰ. sanari
sanũ sieri. sic lib̾ari lib̾um fieri. Idõ dixi si
non deleccat ueritas: delectat libtas. Hoc in
greca lingua euidentiꝰ sanat. nec potest aliter
intelligi. Et ut nouertas quia alit̾ intelligi
non potest: loquente dño respondet̾ uidei
Noł nemitu seruiuimꝰ unquã. Quomͦ dicis. ue¬
ritas lib̾abit nos: Id .s̃. ueritas lib̾os uos fac̃.
Q uom dicis eis qui nemini unquã seruiui mus.
quos uides in quiunt non hab̾e seruitutis neces¬
quod debuerunt sed non fecerunt᷑ qđ debu¬

Expanded text:
etis veritatem. Forte aliquis diceret: Et quid mihi prodest, cognoscere veritatem? Et veritas liberabit vos. Si non delectat veritas, delectet libertas. In consuetudine latinae linguae liberari duobus modis dicitur: et maxime in eo consuevimus audire hoc verbum, ut quicumque liberatur, intelligatur periculum evadere, molestiis carere. Liberari autem proprie dicitur liberum fieri: quomodo salvari, salvum fieri; sanari, sanum fieri; sic liberari, liberum fieri. Ideo dixi, Si non delectat veritas, delectet libertas. Hoc in graeca lingua evidentius sonat, nec potest aliter intelligi. Et ut noveritis quia aliter intelligi non potest; loquente Domino, responderunt Judaei, Nos nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Veritas liberabit vos? Id est, Veritas liberos vos faciet, quomodo dicis nobis, qui nemini unquam servivimus? Quos vides, inquiunt, non habere servitutis necesquod debuerunt: sed non fecerunt quod debu
Abbreviated transcription (Latin):
quasi latenti: insultant quasi ꝑdite. quasi
nus ꝗ alibi existenti. Ns ꝙͦ quasi oꝑta quasi
suꝑ congregationes hereticorũ Sodaluĩ tuorũ.
dona tstarũ. maximi anistarũ. rogatistarũ.
cȩt̾arũ q pestiũ extra colligentiũ. & ideo
spargentiũ : rogo te annuntia mͥ. Sic illic pa¬
storẽ meũ requirã : ut non in gurgitẽ rebapti¬
zatio nis incurrã. Horcor. uos. obsecro uos per
sc̃itats̃ taliũ nuptiarũ: amate hanc eccłam.
estote in tali eccła. estote talis eccłȩ. amate
pastorẽ bonũ uirũ. tam pulcrũ. uemuns̃ fal¬
lentẽ. neminẽ perire cupientẽ. Orate &e pro

Expanded text:
quasi latenti, insultant quasi perditae, quasi quasi latenti, insultant quasi perditae, quasi nusquam alibi existenti. Ne ergo quasi operta, quasi super congregationes haereticorum, sodalium tuorum, Donatistarum, Maximianistarum, Rogatistarum, caeterarumque pestium extra colligentium; et ideo spargentium; rogo te, annuntia mihi, si illic pastorem meum requiram, ut non in gurgitem rebaptizationis incurram. Hortor vos, obsecro vos per sanctitatem talium nuptiarum, amate hanc Ecclesiam, estote in tali Ecclesia, estote talis Ecclesia: amate pastorem bonum, virum tam pulchrum, neminem fallentem, neminem perire cupientem. Orate
Abbreviated transcription (Latin):
incelligis feminã. Annuitia mͥ dicit quẽ dile¬
xit anima mea. Itiq uirũ alloquit᷑: cum dicit
quẽ dilexit anima mea. Quo mͦ si diceret. an¬
nuntia mͥ quẽ dilexit anima mea intelligerem
sponsã hȩc loqui ad sponsũ.  Sic cum audis.
annuntia mͥ quẽ ddilexit anima mea. ubi pascis
ubicubas. illuc adde. ad huiꝰ uerba ꝑtinent
oe quȩ secunt᷑ in meridis. Quero ubi pascas
ii meridie: no siã sicut oꝑta suꝑ greges soda¬
lium tuorũ. audio prsus. accipio de affrica.
qđ intelligis in meridie. significata . ẽ. ipsa. sed
eccła xp̃i sicut intelligis trans marina allo quit᷑
sponsũ suũ tunens errors̃ inciders affricanũ.
O quẽ dilexit anima mea uidisti. annuntia mͥ.
doce nis. Audio enĩ in meridis id .ẽ. in affrica
duas eẽ. partes: imimo multas concisiones. An¬
nuntia gͦ mͥ. ubi pascis. Quȩ oues ad te ꝑt̾inent
Qđ ouile illic me iubes amare. cui me debeo so¬
tiare. ne forte fiã sicut opta: Illudunt enim

Expanded text:
 dicit, quem dilexit anima mea. Utique virum alloquitur, cum dicit, quem dilexit. Quomodo si diceret, Annuntia mihi, quam dilexit anima mea; intelligeremus sponsum haec loqui ad sponsam: sic cum audis, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea ubi pascis, ubi cubas; illuc adde, ad hujus verba pertinent et quae sequuntur, in meridie. Quaero ubi pascas in meridie, ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. Audio prorsus, accipio de Africa quod intelligis; in meridie, ipsa significata est. Sed Ecclesia Christi, sicut intelligis, transmarina alloquitur sponsum suum, timens errorem incidere Africanum. O quem dilexit anima mea, annuntia mihi, doce me. Audio enim in meridie, id est, in Africa, duas esse partes, imo multas concisiones. Annuntia ergo mihi ubi pascis, quae oves ad te pertinent, quod ovile illic me jubes amare, cui me debeo sociare. Ne forte fiam velut operta. Illudunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
es: qui hodiernũ habes in quo corrigaris. Sic gͦ
ad istã muliers̃. Nec ego te condẽpnabo. Sed
facta secura de precito: caue futura. Nec ego te
condep̾nabo. Deleui qđ cõmisisti: obserua qđ
precepi. ut inuenias qđ ꝓmisi. Ipsi gła & unꝑi

Expanded text:
es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut invenias quod promisi. TRACTATUS
Abbreviated transcription (Latin):
naci sumꝰ. Quare non qđ uolumꝰ facimꝰ. Anmo
gladiatorũ ferro destinatorũ: idõ molesti sunt
desꝑati. Iam enĩ quod timeant non habent &
uehem̃t timendi sunt. Istos desꝑatio uecat. illos
spes. Int̾ spẽ & desꝑationẽ : fluctuat aninia. Me¬
tuendũ. ẽ. ue te occidat spes. Et cum multum
sꝑas de nuscđia: incidas in uidiciũ. Metuendũ
.ẽ. rursus ne te occidat desꝑatio. Et cum putas
&e iam non tͥ ignosci quȩ grauia cõmisisti non agas
penitentiã & incurras uidicẽ. sapientiã quȩ dicit.
cum ꝑiclitantib utroq morbo: Illis qui ꝑicli¬
ne periclitant᷑ quid dicit. In quacũq dis mi¬
quuis conu̾sus suerit. om̃s iniquitates eiꝰ obliuis¬
car. ꝓpt̃ illos qui desꝑatione periclitant᷑ ꝓ po¬
suit indulgentis portũ. ꝓpt̃ illos qui spe peri¬
ditant᷑. & dilationib illudunt᷑ : fecit diẽ mortis
incertũ. Quando ueniat ultimꝰ dies: nescis. Ingrat

Expanded text:
nandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo nandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Ecum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe pericline periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa sua. Mansuetus dñs. longanimis dñs. mise¬
ricors dñs. Sed & iustus dñs &e uerax dñs. Lar¬
gitur tͥ spaciũ correctionis: sed tu plus amas
dilationẽ. quã em̃ dationẽ. Malus fiusti heri
hodie bonus esto. Et hodiernũ dis̃ in malitia
ꝑegisti : uł cras nutare. Sed expectas. & de mi¬
Necte dicis in corde tuo. Quando me correxero:
dĩ mͥ om̃ia peccata dimitat. Negare non pos¬
sumꝰ. qđ correctis atq conuersis : indulgentiam
As ꝓ misit. Nam in quo ꝓpheta mͥ legis qui a
ꝓͥmisit ds̃ correcto indulgentiã: non mͥ legis qr
periclitant᷑. Sꝑ ando ce desꝑando contrariis
misericors. ẽ. ds̃. faciã quod mͥ places. qdđ libes
laxabo habenas cupiditatib meis: implebo dẽ¬
sidia auimȩ meę. Quare hoc: Quia misericors
ꝑatione aut̃ : qui cum inciderint in grauia pec¬
cata. putantes sibi iam non posse ignosci pęni¬
tentib & statuentes se ad dampnationẽ sinẽ du¬
bio destinatos : dicuns. apud se ipsos. Iam damp¬

Expanded text:
a sua . Mansuetus Dominus, longanimis Dominus, misericors Dominus: sed et justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de miRecte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis qpericlitantur, et sperando et desperando, contrariis misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors peratione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam dam
Abbreviated transcription (Latin):
ego ad te ueniã : hic positus dicis mͥ. Non es rec¬
te baptuatus : quia ego ibi non sui. Uide quis ibi
fuit. Quid dictũ. ẽ. iołi : Suꝑ quẽ uideris sp̃m
descendentẽ. quasi colũbã: hic .ẽ. qui baptuat.
Ipsũ habens querere ince Inmo quia mͥ bapti

Expanded text:
ego ad te veniam, hic positus dicis mihi: Non es recego ad te veniam, hic positus dicis mihi: Non es recte baptizatus, quia ego ibi non fui. Vide quis ibi fuit. Quid dictum est Joanni? Super quem videris Spiritum descendentem quasi columbam, hic est qui baptizat . Ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃i multi facasunt. Quid aut̃ expaues cimus
in antixp̃o. nͥ quia nom̃ suũ honoraturus . ẽ. & nom̃
dñi contẽpturus: Quid aut̃ aliud facit qui dicit.
ibi credidi ibi baptiracus sum. Quia in xp̃m cre¬
didi: in dm̃ credidi. Et ills. Non es mundus. Qua¬
re: Quia nomibi fui. Dic quaro non sũ mundatꝰ.
homo qui baptiratus sum in ierłm: Homo qui
baptiatus sũ. u̾bi gr̃a apud ephesios. ad quos
datã epłam legis. &e quorũ pacẽ sꝑnis. Ecce ad eph¬
esios scripsit apłs  fundata .c̃. eccła. Manet usq
nõ : ce ueriꝰ manet. & multipliciꝰ manet. Tenet
qđ accepit ab apło. Siquis annuntiauerit uobis
pret̃ quã qd accepistis: anathena sit. Quid gͦ
Quid mͥ dicis mundꝰ non sumr Ibi baptiratus mun¬
dus nonsum: Etiã non es. Quare: Quia ibi non
fui. Sed qui ubiq est: ĩbi fuit. Sed qui ubiq ẽ.
ibi non fuit. in cuiꝰ nomine credidi Tu nescio
unde ueniens. inmo non ueniens. sed uolens ut

Expanded text:
antichristi multi facti sunt . Quid autem expavescimus in Antichristo, nisi quia nomen suum honoraturus est, et nomen Domini contempturus? Quid aliud facit qui dicit: ibi credidi, ibi baptizatus sum: quia in Christum credidi, in Deum credidi. Et ille: Non es mundus. Quare? Quia non ibi fui. Dic quare non sum mundatus, homo qui baptizatus sum in Jerusalem, homo qui baptizatus sum, verbi gratia, apud Ephesios, ad quos datam Epistolam legis, et quorum pacem spernis? Ecce ad Ephesios scripsit Apostolus: fundata est Ecclesia, manet usque nunc; et uberius manet, multiplicius manet, tenet quod accepit ab Apostolo, Si quis annuntiaverit vobis praeter quam quod accepistis, anathema sit . Quid ergo? quid mihi dicis? Mundus non sum? Ibi baptizatus, mundus non sum? Etiam non es. Quare? Quia ego ibi non fui. Sed qui ubique est, ibi fuit. Qui ubique est, ibi fuit, in cujus nomen credidi. Tu nescio unde veniens, imo non veniens, sed volens ut
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ sepe int̾rogacus ab eo eẽt. qui sciret qđ incerro¬
gabat: ce donauerat qđ audiebat. Unde contrista.¬
tus. talia uerba reculit. Dñe tu scis om̃ia tu no
ꝓsitens m̃aretur Ueracit᷑ gͦ respondit amorẽ
tiuuĩ de de intimo corde ꝓtulit amantis uocẽ. Iu
aut̃ dixisti. Honus homo ds thesauro cordis sui
ꝓfero bona. Ergo &e pastor: ae bonus pastor. Mi

Expanded text:
quod saepe interrogatus esset ab eo qui sciret quod interroquod saepe interrogatus esset ab eo qui sciret quod interrogabat, et donaverat quod audiebat; unde contristatus, talia verba retulit: Domine, tu scis omnia, ipse profitens mentiretur? Veraciter ergo respondit amorem tuum, et de intimo corde protulit amantis vocem. Tu autem dixisti: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Ergo et p
Abbreviated transcription (Latin):
ce pascua: idem agnus & leo. Quid dicis Audi¬
amus : &e adiuua ut incelligamꝰ. Ego sum inquit
pastor bonus. Quid pecrus: An non pastor: Aut
malus : Uideamus si non pastor. Amas me Tu
ei dixisti dñe amas me: Et respondit. Amo. Et cu
ei. Pascs oues meas. Iu dñs int̾rogatione tua. fu¬
mam̃to oris tui: amatorẽ fecisti pastorẽ. Pastors̃ gͦ
cui pascendas oues credidisti: ipse cõm̃dasti pas-¬
torẽ. Uideamꝰ iam utrũ non bonũ. Ipsa id int̾ro¬
ꝗatione & responsione eiꝰ inuenimꝰ. Quesisti utrũ
amet te: respondit amo. Uidisti cor quia uerũ
respondit. Non. ẽ. gͦ bonus qui amat tantũ bonũ
Unds illa responsio : Ex intimis ꝓlata uis ceribus.
Unde ille pecrus testes oculos tuos habens. in corde
suo contristatus. qđ eũ non semel solũ. sed tt̃m &e
tercio int̾rogasti. ut trina confessione amoris delerç
trins petcatũ negationis. Inde gͦ contristatus.

Expanded text:
et pascua, idem agnus et leo. Quid dicis? Audiet pascua, idem agnus et leo. Quid dicis? Audiamus, et adjuva ut intelligamus. Ego sum, inquit, pastor bonus. Quid Petrus? Aut non pastor, aut malus? Videamus si non pastor. Amas me? Tu ei dixisti, Domine, Amas me? et respondit, Amo. Et tu ei, Pasce oves meas. Tu, tu Domine, interrogatione tua, firmamento oris tui, amatorem fecisti pastorem. Pastor est ergo, cui pascendas oves credidisti. Ipse commendasti, pastor est. Videamus jam utrum non bonus. Ipsa id interrogatione et responsione ejus invenimus. Quaesisti, utrum amet te: respondit, Amo. Vidisti cor, quia verum respondit. Non est ergo bonus, qui amat tantum bonum? Unde illa responsio ex intimis prolata visceribus? Unde ille Petrus testes oculos tuos habens in corde suo, contristatus quod eum non solum semel, sed iterum et tertio interrogasti, ut trina confessione amoris, deleret trinum peccatum negationis; unde ergo contristatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid luminosius: Quid firmiꝰ Quid utilius
Quid securius. Multa sunt dĩ dona quȩ tam̃
habent &e mali qui dicturi suns. Dñs in noĩs
tuo ꝓphetauimꝰ. in nomine tuo demonia eiecimꝰ.
in noĩe tuo uirtutes multas fecimꝰ: nec responde¬
bit ille non fecistis. N on eiũ in conspeccu iu
dicis m̃tiri audebunt: aut iactare audebunt¬
quȩ non fecerunt. Sed quia caritatẽ non habu¬
eruns respondet om̃ib illis. Non noui uos.
Quomͦ aut̃ habet uł exiguã caritatẽ. qui etiã con¬
uictus non amat unitatẽ: Hanc dñs uiutatẽ
cõm̃dans pastorib bonis noluit appellare
multos pastores. Neq enĩ ut dixi iam non erat
boni. Et tam̃ ille pastorib bonis non conmenda¬
uit pastores bonos: sed pastors̃ bouũ. Ego sum
iquit pastor bonus. Interrogemus dñm qualicũq¬
sensu. & humillima disceptatione cum tanco patre¬
familias colloquam᷑. Quid dicis dñe bone pastor
Tu enĩ bonus pastor: qui bonus agnus. Idem pastor.

Expanded text:
quid luminosius? quid firmius? quid utilius? quid securius? Multa sunt Dei dona; quae tamen habent et multi qui dicturi sunt: Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia ejecimus, in nomine tuo virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. Non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt. Sed quia charitatem non habuerunt, respondebit omnibus illis: Non novi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat unitatem? Hanc Dominus unitatem commendans pastoribus bonis, noluit multos appellare pastores. Neque enim, ut dixi jam, non erat boni: et tamen ille pastoribus bonis non commendavit pastores bonos, sed pastorem bonum. Ego sum, inquit, pastor bonus. sensu, et humillima disceptatione cum tanto patrefamilias colloquamur. Quid dicis, Domine, bone pastor? Tu enim bonus pastor, qui bonus agnus; idem pastor
Abbreviated transcription (Latin):
det̾. De iusticia illi querenda. ẽ. calumna. Offe¬
ramꝰ illi mulierẽ in adult̾io dep̃bensã. Dicamus
de illa quid in lego scriptũ.G̾. Si eã usserit lapi¬
dari: man suctudine̾ non ht̃. Si eã dimitti cen¬
suerit iusticiã non tenebit. Ut aut̃ mausuetudi¬
nẽ inquiunt non ꝑdat in qͥua iam popłis ama¬
bilis factus . G̃. sine dubio eã iubere dinita diccurꝰ
faciemꝰ tanquã legis p̃uaricatorẽ dicentes ei.
Motti es legis cont mos sẽ dicis. imnio contͣ eũ qui
ꝑ morsen dedit. Reus es mortis. Cum illa & cu
ipse lapidandũs. Possit his uerbis atq his sencen¬
tus imflaminari inuidia feruere accusatio. fla¬
giari dampnatio. Sed cuihec. Pusitas reca¬

Expanded text:
. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas recti
Abbreviated transcription (Latin):
docere xp̃m. uͥ in monte oliueti  Xp̃i enĩ nom̃
a drismate dictũ .c̾. Crisma aut̃ grece. latine.
unccio nuncupat᷑. Idõ nos unxit: quia lucta¬
tores cont᷑ dĩabolũ fecit. Et diluculo it̃m uenit
ni templi: ae om̃uis popls uenit ad cũ. Et sedets
aocebat cos. Et non cenebat̾: quia pati non dig

Expanded text:
te Oliveti? Christi enim nomen a chrismate dictum est: χρίσμα autem graece, latine unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens ocebat eos. Et non tenebat
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ. Sđm mariã dixi parentes non scđm uirils
sem̃. Non enĩ quesiuit in tra patrẽ : qui iaui
habebat desuꝑ patrẽ. Nani ittraq eiꝰ natiuitaᷤᷤ
mirabilis fuit. Diuina sine matre bumana
surrexit. Reu̾si sunt inquĩ euangłista in do¬

Expanded text:
ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humanasurrexit. Reversi sunt, inquit evangelista,