comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siquis ałragat ñ sit
trans gressor sicut ⁊ pꝰ
de uirginib ꝯsiclit. Mõͣ¬
net ergo ꝙ est lucran¬
dui occasio. cum posset
licite relinquere. s nõ¬
lutisᷤ. sicut est illud unde iam duu locĩmm᷑. s. disces¬
sio fidelis ab infideli. quam ñ prohilet dñs. quia

Expanded text:
si quis aliter agat non sit transgressor, sicut et post de virginibus consulit. Monet ergo quod est lucrandi occasio, cum posset licite relinquere, sed nolutis, sicut est illud unde jam diu loquimur, scilicet discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eam mechari. qd̾ si illa est ad ult̾a: ip̃e ñ facit. s adul¬
t̾am dimittit. Sũpplendũ est hic. quod de uxore p̾misit.
.s. qd si dimiserit. neducat aliam. uł reꝯcilietur
hac lege utitur qua pocior ꝙ a falsariis dr̃ eẽ appõĩtũ.
transit ad imparia cõ¬

Expanded text:
eam moechari. Quod si illa est adultera, ipse non facit, sed adulam dimittit. Supplendum est hic quod de uxore praemisit, scilicet quod si dimiserit, ne ducat aliam, vel reconcilieturhac lege utitur qua potior. Quod a falsariis dicitur esse apposittransit ad imparia con
Abbreviated transcription (Latin):
lo aũt. Qiͣ hoc indulgeo.
qnͣtum ad beniuolũ ⁊ sol¬
licitum magr̃m ꝑtinet
om̃s tales si fieri posset
uolebat ẽẽ sicut se ip̃m
.i. ꝯtinentes. s ⁊ si ñ sint

Expanded text:
at: Hoc indulgeo. Quantum ad benevolum et sollicitum magistrum pertinet, omnes tales, si fieri posset, volebat esse sicut seipsum, id est continentes. Sed etsi non sint
Abbreviated transcription (Latin):
.q. cuncti debrtũ radant.
⁊ uidiuis duco ꝙ bonum
Mlelius est enĩ nułe quã
uri .i. ardere libidine. uri
enĩ est desid̾iis angi uł
nubere melius. s ꝯsuetu
tum inuen̾im sed dñs

Expanded text:
Conjuncti debitum reddant, et viduis dico, quod bonum Melius est enim nubere quam uri, id est ardere libidine. Uri enim est desideriis angi vel nubere melius, sed tum invenerim, sed Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
iein sis. admittat ilłicita. s ip̃ce quid scquat᷑
Quod si non cõ¬
tinent: nubãt.
Melius est enĩ
nubere quam
uri Hus aũt
qui matrimon¬
io iuncti sunt:
precipio ñ ego

Expanded text:
icitis, admittat illicita; sed ipse quid sequaturquod si non continent, nubant: melius est enim nubere, quam uri. His autem, qui matrimonio juncti sunt, praecipio non ego
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem ⁊ mulieri uinĩ.
⁊ posteyͣ comiuncti fue¬
rint uirreddat debitũ
uxori. similit̾ aũt ⁊ux¬
or uiro. Inuicẽ sibi sub¬
ici inhac causa dicit. ut¬
una sit illoꝵ uoluntas ĩ

Expanded text:
uxorem, et mulieri virum; et postquam conjuncti frint, vir reddat debitum uxori, similiter et uxbrosius Invicem sibi subjici in hac causa dicit, utuna sit illorum voluptas in
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝑ maritos acquirebant᷑ deo. Recte itaq hoc p̾cepit
quia ñclum tanta gr̃a saluatoris illux̾at. ⁊ ꝑmoysẽ
dñs iusserat ne quis uxorem alieigenam duceret
Merito ergo quas duxerant dño ꝓhibente dño iub
a dño debuit fidelis infidelem dimitte̾. nec uiben
ideo s̃ ꝓhiberi. qr iusticia ꝑmittit a fornicante
discedere.⁊ infideł hominis fornicatõ maior est ĩ
iusticiam. s licitũ nõ erat faciend p̃p liberam le¬
niuolentiam. Quod aũt d euiro subdit de mulie
t si qua i

Expanded text:
illae per maritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, illae per maritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, quia nondum tanta gratia Salvatoris illuxerat. Et per Moysen Dominus jusserat, ne quis uxorem alienigenam duceret . Merito ergo quas duxerant Domino prohibente, Domino jubea Domino debuit fidelis infidelem dimittere, nec juberi, ideo nec prohiberi, quia justitia permittit a fornicante discedere; et infidelis hominis fornicatio est major 84 in justitiam, sed licitum non erat faciendum propter liberam benevolentiam; quod dixerat de viro subdit de muliere. Et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
consilo cantatis ut nemio in ea reus uissionis nae¬
ssitate ceneat᷑. s consilii uoluntate libere fiat faciat.ħ
fidet licite potest relinquere in fidelem. ydola tria enĩ
⁊ quelib noxia suꝑsticio fornicatio ẽ. ⁊ dñs causa for¬
nitatõnis ꝑmisit quid̃ uxorem dimitti. s ñ uissit. ⁊¬
sic dedit a pło locum monencli ut quid uoluĩt non
dumtitat infidelem. que forsan fiet fidelis. ⁊ qui uolu¬
erit licite dimitt̾e possit. Quid̾ enĩ fideł infidelem re¬
linquere licite potest. sdeo ħ dñs ñ prohibet. ꝙ enĩ dñs
ꝓhibet. fi̾ omnino s̃ licet. ħ aũt fieri licet. Nãm si
forncatõ carnis detestanda ẽ inconiuge. quantos
mag̃ fornicatõ m̃tis .i. infidelitas. s qr ita licitum
cedit apłs ⁊ monet ñ fieri. Eic ergo ab infidelibus
mouentis apłi. ne ħ fieret. legit᷑ tñ qd esdras ꝓpheta
ĩmo dñs ꝑ eũ ñ modo ꝑmifit s ⁊̃ iussit ⁊ srłitis uxores
dimitere aliemgenas ꝑquas ibant ad deos alienos. nõ

Expanded text:
suadet, ut nemo in ea remissionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Hoc erfidelis licite potest relinquere infidelem. Idololatria enim et quaelibet noxia superstitio fornicatio est, et Dominus causa fornicationis permisit quidem uxorem dimitti, ssic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit, non dimittat infidelem quae forsan fiet fidelis: et qui voluerit, licite dimittere possit. Quia enim fidelis infidelem relinquere licite potest, ideo Dominus non prohibet. Quod enim Dominus prohibet, fieri omnino non licet: hoc autem fieri licet. Nam si fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est infidelitas. Sed quia ita licitum endit Apostolus et monet non fieri. Si ergo ab infidelibusmonentis Apostoli, ne hoc fieret. Legitur tamen quod Esdras propheta, imo Dominus per eum non modo permisit, sed etiam jussit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos ; non
Abbreviated transcription (Latin):
tate. q̃ tñ uoluptas ñ pp̃ nuptias cadit inculpam
s pp̃ nuptias accipit ueniã. Quo circa ⁊ꝰ huic sũt
ci faciunt. pp̃ se. neq enĩ iste ꝯcubitus quo seruitur
ꝯcupiscĩae agitur ut impleat᷑ fecus quem postulãt
nuptie. omnino igit᷑ ingenere suo nuptiebone
sunt quia fidem thon setuant.iprolis fuscpiende aufai
utrumq sexum ꝯmiscent ⁊ i¬

Expanded text:
ae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Quocirca etiam hinc sunt ci faciunt propter se. Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem postulant nuptiae. Omnino igitur in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent,
Abbreviated transcription (Latin):
tanum morsib ꝓicienda. Ieo nunc quisqͥ
xp̃ianoꝵ quanuis sit ex uideis ea celebrare
uolũit .q. sopitos cm̃es eruens ñ eris pius
deductor uł baiulus corporis s impius sepul¬
ture maiator. Nam ꝓcessu temporis obser¬

Expanded text:
canum morsibus projicienda. Ideo nunc quisquis canum morsibus projicienda. Ideo nunc quisquis Christianorum quamvis sit ex Judaeis ea celebrare voluerit, quasi sopitos cineres eruens non erit pius deductor vel bajulus corporis, sed impius sepultur
Abbreviated transcription (Latin):
nelii uocatc̃e ⁊̃ diuinitus eium de hac re ad¬
moritum acceperat. siue qr antequam illi
uenissent anthiochiam quos tunuerat cũ
gentib eum ꝯuesci uid̾at. NIon eñi nega
fuit. Non igit᷑ tunc eum ñ inea re u̾m eẽt
docebat s eius simulatõem qua gentes coge¬
bat iudanzare arguebat. ꝙ sic illa omnia
timore petrus incidat ut de illa paulus u̾e¬
scrrberet. ꝙ cũ uidisset ñ recte ambulantem
ad u̾itatem euangłii.eiq uerissime diceret
ꝙ gentes iudaizare cogebat ꝙ paulus utiq
ñ faciebat. ob illa uetera facibat ueraciter
ubi opus erat obseruans ut dampnanda
ñ eẽc monstraret predicans tñ instanter
ñ eis s grã fidei saluos ficri fideles. ne ea ue¬
lud necc̃ia quisquam suciperet. post passio¬
nem ⁊ resurrõnem namq dñi iam reuela¬
ta fide amiserant tamquam uitã officu
sui. U erumptñ ficut defuncta corpora de
tituuo uł inimicoꝵ obiettõnib tanquam

Expanded text:
nelii vocatione etiam divinitus eum de hac re nelii vocatione etiam divinitus eum de hac re monitum acceperat, sive quia antequam illi venissent Antiochiam quos timuerat, cum gentibus eum convesci viderat. Non enim negafuit. Non igitur tunc eum quid in ea re verum esset docebat, sed ejus simulationem qua gentes cogebat judaizare, arguebat, quia sic illa omnia timore Petrus inciderat, ut de illo vere Paulus scriberet, quod eum vidisset non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique verissime diceret quod gentes judaizare cogebat, quod Paulus utique non faciebat: ob hoc illa vetera veraciter ubi opus erat observans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velut necessaria quisquam susciperet, post passionem et resurrectionem, namque Domini jam revelata fide, amiserant tanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora dedtinuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
auͭ  . diuinam ⁊ sacramentoꝵ illoꝵ. ipħicam
scĩtatem ñ pp̃ ad ipiscendam salutem dicebet᷑
paulus giͣt predicatoreggregiꝰ dampnare
legem moysi ut sacrilegam nec deo mandante
scriptam ⁊ ideo ħꝰ false criminatõnis inuidam
diluere uolens ip̃e iudarauit ostendens. non
eam ẽẽ sacrilegam uideis. ut est ydolatria gẽ¬
tib nec tñ eẽ neccriã saluti. Porro apłi decr¬
euerant ierosolimis ne quisquam tunc iudeoᷤ¬
iudarzare ꝓhiberet. Qũamius ⁊̃ ip̃os xp̃iana dec¬
trina ñ cogeret. Ideoc si post ħ apłoꝵ decretum
petrus hũit illam inanthi ochia simulatõem
qua gentes cogeret uidartare. Non muiĩ si pa¬
ulus constringebat eum libere delere assere.ꝙ
n̾at. Si aũ hoc ante illud ierł̾imitanum cõ¬
cilium petrus fecit. nec sic mirũ est quod cũ
uolebat paulus ñ timide ħ subteg̾e s fident̾
asserere. ꝙ eum parit̾ sentire iam nouerat.
uł qr cũ eo contulerit euangłm uł qr incor¬

Expanded text:
atem divinam et sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, dicebatur Paulus gratiae praedicator egregius damnare legem Moysi ut sacrilegam, nec Deo mandante scriptam, et ideo hujus falsae criminationis invidiam diluere volens ipse judaizavit, ostendens non eam esse sacrilegam Judaeis, ut est idololatria gentibus, nec tamen esse necessariam saluti. Porro apostoli decreverant Hierosolymis, ne quisquam tunc Judjudaizare prohiberet, quamvis etiam ipsos Christiana doctrina non cogeret . Itaque si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem qua gentes cogeret judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere debere asserere, agis arbitror, ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum nolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
meas. obnurgatõem talem post̾ĩoris pastoris pro
salute gregis libentissime sustinebat. ualebatex¬
primuis ẽ disc̃ant cet̾imites c̃ẽ ⁊ hũiles. Ip̃e eñt
petrus ꝙ a paulo fiebat irtilit̾ lib̾tate caritatis.
scẽ ac bengne pietate hũilitatis accepit. atꝙ
ita exẽplũ postis prebuit tanto sc̃ĩus. quanto
ad imitandũ diffĩcilius ꝙ sĩ dedignarent᷑ ma¬
iores sic ubi forte recti tramitt̾e reliquissẽt ⁊̃ a
post̾ĩorib corrigi laus itaq iuste libertatis in
paule ⁊ sc̃e hũilitatis in petro eminuit dixi in
ciboꝵ nichil conferre.
ritu iudaico dimisit
quid ergo debẽt facere
oĩa q̃ uidẽt in te putant esse
rep̾hensione dissentite uident᷑. ieix. ⁊ augꝰ. sic̃¬

Expanded text:
meas ; objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat, valebatprimus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi inciborum nihil conferre. ritu Judaico dimisit. Quid ergo debent facere ia quae vident in te putant esse reprehensione dissentire videntur Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
credentes enĩ accusabt̃¬
cogitationes male.
credentes uero defendent bone et hox inter se.
quia ille illos accusabunt. iste hos defend̾tit acł¬
uł sint hic genitiui ꝓ ablatiuis. more grecoꝵ
qui ablatinis carent. uñ inlibris quordam ꝑ
ablatiuos scriptum reperit᷑ sic. ⁊ inter se co¬

Expanded text:
credentes enim accusabcogitationes malae; credentes vero, defendent bonae. Et hoc, inter se, quia illae illos accusabunt, istae hos defendent. Vel sunt hic genitivi pro ablativis more Graecorum, qui ablativis carent. Unde in libris quorumdam per ablativos scriptum reperitur, sic: Et inter se co
Abbreviated transcription (Latin):
lex .i. ualent sͥ legem qui ostendunt. in diciis o¬
fides quam ultro hñt incordib suis .i. mintimo
affectu. ubi fides ꝑdilectõem operat᷑. ꝙͣ cũ quis ex¬
hibet deo naturali uiditio ostendit semet ip̃m
legem sibi ẽẽ qr ꝙ mandat lex. facit. s. ut credat
estimoniũ¬

Expanded text:
lex, id est valent sibi legem, qui ostendunt, indiciis ofides quam ultro habent in cordibus, id est in intimo affectu, ubi fides per dilectionem operatur, quam cum quis exhibet Deo, naturali indicio ostendit semetipsum legem sibi esse, quia quod mandat lex, facit, scilicet ut credat estimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiũ ꝑtinent. Nec moueat ꝙ naturałr dixit.
q̃ legis sunt facere ñ spu dei. ñ fide. ñ grã. hoc enĩ
agit sp̃t gre ut ymaginem dei inqua naturałr
fc̃ĩ sumus instauraret innobis uicium quiipe
contra naturam est quod sanat utiꝙ gra. Non
ergo usq adeo in ainima humana ymago dei
t̾renoꝵ affcm̃ labe detͥta est ut nulla inca lincam̃¬
ta remanserint ñ omnino deletum est ꝙ ibi ꝑ ym¬
sanato ꝑ grãm naturałr fuit ea q̃ legis sunt. nõ
quod ꝑ nature nom̃. ut dcm̃ est negata sit grã:
hoĩe innouato: lex iusticit scribr̃ ꝙͣ deleu̾at culpa.

Expanded text:
Evangelium pertinent. Ne moveat quod naturaliter dixit quae legis sunt facere, non spiritu Dei, non fide, non gratia. Hoc enim agit spiritus gratiae, ut imaginem Dei in qua naturaliter facti sumus instauret in nobis. Vitium quippe contra naturam est quod utique sanat gratia. Non ergo usque adeo in anima humana imago Dei terrenorum affectuum labe detrita est, ut nulla in ea lineamenta remanserint. Non omnino deletum est quod ibi sanato per gratiam naturaliter fiunt ea quae legis sunt: non quod per naturae nomen, ut dictum est, negata sit gratiahomine innovato lex justitiae scribitur quam deleverat culpa.
Abbreviated transcription (Latin):
res. ñ enĩ ita est intelligend. ut dicat eos qui ante
erant fc̃ores legis: postea iustificari. s pocius sic
ut sciamus alit̾ ñ ẽẽ fc̃ores legis. nisi iustificẽt᷑.
ut ñ iustificatõ fcõris accedat. s ut fcores iustifi¬
catõ precedat. ut si drẽt᷑. homines creabunt᷑ non
poss intelligi eos creari qui erãt ante hõtes. s ip̃a
liter inuenit᷑. ut cumdr̃. facientes bonũ honorabũ¬
t᷑ ⁊ homines lib̾abunt᷑. Intelligit᷑ aquidem honor
accedere iam bonis ⁊ libatõ ilł qui iam erant ho¬
mines. s ñ ita hic accipiend̾ est spocius sic̃ supͣdc̃m
dix̾erãt supra gentilem¬
dampnari si male oꝑare¬
tur ⁊ saluari ẜ bene oꝑa¬
ret᷑. s cũ legem ñ habeat
.q. nesciat quid sit bonũ.
scriptam legem ht̃ tñ
naturalem ꝙͣ intlłigit
⁊ sibi conscius est quid¬
sit bonum ⁊ quid sit
alis est iniuriam nem¬
ini ferre. nicħ alienũ
prerpere.a fraude ⁊ꝑi¬
urio abstinere. alieno

Expanded text:
res. Non enim ita est intelligendum ut dicat eos qui ante erant factores legis, postea justificari; sed potius sic, ut sciamus aliter non esse factores legis, nisi justificentur; ut non justificatio factoribus accedat, sed ut factores justificatio praecedat. Ut si diceretur, homines creabuntur, non possit intelligi eos creari, qui ante erant homines, sed ipsa liter invenitur, ut cum dicitur: Facientes bonum honorabuntur, et homines liberabuntur. Intelligitur equidem honor accedere jam bonis, et liberatio illis qui jam erant homines, sed non ita hic accipiendum est, sed potius sicut supra dictum dixerat gentilemdamnari, si male operaretur; salvari, si benesed cum legem non habeat, quasi nesciat quid sit bonum qscriptam legem, habet naturalem: qua intelligit et sibi conscius est quidit bonum et quid sit alis est, iniuriam nemini adferre, nihil alienum ripere, fraude ac periurio abstinere, alieno
Abbreviated transcription (Latin):
tiis que ex̾ carne sunt.
⁊ ⁊̃ facientes actu. uo.¬
car i. ea inquib caro de¬
lestatur. ut est luxuri¬
a ⁊ hiꝰ. et uoluntatem
cogitationum uel
m̃tium .i. ea inquibus
cogitat ut sũt hereti¬
ce prauitates ⁊ alia hi.¬
⁊ eramus nos iudei sic̃
⁊ ceteri .i. gentiles. filii

Expanded text:
tiis quae ex carne sunt, et etiam facientes actu volid est ea in quibus caro delectatur, ut est luxurimodi, et voluntatem cogitationum, vel m, id est ea in quibus cogitat, ut sunt haereticae pravitates, et alia hut eramus, nos Judaei, sicut et caeteri, id est gentiles, filii
Abbreviated transcription (Latin):
nebrarum.¬
h adoidit nequis pu¬
tet partim posse esse
diei. ⁊ partim noctis.
de nomine saluatoris
negligent̾ agamus.¬
Ideoq trib nos ꝓpugn¬
ritatis mimit. q aqr

Expanded text:
nebrarum.addidit, ne quis putet partim posse esse diei, et partim noctis. de nomine Salvatoris, negligenter agamus.Ideoque tribus nos propugnritatis
Abbreviated transcription (Latin):
sumus modo ał̾r sa¬
ut om̃s idem de illo
sapiamus credendo
ad qd ꝑuemimus. fide
leamus. unde subdit.
rectitudine uiuendi¬
regula. permanearnus ⁊ sic
reuelabit deusꝙ ałr

Expanded text:
sumus, modo aliter saut omnes idem de illo sapiamus, credendo od pervenimus fide leamus. Unde subdit: ectitudine vivendi permaneamus, et sic revelabit
Abbreviated transcription (Latin):
dos nr̃ intrairit non
sine sanguine uel¬
tab̾naculũ ꝙ foris
⁊ est figura figure.
qr fignta est uetꝰ.t.¬

Expanded text:
dos noster intravit non sine sanguinetabernaculum quod foris . Et est figura figurae, quia figura est Vet
Abbreviated transcription (Latin):
unde mundi pħop¬
hus erubuit. ibi ap¬
ostolus thesauram
głia. Noli ergo eru
ne liguam expaue¬
scas alienã. de qũa
cruceut non erub

Expanded text:
ubi mundi philosophus erubuit, ibi Aostolus thesaurum ia. Noli ergo erubne linguam expascas alienam: de qua cruce ut non erub
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sdeo pꝰ ꝯmossatõem ⁊ ebrietatẽ posuit. ñ inꝯten¬
tõne ⁊ emulatõe ambulemus. sic̃ solebãt facere
sibi inuicem p̾ferendo. in quo minor ĩuidebat
maiori ⁊ ita erat int̾ eos ꝯtentio ⁊ emulatio. ⁊
nõta romanos in hiis tangi. ⁊ ideo ñ est eis ius
laudis auditas que ⁊̃ ypocrisim sepe generat
hinc ñ resistit᷑. innsi crebris diuinoꝵ librorum
testimoniis incuciatur timor ⁊ caritas deiFed¬

Expanded text:
em et ebrietatem posuit, non in contentione et aemulatione, ambulemus, sicut solebant facere se invicem praeferendo, in quo minor invidebat majori, et ita erat contentio, id est aemulatio. Et nota Romanos in his tangi, et ideo non est eis jus laudis aviditas, quae etiam hypocrisim saepe generat. Huic non resistitur, nisi crebris divinorum Librorum testimoniis incutiatur timor et charitas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
induti non cogemini
seriuire carni ainde sb̃¬
dit. ⁊ carnis curam ne
feceritis ñ dico ĩ nec̃cri¬
is ad sustentatoem. s
indesideriis illicitis. Sĩc
enĩ sumenda st̃ alimẽ¬
ta ꝙ̃admod̾ medicam̃¬
ta fames enĩ ⁊ sitis quidam dolores st̃ unũt.¬
⁊ sicut febres necãtꝰ insi alimentoꝵ medicina
succurrat qd presto est ex ꝯsolatõe mun̾um
da promisit. sic ergo sumenda est alimonia
ut medicina. s dum ad quietem sacietatis¬
ab indigentia transit᷑ in ipõ transitu insidiatur
laqueus ꝯcupiscie. ⁊ cum salus debeat ẽẽ ⁊ causa edẽ¬
ad neccria corporis cura subsidium petat. an uolũ
apparere ꝙ satis fit ad modatõni ualitudinis ut
obtentu salutis obumbret. negocium uolupta¬
tis. nec idem utriꝰq modus est. sam ꝙ saluti satis
est: delectationi parum est. Ilfirmum aũt infi.
quia exuideis erant qui¬
romanos ad fidem xp̃i
assumpserãt. admixta¬
lege. ideo quib dẽ indeb¬
atur cibos debere cdiscermi¬

Expanded text:
induti non cogemini servire carni. Unde dit: Et carnis curam ne feceritis, non dico in necis ad sustentationem, sed in desideriis illicitis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum da promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatisab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edennecessaria corporis cura subsidium petat, an voluptapparere quid satis est moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium voluptatis. Nec idem utriusque modus est; nam quod saluti sat est delectationi pater est. CAPUT XIV. VERS.Quia ex Judaeis erant quRomanos ad fidem Christi assumpserant admistalege; ideo quibusdam videbatur cibos debere discer
Abbreviated transcription (Latin):
usurpemus diiudicare nobis cogitatõnes aliorũ
s deo preleamus cogitationes nr̃as ⁊ facrem boniui¬
dentes: gaudeamus. cor u̾o deo cõmittitamis pro
quo oremus dico assumite infinnũ. ⁊ sũt int̾ uot
quidam qui ħ possũt alius enĩ ur̃m infide ꝓfc̃us
credit se posse manducare omnia humanus usib
data. t hic talis pocest assumere alios. Qui aũt
infurmuiꝰ est .i. qui cĩbos

Expanded text:
usurpemus dijudicare cogitationes aliorum, sed Deo praebeamus cogitationes nostras, et faciem boni videntes gaudeamus; cor vero Deo committamus, pro quo oremus. Dico, assumite infirmum, et sunt inter vos quidam qui hoc possunt. Alius enim vestrum, in fide perfectus, credit se posse manducare omnia, humanis usibus data; Ambrosius et hic talis potest assumere alios. Qui autem infirmus est, id est qui cibos
Abbreviated transcription (Latin):
cibum cdiscerñe ⁊ ĩmun¬
dum putare. quia omĩa¬
munda sunt mundis.
plo ⁊ u̾ło ⁊ si incognitum est quo quis animo faci¬
assimute dico: ñ indisceptatõnib cogitatõnum

Expanded text:
cibum discernere et immundum putare, quia ommunda sunt mundis; plo et verbo, etsi incognitum est quo quis animo faciassumite dico, non in disceptationibus cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit ⁊ diues diuicias. ñ amissit intus diu¬
ues. foris pauꝑ latens deus indiuitiis apparẽs
talitatis Om̃s gͦ diuites fc̃i st̃ ĩpauperẽ xp̃m cre¬
dentes. Nemo igit᷑ se ꝯtempnat pauꝑ incella. di¬
ues in ꝯscĩa securior dormit int̾ra quã auro di¬
ues in pͤpuira. Nõ ergo expauescas cũ tua m̃dici¬
tate adillũ accid̾e qui indutꝰ ÷ nr̃a pauꝑetate.
ut pauperib elemosinas detis. Hoc enĩ est

Expanded text:
assumpsit, et divitias non amisit: intus dives, foris pauper; latens Deus in divitiis, apparenstalitatis. Omnes ergo divites facti sunt, in pauperem Christum credentes. Nemo ergo se contemnat. Pauper in cella, dives in conscientia, securior dormit in terra, quam auro dives in purpura. Nunc ergo expavescas cum tua mendicitate ad illum accedere, qui indutus est nostra paupertate. ut pauperibus eleemosynas detis. August
Abbreviated transcription (Latin):
e pcc̃i uoluptatẽ p̃posuert̃ ita pponant iusticie
delectatõem uoluptatib carms. pro iusticia tñ
penas mortẽq pati formident. humanũ est ħ
parum est ut ꝯtempnas quicquid te delectaba.
ꝯtempne. ⁊̃ quicquid te t̾rebat. carceres. tormẽ¬
ta. ⁊̃ mortem. In utroq gradu amatorem iusti¬

Expanded text:
ae peccati voluptatem praeposuerunt, ita praeponant justitiae ae peccati voluptatem praeposuerunt, ita praeponant justitiae delectationem voluptatibus carnis, pro justitia tamen poenas mortemque pati formident. Humanum est hoc. Parum est ut contemnas quidquid te delectabat, contemne etiam quidquid terrebat, carceres, tormenta, etiam mortem. In utroque gradu, amatores justi
Abbreviated transcription (Latin):
munditie carnis .i. luxurie que corpꝰ inqͥnat
⁊ miquitati m̃tis que ⁊ si corpus ñ inquin:
animam tñ corrũpit inqͥtati dico ducenti.
oneni .⁊. ad doni ꝯfummnationem.
⁊est sensus. sicut tunt nuillus timor uos coe
sic modo ad ruste uuend̾. ñ uos supplicii metits
urgeat. s delectatõ caritasq iusticie ducat. ⁊¬
hoc quidẽ quantum mͥ ur̃ ñdum est ꝑfrã s qͦ
dam mͦ adulta nesticia. uñ ñ frustra dicit hum¬
anum enĩ est humanũ qd̾ ait. sicut exhibe. uoᷤ¬
plus ⁊̃ deberet amari usticia quam tẽ fuit mi¬
quitas. ut. s. pro iusticia tołet homo dolores. ⁊
manda. appende enĩ iusticiam ⁊ unqͥtatẽ tm̃
ut sic ⁊ utiram uł sic amet᷑. gͦ plus amanda
plus oĩo iniquitate secutus es uoluptatem ꝓ
iusticia tołato dolorẽ ecce plus. s ñ dicit apłc¬
tm̃ seruiat᷑ quantum tc̃ inquitati seruiebat᷑
hoc dicit ne fides .q. aspera ⁊ importabił fuget᷑
Inueniunt᷑ enĩ forsitan aliqui qui sicut iustici¬

Expanded text:
 luxuriae, quae corpus inquinat, et iniquitati mentis, quae etsi corpus non inquinet animam tamen corrumpit. Iniquitati dico ducenti, onem, id est ad boni consummationem. Et est sensus. Sicut tunc nullus timor coegit sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum est odammodo adulta justitia. Unde non frustra dicit, humanum. Humanum enim est quod ait: Sicut exhibuplus etiam debet amari justitia quam tunc fuerit iniquitas, ut scilicet pro justitia toleret homo dolores, etmanda. Appende enim justitiam et iniquitatem. ut sic, et utinam vel sic ametur! Ergo plus amanda, plus omnino. In iniquitate consecutus es voluptatem, pro justitia tolera dolorem. Ecce plus, sed non dicit Aposm serviatur, quantum tunc iniquitati serviebatur. Hoc dicit ne fides, quasi aspera et importabilis fugiatur. Inveniuntur tamen forsitan aliqui qui, sicut justiti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qi lib̾ati estis apc̃to
ferre q plus seruitutis debetis iusticie quam
pc̃co. s parco infirmitati ur̃e ñ exigens plus
boni a uobis ꝙͣ fecistis mali. Sequit᷑ sicut enĩ
⁊t̾. hic ostendit illud humanum pudorem ĩ¬
ergo tam humanũ .i. tam leue. tam sine honere
ꝙ prsus nulla possit carnuis infurmitas extus

Expanded text:
 quia liberi estis a peccato,ferre, quia plus servitutis debetis justitiae quam peccato; sed parco infirmitati vestrae non exigens plus boni a vobis, quam fecistis mali. Sicut enim, etc. Hic ostendit illud humanum, pudorem inergo tam humanum, id est tam leve, tam sine onere quod prorsus nulla possit carnis infirmitas excus
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam ħ inꝙͣ facientes: nõ sunt subie. uisti.
dei. qua deus iustificat credentes .i. ñ credunt
ꝑ fidem impios iustificari. hẽc est enĩ iusticea
dei que ñ inpreceꝑto legis quo timor ĩcutit᷑:
s inadiutorio giẽ xp̃i constituta est. unde sõ¬

Expanded text:
titiam. Hoc, inquam, facientes, non sunt subjecti justitiae Dei, qua justificat credentes, id est non credunt per fidem impios justificari. Haec est enim justitia Dei, quae non in praecepto legis quo timor incutitur, sed in adjutorio gratiae ipsi constituta est. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾ram. ⁊ motus. atꝙ ordinem siderum ad min¬
istrari que infirma appellat ex eo ꝙ in firma ⁊
instabili sp̃e uariantur egena uero eo ꝙ egẽt
egent ad regendum mundum. elies. qua si
incipiendũ menses aũt colunt qui cursus iune
ꝑscrutantes dñt. tali luna ñ est aliꝙͥ indxã¬
dũ. s̃empora uero cũ dr̃t. modo est initiũ ueris.
lla debet suspitio harum rerũ. qr prospere pot̃
cedere quiequid simplicit̾ sub dei deuotione fit.
et nõta ꝙ cdlupplicit̃ erant subu̾si galathe ut
ad logem ⁊ ad pristinos errores ꝯuerterentur
ergo elig̃at lector utͣm uelox sm̃am dum modo

Expanded text:
et terram, et motus, atque ordinem siderum administrari. Quae infirma appellat, ex eo quod infirma et instabili specie variantur, egena vero, eo quod egent egent ad regendum mundum. Dies, quasi dicat: incipiendum, menses autem colunt, qui cursus lunae perscrutantes dicunt: Tali luna non est aliquid inchoandum. Tempora vero cum dicunt, modo est initium veris. lla debet suspicio esse harum rerum, quia prospere potest cedere quidquid simpliciter sub Dei devotione fit.Et nota quod dupliciter erant subversi Galatae, ut ad legem et ad pristinos errores converterentur. Ergo eligat lector utram volet sententiam, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. idem est qui descend̾
adinferos. ⁊ qui ascend̾¬
fuꝑ om̃s celos. uł ita
ab illo loco. quod aũt
dedit dona. s quid ẽ¬
ter que sunt inferiores aere. ut humane natu¬
te muret᷑. descendit quidem cdiuinitas ñ locałr.
s ꝑ exinanitionẽ. ⁊ qi dixerat humanitas ascen

Expanded text:
est idem est qui descendit ad inferos, et qui ascendper omnes coelos. Vel ita ab illo loco. Quod autemdedit dona. Sed quid eterrae, quae sunt inferiores aere, ut humanae naturae uniretur. Descendit quidem divinitas non localiter, sed per inexanitionem: et quia dixerat humanitas ascen
Abbreviated transcription (Latin):
dexta supra effraym posita. leua aũ suꝑͣ
manassen. minorem maiori p̾posuit. ⁊ ado¬
rauit fastigium uel super fastigium uirge.
enis. quid est ꝙ adorauit suꝑ cacum̃ uirge
tis. ñdum illa reddita mox adorauit deum.
Nõ. i pudebat esi ferre tantis ꝑ insigne. po¬
testatis filii sui. ubi figura magne rei fute

Expanded text:
dextera super Ephraim posita, laeva autem super Manassem minorem majori praeposuit. Et adoravit fastigium, vel super fastigium, virgae ejus. Quid est quod adoravit super cacumen virgae tis nondum illa reddita mox adoravit Deum. Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi virga magnae rei futur
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ filium tuũ s era
incorde eiꝰ fides ĩꝯcus¬
ge ellis. sa ⁊ ñ deficiens qua credidit
deura. qui dedit ut ille dese¬
nib nasceret᷑. posse ⁊̃ de morte reꝑare uñ .s.

Expanded text:
 filium tuum. Sed erat in corde ejus fides inconcussa et non deficiens qua credidit Deum qui dedit, ut ille de senibus nasceretur posse, etiam de morte reparare.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uoro supbia erat meis: obumbrauit eos
cecitas ꝙ enĩ curiositate inuenerunt ꝑ suꝑbiã
ꝑdiderunt. Quod enim deus ded̾at gratis. tu¬
lit ingratis ingͣtis ⁊ ꝯu̾si funt au̾itate ad y¬
dola ⁊ simulacta. ⁊ ad culturas. demonioꝵ adora¬
uerunt creaturam ꝯtempto creatore: bñ subd̾.

Expanded text:
Quia vero superbia erat in eis, obumbravit eos Quia vero superbia erat in eis, obumbravit eos caecitas. Quod enim curiositate invenerunt, per superbiam perdiderunt. Quod enim Deus dederat gratis, tulit ingratis. Et conversi sunt a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: et adoraverunt creaturam, contempto Creatore. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
obscuratum est. tum¬
tta ut sit insipiens .i.
ientiam cor eoꝵ decluct
um est. Nebula .ii. erro
cognouissent. nec sieut
deum głificauissent
amplus obtusi sunt. Unde obscuratũ est corcoꝵ.
Ecce ex hac sub̾ia. dicentes enĩ. ore utł corde. se eẽ
sapientes. a se ñ adeo. stułti fcĩ sunt indeum. Ecce
ubi culpa monstrat᷑ ⁊ quõ obscuratũ estͣ c oꝵ. ibi.
stulti fcĩ sunt. ꝙ ÷ undc̃a. sapientes enĩ inatis
stulti sunt. si enĩ hec laudanda sunt quanto in¬
agis creator illoꝵ: uĩderunt ergo quo ueniendum
uoluerunt tribuere ꝙ uidebãt ⁊ fcĩ sunt fuperbi.¬
Initiura omnuis pcc̃i suꝑdia est. Suꝑbiert̃ aũ di¬
centes se esse sapientes. ñ debebant sͥ arrogare ꝙ
deus donau̾at nec se iactare ex eo ꝙ utiq nõ a se
ad ħ tenendum fuit. ut ad hoc tenendũ ꝙ uid̾e
pot̾ant ab illo sanarent᷑ qui ded̾at uiderent. Si
enĩ facerent humilitatẽ scruarent ⁊ possent
purgari. atq illi bĩssime ꝯtemplatõni colxrere.

Expanded text:
obscuratum est, tumita ut sit insipiens, id ientiam cor eorum um est. Nebula enim errorcognovissent, nec sicut Deum glorificassent, amplius obtusi sunt. Unde obscuratum est cor eorum? Ecce ex hac superbia, dicentes ore vel corde, se esse sapientes a se non a Deo, stulti facti sunt in Deum. Ecce ubi culpa monstratur; et quomodo obscuratum est cor eorum, ibi, stulti facti sunt, quod est vindicta. Sapientes enim in naturis Ideoque stulti sunt. Si enim haec laudanda sunt, quanto magis Creator illorum? Viderunt ergo quo veniendum voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbiInitium omnis peccati superbia est . Superbierunt autem dicentes se esse sapientes. Non debebant sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se is credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaerere.
Abbreviated transcription (Latin):
que omnia replet. si¬
uł sicut quidam uo¬
lunt pot̾ hic intelli¬
gi. trinitas ut ꝑinu¬
isibilia intelligatur
pr̃ ꝑ uirtutẽ filius ꝑ
diuinitatem sp̃c sõs.

Expanded text:
ae omnia replet, siVel sicut quidam volunt potest hic intellgi Trinitas ut per invisibilia intelligatur per virtutem, Filius; per divinitatem, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
gnouissent deum. usq adeo ut faterent᷑ unũ¬
eẽ principium. a quo omnia initium sorti¬
ta sunt. ñ sicut deura głificauert̃. lene uiu¬
gnitõe s sibi aitribuerunt. in quo uani ⁊ falsi
fuerunt. unde subdit. s euanuert̃ incogitatio¬
nib. putantes sd aliquid eẽ cum nichil sinti

Expanded text:
gust. usque adeo ut faterentur unum principium esse, a quo omnia initium sortita sunt, non sicut Deum glorificaverunt, bene vivgnitione, sed sibi attribuerunt, in quo vani et falsi fuerunt. Unde subdit: Sed evanuerunt in cogitationibus, putantes se aliquid esse, cum nihil sint,
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ illas ꝑtres ꝑsonas ideo dñr intellexisse
ꝙ eas distincte u̾aciter ⁊ pprie intellexerunt
s qr illa cẽ cognouert̃ indeo: q̃ ilł trib ꝑsonis
insacta scriptura frequent̾ solent distinctim
ac seꝑabiłr atrribui .s. potentia. sapĩa. lonitaᷤ.
potentia enĩ prĩ. sapĩa filio. tonitas spui scõ se¬

Expanded text:
Non ergo illas tres personas ideo dicuntur intellexisse, quod eas distincte veraciter et proprie intellexerint: sed quia illa esse cognoverunt in Deo, quae illis tribus personis in sacra Scriptura frequenter solent distinctim ac specialiter attribui, scilicet potentia, sapientia, bonitas. Potentia enim Patri, sapientia Filio, bonitas Spi
Abbreviated transcription (Latin):
seua. hec est aut causa
periculi et .i. quia erũt
homines amantes se irõs
nõ deum. ut petrus qui
profesisus est. se eum di¬
ligere est dicens. tu scis
quia amo te. unde ⁊ dñs
didit. qr inpascendis o¬
uib u̾a monstrat᷑ dilec¬
tio si quis ibi ñ querit¬
sua. s que xp̃i sunt. Ex eõ
mant qͣ ex radice het q̃
secuntur mala oriunt᷑
ecunie. elati ad dñm. suc̃
de lonorib sibi impensis a subditis. blasplxmi in

Expanded text:
Haec est autem causa periculi, et, id est homines amantes seipsos, non Deum, ut Petrus qui onfessus est se eum diligere, dicens: Tu scis quia amo te . Unde et Dominus didit, quia in pascendis ovibus vera monstratur dilectio si quis ibi non quaeritquae Jesu Christi sunt. Ex eo uasi ex radice haec quae sequuntur mala oriunturecuniae; elati ad Dominum; superbi de honoribus sibi impensis a subditis; blasphemi in
Abbreviated transcription (Latin):
ab istis que st̃ incõtu¬
meliam emiradau̾it
se recedendo abunqui¬
utile. ad quirendo ali¬
os dño ad omne opus

Expanded text:
ab istis, qui sunt in contumeliam, emundavit se, recedendo ab iniquiutile, acquirendo alios, Domino et ad omne opus
Abbreviated transcription (Latin):
existimatio quam iusticia qua se quisq humili
nant. ⁊ ea cognita resipiscãt a laqueis a diaboli .i.
r̾ecedant aberrorib diaboli quib illaqueati tenẽ¬
tur. ⁊ redeant ad bonũ ut sapiant u̾itatem. Nam
ligant᷑ s iꝰ captiui tenent᷑ .q. extͣ capiam prĩam
ad ipsius uoluntatem exequendam. Hoc aũt

Expanded text:
existimatio quam justitia, qua se quisque humilinant, et ea cognita resipiscant a laqueis diaboli, id est recedant ab erroribus diaboli quibus illaqueati tenentur, et redeant ad bonum ut sapiant veritatem. Auligantur, sed etiam captivi tenentur, quasi extra patriam ad ipsius voluntatem exsequendam. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
hec sectare. stultas aũ
tus scĩe. ⁊ si ñ stulte sĩt
de uita. ñ omnes qõneᷤ¬
les ⁊ sinẽ disciplina.
de uita dico: sciens q
generant lites non
eduificationem. Ser¬
tet litigare .i. tempiiꝰ
litib expendere satis
dei sͥ obstrepat studio al¬

Expanded text:
Haec sectare. Stultas autetus scientiae, etsi non stultae sint, devita. Non omnes quaeles. Et sine disciplina. Devita dico, sciens quia generant lites, non aedificationem. Sertet litigare, id est tempus litibus expendere. SatisDei sibi obstrepat studio al
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ malos ut attrahat
quo pacientẽ quelib
quia non est cessandũ
acorrectone ercoris alt̾¬
eẽ uoluit nos fr̃m cor¬
rectione: nec studere cer¬
tamini. Multi enĩ hoĩes
tur litigare uolunt. au̾¬
rursus dormire. ẽ litiga

Expanded text:
 malos, ut attrahat quo; patientem quaelibet ati, quia non est cessandum a correctione erroris alesse voluit nos fratrreptioni, nec studere certamini. Multi enim hominestur, litigare volunt, ursus dormire, cum litiga
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ disꝑsi ⁊ spũali ⁊ unitate deuincti meadem
coĩone scõꝵ sacramentoꝵ degentes ⁊ uasa lig¬
nea ⁊ fictilia .i. illi qui ita sunt indomo ut nd̃
sint in ꝯpage domuꝰ nec insocietate pacifica.
⁊ cñ ad huc corpore simul sunt cũ bonis. Nam
ante tempus ultime seꝑationis nullo mͦ pp̃ cõ¬
mixtionẽ maloꝵ recedend̾ est ab unitate eccłie
ut añ uentilationẽ aree sunł sint tͥticũ ⁊ ⁊iza¬
nia. grana ⁊ palee qi ñ concessit dñs apłis ⁊ ira¬
uasa aurea ⁊ argentea intelligunt᷑ boni ⁊ electi
⁊ ip̃i idem st̃. uasa in honorem. quia ad honorẽ

Expanded text:
et spirituali unitate devincti, in eadem communione sacramentorum degentes; et vasa lignea et fictilia, id est illi qui ita sunt in domo, ut non sint in compage domus, nec in societate pacifica, et tamen adhuc corpore simul sunt cum bonis. Nam ante tempus ultimae separationis nullo modo propter commistionem malorum recedendum est ab unitate Ecclesiae, ut ante ventilationem areae simul sint triticum et zizania, grana et palea, quia non concessit Dominus apostolis zizavasa aurea et argentea boni et electi et ipsi idem sunt. Vasa in honorem, quia ad hono
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem incuciat. qr ñ recipiendo saluatorem pre¬
irgatiuam pr̃m ⁊ promissionis ꝑdiderunt. pei¬
ores ⁊̃ gentib fcĩ quas prius abhominabant᷑.
ꝓpensius enĩ matũ est dignitatem ꝑdidisse: qm
ñ hũisse. deinde se m̾ito dolere ostendit subdens.
Oui sunt cognati mei scd̃m car. Et ideo amplui
est adoptio fili. dei .i.
qͣuia olim fuerũt ad
głia ꝑmiracula que
⁊testam̃tum ⁊¬
nouũ ⁊ legis latio. s.

Expanded text:
ia non recipiendo Salvatorem, praerogativam patrum et promissionis perdiderunt, pejores etiam gentibus facti, quas prius abominabantur. Propensius enim malum est dignitatem perdidisse, quam non habuisse. Deinde merito dolere ostendit se, subdens; qui sunt cognati mei secundum carnem, et ideo amplius est adoptio filiorum Dei, quia olim fuerunt adoper miracula quae testamentum novum, et legislatio,
Abbreviated transcription (Latin):
modo uero infertores su¬
mus nr̃a st̃ inferiora
ad dñand̾ ⁊ sunt quedã
mune suꝑiora ut sublimes angli ⁊ uniu̾sa celes¬
tia dei ministia que modo nr̃a sunt. ñ dinĩo: sed
usu sicut res dñi famuloꝵ sunt ñ dñii potestate
s utendi facultate. qr utunt᷑ eis ad uictũ uł orna
iudas quid fecit. pr̃ tradendo filium fecit bene. filius
tradendo se ip̃m fecit bene. iudas tradendo magr̃m
ꝓ auaricia fecit male. ñ enĩ pro nobis prestitum est
de passione xp̃i malicie iude deputabr. halebit ille
sabit: i ta ut eius accusatio sit. adu̾sus electos dei. it
a ut noceat celertis dei quos presciuit ad uitam. utr
nullius accusatio nocet. insus aũt ciaboli accuss¬
tio di᷑. uere nullus nocet qr nec deus nec alius. ali
enĩ ñ potest. deus. ñ uult qi ip̃e est. qui iustifuat.
Numquid ergo itult accusare suos: non ⁊ cũ nullꝰ
accuset: quis est qui coridempnet ĩ. qui possit ĩ¬

Expanded text:
modo vero inferiores sumus; nostra sunt inferiora ad dominandum, et sunt quaedam nunc superiora, ut sublimes angeli et universa coelestia Dei ministeria, quae modo nostra sunt non dominio, sed usu, sicut res domini famulorum sunt, non dominii potestate, sed utendi facultate, quia utuntur eis ad victum, vel ornaJudas quid fecit! Pater tradendo Filium bene fecit; Filius tradendo seipsum bene fecit; Judas tradendo Magistrum pro avaritia male fecit. Non enim quod nobis praestitum est de passione Christi, malitiae Judae deputabitur. Habebit ille sabit, ita ut ejus accusatio sit adversus electos Dei, id est ut noceat electis Dei quos praescivit ad vitam? utique nullius accusatio illis nocet. Nisus autem diaboli accusatio dicitur. Vere nullus nocet, quia nec Deus, nec alius. Alius enim non potest, Deus non vult, quia ipse est qui justificat. Nunquid ergo vult accusare suos? non. Et cum nullus accuset, quis est qui condemnet, id est qui possit in
Abbreviated transcription (Latin):
solatur dolorem suum¬
ĩueniens scriptũ ñ om̃s
les ysaac. ut illis solis cõ¬
doleat qui ñ crediderũt.¬
possũt tñ cred̾e. de quib
ñ est ualde dolend̾. quia
ñ st̃ predestinati ad uitã.
quis enĩ plangat eum
prescius ñ ꝑsonaꝵ acceptor Aullum dampnat
añꝙͣ pecet nullũ coronat anteꝙͣ irncat. s p̾scĩa
diffinitum ht̃. quał uniꝰcuiꝰꝙ sit futura uolun¬
tas. ex qua dampnet᷑. uł coronet᷑.q. uidei ñ credũt

Expanded text:
solatur dolorem suumnveniens scriptum non omnes les Isaac, ut illis solis condoleat qui non credideruPossunt tamen credere: de quibus non est valde dolendum, quia nt praedestinati ad vitam. Quis enim plangat eum,praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat antequam vincat; sed praescientia definitum habet qualis uniuscujusque sit futura voluntas ex qua damnetur, vel coro
Abbreviated transcription (Latin):
in aititudine senobis
ostendat subornatuᷤ
fallaciis prĩs sui ad
se ducendum nos. n
infernum ⁊ minet᷑¬

Expanded text:
in altitudinem se nobis ostendat subornatus fallaciis patris sui, ad seducendum nos; neqinfernum, vel minet
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. neq uita ꝓ¬
missa separabit me
a deo neq angeli. mi¬
nor ordo. neq principa¬
tus .s. mediocris ordo.

Expanded text:
nantur; neque vita promissa separabit me a Deo, neque angeli, minor ordo, neque principatus, scilicet mediocris ordo;
Abbreviated transcription (Latin):
neq adu̾sa. uñ salomon ait. diuicias ⁊ pauꝑ¬
tates ne dederis mͥ. ne repletus mendax fiam ł
pauper rapiam. ⁊ ꝑiurem nom̃ dei. Eulti
enĩ peccant altitudo multi necc̃itate. ccͣ ħ ꝓponi¬
tur achar in ysaia. qui uolebat pet̾ere a dño
erat pr̃.n curbatus deiectõne mortis. qd̾ est
signũ mnalto ⁊ inprofuido. ne ille uł regia po¬
testate extolleretur uł erumpna turbaretur.
sicut tũc erat ꝓbello assyrioꝵ neq creatura q̃¬
equiis bipes si fiat ut fecit in anes ⁊ mambreᷤ
qui fuert̃ magi pħaonts. nicħ in quã istoꝵ
poterit nos separare a caritate dei. qua eũ dili¬
gimus. qr omnib melior deus est. Si ergo nulla
res ab enis caritate nos separat quid eẽ ñ solum
melius. s ⁊̃ cercius hoc bono potest. id ip̃m enim
ꝙ diligimꝰ deũ mori ñ pot. nͥ dum quis ñ dilig
deũ cui morsꝰ ip̃a est ñ dilig̾e deum. ꝙ nicħ est

Expanded text:
neque adversa. Unde Salomon ait: Divitias et paupertates ne dederis mihi, ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi enim peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achas in Isaia, qui nolebat petere a Dominoerat Patri, nec turbatus dejectione mortis: quod est signum in alto, et in profundo, ne ille, vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assyriorum. Neque creatura quequus bipes, si fiat ut fecit Jamnes et Mambres, qui fuerant magi Pharaonis. Nil inquam istorum, poterit nos separare a charitate Dei, qua eum diligimus, quia omnibus melior est. Si ergo nulla res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed etiam certius hoc bono potest? Id ipsum enim quod diligimus Deum mori non potest, nisi dum quis non diligit Deum, cui mors ipsa est non diligere Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tritatẽ dico¬
ccͣ iuideos superius uisꝰ¬
lege iustifirar se pu¬
tant. nunc notũ ⁊ as¬
fectũ suum cura cos
firmat. ut firmius
credatur ac ꝑ ħ dolet¬
genus suum sccłm ca¬
mem leneficio xp̃i¬
priuari .q. aspere locu¬
aũt fuit ex dilectõe
tatem. enĩ dico ⁊ nõ
mentior maliqua ꝑ¬

Expanded text:
ritatem dicocontra Judaeos superius vislege justificari se putant, nunc votum efectum suum circa eos firmat, ut firmius credatur, ac per hogenus suum secundum carnem beneficio ChriQuasi dicat: Aspere locuautem fuit ex dilectione, tatem enim dico, et non mentior, in aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
separabunt nos hec
mentis anxietas. an
ꝑsecutio: que ẽ de loco
ad locs̃. an fames:i
penuria cibi. an nudi¬
tas sĩ. penuria uestituᷤ:
an pericłm : i. appara¬
tus mortiss angladiꝰ
.s. ip̃a mors: nicħ utice
eoꝵ separabit Sicut
scriptum est ipłõ¬
hẽmus. mortificamur

Expanded text:
separabunt nos haecmentis anxietas? an persecutio, quae est de loco ad locum? an fames, id est penuria cibi? an nuditas, id est penuria vestitus? an periculum, id est apparatus mortis? an gladius, id est ipsa mors? nil utique eorum separabit. Sicut scriptum est in Ps: Quia mortificamur
Abbreviated transcription (Latin):
supra ostendit dicens. nicħ eum posse diuid̾e a xp̃o.
nunc uero quantũ prius errauerit dum xp̃i
eccłiam ꝑsequebat᷑ cum dolore exponit. ĩ quo dei
a xp̃o. s olim fiuego separatus: unde mͦ doleo ꝙ
iuramento firmãt dicens peritatem dico ⁊ nõ

Expanded text:
cens, nil eum posse dividere a Christo. Nunc vero quantum prius erraverit, dum Christi Ecclesiam persequebatur, cum dolore exponit. In quo Dei a Christo, sed olim sui ego separatus, unde modo doleo. Quod juramento firmat dicens, veritatem dico, et non
Abbreviated transcription (Latin):
dii mei hoc .s. ꝙr ea q̃ cirra
me sunt .i. exterioꝵ un¬
diq me circumdans¬
habundantia passionũ.
ad decrimentum ut ma¬
li intenderunt adꝓfectũ
uenerunt dico. ita ut uincula mea manife. si

Expanded text:
dii mei, hoc scilicet quia me sunt, id est exterior undique me circumdansabundantia passionum. trimentum ut mali intenderunt ad profectum. Venerunt dico ita ut vincula mea fi
Abbreviated transcription (Latin):
mine. qr namq pacient̾ quelib mala sustineo.
patet ñ ẽẽ scelus falsitatis. ꝙ in me iusta uindc̃a
p̾cellat. s quãdã u̾itatiꝰ unitatem quam sustin¬
endi fortitudo magnificat manifesta fierent¬
euangłium ⁊ infirios curaret. multaq mira¬
cula patraret: multi ꝑ eum crediderunt in
tm̃ ut domũ ꝑsecutoris gcłiam fac̾et redemp¬
toris ⁊ tunc manifestatũ est inpretorio ⁊ ĩ om.

Expanded text:
ia namque patienter quaelibet mala sustineo, patet non esse scelus falsitatis quam in me justa vindicta percellat, sed quamdam veritatis virtutem quam sustinendi fortitudo magnificat. VEREvangelium, et infirmos curaret, multaque miracula patraret, et multi per eum crederent, in tantum ut domum persecutoris Ecclesiam faceret redemptori
Abbreviated transcription (Latin):
potestis scire qd uerũ¬
est qui nunc ephesi po
ꝯfumandis inu̾itate¬
euangłii ⁊ ad implco
ea passionum xp̃iq¬
desunt. suas palsiones
passiones qui sumuᷤ
qr cnĩ unus homo u¬
na ꝑsona ẽ. capud cũ¬

Expanded text:
otestis scire quod verest: Qui nunc Ephesi posconfirmandis in veritateEvangelii, et adimpleo ea passionum Chridesunt. Suas passiones passiones, qui sumus si enim unus homo una persona est caput cu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt .i. inhoc tempore
suo passibili ⁊morta¬
li ⁊ ħ per mortẽ. recon¬
chil mali erat ineis. inrep̾hensibiles dico. corã
ip̃õ. qui omĩa uidet. uł representet coram ipso.
quia tũc ei presentes eritis uidentes eum sicut
est facie ad faciem de quo diffidend ñ ẽ. Si enĩ
mortał. ⁊ mortuus potuit reconciliate: iam
in eo solo inquo oĩa
bona st̃ ñ alicui ele
subiciendos putent
hic enĩ solus colendꝰ¬
andus est quisquã.

Expanded text:
et in hoc tempore suo passibili et mortali. Et hoc, per mortem e quia tunc nihil mali erat in eis. Irreprehensibiles d i co, coram ipso, quia omnia videt. Vel repraesentet, coram ipso, qui tunc ei praesentes eritis, videntes eum sicuti est facie ad faciem, de quo diffidendum non est. Si enim mortalis et mortuus potuit reconciliare, jam in eo solo, in quo omnia bona sunt, non alicui elemrum se subjiciendos putent. Hic enim solus colendandus quisquam.