comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emo ante tempus deserat areã: toler&
paleam intriturã. Toleret in area. q̃d̾¬
enim toleret in horreo ñ habebit Ueniet
uentilator: qui diuidet bonos amalis:
Frit cẽ corꝑalis seꝑatio: quã mͦ spiritalis p̃ce¬
dit. A malis corde semꝑ disiungimini: ad
tempus caute corpore copulamini: nec tñ negi¬
genteᷤᷤ sitis in corrigendis urĩs. ad curã scilicet
hortando. terrendo. quib cũꝙ modis potestiᷤ
agite: nec cum inuenitis inscripturis & in
exemplis scõꝵ siue qui post. siue qui ainte¬
dñi aduentũ in hac uita fuerunt. qd̾ mali
bonos inunitate ñ maculant: efficiamini
pigri ad corrigendos malos. Duob mõdis
ñ te maculat malus: si ñ consentias. & si redar¬
guas. Hoc ẽ non communicare: ñ consentire.
Communicat᷑ quippe: quando facto eiꝰ consor¬
tium uoluntatis uł approbationis adiun-¬
git᷑. Hoc gͦ nos admonens apls ait. Nolite
cõmunicare oꝑib infructuosis tenebraꝵ.
Et quia parum erat ñ consentire. si seque¬

Expanded text:
emo ante tempus deserat aream, toleret paleam in tritura, toleret in area. Qenim toleretis in horreo non habebitis, veniet ventilator qui dividet bonos a malis, Erit etiam corporalis separatio, quam modo spiritualis praecedit. A malis corde semper disjungimini; ad tempus caute corpore copulamini. Nec tamen negligentes hortando, terrendo. Quibuscunque modis potestis agite, ne cum invenitis in Scripturis et in exemplis sanctorum, sive qui ante, sive qui post adventum in hac vita fuerunt, quod mali bonos in unitate pigri ad corrigendos malos. Duobus modis non te maculat malus: si non consentias, et si redarguas: hoc est, non communicare, non consentire. Communicatur quippe, quando facto ejus consortium voluntatis vel approbationis adjungitur. Hoc ergo nos admonens Apostolus ait: Nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum. Et quia parum erat, non consentire, si seque
Abbreviated transcription (Latin):
xhibete gͦ uos dignum corpus tali ca¬
piti: dignam sponsam tali sponso. Non pot̃
habere caput illud. nisi condignũ corpus.
nec ille uir tantus. nisi condignã ducit
uxorem. Ut exhiberet sibi inqͥt głosã ecclã
ñ habentẽ maculam aut rugã. aut aliquid
eiusmõdi. Hec ẽ sponsa xꝑi non habens ma¬
culã. aut rugam. Nonuis habere maculam:
fac quod scͥptum ẽ. Lauamini mundi estot
auferte nequitias decordib ur̃is. Non uis ha¬
bere rugam: extendere in crucẽ. Non enim
tantum opus ẽ ut laueris. s & ut exten¬
daris: ut sis sine macula aut ruga. ꝑ laua¬
chrumenim auferunt᷑ peccata: ꝑ extensio¬
inquit ex oꝑib iusticie quȩ fecimꝰ nos: s
scdm suam miscdiam saluos nos fecit. per
lauachrũ regenerationis. Audi eundẽ ex¬
tensum. Ea inquit quȩ retro st̃ oblitꝰ. in ea
quȩ ante sunt extensus: scd̾m intentionẽ
sequor ad palmam suꝑnȩ uocationis dei

Expanded text:
xhibete ergo vos dignum corpus tali capite, dignam sponsam tali sponso. Non potest habere caput illud, nisi condignum corpus; nec ille vir tantus, nisi condignam ducit uxorem. Ut exhiberet sibi. inquit, gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut ragam, aut aliquid ejusmodi . Haec est sponsa Christi, non habens maculam aut rugam. Non vis habere maculam? Fac quod scriptum est; Lavamini, mundi estote, auferte nequitias de cordibus vestris . Non vis habere rugam? Extendere in crucem. Non enim tantum opus est ut laveris, sed etiam ut extendaris, ut sis sine macula aut ruga. Per lavacrum enim auferuntur peccata: per extensioinquit, ex operibus justitiae quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit, per lavacrum regenerationis . Audi eumdem extensum: Ea, inquit, quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extensus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
beret. Qd̾ uͦ ait. septẽ diebꝰ uestiet se ea sacerdos:
numqͥd aliis dieb ñ uestiet: S illis septẽ con-¬
tinuis intelligi uoluit. quib esꝰ sac̃dotiũ qͦdã¬
mͦ dedicat᷑: atq ebdomadis ẽ in eiꝰ inchoatio¬
ne festiuitas. Successorẽ aũ aaron eũ dicit.
qui intrat in tab̾nacułu testimonii deser¬
uire in scĩs: eũ scilicet significans qͥ ñ pot̾at
ẽẽ nͥ unꝰ ñ quales erant & filii aaron cũ uiuo
patre suo: s qualis successor ipsiꝰ aaron. Qͣmͦ¬

Expanded text:
ero ait, Septem diebus vestiet se ea sacerdos, numquid aliis diebus se non vestiet? Sed illis septem continuis intelligi voluit, quibus ejus sacerdotium quodammodo dedicatur, atque hebdomadis est in ejus inchoatione festivitas. Successorem autem Aaron eum dicit, qui intrat in tabernaculum testimonii, deservire in sanctis: eum scilicet significans, qui non poterat esse nisi unus, non quales erant et filii Aaron cum vivo patre suo, sed qualis successor ipsius Aaron. Q
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝓpitius sit peccatis eoꝵ qui legẽ ñ implẽt:
hoc mͥ uidet᷑ etiã in ipsa ueste saçerdotis sig¬
nificari. Nam & ipsa quid aliud qͣm eccłiȩ fa-¬
cram̃ta significat: Qd̃ in logio io ẽ rationali
in pectore sac̾dotis posita iudicia ꝯstituit. in
tamꝗͣ rõnale sit in pectore simile archȩ in
qua sex erat. & lamina ilła in fronte similis
ꝓpiciatorio. qͦd suꝑ arcħa erat: ut utrobiꝙ
seruaret᷑ qͦd scͥptum ẽ. suꝑ exaltat miscł̾ia iui

Expanded text:
eccatis qui Legem non implent; hoc mihi videtur etiam in ipsa veste sacerdotis significari: nam et ipsa quid aliud quam Ecclesiae Sacramenta significat? Quod in λογίῳ, id est rationali in pectore sacerdotis posito judicia constituit, in torum: tanquam rationale sit in pectore simile arcae in qua Lex erat, et lamina illa in fronte, similis propitiatorio quod super arcam erat, et ut utrobique servaretur quod scriptum est, Superexsultat misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
uant & seqñtes sacerdotes ad m̃sã & can¬
delabrũ. & ipsũ altare: qͦmͦ unũ
dic̃ successorẽ aãron. qui intret in tab̾na¬
cułu testimonii deseruire in scĩs: Si enim
dixisset deseruire in scĩs scõp: nulla esset
questio. Ad hec enĩ uͥ ẽ archa testimonii

Expanded text:
uiant et sequentes sacerdotes ad mensam et candelabrum et ipsum altare, quomodo unum dicit Aaron, qui intret in tabernaculum testimonii deseruire in sanctis? si enim dixisset: deseruire in sanctis sanctorum, nulla esset quaestio. ad haec enim, ubi est arca testimonii
Abbreviated transcription (Latin):
apłicas uoces. quis ita desipiat. im¬
mo insaniat. nesciens qͥdloquat᷑. ut audeat
dice̾ legem ẽẽ grãm: cum clamet qͥ sciebat
qͥd loqueret᷑. qui in lege iustificamini. a
gr̃a excidistis: Si aũ lex ñ ẽ grã. quia ut ipsa
lex fiat. ñ potest lex adiuuare. s gr̃a. nũ¬
quid natura erit gr̃a: Nam & hoc pelagia¬
ni ausi st̃ dice gr̃am ẽẽ naturõ in qua sic
creati sumus. ut habeamus m̃tẽ rationa¬
lem. qua intelligere ualeamꝰ facti ad ima¬
ginẽ dei. ut dñemur piscib maris. & uo¬
luerib cȩli. & ꝯm̃ib ꝑecorib quȩ repunt
suꝑ t̃ram. S non hec ẽ gr̃a: quã cõmendat

Expanded text:
icas voces, quis ita desipiat, imo insaniat nesciens quid loquatur, ut audeat dicere, legem esse gratiam, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis? Si autem lex non est gratia, quia ut ipsa lex fiat, non potest lex adjuvare, sed gratia; numquid natura erit gratia? Nam et hoc Pelagiani ausi sunt dicere, gratiam esse naturam, in qua sic creati sumus, ut habeamus mentem rationalem, qua intelligere valeamus, facti ad imaginem Dei, ut dominemur piscibus maris, et volucribus coeli, et omnibus pecoribus quae repunt super terram. Sed non haec est gratia, quam com
Abbreviated transcription (Latin):
tantũm᷑ ẽ. quorũ est ipsafides. Nonenim
omniũ ẽ fides. Deniq sicut eis qͥuolentes
in lege iustificari a gr̃a exciderunt uerissi¬
me dicit. si ex lege iusticia. gͦ xp̃c gratis
mortuus ẽ sic & his qui gr̃am ꝙͣ com̃dat

Expanded text:
tantummodo est, quorum est ipsa fides. Non enim omnium est fides . Denique sicut eis qui volentes in lege justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est : sic et his qui gratiam quam commendat
Abbreviated transcription (Latin):
estio. Porro si q̃stũ a nob fuerit. cur illiꝰ
testam̃ti auctoritatẽ teneamꝰ. cuiꝰ ritũ ñ obser¬
uamꝰ: & ad hoc ex litt̾is apł̃icis respondemꝰ.
dit enĩ apl̃s. Nemo gͦ uos iudicet in cybo &
potu. aut in parte diei festi. aut neomenie.
aut sãbbatoꝵ: qd ẽ umbra futuroꝵ. Ita qͥꝑ¬
pe & cur ea legi. atq accipi oporteat. ostendit:
id ẽ ne ꝓpħias extinguamꝰ. qr in ũbra facta
st̃ futtiroꝵ: & curare nos ñ dẽb̾e eos qui noᷤ
binc iudicare uoluerint. qͦd corꝑalit̾ iã ñ
obseruemꝰ : sic̃ alibi tale quidd̃a dixit. Hȩc
in figura ꝯtingẽbant illis: scͥpta st̃ aũ ipt̾
correptionẽ nr̃am. in qͦs sinis scłoꝵ obuenit.

Expanded text:
Si quaesitum a nobis fuerit cur illius testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos. iudicet in cibo et potu aut in parte diei feaut Sabbatorum, quod est umbra futurorum. Ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat ostendit, id est ne prophetiam exstinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos qui nos hinc judicare voluerint, quod corporaliter jam non observemus, sicut alibi tale quiddam dixit. Haec in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis s
Abbreviated transcription (Latin):
nomͦ potuit hec dicẽ. cui adhuc restabat
ipsiꝰ passionis. quã sͥ impendere dixerat
tã magna ꝯflictatio: tam molestũ ac grande
certam̃: An ad eiꝰ ꝯsũmandu cursũ parũ ad¬
buc deerat: qñdo illud deerat. uͭ erat futurꝰ
acrior ꝙ crudelior inimicꝰ: Dõ si ido talibꝰ ũbẽ
certus. securꝰͦ gaudebat. qr de uictoria futu
c̃taminis. certũ cũ. securũꝙ iã fecerat. qui ean¬
dẽ passionẽ iã illi reuelau̾at ĩminere⁊ ñ reple¬
nissima. s spe firmissima hec q̃ixit: & qͦd fu¬
turũ eẽ p̃sumpsit. tamꝙͣ factũ suerit indica¬
uit. Si gͦ hiis ũbis etiã hoc adderet. ut diceret.
nullũ habeo iã peccatũ: hoc ꝙͣ illũ intellige¬
remꝰ ñ de rei facte. s de rei futurȩ ꝑfectione
ꝑficiendũ: qnͣdo iam de di ꝓmissione p̃fideis
torũ ita dicebat. tamꝙͣ fuisset effectũ. Ad ipsiꝰ
quippe cursus ꝯsũmationẽ ꝑtinebat etiã qͦd
peccata dimitrebat debitoribꝰ sius: atq itasͥ

Expanded text:
o potuit haec dicere, cui adhuc restabat ipsius passionis, quam sibi jam impendere dixerat, tam magna conflictatio, tam molestum ac grande certamen. An ad ejus consummandum cursum parum adhuc deerat, quando illud deerat ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? Quod si ideo talibus verbis certus securusque gaudebat, quia de victoria futuri certaminis certum eum securumque jam fecerat, qui eamdem passionem jam illi revelaverat imminere; non re plenissima, sed spe firmissima haec dixit, et quod futurum esse praesumpsit, tanquam factum fuerit indicavit. Si ergo his verbis etiam hoc adderet, ut diceret, Nullum habeo jam peccatum: hoc quoque illum intelligeremus non de rei factae, sed de rei futurae perfectione perficiendum, quando jam de Dei promissione praefidens totum ita dicebat tanquam fuisset effectum. Ad ipsius quippe cursus consummationem pertinebat, etiam quod peccata dimittebat debitoribus suis, atque ita sibi
Abbreviated transcription (Latin):
in dno: qi uos decet laudatio. Nemo dicat.
Qs gͦ iustꝰ: aut qñdo ego iustus: Nolite
uos abicere: & desꝑare de uob̃. Homines
estis: ad imaginẽ dĩ facti estis. Qui uos ho¬
mines fecit. ꝓ uob̃ homo factus ẽ: ut mul¬
ti filii ad bereditatẽ sempit̾nã adoptare¬
mini. sanguis unici ꝓ uob̃ effusus ẽ. Si uo
bis t̾rena fragilitate uiluistis: exp̃cio ur̃o
uos appendite. Qd manducetis. qͥd bibatis:
quo subscͥbatis tantũ. digne cogitate. Nũ¬
qͥd hoc uos monemꝰ. ut suꝑbi sitis ⁊ ꝙ uob̃
aliquã ꝑfectionẽ audeatis arrogare: Sed
ñ iterũ ab om̃i iusticia uos putare dẽbe¬
tis exules fieri. Nolo enĩ uos int̾rogare
de iusticia ur̃a. Fortassis enĩ nemo ur̃m au
debit mͥ respond̾e: iustus sũ. S int̾rogo
uos de fide ur̃a. Sicut nemo ur̃ mͥ audet
dicẽ iustus sũ: sic nemo ñ audet dic̾e. fi¬
delis sũ. Nondũ quero qͥd uiuas: s quero
qͥd credas. Responsurꝰ es credere te in xp̃m.

Expanded text:
ino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis, ad imaginem Dei facti estis: qui vos homines fecit, pro vobis et homo factus est: ut multi filii ad haereditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis non sum. Nondum quaero quid vivas, sed quaero quid credas. Responsurus es credere te in Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce que sursũ st̃ sape iubemͣ: spiritalia
scilicet que ñ locis ꝙ partibꝰ huiꝰ mundi sursũ
eẽ intelligenda st̃. s m̃ito excellentie sue: ne in
huiꝰ mundi parte figamꝰ animũ nr̃m. qͦ uni¬
u̾so nos debemus exuere.

Expanded text:
Ea quae sursum sunt sapere jubemur, spiritualia scilicet, quae non locis et partibus hujus mundi sursum esse intelligenda sunt, sed merito excellentiae suae; ne in ejus mundi parte figamus animum nostrum, quo universo nos debemus exuere.
Abbreviated transcription (Latin):
tentione carnali. ut ñ referat᷑ ad illã caritatẽ
quã disfundit sp̃c sc̃s in cordib nr̃is: nond̾u
fit. quemadmod̾u fieri oportet: qͣuis fieri ui-¬
deat᷑. Caritas quippe ista: di ẽ &ꝓximi. Et u¬
tiꝙ in huis duob p̃ceptis: tota lex pendet ꝙ ꝓ¬
phete. Adde cuugłm: adde apł̃os. Non enĩ ali-

Expanded text:
ntione carnali, ut non referatur ad illam charitatem quam diffundit Spiritus sanctus in cordibus nostris , nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Charitas quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Adde Evangelium, adde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit᷑ ñ ħt finẽ nͥ caritatẽ. Hecaũ caritas ñ qlis¬
cũq ẽ Nã & male iauentes irretiunt᷑ sͥ socie¬
tate iditg oicientiȩ.qr cant᷑ amare se. nolle
discedẽ abir u cẽ: sins collocutionibꝰ ꝯcilan.
desid̾are se absentes: gaud̾e. d p̃sentiã suã.
Amor iste tartareus est. Uiscũ bt qͦ deiciat in

Expanded text:
 habet finem nisi charitatem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in
Abbreviated transcription (Latin):
uͥq om̃ia dici: aut possunt. aut debent. Er¬
go hic plenitudo legis caritas. Querebas for¬
te qu caritas: quał̃ caritas. Audis alio lo¬
co. fi̾nis p̃cepti ẽ caritas de corde puro. lam
uidete uirũ int̾ se habeant latnes caritate᷑
de corde puro. Purũ cor in caritate hoc
ẽ. qnͣdo diligis hominẽ scđ̾m dm: qr & te
ip̃m sic debes dilig̾e: ut ñ erret regula. di¬
liges ꝓximũ tuũ tamꝙͣ te ip̾m. Si enĩ male
qͦmͦ inuenit scͥptura q̃ neminẽ palpat: ꝯ
ouincit qr ñ te diligis: immo & ꝯuincit
putas qͦd te ip̃m diligas: Erras. Ita ꝙ ꝑ¬
ximũ dilig̃ns. ad iniqͥtatẽ duces: & dile¬
tio tua laq̃us erit dilecti.

Expanded text:
ubique omnia dici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant charitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum.» Si enim male Quomodo innuit Scriptura, quae neminem palpat, et convincit quia non te diligis; imo convincit putas quod teipsum diligas? Erras: ita et proximum diligens, ad iniquitatem duces, et dilectio tua laqueus erit dilecti.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Eiꝰ enĩ uitȩ et̾ne & nos participes facti:
ꝓ modo nr̃o ĩmortales efficim᷑. S aliud ẽ ipsa
cuiꝰ participes efficim᷑ uita et̾na: aliud nos
qui etꝰ participatione uiuemꝰ in et̾nũ. Si enĩ
dixisset quẽ temꝑib ꝓpͥis ostendet pat̾. be-¬
atus ꝙ solus potens rex regũ. & d̃ns dnanꝗ-¬
um. qui solꝰ bt ĩmortalitatẽ. nec sic inde se¬
paratũ filiũ oporteret intelligi. Neq enĩ qr
ipse filiꝰ alibi loq̃ñs uoce sapientiȩ. ipsa ẽ
enĩ sapientia dĩ que ait. gyrũ celi circuiui
sola: separauit a se patrẽ. Qnͣtomagis gͦ ñ ẽ ne¬
cesse. ut tantũ modo de patre p̃ter filiũ intel¬
ligat᷑ qd dictũ ẽ. qui solꝰ ho ĩmortalitatẽ: cũ
ita dictũ sit. ut serues inquit mandatũ sine
macula irrep̃hensibile usq ad aduentum

Expanded text:
tatem. Ejus enim vitae aeternae et nos participes facti, pro modulo nostro immortales efficimur. Sed aliud est ipsa cujus participes efficimur, vita aeterna; aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, nec sic inde separatum Filium oporteret intelligi. Neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensibile, usque in aduentum
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑib ꝓpͥis. Sic enĩ dictũ ẽ solus ħt ĩ mor¬
talitatẽ: qmͦ dictũ ẽ. qui facit mirabilia mag¬
na solꝰ. Ed uelim scire: de quo dictũ accipi¬
milit̾ facit: An quicꝗͣ ẽ int̾ mirabilia mira¬
biliꝰ.: qͣm resuscitare ꝙ uiuificare mortuos:
Dicit aũ id̃e filiꝰ. Sicut pat̾ suscitat mortuos
patrẽ tantũ. nec filiũ tantũ ꝑmittant intel¬
ligi: s utiq d̾m unũ. uerũ sołu. id ẽ patrẽ &¬

Expanded text:
is. sic enim dictum est: solus habet immortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod uelim scire, de quo dictum accipimiliter facit? An quicquam est inter mirabilia mirabilius, quam resuscitare et vivificare mortuos? Dicit autem idem Filius: Sicut Pater suscitat mortuos Patrem tantum, nec Filium tantum permittant intelligi, sed utique Deum unum verum solum, id est, Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit nob̃ intellectũ. ut cognoscamꝰ uerũ:
ꝙ simꝰ in uero filio eiꝰ ibu xͦ. Hic ẽ uer̃ d̾s:
ꝙ uita ȩt̾na. Hinc etiã consequent̾ intelli-¬
git᷑. ñ tantũmodo de patre dixisse apłm
paułu. qui sotꝰ ħt ĩmortalitatẽ: s de uno
ꝙ solo d̾o. qd ẽ ipsa trinitas. Neq enĩ ipsa
uita ȩt̾na mortalis ẽ scd̃m aliꝙͣ mutabili

Expanded text:
nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa u
Abbreviated transcription (Latin):
ria caritas ñ querit que sua st̾: idẽ ñ pͥra¬
ta excellentia letat᷑. Merito gͦ ꝙ ñ inflat᷑.
Hii duo amores. quoꝵ alter sc̃s ẽ alt̾ ĩ mun¬
dꝰ: alt̾ socialis. alt̾ pͥuatus: alt̾ omuni uti¬
litati ꝯsulens ꝓpt̾ suꝑnã societatẽ. alt̾ etã
rem ꝯmunẽ in potestatẽ ꝓpͥam redigens ꝓpt̾ ar¬
rogantẽ d̃nationemꝰ alt̃ subditꝰ alt̾ emuł᷑ dõ: al-¬
ter tnͣquillꝰ. alt̾ turbulentus: alt̾ pacificꝰ. alter
seditiosus: alt̾ u̾itatẽ laudibꝰ errantiũ p̃ferens.
alt̾ qͦ qͦmͦi laudis auidus: alt̾ amicał. alt̾ inui¬
dus: alt̾ hoc uolens ꝓximo qd sibi. alt̾ subicẽ
in bonis. alter in malis: ꝙ distinxert̃ oditaᷤ
ingen̾e humano ciuitates duas. sũb ãmi¬
rabili & ineffabili ꝓuidentia di cuncta
que creat ãministrantis & ordinantis al
mo iuditio separent᷑: & alt̾a ꝯuncta angłis
bonis. in rege suo uitã ꝯsequat᷑ ȩt̾nam: alt̾a
ꝯiuncta angłis malis in ignẽ cũ rege suo mit¬

Expanded text:
ria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amores — quorum alter sanctus est, alter inmundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem propriam redigens propter adrogantem dominationem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis auidus, alter amicalis, alter inuidus, alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere in bonis, alter in malis, et distinxerunt conditas in genere humano ciuitates duas sub admirabili et ineffabili prouidentia dei cuncta, quae creat, administrantis et ordinantis, almo iudicio separentur, et altera coniuncta angelis bonis in rege suo uitam consequatur aeternam, altera coniuncta angelis malis in ignem cum rege suo mit
Abbreviated transcription (Latin):
criptura definiuit dicens. Iniciũ om̃is ꝑer¬
cati suꝑbia. Cui testimonio ñ mouenient
cia: si auaritiã gn̾alem intelligamꝰ qua quisꝙ
apperit aliqͥd ampliꝰ qͣm oportet ꝓpt̾ excelen¬
tiã suã. ꝙ quenda̾ ꝓpͥe rei amorẽ: cui sapient
nom̃ latina lingua indidit. cũ appellauit pͥ¬
uatũ: qͦd potiꝰ a det̾mento ꝙͣ ab increm̃to dic¬
tũ elucet. Om̃is enĩ pͥuatio minuit. Uisde ra¬
ꝙ uult eminere suꝑbia: inde in angustias
egestatẽq ꝯtrudit᷑: cũ a ꝯmuni ad ꝓpͥum dãp¬
lem auaritiã uolebat intelligi dicendo rasdix
om̃iũ malorũ ẽ auaritia. Hac enĩ ꝙ diabo.¬
lus cecidit: qui utiq ñ amauit pecuniã. s
ꝓpͥam potestatẽ. P inde ꝑu̾sus sui amor pͥuat
scã societate turgid̾u sꝑm: eũq coaptat mi¬
seria iã ꝑ iniquitatẽ saciari cupientẽ. Hinc
alio loco cũ disset erunt homines se ip¬
sos amantes: ꝯtinuo subiecit amatores pe¬

Expanded text:
criptura definiuit dicens: initium omnis peccati superbia. cui testimonio non inconuenitia, si auaritiam generalem intellegamus, qua quisque adpetit aliquid amplius quam oportet propter excellentiam suam et quendam propriae rei amorem . cui sapienter nomen latina lingua indidit, cum appellauit priuatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet; omnis enim priuatio minuit. unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur. cum a communi ad proprium damlem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cedidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores pe
Abbreviated transcription (Latin):
liud ẽ eẽ suie peccato. qͦd de solo in hac
uita unigenito dictũ ẽ: aliud ẽ ẽẽ sine
q̃rela. qͦd de multis iustis ꝙᷤ in hac uita dici
potuit q̃m ẽ quid̃a mod̾ bonȩ uite de qͦ ꝙ̃
in ista bumana oũsatione iusta q̃rela eẽ ñ pe¬
sit. Quis enĩ iuste q̃rit᷑ de homine qui nemi¬
ni male uult. & quib pot̾ fidelit̾ ꝯsulit: nec
contͣ cuiꝰꝗͣ iniurias tenet libidinẽ uindicã¬
di. ur ueracit᷑ dicat. sic̃ & nos dimittimꝰ de¬
bitorib nr̃is: & tñ eo ipso qͦd uerũ dic̃. di¬

Expanded text:
liud, est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui. nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusque iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso quod ueru
Abbreviated transcription (Latin):
creature tuȩ partib suꝑeminens. subditoᷤᷤ
erigit. ad se ipsã. in inferioribꝰ aũ edificauit
sibi humile domũ de limo itãt.  quã sub¬
dendos depͥmeret a seipsis. ꝙ ad se traiceret:¬
sanans tumorẽ. & nutͥens amorẽ: ne fidutia
sui ꝓgred̾entur longiꝰ. s potiꝰ infirmarent᷑:
uidentes ante pedes suos infirmã oruinita¬
tẽ ex participatione tunicȩ pellicre nr̃e. ꝙ
lassi ꝓstern̾ent᷑ in ea illa aũ surgens leua¬

Expanded text:
creaturae suae partibus superemmens, subditos erexit ad seipsam. In inferioribus enim aedificavit sibi humilem domum de limo nostro: per quam subdendos depsanans tumorem et nutriens amorem, ne fiducia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam diuinitatem ex participatione tunicae pelliciae nostrae et lassi prosternerentur in eam, illa autem surgens leua
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Abscondisti cñ hȩç a sapientibꝰ. ꝙ reuela¬
sti ea paruulis: ut uenirent ad cũ laborantes
ꝙ onati. ꝙ reficeret eos. qm̃ mitis ẽ. & humił
corde: ꝙ dirigit mites in uiditio. ꝙ docet mã¬
suetos uias suas: uidens humilitatẽ nr̃am.
ꝙ laborẽ nr̃m: & dimittens om̃ia peccata nr̃a
Qui aũ coturno tamꝙͣ doctrine sublimioris
elati ñ audiunt dicentẽ. discite a me qm̃ mi¬
tis sũ ꝙ humilis corde. & inuenietis reqͥem
animabꝰ ur̃is: & si cognoscunt d̃m. ñ sicut

Expanded text:
bscondisti enim haec a sapientibus et reuelasti ea paruulis, ut uenirent ad eum laborantes et onerati et reficeret eos, quoniam mitis est et humilis corde, et dirigit mites in indicio et docet mansuetos uias suas uidens humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittens omnia peccata nostra. qui autem cothurno tamquam doctrinae sublimioris elati non audiunt dicentem: disciteame, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, etsi cogn
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent boni serui: honorarent dim sum:
S quia mali seru erant: iniuriauert̃. Ille
quid contra reddidit: Dilectionem ꝓ õdio
Ait enim. Pater ignosce illis: quia nesciunt
qͥd faciunt. Si dñs cęli ⁊ terrȩ ꝑ quẽ facta st̃
omnia seruiuit indignis. rogauit ꝓseui¬
entib & furentib ⁊ tanꝙͣ medicũ se exhi¬
buit adueniens:nam ⁊medici ⁊arte ⁊ sani¬
tate meliores seruiunt egrotis: quantoniꝰ¬
gis non debet dedignari homo & ex animo
& ex tota bona uoluntate. cũ tota dilectio¬
ne seruire dño.⁊ malo: foce seruit meliori
det̾ior. s ad tempus. Quod aũ dixi de dño
& seruo: hoc intelligite de potestatib &
regib. & de omnib culminib huiusscłi.
Aliquando enim potestates bonȩ sunt. ti
ment dñm: aliquando ñtiment dñm.¬

Expanded text:
fuissent boni servi, honorarent dominum. fuissent boni servi, honorarent dominum. quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando enim potestates bonae sunt, et timent D
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbũ xp̃c Contigit tͥ ut xꝑianus efficereriᷤᷤ:
& haberes dnm̃ hominẽ. Non ideo xꝑianus
factus es: ut dedigneris seruire. Cum enim
xꝑo iubente serius homini: ñ illi seruis. s
scđm carnem. cum timore & tremore insim¬
plicitate cordis: non ad oculũ seruientes qͣsi
hominib placentes. s quasi serui xꝑi. faci¬
entes uoluntatẽ dĩ ex animo cum bona uo¬
luntate. Ecce non fecit de seruis lib̾os: sẽd
de malis seruis bonos seruos. Quantũ de¬
bent diuites xꝑo qui illis componit do¬
mum: ut si fuit tͥ seriuus infidelis conu̾
iam cognouisti eum. qui uerus ẽ dñs: ille
forte impius est ⁊ iniquus. tu fidelis ⁊ ustꝰ.
indignum ẽ ut iustus ⁊ fidelis. seruiat iniqͦ
& infideli. Non hoc ei dixit. s magis serui.
Et ut corroboret seruũ: hoc dixit. Exẽplo meo
serui: pͥor seruiui iniquis. Dñs enim tanta in
passione sustinens. a quib sustinuit. nͥ dñs
a serius: & aqualib. nͥ a malis seruis: Nã si

Expanded text:
stus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed stris secundum carnem, cum timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convejam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius esindignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
edinauit enĩ sic ds̃ eccl̃am suam. ut
omnis potestas ordinata inseculo habeat ho¬
norẽ: & aliquando a meliorib. S exempli grã
unam rem dico:. hinc conicite gradus omĩũ
potestatum. Prima ⁊ cotidiana potestas
hominis in hominẽ: dñi ẽ in seruũ. ꝓpe õs
domus habent huiusmodi potestatẽ. Sunt
dñi sunt ⁊ serui. Diuersa sunt nomina: s
homines & homines. paria st̃ nomina. Et

Expanded text:
dinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corruptibile hoc inducre incorruptionẽ.
ꝙ mortale hoc induere ĩ mortalitatẽ. Ut gͦ in¬
duat᷑ ĩmortalitate: exuit᷑ mortalitate. Hoc ẽ
cͥcumcisionis mysfiũ. que octauo die fieri ius¬
sa ẽ: ꝙ octauo die. id ẽ dnica pꝰ sabbatũ iã in
u̾itate a dño impleta. Unde dicit᷑. Exuens
se carnẽ: pncipatus & potestates exempla-¬
uit. ꝑ hanc enĩ mortalitatẽ nob̾ inuidie di¬
abolice potestates d̾nabant᷑: qͥs exemplasse
dictꝰ ẽ ꝙ in seipso capite nr̃o p̃buit exẽpłu:
qͦd in toto eiꝰ corꝑe. id ẽ eccłia ex diaboli po¬
testate lib̾anda. in ultima resurrectione cõ¬
plebit᷑.¬

Expanded text:
rruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. ut ergo induatur immortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussa est, et octauo die, id est dominica post sabbatum, iam in ueritate a domino impleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae potestates dominabantur; quas exemplasse dictus est, quia in se ipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto eius corpore, id est ecclesia ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione conplebit
Abbreviated transcription (Latin):
uod enĩ dicit exuisse se
carnẽ eo loco carnẽ mortalitatẽ carniᷤ
minat᷑: quȩ mortalitas ꝓpͥe caro appellata
ẽ qr in illa resurrectionis ĩmortalitute ñ
erit᷑: ꝓꝓtea scͥptũ ẽ. caro & sanguis regnũ di ñ

Expanded text:
uod enim dicit exuisse se carnem, eo loco carnem mortalitatem carnis minatur. quae mortalitas proprie caro appellata, quia in illa resurrectionis immortalitate non erit. propterea scriptum est : caro et sanguis regnum
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ in cruce soluisse: intendit hoc ꝓpha
& ait. Maledictus omĩs qui pendet in
ligno. Ostendit gͦ quia & filius dei uera
morte mortuus ẽ. quȩ mortali carni debe¬
batur. ne non maledictum putares non
uere mortuũ: quia uera illa mors ñ erat
falla: s ex illa ꝓpagine descenderat. qͦ uene¬
rat de maledicto. cum ds diceret. morte
moriemini. Omnino & ad ipsũ ꝑuenit
uera mors. ut ad nos ꝑueniret uera uita:
etiã ad ipsũ ꝑuenit mortis maledietie
ut ad nos ꝑueniret uite benedictio. A

Expanded text:
mortem in cruce solvisse; intendit hoc propheta, mortem in cruce solvisse; intendit hoc propheta, et ait: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Ostendit ergo quia et Filius Dei vera morte mortuus est, quae mortali carni debebatur: ne non maledictum, putares non vere mortuum. Quia vero illa mors non erat falsa, sed ex illa propagine descenderat, quae venerat de maledicto, cum diceret Deus, Morte moriemini : omnino et ad ipsum quia pervenit vera mors, ut ad nos perveniret vera vita; etiam ad ipsum pervenit mortis maledictio, ut ad nos perveniret vitae benedictio. Et
Abbreviated transcription (Latin):
re gͦ maledictũ suscepisse ꝓ nob̾. quẽ con
qͥa sciebat xpimortẽ in eruce pensurã: &¬
futuios hereticos. qui dicerent. Pependit
quidẽ in ligno s specie quadam: non ict
uere moreretur. Clamando gͦ maledietͦ
nicħ aluid clamauit. nͥ quia uere mor¬
tiuis: sciens mortẽ hominis peccatoris.
quã sine peccato ille suscepit de illo ma¬
ledicto uenientẽ quo dictum ẽ. si tetige¬
ritis. morte moriemini. Ad hoc ꝑtinet᷑
& serpens ille in signo suspensus: qͦ sig¬
nificaretur non falsam mortẽ xꝑm finxis¬
sẽ: s illã uerã in ligno passionis sue sũpendisse
inquã serpens ille hominẽ male suaden¬
do deiecit. Quam uerã mortẽ nolunt isti
conspicere: & ideo non sanant᷑ a ueneno
serpentis. sicut in heremo quicũq illum
pendet in ligno. Nonenim iꝑse attulit
mortẽ. s hic inuenit in maledicto primi
hominis ꝓpagatã. Eande mortẽ nĩam
suscipiens in ligno suspendit: quȩ uene¬

Expanded text:
re ergo maledictum suscepisse prore ergo maledictum suscepisse proquia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, futuros haereticos qui dicerent: Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clamando ergo Maledictus, nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto venientem quod dictum est: Si tetigeritis, morte moriemini. Ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur, non falsam mortem se, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illum pendet in ligno . Non enim ipse attulit mortem, sed hic invenit de maledicto primi hominis propagatam : et eamdem mortem nostram suscipiens in ligno suspendit, quae vene
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ꝓ nobis. quia displicet uob̾ mor¬
tuus ꝓ nob̃. Tunc enim extra maledictũ
illius adam. si extra illius mortẽ. Cumuͦ
ex homine & ꝓhomine mortẽ suscepit
ex illo & ꝓillo etiam maledictũ qd̾ mortẽ¬
comitatur. susciꝑe ñ dedignatus ẽ Etiã
ille ꝓrsus. etiam ilie filius dei sẽꝑuiuus
insua iusticia: mortuuis aũ ꝓpt̃ delicta
nr̃a incarne suscepta ex pena nr̃a. sic &
semꝑ benedictus in sua iusticia: malediet
aũ ꝓpt̃ delieta nr̃a in morte suscepta ex
penantã. Ac ꝑ hoc additũ ẽ omnis. ne
xꝑc ad ueram mortẽ ñ ꝑtinere diceret᷑
si a maledicto quod morti coniunctũ
est. insipienti honorificentia separarẽt.¬
dictione crede uenientẽ. aut ex maledictio¬
ne. Si ex benedictione uenit pena peccati:
opta eẽ sẽꝑ inpena pecc̃ĩ. Si autẽ optas in¬
de liberari: crede ꝑ diuinȩ iusticiam sen¬
tentie ex maledictione uenisse. Confite¬

Expanded text:
dictus pro nobis, quia displicet mordictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis. Tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. Cum vero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo comitatur, suscipere non dedignatus est etiam ille, prorsus etiam ille filius dei semper uiuus in sua iustitia, mortuus autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. sic et semper benedictus in sua iustitia, maledictus autem propter delicta nostra in morte suscepta ex poena nostra. ac per hoc additum est: omnis, ne Christus ad ueram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto, quod morti coniunctum est, insipienti honorificentia separaretdictione crede venientem, aut ex maledictione. Si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati. Si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confite
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Tanto enum libentius donat nobis
immortalitatẽ. quȩ futura ẽ xꝑoueni¬
ente. quanto miscđius odit mortẽ nr̃am¬
que in ligno pependit xp̃o moriente.
Quod aũ additum ẽ omnis. ut diceretur
maledictus omĩs qui in ligno pependerit:¬
ñ sane moyses minus p̃uidit: etiã iustos
in cruce futuros. s bene p̃uidit hereti¬
cos uerã mortẽ dñi negaturos. ⁊ idõ uolen¬
tes ab hoc maledicto xꝓ̃m seiungere. ut
a moris etiam ueritate seingerent. Si enĩ
uera illa mors non erat: nuliũ maledictum
xꝑo crucifixo pependit in ligno: quia nec
uere crucifixus ẽ.: S contra longe futuros
hereticos. quã delonge clamat moyses. Si¬
ne causa terguiersamini: o quib displicȩt
ueritas mortis xꝑi. Maledictus omĩs qͥ
pendet in ligno: nonille aut ille h om̃s
omnino. łtiamne & filius dei: Etã ꝓrsuᷤ
Sam hoc ẽ quod ñ uultis inde satagitis
inde seducitis. Displicet enim uob̃ male¬

Expanded text:
Deus? Tanto enim libentius nDeus? Tanto enim libentius nimmortalitatem, quae futura est Christo veniente, quanto misquae in ligno pependit Christo moriente. Quod autem additum est, omnis, ut diceretur Maledictus omnis qui in ligno pependit pependeritn sane Moyses minus praevidit etiam justos in cruce futuros, sed bene praevidit haereticos veram mortem Domini negaturos, et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent. Si enim vera illa mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno: quia nec vere crucifixus est, sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moyses: Sine causa tergiversamini, o quibus displicet veritas mortis Christi, maledictus omnis qui pependit in ligno. Non ille, aut ille, sed omnis omnino, etiam et Filius Dei, etiam prorsus. Nam hoc est, quod non vultis, inde satagitis, inde seducitis. Displicet enim vobis male
Abbreviated transcription (Latin):
de peccato damp iaret peccatũ in carnȩ.
Non erat ergo illa caro ꝑ ecciti. qͥa ñ de tra¬
duce mortalitatis in mariam ꝑ masculum
uenerat. S tam̃ quia de peccato est mors.
lo aũ caro quãuis ex uirgine. tam̃ mortaliᷤᷤ
fuit. ei ipso quo mortalis erat. similitudi¬
nem hbebat carnis peccati. Hoc appellat
&ẽ peccatũ consequent᷑ dicens: ut de peccõ
dampnaret peccatũ in carne. Itẽ alio loco.
tum inquit qui ñ nouerat peccatũ. ꝑec¬
catum ꝓ nob̃ fecit: ut nos simus iusticia
deimipso. Cur gͦ timeret moyse dice male¬
dictum: quod paulus ñ timuit dicẽ pec¬
catum: Plane hoc ꝓpħa & preuidere debuit
& predicere: paratus abhereticis cũ apło
reprehendi. Nec ideo maior inuidia ẽ qd
addiderit deo: ut diceret. maledictꝰ dõ oĩs
qui pepend̾it in ligno. Disi enim d̾s odisset
peccatũ. & mortẽ nrãm: ñ ad eã suscipien¬
dam atq delendam filiũ suũ mitteret.
Quid gͦ mirũ si maledictũ ẽ deo. qd odit

Expanded text:
de peccato damnaret peccatum in carne. non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Mariam per masculum uenerat; sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamuis ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in carne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum Dei in ipso. Cur ergo timeret Moyses, dicere maledictum, quod Paulus non timuit dicere peccatum? Plane hoc Propheta et praevidere debuit et praedicere paratus ab haereticis cum Apostolo reprehendaddiderit « Deo, » ut diceret: « Maledictus Deo omnis qui pependerit in ligno. » Nisi enim Deus odisset peccatum et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam Filium suum mitteret. Quid ergo mirum si maledictum est Deo quod odit
Abbreviated transcription (Latin):
egimꝰ iusti¬
s cari inxꝑo qui credunt in eũ ꝓp̃t̃ occultã
cõmunicationẽ & inspirationẽ gr̃e spirita¬
qͥd de his quiscõs eius inuitatisunt. uti ĩ
qͥsquã dictus sit iustificatꝰ in paulo. aut
inpetra. aut quolibet hoꝵ quoꝵ in ppło d̾i
magna excellit auctoritas: nisi qd̃ in abra¬
ham dicimur benedici. sicut ei dictũ est.
benedicent᷑ inte om̃s gentes. ꝓpt̃ xꝑm qͥ¬

Expanded text:
egimus iustificari in Christo qui credunt in eum propter occultam communicationem et inspirationem gratiae spiritaquid de his, qui sanctos eius imitati sunt, utrum quisquam dictus sit iustificatus in Paulo aut in Petro aut in quolibet eorum, quorum in populo dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: benedicentur in te omnes gentes, propter
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum: sicut ñ timuit dicere ꝓ om̃ibꝰ
mortuus ẽ. Hoc enim mortuus ẽ qd male¬
dictus. qm̃ mors ipsa ex maledicto ẽ. & ma¬
ledictum ẽ omne peccatũ: siue ipsũ qd fit
ut sequat᷑ suppliciũ: siue ipsũ suppliciũ

Expanded text:
maledictum, sicut non timuit dicere: Pro omnibus mortuus est, hoc est, non mortuus quia maledictus, quia mors ipsa ex maledicto est, et maledictum est esse peccatum, sive ipsum quo fit ut sequatur supplicium, sive ipsum supplicium,
Abbreviated transcription (Latin):
amma respondet. & nemo dũbitat quod
splendor ille de igne existit. ñ ignis de splẽ¬
re. ñ coet̾na. Si luc̾nam accend̃e cupio: nõ¬
aũ ut accendero: simul cũ igne ꝙ splen¬
dor existit. Da hic mͥ ignẽ sine splendore:
ꝙ eredo t̾ patrẽ fuisse sine filio. Dicta est
ut potuit a uob̃ tanta res dici: illa tam̃ in effabi¬
eẽ generans: ꝙ semꝑ cũ illo qd de illo natũ ẽ.

Expanded text:
anima respondet, et nemo dubitat quod anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splenre astruamus. Si lucernam accendere cupio, nonautem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabiesse generans et semper cum illo, quod de illo natum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc accipiamus similitudinẽ. ut inuenia¬
mꝰ coeua: ex quib intelligamꝰ coet̾na. Oarri¬
ane si inuenero genitorẽ ñ p̃cedere t̃ꝑr illud
qd genuit: si genitũ ñ eẽ minorẽ temꝑe illo
a quo generatꝰ ẽ: iustũ ẽ ut ꝯcedas mͥ posse
ista coet̾na inueniri in creatore: qndo coe¬
ua in creatura inueniri potuer̃t. Candor¬
ẽ enĩ lucis et̾ne. Ignis enĩ lucẽ fundit: lux
ab igne fundit᷑. Quid a quo existat si q̃ramꝰ
cotidie cũ lucernã accendimꝰ. ãmonem᷑ rei
cuiꝰdam inuisibilis & menarrabilis: ut
lucerna aliqua intelligentie nr̃e in ista no¬
cte scłi possit accendi. Attende eũ qui lu¬
cernã accendit. Non accensa luc̾na non¬
dũ ẽ ignis: nondu ẽ ꝙ fulgor qui ab igne exit.
Int̾rogo aũ ego: & dico. Fulgor ab igne existit᷑
an ignis a fulgore: Om̃is anima mͥ respon¬
det: uoluit enĩ d̾s inseminare om̃i animȩ
initia intellectus. initia sapientie: om̃ĩs m

Expanded text:
hinc capiamus similitudinem, ut inveniahinc capiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna. O Ariane, si invenero genitorem non praecedere tempore illud quod genuit, si genitum non esse minorem tempore illo a quo generatus est; justum est ut concedas mihi posse ista coaeterna inveniri in Creatore, quando coaeva in creatura inveniri potuerunt. Jaest enim lucis aeternae. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid a quo existat, si quaeramus, quotidie cum lucernam accendimus, admonemur rei cujusdam invisibilis et inenarrabilis, ut lucerna aliqua intelligentiae nostrae in ista nocte saeculi possit accendi. Attende eum qui lucernam accendit. Non accensa lucerna, nondum est ignis, nondum est et fulgor qui ab igne exit. Interrogo autem ego, et dico: Fulgor ab igne existit, an ignis a fulgore? Omnis anima mihi respondet: voluit enim Deus inseminare omni animinitia intellectus et sapientiae. Omnis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
coeuũ. Coeuos cotidie dicimꝰ eos qui eand̾̃e
ħnt m̃surã tempoꝵ. ñ alt̾ ab alt̾o tẽꝑe p̾¬
cedit᷑: ambos tam̃ ẽẽ cepisse. quos dicimꝰ co¬
euos. Si potuerimꝰ inuenire coeuũ qͦd nas¬
cit᷑ ei a quo nascit᷑. si posst̾ inueniri coeua
duo. generans & gen̾atus: hic inuenimꝰ
coeua: ibi intelligamꝰ coȩt̾na. Si boc inue-¬
nero genitũ ex eo cẽ cepisse. ex qͦ cepit gene¬
rator: & ex eo temꝑe eẽ incipiat. ex quo cȩ¬
pit illud unde nascit᷑: hoc ex eo ex quo illõ
cepit. illud ex eo ex quo illud ñ cepit᷑ hocgͦ
coeuũ. ilud coet̾nũ. Non posse comparari tem
ꝑalia et̾nis: s posse exaliqua tenui. & parua
similitudine coeua coet̾nis. Inueniamꝰ itaq
coeua: ꝙ de scͥpturis ãmoneam᷑ ad has simili¬
tudines. Legimꝰ in scͥpturis de ipsa sapientia.
Candor ẽ enĩ lucis et̾̃ne. Itẽ legimꝰ. Speculum
sine macula di maiestatis. Ipsa sapientia di¬
cta ẽ candor lucis ȩt̾ne: dicta ẽ imago patris.

Expanded text:
idie dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur, ambos tamen esse coepisse quos dicimus coaevos. Si potuerimus invenire coaevum quod nascitur ei a quo nascitur, si possint invenire cooeva duo, generans et generatus, hic invenimus coaeva, ibi intelligimus coaeterna. Si hic invenero genitum ex eo esse coepisse, ex quo coepit geneamen ex eo tempore esse incipiat, ex quo coepit illud unde nascitur. Hoc ex eo ex quo illud coepit, illud ex eo ex quo illud non coepit. Hoc ergo coaevum, illud coaeternum. poralia aeternis; sed posse ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis. Inveniamus itaque coaeva, et de Scripturis admoneamur ad has similitudines. Legimus in Scripturis de ipsa Sapientia, Candor est enim lucis aeternae. Item legimus, Speculum sine macula Dei majestatis . Ipsa Sapientia dicta est candor lucis aeternae, dicta est imago Patris:
Abbreviated transcription (Latin):
Et hic cum dixisset ascendit in altũ caꝑtiua¬
uit captiuitatẽ. dedit dona hominib. qd̃
aũ ascendit ait. quid ẽ nisi quia & descen¬
dit in inferiores partes t̾rȩ: Qui descendit
ipse ẽ. ⁊ qui ascendit suꝑ om̃s celos. ut im¬

Expanded text:
et hic cum dixisset: ascendit in altum, captiuauit captiuitatem, dedit dona hominibus: quod autem ascendit, ait, quid est, nisi quia et descendit in inferiores partes terrae? qui descendit, ipse est et qui ascendit su
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽ: de quo dñs ait. Si scires donũ
dei. ⁊ quis ẽ qui dicit tͥ damͥ bib̾e: tu forsi¬
tan petisses ab eo. & dedisset tͥ aquã uiuã
Nam quod ibi ait flumina de uentre eus
fluent aquȩ uiue: hoc isto loco. fiet inqͥt
in eo fons aquȩ salientis in uitã et̃nã. Paul

Expanded text:
onum dei et quis est qui dicit tibi: da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam uiuam. nam quod ibi ait: flumina de uentre eius fluent aquae uiuae, hoc in isto loco: fiet, inquit, in eo fons aquae salutis in uita aeterna. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam ut oraret ꝓ regib eiꝰ. atq sublimibꝰ ad¬
dens ꝙ dicens. ut quietã  tnͣquillã uitã aga¬
mꝰ cũ om̃i pietate ꝙ castitate. Et ꝓpħa ieremi¬
diuinitꝰ imꝑaret ut obedient̾ irent in babi-¬
loniã. dõ suo etiã ista patientia seruientes:
monuit & ipse ut oraret᷑ ꝑ illa dicens. qr in

Expanded text:
lesiam, ut oraret pro regibus ejus atque sublimibus, addens et dicens, ut quietam et tanquillam vitam agamus cum omni pietate et castitate. Et propheta Hieremidivinitus imperaret, ut obedienter in Babyloniam irent Deo suo etiam ista patientia servientes, monuit et ipse ut oraretur pro illa, dicens quia