comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo suscepi responsũ: Dũ fidẽ
meã in idolis ponerẽ. debili
& nimia sũ infirmitate con¬
tractus. Atubi unũ dm̃ in
cȩlis didici. ostensione xp̃ia¬
norũ. ab negaui un iuersa
quȩ sine causa colueram: &
tradidi fidẽ animi mei dño¬
iħu xp̃o Mox autẽ ut unũ
& uerũ dm̃ in cęlis regnare
confessus sũ. statĩ omnis quã
ꝑ undecĩ annos amiserã ad
me reuersa ẽ sanitas: & om̃iꝰ
A me est ꝓtinus infirmitas
separata: Hȩc audiui aurib
ꝓbaui oculis. corde credidi:
Suꝑ est ut quod fecistis tran¬
quillino. & mͥ faciatis: ut pos¬
sim mei corporis recipere
sanitatẽ: Sc̃s policarpꝰ pb̃r
drẽ: Si transeuntes dolores¬
anima hominis non suffert.
qđ de illis dolorib actura ẽ:
quib nullius umquã ẽuenit
finis. Nullus dat᷑ omnino suc¬
census: Nã isti dolores. illoꝵ
dolõrũ imaginẽ portant:
Sed quantũ distat inter ignẽ
uiuũ & picturas eius. tantũ
distat inter dolores quos

Expanded text:
eo recepi responsum: Dum fidem eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus: at ubi unum Deum in coelis didici ostensione Christianorum, abnegavi universa quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi mei Christo. Mox autem ut unum et verum Deum in coelis regnare confessus sum, statim omnis, quam per undecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et omnis a me est protinus infirmitas separata. Haec audivi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitatem. 50. Polycarpus presbyter dixit: Si transeuntes doloresanima hominis non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio? Nam isti dolores illorum dolorum imaginem portant, et quantum distat inter ignem vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos
Abbreviated transcription (Latin):
prefectꝰ. Dic ergo michi qͥd
faciã . ut consequi ualeã qđ
spero Dicit ei sc̃s policarpus:
Si credideris ex toto. corde tuo
sicut credidit tranquillinꝰ.
saluus eris. Dicit ei prȩfectꝰ
Quo ordine credere debeã
intimato Tunc sc̃s policarpꝰ
catecizauit eũ: & indixit ei
ut ꝑtriduũ ieiunaret: et
conuocans ad se sc̃m sebastia¬
nũ trib dieb & trib noctib
ieiunauit cũ eo: & cũ lacri¬
mis parit̃ orabant: ut fidẽ
nõminis sui in salutẽ uolen
stituta fuerat aduenis set
ad domũ sustinentis p̃fecti
ueniunt parit̃ ꝓperantes :
Qui ingressi. dixerunt: Pax
fidei tuȩ : At ille resalutauit
eos officiosissime: & hortat᷑
sedere iuxta se. & dixit:
Ex ore tranquillini ratio e¬
gressa: oculorũ meoꝵ asser-¬
tione declaratur: Uidi enĩ
hunc sanissimũ. quẽ poda¬
grico & cyragrico uideram
dolore contractũ: A quo genꝰ
medicam̃ti unde fuisset
saluatus inquirens. tale ab

Expanded text:
praefectus: Dic ergo mihi quid praefectus: Dic ergo mihi quid faciam, ut consequi valeam quod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credideris ex toto corde tuo, sicut credidit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: Quo ordine credere debeam intimato? Tunc S. Polycarpus catechizavit eum, et indixit ei ut per triduum jejunaret. Et convocans ad se S. Sebastianum tribus diebus et tribus noctibus jejunavit cum eo: et cum lacrymis pariter orabant, ut fidem nominis sui in salutem volentstituta fuerat, advenisset, ad domum sustinentis praefecti veniunt pariter properantes. Qui ingressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; et hortatur eos sedere juxta se, et dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab
Abbreviated transcription (Latin):
Ilico ut xp̃m uerũ dm̃ esse
credidi. Salutis meȩ gaudia
recẽpi: & sũ incolumis. quia
ut si mͥ ꝓmiserit sanitãtem:
possim & ego fieri xp̃ianus:
Statĩ autẽ tranquillinꝰ uẽnienᷤᷤ
ad scm policarpũ pb̃rm: Nar¬
rauit ei om̃a quȩ gesta uel
dicta sunt: Et ducens eũ in¬
tra domũ occultȩ prȩfecti
eũ aspectib p̃sentauit: Cui
p̃fectus ait Licet grauis
animaduersio principum
xp̃ianis infesta sit: tameni
spe recuperandȩ salutis offe¬
rã uobis quicquid illud est
usq addimidiũ bonorũ pa¬
trimõnu mei. si abhac nodo¬
sitate condolognatũ mei
fuerint membra corporis
resoluta. lunc sc̃s Policarpus
subridens ait Potens ẽ dñs
ianuas aperiat: & ostendat
tibi qđ ipse sit corporis tui
restaurator: Nam pecuniã
siue qͥ offerunt. siue qͥ oblatã
accipiunt non solũ nullã do¬
lentib conferunt medicinã:
sed etiã ipsi sibi insanabilẽ
morbũ assumunt: Dicit ei

Expanded text:
illico ut Christum verum Deum esse illico ut Christum verum Deum esse credidi, salutis meae gaudia recepi, et sum incolumis, quia ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad S. Polycarpum presbyterum narravit ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est ue ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens ait: Potens est Domitiae tuae januas aperiat, et ostendat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei
Abbreviated transcription (Latin):
de animo tollere hoc qđ
nos homines sumꝰ rationaleᷤ
cũ sint illi canes & inratio¬
nabiles & insaniꝰ Ita qͥ nob̃
recte credentib irascuntur.
sȩuire quidẽ possunt & in¬
ferre iniꝗͣ supplicia: nũqͣm
tam̃ de corde nr̃o hoc aufer
ac restauratorẽ eẽ gaudemꝰ:
Iunc prefectus iussit eũ reci¬
pi a commentariis dicens:
Proxima te audiã sessione:
se p̃cepit ꝑ noctẽ occulte :¬
& offerens ei infinitũ pon¬
dus auri dicebat: Ostende
michi medicam̃tũ ex quo re¬
cuperasti salutẽ. Cui tranquil¬
linus ait Scias grandẽ iram
& furorẽ dĩ passuros. qͥ gr̃am
eius uel uenundandã estimant
uel emendã Unde si uis apo¬
dagrico dolore liberari. crede
xp̃m filiũ dĩ & liberaberis :¬
& sicut hodie me uides. ita
saluus eris: Nempe uix ma¬
nib deferebar: & undecĩ anniᷤ
ꝑ om̃s iuncturaᷤᷤ neruorũ in
corpore meo dolorũ nodis
astrictꝰ. uix ori meo panis inis¬
alienis manib tradebatur:

Expanded text:
de animo tollere hoc quod de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde nostro hoc auferrac restauratorem esse gaudemus. Tum praefectus jussit eum recipi a Commentariis, dicens: Proxima te audiam sessione. se praecepit per noctem occulte, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furorem Dei passuros esse, qui gratiam ejus vel venundandam existimant vel emendam. Unde si vis a podagrico dolore liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix ori meo panis alienis manibus tradebatur:
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis: Non ergo meditando
ego: sed credendo inueni crea¬
torẽ meũ: Et qui erã podagrico
& cyragrico dolore contra¬
ctus & quassatus. statim ut
xp̃o credidi ac si paruulus
omniũ mẽbroꝵ meorũ re¬
cẽpi sanitatẽ: Constat ergo
apud animũ meũ ipsũ me
creasse : qui me renouare
dignatus est: Et sicut dedit
restaurationẽ corpori. ita
quoq animȩ post istã uitã
dare ꝓmisit. si tam̃ ñ dubiũ
nec timidus hominũ terro¬
rib frangar. sed in eiꝰ nõmi¬
nis confesione perdurans.
fidẽ integrã quã me ds̃ fecit
inuenĩre conseruẽ: Prȩfectꝰ
dix̃. Ignoraᷤ tranquilline qͣn¬
ta inuictissimoꝵ principum
erga xp̃ianos ira deseuiat :¬
& ideo qͣsi securus qđ tͥ uidet᷑
sine timore ꝓsequeris: Tran-¬
quillinꝰ dix̃: Stultu timor ẽ.
quo plus timetur humana
indignãtio quã diuina:
Numquid si in medio çanum
latrantiũ uenerimꝰ. & uano
furore nos cȩperint suis mor¬
sib attrectare. possunt nob̾

Expanded text:
s . Non ergo meditando ego, sed credendo inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico et chiragrico dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, quam me Deus fecit invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ fusũ etiã inpauim̃tũ cel¬
larii redundauit: & nos qui
carnis uoluntatib debriati.
alios etiã peccare facientes
peccatis in ebriauimꝰ: & ad
peccandũ nr̃o uel exemplo
uel uerbo in leximꝰ. euacuati
a xp̃o uasa donis sp̃ualibus
uacua. si ad memoriã huius
beati pontificis a fundo cor¬
diũ nr̃oꝵ uenenũ iniquitã¬
tũ nr̃arũ qđ delectabiliter
ut uinũ nos ingurgitando
bibimꝰ: ꝑ purã confessionem
cũ contritione & cordis ru¬
gitu euomuerimꝰ. euacuantes
nos felle peccatorũ quo re¬
pleti sumꝰ & lacrimis nos
el uerimꝰ. leuantes corda nr̃a

Expanded text:
superfusum etiam in pavimentum celsuperfusum etiam in pavimentum cellarii redundavit. Et nos, qui carnis voluntatibus debriati, alios etiam peccare facientes peccatis inebriavimus et ad peccandum nostro vel exemplo vel verbo infleximus, evacuati a Christo, vasa donis spiritalibus vacua, si ad memoriam huius beati pontificis a fundo cordium nostrorum venenum iniquitatum nostrarum, quod delectabiliter, ut vinum, nos ingurgitando bibimus, per puram confessionem cum contricione et cordis rugitu evomuerimus, evacuantes nos felle peccatorum quo repleti sumus, et lacrimis nos eluerimus, levantes corda n
Abbreviated transcription (Latin):
& fac bonitatẽ. & pascẽris in
diuitiis eiꝰ: Habes nunc uinũ.
lȩtemur & exultemꝰ in dño
Quod factũ cũ ipsa & hominẽs
eiꝰ ꝑ cellerariũ cognouissent.
quia ut scriptũ est opera dñi
narrare honorificũ ẽ : dixit
ad eũ sobrina sua Nunc cogno¬
ui sc̃ȩ pat̾. quia diuina inspi¬
ratione adhanc domũ hodie
te uocaui Fropterea de hac
uilla te & eccłam tuã iure¬
ꝑpetuo heredẽ eẽ faciam:
Et p̃sentalit᷑ ipsã uillã ad re¬
mensẽ ȩccłam trãdidit: &
eidẽ sc̃o p̃suli inde cartã &
uestiturã scđm morẽ legalẽ
fecit Miramur quia iurcta
uerbũ helyȩ idria farinȩ ñ
defecit & lechytus olei non
est imminutus: Miram᷑ quia
iuxta uerbũ helysei de paruo
liquore olei magna uasa in¬
fusa oleo fuẽre repleta: mire¬
mur qr benedictione & orati¬
one domni & patris ac patro¬
ni nr̃i Reoigil uas non mo¬
dicȩ quantitatis de paruo li¬
quore qͥuod in eo erat. uinũ

Expanded text:
et fac bonitatem, et pasceris in et fac bonitatem, et pasceris in divitiis eius. Habes nunc vinum; letemur et exultemus in Domino'. Quod factum cum ipsa et homines eius per cellerarium cognovissent, – quia, ut scriptum est, opera Domini narrare honorificum est, – dixit ad eum sobrina sua: Nunc cognovi, sancte pater, quia divina inspiratione ad hanc domum hodie te vocavi. Propterea de hac villa te et aecclesiam tuatn perpetuo heredem esse faciam'. Et presentaliter ipsam villam ad Remensem aecclesiam tradidit et eidem sancto presuli inde cartam et vestituram secundum morem legalem fecit. Miramur, quia iuxta verbum Heliae idria farinae non de fecit, et lechytus olei non est imminutus; miramur, quia iuxta verbum Helisaei de parvo liquore olei magna vasa infusa oleo fuere repleta; miremur, quia benedictione et oratione domni et patris ac patronis nostri Remigii vas non modice quantitatis de parvo liquore, quod in eo erat, vinum
Abbreviated transcription (Latin):
riũ sihaberet in aliquo de
ipsis uasculis uel aliqͥd uini:
Et designato uasculo in quo
aliquid uini remanserat:
dixit Claude ostiũ. & sta
de ista parte usq dũ ego ad
te reuertar & pergens ad
alterã frontẽ uasculi quȩ
erat secus parietẽ. fecit cru¬
cẽ suꝑ idem uasculũ quod
erat non modicȩ quanti¬
tat s: & genuaflectens ad ora¬
tionẽ. orauit dutius. & cȩpit
uinũ ꝑforam̃ superius ꝑ quod
eidẽ uasculo infusum fuerat
adeo redundare: ut suꝑ paui¬
mentũ ipsius domus largiter
in undãret & uiro sc̃õ ad huc
decumbente in oratione: celle¬
rarius timore ꝑculsus excla¬
mauit dicens: In nomine xp̃i.
quis umquã tale uidit:
Quod cũ audiuit sc̃s ReUIGw
surrexit ab oratione. & prȩ¬
cẽpit illi ut nemini hoc in¬
dicaret. sed diceret dominȩ
suȩ ministris impetratũ uinũ
ad pręfatã sobrinã suã: conso¬
latus ẽ eã dicens: filia noli
contristari. sed spera in dño

Expanded text:
rium, si haberet in aliquo de rium, si haberet in aliquo de ipsis vasculis vel aliquid vini. Et designato vasculo, in quo aliquid vini remanserat, dixit: 'Claude ostium et sta de ista parte, usque dum ego ad te revertar'. Et pergens ad alteram frontem vasculi, que erat secus parietem, fecit crucem super idem vasculum, quod erat non modice quantit genua flectens ad orationem, oravit diutius. Et cepit vinum per foramen superius, per quod eidem vasculo infusum fuerat, adeo redundare, ut super pavimentum ipsius domus largiter inundaret. Et viro sancto adhuc decumbente in oratione, cellerarius timore perculsus exclamavit, dicens: 'ln nomine Christi, quis umquam tale vidit?' Quod cum audivit sanctus Remigius, surrexit ab oratione et precepit illi, ut nemini hoc indicaret, sed diceret dominae suae ministris, inpetratum vinum ad prefatam sobrinam suam, consolatus est eam, dicens: 'Filia, noli contristari, sed spera in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uultũ sc̃s REMIGIUS
uidens rubore ꝑfusũ: in t̾ro¬
gauit qͥd ei suus minister
in auriculã dixerit: Quae
illi prompte respondit. qm̃
non tantũ pro eo de ipso nun¬
tio uerecundabatur. quantũ
ꝓ eis qͥcũ eo aduenerant :
Cognita uͦ causa beatꝰ REIGN
hilari uultu consolatus est
eã dicens: Prohac re filia no¬
li tristari. dabit enĩ inde
dñs largitate pietatis suae
solitã consolationẽ: qui per
ꝓpħam suũ se timentibus ni¬
chil deesse ꝓmisit & dixit
eidẽ sobrinę suȩ audientib
illis qui aderant. ut alia illa
curaret. ipse autẽ uellet in¬
terim hortũ & uiridiarium
atq: domos illius circuire.
& uidere qualit̃ illa mane¬
ret: Et sic de industria priuꝰ
alia circuens: ꝑuenit usque
adcellarii ostium Et inter¬
rogans quid in illo tecto ha¬
beret᷑. respondit minister
cellariũ eẽ Isdem autẽ uir
sc̃s dix̃. se illuc introire uelle:
Cui cũ nemo auderet contra¬
dicere. interrogauit cellera¬

Expanded text:
Cuius vultum sanctus Remigius videns rubore perfusum, interrogavit, quid ei suus minister in auriculam dixerit. Quae illi prompte respondit, quoniam non tantum pro eo de ipso nuntio verecundabatur, quantum pro eis qui cum eo advenerant. Cognita vero causa, beatus Remigius hilari vultu consolatus est eam, dicens: 'Pro hac re, filia, noli tristari; dabit enim inde Dominus largitate pietatis suae solitam consolationem, qui per prophetam suum se timentibus nichil deesse promisit'. Et dixit eidem sobrinae suae, audientibus illis qui aderant, ut alia illa curaret, ipse autem vellet interim ortum et viridiarium atque domos illius circuire et videre, qualiter illa maneret. Et sic de industria prius alia circuiens, pervenit usque ad cellarii ostium. Et interrogans, quid in illo tecto haberet, respondit minister, cellarium esse. Isdem autem vir sanctus dixit, se illuc introire velle. Cui cum nemo auderet contradicere, interrogavit cellera
Abbreviated transcription (Latin):
studio uitam duxerit:
ex ipsius possumꝰ uerbis
colligere Ipse inpontifi¬
catu iam positus. dũ cũ
Petro suo colloquerẽtur¬
diacono: flendo usus ẽ

Expanded text:
studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus e
Abbreviated transcription (Latin):
de sanguine sacro. Iniecto
ȩternus quẽ fudit uulnere
xp̃c: REMIIGIUS reddit
dño sua uota sacerdos Quod
uas usq ad nr̃a tẽpora ꝑdura¬
uit: donec fusũ in redemptio¬
nẽ datũ ẽ xp̃ianorũ. ut a
ministris diaboli nortinanniᷤ
redimer& pretium argentei
calicis. quos de potestate te¬
nebrarũ redemerat effusus

Expanded text:
de sanguine sacro, Injecto aeternus quem fudit vulnere Christus. Remigius reddit Domino sua vota sacerdos. Quod vas usque ad nostra tempora perduravit, donec fusum, in redemptionem datum est Christianorum, ut a ministris diaboli Nortmannis redimeret pretium argentei calicis, quos de potestate tenebrarum redemerat effusus
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsulis auctoritate descri
omniũ specialẽ dederit
ꝓcul dubio potestatẽ: Itaq
tam imperiosis auctorita¬
tib tandẽ cõpulsus uix
primũ librũ gregorianȩ
uitȩ copleueram: quando
hunc in eiusdẽ uigilus
annua uertigine reuolit¬
tis. tua ꝓbauit pariter ac
publicauit auctoritas
Ergo sollicitior factus ad
cetera. pauca de multis
te incentore. te precepto¬
re. de fautore. teq iudice
colligens. in libris qͣttuor¬
auxiliante dño coartaui:
& scđm distributionẽ eiꝰdẽ
doctoris. qua librũ regulȩ
pastoralis quadriꝑtita rati¬
one distinaxerat. ego quoq

Expanded text:
praesulis auctoritate, descriomnium specialem dederit procul dubio potestatem. Itaque tam imperiosis auctoritatibus tandem compulsus, vix primum librum Gregorianae Vitae compleveram, quando hunc, in ejusdem vigiliis annua vertigine revolutis, tua probavit pariter ac publicavit 21 auctoritas. Ergo sollicitior factus ad caetera, pauca de multis, te incentore, te praeceptore, te fautore, teque judice, colligens, in libris quatuorauxiliante Domino, coarctavi; et secundum distributionem ejusdem doctoris, qua librum Regulae pastoralis quadripartita ratione distinxerat, ego quoq
Abbreviated transcription (Latin):
cõnũ faucib animarũ ur̃arũ
captiuitatẽ eripuit: & uobis
nunc a tenebris ad lucẽ re¬
meantib. ęt̃nȩ uitȩ ianuas
patefecit: Quia gͦ om̃s dȩmo¬
nes qui sunt tenebrarũ filii
lantur. accedat unusquisq
ur̃m & det nom̃ suũ  ut ho¬
dierno die usq ad uesperũ
p̃currente ieinio. festiuũ
baptismatis sacram̃tũ opor¬
tunũ tẽpus inueniat. Iustũ
ẽ enĩ ut lux a mortali mun-¬
do abscẽdens. ad nr̃as m̃tes
immortales accedat. Ut qui
in isto scło uolutati in luto
tenebrarũ sumꝰ. aqua scĩfi

Expanded text:
conum faucibus animarum vestrarum conum faucibus animarum vestrarum captivitatem eripuit, et vobis nunc a tenebris ad lucem remeantibus aeternae vitae januas patefecit. Quia ergo omnes daemones, qui sunt tenebrarum filii,lantur; accedat unusquisque vestrum, et det nomen suum, ut hodierno die usque ad vesperam percurrente jejunio, festivum baptismatis sacramentum opportunum tempus inveniat. Justum est enim, ut lux a mortali mundo abscedens ad nostras mentes immortales accedat, ut qui in isto saeculo volutati in luto tenebrarum sumus, aqua sancti
Abbreviated transcription (Latin):
filios fecit. ꝓhoc qđ a ꝓposito
suo sc̃o reuocare conati estiᷤ
beatissimos milites xp̃i. opus
ipsã. ad indulgentiã uenire¬
tis. Nunc autẽ quia ad tan¬
tã głam accessistis. ut etiã
ad passionẽ. a qua dolenter
alios reuocare uoluistis. ad
ipsam desideretis gratanter
uelle currere & libenter:
uetus hoc artificiũ xp̃i est
Nã ipsũ quẽ uaselectionissuȩ
ẽẽ dignãtꝰ ẽ. & uoluit ma¬
gistrũ gentib dare: qͥ non
Solũ fideliũ animos apie¬
tatis ꝓposito reuocabat. sed
etiã nolentes a xp̃o discedere.
lapidib obruebat. Flunc no¬
bis ipse dñs apłm condonã¬
uit. tribuitq nobis ex saulo
paulũ. ex apostata fecit
passionis factꝰ est. is qͥ ꝑsecu¬
tionis auctor extiterati&
qui in aliẽnis afflictionib
prius gratulabatur. in suis
postꝰ modũ ꝑsecutionib lȩta¬
batur Ipse ergo qui tunc
in apło suo uirtutẽ istã ex¬
ercͥuit. Ipse nunc de ipsa in¬
ferorũ conclaui. & ipsis dra-¬

Expanded text:
filios fecit, pro hoc quod a proposito suo sancto revocare conati estis beatissimos milites Christi, opus ipsam ad indulgentiam veniretis. Nunc autem quia ad tantam gloriam accessistis, ut etiam ad passionem a qua dolenter alios revocare voluistis, ad ipsam desideretis gratanter velle currere et libenter: vetus hoc Christi artificium est. Nam ipsum quem vas electionis suae ae dignatus est et voluit magistrum gentibus dare, qui non solum fidelium animos a pietatis proposito revocabat, sed etiam nolentes a Christo discedere lapidibus obruebat; hunc nobis ipse Dominus apostolum condonavit, tribuitque nobis ex Saulo Paulum, ex apostata fecit passionis factus est is, qui persecutionis auctor exstiterat: et qui in alienis afflictionibus prius gratulabatur, in suis postmodum persecutionibus laetabatur. Ipse ergo qui tunc in apostolo suo virtutem istam exercuit, ipse et nunc de ipso inferorum conclavi, et ex ipsis dra
Abbreviated transcription (Latin):
sorores habuit: Quȩ cunctȩ
sacrȩ uirgines fuert̃. quarũ
una Tharsilla. alia Gordiana.
alia Emiliana dicebatur.
Uno om̃is amore conũsȩ. uno
eodẽq tẽpore sacratȩ. subdi¬
strictione regulari degenteᷤ.
in domo ꝓpͥa socialẽ uitam
anis increm̃tis in amore
c̃ditoris sui Tharsilla & emi¬
liana cȩper̃ succrescere: Et
cũ solo hic ẽẽnt corpore.
cotidie animo ad ȩt̃na trar¬
ire. At contra Gordianae
animꝰ cȩpit ab amore calo¬
ris intimi ꝑ cotidiana detri¬
m̃ta tepescere. & paulisper
adhuiꝰ scłi amorẽ redire.
Crebro aut̃ Tharsilla dicere
Emiliane sorori suȩ cũ ma¬
gno gemitu solebat. Uideo
Gordianã sororẽ nr̃am de

Expanded text:
sorores habuit, quae cunctae sacrae virgines fuerunt: quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Aemiliana dicebatur. Uno omnes amore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes in domo propria, socialem vitam anis incrementis in amorem Conditoris sui Tharsilla et Aemiliana succrescere, et, cum solo hic essent corpore, quotidie animo ad aeterna transire. At contra Gordianae animus coepit ab amore caloris intimi per quotidiana decrementa tepescere, et paulisper ad hujus saeculi amorem redire. Crebro autem Tharsilla dicere Aemilianae sorori suae cum magno gemitu solebat: Video Gordianam sororem nostram de
Abbreviated transcription (Latin):
blicanus : Nonne caput
rapinȩ & lex uolentiae
sine pudõre. medicus
exterminii: Nonne maior
est furib publicanꝰ: Fur
nãq uel timens furatur.
hic autẽ confident̃ delin¬
quit: Sed hic publicanus.¬
factus ẽ repente apostolus
Quomodo. aut quo tenore:

Expanded text:
nt? Nonne caput rapinae et lex violentiae?sine pudore, medicus xterminii. Nonne immanior est furibus publicanus? fur namque vel timens furatur: hic autem confidenter delinquit; sed hic publicanus repente apostolus; quomodo aut quo tenore
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ ñ debere uł posse
aliqͦ modo reuocari Quẽ qͥdẽ
sacro ordine pͥuatũ in pęni¬
tentia deputare te c̃uenit:
Cuiꝰ si postea actus c̃uersatioq
meruerit. pͥorẽ int̃ alios
monachos ubi tu tam̃ de¬
creueris standi locũ optineat.
Subdiacones qͦq quos similiᷤ
culpa c̃stringit. ab officio
suo in reuocabilit depositi.
int̃ laicos cõmunionẽ acci¬
piant: In porto aut̃ ueneris.
lapsi diaconi aliũ qͥ hoc of¬
ficiũ implere debeat ordi¬
nisteriũ p̃sumat accedere.
scriptis cauere decreuimꝰ:
sed eũ in insula gorgona
atq capraria sollicitudinẽ
de monasterus gerere. & in
eo quo ẽ statu Sine cuiꝰquã
adusitate manere ꝑmittimꝰ:
Frat̃nitas gͦ tua de cõmissis
sibi uigilanti cura custo¬
diat. a malis actib sua
ut ual & p̾dicatione cor¬
ripiat. qͣtinꝰ & officui sui
inueniatur sic̃ decet im¬
plere ꝓpositũ. & dm̃ sibi re¬
tributorẽ suȩ faciat actio¬
nis existere: Nos uͦ om̃ino

Expanded text:
ordinem non debere vel posse ullo modo revocari. Quem quidem sacro ordine privatum in poenitentiam deputare te convenit. Cujus si postea actus conversatioque meruerit, priorem inter alios monachos, ubi tu tamen decreveris, standi locum obtineat. Subdiaconi quoque, quos similis culpa constringit, ab officio suo irrevocabiliter depositi, inter laicos communionem accipiant. In portu autem Veneris loco lapsi diaconi, alium qui hoc officium implere debeat ordinisterium praesumat accedere, scriptis cavere decrevimus. Sed eum in insula Gorgona atque Capraria sollicitudinem de monasteriis gerere, et in eo in quo est statu sine cujusquam adversitate manere permittimus. Fraternitas ergo tua commissos sibi vigilanti cura custodiat, a malis actibus sua, ut valet, praedicatione corripiat, quatenus et officii sui inveniatur, sicut decet, implere propositum, et Deum sibi retributorem suae faciat actionis existere. Nos vero omnino
Abbreviated transcription (Latin):
fridꝰ uerz eliacensis. Arnold̾ pul¬
tariensis. Nodulph mosomensis.
Bylardꝰ cathalanensis. Milo der¬
uensis. Norgardꝰ altiullarensis.
scĩ benelicti de t̾ra angloꝵ. Benide
cet̾i qui ut suꝑius relacim est si¬
mul fuerunt fere quinquagin¬
ta. Quib ita residentib imꝑato
scilentio exprecepto domni pa¬
pe surrexit petr̾ scẽ romane ecłie
diaconꝰ expedito sermone ꝓponẽs
de quib in eade synoco sermo eẽt
habendꝰ de multis indelicet illicitis
que contra canonum insticuta
in gallicis finib eceroebant᷑ id ẽ
de symomiaca heresi. de minist̾iis
eccł̃iasticis et altanb que a laicĩ
tenebant᷑ de prains consuetudi¬
nib que ab eis matriis eccłaꝵ
accipiebant᷑ de incestis cõigiis
et eis qui legitimas relinquẽtes
uycores. Adult̾nus iteꝵe nuptiis
implicabant᷑. De monachis et cłi¬
cis a scõ propõito et h̾itu recedẽti¬
b. Iͥtem de sicis mũdiali milicie
studentib de rapinis pauꝑumq

Expanded text:
fridus Verzelliacensis, Arnoldus Pultariensis, Rodulfus Mosomensis, Oylardus Catalaunensis, Milo Dervensis, Norgaudus Altvillarensis, Sancti Benedicti de terra Anglorum; deinde caeteri qui, ut superius relatum est, simul fuerunt numero fere quinquaginta. Quibus ita residentibus, imperato silentio, ex praecepto domni papae surrexit Petrus sanctae Romanae Ecclesiae diaconus, expedito sermone proponens de quibus in eadem synodo sermo esset habendus. De multis videlicet illicitis quae contra canonum instituta in Gallicis finibus exercebantur, id est, de Simoniaca haeresi, de ministeriis ecclesiasticis et altaribus quae a laicis tenebantur, de pravis consuetudinibus quae ab eis in atriis ecclesiarum accipiebantur, de incestis conjugiis, et eis qui, legitimas relinquentes uxores, adulterinis iterum nuptiis implicabantur, de monachis et clericis a sancto proposito et habitu recedentibus, item de clericis mundiali militiae studentibus, de rapinis pauperumq
Abbreviated transcription (Latin):
& dicens: Tu semꝑ mecũ eri:
H ec autẽ gerebantur intra
domũ primi serini nomine
Nicostrati: apud quẽ custo¬
diebant᷑ Marcellianus &
Marcus : Qui nicostratus :¬
habebat uxorẽ nomine
zoe. hȩc autẽ ante sex an¬
nos ęgritudinis nimietate
facta est muta: Prudentiã
tamen audiendi & intelle¬
gendi non solũ non amiserat.
uerũ etiã melius quã habue

Expanded text:
 dicens: Tu semper mecum eris. 24. Haec autem gerebantur intra domum Primiscrinii, nomine Nicostrati, apud quem custodiebantur Marcellianus et Marcus. Qui Nicostratus habebat uxorem, nomine Zoen: haec ante sex annos aegritudinis nimietate facta est muta, prudentiam tamen audiendi et intelligendi non solum non amiserat, verum etiam melius quam prius
Abbreviated transcription (Latin):
orationib populus roma¬
nus columna lucis: t̃tia
suꝑ eũ nocte cęlitꝰ emissa
op̾tinuit. quȩ non paruo
noctis spatio: a sũmo cęli
usq ad eundẽ ipsũ. linea
recta effulgens: quȩren

Expanded text:
orationibus, populus Romanus, columna lucis, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
spicabat᷑ ore suscipere:
Quod tandẽ eodẽ sp̃u re¬
uel ante pontifex sc̃s co¬
gnouit. & uehem̃tissime
tristis effectus intermina¬
tus est auctoritate apo¬
stolica miraculi diuini
in se ꝑpetrati consrium:
Ne in uita sua id alicui

Expanded text:
spicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui
Abbreviated transcription (Latin):
cognoueris. in monasterio
eum deputare : & nob curab̃
modis om̃ib indicare ut qd
fac̃e debeas nr̃a iterũ p̃cepti¬
one cognoscas
Non mirũ si Gregorius ex
ministerio sibi credito cu

Expanded text:
cognoveris, in monasterio eum deputare et nobis curabis modis omnibus indicare, ut quid facere debeas nostra iterum praeceptione cognoscas. » 38. Non mirum si Gregorius ex ministerio sibi credito cu
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ ẽ enĩ Fripe eos qui
ducunt᷑ ad mortẽ: & qͥ tra¬
hunt᷑ ad interitũ liberare
necesses. Qđ si dixeris. uires
ñ suppetunt : qui inspector
ẽ cordis ipse intelligit. In
om̃e gͦ qͦd agis inspectorẽ
cordis appete habere pla¬
catũ Quicqͥd ẽ unde illi
placeas. facere ñ omittas :
Nã humani t̾rores & gratiȩ
fumo st̃ similes. qͥleni au

Expanded text:
Scriptum est enim: Eripe eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses . Quod si dixeris: Vires non suppetunt, qui inspector est cordis ipse intelligit. In omni ergo quod agis, inspectorem cordis appete habere placatum. Quidquid est unde illi placeas facere non omittas. Nam humani terrores et gratiae, fumo sunt similes, qui leni au
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ medici qui corporũ
curã gerunt: q̃dã adiutoria
recenti adhuc confectione
formata indigenti ñ offer̃
sed maceranda tẽporibus

Expanded text:
enim medici, qui corporum curam gerunt, quaedam adjutoria recenti adhuc confectione formata indigenti non offerunt, sed maceranda temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
iniquis & criminosis possunt
mysteriũ ꝑ quod om̃a pec¬
cata & crimina om̃a homi-¬
nib auferant᷑: & om̃s uir¬
tutes dñi conferant᷑. In ter
initia gͥ conuersionis tuȩ.
hoc munus primũ si te con¬
feras xp̃o.presto erit remu¬
nerationis eiꝰ premiũ suꝑ te
corona martyrii habens
secũ uirtũtũ omniũ in mar¬
gaudiis ꝓfuturos. Audiens
hȩc Nicostratus primi seri¬
nius. abiit ad claudium
comentariensem: & iussit.
uniuersas ꝑsonas ad domũ
eiꝰ adducere dicens: Proxima
sessione. om̃s discutiendi sunt:
uolo ut cũ illis xp̃ianis qui

Expanded text:
iniquis et criminosis possunt iniquis et criminosis possunt mysterium, per quod omnia peccata et crimina homini auferantur, et omnes virtutes Domini conferantur. Inter initia igitur conversionis tuae hoc munus primum si tu conferas Christo, praesto erit remunerationis ejus praemium super te, corona martyrii, habens secum virtutum omnium flores immargaudiis profuturos. Audiens haec Nicostratus primiscrinius, abiit ad Claudium Commentariensem, et jussit universas personas ad domum ejus adducere, dicens: Quoniam proxima sessione omnes discutiendi sunt, volo ut cum illis Christianis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lia marcus ꝓsequeret᷑. cȩpe¬
runt om̃s qui aderant dõ
gr̃as agere: atq uniuersi flen¬
tes poenitudinẽ gerebant.
qđ caritati dĩ p̃tulerant
amorẽ carnis: & quia ab
agone martẏrii ausi fuis¬
sent animos reuocare sc̃oꝵ
Cũq omnes qͥ ad decipiendos
scõs uenerant. unanimiter
crederent xp̃m: Nicostratꝰ
cũ coniuge sua urgebat se
potũ. Nisi mystẽriũ michi
xp̃ianȩ religionis fuerit
traditũ: Cui sc̃s Sebastianus
dixit: Muta dignitatẽ tuã
miscrinius quã prefecti:
Audi itaq consiliũ meum: &
om̃s quos carcer in clusit.
quos iuncula tenent. quos
ergastula conficiunt. IN
unũ redige. Qđ cũ feceris.
Antistitẽ sacro sc̃e legis ad¬
hibeam: ut cũ om̃ib qui
credere uoluerint myste¬
rii suscipias sacramentũ: Si
auferre conatus ẽ & conat᷑.
quantomagis nos pietatis
argum̃to. hos quos diabolus
in iustȩ lucratus est curare
debemꝰ. & suo restuere crea¬
tori: Et Nicostratus adhȩc
respondit dicens: Quomodo

Expanded text:
lia Marcus prosequeretur, coeperunt omnes qui aderant Deo gratias agere, atque universi flentes poenitudinem gerebant, quod charitati Dei praetulerant amorem carnis; et quia ab agone martyrii ausi fuissent animos revocare sanctorum. Cumque omnes, qui ad decipiendos sanctos venerant, unanimiter crederent Christo, Nicostratus cum conjuge sua urgebat se potum, nisi mysterium mihi christianae religionis fuerit traditum. Cui S. Sebastianus dixit: Muta dignitatem tuam, miscrinius, quam praefecti. Audi itaque consilium meum, et omnes quos carcer inclusit, quos vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibebo, ut cum omnibus qui credere voluerint mysterii suscipias sacramentum. Si auferre conatus est, et conatur; quanto magis nos pietatis argumento hos, quos diabolus injuste lucratus est curare debemus, et suo restituere Creatori? Et Nicostratus ad haec respondit, dicens: Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
& in om̃ib circa regio¬
nib satis suꝑq grass aret.¬
& is qui ei in sede ponti¬
ficali successerat horrea
eccłȩ ementib frum̃ta
aperiret & illis quos be¬
atus Gregorius ꝑ mona¬
steria & exenodochia
seu diaconias uel hospi¬
talia stipendiis alendos
eccłasticis ordinauerat
clauderet Ceperunt om̃s
famis cõpellente inopia
apostolici aures inquie¬
tare dicentes. Domine
apostolice. quos pater
nr̃ decessor tuus Sc̃s gre¬
gorius hactenus studuit
pascere : tua sc̃itas fame
non sinat perire: Quos
uociferationũ clamores
idem moleste ferens. re¬
spondit: Si Gregorius ad
famã suȩ laudis cunctos
populos curauit susciꝑe:
Nos om̃s non possumus

Expanded text:
 in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes: Domine apostolice, quos pater noster decessor tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
homines. praua int̾ uos aliqͣ
& sc̃ȩ fidei aduersa seminasse.
ita ut die sabbati aliquid
oꝑari ꝓhiberent: Quos quid
dixerĩ. qui uenien diẽ sab¬
batũ atq dñicũ ab om̃i faci&
oꝑe custodiri: Quia enĩ mori
se & resurgere Simulat. ha
beri inueneratione uult
popłm cõpellit. ut exteriorẽ
deoꝵ ꝑfidiã subdat: coli
uult sabbatũ. Hoc enĩ qđ
tam diu teneri potuit. quã¬
diu legẽ licuit iuxta litterã
custodire At postꝗͣ gr̃a om̃i¬
potentis dĩ dñi nr̃i iħu xp̃i¬
apparuit. pcepta legis q̃ ꝑ
figurã dicta st̃. Iuxta litterã
seruari ñ possunt Nã siquis
dic̃ hoc de sabbato eẽ ser¬
uandũ. dicat necesse ẽ. etiã
carnalia sacrificia ꝑsoluenda:
Dicat p̃ceptũ qͦq de circum¬
cisione corporis adhuc usq
retinendũ. sed ẽtra se paulũ
apłm audiat dicentẽ: si
circũcidamini. xp̃c uobis
nichil ꝓdest: Nos itaq hoc¬
qđ de Sabbato dictũ est
tinemꝰ. sabbatũ aut̃ requieᷤᷤ

Expanded text:
homines prava inter vos aliqua et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die sabbati aliquid operari prohiberent. Quos quid dixerim? qui veniens diem Sabbatum atque Dominicum ab omni faciet opere custodiri: quia enim mori se et resurgere simulat, haberi in veneratione vult populum compellit, ut exteriorem daeorum perfidiam subdat, coli vult Sabbatum. Hoc enim quotandiu teneri potuit, quandiu legem licuit juxta litteram custodiri. At postquam gratia omnipotentis Dei Domini apparuit , praecepta legis, quae per figuram dicta sunt, juxta litteram servari non possunt. Nam si quis dicit hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda; dicat praeceptum quoque de circumcisione corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se Paulum apostolum audiat dicentem: Si circumdamini, Christus vobis nihil prodest . Nos itaque quod de Sabbato dictum est tenemus. Sabbatum enim requies
Abbreviated transcription (Latin):
periisse. ita ꝑ aliqͦt dieᷤ ut
dr a missarum celebratio¬
Ine
uacando tristatꝰ ẽ: tãꝗͣ si eũ
ꝓpͥis manib qđ dictu nefas ẽ
peremisset:

Expanded text:
periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a missarum celebratione vacando, tristatus est, tanquam si eum propriis manibus, quod dictu nefas est, peremisset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidisse: occasione curae
pastoralis. immo potiorẽ
tunc sumpsisse profectũ
de labore conuersionis
multorũ: quã de ꝓpriae
quondã quiete conuersa¬
tionis habuerit: Sed qua¬
liter hic sc̃s uir ad diaco¬
natus officiũ & post ad
pontificatꝰ culmen ascen¬
derit: subsequens sermo
declarabit Heniq cer¬
nens romanus pontifex
qui tunc ȩccłȩ prȩerat.
uirtutũ gradib Grego.¬
rium ad alta conscende.¬

Expanded text:
didisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscende
Abbreviated transcription (Latin):
turbor qr ꝑhistriȩ aditũ iã
ad italiã intrare cęperunt
De luliano aut̃ scribõne quid
dicã qͣndo ubiq uideo. quia
nob peccata nr̃a respondeaÑ:
ut & foris agentib & intus
Sed nolite de talib om̃imodo
c̃tristari. qr qͥ post nos uixe¬
rint deteriora tẽpora uide¬
bunt: ita ut in cõparatione
sui tẽporis. felices nos esti¬
ment dies habuisse In qͣntũ
uͦ p̃ualet fr̃nitas tua. oppo
luerit: ipsa om̃ipotenti dõ
intis deuotio suffic̃ ꝗͣ dedit.

Expanded text:
turbor, quia per Istriae aditum jam ad Italiam intrare coeperunt. De Juliano autem Scribone quid dicam, quando ubique video quia nobis peccata nostra respondeant, ut et foris a gentibus, et intus Sed nolite de talibus omnino contristari, quia qui post nos vixerint deteriora tempora videbunt; ita ut in comparatione sui temporis felices nos aestiment dies habuisse. In quantum vero praevalet fraternitas tua, opponluerit, ipsa omnipotenti Deo mentis devotio sufficit quam dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri Interea ꝑsistenti
in clamore mulieri dicit
dentia medici Multis dif¬
ficultatib suspendit mu¬
lierẽ. ut duplici eã postre¬
mo honore cumularet
dicens: non licet tollere
panẽ filioꝵ. & mitere

Expanded text:
mulieri. Interea persistit in clamore mulier, dicens:dentia medici! multis difficultatibus suspendit mulierem, ut duplici postremo honore cumularet, dicens: Non licet tollere panem filiorum, et mittere
Abbreviated transcription (Latin):
tissime fore defloratũ. & mul¬
tipliciã in eiꝰ uerȩ fidei confes¬
sionẽ texere gesta Huiusce¬
modi reibeatus hieronimus
maximꝰ stipulator ẽnitet. qͣ¬

Expanded text:
u| culentissime fore defloratum . et multiplicem in eius uera| fidei confessionem . texere gesta; huiuscemodi rei beatus| hieronimus . maximus stipulator renitet . qu
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Quod si dñs illud tͥ potius
dederit. hanc reserabo reme¬
anti: & fidelis existã tͥ: Adhȩc
karlus ꝑ capud suũ iurans &
furibunde intentans. Si re¬
uersus ait fuero uictor in
pace. non ultra tutus manebiꝰ
in hac ciuitate:
ir tam̃ dĩ inter eiꝰ minas ꝑ

Expanded text:
sit. Quodsi Dominus illud tibi potius sit. Quodsi Dominus illud tibi potius dederit, hanc reserabo remeanti et fidelis existam tibi'. Ad haec Karlus per caput suum iurans et furibunde intentans: 'Si reversus', ait, 'fuero victor in pace, non ultra tutus manebis in hac civitate'. 10. Vir tamen Dei inter eius minas
Abbreviated transcription (Latin):
post pipini obitũ inter karlũ
ipsius filiũ. & regẽ chilpericũ
ac maiorẽ domus ranganfridũ
ñ modica si multas ꝓ inuasione
regni francoꝵ. si quomͦ hȩc fieri
poss& potissimũ ꝑquẽuis eoxũ.
Karlus autẽ ꝓpt̃ urbẽ remorũ
transiens. fertur eandẽ extrin¬
secus circuisse uniũsã. quo usq
ꝑuenit ad portã suꝑ quã stru-¬
ctis inibi edib sibi congruis
almificus manebat rigobertus:
elamauitq ad eũ dicens Domine
rigoberte. iube michi portam
ciuitãtis aperiri: ut uadã orare
ad scam MARIAM: Cũq idem
homo dĩ nullũ uociferanti da¬
ret responsũ. orationib ũtiq
suis insistens. quib iugit᷑ sc̃a
intentione uacabat. ꝑhibet᷑
hoc ipsũ tertio exclamasse ad
eũ: Iandẽ ualido eiꝰ clamore
cõpulsus. respondit ei: non tibi
inquiens porta hȩc aperietur
Tu enĩ & raganfridus ambo
litigatis suꝑ eo: & adhuc ne¬
scitur quẽ finẽ res habitura

Expanded text:
post Pipini obitum inter Karlum post Pipini obitum inter Karlum ipsius filium et regem Chilpericum ac maiorem domus Raganfridum non modica simultas pro invasione regni Francorum, si quo modo haec fieri posset potissimum per quemvis eorum. Karlus autem, propter urbem Remorum transiens, fertur eandem extrinsecus circuisse universam, quousque pervenit ad portam, super quam, structis inibi aedibus sibi congruis, almificus manebat Rigobertus, clamavitque ad eum, dicens: 'Domine Rigoberte, iube michi portam civitatis aperiri, ut vadam orare ad sanctam Mariam. Cumque idem homo Dei nullum vociferanti daret responsum, orationibus utique suis insistens, quibus iugiter sancta intentione vacabat, perhibetur hoc ipsum tertio exclamasse ad eum. Tandem valido eius clamore conpulsus, respondit ei: 'Non tibi', inquiens, 'porta haec aperietur,Tu enim et Raganfridus ambo litigatis super eo, et adhuc nescitur, quem finem res habitura
Abbreviated transcription (Latin):
agentib rationis libera uoce
contra ibat Et in die dñi ꝓ do
mu isrł in pręlio stabat. Ac
murũ opponebat: qr fideles in¬
nocentes contra ꝑuersoꝵ in iu¬
stitiã ex iustitiȩ auctoritate
uindicabat: Hlinc & illud beati iob
congruentissune illi concinit quo
dicitur Auris au̾diens beatifica¬
bat me. & oculus uidens testimo¬
niũ reddebat michi. qđ liberas¬
sem pauperẽ uociferantẽ: & in¬
opem cui ñ ess& adiutor Et post
pauca Iustitia indutus sum & ue¬
stiui me sicut uestim̃to. & dia¬
demate uidicio meo Et iteruni:
Conterebã molas iniqui. & de
dentib illius auferebã predam
Unde & tãquã bonꝰ pastor animã
suã poneret ꝓ ouib suis. si perse¬
cutor sibi afforet ita crudelis
ũ igit᷑ piis ut semꝑ intentus
ẽẽt operib suoq clero & plebi
tamquã pat̃ filiis in om̃ib con¬
suleret. atq huius rei gr̃ã in ci¬
uitade remensi degeret : orta ẽ

Expanded text:
agentibus rationis libera voce agentibus rationis libera voce contraibat et in die Domini pro domu Israel in proelio stabat ac murum opponebat, quia fideles innocentes contra perversorum iniustitiam ex iustitiae auctoritate vindicabat. Hinc et illud beati Iob ,congruentissime illi concinit, quo dicitur: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat michi, quod liberassem pauperem vociferantem et inopem, cui non esset adiutor. Et post pauca: Iustitia indutus sum et vestivi me sicut vestimento et diademate iuditio meo. Et iterum: Conterebam molas iniqui et de dentibus illius auferebam predam, unde et tanquam bonus pastor animam suam poneret pro ovibus suis, si persecutor sibi afforet ita crudelis. 9. Cum igitur piis ut semper intentus esset operibus suoque clero et plebi tanquam pater filiis in omnibus consuleret atque huius rei gratia in civitate Remensi degeret, orta est
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Nr̃a conuersatio incęlis
ẽ Nempe iã illis conexus. quib
ait dñs: Uos estis lux mundi:
Et non potest ciuitas abscondi¬
supra montẽ posita. neq accen¬
dunt lucernã & ponunt eã sub
modio sed super candelabium:
ut luceat om̃ib qͥ indomo suñ
rȩfatus gͦ pipinus hunc ad¬
modũ uenerans ac diligens. filiũ
suũ misit ei lcarlũ ad baptizan .¬
dũ Qui ꝓpt̃ feros animos. & qr
ab in eunte ȩtate fuerit uir bel¬
licõsus ut robore fortissimus:
post modũ martellus ẽ cognomi¬
natus Quẽ a se baptizatũ. ipse
uir almus suscepit a fonte sacri
baptisatis: ut eiusdẽ patronus
fieret iuxta petitionẽ genitoris
Qui eidẽ patri pipino decedenti
in principatũ succedens. eunder
patronũ suũ cũ impie tum in¬
iuste a sede sua pepulit: ceu
paulopost sequens narratio de
dens ex aduerso & opponens
murũ ꝓ domu isrł ut staret
in pręlio in die dñi Ex aduer¬
so quippe ascendebat: quando
quibus lib& potestatib praue

Expanded text:
batur: Nostra conversatio in caelis est, nempe iam illis conexus, quibus ait Dominus: Vos estis lux mundi, et: Non potest civitas abscondsupra montem posita, neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. 8. Prefatus ergo Pipinus, hunc admodum venerans ac diligens, filium suum misit ei Karlum ad baptizandum, qui propter feros animos et, quia ab ineunte aetate fuerit vir bellicosus et robore fortissimus, postmodum Martellus est cognominatus. Quem a se baptizatum ipse vir almus suscepit a fonte sacri baptismatis, ut eiusdem patronus fieret iuxta petitionem genitoris. Qui eidem patri Pipino decedenti in principatum succedens, eundem patronum suum cum impie tum iniuste a sede sua pepulit, ceu paulo post sequens narratio decdens ex adverso et opponens murum pro domu Israel, ut staret in proelio in die Domini. Ex adverso quippe adscendebat, quando quibuslibet potestatibus prave
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ ardebat. tterauit pec¬
catũ qđ egerat: Eoncepitq
iterũ mulier. & misso nuntio:
mandauit ep̃o se feminam
peperisse. quã iussit nomina¬
ri uulpeculã: Quod cur ita
eã nominari uoluerit. qui
fraudes & significationes in
scripturis ipsius animalis co¬
gnoscit. quas ad dolos ac uer¬
Sutias deceptoris diaboli &
ad carnis petulantis illece¬
bras & amfractꝰ retulit: facile
satis aduertit: Tandẽ dño qͥ
beatũ PETRUN respexit. & ne¬
gationẽ amarissime fleuit
illũ respiciente: Genebaudus
in se reuersus ad sc̃m ReNi¬
GiUU misit: petens ut lau¬
dunũ ueniret. quia tales cau¬
sȩ ibi emerserant. quas ꝑ se
diffinire non possit Featus
aut̃ ReooIGlUs sicũt bene¬
baudus petiit. laudunũ per¬
uenit Et susceptꝰ cũ debita
reuerentia. ac secreta cubicu¬
li petens. Genebaudũ in terro¬
gauit ꝓ qua causa illũ uoca¬
uerit: Genebaudus uero cũ
maximo fletu & Heiulatu uo¬
lens tollere stolã de collo suo

Expanded text:
desiderium ardebat. Iteravit peccatum quod egerat, concepitque iterum mulier, et misso nuntio, mandavit episcopo, se feminam peperisse, quam iussit nominari Vulpeculam. Quod cur ita eam nominari voluerit, qui fraudes et significationes in scripturis ipsius animalis cognoscit, quas ad dolos ac versutias deceptoris diaboli et ad carnis petulantis inlecebras et amfractus retulit, facile satis advertit. Tandem Domino, qui beatum Petrum respexit, et negationem amarissime flevit, illum respiciente, Genebaudus in se reversus, ad sanctum Remigium misit, petens, ut Laudunum veniret, quia tales causae ibi emerserant, quas per se diffinire non posset. Beatus autem Remigius, sicut Genebaudus petiit, Laudunum pervenit. Et susceptus cum debita reverentia ac secreta cubiculi petens, Genebaudum interrogavit, pro qua causa illum vocaverit. Genebaudus vero cum maximo fletu et eiulatu volens tollere stolam de collo suo