comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tã. ut alibi laq̃os. alibi scopulos. alibi c̃tineat
ꝓfundissimas uastitates pedib suis: u̾bũ dm̃i
lucere testat᷑. ne absentia ueri luminis incidat
runã. quã ꝑsuã ꝓuidentiã uitare ñ poterat.
S hoc ñbũ illud debet intelligi. qd̾ ꝑscͥpturaᷤᷤ

Expanded text:
tam, ut alibi laqueos, alibi scopulos, alibi contineat tam, ut alibi laqueos, alibi scopulos, alibi contineat profundissimas vastitates, pedibus suis verbum Domini lucere testatur, ne absentia veri luminis incidat ruinam, quam per suam providentiam vitare non poterat. Sed hoc verbum illud debet intelligi, quod per Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
gelio dicens. Ego sum lux mundi. qͥ sequit᷑
me ñ ambulabit in tenebris: s habebit lum̃
quiȩ illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ
in mundũ: omne̾ uidelicet qͥ illuminatur.
siue nat᷑ali ingenio: seu sapientia diuina.
Sicur enĩ nemo ase ipso. eẽ. ita etiã nemo a
se ipso sapiens eẽ. potest. s illo illustrante
deq̃ seriptir:: oĩs sapientia adño deo est.
Scĩ quidẽ hoĩes lix st̃ recte uocati. dicen¬
te dño adeos: uos estis litx mundi. et apło¬
paulo. fuistis aliqñ tenebre nc̃ auͣ lux in
dño. S multũ distat int̾ lucẽ quȩ illumi¬
natur. et lucẽ quȩ illuminat. int̾ eos qui
particiꝑationes uere lucis accipiunt ut lu¬
ceant. et ipsam luce̾ ꝑpetuã que nͣ solum
lucere inse ipsa. s et sua p̃sentiã qͦsc̃q atti¬
sacram lucem intelligimꝰ. ut ÷ illud: lucerna
pedib meis u̾bũ tiuĩ dñe. ec lum̃ semittis meiꝰ
Sciens gͣ huiꝰ scłi noctẽ diu̾sis offensio nib reti¬

Expanded text:
ngelio dicens: Ego sum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen quae illuminat omnem venientem in mundum ; omnem videlicet, qui illuminatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso esse, ita etiam nemo a se ipso sapiens esse potest: sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est . Sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi . Et apPaulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur, et lucem quae illuminat; inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae lucere in se ipsa, sed et sua praesentia quoscunque atticripturam sacram lucem intelligimus, ut est illud: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Sciens ergo hujus saeculi noctem diversis offensionibus irreti
Abbreviated transcription (Latin):
aũ mundi duo. septemtrio. et me¬
fidies. iniꝑsis eñi uoluit᷑ cȩluĩ. Significas
aũ cardines ipsi. p̃sentis ȩccłe comu̾sationẽ.
que ꝑtotũ orbem dilatatur. et induob testa¬
mentis siue induob p̃ceptis caritatis comier¬
sans. adfuturã patriã tendendo. cursũ psentiᷤᷤ
Ux post creationẽ cęli ex t̾ie acreatore
p̃muĩ formata ÷: ad manifestanda et decla¬
randa oꝑacłi. Lux ipsa substantia c̃. lum̃
aluce manat id ÷ candor luciis. s hoc confun¬
diit errores. Lucis gͦ nõe diu̾sȩ significatio¬
nes expͥmunt᷑. aliqñ ipsũ dnm. id totam

Expanded text:
 mundi duo: Septentrio et Meridies. In ipsis enim volvitur coelum. Significant autem cardines ipsi praesentis Ecclesiae conversationem, quae per totum orbem dilatatur, et in duobus testamentis, sive in duobus praeceptis charitatis conversans, ad futuram patriam tendendo cursum praesentis Lux post creationem coeli et terrae a Creatore primum formata est ad manifestanda et declaranda opera Dei. Lux ipsa substantia est: lumen a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. Lucis ergo nomine diversae significationes exprimuntur. Al
Abbreviated transcription (Latin):
gentis t̃minos uoluit cobibere. Candelabrũ
excłam dicit. cui lucernã suꝑ posuit: qr nr̃is
infrantib fidẽ suȩ incarnationis affixit. ut
qui eccła m fidelit̃ ingredi uoluerint. lum̃ ue¬
ritatis palam queant intueri. Nam et scã¬

Expanded text:
gentis terminos voluit cohibere. Candelabrum gentis terminos voluit cohibere. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit. Quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit. Ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃ pecrꝰ apłꝰ dicit. habemꝰ certiorẽ ꝓpħicum ser¬
monẽ. cui bene facitis intendentes: uelud lu¬
ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe. Ite lux ee tene¬
bre electi et reꝓbi. ut iniob: Nunqͥd nostiquis
lotus sit lucis et tenebrarũ. ut ducas unũ qd̾ ꝙ
adt̾minos suos. Item lux et tenebrȩ iusticia
et iniqͥtas: ut inapło. qͥ diligit ꝓxiiũ suũ
ilumine÷. qͥ aũ odit intenebris ambulat.
Itẽ pͥdicationẽ eũ głii lucerna significat. und̃
saluator ait. Nemo accendic lucernã. et po¬
sub modio. suꝑiora facere eorꝑis cõmoda quã
p̃dicationẽ ueritatis. ut ideo quisq uerita¬
tẽ ñ predicet: dum timet. ne aliqͥd inreb cor¬
et lucerna hȩc suꝑ humanitate et saluatoriᷤᷤ
int̾p̃tari. ipse quipe lucernã accendit: qui
testam humanȩ hacẽ flamina suȩ diuinita¬
tis impleuit. quã ꝓfecto lucernã nec creden¬
tib ab scondere. nec modio supponere. hoc:
sub m̃sura legis includere. Pintra uniꝰ iudex

Expanded text:
postolus dicit: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, velut luest super nos lumen vultus tui, Domine . Item lux et tenebrae electi et reprobi, ut in Job: Nunquid nosti, quis locus sit lucis et tenebrarum, ducas unum quodque ad terminos suos . Item lux et tenebrae, justitia et iniquitas, ut in Apostolo: Qui diligit proximum suum, in lumine est: qui autem odit, in tenebris ambulat . Item praedicationem Evangelii lucerna significat. Unde Salvator ait: Nemo accendit lucernam, et posub modio, est superiora facere corporis commoda quam praedicationem veritatis, ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus coret lucerna haec super humanitate Salvatoris interpretari. Ipse quippe lucernam accendit, qui terram humanae naturae flamine suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, id est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae
Abbreviated transcription (Latin):
significat. dequa scriptũ÷: quȩ ÷ ista quȩ ascen¬
dit dealbata. Dealbata eni intelligit᷑ inlumi¬
nara. quȩ recte uelud uestis adu̾tit᷑ dñi saluato

Expanded text:
significat, de qua scriptum est: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Dealbata enim intelligitur illuminata, quae recte velut vestis advertitur Domini Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
uulpes pusillas ext̾minantes uineas: id
p̃ssis narib sint: ec faciȩ feda. rugis turpit̃
follicantib. licet et capellarũ sit pssũ hr̃ẽ
nasũ. Alii simias latino sermone uocatas
arbitrant᷑. eo qd̾ multa ineis similitudo ra
tristant᷑: fetꝰ quos amant ante se gestant.
neglecti circa inatrẽ herent. Harũ gene
enĩ cũ cauda ÷: quã quidã crura uocant.
Spͥmge uillose st̃ comis. mãmis ꝑminen¬
tib. dociles adueritatiᷤ obliuionẽ. Keno¬
kefali et ipsi similes simiis. s facie modũ
canis: unde et mincupati. Satiri facie ad¬
modũ grata et gesticulatis motib inqͥeti
Callitrices toto aspectũ pene acętis distant.
st̃ sinfacie ꝓducta barba. et lata cauda. Si¬
miȩ aũ callidos m̃te et peccati fetidos ho¬
mines significant: qͥ aliqñ ꝑ conu̾sionẽ
et pȩnicentiã ad pacificũ nrm deducunt.
et eiꝰ agunt seruitiũ. sic̃ suyͣdictũ : deelephan

Expanded text:
vulpes pusillas exterminantes vineas , id est, vulpes pusillas exterminantes vineas , id est, pressis naribus sint, et facie foeda, rugis turpiter follicantibus: licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias latino sermone vocatas arbitrantur eo quod multa in eis similitudo rattristantur: fetus, quos amant, ante se gestant: neglecti circa matrem haerent. Harum generenim cum cauda est, quam quidam cruram vocant. Spingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie in modum canis, unde et nuncupati. Satyrici facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitrices toto aspectu a caeteris distant. Sunt enim in facie producta barba, et lata cauda. Simiae autem callidos mente, et peccatis fetidos homines significant. Qui aliquando per conversionem et poenitentiam ad pacificum nostrum deducuntur, et ejus agunt se
Abbreviated transcription (Latin):
erant dispecti ingentib: ñ littere suꝑficiem
inscriptͣs: s spĩtalẽ sensũ quo inbonis actib
ꝓficere ualeant inquirunt. Uulpes dicta qͣsi
uolupes. ẽ. enĩ uolubilib pedib. et nunꝗͣ rec¬
tis itinerib. s tortuosis anfr̃ib currit. frau¬
dulentiũ animal insidiisꝙ decipiens. Nam
dũ ñ habuerit ȩscam. fingit ȩscã. licq descen¬
dentes quasi ad cadauer aues rapit et de¬
łhȩrericũ callidũ. siue peccatorẽ homine̾
significat. Uñ de hero de dñs ait ine ũgłio.
reticos. et in uolucrib cęli malignos sp̃c ex
la quert̃. uͥ suggestiones suas ꝑu̾sas in se¬
rant. et uoluntates pessimas expleant. Itẽ
uulpis diabolꝰ ł demones. ut inpsalmo.
tradent᷑ inmanꝰ gladii et partes uulpiũ
erunt. et in hieremia ꝓpt̃ montẽ syon qd̾
disꝑit uulpes: ambulauert̃ inẽo. uulpeᷤ
heretici in canticis canticoꝵ: capice nobis

Expanded text:
erant despecti in gentibus non litterae superficiem erant despecti in gentibus non litterae superficiem in scripturis, sed spiritalium sensum, quibus in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal, insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes, quasi ad cadaver, aves rapit, et deicum callidum, sive peccatorem hominem significat. Unde de Herode Dominus ait in Evangelio: reticos, et in volucribus coeli malignos spiritusla quaerunt, ubi suggestiones suas perversas interserant, et voluntates suas pessimas expleant. Item vulpes diabolus vel daemones, ut in psalmo: Tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . Et in Jeremia: Propter montem Sion quia disperiit . Vulpes ambulaverunt in eo. Vulpes, haeretici in Canticis canticorum: Capite nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nere iungeret᷑ apłis. Canes homines rixosi
ł decracrores alteutro se lacerantes ut inapło.
Qd̾ si inuicẽ mordecis et comedicis. uidete ne
abinuicẽ consũmamini. Catuli ab usiue
dñr. quarłilibet bestiarũ filii. nã catuli ꝓ
canib. cũ int̾ se forte miscunt᷑. Solent et
inde feminas canes noctu in siluis alligatã
ad muti adtygres bestias. aqͥb insiliri et na¬
sci exeodẽ fȩtu canes adeo acerrimos et for¬
tes. im ut incomplexu leones ꝓsternant.
Catuli gͦ significant gentiles. utide ÷ ine¬
ũgłio: qd̾ sirofenissa mulier cui dñs ait.
ñ ÷ bonũ sumere panẽ filioꝵ. et mittere ca¬
nib. respondit ei dicens. etiã dñe. nam et
catelli edunt. demicis q̃ cadunt dem̃sa do¬
minoꝵ suoꝵ. Mensa quippe ÷ scriptã sc̃a
quȩ nob̾ panẽ uitȩ ministrat: mige pueroꝵ
int̾na st̃ mistĩa script᷑arũ. qͥb humiliũ cor¬
da refici. Nongͦ crustas s micas depane
pueroꝵ ȩdunt catelli. qr conu̾si adfidẽ qui

Expanded text:
nere jungeretur Apostolis. Canes, homines rixosi vel detractores alterutro se lacerantes ut in Apostolo: Quod si invicem mordetis et comedetis, videte ne ab invicem consumamini . Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie ccanibus, cum intra se forte miscentur. Solent et Indae feminae canes noctu in silvis alligatae admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri et nasci ex eodem fetu canes adeo acerrimos et fortes, ut in complexu leones prosternant. Catuli ergo significant gentiles. Unde est in Evangelio, quod Syrophoenissa mulier, cui Dominus ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus , respondit ei dicens: etiam Domine, nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Mensa quippe est scriptura sacra, quae nobis panem vitae ministrat, micae puerorum, interna sunt mysteria Scripturarum, q refici. Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli: quia conversi ad fidem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
transeat inusũ humanũ. Linces dic̃ plinꝰ
scłs. extͣ unũ ñ ad mittere fȩcũ. Similit̾ et
ista bestia typũ tenet inuidoꝵ hoĩm atq do¬
losoꝵ. qͥ magis cupiunt nocere quã ꝓdesse.
et t̾renis cupiditatib inrenti. ea q̃ suꝑfiua st̃¬
et cȩt̾is ꝓ deẽ. poterant. inutilit̃ seruant. Casto¬
res acastrando dicti st̃. nam testicłi eoꝵ apti
st̃ medicaminib ꝓpt̃ qͦs cũ senserint uenato¬
rẽ ipsi se castrant. et morsib uires suas ampu¬
tant. Deqͥb cicero inscauriana. redimunt se
nał qͥ se eunuchũ ipse facit cupiens euadẽ
dãpno desticuli: ipsi st̃ et fibri. qͥ etiã canes

Expanded text:
transeat in usum humanum. Lynces dicit Plinius transeat in usum humanum. Lynces dicit Plinius secundus extra unum non admittere fetum. Similiter et ista bestia typum tenet invidorum hominum atque dolosorum, qui magis cupiunt nocere quam prodesse, et terrenis cupiditatibus intenti ea, quae superflua set caeteris prodesse poterant, inutiliter servant. Castores a castrando dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus. Propter quos cum persenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana: Redimunt se nalis: Qui se eunuchum ipse facit cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
dus. dictꝰ aũ ita. qd̾ huiꝰ cameleontis corpus¬
culũ adcolores qͦs uidet facillima conu̾sati¬
one uariat᷑. qͣn aliũ animaliũ ñ ÷ ita ad
conu̾sationẽ facilis coepulentia. Cameleo par¬
dus dictꝰ. qd̾ dñ sic ut pardꝰ alb̾ macuł suꝑ asꝑ¬
sus. collo ȩquo simił: pedib bubał. capite cam̃
camelo ÷ simił. hc̃ ethioꝑia gignit. Nec abre
.ẽ. qd̾ harũ bestiarũ color et factã adsignifi¬
cationẽ uarioꝵ erroꝵ acq uitioꝵ tnsferat᷑.
si alicubi inscript᷑is illiꝰ m̃tio fuerit repta.
Linx dictꝰ quia inlupoꝵ genere numerat᷑.
bestia macłis rg̃a distincta ut pardꝰ s simił
lupo. Huiꝰ urinã conu̾tere se induritiã p̃ci¬
osi lapidis dicunt. qui liguriꝰ appellat᷑. Quo
et ipsos linces sentire hoc docum̃to ꝓbat᷑. nã
egestũ liquorẽ arenis inqͣntũ potuerint
c̃cegt̃. inuidia quadã nat᷑ali: ne talis egestio

Expanded text:
dus. Dictus autem ita, quod hujus cameleontis corpusdus. Dictus autem ita, quod hujus cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleopardus dictus, quod, dum sit, ut pardus, albis maculis aspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Nec ab re est, quod bestiarum harum color et factura ad significationem variorum errorum atque vitiorum transferatur, si alicubi in scripturis illius mentio fuerit reperta. Lynx dicitur, quia in luporum genere numeratur, bestia maculis terga distincta, ut pardus, sed similis lupo. Hujus urinam convertere se in duritiam lapidis pretiosi dicunt, qui ligurius appellatur: quod et ipsos lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem arenis, inquantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturali, ne talis egestio
Abbreviated transcription (Latin):
aũ portant fȩtꝰ. nec ampliꝰ quã semel gigiitrs:¬
solã affricã et indiam elephantes priꝰ nasce¬
bant᷑. nc̃ solaeos india gignit. Plephans aut̃¬
significat peccõrẽ immanẽ scelerib et facino¬
rũ deformitate squaliddũ: actam̃tales sepe ad
xp̃m conu̾tunt᷑. Unde scriptũ ÷ inlibro regũ.
qd̾ adducerent᷑ ad salomonẽ simie et ȩlephan
guine suo mundauit conscientiã nrãm ab
oꝑib mortuis. Gripes uocat᷑ qd̾ sit aĩal penna¬
tũ: et quadripes. hoc genꝰ ferarũ imberboreiᷤᷤ
nascit᷑ montib: omi parte corpis leones sunt:
alis et facie aquił similes. eqͥs ueheñt infesti
nã et hoĩes uisos discerpunt. Hi posst̃ signi¬
ficare ferocitatẽ ꝑsecutorĩ. et elationẽ supboꝵ:
qͥ infesti stͣ hoĩb qͥ simplititatẽ. xp̃ianam se¬
cunt᷑. et ratinabilit̃ uiuunt. Cameleon ñ ht̃
unũ colotẽ. s diu̾sa uarietatẽ consꝑsꝰ ut par¬

Expanded text:
autem portant fetus, nec amplius quam semel gignautem portant fetus, nec amplius quam semel gignsolam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. 17. significat peccatorem immanem sceleribus, et facinorum deformitate squalidum: attamen tales saepe ad Christum convertuntur. Unde scriptum est in libro Regum, quod adducerentur ad Salomonem simiae et elephanti guine suo mundavit conscientiam nostram ab operibus mortuorum. Griphes vocatur, quod sit animal pennatum et quadrupes. Hoc genus in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt, alis et facie aquilis similes, equis vehementer infesti. Nam et homines vivos discerpunt. Hi possunt significare ferocitatem persecutorum, et elationem superborum, qui infesti sunt hominibus, qui simplicitatem Christianam suuntur et rationabiliter vivunt. Cameleon non habet unum colorem, sed diversa est varietate conspersus, ut par
Abbreviated transcription (Latin):
uolet rinocerꝰ seruire t: Monoceron hoc ÷
unicornis xp̃c ut inpsalmo. et dilectꝰ sic¬
filiꝰ unicorniũ id ÷ singłaris potentiȩ: et inũ
scõꝵ regnũ. Unicornes suꝑbi. ł unũ haben¬
tes testam̃tũ. ut in psalmo. et acornib uni¬
crmoꝵ humilitatẽ meã. Uephantẽ ingre¬
cia magnitudine corꝑis uocatũ putant. qd̾ for¬
mã montis ꝓferat. Grece enĩ mons elphio dr̃
apud indos aũ auoce bario uocat᷑: unde et
uox eiꝰ barritꝰ etdentes ebur. Rostrũ autẽ
et est angui simił uallo munitꝰ eburno.
Hos boues lucas diccos abantiqͥs romanis bo¬
ues qr nullũ aĩal grandiꝰ uidebant. lucas quia
cmanis. Nam hoc genꝰ animantisireb belli¬
cis aptũ⁊: ineis ec enĩꝑsi et indi ligneis turrib
lectu aũ et memoria multa uigent. gregatim
incedt̃: motu qͦ ualent salutant. murẽ fugi¬
unt: au̾si coeunt. Qñ auͣ parturiunt. inaqͥs
micist̃: et ab eis implicati necant᷑. Biennio

Expanded text:
uolet rinoceros seruire tibi. Monoceron hoc est unicornis; in psalmo: et dilectusfilius unicornium , id est, singularis potentiae, et unum sanctorum regnum. Unicornis superbi vel unum habentes testamentum, ut in psalmo: Et a cornibus uniium humilitatem meam . Elephantem Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis proferat. Graece en immons lophos dicitur. Apud Indos autem a voce barrus vocatur. Unde et vox ejus barritus, et dentes ebur. Rostrum autem et est angui similis vallo munitus eburneo. Hi boves lucas dicti ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant: lucas, quia jecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est. In eis enim Persae et Indi ligneis turribuslectu autem et memoria multa vigent: gregatim incedunt: motu, quo valent, salutant, murem fugiunt, aversi coeunt. Quando autem parturiunt, in aquis imici sunt, et ab eis implicati necantur. Biennio
Abbreviated transcription (Latin):
aros bestiola exeo nuncupata. qd̾ inaqͥs u̾set̃.
et maxime innilo. qͣ si in uenerie dormientẽ
corchodrillũ. uolutat se in luto pͥmũ. ex in¬
trat ꝑos eiꝰ inuentrẽ et carpens oĩa int̾ranea.
eiꝰ sic morit᷑. hinc neo aaon grece uocatꝰ. eo qd̾
odore suo et salubria ciboꝵ ec uenenosa ꝓ¬
euiꝰꝙ ueneni. Sullꝰ aũ asecis ÷ nuncupatꝰ hic
etiã seruentes inseq̃r: qͥ cũ aduersꝰ aspidẽ pug¬
nat. caudã erigit. quã aspis maxime incipit
obseruare. quasi minantẽ. adquã cũ uim
suã trans ferret dece pta corripit᷑. Melo uł
qd̾ sit rotundissimo m̃bro. ł qd̾ fauos petat:
ec assiduȩ mella captet. Musio appellat᷑ qd̾
murib infestꝰ sit. hc̃ uulgꝰ captũ acaꝑtura
uocant. alii dict̃ qd̾ captat: id÷ udet. Nã
tanto acure cernit. ut fulgore luminis noc¬
tis cenebras suꝑet. unde agreco uenitcatꝰ¬

Expanded text:
ros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa pe veneni. Suillus autem a setis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur. Qui cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem, ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Melo, vel quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat, et assidue mella captet. muribus infestus sit. Hunc vulgus catum a captura vocant. Alii dicunt quod catat, id est videt. Nam tanto acute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde et a Graeco venit cat
Abbreviated transcription (Latin):
gilant ocłi. cũ ambulant cauda sua coope¬
rient uestigia sua. ne cos uenacor inueni¬
at. Cum genuerint catulũ trib dieb
et trib noctib catulꝰ dormire fert᷑. Tunc
deinde patris fremitu ł rugitu ueluti tre¬
mefactꝰ cubił locus suscitare dr̃ catulũ dor¬
mientẽ. Carca hominẽ leonis nat᷑a mit¬
tis ÷: ut nͥ lesi nequeant irasci. Patet enĩ
eoꝵ mĩa. exemplis assiduis. ꝓstratis enim
parcunt captiuos obuios patriã redire ꝑ¬
itunt: hominẽ ñ nͥ inmagna fame inte¬
rimunt. Leo aũ qui rex ÷ bestiarũ. ꝑfortĩ¬
uicit leo detribu iuda radix dauid aꝑire
librũ. et soluere septẽ signacła eiꝰ. Uñ et ia¬
cob patriarcha dix̃ inbenedictione iude
et incruce̾ ascendens captiuos ppłos de pote¬
state diaboli redemit. Qui bene catulo dor¬
mienti trib dieb et trib noctib cõparat᷑.
quia triduo insepulehro iacens somnium
mortis impleuit. et ipsa morte mortis ĩꝑiũ

Expanded text:
gilant oculi: cum ambulant, cauda sua coopegilant oculi: cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur: tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem leonum natura mitis est: ut, nisi laesi, nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt, captivos obvios in patriam redire permittunt, hominem non nisi magna fame interimunt. Leo enim, qui rex est bestiarum, per fortiid, aperire librum et solvere septem signacula ejus . Unde et Jacob patriarcha dixit in benedictione Judae et in crucem ascendens, captivos populos de potestate diaboli redemit. Qui bene catulo dormienti tribus diebus et tribus noctibus comparatur: quia triduo in sepulcro jacens somnum mortis implevit, et ipsa morte mortis imperium
Abbreviated transcription (Latin):
¶de bestus.
estiarum uocabulum ꝓpͥe
conuenit leonib. partis. ty¬
grib. lupis. et uulpib: ca¬
nibꝙ et simiis. et cȩt̃is quȩ
unt. exceptisser¬
pentib. bestiȩ a¬
fere appellate: eo qd̵
te et desiderio sui ferait᷑.
sunt enim lib̾e eorum uoluntates. et huc
atq illuc uagant᷑. et quo animꝰ dixerit eo
ferunt᷑. Leonis uocabulũ exgreca origine
infiexum ÷ in latinũ. grece enĩ leon uocant᷑.
uͦ totũ grecũ÷: sic̃ et dracena. ut aii leȩna lea
dicat᷑. usurpatũ÷ apoetis. Leo aũ grece lati¬
ne rex int̃pietat᷑. eo qd pͥnceꝑs sit omniũ
bestiarũ: cuiꝰ genꝰ triphariũ dr̃. eqͥb breueᷤᷤ
et iuba crispa inbelles st̃: longi et coma. sim¬
plici acres. animos eoꝵ frons et cauda indi¬
cant. uirtꝰ eoꝵ inpectore. firmitas incapi¬
te. septi auenatorib t̾ram c̃tuent᷑: qͦminꝰ
conspectis uenabuł t̾reant᷑. Rotarũ tim̃et
strepitꝰ. s ignes magis. Cũ dormierint ui¬

Expanded text:
De bestiis. estiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis, vulpibus, canibusque, et simiis, et caeteris quae unt, exceptis serpentibus. Bestiaferae apt pro desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae earum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. 3. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim λέων vocatur, vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. Cuius genus trifarium dicitur. E quibus breves et iuba crispa inbelles sunt; longi et coma simplici acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ceret irłm. Qui diuine legis exuditione p̃-¬
ditꝰ dũ alioꝵ ingluuiẽ redarguit. cormele¬
phantis inuentrẽ ferit. Inuentrẽ quippe
eleplantis ꝑcusserat cũ dicebat: multi am¬
bulant qͣs sepe dicebã uob̾. nc̃ aũ et flens
dico inimicos crucis xp̃i. quoꝵ finis interitꝰ.
quoꝵ đs uent̃÷: et gła eoꝵ inconfusio ne iꝑ

Expanded text:
ciar." Qui diuinae legis eruditione praeditus, dum aliorum ingluuiem redarguit, cornu elephantos in uentrem ferit. In uentremque elephantos percusserat, cum dicebat: "Multi ambulant," quos saepe dicebam uobis. Nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi. "Quorum finis interitus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
gastis. et qd̾ abiectũ erat ñ reduxistis. qđ
ꝑierat ñ quȩ sistis. s cũ austeritate ĩꝑaba¬
tis eis et cũ potentia. Cameł causa nom̃
dedit. siue qd̾ qñ honerant᷑ ut breuiores
et humiles fiant accubant. qr greci camĩ
humile ec breue dict̃: siue qr curui sc̃ dor¬
so. Camiͣ enĩ uerbo greco curuũ significat.
hos licec et aliȩ regiones mittant. s arabia
plurimos. Differt̃ aũ sibi. Nam arabicibi ns¬
na tubera indorso hñt. reliquarũ regionũ

Expanded text:
d abjectum est, non reduxistis: quod perierat, non quaesistis: sed cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . Camelis causa nomen dedit, sive quod, quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accumbant quia graeci camai humile, et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Camur enim verbum Graecum curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum
Abbreviated transcription (Latin):
Mulꝰ aũ exgreco traccũ uocabulũ ht̃. grece e¬
nĩ inde uocat᷑ qd̾ iugo pistoꝵ subactꝰ tardꝰ¬
molendo deducet ingirũ molas. Iudei assert̃
iũ. qd̾ ana ab nepos ȩsau ȩquarũ greges abasimᷤ
indeserto ipse fecerit pͥmꝰ ascendi ut mola¬
rũ inde noua contͣ naturã animalia nasce¬
rent᷑. Onagros obhocditimꝰ missos. eẽ. ad a-¬
sinas et ipsũ istiꝰmodi reꝑisse cͣcubitũ. ut
uelocissimi exhis asini nascerent᷑. Mulus
enĩ qd̾ onferũ ÷ aĩal: significat stultitiȩ se¬
cutores. quã absalon mulo sedens et sedici¬
onẽ contͣ patrẽ leuans secutꝰ merito interũt.
ꝓ inde psalmista auditores suos cõpescuit
dicens. nolite fieri sic̃ ȩquus et mulꝰ. inqͥli
nͣ ÷ intellectꝰ. infreno et camo maxillas eoꝵ
constringe ꝓhibet gͦ huiꝰdemodi hoĩes di

Expanded text:
Mulus autem ex Graeco tractum vocabulum habet. Graece eMulus autem ex Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim inde vocatmolendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum in deserto ipse fecerit primus ascendi: ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ob hoc missos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Mulus enim, quod oneriferum est animal, significat stultitiae secutores. Quam Absalon mulo sedens, et seditionem contra patrem levans, secutus, merito interiit. Proinde Psalmista auditores suos compescit dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus. In camo et freno maxillas eorum constringe . Prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
nimitas currꝰ ÷ dñi. quẽ ille uelud auriga
insidet: et aduoluntatis suȩ minist̾iũ saluta¬
ri lege mod̾at᷑. s ut istũ currũ ostendet: ñ
eqͥ deditũ s humanis cogitationib attribu¬
tum ait.xͦ. milia multiplex. Qd̾ bene adin¬
numeros ppłos. ñ adeqͦs noscit᷑ ꝑtinere. Subiun¬
xit milia lȩcantiũ qd̾ utiq defidelib debet
intelligi. ut ostende̾t᷑ letitiȩ plenitudo. Ait
dñs in illis qͥ magne exultationis ÷ cumulꝰ. et
bonoꝵ omniũ dulcedo mirabił. Itẽ in aliam¬
peccõꝵ alligata. deqͦ in exodi cantico scriptũ ÷:¬
ut supͣ ostendimꝰ. Porro eqͥtes singłares ideo
currere dñr: qr singłarit̃ unꝰqͥsq cursũ uite
huiꝰ ꝑagit atq transit. aliꝰ alio tp̃r sequens.
aliũ ꝑ unã tam̃ uiã mortalitatis usq ad ipͥã
metã mortis. Equites enĩ inbonã et inma¬
lã posst̃ accipi. inbonã qñ amatores uir¬
in mundana potentia confidentes p̃figurat᷑s

Expanded text:
nimitas currus est Domini, quia ille velut auriga insidet, et ad voluntatis suae ministerium salutari lege moderatur. Sed ut istum cursum ostenderet non equis deditum, sed humanis cogitationibus attributum, ait: Decem millium multiplex. Quod bene ad innumeros populos, non ad equos, noscitur pertinere. Subjunxit, millia laetantium, quod utique de fidelibus debet intelligi. Et ut ostenderetur laetitiae plenitudo, ait, Dominus in illis, qui magnae exsultationis est cumulus, et bonorum omnium dulcedo mirabilis. Sequitum, ait: Decem millium multiplex. Quod bene ad intibus. Porro equites singulares ideo currere dicunt quia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam mortis. Equites enim in bonam partem et in malam possunt accipi. In bonam, quando domatores vitin mundana potentia confidentes praefigurantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dormientes ut rapiant: et querant a
deo escam sibi. Cubile leonũ p̾sens mun¬
dus. ł qd̾ libet regnũ huiꝰ mundi. ut in
nauͣ. uͥ ÷ cubile leonũ et paschua catuloꝵ
leonũ. Item cubile leonũ corda reꝓborũ.
ut inp salmo. Ortus ÷ sol et c̃gregati st̃. et
incubilib suis se collocabt̃. Tygris uocata
ꝓptͣ uolucrẽ fugam. ira em̃ nominant ꝑse
et medi sagutã. Est enĩ bestia uariis disti¬
neta maculis. uirtute et uõlocitate mi¬
rabił: excuiꝰ nõe fium̃ tygris appellat᷑.
qd̾ is rapid̃ sit omniũ fluuioꝵ. hos magiᷤᷤ
hyrcania gignit̃. Tygris aũ mistice signifi¬
cat astutiã diaboli. unde in iob scriptũ ÷.
Tygris ꝑiit. eo qd̾ ñ hrẽt p̃dam. et caruli leo¬
nũ dissipati st̃. hc̃ uocabulo tygris repetit
quẽ leonis appellatione signauit. Sathan
quippe et ꝓpt̃ crudelitatẽ leo dr̃: et ꝓpt̃ mul¬
tiformis asturię uarietatẽ ñ in cͣgruȩ tygris¬

Expanded text:
num rugientes, ut rapiant et quaerant a num rugientes, ut rapiant et quaerant a Deo escam sibi . Cubile leonum, praesens mundus: vel quodlibet regnum hujus mundi: ut in Nahum: Ubi est cubile leonum, et pascua catulorum leonum . Item cubile leonum, corda reproborum, ut in psalmo: Ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis se collocabunt . Tigris vocata propter velocem fugam. Ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis. Ex cujus nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hircania gignit. Tigris autem mystice significat astutiam Diaboli. Inde in Job scriptum est: Tigris periit eo quod nnum dissipati sunt. » Hunc vocabulo tigridis repetit, quem leonis appellatione signavit. Satan quippe et propter crudelitatem leo dicitur, et propter multiformis astutiae varietatem, non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
tam in nocentiũ ĩmanitate crudelitatis ef¬
frenat᷑. Quȩ autiqͦ hosti qͣsi seuissimo leo¬
ni sotiata: ꝑu̾se suasionis eiꝰ semina c̃ciꝑit.
et reꝑbos ex se filios adsimilitudinẽ illiꝰ
quasi crudeles catulos gignit. Catuli aũleo¬
nũ st̃. quilibet reꝓbi adiniquã uitã malig¬
noꝵ sp̃uum errore generati qͥ et simul uni
u̾sam om̃s mundi ciuitatẽ quã p̃diximꝰ ba¬
biloniã faciunt. et tam̃ idem singłi babilonie
filii qͣsi nõe leȩne plene catuli uocant᷑. Sicut
enĩ syon tota eccła dr̃. filii aũ syon scõꝵ sin¬
głi quiq memorant᷑. ita ec filii babilonis
singłi quiq reꝓboꝵ. et eadẽ babilonia simul
om̃s reꝓbi uocant᷑. Leo diaboł ob fortitudi¬
nẽ et crudeliratẽ ut inpsalmo. neqͣndo ra¬
piat ur leo animã meaͬ. et alibi sedet in in¬
sidiis cũ diuitib in occultis: sic̃ leo incubi¬
mines: ut in psalmo. in medio catulorũ
leonũ dormiui cͣcurbatꝰ. et alibi. catuli leo¬

Expanded text:
tam innocentium immanitate crudelitatis effrenatur: quae antiquo hosti, quasi saevissimo leoni, sociata, perversae persuasionis ejus semina concipit, et reprobos ex se filios ad similitudinem illius quasi crudelis catulos gignit. Catuli autem leonum sunt quilibet reprobi ad iniquam vitam malignorum spirituum errore generati: qui et simul omnes universam mundi civitatem, quam praediximus Babyloniam, faciunt, et tamen idem singuli Babyloniae filii quasi non leaenae plene catuli vocantur. Sicut enim Sion tota Ecclesia dicitur, filii autem Sion sanctorum singuli quique memorantur: ita et filii Babylonis singuli quique reproborum, et eadem Babylonia simul omnes reprobi vocantur. Leo, Diabolus ob fortitudinem et crudelitatem, ut in Psalmo: Ne quando rapiat, ut leo, animam meam ; et alibi: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, sicut leo in cubimines, ut in psalmo: In medio catulorum leonum dormivi conturbatus . Et alibi: Catuli leo
Abbreviated transcription (Latin):
noteros iste ñ iam hoĩes s bestias ꝑcutit. qñ
illos paulꝰ doctrinȩ suȩ forticudine nequaꝙͣ
pim̃dos humiles impetit. s suꝑbos uentris
cultores occidit. q̃ gͦ inpaulo scripta cognoui¬
mꝰ: suꝑ ÷ ut facta et inaliis credamꝰ. Multi
qͥppe adhumilitatis grãm exilliꝰ ppłi ȩlatio¬

Expanded text:
oceros iste non jam homines, sed bestias percutit, quando illa Paulus doctrinae suae fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos ventris cultores occidit. Quae ergo in Paulo scripta cognovimus, superest ut facta et in aliis credamus. Multi quippe ad humilitatis gratiam ex illius populi elatio
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximꝰ innocentes et simplices qͦsq in
demonstrat. ut ÷ illud ȩsaiȩ de innocenti mor¬
te saluatoris. sic̃ ouis inqͥt adoccisionẽ ducet᷑.
et ñ aꝑiet os suũ. Oues ppłi fideles. in eũgłio.¬

Expanded text:
ut diximus innocentes et simplices quoque in ut diximus innocentes et simplices quoque in demonstrat; ut est illud Isaiae de innocenti morte Salvatoris: Sicut ovis, inquit, ad occisionem ducetur et non aperiet os suum . Oves populi fideles in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
mundi istiꝰ uoluptate pascunt᷑. oues st̃ cũ
iam int᷑ dñi septa claudunt᷑. Itẽ alibi uox di¬
uina dicit. meȩ st̃ om̃s fere siluarũ. ium̃ta
in montib ec boues. fere siluarñ gs̃ signifi¬
cant. qͥ inscłiistiꝰ nemorib suꝑstitione fero¬
cissima u̾sabant᷑. ium̃ta inmontib fc̃ sim¬
plices in ȩccła catholica constituti: qͥ incacu¬
mine fidi habitare noscunt᷑. B oues indicaNs
uersati sc̃: quappt̃ his allusionib competent̃
apposiris p̾figuiant ȩccłam catholicã. dediu̾¬
int̾ arm̃ta et greges. Nam arm̃ta ȩquoꝵ
et boũ st̃: greges uͦ cameloꝵ caprarũ et ouiũ
Quis molle pecus lanis. corꝑe inerme. aĩo¬
placidũ. ab oblatione dictũ. eo qd̾ apud ue¬
deres ininnitio nͣtauros s oues insacrificio ma¬
ctarent᷑. ex his quasdã bidentes uocant. easq
int̾ octo dentes duos altiores hñt. qͣs maxime
gentiles insacrificiũ offerebant. Oues aũt¬

Expanded text:
mundi istius voluptate pascuntur: oves sunt, cum mundi istius voluptate pascuntur: oves sunt, cum jam intra Domini septa clauduntur. Item alibi vox divina dicit: Meae sunt omnes ferae silvarum, jumenta in montibus, et boves . Ferae silvarum gentes significant, qui in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur. Jumenta in montibus sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in cacumine fidei habitare noscuntur. Boves indicans versati sunt. Quapropter his allusionibus competenter appositis praefigurat Ecclesiam catholicam de diveinter armenta et greges; nam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. 9. Ovis, molle pecus lanis, corpore inerme, aplacidum, ab oblatione dictum, eo quod apud veteres in initio non tauri, sctarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa. in suꝑ et pecora campi. Pecora aũ ali¬
qñ peccatores ut qui uoluptatib deditist̃:
ur inracharia. pasce pecora occisionis. et
inpsalmo. oues et boues in suꝑ et pecora. Peco¬
ra simpliciores qͥꝙ minꝰ pͣdici ratiotinandi sub¬
tilitate: in salomonis. diligit agnosce nultũ
pecoris tui. tuosq greges considera. Oues elec¬
tũ ppłm xpĩanũ significant. sic̃ ineũgłio
dñs petro dicit apło. pasce oues meas. qui
xia conu̾satione modant᷑. deinde exuuias
sine aliguo sensu doloris amittunt. Nam
sic̃ ouis condentẽ se ñ increpat. ira nec iꝰtus
cupiditatẽ se expoliantis acusat. Boues aũ
p̃dicatores designant qui humana pecco¬
ra mandatis cȩlestib uirtutũ messẽ germi¬
na re fecert̃: nec uacat qd̵ dicit insuꝑ qr ñ so¬
lũ illi scĩ subiecti stͣ. s etiã peccatores sepe enĩ
deconu̾sis talib maiore gła triumphat. dñͣs

Expanded text:
versa insuper et pecora campi . Pecora autem aliversa insuper et pecora campi . Pecora autem aliquando peccatores, et qui voluptatibus dediti sunt; ut in Zacharia: Pasce pecora occisionis . Et in Psalterio: Oves et boves, insuper et pecora . Pecora, simplices quique minus praediti ratiocinandi subtilitate, ut in Salomone: Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges considera . Oves electum populum Christianum significant: sicut in Evangelio Dominus Petro dicit apostolo: Pasce oves meas . Quixia conversatione moderantur; deinde exuvias sine aliquo sensu doloris amittunt. Nam sicut ovis tondentem se non increpat, ita nec justus cupiditatem se exspoliantis accusat. Boves autem praedicatores designant, qui humana pectora mandatis coelestibus virtutum messem germinare fecerunt. Nec vacat quod dicit, insuper: quia non solum illi sancti subjecti sunt, sed etiam peccatores. Saepe enim de conversis talibus majori gloria triumphat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
do uocatũ. Iumͣta noĩa inde traxert̃ quod
nrͣm laborẽ ł onꝰ suo adiutorio subiectando
ł arando iuuent. Nam bos carpentũ trahit.
laborẽ tẽꝑant. unde et ium̃ta appellant᷑
abeo qd̾ iuuent hoĩes: st̃ enĩ magnarum
uiriũ animalia. Ium̃ta aũ mistice fideles st̃
in excła. s spĩtali intellectu carentes: in psal¬
mo. hoĩes et ium̃ta saluos facies dñe. Item
ium̃ta intellectu et ȩloqͥo carentes. inpsal¬
mo. ut iumͣtũ factus sum apud te. Rursũ
ium̃ta hoĩes luxuriosi st̃: deqͥb imob ita
scriptũ ÷: computruert̃ ium̃ta inst̾core suo.
Itẽ ium̃tũ corpꝰ : xp̃i. ut quidã uolunt. un
de ÷ illud ȩũgłii. imposuit illũ inium̃tũ
suũ et iluxit illũ instabulũ. Pecudes aũ
signifi cant simplices hoĩes. et minꝰ calentes
efficit gregẽ suũ. et int̾̃ oues suas numerari
facit: unde psalmista dexp̃o dicit. omĩa
subiecisti sub pedib eiꝰ. oues et boues uni¬

Expanded text:
do vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod do vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo, quod juvent homines. Sunt enim magnarum virium animalia. Jumenta autem mystice fideles sunt in Eeclesia, sed spiritali intellectu carentes in Psalmo: Homines et jumenta salvabis, Domine . Item jumenta intellectu et eloquio carentes in psalmo: Ut jumentum factus sum apud te . Rursum jumenta homines luxuriosi sunt, de quibus in Joel ita scriptum est: Computruerunt jumenta in stercore suo . Itede est illud Evangelicum: Imposuit illum in jumentum suum, et duxit illum in stabulum . Pecudes autem significant simplices homines et minus calentes efficit gregem suum et inter oves suas numerari facit. Unde Psalmista de Christo dicit: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves, uni
Abbreviated transcription (Latin):
nib eiꝰ: uͥ abscondita ÷ fortitudo illiꝰ. Cornua
suꝑia diaboli. ł potestates eiꝰ p̃senti incp̃r.
sine regnũ antixp̃i inapocalipsi. Cornua
regni scłi huiꝰ indaniele. Cornua suꝑbia
inpsalmo: et acornib unicorniũ humilitatẽ
meã. Et alibi. et oĩa cormia peccõr confrmgã.
Quadrupedia uocata. qi .iiii. pedib gradiunt᷑.¬
quarũ quȩdã dũ sint similia peccorib. tnĩ
sub cura humana nͣ sunt: ut cerui. dãꝑme.¬
et onagri. et cȩrã: si neq bestiȩ st̃ ut leones.
neq ium̃ta: ut usus hoiͣm iuuari possint.
Pecus dicimꝰ om̃e qd̾ humana lingua ec ef¬
figiȩ caret. ꝓpͥe aũ pecoꝵ nom̃ his aĩalib ac¬
cõmod ari solet. quȩ st̃ aut aduescendũ aꝑ¬
ta ut oues et sues. aut usui hoĩm cõmoda
ut equi et boues. Differt aũ int̾ pecora et
pecudes. nã ueteres cõmunit̃ in signisica¬
tione omniũ animaliũ pecora dixert̃. pe
cuȩdes. generalit̃ aũ om̃e aĩal pecꝰ apascen¬

Expanded text:
rtitudo ejus . Cornua superbia diaboli, vel potestates ejus praesenti in tempore, sive regnum Antichristi in Apocalypsi. Cornua regna saeculi hujus in Daniele. Cornua superbia in Psalmo: Et a cornibus unicornium humilitatem meam . Et alibi: Et omnia cornua peccatorum confringam . Quadrupedia ur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecucuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascen
Abbreviated transcription (Latin):
te inõib. Pacũ aũ punctiones significars.
ꝑ punctiones dolores inpassione susceptos.
Foram̃ aũ dicit angͦtias passionis. qr scissa nr̃ȩ
qͣsi uestim̃ta narẽ. quodãmͦ resarcire. idẽ. re¬
cuꝑare dignatꝰ :: qͥtinꝰ pꝰt lapsũ meliꝰ reforma¬
ti gaudeamꝰ. ad testimoniũ apłi dicentis. qͥc̃q
enĩ inxp̃o baptizati estis. xp̃m induistis. Ali
bat: que rebecca nuptã uiro suo ysaac descen¬
dit ac reliqͥt. Cameli peccõres morib distorti.
ut inudicũ. et cameli eoꝵ sic̃ locuste inmulti¬
tio camelor oꝑiet te:dromedarii et eppha:
om̃s desabba uenient. aurũ ecthus defe¬
rentes et laudẽ dño annuntiantes. significat
eñ hȩc seutentia conuentũ nationũ ad ȩccłani xp̃i.
Madian ec eppha regiones st̃ trans arabiã. fercileᷤᷤ
cameloꝵ. oĩsq ꝓuintia uocat᷑ sabba. unde ue¬
nit regina sabba adsalomonẽ. Cedar aũ regio
sarracenoꝵ ÷: qͥ ismaelite dñr. et nabohi unꝰ :¬

Expanded text:
er acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias passionis, qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum meliti gaudeamus ad testimonium Apostoli dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Alibat, quem Rebecca nuptura viro suo Isaac descendit ac reliquit. Cameli peccatores moribus distorti, ut in Judicum: et cameli eorum sicut locustae in multioperiet te, dromedarii Madian et Epha. Omnes de saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes . Significat enim haec sententia conventum nationum ad Ecclesiam Christi. Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam fertiles camelorum. Omnis provincia vocatur Saba, unde venit Saba regina ad Salomonem. Cedar autem regio Sarracenorum est, qui Ismaelitae dicuntur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
stus puritate uincat᷑. Nec uacat qd̾ ad fontes
ta enĩ plerũmq siccari possẽ. fons aũ aqua¬
rũ semꝑ irriguus ÷: unde merito dictũ ẽ.
adliquorẽ sacre originis festinandũ. uͥ de
alibi scriptũ÷. montes excelsi ceruis. Itẽ cer¬
ui patriarche. unde incanticis canticoꝵ ꝓsal¬
fuge dilecce mi: assimilare capre hẏnnulo ꝙ

Expanded text:
stus puritate vincatur. Nec vacat quod, ad fontes stus puritate vincatur. Nec vacat quod, ad fontes ta enim plerumque siccari possunt: fons autem aquarum semper irriguus est. Unde merito dictum est, ad liquorem sacrae originis festinandum: ubi dealibi scriptum est: Montes excelsi cervis . Item cervi, patriarchae. Unde in Canticis canticorum pro SalFuge, dilecte mi, assimilare capreae, hinnuloque
Abbreviated transcription (Latin):
nã ea pasti excutiunt acceptas sagutas. Mi
rant aũ sibilũ fistularũ. arreꝑtis aurib a¬
cute audiunt. sub missis nil: si qͣ immensa
flumina ł maria transnatant. capita clunib p̃¬
cedentiũ ꝓponunt: sibiq inuicẽ succedentes
nullũ laborẽ pondis sentiunt. Caeruus enim¬
ait. sic̃ ceruus desid̾at ad fontes aquarũ: ita de¬
sidat anima mea adce ds. Est enĩillud animal
pͥmo innoxiũ deinde uelocissimũ: t̾cio desi¬
derio in ardescente siticulosũ. serpentes nari¬
b trahit. quas ut uorauerit ueneno estuan¬
te ꝑmotꝰ. adfontẽ aquarũ qͣnta pot̃ uelocita¬
te festinat: amat enĩ aqͦ dulci purissimaq
saciari. Huiꝰ decora cõꝑatio nr̃m desideriũ ar¬
cdent̃ instigat. ut qñ uenena antiqͥ serpentis
haurimꝰ: et inimis faucib estuamꝰ. ad fontẽ
diuine miscdiȩ ilico festinemꝰ: quatinꝰ quod
peccati adu̾sitate contrahit᷑. dulcissimi hau¬

Expanded text:
Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. 19. Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. 19. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20. ait: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Est enim illud animal primo innoxium, deinde velocissimum, tertio desiderio inardescente siticulosum. Serpentes naribus trahit: quos ut voraverit, venene aestuante permotus ad fontem aquarum, quanta potest velocitate, festinat. Amat enim aqua dulci purissimaque satiari. Hujus decora comparatio nostrum desiderium ardenter instigat, ut quando venena antiqui serpentis haurimus, et in intimis faucibus aestuamus, ad fontem divinae misericordiae illico festinemus; quatenus quod peccati adversitate contrahitur, dulcissimi hau
Abbreviated transcription (Latin):
inclinent᷑ umbie. Qd̾ enĩ hȩc aĩalia ferarũ
ł̾ hoĩm adu̾sitate ꝑt̾rita dealtissimis rupibi
se p̃cipitando cornib inlesa se suscipiunt. si¬
gnificat qd̾ iꝰti qͥq ec dm̃ tim̃tes legẽ di induob
testamͣtis meditautes. et duob p̃ceptis carita¬
tis eã adimplentes: ab om̃ĩ adu̾sitate in lesi
cꝰtodiunt᷑. Grex intelligit᷑ sideliũ cͣgregatio.
ueterẽ conu̾sationẽ inbaptismo relinquers
ut ÷ illud incantico canticoꝵ. dentes tui sic̃
greges tunsarũ: q̃ ascendert̃ delauacro. Item
grex ÷ peccõꝵ collectio. in hieremia: c̃grega
eos qͣsi gregẽ aduictimã. Cerui dicti apo
ton ceraton. id÷ acornib cerata enĩ grete cor¬
nua dñr. hi serpentiũ inimici: cũ sese gͣuatoᷤ
infirmicate ꝑsenserint. spũ nariũ eos extͣhunt
deca uernis:et suꝑata ꝑnicie ueneni eoꝵ pa¬
bulo reꝑant᷑. Dictamnũ herbã ipsi ꝓdidert̃.

Expanded text:
inclinentur umbrae . Quod enim haec animalia ferarum inclinentur umbrae . Quod enim haec animalia ferarum vel hominum adversitate perterrita, de altissimis rupibus se praecipitando, cornibus suis illaesa suscipiunt, significat quod justi quique, et Deum timentes, legem Dei in duobus testamentis meditantes, et duobus praeceptis charitatis eam adimplentes, ab omni adversitate illaesi custodiuntur. Grex intelligitur fidelium congregatio, veterem conversationem in baptismo relinquens, ut est illud in Cantico canticorum: Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Item grex est peccatorum collectio. In Jeremia: Congrega eos quasi gregem ad victimam . Cervi dicti apo ton ceraton, id est, a cornibus. Cerata enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici, cum se gravatos in infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superacta pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt.