comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N te ueniet. & in cypresso ⁊ pino.
Ni cedro simul: ut glorificetur
locus sc̃s m̃s. & locũ pedũ meoꝵ
glorificabo. Et ibt̃ ad te timentes.
filii eoꝵ qui te humihauerunt.
⁊ irritauer̃t te. Et adorauerunt
uestigia pedũ tuoꝵ. om̃s qͥ irrita¬
uert̃ te : & uocaberis cuiitas dñi
syon sc̃ isrł. Multa desunt in
posui: ⁊ quod addiderunt. obelo
p̃notaui. Libanꝰ mons ẽ phenicis.
p̃cellis arboribꝰ consitꝰ: quas psal¬
mista describens at. Uidi impiũ
exaltatũ & eleuatũ quasi cedros
libani. Et in alio loco. Conteret
dñs cedros libani. Multaq alia.
que stucho breuitatis p̃tereo. De
hoc quondã hẏrã rex tyri. salo¬
moni ioppen ligna mittebat ad
edificandũ tẽplũ cħ. De qͦ etiam
nunc scriptura ꝓmittit abyetẽ
cyparissum. ⁊ pinũ ⁊ cȩdrum.
aut iuxta aqͥlã abyetẽ thadaar.

Expanded text:
 te veniet in cyparisso et pino, et cedro simul ut glorificetur locus sanctus meus, + et locum pedum meorum glorificabo  Et ibunt ad te timentes filii eorum qui te humiliaverunt, ÷ et irritaverunt te  et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes qui irritaverunt te; et vocaberis civitas Domini Sion. Sancti Israel. Multa desunt in posui, et quod addiderunt, obelo praenotavi. Libanus mons Phoenicis est, excelsis arboribus consitus, quas Psalmista describens ait: Vidi impium superexaltatum, et elevatum quasi cedros Libani . Et in alio loco: Conteret Dominus cedros Libani . Multaque alia quae studio brevitatis praetereo. De hoc quondam Hiram rex Tyri, Salomoni Joppen ligna mittebat, ad aedificandum Templum Dei . De quo etiam nunc Scriptura promittit, abietem cyparissum et pinum, et cedrum, aut juxta Aq
Abbreviated transcription (Latin):
deportari : tc̃ gaudeb̾ ⁊ in modũ
flunioꝵ aquis subitis mundabe¬
ris. Et mirabit᷑ ac stupebit. immo
dilatabit᷑ cortinĩ: audiens apłm.
Os meũ patet ad uos o chorithii.
& iter̃. Dilatamini ⁊ uos: ne an¬
gustia pectoris ñ possitis habere
hospitẽ. xp̃m : qui dicit in eugħo:
Ego ⁊ pater ueniemus. ⁊ mansi¬
additur in lacx. ⁊ timebis. in he¬
braico ñ habet᷑. Nisi forte gau¬
dii magnitudine subintrauit
timor: ne tanto bono careat.
an ñ ẽ gaudiũ. cernere diuiti¬
as ⁊ multitudinẽ maris. ⁊ ad
se tranferri atq conuerti. &
fortitudinẽ gentiũ uenre sͥ
ut qͥcqͥd in scło ⁊ orbe t̾rarum

Expanded text:
deportari, tunc gaudebis, et in modum fluviorum, aquis subitis inundaberis, et mirabitur, ac stupebit, immo dilatabitur cor tuum, audiens Apostolum: Os meum patet ad vos, o Corinthii. Et iterum: Dilatamini et nos ; ne angustia pectoris non possitis habere hospitem Christum, qui dicit in Evangelio: Ego et Pater veniemus, et mansiadditur in LXX, et timebis, in Hebraico non habetur. Nisi forte post gaudii magnitudinem subintravit timor, ne tanto bono careat. An non est gaudium, cernere divitias, et multitudinem maris ad se transferri atque converti, et fortitudinem gentium venire sibi, ut quidquid in saeculo et orbe terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
leuate ocłos ur̃os ⁊ uidete. quia
iã albe st̃ segetes ad metendũ.
De syon enĩ ⁊ nequaꝗͣ de monte
syna egrediet᷑ lex. & uerbũ dñi
de ihrłm. Precipit᷑ q ut leuatis
ocłis uideat fihos suos congregatos:
qui de longe ueniãt. Cui⁊ malio
loco dicit᷑. Gaude nimis filia sy¬
on: p̃dica filia ihrłm. Ecce ego ue¬
nio ⁊⁊ habitabo in medio tui dic̃
dñs : ⁊ uenient gt̃s multe ad
dm̃.⁊ ert̃ mͥ in pͦpłm: & ego ero
eis in dm̃. Nos aũ sumꝰ filii qui
delonge uenimꝰ ad dñm. ꝑegri¬
ni quondã a testam̃to dĩ. &. re¬
promissionibꝰ eiꝰ. spem ñ habentes.
⁊ absq do inmundo. Sed quid dicit
apłs: Uos qui eratis longe: facti

Expanded text:
ate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt segetes ad metendum . De Sion enim, et nequaquam de monte Sina, egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem. Praecipiturque ut elevatis oculis videat suos filios congregatos, qui de longe veniant. Cui et in alio loco dicitur: Gaude nimis, filia Sion, praedica, filia Jerusalem: Ecce ego venio, et habitabo in medio tui, dicit Dominus ; et, Venient gentes mult erunt mihi in populum, et ego ero eis in Deum . Nos autem sumus filii qui de longe venimus ad Dominum, peregrini quondam a Testamento Dei et repromissionibus ejus, spem non habentes, et absque Deo in mundo. Sed quid dicit Aposlolus? Vos qui eratis ali
Abbreviated transcription (Latin):
saluator discipłs loq̃bat᷑. Ite ad
Mee oues meã uocẽ audient. E
in iherechiele plemꝰ. Ecce ego que¬
rã oues meas. ⁊ uisitabo illas
sicut querit pastor gregẽ suũ
Hec dicit dñs. ꝑditã querã ⁊ erran¬
tẽ reducã. & fractã alligabo. & in¬
firmã confortabo. fortẽq custodiã.
⁊ pascã eas cũ uiditio. Et ut nos¬
semus que essẽt oues: ponit ma¬
nifestiꝰ. Et scient quia ego sum

Expanded text:
r discipulis loquebatur: Ite ad Meae oves meam vocem audiunt . Et in Ezechiele plenius: Ecce ego quaeram oves meas, et visitabo illas: sicut quaerit pastor gregem suum. Haec dicit Dominus: Perditam quaeram, et errantem reducam, et fractam alligabo, et infirmam confortabo, fortemque custodiam, et pascam eas cum judicio . Et ut nossemus quae essent oves, ponit manifestius: Et scient quia ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
ouiũ. & auctoritates arietum
ascendat. ł offerat᷑ in altare dñs
ab his qͥ p̃ualent: ut domꝰ eius
glorificet᷑. Q uod aũ in hebreo
scͥptũ notauimꝰ. arietes nabaioth
ministrabt̃ tͥ. & offerent᷑ super
placabili altari meo: ꝓprie suꝑ
his intelligit᷑ qͥ de gentibꝰ electi
in sac̃dotiũ. ministri st̃ saluato¬
ris. Si qͥs aũ contentiosus ẽ. et
carnaht̃ ħ promissa contendit:
respondeamꝰ ei. Nos talem con-
pissẽt lum̃ suũ. qͦd ad eos missũ
fuerat. tc̃ etiã ista seq̃rentur
que ui dehcet ꝑ desideriũ aur
⁊ opũ habundantiã. rerũq car¬
bat᷑ illecebris. susciperẽt ad se
missũ filiũ ch̾. Quẽ qr ñ suscepe¬
runt. unu̾sa sublata st̃: ⁊ susq¬
pientibus sꝑualt̃ reddita ẽ he¬
rechitas. Qui st̃ isti qͥ ut nubes
uolant: & quasi colũbe ad fenes

Expanded text:
ovium et auctoritatis arietum, ascendat vel offeratur in altare Domini ab his qui praevalent, ut domus ejus glorificetur. Quod autem in Hebraico scriptum notavimus: Arietes Nabajoth ministrabunt tibi, et offerent super placabili altari meo, proprie super his intelligitur, qui de gentibus electi in sacerdotium, ministri sunt Salvatoris. Si quis autem contentiosus est, et carnaliter haec promissa contendit, respondeamus ei: Nos talem consupissent lumen suum, quod ad eos missum fuerat, tunc etiam ista sequerentur, quod videlicet per desiderium auri, et opum abundantiam, rerumqbatur illecebris, susciperent ad se missum Filium Dei, quem quia non susceperunt, universa sublata sunt, et suscipientibus spiritualiter reddita haereditas. Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi colu
Abbreviated transcription (Latin):
gis dñm nuntiabant. Quibꝰ non
recipientibꝰ ȩugłm. dicunt ad eos.
Uob̾ quidẽ oportuerat p̾dicari
u̾bũ: s quia ñ recepistis salute.
eoce conu̾tim᷑ ad gentes. Lux eni
uenit in mundũ: ⁊ mag̾ uidei di¬
tu q̃ ad pacẽ tͥ st̃. Quã qi ñ susce¬
pit: intulit. Nc̃ aũ uenient dies
suꝑ te. & circũdabt̃ te inimicitus
uallo: & coartabt̃ te ad terrãq
deducent cũ filiis tuis. Nos aũ
iuxta pͥorẽ sensũ. ad ȩccłam dici
uniu̾sa credamꝰ. q̃ pͥmũ de iuda¬
ico pͦpło congregata ẽ. ⁊ lumen¬
quod suꝑ eã ortũ fuerat. ꝑ apłos
transmisit. ad gentes. Cui dicit᷑.
surge illuminare. ut q̃ cecidit
m incredulis. surgat in fidelibus:
q̃ cecidit insynagogis. surgat in

Expanded text:
 quibus non recipientibus Evangelium, dicunt ad eos: Vobis quidem oportuerat praedicari verbum: sed quia non recepistis salutem, ecce convertimur ad gentes . Lux enim venit in mundum: et magis Judaei ditu quae ad pacem sunt tibi . Quam quia non suscepit, intulit: Nunc autem veniet dies super te: et circumdabunt te inimici tui vallo: et coarctabunt te, ad terramque deducent cum filiis tuis . Nos autem juxta priorem sensum, ad Ecclesiam dici universa credamus: quae primum de Judaico populo congregata equod super eam ortum fuerat, per apostolos transmisit ad gentes, cui dicitur: Surge, illuminare, ut quae cecidit in incredulis, surgat in fidelibus: quae cecidit in synagogis, surgat in
Abbreviated transcription (Latin):
geniti apatre. plenũ gr̃ȩ ⁊ uerita¬
tis. Et ambulabt̃ gt̃s in lumine
tuo. Nos om̃s ambulauimꝰ. in apo¬
stoloꝵ luce. q̃ lucet in mundo. &
tenebre eã ñ cõprehender̃t. Et
taht̃ implet᷑ ⁊ carnaht̃. ut reges
⁊ ueri regis aͥ fidei colla sũbmit¬
tãt. Q uod cotiche uidemꝰ exple¬
ri. q̃n idolatrie errore sublato.¬

Expanded text:
geniti a patre plenum gratiae et veritatis . Et ambulabunt gentes in lumine tuo. Nos omnes ambulamus in apostolorum luce, quae lucet in mundo, et tenebrae eam non comprehenderunt. Et ritaliter impletur, et carnaliter, ut reges et veri Regis Christi fidei colla submittant, quod quotidie videmus impleri, quando idololatriae errore sublato,
Abbreviated transcription (Latin):
longe ueniunt: & ad fidem dñi
congregant᷑. fihe aũ que imbetil¬
hores st̃. ⁊ ꝓ fragihtate sexus.
ferant᷑ in sinũ abrahȩ ẏsaac &
iacob Tunc uidebis ⁊ afflues.
⁊ mirabit᷑ & dilatabit᷑ cortuũ:

Expanded text:
longe veniunt, et ad fidem Domini congregantur. Filiae autem quae imbecilliores sunt, et pro fragilitate sexus, ferantur in sinus Abraham, Isaac et Jacob. Tunc videbis, et afflues, et mirabitur, et dilatabitur cor tuum:
Abbreviated transcription (Latin):
actibus apłoꝵ legimꝰ. qͦd de uniu̾¬
so orbe t̃rarũ uiri religiosi fue¬
rint in ihrłm. qͥ susceꝑint sermo¬
nẽ dĩ. ⁊ linguis suar̾̃ alienar̃q
gentiũ. ł audirent loq̃ntes ahos.
ł ipsi loquerent᷑ ad cȩteros. Et¬

Expanded text:
Actibus legimus, quod de universo orbe terrarum viri religiosi fuerint in Hierusalem, qui susciperent sermonem Dei, et linguis suarum alienarumque gentium, vel audirent loquentes alios, vel ipsi loquerentur ad caeteros.
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. alii aũ asserunt ħ omĩa ui¬
deis carnahit̃ reꝓmissa. si recepis¬
sent eũ qui dicit in eugłio. ego sũ
lux mundi. que illummat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hc̃ mundũ:

Expanded text:
tetur. Alii autem asserunt haec omnia Judaeis carnaliter repromissa, si recepissent eum, qui dicit in Evangelio: Ego sum lux mundi , quae illuminat omnem hominem venientem in mun
Abbreviated transcription (Latin):
oues cedar congregent᷑. arietesq
nabaioth ueniant ut unmolent᷑.
suꝑ altare tẽpli qͦd fuerit extruc̃¬
tũ. de insulis quoq ⁊ matime na¬
uibus tarsis uolare filias illuis
ut colũbas. auri ⁊ argenti diuitias
conferentes. ⁊ edificari muros ihe
portas ciuitatis. ut diebus ac noc̾¬
tibius diuitie ihrłm ⁊ uictime defe¬
rant᷑. & omĩa que deserta st̃. cipres¬
so ⁊ pino ⁊ cedro sectis in libano
construenda. p̃cipue tẽplũ dñi.
in quo sit letiqa sẽpit̾na. ita ut
sugat lac nationũ. & regũ diui¬
tias comedat: tantãq habundan¬
tiam rerũ omniũ fore. ut pro ere
aurũ habeant. ꝓ ferro argentũ.
ꝓ lignis es ꝓ lapidibꝰ ferrũ: prin¬
cipes qͦq illiꝰ ȩt̾na pace fruituros.
⁊ ep̃os p̃futuros pͦpłis inusticia:
s n portas futuras anaglifas. &
quod his maius ẽ ꝓ sole ⁊ luna ip¬
sũ dñm ȩt̾na lute fulsurum. ñ
ꝓ uno homine habiturã eã mille
fortissimos uiros. ⁊ ꝓ paruulis.

Expanded text:
dar congregentur, arietesque Nabajoth veniant, ut immolentur super altare Templi, quod fuerit exstructum. De insulis quoque, et maxime navibus Tharsis, volare filias illius ut columbas, auri et argenti divitias conferentes: et aedificari muros Jeruportas civitatis, ut diebus ac noctibus divitiae Jerusalem et victimae deferantur. Et omnia quae deserta sunt cyparisso, et pino, et cedro sectis in Libano, construenda: praecipue Templum Domini, in quo sit laetitia sempiterna: ita ut sugat lac nationum, et regum divitias comedat, tantamque abundantiam rerum omnium fore, ut pro aere, aurum habeant, pro ferro argentum, pro lignis, aes, pro lapidibus, ferrum. Principes quoque illius aeterna pace fruituros, et episcopos praefuturos populis in justitia, sed et portas futuras anaglyphas. Et quod his majus est, pro sole et luna, ipsum Dominum aeterna luce fulsurum: et pro uno homine habituram eam mille fortissimos viros, et pro parvulis,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quo ꝑ se bone essent. s ne demo¬
nibꝰ offerrent᷑: ita ⁊ gulosis uide¬
is. nichilq aliud querentibꝰ nͥ
corꝑis uoluptates. ista dñs pol¬
lice̾tur: ut saltẽ ꝓ carnahbus de¬
sideriis. ⁊ opum habundantiã
filũ d susciperẽt. Quẽ quia ñ
susceꝑunt: reꝓmissiones quoq
irritas fieri. Deniq chananee
ꝓ filia dep̾canti: ñ ueni in quit

Expanded text:
essent, sed ne daemonibus offerrentur: ita et gulosis Judaeis, nihilque aliud quaerentibus nisi corporum voluptates, ista Dominus pollicetur, ut saltem pro carnalibus desideriis, et opum abundantia Filium Dei susciperent, quem quia non susceperunt, repromissiones quoque irritas fieri. Denique Chananaeae pro fili
Abbreviated transcription (Latin):
sion redẽptor. & his qͥ redeunt
ab iniqͥtate in iacob. Nc̃ breuit
ꝑstringendũ ẽ qͥd plurimi de ħ
loco sentiãt: ut errore ꝓspecto.
faciliꝰ possimꝰ susciꝑe ueritatẽ.
Iudei ⁊ nr̃i semiudei. qͥ auream
atq gẽmatã. de cȩlo expectant

Expanded text:
Sion redemptor, et his qui redeunt ab iniquitate in Jacob. Nunc breviter perstringendum est, quid plurimi de hoc loco sentiant, ut errore perspecto, facilius possimus suscipere veritatem. Judaei et nostri semijudaei, qui auream atque gemmatam de coelo exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
Exurge ut quid dormis dñe. ut
iniunctũ in isaiã opus. te orante
uxp̃o miserante perficiã. Iã enĩ
necdũ ꝑuenit ad calcẽ. Et interĩ
donec misericors ⁊ miserator. dñs.
paciens ⁊ multar̃ miseratioñ red¬
dat pͥstinã sanitatẽ. hanc p̃faci¬
unculã tumultuario sermone dic̾¬
taui: ut que habent᷑ in scedulis des¬
cribant᷑: ⁊ plenaemendatio lecto¬
ris iuditio reseruet᷑. Eaplicit p̃¬

Expanded text:
Exsurge, ut quid dormis, Domine ? ut injunctum in Isaiam opus, te orante, et Christo miserante perficiam. Jam enim necdum pervenit ad calcem. Et interim donec misericors et miserator Dominus, patiens et multarum miserationum , reddat pristinam sanitatem, hanc Praefatiunculam tumultuario sermone dictavi; ut quae habentur, in schedulis describantur; et plena emendatio lectoris judicio reservetur. Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
dictos uiros magistros ȩccłe no¬
minaui. illud intelligant me
ñ omĩum ꝓbare fide qͥ certe
int̾ se contrarii st̃. Ted ad distincꝰ¬
tionẽ. iosephy. porphiriiq dixis¬
se. qͥ de hac questione pluruna
disputart̃. Quod si in expositi¬
one statue pedũq eiꝰ & digitoꝵ
discrepantia. ferrũ & testam.
suꝑ romano regno int̾pretatꝰ
sũ. qͦd pͥmũ forte. deinde inbe¬
cillũ scriptura portendit. ñ mͥ
imputent s ꝓpħȩ. Neq enim
sic adulandũ ẽ pͥncipibꝰ. ut sc̃aꝵ
scripturarũ ueritas negligat᷑.
nec generalis disputatio unius
ꝑsone inuiria ẽ. Que cũ benig
repente sublata ẽ: ut amicoꝵ.
in me studia. emuloꝵ insidie
monstrarent᷑. S ħ alias. Nũc
qͦo cepimꝰ exequam᷑. Undecimꝰ
in ysaiã liber o uirgo xp̃i eu¬
stochiũ quia magnã partem
hystoriȩ diserturꝰ ẽ. facilior
erit in pͥncipiis ⁊ usq duas sui
partes: & reliqͣ sim ili more dic̃

Expanded text:
dictos viros, magistros Ecclesiae nodictos viros, magistros Ecclesiae nominavi, illud intelligant, me non omnium probare fidem, qui certe inter se contrarii sunt; sed ad distinctionem Josephi, Porphyriique dixisse, qui de hac quaestione plurima disputarunt. Quod si in expositione statuae pedumque ejus, et digitorum discrepantia, ferrum et testam super Romano regno interpretatus sum, quod primum forte, dein imbecillum Scriptura portendit, non mihi imputent, sed Prophetae. Neque enim sic adulandum est principibus, ut sanctarum Scripturarum veritas negligatur, nec generalis disputatio unius personae injuria est. Quae cum benignrepente sublata est: ut amicorum in me studia, et aemulorum insidiae monstrarentur. Sed haec alias: nunc quod coepimus exequamur. Undecimus in Isaiam liber, o virgo Christi Eustochium, quia magnam partem historiae disserturus est, facilior erit in principiis, et usque ad duas sui partes, reliqua simili more dictanda
Abbreviated transcription (Latin):
ifficile
impos¬
sibile
nec tanta
uultuum
quanta sententiarũ diuersitas
est. In explanatione duodeqm
ꝓpħarũ largior quibꝰda uisus
sũ quã oportuit. Et obhanc
causã in cõmentariolis damhe¬
lis breuitati studui. p̃ter ultimã
⁊ penultimã uisiones. in qͥbꝰ me
necesse fuit ꝓ obscuritatis mag-¬
nitudine sermones tendere. p̃ci¬
pueq in expositione septẽ. &
sexaginta duar̃ ⁊ uniꝰ ebdoma¬
darũ: in quibꝰ disserendis qͥd
affricanꝰ tẽpoꝵ scriptor. quid
origenes cȩsariensis eusebius.
ẏpolitꝰq & hebrei ⁊ tertullianꝰ
senserint. breuit̃ cõprehendi.
lectoris arbitrio derelinquens.
qͥd de pluribꝰ eligeret. Itaq qͦd
desiderant : qͥbꝰ facilis responsio
ẽ. noluisse me sic̃ unũ respicẽ
ut uiderer alios condẽpnare.
Et certe si tanti ⁊ tã eruditti
uiri fastidiosis lectoribꝰ difpli¬
cẽt: quid de me facturi erant
qͥ ꝓ tenuitate ingeniol inuidoꝵ
morsibꝰ pateo: Sin aũ supra¬

Expanded text:
ifficile, impossibile nec tanta vultuum, quanta sententiarum diversitas est. In explanatione duodecim prophetarum longior quibusdam visus sum, quam oportuit; et ob hanc causam in Commentariolis Danielis brevitati studui, praeter ultimam et penultimam visionem, in quibus me necesse fuit ob obscuritatis magnitudinem sermonem tendere: praecipueque in expositione septem et sexaginta duarum et unius hebdomadarum, in quibus disserendis quid Africanus temporum scriptor, quid Origenes, et Caesariensis Eusebius, Hippolytusque, et Hebraei, et Tertullianus senserint, breviter comprehendi: lectoris arbitrio derelinquens quid de pluribus eligeret. Itaque quod desiderant. Quibus facilis responsio est, noluisse me sic unum recipere, ut viderer alios condemnare. Et certe si tanti et tam eruditi viri fastidiosis lectoribus displicent, quid de me facturi erant, qui pro tenuitate ingenioli invidorum morsibus pateo? Sin autem supra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃figurauit. iste ioseph herodianã
inuidiã fugiens. xp̃m in egipto
portauit. Iue dño suo fide̾ seruans
dñe noluit cõmisceri. iste dñam suã
dñi sui matrẽ uirginẽ agnoscens.
⁊ ipse continens fidelit̾ custodiuit.
Illi data est intelligentia in myste¬
riis somnioꝵ: istidatũ est consciũ
fieri atq participẽ celestiũ sacra¬
mentoꝵ. Ille frumenta seruauit

Expanded text:
h Herodianam invidiam fugiens, Christum in Aegyptum portavit . Ille domino suo fidem servans, dominae noluit commisceri : iste dominam suam, Domini sui matrem, virginem agnoscens, et ipse continens fideliter custodivit. Illi data est intelligentia in mysteriis somniorum : isti datum est conscium fieri atque participem coelestium sacramentorum . Ille frumenta servavit
Abbreviated transcription (Latin):
ab ore non recedat a corde: ut impe¬
tres eius orationis suffragiũ: ne de¬
seras conuersationis exemplũ. Ipsã
sequens ñ deuias ipsam rogans
non desperas. ipsam cogitans non
erras. Ipsa tenente non corrius.
ipsa ꝑtegente non metuis: ipsa du¬
ce non fatigaris. ipsa ppicia ꝑuenis.
iam paiisandũ est: ne & nos intran¬
situ. claritatẽ canti luminis intue¬
amur: ut enĩ uerbis apłicis utar.
bonũ ẽ nos hic esse & libet dulcit̾
contemplari in silentio: qd̾ labori¬
osa non sufficit explicare loquu¬
tio. Interim aũ ex deuota scintil¬
lantis sydis contemplatione. fer

Expanded text:
ab ore, non recedat a corde; et ut impeab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis:  pausandum est, ne et nos in transitu claritatem tanti luminis intueamur. Ut enim verbis apostolicis utar, Bonum est nos hic esse : et libet dulciter contemplari in silentio, quod laboriosa non sufficit explicare locutio. Interim autem ex devota scintillantis sideris contemplatione, fer
Abbreviated transcription (Latin):
fouet uirtutes excoquit uicia. Ipsa
inquã est p̃clara ⁊ exinia stella suꝑ
hoc mare magnũ.:⁊ spaciosũ neces¬
sario subleuata. micans meritis.
illustrans exemplis. Oquiꝰquis te in¬
telligis in huiꝰ scłi ꝓfluuio. magis int̾
ꝓcellas. & tempestates fluctuare. quã
ꝑ terrã ambulare: ne auertas ocłos
a fulgore huiꝰ fideris. si ñ uis obrui
ꝓcellis. Sunsurgant uenti tempta-¬
tionũ. suncurras scopulos tͥbułonũ.
respice stellã uoca mariã. Suactaris
suꝑbieundis. si ambitionis. si de¬
tractionis. siemulationis: respice
stellam: uoca mariã. Si iracundia
aut auaricia. aut carnis illecebra
nauiculã concusferit m̃tis: respice
ad mariã.Sicriminũ inmanitate cur¬
batus. conscientie feditate confusus
iudicii horrore ꝑterritus. baratro in¬
cipiens absorb̾i tristiciȩ. desꝑationis
abysso: cogita mariã. In ꝑiculis in
angustiis. in rebus dubiis mariam
cogita: mariam inuoca. ñ recedat

Expanded text:
fovet virtutes, excoquit vitia. Ipsa, fovet virtutes, excoquit vitia. Ipsa, inquam, est praeclara et eximia stella, super hoc mare magnum et spatiosum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jactaris superbiae undis, si ambitionis, si detractionis, si aemulationis; respice stellam, voca Mariam. Si iracundia, aut avaritia, aut carnis illecebra naviculam concusserit mentis, respice ad Mariam. Si criminum immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, judicii horrore perterritus, barathro incipias absorberi tristitiae, desperationis abysso; cogita Mariam. In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam invoca. Non recedat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maria descendisse credenda est de
domo dauid: Alioquin ñ fuisset des¬
ponsata uiro de domo dauid: sinon
esset ⁊ ipsa de domo dauid ambo
gͥ erant de domo dauid: s in altera
completa est u̾itas quã iurauit da¬
uid dñs. altero tm̃ conscio ⁊ teste ad¬
implete promissionis. In fine autẽ
uersꝰ: ⁊ nom inqͥt uirginis maria lo¬
quamur pauca ⁊ suꝑ hoc nomine: qd̾
interp̃tatũ maris stella dr̃: ⁊ matri uir¬
gini ualde conuenient̾ aptatur. Ipsa
namq aptissime. sideri comparatur.
quia sicut sine sui corruptione sidus
suũ emittit radiũ: sic absq sui lesione
uirgo parturit filiũ. Nec sideri radi¬
us suã minuit claritatẽ: nec uirgini
filius suã integritatẽ . Ipsa est gͦ nobi¬
lis illa stella ex iacob orta cuiꝰ radius
uniuersum orbẽ illuminat: cuiꝰ splen¬
dor ⁊ prefulget insuꝑnis. ⁊ ĩferos
penetrat. terras etiã ꝑlustrans: ⁊ ca¬
lefaciens magis mentes quã corꝑa:

Expanded text:
et Maria descendisse credenda est de et Maria descendisse credenda est de domo David. Alioquin non fuisset desponsata viro de domo David, si non esset et ipsa de domo David. Ambo igitur erant de domo David; sed in altera completa est veritas, quam juravit Dominus David, altero tamen conscio et teste adimpletae promissionis. 17. In fine autem versus, Et nomen, inquit, Virginis Maria. Loquamur pauca et super hoc nomine, quod interpretatum maris stella dicitur, et matri Virgini valde convenienter aptatur. Ipsa namque aptissime sideri comparatur; quia, sicut sine sui corruptione sidus suum emittit radium, sic absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem. Ipsa est igitur nobilis illa stella ex Jacob orta, cujus radius universum orbem illuminat, cujus splendor et praefulget in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit dñs sue matͥs solatiũ. suȩ carnis
nutriqũ: solũ deniq in t̾ris magni ꝯsilii
coachutorẽ sͥ fidissimũ. Huc accedit qd̵
dr̃ fuisse de domo dauid. uere .N. de
domo dauid. uere de regia stirpe descen-¬
dit uir iste ioseph. nobił gen̾e: mente
nobilior. Plane filius dauid ñ degene¬
rans a patre suo dauid. Ersus inꝗͣ filius
dauid. ñ tm̃ carne s fide. sed sanctitate :
sed deuocione. Quẽ tanꝗͣ alterũ dauid
dñs inuenit scdm̃ cor suum: cui tuto
ꝯmitteret secretissimũ ac sactissimũ sui
cordis archanum. Cui tanquam
alteri dauid incerta et occulta sa¬
pienciȩ suȩ manifestauit: et de¬
dit illi non ignarũ esse mysteru qd̾
nemo pͥncipũ huiꝰ mundi agnouit.
Cui deniq datũ est qd̾ multi reges
& ꝓpħe cũ uellent uidere. non uideĩt¬
& audire. ⁊ non audierunt. ñ solum
uidere ⁊ audire. s etiã portare dedu¬
cere. amplecti. deosculari. nutrire
⁊ custodire. Non tm̃ autẽ ioseph: s

Expanded text:
constituit Dominus suae matris solatium, suae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum. Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione: quem tanquam alterum David Dominus invenit secundum cor suum, cui tuto committeret secretissimum atque sacratissimum sui cordis arcanum: cui tanquam 743 alteri David incerta et occulta sapientiae suae manifestavit, et dedit illi non ignarum esse mysterii, quod nemo principum hujus saeculi agnovit: cui denique datum est quod multi reges et prophetae, cum vellent videre, non viderunt; audire, et non audierunt; non solum videre et audire, sed etiam portare, deducere, amplecti, deosculari, nutrire et custodire. Non tantum autem Joseph, sed
Abbreviated transcription (Latin):
actionis: ⁊ dic. Dñẽ milier
quãdedisti mͥ. dedit mͥ de ligno
uite. ⁊ comedi: ⁊ dulce factũ est
suꝑ mel ori meo: quia in ipso ui¬
uificasti me. Ecce enĩ ad hoc mis¬
susẽ angłs ad uirginẽ: G ammiran¬
dam ⁊ om̃ihonore dignissimam
uirginẽ. Ofeminã singłariter

Expanded text:
actionis, et dic: Domine, mulier, actionis, et dic: Domine, mulier, quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno vitae, et comedi; et dulce factum est super mel ori meo, quia in ipso vivificasti me. Ecce enim ad hoc missus est angelus ad Virginem, O admirandam et omni honore dignissimam Virginem! o feminam
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ obꝓbriũ in om̃s ꝑtransiit mulie¬
res: Instat namq tempus quo iam
tollatur obpbriũ. nec babeat uir
quid causetur aduersus feminam:
qui utiq dũ se imprudent̾ excusa¬
re conaretur. crudelit̾ illã accusare
non cunctatus est dicens. Mulier
quã dedistimͥ. dedit mͥ de ligno.
& comedi. ꝓpterea curre eua ad
mariã: curre mater ad filiam: filia
ꝓmatre respondeat: ipsa matris ob
satisfaciat: quia ecce siuix cecidit
ꝑfeminã: iã non erigit᷑ nͥ ꝑfeminã
Quid dicebas o ad̾a: o ulier quam
dedisti mͥ. dedit mͥ de ligno & comedi
Uerba maliciȩ sunt hec: qͥbꝰ magis
elicere temptauit. s ñ potuit: in
thesauro indeficientis suȩ pietatis
inuenit. Redditur nempe femina
ꝓfemina: prudens pro fatua. hu
gustũ tibi porrigat uitȩ: ⁊ ꝓuene¬
nosocibo illo a maritudinis
dulcedinẽ pariat fructus
et̾n. Muta gͥ uerbũ iniquȩ
excusationis in uocẽ grãrũ

Expanded text:
cujus opprobrium in omnes pertransiit muliecujus opprobrium in omnes pertransiit mulieres. Instat namque tempus, quo jam tollatur opprobrium, nec habeat vir quid causetur adversus feminam: qui utique dum se imprudenter excusare conaretur, crudeliter illam accusare non cunctatus est, dicens, Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi . Propterea curre, Eva, ad Mariam; curre, mater, ad filiam; filia pro matre respondeat, ipsa  alias, isatisfaciat: quia ecce si vir cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam. Quid dicebas, o Adam? Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Verba malitiae sunt haec, quibus magis elicere tentavit, sed non potuit, in thesauro indeficientis suae pietatis invenit. Redditur nempe femina pro femina, prudens pro fatua, humgustum tibi porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat fructus aeterni. Muta ergo iniquae excusationis verbum in vocem gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
& celestẽ nunciũ ad se de suꝑnis
educe̾t. Et hoc est qd̾ nob̾ hic eũ¬
głista cõmendat. cũ angłm ꝑhi¬
bet a d̾o destinatũ ad uirginẽ.
adeo inquit ad uirginẽ. Id ẽ acelso
ad humilẽ: a dño ad ancillã. a creatore
ad creaturã: Quanta dignatio dei:
quanta uirginis excellentia. Cur¬
rite matres: currite filiȩ: currite
om̃s. que post euã. ⁊ex eua. et partu¬
rimini cũ tͥsticia. et parturitis.
adite uirginalem thalamũ: ingre¬
dimini si potestis pudicũ sororis ur̃e
cubiculũ: Ecce enĩ ds mittit ad uͥ¬
ginẽ: ecce affatur angłs mariam:
Apponite aurẽ parieti: auscultate
quid nunciet ei: si forte audiatis
unde consol amini. Letare pater
adam. s magis tu oeua mat̾ exul¬
ta: qui si c̃ omniũ parentes. ita ut¬
omniũ fuistis ꝑ emptores. & qd̾ in¬
feliciꝰ est pͥus ꝑemptores quã pa¬
rentes. Ambo inquã consolami¬
nisuꝑ filia ⁊ tali filia. s illa am¬

Expanded text:
et coelestem nuntium ad se de supernis et coelestem nuntium ad se de supernis educeret. Et hoc est quod nobis hic Evangelista commendat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domino ad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dignatio Dei! quanta Virginis excellentia! Currite, matres; currite, filiae; currite, omnes quae post Evam, et ex Eva, et parturimini cum tristitia, et parturitis. Adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, ecce affatur angelus Mariam. Apponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si forte audiatis unde consolemini. 3. Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, sicut omnium parentes, ita omnium fuistis peremptores; et, quod infelicius est, prius peremptores, quam parentes. Ambo, inquam, consolamini super filia, et tali filia; sed illa am
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ: qualẽ ⁊ sedecere sciebat.
& sͥ nouerat placiturã. Uoluit
itaq esse uirginẽ: de qua ĩma¬
culata ĩ maculatus ꝓced̾et: oĩũ
maculas purgaturus. Uoluit
& humilẽ. de qua mitis & humi¬
lis coide ꝓdiret: harũ in seuirtu¬
tũ necessariũ om̃ibꝰ salubrimũq
exemplũ ostensurꝰ. Dedit gͦ uͥgi¬
tatis inspirauerat uotũ: & hu¬
militatis p̃rogauerat meritũ.
Alioqͥn quo mͦ angłs eam in sequenti¬
bꝰ gr̃a plenã ꝓnunciat. si qͥppiã
ł parũ boni qd̾ ex gr̾a ñ esset ha
ceptura erat. parit̾ ⁊ paritura
scã esset corꝑe. accepit donũ uͥ¬
ginitatis: ut eẽt & mente.
accepit humilitatis. hiis nimirum
uirgo regia geminis ornata uͥ¬
tutũ. geminoq mentis parit̾ &
corꝑis decore prefulgida. specie sua
⁊pulcritudine sua in celestibus
cognita. celi qiium in se ꝓuoca¬
uit aspectus. ita ut & regis animũ
in sui concupiscentiã inclinaret:

Expanded text:
matrem, qualem et se decere sciebat, matrem, qualem et se decere sciebat, et sibi noverat placituram. Voluit itaque esse virginem, de qua immaculata immaculatus procederet, omnium maculas purgaturus: voluit et humilem, de qua mitis et humilis corde prodiret, harum in se virtutum necessarium omnibus saluberrimumque exemplum ostensurtatis inspiraverat votum, et humilitatis praerogaverat meritum. Alioquin quomodo angelus eam in sequentibus gratia plenam pronuntiat, si quidpiam vel parum boni, quod ex gratia non esset, haceptura erat pariter et paritura, sancta esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset et mente, accepit et humilitatis. His nimirum Virgo regia gemmis ornata virtutum, geminoque mentis pariter et corporis decore praefulgida, specie sua et pulchritudine sua in coelestibus cognita, coeli civium in se provocavit aspectus, ita ut et Regis animum in sui concupiscentiam inclinaret,
Abbreviated transcription (Latin):
solis dabitur in regno dei
cantare uirginibus: ipsam
uirginũ reginã cum cet̾is. immo
pͥmã interceteras esse canituram:
nemo qui ambigat: Puto autẽ
illam. pret̃ illud qd̾ solis licet.
cum om̃ibꝰ cñ uirginibꝰ ei ut dixi
cominune erit: dulciori qͦdã atq
elegantiori carmine lstificaturã
esse quitatẽ di. Cuiꝰuciq dulci¬
sonos depromere uel expͥmere mo¬
dulos. ne ipsarũ qͥdem uirginũ ulla
digna inueniet᷑: quia soli merito
decantandum seruabitur.
que sola de partu et partu
quẽ pepit. matrẽ suã singłari
in celestibus donaturus ẽ gła:
singłari in terris p̃uenire curauit
& gr̃a: qua uidelicet ineffabilit̾.¬
⁊ intacta conciperet. & pareret
incorrupta Porro dm huiꝰmõi
decebat natiuitas: qua ñ nͥ de
uirgine nasceretur. Talis congru¬
ebat ⁊ uirginis partus: ut non
pareret nͥ dm. ꝓ iñ factor. homi¬
nũ ut homo fieret nasciturus
de homine talẽ sibi debuit ex
om̃ibꝰ diligere. immo condere

Expanded text:
solis dabitur in regno Dei cantare virginibus, ipsam virginum Reginam cum caeteris, imo primam inter caeteras esse cantaturam, nemo est qui ambigat. Puto autem illam, praeter illud quod solis licet, cum omnibus tamen virginibus ei, ut dixi, commune erit, dulciori quodam atque elegantiori carmine laetificaturam esse civitatem Dei. Cujus utique dulcisonos depromere vel exprimere modulos ne ipsarum quidem virginum ulla digna invenietur; quia soli merito decantandum servabitur, quae sola de partu, et partuquem peperit. Matrem suam singulari in coelestibus donaturus gloria, singulari in terris praevenire curavit et gratia, qua videlicet ineffabiliter et intacta conciperincorrupta. Porro Deo hujusmodi decebat nativitas, qua nonnisi de Virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi Deum. Proinde factor hominum ut homo fieret, 737 nasciturus de homine, talem sibi ex omnibus debuit deligere, imo condere
Abbreviated transcription (Latin):
nec dum apparenti: cui pꝰt modũ
impias manus iniecerunt: etiam
miraculis choruscanti: Merito gͦ
uir uistus nẽ aut̃ mentir aut̃
cdiffamare cogeretur innoxiã: occulte
uoluit dumitere eam. Sin uͦ aliter
quis sentiat. ⁊ ioseph sic̃ hominẽ
dubitasse contendat.ẜ quia iustu
erat noluisse quid̾e habitare cũ
ea ꝓpter suspitionẽ. nec tñ qͥa puis
erat traducere uoluisse suspectã.
nĩo uoluerit occulte dimitt̾ẽ eam:
breuit̾ respondeo etiã sic illã dubi¬
tacionẽ ioseph fuisse necessariam.
que diuino meruerit certificari
oraculo. Sic quippe scͥptũ est. hec

Expanded text:
necdum apparenti, qui postmodum necdum apparenti, qui postmodum impias manus injecerunt etiam miraculis coruscanti? Merito ergo vir justus, ne aut mentiri, aut diffamare cogeretur innoxiam, voluit occulte dimittere eam. 15. Sin vero aliter quis sentiat, et Joseph sicut hominem dubitasse contendat, sed quia justus erat, noluisse quidem habitare cum ea propter suspicionem, nec tamen quia pius erat traducere voluisse suspectam, et ideo voluerit occulte dimittere eam, breviter respondeo, etiam sic dubitationem illam Joseph fuisse necessariam, quae divino meruit certificari oraculo. Sic quippe scriptum est: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
niũ: cuł suprase mirabilẽ ex paues¬
cebat dignitatẽ. Yidebat ⁊ horrebat
diuinȩ presentiȩ certissimũ gestantẽ
insigne: ⁊ qͥa mysteriũ penetrare ñ
poterat: uolebat dimittere eam.
Expauit petriᷤ potentiȩ magnitu¬
dinẽ. ex pauit centurio p̾sentiȩ ma¬
nantis sese ꝯsortio uirginis iudicabat in¬
dignũ: cũ audias ⁊ scãm elis abeth eiꝰ
ñ posse ferre p̃sentiã. nͥ cũ tremore
quid̾e ⁊ reuerentia: Ait namq Uñ
boc mͥ: ut ueniat mater dñi mei
ad me: Ideo itaq iosepb uoluit di¬
mittere eam. S quare occulde. ⁊ñ
palam: si e uidł chuortii causam
inqͥreret᷑: exigeretur rationẽ. Quid
dicenti : Si diceret qd̾ sentiebat. qd̾
de illiꝰ puritate comꝓbauerat: ñne
mox increduli ⁊ crudeles iudei sub¬
sannarent illũ. lapidarent illã: Qñ
nãq ueritati crederent tacenti in
utero: quã pꝰea contẽpserunt cla¬
mantẽ in templo: Quid facerent

Expanded text:
nium, cujus supra se mirabilem expavesnium, cujus supra se mirabilem expavescebat dignitatem. Videbat et horrebat divinae praesentiae certissimum gestantem insigne: et quia mysterium penetrare non poterat, volebat dimittere eam. Expavit Petrus potentiae magnitudinem, expavit Centurio praesentiae manantis sese consortio Virginis judicabat indignum, cum audias et sanctam Elisabeth ejus non posse ferre praesentiam, nisi cum tremore quidem et reverentia? Ait namque: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Ideo itaque Joseph voluit dimittere eam. Sed quare occulte, et non palam? Ne videlicet divortii causam inquireretur, exigeretur rationem. Quid ontradicenti? Si diceret quod sentiebat, quod de illics puritate comprobaverat, nonne mox increduli et crudeles Judaei subsannarent illum, lapidarent illam? Quando namque Veritati crederent tacenti in utero, quam postea contempserunt clamantem in templo? Quid facerent
Abbreviated transcription (Latin):
nexcluditur hostis: ⁊ integra ser¬
uatur fama uirginis matris Alioqͥn
quando peꝑcisset iustus adultere:
Scriptũ est autẽ. Iosepl autẽ uir eiᷤ
cum esset ustus. ⁊ nollet eam tra¬
ducere: uoluit occulte dimittere eã
Bene cũ esset iustus noluit eã tradu¬
cere: quia sic̃ nequaꝗͣ iustus esset. si
cognitã reã consensisset: sic nicħominꝰ
iustus non esset: siꝓbatã innoxiã
condempnasset: Cũ gͦ esset puistus
⁊ nollet eam traducẽ. uoluit dimit¬
eam: Accipe ⁊ in hoc non meã ẜ pa¬
trũ sententiã. ꝓpt̾ hoc ioseph uolu¬
it cdimittere eã: ꝓpt̾ qd̾ ⁊ petrus dnm̃
a se repellebat dicens exi ame dnẽ
qͥa ħo peccator sum: ꝓpt̾ qd̾ ⁊ centu¬
rio adomo sua eum ꝓhibebat cum
diceret: dñe non sum dignus ut
intres sub cectũ meũ.: Itagͦ ⁊ ioseph
indignũ. ⁊ peccatorẽ se reputans. dice¬
bat incrase atali ⁊ tanta ñ debere
sͥ ultra familiare p̾stari contuber¬

Expanded text:
et excluditur hostis, et integra seret excluditur hostis, et integra servatur fama Virginis matris. Alioquin quando pepercisset justus adulterae? scriptum est autem: Joseph autem vir ejus, cum esset justus et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam . Bene, cum esset justus, noluit eam traducere: quia sicut nequaquam justus esset, si cognitam ream consensisset; sic nihilominus justus non esset, si probatam innoxiam condemnasset. Cum ergo justus esset et nollet eam traducere, voluit occulhoc non meam, sed Patrum sententiam. Propter hoc Joseph voluit dimittere eam, propter quod et Petrus Dominum a se repellebat, dicens: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum : propter quod et Centurio a domo sua eum prohibebat, cum diceret: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum . Ita ergo et Joseph indignum et peccatorem se reputans, dicebat intra se, a tali et a tanta non debere sibi ultra familiare praestari contuber
Abbreviated transcription (Latin):
uincere maliciã: qͦ ñ solũ attingeret
a fine usq ad finẽ fortit̾: s: & dispo¬
neret omia suauit̾ Acigit autẽ afi¬
ne usq ad finẽ. Idẽ acelo usq ad
ufernũ: Si ascendero inquit incelũ¬
tu illic es: sidescendero in infernũ
ades. ⁊trobiq uͦ fortit̾: qm̃ & de¬
suꝑnis expulit suꝑbit. ⁊ apud infe¬
ros exspoliauit auarũ. Conueniens
gͦ erat. ut suauit̾ qͦ omĩa celestia
scł ⁊ terrena dispon̾e̾t: quatinꝰ ⁊
illinc deiciens inquietũ. reliquos
in pace firmaret: :huc debellaturꝰ
inuidum. nob̾ pͥus suȩ humilitatis
⁊ mansuetudinis ualde necessariũ
exemplũ relinqu̾et: sicq mirabili fie¬
ret moderamine sapĩe. ut & suissuauiꝰ
⁊ hostibꝰ fortis appareret. Quid enĩ ꝓ¬
recundiȩ parcitur. quã fame ꝓuide¬
tur. Quid sapientiꝰ quid digniꝰ di¬
uina ꝓuidentia: Yno tali consilio
secretis celestib ⁊ admittit᷑ testis

Expanded text:
vincere malitiam, quo non solum attingeret vincere malitiam, quo non solum attingeret a fine usque ad finem fortiter, sed et disponeret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad finem, id est a coelo usque ad infernum. Si ascendero, inquit, in coelum,tu illic es: si descendero in infernum, ades . Utrobique vero fortiter, quandt apud inferos spoliavit avarum. Conveniens ergo erat ut suaviter quoque omnia, coelestia scilicet et terrena, disponeret: quatenus et illinc dejiciens inquietum, reliquos in pace firmaret, et hic debellaturus invidum, nobis prius suae humilitatis et mansuetudinis valde necessarium exemplum relinqueret: sicque mirabili fieret moderamine sapientiae, ut et suis suavis, et hostibus fortis appareret. Quid enim prorecundiae parcitur, quam famae providetur. Quid sapientius, quid dignius divina providentia? Uno tali consilio secretis coelestibus et admittitur testis,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq S non poterat latere demo¬
nes: qd̾ scirent homines. Oportebat
autẽ ut apͥncipe mundi aliquan¬
dui celari diuini consilii sacramen¬
tũ. non qd̾ d̾s si palã opussuũ fa¬
cere uellet. impediri posse ab illis
metueret: s qͥa ipse qui non solũ
potent̾. s etiã sapient̾ quec̃q uo¬
liit fecit. sicut in om̃ĩbꝰ sus oꝑibꝰ
quasd̾a rerũ ł temꝑum congru¬
entias ꝓpt̾ ordinis pulcͥtudinẽ
seruare consueuit. ita in hoc qͦ.
tã magnifico oꝑe suo. nr̃e uidi¬
prudentiã suã ostend̾e uoluit:
n quã quã illud alit̾ qͦmͦ uellet
ꝑficere potuisset. placuit ei tamen
eo potuis ⁊ modo. ⁊ ordine hominẽ
sͥ reconciliare quo nouerat cecidisse:
auiro. xp̃o aꝑte debellaret᷑: quatinꝰ
maliciȩ fraudi dũ ars pietatis illu¬
deret. ac maligni fortitudinẽ. xp̃i
uirtus contereret: diabolo d̾s ⁊ pru¬
dentior appareret. & fortior Ita qͥppe
decuit incarnatã sapĩam. spũalẽ

Expanded text:
utique; sed non poterat latere daemoutique; sed non poterat latere daemones, quod scirent homines. Oportebat autem a principe mundi aliquandiu celari divini consilii sacramentum: non quod Deus, si palam opus suum facere vellet, impediri posse ab illo metueret: sed quia ipse, qui non solum potenter, sed etiam sapienter quaecunque voluit fecit, sicut in omnibus operibus suis quasdam rerum vel temporum congruentias propter ordinis pulchritudinem servare consuevit, ita in hoc quoque tam magnifico opere suo, nostrae vidprudentiam ostendere voluit. Et quanquam illud aliter, quomodo vellet, perficere potuisset; placuit ei tamen eo potius et modo, et ordine hominem sibi reconciliare, quo noverat cecidisse: a viro Christo aperte debellaretur: quatenus malitiae fraudi dum ars pietatis illuderet, ac maligni fortitudinem Christi virtus contereret, diabolo Deus et prudentior appareret et fortior. Ita quippe decuit incarnatam Sapientiam spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis: ita ⁊ ioseph mariã sibi
desponsando eiꝰ conuersationẽ
intemꝑe custodiȩ studiosuis con-¬
ꝓbando factus ẽ pudicicie fideli¬
simꝰ cestis. Pulchra utriusq rei
conuenientia. Et dubitatio thome.
⁊ desponsatio marie pot̾ant qͥd simił
nobis laqueũ erroris inicere: fidei
est. ut unde metuebatur. suspicio.
firma sit certitudo. Nam & de filii
tesurrectione citius qͥde ego quidem¬
qͥ infirmꝰ sum. credicłum thome
dubitanti. ⁊ palpanti. quã cephe
audienti ⁊ credenti: ⁊de matris
continentia facilius sponso eius
custodienti & exꝑienti: quã ipsi qͦ
uirgini desua sola conscientia se
defendenti. Nic queso quis eã ui¬
dens non desponsatã ⁊ grauidã:
ñ potiꝰ diceret meretricẽ quã uir
matre dñi. Tolerabiliꝰ uͦ atq hones¬
tius fuit putari ad tempus xp̃m
fornicatione. S ñ pot̾at inquisd̾s
fieret ut eiꝰ nec ortus infamaret᷑.
nec mater criminaret᷑: Pot̾at

Expanded text:
rectionis, ita et Joseph Mariam sibi rectionis, ita et Joseph Mariam sibi desponsando ejusque conversationem in tempore custodiae studiosius comprobando, factus est pudicitiae fidelissimus testis. Pulchra utriusque rei convenientia: et dubitatio Thomae, et desponsatio Mariae. Poterant quidem similis erroris laqueum nobis injicere, fidei  contrarium, ut unde metuebatur suspicio, firma sit certitudo. Nam et de Filii resurrectione citius quidem ego, qui infirmus sum, crediderim Thomae dubitanti et palpanti, quam Cephae audienti et credenti: et de Matris continentia facilius sponso ejus custodienti et experienti, quam ipsi quoque Virgini de sola sua conscientia se defendenti. Dic, quaeso, quis 741 eam videns non desponsatam et gravidam, non potius diceret meretricem  alias, Matre Domini. Tolerabilius vero atque honestius fuit putari ad tempus Christum fornicatione. 13. Sed non poterat, inquis, Deus fieret ut ejus nec ortus infamaretur, nec mater criminaretur? Poterat
Abbreviated transcription (Latin):
Q inonsi monstratũ est in rubo
yigne. aaron in uirga ⁊ flore. ge¬
deoni in uellere. & rore. hoc aꝑte
ysaias declarauit de uirgine ⁊d̾o:
Gabrihel tand̾e exbibuit ipsam
dequa nunc eũgłista. missus est ait.
angłs gabrihel ad̾o. adiurginẽ des¬
ponsatã ioseph. ad uirginẽ inquit
desponsatã. Quare desponsatã: Cũ
esset in quã uirgo electa ut ostensũ
est uirgo conceptura. uirgo paritu¬
ta: mirũ cur desponsata fuerit.
non nuptura Numquid ł hoc casu
factũ quis dixerit: Nonest casu
factũ. qd̾ rõnabilis causa cõmendat.
causa ualde utilis. ⁊ necessaria:
diuini ꝓrsus ad inuentione consi¬
lii digna. Bicam qd mͥ. immo qd̾ ante
me patribꝰ uisum fuit. Illa utiq
tionis sue usq ad tempꝰ nuptiarũ.
sponsis sponsȩ craderentur custo¬
diende: quatinꝰ earũ ipsi eo sͣ pudi¬
ciciã curiosius seruarent. quo sͥ
ipsi fideliores existerent. Sic̃ gͥtho¬
mas dubitando. palpando. ꝯstan¬
tissimꝰ factus ẽ dñicȩ confessor resur¬

Expanded text:
Quod Moysi monstratum est in rubo et igne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte rtissime Isaias declaravit de Virgine et Deo, Gabriel tandem exhibuit ipsam de qua nunc Evangelista: Missus est, ait, angelus Gabriel a Deo ad Virginem, desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, inquit, desponsatam. Quare desponsatam? Cum esset, inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuptura. Nunquid vel hoc casu factum quis dixerit? Non est casu factum, quod rationabilis causa commendat, causa valde utilis et necessaria, et divini prorsus adinventione consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me Patribus visum fuit. Illa utiquetionis suae, usque ad tempus nuptiarum, sponsis sponsae traderentur custodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent, quo sibi ipsi fideliores existerent. Sicut ergo Thomas dubitando, palpando, constantissimus factus est Dominicae confessor resur
Abbreviated transcription (Latin):
gans doctores in templo: siue iam
ꝑfectȩ etatis docens in pͦpło: eque
ꝓfecto plenus fuit sp̃u scõ. Nec fu¬
it hora inquac̃q etate sua. qua de
plenitudine illa quã insui concep¬
tione accepit in utero. uel aliquid

Expanded text:
gans doctores in templo, sive jam gans doctores in templo, sive jam perfectae aetatis docens in populo, aeque profecto plenus fuit Spiritu sancto. Nec fuit hora in quacunque aetate sua, qua de plenitudine illa quam in sui conceptione accepit in utero, vel aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ substentarr. đm deniq
lactentẽ. s angłos reficientẽ: uagi¬
entẽ. s miseros consolantẽ. U̾ideas
si attendas tͥstari leticiã. pauere
fiduciã: salutẽ pati. uitã mori. for¬
titudinẽ infirmari.S qd̾ ñ minus
mirandũ est. ipsa ibi cernit᷑ tͥsticia
letificans: pauor confortans: passio
saluans: mors uiuificans: infirmi¬
tas roborans. Cui etiã illud qͦ non
occurrat qd̾ querebam : Nlum qͥd
ñ facile est incer hec feminã agnoscẽ¬
uirum circumdantem: cum
mariã uideas uirũ approbatũ
a dõ ib̃m suo utero circumplecten¬
temꝰ Uirum autẽ chixerim fuisse
iħm. non solũ cũ iam diceretur
uir ꝓpha potens in opere:⁊ ser¬
mone: ẜ etiã cum tenera adhuc
infantis di menbra mater blan
ritate sensuũ: non corpulentia
menbroꝵ: Neq enĩ minus habu
paruus quã magnꝰ Siue gͦ latens
inutero. siue uagiens in presepio.
siue iam grandiusculus interro¬

Expanded text:
virtutem sustentari: Deum denique virtutem sustentari: Deum denique lactentem, sed angelos reficientem; vagientem, sed miseros consolantem. Videas, si attendas, tristari laetitiam, pavere fiduciam, salutem pati, vitam mori, fortitudinem infirmari. Sed, quod non minus mirandum est, ipsa ibi cernitur tristitia laetificans, pavor confortans, passio salvans, mors vivificans, infirmitas roborans. Cui jam illud quoque non occurrat, quod quaerebam? Nunquid non facile tibi est inter haec feminam agnoscevirum circumdantem, cum Mariam videas virum approbatum a Deo Jesum suo utero circumplectentem? Virum autem dixerim fuisse Jesum, non solum jam cum diceretur vir propheta, potens in opere et sermone , sed etiam cum tenera adhuc infantis membra Dei mater blandritate sensuum, non corpulentia membrorum. Neque enim minus habuiparvus, quam magnus. Sive ergo latens in utero, sive vagiens in praesepio, sive jam grandiusculus interro