comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scabeuum pecdum tuorum:
Et aubi. Qui cum informa
dei cẽt. non rapinam arbitra¬
tus ẽẽ se qqualem deo.M. pau¬
lopost. Propt̾ quod et deus
uium exaltauit. et donabͣit
illi nomen quod ẽ suꝑ omne
nomen. et cet̾a.

Expanded text:
scabellum pedum tuorum ? Et alibi: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo : et paulo post: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Iximus dd significa¬
re manu fortis. Et
quando tale nomen debuit
poni. nisi cum passionis dñice
głosa cettamina referimtur:
Fortis utiq manu: qui ꝑtole¬
rantiam suam ꝓstrauit prĩ¬
cipem cenebrarum. qui mor¬
tem moriendo suꝑanit. qui
humanum genus caꝑtiuũ
crucifixionis sue dispensatio̾e̾
lib̾abit. Ip̃i autẽ cum dicitur.
mulum altum intelligi posse
totum psalmum loquitur.
orans ab humilitate fuscep¬
te carnis ꝑsecutorum debitas
indicans penas. non studio
maliuolentie s contestatioe
uindicte. Hotandum ẽ igit᷑
hunc psalmum t̾cium ec̃ hor
qui passionem et resuttectio¬
nem añicam subbreuitate:
cominemorãt. Piuisio psali

Expanded text:
iximus David significare manu fortem. Et quando tale nomen debuit poni, nisi cum passionis dominicae gloriosa certamina referuntur? Fortis utique manu, qui per tolerantiam suam prostravit principem tenebrarum, qui mortem moriendo superavit, qui humanum genus captivum crucifixionis suae dispensatione liberavit. Ipsi autem cum dicitur, nullum alterum intelligi posse totum psalmum loquitur: orans ab humilitate susceptae carnis, persecutorum debitas indicans poenas non studio malevolentiae, sed contestatione vindictae. Notandum est igitur hunc psalmum tertium esse horum qui passionem et resurrectionem Dominicam sub brevitate commemorant. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
los uadosos compendiosa bre¬
uitate decluxi. imo codice tã
diffusa complectens. que ille
explicauit B ut quidam de
honero ait.tale ẽ de eis sensu
aliquid sub riꝑe. quale hercu¬
lis clauam de manu tollere.
Est .ii. littarum om̃ium ma

Expanded text:
los vadosos, compendiosa brevitate deduxi, uno codice tam diffusa complectens, quae ille explicavit. Sed, ut quidam de Homero ait: Tale est de ejus sensu aliquid subripere, quale Herculi clavam de manu tollere. Est enim litterarum omnium ma
Abbreviated transcription (Latin):
idichim. modofilios chore. Ma¬
gna pacientie uirtute ꝓ loquẽ¬
tes. Hunc autẽ sermo mecli¬
ocris ac lenior adhibetur: qui
ad denotum ꝑtineat xp̃iamũ.
ut nemo uł inbecillis de sua
mechioctitate diffidat. quando
unusquisq repperit ad qd̾ per
dei gr̃am ꝓna mente festinet.
Nam et nti desideranti ad atti¬
a dñi ꝑuenire: quadragesimꝰ
sccłs calculus competent̃ ap¬
tatus ẽ. Tali enim mimero
mansiones ille in heremo sa¬
crata ẽ hebreorum. Quadra¬
gesima etiam geñatione / ab
abraham dominus saluator
aduenit. et mundum sua ui¬
sitatione saluauit. ut meri¬
to et iste fidelis ad regim
dm̃i ꝑuenturus credatur. qͥ
pristino illi mimero sotiatꝰ
eẽ cognoscitur. Om̃s ergo ħ
untutes. omnes delectatiõẽs
inuenit anima fidelis. ut cõ¬
solare se ac tecreare ꝑ dei grãz
possit. quisquis igniculum.
illum diuine karitatis acce¬
perit. Explicit psalmus .xlꝰ.¬

Expanded text:
Idithum, modo filios Core, maIdithum, modo filios Core, magna patientiae virtute proloquentes: nunc autem sermo mediocris ac lenior adhibetur, qui ad devotum pertineat Christianum; ut nemo vel imbecillis de sua mediocritate diffidat, quando unusquisque reperit ad quod per Dei gratiam prona mente festinet. Nam et isti desideranti ad atria Domini pervenire, quadragesimus secundus calculus competenter aptatus est. Tali enim numero mansiones illae in eremo sacratae sunt Hebraeorum. Quadragesima etiam secunda generatione ab Abraham Dominus Salvator advenit, et mundum sua visitatione salvavit; ut merito et iste fidelis ad regnum Domini perventurus credatur, qui pristino illi numero sociatus esse cognoscitur. Omnes ergo hic virtutes, omnes delectationes invenit anima fidelis; ut consolari se ac recreare per Dei gratiam possit, quisquis igniculum illum divinae charitatis acceperit. EXPOSITIO IN PSALMUM XLII
Abbreviated transcription (Latin):
ubi quinq ꝑtitum eẽdiximꝰ
syllogisimuim. S considandũ
ẽ qd istam tristitiam scłi fu¬
giendam. et frequent᷑ ammo¬
net. et uehementissime ꝑiliad.
non iinerito qm̃ bonis rebꝯ
semꝑ adũsa ẽ. Per hanc enĩ
pacientie robur frangitur.
ꝑ hanc karitatis lumen extĩ¬
guitur. ꝑ hanc spei nre deside¬
tium uirtusq mollescit.⁊ oĩs
uita confunditur. ubi hec ini¬
quitas maligna crassatur. Illa
ũo tristitia uitalis bonarum
mentium pax iuge gaucdiuz
beatorum. uotis est maximis
expetenda. de qua dicit apłs.
Fr̃s gaudeo non quia contris¬
tati estis. s quia contristati es¬
tis ad penitentiam. Contris¬
tati enim estis sccłm deum.
Dnum quidẽ nomen. s teꝵ
diũsa condicio. Nam sicut illa
mitit ad mortem. sic ista diri¬
git ad ꝑpetuam sospitatem.
Conclusio.
tutis culmine regendos. mul¬
tas legimus introductas esse
ꝑsonas. modo occ̃am. modo pe¬
nitentem. modo ꝓpħam. modo

Expanded text:
ubi quinquepartitum esse diximus ubi quinquepartitum esse diximus syllogismum. Sed considerandum est quod istam tristitiam saeculi fugiendam et frequenter admonet, et vehementissime persuadet; nec immerito quoniam bonis rebus semper adversa est. Per hanc enim patientiae robur frangitur, per hanc charitatis lumen exstinguitur, per hanc spei nostrae desiderium virtusque mollescit; et omnis vita confunditur, ubi haec iniquitas maligna grassatur. Illa vero tristitia vitalis, bonarum mentium pax, juge gaudium, beatorum votis est maximis expetenda; de qua dicit Apostolus: Fratres, gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad poenitentiam: contristati enim estis secundum Deum . Unum quidem nomen, sed rerum diversa conditio; nam sicut illa nutrit ad mortem, sic ista dirigit ad perpetuam sospitatem. Conclusio ptutis culmen erigendos multas legimus introductas esse personas, modo Ecclesiam, modo poenitentem, modo prophetam, modo
Abbreviated transcription (Latin):
situm. introibo ad altare dei.
Est enim qd̃dam sublime
altare nobisq nunc ĩuisibile.
ubi soli iusti ꝓbantur accede.
Nam int̾ alia membra tab̾¬
naculi que famulo suo moỹ¬
si dominus p̃cepit efficere.
hoc quoq euident̃ ostendit
dicens. Inspice et fac scdm
exemplar qd̾ tibi in monte
ostensum ẽ. Hic enim alta¬
re ecc̃e in discreta turba curtũ¬
spicit: ad illud autẽ ad quod
se infuturo dicit intrare. so¬
li possunt deo placiti ꝓueĩre.
uite ponit. ꝓpt̾ dnm saluatorẽ.
qui omnia reparans de uetus¬
tate defecta credentibus iuue¬
tutis reddidit ualidissimam
firmitatem. Ecce ille contris¬
tatus cladibus mundi debo¬
no intellectu fecit gaulium
sͥ. Inꝙythara u̾oconfitetur.
qui mundi huiꝰ ad ũsa susti¬
nens alande dñi non recedit.
Quare tristis es anima mea.
et quare contutbas me. Sꝑa¬
indm̃ qm̃ conficebor illi salu¬
tare uultus mei et deus m̃s.
Meminerimus hos ũsus et
in psalmo suꝑiori conscriptos.

Expanded text:
situm: Introibo ad altare Dei. situm: Introibo ad altare Dei. Est enim quoddam sublime altare, nobisque nunc invisibile, ubi soli justi probantur accedere. Nam inter alia membra tabernaculi, quae famulo suo Moysi Dominus praecepit efficere, hoc quoque evidenter ostendit dicens: Inspice et fac secundum exemplar quod tibi in monte ostensum est . Hic enim altare Ecclesiae indiscreta turba circumspicit; ad illud autem ad quod se in futuro dicit intrare, soli possunt Deo placiti pervenirevitae ponit propter Dominum Salvatorem, qui omnia reparans de vetustate defecta, credentibus juventutis reddidit validissimam firmitatem. Ecce ille contristatus cladibus mundi de bono intellectu fecit gaudium sibi. In cithara vero confitetur, qui mundi hujus adversa sustinens a laude Domini non recedit. Vers. 6. Quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me? iam confitebor illi: salutare vultus mei, et Deus meus. Meminerimus hos versus et in psalmo superiore conscriptos,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. ascĩs eius om̃is meror
confusionis abscedit. quã¬
do et̾ne beatitucdinis głam
consct̾untinr. Iste gͥ ficelis
quem suꝑius diximus loqui. de¬
ductum et adductum se dicit ĩ
montem scm̃. hoc ẽ adfirmam
creclulitatem dñi saluatoris.
enis gle̾ cuncta p̾bens. non ali¬
quid suis uiribus applicando.
Quod autem adiocit et intab̾¬
naculum tuum. occ̃am catholi¬
cam significat in mundi istius
certamini constitutam. que.
adhuc inimici uaria fatigatio¬
ne uexatur. S aucliuimus:
tab̾natulum. adũsarii cauea¬
mus insicdias. qm̃ clum inta¬
b̾naculiᷤ sit ecca. nos nequacẜ
possumus otia possidere secura.
Qd̾ tabnaculum ex odi textꝰ
sic euident᷑ relatione depingit
ut non solum auribꝰ s pene
ip̃is aspectibus offeratur. Et
introibo ad altare dei. ad deũ
qui letificat inuentutẽ meã.
Confitebor tibi inꝙ̃thara:
deus deus meus. Qenit ad
sccłm caput. S dum et hic
ecc̃a altare habeat: non frustra
dicit Post tab̾na culum po¬

Expanded text:
, a sanctis ejus omnis moeror confusionis abscedit, quando aeternae beatitudinis gloriam consequuntur. Iste ergo fidelis quem superius diximus loqui, deductum et adductum se dicit in montem sanctum; hoc est ad firmam credulitatem Domini Salvatoris: ejus gloriae cuncta praebens, non aliquid suis viribus applicando. Quod autem adjecit, et in tabernaculum tuum, Ecclesiam catholicam significat in mundi istius certamine constitutam, quae adhuc inimici varia fatigatione vexatur. Sed audivimus tabernaculum, adversarii caveamus insidias; quoniam dum in tabernaculis sit Ecclesia, nos nequaquam possumus otia possidere secura. Quod tabernaculum Exodi textus sic evidenti relatione depingit ; ut non solum auribus, sed pene ipsis aspectibus offeratur. Vers. 5. Et introibo ad altare Dei, ad Deum qui laetificat juventutem meam: confitebor tibi in cithara, Deus, Deus meus. Venit ad secundum caput; sed dum et hic Ecclesia altare habeat, non frustra dicit post tabernaculum po
Abbreviated transcription (Latin):
ista gr̃a contuenda. qm̃ que
nunc fiunt ab auctore terum.
ꝓsalute cunctorum occultis
sitera psalmuim nurabile ꝯsi¬
tructione formatum. In prima
ꝑte dicunt audisse patres suos
dñi fauore collato. ꝑimmme¬
ras gentes insualiter egisse
uctorias. Se autem ꝓficent᷑
ndiũ iudicatione uentura
de muicis suis competence
uidete uindictam. ubi non ar¬
cu aut glaclio inmuc uincit᷑.
s sola dñi disceptatione supe¬
ratur. Sic distincte genera
patiuntur cormenta dimime¬
rant. nec tamense mandata
dnuna ꝓfitentur oblitos. quo¬
minus inuirtute pacientie
ꝑseũent. Tertio p̾̃cantur auxi¬
lium. ut hic grauit̾ afflictis. te¬
sinrectionis tempore debeat
subueniri.

Expanded text:
ista gratia contuenda; quoniam quae ista gratia contuenda; quoniam quae nunc fiunt ab Auctore rerum pro salute cunctorum, occultis sidera psalmum mirabili constructione formatum. In prima parte dicunt audiisse patres suos, Domini favore collato, per innumeras gentes visualiter egisse victorias; se autem profitentur in Domini judicatione venturam de inimicis suis competenter videre vindictam: ubi non arcu, aut gladio inimicus vincitur, sed sola Domini disceptatione superatur. Sic distincte genera patiuntur, tormenta dinumerant; nec tamen se mandata divina profitentur oblitos, quominus in virtute patientiae perseverent. Tertio precantur auxilium, ut hic graviter afflictis resurrectionis tempore debeat subveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
edictum ẽ. nunc autẽ ad intel¬
lectum nono quidẽ ordine. s
non otiose uidetur adiectum.
deo ut cõmemoraret hunc psa¬
lmum diligentiꝰ inquiredũ.
Audicuri sumus m̃is siuecõ¬
fessores. id filios cucis eclic̾e.
dum patres mr̃i sine aliqua
difficultate inimicos suos ha¬
buerint deo prante subiectos.
se ꝑ grauissimas martirii penas.
diuino munere cõquisisse
uictorias. D hic opẽ altior
incellectus: ut fc̃a cdñi ad gło¬
sa consilia referamus. Primo
enim maris ibri miracula
et diũisarum gentium inela¬
borate uictorie contigerunt.
ut tam insigne mitaculum.
ad credulitatem diuine po¬
tentie rudis ppłs muitaret.
Deinde ilus trachanaan pro¬
missa ẽ. qui erant utiq sub
lege. Punc autem crescẽte
fide mr̃ibus ppentas munda¬
na fubtracta ẽ: ne uenturi se¬
culi bona tepidi in becillitas
humana ꝑquireret. Istis eñĩ
celestia rogna ꝓmissa sunt.qͥ
subgr̃a ẽẽ noscuntur. Q ua¬
ppt̃ iste intellectus querẽctꝰ ẽ.

Expanded text:
dictum est. Nunc autem ad intellectum novo quidem ordine, sed non otiose videtur adjectum; ideo ut commemoraret hunc psalmum diligentius inquirendum. Audituri sumus martyres, sive confessores, id est filios crucis edicere, dum patres nostri sine aliqua difficultate inimicos suos habuerunt Deo praestante subjectos, se per gravissimas martyrii poenas divino munere conquisisse victorias. Sed hic opus est altior intellectus, ut facta Domini ad gloriosa consilia referamus. Primo enim maris Rubri miracula, et diversarum gentium inelaboratae victoriae contigerunt; ut tam insigne miraculum ad credulitatem divinae potentiae rudes populos invitaret. Deinde illis terra Chanaan promissa est, qui erant utique sub lege. Nunc autem crescente fide martyribus prosperitas mundana subtracta est: ne venturi saeculi bona tepidius imbecillitas humana perquireret. Istis enim coelestia regna promissa sunt, qui sub gratia esse noscuntur. Quapropter iste intellectus quaerendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
laborum indefecta ꝓbatio.
Sciebat enim uir scĩssimus
ultĩꝯꝰ se contristari nõ posse. si
adef̾nam futimi scłi requiẽ
pueniret. Mos enim defide¬
rantium ẽ. ab illa rese puta¬
re depulsos. ad quam ueĩre
quare contristatus incedodũ
affligit me inimicꝰ: ¶tiq
in hoc scło contristati ĩcectũt
scĩ. quando iimicorum fla¬
gella seuissima patiuntur.
Nam cum ille dies iudica¬
tionis adueñit. talia mini¬
me sustinebunt. quia inim¬
icus cum suis sequacib abso¬
lute dampnabitur. Qua pp̃
uir sc̃s desiderant expetebat¬

Expanded text:
laborum indefecta probatio. laborum indefecta probatio. Sciebat enim vir sanctissimus ulterius se contristari non posse, si ad aeternam futuri saeculi requiem perveniret. Mos enim desiderantium est ab illa re se putare depulsos, ad quam venire quare contristatus incedo, dum affligit me inimicus? Utique in hoc saeculo contristati incedunt sancti, quando inimicorum flagella saevissima patiuntur. Nam cum ille dies judicationis advenerit, talia minime sustinebunt; quia inimicus cum suis sequacibus absolute damnabitur. Quapropter vir sanctus desideranter expetebat
Abbreviated transcription (Latin):
adũsa. Ab homine miquo et
doloso enpe me. Bonum qͥdẽ
desidertum. s adhuc non hab
tempus. Hocenim qd̾ modo
ascõ isto quentur. infuturo n¬
dicio a fidelibus inuenitur. S
talia et hic desiderant qui paci¬
fici ẽẽ noscuntur. ut ab inquie¬
possint aliqua prauitate ui¬
tari. Ipẽ ẽ enim mniqus et do¬
losus. de quo suꝑnis dycit de
gente non sc̃a. Inicus enim qͥ
mala facit aꝑtius. dolosus qͥ
occulta machinatione crassat.
ut sunt omnes qui amanda¬
tis dñi ꝓbantur alieni. Tues¬
deus meus. et fortitudo mea.
Quare me tepulistis ⁊ quare
tristis incedo dum affligit
me inimicus. Frequenter ra¬
tio causam p̾cedit: sepe iterũ
incta sub sequitur. Hicaut
ꝓposita clamat incapite. Hã
cum sit eiꝰ fortitudo deus. mi¬
ratur quare ab aduentu cdñi¬
ni quo iudicaturus ẽ mundũ
adhuc indeatur reppelli.quẽ:
ꝓpt̃ munli quas patiebatur
angustias magno desiderio sꝮ¬
tinebat. Fortitudo ẽ enimcõ¬
siderata ꝑiculorum ꝑpessio et

Expanded text:
. Ab homine iniquo et doloso eripe me. Bonum quidem desiderium, sed adhuc non habet tempus. Hoc enim quod modo a sancto isto quaeritur, in futuro judicio a fidelibus invenitur. Sed talia et hic desiderant qui pacifici esse noscuntur; ut ab inquiepossint aliqua pravitate vitiari. Ipse est enim iniquus et dolosus, de quo superius dixit: De gente non sancta. Iniquus est enim qui mala facit apertius, dolosus qui occulta machinatione grassatur: ut sunt omnes qui a mandatis Domini probantur alieni. VeDeus meus, et fortitudo mea: quare me repulisti? et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Frequenter ratio causam praecedit, saepe iterum juncta subsequitur: hic autem proposita clamat in capite. Nam cum sit ejus fortitudo Deus, miratur quare ab adventu Domiin quo judicaturus est mundum, adhuc videatur repelli, quem propter mundi quas patiebatur angustias, magno desiderio sustinebat. Fortitudo est enim considerata periculorum perpessio, et
Abbreviated transcription (Latin):
Udica me deus cliscer¬
ne causam meam. de gẽ¬
te non sc̃a. Hum uir fideł
scłi huius iniquitatibus
angeretur. et cum incbedu¬
us populis adhuc ẽẽt ha¬
bitatione ꝑmixtus: subito
eruꝑit inuccem. ut iniuditio
dñi causa eius sequestraretui
ab mpiis. quando agnos po¬
nit ad dexteram. edos autem
constitust ad sinistram. Don
enim petit poc̃a sua cliscuti. sed
ab iniquorum consortiolibe¬
rari. E ss enim ꝑiculosum di¬
cere uictica me. nisi addidisset
et discerne causam meam. icdͤ
diuide ꝑmixtionem meam ꝙͣ
in scło isto sustineo. et aliquan¬
do segregatum me ab impiis.
in ppłi tui electionem constitue.
Addidit de gente non sca. hoc
ẽ de ꝑu̾sis ac male uiuentibus
reusa sca conscientia. quando
nec in alt̾um contuere potãt.¬

Expanded text:
udica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta. Dum vir fidelis hujus saeculi iniquitatibus angeretur, et cum incredulis populis adhuc esset habitatione permixtus, subito erupit in vocem; ut in judicio Domini causa ejus sequestraretur ab impiis, quando agnos ponet ad dexteram, haedos autem constituet ad sinistram. Non enim petit peccata sua discuti, sed ab iniquorum consortio liberari. Esset enim periculosum dicere: Judica me, nisi ad didisset, et discerne causam meam, id est divide permixtionem meam, quam in saeculo isto sustineo, et aliquando segregatum me ab impiis, in populi tui electione constitue. Addidit, de gente non sancta, hoc est de perversis ac male viventibus. Revera sancta conscientia, quando nec in altero contuer
Abbreviated transcription (Latin):
uocem cube. fistule. sambuce.
cichare. psaltĩi. et simphonie:
ominisq generis musicorũ.
Ham et paralipomenon ex¬
ponit cum dicit. de lignis ci
tur. gradus factos indomo
dñi. et in domo regia. Citha¬
ras quoq et psalteria canto¬
ribus. Hoc apud hos ebreos
dicitur nablum. Quod tam̃
supra scupto libro frequenci
repetitione uulgatum est.
Ip̃m u̾o psalmum grecum:
constat ẽẽ uocabulum. quẽ
clictum quidam uolunt a
mus. docto pollice modula¬
tiones musicas exprimen¬
tes. Quid sit psalmus.

Expanded text:
Vocem tubae, fistulae, sambucae, Vocem tubae, fistulae, sambucae, citharae, psalterii et symphoniae, omnisque generis musicorum. Nam et Paralipomenon V exponit, cum dicit, de lignis thyύκινα vocantur, gradus factos in domo Domini, et in domo regia citharas quoque, et psalteria cantoribus . Hoc apud Hebraeos dicitur nablum, quod tamen in suprascripto libro frequenti repetitione vulgatum est. Ipsum vero psalmum Graecum esse constat vocabulum; quem dictum quidam volunt, ἀmus, docto pollice modulationes musicas exprimentes. V. Quid sit psalmus.
Abbreviated transcription (Latin):
Salterium ẽ ut ihero¬
nim̾us ait. ĩmodum
delte littẽ formati ligni sono¬
¶ra c̃cauitas. obesũ uentrem
insuꝑioribus habens. ubi
chordarum filare ligata.
clisciplina uiriliter plectro
ꝑtussa: suauissimam dicunt᷑
reddete cantilenam. Huic.
cithare positio uidetur eẽ cõ¬
trana. dum qd ista ĩuno cõ¬
tinet: illud c̾uersa uice ges¬
tat incapite. Hoc autem ge¬
nus organi canorum atq
singulare. aptatur corrori
dñi saluatoris. qm̃ sicut is¬
tud de altioribus sonat: sic
et muto głose institutionis
supna cõcelebrat. sicut ip̃e in
euangelio dicit. Qui ẽ de t̾ra.
de tra ẽ et de tra loquitur. qui
autem de celo uenit. que uidit
et audunt testatur. Wnde qͥ¬
dam et opꝰ dauiticum psałos
clictos cẽ p̃finiunt. quia de:
suꝑno culmine tetonare nos¬
cuntur. Cognosce u̾o qd isti
tancum ꝓ excellentia sua:
dicuntur psalmi. qui ħ uolu¬
mine continentur. N am. ⁊
psaltium genus cẽ musicoꝵ.¬
damel ꝓpħa testatur ĩquies.

Expanded text:
salterium est, ut Hieronymus ait, in modum deltae litterae formati ligni sonora concavitas, obesum ventrem in superioribus habens, ubi chordarum fila religata, disciplinabiliter plectro percussa, suavissimam dicuntur reddere cantilenam. Huic citharae positio videtur esse contraria, dum quod ista in imo continet, illud conversa vice gestat in capite. Hoc autem genus organi canorum atque singulare aptatur corpori Domini Salvatoris: quoniam sicut istud de altioribus sonat, sic et illud gloriosae institutionis superna concelebrat; sicut etiam ipse in Evangelio dicit: Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur; qui autem de coelo venit, quae vidit et audivit, testatur . Unde quidam hoc opus Davidicum psalmos dictos esse praefiniunt, quia, de superno culmine resonare noscuntur. Cognosce vero quod isti tantum pro excellentia sui dicantur psalmi, qui hoc volumine continentur. Nam et Psalterium, genus esse musicoquiens:
Abbreviated transcription (Latin):
Ominus quis
habitat intaber¬
naculo tuo aut
quis tequiescet in mõte
scõ tuo: Pesiderans ꝓpha
nosse quos clignos ecca fu¬
a domims nidicaret. tãꝙͣ
pius sacerdos ante faciem
eius assistens responsa pe¬
tit. et de sciscitatione sua
cupit se fieri certiorem.
Que figura dicitur erote¬
ma.: quando intendganti
fit apta respensio. Interto¬
gatenim: quis mesus ta¬
bernaculum possit habira¬
re. Sel cur uocetur tab̾na¬
culum. paulo diligentius
ꝑscrutemur. Maiores nr̃i
domos pauyum tabernas
appellauunt. ꝓptc̃a quia:
tantum trabibiis non ad¬
huc tegulis tegebantur.
quasi trabernas. Et quia
ibi habitabant et cenabãt.
sicut antiquis mos erat se¬
mel cibum sumete: et duo¬
bus nominib unum tra¬
ditur factum ẽẽ uocabulũ.
id ex taberna et cenaculo.
quasi tabnaculum. Hinc
iam tabnacula consonãt
dicta sentimus expeditio¬
nales et subitas habitatio¬
nes. Nam et mueterites¬
tamento uussit sͥ dominꝰ
tab̾naculum fieri. cum:
ifrłiticus ppls eẽt ĩ castris.

Expanded text:
omine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Desiderans propheta nosse quos dignos Ecclesia sua Dominus judicaret, tanquam pius sacerdos ante faciem ejus assistens responsa petit, et de sciscitatione sua cupit se fieri certiorem. Quae figura dicitur erotema, quando interroganti fit apta responsio. Interrogat enim, quis in ejus tabernaculo possit habitare? Sed cur vocetur tabernaculum paulo diligentius perscrutemur. Majores nostri domos pauperum tabernas appellaverunt propterea quia tantum trabibus, non adhuc tegulis tegebantur, quasi trabernas. Et quia ibi habitabant et coenabant, sicut antiquis mos erat semel cibum sumere, ex duobus nominibus unum traditur factum esse vocabulum, id est ex traberna et coenaculo, quasi trabernaculum. Hinc jam tabernacula consonanter dicta sentimus expeditionales et subitas habitationes. Nam et in Veteri Testamento jussit sibi Dominus tabernaculum fieri , cum Israeliticus populus esset in castris,
Abbreviated transcription (Latin):
ter ut una sillaba in effabile
dm̃ naturam demonstrat. ũ
ẽ ulud. qui ẽ misit me. Cuiꝰ
omne u̾bum subcilit̾ inqui¬
situm: copiosis sensibus sca¬
turrit. Nam sicut fecundissi¬
mus aget odoriferas herbas
satutis nr̃e ꝓducit a comodas.
siclectio cliuina cum ꝑsingu¬
la u̾ba tequiritur: semꝑ ulic
cura mentis sautie tepperit᷑
De cuius eloquentie modis
multi patres latis ꝓlisq cdi¬
xerunt. quorum nomina ĩ
libris introductoriis cõme¬
memoranda ꝑspeximus. Sa
fons ille celestis quantum
assidue constat haurin. tm̃
nescit expendi. Ac ne diutius
ingenetalibus remoremur.
specialia psalterii domino iu¬
uante tangamus. qm̃ ipsa
res euident᷑ agnoscitur. que

Expanded text:
enter etiam una syllaba ineffabilem enter etiam una syllaba ineffabilem Domini naturam demonstrat; ut est illud: Qui est misit me . Cujus omne verbum subtiliter inquisitum copiosis sensibus scaturit. Nam sicut fecundissimus ager odoriferas herbas saluti nostrae producit accommodas, sic lectio divina cum per singula verba requiritur, semper illic cura mentis sauciae reperitur. De cujus eloquentiae modis multi Patres latius prolixiusque dixerunt, quorum nomina in libris introductoriis commemoranda perspeximus. Sed fons iste coelestis quantum assidue constat hauriri, tantum nescit expendi. Ac ne diutius in generalibus remoremur, specialia Psalterii, Domino juvante, tangamus: quoniam ipsa res evidenter agnoscitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ior ẽ retum fidem. Istud etgo
principale uirgineum. et sa¬
lutare locutlonis genus. pl¬
etumq tes aliqua tefert.
et sepe longe alia quã au¬
diuntur exͤponit sĩplicitas¬
duplex et sine dolo biligui¬
tas: sicut fecit ioseph. qui dũ
ft̃s suos aspectu ip̃o et smone
pattio cognouiss. ita eis uide¬
batur loqui. ut nullatenus po¬
tuiss agnosci. quod non est ad
deceptionis studium sumptũ.
scl ad comodum magne utili¬
tatis effectum. Hebreos ser¬
mones adibet. causas ꝓfuncdi¬
ssimas inuuentes unam rem
inmalo et in bono plerumq
ponit. ut qͥ im̃e uidetur esse
cõmune: ꝓbetur qualitatibꝰ
discrepare. Celestia t̾renis cõ¬
parat. ut quod in comp̃hensi¬
bilis magnitudo uetat intel¬
ligi: ꝑ notissimas similitudi¬
nes possit adũti. Inũbis aũt
serendis mira potentia ẽ: ut
subit in mensa nobis atq ĩ¬
comphensibilis. aduobus tri¬
busq fmonibus explicetur.
Quid breuius dicam: froꝙ̃¬

Expanded text:
jor est, rerum fidem. Istud ergo jor est, rerum fidem. Istud ergo principale virtutum et salutare locutionis genus plerumque res aliquas refert, et saepe longe alia quam audiuntur, exponit. Simplicitaduplex et sine dolo bilinguitas; sicut fecit Joseph , qui dum fratres suos aspectu ipso et sermone patrio cognovisset, ita eis videbatur loqui, ut nullatenus potuisset agnosci. Quod non est ad deceptionis studium sumptum, sed ad commodum magnae utilitatis effectum. Hebraeos sermones adhibet, causas profundissimas innuentes. Unam rem in malo et in bono plerumque ponit, ut quod nomine videtur esse commune, 8 probetur qualitatibus discrepare. Coelestia terrenis comparat, ut quod incomprehensibilis magnitudo vetat intelligi, per notissimas similitudines possit adverti. In verbis autem serendis mira potentia est; ut subito immensa nobis atque incomprehensibi ia duobus tribusque sermonibus explicentur. Quid brevius dicam, frequ
Abbreviated transcription (Latin):
latenus attigerunt. Uixe¬
runt ħ ap̃ nos et alii doctissi¬
mi patres. idest iheronimus.
ambrosius. ylarius. ut neq̃¬
qm nos p̃sumptores huius
rei. scł pelissequi ẽẽ uideam.
Dd dicit aliquis. Hec ꝑtes
ip̃e sillogismorum. nec nõĩa
scematum. nec uocabula ctis¬
clolinarum. nec alia huiusce¬
mocti. ullatenus in ueniunt᷑
inpsalmis. In ueniunturi
plane inuntute sensuum.
non in eͦficatione u̾borum.
Sic enim una inuitibꝰ. mes¬
ses insemine: frondes inra¬
dicibus. fructus in ramis. ar¬
bores ip̃as sensu contempla¬
mur innucleis. Ham et᷑ pͥro¬
fudissima abisso deliciosus
piscis attingitur. qui tamẽ
ante captionem suam. huma¬
nis oculis non uidetur. Me¬
rito ergo clicimus eẽ. que ĩ¬
eẽ nichilominus uirtute
sentimus. Ham et apłs ue
tat nos sectuci ꝑ uanam sa¬
pientiam muncti ista uero
non ab negat inlitteris eẽ
diuinis. Certe accedamuc
ad psalmos. et int̾rogemus
que omni disputatione ma¬

Expanded text:
latenus attigerunt. Dixelatenus attigerunt. Dixerunt hoc apud nos et alii doctissimi Patres, id est Hieronymus, Ambrosius, Hilarius; ut nequaquam praesumptores hujus rei, sed pedisequi esse videamur. Sed dicit aliquis: Nec partes ipsae syllogismorum, nec nomina schematum, nec vocabula disciplinarum, nec alia hujuscemodi ullatenus inveniuntur in psalmis; inveniuntur plane in virtute sensuum, non in effatione verborum: sic enim vina in vitibus, messem in semine, frondes in racidibus, fructus in ramis, arbores ipsas sensu contemplamur in nucleis. Nam et de profundissima abysso deliciosus piscis attingitur, qui tamen ante captionem suam humanis oculis non videtur. Merito ergo esse dicimus, quae inesse nihilominus virtute sentimus. Nam et Apostolus vetat nos seduci per vanam sapientiam mundi: ista vero non abnegat in litteris esse divinis. Certe accedamus ad psalmos, et interrogemus, quae omni disputatione ma
Abbreviated transcription (Latin):
cent. et significantias teru
utillimis competentiis decẽ¬
ter uluminant. que nos bre¬
uiter locis aptissimis ãmo¬
nebimus. qm̃ tes ip̃e cõmo¬
dissime declucentur ad me¬
lium. ꝑ quas concepti sensꝰ
clarius elucebunt. Ham et
pat augustinus in libro ter¬
cio de doctrina xp̃iana ita ꝓ¬
fessus ẽ. Sciant autem litte¬
tati. modos omnium locutio¬
num quos gramatici greco
nomine tropos uocant. auc¬
tores nr̃os usos fuisse. Et
paulopost sequitut. Quos:
tamen tropos.i. modos locu¬
tionum qui nouerunt agnos¬
cunt inlitteris scĩs: coquod
scientia ad eas intelligen¬
das aliquantulum adiuuã¬
tur. Cuius rel maliis cocdi¬
cibus suis fecit euidentissi¬
mam mentionem. In libris¬
quoq quippe quos appellaũ
de modis loquutionum.
diũsa scemata scłarium lit¬
teratum inuenire ꝓbanͣt
inlitteris sactis. Alios aut̃
ꝓprios modos indiumis elo¬
quiis ẽẽ declaratum: quos
gramatici siue rethores nuil¬

Expanded text:
cent, et significantias rerum cent, et significantias rerum utilissimis compendiis decenter illuminant. Quae nos breviter locis aptissimis admonebimus, quoniam res ipsae commodissime deducentur ad medium, per quas concepti sensus clarius elucebunt. Nam et Pater Augustinus in libro tertio de Doctrina Christiana ita professus est: Sciant autem litterati modis omnium locutionum, quos grammatici Graeco nomine tropos vocant, auctores nostros usos fuisse. Et paulo post sequitur: Quos tamen tropos, id est modos locutionum, qui noverunt agnoscunt in litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantulum adjuvantur. Cujus rei et in aliis codicibus suis fecit evidentissimam mentionem. In libris quippe quos appellavit de Modis Locutionum diversa schemata saecularium litterarum inveniri probavit in litteris sacris; alios autem proprios modos in divinis eloquiis esse declaravit, quos grammatici sive rhetores nul
Abbreviated transcription (Latin):
turis splendent. certea atq:
purissima sunt. Cum uo ad
opiniones hominũ. et ques¬
tiones inanissimas ueniũt.
ambiguis altc̃ationum stu¬
ctibꝰ agitantur. ut quodhͥ
Sic et lingua nr̃a dum psal¬
moctiam canit. nobilitate
uentatis ornatur. Cum:
ad fabulas meꝑtas. et blas¬
phema ase u̾ba conũterit.
abhonete ꝓbitatis excludit᷑
sicut apłs iacob dicit. Ex
ip̃o ore beneclicimus dm̃ et
patrem. et ex ip̃o ore maledi¬
cimus hominem. qui adĩma¬
ginem et similituclinem.
dei factus ẽ. Lec mundana¬
tum arcium pͥti quos tamẽ¬
multo posterius ab ex ordio
diuinorum librorum exti¬
tisse manifestum ẽ. ad collec¬
tiones argumentorum q̃
g̾ci. topicaᷤ dicunt. et ad artẽ
dialeticam et rethoricam:
transtuleterunt. ut cunctis
euident̾ appareat. prius ad
ex primendam ueritatem.
iustis mentibus datum. ꝙ
phea gentiles humane sapi¬
entie aptandum cẽ putaue¬
tunt. Hec lectionibus sactis
tãqͣm clarissima sydera relu¬

Expanded text:
turis splendent, certa atque turis splendent, certa atque purissima sunt; cum vero ad opiniones hominum et quaestiones inanissimas veniunt, ambiguis altercationum fluctibus agitantur; ut quod hic Sic et lingua nostra dum psalmodiam canit, nobilitate veritatis ornatur; cum ad fabulas ineptas et blasphema se verba converterit, ab honore probitatis excluditur; sicut apostolus Jacobus dicit: Ex ipso ore benedicimus Deum et Patrem, et ex ipso ore maledicimus hominem, qui ad imaginem et similitudinem Dei factus est . Haec mundanarum artium periti, quos tammulto posterius ab exordio divinorum librorum exstitisse manifestum est, ad collectiones argumentorum, quae Graeci topica dicunt, et ad artem dialecticam et rhetoricam transtulerunt; ut cunctis evidenter appareat, prius ad exprimendam veritatem justis mentibus datum, quod postea gentiles humanae sapientiae aptandum esse putaverunt. Haec in lectionibus sacris tanquam clarissima sidera relu
Abbreviated transcription (Latin):
ut eam uniũsi incunctant᷑
admittant. sensu autem re¬
conclit ueritas archano. ut
in ip̃a stucliosissime uitalis
sententia debeat indagari.
Ham eam reuera eẽ cliuinã:
hinc maxime datur intelli¬
gi. quod indocti subtilissima.
temporales et̾na. non nisi di¬
uino repleti sp̃u potuisse tta¬
dere sentiuntur. Posttemo
quod miracula iugit facta st̃.
donec scriptura ip̃a mundi
ambitum liuulgata comꝑ¬
leret. sicut scriptum ẽ. In oẽ
tr̃am exiuit somus eorum: ⁊
infĩnes orbis t̾re u̾ba eorum.
Unde ad ꝓbationem ꝑtinet
maximam: quia lex cliuina
ꝑcunctas mundi partes co¬
gnoscitur fuisse suscepta. Hec
muicis motis geña suelo¬
cucionis exercet: diffinitio¬
nibus succincta. scematibus
decora: uborum ꝓprietate si¬
gnata. sillogismorum com¬
plexionibꝰ expedita. discipli¬
nis in rutilans. non tamen
ab eis accipiens extraneum
decorem. sel potius illis ꝓpriã
conferens dignitatem. Hec
enim quando indiumnis scͥp¬

Expanded text:
ut eam universi incunctanter ut eam universi incunctanter admittant. Sensus autem recondit veritatis arcanos, ut in ipsis studiosissime vitalis sententia debeat indagari. Nam eam revera esse divinam hinc maxime datur intelligi, quod indocti subtilissima, temporales aeterna, nonnisi divino repleti Spiritu, potuisse tradere, sentiuntur. Postremo quot miracula jugiter facta sunt, donec Scriptura ipsa, mundi ambitum divulgata compleret? sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Unde ad probationem pertinet maximam, quia lex divina per cunctas mundi partes cognoscitur fuisse suscepta. Haec multis modis genera suae locutionis exercet, definitionibus succincta, schematibus decora, verborum proprietate signata, syllogismorum complexionibus expedita, disciplinis irrutilans: non tamen ab eis accipiens extraneum decorem, sed potius illis propriam conferens dignitatem. Haec enim quando in divinis Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
xia ꝓhibet. t̾tena temouet.
celestia ꝑsuadet. Hin. ⁊ doc¬
tor gentium in epla ad coꝵ
inchios scribit. Hon enim
insermonem tegnum dei.
s inuntute. Idem ad timothe¬
um in sccła memuinit dicens.
Omnis scriptura diuinitus
inspirata. utilis ẽ ad docẽdũ.
ad arguenlum. ad erudien¬
dum. ad corrigendum. indi¬
sciplina que est iusticie. ut
ꝑfectus sit homo del. ad om̃e
opus bonum instructus. Hec
aut metrica constat lege com¬
posita. que ut ip̃i dicunt fac¬
tuciis continetur. Fastucium
enim ẽ ꝑcomata ꝓcedens. ad
de ꝓmendum sensum gna¬
uit̃ explicata conceptio. Cu¬
ius si untutem lector diligẽs
ꝑscrutaris: aucli apłm adhe¬
breos clicentem. Uiuus est
enim dei ẜmo et efficax. et a¬
crior omni glacdio ancipiti.
et ꝑtingens usq ad liuisio¬
nem anime ac sp̃c: cõpagum
quoq ac medullarum. et
discretor cogitationum. et
intentionum corł. Scciptͬe
autẽ diuine sc̃a ꝓfunditas.
adeo cõmunes sermones ħt.

Expanded text:
xia prohibet, terrena removet, xia prohibet, terrena removet, coelestia persuadet. Hinc et Doctinthios scribit: Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Idem ad Timotheum II II, meminit dicens: Omnis Scriptura, divinitus inspirata, utilis est ad docendum, ad arguendum, ad erudiendum, ad corrigendum in disciplina, quae est justitiae, ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus. Haec, aut rhythmo, aut metrica constat lege composita, quae, ut ipsi dicunt, fastutiis continetur. Fastutium enim est per commata procedens ad depromendum sensum naviter explicata conceptio. Cujus si virtutem lector diligens perscrutaris, audi Apostolum ad Hebraeos dicentem: Vivus est enim Dei sermo et efficax, et acrior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum et discretor cognitionum et intentionum cordis. Scripturae autem divinae sancta profunditas adeo communes sermones habet
Abbreviated transcription (Latin):
humanis nonẽ forma¬
ta for sermonibꝰ. neq confu¬
sis incetta fertur ambagibꝰ.
ut aut rebus p̃teritis obliuio¬
nem clistendat. aut p̃sentii
confusione. turbetur. aut futu¬
rorum dubiis casibus cluda¬
tur. S cordis non corpora¬
libus auribus loquens: ma¬
gna u̾itate. magna p̃scientie
firmitate cuncta diudicans.
auctoris sui u̾itati consistit.
Sic enim in euangłio de do¬
mini xp̃i ydicatione dictũ ẽ.
Loquebatur autẽ sicut potes¬
tatem hus: non sicut scribe
eorum et pharisei. Ille enim
inclubitata loquitur. cui oĩa
p̃sentia sunt. et rerum exitꝰ
ꝓbatut eẽ subiectus. Eloq̃n¬
tia si quidem ẽ aut unamꝙͣ¬
q tem competens et decora
locutio. Lec igitur casta. fix¬
a. uerax. et etna p̃dicatio. ni¬
mis purissimo intet eloqͥo.
cuius utilitas lucet. magni¬
ficentia uirtutis apparet. ope¬
ratio salutis arridet. sicut ĩ
cennia peclibus meis ũbum
cuum domine: et lumen se¬
mitis meis. Reuera lum̃.
quia semꝑ uitalia iubet. no¬

Expanded text:
humanis non est formata sermonibus, neque confusis incerta fertur ambagibus, ut aut a rebus praeteritis oblivione discedat, aut praesentium confusione turbetur, aut futurorum dubiis casibus eludatur; sed cordi, non corporalibus auribus loquens, magna veritate, magna praescientiae firmitate cuncta dijudicans, Auctoris sui veritate consistit. Sic enim in Evangelio, de Domini Christi praedicatione dictum est: Loquebatur autem sicut potestatem habens, non sicut scribae eorum et Pharisaei . Ille enim indubitata loquitur, cui omnia praesentia sunt, et rerum exitus probatur esse subjectus. Eloquentia siquidem est ad unamquamque 7 rem competens et decora locutio. Haec igitur casta, fixa, verax et aeterna praedicatio, nimis purissimo nitet eloquio, cujus utilitas lucet, magnificentia virtutis apparet, operatio salutis arridet; sicut et cerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis. Revera lumen, quia semper vitalia jubet, no
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus pccłs ẽ grauius. de
clementia omnspotentis:
dñi despasse utderetur. Hyso¬
pus quamuis sit herba par¬
uissima. radicibus sius saxoꝵ
fertur uiscera penetrare. Hoc
et int̾nis hominum saucie᷑¬
ꝓsi corpus septies solebat as¬
ꝑgi. significans p̃tioso sangͥ¬
ne dñi saluatoris. maculas
pcc̃orum efficacit̾ oẽ diluẽdas.
Hac similitudine supplicat
se ꝓpha liberari. ut xp̃i sangͥ¬
ne salutari quem pio corde
credebat ẽẽ uenturum. abso¬
lutionis mumera mereretur.
Pet hysopum enim signifi¬
cat sacramenta que cliximus.
que nõ solum inquinamẽ¬
album. de corporibus nil pͥ
mueniri. S ideo suꝑ niuem
dixit: quia spaͣlis anima lõ¬
ge supra corpora mundata

Expanded text:
omnibus peccatis est gravius, de omnibus peccatis est gravius, de clementia omnipotentis Domini desperasse videretur. Hyssopus quamvis sit herba parvissima, radicibus suis saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciprosi corpus septies solebat aspergi : significans pretioso sanguine Domini Salvatoris maculas peccatorum efficaciter esse diluendas. Hac similitudine supplicat se propheta liberari; ut Christi sanguine salutari, quem pio corde credebat esse venturum, absolutionis munera mereretur. Per hyssopum enim significat sacramenta quae diximus, quae non solum inquinamenalbum de corporibus nihil potest inveniri; sed ideo super nivem dixit, quia spiritalis anima longe supra corpora mundata
Abbreviated transcription (Latin):
dum. et ꝑpccm mors. et ita
moñis homines mors pet¬
transit. in quo õs poccauert.
Iỹa etiam ueritas meuage¬
lio testatur definitiua sentẽ
non renatus fuerit ex aqua
et sp̃u scõ. non pot uidere reg¬
num dei. Qua ꝓpt̃ int̾roge
cur infantes aregno dñi red¬
duntur alieni. qui de cõmis¬
sa nequeunt prauitate cul¬
pari: Lestat etgo ut origi¬
nali pcc̃o infantes teneant᷑
faciant. primi hominis se¬
cum ꝓbantur gestare pcc̃a.
Suꝑẽ corum scłm nequitia.
qm̃ liberum arbitrium sic
inhumanis uiribus ponũt.
ut absq dei grã homines
putent ꝑ seipõs bonum ali¬
quid posse conciꝑe. Quod:
me. Cum te auclis mĩã do

Expanded text:
mors: et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ipsa etiam Veritas in Evangelio testatur definitiva sententnon renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest videre regnum Dei . Quapropter interrogo cur infantes a regno Dei redduntur alieni, qui de commissa nequeunt pravitate culpari? Restat ergo ut originali peccato infantes teneanturfaciant, primi hominis secum probantur gestare peccataSuperest eorum secunda nequitia, quoniam liberum arbitrium sic in humanis viribus ponunt, ut absque Dei gratia homines putent per seipsos bonum aliquod posse concipere vel ame ? Cum te audis miserico
Abbreviated transcription (Latin):
meis. et omes inquitates
meas dele. Uenit ad tciam
ꝑtem. rogans iudicem piũ
ne respicetet pcc̃a. que ip̃i qͦ
uidebantur orrenda. Consi¬
deta ũo ex contraruis. puicher¬
tume regulas datas. Si nos
aũtimus fatiem apc̃cis nr̃is.
noxium ẽ. quia obliuiscim̃
et negligent̾ agimus. que
contimnuo fletu abluere debe¬
remus. Si dominus non
aũtit extinguit. quia iudi
delicta que respicit. Sicorat
et alibi. Ne aũtas faciẽ tuã
ame.et etosimilis descẽdẽ¬
tibꝰ in lacum. Merito. qm̃
si nos respicimus. mĩa creato
in eugłio dicitur. Et respex̃
dominuis petrum. et egssus
foras fleuit amare. Sequit.
Et omnes iniquitates me¬
as dele. De duob criminibꝰ
uoratus adculpam. ꝓ uniuer¬
sis delictis prudentissimus p̾cator
ex orat. Sciebat enim se focis¬
se plurima quamq̃ iustitia
p̃sentis temporis arguebat.
ita salutari compendio quic¬
quid accusare poterat. rem

Expanded text:
es meas dele. Venit ad tertiam partem, rogans judicem pium ne respiceret peccata, quae ipsi quoque videbantur horrenda. Considera vero ex contrariis pulcherrime regulas datas. Si nos avertimus facies a peccatis nostris, noxium est; quia obliviscimur et negligenter agimus, quae continuo fletu abluere deberemus: si Dominus non avertit, exstinguit, quia judicat delicta quae respicit. Sic orat et alibi: Ne avertas faciem tuam a me, et ero similis descendentibus in lacum . Merito, quoniam si nos respicimur, misericordiain Evangelio dicitur: Et respexit Dominus Petrum, et egressus foras, flevit amare . Sequitur, et omnes iniquitates meas dele. De duobus criminibus vocatus ad culpam, pro universis delictis prudentissimus precator exorat. Sciebat enim se fecisse plurima, quam quae justitia praesentis temporis arguebat: ita salutari compendio quidquid accusari poterat, rem
Abbreviated transcription (Latin):
quam uite principia tepperis¬
sem: Qd̃ argumentum dr
ab antecedentibus. Heq eĩ
nouum ẽ illi peccate. qui in
miquitatibus cõceptus. et
indelictis ẽ genitus. Quio
humilius. quid simplicius.
quam de uno poc̃o redargui.
et simul omnia confiteri:
Mento ergo isti sic facileui¬
detur nicluitum. qui post ab¬
solutionis donuim. multis
moclis se nititur ostendere
ctiminosum. Aucliant hoc¬
pelagiant. et ire contra ma¬
erubescant. Quem ad modũ
enim pot̾ fieri ut inqualibet
etate paruula non egeam
ab solui. qui hunc munddũ
delictis grauantibus ĩgre¬
dimut onerati: Iob quoq
similiuoce ꝓfitetur. Hemo
mundus ante te nec infãs¬

Expanded text:
quam vitae principia reperisquam vitae principia reperissem? Quod argumentum dicitur Ab antecedentibus. Neque enim novum est illum peccare, qui in iniquitatibus conceptus et in delictis est genitus. Quid humilius, quid simplicius quam de uno peccato redargui, et simul omnia confiteri? Merito ergo isti sic facile videtur indultum, qui post absolutionis donum multis modis se nititur 171 ostendere criminosum. Audiant Pelagiani, et ire contra maerubescant. Quemadmodum enim potest fieri ut in qualibet aetate parvula non egeamus absolvi, qui hunc mundum delictis gravantibus ingredimur onerati? Job quoque simili voce profitetur: Nemo mundus ante te
Abbreviated transcription (Latin):
neam meam. Et alibi clicit.
Popule meus quid feci tibi.
aut quid contristam tibi: res¬
ponde michi. Unde muunc:
ꝓpha confitetur talem contra
se dnm habere iustitiam. ut
ab solute suꝑet cum fuerit iu¬
licatum. Sic et iheremias
ait. Dicetis domino deo nr̃o.
tibi istitia. nobis aũt confu¬
sio uultus ñi. Erat quippe
in animo eius. quod ex pas¬
tore rex fuiss effectus. quod
regendos ppłos acceꝑat. et
sine honore sui consideratõe
deliquerat. Necesse ergo e¬
rat ut in alierio inctitio ꝓpħa
suparetur. qui iam uictus ĩ
pprio ex amine noicebatur.
Auqui hoc aptant et ad dñi
mea. Hic inuicdia pc̃ci mim¬
itut. quando ꝓprium crimẽ
delictis geñalibus compara¬
tur. ut ip̃sa multitudo et cõ¬
fusio pc̃corum. miserationẽ
boni iuclicis cõmoueret. Er¬
go iste ẽ sensus. Quid dicã
me modo fecisse qui arguor.
qui iam ex originali pcc̃o in
iniquitatibus ꝓbor eẽ cõcep¬
tus. ut ante pcc̃a contraxerã.

Expanded text:
neam meam ; et alibi dicit: neam meam ; et alibi dicit: Popule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? responde mihi . Unde nunc propheta confitetur talem contra se Dominum habere justitiam, ut absolute superet, cum fuerit judicatum. Sic et Baruch ait: Dicetis Domino Deo nostro: Tibi justitia, nobis autem confusio vultus nostri . Erat quippe in animo ejus quod ex pastore rex fuisset effectus, quod regendos populos acceperat, et sine honoris sui consideratione deliquerat. Necesse ergo erat ut in alieno judicio propheta superaretur, qui jam victus in proprio examine noscebatur. Aliqui hoc aptant et ad Dominmea. Hic invidia peccati minuitur, quando proprium crimen delictis generalibus comparatur; ut ipsa multitudo et confessio peccatorum miserationem boni judicis commoveret. Ergo iste sensus est: Quid dicam me modo fecisse quae arguor, qui jam ex originali peccato in iniquitatibus probor esse conceptus: ut ante peccata contraxerim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dominus iustificatur in
ẜmonibus sius. et r̃c cũ
nicdicatur. Hinc subiungit᷑
incondusione p̃missa sen¬
tentia. tibi igitur soli pecca¬
ui et malum coram te feci.
Hoc inteddendus sillogis¬
mis sineculpa fieti more
ueterum constat eẽ ꝑmissũ.
Nunc adexponenda u̇ba
redeamus. De ppło quis err¬
aĩnt. et deo pecrat et regi.
Nam quando rex delin¬
quid. soli deo reus ẽ. quia
hominem non habet qui
eius fc̃a cdinidicet. Meri
togͥ rex deo tantum se ctic̃
peccasse. quia solus erat qͥ
eius potuiss amissa discu¬
tere. ꝙ quia illum ubiq
eẽ nouerat. nire coram ip̃o
malum se fecisse deplorabat.
arguens dementiam fua.
qui non ex pauit tantoiu¬
dice p̾sente pectare. Sermo¬
ficati dicutur. qm̃ sine dubi¬
o semꝑ eius dicta complent᷑.
sicut ip̃e dicit. Celum et tra
transibunt. ũba autẽ mea
non p̃teribunt. Sequitur.
et uincas cum iudicaris. P̾s
tante iustitie ẽ: ut uelit secũ
hominib iudicare. Ip̃e enĩ
ddicit. Iudicate int̾ me et ui¬

Expanded text:
ominus justificatur in sermonibus suis, et vincit cum judicatur. Huic subjungitur in conclusione praemissa sententia: Tibi igitur soli peccavi, et malum coram te feci. Hoc in reddendis syllogismis sine culpa fieri, more veterum constat esse permissum. Nunc ad exponenda verba redeamus. De populo si quis erraverit, et Deo peccat, et regi. Nam quando rex delinquit, soli Deo reus est, quia hominem non habet qui ejus facta dijudicet. Merito ergo rex Deo tantum se dicit peccasse, quia solus erat qui ejus potuisset admissa discutere. Et quia illum ubique esse noverat, jure coram ipso malum se fecisse deplorabat, arguens dementiam suam, qui non expavit tanto iudice praesente peccare. Sequificati dicuntur, quoniam sine dubio semper ejus dicta complentur, sicut ipse dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Sequitur, et vincas cum judicaris. Deus tantae justitiae est, ut velit se cum hominibus judicari; ipse enim dicit: Judicate inter me et vi
Abbreviated transcription (Latin):
Auditui meo dabis gaudiũ
et leticiam et exultabunt
ossa humiliata. Hic iam pia
confidentia diuinitatis os¬
tenditur. ut talta se auclitu¬
rum dicat. que gandium
letitiamq cõgeminent.
gaudium ꝑtinet ad absolu¬
tionem. letitia ad ppetua:
p̃mia possitenda. Hoc ẽ autẽ
audire gaudium et letitia
quos ꝓmittitur absolutis. ue¬
nite beneclicti patris mei. ꝑci¬
pite regnum quod nobis pa¬
ratum ẽ ab mitio mundi.:
Bequitur. Et exultabunt
ossa humiliata. Scilicet au¬
dita uoce quia diximus. qd
argumentum dicitur acon¬
sequentibus. Necesse ẽ enim
ut quandohec audita fuerĩt.
letitia consequatur. Per os¬
sa u̾o significantur animi fir¬
mamenta. que necesse fũat
om̃ino humiliare. quãdiu
penitens potuiss absolui. hu¬
miliata enim dixit. ꝓpt̃ erro

Expanded text:
Auditui meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata. Hic jam pia confidentia Divinitatis ostenditur; ut talia se auditurum dicat, quae gaudium laetitiamque congeminent. Gaudium pertinet ad absolutionem, laetitia ad perpetua praemia possidenda. Hoc est autem audire gaudium et laetitiam, quod promittitur absolutis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Sequitur, et exsultabunt ossa humiliata: scilicet audita voce quam diximus. Quod argumentum dicitur A consequentibus. Necesse est enim ut quando haec audita fuerint, laetitia consequatur. Per ossa vero significantur animi firmamenta, quae necesse fuerat omnino humiliari, quandiu poenitens iste potuisset absolvi. Humiliata enim dixit,