comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quendã titulum portat operis. quo
facile ostendat sub cunis seruiat potestate
rectoris: unde et ꝑ euũglium dr. Er fruc¬
tibus eoꝵ cognoscetis eos. Q gͦ sub rege
suꝑbiȩ militant: licet aliquando speciem
humilitatis assumant: semetipsos tamen
diu latere ũ sũstinens. cũ ex alia tẽgitur ẽx
alia actione nudatur. Qui gͦ sub rege humi¬
litatis militant: pauidi semꝑ et ex om̃i latere
circũspecti. aduersum elationis iacula pug¬
nant: et quasi contra uenientes ictus. solũ
in suo magis coipore oculũ custodiunt. dũ
in semetipłis principaliter humilitatẽ tuen¬
tur. Cũ gͦ dñs om̃ib quos uocat. dicit. disci¬
te a me quia mitis sum et humilis corde:
nichil ẽ aliud se mĩtẽ in magisterio humilẽq
dicere. nisi relictis exercendeꝰ disficultatibus
elationis: plana quedã bene inuendi itine¬

Expanded text:
quasi quemdam titulum portat operis, quo quasi quemdam titulum portat operis, quo facile ostendat sub cujus serviat potestate rectoris. Unde et per Evangelium dicitur: A fructibus eorum cognoscetis eos . Qui ergo sub rege superbiae militant, licet aliquando speciem humilitatis assumant, semetipsos tamen diu latere non sustinens, cum ex alia tegitur, ex alia actione nudatur. Qui vero sub rege humilitatis militant, pavidi semper et ex omni latere circumspecti, adversum elationis jacula pugnant, et quasi contravenientes ictus solum magis in suo corpore oculum custodiunt, dum in semetipsis principaliter humilitatem tuentur. Cum ergo Dominus omnibus quos vocat, dicit: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde, nihil est aliud se mitem in magisterio humilemque dicere, nisi relictis exercendae difficultatibus elationis, plana quaedam bene vivendi itine
Abbreviated transcription (Latin):
tẽgius. et fundamenta humilitatis ape¬
rimus: si breui cõmemoratione ꝑstringimꝰ
quid mortis auctor. qͥd inte suadeat con¬
ditor. Ille nichil aliud mentes sibi subdi¬
tas docet. quã celsitudinis culmen. appẽte¬
re: cuncta equalia mentis tumore transcen¬
dere : societatẽ hominum alta elatione
transire: ac se se contra potentiam condi¬
toris erigere: sicut de eis ꝑ psalmistã dr̃:
transierunt in dispositione cordis. cogita¬
uerunt et locuti sunt nequicias: in excel¬
sũ iniquitatẽ locuti sunt iste autem ad
sputa. ad palmas. ad cõlaphos. ad spineã
coronam. ad crucẽ. ad lanccam. et mortem
ueniens. membra sua admonet dicens.
Si qͥs mͥ ministrat me sequatur Quia g
redemptor ñr. corda regit humiliũ. et mor¬
tis auctor rex ẽ suꝑbor. aꝑte cognoscimꝰ
qđ suꝑbia euidentissimũ est signũ repro¬
bor : at e contra humilitas elector. Cũ gͦ qͥs
rege militet inuenitur Hnusquisq enim

Expanded text:
tegimus, et fundamenta humilitatis apetegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae suadeat Conditor. Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem hominum alta elatione transire, ac sese contra potentiam Conditoris erigere, sicut de eis per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem cordis, cogitaverunt et locuti sunt nequitias, iniquitatem in excelsum locuti sunt . Iste autem ad sputa, ad palmas, ad colaphos, ad spineam coronam, ad crucem, ad lanceam et mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Quia igitur Redemptor noster corda regit humilium, et mortis auctor rex est superborum, aperte cognoscimus quod superbia evidentissimum est signum reproborum, at contra humilitas electorum. Cum ergo rege militet invenitur. Unusquisque enim
Abbreviated transcription (Latin):
lo desiderio felicitatis afficitur: nullo aduer¬
cuncti. qd̾ discipłos ueritas admo¬
net dicens. Discite a me. quia mi¬
tis sũ. & humilis corde. Ad hoc nãq unige¬
nitus dei filius. formã humilitatis nr̃ȩ s
suscepit: ad hoc inuisibilis ñ solũ insibilis
s etiã despectus apparuit: ad hoc contume¬
liarum ludibria irrisionũ probra. passionũ
torm̃ta tolerauit: ut suꝑbũ non ẽẽ hominẽ
doceret humilis d̾s. Quanta gͥ humilitatis
ẽ uirtus. propter quã solã ueraciter edo¬
cendã. is qui sine estimatione ẽ magnus.
usq ad passionẽ factus ẽ paruus. Quia eñi
originẽ ꝑdicioni nr̃e. se prebuit suꝑbia
diaboliinstrumentum redẽptionis ñe in¬
uenta ẽ humilitas dei. Hostis quippe ũr
intra om̃ia cõnditus. uideri supra om̃ia uõ¬
luit elatus. redemptor. uero ñr̃ magnus
manens suꝑ om̃ia. fieri inter om̃ia dignatꝰ
ẽ paruus. St melius et elationis causam de¬

Expanded text:
lo desiderio felicitatis afficitur, nullo adverlo desiderio felicitatis afficitur, nullo advercuncti, quod discipulos Veritas admonet, dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde. Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam humilitatis nostrae suscepit, ad hoc invisibilis, non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit: ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum probra, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus. Quanta igitur humilitatis est virtus, propter quam solam veraciter edocendam, is qui sine aestimatione est magnus usque ad passionem factus est parvus? Quia enim originem perditioni nostrae praebuit superbia diaboli, instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster inter omnia conditus, videri super omnia voluit elatus: Redemptor vero noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam de
Abbreviated transcription (Latin):
gũ enim meum suaue c̃: et onus meum
leue est. Asperũ quippe uigum et durȩ sicut
diximus seruitutis pondus ẽ. subẽẽ tempo¬
ralib. ambire terrena. retinere labentia.
uelle stare in non stantibus. appetere quidẽ
transeuntia: s cũ transeuntibus nolle tran¬
sire. Dum enim contra uotum cuncta fugi¬
unt. quȩ prius mentẽ ex desiderio adep¬
tionis afflixerant.post ex pauore amissio¬
nis premunt. Hoc etiã iugũ seruitutis. a dis¬
cipłoꝵ ceruice soluebat dñs cũ diceret. at¬
tendite uobis ne grauentur corda ur̃a. in
crapula et ebrictate: ilico subiungens. et
curis huius uitȩ. Amant enĩ homines. pro
tisq ꝓ ea sudoribus libenter seruiunt: & gra¬
uium laboꝵ iugo deuotissime colla submit¬
tunt. Cuius seruitutis conditione et iugo
carere ẽ: iam in mundo nichil concupiscere.
At si qͥs semel a dñatione desiderioꝵ tem¬
poraliũ colla mentis excusserit. quadã iam
etiã in hac uita libertate ꝑfruitur: dũ nul¬

Expanded text:
gum meum suave, et onus meum leve est. Asperum quippe jugum, et durae, sicut diximus, servitutis pondus est subesse temporalibus, ambire terrena, retinere labentia, velle stare in non stantibus, appetere quidem transeuntia, sed cum transeuntibus nolle transire. Deum enim contra votum cuncta fugiunt quae prius mentem ex desiderio adeptionis afflixerant, post, ex pavore amissionis, premunt. Hoc etiam jugum servitutis a discipulorum cervice solvebat Dominus, cum diceret: Attendite vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrietate : illico subjungens: et curis hujus vitae. Amant enim homines pro htisque pro ea sudoribus libenter serviunt, et gravium jugo devotissime colla submittunt; cujus servitutis conditione et jugo carere est jam in mundo nihil concupiscere. At si quis semel a dominatione desideriorum temporalium colla mentis excusserit, quadam jam etiam in hac vita libertate perfruitur; dum nul
Abbreviated transcription (Latin):
meum suꝑ uos. Magna ẽ seruitus.
scłariũ negotioꝵ: quib mens uehem̃ter at¬
teritur: quãuis in eis sponte desudetur. Qua¬
si enim quodã iugo seruicii premunt pros¬
pera dũ appetuntur: premunt aduersa dum
formidantur: hoc uidelicet iugũ graue serui¬
cutis. uidit dñs scłarium ceruicib impres¬
sũ cũ diceret Hemite ad me om̃s qui labora

Expanded text:
meum super vos . Magna est servitus saecularium negotiorum, quibus mens vehementer atteritur, quamvis in eis sponte desudet. Quasi enim quodam jugo servitutis premunt prospera, dum appetuntur; premunt adversa, dum formidantur: hoc videlicet jugum grave servitutis vidit Dominus saecularium cervicibus impressum, cum diceret
Abbreviated transcription (Latin):
prudentes in delicet suꝑbientes uocauit:
quia nimirũ suꝑbientib ueritatis cognitio
denegatur. Qui enĩ non subiunait reuela¬
sti ea stultis. s paruulis: tumorem se dãp¬
nasse innotuit ñ acum̃. liii. Qualiter ad¬
enite ad me om̃s q
qui laboratis et õnerati estis. aAd
se uenire nos dñs precepit: nimi¬
rũ non greiłib corporis. s profectibus cor¬
dis. Ipse nãq ait. Nemet hora: quando neq
in monte hoc. neq in ierosolimis adorabi¬
tis patrem. Et paulo post. Ueri adoratores
adorabunt patrem: in sp̃u et ueritate. Nã
et pater tales querit qui adorent eũ. In cor¬
de gͦ gressus eẽ insinuat: quando et ut ue¬
niamus uocat: et tam̃ motu corporis ne¬
qua quã nos ad alia transire denuntiat.
In scriptura itaq sacra. ñ num quã appella¬
tione gressuum. uel motus mentium uel
prouectus accipimus meritoꝵ: quibus ꝓ¬
fecto gressib ad semetipsam. nos ueritas

Expanded text:
prudentes videlicet superbientes vocavit, prudentes videlicet superbientes vocavit, quia nimirum superbientibus veritatis cognitio denegatur. Qui enim non subjunxit: Revelasti ea stultis, sed parvulis, tumorem se damnasse innotuit, non acumen. CAP. LVII.-- enite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Ad se venire nos Dominus praecepit, nimirum non gressibus corporis, sed profectibus cordis; ipse namque ait: Veniet hora quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Et paulo post: Veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum . In corde ergo gressus esse insinuat quando et ut veniamus vocat, et tamen motu corporis nequaquam nos ad alia transire denuntiat. In Scriptura sacra nonnunquam appellatione gressuum, vel motus mentium, vel profectus accipimus meritorum; quibus profecto gressibus ad semetipsam nos Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is obtutibus apparens. dũ alios
reprobat. alios uocat. mira iudicia
ex hibuit: quȩ a nobis et cogitari possint:
et comphendi ñ possint. Ait nãq In iudi¬
cium ego in hunc mundum ueni: ut qui
ñ uident uideant: et qui uident ceci fiant.
lnde in euuangłio dñs. cũ de huius rei cau
sa loqueretur ait. Confiteor. tibi pater dñe
celi et terix. qͥ abscondisti hȩc a sapientibus et
prudentib : et reuelasti ea paruulis. Ita pa¬
ter. Atq mox tanqu̾ã rationem quandam abs¬
consionis et reuelationis adiungens ait. Qͥa
sic fuit placitum ante te. Quib imirũ uer¬
bis exempla humilitatis accipimus: ne te¬
mere discutere suꝑna consilia de alior uo¬
catione. alioꝵ uͦ repulsione presumamus.
Cũ eñĩ intulisset. utroꝵ q ñ mox rationem
reddidit : s sic do̾ placitum dixit: hoc ui¬
delicet ostendens. quia iniustum ẽẽ ñ potest.
quod iusto placuit. Qd̃ autẽ ait abscondisti
hȩc a sapientib et prudentib. sapientes. et

Expanded text:
rae obtutibus apparens, dum alios reprobat, alios vocat, mira judicia exhibuit, quae a nobis et cogitari possint, et comprehendi non possint. Ait namque: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant: et qui vident, caeci fiant . UndPater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita Pater. Atque mox tanquam rationem quamdam absconsionis et revelationis adjungens, ait: Quia sic fuit placitum ante te. Quibus nimirum verbis exempla humilitatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione, aliorum vero repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utrumque, non mox rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit: hoc videlicet ostendens, quia injustum esse non potest quod justo placuit. Quod autem ait: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus; sapientes et
Abbreviated transcription (Latin):
ociosũ qđ locũti fuerint homines.
reddent rationẽ de eo. Multiloqͥo
uacantes. quia ꝑ multiplicia uerba dila¬
buntur: plerũq dũ ociosa cauẽre uerba
nẽgligunt. ad noxia ꝑueniunt: ut aliena
prius loqui libeat: postinodũ detractio¬
nib eoꝵ uitã. de qͥb loquitur mordeat:
ad extremũ uͦ usq ad apertas lingua con¬
tumelias erumpat. Hinc salomon ait.
In multiloquio peccatum non deerit. Nine
iacobus dicit. Si qͥs putas se religiosũ eẽ.
non refrẽnans linguam suam. s seducens cor
suum. huius uana est religio. Hinc rursus
ait. Sit om̃is homo uelox ad audiendum:
tardus autem ad loquendũ. Hinc iterũ lun¬
guȩ uim diffinens adiungit. Inquietũ ma¬
lum: plena uenẽno mortiferõ. Hinc ꝑ semet¬
ipsã ueritas ad monet dicens. Dico autẽ uo¬
bis qm̃ om̃e uerbum ociosũ qđ locuti fue¬
rint homines: reddent rationẽ de eo in die
idicii. Ociosũ quippe uerbum ẽ: quod aut
ratione iustȩ necessitatis. aut intentione

Expanded text:
otioso, quod locuti fuerint homines, reddent rationem . Multiloquio vacantes, quia per multiplicia verba dilabuntur, plerumque diu otiosa cavere verba negligunt, ad noxia perveniunt, ut aliena prius loqui libeat, postmodum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hinc Salomon dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Jacobus dicit: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursus ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. Hinc iterum linguae vim definiens, adjungit: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam Veritas admonet, dicens: Dico autem vobis quoniam omne verbum otiosum, quod locuti fuerint, reddent rationem de eo in die judicii. Otiosum quippe verbum est quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione
Abbreviated transcription (Latin):
riosi cũ luxuriosis. auari. cũ auaris. fallã¬
ces cũ fallacib. inuidi. cũ inuidis. infide¬
les cũ infidelib ardeant: ut qͦs similis
culpa inquinat. par etiã pena constringat.
Cũ gͦ similes in culpa ad torm̃ta similia du¬
cuutur: quia in locis penalibus. eos angłi
deputant: quasi atanioꝵ fasciculos ad cõbu¬

Expanded text:
riosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallariosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant; et ut quos similis culpa inquinat, par etiam poena constringat. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia ducantur, quia in locis poenalibus eos angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad combu
Abbreviated transcription (Latin):
et lĩgate ea fasciculos ad comburen¬
dum. Sicut in domo patris mansio¬
nes multę sunt. ꝓ diuersitate uirtutis: sic
dampnatos diuerso supplicio gehennȩ ig¬
nib sũbicit disparilitas criminis. Quȩ sci¬
licet gehenna licet cunctis una sit: non tñ
cunctos una eadẽq qualitate succendit.
siã sicut uno sole om̃s tangunur nȩc tam̃
sub eo uno ordine om̃s estuamus: quia
iuata qualitatẽ corporis. sentitur etiam
pondus caloris: sic dampnatis una ẽ ge¬
henna quȩ afficit: et tam̃ non una om̃s
qualitate comburit: quia qđ hic agit dis¬
par ualitudo corpor: hoc illic eribet dis¬
par causa meritor. Nisi enim torm̃toꝵ
sũmam meritoꝵ acta dirimerent: nequa¬
quã iudex ueniens ad iudiciũ. se messori¬
et ligate ea fasciculos ad comburendum.
Messores quippe augłi. titama ad combu¬
rendum in fasciculis ligant: cũ eos qͥ et̾no
igni tradendi sunt. pares parib in torm̃tis
similibus sõciant: ut suꝑbi. cũ suꝑbis. luxu.¬

Expanded text:
et ligate ea in fasciculos ad comburendum . Sicut in domo Patris mansiones multae sunt pro diversitate virtutis, sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis. Quae scilicet gehenna licet cunctis una sit, non tcunctos una eademque qualitate succendit. Nam sicut uno sole omnes tangimur nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia iuxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna, quae afficit, et tamen non omnes una qualitate comburit, quia qpar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Nisi enim tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens ad judicium se messoriet ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum iigni tradendi similibus sociant; ut superbi cum superbis, luxu
Abbreviated transcription (Latin):
alus homo de malo thesauro ꝓfert
mala: Plerũq doctor qui auet do¬
cere quod negligit agere. cũ desierit
bona loqui. que contẽpsit operari: docere
subiectos. incipit praua que agit: ut ius¬
to di om̃ipotentis iudicio iã nec in bono lin¬
guam habeat: qui bonã uitam habere re¬
cusat: quatinus cũ mens terrenarum amo¬
ri rerum intenditur. de terrenis reb semꝑ
loquatur Unde ueritas in euuangłio dicit.
Ex abundantia cordis os loquitur ẜonus
homo de bono thesauro profert bona: et
malus homo de malo thesauro ꝓfert mala.

Expanded text:
alus homo de malo thesauro profert mala . Plerumque doctor qui audet docere quae negligit agere, cum desierit bona loqui quae contempsit operari, docere subjectos incipit prava quae agit; ut justo Dei omnipotentis judicio jam nec in bono linguam habeat qui bonam vitam habere recusat, quatenus cum mens terrenarum amori rerum intenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde Veritas in Evangelio dicit: Ex abundantia cordis os loquitur. Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
ricia mala omĩa oriunt᷑: ⁊ peccatorũ om̃iũ spine
producunt᷑: de qua per paulũ dicitur. Radix oĩũ
malorũ: cupiditas. Ipsa quippe latenter orit᷑ ĩ m̃te:
sed pũctiones peccatorũ omĩum patenter ꝓducit
in optre. Quas uidelicet punctiones ab hac radice
surgentes: statim p̃dicator egregius insinuat. cũ
subdit. Quam quidã appetentes. errauer̃t a fide :
et inseruerũt se dolorib multis. Qͥ enĩ multos
dolores dixxit: quasi nascẽtes ex hac radice pũcti¬
ĩmortalitatẽ. Omĩs ĩmutacio: uelut q̃dam
mortis imitacio est. Id enim quod mutatur. qͣsi
ab eo quod erat interficitur: ut desinat eẽ qd̃ fuit.
et incipiat esse quod non fuit. Lumen autẽ uerũ
creator uidelicet ñr. nulla mutabilitatis uicissi¬
tudine tenebrescit: nullis nature sue defectib
obumbrat᷑: sed eius esse sine mutabilitate est :
sicut scriptũ est. Apud quẽ ñ ẽ tͣnsiutacio: nec

Expanded text:
ritia mala omnia oriuntur, et peccatorum omnium spinae ritia mala omnia oriuntur, et peccatorum omnium spinae producuntur, de qua per Paulum dicitur: Radix omnium malorum cupiditas. Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opere. Quas videlicet punctiones ab hac radice surgentes statim praedicator egregius insinuat, cum subdit: Quam quidem appetentes, erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis. Qui enim multos dolores dixit quasi nascentes ex hac radice punctiitatem . Omnis immutatio velut quaedam mortis imitatio est. Id enim quod mutatur, quasi ab eo quod erat interficitur, ut desinat esse quod fuit, et incipiat esse quod non fuit. Lumen autem verum, Creator videlicet noster, nulla mutabilitatis vicissitudine tenebrescit, nullis naturae suae defectibus obumbratur, sed ejus esse sine mutabilitate fulgere est, sicut scriptum est: Apud quem non est transmutatio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quod de peccatis absconditis quorũdam hominũ
manifestisq subiunxxit: nisi quod interposita de
eius infirmitate sentencia. ad hoc ĩ extremo rediit
qd̾ suꝑiꝰ dix̃: nemini cito manus ĩposueris : neq cõ¬
municau̾is pecatis alienis: Ut enĩ hec eadẽ perrata.
quanta sollicitudine ꝑquirenda essent ostenderet. inter¬
posita contra infirmitatis mnolestiam discrecionis ad¬
monitione ꝓtinus intulit quod in aliis patescerẽt
in aliis laterent. dicens. Quorũdã hoĩum peccata
manifesta sunt p̃cedencia ad iudiciũ: quorũdam
autem et subsecunt᷑. In hac ergo sentencia paulus
non eisdem uerbis congruit. quib eam loquens. de
timothei infirmitate subiunxit: sed ad illud redit
quod superius intermittendo narrauit: uIII.
adix omĩum malorũ cupiditas. Cum alicui
quaricia idest cupiditas dñatur. subiectus
proculdubio malis om̃ibus demõstratur: qr de aua¬

Expanded text:
quod de peccatis absconditis quorumdam hominum quod de peccatis absconditis quorumdam hominum manifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia, ad hoc in extremo rediit, quod superius dixit: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis? Ut enim haec eadem peccata quanta sollicitudine perquirenda essent ostenderet, interposita contra infirmitatis molestiam discretionis admonitione, protinus intulit quod in aliis patescerent, in aliis laterent, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur. non eisdem verbis congruit, quibus eam, loquens de Timothei infirmitate, subjunxit, sed ad illud rediit quod superius intermittendo narravit. CAP.Radix omnium malorum cupiditas . Cum alicui avaritia, id est, cupiditas, dominatur, subjectus proculdubio malis omnibus demonstratur, quia de ava
Abbreviated transcription (Latin):
nemini ĩposueris: neq ꝯmunicaueris
peccatis alienis. Sacre scripture consuetudo est:
ut cũ aliquid narrat. interposita alteriꝰ cause sen¬
tencia. ad suꝑiora ꝓtinus redeat. S hunc esse
ñnũquã morẽ sacri eloquii melius ostendimus:
si ex eo aliquã huius rei fimilitudinẽ ꝓferamus.
Paulus nãq apłs cum dilectũ discipulum. de ĩstitu¬
endis ecclesie officiis admoneret: ne quos forte
ad sacros ordines inordinate ꝓueheret: dic̃. Ma-
nus cito nemini ĩposueris. neq ꝯmunicaueris pecea¬
tis alienis: te ipsum castũ custodi. Qͥ ad infirinita¬
tem eius corꝑis: ꝓtinus uerba conuertens. ait.
Noli adhuc aquã bibere: sed modico uino utere
ꝓpter stomachũ tuũ. ⁊ frequentes tuas infirmitates.
Statimq subiungit. dicens. Quorũdã hominũ
peccata manifesta sunt. p̃cedencia ad iudicium:
quorũdam aũ et subsecunt᷑. Quid ergo ad illud
ꝑtinet. quod ab infirmo bibi aquã ꝓhibuit. hoc

Expanded text:
nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis . Sacrae Scripturae consuetudo est ut cum aliquid narrat, interposita alterius causae sententia, ad superiora protinus redeat. Sed hunc esse nonnunquam morem sacri eloquii melius ostendimus, si ex eo aliquam hujus rei similitudinem proferamus. Paulus namque apostolus cum dilectum discipulum de instituendis Ecclesiae officiis admoneret, ne quos forte ad sacros onus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis: teipsum castum custodi. Qui ad infirmitatem eius corporis protinus verba convertens ait: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates. statimque subiungit, dicens: Quorundam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium, quorundam autem et subsequuntur: quid ergo ad illud pertinet, quod ab infirmo bibi aquam prohibuit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quib subdidit. quẽ uidit nullus hominũ. sed nec
uidere potest. more suo hoiẽs uocãs. hoiẽs humana¬
sunt. Dm̃ igitur per celestem conuersacionẽ tuidebimꝰ:
si supra homines esse meream᷑. Que nimirũ uisio nũc
fide inchoatur. sed tunc in specie ꝑficitur: quando
coeternã deo sapienciã. quã modo per ora p̃dicanti¬
um qͣsi ꝑ decurrẽtia flumina sumimus. in ipso suo

Expanded text:
quibus, subdidit: Quem vidit nullus hominum, sed nec quibus, subdidit: Quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest . More suo homines vocans, omnes sunt. Deum igitur per coelestem conversationem videbimus, si supra homines esse mereamur. Quae nimirum visio nunc fide inchoatur, sed tunc in specie perficitur, quando coaeternam Deo sapientiam, quam modo per ora praedicantium quasi per decurrentia flumina sumimus, in ipso suo
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ: s nec uidere potest. Ecce rursũ audio
quod psalmista ait. Accedite ad eũ ÷ ⁊ illuminamin.
Quomodo gͥ ascendendo illuminam᷑: si ipsam lucẽ
qua illuminari possimꝰ non indemuse Si uero acce¬
dendo ad eum. ipsam qua illuminam᷑ lucẽ uidemus:
quomodo in accessibilis esse ꝑhibetur:: Qua ĩ re pen-¬
sandũ est. quod maccessibilẽ dixit non om̃i homini:
sed humana sapienti. Scriptura quippe sacra. om̃s
carnaliũ sectatores. humanitatis noĩe notare solet:
unde isdem apłs quib dam discordantib dic̃. Cum
enĩ sit inter uos delus ⁊ contencio: ñne carnales
estis. ⁊ scd̾m hominẽ ambulatis: Et uñ alibi testi
moniũ ꝓtulit: qd̾ oculus ñ uidit. nec auris audiũ.
nec in cor hoĩs ascendit. que p̃parauit d̾s diligenti
subdidit. nobis aũ reuelauit deus per sp̃m suum
supra hominẽ diuina iam sapuerat. Ita etiam hoc loco
cum lucem dei in accessibilem ꝑhiberet. ut ostenderet

Expanded text:
hominum, sed nec videre potest. Ecce rursum audio hominum, sed nec videre potest. Ecce rursum audio quod Psalmista ait: Accedite ad eum, et illuminamini . Quomodo igitur accedendo illuminamur, si ipsam lucem qua illuminari possumus non videmus? Si vero accedendo ad eum, ipsam qua illuminamur lucem videmus, quomodo inaccessibilis esse perhibetur? Qua in re pensandum est quod inaccessibilem dixit, non omni homini sed humana sapienti. Scriptcarnalium sectatores, humanitatis nomine notare solet. Unde isdem apostolus quibusdam discordantibus dicit: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, tulit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibsubdidit: Nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum supra hominem divina jam sapiebat. Ita etiam hoc loco cum lumen Dei inaccessibile perhiberet, ut ostenderet
Abbreviated transcription (Latin):
gelici mutabiles sunt ex natura conditi: quatinus
aut sua sponte caderẽt. aut ex arbitrio starent.
S qr humiliter elegerũt ei inherere a ꝗͦ creati sũt:
hanc ipsam inse mutabilitatẽ suã. standi iã ĩmuta¬
bilitate uicerũt: ut hoc ipso merito tͣnscenderent:
quod nature sue ordine mutabilitati subesse potuis¬
sent. Quia ergo solus creator nr̃. nullã patitur mu¬
tabilitatẽ: recte de eo per paulum dicit᷑. qui solus
sibilem. Cum ad ipsum fontẽ uite creatorem
nostrum uenerimꝰ. erit nobis deletabilit̾ impressa
sitis simul et sacietas. sed longe ab ista siti necessitas:
sed longe a sacietate fastidiũ: qr sicientes saciabim᷑.
et saciati siciemus. Uidebimꝰ ergo dm̃ ipsum qui erit
premiũ laboris nostri: ut post mortalitatis huius
tenebras. accessa eius luce gaudeamꝰ. S cũ eiꝰ lucem
dicimꝰ accessam: obsistit animo qd̾ paulus dic̃. Qi
lucem habitat in accessibilẽ: quem uidit nullus

Expanded text:
gelici mutabiles sunt ex natura conditi, quatenus gelici mutabiles sunt ex natura conditi, quatenus aut sua sponte caderent, aut ex arbitrio starent. Sed quia humiliter elegerunt ei inhaerere a quo creati sunt, hanc ipsam in se mutabilitatem suam, standi jam immutabilitate vicerunt, ut hoc ipso merito transcenderent, quod naturae suae ordine mutabilitati subesse potuissent. Quia ergo Creator noster nullam patitur immutabilitatem, recte de eo per Paulum dicitur: Qui solus sibilem . Cum ad ipsum fontem vitae, Creatorem nostrum, venerimus, erit nobis delectabiliter impressa sitis simul et satietas, sed longe ab ista siti necessitas, et longe a satietate fastidium, quia sitientes satiabimur, et satiati sitiemus. Videbimus ergo Deum ipsum, qui erit praemium laboris nostri, ut post mortalitatis hujus tenebras accessa ejus luce gaudeamus. Sed cum ejus lucem dicimus accessam, obsistit animo quod Paulus dicit: Qui lucem habitat inaccessibilem, quem vidit nullus
Abbreviated transcription (Latin):
habitat inaccesũbilẽ. S cũ cũcti nouerimꝰ. qd̾ ⁊
humana anima ⁊ angelici sp̃c. sint ĩmortales ĩsti¬
tuti. cur ab apło solus deus ĩmortalitatẽ habere
ꝑhibetur: nisi qr solus uere non morit᷑. qͥ solus
nũquã mutatur: Humana quippe anima nũꝗͣ¬
in lapsũ caderet: si mutabilis non fuisset. Que a
paradisi quoq gaudiis expulsa: si mutabilis non
esset. ad uitã minime rediret. In hoc ipsũ uero qd
ad uitã redire nitit᷑: defectus suos alternante sq̃ꝑ
mutabilitate tolerare cogitur. Quia ergo ex nichilo
condita est. ex se nichilominus infra se tendit: nisi
ad bomi desiderii statum. artificis sui manu teneat᷑.
Ex eo itaq quod creatura est: deorsum ire habet.
Uirtute nãq propria in preceps posse se ire conside¬
rat: sed ad conditorẽ suũ amoris manu se retinet.
ne cadat. quousq adĩmutabilitatẽ tͣnseat: ⁊ eo uere
ĩmortaliter quo ĩmutabilit̾ uiuat. Ipsi quoq sp̃c an¬

Expanded text:
itat inaccessibilem. Sed cum cuncti noverimus quod et humana anima et angelici spiritus sint immortales instituti, cur ab Apostolo solus Deus immortalitatem habere perhibetur, nisi quia solus Deus vere non moritur qui solus nunquam mutatur? Humana quippe anima in lapsum nunquam caderet, si mutabilis non fuisset. Quae a paradisi quoque gaudiis expulsa, si mutabilis non esset, ad vitam minime rediret. In hoc ipso autem quod ad vitam redire nititur, defectus suos, alternante semper mutabilitate, tolerare cogitur. Quia ergo ex nihilo condita est, ex se nihilominus infra se tendit, nisi ad boni desiderii statum artificis sui manu teneatur. Ex eo itaque quod creatura est, deorsum ire habet: virtute namque propria in praeceps posse se ire considerat, sed ad Conditorem suum amoris manu se retinet, ne cadat, quousque ad immutabilitatem transeat, et eo vere immortaliter, quo immutabiliter vivat. Ipsi quoque spiritus an
Abbreviated transcription (Latin):
ne renouetur. Ualde nãq cor inter humana u̾ba
defluit. Cũq indubitant̃ constet. qd̾ externis oc¬
cupationũ tumultib ĩpulsum a semetipso corru¬
at: incessabiliter studere debet. ut ꝑ erudicionis
studiũ insurgat. Hinc est enim quod prelatum
gregi discipulũ : paulus admonet dicens. Dũ uenio
atcende lectioni. Hinc dauid ait. Quomodo dilexi
legem tuã dñe : tota die meditacio mea est:¬

Expanded text:
ne renovetur. Valde namque cor inter humana verba ne renovetur. Valde namque cor inter humana verba defluit, cum indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, incessabiliter studere debet ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio, attende lectioni. Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine? Tota die meditatio mea est
Abbreviated transcription (Latin):
student astruere: ꝓferũt ea. que ꝓfecto ĩ sacror̃
librorũ paginis non tenent᷑. Unde et discipulũ
suũ p̃dicator admonet dicẽs. O timothee deposi¬
tum custodi: deuitãs ꝓfanas uocũ nouitates. Dũ
enim laudari heretici tanquã de excellenti ĩgenio
cupñt. quasi noua quedam ꝓferũt: que ĩ patrũ
antiquorũ libris ueterib nõn tenentur. Sicq
fit: ut dum uideri sapientes desidetãt. miseris au¬
ditorib suis stulticie semina spargant : xx ii.¬
um uenio attende lectioni. Omĩs p̃latus
et rector cotidie sacri eloquii. studiose de.¬
bet precepta meditari: ut in eo uim sollicitudinis
et erga celestẽ uitã ꝓuide circũspestionis. quam
humane conuersationis usus indesinent̃ destruit.
diuine admonitionis uerba restaurẽt: ⁊ qui ad
uetustatẽ uite per societatẽ seculariũ ducitur: ad
amorẽ semꝑ spiritalis patrie. ꝯpũctionis aspiracio¬

Expanded text:
student astruere, proferunt ea quae profecto in sacrorum student astruere, proferunt ea quae profecto in sacrorum librorum paginis non tenentur. Unde et discipulum suum praedicator admonet, dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates. Dum enim laudari haeretici tanquam de excellenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam proferunt, quae in Patrum antiquorum libris veteribus non tenentur. Sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris auditoribus suis stultitiae semina spargant. EXum venio, attende lectioni . Omnis praelatus et rector quotidie sacri eloquii studiose debet praecepta meditari, ut in eo vim sollicitudinis et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui ad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratio
Abbreviated transcription (Latin):
seculi p̃cipe non suꝑbe sapere: neq sperare ĩ incerto
diuiciarũ suar̃. Ubi notandũ ualde est. qd̾ humili¬
tatis doctor memoriã diuitũ faciẽs. ñ ait roga. sed
p̃cipe: qr ⁊ si ĩpendenda est pietas infirmitati: ho¬
nor tam̃ non debet᷑ elacioni. Talib ergo rectum
quod dicitur. tanto rectius iubetur: q̃nto et reb
transitoriis altitudine cogitacionis intumescũt.
De his in eugłio dicit dñs. Ue uobis diuitibus:
qui habetis consolacionẽ urãm. Quia enĩ que sũt
eterna gaudia nesciũt: ex p̃sentis uite habundan¬
tia consolantur. Offerendus est ergo a predicato¬
ribus timor diuitib suꝑbis. quos consolacio głe
tẽporalis extollit: ut cognoscãt quia diuicias qͣs
conspiciunt. tenere nequaquam possunt : .xii.¬
timothee. depositum custodi. Quicũq
ad uere p̃dicationis uerba se preparat.
necesse est. ut causarũ origines a sacris paginis
edificiũ firmet. Sepe enim heretici dũsua ꝑu̾sa

Expanded text:
pe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum suarum . Ubi notandum valde est, quod humilitatis doctor memoriam divitum faciens non ait, Roga, sed Praecipe, quia etsi impendenda est pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibus ergo rectum quod dicitur, tanto rectius jubetur, quanto et in rebus transitoriis altitudine cogitationis intumescunt. De his in Evangelio Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolaaeterna gaudia nesciunt, ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerendus est ergo a praedicatoribus timor divitibus, quos consolatio gloriae temporalis extollit, ut cognoscant quia divitias quas conspiciunt tenere nequaquam possunt. CAP.mothee, depositum custodi . Quicunque ad verae praedicationis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis ficium firmet. Saepe enim haeretici, dum sua perversa
Abbreviated transcription (Latin):
criptura sacra predicatores ecclesie. pro eo
quod głam patrie celestis annunciãt: ange¬
lorum nomine solet designare. Hinc malachias ꝓpha
loquit᷑ dicẽs. Labia sacerdotis custodiũt scienciam.⁊
legem requirẽt ex ore eius: qr angelus dñi exercitu¬
um est. Hinc paulus ait. Magnũ est pietatis sacram̃¬
tum. qd̾ manifestatũ est ĩ carne. iustificatũ ẽ ĩ sp̃u:
apparuit angelis. p̃dicatũ est gentib. creditũ ẽ ĩ mũ
do: assũptũ est in gła. Qͥ igitur dispensatioĩs minis¬
terium postquã apparuisse angelis dix̃. p̃dicatum
gentib subdidit: angelorum profecto nomine. pre¬
dicatores sanctos. idest u̾itatis nũcios designauit:¬

Expanded text:
cra praedicatores Ecclesiae, pro eo quod gloriam patriae coelestis annuntiant, angelorum nomine solet designare. Hinc Malachias propheta loquitur, dicens: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirent ex ore ejus: quia angelus Domini exercituum est . Hinc Paulus ait: Magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu; apparuit angedo, assumptum est in gloria. Qui igitur dispensationis mysterium, postquam apparuisse angelis dixit, praedicatum esse gentibus subdidit: angelorum profecto nomine praedicatores sanctos, id est veritatis nuntios, designavit
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ per hũc boni oꝑis ministeriũ. s honoris głam
querit. Moraliũ libro .xxi. De hoc eodẽ ep̃atus
officio. edocens titũ ait. Oportet ep̃m esse sine cri
crimen peccm̃ ẽ: non tam̃ omne peccm̃ crimen. Et
in hac uita multi sine crimine: nullus uero sine pec¬
catis ualet esse. Predicator itaq sanctus. cũ uirum
dignũ grã sacerdotali describeret. nequaquã dicit
sine peccato: sed siguis sine crimine est. Sine pec¬
cato enĩ nemo ualet esse : cum ioħs dicat. Si dixe¬
rimus qr peccm̃ non habemꝰ: nos ipsos seducimus.
et ueritas in nobis non est :u. Qd̾ p̃dicatores¬

Expanded text:
qui non per hunc boni operis ministerium, sed honoris gloriam qui non per hunc boni operis ministerium, sed honoris gloriam quaerit. Saofficio edocet: Oportet episcopum esse sine crimcrimen peccatum est, non tamen omne peccatum crimen. Et in hac vita multi sine crimine, nullus vero sine peccatis valet esse. Praedicator itaque sanctus cum virum dignum gratia sacerdotali describeret, nequaquam dixit sine peccato, sed si quis sine crimine est. Sine peccato enim nemo valet esse, cum Joannes dicat: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . CA
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Si quis ep̃atũ desiderat: bonũ opus desi¬
derat. Qui tam̃ laudãs desideriũ. in pauorẽ uertit
protinus qd laudauit: cũ repente subiungit. Opor¬
tet autẽ ep̃m inrep̃hensibilem esse. Cumq uircutũ
necessaria subsequent̃ enumerat: que sit ĩ rep̃hensi¬
bilitas ipsa manifestat. Et fauet ex desiderio: et
territ ex p̃cepto. Ac si aꝑte dicat.Laudo qd querras:
sed prius discite quid queratis: ne dũ uosinet ipsos me¬
tiri negligitis. tanto fedior ur̃a rep̃hensibilitas pare¬
at: quanto et a cunctis conspici in honoris arce festi¬
natis. Magnus enim regendi artifex fauorib ĩpellit.
terrorib retrahit: ut auditores suos ⁊ descripto in re¬
prehensibilitatis culmine. restringat a suꝑbia: et of¬
ficiũ laudando qd querit᷑ ꝯponat ad uitã. Ipsũ qͦ
ep̃atus officiũ. boni oꝑis exp̃ssione definitur cum
dicitur: si quis ep̃atum desiderat. bonũ opus deside¬
rat. Ipse ergo sibi testis est. qr ep̃atũ non appetit:

Expanded text:
ait: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. Qui tamen laudans desiderium, in pavorem vertit protinus quod laudavit, cum repente subjungit: Oportet autem episcopum irreprehensibilem esse. Cumque virtutum necessaria subsequenter enumerat, quae sit irreprehensibilitas ipsa manifestat; et favet ergo ex desiderio, et terret ex praecepto. Ac si aperte dicat: Laudo quod quaeritis, sed prius discite quid quaeratis: ne dum vosmetipsos metiri negligitis, tanto foedior vestra reprehensibilitas pateat, quanto et a cunctis conspici in honoris arce festinatis. Magnus enim regendi artifex favoribus impellit, terroribus retrahit, ut auditores suos et descripto irreprehensibilitatis culmine, restringat a superbia, et officium laudando quod quaeritur, componat ad vitam. Ipsum quoque patus officium boni operis expressione definitur, cum dicitur: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat . Ipse ergo sibi testis est quia episcopatum non appetit,
Abbreviated transcription (Latin):
emo adolescenciã tuã contẽpnat. Cũ prima
sunt adolescencie uel iuuentutis nr̃e tẽꝑa
nobis adhuc cessandũ c̃ a p̃dicatione : nec debemus
in ĩfirma etate p̃dicare: qr sermo doctrine ñ suppe¬
tit. nͥ in ꝑfecta etate. Quousq enĩ infirmi sumus
continere nos intra nosmetipsos debemꝰ: ne dum
tenera bona cicius ostendimꝰ amittamꝰ. Ad exemplũ
ergo non sunt ostendenda: nisi que sunt firma.
Hinc etiam per quendã sapientẽ dicit᷑. Adolescens
loquere in tua causa uix: ⁊ sibis int̾rogatꝰ fueris.
habeat iniciũ responsio tua. Cũ uero per paulum
timotheo discipulo dicit᷑. p̃cipe hec ⁊⁊ doce: nemo
adolescenciã tuã contẽpnat: sciendũ nobis est. qm̃
in sacro eloquio aliquando adolescencia iuuentus
uocatur. Quod cicius ostendit᷑: si salomonis ad me¬
dium uerba ꝓferant᷑. qui ait. Letare iuuenis: in
adolescencia tua. Si enim unũ utraq esse ñ discer¬
neret: quẽ monebat in adolescencia iuuenẽ non

Expanded text:
emo adolescentiam tuam contemnat . Cum prima sunt adolescentiae, vel juventutis nostrae tempora, nobis adhuc cessandum est a praedicatione, nec debemus in infirma aetate praedicare, quia sermo doctrinae non suppetit, nisi in perfecta aetate. Quousque enim infirmi sumus, continere nos intra nosmetipsos debemus, ne dum tenera bona citius ostendimus, amittamus; ad exemplum ergo non sunt ostendenda, nisi quae sunt firma. Hinc etiam per quemdam Sapientem dicitur: Adolescens, loquere in tua causa vix: et si bis interrogatus fueris, habeat initium responsio tua . Cum vero per Paulum Timotheo discipulo dicitur: Praecipe et doce, nemo adolescentiam tuam contemnat ; sciendum nobis est quia in sacro eloquio aliquando adolescentia juventus vocatur. Quod citius ostenditur, si Salomonis ad medium verba proferantur, qui ait: Laetare juvenis in adolescentia tua . Si enim utraque unum esse non decerneret, quem monebat in adolescentia, juvenem non
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. s merito maior sit quã actiua: sacris
eugłii uerbis ostenditur: in quo due mulieres.
martha scilicet ⁊ maria diuersa egisse referuntur.
Martha quippe circa frequẽs ministeriũ satage¬
bat: maria uero sedẽs ad pedes dm̃. eius uerba au¬
diebat. Quid enĩ per martham exteriorib obse¬
quiis occupatã. nisi actiua uita signat᷑ : et quid
per mariã que uerba dñi residens audiebat.
nisi contẽplatiua exprimit᷑ : Una quippe earũ
erat intenta operi: altera contẽplacioni. Una
seruiebat actiue uite. per exterus ministeriũ:
altera contẽplatiue. per suspensionẽ cordis in
uerbũ. Et quãuis actiua sit bona. mebior tom̃
est contẽplatiua: qm̃ ista cũ mortali uita deficit: illa
uero in ĩmortali uita plenius excrescit. Uñ cũ contra
marie sue sororis ociũ martha quereret᷑. qd̾ se negli¬
geret adiuuare : audiuit a dño respondente. Mar-¬

Expanded text:
tempore, sed merito major sit quam activa, sacris tempore, sed merito major sit quam activa, sacris Evangelii verbis ostenditur, in quo duae mulieres, Martha scilicet et Maria, diversa egisse referuntur. Martha quippe circa frequens ministerium satagebat: Maria vero sedens ad pedes Domini, ejus verba audiebat. Quid enim per Martham exterioribus obsequiis occupatam nisi activa vita signatur? et quid per Mariam, quae verba Domini residens audiebat, nisi contemplativa exprimitur? Una quippe earum erat intenta operi, altera contemplationi: una serviebat activae vitae per exterius ministerium, altera contemplativae per suspensionem cordis in verbum. Et quamvis activa sit bona, melior tamen est contemplativa, quia ista cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. Unde cum contra Mariae suae sororis otium Martha quereretur, quod se negligeret adjuvare, audivit a Domino respondente: Mar
Abbreviated transcription (Latin):
bientẽ ꝓximũ reuocare: infirmantib curã gere¬
re. que singulis quibusq expediãt dispensare: ⁊
cõmissa nobis qualiter sustinere ualeãt ꝓuidere.
Contẽplatiua uero uita ẽ. caritatẽ quidem dei et
ꝓrimi tota m̃te retinere. sed ab exteriori actione
quiescere: soli desiderio conditoris inherere. ut
nil iam agere libeat: sed calcatis curis om̃ibus
ad uidendã sui creatoris faciẽ animꝰ in ardescat
ita ut iam nouerit carnis corruptibilis pondus
cũ merore portare: totisq desideriis appetere.
illis ymindicis angłorũ choris intesse: ciuibus
adinisceri celestib : de eterna in cõspectu dei in¬
corruptiõe gaudere. S actiua prior ẽ tẽpore
quã contẽplatiua: qm̃ ex opere bono tendit᷑ ad
contẽplationem. Contẽplatiua aũ maior ẽ m̾ito
quã actiua: qm̃ hec in usu p̃sentis oꝑis laborat:
illa uero sapore intimo uenturã iam requiem
degustat. Quod enĩ contẽplatiua minor qͥdem

Expanded text:
ntem proximum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant dispensare, et commissa nobis qualiter subsistere valeant providere. Contemplativa vero vita est charitatem quidem Dei et proximi tota mente retinere, sed ab exteriori actione quiescere, soli desiderio Conditoris inhaerere, ut nil jam agere libeat, sed calcatis curis omnibus, ad videndam sui Creatoris faciem animus inardescat; ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, civibus admisceri coelestibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudere; sed activa prior est tempore quam contemplativa, quia ex opere bono tenditur ad contemplationem. Contemplativa autem major est merito quam activa, quia haec in usu praesentis operis laborat, illa vero sapore intimo venturam jam requiem degustat. Quod enim contemplativa minor quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ditos suos inẽẽ rectorib debet ⁊ iuste consulens
miscd̾ia: et pie seuiens disciplina. Hinc est quod
semiuiui illius uulnerib qui a samaritano ĩ sta¬
bulum ductus ẽ. ⁊ uinũ adhibet᷑ ⁊ oleũ: ut per
uinũ mordeant᷑ uulnera. per oleũ foueant᷑ : qua¬
tinus unusqͥsq qui sanandis uulnerib preest.
in uino morsũ districtionis adhibeat. in oleo
molliciẽ pietatis: ut ꝑ uinũ mũdẽt᷑ putrida: ꝑ
oleum foueant᷑ sananda. Miscenda est ergo lenitas cũ
seueritate: faciendũ quoddã tẽperam̃tũ ex utroq:
ut neq multa asperitate subditi exulcerent᷑: neq
nimia benignitate soluantur: xxxu. De actiua

Expanded text:
ditos suos inesse rectoribus debet, et juste consulens ditos suos inesse rectoribus debet, et juste consulens misericordia, et pie corrigens disciplina. Hinc est quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum: ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur; quatenus unusquisque qui sanandis vulneribus praeest in vino morsum districtionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, ut per vinum mundentur putrida, per oleum foveantur sananda. Miscenda est ergo lenitas cum severitate, faciendum quoddam temperamentum ex utroque, ut neque multa asperitate subditi exulcerentur, neque nimia benignitate solvantur. CAP. XXXVII.--
Abbreviated transcription (Latin):
priuato ergo gaudio ueritas ad ꝯmune
re suꝑ hoc: sed potius gaudete ⁊ exultate. quia
nomina ur̃a scripta sunt in celo. Non enini om̃s
electi demonia eiciunt: sed tamen electorũ omĩũ
nomina celo tenent᷑ ascripta. Admonent᷑ gͦ discipłi
priuatã leticiã deponere: cõmuni aũ ⁊ ꝑpetua
felicitate gaudere. In hac itaq arrogantie quarta
specie crebro humanus animus labitur: ut id qd̾
habet. habere se singulariter głetur. In qua tam̃
drabolice similitudini uicinius appropinquat:
qr quisquis bonũ se habere singłarit̃ gaudet.
quisquis uideri ceteris sublimior querit: illum
uidelicet imitat᷑. qui despecto bono societatis an¬
gelorum. sedem suã ad aquilonẽ ponẽs. et altissi¬
mi simlitudinẽ suꝑbe appetens. per iniquum de¬
sideriũ quasi ad quoddã culmen conatus ẽ singu¬
uulnera eius: infundẽs uinũ et oleum.
Disciplina uel miscd̾ia multũ in pastorib desti¬
tuitur: si una sine altera teneatur. S circa sub¬

Expanded text:
privato gaudio Veritas ad commune re super hoc, sed potius gaudete et exsultate quia nomina vestra sunt scripta in coelo. Non enim omnes electi daemonia ejiciunt, sed tamen electorum omnium nomina coelo tenentur ascripta. Admonentur ergo discipuli privatam laetitiam deponere, de communi autem et perpetua felicitate gaudere. In hac itaque arrogantiae quarta specie crebro humanus animus labitur, ut id quod habet habere se singulariter glorietur. In qua tamen diabolicae similitudini vicinius appropinquat, quia quisquis bonum se habere singulariter gaudet, quisquis videri sublimior caeteris quaerit, illum videlicet imitatur qui despecto bono societatis angelorum, sedem suam ad Aquilonem ponens, et Altissimi similitudinem superbe appetens, per iniquum desiderium quasi ad quoddam culmen conatus est singuvulnera ejus, infundens vinum et oleum . Disciplina vel misericordia multum in pastoribus destituitur, si una sine altera teneatur. Sed circa sub
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam diuites. qui opes ⁊ głam habere
sine culpa potuissent: si hec habere cum humilita¬
te uoluissent. S extollunt᷑ rebus. inflant᷑ honori¬
bus. dedignant᷑ ceteros: omnẽq uite sue fiduciã
in ipsa rerũ habundancia ponũt. Unde ⁊ quidam
diues dicebat. Anima habes multa bona reposita
in annos plurimos: requiesce. comede. bibe.epu¬
lare. Ecce hic in reb dubiis spem ficerat: ⁊ ĩ reb
Labentib spei sue fiduciã posuerat. ⁊ solidauerat.
De creatore autẽ desperasse fuerat: spem in creat̾a
posuisse. Stante enim deo in ꝑpetuũ: oĩa tͣnseunt.
Quid ergo nisi ab stante fugere est: tͣnseuntibus
reb inherere : Quisquis igitur defluere deuitat.
suꝑ est ut quod defluit fugiat: ne ꝑ hoc qd̾ amat.
in hoc cogatur uenire qd̾ uitat. Qͥ enim rebus
labentib inheret: illo uidelicet trahit᷑. quo tendit
quod tenet. Prius itaq curandũ est. ne quisq tem¬
poralia diligat: ac deinde ne in eisdem tẽporalib

Expanded text:
demus, qui opes et gloriam habere sine culpa potuissent, si haec habere cum humilitate voluissent. Sed extolluntur rebus, inflantur honoribus, dedignantur caeteros, omnemque vitae suae fiduciam in ipsa abundantia rerum ponunt. Unde et quidam dives dicebain annos plurimos; requiesce, comede, bibe, epulare. Ecce hic in rebus dubiis spem fixerat, et in rebus labentibus spei suae fiduciam posuerat et solidaverat. De Creatore autem desperasse fuerat spem in creatura posuisse. Stante enim Deo in perpetuum, omnia transeunt. Quid ergo nisi ab stante fugere est transeuntibus rebus inhaerere? Quisquis igitur defluere devitat, superest ut quod defluit fugiat, ne per hoc quod amat in hoc cogatur venire quod vitat. Qui enim rebus labentibus inhaeret, illo videlicet trahitur quo tendit quod tenet. Prius itaque curandum est ne quisque temporalia diligat, ac deinde ne in eisdem temporalibus,