comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ. sin aut̃ sic legitur ut
transtulimus quasi deꝑsona ter¬
tia dicatur qui icredulus ẽ.
infidoliter agit. & quidepopula¬
tus ẽ uastat cum superus copu¬
landũ & in quibus sibi babr¬
lon uisionẽ durã p̃dicat nunti¬
atam: ascende aelam & obside
mȩde omnem gemitum eius
cessarefeci : N&ime as inquid
oꝑsa & mȩde babrlonis multitu¬
mides. omnẽ gemitũ eiꝰ ac pon¬
dus quote ante praemere con¬
sueuerat cessare feci. seuqđ
nullus lã gemat & doleat. praes¬
sus potentia babrlonis. seu qđ
tantis malis obp̃ssasit ipsa
babrlon ut negemitũ quidẽ
liberũ habeat : Propterea
repl&i sunt lũbimei dolore
angustia possid& me. sicut
angustia parturientis. corrui.
cũ audirem conturbatis sum
cũ uiderẽ emarcuit cormeũ
tenebrȩstupe fecerunt me.
babnlon dilecta mea positaẽ mi¬
hiinmiraculo: ꝓph&iȩ ideo obs
timore superatꝰ neque at iuerba
ꝓrumpere uidens cantȩ mubtitudi¬

Expanded text:
civitatem. Sin autem sic legitur, ut civitatem. Sin autem sic legitur, ut transtulimus, quasi de persona tertia dicatur, qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat: cum superioribus copulandum est, in quibus sibi Babylon visionem duram praedicat nuntiatam. Ascende Elam, obside Mede: omnem gemitum ejus cessare feci. Ne timeas, inquit, o Persa et Mede, Babylonis multitumides: omnem gemitum ejus ac pondus, quo te ante premere consueverat, cessare feci: seu quod nullus jam gemat et doleat pressus potentia Babylonis: seu quod tantis malis oppressa sit ipsa Babylon, ut ne gemitum quidem liberum habeat. Propterea repleti sunt lumbi mei dolore: angustia possedit me, sicut angustia parientis: corrui cum auerem. Emarcuit cor meum, tenebrae obstupefecerunt me. Babylon, dilecta mea, posita est mihi in miraculum. Prophetae ideo obsctimore superatus nequeat in verba prorumpere, videns tantae multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nem cogitatio dñi ut pona terrã
babrlonis desertam & in habita¬
bilem: sicut turbidines ab a fri¬
coueniunt dedeserto. uenit de
terra horribili uisio dura nun¬
tiata .ẽ. mihi : Vox babrlonis
populitimentis indicit᷑ siue ip¬
sur babrlonis qđ audiat me¬
dus & elamitas contrase ex¬
ercitum p̃parare & ueni rede
solitudine. ponitq: comparatio¬
nis exemplũ sicut inquit ab
a frico uento uehemens tẽpes¬
tas uenire consucuit. It a mihi
desolitudine uastitas uenit.
Deterra horribili cuius ne nom̃
quidẽ audire possum. absq
formidine. Visio dura nuntia¬
ta ẽ mihi quid enĩ durius quã
p̃sens captiuitas: Quihcre¬
dulus ẽ. infideliter agit. & qui
depopulator ẽ. deuastat. po¬
test & in hebraeo & italegi qui
cȩdis cȩde & qui uastas uas¬
ta. ut adipsum holamiten. &
moedũ proph&ȩ uaticiniũ
dirigatur. ortantis eũ imple¬
re quod coepit intrepidũ. as¬
cendere obsidere potentissimã

Expanded text:
nem cogitatio Domini, ut ponat terram nem cogitatio Domini, ut ponat terram Babylonis desertam, et inhabitabilem . Sicut turbines ab Africo veniunt, de deserto venit de terra horribili. Visio dura nuntiata est mihi. Vox Babylonii populi timentis inducitur, sive ipsius Babylonis, quod audiat Medos et Elamitas contra se exercitum praeparare, et venire de solitudine, ponitque comparationis exemplum. Sicut, inquit, ab Africo vento vehemens tempestas venire consuevit: ita mihi de solitudine vastitas venit, de terra horribili, cujus ne nomen quidem audire possum absque formidine. Visio dura nuntiata est mihi: quid enim durius quam praesens captivitas? Qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat. Potest in Hebraeo ita legi: Qui caedis, caede; et qui vastas, vasta, ut ad ipsum Elamitem et Medum prophetiae vaticinium dirigatur, hortantis eum implere quod coepit, intrepidum ascendere, obsidere potentissimam
Abbreviated transcription (Latin):
habitantiũ dicit᷑ unde & supra : ac¬
grpti multitudo mari comparata ẽ:
desestum facitdñr mart egpti
quod aut̃ medi & persȩ pugna¬
uerunt contrababy lonẽ & sub¬
uesterent cã. insupradicto hiere¬
mia legimus. acuite sagittas imple¬
Sregũ medorũ & contrababylonẽ
mens ci ut ꝑdat eam. qm̃ ultio dñi
ẽ. ultio templisui super muros
babrlonis. Leuate signum
augete custodiam eleuate custo¬
des pracparate insidias. quia
cogitauit dñr̃ & fecit quȩ cũq
locutus est contra habitatores
signũ interram. clangite bucina
ingentibis sc̃ĩficate suꝑ eã gen¬
tes adnuntiate contra illam
regibis ararat. menni. & ascen¬
nez numerate contra eã thap¬
sar. adducite aequum quasi bru¬
chur aculeatũ. sci ficate contra
eã gentes regis mediȩ duces
ciꝰ & uni uerror magis tratis eiꝰ
cunctãq terrã potestatis eiꝰ & cõ¬
mouebit᷑ terra & cont̾babitur
quia eiugi labit contrababylo¬

Expanded text:
habitantium dicitur. Unde et supra Aehabitantium dicitur. Unde et supra Aegypti multitudo mari comparata est. Desertum faciet Dominus mare Aegypti. Quod autem Medi et Persae pugnaverint contra Babylonem, et subverterint eam, in supradicto Jeremia legimus: Acuite sagittas, impleregum Medorum et contra Babylonem mens ejus, ut perdat eamest, ultio templi sui. Super muros Babylonis levate signum, augete custodiam: Levate custodes, praeparate insidias: Quia cogitavit Dominus, et fecit quaecumque locutus est contra habitatores signum in terra clangite bucina in gentibus sanctificate super eam gentes adnuntiate contra illam regibus Ararat Menni et Aschenez numerate contra eam Thapsar adducite equum quasi bruchum aculeatum sanctificate contra eam gentes reges Mediae duces eius et universos magistratus eius cunctamque terram potestatis ejus. Et commovebitur terra, et turbabitur, quia vigilavit contra Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
aries seuirsimꝰ ad orientẽ & occidentẽ
om̃s populos uenti lauit ueniat hir¬
cis alox ander & c̃terat eũ pedib: su¬
is & iste ultra modum erectur est.
ueneno pereat. regnũq eiꝰ diuidat᷑
in partes. Cũ multo tempore int̃se
conlisũ fuerit : romanouincente
popul&ur. romanur ipse ferra¬
tis dentib: unguibusq: scorũ car¬
nes & cruento ore lacerauit ex ci¬
dat᷑ lapis demonte sine manib:
& potentissimũ primũ regnũ
acferreum de infragile & in fir¬
consequentibus huius capituli
legerem babrlon dilecta facti
.ẽ. mihi ihmiraculum. &iterũ
cecidit cecidit babrlon & om̃a
sculptilia deorũ ciꝰ contritas
int̃ra: & supra ascende clam
obsidẽ aede dubitarẽ qđ cet̃
hoc pondus qđ desesti marii po¬
nit᷑. ꝑspicuũ ergo ẽ qđ descstũ
mare babylon appellatꝰ. Hnicre¬
mia dicente ex ꝑsona dĩ. & deser¬
tũ faciã martciꝰ & siccabo t̃rã illus
& erit babr lon intumulor harena¬
rum : Mare aut̃ ꝓpt̃ multitudint̃

Expanded text:
 Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander, et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac ferreum, deinde fragile et infirconsequentibus hujus capituli legerem: Babylon dilecta facta est mihi in miraculum. Et iterum: Cecidit, cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terra. Et supra: Ascende Elam, et obside Mede: dubitarem quod esset hoc Pondus, quod deserto mari imponitur: Perspicuum ergo est, quod desertum mare Babylon appellatur, Jeremia dicente ex persona Dei: Et desertum faciam mare ejus, et siccabo terram illius, et erit Babylon in tumulos arenarum . Mare autem propter multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
arro gantes c̃ditionis suae ut dis¬
cant potentiã eiꝰ ꝑmiseriã cuius
dementiã ꝑbenefitia senti re no¬
luorunt transiterrã tuã quasi
flum̃ filia miris ñ .ẽ. cingulum
ultra tibi sicut inquid fluuius. siue
in hebraico significantius habet
transitur pede ita & tu terram
tuam incaptiuitate ducta transi¬
bis & silia marisuł quia insula ẽ.
uł quia de tescriptũ c̃. dixit mare
fortitudo maris non parturiui &
ñ peperi qđq infert. Nonẽ cin¬
gulũ ultratibi. Quẽ sensũ habeat
aptius srmachus doc& non pote¬
ris ultra reficere. Id ẽ habebis
uires nec ad cinctos ad pugnandũ
lũbos ut possis aduersariis contra¬
hire: Manũ suã extendit suꝑ ma¬
re conturbauit mare: Quis ex¬
tendit manũ. haut dubiũ exipsa
sermonis continentia. quin dr̃
de quo supra dixit dñs exercituũ
cogitauit hoc ut detraher& suꝑbiã
omnis gloriae : Extenditergo
manũ suã suꝑ omnia maria: saecu¬

Expanded text:
arrogantes conditionis suae, ut disarrogantes conditionis suae, ut discant potentiam ejus per miseriam, cujus clementiam per beneficia sentire noluerant. Transi terram tuam quasi flumen, filia maris: non est cingulum ultra tibi. Sicut, inquit, fluvius, sive ut in Hebraico significantius habet, transitur pede: ita et tu terram tuam, in captivitatem ducta, transibis, o filia maris, vel quia insula es, vel quia supra de te scriptum est: Dixit mare fortitudo maris, non parturivi, et non peperi. Quodque infert, non est cingulum ultra tibi, quem sensum habeat, apertius Symmachus docet, non poteris ultra resistere, id est, non habebis vires, nec accinctos ad pugnandum lumbos tuos, ut possis adversariis contraire. Manum suam extendit super mare, conturbavit regna. Quis extendit manum? haud dubium ex ipsa sermonis continentia quin Deus, de quo supra dixit: Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae. Extendit ergo manum suam super omnia maria, saecu
Abbreviated transcription (Latin):
ex principes eiꝰ lam̃tatione cog¬
nosces coronatã uocat. Quod
sicut rex int̃plurimã hominum
multitudinẽ oanatũ dia deinate
ranitens regina sit cunctir gentib
estimat: Cuius negotiatores prin¬
&cipes institutores ei incliti terrae: Mi¬
ramurligatũ prrrae quondã dixisse.
d curbe romana uidiciuita tem rogũ.
Ecce multo ante illa tẽpora negotiato¬
res & institutores trriprincipes
& incliti des cribuntur ut ꝑ hocos¬
tendatur opulentiae magnitudo
cumnegotiatortrri alterius ur¬
bis ẽẽ rexporsit dñs exercituũ
cogitauithoc ut de traherit suꝑ¬
biã omnis gloriae ad ignominiã
deducer& uniuersos inditos terrae
Quic supra hi terro gantis modo dixe¬
rat quis cogitauit hoc supratrrũ
quondã coronatã Nunc ipserespon
dit Non factorẽ ut stulti putant
sic filade ducti sunt ñ fortun ae cucur¬
rit rota sed dĩ iuditio & ipsius uolun¬
tate ꝑfectũ c̃. qui suꝑbis resistit
& humilib: dat gratiã & cõmon&

Expanded text:
ex principis ejus lamentatione cogex principis ejus lamentatione cognosces. Coronatam vocat eam, quod sicut rex inter plurimam hominum multitudinem ornatum diademate ra nitens, regina sit in cunctis gentibus aestimata. Cujus negotiatores principes, institores ejus inclyti terrae. Miramur legatum Pyrrhi quondam dixisse de urbe Romana, Vidi civitatem regum. Ecce multo ante illa tempora negotiatores et institores Tyri, principes et inclyti describuntur: ut per haec ostendatur opulentiae magnitudo, cum negotiator Tyri alterius verbis esse rex possit. Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omndeduceret universos inclytos terrae , quia supra, interrogantis more, dixerat: Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? nunc ipse respdit: non fatorum, ut stulti putant, sic fila deducta sunt: non fortunae cucurrit rota, sed Dei judicio et ipsius voluntate perfectum est, qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam : et commonet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicuũẽ qđ grptu postquã audierint
potontissimã & uicinã gentẽ lon¬
ga obsidionem del&am soianti
&iã sibi interitũ ꝓpinquare . Tran¬
site maria ululatẽ qui habitatis in¬
sula & rursum ꝓmare tharsis lax
chartaginõ transtulerint : Legimꝰ
in historur asseriorũ obsessos trrios
pꝰquã nullã spẽ euaden diuidebant.
conscensis nauib: fugisse chartagi¬
nẽ seu ad alia sionuȩ geiq: maris in¬
sulas Vnde & mezechiel dicitur
mercisnon .ẽ. reddita ei neq: exer¬
citui ciꝰ detrro. Eoqđ om̃s urbes
opes trans latae sint & nobiles¬
quiq: eã uacuã dereliquorint:
tesua: arguit suꝑbiae trrum
qđ in conditionis suae antiquitate
sit gloriata & non respexerit ad
dm̃ sed nomina patrũ recolens
so a& ornã put auerit. Ducent
cã pedes sui longe ad peregrinan¬
dũ: Cosdicit qui i nurbere manse¬
rant captiui ductir inbabrlonẽ
Quis cogitauit hoc suꝑtrrũ quon¬
dã coronatã Rursũ lige ex echi¬
el & quantȩ gloriae tr̃rus fuerit

Expanded text:
quam audierint potentissimam, et vicinam gentem, longa obsidione deletam, sciant etiam sibi interitum propinquare. Transite Maria, ululate qui habitatis in insula. Rursum pro mari et Tharsis LXX Carthaginem transtulerunt. Legimus in historiis Assyriorum, obsessos Tyrios postquam nullam spem evadendi videbant, conscensis navibus fugisse Carthaginem, seu ad alias Ionii Aegaeique maris insulas. Unde et in Ezechiel dicitur: Merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro ; eo quod omnes urbis opes translatae sint  Alam vacuam dereliquerint. uitate sua? Arguit superbiae Tyrum, quod in conditionis suae antiquitate sit gloriata, et non respexit ad Deum: sed nomina patrum recolens, se aeternam putaverit. Ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum. Eos dicit, qui in urbe remanserant, et captivi ducti sunt in Babylonem. Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Rursum lege Ezechiel , et quantae gloriae Tyrus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
abiectonudus fuerit. unam
prius habens toni cam iprã
cilicinam. quod autem dicit᷑
trium annorũ signũ & portentũ
erit suꝑ ȩgrptũ & super & hi¬
opiã. hoc significat quod tri¬
bus annis ab assrrur ȩgyptis
uastanda sit & ȩthiopia ⁊ unci
quid dicit habitator insulȩ huus
hoc est hicrusalem quae ui¬
cinarum gentium s tuniditur
merat spes nr̃a & ad hos con¬
fugimus. ut nobis praeberent
auxi lium qui sede captiuitatis
malo eruere nonqui uerunt.
Estigitur hic ordo prouidentiȩ
dĩ omne humanum genus
ineffabili iudicio dispenrantis
contra dĩ iram irł. sperauit
indamasco. diruat᷑ ciuitas
quȩ aduersum illius uoluntatẽ
impus praestat auxilium. Iudas
sperauit iegrptus & egrptus
distruat᷑ egrptii confisi sunt.
ietiopibus achio perquoque
uincantur ab assrrus. assrru
superbierunt non dũ sed sua¬
rũ uiriũ arbi trantes. ẽẽ uictori¬
ã & ipsiuincant᷑ ab abylonis
Babr lon eleuabit caput con

Expanded text:
abjecto nudus fuerit, unam abjecto nudus fuerit, unam prius habens tunicam, et ipsam cilicinam. Quod autem dicitur: Trium annorum signum, et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam, hoc significat, quod tribus annis ab Assyriis Aegyptus vastanda sit et Aethiopia. Tunc, inquit, dicet habitator insulae hujus, hoc est, Jerusalem quae vicinarum gentium fluerat spes nostra? et ad hos confugimus, ut nobis praeberent auxilium, qui se de captivitatis malo eruere non quiverunt? Est igitur hic ordo providentiae Dei, omne hominum genus ineffabili judicio dispensantis. Contra Dei iram Israel speravit in Damasco: diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit c
Abbreviated transcription (Latin):
tiui tatis egptiȩ & ȩthiopum
quia egrptus inadutorium
fuerant. Quod quomodo esaias
nudus ambular&. & foeditatẽ
ita omnis grptus at que & hio pia
populante asserio nudi fucrint
& nihil in terra omnino romaner&.
nec hocaliquis put& superiori
felicitate quac egrptus re ꝓ¬
mittitur esse contrariũ quia
ibi postmala futura beatitudo
p̃dicatur. hic autem pracrens
partatur captiuitas perquã
del&o irrł & damarco. & philis¬
tum rectauia perrexit acgr̃p¬
tum et ipsos pariter. a& hio¬
parq: superauit . quod necui ui¬
deatur am biguum. ipsiusisaiȩ
ponamus testimonium: Ro¬
uersur autem rapsaces inuenit
regẽ assyriorũ proeliantem
contra lopniam: Audierat
enim quia ꝓfectus esset de
lachis & audiuit dethara¬
discimus oboedientiã prophe¬
tarum. quod uirnobilis. tra¬
dunt enim hobraei Isaiam
socerũ fuirse manasre filieze¬
chiȩ regis iuda non crubuerit
nudus incedere. sed dĩ
praeceptis ni hil honestus
iudicans deposuerit saccũ quo

Expanded text:
tivitatis Aegyptiae et Aethiopum, tivitatis Aegyptiae et Aethiopum, qui Aegyptiis in adjutorium fuerant: quod quomodo Isaias nudus ambularet, et foeditatem ita omnis Aegyptus atque Aethiopia, populante Assyrio, nudae fierent, et nihil omnino in terra remaneret. Nec hoc aliquis putet superiori felicitati, quae Aegyptiis repromittitur, esse contrarium: quia ibi post mala de futura beatitudine praedicatur: hic autem praesens narratur captivitas, per quam deleto Israel et Damasco, et Philistiim, recta via perrexit Aegyptum, et ipsos pariter Aethiopesque superavit. Quod ne cui videatur ambiguum, ipsius Isaiae ponamus testimonium: Reversus autem Rapsaces, invenit regem Assyriorum adversus Lobna audierat enim quia profectus esset de Lachis et audidiscimus obedientiam prophetarum, quod vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Ezechiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicens uade & soluc saccum
tuum delũbistuis. & calcia¬
menta tolledepedibustuis. &¬
uit seruus meus esaias nudus
& dis calciatus trium annorũ
signũ & portentũ erit super
egrptum & super a& hiopiam
sicminabit rex assrriorum
captiuitatẽ ȩgrpti & trans¬
migrationem ȩthiopiȩ iuue¬
num & senum nudam & dis¬
calciatam discooportis nitib¬
ignominiã egrpti & timobunt
& confundentur ab ȩthiopia spe
sua & obęgrpto gloria sua
& dic& habitator insulȩ huius:
liberar& nos a facie regis assrrio¬
rũ & quomodo effugere poteri¬
tentissima palestinȩ dequinq
urbibis hanc argon rex assrriorũ
Quiuii nominibus appellatus mis¬
soduce exercitus sui. cui nom̃
erat tar tan coepit & tenuit
Eoigitur tempore quouicina aui¬
tas capta ẽ. prȩcipit᷑ isaiȩ ut de¬
posita saccea tonica. hic enim
erat habitus ꝓph&alis popu¬
li delicta plangentis & calciam̃¬
tis epedibis quȩ lactilicas
uocant. Nudus & discalciatꝰ
inceder& typum prȩsens cap¬

Expanded text:
dicentis: Vaae et solve saccum de lumbis tuis, et calceamentum tuum tolle de pedibus tuis ,vit servus meus Esaias, nudus et disculciatus trium annorum signum et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam sic minabit rex Assyriorum captivitatem Aegypti et transmigrationem Aethiopiae iuvenum et senum nudam et disculciatam discopertis natibignominiam Aegypti et timebunt et confundentur ab Aethiopia spe sua et ab Aegypto gloria sua et dicet habitator insulae huius iliberaret nos a facie regis Assyriorum et quomodo effugere poteritentissima Palaestinae de quinque urbibus: hanc Sargon rex Assyriorum, qui septem nominibus appellatur, misso duce exercitus sui, cui nomen erat Thartan, cepit et tenuit. Eo igitur tempore quo vicina civitas capta est, praecipitur Isaiae, ut deposita saccea tunica hic enim erat habitus prophetalis populi delicta plangentis, et calceamentis e pedibus, quae LXX caligas vocant, nudus et discalceatus incederet, typum praebens cap
Abbreviated transcription (Latin):
mo ab elamauit: Proph&a
lo quit᷑ dolentis affectuuł qđ
hostiquoq: creditura sit inquo
tot mala suꝑueniant. uł qđ
tantis calamitatibur obpͥ¬
mendi ut &iã inimicis misera¬
ꝓpterea conmeũ admoab.
quasitibia resonabit: Vecter
eius usq: ad segor uitulã const̃¬
nantẽ : It hiere miar a segor ua¬
quidusq: ad oronaim uitulã

Expanded text:
Moab clamabit. Propheta Moab clamabit. Propheta loquitur dolentis affectu, vel quod hostes quoque creatura Dei sint, in quos tot mala superveniant: vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis miseraPropterea cor meum ad Moab quasi tibia resonabit. Vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Et Jeremias: A Segor, inquit, usque ad Oronaim vitulam
Abbreviated transcription (Latin):
Quondã regiramcorȩorũ. dequa
idẽ geremiar. Ignis egressus ẽ
deesebon & flãma demedio seon:
remiar contraes ebonait. cogita¬
ueruntniala : Vrq: iasa audita
estuox eorũ. Vrbriara martuo
mariinmin& ubiẽ t̃minus ꝓ¬
uintiȩ moabitarũ: Hocergo indi¬
cat qđ usq: ad extremorfines ulu¬
latus ꝓuintie ꝑsonabunt unde
& hieremia ait: Declamore
es ebonusq: eleale &iasande¬
derunt uocẽ suã: suꝑ hoc expedi
timo abululabunt anima ei
ululabitsibi: Uerbũ hebraeicũ
expeditos & exertis humoris sim¬
machus accinctos int̃p̃tatur
ẽ: Quidã putant ñ uiror sed
nom̃ urbis intellegi. quȩ hodie ap¬
pellatur elura & est in moabitir
pastibur sita. Possumur aũt &
hoc dicere qđ uniuersa pugna¬
torũ fortitudo corruerit & me¬
tuis fl&ibus omir terra resona¬
r& sin aut̃ elure ut aquila uo¬
luit exertis humeris intellegui¬
tur : Ille nobsenrus suggeritur
qđ ad plangendũ cunctinuda¬
uerint pectoa: Cormeũ ad

Expanded text:
quondam regis Amorrhaeorum, de qua quondam regis Amorrhaeorum, de qua idem Jeremias, Ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio Seon. contra Esebon, ait, cogitaverunt mala Usque Jaza audita est vox eorum. Urbs Jaza Mortuomari imminet, ubi est terminus provinciae Moabitarum. Hoc ergo indicat, quod usque ad extremos fines ululatus provinciae personabat. Unde nunc Jeremias ait: « De clamore Esebon usque Eleale et Jasan dederunt vocem suam. » De hoc et Ima ejus ululabit sibi. Verbum Hebraicum expeditos, et exertis humeris, Symmachus accinctos interpretatus est, quidam putant non viros, sed nomen urbis intelligi, quae hodie appellatur Eluza, et est in Moabitidis partibus sita. Possumus autem et hoc dicere, quod universa pugnatorum fortitudo corruerit, et mutuis fletibus omnis terra resonarit. Sin autem Eluse, ut Aquila voluit, exertis humeris intelligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum cuncti nudaverint pectora. Cor meum ad
Abbreviated transcription (Latin):
gradior ut erĩ hoc facerẽ ipse uolu¬
isti: Sub auditor aut̃ domurregi¬
ululauit uniuers a ꝓuintia : In na¬
bo enĩ eratchamor idolũ conse¬
cratũ qđ alio nomine appellatur
behelphegor: Incunctis capitib
eicaluitiũ om̃ir bãbaradet᷑: A puo
antiquos barbȩ capitis quera su¬
raluctis inditiũ fuit. ꝑ haec ergo
magnitu domertas ostenditur:
Bieremia c̃tramoab eadẽ concla¬
mante. ome caput caluitiũ & om̃is
barbarad&. Incunctir marubis
conligatio & suꝑ om̃e dor sũciliciũs
Intriuus eĩ accinctirnt sacconiꝑ¬
tecta eĩ & inplateis eiꝰom̃ir ululatis
descendit infl&ũ: Nieruñ priua¬
tȩ lacrimȩ publicũ. luctũ publica
lamenta reronabunt. Nec ma¬
tronã nec uirgine nec aetas par¬
uapuerorũ nec fractis enũ gres¬
sustenebuntur domib: podorẽ &
in becillitatẽ extrema captiuitar
nesci& : Clamabit esebon. & ele¬
ale: Nominaciuitatũ moabiticae
ꝓuintiȩ quarũ erebon urbs fuit.

Expanded text:
gradior, ut enim hoc facerem, ipse volugradior, ut enim hoc facerem, ipse voluisti. Subauditur autem, domus regiululabit universa provincia. In Nabo enim erat Chamos idolum consecratum, quod alio nomine appellatur Beelphegor. In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. Apud antiquos barbae capitisque rasura luctus indicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeroris ostenditur, Jeremia contra Moab eadem conclamante: Omne caput calvitium, et omnis barba radetur, et in cunctis manibus colligatio, et super omne dorsum cilicium . In et in plateis ejus omnis ululatus descendet in fletum. Non erunt privatae lacrymae, publicum luctum publica lamenta resonabunt; nec matronae, nec virgines, nec aetas parva puerorum, nec fracti senum gressus tenebuntur domibus, pudorem et imbecillitatem extrema captivitas nesciet. Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Moabiticae provinciae, quarum Esebon urbs fuit
Abbreviated transcription (Latin):
serit populũ iudȩ orũ. Ita nuno
uastitas p̃dicit᷑ moabitarũ idẽ.
arabiȩ ab assorur &b abrlonirab
utraq enĩ gente uastatisunt: &¬
eo tẽ pore quo sennacerib captiuũ
dux̃ inł. Et quando nabuehodono¬
sor subuertit hieruralẽ: bisulta¬
uerat enĩ adutrũq hostẽ ephraim
uersur illũ or locuturencap¬
tiuis duceris: Quodaũt̃ ait nocte
uastata . c̃ moab. c̃tiguit decoꝵ iniec¬
tionis principiũ ut uastaret᷑ intene¬
bris. quide incestu patris nocte c̃cept̾
ẽ. Nef orte noctẽ ꝓmagnitudine t̃ro¬
ris accipimꝰ & credendũ qr sibi c̃fide¬
bat inmuris insidureã &cunicuł fu¬
issesuperatã: Audiuiquendã a reo¬
politen sed & om̃irciuitas testis ẽ : mo¬
tutrȩ magnoinmca in fartia quari¬
dototiur orbis liturtrani grerra s̃
maria : eadẽ noctemurur urbis isti¬
us corruirse : Ascenditdomꝰ & dibori
adexcelra in planctũ suꝑ nabo &
suꝑ medaba moabululauit: Ne
molestũ tibisit qđ phistouȩ uiã

Expanded text:
ita nunc vastitas praedicitur Moabitarum, id est, Arabiae; ab Assyriis, et Babyloniis. Ab utraque enim gente vastati sunt, eo tempore quo Sennacherib captivum duxit Israel, et quando Nabuchodonosor subvertit Jerusalem . Insultaverat enim ad utramque hostem Ephraim versus illum locutus es, captivus duceris. Quod autem ait: Nocte vastata est AR, Moab conticuit, decorum invectionis principium, ut vastaretur in tenebris; qui de incestu patris nocte conceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea infantia, quando totius orbis littus transgressa sunt maria, eadem nocte muros urbis istius corruisse. Ascendit domus, et Dibon ad excelsa in planctum super Nabo, et super Medaba Moab ululabit. Ne molestum tibi sit quod per historiae viam
Abbreviated transcription (Latin):
lunt : sedilli uotasuia deferunt in fu¬
turum Nos quasi iamtransacta r&i¬
nemꝰ: Diem aut̃ ꝓtempora accipe
quã quã sub honia sorephus haoc fac¬
ta contendat. qui ꝓfugur inȩgrptũ
cũ turba plurima iudȩorũ ȩdificauit

Expanded text:
lunt; sed illi vota sua differunt in futurum, nos quasi jam transacta retinemus. Diem autem pro tempore accipe: quamquam sub Onia Josephus haec facta contendat, qui profugus in Aegyptum, cum turba plurima Judaeorum aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
paxillursifigat᷑ in pari&e
templi & in loco fortissimo col¬
locaur omnia uasa sacerdotum
& leuitarum tam quae insacri¬
ficiis necessaria sunt quã omnis
generis musicorũ. suspendunt᷑ mneo
si comnis populus heliachim ser¬
uimei potestate pendebit. Quod
autẽ ait indieilla aufer&ur paxil¬
lus quifixus fuerat in loco fideli
frangitur & cadit & peribit qđ¬
÷ heliachim infixo paxillo prior
paxillus quih fixus fuerat cur¬
uat: sed quia sequitur. & peri¬
bit qđ pependerat ieo. qđ de¬
iecto sobna nequaquã factũ ẽ
intollegimus hocdiꝰ qđ de posi¬
to sobna pontificatum accipe¬
rit heliachim cuius sacerdo¬
tu dignitatem subuestit ex¬
trema captiuitas. qui iuxta
anagogen cuncta accipiunt.
uolunt in sobnae pontificatũ
iudac orum sacerdo tium
cadere & insuccessione he¬
liachim qui interp̃tatur
dr̃ resurgens. euuange¬
lici cultus sacramenta

Expanded text:
paxillus si figatur in pariete paxillus si figatur in pariete Templi, et in loco firmissimo collocetur, omnia vasa sacerdotum et Levitarum, tam quae in sacrificiis necessaria sunt, quam omnis generis musicorum, suspenduntur in eo: sic omnis populus ex Eliacim servi mei potestate pendebit. Quod autem ait: In die illa auferetur paxillus qui fixus fuerat in loco fideli, et frangetur, et cadet, et peribit q Eliacim infixa paxillo, prior paxillus qui infixus fuerat, corruat. Sed quia sequitur: Et peribit quod pependerat in eo: quod dejecto Sobna, nequaquam factum est, intelligimus hoc dici, quod deposito Sobna, Pontificatum acceperit Eliacim, cujus sacerdotii dignitatem subvertit extrema captivitas. Qui juxta ἀναγωγὴν cuncta accipiunt, volunt in Sobnae Pontificatu Judaeorum sacerdotium cadere, et in successione Eliacim, qui interpretatur Deus resurgens, Evangelici cultus sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
latio. habebis coronã non
lamine ae aurtae & scĩficatio¬
nis dñi sed tribu lationis &s
angustiae. sicut enĩ pila. simit¬
tatur in procliue stare non po¬
test. sed ueloce cursu uoluitur.
Ita & tu ad terrã latissimã de¬
duceris quã aut ae grptũ
aut babrlonae campos intel¬
legimus ibiq morieris & ibi
erint currus glori aetuae om¬
nis potentia & opes quib: nunc ful¬
tus incedir. ibi senties ignomiã
domus dnĩtui. quia propter
operamala & uo latũ tẽplũ
dĩ tui ista patieris. detrahã
te degradutuo. & pontifica¬
tus officio ꝑiciam: & ꝑte
helia chim seruũ meũ filiũ
chelchiae induã uestim̃tis
tuis. & cingulo tuo decorabo:
Sicut eleazar uestim̃tis aaron
patris induturẽ. ipsi dabo po¬
tes tatẽ tẽ pli qui habitat. po¬
pulũ non subiectũ sibi quasi ser¬
uũ sed amorẽ sui quasi filium
ipse accipi&. & clauem domis
meac & in suo portauit humero
ipro habebit caerimoniarũ om¬
nium potestatem & quomodo

Expanded text:
latio. Habebis coronam non latio. Habebis coronam non laminae aureae, et sanctificationis Domini, sed tribulationis et angustiae. Sicut enim pila si mittatur in proclive, stare non potest, sed veloci cursu volvitur: ita et tu ad terram latissimam deduceris, quam aut Aegyptum, aut Babyloniae campos intelligamus, ibique morieris: et ibi erunt currus gloriae tuae, omnes potentiae et opes, quibus nunc fultus incedis. Ibi senties ignominiam domus Domini tui: quia propter opera mala, et violatum Templum Dei tui ista patieris. Detraham te de gradu tuo, et de pontificatus officio projiciam, et pro te Eliacim servum meum filium Helciae induam vestimentis tuis, et cingulo tuo decorabo: sicut Eleazar vestimentis Aaron patris indutus est. Ipsi dabo potestatem Templi, qui habeat populum non subjectum sibi quasi servum, sed amatorem sui quasi filium. Ipse accipiet clavem domus meae, et in suo portabit humero, ipse habebit caeremoniarum omnium potestatem. Et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
assoriorũ rapracen delachis in hie¬
rus alem ad regem eechiam in
manu graui. & st&it in aquae¬
ductu piscinae superioris inuia
Cagrifullonis. Egrernisqẽ ad
Ceum heliachim filius chelchiac
Equierat suꝑ domum & sobnas
scriba. etio hȩ filius asaphacõ¬
Cingrediad pontificẽ quihabita.¬
bat iuxta lxx inpastoforio lux¬
ta aquila in tabernaculũ ꝑloquens
hebrȩicã ueritatẽ. & theudo¬
tion ait. Ingredere adio achĩ
istũ qđ int̃ p̃tari potest ac¬
quum & rectũ ut scilic& cata
gatur & prauus ad pontificẽ
templi: & dicesei. quihabitas
indomodĩ cuiurscelera into¬
ta ciuitate bacchant᷑. Curse cu¬
rus in operib: tuis quasi ñ ue¬
rearis captiuitatẽ excidisti
tibi in p&ra sepulchrũ & tã suꝑ¬
bae aedificasti ut ambitiote
inmorte sequer&ur: Audi
quaesit inte dñi sententia.
quomodo gallus gallinacus
umero portantis aufer&ur
& singuli hominũ leuant insta¬
pulam palliũ suũ. sictua faci¬
liserit incaptiuitate trans¬

Expanded text:
Assyriorum Rabsacen de Lachis in Hierusalem ad regem Ezechiam in manu gravi et stetit in aquaeductu piscinae superioris in via agri Fullonis et egressus est ad eum Eliachim filius Helciae qui erat suscriba, et Johae filius Asaph a comPropheta ad pontificem, qui habitabat, juxta LXX, in pastophorio; juxta Aquilam, in tabernaculo: pro quo sequens Hebraicam veritatem Theodotion ait: Ingredere ad Socen istum, quod interpretari potest, aequum et rectum ut scilicet κατὰ gatur et pravus , ad pontificem templi, et dices ei: Qui habitas in domo Dei, cujus scelera in tota civitate bacchantrus es in operibus tuis, quasi non verearis captivitatem: excitibi in petra sepulcrum, et tam superbe aedificasti, ut ambitio te et in morte sequeretur? Audi quae sit in te Domini sententia: quomodo gallus gallinaceus humero portantis aufertur, et singuli hominum levant in scapula pallium suum: sic tua facilis erit in captivitatem trans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ errorem rep̃hendere quã
dũ erubes co iperitiã confitere
braico legit᷑ u q̃c̃u qđ int̃ p̃tari
porest & festiuitas ut aggeus in
festiuũ uestit᷑ & timor qđ signifi¬
cantius aquila transtulit
̃ aoGΙN. Cumaliquis pauidus & timens
circum sest oculos & aduenicnitẽ sormi¬
dat inimicum: Grgosi uo lucrimur
in bonã pastẽ accipero qđ recordatio
iudee egrpto sitgaudii. roc tefestiui¬
tas dr̃ : Sinaut ut arbitror intimorẽ
pauorem qđ cũ nabugo donosorue¬
nerit & om̃s uirorũ fortiũ manus
quasi mulierũ fuerint dissolutȩ
&iã uocabulũ iudȩ t̃rorissitȩgrp¬
to qrdũ ciuult auxiliũ tribuere
oressint infirmas habentes senten¬
tias & quic quid dixerint uesti instul¬
ticiã dũ stupo ant tantagentes con¬
uersione & mirent᷑ adq: intellegati¬

Expanded text:
oprium errorem reprehendere quam dum erubesco imperitiam confiteri braico legitur agga quod interpretari potest et festivitas, unde aggeus in festivum vertitur, et timor quod significantius Aquila transtulit girosin, cum aliquis pavidus et timens circumfert oculos et advenientem formidat inimicum; ergo, si voluerimus in bonam partem accipere quod recordatio Judaeae Aegypto sit gaudii, recte festivitas dicitur; sin autem, ut arbitror, in timore pavorem, quod cum Nabuchodonosor venerit, et omnes virorum fortium manus quasi mulierum fuerint dissolutae, etiam vocabulum Judae terrori sit Aegypto, quia dum ei vult auxilium praebere,eres sint, infirmas habentes sententias, et quidquid dixerint verti in stultitiam, dum stupeant tantam gentis conversionem, et mirentur atque intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
ta terminũ ci dño hautdubiũ quin
euuan geliũ & a postolorũ scripta sig¬
nific& : Quomo do enim supra iuxta
tropioã hitollegentiã. terra iuda
aegrpto formidabilis siuo sollẽnis
u&us intellegit᷑ testam̃tũ sic&titu¬
ius in t̃minũ egrpti euuanigeliorũ
lustoria demonstrat᷑: Deniq lungit

Expanded text:
ta terminum ejus Domino, haud dubium quin Evangelium, et Apostolorum scripta significet. Quomodo enim supra juxta Tropologicam intelligentiam terra Juda Aegypto formidabilis, sive solemnis, vetus intelligitur Testamentum: sic et titulus in terminis Aegypti, Evangeliorum historia demonstratur. Denique jungit:
Abbreviated transcription (Latin):
& uomens & non erit acgyptũ opus qđ
faciat capud & caudam incuruantem
a refrenantẽ : pͥroũ delnt̃ p̃tatione dica¬
mͦ & posteadehis quȩ scriptarunt dis¬
seremus. prospũ uestiginis int̃ p̃ta¬
ripotest & spr̃ errous in eo quoq:
qđ transtulimur ihcuruantẽ & re¬
frenantẽ possumus dicere . incur
uantem & lasciuientem ut intel¬
legamur senem & puerum : Nos
autẽ uerbũ hebracicũ ac mundũ
cȩleriter quac scripta sunt uesti¬
mus ambiguitate decepti refre¬
nantem diximus. Quod signifi
ne ꝑ uersum ut pucrum signifi¬
car& : ẽigitur rensur: stulti fac¬

Expanded text:
gypto opus quod faciat, caput et caudam incurvantem, et refrenantem. Primum de interpretatione dicamus, et postea de his quae scripta sunt, disseremus. Pro spiritu vertiginis interpretari potest et spiritus erroris. In eo quoque quod nos transtulimus, incurvantem, et refrenantem, possumuvum et lascivientem, ut intelligamus senem et puerum, Nos autem verbum Hebraicum AGMON   dum celeriter quae scripta sunt vertimus, ambiguitate decepti, refrenantem diximus, quod significne perversum, ut puerum significaret. Est igitur sensus: Stulti fac
Abbreviated transcription (Latin):
tempus uestigia erroris ostenduiđ
& hoc breuiter idicatur. qđ babrlo¬
nia uastitate ueniente om̃a magorũ
consilia & eorum qui futurorũ sci¬
entiã ꝓmitcebant. stultitiae co
tib: c̃siliũ egrptiuatib: quomodo
dogma opprimant xp̃i anũ. idioma
aut̃ scripturarũ .ẽ. ut angulũ ꝓ
regnoponant. eo qđ populos c̃te¬
neat & quasi in tota domo fortissi¬
mũ sit. unđ & xp̃r duorũ populorũ
pari& es c̃tinens. Lipirdicit᷑ angu¬
laris quotq intulit: quomodo di¬
citis pharaoni filius sapientiũ e¬
gofilius regnũ antiquorũ signifi¬
cut qđ egrpti hero as & deo auctoris¬

Expanded text:
tempus vestigia erroris ostendunt. tempus vestigia erroris ostendunt. Et hoc breviter indicatur, quod Babylonia vastitate veniente, omnia Magorum consilia, et eorum qui futurorum scientiam promittebant, stultitiae coatibus consilium Aegypti vatibus, quomodo dogma opprimant christianum. Idioma autem Scripturarum est, ut angulum pro regno ponant, eo quod populos contineat, et quasi in tota domo fortissimum sit. Unde et Christus duorum populorum parietes continens, lapis dicitur angularis . Quodque intulit: Quomodo dicetis Pharaoni, filius sapientium ego, filius regum antiquorum, significat quod Egyptii heroas
Abbreviated transcription (Latin):
centia om̃s qui faciebanT lacunas¬
ad capiendos piscer : & hoc dupliciter
accipe qđ uastato ȩgypto & cunta ꝑuin¬
tia ariditate siccata mereant pir¬
catores & iugeant qui influm̃ mit¬
nã capiebant homines in ꝑditi¬
one & stulta sapientia texebant
r&ia & sagenas qui ꝑditos inriti¬
rent confusi sunt & nullus aut
rarus inȩgrpti terra talis peccator:
Hoc opereuidemꝰ expl&ũ in qua cede¬
siarũ tropea consurgunt. ex i
ania aegrpti idola corruerunt :¬
S stulti principes tancos sapientes
consiliarii pharao deder̃ c̃siliũ insi¬
piens quomodo dicitis pharaonifili¬
ursapientiũ Egofilius regũ anti¬
quorũ ubi sunt nuno sapientos tui
principes mẽ pheos deceper ȩgiptũ
angulũ populorũ eiꝰ : Tam̃ m&ro¬
polim fuirse aegrpti & ps al mista decla¬
rat. quod ibi mor ses multa signa fece¬
rit quae in exodo discribuntur
Posuit in ae grptũ signa sua & ꝓdigia sua
incam potaneos: Memphim quoq: ma¬
gicis astib: deditã pristiniurq ad p̃sens

Expanded text:
acunasad capiendos pisces. Et hoc dupliciter accipe, quod vastata Aegypto, et cuncta provincia ariditate siccata, moereant piscatores, et lugeant qui in flumen mitnam capiebant homines in perditionem, et stulta sapientia texebant retia et sagenas, quibus perditos irretirent, confusi sunt, et nullus aut rarus in Aegypti terra sit talis piscator. Hoc opere videmus expletum, quod Ecclesiarum tropaea consurgunt, et in omni Aegypto idola corruerunt. Stuconsiliarii Pharao dederunt consilium insipiens quomodo dicetis Pharaoni filius sapientium ego filius regum antiquorum ubi sunt nunc sapientes tui principes Mempheos: deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus. Tanim metropolim fuisse Aegypti, et Psalmista declarat, quod ibi Moyses multa signa fecerit, quae in Exodo describuntur: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Taneos . Memphim quoque magicis artibus deditam, pristini usque ad praesens
Abbreviated transcription (Latin):
sipiens & emarcuerunt principes
mẽ pheos & deceperunt aegiptũ
angulũ populorũ quia dñs miscuit
ei spm̃ erroris atq: uestigmis utig¬
norent quid loquantur &errare
faciuneȩ grptũ & sicut ebrus & uo¬
mens egerit qđ ingesserat . & ubi
sit nercit sediac& m̃tis alienae
sicnullum habebat ȩ grptusopur
siue consilium qđ aut caput habeat
aut finem. aut senibus conueniat
aut pueris. quorũ alii ꝑ nimĩa
&atem dirsipiunt atq delerent:
alii ꝑ lasciuiã & infaentiã ignorat
qđ agant. ob hoc aũt siue in babrlo¬
nia uastitate. siue in aduentuxp̃i.

Expanded text:
pes Mempheos, et deceperunt Aegyptum angulum populorum, quia Dominus miscuit eis spiritum erroris atque vertiginis, ut ignorent quid loquantur, et errare faciant Aegyptum. Et sicut ebrius et vomens egerit quod ingesserat, et ubi sit, nescit, sed jacet mentis alienae: sic nullum habebit Aegyptus opus, sive consilium, quod aut caput habeat, aut finem, aut senibus conveniat, aut pueris, quorum alii per nimiam aetatem desipiunt atque delirant, alii per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Hoc autem sive in Babylonia vastitat
Abbreviated transcription (Latin):
ostracinen : intelligiuolun & c&eras
iuxta rino curur ã & cassiũ ciuitatir.
qua susq: hodie inȩ grpto lingua char¬
naanitide hoc ẽ srra loquimanifesta
bar anabugo donosor iillã terrã
fuisse tranrlatos. porro quun aduen¬
serun ̃ quinq: ciuitates uł logẽ dñi quȩ
in alex andria primũ int̃p̃tataẽ .u

Expanded text:
stracinem intelligi volunt, et caeteras juxta Rhinocoruram, et Casium civitates, quas usque hodie in Aegypto lingua Chananitide, hoc est, Syra loqui manifestum bas a Nabuchodonosor in illam terram fuisse translatos. Porro qui in advenserunt, quinque civitates, vel legem Domini, quae in Al
Abbreviated transcription (Latin):
translationems fũmpserat. seruat
cam inreliquiis discribenr acgrp¬
ti suꝑbiã & populi illur uastitatem
& cadauera puni uersam ꝓuintiã
quae auolucribur deuoranda sint:
Quomodo enim ante maturitatem
seg&ererum penter cito ꝑcunt
& antequã ꝑfectio temporis ueni¬
at. germinantes inutilessint.
sic inquid ae grpti populi quasi
rami mutiles falcibus p̃ciden¬
tur & cunctac propagines nu¬
dabuntur. a neput artreum
diuinȩ adicere & non de homi
toriae ueritatem: Relinquen
& bestiae non abscisos arborũ
ramus. sed cadauera deuo¬
rant. Legamus plonius eto¬
chiel ubi ꝓph&cat contrapha¬
raonem & contra aegrptorũ
& haec om̃a a pertissime scrip¬
ta repperimis: Quadq dicit.
aestate ꝑ p&ua erunt suꝑ eum.
uo lucres &omnis bestiae suꝑ
illũ hiemabunt. aut uere inter¬
fectorum significat multitudinert
aut ꝑeandem trans lationem de¬
monstrat. qđ acunctir gentibis
uastandus sit. In temporo illo de¬
fertur munus dño exercituum

Expanded text:
translationem sumpserat, servat translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius vastitatem, et cadavera per universam provinciam, quae a volucribus devoranda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami inutiles falcibus praecidentur, et cunctae propagines nudabuntur. Ac ne putares eum de vinea dicere, et non de homintoriae veritatem: Et relinquae. Aves enim et bestiae non abscisos arborum ramos, sed cadavera devorant. Legamus plenius Ezechiel, ubi prophetat contra Pharaonem et contra Aegyptum: et haec omnia apertissime scripta reperiemus . Quodque dicit: Aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae super illum hyemabunt, aut vere interfectorum significat multitudinem, aut per eamdem translationem demonstrat, quod a cunctis gentibus vastandus sit. In tempore illo deferetur munus Domino ex
Abbreviated transcription (Latin):
considerabo in locomeo : Quid ẽ
sede requiestm ut iudaei putant
intemplo ut nos incaclestib: & con¬
siderabo inquid quirerum finis
adueniat : Sicut meridiana lux cla¬
raest & sicut nubes rores indie mes¬
sis : sicut in totũ dieni hilẽ clarius
meridie quando sol demedio cae¬
lo rutilat & omnẽ orbẽ pariter
in lustrat: sicut iaestu & calore
torrente quando nudus messor
ex coquit᷑ & operis magnitudine
an helitu probat gratissima. ẽ.
roris temperier siarentes stipu¬
las matutinur humor secabilesfa¬
ciat . Itam̃s sermo quẽ c̃si derabo
in locomeo cunctir hime creden¬
tibus adueni& : Ante messem
enim totus efflorun. & imatu¬
ra ꝑfectio germinabit & preci¬
dentur ramus culieiꝰ falcibis &
quȩ dere lictae fuerint excuti¬
um & bestus terrae & aestate
ꝑp&ua erunt suꝑcũ uolucres &
om̃s bestiae terrae suꝑ illũ hie¬
mabunt. Quia de meridie dixe¬
rat & nubẽ roris hestatemes¬
se p̃miserat abagricultura

Expanded text:
considerabo in loco meo. Quid estconsiderabo in loco meo. Quid estsede requiescam: ut Judaei putant, in Templo; ut nos, in coelestibus. Et considerabo, inquit, qui rerum finis adveniat. Sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentibus gratus adveniet. Ante enim totus effloruit et inmatura perfectio germinabit et praecidentur ramusculi eius falcibus et quae derelicta fuerint abscidum et bestiis terrae, et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de meridie dixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq enĩ cũ historia defecerit tran¬
sit ad allegoriam & ita separatus socut:
Vt mirer cum nouasimonis fabricaiti
unum corpus lapidẽ ferrũq conumn¬
gere: hoc breuiter admoneo ne
quis nos put& exilliur fontib: mu¬
tuasse quaedicimus Nam & in p̃¬
senti capitulo aduersur iuda eos
& hierusolrmam dicit ꝓph&iam
dirigi quod in principium fide xp̃i¬
anae ad totas gentes episto larmi¬
serit ne susciperit passionẽ xp̃i
& miscritusque ad& hiopiam &
occidentalem plagam totũque
orbem huiurblasphemiae desc¬
minatione conpleuerit : Om̃r ha¬
bitatores quimoramini interracũ
cleuatũ fucrit signũ in montibis
uidebitir & clangorẽ tubae audie¬
tis: Cunctae inquid gentes ꝑcir¬
cuitum quandomeã iussionẽ qua¬
si signũ inmontib: eleuatum meũq
imperiũ quasi clangorẽ tubae sub¬
limiter rosonantes audieritis:
Tunc ui debitis quid p̃ceperim: Qui¬
a hȩc dicit dñr adme. qui ercã &

Expanded text:
Ubicumque enim eum historia defecerit, tranUbicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam, et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque conjungere. Hoc breviter admonui, ne quis nos putet ex illius fontibus mutuasse quae dicimus; nam et in praesenti capitulo adversum Judaeos et Hierosolymam dicit prophetiam dirigi, quod in principio fidei christianae ad totas gentes epistolas miserint, ne susciperent passionem Christi: et miserint usque ad Aethiopiam et Occidentalem plagam, totumque orbem hujus blasphemiae disseminatione compleverint. Omnes habitatores orbis qui moramini in terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis, et clangorem tubae audietis. Cunctae, inquit, gentes, per circuitum, quando meam jussionem, quasi signum in montibus elevatum, meumque imperium, quasi clangorem tubae sublimiter resonantis audieritis, tunc videbitis quid praeceperim. Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et
Abbreviated transcription (Latin):
uolocitor adiudac orũ gentẽ c̃uul¬
ram & assriorum inpugnatione lace¬
ratam ad populũ quondam terribi lẽ
quidĩ utebatur imperio ad cuiur po¬
tentiã nullus aliur comparandus. c̃
adgentem q dĩ semꝑ expectat auxi¬
liũ & nihilominus ab omnibus con
ges depopulati sunt. Alii autem pu¬
tant qđ a postropha dirigatur ad dñm
& sit sensus. Odr̃ quimittis inmare
sacculi istius proph&ar & quasi per
opistolas nauigantes populum cõ¬
munistuis imperar nuntuis : Ite
uelociter ad gentẽ meam. lacera¬
tam adq: conuulsam. ad populũ
robustissimum. qui omnib: quon¬
dam in circuitu gentib: terror fu¬
it qui sem ꝑ dĩ expectat auxilium
& ꝓpeccatorum magnitudine quod
sperat non mer&ur accipere cu¬
ius diuersarum gentiũ regesuas¬
tauer& terram. & c&era quȩ secunt᷑:
Eusebius caesariensis historicam
tens diuorsirgentib: euagat᷑ cu¬
iuscũ libros legerĩ aliud multũ
repperi quã indici reꝓmittebat:

Expanded text:
velociter ad Judaeorum gentem convulvelociter ad Judaeorum gentem convulsam, et Assyriorum impugnatione laceratam; ad populum quondam terribilem, qui Dei utebatur imperio, ad cujus potentiam nullus alius comparandus est: ad gentem, quae Dei semper exspectabat auxilium, et nihges depopulati sunt. Alii autem putant, quod apostropha dirigatur ad Dominum, et sit sensus: O Deus, qui mittis in mare saeculi istius Prophetas, et quasi per epistolas navigantes, populum commonens, tuis imperas nuntiis: ite velociter ad gentem meam laceratam atque convulsam, ad populum robustissimum, qui omnibus quondam in circuitu gentibus terrori fuit, qui semper Dei exspectavit auxilium, et pro peccatorum magnitudine, quod sperat, non meretur accipere: cujus diversarum gentium reges vastavere terram, et caetera quae sequuntur. Eustens, diversis sensibus evagatur, cujus cum libros legerem, aliud multo reperi, quam indice promittebat.