comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sã etiã ipsũ puerũsic uocatũ a
mathi. Amathi enĩ: in nr̃a lin¬
gua ueritatẽ sonat. Ea eo quod
uerũ helias locutꝰ ẽ: ille qui
suscitatus ẽ filiꝰ e̾e̾ dicit᷑ uerita¬
c̃de pnatione aut̃ isrł lonas ad
gentes mittitur: quod niniue
agente pęnitentiã. illi in ma¬
litia ꝑseuerant. Temporibꝰ qͥp¬

Expanded text:
sam etiam ipsum puerum sic vocatum filium Amathi. Amathi enim in nostra lingua veritatem sonat. Et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur veritacondemnationem Israelis Jonas ad gentes mittitur, quod Ninive agente poenitentiam, illi in malitia perseverent. Porro q
Abbreviated transcription (Latin):
tes tui meridie: ut intereat uir
de monte esqui. Propt̃ int̃fectio¬
nẽ. & ꝓpt̃ iniqͥtatẽ infratrẽ tuũ
lacob operiet te c̃fusio. et ꝑibis in
ȩtnũ. In die cũ ya stares aduer¬
suseũ. quando capiebant a¬
lieni exercitũ eiꝰ et eatranei ingͣ¬
diebant᷑ portas eiꝰ & suꝑhierłm¬

Expanded text:
 meridie, ut intereat vir de monte Esau. Propter interfectionem, et propter iniquitatem in fratrem tuum Jacob, operiet te confusio, et peribis in aeternum. In die cum stares adversus, quando capiebant alieni exercitum ejus, et extranei ingrediebantur portas ejus, et super
Abbreviated transcription (Latin):
multum potatum: irritationem
& iram. & ruinas multas facit.
Amaritudo animȩ: uinum mul¬
tum potatum: Ebrietatis ani¬
mositas. imprudentis offensiõ.
minorans uirtutem: & faciens uulnera
In conuiuio uini non arguas proxi¬
mum: & non despicias eum in iocun¬
ditate illius Uerba improperii ñ
dicas illi: et non premas illum inrepeten¬

Expanded text:
multum potatum irritationem, multum potatum irritationem, et iram, et ruinas multas facit. Amaritudo animi vinum multum potatum. Ebrietatis animositas imprudentis offensio, minorans virtutem et faciens vulnera. In convivio vini non arguas proximum, et non despicias eum in jucunditate illius: verba improperii non dicas illi, et non premas . Ope
Abbreviated transcription (Latin):
tortura. iuiro infrunito: Somnus sa¬
nitatis: in homine parco: Dormiet
usq in mane: &e anima illius cum
ipso delectabit᷑ Et si coactus fueris
in edendo multum: surge ẽ medio
& uome. & refrigerabit te: & non
adduces corpori tuo infirmitatẽ:
Audi me fili & ne spernas me: & in
nouissimo inuenies mea uerba In
omnibus operibꝰ tuis esto uelox: et
omnis infirmitas non occurret tibi
Splendidum in panibus benediceit
labia multorum: & testimonium
ueritatis illiꝰ fidele: In nequissimo
pane murmurabit ciuitas. & tes¬
timonium nequitiȩ illius uerum
est: Diligentes inumo noli prouo¬
care.: multos enim exterminauit
uinum: Ignis probat ferrum durũ:
sic uinum corda suꝑborum argu¬
et. in ebrietate potatum: Equa¬
Si bibas illud moderate: eris sobri¬
us Quȩ est uita quȩ minuit᷑ uinoe
Quid defraudat uitam mors:
ditate creatum est: non in
ebrietate ab micio: Exultatio
animȩ & cordis: uinum moderate
potatum: Sanitas est & corpori
& animȩ: sobrius potus Uinum

Expanded text:
tortura viro infrunito somnus sanitatis in homine parco dormiet usque in mane et anima illius cum ipso delectabitur et si coactus fueris in edendo multum surge e medio et vome et refrigerabit te et non adduces corpori tuo infirmitates audi me fili et ne spernas me et in novissimo invenies mea verba in omnibus operibus tuis esto velox et omnis infirmitas non occurret tibi splendidum in panibus benedicent labia multorum et testimonium veritatis illius fidele in nequissimo pane murmurabit civitas et testimonium nequitiae illius verum est diligentes in vino noli provocare multos enim exterminavit vinum ignis probat ferrum durum sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potatum aequasi bibas illud moderate eris sobrius quae est vita quae minuitur vino quid defraudat vitam mors ditate creatum est non in ebrietate ab initio exultatio animae et cordis vinum moderate potatum sanitas est et corpori et anim
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit: & cingulũ tradidit
cananeo.
AN. Fortitudo & decor indu¬
mentũ eiꝰ. et ridebit in die no¬
uissimo.
PhE. Os suũ aperuit sapien¬
tiş: & lex clem̃tiȩ in lingua
eius.
SADE. Considerauit semitaᷤ
donius suȩ: et panẽ otiosa noni
comedit.
COPH. Aurrexerunt filii eiꝰ
& beatissimã p̃dicauerun uir
eiꝰ et laudauit eã.
RES. Multe filiȩ congregaue¬
runt diuitias: tus i ꝑ gressa
uniuersas.
SIN. Fallax gr̃a: & uana est
pulchritudo. Mulier timiens
dnm: ipsa laudabitur.
TLU. Date ei de fruc tu ma¬
nuum surrũ: & laudent eam il
portis opera eiu .¬

Expanded text:
endidit, et cingulum tradidit Chananaeo.  Ain.  Fortitudo et decor indumentum ejus, et ridebit in die novissimo.  Phe.  Os suum aperuit sapientiae, et lex clementiae in lingua ejus.  Sade.  Considerat semitas domus suae, et panem otiosa non comedit.  Coph.  Surrexerunt filii ejus, et beatissimam praedicaverunt: vir eius et laudavit eam res multae filiae congregaverunt divitias tu supergressa es universas sin fallax gratia et vana est pulchritudo mulier timens Dominum ipsa laudabitur thau date ei de fructu manuum suarum et laudent eam in portis opera eiu
Abbreviated transcription (Latin):
Uisio qua erudiuit eũ mater sua.
Quid dilee te mi quid dilee te
uteri mei  quid dilec te uotorũ
meorũ  ne dederis mulieribꝰ sub¬
stantiã tuã. & diuitias tuas ad de¬
lenos reges. Noli regibus o lari¬
hel. noli regibus dare uinũ: quia
nullũ secretũ ẽ. ubi regnat ebri¬
e tas: ne forte bibant et obluuiscan¬
tur udiciorũ: & mutent causam
filioꝵ pauperis. Date siceram me¬
rentibꝰ. & uinũhis qͥ amarosunt
animo. Bibant et obliuiscant᷑ e¬
gestatis sue: & d̾oloris non re¬
cordentur amplius. Aperios
tuũ muto: et causis omĩum filio¬
rũ qͥ pertranseunt. Aperi os
tuũ. de cerne qͦd iustũ ẽͥ & iudi¬
ca in opẽ & pauperem. lxIIII.
ALEEH. Mulierẽ fortẽ quis
inueniet. ͣ procul et de ultimis
finibꝰ prȩtiũ eius.
BETH. Confidit in ea cor uiri
sui: et spoliis non in digebit.
GICEI . R. eddet eibonũ & non
malũ: om̃ibꝰ diebꝰ uitȩ suȩ.
Del. ETh. Quesunt lanã et li¬
num: et operata ẽ consilio ma¬
nuũ suarũ.

Expanded text:
isio, qua erudivit eum mater sua. Quid, dilecte mi; quid, dilecte uteri mei; quid, dilecte votorum meorum? Ne dederis mulieribus substantiam tuam, et vias tuas ad delendos reges. Noli regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filiorum pauperis. Date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro sunt animo. Bibant, et obliviscantur egestatis suae, et doloris sui non recordentur amplius. Aperi os tuum muto, et causis omnium filiorum qui pertranseunt: Aperi os tuum, decerne quod justum est, et judica inopem et pauperem.  Aleph.  Mulierem fortem quis inveniet? procul, et de ultimis finibus pretium ejus.  Beth.  Confidit in ea cor viri sui, et spoliis non indigebit.  Gimel.  Reddet ei bonum, et non malum, omnibus diebus vitae suae.  Daleth.  Quaesivit lanam et linum, et operata est consilio manuum suarum.
Abbreviated transcription (Latin):
bet impios. Pauꝑ & creditor obui¬
auerunt sibi: utriusq illumma¬
tor ẽ dñs. Rex qͥ iudicat inuerita¬
te pauperes : thronus eiꝰ inst᷑nũ
firmabit᷑. Uirga atq correptio
tribuent sapientiã: puer autẽ qͥ
dmittit᷑ uoluntati suę: confun¬
det matrẽ suã. In multiplicatio¬
ne impioꝵ multiplicabunt᷑ scele
M& iusti riumnas eoꝵ uidebunt
popłs. Qui uͦ custodit legẽ: bea¬
tus ẽ. Seruus uerbis non potest
erudiri: qͥa qͦd dicis in telligit:
& resp. ndẽ contẽpnit. Vidisti
hominẽ uelocẽ ad loquendũ. stu¬
titia magis speranda ẽ. quã illiꝰ
correptio. Qui delicate a pueri¬
tia nutrit seruũ suũ: postea illũ
sentiet c̃tumacẽ. Uir iracundꝰ
ꝓuocat rixas: & qui ad indignan¬
dũ facilis ẽ: erit ad peccata ꝓcli
uior. Suꝑbũ sequet᷑ humilitas:
& humilẽ sp̃u suscipiet gła. Qui
cũ fure partit᷑. odit animã suã.
ad iurantẽ audit: et non indicat.
Qui timet hominẽ cito corruet:

Expanded text:
impios. Pauper et creditor obviaverunt sibi: utriusque illuminator est Dominus. Rex qui judicat in veritate pauperes, thronus ejus in aeternum firmabitur. Virga atque correptio tribuit sapientiam: puer autem, qui dimittitur voluntati suae, confundet matrem suam. In multiplicatione impiorum multiplicabuntur scelera: et justi ruinas eorum videbunt.populus: qui vero custodit legem, beatus est. Servus verbis non potest erudiri: quia quod dicis, intelligit, et respondere contemnit. Vidisti hominem velocem ad loquendum? stultitia magis speranda est, quam illius correptio. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Vir iracundus provocat rixas: et qui ad indignandum fuperbum sequitur humilitas, et humilem suscipiet gloria. Qui cum fure partitur, odit animam suam; adjurantem audit, et non indicat. Qui timet hominem, cito corruet:
Abbreviated transcription (Latin):
lumbos suos: et roborauit brac¬
hium suũ.
bona ẽ. negotiatio eiꝰ non extin¬
guet᷑ in noc te lucerna illius.
opi: et palmas suas ex tendit
ad pauperẽ.
LACÕECH. Non timebit domu
sus afrigoribꝰ niuis: om̃s enum
domestici eiꝰ uestiti sunt dupli¬
cibus.
UEM. Stragulatã uestẽ feen¬

Expanded text:
it brachium suum bona est negotiatio eius non extinguetur in nocte lucerna illius iopi et palmas suas extendit ad pauperem lameth non timebit domui suae a frigoribus nivis omnes enim domestici eius vestiti duplicibus mem stragulam
Abbreviated transcription (Latin):
re plebit᷑ egestate.Uir fidelis.
multũ laudabit᷑. qͥ autẽ festinat
ditari: ñ erit innocens. Qui cog¬
noscit in uidicio faciẽ: ñ facit be̾¬
ne. Iste & ꝓbucella panis: deserit
ueritatẽ. Uir qͥ festinat ditari et
aliis in uidet: ignorat qͦd egestas
suꝑ ueniet ei. Qui corripit homi¬
nẽ gr̃am postea in ueniet apud
eũ: magis quã ille qͥ per linguę
ulandim̃ta decipit. Qui subtra¬
hit aliqͥd apatre suo & a matre
et dicit. hoc ñ ẽ peccatũ. part¬
ceps honieide est. Quise iac tat
& dilatat: iurgia concitat. Qui
sperat in dño: sanabit᷑. Qui con¬
fidit in corde suo stultꝰ ẽ: qͥ antẽ
gradit᷑ sapient᷑. iste laudabitur.
Qui dat pauperi: non in digebit.
Qui de pieit de p̃cantẽ: sustin ebit
pęnurĩ. It cũ surrexerint impii
abscondent᷑ homineᷤ. eũ illi peri¬
erint. multirlicabimt᷑ uistił luro¬

Expanded text:
is multum laudabitur: qui autem festinat ditari, non erit innocens. qui cognoscit in iudicio faciem, non facit bene: iste et pro bucella panis deserit ueritatem. uir, qui festinat ditari et aliis . inuidet, ignorat quod egestas superueniet ei. qui corripit hominem, gratiam ipostea inueniet apud eum magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit. qui subtrahit aliquid a patre suo et matre et dicit: hoc non est peccatum, particeps homicidae est. qui se iactat et dilatat, iurgia concitat: qui sperat in domino, sanabitur. qui confidit in corde suo, stultus est: qui autem graditur sapienter, ipse saluabQui dat pauperi, non indigebit: qui despicit deprecantem, sustinebit penuriam. Cum surrexerint impii, abscondentur homines; cum illi perierint, multiplicabuntur justi.
Abbreviated transcription (Latin):
nuchii & quartũ penitus igno¬
brisuꝑ petrã: uiã nauis in medio
mari: & uiã uiri in ad olescentia.
Talis ẽ & uia mulieris ad ulterę:
quȩ comedit et tergens os suum
dicit: non sũ operata malũ. Per
tria mouet᷑ t̃ra: et qͣrtũ ñ potest
sustinere. Per seruũ cũ regnaue¬
rit: ꝑstultũ cũ saturatꝰ fuerit cibo:
ꝑodiosã mulierẽ cũ inmatrimonio
fuerit assũpta: & ꝑ ancillã cũ hęre ᷤᷤ
fuerit domins suȩ. Quatuor sunt
minima t̾rȩ: & ipsa sunt sapientio¬
ra sapientibꝰ. Formicȩ popł infu¬

Expanded text:
nobri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in adolescentia. Talis est et via mulieris adulterae, quae comedit, et tergens os suum dicit: Non sum operata malum. Per tria movetur terra, et quartum non potest sustinere: Per servum cum regnaverit: per stultum cum saturatus fuerit cibo: Per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta: et per ancillam cum haeres fuerit dominae suae. Quatuor sunt minima terrae, et ipsa sunt sapientiora sapientibus. Formicae populus inf
Abbreviated transcription (Latin):
Ixec qͦq sapientibꝰ. cognoscere ꝑso¬
nã in iudicio ñ ẽ bonũ. Qui dicit
impio iustꝰ es: maledicent ei po¬
płi. & de testabunt᷑ eũ tribꝰ. Iui
arguunt laudabunt᷑: et suꝑ ipsos
ueniet benedictio. Labia de oscu¬
labitur: qͥ recta uerba respondit.

Expanded text:
haec quoque sapientibus: cognoscere persohaec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba respondit.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃itũ liberare ne cesseᷤ. Si dexeris
iures non suppetunt: qͥ inspec tor
ẽ cordis ipse in telligit: et serua¬
torẽ a nunȩ tuȩ nil fallit: reddetq
homuni iuxta opera sua. Come
de mel qͥa bonũ ẽ: et fauũ dulcissi¬
mũ gutturi tuo. Sic & doe trina
sapientis. anuns tus. Quã eũ in¬
ueneris habebis in noussimis spẽ:¬
& spe ᷤ tua non peribit. He insicui¬
eris et queras impietatẽ in domo
iusti: neq uaste s requiẽ eiꝰ. A.¬
epties enim cadet/.LUII.¬
ustꝰ & resurget: impii autẽ
corruent in malũ. Cũ ceciderit
inimicꝰ tuus ne gaideas : et uiru¬
ina eius. ne crultet cor tuũ.: ne frr¬
te uideat dñis & displiceat ei. et
auferat abeo irã suã. Ne conten¬
das cũ pessimis. nec gmuleris im¬
pios: qũm ñ habent futuroꝵ spẽ
mali: & lucerna impiorũ extin¬
guet᷑. Time dñm fili mi& regẽ:
& cũ de trac toribꝰ ñ cõmiscearis.
eoꝵ & rumã utriꝰq quis nouit:

Expanded text:
ritum liberare ne cesses. Si dixeris: ritum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Come est et favum dulcissimum gutturi tuo sic et doctrina sapientiae animae tuae quam cum inveneris habebis in novissimis et spes tua non peribit ne insidieris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non comet ruinam utrinsque quis nouit?
Abbreviated transcription (Latin):
mordebit ut colub̾: & sicut regu¬
lus uenena diffundet. Oculi tiu
udebunt extraneas: & cor tuũ
loqͥtur ꝑuersa. Et eris sicut dor¬
miems in medio mari: et qͣsi sop¬
tus gub̃nator amisso clauo: & di¬
ce uerberauerunt me: sed non
liaiui: traxerunt me: & ego non
sensi. Quando eiugilabo. et rur¬
& fraudes labia eoꝵ loquunt᷑. Sa¬
pientia ȩdificabit᷑ domꝰ. & pruden¬
tia roborabit᷑. In doc trina reple¬
bunt᷑ cellaria uniuersa substantia
prȩtiosa. & pulcherrima. Uir sa¬
piens et fortis ẽ. & uir doct. et ro¬
bustꝰ. & ualidꝰ. qͥa cũ dispositiõe in¬
itur bellũ. Et erit salus: ubi multa
consilia sunt. Excelsa stulto sapien¬
tia. in porta ñ aperiet õs suũ. Qu
cogitat mala facere: stultus uocabi¬
tur. Cogitatio stulti peccatũ ẽ: &
abhominatio hominũ de tractor.
Si desperaueris lassus indie angus¬
tię: inminuet᷑ fortitudo tua.
Rue eos qͥ ducunt᷑.u
ad mortẽ: & qͥ trahunt᷑ ad in te¬

Expanded text:
mordebit ut coluber, et sicut regumordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilabo, et ruret fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus et prudentia roborabitur in doctrina replebuntur cellaria universa substantia pretiosa et pulcherrima vir sapiens et fortis est et vir doctus robustus et validus quia cum dispositione initur bellum et erit salus ubiia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et qui trahuntur ad inte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ tecũ. Cibos qͦs comederas euo¬
mes: & perde ᷤ pulchros sermo¬
nes tuos. In auribꝰ insipienti¬
um ne loqͣris: qͥa despicient doc¬
trinã eloquii tui. Ne at tingas
terminos paruulorũ: et agrũ
pupilloꝵ ne introeas. Propin¬
quus enim eorũ fortis ẽ: & ipse
iudicabit contra te causã illoꝵ.
ingrediat᷑ ad doc trinã cor tu
um. & aure tuȩ ad uerba scien¬
tie. Noli subtrahere a puero
disciplinã. si enim percusseris
eũ uirga. non moriet᷑. Tuuir¬
ga percutie ᷤꝰᷤ eũ: et animã eiꝰ
de inferno liberabis. Xlu¬
ili mi si sapiens fuerit ani¬
ius tiuis: gaudebit tecum
c̃or meũ: et ecrultabunt reneꝰ
mei cũ locuta fuerint rectũ
labia tua. Don emulet᷑ eor tuũ
peccatore ᷤ: sed in timore dĩu efto
tota che. qͥa habebis spẽ in nous¬
simo. & prestolatio tua ñ aufe¬
ret᷑. AAudi fili mi & esto sapiens.
et dirige in uia animũ tuũ. No¬
li esse in cõuiuis potatorũ: nec

Expanded text:
non est tecum. Cibos, quos comederas, evonon est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tum: et aures tue ad verba scientie. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga: non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uebem̃ti. in qͦ parat᷑ fame ᷤᷤ. Qui
dereliriquunt legẽ: laudant im¬
piũ. Qui custodiunt: suecendun¬
tur contra eũ. Uiri mali non co¬
gitant iuidiciũ: qͥ autẽ reqͥrunt
dñm animadũtunt omĩa. Me¬
lior ẽ pauper ambulans insu¬
plicitate sua: qͣm diues prauis
lius sapiens ẽ. Qui autẽ pascit
cõmesatoreᷤ: confundit patrẽ
suũ. Qui coaceruat diuitias usuris
& fȩnore liberali: in pauperes
congregat eas. Qui de clinat
aurẽ suã ne audiat legẽ: oratio
eiꝰ crit execrabilis.LiIII.¬
Iu decipit iustos in uia mala.
miterctu suo corruet: et
limpliceꝰ possidebunt bona eiꝰ.
Sapiens sibi iudet᷑ uir diues: pau¬
per autẽ prucans scrutabit᷑ eũ.
in exaltatione iurboꝵ multa gła¬
c̃: regnantibꝰ impiis riuns ho¬
minũ. Qui abscondit scelera sua:

Expanded text:
aratur fames, qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in simplicitate sua quam diues prauis lius sapiens est: qui autem pascit comessatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
negandũ. & dicã qͥs ẽ dns: et ege¬
tate cõpulsus furer &ꝑ iurẽ no¬
men dĩ mei.. De accuses seruũ
ad dñm suũ: ne forte maledicat
tibi & corruas. Generatio quȩ
patri suo maledicit. et que ma¬

Expanded text:
s? et egestate compulsus furer, et perjurem nomen Dei mei. Ne accuses servum ad Dominum suum, ne forte maledicat tibi, et corruas Generatio, quae patri suo maledicit, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
et oculi hominũ in satiabile.
Quomodo probat᷑ in conflatoris
argentũ & infornace aurũ. se
pbatur homo ore laudantis.
Si contuderis stultũ in pila qͦs
pthisanas feriente de super pilo:
non auferetur ab eo stultitia
eiꝰ. Diligent̃ agnosce uultum
pecoris tui: tuosq gregeᷤ consi¬
dera. Hon em habebis iugit
potestatẽ: sed corona tribue¬
tur in generatione generatio¬
num.
Aperta sunt pͣta & apparue¬
runt herbȩ uirente a col¬
lecta sunt fena demdtibꝰ. gn
ad uestim̃tũ tuũ. & hȩdi agri¬
p̃tiũ. Sufficiat tibilac caprarũ
in cibos tuos: in necessaria domꝰ
tus. & ad uictũ ancillis tuis.
fugit impiꝰ nemine ꝑseqͤnte :
iustꝰ autẽ qͣsi leo confidens. absq
terrore erit. Propt̾ peccata t̃ X¬
rȩ̨ multi principeꝰ eiꝰ & propt̃
hominis sapientiã et honorũ
scientiã quȩ dicunt᷑ uita ducis
longior erit. Uir pauꝑ calñp

Expanded text:
ominum insatiabiles quomodo probatur in conflatorio argentum et in fornace aurum sic probatur homo ore laudantis si contuderis stultum in pila quasi tisanas feriente desuper pilo non auferetur ab eo stultitia eius diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges considera non enim habebis iugiter potestatem sed corona tribuetur in generatione generationum aperta sunt prata et apparuerunt herbae virentes et collecta sunt faena de montibus agni ad vestimentum tuum et heprecium. Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos: et in necessaria domus tue: et ad victum ancillis tuis. Fugit impius nemine persequente: justus autem quasi leo confidens absque terrore erit. Propter peccata terre: multi principes ejus: et propter hominis sapientiam: et horum scientiam que dicuntur vita ducis longior erit
Abbreviated transcription (Latin):
in ore frultoꝵ parabola. Sieut qui
mittit lapidẽ in aceruũ mercu¬
rii: ita qͥ tribuit insipienti hono¬
rẽ. Quomodo sispina nascat᷑ in ma¬
nu temulenti: sic parabola more
st ultoꝵ. Iudiciũ de t̾minat causas:
& qͥ imponit stulto silentiũ. iras mi¬
tigat. Sicut canis qͥ reũtitur ad
uorutũ suũ: sic imprũdens qͥ iterat
stultitiam suã. Uidisti hominẽ sa¬
pientẽ sibi uderi: magis illo spẽ ha¬
bebit stultꝰ. Dicit piger. leo in uia:
leģna in itineribꝰ. Nicut ostiũ ũ¬
titur in cardine suc: itapiger in
lec tosuo. Abscondit piger ma¬
nus sub ascellas suas: & laborat si ad
os suũ eas conuerterit. Sapientior
sibi piger uidet᷑ septẽ uiris: lo¬
quentibꝰ sententias. Sic̃ qui app̃¬
hendit auribꝰ canẽ: sic qͥ transit
e in patiens cõmiscet᷑ rixȩ alteriꝰ.
Bicut narius ẽ qͥ mittit lanceas &
sagittas et mortẽ: sic uir qͥ frau
cĩuũent᷑ nocet amico suoi& cũ fu¬
erit de p̃bensus. dicit. ludens feci.

Expanded text:
ultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraunter nocet amico suo et cum fuerit deprehensus dicit ludens feci
Abbreviated transcription (Latin):
de orsũ: & cor regũ inserutabile.
Aufer rubiginẽ de argento: et
egͣdiet᷑ uas purissimũ. Aufer
impietatẽ de uultu regis: et fir¬
mabit᷑ iustitia thronꝰ eiꝰ. De glo¬
riosus appareas corã rege: et in
loco magnorũ ne str teris. Me¬
lius ẽ enim ut dicat᷑ tͥ ascende huc
qͣm ut humilieris corã prineipe.
Suȩ uiderunt oculi tui ne ꝓferaᷤ
iniurgio eito: ne postea emenda

Expanded text:
r regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus. Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnatorum ne steteris. Melius est enim ut dicat tibi: Ascende huc; quam ut humilieris coram principe. Quae viderint oculi tui, ne proferas in jurgium cito:
Abbreviated transcription (Latin):
tilente flagellato: stultꝰ sapientior
erit. Si aut̃ corripueris sapientẽ
intelliget disciplinã. Qui affligit
patrẽ & fugit matrẽ: ignominio¬
sus ẽ. et infelix. Hon cesses fili audi¬
re doc trinã: nec ignore ᷤ sermo¬
nes scientiȩ. Testis iniquus deri¬
det iudiciũ: & os impioꝵ de uont
iniqͥtatẽ. Parata sunt derisorib
iudicia: & mallei percutiente stul¬
toꝵ corporibꝰ. Luxuriosa resumũ:
& tumultuosa ebrietas. Quicũq
his delectat᷑ : non erit sapiens.

Expanded text:
tilente flagellato stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelleget disciplinam. qui adfligit patrem et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. testis iniquus deridet iudicium, et os impiorum deuorat iniquitatem. parata sunt derisoribus iudicia et mallei percutientes stultorum corporibus. Luxuriosa res uinum et tumultuosa ebrietas: quicumque in his delectatur, non erit
Abbreviated transcription (Latin):
uia doc tring. incętu gygan¬
tũ cõmorabit᷑. Qui diligit epu¬
las in egestate erit: qͥ amat ui¬
nũ & pinguia. non ditabit᷑. Pro
iusto dabit᷑ impiꝰ. & prectis in¬
quus. Ulelius ẽ habitare urtra
deserta: qͣm cũ muliere rixosa
& iracunda. Thesaurus desidera¬
bilis & oleũ in habitaculo uisti:
et imprudens homo dissipabit
illud. Qui seqͥtur iustitiã et
misericordiã: in ueniet uitã &¬

Expanded text:
ia doctrinae in coetu gigantum commorabitur qui diligit epulas in egestate erit qui amat vinum et pinguia non ditabitur pro iusto datur impius et pro rectis iniquus melius est habitare in terra deserta quam cum muliere rixosa et iracunda thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo iusti et inprudens homo dissipabit illud qui sequitur iustitiam et misericordiam inveniet vitam
Abbreviated transcription (Latin):
calculo. Cogitationes consiliis ro¬
borabunt᷑: & gub̃naculis trac tar¬
dasunt bella. Si qͥ reuelat miste¬
ria & ambulat fraudulent. et
dilatat labia sua: ne cõmisce aris
ui maledicit patrisuo & matri:
extinguetur lucerna eiꝰ in me¬
diis tenebris. Hereditas ad quã
festinat᷑ in principio: innouis¬
simo benedie tione carebit. He

Expanded text:
is roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne commiscearis qui maledicit patri suo et matri extinguetur lucerna eius in mediis tenebris hereditas ad quam festinatur in principio in novissimo benedictione carebi
Abbreviated transcription (Latin):
rificet᷑ hiumliat᷑. Qui priꝰ respon¬
dit quã audiat: stultũ se esse
demonstrat & confusione dig¬
nũ. Sp̃s uiri sustentat imbecil¬
litatẽ suã: sp̃m uͦ ad irascendũ
facilẽ. quis poterit sustinere. q¬
Cor prudens possidebit scien¬
tiã : & auris sapientiũ quęrit
doc trinã. Donũ hominis dila¬

Expanded text:
iatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dila
Abbreviated transcription (Latin):
ludi ẽsiliũ & suscrpe disciplinã:
nt sis sapiens in nouissimis tius.
Multȩ cogitationes in corde uiri:
uoluntas autẽ dñi ꝑ manebit. ho¬
mo in digens misericors ẽ: et me¬
lior pauꝑ quã iur m̃dax. Timor
dñi ad uitã: & inplenitudine cõmo¬
rabit᷑. absq iusitatione pessumi.
Abscondit piger manũ suã sub as

Expanded text:
plinam ut sis sapiens in novissimis tuis multae cogitationes in corde viri voluntas autem Domini permanebit homo indigens misericors est et melior pauper quam vir mendax timor Domini ad vitam et in plenitudine commorabitur absque visitatione pessimi a
Abbreviated transcription (Latin):
terit prudent᷑ intelliget. Iui
celat delic tũ quęrit amicitias:
qͥ alterosermone repetit se paint
frederatos. Plus ꝓficit.orreptio
apud prudentẽ: qͣm centũ pla¬
ge apud stultũ. Semꝑ iuirgia
quęrit malus: argelus autẽ cru¬
delis mit tet᷑ contra eũ. Ex pedit

Expanded text:
rterit, prudenter intelliget. Qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. Plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. Semper jurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mitt
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sepis spinarũ : uia iustorũ.
absq offendiculo. Filiꝰ sapiens.
lȩtificat patrẽ: stultus homo.
despicit matrẽ suã. Atultitia
gaudiũ stulto: & uir prudens.
dirigit gressus. Dissipant᷑ ogi¬
tationes: ubi ñ ẽ consiliũ ebi
mant᷑. Lg̨tat᷑ homo inscientia
oris fui : & sernio oportunus ẽ
optimus. Semita uitę super
et uditũ: ut declinet de infer¬
no noiussimo. Domus suꝑborum
de molietur dñs. & firmos faciet
bhominatio dñi cogitationes
male : & purus sermo pul¬
cherrimus. Cont᷑bat domũ suã
qͥ sec tat᷑ auaritiã: qui uͦ odit mu¬
nera iuiuet. Mens iusti medita¬
tur obȩdientiãͥ os impioꝵ re

Expanded text:
ustorum absque offendiculo. Filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam: Stultitia gaudium stulto: et vir prudens dirigit gressus. Dissipantur cogitationes, ubi non est consilium. ubi irmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos faciet bominatio Domini cogitationes malae, et purus sermo pulcherrimus. Conturbat domum suam qui sectatur avaritiam: qui autem odit munera, vivet. Mens justi meditabitur obedient
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Hatus ẽ ftultus in ignomima
sua: sed nec pat infatuo le tabit᷑
Animꝰ gaudens ętatẽ floridara
saeit: sp̃s tristis. exsiccat ossa.
Munera de sinu ipiꝰ accipite
ut ꝑuertat semitas iudicii. In
facie prudentis iucet sapieu¬
tia: oculi ftultoꝵ. u fuib frȩ¬

Expanded text:
ominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in f
Abbreviated transcription (Latin):
Sortes mittunt᷑ insimi: sed a
dño tẽperant᷑. Melior ẽ bu¬
cella sica cũ gadro: quã demius
rlena uictirais cũ urgio
liis stultis. & int̃ fratres ber¬
ditatẽ diuidet. Sicut igne p¬
bat᷑ argentũ & aurũ camino:
ita corda ꝓbot dñs. Malus obe¬
dit lingus iniquę: & fallae ob¬
tẽperat labus indacibꝰ. Qui deᷤ

Expanded text:
 in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemp
Abbreviated transcription (Latin):
rimo suo pauꝑ odiosus erit.
Amici uͦ diuitum multi. Qui
despicit ꝓximũ suũ peccat.
qͥ aut̃ miseret᷑ pauꝑi. beatus
oꝑant᷑ malum. Misericor¬
dia & ueritas: p̃parant bona.
In omi oꝑe bonoerit abun¬
dantia: ubi aut̃ uerba sunt
plurima: ibi frequent̃ ȩges¬
tas. Corona sapientiu diui¬
tiȩ eoꝵ fatuitas s tultorũ
in prudentia. Lib̃at anima
testis fidelis. & ꝓfert menda¬
tia uersi pellis. In timore
dni fidutia fortitudinis: et
filiis eiꝰerit spes. Timor dñi
fons uitȩ: ut declinent aru¬
ina mortis. In multitudine
popłi dignitas regis: & in
paucitate plebis. ignominia
principis. Qui patiens ẽ.
multa gub̃natur pruden¬
tia: qui aũt impatiens ẽ: ex¬
altat stultitiã suã. Uita car¬
niũ: sanitas cordis. putredo
ossi ũ inuidia. Qui calunit᷑
aegentẽ: ex ꝓbrat fac tori
eiꝰ honorat aut̃ eũ. qͥ mise¬
ret᷑ pauꝑi. In malitia sua ex¬
pellet᷑ impiꝰ. sꝑat autẽ uistꝰ

Expanded text:
ximo suo pauper odiosus erit ximo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit proximum suum peccat qui autem miseretur pauperi beatus operantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carniu invidia qui calumniatur egentem exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus
Abbreviated transcription (Latin):
losus testis. Querit derisor
sapientiã & ñ inueniet: doc¬
trina prudentiũ facilis. Ua¬
de contra uirũ stultũ: et nes¬
cit labia prudentiȩ sapien¬
tia. Callidi ẽ in telligere ui¬
am suã. & in prudentia ftul¬
torũ errans. Stultꝰ illudit
peccatũ: inter iustos morabi¬
tur gr̃a. Cor quod nouit ama¬
ritudinẽ animȩ sug: ingau¬
dio eiꝰ ñ miscebitur extrane¬
us. Domus impiorũ delebit᷑
tab̾nacula iustoꝵ germinab̃t.
st uia que uide¬
tur homini uista: nouissima
aut eiꝰ deducunt ad mortẽ.
Risus dolore miscebit᷑: & ex¬
trema gaudii luc tus occupat.
Uliis suis replebit᷑ stultꝰ: et suꝑ
eũerit uir bonus. In nocens
credit om̃i uerbo: Astutus ẽ¬
sid̾at gressus suos. Sapiens
timet & declinat a malo. stul¬
tus transilit & c̃fidit. Impati¬
ens oꝑabitur ftultitia. et uir
uerbosus odrosus ẽ. Possidebt
paruuli stultitiã: & astuti ex¬
pec tabunt scientiã. Tacebunt
mali ante bonos: & imprian¬
te portas iustoꝵ. Etiam pro¬

Expanded text:
losus. quaerit derisor sapientiam et non inuenit: doctrina prudentium facilis. uade contra uirum stultum et nescito labia inprudentiae. sapientia callidi est intellegere uiam suam, et inprudentia stultorum errans. stultus inludet peccatum: inter iustos morabitur gratia. cor, quod nouit amaritudinem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extraneus. domus impiorum delebitur: tabernacula uero iustorum germinabunt. est uia, quae uidetur homini iusta: nouissima autem eius deducus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Viis suis replebitur stultus, et super eum erit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam et vir versutus odiosus est possidebunt parvuli stultitiam et astuti expectabunt scientiam iacebunt mali ante bonos et impii ante portas iustorum etiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
ftatera iudicia d̃nisunt: et oꝑa
eius om̃s lapides sȩculi. Abho¬
minabiles regi qͥ agunt impie.
qr̃ n iustitia firmat᷑ solium.
Uoluntas regũ. labia iusta. Mrec¬
ta loqͥt᷑ diriget᷑. Indignatio re¬
s nuntiĩ mortis: & uir sapi¬
ens placabit eũ. In hilaritate
uultus regis uita: & clem̃tia eiꝰ
quasi imber serotinus. Posside
sapientiã. qͥa auro melior ẽ. &
ad qͥre prudentiã. qͥa prȩtio¬
sior ẽ argento. Senuita iustoꝵ

Expanded text:
tera judicia Domini sunt, et opera ejus omnes lapides saeculi. Abominabiles regi qui agunt impie; quoniam justitia firmatur solium. Voluntas regum labia justa: qui recta loquitur, dirigetur. Indignatio regis nuntii mortis; et vir sapiens placabit eam. In hilaritate vultus regis, vita; et clementia ejus, quasi imber serotinus. Posside sapientiam, quia auro melior est: et acquire prudentiam, quia pretiosior est argento. Se
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: & labuis illiꝰ adder gratiã.
s. auuis mellis uerba cõposita dn¬
uia quȩ uideturhomini recta:
&ͥ nouissimũ eiꝰ ducit ad mortẽ.
Anima laborantis laborat sibi:
qͥa conpulit eũ os suũ. Uir impi¬
us fodit malũ: & in labiis eiꝰ ig¬
nis ardescit. X X.X¬
Pomo peruersus suscitat lites:
& uerbosus si parat principes.
Uir iniquus oblactat amicũ su¬
um: & ducit eũ ꝑ uiã non bonã.
Qui at tonitis oculis cogitat

Expanded text:
addet gratiam favus mellis verba conposita duvia quae videtur homini recta et novissimum eius ducit ad mortem anima laborantis laborat sibi quia conpulit eum os suum vir impius fodit malum et in labiis eius ignis ardescit homo perversus suscitat lites et verbosus separat principes vir iniquus lactat amicum suum et ducit eum per viam non bonam qui adtonitis oculis cogita
Abbreviated transcription (Latin):
stolatio impiorũ furor.SX¬
& ditiores fiut: alii rapi¬
unt ñsua. et sẽper inȩgesta¬
te sunt. AAnuna quȩ benedicit
impinguabit᷑: & qui in ebriat
ipse qͦq in ebriabitur. Qui ab¬
scondit frumta maledicetur
inpopłis: benedie tio autẽ su¬
per caput uendentiũ. Bene
consurgit diluculo. qͥquerit
bona: qui aut̃ inuestigator ma¬
lorũ est.opprimet᷑ ab eis. Iui
confidit in diuitiis sius corruet:
iusti autẽ quasi iurens foliũ ger
minabt. Qui cont᷑bat domum
suã possidebit uentos. & qͥstult
ẽ: seruiet sapienti. Fruc tꝰ uis¬
ti lignũ uitę: & qͥ suscipit ani¬
mas sa piens ẽ. Si iustus intra
recipit: quanto magis impiuis
& peccator: Qui diligit disci¬
plinã. diligit scientiã. qͥ autẽ
odit increpationes. insipiens
ẽ. Aiubonus ẽ hauriet adno

Expanded text:
stolatio impiorum furor. aet ditiores fiunt: alii rapiunt non sua et semper in egestate sunt. anima, quae benedicit, inpinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. qui abscondit frumenta, maledictus in populis: benedictio autem super caput uendentium. bene consurget diluculo qui quaerit bona: qui. autem inuestigator malorum est, opprimetur ab eis. qui confidit in diuitiis suis, hic corruet: iusti autem quasi uirens folium geomum suam possidebit ventos et qui stultus est serviet sapienti fructus iusti lignum vitae et qui suscipit animas sapiens est si iustus in terra recipit quanto magis impius et peccator qui diligit disciplinam diligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauri
Abbreviated transcription (Latin):
atur delec tat animã. detes.¬
tant᷑ stulti eos qͥfugiunt mala.
Qui cũ sapientibus graditur
sapiens erit: amicus stultorĩ.
efficietur similis. Peccatores
ꝑsequit᷑ malũ: & iustis retri¬
buentur bo na. Bonus relin¬
quet heredes filios & ne potes:
et custodit᷑ iusto substantia pec¬
catoris. Multi cibi in nouali¬
bus patrũ. & aliis congregan¬
tur absq uidicio. ui parcit
uirge. ohit filiũ suũ: qui aut̃
diligit illũ. instant᷑ erudit.
lustus comedit & replet animã

Expanded text:
at animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur justo substantia peccatoris. Multi cibi in novalibus patrum: et aliis congregantur absque judicio. Qui parcit virgae, odit filium suum: qui autem diligit illum, instanter erudit. Justus co
Abbreviated transcription (Latin):
cororia ẽ iuro suoi& putredo
in ossib eiꝰ. quȩ confusione res
dignas gerit. Cogitationeᷤ u¬
storũ iudicia: & consilia impio¬
rũ fraudulerta. Uerba impi¬
orũ insidiant᷑ sanguini: os iu¬
torũ liberabit eos. Uerte imn¬
pios & ñ erunt: domꝰ autẽ iusto¬
rũ permanebit. Doc trina sua
noscit᷑ uir: qui aut̃ uanus et
excors ẽ: patebit contẽptui.
Mlelior ẽ pauꝑ & sufficiens
sibi: quã gloriosus et indigens
pane. Douit uistꝰ animas ui¬
m̃toꝵ suorũ: uiscera autẽ im¬
piorũ crudelia. Qui oꝑat᷑ t̃¬
rã suã. saturabit᷑ panib. qui au¬
tẽ sec tat᷑ otiũ. stultissimꝰ ẽ.

Expanded text:
suo et putredo in ossibus eius quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane novit iustus animas iumentorum suorum viscera autem impiorum crudelia qui operatur terram suam saturabitur panibus qui autem sectatur otium stultiss
Abbreviated transcription (Latin):
tate morient᷑. Benedictio
dñi diuites facit: nec sociabit᷑
eis afflictio. Quasi ꝑ risum
stultus oꝑat᷑ scelus : Sapientia
autẽ ẽ uiro prudenti. Quod
tumnet impius ueniet suꝑeũ:
desideriũ suũ iusti sdabitur.
Quasi tempestas transiens n
erit impius: iusti autẽ quasi
fundam̃tũ sempit̃nũ. Sicut
acetũ dentib & fumꝰ oculis. sie
piger his qui miserunt eũ. Ti¬
mor dña aꝓponit dies: & anni
impiorũ breuiabunt᷑. Ex pec¬
tatio iuistoꝵ letitia: spes aut̃
impiorũ ꝑibit. Fortitudo sim¬
plicis ua dñi. & pauor his qui
ñ cõmouebit᷑. impiĩ aut̃ ñ ha

Expanded text:
morientur benedictio Domini divites facit nec sociabitur ei adflictio quasi per risum stultus operatur scelus sapientia autem est viro prudentia quod timet impius veniet super eum desiderium suum iustis dabitur quasi tempestas transiens non erit impius iustus autem quasi fundamentum sempiternum sicut acetum dentibus et fumus oculis sic piger his qui miserunt eum timor Domini adponet dies et anni impiorum breviabuntur expectatio iustorum laetitia spes autem impiorum peribit fortitudo simplicis via Domini et pavor his qui n
Abbreviated transcription (Latin):
sentiet mala. Uult & ñ uult
piger: anima aut̃ oꝑantiũ
impiguabit᷑. Uerbũ mdax
uistꝰ de testabit᷑: impiꝰ autẽ
confundit et confundetur.
lustitia custodit in nocentis ui¬
am: impietas uͦ peccatorẽ sup¬
plantat. Est quasi diues eũ
nichil habeat: & ẽ quasi pauꝑ
cũ inmultis diuitiis sit. Re¬
dẽptio anime uiri diuitie
suȩ. qͥ autẽ pauꝑ ẽ: in crepa¬
tionẽ nsustinet. Lux iustoꝵ
lȩtificat: lucerna autẽ impi¬
orũ extinguet᷑. In ter suꝑbos
semꝑ uirgia sunt: qͥ aut̃ agunt
cunc ta consilio: regunt᷑ sapi¬
entia. Substantia festinata
minuet᷑: quȩ autẽ paulatim
colligitur manu: multipli¬
cabitur. Spes quȩ differtur:
affliget animã. lignũ uitę
desideriũ ueniers.lui de¬
trahit alieui rei: ipse se infu¬
turũ obligat. qͥ aut̃ timet p̃¬
ceptũ: in pace uersabitur.
Le x sapienti fons uitę: ut de¬
clinet a riuna mortis. Doc¬
trina bona dabit gr̃ãm: in
itmere contẽꝑtoꝵ uorago.

Expanded text:
t non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum uorago.
Abbreviated transcription (Latin):
eos: & supplantatio ꝑuersoꝵ¬
uastabit illos. Non ꝓderunt
diuitiȩ indie ultionis: iufti¬
Tia autẽ liberabit a morte.
Iustitia simplicis diriget ui¬
am eiꝰ: & in impietate sua cor¬
ruet impiꝰ. Iustitia rectorũ
liberabit eos: et in insidiis suis ca¬
pient᷑ in iqui. Mortuo homine
impio: nulla erit ultraspes &
ex pec tatio sollicitorũ ꝑibit.

Expanded text:
plantatio peruersorum perdet illos. non proderunt diuitiae in die ultionis: iustitia autem liberabit a morte. iustitia simplicis diriget uiam eius et in impietate sua corruet impius. iustitia rectorum liberabit eos, et in insidiis suis capientur iniqui. mortuo homine impio nulla erit ultra spes, et expectatio sollicitorum peribit.
Abbreviated transcription (Latin):
bulat fraudulent᷑ reuelat ar¬
chana: qͥ autẽ fidelis ẽ: celat
animi cõmissũ. Ubi ũ est gub̾¬
nator. popͣlus corruet : salus
autẽ ubi multa ẽsilia. Aflige¬
tur malo. qͥ fidẽ facit extrã¬
neo: qͥ autẽ cauet laqueos: se
iuir misericors: qͥ autẽ crude¬
lis ẽ: & ꝓpinquos abicit. Impiꝰ
facit opus inftabile.seminan¬
ti autẽ uistitiã. merces fide¬
lis. Clem̃tia p̃parauit uitã:
et sectatio malorũ mortẽ.
Abominabile dño cor prauũ:
et uoluntas eiꝰ mhis qͥ sampli¬
eit ambulant. Ulanus in ma

Expanded text:
raudulenter, revelat arcana: Qui autem fidelis est animi, celat amici commissum: Ubi non est gubernator, populus corruet; salus autem ubi multa consilia. Affligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cavet laqueos, secvir misericors: qui autem crudelis est, et propinquos abjicit. Impius facit opus instabile: seminanti autem justitiam merces fidelis. Clementia praeparat vitam: et sectatio malorum mortem. Abominabile Domino pravum cor: et voluntas ejus in iis, qui simpliciter ambulant. Manus i
Abbreviated transcription (Latin):
tia: doce iuftũ. & festinabit ac¬
Rincipiũ sapientiȩ timor
dm̃ & scientia sc̃orũ pruden¬
tia. ꝑ me enim multiplicabun¬
tur dies tui: et addent᷑ tibi an¬
ni uitȩ. Si sapiens fueris.tibi¬
mnet ipsi eris: si autẽ illusor: so¬
lus portabis malũ. Mulier stul¬
ta & clamosa plenaq illecebris:
et nichil omĩno sciens. sedit in
foribꝰ domꝰ suę: suꝑsellam in ex¬
celso urbis loco. ut uocaret
transeuntes uiã. & ꝑgentes
it inere suo. Quis e paruulꝰ
declinet ad me: & uecordi lo

Expanded text:
festinabit acincipium sapientiae, timor Domini: et scientia sanctorum, prudentia. Per me enim multiplicabuntur dies tui, et addentur tibi anni vitae. Si sapiens fueris, tibimetipsi eris: si autem illusor, solus portabis malum. Mulier stulta et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, Sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco, Ut vocaret transeuntes per viam, et pergentes itinere suo: Quis est parvulus? declinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
est matris suȩ. Non ꝓderurat
thesauri impretatis: iustitia
uͦ liberabit a morte. Pon affli¬
get dñis fame animã iufti: &
insidias impiorũ subuertet.
Negestatẽ oꝑata ẽ manꝰ remis¬
sa: manꝰ autẽ fortiũ diuitias
parat. Qui c̃gregat in messe:
fil ius sapiens ẽ: qui autẽ fter¬
tre ȩstare. filius corfusionis.
Benedie ⁊io chr̃usuꝑ caput iuistic
os autẽ improrũ oꝑit iniquita¬
tẽ. Alemoria iufti cũ laudib:
Sapiens corde p̃cepta suscipi¬
et: stultus ca dit᷑ labiis. Qui
danbulat simplicit᷑. ambulat ẽ¬
fident᷑: qui aut̃ de prauat ui¬
as suas manifestus erit. Qui an¬
nuit oculo: dabit dolorẽ.stul¬
tus labiis uerberabitur. Ve¬
na uitȩ oͥs iusti: & os impiorũ
oꝑit iniqͥtatẽ. Odiũ suscitat
rixas: et uniuersa de licta oꝑit
caritas. In labiis sapientis in¬
ueniet᷑ sapientia: et uirga in
dorso eiꝰ qui indiget corde.
Sapientes abscondunt scien¬
tiã: õs autẽ stulti confusioni

Expanded text:
t thesauri impietatis: justitia vero liberabit a morte. Non affliget Dominus fame animam justi, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est manus remissa: ÷ manus autem fortium divitias parat. Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate, filius confusionis. Benedictio Domini super caput justi: os autem impiorum operit iniquitatem. Memoria justi cum laudibus, Sapiens corde praecepta suscipiet: stultus caeditur labiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit. qui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiis uerberabitur. uena uitae os iusti: et os impiorum operiet iniquitatem. odium suscitat rixas, et uniuersa delicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur sapientia, et uirga in dorso eius qui indiget corde. sapientes abscondunt sapientiam: os autem stulti confusioni
Abbreviated transcription (Latin):
lus incorde cogitantiũ mala:
qͥ aut̃ inueniunt pacis c̃silia.
seqͥt᷑ eos gaudiũ. on c̃trista¬
bit iustum quicqͥd ei acciderit:
impiĩ autẽ replebunt᷑ malo.
Abominatio ẽ dño labia men¬
datia: qͥ aut̃ fidelit᷑ agunt:
placent ei. Homo uersutꝰ celat
scientiã. & cor insipientiũ ꝓ¬
uocat stultitiã. Manus forti¬

Expanded text:
mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio domini labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. homo uersutus celat scientiam: et cor insipientium prouocabit stultitiam. Et post