comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerem tibi que aut accusantem damnarent. aut accu¬
satum. ut exfrontis duricia fidem iectori facerem. et qd
impudenter scriberem uel scribere iudicaret᷑. S pro¬
cui sit amoribus xpĩanis. ut dum alterius petunt san¬
gninem suum offerant. et sine gladio uoluntate ho¬
micide sint. Tue hoc bonitatitue mansuctudini ec sum¬
plicitati conuenit. qui de uno pectoris cterquilimo. et
odorem rosarum &e fetorem prosers cadauerum: &e contia
sententiam propħalem. amarum dicis e̾e qd̾ quasi dulce
lauaaueras. Hec necesse est ut inȩecłiasticis tractinb.
rem tribunalem uentilemus. nichilq suꝑhoc am¬
plius audies. nisi illud detriuio. cum dixeris qd̾ uis.
audies qd ñ uis. Aut si tibi uile uidetur uulgare pro¬
uerbium. et homo sapientissimus magis phulosopho¬
rum ac poetarum sententi is delectaris: lege illud ho
sura tua ⁊ sc̃itate. cuiꝰ tanta ẽ ptiritaᷤᷤ. nt ad sudaria ⁊ semicin¬

Expanded text:
cere tibi, quae aut accusantem damnarent, aut accucere tibi, quae aut accusantem damnarent, aut accusatum; ut ex frontis duritia, fidem lectori facerem; ut quod impudenter scriberem, vere scribere judicarer. Sed procul sit a moribus Christianis, ut dum aliorum petunt sanguinem, suum offerant; et sine gladio, voluntate homicidae sint. Tuae hoc bonitati, tuaeque mansuetudini et simplicitati convenit, qui de uno pectoris sterquilinio, et odorem rosarum, et fetorem profers cadaverum: et contra sententiam Prophetalem , amarum dicis esse, quod quasi dulce laudaveras. Nec necesse est, ut in ecclesiasticis tractatibus rem tribunalium ventilemus; nihilque super hoc amplius audies, nisi illud e trivio: « Cum dixeris quod vis, audies quod non vis. » Aut si tibi vile videtur vulgare proverbium, et homo sapientissimus magis philosophorum ac poetarum sententiis delectari, lege illud Homsura tua cujus tanta est puritas, ut ad sudaria et semicin
Abbreviated transcription (Latin):
mo sim confessus: et hec in medium prolatutum meiq
me colorib ẽs pingendum: & debere meminisse quod
iacuerim ad pedes tuos. ne gladio oris tui amputares
caput incum. E post multa inque furibundus exul¬
tas. reuocas tẽ. &e dicis optare pacem. cum demuntiatio¬
ne auntaxat ut deinceps taccam: id est ut ñ scribam
contra hereticos. nec audeam respondere accusatiõi
tue.Si hoc fecero frater ero. & collega. eo uir eloquen¬
tissimus. et amicus ac sodalis. et qd̾ his maius est omĩa
que deorigene transtiai catholica idicabis. Sin aĩt
mutiero. & me commoutro. ilico impurus ero. et here¬
ticus. et tua indignus necessitudine. Hec sunt preco¬
na mea. sic me hortaris ad pacem: et ne gemitum qui¬
ego tuis te colorib pingere. et insanire contra insa¬
mentem. & aicere quicquid uel scio uel nescio. et eadẽ
licentia immo furore &e amentia. uel falsa uel uera
congerere. ut et me loqui & it puderet audire. et obi¬

Expanded text:
mo sim confessus, et haec in medium prolaturum; meisque mo sim confessus, et haec in medium prolaturum; meisque me coloribus esse pingendum, et debere meminisse, quod jacuerim ad pedes tuos, ne gladio oris tui amputares caput meum. Et post multa, in quibus furibundus exsultas, revocas te, et dicis optare pacem cum denuntiatione dumtaxat, ut deinceps taceam, id est, ut non scribam contra haereticos, nec audeam respondere accusationi tuae. Si hoc fecero, frater ero et collega, et vir eloquentissimus et amicus ac sodalis, et quod his majus est, omnia quae de Origene transtuli, catholica judicabis. Sin autem mutiero, et me commovero, illico impurus ero et haereticus, et tua indignus necessitudine. Haec sunt praeconia mea, sic me hortaris ad pacem, et ne gemitum quiego tuis te coloribus pingere, et insanire contra insanientem; et dicere quidquid vel scio, vel nescio: et eadem licentia, immo furore et amentia, vel falsa, vel vera congerere, ut et me loqui, et te puderet audire: et obji
Abbreviated transcription (Latin):
ossocratioos ium habuisse. et rursum imitari uolui
gesta que inexalexandro &e scipione legeram. ñ quo
ipsi suagesta descripserint. s qd̾ apud alios legeram
que illos gessisse mirabar. Igitur etiam si docere ñ pos¬
sem ipsuis prtagore extare monumenta. nec afilio eius
nec a filia. aliisq discipłis probata conuincereml ñ me
teneres mendacii. quia ñ libros s dogmata legisse me
dixi. et te frustra errare. me tuum protegere uoluis¬
se mendacium: ut nisi ego unum librum pytagore pro¬
am adepilogos id est maiedicta tua inquib me ad pe¬
intentiam cohortaris. et nisi conuersus stiero. id est nisi
te accusante siltiero. michi minaris interitum: et hoc
scandalum redundaturum incaput meum denunti¬
as. qui te hominem lenissimum et mosaice mansuetu¬
dins responsione mea adscriptionis insaniam prouoca¬
rim. Scure enim te crimina dicis. que tibi soli amicissi¬

Expanded text:
os Socraticos illum habuisse. Et rursum, imitati volui os Socraticos illum habuisse. Et rursum, imitati volui gesta, quae in Alexandro et Scipione legeram. Non quod ipsa sua gesta descripserint; sed quod apud alios legerim, quae illos gessisse mirabar. Igitur etiam si docere non possem, ipsius Pythagorae exstare monumenta, nec a filio ejus ac filia, aliisque discipulis probata convincerem, me non teneres mendacii, quia non libros, sed dogmata legisse me dixi: et te frustra errare, me tuum protegere mendacium voluisse, ut nisi ego unum librum Pythagorae proam ad epilogos, id est, maledicta tua, in quibus me ad poenitentiam cohortaris; et nisi conversus fuero, id est, nisi te accusante siluero, mihi minaris interitum. Et hoc scandalum redundaturum in caput meum denuntias, qui te hominem lenissimum et Mosaicae mansuetudinis, responsione mea ad scriptionis insaniam provocaverim. Scire enim te jactas crimina, 568 quae tibi soli amicissi
Abbreviated transcription (Latin):
alia que plato inlibris suis et maxime infedone ti¬
meoq prosequitur. Nam post academiam &e innu¬
merabiles disciptos sentiens multum suc act̾e doc¬
trine. uenit ad magnam greciam: ibiq ab archyta
tarentino. e umeo lucrensi pytagore doctrina erudi¬
tus. elegantiam et leporem socratis. cum huius miscuit
aisciplinis. Que omnia nomine cominutato. orige¬
nes in libros suos ꝑiarchon transtulisse conuuncit᷑.
Inquo ergo erraii.si adolescens dixi me ea putasse
mapłis. que inpytagora cẽ platone. et empedocle le¬
geram: ñ ut tri calumniaris et fingis inpytagora &e pla¬
tone & empedocle libris. s que millis fuisse legeram.
etaliorum me scripta cos habuisse docuerunt: Et hoc
gemis elocutionis frequentissimum est: utsidic̃a que
insocrate iegi dogmata putaui uera. ñ quo socrates li¬
bros illos seripserit. s que legi apio platonem et ali¬

Expanded text:
alia, quae Plato in libris suis, et maxime in Phaedone, Tialia, quae Plato in libris suis, et maxime in Phaedone, Timaeoque prosequitur. Nam post Academiam et innumerabiles discipulos, sentiens multum suae deesse doctrinae, venit ad magnam Graeciam, ibique ab Archyta Tarentino et Timaeo Locrensi, Pythagorae doctrina eruditus, elegantiam et leporem Socratis, cum hujus miscuit disciplinis, quae omnia nomine commutato, Origenes in libros suos περὶ Ἀρχῶν transtulisse convincitur. In quo igitur erravi, si adolescens dixi, me ea putasse in Apostolis, quae in Pythagora et Platone et Empedocle legeram? Non ut tu calumniaris et fingis, in Pythagorae et Platonis et Empedoclis libris, sed quae in illis fuisse legeram, et aliorum me scripta eos habuisse docuerunt. Et hoc genus elocutionis frequentissimum est: ut si dicam, quae in Socrate legi dogmata, putavi vera. Non quod Socrates libros ullos scripserit; sed quae legi apud Platonem et ali
Abbreviated transcription (Latin):
multorum sequaris eriores. hirundinem indomo ñ
suscipiendamꝰ id est garrulos et uerbosos homines sub
eodem tecto ñ habendos. Oneratis suꝑponendum omis
quendos. & quia pytagorica dogmata legisse me dixe¬
tan᷑. audi quid apud grecos pytagora primus in uene¬
rit. immortales c̾e animas. & dealiis corporib tiansire
ad alia. Qd quidem uirgilius insexto eneydum uolu¬
mine sequens loquitur. has omnes ubi milie rota uol¬
uere ꝑannos lecheum adfluuium ads euocat. agmine
magno: scilicet immemores suꝑas ut conuexa reuisant
rursus et incipiant incorpore uelle reuerti. Se pri
mum fuisse euphorbum. scdo thalidem. tercio herimo¬
timum. quarto pyrrum ad extremum pygoram. et
post certos temporum cirtulos ea que fuerant rursũ
fieri. nichilq inmundo uideri nouum. Philosophi¬
am meditationẽ ẽc mortis. cotidie de corporum carce
meisis. id est discentias reminiscentias c̾e. &e multa

Expanded text:
multorum sequaris errores Al. errorem. Hirundinem in domum non multorum sequaris errores Al. errorem. Hirundinem in domum non suscipiendam; id est, garrulos et verbosos homines sub eodem tecto non habendos. Oneratis superponendum onuquendos. Et quia Pythagorica dogmata legisse me dixeram: audi quid apud Graecos Pythagoras primus invenerit. Immortales esse animas, et de aliis corporibus transire in alia. Quod quidem et Virgilius in sexto Aeneidos volumine sequens loquitur: Has omnes, ubi mille rotam volvere per annos, Lethaeum ad fluvium Deus evocat agmine magno; Scilicet immemores supera ut convexa revisant, Rursus et incipiant in corpora velle reverti. mum fuisse Euphorbum, secundo Callidem, tertio Hermotimum, quarto Pyrrhum, ad extremum Pythagoram: et post certos temporum circulos, ea quae fuerant, rursum fieri: nihilque in mundo videri novum. Philosophiam meditationem esse mortis: 567 quotidie de corporis carcerμνήσεις ; id est, discentias reminiscentias esse; et multa
Abbreviated transcription (Latin):
ametrian qd̃ in latinum ita possumus uertere. fugan¬
da sunt omnib modis &e abscidenda. languor a corpore.
imꝑicia ab antino. luxuria auentre. aciuitate sedicio.
adomodiscordia: et in commnune a cunctis rebus intẽ¬
ꝑantia. Pẏtagorica & illa precepta sunt: amicorum e̾ẽ
communia. et amicum seipsum eͥc alterum. duorũq
temporum maxune habendam curam mane &e uesꝑi.
corum que acturi sumus et eorum que gesserimus. post
am̃ ueriatem colendam: que sola homines deo preximeᷤ¬
faciat:illaq enigmata. que diligentissime aristoti¬
les insins libris prosequitur. Stateram ne transiliaᷤ:
id est ne pretergrediaris iusticiam. Ignem gladio ne
foueas. iratum uidelicet & tumidum animum uer¬
bis maledicis ne lacesses. Cororam minime carpendã:
id est leges urbium conseruandas. Cor ñ comedendum:
idc̃ merorem de ammo proiciendum. Cum profectꝰ
fueris inquit neredeas. id est post mortem uitam istã
ne desideres. Puiam publicam ne ambules: id est ne

Expanded text:
d in Latinum ita possumus vertere: Fuganda sunt omnibus modis et abscindenda, languor a corpore, imperitia ab animo, luxuria a ventre, a civitate seditio, a domo discordia, et in commune a cunctis rebus intemperantia. 566 Pythagorica et illa praecepta sunt: Amicorum omnia esse communia. Et Amicum seipsum esse alterum: duorumque temporum maxime habendam curam, mane et vesperi, id est, eorum quae acturi sumus, et eorum quae gesserimus. Post Deum veritatem colendam, quae sola homines Deo proximfaciat. Illaque aenigmata, quae diligentissime Aristoteles in suis libris prosequitur: Stateram ne transilias, id est, ne praetergrediare justitiam. Ignem gladio ne fodias. Iratum videlicet et tumidum animum verbis maledicis ne lacessas. Coronam minime carpendam, id est, leges urbium conservandas. Cor non comedendum, id est, moerorem de animo projiciendum. Cum profectus fueris, inquit, ne redeas; id est, post mortem vitam istam ne desideres. Per viam publicam ne ambules; id est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib. ppłis. saitẽ et hoc clamoris mei. Non dãp¬
no nuptias. ñ dampno contigiũ. Et ut certius
sententiã meam teneat: uolo om̃s. qui ꝓpt noctur¬
nos forsitan metus soli cubitare ñ possunt. uxo¬

Expanded text:
fluctibus, populis saltim echo clamoris mei: cnon damfluctibus, populis saltim echo clamoris mei: cnon damno nuptias, non damno coniugium\'. et ut certius sententiam meam teneat, uolo omnes, qui propter nocturnos forsitan metus soli cubitare non possunt, uxo
Abbreviated transcription (Latin):
netur gͥ nobis sermonẽ suum mitterẽ & ñ repre¬
hendendo s docendo garrulitatẽ nr̃am corrig̾e.
Tunc intelliget aliam uim fori ẽẽ. aliam triclinii.
ñ eque interfusa. & calathos pueuarũ. & int̃ eru¬
ditos utiros. dediuine legis dogmatib disputari.
slunclibere et ĩpudent iactat inuulgus. et ꝑstre¬
pit. dãpnauit nuptias. & int̾ uteros tum̃tes infan¬
tũ uagitus. et lectulos maritorũ. qͥd apłs dixerit
tacet. ut me solũ ininuidiam uocet. Cũ aũt adli¬
bros uenerit. & ped̃ẽ pedi contulerit. et uel ꝓpo¬
suerit aliqͥd descripturis. uel audierit proponẽ¬
tem᷑: tunc sudabit. tunc herebit. Procu epicu¬
rus. longe aristippus. subulci. ñ ad erunt. fẽta
scropha ñ grumiet: et nos tela parit̃. fetrũq hauid
debule dextra spargimꝰ. & nr̃o sequit᷑ deuulnere
sanguis. Porro siñ uult sc̃bere. et tantũ maledic¬
tis agendũ putat. audiat tot int̾iacentib terris.

Expanded text:
netur igitur nobis sermonem suum mittere et non reprenetur igitur nobis sermonem suum mittere et non reprehendendo, sed docendo garrulitatem nostram corrigere. tunc intelleget aliam uim fori esse, aliam triclinii; non aeque inter fusa et calathos puellarum et inter eruditos uiros de diuinae legis dogmatibus disputari. nunc libere et inpudenter iactat in uulgus et perstrepit: \'damnauit nuptias\' et inter uteros tumentes, infantum uagitus et lectulos maritorum, quid apostolus dixerit, tacet, utmesolum in inuidiam uocet; cum autem ad libros uenerit et pedem pedi contulerit et uel proposuerit aliquid de scripturis uel audierit proponentem, tunc sudabit, tunc haerebit. procul Epicurus, longe Aristippus, subulci non aderunt, feta scrofa non grunniet. et nos tela, pater, ferrumque haud debile dextra spargimus, et nostro sequitur de uulnere sanguis. porro, si non uult scribere et tantum maledictis agendum putat, audiat tot interiacentibus terris,
Abbreviated transcription (Latin):
fenũ ht̃ in comii longe fuge. s magis uolumiᷤ
c̃e discipłi eius qui ait. Dorsũ meũ ad flagella
posui: & ficiẽ meam ñ auerti a confusione spu¬
torũ. Qui cũ malediceret᷑. ñ maledixit. & post
alapas.crucẽ. fagella. blasphemias. nouissime ꝓ
crucisigentib deprecatus est dicens. Pat̾ ignos¬
ce eis: qunia em̃ nesciunt. quid faciunt. Et ego ig¬
nosco erroris fr̃is. intelligo quia diaboli arte de¬
ceptus sit. Int̾ mulierculas. sciolus sibi et eloquẽs
uidebatur. Postquã romã mea opuscula ꝑuenert̃.
qͣsi emulũ exhorruit. et de me quoq captauit gła:
ut nullus e̾et interris. quiñ eius eloquentie dis¬
plicent: exceptis his quorũ potentie ñ parcit. s ce¬
dit. ĩ mo quos ñ honorat. s metuit. Uoluit scili¬
cet homo ꝑitissimus. ut ueteranꝰ miles uno ro¬
tatu gladii utrũq ꝑcutere. & ostendere popłis.
qd̾ qͥcquid ipse uellet. hoc scriptura sentiret. Dig¬

Expanded text:
faenum habet in cornu, longe fuge. sed magis uolumus faenum habet in cornu, longe fuge. sed magis uolumus esse discipuli eius, qui ait: dorsum meum posui ad flagella et faciem meam non auerti a confusione sputorum, qui, cum malediceretur, non remaledixit et post alapas, crucem, flagella, blasphemias nouissime pro crucifigentibus deprecatus est dicens: pater, ignosce eis; quid enim faciunt, nesciunt. et ego ignosco errori fratris; intellego, quia. diaboli arte deceptus sit. inter mulierculas sciolus sibi et eloquens uidebatur; postquam Romam mea opuscula peruenerunt, quasi aemulum exhorruit et de me quoque captauit gloriam, ut nullus esset in terris, qui non eius eloquentiae displiceret, exceptis his, quorum potentiae non parcit, sed cedit, immo, quos non honorat, sed metuit. uoluit scilicet homo peritissimus ut ueteranus miles uno rotatu gladii utrumque percutere et ostendere populis, quod, quidquid ipse uellet, hoc scriptura sentiret. dig
Abbreviated transcription (Latin):
co. ad memoriã inposteros transmttendã. Lo¬
quamͦ scriptis. ut de nobis tacitus lector uidi¬
cet: ut quomͦ ego discipłorũ gregẽ duco: sic
ex huiꝰ nomine gnatonici uel forimonici uocẽ¬
tur. Nonẽ grande mi dom mon garrire ꝑanguloᷤᷤ
⁊ medicorũ tobernas. ac de mundo ferre sen¬
tentiam: Hic benedixit. iie male. iste scriptu¬
ras nouit. ile delirat: iste locax. ille infandissimꝰ
est. Ut de om̃ib iudicet. cuiꝰ hoc iudicio meruit:
Contra quẽ libet passim intriuiis streꝑe & conge¬
iere maledicta ñ crimina. scurrarũ est. et para¬
sitorum. Semꝑ adlites moueat manũ. figat sti¬
lum. cõmoueat se: et qͥcquid potest scriptis osten¬
dat. Det nobis occasionẽ respondendi. dissertitu¬
dini sue. Possũ respondẽ siuelim. possũ genunũ
lesꝰ ĩ fig̾e. Et nos didicimꝰ litterulas et nõ sepemanũ
ftrule subtrgximus. De nobis quoq aici pottit

Expanded text:
co, ad memoriam in posteros transmittendam. loco, ad memoriam in posteros transmittendam. loquamur scriptis, ut de nobis tacitus lector iudicet, ut, quomodo ego discipulorum gregem ducto, sic et ex huius-nomine Gnathonici uel Formionici uocentur\'. Non est grande, mi Domnion, garrire per angulos et medicorum tabernas ac de mundo ferre sententias: \'hic bene dixit, ille male; iste scripturas nouit, ille delirat; iste loquax, ille infantissimus est\'. ut de omnibus iudicet, cuius hoc iudicio meruit? contra quemlibet passim in triuiis strepere et congerere maledicta, non crimina, scurrarum est et paratorum semper ad lites. moueat manum, figat stilum, commoueat se et, quidquid potest, scriptis ostendat. det nobis occasionem respondendi disertitudini suae. possum remordere, si uelim, possum genuinum laesus infigere; et nos didicimus litterulas. et nos saepe manum ferulae subtraximus, de nobis quoque dici potest:
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ille uel ille respondeat: quorũ me auctoritas op¬
primere pot̾. docere ñ potest. Scribat contͣ me
uir cuiꝰ & ego linguã intelligo: quẽ cũ uicero. õs
homines simul uicerim. Ego eũ bene noui: ex¬
ꝑto credite quantus melipeũ assurgat: quotur¬
bine torqueat hastam. fortis est et indisputando
nodofuis et tenax: & qui oblico. & accuminato
pugnet capite. Sepe de nocte usq ad uesꝑam
contra nos inplateis clamauit. Habet latera et
athletarũ robur: et uaide corpulentus ẽ. Ui¬
d et᷑ mͥ. occulte mei dogmatis ẽẽ sectator. Prete¬
rea nunquã erubescit. neo consid̾at qͥd. s quan¬
tũ dicat: & intantã opinionẽ uenit eloquen¬
tie. ut soleant dicta eius cirratorũ erus ẽc̃ dicta¬
ta. Quotiens me iste incirculis stomachari fecit
et adduxit ad colerã: quotiens conspuit: et cons¬
putus abscessit. S hec uulgaria st̃: & aquoli¬
bet de sectatorib meis posst̃ ficri. Adlibros uo¬

Expanded text:
mihi ille uel ille respondeat, quorum me auctoritas opmihi ille uel ille respondeat, quorum me auctoritas opprimere potest. docere non potest. scribat contra me uir, cuius et ego linguam intellego; quem cum uicero, omnes homines simul uicerim. ego eum bene noui — experto credite, quantus in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam —: fortis est et in disputando. nodosus et tenax et qui obliquo et acuminato pugnet capite. saepe de nocte usque ad uesperam contra nos in plateis clamauimus; habet latera et athletarum robur et belle corpulentus est. uidetur mihi occulte mei dogmatis esse sectator. praeterea numquam erubescit nec considerat, quid, sed, quantum dicat; et in tantam opinionem uenit eloquentiae, ut soleant dicta eius cirratorum esse dictata. quotiens me iste in circulis stomachari fecit et adduxit ad j coleram, quotiens conspuit et consputus abscessit! sed haec uulgaria sunt et a quolibet de sectatoribus meis possunt fieri: j ad libros prouo
Abbreviated transcription (Latin):
toao. rhcaal iii. ut potui. et epła longiore disse¬
rui qd unũ qd̾q sensu dixerim. Imitatus saltem
tuam suisset uerecundiam. qui ea loca que scan¬
dalũ quibdã fac̾e uidebant᷑. excerpta de uolu¬
mine. ꝑ ordinẽ digifisti. poscens ut uel emen¬
darẽ uel ex ponerem: et non tante me putasse
dementie. ut inuno atq eodẽ libro. et pronup
tis et contra nuptias scribetẽ. Parcat sibi. par¬
at inͥ. parcat nomini xp̃iane. Monachũ se e̾e ñlo¬
quendo. et discursando. s tacendo et sedendo no¬
uerit. Lega hieremiam docentẽ. Bonũ ẽ uiro
cũ portauerit uigũ abadolescentia sua: sedebit
solus et tacebit: quia tulit suꝑ se iugũ. Aut si
certe int̾ om̃s scriptores censoriã accepit uirgłã.
et idrirco se eruditũ putat. qi iouimanũ solus
intelligit. est quippe prou̾biũ. balbũ melius
Qd̾ me dãpnant ep̃i. ñ est ratio. s conspiratio. Nolo

Expanded text:
owrjXoYijaairirjv, ut potui, et epistula longiore disseowrjXoYijaairirjv, ut potui, et epistula longiore disserui, quo unumquidque sensu dixerim. imitatus saltim tuam fuisset uerecundiam, qui ea loca, quae scandalum quibusdam facere uidebantur, excerpta de uolumine per ordinem digessisti poscens, ut uel emendarem uel exponerem, et non tantae me putasset dementitiis, et contra nuptias scriberem. 239 4. Parcat sibi, parcat mihi, parcat nomini Christiano. Monachum se esse non loquendo, et discursando, sed tacendo, et sedendo noverit. Legat Jeremiam, dicentem: « Bonum est viro cum portaverit jugum ab adolescentia sua. Sedebit solus et taccerte in omnes scriptores censoriam accepit uirgulam et idcirco se eruditum putat, quia Iouinianum solus intellegit — est quippe prouerbium balbum melius \'quod me damnent episcopi, non est ratio, sed conspiratio. nolo
Abbreviated transcription (Latin):
gant. ut comedant. et bibant. ut balneas ad eant.
munditias appetant. unguenta ñ sꝑnant. an
magis puditiciam. et ieiunia. et illuiem cor¬
poris . Utiq illa precipit: que plena uirtutiᷤᷤ
sunt. fateatur gͦ publice. qd̾ domi loquit᷑. aut
si et domi eadẽ docet que publice apueuarũ
consortio separandus est. Non erubescere ui¬
uenem et monachũ. ut sibi uidet᷑ dissertũ cu¬
ius de ore ueneres fluunt. qui tante insermo¬
cinando elegantie sit. ut conico sale aclepore
consꝑsus sit Lustrare nobiliũ domos. herere
salutationib domos matronarũ. religionẽ nr̃a
pugnã facere. et fidẽ. xp̃i contentione torquere u̾¬
borũ: atq int̾ hec fr̃i suo detrahere. Utiq sierra¬
ie me arbitratus ẽ. inmultis enĩ offendimꝰ omnes.
et siquis inu̾bo ñ peccat. hic ꝑfectus est uir. de¬
binit uel arguere uel interrogare ꝑlitt̾as. qd̾ uir
eruditus & nobilis secit paminachiuus. cui ego

Expanded text:
gant, ut comedant et bibant, ut balneas adeant, gant, ut comedant et bibant, ut balneas adeant, munditias adpetant, unguenta non spernant? an magis pudicitiam et ieiunia et inluuiem corporis? utique illa praecipit, quae plena uirtutis sunt: fateatur ergo publice, quod domi loquitur, aut, si et domi eadem docet, quae publice, a puellarum consortio separandus est. non erubescere iuuenem et monachum et, ut sibi uidetur, disertum, cuius de ore Ueneres fluunt, qui tantae in sermocinando elegantiae est, ut comico sale ac lepore conspersus sit, lustrare nobilium domos, haerere salutationibus matronarum, religionem nostram pugnam facere et fidem Christi contentione torquere uerborum atque inter haec fratri suo detrahere! utique, si errare me arbitratus est — in multis enim offendimus omnes et, si quis in uerbo non peccat, hic perfectus est uir —, debuit uel arguere uel interrogare per litteras, quod uir eruditus et nobilis fecit Pammachius, cui ego
Abbreviated transcription (Latin):
iactasset manũ. uerba tonasset. & tenebras ilico an¬
te ocłos effudisset iudicib. Nec mirũ si me etab¬
sentẽ. et iam diu absq usu latine lingue. semigre¬
culũ barbarũq homo latinissimꝰ. et factindissimꝰ
suꝑet: cũ presentẽ iouinianũ. ihũ bone qualem.
et quantũ uirũ. cuiꝰ nemo scripta intelligeret.
hic suiᷤᷤ tantũ canet musis & eũ eloquentie sue¬
moneas eum. ne loquatur contra propositũ suũ:
ne castitatẽ habitu pollicens. uerbis destruat. ne
uirgo uel continens. ipse enĩ uiderit qͥd ẽe se iac¬
tet. maritos uirginib cõparet: et frustra adu̾sus
hominẽ dissertissimũ. tanto tempore digladiatꝰ
sit. Audio preterea eũ libent̃ uirginũ & udua¬
rũ cellulas circuire. & adducto suꝑcilio de sacͥs
inter eas utt̾is philosophari. Quid in secreto qͥd
incubiculo mulierculas docet: Ut hoc sciant
ẽe uirgines qd̾ maritate. ut florẽ etatis ñ negli¬

Expanded text:
iactasset manum, uerba tornasset, tenebras ilico aniactasset manum, uerba tornasset, tenebras ilico ante oculos iudicibus offudisset. nec mirum, si me et absentem et iam diu absque usu Latinae linguae semibarbarumque homo Latinissimus et facundissimus superet, cum praesentem Iouinianum — Iesu bone, qualem et quantum uirum, cuius nemo scripta intellegeret, qui sibi tantum caneret et Musis! — eloquentiae sumoneas eum, ne loquatur contra propositum suum, ne castitatem habitu pollicens uerbis destruat, ne uirgo uel continens — ipse enim uiderit, quid esse se iactet — maritos uirgiriibus conparet et frustra aduersus hominem disertissimum tanto tempore digladiatus sit. audio praeterea eum libenter uirginum et uiduarum cellulas circumire et adducto supercilio de sacris inter eas litteris philosophari. quid in secreto, quid in cubiculo mulierculas docet? ut hoc sciant esse uirgines, quod maritas, ut florem aetatis non negle
Abbreviated transcription (Latin):
mana contẽpnam sine catisa gregortũ naranre¬
mͥ profuit hebreorũ eruditio. et ab olescentia
usq ad hanc etatẽ cotidiana inlege. ꝓpħis. euan¬
gliis aptisq meditatio. Inuentus est nomo absq
aaantoc. qui eloquentia tullit̃. argumentis aris¬
totilem. prudentia platonẽ. eruditione aristar
scientia scripturarũ. et õs sui temporis uicerit
tractatores. Deniq dicit᷑ mat̾iã poscere. & carne-¬
adeum aliqͥd referens. inutramq partẽ. hoc est
pro iustitia. & contra iustitiã aisputare. Libeta¬
tus ẽ mundus ae ꝑiculo. et hereditarie uel centũ¬
uirales cause de baratro erute. qd̾ hic forũ negli¬
gens. se ad ecctiam transtulit. Quis noc dolente
fiutisset innoxius: Qũc criminosũ ñ biaꝰ set¬
uasset oratio. cũ cepisset indigitis partiri causam.
et sillogismorũ suorũ retia tendere: Nam si ap¬
plicuisset pedẽ. intendisset ocłos. rugasset frontem.

Expanded text:
mana contemnam, sine causa Gregorium Nazianzemana contemnam, sine causa Gregorium Nazianzem profuit eruditio et ab adulescentia usque ad hanc aetatem cotidiana in lege, prophetis, euangeliis apostolisque meditatio. Inuentus est homo absque saxto<;, qui eloquentia Tullium, argumentis Aristotelen, prudentia Platonem, eruditione Aristarcscientia scripturarum omnes sui temporis uincat tractatores. denique dicitur materiam poscere et Carneadeum aliquid referens in utramque partem, hoc est et pro iustitia et contra iustitiam, disputare. liberatus est mundus de periculo et hereditariae uel centumuirales causae de barathro erutae, quod hic forum neglegens se ad ecclesiam transtulit. quis hoc nolente fuisset innoxius? quem criminosum non huius seruasset oratio, cum coepisset in digitos partiri causam et syllogismorum suorum retia tendere? nam si adplosisset pedem, intendisset oculos, rugasset frontem,
Abbreviated transcription (Latin):
arefacta moriantur. Explicit.
relam. Amorẽ tuũ quo sedulo monens. etiã que
tuta in nobis sunt. ꝑtimescis. Querelam eorum.
qui ñ amant. et querentes occasionẽ inpeccatis
matris sue ponunt scandalũ. Scribis cos. ĩ mo
nescio quẽ detriuio. decõpitis. de plateis circũ fo¬
ranũ monacũ. rumigerulũrabulã. uasrũ tantũ
ad detrahendũ. qui ꝑtrabẽ ocłi sui festucã alteriꝰ
nitatur eruere concionari aduersũ me: & libroᷤᷤ
quos contra iouinianũ scripsi canino dente ro¬
dere. lacerare.conuellere. Hunc dialeticũ urbiᷤ
ur̾e & plautine familie colum̃ ñ legisse quidem
tem ciceronis. qanuicyc:. s ꝑ imꝑitorũ circulos.
argumentatione dissoluere. Stuitus ego. qui
me putauerim. hec absq philosophis scire ñ pos¬
se: qui meliore stili partẽ eam leger̃i que dele¬
ret. quã que scriberet. frustra gͦ alexandri u̾ti
cõmentarios: nequisquã me doctus magister. qe

Expanded text:
arefacta moriantur. XCVIII.arefacta moriantur. XCVIII.relam. Amorem tuum, quo sedulo monens, etiam quae tuta sunt in nobis pertimescis: querelam eorum qui non amant, et quaerentes occasionem in peccatis, matris suae ponunt scandalum . Scribis enim eos, imo nescio quem de trivio, de compitis, de plateis circumforaneum Monachum rumigerulum, rabulam, vafrum tantum ad detrahendum, qui per trabem oculi sui festucam alterius nitatur eruere, concionari adversum me, et libros, quos contra Jovinianum scripsi, canino dente rodere, lacerare, convellere. Hunc Dialecticum urbis vestrae, et Plautinae familiae columen, non legisse quidem tem Ciceronis τόπους, sed per imperitorum circulos, argumentatione dissolvere. Stultus ego qui me putaverim haec absque Philosophis scire non posse; qui meliorem stili partem eam legerim, quae deleret, quam quae scriberet. Frustra 237 ergo Alexandri verti Commentarios: nequidquam me doctus magister per
Abbreviated transcription (Latin):
lat: inquarto idẽ extremo. hereticos ad peniten¬
tiaͣm cohortat᷑. Si qͥd aut̃ hic minꝰ aduerstis orige¬
nẽ dictũ est: et inpret̾iti anni epła continet᷑. et
hec quã mͦ u̾timꝰ breuitati studens dic̾e plttra nõ
debuut. Porro contra apollinarẽ succincta fides.
et pura professio ñ caret subtilitate dialetica:
qua aduersariũ suum extorto demanib eius
placet. inlatino ñ displicet᷑. et qd̾ totus oriens mi¬
ratur & predicat. leto simi roma suscipiat. Pre¬
aicationẽq cathedre marci euãgłiste. cathedra
apłi petri sua predicatione consirmet:. quiã quã
celebri sermone. uulgatũ st. beatũ quoq papã
anastasiũ eodẽ struore. quia eodẽ spũ. ẽc̃ latitan¬
tes infoueis suis hereticos ꝑsecutũ: eiusq littere
doceant dampnatũ in occidente. qd̾ in oriente dãp¬
natũ est. Cui multos inprecam annos. ut herese¬
os rediuiua plantaria ꝑ illiꝰ studiũ longo tẽpore

Expanded text:
lat, in quarto, id est extremo, hereticos ad paenitenlat, in quarto, id est extremo, hereticos ad paenitentiam cohortatur. si quid autem hic minus aduersum Origenem dictum est, et in praeteriti anni epistula continetur et haec, quam modo uertimus, breuitati studens dicere plura non debuit. porro contra Apollinarem succincta fides et pura professio non caret subtilitate dialectica, quae aduersarium suum extorto de manibus eius placet, in Latino non displiceat et, quod totus oriens miratur et praedicat, laeto sinu Roma suscipiat praedicationemque cathedrae Marci euangelistae cathedra apostoli Petri sua praedicatione confirmet, quamquam celebri sermone uulgatum sit beatum quoque papam Anastasium eodem feruore, quia eodem est spiritu, latitantes in foueis suis hereticos persecutum eiusque litterae doceant damnatum in occidente, quod in oriente damnatum est. cui multos inprecamur annos, ut hereseos rediuiua plantaria per illius studium longo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ubros similit̃ depͣuatos: ut illũ ñ sua fide s aliorũ
tueantur errorib. Uerũ hec aduersũ hereticos dic¬
ta sint: nos contra qui iniusto odio seuientes. men¬
te fatentur archanũ. et uenena peccatoris irreme¬
diabili dolore testant᷑. Uos xp̃iani senatus lumi¬
na. accipite & grecã. et latinam etiã hoc anno epłã.
ne rursũ heretici mentiant᷑. a nobis pleraq. uel ad¬
dita uel mutata. in qua laborasse me fateor. ut u̾bo¬
rũ elegantiam pari int̾pretationis uenustate ser¬
uar̃ẽ. et intra diffinitas lineas currens. nec inqͦ¬
quã excedens loco. eloquentie eius fluenta. ñ per¬
derem. easdẽq res eodẽ sermone transferrẽ. Qd̃
utrũ nec ne consecutus sũ. ur̃o iuditio derelinqͦ:
Quã sciatis inquatuor partes ẽẽ diuisam. et inpͥ¬
mo credentes hortat᷑ addñicũ pascha celebrandũ.
inscd̃o et tertio loco apollinarẽ. & origenẽ iugu¬

Expanded text:
libros similiter deprauatos, ut illum non sua fide, sed aliorum libros similiter deprauatos, ut illum non sua fide, sed aliorum tueantur erroribus. uerum haec aduersum hereticos dicta sint, qui iniusto contra nos odio saeuientes mente fatentur arcanum et uenena pectoris inremediabili dolore testantur. Uos, Christiani senatus lumina, accipite et Graecam et Latinam etiam hoc anno epistulam — ne rursum heretici mentiantur a nobis pleraque uel addita uel mutata —, in qua laborasse me fateor, ut uerborum elegantiam pari interpretationis uenustate seruarem et intra definitas lineas currens nec in quoquam excedens loco eloquentiae eius fluenta non perderem easdemque res eodem sermone transferrem — quod utrum necne consecutus sim, uestro iudicio derelinquo -; quam sciatis in quattuor partes esse diuisam: et in prooemio credentes hortatur ad dominicum pascha celebrandum, in secundo et tertio loco Apollinarem et Origenem iugu
Abbreviated transcription (Latin):
que magistrũ dicere haut nescierint:. Cũq eoꝵ
scripta teneantur: uoce negant qd litteris con¬
fitentur. Quiꝰ necesse est obsidere propontidem.
mutare loca. diuersas lustrare regiones: et clarissi¬
mũ pontificẽ xp̃i. eiusq discipłos rabido ore dis¬
cerpere: Si uera loquimini pristinũ erroris ar¬
dorẽ. ardore fidei cõmutate. Quid maledicorũ pan¬
nos. hinc inde consuitis: et eorũ catpitis uitã. quo¬
rũ fidei resistere ñ ualetis: Ñ ibcirco uos ñ estis
heretici. si nos quidẽ assertione ur̃a crediderunt
peccatores: Et os impietate fetidũ ñ hab̾ebitis. si
cicatricẽ potueritis in nr̃a aure monstrare: Qd
iuuat urãm ꝑfidiam. uel ꝓdest pellis cibiopica.
& pardi uarietas. si in nr̃o corpore neuus apparu¬
erit: En papa theophilus. tota origenẽ arguit li¬
bertate hereticũ ce̾: nec dicta defendunt: aut fin¬
gunt ab hereticis immutata. Multorũq dicunt

Expanded text:
quae magistrum dicere haud nescierint. cumque eorum quae magistrum dicere haud nescierint. cumque eorum scripta teneantur, uoce negant quod litteris confitentur. quid necesse est obsidere Propontiaem, mutare loca, diuersas lustrare regiones et clarissimum pontificem Christi eiusque discipulos rabido ore discerpere ? si uera loquimini, pristinum erroris ardorem ardore fidei conmutate. quid maledictorum pannos hinc inde consuitis et eorum carpitis uitam, quorum fidei resistere non ualetis ? num idcirco uos non estis heretici, si nos quidam adsertione uestra crediderint peccatores, et os inpietate fetidum non habebitis, si cicatricem potueritis in nostra aure monstrare? quid iuuat uestram perfidiam uel prodest pellis Aethiopica et pardi uarietas, si in nostro corpore naeuus apparuerit ? en papa Theophilus tota Origenem arguit libertate hereticum esse: nec dicta defendunt aut fingunt ab hereticis inmutata multorumque dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
canũ ad inducendos simplices nr̃m mentiebat᷑
assensũ : Oppressa ẽ eiꝰ auctortate et eloquentia :¬
& ĩmorem demonicorũ spñũ deterra loquitur.
Nescit enĩ eum qui de sursũ ueniens. ea loquit᷑
que sursũ sunt: atq utinã serpentina gn̾atio.
aut simplicit nr̃a fateatur. aut constanter defen¬
dat sua: ut scire ualcamꝰ qui amandi sunt qͥ cauen¬
di. Nunc aut nouũ penitentie genus. Odert̃ quafi
hostes. quorũ fid̾e publice negare ñ audent. Rogo
quis ẽ iste dolor: qui nec tepore nec ratione cura¬
tur: Int̾ micantes gladios. iacentia corpora. riuoᷤ
sanguinis profluentes. uingunt᷑ sepe hostiles
dextere: & belli rabiem pax repentina cõmutat.
Soli st̃ huiꝰ hereseos sectatores. qui cũ eccłiasti¬
cis ñ ualent federari. Quia qd sermone cogũt᷑
dicere. mente condẽpnant: ⁊ si quando aꝑta
blasfemia. publicis aurib fuerit reuelata et
simplicitate simulata dicunt. audisse se primũ.

Expanded text:
canum ad inducendos simplices nostrum mentiebatur canum ad inducendos simplices nostrum mentiebatur adsensum ? oppressa est eius auctoritate et eloquentia et in morem daemonicorum spirituum de terra loquitur. nescit enim eum, qui desursum ueniens ea loquitur, quae sursum sunt. Atque utinam serpentina generatio aut simpliciter nostra fateatur aut constanter defendat sua, ut scire ualeamus, qui nobis amandi sint, qui cauendi! nunc autem - nouum paenitentiae genus - oderunt nos quasi hostes, quorum fidem publice negare non audent. rogo, qui est iste dolor, qui nec tempore nec ratione curatur ? inter micantes gladios, iacentia corpora, riuos sanguinis profluentes iunguntur saepe hostiles dexterae et belli rabiem pax repentina conmutat: soli sunt huius hereseos sectatores, qui cum ecclesiasticis non ualent foederari, quia, quod sermone coguntur dicere, mente condemnant. et si quando aperta blasphemia publicis auribus fuerit reuelata et implicitate simulata dicunt audisse se primum,
Abbreviated transcription (Latin):
ursũ orientalib uos locupleto
mercib: & alexandrinas opes
pͥmo romã uere transmitto.
Ds̃ ab austro ueniet: &e sc̃s de
monte pharan. umbra conden¬
sa. Unde & sponsa letat᷑ incan¬
tico canticorũ dicens. Inũbra
cuis concupii et sedi. & fructus eiꝰ dulcis insau¬
cib meis. Uere nunc cõpletur ysaie uaticinium
predicantis: in die illa erit altare dñi. inmedio t̾re
egypti. Ubi abundauit peccatũ: suꝑ abundauit
e gr̃ã. Qu paruulũ xp̃m fouerunt. adultũ fidi
calore defendunt: ut qui ꝑ illos herodis effugerat
manꝰ. effugiat hereticũ blasphemantẽ. quẽ deme¬
trius alexandne urbe reppulit. toto orbe fugat
theophilus aoque lucas scripsit euãgłiũ. qui ex
amore dei nom̃ inuenit. Ubi nc̃ est coluber tor¬
tuosus: Ubi uenenatissima uiꝑa: prima homi¬
nis facies ut̾o cõmissa luporũ: Ubi heresis que
si bilabat inmundo: et me. & papam theophilũ
sui iactabat erroris: latratuq impudentissimoꝵ

Expanded text:
ursum Orientalibus vos locupleto mercibus, et Alexandrinas opes primo Romam vere transmitto. Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan, umbra condensa : unde et sponsa laetatur in Cantico Canticorum, dicens: In umbra ejus concupivi et sedi; et fructus ejus dulcis in faucibus meis . Vere nunc completur Isaiae vaticinium praedicantis: In die illa erit altare Domini in medio terrae Aegypti . Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Qui parvulum Christum foverant, adultum fidei calore defendunt, ut qui manus, effugiat hereticum blasphemantem. quem Demetrius Alexandri urbe pepulit, toto orbe fugat Theophilus, Theophilus, ad quem Lucas scripsit euangelium, qui ex amore dei nomen inuenit. ubi nunc est coluber tortuosus ? ubi uenenatissima uipera, prima hominis facies utero commissa luporum? ubi heresis, quae sibilabat in mundo et me et papam Theophilum sui iactabat erroris latratuque inpudentissimorum
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est sensũ ad incerta et futura extendere᷑
que aut consequi ñ possumus. atit forsitan cito
inuenta ꝑdamus: Cacia cnĩ. que latimis uertit
inmalitiam. apud grecos duo significat. et ma¬
utiam &e affuctionẽ. quã cacosin greci dicunt̾ et
me magis promalitia transferri debuit. Qd si
contentiose quis ducitur. nolens inteuigere catia¬
affictionẽ ceangustias. s malitiam:. uio sensu ex¬
planandũ est. quo mundus inmaligno hoc ẽ in
malo positus sit at ĩ anĩca oratione dicamus. lib̾a
nos amalo: ut sufficiat nobis contta malitiã huiꝰ
scii. presens rabere certamen. Inscđo quesisti loco
debeati apti pauli. prima ad corinthios epła. inqua
ioquit᷑. Omne peccatum qd̾ fecerit homo extracor¬
pus est. qui aut̃ forncatur incorpus suũ peccat.
legamus gͦ paululũ suꝑius. &e sic adhec uerba ue¬
niamus: ne de extremis partib. et ut ita dicam cau¬
da capituli. totam sententiam nosse cupiamuis. Cor¬

Expanded text:
necesse est sensum ad incerta et futura extendere, necesse est sensum ad incerta et futura extendere, quae aut consequi non possumus aut forsitan cito inuenta perdamus? xayia enim, quam Latinus uertit in \'malitiam\', apud Graecos duo significat, et malitiam et adflictionem, quam κάκωσιν Graeci dicunt et hic magis pro malitia transferri debuit. quod si contentiose t quis ducitur nolens κακίαν adflictionem sonare et angustias, sed malitiam, illo sensu explanandum est, quo mundus in maligno, hoc est in malo, positus sit — et in dominica oratione dicimus: Ii be rat nosamalo — et sufficiat nobis contra malitiam huius saeculi praesens habere certamen. In secundo proposuisti loco de beati apostoli Pauliprima aloquitur: omne peccatum, quod fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. legamus ergo paululum superius et sic ad haec uerba ueniamus, ne de extremis partibus et, ut ita dicam, cauda capituli totam sententiam nosse cupiamus. cor
Abbreviated transcription (Latin):
nimus. Breuis epła longaᷤᷤ
ex planare non ualet ques¬
tiones: et marcũ multa con¬
cludens. aringere uerbiᷤ. qd̾
sensib duatatũ est. Int̾rogaᷤᷤ
quid significet illud in euãgłio. iuxta matheũ.
nolite solliciti ẽe decrastino: sufficit eni diei ma¬
utia sua. Cras int̃i inscripturis scĩs futurũ
temp̾tis significat᷑. sicut iacob ingenesi loqui¬
turs eraudiet me eras iustitia mea. Ꝙ ubi alta¬
re extruitur aduab tribub. ruben. et gad. & di¬
midia tribu manasse. &e acuncto isrłe ad eas ie¬
gatio mititur. tũ finees pontifici respondit
idcirco se altare fecisse. ne cras filiis suis. colendi
am̃ possessio aenegetur Et multa istiiis modi. in
ueteri repies insrumento. Qui gͦ defuturiᷤᷤ nos
cogitare prohibuit. concessit depresentib propter
humane uite fragilitatẽ. Qd aut̃ ad icis. sufficit di¬
ei malitia sua:. homodo intellige. Sufficit nobis
depresentib huius scłi angustiis cogitare. Quid

Expanded text:
UM. Breuis epistula longas explanare non ualet quaestiones et in artum multa concludens stringere uerbis, quod sensibus dilatatum est. interrogas, quid significet illud in euangelio iuxta Mattheum: nolite solliciti esse de crastino; sufficit diei malitia sua. crastinum in scripturis sanctis futurum tempus significat, sicut Iacob in Genesi loquitur: exaudiet me cras iustitia mea et, ubi altare extruitur a duabus tribubus Ruben et Gad et dimidia tribu Manasse et a cuncto Israhele ad eas legatio mittitur, cum Finees pontifici respondent idcirco se altare fecisse, ne cras filiis suis colendi deum possessio denegetur. et multa istius modi in ueteri repperies instrumento. qui ergo de futuris nos cogitare prohibuit, concessit de praesentibus propter humanae uitae fragilitatem. quod autem dicit: sufficit diei malitia sua, hoc modo intellege: sufficit nobis de praesentibus huius saeculi angustiis cogitare; quid
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. qui ñ apellatur uir. s ad uit̃. atẽpore peni¬
tentie ñ copuletur. Qd si ei durũ uiddetur & se¬
mei dilectũ ñ potest delinquere. nec preferre cio¬
minũ uoluptati: audiat apłm conclamantẽ. sõ
potestis dñi calicẽ bibere. & calicẽ demoniorum
Non potestiᷤmense añi cõmunicare &e mensedemo¬
niorũ. & inalio loco. Que cõmunicatio luci ac
tenebris: Qui consensus. xp̃o. ac belial: fẽ no¬
uam loquor. ummo ñ nouam s ueterem: que ue¬
teris testa menti auctoritate firmat᷑.Si relique¬
rit scãm uirũ &e reconciliari uoluerit prion.
ñ potest. Scriptũ est enĩ indeuteronomio. S
acceperit homo uxorẽ. &e habuerit eam. et ñ in
uenerit grãm inconspectu eis ꝓpt̃ auquam
feditatẽ scribet libellũ repudu ce̾ dabit ei: et
dimittet eam dedomo sua.Cũq egressa alterũ
maritũ duxerit. &e uie quoq oderit eam. decie¬

Expanded text:
viro, qui non appellatur vir, sed adulter, a tempore poeniviro, qui non appellatur vir, sed adulter, a tempore poenitentiae non copuletur. Quod si durum ei videtur, et semel dilectum non potest derelinquere, nec praeferre Dominum voluptati, audiat Apostolum conclamantem: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum. Non potestis mensae Domini communicare, et mensae daemoniorum; et alio loco: Quae communicatio luci ac tenebris? qui concensus Christo et Belial? Rem novam loquor, imo non novam, sed veterem, quae veteris Testamenti auctoritate firmatur. Si reliquerit secundum virum, et reconciliari voluerit priori, non potest. Scriptum est enim in Deuteronomio: « Si acceperit homo uxorem, et havenerit gratiam in conspectu ejus propter aliquam foeditatem, scribet libellum repudii, et dabit ei, et dimittet eam de domo sua. Cumque egressa alterum maritum duxerit, et ille quoque oderit eam, dede
Abbreviated transcription (Latin):
dicat: qui dimissam acceperit. adulter ẽ. Siie ip¬
A dimiserit uirũ siue auiro aimissa sit. ad ulter
est qui eam acceperit. Unde oe apłi grauẽ coni¬
gii sarcinam intelligentes: sita t̃ inquiunt. ñ ex¬
pedit homini uxorem acciꝑe. Ad quos añs Qui
potest inquit caꝑe.capiat. Statimq sub eremplo
trium eunuchorum. uirginitatis insert bcatituoi¬
nẽ. que nulla carnis lege retinetur. Neg enĩ atiad¬
uerte potui qͥd sit qd̾ dic̾e uoluit.alio turo ꝑtũ accepto
Quid est hoc per uum accepto: Congrogata udelictt
muititudine nolentẽ rapunt. Et qͣie uirũ p̾ea rap¬
torẽ rapta non dimisit: Legat libros moysi:
et inuemiet desponsatã uiro. si in ciuitate fue¬
rit oppressa. & ñ clamauerit. puniri quasi ad
ut dicit uim passa est. ut alteriꝰ iungeretur:
si ura uult corpus xp̃i acciꝑe. & ñ aduitera re¬
putari. agat penitentiam: ita dũ taxat. ut scd̾o

Expanded text:
dicat: « Qui dimissam acceperit, adulter est: » sive ipdicat: « Qui dimissam acceperit, adulter est: » sive ipsa dimiserit virum, sive a viro dimissa sit, adulter est qui eam acceperit. Unde et Apostoli gravem conjugii sarcinam intelligentes: « Si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. » Ad quos Dominus: « Qui potest, inquit, capere, capiat » . Statimque sub exemplo trium eunuchorum, virginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege tenetur. 4. Neque satis animadvertere potui, quid sit quod dicere voluit, alio viro per vim accepto. Quid est, per vim accepto? Congregata videlicet multitudine, nolentem rapuit: et quare postea raptorem rapta non dimisit? Legat libros Moysi, et inveniet desponsatam viro, si in civitate fuerit oppressa, et non clamaverit, puniri quasi adut dicit, vim passa est, ut alteri jungeretur, si vult corpus Christi accipere, et non adultera reputari, agat poenitentiam; ita duntaxat, ut secundo
Abbreviated transcription (Latin):
erit uir euis liberata ẽ a lege uiri. Eigo iuiuente
uira adultera erit. si duxerit & auũ uirũ. & in
alio loco. Mulier auigata ẽ. quanto tempore ui¬
uit uir eius. Si aut̃ dormierit uir eius. ubera¬
ta ẽ: cui uult nubat. tantũ in xp̃o. Om̃s aut̃ cati¬
sationes. apis amputans. aꝑtissime desimuit. uiuẽ¬
te uiro adulterã ẽẽ mulierẽ siatt̾i nupserit. Nlo
io mͥ ꝓferas raptoris uiolentiam. matris ꝑsuasionẽ.
patris auctoritate. propinquorũ cateruã. seruoꝵ
infidias. atqs contemptũ damꝑna rei familiatis.
Quãdi uiuit uir licet aduit̾ sit. licet sodomita.
lcet flagitiis om̃ib eooꝑtus. et abuxore propt nee
sceitra acrelictus. maritus eius reputatur: auialte¬
xp̃o ĩse loqũte. xp̃i u̾ba sectatꝰ ⁊ q̃ͥ att ĩeuaglios. e dimttit
uxor̃ẽ suã excepta causa fornicatiois: sic eã mecari. Et qͥ
dimissã acceperit: ad ulter est. Ammatuertite quio

Expanded text:
erit uir eius, liberata est a lege uiri. ergo uiuente erit uir eius, liberata est a lege uiri. ergo uiuente uiro adultera erit, si duxerit alium uirum, et in alio loco: mulier alligata est, quanto tempore uiuit uir eius. si autem dormierit uir, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino. omnes igitur causationes apte viro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit . Nolo mihi proferas raptoris violentiam, matris persuasionem, patris auctoritatem, propinquorum catervas, servorum insidias atque contemptum, damna rei familiaris: quamdiu uiuit uir, licet adulter sit, licet sodomita, licet flagitiis omnibus coopertus et ab uxore propter haec scelera derelictus, maritus eius reputatur, cui altei dimittit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari: et qui dimissam acceperit, adulter est. » . Animadverte quid