comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus & in locis humilib popłm ad
fidem collegit. Hec & ouis ce pullis de¬
suꝑ incubat. caritate. fide. & predica¬
tione baptiratos. & ñ baptrratos fonẽs
e nutͥens. Ad huc enim quasi oua fc̃
qui ñdum baptirati sunt. Quicumq
gͥ ꝑuiam ambulans ad patͥam. & ad
deum tendis. tene pullos huiꝰ anis.
disce ab eis. quod ip̃i amatre didice¬
runt. Non teneas ip̃am auem: ꝑmit¬
te eam uolare ut & aliis in locis nidifi¬
cet. & in aliis ciuitatib predicet. Hoc
enim apłi faciebant & inciuitatib
que fidem susceꝑant. ep̃is ordinatis.
mox ad alias conuolabant.
ym edificaũis domum nouam
facies murum recto ꝑcͥcuitum.¬
ne effundatur sangͥis indomo tua.
& sis reus labente alio &e in p̃ceps ruẽte
te. Nouam enim domum edificat. qͥ
uẽtem hominem exuere. nouum mu¬
tari. & in nouitate uite ambulare. ec¬
cłiam sibi cominissam ad monet & do¬
cet. Cui murum ꝑcͥcuitum facit. qnͣ¬

Expanded text:
tatibus, et in locis humilibus populum ad tatibus, et in locis humilibus populum ad fidem collegit. Haec et avis, et pullis desuper incubat, charitate, fide et praedicatione baptizatos et non baptizatos fovens et nutriens adhuc enim quasi ova sunt, qui nondum baptizati sunt. Quicunque ergo per viam ambulans, ad patriam et ad Deum tendis, tene pullos hujus avis, disce ab eis quod ipsi a matre didicerunt. Non teneas ipsam avem, permitte eam volare ut aliis in locis nidificet, et aliis civitatibus praedicet. Hoc enim apostoli faciebant, et in civitatibus, quae fidem susceperant, episcopis ordinatis, mox ad alias convolabant. « Cum aedificaveris domum novam, facies murum tecti ne effundatur sanguis in domo tua, et sis reus labente alio et in praeceps ruente. » Novam enim domum aedificat, qui veterem hominem exuere, novum imitari, et in novitate vitae ambulare, Ecclesiam sibi commissam admonet et docet. Ille murum per circuitum facit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Hypocta enim se uistum fingeis un
sit uirib & uoluptatib femina. uese
indiutur uirili. Similt̃t auteme me
sõs si eam molliciem que utt̾ius est e
exterius ostendat: femineo ittitur uelti¬
m̃to. His autem apłs consentiens att.
p̃uidemus bona non tm̃ coram deo s
etiam coram om̃ib hominib.
i ambulans ꝑ uiam marbore ul
interra nidum auis inueneris.
& matrem pullis uł ouis desuꝑ mã¬
bentem. non tenebis eam cum filiis.
sed abrre patieris. captos tenens filios.
rit bene sit tͥ. & longo uiuas temꝑe.
Si enun ꝓpter hoc bene mͥ ẽẽ. & lon¬
go temꝑe uiuere scirem: nidos ani¬
um qualicumq labore ꝑsiluas mue¬
stigarem. Sel errant iudei si ꝓm̃a
ẽẽ. & longo tempe inuere sꝑant. Sit
gͥ hec ains apłs paulus. Namae ipe
dominꝰ se auem eẽ significans ad ibh¬
rłm loquit᷑ dicens. Quociens uolmi
congregare filios tuos. sicut gallus
liuisti. Hec aũ auis. & in arbore ce in
terra. ndificauit. quia &e in altis ciui¬

Expanded text:
m se fingens, cum sit viribus, et voluptatibus femina, veste induitur virili; 205 similiter autem et vir sanctus, si eam mollitiem, quae interius non est, exterius ostendit. femineo utitur vestimento. His autem Apostolus consenticus ait: « Providemus bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus . » « Si ambulans per viam in arbore, vel in terra nidum avis inveneris, et matrem pulli vel ovis desuper incubantem, non tenebis eam cum filiis suis, sed abire patieris, captos tenens filios, ut bene sit tibi, et longo vivas tempore. » Si enim propter hoc bene mihi esse, et longo tempore vivere scirem, nidos avium qualicunque labore per siivas investigarem. Sed errant Judaei, si peresse et longo tempore vivere sperant. Sit ergo haec avis apostolus Paulus. Nam et ipse Dominus, se avem esse significans ad Jerusalem loquitur, dicens: « Quoties volui congregare filiosluisti . » Haec autem avis et in arbore, et in terra aedificavit, quia in altis civi
Abbreviated transcription (Latin):
pando egressus fueris. aduersus
hostes tuos inpugna custodies
tẽ ab om̃i mala re. Hostes enim nr̃i
maligni sp̃c sunt: aquib facile suꝑa¬
mur. nͥ nos auitiis custodiamꝰ.
i fuĩt inter uos homo qui noctur¬
no sompnio pollutus sit. egredie¬
tur extra castra. & non reũtetur prius
qm ad uesꝑam lauetur aqua. & post
solis occasum regrediet᷑ incastra. Indei¬
enini nocturno sompnio polluuntur.
quia intenebris legis p̃cepta seminantes.
& quasi ꝑ somnium exponentes. semꝑ
sordidiores fiunt. Ideoq extra castra
egressi. & adei popło seꝑati ñ prius ad
eccłie castra reũtentur: qm ad uesꝑam
& solis occasum. idest ad scł̃i consũma¬
es ꝑcͥcuitum. & egestum humo oꝑies
quod reuelatum est. Dñs enim ds̃ tuus.
ambulat in medio castrorum ut eru¬
at te. & tradat tͥ inimicos tuos. & sure
castra tua sc̃a. & nicħ. meis appareat
feditatis. ne derelĩquas te. Stercora

Expanded text:
ando egressus fueris adversus hostes tuos in pugnam, custodies te ab omni re mala. » Hostes nostri maligni spiritus sunt, a quibus facile superamur, nisi nos a vitiis custodiamur. « Si fuerit inter vos homo, qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra, et non rquam ad vesperam lavetur aqua; et post solis occasum regredietur in castra. » Judaei nocturno somnio polluuntur, quia in tenebris legis praecepta somniantes, et quasi per somnium exponentes, semper sordidiores fiunt, ideoque extra castra egressi et a Deo separati, non prius ad Ecclesiae castra revertentur, quam ad vesperam et solis occasum, id est ad saeculi consummaper circuitum, et egesta humo operies quo relevatus es. Dominus enim Deus tuus ambulat in medio castrorum ut eruat te et tradat tibi inimicos tuos, ut sint castra tua sancta, et nihil in eis appareat foeditatis, ne derelinquat te. » Natura
Abbreviated transcription (Latin):
tur÷ magne & imm̃se diuitie ei ꝓmit¬
tuntur. Om̃e enim datum optuum
& omne donum ꝑfectum de sursum
est. Sed quis est ille qui inrubo apparu¬
it: cuiꝰ benedictiõe suꝑ caput & ũticem
huiꝰ uenire imp̾catur: Si enim rubus
ille uͥginem mꝯariam significauit: ꝓ¬
fecto xp̃c est qui in rubo apparuit. Bene
aũ popłs iste narareus dr᷑. ut pote dño

Expanded text:
tur, magnae et immensae divitiae ei promittur, magnae et immensae divitiae ei promittuntur. « Omne enim datum optimum, et omne donum perfectum desursum est . » Sed quis est ille, qui in rubo apparuit? cujus benedictio super caput, et verticem hujus venire imprecatur. Si enim rubus ille virginem Mariam significabit, profecto Christus est, qui in rubo apparuit. Bene autem populus iste Nazaraeus dicitur, utpote Do
Abbreviated transcription (Latin):
oseph quoq ait. De benedictione do¬
mini t̾ra eiꝰ. De pomis celi & rore att
abysso subiacente. De pomis fructu¬
um solis ac lune. de uertice antiqͥrũ
montium. de pomis collium etnorũ
&e de frugib terre. & de plenitudire
eiꝰ. Benedictio illiꝰ qui apparuit inri¬
bo. ueniat suꝑ caput roseph. & suꝑ
benedicit᷑ & sc̃ificatur. Dem̃ uero ppłs
iste fecundat᷑. & satiatur de pomis
celi & rore. id est apłoium u̾bis & do¬
ct̾rina atq de abysso subiacente idest
de alta & ꝓfunda scãrum scͥpturarum
intelligentia. Et de pomis fructuum
solis &e lune. ꝑ quos dulcissimos xp̃i &
eccłie sermones intelligimꝰ. quib inte¬
rior ħo nr̃ reficitur. Et de ũtice anti¬
qͦrum montium. idest de sublum &
sp̃uali intelligentia ꝓpħarum. Et de
pomis collium et̃norum. ꝑ que signi¬
ẜcaatꝰ dulcissima uerba apłorum. Et
de frugib terre: & de plenitudine eiꝰ.
Que si de terra uiuentium intelligũ¬

Expanded text:
oseph quoque ait. De benedictione Domini terra ejus, de pomis coeli, et rore, atque abysso subjacente. De pomis fructuum solis ac lunae, de vertice antiquorum montium, de pomis collium aeternorum, et de frugibus terrae, et plenitudine ejus benedictio illius. Qui apparuit in rubo veniat super caput Joseph, et super benedicitur, et sanctificatur. Deinde vero populus iste fecundatur, et satiatur de pomis coeli et rore, id est apostolorum verbis et doctrina, atque de abysso subjacente, id est de alta et profunda sanctarum Scripturarum intelligentia, et de pomis fructuum solis et lunae, per quos dulcissimos Christi et Ecclesiae sermones intelligimus, quibus interior homo noster reficitur. Et « de vertice antiquorum montium, » id est de sublimi et spirituali intelligentia prophetarum. Et « de pomis collium aeternorum, » per quae significantur dulcissima verba apostolorum. « Et de frugibus terrae, et de plenitudine ejus. » Quae si de terra viventium intelligan
Abbreviated transcription (Latin):
est homo qui desponsauit uxorem. e
ñ accepit eam. uadat ce reuertat᷑ in
domum suam. ne forte moriatur i
bello. & alius homo accipiat eam
His dictis addent reliqua. & lañit᷑
ad popłm. Quis est homo formidelis
&e corde pauido. reu̾tatur ad donum
suam. nec pauere fatiat corda fr̃m
suorum sicut ip̃e tumore ꝑterritus st.

Expanded text:
orem, et non accepit eam, vadat, et revertatur in domum suam, ne forte moriatur in bello, et alius homo accipiat eam. His dictis, addent reliqua, et loquentur ad populum: Quis est homo formidolosus, et corde pavido? revertatur in domum suam, ne pavere faciat corda fratrum suorum; sicut ipse tim
Abbreviated transcription (Latin):
t gad ait. Benedictꝰ in latitudi¬
ne gad: quasi leo requiente.
cepitq brachium ce ũticem. & iudit
pͥncipatum suum. qͦd in parte sua do¬
ctor eẽt repositꝰ. Qui fuit cum pͥncipi¬
bus popłi. & fecit iusticias dñi. & iu
dicium suum cum isrł. Hunc autem¬
&e iacob benedicens ait. Gad accinctus
cincti. inpͥma acie bella gesserunt:
Isti aũ latitudine benedicunt᷑. siue
eoꝵ. Et isti quidem qͣmiis a plurib
inimicis undiq inuaclant᷑ securiq̃
ut leo requiescunt. De quo scͥptunnẽ
Leo fortissimus bestiarum. acd nullus
ai fortitudinem & sublimitatẽ sibi
subingantes. Ipsi enim romam quei
mundi caput est suꝑouert: ip̃ies ba¬
chia. idest imꝑatores &e pͥncipes ad si¬
dem conĩtterurit. In istorum aũ pare
ce pͥncipatu doctor est repositus: qrua

Expanded text:
t Gad ait benedictus in latitudine Gad quasi leo requievit cepitque brachium et verticem et vidit principatum suum quod in parte sua doctor esset repositus qui fuit cum principibus populi et fecit iustitias Domini dicium suum cum Israel. » Hunc et Jacob benedicens ait: « Gad accinctus cincti spiritus, prima acie bella gesserunt. Isti autem in latitudine benedicuntur, sive » Et isti quidem quamvis a pluribus inimicis undique invadantur, securi tamen ut leo requiescunt, de quo scriptum est: « Leo fortissimus bestiarum ad nullius di fortitudinem et sublimitatem sibi subjugantes. Ipsi enim Romam, quae mundi caput est, superaverunt, ipsi ejus brachia, id est imperatores et principes ad fidem converterunt. In istorum autem parte et principatu doctor est repositus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnit & abicit. Quid enim tam super¬
fluum est homini ut uitia & peccata
quib nisi caruerit: saluari ñ pot̾it:
Deponit insuꝑ ce uestem in qua cap¬
ta est uẽtem scilicet hominem exuens
cum actibus suis. Quod aũ ait sedens¬
q indomo tua flebit patrem &e ma¬
trem suam uno mense. hoc est intelli¬
gere. quia postqm ad eccłiam ueñit.
priꝰqmͣ baptismi sacram̃ta suscipiat. Ne¬
bit & penitentiam aget. eo quod pa¬
rentum eorum sit malitiam imitata.
Pater enim est diabolus fuit. Scłm
quod quibdam dñs ait. Nos ex patre
diabolo estis. Mater uͦ eiꝰ gentilitas.
Uno uͦ mense flere est sccłm tempus
ab ep̃o dispositum penitentiam age¬
re. qm̃ mensis amensura dierumq
mense quod est una dierum men¬
sura & dispositione. Postea uͦ ingre¬
ditur ad eam iam baptiratam. &
cum illa doimit. & fit uxor eiꝰ. quia
iam familiaris ei adheret eccłieqꝑ sa¬
tram̃ta pandit. & ũbi dei semine eã¬

Expanded text:
spernit, et abjicit. Quid enim tam superspernit, et abjicit. Quid enim tam superfluum est homini, ut vitia et peccata? Quibus nisi caruerit, salvari non poterit. Deponit insuper vestem, in qua capta est, veterem scilicet hominem exuens cum actibus suis. Quod autem ait: « Sedensque in domo sua flebit patrem, et matrem suam uno mense; » hoc est intelligere, quia priusquam ad Ecclesiam venerit, priusquam baptismi sacramenta suscipiat, flebit, et poenitentiam aget, eo quod parentum suorum sit malitiam imitata. Pater enim ejus diabolus fuit, secundum quod quibusdam Dominus ait: « Vos ex patre diabolo estis ; » mater vero ejus gentilitas. Uno vero mense flere, est secundum tempus ab episcopo dispositum poenitentiam agere; quia mensis mensura dierumquemense, quod est una dierum mensura et dispositione. Postea vero ingreditur ad eam, jam baptizatam, et dormit cum illa, et fit uxor ejus, quia jam familiarius ei adhaeret, Ecclesiaeque sacramenta pandit, et verbi Dei semine imp
Abbreviated transcription (Latin):
inqua capta est sedens indomo tua.
flebit patrem & matrem suam uno m̃¬
se. & postea intrabis acdeam. cdormies¬
q cumea. & erit uxor tua. Hec enim
lierem quidam expositores philosophoꝵ
scientiam intellexerunt. Ego uͦ anmmiã
hominis esse puto. que scđm suam na¬
turam cunctis mulierib pulchrior est.
Qui autem contra inimicos ad pug¬
nam exeunt: doctores eccłie sunt. Ho¬
stes uͦ quicumq nr̃e religionis ñ sunt.
Contra hos autem pugnare est eorũ
errorem eis ostencłe. & ad xp̃i fidem
eos in uitare. Et tali quidem pugna¬
se apłs ephesi ad bestias pugnasse di¬
cit. Uincuntur autem isti ee captiui
ducuntur: qͣndo derelicti errore ad fi¬
dem conũtunt᷑. Cunc gͥ xp̃i milites
ciunt. eam amarit ce uxorem duc̃e con¬
cupiscunt. Pulchra est autẽ om̃is aĩa:
que xp̃i fidem pollicetur. Hanc autem
ducunt indomum suam: idest in eccłi¬
am sibi cõmissam. Que cesariem qui¬
dem radit. & ungues cͥcrimcidit. qm̃
quicqͥd mutile & suꝑfluum habet:

Expanded text:
in domo tua, flebit patrem et matrem suam uno mense, et postea intrabis ad eam, dormiesque cum illa, et erit uxor tua. » Hoc antem lierem quidam expositores philosophorum doctrinam intellexerunt; ego vero animum hominis esse puto, qui secundum suam naturam cunctis mulieribus pulchrior est. Qui autem contra inimicos ad pugnam exeunt, doctores Ecclesiae sunt; hostes vero, quicunque nostrae religionis non sunt. Contra hos autem pugnare, est eorum eis errorem ostendere, et ad Christi fidem eos invitare. Et revera quidem se Apostolus Ephesi ad bestias pugnasse dicit. Vincuntur autem isti, et captivi ducuntur, quando derelicto errore ad fidem convertuntur. Tunc ergo Christi milites ciunt, eam amant, et uxorem ducere concupiscunt pulchra enim est omnis anima, quae Christi fidem pollicetur. Hanc autem ducunt in domum suam, id est in Ecclesiam sibi commissam, quae caesariem quidem radit, et ungues circumcidit, quia quod inutile, et superfluum habet,
Abbreviated transcription (Latin):
on tradas seruum dño suo. qui
ad te confugerit. habitabit q te¬
cum in loco qui ei placuerit. & muna.
urbium tuarum requiescet & ne con
est qui facit peccatum: seruus est pec¬
cati. Huiꝰ autem dñs diabolus est. Si
gͥ talis seruus penitentia ductus. ad
nos confugerit. ñ abiciamus eum. neq
a nr̃a cõmunione repellamus: sed ha¬
bitet nobiscumꝰ in scõrum cetu conũse¬
tur. nemo eum contͥstet nemo eum de
peccatis p̾teritis turpiter rep̃hendat.
Hoc enim agere quid aliud est nͥ eum
it̃m diabolo trade & indesꝑationem
inducere. Non erit meretrix de fili¬
abus isrł. neq sortator de filiis isrł. ħ enĩ¬
⁊ iuixta litterã. in corpore.⁊ scd̾m sp̃alẽ ĩ tlłigñtiã¬

Expanded text:
on tradas servum domino suo qui ad te confugerit. Habitabit tecum in loco qui ei placuerit, et in una urbium tuarum reququi facit peccatum, servus est peccati . » Hujus autem Dominus diabolus est. Si igitur talis servus poenitentia ductus ad nos confugerit, non abjiciamus eum, neque a nostra communione repellamus; sed habitet nobiscum, et in sanctorum coetu conversetur; nemo eum contristet, nemo eum de peccatis turpiter deprehendat. Hoc enim agere quid aliud est, nisi eum iterum diabolo tradere, et in desperationem adducere? « Non erit meretrix de filiabus Israel, neque scortator de filiis Israel. » Hoc juxta 208 litteram in corpore, et secundum spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ost geneseos ce exodi ex¬
positionem. scdm orcdi¬
nem quo scͥpti sunt:
duce ihu ad leuititum
tñseamus. Ad cuiꝰ oꝑis explanationem
dm patrem om̃ipotentem. & filrum eiꝰ¬
iħm xp̃m. una cum sp̃u scõ inuoco. sup¬
pliciter q deposco: ut eodem sp̃u quo
moysi nĩtem ad scͥbendum repleuit.
meam quoq ad hunc librum exponen¬
dum replere dignetur. Hoc aũ uolu¬
de sacͥficiis plenissime disputat. Qb
utiq si sp̃ualiter intelligant᷑: ꝓculda¬
bio ce peccata tolluntur &e ds placatur.
ce pecc̃orib uenia datur. Qmͣuis artẽ
om̃ia iudeorũ sacͥficia xͥ quodam mͦ
passionem &e mortem denurttient: que¬
dam tamen illud maximũ ce singła¬
re sacͥficium qđ inara crucis ihe ip̃e
hostia ce sacerdos deo patri optulit ꝓpl¬

Expanded text:
ost Geneseos et Exodi expositionem, secundum ordinem quo scripti sunt, duce Jesu, ad Leviticum transeamus. Ad cujus operis explanationem Deum Patrem omnipotentem, et Filium eistum, una cum Spiritu sancto invoco, suppliciterque deposco ut eodem Spiritu, quo Moysi mentem ad scribendum replevit, meam quoque ad hunc librum exponendum replere dignetur. Hoc autem volude sacrificiis plenissime disputat, quibus utique, si spiritualiter intelligantur, procul dubio et peccata tolluntur, et Deus placatur, et peccatoribus venia datur. Quamvis enim omnia Judaeorum sacrificia Christi quodammodo passionem et mortem denuntient, quaedam tamen illud maximum et singulare sacrificium, quod in ara crucis Jesus ipse, hostia et sacerdos, Deo Patri obtulit, p
Abbreviated transcription (Latin):
qł in eiꝰ memoria cotidie in eccłia fit
passiones. alia uͦ ip̃am carnis nr̃e ma¬
cerationem: alia nichilominꝰ cordis
& sp̃c contͥtionem designant. Forum
a ĩalium holocausta quorum sanguis
infertur in scã ꝑpontificem. Quorum
carnes ñ comedinit᷑. sed cremant᷑ extra
castra: ꝓprie xͥ passionem testante a pło
denuntiant ait enim. Quorum a ĩali¬
um infertur s̃anguis in sc̃a ꝑpontificem:
horum corꝑa cremantur extra castra.
Hoc aũ exponens: mox subdidit dicẽs.
nem popłm: extra portam passus est. De
tib dicturi sumus: plura ad p̃sens dic̃e
non uidere ẽẽ necesse. Nunc gͣ ad ip̃ius
libri ũba ueniamus.

Expanded text:
 in ejus memoriam quotidie in Ecclesia fit passiones, alia vero ipsam carnis nostrae macerationem, alia nihilominus cordis et spiritus contritionem designant. Eorum enim animalium holocausta, quorum sanguis infertur in Sancta per pontificem, quorum carnes non comeduntur, sed cremantur extra castra, proprie Christi passionem, testante Apostolo, denuntiant. Ait enim: « Quorum enim animalium infertur sanguis in Sancta per pontificem, horum corpora cremantur extra castra . » Hoc autem exponens mox subdidit, dicens: « m, extra portam passus est . » tibus dicturi sumus, plura ad praesens dicere, non videtur esse necesse. Nunc ergo ad ipsius libri verba veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
domum utira urbis muros. habe¬
bit licentiam redim̃di donec unus im¬
pleatur annus. Si ñ redemerit: & an¬
ni circulus fuerit euolutus. emptoꝵ
autem redempta ñ fuerit. in iubileo

Expanded text:
domum intra urbis muros, habebit licentiam redimendi, donec unus impleatur annus. Si non redemerit, et anni circulus fuerit evolutus, emptor autem redempta non fuerit, in jubilaeo
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Montes exultau̾unt ut arietes.
Itemq. Montes ⁊ colles cantabant
coram deo laudes. Et it̾um. funda¬
menta eius in montibꝰ scis. Ip̃e ẽ enĩ
in qͦm desid̾ant ⁊ angeli ꝓspicere.
he aũ bñdictiones fiant in capite io¬
seph: ⁊ eorum qui mutantur ioseph.
Et inu̾tice nazarer: inter fr̃s suos.
Narareus erat ioseph: ut pote qui pͥ¬
mogenitus fuit rachel.⁊ deo ab in¬
fantia consecratus Omne masculinũ¬
uocabitur.
eniamin lupꝰ rapax: mane co

Expanded text:
 Montes exsultaverunt ut arietes ; » itemque: « Montes et colles cantabunt coram Domino laudes. » Et iterum: « Fundamenta ejus in montibus sanctis ; ipse est enim, in quem desiderant angeli prospicere.n capite Joseph, et eorum qui imitantur Joseph; et in vertice Nazaraei inter fratres suos. Nazareus erat Joseph, utpote qui primogenitus fuit Rachel, et Deo ab infantia consecratus. « Omne enim masculinuvocabitur . » « Benjamin lupus rapax, m
Abbreviated transcription (Latin):
delere. S quid ꝑ arietem qui offert᷑
ꝓ expiatione significatur. nͥ quia om¬
nis homo qui sic peccat. etiam post
satiffactionem innocenter uiuere de¬
bet utt iam non lupus sit rapiendo.
secd aries nulli nocendo: Aliter enim¬
nec hostia placabilis: nec penitentia erie
fructuosa.
i sp̃c zelotipie concitau̾it uirum
contra uxorem suam que polluta est.
uł falsa suspitione appetitur. ad ducet
eam ad sacerdotem. ce offeret oblationẽ
ordeacee. Non fundet suꝑ eam oleum.
nec imponet thus. quia sacͥficium ze¬
lotipie est & oblatio inuestigans ad ul¬

Expanded text:
delere. Quid per arietem qui offertur delere. Quid per arietem qui offertur pro expiatione. significatur, nisi quia omnis qui sic peccat, post satisfactionem innocenter vivere debet, ut jam non lupus sit rapiens, sed aries, nulli nocendo? aliter nec hostia placabilis, nec poenitentia erit fructuosa. « Si spiritus zelotypiae concitaverit virum contra uxorem suam, quae polluta est, vel falsa suspicione appetitur, adducet eam ad sacerdotem et offeret oblatiohordeaceae: non fundet super eam oleum, nec imponet thus: quia sacrificium zelotypiae est, et oblatio investigans adul
Abbreviated transcription (Latin):
querint. confitebunt᷑ peccatum suum.
ce reddent ipsum capud qͥntamq par¬
tem desuꝑ ei in quem peccaĩirt. Sin
aũ ñ fuerit qui recipiat. dabunt dño
ce erit sacerdotis. excepto ariete qui of¬
fertur ꝓ expiatione. ut sit placabilis ho¬
stia. Hoc autem capitulo manifeste ostñ¬
ditur. qm̃ illi qui alienigena rapiunt.
nͥ in integrum ea restituant. & de in¬
iiria satisfaciant. quod eorum confessio
sit inutilis. & peniteritia infructuosa.
est: ꝑ quem furta & rapine fiunt. hanc
gͥ partem qͥntam raptores reddunt. qͣn¬
do se ñ ult̾ius fraudulenter aliena tang̾e
ꝓmutunt. Bene autẽ si ñ fuit qͥ recipi¬
at hec dño dantur: qm ip̃ins sunt oĩa
&e ei iure cuncta debentur. Ip̃e enim pe¬
nitentis effectum recipit. ip̃e nulli pe¬
nitenti. & satiffacere uolenti. indulgen¬
tie ianuam claudit. Sunt aũ hec sacer¬
dotis. quia ad ipsum ꝑtinet & peniten¬
tes susciꝑe. & suis intercessionib pec̾ca

Expanded text:
querint, confitebuntur peccatum suum, querint, confitebuntur peccatum suum, et reddent ipsum caput, quintamque partem desuper ei in quem peccaverint. Sin autem non fuerit qui recipiat, dabitur Domino, et erit sacerdotis, excepto ariete qui offertur pro expiatione, ut sit placabilis hostia. » Hoc autem capitulo manifeste ostenditur, quoniam illi qui aliena rapiunt, nisi ea in integrum restituant, et de injuria satisfaciant, quod eorum confessio sit inutilis et poenitentia infructuosa. rta et rapinae fiunt. Hanc ergo quintam partem raptores reddunt, quando se non ulterius fraudulenter aliena tangere promittunt. Bene autem, si non fuerit qui recipiat haec, Domino dantur, quoniam ipsius sunt omnia, et ei cuncta jure debentur; ipse enim poenitentis affectum recipit, ipse nulli poenitenti, et satisfacere volenti indulgentiae januam claudit. Sunt autem haec sacerdotis, quia ad ipsum pertinet, et poenitentes suscipere et suis intercessionibus peccata
Abbreviated transcription (Latin):
rum etatum p̃cipua est. Niginti eniman¬
ni sunt a tricesimo usq ad qͥnqͣgesimum.
Quo numero quid significet᷑ satis iam
diximus. Et tͥcesimo quidem anno sal¬
nator nr̃ baptiratꝰ. doctrina & oꝑe sue
maiestatis potentiam ostencłe cepit.¬
ocutusq est dñs ad moysen dicens.
Precipo filiis isł ut eiciant de castris om¬
nem leꝑsum. & qui semine fluit. pollittꝰ¬
q est suꝑ mortuo tam masculus qm femi¬
na. eicite de castris ne contaminent ea
est omnis anmnia infidelis. & criminosa.
Precipue autem symoniaca &e heretica p᷑¬
uitate infecta. Semine autem fluere est
errorem in popło seminare. Pollutus uero
teagit.ꝑqͣmnemo melius qm copisuel
anime homieicla intelligi potest. Tales
aũ de eccł̃ia eiciantur: ne sua coabitatio¬
ne eam polluant. Qui tetig̾it picem in¬
quinabit᷑ ab ea: & corrumpunt mores
bonos colloquia mala.
ir siue mulier cum transgressi fu¬
erint mandatum dñi. ato delr¬

Expanded text:
rum aetatum praecipua est; viginti enim anrum aetatum praecipua est; viginti enim anni sunt a trigesimo ad quinquagesimum, quo numero quid significetur, satis jam diximus. Et trigesimo quidem anno Salvator noster baptizatus est, doctrina et opere suae maocutusque est Dominus ad Mosen dicens praecipe filiis Israhel ut eiciant de castris omnem leprosum et qui semine fluit pollutusque est super mortuo tam masculum quam feminam eicite de castris ne contaminent ea enim omnis anima infidelis, et criminosa, praecipue autem Simoniaca et haeretica pravitate infecta. Semine autem fluere, est errorem in populo seminare. Pollutus vero tetigit, per quem nemo melius quam corporis et animae homicida intelligi potest. Tales enim de Ecclesia ejiciantur, ne sua cohabitatione eam polluant: « Qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea ; » et: « Corrumpunt bonos mores colloquia prava . » « Vir, sive mulier, cum transgressi fuerint mandatum Domini, atque deli
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie sacram̃ta trac̾tare. & agrre ꝑtnt¬
ita leuite ceteriq orcines minores ne
teriorib officiis ficleliter laborare. &e dels¬
dare deberit. yt nemoinittilis nemo orb¬
sus iuenatur. lel maporam ussers
& dispositionem confestim minorum obe¬
dientia consequatur. Quid aũ archa testa¬
menti. quid mensa &e candelabrum. quid
cortine &e tabule. quid columpne ceteraq
significent: diligentissime inexodo expo¬
siumus. Qd̃ autem omnia hec pallio ia¬
cinctino exteriꝰ inuoluta feruntur. hoc sig¬
ntficare puto quod omnis fidelis anima
Tali enim pallio inuolutus erat ille: ꝙat¬
terris positus dicebat. Nr̃a autem conũsa¬
tio incelis est. Iacinctus enim celi colorem
imiuat᷑. Sed quare ista a tͥcesimo usq ad
qͥnqͣgesimum annum numerant᷑ : nͥ quia
eccłie mmistros etate & sapientia fortes et
prudentes eẽ oportet: Maxime enim hac
etate uiget etas ut pote niuentus que alia¬

Expanded text:
Ecclesiae sacramEcclesiae sacrameterique ordines minores in exterioribus officiis fideliter laborare, desudare debent, ut nemo inutilis, nemo otiosus inveniatur, sed majorum jussionem, et dispositionem confestim minorum obedientia consequatur. Quid autem arca Testamenti, quid mensa et candelabrum, quid cortinae et tabulae, quid columnae caeteraque significent, diligitentissime in Exodo exposuimus. Quod autem haec omnia pallio hyacinthino exterius involuta feruntur, hoc significare puto quod omnis fidelis anima,Tali enim pallio involutus erat ille positus, dicebat: « Nostra autem conversatio in coelis est ; » hyacinthus enim coeli colorem imitatur. Sed quare isti a trigesimo usque ad quinquagesimum annum numerantur, nisi quia Ecclesiae ministros aetate et sapientia fortes et prudentes esse oportet? Maxime enim hisce annis viget aetas, utpote juventus, quae alia
Abbreviated transcription (Latin):
thos. & cratheras. Ferrenit etiam canciela¬
brum cum lucernis. forcipib. emnncto¬
riis. & cunctis uasis olei que ad conem¬
nandas lucernas necessaria fiunt. S̃mi¬
liter autem ce altare aureum. nec non ce
aliud altare cum omnib uasis suis ce
ista quidem sunt onera filiorum caath.
Eilii uͦ gerson portabant omnes cortimnas
tab̃naculi. & atrii tab̾natuli. ce tectum
&e tentoria ce fumculos. At uͦ filii merimn
tabulas & uectes. columpnas ce bases fe¬
rebant. Hec autem omnia fiebart rixta
p̃ceptum &e dispensationem aaron e si¬
liorum eiꝰ. Ip̃i enim tabnaculum engilãt
ip̃i quando castra mouenda eiait. taber¬
naculum &e sc̃a scõrum ingredientel. ap¬
sumq tab̾naculum deponentes archam
mensam. & candelabrum. cet̾aq orea
filiorum caach. pallio iacinctino imual¬
uentes eos sic inuoluta portare iubelĩt.
Qua uire manifestum est qm̃ ficit al
ep̃os contemplatiom. uacare. & mabra

Expanded text:
thos, et crateres ferrent et candelathos, et crateres ferrent et candelabrum cum lucernis, forcipibus, emunctoriis, et cunctis vasis olei, quae ad concianandas 174 lucernas necessaria sunt, similiter autem et altare aureum, nec non et aliud altare cum omnibus vasis suis; et ista quidem sunt onera filiorum Caath. Filii vero Gerson portabant omnes cortinas tabernaculi et atrii tabernaculi, et tectum, et tentorium et funiculos. At vero filii Merari tabulas, et vectes, et columnas et bases ferebant. Haec autem omnia fiebant juxta praeceptum, et dispositionem Aaron et filiorum ejus; ipsi enim tabernaculum erigebant, ipsi, quando castra movenda erant, tabernaculum et sancta sanctorum ingredientes, ipsumque tabernaculum deponentes, arcam, et mensam, et candelabrum, caeteraque onera filiorum Caath pallio hyacinthino involventes, eos sic involuta portare jubebant. Quia in re manifestum est quoniam ad episcopos contemplationi vacare, et majora
Abbreviated transcription (Latin):
legis continent plenitudinem.Si uͦ du¬
plicata non fuerint: tales sicli ñ erunt
ad m̃suram seũarii. Qm añ sic redimũ¬
tur: non secortinno a seruitio tab̾nacu¬
li liberos ẽẽ prtent. Liberi quidem st̃¬
ab altaris officio: non tamen liberi sunt
a seruitio. In eoenm quod qͥnq ficlos
dederurit. horum qͥnꝙ librorum fidem
scientiam & doctrinam se recipe. tenere.
& obseruare ꝓmiserunt. Redimamus
gͥ pͥmogenita nr̃a. redimamꝰ fidem nr̃am.
Indiget enim redemptione: qm̃ sine
oꝑib mortua est. Demus pro ea qͥno
damus in qͣm ñ solum legendo: uerum
etiam &e credendo. & agendo eorumꝙ
doctrinam & fidem tenendo.
eos scilicet qui erarit atriginta annis
et supra. usꝙ adannum qͥ nqͣgesimum
Constitueret q imicuq cuniꝰ serutii mta
bernatulo ẽẽ debet. Precipit gͥ ut filĩ a¬
ath. portent archam testimonii. & msam
ꝓpositionis. in qua semꝑ panes erant. &
simul cum ea thuribula. mortariola. cia¬

Expanded text:
legis in se continent plenitudinem; si vero dulegis in se continent plenitudinem; si vero duplicata non fuerint, tales sicli non erunt ad mensuram sanctuarii. Qui autem redimuntur, non se continuo a servitio tabernaculi liberos esse putent, liberi quidem ab altaris officio, non tamen liberi sunt a servitio; in eo enim quod quinque siclos dederunt, horum quinque librorum fidem, scientiam et doctrinam se recipere, tenere et observare promiserunt. Redimamus ergo primogenita nostra, redimamus fidem nostram, indiget enim redemptione, quia sine operibus mortua est; demus pro ea quinqdamus, inquam, non solum legendo, verum etiam et credendo et agendo, quoque doctrinam et fidem tenendo. eos scilicet qui erant a triginta annis et supra, usque ad annum quinquagesimum, et constitueret unicuique cujus servitii in templo esse deberet. Praecepit ergo ut filii Caath portarent arcam testimonii, et mensam propositionis in qua semper panes erant, et simul cum ea thuribula, mortariola, cya
Abbreviated transcription (Latin):
piuntur: Numerantur aũ abuno m̃¬
se ce supͣ. qua in re totam hanc mili¬
ciam ex solis fidelib colligi significant.
Post unum ce enim m̃sem om̃s pͥmo¬
geniti ad templum ferebantur. & do¬
mino a parentib offerebant᷑. Quia gͥ
ante unum m̃sem deo ñ dantur. meri¬
to ante unum m̃sem indei exercitu
ñ computabant᷑. Numerantur gͦ post
unum m̃sem. id est postqͣm eccłie conin-¬
ncti. & deo redditi sunt. & iam ꝑfidem
ei ad herenit. Uñ etiã pꝰt unũ m̃sem redim
Redimunt autem pͥmogeniti. qnq
siclis argenti ꝑ quos isti libri qͥnq moy¬
si significant᷑. Qu bene argentei esse
dicunt᷑. quia puri sunt & ueraces. nul
sicli adm̃suram scũarii a sacerdotib sus¬
cipiuntur. si dupliciter idest adlute¬
ram ce sp̃ualiter intelliguntur. Inde
enim unginti obolos habere dicuntur.
qm̃ in hoc numero legis uerba duplican¬
tur. Necem enim sunt. Qne si duplici¬
ter intelligantur: omnem in se diuine

Expanded text:
piuntur? Numerantur ab uno mepiuntur? Numerantur ab uno mense et supra, qua in re totam hanc militiam ex solis fidelibus constare significatur. Post unum etenim mensem omnes primogeniti ad templum ferebantur, et Domino a parentibus offerebantur; quia ergo ante unum mensem Deo non dantur, merito ante unum mensem in Dei exercitu non computantur. Numerantur ergo per unum mensem, id est postquam Ecclesiae conjuncti et Deo redditi sunt, et jam per fidem ei adhaerent. Unde etiam post unum mensem redimuRedimuntur autem primogeniti quinque siclis argenti, per quos isti quinque libri Moysi significantur. Qui bene argentei esse dicuntur, quoniam puri sunt et veraces, nullsicli ad mensuram sanctuarii a sacerdotibus suscipiuntur, si dupliciter, id est ad litteram et spiritualiter, intelligantur. Inde enim et viginti obolos habere dicuntur, quoniam in hoc numero legis verba duplicantur; decem enim sunt quae, si dupliciter intelligantur, omnem divinae
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit. quia destructo originali pec̃co:
fidem que xp̃iane religionis prima
&e maxima est. & ex qua amma que
mortua fuerat inuificatur. se dilig̾e.
sibiꝙ placere ostendit. Sicut enim il¬
lo peccato moruntur om̃s : tta hac uir¬
tute uuuficant᷑ omnes. Set̾m illud.
Iustus autem ex fide uiuit. Sed qͥa
non om̃s qui fidem habent eccł̃ie sacͤ¬
mentis digni & idoriei sunt: ideo sola
leuitica tͥbus ad seruiendum intaber¬
naculo ꝓcinctis pͥmogentts adeo eli¬
gitur. Uͣt sicut hec tͥbus una erat in
genere: ita omnis clericorum ordo unꝰ
idemꝙ sit inreligione. Hoc enim apłs
numeret om̃s masculos de tͥbu
leui: ab uno mense & supra. Nume¬
ret etiam om̃s pͥmogenitos masculim
soli masculi trib leur: om̃s eos qui suꝑ¬
fuerut extunc & postea pretio qͥnq
siclorum post unum m̃sem redimi p̃
numerant᷑ nͥ quia illi in dei militia
computantur. qui neq feminee sint
fragilitatis neq sicut eua facile deci¬

Expanded text:
vindicavit, quia, destructo originali peccato, vindicavit, quia, destructo originali peccato, fidem quae Christianae religionis prima et maxima est, et ex qua anima quae mortua erat vivificatur se diligere, sibique placere ostendit: sicut enim illo peccato moriuntur omnes, ita hac virtute vivificantur omnes, secundum illud: « Justus ex fide vivit . » Sed quia non omnes, qui fidem habent, Ecclesiae sacramentis digni, et idonei sunt, ideo sola Levitica tribus ad serviendum in tabernaculo pro primogenitis a Deo eligitur, ut sicut haec tribus una erat in genere, ita omnis clericorum ordo, unus idemque sit in religione. Hoc enim Apostolus numeret omnes masculos de tribu Levi, ab uno mense et supra, numeret et omnes primogenitos masculinisoli masculi tribus Levi, omnes eos qui superfuerunt ex tunc et postea pretio quinque siclorum post unum mensem redimi pranumerantur, nisi quia illi in Dei militia computantur, qui neque femineae sint fragilitatis, neque, sicut Eva, facile deci
Abbreviated transcription (Latin):
tum constitues sacerdotii. extermis qͥ
ad ministndum accesserit morietur. In¬
telligite hoc leuite aꝑite oculos & indete
ñ uos suꝑbia inflet scitote quia ministri
estis. ep̃orum ce sacerdotum. Et non so¬
lum ministri. uerum etiam dono decti
ad seriiendum. & ad obediendum eoꝵ¬
q monitis & iussionib obsequendum.
Sic enim cr uos si aliter egeritis morie¬
mini sicut & ext̃nus qui ad ministran
dum accesserit morietirr.
ocutusq est dñs ad moysen dicens.
Ego tuli leuitas a filiis isrł ꝓomni pri¬
mogenito qui aꝑit uuluam in isrł: er̃c̃¬
q leuite mei. Meum ẽ enĩ om̃e primoge¬
nitum ex quo ꝑcussi pͥmogenitos inter¬
ra egypti. sc̃tficaui mͥ qͥcquid primum
nascitur in isrł ab homine. usq adpe¬
cus. mei sunt ego dñs. In pͥmogenitis
enim egyptiorum quos dñs ꝑcussit. pͥ¬
mum &e originale peccatum incunctis
fidelib se suo sanguine ce aqua bap¬
tismatis. delere significauit. Pro hisau¬
tem om̃ia pͥmogenita filiorum isrł uen

Expanded text:
tum sacerdotii. Externus qui ad ministrandum accesserit morietur. » Intelligite haec, Levitae, aperite oculos, videte, non vos superbia inflet, scitote quia ministri estis episcoporum et sacerdotum, et non solum ministri, sed dono dati ad serviendum, ab obediendum, eorumque monitis et jussionibus obsequendum. Si enim vos aliter feceritis, moriemini, sicut et externusdum accesserit, morietur. « Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: Ego tuli Levitas a filiis Israel pro omni primogenito, qui aperit vulvam in Israel, eruntque Levitae mei. Meum est enim omne primogenitum, ex quo percussi primogenitos in terra Aegypti, sanctificavi mihi quidquid primum nascitur in Israel; ab homine usque ad pecus mei sunt: ego Dominus. » In primogenitis enim Aegyptiorum, quos Dominus percussit, primum et originale peccatum in cunctis fidelibus se suo sanguine, et aqua baptismatis delere significavit. Pro his autem omnia primogenita filiorum Israel sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ficde catholica segregat᷑. In huiꝰ autẽ
tentorio quicumq fuerint: eiꝰꝙ fidei
ollegio se sociauint. immundi er̃t.
immunda esse dicuntur. que nͨ oꝑcu¬
lum habent. nec ligaturam. qm̃ om̃s
illi iminundi sunt: quorum aures ad
huiꝰ mortui fidem &e doct᷑nam clause ñ
sunt. Qd autem ꝑ septem dies signifi¬
catux. sepe iam diximus.
iquis in agro tetig̃it cadauer oc
cisi hominis aut ꝑ se mortur: siue
os illiꝰ. uł sepulchrum inmundus erte

Expanded text:
fide catholica separetur. In hujus autem fide catholica separetur. In hujus autem tentorio quicunque fuerint, ejusque fidei, et collegio se sociaverint, immundi erunt. immunda esse dicuntur, quia non operculum habent, nec ligaturam; quoniam illi omnes immundi sunt, cujus aures ad hujus mortui fidem et doctrinam clausae non sint. Quid autem per septem dies significetur, saepe jam diximus. 187 « Si quis in agro tetigerit cadavecisi hominis aut per se mortui sive os illius vel sepulchrum inmundus erit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qui tetig̃tt humane amme
morticinum. &e asꝑsus ex hac com¬
mixtione ñ fuĩt. polluet tab̾nacłm
domini. ce ꝑibit ex isrl. quia aqua
Sexpiationis non est asꝑsus immund
erit: &e manebit spurticia eiꝰ suꝑ eum
Qind enim ꝑ anime morticinum:
nͥ hereticos intelligimꝰ. qui ñ scd̃m
corpꝰ sed scdm aĩam mortui sunit: ho¬
rum aũ morticinum tange est: eoꝵ
egerit. nͥ p̃dicta aqua idest eu᷑ungłi¬
ca doctrina asꝑsus &e mundatꝰ fuerit.
polluet tab̾naculum domini. ceteros
uidelicet in errorem inducens. & ipse
ꝑibit & immundus erit. & spruci¬
cia eiꝰ manebit suꝑ eum. sicut ipsa
ueritas ait. Qui credidit. & .b. f. s. erit.
sta est lex hominis qui moritur in
tabͥnaculo. Om̃s qui ingrediunt᷑ tecto¬
rium illiꝰ. & uniusa uasa que ibi st̃:
polluta erunt septem dieb. Uas qđ̃
non habuertt oꝑculum nec ligatu¬
ram desuꝑ: inmundum erit. Taber¬
naculum enĩ eccłia est. In qua nemo
moritur nͥ xp̃ianus. Moritur aũ si a

Expanded text:
omnis qui tetigerit humanae animae morticinum et aspersus hac commixtione non fuerit polluet tabernaculum Domini et peribit ex Israhel quia aqua expiationis non est aspersus inmundus erit et manebit spurcitia eius super eume morticinum, nisi haereticos intelligimus? qui non secundum corpus, sed secundum animam morcui sunt. Horum autem morticinum tangere, est eoegerit, nisi praedicta aqua, id est evangelica doctrina aspersus et mundatus fuerit, polluet tabernaculum Domini, caeteros videlicet in errorem inducens, et ipse peribit, et immundus erit, et spurcitia ejus manebit super eum, sicut ipsa Veritas aiIsta est lex hominis qui moritur in tabernaculo. Omnes, qui ingrediuntur tentorium illius, et universa vasa, quae ibi sunt, polluta erunt septem diebus. Vas, quod non habuerit operculum, et ligaturam desuper, immundum erit. » Tabernaculum enim Ecclesia est, in qua nomo moritur, nisi Christianus; moritur autem, si a
Abbreviated transcription (Latin):
mech: auscultate sermonem me¬
um. Qm̃ occidi uirum in uulns meñ.
⁊ adolescentulum inliuorem meum:
septuplum ultio dabitur dechain.
de lamech u̾o septuagies septies. Lamech
pͥmus bigamꝰ duas habuit uxores: qͥbꝰ
qͣntum scelus egerit manifestat. Har¬
rãt hebrei qd cum aliq̃n cham. suo
more soliuagus inter fructecta ꝑ sil¬
uam incederit: lamech sagitandi
peritum ad sonitum direxisse. Qui es̃
se feram aliim occidisse putant. in¬
uenit cham suo uulnere interfectũ.
Quo dolore commotus. etiam adoles¬
centulum qũedam qui secum erat
interemit.sue ut tausa occultaret᷑.
siue etiam qͥs oratu eiꝰ. res aueta fu¬
erat. Et hoc ẽ qd̾̃ dr. quia occidi uirũ
inuulnus meum icl÷ chain: ⁊ ado¬

Expanded text:
uscultate sermonem meum. Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livosepties ultio dabitur de Cain, de Lamech vero septuagies septies. » Lamech primus bigamus duas habuit uxores, quibus quantem scelus fecerat manifestat. Narrant Hebraei quod cum aliquando Cain suo more solivagus inter fruteta per silvam incederet, Lamech sagittandi peritum ad sonitum sagittam direxisse; qui cum se feram aliquam occidisse putaret, invenit Cain suo vulnere interfectum, quo dolore commotus etiam adolescentulum quemdam, qui secum erat, interemit, sive ut causa occultaretur; sive etiam, quia ejus hortatu res acta fuerat; et hoc esse quod dicitur, « quia occidi virum in vulnus meum, » id est Cain, «
Abbreviated transcription (Latin):
narratur. p̃dicatur: & in laudis et iubi¬
lationis sacficio immolatur. His enĩ
homo imbuitur. & docetur. ut sciat qͥd
agat. quid credat. quid sequat᷑. qͥd
fugiat: ce quomͦ ulteriꝰ inconuentu fi¬
delium conũsaridebeat. Que si bene
intellexerit. & fidelit̾ egerit. mundus

Expanded text:
narratur, et in laudis et jubilationis sacrificio immolatur: his enim homo imbuitur et docetur, ut sciat quid agat, quid credat, quid sequatur, quid fugiat et quomodo ulterius in conventu fidelium conversari debeat. Qui si bene intellexerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfluum & inutile inueniat᷑. Lauatur
antẽ &e aqua confessionis: bom uoti.
ce sacerdotis benedictionis. Totusq pu¬
rificatus ingreditur. castra: reconcili
in castra nigressus est. manet tamen
ex tra tab̾naculum suum septem dieb:¬

Expanded text:
fluum et inutile inveniatur. Lavatur autem et aqua confessionis boni voti, et sacerdotalis benedictionis, totusque purificatus ingreditur castra, reconciliain castra ingressus est; manet tamen extra tabernaculum suum septem dieb
Abbreviated transcription (Latin):
quib uesei & eccłie corpori induci li¬
citum est. Sñ quare lignum cedri¬
num. u̾miculumq & ysopum cum
passerib offert: lignum enim cedri¬
num. inprtͥbilis ce odorifere nature
est.Hermiculus aũ: igneus ce rube¬
us est. Ysopus autem nat᷑aliter inpe¬
tra nascitur. Offerat gͥ lignum cedri¬
num qui reconciliatur. ut incorrup¬
dam a modo uitam. ce odoriferam a¬
gat. Offerat ce uermicłm: ut sc̃i sp̃c
&e caritatis igne succendat᷑. Offerat
&e ysopum ut firmis radicib illi pe¬
tre inhereat: de qua apłs ate. pe
terra factum est. ñ in merito inuasi si¬
ctili immolari iubetur. Uas gͥ terrea
& fictile posuit: ut manifeste inteli¬
gamus. quia in hoc passere corpꝰ sig¬
nificatur. Hoc autem suꝑ aquas in¬

Expanded text:
quibus vesci et Ecclesiae corpori induci liquibus vesci et Ecclesiae corpori induci licitum est. Sed quare lignum cedrinum, vermiculumque et hyssopum cum passeribus offert? Lignum enim cedrinum imputribilis et odoriferae naturae est: vermiculus autem igneus et rubeus est: hyssopus autem naturaliter in petra nascitur. Offerat ergo lignum cedrinum, qui reconciliatur, ut incorruptam amodo vitam et odoriferam agat: offerat et vermiculum, ut sancti Spiritus et charitatis igne succendatur: offerat et hyssopum, ut firmis radicibus illi petrae inhaereat, de qua Apostolus dicterra factum est, non immerito in vase fictili immolari jubetur. Vas enim terreum, et fictile posuit, ut manifeste intelligamus, quia in hoc passere corpus significatur. Hoc autem super aquas vi
Abbreviated transcription (Latin):
&e ñ egerunt penitentiam. Sic ee ꝓ sa¬
ul lugebat samuel. Breuis & facilis¬
est ista satiffactio. Declina amalo ce
fac bonum. Incipe flere. sed ex corde.
Dic flendo. dic. Pater. pectaui incelis
&e coram te. iam non sum dignꝰ uocari
filius tuus: fac me sicut unum ex mer¬
cennariis tiuis. Hec est uera reconcili¬
atio. sic mundat᷑ lepsus. sic peccato¬
rum uenia meretur. Audi quid do¬
minus dicat. Cito ꝓferre stolam pri¬
mam. & induite illum. Cito inquit.
nulla sit mora. Peccator enim qͣm¬
cumq hora conũsus fuerit ce inge¬
muerit uita iuuet & non morietur.
Offert aũ prose ille qui purrficatur
duos passeres: non qualescumq seid
uiuos. & quib uesci licitum est. Qͥa
enum duos passeres: nͥ corpus or ani¬
totum seip̃m dño redlat. ñ iam mor¬
tuum. non peccatis obnoxium. Et
quia pͥus ummundus erat: eiꝰ passe¬
ribus uesci non licebat. nunc uero
qua mundus est tales passeres offert.

Expanded text:
et non egerunt poenitentiam. Sic et pro Saet non egerunt poenitentiam. Sic et pro Saul lugebat Samuel. Brevis est et facilis ista satisfactio. « Declina a malo, et fac bonum . » Incipe flere, sed ex corde; dic flendo: « Pater, peccavi in coelum, et coram te; jam non sum dignus vocari filius tuus. fac me sicut unum de mercenariis tuis . » Haec est vera reconciliatio; sic mundatur leprosus, sic peccator veniam meretur. Audi quid Dominus dicat: « Cito proferte stolam primam, et induite illum ; » cito, inquit, nulla sit mora: « Peccator enim quacunque hora conversus fuerit et ingemuerit, vita vivet, et non morietur . » Offert autem pro se ille qui purificatur duos passeres, non qualescunque, sed vivos, et quibus vesci licitum est. Quid enim duos passeres, nisi corpus et anitotum seipsum Domino reddat, non jam mortuum, non peccatis obnoxium, et quia prius immundus erat, ejus passeribus vesci non licebat, nunc vero quia mundus est, tales passeres offert,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeamus.
est. Adducetur ad sacerdotem. Qui
egressus e castris. cum inuenertr leprã
ẽẽ mundatam: precipiet ei qui priri¬
ficatur. ut offerat ꝓ se duos passeres ui¬
uos. quib uesci licitum est & lignum
cedrinum ũmiculumq & ysopum. Et
unum e passerib immolari iubebit.
muase fictil suꝑ aquas uiuentes : ali¬
um aũ uiuum cum ligno cedrino e
cotco ysopo tinget in sanguinem pas¬
seris immolati. quo asꝑget illum qui
mundandus est septies. ut iure purge¬
tur. & dimittet passerem unuum ut in
agrum euolet. Egrediet᷑ enim sac̃dos
ecastris. ad leꝓsum reconciliandum:
qm̃ usq hodie ep̃os nr̃os ad pectatores
reconciliandos eccl̃ie ianuas egͣdi uide¬
mus. Non recipitur aũ lepsus nͥ mun¬
datus: quia neq peccator reconciliari
debet. qui penitentiam non egerit ꝓ
pectato. E st enim penitentia: commis¬
sa flere. flenda non commiftere.Ne¬
uit enim petrus: & mundatus est. Lu
get apłs chorinthios qui peccauerũt.

Expanded text:
videamus. videamus. est. Adducetur ad sacerdotem: qui egressus e castris cum invenerit lepram esse mundatam, praecipiet ei, qui purificatur, ut offerat pro se duos passeres vivos, quibus vesci licitum est, et lignum cedrinum, vermiculumque, et hyssopum; et unum de passeribus immolari jubebit in vase fictili super aquas viventes: alium autem vivum cum ligno cedrino, et cocco, et hyssopo tinget in sanguine passeris immolati, quo asperget illum, qui mundandus est septies, ut jure purgetur, et dimittet passerem vivum, ut in agrum avolet. » Egreditur enim sacerdos e castris ad leprosum reconciliandum, quoniam usque hodie episcopos nostros ad peccatores reconciliandos ecclesiae januas egredi videmus. Non recipitur autem leprosus, nec mundatur, quia nec peccator reconciliari debet, qui poenitentiam non egerit pro peccato; est enim poenitentia commissa flere, flenda non committere. Flevit enim Petrus, et muget Paulus Corinthios, qui peccaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ta: si post acceptam penitentiam quid
egerit & qualit̃ uixerit peccator confi¬
teri dissimulat. Abrumpat᷑ gͥ locus &
a solido diuidat᷑: ut mantfeste appare¬
at. si quid est qͦd interius lateat. Rũ¬
pitur aũ si confitetur. Qđ̃ si ultra in his
locis lepra apparuerit: &e homo incon¬
ũtibilis neq a peccato cessau̾̃it. neq pe¬
nitentiam egerit. debet igne comburi.¬
debet redargui. & dampnari. debet
igne & supplicio dignꝰ uidicari. Si uͦ
cessaũit: lauabit ea que pura sunt sccło
& munda erunt. Quare enim scło la¬
uant᷑ que pura sunt. nͥ quia qͣmuis
penitentia sit homo mundus: tamen
nͥ a sacerdote sit reconciliatꝰ & absolutꝰ.
ad huc a sacram̃tis abstinet ut immun¬
dus: Qmins enim mundus sit: mundꝰ
ramen ñ indetur. nͥ cum cet̾is fidelibus
eccliasticis communicet sacram̃tis. Pri¬
mo gͥ lauetur penitentia: scdo uͦ re¬
conciliatione & absolutione. Huc usq
de lepra: nunc de eiꝰdem emundatiõe

Expanded text:
ta, si post acceptam poenitentiam, quid ta, si post acceptam poenitentiam, quid egerit, et qualiter vixerit, peccator confiteri dissimulat. Abrumpatur igitur locus, et a solido dividatur, manifeste appareat, si quid est quod interius latet: rumpatur ergo, si confitetur. Quod si ultra in his locis lepra apparuerit, et homo inconvertibilis, nec a peccato cessaverit, neque poenitentiam egerit, debet 153 redargui et damnari, debet ut igne et supplicio dignus judicari. Si vero cessaverit, lavabit ea quae pura sunt secundo, et munda erunt. Quare enim secundo lavantur quae pura sunt, nisi quia, quamvis poenitentia sit homo mundus, attamen nisi a sacerdote sit reconciliatus et absolutus, adhuc a sacramentis abstinet ut immundus: quamvis enim mundus sit, mundus tamen non videtur, nisi cum caeteris fidelibus ecclesiasticis communicet sacramentis. Primo ergo lavatur poenitentia; secundo vero reconciliatione et absolutione. Huc usque de lepra; nunc de ejusdem emundatione