comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putet post lapsum
tercio renouari. Impo¬
subile est enĩ nõ tm̃
difficile nequis in ħ
tideret. iuposubile est
neruam eos quii semel¬
sunt illuminati per¬

Expanded text:
um tertio posse renovari. Imposibile est enim: non tantum difficile, ne quis in hoc diffideret, impossibile est, inquam, eos qui semelsunt illuminati, per
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ad ꝑfectõem ferem.
siquidẽ permisi̾t deus
.i. si inhac uita spaci¬
derit. ne uero quis ex¬
bap̃m post pcc̃m pos¬
se fieri ⁊ lapsos post¬
ꝑ ꝯceptõem sacramẽ¬

Expanded text:
 ad perfectionem feramur, siquidem permiserit Deus, id est si in hac vita spatiderit. Ne vero quis exbaptismum post peccatum posse fieri, et lapsos postrceptionem sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
qd innuit distinctio
omĩs .N. filius hominiꝰ
homo. s ñ om̃is homo filues hoĩs. pot̃ intelli¬
gi. adam .it. homo fuit. s ñ filius hom̃s. sicut
homines dñr qui portãt eius ymaginẽ. Qui ã
porta̾t ymaginẽ xp̃i filii hominum pociꝰ appellant᷑.

Expanded text:
d innuit disjunctio. Omnis enim filius hominis homo, sed non omnis homo filius hominis potest intelligi. Adam enim homo fuit, sed non filius hominis. Sic homines dicuntur qui portant ejus imaginem: qui autem portant
Abbreviated transcription (Latin):
los ⁊ homies. q̃ ꝑ excellentiã dñr oꝑa maniũ. ⁊ ñ
uereantur. posset .a. superior ẽẽ ⁊ tñ omnib nõ
dominari ideo ait.. Mibiecisti oĩa sub pe eus.
Aulla .ii. creatura erit
ei ñ subiecta. cui pͥma¬
res ut ita dicã sp̃c sub¬
iciunt. Ileo añt uł

Expanded text:
los quae per excellentiam dicuntur opera manuum. Et non vereantur. Posset enim superior esse, et tamen omnibus donari. Ideo ait: Subjecisti omnia sub pedibus Nulla enim creatura erit non subjecta, cui primaut ita dicam spiritus subjiciuntur. In eo enim,
Abbreviated transcription (Latin):
item cũ despectu hoc mͦ
homo bonus ac iustꝰ quid
est .q. despectus ⁊ fragit̾
mor es eius. Mlemor ẽ d̾s
hoĩs qñ pcc̃a dimittit
a menbris usq ad capud¬
mor fuit. qñ prĩarchis de celo misertꝰ est. hic aũt
ponit uisitas ubr agit de incarnatõe. cũ u̾bum
caro fc̃m ẽ cũ medicus ad infirmos uenit. Minu¬

Expanded text:
item cum despectu hoc modo: Homo bonus ac justus. Quid cat: Despectus, fragilis, Ambrosius Memor est Deus hominis, quando peccata dimittit, a membris ad capmor fuit, quando patriarchis de coelo misertus. Hic autem ponit, visitas, ubi agit de incarnatione, cum Verbum caro factum est, cum medicus ad infernos venit Minu
Abbreviated transcription (Latin):
homines equales angłis dei. ñ solum scripturam
fecit hõib ut crederẽt s ⁊̃ fidei sue posuit mediato¬
effabilem ĩmortalitatẽ. ⁊ cum angłis equalitatẽ
ꝑip̃m fillium ostenderet ⁊ preberet. parum .n. ere
dõ facere filiũ siñ demonstratorẽ uie. ideo eum fec̃
uiam ut ꝑ illũ iremus. Missus est ergo medicus.
ꝙ̃ tñ ñ cognouit egrotꝰ. Ieoe eũ occidit. s ⁊ asꝑ¬
sus sangiuis medici ualuit ad medicamentum
egroti. uenit ut ut uitaret occisus est. ut sana¬
ret. ideo addit et accessistis ad asꝑsionem sangͥ.¬

Expanded text:
homines aequales angelis Dei. Non solum Scripturam fecit hominibus, ut crederent, sed etiam fidei suae ponit mediatoeffabilem immortalitatem et cum angelis aequalitatem, per ipsum Filium ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo facere Filium suum demonstratorem viae: ideo fecit illum viam, ut per illum iremus. Missus est ergo medicus, quem tamen non cognovit aegrotus, ideoque eum occidit, sed aspersus sanguis medici valuit ad medicamentum aegroti. Venit, ut visitaret; occisus est, ut sanaret. Ideo addidit: Et accessistis ad aspersionem sang
Abbreviated transcription (Latin):
abel qui primus fuit iniuste eccisus posuit
ꝓ omnib aliis quoꝵ sanigius nullã remissionẽ
facere potuit. tunc multo minus sangius ani¬
malium. s sangius xp̃i fecit ⁊ ideo dr melius lo¬
qui. bel certe melius iociuitur .i. melius nos

Expanded text:
Abel qui fuit primus injuste occisus, posuit pro omnibus aliis quorum sanguis nullam remissionem facere potuit, tunc multo minus sanguis animalium, sed sanguis Christi fecit. Et ideo dicitur melius loqui. Vel certe melius loquitur, id est melius nos
Abbreviated transcription (Latin):
borum signuficatur.¬
legis preceptio ⁊ com¬
minatio quam połs
tolerabilem. qr sola p̾¬
batur. quia si ne grã
insufficientes erant¬
ad obseruanda legis
qr ñ erat ibi adiutrix gr̃a. Modo aũt nec ĩ¬
ꝑfectis. grauis est preceptio. cũ iugum suaue
est: ⁊ leue onus ꝑ caritatem diffusam in
pascha quod agni iminolatõe celebratum
erat. quinquagesimo die descendit iłx in
syna inigne s plebem longe stantẽ t̾ritans.
⁊ digito suo scribens in lapide non incorde h
ti erant fideles iiunum in igneis linguis.
ñ songinqͦ t̾ritus. ĩmo sedit suꝑ singulos eoꝵ.
decelo quid̃ fts est subito sonuiꝰ .q. ferebatur
flatus uehemens sonuit. s nullus expauit.
ibi ignis ⁊ fumus. hic aũt ignus serenus. s¬
q̃ accesserĩt post remotõem illoꝵ ⁊ ñ ponit
ccͣria eoꝵ q̃ ex opposito intelliguntur. sicut su¬
pra assignatũ est. s premiũ ꝙ ex eis sequit᷑.
lit per hoc suadeat magis tenendã ẽẽ grãm.

Expanded text:
borum significaturlegis praeceptio et comminatio, quam populus tolerabilem, quia sola praer, quia sine gratia insufficientes eraad observanda legis ur, quia non erat ibi adjutrix gratia. Modo autem nec imperfectis est gravis praeceptio. Conjugum suave est et onus leve, per charitatem infusam in Pascha, quod agni immolatione celebratum erat primo die, descendit Deus in Sina in igne, sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide, non in corde; ti erant fideles in unum in igneis linguis, non de longinquo territans, imo sedit supra singulos eorum; de coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens sonuit, sed nullus expavit. Ibi ignis et fumus, hic autem ignis serenus. S accesserint post remotionem illorum, et non ponit contraria eorum quae ex opposito intelliguntur, sicut supra assignatum est, sed primum quod ex eis sequitur, ut per hoc magis suadeat tenendam esse gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
redempti sumus quam sanguis abel qui facit
nos loqui abel fuisse uirũ iustum. ⁊ infig᷑a
cuius sangiuis melius loquitur quam abel .iii.

Expanded text:
redempti sumus; quam sanguis Abel, qui facit nos loqui Abel fuisse virum justum in figura cujus sanguis melius loquitur quam Abel, ergo
Abbreviated transcription (Latin):
preceperat ds̃s dicẽs.
longe se facient filiz
it̾ficiet᷑. ⁊ ita erat ter¬
ribile ꝙ uidebat. ut na¬
et audire auderet. nec
accedere ad montẽ.
lam ⁊̃ Moyses dix.
extituis sum ⁊ trem¬
fuit t̾ribile ꝙ moy¬
sen t̾ruit est. Quid

Expanded text:
praeceperat Dominus: Longe se faciant filii ficietur . Et ita, erat terribile quod videbatur, ut nec audire auderent, nec accedere ad montem, am Moyses dixit: Exterritus sum et tremfuit terribile quod Moysen terruit, e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ñ sit suba. s prinatõ boni: ecce primi homĩs
corpus cortuptũ est ꝑ pcc̃m. ip̃aq corruptõ per
ꝯditionem ꝯfessionis man incorpore robur tenẽᷤ
diine snĩe date inadam ciuirs ꝯsortio aĩa macu¬
iatur ꝑcco. per id ergo ꝙ fcĩ causa man inhĩtare
dr̃ reccatũ incarne. hec est lex carnis. ad quã dra

Expanded text:
cum non sit substantia, sed privatio boni? Ecce primi hominis corpus corruptum est per peccatum, ipsaque corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens Deum sententiae datae in Adam, cujus consortio anima maculatur pecdicitur peccatum in carne; haec est lex carnis. Idem: Non
Abbreviated transcription (Latin):
or facio. ꝙ nunc patet. ꝙ uolo illud. ⁊ ꝯsentio
legi. ⁊ hoc est. Nunc aũt. ego int̾ior. iam .s. sub
.i. ccͣ salirtem meam. cauendum est nequis arbi¬
tret᷑ hiis u̾bis auferri nobis liõm. arbitiũ ꝙ nõ
ita est. Nunc enĩ homo describr̃ sub lege positus
ante grãm. tũc enĩ homo peccatis uincit᷑ dum
uirib sins iuste uuere conat᷑ sñ adiutorio lib̾ã¬
tis grẽ q̃ lib̃m arbitrium liberat ut liberatori
credat. atq ita ñ peccet ccͣ legem. Scio enĩ .q. ꝑħ

Expanded text:
or facio. Quod nunc patet, quia nolo illud, et consentio legi. Et hoc est: Nunc autem, ego interior, jam scilicet sub contra salutem meam. Cavendum est ne quis arbitretur his verbis auferri a nobis liberum arbitrium, quod non ita est. Nunc enim homo describitur sub lege positus ante gratiam. Tunc enim homo peccati convincitur, dum viribus suis juste vivere conatur sine adjutorio liberantis gratiae, quae liberum arbitrium liberat, ut liberatori credat, atque ita non peccet contra legem. Scio enim, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ut redimerem᷑. Inuenditore gͦ erubescat su¬
ꝑbia. inredemptore głiet᷑ grã. uendidit se hõ
ꝑ siberũ arbitrium sub dñante iniquitatẽ
⁊ accepit pro precio exignam de arfore ueti¬
ta uoluptatem. Creatus est gͥ primus homo
rectusꝰ sine culpa sineuitio. s ip̃e ñ rectũ se fec̾.¬

Expanded text:
ut redimeremur. In venditore ergo erubescat suut redimeremur. In venditore ergo erubescat superbia, in redemptore glorietur gratia. Vendidit se homo per liberum arbitrium, sub dominante iniquitate, et accepit pro pretio exiguam de arbore vitae voluptatem. Creatus est ergo primus homo rectus sine culpa, sine vitio, sed ipse non rectum fec
Abbreviated transcription (Latin):
ex carne ꝯtraxit. ⁊ unde hoc sit subdit. ego di¬
co: uenundatus in primo ꝑente ita ut sim
lpa ꝑrimi homĩs qui ꝓ delectatõe cibi uetiti se
⁊ om̃s alios uendidit. adam enĩ uendidit se
prior ac ꝑħ omne sem̃ eius subiectũ ẽ pcc̃t. ut
potestate sui uti ñ possit cura obedĩam legis
adẽ quippe preuaricatõe. atq ut ita dicã dãp¬
nosa negatiatõe fraudulentaq ꝯmestione uẽ¬
diti sumus. Omnem enĩ prolem suam serpeniᷤ
seruari. ut hiis is qui se alieno cupit dñio ma̾¬
cipari aliud preci pro iactura ꝓprie libertatis
⁊ additõe ipetue scrititutis a suo ꝯsequat᷑ emp
tore. Quod ⁊̃ int̾ adam ⁊ serpentem manifestit
acceperat ꝙͣ deinceps ꝯditõne precepti ꝯstrĩgi
⁊ ita ñ inmito omnẽ post̾itatis ꝓgeniẽ eiꝰ
subdidit famulatu. cuius effectus est sermuiͤ.
uendete ñ i nos potuit. s redim̾e non ualuit.
uendidit nos ꝯsensu pcc̃i redimim̃ uisticia
fidei. sanguis enĩ innocens datus est ꝓ nob̾

Expanded text:
ex carne contraxi. Et unde hoc sit, subdit: Ego, dico, venumdatus in primo parente ita ut sim,lpa primi hominis qui pro delectatione cibi vetiti se et omnes alios vendidit. Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum peccato, ut potestate sui uti non possit circa obedientiam legis. Adae quippe praevaricatione atque, ut ita dicam, damnosa negotiatione fraudulentaque comestione venditi sumus. Omnem enim prolem suam serpentis seruari, ut is qui se alieno cupit dominio mancipare, pretium pro iactura propriae libertatis et addictione perpetuae seruittore, quod etiam inter Adam et serpentem manifestum acceperat, quam deinceps conditione praecepti constringi, et ita non immerito omnem posteritatis progeniem ejus subdidit famulatui, cujus effectus est servus. Vendere nos potuit, sed redimere non valuit. Vendidit nos consensu peccati, redimimur justitia fidei. Sanguis enim innocens datus est pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tale est ħ uelle ꝙ semꝑ
ui carnis suꝑatur. uel¬
le aũt̃ dei carnem supe
ficere aũt bonum pror¬
sus ñ inuenio. qr sic ẽ¬
pc̃ci ut ñ possit ire qͦ¬
audeat ccͣdr̃e. qi potesta

Expanded text:
tale est hoc velle quod semper vi carnis superatur. Velle autem Dei carnem superficere autem bonum prorsus non invenio, quia peccati, ut non possit ire qadicere, quia potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tere tũ dimiito. lege
illud precipiente. ⁊ gd̾¬
nolo facere. illud tñ fa¬
cio lege illud phibente.
tunc ego scd̾m int̾iorem hominem. consentõ¬

Expanded text:
tamen dimitto lege illud praecipiente, nolo facere, illud tamen facio, lege illud prohibente, tunc ego, secundum interiorem hominem consent
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligo qrͣ dimitto bonum ꝙ uolo. ⁊ facio
malum ꝙ nolo. ⁊ est ꝓbatõ a ꝑtib ⁊ ab effectu. di¬
mittere enim bonũ ⁊ fac̾e malum sunt ꝑtel o
uolo aũt ⁊ nolo st̃ ħꝰ effectus intelligõ. ex eo
enĩ ꝙ quid quis intelligit aliud ẽẽ lonum ⁊
aliud malum. uult illud ⁊ ñ illud ⁊ ħe̾. Non¬

Expanded text:
non intelligo, quia et dimitto bonum quod volo, et facio malum quod nolo. Et est probatio a partibus et ab effectu. Dimittere enim bonum, et facere malum, sunt partesVolo autem et nolo sunt effectus intelligo. Ex eo enim quod quisque intelligit aliquid esse bonum et aliud malum, vult illud et non illud.
Abbreviated transcription (Latin):
ad malos quos punit lex moysi iusta eẽ dr̃.
sibilia coli. lex ergo moysi sp̃ualis dr̃. qr inea
ibi gͦ sunt u̾ba. hic res est. Ego aũt hucusq le¬
gem excusauit ꝙ ñ debet rofundi incã culpa ħ
dicit. ꝙ nec refundi debet in printiꝑalem naturã¬

Expanded text:
ad malos quos punit lex Mosi justa esse dicitohibet, et visibilia coli. Lex ergo Mosi spiritualis dicitur, Ibi ergo sunt verba, hic res est. Ego autem, hucusque legem excusavit, quod non debet refundi in eam culpa. Hic dicit quod non refundi debet in principalem natura
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊̃ preuaricatõ accesut. fiat peccans dico: ⁊ hoc
piscia enĩ caris que radix est maloꝵ ꝑ mand
centiam ñ extiixit. ubi eñĩ nõ est grã lib̾atoris
auget pectandiͭ: defiderrũ. phibitõ pcc̃oꝵ. Ideo gͦ
dixit ꝑ mandatum qr preuaricatio addita est
cũ peccandi libidĩe. ⁊ sceo dixit. supra modum
qr ꝑlegem ñ defecit. s magis solutis cupiditati
b creuit. uł ꝑ p̃cc̃m hic incelligr᷑ hit iat diabolꝰ
qui ꝑ lonum dei accessus est iraꝯdia ccͣ hominẽ
⁊ ꝯtraria atq illicita illi suafit. qr ei uidit a dño
uidens homini ꝓuideri ꝑ legem illicita suasit
ut ꝓuita ex lege eimors ꝓueniret. Opatũ est

Expanded text:
 praevaricatio accessit. Fiat peccans dico, et hocpiscentia enim carnis quae radix est malorum per mandcentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio peccatorum. Ideo ergo dixit, per mandatum, quia praevaricatio addita est cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, quia per legem non defecit, sed magis solutis cupiditatim hic intelligitur diabolus; quia per bonum Dei incensus est iracundia contra hominem, et contraria atque illicita illi suasit, quia ei vidit a Domino videns homini provideri per legem illicita suasit, ut pro vita ex lege ei mors proveniret. Operatum est
Abbreviated transcription (Latin):
in se et iustum .i. iustificans pocõrẽ. et bonum .i.
utile uitam ad quirens sequit᷑. Quod ergo hic q̃ri¬
tur utrum lex ⁊ si sit bona. sit tñ efficiendo damp¬
nosa. qd expredc̃is uidebat᷑ posse colligi dixerat e¬
nim mandatum ẽẽ ad mortem. ⁊ item dix̾at boñ
cẽ unde minus intelligentib uideri pot̃. bonum
effecisse mortem. ꝙ sibi oponens remoriet. ⁊ quo
intellectu dixerit mandatum eẽ ad mortem expo¬
nit cc quosdam impios qui dicebant uetus.t. ẽẽ
legem eẽ bonam. ⁊ cũ constet modo ꝑbona est lex ⁊
tñ ex ea mͥ est mors ut supradcm est. gͦ ꝙ bonum
est mͥ fc̃m est mors .i. datur ħ lonuin mͥ a deo ita u̾
sit efficiens cã mortis: absit. Non enim est ex ip̃a
Sĩcut enĩ medicina ñ est cã mortis. si ostendat
uenena mortifera. licet hiis mali hoĩes ab utã¬
tur ad mortem suam. uł alioꝵ sic lex q̃ uenena
pcc̃oꝵ demonstrat ⁊ hoĩem lib̾tate sua abuten

Expanded text:
 et justum, id est justificans peccatorem, et bonum, id est utile vitam acquirens. Quid ergo! Hic quaeritur utrum lex, et si sit bona, sit tamen efficiendo damnosa. Quod ex praedictis videbatur posse colligi. Dixerat enim mandatum esse ad mortem, et item dixerat esse bonum. Unde minus intelligentibus videri potest bonum effecisse mortem. Quod sibi opponens removet, et quo intellectu dixerat mandatum esse ad mortem, exponit contra quosdam impios qui dicebant Vetus Testamenlegem esse bonam, et cum constet modo quod bona est lex, et tamen ex ea mihi est mors, ut supradictum est; ergo quod bonum est mihi factum est mors, id est datur hoc bonum mihi a Deo, ita ut sit efficiens causa mortis: Absit! Non enim est ex ipsa Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nolo. uł ita ꝯtinua. ñ inuenio lonum. nͨ mirũ qr
ñ est ibi ⁊ u̾e nõ. Non enĩ ꝙ uolo. ⁊ c̾. hoc ideo dicit.
legi dei ego ñ operor. s quod .h. in. me. pec .i. fomeᷤ¬
enĩ pcc̃m mortale ꝯcupiscĩa ꝯcupiscendo ꝯmittit:
qua iste ad pccm trahitur. pressus enĩ pcco ñ suã
crimine: ñ utiq ip̃iꝰ enĩ uitio ⁊ desid̾ia ħcepta
funt. quia enĩ mancipauit se ꝑassensum pcc̃o
ture dominat illius. hoc ideo dicit. ut notet de ꝙͣ¬
tis malis deus hominem eruit. ⁊ que exitia ex a-¬
dam traxit. eui nec lex subuenire potuit. ꝑ hoc
ergo beneficia m xp̃i demonstrat qui detantis li¬
Nuenio igit᷑¬

Expanded text:
nolo. Vel ita continua: Non invenio bonum, nec mirum, quia non est ibi, et vere non. Non enim quod volo, etc. Hoc ideo dicit legi Dei. Ego non operor, sed quod inhabitat in meenim peccatum mortale concupiscendo committitur qua iste ad peccatum trahitur, pressus enim peccato non scrimine? non utique. Ipsius enim vitio et desiderio haec coepta sunt, quia enim mancipavit se per assensum peccato, jure dominatur illius. Hoc ideo dicit, ut notet de quantis malis Deus hominem eruit, et quae exitia ex Adam traxit, cui nec lex subvenire potuit. Per haec ergo beneficia Christi demonstrat qui de tantis liInvenio igit
Abbreviated transcription (Latin):
ctu̾is enĩ pcc̃o facit ꝙ ñ uult. qr naturałr qͥdẽ
ułt bonum s uoluntas ħ semꝑ caret effcu nͥ
grã dei addiderit uelle suum ad amandum
le .s. uelle nature. uelle gr̃e. itelle uicii. uelle
nature ꝑ  impotens est. nec palmam meret᷑
⁊ uincitur atq trahit᷑. a uelle uicii. nͥ uelle
gre subueniat ꝙ uelle uicii fugat. ⁊ uelle
ꝙ ꝓhibet lex. ⁊ ita pr¬
obat legen ẽe bonã¬
qr nature sue dicit eẽ
ꝙ mandat lex dum ĩ¬

Expanded text:
ctus enim peccato facit quod non vult, qua naturaliter quidem vult bonum, sed voluntas haec caret effectu, nisi gratia Dei addiderit velle suum ad amandum le, scilicet velle naturae, velle gratiae, velle vitii. 35 Velle naturae per se impotens est, nec palmam meretur, et vincitur atque trahitur a velle vitii, nisi velle gratiae subveniat, quod velle vitii fugat, et velle prohibet lex, et ita probat legem esse bonamnaturae suae dicit esse quod mandat lex, dum i
Abbreviated transcription (Latin):
quod operor scd̾ ext̾iorẽ¬
homine dunictendo bo¬
na uł faciendo mala¬
Intelligo scd̾m int̾iorẽ
hominem ñ cẽ oꝑand̾¬
qr aliud uidet se ꝑ le

Expanded text:
quod operor secundum exterioreminem dimittendo bona vel faciendo malantelligo, secundum interiorem hominem non esse operandia aliud videt se per leg
Abbreviated transcription (Latin):
strantem ⁊ prohilentem ilud ũt ꝑ ca aipent¬
pectatum. ñ dico ut sit ꝑ cam. ẜ apareat. quia ⁊̃
erat qñ ñ apparebat sicut supradixit. Concupis¬
lonum est gͦ lex que scĩtate slia ⁊ iusticia malũ
ẽẽ ꝯcupiscĩam ꝙ nesciebam ostendit. Non igit᷑
imputo legi der. s uitio meo peccatũ bona ẽ gͦ ł¬
enĩ lex. s sine grã. tm̃ mͦ ostendit pcc̃a. ñ rollit gͦ¬
lex semꝑ est bona. siue obsit manib gr̃a siue ꝓsĩt
plenis grã. multa enĩ sunt bona ã tñ qͥbdã uitõ
ip̃oꝵ st̃ noxia. sicut sol sanos quidꝰ ocłos mulcet do¬
lentib auget dolorem. simiłr gͦ lex ꝓdest hñtib
grãm que est m̃tium sanitas. Inanib aũt ob¬
est ñ suo s illoꝵ intio dico oꝑatũ est mͥ mortem

Expanded text:
strantem et prohibentem illud, itpeccatum, non dico ut sit per eam, sed appareat, quia etiam erat quando non apparebat, sicut supradictum est, concupisBonum ergo est lex quae sanctitate sua et justitia, malum esse concupiscentiam quam nesciebam ostendit. Non igitur imputo legi Dei, sed vitio meo peccatum, bona est enim lex, sed sine gratia tantum ostendit peccatum, non lex semper bona est, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest non suo, sed illorum vitio. Dico operatum est mihi mortem
Abbreviated transcription (Latin):
pollutum duxerit.i
peccatum purgare
ñ ualentem. in quo
issionem accepita ita
cc eum grauit̾ pcc̃at.
pollutũ .ii. sangum¬
em xp̃i ducit qui per
carnales obseruanti¬
as credit pcc̃a dimit¬
ti aquib retrahit nõ
llutus est ⁊ nos polł¬
uit si ab eo unde est
remissio nos retrahit.
qui dat grãm ꝯtumeliam fecerit. sp̃i con¬
tumeliam facit qui remussionẽ quam ip̃e
sp̃c sc̃ facit ascribit camalib obseruantii
uł qui eum male uiuenda ie abicit. uł con¬
culcat ille xp̃m qui libere peccat absq timo
pollutũ ducit. si ab eo mundatus ad uomi¬
tum reddit. ⁊ penitere negligit. sptu est ĩ¬
iurius. qui eius beneficium grate ñ suscipit.
Ecimus .i. quia u̾e
taus punietur. Sci¬

Expanded text:
pollutum duxerit, peccatum purgare non valentem. In quo issionem accepit, et ra eum graviter peccat. Pollutum enim sangusti ducit, qui per carnales observanas credit peccata dimitti, a quibus retrahit nos llutus est, et nos poluit, si ab eo unde est remissio nos retrahit. qui dat gratiam, contumeliam facit. Spiritui contumeliam facit, qui remissionem quam ipse Spiritus facit, ascribit carnalibus observantiis, vel qui eum male vivendo a se abjicit. Vel conculcat ille Christum, qui libere peccat absque timopollutum ducit, si ab eo mundatus ad vomitum redit et poenitere negligit. Spiritui est injurius qui ejus beneficium grate non suscipit. Scimus enim. Quasi talis punietur, sci
Abbreviated transcription (Latin):
meo. ⁊ inlege data ĩsẏna.
qi fecert̃ uitulũ ĩ oreb.
⁊ adorauer̃t sculptile.
neglectos. qr dñs dicit
intestamento d̾i ne lex

Expanded text:
est in lege data in Synagoga, quia fecerunt vitulum in Horeb, et adoraverunt sculptile .neglectos, quia Dominus dicit, in testamento Dei, ne lex
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ¬
moriendi. ⁊ ideo prose
offerebant. sermo ã¬
dictus est. perdauid¬
ꝯstituit sacerdortem
Qi pauca dixisset de
huius pontificis dig¬
nitate breuit ꝯplec¬
tit dignitatẽ eius¬
supra quã prius di¬
xit. Capitulũ ẽ breuiᷤ¬

Expanded text:
infirmitatemoriendi, et ideo pro se offerebant. Sermo adictus est per Davnstituit sacerdotem  pauca dixisset de hujus pontificis dignitate breviter complectitur dignitatem ejussupra quam prius dixit. Capitulum est brevi
Abbreviated transcription (Latin):
tus illud fuit infum¬
um ⁊ nunc ꝓrsus in¬
utile. ħ aũt ꝓficit qd
ualet ad laudẽ noui
sacerdotis. ait itaꝙ sic
Reprobatõ quidẽ fit.¬
fit dico: ⁊ ħ non dico
ip̃ malignitatẽ eius nec pp̃ maliciam sicut
heretici insurgentes mͥ imponunt. s pp̃ infir.¬

Expanded text:
tus, illud fuit inft nunc prorsus inutile. Hoc autem perficit quod valet ad laudem novi sacerdotis. Ait itaque sic: Reprobatio quidem fit,fit, dico et non dico propter malignitatem ejus, nec propter malitiam, sicut haeretici insurgentes mihi imponunt; sed propter infir
Abbreviated transcription (Latin):
celis .i. omni celesti cre¬
atura. quia eũ omneᷤᷤ¬
angłi adorant. ⁊ dece¬
bat ut tał ponti. eẽt
nobis filius serui ali¬
os pontifices hũerũt¬
qui cum talis sit ñ
habet cotidie neccita¬
tem. non ꝙ aliqñ ege¬
at. s hoc dicit. ut rem¬

Expanded text:
est in omni coelesti creatura, quia eum omangeli adorant, et decebat ut talis pontifex nobis, filiis; servi alios pontifices habuQui, cum talis sit, non habet quotidie nectem, non quod aliquando egeat, sed hoc dicit ut rem
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾num ht sacer¬
docium. et saluare in¬
perpetuum pot accedẽs
uł accedentes ostenso
uetus sacerdociũ destr¬
uitur. ⁊ lex ꝯmendat
actũ ip̃iꝰ de primendo
tias s persemet ip̃m
sacerdotem ⁊ hostiam.
hostiam. uł scd̃m aliam lict̃am pot̃
saluare quos accedentes ad deum ñ ꝑ alium s
quod ñ alii ad int̾pellandũ pro nobis. representeta¬
one sui ex ea natura qua pontifex est .i. huma¬
na quam celis intulit interpellat pro nobis.

Expanded text:
sempiternum habet sacerdotium, et salvare iperpetuum potest accedens, vel accedentes. Ostenso vetus sacerdotium destruitur et lex, commendat actum ipsius deprimendo st. sed per semetipsum sacerdotem et hostiam. hostiam, vel secundum aliam litteram, potest salvare quos? Accedentes ad Deum, non per aliumquod non alii ad interpellandum pro nobis repraesentatione sui. Ex ea natura qua pontifex est, in humana quam coelis intulit, interpellat pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est.
⁊ amplius
adhuc man¬
ifestum est
si sccłm simi¬
litudinem
get ⁊ alius
sacerdos qui
gem carnaliᷤ
uirtutem ui¬
te ĩsolubilis.¬

Expanded text:
locutus est et amplius adhuc manifestum est si secundum similitudinem git alius sacerdos qui gem mandati virtutem vitae insolubilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtestatur enĩ dauid
mecum uł cũ aliis
multis scripturis. ꝙ
ip̃a u̾ba dauid dicẽs
Deprobatio¬
sacendociũ ẽẽ transla¬
tõem sacerdocii tnsla¬
supponit hic causam
facit sicãm rei alicuiꝰ¬

Expanded text:
testatur enim, David mecum, vel cum aliis multis Scripturis quoipsa verba David, dicensReprobatiosacerdotium esse translaonem sacerdotii translasupponit hic causam, facit, si causam alicu
Abbreviated transcription (Latin):
s modo facio. capi¬
tulum aũt super ea
quam predicta. talẽ
ecce hic incipit capi¬
tulũ ⁊ finit ibi. deuł
⁊ ñ homo. faciens ca¬
pitulum ait. t̾alem
dico sedit s consedit
stantie uquo due
nature unite sunt. conseet aq. ilen disu est¬

Expanded text:
 modo facio capitulum super ea quam praedicta. Talem. Ecce hic incipit capet finit ibi: Deus et non homo. Faciens pitulum ait: talem hon dico sedit, sed consedit, stantiae in quo duae naturae unitae sunt. Consedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt sacerdos. ⁊ ampliꝰ
quã ꝑ tribum adhus
manifestũ est ꝙ trãs¬
fertur sacerdociũ ⁊ su¬
rgit alius. hͣ enĩ est
firmior ꝓbatio ꝑritũ
qr si tribus insamue¬
le mutata erat ñ tñ
ritus. ⁊ u̾e manifestũ
est si .i. quia alius¬
at sacerdos exurget ẜ¬
ut enĩ ille panem ⁊
uinum obtulit abra¬
her ita hic discipulis

Expanded text:
et sacerdos. Et amplius quam per tribum adhuc manifestum est, quod transfertur sacerdotium, et surgit alius. Haec est enim firmior probatio per ritum, quia si tribus in Samuele mutata erat, non tamen ritus. Et vere manifestum est, si, id est quia, alius sacerdos exsurgit Ut enim ille panem et vinum obtulit Abrahae, ita hic discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
carnem niu¬
carnis uoluptates. ⁊¬
si necessaria ei minis¬
trare deleamus: qĩia¬
caro non est malum:
creatura enĩ dei est. ⁊¬
ab eo condita aquo
anima. nec illa pars
dei nec illa. Tota enim
truntas est unus deus¬
summe bonus. anima
uero magnum bonũ
Item caro nec summũ¬
carne suꝑior debitrix est deo. ut scdm deum uiu¬
at. non carni. ut scd̃m carnem carnis delectati¬
ones uiuat quod non ÷ faciendum. Si enĩ scõ
ex sensib corporis uitia nascuntur que carni de¬
sp̃u scõ quod mox det̾minat ubi ait. sp̃u dei.
minuendo. Et ñe se extolleret humanus sp̃c
⁊ se ad hoc sufficientem iactaret subdit. Qui¬
suo. non lege minante.
precipiente. promitten
ligit᷑. qui aũt regit᷑ aliquid agit ⁊ ideo regitur
ut recte agat. ut gͦ multum p̾stitisse gra salu¬
atoris intelligat᷑ dixit. aguntur. ñ ut nicħ ag¬
ant. s qi impetu gr̃e agunt᷑. uix tñ ut agant.
nam tanto magis efficit᷑ quis filius bonits:

Expanded text:
carnem vicarnis voluptatesi necessaria ei ministrare debeamus, quiacaro non est malum. Creatura enim Dei est, ab eo condita, a quo anima, nec illa est Dei, nec illa. Tota enim Trinitas est unus Deuumme bonus. Anima vero magnum bonum n summum. Item caro nec summcarne superior debitrix est Deo, ut secundum eum vivat, non carni, ut secundum carnis delectationes vivat: quod non est faciendum. Si enim secunex sensibus corporis vitia nascuntur quae carni deritu sancto, quod mox determinat ubi ait, spiritu Deminuendo, et ne se extolleret humanus animus, vel spiritus, et se ad hoc sufficientem jactaret, subdit: Quisuo, non lege minante, praecipiente, promittentligitur; qui autem regitur, aliquid agit, et ideo agitur ut recte agat. Ut ergo multum praestitisse gratia Salvatoris intelligatur, dixit, aguntur, non ut nil agant, sed quia impetu gratiae aguntur, vix tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus
Abbreviated transcription (Latin):
non sumus filii noc¬
tis. igit᷑ ñ dormiamꝰ
.i. in presentib torpe¬
amus. sicut ⁊ ceteri.
carnalib dediti. s ui¬
atrendentes ħ caduca
⁊ sobrie eisutamur.
sustentatõem datis.
quia illi qui dormi
cata sua traxerunt
eos ad hoc ut obliti
uite et̾ne inistis qͥe¬
scant.⁊ qui ebrii st̃
hiis temporalibus
in mod̾ate utendo:¬
ħ hñt illi ꝑ noctem ħ hñt nos autẽ
qui diei sumus .i. uirtutib lucentet ñ solum
iugilemus. s sobrii simus mod̾ate hiis uten¬
tes ⁊ ad pugnam ccͣ hostes parati. ꝑ ħ simus
solrii. quia su indu. lori fi .⁊. ca aiga. stẽ sa.¬
ritas ⁊̃ nos muniunt ccͣ appetitum t̾renoꝵ.
tentes hami fidei ⁊ si caritati insistimus:
ueniemus ad salutẽ¬

Expanded text:
non sumus filii mortis, igitur non dormiamus, id est in praesentibus torpeamus, sicut caeteri, carnalibus dediti: sed viattendens haec caduca, et sobrie eis utamur, sustentationem datis. quia illi qui dormiucata sua traxerunt eos ad hoc, ut oblili vitae aeternae in istis quiescant. Et qui ebrii sunt, his temporibus immoderate utendobent, illi per noctem haec habent. Nos autem qui diei sumus, id est virtutibus lucentes, non solum vigilemus, sed sobrii simus, moderate his utentes, et ad pugnam contra hostes parati. Per hoc simus sobrii, quia sumus induti loricaritas vos muniunt contra appetitum terrenorum. rentes hami fidei, si et charitati insistimus, veniemus ad salute
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possumus prẽm ⁊ filium dre nisi sp̃m. qm̃¬
spt̃ est dei. quod ergo cõmunit̾ uocantur ⁊ sin¬
guli. hec ꝓprie uocari oportuit eum qui non ẽ
unuis eoꝵ s in quo cõmunitas apparet amloꝵ.
Cur ergo ñ credamus ꝙ ⁊̃ ce filio procedat sp̃t
sc̃. cum filii quoq ip̃e sit sp̃c. Si enĩ ab eo ñ
procederet: non post resurrectionem se repre¬
sentans discipulis insufflass dicens. accipite
sp̃m scm̃n. quid eñi aluid significauit illa in¬
nis paciente. tetigit me aliquis: ego enĩ sensi ui¬
itutem de me exisse. nam uirtutis nomine appe¬
lari sp̃m scm̃m ex eo olarum est. quod marie ange

Expanded text:
non possumus Patrem et Filium dicere, nisi Spiritums est Deus. Quod ergo communiter vocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credamus quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim ab eo non procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis insufflasset eis, dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit illa innis patiente: Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse , nam virtutis nomine appellari Spiritum sanctum, ex eo clarum est quod Mariae ange
Abbreviated transcription (Latin):
nim adoptionem recipunus ꝙ ille unicus
dei filius ñ declignatus est participatõem na
telligamus unicum cei filium. Nos em̃ bñ¬
ficio. ⁊ dignatõe fili dei sumus. ille natura ẽ
filius qui hoc est quod pr. Nnicum enĩ filiũ

Expanded text:
nim adoptionem recipimus, quod ille unicus nim adoptionem recipimus, quod ille unicus Dei Filius non dedignatus est participationem natelligamus unicum Dei Filium, nos enim beneficio et dignatione filii Dei sumus; ille natura est filius qui hoc est quod Pater. Unicum enim Filium
Abbreviated transcription (Latin):
eret quod ñ erat. ñ ut periret ꝙ erat. fãctũ
ergo dicit pp̃ susceptõem creatiut. ⁊ addit.¬
Saluator fieri debtat¬
debebat sub lege ut¬
cucumcisus apparca
.q. filius abrale cui¬
ꝓmissus erat. signũ
hñs euis cui promissu¬
fuerat. in quo imple¬
ta est arciuncisio et
sat. Crecliclit en ĩ abr¬
aham se hĩturum fi¬
lium inquo bñdren¬
mus. tur om̃s gentes ꝙ iam scm̃ crelimꝰ.
fac. ergo. sub. le. dixit qi ⁊ circum¬
cisus est. ⁊ hostia legalis pro uio oblata esti n̾¬
mortem sustinuit. ut exilla alios liberaret.
tes est ergo sub. le .i. sub onere legis sicut sub
eos qui sub .ie. erant: pressi ⁊ rei redimeret. a
diabola aperclitione. apeccatis. ⁊ nõta quod
tato ordine iłł alia dno R̾dit. ad id enĩ qd̾
dixit. fc̃m sub lege illud retulit. ut eosqui
fc̃s est de mulicre ut adoptionem filioꝵ reti¬
reremus .i. bona que per gr̃am dantur per q̃
ita ad suam uidendam nos adoptat. huice¬

Expanded text:
eret quod non erat, ut non periret quod erat. Factum eret quod non erat, ut non periret quod erat. Factum ergo dicit propter susceptionem creaturae. » IdSalvator fieri debebat sub legrcumcisus appareat, quasi filius Abrahae cuiomissus erat, signum habens ejus cui promissufuerat, in quo impleta est circumcisio, et sat. Credidit enim Abaham se habiturum filium in quo benedicentur omnes gentes, quod jam factum credimus. Factum ergo sub lege, dixit, quia et circumcisus est, mortem sustinuit, ut ex illa alios liberaret. Factus est ergo sub lege, id est sub onere legis, sicut sub os qui sub lege erant pressi et rei, redimeret a diabolo, a perditione, a peccatis. Et nota quod tato ordine, illis alia duo respondent. Ad id enim quod dixit factum sub lege, illud retulit, ut eos quiicat: Ideo factus est de muliere, ut adoptionem filiorum reciperemus, id est bona quae per gratiam dantur, per quita ad suam videndam nos adoptat. Augustinus Hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃t in ysaia a spu scõ clieit se eẽ missum. Nũ¬
quid ergo spũ minoᷤ est. filius: qr a spũ missꝰ
est. habes enĩ scriptum ꝙ filius a pr̃e ⁊ spu eiꝰ
dicat se eẽ. iissum uides ergo ꝙ simplicitas
sermonis ñ iniuria sit missionis. Misit ergo
ex.mu. ñ ait ex uirgine. s ñ moueat. utrũꝙ
enim de scriptura dr̃ ⁊ exuirgine ⁊ exmuliere.
ex uirgine ubi. ecce uirgo concipiet ⁊ c̾. ex m
enĩ ꝓ femina posuit more locutõnis hebreoꝵ.
usus eñĩ hebree locutõnis mulieres clicit non
uirginitate corruptas s feminas. sicut inge¬
nesi legitur de eua. qñ ip̃a fcã est formauit e¬
am inmulicrem nec adhuic passa erat: ꝯtubi¬
tum uiri. Itẽrum ñ te offendat ꝙ ait factum
cum ꝯfiteamur natum. fcm̃ enĩ ñ ꝯfitemui¬
nisi hominem. deus aũt semꝑ faciens est. fĩ
nescit ut sit. fit ut aliquid alicui sit sic̃ dr̃.
Dñe refugium fc̃s es nobis. qñ fc̃s est qui
atura ẽt manens eñ deus fg̃ est homo ut fi¬

Expanded text:
 in Isaia a Spiritu sancto dicit se esse missum. Nunquid ergo Spiritu minor est Filius, quia a Spiritu missus est? Habes enim scriptum, quod Filius a Patre et Spiritu ejus dicat se esse missum. Vides ergo quod simplicitas sermonis, non injuria sit missionis. Misit ergoex muliere, non ait ex virgine, sed non moveat. Utrumque enim de Scriptura dicitur, et ex virgine, et ex muliere. Ex virgine, ut ibi: Ecce virgo concipiet, etc. Ex muenim pro femina posuit more locutionis Hebraeorum. Usus enim Hebraeae locutionis mulieres dicit, non virginitate corruptas, sed feminas, sicut legitur de Eva, quando ipsa facta est: Formavit eam mulierem , nec adhuc passa erat concubitum viri. Item, non te offendat quod ait, factum cum nisi hominem. Deus autem semper faciens est. Fieri nescit, ut sit, sed fit, ut aliquid alicui, sicut dicitur: Domine, refugium factus es nobis . Quando factus est, quiatura esset; manens Deus, factus est homo, ut fi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ei ñ minus quam cdiuinitati de seruis: ego dñiã
carnem immo ꝑstãm in xp̃o humanitatem ideo
thenus. illi ñ quam credo nec sermo. uelut siquis pͣ¬
puram uł diadema regale iacens inueniat nunqͥ
ea cognabr̃ adorare: cum ea uero rex fuĩt indutꝰ
pericłm mortis incurrit. si ea cum rege adorare
quis contempserit: ita ⁊̃ inxp̃o dño humanita¬
tem ñ solam uł nudam s diuinitati unitam .s.
unum filium deum u̾m ⁊ łominẽ u̾m si quis
adorare contempserit ena et̾nalit̾ moriet. Nũ¬

Expanded text:
et ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam et ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem, ideo Deo, illi nunquam credo nec servio; velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati unitam, scilicet unum Filium Deum verum et hominem verum si quis adorare contempserit, aeternaliter morietu
Abbreviated transcription (Latin):
per deum. ẜtt̃
.i. per oꝑatõem ⁊ mise¬
ricordiã dei. uel hoc iu¬
ro per deum s tunt ⁊t̾¬
.q. modo estis filii. mo¬
do clicitis pr̃. s tunc qͥdͤ¬
qñ in fideles eratis ign¬
orantes deum ⁊ itaerat
uobis aliqua excusatõ.
seruebatis huis qui ñ¬
nisi u̾m deũ eẽ. unde alibi ait apłs. conu̾si estis ser¬
uire deo uiuo ⁊ uem. natura eni dei: uiuus ⁊ mĩs
est deus. uẽrus engo deus est qui naturalit̾ deus est.
u̾i ergo dii eẽ ñ pot̾ant quib hoc naturałr mini¬
me sulpetabant. igitur saluator uerus deus est.
s dñt heretici non natura ẽẽ deum filiũ s creatũ
quib R̾dendum est. quia si natura deus non est fi¬
liuis hcreatura: nec colendus est oĩo nec ut deus
adorandus. cdicente a pło. Coluerunt ⁊ seruiernt
pocius creature quam creatori. s illi ad hec replica¬
bunt ⁊ dicent. Quid est ꝙ carnem eius quam crea¬
turam ẽẽ non negas simul cũ diuinitate adoras.

Expanded text:
per Deum, id est per operationem et misericordiam Dei. Vel hoc juro per Deum. Sed tunc, eat: Modo estis filii, modo dicitis, Pater, sed tunc qndo infideles eratis ignorantes Deum, et vobis aliqua excusatio, serviebatis eis qui nnisi verum Deum esse? Unde alibi Apostoluvire Deo vivo et vero . Natura enim vivus et verus est Deus. Verus ergo Deus est qui naturaliter Deus est. Veri ergo dii esse non poterant, quibus hoc naturaliter minime suppetebat. IgituSed dicunt haeretici non natura esse ipsum Filium, sed creatum. Quibus respondendum, quia si natura Deus non est Filius, sed creatura, nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo: Coluerunt et servierunt potius creaturae quam Creatori . Sed illi ad haec replicabunt et dicent: Quid est quod carnem ejus quam creaturam esse non negas simul cum divinitate adoras,
Abbreviated transcription (Latin):
cui simile ẽ illud ꝙ ioħes euangłista ait. ⁊̃ ne¬
mo misit in illum manus qr nunidsi uemit
hora eius. hoc est qr nolebat. Non eñi dñs sb̾fato
natus est. hoc nec de te credendum est. ne dum de
euis. nongͦ horã clixit qua cogeretur mori: S
qua dignaretur occicli. tempus enĩ expectabat
quo moreretur: qr tempus expestauit qͦ nasc̾e¬
tur. Ideo multi dñt. quare ñ ante uenit xs̃t qͣb¬
ixdendũ ẽ. qr nundum uen̾at plenitudo tp̃ris
mod̾ante illo ꝑ quẽ fcã sunt tempora sciebat
eñi qñ uenire deberet uł ⁊̃ pati. ⁊ cet̾a facere.
ante tñ longua series preconum. premitten
dus. quanto maior uidex ueniebat. tanto pre¬
conum series longior precedere delebat id̾o ait.
iere. Qũid est eñĩ natiuitas. filii de uirgine ma¬
ria: certe assumptio forme scrui. Nam quid ÷
aliud nasci filio quam acciꝑe formã serui ex uͥ
ginis utero: hoc aũt fecit pr. fecit ⁊ filius. filuiᷤ
quidem ñ pr̃ natus est de uirgine maria: sed

Expanded text:
cui simile est illud quod Joannes evangelista ait: Nemo misit in illum manus, quia nondum venit hora ejus . Hoc est, quia nolebat. Non enim Dominus sub fato natus est: hoc nec de te credendum est, nedum de ejus. Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideo multi dicunt: Quare non ante venit dendum est quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora. Sciebat enim quando venire deberet, vel etiam pati, et caetera facere. Ante tamen longa series praeconum praemittenddus: quanto major judex veniebat, tanto praeconum series longior praecedere debebat. Ideo ait, muliere. Quid est enim nativitas Filii de Virgine Maria? Certe assumptio formae servi. Nam quid est aliud nasci Filio quam accipere formam servi in utero Virginis? Hoc autem fecit Pater, fecit et Filius: Filius quidem, non Pater natus e
Abbreviated transcription (Latin):
sigc̃ant: ⁊ sabbatũ. que obseruabant iudei.
ñ quod inelem̃tis sperarent ut pagani. s in
hiis deum uen̾abantur dum paruuli erant
⁊ ad tempus plenitudinis ñ ꝑuenerant. Sic̃
ergo ꝑuulus fb̾ pedagogo est ⁊ actore ⁊ tuto¬
re anteꝙͣ sit adultus: ita uideis ad huc ꝑiuu¬
lis iex finit pedagogus qr timore ꝯpressit
⁊ preceptis dei seruire ccegit. fuit ⁊̃ tutor ⁊ ac
ris loco dum ccͣ malignoꝵ sp̃ĩum impu¬
gnatõnes ⁊ gentilium ꝑsuasiones qui ad
ydolatriam traherent illos defendebat ad¬
tos ab inferno uilerauit. fuit eis ⁊ actor quia
cãm coꝵ aput deum bene egit dum ꝑsacrifi¬
⁊ hereditatem optinerent. alioquin exheredarẽ¬
tur de quo tempore subdi
fatali nec̃citate. s so¬
la dei uoluntate. ue¬
nit plenitudo t .i. post¬
dens adimpletum est
plenitudo enĩ temꝑis¬
est ꝯpletum tempus
ꝙ prefinitum fuat
adeo pr̃ẽ qñ mitteret

Expanded text:
significat et Sabbata, quae observabant Judaei, significat et Sabbata, quae observabant Judaei, non quod in elementis sperarent, ut pagani, sed in his Deum venerabantur, dum parvuli erant, et ad tempus plenitudinis non pervenerant. Sicut ergo parvulus sub paedagogo est et actore et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor etris loco dum contra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat ad ex illis Christus multos ab inferno liberavit. Fuit eis et actor, quia causam eorum apud Deum bene egit, dum per sacrifiet haereditatem obtinerent: alioquin exhaeredareDe quo tempore subditfatali necessitate, sed sola Dei voluntate venit plenitudo tdens adimpletum est. Plenitudo enim temporcompletum tempus quod praefinitum fuit a Deo Patre quando mitteret
Abbreviated transcription (Latin):
tñ filii ⁊ pr̃ ⁊ filius operatus est. traclidit enĩ
pr̃ filium. traclidit filius se ip̃m. passio hec
uni fcã est. s ab utroq fca est. sicut ergo nati¬
uitatem ita passionem xp̃i nec pr fecit sine
filio nec filius sine patre: Iudas aũt quid fecit
nisi pcc̃m. uenianus ad resurrõem. ñ resurret̃
pr̃ s filius resurrectõem tñ filii operatus est pr̃
⁊ filius. ecce quid est missum ẽẽ filium. Eed
queritur unde ⁊ ex quo missus est filius. ego ĩ¬
quit apr̃e exiui. ⁊ ueni inhunc mundum hoc
pheta dicit. celum ⁊ t̾ram ego impleo. Quod si
de prẽ dictum accipiatur ubi potuit eẽ sine u̾¬
lo suo sine sap̃ĩa sua qua pertendit a fine:
quomͦ intelligatur ista missio siue filii siũ¬
sit scĩ. ꝙ qi in epła ad romanos ꝑ tractatum
est iuxta humane capacitatis. ualitudinem
hic ꝑstringimꝰ: ad alia festinantes. Sitñ sob
prehensibili menarrabili q secreto maiestatis
profunde declit se ꝯprehendendũ mentib no¬

Expanded text:
radidit enim Pater Filium, et tradidit Filius seipsum. Passio haec uni facta est, sed ab utroque facta est. Sicut ergo nativitatem, ita et passionem Christi, nec Pater fecit sine Filio, nec Filius sine Patre. Judas autem quid fecit nisi peccatum? Veniamus ad resurrectionem: non resurrexit Pater, sed Filius: resurrectionem tamen Filii operatus est Pater et Filius. Ecce quid est missum esse Filium. Sed quaeritur unde et quo missus est Filius. Ego, inquit, exivi a Patre et veni in hunc mundum : hoc pheta dicit: Coelum et terra ego impleo . Quod si de Patre dictum accipiatur, ubi potuit esse sine Verbo suo, sine sapientia sua, quae pertendit a fine quomodo intelligatur ista missio sive Filii siistola ad Romanos pertractatum est juxta humanae capacitatis valetudinem, hic perstringimus ad alia festinantes. Si tamen sprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae, dedit se comprehendendum mentibus no
Abbreviated transcription (Latin):
tempore lxres puuluꝰ
est etate ⁊ scĩa: nicħ
differt a seruo quia¬
cogitur ⁊ nullam
ht̃ potestatem rerũ
uis sit futurus dñs¬
omnium rerum su¬
arum sed potius sb̾¬
tutorib est. qui eũ
ctͣ hostes deffendant¬

Expanded text:
re haeres parvulus est, aetate et scientia, nihil differt a servo, quiacogitur, et nullam habet potestatem rerum vis, sit futurusomnium rerum suarum, sed potiustutoribus, qui eum contra hostes defendan
Abbreviated transcription (Latin):
aut q. modo uos gentiles ⁊ nos uider sumuᷤ
xp̃i c⁊ scmen abrabe. ⁊ heredes. s olim nos ind̾i¬
sub lege eramus dum pariuili fuimus sic̃
heres futurus. ⁊ aprẽ substitutus dũ ꝑuulꝰ
est subtutorib ⁊ actorib est non differens
a seruo. ecce iterum quare lex ñ est tenenda
thoc est quod ait. qito aũt .q. ñ solum p̾dic¬

Expanded text:
at: Modo nos gentiles et nos Judaei sumus Christi et semen Abrahae et haeredes, sed olim nos Judaei lege eramus, dum parvuli fuimus, sicut haeres futurus, et a patre substitutus, dum parvulus est sub tutoribus et actoribus est non differens a servo. Ecce iterum quare lex non est tenenda. Et hoc est quod ait, dico autem, quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
ait.Sedete in ciuitate¬
quousq induamini¬
iurtute ex alto. hic est¬
ergo urtus de qua dic̃¬
euangłista. uirtus de

Expanded text:
ait: Sedete in civitateuousque induaminirtute ex alto . Haeergo virtus de qua diEvangelista: Virtus d
Abbreviated transcription (Latin):
.s. quam gentrũ. qui
sĩt ꝓbat nos eẽ fuios.
ut enim ꝓbaremur
adoptati eẽ a deo in¬
filios. sp̃m suum de¬
dit nobis qui sigiũ
nisi sp̃t̃ doceret. Quid: abba. quod est pater. ab
sihant consuetudinem in plurib locis scrꝑtu¬
posuit. ut poftiorae int̾pretaretur primum Nã
duax uerba posuisse idem significantia ꝓpt̾
unilsum ppłm qui de iudeis ⁊ gentib inun¬
itatem fidei uocatus est. ut hebreum uerbum
sic̃ ꝙ unitatem. Nõtandum ⁊̃ qi clamor ĩscri¬
pturis ñ magne uocis emissio s scĩe intelli¬
gatur ⁊ intentõnis magnitudo. Nos gͦ clam¬
amus. s ille clamare dẽs est qui efficit ut cla¬
trinitatem. S aliqus forsitan querat utrũ
filius. ⁊ pr̃ solius est filii pr̃ ⁊ sꝑt̃ aũt .s. ñ ẽ uniir

Expanded text:
 quam gentium, qui Spiritus probat nos esse filios. Ut enim probaremur adoptati esse a Deo infilios, Spiritum suum dedit nobis, qui signum nisi Spiritus doceret. Quid? Abba quod est Pater. AmEt hanc consuetudinem in pluribus locis Scriptuposuit, ut posteriore interpretaretur primum. Namduarum linguarum verba posuisse, idem significantia, propter universum populum qui de Judaeis et gentibus in unitatem fidei vocatus est, ut Hebraeum verbum spiritusque unitatem. Notandum quia clamor in Scripturis non magnae vocis emissio, sed scientiae intelligatur et intentionis magnitudo. Nos ergo clamamus; sed ille clamare dictus est qui efficit ut claTrinitatem. Sed aliquis forsan quaerit utrum Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ait. qi ñ coruptibilib argento uł auite re¬
dempti estis s precio sanguine uingeniti filii dei.
Nẽmpe ut iustificarẽt᷑ hoĩes diuina gr̃ã u̾itas de ma¬
na nata est ut pos ꝓ is̃t iustificandis offerte sacui¬
ficium passionis ⁊ cuitis nisi enĩ a nobis sumert
carnem mortale. xp̃c mori ñ poss. Notand̾ u̾o qr
recte dĩ redemisse nos. ñ emisse. ppsius enĩ ante per
naturam fueramꝰ s nr̃is delictis alienati fuimꝰ. Sig
ad pcc̃a ñ redeaminꝰ fructuosa erit nobis redẽptio x
fidem in sanguiuem ipsius .i. ꝑ fidem passionis sins
qua nicħ placet deo uł ꝑfidem insanguine ipfusꝰ

Expanded text:
Petrus ait, Quia non corruptibilibus argento, vel auro, redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset. Notandum vero quia recto dicitur redemisse nos, non emisse. Ipsius enim ante per naturam fueramus, sed nostris delictis alienati fuimus. Si ergo ad peccata non redeamus, fructuosa erit nobis redemptio Chfidem in sanguine ipsius, id est per fidem passionis, sine qua nihil placet Deo. Vel, per fidem in sanguine ipsius,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ aqua suꝑ ꝙ̃ locum dicit ieꝵ. In resurrectõne
xp̃i iusti qui ꝓ p̃cc̃o ade uincti minferno tenebã¬
t᷑. resurrexerunt. Solet aũt queri itrũ antiqͥs
apud inferos detinebant᷑. ad ed̾ dicimus. ꝙ oĩa
is. a qua differebãtur deo sustentãte eoꝵ delicta.
ad ostensionem iusticie erus in hoc temꝑe .i. ut os¬
tenderet ĩ tp̃re mortis xͥ iusticiam suã. qͣ coronat
ostendit. ut ip̃e sit .i. ẽẽ appareat iustus. ĩ ꝓmis¬
sis dans . s. qd̵ ꝓmisit. ałr ñ poss uuare et sit iu¬
stificans .i. iustũ faciens. eum qui est ex fide est

Expanded text:
 locum dicit Hieronymus: In resurrectione Christi, justi, qui pro peccato Adae vincti in inferno tenebantur, resurrexerunt. Solet autem quaeri utrum antiquis apud inferos detinebantur. Ad quod dicimus, quod omnia is a qua differebantur Deo sustentante eorum delicta. Ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore, id est ut ostenderet in tempore mortis Christi justitiam suam qua coronat ostendit, ut ipse sit, id est esse appareat, justus, in promissis, dans quod promisit, aliter non posset juvare, Et sit justificans, id est justum faciens, eum qui est ex fide Jesu