comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
custodias munit: armat exercitum: &. suꝑ
hȩc omnia mala p̃dones ex ipsis uiris consur¬
rexerant: qui ab ipsis faucib ut ita dixerim
cibos rapiebãt: G̃ si cuiuspiam fores clausas
udissent. indicium ẽẽ credebant: quod intus
positi ederent. Ẽ repente confractis forib insi¬
lientes: quicquid inuenire poterant rapie¬
bant. Sed quia longum ẽ enumerare omĩa¬
mala quȩ iudeis pro effusione dominici san¬
guinis contigerunt: qualiter eadem ciuitas
capta sit. breuiter cominem orandum indet᷑.
Erat quȩdam mulier maria nomine elearari
filia. nobilis genere. facultatib diues: hec
cum cȩtera multitudine ad diem festum con-¬
uenerat. Cumq diuturna obsidione omĩa
quȩ secum detulerat consumpsisset: & iam
delicata uiscera fames torqueret: contra ipsam¬
iam armatur naturam. Erat enum sub ube¬
rib paruulus filius: hunc ante oculos con
stituens ait. O infelicissima mater o infelici-¬

Expanded text:
custodias munit, armat exercitum, et super custodias munit, armat exercitum, et super haec omnia mala praedones ex ipsis viris consurrexerant, qui ab ipsis faucibus, ut ita dixerim, cibos rapiebant. Et si cujuspiam fores clausas vidissent, indicium esse credebant, quod intus positi ederent: et repente confractis foribus insilientes, quidquid invenire poterant, rapiebant. Sed quia longum est inumerare omniamala, quae Judaeis pro effusione Dominici sanguinis contigerunt, qualiter eadem civitas capta sit, breviter commemorandum videtur. Erat enim quaedam mulier Maria nomine, Eleazari filia, nobilis genere, facultatibus dives, haec cum caetera multitudine ad diem festum convenerat: cumque diuturna obsidione omnia quae secum detulerat consumpsisset, et jam delicata viscera fames torqueret, contra ipsam agitur naturam. Erat enim sub uberibus parvulus filius, hunc ante oculos suos constituens, ait: Infelicissima mater, o infelici
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenum corpora. magis fame quam ȩtate con¬
sumpta. Sepelire autem mortuorum cadauera.
nec morientium multitudo. nec uirium debi¬
litas ꝑmittebat. Multi enim dum carorum
corpora sepelire uellent. sp̃c emitebant. Cuñq
fecor in tollerabilis de mortuorum cadauerib
in ciuitate crescere cȩpisset. extra muros eade
eiciebant. Ẽ cum quadam die titus quem pa¬
ter romam reuersus in obsidione hierosolimo¬
rum reliquerat cum militibus urbem circui¬
ret: uidens cadauera mortuorum pene mu¬
ris ciuitatis ȩquari: cum ingenti gemitu
eletatis oculis in cęlum. dm̃ inuocat testem:
hoc suum opus cion eẽ. Conuersusq militib
ait. Arbitror. quia si ab hac pestilentia urbis
paululum romanus recessisset exercitus. aut
aquis diluuii necarentur. aut sodomitis ig¬
nib cremarentur: aut certe hiatu t̾re absor¬
berentur. E cum in ꝓximo recessurus eẽt:
iterum aduersus ciuitatem confortat milites.

Expanded text:
juvenum corpora, magis fame quam aetate conjuvenum corpora, magis fame quam aetate consumpta. Sepelire autem mortuorum corpora, nec morientium multitudo, nec virium debilitas permittebat. Multi enim, dum charorum corpora sepelire vellent, spiritus emittebant. Cumque fetor intolerabilis de mortuorum cadaveribus in civitate crescere coepisset, extra muros eadem ejiciebant. Et cum quadam die Titus, quem pater Romam reversus in obsidione Hierosolymorum reliquerat, cum militibus urbem circuiret, videns cadavera mortuorum pene muro civitatis aequari, cum ingenti gemitu elevatis oculis in coelum, Deum invocat testem, hoc suum opus non esse. Conversusque militibus ait: Arbitror, quia si ab hac pestilentia urbis paululum Romanus recessisset exercitus, aut aquis diluvii necarentur, aut Sodomitanis ignibus cremarentur, aut certe hiatu terrae absorberentur. Et cum in proximo recessurus esset, iterum adversus civitatem confortat milites,
Abbreviated transcription (Latin):
dis abstinuerint. Alii quisquilias feni uete¬
ris. & purgamenta frumenti. dentibus ru-¬
minanda tradebant. Nonnulli propria in-¬
duinenta detrahebant: ut hoc saltem edu¬
lo famis inopiam temperarent. Siquis autẽ
ꝓ colligendis herbis urbem egredi uoluisset:
quasi qui ad romanos fugere uellet teneba¬
tur. Mensam uero nullus ex more ponere
audebat. sed propria quasi furtiua edebãt.
Nam quicquid ad uerecundiam uel pudo¬
rem naturalem ꝑtinet. in hac necessitate
contempnebatur: quia hoc totum sibi uen¬
dicauerat fames. Deniq & mulieres de ui¬
torum manib . filii de parentum. & qd̃
infelicius ẽ. matres afaucib filiorum suorũ
cibos abstrahebant. Nulla in seuibus ꝓ cam¬
tra reuerentia: nulla paruulis ꝓ innocentia
miseratio seruabatur: sed uerberabantur se¬
nes. si cibum occultare uoluissent. sparsis etiã
crimbus mulieres ꝑ plateas trabebantur. cibum
celare temptantes. Lacebãt autem ꝑ plateas

Expanded text:
dis se abstinuerint. Alii quisquilias feni vetedis se abstinuerint. Alii quisquilias feni veteris et purgamenta frumenti dentibus ruminanda tradebant. Nonnulli portarum indumenta detrahebant, ut hoc saltem edulio famis inopiam temperarent. Si quis autem pro colligendis herbis urbem egredi voluisset, quasi qui ad Romanos fugere vellet, tenebatur. Mensam vero nullus ex more apponere audebat, sed propria quasi furtiva edebant. Nam quidquid ad verecundiam vel pudorem naturalem pertinet, in hac necessitate contemnebatur, quia hoc totum sibi vendicaverat fames. Denique et mulieres de virorum manibus, et filii de parentum, et quod infelicius est matres a faucibus filiorum suorum cibos abstrahebant. Nulla senibus pro canitie reverentia, nulla parvulis pro innocentia miseratio servabatur, sed verberabantur senes, si cibum occultare voluissent. Sparsis etiam crinibus mulieres per plateas trahebantur, cibum celare tentantes. Jacebant autem per plateas
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit aduersus eos dñs duos tomuis
principes. uas pasianum sclicet & alus
pattem &. filium. iusto cd̃i udicio agente:
ut qui patrem &. filium negauerant. a pa¬
cre .&. filio necarentur. Cuinq iudorum
regionem uastaret exercitus. imininente
sollempnicate paschali cucurrit omnis exerci¬
tus in ciuitatem quasi uir unus. iusto dĩ
uidicio exigente: ut qui in paschali sollemp¬
uitat xp̃m occiderunt: in eadem sollemp¬
nitate obsidionibus circumdarentur. Nam
repente ab hostibus uallata ẽ urbs. ita ut
nullus ingredi aut egredi posset: & tamdu
obsessa. quoadusq omnia quȩ secum ad
edendum detulerant. consumpta uiderent᷑.
Que autem extra ciuitatem reliquerant: omĩa
romanus uastauerat exercitus. Longa ergo
obsidione afflicti: multo grauiuis fame in¬
terus. quam ab hostib premebantur exte¬
rius. Quod idem historio graphus ostendit
cum dicit. dirȩ. &. diuturnȩ famis mopia
etiam delicata uiscera aruisse: in tantum
ut nonnulli nec ab ipsis calciamentis eden-¬

Expanded text:
t adversus eos Dominus duos Romanorum principes, Vespasianum scilicet et Titum, patrem et filium, justo Dei judicio agente, ut qui patrem et filium negaverant, a patre et filio necarentur. Cumque Judaeorum regionem Romanus vastaret exercitus, imminente solemnitate paschali, cucurrit omnis populus in civitatem quasi vir unus; justo Dei judicio exigente, ut qui in paschali solemnitate Christum occiderant, in eadem solemnitate obsidionibus circumdarentur. Nam repente ab hostibus vallata est urbs, ita ut nullus ingredi aut egredi posset, et tandiu obsessa, quoadusque omnia quae secum ad edendum detulerant, consumpta viderentur. Quae autem extra civitatem reliquerant, omnia Romanus vastaverat exercitus. Longa ergo obsidione afflicti, multo gravius fame interius, quam ab hostibus premebantur exterius. Quod idem historiographus ostendit, cum dicit dirae et diuturnae famis inopia etiam delicata viscera aruisse intantum, ut nonnulli nec ab ipsis calceamentis eden
Abbreviated transcription (Latin):
te undiq. & ad terram prosternent te. &
filios tuos qui in te sunt. & non relinquent
in te lapidem suꝑ lapidem. Dies uenturis
dicit tribulationis &. angustiȩ. calamian
& famis. obsidionis. & mortis. In umios.
romanos nominat principes: qui eanden
ciuitatem uallo cirtuindantes undiq cri¬
gustauerunt. & eam ad terram ꝓstauest.
&. filios neccauerunt. Quȩ omnia qualt¬
eidem ciuitati contigerint. iosephus hild¬
riographus hebreorum pleniter narras.
Sed ꝓpter simpliciores qui fortassis prefal
uiri historiam ignorant. ex multis pausl
commemoranda sunt. Post dñi asceusoĩ¬

Expanded text:
ndique, et ad terram prosternent te et filios tuos, qui in te sunt; et non relinquent in te lapidem super lapidem. » Dies venturos dicit, tribulationis et angustiae, calamitatis et famis, obsidionis et mortis. Inimicos Romanos nominat principes, qui eamdem civitatem vallo circumdantes, undique coangustaverunt, et eam ad litteram prostraverunt, et filios ejus necaverunt. Quae omnia, qualiter civitati contigerint, Josephus historiographus Hebraeorum pleniter narrat. Sed propter simpliciores, qui fortassis praefati viri historiam ignorant, ex multis pauca commemoranda sunt. Post Domini eni
Abbreviated transcription (Latin):
suam naturam commendat: diuinam scili¬
cet & humanam. Humane quippe nature
inditium ẽ. cum periturȩ ciuitati usq ad
fietum compatitur: diuine. cum eidem
ciuitati quȩ uenturȩ erant: ut d̃s p̃dicit.
Quasi homo templum ingresus ẽ: sed quasi
as uendentes & ementes de illo eiecit
dicens. Domus mea domus orationis uoca¬
bitur. Quantum autem de salute homi¬
num gaudeat: quantumue de eorũ ꝑdi-¬
tione doleat. in exordio huns lectionis
demonstrat: cum perituram ciuitatem in¬
tuens. fieuit suꝑ illam dicens. quia si cogno¬
uisses & tu. Fleuit non pulchritudinem
domorum. non altitudinem turrium. ñ
edificia murorum. sed metaphoricȩ homi-¬
nes. Dicitur autem &. aflente dño. quia si
quȩ quia modo nescis. cito peritura exultas.
Intenta enimi solummodo in ꝑsperitatib
quȩ presentialiter ei affiuebant: quod futu
rum erat minime prȩuidebat. Unde & a
habebat. cum extollebatur in honoribus.
głabatur in facultatib. letabatur in fecun¬

Expanded text:
 utramque suam naturam commendat, divinam scilicet et humanam. Humanae quippe naturae indicium est, cum periturae civitati usque ad fletum compatitur: divinae, cum eidem civitati, quae ventura erant, ut Deus praedicit. Quasi homo templum ingressus est, sed quasi Deus vendentes et ementes de illo ejecit, dicens: « Domus mea domus orationis vocabitur . » Quantum autem de salute hominum gaudeat, quantumve de eorum perditione doleat, in exordio hujus lectionis demonstrat, cum perituram civitatem intuens, flevit super illam, dicens: « Quia si cognovisses, et tu. » Flevit, non pulchritudinem domorum, non altitudinem turrium, non aedificia murorum, sed metaphorice homines. Dicitur autem et a flente Domino: « Quia squae modo, quia nescis cito peritura, exsultas. Intenta enim solummodo in prosperitatibus, quae praesentialiter ei affluebant, quod futurum erat, minime praevidebat. Unde et ahabebat, cum extollebatur in honoribus, gloriabatur in facultatibus, laetabatur in fecun
Abbreviated transcription (Latin):
dñm p̾cedere dr: quia sicut helias in mag¬
na iurtute sp̃c. scãm enis aduentum p̾ne¬
met: ita & iohannes non minore sp̃c poten-¬
ta prȩditus p̾uenit primũ. Sicut ille pre¬
cursor futurus ẽ iudicis: ita iste p̃cursor fac¬
tus ẽ redemptoris. Nec solũ aduentus or¬
dine: sed doctrine quoq similitudine.
pobanne in spũ & iurtute heliȩ dñm pre¬
cessit. Nam sicut de iohanne angelus sub¬
uingit. ut conuertat coida patrum in filios.
& incredibiles ad prudentiam iustorum.
p̃dicatione sententiem protulit dicens. Ec¬
ce ego mittam uobis heliam ꝓpħ̃am. ante¬
quam ueniat dies dñi magnus & horribi

Expanded text:
Dominum praecedere dicitur, quia sicut Elias in magDominum praecedere dicitur, quia sicut Elias in magna virtute spiritus secundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne angelus subjungit. Ut convertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam justorum. praedicatione sententiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam ven
Abbreviated transcription (Latin):
non solum ante circumcisionẽ. sed & ante
nituitatem eiusdem gr̾̃e munere ꝑfuilit:
ia ut officium suȩ p̾cursionis. dño ad huc
in ucero positus. quia loquendo necdum
pocerat iam gratulando prebẽret. quando
sicuc sequentia sci euuangelii testãtur. intran¬
te beata d̃i genitricȩ maria &. salutante he¬
nabeth. exultauit in gaudio infans in ute¬
ro euis. Sed & in eo quod illum multos filio¬
tum isrł. ad dñm dm̃ ipsorum conuersurũ
asseuẽrat. manifeste angelus quam magnus
coram dño cẽt futurus indicat: que opti¬
mo genere conuersandi uitam ꝑacturum
eẽ declarat. Quȩ enim inter homines. sub¬
umior & do gratior ẽẽ conuersatio potest.
quam eorum qui se castigant a uitiis. qui
auctoris sui gr̃am student conuertere. ex
crebra animarum fidelium ad quisitione
gaudium semꝑ patriȩ celestis augere:
Eipse precedet ante illum: in spũ & uirtu¬
te heliȩ. Iohannes in spũ & uirtute heliȩ

Expanded text:
non solum ante circumcisionem, sed et ante non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui se castigant  Al., abdicanauctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virtute Eliae
Abbreviated transcription (Latin):
rum isrł conuertet ad dñm dm̃ ipsorum.
Siquide in eo quod illum a umo & sicera.
id est ab om̃i quod inebriari pocest. conti¬
nentiam habiturum asseruit: patenter
indicauit. quia ab om̃ib uitiis. & mun¬
di illecebris quȩ statum mentis solent euer¬
tere. futurus eẽt immunis. In eo autem
quod illum adhuc ex utero matris spũ sc̃o
replendum eẽ memorauit. ꝓfecto quia nit
in mũdũ cunctis uirtutum fructib eẽt
clarificandus ostendit. Quid enim iuiuenti
& conuersanti inter homines. poterat deẽt̃
uirtutis. qui & si ut homo iniquitatibus
conceptus ẽ. contra morem tamen humane
conditionis. non in delictis eum p̃uaricatio¬
nis sed in gr̾ã remissionis mater sua pe
sẽs qui eum repleuit. etiam a peccatis
oñib exsoluit. Constat quippe ueridea
pigum sententia. quia lege non ftringit᷑
a domum eius ante ꝑceptionem baptisimi
sua gr̃a consecrauit. ipse utiq iohannem

Expanded text:
rum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. rum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebris, quae statum mentis solent avertere  Al., evertere, futurus esset immunis; in eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua pepitus sanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia lege non stringituret domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cursionis gr̃ãm accepit. & inauditam
eatentis mundo cȩlestis ingressus grãm
prȩdicare aduenit. Qui ergo &. gr̃a plenꝰ
exticit. & cȩteris dĩ gr̃am euuangłirauit:
recte p̃conium gr̃ȩ ip̃so etiam suo nomine
signauit. Mericoq in euis natiuitate mul¬
tis exultandum p̃dicitur: ꝑ qu̾e suş rege¬
nerationis mundo auctor ostenditur. E itt
enim magnus coram dño. Notandũ qd̃
idem laudis p̃conium iohanm ab ange¬
lo. quod ab euuangelista parentib fert᷑
illius. & illi enim iusti ante dm̃. &. hic
coram año magnus ẽẽ ꝑhibetur. Quam
magnus aucẽ coram dño fuerit ipse qui
solus uirtutem magnitudinis enis & do¬
nauit. & nouit. dñs insinuat dicens.
Non surrexit inter natos mulierum maior
iohanne baptista. Sed ei angelus multi¬
fariam eius coram dño magnituctinem
subsequenter exposuit. & uinũ inquiens
& siceram non bibet: &. spc̃i scõ replebit᷑
ad huc ex utero matris suȩ. & multos filio¬

Expanded text:
praecursionis gratiam accepit, et inauditam praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Sed et angelus multifariam ejus coram Domino magnitudinem subsequenter exposuit: Et vinum, inquiens, et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae, et multos filio
Abbreviated transcription (Latin):
uberis. a quorum generatione intantum
homo senex ac decrepitus spem totam ã¬
uerterat. ut neq angelo promittenti cre¬
deret nasci sibi filium posse: sed hoc cer¬
tissime sciendum. quia pro ppłi saluatio¬
ne rogabat: quem & maxino peccatorum
ianguore uexatum. &. insuꝑ alienigene
regis dominio pressum nouerat. Unde
angelico oraculo & se exauditum cognouit
a dño .&. quo ordine salus quam querebat.
eẽt aduentura didicit. quia uidelicet nas¬
ceretur fibi filius qui ꝓpħa & doctor eximius
existens. eundem ppłm ad uitam ueritatis
spemq ꝓmerende salutis conuerteret. &¬
mox sequeretur ipse saluator qui ei regni¬
celestis dona prestaret. E uocabis inquit
nomen eius iohannem. & erit gaudium
tibi & exultatio. & multi in natiuitate
eus gaudebunt. Magnȩ laudis est & ur-¬
tutis inditium: quociens in scripturis
hominib a deo nomen imponitur uel mu¬
tatur. Bene autem p̃cursor redemptoris
nr̃i iohannes uocari iubetur. Iohannes

Expanded text:
liberis, a quorum generatione in tantum liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, qui ei . Et vocabis, inquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
tum: quod carnales ueteris testamenti
cultores significat. Deinde altare incensi
auro tectum ꝓpter hostium sc̃iscõrum ad
adolenda ꝙmiamata erat statutum. quod
interiorem ꝑfectioremq noui testamenti
& cultorum illius grãm designat. Stabat
etiam a dextris eusdem altaris: ut ñ t̾rena
& infima sed gaudia cȩlestis &. sempit̾nȩ
beatitudinis quȩ ꝑ dexteram solent figura-¬
ri. hominib se ꝓmittere demonstraret. illis
maxime qui ꝑ cordis sui munditiam ipsi
altare aureum effici. qui prope ingressum
regni cȩlestis sedula cogitatione adsistere.
qui aromata orationum ꝑ ignem amoris
do incendere. qui dicere possint cũ ꝓpħa.
D irigatur oratio mea sicut incensum in con¬
spectu tuo. Quod autem ait rachariȩ qm̃
cxuidita ẽ oratio tua. & uxor tua elrabeth
pariet tibi filium. non ẽ arbitrandum
quia pontifex qui pro ppło oraturus in¬
tranerat. mutato repente animo pro pri¬
uatis negotiis cȩperit rogare. maxime pro

Expanded text:
tum, quod carnales Veteris Testamenti tum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro
Abbreviated transcription (Latin):
diebatur autem expleta expiatione ponti¬
fex. ut & aliis tabernaculum intrandi fa¬
cultas daretur: quia ꝑfecto suȩ sacrificio
Hec de obseruantia festiuitatis legalis lati¬
is exposuimus: ut agnosceret caritas uĩa.
quam congruenter in ea nouȩ gr̃ȩ & totius¬
mundi redemptio signabatur. Apparuit
autem oranti zachariȩ angelus. stans a dex¬
ttis altaris incensi. Quo notandum quod
non solum uirtute sermonũ quos ꝓtulit:
in quo apparuit. gr̃ȩ quam euuangelirare
uenerat testimoniũ ꝑhibet. Tempore qͥpe
oblationis sacerdoti apparuit: ut uerum se
ȩt̃numq pontificem ueram ꝓ mundi sa-¬
lute. hostiam uenturam p̃dicare signaret.
S tabat iuixta altare incensi: ut noui testam̃ti
p̃conem se uenisse doceret. Duo namq al¬
taria erant in templo: quȩ duo testam̃ta
signant in eccłia. Primum altare ho¬
locausti exe cooꝑtum. & ante fores templi
ad offerendas uictimas & sacrificia posi¬

Expanded text:
diebatur autem expleta expiatione pontidiebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratimundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtute sermonum quos  Al., qin quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia posi
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam fidemq expiari. & xp̃o conse¬
crari docebat. quia tempus iam diuine
ꝓpitiationis instaret. in qua cunctis piȩ
quȩrentib regni cȩlestis pateret ingres¬
sus. Quod autem hac die pontifex scũariũ.
& tabernaculum testimonii. atq altare.
sacerdotes quoq & uniuersum ppłm expi¬
are iussus ẽ. iohannes ipse qui sit iste pon¬
tifex quȩ ue hec expiatio manifestat: cũ
illo uemiente ad baptismum suum loquit᷑
dicens. Ecce agnus dĩ: ecce qui tollit pec¬
cata mundi. Quȩ uidelicet expiatio se¬
mel in anno celebrari statuta ẽ: quia si
apparebit exspectantib se in salutem. Quod
autem pontifice ad rogandum ingredien¬
te scũarium. neminem hominũ ui taberna¬
culo cẽ licebat donec exiret. infirmitatem
sc̃e eccłiȩ designat: quȩ ꝓ fide eus pati
necdum erat idonea. Quod in ipsis pate¬
factum ẽ apłis. qui inchoata eadem passi¬
one illiuis om̃s relicto eo fugerunt. Egre¬

Expanded text:
nitentiam fidemque expiari, et Christo consenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est, quia, sdo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egre
Abbreviated transcription (Latin):
mare: quam conuenient̾ electum sit tem¬
pus. in quo p̃cursoris dm̃ natiuitas. &
uirtus fucura nunciaretur. Septimꝰ qͥppe
mensis . & decima huius dies. sacratissimo
huic oraculo dedicatur. Quia nimirum
ille nasciturus p̃dicabatur. qui consũma¬
tionem obseruantiȩ legalis. &. euuglice
gr̃e p̃dicaret initium. quia ortus mons¬
trabatur illius. qui primꝰ om̃ium & ueni¬
re & iam ad ẽẽ ostenderet dñm saluato¬
rem: de quo scriptum ẽ. Finis enini le¬
gis xp̃c ad iusticiam. oñi credenti: Nam
& septenario ꝓpter sabbatum . &. denario
numero ꝓpter decalogum legis admmple¬
tio recte figuratur. Dies ꝓpiciationis erat hs¬
& expiationis. in qua ppłs om̃is ab opib
uacare.&. ꝑ orationes atq abstinentiam
affligi. &. castigari p̃ceptis ẽ. Quod be¬
ati iohannis & uitȩ &. p̃dicationi multũ
tibus animum dabat. & conuemientes ad
se curbas amalis oꝑib abstinere. ac ꝑ pe¬

Expanded text:
mare, quam convenienter electum sit temmare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum riis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poe
Abbreviated transcription (Latin):
quia uidelicet oblatis in altare holocausti uie¬
timis. sanguis in scascõrum ad expiandum
inferebatur. Nec solum sanguis ibi asperge¬
batur. sed & thsmiama adolebatur: quod
in prȩsenti lectione z acharias fecisse memorat᷑.
Dicit ergo de hac sollempnitate dñs moysi.
M euse septimo decuna die mensis affugetis
animas ur̃as: nullumq facietis opiis. Expi¬
culum testimonii acq altare. sacerdotes
quoq & uniuersum ppłm. eritq hoc uo¬
bis legitimim sempit̾num ut oretis pro
filus isrł. & pro cunctis peccatis eorum se¬
mel in anno. E paulo suꝑuis cum ritum
eiusdem expiationis doceret: ait int̾ aha.
Nullus hominum sit intabernaculo quan¬
do pontifex ingreditur scuarium: ut roget
pro se. & pro domo sua. & pro uniuerso
cetu filioꝵ isrł: donec egrediatur. Lon¬
gum ẽ de singulis huius diei ceximoniis
scripturȩ testimonia ponere. longuis mul¬
maxime libet ur̃e frat̾nitatis aurib inti¬

Expanded text:
quia videlicet oblatis in altari holocausti vicquia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius mulmaxime libet vestrae fraternitatis auribus inti
Abbreviated transcription (Latin):
iura transcenderent. Quod uero sequitur
factum ẽ autem cum sacerdotio fungeret᷑.¬
in ordine uicis suȩ ante dm̃. scđ̃m consue¬
tudinẽ sacerdotii. sorte exiit ut incenfum
poneret ingressus in templum dñi. Claret
quidem omuib quia iam redeunte ex ordi¬
ne septimana uicis suȩ. quȩ ei de uice abia
contigerat. templum ministraturus intra¬
uit. Sed forte aliquib obscurũ ẽ: quia scͥp¬
tura tacere uidetur. quo hȩc sint anni tem¬
pore gesta. Quib incinandũ. quia nec hoc
scriptura p̾termisit. sed ex eo quod addidit
latenter innuit. & om̃is inquiens multi¬
tudo erat ppłi orans foris hora incensi. U na
& enim cantuminodo ꝑ annũ sollempnitas
erat. in qua pontifice adorandum scasc̃oꝵ
intrante. nullum ꝓrsus hominũ intra fo-¬
res templi remanere liceret: sed om̃s tem¬
pore oblationis exterius iuberentur orare.
Hȩc autem erat statuta sollempnitas septi
dies propitiationis siue expiationis uocabatur.

Expanded text:
jura transcenderent; quod vero sequitur: jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeret ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimdies propitiationis sive expiationis vocabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et non erat illis filius eoquod eẽt helirabeth
sterilis. &. ambo processissent in dieb suis.
Diuinitus ẽ procuratum ut sterili matre &
utroq parente prouectioris ȩtatis iohannes
na̾teretur. quatinus etiam ipso ortus eius
miraculo patẽsceret. uirum magnȩ uir tu¬
tis futurum eẽ qui nascebatur. ubi desi¬
nente ꝑ omnia lasciua concupiscentie car-¬
nalis constaret: quia nulla in conceptio¬
ne causa uoluptatis. sed sola cogitata sit
spiritalis gr̃a prolis. Sic isaac filius ꝓmissi¬
onis qui in figuram redemptoris nr̃i factus
est obediens patri usq ad mortem. de uete¬
ranis parentib & sterili dui matre natus ẽ.
Sic iacob & ioseph patriarchȩ. sic sainson
fortissimus ducum. &. ꝓpħarum eximus
samuhel. stẽriles diui corpore. sed fȩcundas
semꝑ uirtutib habuere genitrices. ut mira¬
culo natiuitatis natorum dignitas nasceret᷑.
& ꝓbarentur sublimes in uita futuri. qui
in ipso uite exortu. conditionis humane

Expanded text:
illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas per virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae
Abbreviated transcription (Latin):
d̃o placere appetunt. proximoꝵ oculos of¬
fendant. Aqua utraq repręhensione. pa-¬
rentes beati iohannis inmunes ẽẽ declaran¬
tur. De quib cum dictũ eẽt. erant autem
ambo iusti: continuo subnectitur ante
dm̃. Ẽ cum adiunctum eẽt incedentes in
omnib mandatis & iustificationib dñi. mox
infertur sine quęrela. Aesi aꝑte dicatur.
Adeo sem actib pariter & cogitationib suis
circumspectȩ agebant. ut & diuinis obtuti¬
b in occulto & humano foras iudicio place¬
rent. iuxta illud apłi. ꝓuidemus enĩ bona¬

Expanded text:
Deo placere appetunt, proximorum oculos ofDeo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
deberet: missa coram tauid rege & princi¬
pibus familiarum sacerdotalium & leuiti¬
carum sorte quȩrebatur. in quarũ distribu¬
tone sortium. abia de cuius uice & gene¬
re racharias oritur octauo loco positus in¬
uenitur. E recte p̃co noui testam̃ti in quo
gła resurrectionis mundo declaratur loco
octanȩ sortis nascitur: quia & dñs nr̃ una
sabbati quȩ ẽ a die conditionis octaua resur¬
rexit a mortuis. &. nobis post sex huius scl̃i
etates. ac septimam quietis animarum quȩ
ẽ in alia uita. octaua iam etas ꝑpetuȩ resur¬
rectionis in fine ꝓmittitur. Erant autem
usti ambo ante dm̃. incedentes in omnib
mandatis & iustificationib dñi sine quȩre¬
u. Sepe contingit ut hi qui iam ꝑfecti ho¬
minum estimatione iudicantur: adhuc
in oculis interni abritri minus aliquid
ꝑfectionis habeant: & rursus solet eueni¬
re ut nonnulli quib dam iurtutũ oꝑibus
inmoderatius sttdendo dun sine scientia

Expanded text:
deberet, missa coram David rege et princideberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus evenire solet ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia
Abbreviated transcription (Latin):
Uolensq ut crescente cultu & maginificentia
templi. decus quoq ministerii ilius. &
ministrantium cresceret cȩtus. conuocauit
oniem ꝓgeniem filiorum aaron. & eos ui¬
delicet qui de elearar: & illos qui de icha¬
mar stirpe descenderant. diusitq hos in
pattes iuginti quatuor: ac de his singulis
singulos pontifices eligens. cȩteros qui in
partib erant sacerdotii minoris. qui nunc
presbiteratus uocatur officio fungi p̃cepit:
ea uidelicet prouisione. ut dum quilibet
pontificum uita decederet: quicũq in eiꝰ
parte optimus putaretur. ei in pontificatu
succederet. Quas uidelicet partes taliter
ordinauit: ut singuli pontifices cum sub¬
iectis sibi sacerdotib ꝑ octõnos ministra
rent dies. hoc ẽ a sabbato usq ad sabbatũ.¬
umis tamen in eis qui dignior uideretur.¬
speciali reuerentia ac potestate p̃minens:
sumini sacerdotis nomen haberet. Qui au¬
tem ordinem partium carumde seruare

Expanded text:
Volensque ut crescente cultu et magnificentia Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, rent dies, hoc est, a sabbato usque ad sabbatum.unus tamen in eis, qui dignior speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari
Abbreviated transcription (Latin):
hic temporib dauid regis. summus erat
sacerdos. Si quide iubente dño ꝑ moysen.
primo unus in lege pontifex aaron ẽ consti¬
tutus. Post cuius mortẽ. elearar filius euis
sacerdotium suscepit. E hoc quoq mortuo:
finees filius enis sacerdotii successor extitit.
E sic usq ad tempora dauid ꝑ annos citciter
quadringentos septuaguita. unus post
unum extitẽre pontificatus heredes. At uͦ
dauid cum magno feruens studio religionis
templum dñi condere desiderasset. dñs
autem magis hoc ꝑ filium eus salomonẽ
uellet impleri. nchilominis ipse dauid
omina quȩ ad futuram eiusc̃e templi con-¬
structionem uel reuerentiam ꝑtinerent. soll¬
citus prȩparare curauit. Unde etiam canto¬
res statuit qui tempore sacrificii cotidie
psalmos cum melodia resonarent. atq.
animos ppłi circumstantis ad memoriam
amoremq cȩlestium non solum sublimita¬
te uerborum quȩ dicebantur. sed etiam su¬
auitate sonorum qua dicebantur erigerens.

Expanded text:
hic temporibus David regis summus erat hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent.
Abbreviated transcription (Latin):
sumini iuxta legem sacerdotis filius ꝓphetaret:
Qui cum & ipse summꝰ sacerdos scđ̃m legem
existere posse uideretur: maluit docente in¬
trinsecus in commutabili ratione ueritatis no¬
ui sacerdotis prȩco. quam successor & heres
existere ueteris. Maluit doctus in spũ uoca¬
tis in desertum ppłis. noui testam̃ti sacramen-¬
ta prȩdicare. quam ad se uenientib in tem¬
plum. gloriosissimo illo tunc temporis sacer¬
dotii ueteris officio prȩesse. Prȩtulit longã
solitudinis sitim & esuriem continuis hostia-¬
rum sollempniis. pilis camelorum & cinetin
ronȩ pelliciȩ. aurotextas pontificum postpo¬
suit stolas. Ut quid enim hȩc fĩs mei: nisi
ut is qui merito iusticiȩ ꝑfectioris. auctori¬
tatem sibi predicandi adsciuerat. ipse etiam
quia indubius melioris pontificatus prȩco
& prȩcursor existeret: Si uero frat̾mtat̾ẽ
urãm audire delectat. quis sit abia de cũ
uice zacharias genus duxisse ꝑhibetur.

Expanded text:
summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
dentius iusticie p̃cepta ppłis daret. quo hec
ipse non quasi nouitia didicisset. sed uelud
hereditario uire ã ꝓgenitoribus accepta ser-¬
uaret. De sacerdotali prosapia ortus ẽ: ut eo
potentius mutationẽ sacerdotii p̃conaretur
quo ipsũ ad sacerdotale genus ꝑtinere clares¬
ceret. Redemptor & enim nr̃ in carne appa¬
rens sicut rex nobis fieri dignatus ẽ regnum
celeste tribuendo. ita etiam pontisex factus ẽ
semetipsum pro nobis offerendo hostiam dõ.¬
in odorem suauitatis. Unde scriptum ẽ. Iu¬
rauit dñs & ñ penitebit eum. tu es sacerdos
inȩt̃num. scđ̃m ordinẽ melchisedech. Melchi¬
sedech quippe ut legimꝰ sacerdos dĩ summi
loge legalis sacerdotii tempora p̃cessit. offe
quia ablatis uictimis legalib idem sacrificii
genus in ministerium sui corporis & sangui¬
nis in nouo testam̃to offerendo instituit.
Quis ergo congruentuꝰ translationem legis &
substitutionem euuangelici sacerdotii. quam

Expanded text:
dentius justitiae praecepta populis daret, quo haec dentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offquia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam
Abbreviated transcription (Latin):
onis suȩ testes p̃misit
& nuncios. qui diuer¬
sis temporib diuer¬
sis hirahelitice plebis patrib orti. non diuer-¬
sa fide sea uno eodemq ꝑ omnia sensu eide
incarnationis eius misterium ꝓpħando p̃cine¬
rent: horum ultimꝰ & quasi hmes quidam
legis & enũgli figure & ueritatis iohannes
apparuit. dño attestante qui ait. Lex &
ꝓpħe usq ad iohannem ex eo regnũ d̃i euuan¬
geliatur. Unde etiam plusqu̾a ꝓpħa dictus
ẽ: quia que cȩteri alonge ꝓpħando solum
p̃dixerant. ille & primo uenturum ꝓphe¬
cando signauit. & mox uenientem osten-¬
dendo monstrauit. Qui certe grã dispensa¬
tionis non solum iustis. sed & de pontifica¬
li stirpe ortis parentib natus asseritur. Fu¬
it enim sacerdos sicut ex lectione euuangeli¬
ca audiuimꝰ. nomine zacharias de inice abia.
&. uxor illi de filiab aaron. & nom̃ eiꝰ heli¬
⁊abeth. Erant autem iusti ambo ante dm̃.
Iustis quippe parentib ẽ genitus: ut eo confi¬

Expanded text:
estes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ds. ipse fecit nos. & non ipsi nos. Non so¬
lum scilicet ut homines simus: ueru̾etiã
ut sci & beati iohannes simis. Cuiꝰ do¬
na gr̃e si puro semꝑ & infatigabili corde
sectamur. ipse uixta corũdem patrũ pro¬
missa. propitius fit om̃ib iniquitatib nr̃is.
ipse satiat in bonis desid̾ium nr̃m. ipse ñ
in oꝑib iusticiȩ quȩ ex nobis habere potui¬

Expanded text:
est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non soest Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
autem in operum suoꝵ iusticia salutem spe¬
rare didicerãt. huic namq unus ex eis dicit:
ustus autem ex fide uiuit. Unde & apte
subiungitur. parare dño plebem ꝑfectam.
Hȩc & enim pulcherrima dominicȩ plebis ꝑ¬
fectio ẽ. quam &. iohannes suo tempore
p̃dicando parabat. & nunc dñs ipse donan¬
do ꝑ orbem latuis adimplet. cum non euu¬
angelicis & uerbis instituti. & imbuti inis¬
teriis. eandem fidem ac dilectionem habere
discimus: quam legalib p̾ceptis edocti pa-¬
tres lubuisse probant᷑. Hoc ꝑfectissimũ sc̃ẽ
ȩccłiȩ decus ẽ. cum eadem quȩ illos intras¬
se constat suꝑnȩ pacis gaudia suspiramus.
atq ut hec etiam nos intrare mereamur.
celestem in t̾ris exercere uitam contendimꝰ:
cum corũ exemplo nulla quȩ facimꝰ. uel ꝑcipi¬
mus bona nr̃is meritis ascribimus: sed & ad
auctoris nr̃i ꝑ omĩa gr̾am respicimꝰ. De quo
illorũ quoq testimoniis edocemur quia ipse

Expanded text:
autem in operum suorum justitia, salutem speautem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse