comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nĩe opes sunt spualiũ oꝑm fructꝰ.
De qͥb salomon ait. Redẽptio ani¬
mȩ uiri: ꝓpriȩ diuitiȩ eiꝰ. Arguit
gͦ phariseos fraudis & auaritiȩ. qͥ
qm̃ in facultatib suis fideles ñ fue¬
rũt: cõmunia ꝯditoris bona pri¬
uatĩ habẽ malentes. nec. xp̃m acci¬
ꝑe meruert̃: quẽ publicanꝰ ille cu¬
i paulo ante memini ⁊acheus
ut ad qͥrere poss dimidiã partẽ

Expanded text:
e opes sunt spiritalium operum fructus , de quibus Salomon ait: Redemptio animae viri, propriae divitiae ejus . Arguit ergo Pharisaeos fraudis et avaritiae, qui quoniam in facultatibus suis fideles non fuerunt, communia Conditoris bona privatim habere malentes, nec Christum accipere meruerunt, quem publicanus ille, cujus paulo ante memini, Zachaeus, ut acquirere posset, di
Abbreviated transcription (Latin):
hoc appellat istã pecuniã quã pos¬
sidemꝰ ad tempꝰ. qͥa mamona di¬
uitiȩ int̾p̃tant᷑: nec sũt iste diui¬
tiȩ nisi iniqͥs. qui in eis constitu¬
copiã beatitudinis suę. Aiustis
uͦ cũ hec possident᷑. ẽ quide ista
pecunia. s ñ sũt illis diuitiȩ nisi
celestes & spũales: qͥb indigenti¬
am suã sp̃ualit̾ supplentes. exclu¬
sa egestate miseriȩ. beatitudinis
copia ditabũt᷑. Si aũ hi qͥ p̃bẽt
elemosinã de iniqͦ mamona fati¬
unt sͥamicos a qͥb inȩt̃na tab̾¬
nacła recipiant᷑: qͣntomagis hi
qui sp̃uales largiunt᷑ epulas.
qͥ dãt cibaria conseruis in tẽpo¬
re suo. certissima debent spe
suminȩ retributionis erigi:

Expanded text:
o appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia mamona diuitiae interpretantur, nec sunt istae diuitiae nisi iniquis, qui in eis constitucopiam beatitudinis suae. a iustis uero cum haec possidentur, est qpecunia, sed non sunt illis divitiae nisi coelestes et spirituales, quibus indigentiam suam spiritualiter supplentes, exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. Si autem hi qui praebent eleemosynam de iniquo mammonae faciunt sibi amicos, a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi, qui spirituales largiuntur epulas, qui dant cibaria conservis in tempore suo, certissima debent spe summae retributionis erigi.
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ. ut hoc exposione digñũ eu¬
glista ducat. Hoc aũ dicebat in¬
quid. siguificans qͣ morte ee̾t mo¬
riturꝰ: mox qͥa crucis exaltatio
significet᷑ intelligũt. nͥ qͥa disci¬
płi cuiꝰ uitã maxime uidere de¬
fiderabant. eiꝰ mortẽ audire ñ
poterant: quẽ ñ solũ hoinẽ in no¬
centẽ. s & dm uerũ sciebant. hunc
nullatenꝰ mori posse putabant:
& qͥa ꝑ parabolas eũ sepe loquentẽ
audire ꝯ sueuerant. qͦtiens aliqͥd
de sua passione dicebat. hoc ñ ita
ut sonabat intelligenłu.s amore
dictante ad aliud qͥd allegoricȩ re¬
ferendu eẽ credebant: uidĩ uͦ qͥa
in eiꝰ necẽ ꝯspirauerant. qͥcqͥd de sua
passione uł cruce loq̃bat᷑ intellige
bant: Hoc enĩ loq̃batur qͦo ipsi fũ¬
mope & fieri optabant. & ꝑfice sata¬
gebant: sicq miro & musitato mͦ.
idem sub eũde crucis sacm̃tũ qd ficde¬
lib amor abscondit infidelib inii¬
dia pandit:.

Expanded text:
situm, ut hoc expositione dignum evangelista ducat, hoc autem dicebat, inquit, significans qua morte esset moriturus, mox quia crucis exaltatio significetur intelligunt? nisi quia discipuli, cujus vitam maxime videre desiderabant, ejus mortem audire non poterant? Quem non solum hominem innocentem, sed et Deum verum sciebant, hunc nullatenus mori vel posse putabant. Et quia per parabolas eum saepe loquentem audire consueverant, quoties aliquid de sua passione dicebat, hoc non ita ut sonabat intelligendum, sed amore dictante ad aliud quid allegorice referendum esse credebant. Judaei vero, quia in ejus necem conspiraverant, quidquid de sua passione vel cruce loquebatbant. Hoc enim loquebatur, quod ipsi summopere, et fieri optabant, et perficere satagebant, sicque miro et inusitato modo idem subeundae crucis sacramentum, quod fidelibus amor abscondit, infidelibus invidia pandit.
Abbreviated transcription (Latin):
De qͥb &e pauh ait. Lamqͣ nichil haben¬
tes: & om̃ia possidentes. Recipiet᷑ sa¬
ne ꝙ̃ de continentia conuigali multo
maior suauitas. ab ipsa q̃ eis inuicẽ
ꝑ cõmixtionẽ sexuũ p̃bebat᷑. Sxorẽ
ante in lascua passione desiderii poᷤ¬
sidebã. hãc eandẽ in honore scĩficatio¬
nis & uera xp̃i dilectione possideo.
Una ẽ mulier: s centupłu creuit meri¬
tũ castitatis.Nam qͦd scđ̾m marcũ
dicit᷑ accipiet centies tantũ nũc in
tẽpore hoc. domos & fĩs. & sorores.
& matres & filios & agros cũ ꝑsecutio¬

Expanded text:
 et Paulus ait: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Recipietur sane etiam de continentia conjugali multo major suavitas ab illa quae eis invicem per commistionem sexuum praebebatur. Uxorem ante in lasciva passione desiderii possidebam, hanc eamdem in honore sanctificationis, et vera Christi dilectione possideo. Una est mulier, sed centuplum crevit meritum castitatis. Nam quod secundum Marcum dicitur: Accipiet centies tantum nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros cum persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
icã mille annoꝵ fabułã pt᷑ refurres¬
nob̾ fẽnore reddenda: insuꝑ & uita
ȩtͣna dlonanda. Nec uident inepti¬
ħ qͦd & si incȩtis digna sit reꝓmissio.
iuxorib tñ uxta alios eugłistas
centenis appareat turpitudo: p̃sertĩ
Ecũ dñs & in resurrectione nubencdũ
ea q̃ dimissa fuerit in hoc tẽpore
cũ ꝑsecutionib accipiencla ꝯfirmet:
qͥs utiq psecutiones illi chiliastȩ
sẽ e cetã contraria. mille annis suis
om̃imocdis abesse dognatirant. Sensꝰ
g iste ẽ. Qui ꝓpter regnũ dĩ ad qͥren¬
dũ om̃s affectꝰ contẽpserit om̃s scli
qiuitias. luxusq calcauerit. multo
plura inp̾senti iecipiet. qͥa afrib atq
consortib ꝓpositi sui qͥ ei sp̃uali gluci¬
no colligant᷑. multo gratiorẽ & in hac
uita recipiet karitatẽ. Hanc siqͥdem
qũa int̃ parentes ac filios atq germa¬
nos. ꝯiuges. uł ꝓpinqs. siue sotietas
copulȩ. seu ꝯsanguinitatis necessitudo
ꝯiungit: satis bieuẽ ẽẽ constat ac fra¬

Expanded text:
ulam post resurrecsint foenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti, quod et si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo, praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum ea quae dimissa fuerint in hoc tempore cum persecutionibus accipienda confirmet: quas utique persecutiones, illi chiliastae, sicut et caetera contraria, mille annis suis incommodis abesse dogmatizant. Sensus igitur iste est. Qui propter regnum Dei acquirendum omnes affectus contempserit, omnes saeculi delicias luxusque calcaverit, multo plura in praesenti recipiet, quia a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Hanc siquidem quam inter parentes, ac filios, atque germanos, conjuges vel propinquos, sive societas copulae, seu consanguinitatis necessitudo conjungit, satis brevem esse constat ac fra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ipso qd̾ scͥptũ est. qnͣto magnꝰ es hu¬
milia te ĩ om̃ibꝰ: Per acũ autẽ puõ¬
tiones significat: ꝑ punctiones. do¬
lores in passione susceptos. foranĩ gͦ
aca dicit angustias passionis. qua
scissa nr̃ȩ qͣsi uestimĩta naturȩ qͣsi re-¬
sarcire id ẽ recuꝑare dignatꝰ ẽ: qͣtins
pꝰt lapsũ meliꝰ reformati. gaudeamꝰ
ad testimoniũ apłi dicentes. Quicũ¬
q enĩ in xp̃o baptirati estis: xp̃m
indiustis. Et dixerũt qͥ audiebãt.
& qͥs potest saluus fieri: Quo ꝑtinet
ista responsio. cũ incõparabilit̾ ma¬
tis potuerit saluari: nͥ qͥa intellexe¬
rũt onĩs qͥ duitias amant. & si ad¬
ipisci neq̃ant. in diuitũ numero cde¬
putari: ait illis. Quȩ impossibilia
sũt apuo hoĩes possibilia sũt apuo
đm. Non ita accipiendũ est. qͦo cupi¬
diet supbi qͥ noĩe illiꝰ diuitis signi¬
ficati sũt. in regnũ celoꝵ intraturi sit̃¬
cũ suis cupiditatib & suꝑbia: s possibi

Expanded text:
od scriptum est: Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias, passiones. Qua scissa, nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli, dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Et dixerunt qui audiebant: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter matis, potuerit salvari, nisi quia intellexerunt omnes qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Ait illis: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis signficati sunt, in regnum coelorum sint intraturi cum suis c
Abbreviated transcription (Latin):
to qu̾a plurimi diuites dĩ intra¬
uerũt in regnũ: nͥ forte qͥa diuiti¬
as uł ꝓ nichilo hab̾e̾. uł ex toto re¬
linquere dño inspirante didicert̃:
Nũqͥd enĩ dauid in regni ditutiĩs ꝯfi¬
debat. qͥ & de semet ipso canit. qm̃¬

Expanded text:
quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum? nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto relinquere, Domino inspirante, didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat, qui et de semetipso canit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
habebis thesaurũ in cȩlo: & ueni seq̃re
me Quicũq ꝑfectꝰ eẽ uoluerit. debet
uendẽ q̃ habet. & ñ ex parte uendere.
sic̃ananias fecit & saphira. s totũ uendẽ.
& cũ uendiderit dare om̃ia pauꝑib.
& sic sͥ p̃parare thesaurũ in regna cȩloꝵ
Nec hoc ad ꝑfectionẽ sufficit: nͥ post
tẽptas diuitias saluatorẽ seq̃t᷑. id ẽ re¬
lictis malis fatiat bona. facilr enim
imitator ẽei. &e ꝑ uestigia illiꝰ gͣdit᷑.
Qui enĩ dicit se in xp̃o crecle̾: debet qͦ¬
mͦ ille ambulauit & ipse ambulare.

Expanded text:
o; et veni, sequere me. Quicunque perfectus esse voluerit debet vendere quae habet, et non ex parte vendere, sicut Ananias fecit et Saphira, sed totum vendere, et, cum vendiderit, dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias sequatur Salvatorem, id est, relictis malis, faciat bona. Facilius, inimitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo manere, debet quomodo ille ambulavit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ qͥa qͥ hic multiplicandis diui¬
tiis incũbũt: alteriꝰ uitȩ gaudia q̃¬
rẽ contẽpnũt. s int̾ pecunias habẽ.
& pecunias amare: ñuulla distan¬
tia est. Multi enĩ habentes ñ am̃ãt:
multi ñ habentes amant. Itẽ alii
habent & amant: alii nec habere se
statꝯ ẽ: cũ apło dicentiũ. N ob̾ mundꝰ
crucifixus ẽ & nos mundo&noe &
salomon ñ ait. qͥ habet. s qͥ amat¬
diuitias: fructꝰ ñ capiet ex eis. Et
ipse dñs scd̾m marcũ obstupescenti-¬
b in u̾bis hui cemodi sententiȩ dis¬
cipłis: exponendo subiunxit. filioli:
qũa difficile ẽ confidentes in pecu
hoc ẽ maximi laboris ee̾ pecunias
habentes uł in pecunus confiden¬
tes. exutis philargiriȩ retinacłis
auła regni cȩlestis intrare. Eacilio¬

Expanded text:
tiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt, sed inter pecunias habere, et pecunias amare, nonnulla distantia est. Multi enim habentes non amant. Multi non habentes amant. Item alii et habent, et amant, alii nec habere necstatus est, cum Apostolo dicentium: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, Qui habet, sdivitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus secundum Marcum obstupescentibus in verbis hujusce sententiae discipulis exponendo subjunxit: Filioli, quam difficile est confidentes in pecunid est maximi laboris esse pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, aulam regni coelestis intrare. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mechaberis. ñ furtũ faties. ñ fal¬
sũ testimoniũ dices. honora patr̃e
tuũ & matr̾e. ec ẽ ptierilis innocen¬
tiȩ castitas. q̃ nobis imitanda ꝓponi¬
tur: si regnũ dĩ uolumꝰ ingredi.
Notandũ sane: qͥa iustitia legis suo tẽ¬
pore custodita. ñ solũ bona tix s &
uitã confert ȩternã. Qui ait. Hec
om̃ia custodiui.a iuentute mea.
Quo audito iħc: ait ei. Aohuc unu
t̾ deest. Non ẽ putandꝰ hic pͥncepᷤ
cũ legis se mancdata custo disse dice¬
uis bat ẽẽ mentitꝰ.s simplicit̾ ut uixe¬
rat eẽ ꝯfess. qͥa sim̃datii noxa reuste
Si neret᷑. neqͣꝗͣ marchꝰ eugłista de illo
is nol sebens adiceret. Iħ̾c auͭ intuitꝰ eũ dilex¬

Expanded text:
 moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem. Haec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus ingredi. Notandum sane quia, justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae sed et vitam confert aeternam. Qui ait: Haec omnia custodivi a juventute mea. Quo audito, Jesus ait ei: Adhuc unum tibi deest. Non est putandus hic princeps cum legis se mandata custodisse dicebat, esse mentitus, sed simpliciter ut vixeesse confessus. Quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam Marcus evangelista de illo scribens adjiceret: Jesus autem intuitus eum, dilex
Abbreviated transcription (Latin):
t int̾rogauit eũ qͥłã pͥnceps
dicens. Magister bone: qͥd fatiens
uitã ętnã possidebo: Audierat cre¬
do iste pͥncepsa dño tantũ eos qͥ pu¬
eroꝵ uelint eẽ similes regnũ dĩ int̾¬
turos: atq idõ tractatꝰ certioris sol¬

Expanded text:
t interrogavit eum quidam princeps, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo? Audierat credo iste princeps a Domino tantum eos qui puerum velint esse similes regnum Dei intraturos, atque ideo tractatus certioris sol
Abbreviated transcription (Latin):
nam. & resurrectionis suȩ glam pre¬
dicit: ut cũ morientẽ sic̃ p̃dictũ est
cernerent. &̃ resurrecturũ ñ dubita¬
rent. Preuidens &̃ qͦs dã hereticos in
ȩccłia futuros. qui xp̃m dicerent le¬
gi ꝓpħisq dociusse contiaria. aliũꝙ
ueteris testam̃ti. atq aliũ noui dm̃
ẽẽ credendũ: ostendit ꝓpħarũ p̃sa¬
gia ñ alio magis qũa ad suȩ cdispen¬
sationis qu̾a ꝓ nob̾ temporarie sus¬
cepit intendisse misteriũ. adeo ut
consu ptio sit ꝓpsiuȩ sue passionis &
posterioris glȩ celebrata ꝑfectio. Nec
non & paganoꝵ dem̃tiã qua ei cru¬
cẽ derident. aꝑtissime confutat. qnͣ
do ꝓximȩ suȩ passionis & tẽpꝰ qͣsi fu¬
turoꝵ p̾sciꝰ ostendit &e locũ mortis
qͣsi intrepidus adiit Et ipsi nichil¬

Expanded text:
urrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum esse cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Praevidens etiam quosdam haereticos in Ecclesia futuros, qui Christum dicerent, legi prophetisque docuisse contraria, aliumque Veteris Testamenti atque alium Novi Deum esse credendum, ostendit prophetarum praesagia non alio magis quam ad suae dispensationis, quam pro nobis temporarie suscepit, intendisse mysterium, adeo ut consummatio sit prophetiae suae passionis, et posterioris gloriae celebrata perfectio. Nec non et paganorum dementiam, quae ejus crue solent, apertissime confutat, cum proximae suae passionis et tempus quasi futurorum praescius ostendit, et locum mortis quasi intrepidus adiit. Et ac
Abbreviated transcription (Latin):
rii. & qͦre idẽ in femina genit̾ce
purganda geminari sit iussus.
in leuitico congruentiꝰ explanabit᷑.
Et ecce homo erat mierłm cui nom̃ D
sẏmeon. & homo iste nustuis &
timoratus. exspectans consolati
in carne dño ñ solũ angłi de
cȩlis. s & omnis etas mortaliũ
& ut̾q sexus testimoniũ reddie.
Decebat enĩ omniũ saluatorem
sic̃ uenturũ in carne. omniu̾̃
toto secłi tẽpore fideliũ facto
uel dicto p̾sagari. ita etiã ueni¬
entẽ cõmuni ominũ latide p̾¬
dicari: impleta ꝓphetia quȩ dic̃
laudate dñm de cęlis. & cet̾a
usq qͦ ait. nuuenes & uirgines
senes cũ iunioribus laudent

Expanded text:
rii, et quare idem in feminae genitricis rii, et quare idem in feminae genitricis purgatione geminari sit jussus in Levitico congruentius explanabitur. Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen Simeon, et homo iste justus et timoratus, exspectans consolatioin carne Domino, non solum angeli de coelis, sed et omnis aetas mortalium, et uterque sexus testimonium reddit. Decebat enim omnium Salvatorem sicut venturum in carne, omnium toto saeculi tempore fidelium facto vel dicto praesagari, ita etiam venientem communi omnium laude praedicari, impleta prophetia quae dicit: Laudate Dominum de coelis , etc., usque quo ait: Juvenes et virgines, senes cum junio
Abbreviated transcription (Latin):
dit ad dñm. & ne idem populus
feriat᷑ lacͥmosis p̾cibus impetrat.
Solus fugientibus sociis danihel
int̾ angłos remanet: solus & iere¬
chiel quadrigas cherubin & suꝑ¬
nȩ ciuitatis ȩdificia celsa mirat᷑.
solus paulus ad delicias paradysi
& uisenda cęlit̾cri secͤta raptat᷑
tẽ cũ intrans cubiculũ clauso ostio
oro patͤm in abscondito. tͦturem
offero. At cũ etusdem oꝑis cõpa¬
res quero. canendo cũ ꝓpħa. ueni¬
te adoremus & ꝓcidamus ante
deu̾̃. ploremꝰ corã dño qͥ fecit nos:
colu̾bas ad altare deporto. Et qͥa
ȩque ut᷑q conditori accepta est
hostia: consulte lucas utrũ tͣtu¬
res an pulli colu̾baru̾̃ ꝓ dño
sit oblatiñ dixit. ne unũ alteri
uiuendi ordinẽ p̾ferret. sed u¬
trũq seqͤndũ. utrũq diunnis
cultibus doceret offerendũ.
git᷑ qͥa de purificatione longior se
sermo ꝓtraxit. qͥd ipse dierũ pur¬
gationis numerus contineat miste¬

Expanded text:
dit ad Dominum, et ne idem populus dit ad Dominum, et ne idem populus feriatur, lacrymosis precibus impetrat. Solus fugientibus sociis, Daniel inter angelos remanet. Solus Ezechiel quadrigas Cherubim, et supernae civitatis aedificia celsa miratur. Solus Paulus ad delicias paradisi, et visenda coeli tertii secreta raptatur. Item cum intrans cubiculum clauso ostio oro Patrem in abscondito, turturem offero. At cum ejusdem operis compares quaero, canendo cum Propheta: Venite, adoremus, et procidamus ante Deum, ploremus coram Domino qui fecit nos , columbas ad altare deporto. Et quia aeque utraque conditori accepta est hostia, consulte Lucas utrum turtures, an pulli columbarum pro Domino sint oblati, non dixit, ne unum alteri vivendi ordinem praeferret, sed utrumque sequendum, utrumque divinis cultibus doceret offerendum. Igitur quia de purgatione longior se sermo protraxit, quid ipse dierum purgationis numerus contineat myste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto sic animȩ pauperũ sp̃u
fluctus secłi mente tͣnscendentes.
quo plura in hac baby lone qua
suis gemitibus pascunt᷑ maligni
hostis exẽpla conspiciunt. eo cre¬
briores ad ȩt̾na sindefiderii pen¬
nas sustolunt. Hoc sane mt̾ colu̾¬
bȩ & tͣturis significantiã distat.
qͦd colu̾ba qͦ gregatiꝰ conu̾sari.
uolare. & gẽmere consueuit. actiuȩ
uitȩ freqͤntiã demonstrat. de qua
dicit᷑. Multitudinis autẽ cͤdentiu̾
erat cor unũ &e anima una: nec
qͥs ꝗͣ eors qͦ possidebant aliqͥd suu̾
esse dicebat. s erant illis omnia
cõmunia. Turt᷑ uͦ qͥ singłaritate
gaudet. adeo ut si contugẽ casu ꝑdi¬
derit. solus ꝑmaneat. speculatiuȩ uitȩ¬
culmina denuntiat. quia & paueoꝵ
est ista uirtus. & his singillatĩ attͥ¬
biita. Solus ysaias dm̃ exercitui ̃
indet. laudes seraphni contẽplatur.
& quia male tacuerit. quasi tͦtur
singlaris ingennit. Moyses pauen¬
te populo ꝓculdubio solus ascen¬

Expanded text:
profecto, sic animae pauperum spiritu profecto, sic animae pauperum spiritu fluctus saeculi mente transcendentes, quo plura in hac Babylone qua suis gemitibus pascuntur, maligni hostis exempla conspiciunt, eo crebriores ad aeterna sui desiderii pennas sustollunt. Hoc sane inter tubae significantiam distat, quod columba, quae gregatim conversari, volare, et gemere consuevit, et activae vitae frequentiam demonstrat, de qua dicitur: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una, nec quisquam eorum quae possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia ; turtur vero, qui singularitate gaudet, adeo ut si conjugem casu perdiderit, solus culmina denuntiat, quia et paucorum est ista virtus, et his singillatim attributa. Solus Esaias Dominum exercituum videt, laudes Seraphim contemplatur, et quia male tacuerit, quasi turtur singularis ingemit. Moyses pavente procul populo solus ascen
Abbreviated transcription (Latin):
tas nascit᷑. q mamore cęlestiũ
gaudioꝵ animus infłamat᷑.
Contẽplat᷑ etenĩ mens qͥ si̾t illi
angłoꝵ chori. quȩ ipsa societas
beators sp̃uum. qͤ maiestas et̾¬
nȩ uisionis di: & ãpliꝰ plangit
quia a bomis ꝑhemubus deẽ.
quã flebat p̾us cũ mala et̾na
ineruebat. Quigͦ pͥus flendo
ne duceret᷑ ad suppliciũ tͣturẽ
ꝓpeccato offerebat. de altero
facit holocaustũ. cũ postmodũ
flere amarissime incipit quia
differt᷑ a regno. Colu̾bã gͦ ꝓ pecca¬
to offert. qui laborat in gemitu
suo. lauat ꝑ singulas noctes lectũ
suu̾. hoc est ꝑ singulas pulsantis
culpe tenebras oꝑa sua bona in
quibus requiescere debeat lacͥmis
abluere ñ cessat. Colu̾barũ pullos
m holocaustũ ferunt. qͥ pat̾ȩ cę¬
lestis absentiã deflentes auunt.
Suꝑ flumina babẏlonis illic sedi¬
nius & fleuimus dũ recordarem᷑
tui syon. Sic̃ enĩ colũbȩ suꝑ fluen¬
ta residere delectant᷑ ut accipitͥs
dere simul & euadere queãt. sic

Expanded text:
 amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit, quia a bonis perennibus deest, quam flebat prius cum mala aeterna metuebat. Qui ergo prius flendo ne duceretur ad supplicium, turturem pro peccato offerebat, de altero facit holocaustum, cum postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Columbam pro peccato offert, qui laborat in gemitu suo, lavat per singulas noctes lectum suum, hoc est per singulas pulsantis culpae tenebras opera sua bona, in quibus requiescere debeat, lacrymis abluere non cessat. Columbarum pullos in holocaustum ferunt, qui patriae coelestis absentiam deflentes aiunt: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion . Sicut enim columbae super fluenta residere delectantur, ut accipitris dere simul et evadere queant: sic
Abbreviated transcription (Latin):
iustȩ morti datũ blasphemantes
trrident. illi qͦͣsi auctorẽ mori acͥt̾
dolent. Sed & usq hodie & usq
ud consũmationẽ secłi p̾sentis ex¬
clesiȩ amiã gladius durissimȩ
tͥbulationis ꝑtransire ñ cessat. eũ
signo fidei ab impbis contradici.
cũ audito deiu̾bo multos cũ xp̃o
resitrgere. sed plures a credulitate
riiere gemebunda ꝑtractat. cũ
reuelatis multoꝵ cordiũ cogi¬
tationibus. ubi optimũ eu̾głii¬
seuit semen. ibi ⁊iranta uiciors¬

Expanded text:
juste morti datum blasphemantes juste morti datum blasphemantes irrident, illi quasi vitae auctorem mori acriter dolent. Sed et usque hodie, et usque ad consummationem saeculi praesentis Ecclesiae animam gladius durissimae tribulationis pertransire non cessat, cum signo fidei ab improbis contradici, cum audito Dei verbo multos cum Christo resurgere, sed plures a credulitate ruere gemebunda pertractat. Cum revelatis multorum cotationibus, ubi optimum Evsevit semen, ibi zizania vitior
Abbreviated transcription (Latin):
ñ anima s corpꝰ ferro soleat int̾fici.
Unde restat intelligi gladiũ illũ de qͦ
dicit᷑. & gladius est in labiis eors.
hoc ẽ dolorẽ dñcȩ passionis eiꝰ ani¬
mã ꝑtransisse. Quȩ &. si xp̃m ut pot
dĩ filiũ sponte ꝓp̾a mori. mortẽq
ipsã non dubitaret esse deuictiiru̾
ut sua tam̃ carne ꝓcͤatũ ñ sine dolo¬
ris affectu potuit uidere crucifigi.
Nam & ferrũ qͦd aunnã ioseph ꝑtran¬
fisse camt᷑. nulla meliꝰ quã dura
tͥbulatio mentis intelligit᷑. Ut re¬
uelent᷑ ex iultis cordibus cogitatio¬
mallent. at eiꝰ natiuitate audita
reuelatis mox cordiũ cogitatio¬
nibus herodes rex t᷑batus est.&.
omnis ĩerosolima cũ illo. Pastores
cũ timore & gaudio deo laudem
resonant. hominibus pacis nun¬
ciũ pandt̃. eiꝰ doctͥna & uirtute
diffamata alii ad eũ quasi ma¬
gistrũ ueritatis confluunt. alii
ab eo quasi a seductore refugnint.
Eius signo erucis erecto. hi quasi

Expanded text:
non anima, sed corpus ferro soleat interfici. non anima, sed corpus ferro soleat interfici. Unde restat intelligi gladium illum de quo dicitur: Et gladius est in labiis eorum , hoc est, dolorem Dominicae passionis ejus animam pertransisse. Quae etsi Christum ut pote Dei Filium sipsam non dubitaret esse devicturum, ut sua tamen carne procreatum, non sine doloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum quod animam Joseph pertransisse canitur, nil melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus cogitatiomallent. At ejus nativitate audita, revelatis mox cordium cogitationibus, Herodes rex turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . Pastores cum timore et gaudio Deo laudem resonant, hominibus pacis nuntium pandunt . Ejus doctrina et virtute diffamata, alii ad eum quasi magistrum veritatis confluunt, alii ab eo quasi seductore refugiunt. Ejus signo crucis erecto, hi quasi
Abbreviated transcription (Latin):
offensionis est q petra scandali.
id ẽ ruine. his qͥ offendunt u̾bo
nec credt᷑. de qͥbus ipse dicit. sin̾
uenissẽ q locutus eis fuissẽ. pec¬
catu̾ ñ haberẽt: n̾c autẽ excusa¬
tionẽ ñ habent de peccato suo.
Qui ñ in seipso tantũ s m suis qͦq
p̾dicantibus in rumã positus
in his qͥ pereunt. Qui enĩ p̾di¬
cante apło u̾bũ qͦd audit aman¬
do seqͥt᷑. bono odore resurgit
ꝙ saluat᷑: qͥ odiendo inseqͥt᷑. eo¬
de ipso bono odore corruit &
morit᷑. Signũ autẽ eui contͣdicet᷑
fidẽ dñicȩ crucis accipe. de qͣ apło
paulo dicunt uidei. Nã de secta
hac notũ nob̾ ẽ qͦd ubiq ei contra¬
dicit᷑. Et apłs ipse. nos enĩ inqͥt¬
p̾dicamꝰ xp̃m crucifixũ. iudeis
qͥdem scandalũ. gentibꝰ autẽ stul¬
ticiã. Et tuã ipsiꝰ animã ꝑtrau¬
sibit gladiꝰ. Nulla docet nos hi¬
storia beatã mariã ex hac uita gla¬
dii occisione iigrasse. p̾sertiꝰ cum

Expanded text:
offensionis, et petra scandali, id est ruinae his qui offendunt verbo, nec credunt. De quibus ipse dicit: « Si non venissem et locutus fuissem eis, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo . Qui non in seipso tantum, sed in suis quoque praedicantibus in ruinam positus in his qui pereunt . Qui enim praedicante Apostolo, verbum quod audit amando sequitur, bono odore resurgit et salvatur; qui odiendo insequitur, eodem ipso odore bono corruit et moritur. Signum autem cui contradicetur, fidem dominicae crucis accipe, de qua apostolo Paulo dicunt Judaei: Nam de secta hac notum est nobis, quod ubique ei contradicitur . Et Apostolus ipse: Nos enim, inqifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Nulla docet historia beatam Mariam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
Mmime sc̃s euuangelista p̃termitten¬
dũ putauit qͦd pͥmo infantẽ patris
nomme eachariã appellandũ pu¬
tarunt. ut adu̾tas mat̾ non nomen
alicuiꝰ displicuisse de genere. sed id
sc̃o infusũ sp̃u. qͦd ab angło ante
rachariȩ fuerat p̃mintiatũ. Etqͥd̾e
ille mutiis intimare uocabulũ filiĩ¬
nequiit uxori: s ꝑ ꝓpħiam elysabeth
didicit. qͦd ñ didicerat a marito.
t dixer̃t ad ilłã: qͥa nemo est in
cognatione tua qͥ uocet᷑ hoc nomine.

Expanded text:
mire sanctus euangelista praemittendum putauit quod plurimi infantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spiritu, quod ab angelo ante Zacchariae fuerat praenuntiatum. et quidem ille mutnequivit uxori, sed per prophetiam Elisabeth didicit, quod didicerat a marito. Et dixerunt ad illam: Quia nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfida m̃te parauerat̃. arguit eos
qͥa legis p̃cepta praua int̃p̃tatio¬
ne uiolaret̃. estimando in sabba¬
to etiã a bonis oꝑib feriandum:
cũ lex a malis abstinẽ uibeat di¬
cens. om̃e opꝰ seruile ñ fatietis in
CO Id ẽ peccatũ. om̃is enĩ qͥ facit pecca¬
Nĩ seriꝰ ẽ peccati. eocdẽ p̃cepto simul &
noꝵ sint ferias habituri. Nã licet scła¬
ria oꝑa conqͥescant: ñ otiosꝰ tñ boni
oꝑiꝰ actꝰ ẽ ĩ cdĩ laude qͥescẽ: A nimã saluã
facẽ an ꝑdere Hoc ẽ hominẽ curare
annon. Ide ẽ qͦd p̃miserat: bene facẽ
an male. Non qͦd ds sũme bonꝰ auctor
nobis mali aut ꝑditionis eẽ possit.
s qͦd eiꝰ ñ saluare. scͥpturȩ consuetu
dine ꝑdẽ dicat᷑. sic̃ dr indurasse cor
pharaonis.ñ qd molle obclurauerit
si qͦd meritis p̃cedentib obduratũ.
misccł̾it᷑ emollire noluerit. Et nos cũ
rogamꝰ ne nos inducat in tep̃tatio¬
nẽ ꝓtinꝰ addendo s libera nos a malo.

Expanded text:
fida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarent, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo , id est peccatum: Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Eodem praecepto simul etautem et bonorum sint ferias habituri. Nam licet saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laude quiescere. Animfacere, an perdere? Hoc est, hominem curare, an non? Idem est quod praemiserat, Bene facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare Scripturae codicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle induraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, Ne nos inducas in tentationem , protinus addendo, Sed libera nos a malo,
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsos cdo hostias spũales. Et
dicebat illis. qͥa dñs ẽ filiꝰ hominis
etiã sabbati. Sunqͥt dauid rer sa¬
c̃dotali cibo pastꝰ excusabilis ẽ. et
uirta alteriꝰ engłii fidẽ. sacerdoces
sabbatũ ꝑtempli ministeriũ uio¬
lantes cͥmine caret̃: qnͣtomagis filiꝰ

Expanded text:
metipsos Deo hostias spiritales. Et metipsos Deo hostias spiritales. Et dicebat illis, quia Dominus est Filius hominis etiam Sabbati. Si, inquit, David rex sacerdotali cibo pastus excusabilis est, et juxta alterius Evangelii fidem sacerdotes Sabbatum per templi ministerium violante
Abbreviated transcription (Latin):
in ceteris: Quãꝗͣ. ⁊ ĩ hoc multa distã¬
tia sit. Isti spicas in sabbato manu
confricãt. illi panes comecdẽ leuiti¬
cos. S adsab̃bi sollẽpnitatẽ accedebat̃.
Coquebant᷑ eĩ panes ꝓpositionis añ
sabbatũ. & sabato mane oblati supͣ
sacrã mensã ponebant᷑: bis seni ad
alterutros conũsi. duab pateris au¬
reis suppositis thurx̧ plenis: qͥ ꝑma¬
nebat̃ ad aliud sabbatũ. ꝙ tt̃ ꝓillis
alii deportabant᷑: illi uͦ sacerdotib
exhibebant᷑ & thurȩ uicenso in igne
sacro. in qͦ omĩa holocausta fieri so¬
lebant: aliud thus suꝑ alios duo¬
decĩ panes adiciebat᷑. Qua hora su¬
ꝑueniens dauid. panesq cousecra¬
tos accipiens. ostendit figurate sac̃¬
dotalẽ cibũ ad usũ transiturũ eẽ
ppłoꝵ: siue qͦd om̃s uitã sacerdota lẽ
debemiꝰ mutari. siue qͥa onĩs filii ex¬
cłiȩ sacerdotes sunt. Ungim᷑ enĩ
in sacerdotiũ scm̃: offerentes nos¬

Expanded text:
in caeteris? Quamquam et in hoc multa distanin caeteris? Quamquam et in hoc multa distantia sit, isti spicas in Sabbato manu confricant, illi panes comedere Leviticos, et ad Sabbati solemnitatem accedebant. Coquebantur enim panes propositionis ante Sabbatum, et Sabbato mane oblati super sacram mensam ponebantur, bis seni ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis. Quae permanebant ad aliud Sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur. Et thure incenso in igne sacro in quo omnia holocausta fieri solebant, aliud thus super alios duodecim panes adjiciebatur. Qua hora superveniens David, panesque consecratos accipiens, ostendit figurate sacerdotalem cibum, ad usum transiturum esse populorum. Sive quod omnes vitam sacerdotalem debemus imitari, sive quia omnes filii Ecclesiae sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo erant: qͦmͦ intrauit in domũ dĩ.s¬
& panes ꝓpositionis sup̃sit & mandu¬
cauit ꝙ declit eis qui cũ ipso erant. qͦs
ñ licet manducare nͥ tantũ sacerdotibꝰ:
egũ narrat hẏstoria beatũ clauid in¬
sidias saulis uitantẽ ad abimelech
sacerdotẽ uenisse in nobe: sibi suisq
cibos petisse a sacerdote panes cõmu¬
nes ñ habente qͥcũ solũ pͥmo disceret
mundos a mulierib ab heri & nudiꝰ¬
t̃ciꝰ fuisse pueros. panes consecratos ei
dare ñ dubitasse: meliꝰ arbitratũ ꝓ¬
pħa dicente misccłiam uolo ꝙ ñ sacͥ¬
ficiũ. de famis ꝑiculo hoiẽs liberare.
quã cło offere sacrificiũ. Hostia enĩ
dõ placabilis. hominũ salꝰ ẽ. Oppo¬
dicit. Si & clauid sc̃s ẽ. ꝙ abimelech pon¬
tifex a uobis ñ rep̃hendit᷑. s legis ut̃q
manclatũ ꝓbabili excusatione tranᷤ¬
gressi sut̃. & faines in causa ẽ. cͤ eanclẽ
famẽ ñ ꝓbatis in aplis quã ꝓbatis

Expanded text:
cum eo erant, quomodo intravit in domum Dei ecum eo erant, quomodo intravit in domum Dei et panes propositionis sumpsit, et manducavit, et dedit his qui cum ipso erant, quos non licet manducare nisi tantum sacerdotibus? Regum narrat historia, beatum David insidias Saulis vitantem ad Abimelech sacerdotem venisse in Nobe, sibi suisque cibos petisse. At sacerdotem panes communes non habentem, cum solum primo disceret mundos a mulieribus ab heri et nudiustertius fuisse pueros, panes consecratos ei dare non dubitasse, melius arbitratum propheta dicente: Misericordiam volo et non sacrificium de famis periculo homines liberare, quam Deo placabilis hominum salus est. Oppodicit: Si et David sanctus est, et Achimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames in causa est, cur eamdem famem non probatis in apostolis, quam probatis
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Grana uͦ manducare ẽ: emun¬
datũ quẽq ab om̃i ĩqͥnam̃t o carnis
& sp̃c. ꝑ ora p̃dicantiũ eccliȩ menbͥs
in corporari. E bene hȩc discipłi apd̃
marcũ dnm̃ p̃gredientes egisse iefe¬
runt᷑. qͥa doctoris necesse est sermo
pc̃eclat. ꝙ sic cor aucditoris grã suꝑnȩ
uisitationis illustret. Quiclã autẽ
phariseorũ dicebant illis. Quid facis¬
tis qͦd ñ licet in sabbatis: Hȩc alii eu¬
głistȩ narrant ipsidño fuisse magis
obiecta. s siue illi siue discipłis eiꝰ. siue
ꝑ plures passĩ cͥminantes utͥsq sint
dicta nec enĩ ullꝰ eugłista falsũ scͥbẽ
potuit: tñ qͥa qͥcqd acdisciplis agit᷑.
ad eũ respicit ciuiꝰ agendo magisteriũ
secunt᷑: confestĩ ille iuixta qͦͦd ysaias
ait. & arguet in equitate ꝓ mansuetis
t̾rx. falsos legis defensores ueris scõꝵ
deuicit exemplis. A it enĩ. Nec hoc le¬
gistis qd fecit dauid cũ esuriss ipse ꝙ qͥ

Expanded text:
uere. Grana vero manducari est, emunuere. Grana vero manducari est, emundatum quemque ab omni inquinamento carnis, per ora praedicantium, Ecclesiae membris incorporari. Et bene haec discipuli apud Marcum, Dominum praegredientes egisse referuntur, quia doctoris necesse est sermo praecedat, et sic cor auditoris gratia supernae visitationis illustret. Quidam autem Pharisaeorum dicebant illis: Quid facitis quod non licet in Sabbatis? Haec alii Evangelistae narrant ipsi Domino fuisse magis objecta. Sed sive illi, sive discipulis ejus, sive per plures passim criminantes utrisque sint dicta neque enim ullus evangelista falsum scribere potuit tamen quia quidquid a discipmagisterium sequuntur, confestim ille juxta quod Esaias ait: Et arguet in aequitate pro mansuetis terrae , falsos legis defensores veris sanctorum devincit exemplis. Ait enim: Nec hoc legistis quod fecit David, cum esurisset ipse et qui
Abbreviated transcription (Latin):
& uidete regiones qͥa albȩ sunt
iã ad messem. & qͥ metit Mercedẽ
accipit: & icdeo nichil meliꝰ esurire
quã salutẽ intelligũt᷑ hominũ.
quã ipse messoꝵ pͥmꝰ qndã int̾ p̃¬
ces esuriens. mor ostensis qͥs cupie¬
bat dapib audit. Surge petre. occi¬
de & manduca. E mira sacram̃ti con¬
cordia. qͥa ibi mactari & manduca¬
ri ubent᷑ animalia. & hie confrica¬
ri & nichillominꝰ manducari spicȩ
referunt᷑. Hoc ẽ enĩ mortificate mẽ¬
bra urã q̃ sut̃ suꝑ terrã. & eruite uoᷤ
ueterẽ hominẽ cũ actibsuis: qͥa ñ
alit̾ qͥsq transit in corpꝰ xp̃i. ñ alit̃
doctorẽ ꝓfectꝰ sui fructib pascit. Nel¬
lere itaq spicas est: hoies a terrena
intentione qua solũ m̃tis qͣsi radi¬
cẽ fixerant eruere. fricare aũ manib.
exemplis uirtutũ ab ip̃sa etiã carniᷤ
concupiscentia. qͣsi folliculis atq te¬
gum̃tis aristarũ. puritatẽ m̃tis ex¬

Expanded text:
et videte regiones, quia albae sunt et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem, et qui metit, mercedem accipit . Et ideo nihil melius esurire, quam salutem intelliguntur, hominum quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox ostensis quas cupiebat dapibus, audit: Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia, quia et ibi mactari et manducari jubentur animalia, et hic confricari et nihilominus manducari spicae referuntur. Hoc est enim: Mortificate membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem hominem, cum actibus ejus . Quia non aliter quisque transit in corpus Christi, non aliter doctorem profectus sui fructibus pascit. Vellere itaque spicas esse homines a terrena intentione, qua solum mentis quasi radicem fixerant, eruere. Fricare autem manibus, exemplis virtutum ab ipsa etiam carnis concupiscentia, quasi folliculis atque integumentis aristarum, puritatem mentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
spũale sabbatũ qͦ & ipse abraham sẽ¬
ꝑ a seruili. id ẽ naria ua cabat actio
qͦsic̃ in rȩteris dieb utilia queq licet
oꝑari ad distinctionẽ iudaici sabb̃i
qͦñ it᷑ face̾. ñ ligna colligẽ. ñ alia q̃¬
libet necessaria face̾ lice bat: scdo¬
pͥmũ appellat. Primũ uidelicet hoc
est scdo p̾latũ siue temporis ordine.
ne̾ significans. ut nichil aliud sccło¬
pͥmũ quã inferiori suꝑiꝰ intelligas
eẽ sabbatũ. Nam & primꝰ hõ de tr̃a
t̾renis. scd̾s hõ de cęlo cȩlestis. Nec
natiuitatis ordine pͥmũ p̃cesserit
adã. uirta ꝗd de illo p̃cursor siuiᷤ
ait. Qui post me uenit ante me
factꝰ ẽ: qͥa pͥor me erat. Potest ꝙita in
sabbato scdo pͥmo dictũ intelligi.
ut unũ idemq noui testam̃ti sab¬
pt᷑ legale sabbatũ a nobis obseruat᷑.
pͥmũ qͥa &ante decreta legis a iustis
obseruabat᷑ antiqͥs. Mistice aũ dis¬
cipłi ꝑsata transeut̃: illa uidelicet

Expanded text:
spiritale Sabbatum, quo et ipse Abraham semspiritale Sabbatum, quo et ipse Abraham semper a servili, id est, noxia vacabat actionquo sicut in caeteris diebus utilia quaeque licet operari, ad distinctionem Judaici Sabbati quo non iter facere, non ligna colligere, non alia quaelibet necessaria facere licebat, secundo-primum appellat. Primum videlicet hoc a secundo praelatum sive temporis ordine, nere significans ut nil aliud secundo-primum, quam inferiori superius intelligas esse Sabbatum. Nam et primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Nec nativitatis ordine primum praecesserit Adam, juxta quod de illo praecursor suus ait: Qui post me venit, ante me factus est, quia prior me erat . Potest et ita in Sabbato secundo primo dictum intelligi, ut unum idemque Novi Testamenti Sabpost legale Sabbatum a nobis observatur. Primum, quia et ante decreta legis a justis observabatur antiquis. Mystice autem discipuli per sata transeunt, illa videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi eiꝰ spicas ꝙ manducabant.
confricantes manib Hoc est qͦd oxar¬
cꝰ ait. qͥa discipłi ꝓpt̃ nimiã eoꝵ qͥ ħ
uenerant ut curarent᷑ importu¬
nitatẽ. nec manducandi qͥdẽ spa¬
tiũ habebat᷑. & ideo quasi hoiẽs
esuriebant. Quod autẽ spicas sege¬
tũ manib confricãt. & mnediam
consolant᷑. uitȩ austerioris indiciũ
ẽ ñ p̃paratas epulas s cibo ᷤ sĩ plices
querentiũ. Et nota qͦd pͥmi apłi salua¬
toris litterã sabbati destruut̃. adu̾sũ
hebionitas qͥ cũ cȩteros recipiat̃ pau-
Wnde bene lucas diẽ qͦ sabbati littera
intimare sabbati legalis obseruan¬
tiã cessare ultra debere. ꝙ nat᷑alis sa¬
bati lib̾tatẽ q̃ ad moysi usq tẽpora
cȩterarũ dierũ similis erat oportere
restitui: ut sic̃ eccłiam ñ circũcisio.
uł cerimomiȩ legis. s fides abrahȩ qͣ
in pp̃̾utio iustificatꝰ est ꝑ dilectionẽ
oꝑata saluat: ita hãc etiã ñ aliud ꝗͣ

Expanded text:
manducabant confricantes manibus. Hoc est quod Marcus ait, quia discipuli propter nimiam eorum qui veniebant ut curarentur importunitatem, ne manducandi quidem spatium habebant, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confricant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatas epulas, sed cibos simplices quaerentium. Et nota quod primi apostoli Salvatoris litteram Sabbati destruunt, adversum Ebionitas, qui cum caeteros recipiant apostUnde bene Lucas diem quo Sabbati littera  volens intimare Sabbati legalis observantiam cessare ultra debere, et naturalis Sabbati libertatem quae ad Moysi usque tempora caeterorum dierum similis erat, oportere restitui. Ut sicut Ecclesiam non circumcisio vel caeremoniae legis, sed fides Abrahae qua in praeputio justificatus est, salvat, ita hanc etiam non aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ recsẽptoris grãm dũ insontes ma¬
nꝰ in crucis arbore tenderet. bonoꝵ
oꝑm sucis ẽ restituta saluti. Et
bene in sinagoga mairꝰ erat aricda:.
qͥa ubi scientiȩ donũ maiꝰ ibi gra¬
Obseruabat̃ aũ scͥbe ꝙ pharisei si sab¬
bato curaret. ut inuenirẽt unde
s accusarent illũ. Quia destructionẽ
sabbati quã in discipłis arguebat̃.¬
ꝓbabili magist᷑ excusauerat exem¬
plo: nc̃ ipsũ obseruando magistrũ
calũpniari uolut̃. ut si sabbato
curet transgressionis: siñ curet.
crudelitatis aut in becillitatis ar¬
guant. Ipse uͦ sciebat cogitatio¬
nes eoꝵ ꝙ cetera. Hoc ẽ qͦd legimus.
dñs nouit cogitationes hominũ.¬

Expanded text:
per Redemptoris gratiam, dum insontes maper Redemptoris gratiam, dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi graObservabant autem scribae et pharisaei si Sabbt accusare illum. Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si Sabbato curet, transgressionis, si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Ipse vero sciebat cogitationes eorum, etc. Hoc est quod legimus: Dominus novit cogitationes hominu
Abbreviated transcription (Latin):
tera arida. Sabbatis p̃cipue dñs
in synagogis docet. oꝑat᷑q uirtutes.
ñ solũ ꝓpt̾ insinuandũ sp̃uale sab¬
batũ. s & ꝓpter celebriorẽ eodie po¬
puli conuentũ. cui tẽ ex antiqͣ pa¬
trũ institutione moris erat. qͥa
uacare a laboie ꝑ legẽ iubebatur.
legendis aucdiendisq scͥpturis o¬
iacobꝰ loqͥtur. Aloyses enĩ a dieb
antiqͥs habet qͥ eũ p̃clicat̃ in sina¬
gogis: ubi ꝑ om̃e sabbatũ legitur.
NIam sic̃ hii qͥb uenandi arsẽ. ubi
feras. pisces. & uolucres. plus abun¬
dare didicerit̃. ibi maxime sua¬
retia tendũt. ita & dñs sẽꝑ docuit
in synagoga & in tẽplo qͦ om̃s ui¬
dei conueniebat̃. uolens om̃s saluos
fieri. & ad agnitionẽ ueritatis ueni¬
re. Homo sane qͥmanũ habebat
aridã humanũ genꝰ indicat. infe¬
cunditate boni oꝑis arefactũ. secd
diũ miseratione curatũ: cuiꝰ dexte¬
ra quȩ in pͥmo parente dũ uetitȩ¬
arboris poma clecerꝑet. aruẽrat.

Expanded text:
cipue Dominus in synagoga docet, operaturque virtutes, non solum propter insinuandum spiritale Sabbatum, sed et propter celebriorem eo die populi conventum. Cui tunc ex antiqua Patrum institutione moris erat, qui vacare a labore per legem jubebatur, legendis audiendisque Scripturis oJacobus loquitur. Moyses enim aantiquis habet, qui eum praedicent in synagogis, ubi per omne sabbatum legitur . Nam sicut hi quibus venandi ars est, ubi feras, pisces et volucres plus abundare didicerint, ibi sua maxime retia tendunt: ita et Dominus semper docuit in synagoga et in templo quo omnes Judaei conveniebant, volens omnes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire. Homo sane qui manum habebat aridam, humanum genus indicat infecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitarboris poma decerperet, aruerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ laturꝰ extendit. Ipsi aũ repleti
sũt̃ insi pientia: & colloquebant᷑
ad inuic̃e qͥdnã face̾nt de iħu. Mag¬
na utiq insi pientia. eos qͥ salure
plurunũ inligebat̃. de nece salua¬
toris agere consiliũ: qͥ qnͣtũ neqͥtiȩ
student ostendit᷑. cũ & hoc in cͥmen
reputat̃. qͦd ad u̾bũ illiꝰ saluã qͥ lan
guebat extendit dexterã: qͣsi ñ eoꝵ
qͥsq maiora sabbatis egerit. cibos por¬
tando. porrigendo calicẽ. ceteraq
q̃ uictui necessaria st̃ exequendo: ne
rasse poterat conuinei.

Expanded text:
aturus extenderit. Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem, quidnam facerent Jesu. Magna utique insipientia, eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salguebat extendit dexteram, quasi non ipsorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neqrasse poterat convinci.
Abbreviated transcription (Latin):
rit: intelligat uł animã more scͥptu¬
rarũ ꝓ hoĩe positã. sic̃ dicit᷑. hȩ sunt
animȩ que exiert̃ de femore iacob.
uł qͦd illa miracula ꝓpt̾ aĩȩ salutẽ fa¬
ciebat. uł qͦd ipsa manꝰ sanatio salu¬
tẽ aĩc significabat: q̃a bonis ut pre¬
dixi cessans oꝑib. arictã qͦdam dexte¬
omĩb dixit homini. Extende ma¬
nũ tuã. Et extendit. Et restituta ẽ
manꝰ eiꝰ: Sananda manꝰ arida iu¬
bet᷑ extendi: qͥa infructuosa debili-¬
tas animȩ. nullo meliꝰ ordine quã ele¬
mosinarũ largitate curat᷑. Unde io¬
hannes baptista turbis scis citatib
qͥd facent. ut ñ uelut arbores aridȩ
mitterent᷑ in ign̾ẽ: hoc solũ p̃cepit.
Qui habet duas tunicas clet ñ habẽ¬
ti:q qͥ habet escas similit̾ fatiat.
¶ in ecclesiastico dicit᷑. fili ñ sit manꝰ
tua porrecta ad accipiendũ: & ad
dandũ collecta frustra enĩ manꝰ ad¬

Expanded text:
 more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob , vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodammodo dexteorum, dicit homini: Extende manum tuam. Et extendit; et restituta est manus illi. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosa debilitas animae nullo melius ordine, quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista, turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecipit: Qui habet duas tunicas, det non habenti. Et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Filtua porrecta ad capiendum et ad dandum collecta . Frustra enim in
Abbreviated transcription (Latin):
cipłos hȩc dixisse saluatori. Uncle
patet utrosq coniunctos hac eũ
questione pulsasse: ubi iohis max¬
imie rep̃hendendi disciplĩ. ñ solu
de sui iactantia ieumii. uerũ qͥa calũp¬
niabant᷑ quẽ sciebant a magistro p̃di-¬
catũ. ꝙ iungebant᷑ phariseis qͦs ab eo
nouerant condepnatos. Sp̃ualit᷑ aũ
discipłĩ iołns & phariseoꝵ ieunat̃.¬
xp̃i aũ edunt ꝙ bibunt: qͥa siue
opera qͥs legis siue traditiones se¬
quat᷑ hoĩnũ. siue ipsũ etiam xp̃i
p̃coniũ aurx tantũ ꝑcipiat cor¬
poris. spũalib abstinens bonis:
ieiuno corde tabescit. Qui uͦ xpi
menbris fideli incorporat᷑ amore
ñ potest ieuinare:qͥa carne ipsiꝰ
epulat᷑ s sanguine. Alit̃. Ioh̾es ui¬
nũ ꝙ sicerã ñ bibit. dñs cũ publi¬
canis & peccatorib manducat
ꝙ bibit: qͥa ille abstinentia meri¬
tũ auget cui potentia nulla na¬
turȩ. dñs aũ cui naturalit̾ suppe¬
clinaret: qs abstinentib poterat

Expanded text:
cipulos haec dixisse Salvatori, unde cipulos haec dixisse Salvatori, unde patet utrosque conjunctos hac eum quaestione pulsasse. Ubi Joannis maxime reprehendendi discipuli non solum de sui jactantia jejunii, verum quia calumniabantur quam sciebant a magistro praedicatum, et jungebantur pharisaeis quos ab eo noverant condemnatos. Spiritaliter autem discipi autem edunt et bibunt, quia sive opera quis legis seu traditiones sequatur hominum, sive ipsum etiam Christi praeconium aure tantum percipiat corporis, spiritalibus abstinens bonis, jejuno corde tabescit: qui vero Christi membris fideli incorporatur amore non potest jejunare, quia carne ipsius epulatur et sanguine. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit, Dominus cum publicanis et peccatoribus manducat ac bibit, quia ille abstinentia meritum auget, cui potentia nulla naturae. Dominus autem cui naturaliter suppeclinaret quos abstinentibus poterat