comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nrac utitur uoce naturȩ. & causam agit
fragilitatis & trepidationis humanẽ. ut
in his quat toleranda sunt & pacientia
roboretur. & formido pellatur Deniq:
cessans hocipsum petere ex cusato quodam¬
modo nrac infirmitatis metu in quo no¬
bis remanere non ex pedit: in alium affec¬
tum transit & dicit. uerumptamen non
sicut ego uolo. sed sicut tu. Et iterum.
Sinon potest inquit calix iste transire
ame nisi bibam illum: fiat uoluntas tua:
: haccuox capitis: salusest totius corporis.
Haecuox om̃s fideles instruxit. omnes
confessores accendit: om̃s martx res coro¬
nauit. Nam quis mundi odia quis tẽpta¬
tionum turbines. quis posset persecutio¬
num superare terrores: nisi xp̃s in om̃ib
&ꝑ omnib dicer& patri. fiat uolun¬
stringendum ordinem dominicȩ passio¬
nis sermo est dirigendus: quem neuos
cumulo prolixitatis oneremus. in sextã
sabbati diuiso communi labore differa¬
mus Ad erit prȩcantibus uobis gratia
dĩ. quae mihi soluendi debiti tribuat

Expanded text:
m agit fragilitatis et trepidationis humanae: ut in iis quae toleranda sunt, et patientia roboretur, et formido pellatur. Denique cessans hoc ipsum petere, excusato quodammodo nostrae infirmitatis metu, in quo nobis remanere non expedit, in alium affectum transit, et dicit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et iterum: Si non potest, inquit, calix iste transire a me, nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Haec vox capitis salus est totius corporis; haec vox omnes fideles instruxit, omnes confessores accendit, omnes martyres coronavit. Nam quis mundi odia, quis tentationum turbines, quis posset persecutorum superare terrores, nisi Christus in omnibus et pro omnibus diceret Patri: Fiat volunstringendum ordinem Dominicae passionis sermo est dirigendus, quem ne vos cumulo prolixitatis oneremus, in quartam sabbati, diviso communi labore, differamus. Aderit precantibus vobis gratia Dei, quae mihi solvendi debiti tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
ficrent: & ingła redemptoris indiuidui
permanerent:A diciens postremo illam ñ¬
orationem qua ait. Pater. sificri potest.
dicens. Calicem quem dedit mihi pater.
non bibam illum. Certum que sit &
quod scđm euuangelium iohannis dñs
ait. Sic enim ds̃ dilexit mundum. ut
filium suum unicum dar&. utomis quicre¬

Expanded text:
fierent , et in gloria Redemptoris individui fierent , et in gloria Redemptoris individui permanerent; adjiciens postremo illam orationem qua ait: Pater, si fieri potest,dicens: Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum ? certumque sit et quod secundum Evangelium Joannis Dominus ait: Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum uni
Abbreviated transcription (Latin):
sder&. Corpore enim tantum cum cae¬
nantibus recum bebat: mente autem
sacerdotum inuidiam. testium falsitatem.
& furorem imperitȩ plebis armabat:
Denique dñs uidens cui iudas flagitio
ess& intentus: quod facis inquit. fac celeri¬
us. Uox haec non iubentis est: sed sinen¬
tis: nec trepidi sed parati qui habens om̃i¬
um temporum potestatem. ostendit & mo¬
ram non facere traditori. & se ad redẽp¬
tionem mundi paternam exsequi uolun¬
tatem: ut facinus quod Aper sequentib
parabatur. nec inpeller& nec timer&
Postquam ergo iudas peruasus adiabolo
discessit axp̃o. seque acorpore apłicae
unitatis abscidit: nullo dñs pauore tur¬
batus. sed desola redimendorum salute
sollicitus : om̃e temporis spatium quod
aper sequentium uacabat incursu. mysti¬
cis sermonibus sacratęque doctrinae.
sicut io hannis euuangelio declaratur
impendit. eleuans ad caelum oculos.
& pro uniuersa eccła supplicans patri:

Expanded text:
deret. Corpore enim tantum cum coederet. Corpore enim tantum cum coenantibus recumbebat, mente autem sacerdotum invidiam, testium falsitatem, et furorem imperitae plebis armabat. Denique videns Dominus cui flagitio Judas esset intentus, Quod facis, inquit, fac citius . Vox haec non jubentis est, sed silentis, nec trepidi, sed parati: qui habens omnium temporum potestatem ostendit se et moram non facere traditori, et sic ad redemptionem mundi paternam exsequi voluntatem, ut facinus quod a persequentibus parabatur nec impelleret, nec timeret. Postquam igitur Judas persuasus a diabolo discessit a Christo, seque a corpore apostolicae unitatis abscidit, nullo Dominus pavore turbatus, sed de sola redimendorum salute sollicitus, omne temporis spatium quod a persequentium vacabat incursu, mysticis sermonibus sacrataeque doctrinae, sicut Joannis Evangelio declaratur, impendit: 222 elevans ad coelum oculos, et pro universa Ecclesia supplicans Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
& deposito furore resipisce Clementia
muitat. salus pulsat: aduitã uita te
reuocat. Ecce inmaculati & innocentes
condiscipuli tui ad significationẽ facino¬
ris expauescunt: & om̃s sibi non edito¬
÷ impietatis auctore formidant: Contris¬
tati enim sunt. non de conscientiae reatu
sed dehumanae mutabilitatis incesto:
timentes neminus uerum ess& quod inse
quisque nouerat. quam quod ipsa ucritas
praeuidebat: Tu autem in hac trepidatio¬
ne scõrum: abuteris dnĩ patientia. & abs¬
conditȩ. tua credis audacia: addis inpu¬
dentiam sceleri. nec signo euidentiore
terreris. Cumque se alii a cybo in quo
indicium dñs posuerat continerent. tũ
manum non retrahis aparapsyde: quia
animum non auertis a crimine. Secutũ¬
narrauit: & cum traditori suo dñs mani¬
festius designando panem por rexisset
intinctum. totum iudam diabolus occu¬
paret : & quem malignis cogitationib
obligarat. iam ipso impietatis opere possi¬

Expanded text:
et deposito furore resipisce. Clementia et deposito furore resipisce. Clementia invitat, salus pulsat, ad vitam vita te revocat. Ecce immaculati et 221 innocentes condiscipuli tui ad significationem facinoris expavescunt, et omnes sibi, non edito impietatis auctore, formidant. Contristati enim sunt, non de conscientiae reatu, sed de humanae mutabilitatis incerto, timentes ne minus verum esset quod in se quisque noverat, quam quod ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in hac trepidatione sanctorum abuteris Domini patientia, et abscondi te tua credis audacia. Addis impudentiam sceleri, nec signo evidentiore terreris. Cumque se a cibo alii, in quo indicium Dominus posuerat, continerent, tu manum non retrahis a paropside, quia animum non avertis a crimine. Cnarravit, ut cum traditori suo Dominus manifestius designando panem porrexisset intinctum, totum Judam diabolus occuparet ; et quem malignis cogitationibus obligarat, jam ipso impietatis opere possi
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentum: Docebat qualis dõ hostia
deber& offerri. ne abhoc quidem myste¬
rio traditore submoto: ut ostenderet᷑
nulla in iuria exasperatus. quiuolunta¬
ria erat impictate praescitus. Ipse enĩ
sibi fuit materia ruinae & causa ꝑfidiȩ.
sequens diabolum ducẽ. & nolens xp̃m
habere rectorem. Dicens itaque dñs.
Amen dico uobis: quod unus uestrum
me traditurus est. Notam sibi proditoris
sui conscientiam demonstrauit. non aspe¬
ra nec aperta impium increpatione
confundens. sed leni & tacita ad monitio¬
ne conueniens: ut facilius corriger& pe¬
nitudo. quã nulla deformassoc abiecto
Cur infelix iuda tanta benignitate
nonuteris : Ecce parcit ausibus tuis
dñs. & nullł te nisi tibi indicat᷑ xp̃s:
nec nomen tuum. nec persona detegit᷑.
sedueritatis & miscđiae uerbo cordis tui¬
tantum archana tanguntur. Non apłici
ordinis honor. nec sacramentorũ tibi
communio denegatur: redi in integrũ:

Expanded text:
sacramentum, docebat qualis Deo hostia sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui in voluntaria erat impietate praescitus. Ipse enim sibi fuit materia ruinae et causa perfidiae, sequens diabolum ducem, et nolens Christum habere rectorem. Dicens itaque Dominus: Amen dico vobis, quod unus vestrum me traditurus est , notam sibi proditoris sui conscientiam demonstravit: non aspera nec aperta impium increpatione confundens, sed leni ac tacita admonitione conveniens; ut facilius corrigeret poenitudo, quem nulla deformasset abjectio. Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Ecce parcit ausibus tuis Dominus, et nulli te, nisi tibi, indicat Christus: nec nomen tuum, nec persona detegitur, sed veritatis et misericordiae verbo, cordis tantum tui arcana tanguntur. Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. Redi in integrum,
Abbreviated transcription (Latin):
cnim festiuitate paschali. qui ornare
templum. uasa mundare. uictimas
ꝓuidere. & legitimis purificationibus
sacratiorem diligentiam adhibere debu¬
erant: Parricidalis odii furore concepto
adunum opus uacant. & inunum facii¬
÷ simili crudelitate coniurant. Quid
nisi ut & noua mysteria non apprt̃¬
henderent. & antiqua uiolarent.
Prouidentibus ergo principibus ne in
scõ die tumultus oriretur. non festi¬
uitati sed facinori studebatur: rec reli¬
gioni seruiebat haec cura. sed crmini
Diligentes enim pontifices & plliciti
sacerdotes. seditiones turbari fieri
in precipua sollempnitate metuebañ.
non ut populus non peccaret. sed ne
& in opere paternȩ dispositionis intre¬
pidus. uetus testamentum consumma¬
bat: & nouum pascha condebat. Discũ¬
bentibus enim cum discipłis ad edendam
mysticam caenam cum incaxphȩ atrio
tractaretur quomodo xp̃s possit occidi :
ille corporis & sanguinis sui ordinans

Expanded text:
enim festivitate paschali, qui ornare enim festivitate paschali, qui ornare templum, mundare vasa, victimas providere, et legitimis purificationibus sacratiorem diligentiam adhibere debuerant, parricidalis odii furore concepto, ad unum opus vacant, et in unum facinus simili crudelitate conjurant, nil nisi ut et nova mysteria non apprehenderent, et antiqua violarent. Providentibus ergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in praecipua solemnitate metuebant, 220 non ut populus non peccaret, sed ne et in opere paternae dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tractaretur quomodo Christus posset occidi, ille corporis et sanguinis sui ordinans
Abbreviated transcription (Latin):
s occasiones sȩpe quaesiuerant. non nisi
insollempnitate paschali exercendi furo¬
ris sui acciperent potestatem. O por¬
tebat enim ut manifesto implerentur
effectu. quaediu figurato fuerant pro¬
missa mysterio: utouem significatiuã.
ouis uera remoueret. & uno expleret᷑
sacrificio: uariarum differentia uicti¬
marum Nam om̃a illa quae deimmo
latione agni ꝑmoysen fuerant instituta
occisionem propriae nuntiarunt.
Utergo umbrae cederent corpori. &
cessarent imagines subpraesentia ueri¬
tatis: antiqua obseruantia nouo exclu¬
ditur sacramento. hostia in hostiam
transit. sanguine sanguis aufertur:
& legalis festiuitas dummutatur imple
tur Unde cum scribas & seniores popłi
ad impie tatis consilium pontifices con¬
gregarent. om̃iumque animos sacerdo¬
tum cura ad mittendi in iħm sceleris
occupass&: ipsi se doctores legis lege
priuarunt. & spontaneo defectu ritus
sibi patrios sustulerunt. Incipiente

Expanded text:
m occasiones saepe quaesiverant, non nisi m occasiones saepe quaesiverant, non nisi in solemnitate paschali exercendi furoris sui acciperent potestatem. Oportebat enim ut manifesto implerentur effectu, 219 quae diu fuerant figurato promissa mysterio: ut ovem significativam ovis vera removeret, et ut uno expleretur sacrificio variarum differentia victimarum. Nam omnia illa quae de immolatione agni divinitus per Mosen fuerant praestituta, occisionem proprie nuntiaverant. Ut ergo umbrae cederent corpori, et cessarent imagines sub praesentia veritatis, antiqua observantia novo tollitur sacramento, hostia in hostiam transit, sanguine sanguis aufertur, et legalis festivitas dum mutatur, impletur. CAP. II. Unde cum scribas et seniores populi ad impium consilium pontifices congregarent, omniumque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente
Abbreviated transcription (Latin):
CIO QUIDEM DIECTIS¬
SINI paschale festum tã subli¬
mis esse mysterii. ut non solum
humilitatis meae tenuissimum sensum.
uerum etiam magnorum ingeniorum
super& facultatem. sed non ita mihi diui¬
ni operis consideranda est magnitudo.
ut uel diffidam uel erubescam deseruitu¬
te quam debeo cumsacramentũ salu¬
tis humanȩ non liceat taceri. etiã sinc.¬
queat explicari: Auxiliantibus aut̃
orationibus ur̃is. ad futuram credimus
grãm dĩ quae inspirationis suȩ rore
sttrilitatem nr̃i cordis aspergat. ut lin¬
gua pastoralis officio. quae scĩ gregis
auribus sint utilia prostrantur. dicente
enim dnõ bonorum om̃ium largitore
Apcri ostuum. & adimplebo illud
Audemus eidem uerbis propheticis
dicre. labia mea aperics : & osincum
aniuntiabit laudem tuam. Incipientes÷
igitis dilectissimi euuangelicam de pis¬
sion dñi historiam retractare. diuino
intelegimus dispositum fuisse consilio
ut sacilegi iudacorum principes. & im¬
pi saerdotes quiseuiendi in xp̃m¬

Expanded text:
cio quidem, dilectissimi, paschale festum tam sublimis esse mysterii, ut non solum humilitatis meae tenuissimum sensum, sed etiam magnorum ingeniorum superet facultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicari. Auxiliantibus autem orationibus vestris, affuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem verbis propheticis dicere: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Incipientes igitur, dilectissimi, evangelicam de Passione Domini historiam retractare, divino intelligimus dispositum fuisse consilio, ut sacrilegi Judaeorum principes et impii sacerdotes, qui saeviendi in
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃s nos dilexit & tradidit semet ipsum
pronobis. hostiam dõ in odorem suauitatis
Insaluandis enim hominibus percrucemͣ
xp̃i communis erat uoluntas patris & filii.
commune consilium. neculla poterat ratio¬
ne turbari. quod ante aeterna saecula
& misericorditer erat dispositum : & in cõ¬
mutabi liter prȩfinitum. Quiergo uerũ ⁊̃
dilectissimi totumque ad sumpsit hominẽ:¬
ueros & corporis sensus & animi recepit
affectus N ec quia omĩa in illo plena crant:
sacramentis. plena miraculis.Ideo autfalsis
lacrimis fleuit. aut mendaci esurie cybũ
sumpsit: aut simulato sopore dormiuit.
Innrã hamilitate contem̃ptuso: in nostra⁊
mȩstitudine contristatus: in nr̃o est dolore
crucifixus. Passiones cnim mortalitatis
nrae obhoc miscđia subiit ut sanar&: obhoc
uirtus recepit ut uincer&. Quod esaias
apertissime proph& auit dicens hic
peccata nr̃a portat. pronobis dolet: & nos
pueammus illum:esse indolore & in plaga.

Expanded text:
nos dilexit, et tradidit semetipsum pro nobis hostiam Deo in odorem suavitatis . In salvandis enim omnibus per crucem Christi communis erat voluntas Patris et Filii, commune consilium; nec ulla poterat ratione turbari quod ante aeterna saecula et misericorditer erat dispositum, et incommutabiliter praefinitum. Qui ergo verum, dilectissimi, totumque hominem assumpsit, veros et corporis sensus et animi suscepit affectus. Nec quia omnia in illo plena erant sacramentis, plena miraculis, ideo aut falsis lacrymis flevit, aut mendaci esurie cibum sumpsit, aut simulato sopore dormivit. In nostra humilitate contemptus, in nostra moestitudine contristatus, in nostro est dolore crucifixus. Passiones enim mortalitatis nostrae ob hoc misericordia subiit, ut sanaret, ob hoc virtus recepit, ut vinceret. Quod Isaias apertissime prophetavit, dicens: Hic peccata nostra portat, et pro nobis dolet; et nos putavimus illum esse in dolore, 223 et in plaga,
Abbreviated transcription (Latin):
nem uerbi diuini. & adultimum in
tantum se humiliauit. ut crucem
& passionem ꝓeis subir&. hoc eciã
& nobis ministrauit. unde & dñs
dicit Etdare animam suam re¬
demptionem ꝓmultis. Nondixit
ꝓomnibus sed promultis. quia uide¬
lic& dñs pro om̃i generȩ humano
lic& crucem subir&. his dumtaxat
cius passio profuit. qui eodem spũ
renatisunt aduitam. quo ille concep¬
tusest inuterum matris.

Expanded text:
nem verbi divini, et ad ultimum in nem verbi divini, et ad ultimum in tantum se humiliavit, ut crucem et passionem pro eis subiret, hoc etiam et nobis ministravit. Unde et Dominus dicit: « Et dare animam suam redemptionem pro multis. » Non dixit pro omnibus, sed pro multis, quia videlicet Dominus pro omni genere humano licet crucem subiret, his duntaxat ejus passio profuit, qui eodem spiritu renati sunt ad vitam, quo ille conceptus est in utero matris.
Abbreviated transcription (Latin):
sed contra filios. quia intellexerunt
istam petitionem ex uoluntate filioꝵ
ꝓcessisse. Dñs autem mitis & humi¬
lis nec matrem arguit cupiditatis.
nec apłos arguit inuidiȩ & liuoris.
sed utriusque proponit exemplum
humilitatis. dicens illum potius ma¬
iorem .eẽ. in regno caelorum. qui¬
cumque se inferiorem prebuerit ob¬
sequio. Scitis quia principes gentiũ
dommantur eorum. & qui maiores
sunt potestatem exercent inter il¬
los ͦ P roponit dñs exemplum de
gentibus. quarum principes exer¬
cent potestatem inter eos Et illos
ꝓposito subiunxit. non ita erit
interuos. Id est non similiter con¬
tendetis deprincipatu & gloria
nistrare: Hoc est nonuenit filius ho¬
minis ut in hoc mundo honores & dis¬
nitates quaereret. sedut ipse potius
aluis ministrar&: Proponit dñs sem&¬
ipsum in exemplum humilitatis
Quid ministrauit dñs apłis suis:
Uictum & uestimentum & cetera
necessaria corporis. & predicatio¬

Expanded text:
sed contra filios: quia intellexerunt sed contra filios: quia intellexerunt istam petitionem ex voluntate filiorum processisse. Dominus autem mitis et humilis, nec matrem arguit cupiditatis, nec apostolos arguit invidiae et livoris, sed utrisque proponit exemplum humilitatis, dicens illum potius majorem esse in regno coelorum, quicunque se inferiorem praebuerit obsequio. « Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores sunt, potestatem exercent inter illos. » Proponit Dominus exemplum de gentibus, quarum principes exercent potestatem inter eos. Et illo proposito, subjunxit: « Non ita erit inter vos, » id est, non similiter contendetis de principatu et gloria, nistrare. » Hoc est, non venit Filius hominis ut in hoc mundo honores et dignitates quaereret, sed ut ipse potius aliis ministraret. Proponit Dominus semetipsum in exemplum humilitatis. Quid ministravit Dominus apostolis suis? Victum et vestimentum, et caetera necessaria corporis, et praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
autem quidam doctores concessum
esse his discipulis quod petierant. ut
unus seder& ad dexteram dñi. & alter
etiam ad sinistram: Cumenim iacob
perdecollationem martẏrii cȩlestia
regna penetrauit. quasi ad dextera
dñi sedit quia ioħes euuange lista p
multum tempus ultra ceteros apostolos
ad annos plurimos perdurauit. quas
adsinistram illius : Persinistram enĩ
presens uita designatur. perdexteraĩ
autem caelestis beatitudo significat᷑.
sicut incanticis canticorum dicitur
Leua eius subsapiteimeo. &idextera
illius amplexabitur me. Sed quibus
paratum est apatrẽ meo. Humilib
uidelic& & mitib. audientibus me
dicentem: Discite ame quia mitissũ
& humilis corde. Etaudientes decẽ.
indignati sunt de duob frĩbus. Et
illi carnaliter petierunt. & isti carna¬
liter indignatisunt Et tamen apłi
non contra matrem in dignantur
filiorum. quae petitionem attulit.

Expanded text:
autem quidam doctores concessum autem quidam doctores concessum esse his discipulis quod petierant, ut unus sederet ad dexteram Domini, et alter etiam ad sinistram. Cum enim Jacobus per decollationem martyrii coelestia regna penetravit, quasi ad dexteram Domini sedit. Quia Joannes evangelista per multum tempus ultra caeteros apostolos ad annos plurimos perduravit, quasi ad sinistram illius sedit. Per sinistram enim praesens vita designatur, per dexteram autem coelestis beatitudo significatur, sicut in Canticis canticorum dicitur: « Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . » -- « Sed quibus paratum est a Patre meo. » Humilibus videlicet et mitibus, audientibus me dicentem: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » « Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. » Et illi carnaliter petierunt, et isti carnaliter indignati sunt. Et tamen apostoli non contra matrem indignantur, quae filiorum petitionem attulit,
Abbreviated transcription (Latin):
non transierit. tamen calicem ipse sal¬¬
uatoris bibit. quia ipse adomiciano
impiissimo imperatore inferuentis
olei dolium missus. & uenenum ante
principem bibit. & in lesus ꝑmansit.
nametiam cumreliquis apłis flagel¬
latus legitur Etlic& perpoenam
& effusionem sanguinis ui tam nor
transierit. tamen calicem passionis
bibit. quia animus & uoluntas illius
ad passionem ꝑferendam semper
parata fuit. Sedere aũt ad dexteram
siue adsinistram. non est meum dare
uobis. Considerandum est quod dicit:
non est meum dart uobis. Vobis uide¬
lic& superbis. & cupidis uane głae.
Et est sensus. Regnum dĩ non est
dantis. sed accipientis. Nonenim pos¬
sunt accipere regnumdĩ tales quales
uos estis. sed quales uos. eẽ. debetis.
Non est meumdare uobis. idest suꝑ¬
bis & clatis. Estote ergo primum
humiles. & sic ad dignitatem regni
per uenietis. Preparate uos tales
utsitis apti regni caelorum: Volunt

Expanded text:
non transierit, tamen calicem ipse Salvnon transierit, tamen calicem ipse Salvatoris bibit. Quia ipse a Domitiano impiissimo imperatore in ferventis olei dolium missus, et venenum ante principem bibit, et illaesus permansit, necnon etiam cum reliquis apostolis flagellatus legitur. Et licet per poenam et effusionem, sanguinis vitam non transierit, tamen calicem passionis bibit, quia animus et voluntas illius ad passionem perferendam semper paratus fuit. « Sedere autem ad dexteram meam sive ad sinistram, non est meum dare vobis. » Considerandum quod dicit, « non est meum dare vobis. » Vobis videlicet superbis et cupidis vanae gloriae. Et est sensus: Regnum Dei non est dantis, sed accipientis. Non enim possunt accipere regnum Dei tales quales vos estis, sed quales vos esse debetis. « Non est meum dare vobis, » id est superbis et elatis. Estote ergo vos primum humiles, et sic ad dignitatem regni pervenietis. Praeparate vos tales, ut sitis apti regno coelorum. Volunt
Abbreviated transcription (Latin):
dño ꝓ om̃ibus quae retribuit mihi:
Calicem salutaris accipiam. Et mox
subiunxit. quid ess& calix salutaris
dicens ꝥretiosa inconspectu dN.
mors scorum eius Baptismo & iam
plerumque passio designatur. sicut
dñs dicit: Baptismate habeo bapti¬
zari. id est passionẽ habeo sustinere
Interrogat ergo dñs siposseNt
calicem bibere quemipse bibiturus erat.
idest si candem passionem possent ferre
quam ille passurus erat pro illis . Inqui¬
bus uerbis aperte ostendit. quia prius
sustinctur supplicium acdeinde ꝑue¬
nitur ad regnum: Calicem quidem
meum bibetis. id est passionem meam
sustinebitis. Quod quęrendum est
quomodo intellegatur. Dciacobo uero
quod ipse dni calicem biberit. nulla
dubitatio.ẽ quia abherode capite
truncatus est. Deio hanne uero dubiũ
est. cum ipse ꝑmartẏrii poenam.
uitam hanc nonfinierit. Sed ipse lic&̃
per effusionem sanguinis de hoc scło

Expanded text:
Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam. » Et mox subjunxit quid esset calix salutaris, dicens: « Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. » Baptismo etiam plerumque passio designatur, sicut Dominus dicit: « Baptismate habeo baptizari , » id, est passionem habeo sustinere. Interrogat ergo Dominus, si possent calicem bibere, quem ipse bibiturus erat, id est, si eamdem passionem possent ferre, quam ipse passurus erat pro illis. In quibus verbis aperte ostendit, quia prius sustinetur supplicium, ac deinde pervenitur ad regnum. « Calicem quidem meum bibetis, » id est, passionem meam sustinebitis. Quod quaerendum est, quomodo intelligatur. De Jacobo vero quod ipse Domini calicem biberit, nulla dubitatio est, quia ab Herode capite truncatus est. De Joanne vero dubium est, cum ipse per martyrii poenam vitam hanc non finierit. Sed ipse licet per effusionem sanguinis de hoc saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
resurrecturus ess& Putabat enim
iuxta iudaeorum fabulam. quod
dñs postresurrectionem suam per
mille annos cẽt regnaturus interra
corporaliter. & dignitatem terrenã
suis clectis eẽt. distributurus. haec
ergo seruore muliebri incitata. ad
dñm accessit. ut post resurrectionẽ
suam dar& filiis suis potestatẽ seden¬
diunum ad extris & alterũ asinistris
Respondens aut iħs dixit Nescitis
quid petatis. Mater quidem prtierat.
sed dñs discipulos increpa uit. quia
intellexit perpotentiam suae
diumitatis petitionem quã mater
ei attulerat. ex suasione filiorũ descen¬
disse E tnihil mirum est. sidñs his
duobus discipulis dicat. Nescitis qͥd
petatis. cum dep&ro apło euuange¬
lista dicat. quia nesciebat quid di¬
cer& Po testis bibere calicem quem
ego bibiturussum : Calicis nomine
& baptismi. sicut alius euuangelista¬
ex ponit. passionem designat: unde
& psalmista dicit Quidretribuã

Expanded text:
resurrecturus esset. Putabat enim resurrecturus esset. Putabat enim juxta, Judaeorum fabulam, quod Dominus post resurrectionem suam per mille annos esset regnaturus in terra corporaliter, et dignitatem terrenam suis electis esset distributurus. Haec ergo fervore muliebri incitata ad Dominum accessit, ut post resurrectionem suam daret filiis suis potestatem sedendi, unum a dextris, et alterum a sinistris. « Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. » Mater quidem petierat, sed Dominus discipulos increpavit, quia intellexit per potentiam suae Divinitatis petitionem, quam mater ei attulerat, ex suasione filiorum descendisse. Et nihil mirum est, si Dominus his duobus discipulis dicat, « Nescitis quid petatis, » cum de Petro apostolo evangelista dicat quia nesciebat quid diceret. « Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? » Calicis nomine et baptismi, sicut alius evangelista ponit, passionem designat. Unde per Psalmistam dicitur : « Quid retribuam
Abbreviated transcription (Latin):
REBRO DNS IAN¬
superius passionẽ suam
predixerat. & tempus
& locum & modum &iam sua
passionis: Quidergo est quod iterũ
repetit Sed quia multa inter locu¬
tus fuerat. & poterat memoria suȩ
passionis amentibus discipulorum
suorum clabi. ideo repetit sẽpius
contumeliam passionis suae. & ut
parar& animas corum ad tempta¬
tionem. utuenientes hiero solymis.
tanto minus terrerentur. quanto
sepius id adño predictum esse
meminissent. Et accessit ad cum
mater filiorum zebedei cũ filiis suis.
adorans & petens aliquid abeo
Mater filiorũ zebedei matertera
fuit saluatoris. mater uidelic&
ia cobi & iohannis Quid autem
pertinuit adhanc mulierem ut cũ
audicrat adnõ contumeliã & penã
passionis ab illo głam & dignitatẽ
peterẽ filiis suis: N ihil enim predi¬
xerat degła regni. sed solum modo
desupplicio passionis. S ed forsitaN
incitata adpetendam dignitatem
filiis suis. intellexerat enim sermonẽ
dñi quem dixit. quod post tertia die

Expanded text:
rebro Dominus jasuperius passionem suam praedixerat, et tempus et locum et modum etiam suae passionis. Quid ergo est quod iterum repetit? Sed quia multa interlocutus fuerat, et poterat memoria suae passionis a mentibus discipulorum suorum elabi, ideo repetit saepius de contumelia passionis suae, ut et pararet animas illorum ad tentationem, ut venientes Hierosolymam, tanto minus terrerentur, quanto saepius id a Domino praedictum esse meminissent. « Et accessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis, adorans et petens aliquid ab eo. » Mater filiorum Zebedaei, matertera fuit Salvatoris, mater videlicet Jacobi et Joannis. Quid autem pertinuit ad hanc mulierem, ut cum audierat a Domino contumeliam et poenam passionis, ab illo gloriam et dignitatem peteret filiis suis? Nihil enim praedixerat de gloria regni, sed solummodo de supplicio passionis. Sed forsitan incitata est ad petendam dignitatem filiis suis, quod intellexerat sermonem Domini, quem dixit, quod post tertia die
Abbreviated transcription (Latin):
& boni operis custodia uelin suo
uel in proximorũ corde parere
Etquasi alere studuerint. asseuẽ¬
rans esse beatus Etquia eadem
di genetrix. & inde quidem beata.
quia uerbi in carnandi minis tra
factaest temporalis. sed inde multo
beatior. quia eiusdem semper
amandi. custos manebat acterna
Qua sententia sapientes iudeoꝵ
clam percutit . qui uerbum dei
non audirt & custo dire sed negare &
blasphemare quaerebant

Expanded text:
et boni operis custodia vel in suo et boni operis custodia vel in suo vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia sapientes Judaeorum clam percutit, qui Verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant
Abbreviated transcription (Latin):
endi sunt quilegendum putan t
natum &x muliere factum sublege
aliunde: sed materna traxit ex carne:
Alioquin. net uere filius hominis
diceretur: qui originem non habe¬
r& ex hõmine Et nos igitur his contra
euthicen dictis. ex tollamus uocem
cum eccła catholica. cuius haec muli¬
er typum gessit. Ex tollamus & men¬
tem demedio turbarum. dicamusq
saluatori. beatus uenter qui te
portauit. & ubera quae suxisti
Uere enim beata parens quae sicut
quidam ait. E nixa est puerpera
regem. quicaelum terramque ten&
perscła: cuius nomen & acterNo
conplectens omã gyro imperium
sine fine manet. qua euentre beato
gaudia matris habens cũ uirginitatis
honore nec primam similem uisa est:
nec habere sequentem: Atille dix̃
Quin immo. beati qui audiunt
uerbum dĩ. & custodiunt: Pulchrȩ
saluator ad testationi mulieris annu¬
it: non eam tantum modo quae
uerbum dĩ corporaliter generare
meruerat. sed & oms qui uerbum
spiritaliter auditu fidei concipere.

Expanded text:
endi sunt qui legendum putant, endi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, factum sub legealiunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin nec vere Filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quin imo beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum consubstantialemq patri dĩ
filium negabant: sic heretici prȩterca
negando mariam semper uirginem
sc̃iꝰ sp̃s operante uirtute. nascituro
& humanis membris unigenito dõ
carnissuae materiam ministras se.¬
std uerum consubstantialemque matri
filium hominis fateri non debere
dixerunt Sed sicaro uerbi dĩ scđm
carnem nascentis a carne uirginis
matris pronuntiatur &x tranea sine
causam uenter qui eam portas s&¬
& ubera quaclactassent beatificantur
Qua enim consequentia eius lacte
credatur nutritus. cuius semine:
negatur. eẽ. conceptus. Cum exuni¬
us ciusdemque fontis origine scđ̃m
fisicos uterque liquor emanere
probetur Nisi forte putanda est
sementiuam suae carnis materiã
nutriendo incarne dĩ filio sugge¬
rere potuisse: incarnando autem
quasi maiori & inusitato miraculo.
minime potuisse: sedhuic opinioni
obstat a postolus dicens. quia misit
ds̃ filium suum factum & muliere
factum sublege Neque enim audi¬

Expanded text:
verum consubstantialemque Patri Dei verum consubstantialemque Patri Dei Filium negabant, sic haeretici postea negando Mariam semper virginem sancti Spiritus operante virtute nascituro ex humanis membris unigenito Deo carnis suae materiam ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri non debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m iħm quam in aegypto possessi
fuerant ante legis notitiam: Quia
aliud est uenturum non credere.
aliud eum non suscepisse quiuene¬
rit: Septenarium autem numerũ
adiunctum diabolo. uel propter
sabbatum intellege. uel propter nu¬
merum sp̃s scĩ: ut quomodo inesaia
super uigam deradice iesse. & flort̃
quae deradice conscendit. Septem
sos uirtutum descendisse narrantur.
ba & ccontrario uitiorum numerus
indiabolo consecratussit E actum est
aut̃ cum haec dicer&. &x tollens uocem
quaedam mulier deturba. dixit illi
peatus uenter quite portauit. & u¬
bera quae suxisti Magnae deuotio¬
nis & fidei hacc mulier ostenditur.
quae scribis & pharisȩis dnm̃ temptan¬
tibus simul & blasphemantib tanta
cius in carnationem prac om̃ib since¬
ritate cognoscit. tanta fiducia con¬
fitet᷑ ut & prȩsentium procerum
calumniam. & futurorũ confundat
herȩticorum ꝑfidiam. N amsicut tc̃
iudaei scĩ sps̃ opera blasphemando.

Expanded text:
Christum Jesum, quam in Aegypto possessi Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti. Ut quomodo in Isaia, super virgam de radice Jesse, et florem qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Factum est autem cum haec diceret, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti. Magnae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando,
Abbreviated transcription (Latin):
geri solere narraui. hoc intota gene¬
raliter huius populi gente geri non
desinit: In mundus quippe sp̃s &x iuit
aiudacis. quando acceperunt legẽ
Etambulauit perloca arida requi¬
rens sibi requiem &x pulsus uideli¬
c& a iudacis. ambulauit ꝑgentiũ
solitudines. quaecum postta drio
credidissent: ille non inuento loco
innationib: dixit. Reuertar ad do¬
mum meam pristinam unde exiui:
habebo iudaeos quos ante dimiserã.
Etueniens inuenit uacantem. &¬
scopis mundatam: Vacabat eNim
templum iudaeorum. & xp̃m hospi¬
tem non habebat dicentem. dimit¬
tetur uobis domus urã deserta.
Quia igitur dei & angelorũ prae¬
sidia non habebant: & ornati eran
super fluis obseruationib phariseoꝵ
Reuertitur ad eos diabolus : & septe¬
nario sibi numero daemonũ addito
habitat pristinam domum: & fiunt
posteriora illius populi. peiora prio¬
ribus. Multo enim nunc maiore
dȩ monum numero possidentur:
blasphemantes insynagogis suis

Expanded text:
geri solere narravi, hoc in tota genegeri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines. Quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum, et Christum hospitem non habebat, dicentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Quia igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur blasphemantes in synagogis suis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib per hẏpocrisin. Et tunc
uadit & ad sumit septem alios sp̃s
nequioresse. & in gressi habitant ibi
Per septem malossps. uniuersa uitia
designat. Quemcumque enim post
baptisma siue prauitas heretica seu
mundana cupiditas arripuerit.
mox omnium prostern& inima ui¬
tiorum: Vnde recte nequiores tunc
cum sp̃s dicuntur ingressi. quia non
solum habebit illa septem uitia. quȩ
septem spiritalib sunt contraria uir¬
tutib sed per hypocrisin ipsas sc̃ uir¬
tutes habere simulabit. Et sunt no¬
uissima hominis illius. peiora priori¬
bus Melius quippe erat ei uiã ueri¬
tatis non cognoscere: quam post agni¬
tionem retrorsum conuerti. Quod
iniuda traditore uel symone mago
ceterisque talibus specialiter legimus
impletum. Quo aut̃ generaliter
hacc parabola tendat: ipse Scđ̾m
matheum saluator exposuit. ubi ea
terminata mox subdidit dicers
Sic erit & generationi huic pessimȩ
Idest quod de uno quoliba& specialite

Expanded text:
virtutibus per hypocrisin. Et tunc virtutibus per hypocrisin. Et tunc vadit, et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. Per septem malos spiritus, universa vitia designat. Quemcunque enim post baptisma, sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi. Quia non solum habebit illa septem vitia, quae Septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone mago, caeterisque talibus, specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
figere possit Sedbenedicitur. quae¬
rens requiem & non inueniens: quia
castas mentes effugiens. in solo diabol
corde prauorum. gratam sibi potest
inuenire quie tem Unde & de illo
dñs subumbra inquit dormit.
in secreto calami & locis humentib
Inumbra uidelic&: tenebrosas con¬
scientias. In calamo quiforisnitidus
intusest uacuus: simulatrices. In locis
humentibus lasciuas mollesque men¬
tes insinuans: Dicit reuertar indomũ
meam. unde ex iui: Timendus est iste
uersiculus non exponendus. neculpa
quam in nobis extinctam credebamꝰ.
per incuriã nõs uacantes opprimat
Et cum uenerit: inuenit scopis mun¬
datam. hoc est gratia baptismatis.
apeccatorũ labe castigatam. sed nul¬
la bonioperis industria cumulatã.
Unde bene matheus hanc domum
uacantem. scopis mundatã atque or¬
natam dicit inuentam. Mundatã
uidelic& auitiis pristinis perbaptis¬
mum: uacantem abonis actibus
perneglegentiã ornatam. simulatis

Expanded text:
figere possit. Sed bene dicitur: Quaefigere possit. Sed bene dicitur: Quaerens requiem et non inveniens, quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra inquit dormit in secreto calami, et locis humentibus . In umbra, videlicet tenebrosas conscientias; in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices; in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Et cum venerit, invenit scopis mundatam, hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam, atque ornatam dicit inventam: mundatam videlicet a vitiis pristinis per baptismum, vacantem a bonis actibus per negligentiam, ornatam simulatis
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod nonpossint opera saluatoris.
beelzebub operibus comparari.
Ille cupit animas hominum tenerȩ
captiuas Dñsliberare Ille prac¬
dicat idola: hic unius dĩ notitiam
Ille trahit aduitia : hic aduirtutem
reuocat. Quomodo ergo possunt
habere concordiam interse. quorũ
opera diuisa sunt.: Cummmundus
sps̃ exierit de homine. ambulat per
suorum & sathane operum adiun¬
xisse. Q uod scilic& ipse semper pollu¬
ta mundare. sathanas uero mun¬
data grauioribus festin& attaminare
sordibus. Tamen & de heretico quoli¬
b& uel scismatico. uel &iam malo catho¬
lico potest non inconuenienter acci¬
pi Dequo tempore baptismatis sp̃s
inmundus qui in eo prius habitauerat.
ad confessionem catholicae fidei adre¬
nuntiationemque mundanȩ conuer¬
sationis eiciatur. locaq in aquos a
peragroe. id est corda fidelium quae
amollitiȩ fluxę cogitationis expurga¬
ta sint callidus insidiator &xplor&.
si quo sibi fortȩ suȩ nequitiae gressus

Expanded text:
et quod non possint opera Salvatoris et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas hominum tenere captivas, Dominus liberare; ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat: quomodo ergo possunt habere concordiam inter se, quorum opera divisa sunt? Cum immundus Spiritus exierit de homine, perambulat per suorum et Satanae operum adjunxisse, quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis Spiritus immundus qui in eo prius habitaverat, ad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos ibi forte suae nequitiae gressus
Abbreviated transcription (Latin):
foras. De qua hic ciectione subiun¬
gitur. Si autem fortior illo super¬
ueniens uicerit eum. uniuersa
arma eius aufer& inquib confide¬
bat. & spolia eius distribuet. Dese¬
ipso quippe loquitur. quod non
concordi fallax operatione quem¬
admodum calumniabantur. Sed
fortiori potentia uictor: homines
adaemonio liberar&: Arma in qui¬
bus male fortis ille confidebat. astu¬
tiȩ doli quaesunt nequitiȩ spirita¬
lis. Spolia uero eius: ipsi homines
sunt abeo decepti Quae uictor
xp̃s distribuit. quod est insigne tri¬
umphantis : quia captiuam dux̃
captiuitatem. dedit dona homini¬
bus: Quosdam quidem apostolos.
alios euuangelistas. hos proph& as.
illos pastores ordinans & doctores
Quinon est mecum: aduersũme
est Etqui non colligit mecum
dispergit. Nonput& quisquam
dehereticis hoc dictum & scis maticis.
quam quam &ita ex super fluo possit
intellegi. sed ex consequentibus textu¬
que sermonis addiabolum refertur

Expanded text:
foras, de qua hic ejectione subjunforas, de qua hic ejectione subjungitur. Si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet. De seipso quippe loquitur, quod non concordi fallax operatione quemadmodum calumniabantur, sed fortiori potentia victor homines a daemonio liberaret. Arma in quibus male fortis ille confidebat, astutiae dolique sunt nequitiae spiritalis. Spolia vero ejus, ipsi homines sunt ab eo decepti. Quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona hominibus, quosdam quidem apostolos, alios evangelistas, hos prophetas, illos pastores ordinans et doctores . Qui non est mecum, adversum me est. Et qui non colligit mecum, dispergit. Non putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus, textusque sermonis ad diabolum refertur,
Abbreviated transcription (Latin):
est: quo & tabulȩ lapideae scrip¬
tȩsunt inmonte syna. Igitur ma¬
nus & brachium dĩ filius est. & di¬
sps scĩ: una substantia est. Nonte
scandalizet membrorum in ac¬
qualitas : cum aedific& corporis
unitas. Aliter. Digitus dĩ uocatus
sp̃s sc̃s : propter participationẽ
donorum quae in eo dantur un icui¬
que propria. S iue hominum:
sue angelorum: innullis enim
nembris nostris: magis appar&
partitio quam indigit᷑is. Quod
autem dixit peruenit in uos regnũ
dei Regnum dĩ nunc dicit quo
dampnantur impii : & afidelib
depeccatis suis paenitentiã nunc
agentibus secernuntur: Etcum
diabolum: atrium uero illius.
mundum qui inmaligno positus :
appellat. in quo usque ad saluatoris
aduentum. male pacato potiebatur
imperio. quia incordib infideliũ.
sine ulla conditione quiescebat.
Unde &alibi princeps mundi uoca¬
tur: dicente dño Uenit enim
princeps mundi huius: & in me
nihil inuenit. Etiterum: nunc
princeps huiusmundi eicietur

Expanded text:
iste , quo et tabulae lapideae scripiste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina . Igitur manus et brachium Dei Filius est, et dis sancti una substantia est. Non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas corporis. Aliter: Digitus Dei vocatur Spiritus sanctus, propter partitionem donorum quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod auDei, regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus, de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus, secernuntur. diabolum, atrium vero illius mundum, qui in maligno positus est, appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium, sine ulla contradictione quiescebat, unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi, et in me nihil inveniet , et iterum: Nunc princeps mundi ejicietur
Abbreviated transcription (Latin):
quae redemptorẽ uenisse omnium
nuntiar& Cuius merita cũ alibi
descripserimus cũ uiduas hor tarem̃
hoc loco qnm adalia properamus.
non putamus iteranda: Non otiose
uiduitatis eius ex pressit: quia & sep¬
tem duo decades. & duȩ quadrage¬
simae sacrũ uidentur num erum
designare.

Expanded text:
quae redemtorem uenisse omnium quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non otiose uiduitatis eius expressit, quia et septem duodecades et duae quadragesimae sacrum uidentur numerum designare.