comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in bethel. Cui ait heliseus. uiuit dñs. ⁊ uiũ
anima tua. qr ñ derelinquã te: ⁊ cet̃a. Qid¬
nam eũ adhuc in hac carne corruptibili po¬
sitũ : ad illius sũme quietis sinũ. ante resur¬
rectionẽ ascensionẽq dñi credimꝰ ẽẽ ꝑductũ:
S aliud est celũ aeriũ: aliud ethereum.¬
Celum quippe aeriũ: terre est ꝓximum.
Unde et aues celi dicimus : qr eas uolita¬
re in aere uidemꝰ. In celum itaq aerium
helias sublatus est. ut in secretã quandã
regionẽ terre repente duceretur: ubi in
magna iam carnis et sp̃c quiete uiueret.
quousq ad finẽ mundi redeat: ⁊ mortis
debitum soluat. Subleuatus nãq helias:
ascensionẽ dñicam designauit. Ille enim
mortẽ distulit: non euasit. Redẽptor aũ
noster qr non distulit suꝑauit: eamq resur¬
gendo consũpsit: et resurrõnis sue głam
ascendendo declarauit. Notandũ quoq ẽ
quod helias legitur in curru ascendisse:

Expanded text:
ue Bethel cui ait Heliseus vivit Dominus et vivit ue Bethel cui ait Heliseus vivit Dominus et vivit anima tua quia non derelinquam te cumque dnam eum adhuc in hac carne corruptibili positum, ad illius summae quietis sinum, ante resurrectionem, ascensionemque Domini, credimus esse perductum? Sed aliud est coelum aereum, aliud Coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Sublevatus namque Elias, ascensionem Dominicam designavit. Ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam, ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru ascendisse legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rierit irascetur. ⁊ maledicet regi suo. ⁊ deo
suo: ⁊ suspiciet sursũ. ⁊ ad terrã intuebitur.
Et ecce tribulacio ⁊ tenebre. dissolutio ⁊ an¬
gustia. ⁊ caligo ꝑsequens: ⁊ ñ poterit auo¬
lare de angustia sua. Mittit rex impiꝰ duos
quinqͣgenarios cũ subditis sibi militibus
ut exhibeant heliã. qui diuino igne ꝯsũpti
sunt: tercius autẽ missus saluatur. Quinqͣ¬
genarius nãq numerus. confessio penitencie
est: quo declarat᷑ remissio peccatorũ. Iudei
cipem penitencie: dicũt ad eũ. Quinqͣginta
annos ñdũ habes: ⁊ abraham nosti : In fu¬
turo diuino igne incendunt᷑: ⁊ extingunt᷑.
Tercius autẽ quinqͣgenariꝰ qr conu̾sus ad
fidem trinitatis. penitencie sacram̃ta ꝯgno¬
uit: indulgentiã meruit:¬
heliã per turbinẽ in celũ: ibat he¬
lias et heliseus de galgalis. Dix̾q helias.
ad heliseũ. Sede hic: qr dñs misit me usq¬

Expanded text:
rierit, irascetur, et maledicet regi suo et Deo rierit, irascetur, et maledicet regi suo et Deo suo. Et suspiciet sursum, et ad terram intuebitur. Et ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio, et angustia, et caligo persequens, et non poterit avolare de angustia sua . » Mittit rex impios duos quinquagenarios, cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem missus salvatur. Quinquagenarius namque numerus confessio poenitentiae est, quo declaratur remissio peccatorum, Judaei cipem poenitentiae, dicunt ad eum: « Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham nosti? » In futuro divino igne incenduntur et exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis, poenitentiae sacramenta cognovit, indulgentiam meruitHeliam per turbinem in caelum ibant Helias et Heliseus de Galgalis dixitque Helias ad Heliseum sede hic quia Dominus misit me usq
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos: sed abiit in regionẽ iuata desertũ.
in ciuitatẽ que dicitur effrem. Domꝰ ergo
ochorie. sinagoga est iudeorũ: que lega¬
libus p̃ceptis quasi cancellis cenaculi un¬
diq circũdata erat. S sicut ochorias ꝑ
cancellos quib tueri debuit. ruens egri¬
tudinẽ incarit: ita et popłs iudeorum
legis custodiã excedens. in languorẽ despe¬
rabilem peccatorũ cecidit. ubi qr diuina
presidia dereliquit: salutis remedia inue¬
nire ñ meruit. Confugit enĩ sicut rex
impius fecit ad falsorũ deorũ presidia:
a quib magis lesus quã adiutus ẽ. Et
ideo prophico ore corripitur: ⁊ de eius
Cum dicerint ad uos querite a phitonibus
et a diuinis qui stridũt in incantacionib
suis: nũqͥd non populus a deo suo requint
pro uiuis ac mortuis: ad legẽ magis. ⁊ ad
testimoniũ: Qd̃ si non dixerint iuxta
uerbũ hoc non erit eis matutina lux: ⁊ qͥ¬
ꝑ transibit ꝑ eam corruet ⁊ esuriet. ⁊ cũ esu¬

Expanded text:
rtum, in civitatem quae dicitur Ephraim. Domus ergo Ochoziae Synagoga est Judaeorum, quae legalibus praeceptis quasi cancellis coenaculi, undique circumdata erat. Sed sicut Ochozias qui per cancellos quibus tueri debuerit ruens, aegritudinem nimiam incurrit, ita et populus Judaeorum, legis custodiam excedens, in languorem desperabilem peccatorum cecidit. Ubi quia divina praesidia dereliquit, salutis remedia invenire non meruit. Confugit enim, sicut rex impius fecit, ad falsorum deorum praesidia, a quibus magis laesus quam adjutus est. Et ideo de prophetico ore corripitur, et de ejus Cum dixerint ad vos, quaerite a pythonibus et a divinis qui stridunt in incantationibus suis . » Nunquid non populus a Deo suo requiret pro vivis ac mortuis, ad legem magis et ad testimonium? Quod si non dixerint juxta verbum hoc, non erit eis matutina lux. Et qui transierit per ea corruet et esuriet, et cum esu
Abbreviated transcription (Latin):
rat: qr per aꝑtionẽ diuini muneris. grãm¬
sep lisi tiformis sp̃c. in peccati morte iacenti¬
bus aspirat. Moxxq uiuens erigitur : qr is
quem terroris uirga suscitare non potuit.
per amoris sp̃m puer ad uitã redit:¬
rat autẽ fames in terra: ⁊ filii ꝑ¬
pharum habitabant corã eo. Dĩq
uni de pueris suis. Pone ollam grandem.
et coque pulm̃tũ filiis propħarũ: ⁊ cetera.
Erat inquit fames in terra: ñ fames utiq
panis. neq sitis aque: sed audiendi uerbũ
dñi. Et filii propħarũ habitabãt. coram
heliseo: cum filii scõrum p̃dicatorum qui
ambulant in lege dñi. ⁊ scrutant᷑ testimo¬
nia eius in toto corde exquirentes eum in
p̾sentia dñi saluatoris semꝑ uuũt. Egre¬
ditur puer in agrum ut colligat herbas
agrestes: quatinus inde coquat pulm̃tum.
Inuenit quasi uitẽ siluestrẽ ⁊ colligit ex
ea coloquĩthidas agri. quas concidens in
ollam pulm̃tũ facit: cũ quis littere legis

Expanded text:
rat, quia per apertionem divini muneris gratirat, quia per apertionem divini muneris gratiae septiformis spiritum in peccati morte jacentibus aspirat. Moxque vivens erigitur, quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam rediErat autem fames in terra, et filii prophetarum habitabant coram eo. Dixitque uni de pueris suis: Pone ollam grandem, et coque pulmentum filiis prophetarum, etc. » Erat, inquit, fames in terra, non fames utique panis, nec sitis aquae, sed audiendi verbum Domini . Et filii prophetarum habitabant coram Eliseo, cum filii sanctorum praedicatorum, « qui ambulant in lege Domini, et scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirentes eum , » in praesentia Domini Salvatoris semper vivunt. « Egreditur puer in agrum, ut colligat herbas aInvenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocyntidas agri. Quas concidens in ollam, plumentum facit. » Cum quis litterae legis
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ puerũ doluit. cũ extinctos nos
inquitatis aculeo miseratus aspexit: Et
qr ꝑ moysen terrorẽ legis ꝓtulit: qͣsi per
puerũ uirgã misit. E legem quippe uirgã
deus tenuerat: cũ dicebat. Si quis hec
uel illa fecerit: morte moriatur. A peccati gͣ
morte timor nos suscitare non ualuit: s ad
statũ uite aspirata mansuetudinis grã erex̃.
S puer cũ baculo mortuũ suscitare non
ualuit: qr paulo attestante. nichil ad ꝑfec¬
tum lex adduxit. Ipse autẽ ꝑ semet ipsum ue
niens. et suꝑ cadauer humiliter se sternẽs. ad
exequanda sibi mortui m̃bra se collegit: qr cũ
in forma dei esset non rapinã arbitratus. ẽ esse
se equalem deo. sed semet ipsũ exxinaniũ for
mam serui accipiens. in similitudinẽ hominũ
factus. ⁊ habitu inuentꝰ ut homo. Huc illucq
deambulabat: qr ⁊ iudeã iuxta. ⁊ longe po¬
sitas gentes uocat. Suꝑ mortuũ septies ispi¬

Expanded text:
mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit? et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. » A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit: « Quia, » Paulo attestante, « nihil ad perfectum adduxit lex. » Ipse autem per semetipniens, et super cadaver humiliter se sternens, et exsequenda sibi mortui membra se collegit, quia « cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinmam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Huc illucque deambulat, quia et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies aspi
Abbreviated transcription (Latin):
creuit puer. tactus dolore capitis in messe
circa meridiẽ defũctus est: cum populus
israheliticus postꝗͣ in egipto excreuit. ⁊ ꝑ
moysen in deserto eductus. dñi uocem au¬
dierat in igne ⁊ in caligine. qñ lumine
sciencie debuit illustrari: mox animo ad
rdolatriã recurrẽs. mortuus ẽ. Et ait
heliseus. ad gieri puerũ suũ. Accinge lũbos
tuos. ⁊ tolle baculũ meũ in manu tua: ⁊
uade. Si occurrerit tibi homo ñ salutes eũ.
et si salutauerit te quispiã non respondeas
illi: ⁊⁊ pones baculũ meũ suꝑ faciem pueri:¬
⁊ cet̾a. Quid autẽ significat quod puer
ab heliseo missus cũ baculo non resuscitat:
ꝑ semetipsũ uero heliseus ueniẽs. seq suꝑ
mortuũ sternẽs. atq ad eius m̃bra se col¬
ligens. huc illucq deambulãs. ⁊ ĩ ore mor¬
tui septies aspirans. hũc ad rediuiuã lucẽ
ꝓtinus ꝑ ministeriũ co̾passionis animaũ:
nisi qd̾ auctor humani generis deus qͣsi

Expanded text:
crevit puer, tactus dolore capitis, in messe crevit puer, tactus dolore capitis, in messe circa meridiem defunctus est. » Cum populus Israeliticus, postquam in Aegypto decrevit, et per Moysen in desertum eductus, Domini vocem audierat in igne et in caligine, quando lumine scientiae debuit illustrari, mox animo ad idololatriam recurrens, mortuus est . « Et ait Eliseus ad Giezi, puerum suum: Accinge lumbos tuos, et tolle baculum meum in manu tua, et vade. Si occurrerit tibite quispiam, non respondeas illi, et pones baculum super faciem pueri. » Quid autem significat, quod puer ab Eliseo missus cum baculo non resuscitat per semetipsum, verum Eliseus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit, nisi quod auctor humani generis Deus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
israhelitici: que fuit in patriarchis. Uñ sicut
sara. tres uiros iuxta conuallẽ mãbre susci¬
pere ⁊ pascere meruer̃t. Huic ergo mulieri
non habenti filiũ: propħa ꝓmisit dicens.
In tẽpore isto ⁊ in hac eadem hora si uita
comes fuerit: habebis in ut̃o filiũ. Cui illa
respondit. Noli queso dñe iii. uir d̾i: noli
mentiri ancille tue. Et concepit mulier.
et peperit filiũ in tẽpore ⁊ in hora eadẽ qua
dixerat heliseus. His quoq similia. dñs ad
abraham retulit dicens. Reuertẽs ueniã ad
te tẽpore isto uita comite: et habebit sa¬
ra filiũ uxxor tua. Quo audito sara: risit
post ostiũ tabernaculi occulte dicens. Post qͣ
consenui et dñs meus uetulus est: uolupta¬
ti oꝑam dabo: uisitauit autẽ dñs saram
sicut ꝓmiserat ei. ⁊ impleuit q̃ locutus ẽ.
concepitq ⁊ ꝑeperit filiũ in senectute sua:¬
in tẽpore quo p̃dixerat eid̾s. Igit᷑ postꝗͣ

Expanded text:
Israelitici, quae fuit in patriarchis. Unde sicutIsraelitici, quae fuit in patriarchis. Unde sicutSara tres viros juxta convallem Mambrae suscipere et pascere meruerunt . Huic ergo mulieri, non habenti filium, propheta promisit dicens: « In tempore isto et in hac eadem hora, si vita comes fuerit, habebis in utero filium. Cui illa respondit: Noli, quaeso, domine mi, vir Dei, noli mentiri ancillae tuae. Et concepit mulier, et peperit filium in tempore, et in hora eadem, qua dixerat Eliseus. » His quoque similia Dominus ad Abraham retulit, dicens: « Revertens veniam ad te tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua . Quo audito, Sara, risit post ostium tabernaculi, occulte dicens: Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo? Visitavit autem Dominus Saram, sicut promiserat ei, et implevit quae locutus est. Concepitque et peperit filium in senectute sua tempore
Abbreviated transcription (Latin):
et reliqua. Quid per hanc mulierẽ. nͥ sancta
ecclesia designatur: duorum popłorum. idest
iudaici ⁊ gentilis: quasi duorũ filiorũ mat̃:
Que prius ex ꝑuerso opere consenciendo cal¬
lidi sp̃c ꝑsuasioni. quasi quendã peccati nũmũ
a creditore acceꝑat: ⁊ duos quos in fide genu¬
it amittere filios timebat. S propħe uerbis
idest scripture sacre p̃ceptis obediens. ex par¬
uo qd̾ habebat olei. uacua uasa infundit: qr
dum unius ore doctoris. parũ qͥdem amorẽ
diuinitatis multorũ uacue m̃tes hauriunt:
exuberante gr̃a ungentorũ diuini amoris
usq ad sũmũ replent᷑. Etiã nũc multorũ¬
corda. que prius fuerãt uacua uascula. un¬
gento sp̃c plena sunt: que paucitate olei
solũm᷑ infusa uidebantur. Qd̃ dũ aliis atq
aliis datur. ⁊ auditorib fides accipitur: erep¬
ta mulier. uidelicet sancta eccła. sub creditoris
sui iam debito non tenetur:
dicta est autẽ quedam dies: ⁊ tͣnsibat
pit. bene potest originẽ insinuare populi

Expanded text:
et reliqua. Quid per hanc mulierem nisi sancta Ecclesia designatur? Duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum mater, quae prius ex perverso opere, consentiendo callidi spiritus persuasioni, quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat et duos quos in fide genuit, amittere filios timebat. Sed prophetae verbis, id est sacrae Scripturae praeceptis obediens ex parvo quod habebat olei, vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quidem amoris divinitatis, multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante autem gratia unguentorum divini amoris, usque ad summum replentur. Etiam nunc corda mulcorda, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam debito non tenetur. « Facta est autem quaedam dies, et transibat pit, bene potest originem insinuare populi
Abbreviated transcription (Latin):
uideris me quando tollar a te: erit quod
petisti. Si autẽ non uideris. ñ erit: qr nͥ
qui recte fidei oculos in illũ ponat. ⁊ cre¬
dat fideliter passionẽ. ⁊ resurrõnẽ. ⁊ as¬
censionẽ aͣd patrẽ: peticionis sue fructũ
non capiet. Quod subsequẽs racio designat.
Helias enim secũ comitante heliseo. ad ripã
iordanis ueniens. tulit palliũ suũ ⁊ ĩuolint
illud. ⁊ ꝑcussit aquas. que diuise sunt in
utrãq partẽ : et tͣnsierũt ambo ꝑ siccum.
Cũq helias raptus esset. heliseus leuauit
palliũ helie quod ceciderat ei: reuersusq
stetit super ripam iordanis. ⁊ pallio helie
qd̾ ceciderat ei ꝑcussit aquas: ⁊ non sunt
diuise. Et dixit. Ubi est deus helie etiam
nunc: ꝑcussit aquas et diuise sunt huc
atq illuc: et tͣnsiuit heliseus. Quid signi¬
ficat palliũ helie nisi incarnacionẽ dñi.
per quã redẽptor noster leti fluuiũ difru¬
pit: nobisq tͣnsitũ ad uitã p̾parauit: Hoc

Expanded text:
videris me quando tollar a te, erit quod petisti: si autem non videris, non erit. » Quia nisi quis recte fidei oculos in illum ponat et credat fideliter passionem, resurrectionem et ascensionem ejus ad Patrem, petitionis suae fructum non capiet, quod subsequens ratio designat. « Elias enim secum comitante Elisaeo ad ripam Jordanis veniens, tulit pallium suum et involvit illud, et percussit aquas, quae divisae sunt in utramque partem, et transierunt ambo per siccum. » Cumque Elias raptus esset, Eliseus levavit pallium Eliae, quod ceciderat ei. « Reversusque stetit super ripam Jordanis, et pallio Eliae, quod ceciderat ei, percussit aquas, et non sunt divisae. Et dixit: Ubi est Deus Eliae etiam nunc? Percussitque aquas, et divisae sunt huc atque illuc, et transiit Eliseus, etc. » Quid significat pallium Eliae, nisi Incarnationem Domini, per quam Redemptor noster lethi fluvium dipit nobisque transitum ad vitam praeparavit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et irritauit dñm dm̃ isrł. iuxta omĩa que
fecerat pater eius. S non diu ꝓspere git:
quia ꝑ cancellos cenaculi sui qd̃ habebat
in samaria cecidit: ⁊ egrotauit. Misitq nũ¬
cios ad beel zebub dm̃ accharon: ut consu¬
lerent eũ. utrũ uiuere posset de hac ĩfir¬
mitate. Cui cum helias nunciis suis obuiãs
de morte uicina respondisset: misit ad eũ
quinquagenariũ principẽ cum militib sͥ
subiectis. ut eũ adducerẽt. S his igne celes¬
ti consũptis: iterũ misit aliũ quinqͣgena¬
rium: qui similiter cũ suis combustus ẽ.
Misit et terciũ: qui reseruatus ẽ. Itaq
rex iste popłm iudeorũ. ⁊ maxime prin¬
cipes significat: qui peccatis ⁊ uiciis dediti.
ueritatẽ a se repellebant: ĩmo ꝑsequeban¬
tur. Unde legitur in euuangłio: qr mise¬
runt principes et pharisei ministros: ut
apprehenderẽt dñm iħm. Et itẽ. Quere

Expanded text:
xta omnia quae fecerat pater ejus. Sed non diu prospere egit, quia per cancellos coenaculi sui, quod habebat in Samaria, cecidit, et aegrotavit; misitque nuntios ad Beelzebub, deum Accaron, ut consulerent eum utrum vivere posset de hac infirmitate. Cui cum Elias, nuntiis suis obvians, de morte vicina respondisset, misit ad eum quinquagenarium principem cum militibus sibi subjectis, ut eum adducerent. Sed his igne coelesti consumptis, iterum misit alium quinquagenarium, qui similiter cum suis combustus est. Misit et tertium, qui reservatus est. Itaque rex iste populum Judaeorum, et maxime principes significat, qui peccatis et vitiis dediti, veritatem a se repellebant, imo persequebantur. Unde legitur in Evangelio, quod « miserunt principes et Pharisaei ministros, ut apprehenderent Jesum . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
toria: ut ꝑcutiant omnẽ ciuitatẽ muni-¬
tam. ⁊ omnẽ urbem electã: ⁊ cet̃a. Ciui¬
tates munitas.⁊ urbes electas possumus
secularẽ prudentiã intelligere : in qͣ maxi¬
me philosophi ⁊ heretici confidũt. Hee gͦ
per p̃dicatores sancti eugłii subuertunt᷑.
unde dicit apłs. Arma milicie nr̃e non
carnalia sed potencia deo ad destructionẽ

Expanded text:
toria, « ut percutiant omnem civitatem munitoria, « ut percutiant omnem civitatem munitam et omnem urbem electam. » Civitates munitas et omnes urbes electas, possumus saecularem prudentiam intelligere, in qua maxime philosophi et haeretici confidunt. Hae ergo per praedicatores sancti Evangelii subvertentur, unde dicit Apostolus: « Arma militiae nostrae non carnal
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus: qualiter spiritali doctrina sitim
suam extinguãt: atq animũ reficiant.
Iubet ergo fossas facere in torrentis alueo:
et ita predicit absq uentis et pluuia aqͣ¬
rum largitatẽ. Quid est fossas in alueo
torrentis facere : nisi ꝓfunda misteria in
sacris scripturis in bono studio querere:
Que absq pluuia ⁊ uento replentur: qr
sepe absq humano solacio sapientiã con-¬
fert suis inuestigatorib potencia diuina.
tis ut aliquis doceat uos: s sicut unctio
eius docet uos de om̃ib. Unde bibunt
homines et ium̃ta. idest doctrinã accipi¬
unt ingeniosi quiq et simplices : qr qͣntũ
idonea est anima accipientis: tantũ ibi in¬
ueniet docum̃ta sue salutis. Seq̃r. Parũq
hoc est in cõspectu dñi: insuꝑ tradet etiã
on enĩ sufficit seruis dei abdita
misteria seruare: quinetiã debent
ea aliis predicare. et contradicentes redar¬
guere: quib ꝓmissa est certa de hoste uic-¬

Expanded text:
fidelibus, qualiter spiritali doctrina sitim fidelibus, qualiter spiritali doctrina sitim suam exstinguant, atque animum reficiant. Jubet ergo fossas facere in torrentis alveo, et ita praedicit absque ventis et pluvia aquarum largitatem. Quid est fossas in alveo torrentis facere, nisi profunda mysteria in sacris Scripturis in bono studio quaerere? quae absque pluvia et vento aqua replentur, quia saepe absque humano solatio sapientiam confert suis investigatoribus potentia divina. tis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus . » Unde bibunt homines et jumenta, id est, doctrinam accipiunt ingeniosi quique et simplices. Quiaquantum idonea est anima accipientis, tantum ibi inveniet documentum suae salutis. Sequitur: « Parumque hoc in conspectu Domini, insuper etiam Non enim sufficit servis Dei abdita mysteria scire, quinetiam debent ea aliis praedicare, et « contradicentes ea redarguere ; » quibus promissa est certa de hoste vic
Abbreviated transcription (Latin):
et omnẽ electam urbẽ. ⁊ uniuersũ lignũ
fructiferũ succidetis: cũctosq fontes aqͣrũ
obturabitis: et omnẽ agrũ egregiũ operi¬
etis lapidibus. Qͥd ergo significant tres isti¬
reges. contra moab bellũ gerentes. nisi recto¬
res fideliũ: qui per sancte trinitatis fidem.
contra mundi principẽ. ⁊ contͣ popłm eiꝰ.
hoc est philosophos. hereticos. scismaticos.
atq om̃s iniquos: cũ scuto fidei. atq ar-¬
mis spiritalib confligũt: Moab ergo qui
de incesto natus est. et interp̃tat᷑ de patre:
bene illis conuenit ad quos dñs dix̃. uos
partim minis. partĩ ꝑsecutionib. partim
dolo. ac falsis fictionib : sed ꝑ xͥ uirtutẽ
effugant᷑. Quib ait propħa dñi. Facite¬
in alueo torrentis huius. fossas ⁊ fossas.¬
iste replebitur aquis: et bibetis uos. ⁊ fami¬
lie uestre: ⁊⁊ cet̾a. Ecce propħa dñi. populo
siti fatigato. per miraculũ factũ a domino
consulit: sic et propħe dicta consiliũ p̾bẽt

Expanded text:
et omnem urbem electam, et universum lignum fructiferum succidetis, cunctosque fontes aquarum obturabitis, et omnem agrum egregium operietis lapidibus. reges contra Moab bellum gerentes, nisi rectores fidelium, qui per sanctae Trinitatis fidem, contra mundi principem, et contra populum ejus, hoc est philosophos haereticos, schismaticos, atque omnes iniquos, cum scuto fidei atque armis spiritalibus confligunt? Moab ergo qui de incesto natus est, et interpretatur de patre, bene illis convenit ad quos Dominus dixit: « Vos partim minis, partim persecutionibus, partim dolo ac falsis fictionibus: sed per Christi vieffugantur. Quibus ait propheta Domini: « Facite alveum torrentis hujus, fossas iste replebitur aquis, et bibetis vos et familiae vestrae, » et reliqua. Ecce propheta Domini populo siti fatigato, per miraculum factum a Domino consulit, sic et prophetae dicta consilium praebent
Abbreviated transcription (Latin):
pit : atq diuinitus interiit. S notandũ
est: quia non ante interiit. quã uiuum
parturiret. Ita et sinagoga iudeorum.
ex toto non interiit. ante quã uiui ex
ipsa nascerent᷑: idest ipsa primitiua
ecclesia. que ex ipsa plebe credidit. Uñ
et merito consolationẽ non recipiens.
ab his que consolabant᷑: idest sinagoga
desperans ab humilib credentibus. ait.
Translata est gloria de isrł: qr capta
est archa dei. Hoc est quod dñs ait. Au¬
feretur a uobis regnũ dei: et dabitur
genti facienti fructus eius. Unde notan¬
dum est: quia puerũ uocauit hicaboth.
Caboth uero gloria: hicaboth enĩ ceci¬
dit gła. Ad illos uero refertur: qui ex
sinagoga non credentes prodierũt. Qui
in decorem et głam esse poterant ipsi
sinagoge : si credere in deum et eorum
predicationib uoluisset. Et quia hoc
agere contẽpsit. głam eandem amisit:
quia p̃dicatores sancti eis contẽptis. ad
gentes ꝑuenerũt. Unde et idem apłi

Expanded text:
pit, atque divinitus interiit. Sed notandum pit, atque divinitus interiit. Sed notandum est, quia non antea interiit antequam vivum parturiret. Ita et Synagoga Judaeorum ex toto non interiit, antequam vivi ex ipsa nascerentur, id est ipsa primitiva Ecclesia, quae ex ipsa plebe credidit. Unde et merito consolationem non recipiens ab his quae consolabatur, id est Synagoga desperans ab humilibus credentibus ait: « Translata est gloria de Israel, quia capta est arca Dei. » Hoc est quod Dominus ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . » Unde notandum est, quia puerum vocavit Ichabod. Chabod enim gloria, Ichabod vero cecidit gloria ad illos refertur qui ex Synagoga non credentes prodierunt, qui in decorem et gloriam esse poterant ipsi Synagogae, si credere in Deum, et eorum praedicationibus voluissent. Et quia hoc agere contempserunt, gloriam eamdem amiserunt: quia praedicatores sancti, eis contemptis, ad gentes pervenerunt. Unde et iisdem ap
Abbreviated transcription (Latin):
tum iudeorũ in reparabiliter ꝓstratum.
sedemq habere uacuã. et gloriam sacer¬
docii regniq extinctã: sicut superius
paulo plenius exemplo inculcauimus.
Et hoc est de sella retrorsũ cecicasse:
et mortuũ esse. Deniq post extinctũ
sacerdotiũ. ac sedem uacuã pontificatus
iudeorũ: carnalis etiam sinagoga carna¬
liter illi adherens. mox interiit. De cuiꝰ
significatione subiungitur. Nurus autẽ
heli uxxor finees pregnãs erat : uicinaq
partui. Et audito nuncio quod capta
esset archa dei. et mortuus esset socer
suus. et uir suus. incuruauit se et pe¬
perit: irruerũt enim in eam dolores su¬
biti. In ipso autẽ mom̃to mortis eius :¬
dixerũt ei qui stabant circa eã. Ne time¬
as: quia filiũ peperisti. Et cetera. Omĩa
enim ad superiora tendũt. Nam sic̃ dixi¬
mus nurus heli. uxor finees. carnalẽ
plebem iudaicã designabat: que caruali
sacerdocio copulata. cum ipso finem acce¬

Expanded text:
tum Judaeorum irreparabiliter prostratum, tum Judaeorum irreparabiliter prostratum, sedemque habere vacuam, et gloriam sacerdotii regnique exstinctam, sicut superius paulo plenius exemplo inculcavimus. Et hoc est de sella retrorsum cecidisse et mortuum esse. Denique post exstinctum sacerdotium ac sedem vastatam pontificatus Judaeorum, carnalis etiam Synagoga, carnaliter illi adhaerens, mox interiit. De cujus significatione subjungitur: « Nurus autem ejus, uxor Phinees, praegnans erat vicinaque partui. Et audito nuntio quod capta esset arca Dei, et mortuus esset socer suus et vir suus, incurvavit se et peperit. Irruerant enim in eam dolores subiti, in ipso autem momento mortis ejus dixerunt ei qui stabant circa eam: Ne timeas, quia filium peperisti, » etc. Omnia enim ad superiora tendunt. Nam, sicut diximus, nurus Heli, uxor Phinees, carnalem plebem Judaicam designabat, quae carnali sacerdotio copulata, cum ipso finem acce
Abbreviated transcription (Latin):
festius iuxta suꝑiorem intelligentiã in-¬
telligatur: dicamus aliter. Ait enĩ. Et tu
fili hominis sume tibi gladiũ acutũ: ta¬
dentem pilos. Et cetera. In hoc nãq facto
iudiciũ redẽptoris exprimitur. Qui in
carne apparens caput rasit: qr iudaico
sacerdotio preceptorũ suorũ sacramenta ab¬
stulit. Unde per decisos capillos sacram̃to¬
rum subtilitas: per caput uero sũma sacer¬
docii designatur. Barbam rasit: qr regnũ
israheliticũ deserens. decorẽ uirtutis am¬
putauit. Currens autẽ uir de beniamin:
ait ad heli. Fugit isrł coram philistiim.
et ruina magna facta est in populo: insu¬
per et duo filii tui mortui sunt. ofii. ⁊
finees: et archa dei capta est. Cumq ille
nominasset archam dei. cecidit de sella re¬
trorsum iuxta ostiũ: et fractis ceruicib
mortuus est. Sicut superius mors filior̃
finẽ significat sacerdocii iudeorũ: ita in
hoc loco mors patris designat pontifica¬

Expanded text:
festius juxta superiorem intelligentiam infestius juxta superiorem intelligentiam intelligatur, dicamus aliter. Ait enim: « Et tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum radentem pilos, » etc. In hoc namque facto judicium Redemptoris exprimitur, qui in carne apparens caput rasit, quia Judaico sacerdotio praeceptorum suorum sacramenta abstulit. Unde per decisos capillos, sacramentorum subtilitas; per caput vero, summa sacerdotii designatur. Barbam rasit, quia regnum Israeliticum deserens, decorem virtutis amputavit. « Currens autem vir de Benjamin, ait ad Heli: Fugit Israel coram Philisthiim, et ruina magna facta est in populo. Insuper et duo filii tui mortui sunt, Ophni et Phinees; et arca Dei capta est. Cumque ille nominasset arcam Dei, cecidit de sella retrorsum juxta ostium, et, fractis cervicibus, mortuus est. » Sicut superius mors filiorum finem significat sacerdotii Judaeorum, ita in hoc loco mors patris designat pontifica
Abbreviated transcription (Latin):
deorum qui modo mortui referunt᷑. ipsius
sacerdocii finis intelligitur. Qui bene pꝰꝙͣ
archa capta est mortui referunt᷑ : qr post¬
quam duo testam̃ta ad sapientes istius scłi
et gentiles ꝑuenerũt. sacerdotiũ iudeorũ
funditus finẽ accepit. et exigentib pecca¬
tis exterminatũ est : et ipsi sacerdotes a
gentibus interfecti sunt. Hinc ꝑ iezechielẽ
dñs ait. Et tu fili hominis sume tͥ gladi¬
um acutũ. radentẽ pilos et barbam: et
assumes eũ. et duces per caput tuũ. et per¬
barbam tuã. Et cetera. Quid per gladiũ
acutũ. nisi uastitatẽ significat iudeorũ:
que sub uespasiano uel tito facta est:
Quid uero per cesariem capitis ⁊ barbã
nisi omnẽ pulchritudinẽ et uirilitatem
eiusdem populi demõstrat: Que omĩa
iudei amittentes. quiq ex ipsis fame ac
pestilentia et gladio remanserũt: subfi¬
gura capillorũ in cunctis gentib quasi
in omnẽ uentũ disꝑsi sunt. Et ut mani¬

Expanded text:
daeorum, qui modo mortui referuntur, ipsius daeorum, qui modo mortui referuntur, ipsius sacerdotii finis intelligitur. Qui bene postquam arca capta est, mortui referuntur: quia postquam duo Testamenta ad sapientes istius saeculi et gentiles pervenerunt, sacerdotium Judaeorum funditus finem accepit, et exigentibus peccatis exterminatum est, et ipsi sacerdotes a gentibus interfecti sunt. Hinc ad Ezechielem Dominus ait: « Et tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum radentem pilos, et assumas eum et duces per caput tuum et barbam tuam , » etc. Quid per gladium acutum, nisi vastationem significat Judaeorum, quae sub Vespasiano et Tito facta est? Quid vero per caesariem capitis et barbam, nisi omnem pulchritudinem et virilitatem ejusdem populi demonstrat? Quae omnia Judaei amittentes, quique ex ipsis fame ac pestilentia et gladio remanserunt, sub figura capillorum in cunctis gentibus quasi in omnem ventum dispersi sunt. Et ut mani
Abbreviated transcription (Latin):
per cherubin. Cherubin namq pleni-¬
tudo sciencie interp̃tatur: que in duo¬
bus testamentis inuenit᷑. Quãquã ad
xp̃m referri possit : in quo sunt om̃s
thesauri sapientie et sciencie reconditi.
Que philistiim audientes. uidelicet sapi
ceperunt apostoli uerbis pluere ex scien¬
tia utriusq testamenti miraculis chorus¬
care. et quasi tonitrua intonare clamo¬
re grandi: et ꝑsonuit terra a uoce p̃di¬
cationis: et crediderũt se superandos:
ingemuerũtq dicentes. Ue nobis: non
enim fuit tanta exultacio heri ⁊ nudiꝰ¬
tercius. ue nobis: quis nos seruabit
de manu deorũ sublimiorũ istorum:
lugnauerũt ergo philistum. et cesus
est isrł : et fugit unusquisq in taberna¬
in hoc quod ab alienis archa capta dicit᷑:
prefigurabatur a gentib duo testamenta
accipienda esse: que per archam signifi¬
finees qui dicitur os mutũ. per quos signifi¬
cari diximus longe superius sacerdotiũ iu¬

Expanded text:
per Cherubim. » Cherubim namque pleniper Cherubim. » Cherubim namque plenitudo scientiae interpretatur, quae in duobus Testamentis invenitur, quanquam ad Christum referri possit, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae reconditi . Quae Philisthiim audientes, videlicet sapie, scilicet quia coeperunt Apostoli verbis pluere, ex scientia utriusque Testamenti miraculis coruscare, et quasi tonitrua intonare, « clamore grandi, et personuit terra » a voce praedicationis , et crediderunt se superandos. « Ingemueruntque dicentes: Vae nobis ! Non enim fuit tanta exsultatio heri et nudiustertius. Vae nobis ! Quis nos salvabit de manu deorum sublimium istorum? Pugnaverunt ergo Philisthiim, et caesus est Israel, et fugit unusquisque in tabernain hoc quod ab alienigenis arca capta dicitur, praefigurabat a gentibus duo Testamenta accipienda esse, quae per arcam signifiPhinees, qui dicitur os mutum, per quos significari diximus longe superius sacerdotium Ju
Abbreviated transcription (Latin):
aut legem prout iudei senciũt carna¬
liter accipere cupiũt. et grãm euuan¬
gelii contẽpnere non metuũt: ĩmundi
sp̃e sacile ꝓsternuĩt. Nam seguit᷑. nito
autẽ certamine. terga uertit ifrł philis¬
teis: et cesa sunt in illo certamine passim
per agros quasi quatuor milia uirorum.
Quatuor enim ista milia uirorũ in cer¬
tamine philistinorũ. quo congressi sũt
filii isrł uidelicet credentes ex primitiua
ecclesia perierũt: illi intelligunt᷑ qui qͣ¬
tuor euuangelia recipere noluerunt.
Misit ergo populus in silo: ⁊ tulerunt
inde archam federis dñi exercituũ seden¬
tis super cherubin. Et cognouerunt
philistiim quod archa dñi uenisset ĩ cas¬
tra: timuer̃tq dicentes. uenit deus in
castra. Et cetera. Archa enim quã filii
isrł de silo in preliũ tulerũt. duo testa¬
menta significat: que fideles ex iudai¬
co populo ad gentes transtuler̃t. Que
bene dicitur dñi exercituũ. sedentis su¬

Expanded text:
aut legem prout Judaei sentiunt carnaaut legem prout Judaei sentiunt carnaliter accipere cupiunt, et gratiam Evangelii contemnere non metuunt, immundi spiritus facile prosternunt. Nam sequitur: « Inito autem certamine, terga vertit Israel Philisthaeis, et caesa sunt in illo certamine passim per agros, quasi quatuor millia virorum. » Quatuor enim ista millia virorum in certamine Philistinorum quo congressi sunt filii Israel, videlicet credentes ex primitiva Ecclesia, perierunt, illi intelliguntur qui quatuor Evangelia recipere noluerunt. « Misit ergo populus in Silo, et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum, sedentis super Cherubim. Et cognoverunt Philisthiim quod arca Domini venisset in castra. Timueruntque, dicentes: Venit Deus in castra. » Arca enim quam filii Israel de Silo in praelium tulerunt, duo Testamenta significat, quae fideles ex Judaico populo ad gentes transtulerunt. Quae bene dicitur « Domini exercituum sedentis su
Abbreviated transcription (Latin):
isrł fideles uidelicet. ne uicti ĩmundis
spiritib cedant. sed ut superare possĩt:
Lapis enim adiutorii legem significat
de quo scriptũ est. Lapidem quem re¬
probauer̃t edificantes: et cetera. Iuxta
quẽ morant᷑ fideles. ut xp̃m inuenire
possint: ac dicere. Esto nobis in lapi-¬
dem adiutorii: et in petram refugii.
Et illud. Adiutoriũ nr̃m in nomine
dñi. S dum ipsi iuxta lapidem uer¬
santur. idest meditant᷑ in lege domini
die ac nocte. ut saluatorẽ amplius in¬
uenire ualeant adiutorẽ: philistiim
in affec ueniũt : et aciem contra israhel
instruũt. Affec quippe. furor nouus
interp̃tatur. Et bene furor nouus int̃¬
pretatur : qr quo amplius fideles ĩmun¬
di sp̃c diuinis legibus insistere ꝯspici¬
unt. et spem suam in xp̃m collocare:
eo acriora et noua certamina felle sue
malicie ab acti construere non cessant.
Unde multos qui in suis uirtutibus
confidũt. et humana sapientia głant᷑.

Expanded text:
Israel, fideles scilicet, ne victi immundis Israel, fideles scilicet, ne victi immundis spiritibus cedant, sed ut superare possint, Lapis enim adjutoriis legem significat  Lapidem quem reprobaverunt aedificantes , » etc. Juxta quem morantur fideles, ut Christum invenire possint, ac dicere, « Et nobis in lapidem adjutorii; et in petram refugii. » Et illud, « Adjutorium nostrum in nomine Domini . » Sed dum ipsi juxta lapidem versantur, id est, meditantur in lege Domini die ac nocte, ut salvatorem amplius invenire valeant adjutorem, Philisthiim in Aphec veniunt, et aciem contra Israel instruunt. Aphec quippe furor novus interpretatur. Et bene furor novus interpretatur, quia quo amplius fideles immundi spiritus divini legibus insistere conspiciunt, et spem suam in Christum collocare, eo acriora ac nova certamina felle suae malitiae abacti construere non cessant. Unde multos qui in suis virtutibus confidunt, et in humana sapientia gloriantur,
Abbreviated transcription (Latin):
gressus est nãq isrł obuiam phi¬
listiim in prelium : et castra meta¬
tus est iuxta lapidem adiutorii. Porro phi¬
listiim uenerũt in affec: et instruxer̃t
aciem contra isrł. Inito autẽ certamine
terga uertit isrł philisteis: et cesa sunt
in ipso certamine passim per agros qͣsi
quatuor milia uirorũ. Patet iuxta litte¬
ram sensus: quia ista ꝓpter peccata filio¬
rum heli. perpessi sunt filii isrł. Uñ bene
affec furor nouus: siue apprehendẽs int¬
pretatur. Quod merito conuenit rebus
gestis. Qui enim iram dñi meruerũt: ab
hostib apprehensi sunt. Uerũ iuxcta ana-¬
gogen quid significet: breuiter enucle¬
andum. Porro isrł qui interp̃tatur uir
uidens deum. siue fortis cum deo: signi¬
ficat credentes in deum. Philistiim uero
qui interp̃tant᷑ cadentes poculo. ĩmun-¬
dos significãt sp̃c : qui poculo suꝑbie
debriati. et ipsi de celestib ceciderũt:
et multos cotidie hominũ ꝑuertere fes¬
tinant. poculo sue malicie. Contra qͦs

Expanded text:
gressus est namque Israel obviam Philisthiim in praelium, et castrametatus est juxta lapidem adjutorii. Porro Philisthiim venerunt in Aphec, et instruxerunt aciem contra Israel. Inito autem certamine, terga vertit Israel Philisthaeis, et caesa sunt in illo certamine passim per agros, quasi quatuor millia virorum. » Patet juxta litteram sensus, quia ista propter peccata filiorum Heli perpessi sunt filii Israel. Unde bene Aphec furor novus, sive apprehendens interpretatur, quod merito convenit rebus gestis. Qui enim iram Domini meruerunt ab hostibus apprehensi sunt. Verum juxta anagogen quid significet, breviter enucleandum est. Porro Israel, qui interpretatur vir videns Deum sive fortis cum Deo, significat credentes in Deum, Philisthiim vero, qui interpretantur cadentes poculo, immundos significant spiritus, qui poculo superbiae inebriati, et ipsi de coelestibus ceciderunt, et multos quotidie hominum pervertere festinant, poculo suo malitiae. Contra quos
Abbreviated transcription (Latin):
ixerũt autem filii propħarum. ad
heliseum. Ecce locus in quo habitamꝰ
coram te: angustus ẽ nobis. Eataꝰ usq ad
iordanem: ⁊ tollant singuli de silua ma¬
terias singulas: et edificemus nobis ibilocũ
ad habitandũ. Qui dixit. Ite. Et ait unus
ex illis. Ueni ergo ⁊ tu cũ seruis tuis. Respon¬
dit. Ego ueniã. Et abiit cũ eis. Cumq ue¬
nissent ad iordanẽ: cedebant ligna. Accidit

Expanded text:
ixerunt autem filii prophetarum ad Elisaeum: Ecce locus in quo habitamus coram te, angustus est nobis. Eamus usque ad Jordanem, et tollant singuli de silva materias singulas, ut aedificemus nobis ibi locum ad habitandum. Qui dixit: Ite. Et ait unus ex illis: Veni ergo et tu cum servis tuis. Respondit: Ego veniam. Et abiit cum eis. Cumque venissen
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ducatur. Neq enĩ bonus fuit ille sp̃c:
qui m̃daxc esse appetiuit in ore propħarum.
Unde ⁊ p̃missũ est : qr exercitus celi stetit
a dextris ⁊ a sinistris eius. Deus enim qui
incircũscripta ẽ ueritas. in illa et̾na beati¬
tudine que dextera ipsius dicitur. sinis¬
tram non habet: quia nichil esse quod
displiceat potest. Sed quia simul om
nia contuetur. simul cuncta aspicit. ea
ui in qua et bonos spiritus et malos
uidet : exercitus celi a dextris et a si¬
nistris habere describitur: ut per il
sanctissimos et electos: per sinistram
uero malignos spiritus et reprobos.
Hec mouere debet quod excercitus ce¬
li etiam repulsi angeli uocantur: quia
et ipsi quãuis ab ethereo celo expulsi
sint: adhuc tamen in aerio celo demoran¬
tur. sicut paulus apłs ait: contͣ spiritalia

Expanded text:
semper ducatur. Neque autem bonus fuit ille Spiritus, semper ducatur. Neque autem bonus fuit ille Spiritus, qui mendax esse appetiit in ore prophetarum. Unde et praemissum est quia « exercitus coeli stetit a dextris et sinistris ejus. » Deus enim, qui incircumscripta est veritas, in illa aeterna beatitudine, quae dextra ejus dicitur, sinistram non habet, quia nihil esse quod displiceat potest. Snia contuetur, simul cuncta aspicit ea vi, in qua et bonos spiritus et malos vidit. Exercitus coeli a dextris et a sinistris habere describitur, ut, sicut os electos, per sinistram vero spiritus reprobos. Nec movere debet quod exercitus coeli etiam repulsi angeli vocantur, quia et ipsi, quamvis ab aethereo coelo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: « Contra spiritualia
Abbreviated transcription (Latin):
creature in adorõne renuit. securus iam
propħam quilibet in fide positus consulit:
qr hoc auditurus ẽ. qd̃ audire fidelem decet.
fident̃ dicam. si ab ĩmundicĩs alis. atq
a prauis actib recessisset: securus esset. Nã
cum paulus egregius predicator clamet. et
auaricia que est idolorũ seruitus: quisquis
adhuc auaricie subiectus est. a cultu idolorũ
liber non est. Si ergo is qui auaricie estibus
anhelat. in fide quidem positus esse uidetur.
sed aliena ambit accipere. honores mundi de¬
siderat cõprehendere. habere tẽporalẽ głam
concupiscit. atq de hac eadem gła propħam
consulat: iustũ ualde est ut ex culpe sue
merito a prophete ore ꝓsꝑa audiat: qͣtinus
qui uerba dei audire in sacro eloqͥo noluit.
ut terrena despiceret. celestia ambiret: illud
deo iudice ex propħe sui ore audiat. unde
amplius obligatus cadat: et dũ spe terrene
głe delectatus pascitur. suis desideriis ad ima

Expanded text:
creaturae in adoratione renuit. Securus ergo jam creaturae in adoratione renuit. Securus ergo jam prophetam quilibet in fide positus consulat, quia hoc auditurus est, quod audire fidelem decet. Fidenter dicam si ab immunditiis aliis atque a pravis actibus recepisset, securus esset. Nam cum Paulus, egregius praedicator, clamet: « Et avaritia, quae est idolorum servitus , » quisquis adhuc avaritiae subjectus est, a cultu idolorum liber non est. Sic ergo is qui avaritiae aestibus anhelat, in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores mundi desiderat comprehendere, habere temporalem gloriam concupiscit, atque de hac eadem gloria prophetam consulat, justum valde est, ut ex culpae suae merito a prophetae ore prospera audiat, quatenus qui verba Dei audire in sacro eloquio noluit, ut terrena despiceret, coelestia ambiret, illud, Deo judice, ex prophetae sui ore audiat unde amplius obligatus cadat, dum spe terrenae gloriae delectatus pascitur suis desideriis, ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
peccati penã etiã nolentes trahãt. Deniq
is qui uitã rȩꝓbam non mutat. a ꝑpetͣndis
peccatis animũ non auertit: cũ a propħa
aliquid requirit. illa audit dõ disponente
que merebat᷑ audire dãpnandus. Ecce enĩ
ut unũ uel duo ex multis loquam᷑. ab om̃i¬
potentis dei cultu domus isrł sub idolorũ
seruitute recesserat: ⁊ tñ ad propħas a quib
decipi consueuerat. sepe ueniebat. ꝓspera re
suꝑna iudicia agebant. nisi ut peccator po-¬
pulus in suo corde caperet᷑: quatinꝰ qui ꝑfi¬
diam sequendo deliquerat. et sic propħarũ
suorũ blandis sermonib deciꝑetur. ut iam
nec ꝑtimesceret qr deliquisset: ⁊ tanto pre-
durius raperet᷑ ad penã. quanto securiꝰ uiue¬
ret in culpã. S ecce iam largiente om̃ipo¬
tentedeo. ab idolorũ cultu remotũ ẽ quãplu¬
rimũ genus humanũ. uerã fidem publice
fatetur. subdi lignis ⁊ lapidib. uel cuilibet

Expanded text:
peccati poenam etiam nolentes trahant. Denique peccati poenam etiam nolentes trahant. Denique is qui vitam reprobam non mutat, nec a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit, Deo disponente, quae merebitur audire damnandus. Ecce enim, ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute recesserat, et tamen ad prophetas, a quibus decipi consueverat, saepe veniebat, prospera reqsuperna judicia agebant, nisi ut peccator populus in suo corde caperetur? quatenus qui perfidiam sequendo deliquerat, sic prophetarum suorum blandis sermonibus deciperetur, ut jam nec pertimesceret quia deliquisset, et tanto post durius raperetur ad poenam, quanto nunc securius viveret in culpa. Sed ecce jam, largiente omnipotente Deo, ab idolorum cultu remotum est quamplurimum genus humanum, veram fidem publice fatetur, subdi lignis et lapidibus vel cuilibet
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi posse ꝓhibet᷑. Quas enĩ suspendi
in aere nouimus: aues celi nominamus.
Et de eisdem spiritib paulus dieit. Contra
spiritalia nequicie in celestib. Quorũ caput
enunciãs. ait. Scd̾m principẽ potestatis aeris
huius. Adextera ergo etꝰ sinstra angelorum
exercitus stat : qr ⁊ uoluntas elector̃ sp̃uũ
diuine pietati concordat: ⁊ reꝓborũ sensꝰ
sue malicie seruiens. iudicio districtioĩs enil
obtẽpetat. Unde ⁊ mex fallax sp̃c ĩ mediũ
ꝓsiluisse describitur: per quem haab exi
credere bonũ spm̃ fallacie deseruire uolu¬
isse: ut diceret egrediar et ero m̃dax sp̃c
in ore om̃iũ propħarũ eius: s qr haab
rex peccatis p̾cedentib dignus erat. ut ta¬
li debuisset deceptione dãpnari: quatinus
qui sepe uolens ceciderat in culꝑam. qñq
nolens caperet᷑ ad penam. Occulta iusticia
licencia malignis spiritib datur: ut quos
uolentes in peccati laqueo strangulant: in

Expanded text:
in eo intelligi posse perhibetur. Quas enim suspendi in eo intelligi posse perhibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de iisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritalia nequitiae in coelestibus. Quorum caput enuncians, ait: Secundum principem aeris hujus. A dextra ergo Dei et sinistra angelorum exercitus stat: quia et voluntas electorum spirituum, divinae pietati coneordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prosiluisse describitur, per quem Achab rexcredere bonum Spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: « Egrediar et ero mendax spiritus in ore omnium prophetarum ejus. » Sed et Achab rex peccatis praecedentibus dignus erat ut tali debuisset deceptione damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam. Occulta quippe justitia licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccati laqueo strangulant, in
Abbreviated transcription (Latin):
suo. uestiti cultu regio: et reliqͣ. Quod aũ
micheas uocatus ad regem ita diõ. uidi¬
a dextris et a sinistris eius: et dictũ ẽ. in quo
decipiam haab. ut ascendat. ⁊ cadat in
ramothgalaad: ⁊ dicit alius ita. ⁊ alius
aliter: et egressus unus dixxit: ego decipi¬
am eũ. I dictũ ẽ. in quo decipies. qui respon¬
dit dicens. egrediar. et ero mendax sp̃c in
ore om̃ium propħarũ eius. q uid ꝑ soliũ
dñi. nisi angelicas potestates accipimus:
querũ mentib deus altius presidens infe¬
rius cũcta disponit : Et quid exercitꝰ celi
nisi ministranciũ angłorum describitur:
Quid est ergo qđ exercitꝰ celi. a dextris
et a sinistris eius stare ꝑhibetur: Deus
enĩ qui ita est intra omĩa. ut etiã sit extͣ
omĩa. nec dextera nec sinistra concludit᷑:
enĩ ministrãt deo solũmͦ boni qui adiuuẽt:
s etiã qui redire nolentes grauẽt. Nec qd̾
celi exercitus dicit᷑: angelorũ pars reꝓba

Expanded text:
suo, vestiti cultu regio, » et reliqua. Quod autem suo, vestiti cultu regio, » et reliqua. Quod autem Michaeas vocatus ad regem Israel, ia dextris et a sinistris ejus. Et dictum est: In quo decipiam Achab, ut ascendat et cadat in Ramoth Galaad. Et dixit alius ita, et alius aliter. Et egressus unus, dixit: Ego decipiam eum. Et dictum est: In quo decipies? Qui respondit, dicens: Egrediar et ero mendax spiritus in ore omnium prophetarum ejus. » Quid per solium Domini, nisi angelicas potestates accipimus? Quarum mentibus Deus altius praesidens, inferius cuncta disponit. Et quid exercitus coeli, nisi ministrantium angelorum describitur? Quid est ergo quod exercitus coeli a dextris et a sinistris ejus stareenim qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextera, nec sinistra concluditur, ministrant, solummodo boni qu etiam qui redire nolentes gravent. Nec quod coeli exercitus, dicitur angelorum pars reproba