comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tinebit si sollicite agͣt ut ma¬
lis homimibus proumera
cairat eos qr conquirat. nã
⁊sacrilegos latrones plag̾¬
arios. fures. conquurre de
uet ꝓut quisq deuquerit
in cum animaducrtẽ recep¬
tatores q eorum cohceresi¬
ne quibus latro diucius la¬
tere non potest. ¶turiosi si
non possnt per ncuos cont
cere contincantur ⁊ itaduus
pius rescripsit. ¶Sane ercuc¬
iendum diui fr̃es putaunt in
p̃ eius qui patricidiu com¬
miserat. utrum dimuuato fo¬
rore facinus commisissetan
uero irucra compos mentis
non eet ut simuasset pleit¬
eretuz si fuieiet. in carce cont¬

Expanded text:
tinebit, si sollicite agat, ut malis hominibus prouincia careat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fures conquirere debet et prout quisque deliquerit, in eum animaduertere, receptoresque eorum coercere, sine quibus latro diutius latere non potest. Furiosis, si non possint per necessarios contcere contineantur. et ita diuus Pius rescripsit. sane excutiendum diui fratres putauerunt in persona eius, qui parricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admississet an uero re uera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecte‹re›tur, si fureret, in carcere cont
Abbreviated transcription (Latin):
rari eciam ⁊ t̾rere fisum aprco
biatum qui non ut porteret
conu̾san dicatur potit depla¬
no simiter ⁊ libtum nono¬
bseqntem emendare aut apr
te dum honoripostulamum
datur ur imꝓbitti creditur in¬
edicres defadia sua ñ ꝓf̾antqr
aut omninonon adhibunt
aut minus freqñtes nr mau

Expanded text:
ari etiam et terrere filium a patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano: similiter et libertum non obsequentem emendare aut uerbte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes nequ
Abbreviated transcription (Latin):
rias ẜmores ⁊ consuetudie:
que retro optinuit dare ede̾
dic̃s. ⁊ opa pubuica circui¬
ie inspiciendi gͣ ansacrat¬
ecta que sint ur erunt. ma

Expanded text:
 mores et consuetudinem quae retro optinuit dare. Aedes sacras et opera publica circumire inspiciendi gratia, an sarta tectaque sint uel a
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾atur. nec ado dissimulãe
si quos carum continuato¬
res uel irclemptores dephñ¬
dat cos qr solos paupostuia¬
re quibꝰ ꝑ ecdictum eius poꝰ¬
tuiare ꝑmittitur. Geplao
au tem ꝓconsulpot erpedireħ¬

Expanded text:
uideatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum concinnatores uel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulare permittitur. De plano autem proconsul potest expedire
Abbreviated transcription (Latin):
llicitas exactõnes ⁊ uioimas
fcas ⁊ extortas metu uendi¬
cones caucones uel sinepcu
numeione ꝓhib̾at fieripsee
pumcietemnequis iniqu
lucrum aut dampnum senci¬
at preses ꝓuincic ꝓuidat. sbli¬
eritas ierum crrorib gestoꝵ
nonunciatur. ⁊ ido preses proi¬
uincie sequaturid quod con¬
uenit eum ex fide eorum que
ꝓhabuntur. ¶Nepotinores
iuri humiliores mniuruᷤᷤ affi¬
ciant neue defensores eoruz
calumpniosis crimib in sec
cium militares uros ad conc¬
uciendos hommes ꝓcedm̃na p¬

Expanded text:
llicitas exactiones et uiolentia factas, et extortas metu uenditiones et cautiones uel sine pretii numeratione prohibeat praeses prouinciae. item ne quis iniquum lucrum aut damnum sentiat, praeses prouinciae prouideat. Ueritas rerum erroribus gestarum non uitiatur: et ideo praeses prouinciae id sequatur quod conuenit eum ex fide eorum quae probabuntur. Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insectetium militares uiros ad concutiendos homines procedentia p
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗt ꝯdicimus utputa fund
m̃bitum dedi ⁊ fruttus ꝯdico
ułhoiem inbitum decli ⁊ hũc
gñ fũdemodico disd̾eisti nemp
tes solum refunde debes ꝙ exp¬

Expanded text:
condicimus: ut puta fundum indebitum dedi et fructus condico: vel hominem indebitum, et hunc sine fraude modico distraxisti, nempe hoc solum refundere debes,
Abbreviated transcription (Latin):
diciommimo ercepoone su¬
mouetur. contͣsi coriumo¬
dix̾it ⁊ p̃cium eius ꝯsecutus
bouem condicet. Offẽnte
fure p̾cium boius detractop¬
mouebr. Idem uiris ÷ in¬

Expanded text:
dicet, omnimodo exceptione summouetur. contra si corium condixerit et pretium eius consecutus bouem condicet, offerente fure pretium bouis detracto pmouebitur. Idem iuris
Abbreviated transcription (Latin):
rargento subrepto pocula fa¬
cta ꝯdici posse fulc̃ ait. ergom
tus adoleuit estimo fit adoles¬
int̾ hominem recipe.⁊ h̾ sire
sine dolo .mii. furis eius ẽe de¬
sut q si pendute ꝯdicone ui¬
dicaretur uider eristimaix de¬
bebit qͣnti emptorem in ue¬
nit. Cau̾e autem ceh̃c ac¬
cõne petitor ei cum quo agi¬
tur no debebit. ¶ouea
surrepto ⁊ occiso condicõ et¬
boius ⁊ bouis. ⁊ corn. ⁊ carnis

Expanded text:
argento subrepto pocula facta condici posse Fulcinius ait: ergo in tus adoleuerit, aestimatio fit adulesinterest hominem recipere et res sine dolo malo furis eius esse desiit. quod si pendente condicione iudicaretur, iudex aestimare debebit, quanti emptorem inuenerit. Cauere autem ex hac actione petitor ei cum quo agitur non debebit. Boue subrepto et occiso condictio et bouis et corii et carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uod ẜuus ms ꝑ debitoremo
m exꝓmisit expecuło deduci
d ⁊ a debitore nichomi. deb̃¬
tur. s uid̾amꝰ ne cdñdum
sit pecuniare fi nom̃ eius ꝓ qͦ

Expanded text:
us meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet et a debitore nihilo minus debetur. sed uideamus, ne credendum sit peculiare fieri nomen eius, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
las egiss ex lccto. ⁊̃ sialus cas
rupiss cum ꝯductore rette agi¬
es singłos .uii. dabit quitum
at ut incorrupt᷑s redtet pret᷑
miñ uetusttem coionifuus
aullas uicsidit ñ fortuito dau
ni uidi eam uiniutros ⁊ excipe

Expanded text:
las agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agies singulos septem dabit': quaesitum at, ut incorruptam redderet praeter uim et uetustatem: coloni seruus uillam incendit non fortuito casu. non uideri eam uim
Abbreviated transcription (Latin):
reg̃ntib q̃stor fuit. it̃ atullio
hostiuo rege qstores fuisse c̾¬
ttum decimo drusio ⁊ portimͣ
cipis hu ⁊ cĩ solis libris prĩ¬
cipauboinsenatu legñdis
uocabat hodieq optimutm¬

Expanded text:
regnantibus quaestor fuerit, ita Tullo Hostilio rege quaestores fuisse cectum est Decimo Druso et Porcina cipis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis uacant. Hodieque optinu
Abbreviated transcription (Latin):
sumfructum tuꝓprietͣtem si
q ame sit dit̾ior fcũs pot̾is m¬
ecum erpiri situ fec̃is ego ag̾e
utili accõnetecum possum ad
om̃s enim corruptelas hec ac¬
bonc frugisuum cẽ in quou¬
sumfructam bt ⁊si forte aliꝰ
eum no recepit uł corruꝑit u¬
tilis acc̾o fructuario ꝯpetit.
¶Dat autem becacc̃o qͣnti eareᷤ

Expanded text:
prietatem, si quidem a me sit deterior factus, poteris mecum experiri, si tu id feceris, ego agere utili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec acbonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit. Datur autem
Abbreviated transcription (Latin):
agac qͣm sicum cẽnco agit. na
qui cum crͣco agit sũ receꝑit
oñ cormpit agere pot̾. qui n̾o¬
uꝑit nsi forteno putauit n¬
lianꝯ hoc catd̾e insccrum. nemo

Expanded text:
agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui upit. nisi forte non putauit Iulianus hoc cadere in soc
Abbreviated transcription (Latin):
stitucom apente feam extiri¬
gu̾e.⁊ prim de excuciendum
ent que faculctes pupillisit
⁊ quecius qui adoptare eum
uelit ut extĩctur excom̃paci¬
one eaꝵan salubris adopt̃¬
cio possit pupillo intlligi.
¶Dem cunius uite sit is qui
uent pupillum redig̾e in fa¬
miliam suam ¶It terdo cuiꝰ
etͣtis sit ut estĩetur. an ineliꝰ
sit delibis ꝓcurandis cogita¬
doptre asum. ue aut illoꝵqͦs
diminuatur spes ꝙunus ꝗs
ut qui adopttus fu̾it minus
pcipiat ꝙͣ dignum erit cum
oscqui ¶Intclum ⁊ dicorem

Expanded text:
stitutionem a parente factam extinguere.Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum uelit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius vitae sit is, qui velit pupillum redigere in familiam suam: tertio cuius idem aetatis sit, ut aestimetur, an melius sit de liberis procreandis cogitadoptare alium, ne aut illorum, deminuatur spes quam unusut qui adoptatus fuit minus percipiat quam dignum erit eum consequi.Interdum et ditiorem
Abbreviated transcription (French):
qui arreg̃tur ne forte cumio
arrog: nerones reddat. Itez
inquirendum nefortetur¬
pis ca abrogndi subsit. ¶E¬
oꝵ dumtart pupilloꝵarr¬

Expanded text:
qui adrogatur, ne forte eum ideo adroget, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit.Eorum dumtaxat pupillor
Abbreviated transcription (Latin):
ido sinofiat tuum non ascit᷑
es que pond̾e numero. mensurͣ¬
ne continentur sicut si eand̾
iemiͤ cepturi sumus clitum:.
It mutuim non potest ee pisi
ꝑficiscatur pecuma. ¶. redi¬
ficiscatur. ułuti si post m̃ipcia
dos ꝓmittatur ¶ Inmutuida¬
liares nimos obugnt᷑id eni
taiez qͣlc siuoluntatemea tu
des pecunĩam. nani michi act¬
io acquitur.l meinimmi non

Expanded text:
i non fiat tuum, non nascitur es, quae pondere numero mensura continentur sic, ut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, crediroficiscatur, ueluti si post nuptias dos liares nummos obligant: id enim tale est, quale si voluntate mea tu des pecuniam: nam mihi actio adquiritur, licet mei nummi non
Abbreviated transcription (Latin):
eapierꝙ p̃te tt̃m erit quomio
comichidares tuum toreiod̾¬
trimtũm constat. s cuͣm quẽ¬
ratur anꝑte ft̃m sit aiadiitio
iebit n solum inpotatetuaf¬
uit ionec ncꝰ ut dolo. in. fecis

Expanded text:
per te factum erit quominus id mihi dares, tuum fore id detrimentum constat. sed cum quaeratur, an per te factum sit, animadverti debebit, non solum in potestate tua fuerit id nec ne aut dolo malo feceris
Abbreviated transcription (Latin):
tñ cłꝑassiactoris familieue
Deius ł ꝓcuratoris mortuus sit
oris si serm̃sium excepõe redi¬
bitoria erclusus uelit intͣ gn¬
num estimacoriaage. ¶Ei q
¶In cclilicus accõnib erceptõm¬

Expanded text:
 culpa actoris familiaeve eius vel procuratoris mortuus sit.ori, si sex mensum exceptione redhibitoria enum aestimatoria agere.Ei, qui .In aediliciis actionibus except
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsumptum ÷ .ni. ea mancip¬
ia que rudia simplicora ee ⁊
adimnistia apciora ⁊ dulco¬
ra ⁊ ad omne minstrum hilia
trita uero mancipia ⁊ uetera¬
na difficile ⁊ reformare. ⁊ ao
suos mores formare Quia
igitur uenaliciari scm̃t fac¬
llant ueteratores ꝓ⁊nouici¬
hac edco ediles denunciant.
⁊ osiqd ignorante emptore
ita uemerit redibetur. ¶Dm
Diles anint quimenta undu¬
nt palam recte dicunt qo ĩ
uesit utiq optunc orna ta
undndi ca frunt ita empto
dis iuimentis ue coꝵ. ornam¬
tor nomine redibirois in d

Expanded text:
t enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facolant ueteratores et pro nouicihoc edicto aediles denuntiant: et ideo si quid ignorante emptore ita uenierit, redhibebitur. 38 diles aiunt: "Qui iumenta vendunt, palam recte dicunto, quid que sit, utique optime ornata vendendi causa fuerint, ita emptordis iumentisve ornamentorum nomine redhibendis in d
Abbreviated transcription (Latin):
la pte minor eẽt. edilicias ac¬
cõnes ꝯpet̾e ne cogetur empt¬
or cum mstis litigare quam
actõ crempto cum sigulis si
t ꝓporcõne qua socu fuerũt
¶Nam idgenus hominum a¬
d lucrum pocius curpiter fa¬
ciendum ꝓtinus :. ¶In red¬
ibicoria nłertimatoria po¬
E dubitari.an qr auienum

Expanded text:
la parte minor esset, aedilicias actiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamvis actio ex empto cum singulis sit pro portione, qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius vel turpiter faciendum pronius est. In redhibitoria vel aestimatoria potest dubitari, an, quia alienum
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide cibi sincns ⁊ fugit
uł sciens se meum ec ul ig̾no¬
rins fugitunis: nsi amnimo
adme reutendi id fecit mor
iccim ueauqdomissum mor¬
tem sibi. discescire uolint no
sidolorem corꝑis insustine¬
do io fecit. ¶Siqs suum em̃¬
it ⁊ rapto eo inbonoꝵ. rapto¬
rum accone q̃ duplum ꝯsccu¬
uum iniuriam passus min¬
re nonĩe egit non red uñ¬
dicori. ałr .nͨ. forsan aczsi lor¬
is abaliquo ceso aut qone
de eo hica emptor egit Glu¬
bebit hertimacoria .i. qͣnto
mioris agimus. Nam sico¬
co ulłius sit p̾cnut nec erped¬
iat dr tale mancipium dño
io p̾cium recipiat᷑. ¶ Siqs cu
dicoꝵ. redibuit non redibi¬

Expanded text:
bona fide tibi seruiens fugerit uel sciens se meum esse uel ignorans, fugitiuus est, nisi animo ad me reuertendi id fecit.Mortitiumue aliquod admissum mortem sibi consciscere uoluit, non si dolorem corporis non sustinendo id fecerit.Si quis seruum emerit et rapto eo ui bonorum raptorum actione quadruplum cuum iniuriam passus iniuriae nomine egerit, non reddet uenditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita emptor egerit.Aliet aestimatoria, id est quanto minoris, agamus: nam si adeo nullius sit pretii, ut ne expediat quidem tale mancipium domini io pretium recipiatur. Si quis, cum editorum, redhibuerit non redhibi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si mortuum fint iumentum¬
pi modo redibipoterit. quia¬
ꝯtincatur utdeamus ⁊ diffi¬
¶Namaluro signͣt iumenta
alto significatur pecoris ap¬
lrone rocirco elogiu huic ed¬
icto sbiectum ÷ cuius uerba
hec sunt que de iinentoꝵ. sa¬
incate diximus decetero qu¬
cqr peccore omnes undicoreᷤᷤ
faciunt. uin dubitari desut a¬
n hec edc̃o boues quoq ꝯtine
cos uerius ÷. s pectoris appło
neꝯtinebuntur. ¶S ⁊ sunt
quedam quem hominibo dr
morbum faciunt miumen¬
tis non ꝯtim adeo ut pritasi
mulus castratus ⁊ nz morbi
n dentilitate cum ad gencrã¬
dum nunquam sit hilis. Ec¬
lius quoq scribit non om̃ia
ipam castracionem fca simi
inmulum becilliora ⁊deo
mulum non eeuiciosum. ⁊¬
d̾m reft̃ offm ertimasse offuli¬
um. Equum castratum ee sic̃¬

Expanded text:
 si mortuum fuerit iumentumri modo redhiberi poterit, qucontineatur, videamus. et diffinam aliud significant iumenta, aliud significatur pecoris appellatione. Idcirco elogium huic edicto subiectum est, cuius verba haec sunt: "quae de iumentorum sanitate diximus, de cetero quoque pecore omni venditores faciunto". Vnde dubitari desiit, an hoc edicto boves quoque contineeos verius est, sed pecoris appellatione continebuntur. Sed enim sunt quaedam, quae in hominibus quidem morbum faciunt, in iumentis non adeo: ut puta si mulus castratus est, neque morbineque de utilitate, cum ad generandum numquam sit habilis. Caelius quoque scribit non omnia ipsam castrationem facta sunt inbecilliora: et ideo mulum non esse vitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum s
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑia uemerint edc̃o expres¬
sum ⁊ ut cum alterum in en
ca sit ut redibi debeat utrũ¬
q redibeat᷑ in quare tam e¬
mptori ꝙͣ unditoriꝯ sulit᷑
dum iumenta non seꝑancur
similimodo ⁊ si criga striga¬
uemerit redibnda crit tota
s si duo pia mulaꝵ. sint in

Expanded text:
paria veneunt, edicto expressum est, ut, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam venditori consulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga venierit, redhibenda erit tota, sed si
Abbreviated transcription (Latin):
um atienass anusumfructu
ciusno recte redibeaturnsir¬
edemptum sit ⁊ꝑigore uba¬
to redibeatur. ¶Si sb̃ xcłone
ho emptus sit redibitoria a⁊¬

Expanded text:
um alienasset aut usum fructum eius, non recte redhibetur nisi redemptum, sic et pignore liberatum redhibetur. Si sub condicione homo emptus sit, redhibitoria a
Abbreviated transcription (Latin):
facit. ẽẽ .n. ħ cãu furem non tͣn
⁊ ꝙ ex ea post und̾om natum e¬
rit. reddetur sũ unrus ꝑtus sit
sũ płes. s qsi forte usuffructꝰ
ꝓprietati accreiit indubuͣte
hic quoq resticuetur. ¶Sipec¬

Expanded text:
fecit: esse enim hoc casu furem non tantet quod ex ea post venditionem natum erit reddetur, sive unus partus sit sive plures. Sed et si forte usus fructus proprietati adcreverit, indubitate hic quoq
Abbreviated transcription (Latin):
ex re emptoris io accresiit d̾n¬
dum÷ apito ip̃m relinq̃ndũ
si alum accreuit unditorire¬
stituertoum:. ¶Si płes hrce
sint emptoris an omnes hrdeᷤ¬
ꝗd redib̃ntoum ꝯsñtire debca¬
tͣ uiteamꝰ ⁊ ait pomponius.
om̃es ꝯsñtire debe. adredib̾n¬
dum dareq uum ꝓcuratorẽ
ne forte unditor miuriam p

Expanded text:
ccessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde crevit, venditori restituendum est. Si plures heredes sint emptoris, an omnes ad redhibendum consentire debeant, videamus. et ait Pomponius omnes consentire debere ad redhibendum dareque unum procuratorem, ne forte venditor iniuriam p
Abbreviated transcription (Latin):
t arbitrio iudicis sic tn non
ut ei hoꝵ nomine uenditor
dlempnetur ut ait ulianꝰ
set ne alias oplłatur honi¬
nem unditori restitue qͣm
si eum urdempnem p̾starz¬
di nomine emptoriudm
accepit uł ip̃e cius nomĩe
dc̃auit cauendum exutra¬
q ꝑte erit ut siqutõ sñ do¬
lo malo alempnatus sit uł
ctum ÷ quomunus ꝓueniret
to recd̾dat. ¶Quas impͥnsaᷤᷤ
ncͣco incurandum suum post
licem ꝯt̃. emptor fecerit imp¬
utabit p̾cedentes impnsas no¬
mĩatim ꝯphrdendas Pedi¬
ait s cibaria fuodata non cẽ
imputͣioa Itristo ait nam
nec ab ip̃o erigit ꝙ iniust̾io
eius fint ¶lꝑ¬

Expanded text:
 arbitrio iudicis, sic tamen, non ut ei horum nomine venditor condemnetur, ut ait Iulianus, sed ne alias compellatur hominem venditori restituere, quam si eum indemnem praesdi nomine emptor iudicium accepit uel ipse eius nomine dictauit, cauendum ex utraque parte erit, ut, si quid sine dolo malo condemnatus sit uel ctum sit quo minus perveniret, id reddat. Quas impensas necessario in curandum servum post litem contestatam emptor fecerit, imputabit: praecedentes impensas nominatim comprehendendas pedius: sed cibaria servo data non esse imputanda Aristo, nam nec ab ipso exigi, quod in ministerio eius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sicum ⁊ si mula talis sit ut tns¬
uingi non possit ansana fit.
⁊ ait pompsanam ee plerasz
Dem carucarias tales ẽẽ ut
non possunt transiungi. Io
ait sinata sit eo ingemo aut
corpe ut alterum iugumno

Expanded text:
situm est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucarias tales esse, ut non possint transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ei suo inuerdom accessit.
Quia asstoua ⁊ dupleristi pu¬
Lo iocirco placuit ⁊̃ erempto
posse si duplam undicor man¬
moris ⁊ ꝯsuetironus in bone¬

Expanded text:
 ei servo in venditione accessit. Quia adsidua est duplae stipulatio, idcirco placuit etiam ex empto agi posse, si duplam venditor manmoris et consuetudinis, in bon
Abbreviated transcription (Latin):
ua redibe fuum non posse no
magis inꝗt qͣ cum emptori
płes h̃rdes ertit̾int nec omes
redibndum osñciunt. ¶d̾m
martellus ait non possi altm ex
dit̃is. ꝯseq accoe erempto ut sibi
ne p̾cium dabit ⁊ ẜ memptori

Expanded text:
on posse: non magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt. Idem Marcellus ait non posse alterum ex dominis consequi actione ex empto, ut sibi ne pretium dabit: et hoc in emptori
Abbreviated transcription (Latin):
ait ut siqs eoꝵ forte morbo¬
sus uł incosus sit ut omes si¬
młredibeantur. Interdum ⁊
insingła capita pcium ⁊stitu¬
tum s̾it. camen una empoo ⁊ n

Expanded text:
i quis eorum forte morbosus vel vitiosus sit, vel omnes simul redhibeantur. Interdum etsi in singula capita pretium constitutum sit, tamen una emptio est,
Abbreviated transcription (Latin):
ue erit locus redibicoms si
teremplo mancipioꝵ. ¶Ue¬
dendi e ca ornatum iumen¬
tum uideri. Gelius ait nonsi
sb̾ ip̃o tempe undicionis hoc
⁊ biduo anterindicionem
ornatum sit. set su mp̃a un¬
done ornatum sit atz iom
qtuenale cum eet sit orna¬
tum inspiceretur semꝑq c̃
deornamentis agitur amhc̃
tum itims ce ca duci denide
uenire. ¶Si plaiumentau¬
emerint non omnia crunt

Expanded text:
ue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum.Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si sub tempus uenditionis, hoc est biduo ante uenditionem ornatum sit, sed si in ipsa uenditione ornatum sit, aut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: semperque cum de ornamentis agitur, et intum itineris causa duci, deinde uenire.Si plura iumenta uenierint, non omnia erunt
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m cmpturum uł unditorem
i non morbosoa reditintur si
scpari non possunt frimagno
iꝯmolo ui ad pietatis rom
offusam. qo .ni. fllio rec̾nto pẽ¬

Expanded text:
m empturum vel venditurum etiam non morbosa redhibentur, si separari non possint sine magno incommodo vel ad pietatis rationem offensam. q
Abbreviated transcription (Latin):
Iob aut recipe pot̾iam ꝙͣ dedit
peo homie ur sid accessionis
nomie daria nͥ io souim. acci¬
uoluntte unditoris datur ce¬
tum siqsua sponte datum eẽ
ditore erig̾e. ti sibi si forte uec¬
tigar nomĩe datum ⁊ ꝙ emp¬
torem forte seqũeturoicemꝰ
ħ quo restituendum ind̃mp¬

Expanded text:
 autem recipere pecuniam, quam dedit uel si quid accessionis nomine. dari autem non id solum acciuoluntate uenditoris datur: ceterum si quid sua sponte datum essenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus hoc quoque restituendum: indem
Abbreviated transcription (Latin):
uelit ut num quam noc̾e ul
dampnum dari posse si adũ¬
sus ea fẽm crit ⁊ ħo lib ex ea re
dupli. Plulus
ee płi dicunt. Itm mulas qu¬
e pessurdant ca quoq iumen¬
ca que sn ca curbantur ⁊ seinz
ipa cripuunt inciosa ee dicun¬
t᷑. ¶Qmnadamicum domini
depcaturus ꝯfugit non ⁊ fugi¬
tiuus Immoq̃ si camentesit.
ut non impetrato aurilio do¬
mum reuertatur non dumf¬
ugiciuus z. qnon solumꝯsi

Expanded text:
ut cuiquam nocere damnumve dare possit. si adversus ea factum erit et homo liber ex ea re dupli". Paulusquae cessum dant: ea quoque iumenta, quae sine causa turbantur et semet ipsa eripiunt, vitiosa esse dicuntur. Qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitivus: immo etiamsi ea mente sit, ut non impetrato auxilio domum non revertatur, nondum fugitivus est, quia non solum
Abbreviated transcription (Latin):
cspa sua. srħdicemus si an n
dm acceptum decessit. Eet̾msi
post utõm acceptum decessisse
ꝓpoatur tunc in arbitrium uid¬
icis uemet quałr mortuus sit
ut qͥ ⁊ pedio indetur ea quecũq
post litis ꝯtesta com. ⁊tingunt
cłpam e abec prare noniiq do

Expanded text:
pa sua. Sed hoc dicemus, si ante iudicium acceptum decessit: ceterum si post iudicium acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis veniet, qualiter mortuus sit: ut enim et Pedio videtur, ea, quaecumque post litis contestationem contingunt,culpam abesse praestare non inique do
Abbreviated transcription (Latin):
ege uilia ĩ cauetu ꝗ senator
uesenacoris filia neptis ue
er filio ꝓneptis ue cr ne pote
filio nͣto ñtaue lib̾tino eius
ꝯ ip̃e ciius ue pr mr̃ue arcer

Expanded text:
Lege Iulia ita cauetur: 'Qui senator ue senatoris filia neptisue ex filio proneptisue ex nepote filio nato nata libertino eiue, qui ipse cuius
Abbreviated transcription (Latin):
icam fecit tem lib̾tinus señ¬
toris filiam duc̃c ñ obe̾ .x. au¬
um ⁊ amiã artem ludricam
fẽcisse. nec distinguitur p̃r ĩ
pot̾ate he̾at filiam noc ne src̃a¬
o ocepit. Item nich̾ reft̾ ñr sit¬

Expanded text:
icram fecerit: item libertinus senatoris filiam ducere. Non obest auum et auiam artem ludicram fecisse. Nec distinguitur, pater in potestate habeat filiam nec ne: tao conceperit. Item nihil ref
Abbreviated transcription (Latin):
effic̾eut morbosus uicosus ue
natur. ꝓm̃ leius febricula aut
uetus qrtanaque tiniam sper¬
in pot ur ulnustulum modic̾
nulm hnt in sedelitum . q ꝓñ¬

Expanded text:
efficere, ut morbosus uitiosusue habeatur. proinde leuis febricula aut uetus quartana quae tamen iam sperni potest uel uulnusculum modicum nullum habet in se delictum, q
Abbreviated transcription (Latin):
sanus uidetur ⁊ ait unianus
nicħomi hunc sanum ee n
.n. nos inquit minus anmi
debe alicqninquit futuꝵ ut
infinitos hc̃ rõnemłtos sal¬
uos ec negͣremus utputͣ leuẽ
supsticossm iracundum cõ¬
tumacem. ⁊ si q siu̾a sunt ãi
uicia mag̾.n. de corpris sani¬

Expanded text:
sanus videretur. et ait Vivianus nihilo minus hunc sanum esse: neque enim nos, inquit, minus animi debere: alioquin, inquit, futurum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus ut puta levem superstitiosum iracundum contumacem et si qua similia sunt animi vitia: magis enim de corporis sani
Abbreviated transcription (Latin):
estias intromissus fũit ea om
quis cou̾sus ea scie̾ns tolo. in.
im̃didisse diccturbidm dab¬
mnus. ¶Causahi edictiꝓpon¬
ratur. quic deceptia uñditor¬
bo fũit dum mo sciamus ue¬

Expanded text:
estias intromissus fuerit, ea oquis adversus ea sciens dolo malo vendidisse dicetur, iudicium dabimus". Causa huius edicti propratur, quicumque decepti a uenditoribus fuerint: dummodo sciamus ue
Abbreviated transcription (Latin):
alci edificia tua ꝙ adstillicidi¬
ũ meũ attinet. Sic statui deir¬
bit. ut si alciꝰ sb̃latis edificir
tius stucidia mea eadẽ mea ñ
possint. ea rõc alci tibi edifica¬
ie ñticeat. sia ñ mipediant᷑
stuucidia mealiceat t᷑ aicius

Expanded text:
aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat: si non impediantur stillicidia mea, liceat tibi altius
Abbreviated transcription (Latin):
mir̃ releuat᷑ reus. ¶Qͣ q̃m
ĩ om̃s ꝗ ubãti sunt restituit᷑
actõ. n tn om̃ibꝯ restituitur
utput᷑ duo rei stipulandi fu̾
stitit c̃clitor uidñdum an res¬
titutoria uti no possit ⁊ ait iu¬
uanus li .xni. dig. restitutoria

Expanded text:
euatur reus. Quamquam in omnes qui liberati sunt restituitur actio, non tamen omnibus restituitur. ut puta duo rei stipulandi fuertiterit creditor, uidendum, an restitutoria uti non possit. et ait Iulianus libro duodecimo restitutoria
Abbreviated transcription (Latin):
iritib offr̃s fungia eius gñis
obligonibꝰ obstringiñsiteqũ
arbitr̃i. senatus recte at ordie
fcuros cos ad quos de ea remie
ecditum erit si decłint oꝑ̃mut
mus prius ꝓurdnia amplis¬
simordis⁊ laudat᷑ qropemt

Expanded text:
 officis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut mus prius prouidentia amplissimi ordinis laudata, quia opem
Abbreviated transcription (Latin):
m nneum locum quo uulgoi¬
ter fieret uł in quo osistentur
deiectum uł effusum quid eri¬
t quantum exea re dampnu
datum fc̃m ue erit in cum qui
ibi hitau̾it in duplum urdi¬
cium dabo. GSi co ictu homo
quantum ob eam rem iudici
cquum undebitur eum cum q¬
uo agetur ꝯdempnari tñti in¬
dm dabo. ¶Di suus m scien
domino fecisse dicctur in iudõ
adiciam aut noxam ded̾e ¶ Sũ¬
ma cum utilit̾de ro p̾torem eo¬
rdisse nemo ẽ qui neget publꝰ¬
icc .n. utile est siuc metu ⁊ pi¬
terẽe debet utrum publicus lo

Expanded text:
 eum locum, quo uolgo iter fiet uel in quo consistetur, deiectum uel effusum quid erit, quantum ex ea re damnum datum factumue erit, in eum, qui ibi habitauerit, in duplum iudicium dabo. si eo ictu homo quantum ob eam rem aequum iudici videbitur eum cum quo agetur condemnari, tanti iudicium dabo. si servus insciente domino fecisse dicetur, in iudicio adiciam: aut noxam dedere". Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim utile est sine metu et periinteresse debet, utrum publicus lo
Abbreviated transcription (Latin):
tu equitres ⁊ una tecum cum¬
plures cquiuent mius er hi¬
io irrint in cquum te deictit
⁊ hoc cãu crura equi fracta sũt
labõ negit tecum ullam ẽc̃. a
cconem. s si equitis culpa es
set ftm̃ cum cquite sane non
cum equi domino agi posseũ
um puto. Ałp. de hus qui

Expanded text:
 equitares et una complures equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi posse. verum puto. III DE HIS, QVI
Abbreviated transcription (Latin):
isse ꝓponitur in hunc tracta¬
tum nich̾ dͥffert ab extrane¬
o creditor quanti ergo fiet ce¬
timacõ utrum .x. milium qͣn¬
ci finc occisus an quanti estͣ
nec̃ce hẽo dare .i. quanti inca
interẽ.⁊ quid dicemus oi ⁊
pamphilus decesẜit sine mo¬
ra iam p̾cium stici minuet᷑.
qm lib̾atus est ꝓmissorꝰ et s¬
ufficiet fuisse płis cum occi¬
detur uł intra annum hacr
rtem pamphili intra annũ
occroatur płis indebitur fun¬
sse. Idem.

Expanded text:
isse proponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor. quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest? et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit sine mora? iam pretium Stichi minuetur, quoniam liberatus est promissor? et sufficiet fuisse pluris cum occideretur vel intra annum. hac t mortem Pamphili intra annum occidatur, pluris videbitur fuisse. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
scgis aquilic debitori ꝯpetit a¬
ccõ cum reus stipulandi an
moram ꝓmissum ie urilna
tor quidem lib̾atur lege autẽ
aquilia hoc cũi non recte erp¬
ietur. Nam creditor ip̃e sibi.
pocius quam alu miuriam
fecisse uidecur. Paulus.

Expanded text:
gis Aquiliae debitori competit actio, cum reus stipulandi ante moram promissum animal uulnerautor quidem liberatur, lege autem Aquilia hoc casu non recte experietur: nam creditor ipse sibi potius quam alii iniuriam fecisse ui
Abbreviated transcription (Latin):
cius fregit querebatur ando¬
minus suuli lege aquilia c̃
eo cuius impu̾su cecit̾at ag̾e
pot̾. Rend̾i non posse cum ci¬
su mag̾ qͣm culpa urc̃ctur ec̃.¬

Expanded text:
crus fregit: quaerebatur, an dominus servuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, agere potest. respondi non posse, cum casu magis quam culpa videretur
Abbreviated transcription (Latin):
se h̾ret cum dño post̾ioꝵm
ulaꝵ. agi non posse quias.⁊
ua sponte. s ꝑcusse retro re¬
dissentqdam boues uendi¬
dit ca .i. ut daret exꝑiundoᷤᷤ
prea dedit exꝑiundos emp¬
tori emptoris suus in exꝑi¬
undo ꝑcussus abalto boue
stare deb̾et / iꝑi si emptor bo¬
ues emptos hret non p̾sta¬

Expanded text:
se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed percussae retro redissent.Quidam boues uendidit ea lege, uti daret experiundos: postea dedit experiundos: emptoris seruus in experiundo percussus ab altero boue aestare deberet. respondi, si emptor boues emptos haberet, non
Abbreviated transcription (Latin):
cã ius eẽ poĩtum. Nam oimus̃¬
liones qui suꝑius plaustrũ
sustinuissñt sua sponte se
sb̾durissent ⁊ ĩo fc̃m cẽt ut
mule paustrum retin̾e non
cum dño mulaꝵ. nllam cẽa

Expanded text:
a ius esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent et ideo factum esset, ut mulae plostrum retinere non cum domino mularum nullam esse
Abbreviated transcription (Latin):
agitass non retiuiss. cque
siquis ermanu celum au̾
aliud quid̃ inmississ dam¬
pnum inuria darisb si m¬
ule quia aliquid reformid¬
assent ⁊ muliones timore
p̾moniti opprim̾entur pla¬

Expanded text:
n retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immississet, damnum iniuria daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et muliones timore permoti, ne opprimerentur, pl
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tab̃narius insemita n¬
octu s̃ lapidem luc̾nam posũ¬
sustułat. tab̾narius cumse¬
cutus luc̾nam reposcebat ⁊
fugientem retinebat ille fla¬
gello qd in manu hẽbat inq
ocłm effod̾at. ꝯsulebatur ũn
dampnum mmiuria non ua¬
detur dedisse q̃m prior flage¬
data oꝑa effodisset ocłm no
uideri dampnum iniuria fe¬
cisse culpã .n. penes eum qui
prior fiagello ꝑcussus pcussi¬
t resid̾e. sr oi ab eo non prior
uapulass o cum eo ei lucer¬
nam criꝑe uellet riratus cẽt
diuo capice lino duo plaust
onusta mule ducebant prio
.quo fatile mulc ducent. In t̾¬
im supius plaustrum cess¬
um ire cepit ⁊ cum mulioncͤ
qui int̾ duo plaust̃ fũant ex
mn edio erissent post̾ius pla¬
ustrum a priore ꝑcussum re¬
tro redierat ⁊ pũm cinusd̃a

Expanded text:
Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuesustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in qoculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagedata opera effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, cliuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioquo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusda
Abbreviated transcription (Latin):
tricta uidel intͥpretͣtione n¬
ocis a cedndo ⁊ acede ⁊ rurso
a qlia .l. tem̾ cristimati sunt.
ñ solum qui ita mun̾assẽt u
ꝯfestim uita priuarent. s q̃
ali qͣm uitam cecessurasisi

Expanded text:
tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam aliquem uita excessurum. i
Abbreviated transcription (Latin):
quo uita excessit. in quoꝵ. p̾
ergo ẜui occisi nõie alius mi¬
norem alius maiorem eri¬
stimacõm p̾stabit. Nec mir¬
um cum uter eoꝵ. exdiu̾sa cã
⁊ diu̾sis tempib octidisse ho¬
minem inclłigatur. ¶Q oi
quis absurde a nobis hoc ost¬
rinputau̾at cogitz longeab¬
surdius hoc ostitin neutru.
cum n inpunita malicia eẽ
oꝑteat. Nec facile ꝯstiti pos¬
sit uter pocius lege tencatur
ni recepta c̃ in nũalib reb
ꝓbari pot̾ unum int̾rm ꝓpo¬
suisse ꝯtentus croscum płes
trabem a lienam furandi cã
sustubnt qm singuli frire nͥ
possent furti acc̾one om̃s ten¬
eri ertimantur qͣmius sõ ta¬
li rõne dici possit nẽinem eo¬
rum teñi quia neminem cor¬
u̾m sit eam sustulisse. Alp¬

Expanded text:
quo uita excessit, in quo pretiergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diuersa causa et diversis temporibus occidisse hominem intellegatur. quod si quis absurde a nobis haec constitui putaverit, cogitet longe absurdius constitui neutrum cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur.ni recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamvis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia neminem verum sit eam sustulisse. Al
Abbreviated transcription (Latin):
acqz siquis. ꝯfessus sit secctid¬
isse suum queni occrõit. ¶Uel
siquis renõit sc hrdem. Namĩ
hus duob ccũib non libatur
mus ubialc̾o ꝯucnto alt̾ qu¬
disse ur uulnasse suo nõme
tenet nec d impunicum ẽe de¬
lictum cus qui fecit p̃p cum q

Expanded text:
atque si quis confessus sit se occidisse seruum quem alius occidit, uel si quis responderit se heredem: nam his casibus non liberatur mus, ubi altero conuento alter qudisse uel uulnerasse suo nomine tenetur, nec debet impunitum esse delictum eius qui fecit propter eum q
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃tͣtaꝵ. reꝵ. nõme sui cormp
topetat acc̃o tñ⁊ furti agerep¬
ossumꝰ. opeenim ⁊ꝯsilio sol¬
icitͣis urd̾ntur rẽs a bẽe suffi¬
ciat al t̾utra acc̃one egisse qui¬
a alt̾a alt̾am no mirłuit. Ide
⁊ enm qui suum recepit ⁊ cel¬
auit ⁊ det̾iorem fecit iubia̾nꝰ
scribit. ¶Sunc enim diu̾sa
maleficia furtum ⁊ ciꝰ quide¬
t̾iorem suum facit hoc ampliꝰ¬

Expanded text:
tarum nomine serui corrupti competat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris uidentur res abesse: nec sufficiet alterutra actione egisse, quia altera alteram non minuit. idem et in eo, qui seruum recepit et celauit et deteriorem fecit, Iulianus scribit: sunt enim diuersa maleficia furis et eius qui deteriorem seruum facit: hoc ampli
Abbreviated transcription (Latin):
isticus ꝯmis meus ⁊ tuus ser¬
uus hint pamphilum inca¬
hoc ere aucno liberauilonge ma¬
gis ꝯsequar sisticꝰ post mort̾e
pamphiti alium uicanuma¬
cquisierit. Alpeno¬
omiuis suus cum ap̃ alte¬
rum cẽt. gur fregit in opere qͥ¬
rebat᷑ a  alter dñs qui cum co
penes quem fuisset ag̾et rendi
siquid culpa illiꝯ magis qͣm

Expanded text:
Stichus communis meus et tuus seruus habuerit Pamphilum uicahoc aere alieno liberaui. longe magis consequar, si Stichus post mortem Pamphili alium uicarium adquisierat. 26 Alfenommunis seruus cum apud alterum esset, crus fregit in opere: quaerebatur, alter dominus quid cum eo, penes quem fuisset, ageret. respondi, si quid culpa illius magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
coginon pot᷑ sicum probibe
po t̾at hoc p̾t̾misit ⁊ ĩo ⁊ perõi
omunem sibi cum meino oẽ
quem cum ticio dimmem Rx¬
norem autem cuius sccii nez¬

Expanded text:
cogi non potest, si, cum prohibere poterat, hoc praetermisit: et ideo per communem sibi cum Maeuio esse, quem cum Titio communem hanorem autem cuius socii: ne
Abbreviated transcription (Latin):
qo ⁊ si socius quiꝯuen̾at
ut alt̾ins amnus frũct᷑ pecꝰ in¬
misit ⁊ fecit ut fufianm fru¬
ctus quos socium suum ꝑci¬
pere oꝑtuit corrumpent᷑ ⁊ pu¬
to magis omidiadm qua¬

Expanded text:
 si socius, qui conuenerat, ut alternis annis frueretur, pecus immisit et effecit, ut futuri anni fructus, quos socium percipere oportuit, corrumperentur. et puto magis commu
Abbreviated transcription (Latin):
uerre labeoait. namaut ip̃mi
non urat ucnt auc sopatum
a fundo diuisum chi licm̃sura
aut temporib diuri possunt
iuramnt̾dum ⁊ sepata a fundo
ce ⁊ nec m̃sura nec temporibꝰdi¬
uisa nebacicum is cuiꝰ fu̾unt ꝑ¬
iures br̃dos reliquit ꝙ cum acci¬

Expanded text:
uenire Labeo ait: nam aut ipsius non uenit, aut separatum a fundo, diuisum tamen aut mensura aut temporibus. sed possunt iura interdum et separata a fundo esse et nec mensura nec temporibus diuisa, ueluti cum is cuius fuerunt plures heredes reliquit: quod cum acci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ars equi ⁊ bom cuius mi¬
toquis uos sacerclotes ap¬
pulatiisticiam namz co¬
uinus ⁊ rom ⁊ equi notici
Gamꝓfitemurequum ab ĩ¬
iquo sepantes. ucitum ab
illicito discnentes ponos
non solum metu pẽsiru¬

Expanded text:
equi, cuius merito quis nos sacerdotes appellat. Iustitiam namque colimus et boni et equi notitiam profitemur equum ab iniquo separantes, licitum ab illicito discernentes, bonos non solum metu penaru
Abbreviated transcription (Latin):
conseqm̃iam accipiebant
nullo penitus ex hus d̾euito.
⁊ puicritudiesunt decorat
nuomutili nuo dissueto ĩ
hus penitus muemendo.

Expanded text:
consequentiam accipiant, nullo penitus ex his derelicto: pulchritudine sunt decorata, nullo inutili, nullo desueto in his penitus inveniendo.
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem locum tñstulimus ne
dendos dispouimus quoruo
lunua intrio ano studiosi rec¬
itabant ncrom̃n corum cor¬
pores: spsim pauca ex mui¬
tis ⁊ inix̃ꝑte accipientes no¬

Expanded text:
iorem locum transtulimus, nedendos posuimus, quorum volumina in tertio anno studiosi recitabant, non ex omni eorum corpore, sed sparsim pauca, ex multis et in hac parte accipientes: vo
Abbreviated transcription (Latin):
finem erudiconis primi ãni
c̃e detͥrumꝰ cuius auditores
n uolumus uetes tam friu¬
olo ꝙͣrediculoso cognomie
dspondios appuari s iusti¬
manos nouos ncupari.⁊ ħ¬

Expanded text:
finem eruditionis primi anni esse decernimus. cuius auditores non volumus vetere tam frivolo quam ridiculo cognomine dupondios appellari, sed Iustinianos novos nuncupari,
Abbreviated transcription (Latin):
nec eoꝵ totum corpus eis trͣ¬
deb̾atur s pauca ex multis ⁊
breuissima ex ampussis ut
adhuc scicientes ab cis rece¬
rib tlitis pauuana rensap
sem ipis recĩtabant. n h̾m

Expanded text:
nec eorum totum corpus eis tradebatur, sed pauca ex multis et brevissima ex amplissimis, ut adhuc sitientes ab eis receribus traditis Pauliana responsa per semet ipsos recitabant
Abbreviated transcription (Latin):
moditissum legum oratores
tucos ex omi pẽne uctumin¬
stitonum corpe cumatus et
ab om̃ibꝰ turbidis fontibym
uirum magnificum magrin¬

Expanded text:
ditissimi legum oratores tutiones ex omni paene veterum institutionum corpore elimatas et ab omnibus turbidis fontibus ribonianum virum magnificum magi
Abbreviated transcription (Latin):
uectotos ꝑconseqmias acci¬
prebants młtas ptes eorũ
qͣi supuacuas pretibant.⁊
primi anm hopus legntib
cum inutiubꝰ mpxtim max

Expanded text:
er consequentias accipiebant, sed multas partes eorum quasi supervacuas praeteribant. et primi anni hoc opus legentibucum inutilibus mixtum, max
Abbreviated transcription (Latin):
poiem homi insidiari nephaᷤᷤ
gĩnumorigiem sumpsit utpo¬
te cumuur ñuomes homes
ubinasc̾entur. nec cer notama¬
numissio cum fuitus eer inog¬

Expanded text:
em homini insidiari nefas estium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incog
Abbreviated transcription (French):
rẽua dĩscte gnͣtes. rogna con¬
dita diua distincta agrs ter¬
m̃imsunt põiti ectificia cõllo¬
ocones locones conduccone
obligones institute exceptis
quibod que aire ciuli intr

Expanded text:
ella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini positi, aedificia collonditiones, locationes conductiones, obligationes institutae: exceptis quibusdam quae iure
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ahonorarium tucorem pic¬
ulũ sołe pati simͣle passus si¬
tadmĩstr̃i cucelam. ¶Qum
ar ille ꝗ cum datus fit tutorce¬
ssat madmĩstracõe ꝑtineat.¬

Expanded text:
 honorarium tutorem periculum so lere pati, si male passus sit administrari tutelam. Quin autem ille, qui cum datus est tutor, cessat in administratione, pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
desponsaripot. Nam q̃ ducipo¬
t̃ mr̃ tespontetur. ¶Quro er¬
go si acoptiuus filis tutorisd¬
ueit pupislam illicite post ea
ñ fn̾sisse qr post cm̃ncipacõm
incotum adoptiue famlic ob¬
liuiscuntur. ¶Lacuralos li

Expanded text:
desponderi potest: nam quae duci potest, iure despondetur. Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaqunon sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur. Naturales li
Abbreviated transcription (Latin):
en atus ꝯsulco quocautum
netutor pupillam ł filio su
out sibi nuptui colloc ĩ ne¬
pos significatur. Iõm¬
ipupilla abhostibo capta fu̾¬
it aũfłis allegõmbatutẽla

Expanded text:
enatus consulto, quo cautum est, ne tutor pupillam uel filio suo uel sibi nuptum collocet, etiam nepos significatur. i pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela
Abbreviated transcription (Latin):
side concium non potest erer¬
cere is cui mandatur. ¶Si tu
tat quod si mandauerit iur¬
diccom nequa qͣm poterit in¬
andata iurudictione eama
uestionem tnͣsfr̃e. Tuł¬

Expanded text:
side consilium non potest exercere is, cui mandatur.Si tutortat: quod si mandauerit iurisdictionem, nequaquam poterit mandata iurisdictione eam quaestionem transferre.
Abbreviated transcription (Latin):
ri reugios studiosi partibꝰ
Sius fungunturinhus t¬
eit causis constat in cogni¬
ibells elictis de certis ep¬
istolis. Mart
ohibeantur legibo asside
ac tamen arbitrorut ali¬
quo quor decitto princi¬
pau reffur constitutum ñ
posse officio assessoris fun
it nec uideturin gua pron¬
incia asseclisse. Papin

Expanded text:
soris quo viri studiosi partibus suis finguntur, in his fere causis constat, in cogniellis, edictis, decretis, epistolis. Martiohibeantur legibus adsidere, attamen arbitror, ut aliquo quoque decreto principali refertur constitutum, non posse officio adsessoris fungit nec uidetur in sua prouincia adsedisse. 4 Papin
Abbreviated transcription (Latin):
ognicio presidis de suspettis
tutoribus mandan potest.Im¬
mo eciam ermandata gene¬
rali iurudiccione propteru¬
tiitatem pupillorum eam
contingere constitutum est in
hec uerba imp̾res seuerus et
antonimus blandiproconso¬
u affrice cum propriam ui¬
risdiccionem legatis tiusd

Expanded text:
ognitio de suspectis tutoribus mandari potest. immo etiam ex mandata generali iurisdictione propter utilitatem pupillorum eam contingere constitutum est in haec verba: "imperatores Severus et Antoninus Braduae proconsuli Africae. cum propriam iurisdi
Abbreviated transcription (Latin):
possessio  detur uel si cuidap¬
ni interti nomie non caueat᷑
ut is possidere iurẽturaut u¬
entris nomine in possõnem
mulier uel is cunegatum
legatorum seruandorumt
causa in possonem mittatur
mandare alteri non posse m¬
anfestum est. ¶Mandataui¬
risdutione priuato et imp¬
ium quod non est merum

Expanded text:
possessio bonorum detur, uel si cui damni infecti non caueatur ut is possidere iubeatur, aut uentris nomine in possessionem mulier, uel is cui legatum est legatorum seruandorum causa in possessionem mittatur,mandare alteri non posse manifestum est.Mandata iurisdictione priuato etiam imperium quod non est merum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ⁊ fisco pranõ diuus pimᷤ
rescripsit ergo ⁊ usurar emo¬
lum̃tum auffc̾ur hrdi. ¶ Di
pupillo ñb̃nti tutorem fcõi¬
omissum solui ñ pot̃ ñ uroi
moram ꝑ brdem fcãm diuu
pius rescripfit. ergonec ei de

Expanded text:
iuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei deb
Abbreviated transcription (Latin):
ssabat solam ꝑtem deposut.¬
lb auloaugio ganis seius m¬
qntic̃tem accep̃hoc cỹrog̃pho
illescripsit meaccepisse ⁊ ac¬
cepi ab illomucuos ⁊ in nũa¬
tos .x. quos ei rectlam kalen¬
disE ꝓrimis cum sins usuris

Expanded text:
ssabat, solam partem deposuit.Ab Aulo Agerio Gaius Seius mntitatem accepit hoc chirographo: 'ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et numeratos decem, quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis usuris
Abbreviated transcription (Latin):
stiores sim rem mora fr̾nt uc
ab illo ꝗ redłe debeat om̃imõ
resticuendi sunt s ⁊ siꝑ mulie¬
uctus licũat ei neglige furio¬
¶Item si indebitum funõ sol¬
in ⁊ repeto fructus quo repet̾e

Expanded text:
steriores, si in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt. sed et si per mulieuctus, licuerat ei neglegere fundum.Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repete
Abbreviated transcription (Latin):
did̾it fructuarius usum fr̃ ert¬
imbuntur in peticõe fructus.
it ꝓculus ait infructu ꝑceptos
siuestim̃ta aũtiph pecita sint
in fructu bec enu̾anda eẽ q soca¬
ta ea rem̃codis nõie ꝙͣi potu̾it.¬

Expanded text:
diderit fructuarius usum fructum, aestimabuntur in petitione fructus. it, Proculus ait in fructus perceptos si uestimenta aut scyphus petita sint, in fructu haec numeranda esse, quod locata ea re mercedis nomine capi potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ns fructus resticuendi sũc
Bin scciccͣtib frugus omu¬
ructus ꝙ prarcdi sunt sicut
dirimus. Int̾dicto quo ꝙ u
i aũ clam mag̃  ut omĩs cã
⁊ fructus resticuantur.¬

Expanded text:
s fructus restituendi sunt.Sed in societatibus fructus commuructus quoque praestandi sunt, sicut diximus.In interdicto quoque quod ui aut clam magis est, ut omnis causa et fructus rest
Abbreviated transcription (Latin):
restituercoi. ¶Item suira
etuis ue cã rem tͣclam ñ alrm
ichi resticuisse indecur ꝙ̃ si
fructus michi restituat noc
mora mea michi aliꝙ aust̃¬
¶Si accõm he̾am adid oseq̃n¬
d qd meum ñ fuit uruti er
scipłatu fructus ñꝯscqͣtur¬

Expanded text:
restituendi.Item si ui metusue causa rem tradam, non aliter mihi restituisse uidetur, quam si fructus mihi restituat: nec mora mea mihi aliquid aufert.Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus non conse
Abbreviated transcription (Latin):
dat s ip̃e accip̃ut sol aforica
in loco priuati succesrit q̃ da¬
resolz. ¶Sidebitores q m̃ior¬
es scmissib pr̃abant usuras:
fisci oc̃ oeꝑunt postꝙͣ ad fiscu
tñsierint semisses cogĩroi st̃¬

Expanded text:
dat, sed ipse accipit: ut solet a foricarin loco priuati successit, etiam dare solet.Si debitores, qui minores semissibus praestabunt usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi s