comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccła numerositas. quȩ in huus uitȩ obscuritate tãquã in noctere¬
fulgentes diuidant. in hoc firmam̃tu scripturȩ sensibilia et intel¬
legibilia quasi int̃lucẽ ꝑfectorũ ectenebras paruulorũ : et sunt
insignis uirtutũ & miraculorũ : Sunt etiã intẽpora et annos quia
p̃dicatores ꝓpriis tẽporib uiuunt et cranseunt : uerbũ aut̃ dñima
lumin aria. nisiqr postoperabona uenit illuminatio lucis adc̃tẽplan¬
dã speciem su ꝑ nȩ uirtutis : Inthȩcdie quinta facta sut hiaquis rep¬
tilia animarũ uiuarũ : hominesscilic& renouati inuitã ꝑbaptysmisa cra¬
m̃tũ : facta sunt et uolatilia id ẽ s anctȩ animȩ ad suꝑnauolantes Post hȩc sexta
die ꝓducit t̃ra animã uiuã : quando caronr̃a abstinens aboperibus mortis
uiua uirtutũ germina parturit scđmgenus scilic& suũ idestuitã imitan¬

Expanded text:
ecclesia numerositas: quae in hujus vitae obscuritate tanquam in nocte reecclesia numerositas: quae in hujus vitae obscuritate tanquam in nocte refulgentes, dividant in hoc firmamento scripturae sensibilia et intelligibilia, quasi inter lucem perfectorum et tenebras parvulorum, et sunt in signis virtutum et miraculorum. Sunt etiam in tempora et annos, quia praedicatores propriis temporibus vivunt et transeunt: Verbum autem Domini luminaria? nisi quia post opera bona venit illuminatio lucis ad contemplandam speciem supernae virtutis? 12. Inter haec die quinta facta sunt in aquis reptilia animarum vivarum, homines, scilicet, renovati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et volatilia, id est, sanctae animae ad superna volantes. 13. Post haec sexta die produxit terra animam vivam, quando caro nostra, abstinens ab operibus mortuis, viva virtutum germina parturit, secundum genus scilicet suum, id est, vitam imitan
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet fontẽ fideisitientẽ : obfixitq dehinc suꝑborũlimites. et
co ercuit eos necurbolentis iniquitatũ suarũ fluctib aridã idest
animã sitientẽ dm̃ conturbent : Liceatq: ei germina rebonorũ operũ
fructus scđmgenus: diligens proximũ insubsidiis necessitatũ carna¬
liũ. habens in sesemen scđmsimilitudinẽ : ut ex sua in firmitate cõpa¬
tiatur ad subueniendũ in digentibus: Producens et lignũ fortirobore
et fructiferũ idestbeneficiũ aderipi endũ eũ quibuiriã patitur
demanu potentis. et p̃bendo ꝑtectionis ora culũ ualidorobore iustiui¬
dicii : De in de quarta die emicuert̃ luminaria infirmam̃to legis in¬
fixa idẽ euangelistȩ : doctores et scripturȩscȩ̃ disputando co eren¬
tes & om̃ib inferiorib: lum̃ sapientiȩ demonstrantes:. Prodiit etiã
simul eccetera micantiũ siderũ turba. idest diuersarũ uirtutũ i

Expanded text:
scilicet fontem fidei sitientem, obfixitque dehinc superborum limites, et scilicet fontem fidei sitientem, obfixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam, id est, animam sitientem Deum conturbent, liceatque ei germinare bonorum operum fructus secundum genus, diligens proximum in subsidiis necessitatum carnalium, habens in se semen secundum similitudinem, ut ex sua infirmitate compatiatur ad subveniendum indigentibus, producens et lignum forti robore et fructiferum, id est, beneficium ad eripiendum eum qui injuriam patitur de manu potentis, et praebendo protectionis umbraculum valido robore justi judicii. Deinde quarta die, emicuerunt luminaria firmamento legis infixa, id est, evangelistae, doctores et Scripturae sanctae disputando cohaerentes, et omnibus inferioribus lumen sapientiae monstrantes. Prodiit etiam simul et caetera micantium siderum turba, id est, diversarum virtutum in
Abbreviated transcription (Latin):
DEIN DE scđa die disposuit dĩ firmam̃tũ id est solidam̃tũ scarũscrip¬
turarũ : firmam̃tũ enĩ iecła scripturȩ diuin ȩ intelleguntur
quia cȩlũ plicabitur sicutliber : Discreuitq suꝑhoc firmam̃to
aquas id est cȩlestes populos angelorũ quinonopus habent hoc¬
suscipere firmam̃tũ ut legentes audiant uerbũ dĩ : Vident enĩ eũsemꝑeedili¬
gt̃ sed suꝑ posuit ipsũ firmam̃tũ legissue suꝑ infirmitatẽ inferiorũ populorũ
ut ibi suspicientes cognoscant qualit̃ discernant int̃carnalia et spirita¬
lia quasi int̃ aquas superiores et inferiores : Posthaec diet̃tia collegit
inunũ aquas inferiores salsas. hoc est homines infideles qui cupidita¬
tũ tempestate et tẽptationũ carnaliũ fluctib quatiunt᷑. et inseipsis
quasi a maritudo includuntur segregauitq: ab eis aridã. populum

Expanded text:
Deinde secunda die disposuit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum ScripDeinde secunda die disposuit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum Scripturarum; firmamentum enim in Ecclesia Scripturae divinae intelliguntur, quia coelum plicabitur sicut liber. Discrevitque super hoc firmamento aquas, id est, coelestes populos angelorum, qui non opus habent hocsuscipere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei. Vident enim sempegunt, sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super infirmitatem inferiorum populorum, ut ibi suspicientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores. 8. Post haec die tertio collegit in unum aquas inferiores salsas: hoc est, homines infideles, qui cupiditatum tempestate et tentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in se ipsis, quasi am
Abbreviated transcription (Latin):
in hocigitur principio fecitdscaelum idest spiritales: quicaelestia
meditantur et quaerunt : In ipso fecit et carnales. qui terrenũ
hominem nedum de posuerunt: TERR AAVT̃ E Ianis etuacua:
Terra scilic& carnis nr̃ae in aniserat & uacua : priusquã doctrinae
acceperit formã: FIT ENEBRAEerant suꝑfaciem abyssi : quia¬
delictorum cȩcitas. et ignorantiȩ profunda obscuritas. corda
nr̃ mtenebrosum & fluidum quasi suꝑ aquas lam suꝑferebatur.
inquo subsistentes requi escere mus cuiusq uiuificaremurflatu.
etcuiu sunda ablueremur: Dixit quoq ds: fiatlux: id est in lu¬
minatio credulitatis appareat Prima enim die lucẽ fideidedit:
qui a prima e st in conuersatione fides: Vnde & ipsum primũ in
prȩceptis mandatum est : dñ sdstuus đsunusest: propt̃ quã fidem
cis a peccatoribus tamquã a tenebris istosuo cansdiem illos
noctẽ : Nam quia meccła lucis nomine iustiappellantur: audi
apłm : fuistis in quit aliquando tenebrȩnunc autẽ lux indño:¬

Expanded text:
. In hoc igitur principio fecit Deus coelum, id est, spirituales, qui coelestia meditantur et quaerunt; in ipso fecit et carnales, qui necdum terrenum hominem deposuerunt. Terra autem erat inanis et vacua. Terra scilicet carnis nostrae inanis erat et vacua, priusquam doctrinae acciperet formam. Et tenebrae erant sudelictorum caecitas et ignorantiae profunda obscuritas corda trum tenebrosum et fluidum quasi super aquas jam superferebatur, in quo subsistentes requiesceremus, cujusque vivificaremur flatu, et cujus uno ablueremur. Dixit quoque Deus: Fiat lux, id est, illuminatio credulitatis appareat. Prima enim die lucem fidei dedit, quia prima est in conversione fides. Unde et istud primum in Dei praeceptis mandatum est: Dominus Deus tuus Deus unus est. Propter quam fidem cis, a peccatoribus, tanquam a tenebris; justos vocans diem, et illos noctem; nam quod in Ecclesia lucis nomine justi appellentur, audi Ap
Abbreviated transcription (Latin):
& posuiteum inparad y sum: ad sumpsit đ scarnem & factus ese caputecđȩ
Vtoperaret᷑ &custo dir& illũ. idẽ ut uolunt a tẽ patris exomnib gen¬

Expanded text:
et posuit eum in paradiso. Assumpsit Deus carnem, et factus est caput Ecclesiae, et posuit eum in paradiso. Assumpsit Deus carnem, et factus est caput Ecclesiae, ut operaretu
Abbreviated transcription (Latin):
dỹ sum uoluptatis a principio : paradỹsus ecł a est: sic enim de illa legit᷑
hncanticis canticorum ortus conclusussoror mea : A principio autẽ para¬
dysusplantatur : quia eccłacatholica a xp̃oquiest principium omniũ
condita es se cognoscitur : Eluuius exiens de parad ỹsolmaginẽ portat
xp̃i depaterno fontefluentis : quilrrigat eccłam uerbo prȩdicationis
&do nobaptismide quobeneꝑ prophecamdicitur : Dñs đs̃ nr̃t fluuus
glorio sus exiliens interrã sitientem : Quattuor aut̃ para dr̃si flumina :¬
quattuor sunt euangelia ad praedicationem incunctis gentibu s misa
Ligna fructifera : homines sc̃i sunt : fructus eorũ operaeorũ : Lignumuitae:
sc̃s scorumutique xp̃s : Ad quẽ quisq si porrexerit manum : uiuet inaetnũ:
Lignum autem scientiȩ boni& malipropriume stuoluntatis arbitrium
quod in medium nr̃i est positum addinoscendũ bonum uelinalũ. dequoqui
relita gratiadĩ gustauerit : morte morietur : Tulit igiturds̃ hominem

Expanded text:
disum voluptatis a principio. Paradisus Ecclesia est, sic enim de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus est soror mea . A principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo principio omnium condita esse cognoscitur. Fluvius de paradiso exiens, imaginem portat Christi, de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicationis et dono baptismi; de quo bene per prophetam dicitur: Dominus Deus noster fluvius gloriosus exsiliens in terram sitientem. Quatuor autem paradisi flumina quatuor sunt Evangelia ad praedicationem in cunctis gentibus missa. Ligna fructifera omnes sancti sunt, fructus eorum opera eorum. Lignum vitae s, scilicet, ad quem quisque si porrexerit manum, vivet in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali, proprium est voluntatis arbitrium quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum et malum. De quo qui relicta Dei gratia gustaverit morte morietur. 5. Tulit igitur Deus hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
aduesperã diuidere ȩscam quod totadie in lege meditans ante non
fecit : Quȩritur aut̃ deia cob curom̃s quos deliberis et deancillis genuit
a equales honores filios et hȩredes constituerit nisiut ostender& quod
xp̃s dñs̃ omnib gentibus quȩ ꝑfidem corporieius conciliantur cunctis
parihonore et gloria habitis cȩlestia praemia largiatur: nec ẽ discretio
iudȩus angrecus. barbarus anscita seruus anlibersit quia ꝑ om̃a & in
duit et prolibero & seruo seruiuit : ut omnibus credentibus inse de qua¬
le donumbonorum caelestium largiatur : Nec prȩferturapudillũ
qui secundum carnem nobiliorsit : Quicũq enim fidem dñi promere¬
tur. Nullis maculis carnalis natiuitatis offuscatur : Nam hoc
itaq futurum &iam ꝑ prophetam significatur dicente dño erit in
diebus nouissimis effundain despũ meo super omnem carnem.¬

Expanded text:
ad vesperam dividet escam, quod tota die in lege meditans ante non ad vesperam dividet escam, quod tota die in lege meditans ante non fecit. Quaeritur autem de Jacob cur omnes quos de liberis et ancillis genuit, aequales honore filios et haeredes constituerit? Nisi ut ostenderet quod Christus Dominus omnibus gentibus, qui per fidem corpori ejus conciliantur, cunctis pari honore et gloria habitis coelestia praemia largiatur. Non est enim discretio: Judaeus an Graecus, barbarus an Scytha, servus an liber sit; quia per omnia duit, et pro libero et pro servo servivit, ut omnibus credentibus in se aequale donum bonorum coelestium largiatur. Nec praefertur apud illum qui secundum carnem nobilior sit. Quicunque enim fidem promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Nam hoc ita futurum etiam per prophetam significatur, dicente Domino: Erit in diebus novissimis, effundam de spiritu meo super omnem carnem
Abbreviated transcription (Latin):
pulus ultimus est saluandus posteaquam plenitudo gentiũ introierte:
Dicit enĩ beniamin lupus rapax. Lupusscilic& quia lpsepopulus effu¬
dit sanguinẽ proph&arũ atq iustorũ . Rapax autem propter
auiditatem dicitur. exmulta enim fame uerbidĩ & inedia uenit
ra pax quia et ipse uolenter diripit regnũdĩ: Hic autem mane
comedit prȩdam : mane : illud tempus creditur. quolegemacce¬
pit . Tuncenim mundo primaquidam inluminatio scientiaedataẽ :
comed& autẽ mane: quialegem quammane accepit. edit
adhuc & meditatur. Lic& sequens legem iustitia e inlegem fidei non
ꝑ uenerit : ad uesperam aut̃ diuid& spolia. Vespera est illud tem¬
pus nouissimum quo conuertetur : Tuncergo diuidet aescam. Tunc
intelleg& diuidendã esselitterã abspũ. et cunccognosc& qui alittera
pit in legespiritalia a corpora libus diuidere & separare. Ideodicitur

Expanded text:
pulus ultimus est salvandus, posteaquam plenitudo gentium introisset . pulus ultimus est salvandus, posteaquam plenitudo gentium introisset . Dicitur enim Benjamin lupus rapax. Lupus scilicet, quia ipse populus effudit sanguinem prophetarum atque justorum; rapax autem, propter aviditatem dicitur. Ex multa enim fame verbi Dei, et inedia venit rapax, quia et ipsi violenter diripiunt regnum Dei: Hic autem mane comedit praedam; mane illud tempus creditur, quo Legem accepit. Tunc enim mundo prima quidem illuminatio scientiae data est; comedit autem mane quia Legem, quam mane accepit, edit, adhuc meditatur, licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenerit; ad vesperam autem dividet spolia . Vespera est illud tempus novissimum quo convertetur. Tunc ergo dividet escam; tunc intelliget dividendam esse litteram a spiritu, et tunc cognoscet quia littera pit in lege spiritalia a corporalibus dividere et separare, ideo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
reus uocabitur. hoc est sc̃s dĩ interfratressuos qui alpse est caput om̃i¬
um eminen s uni uersorũ scõrũ quos &iã & fr̃s uoca dnpsalmis : XII
Beniamin lupus rapax. mane comed& prȩdam & uespere diuid&
spolia. quib dictis paulus apłs designatur Debeniam instirpȩpgen¬
tus quimanerapuit predã id ẽ in primordiis fideles quos potuit deuas¬
tauit: Vles pere autẽ spolia diuidit qua fideles post modũ factus sacra
eloquia audientibus discretionemirificadis pensauit : Legimus quen¬
dã exdoctorib a durbẽ hierusalẽ ea quaedebeniamin scripta sund referentẽ
Beniamin inquit filius doloris int̃p̃tat᷑. hic sorte hereditatis eũ locũ
accepit . in quo terrena ẽherusalem quae nunc propt᷑ in credulitatẽ ab¬
iecta ẽ atq repulsa : haecenĩ infiliis suis sub ꝑsona beniamin de signatur:
Nam sicut beniamin ultimã consequitur benedictionẽ : Ita ec idem po¬

Expanded text:
raeus vocabitur , hoc est, sanctus Dei. Inter fratres suos, quia ipse est caput omniraeus vocabitur , hoc est, sanctus Dei. Inter fratres suos, quia ipse est caput omnium eminens universorum sanctorum, quos et fratres vocat in Psalmis. Sequitur: Benjamin, lupus rapax, spolia. Quibus dictis apostolus Paulus designatur, de Benjamin stirpe progenitus, qui mane rapuit praedam, id est in primordiis fideles, quos potuit, devastavit. Vespere autem spolia dividit: quia, fidelis postmodum factus, sacra eloquia audientibus descriptione mirifica dispensavit. Legimus quemdam ex doctoribus, ad urbem Hierusalem ea quae de Benjamin scripta sunt, referentem. Benjamin, inquit, filius doloris interpretatur. Hic sorte haereditatis eum locum accepit, in quo terrena est Hierusalem, quae nunc propter incredulitatem abjecta est atque repulsa. Haec enim in filiis suis sub persona Benjamin designatuNam sicut Benjamin ultimam consequitur benedictionem, ita et idem po
Abbreviated transcription (Latin):
mocaeli& abỹssi: confortatȩ sunt idẽ praeualuerunt benediccionib
patrumtuorũ : Vltra enĩ omnescõrũ meritũ patriarcharum siue prophe¬
tarũ conualuit bene dictio omnipotentis patris infilium. Ita ut
ei nullus scõrum aequȩtur donec ueniat desiderium collium
aeternorum: Colles isti scĩsunt : quixp̃ĩ aduentũ prophe tantes
magno cum desiderio incarnationemeius expectauerunt. Dequib. dñs
dicit quia multi iusti & prophetaecupierunt uidere quae uidecis.
Hiergo scĩ dicti sunt colles propt̃ excellentiam sci tatis qui&ĩa acter¬
niuocantur quia uitã consequuntur aeternam. Nec intereunt
cum mundo: sed essecreduntur a eterni: fiant in capite iosephom̃s
scilic& istaebene dictiones su ꝑ caput xp̃i ponuntur quas incarna¬
tus accepit & suꝑ uerticemnatarei de quoscriptum est qm̃naza¬

Expanded text:
mo coeli et abyssi, confortatae sunt, id est praevaluerunt, benedictionibus mo coeli et abyssi, confortatae sunt, id est praevaluerunt, benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum patriarcharum sive prophetarum convaluit benedictio omnipotentis Patris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti sunt qui, Christi adventum prophetantes, magno cum desiderio incarnationem ejus exspectaverunt; de quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre quae videtis . Hi ergo sancti dicti sunt colles propter excellentiam sanctitatis. Qui etiam aeterni vocantur, quia vitam consequuntur aeternam, nec intereunt cum mundo, sed esse creduntur aeterni. Fiant in capite Joseph, omnes scilicet istae benedictiones super caput Christi ponuntur, quas incarnatus accepit: et super verticem Nazaraei, de quo scriptum est, Quoniam Naza
Abbreviated transcription (Latin):
egressus est lapis & firmitas credentiũ in isrł : Ds̃ patristui erit adiutor
tuus: Quis adiuuit filium nisi solus ds̃ pater: quid ixitia cobpuernis
lidesuper benedictionibus abrssi iacentis deor sum: Vn iuersa
abyssii acentis deorsum. ut omnibus angelis & hominibus domina retur:
Benedictionibus uberum id ẽ siueduorum testamentorum. quorum
altero nuntiatus est altero demonstratus. si uebenedictionibus
uberum mariae. quae uere benedicta. erant. qui a isdemsacra
uirgod ño potũ lactis inmulsit: Vnde & illa mulier in euangelioait
Beatus uenterꝗteportauit & uberaquȩ suxisti: Benedictionibus uberũ
te formarẽ inutero nouite. et antequã exires deuulua scĩ ficauite:¬
Benedictiones patristui confortatȩ sunt. benedictionibus patrũtuo¬
rũ : Benedictiones inquit patristui caelestis. quaed atȩ sunt tibia sũ¬

Expanded text:
egressus est, lapis et firmitas credentium in Israel. Deus patris tui erit adjutor egressus est, lapis et firmitas credentium in Israel. Deus patris tui erit adjutor tuus. Quis adjuvit Filium nisi solus Deus Pater, qui dixit: Jacob puer meus, onibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum. Universa  benedictionem abyssi jacentis deorsum, ut omnibus angelis et hominibus dominaretur. Benedictionibus uberum, id est, sive duorum testamentorum, quorum altero est nuntiatus, altero demonstratus; sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erant, quia iisdem sancta Virgo Domino potum lactis immulsit. Unde et illa mulier in Evangelio ait: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Benedictionibus uberum te formarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sBenedictiones patris tuis confortatae sunt benedictionibus patrum tuorum. Benedictiones, inquit, Patris tui coelestis, quae datae sunt tibi a sum
Abbreviated transcription (Latin):
eccdesiae quae crediderant in xpm̃: Haec supersoliditatem fidei
quasi suꝑmurũ amore pulchritudinis xpi accensae discurrunt : utuerũ
sponsũ ꝑ contẽplationẽ aspiciant. et osculo caritatis illico pulentur. atq
adhȩreant : Sed ob iurgati sunt eum quando falsis testimoniis calũ¬
niantes. scm̃ dñi opprimeresinago gȩpopuli temptauerunt.
inuideruntilli habentes lacula. neque enim quisquã in ioseph con¬
iecit sagittus: uel aliquid uulneri stelum : sed hoc specialiter
uenit in xp̃o : Seditinforti arcus eius : Xp̃s enim arcũ suũ &arma
pugnandi posuit indõ qui fortis est propugnator cuiusuir tute concidit᷑
omis nequitia ꝑfidorũ. etdissoluta sunt uincula brachiorum eius
quibus frseum uinctum adpilatum duxerunt. uel quibus eum suspen¬
sum lignocruci fixerunt rescissa sunt enim ꝑmanusdiomin potentidĩ ia cob
hoc est ꝑmanu somni potentis diia cob: Excuiusore ipsexp̃s bonus pastor

Expanded text:
Ecclesiae, quae crediderunt in Christum. 54. Haec super soliditatem fidei, Ecclesiae, quae crediderunt in Christum. 54. Haec super soliditatem fidei, quasi super murum, amore pulchritudinis Christi accensae discurrunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur, et adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis calumniantes, Sanctum Domini opprimere Synagogae populi tentaverunt. Invideruntque illi, habentes jacula; neque enim quisque in 356 Joseph conjecit sagittam, vel aliquod vulneris telum; sed hoc specialiter evenit in Christo. 55. Sedet in forti arcus ejus. Christus enim arcum suum et arma pugnandi posuit in Deo, qui fortis est promnis nequitia perfidorum. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, quibus fratres eum vinctum ad Pilatum duxerunt, vel quibus eum suspensum in ligno crucifixerunt. Rescissa sunt enim per manum Jacob, hoc est per manum omnipotentis Dei Jacob, ex cujus femore ipse Dominus bonus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt us que ad finesterrae : Vnde et benehicneptalim ceruus
emissus scribitur. Quianimirum a postoli siue praedicatores ue¬
locisaltu ex ilientes: Inmor aeceruorum transcendunt impedi¬
menta saeculi huius. sicque excelsa et sublimia meditantes. dant
eloquia pulchritudinis. id .ẽ. praedicant cunctis gentibus doctrinã
dñi saluatoris xi filius autem crescens ioseph: Haec proph&io
post passionem dñi paternae uocis imaginem tenuit.
quaredeunte in caelum postuictoriam xpi pater alloquitur
dicens. Filius ad crescens ioseph: filius ad crescens utiq: Ingentibus:
Quiacum ob incredulitatẽ synagogepopulum reliquiss&. innume¬
ram sibi plebem eccłȩ exomnibus gentibus ampliauit. quod et dauid
cecinit dicens: Reminiscentur et conuertentur ad dnm̃ uniuersi
fines terrae: filius ad crescens et decorus aspectu: Oms enim superat
praefiliis hominũ : Filiae dis currerunt supermurũ idẽ gentes uel

Expanded text:
nerunt usque ad fines terrae. Unde et bene hinc Nephthalim cervus nerunt usque ad fines terrae. Unde et bene hinc Nephthalim cervus emissus scribitur, quia nimirum apostoli sive praedicatores veloci saltu exsilientes in morem cervorum transcendunt implicamenta saeculi hujus, sicque excelsa ac sublimia meditantes, dant eloquia pulchritudinis, id est praedicant cunctis gentibus doctrinam Domini Salvatoris. 52. Filius accrescens Joseph. Haec prophetia post passionem Domini paternae vocis imaginem tenuit, quia redeuntem in coelum post victoriam Christum Pater alloquitur dicens: Filius accrescens Joseph, filius accrescens, utique in gentibus. Quia cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus gentibus ampliavit. 53. Quod et David cecinit, dicens: Reminiscentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Filius accrescens decorus aspectu. Omnes enim superat prae filiis hominum . Filiae discurrerunt super murum, id est, gentes, vel
Abbreviated transcription (Latin):
panis eius prȩbebit delicia s regibus : A sercuius nomen significat
tiae qui propternos pauper fuctus est cumdiuesesi& cuius panis
pinguis factus est caro scilic& eius quȩ est scã scõrũ quamsiquis an¬
ducauerit non morieturin aeternũ : Iste&iam preb& deluias sapi¬
entiae regibus id ẽ qui sensus proprios beneregent quidomi¬
nanturuitiorum suorum qui castigant corpora sua et inseruita¬
te subiciunt: Neptalim quod interpra&at᷑ dilatatio. a postolos
et praedicatoresscõs significat. quorumdo trina bilatit¬
dine totius mundidiffusae st̃ : Ex hacenim tribu fuerunt a postoli
qui sunt principes ecclesi arum & duces. et principes ⁊abu lon
et principes neptalim quisine dubio ad personam referuntur
apostolorum: Ipsi sunt filii excussorum. idest prophetarum qui
in manu potentis dĩ positi &tam quam sagitȩ excussae perue¬

Expanded text:
panis ejus, et praebet delicias regibus. Aser, cujus nomen significat panis ejus, et praebet delicias regibus. Aser, cujus nomen significat tiae. Qui propter nos pauper factus est, cum dives esset. Cujus panis pinguis factus est, caro scilicet ejus, quae est esca sanctorum, quam si quis manducaverit, non morietur in aeternum . Ita etiam praebet delicias sapientiae regibus, id est qui sensus proprios bene regunt, qui dominantur vitiorum suorum, qui castigant corpora sua et in servitutem subjiciunt. Nephthalim, quod interpretatur dilatatio, apostolos et praedicatores sanctos significat, quorum doctrina in latitudine totius mundi effusa est. Ex hac enim tribu fuerunt apostoli, qui sunt principes Ecclesiarum et duces, principes Zabulon, et principes Nephthalim , qui sine dubio ad personam referuntur apostolorum. Ipsi sunt, filii excussorum , id est filii prophetarum, qui in manu potentis Dei positi, tanquam sagittae excussae perve
Abbreviated transcription (Latin):
occurr& retrorsum : id est posteiis uestigia xps celeri aduentu ꝓgredi¬
ens ut interficiat eumgladio orissui : Vnde & bene idem gath latrunculus
interpretat᷑ : eo quod posterior id est secus pedes quasi latrunculus rapido
atq in prouiso aduentu exiliat contra a pertam anti xp̃i obpugnationẽ
Hincest quodeuangelista proclamatdicens qui adies dñi si cutfur Innote
cutis demonstrat apertemorses proph&iam patriar chȩhuius specia¬
literpertinero ad xpm̃ sicenim benedictus inquit hlatitudinegitiquas
leo requieuit coepitq brachium etuerticẽ &ii ditprincipatũ suũ : Agnos¬
cant itaq quisrequi euerit si cutleo nisi xpr in sepulchro suo: Qui s confre¬
gerit uerticem bradnaq potentũ nisi redẽptornr̃ quihumili auit
iureutem & su perbiam excelsorum. quisuidit principatũ suũ. Nis
ille cuidatus est principatus et honor etregnum: Aserpinguit

Expanded text:
occurret retrorsum, id est, post ejus vestigia Christus celeri adventu progredioccurret retrorsum, id est, post ejus vestigia Christus celeri adventu progrediens, ut interficiat eum gladio oris sui. 45. Unde et bene idem Gad latrunculus interpretatur, eo quod posterior, id est, secus pedes, quasi latrunculus, rapido atque improviso adventu exsiliat contra apertam Antichristi oppugnationem. Hinc est quod evangelista proclamat, dictis demonstrat aperte et Moyses prophetiam patriarchae hujus specialiter pertinere ad Christum; sic enim: Benedictus, inquit, in latitudine Gad, quasi leo requievit, cepitque brachium et verticem, et vidit principatum suucant itaque, quis requieverit sicut leo, nisi Christus in sepulcro suo: quis confregerit verticem brachiaque potentum, nisi Redemptor noster, qui humiliavit virtutem et superbiam excelsorum. Quis vidit principatum suum, nisi ille cui datus est principatus, et honor, et regnum? Aser pinguis
Abbreviated transcription (Latin):
nititur cerastesiste equi ungulas mordere ꝑhibetur.: Vngulam
quippe equi mordereest extremascł feriendo constringere ut cadat
ascensor eius retro: Ascensore quiest quis quis extollitur in dign
tatibusmundi : quir&ro caderedicitur & non infaciem. sicut saulus
cecidis se memorat̃ : In facie enĩ cadereest : In hacuita sua s unũquemq
culpasagnoscere easq penitendo deflere : Retro uero qđ non ui¬
decurcadere est : exhacuita repente discedere. et ad quȩ supplicia
susest dicens salutare tiũ expectabodnẽ : Idẽ non sicut infideles antix pm̃
ꝑsonam dñi ex primit. qui in primo aduentu humilitatis suae
Ante aduentũ antixp̃i prȩliandusoccurrit : Accinctus gla dio uerbi sui
circa femur potentissime quo inimicos diuisit idestfilium a patrefiliam̃
dnĩ nr̃i in scđo regno eius ostenditur : quiacumuenerit antie pritem

Expanded text:
nititur. Cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur, ungulam nititur. Cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur, ungulam quippe equi mordere, est extrema saeculi feriendo contingere, ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est, quisquis extoitatibus mundi; qui retro cadere dicitur, et non in faciem, sicut Saulus cecidisse memoratur. In faciem enim cadere est in hac vita suas unumquemque culpas agnoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero, quo non videtur, cadere est ex hac vita repente decidere, et ad quae supplicia sus est, dicens: Salutare tuum exspectabo, Domine, id est, non sicut infideles Antichristum, personam Domini exprimit, qui in primo adventu humilitatis suae ante adventum Antichristi praeliaturus occurrit. Accinctus gladio verbi sui circa femur potentissime , quo inimicos divisit, id est, filium a patre, filiam Domini nostri in secundo regno ejus ostenditur, quia cum venerit Antichristus, idem
Abbreviated transcription (Latin):
cerata enim grece cornuadicuntur : Serpens qͥuehiccornutus esse
ꝑhibetur perquem digne aduentus antixp̃ĩ asseritur : quia contra
uitã fideliũ morsu pestiferȩ praedicationisarmabitur &i ã cornib:
potescatis quis aut̃ nesciat semitã angusti orem eẽ quã uiã ÷ fitergo
coluber inuia : quia in p̃sentisuitȩ latitudinẽ eos ambulare ꝓuocat :
quib: quasi partendoblanditur: Sed inuiamord& : quia eos quibus li¬
bertatem tribuit : erroris sui ueneno consumit : fititerũ cerastes
insemita : quiaquos fideles repperit & sese ad caelestis prȩceptiangus¬
taitinera constringentes non solũ nequitia callide ꝑ suasionis impecit:
sed &iam terrore potestatis premit. Et in ꝑ secutionis angore post
beneficia fictedulcedinis exerc& cornua potestatis : Quo in locoequus
hunc mundũ insinuat quiꝑelationẽ suã incursulabentium tẽ po¬
rum spumat : Etquia anti xp̃s extrema mundi ad prehendere

Expanded text:
Cerata enim Graece cornua dicuntur; serpensque hic cornutus esse Cerata enim Graece cornua dicuntur; serpensque hic cornutus esse rhibetur, per quem digne Antichristus asseritur, quia contra vitam fidelium cum morsu pestiferae praedicationis armabitur etiam cornibus potestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fit ergo Dan coluber in via, quia in praesentis vitae latitudine eos ambulare provocat, quibus quasi parcendo blanditur: sed in via mordet, quia eos quibus libin semita , quia quos fideles reperit, et sese ad praecepti coelestis angusta itinera constringentes, non solum nequitia callidae persuasionis impetit, sed etiam terrore potestatis premit, et in persecutionis angore post beneficia fictae dulcedinis exercet cornua potestatis. Quo in loco equus hunc mundum insinuat, qui per elationem suam in cursu labentium temporum spumat, et quia Antichristus extrema mundi apprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt antix pm perhaec uerba prȩdicideis tatribufuturũ : Ali de
dnm̃ cum carne suscepta designare uolunt : Retrorsũ autem cade¬
re ut interram reuerteretur unde sumptus est: sed quõ die
ꝑdauiddicit. Non de relinques animã meã in infernũ : hȩc quidã
ita exponunt : alii uero hancꝓphetiam ad antixpm̃ transferunt:
Detribuenimdan uenireanti xpm̃ ferunt. proeo quod in hoc loco
dan eccoluber asseritur. & mordens : Vnde & non in merito dum
is raheliticus populus terras in castrorum partitione suscipe¬
reo : primusdan ad aquilonẽ castra mecatus est : illum scilic&
significans qui incorde suo dixerat: sed eboi montẽ in lateribus
testamenti aquilonis: Ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ similis
ero altissimo: Dequo & ꝑ prophetam dicitur : ad anauditus ese
fremitus equorũ dius: qui non solũ coluber sed&iã cerastes uocatur¬

Expanded text:
dicunt Antichristum per haec verba praedici de ista tribu futurum; alii de dicunt Antichristum per haec verba praedici de ista tribu futurum; alii de quum Dominum cum carne suscepta designare volunt. Retrorsum autem cadere, ut in terram reverteretur unde sumptus est. Sed quoniam die Sicut et per David dicit: Non derelinques animam meam in inferno Haec quidam ita exponunt. Alii vero hanc prophetiam ad Antichristum transferunt. De tribu enim Dan venire Antichristum ferunt pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens. Unde et non immerito, dum Israeliticus populus terram in castrorum partitione susciperet, primus Dan ad aquilonem castra metatus est, illum scilicet significans qui in corde suo dixerat: Sedebo in monte teribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo. 38. De quo per prophetam dicitur: A Dan auditus est fremitus equorum ejus . Qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
nauium : Zabulon qui inter praeta turhabitaculũ fortitudi¬
nis eccłam significat fortissimam adomnẽ tolerantiã passionis:
haec inlitore maris habitat & bistationenauiũ utcredentib: sit refigiũ
et pericditantibus demonstr& fidei portum : haec contra omnes turbi¬
nes scłi immobile& in concussa firmitate solidata : expectat naufragũ
iudeorũ ethȩreticorum procellas quȩ circum feruntur omni
uento doctrinȩ : Quorũ & situnditur fluctibus⁊ tamen ipsa fluc¬
tibus non frangitur. Necullis heresium tempestatibus ciedit. Neculi
uento scis matum commota subcumbit: pertendit aucemusq ad
sidonem. hoc estusq ad gentes peruenit : Legitur &iam in euangelio¬
inde assumptos eẽ aliquos apłorũ & in ipsis locis dnm s epedocu¬
isse. Sicut scriptum est: Terra tabulon et terraneptalim. ua
maristrans iordanemgalile aegentium. populus qui sed ebat in
tenebris uidit lucem magnam: Daniudi cabit populum suũ sicit

Expanded text:
navium . Zabulon interpretatur habitaculum fortitudinavium . Zabulon interpretatur habitaculum fortitudinis, Ecclesiam significat fortissimam ad omnem tolerantiam passionis. Haec in littore maris, et in statione navium, ut credentibus sit refugium, et periclitantibus demonstret fidei portum. Haec contra omnes turbines saeculi immobili et inconcussa firmitate solidata exspectat naufragium Judaeorum et haereticorum procellas, quae circumferuntur omni vento doctrina , quorum etsi tunditur fluctibus, tamen ipsa fluctibus non frangitur, nec ullis haeresum tempestatibus cedit, nec ullo vento schismatum commota succumbit. Pertendit autem usque ad Sidonem, hoc est, usque ad gentes pervenit. Legitur etiam in Einde assumptos esse aliquos apostolorum, et in ipsis locis Dominum saepe docuisse, sicut scriptum est: Terra Zabulon et terra Nephthalim, via maris trans Jordanem Galilaeae gentium, populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Dan judicabit populum suum sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
quem dns sanguinis sui pr etio est mertatus. Hicisa carasinus for¬
tis scribitur : quia prius gentilis populusquasibrutũ & luxori¬
osum animalerat nullaqueratione subsistens : Nunc uero fortis
gelice perferens : Hic accubans interminos: uidit requiem quod
ess& bona & terra quodoptima : Interminos namq accuba reest
prȩsto lato mundi fine requi escere. Nihilque dehis qui nunc
uersantur inmedio quaerere : sedultima desiderare : & fortis
asinus requiem aeternam obtimam uidit : cum simplex genti¬
litas id circose adrobur bonio periserigit : quia ad aeternȩ uitȩ
patriamtendit: Vn de &iam et ponit humerum suum ad por¬
tandum quiadum ad promissam requiem ꝑ uenire desiderat :
cunctamandatorum liberterportat : Vnde & factus est tributis
seruiens. hoc estregi & x põ suo fidei dona operum que bonorum
munera offerens. Zabulon inlitore habitabit. et instatione

Expanded text:
quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar, asinus forquem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar, asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens. Nunc vero fortis gelicae perferens. Hic accubans inter terminos vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima. Inter terminos namque accubare est praestolato mundi fine requiescere, nihilque de his quae nunc versantur in medio quaerere, sed ultima desiderare. Et fortis asinus requiem et terram optimam vidit, cum simplex gentilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Unde etiam apponit humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libenter portat. Unde et factus est tributis serviens, hoc est regi et Christo suo fidei bona operumque bonorum munera offerens.
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ : Euangelicaenim praecepta longedariora sunt quam ueteris
testamentimandata : &dentes lacte candidiores : Dentes praedi¬
catores sunt: scĩ qui praecidunt aberroribus homines et eosquasi
comedentes inxp̃i corpore transferunt : Nomine autem lactis
doctrina legis significatur : quae carnalem populum tamquam
paruulos poculo lactis alebat : Cuiusquidem candidiores lacteeffec¬
tisunt doctore secclesiae : quia fortem & ualidum uerbicibum man¬
ducabuntatq distribuent. De quibus dicit a postolus inepistola
adhȩbreos. perfectorum autem est soliduscibus : Et benecandi¬
diores lactedentes eius dicit. Omne senim qui perfecti sunt & qui
scripturarum cibos explanantes. subtilem &minutum intellectum
quis piritalis dicitur. eccłȩ corpori subministrant : candidiẽe debent
etpuriatq ab omnimacula liberi : Isa carasinus fortis : Isa car
quod interpretatur merces: refertur ad populum gentium :

Expanded text:
ditionem. Evangelica enim praecepta longe clariora sunt quam Veteris ditionem. Evangelica enim praecepta longe clariora sunt quam Veteris Testamenti mandata. Et dentes lacte candidiores. Dentes, praedicatores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpore transferunt. Nomine autem lactis doctrina legis signifiparvulos poculo lactis alebat. Cujus quidem candidiores effecti sunt praedicatores Ecclesiae, quia fortem et validum verbi cibum mandunt atque distribuunt; de quibus dicit Apostolus in Epistola ad Hebraeos: Perfectorum autem est solidus cibus . Et bene candidiores lacte dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes, subtilem et minutum intellqui spiritualis dicitur, Ecclesiae corpori, subministrant, candidi esse debent et puri, atque ab omni macula liberi. Issachar asinus fortis. Issachar, quod interpretatur merces, refertur ad populum gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitem corporis sui alligauit uinculo caritati s et disciplinae łuan¬
rescpĩ : Alii nam que hancasinam synagogam interprȩtantur
uino stolamsuam : siue carnem suam in sanguine passionis. siues cam̃
ecclesiam in illo uino qui promultis effunditur in remissionem pec¬
catorem : Et insanguine uuae pallium suum : palliũ gentessunt
quas corporisuo coniunxit sicut scriptum est : uiuo ego dicit dns̃ :¬
Nisi hos omnes induam sicut uestimentum : hosquippex p̃s in san¬
guine uuae mundauit : quando sicut botrus in ligno crucis pependit:
Tuncenim ex latere eius sanguis etaqua profluxit : sed aqua nios
abluit sanguineredemit : Pulchriore soculieiu suino: O culi xpĩ
apłi sunt et euange listae. qui scientiae lumen uniuerso corpori
ecdesiae praestant : Hipulchriores uino probantur : quia eorum
doctrina austeritatem uiniueteris exuberat. idest priscȩ legistra¬

Expanded text:
ad vitem corporis sui alligavit vinculo charitatis, et disciplinae evanad vitem corporis sui alligavit vinculo charitatis, et disciplinae evanristi. Alii namque hanc asinam, synagogam interpretantur, vino stolam suam, sive carnem suam in sanguine passionis; sive sanctam Ecclesiam illo vino qui pro multis effunditur in remissionem peccatorum. Et in sanguine uvae pallium suum. Pallium gentes sunt, quas corpori suo conjunxit, sicut scriptum est: Vivo ego dicit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum . Hos quippe Christus in sanguine uvae mundavit, quando sicut botrus in ligno crucis pependit. Tunc enim ex latere ejus sanguis et aqua profluxit. Sed aqua nos abluit, sanguis nos redemit. Pulchriores oculi ejus vino. Oculi Christi apostoli sunt et evangelistae, qui scientiae lumen universo corpori Ecclesiae praestant. Hi pulchriores vino probantur, quia eorum doctrina austeritatem veteris vini exsuperat, id est, priscae legis tra
Abbreviated transcription (Latin):
intemerata successio regni : donec xp̃s adredemptionem mundi ex¬
uirgine nasceretur : Probant hoc historia eiudaeorum quibus osten¬
ditur primum alienigenam regem ingente iudae orum fuisse
herodem quo temporex pr̃natus est :. Quodsi putant iudȩi
Nonuenis sexpm̃. Ergo de cribuiuda usque hodie iuda eorum per¬
man& regnum : Itaq nonde fuit rex depopulo iuda donec
uenir& cui repositum est : Sed quia non solum iudaeis profuit
quimitten duserat : Ideo sequitur edpseerit ex pectatiogentiũ:
Alligans pullum suum aduineam: pullus suus exgentibus populus
cui sadhuc num quam fuerat onuslegis impositum. hunc copula¬
uit aduineam apostolorum qui exiuda eissunt: Nam uiniea
dñi sabaoth : domusestisrł : Et aduitem ofilimi asinam suam
ipsedixcit egosum uiti suera. : Ad hancergo uitem alligata sinã suã :
cui super sed et ecclesia exnationibus congregata. hanc lttique

Expanded text:
intemerata successio regni, donec Christus ad redemptionem mundi intemerata successio regni, donec Christus ad redemptionem mundi nasceretur. Probant hoc historiae Judaeorum, quibus ostenditur primum alienigenam regem in gente Judaeorum fuisse Herodem, quo tempore Christus natus est: quod si putant Judaei non venisse Christum, ergo de tribu Juda usque hodie Judaeorum permanet regnum, ita ut non defuit rex de populo Judaeorum, donec veniret cui repositum est. Sed non solum Judaeis profuit qui mittealligans ad vineam pullum suum. Pullus suus ex gentibus, populus cui adhuc nunquam fuerat legis onus impositum: hunc copulavit ad vineam apostolorum, qui ex Judaeis sunt. 24. Nam vinea Domini Sabaoth domus est Israel . Et ad vitem, o fili mi, asinam suam. Ipse dixit: Ego sum vitis vera . Ad hanc vero vitem alligat asinam suam, cui supersedet, Ecclesiam ex nationibus congregatam. Hanc itaque
Abbreviated transcription (Latin):
rit : tribus diebus & tribus noctibus dormit : Tunc de inde patris fre¬
mitu uł rugitu uelutiere me factus cubilis locus suscitare dicitur
catulũ dormientem : Quod ualde conuenienter de passionis morte
aptatur inxpo : qui tribus diebus ectribus noctibus incubile sepul¬
chri iacens somnum mortis impleuit : Beneergoxps ut leo requi¬
euit : qui non solũ mortis a cerbitatem nontimuit : sed &iã
in ipsa morte mortis imperium uicit: beneidem iterum ut
catulus leonis quia die tertioresurrexit : Vnde & sic adiungit᷑
deresurrectione eius: Quissuscitabiteum : hoc est quia
nullus hominum ni silpse iuxta quodidem decorporesuo dixit:
Soluite hoctemplum & intriduo suscitabo illud: Nondefici& prin¬
ceps depopulo iuda : nec dux defemoribus eius donec ueni& quimit¬
tendus est & ipseerit expectatio gentium : Hic lo cus manifestissime
ad iudam refertur : Tam diuenim fuit ex semine eius apud iudȩ os

Expanded text:
rit, tribus diebus et tribus noctibus dormit. Tunc deinde patris frerit, tribus diebus et tribus noctibus dormit. Tunc deinde patris fremitu vel rugitu, veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem: quod valde convenienter de passionis morte aptatur in Christo, qui tribus diebus et tribus noctibus in cubili sepulcri jacens, somnum mortis implevit. Bene ergo Christus ut leo requievit, qui non solum mortis acerbitatem non timuit, sed etiam in ipsa morte mortis imperium vicit. Bene idem iterum ut catulus leonis, quia die tertia resurrexit. Unde et sic adjungitur de resurrectione ejus: Quis suscitabit eum? hoc est quia nullus hominum nisi ipse, juxta quod idem de corpore suo dixit: Solvite hoc templum, et in triduo suscitabo illud . Non deficiet princeps de populo Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est; et ipse erit exspectatio gentium. Hic locus manifestissime ad Judam refertur. Tam diu enim fuit ex semine ejus apud Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
iuda quo nascendo paruulus factus cst sicut scriptum est̃ . paruu¬
lus natus est nobis : Ad predam ascen distifilimi : id est ascendens In
crucem captiuos populos redemisti: Et quos ille leo contrarius
inuaserat : tumoriens eripuisti: Deniq rediens ab inferis ascendis¬
ti inaltum captiuam duxisti captiuitatem : Requiescens accubuisti
utleo : Manifestissi me in passionex ps̃ recubuit quando incli¬
nato capitetradidit spm̃: siue quando insepulchrosecurus¬
uelud quodam corporis somno quie uit: Sed quare ut leo etuelut
catulus leonis : In somno enim suoleo fuit : quia non necessitate sed po¬
testate hoc ipsum impleuit. iuxta quod et ipsedixerat: potestatẽ habeo
ponendianimã meã et nemo eam toll& ame. sedego eamponio:
quoduero addidit etutcatulus leonis inde enim mortuus unde
et natus: fisiciautem decatulo leonis scribunt . quod cumnatus fue

Expanded text:
Juda. Quoniam nascendo parvulus factus est, sicut scriptum est: ParvuJuda. Quoniam nascendo parvulus factus est, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis. Ad praedam, fili mi, ascendisti , id est, ascendens in crucem, captivos populos redemisti. Et quos ille leo contrarius invaserat, tu moriens eripuisti. Denique rediens ab inferis ascendisti in altum, captivam duxisti captivitatem . 17. Requiescens accubuisti, ut leo. Manifestissime in passione Christus recubuit, quando, inclinato capite, tradidit spiritum, sive quando in sepulcro securusvelut quodam corporis somno, quievit. Sed quare, ut leo, et velut catulus leonis? In somno enim suo leo fuit, quia non necessitate, sed potestate hoc ipsum implevit, juxta quod et ipse dixerat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et nemo eam tollit a me, sed ego eam pono . 18. Quod vero addidit, et ut catulus leonis, inde enim mortuus, unde et natus. Physici autem de catulo leonis scribunt, quod cum natus fue
Abbreviated transcription (Latin):
persio : Idcirco quia non nulli exipsis dño crediderunt : qui dam
in infidelitate permanserunt : Diuisienim dicuntur. hi qui ab
eis separantur & ueniunt adfidem : Dispersi autem hi quorum
patria templo que sub uerso: perorbemterrae incredulum genus¬
iudam uerus confessor ex primitur xp̃s: qui exeius tribu scđm
carnem estgenitus : Ipsum laudant fratressui a postoli scilic&
et om̃s cohȩredeseius. qui ꝑ adoptionẽ filii dõ patrieffecti sune &
xp̃ifratres ꝑ gratiam : quorum ipseest dñs pernaturã : Manus
tuae inceruicibus inimicorumtuorum: Isdemenim manibus
atq eodem crucis tropheo & suo texit. & in imicos aduersarios
potesta tecurauit : iuxta quod et pater promitat eidicens: sede
ad dexteram meam donec ponam inimicostuosscabellum pedum
tuorum : Ad orabunt tefilii patristui. quĩ multi exfiliis ia cob
ad orant eum perelectionem gratiae saliuificati : Catulus leonis

Expanded text:
persio. Idcirco, quia nonnulli ex ipsis Deo crediderunt, quidam persio. Idcirco, quia nonnulli ex ipsis Deo crediderunt, quidam in infidelitate permanserunt. Divisi enim dicuntur hi qui ab eis separantur, et veniunt ad fidem. Dispersi autem hi quorum patria temploque subJudam verus confessor exprimitur Christus, qui ex ejus tribu secundum carnem est genitus. Ipsum laudant fratres sui, apostoli scilicet, et omnes cohaeredes ejus, qui per adoptionem filii Deo Patri effecti sunt, et Christi fratres per gratiam, quorum ipse est Dominus per naturam. 15. Manus tua in cervicibus inimicorum tuorum. Iisdem enim manibus atque eodem crucis trophaeo et suos texit, et inimicos, et adversarias potestates curvavit, juxta quod Pater promittit ei, dicens: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . 349 16. Adorabunt te filii patris tui. Quoniam multi ex filiis Jacob adorant eum per electionem gratiae salvi facti. Catulus leonis
Abbreviated transcription (Latin):
tri arthaqui lam mente dm̃ uidebat . dicit. In consilio eorum neueniat
animamea. & reliqua : horrebatenim lamillo tempore sc̃s̃ iste patri¬
archa uidere tantorum scelerum̃ quȩ in nouissimis temporibus fac¬
turi erant iudȩi : Sequitur : quia in furore suo occiderunt iurum idest
xpm̃: Iuxta quodesaias ait. Vaeanimae ipsorum: quia cogitatio
eorum consilium malum aduersum sedicentes. alligemus iustũ
quia inutilis est nobis : Et indolore suo suffoderunt murum : quan¬
dolancea confoderunt illud spiritale & fortissimum propugna¬
culũ : qui custodit isrł : Maledictus furor eorum quia pertinax
utique ad tantũ facinus perpetrandum: quando furore accensi et ira :
non esamicus cesaris : Et indignatio eorum quiadura : dumbaraban latro¬
nem pecerent. & principem uitae crucifigendum postularent : Diuidam
eos inia cob: et dispergam illos in isrł : Hicduo nominantur diuisio & dis¬

Expanded text:
triarcha, qui jam mente Deum videbat, dicit: In consilium eorum non veniat triarcha, qui jam mente Deum videbat, dicit: In consilium eorum non veniat anima mea. Et reliqua. 348 11. Horrebat enim jam illo tempore sanctus iste patriarcha videre consilia tantorum scelerum, quae in novissimis temporibus facturi erant Judaei. Sequitur: Quia in furore suo occiderunt virum, id est, Christum, juxta quod Isaias ait: Vae animae ipsorum , quia cogitatio ipsorum consilium malum adversus se dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis, et indo lancea confoderunt illum spiritalem et fortissimum propugnaculum, quod custodit Israel. Maledictus furor eorum, quia pertinax utique ad tantum scelus perpetrandum, quando, furore accensi et ira, non es amicus Caesaris . Et indignatio eorum quia dura, dum Barrabam latronem peterent, et principem vitae crucifigendum postularent. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel . Hic duo nominantur, divisio et dis