comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue certe quasi rex sedet circumstante exercitu:
quia p̃sidentem illum mentibus electorum.
circumstat turba uirtutum. Qui etiam me¬
rentium consolator est: ea ꝓmissione quadicit.
Beati qui lugent qm̃ ipsi consolabuntur. Et
rursus. Iterum uidebo uos. & gaudebit cor
Ea uͦ que de sçẽ eccłe capite diximus: iul obstat.
si ad uocem quoq eiusdem eccłȩ referamus.
In ea quippe ordo doctoꝵ quasi rex p̾̃sidet: quẽ
fidelium suorum turba circumstat. Quȩ sci¬
licet multitudo fidelium. recte quoq exercitꝰ
dr: quia in ꝓcinctu bonorum oꝑum. indesi¬
nent̃ cotidie contra temptationum bella pre¬
paratur. Corda quoq merentium scã eccl̃a con-¬
solatur. dum p̃sentis ꝑegrinationis erumna
afflictas mentes electorum pensat: & has ȩt̾nȩ
patriȩ ꝓmissione letisicat. Considerat eciam
quod cogitationes fidelium diuino timore
sint ꝑcussȩ: & quos de dõ conspicit destricta

Expanded text:
ve certe quasi rex sedet circumstante exercitu, ve certe quasi rex sedet circumstante exercitu, quia praesidente illo mentibus electorum circumstat turba virtutum. Qui etiam moerentium consolator est ea promissione qua dicit: « Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . » Et rursus: « Videbo vos, et gaudebit cor » Ea vero quae de sanctae Ecclesiae capite diximus, nihil obstat si ad vocem quoque ipsius Ecclesiae referamus. In ea quippe ordo doctorum quasi rex praesidet, quem fidelium suorum turba circumstat, quae scilicet multitudo fidelium, recte quoque exercitus dicitur, quia in procinctu bonorum operum indesinenter quotidie contra tentationum bella praeparatur. Corda quoque moerentium sancta Ecclesia consolatur, dum praesentis peregrinationis aerumna afflictas mentes electorum pensat, et has aeternae patriae promissione laetificat. Considerat etiam quod cogitationes fidelium divino sint timore percussae; et quos de Deo conspicit districta
Abbreviated transcription (Latin):
& posteriori cura ac minima si qua sunt tem¬
poralia disponunt: quibus & magistra uoce
ueritatis dicitur. querite primũ regnũ di &
iusticiam eius. & hȩc om̃ia adicientur uobis:
in eorum corde dñs primus sedet. Ubi apte
premititur: si uoluissem ire ad eos. Quia
dñs nos illustrat. Itaq & c tim uult uenit. &
cum uenerit primus sedet: quia &. aduen¬
tus eius in corde nr̃õ gratuitus ẽ: & appetitꝰ
enis desiderii incogitatione nr̃ã equalis cȩ¬
teris desideriis non ẽ. Sequitur. Cumq sede¬
rem quasi rexcirtumstante exercitu: eram ta¬
men merentium consolator. Quasi rex dñs
sedet incorde: quia circumstrepentes regit
animorum motus. in nr̃a cogitatione. In men¬
te quippe quam inhabitat. dum torpentia
excitat. inquieta frenat. frigida accendit.
accensa moderatur emollit rigida. fluxa
restringit: ex ipsa hac diuersitate cogitationũ.
quasi quidam illum exercitus circumstat. Si¬

Expanded text:
et posteriori cura, ac minima, si qua sunt temet posteriori cura, ac minima, si qua sunt temporalia disponunt, quibus et magistra voce Veritatis dicitur: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis , in eorum corde Dominus primus sedet. Ubi apte praemittitur: Si voluissem ire ad eos. Quia nos Dominus illustrat. Itaque et cum vult venit; et cum venerit, primus sedet, quia et adventus ejus in corde nostro gratuitus est, et appetitus ejus desiderii, in cogitatione nostra aequalis caeteris desideriis non est. Sequitur: CAPUT rem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. - Quasi rex Dominus sedet in corde, quia circumstrepentes regit animorum motus in nostra cogitatione. In mente quippe quam inhabitat, dum torpentia excitat, inquieta frenat, frigida accendit, accensa moderatur, emollit rigida, fluxa restringit, ex ipsa hac diversitate cognitionum quasi quidam illum exercitus circumstat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis sue peccatoribus aperiret. Quod si hec
e intelligere poterimus. lucem uultus eius
in terram non cadere: quia occupatis in terren is
actionibus. uitat sum ma contemplationis sue
mysteria p̾dicare. Uici enim infirmis fortia
ꝓhibet: ne dum incapabilia audurut. p̃dica¬
tionis uerbis quibus subleuari debuerant
opprimantur. Lux quippe ipsa corporea quȩ
oculos sanos irradiat: infirmos obscurat. Et
dum lippientibus oculis claritati solis inten¬
ditur. plerumq eis cecitas ex luce generatur.
Scã itaq eccła oppressa ꝑsecutionis tempore.
memor aut̃ preterite discretionis sue: dicit.
Lux uultus mei non cadebat in terram. S
quia ex eius capite hec uerba intelligere cepinꝰ:
in ipso adhuc quod sequitur erequamur. Nã
actiones carnis sunt. E posteriori actiones a¬
nme: mneorum ꝓculdubio cogitationibus xp̃c
non primus. sed ultimus sedet. S electi quiq
quia ea p᷑ omnibus quȩ eterna sunt cogitant.

Expanded text:
jestatis suae peccatoribus aperiret. 10. Infirmisjestatis suae peccatoribus aperiret. 10. Infirmise intelligere poterimus lucem vultus ejus in terram non cadere, quia occupatis in terrenis actionibus vetat summa contemplationis suae mysteria praedicare. Dici enim infirmis fortia prohibet, ne dum incapabilia audiunt, praedicationis verbis quibus sublevari debuerant opprimantur. Lux quippe ipsa corporea, quae oculos sanos irradiat, infirmos obscurat; et dum lippientibus oculis claritati solis intenditur, plerumque eis caecitas ex luce generatur. Sancta itaque Ecclesia oppressa persecutionis tempore, memor autem praeteritae discretionis suae, dicat: Lux vullus mei non cadebat in terram. Sed quia ex ejus capite haec verba intelligere coepimus, in ipso adhuc quod sequitur exsequamur. Namactiones carnis sunt, et posteriori actiones animae, in eorum procul dubio cogitationibus Christus non primus, sed ultimus sedet. Sed electi quique quia ea prae omnibus quae aeterna sunt cogitant,
Abbreviated transcription (Latin):
claudens potentiam suȩ maiestatis ostenderat:
iam deeo anananie dixerat. uas electionis michi
est iam adtercium cęlum supra se raptus fuerat.
iam inparadiso ductus. archana uerba quȩ di-¬
cere non posset audierat: E tamen adhuc ti¬
midus dicit. Castigo corpus meum & inserui¬
tutem redigo: ne forte aliis pdicans. ipse reꝓb
efficiar. Ecce ardenti sibi diuine grẽ & lam
credit ꝑ spem : & necdum tam̃ credit ꝑ securi¬
tatem. Nam quia bene hȩc uerba redempto¬
ris nr̃i uocibus congruunt : etiam subiuncta
testantur cum dicitur. Et lux uultus mei¬
non cadebat in terram. Quid namq terra. nisi
peccator uocatur: cui prima sententia dictum e̾.
terra es & interram ibis: Lux gͦ uultus dni in
terram nequaquam cadit: quia uisionis eius
claritas peccatoribus non apparet. Scriptum
namq est. Tollatur impius : ne uideat głam
di. Quasi enim lux uultus in terram caderet:
si in extremo iuditio ueniens. claritatem ma¬

Expanded text:
claudens, potentiam suae majestatis ostenderat ; claudens, potentiam suae majestatis ostenderat ; jam de eo Ananiae dixerat, Vas electionis mihi est , jam ad tertium coelum super se raptus fuerat ; jam in paradisum ductus arcana verba quae dicere non posset audierat; et tamen adhuc timidus dicit: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce arridenti sibi divinae gratiae et jam credit per spem, et necdum tamen credit per securitatem. Nam quia bene haec verba Redemptoris nostri vocibus congruunt, etiam subjuncta testantur, cum dicitur: Et lux vultus meinon cadebat in terram. Quid namque terra, nisi peccator vocatur, cui prima sententia dictum est: Terra es, et in terram ibis ? Lux ergo vultus Domini in terram nequaquam cadit, quia visionis ejus claritas peccatoribus non apparet. Scriptum namque est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Quasi enim lux in terram caderet, si in extremo judicio veniens, claritatem ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsperetur: quia adhuc in hac uita sunt. D e
qua ꝑeundem iob di. Temptacio ẽ uita hu¬
mana suꝑ terram. Meminerunt rursum.
quod scriptum est. Corpus quod corrumpitur
aggrauat animã: & deprimit terrena in habita¬
tio sensum multa cogitantem. Meminerunt
& metuunt. & certitudinem sibi in se ꝓmuttere
non p̾stimunt : sed positi inter gaudium spei &
temptationis metum. confidunt & timent. con¬
fortantur & tidubant: certiorantur & suspecti
sunt. Bene gͦ ꝑ uocem electi membri sub figura
nrĩ capitis dr. si quando ridebam ad eos non
credebant: quia redemptori nro quasi arriden¬
ti non credimus dum multis iam donis testan¬
tibus & gr̃am fauous eius accipimus : & tam̃
ad huc sub eius iuditio de nr̃a infirmitate ti¬
tubamus. U ideamus qualit paulo & arridet᷑
iam ꝑ suꝑnam gr̃ãm: & ipse adhuc quasi non
credit ꝑ suspicionis metum. Iam ecelo illi dñs
loquens. eiusq interius oculos aꝑiens. externs

Expanded text:
prosperetur, quia adhuc in hac vita sunt; de prosperetur, quia adhuc in hac vita sunt; de qua per eumdem Job dicitur: Tentatio est vita humana super terram . Meminerunt rursum quod scriptum est: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Meminerunt et metuunt, et certitudinem sibi in se promittere non praesumunt; sed positi inter gaudium spei, et tentationis metum, confidunt, et timent; confortantur, et titubant; certiorantur, et suspecti sunt. Bene ergo per vocem electi membri sub figura nostri capitis dicitur: Si quando ridebam ad eos, non credebant, quia Redemptori nostro quasi arridenti non credimus, dum multis jam ejus donis testantibus, et gratiam favoris ejus accipimus, et tamen adhuc sub ejus judicio de nostra infirmitate titubamjam per supernam gratiam, et ipse adhuc quasi non credit per suspicionis metum. Jam e coelo illi Dominus 639 loquens, ejusque interius oculos aperiens, exterius
Abbreviated transcription (Latin):
cultas insidias cautela ꝓuidenda. Hinc & e¬
nim abacue ꝓpħa ait. Suꝑ custodiam meam
stabo. Hinc rursum scriptum ẽ. Statue tibi
speculam: pone tibi amaritudines: qui euan¬
gelixas syon. Hinᷤ ꝑsalomonem dicitur. Be¬
atus uir qui semꝑ est pauidus. Qui autem
mentis est durȩ:corruet in malum. Hmc ite¬
rum dicit. Unius cuiusq ensis suꝑ femur
suum ꝓpt̃ timores nocturnos. Nocturni qͥp¬
pe timores sunt: insidie temptationis occul¬
te. Ensis autem super femur est custodia
iugilans. carualis illecebiam premens. Ne
gͦ nocturnus timor. id est occulta & repentina
sint de temptatione suspecti. Quippe. quib
dicitur. seruite dño intimore. & exultate ei
cum tremore: ut & de spe exultatio. & de sus¬
pitione nascatur tremor. Quoꝵ uoce iterum
psalmista dicit. Letetur cor meum: ut timeat
nomen tuum. Qui notandum quod non ait.
lȩcetur ut securum sit : sed lececur ut timeat.
Meminerunt namq quamius eorum actio

Expanded text:
cultas insidias cautela providenda. Hinc etecultas insidias cautela providenda. Hinc etenim Habacuc propheta ait: Super custodiam meam stabo . Hinc rursum scriptum est: Statue tibi speculam; pone tibi amaritudines, qui evangelizas Sion . Hinc per Salomonem dicitur: Beatus vir qui semper est pavidus; qui autem mentis est durae, corruet in malum . Hinc iterum dicit: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Nocturni quippe timores sunt insidiae tentationis occultae. Ensis autem svigilans, carnis illecebram premens. Neergo nocturnus timor, id est occulta et repentina sint de tentatione suspecti; quippe quibus dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore , ut et de spe exsultatio, et de suspicione nascatur tremor. Quorum voce iterum Psalmista dicit: Laetetur cor meum, ut timeat nomen tuum . Qua in re notandum quod non ait: Laetetur ut securum sit, sed, Laetetur ut timeat. Meminerunt namque, quamvis eorum actio
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et econtra ira appellatur dñi. abonis ac¬
tionibus infirmari: sicut scriptũ est. Ne quan¬
do irascatur dñs: & pereatis deuia iusta. Si gͥ
irasci dñs ꝑhibetur. cum uiam iusticie hoĩes
ꝑ dunt: recte arridere dñs dicitur: cum bo
tatis sibi confidentiam non ꝓmutunt. Horis
enim omnibus contra temptamenta suspecti.
occulti hostis insidias metuunt. qui etiam
temptatione cessante uel sola grauit᷑ suspiti¬
one turbantur. Nam sepe multis graue ꝑi¬
culum incauta securitas fuit: ut callidi hos¬
tis insidias non temptati. sed iam ꝓstrati cog¬
noscerent. Uigilandum quippe semꝑ est. ut
continue sollicita numquam relaxetur inten¬
tione suꝑna: & laboriosa deserens. incogitatio¬
uibus fluxis. quasi inquibusdam mollibus stra¬
mentis iacens. uenienti corrruptori diabolo mens
se resoluta ꝓstituat. Semꝑ uͦ est adcertam̃ ad¬
uersarii erigendus animus: semꝑ contra oc¬

Expanded text:
Unde e contrario, ira appellatur Domini, a bonis acUnde e contrario, ira appellatur Domini, a bonis actionibus infirmari, sicut scriptum est: Ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Si igitur irasci Dominus perhibetur, cum viam justitiae homines perdunt, recte arridere Dominus dicitur, cum bontatis sibi confidentiam non promittunt. Horis enim omnibus contra tentamenta suspecti, occulti hostis insidias metuunt, qui etiam tentatione cessante, vel sola graviter suspicione turbantur. Nam saepe multis grave periculum incauta securitas fuit, ut callidi hostis insidias non tentati, sed jam prostrati cognoscerent. Vigilandum quippe semper est, ut mens continue sollicita nunquam relaxetur intentione superna, ne laboriosa deserens, in cogitationibus fluxis, quasi in quibusdam mollibus stramentis jacens, venienti corruptori diabolo mens se resoluta prostituat. Semper vero est ad certamen adversarii erigendus animus; semper contra oc
Abbreviated transcription (Latin):
tinua mesticia tenebat. Hoc quoq iuxta¬
hystoriam non inconuenienter accipitur. ꝙ
ꝓtinus sub infercur. Et lux uultus mei non ca¬
debat interram. Scriptum quippe est. Oculi
Paulus quoq ait. Caput uiri xp̃c. Oculi gͦ¬
sapientis incapite eius sunt: dum redemptors
sui semꝑ oꝑa que imitari debeat contempla¬
tur. lux gͦ uultus huius interram ñcecidit:
quia ea que terrena sunt ꝑ concupiscentiam
breiitate diseussimus: quid in his de intellee¬
tu mystico laceat ꝑpendamus. Unam esse ꝑso¬
nam xp̃m & eccl̃am. plerumq iam diximus.
Et sepe uox capitis ad uocem corpors: sepe uor
corporis ad uocem capitis transit. Qui enimsitnt
incarne una: nil obstat ut conueniant etiam
in uoce una. Dicat gͦ ex uoce capitis de electis
suis: dicat eccła. Si quando ridebam ad eos:
non credebant. Ridere & enim dĩ est. scõrum
uias ꝓsequenti fauore ꝓsperari: sieut de his
blandimenta comitantur. Arrisit illis tempꝰ.

Expanded text:
tinua moestitia tenebat. 7. Lux nosttinua moestitia tenebat. 7. Lux nosthistoriam non inconvenienter accipitur quod protinus subinfertur: « Et lux vultus mei non cadebat in terram. » Scriptum quippe est: « Ocul» Paulus quoque ait: « Caput viri Christus . » Oculi sapientis ergo in capite ejus sunt, dum Redemptoris sui semper opera, quae imitari debeat, contemplatur. Lux ergo vultus hujus in terram non cecidit, quia quae terrena sunt per concupiscentiam brevitate discussimus, quid in his de intellectu mystico lateat perpendamus. Unam esse personam Christum et Ecclesiam plerumque jam diximus, et saepe vox capitis ad vocem corporis, saepe vox corporis ad vocem capitis transit. Qui enim sunt in carne una, nil obstat ut conveniant etiam in voce una. Dicat ergo ex voce capitis de electis suis, dicat Ecclesia: Si quando ridebam ad eos, non credebant. Ridere etenim Dei est sanctorum vias prosequenti favore prosperari, sicut de his 638 blandimenta comitantur: Arrisit illis tempus.
Abbreviated transcription (Latin):
metu resoluimus subditos. si nr̃o regimini
hilaritatis frena relaxamus: quia dum nos
quasi licenter letos aspiciunt. audacter ipsi
ad illicita resoluuntur: Sed ut rectoris uultꝰ
etiam lȩcus debeat timeri: necesse est ut ipse
uultum sui conditoris sine cessatione timeat.
Illi & enim menti difficile de leticia creditur:
que quod se ꝓamore dĩ continue affligat a sub¬
ditis scitur. Que enim incessanti estu spiritalis
desiderii suꝑna appetit: ualde de ea in dubi¬
um uenit hoc. quod aliquando ante homines
hilarescit. Unde & eisdem beatus iob non lon¬
ge post dicturus ẽ. Semꝑ enim quasi tumen¬
tes suꝑ me fluctus. timui dm̃. Sic quippe
metuebat iudicem suum quasi sub inminen¬
tes impetus fluctuum iam iãq moriturus. Cuiꝰ
gͦ ita mentem meror diuini timoris infuderat.
recte hilaritatem illius subditi non credebãt:
quia cogebantur ridenti non credere. cuius
cor intimore conditoris nouerant. quam con¬

Expanded text:
metu resolvimus subditos, si nostro regimini metu resolvimus subditos, si nostro regimini hilaritatis frena laxamus, quia dum nos quasi licenter laetos aspiciunt, audacter ipsi ad illicita resolvuntur. Vet. III. Sed ut rectoris vultus etiam laetus debeat timeri, necesse est ut ipse vultum sui conditoris sine cessatione timeat. Illi etenim menti difficile de laetitia creditur, quae quod se pro amore Domini continue affligat a subditis scitur. Qui enim incessanti aestu spiritalis desiderii superna appetit, valde de eo in dubium venit hoc, quod aliquando ante homines hilarescit. Unde et isdem beatus Job non longe post dicturus: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum . Sic quippe metuebat judicem suum, quasi subimminentes impetus fluctuum, jamjamque moriturus. Cujus ergo in mentem moeror divini timoris infuderat, recte hilaritati illius subditi non credebant, quia cogebantur ridenti non credere, cujus cor in timore conditoris noverant quam con
Abbreviated transcription (Latin):
hẏstorie uerba ꝑcipimus: credi necesse ẽ. quod
uir sc̃s talem se ex hibuerit subditis: ut etiam
ridens timeri potuisset. S cum suꝑius patrẽ
pauꝑum. uiduarum uͦ consolatorem fuisse
se ꝑhibet. magna ualde discretione res indi¬
get: quomodo intanto terrore regiminis.
tanta quoq affuerit lenitas. & mansuetudo
pietatis. Sine magna enim benignitatis leni-¬
tate non fuit hoc. quod se patrem pauꝑum
& uiduarum consolatorem dicit: sed rursus
sine magna seueritate non potuit etiam ridens
timeri. Qua ire quid aliud docemur. nisi
quod talis debet dispensatio ẽẽ. regiminis. ut
his qui preest ea se circa subditos mensura mo¬
deretur. quatinus arridens timeri debeat. &¬
iratus amari: ut eum nec nimia leticia uilem
reddat. nec immoderata seueritas odiosum :
Sepe enim subiectos frangimus: dum plus
rusto uigorem iusticiȩ tenemus. Qui ꝓfecto
uigor iam iusticie non erit: si se sub iusto mo¬
deramine non custodit. Et sepe adiscipline

Expanded text:
historiae verba percipimus, credi necesse est quod vir sanctus talem se exhibuerit subditis, ut etiam ridens timeri potuisset. Sed cum superius patrem se pauperum, viduarum vero consolatorem fuisse perhibet, magna valde discretione res indiget, quomodo in tanto terrore regiminis, tanta quoque affuerit lenitas, et mansuetudo pietatis. Sine magna enim benignitatis lenitate non fuit hoc, quod se patrem pauperum et viduarum consolatorem dicit. Sed rursum sine magna severitate non potuit etiam ridens timeri. Qua in re quid aliud docemur, nisi quod talis debet esse dispensatio regiminis, ut is qui praeest ea se circa subditos mensura moderetur, quatenus et arridens timeri debeat, et iratus amari? ut eum nec nimia laetitia vilem reddat, nec immoderata severitas odiosum. Saepe enim subjectos frangimus, dum plus justo vigorem justitiae tenemus. Qui profecto vigor jam justitiae non erit, si se sub justo moderamine non custodit. Et saepe a disciplinae
Abbreviated transcription (Latin):
sem&. ipsa ueritas dicit. Si in ligno uiridi hȩc
faciunt: in arido quid fiet : Lignum gͦ secus
decursus aquarum est: quia fructum & ꝓtec¬
tionem sui nobis umbraculi ꝓferens. apparuit
creator in carne: ut huimanum genus ꝑ resur¬
rectionem figeret: quod ꝑ defectum cotidie
ibat in mortem. Sequitur Et ros morabitur
in messione mea: subandis dicebam. Messio¬
cum ꝑ fecte animȩ acorporibts abstracte. ue¬
lut mature segetes a t̾ra decise. ad cȩlestia hor
rea demigrant. Q uod quia non nr̃a uirtute
sed cȩlesti grã largiente agitur: bene ait Et
ros morabitur inmessione mea. Ros namq
desuꝑ cadit: messis deorsum colligitur. Ergo
ros moratur in messione: quia grã desuꝑ ueni¬
ens agit. ut digni simus. qui de inferioribus
colligamur. Ip̃sa quippe nos desuꝑ infunden¬
te: fructũ bonorum oꝑum ferimus. Unde
quod sum. Si intueamur messem sub rore cres¬
centem: ait. Et gr̃a eius in me uacua non fuit:

Expanded text:
semetipsa Veritas dicit: Si in ligno viridi haec semetipsa Veritas dicit: Si in ligno viridi haec faciunt, in arido quid fiet ? Lignum ergo secus decursus aquarum est, quia fructum et protectionem sui nobis umbraculi proferens, apparuit creator in carne, ut humanum genus per resurrectionem figeret, quod per defectum quotidie ibat in mortem. Sequin messione mea. Subaudis, dicebam. Messiocum perfectae animae corporibus abstractae velut maturae segetes a terra decisae, ad coelesrea demigrant; quod quia non nostra virtute, sed coelesti gratia largiente agitur, bene ait: Et ros morabitur in messione mea. Ros namque desuper cadit, messis deorsum colligitur. Ergo ros moratur in messione, quia gratia desuper veniens agit ut digni simus qui de inferioribus colligamur. Ipsa quippe nos desuper infundente, fructum bonorum operum ferimus. Unde quod sum. Si intueamur messem sub rore crescentem, ait: Et gratia ejus in me vacua non fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
recte subiungitur. Ra dix mea aꝑta ẽ. secus
aquas. Iuxta aquas & enim radix aꝑitur.
quando adꝑcipienda ueritatis fluenta laden¬
ter cogitatio mentis expanditur. Ut enim suꝑi¬
ori libro iam diximus . sol& in sacro eloquio
radicis nomine occulta cogitatio designari.
Radicem gͥ nram̃ secus aquas aꝑimus: cum
infusione intima cogitationem taciti cordis
carnatio redep̾toris intelligi. Que iuxta aqͥs
aꝑta ẽ: dum ds inuisibilis ꝑ assup̃tionem hu¬
manitatis sue. patuit aspectibus uisionis nr̃e.
Creator quippe qui indirunitate uideri non
poterat : assup̃sit. anobis. unde uiderecur a
nobis. Radix gͦ secus aquas aꝑitur: quia auc¬
tor humani generis. ꝑ humanitatem suam
homimbus demonstratur. Unde recte quoq
ꝑ psalmistam dicitur. Et erit tanquam lig¬
num quod plantatum ẽ secus decursus aqua¬
suo. Decursus quippe aquarum sunt: cotidi¬
ani transitus deficientium ppłorum. Et de

Expanded text:
recterecteia.---Juxta aquas enim radix aperitur, quando ad percipienda veritatis fluenta latenter cogitatio mentis expanditur. Ut enim in superiori libro jam diximus , solet in sacro eloquio radicis nomine occulta cogitatio designari. Radicem igitur nostram secus aquas aperimus, cum infusioni intimae cogitationem taciti cordis carnatio Redemptoris intelligi. Quae juxta aquas aperta est, dum Deus invisibilis per assumptionem humanitatis suae patuit aspectibus visionis nostrae. Creator quippe qui in divinitate videri 632 non poterat, assumpsit a nobis unde videretur a nobis. Radix ergo secus aquas aperitur, quia auctor humani generis per humanitatem suam hominibus demonstratur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aqua. Decursus quippe aquarum sunt quotidiani transitus deficientium populorum. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
quia uelocibus magna celeritate p̃dicant. Am¬
bulant & non deficiunt: quia intellectus sui
uelocitatem retinent. ut tardioribus condescen¬
dant. In cuncta uͦ bona quȩ accipiunt quanto
aliis libenter accommodant. tanto ipsi incom¬
mutabiles in nouitate ꝑdurant. Et qui tenues
aradice inchoationis exeunt: fortes inculminis
ꝑfectione conualescunt. Dicat itaq beatus iob ex
ꝑsona sua. dicat ex uoce scẽ eccłe prohis quos pacis
tempore ad se conuersos habuerat: atq in bonis
moubus ꝑ seueraturos credebat. Dicebamq:
In idulo meo mouar: & sicut palma multipli¬
cabo dies. Quasi enim palma multiplicare se
dies credidit: que mentes fidelium ad extremũ
usq robustiores exurgere putabat. Cum enim
multorum corda ꝑsecutiomibus oeꝑint lassata
mollescere: dolet iam in se quasi ad debilitatẽ
tendere. quos miratur fortia ꝓposuisse. Et
quia semꝑ mentem spũali scientiȩ intendit:

Expanded text:
quia velocibus magna celeritate praedicant. Amquia velocibus magna celeritate praedicant. Ambulant et non deficiunt, quia intellectus sui velocitatem retinent, ut tardioribus condescendant. In cunctis vero bona quae accipiunt quanto aliis libenter accommodant, tanto ipsi incommutabiles in novitate perdurant; et qui tenues a radice inchoationis exeunt, fortes in culminis perfectione convalescunt. Dicat itaque beatus Job ex persona sua, dicat ex voce sanctae Ecclesiae pro his quos pacis tempore ad se conversos habuerat, atque in bonis moribus perseveraturos credebat: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Quasi enim palma multiplicare se dies credidit, quae mentes fidelium ad extremum usque robustiores exsurgere putabat. Cum enim multorum corda persecutionibus coeperint lassata mollescere, dolet jam in se quasi ad debilitatem tendere, quos mirabatur fortia proposuisse. Et quia mente semper spiritali scientiae intendit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sens im quippe ieis desideria suꝑna languescunt.
Et qui robusta ac fortia ꝓposuerunt. debilia atq
infirma consummant. Dumq etatis augmento
ꝓficiunt: quasi flexibiles crescunt. Palma uͦ sic̃
dictũ ẽ. uastior insũmitate ẽ. quam esse cȩperit qua¬
litatis ex radice : quia sepe electorum conuersatio
plus fi niendo ꝑagit. quam ꝓponit inchoando.
Et si tepidius prima inchoat: feruentius extre¬
ma consũmat. Uidelicet semꝑ inchoare se esti¬
mat: & iccirco infatigabilis in nouitate ꝑdurat.
Hanc scilicet iustorum constantiam ꝓpħa intuens:
ait. Qui confidunt in dño. mutabunt fortitu¬
dinem: assument pennas ut aquile: current & non
laborabunt: ambulabunt & nondeficient. Mu-¬
tant quippe fortitudinem: quia fortiores student
esse in spũali oꝑe. qui dudum fuerant fortes in
carne. Assumunt aut̃ pennas ut aquile: quia
contemplando uolant. Currunt & non laborant.

Expanded text:
Sensim quippe in eis desideria superna languescunt; Sensim quippe in eis desideria superna languescunt; et qui robusta ac fortia proposuerant, debilia atque infirma consummant; dumque aetatis augmento proficiunt, quasi flexibiles crescunt. Palma vero, sicut dictum est, vastioris in summitate est quam esse coeperit quantitatis ex radice, quia saepe electorum conversio plus finiendo peragit quam proponit inchoando; et si tepidius prima inchoat, ferventius extrema consummat, videlicet semper inchoare se aestimat, et idcirco infatigabilis in novitate perdurat. Hanc scilicet justorum constantiam propheta intuens, ait: Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem suam, assument pennas ut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non deficient . Mutant quippe fortitudinem, quia fortes student esse in spiritali opere, qui dudum fuerant fortes in carne. Assumunt autem pennas ut aquilae, quia contemplando volant. Currunt et non laborant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iniquitatem. ita nunc exhibete mẽbra urã
seruirȩ iusticie inscĩficationem: eorum ꝓ cul
atibio infirmitati condescenditur. Ac si eis aꝑtiꝰ
diceretur. Si nequaquam amplius potestis: sal¬
tim tales estoce in fructu bonorum oꝑum. qua¬
les fuistis dudum mnactione uiciorum: ne debi¬
liores uos habeat scã libertas oꝑis: quos incar¬
ne ualidos. habuit usus t̾renȩ uoluptatis. Sunt¬
uͦ nonnulli. qui cum celestia appetunt. atq huius
mundi noria facta derelinqunt: ab inchoatione
sua cotidie. inconstantiane pusillanimitate de¬
ficiunt. Quibus hos. nͥ arbustis reliquis similes
dixerim: quȩ nequaꝗͣ. tales suꝑuis surgunt. qͣ¬
les inferuis oriuntur: hu quippe inconuersa¬
tione uenientes: nontales quales ceperint ꝑ se¬
uerant. Et quasi more arborun in inchoatione
uasti sunt. sed tenues crescunt: quia paulisꝑ ꝑaug¬
menta temporum. patiuntur detrim̃ta uirtutũ.

Expanded text:
unc exhibete membra vestra unc exhibete membra vestra servire justitiae in sanctificationem, eorum procul dubio infirmitati condescenditur, ac si eis apertius diceretur: Si nequaquam amplius potestis, saltem tales estote in fructu bonorum operum, quales fuistis dudum in actione vitiorum, ne debiliores vos habeat sancta libertas aeris, quos in carne validos habuit usus terrenae voluptatis.  nonnulli qui cum coelestia appetunt, 631 atque hujus mundi noxia facta derelinquunt, ab inchoatione sua quotidie inconstantiae pusillanimitate deficiunt. Quibus hos nisi arbustis reliquis similes dixerim qui nequaquam tales superius surgunt quales inferius oriuntur? Hi quippe ad conversionem venientes non tales quales coeperunt perseverant, et quasi more arborum inchoatione vasti sunt, sed tenues crescunt, quia paulisper per augmenta temporum patiuntur detrimenta virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
SCIENTCAM
atq doctrinam scriptura
sacra sine aliqua cõ¬
paratione transcendat.ut taceam
quod uera p̾dicat. quod ad cȩlestem patriam
uocat. quod at̾renis desideriis ad suꝑna am¬
plectenda cor legentis immutat. quod dictis
obscurioribus exercet fortes. & paruulis hu¬
mili sermone blanditur. quod nec sic clausa
ẽ. ut pauesci debeat. nec sic patet ut uilescat::
quod usu fastidium tollit. & tanto amplius di¬
ligitur quanto amplius meditattr: quod le¬
gentis animũ humilibus uerbis adiuuat. stib¬
limibus sensibus leuat: quod aliquo mͦ cum
legentibus crescit: quod artidibus lectoribus
quasi recognoscitur. & tam̃ doctis semꝑ noua
repꝑitur: ut gͦ de rerum pondere taceam: sci¬
entias tam̃ om̃s atq doctrinas. ipso etiam lo¬
cutionis sue more transcendit: quia uno eo¬
demq sermone dum narrat textũ. prodit
mysterium. Et sic scit p̃terita dicere : ut eo
ipso nouerit futura p̃dicare. Et non immu¬
tato dicendi ordine. eisdem ipsis sermonib

Expanded text:
scientiam atque doctrinam Scriptura sacra sine aliqua comparatione transcendat, ut taceam quod vera praedicat, quod ad caelestem patriam vocat, quod a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat, quod dictis obscurioribus exercet fortes, de parvulis humili sermone blanditur: quod nec sic clausa est, ut pavesci debeat: nec sic patet, ut vilescat: quod usu fastidium tollit: et tanto amplius diligitur, quanto amplius meditatur: quod legentis animum humilibus verbis adiuvat, sublimibus sensibus levat: quod aliquo modo cum legentibus crescit: quod a rudibus lectoribus quasi recognoscitur, et tamen doctis semper nova reperitur. Ut ergo de rerum pondere taceam, scientias tamen omnes atque doctrinas ipso etiam locutionis suae more transcendit: quia uno eodemque sermone dum narrat textum, mysterium, et sic scit praeterita dicere, ut eo ipso noverit futura praedicare, et non mutato dicendi ordine, eisdem ipsis sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
sumentes decerret dicens. Cum uenerit filius
hominis: putas inueniet fidem in terra᷑ Me¬
tuens refouetur. cum latroni dicitur. hodie
mecum eris in paradyso: sed terrecur pre¬
sumens. dum uidas ex apłatus gła intarta¬
rum labitur. de quo ꝑ sententiȩ diffitionem
dr. Duodecim uos elegi: & unus ex uobis diabo¬
lus est. formidantem refouet: cum dicit. Si di¬
miserit uir uxorem suam & recedens ab ea
duxerit uirum alterum: numquid reuerte
amatoribus multis. tamen reuertere ad me
Quid clamas suꝑ contritione tua: Insanabi¬
lis est dolor tuus. formidantem refouet di¬
cens. gͦ saltim amodo uoca me pater meus:
dux uirginitatis mee tues: sed p̃sumentem

Expanded text:
es deterret, dicens: Cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra ? Metuentes refovet, cum latroni dicit: Hodie mecum eris in paradiso . Sed terret praesumentes, dum Judas ex apostolatus gloria in tartarum labitur. De quo per sententiae definitionem dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . Formidantem refovet, cum dicit: Si dimiserit uir uxorem suam et recedens ab eo duxerit uirum alterum, nunquid reuertetamatoribus multis, tamen reuertere ad me Quid clamas super contritione tua? insanabilis est dolor tuus . Formidantem refovet, dicens: Ergo saltem amodo voca me: pater meus, dux 641 virginitatis meae tu es . Sed praesumente
Abbreviated transcription (Latin):
populus cecus minime fuisset: ꝓphã non dice¬
ret. Populus qui sedebat intenebris: lucem
uidit magnam. Rursum si isrłiticꝰ populus
a bono oꝑe minime claudicasset: nequaquã
uoce dñi psalmista dixisset. filii aliem menti¬
ti sunt michi: filii alien inueterauerunt
& claudicauerunt asemitis suis. Qui nmi¬
rum populus claudus iccirco nominatur:
quia sanum gressum inoꝑatione non habuit.
Quippe qui utroq pede uti noluit: Aum
unum testamentum recipit. aliud spernit.
Quem cum ad se uenientem scã eccła suscipit:
quia ei iam uetus tenenti. etiam nouũ testa¬
mentum inserit. Ad dirigendos gressus illius.
quasi alterum pedem ungit. Qui fidelis scȩ
eccłe populus. ad huc recte subiungit. pater erã
pauꝑum: quia uidelicet humiles qui pauꝑes
spũ dicti sunt. ex eius p̾dicatione generantur.
S oporcet. ut in his omnibus ipsa hystoriȩ sub¬
tiliter uerba pensemus. Ait enim. Pater eram¬

Expanded text:
populus caecus minime fuisset, propheta non dicepopulus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit, quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit, aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Tesmentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi alterum pedem jungit. Qui fidelis sanctae Ecclesiae populus adhuc recte subjungit: Pater eram pauperum, 626 quia videlicet humiles, qui pauperes spiritu dicti sunt, ex ejus praedicatione generantur. Sed oportet ut in his omnibus ipsa historiae subtiliter verba pensemus. Ait enim: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Quo contra recte ꝑ psalmistam dr̃. Dñs illu¬
tiam. illuminatio: & contra infirmitatem. salus
uocatur. Hinc etiã de iniquis dr. fiant uie il¬
lorum tenebre & lubricum: ut scilicet ꝑtene¬
bras quo ire non uideant. Qui & si recta uide¬
rint: in eis tam̃ ꝑ lubricum stare non possint.
Iste itaq ꝑ lubricum int̾ bona sequatur igno¬
rat. Scã itaq eccła extremis tribulatiombus
dep̾hensa antiquorum reminiscitur tempoꝵ
quando & docendo illuminare consueuerat. &
adiuuando firmare: & p̃cedentis menbri sui
ore loquitur dicens. Oculus fui ceco: & pes clau
scilicet atq gentilẽ: recte etiam podest ceco gen¬
tilis: claudo aut̃ iudaicꝰ ppłs designari. Genti¬
lis quippe quasi oculos non habuit:quia non
accepta lege. non uidit quo ire debuisset. At
contra iudaicus habens oculos claudus fuit:
quia legem quidem sciendo tenuit: sed in ea gres¬
sum recti oꝑis non tetendit. Si enim gentilis

Expanded text:
Quo contra recte per Psalmistam dicitur: Dominus illuQuo contra recte per Psalmistam dicitur: Dominus illutiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudirant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes clascilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi oculos non habuit, quia non accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
tio meo: ac deinde subiungitur. oculus fui cȩco.
& pes claudo: quia tunc ẽ apud dm̃ oblatio ue¬
re rectitudinis. cũ de radice iusticiȩ ꝓdeunt ra¬
mi pietatis. S quia in ipso miscdie oꝑe plus
solet apud meternum uidicem animus pensa¬
ri quam factum: notandum quod cȩci oculũ
suisse se asserit. pedem claudi. hec & enim di
cens. ꝓ fecto indicat. quia & illi ꝑ semetipsum
manum prebuerat: & hunc portando sustine¬
bat. Ex qua re colligitur: suꝑ egenos ac debiles.
quantum miscd̃ie illius uiscera fundebantur.
udelicet uerba si ad uocem scẽ eccłe. tẏpica inter¬
precatione referamus: ipsa ẽ. oculus ceco. quia
ꝑ uerbum lucet. Ipsa pes claudo: quia ꝑ adiuto¬
rium continet. Cecos enim p̃dicando illuminat.
claudos uͦ opitulando sustentat. Cecus quippe
q peccatum aut ignorantia. aut infirmitate
ꝑpetratur: ut uł nesciat homo quid uelle
debeat. uel non om̃e quod uoluerit possit.

Expanded text:
cio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, cio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipso misericordiae opere plus solet apud internum judicem animus pensari quam factum, notandum quod caeco oculum fuisse se asserit, pedem claudo. Hcens, profecto indicat quia et illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. delicet verba si ad vocem sanctae Ecclesiae typica interpretatione referamus, ipsa est oculus caeco, quia per verbum lucet, ipsa pes claudo, quia per adjutorium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippeque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluerit possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis prius debuerant iuste inuendo misereriz
Inde scͥptum ẽ. Miserere aninȩ tuȩ: placens
do. Qui gͦ misereri uult ꝑximo: a se trabat
necesse ẽ originem miserendi. Scͥptum nãq ÷
Diliges ꝓximum tuum: sicut teipsum. Quomͦ
gͦ alt̾i miserendo pius ẽ. qui ad huc iniuste ui-¬
uendo fit impius sibimetipsi: Unde ꝑ quen¬
dam sapientẽ dr̃. Qui sibi nequã ÷. cui bonus
erit : Ad exhibendam quippe misericordiam
ut indigentib plene exterius ualeat impen¬
di. duo sibi necessaria congruunt: idest homo
qui p̾beat & res quȩ p̾beatur. S longe in cõ¬
parabiliter melior est homo. quã res. Qui
itaq indigenti ꝓximo exceriorem substantiã
prebet. sed uitam suam anequitia non custo¬
dit: rem suam dõ tribuit. & se peccato. Hoc
quod minus est obtulit auctori: & hoc quod
maius seruauit iniquitati. Bene itaq ꝑ beatũ
iob prius dr. iustitia indutus sum. & uestiuit
me sicut uestimentũ. & sicut diademate iudi¬

Expanded text:
nt juste vivendo misereri. Unde scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? Unde per quemdam sapientem dicitur: Qui sibi nequam est, cui bonus erit ? Ad exhibendam quippe misericordiam ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo quam res. Qui itaque indigenti proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum Job prius dicitur: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento; et sicut diademate, judi
Abbreviated transcription (Latin):
ne sentium: nisi eas quas iam supra dixi¬
quitatibus quas flere debuerunt: om̃s
heretici tanto se inani lȩticia extollunt:
quantomagis ad peiora conualescunt. Atq
esse sub sentibus delitias deputant : quia
inde ꝑuersam mentem ad gaudium sub¬
leuant. uude spinas peccatorum portant. Nam
si quando ad errorem suum ualuerint quem¬
piam trabere. sese ꝑ leticiam iactant: atq unde
sibi peccata cotidie etiam ꝑdendo alios congre¬
gant: inde se quasi esse duces ad iusticiam ex¬
ultant. Bene gͦ dr. qui inter huiuscemodi le¬
tabantur: & esse sub sentibus delitias compu¬
tabant. Trahunt enim quos ualent ad ꝑditi¬
onem suam: & sub peccatis esse uł culpis cul¬
pas addere. credunt se uirtutum opulentiã

Expanded text:
ne sentium nisi eas quas jam supra dixiquitatibus, quas flere debuerunt, omnes haeretici tanto se inani laetitia extollunt, quanto magis ad pejora convalescunt; atque esse sub sentibus delicias deputant, quia inde perversam mentem ad gaudium sublevant, unde spinas peccatorum portant. Nam si quando ad errorem suum valuerint quempiam trahere, sese per laetitiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, etiam alios perdendo, congregant, inde se esse quasi duces ad justitiam exsultant. Bene ergo dicitur: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in aliis inuistus: quasi hoc latꝰ cooꝑuit. il¬
lud nudauit. Nec iam bona sunt oꝑa: quȩ sub¬
ortis aliis prauis oꝑib inquinantur. Hinc enĩ
ꝑ salomonem dicitur. Qui in uno offenderit:
multa bona ꝑdis. Ninc iacobꝰ dicit. Quicũq to¬
tam legem seruauerit. offendat aut̃ inuno:
factus est omnium reus. Quã uidelicet sen
tentiam suã ipse diligent᷑ exposuit : cũ sub¬
uixit. Qui enim dix̃. non mechaberis: dixit.¬
& non occides. Quod si non mechaberis. oc¬
cidas aut̃: factus es transgressor legis. Cordis
gͦ oculis circũquaq porrectis: undiq nobis ad¬
hibenda custodia est. Unde recte ꝑ salomonẽ
dr. Omni custodia serua cortuũ: quia er ipso
uita ꝓcedit. Dicturus enim custodiam. prȩmi¬
sit omnem: ut uidelicet unus qͥsq hinc inde
se diligent᷑ inspiciat. & quandui in hac uita
est. contra spiritales inunicos macie se positũ

Expanded text:
est, in aliis injustus; quasi hoc latus cooperuit, ilest, in aliis injustus; quasi hoc latus cooperuit, illud nudavit, nec jam bona sunt opera, quae subortis aliis pravis operibus inquinantur. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui in uno offenderit, multa bona perdet . Hinc Jacobus dicit: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus estentiam suam ipse diligenter exposuit, cum subjunxit: Qui enim dixit, Non moechaberis, dixit, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis . Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undiqhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit . Dicturus enim custodia, praemisit omni, ut videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac vita est, contra spiritales inimicos in acie se positum
Abbreviated transcription (Latin):
apud se contegunt cuncta. quȩ contra ueram
fidem ꝓponere falsa moliuntur. Horũ gͦ tem¬
porum sequenti tribulatione dep̾hensa re¬
miniscens ȩccła deplorat dicens. Quando ꝓ¬
cedebam ad poitam eruitatis. & inplatea para¬
bant mͥ cathedram: uidebant me iuuenes & ab¬

Expanded text:
apud se contegunt cuncta quae contra veram apud se contegunt cuncta quae contra veram fidem proponere falsa moliuntur. Horum ergo temporum, sequenti tribulatione deprehensa, reminiscens Ecclesia deplorat, dicens: Quando procedebam ad portam civitatis, et in platea parabant cathedram mi
Abbreviated transcription (Latin):
ginitatis mnunditiam despexit. Unde fit. ut
semꝑ hereticis ꝑuersa incelligentia confusis.
uicissim sibi eoꝵ nequitia & inculpa concordet:
& insententia discrepet. At contra scã eccła
ꝑmedias utrarũq partiũ lites. ordinata pace gͣ¬
ditur: & sic scit suꝑiora bona suscipe. ut noue¬
rit etiã inferiora uenerari: quatinus nec sũ¬
ma equet ĩfimis: nec rursum ima despiciat.
cũ summa ueneratur. Nunc gͦ hereticarum
plebium principes. auctoritatem sce eccłe ꝑ pen¬
dentes cessant loqui: & quasi ori suo digitum
suꝑponunt : dum falsis querelis non ratione
uocis se repͥmi. sed uirtutis manu significant.
Uocẽ suam duces cohibent: quia nimirũ hi
qui post se errantes populos trahere conant᷑.
ne lo qui ꝑuersa minc audeant. & auctoritatis
frenantur pondere. & uirtute rationis. Quoꝵ
lingua suo gutturi adheret: quia et si ꝑuer¬
sa loqui libera uoce non audent: intus tamen

Expanded text:
ginitatis munditiam despexit. Unde fit ut ginitatis munditiam despexit. Unde fit ut semper haereticis perversa intelligentia confusis, vicissim sibi eorum nequitia et in culpa concordet, et in sententia discrepet. At contra sancta Ecclesia per medias utrarumque partium lites 619 ordinata pace graditur, et sic scit superiora bona suscipere, ut noverit etiam inferiora venerari, quatenus nec summa aequet infimis, nec rursum ima despiciat, cum summa veneratur. Nunc ergo haereticarum plebium principes, auctoritatem sanctae Ecclesiae perpendentes, cessant loqui, et quasi ori suo digitum superponunt, dum falsis querelis non ratione vocis se reprimi, sed virtutis manu significant. Vocem suam duces cohibent, quia nimirum hi qui post se errantes populos trahere conantur, ne loqui perversa nunc audeant, et auctoritatis frenantur pondere, et virtute rationis. Quorum lingua suo gutturi adhaeret, quia etsi perversa loqui libera voce non audeant, intus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
turi suo adħebant. Quid hoc loco alii duces
intelligi uł principes possunt. nisi heretice pra¬
uitatis auctores: de quib ꝑpsalmistam dĩ. effu
sa est contentio suꝑ principes eorum. & seduxe¬
runt eos in inuio & non niuia : Ipsi &t enum dũ
dispensationem dnĩ ꝑuerse interpretari non
xp̾c est. sed in inuiũ trahunt. Suꝑ quos recte quo¬
q effusa contentio dr: quia sius sibi uicissim alle¬
gatiomibus contradicunt. Arrius quippe tres ꝑ¬
sonas indiuinitate suscipiens. tres etiã deos cre¬
didit: quem contra sabellius unũ dm suscipi
ens. unam credidit esse ꝑsonam. Quos int̾ scã
eccła rectum p̃dicationis suȩ tramitẽ iidecliua¬
biliter tenens & unum dm̃ predicans. tresꝑsonas¬
contra sabellium asserit. & tres ꝑsonas asserens.
unum dm contra arriũ confitetur. Quia aut̃
insacro eloquio manicheus uirginitatem lauda¬
ri comꝑit: conuigia dampnauit. At contra io¬
iunianus quia concedi coniigia cognouit: ur¬

Expanded text:
ui » Qui hoc loco alii duces intelligi vel principes possunt, nisi haereticae pravitatis auctores? De quibus per psalmum dicitusa est contentio super principes eorum, et seduxerunt eos in invio, et non in via . Ipsi etenim dum dispensationem Dei perverse interpretari non ae Christus est, sed in invium trahunt. Super quos recte quoque effusa contentio dicitur, quia suis sibi vicissim allegationibus contradicunt. Arius quippe tres personas in divinitate suscipiens, tres etiam deos credidit. Quem contra Sabellius unum Deum susens, unam credidit esse personam. Quos inter, sancta Ecclesia rectum praedicationis suae tramitem indeclinabiliter tenens, et unum Deum praedicans, trescontra Sabellium asserit, et tres personas asserens, unum Deum contra Arium confitetur. Quia autem in sacro eloquio Manichaeus virginitatem laudari comperit, conjugia damnavit. At contra Jovinianus quia concedi conjugia cognovit, vir
Abbreviated transcription (Latin):
ne. qualis inoꝑe fuit ostenditur. Neq enim aut
inoꝑe iam ꝑfectus ẽ. cui adhuc linguę prauitas
contradicit. aut insermone laudabilis. qui hoc
quod loquitur. opere non ostendit. Ut gͥ be¬
atus iob amicoꝵ suorum increpationib exactꝰ.
utraq se habuisse ꝑhibeat: sese ce audientibus
& uidentibus uenerationi fuisse manifestat. Qđ
si ad uocẽ scẽ eccłe referamus: ille uerba eius be¬
atificat. qui ea quȩ audierit. oꝑe consũmat. Il¬
le ei testimonium reddit: qui exemplis tute illꝰ
bene uiuendo respondit. Scam̃ & enim eccłam
ille ueraciter uidet : cui testatur uita quiatadet.
Ad hoc namq bonorum intra eam rectitudo
cernitur: ut quiq hanc uiderint a suis praui¬
tatibus corrigantur. Necdũ ergo intra eccłam
iudet bonos: qui non est emendatus amalis. S
unde ei testimonium reddatur: ostenditur cũ

Expanded text:
ne, qualis in opere fuerit, ostenditur. Neque enim aut in opere jam perfectus est, cui adhuc linguae pravitas contradicit; aut in sermone laudabilis, qui hoc quod loquitur opere non ostendit. Ut igitur beatus Job amicorum suorum increpationibus exactus utraque se habuisse perhibeat, sese et audientibus et videntibus venerationi fuisse manifestat. Quod si ad vocem sanctae Ecclesiae referamus, ille ejus verba beatificat, quia ea quae audierit opere consummat. Ille ei testimonium reddit, qui exemplis vitae illi bene vivendo respondet. Sanctam etenim Ecclesiam ille veraciter videt, cujus testatur vita quia videt. Ad hoc namque bonorum intra eam rectitudo cernitur, ut quique hanc viderint, a suis pravitatibus corrigantur. Necdum ergo intra sanctam Ecclesiam videt bonos, qui non est emendatus a malis. Sed unde ei testimonium reddatur, ostenditur cum