comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ũs: hoc uit̾est. Concupiscentia
carnis est: motus aĩe turpis: in
affectu sõdide delectationis. Concu¬
piscentia uero spũs ẽ. ardens inten¬
tio mentis in desideria sancte iurtu¬
tis. Ista sibi consencientes nuctit
ad regnũ: illa ad suppliciũ sempit̾¬
nũ. Illa lex peccati est de pͥmi hoĩs
dam̾pnatione descendens. Ista lex
nentis est de munere redemptoris
nr̃i procedeus. Hec aũt sibi inuicẽ
pro affectu uirtutũ raciorũ: q̃ cotidi¬
aua concultatione taliter aduer¬
santur. Concupiscentia namq car
ius illecebras uitiorũ in cogitati¬
ouibus gignit: concupiscentia
uero sp̃us contrario cogitationes
sanctas indesinenter opponit.
Illa fabulis ⁊ uerbis uanis oblec
ex spectaculis rerũ terrestriũ: ita
contemplatione celestiũ gaudio¬
rum. Illa terrena gaudia querit:
ista gemitus ⁊ suspiria trahit. Illa
torpore somui acip pigritia corpꝰ
relaxat: ista uigilus ⁊ cõpetenti¬

Expanded text:
spiritus hoc interest: concupiscentia spiritus hoc interest: concupiscentia carnis est motus animae turpis in affectum sordidae delectationis; concupiscentia uero spiritus est ardens intentio mentis in desideria sanctae uirtutis. Ista sibi consentientes mittit ad regnum, illa ad supplicium sempiternum. Illa lex peccati est, de primi hominis damnatione descendens; ista lex mentis est de munere Redemptoris nostri procedens. Haec autem sibi inuicem pro affectu uirtutum uitiorumque quotidiana conluctatione taliter aduersantur. Concupiscentia namque carnis primum inlecebras uitiorum in cogitationibus gignit; concupiscentia uero spiritus e contrario cogitationes sanctas indesinenter opponit. Illa fabulis uanis oblectet spectaculis rerum terrestrium, ista contemplatione caelestium gaudiorum. Illa terrena gaudia quaerit, ista gemitus et suspiria trahit. Illa torpore somni atque pigritia corpus relaxat, ista uigiliis et conpetenti
Abbreviated transcription (Latin):
in quo hic quantulũcũq tempuo iu¬
rerit: in resurrectione recipiat. Qͥs
ergo dicat aĩata semina ꝓfluxisse:
siue illa que non concipiunt᷑. siue
que nogurna illusione fundunt᷑.
Quod om̃is sapiens uidet qũa sit
absurdum: ⁊ a ratione õnnodis
alienũ. Nus ergo ꝓpositiõib de
aĩe origuie partes se lauicem uin¬
cunt: qr unaqueq earũ cũ alienã
ꝓposiotione deserit: ip̃a non ualet
astruere quod ꝓponit. Ob hoc de hac
questione caucius querendũ ẽ: maxi¬
me quia a scĩs uiris nichil certius
defiuitũ est: nec sc̃arũ scripturarũ
auctoritate manifestius ꝓuũtiatur.
Illud tamen tenendũ ẽ. pariuoloꝵ
aĩas nexu pectati originalis esse astͥc¬
tas: qui nisi ꝑcipiant baptisinatis
sacramentuni regui celestis partici¬
pes esse non possunt: sed cũ carne
⁊ cõmune habent pectatum ⁊ pari
iudicio dampnabunt᷑ in igñe eter¬
nũ. Incer concupiscentiã carnis ⁊

Expanded text:
in quo hic quantulumcumque tempus uiin quo hic quantulumcumque tempus uixerit, in resurrectione recipiat. Quis ergo dicat animata semina profluxisse siue illa quae concipiuntur, siue quae nocturna inlusione funduntur? Quod omnis sapiens uidet quam sit absurdum et a ratione omnimodis alienum. His ergo propositionibus de animae origine partes se inuicem uincunt, quia unaquaeque earum cum alienam propositionem destruit, ipsa non ualet adstruere quod proponit. Ob hoc de hac quaestione cautius quaerendum est: maxime quia a sanctis uiris nihil certius definitum est, nec sanctarum Scripturarum auctoritate manifestius pronuntiatur. Illud tamen tenendum est: paruulorum animas nexu peccati originalis esse adstrictas, quae nisi percipiant baptismatis sacramentum, regni caelestis participes esse non possunt, sed cum carne et commune habebunt peccatum, et pari iudicio damnabuntur in ignem aeternum. Inter concupiscentiam carnis et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Utrũ inquit sicut caro na¬
uenire credantur. an noue fiant.
⁊ ex parentibus minime ꝓpagẽt᷑
Que questio indefimedo difticiłis
est: quia contrarus definitiõib
destruit᷑. iuam illi qui nouas
aĩas dicunt singulis corporibus
dari: cum illis opponi ceperit cur
aĩa paruuli que non ꝓpagatur
ut caro cũ carne. originalis pessa¬
ti teneatur consortio. Nũqͥd in¬
iustus est deus: ut cũ carne muitat
aĩam in ignem eternũ que cum
Hoc cũ ilłis opponitur õmo deficiũt.
At contra illi qui asserunt aias
cũ ip̃is corporibus ꝓpagari: possũt
quidem in paruulis iustũ dei in¬
diciũ formare. ut cõmune habe¬
ant pectatũ origniale: sic̃ cõmu¬
nem uendicant utriusq ꝓpaga¬
tionẽ: sẽd incousideratione semi¬
num que nõ concepta pereunt. et
ip̃ peruitus obmutescũt. Miãm qͥp¬
pe humanã certũ est eternitate
in ip̃o condicionis sue munere pre¬
cepisse: que uecesse est ut corpus

Expanded text:
sunt: "Vtrum, inquit, sicut caro nasunt: "Vtrum, inquit, sicut caro nauenire credantur, an nouae fiant et ex parentibus minime propagentur?" Quae quaestio in definiendo difficilis est, quia contrariis obiectionibus destruitur. Nam illi qui nouas animas dicunt singulis corporibus dari, cum illis opponi coeperit cur anima paruuli, quae non propagatur, ut caro, cum carne originalis peccati teneatur consortio "numquid iniustus est Deus, ut cum carne mittat animam in ignem aeternum, quae cum hoc cum illis opponitur omnino deficiunt. At contra illi qui asserunt animas cum ipsis corporibus propagari, pοssunt quidem in paruulis iustum Dei iudicium firmare, ut commune habeant peccatum originale, sicut communem uindicant utriusque propagationem. Sed in cοnsideratione seminum quae non concepta pereunt, et ipsi penitus obmutescunt. Animam quippe humanam certum est aeternitatem in ipso conditionis suae munere percepisse, quae necesse est ut corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune. Unde praue a quib dã
creditur esse corporea. Que pro
eo ad dei imaginem facta est: uͭ
⁊ si nõ incõmutabilis ut deus eẽt.
tamen incorporea ut deus existe¬
rec. Si eñi corpoream credunus
aiãm: ergo ⁊ deum creduꝰ hẽre
corpoream formam: qui eadem
ad suam condidit unaginem.
Huius aũt partes ñulłi uecerũ
esse tres dixerunt. Rationabłe
irascibile. ⁊ concupiscibile. Ra¬
tionabile. ꝑ quod inuisibilia con¬
spicit: irascibile. ꝑ quod impetꝰ
irt sue mũdat ⁊ corrigit: concu¬
piscibile: ꝑ quod concupiscentiã
carnis spiritali uirtute cõspic̃.
Cuiꝰ domiciliũ quidam in pectore
ẽẽ uoluerũt: qdam uͦ in capitis
arche eam habidare dixerunt. tã¬
quam in celo rectorem. Alu aũt
ꝑ om̃s artus infusam discurrere
bicunt. De origine aũt uarie o
serit referamus Iuter quos sc̃is¬
simus scũo fulgentius incertam
de hac questione sic ꝓfert senten¬
tiam: cuiꝰ uerba breuiter ponẽda

Expanded text:
commune. Vnde praue a quibusdam commune. Vnde praue a quibusdam creditur esse corporea, quae pro id ad Dei imaginem facta est ut etsi non incommutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut existeret. Si enim corpoream credimus animam, ergo et Deum credimus habere corpoream formam, quia eandem ad suam condidit imaginem. Huius autem partes nonnulli ueterum tres esse dixerunt: rationale, irascibile et concupiscibile. Rationale, per quam inuisibilia conspicit; irascibile, per quod impetus irae suae emendat et corrigit; concupiscibile, per quam concupiscentiam carnis spiritali uirtute conpescit. Cuius domicilium quidam in pectore esse uoluerunt, quidam uero in capitis arce eam habitare dixerunt, tamquam in caelo rectorem ut a summoper omnes artus infusam discurrere dicunt. De origine autem eius uaserit, referamus. Inter quos sanctissimus Fulgentius incertam de hac quaestione sic profert sententiam, cuius breuiter uerba ponenda
Abbreviated transcription (Latin):
spũs eẽ potest: nõ tamen oĩs
est: ⁊ tamen aĩa non ẽ. Angłi
qͦ siue uenti sp̃us sũt: anime
non sunt. Ipam aũt aiãm
alu ignem. alii sanguinem
esse dixerunt: alii incorꝑeanl
nec habere ullam figuran
nomulli q eandem diuine
nature ẽẽ partẽ impra teme¬
ritate crediderũt. Nos aũt candẽ
non iguem uel sanguinẽ. sed iu¬
corporeaui dicuus passibilem atq
nuittabilem. carentem pondere fi¬
gurarũ. siue coloꝵ: nec credimꝰ
partem sed creaturã esse dei: nec
de substantia dei uel de qualibet
subiacente elemientorũ materia:
sed ex nichilo fuisse creatam i lã
ut ait quidamn. si eam deus de se¬
met ip̃o fecisset: nequaquã uicio¬
sa nel muctabilis uel misera esset
Item si elementis esset uisibilibus
facta: haberet utiq ex terra soli¬
didatem. aut ex aqua hunorem
aut flatum ex aere. aut calorẽ
ex aere igne. D quia hus om̃ib
caret: apparet eam inde nõ esse:
qr cũ illis nichil ꝓbatur habere

Expanded text:
se potest, non tamen omnis est, et tamen anima non est; angeli quοque siue uenti spiritus sunt, animae tamen non sunt. Ipsam autem animam alii ignem, alii sanguinem esse dixerunt, alii incorpoream nec habere ullam figuram. Nonnulli quoque eandem diuinae naturae esse partem impia temeritate crediderunt. Nos autem eandem non ignem uel sanguinem, sed incorpοream dicimus, passibilem atque mutabilem, carentem pondere, figura siue colore. Nec credimus partem sed creaturam esse Dei, nec de substantia Dei uel de qualibet subiacentí elementorum materia, sed ex nihilo fuisse creatam. Nam, ut ait quidam, si eam Deus de semetipso fecisset, nequaquam uitiosa, uel mutabilis, uel misera esset. Item, si ex elementis esset uisibilibus facta, haberet utique ex terra soliditatem, aut ex aqua humorem, aut flatum ex aere, aut calorem ex igne; sed quia his omnibus caret, apparet eam inde non esse, quia cum illis nihil probatur habere
Abbreviated transcription (Latin):
nifestat cũ subuingit. Qui sunt
septem spũs dei nussi in omuem
terraui. Et cũ inius sit spũs iuxta
illud. spũs dñi repleuit orbem t̾ra¬
rum: dicũtur uii oculi. uł septem
cornua ꝓpter septiferne ip̃ius gͣ¬
tiam. Qui bene ꝑ septem oculos
figuratur: qr suos electos illur̃at
discurrens sicut zacharias dicit
ꝑ uniuersam t̾ram. S hoc consi¬
derandũ. quia cornua in capite st̾¬
⁊ carnem excedunt. Ideoq per cor
⁊ regnũ perteperunt. ⁊ lam per cor¬
nua etiam regna intelliguntur:.
sicut in zacharia leginus qr iiͦiͦi cor¬
nua quatuor sunt regna principa¬
lia. Hinc paulus fpũs sc̃i munere
q̃dam memibra ceteris eminere ꝓ¬
spiciens ait. Uos in carue non e¬
stio: sed in spũ. Ac si aliis uerbis di¬
ceret. Nequaqũa ut cetera corpo¬
ris ossa carũe circũdamum sed t̾aꝙͣ
cornua suꝑ carnẽ ⁊ ossa erigunini.
Et uenit ⁊ accepit lilrũ de dexta

Expanded text:
nifestat, cum subiungit: Qui sunt septem spiritus Dei missi in omnem terram. Et cum unus sit spiritus iuxta illud: Spiritus Domini replevit orbem terrarum, dicuntur septem oculi et septem cornua propter septiformem gtiam. Qui bene per septem oculos figuratur, quia suos electos illuminat discurrens, sicut Zacharias dicit, per universam terram. Sed hoc considerandum, quia cornua in capite sunt, et carnem excedunt, ideoque per coret regnum perceperunt. Nam per cornua etiam intelliguntur regna, sicut in Zacharia legimus, quia quatuor cornua, quatuor sunt regna principalia. Hinc Paulus Spiritus sancti munere quaedam membra caeteris eminere prospiciens ait: Vos in carne non estis, sed in spiritu , ac si aliis verbis diceret: Nequaquam ut caetera corporis ossa circumdamini, sed tanquam cornua super carnem et ossa erigimini. Et venit, et accepit librum de dex
Abbreviated transcription (Latin):
bisse describit᷑ in naratione precedẽ¬
ti. uł in tribulatione que facta est.
restare dicunt᷑ uarranda. uł post̾i¬
ori tẽp̃r sub antixp̃o ad implenda
Et sextus angłs tuba cecidit: et
audiui uocem unã ex cornibus
alcaris aurei. qd̃ est. ante ocłos
dei: dicente sexto angelo qui habe¬
bat cubã. Solue quatuor angłos
⁊ c̾ Altare significat eccłiam: de
qua fumus cõpũctiõis ad deũ dirigit᷑.
u̾ene asit altare aureũ dicit᷑: q pro¬
fecto eccl̃ia iustoꝵ sempit̾na sapien¬
tia illustrat᷑. De qua salomon dicit.
Accipite sapientiam sicut aurum.
Recte qͦ aute oculos de ẽẽ dicitur:
qr suꝑno respeitu semꝑ illustratur
iuxta illud. Oculi dñi suꝑ iustos.
Hiuiꝰ altaris cornua: sunt om̃s pre¬
dicatores. Unde ⁊ in ueteri testaniẽ¬
to sepe legimus. sanguinẽ suꝑ al
cñi in hoc sc̃i martyres ꝓpͥo sangui¬
ne ꝑfinidendi. Unũ autem cornu
angelo .i. om̃i ecclesie: ut soluat qua¬
tuor angelos ꝑ quos quatuor regna

Expanded text:
ibitur in narratione praecedenti, vel in tribulatione quae facta est restare dicuntur narranda, vel posteriore tempore sub antichristo adimplenda. Et sextus angelus tuba cecinit, et audivi vocem unum ex cornibus altaris aurei quod est ante oculos Dei dicentem sexto angelo qui habebat tubam solve quattuor angelos Altare significat Ecclesiam, de qua fumus compunctionis ad Deum dirigitur. Bene altare aureum dicitur, quia profecto Ecclesia justorum sempiterna sapientia illustratur, de qua Salomon dicit: Accipite sapientiam sicut aurum. Recte quoque ante oculos Dei esse dicitur, quia superno respectu semper illustraturitur: Oculi Domini super justos . Hujus altaris cornua sunt omnes praedicatores. Unde et in Veteri Testamento saepe legimus sanguinem super enim in hoc sancti martyres proprio sanguine perfundendi. Unum hoc cornu angelo, id est omni Ecclesiae, ut solvat quatuor angelos, per quos quatuor regna
Abbreviated transcription (Latin):
spacere ualeant. Aliter. Capita
reproborum: possumus intellige̾
pͥncipes illorum. Cumeni uiderĩt¬
se reprobi iam in iudicio constitu¬
tos ⁊ dampnatos:ponent puluerẽ
tere suꝑ capita sua hoc est faciẽ
suoꝵ pͥncipiũ exprobrabunt aqͣb
seducti sunt ut terrena diligerẽt.
ꝓquib tunc peribunt. dicentes
De. ue ciuitas magna babylon.
in qua diuides facti sunt ommes
ti negotiatores in hoc scło ditãt᷑.
ex hus que nauigio non solũ de
loco ad locum uehunt᷑: sed etiã
de regione ad regionem. Sicut
uerbi gr̃a fiebat temporibus salo¬
moius: quando classes ibant semel
intribus amus mophir: ⁊ affere¬
bant inde auri talenta qͥnquagr¬
ta quadraginta ⁊ multas alias
species que non poterant repperiri
in terra isrł. Dic fit etiam usq
hodie unde ⁊ ex grecor regione pal¬
lia ⁊ ornamenta uaria in hus re¬
gionib deferuntur. Qm̃ ina ho¬
ra desolata est .i. subito adueni¬
ende die uidicu. Atrende quiañ¬

Expanded text:
spicere valeant. Aliter: Capita spicere valeant. Aliter: Capita reproborum possumus intelligere principes illorum. Cum enim se viderint reprobi jam in judicio constitutos et damnatos, ponent pulverem terrae super capita sua, hoc est, faciem suorum principum exprobrabunt, a quibus seducti sunt, ut terrena diligerent, pro quibus tunc peribunt, dicentes: Vae, vae, civitas illa magna Babylon, in qua divites facti sunt omnes ti negotiatores in hoc saeculo ditantur ex his quae navigio, non solum de loco ad locum vehuntur, sed etiam de regione ad regionem, sicut, verbi gratia, fiebat temporibus Salomonis, quando classes ibant semel in tribus annis in Ophir, et afferebant inde auri talenta quadraginta, et multas alias species quae non poterant reperiri in terra Israel: sic fit etiam usque hodie, unde ex Graecorum regione pallia et ornamenta varia in his regionibus deferuntur. Quoniam una hora desolata est. Id est subito advenien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrmationenam: ꝓ habitatione
celestis patrie deputant. Salutem
corpis dicunt: pro sũma felicitate.
Aurum argentum: ⁊ lapides prepo¬
nunt uite coronis. Et ideo quia co¬
paratione presentium gaudiorũ
nichil ẽẽ credunt. illa dicunt. O
simus cuitati huic magne: Ac si
dicerent. Nulla. De quibus ad¬
huc subditur. Et oqiserunt pulue¬
rem terre super capita sua ⁊ dama¬
diuites facti sunt om̃s qui habent
naues in mari de precus euus: qm̃
una hora desolata est. Capitis no¬
palitas mentis intelligitur. Per
terram aute: terrena concupisten¬
tia designatur. Neprobos itaq su¬
per capita sua puluerem terre m¬
tere est:terreno amore ne celesti¬
a intueri possixit. oculos sue m̾e¬
tis corfupere. Deflent eñi repro¬
bi rumam cuntatis magne: sed
tamen ipsi non cessant terrena
contupiscere. Dumq imodera¬
te terrenis rebus ushiant. qua¬
si puluere terre suos oculos exce¬
cant. ne celestis patrie gaudia in¬

Expanded text:
peregrinationem pro habitatione peregrinationem pro habitatione coelestis patriae deputant. Salutem corporis ducunt pro summa felicitate: aurum, argentum, et lapides praeponunt vitae coronis, et ideo comparatione praesentium gaudiorum nihil credunt esse illa et dicunt, Quae similis civitati huic magnae? Ac si dicerent, Nulla. De quibus adhuc subditur: Et miserunt pulverem terrae super capita sua, et clamadivites facti sunt omnes qui habent naves in mari de pretiis ejus: quoniam una hora desolata est . » Caeterupalitas mentis intelligitur. Per terram autem, terrena concupiscentia designatur. Reprobos itaque super capita sua pulverem mittere, est terreno amore ne coelestia intueri possint, oculos suae mentis corrumpere. Deflent ergo reprobi ruinam civitatis magnae, sed tamen ipsi non cessant terrena concupiscere, dumque immoderate terrenis rebus inhiant, quasi pulvere terrae suos oculos excaecant, ne coelestis patriae gaudia in
Abbreviated transcription (Latin):
sione usque ad finem scl̃i. de qua
iohannes dicit. Filion nouissima
hora est. Et om̃is gubernator ⁊ oĩs
om̃s qui in longum nauigant. et
naute ⁊ qui in mari oꝑantur lon¬
lantur ⁊ hic gubernatores naui¬
um ⁊ naute. Nũquid eñi om̃s ma¬
ungante ad ẽẽ poterunt. ut uide¬
ant incendiũ cuutatis: Sed in
hus om̃s scł̃i cultores expͥmsĩtur.
qui sibi timent. uidentes ruuĩã sue
spei. Locum aũt incendu cuis iude¬
re dicuntur ꝑudicium fumi .i.
per presentis tribulationũ angu¬
stias. futurarum penarum noti¬
ciam pregustare. que oĩa supͣ
latius sunt exposita. ideo nũc bie¬
iuter tenguntur. Quint ergo flen¬
dicant. Nulla cuitas illi umag¬
ntudinus honore coequari potest
Oculi enim carnalium nichil mag¬
num nouerunt. uisi qd corporeis
oculis ratueri possunt. Et ideo cõ¬
paratione presentis iute eciam ce¬
lestia despiciumt. Plus eñi diligũt
mundum: quam deum. Plus amãt
filios quam angelos. Terreuam

Expanded text:
sione usque ad finem saeculi. De qua sione usque ad finem saeculi. De qua Joannes dicit: Filioli, novissima hora est .-- Et omnis gubernator et omnes qui in longum navigant, et nautae, et qui in mari operantur, lon hic gubernatores navium et nautae. Nunquid enim mare navigantes adesse poterunt, ut videant incendium civitatis? Sed in his omnes saeculi cultores exprimuntur, qui sibi timent, videntes ruinam suae spei. Locum autem incendii ejus videre dicuntur per incendium fumi, id est per praesentes tribulationum angustias futurarum poenarum notitiam praegustare, quae omnia supra latius sunt exposita, ideo nunc breviter tanguntur. Aiunt ego flendicant: Nulla civitas illi in magnitudinis honore coaequari potest. Oculi enim carnalium nihil magnum noverunt, nisi quod corporeis oculis intueri possunt, et ideo comparatione praesentis vitae etiam coelestia despiciunt. Plus enim diligunt mundum quam Deum: plus amant filios quam angelos. Terrenam
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Et mercatores terre de qͥ¬
bus satio supra dictum est. qͥ diui¬
tes facci sunt non uirtutibus sed
peccatis. ab ea longe stabũt ñõ
tmorem tormentoꝵ euis. flentes ⁊
iugentes ac dicentes. De ue. cuutas
Qui supra appellantur reges. ip̃i
dicuntur modo mercatores: qui ui¬
delicet infelici mercatu ꝓpt̾ renis
lucris aĩas cõmutant. Bnde nise¬
quentibus dicitur. Mertores tui
erant pͥncipes terre. In curitate
is dediti. ⁊ uoluptatib resoniti.
Neq eñi cuutas amittitur auro ł
argento aut ceteris spetieb sed
potius hoĩes in ea habitantes. Q¬
buscam itaq ꝑeuntib cũ terre¬
ins pariter rebus. supstites eorũ
ut supra meminmꝰ lugent. eo qd
gła eoꝵ illoꝵ perire uideatur. et
alonge stant. quia uolunt illis fi¬
eri socu. nẽq in ammnissione trre¬
narum rerum. neque in penis ad
quas eos transisse credunt. Una
autem hora in qua tantas duu¬
tias perisse denũtiat. Hoc breue
tempus intelłigitur. a dñi pas¬

Expanded text:
itur: Mercatores. Terrae de quibus satis supradictum est, qui divites facti sunt. Non virtutibus, sed peccatis. Ab ea longe stabunt, non timorem tormentorum ejus, flentes et lugentes ac dicentes: Vae, vae, civitas Qui supra appellantur reges, ipsi dicuntur modo mercatores, qui videlicet infelici mercatu, pro terrenis lucris animas commutant, unde in sequentibus dicitur, Mercatores tui erant principes terrae. In civitate is dediti, et voluptatibus resoluti. Neque enim civitas amicitur auro vel argento, aut caeteris speciebus, sed potius homines in ea habitantes. Quibusdam itaque pereuntibus cum terrenis pariter rebus superstites eorum ut supra meminimus lugent, eo quod gloria illorum perire videatur, et a longe stant, quia nolunt illis fieri socii neque in amissione terrenarum rerum, neque in poenis, ad quas eos transire credunt. Una autem hora in qua tantas divitias perisse denuntiat, hoc breve tempus intelligitur a Domini pas
Abbreviated transcription (Latin):
Urtutem: quando oĩa ei subiecta
sunt: sicut ip̃e testat᷑ dicens disci¬
pulis. Data est ei om̃is potestas.
Idcirco cuncta tibi q̃ acius gerunt᷑
ascribenda sunt qr ut ẽẽ possent or
ea que tua sunt agerent: ate acce¬
creata: sed erant in predestinatiõe
uisibili: ⁊que prius erant ui ar¬
tificis uoluntate sine temꝑe: cre
disposita erant in tp̃re. Tale quid
⁊ iohannes in ewangelio suo pouitz
Qui cũ dixisset. oĩa ꝑ ip̃ni facta sũt.
⁊ sine ip̃o factũ est nichil: cõtunio
subiecit: Qd̾ factũ ẽ in ip̃o uita e

Expanded text:
virtutem, quando omnia ei subjecta virtutem, quando omnia ei subjecta sunt, sicut ipse testatur, dicens discipulis: Data est mihi omnis potestas Idcirco cuncta tibi, quae a tuis geruntur, adscribenda sunt, quia ut esse possent, et ea, quae tua sunt, agerent, a te accepraedestinatione visibili, et quae prius erant in artificis voluntate sine tempore, crdisposita erant in tempore. Tale quid et Johannes in evangelio suo ponit, qui, cum dixisset: Omnia per ipsum facto, sunt et sine ipso factum est nihil, continuo subiecit:
Abbreviated transcription (Latin):
sed nõi tuo da głam. Nlichilq de
sius meritis presumũt: sed om̃e
bonũ suũ ab illo scunt se habere.
Unde ⁊ sequit᷑. Quia adorabens
non suam sed illius gl̾am quen
Eutentes coronas suas ante
thronũ. Quia coronam iictores
accipiunit. non ĩmerito hic. pe
coronas scõor trumphũ ⁊ uicto¬
riam debemus accipere. Hoc est
itaq coronas ante thronũ pon̾e:
qd̃ est in faciem cadere ⁊ adorare.
Ante thronũ quippe electi suas co¬
ronas mutunt: qr quicqͥd uirtu¬
mentis sue tribuunt: a quo ut
uincere possent diabolũ. ⁊ temp¬
tamenca sue carnis fortitudinẽ
ꝑceperinit. Hoc deiiq figuratũ
palmras quibus uictorra significti¬
tur ance pedes asiue cui sedebat
prostrauisse legitur. Q eñi per
palmaꝵ ramos in ura stratos: hoc
significatur ꝑ coronas aute throũ
pofitas. Mutentes aũt coronas
amortius. Honorẽ : quando quadea¬
gesinio resurrectionis die eleirat᷑
est ad dexteram paterne maiestatiᷤ.

Expanded text:
sed nomini tuo da gloriam . Nihilque de sed nomini tuo da gloriam . Nihilque de suis meritis praesumunt, sed omne bonum suum ab illo sciunt se habere. Unde et sequitur: Quia adorabant non suam, sed illius gratiam quaerunt. Mittentes coronas suas ante thronum. Quia coronam victores accipiunt, non immerito hic per coronas sanctorum triumphum et victoriam debemus accipere. Hoc est itaque coronas ante thronum ponere, quod est in faciem cadere et adorare. Ante thronum quippe electi suas coronas mittunt, quia quidquid virtumentis suae tribuunt, a quo ut vincere possent diabolum et tentamenta suae carnis, fortitudinem perceperunt. Hoc denique figuratum palmas quibus victoria significatur, ante pedes asinae super quam sedebat prostravisse legitur. Quod enim per palmarum ramos in via stratos, hoc significatur per coronas ante thronum positas. Mittentes ante coronas a mortuis: honorem, quando quadragesima resurrectionis die elevatus est ad dexteram paternae majestatis:
Abbreviated transcription (Latin):
dant głam ⁊ honorem ⁊ benedicti¬
onem oĩpotenti deo: qu̾ado om̃pa
que a deo preceperũt ad ip̃m refe¬
runt. Dabant gła/ ⁊ honorẽ deo
bant in hiis uerbis deitatem mag¬
iuficentiam. et̾nitat᷑e. ⁊ dominati¬
onem . S qd̾ illi faciebatit admo¬
nent utiq ut ⁊ nos faciamus lau
dantes deuin pro oĩb que ab ip̃o
ꝑcepimꝰ. Ut quicquid uidelicet
habemus in gła fidei ⁊ honoris.
oꝑationis ⁊ spei. ⁊ in benedictione
supne remunerationis ad ip̃m
referamus. Paulus naniq apo
stolus dicit. Gła ⁊ honor om¬
ni operanti bonũ uideo p̾mum ⁊
greco. Non qd̾ a uideo ⁊ greco.i.
gentili sit illud bonũ uł illa gła
sed adeo. qr ip̃e dicit. Sine me ni¬
chil pocestis facere. Et apłs. Om¬
ne datum optimũ ⁊ om̃e donum
precipitur. ut qui glatur ui dño
e presidentem. Procidunt xxiu¬
tam in prepositis qu̾ã insubiet¬
tis plebibus. Procidunt xxiiii
⁊ ome bonũ suũ ad illũ referunt
dicentes. Non nobis dñe nõ nob̾

Expanded text:
dant gloriam et honorem et benedictionem omnipotenti Deo, quando omnia quae a Deo perceperunt, ad ipsum referunt. Dabant gloriam et honorem Deo,bant in his verbis deitatem, magnificentiam, aeternitatem et dominationem. Sed quod illi faciebant, admonent utique ut et nodantes Dominum pro omnibus, quae ab ipso percepimus, ut quidquid videlicet habemus in gloria fidei et honoris, operationis et spei et benedictione supernae remunerationis ad ipsum rstolus dicit: Gloria et honor omni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco . Non quod a Judaeo et Graeco et gentili sit illud bonum, vel illa gloria, sed a Deo, quia ipse dicit: Sine me nihil potestis facere . Et Apostolus: Omne datum optimum, et omne donum praecipitur, ut qui gloriatur in Domino ae praesidentem. Procidebant vitam in praepositis quam in subjectis plebibus. Procidunt vigintiet omne bonum suum ad illum referunt, dicentes: Non nobis, Domine, non nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa prius prenũtiata de se. ueni¬
ens inmũdũ impleuit. Nec
moueat quequ̾a quare nõ dicit
uincet. cũ sit uox precedentium
patrum: quia sacra scriptura
sepe preteritum ponit pro fut᷑o
hoc est thronus quod quatuor
aĩalia: hoc etiam seniores ꝙ qͣ
iuxta illud. Ette ego uenio. et
habitabo in medio tu. Duꝑiꝰ
dicit iohannes qđ uiderit simi¬
lem
filio hõis ambulant̾e
medio uiiͤ. candelabro
derit sedent̾e: uñc aũt subiũgit
qd uiderit auguũ stantẽ. Ꝙ ta¬
lter eit intelsigendũ. Ambu¬
lectis siuis tribuit. Alii scilicet
gram linguarũ: alii interp̾itati¬
ones sermonũ ⁊ c̾. Sedet uero:
quando suiguloꝵ facta duidicat.
Otat: quando eos çertantes ad¬
uiuat. Stare eñi: uiuare ẽ. Bn¬
de ⁊ stephanus uiter manus la¬
pidantium. stantem illũ uidit
incelo. Recte autem non occisus
sed tanquam occisus in ecclia cer¬
uitur:q ⁊ si mortuus est ex in¬
firnitate. nut ex iurtute dei.
Uel certe in medio electoꝵ suoꝵ

Expanded text:
de se veniens in mundum implevit. Nec moveat quempiam quare non dicit vincet, cum sit vox praecedentium Patrum, quia sacra Scriptura saepe praeteritum ponit pro futurohoc est thronus, quod quatuor animalia, hoc etiam seniores, quod juxta illud: Ecce ego venio, et habitabo in medio tui . Superius dicit Joannes, quod viderit similem Filio hominis ambulantem medio septem candelabrorum derit sedentem, nunc autem subjungit, quod viderit agnum stantem, quod taliter est intelligendum: Ambulectis tribuit, alii scilicet gratiam linguarum, alii interpretationes sermonum. Sedet vero quando singulorum facta dijudicat, stat quando eos certantes adjuvat. Stare enim adjuvare est, unde et Stephanus inter manus lapidantium stantem illum vidit in coelo. Recte autem non occisus, sed tanquam occisus in Ecclesia cernitur, quia etsi mortuus est ex infirmitate, vivit ex virtute Dei; vel certe in medio electorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
uiunt. ⁊ arapina manus coher¬
cent. acq ab adulterii ꝓpetratiõe
se cohibent. s ire atq inuidie sti¬
mulis agitati: quoꝵrdam uitam ex¬
tinguere querunt. Sic qͦ insimilib
dũ se quibustam bonis oꝑibus uiue¬
re putant: uno qͦlibet ⁊ facinore ml¬
ti moruntur. de quib per iacobum
dicitur. Quicũq seruauerit totam
legem. offendat aũt in uno: factus
est om̃ium reus. Ad quoꝵ iuidelicet¬
firma cetera que moritura erant
bene gesfisti uiuas: ab hiis que ma¬
le operaris ꝑ penicentram eiugila.
qr si in illis mortuus ꝑmanes: pn
istis nullatenus iuiues. Hinc psal¬

Expanded text:
t a rapina manus coercent, atque ab adulterii perpetratione se cohibent, sed irae atque invidiae stimulis agitati, quorumdam vitam exstinguere quaerunt. Sic quoque in similibus, dum se in quibusdam bonis operibus vivere putant, unoquolibet facinore multi moriuntur. De quibus per Jacobum dicitur: Quicunque servaverit totam legem, offendat autem in uno, factus est omnium reus . Ad quorum pefirma caetera, quae moritura erant. bene gessisti, vivere; ab his, quae male operaris, per poenitentiam evigila; quia si in illis mortuus permanes, in istis nullatenus vives. Hinc os
Abbreviated transcription (Latin):
tua: cũdicit. nomẽ habes qd uiuas
Estouigilans. ⁊ consirma cetera q̃
moritura erant. Ex parte hunc
iam mortuũ. ex parte uero adhuc
iuũ esse demonstrat :i. ex parte
criminibus mortuũ. ex parte aũt
oꝑibus bonis uiuũ ostendit. Dica¬
tur gͦ. N omen habes qd̾ uiuas. sed
mortuus es. Ac si diceretur. Ideo
te uiue reputas: qr inquibusdam
bonis oꝑibus exercitiũ habes. sed
atcende qr uiuere non uales. si iii.¬
tia preualuerint uirtutibus qͥb
uuiere uidebaris. Sunt eñĩ ñulli
qui elemosinis insistunt. pauper
curam gerunt. s ip̃i araptna ma¬

Expanded text:
ia nomen habes quod vivas, Esto vigilans, et confirma caetera quae moritura erant. Ex parte hunc jam mortuum, ex parte vero adhuc vivum esse demonstrat, id est, ex parte criminibus mortuum, ex parte autem vivum bonis operibus ostendit. Dicatur ergo: Nomen habes quod vivas, sed mortuus es. Acsi diceretur: Ideo te vivere putas, quia in quibusdam bonis operibus exercitium attende quia vivere non vales, si vitia praevaluerunt virtutibus quibus vivere videbaris. Sunt enim nonnulli qui eleemosynis insistunt, pauperum curam gerunt, sed ipsi a rapina ma
Abbreviated transcription (Latin):
scũs ⁊ filius indiuinitate unius
substantie sint. quare dicit agnũ
accepisse librũ de dextera sedentis:
Propter hoc iuidelicet: qr qͥ aguꝰ
factus est tanqũa occisus. Ip̃e eñi
homo assũptus adei uerbo non

Expanded text:
us et Filius in divinitate unius substantiae sint, quare dicit Agnum accepisse librum de dextera sedentis? Propter hoc scilicet, quia Agnus factus est tamquam occisus. Ipse enim homo assumptus a Dei verbo n
Abbreviated transcription (Latin):
liqio huiusmodi. Et eo tainẽ
quod hic accipit. ad illam gloriam
que hic non est ꝑfectionẽq produ¬
citur. In alio libro cuius est titulꝰ
de moribus manicheoꝵ. illud quod
dixi. dei bonitas oĩa deficientia sic
ordinat ut ibi sint ubi congru¬
entissime possint ẽẽ. donec ordi¬
natis motibus ad id recurrant un
currunt: non enĩ recurrent ad
deum Aquo defecerunt. qͥ sempi¬
terno igne punient᷑: quauis oĩa
deficientia sic ordinent᷑ ut ibi sĩt
ubi congruentissime possint esse:
quia ⁊ illi qui non recurrũt. con¬
gruentissime in pena sunt. Alio
loco nemo fere inquam de scara¬
beis dubitat quin de finio in pi¬
lam retundato ab hus atq obru¬
to existant: cur hoc exemplum
utrum uerum sit. multi dubitãt:
multi ne audierint quidem Hic
opus sic incipit. In alus libris
satis opinor egisse nos. ⁊cꝰ::¬

Expanded text:
liquid huius modi, ex eo tamen, liquid huius modi, ex eo tamen, quod hic accipit, ad illam gloriam, quae hic non est, perfectionemque perducitur. In alio libro, cuius est titulus: de moribus Manicheorum, illud. quod dixi: dei bonitas omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant, uncurrunt. non enim recurrent ad deum, a quo defecerunt, qui sempiterno igne punientur, quamuis omnia deficientia sic ordinentur, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, quia et illi, qui non recurrunt, congruentissime in poena sunt. alio loco: nemo fere, inquam, de scarabeis dubitat, quin de limo in pilam rotundato ab his atque obruto existant, cum hoc exemplum utrum uerum sit multi dubitant, multi ne audierint quidem. Hoc opus sic incipit: In aliis libris satis opinor egisse nos. C
Abbreviated transcription (Latin):
quendo deum factus idoneus et
tam magnus ut uicia tũcta co¬
sumat. in hac uita nasti ⁊ cre¬
stere potest. ꝑficere uero propt̾
quod nascitur ut nulsum in sit
hõi uicimi. non consequenter
inc potest: quamuis tauta ista¬
res eodem ardore caritatis ꝑfi¬
ciatur ubi ꝑfici ⁊ quãdo ꝑfici
potest: ut quẽadmodũ lauach¬
rum peccatoꝵ regenerationis
purgat a reatu õium pectatoꝵ.
que humana trexĩ natiuitas
⁊ contraxit unquitas: uta illa
ꝑfectio purget ab oium labe
test huimana in hoc scło in fir¬
mtas. Sicut accipiendũ est
etiam quod ait apostulus. xp̃c
dilerit eccłiam ⁊ semet ñin tͤ¬
didit ꝓ ea mũdans esilaua¬
chro aque in uerbo. ut exiberet
sibi gloriasam eccłiani nõ ha¬
bentem maculam aut rugam
aut aliquid eiusmodi. Hic ẽ eñt
lauachrum aque in uerto quo
mũdatur eccnia: sed cũ tota di¬
cat quamdiu hic ẽ dimute
nobis debita nostra. non utiq
est siue mala. aut ruga. aut a¬

Expanded text:
quendo deo factus idoneus et quendo deo factus idoneus et tam magnus, ut uitia cuncta consumat, in hac uita nasci et crescere potest, perficere uero, propter quod nascitur, ut nullum insit homini uitium, non consequenter hic potest, quamuis tares eodem ardore charitatis perficiatur, ubi perfici et quando perfici potest; ut quemadmodum lavacrum regenerationis purgat a reatu omnium peccatorum, quae humana traxit nativitas, et contraxit iniquitas; ita illa perfectio purget ab omni labe test in hoc saeculo infirmitas. Sicut accipiendum est etiam quod ait Apostolus: Christus dilexit ecclesiam et semet ipsum tradidit pro ea, mundans eam lauacro aquae in uerbo, ut exhiberet sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi. hic est enim lauacrum aquae in uerbo, quo mundatur ecclesia. sed cum tota dicat, quamdiu hic est: dimitte nobis debita nostra. non utique hic est sine macula aut ruga aut a
Abbreviated transcription (Latin):
unmo plenissima: sed per speciem.
Item quod dixi de hus qui subuẽi¬
unt indigentibus quia misericor¬
des uocantur. etiam si sapientes
usq ad eo suit ut etiam nullo an¬
nu dolore turbentur. non sic acci¬
piendum est. tanquam defimerĩ
m hac iuita tales esse sapientes.
Non em̃ dixi cũ sint: sed dixi
etiam si sint. Alio loco ubi dixi
iam nero cũ hec humana dilec¬
tio inherentem uberibus suis
nutriuerit ⁊ roborauerit animũ.
sequendo deo factum idoneum ubi
euis maiestas ex tanta parte qua¬
ta aĩo hoĩs dum terre huiꝰ pn¬
habitator est sufficit. aꝑire se
ceperit. rantus caritatis ardor
in nascitur. ⁊ in tantũ diuim
amoris surgit incendium. ut
erusis oĩbus uicus ⁊ hõĩe sc̃ificato
atq purgato. satis appareat ꝙͣ
diuine diccum sit. egͥo sũ ignis
confumens: possunt putare pe¬
lagiani istam ꝑfectionem in
hac mortali uita me dixisse pos¬
se contingere. Sed non hoc pu¬
tent. Ardor quippe caritatis se¬

Expanded text:
immo plenissima, sed per speciem. immo plenissima, sed per speciem. item quod dixi de his, qui subueniunt indigentibus, quia misericordes uocantur, etiam si sapientes usque adeo sint, ut iam nullo animi dolore turbentur, non sic accipiendum est, tamquam definierim in hac uita esse tales sapientes; non enim dixi: cum sint, sed dixi: etiam si sint. Alio loco, ubi dixi: iam uero, cum haec humana dilectio inhaerentem uberibus suis nutrierit et roborauerit animum, sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta parte, quanta animi, dum terrae huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis ardor innascitur et tantum diuini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus uitiis in homine sanctificato atque purgato satis appareat, quam diuine dictum sit: ego sum ignis consumens, possunt putare Pelagiani istam perfectionem in hac mortali uita me dixisse posse contingere. sed non hoc putent. ardor quippe caritatis se
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. prudentie impone̾ns nom̃e
isapaentie: fortitudinem uͦ urtu¬
tis uocabulo enũtians. sołam ui¬
sticiam suo nõie incerpretatus
est. Has aũt quatuor uirtutes
in eodem libro sapientie nõibus
sius appellatas sicut agrecis uo¬
cantur longe postea repperimus
in codicibus grecis. Item quod
posui de libro salomotus uanicas
uanitantium dixit ecelesiastes.
in mustis quidem coditibus legi
sed hoc grecus non habet. Hati aũt
uanitas uanitatum. quod pestea ui¬
di: ⁊ inueni eos latinos eẽ uenores.
qui habent uanitatum. non umi¬
tantium. Et occasione tamen huiꝰ
mẽdositatis quecũq disserui. uera
esse ip̃is rebus apparet. Quod añt
ligamus. melius diceretur sincera.
quam plena. nisi forte putetur ca¬
ritatem dei non futuram ẽẽ ma¬
iorem quando uidebinuis facie ad
faciem. Sic itaq hoc accipiatur tã¬
quam plena dicta sit quã maior
esse non possit. quam diu amsbula¬
mus per fidem. Erit eñi plenior.

Expanded text:
tiam, prudentiae inponens nomen tiam, prudentiae inponens nomen sapientiam, fortitudinem uero uirtutis uocabulo enuntians, solam iustitiam suo nomine interpretatus est. has autem quattuor uirtutes in eodem libro Sapientiae suis nominibus appellatas, sicut a Graecis uocantur, longe postea repperimus in codicibus graecis. item quod posui de libro Salomonis: uanitas nanitantium, dixit Ecclesiastes, in multis quidem codicibus legi, sed hoc graecus non habet; habet autem: uanitas uanitatum, quod postea uidi, et inueni eos latinos esse ueriores, qui habent uanitatum, non uanitantium. ex occasione tamen huius mendositatis quaecumque disserui, uera esse ipsis rebus apparet. Quod autemligamus, melius diceretur: sincera quam plena, nisi forte putatur caritatem dei non futuram esse maiorem, quando uidebimus facie ad faciem. sic itaque hoc accipiatur, tamquam plena dicta sit, qua maior esse non possit, quamdiu ambulamus per fidem; erit enim plenior,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam scripturarũ ueterum ⁊no¬
uarum quam demonstraxe lipi¬
ebamxhus dum taxat uerbis: nõ
utiq demonstraui. Unde aut̃e mͥ
erroe obrepserit dixi. Et alus uͦ
cestimonus. eandem conuẽientiam
sufficienter ostendi. Similiter et
paulo post testimoniũ posui de libͦ
sapientie scb̃m codicem nostrum
in quo scriptum erat. Sobrietatẽ
enim sapientia docet ⁊ iusticiam
⁊ uirtutem:. ⁊ scd̃m hec uerba dis¬
serui res quidem ueras: sed occasio¬
ne mendositatis inuentas. ¶d eñi
uerius quam quod sapientia do
ceat ueritatem contemplationis.
quam noĩe sobrietatis significa¬
tam putaui: ⁊ accionis probitate
quam ꝑ duo alia intelligi uolui.
per iusticiam atq uirtudẽ: cũ co¬
dices eiusdem interpretationis
uerior es habeant. sobrietatẽ eñi
⁊ sapientiam docet. ⁊ iusticiam
latims interpres quatuor illas
uirtutes que maxime in ore plu¬
losophoꝵ esse assolent nõĩauit:
Sobrietatem appellans temperan¬

Expanded text:
tiam Scripturarum veterum et notiam Scripturarum veterum et novarum, quam demonstrare ex his duntaxat verbis non utique demonstravi; unde autem mihi error obrepserit, dixi: ex aliis vero testimoniis eamdem convenientiam sufficienter ostendi . 3. Similiter et paulo post testimonium posui de libro Sapientiae, secundum codicem nostrum, in quo scriptum erat: Sobrietatem enim sapientia docet, et justitiam et virtutem . Et secundum haec verba disserui res quidem veras, sed ex occasione mendositatis inventas . Quid enim verius, quam quod sapienceat ueritatem contemplationis, quam nomine sobrietatis significatam putaui, et actionis probitatem, quam per duo alia intellegi uolui, per iustitiam atque uirtutem, cum codices eiusdem interpretationis ueriores habeant: sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam latinus interpres quattuor illas uirtutes, quae maxime in ore philosophorum esse adsolent, nominauit, sobrietatem appellans temperan
Abbreviated transcription (Latin):
essem nec tacitus ferre possem
maiicheoꝵ iactantiam de fal¬
sa ⁊ fallaci continentia uel ab¬
stiuentia qua se ad imperitos de¬
cipiendos ueris xp̃ianis quibus
comparandi non sunt insuper
preferunt. scripsi duo libros:
unum de moribus ecclesie catho¬
lice: ⁊ alterum de morsbous ma¬
cheoꝵr. In eo igitur qui est de
moribus eccłie catholice. ubi
posui testimonium in quo legi
tur propter te afficiiur tota
die. estimati sumus ut oues¬
dicis me fefellit: minus me¬
morem scripturarũ. in quibus
nũdum assuetus eram. Mam
eiusdem interpretationis alui
codices non hñt propter te af¬
ficimur. sed ꝓpter te morte af¬
ficimur: quod uno uerbo ali
dixerunt mortificamur. Hoc
esse melius greci libri indicãt
ex qua lingua inlatinã scd̃m
septuaginta interpletes ueterũ
diuinarũ scripturaꝵ est facta
translatio. Et tamen scb̃m hec
uerba. idest propter te afficimur.
multa disputans dixi: que in
ip̃is rebus non tanquam falsa
improto. Derũptamĩe comisien¬

Expanded text:
essem nec tacitus ferre possem Manicheorum iactantiam de falsa et fallaci continentia uel abstinentia, qua se ad inperitos decipiendos ueris Christianis, quibus conparandi non sunt, insuper praeferunt, scripsi duos libros, unum de moribus ecclesiae catholicae et alterum de moribus Manicheorum. In eo igitur, qui est de moribus ecclesiae catholicae, ubi posui testimonium, in quo legitur, quoniam propter te adficimur tota die, aestimati sumus ut ouedicis me fefellit minus memorem scripturarum, in quibus nondum adsuetus eram. nam eiusdem interpretationis alii codices non habent: propter te adficimur, sed propter te morte adficimur, quod uno uerbo alii dixerunt mortificamur. hoc esse uerius graeci libri indicant, ex qua lingua in latinam secundum Septuaginta interpretes ueterum diuinarum scripturarum est facta translatio. et tamen secundum haec uerba, id est: propter te adficimur, multa diipsis rebus non tanquam falsa improbo. Verumtamen convenien
Abbreviated transcription (Latin):
tanta impudentia est ꝑfectionẽ
in catholitis imbetillioribus q̃re¬
re. ut unde imperitos auertas: ⁊
ea nullem᷑ apũd te hus quos au̾¬
teris exhibere. Sed ne quid ĩ uos
temere iam uideamur effundere.
iste sit huius uolummis modus
ut ad demonstranda precepta ui
te ur̃e moresq memorabiles a¬
liquando ueniamus.¬

Expanded text:
tanta impudentia est, perfectionem tanta impudentia est, perfectionem in catholicis imbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos temere jam videamur effundere, iste sit hujus voluminis modus, ut ad demonstranda praecepta vitae vestrae, moresque memorabiles aliquando veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid obstrepitis. ꝑturatia tante
ueritati. Quid lucem scriptura¬
rum. nauis unbris obnubilare
conammi. Molite iam dicere
cathecums licere uti cõuigib.
fidelibus audẽ non licere. cathe¬
cuminus lic̾e habere pecuna.
fidelibus non licere. Niam et
multi sunt qui utuntur tanquã
non utentes. Et illo sco lauacro
inchoatur renouatio nqui hoĩs
ut ꝓficiendo ꝑficiatur. in alus
citius. in alus tardius. a nultis
tamen ꝓceditur in norã uitã
si quisquam non iiuco sed di¬
ligenti intendat Ip̃e quippe sicut
ait apłs ⁊ si exterior homo nost̃
corrumpitui: sed iuteriqr renouat᷑
tis incipiat. quod utinam uelitis
Sed queritis potius non unde eriga¬
tis inualidos: sed unde fallatis in¬
cautos. Hoc eñi non debuistis tã¬
ta dicere audatia. nec si uos in eis
ip̃is nugatorus mandatis urĩs cõ¬
scientia eos quos in sectam urãm
introducitis. cũ uobis fauuliariꝰ
uingi ceperint multa inuenturos.
que iuuobis esse cum alios accu¬
saretis nemo suplicabatur: que

Expanded text:
. Quid obstrepitis pertinacia tantae veritati? quid lucem Scripturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. Nolite jam dicere, catechumenis licere uti conjugibus, fidelibus autem non licere; catechumenis licere habere pecuniam, fidelibus autem non licere. Nam et multi sunt qui utuntur tanquam non utentes. Et illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio novi hominis, ut proficiendo perficiatur, in aliis citius, in aliis tardius: a multis tamen proceditur in novam vitam, si quisquam non inimice, sed diligenter intendat. Ipse quippe, sicut ait Apostolus, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur tis incipiat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestrisintroducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae
Abbreviated transcription (Latin):
in id ip̃m ne temptet uos satha¬
nas ꝓpͥter incontinendiam ur̃am
hoc aũt dico scbm indulgentiam
non scd̃m imperium. Uolo aũt
om̃s hoĩes esse: sicut me ip̃m Sed
unusqͥso ꝓpeñ habet domũ ex deo:
alius quidem sic. alius uero sic. Satis¬
ne uidetur uobis apłs ⁊ fortibus de¬
monstrasse quid sumptum sit: et
iubecilhoriobus ꝑmissis quod proxi¬
mũ est: Nam nb̃i atcingere iu¬
lierem sũmũ ostendit ẽẽ cum ait.
Uellem om̃s hoĩes ẽẽ sicut me¬
ip̃m. Huic autem sũmo ꝯugalis
castitas prexima ẽ: ne homo for¬
nicatione uastetur. Nũquid ꝓpte¬
rea istos dixit adhuc fideles non
quandoquidem hac castitate cõuĩ¬
git. ⁊ ex se iuicem ipos qui cõum¬
ici sunt. si alter eoꝵ fuerit uifide¬
lis: ⁊ eam que ude nastitur ꝓlem
scĩficari dicitur. Sc̃ificatus eñi
est inquit uir infidelis imulier

Expanded text:
ipsum, ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestram. hoc autem dico secundum . indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. di videtur Apostolus, et fortibus demonstrasse quid summum sit, et imbecillioribus permisisse quod proximum est? Nam non attingere mulierem, summum ostendit esse, cum ait, Vellem omnes homines esse sicut meipsum. Huic autem summo conjugalis castitas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit adhuc fideles non Quandoquidem hac castitate conjugii, et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus est enim, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in spũ dei nr̃i. Ablutos ꝓcułb
bio ⁊ scĩficatos. uemo uisi fideles
⁊ eos qui huic mũdo renũtiauerin
intelligere audet. Sed qm̃ ostẽdit
quibus scripserit: uideamus utrũ
huis illa priittar. Ita eñi sequitur
Om̃ia michi licita sunt: sed nin
om̃ia expediũt. Om̃ia mͥ licita st.¬

Expanded text:
ritu Dei nostri. Ablutos procul dubio, et sanctificatos nemo nisi fideles, et eos qui huic mundo renuntiaverint, intelligere audebit. Sed quoniam ostendit quibus scripserit, videamus utrum his illa permittat. Ita enim sequitur: Omnia mihi licita sunt, sed non om
Abbreviated transcription (Latin):
mor celestis patrie: liuudiã su¬
perał amor fraterne dilectionis
Et quia celeste regnũ non accipi¬
unt nisi concodes: ira ⁊ temperat
pacientia. ⁊ orario equanimicatis
Auariciam subiugat elemosina:
⁊ spes eterne retribugionis. ¶risti¬
cian fraterna celloquia: ⁊ conso¬
latio scripturarum Arrogantiã
calcat metus ne uana głia delini¬
tum auimũ a uirtutibus cũctis
sedudat: ⁊ per ractantiam ꝑdat
semet ip̃m. ⁊ pereat. Iam suꝑbiã
deprimit metus dlabolice rume:
atq exemplum humilitatis ⁊p̃i

Expanded text:
mor caelestis patriae. Inuidiam sumor caelestis patriae. Inuidiam superat amor fraternae dilectionis et quia caeleste regnum non accipiunt nisi concordes. Iram temperat patientia et ratio aequanimitatis. Auaritiam subiugat elemosina et spes aeternae retributionis. Tristitiam fraterna conloquia et consolatio Scripturarum. Arrogantiam calcat metus ne uana gloria delinitum animum a uirtutibus cunctis secludat et per iactantiam perdat semetipsum et pereat. Iam superbiam deprimit metus diabolicae ruinae atque exemplum humilitatís Christi.