comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed quȩ non uident᷑. Qus enĩ uident᷑ cemporalia st̃.
quȩ aut̃ non uident᷑. ȩtna. In illa gͦ quȩ non uident᷑
extende spem : expecta. sustine. noli retro respicere:
ouo tuo scopiũ tunc. Yide quia de cauda ꝑcutit
quã recro ht̃. Non. gͦ scorpiꝰ perimat. ouũ tuũ : mun¬
dus iste spem tuã. ut ita dicã uenẽno eo contrario.
Quo contrario: Quanta bͥ loquit᷑ mundus. quanta
post dorsũ strepit. ut retro respicias. id .ẽ. ut in reb
p̾sentib. nec p̃sentib non eiuĩ dicenda sunt pͣsentia
numꝗ stantia. spẽ tuã ponas. & ab eo qđ ꝓ misit
xp̃s & nondũ dedit. sed quia sidelis. ẽ. dabit : auer¬
tas auniui tuũ & uelis requiescers in mundo pere
cet: ut alia querat᷑ felicitas. cuiꝰ dulcedo uon .c̃. fal¬
lax. Et de ipsis amaritudinib conat̾ iundus aũ¬
tere te ab eo qđ intendis in anteriora : & recro con¬
uerters. Ds ipsis amaritudinib. de ipsis tribula

Expanded text:
sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna . In illa ergo quae non videntur, extende spem: exspecta, sustine. Noli retro respicere. Ovo tuo scorpium time. Vide quia de cauda percutit, quam retro habet. Non ergo scorpius perimat ovum tuum, mundus iste spem tuam, ut ita dicam, veneno eo contrario, quo retrario. Quanta tibi loquitur mundus, quanta post dorsum strepit, ut retro respicias: id est, ut in rebus praesentibus nec praesentibus; non enim dicenda sunt praesentia nunquam stantia spem tuam ps et nondum dedit, sed quia fidelis est dabit, avertas animum tuum, et velis requiescere in mundo pereucet, ut alia quaeratur felicitas, cujus dulcedo non est fallax: et de ipsis amaritudinibus conatur mundus avertere ab eo quod intendis in anteriora, et retro convertere. De ipsis amaritudinibus, de ipsis tribulat
Abbreviated transcription (Latin):
sequor. ad palmã suꝑnę uocationis dĩ in xp̃o iħu.
N ichil. gͦ. tam umicũ. G̃. spei quam retro respicere:
id est in eis reb quȩ pretlabunt᷑ & transeunt. spem
poners. sed in his quȩ nundum data sunt. sed dats
quandoq nunquã transibunt. Quando aut̃ scatet
temptacionib nundus. uelut pluuia sdoma sulphurea:
metuendũ.ẽ. exemplũ uxoris loch. Retro enim respe¬
⁊rit: te ubi respexit. ibi remansit. Iu salem conuersa
est: ut prudences condiret exemplo. Apłs paulus: de
hac spe ita loquitur. Spe eium saliũ facti sumus. Spes
enĩ quȩ uidet᷑: uon est spes. Quod enĩ uidet. quis.
quid sperat : Si aut̃ quod non uidenus speramus ꝑ¬
G̃ non uidet᷑ quia operitur. Cum patientia expeces¬
tur : feruescat. ut uiuiscat. Intende. extendere in an-¬
teriora : obliuiscers preterita. Quȩ enĩ uidentur
temporalia sunt. Non respicientes inquit quę uident᷑:

Expanded text:
sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Nihil ergo tam inimicum est spei, quam retro respicere, id est, in eis rebus, quae praeterlabuntur et transeunt, spem ponere: sed in his quae nondum datae sunt, sed dandae quandoque nunquam transibunt. Quando autem scatet tentationibus mundus, velut pluvia Sodomae sulfurea, metuendum est exemplum uxoris Loth. Retro enim respexit; et ubi respexit, ibi remansit. In salem conversa est , ut prudentes condiret exemplo. Apostolus Paulus de hac spe ita loquitur: Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid speratest: non videtur, quia operitur: cum patientia exspectetur; fervescat, ut viviscat. Intende, extendere in anteriora, obliviscere praeterita. Quae enim videntur, temporalia sunt. Non respicientes, inquit, quae videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
oe desponsata: quia &e desponsacionis micium
fides. ẽ. ꝓmitat᷑ enĩ ab sponso aliquid. & ꝓ mu¬
safide detinet᷑. Opposuit. aut̃ dñs serpentem
piscr: diabolũ fidei. Propt̾ea desponsatȩ hiuc
dicit apłs paulus. Despons aui uos uni uiro
uirgine castã exhibere. xp̃o. Et niieo ne sicut
serpens ȩuã sedurit astucia suasic & uri
sensus corrumpant᷑ a castitats quȩ. ẽ. in xp̃o
id est. quȩ. ẽ. in fide. xp̃i. Habitare enĩ inquit
quȩ quantũ mͥ uidec̾ ouo cõparat᷑. Spes enĩ
nundũ ꝑuenit ad rem: &e ouũ .ẽ. aliquid. sed
nondũ . ẽ. pullus. Quadrupedes gͦ filios pari.¬
unt  aues aut̃ sp̃e. filiorũ. Spes.gͦ. ad hoc nos
hortat᷑. ut presentia contẽpnamus: futura
crpectemus. ca quȩ retro sunt obliuiscentes. cum aplõ
in anteriora extendam. Sic eiũ ait. Unũ aut̃ quȩ recro
oblitus. i ea quȩ ante sunt extentus: scđm intentionẽ

Expanded text:
et desponsata, quia desponsationis initium et desponsata, quia desponsationis initium fides est. Promittitur enim ab sponso aliquid, et promissa fide detinetur. Opposuit autem Dominus serpentem pisci, diabolum fidei. Propterea desponsatae huic dicit Apostolus, Desponsavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo: et, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo ; id est, quae est in fide Christi. Habitare enim, inquit, quae, quantum mihi videtur, ovo comparatur. Spes enim nondum pervenit ad rem: et ovum est aliquid, sed nondum est pullus. Quadrupedes ergo filios pariunt, aves autem spem filiorum. Spes ergo ad hoc nos hortatur, ut praesentia contemnamus, futura exspectemus; ea quae retro sunt obliviscentes, cum Apostolo in anteriora extendamur. Sic enim dicit: Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem
Abbreviated transcription (Latin):
nem : Si gͦ. uos cum sicis mali nostis bona data
dare filuis ur̃is. quanto magis pat̾ qui in cęlis
.ẽ. dabit bona pecentib sẽ Tria gͦ ista rursus
consideremus : ne force ibi sint illa tria. fides
spes. caritas. maior aut̃ horũ caritas. Rone ergo
tria. Panẽ. ꝑ iscẽ. ouũ. maior horñ panis. Ideo
bene pans̃ incelligimꝰ in his trib caritatẽ. ꝓpt̃¬
ca pani lapide opposiut : quia duritia contra¬
ria.c̃. caritati. Per fids p̾iscem intelligimus.
ixtt quidam sc̃s : & nos dicere delectat. Piscis
bonus pia . eͣ. fides. Uuit utt fluctus: nec fran¬
git᷑ aut soluit̾ fluccib. Uuut inter tẽptationes
tempestates q huiꝰ scłi pia sides: seuit mundus.
& integra .ẽ. Tantũ contrariũ fidĩ serpentem
illum obserua. In fide enĩ desponsata .s̃. illa. cui
dicit᷑ in canticis canticorũ. Iem de libano sponsã
mea: ueniens & ꝑtransiliens ab micio fidĩ. Idõ

Expanded text:
nem? Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona data nem? Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se? Tria ergo rursus ista consideremus, ne forte ibi sint illa tria, fides, spes, charitas: major autem horum charitas. Pone ergo tria, panem, piscem, ovum: major horum panis. Ideo bene panem intelligimus in his tribus charitatem. Propterea pani lapidem opposuit, quia duritia contraria est charitati. Piscem fidem intelligimus. Dixit quidam sanctus, et nos dicere delectat: Piscis bonus, pia est fides. Vivit inter fluctus, nec frangitur aut solvitur fluctibus. Vivit inter tentationes tempestatesque hujus saeculi, pia fides: saevit mundus, et integra est. Tantum contrarium fidei serpentem illum observa. In fide enim desponsata est illa, cui dicitur in Canticis canticorum: Veni de Libano, sponsa mea, veniens
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s Discs &e doco: uue & pasce. Ds qui tibi
dat. nichil meliꝰ quã ss tibi dat. Auare:
quid aliud querebas: Aut si aliud petas.
quid tibi sufficit. cui ds non sufficit. Sed¬
opus. ẽ. ut habeas caritatem habeas sidem.
habeas spem. ut possit dͥ dulce. ec̃. quod
dat᷑. Et hȩc ipsa tria sinit. fides. spes. caritas.
& hȩc ipsa tria dona dei sunt. Nam fidem ab ipło
accepimus. Sicut ds inquit unicuiq partitus est.
ñi surã fidĩ. Et spem ab ipso accepimus: cui dicit᷑.
In quo spem dedisti mͥ. Et caritatẽ ab ipso accepi
cadem tria aliquantulũ sunt. diuersa: sed oñua
dĩ dona. Manent enim. tria hȩc. sides. spes. ca¬
ritas. maior aut̃ horũ caritas. In illis panibus
non .G̃. dictus aliquid paniis maior aliis: sed sini¬
Quis . õ. ur̃m a quo petit filuis suus panc̾. numquid
lapidẽ porrigit ei Aut quis ur̃m a quo pecit
piscem. numquid serpentẽ porrigit ei A ut a
quo petit. ouũ numquid porriget ei scorpio¬

Expanded text:
s. Disce, et doce; vive, et pasce. Deus qui tibi dat, nihil melius quam se tibi dat. Avare, quid aliud quaerebas? Aut si aliud petas, quid tibi sufficit, cui Deus non sufficit? opus est ut habeas charitatem, habeas fidem, habeas spem: ut possit tibi dulce esse quod datur. Et haec ipsa tria sunt, fides, spes, charitas. Et haec ipsa dona Dei sunt. Nam fidem ab ipso accepimus: Sicut Deus, inquit, unicuique partitus est mensuram fidei . Et spem ab ipso accepimus, cui dicitur: In quo spem dedisti mihi . Et charitatem ab ipso accepim. Sed haec itidem tria aliquantulum sunt diversa; sed omnia Dei dona. Manent enim tria haec, fides, spes, charitas: major autem horum charitas . In illis panibus non est dictus aliquis panis major aliis: sed simQuis est vestrum, a quo petit filius suus panem, numquid lapidem porriget ei? Aut quis est vestrum, a quo petit piscem, numquid serpentem porriget ei? Aut a quo petit ovum, numquid porriget ei scorpio
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce quid rogat. Quid nuraris si ds iggnoscis. quando
ipse so agnoscit: Do pharisco &. publicano accepi¬
sti contro uersiam: audi sententiã. Audisti suꝑbũ
accusatorẽ. audisti reũ humilẽ. audi nunc uidicẽ.
Añi dico uobis ueritas dicit. ds̃ dicit: uidex dicit.
Am̃ dico uobis: descendit iustisicatus de templo pha¬

Expanded text:
Ecce qui rogat. Quid miraris, si Deus ignoscit, quando Ecce qui rogat. Quid miraris, si Deus ignoscit, quando ipse se agnoscit? De Pharisaeo et Publicano accepisti controversiam; audi sententiam: audisti superbum accusatorem, audisti reum humilem; audi nunc judicem. Amen dico vobis. Veritas dicit, Deus dicit, judex dicit: Amen dico vobis, descendit justificatus de templo pub
Abbreviated transcription (Latin):
prec̃ ipsũ  Ego inquit uistus sum : cȩc̃i peccãtores.
sio. Sicut inquis publicanus iste. Ego enĩ inquis
solus sum : ists de cęt̾is . c̃. Non suni in quit talis qua¬
lis iste ꝑ iusticias meas : quib iniquus non sum.
Icumo bis sabbato: decimas do om̃ium quȩcumq
possideo. Quid rogauerit dnĩ quere: in uerbis
eius nichil inuenies. Ascendit orare: noluit dĩn
laudare. sed ss laudars. Parũ . ẽ. non dm̃ rogars
sed se laudare : insuꝑ ce roganti insultare. Publi¬
canus aut̃ do longinquo stabat
õ tanen ipse ꝓpinquabat. Cordis conscientiã remouebat:
picit. Excelsos aut̃ qualis crat ille phariseus: ex
cit: sed non ignoscit. Adhuc audi humilitatem
publicani. Parũ .ẽ. quod de longinquo stabat: nec
oculos suos ad clũ leuabat. Yt respiceret: non as.
Adhuc audi ꝑcutiebas pectus suũ. Fęnas de so ipso
exigebas: ꝓpt̾ea dñs conficenti parcebat. Percutie¬
bat pectus suũ dicens. Dñe ꝓpicius esto mͥ peccatori

Expanded text:
praeter ipsum? Ego inquit, justus sum, caeteri peccatores. sio. Sicut, inquit, publicanus iste. Ego, inquit, solus sum, iste de caeteris est. Non sum, inquit, talis qualis iste, per justitias meas, quibus iniquus non sum. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. Quid rogaverit Deum, quaere in verbis ejus, nihil invenies. Ascendit orare: noluit Deum rogare, sed se laudare. Parum est, non Deum rogare, sed se laudare; insuper et roganti insultare. Publicanus autem de longinquo stabat: et Deo tamen ipse propinquabat. Cordis conscientia removebat, picit. Excelsos autem, qualis erat ille pharisaeus, a cit , sed non ignoscit. Adhuc audi humilitatem Publicani. Parum est, quia de longinquo stabat: nec oculos suos ad coelum levabat? Ut aspiceretur, non aspiAdhuc audi: Percutiebat pectus suum. Poenas de se ipso exigebat: propterea Dominus confitenti parcebat, Percutiebat pectus suum, dicens: Domine, propitius esto mihi peccatori.
Abbreviated transcription (Latin):
ex hottari uos. ut habeatis quid dicatis & qđ ꝓ spe
ur̃a respondeatis insultatorib & blasphematoribus
nonunis xp̃iani. Nemo uos murmurando au̾tat. ab
expeccatio ne futurorũ. Om̃s qui ꝓpt̾ ipsas adu̾sita¬
tes blas phemant xp̃m nr̃m : cauda scorpionis sunt
N os ouiĩ nr̃m sub alis illiꝰ gallinȩ ponamꝰ euangłicȩ

Expanded text:
 exhortari vos, ut habeatis quod dicatis, et quod pr exhortari vos, ut habeatis quod dicatis, et quod pro spe vestra respondeatis insultatoribus et blasphematoribus nominis christiani. Nemo vos murmurando avertat ab exspectatione futurorum. Omnes qui propter istas adversitates blasphemant Christum nostrum, cauda scorpionis sunt. Nos ovum nostrum sub alis illius gallinae ponamus evangelicae,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc exagitare uirgiliũ & insultare quars hoc
imꝑiũ sine sine dedriouẽ tpsorũ induxi qui
hoc diceret. Non ex ꝑsona mea direrã falsum
sea ioui imposui falsitatis ꝑ souam. Sicu dĩ falsus erat
ita m̃dax uates erat. Nam uubas nosse quia ista noue¬
ram: Alio loco quando non iouc̃ lapidẽ induxi lo¬
quentẽ. se & ꝑsona mea locutus suni dyxi. Non res
romans pericura q regna. Uidete quia dirit periu¬
ra regna. Dixit ꝑtaura regna non tacuat peritura.
Ueritatẽ non tacuit᷑: semꝑ mansura adulationẽ ꝓmisit.
nondũ sit. Numquid tam̃ idõ non erit. Figits sp̃e
in diñ. ȩtna concupiscite: ȩc̾ua expeccate. x p̃iani estis
ẽ manifesta ꝑnities: ꝓsꝑorũ falsa blandities. Timis
amare. &e quando malicia . ẽ. Om̃ino non frustra au¬
diamꝰ habeamꝰ sursũ car. Quid ponimꝰ cor u terra.
cũ udeatis quia eu̾ct᷑ terra. Nos non possumꝰ. nsi

Expanded text:
hinc exagitare Virgilium, et insultare, quare hoc hinc exagitare Virgilium, et insultare, quare hoc « Imperium sine fine dedi, » Jovem ipsorum induxi, qui hoc diceret. Non ex persona mea dixi rem falsam, sed Jovi imposui falsitatis personam: sicut Deus falsus erat, ita mendax vates erat. Nam vultis nosse quia ista noveram? Alio loco, quando non Jovem lapidem induxi loquentem, sed ex persona mea locutus sum, dixi: Non res Romanae perituraque regna. Videte quia dixi peritura regna. Dixi peritura regna, non tacui. Peritura, veritate non tacuit: semper mansura, adulatione promisit.nondum sit: numquid tamen ideo non erit? Figite spem in Deum, aeterna concupiscite, aeterna exspectate. Christiani estis,est manifesta pernicies, prosperorum falsa blandities. Time mare et quando malacia est. Omnino non frustra audiamus, sursum cor. Quid ponimus cor in terra, cum videamus quia evertitur terra? Nos non possumus nisi
Abbreviated transcription (Latin):
heredes. In semine tuo inquit: benedicent᷑ om̃s gen-¬
tes. Ciuitas sc̃ã. ciuitas sidelis. ciuitas in terra ps¬
regrina: in cęlo sundata .ẽ. O fidelis noli corrum¬
pere spem : noli amittert caritatẽ. Accings lum
dñm. quando ueniat. a nupcus. Quid ex pauescis
quia ꝑeunt t̾rena regna. Idõ tibi cęleste ꝓ missũ
.ẽ : ne cum terrenis perires. Nam ista perctura pre¬
dicta sunt: p̃dicta om̃ino. Non enĩ negars possumꝰ
qd p̃dictũ .ẽ. Dñs tuus quẽ expeccas : dix̃tͥ.Exur¬
get gens suꝑ gentẽ: & regnũ suꝑ regnũ. Habent enĩ¬
mutationes regna t̾rena: ueniet ille de quo dictũ
ꝓmiserunt. non ueritate ducti sunt. sed adulati¬
one mentiti sunt. Poeta illorũ quidã induxit
iouẽ loquentẽ: & ait de romanis. His ego nec me¬
an in cęlo: Etiq in terra. Et si ẽẽt incęlo c̾ęlũ
ce tra transient. Transient quȩ fecit ipse ds. quan¬
to citius qđ condidit romulus. Forte si uellemus

Expanded text:
haeredes . In semine tuo, inquit, benedicentur omnes gentes . Civitas sancta, civitas fidelis, civitas in terra peregrina, in coelo fundata est. O fidelis, noli corrumpere spem, noli amittere charitatem, accinge lumbDominum, quando veniat a nuptiis . Quid expavescis, quia pereunt regna terrena? Idest, ne cum terrenis perires; nam ista peritura predicta sunt, predicta omnino; non enim negare possumus quod predictum est; Dominus tuus quem expectas, dixit tibi: ‘Exurget gens super gentem et regnum super regnum’; habent mutationes regna terrena, veniet Ille de quo dictum promiserunt, non veritate ducti sunt, sed adulatione mentiti sunt. Poeta illorum quidam induxit Jovem loquentem, et ait de Romanis, His ego nec mean in coelo? Utique in terra. Et si esset in coelo, Coelum et terra transient . Transient quae fecit ipse Deus; quanto citius quod condidit Romulus? Forte si vellemus
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt om̃ia: uł in celo uł interra. Sc̃ificatũ. ẽ
cȩlũ . deieccus .ẽ. diabolus. ibi uersat᷑ ubi & hõ
quẽ ille decepit. Fiat uoluntas tua : hos .Ẽ. sit
pax in terra. quẽ ad modũ in cęlo. Panẽ nr̃m coti¬
dianũ da nobis hodie. Memini sermonis mei cũ
de sacram̃tis tractarem. Dixi uobis qđ ante
uerba xp̃i qđ offert᷑ panis dicat᷑. Ubi xp̃i uer¬
ba depnta fuerint : iaui non panis dicit᷑. sed
corpus apellat᷑. Quare gͦ moratione dñica quȩ
postea sequit᷑ ait. panẽ nr̃m : Panẽ quidem
le. non iste panis qui uadit in corpus. sed ille pa¬
nis uite ȩt̃ns qui animȩ nr̃e substantiã fulcit.

Expanded text:
in coelo, vel in terra: sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua, hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelo. 24. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Memini sermonis mei cum de sacramentis tractarem . Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicitur, sed corpus appellatur . Quare ergo in oratione Dominica quae postea sequitur, ait: Panem nostrum ? Panem quidem lem. Non iste panis est, qui vadit in corpus: sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substantiam fulcit .
Abbreviated transcription (Latin):
malo. Uide quid dicat : quã ferrs non possunius.
Non dicit non inducas in tẽptationẽ. Ted quasi
athleta talem uult temptacionẽ : quã ferrs pos¬
sit humana conditio. Et unus quuq ut a nialo
hac .c̃. ab inmico a peccato liberetur : potens aut̃
dñs qui abstulit peccatũ ur̃m. & delicta ur̃a
dedit. tueri. & custodire uos ad uersũ diaboli
aduersautis insidias. ut non uobis obrẽpat iu¬
micus qui culpã generars cousuenit. Sed qui
dõ se cõmitat: diabolũ non timet. Si enĩ deus
ꝓ nobis. quis contra nos. Ipsi. gͦ. laus & głã

Expanded text:
malo. Vide quid dicat, quam ferre non possumus. malo. Vide quid dicat, quam ferre non possumus. Non dicit, Non inducas nos in tentationem; sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio, et unusquisque ut a malo, hoc est, ab inimico, et a peccato liberetur. Potens est autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sed qui Deo se committit, diabolum non timet; Si enim Deus pro nobis, qui contra nos ? Ipsi ergo laus et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
nisi peccatũ . Ergo si non accepisses alieni fęnoris
peccuniã. non egeres: & idõ peccatũ tibi impuca¬
tur. Habiusti peccuniã cum qua diues nascereris
diues eras ad imaginẽ dĩ. & similieudinẽ factus.
Perdidisti quod habebas. hoc .G̃. humilitatẽ: dum¬
te ꝑ arrogantiã desideras uindicare. Perdidisti
peccunia : sicut adã nudus factus. es. A ccepisti
a diabolo debitũ : quod non erat necessarium.
Et idõ qui eras liber in xp̃o debitor faccus es di¬
abolo. Cautionẽ tua tenebat inimicus: sed eani
dñs crucifixit. & suo cruore deleuit. Ab stulit
debitũ tuũ : reddidit libertatẽ. Bens gͦ ait.
dimitis nobis debita ur̃a sicut &e uos dimmictimꝰ
debitorib nr̃is. Uide quid dicas. Quomodo ego
dimicto : sic & tu dimite mͥ. Si dimiscris: bens
conuenis ut dimictat᷑ tibi. Si non dimittis. quo m
eũ conuenis. Et ne patiaris nos induci in tẽptaci¬
onẽ. quã ferre non possumus sed libera nos a

Expanded text:
nisi peccatum? Ergo si non acciperes alieni fenoris nisi peccatum? Ergo si non acciperes alieni fenoris pecuniam, non egeres; et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem et similitudinem Dei factus : perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem, dum arrogantiam desideras vindicare: perdidisti pecuniam, sicut Adam nudus est factus : accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium. Et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diaboli. 380 Cautionem tuam tenebat inimicus, sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit : abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. 28. Bene ergo ait: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitodimitto, sic et tu dimitte mihi. Si dimiseris, bene convenit, ut dimittatur tibi: si non dimittis, quomodo eum convenis? Et ne patiaris nos induci in tentationem quam ferre non possumus: sed libera nos a
Abbreviated transcription (Latin):
greci ui orience facers consueuerunt:. Accipe
cotidie: quod cotidis tibi ꝓsit. Sic uiue: ut
cotidis merearis acciꝑe. Qui non meret̾ cotidie
aliquid uł in corde uł in sermone pecassent.
Ergo tu audis: quod quotienscumiq offert̾ sacri¬
ficiũ. mors dñi. resurrectio dñi. eleuatio dñi signi¬
ficet᷑. & remissionẽ peccatorũ ꝑ pane̾ istũ uitę nr̃s
cotidianũ assumis. Qui uulns habet: medici¬
nam requirit. Pulnus . ẽ quia sub peccato sumus.
Medicina. Ẽ: cęleste &e uenerabile sacram̃tũ. Panẽ
nr̃m cotidianũ da nobis hodie. Cotidie si acci¬
pis : cotidie. tibi hodie .G̃. Tibii hodis .ẽ. xp̃s: tibi
cotidis resurgit xp̃s. Quomado: Filuis meuses
resurgit. Heriae hodie. ipse.ẽ: apłs paulus ait.
Sed &e alibi ait. Nox p̃cessit : dies apppinqua uit.
Nex hesterna precessit: dies hodiernus apꝓpinqua¬
uit. Sequit᷑. Et dimitte nobis debita nra : sicut.
& nos dimitimus debitorib nr̃is. Debitũ quid .ẽ.

Expanded text:
acere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit: sic vive, ut quotidie merearis accipere. Qui non meretur quotidialiquid vel in corde vel in sermone peccassent. Ergo tu audis, quod quotiescumque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio peccatorum: et panem istum vitae non quotidianum assumis ? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile sacramentum. 26. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Si tibi hodie est Christus, tibi quotidie resurgit. Quomodo? Filius meus es resurgit. Heri et hodie ipse est, apostolus Paulus ait . Sed et alibi ait: Nox praecessit, dies autem appropinquavit : nox hesterna praecessit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitum quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis .ẽ. uulius. Pater nr̃ qui es uicęlis scĩficetur
si optemus ut sc̃ificet᷑ ille: qui aũ. Estote sc̃i
quia & ego sc̃s sum. Quasi aliquid ei ex nr̃a p̾di¬
catiõne scĩficationis accedat: ꝑon sed scĩficet᷑ in
nobis. ut ad nos possis euis sc̃ificatio ꝑ uenirs. Pat̃¬

Expanded text:
mortis est vulnus. 21. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur si optemus ut sanctificetur ille qui ait: Estote sancti, quia ego sanctus sum , quasi aliquid ei ex nostra precatione sanctificationis accedat. Non, sed sanctificetur in nobis, ut ad nos ejus possit sanctificatio pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
tas ce malas. & conu̾sus uiuificasti me. & de abyssis
abyssis t̾rȩ. Reduxisti enĩ de abyssis crȩ. Reduxisti a
ꝓfunditate. & sub mersione. peccati. Sed quando
it̃m. quando iam factũ erat : Sequamͣ ne forte posts¬
riora psalmi istuis exponant nobis quod huis non
intelligimꝰ. quid it̾m dixerit. Ergo audiamus. Qua¬
ntas ostendisti mͥ tribulatio nes multas &e malas. &
conu̾sus iuuficasti me: &e de abyssis crs it̃m redu

Expanded text:
ificasti me, et de abyssis audio. Reduxisti enim de abyssis terrae; reduxisti a profunditate et submersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum red
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne martires homines erant: Ipse dũs dl. ec. ma
testatis non desistens: homo. ẽẽ. dignatus .ẽ. Quid
homo mdax : exurgs ueritas. non p̃ualeat fal¬
sitas. Homo gͦ si uult. cd̾. aliquid boni: non sit. de
suo ꝓprio. Si enĩ de. suo. e̾ẽ. uoluerit : mendax erit.
daciũ ante diluiiũ ut post diluuiũ octo ho¬
mines remansissent. Per ipsos t̾ra rursus iupleta
.ẽ. hominib m̃dacib: & electus. ẽ. popłs di. Facta
suus multa nuracula: p̃rogata diuina benesicia.
Ad terrã ꝓmissionis ꝑductus .G̃. ab egiptiorũ serui¬
nite. lib̾atus. ꝓphecę in illo excitati sunt. templum
accepis. sacerdotuĩ accepit. unccionẽ accepit. legẽ
accepit.. sed de illo postea dictũ .s̃. Filii alieni meu¬
titi sunt mͥ. Ad extremũ missus c̃. ille ꝑ ꝓphecas¬
ante ꝓmissus. Non p̃ualeat homo. uł quia deus
factus .ẽ. homo : sed etiã ipse. faciens diuina. con¬

Expanded text:
Nonne martyres homines erant? Ipse Dominus Jesus Nonne martyres homines erant? Ipse Dominus Jesus Deus esse non desistens, homo esse dignatus est. Quid homo mendax: exsurge, veritas, non praevaleat falsitas. Homo ergo, si vult esse aliquid boni, non sit de suo proprio. Si enim de suo esse voluerit, mendax erit. ndacium ante diluvium, ut post diluvium octo homines remansissent . Per ipsos terra rursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt miracula multa, praerogata divina beneficia. Ad terram promissionis perductus est, ab Aegyptiorum servitute liberatus: Prophetae in illo excitati sunt, templum accepit, sacerdotium accepit, unctionem accepit, legem accepit. Sed de ipso postea dictum est, Filii alieni mentiti sunt mihi ante promissus. Non praevaleat homo, vel quia Deus factus est homo. Sed etiam ipse faciens divina con
Abbreviated transcription (Latin):
cultaris : dolor. ẽ. peccatoris. Qui agunt pęniten¬
tiam. in sordib agunt: si tam̃ intelli gant. &
ueracit᷑ agant. Huic gͦ arbori dr̃. Agite pęm¬
tentiã: apꝓpinquauit᷑ enĩ regnũ cȩlorũ. Quid
illa mulier decẽ & occo annos habens ui insif¬
mitate : Sex dieb ds ꝑ fecit opasua. Ter senr
decẽ & octo faciunt. Q uod gͦ significat trien¬
niũ in arbore : hoc decẽ & octo in illa muliers
C urua erat.. sursũ aspicere non poterat: quia
sursũ cor sine causa audiebat. Sed erexit eam
dũs. Est gͦ spes: sed filius. Q nousq ueniat.
dies iudiciĩ : multũ sibi dat homo. Et quid
est homo.  Iustus honio. Magnũ aliquid est
honio : sed tam̃ iustus homo. Gr̃a dĩ est iustus
honia. Nam quid. c̃. homo. nisi quod memor es
eius  Uis uidere quid ẽ. homo:  Om̃is homo mndax.
Cantauimꝰ. exurge dñe : ut non p̃ualcat homo. Quid
.ẽ. non p̃ualeat homo. Nonns apłi homines erant:

Expanded text:
cultoris, dolores sunt peccatoris. Qui agunt poenitencultoris, dolores sunt peccatoris. Qui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropinquilla mulier decem et octo annos habens in infirmitate? Sex diebus Deus perfecit opera sua. Ter seni, decem et octo faciunt. Quod ergo significavit triennium in arbore, hoc decem et octo anni in illa muliere. Curva erat, sursum aspicere non poterat: quia Sursum cor, sine causa audiebat. Sed erexit eam Dominus. Est ergo spes, sed filiis, quousque veniat dies judicii. Multum sibi dat homo. Et quid est homo? Justus homo magnum aliquid est homo. Sed tamen justus homo, gratia Dei est justus homo. Nam, Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Vis videre quid est homo? OCantavimus, Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Quid est, non praevaleat homo? Nonne Apostoli homines erant?
Abbreviated transcription (Latin):
in hac arbore. qui ꝑ om̃e. tempus fructũ dare nolu.¬
erunt  & ꝓpt̃ hoc imiuinebat securis radicib ar¬
boris infructuosȩ. Iut̾cedit colonus: differt. supli¬
ciuĩ. ut adhibeat᷑ auxiliũ. Qui aut̃ int̾cedit colo¬
nus .s̃. Om̃is scs qui itras ęccłam: orat ꝓ eis qui
sunt extra ȩccłam. Et quid orat: Dñe. dimicte illi
&e hoc anno. hoc.s̃. tempr̃s isto sub gr̃a. parce pec¬
catorib. parce. insidelib. parce sterilib. parcs ui¬
fructuosis. Circũ fodio er & adhibeo cophinũ ster¬
coris. Si fecerit fructũ bene. Sin aut̃ minꝰ ueni¬
es &e amputabis eã. Ycnes quando i iudiciũ us¬
nies: quando uenturus es iudicare. uinos & mortu
os. uttim mͦ parcit᷑. Quid.ẽ. aut̃ fossa : Quid .s̃.
circũ foders. uisi humulitatẽ & pęnitentiã docere
Fossa enĩ binilis terra: cophinũ stercoris in bono
incellige. Sordes sunt: sed fruccũ dant. Sordes

Expanded text:
in hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluin hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluerunt: et propter hoc imminebat securis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem intercedit colonus, est omnis sanctus, qui intra Ecclesiam orat pro eis qui sunt extra Ecclesiam. Et quid orat? Domine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, bene; sin autem minus, venies et amputabis eam. Venies: quando? In judicio venies, quando venturus es judicare vis. Interim modo parcitur. Quid est autem fossa? quid est circumfodere, nisi humilitatem et poenitentiam docere? Fossa enim humilis terra est. Cophinum stercoris, in bono intellige. Sordes sunt, sed fructum dant. Sordes
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ non afferebat. & de muliers qus
decẽ & octo annos habebat in infirmitats.
quod dñs donauerit audite. Arbor si¬
culnes: genus humanũ .ẽ. Triennuim
aut᷑ : tria sunt tempora. Unũ ante legẽ. alterum
arbor ficulnea intelligat᷑ genus hum anũ. Primꝰ
enĩ homo quando peccauit : foliis ficulneis pu¬
denda uelauit. Hȩc uelauis: unde nati sumꝰ m̃bra.
Ous eiĩ ante peccatũ suerant glorianda  post pec¬
catũ pudenda sunt facca. Deniq antea nudi
erant: &e non confundebant᷑. Non enĩ erat unde
erubescerent: quando peccatũ non p̾cesserat.
Nec poterant de sui. creatoris oꝑib erubescere: quia
oꝑib sui creatoris bonis. nullũ adhuc malũ opus
suũ miscuerant. Nondũ enĩ manduca uerant
manducare. Postea gͦ. quam manducauerunt. &
peccauerunt : natũ .ẽ. de illis genus humanũ. id .ẽ.
homo de homine. obnaxius de debitore. mortalis
de mortali. peccator. de. peccators. Hos gͦ appellat.

Expanded text:
fructum non afferebat, et de muliere quae decem et octo annos habebat in infirmitate, quod Dominus donaverit audite. Arbor ficulnea, genus humanum est. Triennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post peccatum pudenda sunt facta. Denique antea nudi erant, et non confundebantur. Non enim erat unde erubescerent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris operibus erubescere, quia operibus Creatoris sui bonis nullum adhuc malum opus suum miscuerant. Nondum enim manducaverant d. Postea ergo quam manducaverunt et peccaverunt, natum est de illis genus humanum: id est, homo de homine, obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos ergo appellat
Abbreviated transcription (Latin):
nos a malo. Yides quã breus oratio: & om̃ium
plena uircutum. Primus sermo quante gr̃ȩ. O
homo facis̃ tuã non audebas ad cęlũ attollere.
oculos cuos in terrã dirigebas. & subito accepisti
gr̃am xp̃i. Omũa tibi peccata dimissa sunt. Ex
malo seruo : factus es bonus filius. Idõ p̃sume non
de oꝑatione tua: sed de. xp̃i gr̃a. Gr̃a enĩ saluati
estis : apłs ait. Non.gͦ. huic arrogantia. ẽ. Ted fides.
Predicare quod acceperis: non .ẽ. arrogantia sed
deuotio. Ergo attolle oculos ad patrẽ: qui te ꝑ
lauacrũ genuit. ad patrẽ qui ꝑfiliũ te redemit.
ce dis. Pater nr̃. Bona p̾sumptio: sed moderata
Patre dicis quasi filius: sea noli tibi aliquid spetia¬
liter iułndicare. Solius xp̃i spetialis. ẽ. pat᷑  nobis
om̃ib in cõmune.c̃. pater. quia illũ solũ geniut
e merearis. Eccłs contuitu & contẽplatione
cęlis Audi scripturã dicentẽ. Excelsus suꝑ om̃s
cȩlos dñs. Et ubiq habes qđ suꝑ cęlos cȩlorũ dñs

Expanded text:
nos a malo. Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum? Primus sermo, quantae gratiae? O homo, faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigebas; et subito accepisti gratiam Christi, omnia tibi peccata dimissa sunt: ex malo servo, factus es bonus filius: ideo praesume non de operatione tua, sed de Christi gratia; Gratia enim salvati estis , Apostolus ait. Non ergo hic arrogantia est, sed fides: praedicare quod acceperis non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit: ad Patrem qui te per Filium redemit, et dic: Pater noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis quasi filius: sed noli tibi specialiter aliquid vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater; quia illum solum genuit,e merearis. Ecclesiae contuitu et consideratione d est in coelis? Audi Scripturam dicentem: Excelsus super omnes coelos Dominus . Et ubique habes quod super coelos coelorum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
idõ non auferet᷑ ab ea. Circa uiiũ se uoluit
occupari: iam tenebat. Michi aut̃ adherere
dõ bonũ. ẽ. Sedebat ad pedes captas nr̃i.
Quanto humiluis sedebat. tanto ampliꝰ capiebat.
Confluit enĩ aqua ad humilitatẽ conuallis.
denatat de tumorib collis. Non gͦ dñs opus
rep̾hendit . sed munus distinxit. Circa mul¬
ta es occupata :: porro unũ .s̃. necessaruĩ. Lam
hoc sibi maria elegit : transit labor. multiai¬
dinis. & remanet caritas unitatis. Elegit qd̃
gͦ  non auferet᷑ ab ea. Ate aut̃ quod elegisli
utiq hoc sequit᷑. utiq hoc sub intelligitur.
ãte aut̃ qđ elegisti auferet᷑ : sed bono tuo
auferet᷑. ut qđ meliꝰ. ẽ. detͣ. Auferet᷑ a te
labor: ut requies det̾. Tu nauigas illa iã
tor iam intelligitis in his duab mulieͬb. quȩ
am bȩ fuerant dño gratę. ambȩ amabiles.
ambȩ discipłȩ. Uidetis gͦ: & magnũ aliquid
intelligitis. Quicumq intelligitis qđ audi¬

Expanded text:
 non auferetur ab ea. Circa unum se voluit  non auferetur ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non ergo Dominus opus reprehendit, sed munus distinxit. Circa multa es occupata: porro unum est necessarium. Jam hoc sibi Maria elegit. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ergo quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utique hoc sequitur, utique hoc subintelligitur: a te quod elegisti auferetur. Sed bono tuo auferetur, ut quod melius est detur. Auferetur enim a te labor, ut requies detur. Tu navigas, illa jam tror, jam intelligitis, in his duabus mulieribus, quae ambae fuerant Domino gratae, ambae amabiles, ambae discipulae: videtis ergo, et magnum aliquid intelligitis, quicumque intelligitis, quod audi
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ.ẽ. ministeruũ corpora refecturis. Qua¬
re hoc : Quia esurit᷑. quia sicit᷑. Miscda mise¬
ris uecessaria.ẽ. Frangis panc̃ esurienti : quia
inuenisti esuriente̾. Tolle famẽ. cui frangis
panc̃. Tolle peregrinationẽ. cui exhibes hos¬
pitalitatem. Tolle nuditatẽ. cui p̃paras ues¬
tem: Non sit egritudo. quẽ isitas. Non sit
captiuitas queni redimis: Non sit rixa. quẽ
concordas: Non sit mors. quẽ sepelis: In illo
scło futuro. non erunt ista mala: gͦ nẽc issa
misteria. Bens gͦ marcha circa corporalẽ dm̃i
quid dicã necessitats̃ an uoluntatẽ: Ministra¬
bat carni mortali. Sed quis erat in carne. moe¬
tali. In pͥncipio erat uerbũ. & uerbũ erat
apud dm̃: & derat uerbũ. Ecce quod maria
audiebat. Uerbũ caro factũ .c̃: &e habitauit
in nobis. Eces cui martha minustrabat. Ergo
maria meliorẽ partẽ elegit: quȩ non auferet᷑
ab ea. hoc euĩ clegit quod semꝑ manebit:¬

Expanded text:
cessarium est ministerium corpora refecturis. Quacessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. Ergo, Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Hoc enim elegit, quod semper manebit:
Abbreviated transcription (Latin):
quis sepeliendus. Uacent oꝑa miscdiȩ : umi in¬
stet᷑ scientię. Si melior pars. ẽ. cur non om̃s
hoc faciunt. quando ipsũ dñm in hac causa
patronũ habemꝰa¶ Uon eiũ timemꝰ in hac re ne
teneamꝰ &e tam̃ ita non .ẽ. sed sicut dix̃ dñs ita .ẽ.
Quomͦ iutelligis non. ẽ:.ẽ. aut̃ quomͦ intelligero
debes. Ecce aduerte. Circa multa es occupata
quando unũ necessariũ. Maria optimã partẽ.
elegit. Non tu malã : sed ista meliorẽ. Sed un¬
de meliorẽ. Qua tu circa multa illa circa
unũ. Preponit᷑ unũ multis. Non enĩ a multis
unũ : sed multa ab uno. Multa sunt que fac¬
ta sunt : unus qui fecit cęlũ & t̾ram mars &
oñia quȩ in eis sunt. Quã multa sunt. quis
ista numeres: Quis horũ multitu dinẽ cogitet.
Quis hec fecit: Ds om̃ia. Ecce hona ualde. Bona
ualde quȩ fecit. quanto melior ille qͥ fecit:
Attendamͦ gͦ. occupationes nr̃as circa multa: ne¬

Expanded text:
quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni inquis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. Si melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne e. Et tamen ita non est: sed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra, mare, et omnia quae in eis sunt, quam multa sunt! Quis ista enumeret? quis horum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
intenta maria quomͦ pasceret᷑ adño. A marcha
coniuuiũ dño parabat̾ : in cuiꝰ coniuuo maria
iam iocum dabat᷑. Cum gͦ maria suauit̃ audiret
uerbũ dulcissimũ. & corde intentissimo ꝑascere¬
tur . int̾pellato dño a sorore sua. quomͦ putanꝰ
eã timuisse. ne diceres ei dñs. surge. & ad iuiua
sororem tuã : Mira enĩ suauitate tenebat᷑ qͣuę
ꝓfecto .ẽ. maior mentis quã ueniris. Excusata
.ẽ : sedit securior. Quomꝰ aut̃ excusata  Atten¬
damꝰ. inspiciamꝰ. ꝑ scrutemi̾ quod possumus.
.ec̃. ministeriũ marthȩ quã cura hospitalitatis
letabatur . Hoc si uerũ. ẽ: dimittant homi¬
ues. qđ ministrant egentib. Eligant sibi par¬
teͣ meliorẽ : quȩ non auferet̾᷑ ab eis. Uacent
uerbo. inhicut doctrinȩ dulcedini. occupent̾
circa scientiã salutarẽ: nichil eis curg sit quis
peregrinus in uico sit. quis egeat. pane. quis
indum̃ito. quis uisitandus. quis redimendus.

Expanded text:
intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris. Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus, perscrutemur quod possumus; esse ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus,
Abbreviated transcription (Latin):
cm euangłm cum legeret᷑ : audiuimꝰ
a femina religiosa susceptũ. ec̃. dñm
hospicio. ab ea quę marcha uocabat᷑.¬
Et cum. eẽt. ipsa occupata in cura
ministrandi soror eiꝰ maria sedebat
ad pedes dñi . & audiebat uerbũ. eiꝰ.l. abo¬
rabat illa: ista uacabat. Illa crogabat: hȩc
implebat. Uerũ marcha laborans multũ in
illa occupations & negocio ministrandi. in¬
terpellauit dnm: & de sorore sua conquęsta
.ẽ. quod eã laborantẽ non ad iuuaret. Dns
aut̃ ꝓ maria respondit marths : & ipse. eiꝰ
factus .ẽ. ad uocatus. qui uidex fuerat int̾pel¬
latus. Martha inquit circa multa es occu¬
pata: quando unũ. ẽ. necessariũ. Maria
meliorẽ parte̾ elegit: quȩ non auferetur
ab ea. Audiuimꝰ e̾nĩ &e int̾pellationẽ inter¬
pellantis: & sententiã uidicis. Quȩ sententia
int̃pellanti respondit: susceptã defendit.
Erat enĩ maria intenta dulcedini uerbi dñi.
Iutenta erat martha quomodo pasceret dnin

Expanded text:
m Evangelium cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabaturEt cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum:
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsc fons uite. In marcha erat unago presen¬
tium : in maria futurorũ. Quod agebat marcha
ibi sumis: quod agehat maria hoc speramus.
Hoc agamus bene: ut illud hab eam̃ plens. Num-
quia inde habenus. in quantũ habemus. Qmã¬
qui hus su maus. quantũ .c̃. quod inde. habemus
Nam & mnͦ inde aliquid agimus. Remotr a nego¬
tiis. sepositis familiarib curis: conuenistis. sta¬
tis audi tis. In quantũ hoc agitis mariȩ simi¬
les estis. Et facilius uos cogit maria: quam
ego qui prerogo. Si quid tam̃ dico: xp̃i. eso
Idoꝰ uos pascis quia xp̃i: quia panis cõnuius
S. unds a ego uobiscum uiuo. Nunc aut̃ uuimꝰ

Expanded text:
et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesenet ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius vos quod agit Maria, quam ego qui praerogo. Si quid tamen dico, Christi est: ideo vos pascit, quia Christi. Quia panis communis est, unde et ego vobiscum vivo. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
erumnosã & beatã. temporalẽ &e ȩt̾nã : duȩ
sunt uitȩ. De illis uos copiosiꝰ cõgiate: qͥd
habeat. hȩs uita. Non dico mala. non iniqua.
non nefaria. non luxuriosa. non impia.s
labouosa. erũnis pleua. timorib castigata
temptationib sollicita. Hanc ipsã inocen¬
tem uitã dico: qualẽ decebat. habers mar¬
tham. Hauc gͦ. quautũ potestis inspicite: q̃
de hac ut dixi copiosiꝰ quã loquim᷑ cogita¬
te. Uita uͦ iuiqua ab erat ab illa domo: nec
cũ martha erat nec cum maria. Et si ali¬
quando fuit: dño intrante fugit. Reman¬
serunt gͦ in illa domo quȩ suscqiat dum̃
in duab feminis duȩ iut: ambȩ uinocentes. am.¬
be laudabiles. Una laboriosa altera ociosa.
Nulla facinorosa nulla desidiosa. A mbe inor¬
centes : ambs inquã laudabiles. sca. una laboris¬
sa: altera ociosa. Nulla facinorosa: quã cauere
debet laboriosa. Nulla desidiosa quã cauere
de bec ociosas Erant . gͦ. in illa domo iste duȩ uitȩ

Expanded text:
beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla facinorosa, nulla desidiosa. Ambae innocentes, ambae, inquam, laudabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla facinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinã ferre : Hec sarcina grauis. s̃. hunulitas
&pietas  Hȩc sarcina grauis. ẽ. sides. spes. cari¬
tas Ista eiũ humilẽ: ista mitẽ reddunt. Et
uide quia oueratus non eris : si ipsũ audieris.
Iugũ enĩ meũ suaue est: de sarciua mea leuis . s̃.
Quid .c̃. leuis.ẽ: Quid si habet pondus: Sed mi¬
nus. Plus habet auaritia : sed minus iusticia.
NNolo sic intelligas. Hȩc sarcina non .c̃. pundus o-¬
nerati: sed alȩ suns uolatoris. habent enĩ &e
aues pennarũ suarũ sarcinas. Et quid dicinꝰ
Portant illas:  Fortans. Pottant illas in terra:
portant᷑ illis in cęlo. Tusi miscđam uelis p̃bere
aui. presertĩ ęstate & dicas. miserã istã auicu¬
lani ouerant penus. & detrabas onis hoc: in
terra remanebit. cui subuenire uoluisti. Porta
gͦ penuas pacis alas accipe caritatis. Hec est
sunt onera. U idete nunc. nescio quis auarus
unerat. Nosti illũ auarũ. stat tecũ. & tu non

Expanded text:
sarcinam ferre? Haec sarcina gravis est, humilitas sarcinam ferre? Haec sarcina gravis est, humilitas et pietas? Haec sarcina gravis est, fides, spes, charitas? Istae enim humilem, istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus non eris, si ipsum audieris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est . Quid est, levis est? Quid si habet pondus, sed minus? plus habet avaritia, minus justitia? Nolo sic intelligas. Haec sarcina non est pondus onerati, sed alae sunt volaturi. Habent enim et aves pennarum suarum sarcinas. Et quid dicimus? Portant illas, et portantur. Portant illas in terra, portantur ab illis in coelo. Tu si misericordiam velis praebere avi, praesertim aestate, et dicas, Miseram istam aviculam onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui subvenire voluisti. Porta ergo pennas pacis, alas accipe charitatis. Haec est sunt onera. Videte nunc, nescio quis avarus intrat: nosti illum avarum, stat tecum, et tu non