comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& pacis non erit finis. Quod gͦ d̃s designauit
miraculo: hoc asecretis eius ꝑdidit uaticimo:
& quod uates cecinit. consequent᷑ rei exitus¬
approbanit. Nam sicut illa iurga sine radi¬
ce siue quolibet. naturȩ uel artis amminiculo
fructificauit: ita uirgo maria sine coniugali
opere filium ꝓcreauit. Filium sane. fiore
designatum . &. fructu. Fiore ꝓpter speciem:
fructu propter utilitatem. Est enim specio¬
sus forma prȩ filiis hominum: & uitalis refec¬
tio. non solum hominum. sed etiam anglorũ.
Hinc breuiter asserta ꝓpositionis particula primna.
quod sequitur attingamus. Nata ẽ gͥ beatis¬
sima uirgo sicut legimus patre narareno:
matte bethleemita: quas urbes xp̃i natiuita¬
ti uel conuersationi destinatas ẽẽ ꝓpħe non
tacuerant. Descenddit autem ab radice illius
fide prȩclari abrahȩ. cui suꝑnȩ promissa fue¬
rat benedictio om̃ium gentium in semine
suo. Ẽ ab stirpẽ dauid. quem ds propter no¬
tam sibi ꝓbitatem: egregia laude sublimauit

Expanded text:
 ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitusapprobavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Date nobis de oleo ur̃o: quia lampades nr̃ȩ ex¬
tinguntur. Quibus dictum ẽ. Ne forte
non fufficiat nobis. & uobis. ite potius ad
uendentes & emite uobis. De quo genere
pessimo mendicandi: etiam ꝑ salomonem
dr. Propter frigus piger arare noluit: men¬
dicabit ergo estate. & non dabitur ei. Ait
ergo uillicus. Fodere non ualeo. mendica¬
re erubesco: quia post mortem nec fructuo¬
sam penitentiam de malis agere licebit. nec
in bonis exerceri. sicut uoce sapientiȩ ꝑ salo¬
monem de reprobis dr̃. Inuocabunt me: &
non exaudiam: mane consurgent. & non
inuenient me: eo quod exosam habuerint
disciplinam. & timorem dñi non suscepe¬
rint. nec acquieuerint consiliis meis . &
detraxeruit uniuersȩ correptiom meȩ. Igit᷑¬
quia in die iudicii nullus locus penitendi.
corrigendi. uel emendandi ẽẽ poterit. ut
diximus necesse ẽ. ut dum in hoc seculo su¬
mus & uuimus. & nobis uacat. scđ̃m apłm¬

Expanded text:
« Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae ex« Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. » Quibus dictum est: « Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. » De quo genere pessimo mendicandi etiam per Salomonem dicitur: « Propter frigus piger arare noluit, mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . » Ait ergo villicus: « Fodere non valeo, mendicare erubesco. » Quia post mortem nec fructuosam poenitentiam de malis agere licebit, nec in bonis exercere, sicut voce sapientiae per Salomonem de reprobis dicitur: « Invocabunt me, et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me: Eo quod exosam habuerint disciplinam, et timorem Domini non susceperint: Nec acquieverint consilio meo, et detraxerint universae correptioni meae. quia in die judicii nullus locus poenitendi, corrigendi vel emendandi esse poterit, ut diximus, necesse est ut dum in hoc saeculo sumus et vivimus, et nobis vacat, secundum Ap
Abbreviated transcription (Latin):
que iiteruis latent. ꝑ confessionem aꝑimus.
Et inde ea ante oculos di abscondimus. qđ̃
ꝑ cordis compunctionem ea ministris di
confidendo pardimus. ficut uoce peniten¬
tis in psalmo legitur. Delictum meum cog¬
intum tibi feci. E iterum. Dixi confitebor
duersum me iniuisticiam meam dño: &.
in iemifisti impietatem peccati mei. Unde
siguraliter in lege precipitur: ut ifrahelite ꝑgen¬
tes in icmere paxillos iuxta balteos ferrent. &
regressi ad requirenda necessaria nature fodi¬
entes in terra stercora humo cooperirent. Si¬
cut ergo ꝑ paxillos cordis compunctio. sic per
stercora peccata designantur: dicente ꝓpheta.
Computruerunt iumenta in stercore suo. Lube¬
mur ergo paxillos habere iuxta balteos: ut
eudo cooꝑiamus. Mendicare enim ut diximꝰ
confusionis ẽ. illo maximo pessimo genere
mendicandi: quo fatuas uirgines legimus
mendicasse. quando prudentib aixerunt.

Expanded text:
quae interius latent, per confessionem aperimus. quae interius latent, per confessionem aperimus. Et inde ea ante oculos Domini abscondimus, quod per cordis compunctionem ea ministris Dei confitendo pandimus, sicut voce poenitentis in psalmo legitur: « Delictum meum cognitum tibi feci . » Et iterum: « Dixi, confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . » Unde in lege figuraliter praecipitur, ut Israelitae pergentes in itinere paxillos juxta balteos ferrent, et egressi ad requirenda necessaria naturae, fodientes in terram stercora humo operirent . Sicut ergo per paxillos cordis compunctio, sic per stercora peccata designantur, dicente propheta: « Computruerunt jumenta in stercore suo . » Jubemur ergo paxillos habere juxta balteos, ut endo cooperiamus. Mendicare enim, ut diximus, confusionis est, maxime illo pessimo genere mendicandi, quo fatuas virgines legimus mendicasse, quando prudentibus dixerunt :
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. & infuturo ad iudicium. Uocamur
autem ad reddendam rationem uillicationis
nr̃e: cum de p̾senti uita ad eus iudicium
ducimur. ubi non solum de opere. sed etiam
de ocioso sermone rationem reddituri sumꝰ.
& post hec non poterunus uillicare: quia
post mortem ut ait salomon. nec opus. nec
ratio. nec sapientia. nec scientia. apud inferos
nullus. Quib exemplis territi: imitemur¬
hunc uillicum: qui in futuro sibi prudent᷑
prȩuidit. dicens intra se. Quid faciam quia
añs m̃s aufert ame uillicationem: Fodere
non ualeo. mendicare erubesco. Scio quid
faciam. ut cum amotus fuero a uillicatione
ractpiant me in domos suas. F odere rusticoꝵ
est: mendicare confusionis. Fodiendo enĩ
agitur. ut species terrȩ quȩ infra latet extra
appareat: &. quȩ exterius apparet. deorsum
eiciatur. Quid autem ꝑ fossionem: nisi confes¬
sio peccatorum designatur: Sicut ergo fodi¬
endo terre speciem uertimus: ita nomere
compunctionis corda nr̃a exarantes. peccata

Expanded text:
ro ad judicium. Vocamur ergo ad reddendam rationem villicationis nostrae, cum de praesenti vita ad ejus judicium ducimur, ubi non solum de opere, sed etiam de otioso sermone rationem reddituri sumus. Et posthaec non poterimus villicare, quia post mortem, ut ait Salomon, « nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia apud inferos  » Subauditur, nullus. Quibus exemplis territi, imitemur villicum, qui in futuro sibi prudenter praevidit, dicens intra se: « Quid faciam, quia Dominus meus aufert a me villicationem? Fodere non valeo, mendicare erubesco. Scio quid faciam, ut cum amotus fuero a villicatione, recipiant me in domos suas. » Fodere rusticorum est, mendicare confusionis. Fodiendo enim agitur, ut species terrae, quae infra latet, extra appareat: et quae exterius apparet, deorsum jaciatur. Quid autem per fossionem, nisi confessio peccatorum designatur? Sicut ergo fodiendo terrae speciem vertimus, ita vomere compunctionis corda nostra exarantes, peccata
Abbreviated transcription (Latin):
Arguit mundum sp̃c sẽs de iudicio: quo pͥn¬
ceps mundi udicatus est: cum loquens
minum prauorum uequitiã: penam suꝑ¬
bientium cominemorat angelorũ: dicens.
domicilium: in uidicium magni diei uin¬
culis ȩt̾nis sub caligine reseruauit. Seqͥtur.
A dhuc multa habeo nobis dicere. sed non po¬
testis portare modo. Cum autem uenerit
ille sp̃c ueritatis: docebit uos omnẽ uerita
ueritatis quam carnales catenus potuere
consecuti sunt: maiori desiderio certandi
pro ueritate succensi sunt. Non tamen pu¬
tandum ẽ in hac uita quempiam omnẽ
ueritatem posse comprehendere: cum hec
fidei nr̃e merces in alia sit uita promissa.
ipsa ueritate dicente. Hec ẽ autem uita
eterna. ut cognoscant te solum dm̃ uerum:
& quem misisti iħm xp̃m. Ẽ alibi ad ude¬

Expanded text:
Arguit mundum Spiritus sanctus de judicio, quo prinArguit mundum Spiritus sanctus de judicio, quo princeps mundi judicatus est, cum loquens minum pravorum nequitiam poenam superbientium commemorat angelorum dicens: domicilium, in judicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit. Sequitur: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatveritatis quam carnales eatenus potuere consecuti sunt, majori desiderio certandi pro veritate succensi sunt. Non tamen putandum est in hac vita quempiam omnem veritatem posse comprehendere, cum haec fidei nostrae merces in alia sit vita promissa, ipsa veritate dicente: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
cendisse. neq ultra corporaliter in terris
conuersaturum eẽ sciebant. nec tamen
ab eius dilectione poterant ulla ratione
separari. hoc ẽ enim quod ait: quia ad
patrem uado: & iam non uidebitis me.
Non uidebitis me postquam ascendero. qua¬
lem minc uidere soletis carne mortali &
corruptibili cuciundatum: sed in maies¬
tate ad iudicium uenientem. & ꝑacto
iudicio in maiore gła scĩs apparentem.
Sequitur. De uidicio autem: quia princeps
mundi huius uidicatus ẽ. Principem
mundi diabolum dicit: quia principatur
eis. qui ordine ꝑuerso mundum potius
quam mundi conditorem diligunt. qui
uidicatus ẽ a dño. qui ait. Uidebam sa¬
tchanan: sicut fulgur de cęlo cadentem.
Iudicatus ẽ ab eo: cum & ipse demonia
eiceret. & discipulis daret potestatem cal¬
candi suꝑ omñe uirtutem iuimici. Argu¬
itur itaq mundus de iudicio. quo diabo¬
lus ẽ mdicatus: quando homines ne ci
uoluntati resistere presumant. exemplo dãp¬

Expanded text:
cendisse, neque ultra corporaliter in terris cendisse, neque ultra corporaliter in terris conversaturum esse, sciebant, nec tamen ab ejus dilectione poterant ulla ratione separari; hoc est enim quod ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non videbitis me postquam ascendero, qualem nunc videre soletis, carne mortali et corruptibili circumdatum, sed in majestate ad judicium venientem, et peracto judicio in majore gloria sanctis apparentem. Sequitur: De judicio autem, quia princeps mundi hujus judicatus est. Principem mundi diabolum dicit, quia principatur eis qui ordine perverso mundum potius quam mundi Conditorem diligunt. Qui judicatus est a Domino, qui ait: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . Judicatus est ab eo, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi super omnem virtutem inimici. Arguitur itaque mundus de judicio, quo diabolus est judicatus, quando homines ne Dei voluntati resistere praesumant, exemplo dam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. De iusticia uero: quia ad patrem
uado. & iam non uidebitis me: Iusticia
discipulorum xp̃i erat. quod dñm qu̾e
uerum hominem cernebant. uerũ qͦq
dĩ filium eẽ crediderunt. & quẽ sibi cor¬
poraliter ablatum nouerant. certo semꝑ
amore colebant. Iusticia cȩteroꝵ fideliũ
id ẽ corum qui dnm̃ in carne non uide¬
runt hec ẽ: qđ eũ quẽ corporali intuitu
numquã uiderunt. dm̃ &. hominem
ueruni corde credunt ac diligunt. De
qua profecto iusticia fidȩi argiuntur
infideles: cur ipsi uidelicet cum simili¬
ter uerbum uitȩ audirent noluerunt
credere ad iusticiam. Neq eium nequi¬
cia malorum ex sua solum tortitudine
uerum etiam ex comparatione rectoꝵ
quam sit dampnanda monstratur. hinc
&. enim scriptum ẽ. Probata autẽ uirtꝰ
corripit insipientes. Arguit ergo iũ¬
duni. sp̃c sc̃s de peceato suo: quia non
crediderit in xp̃m. Arguit & de iusti¬
cia credentium: quia exemplum eorum
sequi noluerit. qui hunc ad patrem as¬

Expanded text:
ia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Justitia discipulorum Christus erat, quod Dominum quem verum hominem cernebant, verum quoque Dei Filium esse crediderunt, et quem sibi corporaliter ablatum noverant, certo semper amore colebant. Justitia caeterorum fidelium, id est, eorum qui Dominum in carne non viderunt, haec est, quod eum quem corporali intuitu nunquam viderunt, Deum et hominem verum corde credunt ac diligunt. De qua profecto justitia fidei arguuntur infideles, cur ipsi, videlicet, cum similiter verbum vitae audierint, noluerunt credere ad justitiam. Neque enim nequitia malorum ex sua solum fortitudine, verum etiam ex comparatione rectorum, quam sit damnanda monstratur. Hinc etenim scriptum est: Probata autem virtus corripit insipientes . Arguit ergo mundum Spiritus sanctus de peccato suo, quia non crediderit in Christum; arguit et de justitia credentium, quia exemplum eorum sequi noluerint, qui hunc ad Patrem as
Abbreviated transcription (Latin):
ant nr̃e prauitatis actiones. Si enĩ menbra sũ¬
mi capitis sumꝰ: unitari eum cui conectimur.
debemꝰ. Quid namq ad nr̃e eruditionis exem¬
płi. paulus egregius p̃dicator dicit: Nro xp̃o
legatione fungimur. tanquã do exhortante
ꝑ nos. obsecramꝰ pro xp̃o reconciliamim d̃o.
Ecce inter nos &. dm̃ discordiam peccando fe¬
cimus: &. tam̃ ad nos d̃s suos legatos prior
misit. ut nosipsi qui peccaumꝰ ad pacem dei
rogati ueniam. E rubescat gͦ humana suꝑbra
confundat᷑ quisq si ñ satisfaciat prior ꝓxiio.
quando post culpam nr̃am ut ei reconciliari de¬
beamus. & ipse qui offensus ẽ legatis int̾nen¬

Expanded text:
nt nostrae pravitatis actiones. Si enim membra sumnt nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fuper nos. Obsecramus pro Christo: reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram, ut ei reconciliari debeamus et ipse qui offensus est legatis interven
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta eum uoce ꝑfitemur. Quib ego respon¬
deo: quod in hac plebe xp̃iana sunt non nulli.
qui. xp̃m id̃o confitentur. quia cunctos xp̃ianoᷤ
eẽ aspiciunt. Nam si nom̃ xp̃i in tanta hodie
xp̃i se ueracit᷑ ꝓbet. si non iam nom̃ eius eru¬
bescit. si plene uirtute m̃tis humanũ pudorẽ
subdidit. Certe enim ꝑsecutionis tempore
erubescere poterant fideles. substantiis nuda¬
ri. de dignitatib deici. uberib affligi. Pacis
autẽ tempore quia hȩc a nr̃is ꝑsecutionib de¬
sunt: est alud ubi ostendamur nobis. Terem᷑
sepe a proximis despici. dedignamur iniurias
uerbi tolerare: si contingat uirgium fortasse
cum ꝓximo: erubescimꝰ priores satisfacere. Cor
quippe carnale dum huius uite głam quęxit:
humilitatẽ respuit. E. plerumq ipse homo
qui irascitur: discordanti sibi reconciliari ap¬
petit. sed ire ad satisfaciendum prior erubescit.
Pensemus facta ueritatis: ut uideamꝰ. quo iace¬

Expanded text:
aperta eum voce profitemur. Quibus ego responaperta eum voce profitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jace
Abbreviated transcription (Latin):
sibi posse sufficere praua quȩ habet. Sed for-¬
tasse metuit: ne in huiꝰ uicȩ itinere sumptus
desit. Longa nr̃a desic̾ia increpat uia breuis.
Incassum multa portant᷑: cum uixta ẽ qͦ ꝑgit᷑.
Pierumq autẽ & auaritiã uincimꝰ: sed ad¬
huc obstat quod uias rectitudinis minori
tenemꝰ custodia ꝑfectionis. Nam sepe laben¬
tia cuncta despicimus. sed tam̃ adhuc hu¬
manȩ uerecundiȩ usu p̃pedimur. ut rec¬
ticudinẽ quã seruamꝰ inm̃te. nondũ expͥ¬
mere ualeamꝰ in uoce: & tanto d̃i faciẽ ad ius¬
ticiȩ defensionẽ negligimꝰ: quanto humanaᷤ
facies concra iusticiam ueremur. Sed huic qͦq
uulneri congruum subungit᷑ medicam̃tũ. cũ
dñs dic̃. Qui me crubuerit & meos sermoneᷤᷤ
hunc filius hominis erubescet cum uenerit
in maiestate sua. & patris & scõꝵ angłorum.
Sed ecce nunc apud se homines dicunt. Nos
iam dnm & sermones eiꝰ ñ erubescimꝰ: quia

Expanded text:
sibi sufficere parva, quae habet. Sed forsibi sufficere parva, quae habet. Sed fortasse metuit, ne in huius desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quod pergitur. Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum venerit in majestate sua, et Patris, et sanctorum angelorum. 5. Sed ecce nunc apud se homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã ꝓpt̾ me. saluam eã faciet. Acsi agri¬
colȩ dicat᷑. Frum̃tũ si seruas ꝑdis: si seminas
renonas. Quis enim nesciat qͦd frum̃tũ cũ in
semine mittit᷑ perit ab oculis. in t̾ra deficit:
sed unde putrescit in puluere. inde uiridescit
in renouatione: Quia uero scã eccł̃ia aliud
tempiis habet ꝑsecutionis. atq aliud pacis:
redemptor nr̃ ipsa euis tempora distinguit
in p̃ceptis. Nam ꝑsecutionis tempore ponen¬
da ẽ anima: pacis autẽ tempore ea quȩ ampliꝰ
dominari possunt. frangenda sunt t̾rena desi¬
lucretur totũ mundũ. se autẽ ꝑdat. & detri¬
m̃tum sui faciat: Cum ꝑsecutio ab aduersa¬
riis deest: ualde ugilantius cor custodien¬
dum ẽ. Nam pacis tempore quia licet uiue¬
re. libet etiam ambire. Quȩ ꝓfecto auaria
bene compescitur: si ipse status ambientis sol¬
licite consideretur. Nam cur instet ad colligen
dum: quando stare ñ potest ipse qui colligit:
Cursum gͦ suũ quisq consideret: & cognoscat

Expanded text:
agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis, si seminas renovas. Quis enim nesciat quod frumentum, cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt, frangenda sunt desideria terrlucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse, qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret et cognoscet
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. Quid enĩ uetus qͥd carnalis homo nouerat:
nisi sua retinere. aliena rapere si posset. concupis¬
cere si non posset: Sed celestis medicus singulis
quib q uitiis obuiantia adhibet medicam̃ta.
Nam sicut arte medicinȩ calida frigidis. frigida
calidis curant᷑: ita dñs nr̃ contraria opposuit
p̃dicam̃ta peccatis. ut lubricis continentiam.
tenacib largitatẽ. iracundis mansuetudinẽ.
elatis p̃ciperet humilitatẽ. Certe cũ se seguen¬
tib noua mandata ꝓponeret dixit. Nisi qͥs
reminciauerit om̃ĩb quȩ possidet: ñ potest
m̃s cẽ discipulus. Acsi aꝑte dicat. Qui ꝑ uitã
ueterem aliena concupiscitis: ꝑ noue conuer¬
sationis studiũ & ur̃a largimini. Quid uero
in hac lcctione dicat audiamꝰ. Qui uult post
me uenire: ab neget semetipsũ. Ibi d̾r. ut ab

Expanded text:
suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
tione. Itaq & martyres ẽẽ possumꝰ: etiã si nul¬
lo ferro ꝑcutientium. trucidem᷑. Mori qͥppe
a ꝑsequente. martiriũ in aꝑto oꝑe ẽ. Ferre uͦ
contumelias. odientẽ diligere. martiriũ ẽ in
occulta cogitatione. Nam qͥa duo st̃ martirii
genera. unũ in occulto oꝑe. aliud in publco.
testat᷑ ueritas. quȩ ⁊ ebedei filios requirit di¬
cens. Potestis bibere calicẽ que ego bibiturus
sũ: Cui cũ ꝓtinꝰ responderent possum᷑: lico¬
añs respondit dicens. Calicẽ quide meũ bi¬
betis. Qͥd enĩ ꝑ calicẽ: nͥ dolorẽ passionis acci¬
pimꝰ: De quo alias dic̃. Pat̾ si fieri potest tran¬
seat ame calix iste. Ẽ rebedei filii idẽ iacob &.
iohannes ñ ut̃q: ꝑ martiriũ occubuit: q. tam̃
qͦd ut̃q: calicẽ biberet audiuit. Iohannes nãq:
nequaqu̾a ꝑ martiriũ uita finiuit. sed tam̃
martir extitit: quia passionẽ quã ñ sustinuit

Expanded text:
tione. Esse itaque martyres possumus, etiamsi nultione. Esse itaque martyres possumus, etiamsi nullo ferro percutientium trucidemur. Mors quippe a persequente, martyrium in aperto opere est: ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum Cui cum protinus respondissent: Possumspondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
quęrat. Quib gͦ isti sunt similes: nͥ his qͥ ꝑ
fortitudinẽ in campo uictores sunt. sed ꝑ ue¬
gligentiã postmodũ intra urbis claustra ca¬
piunt᷑: Quib isti sunt similes: nͥ his qͦs irru¬
eus grauis languor a uita ñ subtrahit. s lemt᷑
ueniens recidiua febris occidit: Ille gͦ ueracit̃
pacientiã seruat: qui & ad tempꝰ aliena mala
sine dolore colerat. & hec eadem retractans ꝑ¬
tulisse se calia cxultat. ne bonũ pacientiȩ qͥetis
tempore ꝑeat: qͦd in ꝑturbationib custodit᷑.
S quia natalem martiris hodierna die colimꝰ
fr̃s mei. nequaqũa nos a uirtute eiꝰ pacientiȩ
estimare extrancos debemꝰ. Si enĩ adiuuante
nos dño uirtuce̾ pacientiȩ seruare contendimꝰ:
&. in pace eccłiȩ uiuimꝰ: & tam̃ martyrii pal¬
mam cenemꝰ. Duo qͥppe sunt martirii gene¬
ra. unũ in corpore. aliud in m̃te simul & ac¬

Expanded text:
quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclerii genera: unum in mente, aliud in mente simul et ac
Abbreviated transcription (Latin):
titit. quẽ ad ꝓferendas contuinelias cõmo¬
uit: contra illũ acrius dolet. qu̾e ad redden¬
das iniurias cõmouere ñ potint. Unde fit.
ut tota se uirtute contra eũ erigat: quẽ con¬
tumelias fortit̾ ꝑtulisse considerat. Quẽ qͥa
cõmouere in ipsa imuriaꝵ iaculatione ñ
potuit: ab aꝑto certamine interim recedẽs.
in secreta cogitatione deceptionis tempꝰ m¬
quirit: & qui publico bello ñ ꝑdidit: ad
exlibendas occulte insidias exardescit. Q¬
etis namq iam tempore ad iuctoris animũ
redit. & uel dampna rerũ uel iniuriaꝵ iacula
ad memoriã reducit. cuncta queq sibi sunt
illata uehem̃t̃ exaggerans: fuisse intolerabilia
ostendit. & quiescentis aniniũ tanto furore
conturbat. ut plerũq uir paciens illa se egua¬
minit̾ tolerasse etiam post uictoriã captiuus
erubescat: seq ñ reddidisse contumeliã dole¬
at.&. deteriora rependere. si occasio p̾̃beatur

Expanded text:
stitit quem ad proferendas contumelias commostitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
toria urbes expugnare: quia extra sunt quȩ
iuncunt᷑. maiꝰ autẽ ẽ qͦd ꝑ pacientiã uincit᷑:
quia ipse a se ammꝰ suꝑat᷑. & semetipsũ sibi¬
mnetipsi subicit. quando eũ pacientia in
humilitate colerantiȩ sternit. Sciendũ uͦ
ẽ quod plerumq euenire pacientib solet:
ut eo quide tempore qͦ aduersa paciunt᷑. uel
contumelias audiunt. nullo dolore pulsen¬
tur: & sic pacientiã exhibeant: ut custodire
etiam cordis innocentiã curent. S cũ post pau¬
lulũ hȩc ipsa quȩ ꝑtulerint ad memoriam
reuocant: igne uehem̃tissimi doloris insti¬
gantur: argum̃ta ultionis inquir̃t. & man¬
suetudinẽ quam collerantes habuert̃. in re-¬
tractione sua semetipsos diuidicantes ꝑdt̃.
Callidus namq ad uersarius bellũ contra duos
mouet: unũ uidelicet in fłamas. ut contuie¬
lias prior inferat. alterũ uͦ ꝓuocans. ut con¬
tumelias lesus reddat. S quia eiꝰ uictor ex¬

Expanded text:
toria urbes expugnare, quia extra sunt quae toria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur: majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor ex
Abbreviated transcription (Latin):
nib aduersarios colerare. s uirtꝰ corã dõ di¬
ligere. quia hoc solum d̾̃s sacrificium accipit:
qͦd ante eiꝰ oculos in altari boni oꝑis flamina
caritatis incendit. Sciendũ uͦ qͦd plerũq
ido pacientes uidemur: quia retribuere
mala ñ possumꝰ. S qͥ iccuto malũ ñ retri¬
buit. quia nequaꝗͣ ualet: ꝓculdubio ut
p̃diximꝰ paciens ñ ẽ: quia pacientia ñ in
ostensione inquirit᷑: sed in corde. ꝑipaci¬
entiȩ autem uitiũ. ipsa uil tutũ nutrix doc¬
trina dissipat᷑. Scͥptum namq ẽ. Doctrina
uiri. ꝑ pacientiam noscit᷑. Tanto gͦ qͥsq minꝰ
ostendit doctꝰ. qͣnto conuncit᷑ minꝰ paciens.
Neq enim potest ueraciter bona docendo in¬
pendere: si uiuendo nesciat ȩquanimit̾ aliena
mala tolerare. Quanto eĩ culmine uirtꝰ paci¬
entiȩ polleat. rur sũ salomon indicat dicens.
Melior ẽ paciens uiro forti: & qͥ dominat᷑ am¬
mo suo expugnatore urbiũ. Mmor ẽ gͦ uic

Expanded text:
ios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnat
Abbreviated transcription (Latin):
consensu. & int̾ concumelias ꝓxiini custoditur
ab odio. & int̾ flagella dĩ compescitur a mur¬
muratione. Nec hec agentes retribui nobis pre¬
sentia bona requiramꝰ: Nam ꝓ labore pacientiȩ
bona sꝑanda sunt sequentis uitȩ. ut tunc p̃mi¬
um nr̃i laboris incipiat. quando omĩs iam labor
funditus cessat. Unde & ꝑ psalmistam dr. Non
in fine oblituo erit pauperũ. pacientia pauperñ
ñ ꝑibit in finẽ. Quasi eiũ ꝑisse pacientia pautpe

Expanded text:
et inter contumelias proximi custoditur et inter contumelias proximi custoditur ab odio; et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis praesentia bona requiramus. Nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia paupe
Abbreviated transcription (Latin):
sione ꝑcepit. Probamꝰ cotidie uerũ ẽẽ qͦd ante
nobis dictũ ẽ: quia scã ȩccł̃ia electoꝵ florib ple¬
na. habet in pace lilia. in bello rosas. Sciendũ
p̃terea ẽ. qͦd trib modis uirt᷑ pacientie exerce¬
ri solet. Alia namq sunt quȩ a deo. alia quȩ
ab antiquo aduersario. alia quȩ a proximo
sustinemꝰ. Aꝑximo namq ꝑsecutiones. dãpna.
&. contumelias. ab antiqͦ enĩ adu̾sario temp¬
tamenta. a d̾o autem
flagella tolle¬
ramus. S in om̃ibꝰ
trib his mo¬
dis uigil anti ocło
semetipsã
debet mens cucũ¬
spicere.
ne contra mala ꝓri¬
mi ꝑtraha¬
tur ad retributionẽ
mali. e contͣ
temptam̃ta adu̾sarii seducat᷑ ad delectatio¬
nẽ uel consensũ delicti: ne contra flagella opi¬
ficis ad excessũ ꝓruat murmurationis. ꝑfec¬
te enim aduersarius uincit᷑. quando inens
nr̃a & inter temptam̃ta eiꝰ a delectatione atq

Expanded text:
sione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante sione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namqueet contumelias; ab antiquo adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculit: ut nullus egrediente illa sc̃a anina
illic stare potiusset. T̃ hi gͦ qui uiderant. &
hii qͥ omĩno nichil uiderant. uno om̃s timo¬
re ꝑculsi. & t̾riti fugert̃: nullusq illic assiste¬
re illo moriente potuit. Pensate gͥ fis omps
turus ẽ. si sic assistentes t̾ruit: quando gratos
remunerans uenit. Aut qualit timeri potest
cũ uideri poterit: si sic m̃tes p̃sentiũ strauit
& quando uideri ñ potuit. Ecce fr̃s kiñ ser
uata illa & in ȩccliastica pace pacientia. ad
quantũ hunc retributionis culm̃ euexit: qͥd
huc suus conditor intꝰ dedit. de quo nobis
tantam głam in die eiꝰ exitus &. foris imnotu¬
it: Quib hunc credamꝰ nͥ sc̃is martirib socra¬
tum: quẽ attestantib corporeis qͦq oculis.
a beatis spiritib constat ẽẽ susceptũ: Nullo¬
gͦ iste glachio ꝑcussus occubuit: & tam̃ coro¬
nam pacientie quam in m̃te tenuit. in egres¬

Expanded text:
perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensate ergo, fratreturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce, fratres charissimi, servata illa in Ecclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egres
Abbreviated transcription (Latin):
obitum narrant. Erat autẽ huiꝰ lingua rusti¬
ca: sed docta uita. hic ꝓ amore cęlestis patͥe
cuncta despexerat. possidere aliqͥd in hoc mũ¬
do fugiebat. Tumultꝰ deuitabat hominũ :
crebris ac ꝓlixiorib orationib intent᷑ erat.
Untꝰ tam̃ pacientiȩ in eo uehem̃t᷑ excreuerat:
ita ut eũ sibi amicũ crederet: qͥ sibi molestiȩ
aliquid irrogasset. Reddebat contumeliis
gr̃as: si qͦd in ipsa sua inopia ei dampnũ fuis¬
set illatũ. hoc maximũ luctũ putabat. Om̃s
suos aduersarios nichil aliud gũa adutores
estimabat. hc̃ cũ dies mortis egredi de corpo¬
re ugeret: conuenert̃ multi ut tam scẽ ani
mȩ de hoc mũdo recedenti. suas animas com¬
mendarent. Cũq cirta lectũ illius hi qͥ con¬
uenerant om̃s assisterent: alii corporeis ocu¬
lis ingredientes angłas uidert̃. sud dicere ai¬
qͥd nullomodo potuert̃: ali om̃ino nichil ui¬
dert̃.S om̃s qͥ aderant ita uehem̃tissimꝰ cimor

Expanded text:
obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor
Abbreviated transcription (Latin):
in finẽ: qͥa tẽ eiꝰ gła ꝑcipit᷑. cũ simul oña labo¬
riosa t̾minant᷑. Seruate gͦ fr̃s in m̃te pacientiã:
camq cũ res exigit: exercete in oꝑatione. Nullũ
ur̃m ad odiũ proximi contumeliosa uerba
cõmoueant: nulla perituraꝵ rerũ dampna
ꝑturbent. Si enum fixa m̃te mansura dampna
ꝑtimescitis: dampna rerũ transeuntiũ grauia
ñ pricatis. Si et̾ne retributionis głam conspi¬
citis. de temporali inuria ñ doletis. Tolerate gͦ
aduersarios urãs: sed ut fr̃s diligite. qͦs tolera¬
tis. St̃na p̃mia ꝓ dampnis temporalib quȩ¬
rite. Nec quisqu̾a ur̃m suisse uirib hanc
implere posse confidat: s obtinete p̾̃cib. ut
ipse hanc qui
imꝑat prestet. Et sci¬
mus quia
petentes libenter
quando hoc peti¬
mur lay¬
giri qͦd uibet.
Cum conti¬
nue pulsat᷑ in p̾ce:
concite opitu¬
iat᷑ in temptatione:¬

Expanded text:
ia percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
Pacientia uͦ ẽ aliena mala equanimit᷑ ꝑpeti:
contra cũ quoq qui mala inrogat nullo do¬
lore morderi. Nam qui sic ꝓxuni mala por¬
tat. ut tam̃ tacitus doleat. & tempꝰ digne
retributionis quęrat: pacientiã ñ exhibet
s ostendit. Scͥptũ qͥppe ẽ. Caritas paciens ẽ
beigna ẽ. Paciens namq ẽ: ut aliena mala
toleret: benigna uͦ ẽ : ut ipsos etiã quos por¬
tat amet. hinc namq ꝑ semetipsam ueritã
dicit. Diligite inimicos urãs. bene facite his
qui oderunt uos. Orate ꝓ sequentib & calũp¬

Expanded text:
Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, orate
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑibit. uidelicet aꝑte dicens. Cur tunetis
ne pereat quod incisũ dolet. quando & illud
in uobis perire ñ potest quod incisũ ñ dolet:
Sequitur. In pacientia ur̃a: possidebitis ani¬
mas ur̃as. Iecuro possessio animȩ in uirtute
pacientiȩ ponitur: quia radix om̃iũ custosq

Expanded text:
non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae p
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. Tu uͦ homo unanimis. dux m̃s &
notus m̃s: qui simul mecũ dulces capiebãt
cibos: in domo dm̃ ambulauimꝰ cũ consen¬
su. E rursum. homo pacis meȩ in quo sꝑa¬
bam. & qui edebat panes meos: ampliauit
aduersũ me supplantationẽ. Ac si de tradito¬
re suo aꝑtis uocib dicat. Trans gressionẽ eius
tanto grauius ꝑtuli: quanto hanc ab eo qui
m̃s cẽ uidebatur sensi. Om̃s gͦ electi quia
sũmi capitis menbra sunt. caput qͦq suũ in
passionib secunt᷑: ut ipsos aduersarios sua
morte sentiant: de quoꝵ uita p̾sumebant.
& tanto eis crescat merces oꝑis: quanto eis
uirtutis lucrum ꝓficit: & ex alienȩ damp¬
no caritatis. Sed quia dura sunt que p̾di¬
cunt᷑ de asflictione mortis: ꝓtinꝰ consolatio
sublitur de gaudio resurrectionis. cũ dicit᷑.
Capillus de capite ur̃o ñ ꝑibit. Scimꝰ fr̃s qͥa
caro incisa dolet: capillus inscisus ñ dolet.
Ait gͦ martirib suis. Capillus de capite ur̃o

Expanded text:
ux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarii ur̃i. Acsi aꝑte menbris suis in¬
firmantib dicat: Nolite t̾reri: nolite ꝑtimes¬
cere. Uos ad certamen acceditis:. sed ego p̾li¬
or. Uos uerba editis: sed ego sum qui loqͦr.
Sequitur. Trademini autẽ a parentib & fr̾ibꝰ
ficient. Minorem dolorem mala ingerunt:
quȩ ab extraneis inferunt᷑. Plus uero in no¬
bis ea tormenta seniunt: quȩ ab illis pati¬
mur. de quoꝵ m̃tib p̃sumebamꝰ: quia cũ
dampno corporis mala nos cruciant amis¬
sȩ caritatis. Hinc ẽ enim qͦd de uida tradi

Expanded text:
i. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parentibus et fratribus, vobis. Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Hinc est eni
Abbreviated transcription (Latin):
& pręsides ꝓpt̾ nom̃ meũ. Contingent
hȩc uobis in testimoniũ. In testimoniũ
uidelicet: quoꝵ nisi eoꝵ. qui aut ꝑseguendo
mortes inferunt: aut uidendo ñ umnitant᷑:
Mors quippe iustoꝵ bonis in adiutoriũ ẽ. ma¬
lis in testimoniũ: ut inde ꝑuersi sine excu¬
satione ꝑeant. unde electi exempłu capuĩt¬
salutis ut uiuant. Sed auditis tot t̾rorib
turbari poterant anfirmoꝵ corda: atq id̃o
consolatio adiungitur: cum ꝓtinꝰ sub infer¬
tur. Ponite gͦ in cordib
ur̃is ñ p̃meditari quẽad modũ respondea¬
tis. Ego enum dabo uobis os & sapientiã

Expanded text:
et praesides propter nomen meum. Contingent et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
cas tempestates dominus uenire denuntiat.
quȩ nequaquã ordinẽ tempoꝵ seruant:
Quȩ enim orcdinate ueniunt. signũ ñ sunt:
sed tempestates in signo st̃. quȩ ipsa quoq
tempoꝵ statuta confundunt. Qͦd nos qͦq
nuꝑ exꝑti sumꝰ. qui estiuũ tempꝰ om̃e con¬
uersum in pluuuis hiemalib uidimꝰ. Qͥa
autẽ cuncta hȩc ñ de iniusticia ferientis
sunt. sed de merito mundi pacientis. facta
prauoꝵ hominũ p̃mitunt᷑ cũ dr. Sed ante
hec omĩa incipient nobis manꝰ suas micere
& ꝑsequent᷑. & tradent uos in synagogis
ducentes ad reges &. p̃sides ꝓpter nom̃ meũ.
Acsi aꝑte dicat. Prius corda hominũ. & post
elem̃ta turbant᷑. ut cũ rerũ ordo confundi¬
tur: ex qua uam retributione ueniat demon¬
stret᷑. Nam quamius mũdi finis ex ipso suo
ordine pendeat: ꝑuersores tam̃ quosq inue¬
niens. qui digne ruinis illius opprimant᷑:
innotescit. & subditur. Ducentes ad reges

Expanded text:
eas tempestates Dominus venire denuntiat eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges
Abbreviated transcription (Latin):
uertimꝰ culpȩ. Sed cuncta quȩ ad usũ prauita¬
tis infleximꝰ: ad usũ nobis uertunt᷑ ultionis.
Tranquillitatẽ quippe humanȩ pacis. ad usum
uertimꝰ uanȩ securitatis. Peregrinationẽ t̾re
ꝓ habitatione ditigimꝰ patriȩ. salutẽ corpotum.
redegimus inusum uitioꝵ. ubertatis habun¬
dantiã. ñ ad necessitatẽ carnis. sed ad ꝑuersita¬
tem intorsimꝰ uoluptatis. ipsa serena blandim̃¬
ta aeris. ad amorẽ nobis seruire cogimꝰ t̾renȩ
delectationis. Iure gͥ restat. ut simul omnia¬
nos feriant. quȩ simul nobis omĩa uitiis nr̃is
male subacta seruiebant. ut quot prius in
mũdo incolumes habuimꝰ gaudia: tot de ip-¬
so postmnodũ cogam᷑ sentire torm̃ta. Notandũ
uero qͦd dr. t̾ioresq de cęlo. & tempestates.
Cum tempestates hiemales uenire ex ordine
tempoꝵ soleant: cur hoc loco tempestates
uenire in ꝑditionis signo p̃dicunt᷑. nͥ quod

Expanded text:
vertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitavertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine soleant temporum, cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod