comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liguntur. dãpnandi sunt: sicut dñs ait.
Sedebitis super sedes duodecim: iudican¬
tes duodecim tribus isrł. Hinc ad eosdẽ
iudeos dñs dicit. Si ego in principe de¬
moniorũ eicio demonia: filii ur̃i in quo
eiciunt: Ideo iudices uestri erũt. Hinc
etiam per propħam dicitur. Uocabit
dñs iudiciũ ad ignem. et deuorabit
abissũ multã : et comedet partẽ domꝰ.

Expanded text:
liguntur, damnandi sunt sicut Dominus ait: « liguntur, damnandi sunt sicut Dominus ait: « Sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . » Hinc ad eosdem Judaeos Dominus dicit: « Si ego in principe daemoniorum ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo judices vestri erunt . » Hinc etiam per prophetam dicitur: « Vocabit Dominus judicium ad ignem et devorabit abyssum multam, et comedet partem d
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus ait. Penitemini igitur: et bap¬
trretur unusquisq ur̃m: ut deleant᷑ ur̃a
peccata. Hinc in apocalipsi scriptũ ẽ. Et
de throno ꝓcedũt fulgura: ⁊ uoces. ⁊ to¬
nitrua. Hoc est qd̾ marcus ait. Illi autem
profecti p̃dicauer̃t ubiq. dño cooꝑante
et sermonẽ confirmante: sequentibus
signis. Quib scilicet tonantib. exterriti
sunt inimici: ex quib multi conuersi
sunt ad fidem: iuxta quod lucas ait.
Et multa turba sacerdotũ. obediebat fi¬
dei. Per hos et enim celos. ĩmo per nubes.
quas sp̃u scõ repleuit. cũ ascendisset in
celum super aduersarios intonuit: quã¬
quam de futuro iudicio nonnulli uelĩt
intelligi: ubi infideles iudei. qui suã hic
uoluerũt statuere iusticiã. et gloriantes
de obseruancia legis sine fide. xp̃i. iusticie
eius noluer̃t esse subiecti: iudicandi sunt
non solum a dño quẽ contẽpserũt: uerũ
etiam ab apostolis qui celi nomine intel¬

Expanded text:
apostolus ait: « Poenitemini igitur, et bapapostolus ait: « Poenitemini igitur, et baptizetur unusquisque vestrum, et deleantur vestra peccata . » Hinc in Apocalypsi scriptum est: « Et de throno procedebant fulgura et voces et tonitrua ; » hoc est quod Marcus ait: « Illi autem profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis. » Quibus scilicet tonantibus exterriti sunt inimici, ex quibus multi conversi sunt ad fidem: juxta quod Lucas ait: « Et multa turba sacerdotum obediebat fidei; » per hos etenim coelos imo per nubes, quas Spiritu sancto replevit, cum ascendisset in coelum, super adversarios intonuit: quanquam de futuro judicio nonnulli velint intelligi, ubi infideles Judaei qui suam hic voluerunt statuere justitiam, gloriantes de observantia legis, sine fide Christi, justitiae ejus noluerunt esse subjecti: judicandi sunt, non solum a Domino quem contempserunt, verum etiam ab Apostolis qui coeli nomine intel
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt aduersarii eius: et fuꝑ ipsos ĩ celis
tonabit. Dñi namq aduersarii. idem iu¬
dei intelligunt᷑ : qui dixer̃t. Mittamus
lignũ in pane eius: ⁊ eradamus eũ de t̃¬
ra uiuentiũ: et nomen eius ñ memoretur
amplius. Inde est. quod postea clamaue¬
runt dicentes. Crucifige. crucifige eum.
Super hos enim ut quibusdam uidetur
aduersarios de celis dñs tonauit: quando
per apostolos perfida eorũ corda derruit.
Celorum igitur nomine ipsi apłi intelli-¬
guntur: de quibus per psalmistã dicitur.
Celi enarrãt głam dei. Fer tonitrua uero:
ꝯminationes miraculorũ. et terrores sig¬
norũ accipiuntur. Que explete sũt:
quando apłi ceperunt in die pentecos¬
tes uariis linguis loqui magnalia dei:
quando spc sanctus in ignis uisione suꝑ
eos apparuit : et petro predicante. iudei
tanquã tonitruo ꝑculsi. cõpuncti dixer̃t.
Uiri fratres. quid faciemꝰ.: Tunc petrus

Expanded text:
dabunt adversarii ejus, et super ipsos in coelis dabunt adversarii ejus, et super ipsos in coelis tonabit. » Domini namque adversarii, idem Judaei intelliguntur, qui dixerunt: « Mittamus lignum in panem ejus, et eradamus eum de terra viventium, et nomen ejus non memoretur amplius . » Inde est quod postea clamaverunt, dicentes: « Crucifige, crucifige eum . » Super hos enim ut quibusdam videtur adversarios, de coelis Dominus tonavit, quando per apostolos perfida eorum corda terruit. Coelorum igitur nomine, ipsi apostoli intelliguntur, de quibus per Psalmistam dicitur: « Coeli enarrant gloriam Dei . » Per tonitrua vero, comminationes miraculorum, et terrores signorum accipiuntur, quae expleta sunt quando apostoli coeperunt in die Pentecostes variis linguis loqui magnalia Dei, quando Spiritus sanctus in ignis visione super eos apparuit. Et Petro praedicante, Judaei tanquam tonitru perculsi, compuncti dixerunt: « Viri fratres, quid faciemus? » Tunc Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
iudei qui tenebris infidelitatis ⁊ ignorancie
inuoluunt᷑. et lumen ueritatis contẽpla¬
ri non merent᷑: dum sine diuino adiuto¬
rio sibi posse suffice re credidert. Unde
et sequitur. Quia ñ in fortitudine sua
roborabitur uir: iudelicet non propria
sed in uirtute diuina potens est uir: idest
gentilis populus. Uel potest generaliter
intelligi. quia nullus suis uirib bona ope¬
rari ualet. nec diabolo resistere: ĩmo si
se contra dñm erigere tẽptauerit: bonũ
si quod habere uidetur amittit. Qd̃ in ip¬
so primo angelo: et postea inhomine
demõstratũ est. Scriptũ nãq est. Non
glorietur prudens in prudentia sua. nec
sapiens in sapiencia sua. nec diues ĩ diuici¬
is suis: sed qui głatur. in dño glorietur.
Hinc iterũ alibi dicitur. Perdam sapienci¬
am sapienciũ: ⁊ prudenciã prudentiũ reꝓ¬
babo. Quod eudentissime ostensũ est in
iudeis: de quibus et subditur. Dñm formi¬

Expanded text:
Judaei, qui tenebris infidelitati et ignorantiae Judaei, qui tenebris infidelitati et ignorantiae involvuntur, et lumen veritatis contemplari non merentur, dum sine divino adjutorio sibi posse sufficere crediderunt, unde et sequitur. « Quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Videlicet propria, sed virtute divina potens est vir, id est gentilis populus; vel potest generaliter intelligi, quia nullus suis viribus bona operari valet, nec diabolo resistere, imo si se contra Dominum erigere tentaverit, bonum si quod habere videtur amittit, quod in ipso primo angelo, et postea in homine demonstratum est. Scriptum namque est: « Non glorietur prudens in prudentia sua, nec sapiens in sapientia sua, nec dives in divitiis suis: sed qui gloriatur, in Domino glorietur . » Hinc iterum alibi dicitur: « Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . » Quod evidentissiquibus subditur: « Dominum formi
Abbreviated transcription (Latin):
canticorũ. cum eccła ad officiũ p̃dicatio¬
nis surgere p̃ciperet᷑: sponso respondit
dicẽs. Expoliaui me tunica mea: quomͦ
induar illa: Laui pedes meos: quomͦ in¬
quinabo illos. Ac si aꝑte dicat. Deserui
negotia secularia tui causa: quomodo
repetam illa : Etiam secrete ꝯpũctioĩs
fletibus. ablui quicquid in incessu p̃di¬
cationis. et in cogitacionib terrenis de
licet hoc ꝑtimescãt electi. pedes eorũ a do
seruantur: ut in nullo fece heretice pra¬
uitatis fedentur: neq ad prauũ aliqd̃
opus dilabantur. Unde de sanctis animalib
per ie techielem dicitur. Pedes eorũ. pedes
recti. Pedes scõrum. pedes recti dicuntur:
quia eorũ oꝑa ad sequen dam iniqͥtatem
non sunt retorta: qr int̃ fluctus huiꝰ scłi
seruant᷑ a dño. S dũ illi seruant᷑. impii
econtrario qui eorũ predicationib contra¬
rii fuerũt. in tenebris conticescũt: scilicet

Expanded text:
canticorum cum Ecclesia ad officium praedicatiocanticorum cum Ecclesia ad officium praedicationis surgere praeciperetur, sponso respondit, dicens: « Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? » Ac si aperte dicat: Deserui negotia saecularia tui causa, quomodo repetam illa? Etiam secreta compunctionibus, fletibus ablui, quidquid in incessu praedicationis, et in cogitationibus terrenis rellicet hoc pertimescant electi, pedes eorum a Deo servantur, ut in nulla faece haereticae pravitatis foedentur neque ad pravum aliquod opus dilabantur unde sanctis animabus per Ezechielem dicitur: « Pedes eorum pedes recti . » Pedes sanctorum pedes recti dicuntur, quia eorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta; quia inter fluctus hujus saeculi servantur a Domino. Sed dum illi servantur, impii e contrario qui eorum praedicationibus contrarii fuerunt, in tenebris conticescent, scilicet:
Abbreviated transcription (Latin):
seruabit. ⁊ impii in tenebris conticescent:
quia non infortitudine sua roborabit᷑ uir:
icet pedeᷤ: ipsi doctores desig¬
nentur. sicut ꝑ moysen dicitur. qui ap.¬
propinquant pedib eius. accipiunt
de doctrina illius. quos dñs inter scandala
ꝑsecutorũ seruauit: uerũptam̃ pedes scõ¬
rum incessus actionis. ⁊ ipsum opus p̃dica¬
tionis acciꝑe pos sumus: quod dñs in
uiam iusticie dirigit. De quib dñs ip¬
sis predicatoribus ait. In quãcũq ciui
exeuntes de ciuitate. excutite puluerẽ
de pedib urĩs. suluis enim leuitas ẽ ter¬
rene cogitacionis. A quo ipsi etiã summi
p̃dicatores ĩmunes esse nequeũt: cũ pro
auditorib suis solliciti. salubribus curis
incessant̃ intendũt : et quasi per itinera
mundi. imo uix calcaneo terre puluerẽ
ligant. Sed hunc puluerẽ leuitatis : co¬
tidie per effusionẽ doctores abluere fes¬
tinant lacrimarũ. Hinc est qd̾ ĩ canticis

Expanded text:
impii in tenebris conticescent, impii in tenebris conticescent, quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Licet pedes ipsi doctores designentur, sicut per Moysem dicitur: « Qui appropinquant pedibus suis accipiunt de doctrina illius quos Dominus inter scandala persecutorum servavit . » Verumtamen pedes sanctorum incessus actionis et ipsum opus praedicationis, accipere possumus, quod Dominus in viam justitiae dirigit. De quibus Dominus ipsis praedicatoribus ait: « In quamcunque exeuntes de civitate, excutite pulverem de pedibus vestris . » Pulvis enim levitas est terrenae cogitationis, a quo ipsi etiam summi praedicatores immunes esse nequeunt, cum pro auditoribus suis solliciti salubribus curis incessanter intendunt, et quasi per itinera mundi imo vix calcaneo terrae pulverem lingant, sed hunc pulverem levitatis quotidie per effusionem doctores abluere festinant lacrymarum. Hinc est quod in Canticis
Abbreviated transcription (Latin):
nibus terre: audiuimus laudes iusti. Et
iterũ de sanctis p̃dicatoribus. In omnem
terrã exiuit sonus eorũ: et in fines orb
terre uerba eorũ. Quãquã cardines t̃re
ut quibusdã placet. ipsi p̃dicatores intel¬
ligantur: suꝑ quorũ fidem stabilita est
ecclesia. De quib scriptũ est. Sub qͦ cur¬
uantur Iportãt orbem. Ipsi quidem sũt.
qui alibi colũpne dicuntur: sic̃ scriptũ ẽ.
Colũpne celi contremiscũt. ⁊ pauẽt ad
nutũ eius: uidelicet scẽ ecclesie p̾dicato¬
res. super quos fabrice ecclesie structura
consurgit: sicut alia scriptura testatur
dicẽs. Qui uicerit. faciã illũ colũpnã in
templo dei mei. Nam quisquis in d̾i oꝑe
recta intenciõe firmatur. colũpna ĩ struc¬
tura fabrice sp̃ualis erigitur: ut in hoc
templo quod est ecclesia positus. ⁊ utili¬
tate prosit. ⁊ decorẽ. Unde de scorum
predicatione subinfertur. Pedes scõrũ fuorũ

Expanded text:
nibus terrae audivimus laudes justi . » Et nibus terrae audivimus laudes justi . » Et iterum de sanctis praedicatoribus: « In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Quanquam cardines terrae, ut quibusdam placet, ipsi praedicatores intelligantur, super quorum fidem stabilita est Ecclesia. De quibus scriptum est: « Sub quo curvantur, qui portant orbem » Ipsi quidem sunt qui alibi columnae dicuntur, sicut scriptum est: « Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus , » videlicet sancti Ecclesiae praedicatores, super quos fabricae Ecclesiae structura consurgit, sicut alia Scriptura testatur, dicens: « Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei . » Nam quisquis in Dei opere, recta intentione firmatur, columna in structura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod est Ecclesia positus, et utilitate prosit, et decore. Unde de sanctorum praedicatione subinfertur: « Pedes s
Abbreviated transcription (Latin):
pes fuper duodecĩ sedes: iudicantes du¬
odecim trib isrł. Hinc ysaias ait.
Dñs ad iudiciũ ueniet: cũ semoribus
populi sui. Hinc salomon ait. Nobilis in
portis uir eius: quando sedebit cũ sena¬
toribus terre. Nobilis ergo erit dñs uit
sancte ecclesie in portis sue ciuitatis: qui
uidebatur ignobilis ante tribunal pre¬
sidis. Qui etiam nũc a multis contẽpnen-¬
dus putatur : quia ubi seculi finis adue¬
nerit. ubi patrie celestis ingressũ electis
aꝑuerit: iam cũctis parebit sublimis.
Et solium głe tenebit sine fine: qr ipsiꝰ
regni non erit finis. qr ipse dñabitur
Dñi enĩ sunt cardines t̃re: ⁊ posuit suꝑ
eos orbem. Cardines terre. quatuor eli¬
mata mundi intelligunt᷑: uidelicet ori¬
ens. occidens. septẽtrio. atq meridies. Su¬
per que posuit orbem: qr uidelicet ubiq
dilatauit eccłam suam. Hinc psalmista
ait. A solis ortu usq ad occasũ: laudabi¬
le nomen dñi. Hinc iterũ scriptũ ẽ. Afi¬

Expanded text:
im sedes, judicantes duodecim tribus Israel . » Hinc Isaias dicit: « Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . » Hinc Salomon ait: « Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus . » Nobilis ergo erit Dominus, vir sanctae Ecclesiae, in portis suae civitatis, qui videbatur ignobilis, ante tribunal praesidis. Quia etiam nunc a multis contemnendus putatur, quia ubi saeculi finis advenerit, ubi patriae coelestis ingressum aperuerit electis, jam cunctis parebit sublimis. Et solium gloriae tenebit sine fine, quia regni ejus non erit finis . Nam sequiturini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem. » Cardines terrae quatuor climata mundi intelliguntur, videlicet oriens, occidens, septentrio, atque meridies, super quae posuit orbem, quia videlicet ubique dilatavit Ecclesiam suam. Hinc Psalmista ait: « Ab ortu solis usque ad occasum, laudabile nomen Domini . » Hinc iterum scriptum est: « A fi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sublimitate subiungit᷑. Suscitans
de puluere egenũ: et de stercore erigẽs
pauꝑem. Pater uidelicet de terre puluere
filium tam cito suscitauit. iuxta qd̵ ipse
per psalmistã postulat dicens. resuscita
me. et retribuã eis: ut caro eius non
animã meã in inferno: nec dabis sc̃m
tuũ uidere corruptionẽ. Ipse etiã sicut
supra dictũ est. cum pauꝑ apparuisset
atq egemis in carne. ut sua pauꝑtate
atq humilitate suꝑaret diabolũ suꝑbum
qui rex dicitur suꝑ om̃s filios superbie:
tamen maiestas dei patris. de stercore illũ
sublimauit ineffabiliter. Et hoc quare:
Queris quare: Audi quare. ut sedeat in¬
quit cũ principibus: et solium głe tene¬
at. Principes scĩ apłi intelligunt᷑: qui sede¬
bunt cũ xep̃o super duodecim sedes. Sed
dñs soliũ glorie retinet: non solũ uideli¬
cet in equalitate pa tris sedendo ad dex
ait. Pater non iudicat quẽquã: sed omne
iudiciũ dedit filio. Ipse enim in gloria pa¬

Expanded text:
ubjungitur: « Suscitans de pulvere egenum et de stercore erigens pauperem. » Pater videlicet de terrae pulvere Filium tam cito suscitavit, juxta quod ipse per Psalmistam postulat, dicens: « Resuscita me et retribuam eis, ut caro ejus non animam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum videre corruptionem . » Ipse etiam, sicut supra dictum est, cum pauper apparuisset, atque egenus in carne ut supra paupertate atque humilitate superaret diabolum superbum, qui rex dicitur super omnes filios superbiae, tamen majestas Dei Patris, de stercore eum sublimavit ineffabiliter, et hoc quare? Quaeris quare? Audi quare: « Ut sedeat, » inquit, « cum principibus et solium gloriae teneat . » Principes, sancti apostoli intelliguntur, qui sedebunt cum Christo super duodecim sedes. Sed Dominus solium gloriae retinet non solum videlicet in aequalitate Patris, sedendo ad dextait: « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . » « Ipse enim in gloria Pa
Abbreviated transcription (Latin):
liter intelligere. nec etiã ipsum qui de semet¬
ipso ait. ego sum panis uiuus qui de celo
descendi recipere noluerũt. qui multa bene¬
ficia signorũ atq miraculorũ eis contulit.
et ingratus apparuit: ideo dum hi suꝑbi¬
rent. et terrena saperẽt. de maiorib mi¬
nores effecti. pro eisdem panib elocati.
a propriis sedibus sunt euulsi: qr dum
carualiter legem uoluer̃t defendere. ⁊ se
subtraxer̃t ne crederent in saluatorem:
et in ipsis panib idest diuinis eloquiis
terrena tantũ sapere uoluer̃t: ⁊ locum.⁊
gentẽ. ⁊ ipsa eloquia dei ꝑdiderũt: iuxta
quod dñs eis ꝯminatus est dicens. duferet᷑

Expanded text:
liter intelligere, nec etiam ipsum, qui de semetliter intelligere, nec etiam ipsum, qui de semetipso ait: « Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi , » recipere noluerunt qui multa beneficia signorum atque miraculorum eis contulit, et ingratus apparuit. Ideoque dum hi superbirent, et et terrena saperent, de majoribus minores effecti, pro eisdem panibus elocati, a propriis sedibus sunt evulsi. Quia dum carnaliter legem voluerunt defendere, et se subtraxerunt ne crederent in Salvatorem, et in ipsis panibus, id est divinis eloquiis, terrena tantum sapere voluerunt, et locum, et gentem, et ipsa eloquia Dei perdiderunt, juxta quod Dominus eis comminatus est
Abbreviated transcription (Latin):
erat populus gentilis: quando alienꝰ a testa¬
mento dei fuerat. Hinc salomon de eadem
gentiũ infirmitate ait. Lepusculus plebs
inualida: que collocat in petͣ cubile suũ.
Plebs est inualida natio gentiũ fidelis: que
in suis uirib nil fidens: in auxilio sui re¬
dẽptoris sperare didicit. Et hoc est illi
in petra collocare cubile. Petra autẽ inqͥt
sos uitet incursus: dño dicere nouit psal¬
mista. Esto michi in lapidem fortissimũ. et
in domũ munitã: ut salues mẽ. Unde bene
de abiectione iudeorũ. ⁊ salute gentiũ sub¬
infertur. Repleti prius pro panib seloca¬
uerũt: ⁊ famelici saturati sunt. In greco ita
habetur. Pleni panib minorati sũt: ⁊ esu¬
rientes transierũt terrã. Repleti prius seu
pleni panibus iudei intelligunt᷑. qui mi¬
norati sunt: qr uidelicet credita sunt eis
eloquia dei. que per panes designantur:
quib saciari uidebantur prius. S qr sp̃ua¬

Expanded text:
erat populus gentilis, quando alienus a testaerat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Hinc Salomon de eadem gentium infirmitate ait: « Lepusculus plebs invalida, quae collocat in petra cubile suum . » Plebs est invalida natio gentium fidelis, quae in suis viribus nil fidens, sed in auxilio sui Redemptoris sperare didicit. Et hoc est illi in petra collocare cubile. « Petra autem, inquit ut aversos vitet incursus, Domino dicere novit cum Psalmista: « Esto mihi in lapidem fortissimum, et in domum munitam, ut salves me . » Unde bene de abjectione Judaeorum et salute gentium subinfertur: « Repleti prius pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt. » In Graeco ita habetur: « Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram. » Repleti prius, seu pleni panibus Judaei intelliguntur, qui minorati sunt: quia videlicet credita sunt illis eloquia Dei, quae per panes designantur, quibus satiari videbantur prius. Sed quia spirita
Abbreviated transcription (Latin):
quod de pharetra sui liuoris intendere
uoluerũt. in ipsos conuersũ est: iuxta
qd̾ alibi scriptũ est. Conuersi sũt ĩ arcũ
prauũ. Arcus enim a quo tenditur ad
ipsum conuertit᷑: qr prauitas maligne
intencioĩs. quã de pharetra sui liuoris
exerere iudaica ꝑfidia uoluit. in eã con-¬
uersa est : qr sue malicia infidelitatis ex¬
titit dãpnata: et grãm fortitudinis qua
gloriabatur. posse sine adiutorio diuino
humana sufficiencia legem adimplere.
amisit: et eandẽ grãm ualitudinis cre-¬
dentes ex gentib qui prius infirmi uide¬
bant᷑ esse. dño largiente ꝑceperũt. sicut
subnectitur. et infirmi accincti sũt robo¬
re: uidelicet populi gentiũ. qui de suis
uirtutib nil p̃sumentes. in dñi sũt iusticia
roborati. Ex quorũ uoce psalmista loqui¬
tur dicẽs. Miserere mei deuͤs. qm̃ infirmꝰ
sum. Et iterũ. Miserere mei deus miserere
mei: qm̃ in te confidit anima mea. Infirmꝰ

Expanded text:
quod de pharetra sui livoris intendere quod de pharetra sui livoris intendere voluerunt, in ipsos conversum est, juxta quod alibi scriptum est: « Conversi sunt in arcum pravum . » Arcus enim a quo intenditur, ad ipsum convertitur: quia pravitas malignae intentionis, quam de pharetra sui livoris exerere Judaica perfidia voluit, in eam conversa est, quia sua malitia infidelitatis damnata exstitit, et gratiam fortitudinis qua gloriabatur posse sine adjutorio divino humana sufficientia legem implere, amisit, et eamdem gratiam valetudinis credentes, ex gentibus qui prius infirmi videbantur esse, Domino largiente, perceperunt, sicut subnectitur: « Et infirmi accincti sunt robore. » Videlicet populi gentium, qui de suis virtutibus nihil praesumentes, in Domini sunt justitia roborati. Ex quorum voce Psalmista loquitur dicens: « Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum . » Et iterum: « Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea . » Infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
uero sacra eloquia designant᷑: sicut per
eundẽ propħam dicitur. arcũ suũ teten¬
dit ⁊ parauit illũ. ⁊ in ipso parauit uasa
mortis. et cetera: aliquando autẽ malorũ
insidie. ⁊ intenciones figurant᷑ ꝑuersorũ:
sicut in psalmo legimus. Intenderũt arcũ
suũ. rem amarã. Unde ⁊ in hoc loco dicit᷑.
Arcus fortiũ suꝑatus est. Deniq qr iudei
duriciã legis. uelut cornua arcus. corda
noui testamenti flectere noluerũt. s car¬
naliter sapere: ⁊ p̃dicationẽ saluatoris
conati sunt suis ꝑuersis intencionib supe¬
rare : et praue de ipso sentire. atq eccle¬
siam ipsius contẽpnere. ⁊ parare arcum
suũ rem amarã: et ꝓpterea deiecti sunt
et humiliati: bene dictũ est . arcus for¬
tium suꝑatus est. idest intencio iudeor̃
ꝑuersa. qua praue senserũt ex ueteri
testam̃to prolata in nouo. infirmata est:
qr ex hoc quod carnaliter in lege głati
sunt. et eam quodãmodo defendere su-¬
ꝑbe uoluerũt infirmati sunt: ⁊ malũ

Expanded text:
ignantur, sicut per eumdem Prophetam dicitur: « Arcum suum tetendit et paravit illum, et in ipso paravit vasa mortis , » etc. Aliquando autem malorum insidiae, et intentiones figurantur perversorum, sicut in Psalmo legimus: « Intenderunt arcum suum, rem amaram . » Unde et in hoc loco dicitur: « Arcus fortium superatus est. » Denique quia Judaei duritiam legis, velut cornua arcus corda Novi Testamenti, flectere noluerunt, sed carnaliter sapere, et praedicationem Salvatoris conati sunt suis perversis intentionibus superare, et prave de ipso sentire, atque Ecclesiam ipsius contemnere, et parare arcum suum rem amaram, et propterea dejecti sunt atque humiliati. Bene dictum est: « Arcus fortium superatus est. » Id est intentio Judaeorum perversa, quia prave senserunt, ex Veteri Testamento prolata, in Novo infirmata est. Quia ex hoc quod carnaliter in lege gloriati sunt, et ea quodammodo defendere superbe voluerunt, infirmati sunt, et malum
Abbreviated transcription (Latin):
de helcana et duab uxorib eius. ac par¬
tibus earũ: et cetera que inseruimꝰ. pro¬
ut intelligere potuimus. et a traditore
didicimus. describere conati sumus. Que
sicui displicuerint. et melius inuenire
potuerit. nos sequenda iudicauimꝰ : quia
magis decreuimus alterius sensũ sequi.
quam ꝑtinatie deseruire. Ceterũ his ita¬
descriptis: ad ea que secunt᷑ dño fauente
stilum uertere conabim᷑. S prius notan¬
dum qr nunnulli iuxcta ethicã discipli¬
nam. idest moralẽ. quã aliter metropolo¬
giam nominãt. helchana qui int̃p̃tatur
dñi possessio. scm quẽ libet et ꝑfectum

Expanded text:
de Elcana, et duabus uxoribus ejus, ac parde Elcana, et duabus uxoribus ejus, ac partibus earum, et caetera quae inseruimus, prout intelligere potuimus, et a traditore didicimus, describere conati sumus. Quae si cui displicuerint, et melius invenire potuerit: nos sequenda judicavimus, quia magis decrevimus alterius sensum sequi, quam pertinaciae deservire. Caeterum, his descriptis, ad ea quae sequuntur, Domino favente, stylum vertere conabimur: sed prius notandum quia nonnulli juxta ethicam disciplinam, id est moralem quam aliter tropologiam nominant, Elcanam, qui interpretatur Domini possessio, sanctum quemlibet et
Abbreviated transcription (Latin):
cornu altaris. Dies sollẽpnis est dño:
ꝯpũctio cordis nr̃i. S tune in confre¬
quentacione dies cõstituitur: cũ ad la¬
crimas pro amore dñi assidue mens
mouetur. Cui uel si diceremꝰ quã diu:
subiungit dicens. usq ad cornu alta¬
ris. Cornu altaris est exaltacio sacri¬
ficii interioris : hoc est contẽplacio
diuine uisionis. Inde est quod anuna
que iam per amorẽ cõpungi desiderat:
in canticis canticorũ ait. Osculetur me
osculo oris sui. Totiens enim anima
osculatur dm̃: quotiens in eiꝰ amore
cõpungit᷑. Ait enĩ. osculet᷑ me osculo
oris sui. Ac si aperte dicat. Tangat me
gracia cõpũctionis sue. Uel certe osculũ
oris eius est ꝑfectio pacis intime: ad
manebit quod queramꝰ. Et ideo debemꝰ
in eadem gracia cõpũctionis tanꝗͣ anna
ꝑmanere. et non uultũ in diuersa muta¬
re : donec ꝑueniamꝰ ad prolem diuine
contẽplationis. Nos et enim hactenus ista

Expanded text:
cornu altaris . » Dies solemnis est Domino, cornu altaris . » Dies solemnis est Domino, compunctio cordis nostri. Sed tunc in confrequentatione dies constituitur, cum ad lacrymas pro amore Domini assidue mens movetur. Cui velut si diceremus, quandiu? subjungit, dicens « usque ad cornu altaris. » Cornu altaris est exaltatio sacrificii interioris, hoc est contemplatio divinae visionis. Inde est quod anima quae jam per amorem compungi desiderat, in Canticis canticorum, ait: « Osculetur me osculo oris sui . » Toties enim anima osculatur Deum, quoties in ejus amore compungitur. Ait enim, « Osculetur me osculo oris sui. » Ac si aperte dicat: « Tangat me gratia compunctionis suae, » vel certe, « osculum oris ejus est » perfectio pacis intimae, ad amplius quod quaeramus. Et ideo debemus in eadem gratia compunctionis tanquam Anna permanere, et non vultum in diversa mutare, donec perveniamus ad prolem divinae contemplationis. Nos hactenus ista
Abbreviated transcription (Latin):
nis gracia quã ꝑcepit. Ceterũ qͣntum
ad historie fidem ꝑtinet. bene ait. illi¬
usq uultus non sunt amplius in di¬
uersa mutati: uidelicet qr qd̵ a deo
postulauit. ex fide credens adipisci
non dubitauit: siue qr in ipso affectu
ꝯpũctioĩs ꝑmansit: usq dum adepta
esset quod postulauit. Hic enĩ datur
exemplũ orandi: qr uidelicet qͥsquis
exaudiri desiderat. talis debet ꝑseuera¬
re. qualis ĩ orõne ĩueniri se exoptat.
Et si semel ꝯpũctionis grãm ꝑcipit
per puritatẽ mentis: debet in eadem
mundicia m̃tis ꝑsistere: ⁊ a nullo de¬
uiare per lasciuiã. donec ad effectũ
uoluntatis quod petit ꝑueniat: ĩmo
donec ꝓlem diuine contẽplacionis con-¬
sequatur. Et si hoc uoluerit: ñ sufficit
semel ꝯpungi: sed sedulo se ꝑ ꝯpũcti¬
onis grãm emundari: iuxta quod per
psalmistã dicitur. Constituite diem sol¬
lẽpnem. in confrequentaciõe: usq ad

Expanded text:
nis gratia quam percepit. Caeterum quantum nis gratia quam percepit. Caeterum quantum ad historiae fidem pertinet, bene ait: « Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. » Videlicet quia quod ad Deum postulavit, ex fide credens, adipisci se non dubitavit: sive quia in vero affectu compunctionis permansit, usque dum adepta esset quod postulavit. Hic enim datur exemplum orandi, quia videlicet quisquis exaudiri desiderat, talis debet perseverare, qualis in oratione inveniri se exoptat. Et si semel compunctionis gratiam percipit per puritatem mentis, debet in eadem munditia mentis persistere, et a nullo deviare per lasciviam, donec ad affectum voluntatis, quod petit, perveniat. Imo donec prolem divinae contemplationis consequatur. Et si hoc voluerit non sufficit semel compungi, sed sedulo per compunctionis gratiam emundari, juxta quod per Psalmistam dicitur: « Constituite diem solemnem in confrequentatione, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
melior sum tibi. quã decem filii: Uerũ
est inquã: uerũ est qd̾ loquit᷑ sermo
diuine consolacionis. Melior est ecclesie
uir suus: dñs scilicet xep̃c quã decẽ filii
Decem nãq filii illi significant᷑: quos
per legem sinagoga deo edere uideba-¬
tur. S multo plus eũ diligit. ĩmo gra¬
tiam dñice euuangłice p̃dicatioĩs que
per eũ data est: quã illos quos carnali¬
ter pariebat. Diligit ipse eccłam: et ab
ea diligitur. Scriptũ nãq est. Dilectus
meus michi: et ego illi. Ad eo diligit
ecclesia xp̃m. ut non solũ oĩa ꝯtẽpnat
dilectione. De cuius dilectione quã quã
aliter intelligatur: in canticis cantico¬
dilectione quã ꝑcepit ꝑscuerat: recte
quib: dam interpositis de ipsa dicitur.
Uultusq ipsius. non sũt amplius ĩ di¬
uersa mutati. Nequaquã enĩ ecclesia a
cognitione fidei ⁊ dilectiõe sui redẽp¬
toris ĩmutata est: neq euelli in diuer¬
sa declinando potuit ab ipsa deuocio¬

Expanded text:
or tibi quam decem filii? » Verum est, inquam, verum quod loquitur sermo divinae consolationis: melior est Ecclesiae vir suus, Dominus scilicet Christus, quam decem filii. Decem namque filii illi significantur, quos per legem Synagoga Deo edere videbatur, sed multoties plus eum diligit, imo gratiam Evangelicae praedicationis, quae per ipsum data est, quam illos quos carnaliter pariebat. Diligit ipse Ecclesiam, et diligitur. Scriptum namque est: « Dilectus meus mihi, et ego illi . » Adeo diligit Ecclesia Christum, ut non solum omnia contemnat dilectione ejus. De cujus dilectione quanquam aliter intelligatur in Canticis canticodilectione quam percepit, perseveravit, recte quibusdam interpositis de ipsa dicitur, vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. Nequaquam enim Ecclesia a cognitione fidei, et dilectione sui Redemptoris immutata est, neque evelli in diversa declinando potuit, ab ipsa devotio
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt sine intellectu: qm in maliuo¬
lam animã non introibit sapiencia: nec
inhabitabit in corpore subdito peccatis.
Et sp̃c scrutatur etiã ꝓfunda dei. uerũ
qr iudei gloriantes in lege. altiora se que¬
rentes. et nescientes quia deus est sciencia¬
rum.⁊ arbiter conscienciarũ: et carnali¬
ter sapientes ita agere despexerũt: a fas¬
tu sue suꝑbie corruentes humiliati sũt.
Nam sequitur. Arcus fortiũ suꝑatus est
et infirmi accincti sunt robore. Arcus enĩ
nomine in sacro eloquio aliquando dies
iudicii. iuxcta qd̃ per psalmistã dicitur.
ostendisti populo tuo dura. potasti nos ui

Expanded text:
e intellectu. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . » Et spiritus scrutatur etiam profunda Dei . Verum quia Judaei gloriantes in lege, altiora se quaerentes, et nescientes quia Deus est scientiarum, et arbiter conscientiarum, et carnaliter sapientes, ita agere despexerunt, a fastu suae superbiae corruentes, humiliati sunt. Nam sequitur: « Arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt robore. » Arcus enim nomine, in sacro eloquio, aliquando dies judicii, juxta quod per Psalmistam dicitur: « Ostendisti populo tuo dura, pot
Abbreviated transcription (Latin):
sentit: ut eam predicando plures filios
gignere possit. Unde non ĩmerito per
annã que interp̃tat᷑ gr̃a figurat᷑: quia
nemo ad ipsam ꝑuenire sufficit. nisi ꝑ
diuinã grãm. Sed bene duas uocores ha¬
buisse describitur : qr ꝑfectus quisq p̃¬
dicator non est: nisi utrãq uitã exer¬
cere nouerit. Debet ex amplexib fenen¬
ne transire ad cõplexus anne: qr debet
se prius exercere in actiua: ut dũ mul¬
tos filios gentrauerit. possit postmodũ
ad contẽplatiuã uitã artius acci ngi:
et toto desiderio in eius contẽplaciõe mo¬
rari. ⁊ ꝑfecta oꝑa gignere. Quib uxro¬
ribus . filiis et filiab partes tribuit: qr
sũmus uir siue infirma. seu creauerit
opera forcia. semper studet ⁊ in actiua
et in contẽplatiua uita desudans am¬
plius laborando. uirtutib uirtutes
subnectere: ut ꝑfectus inueniat᷑ qñq
in or̃one ⁊ ꝯtẽplatione. Et ideo qui
uult effici possessio dei. has duas du¬

Expanded text:
sentit, ut eam praedicando plures filios sentit, ut eam praedicando plures filios gignere possit. Unde non immerito per Annam, quae interpretatur gratia, figuratur: quia nemo ad ipsam pervenire sufficit, nisi per divinam gratiam. Sed bene duas uxores habuisse describitur, quia perfectus quilibet praedicator non est, nisi utramque vitam exercere noverit. Debet ex amplexibus Phenennae, transire ad complexus Annae: quia debet se prius exercere in activa, ut dum multos filios generaverit, possit postmodum ad contemplativam vitam arctius accingi, et toto desiderio in ejus contemplatione immorari, et perfecta opera gignere. Quibus uxoribus et filiis et filiabus partes tribuet: quia summus vir sive infirma, seu creaverit fortia opera, semper studet et in activa et in contemplativa vita desudans amplius laborando, virtutibus virtutes subnectere ut perfectus inveniatur quandoque in contemplatione. Et ideo qui vult effici possessio Dei, has duas du
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbientẽ ꝓxximũ reuocare. infirmantis
curã gerere: que singulis quibq expe¬
diant dispensare. Que non ĩ merito signi¬
ficatur per fenennã fecundã que interpre¬
tatur conuersio: quia actiua multas ha-¬
bet actiones. quib subuenire potest ꝓxi¬
mis: ad quas necesse est ut sollicite con¬
uertatur. Est enim fecunda in filiis et
filiabus: quia fortia licet infirma uide¬
antur in cõparacione contẽplacionis.
gignit opera. pariter ⁊ infirma: que
significant᷑ per filios et per filias. Con¬
dei ⁊ ꝓocimi tota mente retinere. s ab
exteriori actione quiescere. ⁊ soli deside¬
rio conditoris inherere. ut nichil iam
agere libeat : sed calcatis curis om̃ĩb.
ad uidendã faciem sui conditoris animꝰ
inardescat. Hec enim significat᷑ ꝑ annã.
que interp̃tat᷑ gr̃a: sed̾ sterilem. Bene
itaq sterilis dicitur: qr contẽplatiuam
uitam prout est nullus penetrare potest:
siue qr nullus ꝑfecte p̃dicare sufficit qd̃

Expanded text:
ximum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant, dispensare. Quae non immerito significatur per Phenennam fecundam, quae interpretatur conversio, quia activa multas habet actiones quibus subvenire potest proximis. Ad quas necesse est, ut sollicite convertatur. Est enim fecunda in filiis et filiabus, quia fortia licet infirma videantur, in comparatione contemplationis gignit opera pariter infirma, quae significantur per filios et filias. Conidem et proximi, tota mente retinere, sed ab exteriori actione quiescere, soli desiderio conditoris inhaerere, ut nihil jam agere libeat, sed calcatis curis omnibus ad videndam faciem sui conditoris animus inardescat. Haec enim significatur per Annam, quae interpretatur gratia, sed sterilem. Bene itaque sterilis dicitur, quia contemplativa vita prout est nullus penetrare valet. Sive quia nullus eam perfecte praedicare sufficit quod
Abbreviated transcription (Latin):
conabim᷑. Erãt autẽ ibi duo filui heli. ofni
et finees: sacerdotes dñi. Quia historia
luce clarius patet: ad sp̃ualem intellectũ
tͣnsducim᷑. Ofni nãq qui interp̃tatur
discalciatus. siue insania conuersionis.
et finees quoq qui dicitur os mutũ. scri¬
bas ⁊ phariseos significãt iudeorũ: ꝓpter
sacrificia carnalia legis et sacerdocii ipso¬
rum. Ipsi enim scribe ⁊ pharisei. dũ suã
iuxta apłm uoluerũt statuere iusticiã.
iusticie dei contẽpnentes noluer̃t ẽẽ sub¬
iecti: nec ipsũ recipere quẽ lex ⁊ ꝓpħe

Expanded text:
conabimur. Erant alibi duo filii Heli, Hophni conabimur. Erant alibi duo filii Heli, Hophni et Phinees, sacerdotes Domini. Quia historia luce clarius patet, ad spiritalem intellectum transducimur. Hophni namque, qui interpretatur discalceatus sine insania conversionis: et Phinees quoque, qui dicitur os mutum, scribas et Pharisaeos signifsacrificia carnalia legis et sacerdotii ipsorum. Ipsi enim scribae et Pharisaei dum suam, juxta Apostolum , voluerunt statuere justitiam, et justitiae Dei contemnentes, noluerunt esse subjecti, nec ipsum recipere quem lex et prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si diceret. Si aliquos habet in se for¬
tes in fide. uel claros ingenio. uel phi¬
losophia instructos: addamus illis ꝓ¬
pugnacula argentra. idest scientiam¬
diuinarũ scripturarũ: ut possit non solum
protegere infirmos. sed etiam docere indoc¬
tos: ne semꝑ sterilis ꝑmaneat. Ista enim
quãquã tũc esset uxor in predestinatiõe
diuine gr̃e. iuxta qđ sponsus loquitur
de ea. equitatui meo incurrib pharaonis
assimilaui te amica mea: idest cũ tu adhuc
in currib pharaonis sub uicia seruiebas.
sub uicia currebas in gentilitate: sed ego
attendi quid de te per p̃destinationẽ feci.
equitatui meo assimilaui te. idest electis
meis te similem attendi : tam̃ qr sponsus
nondũ eam proprio sanguine redemerat.
nec desponsauerat. sterilis habebatur: qr
ei per fidem coniũcta non erat. S sina¬
ter tangendo digessimus: sed in sequen-¬
tibus post aliqua que interpolata uiden¬
tur in historia ꝓlata plenius describere

Expanded text:
» Ac si diceret: Si aliquos habet in se for» Ac si diceret: Si aliquos habet in se fortes in fide, vel claros ingenio, vel philosophia instructos, addamus illis propugnacula argentdivinarum Scripturarum, ut possit non solum protegere infirmos, sed etiam docere indoctos, ne semper sterilis permaneat. Ista enim quanquam tunc uxor esset in praedestinatione divinae gratiae, juxta quod sponsus loquitur de ea: « Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea , » id est, tu adhuc in curribus Pharaonis subintus serviebas, subintus currebas in gentilitate, sed ego attendi quid de te per praedestinationem fecit: « Equitatui meo te assimilavi, » id est electis meis te similem attendi. Tamen quia nondum sponsus eam proprio sanguine redemerat, nec desponsaverat, sterilis habebatur, quia ei per fidem conjuncta non erat, sed Synaeviter tangendo, ut diximus, sed in consequentibus post aliqua quae interpolata videntur, in historia prolata plenius describere
Abbreviated transcription (Latin):
rilis que non paris. erũpe ⁊ clama que
non parturis: qr multi filii deserte ma¬
gis quã eius que habet uirũ. De qua
etiam scriptura ait. Qui habitare facit
sterilem in domo: matrẽ filiorũ letan¬
tem. Que olim sterilis a fecunditate ꝓ¬
lis spualis: nũc deo filios sp̃uales ꝑ fon¬
re non desistit. De qua in canticis canti¬
corum apłi dicũt. Soror nr̃a paruula
est: et ubera ñ habet. Quid faciemꝰ soro¬
ri nr̃e : in die quando alloquenda est :
saruula inquiũt est: qr ministeriũ p̃di¬
cationis ñdũ sufficit subire: ut filios
generans. ab intimis misteriis uelut
ex uberib nutrire possit. Quid ergo
tibi uidetur o sinagoga de sorore nr̃a
faciendũ quando alloquenda ẽ. id est ꝑ¬
ministeriũ uerbi ducenda ad fidem: ut
que modo sterilis uidetur. possit fecun¬
da sp̃ualiter filios generare: Sinagoga¬
tacente: ipse sponsus siue apłi quid fi¬
eri debeat. respondẽt. Si murus est: edi¬
ficemus suꝑ eũ ꝓpugnacula argentea.

Expanded text:
ama, quae non parturis, quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . » De qua etiam Psalmista ait: « Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . » Quae olim sterilis a fecunditate prolis spiritualis, nunc Deo spirituales fre non desistit. De qua in Canticis canticorum Apostoli dicunt: « Soror nostra parvula est, et ubera non habet . » Quid faciemus sorori nostrae, in die quando alloquenda est: Parvula, inquiunt, est quia mysterium praedicationis nondum sufficit subire, ut filios generans ab intimis mysteriis, vel ut ex uberibus nutrire possit. Quid ergo tibi videtur, o Synagoga, de sorore nostra faciendum, quando alloquenda est, id est per verbi mysterium ducenda ad fidem, ut quae modo sterilis videtur possit fecunda spiritualiter filios generare? Stacente, ipse sponsus, sive apostoli quid fieri debeat, respondit. « Si murus est, aedificemus super eam propugnacula argentea.
Abbreviated transcription (Latin):
re ad xp̃m: ait. Que est ista que ascen¬
dit per desertũ sicut uirgula fumi ex
a romatib mirre ⁊ thuris: ⁊ uniuersi
pulueris pigmentarii: Nam admirat᷑
quomͦ gentiũ populus nullo circũcisio¬
nis misterio mundatus. nullis ꝓpħarũ
admonitiõib instructus. subito ab infi¬
mis uoluptatib per desertũ gentilitatis
et idolatrie. ad alta uirtutũ culmina.
et ad amplexus sponsi ascendisset. Et
bene ait sicut uirgula fumi ex aroma¬
tibus mirre ⁊ thuris. et uniuersi pulue¬
ris pigmentarii: idest igne amoris ac¬
censa. uel omi nisu uirtutũ ad celestia
tendit. Per mirrã mortificatio carna¬
lium uoluptatũ. per thus puritas or̃o¬
num: ⁊ in diuersis puluerib pigm̃ta¬
rii. omĩum uirtutũ odor accipit᷑. Unde
alibi stupẽs ecclesia. dicit. Hesciui. anima

Expanded text:
 quae ascendit per desertum sicut virgula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? » Nam admiratur quomodo gentium populus, nullo circumcisionis mysterio emundatus, nullis prophetarum admonitionibus instructus, subito ab infimis voluptatibus per desertum gentilitatis et idololatriae, ad alta virtutum culmina, et ad amplexus sponsi ascendisset. Et bene ait: « Sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii, » id est igne amoris accensa, vel omni nisu virtutum ad coelestia tendit. Per myrrham, mortificatio carnalium voluptatum. Per thus, puritas orationum: et in diversis pulveribus pigmentarii omnium virtutum odor accipitur. Unde alibi stupens Synagoga dicit, « Nescivi, anima
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. De qua effusione paulus ait. Qui
cum in forma dei esset. non rapinã ar-¬
bitratus est esse se equalẽ deo: s semet¬
ipsum exinaniũ: ⁊ cet̃a. Qd̃ paulus ait
exinaniuit: hoc salomon dix̃ effudit.
Qui iure effrateus dicitur. Effrateus
frugifer interp̃tatur. Qd̃ bene eidem
unigenito dei filio conuenit. Ipse enĩ
dans habetur. Hinc ysaias ait. Requie
nomen uni fenenna. et nomen scd̾e an-¬
na. Fuerũtq fenenne filii: anne autẽ
non erãt liberi: ⁊ cet̾a. Iste due sorores
anna uidelicet que interp̃tatur gr̃a

Expanded text:
ceret. De qua effusione Paulus ait: « Qui ceret. De qua effusione Paulus ait: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exexinanivit, hoc Salomon dixit, effudit. Qui jure Ephrataeus dicitur, Ephrataeus frugifer interpretatur. Quod bene eidem unigenito Dei Filio convenit: ipse enim dans habetur. Hinc Isaias ait: « Requinomen uni Phenenna, et nomen secundae Anna. Fueruntque Phenennae filii. Annae autem non erant liberi, » et reliqua. Istae duae uxores, Anna videlicet, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m iustũ: ⁊ cet̃a. Qui bene filius dicit᷑¬
iheroam filii helu. filii thau. filii suf:
effrateus. Iheroam quippe misericors inter¬
pretatur : helui uero deus m̃s : suf autẽ
effundẽs. Que nomina sicut nob̾ uidetur:
iure ad dm̃ patrẽ referunt᷑. Ipse ẽ miscd̾ia¬
nr̃a: qr sua miseratione actum est. ut uni¬
genitus filius ad nos ueniens. suo cruore
nos redimeret: iuxta qd̃ apłs ait. Sic
enim dilex̃ deus mundũ : ut unigenitũ
daret ꝓ nobis. Qui in passione pro nobis
qr ad nos sinu sue pietatis eũ de celestib
effudit. ut semet ipsũ exinaniret: atq
quodãmodo effunderet: atq genus hu¬
manũ liberaret. Unde per salomonẽ in
canticis canticorũ dicitur. Ungentũ effu¬
sum est nom̃ tuũ. Nomen ergo di un¬
gentũ effusũ est: quando ab ĩmensita¬
te diuinitatis su&. ad naturã nr̃am se
exterius fffudit: et ab eo qđ erat ĩuii¬
sibilis. uisibilẽ se recdidit. Si enim se ñ
effunderet: nequaquã nobis se innotes¬

Expanded text:
m justum , » etc. Qui bene filius dicitur, filii Jeroham, filii Eliu, filii Suph Ephrataeus. Jeroham quippe misericors interpretatur: Eliu vero, Deus meus: Suph, effundens: quae nomina, sicut nobis videtur, jure ad Deum Patrem referuntur. Ipse est miserira, quia sua miseratione actum est, ut unigenitus Filius ad nos veniens, suo cruore nos redimeret, juxta quod Apostolus ait: « Sic enim dilexit Deus mundum, ut Unigenitum suum daret pro nobis . » Qui in passione, pro nobis quia ad nos sinus suae pietatis eum de coelestibus effudit, ut semetipsum exinaniret, atque quodammodo effunderet, et genus humanum liberaret. Unde per Salomonem in Canticis canticorum dicitur: « Unguentum effusum est nomen tuum . » Nomen ergo Dei unguentum effusum est, quando ab immensitate divinitatis suae, ad naturam nostram se exterius effudit, et ab eo quod erat invisibilis, visibilem se reddidit. Si enim se non effunderet, nequaquam nobis se innotes
Abbreviated transcription (Latin):
mine plebis hoc est eccłe gentiũ ⁊ sina¬
goge pretender̃t imaginẽ. Fenenna
nãq sinagoge trpũ preliniebat. que
fecunda primũ in filiis extitit: quos
deo per predicationẽ legis gencrare ui¬
debatur. S qr conuersa est a fide pa-¬
triarcharũ ⁊ propħarũ ad infidelita¬
tem: infecunda ꝑmanet. Anna uͦ sttri¬
lis que interp̃tatur grã. eccł̃am signi¬
ficabat gentiũ: que gracia sui saluatoris
cognoscitur esse redẽpta: iuxta qd̃ apłs
ait. Gracia enim dei salui facti estis per
fidem: et non ex uobis. Donũ enĩ dei ẽ.
Et iterũ. uocabo non plebẽ ineã ple¬
bem meã : ⁊ non miscd̃iam consecutam.¬

Expanded text:
hoc est Ecclesiae gentium et Synagogae, praetenderunt imaginem. Phenenna namque Synagogae typum praelibabat quae fecunda primum in filiis exstitit, quos Deo per praedicationem legis generare videbatur. Sed quia conversa est a fide patriarcharum et prophetarum ad infidelitatem, infecunda permanet. Anna vero sterilis, quae interpretatur gratia, Ecclesiam significabat gentium, quae gratia sancti Salvatoris cognoscitur esse redempta. Juxta quod Apostolus ait: « Gratia enim Dei salvi facti estis per fidem, et non ex vobis, donum Dei est . » Et iterum: « Vocabo non plebem meam, plebem meam, et non miseri
Abbreviated transcription (Latin):
di animã meã in cõspectu dñi. Ne repu¬
tes ancillã tuã quasi unã de filiab be¬
lial: qr ex multitudine doloris mei lo
sectantur: filii belial uocitent᷑. Hoc lo¬
co implet᷑ illud qd scriptũ est. homo
uidet infacie. deus autẽ intuetur cor:
qr heli tantũ os dep̃cantis anne intue¬
batur. ⁊ uocẽ eius penitus ñ audiebat:
⁊ motũ labiorũ cernẽs. estimabat ebri
am esse. Illa aũ qr sursũ eleuabat cor
et confitebat᷑ dño in corde suo. respexit
Nobisq optimꝰ modus orandi ad exem¬
plum datus est. sicut in sequentib pleniꝰ
dicturi sumꝰ: ut non in multiloquio
formemꝰ p̃ces nr̃as ad dñm. s ĩ ꝯpũcti¬
one cordis. ⁊ effusione lacrimarũ. nos

Expanded text:
meam in conspectu Domini. Ne reputes ancillam tuam quasi unam de filiabus Belial, quia ex multitudine doloris mei locsectantur filii Belial vocitentur; hoc loco impletur illud quod scriptum est: « Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . » Quia Heli tantum os deprecantis Annae intuebatur, et vocem ejus penitus non audiebat, nec motum labiorum am esse. Illa autem, quia sursum elevabat cor et confitebatur Domino in toto corde suo, respexit Nobisque optimus modus orandi ad exemplum datus est sicut in sequentibus plenius dicturi sumus, ut non in multiloquio formemus preces nostras ad Dominum, sed in compunctione cordis et effusione lacrymarum, nos
Abbreviated transcription (Latin):
arum suarũ. Et pater de ipso. Hic ẽ fili¬
us meus dilectus: in quo michi cõplacui.
Et idem filius in eugłio. Pater in me ma¬
nens. ipse facit opera. Qui bene uir dr̃:¬
non de numero: sed qr nũquã a semetip¬
so alter efficitur. ideo nũquã mutatur.
Unde psalmista. Tu autẽ idem ipse es:⁊ an¬
ni tui non deficient. Aramataim sophim.
que interp̃tatur excelsa uel specula. celes¬
tem significat ihrłm : de qua ad nos ue¬
niens. eandem speculationẽ et docuit: im¬
mo et ad eandem possidendã sua morte
reparauit. In qua ipse sedens ad dexterã
patris. int̃pellat pro nobis: scd̾m qd̾ apłs

Expanded text:
arum suarum . » Et Pater de ipso: « Hic est Filiarum suarum . » Et Pater de ipso: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Et idem Filius in Evangelio: « Pater in me manens, ipse facit opera: qui bene vir unon de numero, sed quia nunquam a semetipso alter efficitur, ideo nunquam mutatur. Unde Psalmista: « Tu autem idem ipse es et anni tui non deficient . » Armathaim Sophim, quae interpretatur excelsa vel specula, coelestem significat Jerusalem. De qua ad nos veniens, eamdem speculationem et docuit, imo et ad eamdem possidendam sua morte reparavit. In qua ipse sedens ad dexteram Patris, interpellat pro nobis secundum quod Apos