comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desiderii sui morabatur effectũ. At mitissi¬
mus xp̃i sacerdos lambertus. solitas sacra¬
rum uigiliarum deo exhibebat excubias :
offerens in conspectu altissimi ex ingenti
cordis contricione. sp̃uales et placabiles
mundissime orationis hostias. Solebat enĩ
degustata modici somni requie post pri¬
mam noctis uigiliam. ad oracionem cum
silentio solitarius exurgere: atq in feruo¬
re sp̃c constitutus. uberiores preces que de
caritatis ardore procedebant effundere:
cum pro cõmisso sibi grege. pro tocius
mundi et eorum qui in sublimitate sunt
salute et tranquillitate supplicabat: seu
cum decollatis sibi diuine miscðie bene¬
ficiis. modo p̃terita recolendo. mͦ p̃sencia.
uel que reposita sunt in futuro scõrum p̃¬
mia: purissime mentis oculis ꝯtẽplando
et sperando ineffabiles deo grãs referebat.
In his itaq cum plusquã mediã noctis
illius partẽ transegisset. dato signo ilisci¬

Expanded text:
desiderii sui morabatur effectum. At mitissidesiderii sui morabatur effectum. At mitissimus Christi sacerdos Lambertus solitas sacrarum vigiliarum Deo exhibebat excubias, offerens in conspectu altissimi ex ingenti cordis contritione spirituales et placabiles mundissime orationis hostias. Solebat enim, degustata modici somni requie, post primam noctis vigiliam ad orationem cum silentio solitarius exurgere, atque in fervore spiritus constitutus, uberiores preces, que de caritatis ardore procedebant, effundere, cum pro commisso sibi grege, pro totius mundi et eorum qui in sublimitate sunt salute et tranquillitate supplicabat, seu cum de collatis sibi divine misericordie beneficiis modo preterita recolendo, modo presentia vel que reposita sunt in futuro sanctorum premia purissime mentis oculis contemplando et sperando ineffabiles Deo gratias referebat. In his itaque cum plus quam mediam noctis illius partem transegisset, dato signo, disci
Abbreviated transcription (Latin):
studiose cõpositis. Addit p̃terea tanquã
oleum camino: ut dum principi placet.
dum dolor eius recens est. lambertũ ma¬
turet occidere: quia eius uita eorum
erat obprobrium et ruina. Quib ille
auditis. totus in rabiem uersus . iux se
continet: oblatã quam diu desideraue¬
rat explende huius nefande cedis opor¬
tunitatem inhianter arripit: et quãuis
a racione alienus. in effusionẽ innocui
sanguinis iam iam p̃ceps ageretur. rem
tamen differt in crastinum: metuens
ne crudelitatis sue maximã pateretur
iacturã. s lambertus aut quilibet eius
contubernalis latitando. aut forte fugiendo
huie occ isioni eximeretur obscure noctis
beneficio. Concepte itaq iniquitatis cum
exagitante consciencia. peruigil et qͥetis
impaciens. huc illuoq uelut animi ĩpotens
rapiebatur: armatos aggregans. et ad tam
detestandũ facinus informans: sepissime
causatus tardiorẽ noctis recessũ. que sola

Expanded text:
studiose compositis. Addit preterea tanquam studiose compositis. Addit preterea tanquam oleum camino, ut, dum principi placet, dum dolor eius recens est, Lambertum maturet occidere, quia eius vita eorum erat obprobrium et ruina. Quibus ille auditis, totus in rabiem versus, vix se continet; oblatam, quam diu desideraverat, explende huius nefande cedis oportunitatem inhianter arripit, et quamvis a ratione alienus in effusionem innocui sanguinis iam iamque preceps ageretur, rem tamen differt in crastinum, metuens, ne crudelitatis sue maximam pateretur iacturam, si Lambertus aut quilibet eius contubernalis latitando aut forte fugiendo huic occisioni eximeretur obscure noctis beneficio. Concepte itaque iniquitatis eum exagitante conscientia, pervigil et quietis impatiens huc illucque velut animi impotens rapiebatur, armatos aggregans et ad tam detestandum facinus informans, sepissime causatus tardiorem noctis recessum, que sola
Abbreviated transcription (Latin):
gloria tam turpiter obscuratur: et quod
grauius doleo eterne perdicionis interitus.
nisi resipueris tibi certissime preparatur. Si
uero potestatẽ quam a deo accepisti ꝯmu¬
tas in tirannidem: paratus sum ꝓ ueritate.
pro castitatis defensione. quascũq intuleris
persecutiones: ipsam etiam mortẽ libenter
excipere. Statimq in his uerbis a conspectu
pippini et aula cũ summa constancia reces¬
sit: transinissoq mosa fluuio. ad dilectam
sibi legie solitudinẽ regressus est. Alpaidis
uero nimia confusione plena. et tanquam
melie. muliebri furore inflãmata. pippi¬
ni animũ uerbis lamberti grauiter exaspe¬
ratum. facile impulit ad interfectionis eius
consilium: missisq statim ꝑ noctẽ de pala¬
cio multis satellitib. iuiris audacibꝰ fr̃i dodoniqͥ
longe aberat. qͥd lãb̾tꝰ cũ duce recent̃ egĩt. qͥd di¬
xerit. maliciosa mandat relatione. uer¬
bis deprauatis: et ad deterius ꝑsuadendũ

Expanded text:
gloria tam turpiter obscuratur et, quod gloria tam turpiter obscuratur et, quod gravius doleo, eterne perditionis interitus, nisi resipueris, tibi certissime preparatur. Si vero potestatem, quam a Deo accepisti, commutas in tyrannidem, paratus sum pro veritate, pro castitatis defensione, quascumque intuleris persecutiones, ipsam etiam mortem libenter excipere'. Statimque in his verbis a conspectu Pippini et aula cum summa constantia recessit, transmissoque Mosa fluvio, ad dilectam sibi Legie solltudinem regressus est. 16. Alpaidis vero nimia confusione plena et tanquam melie muliebri furore inflammata, Pippini animum, verbis Lamberti graviter exasperatum, facile impulit ad interfectionis eius consilium. Missisque statim per noctem de palatio multis satellitibus et viris audacibus, fratri Dodoni, qui non longe aberat, quid Lambertus cum duce recenter egerit, quid dixerit, maliciosa mandat relatione, verbis depravatis et ad deterius persuadendum
Abbreviated transcription (Latin):
eamq debito salutacionis officio honora¬
ret. ante quã de palacio recederet. Iam enĩ
declinabat dies in uesperam. Tunc uͦ ama-¬
tor castitatis. et ueritatis defensor beatus¬
lambertus xp̃i sacerdos. suꝑno religionis
feruore fuccensus. erexit se aduersus pip¬
pinum intrepidus: et manifeste loquente
tue habens. paterna dulcedine mitiorib
uerbis ad remediũ penitencie te exhorta¬
ri incitare non destiti. tanquã humilem
et religiosum uereq xp̃ianũ principem:
s ut uideo ĩmanitatem ꝑpetrati a te fa¬
cinoris. dedignatur recognoscere sublimi-¬
tas tue potestatis: nosq per eam coactos
uis diuine legis p̃uaricari p̃ceptum: si
tantã tamq manifestã iniquitatẽ tuam
dissimulando uoluerimꝰ cum adultera tua
habere dampnate ꝯmunionis consorcium.
Uiuit omp̃s deus cuius ego seruus sum.
me nũquã cõmunicaturũ huic fornicarie.
ex cuius coniunctione pristine uirtutis tue

Expanded text:
eamque debito salutationis officio honoraeamque debito salutationis officio honoraret, antequam de palatio recederet; iam enim declinabat dies in vesperam. Tunc vero amator castitatis et veritatis defensor Lambertus Christi sacerdos, superno religionis fervore succensus, erexit se adversus Pippinum intrepidus, et manifeste in se loqtue habens, paterna dulcedine mitioribus verbis ad remedium penitentie te exhortari, incitare non destiti tanquam hnmilem et religiosum vereque christianum principem; sed, ut video, immanitatem perpetrati a te facinoris dedignatur recognoscere sublimitas tue potestatis, nosque per eam coactos, vis divine legis prevaricari preceptum, si tantam tamque manifestam iniquitatem tuam dissimulando voluerimus cum adultera habere dampnate communionis consortium. Vivit omnipotens Deus, cuius ego servus sum, me numquam communicaturum huic fornicarie, ex cuius coniunctione pristine virtutis tue
Abbreviated transcription (Latin):
approbandũ alpaidis matrimoniũ: dicens
eam claritate et potencia generis sibi con¬
uenire. ex qua legitimos principatus sui
generaret heredes: nec debere uocari adulteriũ.
sed potius honestatis duplicationẽ et augmen¬
tum. Affirmabat preterea sub attestacione di¬
uini nominis non leuius se posse ferre hunis
coniugii discidium: quam proprie uite et
honoris dispendium. S cum lambertus his
parũ moueretur. nolletq prioris sentencie
rigorem dissoluere. pippinus dissimulatũ
hactenus indignationis sue estum. intra se
non ualuit ulterius cohibere: totoq habi¬
tu legitimi et xp̃iam principis transgres¬
sus modestiã. furore plenus: talem se ei
exhibuit. qualem se uel sacrilegus a ab
helie. uel adulter herodes iohanni baptiste.
Precepit itaq ei ira tumens. si uite uel ho¬
noris sui periculum nollet incurrere. ut
alpaidem tanquã honestã principis uxo¬
rem placaret sibi humili satisfactione:

Expanded text:
approbandum Alpaidis matrimonium, dicens approbandum Alpaidis matrimonium, dicens eam claritate et potentia generis sibi convenire, ex qua legitimos principatus sui generaret heredes, nec debere vocari adulterium, sed potius honestatis duplicationem et augmentum. Affirmabat preterea sub attestatione divini nominis non levius se posse ferre huius coniugii discidium, quam proprie vite et honoris dispendium. Sed cum Lambertus his parum moveretur nolletque prioris sententie rigorem dissolvere, Pippinus dissimulatum hactenus indignationis sue estum intra se non valuit ulterius cohibere, totoque habitu legitimi et christiani principis transgressus modestiam, furore plenus talem se ei exhibuit, qualem se vel sacrilegus Ahab Helye vel adulter Herodes Iohanni baptiste. Precepit itaque ei ira tumens, si vite vel honoris sui periculum nollet incurrere, ut Alpaidem tanquam honestam principis uxorem placaret sibi humili satisfactione
Abbreviated transcription (Latin):
alpaidis occasione huius pie iocunditatis.
credens sibi non debere negari. qd̾ uidebat
omĩbus sic distribui: ciphum suum scĩfi¬
candum latenter ingessit ep̃o. Sensit hoc¬
ad pippinũ. importunitatẽ et audaciam
mulieris incusat: relictoq prandio ipsam
aulam egreditur: ne per cuius libet cõmu-¬
nionis uel benedictionis consortiũ. reatui
impudentis adultere. aliquem uideretur
prebuisse consensum. Statimq immutata
et ĩminuta est tota illa conuiuantiũ ꝓcerũ
leticia: timentiũ. ne uincente rationẽ furore.
pippinus per suggestionẽ mulieris. grauius
quid agere cogeretur contra salutem et
uitam pontificis. Pippinus tamen dissimula-¬
to magis quam sedato animi sui motu:
missis a latere suo honorabilib uiris. lam¬
bertũ iterũ euocauit ad palaciũ: eumq
multis blandiciis et magnis beneficiorũ
promissionib est aggressus. quatinꝰ seueri¬
tatem et constanciã ipsius inflecteret. ad

Expanded text:
Alpaidis, occasione huius pie iocunditatis Alpaidis, occasione huius pie iocunditatis credens sibi non debere negari, quod videbat omnibus sic distribui, sciphum suum sanctificandum latenter ingessit episcopo. Sensit hocad Pippinum, importunitatem et audaciam mulieris incusat, relictoque prandio, ipsam aulam egreditur, ne per cuiuslibet communionis vel benedictionis consortium reatui impudentis adultere aliquem videretur prebuisse consensum. Statimque immutata et inminuta est tot a illa convivantium procerum leticia, timentium, ne, vincente rationem furore, Pippinus per suggestionem mulieris gravius quid agere cogeretur contra salutem et vitam pontificis. Pippinus tamen, dissimulato magis quam sedato animi sui motu, missis a latere suo honorabilibus viris, Lambertum iterum evocavit ad palatium eumque multis blandiciis et magnis beneficiorum promissionibus est aggressus, quatinus severitatem et constantiam ipsius inflecteret ad
Abbreviated transcription (Latin):
transitus. Exiguo enim spacio a se inuicem
distant ioppilia et legia: duob fluuiis
mosa et orta interfluentib. seseq illic cõ¬
miscentib. Descendit itaq ioppiliã: exple¬
tisq pro quibus uenerat. inuitatur a prin¬
cipe ad conuiuium: multisq eius uictus
p̃cibus discubuit : gaudentib maxime
sũmis et illustrib uiris qui aderant qd̃
obtinere meruerint. Cum uero int̾ pran¬
dendum minister pippino poculũ obtu¬
lisset. ille religiose admodum innuit porri-¬
gendum ep̃o: sũmopere desiderans id resu¬
mere. et resũpsit. scĩficatum illius benedic¬
tione. Exemplum secuti reliqui proceres duciꝰ
qui simul accũbebant: cum pateras suas
uiro dei ad benedicendũ sũma cum deuo¬
tione tͣnsmitterent. essetq inter ipsos pin¬
cernas dum alter alter̃ p̃uenire ꝯtendit.
quantũ principalis conuiuii disciplina
patiebatur. religiosa quedam decertacio:
diabolica non defuit tẽptacio. Nam p̃dicta

Expanded text:
transitus. Exiguo enim spacio a se invicem transitus. Exiguo enim spacio a se invicem distant Ioppilia et Legia, duobus fluviis Mosa et Urta interfluentibus seseque illic commiscentibus. Descendit itaque Ioppiliam, expletisque pro quibus venerat, invitatur a principe ad convivium, multisque eius victus precibus, discubuit, gaudentibus maxime summis et illustribus viris, qui aderant, quod obtinere meruerint. Cum vero inter prandendum minister Pippino poculum obtulisset, ille religiose admodum innuit porrigendum episcopo, summopere desiderans id resumere, et resumpsit sanctificatum illius benedictione. Exemplum ducis secuti reliqui proceres, qui simul accumbebant, cum pateras suas viro Dei ad benedicendum summa cum devotione transmitterent, essetque inter ipsos pincernas, dum alter alterum prevenire contendit, quantum principalis convivii disciplina patiebatur, religiosa quedam decertatio: diabolica non defuit temptatio. Nam predicta
Abbreviated transcription (Latin):
cus tamen caro eius uili et asꝑrimo attere¬
batur cilicio. Abstinencie uero eius et ui¬
giliarum. seu orationũ assiduitatẽ et in¬
stanciã. etas imbecillior nullomͦ retarda¬
bat: que sexagesimũ annũ iam excesserat.
Qui licet sũmis heremi cultoribus. in
om̃i sp̃ualium ꝑfectione uirtutũ iure cre¬
deretur equalis: specialius tamen et pecu¬
liarius ornabatur humihtatiꝰ grã et casti¬
tatis. Effulgebat in eius angelico aspectu
et paterna dulcedo. et episcopalis scĩtatis
auctoritas: ut uel sola faciei eius contem¬
platio. aliorum esse maxima posset instruc¬
tio. Igitur ut p̃misimꝰ cum pippinus eo
tempore ad tractanda regni negocia in
ioppilia aliquandu resideret. et lamber¬
tus legiã suam. scã et uere angelica con¬
uersatione illustraret: euocatur quadam
die idem uir dei pro sũmis rei publice cau¬
sis ad palacium: ad quod ꝓpter locorum
uicinitatẽ non erat ei laboriosus ac difficilis

Expanded text:
cus tamen caro eius vili et asperrimo atterecus tamen caro eius vili et asperrimo atterebatur cilicio. Abstinentie vero eius et vigiliarum seu orationum assiduitatem et instantiam etas imbecillior nullo modo retardabat, que sexagesimum annum iam excesserat. Qui licet summis heremi cultoribus in omni spiritualium perfectione virtutum iure crederetur equalis, specialius tamen et peculiarius ornabatur humilitatis gratia et castitatis. Effulgebat in eius angelico aspectu et paterna dulcedo et episcopalis sanctitatis auctoritas, ut vel sola faciei eius contemplatio aliorum esse maxima posset instructio. Igitur, ut premisimus, cum Pippinus eo tempore ad tractanda regni negocia in Ioppilia aliquandiu resideret et Lambertus Legiam suam sancta et vere angelica conversatione illustraret, evocatur quadam die idem vir Dei pro summis rei publice causis ad palatium, ad quod propter locorum vicinitatem non erat ei laboriosus ac difficilis
Abbreviated transcription (Latin):
et curuato paululũ sinu ambiens. in acces¬
sibilem faciebat: sed qua orientẽ spectat
adiri facilius poterat. montanis a mosa
aliquantulũ recedentibus: seseq iuxta eiꝰ
ripam quinq fere miliarib. usq traiectũ.
in directam et spaciosam longitudinem
clementer extendentib. Habebat illic iux¬
ta p̃fatoꝵ scõrum mr̃m oratoriũ lamber¬
tus compactã ex lignis cellulam: et alia
huiusmodi edificia suorũ usib necessaria:
in quib hi qui tanti uiri digni habebant᷑
contubermo. eius morib. eius uiuebant
et instituebant᷑ exemplo. Ipsa autẽ domꝰ
pontificis. in nulla re differre uidebat᷑
a cuius libet priuati mansione: nullũ
penitus secularis pompe. nullũ libidinis aut
luxurie signũ: sed multimoda paciencie
et abstinencie p̃ferens indicia. Et quãuis
extrinsecus in oculis hominũ ad declinan-¬
dam iactanciã. moderato et cõpetenti nec
penitus abiecto habitu uteretur: intrinse¬

Expanded text:
et curvato paululum sinu ambiens, inacceset curvato paululum sinu ambiens, inaccessibilem faciebat; sed qua orientem spectat, adiri facilius poterat, montanis a Mosa aliquantulum recedentibus seseque iuxta eius ripam quinque fere miliaribus usque Traiectum in directam et speciosam longitudinem clementer extendentibus. Habebat illic iuxta prefatum sanctorum martyrum oratorium Lambertus compactam ex lignis cellulam et alia huiusmodi edificia suorum usibus necessaria: in quibus hi qui tanti viri digni habebantur contubernio eius moribus vivebant et instituebantur exemplo. Ipsa autem domus pontificis in nulla re differre videbatur a cuiuslibet privati mansione, nullum penitus secularis pompe, nullum libidinis aut luxurie signum, sed multimoda patientie et abstinentie preferens indicia. Et quamvis extrinsecus in oculis hominum ad declinandam iactantiam moderato et competenti nec penitus abiecto habitu uteretur, intrinse
Abbreviated transcription (Latin):
ficari p̃cepit: quam in honore scõrũ cosme
et damiani mr̃m. dño edificauit. Hec idcir¬
co de statu et habitu legie inter seruimus.
ut liquido sciamus a quibus augm̃tum
acceperit iniciis: et collato illius et huiꝰ
temporis statu. merito magnificemꝰ deum
in martire suo lamberto patrono nostro.
per cuius merita. per cuius corporis presen¬
tiam ꝓmotus est locus iste in ciuitatis am¬
plitudinẽ: in episcopalis cathedre sublimi¬
tatem. Quam equidem causam: suo tẽpo¬
re. suo ordine. si dñs ꝑmiserit scribere
curabimus. Hunc ergo locũ uir dei lam¬
bertus ualde diligebat: et frequenter ut
illic oracioni aut lectioni liberius uacaret
inhabitabat: quia tunc tẽporis adeo erat
inuius et solitarius. ut quandã heremi
uideretur habere similitudinẽ. Nam
ab occidentali et septẽtrionali plaga. mon¬
tibus et siluis maximis claudebatur: me¬
ridianam uero partẽ mosa fluuiꝰ reducto

Expanded text:
ficari precepit, quam in honore sanctorum Cosme ficari precepit, quam in honore sanctorum Cosme et Damiani martyrum Domino dedicavit. Hec idcirco de statu et habitu Legie interseruimus, ut liquido sciamus, a quibus augmentum acceperit iniciis, et collato huius et illius temporis statu, merito magnificemus Deum in martyre suo Lamberto, patrono nostro, per cuius merita, per cuius corporis presentiam promotus est locus iste in civitatis amplitudinem, in episcopalis cathedre sublimitatem. Quam equidem causam suo tempore, suo ordine, si Dominus permiserit, scribere curabimus. Hunc ergo locum vir Dei Lambertus valde diligebat et frequenter, ut illic orationi aut lectioni liberius vacaret, inbabitabat, quia tunc temporis adeo erat invius et solitarius, ut quandam heremi videretur habere similitudinem. Nam ab occidentali et septemtrionali plaga montibus et silvis maximis claudebatur, meridianam vero partem Mosafluvius, reducto
Abbreviated transcription (Latin):
inicium. pippinus iopiliã uenerat. uillam
regiam: et ad ministrandos principales
sumptus. tam ex se ipsa. quam ex adiacen¬
cium regionũ cõmoditatib. habilem et co¬
piosam. Eodem etiã tẽpore morabat᷑ xp̃i
sacerdos lambertus in uiculo longe superiꝰ
a nobis dicto legia: qui in ualle situs int̾
opaca nemorũ. inter ardua moncium.
fontib et fluuiolisper prona decurrenti¬
bus. ualde erat delectabilis et irriguus.
Distat autẽ a tungris uersus meridiem:
uix trib miliaribus. Hunc locum sicut
narrat antiquitas. et scripta patrũ edocent.
cum beatus monulphus uicesimus primus
tungrorũ ep̃c forte quadamrdie cum suis
intrasset. captus situ et amenitate eius
substitit: propħicoq spũ tactus. eia inqͥt
astantibus. locus quem dñs ad salutẽ mul¬
torum fidelium suorũ elegit: et quem ꝑ
merita cuiusdam serui sui post modum
magnifice illustratũ. sũmis ciuitatibus
adequabit. Statimq ecclesiolam illic edi¬

Expanded text:
initium, Pippinus Iopiliam venerat villam initium, Pippinus Iopiliam venerat villam regiam et ad ministrandos principales sumptus tam ex se ipsa qnam ex adiacentium regionum commoditatibus habilem et copiosam. Eodem etiam tempore morabatur Christi sacerdos Lambertus in viculo, longe superius a nobis dicto Legi a: qui in valle situs, inter opaca nemorum, inter ardua montium, fontibus et fluviolis per prona decurrentibus, valde erat delectabilis et irriguus. Distat autem a Tungris versus meridiem vix tribus miliaribus. Hunc locum, sicut narrat antiquitas et scripta patrum edocent, cum beatus Monulfus vicesimus primus Tungrorum episcopus forte quadam die cum suis intrasset, captus situ et amenitate eius, substitit, propheticoque spiritu tactus: 'Eia', inquit astantibus, 'locus, quem Dominus ad salutem multorum fidelium suorum elegit, et quem, per merita cuiusdam servi sui postmodum magnifice illustratum, summis civitatibus adequabit'. Statimque ecclesiolam illic edi
Abbreviated transcription (Latin):
tegens. aliqua racionis specie. beatũ uirũ
per domesticos et familiares suos prius
conueniendũ iudicauit: studiose ꝑtẽptans
si quomͦ posset ꝓmissis maximis munerib
et obsequiis libertatem uocis eiꝰ corrũpere:
et animi constanciã infringere. Iactabat etiam
quanta in regno francorũ generis sui claritas
excreuisset et potencia: quam ipse presul
in sui perniciem incitatã grauiter sentiret
si sororis matrimoniũ saltem tacendo non
approbaret. Sed animus qui zelo religionis
feruebat. nec blandiciis decipi. nec terrorib
ad hoc potuit emolliri: ut per ueritatis
silencium uideretur tante iniquitati p̃bu¬
isse consensum. Cuius religionẽ et ꝯstanciã
ad contẽptum suũ uir nequã dodo retor-¬
quens. acriori aduersus eum seuire cepit
inuidia: tẽpusq oportunũ querere. quo
uoluntati sue satisfaceret in eius occisione.
Cuius explende: matura euenit occasio
Forte his diebus uidelicet circa autum ni

Expanded text:
tegens aliqua rationis specie, beatum virum tegens aliqua rationis specie, beatum virum per domesticos et familiares suos prius conveniendum iudicavit, studiose pertemptans, si quo modo posset promissis maximis muneribus et obsequiis libertatem vocis eius corrumpere et animi constantiam infringere. Iactabat etiam, quanta in regno Francorum generis sui claritas excrevisset et potentia, quam ipse presul in sui perniciem incitatam graviter sentiret, si sororis matrimonium saltem tacendo non approbaret. Sed animus, qui zelo religionis fervebat, nec blandiciis decipi nec terroribus ad hoc potuit emolliri, ut per veritatis silentium videretur tante iniquitati prebuisse consensum. Cuius religionem et constantiam ad contemptum suum vir nequam Dodo retorquens, acriori adversus eum sevire cepit invidia tempusque oportunum querere, quo voluntati sue satisfaceret in eius occisione, cuius explende matura evenit occasio. 15. Porte his diebus, videlicet circa autumni
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie deplorabat. quas a lamberto ponti¬
fice ꝑferebat contumelias. qui suam cum
principe coniunctionẽ p̾sumebat uocare
fornicationẽ: sũmoq studio laborabat in¬
urere ipsis et omni eorũ posteritati tante
infamie obprobrium: si per eius impor¬
tunitatem. inter ipsam et principem fieret
diuortium. Potuit facile ad quamlibet
nefandam huius iniurie ulcionem mens
dodonis impelli: in cuius pectore natura¬
liter regnabat suꝑbia et crudelitas : omnẽq
publicarũ legum contẽpnebat seueritatẽ.
propter pippini affinitatẽ. Et licet graui
indignatione ꝑmotus dodo. ignominiam
sororis diluere iam deliberasset sacri ꝑemp¬
tione pontificis: non tam̃ furioso ĩpetu
rem exsecutus est. uidebat enim tante
scĩtatis et auctoritatis uirum ñ posse inter¬
fici: sine maxima totius austrie ꝑturba¬
tione et scandalo. Dissimulato itaq ad tem¬
pus furore. et motũ sue indignationis con¬

Expanded text:
cotidie deplorabat, quas a Lamberto ponticotidie deplorabat, quas a Lamberto pontifice perferebat contumelias: qui suam cum principe coniunctionem presumebat vocare fornicationem summoque studio laborabat inurere ipsis et omni eorum posteritati tante infamie obprobrium, si per eius importunitatem inter ipsam et principem fieret divortium. Potuit facile ad quamlibet nefandam huius iniurie ultionem mens Dodonis impelli, in cuius pectore naturaliter regnabat superbia et crudelitas, omnemque publicarum legum contempnebat severitatem propter Pippini affinitatem. Et licet gravi indignatione permotus Dodo ignominiam sororis diluere iam deliberasset sacri peremptione pontificis, non tamen furioso impetu rem exsecutus est; videbat enim tante sanctitatis et auctoritatis virum non posse interfici sine maxima totius Austrie perturbatione et scandalo. Dissimulato itaque ad tempus furore, et motum sue indignationis con
Abbreviated transcription (Latin):
gionis ecclesiastice: et ob hoc uerendum
sibi esse dicebat. ne tante głe p̾̃conium
decoloraret huius infamie obprobrium.
Interea dum ñ cessat pontificis ãmonicio.
dum speratur et expectatur fructuosa
principis correctio. memorabilis uir hug¬
bertus per omĩa beati uiri usus ꝯsilio.
romam ꝓfectus est: proposuerat siqͥdem
triumphalia apłorum uisitare limina:
ut feruorem religionis et contẽptũ mun¬
di quem ex disciplina et institucione di¬
lecti magistri sui lamberti iam conceperat.
per eorũ merita ad effectũ ꝑduceret: seq
sedis apłice presulis orationib ꝯmendaret.
Quem qualiter sergius papa exceperit. eiq
per angelicam uisionem mortẽ ipsius lam¬
uerit: deo annuente in sequenti narrabimꝰ.
S nunc narrationis nr̃e seriem ꝓsequamur.
Alpaidis uero illicite copule sibi conscia.
in metum suspicionẽq deuoluta. grauiter
intrinsecus angebatur: fr̃iq suo dodoni

Expanded text:
gionis ecclesiastice, et ob hoc verendum gionis ecclesiastice, et ob hoc verendum sibi esse dicebat, ne tante glorie preconium decoloraret huius infamie obprobrium. Interea, dum non cessat pontificis admonitio, dum speratur et expectatur fructuosa principis correctio, memorabilis vir Hugbertus, per omnia beati viri usus consilio, Romam profectus est. Proposuerat siquidem triumphalia apostolorum visitare limina, ut fervorem religionis et contemptum mundi, quem ex disciplina et institutione dilecti magistri sui Lamberti iam conceperat, per eorum merita ad effectum perduceret seque sedis apostolice presulis orationibus commendaret. Quem qualiter Sergius papa exceperit eique per angelicam visionem mortem ipsius Lamverit, Deo annuente, in sequenti narrabimus; sed nunc narrationis nostre seriem prosequamur. 14. Alpaidis vero illicite copule sibi conscia, in metum suspicionemque devoluta, graviter intrinsecus angebatur fratrique suo Dodoni
Abbreviated transcription (Latin):
habere uxorem. Exceperat pippinus in hu¬
militate cordis. uerba huius salutaris in¬
crepationis: totusq in conspectu beati pon¬
tificis lamberti confusione plenus. uisus
est uelle quod redintegrato coniugio. et
abiecta pelice. obtinere niteretur remedi¬
um penitencie. S mox ut amate pelicis
species oculis eius se ingessit. animꝰ eger
et adhuc incertus. uim tante tẽptacionis
ferre non p̃ualens. facile succubuit: et qd̾
in eo iam uidebatur extinctũ. reluxit acriꝰ
illiciti amorĩ desiderium. Nec sic destitit
lamberti constancia: sepiusq p̃senciam
pippini repetens. tanquã bonus et sp̃ua-¬
lis medicus infundebat uulneri eus. mͦ
increpando asperã modo demulcendo le¬
nia: aliquando etiam referebat laudan¬
do crebros uictoriarũ eius titulos ualde
utiles: asserens eum esse solũ specialiter
principem. cuius labore et industria ꝑ
dei prouidenciã pax et iusticia ingeret
in regno francie. et floreret status reli¬

Expanded text:
habere uxorem'. Exceperat Pippinus in huhabere uxorem'. Exceperat Pippinus in humilitate cordis verba huius salutaris increpationis, totusque in conspectu beati pontificis confusione plenus visus est velle, quod, redintegrato coniugio et abiecta pelice, obtinere niteretur remedium penitentie. Sed mox, ut amate pelicis species oculis eius se ingessit, animus eger et adhuc incertus, vim tante temptationis ferre non prevalens, facile succubuit, et quod in eo iam videbatur extinctum, revixit acrius illiciti amoris desiderium. Nec sic destitit Lamberti constantia, sepiusque presentiam Pippini repetens, tanquam bonus et spiritualis medicus infundebat vulneri eius modo increpando aspera, modo demulcendo lenia, aliquando etiam referebat laudando crebros victoriarum eius titulos, patrie valde utiles, asserens eum esse specialiter solum principem, cuius labore et industria per Dei providentiam pax et iusticia vigeret in regno Francie et floreret status reli
Abbreviated transcription (Latin):
et potentis. Et factum est in oculis totiꝰ
francie. publicũ hoc adulteriũ. Sed hec
que tanti principis głam maculauit in¬
cestus turpitudo: facta est amatori pu¬
ritatis lamberto pontifici. dignissima ho¬
neste mortis occasio. Nam rectores ecele¬
siarum austrie. tanti reatũ criminis in
per adulationem dissimulando augere
studuerunt: sicq dum aut beneficia eiꝰ
amittere. aut offensam uerent̾ incurrere.
facti sunt tanquã canes muti ñ ualentes
latrare. S ueritatis p̃co lambertus. qui
pippinũ sp̃uali iam dudum diligebat af¬
fectu. eiusq casum non sine graui cordis
sui afflictione uidere poterat. zelũ finees
uel helie tota mente concepit: plusq
tanto uiro in hac causa prodesse quam
placere appetens. ingressus est ad eum
in spiritu et uerbis iohannis baptiste: scãm¬
q pristine dilectionis in corde seruans dul¬
cedinem. et in ore sacerdotalis constancie
preferens auctoritatẽ: non licet ait tͥ eam

Expanded text:
et potentis. Et factum est in oculis totius et potentis. Et factum est in oculis totius Francie publicum hoc adulterium. Sed hec, que tanti principis gloriam maculavit, incestus turpitudo facta est amatori puritatis Lamberto pontifici dignissima honeste mortis occasio. Nam rectores ecclesiarum Austrie, tanti reatum criminis in per adulationem dissimulando augere studuerunt, sicque, dum aut beneficia eius amittere aut offensam verentur incurrere, facti sunt tanquam canes muti, non valentes latrare. Sed veritatis preco Lambertus, qui Pippinum spirituali iam dudum diligebat affectu eiusque casum non sine gravi cordis sui afflictione videre poterat, zelum Finees vel Helye tota mente concepit, plusque tanto viro in hac causa prodesse quam placere appetens, ingressus est ad eum in spiritu et verbis Iohannis baptiste, sanctamque pristine dilectionis in corde conservans dulcedinem et in ore sacerdotalis constantie preferens auctoritatem: 'Non licet', ait, 'tibi eam
Abbreviated transcription (Latin):
ippinus ut p̃misimus eo tempore
sub rege theoderico regnũ franco¬
rum strenue gubernabat: cuius
principatũ precipue illustrabat. et rerum
in bellis a se gestarum claritas. et cũ mo¬
rum temperantia. iusticie equitas. S o misera
semperq incerta: et casui ob noxia humane
fragilitatis condicio. Uir tantus et bellator
precipuus. suꝑueniente tẽptacione de se ip¬
so triumphare non potuit: quem sicut
uirtus et industria inter aduersa bellorum
effecerant modestũ et fortem: sic supera¬
tis aut pacatis hostibus. securitas et poten¬
cia resoluit in adulterii turpitudinem. Cũ
enim filii eius grimoaldus et drogo. pa¬
terne felicitatis głam eo maxime exor¬
narent. quod iam in ipso iuuentutis flore
a nobilitatis sue splendore non uidebant᷑
esĩe degeneres: pippinus matrem eorum
plictrudem uxorem suã legitimã repu¬
diauit: eiq suꝑduxit puellã elegantem
alpaidem nomine. que erat soror dodo¬
nis. uiri inter francorũ proceres nobilis

Expanded text:
ippinus, ut premisimus, eo tempore sub rege Theoderico regnum Francorum strenue gubernabat. Cuius principatum precipue illustrabat et rerum in bellis a se gestarum claritas et cum morum temperantia iusticie equitas. Sed o misera semperque incerta et casui obnoxia humane fragilitatis condicio! Vir tantus et bellator precipuus, superveniente temptatione, de se ipso triumphare non potuit; quem sicut virtus et industria inter adversa bellorum effecerant modestum et fortem, sic, superatis aut pacatis hostibus, securitas et potentia resolvit in adulterii turpitudinem. Cum enim filii eius Grimoaldus et Drogo paterne felicitatis gloriam eo maxime exornarent, quod iam in ipso iuventutis flore a nobilitatis sue splendore non videbantur esse degeneres, Pippinus matrem eorum Plictrudem, uxorem suam legitimam, repudiavit eique superduxit puellam elegantem Alpaidem nomine, que erat soror Dodonis, viri inter Francorum proceres nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: sed tamen seruitutẽ liberi con¬
fitemur dei. Tibi miliciã debemus: illi
innocenciam. A te stipendium laboris ac¬
cepimus: ab illo uite exordium sũpsimꝰ.
Sequi imperatorẽ in hoc nequaquã pos¬
sumus. ut auctorem nr̃m negemus dm̃:
aduersum te imperator armauit: ipsa
que fortissima est in periculis desperacio.
Tenemus arma. et non resistimus : q
mori non occidere uolumus: et inno¬
centes interire. non noxii uiuere
preoptamus. S: quod in nos ultra sta¬

Expanded text:
, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem negemus deum, aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra sta
Abbreviated transcription (Latin):
centum librarũ pondera possint teuti¬
sorum in serenda credidi. ceterum satis
multa sunt. que uel in purgatione de¬
molum uel in restauratione claudorũ.
aut sanitate febrium. ceterisq infirmi¬
tatibus cotidie illie per seruos suos uu¬
tus añi operatur: que multa narrarent̾
siper singula scriberentur. Tamen fide¬
lium cordib absq lectione cognita ese
cognoscuntur: quanta et qualia miracu¬
la illie per scõs suos. ad honorem et glo¬
riam nominis sui dñs operari non desi¬
nit. P roeo ipso. die noctuq psalmorũ
hunnorũq decantacio non desistit: que
iubente sc̃o et preclaro xp̃i martire bea¬
to sigismundo rege est instituta: et usꝙ
hodie deo ꝓtegente conseruatur. S pt̾ea

Expanded text:
centum librarum pondera truticentum librarum pondera trutiorum inserenda credidi Ceterum satis multa sunt.| Que uel in purgatione dae vel in restauratione claudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio non desistit, quae, iubente sancto et praeclaro Christi martyre beato Sigimundo rege, est institutum hac usque hodie, Deo protegente, est conservatum. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
uero stachis centũ quinquaginta. Deniꝙ¬
cum reuertens presbiter ut diximus na
uigium hoc fuisset aggressus. fubito tem¬
pestas magna exorta. fluctus. tulit ad
sicdera: surgunt undarum : mon
iterum dimersa puppi. prora tollitus
in sublime. Curbantur naute: et nichil
alius nisi sola mors in hoc periculo p̃sto¬
latur. Qunc p̃sbiter cum uideret se his
Fluctibus obrui. et spumis ipsarũ unda¬
rum grauiter operiri: extractam collo
capsuiꝰam qua scõrum pignora contine¬
bantur. undis tumentib fide obieert x
ac scõrum p̃sidium clara inuoeat uoce
dicens. Ne peream in his fluctibus uir¬
tutem uram deprecor martires gloriosi.
sed potius qui fide uos inuocantibus pre¬
betis auxilium. michi queso dexteram sa¬
tium sedate: nosq ad litus optatum.
uestri adiutorii opere ꝑducite. Et hec
dicens: cessante uento. undis detumes¬
dieto quoq stagno ferunt tructarum
piscium tantã magnitudinẽ ut usq ad

Expanded text:
autem stadiis centum quinquaginta 807. Deniautem stadiis centum quinquaginta 807. Denique revertens presbyter, ut diximus, cum navigium hoc fuisset aggressus, subito tempestas exorta fluctus tollit: ad sidera surgunt undarum montiterum, demersa puppe, prora tollitur in sublime. Turbantur nautae, et nihil aliud nisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc presbyter cum videret se his fluctibus obrui, et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracta a collo capsula, quae Sanctorum pignora continebat, undis tumentibus fidus objecit, ac Sanctorum praesidium clara invocat voce, dicens: Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram deprecor, martyres gloriosi, sed potius qui jugiter pereuntibus praebetis auxilium, mihi, quaeso, dextram saite nosque ad litus optatum vestri adiutorii ope reducite'. Et haec dicens, cessante vento, deceetiam stagno ferunt tructarum piscium magnitudinem usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
sicumenorte ita est honore coniunctus. Hec
nobis tantũ de numerosa multitudine¬
to martrũ comꝑta sunt nomina: idest
beatissimorũ mauricii. exuperii. candidi.
uero nomina nobis quidem incognita. R
sictor: quos salodoro passos fama confir¬
mat Salcdorum uero castrum est. super
est. Cum dispositis insidiis. genero suo
constantino tunc regnũ tenenti mortẽ
moliretur: dephenso dolo illius. apud mas¬
siliam captius. nec multo post strangula¬
tlsit cerrimoq supplicio affectus. impi¬
am uitã digna morte finiuit. At uero
tos pasionis anmos: sc̃o theodoro illius
loci episcopo reuelata traduntur. In quorũ
honort cum construeretur basilea. que
uondr ⁊ sum aduincta rupi uno tanĩr bad¬

Expanded text:
sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec nobis tantum de numero illo martyrum conperta sunt nomina: id est beatissimorum Maurici, Exuperi, Candidi uero nobis quidem incognita, sed tyres Ursus et Uictor quos Salodoro passos fama confirmat. Salodorum uero castrum est supra Ansecutus est. cum dispositis insidiis genero suo Constantino tunc regnum tenenti mortem moliretur, deprehenso dolo eius apud Massiliam captus nec multo post strangulatus teterrimoque hoc supplicio adfectus impiam uitam digna morte finiuit. ad uero tos passionis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo reuelata traduntur in quorum honorem cum exstrueretur basilica quae uastae nunc adiuncta rupi uno tantum lat
Abbreviated transcription (Latin):
mis misceretur: obtuleram corpus hoc neci
dum modo tante laudis consorcio non
carerem. Talla dicentẽ profanorũ turba
statim uallauit : quem utrũ xp̃ianus es¬
set respondere minaciter iubet. At ille
paululum oculos ad celum erigens: tali
percunctantib sermone respondit. Lon¬
gus me uiuendi usus: ad hanc quam
uideus ꝑduxit etatem. Quecũq in hoc
mundo aguntur. aut studium repperit.
aut rerum uolubilitas agit: aut uarius
semꝑ casus infestat. Quodcumq uolumus ĩ¬
Optanus. scmus. et cũpimis. T otus mundus
colignns sibmer sins. tenebris circũfluentib
mentt perpendens: utinam ultimo contes¬
te atfectu. Quod si me ad tempus paulo
ante trucidate legionis itineris necessitas
deculisit. Conuiinis uel epulis ur̃is. horũ
post ꝑfessionẽ meã transire ulterius per
beata funera non sinatis. Hec loquentem:
subita pͥeussoris obtruncat insania. Ita uir
promeruit: ceterisq martiribus in co loco

Expanded text:
mis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci mis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .| que utrum christianus esset. Respondere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel epulis uestres horum post| professionem meam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obtruncat insania. Ita uir est ceterisque martyribus in eodem loco
Abbreviated transcription (Latin):
uictrix turba consedit. Cum interea ueterã¬
nus quidam ultime etatis senio fatigatus
locum itineris necessitate ductus est. Dum
ad epulas pro etatis ueneratione ab om̃ib
rogaretur. requirere cepit que nã causa
esset leticie: quod inter tor corpora inter¬
emptorum gaudentes exultantesq pos¬
sent milites epulari. Dictum ab his est.
quod legio xp̃iane legis studio. cerimo¬
nias romanas. cultũq deorum pariter
cum imperatoris iussionib contẽpnere
uoluisset. dataq neci esset: ut discipli¬
ne militaris traditus ordo seuerius tene¬
retur. Tunc uictor alte gemitũ trahens.
me. quid per tot annorum miliciã ad hano
infelicem etatẽ ueni: et hac legione mili¬
tare non merui. Quam bene inter tales
gloriose mortis donatus honore: finem
uite inuenire potuissem. Saltem si cõmi¬
lito indignus eram: uel me ante actas
horas uiandi necessitas detulisset. ut seni¬
lis pectoris cruor tantorũ uirorũ uicti¬

Expanded text:
uictrix turba| consedit. Cum interea ueterauictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est quod legio christianae legis studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens mi qui per tot annorum| miliciam ad hanc infelicem aetatem uini| et in hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uicti
Abbreviated transcription (Latin):
perimitur. lanianturq beata corpora:
et deuotas deo animas fidelis mortis
professione cõmendant. Oꝑta est terra
procumbentib in morte corporib iusto¬
rum: fluxeruntq preciosi sanguinis ri¬
ui. Que uiquã rabies absq bello: tantã
humanorũ corporum stragem dedit:
Que feritas ex sentencia sua: tot simul
perire uel reos iussit: Ne iusti puniren¬
tur multitudo non optinuit: cũ multũ
esse soleat quod multitudo delinquit.
Hac igitur crudelitate ĩmanissimi tiran¬
ni. confectus est ille scõrum populus: qͥ
contẽpsit rem p̃sencium. ob spem futuro¬
rum. Sic interfecta est illa plane angeli¬
ca legio: que ut credimus cum illis ange¬
lorum legionibus iam collaudat dm̃ in
celis. Peracta tandem cede: inter omnes
maximianus facultatẽ dederat: ut quis¬
quis legionis illius militẽ iugulasset.
interempti spoliis uteretur. Diuuisa igitur
omĩum preda: ad uescendũ epulandũq¬

Expanded text:
perimitur . lanian| turque beata corpora . perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione commendant. Per| acta taillic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui. quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? quae feritas ex sententia sua tot simul perire uel reos iussit? ne iusti punirentur, multitudo non obtinuit cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. hac igitur crudelitate inmanissimi tyranni confectus est ille sanctorum populus qui contempsit rem praesentium ob spem futurorum. sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelis tur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumq
Abbreviated transcription (Latin):
ille cum audisset talia. obstinatosq in
fide xp̃i cerneret animos uirorũ. des¬
perans gloriosam eorũ constanciam
posse reuocari: quasi nichil iterato fu¬
isset scelere perpetratũ. ire proꝑe exẽr¬
citum iubet. et circũ fundi legionem:
nullumq de tanto scõrum exercitu
precepit relinqui. Uentũ est iaq: et
circũstitit beatam legionẽ turba car¬
legionem uenissent: stringunt in scõs
impiũ ferrũ. mori non recusantes uite
amore. Cedebantur itaq passim gladiis
non reclamantes saltim aut repugnan¬
tes. sed depositis armis ceruices ꝑsecu¬
toribus prebentes. et iugulum ꝑcussori¬
bus uel intectũ corpus offerentes: non
uel suorũ multitudine. non armorum
municione elati sunt. ut conarent᷑ assẽ¬
rere iusticie causam: sed hoc solum re¬
miniscentes. se illum confiteri. qui nec re¬
clamando ad occisionẽ ductus est. et tan¬
quam agnus non aperuit os suum:
ipsi quoq tanquã grex dominicus oui¬
um laniari. tanquam ab irruentibus lu¬

Expanded text:
ianus audisset obstinatosque in fide Christi cerneret animos uirorum desperans gloriosam eorum constantiam posse reuocari unisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. Ventum itaque circum|  beatam legionem turba carlegionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore. caedebantur itaque passim gladiis non reclamantes saltim aut repugnantes, sed depositis armis ceruices persecutoribus praebentes et iugulum percussoribus uel intectum corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur adserere iustitiae causam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad occissionem ductus est et tamquam agnus non aperuit os suum, ipsi quoque tamquam grex dominicus ouium laniari se tamquam ab inruentibus lu
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. sed armatũ fide catholica pectus
inueniet. Oecide. prosterne: secandas
gladiis ꝑcussorib ceruices p̃bemꝰ intre¬
pidi. Hec nobis iocundiora sunt : dum
modo te cum sacrileguis tuis contẽpni¬
mus: cum ad regna iam nũc celestia

Expanded text:
tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam nunc caeles| tia
Abbreviated transcription (Latin):
denis enim hoc omittendũ est: quod ꝑ
iongum temporis tractũ. beati innoceneii
mastris mnbra rodanus reuelauit ugie
cospn elur gansi religiosa quadam soli
pcrniea a sepultura martiris samula¬
perpier daꝑ uenit Frolatas namq: relicͥas
leniter damens. nonideo a sinuterie pro¬
center ltm guigitis sui procellam demẽr¬
gerit: sed ob gloriosam deuotionẽ intra
ambitũ basiliee ceteris martirib sepultir¬
aiibre perat sociari. Cuius trans lacionẽ
a sanete reordacionis domiciano gene
tam recolentes: cotidiana ueneracione
et sauddib: frequentamus. Quid miracu

Expanded text:
e enim hoc omitendu est quod per| longum temporis tractum beati innocenti membra| martyres rhodanus reuelauit. Iugi cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter| lambens non ideo a sino terrae protulit. Vt in gur| gitis sui procella dimergerit. Sed ob gloriosa deuotione| intra ambitum basilice ceteris martyribus se| pulturae praeceperit sociari. Cuius transla| tionem a sanctae recordationis domiciano genautam recolentes. Cottidi| ana deuotione et laudibus frequentamus adiu
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerit: nequaquã putaiitacendum.
Accidit ut inter reliquos artifices. qui
ahut gentilem esse constaret. Hic cumi
dĩrio git quo ceteri aci ex pectanda huiꝰ
drei festa absceserant. in eadem domo¬
Et uisibiliter turbam mr̃m cernens. uer¬
beratus etiam increpatur. quod uel die
misełiter a sanctis factum constitit: ut
aurifex ille consternatus et territus. salu¬
tare sibi nomen deposceret: ac deinceps¬

Expanded text:
apparuerit| Nequaquam tacendum putaui. Accedit ut inter| reliquos artefices qui iadhuc gen| tilem esse constaret . hic cum domineco die . quo ceteri| dexpectanda die eius festa abscesserant in faet uisi| biliter turba marthyrum cernens uerberatus. Etiam| increpatur . quod uel die misericorditer a sanctis fac| tum constetit . ut faber ille consternatus et ter| retus salutare sibi nomen poposcerit. Stati