comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam unitate. Octasione caritatis. hoc uitium eorum
tetigit. quia dissensio inimita est dilectionis. hoc enimmaxi¬
me uicio contentionis. & inuidie ꝑuitiosa inter eos nirgiã
nutriebantur. quib consumitur societas & uita. Dico antem
Dost qͣm a lege factorũ¬

Expanded text:
victoriam unitate. Occasione charitatis hoc vitium eorum victoriam unitate. Occasione charitatis hoc vitium eorum tetigit, quia dissensio inimica est dilectionis. Hoc enim maxime vitio contentionis et invidiae, perniciosa inter eos jurgia nutriebantur, quibus consumitur societas et vita. Dico autem. Postquam a lege factoru
Abbreviated transcription (Latin):
inleuitico. in quo recte dicit
tamen duo sint precepta caritatis. in quib totalex pendet
&e ꝓphete. quia dilectio dei indilectione proxum continet᷑:
&e ideo in hoc p̃cepto perfectio salutis est. quia sine ꝓrime
Item diligere ꝓrimum idest omnem hominem tanquam
tum ita sit ut nenteum possit teneri sm̃e altero: unum
corum commemorare suficit. Et nota quod ait. sic̃ te ip̃m
Sicit se ñ potest ꝓrimum diligere. qui non diligit se: se
autem non diligit. qui diligit iniquitatem. qui enim dili
omnis lex. Nam & illa que adbonos mores pertinent. ce illa
que in s̃acramentis sunt. cum bene alib̾is in telliguntur. ñ
carnaliter obseruantur a serunis ad caritatem referantur ne¬
cesse est. Quodsi. Quasi. In dilectione ꝓrimi lex impletur. qd
si inuicem mordetis.
&e comeditis idest totũ¬
tuꝑando ex inuidia.
littera. crimina uobis
undete ne abinuicem consũmamim scifsa xͥa¬
MMnae religionis per uanam głam. uanamq

Expanded text:
in Levitico , in quo recte dicit impleri legem universam, cum tamen duo sint praecepta charitatis in quibus tota lex pendet et prophetae, quia dilectio Dei in dilectione proximi continetur; et ideo in hoc praecepto perfectio salutis est, quia sine proximo Item, diligere proximum, id est omnem hominem tanquam tum ita sit, ut neutrum possit teneri sine altero, unum eorum commemorare sufficit. Et nota quod ait: sicut teipsum. Sicut non potest proximum diligere, qui non dautem non diligit qui digit iniquitatem. Qui enim diliomnis lex; nam et illa quae ad bonos mores pertinent, et illa quae in sacramentis sunt, cum bene a liberis intelliguntur, nec carnaliter observantur a servis, ad charitatem referantur necesse est. Quod si. Quasi dicat: In dilectione proximi lex impletur. Quod si invicem mordetis, et comeditis, id est totuperando ex invidia. i, crimina vobis Videte ne ab invicem consumamini, scissa Christianae religionis per vanam gloriam vanamque
Abbreviated transcription (Latin):
eos prohibuit inqua st̃
precepta carnalia. nc
ut auiciis carnis se con¬
tineant precipit. &e¬
ostendit qm̃ suffici¬
ens est fides xp̃i smele
ge. quia per eam uin¬
cunt carnem & eius oꝑa. & sequuntur sp̃m. Quasi dĩet.
Nedens libertatem inõccasionem carnis. sed per caritatem
sp̃c seruite. Hoc autem dico posse ẽẽ nobis in xp̃o id est per
fidem xp̃i: &e nunqm aliter: inqua fide ambulate idlest
perficite bene oꝑando. & hoc sp̃u. id ẽ ratione uł potius
sp̃u scõ: non eni hoc potest sp̃c hominis ꝑse: & tunc desi¬
tis. Nonait non feteritis uel non habueritis. quia eam non
habere non poterant. sed non ꝑficietis: idest non oꝑa eoꝵ
consensu uoluntatis implebitis. Caro enim uł auter. Qiͣ.

Expanded text:
eos prohibuit, in qua sunt praecepta carnalia, nunc ut vitiis carnis se contineant, praecipit, ostendit quam sufficiens est fides Christi ge, quia per eam vincunt carnem et ejus opera, et sequuntur spiritum. Quasi dicat: Ne detis libertatem in occasionem carnis, sed per charitatem spiritus servite. Hoc autem dico posse esse vobis in Christo, id est per fidem Christi, et nunquam aliter. In qua fide ambulate, id est proficite bene operando, et hoc spiritu, id est ratione vel potius Spiritu sancto. Non enim hoc potest spiritus hominis per se. Et tunc desitis, etc. Non ait non feceritis vel non habueritis quia ea non habere non poterant, sed non perficietis, id est non opera eorum consensu voluntatis implebitis. VERS. 17.-- Caro enim
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s questiones st̃¬
les. & sine discipli¬
na. Deuita dico. sci¬
ens quod generant
obstrepunt contͣ¬
dicentes. Negͦ ser
uus obstrepat sibi¬
studio altercandi.
etum esse ad om̃s.¬

Expanded text:
omnes quaestiones les. Et sine disciplina. Devita dico, sciens quia generant obstrepunt contradicentes. Ne erut obstrepat studio altercandi, etum esse ad om
Abbreviated transcription (Latin):
litigare ꝑhibentur. Corripientem dico. que correctio ac¬
hoc utiq fit. nequando idest ut aliqͣndo det & cetera.
Uł tune ualet correctio. neqͣndo idest sialiquuando deus
det illis penitentiam. aliter ñ ꝑdest correctio. nisi super¬
nus medicus respiciat. idest nͥ faciat ut peccati sui quem¬
q peniteat. que penttentia pudore & timore displicendi
aliis interdum impeditur. dum plus delect̾at hominẽ
aliorum estimatio quam iusticia. qua se quisq humi¬
liat penitendo. Ideoq ñ solum cum agitur penitentia.
uerum etiam ut agatur miscłia dei necessaria est. Ut
quib illaqueati tenentur. & redeant ad bonum. ut sapi
tur quau extrapatriam adip̃ius uoluntatem exequendã¬

Expanded text:
litigare prohibentur. Corripientem dico, quia ad hoc correctio utique, nequando, id est ut aliquando, det, etc., vel tunc valet correctio. Nequando, id est si aliquando, Deus det illis poenitentiam, aliter non prodest correctio, nisi supernus medicus respiciat, id est nisi faciat ut peccati sui quemque poeniteat, quae poenitentia pudore et timore displicendi aliis interdum impeditur, dum plus delealiorum existimatio; quam justitia, qua se quisque humiliat poenitendo. Ideoque non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Ut quibus illaqueati tenentur, et redeant ad bonum ut sapiantur, quasi extra patriam ad ipsius voluntatem exsequenda
Abbreviated transcription (Latin):
rem. quedam incon¬
tumeliam. & quia
alt̾um horum est. Si
iniquitate eorum ñ
ab eis erit uas inho¬
norem sc̾ificatum fi

Expanded text:
rem, quaedam in contumeliam: et quia alterum horum est, si iniquitate eorum, non ab eis, erit vas in honorem sanctificatum fi
Abbreviated transcription (Latin):
bilem adomnes eti¬
at. uł doceatur si
tis lenitate corripi¬
entem eos qui resi-¬
stunt quia ñ est ces¬
sandum ad corre¬
ł̾cce patet. qͦd nec

Expanded text:
bilem ad omnes, etiat vel doceatur si s lenitate; corripientem eos qui resiati, quia non est cessandum a correEcce patet quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
nil possum. sed ex dei mi
pͥmũ fruitꝰ fu
ur̃o letatꝰ. ex parce illa q̃ mͦ¬
tefruitꝰ fuero. discors ẽ ł ex parte tempo¬
ris .i. aliqͣndiu. Et qr hic ñ habeo locum. ⁊ uos uide¬

Expanded text:
nil possum, sed in misericrimum fruitus fuvestro laetatus ex parte illa quae modo discors est. Vel, ex parte temporis, id est aliquandiu, et quia hic non habeo locum, et vos vide
Abbreviated transcription (Latin):
głorum. hoc est nomen quod est super omne nomen. scil
deus. si ne filius. qͦd renera dignius est illo quo illi ilitin¬
tur angłi id est nuntii. filii nomen enim ꝓpͥetatem osten¬
dit. ñ adoptionem. quia nͥ ẽẽt ꝓprius filuis. non posset ex
hoc apłs: amplitudinem honoris asserere. p ropͥns autem
filius est de ip̃o patre genitus. Si autẽ ad optionis gr̃a cẽt

Expanded text:
orum, hoc est nomen quod est super omne nomen, scilicet Deus, sive Filius, quod revera dignius est illo quo illi dicuntur angeli, id est nuntii. Filii enim nomen proprietatem ostendit, non adoptionem, quia nisi esset proprius Filius, non posset ex hoc Apostolus amplitudinem honoris asserere. Proprius autem Filius est de ipso Patre genitus. Si autem adoptionis grat
Abbreviated transcription (Latin):
turam. ita &e hoc sccł̃m
⁊d iuinam dictumesse posset intelligi. nͥad de¬
L I. retur: effectus. per quod aꝑitur quod hie loqͥ¬
tur de eo scđm carnem. Nam scđm hoc quod patris sub¬
stantie consubstantialis cognoscitur. ñ est factus sed na¬
tus. De eo gͦ sermo uersatur scđm humanam naturam.
scm qͣm &e minor fuit angłis passione. oe maior ac me¬
lior etiam gr̃e plenitudine. de qua etam ip̃i angłi adm̃¬
dignior angłis est effectus. idest enidenter scđm homi¬
nem factus. quanto differentius nomen idest differentio¬
rem honorificentiam qͣm añ scił bereditauit. idest firmi¬
ter habint qñ resurrexit &e ascendit. Et quia hoc posset
habere ce ñ pre illis. addit: p̃illis. Namdum mortalis fu¬
it diffexens nomen habuit. quia atigłi ministrabant er.

Expanded text:
turam, ita et hoc secundum divinam dictum esse posset intelligi, nisi adderetur effectus, per quod aperitur quod hic loquitur de eo secundum carnem. Nam secundum hoc quod Patris substantiae consubstantialis agnoscitur, non est factus, sed natus. De eo ergo sermo versatur secundum humanam naturam, secundum quam et minor fuit angelis passione, et major ac melior etiam gratiae plenitudine, de qua etiam ipsi angeli ad medignior, angelis est effectus, id est evidenter secundum hominem factus, quanto differentius nomen, id est differentiorem honorificentiam quam ante scilicet haereditavit, id est firmiter habuit, quando resurrexit et ascendit, et quia hoc posset habere, et non prae illis. Addit prae illis. Nam dum mortalis fuit differens nomen habuit, quia angeli ministrabant ei,
Abbreviated transcription (Latin):
d ie tota uscera sua serpens concutit. & inhac inipͥmencda
malicia quasi pestes dicuntur moueri. Telus iste modum
non habet ꝑmanens iugiter sine fine. cum alia scelera fini¬
antur. qͣnto ille cui iniuidetur successu meliore profecerit.
tanto mindus in maiꝰ incendium liuoris ignib in ardescit
hinc uultus minar. toruus aspectus. pauor infacie. in labiis
tremor est: stridor indentib uerba rabida. & effrenata
conuicia. manus ailuiolentiam prompta. & si gladio inte¬
rim uacua. odio tamen furiate mentis est armata. Fratres
& cẽta. hactenus toti

Expanded text:
diae tota sua viscera serpens concutit, et in hac imprimenda malitia quasi pestem movet. Cyprianus Zelus iste modum non habet, permanens jugiter sine fine, cum alia scelera finiantur; quantoque ille cui invidetur successu meliore profecerit, tanto invidus in majus incendium livoris ignibus inardescit. Hinc est vultus minax, torvus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus, verba rabida et effrenata convitia, manus ad violentiam prompta, et si gladio interim vacua, odio tamen furiatae m si. Hactenus toti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ ad hanc uitam gr̃e uenimus. Quomͦ autem sp̃u
ambulemꝰ. docet subdens. Et non effitiamur cupidi. in
ꝓuocantes. alios ad cõ¬
tentionem uł litẽ. ce
alia illicita. & inincem¬

Expanded text:
sancto ad hanc vitam gratiae venimus. Quomodo autem spiritu ambulemus docet subdens: Non efficiamur cupidi inanovocantes, alios ad cotentionem, vel litem, et alia illicita, et invicem
Abbreviated transcription (Latin):
Non multi potentes lata
dñatione. nͨ multi nobiles
gn̾is claritudine. Prmo nulli
tales fuert̾ int̾ doctores xͥane
forsan ꝑ se qui solꝰ int̾ apłos
uarũ opũ diues romane dig¬
nitatis parentela conspicu

Expanded text:
non multi potentes, lata dominatione; non multi nobiles, generis claritudine. Primo nulli tales fuerunt inter doctores Christianae rsan pro se qui solus inter apostolos narum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuu
Abbreviated transcription (Latin):
am cõmoriendo ñ deseruit: sic̃ in utero uirgiis con¬
nascendo formauit. Mortuus ẽ gͦ ñ discedente uita
sic̃ passus ẽ ñ ꝑcunte potentia. Nemo aufert aĩam
eiꝰ ab eo. qr potestatem ht̃ ponendi. & potestatẽ sum̾¬
di. ecce habes auctorem oꝑis. Ponet aĩam suã: ecce
habes opꝰ auctoris. Et ut gn̾alit̾ concludã. qͦciens

Expanded text:
am commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi, et potestatem sumendi. Ecce habes auctorem operis, ponet animam suam; ecce habes opus auctoritatis, et ut generaliter concludam, quoties
Abbreviated transcription (Latin):
te facut. qui sapĩam scli iac¬
tant. cum ds humilitatẽ ꝓpo¬
nat. Uenit enĩ humilis. qͣrens
mos: ñ tn reliquit sapientes
diuites & nobiles. S si pͥmos eos Eliget. merito talli¬
lium ierũ uiderent᷑ sͥ eligi. atq inflati de his reb salu¬

Expanded text:
te, quia sapientiam saeculi jactant, cum Deus humilitatem proponat. Venit enim humilis Deus quaerens mos, non tamen relinquit sapientes, divites, nobiles, sed si eos primos eligeret, merito talium rerum si
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ ꝑ eum factus ẽ. & mundꝰ eum ñ cognouit. Hec
ẽ lux que in teneb̾s lucet. & tenebre eam ñ cõp̾hende
enim sapia .i. astutia decepti sumꝰ. d̾i sapĩa libamur
&e sic̃ illa sapĩa uocabat᷑ erat añ stultitia. sic ista q̃ uo¬
catur stulticia sapĩa ẽ. Eoce contraria. Similia uͦ st̃
id ẽ hoc fecit ds̃ alto consilio. scił ne suꝑbirent. ⁊ ut fi¬
des & salus cognoscat᷑ eẽ ex d̾o ñ ex sapientia humana.¬

Expanded text:
eum factus est, et mundus eum non cognovit . Haec est lux quae in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderenim sapientia, id est astutia, decepti sumus, Dei sapientia liberamur. Et sicut illa sapientia vocabatur; erat autem stultitia, sic ista, quae vocatur stultitia sapientia est. Ecce contraria. Similia vero sua, et hoc fecit Deus alto consilio, scilicet ne superbirent, et ut fides et salus cognoscatur esse ex Deo, non ex sapientia humana
Abbreviated transcription (Latin):
catores. Int̾ qͦs si eẽ uoluit. sa¬
pientiam illã abicere oportu¬
it . sł nota qd pͥmo ponit genꝰ
dem̃ subd̾ species dicens.
a.Ubi inquisitor huiꝰ
sełi Sapiens genꝰ ẽ ut̾risq¬
scił sec̾be &e inquisitoris. Scͥba
ẽ qui ẽ de morib & artib p̃¬
cepta dat. conqͥsitor ẽ qui secre¬
ta nature rimat᷑. Tales ñ reci¬
pit d̾s int̾ p̃dicatores. s stul¬
tos fec̾. unde subdit. Non¬
Ponne stultã

Expanded text:
e voluerit, sapientiam illam abjicere oporit. Et nota quod primum ponit genus; deinde subdit species, dicens: ubi inquisitor hujus saeculi! Sapiens genus est utriusqcet scribae et inquisitoris. Scriba est qui etiam de moribus et artibcepta dat. Conquisitor est qui secreta naturae rimatur. Tales epit Deus inter praedicatores, sed stultos fecit. Unde subdit: Nonne stultam
Abbreviated transcription (Latin):
s illam que ẽ illoꝵ: qm sͥ arrogant. Hon enĩ uera sa¬
pientia & prudentia uera ꝑditur a dño. s falsi noĩs
scĩa qm sͥ thesaurizant lingua m̃dacii. & deficiunt
scrutantes scrutinia. Et prudentiã prudentiũ re¬
ꝓbabo. qm scił cxcogirant ad aliqͥd ꝓbandũ. Non
id̾o hoc dic̾ ut uĩtatis intelligentia possit a dõ reꝑ¬
bari: s qr eoꝵ prudentia reꝑbatur qui in sua erudi¬
tat apłs dicens. uͭ sapiens tam de uideis qͣm de gen

Expanded text:
arrogant. Hier. Non enim vera sapientia, et vera prudentia perditur a Domino, sed falsi nominis scientia quam sibi thesaurizant lingua mendacii, et deficiunt scrutantes scrutinia. Et prudentiam prudentium reprobabo, quam scilicet excogitavit ad aliquid probandum. Non ideo hoc dicit ut veritatis intelligentia possit a Deo reprobari, sed quia eorum prudentia reprobatur, qui in sua eruditat Apostolus dicens: Ubi sapiens? tam de Judaeis quam de gen
Abbreviated transcription (Latin):
des ot saluatoris nr̃i ihuxp̃i. qui non minfirmitate ut
prius sed ingloria  potestate ueniet premia daturus
scđm merita. qui inprimo aduentu ad eo humilis fuit
qͦd ñ solum erudiuit. sed etiam dedit id est tradidit mor¬
ti semet ip̃m pro nobis. Per hoc securi sumus de spe. dedit
dico adhoc ut nos redimeret ꝑsãguinem ab omni in iqͥ¬
tate. tam originali qͣmactuali. & mundaret inbaptis¬
mo aculpa &e pena popłm sibi acceptabilẽ uł peculiarẽ idẽ.
ppłm sectatorem bonorũ opum. Ad hredemit uostͦ. ũ purã pitã¬

Expanded text:
s nostri Jesu Christi, qui non in infirmitate ut prius, sed in gloria et potestate veniet, praemia daturus secundum merita, qui in primo adventu adeo humilis fuit. Quod non solum erudivit, sed dedit, id est tradidit morti, semetipsum pro nobis, per hoc securi sumus de spe. Dedit dico, ad hoc, ut redimeret nos per sanguinem ab omni iniquitate, tam originali quam actuali, et mundaret, in baptismo a culpa et poena, populum sibi acceptabilem, vel peculiarem, id est proprium, sectatorem bonorum omnium. Ad hoc redemit nos
Abbreviated transcription (Latin):
sus est iclest ꝑditus. & delinquit quia scienter pectat.
ꝓprio iudicio condempnatꝰ. Proprio iuditio se dampnat.
qui errorem laudat & ũitatẽm uituꝑat. Cum misero ad¬
achemam aut ty¬
ticum festina ad
me uenire nicho¬
polim. ibienim
statui hyemare.
cansa affectus. & ut plenius confirmet in eccłiastita disci¬
plina. Noꝵ ⁊ enamlegis ꝑitum: Nomideo hoc dicit qͥa
ꝑitior sit apollo. sed quia huiis ꝓfessionis fuit insiago
salus nec utilis sei¬
enti a est &e genea¬
tacunt. ut detibis
quos alii asserunt
discernandos abnĩ
ñ: &e pugnas legis
ut qͣndo inemen¬
ihominem. post pͥ¬
mam & scłam cor¬
reptionem idest
correttionem deui¬
ta. heretici sunt
qui ꝑuerba legis
legem impugnat.
sum astruurt. uer¬
bis legis. ut pͥuita¬
tem mentis sue le¬
gis auctoutate com¬
tandi sunt quia
frequentiꝰ correcti
exercitatiores essent
ad malum. Deui¬
ta dico. Cur: Eoce.¬

Expanded text:
sus est, id est perditus, et delinquit, quia scienter peccat, proprio judicio condemnatus. Proprio judicio se condemnat, qui errorem laudat, et veritatem vitute Artemam aut Tychicum, festina ad me venire Nicopolim: ibi enim statui hyemare.causa affectus, et ut plenius confirmet in ecclesiastica disciplina. Zenam legisperitum. Ideo hoc dicit, non quia peritior sit Apollo, sed quia hujus professionis fuerat in salus, nec utilis scientia, et geneafaciunt, ut de cibis quos alii asserunt discernendos, alii non, et pugnas legis, ut quando in emenst primam et secundam correctionem, id est correctionem, devita. Haeretici sunt qui per verba legis legem impugnant.sum astruunt verbis legum, ut pravitatem mentis suae legis auctoritate contandi sunt, quia frequentius correcti exercitatiores essent ad malum. Devita, dico, cur? Ecce,
Abbreviated transcription (Latin):
tum benignus &
humanatus deus¬
ruit mundo ꝑcar
benignitas ce hu¬
manitas idest lar¬
& dementia dei
saluatoris nr̃iap¬
paruit. id est illux̃
nos fecit iamspe
future salutis n ex
oꝑibus iusticie que
fecimus nos quia¬
nilla bona fecera¬
mus sed scdm suã¬
nam ita forsitan
& illis faciet. qui
ad huc mereduli

Expanded text:
um benignus et humanus Deusruit mundo per benignitas et huanitas, id est larclementia Dei Salvatoris nparuit, id est illuxit nos fecit, jam spe futurae salutis, non ex bus justitiae quae fecimus nos, Anulla bona feceramus, sed secundum suaam, ita forsitan llis faciet qui adhuc increduli
Abbreviated transcription (Latin):
tuhabesimꝑium sp̃u¬
ale. tamen aminone
illos subiectos esse
& ducibus & potesta
lum. sedammone.
ꝑatos esse ad omne
opus bonum id est
obedire illis in dño:
ce ammone ne ni¬
nem blasphemare
&e si p̾muntur ab
ne. ut admalum
tardisint & adbo¬
num parati. scien¬
tes quid singłisper¬
solui oporteat: quia
singulis paratur mer¬
ces. Non litigiosos
esse sed modestos ẽe
omnemmansuetu

Expanded text:
tu habes imperium spirituale, tamen admone illos subditos esse et ducibus, et potestatlum, sed admone, paratos esse ad omne opus bonum, id est obedire illis in Domino. Et admone neminem blasphemare, et si premuntur ab ne ut ad malum tardi sint et ad bonum parati, scientes quid singulis persolvi oporteat, quia singulis paratur merces. Non litigiosos esse, sed modestos, omnem mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ñ fraudantes.
sed inom̃ib fidẽ
bonam ostenden¬
tes. ut doctrinam
saluatoris nr̃idei
ornent inom̃ib.¬
docet uerbis ostendat
factis. ut hii quipro¬
Pastor occidit oues
qnͣtum in se est &
sulle uiuunt. Mali
enimpastores non
partunt ouib. qͥ
non mͦ languentes
or errantes non cu¬
rant. sed etiama for¬
tes et ꝑingues quan
tum in ip̃is est necãt.
Et si ille uiuunt de
tam̃ qͦntum ad ma
nob̾. Sernos etiam
hortare. subditos
eẽ. dominꝰ suis quibꝰ¬
libet tam bonis qͣm
malis. subditos dico
sunt contra dm̃. &
placentes. Głita di¬
stingue inomnib
placentes. ñcontra¬
dicentes. Hoc mͦ po¬
terunt placere. scił
si nͣ musitauerine
cum domini eis ali¬
quid iusserint: ñ
fraudantes aliqͥd de
debito seruiutis.
sed inom̃ib etiam
inminimis fidem
bonam in ostendr̃tes
ut doctrinam. Hoc refextur ad om̃ia predicta. scił ad se¬
nes & anus &e seruos: & cc̃ta. Qnasi. Hortare om̃s predic¬

Expanded text:
tes, non fraudantes, tes, non fraudantes, sed in omnibus fidem bonam ostendentes, ut doctrinam Salvatoris nostri Dei ornent in omnibdocet verbis, ostendat factis, ut hi qui propastor occidit oves quantum in se est, et si illae vivunt mali enim pastores non parcunt ovibus, qui non modo languentes et errantes non curant, sed etiam fortes et pingues necant, quantum in ipsis est; et illi vivunt de tamen quantum ad mal Servos etiam hortare subditos esse dominis suis, quibuslibet tam bonis quam malis. Subditos dico sunt contra Deum, et placentes. Vel ita distingue: in omnibus placentes, non contradicentes. Hoc modo poterunt placere, scilicet si non mussitaverint cum domini aliquid jusserint, non fraudantes aliquid de debito servitutis, sed in omnibus, etiam in minimis, fidem bonam ostendentes, ut doctrinam, hoc referunt ad omnia praedicta, scilicet ad senes, et anus, et servos, etc. Quasi dicat: Hortare omnes praedic
Abbreviated transcription (Latin):
idest d̾s ce saluator
si in nifibilis sit in
forma dei. tamen
ñis hominum sine
nos exemplo inte
scił ut erudias. e
negantes idest fu
uane culture ce ig¬
norantiam. & desi¬
deria scłaria. que
amundi huius pͥn¬
cipe suggerentur:
nos dico expectantes
ce replen oꝑib bonifregnidei heredes ẽẽ possimus. Hec
loquere nescientib &e exhortare scientes. & argue negligen¬
omni imꝑio Ne

Expanded text:
id est Deus et Salvator tsi invisibilis sit in forma Dei, tamen eris hominum sine nos exemplo vitaescilicet ut erudias. Ernegantes, id est fuvanae culturae et ignorantiam et desideria saecularium, quae a mundi hujus principe suggeruntur, Nos dico exspectanteset repleti operibus bonis regni Dei haeredes esse possimus. Haec loquere nescientibus, et exhortare, scientes, et argue negligenomni imperio, id
Abbreviated transcription (Latin):
Ammone illospͥn¬
cipib et potestati¬
bus subditosesse.
dicto obedire.ad
omne opus bonũ
ꝑatos esse. nemi¬
nemblasphemare.
non litigiosos ẽẽ.
sed modestos. om¬
nemostendentes
mansuetudinem
adomnes homineᷤ¬
ramus enim ce¬

Expanded text:
Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, dicto obedire, ad omne opus bonum paratos esse, neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestos omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homineEramus enim
Abbreviated transcription (Latin):
mini. & uerbis uera dicendo. & fact̾is bene uiuendo.
Nam si cont̾ttemini uerbis & ñ factis. fides talium morũ
ꝓpe fides est demoniorum. Cum sint. Quasi. sonfitentur
se nosse dm̃. cum tam̃ sint ab hominales. idẽ. deo odibiles.
oe incredibiles id est nec habiles credere. & ad omne opus
bonum reꝓbiidẽ. adeorepbaniut ñ habeant grãm adbẽ¬
ne oꝑandum. Tu autem. Quasi. Illi docent. qͥd non ꝯpor
re que decent sanã

Expanded text:
mini, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam et si confitemini verbis, et non factis, fides talium morum prope fides est daemoniorum. Cum sint. Quasi dicat: Confitentur se nosse Deum, cum tamen sint abominabiles, id est Deo odibiles, et incredibiles, id est nec habiles credere, ad omne opus bonum reprobi, id est a Deo reprobati, ut non habeant gratiam ad bene operandum. Tu autem. Quasi dicat: Illi docent quod non oportre quae decent sana
Abbreviated transcription (Latin):
sint rep̃hendde &e ali¬
qui comĩtantur. Ex¬
emplo eorum mlt
eosacquiri. Cum enĩ
lucebunt oꝑa eorum. non deerunt quin
E. tur bonum illorum. Et debetis facere qđ mo
id est inprete que com¬
hominib & de quib¬

Expanded text:
sint reprehendere et aliqui convertantur. Exemplo eorum vult alios acquiri. Cum enim lucebunt opera illorum, non deerunt qui imitentur bonum illorum; et debetis facere quod mid est in prece quae comhominibus, et de quib
Abbreviated transcription (Latin):
am. Non enimsic accipiendum est tanqm deo innotescãt.
quieas etiam ante qm eẽnt nouerat : sed nobis in notescãt
iͦ eas offerant deo & de hisconsulant. & qđ deo iubente
implendum ẽẽ cognouerunt. hoc nobis uł euidñter uel
lafñter reportant. Uñ  angłs loquens hominib ait: tũ
maretis. oronem nr̃am optulideo. Ad om̃ia quippe scienda
sufficit deo sua ꝑfectio ħt tam̃ nuntios idẽ angłos. non
qui ei que nescit amunitient. Non enim sunt ulla que
nesciat. sed bonum eorum est de oꝑib suis. eiꝰ consulere ue.¬
ritatem. & hoc est quod dicuntur non nulla nurgiare.
nonut ip̃e ab eis discat. sed ut ab illo ip̃ i ꝑ ũbum eiꝰ sine co¬
porali sono nuntient etiam quod uoluĩt. ab ed missi ad
quos nolu̾it. totum ab illo per illum u̾bum eiꝰ audientes.
idest in eiꝰ u̾itate inuenientes. quid sibi faciendum. qͥd
rans deo temꝑales causas adet̾nam u̾itatem referre. sine
petendo quid erga se fiat. siue consulendo quid faciat.

Expanded text:
m. Non sic accipiendum est, tanquam Deo innotescant, qui eas et antequam essent noverat. Sed nobis innotescant eas offerant Deo, et de his consulatur, et quod Deo jubente implendum esse cognoverint, hoc nobis vel evidenter, vel latenter reportent. Unde et angelus loquens hominibus, ait: Cum oraretis, orationem vestram obtuli Deo . Ad omnia quippe scienda sufficit Deo sua perfectio. Habet tamen nuntios, id est angelos, non qui ei quod nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat, sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere voluntatem. Et hoc est quod dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo hic per verbum ejus sine corporali sono nuntient, etiam quod voluerint ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud verbum ejus audientes, id est in ejus veritate invenientes quid sibi faciendum, quid, rans Deo, temporales causas ad aeternam veritatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat:
Abbreviated transcription (Latin):
ter. uł cum adiuratio¬
reb necessariis. quas¬
uultis impetrare. fa¬
cte cum gr̃arum actio¬
ne qui enim alia uult impetrare. gratus debet ẽẽ de pret̾itis:
ille inqmͣ peticiones in notescant apud dm̃ idẽ ita sint ue¬
hem̃tes non tepide. ut ad dm̃ ꝑuemant. idest compleant᷑.
Distingue. oratio. & obsecratio comiunit᷑ fiunt ab aliqͥb
ułpse uł ꝓ aliis. & de quib libet rebx: petino est nominatĩ

Expanded text:
ter, vel cum adjuratiorebus necessariis quasultis impetrare, facite cum gratiarum actione. Qui enim vult aliquid impetrare, gratus debet esse de praeteritis. Et illae, inquam, petitiones innotescant apud Deum, id est ita sint vehementes, non tepidae, ut ad Deum perveniant, id est compleantur. Distingue. Oratio et obsecratio communiter fiunt ab aliquibus pro se vel aliis, et de quibuslibet rebus. Petitio est de
Abbreviated transcription (Latin):
lenticła rufa. Uñ subdit. Quiꝑpter unam escaniuendidit
mogenita enĩhic appellat honorem ae dignitatem sacerdocii
qͥa añ sac̃docium aaron om̃s pͥmogeniti sacerdotes erarit. sic̃
fuit sen: & hec erat magna dignitas. qͥcice desubstantia ce
de heditate pat̃uamaiorem portionẽ sumebat. uestium q
ornatu locupletior splendebat. eiꝙ benedicͥtõ dabat᷑. Ecce qͥm
ꝓcul areligione fuit esau. qui ꝓuentre dedit bñdictionem.
tͥuiꝰ factũ ido cõmemorat. ut de horcet᷑ abilliꝰ similitudine

Expanded text:
lenticula rufa. Unde subdit, qui propter unam escam vendidit , Chrysost. Primogenita enim hic appellat honorem et dignitatem sacerdotii, quia ante sacerdotium Aaron omnes primogeniti sacerdotes erant sicut fuit Sem. Et haec erat dignitas, quia et de substantia et haereditate paterna majorem portionem sumebat, vestiumque ornatu locupletior splendebat, eique benedictio dabatur. Ecce quam procul a religione fuit Esau. Pro ventre dedit benedictionem, cujus factum jam commemorat ut dehortetur ab illius similitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. que ꝑlegẽ magis dr̃ata st̃. mͦ aũ uenit᷑ ad serenitatẽ uͥtu¬
tum ꝑ gram sp̃c scĩ. Uł turbo significat cõminationem ip̃iꝰ
legis. si qͥs hoc uł iłłd̃ fec̃it: moriat᷑. & caliginem. Caligo est
tenebrosttasignisoe fumi. qua signiticat᷑. qͥ a obscura erat
lex: caligo enim obscuritatem legis significat. Mͦ uͦ clara intel¬
ligentia ẽ. & ꝓcellam que maior ẽ. qm̃ turbo. idẽ tempestas qͤ¬

Expanded text:
orum quae per legem magis dominata sunt; modo autem venitur ad serenitatem virtutum per gratiam. Vel turbo significat comminationem ipsius legis. Si quis hoc vel illud fecerit, moriatur. Et caliginem. Caligo est tenebrositas ignis et fumi qua significatur, quia obscura erat lex. Caligo enim mentis obscuritatem significat, modo vero clara intelligentia est. Et procellam, quae major est quam turbo, id est tempestas q
Abbreviated transcription (Latin):
FIIA noidẽ. templodi. idẽ penitꝰ irreligios: ut esau.
lia. bł ad litt̾am: neqͥs fit fornicator aut ꝓphanꝰ. ut
esau. Erant enim inter iudos aliqui sectatoresesau infornica¬
tione & castͥmargia. Esaudr fornicator. qi ꝯtra uoluntatem
patͥsae matͥsuxores alienigenasdux̃. ꝓphanꝰdr̃. qi cast̾margꝰ¬

Expanded text:
est templo Dei, id est penitus irreligiosus. Ut Esau. Vel ad litteram, ne quis sit fornicator aut profanus ut Esau. Erant enim inter Judaeos aliqui sectatores Esau in fornicatione etiam in gastrimargia. Esau dicitur fornicator, quia contra voluntatem patris et matris uxores alienigenas duxit. Profanus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑetur: Aliter generantur iͥani. quorum typus p̃cessit
inysaac. Hismahel enim iudeorum significat natiuitatẽ.
inlib̾tatem nascuntur. liber enim fit qui accipit remissio¬
nem pecc̃orum. Eece expositum est eustenter quid signifi¬
cent illa uerba legis. uñ ostenditur lex non ẽẽ tenenda. qͦ
inseruitutem generabat. sed noua que in lib̾tatem parit
Uñ addit. Unum quidem. Quasi ancilla & libera signifi¬
cant duo testamenta.

Expanded text:
etur! Taliter generantur Christiani quorum typus praecessit in Isaac. Ismael enim Judaeorum significat nativitatem, , quia in libertatem nascuntur. Liber enim fit qui accipit remissionem peccatorum. Ecce expositum est evidenter quid significent illa verba legis. Unde ostenditur lex non esse tenenda quae in servitutem generabat, sed nova quae in libertatem parit. Unde addit: Unum quidem, quasi dicat: Ancilla et libera signant duo Testamenta.
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit. Hoc siquis attendit. potest se in hac miseria conso¬
lari. quia inde ꝑpendit. calcata suꝑbia perhumilitatem
adpatriam posse reuerti. Uiciorum namq ofnium eausa
suꝑbia est. Adhanc conuincendã atq auferendam talis mecdi¬
cinacelitus uenit. adelatum hominem ꝑsubiam. ds humi
dans in ip̃o homine. quenitanta p̃ participib suis caritate sus¬
cepit. Neq enim ip̃e ita dei uerbo conuuctus. ut ip̃a conum¬
ctione unus filiꝰ dei. & idem ip̃e unꝰ filius hominis fieret: p̃¬
cedentib sue uoluntatis meritis fecit. Unum enim illum eẽ
ad humilitatem nob̾ commendat᷑. Sequitur. Et instencti
inagnitionem dei instructi dico per hoc tendendo. inom̃s
diuitias plenitudinis intellectus idẽ inom̃s copias intellectus
d ei nemo ascendit. Id eo dic̃ diuitias. ut de om̃ib habeant
ad xp̃m tm̃ recurrite. quia ip̃e est in quo sunt om̃s thesauri.

Expanded text:
tradidit. Hoc si quis attendit, potest se in hac miseria consolari, quia perpendit calcata superbia, per humilitatem, ad patriam posse reverti. Vitiorum namque omnium, superbia causa est. Ad hanc convincendam atque auferendam talis medicina coelitus venit; ad elatum hominem per superbiam Deudans in ipso homine. Quem tanta prae participibus 191 suis charitate suscepit. Neque enim ipse ita verbo Dei conjunctus, ut ipsa conjunctione unus Filius Dei, et idem ipse unus Filius hominis fieret, praecedentibus suae voluntatis meritis fecit. Unum enim illum esse ad humilitatem nobis commendatur. Et instructi in agnitione Dei. Instructi dico, per hoc tentando, in omnes divitias plenitudinis et intellectus, id est in omnes copias intellectus Dei nemo ascendit. Ideo dicit, divitias, ut de omnibus intelle ad Christum tantum recurrite, quia ipse est in quo sunt omnes thesauri,
Abbreviated transcription (Latin):
uere incaritate. & ut ꝓmptifierent ꝑepłam agnitionem
acciꝑe sacram̃ti dei in rp̃o: ad ũtentes has ẽẽ sapientie & scien¬
tiediuitias. si agnoscatur xp̃c inditatis sue plenitudine. ad¬
orandus. Et est ordo. Ad hoctendo. ut corda ip̃orum consola¬
tionem accipiant. quoderit instructis incartate dei &e ꝓrim¬

Expanded text:
fovere in charitate, et ut prompti fierent per Epistolam agnitionem recipere sacramenti Dei, in Christo advertentes has esse sapientiae et scientiae divitias, si agnoscatur Christus, in deitatis suae plenitudine adorandus. Et est ordo: Ad hoc tendo, ut corda ipsorum consolationem accipiant: quod erit, cum fuerint instructi in chari
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo. uerum dei filium. incarne cognoscouerum hominis
filium. & utrumq simul unam ꝑsonam dm̃ ce hominem. in¬
effabilis gr̃e largitate coniunctum: & ideo ũbum caro factum
quod ẽ xp̃c iħc. habet thesauros sapientie & scientie. Unde
subdit: inquo sunt om̃s thesauri sapientie. & scientie ab¬
sconditi. Hec duo inter se ita distant. ut sapientia de diuinis:
ter fecit ce ꝑtulit. ad scientiam ꝑtinent: quod autem ũbum
est sine temꝑe oe loco patri coet̾mmm ce ubiq totum ad sapien¬

Expanded text:
intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, uterque simul unam personam Deum et hominem ineffabilis gratiae largitate conjunctam. » Idem super JoannemJesus, habet thesauros sapientiae et scientiae. Unde subdit, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Haec duo inter se ita distant ut sapientia de divinis, ter fecit et pertulit, ad scientiam pertinent. Quod autem Verbum est sine tempore et loco, Patri coaeternum, et ubique totum, ad sapien
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s aiitias plemtudims intellectus. Diuitie enim sapien¬
tie & scientie sunt si tp̃c agnoscatur. quia om̃ium potentia¬
rum uirtus in eo est. ex ip̃o enim habent omnes. quare & ca
subditur: inquo sunt om̃s thesauri sapiente & scientie abscõ¬
aiti. Omnis enimratio scientie totius creature suꝑne uł ter¬
rene meo est qui est caput oe auctor om̃ium celestinm uł ter¬
restrram. ut qui hunc nouit nichil ultra querat. nec sapien¬
tiam. nec uͥtutem: quia agnouit eum. in quo ꝑfecta uirtus
est ꝑfectaꝙ sapientia. Quicquid alibi queritur. hic ꝑfecte ĩ¬
nemtur. Nam quid sapieritius salomone: quid prudñtius
damele: Quib icleo deris pre cet̾is sapientiam dedit. ut in
damele. & salomone ostend̾et se inficdelib auctorem ẽẽ saꝑi¬
entie totius quodinfideles ñ putant. quia ñ legunt mnenan¬
geliis ce ꝓpħis astrologiam. geometriam. & aliahuiꝰ modi:
que ideo despecta sunt anr̃is. quia nich̾ ad salutem ꝑtinent.

Expanded text:
intellectus. Divitiae enim sapientiae et scientiae sunt, si Christus agnoscatur, quia omnium potentiarum virtus in eo est. Ex eo enim habent omnes, quare et cade recte subditur, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Omnis enim ratio scientiae totius creaturae supernae vel terrenae in eo est qui est caput et auctor omnium coelestium et terrestrium, ut qui hunc novit, nihil ultra quaerat, nec sapientiam nec virtutem, quia agnovit eum in quo perfecta virtus est, perfectaque sapientia. Quidquid alibi quaeritur, hic perfecte invenitur. Nam quid sapientius Salomone, quid prudentius Daniele, quibus ideo prae caeteris Deus sapientiam dedit, ut in Daniele et Salomone ostenderet infidelibus, se auctorem esse sapientiae totius? Quod infideles non putant, quia non legunt in evangeliis et prophetis astrologiam, geometriam, et alia hujusmodi. Quae ideo despecta sunt a nostris, quia nihil ad salutem pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
saluat gentes. Nos
dico corripientes idẽ
arguentes. ñ solos
uos sedomnem homi¬
nem qui deuiat am̃¬
tate qmͣ nouit. et do

Expanded text:
salvat gentes. Nos dico, corripientes, id est arguentes, non solum vos, sed omnem hominem, qui deviat a veritate quam novit. Et doc
Abbreviated transcription (Latin):
quib p̾sens p̃dicauit:
nec minori affectu
non solum ꝓuobis.
sedeciam ꝓhiisqui
sunt laodicie quia
uentierant. ce pro
hiis adiacentib uob̾

Expanded text:
quibus praesens praedicavit; nec minori affectu non solum pro vobis, sed etiam pro his qui sunt Laodiciae, quia aeventi erant. Et pro his ad
Abbreviated transcription (Latin):
los quos p̾sciuit .i. lon¬
ge ante p̾nouit. Hoc ẽ¬
ꝓpositum de quo dr̃. se¬
cdm ꝓpositũ uocati. Pre¬
scuũt dico fieri confor¬
mes .i. in puritate uite¬
mͦ. & postea in beatitudi
tribus. cum patre. Uñ dr. qui uidet me
uidet ꝙ patrem. Et nota qd in ꝓpͥe accipit᷑ hic p̃¬
destinatio. scd̃m qd̾ exposuimꝰ. accipit᷑ enim de p̃¬

Expanded text:
los, quos praescivit, id est longe ante praenovit. Hoc epositum de quo dixit, secundum propositum vocati, praescivit dico, fieri conformes, in puritate vitet postea in beatitudinum Patre. Unde dicitur: Qui videt me, videt et Patrem . Et nota quod improprie accipitur hic praedestinatio secundum quod exposuimus. Accipitur enim de p
Abbreviated transcription (Latin):
dampnaret: nec om̃s lib̾aret. Si enĩ om̃s lib̾aren¬
tur lateret quid pecẽo ꝑ iusticiã deb̾etur. si ue¬
mo lib̾aret᷑. lateret quid grã largiret᷑. qͣr ꝓcui Id
dubio qͣntũ ꝑtinet ad originale pecc̾m om̃s pa¬
res erant: s miscd̃ia qͦs uoluit discreuit. Ibi gra¬
tuita ẽ indulgentia: ubi iusta poss eẽ undicta.
Ecce ex his iusticia dĩ apparet in his qͥ ñ hñt tẽ¬
pus oꝑandi: scił in paruulis. De his autẽ qui

Expanded text:
damnaret, nec omnes liberaret: si enim omnes liberarentur, lateret quid peccato per justitiam deberetur; si nemo liberaretur, lateret quod gratia largiretur, quia procul dubio, quantum pertinet ad originale peccatum, omnes pares erant, sed misericordia quos voluit discrevit. Ibi gratuita est indulgentia, ubi justa posset esse vindicta. Ecce ex his justitia Dei apparet, in his qui non habent tempus operandi, scilicet in parvulis; de his autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ id̾oq si m̃ uas in honorẽ¬
meliam iustum ẽ. qr ħerat exnatura. Tota emm
natura in ip̃a radice uiciata. diumo iudicio
ccd̾ia ꝑspicua ẽ. massa enim illa si media ee̾t. ut
sic̃ bomi nil. ita nil peccati hr̃et. ñ frustra uid̾et᷑¬
iniquitas. ut ex ea fierent uasa in contumeliã
Cum uͦ ꝑ liberum arbitum pͥmi hoĩs in cond̾ep¬
natõnem uniu̾sa deflux̾it. ꝓculdubio qd̾ ex eo¬

Expanded text:
 Ideoque si inde vas in honoremeliam justum est, quia hoc erat ex natura. Tota enim natura in ipsa radice vitiata divino judicio ricordia perspicua est. Massa enim illa si media esset, ut sicut nil boni, ita nil peccati habeiniquitas, ut ei ea fierent uasa in contumeliam; cum uero per liberum arbitrium primi hominis in condemnationem ex uno uniuersa defluxerit, procul dubio,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Nam siquis exi¬
stimat id est ihmente
sua suꝑbe iudicat. se¬
comꝑatione peccantis. cum tatñ uichil sit ex se. uł nichil sit
comꝑatione sp̃ualis. qui totum dat gr̃e ip̃se se sed ucit ul ẽ
diuidit aueritate ñ eum seclucunt laudatores eiꝰ. sed ipse pe¬
tius. quia cum ip̃e sit sibi p̃sentior qͣm illi. mauult se
in illis querere qͣm ise ip̃o. Ideo subdit. Opus autem.

Expanded text:
dicit: Nam si quis existimat, id est in mente sua superbe judicat secomparatione peccantis, cum tamen nihil sit ex se, vel nihil sit comparatione spiritualis qui totum dat gratiae, ipse se seducit, id est dividit a veritate; non eum seducunt laudatores ejus, sed ipse potius, quia cum ipse sibi sit praesentior quam illi, mavult se in illis quaerere quam in seipso. Ideo subdit: Opus autem.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ ꝑficiendi. uñ subdit. ꝑficere at̾i bonũ ꝓrsꝰ
ñ inuenio. qrͣ sic p̾ssus ẽ dnãtione peccati. ut nͣ
possit ire quo uelit. nec ualeat nec audeat cont᷑¬
dicere. qr potestatis eiꝰ alt̾ ẽ dñs. Ergo ꝙ si ue¬
lit. non tamen potest facere bonum. quia ex
dõ tantum est: cuis grã adhuc caret.¬
Non enim. Quasi: dico qd̃ bonum ꝑficere ñ inue
nio. qd̾ de parte de qua minꝰ
uid̾etur ostendo. qr nec &̃ uid̾
bonum qd̾ uolo intienio. s ẽ
contͣrio malũ. qr ã illd̾ qd no

Expanded text:
ficiendi, unde subdit: Perficere autem bonum prorsus non invenio, quia sic pressus est dominatione peccati, ut non possit ire quo vult, nec valeat vel audeat contradicere, quia potestatis ejus alter est Dominus. Ergo etsi velit, non tamen potest perficere bonum, quia ex Deo tantum est, cujus gratia adhuc caretNon enim, quasi dicat: Dico quod bonum perficere non quod in parte de qua minus videretur ostendo, quia nec etiam bonum quod volo invenio, sed e contrario malum, quia etiam illud quod no
Abbreviated transcription (Latin):
NoB¶ signum est quod & penam tollit. Et non lo¬
lumuob̾ gentib donauit delicta. sed etiam nob̾ iudis p̃narica¬
tionem que fint ex lege dimisit. Et hoc est: ip̃e dico delens cy¬
erat ex decreto idẽ. ex lege quod qy rographum erat ad ũsus¬
erat memoꝵ transgressionis illius. ce ita hec memoria erat
adũsus nos. scił nob̾ nocens. & noscrucians: sed adhoc in bap¬
tismo abluto &e deleco. nec conscientia nr̃a timet. nec diabolus
quod obiciat habet. & ñ solum ꝙyrogͣphum decreti erat ad¬
ũsum nos sed etiam decretum. id ẽst lex netus. Gñ subdit. Na

Expanded text:
od signum est quod et poenam tollet. Et non solum vobis gentibus donavit delicta, sed etiam nobis Judaeis praevaricationem, quae fuit ex lege, dimisit. Et hoc est, ipse dico, delens cherat ex decreto, id est ex lege, quod, chirographum erat adversuerat memor transgressionis illius, et ita haec memoria erat adversum nos scilicet nocens nobis, et nos crucians. Sed et hoc in baptismo abluto et deleto, nec conscientia nostra timet, nec diabolus quod objiciat habet. Et non solum chirographum decreti erat adversum nos, sed etiam ipsum decretum id est vetus lex. Unde subdit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi: semꝑ in hoc noua e. qd̾ notat ꝑ inchoatiuũ
u̾bum. Et ꝑ desiderio patrie celestis parturit.i.
cum dolore oꝑatur. Qĩ diceret: ꝑ irriguo inferiori
& si aliquis in sini abrahe iam constitutꝰ dolere desti¬
tit: tñ in illis qui ñdũ lib̾ati st̃ omĩs creatura ingemi

Expanded text:
at: Semper in hoc nova est, quod notat per inchoativum verbum, et pro desiderio patriae coelestis. Parturit, id est cum dolore operatur, quasi dicat, pro irriguo inferiori etsi aliquis in sinu Abrahae jam constitutus dolere destitit, tamen in illis qui nondum sunt liberati, omnis creatura ingemi
Abbreviated transcription (Latin):
Miecit eam in spe .i. patienter
sustinet. sciens dm̃ subiecis¬
ruptionis In sead conseruationẽ humio¬
tatis. s ñ sine solatio spei hu¬
bit᷑ in futuro. ut xp̃c caput nrm¬

Expanded text:
ecit eam in spe, id est patienter sustinet sciens Deum subjecisse ad conservationem humilitatis, sed non sine solatio spei hubitur in futuro, ut Christus caput nos
Abbreviated transcription (Latin):
corporalis ł animalis. ł spualis.¬
od adHllc. Corporał ꝑ loca tenditur. unuificat
ammał corporalem: spũalis regit animalẽ. W tc̃
bene regit: cum ip̃a se regendam subicit d̾o. Hec
aũ omis creatura ẽ in homine. qr homo intelligit
spũ ut angłi. ⁊ sentit aĩa ⁊ corpore. localit̾ ẽ ⁊ ñ mo

Expanded text:
corporalis, vel animalis, vel spiritualis. Corporalis per loca tenditur, animalis vivificat corporalem, spiritualis regit animalem. Et tunc bene regit, cum seipsam Deo regendam subjicit. Haec autem omnis creatura in homine est, quia homo intelligit spiritu, ut angeli; et sentit anima; et cor
Abbreviated transcription (Latin):
factis ꝯfirmnabat᷑. ne diffideñt hoĩes dehis q̃ dicebant. qui
significat qͥ qd̾ tradiderant in rep̃hensione ueniebat.
nec quoꝙͣ. uirtutis testimonio firmabat᷑ ⁊ discordabat
ut a scd̾a morte detineri ñ ualeat. signatꝰ misti̾o crucis. ũn¬
subdit. Eũgłm dico ualens in salutẽ om̃i credenti. Q d̃
uͦ ait om̃i. deĩminat iudeo pͥmũ credenti ⁊ greco.i. gen¬
tili. qd̾ in greco manifestũ ẽ. in greco em̃ gentiłe signifi

Expanded text:
factis firmabatur, ne diffiderent homines de his quae dicebant qui significat, quia quod tradiderant, in reprehensionem veniebat, nec quoquam virtutis testimut a ssubdit: Evangelium dico, valens in salutem omni credenti. Quod vero dixit omni, determinat: Judaeo primum credenti, et Graeco, id est gentili, quod in Gr
Abbreviated transcription (Latin):
grius. gentium apł̃s¬
ministerium sinĩ
uolens honorifica¬
re. iuxta quodin
epła adromanos
sum gentium apłs¬
honortficabo mini¬
tans si quomͦ ad
emulandum pro¬
uocem carnemme¬
am: eccłiis ebreorũ
sit. agens de emi

Expanded text:
gius, gentium Aposministerium suum volens honorificre. Juxta quod in Epistola ad Romanos Apostolus gentium honorificabo minitans si quomodo ad aemulandum prcem carnem meam . Ecclesiis Hebraeorum it agens de emi
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & ido ñ deb⁊ qͥs ost̾ngi. ne ꝓ¬
dem sic. aliꝰ u sic. hibitus alicitis admittat illi¬
cita. s ip̃ẽ quid sequatur sͥ eligat. s tñ in hoc ꝓpensiorem
uirginib & uiduis dico qd̾ bo¬
ul eant sicut

Expanded text:
t ideo non debet quis constringi, ne prohibitus a licitis, admittat illicita; sed ipse quid sequatur sibi eligat, sed tamen in hoc propensiorem virginibus, et viduis dico, quovel, eant sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Si homo ñ imposiñt finem oꝑi. nec ds imponet remunera
ad p̃mium manꝰ retbuentis. qͥa sic retipiet quisꝙ quomͦ facit.
quia qui fortiᷤ erat adseminandũ. fortierit admetendũ. Uñ¬
subdit. Temꝑe em̃ suo
idẽ comienienti. me¬
suo metemus. ñ de

Expanded text:
Si homo non imposuerit finem operi, nec Deus imponet remuneratad praemium manus retribuentis, quia sic recipiet quisque, quomodo facit, quia qui fortis erit ad seminandum, fortis erit ad metendum. Unsubdit: Tempore enim suo, id est conveniente, metemus, non de
Abbreviated transcription (Latin):
priusmisericors retri¬
buendo bona ꝓmalis: cẽ ip̃a tamen iustitia qua reibuunt᷑
bona ꝓbonis. non est sine miscł̾ia. Et nota quod ait. reddet.
Si enim fides gr̃a est. & uita eterna quasi merces est fidei.
uidetur quidem deus uitam et̾nam tanqͣm debitam redde.
Cuidebitam: Fideli. quia ꝓmeruit illam ꝑ fidem. sed qr
fides gr̃a est & uita eterna est gr̃a ꝓgr̃a. Reddet mͥ dico.
ñ solum autem michi. sed & hiis qui diligunt aduentum
euis. Malitiment

Expanded text:
prius misericors retribuendo bona pro malis; et ipsa tamen justitia qua retribuuntur bona pro bonis non est sine misericordia. Et nota quod ait reddet. Si enim fides gratia est et vita aeterna, quasi merces est fidei. Videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere, cui debitam? fideli, quia promeruit illam per fidem, sed quia fides gratia est et vita aeterna est gratia pro gratia. Reddet mihi, dico, non solum autem mihi, sed et his qui diligunt adventum ejus. Mali timent
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑbandũ ꝑ legem cognosci peccm̃. hõc elegit apłs
qd̃ ẽ generale pecc̃m. scił concupiscentia: uñ omĩa ma¬
la ueniunt. Boñ ẽgͦ lex. quedum hoc ꝓhibet: omnia
mortalia ꝓhibet. Non ẽ lex pec¬
lex cceset. catũ. s insinnatͥx peccati. Peam
qd̾ ait nesciebam ñ ꝓ se ħ dic̃. s in ꝑsona sua gn̾alem agit
.causam S: q̃rit᷑ que sit ħ concupiscentia. Dicunt qͥdam

Expanded text:
Ad probandum per legem cognosci peccatum, hoc elegit Apostolus quod est generale peccatum, scilicet concupiscentia. Unde omnia mala veniunt. Bona ergo lex quae dum hoc prohibet, omnia mortalia prohibet. Non est lex peccatum, sed insinuatrix peccati. Per eota quod ait, nesciebam, non pro se hoc dicit, sed in persona sua generalem agit causam. Sed quaeritur quae sit ista concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
casione accepta in ipĩs reb ut uisa muliere. ł auro
& huiꝰmodi. Attende recte dici pecc̾m oꝑatum omẽm
concupiscentiã ꝑmandatũ. ł occasionem accepisse ꝑ
mandatũ. Mmor enim erat concupiscentia añ legẽ
qnͣ securꝰ peccabat ħo. Ib̾at enĩ ptꝰ concupiscentiã ⁊
quo trahebat currebat. eiꝰq illecebras blandas. ⁊ ex
carnali suauitate iocudas magnã felicitatẽ puta¬
bat.s ueniente lege qͣi opposito obice. uidit ħo ma¬
lũ suũ uoluit frenare concupiscentiã. ñ ire pꝰ eã. stͥnxit
se. conatꝰ c̃ ħ̾o de se p̾sumens concupiscentie fluuiũ sicca
cib legis. s ñ siccatꝰ. ĩmo qr de se ñ de grã ħo p̃sumpsit.
Aucta ẽ enĩ concupiscentia opposita lege. & q̃ pͥus eũ¬

Expanded text:
casione accepta, in ipsis rebus, ut visa muliere, vel auro, et hujusmodi. Attende recte dici peccatum operatum omnem concupiscentiam per mandatum, vel occasionem accepisse per mandatum. Minor enim erat concupiscentia ante legem, quando securus peccabat homo. Ibat enim post concupiscentiam, et quo trahebat, currebat, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est homo de se praesumens concupiscentiae fluvium siccare, cibus legis, sed non siccatus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eu