comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate grandescunt. Sed ne puta¬
res istã amplitudinẽ humilia
uelle despicere: uide quid seqͥt᷑.
terra. Exponit᷑ quod superiꝰ dic̃¬
tũ ẽ. qui in altis habitat. Ipse
enĩ humilia respicit: ut fiant eiꝰ
dono sẽꝑ altissima. Illi eiũ supra
piã humilitatẽ sedes ẽ: ipsam
uisitat que nichil in se sperans
s de sola dñi largitate. presumit.
Sed istã humilitatẽ in qualitate
mentis accipe ñ inpositione ter¬
rarũ. Sequit᷑ enĩ. in cęlo & in
terra. Que ẽ in cȩlo humilitas:
nisi illa scilicet in qua humili¬
tate sua sc̃i angħ placuerunt:
Uirtutes cȩlor om̃s. ipsa laude
precelse sunt : & qͥcqͥd fidelit̃
humile fuerit. ibi dĩ sedes et
et̾na potentia repperit᷑. In ter¬
ra enĩ qͦd dicit. significat scõs
uiros. de quibꝰ scriptũ ẽ. Suꝑ
quẽ requiescit sp̃c meus: nisi
suꝑ humilẽ & quietũ & tremen¬
tem uerba mea: Sic in cȩlo sĩt̾ia
humilitas. dõ placita repperitꝰ
sicut suꝑbia ꝓbat᷑ exosa perquã

Expanded text:
tate grandescunt. Sed ne putares istam amplitudinem humilia velle despicere, vide quid sequiturterra. Exponitur quod superius dictum est, qui in altis habitat. Ipse enim humilia respicit, ut fiant ejus dono semper altissima. Illi enim supra piam humilitatem sedes est; ipsam visitat quae nihil in se sperans, sed de sola Domini largitate praesumit. Sed istam humilitatem in qualitate mentis accipe, non in positione terrarum. Sequitur enim, in coelo et in terra. Quae est in coelo humilitas, nisi illa scilicet in qua humilitate sua sancti angeli placuerunt? Virtutes omnes coelorum ipsa laude praecelsae sunt; et quidquid fideliter humile fuerit, ibi Dei sedes et aeterna potentia reperitur. In terra enim quod dicit, significat sanctos viros, de quib requiescit  Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea ? Sic in coelo et in terra humilitas Deo placita reperitur, sicut superbia probatur exosa, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
tans a terra inopem. & de ster¬
core erigens pauperẽ. ut collo¬
cet eũ cũ pͥncipibꝰ cũ principibꝰ
popłi sui: exponit ubi hoc fi¬
eri possit: scilicet. in ȩccła que
ante aduentũ sponsi sui. steri¬
lis fuerat s facta ẽ mat̾ leta fi¬
lioꝵ. qnͣ p̃dicationibꝰ apostoloꝵ
ex aqua & sꝑu scõ copiosos filios.
in toto orbe ꝓcreauit. Quondã
fusca nc̃ pulchra: que ꝑ aquã
fecundissima parit. & iurgini¬
tatẽ suã głosa integritate cu¬
stodit. Ipsa fuit gͥ sterilis quã
dñs in domo sua habitare fa¬
cit. letantẽ. de partu scilicet
tiens istũ numerũ reperio.
ingentiũ sacramentoꝵ hono¬
re plenissimũ. Ipse enĩ calcuł
apostolos cõplectit᷑: ipse isra¬
heliticũ ppłm diuisit in tͥbu¬
bus. futuram illã sicut pater
hieronimꝰ ait significans bea¬
titudinẽ duodenaria quan¬
titate distingui. Uerbi grã. Ut
pͥmũ locũ habeant apostoli.
quartũ infantes post baptismũ
rapti. quintũ uirgines. sextũ

Expanded text:
a terra inopem, et de stercore erigens pauperem: ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui, exponit ubi hoc fieri possit; scilicet in Ecclesia, quae ante adventum Sponsi sui sterilis fuerat; sed facta est mater laeta filiorum, quando praedicationibus apostolorum ex aqua et Spiritu sancto copiosos filios in toto orbe procreavit. Quondam fusca, nunc pulchra; quae per aquam fecundissimam parit, et virginitatem suam gloriosa integritate custodit. Ipsa fuit igitur sterilis, quam Dominus in domo sua habitare facit laetantem, de partu scilicet ties istum numerum reperio ingentium sacramentorum honore plenissimum. Ipse enim calculus apostolos complectitur; ipse Israeliticum populum divisit in tribubus, futuram illam, sicut Pater Hieronymus ait , significans beatitudinem duodenaria quantitate distingui. Verbi gratia, ut primum locum habeant apostoli, quartum infantes post baptismum rapti, quintum virgines, sextum
Abbreviated transcription (Latin):
Ut collocet eũ cũ principibus:
cũ principibus popħ sui. De¬
clarat ad quitd pauperis & in¬
opis ꝑuenire possit erectio: scili¬
cet. ut collocet᷑ cũ pͥncipibus po¬
puli sui. Principes enĩ popħ st̃
do ꝓbabili conuersatione placu¬
erunt. Sed hic pͥncipatũ ñ hono¬
rẽ credasꝰ qui hominũ suffragio
conqͥrit᷑ s illũ qͥ dño largiente
prestat᷑ : qui humilicate altus
est: qͥ fide certꝰ qͥ mentis robo¬
re solidatus. Nã quod addidit
popłi sui. significat ȩccłiam
catholicã que toto orbe diffusa
est. Qui habitare facit sterilẽ
in domo matrẽ filioꝵ letantẽ.

Expanded text:
Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui. Declarat ad quid pauperis et inopis pervenire possit erectio, scilicet ut collocetur cum principibus populi sui. Principes enim populi sunt Deo probabili conversatione placuerunt. Sed hic principatum, non honorem credas qui hominum suffragio conquiritur, sed illum qui Domino largiente praestatur, qui humilitate altus est, qui fide certus, qui mentis robore solidatus. Nam quod addidit, populi sui, significat Ecclesiam catholicam, quae toto orbe diffusa est. Vers. 9. Qui habitare facit sterilem in do
Abbreviated transcription (Latin):
quando disꝑsiones isrł inunum
ppłm congregant᷑. ut fiat unus
grer & unus pastor. O beatũ tempꝰ
quando lapides illiutui p̃ciosiores
oĩbuᷤ margaritis incȩlestẽ fabricam
& ȩt̾nam beagtudinem colligunt᷑.
Tunc unicuiq sc̃oꝵ erit. dulcissi¬
mus labor suus. quibꝰ pariet luctꝰ
consolationẽ : ꝑsequutio et̃nã re¬
quiem: pauꝑtas pia dabit regna
cȩlestia: & quicqͥd hic grauit̾ ꝑtule¬
runt. ibi se talia sustinuisse gau¬
debunt. Pona dñe hic pacientiã
maloꝵ: ut illic facias nobis gau¬
diũ esse perpetuũ.

Expanded text:
uando dispersiones Israel in unum populum congregantur, ut fiat unus grex et pastor unus . O beatum tempus, quando lapides illi vivi pretiosiores omnibus margaritis in coelestem fabricam et aeternam beatitudinem colliguntur! Tunc unicuique sanctorum erit dulcissimus labor suus, quibus pariet luctus consolationem, persecutio aeternam requiem, paupertas pia dabit regna coelestia, et quidquid hic graviter pertulerunt, ibi se talia sustinuisse gaudebunt. Dona, Domine, hic patientiam malorum, ut illic facias nobis gaudium esse perpetuum.
Abbreviated transcription (Latin):
ad terram. Oansueti sunt. quos su¬
ꝑius dix̃. tͥbulatione cont̾tos ⁊ af¬
flictionis consuetudine patientes.
S̾ intuere quam pulcerrima sit
facta diu̾sitas. Mansueti suscipiũ¬
tur incȩlum. superbi deiciunt᷑
interram. ut ꝑmutationẽ uica¬
riam. unde humilis leuatus est
ibi suꝑbus coeruat. & unde sata¬
nas elatus cecidit. fidelis homo
subleuatus ascendat. Incipite dño
ubi hortatur herentes. impellit
dubios. increpat negligentes.
Incipite enim illis dicitur. qui
adhuc tacere noscuntur. Dño in
confessione. subaudiendũ ẽ. canta¬
re. S ista confessio laudem mons
⁊ ꝓbitatis actionem hoctatur.
Qythara enim significat uirtuteᷤᷤ
morales consona operatioe p̃ci¬
nentes. Quȩ tunc ueram cytha¬
rã reddunt. quando se federata
societate coniungunt. Namsic̃
integra lẏraꝰ non pot̾. cui aliqͣ
corda subtrahitur. sic nec uir sc̃
ꝑfectus estimatur. cui uirtus ul¬

Expanded text:
quos superius dixit tribulatione contritos et afflictionis consuetudine patientes. Et intuere quam pulcherrima sit facta diversitas. Mansueti suscipiuntur in coelum, superbi dejiciuntur in terram, ut per mutationem vicariam unde humilis levatus est, ibi superbus corruat, et unde Satanas elatus cecidit, fidelis homo sublevatus ascendat. Vers. 7. Incipubi hortatur haerentes, impellit dubios, increpat negligentes. Incipite enim illis dicitur qui adhuc tacere noscuntur. Domino in confessione, subaudiendum est, cantate. Sed ista confessio laudem monet, et probitatis actionem hortatur. Cithara enim significat virtutes morales consona operatione praecinentes, quae tunc veram citharam reddunt, quando se foederata societate conjungunt. Nam sicut integra lyra dici non potest cui aliqua chorda subtrahitur, sic ne vir sanctus perfectus aestimatur, cui virtus ul
Abbreviated transcription (Latin):
Iqͥñ habet tediũ. intellectꝰ qͥ sine
labore ꝑcipit᷑. Cuiꝰ uerbi tantꝰ ho¬
nor ẽ: ut cũ sit in hebrea lingua
reconditũ: nullo tam̃ constet alio
sermone translatũ. Hoc grecus.
hoc latinꝰ. hoc caldeus. hoc sirꝰ
hoc persa. hoc arabs. hoc tenet
natio cuncta terrarũ: & quicqͥt
ẽ deditũ diumitati. dignitatem
huiꝰ nominis pia deuotione ue¬
nerat᷑. Nulli absonũ nulli uidetͥ
absurdũ. s om̃s celebrant gaudia
sua : huiꝰ nominis suauitate ꝓ

Expanded text:
n habet taedium, intellectus qui sine labore percipitur. Cujus verbi tantus honor est, ut cum sit in Hebraea lingua reconditum, nullo tamen constet alio sermone translatum. Hoc Graecus, hoc Latinus, hoc Chaldaeus, hoc Syrus, hoc Persa, hoc Arabs, hoc tenet natio cuncta terrarum; et quidquid est deditum Divinitati, dignitatem hujus nominis pia devotione veneratur. Nulli absonum, nulli videtur absurdum; sed omnes celebrant gaudia sua hujus nominis suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
ñ supplicandũ s desperandũ potiꝰ est¬
maint. Ille enĩ timor. dõ ꝓbatur acceptꝰ
qͥ cũ amore maximo ⁊ pia pre¬
sumptione coniungitur. Time¬
at ergo unus quisq ne pec¬
cet : amet ut supplicet. dã
si rogaturus non est: hoc
facit᷑ et ille qui non timet.

Expanded text:
um potius aestimavit. Ille enim timor Deo probatur acceptus, qui cum amore maximo et pia praesumptione conjungitur. Timeat ergo unusquisque ne peccet, amet ut supplicet. Nam si rogaturus non est, hoc facit et ille qui non timet.
Abbreviated transcription (Latin):
scõs uiros nos posse intelligere
genesis locus ille testat᷑. qui ait.
Multiplicabo semen tuũ sic̃
stellas cęli. Et salomon dicit.
Iusti autẽ fulgebunt sic̃ stelle
cȩli. Scimꝰ autẽ a dño nomina
uocari. posse scõꝵ : qñ eos in cȩ¬
lo legimꝰ esse conscriptos sicut
in euangłio dicit. Holite glori¬
ari quia demonia subiecta st̃
uobis. Gaudete autẽ ⁊ exultate
quia nomina ur̃a scripta st̃ in

Expanded text:
sanctos viros nos posse intelligere sanctos viros nos posse intelligere Genesis locus ille testatur, qui ait: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . Et Salomon dicit: Justi autem fulgebunt sicut stellae coeli . Scimus autem a Domino nomina vocari posse sanctorum, quando eos in coelo legimus esse conscriptos, sicut in Evangelio dicit: Nolite gloriari quia daemonia subjecta sunt vobis; gaudete autem et exsultate, quia nomina vestra scripta sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ꝓbat᷑ effecisse. quã reo pec¬
tori non desinebat ingerere. Q
quãuis ⁊ istud ad luterã. dñi po¬
tentiã uro eat᷑ ostendere. ut nob̾
mnumerabiles stellas diuinita¬
ti dicat esse numerabiles. earũq
nomina ꝓpriis uocabulis nruncu¬
pari: qm̃ illi omĩa comp̃hensibi¬
lia sunt : cui arena maris & gut¬
te pluuiarũ & capilli hominũ di¬
numerati ẽẽ noscunt᷑. Nã cũ dic̃
nomine suo. astrologos arguit.
qͥ eas uocant nominibꝰ alienis:
ut ueneris. mercurii. iouis. mar¬
tis. saturni. ⁊ his similia. Illud
tamen aptiꝰ ẽ. ut ea magis spiri¬
talit̾ intelligere debeamꝰ. Supe¬
riꝰ enĩ dicerat. contritos corde
esse saluandos. qͦs iã post indul¬
gentiȩ medicinã stellas debemꝰ
accipere. Liicent enĩ uelut astra
in nocte huiꝰ scħ: qͥ meruerũt
in scõꝵ numero congregari.S
quamuis multos hic continere
merant᷑. qͥ regni esꝰ participa¬
tione gaudebunt. Nã stellas

Expanded text:
tionem probatus est effecisse, quam reo pectionem probatus est effecisse, quam reo pectori non desinebat ingerere. Vequamvis et istud ad litteram Domini potentiam videatur ostendere, ut nobis innumerabiles stellas Divinitati dicat esse numerabiles, earumque nomina propriis vocabulis nuncupari, quoniam illi omnia comprehensibilia sunt, cui arena maris, et guttae pluviarum, et capilli hominum dinumerati esse noscuntur: nam cum dicit, nomine suo, astrologos arguit, qui eas vocant nominibus alienis, ut Veneris, Mercurii, Jovis, Martis, Saturni, et his similia; illud tamen aptius est, ut ea magis intelligere debeamus. Superius enim dixerat: Contritos corde esse salvandos, quos jam post indulgentiae medicinam stellas debemus accipere. Lucent enim velut astra in nocte hujus saeculi, qui meruerunt in sanctorum numero congregari. Sed quamvis multos hic continere merantur, qui regni ejus participatione gaudebunt. Nam stellas,
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ. ¶ sanat contͥtos corde: &
alligat contͥciones eoꝵ. Mirabile
genꝰ curationis edicit᷑: ut si res¬
taurare uolumꝰ nosmetipsos. ui¬
llacissime conteramꝰ. S ista con¬
tricio ad integrationẽ ꝑti¬
net. ad soliditatẽ deducit: & qͦt
supͣ omne bonũ ẽ illũ medicũ
introducit. qͥ eternã tribuit sospi¬
tatẽ. Seqͥt᷑. Qui alligat cont̾cio¬
nes eoꝵ. Mecaphora ab artificibꝰ
medendi. qͥ ossa fracta atq con¬
trita. qñ solio are cupiunt. lintear
illigatione constringunt. ut so
liditatẽ pͥstinã ad locũ suũ rede¬
untia menbra coalescant. Sic ce¬
lestis medicꝰ penitentiũ corda gra¬
ui afflictione contͥta quasi qua¬
dã fascia pietatis suȩ suꝑducta.
constring̃ atq consolidat. ⁊ ad fir¬
missimam spẽ sanitatis adducit.
sic̃ & in qum quagesimo psalmo
dictũ est. Cor contritũ ⁊ humilia¬
tũ ds̃ ñ spernit. Nã ⁊ ille publica¬
nus. qui pectꝰ suũ assioua ꝑcussi¬
one tundebat: ipsã in se contri¬

Expanded text:
ers. 3. Qui sanat contritos corde, qui alligat contritiones eorum. Mirabile genus curationis edicitur, ut si restaurari volumus, nosmetipsos vivacissime conteramus. Sed ista contritio ad redintegrationem pertinet, ad soliditatem deducit; et quod supra omne bonum est, illum medicum introducit, qui aeternam tribuit sospitatem. Sequitur, qui alligat contritiones eorum. Metaphora ab artificibus medendi, qui ossa fracta atque contrita quando solidare cupiunt, linteorum illigatione constringunt, ut in soliditatem pristinam ad locum suum redeuntia membra coalescant. Sic coelestis medicus poenitentium corda gravi afflictione contrita, quasi quadam fascia pietatis suae superducta constringit atque consolidat, et ad firmissimam spem sanitatis adducit, sicut et in quinquagesimo psalmo dictum est: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Nam et ille publicanus qui pectus suum assidua percussione tundebat , ipsam in se contri
Abbreviated transcription (Latin):
tes laudis excurreret. admira¬
tione cõplexus exclamat Mag¬
nus dñs nr̃. Utiq cuiꝰ nec factaᷤ
numerari. nec laus preualet
apprehendi. Congregans disꝑsi¬
ones isrł. sanans conttos corde
numerans multitudinẽ beatoꝵ
⁊ om̃s nomine suo uocans. ¶senĩ
possit cõprehendere quanta sit
de cunctis collecta laudatio: cũ
sit in una quaq re mirabilis
magnitudo. Dicendo enĩ nr̃.
culturas dementissime pagani¬
tatis excludit. Uirtꝰ autẽ mag¬
na. quia singularis. quia om̃i¬
potens. quia rerũ omniũ gub̾¬
nator & conditor ẽ. Sequitur.
Et sapientie eiꝰ ñ ẽ numerꝰ. Hic
numerũ ꝓ fine debemꝰ accipere :
quia omĩa calculꝰ qͥenumerat
⁊ definit. Sapientia uͦ cħ quẽ¬
admodũ potest habere nume¬
rũ: que auctor. calcul esse cog-¬
noscitur: Nã si numerari possẽt.
lã uideret᷑. esse sub numero. Ed
si nec ipse numerꝰ totꝰ a nob̾ non
potest sciri: quomꝰ qua ratione
p̾ualet diuina sapientia cõpre¬

Expanded text:
tes laudis excurreret, admiratione completus exclamat: Magnus Dominus noster! utique cujus nec facta numerari, nec laus praevalet apprehendi: congregans dispersiones Israel, sanans contritos corde, numerans multitudinem beatorum, et omnes nomine suo vocans. Quis enim possit comprehendere quanta sit de cunctis collecta laudatio, cum sit in unaquaque re mirabilis magnitudo? Dicendo enim, noster, culturas dementissimae paganitatis excludit. Virtus autem magna, quia singularis, quia omnipotens, quia rerum omnium gubernator et conditor est. Sequitur, et sapientiae ejus non est numerus. Hic numerum pro fine debemus accipere, quia omnia calculus quae sunt numerat et definit. Sapientia vero Dei quemadmodum potest habere numerum, quae auctor calculi esse cognoscitur? Nam si numerari posset, jam videretur esse sub numero. Quod si nec ipse numerus totus a nobis potest sciri, quomodo, qua ratione praevalet divina sapientia compre
Abbreviated transcription (Latin):
tritos corde. & alligat contͥciones
eoꝵ : qui numerat multitudinẽ
stellarũ ⁊⁊ omnes nomine suo uo¬
cans: de factis utiq suis mirabi¬
lis approbat᷑. Ostendit᷑ aũ in pͥmo
uersu discrepantia dñm ñ ama¬
re: qñ eũ constat disꝑsa collige̾.
Nã quẽ admodũ in nob̾ patiat᷑
alios esse actͦ. aliã cantilenam.
qͥ totiꝰ mundi populũ in scãm col¬
lig̃ unitatẽ. Sic enĩ de uiuis la¬
pidibꝰ. edificat dñs ciuitatẽ hie

Expanded text:
corde, et alligat contritiones eorum. Qui numerat multitudinem stellarum, et omnes nomine suo vocat, de factis utique suis mirabilis approbatur. Ostenditur autem in primo versu discrepantia Dominum non amare, quando eum constat dispersa colligere. Nam quemadmodum in nobis patiatur alios esse actus, aliam cantilenam, qui totius mundi populos in sanctam colligit unitatem? Sic enim de vivis lapidibus aedificat Dominus civit
Abbreviated transcription (Latin):
meditet᷑. Quid enĩ felici quã mͦ
exercere. quod te speras in futu¬
ra beatitudine posse peragere:
psalmꝰ aũ ẽ ut a maioribꝰ tradit᷑
organũ musicũ sic̃ cithara. pan¬
duriũ. aliaq que uocibꝰ nr̃is dul
cissima modulatione respondẽt:
quod sepe diximꝰ ad actꝰ nr̃os ꝓba¬
tissimos pertinere. Qua ꝓpter¬
laudationẽ dñi & psalteriũ in
linã precipit uenire concordiã:
ut sicut lingua diumitatis pre¬
conia dicimꝰ. ita eũ bonoꝵ actuũ.
op̃atione laudemꝰ. Seqͥtur. Dõ
nr̃o iocunda sit laudatio. Di¬
uinitati qͥppe ẽ iocunda lauda¬
qualitate ñ discrepant. Nã qua¬
le ẽ ut psalmꝰ castitate dicat. &
santator. se ab obscenitate ñ sub¬
trahat : Si humilitatẽ predicet:
ii narrator eiꝰ suꝑbiȩ flatibꝰ in¬
tumescat: Qua ꝓpt̾ ñ potest a
dño bene ꝑcipi: quod contraria
int̾ se noscit᷑ aduersitate luctari.
Tunc ẽ enĩ dño iocunda lauda¬
tio: qñ in unã sotietatẽ. uox et

Expanded text:
meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere, quod te speras in futura beatitudine posse peragere? Psalmus autem est, ut a majoribus traditur, organum musicum, sicut cithara, pandurium, aliaque quae vocibus nostris ducissima modulatione respondeant. Quod saepe diximus ad actus nostros probatissimos pertinere; alaudationem Domini et psalterium in unam praecipit venire concordiam, ut sicut lingua Divinitatis praeconia dicimus, ita eum bonorum actuum operatione laudemus. Sequitur, Deo nostro jucunda sit laudatio. Divinitati quippe est jucunda laudaqualitate non discrepant. Nam quale est ut psalmus castitatem dicat, et cantor ab obscenitate se non subtrahat? Si humilitatem praedicet, et narrator ejus superbiae flatibus intumescat? Quapropter non potest a Domino bene percipi, quod contraria inter se noscitur adversitate luctari. Tunc est enim Domino jucunda laudatio, quando in unam societatem vox et
Abbreviated transcription (Latin):
modis displicere. ẜquus ad suꝑ¬
biã plerũq ponitur. indican¬
dã. Nã ⁊ ipsũ animal ceruice
p̃sumens. frenis sẽꝑ incũbit.¬
⁊ ad cursus rapidos spumosa
concertatione festinat. Huic
superbus homo atq p̃tumid̾ cõ¬
parat᷑ cui diuinitas ñ potest esse
placabilis. quia mansuetos eleg̃
⁊ deuotos. sic̃ ⁊ aliꝰ psalmꝰ dicit.
fallax equus ad salutẽ. Et alibi.
Hi in curribꝰ ⁊ hi in eqͥs: nos aũ
in nomine dñi cħ̾ nr̃i magnifica¬
bim᷑. Tabernacła uiroꝵ infideliũ

Expanded text:
modis displicere. Equus ad supmodis displicere. Equus ad superbiam plerumque ponitur indicandam; nam et ipsum animal cervice praesumens, frenis semper incumbit, et ad cursus rapidos spumosa concertatione festinat. Huic superbus homo atque praetumidus comparatur, cui Divinitas non potest esse placabilis, quia mansuetos eligit et devotos, sicut et alius psalmus dicit: Fallax equus ad salutem . Et alibi: Hi in curribus, et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur . Tabernacula virorum infidelium
Abbreviated transcription (Latin):
humano deputata. Unde ab
nificant greges: qͥ cõpetenti re¬
fectione pͥascunt᷑. Alii lacte. alii
cibo solido pro ut dispensatori ui¬
sũ fuerit. qui solus nouit q̃ sũt
ꝓfutura pręstare. Corui st̃ in re¬
ligiosi uiri: qͥ pecc̃oꝵ nigͥtudine
inseparabilit̾ uestiunt᷑ : nec aliqͦ
splendore conuersionis eluces¬
cunt. Pulli uͦ coruoꝵ ut phisio¬
log uolunt cȩlesti rore pascunt᷑
& adhuc pat̾nas escas. to cada¬
uerũ fetores beneficio etatis ig¬
norant. Qua ꝓpt̾ paganoꝵ filiss
atq ꝑu̾sor dat escã: quia pater¬
nã uitã in nocentiȩ munere
consegunt᷑. Et uide qͥd addidit.
Inuocantibꝰ eũ. Qm̃ soli ips eũ
inuocant. qͥ regłas scripturarũ.
nulla heretica prauitate sub¬
uertunt. Hoc nͥ ad homines re¬
feras. inuocare dñm. quẽ ad mo¬
dũ potest pullis conuenire cor
ri beneplacitũ est ei. Postquã
narrauit illa quȩ fȩcit dñs.
nc̃ dicit que ei possunt omi¬

Expanded text:
humano deputata. Unde abshumano deputata. Unde absnificant greges, qui competenti refectione pascuntur, alii lacte, alii cibo solido, prout dispensatori visum fuerit, qui solus novit quae sunt profutura praestare. Corvi sunt irreligiosi viri, qui peccatorum nigredine inseparabiliter vestiuntur, nec aliquo splendore conversionis elucescunt. Pulli vero corvorum ut physiologi volunt coelesti rore vescuntur, et adhuc paternas escas, id est cadaverum fetores beneficio aetatis ignorant. Quapropter paganorum filiis atque perversorum dat escam, quia paternam vitam innocentiae munere non sequuntur. Et vide quid addidit, invocantibus eum: quoniam soli ipsi eum invocant qui regulas Scripturarum nulla haeretica pravitate subvertunt. Hoc nisi ad homines referas, invocare Dominum, quemadmodum potest pullis convenire corvri beneplacitum est ei. Postquam narravit illa quae fecit Dominus, nunc dicit quae ei possunt omni
Abbreviated transcription (Latin):
parat᷑ : Utiq sitienti. Ille enim
uerbũ dñi efficacit̾ suscipit:
qͥ se ad audiendũ suꝑno mune̾
desiderant̃ obtulerit. Nec ua¬
cat quod dix̃ parat: quia nisi
ille eã p̃parauerit. nullꝰ ad ipsã
potest suis meritis ꝑuenire.
Sequit᷑. Qui ꝓducit in montibꝰ
fenũ ⁊ herbã seruituti homi¬
nũ. Hoc quoq spiritalit̾ accipi¬
endũ ẽ. Montes significant
uiros scõs. in quibꝰ dñs fenũ her¬
bãq producit unde simpli¬
ciores in eccła catholica tãꝙͣ
simplicia iumenta pascantur.
fenũ ꝑtinet ad p̃dicationes ro-¬
bustas: herba ad monita mol¬
liora. fenũ siquidẽ fuit: quan¬
do dix̃ apłs. Uolo om̃s homi¬
nes esse sic̃ me ipsũ. Herba.
qͥ se ñ continet nubat. Et iterũ.
Uolo adolescentulas uiduas
nubere. & rursus. Lac uobis
potũ dedi ñ escã. Ista enĩ mi¬
tiora p̾cepta. herbis merito
cõparantur. Nã qͦd dicit ser¬
uituti hominũ: significat. usui

Expanded text:
paratur, utique sitienti. Ille enim paratur, utique sitienti. Ille enim verbum Domini efficaciter suscipit, qui se ad audiendum superno munere desideranter obtulerit. Nec vacat quod dixit, parat, quia nisi ille eam praeparaverit, nullus ad ipsam potest suis meritis pervenire. Sequitur, Qui producit in montibus fenum et herbam servituti hominum. Hoc quoque spiritualiter accipiendum est. Montes significant viros sanctos, in quibus Dominus fenum herbamque producit, unde simpliciores in Ecclesia catholica tanquam simplicia jumenta pascantur. Fenum pertinet ad praedicationes robustas, herba ad monita molliora. Fenum siquidem fuit, quando dixit Apostolus: Volo omnes homines esse sicut meipsum . Herba: Qui se non continVolo adolescentulas viduas nubere . Et rursus, Lac vobis potum dedi, non escam . Ista enim minora praecepta herbis merito comparantur. Nam quod dicit, servituti hominum, significat usui
Abbreviated transcription (Latin):
dat iumentis escã ipsoꝵ: & pul¬
lis coruoꝵ inuocantibꝰ eũ ¶uid
enĩ potentiꝰ. quã creatorem crea¬
turis suis cõpetenti mod ulo sub¬
uenire : frequent̾ autẽ scriptura
diuina hanc speciem diffinitio¬
nis ãplectitur: ut ꝑ id quod dñs
op̾atur. uirtꝰ eiꝰ potestasq mon¬
stretur: quod nc̃ ꝑ istũ & aliũ
uersũ consequent̃ efficit᷑. Nã
cũ superiꝰ posuisset. incipite
dño in confessioẽ. nc̃ cui dño
sit confitendũ euident̃ osten¬
dit. S quauis ista ⁊ ad litterã
bene uideant᷑ intelligi: melius
tam̃ si allegorice dicta sentimꝰ.
Cȩlũ hic scãm ꝓpheciã congru¬
ent̃ aduertimꝰ. Hanc diuina
ꝓ uisione similis nubibꝰ degit ob¬
scuritas. ut sensus nros incitet
ad querendũ: dũ graciꝰ accipit᷑.
ad quod fatigato desiderio ꝑue¬
nitur. Sequit᷑ qͥd nubes iste par¬
turiant: scilicet. ut copiã uide¬
ant᷑ prestare pluuiarũ: hoc ẽ
diumȩ p̾dicationis fontes ir¬
riguos. Sed cui t̾re ħ pluuia

Expanded text:
scam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum. Quid enim potentius quam Creatorem creaturis suis competenti modulo subvenire? Frequenter 494 autem Scriptura divina hanc speciem definitionis amplectitur, ut per id quod Dominus operatur, virtus ejus potestasque monstretur. Quod nunc per istum et alium versum consequenter efficitur. Nam cum superius posuisset: Incipite Domino in confessione, nunc cui Domino sit confitendum evidenter ostendit. Sed quamvis ista et ad litteram bene videantur intelligi, melius tamen si allegorice dicta sentimus. Coelum hic sanctam prophetiam congruenter advertimus; hanc divina provisione similis nubibus tegit obscuritas, ut sensus nostros incitet ad quaerendum, dum gratius accipitur, ad quod fatigato desiderio pervenitur. Sequitur quid nubes istae parturiant, scilicet ut copiam videantur praestare pluviarum, hoc est divinae praedicationis fontes irriguos. Sed cui terrae haec pluvia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd illi potest addi qui ẽ mira¬
bilis & incõpre hensibilis pleni¬
tudo uͥtutũ: Sed magnificat᷑
dñs apud homines: quando
eis magnꝰ atq excelsus esse cla¬
ruerit ut ipsũ sentiant crea¬
torẽ. ipsũ bonoꝵ om̃ium largi¬
torẽ. ipsũ redẽptorẽ. adpostre¬
mũ ꝓpsũ & iudicẽ. Ex qua par¬
murabilis: Sic etiã dicit᷑ sci̾ficari.
sic glorificari. sic benedics. & his
similia: ddiecit. Uehement̃. Reue¬
ra quando conuersoꝵ ore lauda¬
tur: & in scõꝵ cȩtũ ueniunt qͥ se
p̾dem nefandis sceleribꝰ pollu¬
erunt: Uehem̃ter enĩ aptissime
dictũ ẽ. quod coto gerit᷑ cordis
adnisu: Sed unde magnificat᷑
sit uehement̃: consequent̃ expo¬
nit. sonfessionẽ & decorẽ indiusti
Induere est. aliquẽ qͦd ñ habelat
adsumere & quando d̾s decorẽ
ñ habuit: qͥ creaturis sus omĩa
speciosa sẽꝑ indulget. Sed hic
incarnatio dñi xp̃i euidenter
exponit᷑  quã sũpsit ex tẽpore.

Expanded text:
quid illi potest addi, qui est miraquid illi potest addi, qui est mirabilis et incomprehensibilis plenitudo virtutum? Sed magnificatur Dominus apud homines, quando eis magnus atque excelsus esse claruerit; ut ipsum sentiant creatorem, ipsum bonorum omnium largitorem, ipsum redemptorem, ad postremum ipsum et judicem. Ex qua parmirabilis. Sic etiam dicitur sanctificari, sic glorificari, sic benedici, et his similia. Adjecit, vehementer. Revera, quando conversorum ore laudatur, et in sanctorum coetum veniunt, qui se pridem nefandis sceleribus polluerunt. Vehementer enim aptissime dictum est, quod toto geritur cordis adnisu. Sed unde magnificatus sit vehementer, consequenter exponitur, Confessionem et decorem induisti. Induere est aliquem quod non habebat assumere. Et quando Deus decorem non habuit, qui creaturis suis omnia speciosa semper indulget? Sed hic incarnatio Domini Christi evidenter exponitur, quam sumpsit ex tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & decorẽ indiusti
Inuitat ꝓpheta semetipsũ ad be¬
nedicendũ dñm: Et qm̃ nouerat
in catholica fide unitatis grãm
plurimũ prȩualere sibi tantum
loqͥtꝰ qͦd om̃s debeat admonere:
lia conficeri: ut cũ de illo dicit᷑
aliqͥd magnũ. unusquisq uerita¬
ti prȩstet officiũ: Hec gͥ senten¬
tia ad totũ respicit textũ. ubi
psalmi huiꝰ ꝓlixitas terminat᷑.
Sed cũ ad suã ut dictũ est ani¬
mã loqueret᷑. subita conuersio¬
ne dicit. dñe ds̃ meus Que figu¬
ra dicit᷑ prosphonesis. quando
int̾ alia que loquim᷑. ad dm su¬
bito uerba conuertimꝰ Generalẽ
utiq dnm confident̃ suũ asserit
dm̃: ut cũ se ipsi seruũ esse ꝓfite¬
tur. nullã se habere cũ diabolo
cõprobet portionẽ: ne in eo qͥe¬
quã preuaricator ille reqͥre¬
ret. quẽ alienũ esse cognosceret.⁊¬
Oportet nos uim istoꝵ nomi¬
nũ diligent̾ inqͥrere. Nã quan¬
do ille magnus ñ est. ut homi¬
nũ laudibus magnificet᷑ Aut

Expanded text:
nem et decorem induisti. Invitat propheta semetipsum ad benedicendum Dominum; et quoniam noverat in catholica fide unitatis gratiam plurimum praevalere, sibi tantum loquitur, quod omnes debeat admonere. lia confiteri, ut cum de illo dicitur aliquid magnum, unusquisque veritati praestet officium. Haec igitur sententia ad totum respicit textum, ubi psalmi hujus prolixitas terminatur. Sed cum ad suam ut dictum est animam loqueretur, subita conversione dicit: Domine Deus meus. Quae figura dicitur proanaphonesis, quando inter alia quae loquimur, ad Deum subito verba convertimus. Generalem utique Dominum confidenter suum asserit Deum, ut cum se ipsius servum esse profitetur, nullam se habere cum diabolo comprobet portionem: ne in eo quidquam praevaricator ille requireret, quem alienum esse cognosceret.Oportet nos vim istorum nominum diligenter inquirere; nam quando ille magnus non est, ut hominum laudibus magnificetur? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
tes stabunt aquȩ: dec iste uersus
ad historiã potest referri: quã¬
uis de suꝑducto diluiuo dicere
uideat᷑. Preteritũ enĩ tẽpus di¬
luuii fuit: ⁊ nc̃ ꝓpheta de futu¬
ro p̃dicat esse faciendũ: Unde ne¬
cesse ẽ ut hoc magis sꝑitalit̃ in¬
qͥramꝰ: quando sibi ad litteram
tẽꝑa conuenire ñ possunt: Abys¬
sus enĩ dicit᷑ aquarũ copiosis¬
sima multitudo. que & inbono
& inmalo. plerũq ponit᷑. Hec
merico hic suꝑsticiosis. atq per¬
secutoribꝰ cõparat᷑: qr sicut pal¬
liũ subiecta cooperit. ita illi
mundũ fedissima suꝑsticione
texerunt: ut ñ solũ mediocres
homines. s inperniciẽ suã ip¬
sos quoq scõs uiros atq eminen¬
tissimos cormentis corpoꝵ obru¬
ere uiderent᷑. Sed hic abysus in

Expanded text:
tes stabunt aquae. Nec iste versus tes stabunt aquae. Nec iste versus ad historiam potest referri, quamvis de superducto diluvio dicere videatur. Praeteritum enim tempus diluvii fuit, et nunc propheta de futuro praedicat esse faciendum. Unde necesse est ut hoc magis spiritualiter inquiramus, quando sibi ad litteram tempora convenire non possunt. Abyssus enim dicitur aquarum copiosissima multitudo; quae et in bono et malo plerumque ponitur. Haec merito hic superstitiosis atque persecutoribus comparatur, quia sicut pallium subjecta cooperit, ita illi mundum foedissima superstitione texerunt; ut non solum mediocres homines, sed in perniciem suam ipsos quoque sanctos viros atque eminentissimos tormentis corporum obruere vide
Abbreviated transcription (Latin):
stare Nã cũ terrã istã mutandã
esse legerimꝰ. quomodo fieri po¬
test: ut ñ inclinet᷑ in scłm scłi Sed
hic magis firmatã terrã: solidatã
aduertamꝰ eccłiam: Quȩ. terra
icło dicit᷑: qr ex terrenis homi¬
nibꝰ collecta esse monstrat᷑: sicut
in alio lo co ait Dñi ẽ terra & ple¬
tũ: & inuiolabilis pet᷑: de qͦ dicit
apłs: Fundamentũ enĩ aliud ne¬
mo potest ponere. pret̃ id qͦd
positũ est. qͦd ẽ xp̃c iħe. Supra¬
quẽ si iugit̾ manserimr. nullate
i mcliam. Suꝑiecta enĩ nesciunt
titubare: dũ sint fixa que conti¬
nent: Sic ueritas hur sententiȩ
absoluta nob̾ racione constabit
Sp̃c enĩ sc̃s. ideo interdũ dificil¬
lima dicit ad litterã ut maiori
ambitu sꝑitałe intellectũ quere¬
re debeamꝰ. Hoc gͦ qͦt dictũ est
cõmata tͥum uersuũ suꝑioꝵ con¬
stat esse reddendũ Quẽ figura
dicit᷑ hẏperbaton. qm̃ ordo uer¬
bor loñgi erplicatur:. Abyssus
sicut palliũ amictꝰ ex suꝑ mon¬

Expanded text:
are; nam cum terram istam mutandam esse legerimus, quomodo fieri potest ut non inclinetur in saeculum saeculi? Sed hic magis firmatam terram, solidatam advertamus Ecclesiam; quae terra ideo dicitur, quia ex terrenis hominibus collecta esse monstratur, sicut in alio loco ait: Domini est terra et plentum et inviolabilis petra; de quo dicit Apostolus: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod equem si jugiter manserimus, nullatenus inclinamur. Superjecta enim nesciunt titubare, dum sint fixa quae continent. Sic veritas hujus sententiae absoluta nobis ratione constabit. Spiritus enim sanctus ideo interdum difficillima dicit ad litteram, ut majori ambitu spiritualem intellectum quaerere debeamus. Hoc ergo quod dictum est, commata trium versuum superiorum constat esse reddendum. Quae figura dicitur hyperbaton, quoniam ordo verborum longius explicatur. Vers. 6. Abyssus sicut pallium amictus ejus, super mon
Abbreviated transcription (Latin):
peccantiũ. Nec frustra cõparata
ẽ cȩlo pellis: qr sicut omĩa meni¬
bra nostra pellis tegit. ita & crea¬
turas. cȩloꝵ ambitꝰ circũ actꝰ in¬
cludit: Senserunt aliqͥ. cęlũ &
de iusto dictũ: quẽ sic ꝑ grãm
ꝓbat᷑ extendere. quẽ ad modũ po¬
test tensa pellis excrescere Qui
tegit in aquis superiora eiꝰ: qui
ponit nubẽ ascensũ suũ qͥ am¬
bulat suꝑ pennas uentoꝵ: Quã

Expanded text:
peccantium. Nec frustra comparata peccantium. Nec frustra comparata est coelo pellis; quia sicut omnia membra nostra pellis tegit, ita et creaturas coelorum ambitus circumactus includit. Senserunt aliqui coelum et de justo dictum, quem sic per gratiam probatur extendere, quemadmodum potest tensa pellis excrescere. Vers. 3. Qui tegit in aquis superiora ejus, qui ponit nubem ascensum suum, qui ambulat super pennas ve
Abbreviated transcription (Latin):
lumen sicut uestimentũ: exten¬
dens cȩlũ sicut pellẽ. Uersus isti
uiginti duo. usq ad diuisionẽ
futurã. ꝑ figurã parabolȩ pul¬
cherrimis allusionibꝰ. explican¬
tur: que fit. quando res sibi ge¬
nere dissimiles cõparant᷑: Lum̃
enĩ eccłam significat. de quascrip¬
tũ est Que e ista que ascendit
dealbata Dealbata enĩ. intelligi¬
tur illuminata. Que recte uelut
uestis aduercit᷑ dñi saluatoris.
ñ habens maculã neq rugã: Ip¬
sa ẽ enĩ candida dealbata. dẽ
cur menbris dicit apłs: fuistis
enĩ aliquando tenebrȩ: nc̃ aut̃
lux in dño: Hanc etiã tunica
illa significauit. que ñ potuit
diuidi. tẽpore passionis: Hec ẽ
de qua dicit᷑. amictꝰ lumen sic̃
uestimentũ: Seqͥt᷑ Extendens ce¬
lũ sicut pellẽ. Benedicit᷑ dñm
cȩlos extendere: ubi meretͥces
& puplicanos eũ constat admit¬
tere Nã cũ sint ꝑ iusticiã cȩli
iustoꝵ: facti st̃ & gr̃ȩ largitate

Expanded text:
lumen sicut vestimentum , extendens coelum sicut pellem. Versus isti viginti duo usque ad divisionem futuram per figuram parabole pulcherrimis allusionibus explicantur; quae fit quando res sibi genere dissimiles comparantur. Lumen enim Ecclesiam significat, de qua scriptum est: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Dealbata enim intelligitur illuminata, quae recte velut vestis advertitur Domini Salvatoris, non habens maculam neque rugam. Ipsa est enim candida dealbata, de cujus membris dicit Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Hanc etiam tunica illa significavit, quae non potuit dividi tempore passionis. Haec est de qua dicitur, Amictus lumine sicut vestimento. Sequitur, extendens coelum sicut pellem. Bene dicitur Dominum coelos extendere, ubi meretrices et publicanos eum constat admittere. Nam cum sint per justitiam coeli justorum, facti sunt et gratiae largitate
Abbreviated transcription (Latin):
enda subtili Sꝑs generale no¬
men ẽ. incorporalis potentisq
substantiȩ : uisibilit̾ suie inuisibi¬
lit̾ operans qͦd ei diuitꝰ inspirat᷑.
Angłoꝵ enĩ nom̃ ñ significat
naturã s obȩdientiã Angłs enĩ
greca lingua dicit᷑ qͦd latine
nuntius int̃pretat᷑. Aã quando
mittunt᷑ angłi fiunt: cũ tamen
natura. sp̃s esse noscant᷑. Addidit.
suos ut illos ostenderet. qͥ recta
mentȩ dñi uoluntatibꝰ obsecun¬
dant: Ordo enĩ uerboꝵ talis ẽ. qͥ
sp̃s suos facit angłos Seqͥt᷑. Et mi¬
nistros suos ignẽ urentẽ: Mmisteꝵ
dĩ ẽ omĩs qͥ diuinas exeqͥt᷑ uolun¬
tates: & caritatis feruore sẽꝑ ac¬
census ẽ: Talis enĩ uͥ cȩlestis ignis
efficit᷑. quando uerbo p̃dicat᷑io¬
nis peccantiũ neqͥtias urere. &
consumere posse monstrat᷑. Sic
enũ ipse dñs dicit. ignẽ ueni mit¬
tere in terrã Ignis utiq uitalis.
ignis salutis. qͥ dũ peccata consu¬

Expanded text:
enda subtilius. Spiritus generale noenda subtilius. Spiritus generale nomen est incorporalis potentisque substantiae, visibiliter sive invisibiliter operans, quod ei divinitus inspiratur. Angelorum enim nomen naturam, sed obedientiam, ἄγγελος enim Graeca lingua dicitur, qui Latine nuntius interpretatur. Nam quando mittuntur, angeli fiunt, cum tamen natura spiritus esse noscantur. suos, ut illos ostenderet qui recta mente Domini voluntatibus obsecundant. Ordo enim verborum talis est: Qui spiritus suos facit angelos. Sequitur, et ministros suos ignem urentem. Minister Dei est omnis qui divinas exsequitur voluntates, et charitatis fervore semper accensus est. Talis enim vir coelestis ignis efficitur, quando verbo praedicationis peccantium nequitias urere et consumere posse monstratur. Sic enim ipse Dominus dicit: Ignem veni mittere in terram , ignis utique vitalis, ignis salutis, qui dum peccata consu
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. Uenti in isto aeris flatu
quasi qͥbuscła pennis uolitare
noscunt᷑: Sed dñs ambulat suꝑ
pennas eoꝵ: dũ uoluntates suas
multo uelocius op̃atur. quã pocest
excursus esse uentoꝵ: Siue ma¬
gis uentos iustoꝵ animas debe¬
mus accipere: qr. utͦq testamen¬
to ꝑdocti. uelud duabꝰ alis ad su¬
ꝑna gaudia tranferunt᷑. Supra
qͦs dñs ambulare recte dicitur
in quib miscdĩam suȩ operati¬
onis ostendit. Et nota quod in
hoc uersui. & aliis qui sequunt᷑
dñm mauult ostendere ꝑ id qͦd
egit: Hec scdã species definitio¬
nis dicit᷑ apud grecos enoema¬
tice. latine aũt notio nuncupat᷑.
Nã cũ dñs ꝑ naturã suã neque¬
at definiri. ꝑ illud tam̃ pulchre
cognoscit᷑ qͦd singłarit operat᷑.¬
nistros suos ignẽ urentẽ Com¬
mendandũ ẽ animo. qr hic spe¬
cialit̾ de angłis dicit᷑ quod in
libro geneseos euidentiꝰ ñ habe¬
tur: Nã & uerba ipsa. st̃ discuci¬

Expanded text:
torum. Venti in isto aeris fluctu torum. Venti in isto aeris fluctu quasi quibusdam pennis volare noscuntur; sed Dominus ambulat super pennas eorum, dum voluntates suas multo velocius operatur, quam potest esse excursus ventorum. Sive magis ventos, justorum animas debemus accipere: quia utroque Testamento perdocti, velut duabus alis ad superna gaudia transferuntur. Supra quos Dominus ambulare recte dicitur, in quibus misericordiam suae operationis ostendit. Et nota quod in hoc versu, et aliis qui sequuntur, Dominum mavult ostendere per id quod egit. Haec secunda species definitionis dicitur apud Graecos ennoematice, Latine autem notio nuncupatur. Nam cum Dominus per naturam suam nequeat definiri, per illud tamen pulchre cognoscitur, quod singulariter operatnistros suos ignem urentem. Commendandum est animo, quia hic specialiter de angelis dicitur, 348 quod in libro Geneseos evidentius non habetur. Nam et verba ipsa sunt discuti
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ positȩ sicut & in genesi legit᷑.
& ipse alibi dicit. & aquȩ que suꝑ
cȩlos st̃ laudent nom̃ dñi. & tam̃
sacri baptismatis nob̾ reseratur
indiciũ: ut celũ sicut frequent̃
dictũ est omnẽ iustũ debea¬
mus accipere. cuiꝰ suꝑiora idest
emendatio fidelis animȩ aqͥs
salutaribꝰ irrigat᷑. Ita enĩ hec
omĩa ab illo auctore disposita
st̃ ut & auctꝰ eccłiasticos dicta
cȩlestia indicare uideant  ⁊ ite¬
rũ condiciones rerũ ueracissi¬
ma narratione testint᷑ Seqͥtur
Qui ponit nubẽ ascensũ suũ:
Hoc qͥdẽ & ad literã congru¬
ent̃ accipit᷑. quando dñs post
resurrectionẽ uidentibꝰ apłis
ascendit in celũ Sic enĩ in ac̃¬
tibꝰ apłoꝵ legit᷑. Hec cũ dixisset:
nubes suscepit eũ ab oculis eoꝵ:
Sed & illud aptissime ꝓbamur
accipere. ut nubẽ ponamꝰ uer¬
bi dñi p̃dicatorẽ. ꝑ quẽ xp̃c in¬
tẽ peccatoꝵ a mundi isti pra¬
uitate mundauerit: Addidit:
Qui ambulat suꝑ pennas uen¬

Expanded text:
n Genesi legitur, et ipse alibi dicit: Et aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini : tamen et sacri baptismatis nobis reseratur indicium; ut coelum sicut frequenter dictum est omnem justum debeamus accipere, cujus superiora, id est emendatio fidelis animae aquis salutaribus irrigatur. Ita enim haec omnia ab illo auctore deposita sunt, ut et actus ecclesiasticos dicta coelestia indicare videantur, et iterum conditiones rerum veracissima narratione testentur. Sequitur, qui ponit nubem ascensum suum. Hoc quidem et ad litteram congruenter accipitur, quando Dominus post resurrectionem videntibus apostolis ascendit in coelum; sic enim in Actibus apostolorum legitur: Haec cum dixisset, nubes suscepit eum ab oculis eorum . Sed et illud aptissime probamur accipere, ut nubem ponamus verbi Domini praedicatorem, per quem Ctem peccatorum a mundi istius pravitate mundaverit. Addidit, qui ambulat super pennas ven
Abbreviated transcription (Latin):
fidelissimos uiros. qͦd plerũq in
scripturis diumis dixmꝰ inueni¬
ri Seqͥt᷑: In locũ quẽ fundasti eis:
Illi scilicet. qͥ cãpi iã facti st̃ ad lo¬
cũ fundatissime descendunt ȩccłiȩ
& in et penetralibꝰ ꝑmanebunt.
Nã ⁊ ipsis qͦq peccatoribꝰ modus
ẽ positꝰ. nec ultra ꝑmittunt᷑ exce¬
dere. quã eis datũ est licentie
suȩ frena laxare Deniq sic legit᷑
Cõpleta st̃ peccata amorreor: ut
omĩa sub uoluntate dñi posita
esse cognoscas: Hoc enĩ & subsequen¬
tia euident̃ explanant: Terminũ¬

Expanded text:
fidelissimos viros; quod plerumque in fidelissimos viros; quod plerumque in Scripturis divinis diximus inveniri. Sequitur in locum quem fundasti eis. Illi scilicet qui campi jam facti sunt, ad locum fundatissimae descendunt Ecclesiae, et in ejus penetralibus permanebunt. Nam et ipsis quoque peccatoribus modus est positus, nec ultra permittuntur excedere, quam eis datum est licentiae suae frena laxare. Denique sic legitur: Completa sunt peccota Amorrhaeorum , ut omnia sub voluntate Domini posita esse cognoscas. Hoc enim et subsequentia evidenter explanant. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
dicatio scõꝵ sub hac allegoria
pulcherrima relatione descrip¬
ta ẽ Dicit enĩ Auoce tonitrui tui:
ut ñ illud humanũ eloqͥũ. s ce¬
lestis uirtutis sonitũ fuisse senti¬
res: formidauerunt utiq homi¬
nes passim conitrua p̃dicationũ.
quando iudicii terror edictꝰ ẽ.
quando diabolũ periturũ audi¬
erunt cũ sequacibꝰ suis Et quãui
habuerint in hoc mundo licen¬
tiã. ipsi sua scelera correcta men
quẽ fundasti eis: Adhuc in tͦpicis
allusionibꝰ ꝑseuerat: qm̃ suꝑbos
& impios. quãdui uoluit dñs ꝑ¬
misit in montes crescere: atq
iterũ quando placuit. fecit in
conualliũ humilitate residere
Sic & ꝑsecutoribꝰ tẽpus datũ ẽ
ut in altũ surgerent: ac deinde
inclinati. xp̃iano ppło subiace¬
rent: docens omĩa ipsiꝰ ordina¬
tione fieri. cuiꝰ uoluntati non
potest obuiari: sicut ipse dñs
in euuangłio pontio pilato di
st̃: cũ superi montes significent

Expanded text:
dicatio sanctorum sub hac allegoria dicatio sanctorum sub hac allegoria pulcherrima relatione descripta est. Dicit enim, a voce tonitrui tui; ut non illud humanum eloquium, sed coelestis virtutis sonitum fuisse sentires. Formidaverunt utique homines passim tonitrua praedicationum, quando judicii terror edictus est, quando diabolum periturum audierunt cum sequacibus suis; et quamvis habuerint in hoc mundo licentiam, ipsi sua scelera correcta ment locum quem fundasti eis. Adhuc in tropicis allusionibus perseverat: quoniam superbos et impios, quandiu voluit Dominus, permisit in montes crescere; atque iterum quando placuit, fecit in convallium humilitate residere. Sic et persecutoribus tempus datum est ut in altum surgerent, ac deinde inclinati Christiano populo subjacerent: docens omnia ipsius ordinatione fieri, cujus voluntati non potest obviari, sicut ipse Dominus in Evangelio Pontio Pilato dixsunt, cum superius montes significent
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eos. qͥ montes fidĩ firmita¬
te uocati st̃. quando eos diuer¬
sis pȩnis & mortibꝰ affecerunt:
quas enĩ & abẏssos. impios hic
debemꝰ accipere: qͥ sic ad obru¬
endã ꝓperant scĩtatẽ: quẽ admo¬
dũ potest cumulus undarũ
subiecta contegere: Sed ut hoc
magis de suꝑbis atq sceleratis
potuisses aduertere: sequens
uersus ostendit: Uolunt etiã
aliqͥ ᷤ ad litterã iundicare: ut
abyssũ dicant terrȩ marginẽ
circiure Nã sicut exteriora cor¬
poris nr̃i pallio cooperiuntur.
ita & orbis t̾rarũ oceani ambi¬
tu fertur includi: ab increpa¬
tione tua fugient: a uoce toni¬
trui tui formidabunt:. Qui fu¬
gient. nͥ abyssiꝰ nisi aque. quȩ
montibꝰ xꝑ̃i suꝑeminere. uide¬
bant᷑. Aam̾ quamuis scõs eiꝰ di¬
uersis cȩdibus affecissent. ipsi
tamen increpati uoce apłoꝵ. de¬
relicta suꝑstitione fugati sunt: Et
qͦd ẽ maximũ uictoriȩ genꝰ contͣ
sua uota senserunt: Sequit᷑. A uo¬
ce tonitrui tui formidabunt. Pre¬

Expanded text:
 montes fidei firmitate vocati sunt, quando eos diversis poenis et mortibus affecerunt. Aquas enim et abyssos, impios hic debemus accipere, qui sic ad obruendam properant sanctitatem, quemadmodum potest cumulus undarum subjecta contegere. Sed ut hoc magis de superbis atque sceleratis potuisses advertere, sequens versus ostendit. Volunt etiam aliqui hoc ad litteram vindicare, ut abyssum dicant terrae marginem circumire; nam sicut exteriora corporis nostri pallio cooperiuntur, ita et orbis terrarum Oceani ambitu fertur includi. Vers. 7. Ab increpatione tua fugient, a voce tonitrui tui formidabunt. Qui fugient nisi abyssi, nisi aquae, quae montibus Christi supereminere videbantur? Nam quamvis sanctos ejus diversis caedibus affecissent, ipsi tamen increpati voce apostolorum, derelicta superstitione, fugati sunt; et quod est maximum victoriae genus, contra sua vota senserunt. Sequitur, a voce tonitrui tui formidabunt. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
reuertent᷑ operire terrã. Hoc si
ad litterã uelis accipere de aqͥs
habundantibꝰ dicit: que diluiuo
recedente. ulteri terras neque¬
unt occupare sicut in genesi scrip¬
tũ ẽ Statuã pactũ meũ uobiscũ
& nequaquã ultͣ interficiet᷑ om̃is
caro aquis diluuii: neq erit de
inceps diluuiũ dissipans terrã.
Si uͦ sꝑitalit̃ quęras. pocest hoc
& de paganor ritu accipi congru¬
ent̃ Qui licet a sua prauitate
recesserint. nũquã in illã licen¬
tiã do sibi obiuiante remeabunt:
ut humanũ genꝰ suꝑsticionũ fuat
inund atiõe cooperiãt. Terminꝰ qͥp¬
pe eor. aduentꝰ fuit dñi xp̃i.
cur crescente religione. cuncta

Expanded text:
revertentur operire terram. Hoc si ad litteram velis accipere, de aquis abundantibus dicit, quae diluvio recedente ulterius terras nequeunt occupare, sicut in Genesi scriptum est: Statuam pactum meum vobiscum, et 349 nequaquam ultra interficietur omnis caro aquis inceps diluvium dissipans terram . Si vero spiritualiter quaeras, potest hoc et de paganorum ritu accipi congruenter; qui licet a sua pravitate recesserint, nunquam in illam licentiam Deo sibi obviante remeabunt, ut humanum genus superstitionum suarum inundatione cooperiant. Terminus quippe eorum adventus fuit Domini Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ditiones rerũ diuina signi¬
ficare mysteria: pͥmo modo ꝑ
fabricã cęli & terrȩ quedam nob̾
ut agnoscamꝰ omĩa sibi reuera
tãquã ab uno auctore condita
posse congruere. quando aliquas
similitudines suas inuicẽ ꝓbant᷑
apperire Scđo operas dñi. diuer¬
sis figuris tectas enumerat: Cer¬

Expanded text:
ditiones rerum divina significare mysteria, primo modo per fabricam coeli et terrae quaedam nobis ut agnoscamus omnia sibi revera tanquam ab uno Auctore condita posse congruere, quando aliquas similitudines suas invicem probantur aperire; secundo opera Domini diversis figuris tecta enumerat; ter