comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enimphilo sophur qui diuinarum & humanarũ rerũ scientiam hab& & omnibe¬
neuiuendi tramitã ten&. Nomenphilo sophorũ primum apithogora festur exostũ
namdumantea greciu&eres. sophistas id est sapientes autdoctores sapientiat se¬
m&ipsos iac tantius nominarent iste interrogatus quid ꝓph&er&ur. uere condonomi¬
ne philosophum id estamatorẽ sapientiae se cẽ respondit qm̃ sapientẽ ꝓfiteri a d rogan¬
tir simũ uidebatur ita deincepr posteris placiant ut quanta lib& derebur ad sapienti
amꝑtinentibur doc trine quiq: uelsibi uelaliir uider &ur. excellere non nis philosophus
uocar&ur : Ioemautẽ philo sophitriplicigenere. diuiduntur namuut phisicisunt
aut& hici appelłatir Aurtloici: Pbisicidict. quiadenaturir tractant natura quippe
grace phisi suocatur: Et hici ꝗdemoribur disputant mosenim. aput grecos & hirap¬

Expanded text:
Est enim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem beEst enim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη ap
Abbreviated transcription (Latin):
unus est : Sunt &aliae heresessine auctore & sin e nominibus ex quibus alite trifor¬
memputant cẽdm̃: Aliȩ xp̃i diuinitatt̃ passibilem dicunt: Aliia exp̃idepatris ne¬
tiuitate inicium temporisdant : Aliae liberationẽ hominum aput infiros. factam xp̃idis
uesti & in quecumq: A Nimalia existimant : Aliae demundi statudisentiunt: Aliae
innumerabiles mundo sopinantur : Alia e a quamdõ co&ernam. faciunt : Alia enudis
pedibus ambulant: Aliae cum hominibur. Nonmanducant:
sunt hereses xduersus catholicam fidem ex ostae & aba postolis & scir patri: bus uel
concilus praedam pnatae. quedumin semuntis erroribus diuis sȩ inuicem sibidesen¬
tiant commonitamen nomine Aouersus ecclesiamdĩ conspirant. sed qͣui cumq aliter
scripturam scãm intellegit quam sensur scĩ sp̃r flagitat : A quo cons cripta est lic&. deecele¬

Expanded text:
unus est.' Sunt et aliae haereses sine auctore et sine nominibus: ex quibus aliae triforunus est.' Sunt et aliae haereses sine auctore et sine nominibus: ex quibus aliae triformem putant esse Deum: aliae Christi divinitatem passibilem dicunt: aliae Christi de Patre nativitati initium temporis dant: aliae liberationem hominum apud inferos factam Christi mones et in quacumque animalia existimant: aliae de mundi statu dissentiunt: aliae innumerabiles mundos opinantur: aliae aquam Deo coaeternam faciunt: aliae nudis pedibus ambulant: aliae cum hominibus non manducant. Haec sunt haereses adversus catholicam fidem exortae, et ab Apostolis et a sanctis Patribus vel Conciliis praedamnatae: quae dum in se multis erroribus divisae invicem sibi dissentiant, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicumque aliter Scripturam sanctam intellegit quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
gint &unam inciur ꝑsonanaturẽ praedicant : Ehrodosiani & gelanite : Appellati atheodo¬
sio & gidano quitẽporibus iustiniani principis hnalexandrie populipuersi clectione un ode
sunt ordinati ep̃ir hu errorestuticir & dioscari sequentes calcidonense. concilium res¬
puunt exduabus un amin xp̃o naturam aoserunt quantheodosiani corruptã galonite in¬
corruptam contendunt : Enontae & tritoitae atheo dosianis exostisunt a quibus gno¬
itae abignorantia dict quia ꝑuersitati aqua exostisunt id adiciunt q xp̃idiuinitas ignorat
futuraq sunt scripteededie & hor a nouissima. non recordanter xp̃i ꝑsonam. in esaia lo¬
quenter diesiudicii incordemeo : Tritortae uerouocati. quod sicut . iii. pssonas intrinita¬
trita quoq iII. Adstriunt deos cẽ contrailluo quod scriptumẽ audi. isrł dñs dr̃tuus dr̃¬

Expanded text:
gant, et unam in ejus persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodogant, et unam in ejus persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Justiniani principis in Alexandria, populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti sunt, id adjiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura quae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres astruunt deos esse, contra illud quod scriptum est: Audi, Israel, Dominus D
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ adrequi em tribuit: Pelectiani Apclagiomonacho exostihuiliberũ arbitriũ
diuine gratiae. Anteponunt dicentes sufficere uolunta tẽ ad in plendiius a diuina :
Nestoriani anestorio. constantino politano cp̃o. nuncupati. quibeatam iurginẽ mari
nondĩ sed homines tantũ modo adserunt gen&ricẽ ut aliaro ꝑsonam carnis aliam fa¬
cer& deitotir necunum xp̃m in uerbo di &carnecredidit sed separatim atq se iunctim
alterũ filiumdĩ alterũ hominis p̃dicauit: Euthiaciani dicti. abcutiit constan¬
tinopolitano abbate. qui xp̃m postbumanã ad sumptionẽ negauit ad sistere dedua¬
bus naturis. sed solamin codiuinã ao seruit cẽnaturẽ. Acephalidicti id est sine
captequẽ secuntur hereici nullus enim eorum repperitur &ecutor a quo exostisunt hi trium
calcidonen sium capitulorum inpugnatores duarum in xp̃o substantiarum ꝓpri& atẽ pit¬

Expanded text:
ctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium ctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad inplenda iussa divina. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam Virginem Mariam non Dei, sed hominis tantummodo adseruit genetricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis: nec unum Christum in verbo Dei et carne credidit, sed separatim atque seiunctim alterum filium Dei, alterum hominis praedicavit. Eutychiani dicti ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam adsumptionem negavit adsistere de duabus naturis, sed solam in eo divinam adseruit esse naturam. Acephali dicti, id est sine capite quem sequuntur haeretici. Nullus enim eorum reperitur auctor, a quo exorti sunt. Hi trium Chalcedonensium capitulorum inpugnatores duarum in Christo substantiarum proprietatem ne
Abbreviated transcription (Latin):
& cumipsolucifero auctore suoquimane oriebatur caderemeruerunt : Ioui anistae
abiouiniano quodammonacho dictia dserentes num la nuptiarum & uis ginũ
eẽ dictarint nullũq: inter abstinentes & simpliciter epulanter cẽ discrimen
Eluidiani abeluidio nominati quidicunt posinatũ xp̃m alios mnaria filios deuiro. io sephpe
ris se :: Paterniani a paterno quodam exosti quid inferiorer corporis pastes adia¬
bulo factas opinantur: CUr abicinuncupati eo quod inarabia ex osti sunt dicentes
animã cumcorporemori atq n nouis simo utrumq: resurgere Tertollia nistae dicti a testol¬
liano. p̃sbitero a fricanae ꝓuinciae ciuitatis cartoeginensis animam ihmostalem õe
sed orportam p̃dicanter. & antimir hominum peccatorũ postmostẽ in demonex uesti
tiquoduigilias noctis respuunt suꝑstitionẽ eẽ dicentes iura temerar idiuina. quino¬

Expanded text:
 cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Iovinianistae  cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Iovinianistae a Ioviniano quodam monacho dicti, adserentes nullam nuptarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Iosephrisse. Paterniani a Paterno quodam exorti, qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. Tertullianistae dicti a Tertulliano, presbytero Africanae provinciae et civitatis Carthaginensis, animam immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominuti, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes iura temerari divina, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
la: Floriani a florino quie contrario dicunt dm̃creassemala quod serip
quidemumidia ueniens totampoene. Asticam suam psuassionedecipit: Ao serens minorempa
epis exostipduntur quix p̃m filiumdĩ acoptiuum non preprium. Aoserunt: Circum¬
ciliones dicti eoquoda grester sint quos cotopitas. uocant su pradictiur here sis habentes
doc trinambii a more mastirui sem& ipsorperinunt ut uiolenter dehacuita discedenter
mcestyrer nominentur: Pris cillianistae. A priscilliceno uociti. quiinis pania ex
errore gnosticorum & manicheorum ꝑmixtudo rma conpossuit : Luciferiani
norum consentienter erant & postta correctiredire : incatholicam delegerunt dam¬
nantes siue quoderediderant siue ꝙ se credidirse simulauerint . quos ecclesia catholica
mater norcepit sinutamquã p&rum postfl&um negationis hancillimatrirca¬
ritatẽ suꝑbia accipientes eosqi recipere nolentes ab ecclesiae communime recesserunt¬

Expanded text:
la.' Floriani a Florino, qui e contrario dicunt Deum creasse male, contra idla.' Floriani a Florino, qui e contrario dicunt Deum creasse male, contra idqui de Numidia veniens totam pene Africam sua persuasione decepit, adserens minorem Paepiscopo exorti produntur, qui Christum Filium Dei adoptivum, non proprium, asserunt. Circumcelliones, dicti eo quod agrestes sunt, quos Cothopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes, martyres nominentur. Priscilerrore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum dogma conposuit. Luciferiani norum consentientes erant, et postea correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes, sive quod crediderunt, sive quod se credidisse simulaverant; quos Ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis. Hanc illi matris caritatem superbe accipientes eosque recipere nolentes ab Ecclesiae communione recesserunt et
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt unde & sabelliani. uocati sunt hiunam ꝑsonam patris. & filii & sp̃r scĩ ads¬
truunt. Arriani ab arrio alex andrino prbitero ostisunt quico &ernum patrifili¬
um nonagnoscens diuersas intrinitate substantias ao seruit. contraillito quod aitdñs
ggo & pater unum sumur: Maccdoniani amacedonio constantino politano epis dicti
dicenter xp̃mcorpurtantũmõdo sineanima suscepisst. Antidicomaritae Appel¬
lati sunt ꝓeoquod mariae. uirginitati contradicunt. Ad serenteream. postxp̃m
natumuiro suofuisse commixtã : M& angis mon&ae id eo talcnomen acciperunt
intrauas maius : Patriciani : a quodam patricionuncupatisunt : qui substas¬
tiambumanae carnir adiabulo conditamdicunt: Colitiani a quodamcolitonomi¬
natiquidicunt dm̃ non faceremale: contrailluo. quod seriptũ st egodñscreansme

Expanded text:
tuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt: hi unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti astuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt: hi unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti astruunt. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti dicentes Christum corpus tantummodo sine anima suscepisse. Antidicomaritae appellati sunt, pro eo quod Mariae virginitati contradicunt, asserentes eam post Christum natum viro suo fuisse commistam Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt,intra vas majus. Patriciani a quodam Patricio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam esse dicunt. Colinthiani a quodam Colintho nominati, qui dicunt Deum non facere malum, contra illud quod scriptum est: Ego Dominus creans
Abbreviated transcription (Latin):
trator e i lontini her&ioniditi. quodtempor e ꝑ seguitionis hiontibur lauerunt
qui occas sonese cattholiue cedesiac corpore diuiserunt: Ebionitae. Abebione die¬
tibiꝰ semudeisunt &itatentent euanglium utlegem carnaliter seruent Aouersus quos
ad galatar a postolus scribens inuenitus: Fotians a fotino gello. greciae sirini ep̃is
funtis spernunt : Aetiani abetiosunt uocati idemq eunomiani. Ab cunonio quodẽ
dicdertico actii discipulo excuniur Nomine magis in notuerunt dissimilem patri Asse
nentium: Originiã. origine auctore. exosti sunt dicentes. quod nompossit filius
te peccattirum ecaelir usq aoterras diuersacorpora qua siuincula meruirse eaq cause fac¬
& patri passiani uocantur quia patrẽ par sumdicunt : Sabelleani Ab eo dem no&opul¬
iulas se dnr̃ cuius discipulum ꝓhibent fuis se sabellium excuius nomine maxime. in no¬

Expanded text:
tizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; tizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; qua occasione se a catholicae Ecclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti. Hi semiiudaei sunt, et ita tenent Evangelium ut Legem carnaliter servent: adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallograeciae Sirmiae episcopo defunctis spernunt. Aetiani ab Aetio sunt vocati. Idemque Eunomiani, ab Eunomio quodam dialectico, Aetii discipulo, ex cuius nomine magis innotuerunt: dissimilem Patri assernentium. Origeniani Origene auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius te peccatorum e coelis usque ad terram diversa corpora quasi vincula meruisse, eaque de causa facet Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noetio pullulasse dicuntur, cujus discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cujus nomine maxime inno
Abbreviated transcription (Latin):
nos sepotiur quã mundos uocarent. Paulioni apaulo samosacno exosti sunt
ermogene quod a muocati quiin atriã nonnatẽ introducenedõ nonnato eam
comparauit matrẽq olimentorum & iũm deam aoserunt quos apostolos in probat
climentis seruientes : Manichei a quod ampersa exstit&runt. qui uocatus c̃
manes hicduas: naturar & substantias introdixit io estbonã & malẽ & ani¬
mam exdõquasi exaliquo fontem anare Adserunt testomnentũ u&us respuunt
nouumex pastorecipiunt:. An tropomor phitaedieti ꝓ eoquod simplicitate rusti¬
cadm̃ habere homanee membreq indiuims libris scripta sunt arbitrantur. ap¬
s&ur : Fraclitae abcraclio Auctore exortimonachor tantũrteipiunt
concugiã respuunt regna caelorũ poruulos habere poneredant :
douatiani anouutoromcurbir p̃sbitero teortiquiaduet suscorniium cathedram seccro
dotalenconatus inuadert heresininstituut nolins a postitas saccipere. & rebapti ransbap¬

Expanded text:
nos se potius quam mundos vocarent. Pauliani, a Paulo Samosateno exorti sunt, nos se potius quam mundos vocarent. Pauliani, a Paulo Samosateno exorti sunt, Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus inprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substantias introduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare adseruit. Testamentum Vetus respuunt: Novum ex parte recipiunt. Anthropomorphitae dicti pro eo, quod simplicitate rustica Deum habere humana membra, quae in divinis libris scripta sunt, arbitrantur; ἄsetur. Heraclitae ab Heraclio auctore exorti. Monachos tantum recipiunt, coniugia respuunt, regna caelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium adere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans bap
Abbreviated transcription (Latin):
sto ico philo sopho appelloti quicerdonos sequutur Alterumbonum Alterumius¬
tumdm̃ ad seruit tamquã duo pricipa ereatoris & bonitas: Artoteritae ab
oblatini uocati panemenim & casiumofferunt dicenter a primir hominibus
oblacionẽ a fructibur terre & fructibur ouium fuirse eelebratã. A quari
appellati eoquoda quã solã offerunt in calieae facramentir: Seuerioni A
souero exortiuinum nonbibunt uaur testamentũ & re surrectionẽ uon recipi¬
unt: Taticeni atiano quod amuocati qui & encratitae dieti ꝗ carnes ab hominantꝰ:
noncredunt respuentes iohannis euangelium. &a pocalipsin : Cataphrigus uo¬
men ꝓuincie phrigia dedit. ꝗibi ext&erunt. Auetores corũ montanus. prisco
Catharoe ꝓpt̃ munditiam ita se nominauerunt gloriantes enim de suis meritir ne¬
gant penitentibur ueniam peccatorũ uidues sinupserunt tamquã ad ulteras dam¬
nantmundiorerso ca &erir p̃dicant qui nomensuũ si cognoscere uellent munda¬

Expanded text:
Stoico philosopho appellati: qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum justum Deum asseruit; tanquam duo principia creatoris et bonitatis. Arroteritae ab oblatione vocati; panem enim et caseum offerunt dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. Severiani, a Severo exorti, vinum non bibunt, et Vetus Testamentum, et resurrectionem non recipiunt. Tatiani, a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur. Deum enim verbum non credunt, respuentes Joannis Evangelium et Apocalypsin. Cataphrygis nomen provincia Phrygis dedit, quia ibi exstiterunt auctores eorum. Montanus, Prisca Cathari propter munditiam ita se nominaverunt; gloriantes enim de suis meritis, negant poenitentibus veniam peccatorum; viduas si nupserint, tanquam adulteras damnant; mundiores se caeteris praedicant; qui nomen suum si cognoscere vellent, munda
Abbreviated transcription (Latin):
et tabulam e̾nis descriptam dict̃ lineiᷤᷤ
De uoca Bylis IhesseRarum.
iactus quisq aput lusores ueteres
a numero uocabat᷑. ut unio trinio
quat᷑nio. senio. postea appellatio
singuloꝵ mutata est. et unionem
canem. trinionem. suppum. qua¬
fernionem planum uocabant.
De iactu tesse RaRum.
actus tesserarum ita a ꝑitis aleato¬
ribus componibur. ut afferat qd̃
uoluerit. ut puta senionem. qui
eis in iactu boni affert: uitant aũ
canem. quia dampnosus est. unũ
enim significat. De calculorum
ge. Ideo alios ordinarios. alios ua¬
gos appellant. At uero qui omnino¬
mouen non possunt incitos dict᷑.
Un de et egentes homines inciti
uocant᷑. quibus spes ultra proce
dendi nulla restat: De inter

Expanded text:
et tabulam ternis discriptam dicunt lineis. et tabulam ternis discriptam dicunt lineis. De vocabulis tesserarum . Iactus quisque apud lusores veteres a numero vocabatur, ut unio, binio, trinio, quaternio, quinio, senio. Postea appellatio singulorum mutata est, et unionem canem, trinionem suppum, quaternionem planum vocabant. De iactu tesserarum . Iactus tesserarum ita a peritis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim significat. De calculorum ge: ideo alios ordinarios, alios vagos appellant; at vero qui moveri omnino non possunt, incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, qdendi nulla restat. CAPUT LXV
Abbreviated transcription (Latin):
lea. id est usus tabule inuenta a gre¬
cis in otio troian belli a quodam
milite alea nomine. a quo et
ars nomen accepit. Tabula
luditur. pirgo calculie tesserie ꝗ:
qd̃ per eum tessere pergant. siue qd̃
turris petiem habeat. Nam greti turrem
pirgum uocant. De cal cu lis.
alculi uacati. quod lenes sint et rotun¬
di. unde et calculus dicit᷑ lapis bre¬
uis. qui sine molestia sui breuitate calca¬
tur Item calculi. quod ꝑ uias ordiña¬
les eant. quasi ꝑ calles. De Ihes SeRIS.
esserȩ uocate. quia quadrate sunt
ex omnibus partib Eas alii lepuscu¬
los uocant. eo quod exiliendo discurrunt:
Olim autem tessere iacula appellalant᷑
a iaciendo  De figrris aleae.
uidam aũ aleatores sibi uident᷑ phisio¬
logics ꝑ allegoriam hanc artem ex.¬
erdereꝰ. et sub quadam similitudine
sfingere. Nam tribus tesseris ludere ꝑhi¬
bent ꝑꝑ tria seculi tempora. p̃sentia.
precerita. et sutura: quia non stant
s currunt Set et ipsas uias senariis

Expanded text:
lea, id est ludus tabule, inventa a Grecis in ocio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo etiam ars nomen accepit. Tabula luditur pyrgo calculis tesserisque. d per eum tesserturris speciem habeat. Nam Graeci turrem πύργον vocant. De calculis . Calculi vocati quod lenes sint et rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias ordinales eant, quasi per calles. De tesseris . Tesserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. De figuris aleae . Quidam autem aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propter tria saeculi tempora: praesentia, praeterita, futura; quia non stant, sed decurrunt. Sed et ipsas vias senariis
Abbreviated transcription (Latin):
ec quippe spectacula crudelitatis. et
inspectio uanitatum. ñ solum homi¬
num uitiis. s et demonum uissis institu¬
ta sunt: proinde nichil esse debet xpĩano
cum circensi insania: cum impudicicia the¬
atri. cum amphteheatri crudelitate. cum
atrocitate harene. cum lixuria ludi. dnm̃
enim negat. qui talia p̃sumit. sidei xp̃ia¬
ne p̃uaricator effectus. qui de nouo appe¬
tit. quod in lauachro iam pridem renun¬
UI De nocabulis tesserari.

Expanded text:
ec quippe spectacula crudelitatis, et inspectio vanitatum, non solum hominum vitiis, sed et daemonum jussis instituta sunt. Proinde nihil esse debet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus: qui id denuo appetit, quod in lavacro jam pridem renun De
Abbreviated transcription (Latin):
a callo pedum uocatum. sine a callo pe¬
cudum p̃duratum. Tramites sunt
transuersa in agris itinera. siue recta
uia. dicta qd̃ transmiteat: Diuiortia
sunt flexiis uiarum ħ est iue in diu̾¬
sa tendentes Idẽ diuercicula sunt. ħ:
quia duplex est uia: Competa quia
plures in ea competunt uiȩ. quasi tri
di facultatem relictus ⁊ ambulando
dictꝰ. Orbita uestigium carri ab orbe
rote dicta: Parro actus quo perus agi
solet: Cliuosum it̃ flexuosum Uesti¬
gia sunt pedum signa primis plantiᷤᷤ
expressa dicta uocata. qd his uie p̃¬

Expanded text:
a callo pedum vocatum, sive a callo pea callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia sunt flexus viarum, hoc est viae in diversa tendentesquia duplex est via. Compita, quia plures in ea competunt viae, quasi trivdi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. 13. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus quo pecus agi solet. Clivosum, iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod iis vi
Abbreviated transcription (Latin):
uulgi pedib trita : Iiucreciꝰ: Strataq
iã uulgi pedib decrita uiarũ Ipsa ÷ͥ
et delapidata .i. lapidibus stͥata: Pri
strauisse : postea romani eas ꝑ omnẽ¬
t̾rã. ⁊ pene orbem disposuerunt ꝑꝑ recꝰ¬
titudinem it inerumi et ne plebs eẽt
ociosa: Agger est media strate emmen¬
tia coaggeratis lapidib strata ab ag.¬
gere .i. a coaceruacione dicta quã
hstorici uiam militarem dicunt.
Ut. qualis sepe uie dep̃nsus in agge̾
serpens: Iter. uel itꝰ est ura. qua iri
ab homine quaquauersum potest:
Iter aũ et itmner diuersam signi¬
ficacionem hnt̃. Iter enĩ est locus
transitu facililis. unde et appella.¬
mus et itũ. Itiner aũ est itus lõgę
uie. ⁊ ipse labor ambulandi. ut qͦ
uelis ꝑuenias. Semita itineris
dimidium est a semi itu licta. Se.¬
mita aũ hominũ est uia. callis
ferarũ et pecudũ : callis est iter
petudũ int̾ montes angustum et tritum

Expanded text:
vulgi pedibus trita. Lucretius1, 315: Strataque vulgi pedibus trita. Lucretius1, 315: Strataque iam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est lapidibus strata. Primas stravisse; postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rectitudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibgere, id est, a coacervatione dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggserpens. Iter vel itus est via qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum,
Abbreviated transcription (Latin):
a. centũ uigerib uocabatur .s poste a
duplicata est. nom̃q pristinũ recinuit:
In numero enim centurie multi plica¬
te sunt. nom̃ mutare ñ potuerunt:
De iti ne ri BuS.
ensuras uiarum nos miliaria dicimꝰ
greci stadia. galli leugas. egiptu
signes. ꝑse parasangas: Sunt autem
proprioqueq spacio. Miliarium .m.
passib t̾minat᷑. ⁊ lictũ milleariũ
quasi mille adium hñs pedes quinq milia.
lieuga sinitur passib mille quingentis.
Stadium octaua pars miliaru constans
statuisse licunt. eumq eo spacio de t̃mi¬
nasse quod ipse sub unospũ confecisset.
ac proinde stadium appellauit. qm̃ in fi¬
ne respirasset simulq stetisset Ua est
qua potest ire uehiculũ. et uia dicta
culorum &ccursum. Omnis uia aut¬
publica aut priuata est: Publica est.
que in solo publico est. que iter aptum
popło p̃bet. Ffer aut ad mare. aut ad
oppida ꝑtiner: Priuata est que uicino
municipio data est. Strata dicta: qͣsi

Expanded text:
a centum iugeribus vocabatur, sed postea a centum iugeribus vocabatur, sed postea duplicata est nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt. De itineribus . Mensuras viarum nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliarii est, constans statuisse dicunt, eumque eo spatio determinasse quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse quoniam in fine respirasset simulque et stetisset. Via est qculorum publica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino municipio data est. Strata dicta quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi portica: Omnes aũ p̃cedentes men-¬
sure in corpore sunt ut palmus. pedes.
passus ⁊ reliqua. Sola ꝑtica partatur:
est enĩ .x. pedum ad instar calami. ine¬
rechiele templum metientis : Actus minimꝰ ÷
latitudine pedum quatuor. longitudine
rapennem uocant ab arando scilicet:
actus cluplicatus iugerũ facit ab eo qd ÷
iunctũ iugeri nom̃ accepit Iugerũ aũ
constat longitudine pedum ce xl. latitu
dine exxrta N. Actũ prouintie be¬
tice rustici agrum uocant. Porcã idem
boetici xxx pedum latitudine.⁊ lxxx
longitudine difimunt ita. U: S por¬
ca est qd̃ in arando extat. quod cliffusũ ÷¬
lira: Galli candetum appellant in areiꝰ
urbanis spacium centum pedum quasi
Porro stadialis ager ht̃ passus xXxU. id ÷ͥ
pedes dc xxu. euius mensura octies cõ-¬
putata miliarium facit. qui constat
quinq: mił pedib Centuria autem agͥ÷
ducentorum uigerum. qui aput antiqͥs

Expanded text:
quasi portica. Omnes enim praecedentes menquasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus est, latitudine pedum quattuor, longitudine rapennem dicunt, ab arando scilicet. Actus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem constat longitudine CXX. Actum provincie Betice rustici agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum latitudine et octoginta longitudine diffiniunt, sed porca proprie est quod in arando exstat, quod defossum lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
bis eliuisus sigurã denarii numeri efficit
Arca ab arcendo uocata: fmis enĩ custo¬
dit ea que adiri prohibet. Trisinium
dictũ eo qd̾̃ triũ possessionũ fines astrin¬
git : Hinc et quadrifiniũ. qd quatuor
reliqui limites angustiores.⁊ int̾se
distant imparib: int̾uallis ⁊ nominib¬
U oesignatis. De mensuris aGRORU
ensura est. quilquid pondere capa¬
Icitate. longitudine altitudine la¬
ertudine animoq finit᷑. Maiores itaq
orbem in partib partes. in prouinciis.
prouincias in regionib regiones in¬
locis. loca in t̃ritoriss. tritoria in agͥsi
agros in centuriss. centurias in uige¬
rib Iugera in climatib deinde cli¬
mata in actus ꝑticas. passus. gradus.
cubitos. pedes. palmos. untias. ⁊ digitoᷤᷤ
diuiserunt: Tanta enĩ fuit sollercia
eorũ. digitus est pars minima agre.¬
stuam mensurarũ: Inde untia habẽs
digitos tres. palmus autẽ quatuor digitos

Expanded text:
enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. De mensuris agrorum . Mensura est quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regioniblocis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos
Abbreviated transcription (Latin):
uines licti eo quod agri a funicu¬
lis sint cliuisi: Mensurarũ enĩ
linee in t̾rarũ particione tendũ¬
tur. ut dimensionis equalitas teneatur.
liimites appellati antiquo uerbo trans¬
uersi Nã transuersa omnia antiqui li¬
ma dicebant. a quo⁊ limina ostiorũ. ꝑ
que foris uel intus itur. ⁊ limites. qd̃ ꝑ
eos in agros foris eat᷑ Finc ⁊ limꝰ uocabu¬
lũ accepit: Cinguli quo serui publici
cingebantur obliqua purpura : Tmini
dicti qd̾ t̾re m̃suras distingunt atei
declarant. Itis enĩ testimonia finium
intelligunt᷑. ⁊ agrorũ uꝰttentio ⁊ cer¬
tamen aufert᷑ li unites maximi in a¬
gris duo sunt. cardo et decumanus: Car.¬
do qui a septemtrione directus a car¬
dine celi est.: Nã sine clubio celũ uertit᷑
a septeitrionali orbe: decumanus est
qui ab oriente in occidentẽ ꝑ transũsũ
dirigitur. qui pro eo quad formã x fa¬
ciat: decumanus ÷ appellatus: ager

Expanded text:
. Fines dicti eo quod agri funicu. Fines dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager
Abbreviated transcription (Latin):
fructu. ⁊ semel uacua: Squalidus ag̾
quasi excolidus. quod iã a cultura exierit.
sicut ex consul. qd̃ a consulatu ȩ discesse¬
rit. Uliginosus ager est semꝑ humidus
recedens: Subsciuia sunt proprie. que
sator de materia p̃cidens: quasi suꝑua.¬
cua abierit. Uñ et subsiciua agri qͥs
in ꝑtica diuis oᷤ recusant. quasi sterileꝰ
uel palustres: Itẽ subsiciua. que in di¬
uisura agri non esficiunt certuriam.
.i. iugera ducenta Area dicit᷑ tabir¬
larum equalitas. Dicta autem area
a planicie atq ȩqualitate. unde ⁊ ara:
aliiareã uocatã dicunt qd pro tritu¬
randis frugib eradat᷑. uel quod ñ tri¬
turent᷑ in ea nisi arida. Pratum est
cuius feni copia arm̃ta tuentur.
cui ueteres roman nom̃ indiderũt
a eo qd̾ protinus sit paratũ. nec mag¬
ta aũ ẽẽ dicunt᷑. que serari possunt.
Paludes dicte a pale pastoridea. qd̃
paleñ .i. pabula nutriant uim̃tori:
De fNIbUS AGRORUM

Expanded text:
fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidusrecedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magta autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentorum. De finibus agrorum
Abbreviated transcription (Latin):
borib aut pascuus. qui herbis tantũ ⁊¬
d animalib uacat. aut floreus. qd sint
horti apibus congruentes ⁊ florib qd̃
setutus : Rura ueteres incultos agrõ
colebat᷑: Nã rus ÷ quo mel quo lac. qͦ
petus haberi pot̃. uñ ⁊ rusticus nomi¬
nat᷑. Ftec ÷ agrestiũ pͥma ⁊ occosa fe¬
licrtas: Seges ager est in quoserit᷑.
uñ uirgilius Illa seges demũ uotis
respond auariagricole : Cõpascuus
agerdictꝰ quia duusoribus agrorũ relictus ÷
ad pascendũ cõmunit̃ uicinis. Alluuiusa-¬
ger ẽ quem paulatĩ fluuius in agrũ redd̃
arcifinius ager dictus est. quia certis li¬
nearum mensuris non continetur. sar¬
centur fines eius obiectu fluminũ. Mõ¬
tiũ fluminũ arborũ. unde et in agris
nichil sub se cibori int̾uenit Noualis
ager est primum procissus. siue qui alt̃¬
nis annis uacat nouandarũ sibi uiri¬
ũ causa: Noualia enĩ semel erunt cum

Expanded text:
boribus; aut pascuus, qui herbis tantum eboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod secutus est. 7. Rura veteres incultos agros colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. 8. Seges ager est in quo seritur, unde et Virgilius: Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. 9. Compascuus ager dictus, qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. 10. Alluvius ager est, quem paulatim fluvius in agrum reddit. 11. Arcifinius ager dictus est, quia certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines ejus objectu fluminum, montium, arborum, unde et in iis agris nihil subsecivorum intervenit. 12. Novalis ager est, primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum
Abbreviated transcription (Latin):
darũ a grestium oblonga. in curuis late.¬
ribus tecta. quasi nauiũ carme sunt. siue
rotunda in modũ furnarũ. Et magalia
dicta quasi magaria. quia magar pu-¬
nici nouã uillam elicunt. una litera cõ
ger latine appellari dr̃ De aGrið.
eo quod in eo aliquidagat᷑: Alii agrũ
a greco nomine manifestius credt̃ : uñ ÷
uilla grece coragros dr̃. Uilla a uallo.
h: aggere tre nuncupata qd prolimi¬
te constitui solet. Possessiones a gri sunt
late patentes publici pͥuatiq quos ini¬
cio ñ mancipacione .s quisq: ut potuit
occupauit. atq possedit : Uñ ⁊ nuncu¬
pati. fundus lictus qd eo fundat᷑ uł
stabiliat᷑ patri monum̃tũ: fundus
aũ ⁊ urbanũ edificiũ ⁊ rusticũ in tel¬
ligendũ est Preliũ quad ex omnib
patri familias maxime p̃uidet᷑ .i. ap-
paret quasi p̃uidiũ. uł quad antiqui
quadrifarius diuiditur: aut enĩ aruus :
ager .i. sacionalis aut consitꝰ .i. aptꝰ ar¬

Expanded text:
darum agrestium oblonga, incurvis latedarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, una littera comger Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intelligendum est. 5. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est, apparet, quasi praevidium, vel quod antiqui quadrifariam dividitur. Aut enim arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus ar
Abbreviated transcription (Latin):
mensurã umbrarũ egresse nullã hr̃e
ũbrã dicunt᷑. Tali aũ edificio surgunt
ut a lato incipiant. et in angusto fini¬
ant̃. sicut ignis: Pyr enĩ dicitur ignis
hos egiptꝰ ht̃. aput maiores enĩ potentẽ
aut sub montib aut in montib sepeli¬
ebant᷑: Iñ tractũ est ut suꝑ cadauera
aut piram ides fierent. aut ingentes
rxucolimne collocarent᷑. De edificiis RUSLICI.
asa ÷ͥ agreste habitaculum pͣilis atq
uurgultis harunclinib q contextum
quib posset homines tueri a ui frigors. uł
caloris iniuria : Tuguriũ casula est quã
faciunt sibi custodes uinearũ. ad cegim̃
sui. quasi tegurium. siue ꝑꝑ ardorem soł
et radios declinandos. siue ut inde uel ho¬
mines uł bestiolas que insidiari solent
uatis frugib abigant Ffanc rustici ca¬
banã uocant qd unũ tantũ capiat : Tes¬
cuã quidã putant esse tuguria. quidã loca
p̃rupta ⁊ aspera: Magalia edificia numi¬

Expanded text:
mensuram umbrarum egressae nullam habere mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae conlocarentur. § 12 De aedificiis rusticis. Casa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiare solent natis frugibus, abigant. Hunc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. Tescua quidam putant esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. Magalia aedificia Numi
Abbreviated transcription (Latin):
rire cogunt᷑. De Se ẜ ulchris.
epulc̾rũ a sepulto dictũ . Pruis aũ
Nuisq in domosua sepeliebatur: Postea
uecitũ est legib ne fȩtore ipso corpara¬
corpora niuentiũ contactu inficerent᷑. Monii:¬
m̃tũ iõ ñcupat᷑. eoquodm̃tẽ moueat ad de¬
suncti memoriam: Cũ enĩ ñ uideris monu
et ad memoriam te reducit. ut mortuũ
recorderis. Monumta itaq et morie prom̃ti
admonitione dicte : Tumulus dictꝰ. quasi
tum̃es tellus: Sarcofagũ grecũ est nomen . Lxi.¬
eo qd̃ ibi corpora absumunt᷑ : Sarcia enĩ
grece caro. fagos comedere dicit᷑. Mauso¬
lea sunt sepulera seu monum̃ta regum
a mausoleo rege egiptiorũ elicta: Nã eode¬
suncto uicor eius mire magnitudinis
et pulchritudinis excruxit sepulcrum
intantũ ut usq hodie omnia monum̃ta
p̃ciosa ex nomine eius mausolea nuncu¬
pent᷑ Piramides genꝰ sepulerorum qua¬
dratũ et fastigiatũ ultra omnem excel¬
sitatẽ que fieri manu possunt. unde et

Expanded text:
rire coguntur. § 11 De sepulchris. Sepulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monumet ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
cipere et creare possint: Nam et colun¬
barum dilectores depictas ponunt
pulcherrimas isdem locis colunbas. qͥb¬
ille uersantur. quo rapiente uisu simi¬
les generent: Iñ ẽ quod qͥdã grauidas
mulieres iubent nullos intueri turpiᷤ¬
et simias. ne uisibus occurrentes simi¬
les foetus pariant: Nanc enim feminaꝵ
e̾e naturã. ut quales perspexerint. si¬
ue m̃te conceperint in extremo uolun¬
tatis estu dum concipiunt. talem et
sobolem procreant: et enĩ animal in
usu uenerio formas extrinsecus intꝰ tͣns¬
mitcit. eorumq saciata tipis rapit
species eorum in propͥam qͣlitatẽ: In a¬
nimantib bi genera dicuntur. que ex
diuersis nascuntur. ut mulus ex mula
et asino: Purdo ex equo et asina. Ibidre
e x apris et porcis. Titirus ex oue et hir¬
co. Musmo ex capra et aricte Est aũ
dux gregis. DE BES IIIS.

Expanded text:
cipere et creare possint. Nam et columcipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpiset simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu Venerio formas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis rapit species eorum in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis; tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux gregis. De bestiis .
Abbreviated transcription (Latin):
ortum. quod etiam dicitur bigene:¬
rum. quia ex diuersis nascitur ut muł:
Mulus aũ a greco tractum uocabulũ
quod uigo pistorum subactus tarclas
molendo ducat in girum molas: Iu-¬
dei asserunt quod anaa nepos esau gqͣ
greges ab asinis in deserto ipse feterit pͥmꝰ
ascendi. ut mulorum inde noua contͣ
naturam animalia nascerentur: O¬
nagros quoq ad hoc admissos esse ad
asinas. et ipsum istius modi repperisse
concubitum. ut uelocissimȩ ex his asi¬
ne nascerent᷑: Industria quippe huma¬
na diuersum animal in cohitu coegit.
Sicq: adulterina cõmixtione genũs
aliud repperit. sicut et iacob contra na¬
turam colorum similitudines procura¬
uit. Nã tales foetus oues ipsius conci¬
piebant. quales umbras arietum de¬
super ascendentium in aquarum spe¬
culo contemplabantur.: Deniq et ħ
ipsum in ęquarum gregibus sieri fer-¬
tur. ut generosos obiciant equos uisib
concipientium. quo eorum similes con-¬

Expanded text:
ortum, quod etiam dicitur bigeneortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes con
Abbreviated transcription (Latin):
ex candido colore et igro est Scutulatus
uocatus ꝑꝑ orbes quos ht̃ candidos inter
purpuras: Uarius. quod uias habeat impa¬
habent petuli appellantur Qui frontẽ
albam candidi. Ceruinus est. quem uul¬
go gauranem dicunt. Aeranem ilem
uulgus uocat. quod in modum aerei sit
coloris: Mirteus aũ est pressus in purpura:
Dosimis aũ dictus. quod sit color enis de
hii de agresti genere oiti. quos equi feroᷤᷤ¬
dicimus: Et proinde ad urbanam dig¬
nitatem transire non possunt. Mauron
niger est. Nigrum enum greci mauron
licunt: Mannus uero equus breuior est.
quem uulgo brunnicium uocant. Uere¬
clas antiqui dixerunt. quod ueherent
redas .i. ducerent. uł quod uias publi¬
cas currunt. per quas et redas ire solitũ
erat. Equorum tria genera sunt. Unũ
generosum prȩliis et oneribus aptum.
alterum uulgͣre. atq gregarium ad
uehendum ñ ad equitandum aptũ:
Tercium ex ꝑmixtione diuersi generis

Expanded text:
ex candido colore et nigro est. Scutulatus ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colohabent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictequi de agresti genere odicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas irent, per quas et rhedas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera. Unum generosum, praeliis et oneribus aptum. Alterum vulgare atque gregarium, ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis