comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obtimsioris auditus. cũ ilbe non uarrȩ
magis mimisire in son&. sed ineo loco
in quo sunt omnib Aequaliter p̾sto sit.
Quanto excellentius ds̃ natura incorpo¬
rea & inmutabiliter uitia. qui non ficut
sonus ꝑmoras tẽpoꝵ tendi & diuidi po.¬
test. nec spatio arrio tamorirã loco fuo
indiget. ubi p̃sentib p̃sto sit. sed aeter.¬
na stabilitate in seipse manens. totus
adesse reb omnib potest. & singulis
totus: Quãuis in quib habitat habe.¬
ant eum ꝓ suȩ capacitatis diuerfitate.
alii amplius aluiminus. quos ipse sibi
clibectissimũ tẽplũ gr̃a suȩ bonitatis
dedificat. & donationũ quidẽ dictȩ sin
diuisiones tamquã ꝑ partes & menbra
unius corporis. ubi & simul om̃s unum
tẽplũ & singuli singula tẽpla sumus.
quia ñ ẽ. ds̃ in om̃ib quã insingulis ma¬
ior. & sit plerũq ut plures eũ minus ea¬
piant. unus amplius. Sed cum dixiss&

Expanded text:
obtunsioris auditus, cum ille non uarie obtunsioris auditus, cum ille non uarie magis minusue insonet, sed in eo loco, in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit, quanto excellentius deus natura incorporea et inmutabiliter uiua, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et diuidi potest nec spatio aerio tamquam loco suo indiget, ubi praesentibus praesto ait, sed aeterna stabilitate in se ipso manens totus adesse rebus omnibus potest et singulis totus, quamuis, in quibus habitat, habeant eum pro suae capacitatis diuersitate alii amplius alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat! Et donationum quidem dictae sunt diuisiones tamquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unam templum et singuli singula templa sumus, quia non est deus in omnibus quam in singulis maior et fit plerumque, ut plures eum minus capiant, unus amplius. sed cum dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
quantacũq uel quantula cumq sit peni.¬
tus auferatur. qualitates eiꝰ non erit ubi
sint. qũauis ñ mobe nretrendȩ fint. At
uero ds̃ ñ si minus capitur ab illo eui p̾sens
ẽ. ⁊ deo ipse minor ẽ. totus enĩ inscipso ẽ.
Nec inquib ẽ. ita ẽ. ut indigeat eis. tãꝗ
non possit eẽ. nisi in tis. Sicut autẽ nec
ab illo ab ẽ. in quo non habitat. & totꝰ ad est
qua uis eum ille non habrat. ⁊ta oe illi
in quo habitat totus ẽ. p̃sens. qu̾auis non
extoto eum capiat. Neq enĩ ad habi¬
tandũ diuidit se ꝑhominũ corda seu cor¬
pora aliam sui partẽ huic tribuens illi ali¬
am. sicut lux ista ꝑaditus & fenestras do.¬
morum. sed potius sic qirẽ libet sonum
cũ corporea res sit ac transitoria surdus
non capit surdaster non totũ capit. atq
inhis qui audiunt cũ pariter ei ꝓpinquam
tanto magis alios alio capit quanto est
acutioris. tanto autẽ minus. quanto est

Expanded text:
quantacumque uel quantulacumque sit, peniquantacumque uel quantulacumque sit, penitus auferatur, qualitates eius non erit ubi sint, quamuis non mole metiendae sint. at uero deus non, si minus capitur ab illo, cui praesens est, ideo ipse minor est. totus enim in se ipso est nec, in quibus est, ita est, ut indigeat eis, tamquam non possit esse nisi in eis. sicut autem nec ab illo abest, in quo non habitat, et totus adest, quamuis eum ille non habeat, ita et illi, in quo habitat, totus est praesens, quamuis non ex toto eum capiat. Neque enim ad habitandum diuidit se per hominum corda seu corpora aliam sui partem huic tribuens illi aliam sicut lux ista per aditus et fenestras domorum, sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit atque in his, qui audiunt, cum pariter ei propinquent, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est
Abbreviated transcription (Latin):
putauimus posse intelligi cũ diceremus
dm̃ ẽẽ. ubiq totũ. nisi adderemus inseipso.
uidro diligentius exponendũ. Quomodo
enĩ ubiq si inseipso: Obiq scilico quia
nusquã ẽ. absens. in seipso autẽ quia non
continetur eis quib ẽ. p̾sens. tãqu̾a sure
his esse non possit. Nam spatia locorum
tolle corporib nusquã erunt. Et quia
nusquã erunt irecerunt. tolle ipsa corpo¬
ra oualitatib corpoꝵ ñ erit ubi sit. & ideo
non ẽ. inulla quã inalia parte eiꝰ sanitas
maior aut candor. nec maior in toto qu̾ã
in parte. quia ñ sanius aut candidius
totũ constat ẽẽ. quã partẽ. Si autem
inarqualiter sit sanũ aut in arqualiter
candidũ. fieri potest ut inminore parte
sit sanitas maior aut candor cũ minora
quã matora saniora uel candidiora st̃
menbra. Usq adeo ñ mole constat. quod
in qualitatib magnũ dicitur eẽ. uel par.¬
uũ. Gerũtamen si moles ipsa corporis

Expanded text:
putavimus posse intelligi, cum diceremus putavimus posse intelligi, cum diceremus Deum esse ubique totum, nisi adderemus in seipso ideo diligentius exponendum. Quomodo enim ubique in seipso? Ubique scilicet, quia nusquam est absens, in continetur ab eis. quibus est praesens, tamquam sine his esse non possit. nam spatia locorum tolle corporibus, nusquam erunt et, quia nusquam erunt, nec erunt. tolle ipsa corpora qualitatibus corporum, non erit, ubi sint, et ideo non est in ulla quam in alia parte eius sanitas maior aut candor nec maior in toto quam in parte, quia non sanius aut candidius totum constat esse quam partem. si autem inaequaliter sit sanum aut inaequaliter candidum, fieri potest, ut in minore parte sit sanitas maior aut candor, cum minora quam maiora saniora uel candidiora sunt membra: usque adeo non mole constat, quod in qualitatibus magnum dicitur esse uel paruum. uerum tamen si moles ipsa corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. neglegenter intuendũ quod diximus
inseipso eẽ. ubiq totũ. Non ergo in ers
oruia alia plus eũ capiunt. alia minꝰ. Ideo
enĩ ubiq eẽ. dicitur. quia nulli parti rerũ
absens ẽ. ideo totus quia ñ parti rerũ partẽ
suam p̃sentẽ p̃b&. & alteri parti alteram
partẽ arqualis arqualib minori uero mi.¬
norẽ. maioriq maiorẽ. sed ñ solũ uniuer.¬
sitati creaturȩ. urrũ etiam cuilib&e parti
totus pariter t̃. quȩ ab eo longe tẽ. dicuntur.
qui peccando dissimillimi facti sunt & hi
ei propinquare qui eius similitudinẽ pie
uiuendo recipiunt. ficut recte dicuntur
oculi tanto eẽ. ab hac luce longius quanto
fuerint cęciores. Quid enĩ tam longe ẽ.
aluice quã cęcitas. etiam filux presto sit
ato oculos ꝑfundat extinctos: Propin.¬
quare autẽ luci merito ꝓhibentur oculi.
qui sanitatis accessu acrem reciprendo
ꝓficiunt. Porro autẽ quod parũ distincte

Expanded text:
est negligenter intuendum quod diximus, est negligenter intuendum quod diximus, in seipso esse ubique totum. Non ergo in eis quia alii plus eum capiunt, alii minus. Ideo enim ubique esse dicitur, quia nulli parti rerum absens est, ideo totus, quia non parti rerum partem suam praesentem praebet, et alteri parti alteram partem, aequales aequalibus, minori vero minorem, majorique majorem; sed non solum universitati creaturae, verum etiam cuilibet parti ejus totus pariter adest. Hique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt; et hi ei propinuiuendo recipiunt, sicut recte dicuntur oculi tanto esse ab hac luce longius, quanto fuerint caeciores; quid enim tam longe est a luce quam caecitas, etiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctos? propinquare autem luci merito perhibentur oculi, qui sanitatis accessu aciem recipiendo proficiunt. Porro autem, quod parum d
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ nr̃ qures ubiq cũ & hoc uerũ sit. sed
pat̃ nr̃ qures incelis. ut tẽplũ eiꝰ potius in
oratione cõmemoremꝰ. quod & nos ipsi eẽ.
debemus. &. in quantũ sumꝰ. intantũ ad
eius socirtatẽ & adoptionis familiã ꝑtine.¬
mus. Si eñi populus dĩ ñdũ factus ęqua.¬
lis angelis eiꝰ adbuc inista peregrinatione
dicitur tẽplũ eiꝰ. quantomagis ẽ. tẽplũ eiꝰ
incęlis. ubi ẽ. populus angłoꝵ quib aggre.¬
gandi & coequandi sumus. cũ finita pere
grinatione quod ꝓmissũ ẽ. sũpserimus:
Cum igitur qui ubiq ẽ. ñ in om̃ib habitre.
etiam in quib habitat ñ arqualiter habitat̃.
Nam unde ẽ. illud quod heliseus poposeit.
ut dupliciter in eo freret sp̃sdĩ qui erat
inhelia : Et unde in om̃ib scĩs sunt
alii aliis sc̃iores. nisi habundantius habendo
habitatorẽ dm̃: Quomodo ergo uerum
supra diximus. quod ds̃ ubiq sit totus oͣn.¬
do in aliis ẽ. amplius inaliis minꝰ: Sed ñ

Expanded text:
ter, qui es ubique\', cum et hoc uerum sit, sed: Pater noster. qui es in caelis. ut templum eius potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus et, in quantum sumus. in tantum ad eius societatem et adoptionis familiam pertinemus. si enim populus dei nondum factus aequalis angelis eius adhuc in ista peregrinatione dicitur templum eius, quanto magis est templum eius in caelis, ubi est populus angelorum. quibus adgiegandi et coaequandi sumus, cum grinatione, quod promissum est sumpserimus! 17. Cum igitur qui ubique est, non in omnibus habitet; etiam in quibus habitat, non aequaliter habitat. Nam unde est illud quod Elisaeus poposcit, ut dupliciter in eo fieret Spiritus Dei qui erat in Elia ? et unde in omnibus sanctis sunt alii aliis sanctiores, nisi abundantius habendo habitatorem Deum? Quomodo ergo verum supra diximus, quod Deus ubique sit totus, quando in aliis est amplius, in aliis minus? Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ita. Quib & rationẽ sapientiȩ
ineẽ. testatur magister ueritatis. &
tanen ipsa ueritatẽ religionis in esse
abnreget. ne forte de talib loquitur.
de quib ad timotheũ dicit. Habentes¬
autẽ speciem pietatis. uirtutẽ Autẽ eiꝰ
abiregantes. Rogo ergo specialiter
la mihi uerba dissoluas. oruia laudabilib
execranda ꝑmiscuit. Quid enĩ tam
laudabile quã ratio saprentre : Eit
quid tam exeorabile quã suꝑstitio erro¬
ris: Humilitas & dõ placita & maximȩ
inuera religione laudabilis. cũ ratione
saprentiȩ ipsis datur. de quoꝵ doctrinis
& actib dicitur nobis. Ne tetigeritis
neq gustaueritis quȩ sunt in interitũ
quȩ ñ st̃ exdõ. & omne quod ñ ẽ. ex
fihe peccatũ ẽ. Ds̃ autẽ dissipauit

Expanded text:
unt ista, quibus et rationem sapientiae inesse testatur magister ueritatis, et tamen ipsam ueritatem religionis inesse abnegat? ne forte de talibus loquitur, de quibus ad Timotheum dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes? rogo ergo specialiter la mihi uerba dissoluas, quia laudabilibus execranda permiscuit. quid enim tam laudabile quam ratio sapientiae? et quid tam execrabile quam superstitio erroris? humilitas quoque et deo placita et maxime in uera religione laudabilis cum ratione sapientiae ipsis datur, de quorum doctrinis et actibus dicitur nobis: ne tetigeritis neque gustaueritis quae sunt in interitum, quia non sunt ex deo, et omne quod non est ex fide pec
Abbreviated transcription (Latin):
nobis debita nr̃a. Ita modo mundat
aeccłam suam lauacro aquȩ in uerbo.
ut unc eam sibi exhibeat ñ habentẽ
maculam aut rugam. aut aliquid
eiusmodi. totam scilicor pulchrã ato
ꝑfectam. quando absorbebitur mors in
iuctoria. Nunc ergo inquantũ iugo
in nobis quod ex dõ nati sumus. ex fide
uiuentes iusti sumus. Inquantũ autẽ
reliquias mortalitatis ex adam trahimꝰ
sine peccato non sumꝰ. Et illud enĩ
irerum ẽ. qui natus ẽ. ex dõ ñ peccat.
& illud uerum ẽ. si dixirimꝰ quia peo¬
catum non habrinus nos ipsos decepi.¬
xp̃s & iustus ẽ. & iustificans. nos autẽ
iustificati gratis per gram̃ ipsius.
Non autẽ uistificat. nisi corpus suũ
quod ẽ. arccła. & ideo si corpus xp̃i
tollit spolia impioꝵ & corpore xp̃i
thesaurizantur diuitiȩ impioꝵ. non
cdebent impii foris remanere ut calũp¬
nientur. sed intra potius ut iustificent᷑.
Onde & illud quod de dre iuditii scrip¬
tum est. tunc stabunt iusti in magna

Expanded text:
nobis debita nostra. Ita modo mundat nobis debita nostra. Ita modo mundat ecclesiam suam lauacro aquae in uerbo, ut tunc eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, totam scilicet pulchram atque perfectam, quando absorbebitur mors in uictoriam. nunc ergo, in quantum uiget in nobis, quod ex deo nati sumus ex fide uiuentes, iusti sumus: in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui natus est ex deo, non peccat. et illud uerum est: Si d.ixerimus, quia peccatum non hab iustus est et iustificans. nos autem iustificati gratis per gratiam ipsius. non autem iustificat nisi corpus suum. quod est ecclesia, et ideo, si corpus Christi tollit spolia impiorum et corpori Christi thesaurizantur diuitiae impiorum, non debent impii foris remanere, ut calnmnientur. sed intrare potius, ut iustificentur. Unde et illud, quod de die iudicii scriptum est: Tunc stabunt iusti in magna
Abbreviated transcription (Latin):
aut rugam. aut aliquid eiusmodi:
Contempnant & apłm iohannem
clamantẽ in epistola sua. Si dixerimꝰ
quia peccatũ non habemus. nos ipsos
sed ucimus & ueritas innobis non est
Si autẽ confessi fuerimus peccata
nr̃a. fidelis est & iustus qui dimittat
nobis peccata. & mundo nos ab omni
iniquitate. Propter hanc spe dicit
uniuersa aeccła dimitie nobis debrta
nr̃a. ut ñ suꝑbientes sed confitentes
mundoe ab omni iniquitate. atq
ita sibi exhibrat dñs xp̃s in illa dre glo¬
riosam aeccłam non habentẽ maculam
aut tugãm aut aliqruid eiusmodi. quã
modo mundat lauaero aquȩ in uerbo.
quia nrq aliquid remanet inbaptismo
sed aut intus detur. aut siiam forisdatꝰ.
non foriscum illo remaneatur. & quio¬
quid abris qui post acceptũ baptismnum
hic uiuunt humana infirmitate con.¬
trahitur. quarũq culparũ ꝓpt̃ ipsimi
lauachrũ dimituitur. Neqͦ enĩ aliqͥđ
ꝓchest non baptizato dicere. dimitie

Expanded text:
aut rugam aut aliquid eius modi? aut rugam aut aliquid eius modi? contemnant et apostolum Iohannem clamantem in epistula sua: Si dixerimus! quia peccatum non habemus. nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fnostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa ecclesia: Dimitte nobis debita nostra, ut non "sed confitentes mundet ab omni iniquitate atque ita sibi exhibeat dominus Christus in illa die gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quam modo mundat lauacro aquae in uerbo. quia neque aliquid remanet in baptismo, sed aut intus detur aut. si iam foris datus est, non foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, qui post acceptum baptismum hic uiuunt. humana infirmitate contrahitur quarumque culparum, propter ipsum lauacrum dimittitur. neque enim aliquid prodest non baptizato dicere: Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam uelit constituere. id ẽ. quasi
a seipso sibi datam cum dicatur ei. quid
enim habes quod non accepisti. Aut
sine prccato se esse iactare audeat in
hac uita. sicut ipsi in nr̃a conlatione
dixerunt. in ea se rẽ. arccła quȩ iam ñ
hab&e maculam aut rugam. aut aliqͥd
eiusmodi. nescrentes hoc in eis modo
cõpleri qui irel post baptismũ continuo
uel di missis debias qux̧ dimittenda in
oratione poscinitur. de hoc ex xunt
corpore. in tota uero aeccła tc futurũ.
ut sit omnino non habrus. maculam
& rugam aut aliquid erusmodi. qnͣdo
dictum erit. ubi ẽ mors uictoria tua.
ubi ẽ. mors acubeus tuus:Aculbeus em̃i
moris. ẽ. peccatũ. In har autẽ uita
ubi corpus quod corrũpitur ad grauat
animã. si aeccła eoꝵ iam talis ẽ: non
ergo dicant dã quod dñs orare nos
docuit. dimittere nobis debita nr̃a.
C um enĩ inbaptismo cuncta dimissa
sunt. ut quid hoc poscit aeccła. si iam
& iam in hac uita non haboe maculã

Expanded text:
iustitiam uelit constituere, id est quasi iustitiam uelit constituere, id est quasi a se ipso sibi datam, cum dicatur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? aut sine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicut ipsi in nostra conlatione dixerunt in ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tunc futurum. ut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, ubi corpus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid hoc poscit ecclesia. si iam etiam in hac uita non habet maculam
Abbreviated transcription (Latin):
zantur autẽ iustis diuitiȩ impiorum.
tunc uidebimus non esse querendũ.
qui habeant res hereticoꝵ. sed qui st̃
insocietate iustoꝵ. Scimus quidem
illos tantam sibi arrogare iustinam.
ut eam se iactent non solum habere
sed & iam aliis hominib dare. ase quip¬
pe dicunt iustificari eum quẽ bapti¬
zauerint. ubi nihil eis restat. nisi dice.¬
re illi qui baptizatur abeis ut inbaptira.¬
ren suum credat. Cur enim non
faciat quando apostolus dicit. oredenti
ineum qui iustificat impium. deputat᷑
fides eius adiustiuam: In ipsum ergo
credat si eum ipse iustificat ut deputet᷑
fides eius adiustitiam. sed puto qđ oriã
ipsi seipsos horrent. si tanren ista irel
cogitare dignantur. iustus enĩ & iustisicans
non est nisi ds. Potest autẽ & de istis
dici ouod dixit apłs de iudȩis. quia
uolentes constituere: ⁊ustitiȩ dĩ ñ sunt
subrecti. Absit dutẽ ut quisquam
nr̃m ita se iustum dicat. ut aut suã

Expanded text:
zantur autem iustis diuitiae impiorum, zantur autem iustis diuitiae impiorum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, quando apostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam? in ipsum ergo credat, si eum ipse iustifides ejus ad justitiam. Sed puto quod etiam ipsi seipsos horreant, si tamen ista vel cogitare dignantur. Justus enim et justificans non est, nisi Deus. Potest autem et de istis dici quod dicit Apostolus de Judaeis, quia uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. Absit autem, ut quisquam nostrum ita se iustum dicat, ut aut suam
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ quodã modo gerimus. non ꝓprie.¬
tatẽ nobis usupatione damnabili uindi¬
camus. Quicquid ergo nomine aeccłi.¬
rũ partis donati possidebatur. xp̃iani
aeccłarũ nobiscũ pauperes qui eisdem
possessi unculis alebantur. ipsi potius
foris positi desinant concupiscere aliena.
sed intrent inunitatis societatẽ ut parit᷑
gubernemus. non illa tantũ quȩ dicunt
sua uerũ &iã quȩ dicunt & nr̃a. Serip.
autẽ dĩ. sub illo capite inuno eiꝰ corpore
unum simus. & de istis talib reb facia.¬
omnia cõmunia.Amemus quod can.¬
tamus. ecce quã bonum & quã iocun¬
dũ habitare fratres iniũ: ut sic expe¬
riantur & sciant quã ueraciter ad eos
clanioe mater catholica quod scribit
beatus apłs ad corinthios. non quero
quȩ sunt ur̃a sed uos. Siautẽ conside.¬
remus quod scriptũ est in libro sapien.¬
tiȩ. Ideo iusti tulert̃ spolia impiorum.
Item quod legitur in ꝓuerbis: thesauri¬

Expanded text:
tionem quodam modo gerimus. non proprietionem quodam modo gerimus. non proprietatem nobis usurpatione damnabili uindicamus. Quicquid ergo nomine ecclesiarum partis Donati possidebatur, Christiani ecclesiarum, nobiscum pauperes, qui eisdem possessiunculis alebantur, ipsi potius foris positi desinant concupiscere aliena, sed intrent in unitatis societatem, ut pariter gubernemus non illa tantum, quae dicunt sua. uerum etiam, quae dicuntur et nostra. scriptum autem Dei . Sub illo capite, in uno ejus corpore unum simus, et de istis talibus rebus faciaomnia communia communia ia. amemus quod cantamus: Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in unum, ut sic experiantur et sciant, quam ueraciter ad eos clamet mater catholica, quod scribit beatus apostolus ad Corinthios: Non quaero, quae sunt uestra, sed uos. Si autem consideremus, quod scriptum est in libro sapientiae: Ideo iusti tulerunt spolia impiorum, item quod legitur in prouerbiis: Thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
sed exercentur. ꝑ ueniant ad illã eiu.¬
tatẽ ubi hereditas aeternitas ẽ. ubi
non habet nisi iustus locũ. non nisi si¬
piens principatũ. ibi possidebunt qui¬
cumq ibi erunt uera sua. Sed tamen
etiam hic non intercedimus. ut seđm
mores legesq terrenas non restituan.¬
tur aliena. quauis placibiles uos uelim
malis non ut placeant uel ut ꝑmane.¬
ant mali. sed quia ex illis fiunt quicũq
fiunt boni & saerificto miscđiȩ placatur
ds̃. quẽ nisi ꝓpitiuni liberent mali nulli
essent boni. Diu ẽ. quod occupationib
tuis loquendo uideor onerosus. cum
tibi homini acuto & docto eito solui
poturrit quod querebas. Iam dudum
autẽ finire deberem. si te tantũ scirem
fuisse lecturum quod flagitasti ut resqi¬
berem. Felix inxp̃o uiuas fili karissinte.

Expanded text:
sed exercentur, perueniant ad illam ciuised exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena, quamuis placabiles uos uelimus malis, non ut placeant uel permaneant mali, sed quia ex illis fiunt, quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est, ut occupationibus tuis loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tantum putarem fuisse lecturum, quod flagitasti ut rescriberem. felix in Christo uiuas, fili carissime.
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis hominis totus mundus diuiciarũ ẽ.
infidelis autẽ nec obolus. nonne omnres
qui sibi uideretur gaudere conquisias.
eisq uti iresciunt alrena possidere con¬
uincimus: Hoc enum certe alienum
non est. quod iure possidenir. Hoc Autẽ
iure quod iuste & hoc iuste quod bene
Omne igitur quod male possidetur.
alienum est. Male autẽ possidet. qui
malentitur. Qernis ergo quã multi
debeant reddere aliena si uel pauci qͥb
reddantur repperiantur. qui tam̃ ubi st̃
& qui non dibexerit non habet. Excu¬
nia uero & amalis male habetur. &
bonis tanto melius habenir quanto
minus amatur. Sed inter hȩe tolere.¬
tur iniquitas male habentium. & que.¬
dam inter eos iura constituuntur quę
appellantur ciuilia. Non quod hine
fiat. ut bene utentes sint. sed ut male
utentes minus mobesti sint. donec fide.¬
les & pii quoꝵ iura sunt omĩa qui
uel ex illis fiunt uel inter illos antis
ꝑuiuentes malis eoꝵ non obstringuntꝰ

Expanded text:
Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est, Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est, infidelis autem nec obolus, nonne omnes, qui sibi uidentur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt, aliena possidere conuincimus? hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetalienum est; male autem possidet, qui male utitur. Cernis ergo quam multi debeant reddere aliena, si vel pauci quibus reddantur, reperiantur: qui tamen ubi ubiet qui non dilexerit non habet. Pecunia vero, et a malis male habetur, et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. Sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dem aduocatus. aut exaduocato ita uir
optimus facile repperitur. qui suscep.¬
to suo dicat. recipe quod mihi cũ tibi
male adessem dedisti & redde ad uersa.¬
rio tuo quod mea gente inique abstu.¬
listi: Et tamen quẽ prioris non
rectȩ uitȩ retissime penitet. etiam
hoc facere debet. ut si ille qui inique
litigauit non uult admonitus corrige.¬
re iniquitatẽ eius. tamen iniquita.¬
tis nolit iste habere mercedẽ. nisi for.¬
te restituendum ẽ. alienũ quod per
furtum clanculo aufertur. & restituen¬
dum non est quod in ipso foro ubi peo.¬
cata puniuntur. decepto rudice &
circum uentis legib obimetur. Quid
dicam deusuris quas etiam ipse leges
& indices reddi iubent: Auerudelior
est. qui subtrahit aliquid uel rripit diui¬
ti. quã qui trueidat pauperẽ fenore:
Hare atq huiusmodi male utiq possi¬
dentur. & uellem restituerentur. sed
non ẽ. quo iudice repetantur. Iam uero
si prudentes inturamur quod seriptũ ẽ.

Expanded text:
dem aduocatus aut ex aduocato ita uir dem aduocatus aut ex aduocato ita uir optimus facile reperitur, qui suscepto suo dicat: Recipe, quod mihi, cum tibi male adessem, dedisti, et redde aduersario tuo, quod me agente inique abstulisti? et tamen, quem prioris non rectae uitae rectissime paenitet, etiam hoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrigere iniquitatem, eius tamen iniquitatis nolit iste habere mercedem, nisi forte restituendum est alienum, quod per furtum clanculo aufertur, et restituendum non est, quod in ipso foro, ubi peccata puniuntur, decepto iudice et circumuentis legibus obtinetur. quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent? an crudelior est, qui subtrahit aliquid uel eripit diuiti, quam qui trucidat pauperem faenore? haec atque huius modi male utique possidentur et uellem restituerentur; sed non est, quo iudice repetantur. Iam uero si prudenter intueamur, quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
scam repente mutatus. dimidiũ inqͥt
rerum mearum do pauperib & sicui
aliquid abstuli quadruplũ reddo. Uerũ
tamen si iustitia sincerius consolatur.
iustius dicitur ad uocato redde quod
accepisti. quando contra ueritatẽ stetis.¬
ti. imquitati ad fuisti. iudicem fefellisti
iustam causam oppressisti. de falsitate
uicisti. Quod uides multos homestissi.¬
mos & disertissimos uiros. non solum
impune uerũ etiam gloriose uideri
sibi cõmittere quam cuiquã in quoliba
officio militanti redde quod accepisti.
quando iubente iudice eui cumq eau.¬
sȩ necessariũ hominẽ tenuisti. ne resiste.¬
ret uinxisti. ne fugeret inclusisti. postre¬
mo aut ꝑmanente lite exhibuisti. Aut
finita dimisisti. Sed illud cur aduo.¬
cato non dicatur inprõtu ẽ. quia scili¬
eor ita non uult homo repetere quod
patrono ut male uinceret dedit. sic̃t̃
non uult reddere quod ab aduersario
cum mabe uicisso accepit. Quis tan¬

Expanded text:
sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum reddo. Verum tamen si iustitia sincerius consulatur, iustius dicitur aduocato: Redde, quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi committere, quam cuiquam in quolibet officio militanti: Redde, quod accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti, postremo aut permanente lite exhibuisti aut finita dimisisti. sed illud cur aduocato non dicatur. in promptu est, quia scilicet ita non uult homo repetere, quod patrono, ut male uinceret, dedit, sicut non uult reddere, quod ab aduersario, cum male uicisset, accepit. quis tan
Abbreviated transcription (Latin):
solet tamquã mabe sibi ablatam pecimi.¬
am repetere. qui iustum iudiciũ emit
qm̃ uenale esse non debuit. Qui uero
pro iniquo iudicio dedit. uellet quidẽ
repetere nisi tueret. uel puderet emis¬
sȩ. Sunt alie ꝑsonȩ inferioris loci
quia abutraq parte non insolenter
uetur officium. ab his extorta per im¬
moderatam imꝓbitatẽ repeti sobent
data. ꝑ tolerabibem consiretudinem
non solent. Magisq reprehendimus
qui talia inusitate repetiuerunt. quã
qui eademore simipserunt. qm̃ mul.¬
tȩ necessariȩ ꝑsonȩ reb humanis irel
inuitantur huiusmodi cominodis irel
tenentur. Isti si uiam uitȩ mutaure.¬
rint aut excellentioris conscenderint
scĩtatis gradum. facilius ea quȩ hoc
modo ad ouisierunt tamquam sua
pauperib largiuntur. quã eis aquib
accrpta sunt tamquã aliena restitu.¬
unt. Qui uero contra uis societatis
humanȩ furas. rapinis. calũpniis. opres.¬
sionib inuasionib abstulerit. uiam¬

Expanded text:
solet tamquam male sibi ablatam pecunisolet tamquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui iustum iudicium emit, quoniam uenale esse non debuit; qui uero pro iniquo iudicio dedit, uellet quidem repetere, nisi timeret uel puderet emisse. Sunt aliae personae inferioris loci, quae ab utraque parte non insolenter uetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent magisque reprehendimus, qui talia inusitate repetiuerunt, quam qui ea de more sumpserunt, quoniam multae necessariae personae rebus humanis uel inuitantur huius modi commodis uel tenentur. isti si uiam uitae mutauerint aut excellentioris conscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena restituunt qui uero contra morem societatis humanae furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ. ds̃. ausim dicere sentire de terrent.
interueniendum esse ꝓaliquo. ut qđ
scelere abstulit sceleris inpunitate pos.¬
sideat. sed remissa iniuria quod iniu¬
riose abstulit reddat. si tamen habet
quod abstulit. uel aliud unde illud
restituat. Non sane quiequid ab inuito
sumitur. iniuriose aufertur. Nam
pleriq nec medico uolunt reddere ho.¬
norem suum. nec operario uercedem.
nec tamen hȩc qui abinuras accipiunt
ꝑ iniuriam accipiunt. quȩ potius per
iniuriam non darentur. Sed ñ ideo
deb& iudex uendere iustũ iudicrũ aut
testis urrum testimonium. quia uendit
aduocatus iustũ patrociniũ. & iuris pe¬
ritus uerum consilium. Illi enĩ iter
utramq partẽ adexamina adhibentur.
isti ex una parte consistunt. Cũ autem
iudicia & testimonia quȩ nee iusta & uera
uera. uendenda sunt iniqua & falsa
uenduntur. multo sceleratius utiq pe¬
cuma sumitur quia scelerate & iam
quãuis auolentib datur. Ille tamen

Expanded text:
tis est deus, ausim dicere, sentire, decernere tis est deus, ausim dicere, sentire, decernere interueniendum esse pro aliquo, ut, quod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat, sed ut remissa iniuria, quod iniuriose abstulit, reddat, si tamen habet uel quod abstulit uel aliud, unde illud restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque partem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et falsa uenduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam quamuis a uolentibus datur. ille tamen
Abbreviated transcription (Latin):
unt felaxari. & id ꝑpter quod scelus
ammissum ẽ. possidere. Ad didisti. &
aisti. Pro his quoq interueniendum
putat sacerdocium ur̃m. Freri enim
potest ut tu scias quod ego nescio. &
propterea putẽ ꝓaliquo interueniendũ
quod me male fallere potuit. cum te
non potuerit. ut ego eum non eredam
possidere. quod tu possidere nosti. Ita
fit ut cum cbereo sententia non una sit
nr̃a. neutri tamen nr̃m placeat. quod
res non redlitur alrena. De homine
ut homines diuersa fentimus. sed in ip¬
sa iustitia simul sumus. Eo modo
&iam freri potest ut quod scio aliquẽ
non habere. hoc euni tu habere non
certiffinte teneas. sed credibiliter suspi¬
ceris. & obhoc tibi uidear interurnire
pro eo. qui & sceleris penam sibi cupiat
relaxari. & id ꝑpter quod scelus ammis.¬
te esse gaudemus. neq apud ipsos qui
magno studio altena nihil profutura
multoq etiam periculosa ac ꝑnitiosa
petunt. neque apud cor meum cui tes¬

Expanded text:
unt relaxari et id, propter quod scelus unt relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere, addidisti et aisti: \'Pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum\'. fieri enim potest, ut tu scias, quod ego nescio, et propterea putem pro aliquo interueniendum. quod me fallere potuit, cum te non potuerit, ut ego eum non credam possidere, quod tu possidere nosti. ita fit, ut, cum de reo sententia non una sit nostra, neutri tamen nostrum placeat, quod res non redditur aliena. de homine ut homines diuersa sentimus, sed in ipsa iustitia simul sumus. eo modo etiam fieri potest, ut, quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris et ob hoc tibi uidear interuenire pro eo, qui et sceleris poenam sibi cupiat relaxari et id, propter quod scelus admiste esse gaudemus, neque apud ipsos, qui magno \'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculosa ac perniciosa petunt\', neque apud cor meum, cui tes
Abbreviated transcription (Latin):
copalis facultas datur. & humanum
quidem non uinqu̾a sed maxime ac
semꝑ diuinũ iudicium comminantes.
Nolentes autẽ reddere quos nouimus.
& male abstulisse &e unde reddant habe¬
re. arguimus. increpamus. detestamur
quosdam clam quoslam palam. sicut
diuersitas ꝑsonarum diuersam uidetur
posse recipere medicinam. nec inalioꝵ
ꝑniciem admarorem insaniam conci¬
tari. Aliquando &iam si res magis
curanda non inpedit. scĩ altaris cõmu¬
nione priuamus. Cerum sepe accidit
ut nos fallant uel negando abstulisse.
uel affirmando se unde restituant non
habere. Sepe &iam & uos fallimini
putando uel nos non agere ut reddant.
uel ipsos habere unde reddant. & om̃s
aut pęne om̃s homures amamus. nr̃as
suspitiones uel uocare uel existimare
cognitiones. quando credibilib rerum
signis mouemur. cum eredibilia non¬
nulla sint falsa. sicut incredibilia non¬
nulla sunt uera. Ideo quosdam cõme.¬
morans qui & sceleris penan sibi cupi¬

Expanded text:
copalis facultas datur, et humanum copalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus et male abstulisse et, unde reddant, habere, arguimus, increpamus, detestamur quosdam clam, quosdam palam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad maiorem insaniam concitari, aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis mouemur, cum credibilia nonnulla sint falsa, sicut incredibilia nonnulla sunt uera. ideo quosdam commemorans, qui et sceleris poenam sibi cupi
Abbreviated transcription (Latin):
dubio nolunt homini pro incerta pe¬
nuria. certa inferre supplicia. adhanc
miscđiam etiam nos prouocare & ex¬
hortare decoe. Melius enĩ eniam si ha¬
bet amitus. quã si non haboe excrucias
aut occidis. Sed ꝓistis mugis apud eos
qui repetunt. quã apud eos qui iudi¬
cant interredere conurnit. ne ipse
uideatur auferre. qui eũ hab&e potesta¬
tem non cogit reddere. quam urs in co¬
gendo ita debeat adhibere integritatẽ.
ne amittat humanitatẽ. Illud uero
fidentissime dixerim eum qui pro
homine adhoc interuenit ne male
ablata restituat. & qui adse confugien¬
tem quantũ honeste potest. ad restitu¬
endum non conpellit. socium esse
fraudis & criminis. Nam mifericor¬
dius opem nrãm talib subtrahimus.
quã impendimus. Non enim opem
feret qui ad peccandum adiuuat. ac
non potius subuertit atq obprimit.
Sed numquid ideo nos aut exigere.
aut exigendum tradere uel possumus
uel debemus:Aginus quantũ epis.¬

Expanded text:
dubio nolunt homini pro incerta pedubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hanc misericordiam etiam nos prouocare et exhortari decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum epis
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Plerumq enim qui aufert amit.¬
tit. siur alios patrendo malos. siue ipse
male uiuendo. nec aliud hab& unde
restituat. Huic certe non possumus di.¬
cere redde quod abstulisti. nisi cũ habere
credimus & negare. Obi quidem si
aliquos sustin&. repente cruciatus dum
existimatur habere quod reddit. nulla ẽ.
iniquitas. Quia & si non ẽ. unde luat
ablatam pecuniam. merito tamen dum
eam ꝑ molestias corporales redhibere cõ.
pellitur. quo male ablata est pornas luit¬
peccati. sed inhumanum non est. etiam
pro talib intercedere tamquã pro reis
eriminum. non adhoc ut minime resti¬
tuantur altena. sed ne frustra homo
in hominẽ seuiat. Ille presertim qui
ini remisit culpam sed quȩrit pecuniã
& fraudari metuit. non expedit uindica¬
ri. Deniq intalib causis si ꝑsuadere
poturrimus eos proquib interueni mꝰ
non habere quod poscitur. continuo
nobis eoꝵ molestiȩ relaxantur. Ali.¬
quando autem mifericordes & inpso

Expanded text:
potest. plerumque enim, qui aufert, amitpotest. plerumque enim, qui aufert, amittit siue alios patiendo malos siue ipse male uiuendo nec aliud habet, unde restituat. huic certe non possumus dicere: \'Redde, quod abstulisti ? , nisi cum eum habere credimus et negare. ubi quidem si aliquos sustinet a repetente cruciatus, dum existimatur habere, quod reddat, nulla est iniquitas, quia, etsi non est, unde luat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati, quo male ablata est, poenas luit. sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, continuo nobis eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
nocendi cupiditate fiat. sed omnia
consolendi caritate. & nihil fice immanit᷑:
intercessoris religio contẽpnatur. Quia
& plectendo & ignoscendo hoc solum
bene agitur. ut uita hominũ corrigatur.
Quod si tanta est ꝑseueritas & impritas.
ut ei corrigenda nec disciplina possit
prodesse nec uenia. ab onis tamen intentio
ato conscientia quã ds̃ cernit. siue seue.¬
ritate siie lenitate. non nisi officio dibec.¬
tionis impletur. Quod autẽ in epła tua
sequitur ubi dicis. uerum nunc ut mores
nr̃i sunt & sceleris penam cupiunt sibi
homines relaxari. & id ꝑpter quod scelus
ad missum est possidere. pessimũ hominũ
genus cõmemoras. cui penitendi medici.¬
na omnino non prodest. Si enĩ res
aliena ꝓpter quam peccatũ ẽ. cũ reddi
posset non redditur. non agitur peniten.¬
tia. sed fingitur. Si autem ueraciter
agitur. non remittetur peccatũ nisi resti¬
tuatur ablatum. sed ut dixi cum restitui

Expanded text:
nocendi cupiditate fiat sed omnia nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter,intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse nec uenia, a bonis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenam cupiunt sibi homines relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere\', pessimum hominum genus commemoras, cui paenitendi medicina omnino non prodest. si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur paenitentia, sed fingitur; si autem ueraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum, sed, ut dixi, cum restitui
Abbreviated transcription (Latin):
restitit potestati. dei ordinationi resistit.
Qui autẽ resistunt. ipsi sibi iudicium
adquirunt. Prinetpes enĩ non sunt
timori bono operi. sed malo. Uis autẽ
non timere potestatem. bonum fac
& habebis laudẽ exilla. Dei eñi mi¬
nister ẽ. tibi inbonũ. Quod si malum
feceris. time. Non enini frustra gladiũ
portat. dĩ riui minister ẽ. uindex inira.
ei qui male agit. Ideoq necessitate
subditi estote. non solum ꝓpter irani.
sed &r ꝑpter conserentiam. Ideo enim
& tributa prestatis. ministri enĩ dĩ sunt
in hoc ipsimmi ꝑseuerantes. Reddite
omnib cui tributum tributũ. eui urcti¬
gal uectigal. cui timorẽ timorẽ. eui
honorẽ honorẽ. Nemini quicquam
debeatis. nisi ut inuiẽe diligatis.
Hare uerba apłi. utilitatẽ ur̃ę seueri¬
tatis ostendunt. Proinde sicut dilec¬
tionẽ iussi sunt terrentib debere qui
timent. ita dilectionẽ iussi sunt ti.¬
mentib debere qui terrent. Nihil

Expanded text:
resistit potestati, dei ordinationi resistit, resistit potestati, dei ordinationi resistit, qui autem resistunt, ipsi sibi iudicium adquirunt; principes enim non sunt timori bono operi sed malo. uis autem non timere potestatem? bonum fac et habebis laudem ex illa; dei enim minister est tibi in bonum. quod si malum feceris, time; non enim frustra gladium portat, dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. ideoque necessitate subditi estote non solum propter iram sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis; ministri enim dei sunt in hoc ipsum perseuerantes. reddite omnibus debita; cui tributum, tributum, cui uectigal, uectigal, cui timorem. timorem, cui honorem, honorem. nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. haec uerba apostoli utilitatem uestrae seueritatis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
inpunitate proposita talia uel gra¬
uiora cõmittat. Non ut opinor
haec mala inputanda sunt nobis cũ
intercedimus ꝓ uobis. sed potius illa
bona quȩ cum id facimus intuemur
& uolumus. id ẽ. commrendatio man¬
surtudinis ad conciliandam dilectionẽ
uerbo ueritatis. & ut qui liberantur
a temporali morte. sic uiuant. ne in
aeternam unde numquã liberentur
incurrant. Prodest ergo & seueritas
ur̃a cuius ministerio quies ad iunatur
& nr̃a. ꝓdest. & intercessio nr̃a cuius
ministerio seueritas t̾eperatur & ur̃a.
Non uobis displiceat quod rogamini
abonis. quia nec bonis displicet quod
timemini amalis. Nam hominum
futuro. uerun etiam depręfentibus
ur̃is securib terruit: asserens & ipsas
ad dispensationẽ diuinę ꝓuidentiae
ꝑtinere. O mĩs inquit anima potesta¬
tib sublimiorib subdita sit. non ẽ. enĩ
potestas nisi adõ. Qux autr̃ sunt
adõ ordinatȩ sunt. Qua propter qui

Expanded text:
impunitate proposita talia uel graimpunitate proposita talia uel grauiora committat. non, ut opinor, haec mala inputanda sunt nobis. cum intercedimus nobis, sed potius illa bona, quae, cum id facimus, intuemur et uolumus, id est commendatio mansuetudinis ad conciliandam dilectionem uerbo ueritatis et ut, qui liberantur a temporali morte, sic uiuant, ne in aeternam, unde numquam liberentur, incurrant. Prodest ergo et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum futuro uerum etiam de praesentibus uestris securibus terruit adserens et ipsas ad dispensationem diuinae prouidentiae pertinere. omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus subdita sit; non est enim potestas nisi a deo, quae autem sunt, a deo ordinatae sunt. quapropter qui
Abbreviated transcription (Latin):
mortis est. reus est. Quid si eñi qͥsꝗ
stuprum petat seseq si non impetrarit
interimat : Quid si filius timeus pa¬
tris pia uerbera precipitio pereat :
Quid si alius homine liberato. uel
ne alius liberetur sibi ipse mortẽ infe¬
rat: Num ꝑpter istas alienarum
mortium causas aut sceberi conscren.¬
dum ẽ. aut uindicta peccati. quae
non fit nocendi sed corrigendi studio
etiam paterna tollenda. aut opera
mi scđiae cohibrnda sunt : Haec cum
accidunt. debemus eis humanum
dolorem. non ꝓpter illa neaccidant
recte factoꝵ reprimimus uoluntatẽ.
Sic enim cum intercedimus ꝓpecca.¬
tore damnando. sequitur aliquan¬
do quȩ nolumus sure in ipso qui nr̃a
intercessione liberatur. ut uel huma¬
nius inpinita grassetur audatia.
subdita oupiditati ingrata benitati.
atos unus morti ereptus plurimos
necet. uel ipso ꝑbeneficium nr̃m in
melius cõmutato morib quo correpto
alius male uiuendo pereat. sibiq hiiꝰ

Expanded text:
mortis est, reus est. quid, si enim quisquam mortis est, reus est. quid, si enim quisquam stuprum petat seseque, si non impetrarit, interimat? quid, si filius timens patris pia uerbera praecipitio pereat? quid, si alius homine liberato uel ne alius liberetur sibi ipse mortem inferat? num propter istas alienarum mortium causas aut sceleri consentiendum est aut uindicta peccati, quae non fit nocendi sed corrigendi studio, etiam paterna tollenda aut opera misericordiae cohibenda sunt? haec cum accidunt, debemus eis humanum dolorem, non propter illa, ne accidant, recte factorum reprimimus uoluntatem. Sic etiam, cum intercedimus pro peccatore damnando. sequuntur aliquando, quae nolumus, siue in ipso, qui nostra intercessione liberatur, ut uel immanius inpunita grassetur audacia subdita cupiditati, ingrata lenitati atque unus morti ereptus plurimos necet, uel ipso per beneficium nostrum in melius commutato moribusque correcto alius male uiuendo pereat sibique huius
Abbreviated transcription (Latin):
niens. ita oe crudelitas parcens. Nam
ut exempli gr̃a manifestũ aliquid
ponam. quis non crudelẽ uerius dixe.¬
rit eum qui puero peꝑcerit uolenti
obstinatissime deserpentib ludere :
Quis autẽ non misericordẽ qui talia
prohibens contemptorẽ uerboꝵ etiam
uerberib emendauerit: Et ideo
non usq ad iortẽ ꝓtendenda ẽ. disci.¬
plina ut sit eui prodesse possit: quaꝗ
eniam cum homo abhomitre occiditus
multũ distet utrũ fut nocendi cupidi¬
tate. uel in nuiste aliquid auferendi
sicut fit abinimico. ficut alatrone.
an ulciscendi uel obediendi ordiue.
sicut a iudice. sicut acarnifice. an eua¬
dendi irel subireniendi necessitate. sic̃
interimitur latro auiatore. hostis amilite :
Et aliquando qui causa moras fuit.
potius inculpa est quã ille qui occidit.
elut si quisquã decipiat fide iussorẽ
suum. atq ille ꝓisto supplicium legiũ
luat. nec tamen om̃is qui causa alienȩ

Expanded text:
niens, ita et crudelitas parcens. nam, niens, ita et crudelitas parcens. nam, ut exempli gratia manifestum aliquid ponam, quis non crudelem uerius dixerit eum, qui puero pepercerit uolenti obstinatissime de serpentibus ludere? quis autem non misericordem, qui talia prohibens contemptorem uerborum etiam uerberibus emendauerit? et ideo non usque ad mortem protendenda est disciplina, ut sit, cui prodesse possit. quamquam etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet, utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine, sicut a iudice, sicut a carnifice, an euadendi uel subueniendi necessitate, sicut interimitur latro a uiatore, hostis a milite. et aliquando, qui causa mortis fuit, potius in culpa est quam ille, qui occidit, uelut si quisquam decipiat fideiussorem suum atque ille pro isto supplicium legitimum luat. nec tamen omnis, qui causa alienae