comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur si resurrerisset dñs &e magis
ei ñ crederent si de illo ista ante
dicta ñ eẽnt. firmitas enim fiłi in
eo ẽ. quia omĩa quȩ euenerunt
in xp̃o. p̃dicta sunt. Biscipuli gͦ
ñ eum agnouerunt nͥ in fractione
panis. Et̃ uere qui ñ sibi uidicium
manducat & bibit: in fractione
panis xp̃m agnoscit. Postea ce il¬
liundecim putabant se sp̃m ui
dere. Prebuit se palpandũ. qui
se prebuit crucifigendũ. Crucifi¬
gendum inimicis: palpandum
amicis. Medicus tam̃ omnium:
&e illoꝵ impietatis & istoꝵ mere¬
dulitatis. Namq audistis cum
actus apłoꝵ legerẽt᷑. q̃uot milia
crediderint ex interfectorib xp̃i.
Si crediderunt postea qͥ occiderant:
ñ erant credituri qui paululũ
dubitabant: Et ipsos tam̃ qͦs
maxime debetis anmaduertere.
contra insidiosos errores ds uolu¬
it ponere firmamenta in scͥpturiᷤ.
contra quas nullus audet loqui.
cum se palpandu prebuisset non

Expanded text:
tur, si resurrexisset Dominus, et magis tur, si resurrexisset Dominus, et magis ei non crederent, si de illo ista ante dicta non essent. Firmitas enim fidei in eo est, quia omnia quae evenerunt in Christo, praedicta sunt. Discipuli ergo eum non agnoverunt, nisi in fractione panis. Et vere qui non sibi judicium manducat et bibit , in fractione panis Christum agnoscit. Postea et illi undecim putabant se spiritum videre. Praebuit se palpandum, qui se praebuit crucifigendum; crucifigendum inimicis, palpandum amicis: medicus tamen omnium, et illorum impietatis, et istorum incredulitatis. Namque audistis cum Actus Apostolorum legerentur, quot millia crediderunt ex interfectoribus Christi . Si crediderunt postea qui occiderant, non erant credituri qui paululum dubitabant? Et ipsis tamen quod maxime debetis animadvertere, contra insidiosos errorores Deus voluit ponere firmamentum in Scripturis, contra quas nullus audet loqui, cum se palpandum praebuisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa quȩ le¬
guntur descͥp¬
turis sanctis
ad instructio¬
nem ce salutẽ
nr̃amintente oportet audire: ma¬
xime tam̃ memoriȩ comendanda
sunt quȩ adu̾sus hereticos ualert
plurmũ quoꝵ insidiȩ infirmioreᷤ
quosq & negligentiores circumue¬
nire non cessant. Mementote do
rexisse. Mortuũ scilicet ꝓpter de¬
licta nr̃a. resurrexisse ꝓpt̾ iustifi¬
cationem nr̃am sicut modo audi¬
stis. quia discipłoꝵ. duoꝵ quos in¬
uenit in ua tenebantur ocłi ne
eum agnoscerent: & inuenit eos
desꝑantes de redemptione qͦ erat
in xp̃o: &e existimantes iam illum
passum &e mortuũ fuisse sicut
hominẽ. nec tanquã filiũ di pu¬
tasse semꝑ uiuere. & in carnerta
mortuũ ut ñ reuiuisceret: s tanꝗͣ
unũ ex ꝓphis. sicut uerba eoꝵ pau¬
loante qui intenti eratis audistis.
Tunc aꝑuit illis scripturas. incipi¬
ens a moy se ꝑ om̃s ꝓphas. osten¬
dens eis omia quȩ passus erat p̾¬
dicta fuisse. ne illi mag̃ĩs morien¬

Expanded text:
mnia quae leguntur de Scripturis sanctis, ad instructionem et salutem nostram, intente oportet audire. Maxime tamen memoriae commendanda sunt, quae adversus haereticos valent plurimum; quorum insidiae infirmiores quosque et negligentiores circumvenire non cessant. Mementote Domt resurrexisse; mortuum scilicet propter delicta nostra, resurrexisse propter justificationem nostram . Sicut modo audistis quia discipulorum duorum quos invenit in via, tenebantur oculi ne eum agnoscerent: et invenit eos desperantes de redemptione quae erat in Christo, et existimantes jam illum passum et mortuum fuisse, sicut hominem, nec tanquam Filium Dei putantes semper vivere; et in carne ita mortuum ut non revivisceret, sed tanquam unum ex Prophetis: sicut verba eorum paulo ante qui intenti eratis, audistis. Tunc aperuit illis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, ostendens eis omnia quae passus erat praedicta fuisse; ne illi magis moveren
Abbreviated transcription (Latin):
totius mundi. Ecce habes eccłiam
ꝑ totum mundii. noli sequi falsoᷤᷤ
iustificatores. & ueros precisores
In illo monte esto qui impleuit or
quit cognoscimꝰ eum: si mandata
eiꝰ seruauerimꝰ. Quȩ mandata:
Qui dicit quia cognouit eũ & man¬
data euis non seruat. mendax est.¬
&e in hoc ueritas non est. Sed ad¬
huc queris quȩ mandata. Qui aũ
mus. ne ipsum mandatũ dilectio
uocet᷑. Querebamꝰ enĩ que man¬
data: ce ait. qui aut̃e seruauerit
uerbũ eius: uere in hoc ꝑfecta est

Expanded text:
totius mundi. Ecce habes Ecclesiam per totum mundum; noli sequi falsos justificatores, et veros praecisores. In illo monte esto qui implevit orbquit, cognoscimus eum, si mandata ejus servaverimus. Quae mandata? Qui dicit quia cognovit eum, et mandata ejus non servat; mendax est,t in hoc veritas non est. Sed adhuc quaeris, Quae mandata? Qui autemus ne ipsum mandatum dilectio vocetur. Quaerebamus enim, quae mandata, et ait, Qui autem servaverit verbum ejus, vere in
Abbreviated transcription (Latin):
ad qͦd audit. Sic enĩ illi erit lectio ista:
tanꝗͣ oleũ in fłãma. Si ẽ ibi qͦd nutatur.
nutͥt᷑ & crescit &e ꝑmanet. Itẽ qͥbdã sic
ẽẽ debet tanꝗͣ fłama ad fomitẽ: ut si
ñ ardebat. accedente sermone accen¬
cendit᷑ si deest. ut õs in una caritate gau¬
deamꝰ. Ybi aũ caritas ibi pax. ceu̾ humi¬
litas ibi caritas. Iam ipsum audia¬
mus. & ad eius uerba quȩ dñs sug¬
gerit. etiam uobis ut bene intelliga¬

Expanded text:
ad quod audit. Sic enim illi erit lectio ista, ad quod audit. Sic enim illi erit lectio ista, tanquam oleum in flamma; si est ibi quod nutriatur, nutritur, et crescit, et permanet. Item quibusdam sic esse debet, tanquam flamma ad fomitem; ut si non ardebat, accedente sermone accenaccenditur si deest; ut omnes in una charitate gaudeamus. Ubi autem charitas, ibi pax; et ubi humilitas, ibi charitas. Jam ipsum audiamus; et ad ejus verba, quae Dominus suggerit, etiam vobis ut bene intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
eminit scĩ¬
angłium
scđdm iohan¬
nem ex ordi¬
ne lectionũ
nos solere
tractare: s
quia nunc int̾posita ẽ sollempni¬
tas scõꝵ dierum. quib certas ex ȩ¬
uangłio lectiones oportet in eccle¬
sia recitari quȩ ita sunt annue. ut
aliȩ int̾poni non possint.: ordo ille
quem suceꝑamus. necessitate pau¬
lulum intermissus ẽ. ñ amissus. Cũ
autẽ cogitarẽ quid scd̾m hilaritatẽ
p̾sentiũ dierum. ꝑ hanc ebdoma¬
dam uobiscum de scͥpturis agerem:
quantũ dñs donare dignatur qͦd
posset in istis septem uł in octo die¬
b finiri. occurrit mͥ epła beati io¬
hannis: ut cuiꝰ ȩuangłium paulu¬
lum int̾misimus. eius epłam tra¬
tando ab eo non recedamus: p re¬
sertim quia in ipsa epła satis dulce
om̃ib quib sanũ est palatũ cordis.
ubi sapiat panis dice satis memo¬
rabile in scã eccłia di. maxime cari¬
tas commendat᷑. Locutꝰ est mul¬
ta: ae ppe omĩa de caritate. Qui ha¬
bet in se uñ audiat. necesse ẽ gaudeat

Expanded text:
eminit Sanctiangelium secundum Joannem ex ordine lectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secundum hilaritatem praesentium dierum per hanc hebdomadam vobiscum de Scripturis agerem, quantum Dominus donare dignatur, quod posset in istis septem vel octo diebus finiri, occurrit mihi Epistola beati Joannis: ut cujus Evangelium paululum intermisimus, ejus Epistolam tractando ab eo non recedamus; praesertim quia in ipsa Epistola satis dulci omnibus quibus sanum est palatum cordis, ubi sapiat panis Dei, et satis memorabili in sancta Ecclesia Dei, maxime Charitas commendatur. Locutus est multa, et prope omnia de Charitate. Qui habet in se unde audiat, necesse est gaudeat
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uobis paratũ ẽ ab mitio mundi.
Ad hoc uos parate. hȩc sꝑate: ꝓpt̾ea
uiuite: & sic uiuite. P ropt̾ea credi¬
tẽ: ꝑpt̾ea baptizamini:. ut possit
uobis dici. Uenite benedicti patris
mei. ꝑcipite regnum quod uobis
paratũ ẽ. a constitutione mundi.
Sinistris quid: It in ignem ȩt̾num:
qui paratꝰ ẽ diabolo & angłis eius.
Sic iudicabunt᷑ a xp̃o uiui & mor¬
tui. Dicta ẽ pͥma sine tempore nati¬
uitas. xp̃i. Dicta ẽ alia in plenitudi-¬
ne temporis. de uirgine natiuitas
xꝑi. Dicta ẽ passio xp̃i: dictum est
iudicium xp̃i. Totum dictum est:
qͦd dicendum erat de xp̃o filio dĩ u¬
nico dño nr̃o. S ñdum ꝑfecta ẽ tri¬
nitas. Sequit᷑ in simbolo: &e sp̃u scõ¬

Expanded text:
quod vobis paratum est ab initio mundi. quod vobis paratum est ab initio mundi. Ad hoc vos parate, haec sperate, propterea vivite, et sic vivite, propterea credite, propterea baptizamini, ut possit vobis dici: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutiostris quid? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Sic judicabuntur a Christo vivi et mortui. Dicta est prima sine tempore nativitas Christi, dicta est alia in plenitudine temporis de virgine nativitas Christi, dicta est passio Christi, dictum est judicium Christi. Totum dictum est, quod dicendum erat de Christo, Filio Dei unico, Domino nostro: sed nondum perfecta est Trinitas. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
Iđo hominũ habitationes: sedes di¬
cunt᷑. Ibi habent᷑ sedes. Nunquid
semꝑ sedetur: Non surgit᷑. ñ am¬
bulatur: ñ iacetur: Et tam̃ sedes
uocantur. Sic gͦ credite habitare xp̃m:
in dextera di patͥs. Ibi est. Ne dicat
uobis cor ur̃m. Quid agit: Nolite
querere: quod ñ licet inuenire. Ibi
ẽ. Sufficit uobis. Beatus õcea beati¬
tudine quȩ dextera patris uocatur.
Ipsius beatitudinis nom̃ est dextera
patris. Nam si carnalit̾ acceꝑimuᷤ.
quia sedet ad dexteram patris. ille
erit ad simstrã. Nunqͥd fas ẽ. ut sic
illos componamꝰ: filium ad dexterã.
patrẽ ad sinistram: Ibi omĩs dexte¬
ra ẽ: quia nulla ibi miseria ẽ. Inde
uenturus. iudicare uiuos & mortuo ᷤᷤ.
Uiuos qui suꝑfuerint: mortuos qͥ
precesserint. Potest &e sic intelligi.
Uiuos iustos: mortuos iniustos. ut̾s¬
q enim iudicat: sua cuiq retͥbuens
Iustis dicturus in iudicio. uenite
benedicti patͥs mei ꝑcipite regnũ:

Expanded text:
Ideo hominum habitationes sedes diIdeo hominum habitationes sedes dicuntur. Ubi habentur sedes, numquid semper sedetur? non surgitur, non ambulatur, non jacetur? et tamen sedes vocantur. Sic ergo credite habitare Christum in dextera Dei Patris: ibi est. Nec dicat vobis cor vestrum, Quid agit? Nolite quaerere quod non licet invenire: ibi est; sufficit vobis. Beatus est, et a beatitudine, quae dextera Patris vocatur, ipsius beatitudinis nomen est, dextera Patris. Nam si carnaliter acceperimus; quia sedet ad dexteram Patris, ille erit ad sinistram. Numquid fas est ut sic illos componamus, Filium ad dexteram, Patrem ad sinistram? Ibi omnis dextera est, quia nulla ibi est miseria. 12. Inde venturus judicare vivos et mortuos. Vivos, qui superfuerint; mortuos, qui praecesserint. Potest et sic intelligi: Vivos, justos; mortuos, injustos. Utrosque enim judicat, sua cuique retribuens. Justis dicturus est in judicio: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mercedem p̾sentium: patientiam
iob audistis. & finem dñi uidistis:
Quare patientiã iob. & ñ finẽ ipsiꝰ
iob uidistis: fauces aꝑires ad du¬
pla: diceres d̾o gr̃as. sustineam: du
quasi reliquit illum ad presentem
felicitatẽ: s ñ eum reliquit ad et̾nam
immortalitatẽ. Ibi est finis dñi. Te¬
nent uidei. insultant uidei. li¬
gant uider: spinis coronant. sputis
dehonestant. flagellant: ohꝓbriis
obruunt. ligno suspendunt. lan¬
cea fodiunt. postremo sepeliunt.
Quasi relictus ẽ. s illis insultantib.
Ido gͦ habeto patientiã. ut resuigaᷤᷤ
& ñ moriaris: id est nunquã mori¬
aris. sicut xp̃c. Sic enim legimus.
Xp̃c surgens ex mortuis: iam ñ mo¬
det ad dexteram patris credite. Se¬
dere: intelligite babitare. Quomo¬
do dicimus de quocunq homine:
in illa patͥa. sedit ꝑ tres annos. Di¬
cit illud & scriptura: sedisse quen¬
dam in ciuitate tantum temporis.
Nunquid sedit: &e nunquã surrexit:

Expanded text:
non mercedem praesentium? Patientiam non mercedem praesentium? Patientiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Quare patientiam Job, et non, Finem ipsius Job vidistis? Fauces aperires ad dupla; diceres, Deo gratias, sustineam, dupQuasi reliquit illum ad praesentem felicitatem, sed non eum reliquit ad aeternam immortalitatem. Ibi est finis Domini. Tenent Judaei, insultant Judaei, ligant Judaei, spinis coronant, sputis dehonestant, flagellant, opprobriis obruunt, ligno suspendunt, lancea fodiunt, postremo sepeliunt: quasi relictus est. Sed quibus? Illis insultantibus. Ideo ergo habeto patientiam, ut resurgas et non moriaris, id est, nunquam moriaris, sicut Christus. Sic enim legimus: Christus surgens ex mortuis, jam non modet ad dexteram Patris: credite. Sedere, intelligite habitare: quomodo dicimus de quocumque homine, In illa patria sedit per tres annos. Dicit illud et Scriptura, sedisse quemdam in civitate tantum tempus . Numquid sedit, et nunquam surrexit?
Abbreviated transcription (Latin):
dñs abstulit: potest iterũ dare qui
abstulit: potest plura reuocare quã
tulit. Non hoc dixit. Sicut dño pla¬
cuit inquit. ita factum ẽ. Quod ei
placet: placeat ce mͥ. Quod placuit
bono dño: ñ displiceat subdito ser¬
uo. Quod placuit medico: ñ dis¬
pliceat egroto. Audi ipsius aliam
confessionẽ. Locuta es inquit uxo¬
ri suȩ: tanquã una ex insipientib
mulierib Si bona ꝑcepimus de ma¬
nu dm̃: mala quare ñ sustinebimꝰ:
Non addidit. qͦd si diceret uerum
diceret. potens ẽ dñs & meã carnẽ
in pͥstimũ reuocare: &e quod nobis
abstulit multiplicare.Ne ista spe
illa tolerasse uideretur ista ñ dixit.
ista ñ sꝑauit. s ut nos doceremur. ñ
sꝑanti dñs p̾stitit. qͦ nos doceremur. qͥa
ds̃ illi affuit: qͥa si & illa illi ñ reddet.
occultam coronã eiꝰ uidẽ minime pot̾a¬
mꝰ. Et ido qͥd ait scͥpt᷑ã diuina exhortan¬
do ad patientiam. & spem futuroꝵ.

Expanded text:
Dominus abstulit; potest iterum dare qui Dominus abstulit; potest iterum dare qui abstulit, potest plura revocare quam tulit. Non hoc dixit, sed, sicut Domino placuit, inquit, ita factum est: quia ei placet, placeat mihi; quod placuit bono Domino, non displiceat subdito servo; quod placuit medico, non displiceat aegroto. Aliam ipsius audi confessionem: Locuta es, inquit uxori suae, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona percepimus de manu Domini, mala quare non sustinebimus ? Non addidit, quod si diceret, verum diceret, Potens est Dominus et meam carnem in pristinum revocare, et quod nobis abstulit multiplicare: ne ista spe illa tolerasse videretur. Ista non dixit, ista non speravit. Sed ut nos doceremur, non speranti Dominus praestitit, quo nos doceremur, quia Deus illi adfuit: quia si et illa illi non redderet, occultam coronam ejus videre minime poteramus. Et ideo quid ait Scriptura divina, exhortando ad patientiam et spem futurorum,
Abbreviated transcription (Latin):
seruo suo in cęlo maiora seruauit.
Ergo humiliatũ iob exaltauit: ela¬
tum diabolũ humiliauit. Qͥa ħe
humiliat: & hunc exaltat. Nequis
patitur tribulationes: hic expec¬
tet mercedem. Uerbi gr̃a. Si damp¬
na aliqua patiatur: ne forte eo ani¬
mo dicat. dñs dedit. dñs abstulit.
sicut dño placuit ita factũ c̃ sit
nomen dñi benedictum: ut du¬
plum accipiat. Patientia dm lau¬
det: ñ auaricia. Si ea quȩ ꝑdidisti.
dupla queris reciꝑe: & idõ dm lau¬
das: de cupiditate laudas. ñ de ca¬
ritate Non tͥ occuerat ipsius sc̃i ui¬
ri exemplum. Fallis te. Quando iob
omĩa tolerabat: dupla ñ sꝑabat. Et
in pͥma eiꝰ confessione. qͣndo dapna
ꝑtulit & filios extulit: & in scda cũ
iam tormenta uulneris pateretur
in carne. potest adu̾ti qͦd dico. pͥoris
eius confessionis. hȩc uerba st̃. Dñs
dedit dñs abstulit: sicut dño pla¬
cuit ita factum ẽ: sit nom̃ dñi be¬
nedictum. Poterat dicere dñs dedit

Expanded text:
servo suo in coelo majora servavit. servo suo in coelo majora servavit. Ergo humiliatum Job exaltavit, elatum diabolum humiliavit: quia hunc humiliat, et hunc exaltat . Ne quipatitur tribulationes, hic exspectet mercedem: verbi gratia, si damna aliqua patiatur, ne forte eo animo dicat, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum, ut duplum accipiat. Patientia Deum laudet, non avaritia. Si ea quae perdidisti, dupla quaeris recipere, et ideo Deum laudas; de cupiditate laudas, non de charitate. Non tibi occurrat ipsius sancti viri exemplum; fallis te. Quando Job omnia tolerabat, dupla non sperabat. Et in prima ejus confessione quando damna pertulit et filios extulit, et in secunda cum jam tormenta vulnerum pateretur in carne, potest adverti quod dico. Prioris ejus confessionis haec verba sunt: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Poterat dicere: Dominus dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ  Perdidit omĩa. que habebat.
Domus ipsius cecidit. Utinam sola.
Oppressit & filios. Et quia in illo
patientia magnũ locũ tenuerat:
quid respondĩt ille audite. Dñs
dedit dñs abstulit: sicut dño pla¬
cuit ita factum ẽ: sit nom̃ dñi bene¬
dictum. Abstulit quȩ dedit. Nun-¬
quid ꝑiit qui dedit: Abstulit quȩ
dedit. Tanquã diceret. Abstulit
omĩa. auferat omĩã nudum di-¬
mittat me: c&e seruet mͥ se. Qͥd enim
mͥ deerit: si dm habuero: Aut qͥd
mͥ alia ꝓsunt: si dm ñ habuero:
Accessum ẽ ad carnẽ Pcussus est
uulnere:a capite usq ad pedes.
Sanie defluebat: uermib scatebat:
& se in do suo immobiłe demon¬
strabat atq figebat. Uoluit muli
er illa diaboli adiutrix. ñ mariti
consolatrix: ꝑsuadere blasphemiã.
Quamdui inquit ista & ista pa¬
teris: Dic aliqͦd u̾bum in dño. &
morere. Ergo quia humiliatꝰ erat:
exaltandus erat. Et fecit hoc dñs.
ut ostenderet hominib: nam ipse

Expanded text:
sus est! Perdidit omnia quae habebat, sus est! Perdidit omnia quae habebat, domus ipsius cecidit; utinam sola! oppressit et filios. Et quia in illo patientia magnum locum tenuerat, quid responderit ille, audite: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Abstulit quae dedit, numquid periit qui dedit? Abstulit quae dedit. Tanquam diceret: Abstulit omnia, auferat omnia, nudum dimittat me, et servet mihi se. Quid enim mihi deerit, si Deum habuero? aut quid mihi alia prosunt, si Deum non habuero? Accessum est ad carnem, percussus est vulnere a capite usque ad pedes; sanie diffluebat, vermibus scatebat: et se in Deo suo immobilem demonstrabat atque figebat. Voluit illi mulier, diaboli adjutrix, non mariti consolatrix, persuadere blasphemiam: Quamdiu, inquit, ista et ista pateris? Dic aliquod verbum in Dominum, et morere. Ergo quia humiliatus erat, exaltandus erat. Et fecit hoc Dominus, ut ostenderet hominibus: nam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
patientia. s auaricia. Nam si pacien¬
tiam ille sc̃s̃ ñ haberet: nec ea quȩ
contingebant fortiter sustineret.
Testimoniũ qͦd ei dñs reddidit: un¬
de haberet: Anmaduertisti ait do¬
minus diabolo puerum meũ iob:
Non enim ẽ illi similis quisquã
in terris: homo sine querela. ueruᷤ
dĩ cultor. Quale fr̃s testimonium
hic sc̃s uir a dño meruit: &e tamen
eum sua ꝑsuasione mala mulier
deciꝑe uoluit: habens & hȩc figurã
illius serpentis. qui sicut in parady¬
so decepit hominẽ pͥmũ factũ adõ:
ita etiam nunc blasphemiã sugge¬
rendo. putauit posse deciꝑe placen¬
tem hominẽ dõ. Quanta passus ẽ
fr̃es. Quis potest tanta pati in re
sua. in domo sua. in filiis fuis. in
carne sua: in ipsa quȩ remanserat
temptatrice uxore sua S etiã ipsã
que remanserat olim auferret:n
adiutricem sibi seruasset. quia pͥ¬
mum hominẽ ꝑ euam debellaue-¬
rat: eam seruauerĩt. Quanta gͦ paᷤ¬

Expanded text:
patientia, sed avaritia. Nam si patienpatientia, sed avaritia. Nam si patientiam ille sanctus non haberet, nec ea quae contingebant fortiter sustineret; testimonium quod ei Dominus reddidit, unde haberet? Animadvertisti, ait Dominus, ad puerum meum Job? Non enim est illi similis quisquam in terris, homo sine querela, verus Dei cultor. Quale, fratres, testimonium hic sanctus vir a Domino meruit? Et tamen eum sua persuasione mala mulier decipere voluit, habens et haec figuram illius serpentis, qui sicut in paradiso decepit hominem primum factum a Deo , ita etiam nunc blasphemiam suggerendo putavit posse decipere placentem hominem Deo. Quanta passus est, fratres! Quis potest tanta pati in re sua, in domo sua, in filiis suis, in carne sua, in ipsa quae remanserat tentatrice uxore sua? Sed etiam ipsam quae remanserat, olim auferret, nisi adjutricem sibi servasset: quia primum hominem per Evam debellaverat, Evam servaverat. Quanta ergo pas
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrauit in cruce. Ibi opusqͥa
crucifixus. Exemplum oꝑis erux:
p̾mium oꝑis resurrectio. Ostendit
nobis in cruce quid tolerare: osten¬
dit in resurrectione quid sperare
debeamus. P rorsus tanquã agoni-¬
theta summus dixit. fac &e tolle.
fac opus & accipe p̾mium. Certa
in agone: & coronaberis. Quod ẽ
opuse O bedientia. Quod ẽ pͥmiũ:
Resurrectio sine morte. Quare ad¬
didi sine morte:. Quia resurrexit
lazarus: & mortuus ẽ. Resurrexit
xp̃c iam ñ morit᷑: mors ei ultra ñ
dominabit᷑. Scriptura dicit. Pa
contremiscitur. Et quid recepit:
Dupla quam ꝑdiderat. Ergone
homo ꝓpt̾ p̾mia temporalia uelit
habere patientiã: & dicat sibi. to¬
lerem dampnũ. reddet mͥ ds̃ filioᷤ
duplos: Omĩa dupla recepit: &e tot
filios genuit quot ei tulerat. Non
gͦ dupla sunt. P rorsus dupla sunt:
quia & illi uiuebant. Nequis dicat
feram mala. & reddat mͥ ds quẽad¬
modum reddidit iob: ut iam ñ sit

Expanded text:
demonstravit in cruce. Ibi opus, quia demonstravit in cruce. Ibi opus, quia crucifixus: exemplum operis, crux; praemium operis, resurrectio. Ostendit nobis in cruce quid tolerare, ostendit in resurrectione quid sperare debeamus. Prorsus tanquam agonotheta summus dixit: Fac, et tolle; fac opus, et accipe praemium; certa in agone, et coronaberis. Quod est opus? Obedientia. Quod est praemium? Resurrectio sine morte. Quare addidi, sine morte? Quia surrexit Lazarus, et mortuus est: resurrexit Christus, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . 10. Scriptura dicit: Patcontremiscitur. Et quid recepit? Dupla quam perdiderat. Ergo ne homo propter praemia temporalia velit habere patientiam, et dicat sibi: Tolerem damnum, reddet mihi Deus filios duplos; Job omnia dupla recepit, et tot filios genuit, quot extulerat. Non ergo dupla sunt? Prorsus dupla sunt, quia et illi vivebant. Ne quis dicat, Feram mala, et reddet mihi Deus quemadmodum reddidit Job: ut jam non sit
Abbreviated transcription (Latin):
sine tempore coet̾nus patͥ antecẽdenᷤᷤ
omĩa ñ etate s ȩt̾nitate. Iste gͦ natꝰ.
patͥ coct᷑nus. De qua generatione:
dixit ꝓpħa. G enerationẽ eius quiᷤᷤ
enarrabit: Natus de patre sine
tempore: natus ẽ ex uirgine in ple¬
nitudine temporis. Istam natiui¬
tatem antecesserant tempora. Opor¬
tunitate temporis quando uoluit
quando sciebat. tunc natus ẽ. Non
enim nolens natus ẽ. Nemo nr̃m
quia uult nascit᷑: & nemo nr̃m qͣn¬
do uult morit᷑. Ille qͣndo uoluit
natꝰ. ẽ. qͣndo uoluit mortuus ẽ. Qo
modo uoluit natꝰ est de uirgine:
quom uoluit mortuus ẽ in cruce.
Quicquid uoluit fecit: qͥa sic erat
homo. ut lateret d̾s:. susceptor d̾s suᷤ¬
ceptuᷤ homo: unus xp̃c d̾s &e homo.
De cruce ipsius quid loquar: Quid
dicam: Extremũ genus mortis elẽ-¬
git: ne aliquod genus mortis eiꝰ mar¬
tyres formidarent. Doctrinã osten¬
dit in homine: exemplũ pacientiȩ

Expanded text:
sine tempore, coaeternus Patri, antecedens sine tempore, coaeternus Patri, antecedens omnia, non aetate, sed aeternitate. Iste ergo natus Patri coaeternus, de qua generatione dixit propheta, Generationem ejus quis enarrabit ? natus de Patre sine tempore, natus est ex virgine in plenitudine temporis. Istam nativitatem antecesserant tempora. Opportunitate temporis quando voluit, quando sciebat, tunc natus est: non enim nolens natus est. Nemo nostrum quia vult nascitur, et nemo nostrum quando vult moritur: ille quando voluit natus est, quando modo voluit natus est de virgine, quomodo voluit mortuus est in cruce. Quidquid voluit fecit: quia sic erat homo, ut lateret Deus; susceptor Deus, susceptus homo, unus Christus Deus et homo. 9. De cruce ipsius quid loquar? quid dicam? Extremum genus mortis elegit, ne aliquod genus mortis ejus martyres formidarent. Doctrinam ostendit in homine, exemplum patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
coeuus pat̾ filio. uł filius patri: qͦ¬
modo potest eẽ: Occurrat uobis
ignis pat̾. splendor filius. Ecce in¬
uenimus coeuos. Ex quo ignis ẽẽ
cepit: continuo splendorem gignit.
Nec ignis ante splendorem: ncc
splendor post ignem. Et si int̾roge¬
mus quis quẽ generat ignis splen¬
dorem. aut splendor ignem: conti¬
nuo uobis occurrit sensu natura¬
li prudentia insita mentib ur̃ĩs.
Om̃s clamatis: ignis splendorẽ. non
splendor ignem. Ecce pat̾ incipi¬
ens: ecce filius simul nec antece¬
dens nec sequens. Ecce gͦ pat̾ inci¬
piens: ecce filius simul incipiens.
Si ostendi uobis patrem incipientẽ.
& filium simul incipientẽ: credite
patrem ñ incipientẽ: &e cum illo fi¬
lium nec ipsum incipientẽ. Illum
et̾num. illum coet̾num. Si ꝓficitiᷤᷤ:
intelligitis. Datẽ oꝑam ꝓficere. Nas¬
ci habetis. s & crescere debetis: quia
nemo incipit a ꝑfecto. Dĩ filio li¬
cuit nasci ꝑfectum. quia natus est

Expanded text:
coaevus pater filio, vel filius patri, qucoaevus pater filio, vel filius patri, quomodo potest esse? Occurrat vobis ignis pater, splendor filius; ecce invenimus coaevos. Ex quo ignis esse coepit, continuo splendorem gignit: nec ignis ante splendorem, nec splendor post ignem. Et si interrogemus, quis quem generat, ignis splendorem, aut splendor ignem; continuo vobis occurrit sensu naturali, prudentia insita mentibus vestris, omnes clamatis: Ignis splendorem, non splendor ignem. Ecce pater incipiens, ecce filius simul, nec antecedens, nec sequens. Ecce ergo pater incipiens, ecce filius simul incipiens. Si ostendi vobis patrem incipientem, et filium simul incipientem; credite Patrem non incipientem, et cum illo Filium nec ipsum incipientem; illum aeternum, illum coaeternum. Si proficitis, intelligitis: date operam proficere. Nasci habetis, sed et crescere debetis; quia nemo incipit a perfecto. Dei Filio licuit nasci perfectum; quia natus est
Abbreviated transcription (Latin):
quam fuit pat̾. & non erat filius:
& tam̃ filius a patre ẽ genitus. Uñ
datur. qualiscunq similitudo: In
reb t̾renis sumus: in creatura uisibi¬
li sumus. Det mͥ similitudinẽ t̾ra.
quam undarũ elementũ. Non ha¬
bet unde. Det mͥ similitudinẽ aliqd̃
animal. Nec hoc potest. Animal qͥ¬
dem generat. s qͦd generat &e quod
generatur. S pͥor ẽ pat̾e postea nas¬
citur filius. Inueniamꝰ coeuum: &
credamus coȩt̾num. Si potuerimꝰ
inuenire patrẽ coeuũ filio suo. &
filium coeuũ patͥ suo: credamus
dm̃ patrẽ coeuũ filio sus: & dm̃ filiũ
coȩt̾num patri suo. In terra possu¬
mus inuenire aliquẽ coeuũ: non
possumus inuenire aliquẽ coeter¬
num. Intendamus coeuum: ut
credamus coet̾nuni. Intentos uos
faciet. forte aliquis dicit. Quan¬
do potest inueniri pat̾ coeuus fi¬
lio suo: aut filius coeuus patͥ suo:
Ut generet patͥ. antecedit etate. Ut
nascat᷑ filius: sequitur etate. S hic

Expanded text:
quam fuit Pater et non erat Filius, quam fuit Pater et non erat Filius, et tamen Filius a Patre est genitus. Unde datur qualiscumque similitudo? In rebus terrenis sumus, in creatura visibili sumus. Det mihi similitudinem terra: udinem undarum elementum: non habet unde. Det mihi similitudinem aliquod animal: nec hoc potest. Animal quidem generat, et quod generat, et quod generatur: sed prior est pater, et postea nascitur filius. Inveniamus coaevum, et credamus coaeternum. Si potuerimus invenire patrem coaevum filio suo, et filium coaevum patri suo; credamus Deum Patrem coaevum Filio suo, et Deum Filium coaeternum Patri suo. In terra possumus invenire aliquem coaevum, non possumus invenire aliquem coaeternum. Intendamus coaevum, et credamus coaeternum. Intentos vos faciet forte aliquis et dicet: Quando potest inveniri pater coaevus filio suo, aut filius coaevus patri suo? Ut generet pater, antecedit aetate; ut nascatur filius, sequitur aetate: sed hic
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine maria. Et ipsa natiuitas
humana. humilis. excelsa. Unde hu¬
milise Quia homo natus est ex ho¬
minib. Unde excelsa: Quia de uir¬
gine. Uirgo concepit. uirgo peꝑit:
& post partum uirgo ꝑmansit. Qd
Presidatum agebat. &e iudex eratip¬
se pontius pilatus: qͣndo passus est
xp̃c. Iudicis nomine signata st̃ tem¬
pora quando passus ẽ. Sub pontio
Pro impiis &e peccatorib. Magna
ante: Prorsus nolite cogitare aliqͦd
tempus ante natiuitatẽ xp̃i: qua
natus ẽ de patre. De ipsa natiuitate
loquor qua ẽ filius di omĩpotentis
unicus. dñs nr̃. De ipsa pͥus loquor.
Nolite cogitare in hac natiuitate
inicium temporis: nolite cogitare
ullum spacium ȩternitatis: quan¬
do erat pat̾. ce ñ erat filius. Ex quo
pat̾: ex eo filius. Et quid ẽ ex quo. uͥ
ñ est inicium: Ergo semꝑ pater
sine inicio. semꝑ filius sine initio.
Et quomͦ inquies natus ẽ. si ñ habet
miciũ: De eterno coeternus. Nun¬

Expanded text:
virgine Maria. Et ipsa nativitas virgine Maria. Et ipsa nativitas humana, humilis et excelsa. Unde humilis? Quia homo natus est ex hominibus. Unde excelsa? Quia de virgine. Virgo concepit, virgo peperit, et post partum virgo permansit. 7. Praesidatum agebat, et judex erat ipse Pontius Pilatus, quando passus est Christus. Judicis nomine signata sunt tempora, quando passus est, sub Pontio Pro impiis et peccatoribus. Magna ante? Prorsus nolite cogitare aliquod tempus ante nativitatem Christi, qua natus est de Patre: de ipsa nativitate loquor, qua est Filius Dei omnipotentis unicus Dominus noster; de ipsa prius loquor. Nolite cogitare in hac nativitate initium temporis; nolite cogitare ullum spatium aeternitatis, quando erat Pater et non erat Filius. Ex quo Pater, ex eo Filius. Et quid est, ex quo, ubi non est initium? Ergo semper Pater sine initio, semper Filius sine initio. Et quomodo, inquies, natus est, si non habet initium? De aeterno coaeternus. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod expressistis: quando in uni¬
cum ipsum dm credidistis. Habet
aliquid pat̾ͥ. quod ñ habet filius.
Hoc arriani heretici blasphẽmi di¬
cunt: non ego. S ego quid dico: Si
habet aliquid pater qͦd ñ habet fi¬
lius: mentitur filius qui dicit. Om¬
nia quȩ habet pater: mea sunt. Mul¬
ta & innumerabilia sunt testimoni-¬
a. quib ꝓbetur. quia filius uerus
ds patris ẽ filius: & pater d̾s uerum
genuit filium dm̃: & pat̾ & filius
patris om̃ipotentis: uideamus qͥd fe-¬
eit ꝓpter nos. quid passus ẽ ꝓpt̾ nos.
Nat̾ ẽ de spu scõ: &e uirgine maria. Ille
maria humił: uñ sanaret suꝑboᷤ. Exal¬
tauit se ħo & cecidit. humiliauit se d̾s &
eixxit. humilitas xp̃i qͥd ẽ Manũ ds
hõi iacenti porierit. Nos cecidimꝰ. ille
descendit. Nos iacebamꝰ. illese inclinauit.
Prendamus ce surgamus: ut ñ in
penam cadamus. Ergo inclinatio
ipsius hȩc ẽ. Natus ẽ de sp̃u sc̃õ: et

Expanded text:
est quod expressistis, quando in uniest quod expressistis, quando in unicum ipsum Deum credidistis. Habet aliquid Pater quod non habet Filius? Hoc Ariani haeretici blasphemi dicunt, non ego. Sed ego quid dico? Si habet aliquid Pater, quod non habet Filius; mentitur Filius, qui dicit, Omnia quae habet Pater, mea sunt . Multa et innumerabilia sunt testimonia quibus probetur quia Filius verus Dei Patris est Filius, et Pater Deus verum genuit Filium Deum, et Pater et Filius Patris omnipotentis videamus quid fecit propter nos, quid passus est propter nos. Natus de Spiritu sancto et virgine Maria. Ille Maria humilis, unde sanaret superbos. Exaltavit se homo, et cecidit: humiliavit se Deus, et erexit. Humilitas Christi quid est? Manum Deus homini jacenti porrexit. Nos cecidimus, ille descendit: nos jacebamus, ille se inclinavit. Prendamus et surgamus, ut non in poenam cadamus. Ergo inclinatio ipsius haec est, Natus est de Spiritu sancto et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uerum filium genuit. Quid enĩ
dicimus fr̃s: si pater maior minorẽ
filium genuit: Quid enim dicit᷑
genuit: Homo enum maior: gene¬
rat filium minorem. Uerum ẽ. Sed
quia senescit ille. crescit iste: & ad
formam patris sui uł crescendo ꝑ¬
uenit. filius di si ñ crescit. quia nec
potest ds senescere. ꝑfectus natus est.
Perfectus quidem natus si ñ creseit.
&e minor ñ remansit: equalis est.
Nam ut sciatis omĩpotentẽ de omĩ¬
potente natum: ipsum audite qͥ
ueritas ẽ. de se quod dicit ueritas.
est ueritas : Quecunq pater facit.:
hec ce filius similit̾ facit. Omp̃c est
filius: omĩa faciendo quȩ uoluerit.
slam si facit aliqua pat̾. quȩ ñ fa¬
cit filius: falsum dixit filius: que¬
cunq pat̾ facit. hȩc & filius facit
similit̾. S quia uerum dixit filiꝰ
credite quecunq pat̾ facit. hec &e
filius facit similit̾: & credidisti in
filium omĩpotentẽ. Quod uerbũ
& si in simbolo ñ dixistis: tam̃ hoc

Expanded text:
non verum filium genuit. Quid enim non verum filium genuit. Quid enim dicimus, fratres, si Pater major minorem filium genuit? Quid enim dixi, genuit? Homo enim major generat filium minorem, verum est: sed quia senescit ille, crescit iste, et ad formam patris sui vel crescendo pervenit. Filius Dei si non crescit, quia nec potest Deus senescere; perfectus natus est. Perfectus quidem natus, si non crescit, et minor non remansit; aequalis est. Nam ut sciatis omnipotentem de omnipotente natum, ipsum audite qui Veritas est. De se quod dicit Veritas, est Veritas? Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit . Omnipotens est Filius, omnia faciendo quae voluerit. Nam si facit aliqua Pater quae non facit Filius, falsum dixit Filius: Quaecumque Pater facit, haec et Filius facit similiter. Sed quia verum dixit Filius: credite, Quaecumque Pater facit, haec et Filius facit similiter; et credidistis in Filium omnipotentem. Quod verbum etsi in Symbolo non dixistis, tamen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
multȩ sunt una. Amauerunt d̃m
in igne caritatis: & ex multitudine
ad pulchritudinis unitat̃e uene¬
runt.Si tam multas animas fecit
animam unam caritas: qualis ca¬
ritas ẽ apud dm̃ uͥ nulla diu̾sitaᷤᷤ
s integra ȩqualitas: Si in terris &
in hominib potuit ẽẽ tanta cari¬
tas. ut de tot animab faceret unã
animam: uͥ semꝑ inseꝑabilis fuit
pater a filio. filius a patre. potue¬
runt ambo eẽ nͥ unus ds : S ille
animȩ & multȩ animȩ dici potu¬
erunt: & anima una. Ds̃ autẽ uͥ
ẽ mesfabilis & summa coniunctio
unus d̾s dici potest: ñ dii duo. fã
cit quod uult pater: facit quod
uult filius. Nolite putare om̃i¬
potentẽ patrem: & ñ om̃ipotentẽ
filium. Error ẽ. Delete hoc in uo¬
bis. Non hereat in memoria ur̃a.
ñ bibatur in fide ur̃a. Et si forte
aliquis ur̃m biberit. uomat. Omĩ¬
potens est pater: om̃ipotens ẽ filiuꝰ.
Si om̃ipotens ñ genuit omĩpotentẽ:

Expanded text:
multae sunt una: amaverunt Deum multae sunt una: amaverunt Deum in igne charitatis, et ex multitudine ad pulchritudinis unitatem venerunt. Si tam multas animas fecit animam unam charitas; qualis charitas est apud Deum, ubi nulla diversitas, sed integra aequalitas? Si in terris et in hominibus potuit esse tanta charitas, ut de tot animabus faceret unam animam; ubi semper inseparabilis fuit Pater a Filio, Filius a Patre, potuerunt ambo esse nisi Deus unus? Sed illae animae, et multae animae dici potuerunt, et anima una: Deus autem, ubi est ineffabilis et summa conjunctio, unus Deus dici potest, non dii duo. 5. Facit quod vult Pater, facit quod vult Filius. Nolite putare omnipotentem Patrem et non omnipotentem Filium: error est, delete hoc in vobis, non haereat in memoria vestra, non bibatur in fide vestra, et si forte aliquis vestrum biberit, vomat. Omnipotens est Pater, omnipotens Filius. Si omnipotens non genuit omnipotentem,
Abbreviated transcription (Latin):
ducimꝰ duos deos: quomͣ qͥdam intro¬
ducunt & dicunt. Ds̃ pat̾ & d̃s filius
S maior d̾s pater: minor d̾s filius.
Ambo quid: Duo dii. Prubescis di¬
cere: erubesce credere. Dñs d̾s pater
dicis: & dñs ds filius. Et dicit ipse
filius: nemo potest duob dominis
seruire. In familia ipsuis sic erimus:
ut quomͦ in domo magna. U bi est
pat̾familias: & habet filium. Dica¬
mus &e nos dñs maior dñsminor. Au̾¬
samini talem cogitationem. Si uobiᷤ
talia feceritis in corda. idola ponitiᷤ
in anima ur̃a. Prorsus repellite. P¬
us credite: postea intelligite. Cui
autẽ donat ds ut cum crediderit.
cito intelligat. di donum ẽ. ñ hu¬
mana fragilitas. Tam̃ si nondum
intelligitis: credite. Ds̃ unus pater:
d̾s xp̃c filius dĩ. Ambo quidꝰ Unꝰ
d̃s. Et̃ quomͦ ambo unus ds dicitur:
inquit credentiũ anima una. &e cor
unum. Multȩ anime erant. fides
eadem: unam fecerat. Tot milia ani¬
marum erant. Amauerunt se. ce

Expanded text:
ducimus duos deos, quomodo quidam introducimus duos deos, quomodo quidam introducunt, et dicunt: Deus Pater et Deus Filius, sed major Deus Pater, minor Deus Filius. Ambo quid? Duo dii? Erubescis dicere, erubesce credere. Dominus Deus Pater dicis, et Dominus Deus Filius: et dicit ipse Filius, Nemo potest duobus dominis servire . In familia ipsius sic erimus, ut, quomodo in domo magna ubi est paterfamilias et habet filium, dicamus et nos: Dominus major, Dominus minor? Aversamini talem cogitationem. Si vobis talia feceritis in corde, idola ponitis in anima una. Prorsus repellite. Prius credite, postea intelligite. Cui autem donat Deus, ut cum crediderit, cito intelligat; Dei donum est, non humana fragilitas. Tamen si nondum intelligitis, credite: Deus unus Pater, Deus Christus Filius Dei. Ambo quid? Unus Deus. Et quomodo ambo unus Deus dicitur? inquit, credentium anima una et cor unum . Multae animae erant, fides easdem unam fecerat. Tot millia animarum erant; amaverunt se, et
Abbreviated transcription (Latin):
tales &e t̾renas cereaturas attendite. Qd̃
ẽ res quȩq hoc generat. Non gene¬
rat homo bouem: ñ generat ouis canẽ:
nec canis ouem. Quicqͥd ẽ qͦd generat:
id quod ẽ generat. Tenete gͦ fortiter fir¬
mit̾. fidelit̾: qͥa hoc genuit d̃s pater.
quod ẽ ipse omp̃c. Creature istȩ mor¬
tales ꝑ corruptionẽ generant. Nunqͥd
sic ds generat: Mortalis natus id qͦd
est generat: immortalis qͦd ẽ generat.
Corruptibilis corruptibiłe generat:
incorruptibilis incorruptibiłe. Cor¬
ruptibilis corruptibilit̾. incorrupti¬
bilis incorruptibilit. Usq adeo hocqͦd
ẽ ut unus unum: ideo iinicũ. Scitis
q̃m cum uobis p̾nuntiare simbołu:
sic dixi. & sic credere debetis: qͥa credi
quando unicum: crede. om̃ipotentẽ.
Non enim d̾s pat̾ facit quod uult:
& ds filius non facit quod uult. Una
uoluntas ẽ patris &e filii. quia una
natura. Nec enim uoluntas filii pot̾
a patris uoluntate aliquantulũ se¬

Expanded text:
tales et terrenas creaturas attendite: quod tales et terrenas creaturas attendite: quod est res quaeque, hoc generat. Non generat homo bovem, non generat ovis canem, nec canis ovem. Quidquid est quod generat, id quod est generat. Tenete ergo fortiter, firmiter, fideliter, quia hoc genuit Deus Pater, quod est ipse omnipotens. Creaturae istae mortales per corruptionem generant. Numquid sic Deus generat? Mortalis natus id quod est generat, immortalis quod est generat: corruptibilis corruptibilem generat, incorruptibilis incorruptibilem; corruptibilis corruptibiliter, incorruptibilis incorruptibiliter: usque adeo hoc quod est, ut unus unum, ideo unicum. Scitis quoniam cum vobis pronuntiarem Symbolum sic dixi, et sic credere debetis: quia crediquando unicum, crede omnipotentem: non enim Deus Pater facit quod vult, et Deus Filius non facit quod vult. Una voluntas est Patris et Filii, quia una natura. Nec enim voluntas Filii potest a Patris voluntate aliquantulum se
Abbreviated transcription (Latin):
minus. facti sumus humiles. mortales:
impleti sumus timorib. erroribus:
hoc merito peccati:̃ cum qͦ merito &
reatu nascitur omĩs homo. Ideo si¬
cut audistis hodie. sicut nostis. et
pariuili exsufflantur & exorcitant᷑:
ut pellatur ab eis diaboli potestas
inimica: quȩ decepit hominẽ. ut poᷤ¬
sideret homines. Non gͦ creatura
di in infantib exorcizat᷑ aut exsuf-¬
flatur: s ille sub quo sunt om̃s. qui
cum peccato nascunt᷑. Est enim pͥn¬
ceps peccatoꝵ: ac ꝑ hoc ꝓpter unum
qui lapsus ẽ. & om̃s misit in mortẽ.
missus ẽ unus sine peccato. qͥ om̃s
in se credentes ꝑducat ad uitam:
liberans eos a peccato. Ido credimꝰ¬
potentis unicũ dñm nr̃m. Quan¬
do audis unicũ dĩ filium: agnos
cedm. Non enim filius dĩ unicuᷤ
posset eẽ si ñ ds. Quod ẽ. hoc genu¬
it: &e si ñ ẽ quem genuit. Si uerus
ẽ autẽ filius: hoc ẽ qͦd pat̾. Si hoc ñ
ẽ quod pat̾. non est uerus filius. Mor¬

Expanded text:
nimus. Facti sumus humiles mortales, nimus. Facti sumus humiles mortales, impleti sumus timoribus, erroribus: hoc merito peccati; cum quo merito et reatu nascitur omnis homo . Ideo sicut vidistis hodie, sicut nostis, et parvuli exsufflantur et exorcizantur, ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, quae decepit hominem, ut possideret homines. Non ergo creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur: sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur; est enim princeps peccatorum. Ac per hoc propter unum qui lapsus est et omnes misit in mortem, missus est unus sine peccato qui omnes in se credentes perducat ad vitam, liberans eos a peccato. CAPUT Ipotentis, unicum, Dominum nostrum. Quando audis unicum Dei Filium, agnosce Deum. Non enim Filius Dei unicus posset esse non Deus. Quod est, hoc genuit; etsi non est quem genuit. Si verus est autem Filius, hoc est quod Pater: si hoc non est quod Pater, non est verus Filius. Mor
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ñ fuisset dignus qui eẽt om̃pe.
facit quicquid uult: ipsa ẽ omĩpo¬
tentia. facit quicqͥd bene uult. qͥc¬
quid iuste uult: qͥcqͥd autẽ male fit
ñ uult. Nemo resistit om̃ipotenti:
ut ñ quod uult faciat. Ipse fecit ce¬
lum & t̾ram: mare ce omĩa quȩ in ei ᷤs
sunt: inuisibilia. et uisibilia. In¬
uisibilia. sicut sunt in celis. sedes.
dominationes. pͥncipatꝰ. potestates.
archangłi. angłi. si bene uixerimꝰ
ciues nr̃i. fẽcit in celo usibilia. sołe.
lunã. stellas. Siunsaĩalibus t̾restrib
ornauit t̾ram: impleuit aerẽ uola¬
tilib. Terram ambulantib. & ser¬
pentib mare natantib. Omĩa im¬
pleuit suis creaturis ꝓpͥis. fecit &
hominẽ ad imaginẽ & similitudinẽ
suam: in mente. Ibi est enim imago
nec a seipsa uͥ ẽ imago di. Ad hoc facti
sumꝰ. ut creaturis cȩteris dominemur:
s ꝑ peccatũ in pͥmo homine lapsi su¬
mus: & in mortis hereditat̾ẽ om̃s deue¬

Expanded text:
esset, non fuisset dignus qui esset omnipotens. esset, non fuisset dignus qui esset omnipotens. ult: ipsa est omnipotentia. Facit quidquid bene vult, quidquid juste vult: quidquid autem male fit, non vult. Nemo resistit omnipotenti, ut non quod vult faciat. Ipse fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, invisibilia et visibilia: invisibilia, sicut sunt in coelis Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Archangeli, Angeli, si bene vixerimus, cives nostri. Fecit in coelo visibilia; solem, lunam, stellas. Suis animalibus terrestribus ornavit terram, implevit aerem volatilibus, terram ambulantibus et serpentibus, mare natantibus: omnia implevit suis creaturis propriis. Fecit et hominem ad imaginem et similitudinem suam in mente: ibi est enim imago di nec a se ipsa, ubi est imago Dei. Ad hoc facti sumus, ut creaturis caeteris dominemur: sed per peccatum in primo homine lapsi sumus, et in mortis haereditatem omnes deve
Abbreviated transcription (Latin):
ut legi possit. s ad recensendum: ne
forte deleat obliuio. qͥd tradidit di¬
ligentia. Sit uobis codex: ur̃a me¬
moria. Quod audituri estis hoc cre¬
dituri: & quod credideritis. hoc etiã
lingua reddituri. Ait enim apłs.
Corde creditur ad iusticiam: ore aũ
confessio fit ad salutẽ. Hoc ẽ enim
simbolum: qͦd recensituri estis & red¬
dituri. Ista uerba quȩ audistis. ꝑ di¬
uinas scripturas sparsa sunt: s in¬
de collecta &e ad unum redacta. ne
tardoꝵ hominũ memoria labora¬
ret: ut omĩs homo possit dicere. poᷤ¬
sit tenere quod credit. Nunqͥd enim
nati fueritis ꝑ eccł̃iam matr̃e. Inde
gͦ iam accepistis. meditati estis: &
meditati tenuistis ut dicatis. Cre
do in d̾m patrem omnipotentem.
ñ potest: falli ñ potest. mentiriñ po¬
test: & quod ait apłs. negare seipsũ ñ
potest. slam si mori posset: ñ omp̃c
eẽt.Si mentiri. si falli. si fallere. si mni¬
qͦ agere. ñ esset om̃pc: qͥa si hoc in eo

Expanded text:
ut legi possit: sed ad recensendum, ne ut legi possit: sed ad recensendum, ne forte deleat oblivio quod tradidit diligentia, sit vobis codex vestra memoria. Quod audituri estis, hoc credituri; et quod credideritis, hoc etiam lingua reddituri. Ait enim Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Hoc est enim Symbolum, quod recensuri estis et reddituri. Ista verba quae audistis, per divinas Scripturas sparsa sunt: sed inde collecta et ad unum redacta, ne tardorum hominum memoria laboraret; ut omnis homo possit dicere, possit tenere quod credit. Numquid enimnati fueritis per Ecclesiam matrem. 2. Inde ergo jam accepistis, meditati estis, et meditati tenuistis, ut dicatis: Credo in Deum Patrem omnipotentem. non potest, falli non potest, mentiri non potest; et, quod ait Apostolus, negare se ipsum non potest. Nam si mori posset, non esset omnipotens; si mentiri, si falli, si fallere, si inique agere, non esset omnipotens: quia si hoc in eo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ꝑfectum hominẽ. uerũ ho¬
minẽ ce uerum dm. intelligamꝰ.
ut uerum dm uerũ hominẽ fuiᷤˢ¬
se nullom ambigamꝰ. Non enim
amisit quod erat: s cepit eẽ quod ñ
erat: ut ꝑfectus sit in suis: &e uerus
sit in nr̃is. Nam qui d̃s erat homo
factus ẽ. & qui homo natus ẽ. oꝑat᷑
ut ds. Et qui oꝑatur ut ds. ut ho
imꝑio. cum ea carne qua natꝰ est¬
& passus. & mortuus fuerat. & resur¬
rexit ascendit ad patrẽ: seditq ad
dexteram eiꝰ in głam quã semꝑ ha¬
buit habetq. in eiꝰ mortẽ ce sangui¬
nem credimus nos emundatos:
ab eo resuscitandos die nouissima
in hanc carnem qua nc̃ uiuimꝰ¬
& habitamus: consecuturos nos
aut uitam et̾nam p̾mium boni
meriti: aut penas ꝓ peccatis exter¬
ni supplicii. Hȩc retinete: huic fi
simbolum dicitur: &e cum acceꝑitiᷤ.
in corde scribite &e cotidie dicite
apud uos antequã dormiatis. An¬
te quam ꝓcedatis: ur̃o simbolo uoᷤᷤ
munite. Simbolum nemo scribit

Expanded text:
minem, verum hominem, et verum Deum intelligimus; ut verum Deum, verum hominem fuisse nullo modo ambigamus. Non enim amisit quod erat, sed coepit esse quod non erat; ut perfectus sit in suis, et verus sit in nostris. Nam qui Deus erat, homo factus est; et qui homo natus est, operatur ut Deus; et qui operatur ut Deus, ut hom imperio, cum ea carne qua natus et passus et mortuus fuerat, resurrexit, ascendit ad Patrem, sedetque ad dexteram ejus in gloria, quam semper habuit, habetque. In ejus morte et sanguine credimus nos emundatos, et ab eo resuscitandos die novissima in hac carne in qua nunc vivimum habemus, consecuturos nos aut vitam aeternam pro praemio boni meriti, aut poenas pro peccatis aeterni supplicii. Haec retinete, huic fidSymbolum dicitur. Et cum acceperitis, in corde scribite, et quotidie dicite apud vos: antequam dormiatis, antequam procedatis, vestro Symbolo vos munite. Symbolum nemo scribit
Abbreviated transcription (Latin):
enim templum sp̃c scĩ sunt corpora
nr̃a. ille sp̃ui sc̃o edificauit templũ:
qui & corpora nr̃a purgauit. Atten¬
dite apłm dicentẽ. Ds̃ temꝑauit
corpusei cui deerat. maiorem hono¬
rem danscum loqueret᷑ de diu̾sis
m̾̃bris: ut ñ eeñt scissurȩ in corpore.
Ds̃ creauit corpus nr̃m. Herbam ds
creauit. Corpus nr̃m quis creauit:
Unde ꝓbamus quia herbam d̃s cre¬
at: Qui uestit: ipse creat. Euangłi¬
um lege. Si gͦ fenum agri ait quod
hodie ẽ. & eras in clibanũ mittitur.
ds sic uestit. Ille gͦ creat. qui uestit.
Et apłs. Stulte qͥd seminas ñ uiuificat᷑:
nͥ moriatur. Et qͦd seminas. ñ corpꝰ
qͦd futurum ẽ seminas. s nudũ
granũ ut fere tritici. aut alicuiꝰ oe¬
teroꝵ. Ds̃ autẽ illi dat corpꝰ quomͦ
uoluerit: & unicuiq seminũ ꝓpͥũ
corpꝰ. Si gͦ ds corpora nr̃a edificat. si
ds membra nr̃a edificat. & corpora
nr̃a templum sunt sp̃c scĩ nolite du
dere quasi t̾cium dm: qͥa pat̾ &e filiꝰ¬

Expanded text:
us sancti sunt corpora nostra, ille Spiritui sancto aedificavit templum, qui et corpora nostra. Attendite Apostolum dicentem, Deus temperavit corpus, ei cui deerat majorem honorem dans ; cum loqueretur de diversis membris, ut non essent scissurae in corpore. Deus creavit corpus nostrum. Herbam Deus creavit, corpus nostrum quis creavit? Unde probamus quia herbam Deus creat? Qui vestit, ipse creat. Evangelium lege: Si ergo fenum agri, ait, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit . Ille ergo creat, qui vestit. Et Apostolus: Stulte, quod snisi moriatur: et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, ut forte tritici, aut alicujus caeterorum; Deus autem illi dat corpus quomodo voluerit, et unicuique seminum proprium corpus . Si ergo Deus corpora nostra aedificat, si Deus membra nostra aedificat, et corpora nostra templum sunt Spiritus sancti; nolite dubdere quasi tertium Deum; quia Pater et Fili