comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alto uerbũ: humiliauit & quodamͦ
strauit: ut ñ horreamꝰ altũ. s accedamꝰ
ad humiłe. Omĩno ẽ quicła intellectꝰ
uerus. fortis: s quomͦ eũ tenere pos¬
sumꝰ. qr pat̾ ñ iudicat quẽquã: s om̃e
iudiciũ dedit filio. Hoc enĩ dictũ ẽ:
qr hõib in iudicio ñ apparebit nͥ filius.
Pat̃ occultꝰ erit: filiꝰ manifestꝰ. In qͦ erit
filiꝰ manifestꝰ. In forma qua ascendit.
Nã in forma di cũ patre occultus est:
in forma serui hõib manifestus. Non
gͦ pat̃ iudicat quẽ quã s om̃e udici¬
um dedit filio: s manifestũ In quo
manifesto iudicio filiꝰ iudicabit: qr
ipse iudicandis apparebit. Euidentiꝰ
nob̾ ostendat scriptura: qi iste appa¬
rebit. qui quadragesimo die post
resurrectionẽ suã ascendit in cęlum
uidentib discipulis suis: & uox illis
angelica. Uiri inquit galilei: qͥ statis
aspicientes in celũ: Iste qui assũptus
ẽ a uob̾ in cęlũ: sic ueniet quẽ adino¬

Expanded text:
liavit, et quodammodo stravit, ut non horreamus altum, sed accedamus ad humilem. 13. Omnino est quidam intellectus verus, fortis, si quo modo eum tenere possumus, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Hoc enim dictum est, quia hominibus in judicio non apparebit nisi Filius. Pater occultus erit, Filius manifestus. In quo erit Filius manifestus? In forma qua ascendit. Nam in forma Dei cum Patre occultus est, in forma servi hominibus manifestus. Non ergo Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, sed manifestum: in quo manifesto judicio Filius judicabit, quia ipse judicandis apparebit. Evidentius nobis ostendit Scriptura quia ipse apparebit. Quadragesimo die post resurrectionem suam ascendit in coelum, videntibus discipulis suis: et vox illis angelica, Viri, inquit, Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Iste qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
uidebis. Amas. & ñ uides. Amor ipse ñ
te ꝑducet ut uideas: Ama: ꝑseuera
in amando: non fraudabo inquit
amorẽ tuũ. qui mundaui cor tuũ.
Ut quid enĩ mundaui eor tuũ. nͥ ut
ds a te possit uderi: beati enim
mundo corde: qm̃ ipsi dm uidebt̃.
Sed hoc inquit seruus tãquã cũ
dño disputans. ñ exp̃ssisti: cũ dixisti
ibunt iusti in uitã ȩternã. Non di¬
risti ibunt ut uideant me in for¬
ma dĩ: uideant patrẽ cui ȩqualis
sũ. Alibi attende qđ dix̃. Hȩc ẽ aũ
uita ȩt̾na: ut cognoscant te unum
uerũ dm. & quẽ misisti iħm xp̃m.¬

Expanded text:
videbis. Amas, et non vides: amor ipse non videbis. Amas, et non vides: amor ipse non te perducet ut videas? Ama, persevera in amando: non fraudabo, inquit, amorem tuum, qui mundavi cor tuum. Utquid enim mundavi cor tuum, nisi ut Deus a te possit videri? Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Sed hoc, inquit servus tanquam cum Domino disputans, non expressisti cum dixisti, Ibunt justi in vitam aeternam: non dixisti, Ibunt ut videant me in forma Dei, videant Patrem cui aequalis sum. Alibi attende quid dixit: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum Deum, et quem misisti Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ȩternã. fcce uitã ęt̾nã nomina¬
uit. Nũquid hoc nob̾ dix̃. qr ibi ui¬
debimꝰ & cognoscemꝰ patrẽ: & filiũ¬
ȩternã nominauit: & exp̃ssit quid
sit uita et̾na. Noli timere: ñ te fallo:
ñ sine causa ꝓmisi dilectorib meis.
dicens. Qui habet mandata mea &
seruat ea: ipse ẽ qui diligit me. Et
qui me diligit. diliget᷑ a patre meo:
& ego diligã illũ. & ostendã meipsũ
illi. Respondeamꝰ dño: & dicamꝰ. Qd
dñe ds nr̃ magnũ: quid magnum
nob demonstraturus es. Teipsum.
Quid enr: et uidcis te ñ demonstrasti᷑
Non te uidert̃. & qui crucifirert̃: Sed
demonstrabis te in uidicio: cũ stabi¬
mus ad dexterã tuã. Nũquid &e illi
qui ad sinistrã stabiit:. ñ te uideb̾t:
Quid ẽ. qđ nob̾ demonstrabis teipsũ:
Nunc enĩ ñ te uidemꝰ cũ lõqueris:
Respontleret. Demonstrabo meipsum
in forma cłi. Uidetis mͦ formã serui.
Non te frauclabo o hõ fidelis: crede quia

Expanded text:
vitam aeternam . 15. Ecce vitam aeternam nominavitam aeternam . 15. Ecce vitam aeternam nominavit. Numquid hoc nobis dixit, quia ibi videbimus et cognoscemus Patrem et Filiumetersit vita aeterna. Noli timere, non te fallo: non sine causa promisi dilectoribus meis dicens, Qui habet mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me: et qui me diligit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi . Respondeamus Domino, et dicanoster, magnum? quid magnum? Nobis demonstraturus es teipsum? Quid enim, et Judaeis te non demonstrasti? non te viderunt et qui crucifixerunt? Sed demonstrabis te in judicio, cum stabimus ad dexteram tuam: numquid et illi qui ad sinistram stabunt non te videbunt? Quid est quod demonstrabis nobis teipsum? Nunc enim non te videmus cum loqueris? Respondet, Demonstrabo meipsum in forma Dei, videtis modo formam servi. Non te fraudabo, o homo fidelis; crede quia
Abbreviated transcription (Latin):
de qua dicit apłs. cũ in forma dei
ẽẽt. ñ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equalẽ
do: Magna enĩ illa forma. ubi ad¬
huc equalitas patͥs & filii cognoscit᷑.
inesfabilis. in cõp̃hensibilis. maxune
paruulis q̃n uidebit᷑: Ecce ad dexte¬
rã sunt iusti: ad sinistrã sunt inui¬
sti. Om̃s parit̾ hoĩes uident. filium
hoĩs uident: qui punctus ẽ uident:
qui crucifirus ẽ uident:. humiliatũ
uident: natũ ex uirgine uident: ag¬
nũ de tͥbu iuda uident. Uerbũ đm.
apud din: qñ uidebt̃: Ipse erit & t̾ec̃:
s forna serui apparebit. Fõrma serui
seruis demonstrabit᷑: forma cdi filiis ser¬
uabit᷑. fiant gͦ serui silii. qui st̃ ad
dexterã. eant in et̾nã hereditatẽ olim
ꝓmissam: quã ñ udentes martyres
credidert̃: ꝓ cuiꝰ ꝓmissione sanguinẽ
sine dubitatione sudert̃. Eant illuc:
& uideant ibi. Quando illuc ibunt:
Dicat ipse dñs. Sic ibunt inquit illi.
in ambustionẽ ȩternã: iusti aũ in

Expanded text:
de qua dicit Apostolus, Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo ? Magna enim illa forma ubi adhuc aequalitas Patris et Filii cognoscitur: ineffabilis, incomprehensibilis, maxime parvulis. Quando videbitur? Ecce ad dexteram sunt justi, ad sinistram sunt injusti; omnes pariter hominem vident, Filium hominis vident, qui punctus est vident, qui crucifixus est vident, humiliatum vident, natum ex Virgine vident, Agnum de tribu Juda vident: Verbum Deum apud Deum quando videbunt? Ipse erit et tunc, sed forma servi apparebit. Forma servi servis demonstrabitur: forma Dei filiis servabitur. Fiant ergo servi filii; qui sunt ad dexteram, eant in aeternam haereditatem olim promissam, quam non videntes martyres crediderunt, pro cujus promissione sanguinem suum sine dubitatione fuderunt: eant illuc et videant ibi. Quando illuc ibunt? Dicat ipse Dominus: Sic ibunt illi in ambustionem aeternam, justi autem in
Abbreviated transcription (Latin):
Pauloante putabamꝰ aliqͥd facere pa¬
trẽ qđ ñ facit filiꝰ: q̃n dicebat. Pat̃ enĩ
diligit filiũ: & oĩa demonstrat ei quȩ
ipse facit. Tãquã pat̃ faciebat. & filiꝰ
uidebat. sic erat subrẽpens m̃ti nr̃ȩ
intellectus carnalis. quasi pat̾ facerce
qđ filiꝰ ñ faceret: filiꝰ aũ uideret patrẽ
demonstrantẽ. qđ fieret a patre. gͦ
uelut pater faciebat: qđ filiꝰ ñ facie¬
bat. M iã uidemꝰ aliqͥd facere filium:
qd ñ facit pat̾. Quomͦ nos uersat: &
m̃tẽ nr̃am ꝑtractat: Huc atq illuc
ducit:. uno carnis loco remanere ñ
sinit: ut uersando exerceat: exercen¬
do mundet: mundando capaces red¬
dat. capaces factos. impleat. Od de
nob̾ faciunt uerba hȩc: Qd loq̃bat᷑:
Quid loquit᷑: Pauloante dicebat: quia
demonstrat filio pat̾ quicqͥd faciat.
Uidebã quasi patrẽ facientẽ: silium
expectantẽ. Modo rursus uideo filiũ

Expanded text:
facere Pafacere Patrem, quod non facit Filius; quando dicebat, Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit: tanquam Pater faciebat, et Filius videbat. Sic erat subrepens menti nostrae intellectus carnalis, quasi Pater faceret quod Filius non faceret; Filius autem videret Patrem demonstrantem quod fieret a Patre. Ergo velut Pater faciebat quod Filius non faciebat; modo jam videmus aliquid facere Filium, quod non facit Pater. Quomodo nos versat, et mentem nostram pertractat; huc atque illuc ducit, uno carnis loco remanere non sinit, ut versando exerceat, exercendo mundet, mundando capaces reddat, capaces factos impleat! Quid de nobis faciunt verba haec? quid loquebatur? quid loquitur? Paulo ante dicebat quia demonstrat Filio Pater quidquid facit; videbam quasi Patrem facientem, Filium exspectantem: modo rursus
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui sunt isti mortui: qͦs uiuificat
pat̾ & filiꝰ: An ipsi st̃ de quib diximꝰ:
lazarus uel filiꝰ illiꝰ uiduȩ. uel filia
archisynagogi: Nouimꝰ enĩ istos a xp̃o
dño suscitatos. Aliud aliquid a nob̃
uult insinuare. resurrectionẽ scił mor¬
tuoꝵ: quã om̃s expectamꝰ. Nã illam
quidã habuert̃: ut crederent cȩteri.
Resurrex̃ enĩ lazarus moriturꝰ: resurgimꝰ
nos semꝑ uicturi. Talẽ resurrectionẽ
pat̾ facit an filiꝰ: Immo uͦ pat̾ infilio.
Ergo filiꝰ & pat̃ in filio. Unde ꝓbamꝰ :
qr de ista dicit resurrectione: Cum
raculũ. ñ ad uitã ȩt̃nã: secutꝰ ait. Neq
enĩ pat̾ iudicat quẽquã: s om̃e iudi¬
ciũ dedit filio. Quid ẽ hoc: De mor
tuoꝵ resurrectione dicebat: qr sic̃ pat̃
suscitat mortuos & uuificat. sic &
filiꝰ quos uult iuiusicat. Unde con¬
tinuo tãquã rationẽ subiecit de ui¬
dicio dicens: neq enĩ pat̾ iudicat
quẽquã. s om̃e iudiciũ dedit filio.¬

Expanded text:
i mortui quos vivificat Pater et Filius? An ipsi sunt de quibus diximus, Lazarus, vel filius illius viduae , vel filia archisynagogi ? novimus enim istos a Christo Domino suscitatos. Aliud aliquid nobis vult insinuare, resurrectionem scilicet mortuorum, quam omnes exspectamus; non illam quam quidam habuerunt, ut crederent caeteri. Resurrexit enim Lazarus moriturus, resurgemus nos semper victuri. Talem resurrectionem Pater facit, an Filius? Imo vero Pater in Filio. Ergo Filius, et Pater in Filio. Unde probamus quia de ista dicit resurrectione? Cum raculum, non ad vitam aeternam, secutus ait, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Fium resurrectione dicebat, quia sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat: unde continuo tanquam rationem subjecit de judicio, dicens, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio
Abbreviated transcription (Latin):
mei: Latarũ suscitauit xp̃c. Quem
mortuũ suscitauit pat᷑: ut uideret
xp̃c quẽ admodũ lazarũ suscitaret:
An q̃n suscitauit lazarũ xp̃c. ñ eũ re¬
suscitauit pat̾: & sine patre fecit filiꝰ
solus: Legite ipsam lectionẽ: & uidẽ¬
te qi patrẽ ibi inuocat. ut surgat
lazarus. Sic̃ hõ inuocat patrẽ. sic̃ ds̃
fecit cũ patre. Sͦ & lazarus qͦd resur.¬
rexit. & a patre & a filio suscitatꝰ ẽ. in
opus. tͥnitas fecit. Non gͦ sic intelliga¬
mus. sic̃ gͦ pat̾ suscitat mortuos & ui¬
uificat. sic & filiꝰ quos uult uiuificat:
ut alios a patre resuscitari & uiuifica¬
ri: alios a filio existimemꝰ. S eosdem
quos pat̾ suscitat & uiuificat. ipsos &e
filiꝰ suscitat & uiuificat: qr oĩa ꝑ ipsũ
facta sunt. & sine ipso factũ ẽ nichil
Et ut ostenderet habere se quãuis a
patre. tñ apud patrẽ potestatẽ: ideo
ait. sic & filiꝰ quos uult uiuificat:
ut ostenderet ibi uoluntatẽ suã. Et
te. tãquã minister facit aliquid sic̃ &

Expanded text:
mei? Lazarum suscitavit Christus: quem mortuum suscitavit Pater, ut videret Christus quemadmodum Lazarum suscitaret? An quando resuscitavit Lazarum Christus, non eum resuscitavit Pater, et sine Patre fecit Filius solus? Legite ipsam lectionem, et videte quia Patrem ibi invocat ut resurgat Lazarus . Sicut homo, invocat Patrem: sicut Deus, facit cum Patre. Ergo et Lazarus qui resurrexit, et a Patre et a Filio suscitatus est inopus Trinitas fecit. Non ergo sic intelligamus, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat, ut alios a Patre resuscitari et vivificari, alios a Filio existimemus: sed eosdem quos Pater suscitat et vivificat, ipsos et Filius suscitat et vivificat; quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et ut ostenderet habere se quamvis a Patre datam, tamen parem potestatem, ideo ait, Sic et Filius quos vult vivificat, ut ostenderet ibi voluntatem suam: et te, tanquam minister facit aliquid, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bebat discere ut resuscitaremur:
Quid est: Quid uult dicere: Tescen¬
dit enĩ ad nos: & qui pauloante
loquebat᷑ ut ds: cȩpit loqui ut hõ.
Ipse ẽ tñ hõ qui ds̃: qr ds factus ẽ hõ.
Sed factus qđ ñ erat: ñ amitens qđ
erat. Ergo accessit hõ dõ. ut ẽẽt hõ
qui erat ds. ñ ut iã hõ ẽẽt. & ñ ẽẽt
ds. Audiamꝰ gͦ eũ & frẽm: qui audi¬
ebamꝰ conditorẽ. Conditorẽ. qri uer¬
bũ in pͥncipio:. frẽm. qr natũ ex uir¬
gine maria. Conditorẽ ante abrahã.
poralia & sp̃italia: frẽm aũ ex semi¬

Expanded text:
suscitaremur? Quid est ergo quod vult dicere? 7. Descendit enim ad nos, et qui paulo ante loquebatur ut Deus, coepit loqui ut homo. Ipse est tamen homo qui Deus, quia Deus factus est homo: sed factus quod non erat, non amittens quod erat. Ergo accessit homo Deo, ut esset homo qui erat Deus; non ut jam homo esset, et non esset Deus. Audiamus ergo eum et fratrem, qui audiebamus conditorem: conditorem, quia Verbum in principio; fratrem, quia natum ex virgine Maria: conditorem ante Abraham, poralia et spiritualia; fratrem aute
Abbreviated transcription (Latin):
Quid intelligã dñe: Quid dicis: Uer¬
bũ ds̃ es: hõ sũ. Dicis. qr pat̾ ñ iudi¬
cat quẽquã: s omẽ uidiciũ dedit
filio. Lego alio loco te dicentẽ. ego ñ
iudico quẽquã: ẽ qui quęrat & iudi¬
cet. De quo dicis. ẽ qui quȩrat & iudi¬
cet: nisi de patre: Ille querit inui¬
rias tuas: ille iudicat iniurraᷤ tuas.
Quomͦ hic pat̾ ñ iudicat quẽ quã: sed
om̃ẽ iudiciũ dedit filio: Int̾rogemꝰ¬

Expanded text:
ne, quid dicis? Verbum Deus es, homo sum. Dicis quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Lego alio loco te dicentem, Ego non judico quemquam; est qui quaerat et judicet : de quo dicis, Est qui quaerat et judicet, nisi de Patre? Ille quaerit injurias tuas, ille judicat de injuriis tuis. Quomodo hic Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Int
Abbreviated transcription (Latin):
cturus ẽ eis. Cũ uni de minimis mei ᷤ
dedistis. mͥ dedistis. Et nẽ int̾rogẽt᷑
a nob: & dicamꝰ illi. Dnẽ qñ ẽsuris dis¬
cens: cũ tu doceas oĩa: Statĩ enĩ nob̃
in fide nr̃a respondet. Cũ unꝰ ex mi¬
nimis meis discit: ego disco. Ergo gra¬
anos factos eẽ: s xp̃m. Intelligitis fr̃s
grãm dĩ suꝑ nos: Capitis: Ammira¬
mini. gaudẽte: xp̃c facti sumꝰ. Si enĩ
caput ille. nos m̃bra: totꝰ hõ ille &
nos. hoc ẽ qd apls paulus dicit᷑ ut
ultra iã ñ simꝰ paruuli: iactati. & cir¬

Expanded text:
 uni ex minimis meis dedistis, mihi dedistis; et nunc interrogetur a nobis, et dicamus illi, Domine, quando eris discens, cum tu doceas omnia? Statim enim nobis in fide nostra respondet, Cum unus ex minimis meis discit, ego disco. 8. Ergo graanos factos esse, sed Christum. Intelligitis, fratres, gratiam Dei super nos capitis? Admiramini, gaudete, Christus facti sumus. Si enim caput ille, nos membra; totus homo, ille et nos. Hoc est quod apostolus dicit Paulus: Ut ultra jam non simus parvuli, jactati
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ plus ẽ ut resurgat mortuus:
quã ut conualescat ȩgrotꝰ. Maiora
st̃ ista. Sed qñ ea pat̾ demonstraturꝰ
ẽ filio: Nescit enĩ ea filiꝰ. & ille qui lo¬
quebat᷑ ñ nouerat mortuos suscitare:
mortuos ꝑ quẽ facta st̃ oĩa: qui fecit¬

Expanded text:
enim plus est ut resurgat mortuus, enim plus est ut resurgat mortuus, quam ut convalescat aegrotus: majora sunt ista. Sed quando ea Pater demonstraturus est Filio? Nescit enim ea Filius? et ille qui loquebatur, non noverat mortuos suscitare? mortuos, per quem facta sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
eũ saluũ tollere grabatũ suũ. & ire
in domũ suã. Hinc enĩ iudȩi cõmo¬
ti: cũ quib loquebat᷑. loquebat᷑ uer¬
bis: tacebat intellectu: quoda mͦ in¬
nuebat intelligentib cęlabat iras¬
centib. Hinc gͦ cũ eẽnt cõmoti iudei
qi hoc sabb̃o dñs faceret: dederunt
occasionẽ sermoni huic. Non gͦ sic
audiamꝰ hȩc tãquã obliti quȩ supra
dicta st̃: s respiciamꝰ illũ languidũ¬
.xxxocto annoꝵ subito factũ sanũ.
ammirantib iudeis & irascentib: quȩ¬
rebant tenebras magis de sabb̃o: ꝗͣ
lum̃ de miraculo. His gͦ indignantibꝰ.
loquens ait hoc: maiora his demon¬
strabit ei oꝑa. his maiora. Quibus:
Quod uidistis hominẽ factũ sanũ:
cuiꝰ languor durauerat usq ad axx.
octo annos. His maiora pat̾ demon¬
straturus ẽ filio. Quȩ st̃ maiora: Seqͥ¬
tur. & dicit. Sic̃ enĩ pat̾ suscitat mor¬
tuos & uiuificat: sic & filiꝰ quos uult
uiuificat. Plane maiora st̃ ista. Ualde

Expanded text:
batum suum, et ire in domum suam. Hinc enim Judaei commoti, cum quibus loquebatur: loquebatur verbis, et tacebat intellectu; quodammodo iunuebat intelligentibus, celabat irascentibus: hinc ergo cum essent commoti Judaei, quia hoc sabbato Dominus faceret, dederunt occasionem sermoni huic. Non ergo sic audiamus haec tanquam obliti quae supra dicta sunt, sed respiciamus illum languiduocto annorum subito factum sanum, admirantibus Judaeis et irascentibus. Quaerebant tenebras magis de sabbato, quam lumen de miraculo. His ergo indignantibus loquens, ait hoc, Majora his demonstrabit ei opera. His majora: quibus? Quod vidistis hominem factum sanum, cujus languor duraverat usque ad triginta et octo annos, his majora Pater demonstraturus est Filio. Quae sunt majora? Sequitur, et dicit: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Plane majora sunt ista. Valde
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝑsistere. Non gͦ carnalit̃ accipia¬
mus. qr sedet pat̾ & facit opus. & de¬
monstrat filio: & uidet filiꝰ opus qd̃
facit pat̾. & facit illud in alio loco.
aut ex alia mat̾ia. Oĩa enĩ ꝑ ipsũ facta st̃:

Expanded text:
fine persistere. Non ergo carnaliter accipiafine persistere. Non ergo carnaliter accipiamus quia sedet Pater, et facit opus, et demonstrat Filio; et videt Filius opus quod Pater facit, et facit illud in alio loco, aut ex al
Abbreviated transcription (Latin):
tat ut uideat. Et cũ se bñ conier¬
terit. & uiderit hõ uidens qui pͥus
erat hõ ñ uidens: iudere gͦ accedit
illi. & recedit ab illo. Accedit illi cũ
se conuerterit: recedit ab illo cũ se
auerterit. Nũquid ita filiꝰ: Absit.
N ũquã fuit filiꝰ ñ uidens. & postea fa¬
ctus ẽ uidens: s uidere patrẽ. hoc il¬
li ẽ ẽẽ filiũ. Nos enĩ auertendo ad
peccatũ amittimꝰ illuminationẽ: &
conuertendo nos ad dm ꝑcipimꝰ il¬
luminationẽ. Aliud ẽ enĩ lum̃ qͦ il¬
luminam᷑: aliud nos qͥ illuminam᷑.
tit᷑ a se: nec ꝑdit lucere. qi lux est
Sic gͦ demonstrat pat̾ rẽ quã facit
filio. ut in patre uideat oĩa filiꝰ. &
in patre sit oĩa filiꝰ. Uidendo enĩ natꝰ
ẽ. & nascendo uidetꝰ s ñ aliq̃n ñ ui¬
dit. & postea uidit: s in eo qđ ẽ illi
uidere. in eo ẽ illi ẽẽ. in eo ẽ illi natũ
eẽ. in eo ẽ illi ꝑmanere. in eo ẽ illi ñ
mutari: in eo ẽ illi sine initio & sine

Expanded text:
e bene converterit et viderit, fit homo videns, qui prius erat homo non videns. Videre ergo accedit illi, et recedit ab illo: accedit illi cum se converterit, recedit ab illo cum se averterit. Numquid ita Filius? Absit. Nunquam fuit Filius non videns, et postea factus est videns: sed videre Patrem, hoc illi est esse Filium. Nos enim avertendo ad peccatum, amittimus illuminationem; et convertendo nos ad Deum, percipimus illuminationem. Aliud est enim lumen quo illuminamur, aliud nos qui illuminamur. titur a se, nec perdit lucem, quia lux est. Sic ergo demonstrat Pater rem quam facit Filio, ut in Patre videat omnia Filius, et in Patre sit omnia Filius. Videndo enim natus est, et nascendo videt. Sed non aliqudit, et postea vidit: sed in eo quod est illi videre, in eo est illi esse, in eo est illi natum esse, in eo est illi permanere, in eo est illi non mutari, in eo est illi sine initio et sine
Abbreviated transcription (Latin):
facta st̃: & sine ipso factũ ẽ nichil.
Hinc uidemꝰ quẽ admodũ pat̾ demon¬
strat filio qđ facit: cũ pat̾ nicħ fac̃.
nͥ qđ ꝑ siliũ facit. Quid fecit pat̃:¬
Mundũ. Ita ne factũ mundũ demon¬
stͣuit filio: ut ce ipse tale aliqͥd face¬
ret: Detͣ gͦ nob̾ mundus. quẽ fecit
ẽ. oĩa ꝑ ipsũ facta st̃: & nicħ facit
pat̾. qd ñ ꝑ filiũ faciat. Ubi demon¬
strat filio pat̾ qđ facit: nͥ in ipso fi¬
lio ꝑ quẽ facit: Quis enĩ locus ubi
demonstret᷑ opus patͥs filio. quasi extͣ
faciat & extͣ sedeat: & filiꝰ attendat
manũ patͥs quẽ admodũ faciat: Ibi
ẽ illa inseparabilis tͥnitas: Ubi est
uerbũ de qͦ dictũ ẽ. qđ ipsũ ẽ uutꝰ
& sapientia di : Ubi qđ de ipsa sap̃ia
a fine usq ad finẽ fortit̃. & disponit
oĩa suauit̃: S qͦd facit pat̾. si ꝑfiliũ fac̾:

Expanded text:
facta sunt, et sine ipso factum est nihil. facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Hunc videmus quemdadmodum Pater demonstrat Fiod per Filium facit. Quid fecit PatMundum. Itane factum mundum demonstravit Filio, ut et ipse tale aliquid faceret? Detur ergo mundus nobis quem fecit omnia per ipsum facta sunt, et nihil facit Pater quod non per Filium faciat; ubi demonstrat Filio Pater quod facit, nisi in ipso Filio per quem facit? Quis enim locus ubi demonstretur opus Patris Filio, quasi extra faciat et extra sedeat, et Filius attendat manum Patris quemadmodum faciat? Ubi est illa inseparabilis Trinitas? ubi est Verbum de quo dictum est quod ipse est Virtus et Sapientia Dei ? ubi quod de ipsa Sapientia a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ? Si quid facit Pater, per Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
quicquã. nͥ qđ uiderit patrẽ facien¬
tẽ. qr de patre ẽ totꝰ filiꝰ: & tota sub¬
stantia & potentia eiꝰ. ex illo ẽ qui
genuit eũ. Modo aũ cũ dixisset
se hȩc facere similit̾ quȩ facit pat̾.
ut ñ intelligamꝰ alia facere patrẽ.
alia filiũ s simili potentia facere
filiũ eadẽ ipsa quȩ facit pat̾. cuin
pat̾ facit ꝑ filiũ: secutꝰ ait qđ ho¬
die lectũ audiuimꝰ. Pat̃ enĩ diligit
filiũ: & oĩa demonstrat ei quȩ ipse
facit. Rursus mortalis cogitatio
ꝑturbat᷑. Demonstrat pat̾ filio: quȩ
ipse facit. Ergo ait aliquis. seorsũ pat̃
facit: ut possit filiꝰ uidere qđ facit.
Rursus occurrt humanȩ cogitationi
tãquã artifices duo: uelut si faber
doceat filiũ suũ artẽ suã: & demon¬
strat ei quicquid facit. ut possit
etiã ipse facere. Oĩa inquit demon¬
strat ei quȩ ipse facit. Cũ gͦ pater
facit. filiꝰ ñ facit: ut possit uidere
filiꝰ qđ pat̾ facit. certe oĩa ꝑ ipsum

Expanded text:
iderit Patrem facientem, quia de Patre est totus Filius, et tota substantia et potentia ejus ex illo est qui genuit eum. Modo autem cum dixisset se haec facere similiter quae facit Pater, ut non intelligamus alia facere Patrem, alia Filium, sed simili potentia facere Filium eadem ipsa quae Pater facit, cum Pater facit per Filium; secutus ait quod hodie lectum audivimus, Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. Rursus mortalis cogitatio perturbatur. Demonstrat Pater Filio quae ipse facit: ergo, ait aliquis, seorsum Pater facit, ut possit Filius videre quod facit. Rursus occurrunt humanae cogitationi tanquam artifices duo, velut si faber doceat filium suum artem suam, et demonstret ei quidquid facit, ut possit etiam ipse facere: Omnia, inquit, demonstrat ei quae ipse facit. Cum ergo Pater facit, Filius non facit, ut possit videre Filius quod Pater facit? Certe omnia per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
extͣ illi ostendit quod uideat: s in
ipso illo ostendit qđ facit. Quid fa¬
cit pat̾: Uel potiꝰ quid uidet filius
in patre: ut faciat & ipse: sossũ for¬
te dicere: s da qui possit caꝑe. Aut for¬
te possim cogitare nec dicere: aut
forte nec cogitare. Excedit enĩ nos
illa diuinitas tãquã ds hõies: t̃ãquã
immortalis mortales: tãquã ȩternus
tẽporales. Inspiret. & donet de fonte
illo uitȩ: nc̃ aliquid irrorare digne¬
tur. & distillare in sitim nr̃am: ne in
hac heremo arescamtꝰ Dicamꝰ dñe: &e
cui dicius: Dicere pat̾ audemus:
Audemꝰ enĩ hic: qi ipse uoluit ut au¬
deremꝰ: si tñ sic uiuamꝰ. ut ñ nob̾ dicat.

Expanded text:
 illi ostendit quod videat, sed in ipso illi ostendit quod facit. 3. Quid videt Pater, vel potius quid videt Filius in Patre ut faciat et ipse? Possim forte dicere; sed da qui possit capere: aut forte possim cogitare, nec dicere; aut forte nec cogitare. Excedit enim nos illa divinitas tanquam Deus homines, tanquam immortalis mortales, tanquam aeternus temporales. Inspiret et donet, de fonte illo vitae nunc aliquid irrorare dignetur et distillare in sitim nostram, ne in hac eremo arescamus. Dicamus ei, Domine, cui didicimus dicere, Pater. Audemus enim hoc, quia ipse voluit ut auderemus: si tamen sic vivamus, ut non nobis dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
subleuat animã de dĩ dono &e de
miscłia eiꝰ qui unicũ suũ misit cõ¬
municare nob̾cũ mortẽ nrãm. &
docere nos ad immortalitatẽ suam.
Hunc habemꝰ magistrũ ut ñ peccemꝰ:
& defensorẽ si peccauerimꝰ: & si con
hõib ds occultꝰ. hõ manifestꝰ. ut ma¬
nifestos hoĩes faceret dõs: & filius
di factus ẽ filiꝰ hõis. ut hominum
filios faceret filios di. Qua hoc ar¬
te fapientię sue faciat: in eiꝰ uerbi s
agnoscimꝰ. Ioquit᷑ enĩ paruulus par¬
uis: sed ipse sic paruus. ut & magnꝰ.
Nos aũ parui: s in illo magni .l. oqͥt᷑
gͦ tãquã fouens & nutens lactentes.
& amando crescentes. Dixerat. ñ po¬
test filiꝰ a se facere quicquã: nͥ qđ
uiderit patrẽ facientẽ. Intelleximꝰ
aũ qr ñ seorsũ aliquid facit pater.

Expanded text:
t animam, de Dei dono et de misericordia ejus, qui Unicum suum misit communicare nobiscum mortem nostram, et ducere nos ad immortalitatem suam. Hunc habemus magistrum, ut non peccemus; et defensorem, si peccaverimus et confhominibus; Deus occultus, homo manifestus, ut manifestos homines faceret deos; et Filius Dei, factus hominis filius, ut hominum filios faceret filios Dei. Qua hoc arte sapientiae suae faciat, in ejus verbis agnoscimus. Loquitur enim parvulis parvus: sed ipse ita parvus ut et magnus; nos autem parvi, sed in illo magni: loquitur ergo tanquam fovens et nutriens lactentes, et amando crescentes. 2. Dixerat, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Intelleximus a
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ interĩ ꝑuenire ad ueritatẽ.
ñ eamꝰ ad falsitatẽ. Quid enĩ sunꝰ.
& quid tractemꝰ: considerare debemꝰ
Hoĩes sumꝰ carnẽ portantes: in hac
uita ambulantes: & sumꝰ de semine
uerbi di renati: tñ ita in xp̃o ĩno¬
uati. ut ñdũ pęnitꝰ ab ada expoliati¬

Expanded text:
rimus interim pervenire ad veritatem, non eamus ad falsitatem. Quid enim simus, et quid tractemus, considerare debemus. Homines sumus carnem portantes, in hac vita ambulantes: et si jam de semine verbi Dei renuti, tamen ita in Christo innovati, ut nondum penit
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i cũ ad discipulos loque¬
ret᷑. dixisse illũ de dõ sũmo patre suo.
dix̃. Pat̃ nr̃ ñ dix̃: usq adeo ut quodã
loco poneret hȩc duo. Uado ad deũ
meũ inquit: & ad dm urm. Quare
ñ dix̃ dm nr̃m : Et patrẽ meũ dixit

Expanded text:
risti, cum ad discipulos loqueretur, dixisse illum de Deo summo Patre suo, ster. Pater noster non dixit, usque adeo ut quodam loco poneret haec duo: Vado ad Deum meum, inquit, et Deum vestrum. Quare non dixit, Deum nostrum? Et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
hic turbat. Et quis ẽ qͥ digne ꝑscru¬
dignatꝰ ẽ. ipse apit. Neq enĩ uellet
dicere: qđ nollet intelligi. Qui dicere
dignatꝰ ẽ: sine dubio excitauit audi¬
entiã. Nũquid quẽ excitauit ut au¬
diret: excitatũ deserit: Diximꝰ ut po¬
tuimꝰ. ñ tẽporalit̾ scire filiũ: nec aliud
eẽ filii scientiã. aliud ipsũ silium: &
aliud ẽẽ filii uisionẽ. & aliud ẽẽ ipsũ
filiũ: s ipsam uisionẽ ẽẽ filiũ. & ipsã

Expanded text:
s est qui digne perscrudignatus est, ipse aperit. Neque enim vellet dicere quod nollet intelligi: quia dicere dignatus est, sine dubio excitavit audientiam; numquid quem excitavit ut audiret, excitatum deserit? Diximus, ut potuimus, non temporaliter scire Filium, nec aliud esse Filii scientiam, aliud ipsum Filium; et aliud esse Filii visionem, et aliud ipsum Filium: sed ipsam visionem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Querimꝰ qͥd dixit. Seqͥt᷑. Suꝑ quẽ ui¬
deris sp̃m descendentẽ qͣsi colũbã: & ma¬
nentẽ suꝑ eũ. Non dico seqͤntia. Interim
S ed qͥd ipse ẽ: Qͥd me uoluit ꝑ colũbã doce¬
re qͥ me misit: Qa ipse erat dñs. Iã nouerã
a qͦ missus erã: ĩa nouerã eum cui dixi.
tu ad me uenis baptitari: ego a te debeo
ab eo uelłe baptirari: ñ ut a me ipse
baptizaretur. Et tunc dixit mͥ. Sine
mͦ: impleat᷑ omnis iusticia. Pati
ueniꝰ baptizari ñ uenio: Impleat᷑
omnis iusticia: Ait mͥ dñs meus. im

Expanded text:
Quaerimus quid dixerit? Sequitur, Super quem videris Spiritum descendentem, quasi columbam, et manentem super eum. Non dico sequentia; interim Sed quid ipse est? quid me voluit per columbam docere qui me misit? Quia ipse erat Dominus? Jam noveram a quo missus eram: jam noveram eum cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptizaretur: et tunc mihi dixit, Sine modo; impleatur omnis justitia ; pati veni, baptizari non venio? impleatur omnis just
Abbreviated transcription (Latin):
suũ noluit alicui dare. ñ ut nemo
baptitaret᷑ baptismo dñi. s ut semꝑ
ipse dñs baptitaret: id actũ ẽ ut ce
ꝑ ministros dñs baptizaret: id est ce
quos ministri dñi baptizaturi erant.
dñs baptitaret. ñ illi. Aliud est enĩ
baptizare ꝑ ministeriũ: aliud baptita¬
re ꝑ potestatẽ. Baptismꝰ eñi talis est
qualis ẽ ille in cuius potestate dat᷑:

Expanded text:
suum alicui dare, non ut nemo baptizaretur baptismo Domini, sed ut semper ipse Dominus baptizaret: id actum est, ut et per ministros Dominus baptizaret, id est, ut quos ministri Domini baptizaturi erant, Dominus baptizaret, non illi. Aliud est enim baptizare per ministerium, aliud baptizare per potestatem. Baptisma enim tale est, qualis est i
Abbreviated transcription (Latin):
te qđ dicimꝰ: ñ tantũ ualeat scłm.
ut deleat de cordib ur̃is qͦdibi scͥp¬
sit sp̃c cłĩ: N tantũ ualeant spinȩ
curarũ: ut offocent sem̃ qđ semina¬
tur in uob. Quare enĩ cogimur
eadẽ repetere: nͥ qr de memoria
cordio ur̃i securi ñ sumꝰ: Si gͦ solus
añs baptizatus ẽẽt baptismo ioħis:
ñ deessent qui sic eũ haberent: ut
putarent baptismũ ioħis maiorem
ẽẽ quã est baptismꝰ xp̃i. Dicerent
enĩ. Usq adeo ille baptisinus maior

Expanded text:
e quod dicimus; non tantum valeat saeculum, ut deleat e cordibus vestris quod ibi scripsit Spiritus Dei; non tantum valeant spinae curarum, ut effocent semen quod seminatur in vobis: quare enim cogimur eadem repetere, nisi quia de memoria cordis vestri securi non sumus? si ergo solus Dominus baptizatus esset baptismo Joannis, non deessent qui sic eum haberent, ut putarent baptismum Joannis majorem esse, quam est baptismus Christi. Dicerent enim: Usque adeo illud baptisma majus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsius baptismus diceret᷑. Hoc
attendat & distinguat: & nouerit
caritas ur̃a. Baptismus quẽ accepit
ioħs: baptismꝰ ioħis dictus ẽ. Solus ta-¬
le donũ accepit: Nullus ante illum
iustoꝵ. nullus post illũ: ut accipe¬
ret baptismũ. qui baptisinus ipsius
diceret᷑. Accepit quidẽ: ñ enĩ ut a se
posset aliquid. Si enĩ a se quis lo
Ab illo ut baptizare posset accepit:
quẽ postea baptizauit. Nolite mira
dictũ est: omnia ꝑ ipsum facta st̃.
Si omnia ꝑ ipsum: & maria ꝑ ipsũ
facta est. de qua postea natꝰ ẽ xp̃c.
Intendat caritas ur̃a. Quomͦ crea¬
uit mariã & creatꝰ est ꝑ mariam:
sic dedit baptismũ ioħi. & baptizatꝰ¬

Expanded text:
ut ipsius baptismus diceretur. 4. Hoc ut ipsius baptismus diceretur. 4. Hoc attendat, et distinguat, et noverit Charitas vestra. Baptismus quem accepit Joannes, baptismus Joannis dictus est: solus tale donum accepit: nullus ante illum justorum, nullus post illum, ut acciperet baptismum, qui baptismus illius diceretur. Accepit quidem; non enim a se posset aliquid: si enim a se quis loqAb illo ut baptizare posset accepit, quem postea baptizavit. Nolite mirardictum est, Omnia per ipsum facta sunt : si omnia per ipsum, et Maria per ipsum facta est, de qua postea natus est Christus. Intendat Charitas vestra, Quomodo creavit Mariam, et creatus est per Mariam; sic dedit baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
est gͦ quęrere quid in eo ioħs ñdũ
nouerat: & ꝑ columbã didicit Qua¬
re missus est ioħs baꝑtizans: iam
nemini me quantũ potui dicisse
caritati ur̃ȩ. Si enĩ baptismꝰ ioħis
necessarius erat saluti nr̃e: & modo
debuit exerceri. Non enĩ mͦ ñ saluan¬
tur homines: aut ñ mͦ plures saluan¬
tur: aut alia tr̃ salus erat: & alia mͦ:
Si mutatus est xp̃c: mutata ẽ salus.
Si salus in xp̃o est. & idẽ ipse xp̃c est:
eadẽ nob̃ salus est. Sed quare missus
est ioħs baptizans: Quia oportebat
baptizari xp̃m. Quare oportebat
baptizari xp̃m: Quare oportuit
nasci xp̃m: Quare oportuit crucisi¬
gi xp̃m: Si enĩ uiã humilitatis de¬
monstraturus aduenerat: & se ipsum
facturus ipsam humilitatis uiã: in
omnib ab eo implenda erat humili¬
tas. Auctoritatẽ dare baptismo suo
hinc dignatus est: ut cognoscerent
serui quanta alacritate deberent
currere ad baptismũ dñi: quando
ipse ñ dedignatꝰ est susciꝑe baptis¬

Expanded text:
quaerere quid in eo Joannes nondum noverat, et per columbam didicit. 3. Quare missus est Joannes baptizans? Jam memini me quantum potui dixisse Charitati vestrae. Si enim baptismus Joannis necessarius erat saluti nostrae; et modo debuit exerceri. Non enim modo non salvantur homines, aut non modo plures salvantur, aut alia tunc salus erat, et alia modo. Si mutatus est Christus, mutata est et salus: si salus in Christo est, et idem ipse Christus est, eadem nobis salus est. Sed quare missus est Joannes baptizans? Quia oportebat baptizari Christum. Quare oportebat baptizari Christum? Quare oportuit nasci Christum? quare oportuit crucifigi Christum? Si enim viam humilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsam humilitatis viam; in omnibus ab eo implenda erat humilitas. Auctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est, ut cognoscerent servi quanta alacritate deberent currere ad baptismum Domini, quando ipse non dedignatus est suscipere baptis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ te misit: Manifestũ qi hoc. Qͥs gͦ te
misit: Forte pat̾. Uerꝰ ds pat̾. & ueritas
di . filius. Si pat̾ sine filio te misit:
ds sine ueritate te misit. Si icło
aũ uerax es quia ueritatẽ lõque¬
ris. & ex ueritate lõqueris: ñ te
misit pat̾ sine filio: & simul te
misit pat̾ & filius. Si gͦ & filius
te misit cũ patre: quomͦ nesciebaᷤᷤ
eũ a quo missus es: Quẽ uideras.
in ueritate ipse te misit. ut agnoᷤ.¬
ceretur in carne: & dixit: Suꝑ quẽ
uideris sp̃m descendentẽ sic̃ colu̾bã
& manentẽ suꝑ eũ: ipse est qͥ bap¬
tizat in spu scõ. Hoc audiuit
ioħs ut nosset eũ quẽ ñ nouerat:
an ut plenius nosset quẽ iã noue-¬
rat: Si enĩ om̃i ex parte ñ nosset: ñ
uenienti ad fluuiũ ut baptizaret᷑
diceret: ego a te debeo baptizari. &
ille qui eu misit dixit. suꝑ quem
uideris sp̃m descendentẽ sic̃ colũbã
ce manentẽ suꝑ eũ. ipse est qͥ bapti-

Expanded text:
qui te misit? Manifestum quia hoc. Quis ergo te qui te misit? Manifestum quia hoc. Quis ergo te misit? Forte Pater. Verus Deus Pater, et veritas Deus Filius: si Pater sine Filio te misit, Deus sine veritate te misit: si ideo autem verax es, quia veritatem loqueris, et ex veritate loqueris; non te misit Pater sine Filio, sed simul te misit pater et Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo nesciebas eum a quo missus es? Quem videras in veritate, ipse te misit ut agnoceretur in carne, et dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. 2. Hoc audivit Joannes, ut nosset eum quem non noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et ille qui eum misit, dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
si aueritate: a quo erat uerax nͥ
ab eo qui dixit. ego sũ ueritas:
Non gͦ posset dicere aut ueritas
contra uerace̾: aut uerax contra
ueritatẽ. Ueracẽ ueritas misit: Et
idõ uerax erat: qm aueritate misus
erat. Si ueritas ioħem miserat:
orsum aliquid filius sine patre. In-¬
separabilis caritas: inseparabilis uni¬
tas: inse parabilis maiestas: insepara¬
bilis potestas: scđm hȩc uerba quȩ
ipse posuit. ego & patͣ unũ sumus.
Quis gͦ misit ioħem: Si dicamꝰ pat̃:
uerũ dicimꝰ. Si dicamꝰ filius: uerũ
dicimus. Manifestius aũ ut dicamꝰ
filius: unus ds misit: qi filius dixit:
Ego & pat̾ unũ sumus. Quomodo
gͦ nesciebat eũ. a quo missus est:
Dixcit enĩ. Ego nesciebã eũ: s qui misit me¬
baptirare in aqua ipse mͥ dixit. In t̾roga
ioħem. Qui te misit baptrrare in aqͣ: qͥd
tͥ dixit: Suꝑ quẽ uideris sp̃m descenden¬
tẽ sic̃ colu̾bã. & manentẽ suꝑ eũ: ipse ẽ
qͥ baptirat in sp̃u sc̃o. Hoc tͥ o ioħ̃s dixit.

Expanded text:
at verax, nisi ab eo qui dixit, Ego sum veritas ? Non ergo, posset dicere, aut veritas contra veracem, aut verax contra veritatem. Veracem veritas misit; et ideo verax erat, quoniam a veritate missus erat. Si veritas Joannem miserat, orsum aliquid Filius sine Patre: inseparabilis charitas, inseparabilis unitas, inseparabilis majestas, inseparabilis potestas, secundum haec verba quae ipse posuit, Ego et Pater unum sumus . Quis ergo misit Joannem? Si dicamus, Pater, verum dicimus; si dicamus, Filius, verum diFilius, unus Deus misit; quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus. Quomodo ergo nesciebat eum a quo missus est? Dixit enim, Ego nesciebam eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit. Interrogo Joannem, Qui te misit baptizare in aqua, quid tibi dixit? Super quem videris Spiritum descendentem, sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. Hoc tibi, o Joannes, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
columba descendente cognouit eũ:
columba uͦ tc̃ descendit. quando do¬
minus ab aqua ascendit: tẽ aũ cog-¬
nouerat ioħs dñm quando ad eũ
dñs ad aquã ueniebat: manifesta¬
tur nobis quia ioħs scd̾m aliquid
nouerat: scdm aliquid nondũ no¬
uerat dñm. Nisi aũ hoc intellexe¬
rimus: mendax erat. Quomͦ erit
uerax agnoscens. qui dicit: tu ad
me uenis baptizari. & ego a te
debeo baptirari: Uerax est cũ hoc
dicit. Et quomͦ rursus uerax est
cũ dicit. ego ñ nouerã eũ: s qͥ me
misit baptizare in aqua. ipse mͥ
dixit. suꝑ quẽ uideris sp̃m descen

Expanded text:
novit eum; columba vero tunc descendit, quando Dominus ab aqua ascendit; tunc autem cognoverat Joannes Dominum, quando ad eum Dominus ad aquam veniebat: manifestatur nobis quia Joannes secundum aliquid noverat, secundum aliquid nondum noverat Dominum. Nisi autem hoc intellexerimus, mendax erat. Quomodo erat verax agnoscens, qui dicit, Tu ad me venis baptizari, et ego a te debeo baptizari? Verax est cum hoc dicit? Et quomodo rursus verax est cum dicit, Ego non noveram eum; sed qui misit me baptizare in aqua, ipse mihi dixit
Abbreviated transcription (Latin):
sius ꝓmissioi̾s
redditionẽ ꝑuenire possimꝰ. Tunc
enĩ ea quȩ dicimꝰ & nob̃ & uobis
utilia sunt: si ab ipso sunt. Quȩ
Nemo habet de suo: nͥ m̃daciũ &
peccatũ. Siquid aũ habet uerita¬
tis homo. atq iusticiȩ. ab illo fonte
est quẽ debemꝰ sitire in hac here¬
mo: ut ex eo quasi quib da guttis
irrorati. & in hac ꝑegrinatione
interĩ consolati. ne deficiamꝰ ĩ uia :
uenire ad eiꝰ requiẽ sacietatẽq
possimꝰ. Si gͦ qui loquit᷑ m̃datiũ.
de suo loquit᷑: qui loquit᷑ uerita

Expanded text:
us promissionis redditionem pervenire possimus. Tunc enim ea quae dicimus, et nobis et vobis si utilia sunt, ab ipso sunt: quae Nemo habet de suo, nisi mendacium et peccatum. Si quid autem homo habet veritatis atque justitiae, ab illo fonte est, quem debemus sitire in hac eremo, ut ex eo quasi guttis quibusdam irrorati, et in hac peregrinatione interim consolati, ne deficiamus in via, venire ad ejus requiem satietatemque possimus. Si ergo qui loquitur mendacium, de suo loqu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis existit &e dicit Proba nobis:
qr ille baptismꝰ ioħis dictus ẽ. Proba-¬
bo. ipsa ueritate dicente: quando in-¬
terrogauit uidȩos Baptismꝰ ioħis:
unde ẽ de cęlo an ex hominib: frgo
ne tot baptismi dicerent᷑ quot essẽt
serui. qui baptizabant accepta a do-¬
tizandi potestatẽ: seruis ministertũ
dedit. Dicit se seruus baptizare: recte
Ideo si sit &e malus. & contingat illi
habere ministeriũ: & sieũ homines
ds̃ baptizari ꝑ eũ. qui sibi tenuit
potestatẽ. Hoc aũ. ioħs ñ nouerat in
dño. Quia dñs erat nouerat: quia
Et confessus ẽ qr ueritas erat ille: ce
ille uerax missus a ueritate. Nouerat¬
hoc. Sed quid in eo non nouerat:
Quia sibi retenturus erat baptismi
sui potestatẽ: & ñ eã transmissuru.
& trans laturus in aliquẽ seruum:
s siue baptizaret in ministerio
seruus bonꝰ: siue baptizaret in mini¬
sterio seruus malus.: ñ sciret se ille
qui baptizaret᷑ baptizari. nͥ ab illo

Expanded text:
aliquis dicet: Proba nobis aliquis dicet: Proba nobis quod ille baptismus Joannis dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent servi qui baptizarent accepta potestizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines Deus baptizari per eum, qui sibi tenuittatem. 8. Hoc autem Joannes non noverat in Domino. Quia Dominus erat, noverat; quia et confessus est quia veritas erat ille, et ille verax missus a veritate; hoc noverat. Sed quid in eo non noverat? Quia sibi retenturus erat baptismatis sui potestatem, et non eam transmissurus et translaturus in aliquem servum: sed sive baptizaret in ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus maqui baptizatur, baptizari, nisi ab illo,
Abbreviated transcription (Latin):
suũ tãquã uice sua: & transferret a
se baptizandi potestatẽ: & constitiie¬
ret in aliquo seruo suo. ut tantam
uim cdaret baptisino translato in ser¬
uum: quantã ium haberet baptismus
datus a dño. Hoc noluit ideo: ut in
illo spes c̃ẽt baptizatoꝵ. a quo se bap¬
titatos agnoscerent. Noluit gͦ seruũ pone¬
re spem in seruo: ideoq clamabat
apłs. cũ iuderet homines uolentes
spem ponere in seipso:. Nũqͥd paulus
ꝓ uobis crucifixus est. aut in nõie¬
pauli baptizati estis: Baptizauit gͦ
paulus tãquã minister: ñ tãquã ipsa
potestas: Baptizauit aũ dñs tãquã
potestas Intendite: Potuit hanc
potestatẽ seruo dare Noluit. Si enim
daret hanc potestatẽ seruis. id est
ut ipsoꝵ ẽẽt qđ dñi erat: tot essent
baptismi quot essent serui: ut qͦmͦ
dictus est baptismus ioħis: sic dicere¬
tur baptismus petri. baptismꝰ pauli.
baptismꝰ iacobi: baptismꝰ thomȩ. bap¬
baptismꝰ ioħis dictus est. Sed fortasse

Expanded text:
a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in noPauli baptizati estis ? Baptizavit Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc potestatem servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est, ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma Petri, sic baptisma Pauli, sic baptisma Jacobi, baptisma Thomae, Matbaptismus, Joannis dictus est. Sed forte
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qui baptizati sunt a ioħe: ñ eis
suffecit. Baptizati sunt enĩ baptismo
xp̃i: quia ñ baptismus xp̃i. erat bap¬
tismus ioħis. Qui accipiunt baptis¬
Qui accepunt baptismũ ioħis. baptiᷤ¬
cit baptismus ioħis: Quomͦ non
sufficeret: quando nec ipsiꝰ erat ne¬
cessarius: Illi eni nullus baptismꝰ
erat necessarius: s ad hortandos
nos ad baptisinũ suũ: suscepit bap¬
tismũ serui. Et ne p̃poneret᷑ baptis¬
mus serui baptismo dñi: baptira¬
ti sunt alii baptismo conserui.
Sed qui baptraati sunt baptismo
conserui: oportebat ut baptiza¬
rent᷑ baptismo dñi. Qui aũ bapti¬
tant᷑ baptismo dñi: ñ opus habẽt
baptismo conserui. Qm̃ gͦ accepe¬

Expanded text:
Sed qui baptizati sunt a Joanne, non eis suffecit: baptizati sunt enim baptismo Christi; quia non baptismus Christi erat baptismus Joannis. Qui accipiunt baptisqui acceperunt baptismum Joannis, baptiscit baptismus Joannis. Quomodo non sufficeret, quando nec ipse erat necessarius? Illi enim nullus baptismus erat necessarius; sed ad hortandos nos ad baptismum suum, suscepit baptismum servi. Et ne praeponeretur baptismus servi baptismo Domini, baptizati sunt alii baptismate conservi. Sed qu baptizati sunt baptismate conservi, oportebat ut baptizarentur baptismate Domini: qui autem baptizantur baptismate Domini, non opus habent baptismate conservi. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
potuit uideri ab iniquis: quoꝵ uisi-¬
om forma serui exhibenda erat. Dic̃
ce alibi. sic ibunt isti in ambu¬
stionẽ ȩt̾nã. de quibusda sinistris:
iusti aũ in uitã ȩt̾nã. De qua. alio
loco dicit. Hȩc ẽ aũ uita ȩt̾na: ut
cognoscant te unũ uerũ dm̃. & quẽ
qui cũ in forma dĩ ẽẽt ñ rapinam
arbitratꝰ ẽ. ẽẽ se ȩqualẽ dõ. Ec̃ se
ostendet: quomͦ se dilectorib suis
ostensurũ ꝓmisit. Qui enĩ diligit
me ait: mandata mea custodit.
Et qui diligit me. diliget᷑ a patre
meo. & ego diligã eũ. & ostenda me¬
ipsũ illi. Quib loquebat᷑: p̃sens eis

Expanded text:
potuit videri ab iniquis, quorum visiopotuit videri ab iniquis, quorum visioni forma servi exhibenda erat. Dicit et alibi sic: Ibunt isti in ambustionem aeternam de quibusdam sinistris; justi autem in vitam aeternam : de qua alio loco dicit, Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum Deum, et quem qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : tunc se ostendet quomodo se dilectoribus suis ostensurum promisit. Qui enim diligit me, ait, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ resurgendo & ꝓcedendo de monu¬
m̃tis. ñ om̃s ad uitã ęt̃nã ibunt: s qͥ
bñ fecer̃t. Qui aũ male: ad iudicium.
Hic enĩ iudiciũ ꝓ pęna posuit. Et erit
direptio: & ñ qualis mͦ ẽ: nã & mͦ sepa-¬
ramur. ñ locis. s morib affectib. desi-¬
deriis. fide. spe. caritate. Simul enim
cũ iniquis uiuimꝰ: s ñ una uita ẽ
omniũ. In occulto dirimimur. in oc-¬
na in area: &e miscent᷑. Separant᷑ cum
a palea expoliant᷑: miscent᷑. quia ñdũ
uentilant᷑. Tc̃ aꝑta erit separatio:
sic̃ moꝵ. sic & uitȩ: sic̃ sapientiȩ. ita
& corpoꝵ. Funt qui bñ fecer̃t uiue¬
re cũ angłis di: qui male egert̃. tor¬
queri cũ diabolo & angłis eiꝰ. & tͣns¬
iet forma serui. Ad hoc enĩ p̃senta¬
uerat. ut faceret iudiciũ. Post uidi¬
ciũ ꝑget hinc: ducet secũ corpus
cui caput ẽ. & offer& regnũ deo. Lc̃ pla¬
ne uidebit᷑ forma illa dĩ. quȩ non

Expanded text:
vero resurgendo et procedendo de monuvero resurgendo et procedendo de monumentis, non omnes ad vitam aeternam ibunt, sed qui bene fecerunt: qui autem male, ad judicium. Hic enim judicium pro poena posuit. Et erit diremptio, et non qualis modo est. Nam et modo separamur non locis, sed moribus, affectibus, desideriis, fide, spe, charitate. Simul enim cum iniquis vivimus; sed non una vita est omnium: in occulto dirimimur, in ocna in area, et miscentur: separantur, cum a palea exspoliantur; miscentur, quia nondum ventilantur. Tunc aperta erit separatio, sicut morum, sic et vitae; sicut sapientiae, ita et corporum. Ibunt qui bene fecerunt, vivere cum Angelis Dei: qui male egerunt, torqueri cum diabolo et angelis ejus. Et transiet forma servi. Ad hoc enim se praesentaverat ut faceret judicium: post judicium perget hinc, ducet secum corpus cui caput est, et offeret regnum Deo . Tunc plane videbitur forma illa Dei, quae non