comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fellis: & botrus a maritudinis ẽs
ror draconũ uinu eoꝵ: & furor ass¬
dũ in sanabilis. Hec fal x. uigint
habet cubitos longitudinis. &. d¬
cẽ latitudinis. Inqͦ numero tristi
lȩta sociant᷑: adhoc enĩ dñs corr¬
pit ut emendet. Inuicesimo qͥe
duabꝰ decadis efficit᷑. austera & u¬
stia nunc iant᷑: in decima. idest
una decadȩ. meliora & ꝓsꝑa. se
om̃ia enĩ flagella atq supplicus
erudit᷑ isrł.Simulq moneamꝰ en
qͥ parua putant crimina. furtĩ
atq ꝑiuriũ. qͦd inducat᷑ maledr¬
⁊io q̃ inuolumine ac falce de sey¬
ta ẽ. indomũ furis atq ꝑ iurr e
cõmoret᷑ in ea. & omĩa eiꝰ ligna
lapidesq c̃sumat. Qͦ d si in his
q̃ minora putant᷑. furtũ dico ȩ
ꝑiuriũ. tanta pęnarũ cõmina¬
cio ẽ: qͥd dicemꝰ de fornicacione
adulterio. homicidio. sacrilegio
cunctisq eriminibꝰ. ꝗͣ ab apło
int̃ carnis oꝑa numerant᷑. le¬
gi. uiginti cubitos longituditeꝰ
& decẽ latitudinis. ad ȩtatẽ re

Expanded text:
 botrus amaritudinis eis. Furor draconum, vinum eorum et furor aspidis insanabilis . Haec falx viginti habet cubitos longitudinis, et decem latitudinis, in quo numero tristibus laeta sociantur. Ad hoc enim Dominus corripit ut emendet. In vicesimo, qui ex duabus decadibus efficitur, austera et tristia nuntiantur: in decimo, id est, una decade, meliora et prospera: per omnia enim flagella atque supplicia eruditur Israel. Simulque moneamus eos qui parva putant crimina furtum atque perjurium, quod inducatur maledictio quae in volumine ac  Al. a in domum furis atque perjuri, et commoretur in ea, et omnia ejus ligna lapidesque consumat. Quod si in his quae minora putantur furtum dico, et perjurium tanta poenarum comminatio est, quid dicemus de fornicatione, adulterio, homicidio, sacrilegio, cunctisque criminibus, quae ab Apostolo inter carnis opera numerantur ? Legi viginti cubitos longitudinis, et decem lat
Abbreviated transcription (Latin):
rũ posita ẽ. Onsis arbor ꝗ̃ ñ facit
fructũ bonũ excidet᷑ .&. inignẽ
mittet᷑. Uolum̃ istud inqͦ pecca¬
ta omniũ describunt᷑. siue falx
q̃ cunctor de licta succidit. mit¬
tit᷑ in uineã sodomor: de qua scͥp¬
tũ ẽ. In imici eoͣꝵ. insipientes. Exi¬
nea enĩ sodomor uinea eor: &. ꝓpi¬

Expanded text:
posita est: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Volumen istud in quo peccata omnium describuntur, sive falx quae cunctorum delicta succidit, mittitur in vineam Sodomorum, de qua sctum est: Inimici nostri insipientes: ex vinea enim Sodomor
Abbreviated transcription (Latin):
lier una sedebat in medio ampho¬
re .E dix̃. Hȩc ẽ impietas. eł ꝓiecit
eã in medio amphore. &. misit mas¬
sa plũbeã in oseiꝰ. Lxxͦ. Et egres¬
sus ẽ angelus qͥ loq̃bat᷑ in me. & di¬
lrit adme.Suspice ocłis tuis. & ui¬
de qͥd sit qͦd egredit᷑. Eẜdixi. Quid
ẽ. eẜ ait. Hec ẽ m̃sura qͣ egredit᷑.¬

Expanded text:
horae. Et dixit: Haec est impietas, et projecit eam in medium amphorae, et misit massam plumbeam in os ejus. LXX: Et egressus est angelus qui loquebatur in me, et dixit ad me: Suspice oculis tuis, et vide quid sit quod egreditur; et dixi, Quid est? Et ait: Haec est mensura quae egredit
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ uiȩ st̃: s gladio sꝑuali qͦ ꝑ¬
cuciendi st̃ qͥ ñ egerint peniten¬
ciã . &. qͥbꝰ cõminat᷑ psalmista ꝓela¬
mans. Nisi c̃uertimini gladiũ suuͣ
iubrauit: arcũ suũ tetendit & pa¬
rauit illũ &. in eo parauit uasa mor¬
tis. E in iheremia legimꝰ. Usque qͦ
secabis muero uel gladius dñi: usq̃¬
qͦ ñ qͥe sces: Conuertere inuaginã
tuã. Iste gladius ñ solũ falx appel¬
lat᷑ q̃ fenũ. stipulã. spinasq succi¬

Expanded text:
sed gladio spirituali, quo percutiendi sunt qui non egerunt poenitentiam, et quibus comminatur Psalmista proclamans: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit: arcum suum tetendit, et paravit illum: et in ipso paravit vasa mortis . Et in Jeremia legimus: Usquequo secabis mucro, vel gladius Domini? Usquequo non quiesces? convertere in vaginam tuam . Iste gladius non solum falx appellatur, quae fenum, stipulam, spinasque succi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qͥ in iudicio &. hilaris &. blandꝰ
iustis. & t̃ribilis apparebit in iustis.
Dolor patris: filns stultꝰ. Deus
qͥ in sua natura inpassibilis semꝑ ẽ
dandũq creauit. hosti pocius ma¬
ligno quã seruire sibi ẽsiderat. Un¬
de & moyses de illo. penituit inqͥt
eũ qͦd hominẽ fecisset int̾ra. &. tactꝰ
dolore cordũ intrinsecus. delebo
inqͥt hominẽ quẽ creaui a faciȩ tͣ
re. Et tecta iugit᷑ ꝑ stillancia:
litigiosa mulier. Siẽ tecta ꝑ stil¬
lancia. pluuiã qͥdẽ de cȩlo suscipi¬
unt. ñ tmͣ hanc adutilitat̾ẽ aliꝗͣ.
disꝑc iunt. s ad molestiã pocius
in habitanciũ diriuant.: ita nimi¬
rũ hereticoꝵ eccła cȩlestiũ dona
uerboꝵ. ñ ad salutẽ anmarũ. sed
ad usũ suȩ neqͥciȩ male intͣpitando.

Expanded text:
dicit, qui et in judicio hilaris ac blandus justis, contra terribilis apparebit injustis.-- Dolor patris filius stultus. Deus qui in sua natura impassibilis semper edandumque creavit, hosti potius maligno, quam sibi servire considerat. Unde et Moyses de illo, Poenituit, inquit, eum, quod hominem fecisset in terra. Et tactus dolore cordis intrinsecus, Delebo, inquit, hominem, quem crrae . Et tecta jugiter perstillantia litigiosa mulier. Sicut recta perstillantia pluviam quidem de coelo suscipiunt, non tamen hanc ad utilitatem aliquam dispertiunt, sed ad molestiam potius inhabitantium derivant: ita nimirum haereticorum Ecclesia coelestium dona verborum, non ad salutem animarum, sed ad usum suae nequitiae mal
Abbreviated transcription (Latin):
rome essem: ecc lesi¬
asten sc̃e blesille
leger̾ẽ. ut eam ad c̃tẽptũ istius
secłi. ꝓuocarẽ. &. omne qͦd in mundo
cerneret. putaret ẽẽ ꝓnichilo: ro¬
gatũ ab ea ut in morẽ comentar ioli
obscura quȩq dissererẽ: ut absq me
posset intelligere q̃legebat. Itaq
qm̃ in ꝓcinctu nr̃i oꝑis. subita mor¬
te subtracta ẽ: & ñ meruimꝰ o pau¬
la& eustochiũ talẽ uitȩ ñȩ habere
c̃sortẽ: tantoq uulnere tc̃ ꝑcissus
ob mutui: nc̃ in bethleem positꝰ angu¬
stiori uidelicet ciuitate. & illius me¬
moriȩ. & uob̾ reddo qͦd debeo. Hoc bre¬
uit᷑ admonens. qͦd nullius auctori¬
tatẽ secutꝰ sũ. s de hebreo transferens
magis me septuaginta int̃p̃tũ ẽsu¬
etudini coaptaui: in his dũ taxat
q̃ nͣ multũ ab hebraicis discrepabant.
Intdũ aqͥle qͦq & symmachi & theo¬
docionis recordatꝰ sũ: ut nec nouita¬
te nimia lectoris studiũ de t̾rerẽ:
nec rursũ c̃tra c̃scieneiã meã fon¬

Expanded text:
essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum istius saeculi provocarem, et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque quoniam in procinctu nostri operis subita morte subtracta est, et non meruimus, o Paula et Eustochium, talem vitae nostrae habere consortem, tantoque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo transferens, magis me Septuaginta Interpretum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fon
Abbreviated transcription (Latin):
uastati st̃. Ululate quercꝰ basar qul
succisus ẽ saltꝰ munitꝰ. lxͣx. Aꝑ
libane portas tuas. &. comedat igls
cedros tuas. Ululet piꝰ qͥa cecuht
cedrus. qͥa optimates c̃triti st̃. Ul¬
late quercus basanitidis. qmͣ di
luanꝰ ad quẽ ꝓpħalis sermo ẽuertit᷑
dicens aꝑi libane portas tuas. tem¬
plũ intelligit᷑ iudȩor: qͦd instaura¬
tũ immo ȩdificatũ a zorobabel. rur¬
su auespasiano & tito canit᷑ subuer¬
tendũ eẜ qͥa libanũ tẽplũ appella¬

Expanded text:
lulate, quercus Basan, quoniam succisus est saltus munitus. LXX: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Ululet pinus, quia cecidit cedrus, quia optimates contriti sunt. Ululate, quercus Basanitidis, quoniamLibanus, ad quem prophetalis sermo convertitur, dicens: Aperi, Libane, portas tuas, templum intelligitur Judaeorum, quod instauratum, immo aedificatum a Zorobabel, rursum a Vespasiano, et Tito canitur subvertendum. Et quia Libanum, templum appella
Abbreviated transcription (Latin):
&. suꝑ omnẽ arborẽ quercus ba¬
san.Ef. de hoc libano.: asser̃t ꝓpħari
Libanꝰ cũ excelsis cadet. Nos qute
pͥorẽ int̾p̃tacionẽ seqͥmͣ. p̃ sertim
cũ ꝙ ea q̃ sequunt᷑ huic sensui ẽ¬
gruant. Uor ululatꝰ pastoꝵ qͥa
uastata ẽ magnificencia eoꝵ. Uor
rugitꝰ lȩonũ : qmͣ uastata ẽ suꝑbia
iordanis.Lxxͣ. Uor lugeneĩ
ficencia eor: Uor rugieneiũ lȩonũ
qm afflictꝰ ẽ fremitꝰ iordanis. Pars.

Expanded text:
 super omnem arborem quercus Basan. Et de hoc Libano asserunt prophetari: Libanus cum excelsis cadet. Nos autem priorem interpretationem sequamur, praesertim cum et ea quae sequuntur, huic sensui congruant. Vox ululatus pastorum, quia vastata est magnificentia eorum: vox rugitus leonum, quia vastata est superbia Jordanis. LXX: Vox lugentiumficentia eorum. Vox rugientium leonum, quia afflictus est fremitus Jordadanis. Pars
Abbreviated transcription (Latin):
el sub nomine assur & pharao dic¬
tũ ẽ. Ecce assur cipressus in liba¬
no. & bonꝰ ramis & c̃densus umbra¬
cło .& excelsus magnitudine . & in
medio nubiũ factũ ẽ cacumen eiꝰ.
a qua nutriuit eũ abyssus exalta¬
uit illũ . & cȩt̾a q̃ tã de assur quã
de pharaone dicunt᷑ & uel ad con¬
trarias fortitudines. uel ad suꝑbos
qͦsq & pͥncipes dici arbitrant᷑. de
fringentis oȩdros & c̃fringet dñs
cȩdros libani. Cẜ in alio loco. Dies¬

Expanded text:
ele sub nomine Assur, et Pharaonis dicele sub nomine Assur, et Pharaonis dictum sit: Ecce Assur cypressus in Libano, et bonus ramis, et condensus umbraculo, et excelsus magnitudine, et in medio nubium factum est cacumen ejus: aqua nutrivit eum: abyssus exaltavit illum , et caetera, quae tam de Assur, quam de Pharaone dicuntur, vel ad contrarias fortitudines, vel ad superbos quosque et principes dici arbitrantur, de nfringentis cedros, et confringet Dominus cedros Libani
Abbreviated transcription (Latin):
bietes & quercꝰ basan. saltũq ne¬
morosũ. pͥncipes ac sacerdotes &
popłm significet iudȩoꝵ. Aꝑit qũ
libanꝰ portas suas. ut romanꝰ intret
exereitꝰ. E comedit ignis cȩdros
eiꝰ ut uel incendio cuncta uas¬
tent᷑: uel hostili impetu ducesac
pͥncipes c̃sumant᷑. ululant abie¬
tes qͥa cecidit cȩdrus: mutuo pͥncipes
gentes. Qͦaq pͥus dixͣ obseure. nẽ po¬
it manifestius: qmͣ magnifici uas¬
tatist᷑. Cupio scire ꝗͣ sint cȩdri liba
inqͥt uastatist̃. Ululate quercus ba¬
san ⁊ dest cͣfusionis uel ignominie. qͥ a
saltꝰ munitissimꝰ qͥhebraice dr besor.
excisus ẽ. qa tẽplũ qͦd in expugna¬
bili creuerat firmitate. & a diuer¬
sis regibꝰ ac pͥncipibꝰ. & postea ab he¬
lode ẽstructũ ẽ. romano oppugnan¬
t deletũ ẽ. Nunc locũ qͥdã ñ intel¬
ligentes. libanũ & abietes. & pinꝰ &
quercꝰ basan.&. saltũ nemorosum.
siue munitũ. ad ẽtrarias refert
fortitudines: de qͥbꝰ & in ihezechi¬

Expanded text:
rcus Basan saltumque nemorosum, principes ac sacerdotes et populum significet Judaeorum. Aperit autem Libanus portas suas, ut Romanus intret exercitus, et comedat ignis cedros ejus, ut vel incendio cuncta vastentur, vel hostili impetu duces ac principes consumantur. Ululant abietes, quia cecidit cedrus, mutuo sacerdotes gentes. Quodque prius dixit obscure, nunc ponit manifestius, quoniam magnifici vastati sunt. Cupio scire quae sint cedri Libaniinquit, vastati sunt. Ululate, quercus Bazan, id est, confusionis et ignominiae, quia saltus munitissimus, qui Hebraice dicitur BESOR, excisus est; quia templum, quod inexpugnabili creverat firmitate, et a diversis regibus et principibus, ac postea ab Herode constructum est, Romano oppugnante, deletum est. Hunc locum quidam non intelligentes, Libanum et abietes et pinos et quercus Basan, et saltum nemorosum sive munitum, ad contrarias referunt fortitudines, de quibus et in Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ ñ dixerat additũ. hoc ẽ hen.
De qͥbꝰ loq̃m᷑ in c̃sequentibꝰ. Repo¬
sitis aũ ait coronis intẽplo dñi. &
insẽ pit̾nã memoriã c̃secratis. de
toto orbe tͣrarũ. &. ꝓeul posite gen¬
tes uenient & edificabũt intẽplo
meo unꝰqͥsq ꝓ uiribꝰ suis. & tẽ exitu
rerũ &. ꝓsꝑitate omniũ. cognosee¬
us qͦd dñs miserit me .&. ipso cunc¬
ta iubente p̃dixerim. Hec aũ om¬
nia ert̃. si obedieritis p̃ceptis dñi
e mandata illius feceritis. Holdai
intͣptat᷑ dep̃cacio dñi. qͦd grece sig¬
notꝰ dñi. Pro holdai. nẽ in yͥmo loco
gram. Hoꝵ qͦtuor hominũ. coronȩ
ert̃ apud filiũ sophoniȩ. quẽ supͣ
iosiam legimꝰ. qͥ custos & ȩdituus ẽ
tẽpli dñi: & ibi ȩt̾na stacione reqͥes¬
cent. He brei. ananiã. a zariã. & mi¬
sahelẽ. de captiuitate uenientes
aurũ & argentũ in munera templi.
s coronas pontificis ac ducis aitu¬
lisse cõme morant: & quẽ supͣ ñ dixe¬

Expanded text:
supra non dixerat additum, hoc est Hen, de quibus loquemur in consequentibus. Repositis autem, ait, coronis in templo Domini, et in sempiternam memoriam consecratis, de toto orbe terrarum, et procul positae gentes venient, et aedificabunt in templo meo unusquisque pro viribus suis. Et tunc exitu rerum et prosperitate omnium cognoscetis, quod Dominus miserit me, et ipso cuncta jubente, praedixerim. Haec autem omnia erunt, si obedieritis praeceptis Domini, et mandata illius feceritis. Holdai interpretatur deprecatio Domini, quod Graece signotus Domini. Pro HOLDAI  , nunc in primo loco gratia. Horum quatuor hominum coronae erunt apud filium Sophoniae, quem supra Josiam legimus, qui custos et aedituus est templi Domini, et ibi aeterna statione requiescent. Hebraei Ananiam, Azariam et Misael de captivitate venientes aurum et argentum in munera templi, et coronas pontificis, ac ducis attulisse commemorant, et quem supra non dixe
Abbreviated transcription (Latin):
portet saꝑ e. qͦd & de cȩteris uirtut¬
bꝰ ac uiciis eodẽ modo intellige. Auer¬
te pedẽ tuũ a malo: hoc ẽ. ne uel huc
uel illuc a recto deuies: qͥa uirtutes
diserecionẽ quȩr̃t . & nimietas om¬
nisinuicio ẽ. Uias enĩ q̃ adextris
st̃ nouit dñs: idest eligit q̃ placent
illi. Id̾o displicentibꝰ & reꝓbis dic
turus ẽ ñ noui uos: qͦd est dicere.
ñ uos elegi: ñ mͥ placetis. Ipse autẽ
rectos faciet cursus tuos itinera
aũ in pace ꝑducet. Si auerteris a
malo ped̃e tuũ. si bona q̃ docui dño
iuuante facere studueris. aderit
ipse ꝓpicius conatibꝰ tuis: ut .&. nc̃
recte ingredi ꝙ tc ad pacẽ ualeas
sapienciã mea.e. prude nciȩ meȩ
inclina aur̃ẽ tuã. Hactenꝰ genera¬
lit᷑ castigauerat auditorẽ: hinc sub
specie meretricis. ab hereticoꝵ. ne¬
qͥcia ꝓhibet: ut custodias cogita¬
ciones. & disciplinã labia tua con¬
seruent. Cogitati ones qͥbꝰ recte

Expanded text:
e caeteris virtutibus ac vitiis eodem modo intelligitur.-- Averte pedem tuum a malo. Hoc est, ne vel huc vel illuc a recto devies, quia virtutes discretionem quaerunt, et nimietas omnis in vitio est.-- Vias enim, quae a dexteris sunt, novit Dominus. Id est, elegit, et placent illi. Ideo diturus est: Non novi vos , quod est dicere, Non vos elegi, non mihi placetis. Ipse autem rectos faciet cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Si averteris a malo pedem tuum, si bona quae docui Domino juvante facere studueris, aderit ipse propitius conatibus tuis, ut et nunc recte ingredi, et tunc ad pacem valeas sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam. Hactenus generaliter castigaverat auditorem. Hinc sub specie meretricis ab haereticorum nequitia prohibet. Ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conservent. Cogitationes quibus recte
Abbreviated transcription (Latin):
at indie nouissimo. ligatis manibꝰ .s.
pedibꝰ. mittent᷑ inte nebras. Pedesens
elector dirigunt᷑ in uiã pacis &. cir¬
rens ñ habebit offendiculũ. Quo
lacrius ad implenda dei mandata
cucurreris: eo minꝰ. duersa quȩ te
impediant timebis. Nã qͥcũq in
praua actione desudant. offenai¬
culũ in medio eursu reꝑiunt. qͥa ex¬
tẽplo dũ ñ preuident rapiuntur ad
penã. Comedunt pane impietatis.
& uinũ iniqͥtatis bibunt. Ita actio¬
ne scelerũ iniqͥ: quasi epulis delec
tant᷑ ad positis. Uel certe uinũ dĩp¬
nator bibunt .& esurientibꝰ spicas
tollere gaudent: ut e̾ẽ moris imp¬
or. scͥptura sacra testat᷑. Iustoꝵ aũ
semita qͣsi lux splendens ꝓcedit.¬
stoꝵ oꝑa inluce sciencie ꝑ agurt᷑
.&. et̃nã duc unt ad uitã. quȩ ẽ ꝑ¬
fec ta dies. Uia impioꝵ te nebrosi

Expanded text:
at in die novissimo ligatis manibus et pedibus mittentur in tenebras. Pedes vero electorum diriguntur in viam pacis. Et currens non habebis offendiculum. Quo alacrius ad implenda Dei mandata cucurreris, eo minus adversa, quae te impediant timebis. Nam quicunque in prava actione desudant, offendiculum in medio cursu reperiunt, quia extemplo dum non praevident, rapiuntur ad poenam. Comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt. Ita actione scelerum iniqui tantur appositis. Vel certe vinum damnatorum bibunt, et esurientibus spicas tollere gaudent, ut esse moris impiorum Scriptura sacra testatur.-- Justorum autem semita quasi lux splendens procedit,opera in luce scientiae peraguntur, et aeternam ducunt ad vitam, quae est perfecta dies.-- Via impiorum tenebrosa,
Abbreviated transcription (Latin):
one p̃ue nire: &. qͥa scd̾m ̾m sit. medi¬
tando p̃uidere. Diriges semitã pedi¬
bꝰ tuis: ne uidelicet erres in actibꝰ a ut
fide. Et om̃s uiȩ tuȩ stabilient᷑ ne
leuitate m̃tis a bono mouearis ꝓpo¬
sito. Hinc & apłsat. Stabiles estote
& immobiles: abundantes in opere
dñi semꝑ. Ne declines ad dexteran:
neq qd sinistiã. Dextera uia bona.
sinitra accipit᷑ rȩꝓba. Non gͦ dexta
ua amibulare. s a dextera dechna¬
re. ꝓhibem᷑. Declinat enĩ ad sinistr̃a
qͥ iniustꝰ est: declinat ad dexterã qui
sibi uult arrogare qͦd iustꝰ ẽ. Pechnat
ad dexterã qͥ de suis uiribꝰ prȩsumit.
declinat ad sinistr̃a. qͥ ꝓ sua fragilitate
desꝑat se posse saluari. Declinat add¬

Expanded text:
one praevenire, et quia secundum Deum sit medione praevenire, et quia secundum Deum sit meditando praevidere. Dirige semitam pedibus tuis. Ne videlicet erres in actibus aut fide. Et omnes viae tuae stabilientur. Ne levitate mentis a bono movearis proposito. Hinc et Apostolus: Stabiles estote, et immobiles, abundantes in opere Domini semper . Ne declines ad dexteram neque ad sinistram. Dextera via bona sinistra accipitur reproba. Non ergo dextera via ambulare, sed ad dexteram declinare prohibemur, declinat enim ad dextram qui injustus est, declinat ad sinistram qui sibi vult arrogare, quod justus est, declinat ad dexteram qui de suis viribus praesumit, declinat ad sinistram qui pro sua fragilitate desperat se posse salvari, declinat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑius dr sapienti: qͥa currens ñ ha¬
bebis offendiculũ. idest scandalũ.
Omni custodia serua cor tuunt
quia ex ipso uita. ꝓcedit. Sunt qͥ rec¬
te uiuere uident᷑ hominibꝰ. s quia
recta inte neione ñ faciunt: adeo qͥ
cor respicit prauu. re ꝓbat᷑ & iuta q̃
credebat᷑ bona. Omni gͦ diligencia
cordis mundiciã serua : qͥd ad eiꝰ exam̃
modꝰ estimabit᷑ uite. Remoue a te os
prauũr & de traheneia labia sint pro¬
cul a te. Nuobꝰ modis senciendũ. Eẜ os
tuũ ñ prauũ loquat᷑ aliqd: tua la¬
bia ne de tractionibꝰ ad suescant cu¬
stodias. & alios qͦq qͦs hiue uic io subdi¬
tos nosti. ne te corrũpant fugias. O¬
culi tui recta uideant.& palpebre tu¬
e pͣcedant gressus tuos. Iter iusticiȩ
qͦ ingredi debeas diligent᷑ edisce: &.
incunctis ꝗ̃ agere disponis sollicitus
ad quẽ sint fine uentura prȩ uide.
hoc ẽ enĩ palpebras recta uideneiũ
ocłor tuos p̃cedere gressus: bonum
opus qͦd ac turus es. sedula cogitaer¬

Expanded text:
dicitur sapienti, Quia currens non habebis offendiculum , id est, scandalum. Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit. Sunt qui recte vivere videntur hominibus, sed quia recta intentione non faciunt, a Deo qui cor respicit pravum reprobatur et vita, quae credebatur bona. Omni ergo diligentia cordis munditiam serva, quia ad ejus examen modus aestimabitur vitae. Remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te. Duobus modis sentiendum, ut et os tuum ne pravum loquatur aliquid, et tua labia ne detractionibus assuescant custodias, et alios quoque quos huic vitio subditos nosti, ne te corrumpant, fugias. Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. Iter justitiae, quo ingredi debeas diligenter edisce, et in cunctis quae agere disponis, sollicitus ad quem sint finem ventura praevide; hoc est enim palpebras recta videntium oculorum, tuos praecedere gressus, bonum opus quod acturus es sedula cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
.&. impii ante portas iustoꝵ.: In no¬
uissimo iudicio coronatis iustis.
dãpnabunt᷑ reꝓbi: qͥ eos in p̃sent
pͣimebant. Qͦd enĩ ait. ante. idest
ante bonos & ante portas iustoꝵ
ñ ad uic initatẽ loci. s ad iussionẽ
ꝑtinet bonoꝵ: qua maloꝵ torm̃¬
ta semꝑ aspiciunt. ut maiores e¬
reptori suo gr̃as sine fine referari.
Unde de illis esaias dicit. E egredi¬
ent᷑ & uidebunt in qͥt cadauera
uiroꝵ: qͥ p̃uaricatisunt in me.

Expanded text:
et impii ante portas justorum. In noet impii ante portas justorum. In novissimo judicio coronatis justis damnabuntur reprobi, qui eos in praesenti premebant, quod enim ait ante, id est ante bonos et ante portas justorum, non ad vicinitatem loci, sed ad visionem pertinet bonorum, quia malorum tormenta semper aspiciunt, ut majores ereptori suo gratias sine fine referant. Unde de illis Isaias, Et egredientur, et videbunt, inquit, cadavera virorum, qui praevaricati sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
tultꝰ transilit & c̃fidit. Sic̃ stulti ẽ
de sua alacritate c̃fidere. &. torren¬
tẽ rapidũ uel uoraginẽ laciorẽ sal¬
tu uelle transire. sapientis aũ ad
planũ uel pontẽ diuertere. ita qui
peccata qͥntũ ualet declinat. timens
ne iuoluat᷑ malis. sapiens ẽ. Stultꝰ
aũ ille qͥ cͣtẽptim peccat. blandiens
sibi qͥa aut poste riori tẽpore peni¬
tenciã agat cõmissoꝵ: aut si repen¬
te moriat᷑. fortit pę̧nas inferi suf¬
ferat. Inpaciens oꝑ abit᷑ stulticiam.
&ur uersutꝰ odiosus ẽ. Rephensi¬
bilis ẽ qͥdẽ homo inpaciens: s mul¬
to peior &. odiosior. est deo uersutꝰ.
tam & si apud homines melior. es¬
timet᷑. Iue enĩ palã omnibꝰ suam
ostendit stulticiã: iste aũ cũsit
corde ꝑuersus. sepe simplicitatẽ
simulat & iusticiã. atq apud hu¬
manũ iudiciũ scm̃ se dici delectat.
cũ sit diuino examine int̾ reꝓbos
estimatꝰ. Iacebunt mali ante bonos.

Expanded text:
stultus transilit et confidit. Sicut stulti est stultus transilit et confidit. Sicut stulti est de sua alacritate confidere, et torrentem rapidum vel voraginem latiorem saltu velle transire, sapientis autem ad planum vel pontem divertere, ita qui peccata quantum valet declinat, timens ne involvatur malis, sapiens est. Stultus autem ille qui contemptim peccat, blandiens sibi quia aut posteriori tempore poenitentiam agat commissorum, aut si repente moriatur, fortiter poenas inferi sufferat. Impatiens operabitur stultitiam, et vir versutus odiosus est. Reprehensibilis quidem est homo impatiens, sed multo pejor et odiosior Deo est versutus, tametsi apud homines melior aestimetur: ille enim palam omnibus suam ostendit stultitiam, iste autem cum sit corde perversus saepe simplicitatem simulat et justitiam, atque apud humanum judicium sanctum se dici delectat, cum sit divino examine inter reprobos aestimatus. Jacebunt mali ante bonos
Abbreviated transcription (Latin):
passuri ñ prȩuident: iđoq a futu¬
ris bonor gaudiis remanebunt
extranei: qͥa amaritudinis eoꝵ pͣ¬
sentis ñ nouert̃ ee̾ participes.
Unde & apte sub ditur. Domus
impior delebit᷑. tabernacła iustor
erminabunt: Domo qͥppe inmansi¬
me: tabernacłis uti solet initinere.
Iomꝰ gͥ impioꝵ delebit᷑: qͥa habitaci¬
onẽ uitȩ p̃sentis in qua semꝑ mane¬
re deside rabant. ꝑdent in morte re¬
ꝓbir. & hoc qͦd ñ preuidebant exiliũ
ppetue dãpnacionis subibunt. lab¬
nacła aũ iustoꝵ germinabunt: quia
p̃sens eoꝵ ẽ uersacio inqua ineolȩ st̃
apud dñn & ꝑegrini: crescentibꝰ si¬
ne cessacione meritis ad fructũ usq
suauissimũ patriȩ celestis ꝑtingit.
Innocens credit omni uerbo: astutus
c̃siderat gressus suos. Hanc innocenciã
uetuit: & hanc habere docuit astuciã
iohannes cũ ait. Rm̃i. nolite omni spi¬
ritui credere: s ꝓbate sꝑs si ex deo st̃.
Sapiens timet & declinat malum:

Expanded text:
passuri non praevident, ideoque a futupassuri non praevident, ideoque a futuris bonorum gaudiis remanebunt extranei, qui amaritudinis eorum praesentis non noverunt esse participes, unde et apte subditur. Domus impiorum delebitur, tabernacula justorum germinabunt. Domo quippe in mansione, tabernaculis uti solet in itinere. Domus igitur impiorum delebitur, quia habitationem vitae praesentis, in qua semper manere desiderabant, perdent in morte reprobi, et hoc quod non praevidebant, exsilium perpetuae damnationis subibunt, tabernacula autem justorum germinabunt, quia praesens eorum conversatio in qua incolae sunt apud Dominum et peregrini, crescentibus sine cessatione meritis ad fructum usque suavissimum patriae coelestis pertingitur. Innocens credit omni verbo, astutus considerat gressus suos. Hanc innocentiam vetuit, et hanc haberi docuit astutiam Joannes cum ait: Charissimi, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Domino sunt . Sapiens timet et declinat malum;
Abbreviated transcription (Latin):
risor sapienciã quã q̃rit ñ inuenit
qͥa & si aꝑte ẽtra illius stulticiã dis¬
putando incedas. nescit intelliger
q̃ dicis: ut arrius qͥ uerbũ consubsta¬
cialitatis in patre & filio. innullo le
coscͥpturarũ inueniri posse ẽtende¬
bat: cũ ei manifeste scriptũ obicer
bũ. & cetera talia. Ideo doctrina pri¬
denciũ facilis ẽ: qͥa labia pruden¬
ciȩ. sapiencia: idest qͥa labia q̃cũs
prudenciȩ moderamine reguntur
de sapiencia solũ loqͥ &. audire dil¬
ce habent. eiꝰq meditacioni oper̃ã
dare satagunt. ¶or qͦd nouit ama¬
ritudinẽ animȩ suȩ: in gaudio eiꝰ
ñ miscebit᷑ extraneus. Amaritud¬
nẽ habent animȩ . & electi quãdu
a gaudiis differunt᷑ etͣnis. & reꝓbi
cũ desideriis affligunt᷑ ꝑuersis.
s electi qͥa inluce ambulant ama¬
ritudinẽ suã quanto sit gaudio
mutanda prȩuident. Porro repbi
ꝓpria sponte cecati. qͥd in p̃senti
paciant᷑ uident. qͥd infuturs sint

Expanded text:
erisor sapientiam, quam quaerit, non invenit, quia etsi aperte contra illius stultitiam disputando incedas, nescit intelligere quae dicis: ut Arrius, qui verbum consubstantialitatis in Patre et Filio, nusquam Scripturarum inveniri posse contendebatbum , et caetera talia. Ideo doctrina prudentium facilis est, quia labia prudentiae sapientia, id est, quia labia quaecunque prudentiae moderamine reguntur, de sapientia solum loqui et audire dulce habent, ejusque meditationi operam dare satagunt. Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus. Amaritudinem habent animae et electi, quandiu a gaudiis differuntur aeternis, et reprobi cum desideriis affliguntur perversis, sed electi, quia in luce ambulant amaritudinem suam, quanto sit gaudio mutanda praevident. Porro reprobi propria sponte caecati, quid in praesenti patiantur non vident, quid in futuro sint
Abbreviated transcription (Latin):
ñ extinguet᷑. es erͣt usq ad saci¬
etatẽ uisionis omni carm. Quod
au ait egredient᷑. ñ pedũ. ꝓces¬
sũ s ocłoꝵ significat intuitũ.
quẽ intus in regno positi adui¬
denda prauor supplicia. foras
cũ uolunt emittunt. Corona
sapienciũ diuiciȩ eor. fatui¬
tas stultor in prudeneia. Sa¬
pientes ñ t̃rȩni aliqͥdemolum̃ti
ꝓ diuiciis habent. s coronã sclũ.¬
modo quã ꝓ uirtutibꝰ infuturo
ꝑcipiant. At stultoꝵ. fatuitas ma¬

Expanded text:
t usque ad satietatem visionis omni carni . Quod autem ait, egredientur, non pedum processum, sed oculorum significat intuitum, quem intus in regno positi ad videnda pravorum supplicia foras cum volunt emittunt. Corona sapientium, divitiae eorum; fatuitas stultorum, imprudentia. Sapientes non terreni aliquid emolumenti pro divitiis habent, sed coronam solummodo, quam pro virtutibus in futuro percipiant. At stultorum fatuitas ma
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ fuerͣt ante me in ihrłm: ñ
ad grand̾e̾ głam ꝑtinet salomonis.
uno patre suo rege se diciorẽ fu¬
isse: quia sub saule nec dũ regna¬
bat᷑ in ihrłm: & a iebuseis qͥ ipsi
cessert̃ reges in ihrłm. dicior
fuerit. Congregaui mͥ argen¬
tũ uel aurũ: & substancias re

Expanded text:
omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Non ad grandem gloriam pertinet Salomonis, uno patre suo rege se ditiorem fuisse, quia sub Saule, necdum regnabatur in Jerusalem, et a Jebusaeis, qui ipsi cesserunt reges in Jerusalem, ditior fuerit. Congregavi mih argentum, et aurum, et substan
Abbreviated transcription (Latin):
delicet. s uascłor species nomina¬
braice d̾r saddã & saddoth. Deniq
symmachꝰ licet uerbũ ñ potuerit
expͥmere de uerbo: ab hac opinio¬
ne ñ longe ẽ dicens. mensarũ speci¬
es & ad posiciones. Siue gͥ urceos.si¬
ue sciphos. siue crateras qͥ in ministe¬
riis ordinant᷑ auro gẽmisq distine¬
tos salomonẽ habuisse crede ndũ
aliis ciliciis minoribꝰ scillcet uas¬
culis hauriret᷑: & ꝑ ministror manꝰ
potanciũ uinũ turba susciꝑe. Qui¬
pieneia cratere mixto. in ꝓuerbi¬
is p̃tereuntes ad se ẽuocat᷑ corpus
dñi craterẽ magnũ debemꝰ acciꝑe:
in qͦ ñ merata pura diuinitas. ut
incȩlestibꝰ fuit. s. ꝓpt̾ nos humani¬
tate media tẽperata ẽ . & ꝑ apłos mi¬

Expanded text:
eminas, sed vasculorum species nominabraice dicitur SADDA   et SADDOTH  . Denique Symmachus, licet verbum non potuerit exprimere de verbo, ab hac opinione non longe est, dicens: Mensarum species, et appositiones. Sive igitur urceos, sive scyphos, sive crateres, qui in ministeriis ordinantur, auro gemmisque distinctos Salomonem habuisse credendum aliis κυλικίοις, minoribus scilicet vasculis, hauriretur: et per ministrorum manus potantium vinum turba susciperet. Quipientia in cratere mixto in Proverbiis praetereuntes ad se convocat: Corpus Domini nunc craterem magnum debemus accipere, in quo non meraca Divinitas, ut in coelestibus fuit, sed propter nos humanitate media temperata est, et per
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ: si tantũ carnalit᷑. melius in¬
telligit synagoga quã ȩccła. Iulit
gͦ uelam̃ qͦd fuit positũ suꝑ uultũ
moysi: & pleno lumine faciem eiꝰ
uidere nos fecit. Porro stetisse sapi¬
enciã. ille sensus ẽ qͦd etiã incarne
posito sibi ꝑmanserit sapiencia:
qͥ ꝓfectũ habet insapiencia. ñ ei
stat ista sapiencia. Qͥ aũ nͣ recipit
ꝓfectũ. nec ꝑ mom̃ta succrescit
s sẽꝑ in plenitudine ẽ: iste dicerȩ
pocest. & stetit mͥ sapieneia. Et
omne qͦd postulauert ocłi mer ñ
tuli ab eis: nec ꝓhibui eor. meũ ab
omni lȩticia: qͥa cor meu̾ lȩtatũ
ẽ in om̃i labore meo. & hec fuit
porcio mea ex om̃i labore meo. Ocł¬

Expanded text:
nibus: si tantum carnaliter, melius intelligitur Synagoga, quam Ecclesia. Tulit ergo velamen, quod fuit positum super vultum Moysi , et pleno lumine faciem ejus videre nos fecit . Porro stetisse sapientiam sibi, ille sensus est, quod etiam in carne posito sibi 402 permanserit sapientia. Qui profectum habet in sapientia, non ei stat sapientia; qui autem non recipit profectum, nec per momenta succrescit, sed semper in plenitudine est, iste dicere potest: Et stetit mihi sapientia. Et omne quod postulaverunt oculi mei, non tuli ab eis: nec prohibui cor meum ab omni laetitia: quia cor meum laetatum est in omni labore meo. Et haec fuit por
Abbreviated transcription (Latin):
ministras. In argentũ & aurũ
solet semꝑ scͥptura diuina. suꝑ ser¬
mone intelligi & sensu. Unde & in
sexagesimo septimo psalmo colũba
sui expositas alas deargentatas ha¬
bet: occuleiore uͦ intrinsecus sen¬
sũ. in auri pallore aꝑit. Regũ autẽ
substancias & ꝓuinciarl̃ siue regio¬
nũ. in credenciũ ẽgregauit ȩccłam:
illoꝵ regũ de qͥbꝰ psalmista canit:
nerͣt inunũ: illarũq regionũ in
quas ocłos leuari saluator p̃cepit.
qͥa iã candeant ad metendũ. Pos¬
sunt regũ sub stanciȩ & philosople
dici dogmata. & scienciȩ secłare fqr
adp̃hendit sapientes in astucia es
& ꝑdit sapienciã sapienciũ. & pri¬
denciã prudenciũ reꝓbat. Cant¬
res qͦq & cantrices illi uel ille sũ
qͥ psallunt sꝑu. psallunt & mente
Cantor qͣsi uir robustꝰ & sꝑitalis ai
alcioribꝰ canit: cantrix uͦ ad huc
circa materiã uolutat᷑. quã gren
ylen uocant: nec potest uoc̃e sua
in sublime tollere. Ubicũq gͦ inse¬

Expanded text:
entum et aurum semper Scriptura divina super sermone ponit et sensu. Unde et in sexagesimo septimo psalmo, columba sui expositas alas deargentatas habet, occultiorem vero intrinsecus sensum in auri pallore operit. Regum autem substantias, et provinciarum, sive regionum, in credentium congregavit Ecclesiam; illonerunt in unum : illarumque regionum in quas oculos levari Salvator praecepit: quia jam candeant ad metendum . Possunt regum substantiae et philosophorum dici dogmata, et scientiae saeculares, quas tes in astutia eorum, et perdit sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobat . Cantores quoque et cantatrices, illi vel illae sunt, qui psallunt spiritu, psallunt et mente. Cantator quasi vir et robustus et spiritualis de altioribus canit. Cantatrix vero adhuc circa materiam volutatur, quam Graeci ὕλην vocant; nec potest vocem suam in sublime tollere. Ubicumque ergo in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
solitudinẽ. Post assirios eñi. ma¬
gis niniuen intellig i: quã babi¬
lonẽ q̃ eiuitas chaldeoꝵ ẽ. Qͦᷤ
aũ ait. onocrotaiũ & ericiũm
cardinibꝰ eiꝰ & coruũ insuꝑ limi¬
aquatile. aliud solitudinis. Eẜ
in desertis urbibꝰ cõmorar. ꝓpt̾ea
trãstulimꝰ coruus in suꝑ limina
uel gladius. uel coruus accipit᷑. Un¬
de & aqͥla gladiũ. alii siccitatẽ intͣp̃ta¬
tist̾. eẜ post euersionẽ qͣsi insultans
ẽ ciuitas głosa. habitans in ẽfiden¬
cia. qͣ dicebat in corde suo ego sũ &

Expanded text:
. Post Assyrios enim magis Niniven intelligi, quam Babylonem, quae civitas Chaldaeorum est. Quod autem ait: Onocrotalum et hericium in cardinibus ejus, et corvum in superlimiaquatile, 710 aliud solitudinis. Et in desertis urbibus commorari. Praeterea transtulimus: Corvus in superliminarvel gladius, vel corvus accipitur. Unde et Aquila, gladium, alii siccitatem interpretati sunt. Et post eversionem quasi insultans est civitas gloriosa, habitans in confidentia, quae dicebat in cor
Abbreviated transcription (Latin):
płm suũ liberet de manu genei¬
ũ qua tenent᷑: & hoc sonare qͦd đr
& adorabũt eũ uiri de loco suo.
om̃s insulȩ genciũ. N solũ auͣ su¬
piores gentes. s et hiopes qͦq &
assirios & niniuen urbẽ assyrior eo
tẽpore ponenda insolitudinẽ. &¬
cubituras in ea om̃s bestias t̾rȩ
siue ut in hebreo scͥptũ ẽ. om̃s be¬
stias genciũ. Ex qͦ significari pu¬
tant de cunctis nacionibꝰ q̃ euer¬
sure st̃ nintuen. E qͥa niniue spe¬
ciosa int̃p̃tat᷑. inp̃senti loco specio¬
sã refert ad babilonẽ. Eẜ ome qͦd
seqͥt᷑. onocrotalus ꝙ ericius inl¬
minibꝰ eiꝰ morabunt᷑ & cȩtera: ba

Expanded text:
m suum liberet de manu gentium, qua tenentur: et hoc sonare quod dicitur: Et adorabunt eum viri de loco suo, omnes insulae gentium. Non solum autem superiores gentes, sed Aethiopes quoque Assyrios et Niniven urbem Assyriorum eo tempore ponendam esse in solitudinem, cubituras in ea omnes bestias terrae, sive ut in Hebraeo scriptum est, omnes bestias gentium: ex quo significari putant de cunctis nationibus, quae eversurae sunt Niniven. Et quia Ninive, speciosa interpretatur, in praesenti loco speciosam referunt ad Babylonem. Et omne quod sequitur: Onocrotalus et hericius in liminibus ejus morabuntur, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ gentes aliqͦ ꝓphecia texit᷑ explana¬
cionẽ. Nũc qͦd supta diximꝰ damascũ. he¬
braice ñ haberi. nec apud quẽꝙͣ. alium
obꝓbriũ moab. & blasphemias filioꝵ.
ãmon: postea retulit. qͥa moab ut so¬
doma erit. & filii ãmon qͣsi gomorra.
Qͥd gͦ seqͥt᷑ & damascꝰ deserta qͦsi acer¬
uus arenȩ. debuerat & damasco aliqͥd
pĩmisisse: ut qͦmͦ de duabꝰ gentibꝰ dixe¬
rat. moab ut sodoma erit & filii am¬
mon ut gomorra. qͣrũ peccata ante
ĩa dixerat: sic damasci. uel obꝓbria.

Expanded text:
sum gentes aliqua prophetia dicitur, explanationem. Nunc quod supra diximus, Damascum Hebraice non haberi, nec apud quemquam aliumopprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, postea retulit: Quia Moab et Sodoma erit, et filii Ammon quasi Gomorrha. Quod ergo sequitur: Et Damascus deserta, quasi acervus areae, debuerat et de Damasco aliquid praemisisse, ut quomodo de duabus gentibus dixerat: Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon ut Gomorrha, quarum peccata ante jam dixerat: sic et Damasci vel opprobria,
Abbreviated transcription (Latin):
gris ibant intra aqͥlonis Eł pul¬
chrȩ qͥmouerit pedes suos & recesse¬
rit ab oriente. de qͦ idem ꝓpħa ait.
ecce uir oriens nom̃ eiꝰ & ad occiden¬
tẽ respexerit: stat̃i ꝑgit ad aqͥlonẽ
qͥ ñ ẽ dext̃. s nomine dext̃ uocat᷑
Qd qͥde & cor ꝑalit intelligit᷑ ut¬
qͥcũꝙ moriente steterit. & uerte¬
rit se occidentẽ respiciens. ad dex¬
terã habeat aqͥlonẽ quẽ dextrũ uo¬
cant qͥ flatũ illius refrixert̃: qͥtan¬
tũ nomine dext̾ ẽ. ceterũ. re. & oꝑe
positꝰ insinistra ẽ. Post ꝗͣ. aũ ex tendit
manũ suã suꝑ aqͥlonẽ dñs: ꝑdet etã
ti putant dirigentẽ dici.s falsũ ẽ.
& postea inpeccatis coarguit ꝓecca¬
tores: ideirco eyoy non uocat᷑. hũe
ego e̾e reor pͥncip̾e assirioꝵ qͥ habi¬
tat ad aqͥlonẽ & metropolim ha¬
bet nimuen: & dicit in ysaia. forti¬
tuidme faciã & sapiencia intellectꝰ
auferã t̃minos geneiũ & uires earũ
depascar. Porro qͦd seqͥt᷑ de ninue

Expanded text:
igri, ibant in terram Aquilonis . Et pulchre qui moverit pedes suos, et recesserit ab Oriente, de quo idem propheta ait: Ecce vir, Oriens nomen ejus , et ad Occidentem respexerit, statim pergit ad Aquilonem, qui non est dexter, sed nomine dexter vocatur. Quod quidem et corporaliter intelligituque in Oriente steterit, et verterit se ad Occidentem respiciens, ad dexteram habeat Aquilonem, quem dextrum vocant qui flatu illius refrixerunt, qui tantum nomine dexter est, caeterum re et opere potius in sinistra est. Postquam autem extenderit manum suam super Aquilonem Dominus, perdet etiam ti putant dirigentem dici, sed falsum est: et postea in peccatis coarguit peccatores, idcirco εὐθύνων vocatur. Hunc ego esse reor principem Assyriorum, qui habitat ad Aquilonem, et metropolim habet Niniven, et dicit in Isaia: Fortitudine faciam, et sapientia intellectus auferam terminos gentium, et vires earum depascar . Porro quod sequitur de Ninive
Abbreviated transcription (Latin):
moab sic̃ sodoma erit. & fil ii ãmon qͦ¬
si gomorra: & damaschꝰ de relicta qͣsi
aceruus arenȩ: & dissipata usq insẽ¬
pit᷑nũ. eẜ qͥ reliqͥ fuerĩt de popło
meo diripient eos. & residui gentis
meȩ possidebũt eos. ꝥoc erit eis ꝓ
c̃tumelia sua: qͥa exꝓbrauer̃t & mag¬
nificati st̾ suꝑ dñm om̃ipotentem.
Wanifestꝰ erit dnͣs suꝑ eos & disꝑdet
om̃sseos genciũ t̃rȩ: &e adorabũt eũ
singłi de loco suo: om̃s in sulȩ genciũ.
Quod expleto danihel ꝓpħa. qͥ qͥtu¬
or regnor. sepus cernit uisiões. & eor.
differencias sub aliis atq aliis ima¬
ginibꝰ ex ponit. Ysaias iheremias. ibe¬
rechiel faciunt᷑. ut post uisionẽ ui¬
de. aduersũ ceteras naciones q̃ incir¬
cuitu eiꝰ st̃. uertant uaticimũ ꝙ uix

Expanded text:
Moab sicut Sodoma erit, et filii Ammon quasi Gomorrha, et Damascus derelicta quasi acervus areae, et dissipata usque in sempiternum, et qui reliqui fuerint de populo meo, diripient eos, et residui gentis meae possidebunt eos: hoc erit eis pro contumelia sua, quia exprobraverunt et magnificati sunt super Dominum omnipotentem: manifestus erit Dominus super eos, et disperdet omsinguli de loco suo, omnes insulae gentium. Quod excepto Daniele propheta, qui quatuor regnorum saepius cernit visiones, et eorum differentias sub aliis atque aliis imaginibus exponit , Isaias, Jeremias, Ezechiel faciunt, ut post visionem Judae adversum caeteras nationes, quae in circuitu ejus sunt, vertant vaticinium,
Abbreviated transcription (Latin):
s. aphicꝰ sꝑs de eo. Extendet manũ
suã fuꝑ aqͥlonẽ & ꝑdet assur aqͥlonẽ
ae qͦiheremias seribit ab aqͥlone ex¬
ardescent mala suꝑ om̃s habitato¬
res t̃re & de qͦ salomon cõmemorat.
aqͥlo durꝰ uentꝰ nomine aũ dexter

Expanded text:
s spiritus de eo: Et extendet manum suam super Aquilonem, et perdet Assur . Aquilonem de quo Jeremias scripsit: Ab aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae. Et de quo Salomon commemorat: Aquilo durus ventus: nomine autem dexter
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotentẽ. Uide clem̃ciã: uide
miscdiã dñi. Contumeliã patit᷑. blas¬
phemat᷑ diripiunt᷑ t̃mini eiꝰ. & ille
qͥd facit. Mittit reliqͥas popłi sui
qe qͥbꝰ iã diximꝰ. ut sibi blaspheman¬
tes diuidat. & in suã ducat possessi¬
oñe. Multo enĩ stulto melius ẽ ser¬
uire sapienti. & fatuitatẽ eiꝰ dñi sa¬
pieneia corrigi. quã suȩ eũ stultiei¬
e derelinqͥ. Ueniet itaq dñs omp̃s.
& manifestꝰ erit suꝑ eos quẽ nẽ nes¬
ciunt. quẽ ignorant.: & disꝑdet om¬
nia dogmata. id est dos eor ꝙ. diuer¬
sarũ genciũ idola: ut postꝗͣ. simula¬
chra q̃ de suo sensu sibi conposuerat
euersa fuerint. c̃uertant᷑ gentes
ad dñm: & unꝰqͥsq in loco suo ad o¬
ret eũ. quẽ antea nesciebant.
Sed & uos et hiopes: int̾fecti gla¬
dio meo eritis. Cẜ extendet manũ
suã suꝑ aqͥlonẽ & ꝑdet assur. & po

Expanded text:
ide clementiam, vide misericordiam Domini: contumeliam patitur, blasphematur, diripiuntur termini ejus: et ille quid facit? Mittit ad reliquias populi sui, de quibus diximus, ut sibi blasphemantes dividat, et in suam ducat possessionem. Multo enim stulto melius est servire sapienti, et fatuitatem ejus Domini sapientia corrigi, quam suae eum stultitiae derelinq manifestius erit super eos, quem nunc nesciunt, quem ignorant: et disperdet omnia dogmata, id est, deos eorum, et diversarum gentium idola, ut postquam simulacra, quae de suo sibi sensu composuerant, eversa fuerint, convertantur gentes ad Dominum, et unusquisque in loco suo adoret eum quem nesciebat ante. Sed et vos, Aethiopes, interfecti gladio meo eritis: et extendet manum s
Abbreviated transcription (Latin):
has potissimũ gentes ds̃ puniat. &
ñ totũ orbẽ in qͦ iudei longe lateq
disꝑsi st̃ Si eni moab meret᷑ eorripi
iudȩis insultans. & filii ãmon &. reliq̃
gentes in eir euitu: qͦre gallia ñ cor¬
ripit᷑. Quare brntannias in cõmina¬
cione ñ punit. Cur hispaniȩ a pę¬
na aliene st̃. Quã ob causã de italia
nichil dr: De affrica cur tacet᷑ . ẜ ut
semel dic̃a. cũ om̃is orbis uideos cap¬
tiuos teneat. qͥd solȩ gentes tantũ cõmi¬
sere flagicii q̃ incircuitu st̾. ut solȩ po

Expanded text:
has potissimum gentes Deus puniat, et has potissimum gentes Deus puniat, et non totum orbem in quo Judaei longe lateque dispersi sunt. Si enim meretur Moab corripi, Judaeis insultans, et filii Ammon et reliquae gentes in circuitu, quare Gallia non corripitur? quare Britannias in comminatione non ponit? cur Hispaniae a poena alienae sunt? quam ob causam de Italia nihil dicitur? de Africa cur tacetur? et ut semel dicam, cum totus orbis Judaeos captivos teneat, quid solae gentes tantum commisere
Abbreviated transcription (Latin):
& ex. ꝓbrasse attauos. & postea ne poti¬
bꝰ redditũ: cũ utiq illa sentencia qͣ
antea dicebat᷑ in lege. peccata patrũ
iherechielẽ soluta sit: Unio ego dieit
dñs. neqͥꝗͣ dicet᷑ hec parabola: s ani¬
ma qͣ peccauerit ipsa moriet᷑. ¶ẜsimul
animaduerte parabolã ẽẽ qͦd dictũ
ẽ: nec id sonare qͦd insuꝑficie littere
nͣ fer̃t. Qͦa si in iustũ ẽ nepotibꝰ red¬
dere qͦd deliq̃rint aui. qͣnto inuisti¬
us scdm stulticiã iudeoꝵ. hoc ipsũ
sꝑare in ẽsũmacione mundi fieri.
turꝰ antichristꝰ: Sic ubi enĩ artatifu¬
erĩt inhystoria. ut doceant cõpletũ
eẽ id qͦd dictũ ẽ. statim tͣnsiliunt ad
futura xꝑi tẽpora:.&. om̃ia q̃ ñ pos¬
sũt exponere. post᷑ multa sibi reꝓ¬
mittunt : & dicũt. & moab. & filios
ãmon. & egyptũ. & phylistiim. ꝙ idu¬
meã q̃ nc̃ insultant uideis. eo tẽpo¬
re puniendas. Int̃rogemꝰ gͦ eos qͣre

Expanded text:
et exprobrasse atavos, et postea nepotiet exprobrasse atavos, et postea nepotibus redditum? cum utique illa sententia, qua antea dicebatur in Lege, peccata patrum luta sit: Vivo ego, dicit Dominus: nequaquam dicetur haec parabola; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et simul animadverte, parabolam esse quod dictum est, nec id sonare quod in superficie litterae proferunt. Quod si injustum est nepotibus reddere quod deliquerint avi: quanto injustius pro stultitia Judaeorum hoc ipsum sperare in consummatione mundi fieri, turus Antichristus. Sicubi enim arctati fuerint in historia, ut doceant completum esse quod dictum est, statim transiliunt ad futura Christi tempora, et omnia quae non possunt exponere, post multa saeromittunt, et dicunt, et Moab, et filios Ammon, et Aegyptum, et Philisthiim, et Idumaeam, quae nunc insultant Judaeis, eo tempore puniendas. Interrogemus ergo eos, quare
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ qͦndo moab & filii ãmon facti
stͥ sic̃ sodoma & gomorra. & qͦs acer¬
uisalis: & desertȩ usq mȩ t̃nũ. DebeÑ
cineres fauillasq c̃uersã. mare supra
de puteis qͦndã salis qͦd ñc mortuũ
đr inundasse. qͣndo eos diripuer̃t
udȩi. qͥndo residuȩ gentes ifraheliticȩ
possede rint eos. Aut q̃ indignacio
dñi ẽ. ꝓ blasphemia & ẽtumeliis at¬
tenuare & disꝑdere deos. ñ moab &
ãmon. s uniuerse t̾re: ut adorent eũ
singłi de loco suo. om̃s insulȩ geneiũ ͦ
Qͦ a magis. ꝓ beneficio tribuet blas¬
phemantibꝰ: ut ab errore redeant
ad salut᷑e. Qͦ il si uoluerĩt dicere
post regressionẽ de babilone has
gentes popło isrł fuisse subiectas.
pͥmũ auc łoritatẽ postulabimꝰ scͥp¬
turarũ. unde hoc factũ ꝓbent: de¬
inde cũ minime potuerint demon¬
strare. concedemꝰ eis ex suꝑfluo.
atq dicemꝰ. Esto accidisse. qͦd dicitis.
Quȩ iusticia deiẽ. blasphemasse auos.

Expanded text:
lii Ammon facti sint quasi Sodoma et Gomorrha, et quasi acervi salis, et desertae usque in aeternum: debent cineres favillamque conversam, mare supra de puteis quondam salis, quod nunc Mortuum dicitur, inundasse: quando eos diripuerint Judaei, quando residuae gentes Israeliticae possederint eos. Aut quae indignatio Domini est pro blasphemia et contumeliis attenuare et disperdere eos? non Moab et Ammon, sed universam terram, ut adorent eum singuli de loco suo, omnes insulae gentium? quod magis pro beneficio tribuet blasphemantibus, ut ab errore redeant ad salutem. Quod si voluerint dicere, post regressionem de Babylone has gentes populo Israel fuisse subjectas, 705 primum auctoritatem postulabimus Scripturarum, unde hoc factum probent: deinde cum minime potuerint demonstrare, concedemus eis ex superfluo, atque dicemus: Esto accidisse quod dicitis: quae justitia Dei esset blasphemasse avos,
Abbreviated transcription (Latin):
rã sortis dñi transferant᷑ : Deniq &
dauid nͣ erat de sacerdotibꝰ. nec lice¬
bat ei comedere panes ꝓposicionis:
s qͥa ꝑ singła crescebat oꝑa & ꝑse¬
cueio saul. uirtutũ illius. ꝓfectꝰ e¬
rat. ꝓpt̾ea in fuga sua dũ nescit su¬
bito antistes efficit᷑ . & accipit pa¬
nes ꝓposiciõis. & ñ uiolat manda¬
tũ dei. Hoc totũ diximꝰ qͥa moab
ut sodoma erit. & filii ãmon ut
gomorra. Damascꝰ qͦq q̃ int̾p̃tatur
sanguinẽ bibens. aut sanguisuga.
erit derelicta a dei miscđia: qͣsi a¬
ceruus salis. Quia enĩ pͥnceps eiꝰ ẽ
rex aretha. & damasceni paulũ oc¬
cidere cupiunt. & ꝑ murũ inspor¬
ta demittit᷑ : ñ dr ad damascũ uos
estis sal mun. nec illud sal uoca¬
t᷑ qͦd sẽꝑ offert᷑ in uictimis s qͦd in¬
fatuatũ ẽ. & de qͦ in eugło seribit᷑.
Si quͣ sal infatuatũ fuerit.: in qͦ sa.¬
liet᷑  Ad nichilũ ẽ utile. neq int̃

Expanded text:
ram sortis Domini transferantur? Denique et David non erat de sacerdotibus, nec licebat ei comedere panes propositionis , sed quia per singula crescebat opera, et persecutio Saul virtutum illius profectus erat, propterea in fuga sua dum nescit, subito antistes efficitur, et accipit panes propositionis, et non violat mandatum Dei. Hoc totum diximus, quia Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon, ut Gomorrha. Damascus quoque quae interpretatur, sanguinem bibens, aut sanguis sacci, 708 erit derelicta a Dei misericordia, quasi acervus salis. Quia enim princeps ejus est rex Aretha, et Damasceni Paulum occidere cupiunt, et per murum in sporta dimittitur , non dicitur ad Damascum: Vos estis, sal mundi; nec illud sal vocatur, quod semper offertur in victimis, sed quod infatuatum est, et de quo in Evangelio scribitur: Si autem sal infatuatum fuerit, in quo salietur? ad nihilum est ut