comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d agg̾di t̾ribilia ⁊̃ exꝑiri bella sñ ꝑiculo fi̾ ñ pot̾.
ualde gͦ increpandus ÷ carens tp̃antia cum eam
sñ ꝑiculo possit acquir̾e̾. Non ã ad̾o̾ increpandꝰ ⁊
carens fortitudĩe qr uͥtus illa difficiluis ⁊ cũ ma¬
iori ꝑiculo acquiritur. ¶ Rursus faciluis ac¬
quiri pot̃ tp̃antia ꝙͣ fortitudo qr multa talia ex¬
ꝑiur in uita. multociens .n. occurtũt nobis de¬
lc̃ablia a quib abstinendo disponimur ut simꝰ
t̃ꝑati. non ã sic ⁊ de fortitudine. nani nõ q̃l ag¬
g̾ssio belloꝵ facit nos fortes nsi bella illa sĩt ui¬
sta. s forte toto tp̃e uite hõis nõ occurr ei uñ
iustum bellum. non gͦ sic possumus assuefł ad
oꝑa fortitudinis sicut ud oꝑa t̾ꝑantie qͣre expro
brabilius ÷ nos ẽẽ int̾ꝑatos ꝙͣ ñõ ẽẽ fortes. si
gͥ regẽ nõ ẽẽ iurilem ⁊ nõ esse constantẽ aĩo
ꝑatum ⁊ rasecutorem passionũ.  Possumꝰ tñ

Expanded text:
sed aggredi terribilia, et experiri bellum, sine periculo non potest. Valde est ergo increpandus carens temperantia, cum eam sine periculo possit acquirere: non autem adeo increpandus est carens fortitudine, quia virtus illa est difficilis, et cum maiori periculo acquiritur. Rursus facilius acquiri potest temperantia, quam fortitudo: quia multa talia experimur in vita, multotiens enim occurrunt nobis delectabilia, a quibus abstinendo disponimur, ut simus temperati. Non autem sic est de fortitudine: nam non quaelibet aggressio bellorum facit nos fortes, nisi bella ista sint iusta. Sed forte toto tempore vitae hominis, non occurrit ei unum iustum bellum. Non ergo sit possumus assuefieri ad opera fortitudinis, snos esse intemperatos, quam non esse fortes. Si ergo regem non esse virilem, et non esse constantem animo est ratum, et insecutorem passionum. Possumus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gͥ ocͣ q̃ hc̃ eẽ fortitudo. Restat gͦ declarand̾ qũo pos¬
cit. ut largitas opponitur ꝓdigalitati q̃ suꝑim̃dat
in ependd̾o ⁊̃ auaricie q̃ deficit. ⁊ fortitudo oppo audaᷤ¬
q̃ suphñdat in agg̃diendo ⁊ timidicati q̃ deficit. sẽꝑ
tñ iurtus plus oppon̾it᷑ uni malicie ꝙͣ alii. ut qr diff̾i¬
ciliꝰ ⁊ repͥne tĩores qmͣ mod̾are audacias. fortitudo
mag̾ insictit ut repͥmat tĩores qͣm ut mod̾et auda¬
cias. ⁊ plus repugt᷑ ⁊̃ ꝯͣdicit tĩor fortitudinmi ꝙͣ faciat

Expanded text:
 habet esse Fortitudo: restat ergo declarandum, quomodo poscit: ut largitas opponitur prodigalitati, quae superabundat in expendendo: et avaritiae, quae deficit. et Fortitudo quaundat in aggrediendo: et timiditati, quae deficit: semper tamen virtus plus opponitur uni malitiae, quam alii. Sed quia difficilius est reprimere timores, quam moderare audacias: Fortitudo magis insistit ut reprimat timores, quam ut moderet audacias: et plus repugnat, et contradicit timor for
Abbreviated transcription (Latin):
enin statuit q̃dam ꝑtinentia ad multitudi¬
nẽ ⁊ distinctõ cuuum. ¶ ẜo det̾mĩauit de
distinctõe possomũ. ¶ tcio de distinctõe in¬
dicioꝵ. ¶ quarto de distinctione iudicantiũ.
¶quinto de mõ uidicandi. ¶ Sexto ⁊ i¬
tio statuit quasdam leges tangentes dũisa
policiom pͥmo intromisit se demultitudine¬

Expanded text:
enim statuit quaedam pertinentia ad multitudinem et distinctionem civium. Secundo determinat de distinctione possessionum. Tertio de distinctione iudiciorum. Quarto de distinctione iudicantium. Quinto de modo iudicandi. Sexto et ultimo statuit quasdam leges tangentes diversa poli
Abbreviated transcription (Latin):
¶ E expedit ppłocum magna reu̾entia regi
b obedire ⁊ cũ sũma diligenͣ leges regias
obseruare.
regni ne reges ꝓuocent᷑ ad iracũdiã ꝯͣ ip̃os.

Expanded text:
 expedit populo cum magna reverentia obedire regibus, et cum summa diligentia leges regias observare. regni, ne reges provocentur ad iracundiam contra ipsos.
Abbreviated transcription (Latin):
ges magnam efficatiã hñt ex duicurnitate
tp̃us. qr si assidne ĩnouentur leges. tollet᷑
uirtus ⁊ efficatia illaꝵ. Statutũ gͦ ypodõni de
¶In hiis a̾ deficit ypodomiꝰ. utr̃ ã defec̾it in
aliis. ut utr̾ principatus debeat ire ꝑ elcõ uł
to ꝙ aliq̃m defcm contineãt infra diffusius¬
tractabunt. ¶ Ad p̾sẽs tñ sufficiat ħ tetigis¬

Expanded text:
e magnam efficaciam habent ex diuturnitate temporis. quare si assidue innoventur leges, tolletur virtus et efficacia ipsarum. statutum igitur Hippodami de In his autem deficit. Utrum autem defecerit in aliis, et utrum principatus debeat ire per electionto quod aliquem defectum contineant, et alitractabuntur: ad praesens tamen sufficiat hoc tetigis
Abbreviated transcription (Latin):
pientes. nam si quicumq sapiẽs inueni¬
ens aͥd expediẽs ciuitati deb̾et ex ħ debitũ ho¬
norẽ acciꝑe: conarentur sapientes ad ĩueĩ¬
end̾ nouas leges in ⁊̃ ad õndd̾ nouas leges
ĩuentas e̾e ꝓficuas ciuitati. q̃r ꝯtinue muca¬

Expanded text:
pientes. nam si quicunque sapiens inveniens aliquid expediens civitati, deberet ex hoc debitum honorem accipere; conarentur sapientes ad inveniendum novas leges, et ad ostendendum novas leges inventas esse proficuas civitati: q
Abbreviated transcription (Latin):
in ẜo pol deb̾e ẽe ex senib elc̃is ut si cñe ma¬
le iudicate fu̾int in p̾torio ordĩario: senes il¬
li elcĩ ⁊ boni cestĩonui rectificarẽt ip̃as. ¶Qa¬
to intromisit se de mõ uidicãdi. uolebat .n.
c̾et suã sñam. ut si incusatꝰ simpͣ condẽpna¬
simpłr ab soluendus pugillarem portaret
uacuũ. s si auqͦ m̃o condẽpnandꝰ ⁊ auiqͦ ab sol¬
uendꝰ ꝑ scriꝑturã det̾minaret id. ¶ Pħs ã¬
q̃rypodonius sic statuit. c̾debat quid̃ ꝙ in
dices uiram̃to eẽnt astͥcti. ut dic̾ent ꝙ sẽti¬
rẽt forte denegarẽt tum̃do coram aliis dic̾e ꝙ
ẜa bellatores. t̾cia totũ ppłm. qͣrta principẽ
eretur ei debitus honor. ¶Qnͣtũ uo ad uei¬
latores ordinauit ꝙ filii eoꝵ qui morentur
in bello fc̃o ꝓ defensione pr̃ie ⁊ ꝑ bono cĩta¬
tis acciꝑent cibum de arrario publico. ¶¬
cio qnͣtum ad tocũ ppłm statuit .s. ut totus ppͦ¬

Expanded text:
icorum, debere esse ex senibus electis: ut si causae male iudicare fuerunt in praetorio ordinario, senes illi electi et boni testimonii rectificant ipsas. Quinto intromisit se de modo iudicandi. volebat enim ceret suam sententiam: ut si incusatus simpliciter condemnasimpliciter absolvendus, pugillarem portaret vacuum: sed si aliquo modo condemnandus et aliquo absolvendus, per scripturam determinaret illud. PHippodamus sic statuit. Credebat quidem quod si iudices iuramento essent astricti ut dicerent quod sentirent, forte degenerarent timendo coram aliis dicere qsescunda bellatores, tertia tantum populum, quarta principem. eretur ei debitus honor. Quantum ad bellatores ordinavit, quod filii eorum, qui morerentur in bello facto pro defensione patriae et pro bono civitatis, acciperent cibum de aerario publico. Tertio quantum ad totum populum statuit, ut totus p
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ alior dc̃a multociẽs intlsẽm excitãt ut
rõe iudicet. ¶ Upodonii gͦ opĩonẽ recitatmꝰ.
qr in suai policia multas bõas scĩas ꝓmulga¬
uit. aliquatũ incongrue statuit. ¶Possi
tñ qͣntũ ad p̾̃ns spectat seq̃ndo dc̃a phi ẜo por̾
increpare ypodoniũ qnͣtũ ad t̾a. ¶ primo
qͣntũ ad inꝯpossibu̾tatẽ statutoꝵ. ¶ ẜo qͣnt̾

Expanded text:
cta multotiens intellectum excitant, ut recte iudicet. Hippodami ergo opinionem recitavimus, quia in sua politia multas bonas sententias promulgavit: aliqua tamen incongrue statuit. Possumus autem quantum ad praesens spectat, sequendo dicta Philos. 2. Pol. increpare Hippodamum quantum ad tria. Primo, quantum ad impossibilitatem statuo
Abbreviated transcription (Latin):
compossibłia. siam statutũ de distinctõe ci¬
uiũ stare ñ pot̾at cũ statuto de elc̃one prin
⁊ soli bellatores h̾ebãt arma ut possent se¬
ditões ⁊ uirgia fõa in ciuitate remou̾e ⁊ pa¬
tͥam ab hostib defend̾e: oportebat hela¬
tores hr̃e maiorẽ põm ꝙͣ agcole ⁊ artifice̾

Expanded text:
mpossibilia. nam statutum de distinctione civium stare non poterat cum statuto de electione priagricolas; et soli bellatores habeant arma, ut possent seditiones et iurgia facta in civitate removere, et patriam ab hostibus defendere: oportebat bellatores habere ma
Abbreviated transcription (Latin):
s soł tͥbuebat eis arma. Dicebat tñ deb̾e eẽ
aliꝙ t̾ritoriũ cõe de quo bellatores iu̾ent. q
de cõierrario. ¶Tercio intromisit se de di¬
stinctõe uidõꝵ. Dicebat ã om̃ia iudicia deb̾e
stificat in aliũ uł inuistificat in res nocẽ
bria ⁊ intuꝑia uł offendd̃o ipãm faciendo
ei ꝑcussiones ⁊ uuln̾a. Iniustificatõ ã qͣnt̃
ad res appellabat nocum̃tũ. s iniustifica¬
tõ qnͣtum ad dehonoratõ ꝑsõe uocabat ĩ¬
iuriam. offensionẽ quid̃ ip̃us ꝑ sõe qͣnͣtu
ad ꝑcussiones ⁊ uuluera noĩabat mortem
qr talia ad mortẽ ordinant᷑. eo ꝙ oĩs passio
mag̾ fc̃a abiciat a sb̃a. ¶ Quarto intͦm¬
sit se de distinctõne iudicantiũ. Dicebat. n¬

Expanded text:
 tribuebat eis arma. dicebat autem debere esse aliquod territorium commune, de quo bellatores viverent quasi de communi aerario. Tertio intromisit se de distinctione iudiciorum, dicebat enim omnia iudicia debereiustificat in alium, vel iniustificat in res nocendrobria et vituperia: vel offendendo ipsam, faciendo ei percussiones et vulnera. Iniustificationes autem quantum ad res appellabat nocumentum: sed iniustificationem quantum ad honorationem personae vocabat iniuriam: offensionem quidem ipsius personae quantum ad percussiones et vulnera nominabat mortem, quia talia ad mortem ordinantur, eo quod omnis passio magis facta abiiciat a substantia. Quarto intromisit se de distinctione iudicantium dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
dcũs płis demultitudĩe ⁊ distinctõne cĩũ.
¶Scd̾o intromisit ⁊ dec̾mĩauit de distĩctõe
poisonũ diuidens totam regionem .i. totũ
cultu diuino. cõem bellatorib. ꝓpͥam aga¬
colis. Dicebat ã tũc t̾rctoriũ cuutatis optĩe
diuisũ ẽe si ꝑs attoibueret᷑ mĩstñtib in tẽ¬
plis diuius qͣm cippessabat sacrã. ¶ pars¬

Expanded text:
sophus de multitudine et de distinctione civium. Secundo intromisit se et determinavit de distinctione possessionum, dividens totam regionem idest, totum cultui divino, communem bellatoribus, propriam agricolis. Dicebat autem tunc territorium civitatis optime divisum esse, si par tribueretur ministrantibus in templis divi
Abbreviated transcription (Latin):
principis. Statu̾e gͦ ꝙ totus ppꝰ eligat pͥn¬
cipem stare ñ pot̾ cum statuto de bellatorib.
ut ꝙ ip̃i sint potentiores illis aliis ⁊ sĩt so¬
li hñtes arma. ¶ Scdo deficiebat ỹpodoꝰ
qnͣtũ ad modũ quen statuit iudicando. uo¬
lebat .ii. uidices ñ deb̾e confre in p̾torio de sẽ
domi pͥuatĩ confr̃e possint. ¶ Hoc ã duplici
uia imꝓbare possumꝰ. ¶ Orimio qr ex isto mͦ
iudicandi sequit᷑ maior ꝑuersio ⁊ maior de¬
g̾atio iudicũ. Nam cicius ꝑu̾tunt᷑ iudices si
possũt sͥ loqui in priuato: ꝙͣ siloͣntur pu ͤ
in p̾torio. ⁊ si uiai̾unt dic̾e ꝙ sentiũt. ciciꝰ
degebunt hoc mõ: ꝙͣ alr. uñ ⁊̃ pħs unuit¬
ꝙ in quibdam bonis politicus eꝯͣrio statur᷑
qͣm ordĩau̾t ypodonius uͥ ordĩantur iudi¬
ces posse loqui sibi inuicẽ publice: ñ tñ posse
adinncẽ hr̃e consiliũ in priuato. ¶Esus

Expanded text:
principis. statuere ergo quod totus populus eligat principem, stare non potest cum statuto de bellatoribus, ut quod ipsi sint potentiores aliis, et sint soli habentes arma. Secundo deficiebat Hippodamus quantum ad modum quem statuit in iudicando; volebat enim iudices non debere conferre in praetoriodomi privatim conferre possint. hoc autem duplici via improbari potest. Primo, quia ex isto modo iudicandi sequitur maior perversio et maior degeneratio iudicum. nam citius perventuntur iudices, si possunt sibi loqui in privato, quam si loquantur publice in praetorio: et si iuraverunt dicere quod sentiunt, citius dege in quibusdam bonis politiis econtrario statuitur quam ordinaverit Hippodamus: ubi ordinantur iudices posse loqui sibi invicem publice, non tamen posse ad invicem habere consilium in privato Rursus
Abbreviated transcription (Latin):
batur: ⁊ ꝑfc̃m ⁊ ꝑ se sufficiẽs bonũ. impossi ᷝ ͤ ⁊ ã ĩ
aliqͦ eẽ maximũ donũ: nͥ ille bñ uiuat ⁊ sit maxͤ
lomis. sicut impossi ͤ  in aliqͦ ẽẽ intẽsam albedinẽ¬
nẽ: nisi ille sit intense alb. Q a̾ cuuł poͣ ñ pot̾¬
inẽe alic̾ sũ bõitate uite: p alic̾ ex hiis q̃ tp̃ribꝰ
retroactis fc̃a conspeximꝰ. uidemus .ii. multos tỹ¬
rannos pessimos maxĩe habundasse in cuuli poͣ
sam dẏonisius sẏratusanꝰ siue dyonisius sicilionꝰ
uili poͣ. ⁊ tn pessimus tyramus erat. Nero aut̃

Expanded text:
se sufficiens bonum. Impossibile est autem in aliquo esse maximum bonum, nisi ille bene vivat, et sit maxime bonus: sicut impossibile est in aliquo esse intensam albedinem, nisi ille fit intense albus. Quod autem civilis potinesse alicui absque bonitate vitae, patet ex iis quae temporibus retroactis facta conspeximus. Videmus multos Tyrannos pessimos maxime abundasse in civili potentia. Nam Dionysius Syracusanus, sive Sicilianus, ia, et tamen pessimus Tyrannus erat. Nero autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut plane p in hiꝰ retͥbutõne acceptat᷑ affc̃o danciũ.
⁊ ñ ꝓpͥe honor datus. Q si tñ pͥncipes ñ acceptarẽt hãc
affc̃onem dantiũ s requir̾ent agente ⁊ͥ ꝯmissa aͣ
ext̾iora hoͣ. ut puta aurũ. argentũ ur d̾icias a ͣ ᷤ.
tyranni eẽnt. nam ex ħ effic̾e̾nt᷑ ppłi p̃datores. Qt ñ¬

Expanded text:
 patet in huiusmodi retributione acceptatur affectio dantium, et non proprie honor datus. Quod si tamen principes non acceptarent hanc affectionem dantium, sed requirerent a gente sibi commissa alia exteriora bona, utputa aurum, vel argentum, vel divitias alias, Tyranni essent: nam ex hoc efficerentur populi praedatores. Q
Abbreviated transcription (Latin):
pͦ de aĩa nult ꝙ aĩa plus tp̃ris apponat in igͦ¬
rantia: qͣm in scĩa. ꝑ multũ .n. tpris quis ĩsu¬
dat studio: anteꝙͣ ꝑueĩre possit ad ꝑfc̃õnẽ sc̃ie.
qͣr si uita nr̃a est breuis ⁊ artes ⁊ scientie sũt.
difficues ⁊ longe. ⁊ hoĩes cõit̾ inꝗłe nati sũt¬
ad capescendã scĩam si uoluraꝰ ad aliꝙͣ ꝑfec¬
tionem scĩe ꝑuenire: debemꝰ ab ip̃a infanͣ ⁊
distincte ⁊ recte loqui tr̃ales ẜmones. ⁊ si no¬
lũt eos ẽẽ f̾u̾entes ⁊ actentos ccͣ eos. ⁊ ꝑuẽi

Expanded text:
 de anima vult, quod anima plus temporis apponat in ignorantia, quam in scientia. per multum enim temporis quis insudat studio, antequam pervenire possit ad prefectionem scientiae. Quare si vita nostra est brevis, et artes et scientiae sunt difficiam; si volumus ad aliquam perfectionem scientiae pervenire, debemus ab ipsa infantia distincte et recte loqui literales sermones, et si volunt eos esse feruentes, et attentos circa ipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
ro quis pot̾ debite ⁊ distincte ꝓfr̾e aliꝙꝑ ydĩoma
nͥ sit in eo ab ip̃a ĩfanͣ assuefcũs. Qui .n. ĩ eta¬
te ꝑfc̃a transfu̾nt se cid ꝑtes longinqͣs uͥ ỹdio¬
mata diff̾unt a mat̾no ⁊̃ si ꝑ multa tp̃a ĩ ꝑci¬
fuisse incolam ⁊ aduenã ⁊ ñ fuisse in ilis ꝑ¬
tib oriũdũ si gͦ sic est in ydiomatib laicoꝵ:
multomag̾ ħ erit in ydiomace lrãli ꝙ ẽ phĩ¬

Expanded text:
e aliquod idioma, nisi sit in eo in ipsa infantia assuefactus, qui enim in aetate perfecta trasferre se ad partes longinquas ubi idiomata differunt a materno, etiam si per multa tempora in partifuisse advenam, et non fuisse in illis partibus oriundus. Si ergo sic est in idiommatibus laicorum, multo magis hoc erit in idiomate lite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊̃ usq ad auditũ ꝯtũeuas ꝑentũ sustin̾e
no possũt. nan n̾o sic indignant᷑ pences
ad filios ut cong̾gent eis bona. cũ cong̾ga¬
re eis boͣ ⁊ sollicitari ccͣ eoꝵ uitã ut eos reg̾e
⁊ gub̾nare ex amore quẽ hñt pres ad filios:

Expanded text:
 usque ad auditum contumelias parentum sustinere non possint. Nam sic indignantur parentes ad filios ut congregant eis bona: et congregare aliis bona, et solicitari circa eorum vitam, sit eos regere et gubernare, ex amor
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidetur sufficient̾ argu̾e possumꝰ. ꝙ ad
ti amore diligit. Ad filios nõ ꝑtinet obe¬
dire ꝑentib. qr quil illis obedire d quos
scit eum uehement̾ dilig̾e ⁊ ñ intend̾e ñ
ip̃ius bonũ. Sic gͦ ex uiis pħi ꝓbare pͥ¬

Expanded text:
ut videtur sufficienter arguere possumus, quod ad ea quae vehementi amore diligit. Ad filios vero pertinet obedire parentibus: quia quilibet illis obedire debet, quos scit eum vehmenter diligere, et non intendere nisi ipsius bonum. Sic ergo ex viis Philosop
Abbreviated transcription (Latin):
deficientes miꝰ possũt refrenare incitam̃ta ꝯcu
sumitur ex mollicie cordis. Nam qr młres ut
pli̾m sũt molles ⁊ ductiles statĩ cũ aliqͣ ꝑͣ eis
⁊ reuelant eis oĩa sec̾ta cordis. ¶Tercia ma
ad ħ ꝓband̾ sumit᷑ ex appetitu laudis. Dicebat᷑
młrib quas ẽdunt a̾icas ẽẽ: reuelãt sec̾ta ui¬
roꝵ. Credũt .n. ex ħ ẽẽ in qͣdam excellenͣ ⁊ lauda¬
ri ap̾ eas. si sciant refr̾e iuroꝵ sec̾ta. Nam qr

Expanded text:
deficientes, minus possunt refraenare incitamenta conndum hoc idem, sumitur ex molicie cordis. Nam quia mulieres ut plurimum sunt molles et ductibiles, statim cum aliqua persona eis et revelant ei omnia secreta cordis. Tertia via ad hoc probandum, sumitur ex appetitu laudis. Dicebaturedunt amicas esse, revelant secreta virorum. Credunt enim ex hoc esse in quadam excellentia, et laudari apud eas; si sciant referre virorum secreta. Nam quia
Abbreviated transcription (Latin):
ntur ad ꝑentes tanꝙͣ ad eos quos uolũt
ẽe in honore ⁊ reu̾entia. cũ horare ⁊ uen̾a
sic̃ ex omore quẽ hñt pr̃es ad filios debent e¬
os reg̾e ⁊ gub̾nare: sic ex dilc̃one qm filii ha¬
rent ad pr̃es debent eis obedire ⁊ ẽẽ subie¬

Expanded text:
quos volunt esse in honore et reverentia: cum honorari et sicut ex amore quem habent patres ad filios debent eos regere et gubernare, sic ex dilectione quam filii habent ad patres, debent eis obedire et esse subie
Abbreviated transcription (Latin):
cimorẽ totius ñ ado fu̾ent̾ dilige̾t totũ¬
ip̃z. qr unde̾o in ip̃o toto aliqͣ q̃ multũ dista¬
rent ab ip̃a. ¶S si totum mou̾etur ad
amorẽ ꝑtis: uehem̃tius amaret eam. qr
fuius gͦ qui ÷ quedam gleba a ꝑentib
ñ sic uehem̃t̾ mouentur ad dilc̃o ꝑentũ¬

Expanded text:
amorem totius, non adeo ferventer diligere ipsum, quia videret in ipso toto aliqua quae multum distarent ab ipsa. Sed si totum moveretur ad amorem partis, vehementius amaret eam; quia Filius ergo, qui est quaedam gleba a parentibus non sic vehementer moventur ad dilect
Abbreviated transcription (Latin):
ua sumit᷑ ex diuturntate tp̃ris. ¶ Ea ex
c̾citudine ꝓlis. ¶ ttia ex unione ꝑentũ ad
rentũ ad filios diuturmor est ꝙͣ filior ad
ꝑentes. Nam statĩ cũ filii uastunt᷑: ꝑentes
diligũt eos. nõ tũ filii statĩ dilig̾e̾ ꝑentes¬

Expanded text:
via sumitur ex diuturnitate temporis. Secunda, ex certitudine prolis. Tertia, ex unione parentum ad rentum ad filios diuturnior est, quam filiorum ad parentes. Nam statim cum filii nascuntur, parentes diligunt eos: non tamen filii statim in
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ m̃broꝵ ⁊ maxĩe ex saĩtate cordis ⁊
m̃broꝵ principaliũ. eo ꝙ cor ⁊ principalia
m̃bra hñt infiu̾e in auia ⁊ rectificare ipsa.
sic bonitas regni dependet ex bonitate õiũ ci¬
minantũl in regno. Ucile  gͦ toti regno bo
nos ciues hr̃e. s uciliuis ÷ hre bonos principã¬
tes. eo ꝙ principantiũ sit alios rege̾ ⁊ guber
tate filioꝵ regum qui debent hr̃e principa¬
tũ ⁊ dñiũ in regno: ꝙͣ ex bõĩtate ⁊ pruden¬

Expanded text:
e ex sanitate cordis et membrorum principalium, eo quod cor et principalia membra habent influere in alia et rectificare ipsa: sic bonitas regni dependet ex bonitate omnium ciminantur in regno. Utile est ergo toti regno habere bonos cives, sed utilius est habere bonos principantes, eo quod principiantis sit alios regere et guberntate filiorum Regum, qui debent habere principatum et dominium in regno; quam ex bonitate et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
ex defcũ ⁊ ex corruptõe domus. ñ .n. tudentur se
ditione continue egeant. Coĩtas gͦ domꝰ fc̃a
funit pp̃ ea quib cotidie indigemꝰ. u̾m qr ĩ una
bat cõitas doẽstica: s oportuit dare cõitatẽ u¬
est momnem diẽ.i. in oꝑa durnalia: sic ĩ oꝑa
nõ diurnalia constituta est cõĩtas iuuici. u̾m qr

Expanded text:
ex defectu, et ex corruptione domus: non enim videntur se ditione continue egeant. Communitas ergo domus facta fuit propter ea, quibus quotidie indigemus. Verum quia in una bat communitas domestica, sed oportuit dare communitatem est in omnem diem, idest in opera diurnalia: sic in opera non diurnalia constituta est communitas vici. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
sũt mag̾ subiecti principt ⁊ plus et obediunt:
si ex extiorib corrͦnem timeãt. Guerra .n. ect̾i¬
or tollit seditiones intͥnsecas ⁊ reddit ciues
magis unanimes ⁊ concordes. Ecemplum hꝰ
hñis in romanis quib postꝙͣ defecu̾nt ext̾iora
blła intra seip̃os bellare cepunt. Est ã hĩ cautela
utilis ñ solũ duob principatib ut pͥncipatur
costituto ex hõib assuetis ad bella. ⁊ principa¬
tui n quo quis nouit̾ regnare cepit. hõies .ri.
bellatores ⁊ assueti ad p̾lia de nuib ñ fuit cure
de u̾tutib aliis nisi de fortitudine ẜ pħm. uiiͦ.¬

Expanded text:
sunt subiecti principi et plus ei obediunt, si ex timoribus corruptionem timeant. Guerra enim exterius tollit seditiones intrinsecas, et reddit cives magis unanimes et concordes. Exemplum huius habemus in Romanis, qui postquam defecerunt exteriora bella, intra seipsos bellare coeperunt. Est autem haec cautela utilis solum duobus principatibus: ut principatui constituto ex hominibus assuetis ad bella, et principatui in quo quis noviter principari coepit. Homines enim bellatores et assueti ad proelia, quibus non fuit curae de virtutibus aliis nisi de fortitudine, secu
Abbreviated transcription (Latin):
latoniuat. sic .n. faciendo pot̾it saluare iusti¬
iusti. ¶ Noñ ⁊ maxĩe saluans regnũ e̾e re
i. suꝑuistus. decet .ii. talem ẽẽ qͣsi semideũ ut
sicut alios dignitate ⁊ poͣ expellit: sic eos uõi¬
tute suꝑat. hoc .n. maxĩe saluabit regnũ ⁊ po¬
liciam si rex sit bonus ⁊ uͥtuosus. qr tũc mat

Expanded text:
re iustiiusti. Nonum maxime salvans regnum, est ese regiustus: decet enim talem esse quasi semideum, ut sicut alios dignitate et potentia excellit, sic eos bonitate superet. hoc enim maxime salvabit regnum et politiam, si rex sit bonus et virtuosus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e ad hoc ut se in suo prĩcipata patu ꝯẜuet¬
Lo
transg̾isiones modicas. nam multe modi¬
ce transgͥssiones ut ait płis eqnͣtur unu tnͣs¬
g̾ssioui magne sicut multe ꝑue expense eqͥ¬
ualẽt uni magno sũꝑtui. ꝑue .n. trisg̾ssio¬
nes si multe sint: disponũt ad cnͣsg̾ssiõs ma¬
guas. nam qui nĩma negligit paulatun de¬
funt in maiora. pͥncipus gͦ ⁊ obstand̾ ⁊ iniibẽ¬
patus. honorando eos ⁊ ñ eis iniuriando. nã

Expanded text:
t se in suo principatu praeservetmo transgressiones modicas. nam multae modicae transgressiones ut ait Philos. aequantur uni magnae, sicut multae parvae expensae aequivalent uni magno sumptui: parvae enim transgressiones si multae sint, disponunt ad transgressiones magnas. Nam qui minima negligit, palulatim defluit in maiora. principiis ergo est obstandum, et inhibenpatus, honorando eos, et non iniuriando eis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
est regẽ sũi principẽ nr̃e dilectõ ⁊ amorem ad
boñ regni ⁊ ad policia in qua principatur.
inoͥens accidat cͣc amatũ. tĩor aut̃ consilati¬
nos facit ut d̾r .iͦ. Recħ. ibi .n. est magna scĩ
ubi st̃ĩt multa consilia. qr si rex boñ regͥ di¬
ligat: saluab̾ regnũ qr timẽs nem regno
cidu̾sa cõtingãt: adhibebit multa consilia
re transg̾ssores iusti hr̃e multos explorato¬
res ⁊ inquisitores simuestigantes fc̃a ciuiũ ⁊ ĩ¬

Expanded text:
est regem sive principantem habere dilectionem et amorem ad bonum regni, et ad politiam, in qua principatur. aliquod inconveniens accidat circa amatum. timor autem consiliativos facit, ut dicitur 2. Rhet. ibi enim est magna salus, ubi et multa consilia. quare si rex bonum regni diligat, salvabitur regnum; quia timens ne in regno adversa contingant, adhibebit multa consilia re transgressores iusti, habere multos exploratores, et multos inquisitores investigantes facta civium, et in
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qiͣto nõ sunt cõsiuabilia ⁊̃ q̃ fũt raro. si
ex fortuͣ cõtingãt. nam quicũq cõsiliat᷑ uuit
ex elcõne ⁊ ex intentõe aͥd adipisci. q̃ gͦ pp̾t̾ int̃e¬
tionẽ eueniũt consiliabilia e̾e ñ possũrit. Id̾o
dr in eth̾ ñ eẽ consilm̃ dehus q̃ sunt a fortuna.¬

Expanded text:
on sunt consiliabilia quae etiam fiunt raro, si ex fortuna contingant. Nam quicunque consiliatur, vult ex electione vel ex intentione aliquid adipisci: quae ergo praeter intentionem eveniunt, consiliabilia esse non possunt.Ideo dicitur in Ethic. non esse consil
Abbreviated transcription (Latin):
di ⁊ erubescuu. ¶Sunt. n iuenes nũales qr
nõ sunt exꝑti indigentiã ⁊ boͣ q̃ hñt nõ acquisi¬
erunt ꝓprio labore. Nam quil cum maiori di¬
ligentia retinet facultates suas qñ p̃p indigẽ¬
tiom passus ÷ aliqͣ mala. uł qñ facustates ił¬
las acquisunt ꝓpria industria uł pprio iabore.
qͥcitud sua industria acquirit carns possidet
obtin̾e. ¶ Sunt ⁊̃ hone spei qrin eis multũ hñ¬
dat calor. corde gͦ ⁊ m̃bris aliis inflaminatis
excalore exñte in ip̃cs inuenib fuit iuiuenes

Expanded text:
. Sunt enim iuvenes liberales, quia non sunt experti indigentia; et bona quae habent, non acquisiverunt proprio labore. Nam quilibet cum maiori diligentia retinet facultates suas, quando propter indigentiam passus est aliqua mala, vel quando facultates illas acquisivit propria industria, et proprio labore.  opere, quod quicquid sua industria acquirit, charius possidet. obtinere. Sunt etiam bonae spei, quia in eis multum abundat calor: corde ergo et aliis mmbris inflammatis ex calore existente in ipsis iuvenibus, fiunt iuvenes
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e dissensiones ⁊ uirgia commou̾e eos ad
litem ⁊ inimucitiom ut de se inuicẽ ñ ꝯfi¬
dant. hoc .n. fc̃o: si eos inuadat ñ hñtes fi¬
ille mag̾ confidit. quos mores h̾eat. nam
metur uia qͣłr possit hostes muade ⁊ debel

Expanded text:
e eos ad lites, vel ad inimicitiam; ut de se invicem non confidant. Hoc enim facto, si eos invadat, non habentes fiille magis confidit, quos mores habeat. Nam nitur via, qualiter possit hostes invadere, et debel
Abbreviated transcription (Latin):
uam in uno loco hostes se facilius tuentur
ꝙͣ in alio. nam in transitu flumoꝵ int̾ p̾ci
ineptus defensioni si in eohostes inuẽiant᷑
reddit eos debellatores ad belland̾: sic locus
aptus facit eos potentiores ad resistendũ.
¶Tercium est ip̃m tempus. nam tp̃. in
ꝑcutit. ⁊ in quo solares radii opponut᷑ eoꝵ
oculis: difficilius possunt hoites resitere.

Expanded text:
am in uno loco hostes facilius se tuentur, quam in alio. Nam in transitu fluviorum inter pineptus defensioni, si in eo hostes inveniantur, reddit eosdebiliores ad bellandum: sic locus aptus facit eos potentiores ad resistendum. Tertium, est ipsum tempus. Nam tempore percutit, et in quo solares radii opponuntur eorum oculis, difficilius possunt hostes resistere:
Abbreviated transcription (Latin):
uade̾. qr ñ h̾ebunt poͣm tesistendi. ¶ Scd̃o
d diligñr explorare eoꝵitin̾a ut ad transit᷑
fluuioꝵ ad pͥcipia montiũ. ad angustias
suluar. ⁊d difficultates paludinũ ⁊ mar
hostib se opponat qr sic facilius deuĩcũt
¶Tercio d aspic̾e ad ip̃m tempꝰ. ut qñ sol
reu̾bat ad cculos hostium. ⁊ pulis ⁊ uentus
ꝯcruuis ip̃oꝵ disg̾gatis a sole ⁊ offensis ꝑ ps¬

Expanded text:
a non habebunt potentiam resistendi. Secundo debet diligiter explorare eorum itinera. ut ad transitus fluviorum, ad praecipitia montium, ad angustias sylvarum, ad difficultates paludum et viarum se hostibus opponant: quia sic facilius devincentur. Tertio debet aspicere ad ipsum tempus: quando sol reverberat ad oculos hostium, pulvis ventus oculis eorum disgregatis a sole, et offensis p
Abbreviated transcription (Latin):
uisi sunt ⁊ pͥscuuit pugnatoꝵ aduentiu
mag̾ se muniũt ⁊ minꝰ se t̾rent᷑ ex eor occursu.¬
¶ esuintũ ã est modica ⁊ mod̾ita quietatio.
nam qũ hostes sũt lassati laborib ingiliis ⁊
incomoditatib aliis situac inuaduntur: fa¬
cilius deuincũt᷑. ꝙͣ si debite quieuissẽt. debita
gͥ quies hostes potentõres reddit. ¶Sextũ
quid̾ ẽ aamior ⁊ concordia ip̃oꝵ. nam si hostes d̾i¬
si coͣrlit̾ facilius deuincunt᷑: multomagis
ores sunt ad febellandũ. ⁊ multomag̾ si se di¬
ligãt ⁊ cõiuncti sint cũo ⁊ uoluntate iurilio
gnam. Omĩs .n. amor est q̃dam uis unitĩa
i plus amor uuit amantium corda ꝙͣ loci
tas cordium eos u̾iliores reddit.¶ Septꝰ᷑¬
ẽ latentia ꝓpͥaꝵ conditionũ exñtiũ ccͣ ip̃os.
nam qnͣto conditiones hostiũ melus scũt᷑.
tanto facilior eligit᷑ uia qualit̾ debeãt ĩpug¬
nari. qnͣto uõ eoꝵ negocia sunt mag̾ laten¬
tia tanto mag̾ ignorat᷑ impugͣtõis modꝰ.

Expanded text:
pugnatorum adventum, magis se muniunt, et minus terrentur ex eorum occursu. Quintum autem, est debita et moderata quietatio. Nam quanto hostes sunt lassati laboribus, vigiliis et incommoditatibus aliis: si tunc invaduntur, facilius devincuntur, quam si debite quievissent. debita ergi quies hostes potentiores reddit. Sextum quidem, est amor et concordia ipsorum. Nam si hostes divisi corporaliter facilius devincuntur, multo magis ores sunt ad bellandum, et multo magis si se diligunt et sunt conincti animo et voluntate: quia gnam. Omnis enim amor est quaedam vis unitiva, et plus amor unit amantum corda, quam loci tas cordium eos viriores reddit. Sept latentia propriarum condicionum existentium circa ipsos. Nam quanto conditiones hostium melius sciuntur, tanto facilior eligitur via, qualiter debeant impugnat: quanto vero eorum negocia sunt magis latentia,magis ignoratur impugnationis modus.
Abbreviated transcription (Latin):
detegitur.qr sic fiendo minor lesio pos ei
accidere. qͣr cum ꝑcutiendo punctĩ ĩ toto
corꝑe possit cidu̾sarius ledi nimis: meliꝰ ẽ¬
o brathium eleuare dextrum. quo eleuã¬
datur hosti ua ut possit nos lede. nãm le¬
uius inftur lesio ⁊ nocumentũ corpe nudo¬
ad resistendũ bellatorib. qr ille illa st̃stes tus
tes. ¶primũ est si sint in acie indebite or¬
batur fortior sit seip̃a disꝑsa si hostes sint

Expanded text:
detergitur; quia sic feriendo, minor laesio ei potest accidere. Quire cum percutiendo punctim etiam tecto corpore possit nimis adversarius laedi, melire brachium dextrum: quo elevatdatur hostivia, ut possit nons laedere. Nam levius infertur laesio et nocumentum corpore nudaad resistendum bellantibus, quia illa sunt eis tes. Primum est, si sint in acie debite orbatur fortior sit se ipsa dispersa: si hostes sint
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dossumus aut̃ qͥnq uiis oñde̾ ꝙ de ridd̾i
sunt ꝑcutiẽtes cesim. ⁊ ꝙ eligibilius ẽ ꝑcu¬
t̾e punctim. ¶ peuna sumitur ex ꝓhibitõe
armor. ¶Ea ex resistenͣ ossiũ. ¶ tria ex p̾¬
ideuͣ uuliium. ¶ qͣcta ex fatigatione m̃¬
bror. ¶oliunta ex decͤtione ꝑcutientium.
¶Prima uia sic p. nam quanto ensis uł
gladius plus capit de armis: tanto pp̃ ar¬
moꝵ resistentiam difficilus itur ad carnẽ
Inde ẽ ꝙ belloꝵ exꝑti dicunt sꝑ bellantes deb̾e
hr̃e loricas ampias. ita ut culi loricax se
compacti: tanto o płes ex eis frang̾e ut
uuln̾a noceant. sicq ꝑcutientes cesim op
plus de armis scuide: qͣm ꝑcutientes pũctĩ.
ẽ eligibilius ꝑcut̾e punctim ꝙͣ cesĩ. mo¬
dica aut̾ armoꝵ incisio sufficit ad ledend̾
carnẽ ꝑcutiendo punctim: qͣm nõ suffice̾t
resistentia ossiuum. nam ⁊ si quis .q. mar¬
nus exist̾et in ꝑcussione cesim. pͥusꝙͣ ꝑue¬
niretur ad cor uł ad m̃bra iutalia: opoe¬

Expanded text:
i sunt percutientes caesim, et eligibilius est percutere punctim. Prima sumitur ex prohibitione armorum. Secunda ex resistentia ossium. Tertia ex providentia vulnerum.Quarta ex fatigatione membrorum. Quinta ex detectione percutientum. Prima via sic patet. Nam quanto ensis aut gladius plus capit de armis, tanto propter armorum resistentia difficilius itur ad carnem. Inde est quod bellorum experti dicunt pugnantes tempere loricas amplas ita, ut annuli loricarum se compacti, tanto oportet plures exeis frangere ut vulnera noceant. Sic quia percutientes caesim oportet plus de armis incidere, quam percutientes punctim. est eligibile percutere punctim, quam caesim. Modica autem armorum incisio sufficit ad laedendum carnem percutiendo punctim, quae non sufficeret resistentia ossium. Nam et si quis quasi inermis existeret, in percussione caesim priusquam perveniretur ad cor vel ad membra vitalia, opor
Abbreviated transcription (Latin):
Dite ndo cesini p̃p̃ magnũ motũ brachi¬
Or resurgͥat ibi magnus lator. punctu
uo feriento modica fatigatio sufficiat: eli¬
gibilius ẽ ꝑcute punctum qͣm cesim. Cesa
ni ꝓtussio quouis impetu ueniat: iroce
cidit. s puncta modico impetu infrcta :

Expanded text:
tiendo caesim propter magnum motum brachiorum insurgat ibi magnus labor, punctim vero feriendo modica fatigatio sufficiat, elegibilius est percutere punctim, quam caesim. Caesa enim percussio quovis impetu veniat rato occidit
Abbreviated transcription (Latin):
ge̾t om̃s pu̾os tanꝙͣ natos ꝓprios. Sic gͦ sccͣtes
⁊ plato senfunt. S intͦ lͦ ubi agetur de regĩe
cĩtatis ħ opĩo diffusius tractabr. ¶ Sufficiat
Si .n. hoĩes ut płim ũ hr̃ent appetitũ cormuptũ
⁊ ut in płib non eẽnt ꝓni ad malũ expediret¬

Expanded text:
am natos proprios. sic ergo Socrates et Plato senserunt. Sed in 3. libro, ubi agetur de regimine civitatis, haec opinio diffusius tractabitur. Sufficiat Si enim homines ut plurimum non haberent appetitum corruptum, et ut in pluribus non essent
Abbreviated transcription (Latin):
sunt aguiores ẜcorpus ⁊uitant inh̾ciam. nã
ubi ad aliqͣlem motũ assuesdãt: fũt gͣues.
pigri. ⁊ inherces. ¶Tercio facit ad angm̃¬
tũ. nam eo ip̃o ꝙ t̾ꝑatum ex̃ciciũ iuat ad
digestionẽ ⁊ facit ad bonam dispõitõe cors:
augm̃tũ siat ex ip̃o alimento faciencia
mod̾atus motus m̃bra consolidat. quil .n. in
se ip̃o exꝑitur ꝙ si se modãte excitet ad cõrles
labores: m̃bra eius corpis solidantur ⁊ fr̃t
fortõra. pm̃ gͦ qr ninis hñt ten̾a m̃bra ad
aliquos motus modicos ⁊ t̃patos: sũt assu¬
in pu̾s ph̃s. ut ab ip̃o pͥmordio natĩtatis di¬

Expanded text:
corpus, et vitant inertiam: nam nisi ad aliquales motus assuescant, fiunt graves, pigri, et inertes. Tertio facit ad augmentum. Nam eo ipso quod temperatum exercitium iuvat ad digestionem ipsam, et facit ad bonam dispositionem corpoaugmentum fiat ex ipso alimento faciente cmoderatus motus membra consolidat: quilibet enim in seipso experitur, quod si se moderate excercitet ad corporales labores, membra corporis eius solidantur, et fiunt fortiora. Pueri ergo quia nimis habent teneramembra, ad aliquos motus modicos et temperatos sunt assuPhilosophus, ut ab ipso primordio nativitatis di
Abbreviated transcription (Latin):
de facili .n. egrotant᷑ pũi ⁊ efficiunt᷑ male di¬
spõiti in corpe. si tp̃e quo ut płim pascantur
lepram. ¶ Tercio pui sunt assuesc̃edi ad fri¬
consuesc̾e pĩs ꝑus ad frigora. assuesc̾e .n.
puos ad frigora: est utile ad duo. ¶ ꝓmo
gora: facit bonam h̾itudinẽ in pñis p̃p cau¬
ditatẽ exñtẽ in ip̃is. ¶ Scdo̾ ex̾ciciũ ad fci
nam frigus membra consolidat ⁊ constͥngs
ita ꝙ cum ꝑuen̾ut ad etatẽ debitam: ap¬
uores sunt ad oꝑa uellica si a pu̾icia aliqłr¬

Expanded text:
De facili enim aegrotantur pueri et efficiuntur male dispositi in corpore, si tempore quo ut plurimum pascuntur lepram. Tertio pueri sunt assuescendi ad friconsuescere ad frigora. Assuescere enim pueros ad frigora utile est ad duo. Primo gora facit bonum habitudinem in pueris propter caliditatem existentem in ipsis. Secundo exercitium ad friNam frigus membra consolidat et constringit; ita quod cum pervenerunt ad aetatem debitam, aptiores sunt ad opera bellica, si a pueritia si
Abbreviated transcription (Latin):
titũ sum̾e mod̃ ⁊ m̃surã ex illo corpe. In il¬
la gͦ etate in qua qͥs h̃o corpus mag̾ mol¬
le ⁊ mag̾ ductile: est mag̾ moitis ⁊ magis
ductilis ẜ appetitũ. q̃r cum moslia ⁊ ductiua
facilius recipiant imp̾ssionẽ ex hiis ꝯiũ¬

Expanded text:
titum sumere modum, et mensuram ex ipso corpore. In illa ergo aetate, in qua quis habet corpus molle, et magis ductile: est magis mollis et magis ductilis secundum appetitum. quare cum mollia et ductilia facilius recipiant impressionem ex iis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deinceps. ¶ Tangit ã phĩs .uiiͦ. poł. sex ccͣ
ip̃os puos. q̃ obsuanda sunt metate primi¬
tĩã. ¶ Priũ ÷ qr usq ad septemnũ debent
pasa mollib. ita cñ ꝙ a principio max᷑ͦ st̃
cilendi lacte. ¶ Scd̾o qr sunt ꝓhibendi a ui¬
no. ¶ Tercio qr sunt assuescendi ad frigora.

Expanded text:
 deinceps. Tangit autem Philosophus 7. Polit. sex circa ipsos pueros, quae servanda sunt in aetate primitiva. Primum est, quia ad septimum debent pasci mollibus, ita tamen quod a principio sint alendi lacte. Secundum, quia sunt prohibendi a vino. Tertium, sunt assuescendi ad frigora.
Abbreviated transcription (Latin):
lc̃ones. ¶Sexto sunt ꝓhipendi a ploratu
Nam cum pu̾i a ploratu cohibent᷑: ex ip̃n
cohibitione fit. ut retineant sp̃m ⁊ haneli¬
ut gͦ pu̾i uobustiores fiant: sunt a ploratu

Expanded text:
lectationes. Sexto sunt cohibendi a ploratu. Nam cum pueri a ploratu cohibentur, ex ipsa prohibitione fit, ut retineant spiritum et anheliUt ergo pueri robustiores fiant, sunt a ploratu
Abbreviated transcription (Latin):
hibenda ⁊ sollicitudo ne feĩe ociose uiuãt. s ex̃¬
citẽt se ccͣ aliqͣ oꝑa licita ⁊ hõesta. ut exħ resul¬
tet fructus ⁊ utilitas ⁊ efficiant᷑ bone ⁊ u̾ͥtuose.
¶Si a requratur cͣc qualia oꝑa sollicitari de¬
bent: o intalib dr̃ent̾ loqui ẜ du̾sitatẽ ꝑͣꝵ.¬
competentia feminis. ꝙ si tñ feĩa instruenda
ad huc non ẽẽt dimittẽda ut uiu̾et ociosa. s tͣ¬
denda ẽet studio lr̃aꝵ. ut ad amorẽ lr̃aꝵ effc̃a
ñ uacaret ocio. s sepe septus librũ arripiens
dimisimꝰ cum decłauumꝰ tractamus de regi¬
mĩe couigali. Dicebatur .n. ibi infra decla¬
⁊ qnd̃ ẽẽ c̃ca q̃ oꝑa deceat feĩas ẽẽ intentas.¬
cet eas uiu̾e ociose: restat ut nũc Collicitari cͣ¬
sumit᷑ ut mag̾ apꝑeant ornate ⁊ decen to taçi
tes. ⁊ ut auiris suis mag̃ diligant᷑. ¶ Eat̾e
ne laỹat᷑ indebite ⁊ incante.  t̾ ne sĩt ꝓne
ad iurgia. ⁊ ad lites. ¶ Primia uia sic pr̾ nã

Expanded text:
hibenda est ergo solicitudo, ne foaeminae ociose vivant, sed exercitent se circa aliqua opera licita, et honesta, ut ex hoc resultet fructus, et utilitas, et efficiantur bonae et virtuosae. Si autem quaeratur circa qualia opera solicitari debent: ocompetentia foeminis. Quod si tamen foemina instruenda adhuc non esset dimittendum, ut non viveret ociosa, sed tradenda esset studio literarum, ut ad amorem literan vacaret ociose, sed saepe saepius librum arripiens, dimisimus, cum tractavimus de regimine coniugali. Dicebatur enim, infra declarandum esse, circa quae opera deceat foeminas esse intentas.t eas vivere otiose: restat ut nunc tertio ossumitur, ut magis appareant ornatae et decentes, et ut a viris suis magis diligantur. Secunda, ne loquantur indebite et incaute. Tertia, ne sint pronae ad iurgia et ad lites. Prima via sic patet nam
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigand ħ id̾ sumit᷑ ex uitatione sollici¬
tud̃is illicite. nam qr młres ⁊ maxĩe puelle
nec regiñb rei publice si mẽs hũana ũt
suꝑnis dicebatur nescit ociosa ẽẽ: statĩcũ
quis dat se licitis ex̃ciciis: uagatur eiꝰ mẽs
res sunt illis. ⁊ qnͣto cogitando illicita faci¬
lius trahunt᷑: ut ea si assit ꝯmoditas oꝑe
ꝯpleãt ¶Tercia ua sumitur exfructũ ⁊
utilitate q̃ iñ ꝯsurgit. Nam nũꝙͣ młres
possunt se dare licitis ex̾ciciis: insi in de cõ¬

Expanded text:
investigandum hoc idem, sumitur ex vitatione solicitudinis illicitae. Nam quia mulieres et maxime puellae nec regiminibus reipublicae; si mens humana ut superius dicebatur nescit ociosa esse, statim cum quis non dat se licitis exercitiis, vagatur eius mens res sunt illis, et quanto cogitando illicita facilius trahuntur, ut ea si adsit commoditas opere compleant. Tertia via sumitur ex fructu et utilitate quae inde consurgit. Nam nunquam mulieres possunt se dare licitis exercitiis, nisi inde con
Abbreviated transcription (Latin):
i reth nuit ꝙ hõies ut płim maiefaciãt cu.
possint. Maxĩa gͦ cantela ad ꝯẜuandã purita¬
tem ⁊ ĩocentia ẽ iuutare ꝯmoditates malefa e
ciendi: sũt debite custodiende ⁊ ꝓhibẽde st̃ a cir¬
cuitu ⁊ discursu. ¶ Sod̾a iua ad inuestigñd
ħ id̾ sumit̾ ne fiant inu̾ecunde. siam om̃e ⁊̃ so

Expanded text:
um male faciant, cum possunt. Maxima ergo cautela ad conseruandam puritatem et innocentiam, est vitare commoditates malefacieciendi, sunt debite custodienda, et prohibendae sunt a circuitu et discursu. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur, ne fiant inve
Abbreviated transcription (Latin):
mões ddõs diligent examinẽt sicut pp̃ rõis
defcm de facili loqui possũt ꝑtinenͣ ad simpli¬
citatẽ ⁊ ĩ prudentiam: sic de facili loqui possũt
ꝑtinenͣ aidlites ⁊ uirgia. Decet gͥ ip̃as ꝑ debi¬
tam taciturnitate adeo exaĩare dd̾a. ut nͨe di¬
cãt aliqͣ ꝑ queuidicent᷑ imprudentes: nec ⁊̃ di¬
cãt aliqua q̃ possĩt turbare audientes. ꝑꝑ ꝙ ui
osis potissĩe fem̃e sͥ can̾e debẽt. qr postꝙͣ liti¬
gare incipiũt: nescĩt se a litigio abstin̾e. De¬

Expanded text:
iligenter exeminent: sicut propter rationis defectum de facili loqui possunt pertinentia ad simplicitatem, et imprudentiam, sic de facili loqui possunt pertinentes ad lites, et ad iurgia. Decet ergo ipsas per debitam taciturnitatem adeo examinare dicenda, ut nec dicant aliqua, per quae iudicentur imprudentes; nec dicant aliqua, quae possint turbare audientes, propter osis potissime foeminae sibi cavere debent; quia postquam litigare incipiunt nesciunt a litigio se abstinere: de
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ q̃ redoñt puellas u̾ecudas in aspcũ iuror: ẽ. ñ
assuesd̾e eas int̾ gentes. qr cũ ꝑuelle c̾cuendo
⁊ euagando ꝑ priam assuescãt uiroꝵ aspectib
fiũt familiares eis. ⁊ tollit᷑ ab ip̃is u̾ecũdia ex
iuroꝵ consorcio. Tollere aͥ a puellis u̾ecũdiam ⁊
tollere abeis frenũ quo retranunt᷑ ne male a¬
gãt. Nom in fẽĩs ⁊ maxĩe ꝑuellis deficit rõ pꝯͣ
uidet᷑ ẽẽ u̾ecundia. ¶ Deces ⁊ gͦ ꝓhib̾e puellas
ai discursu ⁊ euagatõne: ne fiant inu̾ecũde: i

Expanded text:
as verecundas in aspectu virorum, est non assuescere eas inter gentes. Quare cum puellae circemeundo, et vagando per patriam assuescant virorum aspectibus, fiunt familiares eis, et tollitur ab ipsis verecundia ex virorum consortio. tollere autem a puellis verecundiam, est tollere ab eis fraenum, quo trahuntur, ne male agant. Nam in foemina, et maxime in puellis deficit ratio, pvidetur esse verecundia. Decens ergo est cohibere puellas a discursu et evagatione, ne fiant inverecundae,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩõ rep̾hendunt᷑ dicentes omnẽ delc̃o fugien¬
dam ẽẽ. q̃r si ñ possumus ꝯmode durare in u¬
ta nͥ in aliquib delõemur: decet nos assum̾e
aliqͣ oꝑa licita ⁊ honesta ccͣ q̃ uacantes ĩ sĩt
nobis aliq̃ delc̃ones licite. sicut gͦ uiri ne ocio¬
seuiuãt ⁊ ut delcẽntur in oꝑib licitis: insi¬

Expanded text:
o reprehenduntur dicentes, omnem delectationem fugiendam esse. Quare si non possumus commode durare in vita, nisi in aliquibus delectemur: decet nos assumere aliqua opera licita et honesta, circa quae vacantes, insunt nobis aliquae delectationes licitae. Sicut ergo viri, ne ociosae vivant, et ut delectentur in operibus licitis, insi
Abbreviated transcription (Latin):
amant᷑: ex ħ ip̃o mag̾ unr ⁊ apꝑent decẽtes
⁊ ornate. Ab ip̃a gͦ puerili etate instruẽde ft̃
uia ad inuestigand̾ ioc id sumit᷑ ut uitet¬
cautelam adhibendã ẽẽ. ubi ꝯstienit maior
defectus assurge̾. Cum gͦ ex hoc quis loquatur
piudent̾ ⁊ caute: qr uig prudenͣ ⁊ acumĩe ĩtł¬
lcũs: qͣnto quis mag̾ r̾one deficit: cantomag̾
ꝯ ͣ ip̃m incaute loqui. Cum gͦ młres magis
deficiũt a rõnis usu ꝙͣ uri ⁊ puelle magis
qͣ. feie iam aduite: cc̃ feĩas ⁊ maxĩe eͣc puel¬
las sollicitand̃ ÷ ne incante loquant. Int̾ ce¬

Expanded text:
amantur, ex hoc ipso magis apparent decentes et ornatae. Ab ipsa ergo puerili aetate instituendae sunt via ad investigandum hoc idem, sumitur ut vitetcautelam adhibendam esse ubi consuevit maior defectus consurgere. cum ergo ex hoc quis loquatur prudenter, et caute, quia viget prudentia, et acumine intellectus: quanto quis magis a ratione deficit, tans magis deficiant a rationis usu quam viri, et puellae magis quam foeminae iam adultae: circa foeminas, et maxime circa puellas solicitandum est, ne incaute loquantur. Inter cae
Abbreviated transcription (Latin):
decet ꝯuiges ẽe continentes. pudicas. absti¬
tes ⁊ sobrias: sic decet ⁊ filias. ħ gͦ ⁊ iuita
alia q̃ de cõuigib diximus sũt ad filias ad ap¬
tanda. Aliqͣ tam̃ suꝑaddemus dc̃is ꝑꝑ debitũ re¬
gnñ filiaꝵ. ¶ Int̾ que pͦ dicemꝰ filias cohiben¬
das ẽẽ a crtuitu ⁊ discursu. ꝙ tͥplici ma uena¬
ri possumus. ¶ prima sumitur ut tollatur
filiab ꝯmoditas malefaciẽo: ¶Ea ne fiant
inu̾ecunde. ¶ t̾ria ne fiãt lascuie ⁊ impudi¬
ce. ¶Cõit̾ .n. qͣsi om̃s iuri ꝓmi sũt ad malũ

Expanded text:
decet coniuges esse continentes, pudicas, abstinentes, et sobrias: sic decet et filias. Haec ergo, et multa alia, quae de coniugibus diximus, sunt ad filias adaptanda. Aliqua tamen superaddemus dictis propter debitum regimen filiarum: inter qua primo dicemus filias cohibendas esse a circuitu, et discursu. quod triplici via venari possumus. Prima sumitur, ut tollatur filiabus commoditas malefaciendi. Secunda, ne fiant inverecundae. Tertiae, ne fiant lascivae et impudicae. Comminiter enim quasi omnes viri proni sunt ad malum,
Abbreviated transcription (Latin):
bona ext̾iora: u̾ecundatur. In tuñdo gͦ sangnis re¬
curnt ad int̾iora. ⁊ m̃bra ext̾iora remanẽt pallida.
qr tiõr consurgit ex eo ꝙ aliquis timet se cred̾e a¬
mut̾e bona interiora. d cũ quis ũecundatur san¬
gius funt ad ext̾ĩora ⁊ facies appet rubu. surgit
gͦ sanguis tunc ad ext̾iora qr u̾ecundia ꝯstugit ex
eo ꝙ quis se c̾dit admit̾e exciora bõa. ¶ Dupp gͦ
ꝑ ꝙ̃ quis pallescit. ⁊ alius amittẽdi rõ exũoea glo¬
riam ⁊ honorẽ q̃ sunt loͣ ext̃iora ꝑ quem quĩs
erubescit. Timor gͦ coruptini amttendi bõ exi

Expanded text:
bona exteriora, verecundatur. In timendo ergo sanguis recurrit ad interiora, et membra remanent pallida: quia timor consurgit ex eo, quod quis se credit amittere interiora bona. Sed cum quis verecundatur, sanguis fluit ad exteriora, et facies apparet rubea; currit ergo sanguis tunc ad exteriora, quia verecundia consurgit ex eo quod quis se credit amittere exteriora bona. Duplex ergo r quae quis pallescit, et alius amittendi gloriam, et honorem, quae sunt bona exteriora per quae quis erubescit. Timor ergo , et amittendi bona
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾ minus gnͣamur: sic cũ uidemꝰ multitudinẽ
amicoꝵ ꝯdolere nob̾: alleuiam᷑ ado¬
cũ de dolore amicoꝵ sit dolend̾ cũ nos dolemꝰ ⁊ uide¬
amꝰ cũcos dolere ut uidet᷑: nõ d dolor minui s au
ꝙ sint auuiti. ⁊ ꝙ delc̃abile ÷ hr̃e amicos delc̃amꝰ.
remediũ ÷ considat̃o u̾itatis. nam l de turpib
sit dolend: de bõĩs tñ fortume uł de alus q̃ nob̾ ꝯt̃ĩ¬

Expanded text:
illud, minus gravamur: sic cum videmus multitudinem amicorum condolore nobis, alleviamur a docum de dolore amicorum sit dolendum, cum nos dolemus, et videmus amicos dolere, ut videtur, non debet dolor minui, sed aquod sint amici: et quia delectabile est habere amicos, delectamur: remedium, est consideratio veritatis. Nam licet de turpibus sit dolendum, de bonis tamen fortunae, vel de aliis quae i
Abbreviated transcription (Latin):
da. ⁊ timet tuñda. ¶ ꝑmagͣnitate ⁊ huilitatẽ
bñ se h̾ebarit ccͣ spem ⁊ despationẽ. nam magͣni¬
mitas repmit desponem ne retrahantur aboms
ardius p̃p difficultatẽ. hũilitas uͣo mod̾abit spẽ
ues ut ament ⁊ desid̾ent amanda ⁊ desid̾anda.
⁊ ab hommentur ab hominanda. delcẽntur ⁊ tͥ¬
stentur ut ẽ delc̃and̃ ⁊ t̾standum. ⁊ ad ħ̃ oĩai
se h̃eant ut requirit oido ⁊ regula rõnis. ħ gͦ
ad p̾sens de passionib sufficiant. qr si quid ⁊ hic
dimissc̃: infra diffusius tractab̾r. agetur.n. ĩ tͥ

Expanded text:
itatem, et humilitatem bene se habebunt circa spem, et desperationem. Nam magnanimitas reprimit desperationem, ne retrahantur a bonis arduis propter difficultatem. Humilitas vero moderabit spem, nes, ut ament, et desiderent amanda, et desideranda. et abominentur abominanda: delectentur, et tristentur, ut est delectandum, et tristandum: et ad haec omnia se habeant, ut requirit ordo, et regula rationis. Haec ergo ad praesens de passionibus sufficiant: quia si quid est hic dimissum, infra diffusius tractabitur. Agetur enim in