comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur q̃ i cius incuins fuudum
rrdices egiss. et Ideo ꝓpe ꝯfiuium.
cunt solo cedunt cadem rone frura
ta que qr satisut solo ced̾e intellig¬
nuitur ¶ Cecimisicut is qui malie¬
no solo edifficau̾it si ab co dominꝰ
petat edifficium defendi potest p
fimdum suaimpensa bona fide cõ¬
seint. ¶ Licte quoq licet auree
sint puide cartis incubransq
cedunt ac si solo cede̾ solent ca
quem ediffi canturant nẜunt᷑

Expanded text:
legatur quam cuius in fundum radices egisset. et ideo prope confinium acunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedificaverit si ab eo dominus petat aedificium, defendi potest pefundum sua impensa bona fide consevit. Litterae quoque, licet aureae sint, perinde chartis membranisque cedunt acsi solo cedere solent ea quae inaedificantur aut inseruntur:
Abbreviated transcription (Latin):
tuos libros tuas ne meub̈uas
eẽ nec uero nupensas scripture
solũe paratus sic. potĩt secitius
deffeude percepcȯnem doli ma¬
li. ¶Utiqr si bona fide carum
cartarum menbranarum ue
posẜouem nactus est. ¶ Siquis
inaliena tabula ꝑmr̾it quidam
alus indeturpicturam qualis¬
cumqr sic tabulecede. ¶S nob

Expanded text:
e membranas esse, nec impensam scripturae solvere paratus sis, poterit se Titius defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide earum chartarum membranarumve possessionem nanctus est. Si quis in aliena tabula pinxerit, quidam aliis videtur pictura, qualiscumque sit, tabulae cedere. sed nob
Abbreviated transcription (Latin):
ticius ilienam plantam insrio so
lo posint ip̃i crit. ¶Et exdiuerso
si cicius suam plantam iniei
solo possut memi planta erit. si
m̾o in utroq casu radices egita
quo radices eg̾itplanta ꝓprictas
ita t̾ram ticii p̾sẜit ut in eius fũ¬
dum radices git ticii effici ar¬

Expanded text:
antam in suo posuerit, ipsius erit: et ex diverso si Titius suam plantam in Maevii solo posuerit, Maevii planta erit, si modo utroque casu radices egeritquo radices agit planta proprietas ita terra Titii presserit ut in eius fundum radices ageret, Titii effici ar
Abbreviated transcription (Latin):
uel arnamim uel sb̾cellium fa¬
bricauit EEt post multas s.a
possit reduci eim Pocius incel¬
sigi dñm qui fecit ut ecce uasꝰ
flatum pt̃. id rudem massau
ens uel argenti uel am redu¬
ci ¶Umũ autem aut olemuri
stumencum adimas uł olm¬
a quel spicas reu̾ti nou pocest
nec mnulsum quid̾ ii uiuũ et
mehesolur p̃t. ¶ Q̾ si prirtim

Expanded text:
vel armarium vel subsellium fabricaverit. et post multas Sabipossit reduci, eum potius intellegi dominum qui fecerit: ut ecce vas conflatum potest ad rudem massam aeris vel argenti vel auri reduci, vinum autem aut oleum aut frumentum ad uvas et olivas et spicas reverti non potest, ac ne mulsum quidem ad vinum et mel resol
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓperipam eius pͥclia possidẽt
llia ame enisa est sicunus totus
tio sp̃em findi cominttat et ob
Id si recessit aqua palan est enui
fudum eius man̾e cuius et aũi.¬
fũat. ¶ Cum eralieua materia
sp̃es aliqua fc̃a sit ab aliquo qri
solet quis eorum naturali roue
dũs situtrum is qui feci̾t an ille¬

Expanded text:
possident. Alia sane causa est, si cuius totus tio speciem fundi commutat et ob id, si recesserit aqua, palam est eum fundum eius manere cuius et fuit. Cum ex aliena materia species aliqua facta sit ab aliquo, quaeri solet, quis eorum naturali ratione dominus sit, utram is qui fecerit, an ille
Abbreviated transcription (Latin):
cedicur. ¶Lec nicͥest feras besti¬
as et uolucres ucru in suo fim¬
do quis capiat auur alicuo
Nlaue qui inalienũ fundum ĩ¬
cupaudi grã põt adomino sus

Expanded text:
ceditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capiat, an in alieno: plane qui in alienum fundum incupandi gratia, potest a domino, s
Abbreviated transcription (Latin):
alnco tuo euolũnt eousq tuu̾ ẽẽ
intelligitur donec incomspectu
cuo est. nec difficilis sit psecutio
cius alioquin occupantis sit.
Pmonum quoq et columbaru
ferinacura est. necad rem pertinz
ꝙ ex consuetudine euolare et re¬
nolare solent. nam et apes idem fa¬
cunt quarum constat feram esse
suetos hũt ut insilras ire et redire
soleant quorum et ip̃orum feram ẽẽ
uaturam nemo negat ¶nhus &
ammalib que erconsuetudine ab¬
ire et rediresoleut talis regula cõ¬
probita est ut eo ip̃o us tria eẽ ĩ cel¬
tendi hr̃c desierint ⁊ tua ẽẽ desimt
et fuunt cccupantis ¶ Reu̾tendi
mius. Ntem alii auseres quos
es tui auc grilline tue aliquo

Expanded text:
alveo tuo evolaverit eo usque tuum esse intellegitur donec in conspectu tuo est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occupantis fit. Pavonum et columbarum fera natura est. nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine avolare et revolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse suetos habent, ut in silvas ire et redire soleant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae ex consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata est, ut eo usque tua esse inteltendi habere desierint, tua esse desinunt et fiunt occupantium. Revertendi mus et alii anseres, quos tui aut galline tue aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ciili ¶Commoclus est itaqr
auecustiori uire inciꝑe palani
est auteni uetustius c̃enatur¬
ale ius ꝙ cum ip̃o iure humano
rerum natura prodidit ¶culi
crean et leges scribi ceperiuit.
¶fere gͥ bestie et uolucres ⁊ pisces
et ouma auimalia que in tena
mari celo qr nascuntur simulat

Expanded text:
modius est itaque a vetustiore iure incipere. palam est autem, vetustius esse naturale ius, quod cum ipso genere humano rerum natura prodidit: civilcreari et leges scribi coeperunt. Ferae igitur bestiae et volucres et pisces, id est omnia animalia quae in terra mari caelo nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
acquintur Est antera allu¬
momo incrementum latens p
allumonem antem Id indeci
adici ꝙ ita panlatim adicitur
ut intellige non possis qnͣtur
quoqno momento temporis
partem aliqũ ertuo predio de
raro accidit eccupantis fit nul

Expanded text:
adquiritur. est autem alluvio incrementum latens. per alluvionem autem id videtur adici, quod ita paulatim adicitur ut intellegere non possis, quantum quoquo momento tepartem aliquam ex tuo predio detraro accidit, occupantis fit. Gl
Abbreviated transcription (Latin):
¶ncomunem autem locum ꝑ¬
purum ininto scc̃o inferre non l
in cominine uero sepulcro ⁊ ĩm
si alienus usuf. est ꝓprietarnum
placet uͥ consenciente nsufricti¬
sine consensii eius cũ religiosus
lccus fit ¶ Sce̾ quoq res ueluti
mun et porte quodam mo diruim¬

Expanded text:
communem autem locum purum, invito socio inferre non licet: In commune vero sepulchrum, etiam si alienus ususfructus est proprietarium placet, nisi consentiente usufructutamen sine consensu eius religiosus locus fit. Sancte quoque res sunt veluti muri et porte. Id
Abbreviated transcription (Latin):
hyb̃nus fuctus marimus excur¬
rit. ¶Riparum quoqr usuis pub¬
licus et uirgencium est sicut ip̃iꝰ¬
plicare fuues arborib sibiuatis
eligare Honus aliꝙ in hus repo¬
ue cuil lib̾um est sicuti ꝑ ipsti
flumen nauigare. ¶ Spprietas
p̾dus adhent. ¶Qua decausa ar¬
bores quoq husdem nate eornz¬
demsunt ¶Litorum quoq usrs
publicus mrgentium est sic ip̃iꝰ
maris ¶Et obħ quibl liberum
est casam ibi pouere ni quase reci¬
prunt sicut et recia siccare et erma¬
marint t̾ra uel harena. ¶Uiuu¬
sitatis surit non singulorum ue¬
luci que in cuntatib sunt ut tea¬
tra stadia et si qua alia sunt siłi¬
a cõminuna cintatum ¶ Nlłius
aucem sunt res sacre et religiose
uullius bonis est. ¶ Dacrasunt
querite etppontifices deo conse¬
crata sunt ueluci edes sacre et do¬
na q̾rite adimiust̾ium dei dedi
hibrmus ercepta causaͦ redemp¬
cõnis capcinorumi. ¶Si quis ro
au̾cte sua qui s.acrum sibi ꝯstitu¬
enit sacrum non est s ꝓphanũ. ¶Lo¬

Expanded text:
hibernus fluctus maximus excurrit. Riparum quoque usus publicus et portus iure gentium est, sicut flumplicare, funes arboribus ibi natis religare, onus aliquod in his reponere, cuilibet liberum est, sicut per ipsum flupraediis haerent: qua de causa arbores quoque in his natae eordem sunt. Litorum quoque usus publicus iuris gentium est, sicut ipsius maris: et ob id quibuslibet liberum est, casam ibi imponere, in qua se recipiant, sicut remari terra vel harena. Universitatis sunt, non singulorum, veluti quae in civitatibus sunt theatra, stadia et similia et si qua alia sunt communia civitatium. Nullius autem sunt res sacrae et religiosae ullius in bonis est. Sacra sunt, quae rite et per pontifices Deo consecrata sunt, veluti aedes sacrae et dona quae rite ad ministerium Dei dedichibuimus, excepta causa redemptionis captivorum. si quis vero auctoritate sua quasi sacrum sibi constituerit, sacrum non est, sed profanum. lo
Abbreviated transcription (Latin):
re libro demre pͥsonarum erposi¬
mus modo indeunus de rebus
que uel mur̃o pacrimonio uel etͣ
nrm patrimomum habentur.
¶Quedam enim nacurali ire coĩ¬
publica quedam umũsitatis q̃¬
dam nillius pleraq singuloru
que uarus excansis ciiq acqui¬
runtur sicut ex sb̃iectis appebit
Et quid̾ natinrali mre cõnuuma
surt õium ħ. aer aqua proftuẽs
et mare et pħ̾ littoria manis
Nemo gͥadlicoramaris accede
ꝓhibecur dum cũ nillis et mo¬
mimentis et edifficus abstine¬
at quibl qr non srut nrgenci¬
umi sicuc et mare. ¶Alumra &
omĩa et portus publica sunt. soq
ius piscandi omnib comuune
est autem litus mans quatenꝰ¬

Expanded text:
re libro de iure personarum exposuimus: modo videamus de rebus. quae vel in nostro patrimonio vel extra nostrum patrimonium habentur. quaedam enim naturali iure copublica, quaedam universitatis, quaedam nullius, pleraque singulorum, quae variis ex causis cuique adquiruntur, sicut ex subiectis apparebit. Et quidem naturali iure communia sunt omnium haec: aer et aqua profluens et mare et per hoc litora maris. nemo igitur ad litus maris accedere prohibetur, dum tamen villis et monumentis et aedificiis abstineat, quia non sunt iuris gentium, sicut et mare. Flumina autem omnia et portus publica sunt: ideoque ius piscandi omnibus commune Est autem litus maris, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
erit uel cicius Id miscuerit siuero¬
luutate non in detur commiune eẽ
quia singula corꝑor⁊ nisn a suba
durant. ¶ D uec magis istis er¬
sib comininc fit frimentum q̃
grer comininis ẽe intelligitiur
Sipecora ticii cius peccoribꝰ mir¬
tafu̾nt. ¶ S si ab alcutro nr̃m id
tocum frumentum retineatur. In
reui quid̾ actõ ꝓmo fruuenti.
ciunscumq competit arbitrio añt
iudicis contineaturut Is estim
qualecuiusq frumentimi fuerit
Cum insolo suo aliquis exaliena
matĩa domum edifficunit ip̃e do¬
miuus incelligitur edifficui qui

Expanded text:
fuerit, vel Titius id miscuerit sine voluntate tua, non videtur commune esse, quia singula corpora in sua substantia durant nec magis istis casibus commune fit frumentum quam grex communis esse intellegitur, si pecora Titii tuis pecoribus mixta fuerint: sed si ab alterutro vestrum id totum frumentum retineatur, in rem quidem actio pro modo frumenti cuiusque competit, arbitrio autem iudicis continetur, ut is aestimet, quale cuiusque frumentum fuerit. Cum in suo solo aliquis aliena materia aedificaverit, ipse dominus intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
unit illius fit dominus cius et so
luntate eius. alienata intelligit᷑.
Utiqr sinon iguorabat in alieno
solo se edifficire et ideo licet dimy¬
non põt dñs ¶ Eerte illud ꝯstit
si iposẜone consticuco edifficat

Expanded text:
it, illius fit domus, cuius et sola voluntate eius alienata intellegitur, utique si non ignorabat, in alieno solo se aedificare: et ideo, licet dirunon poterit. certe illud constat, si in possessione constituto aedif
Abbreviated transcription (Latin):
duorum macie eruolintate
dũorm confuse sut tocum Id
corpus ꝙ ex confussione fit ytri¬
q comimine est ueluti si quina
sua confuduit aut massꝗ
a uel auri conflanuit. ¶U et
si diu̾se inac̾ie sint et ob Id ꝓpria
nuilsii aut ex auro et agento

Expanded text:
oluntate dominorum confusae sint, totum id corpus quod ex confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel auri conflaverint. sed si diversae materiae sint et ob id propri melle mulsum aut ex auro et argento
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. ¶ Ad monendi tũ simiꝰ eõs
qui ne post mortem niciualic
patris ab adoptino pr̃e emant¬
pati fu̾uit intestato pre mortuo
nacurali licet ea ꝑte edci qua lib̾i
ad lonorum posẜom uccantu

Expanded text:
e. Admonendi tamen sumus eos, quive post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
rorib sie sura sine sola cogna¬
cõnis uira hñtib intestatus
quis uel intestata moriatur
incapita distribuatur eius hr̃¬
ditas. s ꝙͣad̾m uos macribus
ꝓspeximus. Ita et eas optet sue
soboli consule scituris eis ꝙ si¬

Expanded text:
roribus sive legitima sive sola cognationis iura habentibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas. Sed quemadmodum nos matribus prospeximus, ita eas oportet suae suboli consulere: scituris eis
Abbreviated transcription (Latin):
at. rũ qu̾ recussabat hr̃s sepcus
Sibidatam hrdicatem adire ne¬
cessicas el impon̾etur totam hr̃¬
ditatem noleuci fideis missario
resticu̾̃e et omnes ad eum et iu
mus adsenatꝰ consult̃ trebelli¬
auũ et ex ħ solo et uccitas hr̃di
imponacur. sup̃o uolente adire
sideiꝯmssarius desid̾at resticin
sibi hr̃elitatem uullo nec damp

Expanded text:
t, quando recusabat heres scriptus sibi datam hereditatem adire, necessitas ei imponeretur totam hereditatem volenti fideicommissario restituere, et omnes ad eum et contra mus ad senatus consultum Trebellianum, ut ex hoc solo et necessitas heredi imponatur, si ipso nolente adire fideicommissarius desiderat restitui sibi hereditatem, nullo nec damno
Abbreviated transcription (Latin):
impali dispõne autior sb̃cilitate q̃¬
dam ercogicita p̾fatam diffenciar
utͤucebit et peuitus eas asucces¬
sione aguacori repellebat ouim
alia successione ncoguita donec
p̃cores panlatim asẜicaten uns
ciuilis corngentes siue ꝙ de est

Expanded text:
dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest
Abbreviated transcription (Latin):
cadem obẜuari p̾cipinius que ĩ
tocius hr̃dicatis restone dixim
Si quis mua aliqͣre declucta sine
ꝑcepta que qrͣtam continet ue¬
luti fundo uel alia re rogacus
sic restitũe hr̃ditatem simili m̃o
extrebelliano senatus consulto

Expanded text:
ari praecepimus, quae in totius hereditatis restitutione diximus. Si quis una aliqua re deducta sive praecepta quae quartam continet, veluti fundo vel alia re, rogatus sit restituere hereditatem, simili modo ex Trebelliano senatus consulto
Abbreviated transcription (Latin):
uautes laudumus quid pretores
suc humanicatis ñ tameu cos
iplenũ cãe meden inueuimus
uis eqͣlance consticucis ¶aascus
rori. idagnacorum succonem pa¬
plenũ reducentes et adius. uita¬

Expanded text:
vantes laudamus quidem praetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus:nis aequa lance constitutis, masculis rori ad adgnatorum successionem paomnia reducentes et ad ius
Abbreviated transcription (Latin):
or antem consanguinea parit auz
fr̾ nel soror consanguinei et mat
cominus aucem hrditas etat
erequis ptib fñs et sororis ¶ Sr
nos const̾one quͣ incoclice mo
nomme decorato posmmnus mati
respicientes adnacuram et ad puer¬
penum et piculum et ad seꝑe morter
ex ħ eiũ mr̾ibillatam. ¶ Ideoq impi¬
i eius admicti det̾ͥmentum ¶ Si
cnu ngenna ceret lib̾ta quater
non pepit inu̾rito defraudubatur¬
a successione suorum lib̾ornm quid
cuim peccamt. si non ples s pancos
pepit et dedimus ius lunũ pleuu
macͥb siuc ingenuus siñ lib̾tim et¬

Expanded text:
or autem consanguinea pariter cum frater et soror consanguinei et mater communis autem erat hereditas ex aequis partibus fratri et sorori. Sed nos constitutione, quam in codice nostro nomine decorato posuimus, matri respicientes ad naturam et puerperium et periculum et saepe mortem ex hoc casu matribus illatam. ideoque impiin eius admitti detrimentum: si enim ingenua ter vel libertina quater non pepererit, immerito defraudabatur successione suorum liberorum; quid enim peccavit, si non plures sed paucos pepererit? et dedimus ius legitimum plenum matribus sive ingenuis sive libertini
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant .s.i. fr̾ et soror orstites nõ
sunt. ¶Hus et euim psonis pcedẽ¬
cib et succonem admictencibꝰ oct̾i
gͣclus remauent penitus semoti
uidel hrlitate non instupes. Sed
incapita diuidendr. ¶ Siplures
sunt gͣclus agnatorum apce. lex.¬

Expanded text:
rstites non sunt his etenim personis praecedentibus et successionem admittentibus ceteri gradus remanent penitus semoti: videlicet hereditate non ad stirpes, sed in capita dividenda. Si plures sint gradus adgnatorum, aperte lex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueptis nomeu coe est nt̾sq
qui tam mascłis qmĩ exfemius
S ut ali quid aliud amplius
sit eis qui non solum nature
S etiam ueti uns suffragio
inuntur porconem nepotur
uel neptum uel demceps de q¬
b supradiximus panlo numi

Expanded text:
pronepotis nomen commune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis sed ut aliquid amplius sit eis qui non solum naturae sed etiam veteris iuris suffragio muniuntur, portionem nepotum et neptium vel deinceps, de quibus supra diximus, paulo mi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qra autem const̾one conceptus
est is quem peus nͣlis adoptant̾
tenore possunt colligi. Item neti¬
stas ermascur ꝓgen̾itos plus
diligens solos nepotes nel uer¬
tes qui exumlisem descendũt

Expanded text:
ra autem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandumtenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
anro indice se gͥgauimus in in¬
seneau extixodosiano. codice
talib nesocib exfilia uelꝓ ue¬
uotecib exnepte et deuiceps s̃¬
sticib aguatis millam parte
mortm successoris sibi ueu¬

Expanded text:
ro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nii hebatur et inueronis quid̃
omnes actõnes que nire cun¬
li hr̃di et mhrdem copetruit¬
les actoues ei et meuii qui
suscepit hrlitatem qiͣ hr̾di et
in hrdem dare cepit. ¶S quia
hr̃des scpci cum aut totam hr¬
ditatem ant pene totam płi
resticũe cogebant᷑ adire hr̃di¬
tatem obnillum ant miminũ
luctimi recus abant atqr obid
extingnebantur fideiomissa
Postea ño naspasiam angusti
temprib pegaso et pusione ꝯ¬

Expanded text:
loco habebatur. Et in Neronis quidemomnes actiones quae iure civili heredi et in heredem compets actiones ei et in eum qui recepit hereditatem, quasi heredi et in heredem dare coepit. Sed quia heredes scripti, cum aut totam hereditatem aut paene totam plerumque restituere rogabantur, adire hereditatem ob nullum vel minimum lucrum recusaban, atque ob id extinguebantur fideicommissa; postea Vespasiani Augusti temporibus Pegaso et Pusion
Abbreviated transcription (Latin):
ptes ue mprĩs sui lecum succe¬
de. ¶Pari iõnc et si nepos neptis¬
ue sit erfilio et eruepote ꝑnero
capita. s instirpes hrclitatem di¬
uidi. ut filius ꝑcem diundiam
hrdicatis hẽait et exalt̃o filio du¬
t̃am dimdiam. ¶Item sierdu¬
istunt et eralt̾o unus forte tͣ
duo et eralto tres uel quatuor

Expanded text:
ptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos neptisque sit ex filio et ex nepote pronepos capita, sed in stirpes hereditatem dividi, ut filius partem dimidiam hereditatis habeat et ex altero filio dum dimidiam. item si ex duxtant et ex altero unus forte aut duo, ex altero tres aut quattuo
Abbreviated transcription (Latin):
ne qud̾ Is qui in pote̾ate fu̾it
solus ire ciuili hr̃s est .i. solus
suris hrs est. ¶S cum enianci¬
patus benefõ p̃toris ipartem
adictitur euenit ut suus hr̃s

Expanded text:
ne quidem is qui in potestate fuerit solus iure civili heres est, id est solus suus heres est: sed cum emancipatus beneficio praetoris in partem admittitur, evenit ut suus heres
Abbreviated transcription (Latin):
si hrdes sunt. ¶ sui autem eti
au̾cce opus est inpripillis. cu
⁊ ignorantib icquiriti sius
hrdib hrditas nec curatori
consensu acquintur surioso
aũt hoc euenit ut licet quis
infamilia deffuicti sic mortis
tempore tamen suus hrs nõ
fiat. ueluti si post mortẽ suq
ellions ac ꝑhox memori iz

Expanded text:
sui heredes sunt. Sui autem etiaauctoritate opus est in pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis heredibus hereditas: nec curatoris consensu adquiritur furioso, contrarium evenit ut, licet quis in familia defuncti sit mortis tempore, tamen suus heres non fiat, veluti si post mortem suam uellionis, ac per hoc memoria
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾cus etiam sicest̾oris ẜuus sit
s eius qui manimitcit. ¶at is
qui directe cestamento lib̾esse
ibecur ip̃ius cest̾oris fit lib̾tus
Qui etiam ortinus applłat᷑ uec
Alius ullus directo ex cestam̃to
lib̾tatem hr̃e pt̃ quĩ qui utroq
tempore cestatoris fu̾ic et quo
fac̾et testamentum et quo cepͣr¬
morẽtur ¶Directa autem lib̾¬
cas cunc dau indetur cum non
ab alio ẜuum manumiti rog¬
at s uelut er suo cestamento li¬
b̾tatem ei compet̾e nuit. ¶Uer¬
ba autenifi dei comiussorimu
Rogo uolo. maudo. fidei cue con¬
mitto. que puide singula fuina

Expanded text:
libertus, etiamsi testatoris servus sit, libertus, etiamsi testatoris servus sit, sed eius qui manumittit: at is qui directo testamento liber esse iubetur, ipsius testatoris fit libertus, qui etiam orcinus appellatur. nec alius ullus directo ex testamento libertatem habere potest quam qui utroque tempore testatoris fuerit, et quo faceret testamentum et quo moreretur. directo autem libertas tunc dari videtur, cum non ab alio servum manumitti rogat, sed velut ex suo testamento libertatem ei competere vult. Verba autem fideicommissorum rogo, volo, mando, fidei tuae committo ’. quae perinde singula firma
Abbreviated transcription (Latin):
lique ueluti fiuidum hõme
uestem argentum peccumani
iiuueratam et uel ip̃m hr̾dem
regareut alicui rescituat uł
legatarium ꝙͣlus alegatario
h̾rdis et legatarii aut fideicõ
ut eam alicui restitu¬
at que ei relicta sit. s etiam de alia
rogetur alicui restitũc quam ip̃e
plius est inutilit̾ reluquit. ¶Cu
autem aliena res ꝑfiderꝯ missur
reliuquitur. ucd̾e est. ei qui rogͣtus
est. aut ip̃am reduu̾e et pr̾are a
aut estimaconem eius solu̾e.¬
Lib̾tas quoq ẜuo ꝑ fideiꝯ missum
dari p̃t. ut hĩs emu rogecurmaũ¬
mitt̾e nel legatarins uł fideicomi¬
iissarius ¶ Nec inc̾est utrum
desuo ꝓprio testator roget au deeo
ꝙ ip̃ras hr̃dis uł legatarii uel
eciam exͣueisit. Itaq et alieuus
ẜuus redimi et manumcti deb
si dominus cum nouuẽdat
Si rio nichil exindicio eiꝰs qui
relinquit lib̾tatem p̾cepit nõ sta¬
timertinguitur fidei comissaria
¶Qmautem ex causa fideiꝯmissi
manumittiturnon cest̾oris sit

Expanded text:
linquere, veluti fundum, hominem, vestem, argentum, pecuniam numeratam, et vel ipsum heredem rogare ut alicui restituat, vel legatarium quamvis a legatarioheredis aut legatarii aut cuiuslibet, ut eam alicui restituat, quae ei legata sit, sed etiam de alia,rogetur aliis restituere, quam ipse amplius est, inutiliter relinquitur. Cum autem aliena res per fideicommissum relinquitur, necesse est ei, qui rogatus est, aut ipsam redimere et praestare aut aestimationem eius solueLibertas quoque servo per fideicommissum dari potest, ut heres eum rogetur manumittere vel legatarius vel fideicommissarius. nec interest, utrum de suo proprio servo testator roget, an de eo qui ipsius heredis aut legatarii vel etiam extranei sit. itaque alienus servus redimi et manumitti debet: quodsi dominus eum non vendat, si modo nihil ex iudicio eius qui reliquit libertatem percepit, non statim extinguitur fideicommissaria ibertas. qui autem ex causa fideicommissi manumittitur, non testatoris fit
Abbreviated transcription (Latin):
nasciscuncturuec uon eos qs
ur̃e amplere sunt consticucones
pquas iussimus. Si quis iulrem
uistos et in pocestate prĩs esse
strumentum confectum lib̾i
uel eciam nati ab hacluce sb̾¬

Expanded text:
nanciscuntur: nec non eos quos nostrae amplexae sunt constitutiones, per quas iussimus, si quis muliereiustos et in potestate esse nstrumentum confectum liberi, vel etiam nati ab hac luce sub
Abbreviated transcription (Latin):
citurres possic manifestaui ¶Gr
si uł paucores qui .u. uel nemo pe¬
nitus cestis iuuenitur cuuc siue
pr̃ hr̃dis sine. alius quicumq sit
qui fidem eligit hrdis et ab eo
aliquio resticui nol̾it. ¶ Sl hre
ꝓfidia tentus ad impłe fidem re¬
cssat uegando rem ita ẽẽ sb̾secu¬
tam. Si fideicominissarms ius¬
uirand̾ ei decułit cum prius ip̃e
tale atest̾ore andunt uł recussin

Expanded text:
citur, res possit manifestari, sed vel pauciores quam quinque vel nemo penitus testis intervenerit, tunc sive pater heredis sive alius quicumque sit, qui fidem elegit heredis et ab eo aliquid restitui voluerit, si heres perfidia tentus adimplere fidem recusat, negando rem ita esse subsecutam, si fideicommissarius iusiurandum ei detulerit, cum prius ipse tale a testatore audivit, vel recu
Abbreviated transcription (Latin):
et magnas pegriuacones que
ss iam uenim dubium erat qm̃
cõlicilli unre opcuno admit̾tent
non tĩ autem incestamento
fcõ p̃t quis coclicillos fac̾e sed
etiam intestatus qnis decedens
qui testamentum p̾cedunt posse

Expanded text:
et longas peregrinationes, quae sset, iam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitterentur. Non tantum autem testamento facto potest quis codicillos facere, sed et intestatus quis decedens qui testamentum praecedunt posse
Abbreviated transcription (Latin):
suspectam cc ⁊ qĩ dampuosam
canctur pegasiano seuatus cõ¬
sulto ut desid̾ante eo cui restitu¬
crelegatum rogaitus est iussu¬
trebelliano senatus consulto qͦ
orsu nullis stiplomb opus est
quia siuml et hinc qui resticuit
secunitas datur et actõnes Hr̃di¬
taric ei et ineum tũsferuntur q
recipit hrditatem utroq senatus
consulto in hac spe concuirente
u quiastisꝰnes exseratus ꝯsulto
pegasiano descendentes et ipĩ au¬
ciquitati displicinnt et in qrub̾¬
dan caib capcosas eas homo ex¬
celsi iugemi papiauus appellat
et nob̾m legib magis simplici¬
tas qmͣ difficuitas pͤlacet. Ideoq
omĩb uob̾ suggestis tam siamli¬
tudinib qmͣ diffencus utriusq
scuatus consulti placuit explo¬
so seuacus consulto pegisiano ꝙ¬

Expanded text:
suspectam esse quasi damnosam, suspectam esse quasi damnosam, cavetur Pegasiano senatus consulto ut, desiderante eo cui restituere rogatus est, iussTrebelliano senatus consulto: quo casu nullis stipulationibus opus est, quia simul et huic qui restituit securitas datur, et actiones hereditariae ei et in eum transferuntur qui recipit hereditatem, utroque senatus consulto in hac specie concurrente. Sed quia stipulationes ex senatus consulto Pegasiano descendentes et ipsi antiquitati displicuerunt et quibusdam casibus captiosas eas homo excelsi ingenii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas placet, ideo omnibus nobis suggestis tam similitudinibus quam differentiis utriusque senatus consulti, placuit exploso senatus consulto Pegasiano
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dampuũ hrlitarium ꝓrata
pte int̾ cos commine sic. ¶ G̾
siquid̃ non plusqui indodrantẽ
hr̃ditatis scriptus hr̃s rogat
sic restitu̾e cunc ex trebelhano
senatus ꝯ sulto restitneb atur
hr̃ditas et uutrimq accones
hr̃dicanie ꝓrata ꝑte dabantur¬
et inhrdemi quid̾ure cunli in
cum u̾o qui recipiebat hr̃di¬
tatem et exsenatus consulto
trebelliano tam ꝙͣ ubr demꝰ¬
epet̾et. ¶ Siu̾o plusqm dodrã
uel etiam tocam hĩdicatem re¬
stitu̾e rogatus fit locus erat pe¬
gasiano senatus consulto et
hr̃s qui semel adierat hr̃dica¬
tem sim̃o sua uoluutate adie¬
rit sine reciui̾nt qrͣtam partem
siue uolu̾it retiũ̾e ip̃e innũsa
hon̾a hr̃ditaria sustinebat. ¶or
qrͣ pcis et pro parte scipłonos u¬
t̃ponebantur tam ꝙͣ int̾ pciariũ
legatauum et hr̃dem. ¶ Si no
totam hr̃ditatem restituerit.
empte ⁊ uendite hr̃ditatis sti¬
pͦnes int̾ponebantur. ¶ S s.
re cuss scnptus hr̃s adire hr̃¬
ditatem ob Id ꝙ dicat cam sibi

Expanded text:
damnum hereditarium pro rata parte inter eos commune sit. Ergo si quidem non plus quam dodrantem hereditatis scriptus heres rogatus sit restituere, tunc ex Trebelliano senatus consulto restituebatur hereditas et in utrumque actiones hereditariae pro rata parte dabantur: in heredem quidem iure civili, in eum vero qui recipiebat hereditatem, ex senatus consulto Trebelliano tamquam in heredem. at si plus quam dodrantem vel etiam totam hereditatem restituere rogatus sit, locus erat Pegasiano senatus consulto, et heres qui semel adierit hereditatem si modo sua voluntate adierit, sive retinuerit quartam partem sive noluerit retinere, ipse universa onera hereditaria sustinebat. sed tis et pro parte stipulationes interponebantur tamquam inter partiarium legatarium et heredem: si vero totam hereditatem restituerit, emptae et venditae hereditatis stipulationes interponebantur. sed si recuset scriptus heres adire hereditatem ob id quod dicat eam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝙͣius singularinumo usalex
ꝓrimum uccet tamen dubium
non est qui et si sius plures cuis
nam et primus ꝓpric expluribus
gͣtlus incelligicur.et tarũ dubiũ
uon est quuil sic unus gradus
aguatorum ꝑcincat ad eos hr̃d¬
tas ꝓrimus autem siquid̃ ullo
testamento fco quisqmͣ decesẜit
phꝰ cempus requiritur quo mor¬
cuus est Is cuius dehr̃ditace q̃ri¬

Expanded text:
is singulari numero usa lex proximum vocet, tamen dubium non est quin et, si plures sint nam et proprie proximus ex pluribus gradibus intellegitur et tamen dubium non est quin, licet unus sit gradus adgnatorum, pertineat ad eos hereditas. Proximus autem, si quidem nullo testamento facto quisque decesserit, per hoc tempus requiritur quo mortuus est is cuius de hereditate q
Abbreviated transcription (Latin):
sulib seãtus censint. ut ei qui to¬
gatus eẽc hr̃ditatem restituers
ꝑinde lic̾et qrͣtam ꝑtem reciu̾e¬
ꝑsicut ato lege falcidia ex legͣ¬
tis retin̾e conceditur. ¶ Exsi¬
gulis quoq rebꝰ q̃ ꝓfideiꝯmissũ
reliuquntur eadem retentio
fideiꝯ misso recepit ptem hr̾dit¬

Expanded text:
it, ut ei qui rogatus esset hereditatem restituere perinde liceret quartam partem retinere, atque lege Falcidia ex legatis retinere conceditur. ex singulis quoque rebus quae per fideicommissum relinquuntur eadem retentio fideicommisso recepit partem heredit
Abbreviated transcription (Latin):
bdam caib tc̃iam ptem ei abst¬
hentes ctis sums da bant psonis
maliis autem ccͣrium faciebant
nob̾ iusum est. recta et simplici
suorum succ̃onem accipe excep¬
ta fr̾is et sororis ꝑsona sineꝯsan

Expanded text:
dam casibus tertiam partem ei abstrahentes certis legitimis dabant personis, in aliis autem contrariam faciebant: nobis visum est, recta et simplici suorum successionem accipere, excepta fratris et sororis persona, sive con
Abbreviated transcription (Latin):
neret. ¶ Et cum ꝯĩtum cẽt du¬
ob hr̃dib institue̾ndis ueluti
ticio et seyo. Si ticii pars aut tota
exhansta sic legatis que nouu¬
natun ab eo data sunt aut supͣ
peniteo ens ꝙ dedi nł similia imo ⁊ unda noluntate ẜsump

Expanded text:
neret. Et cum quaesitum esset, duobus heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhausta sit legatis quae nominatim ab eo data sunt, aut supra p
Abbreviated transcription (Latin):
deiꝯmissa appellata sunt qr uullo
unculo nuris. s tiũ pudore eor
qui rogibutur continebantur
Postea diuus primi agustus
qui fuisse dicitim. aut ob insignẽ
quorumdam pfidiam iussit cõ¬
sulib an̾ctem siam int̾ponere
¶A qr istum indebatur et ppła¬
qui fideicommissis ius drẽt quĩ
fider unssariuui appellabant.
¶Inprums gͥsciendimi est opus
ẽe̾ ut aliquids rectonire testm̃¬
to hr̃es insticuatur enisq fidei
ꝯmittaturut eam hrelitatem
alii rescicuat. alioquin mutile
est testamentum inqno nemo
hr̃s iustituitur. ¶Q igitimn
aliquis scripẜit lucius ticis h¬
hr̃s esto pot̾it adic̾e. Rogo tent
luci tic ut cum primum possis
hr̾ditatem memi adme cam ga¬

Expanded text:
deicommissa appellata sunt, quia nullo vinculo iuris, sed tantum pudore eorum qui rogabantur, continebantur. postea primus divus Augustus quis diceretur, aut ob insignem quorundam perfidiam iussit consulibus auctoritatem suam interponere. quod, quia iustum videbatur et populqui fideicommissis ius diceret, quem fideicommissarium appellabant. In primis igitur sciendum est, opus esse ut aliquis recto iure testamento heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii restituat: alioquin inutile est testamentum in quo nemo heres instituitur. cum igitur aliquis scripserit: ‘ Lucius Titius heres esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, eam Ga
Abbreviated transcription (Latin):
libos nocit p̾tor ad embonor
posẜoni eos uero qui m dopti¬
ua familia fuu̾nt pħ̾ tempus
quo nͣlis ꝑareus moreretur re¬
pellit ¶Item adoptiuos libos
emançipatos ab adoptios pre
Sicut ab intest̾o ita longonm

Expanded text:
cat praetor ad eam bonorum possessionem: eos vero qui in adoptiva familia fuerunt per hoc tempus quo naturalis parens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita longe minus
Abbreviated transcription (Latin):
quos mocdus uonissime
legatis impoitus est cum enim
olim legexii. cabularum libera
erat legandi pott̾as ut lic̾e pter¬
uł tocum prĩmonium legatis
eregare quippe ami ca lege nem¬
ita cincum eẽcuci legass siuerei
ita ius esto nisu est hanc leg
lucro hrelicates adire et cum
Sr hoc tami lex fusia qmͣ lex foro¬
ma late sinc quarum uentͣsuf¬
ficiens ad rei ꝯsuma cõm inde¬
baturnonissime lata est lex
falcidia qua cauecu. neplus

Expanded text:
qua modus novissime legatis impositus est. cum enim olim lege duodecim tabularum libera erat legandi potestas, ut liceret vel totum patrimonium legatis erogare quippe ea lege ita cautum esset: ‘ uti legassit suae rei, ita ius esto ’: visum est hanc legalucro hereditates adire. et cum super hoc tam lex Furia quam lex Voconia latae sunt, quarum neutra sufficiens ad rei consummationem videbatur: novissime lata est lex Falcidia, qua cavetur, ne plus
Abbreviated transcription (Latin):
eo relicta sunt retiu̾e lic̾et placint
ut qrͣtam partem sue ꝑtis saluã tu¬
singulis hrdib ro legis filcid¬
ie pouenda est. ¶uantitas
antem pr̃imonii ad qui racio
legis falcidie redigiturnoras
tempore spectatur:. Itaq Sin̾bi
gr̾a. Is qui centum aureormu
pr̃imonium in bonis Habebat
centum aureos legaint inch
legatariis ꝓdest.si aute aditã
hrditatem pẜuos hrditarios
aut expcu ancillamm hr̃dica¬
accessit hrditaci.ut. Caureos
legatorum nomine erogatis

Expanded text:
eo relicta sunt retinere liceret: placuit, ut quartam partem suae partis salvam singulis heredibus ratio legis Falcidiae ponenda est. Quantitas autem patrimonii, ad quam ratio legis Falcidiae redigitur, mortis tempore spectatur. itaque si verbi gratia is qui centum aureorum patrimonium habebat centum aureos legaveri, nihil legatariis prodest, si ante aditam hereditatem, per servos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditaaccesserit hereditati ut, centum aureis legatorum nomine e
Abbreviated transcription (Latin):
cestamento nicħ consequentim
ẜnoru mamimissorum crmc
demde in reliquo ita ro̾ hĩturꝯ ẽa¬
ut ereo qrͣta pars apud hr̃des
remaneattres uero pces inter
legatarios distribuunt ꝓrata¬
legatos ẽe et pr̃imomi quͣtita¬
cem exqua legata erogari oz
qͣdringentoru eẽ qrͣta pats
singulis legatis detrahideb¬

Expanded text:
testamento nihil consequantur, servorum manumissorum, tunc deinde in reliquo ita ratio habetur, ut ex eo quarta pars apud heredes remaneat, tres vero partes inter legatarios distribuanturlegatos esse, et patrimonii quantitatem, ex qua legata erogari oportet, quadringentorum esse, quarta pars singulis legatariis detrahi debe
Abbreviated transcription (Latin):
testo confimiatos quibo ab angusto
pecur ꝑfideicomissum. utface̾t. iliquid
et cum diuns. iugustus noluntiter
cius miplenss deinceps reliquierꝰ
auctem secuti fidei comiissa p̾stub¬
aut et filia leutuli legata que iure
non debebat soluit excodicilł. ¶dr᷑¬
antem angustus conuocasse pru¬
dentes int̾quos crebaiciu quoq

Expanded text:
ento confirmatos, quibus ab Augusto petiit per fideicommissum ut faceret aliquid: et cum divus Augustus voluntatem eius implesset, cuius deinceps reliqui auctoritatem secuti, fideicommissa praestabant, et filia Lentuli legata quae iure non debebat solvit, dicitur Augustus convocasse prudentes, inter quos Trebatium quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
relinq̃tur solida legata debẽ¬
turuec ea res dampnosa est
hĩdi cui lib̾m est non adire hr̃¬
ditacem queres efficit. ut ne¬
cesse sit legatanis nedestituco

Expanded text:
relinquatur, solida legata debentur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit ut necesse sit legatariis, ne destituto
Abbreviated transcription (Latin):
sis deo amabilibus epĩs p̾hibean¬
cur. ⁊ recrudantur mlccis que deca¬
nica nũcupant᷑. penas ꝯpetentes pas
siquis cum aliquo reu̾entissimoꝵ
monachoꝵ aut iirguũ aut muli¬
erum oĩo sacratarum ⁊ inuen̾abi¬
et sirmas ee onũ uolumus m̃o.¬

Expanded text:
sis Deo amabilibus episcopis prohibeantur, et retrudantur in locis quae decanica nuncupantur: poenas competentes passsi quis cum aliquo reverendissimorum monachorum, aut virginum, aut mulierum omnino sacrarum, et in venerabiet firmas esse omni volumus mo
Abbreviated transcription (Latin):
iuros deuotes memoriale
das excipiẽdo pͥuisiis ano¬
soluto deposuerĩt sende¬
posuint ⁊ sigetis amore ꝑ
punicias doiciliũ fou̾ema¬

Expanded text:
iros devotos memoriales das excipiendo privilegiis a nosoluto deposuerunt seu deposuerint, et si quietis amore per provincias domicilium fove
Abbreviated transcription (Latin):
nec accipe uoluimnꝰ. uͥ q̃dam sint
tudines. ¶Scientib eis qr si
nũciet nr̃e pot̾ati de aliquo eo¬
sunt ⁊ ꝙ acceꝑant q̃druplum
reddant.⁊ offõ soluto eriliũ hĩ¬

Expanded text:
nec accipere volumus, nisi quaedam sint tudines: scientibus eis quia, si nuntietur nostrae potestati de aliquo eosunt, et quod acciperint quadruplum reddem, et officio soluto exilium h
Abbreviated transcription (Latin):
scentibꝰ nob̾ dampnũ ap̃nos hoĩb
stos nob face̾. ⁊ rectos iudices ⁊ tñs¬
cendentes hũc mum legem q̃ten
utrum cognoscentes hos gõ puĩa
lex publice poĩta fu̾it. ⁊ omĩb ma¬
iuscĩssĩa ecc̃a cũ sacris uasis ut po¬
te. ⁊ ip̃a dedicata deo i adsalutẽ ab
eofcoꝵ honu scrpta facietis a me
utilius.Si eam sculpentes aut tab¬
ulis. aut lapidib ĩporticib scissie
ecc̃e describatis penam p̾bentes oĩ¬
b hor que scĩca sunt sctom. atq pos

Expanded text:
scentibus nobis damnum apud vos hominibus stos nobis facere et rectos iudices et transcendentes hanc nostram legem, quatenus utrumque cognoscentes hos quidem punlex publice proposita fuerit et omnibus main sanctissima ecclesia cum sacris vasis, utpote et ipsa dicata deo et ad salutem ab eo factorum hominum scripta. Facietis autem utilius, si eam sculpentes aut tabulis aut lapidibus in porticibus sanctissimae ecclesiae describatis, pronam praebentes omnibus horum quae sancita sunt lectionem atque pos
Abbreviated transcription (Latin):
um legum fonteni sac̃docuis
sp̃ali uri mĩnus lege illustrare
ut ex hac in totas catholicus ec¬
cłias q̃us ad occeami fretũ poĩ¬
te sunt salub̾rume legis ingor
erteudat᷑. ⁊ sic tocius occidenti
necnon orientis ubiposẜ oueꝰ
site ĩuenũt ad ecc̃as ñns siue
nũc ꝑtinentes sen postea cis
acqrẽde lex ꝓꝑria ad honorem
dei ꝯsec̃ta. ¶ Cum cñ antiqua
iira trignita annoꝵ meris tp̃a¬
les excepcõnes circũcludebant
et si ypotheca fu̾at paulo longi¬
ora eis spacia ꝯdonabant. nos
lis tpõr millaten. excludi ꝯce¬

Expanded text:
m legum, fontem sacerdotii, speciali nostri numinis lege illustrare, ut ex hac in totas catholicas ecclesias, quae usque ad oceani fretum positae sunt, saluberrimae legis vigor extendatur, et sit totius occidentis, nec non orientis, ubi possessiones sitae inveniuntur ad ecclesias nostras sive nunc pertinentes seu postea eis acquirendae, lex propria ad honorem dei consecrata. Cum enim antiqua iura triginta annorum metis temporales exceptiones circumcludebant et, si hypotheca fuerat, paulo longiora eis spatia condonabant, nos lis temporum nullatenus excludi conce
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝗdqmͣ acciꝑe. u dare. ¶ Dabunt
uitates solidos q̃ tuor. si uomĩores
capiant. aut ipi aut quocant ẽorũ
cartularii. aut alt̾ ꝯspiam ꝙ cc̃ eo it̃
illi q̃druplum restituent qd̾ iccepũ
et b̾ sollicitudĩe repellent insr̃ exilio¬

Expanded text:
m accipere neque dare. Dabunt vitates, solidos quattuor, si vero minores,capiantur aut ipsi aut qui vocantur eorum chartularii aut alter quispiam, qui circa eos sunt, illi quadruplum restituent quod acceperunt, et hac sollicitudine repellentur,
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ cuiꝰ exemplar ⁊̃ directũ ẽ
tue celsicudim. ¶Qm u̾o adm̃¬
strõnes suscipiut a tua celsitu¬
dine directos hine ei anob̾ codi¬
cillos suscipiant pũte deo ama¬
bili ciutatis inq̃ degunt epõ ⁊
ant ⁊ iurent p̾dc̃m insimand̾. ⁊ ma¬
xĩe ħ p̾cipim. coram curialibagi
quos ꝯpetens ẽ magna sun. ⁊ atua

Expanded text:
menti, cuius exemplar etiam directum est tuae celsitudini. Qui vero administrationes suscipiunt, a tua celsitudine directos hinc eis a nobis codicillos suscipiant praesente deo amabili civitatis in qua degunt episcopo et ant et iurent praedictum iusiurandum. Et maxime hoc praecipimus coram curialibus agi, quos
Abbreviated transcription (Latin):
orem inch̾ penitꝰ ab eis accipiens.
Prohibeant a̾.⁊ abaliis eis affeni
uissĩs sicut ⁊ ⁊curialib ꝑcere te uo¬
lum ita ⁊ deffensoꝵ castigare. ⁊ re¬
tin̾e auariciam scĩm ⁊ abhuis pre¬

Expanded text:
orem, nihil penitus ab eis accipientes: prohibeant autem et ab aliis eis afferrivissimis. Sicut enim curialibus parcere te volumus, ita et defensorum castigare et retinere avaritiam sancim
Abbreviated transcription (Latin):
siue correptiue sunt auidice li¬
bie sr̃ioris ita spectabilib cartu¬
lariis tribꝯsacri cubiculi. soł. ix.
pͥmc̾io clarissioꝵ tribunoꝵ nõri¬
oꝵ.sol. nũo. xxxui. auidice egip

Expanded text:
siue correctivae sunt: A iudice Libyae superioris ita: spectabilibus chartulariis tribus sacri cubiculi sol. num. IX primicerio clarissimorum tribunorum notariorum sol. num.
Abbreviated transcription (Latin):
sindanciũ bonũ admnagiñtus
gat eum. ⁊ honestate ꝯpleri ma¬
gua putet. si no det c̾touidicõ¬
qͦ tui culimĩs adcingulũ ueĩat
testiõm quid̃ hñs. qr sit opti¬
mus gratis uo enn suscipiẽs

Expanded text:
sui dantium bonum et ad magistratus gat eum et honestate compleri magna putet, si nostro decreto iudicioque tui culminis ad cingulum veniat, testimonium quidem habens quia sit optimus, gratis vero eum suscipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
tes collatorib tamiqm̃ prẽs fi¬
liis. diligentes quid̃ eos quist̾
ĩocentes. qui u̾orei mõntur
castigantes ac pumẽtes. oẽm¬
tis docum̃tis eis ẜuantes. ⁊ nõ
ipĩ soli ħ agentes. s ĩsꝑꝯsili

Expanded text:
tes collatoribus, tamquam patres filiis, diligentes quidem eos qui sunt innocentes, qui vero rei monstrantur, castigantes ac punientes, omnemtis documentis eis servantes; et non ipsi soli hoc agentes
Abbreviated transcription (Latin):
dap̃mũ ex ħmĩs collatorib illatu
et refenedeonon solũ adiudices aꝗ
Si ã ipĩ aliquos ĩueu̾int pp̃ diguita¬
tis. ⁊ cuiguli supciliũ uris collatori¬
b molencias irrogantes luĩam ei

Expanded text:
is collatoribus illatum et referre de eo non solum ad iudices a Si autem ipsi aliquos invenerint propter dignitatis et cinguli supercilium nostris collatoribus violentias irrogan
Abbreviated transcription (Latin):
gnam in dignacõm sustinebunt
et cingłi ꝑicłm forundabunt. Et
qui cc eos sunt. ⁊ obediens eis offi¬
cͥiũ si amplius aliquid ꝙ̃ a nob̾ ꝯces¬
sum ẽ temptau̾int accipe ipĩq sb̾i

Expanded text:
gnam indignationem sustinebunt et cinguli periculum formidabunt; et qui circa eos sunt, et oboediens eis officium, si amplius aliquid quam a nobis concessum est temptaverint acc
Abbreviated transcription (Latin):
bo aut latronũ nsectatores
aut molenciaꝵ ĩhĩtatores. a¬
ut armatos. aut aliquos taleᷤ
iuꝓĩciam destinare. ¶ Sci¬
ant eiĩ qui adħistituti pꝰ
hñc legem nram p̾sumpẜit¬

Expanded text:
bus aut latronum insectatores aut violentiarum inhibitores aut armatos aut aliquos tales in provinciam destinare. Sciant enim, qui ad hoc institui post hanc legem nostram praesump
Abbreviated transcription (Latin):
et iisnuantes. ut n lateat ad horu̾m
que deluqũt n latendo sit ĩpiitũ
tis floreit. ¶ Si u̾o ⁊ hactemis uidi¬
ces non possunt insinuacõni huius
legis oĩ abstiuunt furto. Scut et
ipi huius legis pene se eẽ sb̃iectos.

Expanded text:
et insinuantes, ut neque lateat aliquid horum quae delinquuntur neque latendo sit inpunitum, tis floreat. Si vero etiam hactenus iudices non post insinuationem huius legis omni abstinuerint furto, sciant et ipsi huius legis poenae se esse subiectos.
Abbreviated transcription (Latin):
uocari. cui pͥsto̾unt penas fus¬
tiuebunt qͣs pͥus diximꝰ. ¶Iuꝰ¬
iꝓunciis exũtibꝰ nuttantur
sigłi codicilli ⁊ coram deo a¬
mabili epõmetropolitano ⁊ q
i eis pͥmate sunt iusiurand̾
sb̃ibunt. ⁊ita singli fuscipient
acc̃ones. ¶Qua quippe celsi
cilli eius tñsmictant᷑ a tua cel¬
situdine ut ip̃̾e qui accipit cau¬
cõm faciat fisco de tributoꝵ
inculpabili exaccõue sic̾ ipse
pure ꝓbiuis. ¶ Posita ĩ ut ħ

Expanded text:
vocati, cui praefuerunt, poenas sustinebunt, quas prius diximinciis existentibus mittantur cinguli codicilli, et coram deo amabili episcopo metropolitano et qui in eis primates sunt iusiurandum subibunt, et ita cinguli suscipient actiones: tua quippe celsitcilli eius transmittantur a tua celsitudine, ut ipse qui accepit cautionem faciat fisco de tributorum inculpabili exactione, sicut ipse pure probaveris. Posita sit autem
Abbreviated transcription (Latin):
unt p̾cepto cuipiarti ꝓprio. uͭ
iudiciali fiducia. Scientes qr
nisi ħ egnit. ⁊ emolum̃tor mi
licie sustinebunt casũ. ⁊ ĩcorp᷑
piculum pacient᷑ ut nob̾ullo
alio penitus opus sit udice
et aut latronũ nisecutores. a¬
ut applsatores molenciarum
nihitores. mag̾ i fures. aut:
oĩm pessuna fucientes. ¶ Cũ

Expanded text:
ut bus iudiciali fiducia, scientes quia, nisi hoc egerint, et emolumentorum et militiae sustinebunt casum et in corpus periculum patientur: ut nobis nullo alio penitus opus sit iudice, et aut latronum insecutores aut appellatos violentiarum inhibitores, magis autem fures, aut omnium pessima facientes. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ furtis ipĩ torquebũt. ⁊ non
pͥmitus quiescũt donee redd. int
furta. ipĩ ã ĩnoxii mansint ĩma¬
erubescentes exemplũ cum lice¬
at eis honestis ⁊ lib̾is ⁊ undiq lau¬
dandis ondi ⁊ a nob̾ hr̃e testioni
⁊ spẽ. Non siuimus. x nec spectabi¬
lib iudicib. nec alti alicui ꝙ̃ ł eis
op̃ssiomi aut ĩiustiam ĩ ferre. aut

Expanded text:
untur furtis, ipsi torquebunt et non primitus quiescant, donec reddant furta, ipsi autem innoxii manserint in maiectos erubescentes exemplum, cum liceat eis honestis et liberia et undique laudandis ostendi, et a nobis habere testimonium et spem. Non sinimus autem nec spectabilibus iudicibus nec alteri alicui quamlibet eis oppressionem aut iniustitiam inferre, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nouellam q̃ int̾ ꝯstõnes pꝰ codicẽ
poĩta est dec̾uentẽ ꝙ silus relinq̃tur
uase. ⁊ ihac felicissĩa cuntate ⁊ in
ꝓuiniciis post duos m̃ses insiniracõ¬
ins sicuri p̾dixitu eo ꝙ fcls anobis

Expanded text:
nes post Codicem posita est, decernentem quod filiis relinquatur, valere et in hac felicissima civitate et in provinciis post duos menses insinuationis, sicuti praediximus: eo quod factis a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quõ¬
b̾. uec sꝑqbodã tpẽ sit testandi. repente¬
płmq incidunt hoĩb mortes testandi
eis potãtẽ aufe̾ntes. qm̃obrem ab uticio
fc̃m recte eo ꝙ nõ fu̾it mutatũ. il arbitͣmͣ
posdea nuitari. aut aliquo mo infriungi¬

Expanded text:
quoquibusdam tempus fit testandi, repenterumque incidunt hominibus mortes testandi eis potestatem auferentes. Quamobrem ab initio factum recte eo quod non fuerit mutatum non arbitramur postea mutari