comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ides idoneũ auxxiliũ qͣ deducatur inquirit: quia
neq uolentis noq currentis. sed miserentis est dĩ
Deniq quia & ipsũ uelle ds̃ operat᷑ in nobis. Preparitͥ¬
:Quid est inclinatũ aliquid cor habere. iisi hoc uelle :¬
& noluit ergo & aitͣ ut uelit: uoluit cũ dicit. Peduc
me in semita mandatorũ tuorũ. qm̃ ipsam uolui.

Expanded text:
et ideo divinum auxilium quo deducatur inquirit, quia et ideo divinum auxilium quo deducatur inquirit, quia neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei ; denique quia et ipsum velle Deus operatur in nobisitiam.» Quid est inclinatum cor ad aliquid habere, nisi hoc velle? Et voluit ergo, et orat ut velit. Voluit, cum dicit, «Deduc m
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab undar& delictũ: nemo comp̃hendit nisi ad ño
acceperit intellectũ: Unde istendiungit & dicit
DAMIΗI ITELLECtΥΟ EΤ SCRΥTABOR LEGEM
tyao et coctodiao illao intoio conoe orto
Cũ eñi quisq legem scrutatus fuerit & ad eius alta ꝑ¬
uenorit in quibus cota lex penda. profecto deb& dm̃
diligere ex toto corde & ex tota anima. & ex tota
mente & proximũ suũ tã quã se ipsũ. In his enim
duobus preceptis. toti lex pend& & prophete. hoc
uidetur promisisse &ͣ diatt: Et custodiam illamin
proprus nisi adiuuet᷑ ab illo qui iub&. ut faciat quod
tooro gora iesam uolui. Patũ est m̃ uoluntas
meanisi in eo quod uolui me ipse deducas. Et certe
ipsa est semita hoc est uita mandatorũ dĩ. quam se
dilatato ab illo corde s cͦucurrisse iam dixerat. quã
propterea & im semitã uocat: quia angusta uia est
quae ducit ad uitã. Et cũ sit angusta nisi dilatato cor¬

Expanded text:
ut abundaret delictum» , nemo comprehendit, nisi a Domino ut abundaret delictum» , nemo comprehendit, nisi a Domino acceperit intellectum: unde iste adjungi«Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo.» Cum enim quisque legem scrutatus fuerit, et ad ejus alta pervenerit, in quibus tota pendet; profecto debet Deum diligere ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; et proximum suum tanquam seipsum. In his enim duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Hoc videtur promisisse, cum dixit, «Et custodiam illam in ubet, ut faciat quod tuorum, quia ipsam volui.» Parum est mihi voluntas mea, nisi in eo quod volui, me ipse deducas. Et certe ipsa est semita; hoc est via mandatorum Dei, quam se, dilatato ab illo corde suo, cucurrisse jam dixerat. Quam propterea etiam semitam vocat, quia angusta est via quae ducit ad vitam ; et cum sit angusta, nisi dilatato cor
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ omnino fine fine quere̾mꝰ legẽ dĩ. hoc est ueri¬
tatẽ dĩ. In hoc quippe ipso dicit᷑ psalmo. & lex tua
ueritas queritur nunc ut teneat᷑: Iunc queritur ne
derelinquat᷑. sicut de spũ dĩ dictũ est. quod om̃ia scru¬
tatur & iam altitudines dĩ. Non utiq ut quod
nescit inueniat: sed quia nibil relinquit᷑ omnino
quod nescit. Gratia itaq dĩ nobis precipue cõmen¬
datur. quando sibi lege̾ poni poscit adño. qui utiq
im legẽ secundũ litterã nouerat: sed quia littera
occidit sp̃s autẽ uiuificat. Orat ut per sp̃m̃ scm̃
faciat quod per lit terã sciebat. ne ꝑ scientiã man¬
dati non obseruati: &iam preuaricationis ei crimen
accedat. Qũaquã & iam si sciatur lex quomodo
scienda est. idest ut intelligat᷑ quid sibi uelit quare
sit eis posita qui eam non erant seruaturi:. Quid hi¬
bebat utilitatis & iam hoc ipsũ quod lex sub intrauit

Expanded text:
semper omnino sine fine quaeremus legem Dei, hoc est verisemper omnino sine fine quaeremus legem Dei, hoc est veritatem Dei: in hoc quippe ipso dicitur psalmo, «Et lex tua veritas.» Quaeritur nunc, ut teneatur; tunc tenebitur, ne derelinquatur: sicut de Spiritu Dei dictum est quod omnia scrutetur, etiam altitudines Dei ; non utique ut quod nescit inveniat, sed quia nihil relinquat omnino quod nesciat. 4. «vers.» 34. Gratia itaque Dei nobis praecipue commendatur, quando sibi legem poni poscit a Domino, qui utique jam legem secundum litteram noverat. Sed quia littera occidit, spiritus autem vivificat ; orat ut per Spiritum faciat quod per litteram sciebat; ne per scientiam mandati non observati etiam praevaricationis ei crimen accedat. Quanquam etiam ut sciatur lex quomodo scienda est, id est, ut intelligatur quid sibi velit, quare sit eis posita qui eam non erant servaturi, quid habeat utilitatis etiam hoc ipsum quod «lex subintravit,
Abbreviated transcription (Latin):
seculorũ laudabunt te an semꝑ dictũ est quã diu
hc uiuitur q tam diu proficitur: Post hanc autẽ uitã
qui bene hic proficiebat: ibi ꝑficitur. sicut de qui¬
busdam feminis dictũ est. semꝑ discentes. Sed illud
inde : quia secutus adiuuxit & adueritatis scientiam nũ¬
qu̾ã ꝑuenientes quia uero in melius semper hic ꝓfict:
quod ꝑficiendo nititur: peruenit ubi iam non profi¬
crat quia perfectus sine fine consistit Nec de illis
tamen dictũ est: semꝑ discentes. ut & post mortem
discere ꝑseuerent uana & infructuosa: cum talibus
docꝰtrinis successerint ñ studia sed supplicia sẽpit̾na.
Hic ergo ex quirit᷑ dĩ lex quã diu ͫ proficit᷑ & sci¬
nisi hic: non enĩ & ibi semꝑ querimus faciem dĩ: ubi
uidemus facie ad faciem. Aut si recte dicitur exqui¬
ri quod sine fastidio diligit᷑ & id auget᷑. ne amittat᷑:

Expanded text:
saeculorum laudabunt te» ? An, «semper,» dictum est, quamdiu saeculorum laudabunt te» ? An, «semper,» dictum est, quamdiu hic vivitur, quia tamdiu proficitur; post hanc autem vitam qui bene hic proficiebat, ibi perficitur? Sicut de quibusdam feminis dictum est, «semper discentes:» sed illae male, quia secutus adjunxit, «Et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes» . Qui vero in melius semper hic proficit, quo proficiendo nititur, pervenit, ubi jam non proficiat, quia perfectus sine fine consistit. Nec de illis tamen ita dictum est, «semper discentes,» ut et post mortem discere perseverent vana et infructuosa; cum talibus doctrinis successerint non studia, sed supplicia sempiterna. Hic ergo exquiritur Dei lex, quamdiu in ea proficitur, et sci «semper,» nisi hic? Non enim et ibi quaeremus Dei faciem, ubi videbimus facie ad faciem . Aut si recte dicitur exquiri quod sine fastidio diligitur, et id agitur ne amittatur;
Abbreviated transcription (Latin):
onis reos. non promissionis efficit filios. Sed& ille
qui eiꝰ meminit. nec eam diligit: eomodo reus est
quia memoria eius lapis illi est quodam modo¬
scriptus non quo adornetur sed quo prematur pundus
honoris non titulus hotioris. Hanc autẽ legẽ iste uiã
iustificationũ dĩ uocauit. nec alia uia est mandatoꝵ
eius quã se cucurrisse iã dixerat: cum dilatatum est
cor eius. Ergo & cucurrit. donec ꝑueniat ad palmam
superne uocationis dĩ. Deniq cum dixiss& legẽ pone
mibi dñe uiari iustificationũ tuarum. ad didit
ET EX QUIRAO EΑM SEΟΕER Quid enĩ exqͥ¬
rit quod hab&. nisi quia & hab& agendo & exqui¬
rit proficiendo sed quid est: utrũ semꝑ ex quirendi. ñ.
erit finis. Sicut dictũ est semꝑ laus eius in ore meo.
quia laudandi non erit finis: Neq. enĩ dm̃ non lau¬
dabimus. cum ad cius regnũ ꝑuenerimus aeternum:
cũ legamus beati qui habitant in domo tua in scła

Expanded text:
onis reos, non promissionis efficit filios. Sed et ille onis reos, non promissionis efficit filios. Sed et ille qui ejus meminit, nec eam diligit, eo modo reus est; quia memoria ejus lapis illi est quodammodoscriptus, non quo adornetur, sed quo prematur; pondus oneris, non titulus honoris. Hanc autem legem iste viam justificationum Dei vocavit; nec alia via est mandatorum ejus, quam se cucurrisse jam dixerat, cum dilatatum est cor ejus. Ergo et cucurrit, et currit, donec perveniat ad palmam supernae vocationis Dei. Denique cum dixisset, «Legem pone mihi, Domine, viam justificationum tuarum;» addidit, «et exquiram eam semper.» Quid enim exquirit quod habet, nisi quia et habet agendo, et exquirit proficiendo? 3. Sed quid est, «semper?» Utrum exquirendi non erit finis; sicut dictum est, «Semper laus ejus in ore meo» ; quia laudandi non erit finis: neque enim Deum non laudabimus, cum ad ejus regnum pervenerimus aeternum, cum legamus, «Beati qui habitant in domo tua, in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ inuitus facit: si possetfieri mall& utiq. ñ.
iuberi. ac per hoc legis quã uell& non essa: Non
est amicus sed potius inimicus nec mundat᷑ opere
qui in mundus est uoluntate. Talis ñ. potest dicere
quod iste dixit in supetiorib uersibus: Uã manda¬
torũ tuoꝵ cucurri. cũ dilatasticor meũ. quia illa
dilatatio caritatẽ significat. quȩ scđm apostolũ legis
est plenitudo. Cur etgo iste adhuc poscit sibi legẽ
poni. que utiq si ton ei posita fuiss&. non uiã man¬
datorũ dĩ i cordis latitudinẽ cucurriss&: sed quia
proficiens loquit᷑ & dĩ donũ nouit. eẽ qd proficit:
quͦi aliud petit cũ sibi legẽ poni petit. nisi ut eã ma¬
gis magisq proficiat : que ad modũ si pop̾ulũ plenum
teneas & si sitienti dare incipias & haurit bibendo.
& poscit desiderando: quibus autẽ in iustis & non
subditis. lex in lapideis tabulis ponit᷑. preuaricati¬

Expanded text:
Quod autem invitus facit, si posset fieri, mallet utique non Quod autem invitus facit, si posset fieri, mallet utique non juberi: ac per hoc legis, quam vellet non esse, non est amicus, sed potius inimicus; nec mundatur opere, qui immundus est voluntate . Talis non potest dicere quod iste dixit in superioribus versibus, «Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum;» quia illa dilatatio charitatem significat, quae secundum Apostolum legis est plenitudo . 2. Cur ergo iste adhuc poscit sibi legem poni; quae utique si non ei posita fuisset, non viam mandatorum Dei in cordis latitudine cucurrisset? Sed quia proficiens loquitur, et Dei donum novit esse quod proficit; quid aliud petit, cum sibi legem poni petit, nisi ut in ea magis magisque proficiat. Quemadmodum si poculum plenum teneas, et sitienti dare incipias; et haurit bibendo, et poscit desiderando. Quibus autem injustis et non subditis lex in lapideis tabulis ponitur, praevaricati
Abbreviated transcription (Latin):
posui patrib eorũ in die qua ad prehendi manũ eorũ
ut educerẽ eos de terra aegipti s Um̃ ipsi non ꝑmanser̃¬
in testimento meo: & ego neglexi eos dicit dñs qm̃
hoc est testamentũ quod constituã domui is rahel
Post dies illos dicit dñs dabo leges meas in mentẽ eoꝵ
& in cordibus eorum scribam eas Ecce quomodo
uult iste legẽ sibi poni adnõ. non sicut iniustis &
non subditis ad uetus testamentũ ꝑtinentibus Posi¬
ta est in tabulis lapideis. sed sicut sci filitꝰ liberiꝰ hoc
est superne herłm filiis promissionis filiis heredi¬
tatis aeternae scõ spũ tã quã digito dĩ in mentem
datur & in cordibus scribitur. N quam memoria
teneant: & uita neglegant: sed quia sciunt intelli¬
gendo faciant diligendo in latitudine amoris. non
in timoris angustus. Nã qui tunore pȩne non amo¬
re iusticiae opus legis facit: profecto mnintus facit

Expanded text:
posui patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, posui patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti, quoniam ipsi non pern Testamento meo, et ego negligam eos, dicit Dominus; quoniam hoc est Testamentum quod constituam domui Israel, post dies illos, dicit Dominus: Dabo leges meas in mentes eorum, et in cordibus eorum scribam eas ? Ecce quomodo vult iste legem sibi poni a Domino; non sicut injustis et non subditis ad Vetus Testamentum pertinentibus posita est in tabulis lapideis; sed sicut sanctis filiis liberae, hoc est, supernae Jerusalem, filiis promissionis, filiis haereditatis aeternae, sancto Spiritu tanquam digito Dei in mente datur, et in cordibus scribitur: non quod memoria teneant, et vitam negligant, sed quod sciant intelligendo, faciant diin timoris angustiis. Nam qui timore poenae, non amore justitiae opus legis facit, profecto invitus facit.
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ est. Legẽ pone mibi dñe uiã uistificationũ
tuarũ & ex quira eam semꝑ Apostolus dicit iusto
lex non est positi iniustis autẽ & non subditis
& cetera quȩ ibi concludens ait: Siquid aliud sa¬
ne doctrine aduersatur quȩ est scđm euuangeliũ
głorȩ beati dĩ quod creditũ est mibi nũquid ergo
talis erat iste qui dicit legẽ pone mibi dnẽ. qualib
beatus paulus dicit positam legẽ absit. Si enĩ talis
ess&: non superius dixisset. Uiam mandatorũ tuqꝵ
cicurri cũ dilatasti cor ineũ. Quid estergo qͥd orat.
ut sibi lex adñõ ponatur. si non ponitur iusto an eo
modo non pontur iusto. quomodo posita est populo
contumaci in tabulis lapideis. nou in tabulis cordis car¬
nalibus. Scđm testamentũ uetus ex monte syna qͥd
in seruitutẽ generat. non scđm testamentũ nouum
ueniunt dicit dñs & consumabo domui isrł & domui
iuda testamentũ nouũ. non scđm testamentũ qͥd dis¬

Expanded text:
tandum est: «Legem pone mihi, Domine, viam justificationum tuarum, et exquiram eam semper.» Apostolus dicit, «Justo lex non est posita, injustis autem et non subditis,» et caetera, quae ibi concludens ait, «Etsi quid aliud sanae doctrinae adversatur, quae est secundum Evangelium gloriae beati Dei, quod creditum est mihi» . Numquid ergo talis erat iste qui dicit, «Legem pone mihi, Domine,» qualibus beatus Paulus dicit positam legem? Absit. Si enim talis esset, non superius dixisset, «Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum.» Quid est ergo quod orat ut sibi lex a Domino ponatur, si non ponitur justo? An eo modo non ponitur justo, quomodo posita est populo contumaci, in tabulis lapideis , non in tabulis cordis carnalibus ; secundum testamentum vetus ex monte Sina, quod in servitutem generat , non secundum testamentum novum, ueniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Iuda testamentum nouum, non secundum testamentum, quod dis
Abbreviated transcription (Latin):
bona opeta facerent: nũquã martyres xp̃i bouum
opus confessionis in eiusdẽ salutis amissione ꝑfece¬
rent: sed acceper̃ auxiliũ de tribulatione . ñ. intuen¬
tes uanitatẽ quia uana salus hominis & diem hominũ
non concupierunt. quia homo uanitatis similatus est.
auersio a uidenda uanitate : ab illo nobis concedatur.
quid nisi eius grã cõmendat᷑: Non nulli enĩ ab ea ua¬
nitate non auerterunt oculos suos. quia putauerunt
a se ipsis fieri iustos & bonos. & dilexer̃ głam homi¬
nũ magis quã dĩ. quia & ipsi homines sunt qui sibi¬

Expanded text:
bona opera facerent, nunquam martyres Christi bonum bona opera facerent, nunquam martyres Christi bonum opus confessionis in ejusdem salutis amissione perficerent. Sed acceperunt auxilium de tribulatione, non intuentes vanitatem, quia vana salus hominis ; et diem hominum non concupierunt , quia homo vanitati similatus est, aversio a videnda vanitate ab illo nobis concedatur, quid nisi ejus gratia commendatur? Nonnulli enim ab ea vanitate non averterunt oculos suos, quia putaverunt a seipsis se fieri justos et bonos, et dilexerunt gloriam hominum magis quam D
Abbreviated transcription (Latin):
est in głam dĩ: Hoc debemꝰ quando aliquid boni fa¬
cimus in tueri si auertunt᷑ autẽ auanitate oculi nr̃i :
Non sit gͦ finis nr̃i boni operis in laudib hominũ. sed
ipsa laudes hominũ corrigamꝰ & ad dĩ laudes om̃a re¬
feramꝰ. a quo nobis dat᷑ quicquid in nobis sine laudantis
errore laudat᷑: Porro si uanũ ẽ ꝓpt̃ hominũ laudes
bona facere: quanto uanius ꝓpt̾ ad ipiscendã petuniã
uł aͥgendã si uł timenda & siquid huius modi est com¬
modi tẽporalis quod nobis accidit extrinsecus. quia
om̃ia uanitas quȩ abundantia hominis in om̃i labore
suo quo ipse laborat sub sole. Propt̃ ipsã deniq tẽporalẽ
salutẽ: non debemꝰ facere bona opera nr̃a. sed potuis
propt̃ illã quã speramꝰ acternã. ubi bono inmutabili
ꝑfrua m̃ qđ nobis erit ex dõ: imino quod nobis est
ipse ds̃. Si enĩ sc̃ĩ dĩ ꝓpt̾ hanc tẽporalẽ salutem

Expanded text:
est in gloria Dei, hoc debemus quando aliquid boni faest in gloria Dei, hoc debemus quando aliquid boni facimus intueri, si avertuntur a vanitate oculi nostri. Non ergo sit finis boni operis in laudibus hominum, sed ipsas laudes hominum corrigamus, et ad Dei laudes omnia referamus, a quo nobis datur quidquid in nobis sine laudantis errore laudatur. Porro si vanum est propter hominum laudes bona facere, quanto vanius propter adipiscendam pecuniam, vel augendam, sive retinendam, et si quid hujusmodi est commodi temporalis, quod nobis accedit extrinsecus? Quia «omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole?» Propter ipsam denique temporalem salutem non debemus facere bona opera nostra, sed potius propter illam quam speramus aeternam, ubi bono immutabili perfruamur, quod nobis erit ex Deo, imo quod nobis est ipse Deus. Si enim sancti Dei propter hanc temporalem salutem
Abbreviated transcription (Latin):
quin. mercedẽ non habebitis apud patr̃ẽ urm qui
in caclis est. Peinde cũ ipsius iusticie quasdã par¬
tes exequitur. precipiens de elemosinis. de oratione.
de ieiuniis. ubiq id ammonuit. ne aliquid eorum
propt̃ głam hominũ faciat. & ubiq dicit eos qui
propterea faciunt : ꝑcepisse mercedẽ suam. id est . ñ.
acternã quae scĩs reposita est apud patrẽ: sed tem¬
poralem quã quęrunt qui contẽ plant᷑ in siuis operib deqͦ dioti¬
uanitatẽ. Non quia ipsa laus humana culpanda est:
Nuͥmquid tam optandũ est hominibus. quã ut eis
placeant quȩ debeant imitari ᷤ sed ꝓpt̃ ipsã laudem
bene operari hoc est uanitatẽ in suis operib intueri.
Quando quidem & ipsa ab hominib: laus. homininu
iusto quantacũq ꝓuenerit: Non ibi eius. eẽ. deb&
finis boni. sed &iam ipsa referenda est ad laudem
dĩ propt̃ quẽ bona faciunt uere boniqm̃ nonase¬
ipsis sed ab illo fiunt boni: Deniq in codẽ sermo¬

Expanded text:
ebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est.» Deinde cum ipsius justitiae quasdam partes exsequeretur, praecipiens de eleemosynis, de oratione, de jejunio, ubique id admonuit, ne aliquid eorum propter gloriam hominum fiat, et ubique dicit eos qui propterea faciunt, percepisse mercedem suam , id est non aeternam quae sanctis reposita est apud Patrem, sed temporalem quam quaerunt qui contemplantur in suis operibus vanitatem: non quia ipsa laus humana culpanda est nam quid tam optandum est hominibus, quam ut eis placeant quae debeant imitari?, sed propter ipsam laudem bene operari, hoc est vanitatem in suis operibus intueri. Quandoquidem et ipsa ab hominibus laus homini justo quantacumque provenerit, non ibi esse debet ejus finis boni, sed etiam ipsa referenda est ad laudem Dei, propter quem bona faciunt vere boni; quoniam non a seipsis, sed ab illo fiunt boni. Denique in eodem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
bat obprobriũ religiosissime predicans. & maximis
laudibus quos contẽpnebat exu̾ltans: Mortuus erat
& resurrexit perierat & inuentus est: Hoc tã mag¬
no lucro correctionis. conuersionis & redẽptionis
inimicorũ suorũ corpus axp̃i dõ dixit: aufer ame
obprobriũ & contẽptũ. E quasi quereret᷑ de quare
obpbriũ de qua re contẽptũ. subiunxit qm̃ mar
ubi ille contẽptus: abierunt atq. transierunt & quia
uiuenti sunt qui perierant. Illa perierunt: sed
quando aeccła talia precabat᷑. illa paciebat᷑. Et exiĩ
SEDERUNT PRINCIDES INOUIT ET ADUERSÕ
ME LOGΥEBANTUR Inde ꝑsecutio grauis erat.
quia eã sedentes. hoc est uidicari his sedentib emi¬
nentes principes decernebant. Refer hoc ad ipsũ
caput inuenies sedisse principes iudȩoꝵ consiliũ
querentes. quomodo xp̃m ꝑdiderent. Refer boc
ad corpus eius idest aeccłam inuenies reges terrȩ

Expanded text:
bat opprobrium, religiosissime praedicans, et maximis bat opprobrium, religiosissime praedicans, et maximis laudibus quos contemnebat exaltans, mortuus erat et revixit, perierat et inventus est . Hoc tam magno lucro correctionis, conversionis et redemptionis inimicorum suorum corpus Christi Deo dixit, «Aufer a me opprobrium et contemptum:» et quasi quaereretur de qua re opprobrium, de qua re contemptum; subjungit, «Quoniamubi ille contemptus? Abierunt atque transierunt; et quia inventi sunt qui perierant, illa perierunt. Sed quando Ecclesia talia precabatur, illa patiebatur. «Etenim sederunt principes,» inquit, «et adversum me loquebantur.» Inde persecutio gravis erat, quia eam sedentes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, principes decernebant. Refer hoc ad ipsum caput; invenies sedisse principes Judaeorum, consilium quaerentes quomodo Christum perderent . Refer hoc ad corpus ejus, id est Ecclesiam; invenies reges terrae
Abbreviated transcription (Latin):
ex quisiui : idest martimiũ quod ideo audio &
contẽp̃tũ : quod ideo contẽpnor q̃uia martyria
tua exquisiui aufer ame: inimici enĩ mei quos
ame precipis diligi. qui magis magisq moriunt᷑¬
& pereunt cũ martyria tua contẽpnunt: &
cirminant᷑ in ine: profecto reuiuescunt &
inueniuntur. si martyria tua uenerent᷑ in¬
 me: ita factũ est: hoc uidemꝰ: Ecce martyriũ
xp̃i & quod homines & in hoc mundo non solũ
non est obprobriũ. sed magnũ est ornamentũ.
Ecce non solũ in conspectu dñi. uerũ &niam
in conspectu hominũ preciosa est mors scõrũ
eius Ecce non solũ contẽpnunt᷑: uerũ & iam
magnis honoribus preferunt᷑ martyres eius.
Eoce filius ille iuuenior qui pro porcis quos
pascebat. id est pro inmundis de monib quos
colebat. particulã suã in xxp̃ianis paucissimis
precendeutẽ sequebatur. lam nunc in tã mul¬
tis & magnis populis gentiũ. martyres quib ingere¬

Expanded text:
exquisivi:» id est, opprobrium quod ideo audio, et exquisivi:» id est, opprobrium quod ideo audio, et contemptum quo ideo contemnor, quia martyria tua exquisivi, aufer a me. Inimici enim mei, quos a me praecipis diligi, qui magis magisque moriuntur et pereunt, cum martyria tua contemnunt et criminantur in me, profecto reviviscent et invenientur, si martyria tua venerentur in me. Ita factum est; hoc videmus. Ecce martyrium Christi, et apud homines et in hoc mundo, non solum non est opprobrium, sed magnum est ornamentum: ecce non solum in conspectu Domini, verum etiam in conspectu hominum jam pretiosa est mors sanctorum ejus ; ecce non solum non contemnuntur, verum etiam magnis honoribus praeferuntur martyres ejus. Ecce filius ille junior qui pro porcis quos pascebat, id est, pro immundis daemonibus quos colebat, particulam suam in paucissimis Christianis praecedentem persequebatur; jam nunc in tam multis et magnis populis gentium martyres, quibus ingere
Abbreviated transcription (Latin):
tyres appellamus: qm̃ ergo familiarius audistã
& dulcius sic accipiamꝰ haec uerba tãquã dictũ
sit: aufer ame obprobriũ & contẽptũ qm̃ in ar¬
tẏria tua ex quisiui: xp̃i corpus ista cum dicit:
numquid ab impus & suꝑbis audire obꝓbriũ atq
contẽptũ. ullã deputat pęnã. cũ potius inde ꝓue¬
niat ad coronã ͦ Quur ergo quasi graue aliquid
& in tollerabile abse poscit auferri: Nisiquia ut
dixiorat ꝓ ipsis inimicis suis. quib e̾e̾ prespicit ob¬¬
noxiũ obicere scm̃ nom̃ xp̃i : tãquã obꝓbriuĩ xp̃i
anis. & eius audacis inrisã crucẽ. totãq humili¬
tatis xp̃ianȩ medicinã qua sola umor ille sanat᷑.
quo inflati cetidimus. & iacentes amplius intu¬
muimus: eadẽ suꝑbia ꝑmanente & crescente con¬
tẽpnere . Dicat itaq corpus ap̃i iam enĩ diligere
dicit inimicos suos. Dicat dño dõ suo aufera
me obprobriũ & contẽptũ quia martyria tua

Expanded text:
tyres appellamus. Quoniam hoc ergo familiarius auditis tyres appellamus. Quoniam hoc ergo familiarius auditis et dulcius, sic accipiamus haec verba tanquam dictum sit, «Aufer a me opprobrium et contemptum, quoniam» martyria «tua exquisivi.» Christi corpus ista cum dicit, numquid ab impiis et superbis audire opprobrium atque contemptum ullam deputat poenam, cum potius inde perveniat ad coronam? Cur ergo quasi grave aliquid et intolerabile a se poscit auferri, nisi quia, ut dixi, orat pro ipsis inimicis suis, quibus esse perspicit noxium, objicere sanctum nomen Christi tanquam opprobrium anis, et ejus a Judaeis irrisam crucem totamque humilitatis christianae medicinam, qua sola tumor ille sanatur quo inflati cecidimus et jacentes amplius intumuimus, eadem superbia permanente et crescente contemnere? Dicat itaque corpus Christi; jam enim diligere didicit inimicos suos; dicat Domino Deo suo, «Aufer a me opprobrium et contemplum, quia» martyria «tua
Abbreviated transcription (Latin):
ess&. id est ad quã miseriã ꝑueniss& Non scire
cupiebat. sed interrogando increpans audiebat.¬
 Uide autẽ quẽ ad modũ cũ dixiss&. In crepasti suꝑbs
non ait maledicti qui declinauerunt a mandatis
tuis. ut illud tantũ primorũ hominũ peccatũ uem¬
r& in mentẽ. sed ait maledicti qui declinant.¬
̃ Oportebat enĩ ut om̃s illo terrerent᷑ exemplo.
adiuinis non decliare mandatis. ut diligendo
iusticiam in om̃i tempore in huius mundi & iã
labore. retiperemꝰ quod in paradysi aminisimus
uoluptate: sed qm̃ suꝑbi nec in tanta deponunt
increpatione ceruicem. & cũ sint deiecti laboris
onẽ cadentiũ in ridentes humilitatẽ surgentũ.
pro eis orat corpus api cum dicit: AuFERΑ
pro latino: Unde illos qui propter testimoniũ
xp̃i diuersis passionibus humiliati sunt & usque
ad mortem pro ueritate certarunt: Non testes
quod latine utiq dicere possemus. sed grece mar¬

Expanded text:
esset, id est, ad quam miseriam pervenisset, non scire esset, id est, ad quam miseriam pervenisset, non scire cupiebat, sed interrogando increpans admonebat. Vide autem quemadmodum, cum dixisset, «Increpasti superbos,» non ait, Maledicti qui declinaverunt a mandatis tuis; ut illud tantum primorum hominum peccatum veniret in mentem: sed ait, «Maledicti qui declinant.» Oportebat enim ut omnes illo terrerentur exemplo a divinis non declinare mandatis, et diligendo justitiam in omni tempore, in hujus mundi etiam labore recipere quoduoniam superbi nec in tanta deponunt increpatione cervicem, et cum sint dejecti laboris ionem cadentium, irridentes humilitatem surgentium; pro eis orat corpus Christi, cum dicit: «Aufer rbo jam utimur pro latino: unde illos qui propter testimonium Christi diversis passionibus humiliati sunt, et usque ad mortem pro veritate certarunt, non testes, quod latine utique possemus, sed graece mar
Abbreviated transcription (Latin):
derare iustificationes tuas in om̃i tẽpore: Siue sib¬
c& in rebus prosperis siue in aduersis. quia & in
laboribus & dolorib: deb& delectari iusticia: Nec
ita est tempore diligenda tranquillo. ut turbulento
tempore deseratur: sed amplectenda est in om̃i
tẽpore. continuo fubiecit: In crepasti suꝑbos. male¬
dicti qui declinant amandatis tuis: Suꝑbi enim
declinant amandatis dĩ. Aliud est quippe mandati
eius ꝑ infirmitatẽ uł ignorantiã. Non implere:
aliud ab eis ꝑ suꝑbiam declinare. sicut fecorunt qui
nos mortalit̾ in hȩc mala genuerunt. Delectauit
enĩ eos eritis ficut di ac ss mandato dĩ qͦd sibi eũ
mandasse sciebant & quod facillime nulla infir¬
initate reuocante. inpediente. tardante. implore
poterant. per hanc suꝑbiam declinarunt Et
ecce ista tota dura & infelix erũna mortaliũ. quo¬
dã modo hereditaria est. increpatio superborum
quando enĩ dix̃ ds̃ ad adam ubi es ton ubi ess&:¬
ds̃ ignorabat. sed suꝑbum increpabat Q ubi tunc

Expanded text:
ive scilicet in rebus prosperis, sive in adversis, quia et in laboribus et doloribus debet delectare justitia, nec ita est tempore diligenda tranquillo, ut turbulento tempore deseratur, sed amplectenda est in omni tempore: continuo subjecit, «Increpasti superbos; maledicti qui declinant a mandatis tuis.» Superbi enim declinant a mandatis Dei. Aliud est quippe mandata Dei per infirmitatem vel ignorantiam non implere: aliud ab eis per superbiam declinare; sicut fecerunt qui nos mortaliter in haec mala genuerunt. Delectavit enim eos, «Eritis sicut dii;» ac sic a mandato Dei, quod sibi eum mandasse sciebant, et quod facillime, nulla infirmitate revocante, impediente, tardante, implere poterant, per hanc superbiam declinarunt. Et ecce tota ista dura et infelix aerumna mortalium, quodam modo haereditaria est increpatio superborum. Quando enim dixit Deus, «Adam, ubi es» ? non ubi esset ignorabat, sed superbum increpabat; et ubi tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre sunt. ipse tenebrȩ quante erunt: Proinde
magni int̾ est. cũ aliquid boni facimꝰ. cuius rei contem¬
platione faciamꝰ. Officiũ quippe nr̃m non officio:
sed fine pensandũ est. ut silic& non tantũ si bonũ est
quod facimꝰ: sed precipue si bonũ est. propt̃ quod faci¬
mus cogitemꝰ. Hos oculos quibus contẽpla mur
quare faciamꝰ quod facimus : Auerti poscotne ui¬
deant uanitatẽ: id est ne honc ad tendant ꝓptꝰ quã
faciãt cum boni aliquid facint. In qua uanitate:
precipuũ locum optin&Amor laudis huma nae
propt̃ quã multa magna fecerunt: qui magni in
hoc scło nominati sunt. multũq laudati in ciuitatib
gentiũ. querentes non apud dm̃ sed apud homines
głam. & propt̃ hanc uelut prudenter fortiter tẽ¬
perant̃ iusteq uiuentes ad quã ꝑuenientes ꝑceper̃

Expanded text:
tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt?» Proinde tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt?» Proinde magni interest, cum aliquid boni facimus, cujus rei contemplatione faciamus. Officium quippe nostrum, non officio, sed fine pensandum est; ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est propter quod facimus, cogitemus. Hos oculos quibus contemplamur quare faciamus quod facimus, averti poscit ne videant vanitatem; id est, ne hanc attendat, propter quam faciat, cum boni aliquid facit. In qua vanitate praecipuum locum obtinet amor laudis humanae, propter quam multa magna fecerunt qui magni in hoc saeculo nominati sunt, multumque laudati in civitatibus gentium, quaerentes non apud Deum, sed apud homines gloriam, et propter hanc velut prudenter, fortiter, temperanter, justeque viventes; ad quam pervenientes perceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
quod non uidemus speramus: ꝑ pacientiã expectamus
Quãdiu itaq hic scđm carnẽ sumus cuius ad optionẽ
& redẽptionẽ per pacientiã spei adhuc expectamꝰ.:
Qũãdiu igit᷑ ita sumꝰ. unde possumꝰ non uidere uani¬
tatẽ cui & iam subiecti sumꝰ in spe: Quid est ergo :̃¬
quod iste dicit. auerte oculos tues ne uideant uanita¬
tem : an hoc petitꝰ. ut non quidẽ in hac uita quod in
spe gerimus impleaiius. sed ut in ea forte sit. quȩ
in illo quandoq possit impleri. Cum liberat᷑ a serui¬
tute corruptionis & sp̃u & anima & corpore iu li¬
bertatẽ glorię filiorũ dĩ. ubi iam non uideat ua¬
nitatẽ : Possunt quidẽ uerba ista sic intelligi. non ⁊̃¬
preter regulã fidei sed est hic alius sensus que m
mihi fateor plus placere. Dñs in euuangło dicit.
Si fuerit oculus tuus simplex. totũ corpus tuũ lucidũ
erit. Si autẽ oculus tuus fuerit nequã : totũ corpꝰ
tuũ tenebrosũ erit. Si ergo lumen quod in te est

Expanded text:
tiam exspectamus.» Quamdiu itaque hic secundum carnem sumus, cujus adoptionem et redemptionem per patientiam spei adhuc exspectamus;Quamdiu igitur ita sumus, unde possumus non videre vanitatem, cui etiam subjecti sumus in spe? Quid est ergo quod iste dicit, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» An hoc petit, ut non quidem in hac vita quod in spe gerimus impleatur, sed ut in ea sorte sit, quae in illo quandoque possit impleri, cum «liberabitur a servitute corruptionis,» et spiritu et anima et corpore, «in libertatem gloriae filiorum Dei» , ubi jam non videat vanitatem? 2. Possunt quidem verba ista sic intelligi, non praeter regulam fidei; sed est hic alius sensus quem mihi fateor plus placere. Dominus in Evangelio dicit: «Si fuerit oculus tuus simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus fuerit nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit. Si ergo lumen quod in te est
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ tuum. Neq enim non cum corporib nr̃is
semꝑ cũ dño erimus. sed tunc quia non erunt cor¬
ruptibilia nec animas ad grauabunt. Si diligenter
consideremus non eis nos sed ipsa nobis potius ad he¬
rebunt nos autẽ dõ unde alterius psalmi uerba
illa sunt. Mihi autẽ adherere dõ bonũ est. ut ui¬
uant corpora ex nobis adherendo nobis. nos autem
uiuamus ex dõ quia nobis adherere dõ bonum est.
Adhesio quippe ista de qua dictũ est. adhesit pa¬
uimento anima mea. non coniunctionis carnis &
anime. quamuis & ipsam quidam intellexoru̾nt. sed
carnale magis animȩ affectũ. quo caro concupiscit
ad uersus spm̃ significare mihi uidet᷑. Quod si recte
accipit᷑ profectũ qui dicit. adhesit pauimento am¬
ina mea uiuifica me scđm uerbũ tuũ. Non id orat
ut de corpore mortis huius. morte ipsius corporis
interueniente soluat᷑. quod dies ultimus uite huius.

Expanded text:
verbum tuum.» Neque enim non cum corporibus nostris verbum tuum.» Neque enim non cum corporibus nostris semper cum Domino erimus ; sed tunc quia non erunt corruptibilia nec animas aggravabunt, si diligenter consideremus, non eis nos, sed ipsa nobis potius adhaerebunt, nos autem Deo. Unde alterius psalmi verba illa sunt, «Mihi autem adhaerere Deo bonum est» : ut vivant corpora ex nobis, adhaerendo nobis; nos autem vivamus ex Deo, quia nobis «adhaerere Deo bonum est.» Adhaesio quippe ista de qua dictum est, «Adhaesit pavimento anima mea,» non conjunctionem carnis et animae, quamvis et ipsam quidam intellexerint; sed carnalem magis animae affectum, quo caro concupiscit adversus spiritum , significare mihi videtur. Quod si recte accipitur, profecto qui dicit, «Adhaesit pavimento anima mea, vivifiea me secundum verbum tuum,» non id orat, ut de corpore mortis hujus, morte ipsius corporis interveniente solvatur; quod dies ultimus vitae hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo modo enĩ potest intelligi terrenis adhesisse qui
dicit. seruus autẽ tuus exercebat᷑ in tuis iustificati¬
onibus: Nam & testimonia tua meditatio mea. ẽ.
& consiliũ meũ iustificationes tuȩ. Hęc sunt enim
uerba eius antecedentia. quorũ antecedentiũ ista st̃
consequentia: Adhesit pauimento anima mea: An
ex hoc intelligere debemꝰ quantũ lib& quisq ꝓficiat
in iustificationib dñi. habere eũ mortalis carnis affec¬
tũ cuta ista terrena in quib uita humana tẽptatio
cotidie reuiuescere uiuificante illo cuius gr̃a homo
nr̃ interior renouatur de die inchem: Nlã & illud
apostolus cum dicebat. quamdiu sumus in hoc corpo¬
re peregrinamur adño. & concupiscebat dissolui
& corpus ipsũ quia ex terra est. non absurde intel¬
ligit᷑ pauimentũ quod adhuc quod corruptibile est.
& ad grauat animã: recte in illo congemescit & dicit
dõ. adbesit pauimonto anima mea uiuifica me sedor

Expanded text:
Quomodo enim potest intelligi terrenis adhaesisse qui Quomodo enim potest intelligi terrenis adhaesisse qui dicit: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus; nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae?» Haec sunt enim verba ejus antecedentia, quorum antecedentium ista sunt consequentia, «Adhaesit pavimento anima mea.» An ex hoc intelligere debemus, quantumlibet quisque proficiat in justificationibus Domini, habere eum mortalis carnis affectum circa ista terrena, in quibus vita humana tentatio equotidie reviviscere, vivificante illo, cujus gratia homo noster interior renovatur de die in diem ? Nam et illud Apostolus cum dicebat, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» , et concupiscebat dissolvi,et corpus ipsum, quia ex terra est, non absurde intelligitur pavimentum; quod adhuc quia corruptibile est et aggravat animam , recte in illo congemiscitur et dicitur Deo, «Adhaesit pavimento anima mea, vivifica me secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nima mea: uiuificaime. nam cũ adiungit & dicit
uiuifica me scđm uerbũ tuũ. Quare se uiuifica¬
re poscat utiq causam premisit dicendo adhesit
pauimento anima mea. Ergo quia ꝓpterea se uiui¬
ficareͥ petit. quia pauimento adhesit anima eius:
mirũ siboni aliquid hinc uult intelligi. Ita quippe
se hab& tota ista sententia tamquã dicer& mortu¬
us sũ uiuifica me. Quid est enĩ pauimentũsi tam¬
quã unã quandã domũ magnã uniuersũ mundũ
uelimꝰ up accipere : uidemus uolut cius cameram
caclum. terra erit igit᷑ pauimentum. Uolunt itaq
terreni serui & cum apostolo dicere: conuersatio
nr̃a incęlis est. Proinde terrenis adberere mors
animȩ est. eui malaͦ contraria contraria poscitur uita
cũ dicitur. uiuifica me. Sed dubiũ est utrũ congru¬
ant huic uerba ista qui superius talia dixerat quib
magis dõ uideat᷑ adhesisse quã pauimento ut conuer¬
satio eius non in terrenis sed in cęlestibus haberetur.

Expanded text:
nima mea?» Nam cum adjungit et dicit, «Vivifica me secundum verbum tuum;» quare se vivificari poscat, utique causam praemisit, dicendo, «Adhaesit pavimento anima mea.» Ergo quia propterea se vivificari petit, quia pavimento adhaesit anima ejus; mirum si boni aliquid hinc vult intelligi. Ita quippe se habet tota ista sententia, tanquam diceret: Mortuus sum; vivifica me. Quid est ergo pavimentum? Si tanquam unam quamdam domum magnam universum mundum velimus accipere, videmus velut ejus cameram coelum: terra erit igitur pavimentum. Vult itaque terrenis erui, et cum Apostolo dicere, «Conversatio nostra in coelis est» . Proinde terrenis adhaerere mors animae est; cui malo contraria poscitur vita, cum dicitur, «Vivifica me.» 2. Sed videndum est utrum congruant huic verba ista, qui superius talia dixerat, quibus magis Deo videatur adhaesisse quam pavimento, ut conversatio ejus non in terrenis, sed in coelestibus haberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed & nos ipsi primicias sp̃s habentes. idͤqͣui non dum
quidem ex toto quod sumꝰ: sed ex ea parte quȩ peco¬
ribus ineliores sumus. dõ non uanitati subditi sumus.
hoc est ꝑ primicias sp̃s. & ipsi in nobis m& ipsis inge¬
me̾scimus adoptionẽ expectantes. redẽptionẽ corpo

Expanded text:
«sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum quidem ex toto quod sumus, sed ex ea parte qua pecoribus meliores sumus, Deo, non vanitati subditi sumus, hoc est, per primitias spiritus: «et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt querite. ubi ap̃c̃ est. in dextera dĩ sedens. quȩ
sur sum sunt sapite: non quȩ super terrã. Mortui
enĩ estis & uita urã abscondita est cũ xp̃o in dõ
ac per hoc si uita nrã ibi est ubi est ueritas: non.ẽ.
uita nr̃a sub sole ubi uanitas. Sed hoc tã magnũ
bonũ magis habemus in spe: non tenemus in re &
scđ̾m spem nram beatus apostolus ista locutus est.
quia & illud cum dixiss&. uanitati creatura subiec¬
ta est. adiecit atq ait. Non spontes sed propt̃ eũ
qui subiecit ii spe. Ergo in spe qua speramus nos
adhesuros coutemplande ueritati. Subiecti sumꝰ
iterũ uanitati creatura quippe ista sp̃ualis anima¬
lis corporalis quȩ om̃is in homine est. Imino homo
est. sponte peccauit. & inimica facta est ueritati.
Sed ut merito puniretur non sponte subiecta .ẽ.
uanitati. Deniq post pauca. Non solũ autẽ inquit.

Expanded text:
sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Ac per hoc si vita nostra ibi est ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Ergo in spe, qua speramus nos adhaesuros contemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Creatura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Denique post pauca, «Non solum autem,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo quẽ suscepimus disserendũ. auerte oculos me¬
os ne uideant uanitatẽ in uia tua uiuifica me. A
contrario inter se differunt uanitas & ueritas. Hu¬
ius autẽ mundi cupiditas uanitas. Sed xp̃c qui ex hoc
mundo liberat. ueritas ipse est & ui a. in qua se uult
iste uiuificari. quia ipse est & uita. Ipse quippe ait.
ego sum uia & ueritas uita. Sed quid est. auerte ocu¬
los meos ne uideant uanitatẽ: Nuinquid quãdiu
sumus in hoc mundo possumus non uidere. uanitatẽ:
Om̃is enĩ creatura uanitati subiecta est. quȩ intelligit᷑
ẽẽ in homine. &om̃a uanitas: quȩ abundantia hominis.
in om̃i labore suo quo ipse laborat sub sole. An iste for¬
tassis hoc erat. ut non sit eiꝰ uita sub sole. ubi om̃a uani ora¬
tas. sed in illo sit. in quo se uiuificari petit:. Ille quippe
ascendit. ñ. suꝑ solẽ tantũ. sed suꝑ om̃s cȩlos ut adimple¬
r& om̃a. & in illo magis quã sub sole uiuunt : qui .ñ.
inaniter audiunt qd dix̃ a postolus. Quae sursum

Expanded text:
psalmo quem suscepimus disserendum, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem; in via tua vivifica me.» A contrario differunt inter se vanitas et veritas. Hujus autem mundi cupiditas, vanitas: sed Christus, qui ex hoc mundo liberat, veritas. Ipse est et via in qua se vult iste vivificari, quia ipse est et vita; ipse quippe ait: «Ego sum via, veritas et vita» . Sed quid est, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» Numquid quamdiu sumus in hoc mundo, possumus non videre vanitatem? «Omnis enim creatura vanitati subjecta est,» quae intelligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam sub sole vivunt qui non inaniter audiunt quod dixit Apostolus: «Quae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
ADHESI TESTIMONIIS TUIS DÑE NolI Me cOR¬
FUNDERE. Uam ueritatis elegi: ubi currerem:
ludicia tua nonsũ oblitus: ut currerem adhesi cesti¬
monus cuis : Cum currerẽ: dñe noli me confundere ut
quo curro ꝑtendam quo tendo ꝑutam. Non enĩ uo¬
lentis neq currentis. sed miserentis dĩ. Deniq sequit᷑
UIAM MΑNDΑTΟRUMTUORΟ COCORRI cuO¬

Expanded text:
Adhaesi testimoniis tuis; Domine, noli me conAdhaesi testimoniis tuis; Domine, noli me confundere. Viam veritatis elegi,» ubi currerem: «judicia tua non sum oblitus,» ut currerem. «Adhaesi testimoniis tuis,» cum currerem: «Domine, noli me confundere;» quo curro pertendam, quo tendo perveniam. Non enim volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Denique sequitur: «Viam mandatorum tuor
Abbreviated transcription (Latin):
ma me itaq in eis uerbis tuis. que iã teneo quȩ iã faco
homo facile possit ad illa &iã mirabilia peruenire.
Quid putamꝰ nisi qd ase amoreri in consequentibus
rogat & dicit. Uiam iniquitatis a moue ame :
& quia lex factorũ subintrauit ut abundar& delicstũ.
sequit᷑ & dicit. ET IEOSTUA MISERERE MEI
Qua legt nisi lege fidei : Audi apostolũ. ubi est glori¬
atio ex cdusa est: per quã legẽ factorũ: non sed ꝑ legẽ
fidei Iec est lex fidei qua credimus & oramꝰ ꝑ gram
nobis donari ut faciamꝰ quod per nos m& ipsos inplere
non possumus ne ignorantes di iusticiã & nrãm uolet
constituere. iusticiȩ dĩ non simus subiecti. In lege
autẽ factorũ: est dĩ iubentis iusticia. In lege itaq fidei:
quodam modo si dici potest: prescribit ut impetr& cete¬
ra quae non dum est consecutus. Ait enĩ. Yiam ut¬
RITATIS ELESI IUDICIATUA NONSŨ OBLITOS.

Expanded text:
ma itaque me in eis verbis tuis quae jam teneo, quae jam facio, ma itaque me in eis verbis tuis quae jam teneo, quae jam facio, homo facile possit ad illa etiam mirabilia pervenire? Quid putamus, nisi quod a se amoveri in consequentibus rogat dicens: «Viam iniquitatis amove a me?» Et quia «lex» factorum «subintravit, ut abundaret delictum» ; sequitur, et dicit, «Et» «lege tua miserere mei.» Qua lege, nisi lege fidei? Audi Apostolum: «Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? factorum? Non; sed per legem fidei» . Haec est lex fidei, qua credimus et oramus per gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus; ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti . In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia; in lege autem fidei, quodammodo, si dici potest, praescribit, ut impetret caetera quae nondum est consecutus. Ait enim: «Viam veritatis elegi; judicia tua non sum oblitus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam utiq si om̃ino non fecerat ꝓfecto illa superiora
non dicer&: seruus autẽ tuus excercebat᷑ in iustifica¬
tionib tuis. Non ergo in quib exercebat᷑. his uult
ad ñõ discere. sed ab istis ad alias proficiendo uel ut
dicit. UIAM IUSTIFICATIOÑ TUARŨ INSINUA
MINI: Uel sicut non nulli codices habent: instrue me.
qͥd ex pressius de greto dicit̾ fac me intelligere. & exer¬
aebor in mmrabilib tuis. Ipsas iustificationes amplio¬
res quas proficiendo cupit ad prehendere : mirabilia
dĩ uocat. Sunt ergo quȩdã iustistcationes dĩ ita mi¬
rabiles. ut humana infirimtas ab eis qui experti non
sunt. non ad eas posse ꝑuenire credat᷑: unde laboras
iste & earũ difficultate quodã modo fatigatus. Hons
spe refriguit.: quac ad se reprehensurã. eẽ. crediderat
sed confirma me inquit in uerbis tuis. ne ab eis quoq ad
quas ꝑuenisse me iã sentio. decidã dormitando. Confir¬

Expanded text:
Nam utique si omnino non faceret, profecto illa superiora Nam utique si omnino non faceret, profecto illa superiora non diceret: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Non ergo in quibus exercebatur, has vult a Domino discere; sed ab istis ad alias proficiendo, velut dicit, «Viam justificationum tuarum insinua mihi;» vel, sicut nonnulli codices habent, «instrue me:» quod expressius de graeco dicitur, «fac me intelligere». «Et exercebor in mirabilibus tuis.» Ipsas justificationes ampliores, quas proficiendo cupit apprehendere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam Dei justificationes ita mirabiles, ut humana infirmitas ab eis qui experti non sunt, non ad eas posse pervenire credatur. Unde laborans iste, et earum difficultate quodam modo fatigatus, adjunspe refriguit qua eas se apprehensuram esse crediderat? Sed, «confirma me,» inquit, «in verbis tuis,» ne ab eis quoque ad quae pervenisse me jam sentio, decidam dormitando: confir
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quid est aliud nisi scđm promissũ tuũ: Filius ꝓmis¬
sionis uult. ẽẽ. non filius elationis. ut scđm gr̃am firma
sit promissio om̃i semini hoc est enĩ uerbũ ꝓmissionis:
In isaac uocabit᷑ tibi semen hoc est non qui filii carnis hi
filii dĩ. sed filii promissionis deputatur in semine. Nã
quid erat ipse perse ipsum. in eo quod sequit᷑ confitetur.
UIAS MEAS OMUNTIAUI ET EX AUDISTIME Non¬
nulli quidem codices habent uias tuas. sed plures & mari¬
me greci uias meas. hoc est malas. Nam hoc mͥ uidet᷑
dicere peccata mea confessus sũ & exaudisti me. hoc
est ut dimittores ea. Doce me iustificationes tuas:
confessus sum uias ineas delesti easi doce me tuas sic
doce ut agã. non ut tantũ modo sciam quid agere de¬
beam. Sicut eni dictũ est de dño quod non nouerat
peccatũ & intelligit᷑ non fecerat. sic & iusticiam ille ue¬
re dicendus est nosse qui facit ꝓficientis hec oratio ẽ:

Expanded text:
quod quid est aliud, nisi, secundum promissum tuum? Filius promissionis vult esse, non filius elationis; ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini. Hoc est enim verbum promissionis: «In Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, Non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine» . Nam quid erat ipse per seipsum, in eo quod sequitur, confitetur: «Vias meas enuntiavi, et exaudisti me.» Nonnulli quidem codices habent, «vias tuas;» sed plures, et maxime graecis, «vias meas,» hoc est, malas. Nam hoc mihi videtur dicere, Peccata mea confessus sum, et exaudisti me, hoc est, ut dimitteres ea. «Doce me justificationes tuas.» Confessus sum vias meas, delesti eas; doce me tuas. Sic doce me, ut agam; non ut tantummodo sciam quid agere debeam. Sicut enim dictum est de Domino quod «non noverat peccatum» , et intelligitur, non fecerat; sic et justitiam ille vere dicendus est nosse, qui facit. Proficientis haec oratio est.