comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norificabit cũ pater m̃s. Nũ quã
maiorem honorem acciptre potert
adoptatus. quam ut sit ubi eft
unicus. non arqualis factus diui.¬
Quid sit autẽ ministrare xpͥo. eus
operi nierces tanta promittitur
considtrandum est. Siquis mibi
ministrat ne sequatur. hoc intel¬
ligi uoluit. ac si dicer&. Siquis
me non sequitur. non mihi mi¬
nistrat. Ministrant ergo iħu
xpͥo qui non sua querunt seđ
que ihu xpi. hoc enim est me
sequatus. uias anbul& intas tĩ suas:
alibi seriptum est. Qui sc dicit
bulauit & ipse ambulare. Eet iã¬
si porrigit esuricnti panem. de mise¬
ncordia facere deb&. non de ractan¬
ta. Non aliud ibi debes quęrete
quam oprs bonũ. nesciente sinistra
qua faciat dextera tua: id est ut
ilienetur intentio cripiditatis. ab
apere caritatis. Undi dicitur cum
ini oxminimis meis fecisti. mͥ fecisti.
cc ca tantum quae ad misedĩam per.¬
tnent corporalem. sed om̃ia oꝑa
om̃i credenti. C redens minister

Expanded text:
norificabit eum Pater meus. Nam quem norificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus; non aequalis factus diviQuid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, considerandum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc enim est, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est: Qui se dicit bulavit et ipse ambulare. Etiamsi porrigit esurienti panem, de misericordia facere debet, non de jactantia: non aliud ibi quaerere, nisi opus bonum, nesciente sinistra quid faciatcupiditatis ab opere charitatis. Illi dicitur: Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia opera om., credens minister
Abbreviated transcription (Latin):
dum lucem habetis. ut non tenebre
uos comprehendant. Ambulate.
accedite. totum intelligite. & mori
& ascensurũ in sublinia quo ꝑducat.
Tenebrȩ autẽ uos compręhendent.
si eo modo ctedideritis xp̃i ae terni¬
tatem. ut negetis in eo mortis hu¬
militatem. Et qui ambulat in
tenebris. urescit quo uadit. Sic
potest offendere in lapidem offen-¬
sionis & petram scandali. qđ fuit
dñs cȩcis iudeis si non credentibus
lapis quem reprobauerunt aedifi¬
cantes factus est in caput anguli.
Qinc dedignati sunt credere in
xp̃m. quia eorũ impietas contẽpsit
mortuũ. trrisit occisum. & ipsa
erat mors grani multiplicandi. &
exaltatio trabentis post se onr̃ia.
Dum lucem habrtis credite in luce̾.
ut filii lucis sitio. Ccũ aliquid ueri
auditum habrtis credite in urritatẽ
ut renascamini in ueritate. Haec
loquutus est iħo & abiit. & abscondit
se abeis

Expanded text:
dum lucem habetis, ut non tenebrae dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. » Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriet ascensurum in sublimia, quo perducat. Tenebrae autem non comprehendant, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut non negetis in eo mortis humilitatem. « Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat, » sed potest offendere in lapidem offensionis et petram scandali, quae fuit Dominus caecis Judaeis, sicut credentibus lapis, quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli. Hinc dedignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, irrisit occisum, et ipse erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia. « Dum lucem habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. » Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. « Haec locutus est Jesus, et abiit et abscondit se ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
man& in accerniũ. Et quomodo
tu dicis oporto ex altari filium
hominis. Quis est iste filius ho.¬
minis: Memoriter tenuerunt.
quod dñs dicebat assiduc filium
hominis se esse. Nam hoc loco non
ait si ex altatus futrit aterra filus
hominis sed sicut superius dixetã
quando nuntiati sunt gentiles illi
qui eũ uidere cupiebant. ututo
hora ut clarifiertutr filius homi nuꝰ
hoc itaq isti animo retinentes & qđ
puno ait. cũ ex altatus furro a terra.
mortem crucis intellegentes. quȩ si¬
qunt ab illo & dixerunt. nos audi¬
umus exlege. quia xp̃s manos in
ieternũ. Et quomodo tu dicis opor.¬
te ex altari filium hominis: Si eni
Et quomodo crucis passione moriet᷑.
hoc eñi eũ dixisse ur intellegebant
quod facere cogitabant. Nori ergo
eis utrborã istorã obscuritate᷑ oꝑuit
infusa sapientia. sed stimulata con¬
sentia. Dixit ergo eis iħc. Adhuc
modicũ lumen in uobis est. Hinc
est qđ ñ intelligitis. quod xp̃s ma¬¬
net in arternũ. Etgo ambulate

Expanded text:
manet in aeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste filius hominis? » Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue filium hominis se esse. Nam hoc loco non ait, si exaltatus fuerit a terra filius hominis, sed sicut superius dixerat, quando nuntiati sunt gentiles illi qui eum videre cupiebant: « Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. » Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, « Cum exaltatus fuero a terra, » mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: « Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? » Si enest quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. « Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. » Hinc est quod intelligitis, quod Christus manet in aeternum. « Ergo ambulate
Abbreviated transcription (Latin):
& mortui rudicandi sunt. aliis ad
siaistram: alitsad dexterã sepatatis.
sed iudictũ quo princeps hurus
mundi cicietur foras. Qtomodo.
ergo intus erat. quo eum dixit eici¬
endum foras Nunc inquit pͥn¬
ceps mundi eicietur foras. Hoc
intellegendum est quod nunc sit.
non quod tantum post futuram
est in nouissimo die. Preuidebat
ergo dñs quod screbat post passio¬
nem & glorificationem suam per
un uiersum mundum inultos po¬
pulos cteditutos. in quorũ cordib
diabolus inter erat. cui quando
exfide renuntiant eicitur foras.
Sed dicit aliquis. Numquid de cor-
est. Plane. Quomodo ergo dictũ
est. nunc cicietur foras. Quomodo
putamus. nisi tunc quod in homi¬
nibus pauicissimis factum ẽ. nunc
in multis magitisq poptilis iam
futurũ esse ptedictum est: Dpͣs¬

Expanded text:
et mortui judicandi sunt, aliis ad et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistram, aliis ad dexteram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat? quo eum dixit ejiciendum foras? Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras, hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tantum post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicitur foras. 8. Sed dicit aliquis: Numquid de cordiest plane. Quomodo ergo dictum est, nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum est
Abbreviated transcription (Latin):
firre mundi futurũ est ubi boni&
mali separantur acterna diuisione
sed do rudicio quod cotidie in sca di
ȩccłã sol& esse. Possidebat ergo da¬
bolus genus humanũ. & reos sup¬
pliciorũ tenebat cẏrographo pee¬
catorã. dominabatur in cordibus
infidelium. ad ereaturã colendan
deseito creatore deceptos captiuoss
trabebat. Per xp̃i autẽ fidem que
morte & resurrectione firmata ał
ꝑ citis sauguinẽ qui in remissions
sisus est prccatorũ. milia credentiũ
ad ominatu diaboli liberantur. xp̃i
corpori copulantur. & sub tanto
capite uno eius spũ fidelia membra
cius uegetantur. Hoc uocabat iudi¬
cium. hanc discretiont̾ asuis redẽp¬
tis diaboli expulsione. Deniq ad¬
tende quid dicat. quasi quȩ reremꝰ
quid ess& quod ait nunc iudicitm
qt mundi sequutus exposuit. Nit
ã. Nunc princeps huius muadi
cicittur foras. Audiuimus quale
dixerit esse iudiciũ. non ergo illud
quod in fiae irentitrũ est ubi uiui

Expanded text:
fine mundi futurum est: ubi boni et fine mundi futurum est: ubi boni et mali separabuntur aeterna divisione, sed de judicio quod quotidie in sancta Dei Ecclesia solet esse. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum, dominabatur in cordibus infidelium ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque trahebat. Per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissione fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpore copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra ejus vegetabantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, et a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait, « Nunc judicium est mundi, » secutus exposuit, ait enim: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. » Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi
Abbreviated transcription (Latin):
est. cum deseendente spu in pa
columbȩ declatatus. cum uoce
cęlo tonante monstratus. cuͦ ii
monte transfiguratꝰ cũ miraculi
multa fecit. cũ multos sanaus
atq mundauit. cum de pauos
panibus tantã mnultitudinẽ paut
cũ uentis & fluctibus imperaua
cũ mortuos suscitauit. Et iteni
clarificatus est cum resurgit amo¬
tuis. cum mors ei ultra nĩ domim¬
bitur. cum ex altabitur suꝑ celos
dõ. & suꝑ om̃em terrã gła eius.
Turba ergo quȩ stabat &c audiebit.
dicebat tonitruu̾ factũ esse. alii
dicebant angelus ei loquutus est
Respondit iho. & dixit. Non ꝓpt
me uox hȩc uenit: sed propter uos
Hic ostendit. illa nocte non sibi inai¬
catũ. quod idem iaͣ screbat sed eis
quibus indicari oportebat. Sicit
aritẽ illa uox non propter eum
sed propter illos in diuiuitate
facta est. sic anima eius non ꝓpter
cum. sed propter alios uoluntate
turbata est. Nunc iudicium est
mundi. Non eni de futuro iudici
hoc dictum esse pritamus. quod in

Expanded text:
est, cum descendente Spiritu in specie columbae declaratus, cum voce de coelo sonante monstratus, cum in monte transfiguratus, cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit, cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit. Et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis, cum mors ei ultra non dominabitur, cum exaltabitur super coelos Deus, et super omnem terram gloria ejus. Turba ergo quae stabat et audiebat, dicebat tonitruum esse factum: alii dicebant, angelus ei locutus est. Rme vox haec venit, sed propter vos. » Hic ostendit ille voce non sibi indicatum, quod idem jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox, non propter eum, sed propter illos in Divinitate facta est, sic anima ejus, non propter eum, sed propter alios voluntate turbata est. « Nunc judicium est mundi. » Non enim de futuro judicio hoc dictum esse putamus, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutem possumus dicere. & qui
om̃ib ait nibil esse periturũ. cui
supra de suis ouibus loqueretur.
aut certe oniia hominũ genera suo
in linguis om̃ibus. siue in axtatibus
om̃ibus. siue in gradibus bonorun
hominũ. siue indirersitatibus in¬
geniorũ om̃ibus. siue in artium li¬
citarũ & utiliũ ꝓfessionibus om̃ib
& quicquid aliud dici potest scãm
ninumerabiles differentias. quibus
inter se ꝑsona. peccata. homines.
distant ab excelsissimis usq adhu
millimos. arege. usq ad niendicũ
onĩia inquit traham post me ut
hoc ẽ. cũ exaltatus fuero. non enim
dubitat futurũ esse quod uenit im¬
plere. hoc referatur ad illud quol
superius ait. si autẽ mortuũ futri
granũ framenti. multũ fructum
affert. Nan exaltatione suã quis
aliud dixit quam in cruce passione
Quod & ipse cuuangelista non tacui
subiunxit eni & ait. Hoc autem
dicebat. significatis qua morte ess&

Expanded text:
ad salutem possumus dicere: ex quibus ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccata homines distant, ab excelsissimis usque amillimos, a rege usque ad mendicum. « Omnia, » inquit, « traham post me, » ut hoc est, cum exaltatus fuero. Non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait: « Si autem mortuum fuerit granum frumenti, multum fructum affert. » Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim et ait: « Hoc autem dicebat, significans
Abbreviated transcription (Latin):
hendimus sic laudantus ȩdificium
parietũ atq tectorũ. sed ꝑ mores
uel bonorũ hominũ uel malorum.
S ic ergo dictum est princeps huius
mundi id est princeps malorũ homi¬
pellatur & iam mundus inbonis.
qui similiter toto terrarũ orbe dif
hi sunt ex quorũ cordibus princeps
mundi eicietur foras. Qum ergo
dixiss& nunc princeps huiꝰ mundi
eicitur foras. adiunxit cortinuo.
Et ego inquit si exaltatus fuero atͣra.
oñia traham post me. Quȩ omta
nisi ex quib ille cicitur foras.
Noti om̃ium dixit om̃s. sed omͣia. Nori
eñi om̃tu est fides. non itaq hoc ad tini-¬
uerfitatem hominũ fetulit. sed ad
creaturę in tegritate᷑ id est sp̃m &
animam & corpus. & illud quod in¬
telliginus. & illud quod uidimus.
& illud quod uisibiles & contrectabi¬
les sumus. Qui en̾i dixit capillus
capitis ur̃i non p̾cribit. omia trabit
post se. Nut si om̃ia ipsi homines
in telligendi sunt. om̃ia prȩdestins

Expanded text:
hendimus, sive laudamus aedificium hendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, princeps malorum hominupellatur etiam mundus in bonis, qui simhi sunt, ex quorum cordibus princeps mundi ejicitur foras. Cum ergo dixisset: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, » adjunxit continuo: « Et egomnia traham post me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur foras? Non autem dixit, omnes, sed, omnia: non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem; id est, spiritum, et animam, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata
Abbreviated transcription (Latin):
habemus apud patrem iħm xp̾m iustũ¬
ipse est propitiatio peccatorũ nr̃orũ.
Quid enim oramus cum dicimus
dimitte nobrs debita irr̃a. nisi ut
uulnera nr̃a sanentur. Et quid
aliud petimus cuni dicimus & ne
nos inducas in temptatione̾. nisi
ille qui insidiatur uel certe
extrinsecus nulla in rumpat ex
parte. nulla nos fraude decipiat.
nullis nos sribuertat machinis.
Quando non tenrt locũ cordis. ubi
fides habitat: crectus est foris.
Sed nisi dñs custodierit cruitatẽ. in
uanũ uigilat qui custodit eã. Nolite
ergo dr uobisnetipsis pręsumere. si
non uultis foras eiectum diabolum
introitũ reuocare. Absit autem
ut diabolum mundi principem
ita dictum existimemus. ut eum
cęlo & terrȩ dominari posse creda¬
nius. Sed mundus appellatur
in malis hominibus. qui toto ter¬¬
rarũ orbe diffusi sunt. sicut appel¬¬
latur domus in his aquib: habitat᷑.
S̾ cđm quod dicimus bona domus est.
uel mala domus est quando teprȩ¬

Expanded text:
habemus ad Patrem, Jesum Christuhabemus ad Patrem, Jesum Christuipse est propitiatio peccatorum nostrorum . Quid enim oramus cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra , nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Et ne nos inferas in tentationem? nisi, ne ille qui insidiatur, vel certe extrinsecus nullus irrumpat ex parte, vel nulla nos fraude decipiat, nullis nos subvertat machinis. Quando non tenet locum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat qui custodit eam ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando repre
Abbreviated transcription (Latin):
similem habere questionem. & similẽ
solutiont᷑. Non en̾i sine spu sco̾ fu¬
tura pręnuntiauerunt prophetȩ.
aut non & iam dnm infantem in
spu sco̾ fẏmton senex & anna uidua
cognoutrunt. & racharias & disab&b
qui de illo nondum nato. sed iam
Sed sp̃s nondum erat datus. ⁊dest illa
habrindantia gr̃ȩ sprritalis. qua
congregati linguis om̃ium loquerent᷑.
ac sic in linguis om̃ium gentiũ futura
pręnuntiaretur ȩccłã. qua gratia
sptritali populi congregarentur. qua
longe lateq peccata dimitterentur:
& milia milium dõ teconciliarent᷑.
Quid ergo ait quispiam quia diabolus
de crodrutium cordibus eicietur
foras. & iam fidelium neminẽ trptat.
inmo utto temptare non cessat:
Sed aliud est intrinsecus regnare.
aliud forinsecus oppugnate. Aliud
est uulnerate. alrud occidere.
Sed si uulntrat ad est qui sanat. qͥa
sicut pugnantibus dictum est. hȩc
scribo uobis ut non peccetis. ita qui
uulnerantur quod sequitur audi¬
unt. Et si peccaueritis aduocatũ

Expanded text:
 similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae, aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex, et Anna vidua cognoverunt, et Zacharias, et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam sed Spiritus nondum erat datus, id est, illa abundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. Quid ergo, ait quispiam; quia diabolus e credentium cordibus ejicitur foras, jam fidelium neminem tentat? imo vero tentare non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Aliud est vulnerare, aliud occidere. Sed si vulnerat, adest qui sanat, quia sicut pugnantibus dictum est: Haec scribo vobis, ut non peccetis , ita qui vulnerantur quod sequitur audiunt: Et si peccaveritis, advocatum
Abbreviated transcription (Latin):
uduitatis & morib talis inducit᷑.
ut digna plane fuisse credatut:
quȩ redemptotẽ uenisse om̃iũ
rruntiar&. Cuius ierita cum
alibi descripferimus cũ uiduas
hortaremur hoc loco qm ad alia
properamus non putamus ite¬
randa. Non otiose tamen annos
cius expressit. quia & septẽ duo

Expanded text:
uiduitatis et moribus talis inducitur, uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non otiose tamen annos eius expressit, quia et septem duo
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃s grãm dñi generatione diffusã.
& prophetiam incredulis iregatã
esse non iustis. E.cce & sẏmton
prophetat in ruinam & resurres¬
tionem plurimorũ utnisse dnm
intrita discernat: & pro nr̃orura
qualitate factorũ iudex uetus et
iustus. aut supplicia dicernat
aut pręmia. Et tuã inquit
ipsius animã ꝑtransibit gladius.
Nec littera. nec historia doc&. exhac
uita mariam corporalis necis pas¬
sione migrasse. Non en̾i anima.
sed corpus materiali gladio trans.¬
uerberaturꝰ. Et ideo prudentiã
marię haud ignaram mysterii cao¬
lestis ostendit. Ciuum en̾i uerbu
dĩ & ualidum & acutum omni
gladio acutissimo. perxtrans usq
quia nuda mentiũ aperta sunt
om̃ia dĩ filio: qu̾e conscientiae
secreta non fallunt. Prophetauit
itaq fymeon: prophetauerat co-¬
pulata coniugio. ꝓphetauerat
urrgo. Debuit &iam uidua. ne
qua aut professio deess& aut
sexus. Et idto anna & strpendiis

Expanded text:
in omnes gratiam domini generatione diffusam in omnes gratiam domini generatione diffusam et prophetiam incredulis negatam esse, non iustis. ec.ce . et Symeon prophetat in ruinam et resurrectionem plurimorum uenisse domimerita discernat et pro nostrorum qualitate factorum iudex uerus et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit ipsius animam pertransibit gladius. nec littera nec historia docet ex hac uita Mariam corporalis necis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transuerberatur. et ideo prudentiam Mariae haut ignaram mysterii caelestis ostendit. uiuum enim uerbum dei et ualidum et acutum omni gladio acutissimo, penetrans usquequia nuda mentium et aperta sunt omnia filio, quem conscientiae secreta non fallunt. prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis
Abbreviated transcription (Latin):
synieon. Et homo iste iustus&
timoratus. expectans consolatio¬
nem huerłm. Non solũ ab angelis
& ꝓphctis. apastoribus & parentib:
sed &iam asenioribus & iustis
generatio dñi accepit testimo¬
nium. Om̃is actas & uterq sexus.
euentorũq miracula fidem ad¬
struunt. Uirgo gentrat sterilis
parit mutus loquitur elisabẽth
prophetat: magus adorat. Utero
clausus iohannes exultat. uidua
confitetur. iustus expectat. Eita
bene iustus. qui non suam sed
populi gram requirebat: cupiens
ipse corporeȩ uinculis fragilitatis
absolui. sed expectans uidere
promissum. Screbat en̾i: quia
btati oculi qui uiderent. Nunc
inquit. dimitte seruum tuum.
Uidete rustum uelut corporeę
carcere molis inclusum irelle dis¬
solui. ut incipiat esse cum xp̃o.
nelius. S ed qui uult dimita
urniat intemplum. utniat in
Accipiat in manibus uerbumdĩ.
conplectatur uelut quibusdã
fidei suȩ brachiis. Tunc dimit¬
tetur ut non uideat mortem.
quia uiderit uita. Uides uberẽ

Expanded text:
ymeon, et homo iste iustus et timoratus, exspectans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christmulto melius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat in accipiat in manibus uerbum dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem, qui uiderit uitam. uides uberem
Abbreviated transcription (Latin):
Mirabantur ergo illi quia mare
conpescuit. & uenti mitigati
sunt: Admiremur & nos. quando
benignitates & beniuolentias
ostendit circa nos dñs: quando de
periculis nos saluare dignatur:
quando de tumultibus nos liberat.
quando abinimicis insequentibus
eruit nos. Miremur & mirantes
gras agamus: grãe obaudiamus.
obaudientes timeamus. timentes
diligamus : ut arternę caritatis
ab eodem he redes efficiamur.
Mirabantur dicentes. Qualis est
iste. Sicut homo udetur. &
sicut ds̃ potentiam ostendit:
sicut unus carnalium putatur. ẽe̾:
& suꝑ om̃ia carnalia magna osten¬
dit inrrabilia. Dormit sicut homo.
& imperat mari & uentis sicut ds̃.
In nauicula sedet. & om̃em creaturã
iussione inclinat ubi uult. iħsxps

Expanded text:
Mirabantur ergo illi quia mare Mirabantur ergo illi quia mare compescuit et venti mitigati sunt. Admiremur et nos quando benignitates et benevolentias ostendit circa nos Dominus, quando de periculis nos salvare dignatur, quando de tumultibus nos liberat, quando ab inimicis insequentibus eruit nos. Miremur, et mirantes gratias agamus, gratiae obaudiamus, obaudientes timeamus, timentes diligamus, ut aeternae Charitatis ab eodem haeredes efficiamur. Mirabantur dicentes, Qualis est iste! Sicut homo videtur, et sicut Deus potentiam ostendit: Sicut unus carnalium putatur esse, et super omnia carnalia magna ostendit mirabilia: dormit sicut homo, et imperat mari et ventis sicut Deus; in navicula sedet, et omnem creaturam jussione inclinat ubi vult Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
enim am̃bo quorũ tinus lignomate
peusso cum labore discidit. alius
ictu melote iordanem ꝑtransiit:
iste uero uno uerbo mandat illis
qͥ ñ habent uerba & obȩdiunt ei.
Hi qui non habent auditum obtem¬
perant. hi qui prudentię & intel¬
lectus expertes sunt. inclinantur
iubenti: quibus neq loquela neq
ut diximus sermo est. obediunt.
In cadem aut̃ substantia inqua st̃
& sua natura mouentur. & iussi¬
oni deseruiunt. ad confusionem
mortaliũ. ad condempnationem
contempnit. Picit uentis & ten¬
pestatibus & mox conpescuntur.
iubet om̃i creature & non super¬
greditur iussionem eius: & unũ
hominum genus. & unũ quod
scđm si militudinem di honorifi¬
catum est eui uerbum & prudentia
data. ẽhi soli homines resistunt.
hi tantum in obedientes sunt. hi
soli contempnunt: idõq & hi soli
iniudicio dampnabuntur. & aius¬
titia punrentur. uelut deteriores
mutis animalibus. uel his qui sine
spu & anima sunt in isto mundo.

Expanded text:
enim ambo, e quibus unus ligno mari enim ambo, e quibus unus ligno mari percusso, cum labore discidit, alius ictu melotae Jordanem pertransiit. Iste vero uno verbo mandat illis qui non habent verba, et obediunt ei; hi qui non habent auditum, obtemperant; hi qui prudentiae et intellectus expertes sunt, inclinantur jubenti: quibus neque loquela, neque, ut dixi, sermo est, obediunt. In eadem enim substantia in qua sunt, et sua natura moventur, et jussioni deserviunt, ad confusionem mortalium, ad condemnationem contemnit, dicit ventis et tempestatibus, et mox compescuntur, iubet omni creaturae et non supergreditur iussionem eius; et hominum genus unum, quod secundum similitudinem Dei honorificatum est, cui verbum et prudentia data est, hi soli homines resistunt, hi tantum inobediesoli contemnunt, ideoque et hi soli in judicio damnabuntur, et a justitia punientur velut deteriores multis animalibus, vel his qui sine spiritu et anima sunt in isto mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s euantscere fecit audaces aduer¬¬
sarios fidei: magnaniq pactm et
tranquillitatem dedit ęccłãe suȩ.
homines autem illi in nauicula mitati
sunt: qui homines scilic&e hanc ha¬
bentes nauiculã: & ci intendentes
nauiculae. Non putes hic apłos
prȩter honorem cognominari dñi
discipulos. sed femꝑ aut apłi. aut
discipuli nominantut. Mirabant᷑
ergo illi homines. hi qui cum eo na¬¬
iugabant hi quorũ erat nauicula.
illi qui in eadem nauicula sese tran.¬
sigebant: hi mirabanturi & admi-¬
ratione dignum fuit mare aꝓfundo
cõmotum mitigari euusq elatos
deplacari fluctus. uentos furentes
conpesci. Mirabantur ergo dicentes.
Qualis est iste. quia uenti & mare
obȩdiunt ei. Non intertogantes
dicunt qualis. ẽ. iste. sed ad serentes
quod hic talis est. cui uenti & mate
obȩdiunt. Qualis est iste. hoc est
quantus: quam fortis: quã potens:
quam magnus. Qualis est iste:
Maior moyse potentior helia. Illi

Expanded text:
omnes evanescere fecit audaces adveromnes evanescere fecit audaces adversarios fidei, magnamque pacem et tranquillitatem dedit Ecclesiae suae. Homines autem illi in navicula mirati sunt. Qui homines? Scilicet hanc habentes naviculam, aut ei intendentes naviculae. Non putes hic per hopraeter honorem cognominari Domini discipulos, sed semper aut apostoli, aut discipuli nominantur. Mirabantur ergo illi homines, hi qui cum eo navigabant, hi quorum erat navicula, illi qui in eadem navicula sese transigebant, hi mirabantur. Et admiratione dignum fuit, mare a profundo commotum mitigari, ejusque elatos deplacari fluctus, ventos furentes compesci. Mirabantur ergo dicentes: Qualis est iste, quia venti et mare obediunt ei! Non interrogantes dicunt, Qualis est iste! sed asserentes quod hic talis est cui mare et venti obediunt. Qualis est iste! hoc est, quantus, quam fortis, quam potens, quam magnus! Qualis est iste! major Moyse, potentior Elia. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
accedite ad cum: orationibus instan¬
tes: atq cum propheta dicentes.
Exsurge quare obdormis dñe: exsure
& ne repellas nosusq ĩ finem. Et
iterum. Ex surge dñe. adiuua
nos: & redime nos propter nomen
tuum. Et ipse surgens increpa
Ipsi enim maris tempestates comine¬
uent. hoc est amaros & electos con¬
citant fluctus hurus principes munl
ad persecutiones sci̾s om̃ibus inmii¬
tendas. ad contumelias fidelibus
ingeretidas. Om̃ibus dñs impor ai.
om̃ibus cõminatur: oñia mitigat
facitq tranquillitatem magnan
cirea corpus & sp̃m: pacem ȩccłis
& serenitatem mundo. Quomodo naq
stpius concilia infidelium commota
sunt aduersus ueram & firma ȩcclam
aliquotiens paganorum : aliquotitas
hertticorum: quemad modũ sypius
sicut maris fluctus inrurbant. com¬
minantes & conterentes huius pͥn¬
cipes mundi : per om̃ia ꝑdere se
ecdĩe filios arbitrantes. Sed surge&
ans increpauit dȩmonum uentis: &

Expanded text:
accedite ad eum, orationibus instanaccedite ad eum, orationibus instantes, atque cum Propheta dicentes: Exsurge quare obdormis, Domine? exsurge, et ne repellas nos usque in finem . Et iterum: Exsurge, Domine, adjuva nos, et redime nos propter nomen tuum . Et ipse surgens imperabat Ipsi enim maris tempestates commovent, hoc est, amaros et elatos concitant fluctus, id est principes mundi ad persecutionem sanctis omnibus immittendam, ad contumelias fidelibus ingerendas. Omnibus Dominus imperat, omnibus comminatur, omnia mitigat, facitque tranquillitatem magnam circa corpus et spiritum, pacem Ecclesiae, et serenitatem mundo. Quomodo namque saepius concilia infidelium commota sunt adversus veram et firmam Ecclesiam? Aliquoties paganorum, aliquoties haereticorum. Quemadmodum saepius sicut maris fluctus irruebant, comminantes et conterentes hujus principes mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios arbitrantes. Sed surgens Dominus increpavit daemonum ventos, et
Abbreviated transcription (Latin):
nimium conturbati apłi magnifice
ex hilarati letarentur. Dedit enim
per hȩc om̃ia nobis dñs figuram &
doctrinȩ imaginem: ut & nos in
om̃i conturbatione & cotitumelia
pacientiam teneamus. stabiles simi
fidem non deseramus. Et si om̃is
iste mundus tamquam mare ebullia
atq in furore consurgat. & si oñes
pestas maris. idest om̃is principatus
& potestates mundi concitentur.
& in tumore tracundiae spument
ut furiant suꝑ scos. & si adhuc usq
ad cglum sese extollant ut tempes¬
tates maris. malignitates & dolos
& fremitus concitantes ad uersum
aliquem ur̃m: nolite timere: nolite
turbari: nolite contremi seere: nolite
deficere. Om̃s enim quot quot in¬
fidei nauieula cũ dño nauigatis.
om̃s en̾i quot quot in hac nimiru
scȩ̾ ȩccłãe nauicula cum dño per
hunc undosum suꝑ natatis mundũ.
& si ipse dñs dormiat. pio somno urat
pacientiam & tolerantiam expectans
uel impiorum pęnitentiam & con.¬
uersionem sustinens: a lacriter

Expanded text:
nimium conturbati apostoli, magnifice nimium conturbati apostoli, magnifice exhilarati laetarentur. Dedit enim per haec omnia nobis Dominus figuram et doctrinae imaginem, ut et nos in omni conturbatione et contumelia patientiam teneamus, stabiles simus, fidem non deseramus. Et si omnis iste mundus tanquam mare ebulliat atque in furorem consurgat; et si omnes iximus tempestas maris, id est omnis principatus et potestates mundi concitentur, et in tumore iracundiae spument, ut furiant super sanctos: etsi adhuc usque ad coelos sese extollant, ut tempestates maris malignantes, ac dolos et fremitus concitantes advealiquem vestrum, nolite timere, nolite turbari, nolite contremiscere, nolite deficere. Omfidei in navicula cum Domino navigatis, omnes quotquot in hac nimirum sanctae Ecclesiae navicula, cum Domino per hunc undosum supernatatis mundum, etsi ipse Dominus dormiat, pio somno nostram patientiam et tolerantiam exspectans, vel impiorum poenitentiam et conversionem sustinens, alacriter
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptum fuit: & exsurrexit tãquã
dormiens dñs. tamquã poteus et¬
ctapulatus auino: & ꝑcussit om̃s
inimicos suos inposteriora. Eit
nunc surgens imperat uentis &
mari: & facta est tranquillitas
magna. Imperauit uentis & mari
sicut creator sicut suis: ut potens.
ut dñs imperauit uentis & mari.
Primitus ante discipulos: ut auditn¬
tes firmarentur infide. Et poten¬
tia deitatis occulta imperabat: &
cõminabatur ei. Magis autem
regebat & placabat eum: scđm
quod quidam ait potentia miti.¬
gauit mate. Imperauit ergo uentis
& maris & facta est tranquillitas
magna. De magno uento & tem.¬
pestate magna mari conturbato
& tumente facta est magna tran¬¬
quillitas. Dec& enim hunc mag¬¬
num magna & mitanda facere:
ideoq paulo ante magna accinctus
potentia magnifice conturbauit
profundum maris & nuno iterũ
in eo ipso ostendeus suae magnifi.¬
centiam potestatis tranquillitatem
magnam fieri iussit. Haec ideo: ut

Expanded text:
Scriptum fuit: Et exsurrexit tanquam Scriptum fuit: Et exsurrexit tanquam dormiens Dominus, tanquam potens crapulatus a vino. Et percussit omnes inimicos suos in posterioranunc surgens imperat ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Imperavit ventis et mari, sicut creator, sicut suis, ut potens, ut Dominus imperavit ventis et mari, primitus ante discipulos, ut audientes firmarentur in fide. Et potentia deitatis occulta imperabat et comminabatur ei. Magis autem regebat et placabat illud, secundum quod quidam ait: Potentia mitigavit mare. Imperavit ergo ventis et mari, et facta est tranquillitas magna De magno vento et tempestate magna, mari conturbato et tumenti, facta est tranquillitas magna. Decet enim hunc magnum magna et miranda facere. Ideoque paulo ante magna accinctus potentia, magnifice conturbavit profundum maris, et nunc iterum in eo ipso ostendens suae magnificentiam potestatis, tranquillitatem magnam fieri jussit. Haec ideo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
neq obliuiscaris dñm: neq dete.¬
linquas creatorẽ. nec existas ingratos.
Si ergo in necesute & inpericulis
fortitudo necessaria est. ut uiriliter
cum fide toleres uniuersa: multo
magis contra delicias ut dictum. ẽ.
& luxurias fortitudo necessaria est:
ne in muscipulã incidas diaboli.
Quare ergo turbati estis pusillae
fidti: Si potentẽ me super terrã
cognouistis: quare non creditis qͦđ
& in mari potens sim. Si dm̃
mt uete. ẽẽ. & creatorem om̃iũ
suscepistis: quare non creditis
quod ca quae facta sunt in nream
habeam potestatem Quate
ergo dubitastis pusillȩ fidei.
Qui pusillum credit. argurtur.
Et qui nihil credit. contempnetur.
Eragiles in fide corripientur: a lieni
omnino afide punientur. Tales
futrunt iudȩi & pagani : ĩdeoq
in malis suis cuanuerunt. Tales
& iam heretici: ideoq indie iudicu
dampnabuntur. Tunc surgens
imperauit uentis & mari: &
facta est tranquillitas magna.

Expanded text:
neque obliviscaris Dominum, neque dereneque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei, si potentem me super terram cognovistis? Quare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse Creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? quare ergo dubitastis, modicae fidei? Qui pusillum credit arguetur, et qui nihil credit contemnetur; fragiles in fide corripientur, alieni omnino a fide punientur. Tales fuerunt Judaei et pagani, ideoque in malis suis evanuerunt. Tales etiam haeretici, ideoque in die judicii damnabuntur. Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna.
Abbreviated transcription (Latin):
puli: Paruuli inquiunt sumus:
adhuc infirmi & nondum tobusti:
ideoq timemus .: ideoq trepidamꝰ.¬
Necdum uidimuis crucem: nec dum
nos confirmauit passio dñi & te-
surrectio: non ascensio in excelsis:
nec missi descensio scĩ sp̃s paraclyti
Propterea fragilitate nutamus:
propterca & sȩpius audiuimus
adno increpationem pusillȩ fidei:
subportamus : toleramus. libenter.
uoluntariȩ. sustinemus. Unde
& nunc dicente dño quate contur¬
bati estis pusillȩ fidei: cur non
habetis fortitudurem: Ciur non
confidentiam & fiducra apud uos
tenetis : Et si mors in rueret.
non ne eam debuistis constantis¬
sime susturere: Ad om̃e enim
quicquid euenerit. fortitudo ne-¬
cessaria est: ad onr̃e periculũ urel
tribulationem usq ad animae
exitum. Similiter & contra
delicias & diuitias & honores ter-¬
renos animi fortitudo tenenda
est: ut nreq extollaris ohomo: neq
insuꝑbiam erigaris. Non despicias
in imicos nrq humiles spernas:

Expanded text:
puli? Parvuli, inquiunt, sumus puli? Parvuli, inquiunt, sumus adhuc infirmi et nondum robusti, ideoqnecdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in excelsis, non missio vel descensio Spiritus sancti paracleti, propterea fragilitate nutamus, propterea et saepe audivimus a Domino increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus. Unde et nunc dicit Dominus: Quare conturbati estis, pusillae fidei? Cur non habetis fortitudinem? Cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors erueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit, fortitudo necessaria est. Ad omne enim periculum vel tribulationem usque ad animae exitum, similiter et contra delicias et divitias et honores terrenos animi foest, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas
Abbreviated transcription (Latin):
itesũ deplacabat. Dormiebat itaq
corpore ut apłos suscitar&. & euigi¬
lare facer&. Prȩcipue aut̃ om̃s nos:
ne uniquam animo dormiamus. ne¬
ut intellectu aut prudentia: sed
uigilare in om̃i tempore. & iubi lare
dño & salutem ab eo postulare stu¬¬
deamus. Nam ipse qui dormiebat
corpote illud scm uerbum dicit:
ego dormio & cor meum uigilat.
aquem accedentes discipuli suscita¬
bant eum dicentes. Dñe : salua
nos: perimus. Tanto fuerant metu
conterriti. & pȩne animo alienati.
ut in rutrent in eum: & non modeste
aut leniter suggererent: sed tur¬¬
bulenter suscitarent cũ dicentes.
Dñe. salua nos perimus. Obeati.
oueraces dĩ discipuli. Dñm sal¬¬
uatorem uobiscum habetis. & peri-¬
culum timetis. Uita uobiscum
est: & de morte sollierti estis.
Maris turborẽ trementes. creatorẽ
cius pręstntem suscitatis: quasi non
possit dormiente corpore fluctus
sedare iel nritigare. Sed quid¬
respondent hi dilectissimi disci-¬

Expanded text:
iterum deplacabat. Dormiebat itaque iterum deplacabat. Dormiebat itaque corpore ut apostolos suscitaret et evigilare faceret. Praecipue autem omnes nos nequaquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore, et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corpore, illud sanctum verbum dicit: Ego dormio et cor meum vigilat . Ad quem accedentes discipuli suscitabant eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti et pene animo alieni, ut irruerent in eum, et non modeste, aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quidrespondent hi dilectissimi disci
Abbreviated transcription (Latin):
in temetipso confrugentur fluctis
tui. Huius ergo iussione & pͥcepto
orta est tempestas in mari. ꝓpter
occasiones superius memoratas:
facta .ẽ. tenpestas magna & non
pusilla: ut magnum opiis & non
pusillum ostenderetur. Quantoq
fluctus nauiculae in reebant.
tantomagis timor discipulos con¬
turbabat. ut plus magis deside.¬
rarent ad liberandum se mirabi¬
lia saluatoris. Dn̾s uero dormit.¬
bat. Ores mirabilis & stupenda
is qui numquam obdornuit doris
is qui cęlum & terram gubernat
doriit: is qui numquam dormi
neq dormitat. ipse dormire dr
Dormiebat quidem corpote: sed
uigilabat dĩtate. Dormiebat
corpore. sed conturbabat mare
E ngebatq fluctus & apłos conterrebat:
suam ostensurus potentiã. Dormie¬
bat corpore. sicuti & ad puteũ de
itinere lassus uel fatigatus sedebat.
drmonstrans quia uere humanum
portabat corpus quod corruptibibe
indutrat. Ipso corpore dormiebat:
aitate uero concitabat mare: et

Expanded text:
in temetipso confringentur fluctus in temetipso confringentur fluctus tui? Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est tempestas magna et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur: quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormiit dormit, is qui coelum et terram gubernat dormit, is qui non dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat, suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum portabat corpus, quod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare et
Abbreviated transcription (Latin):
NGREDIENTE DNO IN NA¬
uiculam secuti sunt cum discipuli
cius: non in becilles sed firmi &
stabibes in fide. mansueti & pi.
spernentes mundum: non duplici
corde sed simplici. Hi ergo secuti
sunt eũ : non tantum gressus eius
sequentes. sed magis sc̾itatem co.¬
mitantes & iustitiã ciꝰ c̃sectantes.
Et ecet tempestas magna facta ẽ.
in mari. ita ut nauicula operi¬
retur fluctibus. Cũ enͣi multa
magna & miranda ostendisset
interra. transut ad mare ut et
ibidem ad huc excellentiora opera
demonstrar&: quatinus terrae
mariq dñm se. e̾e. cunctis osten¬
deret. Ingressus ergo nauiculam.
fecit turbari mare : commouit
uentos: concitauit fluctus. Caur
hoc Ideo ut discipulos mitteret
intimorem. & suum auxilium
postularent: suamq potentiam
rogantibus manifestar&. Illa
tem pestas non ex sese oborta est.
sed potestati paruit imperantis
eius qui educit ueitos de thesau¬
ris suis: qui terminũ mari harenĩ
constituit. Dixit eni ei. Usq huc
uenies. & non super grediens: sed

Expanded text:
ngrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit tuventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit. Dixit enim ei: Usque huc venies et non supergredieris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
UODIODO QUI¬
dem detur & quis nam
modus sit manducandi
i stu pairem. ignoratis. U erup¬
tamen nisi manducatreritis carne̾
filii homniis & eius sanguinem
biberitis. non habebitis uitam
in uobis. Hȩc non utiq cadarterib
sed iuirentibus loquebatur. Unde
ne istani uitam intellegentes
de hac re litigarent. sequutus
adtunxit. Qui manducat iea
carnem & bibit meu̾ sanguine.
hab& uitam eternã. Hanc eigo
non hab& qui istũ panem non
manducat. nec istum sanguiẽ
bibit. Nam & temporalẽ uitam
sine illo ut cumq homines in hoc
scło qui non sunt ꝑfideꝰ in corpore
cius habere possunt.x ternam
& potu eius qui carnaliter su-¬
munt & non sprritaliter intelle.¬
gunt ii fide promita uita ęter¬
nam. ut qui cam sumerent iam
nec corpore morerentur. huic
cognitioni est dignatus occurreo
Nam cum dixisset qui manducat
carnem meam & bibit meum
sanguinem hab& uitã eteri
continuo subtecit. & dixit. Ei
resuscitabo eũ in nouissimo dicꝰ

Expanded text:
uomodo quidem detur, et quinam modi sint manducandi istum panem ignoratis: verumtamen nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et ejus sanguinem biberitis, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes, de hac re litigarent, secutus adjunxit: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non mabibit; nam temporalem vitam sine illo, utcunque homines in hoc saeculo, qui non sunt per fidem in corpore ejus, habere possunt; aeternam et potu eis qui carnaliter sumunt , et non spiraliter intelligunt in fide, promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent jam nec corpore morerentur; huic etiam cogitationi est dignatus occurrere. Nam cum dixisset: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, et dixit: Et ego resuscitab
Abbreviated transcription (Latin):
exponit quid intersit inter spm
& carnem & quid inter catnalit
xpͣm manducate uelle. tiel spin.¬
taliter accrpere. Eit euii. Sp̃s
est qui uiuificat. caro n prodest
quicqua. Paulo ante dixit. nisi
manducaueritis carne̾ filii ho¬
minis & biberitis eiris sanguine.
non habebitis uitã in uobis: &
modo dicit caro non prodest quie¬
tis manducandam sicut aliũ cybũ.
sicut carnes quȩ enuntur in
macellis. P pͣs ergo est qui uiui¬
ficat. Per spm̃ prodest caro. quia
littera occidit. sp̃s autẽ uiui ficat
Nam ꝑcarirem sp̃s aliquid ꝓsaluto
nrͣa egit. catouas fuit quod habe.¬
bat per quan sp̃s saluatut nos.
uters organo carnis ad salutem
humani generis: quia diabolus
utebatur serpente quasi organo
a subuersionem primi parentis
nri. Sp̃s est qui uiuificat: cerro
autem non prodest quicquam.
Sicut illi intellexerunt cariem:
non sicut ego do ad manducandũ
meã carnem. Proinde uerba

Expanded text:
exponit, quid intersit inter spiritum exponit, quid intersit inter spiritum et carnem, et quid inter carnaliter Christum manducare velle, vel spiritualiter accipere. Ait enim: Spiritus est qui vivificat, caro non prodest quidquam. Paulo ante dixit: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis; et modo dicit: Caro non prodest quidtis manducandam, sicut alium cibum, sicut carnes quae emuntur in macellis. « Spiritus ergo est qui vivificat, » per spiritum prodest caro, qua« littera occidit, spiritus autem vivificat. » Nam per carnem spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit, quod habebat, per quam spiritus salvavit nos, utens organo carnis ad salutem humani generis: quia diabolus utebatur serpente quasi organo ad subversionem primi parentis nostri. « Spiritus est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam, » sicut illi intellexerunt carnem, non sicut ego do ad manducandum meam carnem. Proinde: « Verba,