comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liter. Que sac̾dotes di declinare debeant.
yecũq ad auriũ & ad oculoꝵ ꝑtinent
illecebras unde uigor animi emolliri
posse credatur. ut de aliquib generib
musicoꝵ. aliisq ĩnullis reb om̃s dei sa¬
cerdotes se abstinere debent. qr ꝑ auriũ
oculoꝵq illecebras. uicioꝵ turba ad ani¬
nũ ingredi solet. histrionũ qͦ turpiũ
& obscenoꝵ insolentias iocoꝵ. ipsi animo
effugere. ceterisq sacerdotib effugenda

Expanded text:
I.-- Quae sacerdotes Dei declinare debeant. Quaecunque ad aurium et ad oculorum pertinent illecebras, unde vigor animi emolliri posse credatur, ut de aliquibus generibus musicorum, aliisque nonnullis rebus, omnes Dei sacerdotes se abstinere debent: quia per aurium oculorumque illecebras vitiorum turba ad animum ingredi solet, histrionum quoque turpium et obscoenorum insolentias jocorum ipsi animo effugere, caeterisque sacerdotibus effugienda
Abbreviated transcription (Latin):
&s clericis. si hereditatẽ a dño rege ł ab
alio pͥncipe ł amico suo. seu ꝑ hereditariã
sortẽ sibi deuenerit. ł acquisierit donare eiͤ
liceat hanc cui uoluerint. dũ uiuunt ꝓ re¬
medio aĩȩ ad eccł̃iam quãcũq elegerint. ł
ꝯsanguineis suis ł amicis. Sinautẽ antea
obierint quã firmit̾ ꝑfecerint: altari cui ser¬
uiunt om̃ia ꝑpetuo scĩficent᷑ & in ns tra¬
oant᷑. Similit̾ de prb̃ris statutũ ẽ. Hildib̾tꝰ
mogontiensis archiep̃c subscͥpsit. Ruob̾tꝰ tre¬

Expanded text:
 clericis, si haereditatem a Domino rege, vel ab alio principe, vel amico suo, seu per haereditariam sortem sibi devenerit, vel acquisierunt, donare eis liceat hanc cui voluerint, dum vivunt, pro remedio animae, ad Ecclesiam quamcunque elegerint, vel consanguineis suis vel amicis. Sin autem antea obierint quam firmiter perfecerint, altari cui serviunt omnia perpetuo sanctificentur, et in jus tradantur. Similiter de presbyteris statutum est. Hildibertus Mog
Abbreviated transcription (Latin):
aut ui aut timore eiecti. aut suis reb ex¬
poliati fuerint nec canonice uocari ad sy
nodũ possunt. nec respondere emulis de¬
bent. anteqͣm canonice restituant᷑. & sua
om̃ia eis legalit reddant᷑. Qd̃ ñ ita in ec¬
cłiasticis agendũ sit negotiis sic̃ ĩ scłaribꝰ.
on enim in eccłiasticis agendũ ẽ nego¬
tiis. sic̃ in scłarib Priusqͣm legib noca¬
tus uenerit. ut cũ in foro decertare ceꝑit
aliquis. ñ licet ante ꝑactã causã recedere
In eccłiasticis uͦ causa dicta. recedere licet
si necesse fuerit. aut se p̃gratiari uiderit.
papa incolumi. & eo inꝯsulto subscͥꝑ¬
tionẽ ꝓ romano pontificatu cõmendare
aut pitacio ꝓmitt̾e. aut sacram̃tũ p̃be¬
re temptauerit. aut aliqd̃ suffragrũ pol¬
liceri. ł de hac causa pͥuatis ꝯuenticulis
factis deliberare atq decernere. loci fui

Expanded text:
aut vi, aut timore ejecti, aut suis rebus exspoliati fuerint, nec canonice ad synodum vocari possunt, nec respondere aemulis debent, antequam canonice restituantur, et sua omnia eis legaliter reddantur. CAP. clesiasticis agendum sit negotiis sicut in saecularibus. Non enim in ecclesiasticis agendum est negotiis sicut in saecularibus. Priusquam legibus vocatus venerit, ut, cum in foro decertare coeperit aliquis, non licet ante peractam causam recedere. In ecclesiasticis vero causa dicta recedere licet, si necesse fuerit, aut si se praegravari viderit.papa incolumi et eo inconsulto, subscriptionem pro Romano pontificatu commendare, aut pitacia promittere, aut sacramentum praebere tentaverit, aut aliquod suffragium polliceri, vel de hac causa privatis conventiculis factis deliberare atque decernere, loci sui
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe pb̃ri plebiũ canonica auctoritate discor¬
dantes: ad pacẽ. & delinq̃ntes ad penit̾ntiã
compellere debeant.
dragesime pb̃ri plebiũ ꝯuocent Romano.
ad se popłm. & discordantes cano¬
nica auctoritate rec̾cilient. & om̃a iurgia
sedent & cc̃ pͥmũ ꝯfitentib penitñtiam
dent. ita ut anteꝙͣ caput ieiunii uemiat.
oñis ꝯfessi penit̾ntiã acceptã habeant. ut
liberiꝰ dice̾ possint dimitte nob debita nr̃a.
sic̃ &e nosdimittimꝰ debitorib nr̃is. Quomͦ¬

Expanded text:
canonica auctoritate, discordantes ad pacem, et delinquentes ad poenitentiam compellere debeant. dragesimae, presbyteri plebium convocent ad se populum, et discordantes canonica auctoritate reconcilient, et omnia jurgia sedent, et tunc primum confitentibus poenitentiam dent; ita ut, antequam caput jejunii veniat, omnes confessi poenitentiam acceptam habeant, ut liberius dicere possint: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus no
Abbreviated transcription (Latin):
tione alter qui dignꝰ fuerit ep̃c ordinet᷑.
sic tam̃ ut quousq eundẽ ep̃m in hoc
scło uita tenuerit. sũptus ei debiti de ea¬
dem ecch̃a ministrent᷑. Enĩuero si nullo
temꝑe ad sane mentis redit officiũ. ꝑso¬
na fidelis ac utȩ ẽ ꝓbabilis eligenda.
que ad regim̃ eccłie idonea possit exist̾e:
atq de ammarũ utilitate cogitare. in¬
quietos sub disciplinȩ uinda restringere
eccłiasticarũ rerũ curã gerere:. & maturũ
atq efficacem in om̃ib se exhibere. Qd̃

Expanded text:
tione alter, qui dignus fuerit, episcopus ordinetur, tione alter, qui dignus fuerit, episcopus ordinetur, sic tamen ut, quousque eumdem episcopum in hoc saeculo vita tenuerit, sumptus ei debiti de eadem Ecclesia ministrentur. Enimvero si nullo tempore ad sanae mentis redit officium, persona fidelis ac vitae est probabilis eligenda, quae ad regimen Ecclesiae idonea possit existere atque de animarum utilitate cogitare, inquietos sub disciplinae vincula restringere, ecclesiasticarum rerum curam gerere, et maturum atque efficacem se in omnibus exhibere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ sit ualde qd̃ loquim. atq fr̃na noᷤ
cõpassione potius urgeat. quã aliquid de
auditis definire ꝑmittat. suscepti tñ sol¬
licitudo regiminis. cor nr̃m instanti pul¬
sat aculeo. magnã nos eccłiis curam ꝓspi¬
cere. & anteqͣm earũ possit utilitas deperi¬
re. qd̾̃ fieri debeat d̾o auctore disponere:
ut qd̃ mente alienata agere soleat. ge¬
mitꝰ & fletus audire sit. Ne gͦ languen¬
te pastore grex qd̃ absit insidiatoris la¬
niandꝰ dentib exponat᷑. ł eccłie ipsius uti¬
litates deꝑeant. cauta nos necesse ẽ ꝓui¬
sione fctare. Et id̃o qr uiuentẽ ep̃m ab
officio suo necessitas infirmitatis ñ cri¬
men abducit. altũ loco eius nisi recusan-¬
te eo nulla sinit ratio ordinari. S sim
t̃ualla egritudinis habere solitus ẽ. ipse
oata peticione ñ se ulteruis ad hoc mini¬
steriũ subuertente infirmitate posse fa-¬
teat᷑ assurgere. & aliũ loco suo expetat or-¬
omandũ. Quo facto: om̃iũ sollemnit̃ elec¬

Expanded text:
nobis sit valde quod loquimur, atque fraterna nos compassione potius urgeat quam aliquid de auditis definire permittat: suscepti tamen sollicitudo regiminis cor nostrum instanti pulsat aculeo magnam nos Ecclesiis curam prospicere, et, antequam earum possit utilitas deperire, quid fieri debeat Deo auctore disponere. ut, quod mente alienata agere soleat, gemitus et fletus audire sit. Ne ergo, languente pastore, grex, quod absit! insidiatoris laniandus dentibus exponatur, vel Ecclesiae ipsius utilitates depereant, cauta nos necesse est provisione tractare. Et ideo, quia viventem episcopum ab officio suo necessitas infirmitatis, non crimen, abducit, alium loco ejus, nisi recusante eo, nulla sinit ratio ordinari. Sed si intervalla aegritudinis habere est solitus, ipse data petitione non se ulterius ad hoc ministerium, subvertente infirmitate, posse fateatur adsurgere, et alium loco suo expetat ordinandum. Quo facto omnium solemniter elec
Abbreviated transcription (Latin):
sosiũ tali sermone freq̃nter reqͥreret dicñs.
qͥd faciã pat̾ q̃m cetidi: Iue respondit. surge
inqͥt. Ino uͦ se exirrexisse. & it̾m cecidisse ꝓfes¬
so. respondit. Qe iterũ adhuc surge. Cũ aĩi fr̃
eodẽ uͦ senex utebat᷑ sermone. exclamans ne
distas surgendo. Cu fr̃ ait. Usq qͦ possũ sur¬
g̾e pat̃ explana. Senex dix̃. Usq quo aut in
bono oꝑe: aut in malo dep̃ssus occũbas. In¬

Expanded text:
osium tali sermone frequenter requireret, dicens: « Quid faciam, pater, quoniam cecidi? » Ille respondit: « Surge, inquit. » Illo vero, se exsurrexisse, et iterum cecidisse professo, respondit: « Iterum adhuc surge. » Cum autem feodem vero senex utebatur sermone, exclamans: « Ne desistas surgendo. » Cui frater ait: « Usquequo possum surgere, pater, explana. » Senex dixit: « Usquequo aut in bono opere, aut in malo deprehensus
Abbreviated transcription (Latin):
alib undius & puellis uirginib contra fas
uelũ imponere p̃fumant. Et id̾o ñ nulle
inuiste uelate putant se liberius sitis car¬
nalib desideriis posse inseruire:. & suas uo¬
luntates explere. Quappt̃ statummꝰ ut si ab¬
batissa aut q̃libet scimonialis post hanc de¬
finitionẽ in tantã audatiã ꝓruꝑit. tit aut
itduã aut puellã uirginẽ uelare p̾st̃pse.¬
rit. iudicio canonico usq ad satisfactionẽ

Expanded text:
alibus viduis et puellis virginibus contra fas velum inponere presumant; et ideo nonnullae taliter velatae, putant se liberius suis carnalibus desideriis posse vacare, et suas voluntates explere. Quapropter statuimus, ut si abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc definitionem in tantam audatiam proruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare presumpserit, iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
monasteriũ ingredi uoluerit: ante tri¬
eninũ monachi habitus ei ñ p̃stet᷑. Et sunt᷑
fide tñ accepta de ĩpunitate. Si aũ intra tͥ¬
enniũ ñ fuerit requisitꝰ. postea q̃ri ñ potest.
nͥ tam longe sit qd̾ inueniri ñ possit. s tm̃ ea
q̃ in monasteriũ adduxit. dñs serui recipiat.
Delericis qui monachoꝵ ꝓpositũ appetunt.
Nerici qui monachoꝵ ꝓpositũ appetunt
& meliorẽ uitã sequi cupiunt liberos
eis ab ep̃is in monasteriis largiri oportet in¬
gressus. net int̾dici ꝓpositũ eoꝵ qͥad ꝯtẽpla¬
tionis defideriũ transire nitunt᷑. De uirgi¬

Expanded text:
sterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non praestetur, et si intra fide tamen accepta de impunitate. Si autem triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non potest, nisi sit tam longe ut inveniri non possit; sed tamen ea quae ad monasterilericis qui monachorum propositum appetunt. Clerici qui monachorum propositum appetunt, quia meliorem vitam sequi cupiunt, liberos eis ab episcopo in monasteriis largiri oportet ingressus, nec interdici propositum eorum qui ad contemplationis desiderium transire nituntur
Abbreviated transcription (Latin):
se totondert̃. & rursus p̃naricantes laici
effecti st̃ cõprehensi ab ep̃o suo. ad peniten¬
tiã ex qua recesserunt reuocent᷑. Qd̾ si aliqͥ
ꝑ potentiã irreuocabiles st̃. nec ãmoniti re¬
u̾tunt᷑. uere ut apostate corã eccłia anache
matis sententia ꝯdeminent᷑. Nonalit̃ & hi
qͥ tonsi collaudantib parentib fuerint. aut
sponte sia amissis parentib se ipsos religi¬
oni deuouert̃. & postea habitũ scłarẽ sũpse¬
runt. & idẽ a sacerdote cõprehensi. ad cultũ
religionis acta prius penitentia reuocent᷑.
Qd̃ fi reu̾ti nolunt. uere ut apostate ana¬
thematis sententie subiciant᷑. Que forma¬

Expanded text:
qui se totondere, et, rursus praevaricantes, laici effecti sunt: Comprehensi ab episcopo suo, ad poenitentiam ex qua recesserunt, revocentur. Quod si aliqui per poenitentiam irrevocabiles sunt, nec admoniti revertuntur, vere ut posmatis sententia condemnentur; non aliter et hi qui tonsi collaudantibus parentibus fuerunt, aut sponte sua amissis parentibus seipsos religioni devoverunt, et postea habitum saecularem sumpserunt, ut iidem a sacerdote comprehensi, ad cultum religionis, acta prius poenitentia, revocentur. Quod si reverti nolunt, vere ut apostatae anathematis sententiae subjiciant
Abbreviated transcription (Latin):
euotis qͦ uirginib nͥ aut in epiphania.
oictũ est. graui languore correptis. ne sine
hoc munere de scło exeant. implorantib ñ
tem placuit. ut quicũq ep̃oꝵ necessitate pe¬
riclitantis pudicitie uirginalis. cũ ł petitor
potens. ł raptor aliquis formidat᷑ ł sietiã ali
gnͣdo mortis ꝑiculoso scrupulo cõpuncta fu¬
erit. ne ñ uelata moriat᷑. aut exigentib pa¬
rentib. aut his ad quoꝵ curã ꝑtinet uelaue¬
rit uirginẽ. seu uclauit int᷑ xxy. annos eta¬
tis. ñ eiobsit ꝯciliũ qd̾ de isto intmero annoꝵ

Expanded text:
evotis quoque virginibus, nisi aut in Epiphania, dictum est, gravi languore correptis. Ne sine hoc munere de saeculo exeant, implorantibus non tem placuit ut quicunque episcoporum necessitate periclitantis pudicitiae virginalis, cum vel petitor potens, vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam ali quando mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit, ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus, aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem, seu velavit intra 25 annos aetatis, non ei obsit concilium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
oletano. cliuus cursus ẽ a uoluntate. & imitatrix na¬
tura uicioꝵ Quãobrem quisquis uiroꝵ uł
mulierũ habitũ semel induerint sponta¬
nee religiosũ. aut si uir deditꝰ eccłie thoro ł
femina fuerit aut fun delegata puellarũ
monasterio. in utroq sexu p̾uaricator ad ꝓ¬
positũ inuitus reu̾ti cogat᷑. ut uir detondea¬
tur. & puella monasteriũ ingrediat᷑. Si aut̃
extorres. ut nec locus eis ullus sit cõmunis. ui¬
otias qͦ uniu̾salis iam dudũ statuit synodus.
ꝓfessionis uł habitus sui desertrices. ut suꝑi¬
ori sententia ꝯdemnentyr. Quo tẽpore sa¬

Expanded text:
oclivis cursus est ad voluptatem, et imitatrix natura vitiorum. Quamobrem quisquis virorum vel mulierum habitum semel induerint spontanee religiosum, aut si vir deditus ecclesiae choro, vel femina fuerit aut fuit delegata puellarum monasterio, in utroque sexu praevaricator ad propositum invitus reverti cogatur, ut vir detondeatur, et puella monasterium ingrediatur ad mon.ianorum coetu habeantur extorres, ut nec locus eis ullus sit communis , viduas quoque universalis jamdudum statuit synodus professionis vel habitus sui desertrices, ut superiori sententia condemnentur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
cusmn gradu ꝑmaneat. Non ꝯsecratꝰ. si alias
epe fit uictoria xp̃ianoꝵ. uicta ẽ pars pa.¬
ganoꝵ. Quare una cũ int̾fectis paganis
pempti fuerint xp̃iani capitui a barbaris.
qr in impetu belli neq̃unt distingui: id circo
iustũ decernentes statumꝰ. cũ int̾fectorib mi¬
scd̃ius agendũ. ita ut xl. dieb penitentiȩ ni¬
dulgentiꝰ transactis. penes ep̃m sit auctoritas
& potestas. ut ꝑpendat culpã. agat indulg̃n

Expanded text:
us in gradu permaneat, non consecratus, si alias epe fit victoria Christianorum, victa est pars paganorum. Quare si una cum interfectis paganis perempti fuerint Christiani captivi a barbaris, quia impetu belli nequeunt distingui. Idcirco justum esse decernentes statuimus cum interfectoribus misericordius agendum, ita ut, 40 diebus poenitentiae indulgentius transactis, penes episcopum sit auctoritas et potestas, ut perpendat culpam et agat indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
maneat. Ne aliqͥs fideliũ ad ꝓpinquã sangͥ¬
sanguinis sui usq quo affinitatis liniam̃¬
ta successione generis cognoscit: in matͥ¬
monio sibi desideret copulari. q̃m scrip¬
tũ ẽ. Om̃is homo ad ꝓximã sanguinis
sui ñ accedat. ut reuelet turpitudinẽ eiꝰ.
Et iterũ. Amma que fecerit quippiã ex isti.
ꝑibit de medio popłi sui. Sane quib con¬
uinctio illicita int̃icit᷑. habebunt in eun¬

Expanded text:
- Ne aliquis fidelium ad propinquam sangsanguinis sui usquequo affinitatis lineamta successione generis cognoscit, in matrimonio sibi desideret copulari quoniam scriptum est: Omnis homo ad proximam sanguinis sui non accedat, ut revelet turpitudinem ejus . Et iterum: Anima quae fecerit quidpiam ex istis, peribit de medio populi sui. Sane quibus conjunctio illicita interdicitur, habebunt ineun
Abbreviated transcription (Latin):
generationũ ñuierũ ñ definimꝰ. s id statui u
nitate seu cognatione urorẽ acciꝑe:. usq
dũ generatio recordat᷑. cognoscit᷑. aut me¬
his qui se incesta pollutione cõmacłant. Ex ꝯcił. hi¬
placuit ut quousq in ipso detestando &
illicito carnis ꝯtub̃mo ꝑseuerant. usq ad
missã tantũ catecuminoꝵ in eccłia admit¬
tant᷑. Cũ quib etiã nec cibũ sumere ulli xp̃i
ꝑ incestis ꝯuinctionib nilꝓrsus uenie
reseruamꝰ. nͥ cũ adulteriũ seꝑatione sa¬
nauerint. Et si sanare noluerint. anathe
ꝯcestuosi dũ in ipso detestando atq nefan¬
do scelere manent. ñ int̃ fideles xp̃ianos s
unt̃ gentiles aut catecuminos habeant᷑ id ẽ
cũ xp̃ianis ñ sumant potũ. ñ cibũ. s soli hoc¬
faciant. ñ osculent᷑. aut salutent᷑ ab eis.
S si suis sacerdotib mnobedientes extiterĩt.¬
& a tam nefando scelere se segregare:atq
ad publicã penitentiã redire noluerint. int̾̃

Expanded text:
rationum numerum non definimus; sed id statuimus, nitate seu cognatione uxorem accipere usque dum generatio recordatur, cognoscitur, aut meDe his qui se incesta pollutione commaculant, placuit ut quousque in ipso detestando et illicito carnis contubernio perseverant, usque missam tantum catechumenorum in ecclesia admittantur. Cum quibus eti incestis conjunctionibus nil prorsus veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. Et si sanare noluerint, anathemem, de eadem re. Incestuosi dum in ipso detestando atque nefando scelere manent, non inter fideles Christianos, sed inter gentiles aut catechumenos habeantur, id est Christianis non sumant potum nec cibum, sfaciant; non osculentur aut salutentur ab eis. Sed si suis sacerdotibus inobedientes exstiterint, et a tam nefando scelere se segregare atque ad publicam poenitentiam redire noluerint, inter
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c. prbr. aut diaconus si at
gradu suo imuste deiectus. in scd̃a sy cap̃ ptm.¬
nodo innocens repperiat᷑. ñ potest ẽẽ qd̾ fu¬
erat. insi gradus amissos recipiat coram
Si diaconꝰ. orariũ & albã. Si subdiaconus

Expanded text:
presbyter aut diaconus, si, a gradu suo injuste dejectus, in secunda synodo innocens reperiatur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos recipiat coram Si diaconus, orarium et albam. Si subdiaconus
Abbreviated transcription (Latin):
nis in quantũ ł necessitas exegerit ł opor¬
tunitas ꝑmiserit. de baptismate ꝯsulendũ.
religiosi nec in cibo participent. De pb̃ro
buerit baptisma. denuo baptizauerit.
aut si pollutũ ab impiis & ñ recte baptira¬
crucẽ & mortẽ dñi. nec sacerdotes ueros a
faisis testib iure discernens. De mordinato¬

Expanded text:
s in quantum vel necessitas exegerit, vel opportunitas permiserit, de baptismate consulendumzatis fideles religiosi nec in cibo participent. CAP. buerit baptisma, denuo baptizaverit, aut si pollutum ab impiis non bapticrucem et mortem Dfalsis sacerdotibus jure discernens. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituimꝰ seruare m̃furam. nec ult᷑ tenorẽ
pat̾nis canonib deputatũ. quippiã tẽptare
ꝑmittimꝰ. nichil eoꝵ suo ministerio penitꝰ
applicare. que primis ordinib ꝓprie decre¬
longuis ꝯstitutis. necessitas extrema cõpel

Expanded text:
stituimus servare mensuram, nec ultra tenorem paternis canonibus deputatum quippiam tentare permittimus: nihil eorum suo ministerio penitus applicare, quae primis ordinibus propriae decrelongius constitutis necessitas extrema compel
Abbreviated transcription (Latin):
tem in canonib sc̃i patres secuti st̃. Nos &
oiume legis & ꝯcilioꝵ p̃cepta ĩmemores
infantes & pueros leuitas facimꝰ ante le¬
gitimã etatẽ. ante exꝑientiã uitȩ. Id̃oq
ne ulteriꝰ fiat a nob̃. & diuinȩ legis & ca-

Expanded text:
tem in canonibus et sancti Patres secuti sunt. Nos et divinae legis et conciliorum praecepti immemores, infantes et pueros levitas facimus ante legitimam aetatem, ante experientiam vitae: ideoque ne ulterius fiat a
Abbreviated transcription (Latin):
ut seditionarii non ordinenty
edicionarios nũqm ordinandos clericos.
sicut nec usurarios. uel inuriarũ fu
aliqͣ parte corꝑis ĩminutos nullꝰ p̃sumat
ad clerũ ꝓuehere. qr nec litteris carens sacͥs
ẽẽ potest aptus officiis. & uiciosũ nicħ dõ
ꝓrsus offerri. legalia p̾cepta sanxerunt.
& defunctis uxorib sibi ꝯcubinas publice so

Expanded text:
Ut seditionarii non ordinentur. Seditionarios nunquam ordinandos clericos, sicut nec usurarios vel injuriarum suaaliqua parte corporis imminutos, nullus praesumat ad clerum provehere. Quia nec litteris carens, sacris esse potest aptus officiis, et vitiosum nihil Deo prorsus offerri legalia praecepta sanxerunt. , defunctis uxoribus, sibi concubinas publice so
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui sibi uolens aliqd̃ m̃brũ truncau̾it.
Ui igit᷑ partẽ digiti sui abscidit uolens:
hc̃ ad clerũ canones ñ admittunt. Cui uͦ
casu hoc accidit. & sun dero fuerit reꝑtꝰ. ñ
claudꝰ efficit᷑. ꝓmoueri ad sacros ordines eũ

Expanded text:
truncaverit. Qui igitur partem digiti sibi abscidit volens, hunc ad clerum canones non admittunt. Cui vero casu hoc accidit, etsi in clero fuerit repertus, claudus efficitur, promoveri ad sacros ordines eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter suam negligentiã canonice degͣ¬
penitentiȩ agendȩ bonũ neglig̾e. UInde
statiumus ut gradui amisso agendȩ peni¬
tentiȩ g̃ra. in monasterio aut canonico aut
bet ꝓhibuerit. ubicũq sint penitentiã
agere ñ desistant. Si autẽ amisso gradu
scłariter uiuere uoluerint & penitentiã
agere neglexerint: ab eccłie cõmunione

Expanded text:
pter suam negligentiam canonice degrpoenitentiae agendae bonum negligere. Unde statuimus ut gradu amisso, agendae poenitentiae gratia in monasterio aut canonico aut bet prohibuerit, ubicunque sint poenitentiam agere non desistant. Si autem amisso gradu saeculariter vivere voluerint, et poenitentiam agere neglexerint, ab Ecclesiae communione
Abbreviated transcription (Latin):
br aut diaconus qui in forncatione¬
aut ꝑuirio. aut furto. aut homicidio apłoꝵ
captus est. deponat᷑. ñ tam̃ cõmunione
priuet᷑. Dicit enĩ scriptura. ñ iudicat dñs
stico gradu sacratus ꝑcussor extiterit.
corripiat᷑ acerrime. Si ñ emendauerit:¬

Expanded text:
 aut diaconus, qui in fornicationeperjurio, aut furto, aut homicidio, captus est, deponatur: non tamen communione privetur; dicit enim Scriptura: Non judicabit Dominus stico gradu sacratus percussor exstiterit, corripiatur acerrime. Si non emendaverit
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ fuã. & noluerit abstin̾e ab ea. unt̃
sannũ peniteat aut p̾ciũ unidelicet xxy.
solidoꝵ ad eccł̃iam tribuat. aut pauꝑib diui¬
oat. Si ꝑ ebrietatẽ & sine ꝯsuetudine accide¬

Expanded text:
rem suam, et noluerit abstinere ab ea, unum annum poeniteat, aut pretium videlicet 25 solidorum ad Ecclesiam tribuat, aut pauperibus dividat. Si per ebrietatem et sine consuetudine accide
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qd̃ int̾ heredes eccłiȩ in reb ꝓpriis
ꝯstitutȩ diuidant᷑. & tanta ꝑ eandẽ diui¬
sionem simultas oriatur. ut de uno alteri
quatuor partes fiant. & singule partes sin¬
gulos habeant prb̃ros. Qd̃ sine discordia &
simultate nullomͦ fieri potest. Unde nob̾
uisũ ẽ. qd̾ huiꝰcemodi eccłie int̾ heredes di¬
indiñ debeant. & si in ꝯtentionẽ uenerint
& simultates int̾ eos surrexerint. ꝑ quas
sacerdos suo ibi officio canonice fungi ñ pos¬
sit. p̃cipiat᷑ ab ep̃o ciuitatis. ut nullomͦ᷑ ibi
missarũ sollẽma celebrent᷑. donec illi ad ꝯcor¬
diã redeant. & pari uoto atq ꝯsilio eccłia illa
sacerdotẽ canonice habeat. qui lib̾e siũ mi¬
nisteriũ ibi ꝑagere possit. Ut singłi prbri

Expanded text:
uod inter heredes ecclesiae in rebus propriis constitutae dividantur, et tanta per eandem divisionem simultas oriatur, ut unius altaris quattuor partes fiant, et singulae partes singulos habeant presbiteros; quod sine discordia et simultate nullo modo geri potest. Unde nobis visum est, quod huiuscemodi ecclesiae inter heredes dividi non debeant. Et si in contentionem venerintet simultates inter eos surrexerint, per quas sacerdos suo ibi officio canonice fungi non possit, praecipiatur ab episcopo civitatis ut nullo modo ibi Missarum solemnia celebrentur, donec illi ad concordiam redeant, et pari voto atque concilio Ecclesia illa sacerdotem canonice habeat, qui libere suum ministerium ibi peragere possit. CAP. XLI
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ad hoc electis. id ẽ imũ ł duos ep̃oᷤᷤ
cũ capellanis prb̃ris. Et tinꝰquisq prm¬
ceps tmũ prb̾m secũ babeat. qui peccata
confitentib iudicare: & indicare peniten¬

Expanded text:
tanda ad hoc electis, id est unum vel duos episcopos cum capellanis presbyteris. Et unusquisque princeps unum presbyterum secum habeat, qui peccata confitentibus judicare, et indicare poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
uendicare mercedẽ. Sit facultas clericis
renitendi si se uiderint p̃grauari. & qͦs sibi
ingeri ex transu̾so cognouerint: ñ timeant
refutare. Qui si ñ debitũ premiũ. ł liberũ
de eo qui eos recturꝰ ẽ debent habere iudiciũ.

Expanded text:
vindicare mercedem. Sit facultas clericis vindicare mercedem. Sit facultas clericis renitendi, si se viderint praegravari, et quos sibi ingeri ex transverso cognoverint, non timeant refutare. Qui si non debitum praemium, vel liberum de eo, qui eos recturus est, debent habere judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
tio fui̾t oborta. qr talia facta st̃ apd̾ nos. ñ
p̃sumant ad purgandũ eũ qͥ ordinandꝰ est
tres ep̃i iã. s postulent᷑ ad numerũ supͣdic¬
toꝵ si haberi posst̃ duo in eadẽ plebe cui or¬
dinandꝰ ẽ. & discutiant᷑ pͥmo ꝑsone ꝯtͣdicen¬
tiũ. Postremo etiã illa q̃ obiciunt᷑ ꝑtͣctent᷑.
mũ ordinetur. Si hoc cũ ur̃e sc̃itatis an¬
mo ꝯcordat: roboret᷑ ur̃ȩ dignationis re-¬
sponsione. Ab uiu̾sis ep̃is dictũ ẽ satis
det̾ ep̃c eleri. plebis. & ordinis ꝯsensus.
& desideriũ reqͥrat᷑. Tc̃ alt̃ de alt̾a eligatur
eccłia. si de ciuitatis ipsius clericis cui est
ep̃c ordinandꝰ nuallus dignꝰ qs euenire ñ
credimꝰ potuerit inueniri. Primũ enĩ illi
reꝓbandi st̃. ut aliqui de alienis eccłiis meri¬
to p̃ferant᷑. Habeat unꝰqͥsq sue fructũ mili¬
tiȩ in eccłia. in qͣ suã ꝑ om̃ia officia transeg̃
etatem. In aliena stipendia minime alter
obrepat. nec alii debitam alt̃ sibi audeat

Expanded text:
tio fuerit oborta, quia talia facta sunt apud nos, non praesumant, ad purgandum eum, qui ordinandus est, tres episcopi jam, sed postulentur ad numerum supradictorum si haberi possunt duo, in eadem plebe cui ordinandus est, et discutiantur primo personae contradicentium. Postremo etiam illa quae objiciumum ordinetur. Si hoc cum vestrae sanctitatis animo concordat, roboretur vestrae dignitatis responsione. Ab universis episcopis dictum est: Satis plebis et ordinis consensus, et desiderium requiratur. Tunc alter de altera eligatur Ecclesia, si de civitatis ipsius clericis, cui est episcopus ordinandus, nullus dignus quod evenire non credimus potuerit inveniri; primum enim illi reprobandi sunt, ut aliqui de alienis Ecclesiis merito praeferantur. Habeat unusquisque suae fructum militiae in Ecclesia, in qua sua per omnia officia transegit aetatem. In aliena stipendia minime alter obrepat, nec alii debitam alter sibi audeat
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ñ laici nͭ bigami. ñ uiduaꝵ mariti. s ir¬
rep̃hensibiles ordinentur ep̃i.
N ciuitatib quaꝵ rectores obierint. de substi-¬
tuendis ep̃is hec forma seruet᷑. ut is qͥ ordi¬
nandꝰ ẽ. etiã sibonȩ uitȩ testimonio fulciat᷑.
ñ laicꝰ. ñ neophitꝰ nec scd̾e ꝯugis sit maritꝰ.
auit qͥ unã quidẽ habeat ł habuerit. & qͣm
sibi iuduã copularit. Sacerdotũ enĩ tã ex¬
cellens ẽ electio: ut hec q̃ in aliis m̃bris eccłie¬
ñ uocant᷑ ad culpã. in illis tñ habeant᷑ illicita.

Expanded text:
n laici, non digami, non viduarum mariti, sed irreprehensibiles ordinentur episcopi. In civitatibus, quarum rectores obierint, de substituendis episcopis haec forma servetur; ut is qui ordinandus est, etiam si bonae vitae testimonio fulciatur, non lateus, non neophytus, nec secundae conjugis sit maritus, aut qui unam quidem habeat, vel habuerit, sed nec qui sibi viduam copularit. Sacerdotum enim tam excellens eiae vacant a culpa, in illis tamen habeantur illicita.
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥs cuiꝰtũq munꝰcula eccłie sc̃is scͥpturaꝵ
titulis collecta nefaria calliditate abstu¬
ierit fraudauerit. iuaserit. retentauerit.
lata reddiderit. ab eccłie catholice cõmumõe
tutis decretũ. ut qͥaliena inuadit ñ exeat
impunitꝰ s cũ multiplicatione om̃ia resti¬
tuat. Unde & in eugłio scriptũ ẽ. Qd̃ si ali
quid aliquẽ defraudaui reodo qͣdruplum.¬
Qd̃ eccłisticaꝵ rer̃ incendia & dep̃dationes
pro emunitate sint em̃dande. ꝯ.
uita atq remedio aĩȩ suȩ sedulo cogitare.¬
pp̃. ad con culpã me cõmitt̾e uehem̃t̾ gxistimo. siea qͣ ꝓ
inã timore om̃ipot̾ntis di st̃ suggerenda siluero
& te scissimã de eccłiastica pace sedule ñ cõ¬
monuero. Nimis me uliam fr̃is & coep̃i nr̃i

Expanded text:
Si quis cujuscunque munuscula Ecclesiae sanctis scripturarum titulis collecta, nefaria calliditate abstulerit, fraudaverit, invaserit, retentaverit, lata reddiderit, ab Ecclesiae catholicae communione tutis decretum, ut qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed cum multiplicatione omnia restituat. Unde in Evangelio scriptum est: Quod si aliquem defraudari, reddo quadruplumd ecclesiasticarum rerum incendia et depraedationes pro emunitate sint emendandae. Evita atque remedio animae suae sedulo cogitare, culpam me committere vehementer existimo, si ea quae pro timore omnipotentis Dei sunt suggerenda, siluero, et te sanctissimam de ecclesiastica pace sedulo non commonuero. Nimis me Juliani fratris et coepiscopi
Abbreviated transcription (Latin):
agremio sce romanȩ eccłie transmittimꝰ.
ut fr̃ib eiꝰdem ꝓuinciȩ in unũ ꝯgregatis.
emunitas & p̃sũptio & sacrilegiũ. canonica
auctoritate & ur̃a regia dignitate talẽ t̃¬
minũ accipiant. ne pꝰ hec m̾bra diaboli filii

Expanded text:
a gremio sanctae Romanae Ecclesiae transmittimus, ut fratribus ejusdem provinciae in unum congregatis, emunitas et praesumptio et sacrilegium canonica autoritate, et vestra regia dignitate talem terminum accipiant, ne posthac membra diaboli, filii
Abbreviated transcription (Latin):
erũ sicut multoꝵ relatu didicimꝰ. lothariꝰ¬
rex ꝯuentũ celebrare disponit. & chietbir¬
gã reginã examini ꝓpͥo & iudicio subicere me¬
tuerit exhibere. qͣsi ñ fuerit legitima sua
uxor uult eã penitꝰ a se sequestrare. Sinãu:
ꝓhoc hominẽ suũ & hominẽ chietbirge ad
monomachiã impelłe. & si homo ipsius re¬
gine ceciderit: disponit hanc sine dilatio¬
ne ꝑimere. Que qͣntũ sint om̃i dine
legi ꝯtraria. magnitudo prudentie ur̃e

Expanded text:
erum, sicut multorum relatu didicimus, ipse Lotharius conventum celebrare disponit et eandem Thietbirgam examini proprio et iudicio subicere metuerit exhibere, quasi non fuerit legitima sua uxor, vult eam penitus a se sequestrare. Sin autepro hoc hominem suum et hominem Thietbirgae ad monomachiam impellere; et si homo ipsius reginae ceciderit, disponit hanc sine dilatione perimere. Quae quantum sint omni divinae legi contraria, magnitudo prudentiae vestrae,
Abbreviated transcription (Latin):
Hon omachiã uͦ in lege ũ assimsitam.¬
imis: quã p̃ceptã fuisse ñ repperimꝰ. Qm
licet inisse quosdã legamꝰ. sic̃ scm̃ dauid &
goliã sacra ꝓdit historia. nusꝙͣ tñ ut ꝓ le¬
ge teneat᷑. alicubi diuina sancit auctoritaᷤᷤ.
cũ hoc ce huiꝰcemodi sectantes dm̃ solũmodo

Expanded text:
onomachiam vero in lege non assumimus quam praeceptam fuisse non reperimus: quam licet inisse quosdam legerimus, sicut sanctum David et Goliam sacra prodit historia, nusquam tamen ut pro lege teneatur, alicubi divina sancit auctoritas, cum hoc et hujuscemodi sectantes Deum solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
excecant ocłos sapientiũ. & mutant u̾ba iu¬
stoꝵ. s ministros qͦs uicarios & centenarios
uocant. iustos hab̾e debent. ne forte eoꝵ
artaritia aut rapacitate popłs gͣuet᷑. & a¬
missis facultatib in pauꝑtatẽ redigat᷑.
Testes uͦ ꝓbatissimm & pauci de plirib ẽe
debent tales: de quoꝵ fide ñ dubitet᷑. Mul¬
tũ aũ prauoꝵ cestrũ cupiditate & falsitate:

Expanded text:
oculos sapientium, et mutant verba justorum: sed ministros, quos vicarios, et centenarios vocant, justos habere debent, ne forte eorum avaritia aut rapacitate populus gravetur, et amissis facultatibus in paupertatem redigatur. Testes vero probatissimi et pauci, de pluribus esse debent tales, de quorum fide non dubitetur. Multum autem pravorum testium, cupiditate et falsitate
Abbreviated transcription (Latin):
yminoꝑe p̃cauere debent rectores
eccłiarũ. & qͥ publica tudicia exercent¬
ut indictandis sententiis nullatenꝰ
leuitate aut furore ducti sint p̃ci¬
pites. s causis pͥus diligent̃ uentilatis. cũ res
que ignorabat᷑ plenit̃ ad noticiã uenerit. t̃c
diuma & humana lex resoluat᷑. & scd̃m qd̃ ibi
ꝯstitutũ ẽ. remota ꝑsonaꝵ acceptione: defini¬
tiua ꝓferat᷑ sententia. Hinc ẽ qd̾ moyses q̃re¬
las popłi semꝑ ad dñm tab̾nacłm ingressus
referebat. & iuxta qd̃ dñs imꝑabat. iudicia
ꝓponebat. nimirũ nos instituens. ut ñ ex corde
ficationis sententiã ꝓferamꝰ. Ut comites &¬

Expanded text:
mopere praecavere debent rectores Ecclesiarum, et qui publica judicia exercentut in dictandis sententiis nullatenus levitate aut furore ducti sint praecipites; sed causis prius diligenter ventilatis, cum res quae ignorabatur pleniter ad notitiam venerit, tunc divina et humana lex revolvatur, et secundum quod ibi constitutum est, remota personarum acceptione, definitiva proferatur sententia. Hinc est quod Moyses querelas populi semper ad Dominum, tabernaculum ingressus, referebat, et juxta quod Dominus imperabat, judicia proponebat; nimirum nos instituens ut non ex corde ficationis sententiam proferamus.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatꝰ ñ nocere. nec dñando p̾mere: s c̃¬
disce̾nendo ꝯsulere. ut uere sit utile hoc po¬
testatis insigne. & donũ di ꝓ tuitione utan¬
popłi. qͦs dũ ea potestate quã accipiunt op¬
time regt̃. bonã utiq uicissitudinẽ do largi¬
tori restituunt. Bonꝰ rex faciliꝰ ad iusticiã a
delicto regredit᷑. quã de iusticia ad delictũ
transfert᷑ Ut noueris hoc ẽe casũ illuc ꝓpo¬
sitũ. in ꝓposito eiꝰ ẽẽ debet nũquã egredi a
ueritate: Qd̃ si casu titubare ꝯtigerit. mox

Expanded text:
principatus, non nocere, nec dominando premere, sed coprincipatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utanpopuli: quos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur: Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a veritate. Quod si casu titubare contigerit, mox
Abbreviated transcription (Latin):
potestate:. ita se p̾̃stare om̃ib debet: ut Ex.¬
qͣntomagis honoris celsitudine claret. tan eius¬
to semet ipso mentẽ humiliet. p̃ponens
sibi exemplũ humilitatis dauid. qui de
suis meritis ñ timuit. s humilit̾ sese dei¬
ciens dixit. Uilis incedã & uuilis apparebo
ante dĩn qͥ elegit me. Qui recte utit᷑ regni
potestate.formã uisticiȩ factis magis quã
u̾bis instituet. Iste nulla ꝓsꝑitate erigit᷑.
nulla adu̾sitate turbat᷑. Non innitit᷑ ꝓpͥis
uirib nec a dño recedet cor erus. Regni fa¬
stigiũ humili p̃sidet aĩo. Non eũ delectat
iniquitas. ñ inflãmat cupiditas. Sine de¬
fraudatione alicuiꝰ. ex pauꝑe diuites facit.
& qd̾ tuxta potestatẽ a popłis extorq̃re pote¬
rat. sepe miscłie clem̃tia uonat. Dedit d̾s
pͥncipib p̾sulatũ ꝓ regimine popłoꝵ. & il¬
lis eos pẽe uoluit. cũ quib una ẽ eis nascen¬
di moriendiq ꝯditio. ddẽe gͦ debet popłis

Expanded text:
potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uicia ł em̃dare ualeat uł punire. Multi
adu̾sus pͥncipes ꝯuirationis crimine dete¬
gunt᷑ s ꝓbare uolens d̾s clem̃tiã pͥncipũ:
illos male cogitare ꝑmiteit. istos ñ deserit.
De illoꝵ male bene istis facit. dũ culpas qͣs
illi agunt. isti mira pacientia indulgent.
Redd̾e malũ ꝓ malo: uicissitudo ẽ iusticie.
S qui clem̃tiã addit iusticiȩ: ñ malũ ꝓ ma¬
lo culpatis reddit. s bonũ ꝓmalo offensis

Expanded text:
 vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis
Abbreviated transcription (Latin):
debito munꝰ aliqd̾ a fundatore reguirat: s si
ĩpse quidẽ aliqͥd exsuo uoto obtulerit. ñ re¬
spuat᷑. At tam̃ unꝰquisq ep̃c meminerit. ut
ñ prius dedicet eccłiam: nͥ antea dotem. ba¬
silice & obsequiũ ipsius ꝑ donationẽ cartulȩ
ꝯfirmatũ accipiat. Nã ñ leuius ẽ ista teme¬
ritas. si sine luminarib ł sine substantiali
sustentatione. eoꝵ qͥ ibidem seruituri st̃: qͣm

Expanded text:
debito munus aliquod a fundatore requirat; sed si ipse quidem aliquid ex suo voto obtulerit, non respuat. Attamen unusquisque episcopus meminerit ut non prius dedicet ecclesiam, nisi antea dotem basilicae et obsequium ipsius per donationem chartulae confirmatum accipiat. Nam non levior est ista temeritas, si sine luminaribus vel sine substantiali sustentatione eorum qui ibidem servituri sunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
yangłicꝰ sermo dixit. Si peccauerit in te
fr̾ tuus. corripe eũ solus. Si de audierit
lucratꝰ es eũ. & cet̾. q̃ ꝯtinet sermo p̾cepti. Uide
qͥd dicit. Ne exhilarent᷑ filii incircũcisoꝵ. filii
enĩ incircũcisoꝵ st̃ hõies scłi. in p̃putii sui erro¬
re & gentilitate uiuentes. Higͦ exhilarant᷑. c̃
audrunt riunã militis xp̃i. Peccatũ gͥ celet᷑.¬
amina. & celestis spei pigm̃ta tͥbuamꝰ. Ipse aũ
infra sepulchrũ secreti sui ꝯfessus peccati pu

Expanded text:
angelicus sermo dixit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum solus. Si te audierit, lucratus es eum, et caetera quae continet sermo praecepti. Vide quid dicit. Ne exhilarentur filii incircumcisorum. Filii enim incircumcisorum, sunt homines saeculi, in praeputii sui errore, et gentilitate viventes. Hi ergo exhilarantur, cum audiunt ruinam militis Christi. Peccatum igitur celeturamina, et coelestis spei pigmenta tribuamus. Ipse autem infra sepulchrum secreti sui confessus, peccati pud
Abbreviated transcription (Latin):
siue publice causã suã corã suis excom¬
municatorib ñ ꝑegerint. ipsi sibi audien¬
tie clausisse aditũ uideant᷑. Qd̃ si obstina¬
to aĩo sine cõmunione defuncti fuerint:
nos illiꝰ cansã iuxta beati leonis p̃decessoris
nr̃i sententiã diuino iudicio reseruante̾.
qͥb uiuis ñ cõmuncauimꝰ. mortuis ñ cõ

Expanded text:
sive publice causam suam coram suis excommunicatoribus non peregerint, ipsi sibi audientiae clausisse aditum videantur; quod si obstinato animo sine communione defuncti fuerint, nos illius causam juxta beati Leonis praedecessoris nostri sententiam, divino judicio reservantes, quibus vivis non communicavimus, mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝯsentit peccantib & defendit altũ de¬
linq̃ntẽ maledictus erit apd̃ dm̃ & ho¬
mines. & corripiet᷑ increpatione seuerissi¬
ma. Hinc & qͥdam scĩssimꝰ pat̾. ait. Si quis
errori alteriꝰ ꝯsenserit sciat se cũ illo simili
mͦ culpabilẽ iudicandũ & excõicanduo.

Expanded text:
sentit peccantibus, et defendit alium delinquentem, maledictus erit apud Deum et apud homines, et corripietur increpatione severissima. Hinc et quidam sanctissimus Pater ait: « Si quis errori alterius consenserit, sciat se cum illo simili modo culpabilem judicandum et excommunicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
antix᷑ multa m̃bra eiꝰ p̃cessert̃. & p̃ue actiõis
etiã anteꝙͣ reuelet᷑. Magnitudo signoꝵ fa¬
tendi : Ergo ibt̃ ibẽ in errorẽ titubatiõ.s
deiciendi ft̃ sic̃ ab stabilitate sua t̾roꝵ ĩpul
su atq signoꝵ Unde & id̾o ponit᷑ si fieri po¬
test. qr electi perire ñ posst̃. s cito resipiscũ¬
tes cordis errorẽ religione coercebt̃. scientes
ñ ꝯturbent᷑ scĩ. Tã mira facturꝰ ẽ ꝓdigia &
signa dũ tienerit antixp̃c. ut etiã electis qd̃¬
dã cordis gignat᷑ scrupulũ. qd̾ tã cito ex suꝑet
in illis rõ. ꝓ qͣ scient in deceptione reꝓboꝵ
stinuert̃. & facientes ꝓdigia. Find̃ & cduriꝰ
bellũ sustinebt̃. qr ñ solũ contͣ ꝑseq̃ntes. sed
etiã contͣ miraculis choruscantẽ dinnicati
sunt. Grauꝰ sub antixp̃i ca  cont̃ eccł̃am
desemet sinagoga. quã in ipso uentu sal¬
uatoris xp̃ianos eẽt ꝑsecuta. dũ ma res di¬
abolus iã exercuerit magna crudeli ec

Expanded text:
stus, multa membra ejus praecesserunt, et pravae actionis etiam antequam reveletur. Magnitudo signorum fatendi? Ergo ibunt in errorem titubationis dejiciendi sunt ab stabsu atque signorum. Unde et ideo ponitur si fieri potest, quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: scientesnon conturbentur sancti. 5. Tam mira facturus est prodigia et signa, dum venerit Antichristus, ut etiam electis quidam cordis gignatur scrupulus, quod tamen cito exsuperet in illis ratio, per quam scient in deceptionem reprobstinebunt, et facientes prodigia. Proinde et durius bellum sustinebunt, quia non solum contra persequentes, sed etm deserviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris Christianos esset persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt. si subito flenda carnis fragili¬
tate corruerint. & dño respiciente digne
penituerint. ita ut mortificato corꝑe cor¬
dis ꝯtriti sacͥficiũ d̾o offerant. maneat in po¬
testate pontificis. ł ueracit̃ afflictos ñ diu
suspende. ł desidiosos ꝓlixiore tẽpore ab ec¬
cłie corꝑe segregare: ita tam̃ ut sic officioꝵ
suoꝵ loca recipiant. ne possint ad altiora of¬
ficia ulteriꝰ ꝓmoueri. Qd̃ si iterato uelut ca¬
nes ad uomitũ reu̾si fuerint. & uelut sues
in uolutabris emersi iacuerint: ñ solum
dignitate officii careant. s etiã scãm cõmu¬

Expanded text:
serviunt, si subito flenda carnis fragilitate corruerint, et Domino respiciente digne poenituerint, ita ut mortificato corpore cordis contriti sacrificium Domino offerant; maneat in potestate pontificis vel veraciter afflictos non diu suspendere, vel desidiosos prolixione tempore ab Ecclesiae corpore segregare. Ita tamen ut sic officiorum suorum loca recipiant, nec possint ad altiora officia ulterius promoveri. Quod si iterato, velut canes ad vomitum reversi fuerint, et velut sues in volutabris emersi jacuerint, non solum dignitate officii careant, sed etiam sanctam commu
Abbreviated transcription (Latin):
sine penitentia. qͦs etiã iubemꝰ ad clericatus
offictũ ñ admitti. & quic̃q ille ẽ pꝰ penitñ¬
tiã habitũ scłarem ñ p̾sumat. Qd̃ si pre¬
scitatem. Non enĩ nature uirib s ꝓposi¬
ueracit̾ se om̃s sc̃i ꝓmunciant pecc̃ores. qr in
ueritate habent qd̾ plangant. & siñ rep̃hñ¬
sione ꝯscientiȩ: certe mobilitate & muta¬
bilitate p̃uaricatricis naturȩ. Ut penit̃n¬

Expanded text:
us officium non admitti, et quicunque ille est, post poenitentiam habitum saecularem non praesumat. Quod si praesanctitatem. Non enim naturae viribus, sed proposise omnes sancti pronuntiant peccatores, quia in veritate habent quod plangant, et si non reprehensione conscientiae, certe mobilitate et mutabilitate praevaricatricis naturae. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
tare debet ħo. usq quo possideat xp̃m. Ꝙⁱ ex
aũ illũ semel adeptꝰ fuerit. iã ñ laboret. ꝑmit¬
tit tam̃ dñs laborare electos suos. ut remeno¬
rẽt tribulationũ labores unde semet ipsos
ctistodiant. tim̃tes ne tantos labores amittãt.

Expanded text:
are debet homo, usquequo possideat Christum. Qui autem illum semel adeptus fuerit, jam non laborat. tit tamen Dominus laborare electos suos, ut rememorentur tribulationum laboris, unde semetipsos custodiant, timentes ne tantos labores amittant.
Abbreviated transcription (Latin):
nii causetur. qr hec tam parua sunt. ut
nemo tã hebes & barbarus sit. qui hoc disce¬
re & u̾bis cõmunib ꝓnuntiare ñ possit tã
magna. ut qui hoꝵ scientiã plenit̃ capere
potuerit. sufficere sibi credatur ad salutẽ
ꝑpetuã. Illud etiã obseruandũ. ut nullus
suscipiat infantẽ in baptismo a sacro

Expanded text:
nii causetur: quia haec tam parva sunt, ut nii causetur: quia haec tam parva sunt, ut nemo tam hebes et barbarus sit, qui hoc discere et verbis communibus pronuntiare non possit: tam magna, ut qui horum scientiam pleniter capere potuerit, sufficere sibi credatur ad salutem perpetuam. Illud etiam observandum, ut nullus suscipiat infantem in baptismo a sacro
Abbreviated transcription (Latin):
t om̃is prb̃r om̃ib parrochianis suis  gł ateh¬
symbolũ & orationẽ dñicam aut ipse insi¬
nuet. aut aliis insinuandũ iniungat. & cũ
ad ꝯfessionẽ temꝑe quadragesimali ueni¬
unt. hec ab unoquoq memorĩt sibi decan-¬
tari faciat. nec ante scãm cõmunionẽ ali¬
cui tradat nisi hec ex corde ꝓnuntiare no¬
uerit. Si quidẽ sine hoꝵ scientia. nullus
saluus ẽẽ poterit. In uno enĩ fides. & credu¬
litas xp̃iana ꝯtinet᷑. in alio quid orare & pe¬
tere a do debeamꝰ exprimit᷑. Qd̃ uͦ sine fide
nemo possit ẽẽ saluus: dñs ostendit cũ dic̃.
Qui crediderit & baptitatꝰ fuerit saluus
erit. Nullus aũ credere potest qd̃ nescit. nec
audiuit. Ait enĩ paulus. Quomͦ credenit
ei quẽ ñ audiert̃: Hec sola sufficit fides
in corde. nͥ etiã uerbis enuntiet᷑. ut idem
apłs testis est. Corde enĩ inquit credit᷑ ad
iusticiã ore aũ ꝯfessio fit ad salutẽ. Nuriꝰ
aũ de stoliditate sensus. ł tenuitate inge¬

Expanded text:
Ut omnis presbyter omnibus parochianis suis Symbolum et Orationem Dominicam aut ipse insinuet, aut aliis insinuandum injungat, et cum ad confessionem tempore Quadragesimali veniunt, haec ab unoquoque memoriter sibi decantari faciat, nec ante sanctam communionem alicui tradat, nisi haec ex corde pronuntiare noverit. Siquidem sine horum scientia nullus salvus esse poterit. In uno enim fides et credulitas Christiana continetur: in alio quid orare et petere a Deo debeamus exprimitur. Quod sine fide nemo possit esse salvus, Dominus ostendit, cum dicit: Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit. Nullus autem credere potest quod nescit, nec audivit; ait enim Paulus: Quomodo credent ei quem non audierunt? Nec sola sufficit fides in corde, nisi etiam verbis enuntietur, ut idem Apostolus testis est: Corde enim, inquit, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Nullus autem de stoliditate sensus, vel tenuitate inge
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ. Nã & corpoꝵ medici diu̾sa medi¬
cam̃ta cõponunt. ut alit̾ uulnera. aliter
morbũ. alit̃ tumores. alit̃ putredines. alit̃
caligines. alit̃ ꝯfractiones. alit̾ cõbustiones
curent. Ita & spiritales medici. diu̾sis cura¬
tionũ generib aĩarũ uulnera sanare debñt.
S qr hec paucoꝵ ẽ. ad purũ scilicet cuncta
cognosc̾e. & curare & mederi. atq ut in inte¬
grũ salutis statũ ualeant reuocare: id̃o sol¬
lert̃ ãmonemꝰ doctũ quẽq sacerdotẽ xp̃i. ut¬

Expanded text:
tiarum. Nam et corporum medici, diversa medicamenta componunt, ut aliter vulnera, aliter morbum, aliter tumores, aliter putredines, aliter caligines, aliter confractiones, aliter combustiones curent. Ita et spiritales medici, diversis curationum generibus animarum vulnera sanare debent: sed quia haec paucorum est ad purum scilicet cuncta cognoscere, et curare, et mederi, atque ut in integrum salutis statum valeant revocare, ideo solerter admonemus doctum quemque sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis magenda penitentia idcirco ñ sa¬
tis aꝑte p̃figunt canones ꝓ unoqͦ crimine ut
de singłis dicant. qͣlit̃ unũqd̾q em̃dandũ sit
s magis in arbitrio sacerdotis intellig̃ntis re¬
linq̃ndũ statuunt. qr apd̃ dm̃ ñ tam ualet
m̃sura tẽporis quã doloris. nec abstinentia

Expanded text:
temporis in agenda poenitentia idcirco non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant, qualiter unumquodque emendandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt, quia apud Deum non tam valet mensura temporis, quam