comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timã ductꝰ sit: et ut agnꝰ corã ton¬
dente se sine uoce sic ñ aꝑuit os
suũ. ꝓnunciat. Et ibi quidẽ ille de
quit ut agnꝰ innocens ductꝰ ad ĩmo¬
landũ: ⁊ nesciebã. Hec addit qͥ ñ
cognouerit. Non enĩ dix̃ ñ cogno¬
ui mala: ñ cognoui bona: ñ cogno¬
ui peccatũ: siue iusticiã: uerum
simpliciter non cognoui. Tibi gͥ de¬
reliquit: ut queras que nescierit.
Lege apłm. Qui cũ peccatũ non
cognouisset: ꝓ nob̾ peccatũ fecit.
Peceatũ quippe nosse peccare ẽ: ut
iusticiã nosse. iuste ẽ agere. Ex qͦ
manifestũẽ eũ qui iusticiã p̃dicet.
tes. Uenite mittamꝰ lignũ in panẽ
eius. Crucifixũ ẽẽ a iudeis dñm:
nulli dubiũ ẽ. Et cũ hoc tota liber¬
tate p̾dicamꝰ. qͦmͦ uero aptabimꝰ ei
qd d̾r. aduersũ me cogitauer̾t con-¬
siliũ dicentes. hoc qđ infert᷑: uenite
mittamꝰ lignũ in panẽ eiꝰ : Nimie
difficultatis ẽ. Panis iħu quo nutͥ¬
mur: sermo eius int̃pretatur. Qa

Expanded text:
timam ductus sit, et ut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum, pronuntiat: et ibi quidem ille de quit, ut agnus innocens ductus ad immolandum, et nesciebam . Nec addit quae non cognoverit. Non enim dixit: Non cognovi mala, non cognovi bona, non cognovi peccatum, sive injustitiam; 815 verum simpliciter, non cognovi. Tibi igitur dereliquit, ut quaeras, quod nescierit. Lege Apostolum: Qui cum peccatum non cognovisset, pro nobis peccatum fecit . Peccatum quippe nosse, peccare est: ut justitiam nosse, juste est agere. Ex quo manifestum est, eum qui justitiam praedicat, tes: Venite, mittamus lignum in panem ejus. Crucifixum esse a Judaeis Dominum, nulli dubium est: et cum hoc tota libertate praedicamus, quomodo aptabimus ei, quod dicitur: Adversum me cogitaverunt consilium dicentes: hoc quod inferunt: Venite, mittamus lignum in panem ejus, nimiae difficultatis est. Panis Jesu quo nutrimur, s
Abbreviated transcription (Latin):
pib similẽ animã habemꝰ indecorã.
Licum ut fiamꝰ candidi: ut nitorẽ
qui nob̾ insitus ex nat᷑a ñ fuerat di¬
ligentia confeqͣm᷑ : iuxta illud qd in
eodẽ loco scribitur. que ẽ ista quȩ as¬
cendit dealbata: et efficiam᷑ linũ
candidũ purũq aqua. Ita cũ digni
fuerimꝰ societate dei. in cinctoriũ eiꝰ
nimur: si tam̃ candorẽ quẽ nobis
concesserat semꝑ habeamꝰ. Cum itaq
iudei et omis domꝰ isrł indigni extite¬
runt đo. et ꝓiecti sunt ab eo: nob̃ pre
illis accinctus est. Neq enim putandũ
est cinctoriũ abicientẽ: mansisse in¬
cinctum. Statim ut illos ꝓiecit: alioᷤ
sibi contexuit. Hoc cinctoriũ est eccła
de gentib congregata: quȩ scire de¬
bet. quia si priorib ñ peꝑcit qͥeus.
nec sibi parcet si dereliquerit: si nõ
fuerit digna lũbo eius: si ñ adherẽs
dño. unus sp̃c fuerit in xp̃o iħu:¬

Expanded text:
pibus similem habemus animam indecorem; pibus similem habemus animam indecorem; abluimur ut fiamus candidi, ut nitorem qui nobis insitus ex natura non fuerat, diligentia consequamur, juxta illud, quod in eodem loco scribitur: Quae est ista quae ascendit dealbata? et efficiamur linum 814 candidum purumque. Atque ita cum digni fuerimus societate Dei, in cinctorium ejusnimur, si tamen candorem, quem nobis concJudaei et omnis domus Israel indigni exstiterunt Deo, et projecti sunt ab eo, nobis pro illis accinctus est. Neque enim putandum est cinctorium abjicientem mansisse incinctum, statim ut illos projicit, alios sibi contexuit. Hoc cinctorium Ecclesia est de gentibus congregata, quae scire debet, quia si prioribus non pepercit Deus, nec sibi parcet si dereliquerit, si non fuerit digna lumbo ejus, si non adhaerens Domino, unus spiritus fuerit in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
trescemꝰ. Cur enĩ tantis in toto orbe
fluminib p̾termissis de tudea ad
cufraten ꝓpħam transmittit: nͥ ut
sacram̃ti iuxta uim nominis doceat¬
intellectume Post hȩc querimꝰ quare
cinctoriũ lineũ dicatur. Lnũ e t̾ra
nascitur. Nam cum semen in humũ
fuerit abiectũ. primũ in gramine pul¬
lulat: deinde ut infinita p̃tereã. de¬
młssum transfert᷑ domũ: pectit᷑. laua¬
tur. teritur. tunditur: et ingenti ut
ita dicã oꝑa excutitur: quo tale fiat
ex quo possit cinctoriũ cõponi. aut
alud quid in usus necessarios coapta¬
ri. Et nos ergo uniuersi qui generatio¬
nem habemꝰ ẽ terra. qui in cinctoriũ
dei pectim̃: multa cura indigemꝰ ut
pectam̃. ut lauem᷑: ut colorẽ t̾rȩ abi¬
ciamꝰ. Alius quippe color generationis
in lino est: alius cũ fuerit oꝑa mun
enim sumꝰ quando regeneramur:
qñ credimꝰ: qn̾ in cantico canticorũ
dicimꝰ. Higra sum et speciosa. Ethio¬

Expanded text:
trescemus. Cur enim tantis in toto orbe trescemus. Cur enim tantis in toto orbe fluminibus praetermissis, de Judaea ad Euphratem propheta transmittit, nisi ut sacramentum juxta vim nominis doceatntellectum? Post haec quaerimus quare cinctorium lineum dicatur. Linum ex terra nascitur; nam cum semen ejus in humum fuerit abjectum, primum in gramine pullulat, deinde ut infinita praeteream, demessum transfertur domum, pectitur, lavatur, teritur, tunditur, et ingenti ut ita dicam opera excutitur, quo tale fiat ex quo 813 possit cinctorium, aut aliud quid in usus necessarios operari. Et nos ergo universi qui generationem habemus ex terra, qui in cinctorium Dei plectimur, multa cura indigemus, ut pectamur, ut lavemur, ut colorem terrae abjiciamus. Alius quippe color generationis in lino est, alius cum fuerit opera muenim sumus quando regeneramur, quando credimus, quando in Canticorum Cantico dicimus: Nigra sum et speciosa . Aethio
Abbreviated transcription (Latin):
ret suꝑnũ dei corpus ẽẽ magnificũ:
et inferũ uilius. Idcirco nune intro¬
dux̃ dñi corpꝰ ex igne et electro sub¬
sistens: ex quo unusquisq nr̃m. iux¬
ta exordiũ natiuitatis sue ad ignẽ
refert᷑. Iuxta studiũ uͦ et ꝓfectũ dĩ
corpus efficitur. illud suꝑius: illud
ex electro. ab igne. apenis: a cruci¬
atu. acedibus. Adiunge gͦ circa lum¬
bum tuũ cinctoriũ lineũ. Cur osten¬
datur popłs tegim̃ esse di : aduer¬
sum eos quippe qui uolunt accusa¬
re ꝓuidentiã resistit. ⁊ ꝓtegit dei
sui oꝑa: ne sit aliquid indecens de eiꝰ¬
maiestate narrare. S cũ peccaueri¬
mus. ut cinctoriũ istud ꝓpħa depo¬
suit. et abiecit illud in eufraten flu¬
uium. ut ibidẽ cõputresceret: sic ⁊
nos abiciet a lũbis suis ds. ⁊ ꝓiectos
relinquet ad eufraten fluuiũ me¬
sopotamiȩ: ubi assirii habitant mi-¬
mici ifrł. ubi babilonii: et ibi cõpu¬

Expanded text:
at supernum Dei corpus esse magnificum, at supernum Dei corpus esse magnificum, et inferius vilius? Idcirco nunc introduxit Dominum ex igne et electro subsistentem. Ex quo unusquisque nostrum juxta exordium nativitatis suae ad ignem refertur: juxta studium vero et profectum, Dei corpus efficitur illud superius, illud ex electro, ab igne nobis, a poenis, a cruciatu abscedentibus. Adjunge ergo circa lumbum tuum cinctorium lineum. Cur? ut ostendatur populus regnum esse Dei. Adversum eos quippe qui volunt Dei accusare providentiam, resistit et protegit Dei sui opera, nec sinit aliquid indecens de majestate ejus narrari. Sed cum peccaverimus, ut cinctorium illud propheta deposuit, et abjecit illud in Euphratem fluvium, ut ibidem computresceret: sic et nos abjiciet a lumbis suis Deus, et projectos relinquet ad Euphratem fluvium Mesopotamiae, ubi Assyrii habitant inimici Israel, ubi Babylonii, et ibi pu
Abbreviated transcription (Latin):
et omnẽ domu̾ iuda: ut fierent mͥ in
dans lumbos suos: cinctoriũ lineum
ut popłs dei. Adglutinaui quippe ait
ad me domũ isrł. Et quodãmodo
cinctoriũ dei homo iustus efficitur.
Queris quã obcausam: Lege iexe¬
chiel et intellige quomͦ d̾s iudeatur
in corꝑe: et quã obrẽ a lũbis eius usq
ad pedes ignis appareat. et a lũbis
usq ad caput electrũ: tũc poteris etiã
p̾sentẽ scripturȩ inuenire rationẽ.
quare inferiores partes dei igneȩ
sunt: renes generationis. ⁊ lũbi igne
censent᷑. Omĩa quippe quȩ ex coitu.
et uoluptate sunt. indigent purga¬
tione: et ipsa purgatio ĩmixta est
supplicio. Ea uero que a renib in
suꝑiora consurgũt. ⁊ libidinis oꝑa uir¬
tute sua transcendunt: quasi quadã
materia priore. ad electri similitudi¬
nem referunt᷑. Dicitur quippe elec-¬
trũ. auro ẽẽ p̃ciosius. Quid igitur
exemplis script᷑a utitur: Ut ostende¬

Expanded text:
et omnem domum Juda, ut fierent mihi iet omnem domum Juda, ut fierent mihi idans lumbos suos cinctorium lineum, id est populum Deus. Agglutinavi quippe, ait, ad me domum 812 Israel, et quodammodo cinctorium Dei homo justus efficitur. Quaeres quam ob causam? Lege Ezechielem, et intellige quomodo Deus videatur in corpore, et quamobrem a lumbis ejus usque ad pedes ignis appareat, et a lumbis usque ad caput electrum : tunc poteris etiam praesentis Scripturae invenire rationem, quamobrem inferiores Dei partes igneae sunt. Renes generatione, et lumbi igne censentur. Omnia quippe quae ex coitu, et voluptate sunt, indigent purgatione, et ipsa purgatio immixta est supplicio. Ea vero quae a renibus in superiora consurgunt, libidinis opera sua virtute transcendunt, quasi quaedam materia purior ad electri similitudinem referuntur. Dicitur quippe electrum auro esse pretiosius. Quid igitur exemplis Scriptura utitur, ut ostend
Abbreviated transcription (Latin):
Aiudeis quinquies quadragenas una
minus accepi : ter uirgis cesus sũ: semel
lapidatus sum: ter naufragiũ passus
sum. Discamꝰ differentias głarũ: et ñ¬
nullos ẽẽ qui suꝑ his glorient᷑ que ru¬
bore digna sint: quorũ scđm apłm
gła in confusione est. In his quippe głi¬
antur : quȩ cũ faciunt. latebras et se¬
creta ꝑquirunt. Post hec consideremꝰ
quid de cinctorio p̾ceptũ sit. Hȩc dic̃
dñs. Uade et accipe tibi cinctorium
lineũ. et circũda lũbos tuos: et ꝑ aquã
ñ transibis. Et accepi cinctoriũ sdb̾m
uerbũ dñi ad me dicentis. Accipe cine¬
toriũ quod circa lũbos tuos ẽ: et uade
ad eufraten. ⁊ absconde illud in cauer¬
na petrȩ. Post dies uenit ꝓph̾a. et ac¬
cepit cinctoriũ de loco ubi infoderat
illud: et ecce cõputruerat quod nullo
tatẽ dñi sui. de hoc loco sibi p̾sume¬
rat intellectũ: dans dñs int̾pretationiᷤᷤ
occasionẽ: addidit qdicens. Sicut enu
adheret cinctoriũ circa lũbos homi

Expanded text:
quinquies quadragenas una minus accepi, ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium passus sum ? Discamus differentias gloriarum, et nonnullos esse qui super his glorientur, quae rubore digna sunt, quorum gloria est in confusione. In his quippe gloriantur, quae cum faciunt, latebras, et secreta perquirunt . Post haec consideremus quid de cinctorio praeceptum sit. Haec dicit Dominus: Vide et accipe tibi cinctorium lineum, et circumda lumbos tuos, et per aquam non transibis. Et accepi cinctorium secundum verbum Domini ad me dicens: Accipe cinctorium, quod circa lumbos tuos est, et vade ad Euphratem, et absconde illud in caverna petrae . Post dies venit propheta, et accepit cinctorium de loco ubi infoderat illud, et ecce computruerat, quod nulli tatem animi sui de hoc loco sibi praesumeret intellectum, dans Dominus interpretationi occasionem, addidit dicens: Sicut enim adhaeret cinctorium circa lumbos homin
Abbreviated transcription (Latin):
nium: a fortitudinib contrariis. Si
illis ds ñ peꝑcit. s ait. ite congrega¬
te bestias: quantomagis ñ parcet¬
nob̾ si ñ fecerimꝰ legẽ eius: si sermonẽ
eugłu neglexerimꝰ: Rursũ dicit.
lte congregate bestias: ⁊ tradite eã.
S nos confidamꝰ in dño: et in oratione
dicamꝰ: ne tradas bestiis animã confiten-¬
bestiis non tradem᷑: quin potius angłi
uement qui nos in sinu suo gestantes.
de t̾renis locis ad celestia transferant:¬
et de p̾senti scło in ꝑpetuã collocent
et̃nitatẽ in xp̃o iħu: euiẽ gła et¬

Expanded text:
nium a fortitudinibus contrariis. Si nium a fortitudinibus contrariis. Si illis Deus non pepercit, sed ait: Ite, congregate bestias, quanto magis nobis non parcet? Si non fecerimus legem ejus, si sermonem Evangelii neglexerimus, rursum dicet: Ite, cosed nos confidamus in Domino, et in oratione dicamus, « Ne tradas bestiis animam confitenbestiis non trademur: quin potius angeli venient, qui nos in sinu suo gestantes de terrenis locis ad coelestia transferunt, de praesenti saeculo in perpetua collocent aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. sicut leo in silua. Ista quȩ suꝑ t̾rã
erat hereditas eius. quã sibi elegerat
in possessionẽ quȩ pars enis fuerat:
efferata ẽ aduersus eũ: et facta ẽ here¬
ditas eiꝰ. id ẽ iudei. quasi leo in silua.
sit usq ad p̃sentẽ diẽ. Leones in silua
sunt. anathematizantes dñm iłim. ⁊
blasphemantes illũ: et insidiantes cre¬
mea mͥ sicut leo in silua: dedit suꝑ me
uocẽ suã: ido odiui eã. Nũqͥd spelunca
ẽ hyenȩ hereditas mea mͥ: De sua
hereditate ꝓnunciat quod spelunca
hyene futura sit: bestiȩ rapidȩ et fe-¬
racis mortuorũ cadauerib uiuentis:
quȩ semꝑ sepulchris et ossib incubat.
Nũqͥd spelunca hrenȩ hereditas mea
michi: aut spelunca in circuitu eius:
Qm̃ tales sunt. imꝑo uob̾ angłi: ut
eatis ⁊ congregetis bestias ut tradans
eos ad dilacerandũ. Ite congregate
om̃s bestias agri: ueniant et mandu¬
cent eã. uenert᷑ bestiȩ agri: deuorãt
popłm iudeorũ. uide exesa corda om¬

Expanded text:
silva . Ista quae super terram erat haereditas ejus quam sibi 820 elegerat in possessionem, quae pars ejus fuerat, efferata est adversus eum, et facta est haereditas ejus, id est, Judaei quasi leo in silva. sit, usque ad praesentem diem, leones in silva sunt anathematizantes Dominum Jesum et blasphemantes illum, et insidiantes cremea mihi sicut leo in silva. Dedit super me vocem suam, ideo odivi eam. Numquid spelunca est hyaenae haereditas mea mihi ? De sua haereditate praenuntiat, quod spelunca hyaenae futura sit, bestiae rabidae et ferocis, mortuorum cadaveribus viventis, quae semper sepulcris et ossibus incubat. Numquid spelunca hyaenae haereditas mea mihi, aut spelunca in circuitu ejus? Quoniam tales sunt, impero vobis, angeli, ut eatis, et congregetis bestias, et tradatis eos ad dilacerandum. Ite, congregate omnes bestias agri, veniant, et manducent eos. Venerunt bestiae agri, devoraverunt populum Judaeorum. Vide exesa corda om
Abbreviated transcription (Latin):
iusta. ꝓbans renes ⁊ corda: uideã quȩ
ex te est uindictã de eis. Prophetice
orat: ut uideat uindictã de eis apud
patrẽ. Circũdata ẽ quippe ab exerci¬
tu ihrłm. ⁊ apppinquauit subuersio
eiꝰ: et id qd dictũ ad eã fuerat. ecce di¬
mittet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deserta: ⁊pletũ
ẽ. uideã gͦ quȩ ex te ẽ uindictã ex
eis: quia ad te reuelaui iusticiã me
am.Propt̾ea hȩc dicit dñs in uiros
Alioquin morieris in manib nr̃is.
Ecce ego uisitabo in eos. Iuuenes eo¬
rũ gladio cadent: et filii eorũ et fi¬
liȩ morient᷑ in fame. et reliquiȩ eorũ
ñ erũt: qm̃ inducã mala suꝑ inha-¬
anathot assumitur. Totũ autẽ iu¬
p̃tatur quippe anathot: obedientia.
Qͥa gͥ obedientia di in illo fuit sic̃
regnũ eius : ⁊ factũ ẽ de regno id
qd̾ nouimꝰ p̃dictũ. auferet᷑ a uobis
regnũ ⁊ dabit̾ genti facienti fructꝰ eiꝰ:
obedientia quer̃t animã non ieremie.

Expanded text:
justa, probans renes, et corda, videam quae justa, probans renes, et corda, videam quae ex te est, vindictam de eis . Prophetice orat, ut videat vindictam de eis apud Patrem; circumdata est quippe ab exercitu Jerusalem, et appropinquavit subversio ejus, et id quod dictum ad eam fuerat: Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta , completum est. Videam ergo quae ex te est, vindictam de eis; quia ad te revelavi justificationem meam. Propterea haec dicit Dominus in viros alioquin morieris in manibus nostris. Ecce visitabo ego in eis: juvenes eorum gladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame, et reliquiae eorum non erunt. Quoniam inducam mala super inhaAnathoth assumitur. Totum autem Jurpretatur quippe Anathoth, obedientia: Quia ergo obedientia Dei in illo populo fuit, sicut regnum ejus: et factum est de regno id, quod novimus praedictum: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus obedientia, quaerunt animam, non Jeremiae,
Abbreviated transcription (Latin):
descenderit in eã: tc̃ dulcorat᷑. ⁊ fit su¬
auissimi saporis. intellecta. parit̾ et
lecta lex morsi. Dicentes gͥ uenite¬
ĩmittamꝰ lignũ in panẽ eius: etiã hoc
eradicarent. S iħc scit quare ⁊ qͦmͦ
moriat᷑: ꝑpt̃ qd̾ ait. Nisi granũ frum̃¬
ti cadens in t̾rã mortuũ fuerit: ip¬
sũ solũ manet. Si autẽ mortuũ fue¬
rit: multũ fructũ affert. Ergo mors
et multũ amplius restituens quã fu¬
erat seminatum. Fingamꝰ enĩ paulis ꝑ
ñ fuisse eũ crucifixũ: neq post mor¬
tẽ ad inferos descendisse. Sequit᷑ ut
solũ granũ maneat frum̃ti: et mul¬
tũ ñ nascat᷑ ex eo. Attende diligen¬
ter eloquia diuina: qͥd in se uelint
intelligi. Granũ frum̾ti si ñ cadens
int̾ra mortuũ fuerit: ñ multũ frue¬
tum affert. Mors iħu: om̃s istos
fructificauit. Si autẽ mors tantas
attulit fruges: resurrectio cuiꝰ fut᷑a
est ub̃tatis : Dñe uirtutũ iudicans

Expanded text:
descenderit in eam, tunc dulcoratur et fit sudescenderit in eam, tunc dulcoratur et fit suavissimi saporis, intellecta pariter et lecta lex Moysi. Dicentes igitur, « Venite, mittamus lignum in panem ejus, » etiam hoc eraderent: sed Jesus scit quare et quomodo moriatur. Propter quod ait: « Nisi granum frumeti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si vero mortuum fuerit, multum fructum affert . Ergo morset multo amplius restituens quam fuerat seminatum. Fingamus enim paulisper non fuisse eum crucifixum, neque post mortem ad inferos descendisse: sequitur ut solum granum maneat frumenti, et multi non nascuntur ex eo. Attende diligenter eloquia divina, quid in se velint intelligi. Granum frumenti si non cadens in terram mortuum fuerit, non multum fructum affert . Mors Jesu istos omnes fructificavit. Si autem mors tantas attulit fruges, resurrectio cujus futura est ubertatis? Domine virtutum, judicans
Abbreviated transcription (Latin):
gentes eũ dixer̃t. Uenite mittamꝰ
lignũ in panẽ eius. Cũ enĩ uerbo
iħu et disciplinȩ eiꝰ coniungit᷑ magi¬
stri crucifixio in panẽ lignũ muti¬
tur : ut illi quidẽ insidiantes dicant.
Uenite mittamꝰ lignũ in panẽ eius.
Ego uͦ admirabile quiddam inferã:
lignũ missũ in panem eiꝰ. panẽ fec̃
meliorẽ. E xemplũ accipe de lege
morsi. Sicut lignũ quod missũ ẽ
in amarã aquã fecit dulcẽ: sic lig¬
num passionis ib̾u xͥ misfu̾ in doc¬
trinã eius fecit panẽ illius dulciorem.
Ante enĩ ꝗͣ muteret᷑ lignũ in panẽ
eius. quando tantũmͦ panis erat.⁊
non erat lignũ: in uniuersã t̾rã non
exierat sonus eius. Postea uͦ quã assũp¬
sit fortitudinẽ ꝑ lignũ: tẽ in uniuer¬
sum orbẽ t̾rȩ passionis eiꝰ disseminatꝰ
est sermo. In cuiꝰ figura ⁊ aqua in uet̾i
testam̃to : ad tactũ ligni. dulciᷤ effecta
est. Ego quippe aio legẽ ñ intellectã.
amarã aquã ẽẽ. Cũ autẽ uenerit

Expanded text:
eum, dixerunt « Venite, mittamus lignum in panem ejus. » Cum enim verbo Jesu et disciplinae ejus conjungitur magistri crucifixio, in panem lignum mittitur. Et illi quidem insidiantes dicant, « venite et mittamus lignum in panem ejus. » Ego vero admirabile quiddam inferam. Lignum missum in pane ejus panem fecit meliorem. Exemplum accipe de lege Moysi. Sicut lignum quod missum est in amaram aquam, fecit illam dulcem: sic lignum passionis Jesu Christi missum in doctrinam ejus, fecit panem illius dulciorem, ante enim quam immitteretur lignum in panem ejus, quando tantummodo panis erat, et non erat lignum, in universam terram non exierat sonus ejus, postea vero quam assumpsit fortitudinem per lignum, tunc in universum orbem passionis ejus disseminatus est sermo. In cujus figura et aqua in Veteteri Testamento ad tactum ligni dulcis effecta est. Ego quippe aio legem non intellectam amaram aquam esse, cum autem venerit
Abbreviated transcription (Latin):
i dei el oauia
sunt in lege et
propħis. euange¬
liis et apostolis:
oportet discipu¬
lum dei diuino¬
rum sermonũ
magistrũ dm̃ ascribere. Qui enĩ
docet hominẽ seientiã: sodm psal¬
mistam deus est. Saluator quoq
ꝑhibet testimoniũ: nullũ debere
suꝑ t̾ras magistrũ noncupare di¬
cens. Et uos nolite uocare magi¬
strum suꝑ t̾ram. Unus quippeᷤ ẽ
magister ur: pater qui est in celis.
Pater autẽ qui ẽ in celis erudit
homines: siue ꝑ se. siue ꝑ filium.
siue per sp̾m sc̃m̃. Et ut ad mino¬
scire possum: nisi tu mͥ reuelaueris.
Din autẽ demonstrante te potuero
nosse qd nescio: tunc uidebo cogita¬
tiones singłorum: et cognoscã quid
unꝰqͥsq generat: et cuus sit uolun¬

Expanded text:
i Dei eloquia sunt in lege et prophetis, evangeliis et apostolis, oportet discipulum Dei divinorum sermonum, magistrum Deum ascribere. « Qui enim docet hominem scientiam , » secundum psalmistam Deus est. Salvator quoque perhibet testimonium nullum debere super terram magistrum nuncupari, dicens: « Et vos nolite vocare magistrum super terram, unus quippe est vester magister, Pater qui in coelis est . » Pater autem qui est in coelis erudit homines sive per se, sive per Filium, sive per Spiritum sanctum. Et ut ad minoscire possum nisi ut tu mihi revelaveris: sin autem demonstrante te potuero nosse quod nescio, tunc videbo cogitationes singulorum, et cognoscat quid unusquisque gerat, et cujus sit volun
Abbreviated transcription (Latin):
reliqͥ domũ meã: dimisi hereditatẽ
meã: dedi dilectã animã meã in ma¬
nus immicorũ eiꝰ. Uide mͥ eũ qui in
forma d̾i consistebat in celis: uide do¬
mũ eiꝰ thronos et excelsas quasq uir¬
tutes. Si autẽ uis aliquid sublumus
intelligere ꝓpt̾ hoc qd̃ ait. ego ĩ patre
et pater in me: uide domũ eius patrẽ

Expanded text:
reditatem meam . Dedi dilectam animam meam, in manus inimicorum ejus . Vide mihi eum qui in forma Dei consistebat in coelis. Vide domum ejus, Thronos, et excelsas quasque Virtutes. Si autem vis aliquid sublimius intelligere propter hoc quod ait: Ego in Patre, et Pater in me: vide domum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã ille descenderet ñ erat gladiꝰ
suꝑ t̾ram: neq concupiscebat aduersũ
Quando autẽ uenit. et edocti sumꝰ
quȩ carnis quȩ ue sint sp̃c : doctrina
eius quasi gladius ĩmissus diuisit car¬
nem. id ẽ t̾ram ab sp̃u. et ext̃minauit
eam: quia mortificationẽ iħu xp̃i cir¬
cũ ferimꝰ in corꝑe nr̃o. ⁊ non uiuimꝰ

Expanded text:
antequam ille descenderet non erat gladius antequam ille descenderet non erat gladius super terram; neque caro concupiscebat adversus quando autem venit, edocti sumus quae carnis quaeve sunt spiritus. Doctrina ejus quasi gladius immissus, dividit carnem, id est terram a spiritu, et exterminavit eam: quia mortificationem Jesu circumferimus in corpore no
Abbreviated transcription (Latin):
UIS ESTISTE
qui dicit propt̃
me ext̾minata
est ext̾minio
omĩs terra ͤ¬
quitur. Nam
Ante aduentum
relinquerentur. ⁊ in longã traderent᷑
captiuitatẽ. Quando autẽ copleue.¬
runt m̃surũ patrũ suorũ. ⁊ addider̃t
ad occisionẽ ꝓpħarũ. ꝑsecutionẽq iu¬
storũ. etiã saluatoris int̾fectionẽ: tũe
cõpletũ ẽ. Dimittet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a
deserta. Et quia ille ab eis hȩc quȩ
in eugłio scripta sunt passus est: id¬
circo nunc dr. Ext̾minio ext̃mina¬
ta est omĩs t̾ra. Qd̃ si uolueris sub
tilius intelligere. ꝓpt̃ me ext̃minata
est ext̃mminio omnis t̾ra: considera
eam quȩ inte ẽ qͦm᷑ ext̾minata sit t̃
impleta esse que dicta sunt morti¬
ficatis m̃bris nr̃is suꝑ t̾ram. cũ iam
non oꝑetur terra opera sua: ñ fiant
apud iustũ ea quib caro antea foue¬
batur: ñ fornieatio. ñ ĩmundicia:
non ultra luxuria: non idolorũ seruitꝰ
tis. quia ueni pacẽ mitt̾e suꝑ t̾ram:

Expanded text:
uis est iste qui dicit: Propter me exterminata est exterminio omnis terra? Cquitur: nam ante adventum relinquerentur, et in longam traderentur captivitatem. Quando autem compleverunt mensuram patrum ssecutionemque justorum, et Salvatoris interfectionem, tunc completum est: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Et quia iste ab eis, quae in Evangelio scripta sunt, passus est: idcirco nunc dicitur: Exterminio exterminata est omnis terra. 808 Qutilius intelligere: « propter me exterminata est omnis terra, » considera eam quae in te est, quomodo exterminata sit teru Christi impleta esse quae dicta sunt: mortificatis membris nostris super terram, cum jam non operatur terra opera sua, non fiant apud justum ea quibus caro antea fovebatur, non fornicatio, non immunditia, non ultra luxuria, non idolorum servitustis, quia veni pacem mittere super terram?
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a: ex quib ⁊ aqua id ẽ angłs qui
suꝑ aquã constitutus ẽ: neq enĩ alit̃
possũ lugentẽ t̾ram exponere seu le¬
tantẽ: nec sensus recipit ut insensibile
corpꝰ sentire credamꝰ. nisi ut intelliga¬
mus om̃ĩb reb angłos p̾sidere : tam
t̃re ⁊ aquȩ quã aeri. ⁊ igni. id ẽ prin¬
cipatus elem̃tis: ⁊ hoc ordine ꝑueniri
ad omĩa animalia. ad om̃e germen:
ad ipsa quoq astra celestia. Alius
angłs p̃positus ẽ stellis: atq ita om̃s
hi angłi cũ quib uersam̃ in t̃ra gau¬
dent qñ iuste agimꝰ : lugẽt qñ pec
camꝰ. Lugebit terra. ab om̃ib in ha¬
bitantib in ea. Eodẽ nomine angłm
t̾rȩ appellauit: quo ipsa t̾ra n̾cupa
ñ quod maledictũ sit. quod anima ac
uocatũ nomine quo uocat᷑ id qđ ꝑma¬
nus factũ ẽ: sic ⁊ ñc̃ t̾ra appellatur is
angłs qui p̃positꝰ ẽ terre. Hec hoc
tantũ accipias in t̾ra ⁊ aqua quod
angłs eiꝰ uocabulo noͣncupat᷑: iuxta

Expanded text:
a, ex quibus et aqua, id est, angelus qui super aquam constitutus est. Neque enim aliter possum lugentem terram exponere, seu laetantem: nec sensus recipit, ut insensibile corpus sentire credamus: nisi ut intelligamus, omnibus rebus angelos praesidere, tam terrae et aquae, quam aeri et igni, id est, principari elementis, et hoc ordine pervenire ad omnia animalia, ad omne germen, ad ipsa quoque astra coelestia. Alius angelus praepositus est terris: atque ita omnes ii angeli, cum quibus versamur in terra, gaudent quando juste agimus, quando pecgebit 819 terra ab omnibus inhabitantibus in ea. Eodem nomine angelum terrae appellant, quo ipsa nuncupat fecit illud, non quod maledictum sit, quod anima ac vocatus nomine, quo vocatur id quo manufactum est: sic et nunc terra appellatur is angelus qui praepositus est terrae. Nec hoc tantum accipias in terra; et aquae etiam Angelus ejus vocabulo nuncupatur, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis quis inuematur. Intantũ ẽ¬
rarũ bonũ dispensatorẽ inueniri: ut
iħic qui ante quã orieentur ea quȩ
erant futura cognouerat. loqueretur.
Oͥs putas ẽ fidelis dispensator et sapi¬
ens: quẽ constituit dñs suꝑ familiam
suã dare in tẽꝑe cibaria conseruis suis:
Et post pusillũ causatꝰ de quib dam
dispensatorib: intulit dicens. Si autẽ
incipiat malus seruus dicere. moratur
dñs meus uenire. et ceꝑit cedere seruos
et ancillas: et comedere. ⁊ bibere. et m¬
hebriari: ueniet dñs serui illius in die
qua ñ sꝑat. ⁊ hora qua nescit: ⁊ diuidet

Expanded text:
fidelis quis inveniatur . Intantum fidelis quis inveniatur . Intantum est bonum dispensatorem invenire, ut Jesus, qui antequam orirentur ea quae erant futura cognoverat, loqueretur: Quis putas est fidelis dispensator et sapiens, quem constituit Dominus super familiam suam, dare in tempore cibaria conservis suis? Et post pusillum causatus de quibusdam dispensatoribus intulit dicens: Si autem incipiat malus servus dicere: Moratur dominus meus venire, et coeperit caedere servos et ancillas, et comedere, et bibere, et inebriari, venit dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et d
Abbreviated transcription (Latin):
unt: et laici baatissimi repperiuntur.
S ordinẽ clericatus et meream̃ pa¬
riter: et habeamꝰ. Qura igit᷑ sunt
quidã clerici ñ ita uiuentes. ut ⁊ ipsi
ex ordine capiant fructũ. ⁊ ornam̃¬
to sue sint dignitati: idcirco aiunt
qui exposuer̃t ea. quȩ ꝓpha nunc
dixit. Cleri eorũ non ꝓderunt eis.
utilitas quippe clericatus non in eo
est si aliquis in agmine sedeat p̾sbi¬
terorũ: s si iuxta locũ suũ. ⁊ iuxta p̾¬
nolite putare hoc tantũ de nob̾ ẽẽ
dictum. Et nos ⁊ uos ꝯmonet diui¬
na maiestas: ut iuxta scripturarũ
p̃cepta uiuamꝰ. Et si sic expedit dice
no: plus a zacono quã a laico. Q uͦ
totius ȩcclȩ arcẽ obtinet: ꝓ omni
ecclesia reddet rationẽ. Propter hoc
apłs paulus uidelicet ut his quib
fuerant multa cõmissa aiebat. dic noᷤ
existimet homo quasi ministros xͥ:
et dispensatores sacram̃torũ dei. Hic
iam querit᷑ inter dispensatores: ut

Expanded text:
unt, et laici beatissimi reperiuntur; sed unt, et laici beatissimi reperiuntur; sed si ordinem clericatus et mereamur pariter, et habeamus. Quia igitur sunt quidam clerici non ita viventes, ut et ipsi ex ordine capiant fructum, et ornamento suae sint dignitati: idcirco aiunt qui exposuerunt prophetam nunc dicentem: Cleri eorum non proderunt eis ; utilitas quippe clericatus non in eo est, si aliquis in agmine sedeat presbyterorum, sed si juxta locum suum, et juxta prnolite putare hoc 810 tantum de nobis esse dictum; et nos, et vos commonet divina majestas, ut juxta Scripturarum praecepta vivamus, et si sic expedit dicerno, plus a diacono quam a laico. Qui vero totius Ecclesiae arcem obtinet, pro omni Ecclesia reddet rationem. Propter hoc apostolus Paulus videlicet ut is cui fuerant multa commissa aiebat: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores sacramentorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut
Abbreviated transcription (Latin):
spũ: ut ñ metamꝰ corruptionẽ de car¬
ne. s de sp̃u uitã et̾nam. Dicit᷑ autẽ¬
de peccatoribus. Seminatis tricicũ
et spinas metitis. Qui enĩ neq iuxta
uoluntatẽ scripturarũ neq iuxta fi¬
dei ueritatẽ ꝓfert eloquia dei. semi¬
nant triticũ: et metunt spinas. Hoc
heretici faciunt qui leg̃t script̾as: ⁊ spinaᷤᷤ
non de libris scĩs. s de ꝓpriis sensibus
metunt. Cleri eorũ: non ꝓderunt eis.
Hȩc ante me: et alii exposuer̃t. Et qͥa
non improbo int̃pretationẽ eorũ con¬
sentiens eadẽ ꝓfero: non quasi ipse rep¬
pererim. sed reꝑta iam repetens. ut
michi parit̾ uob̾q conducat: si tam̃
quȩ dicenda sunt intentꝰ animꝰ excipi¬
at. Nos qui putam̃ aliquid esse. id ẽ
qui in clericatus uobis ordinẽ p̃sidemꝰ
in tantũ ut quidã de minori gradu ad
hunc locũ cupiant ꝑuenire: nosse de¬
betis non statim in eo esse saluandos qͥa
clerici sumꝰ. Multi enim et p̾sbiti ꝑe¬

Expanded text:
itu, ut non metamus corruptionem de carne, sed de spiritu vitam aeternam . Dicitur autem peccatoribus: Seminatis triticum, et spinas metitis . Qui enim neque juxta voluntatem Scripturarum, neque juxta fidei veritatem profert eloquia Dei, seminat triticum, et metit spinas. Hoc haeretici faciunt qui legunt Scripturas, et spinas non de libris sanctis, sed de propriis sensibus metunt. Cleri eorum non proderunt eis. Haec ante me alii exposuerunt, et quia non improbo interpretationem eorum, consentiens eamdem profero, non quasi ipse repererim, sed reperta jam repetens, ut mihi pariter, vobisque conducat: si tamen quae dicenda sunt, intentus animus excipiat. Nos qui putamur aliquid esse, id est, qui in clericatus vobis ordine praesidemus, intantum ut quidam de minori gradu ad hunc locum cupiant pervenire, nosse debetis non statim in eo esse salvandos, quia clerici sumus; multi enim et presbyteri pere
Abbreviated transcription (Latin):
sitabo in eis. luuenes eorũ gladio cadẽt:
et filii eorũ. et filie morient᷑ in fame
Non ieremie tẽporib gladio occubu¬
erunt: s pꝰ aduentũ dñi. tẽ fames
uenit in eos. Non famef panis neq
sitis aquȩ: s fames audiendi uerbum
dei. lam quippe apud eos ultra ñ d̾r
ꝓpħice uocis cessantis in eis. S quid
loquar de ꝓpłns: Neq magistri. neq
doctores in iudea aliqui remanser̃t.
Et licet sint innumerabiles qͥ sibi fapi¬
entiã uendicent: ñ ẽ iã sermo dñi ĩ eis.
Cõpletũ ẽ enim uaticiniũ illud. Au¬

Expanded text:
n eis, juvenes eorum gladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame. » Non Jeremiae temporibus in gladio occubuerunt, sed post adventum Domini: tunc et fames venit in eos, non fames panis neque sitis aquae, sed fames audiendi sermones Domini. Jam quippe apud eos ultra non dicpropheticae vocis cessantis in eis. Sed quid loquar de prophetis? Neque magistri, neque doctores in Judaea aliqui remanserunt. Et licet sint innumerabiles, qui sibi sapientiam vendicent, non est jam sermo Domini in eis. Completum est illud vaticiniu
Abbreviated transcription (Latin):
agłatione scõrũ: dr̃ ad eos. Confun¬
dimini a głiatione ur̃a. uerũ hoc pa¬
rũ est. Audi quid loquatur in ierema
sermo diuinꝰ: iubens ut ne in sapientia
quidem nr̃a głemur. Nongletur inquit
sapiens in sapientia sua. nec fortis in forti¬
tudine sua. nec diues in diuicus suis: s
misto głetur qui głatur: intelligere.
et scire qm̃ egosum dñs. Uis głari et

Expanded text:
atione sanctorum, dicitur ad eos: Confundimini a 811 gloriatione vestra. Verum hoc parum est. Audi quid loquatur in Jeremia sermo divinus, jubens ut ne in sapientia quidem nostra gloriemur: Ne glorietur, inquit, sapiens in sapientia sua, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis; sed in isto glorietur qui gloriatur, intelligere et scire quia ego sum Dominus . Vis glor
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc in eo qđ scriptũ est: cleri eorũ ñ
ꝓdert̃ eis. uideamus autẽ. et in reliqͥs
necessariã correptionẽ: quã ut michi
uidet᷑ in morali loco debemꝰ accipere.
Confundimini a głatione ur̃a: ab
obpbrio in conspectu dñi. Multa
sunt in quib głificantes. insipientiã
nr̃am ostendimꝰ. Uerbi gr̃a si qui in
multis possessionib głiantur: dr̃ eis.
Confundimini a głoriatione ur̃a.
Siqui głiantur in generis nobilita¬
te: dr ad eos. Confundimini a gła¬
tione ur̃a. Si qui suꝑbi incedunt su¬

Expanded text:
i eorum non proderunt eis. Videamus autem et reliquis necessariam correptionem, quam, ut mihi videtur, in morali loco debemus accipere: Confundimini a gloriatione vestra, ab opprobrio in conspectu Domini . Multa sunt in quibus gloriantes insipientiam nostram ostendimus. Verbi gratia, si qui in multis possessionibus gloriantur, dicitur eis: Confundimini a gloriatione vestra. Si qui gloriantur in generis nobilitate, dicitur ad eos: Confundimini a gloriatione vestra. Si qui jactabundi incedunt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͦ d̾r. Cõu̾si st̃ ad iniquitates patrũ suorȩ
uxta historiȩ quidem ueritatẽ
et totũ mundũ illuxisse : quan¬
do uerbũ caro factũ est: et habi¬
tauit in nobis. Oportet autẽ
nosse. qm̃ et antequam corpꝰ assu
uictor ascendens: rursus ad nos ueniat.
Siuis huius rei caꝑe argum̃tũ: aus¬
Quis enim est hic sermo qui factus ẽ
a dño. siue ad ieremiã. siue ad yfaiã:
siue ad quẽlibet ꝓpħarum e An ille ẽ
qui primus erat a principio apud dm̃¬

Expanded text:
itur: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum . 801 Juxta historiae quidem veritatem et toti mundo illuxisse, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumvictor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausQuis enim est hic sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille est qui er
Abbreviated transcription (Latin):
ri sapientiȩ et scientiȩ absconditi.
Et quomodo possideo unã p̾ciosisi¬
mam margaritã ꝑ plures alias mar¬
garitas: sic uenio ad thesaurũ thesan¬
rorũ. et dñm dñorũ. ⁊ regẽ regum:
cũ dignus spiritib fuero in dei thẽ¬
sauris cõmorantibꝰ. Edux̃ enĩ uentoᷤᷤ
de thesauris suis. Infatuatꝰ ẽ omĩs
homo ab scientia. Si om̃is homo in¬
fatuatus ẽ ab scientia et paulus ho¬
mo est: paulus infatuatus ẽ ab sci¬
entia. Ex parte enim cognoscimꝰ: et
ex parte ꝓpħamꝰ. Infatuatus est ab
scientia. uidens ꝑ speculũ et in enig¬
mate: portiuncłam quandã uidẽs:
et si sic expedit dicere. ipsius quoq
portiunculȩ partẽ minimã recogno¬
scens. E contrario autẽ ut intellige¬
res quid sit infatuatus ẽ omĩs homo
ab scientia: cõꝑatione peccatorũ ihe¬
rusalẽ. sodomorũ peccatũ iusticia ẽ.
lustificata ẽ enĩ ait sodoma ex te.
Quomͦ enĩ non habent iusticiã so-¬

Expanded text:
ri sapientiae et scientiae absconditi. ri sapientiae et scientiae absconditi. Et quomodo possideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorum, et Dominum dominorum, et regem regum, cum dignus fuero spiritibus in Dei thesauro commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis. III. Infatuatus est omnis homo a scientia . Si omnis homo infatuatus est a scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Infatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia est: justificata est enim, ait, Sodoma ex te . Quomodo enim non habent justitiam So
Abbreviated transcription (Latin):
dit: id ẽ ad id qł ait. maledictus
homo qui ñ audierit uerba testam̃ti
huius: et dicit. Et respondi et dixi.
Fiat dñe. Quid ẽ quod ait fiat dñe :
Utiq id qđ ꝓnuntiauerat ds: male¬
dictus homo qui non audierit uerba
testam̃ti huius. Et dix̃ dñs ad me.
Lege uerba ista in ciuitate iuda: et
extra ihrłm. Etiã his qui forissũt
legimꝰ uerba diuina: ꝓuocantes eos
add salutẽ uerborũ testam̃ti huius. Et
facite illa. Et dix̃ dñs ad me. Inuen¬
ta est colligatio in uiris iuda: et inha¬
bitantib ihrłm. Si peccauerimꝰ nos

Expanded text:
dit, id est ad id quod ait: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus : et dicit: Et respondi, et dixi: Fiat, Domine. Quid est quod ait: Fiat, Domine? Utique id quod pronuntiavit Deus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus. Et dixit Dominus ad me; Lege verba ista in civitate Juda, et extra Jerusalem . Et his qui 806 foris sunt, legimus verba divina, provocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverimus no
Abbreviated transcription (Latin):
eratꝰ do. Habens autẽ uirũ sinagoga
legẽ habebat et dm̃. Quid ergo pol¬
licetur d̾s : Eritis mͥ in popłm: et
ego ero uob̾ in dm. Hon ẽ omĩũ
deus. s eorũ tantũ quib se largitus
est: quomͦ patriarche illi ad quẽ dre
Ego deus tuus. Et rursũ alii. Ero
ds: ero deus tuus. Nec non de aliis.
Ero. Quid : Deus eorũ. Putas ne
aliquando consequim᷑ id qđ ꝑ singłos
dico: ut ds omium sit ds ñr: Si
antẽ uis plenius dicere quorũ sit ds.
et quib uocabulũ sui nominis lar¬
tuorũ: sed uiuorũ. Quis est mortu¬
us: Utiq peccator qui ñ habet dicẽ¬
tem. ego sum uita: qui habet mor¬
tua oꝑa: qui necdũ penitentiã egit
ab oꝑib mortuis: de quo apłs ait:
non rursũ fundam̃tũ iacientes peni¬
tentiȩ ab oꝑib mortuis. Si gͦ non ẽ¬

Expanded text:
erat et a Deo, habens autem virum Synagoga erat et a Deo, habens autem virum Synagoga Legem, habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? « Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est, quomodo patriarchae illi ad quem dicit: Ego sum Deus tuus : et rursum alii: Ego Deus ero Deus tuus : necnon de aliis: Ero, inquit, Deus eorum. Putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium fiat Deus autem vis plenius discere quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis lartuorum, sed vivorum . » Quis est mortuus? Utique peccator qui non habet, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitentiam egit ab operibus mortuis, de quibus Apostolus ait: « Non rursum fundamentum jacientes poenitentiae ab operibus mortuis . » Si e
Abbreviated transcription (Latin):
facite iuxta hȩc omĩa. Deinde reꝓ¬
missio di est ad audientes: si fecerĩt
qui se popłm dei ẽẽ dicit: popłs deiẽ.
ludeorũ popłs popłm se uendicans d̾i
meruit audire quia non popłs meus
suꝑ non do. De illis dicit. Irritauer̃t
me in idolis suis. et ego emulabo eoᷤ
suꝑ non gentẽ: in gentẽ autẽ insi¬
pientẽ irritabo eos. Hosigitur in po¬
płm dei facti sumꝰ: ⁊ annunciatur
iusticia a popło qui nascit᷑ de genti¬
bus. Iste enĩ popłs subito nascitur:
in ꝓpła scriptũ ẽ. Si nata ẽ gens in
semel. Quando saluator ascendit ad
celos et crediderunt una die quinq
milia. ⁊ alia addita sunt tria milia:
uere tunc fuit cernere populũ in semel
natũ sermone dei: et repente sterilẽ
parturientẽ. ad quã dicit᷑. Letare ste¬
rilis que non paris: erũpe ⁊ clama
que non parturis: quia plures filii
desertȩ. magis quã eius que habet
uirũ. Deserta eccła a lege: deserta

Expanded text:
et facite juxta haec omnia. Deinde repet facite juxta haec omnia. Deinde repromissio Dei est ad audientes, si fecerint qui se populum Dei esse dicit, populus Dei est. Judaeorum populus, populum se vinditans Dei, meruit audire, « quia non populus meusuper non Deum. » De illis dicit: « Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem: in gentem enim insipientem irritabo eos . » Nos igitur in populum Dei facti sumus, et annuntiatur justitia populo qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur. Et in propheta scriptum est: « Si nata est gens in semel: » quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia, et alia die addita sunt tria millia . Vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem parturientem, ad quam dicitur: « Laetare sterilis quae non paris, erumpe et exclama quae non parturis, quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . » Deserta Ecclesia a Lege, deserta
Abbreviated transcription (Latin):
add quos saluator ait: si crederetis moysi.
crederetis utiq et mͥ. de me enim ille
scripsit: si autẽ litteris ens non creditiᷤ.
quomͦ uerbis meis credituri estis: Itaq
ditum est ꝑ moysen: et ad nos dicitur.
ne maledicti fiamus. MMaledictus ho¬
mo qui ñ audierit uerba testam̃ti hu
ius: qđ mandauit patrib ur̃is. Ergo
illi maledicti sunt. Neq enĩ audier̃t
testam̃tũ qđ mandauit ds patrib eorũ:
in die inquit qua eduxit eos de t̾ra
egipti: de fornace ferrea. GHaxime
iuxta intelligentẽ id quod scriptũ ẽ
in ioħis apocalipsim: quia locus ubi¬
dñs crucifixus est. uocetur spiritalit̃
sodoma et egiptus. Si enim spiritalit̃
egiptus quippiã nominat᷑: et non est
egiptus scd̾m intelligentiã corꝑalem:
aut dubiũ est. quin si intellexeris egip¬
tum spiritalẽ. et exieris de ea. tu si
egrediaris ex t̾ra egipti. de fornace
ferrea: et tͥ dr̃. Audite uocẽ meãi

Expanded text:
ad quos Salvator ait: Si crederetis Moysi, ad quos Salvator ait: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit: Si autem litteris illius non creditis, quomodo verbis meis credituri estis ? Itaquditum est per Moysen, et ad nos dicitur, ne maledicti fiamus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti 804 hujus, quod mandavit patribus vestris. Ergo illi maledicti sunt, neque enim audierunt testamentum, quod mandavit Deus patribus: In die, inquit, qua eduxi eos de terra Aegypti, de fornace ferrea. Ejuxta intelligentem id quod scriptum est in Joannis Apocalypsi, quia locus, ubi crucifixus est Dominus, vocetur spiritualiter Sodoma et Aegyptus. Si enim spiritualiter Aegyptus quispiam nominatur, et non est Aegyptus secundum intelligentiam corporalem: haud dubium est, quin si intellexeris Aegyptum spiritualem, et exieris de ea, tu sis egrediens ex terra Aegypti de fornace ferrea, et tibi dicatur. Audite vocem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
expoliantis principatus et potestates.
et ostentui eos facientis. et triũphan¬
tis in ligno: uideb̾ quomͦ suꝑ istum
nudã cõpleta sit ꝓpħa dicens. Manꝰ
tuȩ suꝑ dorsũ inimicorũ tuorũ. Et
nunc ad iuiros iuda sermo fit. Hulli
dubiũ ẽ. quin ad xp̃ianos sermo fiat:
ꝓpt̾̃ xp̃m qui ex tribu iuda natus ẽ
Eit quoq sermo ⁊ ad inhabitantes
ihrłm: scilicet et ad eos qui in eccła
habitant. Hȩc est ciuitas regis mag¬
ni: hec est uisio pacis. Pax quippe in
nobis. si tam̃ filii pacis sumus: multi¬
plicatur et cernitur. Audite gͦ uerba
testam̃ti huiꝰ: et loquimini ad uiros
iuda. et inhabitantes ihrłm: et dices
ad eos. Hȩc dicit dñs. Maledictus
homo qui non audierit uerba testam̃ti
huius: quod mandauit patrib ur̃is.
Quis magis audit uerba testam̃ti hunius
quod mandauit ds patrib nr̃is: nos qͥ
in xp̃o credimus. an illi qui nec moysi
crediderunt dum in xp̃o non credunt.

Expanded text:
s diabolum, exspoliantis principatus et potestates, s diabolum, exspoliantis principatus et potestates, et ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: « Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. » Et nunc ad viros Juda sermo fit. Nulli dubium est, quin ad nos Christianos sermo fiat propter Christum, qui ex tribu Juda natus est. Fit quoque sermo et ad inhabitantes Hierusalem, scilicet ad eos qui in ecclesia habitant. Haec est civitas magni regis, haec est visio pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. « Audite ergo verba Testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda et ad inhabitantes Hierusalem, et dices ad homo qui non audierit verba testamenti hujus, quod mandavit patribus vestris . Quis magis audit verba testamenti, quod mandavit Deus patribus? Nos qui in Christo credimus, an illi qui nec Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt?
Abbreviated transcription (Latin):
scłorum am̃. Sunt quidẽ qui opini¬
one sua ueterẽ diuinitatẽ ab ea quȩ
a xp̃o annuntiat᷑ diuidant: nos
unũ nouimꝰ dm̃: et in preterito et
in p̾senti unũ xp̃m. et tunc. et modo:
sermo qui factus ẽ suꝑ ieremiã adño¬
dũo dicens. Quid ergo dicat: ⁊ nos
audiamꝰ. Audite uerba testam̃ti hu-¬
ius. ⁊ loquimini ad uiros iuda: et in¬
ipsũ iuda si urxta seript̾as ꝓbauero
ad xp̃m referri. non erunt increduli
xxp̃o iudei: s nos qui in xp̃o credimꝰ.
luda te collaudant fr̾s tui: manꝰ tuȩ
suꝑ dorsa inimicorũ tuorũ. Te laudãt.
Non illũ iudã filiũ iacob. fratres sui
dauerunt. Ait quippe iste iudas. Har¬
rabo nom tuũ fr̃ib meis: in medio
eccłȩ cantabo tibi. Dicitur ad illũ
iudam: manꝰ tuȩ suꝑ dorsũ inimico-¬
rum tuorũ. Ubi reperit᷑ ille iudas
suꝑ dorsũ inimicorũ manꝰ suas posu¬
isse: Historia de eo nichil tale cons¬
cripsit. Si autẽ consideres aduentũ

Expanded text:
eculorum, Amen. Sunt quidam qui opinieculorum, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, dividant. Nos unum novimus Deum, et in praeterito, et in praesenti, unum Christum et tunc et modo Sermo qui factus est super Jeremiam a Domino dicens: quid ergo dicat, et nos audiamus. Audite verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inipsum Juda si juxta Scripturas probavero i, viri 803 Juda non erunt increduli Christo Judaei, sed nos qui in Christo credimus. Juda, te collaudant fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Te laudant. Non illum Judam filium Jacob fratres sui res sui. Ait quippe iste Judas: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi . Dicitur ad illum Judam: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Ubi reperitur ille Judas super dorsum inimicorum suorum manus suas posuisse? Historia nihil de eo tale conscripsit. Si autem co
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dicit eugłista. In principio
erat uerbũ : et uerbũ erat apud dm̃:
et deus erat uerbũ. Hoc autẽ scire
debemꝰ quia hec sit utilitas credenti¬
um: si sermo ad singulos quoq fiat.
Quid mͥ enim ꝓdest si descendat
in mundũ. et ego eũ non habeam:
ediuerso autẽ etiã si ad uniuersum
mundũ non ueniat. et ego si fuero si¬
milis ꝓpħarũ habeo eũ: Dicam autẽ
quid ad moysen ⁊ ad ieremiam ⁊ ad
ysaiam. ⁊ ad singłos scõrũ: idem sermo
cõmeauerit. Et᷑ illud qd a dño disci¬
pulis dictũ ẽ. eoce ego uob̃cum sum oĩ¬
bus dieb usq ad consũmationẽ scłi: oꝑe
saluatos ante aduentũ suũ quẽ omĩb
manifestauit. Erat quippe cũ morse.
cum ysaia: cũ omĩb scĩs. Quomodo
enim poterant effari sermonẽ dei. si¬
ne ipsius sermonis aduentu: Hec au¬
tem nos qui ȩcclesiastici sumꝰ. magis de¬
bemꝰ aduertere qui uolumꝰ eundem
dm̃ ẽẽ legis et euangłii: ipsũ dñm
et antiquitus. ⁊ nunc. ⁊ in omĩa scła

Expanded text:
principio erat sermo, et sermo erat apud Deum, et Deus erat sermo . » Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim prodest, si descendat in mundum et ego eum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego fuero similis prophetarum, habeo cum. Dicam autem, quia et ad Moyse, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos sanctorum idem sermo commeaverit. Et illud quod a Domino discipulis dictum est: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saest ante adventum suum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dei sine ipsius sermonis adventu? Haec autem nos qui ecclesiastici sumus magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus