comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui adhec ꝑpetranda in¬
centorem habuerunt. Quod
aut non ait mittent᷑ sed mis
illud. foderunt manus meaᷤ
& pedes meos: p̃occupati uar
ratione quod adhuc futurũ
extremo est tempore positũ
ẽẽ certissime recinemus.
t uidi alium angłm des¬
centem de celo habentem
clauem abyssi & catenam
magnam inianu sua. Nc̃
reuertit᷑ adsuꝑiora. idest.
ꝓpħia. non seruat᷑ ordo hystoriȩ.
Angłis aũt hic. idem ẽ qui &
supra. Id est dominus ih̾s xp̃s.
dit qui uͥq ẽ: Ipse enim ꝓpħã¬

Expanded text:
quem ad haec perpetranda inquem ad haec perpetranda incentorem habuerunt. Quod autem non ait, mittentur, sed missillud: Foderunt manus meas et pedes meos , praeoccupata quidem narratione quod adhuc futurum extremo tempore positum est, certissime retinemus.t vidi alium angelum descendentem de coelo habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu sua. Nunc revertitur ad superiora, id est prophetia non servatur ordo historiae. Angelus autem hic idem est qui et supra, id est Dominus Jesus Chrisdit, qui ubique est? Ipse enim p
Abbreviated transcription (Latin):
piunt satietatẽ quibus se
auctores p̃buerunt ader¬
rorem. Iste aues non uoca¬
te adinactationẽ cȩne oc¬
currunt. sed tamqͣm cor¬
ui ac milui siqͥd afidelibꝰ
aut morticinum aut in¬
utile ꝓiectum fuerit. in¬
sumant. Quod si bone a¬
ues ex carnibꝰ reꝓborum
idest scĩ p̃dicatores exdam¬
natione impiorũ quia ui¬
delicet tormentũ impio¬
rum aspicientes deerep¬
tione sua amplius letabun
menta exterius conspici¬
unt quȩ diuina miscđia
euaserunt. Hinc ysaias
dicit. Et erunt usq ad sa¬
tietatẽ uisionis om̃i carm.
Quasi enĩ damnatio rep¬
borum cibus ẽ electorum
quia quo cruciatus eorum
indesinenter aspiciunt. eo
amplius diuine contẽpla¬
tionis gaudiis ꝑfruunt᷑. De
quo ꝑpsalmistam dicit᷑.
Uidebunt iusti & timebuñ
enim uoluptates munch
tamqͣm aquam hauserui.
inuidie ardorib estuauert̃
ac luxurie fetorib tab̾na¬
culum corporis sui spar¬
serunt. digne instagnum
ignis ardentis sulphere
mitti cum illo ꝑhibent᷑.

Expanded text:
piunt satietatem, quibus se auctores praebuerunt ad errorem. Istae aves non vocatae ad mactationem coenae occurrunt, sed tanquam corvi, ac milvi, ut si quid a fidelibus, aut morticinum aut inutile projectum fuerit, consumant. Quod si bonae aves ex carnibus reproborum, id est sancti praedicatores ex damnatione impiorum, quia videlicet tormentum impiorum aspicientes, de ereptione sua amplius laetabunmenta exterius conspiciunt, quae divina misericordia evaserunt. Hinc Isaias dicit: Et erunt usque ad satietatem visionis omni carni . Quasi enim damnatio reproborum, cibus est electorum, quia quo cruciatus eorum indesinenter aspiciunt, eo amplius divinae contemplationis gaudiis perfruuntur. De quo per Psalmistam dicitur: Videbunt justi et timebunenim voluptates mundi tanquam aquam hauserunt, invidiae ardoribus aestuaverunt, ac luxuriae fetoribus tabernaculum corporis sui sparserunt, digne in stagnum ignis ardentis et sulphuris mitti cum illo perhibentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Per diem mensem & an
illud tempus intellegi
potest. quia & horis gra¬
datim diem. & diebus
menses. & mensibus cer¬
tum est annos ex pleri.
parati aurem sunt
demones ut occidant
certiam partem homi¬
nem. quia nuimirum no¬
cendi oportunitatem semꝑ
prestolantur. Unde nec
inmerito delocustis pre¬
missum est quod eẽnt
similes equis paratis

Expanded text:
per diem mensem et anillud tempus intelligi potest, quia et horis gradatim diem, et diebus menses, et mensibus certum est annum expleri. Parati sunt daemones ut occidant tertiam partem hominum, quia nimirum nocendi opportunitatem semper praestolantur. Unde nec immerito de locustis praemissum est, quod essent similes equis paratis
Abbreviated transcription (Latin):
inexquisitis eos cruciabunt
tormencis monumentũ
etiam dicitur. eo quod
moneat mentem. Quia
& nos dum consideramꝰ
sanctorum monumenta
qui sua corpora ꝓ xp̃o
tradiderunt. monem᷑
uenerationem illis in¬
pendere. Non itaq si¬
nent eos poni in mo¬
numento hoc est non
ꝑ mitrent eos uenera¬
ricS uelud irrisione
comedantur abestiis.
Et in habitantes terram
gaudebunt suꝑ illis &
iocundabuntur & num̾a
mittent in uicem. qm̃
hi duo ꝓphete crucia¬
uerunt᷑ eos. qui habi¬
tant suꝑ terram. recte
in habitantes terram uo¬
cantur quidem teritu
& nece sanctorum gaudent¬

Expanded text:
in exquisitis eos cruciabunt tormentis. Monumentum etiam dicitur eo quod moneat mentem, quia et nos dum consideramus sanctorum monumenta, qui sua corpora pro Christo tradiderunt, monemur venerationem illis impendere. Non itaque sinent eos poni in monumento, hoc est non permittent eos venerari, sed velut irrisione comedantur a bestiis. Et inhabitangaudebunt super illos et iocundabuntur et munera mittent invicem, quoniam hi duo prophete cruciaverunt eos qui habitent invicem. Recte inhabitantes terram vocantur, qui de interitu et de nece sanctorum gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
Prior bestia antixp̃s. ipse
scilicet malorum caput.
sequens uero corpus illius
intellegitur maxime qui
eum p̾dicaturi sunt. Qui
de terra ascendere. dicunt᷑.
quia de terrenis commodis
& diuitiis quas possidebun
insuperbiam eleuabunt᷑
Deterra quippe ascendere

Expanded text:
Prior bestia Antichristus ipse scilicet malorum caput, sequens vero corpus illius intelligitur, maxime qui eum praedicaturi sunt. Qui de terra ascendere dicuntur, quia de terrenis commodis et divitiis quas possidebunt, in superbiam elevabuntur. De terra quippe ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit. Alios ꝑmembra
sua crucifigens. ut petrũ.
alios lapidibus obruẽs ut
stephanum. Alios igne consũ¬
mans ut laurentium. Alios
quoq serpentibus tradidit.
ungulis lamauit. in mare
similia transire coegit. Et
hec quidem facit ligatus si
uehementius contra eam ex¬
urget. quando dampnatũ
hominem ingredietur et
pugnabit tormentis. et falsis
miraculorum signis. ut mer¬
rorem deducantur si fieri
potest etiam electi. Quorũ
ranto robustior runc erit
constantia. quanto ĩmanior

Expanded text:
convertit, alios per membra convertit, alios per membra sua crucifigens, ut Petrum, alios lapidibus obruens, ut Stephanum, alios igne consumens, ut Laurentium, alios quoque serpentibus tradidit, ungulis laniavit, in mare similia transire coegit. Et haec quidem facit ligatus, sed vehementius contra eam exsurget, quando damnatum hominem ingredietur, et pugnabit tormentis, et falsis miraculorum signis, ita ut in errorem deducantur, si fieri potest, etiam electi . Quorum tanto robustior tunc erit constantia, quanto immanior
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sponsam uxorem ag¬
ni. Ipsa est etiam uxor.
inꝑfectione oꝑis et morũ
conftitura. Et quia sua p̾¬
dicatione et doctrina mul¬
tos filios do generat. Unde
et ipse dominus dicit.
Si quis fecerit uolunta¬
tem patris mei. ipse m̃s
frater soror et mater est.
Credendo gͦ sponsa. Oꝑib
in herendo uror. Uocib
p̃dicando mater efficit᷑
axp̃i. Tociens enim parit
xp̃m quociens officio p̃¬
dicationis membra eius
que nos sumus adfidem
et oꝑationem informat.
Postquam itaq uidit
draco quia ꝓiectus est
de celo. maximeq post
ad uentum filũ dei de
quo dominus ait. uide¬
bam satanan sicut fur¬
gur decelo cadentem.ꝑ
secutus est mulierem que
peperit masculum. id est
sancti martyres. qui ante
potuerunt mori quam a fide
dĩ separari. Per secucus est qͥp.¬
pe hanc mulierem in ipsa
adolescentia quando int̃fec̃
abel. s hanc post aduentũ
filii di acrius ꝑsequi aggrest̃
est. et ad argumenta ꝑsecuti-¬
onum callidius semet ipsũ

Expanded text:
tibi sponsam agtibi sponsam agni . Ipsa est etiam uxor in perfectione operis et morum constituta, quia sua praedicatione et doctrina multos filios Dei generat. Unde et ipse Dominus dicit: Si quis fecerit voluntatem Patris mei, ipse meus frater, soror, et mater est . Credendo ergo sponsa, operibus inhaerendo uxor, vocibus praedicando mater efficitur Christi. Toties enim parit Christum quoties officio praedicationis membra ejus quae nos sumus ad fidem et operationem informat. Postquam itaque vidit draco quia projectus esset de coelo, maximeque post adventum Filii Dei, de quo Dominus ait: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem, persecutus est mulierem, quae peperit masculum, id est sancti martyres, qui ante potuerunt mori quam a fide Dei separari. Persecutus est quippe hanc mulierem in ipsa adolescentia, quando interfecit Abel, sed hanc post adventum Filii Dei acrius persequi aggressus est, et ad argumentum persecutionis callidus semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tate sceleris autem expan-¬
ditur. Hanc eius ruinam
et in aduentu nr̃i redẽp¬
toris factam et nunc usq
fieri debemus credere. Na¬
bet autem diabolus iram
non contra eos qui ꝑterrã
⁊ mare figurant᷑. s contra
eos qui incelo habitant aqͥb
uicẽ ex dauditur. Nam ex
ꝑ ipsos. seuit uersutius ad.¬
uersus ipsos. Et post qmͣ
iuidit draco quod proiectꝰ
esset de celo hoc est de cor¬
dibus electorum interrã.
idest inreꝓborum corda.
ꝑsecutus est mulierem quȩ
peperit masculum. Sc̃a
ecclesia designatur ꝑcelũ.
similiter et ꝑmulierem.
Appellatur autem mulier:
non propt̃ molliciem ani-¬
mi. S quia cotidie spiri¬
tales dõ filios gygnere
non cessat. Ipsa est et enĩ
sponsa annulo fid̃i in bap¬
tismo subarrata. dequa
paulus dicit. Despondiem̃
uos uni uiro uirginem castã
ex hibere xp̃o. Et alibi. des¬
ponsauit sibi xp̃s ecclesiã.
non habentem maculam
aut rugam. Et insequen¬
tibus huius libri uerb̃
dicitur. Ueni ostendam

Expanded text:
tate sceleris expanditur. Hanc autem ejus ruinam et in adventu nostri redemptoris factam, et nunc usque fieri debemus credere. Habet autem diabolus iram non solum contra eos, qui per terram et mare figurantur, sed etiam contra eos qui in coelo habitant, a quibus victus excluditur. Nam et per ipsos saevit versutius adversus ipsos. Et postquam vidit draco quod projectus esset de coelo, hoc est de corporibus electorum. In terram, id est in reproborum corda. Persecutus est mulierem quae peperit masculum. Sancta Ecclesia designatur per coelum, similiter et per mulierem. Appellatur autem mulier non propter mollitiem animi, sed quia quotidie spirituales Deo filios gignere non cessat. Ipsa etenim est sponsa annulo fidei in baptismo subarrhata, de qua Paulus dicit: Despondi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Et alibi: Desponsavit sibi Christus ecclesiam non habentem maculam aut rugam . Et in sequentibus hujus libri verbis dicitur: Veni, ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
in prelio.S cum dominuᷤ
ubiq sit iuxta illud celũ
& terram ego impleo. & ex¬
tra celum & terram non
sit locus quonido descen¬
dit de celo: ad quod pro¬
cul duluo dicendumi
quia descensio illius nic¬
hil aliud fuit nisi humi¬
litatis eius incarnatio. Nu¬
be autem amictus appa-¬
ruit angelus. quia nimi¬
rum carnem indutus in¬
ter homines apparuit dñs.
De quo ꝓpheta. Ecce dominꝰ
ascender suꝑ nubem leuẽ
& in grediebur egyptum.
Suꝑ nubem quippe leuẽ
ascendit. quando carnem
sine grauedine peccati as¬
sumpsit. Capͥut uero an¬
geli diuinitas in tellegitur
filiĩ dĩ. uixta illud apłi
caput xp̃i deus. Hiris
autem sicut & supra dixi¬
mus grece latinum arcus
dicitur. qui diuersis colori¬
bus innube apparere uide¬
tur. Et est signum ꝓpicia¬
tionis atempore diluuũ
positum interdm & ho¬
mines. Tuncq fit arcus

Expanded text:
in praelio . Sed cum Dominus ubique sit, juxta illud, Coelum et terram ego impleo , et extra coelum et terram non sit locus, quomodo descendit de coelo? Ad quod procul dubio dicendum, quia descensio illius nihil aliud fuit, nisi humilitatis ejus incarnatio. Nube autem amictus apparuit angelus, quia nimirum carne indutus, inter homines apparuit Dominus. De qua propheta: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum . Super nubem quippe levem ascendit, quando carnem sine gravedine peccati assumpsit. Caput vero angeli divinitas intelligitur Filii Dei, juxta illud: Caput Christi Deus. Iris autem, sicut et supra diximus Graece, Latine arcus dicitur, quia diversis coloribus in nube apparere videtur, et est signum propitiationis a tempore diluvii positum inter Deum et homines. Tuncque fit arcus
Abbreviated transcription (Latin):
surgens a mortuis iam non
moritur: mors illi ultra ñ
dominabitur. Quo in loco
magna consolatio intelligen¬
da est ad hibita beato iohi
cui iacenti tamꝙͣ mortuo di¬
citur. uiuus fui ꝙ mortiuis.
Nichil enim affectione con¬
gruentius quã quod sibi si¬
milem in morte dnm̃ audi¬
ret. qui tamꝙͣ mnortuus ia¬
cebat. Ac si diceret xp̃s tã
ipsi quã hominibꝰ fidelibus.
Nolite timere pro me pati
qui estis membra. cũ ego
qui sum caput pro uobis
mortuum non dubitauerim.
quia sicut ego post mortem
uiuo. ita & uos iuuetis re¬
suscitati a capite. Attendite
gͦ quia post mortem uiuit
uita ur̃a quȩ constat in capi¬
te. exemplum uobis osten¬
dens quandoq ingłam re¬
surgendi. si modo uano timo¬
re non recesseritis de corꝑe.
Et habeo elaues mortis ꝙ

Expanded text:
surgens a mortuis, jam non moritur; mors illi ultra non dominabitur . Quo in loco magna consolatio intelligenda est adhibita beato Joanni, cui jacenti tanquam mortuo dicitur: Vivus fui et mortuus, Nihil enim hac affectione congruentius quam quod sibi similem in morte Dominum audiret, qui tanquam mortuus jacebat. Ac si diceret Christus tam sibi quam omnibus fidelibus: Nolite timere pro me pati, qui estis membra, cum ego qui sum caput, pro vobis mori non dubitaverim, quia sicut ego post mortem vivo, ita et vos vivetis resuscitati a capite. Attendite ergo quia post mortem vivit vita vestra, quae constat in capite, exemplum vobis ostendens quandoque in gloriam resurgendi, si modo vano timore non recesseritis de corpore. Et habeo claves mortis
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam. Uo lat ꝑmedium
çelum. quia m̃tis contem¬
platione cȩlestia petuntꝰ.
nontrenis inherent. et sub¬
iectos etiam popłos ad ce¬
lestia. et uerbis et litterisin¬
uitant. Dchis quippe uo¬
lantibus p̃dicatoribusi¬
sayas dicit. qui sũt isti qui
ut nubes uolant.⁊ quasi co¬
lumbe ad fenestas suas.
ut nubes enim uolant ꝗa
atrenis desideriis pennis
urtutum sub leuati plu¬
unt uerbis. ⁊ corru scant
miraculis. Ad fenestras
suas uelud columbesũt.
quia ꝑ hoc ꝙ ext̃ius cõ¬
cupiscunt. nil t̃renum

Expanded text:
m. Volat per medium coelum, quia mentis contemplatione coelestia petunt, non terrenis inhaerentes, sed subjectos etiam populos ad coelestia et verbis et litteris invitant. De his quippe volantibus praedicatoribus Isaias dicit : Qui sunt isti qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? Ut nubes enim volant, quia a terrenis desideriis pennis virtutum sublevati pluunt verbis, et coruscant miraculis. Ad fenestras suas velut columbae sunt, quia per hoc quod exterius conspiciunt, nihil terrenum
Abbreviated transcription (Latin):
sequetur me. Itaq quod
accepimus. & a di est
quia ipse dedit. et nos¬
trum quia nos abillo
ꝑcepimus. Et id̃o cum
dominus mercedem red¬
dit. sua ipsa dona ine¬
lectis remunerat. sub
hac intellegentia cotidie
dicimus. Panem nostrũ
cotidianum danobis
hodie. Si nostrum est
cur ut detur petimus:
sed fit nostrum accipien¬
do quod non erat haben¬
do. Querit᷑ autem cur
nominat is ꝓphͣtis & cete¬
ris sanctis apostoli sunt
relicti. Set sciendum. quia
in prophetis ibi sunt com¬
prehensi & apłi. qui pro¬
phete sunt. quia uentura
reproborum subplicia. et
sanctorum premia p̃nun¬
tiant. De quibus ipse do¬
minus ait. Ecce ego mit¬
to ad uos ꝓphetas & ipsi

Expanded text:
sequetur me . Itaque quod accepimus, et Dei est, quia ipse dedit, et nostrum, quia nos ab illo percepimus, et ideo cum Dominus mercedem reddit, sua ipse dona in electis remunerat. Sub hac intelligentia quotidie dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie ; si nostrum est, cur ut detur petimus? Sed fit nostrum accipiendo, quod non erat habendo. Quaeritur autem, cur, nominatis prophetis et caeteris sanctis, apostoli sunt relicti? Sed sciendum, quia in prophetis ibi sunt comprehensi et apostoli, qui prophetae sunt, quia ventura reproborum supplicia, et sanctorum praemia praenuntiant. De quibus ipse Dominus ait: Ecce ego mitto ad vos prophetas. Et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Timentes quoq nomen
illius. idest reuerentiam
habentes nominis eius
& ido peccare timentes. cũ
pusillis & magnis merce¬
dem recipient. Magni qͥppe
sunt. qui bonum quod
intellegunt iuuante se
diuinit atia facere
possunt. Pusilli autem.
qui non ea possunt in¬
inplere que in tellegunt.
quia nec locum habent.
bet in monasterio constitu¬
tus uult misericordiam
uult etiam aliis sermo¬
nem predicationis & doc-¬
trine inꝑtire. sed quia
ad hoc non uocatur non
illud quod in tellegit et
uult opere ꝑficere ua¬
let. Ido quȩ tales innu¬
mero ꝑfectorum haben-¬
tur. Iđo quȩ nulla subri¬
piat de in ꝑfectione des¬
peratio. licet non fueriñ
omnibus ad cributa ꝑ¬
fectio hinc enim ecclesia
sponso incanticis canticoꝵ
olescentule dilȩxerunt te.
& quia talium numerosi¬
or summa inuenicur
ido in subsequentibus
salomon ait. Ad olescen¬
tularum autem quaꝵ
non est numerus.
ex terminandi eos qui
corruperunt terram.
sub auditur tempus
ad uenit. Qui enim cor

Expanded text:
Timentes quoque nomen illius, id est reverentiam habentes nominis ejus, et ideo peccare timentes, cum pusillis et magnis mercedem recipient. Magni quippe sunt, qui bonum quod intelligunt, juvante se divina gratia facere possunt. Pusilli autem, qui non ea possunt implere quae intelligunt, quia nec locum habent. bet in monasterio constitutus, misericordiam vult etiam aliis sermonem praedicationis et doctrinae impendere, sed quia ad hoc non vocatur, non illud quod intelligit, et vult, opere perficere valet. Ideoque tales in numero perfectorum habentur. Ideoque nulla subripiet de imperfectione desperatio, licet non fuerit omnibus attributa perfectio. Hinc Ecclesia in Canticis canticorum olescentulae dilexerunt te nimis . Et quia talium innumerosior summa invenitur, ideo in subsequentibus Salomon ait: Adolescentularum autem quarum non est numerus . Et exterminandi eos qui corruperunt terram, subaudis tempus advenit. Qui enim cor
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. recte ꝑhoc spatium
omne tempus p̃sentis uite
intellegitur. in quo subeadẽ
doctrina ecdesia moratur
Inhuius mulieris figura. ołi
populum isrłiticũ columna
nubis p̃cedebat ꝑdiem et
columna ꝑ noctẽ. In nube
quippe blandimentum a¬
moris. inigne autẽ. terror
exprimitur timoris. Per has
quippe duas columnas. duo
significantur testamenta.
ꝑnubem indie. nouum sig¬
nificatur testamentaim. ĩ
quo uindicta peccantium.
s misericordie lenitas osten¬
sa est. Unde est. Nemoce ꝯ¬
dempnauit mulier. Per
ignem uero in nocte . ue¬
tustestamentũ in tellegitur.
quod supplicium peccantib
minatur. Unde est.Siquis
hoc uel illud fecerit. mor¬
te moriatur. fugiens autẽ
populus pharahonem. qͥẽ
draco magnus cubans in
medio fluminum suorum.
ueluci mulier fugit dracoñe.
ꝑuenit indesertum in quo
dm ꝓtectorem repperit. et

Expanded text:
bitur. Recte per hoc spatium omne tempus praesentis vitae intelligitur, in qua sub eadem doctrina Ecclesia moratur. In hujus mulieris figura olim populum Israeliticum columna nubis praecedebat per diem, et columna ignis per noctem. In nube quippe blandimentum amoris, in igne autem terror exprimitur timoris. Per has quippe duas columnas duo significantur Testamenta. Per nubem in die, Novum significatur Testamentum, in quo non vindicta peccantium, sed misericordiae lenitas ostensa est. Unde est: Nemo te condemnavit, mulier . Per ignem vero in nocte, Vetus Testamentum intelligitur, quod supplicium peccantibus minatur. Unde est: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Fugiens autem populus Pharaonem, qui est draco magnus, cubans in medio fluminum suorum, veluti mulier fugit draconem, pervenit in desertum, in quo Deum protectorem reperit, et
Abbreviated transcription (Latin):
aliis odor uite inuitam.
aliis odor mortis in mor¬
tem. Dum enim sancti
bona coram ipsis profe¬
runt. etiam nolentes
nocent. quia ipsi bona
quȩ audiunt insui dãp¬
nationem conuertunt.
Dumq sanctos ꝑsecumt᷑
qui sibi uitam ad nunti¬
ant. hoc igne. idest doc¬
trina quȩ ꝓcessit de illo¬
rum ore deuorantur. quia
ꝓcontemptu & ꝑsecutioe
sanctorum digne eternis¬
suppliciis aguntur. Et
si quis eos uoluerit lede¬
re. ua oportet eum occa¬
di. Sententia scilicet uer¬
bi di. uel certe deore ces¬
tum ignis egrediens ini¬
micos eorum int̾ficit.
quia nimirum contraria
xp̃o sentientes atq in ma¬
lo ꝑseuerantes anathe¬
matis fulmine scancta
ȩcclesia ꝑcutit. Quod si
& hoc inbonum accipe

Expanded text:
Aliis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Dum enim sancti bona coram ipsis proferunt, etiam nolentes nocent, quia ipsi bona quae audiunt, in sui damnationem vertunt; dumque sanctos persequuntur, qui sibi vitam annuntiant, hoc igne, id est doctrina quae procedit de ore illorum, devorantur, quia pro contemptu et persecutione sanctorum, digni suppliciis aeternis aguntur. Et si quis eos voluerit laedere, ita oportet eum occidi, sententia scilicet verbi Dei. Vel certe de ore testium ignis egrediens inimicos eorum interficit, quia nimirum contraria Christo sentientes, atque in malo perseverantes, anathematis fulmine sancta Ecclesia percutit. Quod si et hoc in bonum accipe
Abbreviated transcription (Latin):
tinc populus dicit. Omnes
quot quot baptizati estis
xp̃m indiustis. De hoc sole
impũ dicturi sunt min¬
ferno. sol iusticie non luxit
nobis. Perlunam autem quȩ
mutabilis ẽ ut porte quȩ
principio usq ad plenum
orbem crescit et inde ficit
usq ad trigessinam etatem.

Expanded text:
inc Paulus dicit: Omnes quotquot baptizati estis, Christum induistis . De hoc sole impii dicturi sunt in inferno: Sol justitiae non luxit nobis . Per lunam autem quae mutabilis est, ut pote quae a principio usque ad plenum orbem crescit, et inde deficit usque ad tricesimam aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
quod. idẽ sit pater qui
filius. & quia duas non
& filio. similis est & etiam
deterior paganis. fõtinꝰ
quoq adfirmat eum
purum hominem nec
fuisse ance mariam. &
iste similis est gentib.
qui simulacrum homi¬
nis mortui se adorare fa¬
tetur. dum solum mo¬
do xp̃m hominem fuis¬
se dicit. & dm̃ negat.
Et ideo isti tales atq eorũ
similes. uelint nolut
in illorum transeunt
numerum. qui imagi¬
nes mortuorum homi¬
cum insingulis partib
mendatiũ sit quod ce¬
nent. Similiter qui fide̾
quam habent. operib
destruunt. in numero
infidelium reputantur:
Et cuutatem scãm¬
calcabunt ipfafcilicẽt
atria mensitiz quadra

Expanded text:
quod idem sit Pater qui Filius, et quia duas non et Filio, similis est et etiam deterior paganis. Photinus quoque affirmat eum purum hominem, nec fuisse ante Mariam, et iste similis est gentibus, qui simulacrum hominis mortui se adorare fatetur, dum solummodo Christum hominem fuisse dicit, et Deum negat. Et ideo isti tales atque eorum similes, velint nolint, in illorum transeunt numerum, qui imagines mortuorum adoracum singulis partibus mendacium sit quod tenent. Similiter qui fidem quam habent operibus destruunt, in numero infidelium reputantur. Et civitatem sanccalcabunt, ipsa scilicet atria. Mensibus quadra
Abbreviated transcription (Latin):
eius. qui inme loquit᷑ xp̃c:
Qui angłs decelo descendiᷤᷤ¬
se dicit᷑. quia quicqͥd scĩ p̃di¬
catores habent seu indoctri¬
na. seu mnoꝑe. cęlitus illis da¬
tum est. Hinc & eñĩ iacob.
dicit. Omine datũ optimum &
omne donũ ꝑfectum desursũ
est. descendens a patre lumi

Expanded text:
ejus qui in me loquitur Christus? Qui angelus de coelo descendisse dicitur, quia quidquid sancti praedicatores habent, seu in doctrina, seu in opere, coelitus illis datum est. Hinc etenim Jacobus dicit: Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descende
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. quod cũq ligaueris
suꝑ terrã erit ligatũ ⁊ incelo.
Et quodcũq solueris super
terrã erit solutũ & incęlo.
Et terra hoc ẽ eccł̃ia in lu¬
minata ẽ a maiestate eius.
quia sua p̃dicatione totu᷑
uerunt ubiq incipientes
ab ierusalem & ꝑuenientes
usq adterminos uniuerse
terre. Qm̃ ante defecit eis ter¬
tra qm lingua. Hinc psalmi¬
sta dicit. In omnẽ t̾ram exiuit
t clamauit infortiuoce.
fortẽ uocem in telligimus
p̃dicationẽ xp̃i. qui ait.
Penitentiã agite. appropin¬
quabit regnum celorum.
Que scilicet uox ab ipso do¬
mino postea ꝑ apłos totũ
orbem clamorẽ compleuit.
Et uox ista fortis fuit. quia
fortissima limina regni gen¬
trum destruxit.
ecidit cecidit babylon. idẽ¬

Expanded text:
averis super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis . Et terra, hoc est, Ecclesia illuminata est a majestate ejus, quia sua praedicatione totum verunt ubique, incipientes ab Jerusalem, et pervenientes usque ad terminos universae terrae, quoniam ante defecit eis terra quam lingua. Hinc Psalmista dicit: In omnem terram exivit xclamavit in forti voce dicens. Fortem vocempraedicationem Christi, qui ait: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum. Quae scilicet vox ab ipso Domino, postea per apostolos totum orbem clamore complevit. Et vox ista fortis fuit, quia fortissima limina regni gentium destruxit. Cecidit, cecidit Babylon.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere leues & suꝑbos ho¬
mines qͥ ineade babylone.
carnis illecebras sp̃s inmund.
ꝓpt̾ mentis elationẽ uero uo¬
lucres appellant᷑. Dehis uolu-¬
crib & bestiis esalas plura
loquit᷑. Omnes inquit bestie
ludent ibi. & erit cubile dra¬
conum & pascua structionũ
Et occurrent demonia o¬
nocentaurus & pilosus cla¬
mabit alter ad alterũ.
t de ira fornicationis eius
biberunt om̃s gentes. Id est
uindictam peccatoꝵ illius o¬
mnes gentes sustinebunt.
t reges terre qui cũ illa
fornicati sunt. Hoc ẽ pͥncipes
istius scħ quicum semet ipsis
fornicati sunt diligendo ter¬
rena plus qm celestia. uel e¬
tiam inmunditiã carnis sec¬
tando. aut ydola colendo.
Et isti eñi iundictam san¬
quinis sustinebunt. qm̃ ipsi
pͥncipes malorum sunt. ide¬
oq insocietate babylonioꝵ
consistunt.
t mercatores terre deuir¬
tute deliciarũ eius diuites
fact sunt. Mercatores ter

Expanded text:
intelligere leves et superbos hointelligere leves et superbos homines, qui in eadem Babylone mcarnis illecebras, spiritus immundi: propter mentis vero elationem, volucres appellantur. De his volucribus et bestiis Isaias plura loquitur: Omnes, inquit, bestiae ludent ibi, et erit cubile draconum, et vascua siruthionum, et occurrent daemonia onocentauris, et pilosi clamabunt alter ad alterum . Et de ira fornicationis ejus biberunt omnes gentes. Id est vindictam peccatorum illius omnes gentes sustinebunt. Et reges terrae qui cum illa fornicati sunt. Hoc est principes hujus saeculi, qui cum semetipsis fornicati sunt diligendo terrena plusquam coelestia, vel etiam immunditiam carnis sectando aut idola colendo. Et isti enim vindictam sanguinis sustinebunt, quoniam ipsi principes malorum sunt, ideoque in societate Babyloniorum consistunt. Et mercatores terrae de virtute deliciarum ejus divites facti sunt. Mercatores ter
Abbreviated transcription (Latin):
num. Quantũ adlitteram
ꝑtinet. hoc debabylone di¬
cit. que capta amedis & ꝑ¬
sis incerfecto baltasar de¬
structa ẽ. nec diu postea ibi¬
habitauerunt homines. qͥa
insolitudines sempit̃nas ẽ
redacta. aliaq ẽ edificata.¬
pea. Et ubi condam erant
pulcberrimȩ & p̃cipue in¬
habitationes hominũ. ibist̃
modo inhabitationes demonũ
& bestiarũ ibiq inhabitant
dracones serpentes ⁊ uolueres
diuersi generis. Ipsa aũt ba¬
bylon. istam significabat qͦ
exmultitudine constat rep¬
licet ibi incordib prauorũ
hominũ uel incarcerib de¬
mones tenent᷑ reclusi. Qui mn¬
mundi dicunt᷑ ꝓpt̃ spurticiã
omniũ peccatoꝵ inquibus
uersant᷑. Ipsi quoq sunt uo¬
lucres imunde. qui ꝑ hanc
aera discurrunt usq addiẽ
iudicii expectantes damna¬
tionẽ suam. Iuxta illud iaco¬
bi. Angłlos uero qui non ser¬
uauerunt suũ pͥncipatum.
sub caligine aeris huius tra¬
didit cruciandos inuidici¬
um magni diei. Siue etiam
inmundas uolucres possumꝰ

Expanded text:
. Quantum ad litteram pertinet, hoc de Babylone dicit, quae capta a Medis et Persis, interfecto Balthasar, destructa est, nec diu ibi postea habitaverunt homines, quia in solitudines sempiternas est redacta, viaque Et ubi quondam erant pulcherrimae et praecipuae inhabitationes hominum, ibi sunt modo inhabitationes daemonum et bestiarum, ibique inhabitant dracones, serpentes, et volucres diversi generis. Ipsa autem Babylon istam significabat, quae ex multitudine constat reprolicet ibi in cordibus pravorum hominum, velut in carceribus, daemones tenentur inclusi. Qui immundi dicuntur propter spurcitiam omnium peccatorum, in quibus versantur. Ipsi quoque sunt volucres immundae, qui per hunc aerem discurrunt usque ad diem judicii, exspectantes damnationem suam, juxta illud Judae Jacobi: Angelos vero qui non servaverunt principatum, sub caligine hujus aeris tradidit cruciandos in judicium diei . Sive etiam immundas volucres possumus
Abbreviated transcription (Latin):
biam erexit. Unde ẽ. Deie¬
cisti eos. dum alleuarent᷑.
Nel cecidit iam indĩ presci¬
entia. Nouit enĩ dñs qui
ꝑtineant adbabylonem:
& casuri sunt imꝑpetuam
damnationẽ. Qui etiã iam
ceciderunt in suo capite de
cȩlo. qui ꝑsuꝑbiã abilla ce¬
lesti edificatione in repara

Expanded text:
Unde est: Dejecisti eos dum allevarentur , vel cecidit jam in Dei praesentia. Novit enim Dominus, qui pertineant ad Babylonem, et casuri sunt in perpetuam damnationem. Qui etiam jam ceciderant in capite suo de coelo, qui per superbiam ab illa coelesti aedificatione i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eis. Nam & ipse de se ipso
dicit. qmdu inmundo sũ.
lux sũ mundi. Et alibi de
eo scͥptum ẽ. lux uenit in
mundũ. & dilexerunt ho¬
mines tenebras magis qmͣ
lucem. Quia gͥ iste angłs
ad destruendã uenit poten¬
tiam diaboli. Recte fortis
ꝑhibet᷑. Ut pote contra for-¬
tem fortior contra robustus
robustior aduenisse insinue¬
tur. Quia uero adeuacuan¬
dam humanã sapientiam
accessit. bene t̾ra a gła illiꝰ
inluminata ꝓnuntiat᷑. Ac
si diceret᷑. Contra tumentẽ
scłi potestatẽ magna pote¬
stas. contra false doctrine
tenebras. uere scientie lux
apparuit. Potest etiam et
iste angłs intelligi pͥmus
ordo p̃dicatorũ. qui fuit

Expanded text:
e IX. Nam et ipse de seipso dicit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi . Et alibi de eo scriptum est: Lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem . Quia iste angelus ad destruendam venit potentiam diaboli, recte fortis perhibetur, utpote contra fortem fortior, contra robustum robustior advenisse insinuetur. Quia vero ad evacuandam humanam sapientiam accessit, bene terra a gloria illius illuminata pronuntiatur, ac si diceretur: Contra tumentem saeculi potestatem magna potestas, contra falsae doctrinae tenebras verae scientiae lux apparuit. Potest etiam et iste angelus intelligi primus ordo praedicatorum, qui fuit
Abbreviated transcription (Latin):
pleo. & extra cęlum & t̾ram
locus non ẽ. ubi non sit dñs.
Sed descendit de cęlo non qͦ
de loco adlocũ transiret.
sed qndo inuero uirgiali
ut possit uideri in nr̃a na¬
tura qͥ inuisibilis erat
sua. Descensio illius gͦ.ni¬
chil ẽ aliud quã carnis as¬
sumptio. de quo paulus dic̃.
Q cum informa di eẽt hu¬
miliauit semet ipsum fac¬
stas adutrãq eius naturã
potest referre & addiuinã
scilicet. & adhumanã. fuit
eñi hec potestas in ipso ꝑdi
uinitatẽ sine tẽpore ante
omĩa scła quia sicut cum
patre & spũ sco cuncta cre¬
auerat. ita cum patre omĩa¬
possidebat. Hec etiã pote¬
stas data ẽ. ei intẽpore. qͣn¬
do post triũphum resurre¬
ctionis data ẽ ei potestas
incęlo & interra ut innomi¬
ne iħ̃u omne ienuflectat᷑.
celestiũ derrestriũ ⁊ infernoꝵ.
De hac enĩ ipse surgens amor¬
tuis dicit. Data est mͥ om̃is
potestas incelo & interra:De
illa uero qm ante tẽpora ha¬
bet cũ patre. daniel dicit.

Expanded text:
erum: Extra coelum et terram locus non est, ubi non sit Dominus. Sed descendit de coelo, non quo de loco ad locum transiret, sed quando in utero virginali ut posset videri in nostra natura, qui invisibilis erat in sua. Descensio ergo illius nihil est aliud quam carnis assumptio, de quo Paulus dicit: Qui cum informa Dei esset, humiliavit semetipsum, facstas ad utramque ejus naturam potest referri, et ad divinam scilicet et humanam. Fuit enim haec potestas in ipso per divinitatem sine tempore, ante omnia saecula, quia sicut cum Patre et Spiritu sancto cuncta creaverat, ita cum Patre possidebat. Haec etiam potestas data est ei in tempore, quando post triumphum resurrectionis data est ei potestas in coelo et in terra, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum . De hac enim ipse resurgens a mortuis dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. De illa vero quam ante tempora habet cum Patre, Daniel dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
nem. & uisionẽ. sed non ẽ
ita. Uno enĩ die hȩc omĩa
uidit beatus ioħes. idest¬
indie dominico. Sic qͥppe
dicit᷑. uidi aliũ quasi dice¬
ret. udi aliam uisionem.
Unus itaq angłs fuit qͥ
has uisiones manifestauit.
sed ꝓpt̾ aliam uisionẽ. Ali¬
Sic & nos dequolibet dicimꝰ.
Alius mͥ uidebaris cũ illa
& illa uerba diceres. Alius
nunc appares cũ dissimilia
loqueris.
ost hec inquit. idest postꝰ
p̃cedentẽ uisionẽ. uidi ali¬
um angłm decȩlo descenden¬

Expanded text:
er visionem, sed non est ita. Uno enim die haec omnia vidit beatus Joannes, id est, die Dominico. Sic quippe dicitur, vidi alium, quasi diceret, vidi aliam visionem. Unus itaque angelus fuit, qui has visiones manifestavit, sed propter aliam visionem aliSic et nos de quolibet dicimus: Alius mihi videbaris, cum illa et illa verba diceres: alius nunc appares, cum dissimilia loqueris. Post haec, inquit, id est, post praecedentem visionem, vidi alium angelum de coelo descenden
Abbreviated transcription (Latin):
non dedistis mͥ manduca
te. &cͦ. quod dicet illi.
discedite ame qͥ oꝑamini
iniqͥtatẽ. Consũmabuntur
hec dĩ uerba cum ipse ueni¬
ens adiudiciũ dicet reꝓbis.
ite inignẽ et̾num. qͥ paratꝰ
ibunt hi insuppliciũ et̾nũ.
Promisit & scõs statuendos
addexterã & głam sehis da¬
turum. Consũmabunt᷑ hec
uerba. cum audierint ueni¬
te benedicti patris mei. ⁊c̃.
Sic nãq dicit᷑. donec consũ¬
ment᷑ uerba dĩ. tãqm di¬
ceret᷑. usqͦ & boui & mali.
recipient scđm qͦd eloqͥa
dĩ ꝓmittunt.
t mulier quam uidisti ẽ
ciuitas magna. idest omĩs
malorum multitudo que
habet regnũ suꝑ reges ter¬
re. quia maxime malorũ
multitudo in regib & hu¬
ius scł pͥncipib in suꝑbi¬
am eleuat᷑. Sic enĩ dicit᷑
ciuitas magna habet
potestatẽ suꝑ reges terre.
tamqͣm diceret᷑ ipsũ scłi
regnum incunctis suꝑbe
potentibꝰ reguat.

Expanded text:
s mihi manducare, etc., usquequo dicet illis: Discedite a me qui operamini iniquitatem . Consummabuntur haec Dei verba, cum ipse veniens ad judicium dicet reprobis: Ite in ignem aeternum, qui paratus ibunt hi in supplicium aeternum . Promisit et sanctos statuendos ad dexteram, et gloriam se his daturum. Consummabuntur haec Dei verba, cum audierint: Venite, benedicti, Patris mei, etc. Sic namque dicitur, donec consummentur verba Dei, tanquam diceretur: Usquequo boni et mali recipient secundum quod eloquia Dei promittunt? Et mulier quam vidisti est civitas magna, id est omnis malorum multitudo. Quae habet regnum super reges terrae. Quia maxime malorum multitudo in regibus et hujus saeculi principibus in superbiam elevatur. Sic enim dicitur, civitas magna habet potestatem super reges terrae, tanquam diceretur: Ipsum saeculi regnum in cunctis superbiae potentibus regnat.
Abbreviated transcription (Latin):
transient: Sed sciendum ẽ¬
quia ad aliquid uerba dei
consũmant᷑ ad aliquid non
transeunt. Consũmant᷑ in hoc
ut que p̾missa sunt oꝑe com¬
pleant᷑. Non transeuN uero.
quia ea que loquunt᷑ eter¬
nalit̾ ꝑseuerant. Sermo e¬
ctum ẽ enim de xp̃o. quod
ueniens adiudicium statu¬
& oues adextris edos autẽ
a sinistris. & dicet rex bis qͥ¬

Expanded text:
transient . Sed sciendum transient . Sed sciendum quia ad aliquid verba Dei consummantur, ad aliquid non transeunt. Consummantur ad hoc, ut quae promissa sunt opere compleantur: non transeunt vero, quia ea quae loquuntur, aeternaliter perseverant. Sermo ectum est enim de Christo, quod veniens ad judicium, statuet a dextris oves, hoedos autem a sinistris,
Abbreviated transcription (Latin):
quod non inerebat᷑ emolli¬
ri. Bedit gͦ ds̃ in cordib in¬
fideliũ ꝓpt p̃cedentẽ eorũ
infidelitatẽ. ut faciant qͦd
illi ẽ placitum. Quod quid
sit. statim aꝑit cũ subiun¬
git. t dent regnũ suum
bestie. gr̃ãs illi agentes: et
honorem & fortitudinẽ suã
illi tribuentes: quasabea
ꝑceꝑint om̃e quod habent.
Non aũt fuit dĩ uoluntas
qui nullam iniustiã uult.
cui psalmista dic̃. Dilexist
iusticiã & odisti iniquitatẽ.
ut reprobi contradm̃ pu¬
gnantes regnum suum be¬
stie traderent. sed p̃ceden¬
tium iniquitatũ illoꝵ me¬
rita exigunt: ut reprobi in
errorem adõ ire ꝑmissi ita
ambulent ut miscđia par¬
centis non saluent᷑ sed u¬
sticia punientis damentur
Ac si diceret. E xigentibꝰ illoꝵ
meritis. Ita ds̃ eorum corda
ꝑmisit obscurari. ut sic age¬
rent. Et hoc tam qdi donec
loco questio oritur. quare
cun ipse dñs in euangłio di¬
cat. Celum & terra transi¬
bunt: uerba auͣt mea non

Expanded text:
quod non merebatur emolliquod non merebatur emolliri. Dedit ergo Deus in cordibus infidelium, propter praecedentem eorum infidelitatem, ut faciant quod illis est placitum. Quod quid sit, statim aperit cum subjungit: Ut dent regnum suum bestiae. Gratias illi agentes, et honorem et fortitudinem suam illi tribuentes, quasi ab ea perceperint omne quod habent. Non autem fuit Dei voluntas, qui nullam injustitiam vult, cui Psalmista dicit: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, ut reprobi contra Deum pugnantes, regnum suum bestiae traderent, sed praecedentium iniquitatum illorum merita exigunt ut reprobi in errorem a Deo ire permissi ita ambulent, ut misericordia parcentis non salventur, sed justitia punientis damnentur. Ac si diceret: Exigentibus illorum meritis, ita Deus eorum corda permisit obscurari, ut sic agerent, et hoc tam diu, donec loco quaestio oritur, quare cum ipse Dominus in Evangelio dicat: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non
Abbreviated transcription (Latin):
psi addeuorandũ suis ini-¬
quitatib ex acuerunt.
t ipsam ipigni congre¬
gabunt quia malis oꝑibꝰ
deferuiendo ipsi sibi et̾nũ
incendium quo crucientur
p̃parauerunt se que ultro
prauis actionib. eisdem
incendiis p̃cipites dedert̃.
Dum gͦ suis iniquitatibus
quasi quibꝰdam lignis ignẽ¬
quo comburant᷑ accenduñ.
ipsi se concremant.Sic enĩ
usitata locutione quod in
ipsis contigerit reprobi
facere ꝑhibent᷑. sicuti nos
quelibet se ipsũ inter fecis¬
se dicimus. Qui ꝑiculum
mortis cum posset non de¬
clinauit. Nel se ipsum in¬
cecidisse: qui semet uolens
inignem p̃cipitẽ dedit.
ut faciant quod illi placi¬
tum ẽ. & c̃. Sepe ds̃ om̃ipñs
tratus prop̃cedentibꝰ homi¬
num peccatis. ꝑmittit eos
facere unde illũ amplius
offendunt. hinic ẽ quod de
quibdã dicit᷑ ueritatẽ ñ
recipientib. Propt̾ hoc de¬
dit illos ds̃ in reprobũ sen¬
sum ut faciant que non cõ¬
ueniunt. Hinc etiã dicit᷑
indurasse cor pharaonis

Expanded text:
psi ad devorandum suis iniquitatibus exacuent. Et ipsam igni concremabunt, quia malis operibus deserviendo, ipsi sibi aeternum incendium quo crucientur, praeparaverunt, seque ultro pravis actionibus eisdem incendiis praecipites dederunt. Dum ergo suis iniquitatibus, quasi quibquo comburantur accendunt, ipsi se concremant. Sic enim usitata locutione, quod in ipsis contigerit, reprobi facere perhibentur; sicuti nos quemlibet se ipsum interfecisse dicimus, qui periculum mortis, cum posset, non declinavit; vel seipsum incendisse, qui semet volens in ignem praecipitem dedit. t faciant quod illis placitum est. Saepe Deus omnipotens iratus pro praecedentibus hominum peccatis, permittit eos facere unde illum amplius offendunt. Hinc est quod de quibusdam dicitur veritatem non recipientibus: Propter hoc dedit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Hinc etiam dicitur indurasse cor Pharaonis,
Abbreviated transcription (Latin):
phetarum antiquorum ui¬
sionis suȩ tempora describe¬
re. ꝑ reges ꝙ numerũ auuo¬
rum. ꝙ mensium ꝙ etiam
dierum. Unde & ierechiel
dicit. In anno quinto trans¬
migrationis ioachim. in mͣ¬
se quinto decima die men¬
sis. factum ad se uerbum
diũ. Similiter daniel. anno
tercio regni nabugo douosor¬
ꝙ. cet᷑a. Iste autem nouus pro

Expanded text:
phetarum antiquorum visionis suae tempora describere per reges, et numerum annorum, et mensium, et etiam dierum. Unde Ezechiel dicit: In anno quinto, transmigrationis Joachim, in mense quinto decima die mensis factum ad se verbum Domini. Similiter Daniel, anno tertio regni Nabuchodonosor, etc. Iste autem novus pro
Abbreviated transcription (Latin):
minus ueniet cum se¬
moribus populi sui.
ceciderunt infacies suaᷤ
omnia sua adeum re-¬
ferentes qui dicit sine
me nichil potestis face̾.
Qui inconspectu dĩ sedent.
quia incunctis quȩ a¬
gunt uel dicunt deum
sibi presentem semper
ds quies inmutabilis.
et qui eras ante omna¬
secula cunt patre. Ubi
intuendum. quia non
sub iungunt qui uen¬
turus es ut supͣ. Presen¬
tem enim iam in iudi
tio hec omnia agent᷑
demonstrant. quem
uenturum minime
p̾dicant. Quia accepisti
uirtutem tuam magnã.
Quando resurgens amor¬
tuis omnia regna mun¬
di tue potestati subie¬
cisti. Et hoc inhumani¬
tate. quia uirtus inde¬
ficiens est. in tua diuni¬
tate. Et regnasii reg¬
nas & regnaturus ef &

Expanded text:
minus veniet cum senioribus populi sui. Ceciderunt in facies suas. Omnia sua ad eum referentes, qui dicit: Sine me nihil potestis facere. Qui in conspectu Dei sedent, quia in cunctis quae agunt, vel dicunt, Deum sibi praesentem semper s, qui es immutabilis et qui eras ante saecula cum Patre. Ubi intuendum est, quia non subjungit, qui venturus es, ut supra. Praesentem enim jam in judicio, quo haec omnia agentur demonstrant, quem venturum minime praedicant. Qui accepisti virtutem tuam magnam. Quando resurgens a mortuis omnia regna mundi tuae potestati subjecisti, et hoc in humanitate, quia virtus indeficiens est in tua divinitate. Et regnasti, regnas et regnaturus e
Abbreviated transcription (Latin):
periit mn illis qui consen¬
serunt & crediderunt
antixp̃o. Non autem to¬
ta decima pars periit.
set pars decima partis.
in hereticis scilicet iudeis
Ciuitas quippe hierusa¬
lem appellatur. quȩ
constat ex angelis &
hominibus sanctis. Cuiꝰ
illa scilicet que ad no¬
uem angelorum ordi¬
nes non ꝑtingens locũ
decimi ordinis cum
electis minime tenet:
Et cum sit ipsorum ꝑ¬
ditorum numerus in-¬
finitus sub finito cum¬
prehenditur cum di¬
citur. quia mortua st̃
interre motu nomina
hominum septem milia.

Expanded text:
periit in illis, qui consenserunt et crediderunt Antichristo. Non autem tota decima pars periit, sed pars decimae partis in haereticis scilicet, paganiribus. Civitas quippe Hierusalem appellatur, quia constat ex angelis et hominibus. Civitas cujus illa scilicet quae ad novem angelorum ordines non pertingens, locum decimi ordinis cum electis minime tenet. Et cum sit ipsorum perditorum numerus infinitus, sub finito comprehenditur, cum dicitur: Quia mortua sunt in terraemotu nomina hominum septem millia.
Abbreviated transcription (Latin):
hieremias ꝙ eeteri. qui utiq
om̃s cestes fideles fuerunt.
ꝙ ueri. quia uerum testimo¬
nium de xp̃o protulerunt.
Quare hoc dñs hoc speciali¬
ter de se dieit. cum sint
etiam multi testes ueri atq
fideles. quia uidelicet ipse
singulariter est uerus testi

Expanded text:
Jeremias et caeteri, qui omnes utique testes fideles fuerunt, vel veri, quia verum testimonium de Christo protulerunt. Quare hoc Dominus specialiter de se dicit cum sint etiam multi testes veri atque fideles, quia videlicet ipse singulariter est testi
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium futurorum. Siue
quod illi dicitur. omi ordi¬
ni pͣdicatorum congruit.
eui dicitur scͥbe. id est in
mentibꝰ auditorum tuorũ
quȩ audis reconde. Libri
eium ꝙ scõs significant. ꝙ
ipsum dñm. Unde ẽ libri aꝑ¬
ti sunt ꝙ alius liber aꝑtus
est qui est uite. Idcirco đr. scͥbe
Incordibꝰ scilicet bonorum
auditorum. quia ipsi sunt
libri. diligenter exara quȩ
incelligis. Nec dicit am̃
testis fidelis. A men grecus
sermo est. latine int̾ptatũ
uerum. siue fideliter. Quod
uerbum nemo int̾pͣtum
in aliam linguam transtu¬
lit. s eisdem̃ litteris apud
omnes gentes habetur: Ueri¬
tas autem ipse est xp̃e qui
in ȩuangelio dicit ego sum
ueritas. Unde ꝙ ipse marime
in ȩuangło hoc uramento
suum sermonem firmat. Ae si
dicat. quia ueritas sum ĩ com¬
mutabilis ꝑ hiuius orationis
particulam demonstro. Ipse¬
est enim singulariter amen
id est sempiterna ueritas.
atq ideo in cominutabilis
ista ueritas ꝙ ęterna osten¬

Expanded text:
fidelium futurorum. Sive fidelium futurorum. Sive quod illi dicitur, omni ordini praedicatorum congruit, cui dicitur scribe, id est manda mentibus auditorum tuorum qui audiunt reconde. Libri enim et sanctos significant, et ipsum Dominum. Unde est: Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae . Ideo dicitur scribe, in cordibus scilicet auditorum bonorum, quia ipsi sunt libri, diligenter exara, quae intelligis. Haec dicit, amen, testis et fidelis verus. Amen Graecus sermo est, Latine interpretatur verum, sive fideliter, quod verbum nemo interpretum in aliam linguam transtulit, sed eisdem litteris apud omnes gentes habetur, veritas autem ipse est Christus qui in Evangelio dicit: Ego sum veritas . Unde et ipse maxime in Evangelio hoc juramento suum sermonem firmat, acsi dicat, quia veritas sum incommutabilis, per hujus orationis particulam demonstro. Ipse enim singulariter amen, id est, sempiterna veritas, atque ideo ut incommutabilis ista veritas et aeterna osten
Abbreviated transcription (Latin):
s secundum formam serui
suo nomine nobis hoc pri-¬
uilegium dedit ut abipso
xp̃iam appellemur. De quo
nomine ysaias propheta
dicit. Et seruos meos uo¬
cabit nomine alio. id est
xp̃iano. Eme certe digni¬
tas nobis. hinc celsitudo pro¬
uenit. hinc reges. hinc sac̾¬
dotes. hinc xpiani uocam᷑.
Ubi autem potiꝰ salutis nom¬
sonat. ibi tandem hic liber
debitum finem accipiat.
Sequitur. Et augelo la¬
odicie eccłe scͥbe. U aodicia
in terp̃tatur tribus amabił
domino. siue fuerunt in
uomitu. Quȩ̃ utiq int̾pre¬
tationes ambe eccłȩ lao¬
dicensium aptantur in qua
erant quidam spũ feruen¬
tes. ꝙ di amore deditr atq
alii tepidi. Ideoq ut noxii
cibi euomendi. Flec autẽ
uerba quȩ ȩccłe laodicen¬
sium dicuntur generali ȩc¬
clesiȩ conueniunt in qua si¬
mul sunt mixti boni ꝙ mali
quorum quidam a do dili¬
guntur. quidam uero ab
ore di repelluntur. S pri¬
mum considerandum qđ
dicitur: iohanni scribe. idẽ
litteris manda ad utilitatẽ

Expanded text:
 secundum formam servi ti, et a suo nomine nobis hoc privilegium dedit, ut ab ipso Christiani appellemur, de quo nomine Isaias propheta dicit: Et servos suos vocabit nomine alio , id est Christiano. Hinc certe dignitas nobis, hinc celsitudo provenit, hinc reges, hinc sacerdotes, hinc Christiani vocamur. Ubi autem potius nomen salutis sonat, ibi tandem hic liber debitum finem accipiat.III. Et angelo Laodiciae Ecclesiae scribe. Laodicia interpretatur tribus amabilis Domino, sive fuerunt in vomitu. Quae utique interpretationes ambae Ecclesiae Laodicensium aptantur, in qua erant quidam spiritu ferventes, et Dei amore dediti, atque alii tepidi, ideoque ut noxii cibi evomendi. Haec autem verba quae Ecclesiae Laodicensium dicuntur generali Ecclesiae conveniunt, in qua simul sunt misti boni cum malis, quorum quidam a Deo diliguntur, quidam vero ab ore Dei repelluntur. Sed primum considerandum est quod dicitur Joanni: scribe, id est litteris manda ad utilitatem