comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bulauit dominꝰ suꝑ marce Suꝑ captta istoꝵ
fluctuum magnorum spumantium. Potesta¬
tes. reges crediderunt: subuigati sunt st̃¬
xp̃o. Ergo non terreamur ÷ quia mirabileᷤᷤ
suspensurȩ maris: mirabilis mexcelsiᷤ dñs.¬
Testimonia tua credilia facta sunt minis.
magis quam mirabiles erant suspensurȩ
maris: mirabilis in excelsis dominꝰ. Testi¬
monia tua credibilia facta sunt nimis Testi¬
monia tua: quia dixerat illud ante. Hec
dico uob. ut in me pacem habeatis: inmũ.¬
do autẽ p̃ssuram. E rgo quia mundꝰ p̃ssurami
uob̃ facturus eͣi dico uob̃. Cȩꝑunt pati: et con¬
firmauerunt in se quod ułis p̃dixerat dominꝰ.
et magis fortes sunt facti. Cum enim idebat
impleri in se passiones: sꝑabant compleri in se
et coronas. Et uleo mirabiles suspensurȩ ma¬
ris: mirabilis in excelsis dominꝰ. Ut in me in¬
quit pacem habeatis: inmundo autẽ pssura
Ergo quid facimus: Seuit mare. et excollunt᷑

Expanded text:
bulavit Dominus super mare? Super capita istorum bulavit Dominus super mare? Super capita istorum fluctuum magnorum spumantium. Potestates, et reges crediderunt, subjugati sunt Christo. Ergo non terreamur, quia «mirabiles suspensurae maris: Mirabilis in excelsis DTestimonia tua credita facta sunt nimis.» Magis quam mirabiles erant suspensurae maris, et mirabilis in excelsis Dominus. «Testimonia tua credita facta sunt nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quia mundus pressuram vobis facturus est, dico vobis. Coeperunt pati, et confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se et coronas: et ideo «mirabiles suspensurae maris; mirabilis in excelsis Dominus. Ut in me,» inquit, «pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quid facimus? Saevit mare, extolluntur
Abbreviated transcription (Latin):
runt flumina eleuantia uocem suã. Mira¬
multi: et acceꝑunt multi sp̃m sc̃m: et cepe¬
runt multa flumina clamare de paucis:
Ideo sequitur auocib aquarum multarũ:¬
suspensure maris huius scłi. Cum cepisset
xp̃c tantis uocib pͣdicari. cȩpit irasci mare:
ceꝑunt crebres cere ꝑsecutiones. Cum eleuas¬
sent ergo flumina uocem suam auocib aqͣ¬
rum multarum: mirabiles suspensurȩ ma¬
ris. Suspensure exaltationes sunt: quia
quando irairascitur mare. suspenduntur
fluctus. Suspendantur fluctus quantum
uolunt: fremat mare quantum uult: mira-¬
biles quidem suspensurȩ maris: mirabiles
minȩ mirabiles ꝑ secutiones. S uide qͥd
sequitur. Mirabilis in excelsis dominus:
Compescat se ergo maret et aliquando tran¬
quilletur: detur par xpͣians. Turbabatur
mare. flutauabat nauicula. Nauicula eccł̃a
c̃: mare scłm c̃. Uenit dominꝰ. ambulauit
suꝑ mare: et pressit fluctus. Quomodo am¬

Expanded text:
runt flumina elevantia vocem suam. «Mirarunt flumina elevantia vocem suam. «Miramulti, et acceperunt multi Spiritum sanctum, et coeperunt multa flumina clamare de paucis. Ideo sequitur, «A vocibus aquarum multaruid est, hujus saeculi. Cum coepisset Christus tantis vocibus praedicari, coepit irasci mare, coeperunt crebrescere persecutiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris.» Suspensurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspenduntur fluctus. Suspendantur fluctus quantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, mirabiles persecutiones, sed vide quid sequitur: «Mirabilis in excelsis Dominus.» Compescat se ergo mare, et aliquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula. Navicula Ecclesia est, mare saeculum est. Venit Dominus, ambulavit super mare, et pressit fluctus . Quomodo am
Abbreviated transcription (Latin):
eos iudi: et p̃ceꝑunt eis ne omnino loque¬
rentur. neq docerent in nomine uiu: Pecrꝰ
autẽ et iohannes: dixerunt ad eos. Snꝰtũ ÷
coram dõ. ut uob̃ obaudiamus magis quã
do: iudicate. Non entm possumus quȩ iuidi¬
mus et audiumus: non loqui. Eleuauert
ergo flumina uoces. suas: Ruocibus aqua.¬
rum multarum. Adipsam eleuationem
uoceͥs ꝑtinet quod ibi scriptum ẽ: stecit autẽ
petrus cum undecim: et eleuata uoce dixitad
eos Uiri iudei: et cȩtera quib adnuntiat
uͣm sine timore. cum magna fiducia. Ele¬
uauerunt enim flumina uocem suã: auocib᷑
aquarum multarum. Nam et cum dimifsi
eẽnt apłi de concilio iudeorum. uenerunt
ad suos: et indicauerunt quanta eis sacer¬
dotes et seniores dixerunt. At illi audien¬
tes: leuauerunt uoces unammes omnes
ad dominũ et dixerunt. Domine: tu es qͥ
fecisti cęlum et terram et mare et omnia
quȩ in eis sunt: et cȩtera quȩ dicere potue¬

Expanded text:
eos Judaei, et praeceperunt eis ne omnino loqueeos Judaei, et praeceperunt eis ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu. Petrus autem et Joannes dixerunt ad eos: «Si justum est coram Deo, ut vobis obediamus magis quam Deo, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. Elevaverunt» ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Ad ipsam elevationem vocis pertinet quod ibi scriptum est, «Stetit autem Petrus cum undecim, et elevata voce dixit ad eos, Viri Judaei» ; et caetera quibus annuntiat Jesum sine timore cum magna fiducia. «Elevaverunt» enim «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Nam et cum dimissi essent Apostoli de concilio Judaeorum, venerunt ad suos, et indicaverunt quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt: at illi audientes levaverunt vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt, «Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt» ; et caetera quae dicere potue
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid stans unc clamabat: Qui credit in
me. sicut scriptura dicit: flumina aquȩ ui¬
uȩ de uentrȩ eius fluent. Gugłista sequit᷑
statim. Hoc autem dicebat de spu quem ac¬
cepturi erant hii qui ineum erant credituri.
Sp̃c autẽ ñdum erat datus: quia uĩc ndum
erat głificatꝰ. Cum autẽ głificatus eͦ ñc in
resurrectione & ascensione incęlos. sic̃ nostiᷤ
fr̃s. impletis ibi decem dieb ꝓpter quoddam
sacramentum : misit sp̃m suum sc̃m: imple¬
uit discipulos. Ipse sp̃c magnum flum̃: unde
impleta sunt multa flumina. De ipso flumi¬
ne dicit psalmus alio loco. Fluminis impetꝰ
lȩtificat ciuitatem di. G facta sunt flumina
currentia deuentre discipuloꝵ : cum accepe¬
runt sp̃m sc̾m. Ipsa flumina accepto sp̃u
eleuauerunt: Quia pͥma timuerunt. Petrꝰ
mentitur: ñdum ȩleuat uoce̾. nondũ ẽ ilum̾.
Abiautem impleti sunt sp̃u scõ. accer fiertͥ

Expanded text:
Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» Evangelista sequitur statim: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum erant credituri. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . Cum autem glorificatus esset Jesus in resurrectione et ascensione in coelos, sicut nostis, fratres; impletis ibi decem diebus propter quoddam sacramentum, misit Spiritum suum sanctum, implevit discipulos . Ipse Spiritus magnum flumen, unde impleta sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina currentia de ventre discipulorum, cum acceperunt Spiritum sanctum: ipsa flumina accepto Spirielevaverunt? Quia primo timuerunt. Petrus mentitur; nondum elevat vocem, nondum est flumen. Ubi autem impleti sunt Spiritu sancto, accersierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo otu qui exillo uideris natus: ex etͥno es.
Non autẽ natiuitas humana cogitetur: s cogi¬
tetur ȩt̾nitas diuina. Ergo cȩpit ex quonatꝰ ⁊:
creuit: audistis eugłm: elegit discipulos :
impleuit illos. cȩꝑunt pͣdicare discipuli. Forte
natus ẽ dominꝰ audiuimus locuta fluminat
non inuenitis quia locuta sunt flumina.
Parum ẽ quia locuta sunt : eleuauerunt
uoces suas: Non solum locuta sunt : s fortit̾.
magnȩ excelsȩ. Quȩ sunt ista flumina. quȩ
locuta sunt: Diximus quod in eugło non
legimus: tam̃ ibi queramus. Nam si ibi nõ
inuenimus : ubi iuenimꝰ.: Ergo uob̃ fing̾e̾
potero: et subito ero noncertus dispensator
s meptus fabulator. In eugło queramꝰ: simł
queramus: quȩ sunt flumina quȩ eleuauert᷑
uoces suas: Stabat uͦc et clamabat: dictu᷑
eͣ in eugło. Quid clamabat: Ecce iam ipsum
caput fluminũ clamat: ipse fons uite unde
sunt flumina cursura. leuauit pͥor uoce suã.

Expanded text:
Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implevit illos, coeperunt praedicare discipuli. Forte natus est Dominus, audivimus locuta flumina, non invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et clamabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
Tut certe ante omnes sp̃c qui illuminantur
de sapientia: dixit ante luciferum genui te. In¬
tendat caritas ura. Quomͦ enuim cum dixisset
ex utero ueluti precauit fiłi nr̃ȩ. ne inde puta¬
remus cepisse.xp̃m. ex quo ex utero uirginis natꝰ
eͣ. subiecit statim aute luciferum genuite: sic et
bic cum dixisset exillo id̃ ex quodã temꝑe. ex
die ante sabbatum: ex illa sexta ȩtatȩ mundi.
quando uenit dominꝰ xpͣc et incarne natus ẽ:¬
et quia dignatꝰ ẽ bomo fieri ꝓpter nos. ds non
solum ante abuauam. s̃ ante celum et terrã:
qui dixit ante asranã. ego sum. non solum anͣ
arnanam. s ante auam:. non solum ante adam.
s ante omnes angłos. ante celum et terram:
quia omnia ꝑ ipsum facta sunt. subiecit ne
tu intendens diẽ natiuitatis domini ex quo
natus ẽ putares ex illo ee cepisse: parata est
sc łm ponitur: aliquando ȩt̾num ponitur:

Expanded text:
Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, de Sapientia dixit, «Ante luciferum genui te.» Intendat Charitas vestra. Quomodo ergo cum dixisset, «Ex utero,» veluti praecavens fidei nostrae, ne inde putaremus coepisse Christum ex quo ex utero virginis natus est; subjecit statim, «Ante luciferum genui te:» sic et hic cum dixisset, «Ex illo,» id est, ex quodam tempore, ex die ante sabbatum, ex illa sexta aetate mundi, quando venit Dominus Christus, et in carne natus est, quia dignatus est, homo factus propter nos, Deus non solum ante Abraham, sed ante coelum et terram, qui dixit, «Ante Abraham ego sum» : non solum ante Abraham, sed ante Adam; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo esse coepisse, «Parata est saeculum ponitur, aliquando aeternum ponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore bunis mundi sexto: uenit dñs ĩcarne.
Eix illo ergo: Plane ex illo scdm hominẽ: ex
illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus:
Iisplendore scorum exutero. In splendore sc̃oꝵ
idest ut illuminentur sc̾i: ut uideant dm in
carne: et purgetur cor unde uideatur indiuim¬
tate. In splendore sc̃orum ex utero. S quid ibi
sequitur: Ne forte ex utero inde inciꝑe putareᷤ
cit statim. ne putares xp̾m a temꝑe ec̃ cepisse
ex quo natus ẽ sicut cepit adam. sicut asnaba
sicut barn ante luciferum genuite. Ante om̃e
quod illuminatui. Per luciferum enim aut.
stellas omnes significat. et ꝑstellas temꝑa. qͥa
fiti ⁊ ds stellas insigno tempoꝵ. ut ante tẽꝑa
inuenias natum ẽe xp̃m: et utiq qui natus e
ante temꝑa. non potest uideri natus ex temꝑe.
quia et temꝑa creatura di sunt : et utiq si omĩa
ꝑ ipsum factͥa sunt. et temꝑa ꝑ ipsum facta sũt.

Expanded text:
tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, plane ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendore sanctorum ex utero. In splendore sanctorum,» id est, ut illuminentur sancti, ut videant Deum in carne; et purgetur cor, unde videatur in divinitate. «In splendore sanctorum ex utero.» Sed quid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incipere putarecit statim, ne putares Christum a tempore esse coepisse ex quo natus est, sicut coepit Adam, sicut Abraham, sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod illuminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, et per stellas tempora, quia fecit Deus stellas in signa temporum , ut ante tempora invenias natum esse Christum: et utique qui natus est ante tempora, non potest videri natus ex tempore; quia et tempora creatura Dei sunt. Et utique si omnia per ipsum facta sunt et tempora per ipsum facta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
docebat. Ergo ipsa ẽ sedes dĩ quȩ aꝑte alio lo.¬
co inꝓpħa dicitur : suꝑ quem requiescit sp̃c
m̃s. idest ubi requiescit sp̃c di nisi insede di:
Audr: quomodo describat ipsam sedẽ. forte
auditurus eras. marmoratã domũ: ampla
spati⁊ a atriorum: in magnitudine et fulgõ¬
re tectorum. Audi quid sͥ paret ds̃. Suꝑ quẽ
requiescet sp̃c m̃s: Suꝑ humilẽ et quietũ:
et trementẽ uerba mea. Ecce humilis esto &
quietus : ut et in ce habitat ds̃. Altus ẽ d̾s:
non i te habitat si altus eẽ uolueris. Cerceattꝰ
uis eẽ. ut habitet in te humił estor tremen
u̾ba eius: et ibi habitat. Nontimet trem̃tẽ
domũ: quia ipse illam firmat. Parata est se¬
des tua ds ex illõ. Ex illo: idest ex tunc. id est
quasi quoddam tempꝰ significat extunc. Eix qͦe
forte ex dic ante sabbatum : quia titulus psal.¬
mi p̾scribit nobis ex quo. Sexco emmdie id ÷

Expanded text:
docebat. Ergo ipsa est sedes Dei, quae aperte alio lodocebat. Ergo ipsa est sedes Dei, quae aperte alio loco in propheta dicitur, «Super quem requiescet Spiritus meus?» id est, ubi requiescet Spiritus Dei, nisi in sede Dei? Audi quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla spatia atriorum, in magna altitudine et fulgore tectorum. Audi quid sibi paret Deus: «Super quem requiescet Spiritus meus? Super humilem et quietum, et trementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, et in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes tua, Deus, ex illo. Ex illo,» id est, ex tunc; id est, quasi quoddam tempus significat. Ex tunc, ex quo? Forte ex die «ante sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Quando autẽ omnino separabitur: Cum uene.¬
rit uentilator. Ergo modo area morbẽ t̾rarũ ÷:
necesse ẽ ut si ꝑsicis int̾ iniquos uiuas: Ab ini.¬
quis recedẽ non potes: ab iniquitate recede:
Recedat ab inquitate ominis qui nominat no.¬
men domim: et erit morbem t̾rarum qͥ non
Eix illo quidẽ: Extunc. Tanquã si diceret. Quȩ
cͣ sedes dĩ ubi sedet ds In sc̃is suis. Tis eẽ sedeᷤ
di: Para locum incorde tuo: ubi sedeat. Quȩ ẽ
sedes di nisi ubihabitat ds: Abi habitat łs ⁊
nisi intemplos no¶uod ẽ templum eius: Aut¬
parictib instruitur: Absit. Mundꝰ iste forte
templum ipsius : quia ualde magnus ẽ. et dig̃.¬
na res quȩ capiat dominũ: Nec capiet eum
aquo factus ẽ. Et ubi capitur: In anima qͥeta:
manima iusta Ipsa illum portat. Magna
quasi habent p̃sumptionẽ uiruĩ suarũ. Nam
infirmitas illa inhumilitate: maior fortitudo
e Audi apłm dicentẽ. Quando infirmor: tunc

Expanded text:
Quando autem omnino separabitur? Cum veneQuando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;» et erit in orbe terrarum qui non «Ex» «illo,» quid est? Ex tunc. Tanquam si diceret, Quae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
S: palea erant ÷ et fidẽ inquit quoꝵdã subt¬
u̾tunt. Non dixit omniu᷑. Et siominũ dice¬
ret: omnes intelligere deberemus ꝑtinen¬
tes ad ciuitatẽ baby loniã quȩ habet dãp¬
nari cum diabolo. Tam fidem quoꝵdã dix̃.
Et qͣsi diceretur eĩ et quis eis potest resist̾e:
subiecit statim. firmũ autẽ fundamentũ
dĩ. stat. Ecce habes orbem t̾rarum qͥ non com¬
mouebitur: habens signaculum hoc Quod sig¬
naculum habet firmum fundam̃tum : Nouit
dominꝰ qui sunt eiꝰ. Iste ẽ orbis t̾rarum qui
non commouebit᷑: nouit dominꝰ qui sunt eiu.
Et qđ signaculum habent: Et recedat ab in¬
iusticia. omnis qui nominat nomͣ dm̃i. Modo
ab iniquitate recedit. Abmiquis enim ñ potest
recedere: quia mixta ẽ palea tritico ÷ usq dum
uentiletur Quid dicimus fr̃se Et in ipsa area
mira res ẽ de tritico. Recedit a palea cum expo¬
liatur: et non recedit ab area cum trituratur.

Expanded text:
sed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvsed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelligere deberemus pertinentes ad civitatem Babyloniam, quae habet damnari cum diabolo: tamen «fidem quorumdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum Dei stat.» Ecce habes orbem terrarum qui non commovebitur. «Habens signaculum hoc.» Quod signaculum habet firmum fundamentum? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Iste est orbis terrarum qui non commovebitur: «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur.
Abbreviated transcription (Latin):
det inhorreo. paleas comburet igni in extin¬
guibili. Sunt ergoꝑ totam t̾ram boni et
mali. Bomfrumentũ sunt: mali palea. In
area intrat tribula: paleam cõcidit᷑: triti.¬
cum purgat. Quis ẽ ergo orbis t̾rarum qui
ñ commouebitur: Qđ utiq non diceret.
nisi eẽt et orbis t̾rarum qͥ cominouebitur.
Est orbis t̾rarum qui ñ commouebit᷑ : est
orbis t̾rarum qui commouebitiu quia et
boni quistabiles sunt infide. orbis t̾rarũ ẽ.
ne quis diceret. inpartes funt: et mali qui
non stant in fide. cum senserint aliquam
tribulationẽ. ꝑ orbem t̾rarum sunt E st gͦ
orbis t̾rarum mobilis ⁊ est orb̃ t̾rarum im¬
mobilis: de quo dicit apłs. Uidete orbem
t̾rarum immobilẽ Rogo te de quibꝰ dice¬
bat apłs: E x quib ẽ ymineus et philetus:
qui circa ueritatẽ aberrauerunt ⁊ dicentes.
resurrectionẽ iam factam ẽẽ: et fidem quo.¬
rum ꝑtinebant qui non commouebitur

Expanded text:
det in horreo, paleas comburet igni inexstindet in horreo, paleas comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est ergo orbis terrarum «qui non commovebitur?» Quod utique non diceret, nisi esset et orbis terrarum qui commovebitur. Est orbis terrarum qui non commovebitur, est orbis terrarum qui commovebitur. Quia et boni qui stabiles sunt in fide, orbis terrarum est; ne quis diceret, In parte sunt: et mali, qui non stant in fide cum senserint aliquam tribulationem, per orbem terrarum sunt. Est ergo orbis terrarum mobilis, est orbis terrarum immobilis: de quo dicit Apostolus. Vide orbem terrarum mobilem. Rogo te, de quibus dicebus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorum pertinebant, qui non commovebitur?
Abbreviated transcription (Latin):
ista fortitudo si conuitiatꝰ ꝑcutias. qͣm ab ira
uictus d: et ualde stultum ẽ homine̾ uictũ
forte᷑ dicere÷ cum dicat scͥptura. melior ẽ qͥ
uincit iram. quã qui ciuitatẽ capit. Meliore
dixͣ irȩ uictorem: quã ciuitatis captorem
Habes ergo adu̾sarium magnum inte ipso
Cum audito conuitio iraceꝑit surgere. ut
reddas malum ꝓ malo: recordare u̾ba apłi:
non reddentes malum ꝓ malo. neq male-¬
dictum ꝑ maledicto: bis uerbis recordatis
frangis iram⁊ tenes fortitudinẽ: et quia co-¬
ram te ille tͥ maledixit. non pꝰ dorsum tuũ:
pͣcuctus es illa Iam cȩtera audiamus. Bre¬
uis ẽ psalmus. Et enim confirmat orbẽ t̾re:
qui ñ comouebitur. Uidecis fr̃s. multi credt̃
in xp̃m⁊ magna turba ẽ: et ttam in hac mag.¬
na turba audistis mͦ cum eugłitm legeretur
quia ueniens dominꝰ ferens palani ĩmanu
sua. mundabit aream suã ÷ frum̃tum recon¬

Expanded text:
ista fortitudo, si conviciatus percutias, quoniam ab ira ista fortitudo, si conviciatus percutias, quoniam ab ira victus es: et valde stultum est, hominem victum fortem dicere, cum dicat Scriptura, «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis est Psalmus, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Videtis, fratres, multi credunt in Christum, magna turba est: et tamen in hac magna turba, audistis modo cum Evangelium legeretur, quia veniet Dominus ferens palam in manu sua, et mundabit arcam suam; frumentum recon
Abbreviated transcription (Latin):
inhumilitate ẽ fortitudo: nolite timere suꝑ.¬
bos. Humiles tamꝗͣ petra sunt. Petra de¬
orsum uidetur: sed solida e. Suꝑbi quide
Quasi sumus. Et si alti sunt: euanescunt.
Ergo ad humilitate᷑ domini referre debeniꝰ
quod p̃cinctus e. scdm cõmemorationẽ ȩuã¬
głii quod pͣcinctus eͦ ut lauaret pedes dis¬
cipulis suis Est et aliud: quod in hoc uerbo
possumus intelligere: Diximus. quia qͥ se
p̾cingit ante se ponit qđ sibi adiungit. ut
se cingat Quia ergo illi qͥ detrabunt nobis.
aliquando nob̃ absentib faciunt. tanquã
pꝰ dorsum sunt: aliq̃n coram infaciaem: sicut
domino faciebant pendenti incruce: si filiꝰ
dĩ ẽ descendat de cruce Non opus habes
fortitudine qͣndo tͥ aliquis detrabit ab sentr:
quia nec audis nec sentis. Si aute infacie̾
t dicat: opus ẽ ut fortis sis. Qd tͦ fortis sis:
Vt feras. ne forte io̾putes fortẽ cum auidieris:
quia ꝑeutis p̃ugno uictus conuitio. Honẽ

Expanded text:
in humilitate est fortitudo, nolite timere superin humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra deorsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debemus quod praecinctus est, secundum commemorationem Evangelii, quod praecinctus est, ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
tem sibi pedes: ex pauit. et dixit. Domine:
non lauabis mͥ pedes. Et ille. Quod ego facio
expauerat dominũ lauantẽ sibi pedes. plus
ex pauit non babebis partem mecum: et cre.¬
didit sine causa hoc non facere dominũ: nisi
quia erat illud forte sacramentũ et ait: Dñe.
non pedes tantum. s et caput et totum: Et
ille Qui lotus ẽ semel non babet necessitatẽ
iterum lauandi: s est mundꝰ dotus: Non
ergo ad sacramentum tantũ mundationis
ꝑtinebat quod lauit pedes eis: s ad exem¬
plum humilitatis. Hoc enim dixerat. Qđ
ego facio nescis. scies postea Uideamus si
scierunt pꝰ ea. uideamus si aꝑuit illis quod
faciebat: ut uideamus dominũ p̾cinctũ
fortitudine: quia in humilitate ẽ tota forui.¬
tudo. Cum lauisset eis pedes. rursus discu¬
buit: et ait illis. Dicitis me magistrir. ex
gister et dominꝰ u̾r laui uobis pedes ⁊ quomͦ
oportet ut hoc uob̾ inuicẽ faciatis: Si ergo

Expanded text:
tem sibi pedes, expavit, et dixit: «Domine, tem sibi pedes, expavit, et dixit: «Domine, non lavabis mihi pedes.» Et ille: «Quod ego facio, expaverat Dominum lavantem sibi pedes, plus expavit, «Non habebis partem mecum;» et credidit non sine causa hoc facere Dominum, nisi quia aliquod erat illud forte sacramentum, et ait: «Domine, non pedes tantum, sed et caput, et totum.» Et ille: «Qui lotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum tanquam mundationis pertinebat, quod lavit eis pedes, sed ad exemplum humilitatis: hoc enim dixerat, «Quod enim ego facio, nescis; scies autem postea.» Videamus si scierunt postea, videamus si aperuit illis quod faciebat, ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis pedes, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et gister et Dominus vester lavi vobis pedes, quomodo oportet vobis invicem faciatis» ? Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c di ẽ inueritate sermonis. Quare circa fem᷑
accingere dicitur gladium: Aliud quidẽ ex alio.
de alio psalmo ad cinctionẽ diximꝰ. S tam̃ quia
commoratũ ẽ: non ẽ precermutendũ. Quid est
accinctio gladii circa femur: ꝑ femur carnem
significat. Non enim alit̾ debellaret dñs orbẽ
cinctus ẽ: Om se p̾cingit: ante se ponit aliquid
qͦ pͣcingitur. Unde dictum est precinctꝰ ẽ linteo:
et lauit pedes discipuloꝵ suoꝵ. Qa enim tchu-¬
nilis fuit quando linteo p̾cincinctꝰ eͣ lauit
pedes discipłorum suoꝵ. Omnis autẽ fortitu.¬
do inhumilitate: quia fragilis ẽ omnis suꝑ¬
bia. Ideo cum de fortitudine diceret. addidit
pͣcinctus ẽ: ut recolas deum p̾cinctũ humi¬
lem. quando pedes discipuloꝵ lauit. Et ex¬
horruit petrus dominũ suum. magistrũ suũ:
minꝰ lixi magistrũ suũ cum dixissem dñm
suum curuantẽ se ante suos p̾edes. et lauan¬

Expanded text:
Spiritus Dei est in veritate sermonis Dei. Quare circa femur Spiritus Dei est in veritate sermonis Dei. Quare circa femur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo ad cinctionem diximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbecinctus est?» Qui se praecingit, ante se ponit aliquid quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.» Quia enim tunc humilis fuit, quando linteo praecinctus est, lavit pedes discipulorum suorum. Omnis autem fortitudo in humilitate; quia fragilis est omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes discipulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes suos, et lavan
Abbreviated transcription (Latin):
e᷑. cum nichil habet fortis ẽ. Non ergo mirũ eͣ.
si sequitur: et enim firmauio orbem t̾rȩ qui nͦ
commnouebitur: Quomͦ enim non cominouebi¬
tur orbis t̾rarum: Cum credunt in xp̃m omnes
fideles. et parati sunt adutrumq gaudere
cum laudantibꝰ. fortes cẽ aduersus uituꝑanteᷤ:
non mollescere linguis laudantium nec frangi
linguis intuꝑantium. forte queramꝰ et de hoc
uerbo: quare dixit precinctus ẽ. Cinctio. opera
significat. Tunc enim se quisq cingit: cũ oꝑa¬
turus ẽ. S quare non dixit cinctus eͣ. s p̃cinctꝰ ẽt
Dicit enim malio psalmo. Accingere gladium
tuum circa femur tuum potenisime: popłi
subte cadent Nec ibidix̃ cingereneq precin¬
gere: s accingere. Accingeres enim: quando
aliquid adiungis lateri tuo ꝑ cinctionẽ. Idõ
accingere gladium tuum. Gladius domnu un¬
de debellauit orbem t̾rarum accidendo neqͥtiã:

Expanded text:
est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, si sequitur, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quomodo enim non commovebitur orbis terrarum? Cum credunt in Christum omnes fideles, et parati sunt ad utrumque; gaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus et de hoc verbo, quare dixit, «praecinctus est.» Cinctio opera significat: tunc enim se quisque cingit, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus est; sed, «praecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terrarum, occidendo nequitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
decorem induerat: quibꝰ erat odor mortis ĩ mortẽ
fortitudinẽ induerat. Si autẽ tunc gaudes q̃n
te laudant homines. et placent illis oꝑa tua:
cum autẽ uituꝑauerint. deficis inbonis oꝑib.
et quasi fructum bonoꝵ oꝑum te ꝑdidisse arbi¬
traris. quia inuenis reprebensores: ñ stetisti
immobilis. non ꝑtines ad orbem t̾rarum qui ñ
commouebit᷑. Induit dñs fortitudine et p̾cine.¬
tus ẽ: De ipso decore et fortitudine habet alium
locum apłs paulus. ꝑ arma iusticie: dextra et̃
sinistra. Uide ubi decorem: ubi fortitudinẽ. Per
głam et ignobilitatẽ Ingła decorus: inignobili¬
tate fortis. Apud alios głosus pͣdicabatur: apud
alios ignobilis contempnebatur. Decorẽ affere¬
bat eis quib placebat: fortitudinẽ aduersus
cos quib displicebat Et sic enuimerat omnia
usq infinẽ ubi dicit quasi nichil habentes: et
omnia possidentes. Cum omnia possidet decoiꝰ

Expanded text:
decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore et fortitudine habet alium locum apostolus Paulus: «Per arma justitiae dextra et sinistra.» Vide ubi decorem, ubi fortitudinem: «Per gloriam, et ignobilitatem.» In gloria decorus, in ignobilitate fortis. Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩugłm. aliis placebat. aliis displicebat. Nam
diuise sunt aduersus se linguȩ iudeorum. Alii
dicebant quia bonus ẽ alii dicebant ñ. s se¬
ducit turbas. Nuigͦ bn loquebantur. alii de¬
trabebant slacerabant. mordebant: conuicia¬
bantur. Adeo ergo quib placebat decorẽ indu¬
it: ad eos. quib displicebat fortitudine̾ induit.
Imitare gͦ et tu dominũ tuu: ut possis ẽẽ uestis
ipsius. Ad esto cum decore adeos quib placent
bona oꝑa tua: esto fortis aduersus detractores.
et ipse habuit decorem. habuit fortitudinẽ:
Ap̃i bonus odor sumus inquit inomni loco:
et inhis qui salui funt. et in his qui pereual:
Quib enim placet bonum. salui fiuint: qui
detrahunt bono. pereunt: Quod suum erat
ille odorem habebat bonum: immo bonꝰ odor
erat: s ue miseris. qui et bono odore moriua᷑.
salui fiunt. et inhis quipereunt. Subiet̃ stati:
Aliis quidt̃ sumus odor uitȩ muita: aliis odor
mortis inmortẽ. Quibꝰ enm erat odor uitȩ inuita.

Expanded text:
egni, aliis placebat, aliis displicebat. Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeorum: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. et ipse habuit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntursalvi fiunt, et in his qui pereunt.» Subjecit statim, «Aliis quidem sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
RAUIT DECOLE
indure. induit dñs forti.¬
tudine̾ et p̾cinctus est:
Uidemus quia duas res
induit: decorem et forti¬
tudnẽ. Ut quid autẽ: Ut
fundaret t̾ram. Sequitur enim. Et euum con¬
firmauit orbemͣ: qui non commouetur. Ande
confirmauit: Quia decorem induit. Non con¬
firmaret: si solum decorem indueret. et non
fortitudinem. Quare ergo decoreme Quare for¬
titudinem: Utrumq enim dixit̃. Dominus
regnauit decorem induit: induit dñs fortitu¬
dinem et precinctus eͣ Nostis fĩs. quia dñs

Expanded text:
avit, decorem induit; induit; Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» Videmus quia duas res induit, decorem et fortitudinem. Utquid autem? Ut fundaret terram. Sequitur enim: «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Unde confirmavit? Quia decorem induit. Non confirmaret, si solum decorem indueret, non et fortitudinem. Quare ergo decorem? quare fortitudinem? Utrumque enim dixit: «Dominus regnavit, decorem induit; induit Dominus fortitudinem; et praecinctus est.» Nostis
Abbreviated transcription (Latin):
inmonumento positum est quod erat excisuor
inpetra: Hoc ergo monumentum spelunca erat.
Illuc fugit afacie saul Tam diu enini ꝑsecuti
sunt illum uidei: quo usq poneretur in spe¬
lunca. Unde probamus quia tam diu illum
ꝑsecutisunt quousq ibi poneretur: Etiam
mortuum incruce pendentem: lancea uulne¬
rauerunt: At ubi inuolutus est curato fune¬
re: positus est inspelunca: Iam nichil habue¬
runt quod carni facerent: Resurrexit gͦ do¬
minus ex illa spelunca illesus. incorrup̾tus:
quo fugerat afaciȩ saul occultans se iripus
quoᷤ prefigurabat saul: ostendens se autẽ
menbris sius: Bam resurgentis menbra:
amenbris eius palpata sunt. Menbra enĩ
eius apostoli: tetigerunt resurgentem et
crediderunt: Et ecce nichil profuit ꝑsecu¬
tio saulis: Audiamus ergo iam psalmum:
quia de titulo eius satis locuti sumus. qnͣ¬
tum dominus dare dignatus est:

Expanded text:
in monumento positum est, quod erat excisum in monumento positum est, quod erat excisum in petra. Hoc ergo monumentum spelunca erat: illuc fugit a facie Saül. Tamdiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Unde probamus quod tamdiu illum persecuti sunt, quousque ibi poneretur? Etiam mortuum in cruce pendentem lancea vulneraverunt . At ubi involutus curato funere positus est in spelunca, jam nihil habuerunt quod carni facerent. Resurrexit ergo Dominus ex illa spelunca illaesus, incorruptus, quo fugerat a facie Saül; occultans se impiis, quos praefigurabat Saül, ostendens se autem membris suis. Nam resurgentis membra a membris ejus palpata sunt: membra enim ejus Apostoli tetigerunt resurgentem, et crediderunt ; et ecce nihil profuit persecutio Saülis. Audiamus ergo jam Psalmum, quia de titulo ejus satis locuti sumus, quantum Dominus donare dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
tendere miraculum aliquod quod filius dĩ
ẽẽt: Hoc predictum erat in libro sapientiȩ
Morte turpissima condempnemus eum:
erit enim respectus ex sermonib illuis. Si
enim uere filius dei est. suscipiet illum: et
liberabit illum. de manib contrariorũ.
Quia ergo crucifigebatur et non liberaba¬
tur: crediderunt illum non esse filium d̾i
Propterea insultantes pendenti in ligno.
et caput agitantes dicebant illi: Sitilius
deies: descende decruce: Alios saluauit : se¬
ipsum saluare non potest: Ita dicentes. sic̃
est in ipso libro sapientiȩ: hec cogitauerunt
et errauerunt. Excecauit enim illos ma¬
litia eorum: Quid enim magnum erat de
cruce descendere: cui facile fuit de sepulchro
surgere: Sed quare: Quia usq ad mortem
uoluit esse patiens: ut fugeret a faciȩ saul
inspeluncam: Et enim sp̃elunca. inferior
pars terre pot̾̃ accipi: & certe quod manifestũ
est et certum omnibus hominibus: corpus eius

Expanded text:
tendere aliquo miraculo quod Filius Dei tendere aliquo miraculo quod Filius Dei esset. Hoc praedictuMorte turpissima condemnemus eum. Erit enim respectus in sermonibus illius. Si enim vere Filius Dei est, susciliberabit illum de manibus contrariorum . Quia ergo crucifigebatur, et non liberabatur, crediderunt illum non esse Filium Dei. Propterea insultantes pendenti in ligno, et caput agitantes, dicebant illi: Si filius Dei es, descende de cruce Alios salvos fecit, seipsum salvare non potest . Ista dicentes, sicut est in ipso libro Sapientiae, haec cogitaverunt et erraverunt; excaecavit enim illos malitia eorum . Quid enim magnum erat de cruce descendere, cui facile fuit de sepulcro resurgere? Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens? Ut fugeret a facie Saül in speluncam. Etenim spelunca, inferior pars terrae potest accipi. Et certe quod manifestum est, et certum omnibus, corpus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tem se texit: Ut occultaretur: et non inue¬
niretur: Quid est contegi spelunca: Conte¬
gi se terra: Qui enim fugit inspeluncam:
terra contegitur ne uideatur: Portabat au¬
tem terram̃ iħc carnem quam acceperat de-
terra: et in ea se occultabat. ne auideis inue¬
rat: id est carnis infirmitatem oculis obi¬
ciebat : maiestatem autem diuinitatis in
corporis tegimine tanquam terre abdito
condegebat: Iili ergo non cognoscentes dm̃:
crucifixert̃ homin̾e̾. Nec moripotuit nͥinhõie: nec cruci¬
sigi potuit nisi in homine: quia nec teneripossit
nisi inhomine: Opposuit male queren¬
tibus terram: seruauit bene querenti¬
bus uitam Fugit ergo scđni carnẽ inspe¬
luncam a faciȩ saul: Quod siet hoc uelis ac¬
cipere ita dñm fugisse in speluncam a faciȩ
saul quia passus est. usq adeo se occultarẽ
iudeis ut et moreretur: quantum libet
enim seuirent in eum uidei donec moreret᷑.
ad huc putabant eum posse liberari: et os¬

Expanded text:
tem se texit? Ut occultaretur, et non invetem se texit? Ut occultaretur, et non inveniretur. Quid est contegi spelunca? Contegi terra. Qui enim fugit in speluncam, terra contegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus, carnem quam acceperat de terra; et in ea se occultabat, ne a Judaeis inverat, id est, carnis infirmitatem oculis objiciebat, majestatem autem divinitatis in corporis tegmine, tanquam terrae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, crucifixerunt hominem. Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine; quia nec teneri posset nisi in homine. Opposuit male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saül. Quod si et hoc velis accipere, ita Dominum fugisse in speluncam a facie Saül, quia passus est; usque adeo se occultavit Judaeis, ut et moreretur. Quantumlibet enim saevirent in eum Judaei, donec moreretur, adhuc putabant eum posse liberari, et os
Abbreviated transcription (Latin):
inscriptus erat titulus rex iudeorum: pii¬
duit illos habere regem quem crucifigere
potuerunt. Non enim uiderunt quia ip¬
sa crux inqua eum fixerunt: futura erat
infrontibus regum Cum gͦ indignarent᷑
ex illo titulo adierunt pilatum iudicem. cui
obtulerunt occidendum xp̃m: et dixert̃
adeum. Noli scribere sic. rex iudeorum: s
scribe quia ipse se dixit regem esse iudeoꝵ:
Et quia iam cantatum erat᷑ ꝑ sp̃m sc̃m infi¬
nem ne corrũpas intituli inscriptionem:
respondit eis pylatus. Quod scripsi. scripsi
Quid michi suggeritis falsitatem: Egoñ
corrumpo ueritatem: Auduumus ergo qͥd
sibi uelit: ne corrumpas intituli inscriptio¬
nem: Quid ergo est cum fugeret a faciȩ sa¬
ul inspeluncam̃ : Quod quidem et dauid il¬
le fecit: Sed quia in illo non inuenĩmus ti¬
tuli inscriptionem: in hoc inueniamus fu¬
gam inspeluncam. figurabat enim aliqͥd
ipsa spelunca: qua se texit dauid Quare au¬

Expanded text:
inscriptus erat titulus, Rex Judaeorum: puinscriptus erat titulus, Rex Judaeorum: puduit illos habere regem quem crucifigere potuerunt. Non enim viderunt quia ipsa crux, in qua eum fixerunt, futura erat in frontibus regum. Cum ergo indignarentur ex illo titulo, adierunt Pilatum judicem, cui obtulerant occidendum Christum, et dixerunt ad eum: Noli scribere sic, Rex Judaeorum; sed scribe quia ipse dixit se regem esse Judaeorum. Et quia jam cantatum erat per Snem; ne corrumpas in tituli inscriptionem, respondit eis Pilatus, Quod scripsi scripsi : quid mihi suggeritis falsitatem? Ego non corrumpo veritatem. 4. Audivimus ergo quid sibi velit, Ne corrumpas in tituli inscriptionem. Quid ergo est, Cum fugeret a facie Saül in speluncam? Quod quidem et David ille fecit: sed quia in illo non invenimus tituli inscriptionem, in hoc inveniamus fugam in speluncam. Figurabat enim aliquid illa speluncam, qua se texit David. Quare au
Abbreviated transcription (Latin):
illud ne corrumpas intituli inscriptionẽ:
ñe uideo quomodo ꝑtineat ad illum da-¬
uid Non enim aliquis titulus inscriptuᷤ
erat ipsi dauid: quem corrumperet saul
Uideamus autem inpassione domini in¬
scriptum fuisse titulum rex iudeorum:
ut ille titulus exprobraret frontem ipso¬
rum. quod arege suo manus non abstule¬
runt: In illis enim saul erat: inxp̃o dauid
erat: Xp̃c enim sicut dicit apłicum euan¬
gelium. est quod nouimus. quod confite¬
mur exsemine dauid secundum carnem:
Nam scđm diuinitatem supra dauid. supͣ
om̃s homines. supra celum et terram: supͣ
angelos. supra uisibilia et inuisibilia: qͥa
omnia ꝑ ipsum facta sunt. et sine ipso factũ
est nichil Dignatus tamen homo fieriex se¬
mine dauid ad nos uenit: quia de tribu
dauid natus est. inde uirgo maria quȩ pe
rex iudeorum: Saul ut diximus populus
iudeorum erat: dauid xp̃c erat: Titulus
ibi: rex iudeorum: Indignati funt iudei qͥa

Expanded text:
illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, non video quomodo pertineat ad illum David. Non enim aliquis titulus inscriptus erat ipsi David, quem voluit corrumpere Saül. Videmus autem in passione Domini scriptum fuisse titulum, Rex Judaeorum; ut ille titulus exprobraret frontem ipsorum, quod a rege suo manus non abstinuerunt. In illis enim Saül erat, in Christo David erat. Christus enim, sicut dicit apostolicum Evangelium, est, quod novimus, quod confitemur, ex semine David secundum carnem : nam secundum divinitatem supra David, supra omnes homines, supra coelum et terram, supra Angelos, supra omnia visibilia et invisibilia; quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : dignatus tamen homo fieri ex semine David ad nos venit; quia de tribu David natus est, unde virgo Maria quae pepRex Judaeorum. Saül, ut diximus, populus Judaeorum erat; David Christus erat: titulus ibi, Rex Judaeorum. Indignati sunt Judaei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
turam: inuenimus sc̃m dauid illũ
regem ifrł. ex quo etiam nomen
accepit psalterium dauiticum. per secuto¬
rem passum esse saulem regem ipsius po¬
puli÷ sicut multi ur̃m nouerunt quiscrip¬
turas uel attigerunt uel audierunt: Habu¬
it gͦ ꝑsecutorem saulem rex dauid. Cum esset
ille mitissimus. ille ferocissimus: ille lenis.
ille inuidus. ille paciens. ille crudelis : ille
beneficus ille ingratus. ꝑtulit eum tanta
lenitate. ut et cum eum accepisset in manus.
non illum attingeret. non illum lederet:
Accepit enim adomino deo potestatem:
ut si uellet occideret saulem ipse dauid :
Et elegit parcere quam occidere: Ille autẽ
nec tali benefitio uictus est: ut desineret
ꝑsequi: Inuenimus ergo illo tempore qͣn¬
do saul dauid ꝑsequebatur. regem futu¬
rum et predestinatum rex iam̃ reꝓbatuᷤ.
quod fugeret afaciȩ saul inspelunca. ipse
dauid: Quid ergo boc ad xp̃m : Si omina
quȩ tunc agebantur figurȩ erant futurorũ:
inuenimus ibi xp̃m et multo maxime: Hã

Expanded text:
id illum regem Israel, ex quo etiam nomen accepit Psalterium Davidicum, persecutorem passum fuisse Saülem regem ipsius populi , sicut multi vestrum noverunt, qui Scripturas vel attigerunt vel audierunt. Habuit ergo persecutorem Saülem rex David: et cum esset ille mitissimus, ille ferocissimus; ille lenis, ille invidus; ille patiens, ille crudelis; ille beneficus, ille ingratus; pertulit eum tanta lenitate, ut cum eum accepisset in manus, non illum attigisset, non laesisset. Accepit enim a Domino Deo potestatem, ut si vellet, occideret Saülem ipse David; et elegit parcere quam occidere. Ille autem nec tali beneficio victus est, ut desineret persequi. Invenimus ergo illo tempore, quando Saül David persequebatur, regem futurum et praedestinatum rex jam reprobatus, quod fugerit a facie Saül in speluncam ipse David. Quid ergo hoc ad Christum? Si omnia quae tunc agebantur, figurae erant futurorum, invenimus ibi Christum, et multo maxime. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
esse permittens: Illum ergo sic diligamus
ut aliuid pret̃ ipsum noniligatur: et fit
innobis quod diximus. quodeantauimus:
quia et hic uox nr̃a est: inquacumq die
inuocauero te. ecce sciui qm̃ deus meus
estu Hoc est inuocare dm̃ gratis inuoca¬
bi. inuocare uidebantur: et petebant eũ
de hereditatibus. deamplianda pecunia.
deprolonganda uita ista. de ceteris demꝑa¬
libus rebus: Et quid de illis scriptura dixit:¬
Dñm non inuocauerunt: Ideo quid sequi¬
tur: lbi tinuerunt timore: ubinonerat
timor: Quid est ubi non erat timors Ne
illis subtraheretur pecunia. ne aliquid in
domo eorum minus fieret ⁊ postremo ne mi¬
sibi sperabant: Uerum ibi trepidauerunt
timore ubi non erat timoꝵ: quales fuerunt
illi uidei: Si dimiserimus eum iuiuere:
uenient romani et auferent anobis et lo¬
cum et gentem Ibi timuerunt timore. u¬
bi nonerat timor. Ecce sciui quoniã deus
meus estu. Magne diuitiȩ cordis : tnag¬

Expanded text:
esse permittens? Illum ergo sic diligamus, esse permittens? Illum ergo sic diligamus, ut aliud praeter ipsum non diligatur; et fit in nobis quod diximus, quod cantavimus, quia et hic vox nostra est: In quacumque die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es tu. Hoc est invocare Deum, gratis invocabi invocare videbantur; et petebant eum de haereditatibus, de amplianda pecunia, de prolonganda vita ista, de caeteris temporalibus rebus: et quid de illis Scriptura? Dominum non invocaverunt. Ideo quid sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor . Quid est, ubi non erat timor? Ne illis subtraheretur pecunia, ne aliquid in domo eorum minus fieret; postremo ne misibi sperabant: verum ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Quales fuerunt illi Judaei: Si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et auferent a nobis et locum et gentem . Ibi timuerunt timore ubi non erat timor. Ecce scivi, quoniam Deus meus es tu. Magnae divitiae cordis, mag