comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mone. quia purum hominem dicẽt. xp̃m. et tanꝗͣ
pauii samosateni atq fotini dogina in eccłias intro¬
duceret. S dr his marima questio mota ẽ. et tu¬
multus. ita ut uniuersaus synodus ageret᷑. E go
uͦ legens nestorĩ ubros. que intellexisse comperi
hunc uirum.⁊ cum ueritate consperi. neq ꝓ eius
inimiciciis. neq ꝓ gr̃a alt̾ius explanabo. non iͥh
uidet᷑ nestoriꝰ neq samosatenum secutꝰ paulum.
neq fotinum. nec omĩno purum hoĩem dixisse
xp̃m. s sermonem tantumm᷑ quasi metuentꝰ ex¬
pausse. ⁊ hoc passum quia decent̾ non erat cru¬
ditꝰ. Qui dum naturalit̾ eloquens fuiss. se pu¬
tabat edoctum. ⁊ libris antiquoꝵ int̾pretum de¬
dignabat᷑ incumbere. omniumq se meliorem
putabat ẽẽ. agnoscens qi in catholica ioħis epła
in antiquis exemplarib habeat᷑. omĩs sp̃c qͥ soluit
iħim. a d̾o non est. Hunc enim sensum ex ueterib

Expanded text:
nione, quia purum hominem diceret Christum, et tanquam nione, quia purum hominem diceret Christum, et tanquam Pauli Samosateni atque Photini dogma in Ecclesias introduceret. Sed de his maxima quaestio nata est et tumultus, ita ut universalis synodus ageretur. Ego vero legens Nestorii libros, quae intellexisse comperi hunc virum, et cum veritate conspexi, neque pro ejus inimicitiis, neque pro gratia alterius explanabo. Non mihi videtur Nestorius, neque Samosatenum secutus Paulum, neque Photinum, neque omnino purum hominem dixisse Christum; sed sermonem tantummodo quasi metuendum expavisse; et hoc passum, quia decenter non erat eruditus. Qui dum naturaliter eloquens fuisset, se putabat doctum, et libris antiquorum interpretum dedignabatur incumbere, omniumque se meliorem putabat esse: ignorans quia in catholica Joannis Epistola in antiquis exemplaribus habeatur: Omnis spiritus qui solvit Jesum a Deo non est . Hunc enim sensum ex veteribus
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo anastasius pb̃r ab antiochia parit̾ destinatꝰ.
quem nimis honorabat. et uelut consiliarium ha¬
cens ait. Dei genitricem mariam nullus appellet.
maria enim homo fuit. ⁊ d̾̃m ab hoĩe generari n¬
mis est impossibile. Hoc cum auditum fuiss. pluri
creoentes. apłice uoci que dicit. Et si cognoumꝰ scõm
carnem xp̃m: s nunc nequaꝗͣ cognoscimus. Qua ꝑꝑ
relinquentes de xp̃o sermonem: ad ꝑfectionem ꝓce¬
damus. Tumultu siquid̃ sicuti dixi in eccłia facto.
nestorius anastasii sermonem firmare uolens. ⁊ ñ
redargui uelut blasphemum qi ab eo uidebat᷑ ho-¬
norari. frequent̾ ex hoc coram eccłia docuit. et cum
maiori contentione questionem hanc habebat. ser¬
monem d̃i genitricis abiciens. Elnde diuisio nata
est in eccłia. ⁊ uelut in nocturnalitate diuersi. ñc
his nunc aliis consentiebant. ⁊ uerba ꝓpͥa denega¬
bant. Nestorius aut̃ apud multos in ea erat opi¬

Expanded text:
cum eo Anastasius presbyter ab Antiochia pariter destinatus, cum eo Anastasius presbyter ab Antiochia pariter destinatus, quem nimis honorabat, et veluti consiliarium hacens, ait: Dei genitricem Mariam nullus appellet. Maria enim homo fuit, et Deum ab homine generari nimis impossibile est. Hoc cum auditum fuisset, pluricredentes apostolicae voci quae dicit: Et si cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc nequaquam cognoscimus . Quapropter, relinquentes de Christo sermonem, ad perfectionem procedamus. Tumultu siquidem, sicuti dixi, in ecclesia facto, Nestorius Anastasii sermonem firmare volens, et non redarguere velut blasphemum, qui videbatur ab eo honorari, frequenter ex hoc coram ecclesia docuit. Et cum majori contentione quaestionem hanc agitabat, sermonem Dei Genitricis rejiciens. Unde divisio nata est in Ecclesia, et velut in nocturna lite divisi, nunc his, nunc aliis consentiebant, et verba propria denegabant. Nestorius autem apud multos in ea erat opi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq agens p̃t̾ consuetudinem eccłiȩ ꝯtͣ se plurimoᷤ
incitabat. sicut eius actus ostendunt. In germen¬
si etenim hellesponti ciuitate antonius erat
ep̃c. Qui cognoscens instantiam nestorii aduersꝰ
hereticos macedonianos. et ipse ꝑsequi festinabat.
quasi patriarche imitatus imaginem. Porro ma¬
cedoniani aliqͣntulum sunt ꝑpessi. Cumq an¬
toniꝰ uehement̾ insisteret. iam molestiam non
ferentes. ad scelus se durissimum contulerunt.
Mitentes etenim quostam uiros. ⁊ quod rectum ẽ
scõo loco ponentes int̾emerunt eum. Hoc factum ma¬
cedonianoꝵ. nestorio maioris ꝑsecutionis dedit occa¬
sionem. ꝑsuasit enim imꝑatorib ut eoꝵ eccłiȩ tol¬
lerent᷑. Quam obrem constantinopoli eis ablata ẽ
alie plurime quas habebant in hellesponto. Quoꝵ
aliqui ad eccłiam ꝯfugert̃ in consubstantialitatis
fide consentientes. S sicut ait scͥptura. ebriosis uinum
non deest. neq contentioso utes. sic qͦ nestorio aman

Expanded text:
itaque agens praeter consuetudinem Ecclesiae, contra se plurimos incitabat, sicut ejus actus ostendunt. In Germensi etenim Hellesponti civitate Antonius erat episcopus, qui cognoscens instantiam Nestorii adversus haereticos, Macedonianos et ipse persequi festinabat, quasi patriarchae imitatus imaginem. Porro Macedoniani aliquantulum sunt perpessi. Cumque Antonius vehementer insisteret, jam molestiam non ferentes, ad scelus se durissimum contulerunt. Mittentes etenim quosdam viros, et quod rectum est secundo loco ponentes, interemerunt eum. Hoc factum Macedonianorum, Nestorio majoris persecutionis dedit occasionem. Persuasit enim imperatoribus ut eorum ecclesiae tollerentur. Quamobrem Constantinopoli eis ecclesia aaliae plurimae quas habebant in Hellesponto: quorum aliqui ad ecclesiam confugerunt, in consubstantialitatis fide consentientes. Sed, sicut ait Scriptura, Ebriosis vinum non deest, neque contentiosis lites: sic quoque Nestorio amant
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s numero qͥnquaginta ꝯuenientes confir¬
mauerunt arimino lectam ꝯscͥptionem. adici¬
factas aut faciendas penitꝰ abdicari. Quo facto
etium diaconatꝰ ordine deposuert. tanꝗͣ hereti¬
ce sapientem: ⁊ qui contͣ eccli̾asticam consuetu¬
dinẽ quedam humane sapientie facta consebet.¬
⁊ dialogos plenos blasphemia dictaret: atq tur¬
barum eccłiasticarum ⁊ seditionis auctor exsta¬
ret. Dicit᷑ aut̃ ab aliquib qi non cum in tegro
corde deposuerunt: s uolentes se pͥncipi com¬
mendare. eo qd̃ dice̾nt᷑ similia saꝑe. Uidentes
aut̃ imꝑatoris indignationẽ quam circa ma¬
cedonium tc̾ habebat &̃ eum deposuert̃: ⁊ e
leusium cititi ⁊ basilium ancyre. ⁊ ortasium
sardicoꝵ. dracontium ꝑgami. Et dum in dog¬
mate uiderent᷑ habere discordiã: tñ tp̃r depo¬
sitionis memoriam eoꝵ fioei ñ fecert̃. s culpas
eis om̃ib inferebant singłarit᷑: ꝑ quas eos as¬
serebant in eccliasticis regłis deliquisse.

Expanded text:
omnes numero quinquaginta convenientes, confirmaverunt Arimino lectam conscriptionem: adjicifactas, aut faciendas penitus abdicari. Quo facto, Aetium diaconatus ordine deposuerunt, tanquam haeretice sapientem, et qui contra ecclesiasticam consuetudinem quaedam humanae sapientiae facta conscriberet, et dialogos plenos blasphemia dictaret, atque turbarum ecclesiasticarum et seditionis auctor exstaret. Dicitur autem ab aliquibus, quia non eum integro corde deposuerunt; sed volentes se principi commendare, eo quod dicerentur similia sapere. Videntes autem imperatoris indignationem quam circa Macedonium tunc habebat, etiam eum deposuerunt, et Eleusium Cyzici, et Basilium Ancyrae, et Ortasium Sardicorum, Dracontium Pergami. Et dum in dogmate viderentur habere discordiam, tamen tempore depositionis memoriam eorum fidei non fecerunt; sed culpas eis omnibus inferebant singulariter, per quas eos asserebant in ecclesiasticis regulis deliquisse.
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ fuerat eoificata dicauerunt. ad derisionẽ
simulachrum illic statuentes androginum . idẽ
qd̃ uirum monstraret ac feminam. In dorosto¬
lo uͦ insigni trachie ciuitate. emilia nus inuic¬
tissimus decertator: a capitolino unu̾se tra¬
chie iudice igni traditus ẽ. Porro marei arethu
tur indigere: ut digne actus illius tragedie
ordine recitentur.

Expanded text:
nuper fuerat aedificata, dedicaverunt; et ad derisionem simulacrum illic statuentes, Androgynum, id est, quod virum monstraret ac feminam. In Dorostolo vero, insigni Thraciae civitate, Aemilianus invictissimus decertator, a Capitolino universae Thraciae judice igni traditus est. Porro Marci Arethustur indigere, ut digne actus illius tragoediae ordine recitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. non dõꝵ nomina s dei nr̃i tradit᷑ atq
significat᷑: ut credamꝰ qi in patre et filio et sp̃u scõ
solummͦ baptitam᷑: ⁊ non in archangeloꝵ et an-¬
głoꝵ nominib. sicut heretici: aut sicut uidei gen
dentes trinitati. hoc ẽ patri et filio et sp̃u scõ.
et in ea baptitati. unam deitatem et potestatem.
et duunitatem et substantiam in ea esse credamꝰ.
Hec itaq gratiano uiuente sunt facta.
ra tunc reuocari fecit: quem philippꝰ p̃fectꝰ ꝑꝑ ma
fecerat suffocari. Quod funus cum honore maxi¬
mo atq ueneratione suscipiens. in eccłia recondi¬
Idit. que nunc ex eiꝰ nomine noscit᷑ appellari: qͣm
tunc macedonian tenuerant ab arrianis duuis ⁊
expulsi ab imꝑatore. qr eiꝰ seqͥ noluerant fidem.¬

Expanded text:
ei nostri traditur atque ei nostri traditur atque significatur, ut credamus quia in Patre et Filio, et Spiritu sancto, solummodo baptizamur, et non in archangelorum et angelorum nominibus, sicut haeretici, aut sicut Judaei gendentes Trinitati, noc est, Patri et Filio, et Spiritui sancto, et in ea baptizati, unam deitatem, et potestatem, et divinitatem, et substantiam, in eum esse credamus. Haec itaque Gratiano vivente facta ra tunc revocari fecit, quem Philippus praefectus prfecerat suffocari. Quod funus cum honore maximo atque veneratione suscipiens, in ecclesia recondidit quae nunc ex ejus nomine noscitur appellari, quam tunc Macedoniani tenuerant ab Arianis divisi, et expulsi sunt ab imperatore, quia ejus noluerunt se
Abbreviated transcription (Latin):
quis non dixerit sp̃m sc̃m ex patre ẽẽ uere et
sicut et filium et patrem: anathema sit. Si qͥs
dix̾it sp̃m sc̃m facturam. aut filium factum:
diuinitatem. uirtutem. unam głam oñationem.
imꝑium unam uoluntatem. et ueritatem: ana¬
thema sit. Si quis tres ꝑsonas non dix̾it ueras
patris et filii et sp̃c sc̃i. equales semꝑ uiuentes.
omĩa ꝯtinentes uisibilia ⁊ inuisibilia. omĩa po¬
quis non dix̾it ad orandum sp̃m sc̃m ab uniu̾sa
creatura. sicut et filium atq patrem: anathe¬
ma sit. Si quis de patre et filio bene sapuerit.
de sc̃o autem sp̃u non recte credid̾it. hereticꝰ ẽ.
qr om̃s heretici de filio dei et de scõ sp̃u male sapi¬
entes. in udeoꝵ atq gentilium increoulitate ꝯ¬
sistere conuincunt᷑. Si quis autẽ duiserit dm̃
d̃m: anathema sit. Nom̃ enim deoꝵ et angłis
⁊ om̃ib sc̃ĩs a deo positum est. atq donatum. de

Expanded text:
quis non dixerit sanctum Spiritum ex Patre esse vere et quis non dixerit sanctum Spiritum ex Patre esse vere et sicut et Filium, et Patrem, anathema sit. 18. Si quis dixerit Spiritum sanctum facturam aut per Filium factum, divinitatem, virtutem, unam gloriam, dominationem, imperium, unam voluntatem, et veritatem, anathema sit. 21. Si quis tres personas non dixerit veras Patris et Filii, et Spiritus sancti, aequales, semper viventes, omnia continentes, visibilia et invisibilia, omnia poquis non dixerit adorandum Spiritum sanctum ab omni creatura, sicut Filium, et Patrem, anathema sit. XXIII. Si quis de Patre et Filio bene senserit, de Spiritu autem sancto non recte habuerit, haereticus od omnes haeretici de Filio Dei, et Spentes, in Judaeorum atque gentilium incredulitate consistere convincuntur. 24. Si quis autem diviserit Deum Deum, anathema sit. Nomen enim deorum et angelis, et omnibus sanctis a Deo positum est atque donatum. De
Abbreviated transcription (Latin):
as eccłias migrauerunt. tamdui a nr̃a cõmunione
alienos habebimꝰ donec ad eas redeant cuitates:
in quib pͥmitꝰ ordinati sunt. Si quis autem aho
natꝰ ÷: tandui uacet sacerdotii dignitate qͥ ꝓpͥam
deseruit cuutatem. donec successor eiꝰ reqͥescat in
oño. Siquis non dixerit semꝑ patrem et filium.
substantia: anathema sit. Si qͥs non dix̾it uerũ
dm̃ filium d̾i sicut uerum patrem eiꝰ et omĩa
nosse. ⁊ omĩa posse: et patri equalem eẽ: anathe¬
ma sit. Si quis dixerit qi in carne degens filiꝰ
dei cum ẽẽt in t̾ra. in celis et cum patre non:
anathema sit. Si qͥs dixerit qi in passione cru¬
cil dolorem passus ẽ filiꝰ d̾i d̾s. ⁊ non cum aĩa¬
caro quam induta est forma serui. qͣm sͥ et as¬
sumplit. sicut scã scͥptura dixit: anathema sit.
Siqͥs non dixerit qr in carne qm assumpsit se¬
det in dextã patris. in qua etiam uenturꝰ est
iudicare iuiuos et mortuos: anathema sit.Si

Expanded text:
ias Ecclesias migraverunt, tandiu a nostra communione ias Ecclesias migraverunt, tandiu a nostra communione alienos habemus donec ad eas redeant civitates in quibus primitus ordinati sunt. 9. Si quis autem, natus est, tandiu vacet sacerdotii dignitate qui suam deservit civitatem, quandiu successor ejus quiescat in Domino. Si quis non dixerit semper Patrem, substantia, anathema sit. 12. Si quis non dixerit verum Deum Filium Dei, sicut verum Patrem ejus, et omnia posse, et omnia nosse, et Patri aequalem esse, anathema sit. 13. Si quis dixerit quia in carne degens Filius Dei, cum esset in terra, in coelis et cum Patre non fuit, anathema sit. 14. Si quis dixerit quia in passione crucis dolorem passus est Filius Dei Deus, et non caro cum anima, qua induta est forma servi, quam sibimet assumpsit, sicut sancta Scriptura dixit, anathema sit. 15. Si quis non dixerit quia in carne quam assumpsit sedet in dextera Patris, in qua etiam venturus est judicare vivos et mortuos, anathema sit. 16. Si
Abbreviated transcription (Latin):
concilium taus error exortus ẽ. ut quidam
p̃dicant libertate. cum patre ⁊ filio sp̃m sc̃m u
sabellii sunt seciti: eundem dicentes patrem ẽẽ
quem filium. Anathematizamꝰ arrium et cuno¬
iium: qui simili impietate licet uerbis discre¬
pent. filium tam̃ et sp̃m scm̃ creaturam esse cõ¬
firmant. Anathematizamꝰ macedonianos. qͥ
er arriana radice diriuati: non impietatem si
uocabulum mutauert̃. Anathematizamꝰ foti¬
num: qui hebionis heresim renouans. dñm
thematizamꝰ cos qͥ duos filios ẽẽ ꝓfitent᷑ unũ
ante scła. ⁊ alium pꝰ carnis assumptionem ex
uirgine. Anathematizamꝰ et hos qͥ ꝑ rationali
aĩa ꝯfirmant qr d̃ĩ uerbum inhumanam carnẽ
ẽ. s nr̃am hoc est rationalem et intelligibilem
animam. sine pecẽo assumpsit. atq saluauit.
Auathematitamꝰ ⁊ eos qui dicunt uerbum d̾i
ꝓductione et corruptione a patre separatum:
et sine subsistentia eum aut t̾minandum cẽ
blasphemant. Eos autẽ qui ab eccłiis ad al¬

Expanded text:
concilium talis error exortus est, ut quidampraedicant libertate cum Patre et Filio sanctuSabellii sequuntur errorem, eumdem dicentes Patrem esse, quem Filium. III. Anathematizamus Arium, atque Eunonium, qui pari impietate, licet pent, Filium tamen et Spiritum sanctum creaturam esse confirmant. 4. Anathematizamus Macedonianos, qui ex Ariana radice derivati, non impietatem, sed vocabulum mutaverunt. 5. Anathematizamus Photinum, qui Hebionis haeresim renovans, Dominthematizamus etiam eos qui duos filios esse profitentur: unum ante saecula, et alium post carnis assumptionem ex Virgine. 7. Anathematizamus et hos qui pro rationali anima confirmant quia Dei Verbum in humanam carnem est; sed nostram, hoc est rationalem et intelligibilem animam sine peccato assumpsit atque salvavit. 8. Anathematizamus et eos qui dicunt Verbum Dei productione et corruptione a Patre separatum, et sine subsistentia ; eum autem terminandum esse blasphemant. Eos autem qui ab Ecclesias ad al
Abbreviated transcription (Latin):
onem uenerat. qͣli assũpta tyrannide fugit: et
reqͥsitꝰ cirea olimpum cõp̃hensus ẽ. Rogantib
aut̃ necessariis eiꝰ eutichianum ut ꝓ eo apt̾
pͥncipem legatione fungeret᷑: pͥus inqͥt ꝓuiden¬
dum ẽ ut his homo liberet᷑ auincłis. ne crude¬
lit̾ constrictꝰ intereat. Tunc dr̃ ad uincłorum
di necessitate releuarent. Qui cũ hoc facere
noluissent. sponte ianue clause reserate: et
uincti cathene s̃ reꝑte disrupte. Postea uͦ ad
pͥncipem ueniens bitantio ĩt degentem: para¬
tissime beneficium ꝓmeruit qd̾ poposcit. Nõ
enim poterat constantinꝰ eiꝰ peticionib dene¬
gare: cum ei summi honoris cumulum exiberet.
Nec itaq breuit᷑ a nob̾ dicta de monachis qͥ tunc
clare s̃ philosophati sufficiant. Cui uͦ de his subti¬

Expanded text:
et requisitus circa Olympum comprehensus est. Rogantibus autem necessariis ejus Eutychianum, ut pro eo apud principem legatione fungeretur: Prius, inquit, providendum est ut is homo liberetur a vinculis, ne crudeliter constrictus intereat. Tunc dicitur ad vinculorum di necessitate relevarent. Qui cum hoc facere noluissent, sponte januae clausae reseratae, et vincti catenae repente sunt disruptae. Postea vero ad 214 principem veniens Byzantii tunc degentem, paratissime beneficium promeruit quod poposcit. Non enim poterat Constantinus ejus petitionibus denegare, cum ei summi honoris cumulum exhiberet. Haec itaque breviter a nobis dicta de monachis, qui tunc clare philosophati su
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Huiꝰ itaq sacratissimi pͥncipis hoꝵ mo¬
nast̾iorum multi fuert̾ digniq discipłi. sicut
successiones ostendunt: plurimaq ⁊ ueneran-¬
da ꝑ eum ꝓuenert̾. que p̃cipue apd̃ egiptios
monachos ꝑfecteq seruant᷑. Nam cũ maxi-¬
ma diligentia ꝑ successionem traditionis alte¬
rutre. curant uirtutes antiquoꝵ memorie tra-¬
dere monachoꝵ:s a me illi memorandi s̃ qui
ad nos usq ꝑuenert̃. Contigit gͥ huic uiro cũ
theodoro eiꝰ discipło euntib aliqd̾ transire flu-¬
uium: quem diet lycum. Ne uͦ alteruter se nu

Expanded text:
rem. Hujus itaque sacratissimi principis horum morem. Hujus itaque sacratissimi principis horum monasteriorum multi fuerunt dignique discipuli, sicut successiones ostendunt; plurimaque et veneranda per eum provenerunt, quae praecipue apud Aegyptios monachos perfecteque servantur. Nam cum maxima diligentia per successionem traditionis alterutrae curant virtutes antiquorum memoriae tradere monachorum; sed a me illi memorandi sunt qui ad nos usque pervenerunt. Contigit igitur huic viro, et Theodoro ejus discipulo euntibus aliquem transire fluvium qu
Abbreviated transcription (Latin):
mon egyptius. de qͦ sermo fertur qi
cogentib parentib duxiss uxorem: nec t̾n eam
fuiss exꝑtus. In pͥncipio namq nuptiarum
sponsam tanꝗͣ sponsus in thalamo ꝑcipiens:
⁊ solus cum ea remanens ait. Nuptie qͥdem
o mulier nr̃e. usq ad hoc celebrate s̃ tp̃s. Et
tabat. S qm̃ de uͥginitate qͥdem sermones
uͥgo laudauerat. diuidi aut̃ ab eo graue iuoi¬
cabat: in alio cubiculo dormiens annis decem
⁊ octo cũ ea mansit: neq t̾e a monachica absti¬
nentia se suspendens. Int̾ea muuer telata uͥ¬
tutem: estimauit ñ ẽe iustum t̾m uirum domi
philosophari: et obhoc supplicauit uiro. At ille
gĩas agens d̾̃o ꝓ huiꝰmodi cogitatione mulieris:
tu qͥdem inqͥt habe hanc domum: ego mͥ aliam
fabricabo. Et in meridianã partem deserti sta¬
gni marie ueniens. cura locum scythi. ad mon¬
tem qͥ dr̃ nitriẽ duob ⁊ uioginti annis ibi phi¬
losophatꝰ ẽ. annis singłis uisitans scõo mulie¬

Expanded text:
egyptius, de quo sermo fertur quia cogentibus parentibus duxisset uxorem, nec tamen eam fuisset expertus. In principio namque nuptiarum sponsam tamquam sponsus in thalamo percipiens, et solus cum ea remanens, ait: Nuptiae quidem, o mulier, nostrae usque ad hoc celebratae sunt tempustabat. Sed quoniam de virginitate quidem sermones virgo laudaverat, dividi autem ab eo grave judicabat, in alio cubili dormiens, annis decem et octo cum ea mansit, neque tunc a monachica abstinentia se suspendens. Interea mulier viri zelata virtutem, aestimavit non esse justum tantum virum domi philosophari, et ob hoc supplicavit viro. At ille gratias agens Deo pro hujusmodi cogitatione mulieris: Tu quidem, inquit, hanc habe domum, ego mihi aliam fabricabo. Et in meridianam partem deserti stagni Mariae veniens circa locum Scyti ad montem qui dicitur Nitriae, duobus et viginti annis ibi philosophatus est: annis singulis visitans secundo mulie
Abbreviated transcription (Latin):
uina sequens eloquia: equi honoris cũ patre. ⁊ ean¬
dem substantiam hr̃e cum d̾o genitore filium
p̃dicabat: arrius aut̃ e diu̾so ueritati repugnais
creaturam filium facturamq dicebat. adiciens.
erat aliq̃n q̃n ñ erat: ⁊ alia que ex illiꝰ uiteris in¬
dicant᷑ insana. Hec gͦ non solum in eccłia ꝑsiste¬
bat oocens: s etiam in extraneis ꝯuentib atq ꝯ¬
cuiis. ⁊ domos cucuiens. qͥb cũq poterat suade

Expanded text:
vina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamvina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed etiam in extraneis conventibus atque conciliis; et domos circumiens, quibuscunque poterat, suade
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpugnatorẽ qͥ sub impiis tẏrannis oioclitiano ⁊
maximiano. nouissime imꝑium sponte depo¬
nentib mr̃ii coronam susceꝑat: fuccessit achu¬
las. Is enim sub illo egregio petro arrium ordi¬
natum diaconum. captum in malicie nouitati¬
b ⁊ ab eccłia pulsum:. rogatꝰ a fidelib et oenuo
suscipiens. ministrare p̃cepit. Post achillam uͦ
alexanoer fotissimꝰ eugici doginatis p̃dicator. or¬
erat: et expositionem diuinarum scͥpturarum
uidebat᷑ hr̃e cõmissam. Uidens autem alexandrũ
pontificatꝰ gubernacula suscepisse. euentum tp̃rsꝰ
non portauit: s et mordacitate compulsus. litis
querebat initium. Porro lauoabilem uioens ui¬
ri ꝯu̾sationem. neq̃qͣm calumpnias ꝯtexerere p̃ua¬
lebat: uerumt̾n qͥescere ꝓhibebat inuidia. Hunc¬
re in eccłiam tempestatẽ: apłicis enim alexandri
doctrinis instabat. aꝑte resistere. Et ille qͥdem di¬

Expanded text:
propugnatorem, qui sub impiis tyrannis Diocletiano et propugnatorem, qui sub impiis tyrannis Diocletiano et Maximiano novissime imperium sponte deponentibus, martyrii coronam susceperat , successit Achillas. Is enim sub illo egregio Petro Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator orerat, expositionemque divinarum Scripturarum videbatur habere commissam. Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis non portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam calumnias contexere praevalebat; verumtamen quiescere ire tempestatem. Apostolicis enim Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem di
Abbreviated transcription (Latin):
t licet ita ꝑ omĩa floreret eccłia. ñ t̃n ꝑtulit
inimicꝰ eleuatam simulatq splendentem
ualde respiciens: s maliuola cepit mouere ꝯsilia:
contendens gub̾natam a dño. ⁊ uniu̾soꝵ creato¬
re subm̃gere. Uidebat itaq paganoꝵ errore fu¬
isse nudatam: captaq uaria demonum ma-¬
chinam̃ta: et creaturam iam ñ a plurimis ad
orari. s creatori hymnos decent̾ offerri. Ea gr̃a
bellum:s uiros inueniens. xp̃ianos qͥdem se uo¬
cabulo confitentes. s amore honoris et uane glẽ
reouctos ad seruitutem: organum eos sue ma-¬
chinationis hũit: ꝑ qͦs plurimos ad pͥstinum
reduxit errorem: ñ qͥdem creaturam rursus
di opificem. coequatũ astruens creature. Ter¬
bi aut̃ hoc pͥncipium: ⁊ quẽ ad modum hec ini¬
micꝰ zirania seminau̾it enarrabo. Alexandria
ciuitas ẽ maxima. ⁊ hominũ multitudine co¬
coꝵ circa egiptum optinens pͥncipatum. In nꝰ
itaq ciuitatis p̾sulatum. pꝰ petrũ illũ inclitũ

Expanded text:
t licet ita per omnia floreret Ecclesia, non tamen pertulit inimicus, elevatam simul atque splendentem valde respiciens; sed malevola coepit tractare consilia, contendens gubernatam a Domino et universorum Creatore submergere. Videbat itaque paganorum errore se fuisse nudatum, captaque varia daemonum machinamenta, et creaturam a plurimis jam non adorari, sed Creatori hymnos decenter offerri. Ea gratibellum; sed viros inveniens Christianos quidem se vocabulo profitentes, sed amore honoris et vanae gloriae reductos ad servitutem, organum eos suae machinationis habuit, per quos plurimos ad pristinum reduxit errorem: non quidem creaturam rursus di opificem, coaequatum astruens creaturae. Ubi autem hoc principium, et quemadmodum haec inimicus zizania seminaverit, enarrabo. Alexandria civitas est maxima et hominum multitudine coptum obtinens principatum. In hujus itaque civitatis praesulatu, post Petrum illum inclytum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰpiam respiceret uisionem. Cumq uenien¬
tes pꝰea qͥdam de scythi. nuntiassent horam ui¬
sionis antonii. et conueniss cum tnsitu illiꝰ ui¬
ri: beatificauert̾ ambos. Illum qͥdem q ad ma-¬
nifesta bona tͣnssiss: illum uͦ qr tantam a longe
meruisset cert̾e uisionem. Multorum enim
dierum it̃ ẽ locoꝵ medio positoꝵ: qd̾ agebat al¬
terut̃. Et hec qͥ dem ita relata s̃. In hoc itaq p̃¬
sulatu audiui ꝓbatissime philosophatũ eu-¬
thichianum: qͥ in bithinia cuca olimpum mo¬
rabat᷑. Erat qͥppe grã oiuma repletꝰ ad curatiõe
passionum.⁊ miracła rerum et oꝑm. ita ut ipsi

Expanded text:
cujuspiam respiceret visionem. Cumque veniencujuspiam respiceret visionem. Cumque venientes postea quidam de Scyti nuntiassent horam visionis Antonii, et convenisset cum transitu illius viri, beatificaverunt ambos: illum quidem, quia ad manifesta bona transiisset; illum vero, quia tantam a longe meruisset cernere visionem. Multorum enim dierum iter est locorum medio positorum quo degebat alteruter. Et haec quidem ita relata sunt. In hoc itaque praesulatu audivi probatissime philosophatum Eutychianum, qui in Bithynia circa Olympum morabatur. Erat quippe divina gratia repletus, ad curationes passionum, et miracula rerum et operum, ita ut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
besceret: repente diuina uͥtute tͣsiatꝰ ẽ in ul¬
teriorem ripam. Transiens aut̃ theodorꝰ aqͣm.
et udens nec uestem eiꝰ. nec pedes infusos: sup-¬
plicabat senem ut ei causam rei depmeret.
Cumq ille dicere refutaret. ille uͦ non alit̾ se
nulli se eo uiuente rem fore dicturum: ꝯfessus
ẽ qd̃ euenit. Aximum uͦ miracłm. huic qͦ rei con¬
tigit: qd̃ narrabo. In iusti parentes aucuiꝰ. a cane
rabido ꝑcussum filium et pene moriturũ obtu¬
lerunt ei: ⁊ euilantes dep̃cabant᷑ ut curaret᷑. Cc̃
ille ad eos. Non eget inqͥt mea curatione.s uos si
uultis reddere bouem quem rapuistis dnĩs suis:
egrotus repente sanabit᷑. Qd̃ etiam contigit.
Nlam ut restitutꝰ ẽ bos: passio mox recessit a pue
uisam aĩam eiꝰ in celo ferri diuinis potestatib
cum psalmodia p̃cedentib eam: consulentib¬
q eis qͥ circa eum erant. causam huiꝰ modi mi¬
raculi ñ abscondit. Sciebant enĩ qm̃ aerem in¬
tento obtutu respiciens. cum stupore miracłi:

Expanded text:
intueri, repente divina virtute translatus est ad ulteriorem ripam. Transiens vero Theodorus aquam, et videns nec vestem ejus nec pedes infusos, supplicabat seni ut ei causam rei depromeret. Cumque ille dicere refutaret, ille vero non aliter nulli se eo vivente rem fore dicturum, confessus est quod evenit. Proximum vero miraculum huic quoque rei contigit quod narrabo. Injusti parentes alicujus a cane rabido percussum filium et pene mortuum obtulerunt ei, et ejulantes deprecabantur ut sanaretur. Tum ille ad eos: Non eget, inquit, mea curatione; sed vos si vultis reddere bovem quem rapuistis dominis suis, aegrotus repente sanabitur; quod etiam contigit. Nam ut restitutus est bos, passio mox recessit a puervidisse animam ejus in coelum ferri, divinis potestatibus cum psalmodia praecedentibus eam; consulentibusque eis qui circa eum erant, causam hujus miraculi non abscondit. Sciebant enim quoniam aerem intento obtutu respiciens, cum stupore miraculi
Abbreviated transcription (Latin):
dogmata eccłie catholice ueracissime declarare:
qd̾ scił inuenit᷑ sepe qͥdem adu̾sarioꝵ insidiis
ea sola conscͥbere. que ad meam uid ebant᷑ noti¬
ciam ꝑuenisse de eccłia in romano imꝑio consti¬
tuta: placuit t̾n qͣntum ualuero ut apt̃ ꝑsas c̃s̃
et barbaros que s̃ gesta de religiõe ꝯscribam.
monachoꝵ: aut qͥ pꝰ eos ꝑ successiones utiles uisi
sunt sicut audiuimꝰ atq ꝓbabues. Non enĩ aut
nos ingrati ẽẽ udebim᷑. taciturnitati tradentes uͥ¬
tutem eoꝵ: aut illi exsortes erunt huiꝰ hystorie.
qͥ tante philosophie exempla reliquert̃: qͥb uten¬
tes posteri. beatissimo et feucissimo fine potien-¬
tur. S hec qͥdem sermo ꝓcedens ut potuerit ob-¬
seruabit: conu̾tar nc̃ ad rationem rerũ. cooꝑato¬
rem inuo cans dm̃. Hic it habebit p̃sens scͥptura

Expanded text:
dogma Ecclesiae catholicae veracissime declarare. dogma Ecclesiae catholicae veracissime declarare. Quod scilicet invenitur saepe quidem adversariorum insidiis ea sola conscribere quae ad meam videbantur notitiam pervenisse de Ecclesia in Romano imperio constituta placuit tamen, quantum valuero, ut etiam apud Persas et Barbaros quae sunt gesta de religione conscribam. monachorum, aut qui post eos per successiones utiles visi sunt, sicut audivimus atque probavimus. Non enim aut nos ingrati esse videbimur, taciturnitati tradentes virtutem eorum; aut illi exsortes erunt hujus historiae qui tantae philosophiae exempla reliquerunt, quibus utentes posteri, beatissimo et felicissimo fine potientur. Sed haec quidem sermo procedens, ut potuerit observabit. Convertar nunc ad narrationem rerum, cooperatorem invocans Deum. Hinc enim habebit praesens scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
omitto. Wnoe aut̃ nuliꝰ ignoratione rerum accu-¬
set m̃dacem ẽẽ conscͥptionem: contrarias legendo for¬
sitan epłas. Sciendum ẽ qm̃ occasione dogmatiᷤᷤ
arrian. et eoꝵ qͥ pꝰea s̃ oborti. oiscordantes int̾ alt̾u¬
tros p̃sules eccłi̾arum. singłi de qͥb studebant suis
consectatorib scribebant: ⁊ ꝑ concilia ꝯgregati de¬
cernebant que uelent: et sͥ ꝯtraria sapientes ꝑ
abstinentiã sepe dampnabant: ⁊̃ ꝑ tp̃ra pͥncipes
ac ꝓceres eoꝵ qua poterant uͥtute flectebant. ut
quert̃. Porro nob̾ difficile ualde fuit: ut inuenire¬
mꝰ omĩa q̃ de talib ꝓuenert̃. Quia uͦ p̃cipue cura
ueritatis habenda ẽ: ꝓpt̾ hystorie puritatẽ neces¬
sariũ mͥ uisum ẽ. etiam lut̾as huiꝰmodi ut fuit
possibile ꝑscrutari. Si gͥ õ seditiones eccłiasticas
uoluntatis ẽẽ uideat᷑. Primo namq sicuti dictũ
ẽ. conscͥptorem omĩa decet u̾itati pꝰponere. dem̃

Expanded text:
omitto. Ut autem nullus ignoratione rerum accuomitto. Ut autem nullus ignoratione rerum accuset mendacem esse conscriptionem, contrarias legendo forsan epistolas, sciendum est quoniam occasione dogmatis Ariani et eorum qui postea sunt oborti, discordantes inter alterutros. Praesules Ecclesiarum, singuli de quibus studebant suis consectatoribus scribebant, et per concilia congregati decernebant quae vellent; et sibi contraria sapientes, per absentiam se saepe damnabant; et per tempora principes ac proceres eorum, qua poterant virtute flectebant, et querunt. Porro nobis difficile valde fuit ut inveniremus omnia quae de talibus provenerunt. Quia vero praecipua cura veritatis habenda est, propter historiae puritatem, necessarium mihi visum est etiam litteras hujusmodi, ut fuit 207 possibile, perscrutari. Si igitur etiam seditiones ecclesiasticas voluntatis esse videatur. Primo namque, sicut dictum est, conscriptorem omnia decet veritati postponere, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
colligens. in duob redegi libris. Nunc aut̃ fauen¬
te deo: que pꝰea ꝓuenert̾ aꝑire temptabo. Quo¬
circa memorabo causas qͥb int̾fui. ⁊ ab scientib
atq contemplantib eas audiui. tam in nr̃am ꝗ ͣ
ante nr̃ãm gn̾ationem gestas: cetoꝵ uͦ explana¬
bo noticiam ex legib positis causa religionis.
et ex ꝯciliis ꝑ tp̃ia constitutis. ac nouitatib fac¬
tis. ⁊ imꝑialib atq sacerdotum epłis. quarum
alie qͥdem hactenꝰ in palaciis eccłus q custodi¬
unt᷑: alie uͦ passim apd̾ diligentes inueniuntur
quarõam rationẽ potiꝰ complecti. in hoc oꝑeme¬
lius approbaui ꝓpt̾ magnitudinẽ lectionis. ut
sensus earũ breuit indicet᷑. nͥ forte quedã uenire
possint in dubiũ. ꝓ qͥb apd̾ multos ẽ dũsa sen¬
tentia: t̾c̾ enĩ si quamlibet scͥpturã inuenire po¬
tuero: ꝓpt̾ ꝓbationem ueritatis eam ponere ñ

Expanded text:
colligens, in duobus redegi libris: nunc autem, favencolligens, in duobus redegi libris: nunc autem, favente Deo, quae postea provenerunt, aperire tentabo. Quocirca memorabo causas quibus interfui, et a scientibus aut contemplantibus eas audivi, tam in nostra quam ante nostram generationem gestas. Caeterorum vero explanabo notitiam ex legibus positis causa religionis, et ex conciliis per tempora constitutis, ac novitatibus factis, et imperialibus, atque sacerdotum epistolis, quarum aliae quidem hactenus in palatiis ecclesiisque custodiuntur, aliae vero passim apud diligentes iQuorumdam ratione potius complecti in hoc opere melius approbavi propter magnitudinem lectionis, ut sensus earum breviter indicetur: nisi forte quaedam venire possint in dubium, pro quibus apud multos est diversa sententia. Tunc enim, si quamlibet scripturam invenire potuero, propter probationem veritatis eam ponere non
Abbreviated transcription (Latin):
anta gͦ oiuina atq mirabili mutatione in
orbem t̾rarum facta. ita ut et pͥor religio et
leges patrie sꝑnerent᷑: crudele nimis erat calido¬
nium qͥ dem aprum. et marathoniũ taurũ. ⁊ ali
a similia ꝑ ꝓuincias et ciuitates facta aut fabul
diuulgata tanto nobilitare studio. ut multi grecoꝵ
et ꝓbatissimi conscͥptores cuxa talia laborassent.
scͥbendi nñtes ingenium: me uͦ uim mee ñ inferre
argum̃to rei huiꝰ non ab hoĩb constituto: conscͥo¬
tor qͦ in opinabilit̾ apparebit nõ mops d̾o. Nisꝰ
enĩ sũ pͥmo qͥdem hoc opꝰ ab origine mundi dige
rere: s ꝯsid̾ans qm̃ et alii talia fecert̾ usq ad tp̃s
suum: idẽ clem̃s et egesippꝰ uiri sapientissimi. suc
eusebius cognomine pamphili. uir incliuinis scͥp¬
turis et g̃coꝵ poetis. atq rethorib ꝑscrutator eru¬
ditissimus: tum ego quec̃q in eccłiis ꝯtigerint pꝰ
xp̃i ascensionem ad celos. usq ad licinĩ deiectionẽ

Expanded text:
anta ergo divina atque mirabili mutatione in orbe terrarum facta, ita ut et prior religio, et leges patriae spernerentur, crudele nimis erat Calydonium quidem aprum, et Marathonium taurum, et alia his similia per provincias et civitates facta, aut fabulis divulgata, tanto nobilitari studio, ut multi Graecorum et probatissimi conscriptores circa talia laborassent, scribendi habentes ingenium: me vero vim meae non inferre argumento rei hujus non ab hominibus instituto, conscriptor quoque inopinabiliter apparebit non inops Deo. Nisus sum etenim primo quidem hoc opus ab origine munderans quoniam et alii talia fecerunt usque ad tempus suum, id est, Clemens et Egesippus sapientissimi, succEusebius cognomine Pamphili, vir in divinis Scripturis et Graecorum poetis atque rhetoribus perscrutator eruditissimus: tunc ego quaecunque in Ecclesiis contigerunt post Christi ascensionem ad coelos, usque ad Licinii dejectionem
Abbreviated transcription (Latin):
mathatie filiꝰ atq sacerdos. uir apd̾ uideos no¬
biussimus. uecñ et apd romanos dignissimus:¬
er it testis de ueritate xp̃i. Uocare namq uirum
ñ audet: tanqͣm factorem insigniũ oꝑm. magis¬

Expanded text:
Matthathiae filius atque sacerdos, vir apud Judaeos noMatthathiae filius atque sacerdos, vir apud Judaeos nobilissimus, nec non et apud Romanos dignissimus,erit testis de veritate Christi . Vocare namque eum virum non audet, tanquam factorem insignium operum magis
Abbreviated transcription (Latin):
anteqͣm fierent didicerint ꝑ ꝓpħas: Abraham
et enim pͥnceps eoꝵ generis et cucũcisionis exis¬
tens: inspector et conuiua filii di ẽẽ ꝓmeruit.
Ysaac eiꝰ filiꝰ imitatione sacrificii honoratꝰ ẽ. ty¬
po crucis. a patre uinctꝰ et oblatꝰ altari. sicuti con¬
tigit et in xp̃i fieri passione: ut aiunt qͥ scͥptu¬
ras sacras integerrime collegert̾. Iacob autẽ ex¬
pectationẽ gentiũ in eo nc̃ existentẽ. necñ et
tempꝰ qͦ uenit p̃nuntiauit. iͥ ait t̾c defice̾ duce ᷤ¬
hebreoꝵ ex gn̾e iude. pͥncipis tͥb eiꝰ. Significa.¬
bat aut̃ pͥncipatũ herodis: qͥ cum idumeus ẽẽt
gñe pat̾no. arabs aut̾ a matre. cõmissa ẽ ei gens
uideoꝵ a senatu romano: ⁊ cesare simul augͦto.
S etiam qͥdam alioꝵ ꝓpħarũ clare xͥ gn̾ationẽ¬
et matrẽ pꝰ partũ uͥginẽ ꝑmanentẽ: et genꝰ et
patriã: alii uͦ passionẽ ⁊ resurrectionẽ a mor¬
terit. qͥ sacris incunbit libris. Iosephꝰ autem

Expanded text:
antequam fierent, didicerint per prophetas. Ahraham etenim princeps eorum generis et circumcisionis existens, inspector et conviva Filii Dei esse promeruit . Isaac ejus filius imitatione sacrificii honoratus est, typo crucis a patre vinctus et oblatus altari , sicuti contigit et in Christi passione fieri, ut aiunt qui Scripturas sacras integerrime collegerunt. Jacob autem exspectationem gentium in eo nunc existentem, nec non et tempus quo venit praenuntiavit e Judae principis ejus tribus. Significabat autem principatum 206 Herodis, qui cum Idumaeus esset genere paterno, Arabs autem a matre, commissa est ei gens Judaeorum a senatu Romano et Caesare simul Augusto. Sed etiam quidam aliorum prophetarum clare Christi geet matrem post partum virginem permanentem, et genus, et patriam; alii vero passionem, et resurrectionem a morterit qui sacris litteris incumbit. Josephus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. dem̃ quia non fortuitis uͥtutib p̃sulũ eiꝰ
ab inicio desꝑata reꝑit᷑ eẽ religio. Nam licet
linguam ad elocutionẽ aut pulcritudinẽ ser¬
monis disertã ñ habuerint. neq uerbis aut p¬
bationib phuosophicis uterent᷑ ad suadendũ :¬
tñ non obhoc miꝰ studiũ fuit eis s exuti sub¬
stantiis ⁊ bona ꝓpͥa contẽpnentes. atq nuda¬
ti. ⁊ ueluti in aliis corporib plurima pessima¬
q torm̃ta fuscipientes. et neq ciuitatum po¬
płis submissi. neq iuoicũ blandim̃tis illecti. neq
t̾rorib forte det̾riti. clarum fecert̃ uniũsis: qm̃ ꝓ¬

Expanded text:
tiis; deinde quia non fortuitis virtutibus praesulum ejus tiis; deinde quia non fortuitis virtutibus praesulum ejus ab initio desperata reperitur esse religio. Nam licet linguam ad elocutionem aut pulchritudinem sermonis disertam non habuerint, neque verbis aut probationibus philosophicis uterentur, ad suadendum tamen non ob hoc minus studium fuit eis; sed exuti substantiis, et bona propria contemnentes atque nudati, et velut in aliis corporibus plurima pessimaque tormenta suscipientes, et neque civitatum populis submissi, neque judicum blandimentis illecti, neque terroribus forte deterriti, clarum fecerunt universis q
Abbreviated transcription (Latin):
obstupescens. Cum aut̃ hoc dixiss ẽ ipse me¬
dius transcucurrit. in nullo t̃n contͣdicens cre¬
dentib in eum: potiꝰq consentiens. Hec gͥ co-¬
gitanti mͥ. digne mirabile uisum ẽ. hebreos &̃
ante alios hoĩes. ad xp̃ianitatẽ pͥotuisse conũ¬
ti. Nam licet sibilla. ⁊ alia responsa apd̾ genti
di st̃. Pauci namq qͥ uidebant᷑ eruditores p̃cipui
huiꝰmi ꝓpħ̾ias intellexert̾. plerumq metricas
ad concordiam futuroꝵ. ñ solũ ꝓpriis ꝓphetie
uenture ꝯmitterent᷑: s etiã ex parte gentilibꝰ.
ueluti siqͥs melodie ꝯpositor. ꝓpt̾ utilitatẽ pe¬
regrini soni alias cordas plectro discurrat: aut
⁊ manifestiorib ꝓphetis utentes. in p̾sentia xͥ
minores st̃ inuenti ꝗͣ gͦci. S neq hoc extͣ rati¬
onem uidebit᷑. cũ ex aliis gentib t̾m eccłia cre¬
didĩt: pͥmum qͥdem qm d̾o gratũ ẽ ex miracłiꝰ
nasci mutationes in diuinis maximisq nego¬

Expanded text:
iraculis obstupescens. Cum autem hoc dixisset, etiam medius ipse transcurrit: in nullo tamen contradicens credentibus in eum, potiusque consentiens. Haec igitur cogitanti mihi digne mirabile visum est Hebraeos etiam ante alios homines ad Christianitatem non potuisse converti. Nam licet Sibylla et alia responsa apud gentildi sunt. Pauci namque, qui videbantur eruditiores, praecipue hujusmodi prophetias intellexerunt, plerumque metricas ad concordiam futurorum non solum propriis prophetis ventura committerentur, sed etiam ex parte gentilibus, veluti si quis melodiae compositor, propter utilitatem peregrini soni alias chordas plectro discurrat, aut et manifestioribus prophetiis utentes, in praesentia Christi minores sunt inventi quam Graeci. Sed neque hoc extra rationem videbitur, cur ex aliis gentibus tantum Ecclesia crediderit. Primum quidem, quoniam Deo gratum est, ex miraculis nasci mutationes in divinis maximisque nego
Abbreviated transcription (Latin):
rispo et constantino cesarib atq consula¬
rib romane qͥdem eccłie siluestriꝰ p̾sidebat.
alexandrine aut̃ alerander. ⁊ ierosolimoꝵ macha¬
rius: antiochie que ẽ apd̾ orontem pꝰ romanũ ñdũ
quis ꝗͣ fuerat ordinatꝰ. ꝑsecutorib scilicet ꝓhibenti
mirantes eustachium: dignũ approbauert̾ sede apłi¬
ca p̃sidere. Et cum eẽt ep̃c uicine uoree: eũ in anthi¬
ochiam tnstulert̃. Tunc gͦ xp̃iani orientales qͥdem
usq ad t̾minos egipti circa libiam cõmorantes. ñ
p̃sumebant aꝑte in eccłias conuenire. cũ ueiniꝰ fa¬
uorem quẽ in eos habuerat ꝑmutasset: s neq ꝑ
occidentem heladici. uel macedones. ⁊ hillirii.
licent̾ in religione durabant ꝓpt̾ ꝯstantinum qͥ
pͥnceps erat in his partib romanoꝵ. Niuc enĩ uͦ

Expanded text:
rispo et Constantino Caesaribus atque consulibus, Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius praesidebat, Alexandrinae Alexander, et Hierosolymorum Macharius; Antiochiae vero, quae est apud Orontem, post Romanum nondum quisquam fuerat ordinatus, persecutionibus scilicet prohibentimirantes Eustathium, dignum approbaverunt sedi apostolicae praesidere; et cum esset episcopus vicinae Beroeae, eum in Antiochiam transtulerunt. Tunc ergo Christiani orientales quidem usque ad terminos Aegypti circa Libyam commorantes, non praesumebant aperte in ecclesias convenire, cum Licinius favorem quem in eos habuerat permutasset. Sed neque per Occidentem Helladici, vel Macedones, et Illyrici licenter in religione durabant propter Constantinum, qui princeps erat in his partibus Romanorum . Huic enim viro
Abbreviated transcription (Latin):
tionib roborarabat. Ualens autem dum suam
intentionem non ualuiss implere: cum ep̃is
secum ambulantib tunc abscessit. Si¬
uasionem: uenit ad antiochiam syrie. Cumq
ibi moraret᷑. nolentes arrianis ꝯlentire uasta¬
bat: uehem̃terq consubstantialitatis p̾dicato¬
rib imminebat. Et dum qͦsdam eccłiis pene
omnium ciuitatum orientalium expulisset.
non ei suffecit. s etiam diu̾sis eos suppliciis
subuidit. multosq diu̾sa morte contraditos
int̾emit: plurimos t̾n necabat in flumine.

Expanded text:
tionibus roborabat. Valens autem, dum suam tionibus roborabat. Valens autem, dum suam intentionem non valuisset implere, cum episcopis secum ambulantibus tunc abscessit. Svasionem, venit Antiochiam Syriae. Cumque ibi moraretur, nolentes Arianis consentire vastabat, vehementerque consubstantialitatis praedicatoribus imminebat. Et quos dum Ecclesiis pene omnium civitatum Orientalium expulisset, non ei hoc suffecit, sed etiam eos diversis suppliciis subdidit, multosque diversa morte contraditos interemit, plurimos tamen necabat in flumine.
Abbreviated transcription (Latin):
alens itaq nicomedia relicta menus¬
ꝑgebat ad antiochiam. Interea dum ue¬
eccłias. arrianis eas tradere uolens. quod se
credebat cito ꝑficere: eo qd̃ ꝓ quibdam inimi¬
ciciis basiluis eusebio qui tunc cesariensium
getebat eccłiam uidebat᷑ offensus: ⁊ abscedens
in pontum. cum monachis habitabat. ibi phi¬
iosophantib. Porro ppłs ⁊ marime nobiliũ
ac sapientium. cusebium in suspicione habe¬
bant quasi ipse fuiss auctor fuge uiri phi¬
iosophi. uita uerboq ꝑfecti: uolebantq eum
deserere.⁊ apiro semet ipsos missarum cele¬
brare sollempnia. S basilius quidem ne tur¬
ba nasceret᷑ in ppło ꝑ seditiones hereticoꝵ.
agebat in ponto silentium cum suis ep̃is. qͥ
semꝑ aderant illi. Contigit &̃ ut circa eusebi¬
um odium ppłi nasceret᷑. Dumq basilio fuis¬
ser nuntiatum qr ualens ueniret in cappadoci¬
am. relicto ponto cesaream uenit: ⁊ pactis cũ
eusebio celebratis. eccłiam ꝓ tp̃r suis adhorta¬

Expanded text:
alens itaque, Nicomedia relicta, pergebat ad Antiochiam. Interea dum veEcclesias, Arianis eas tradere volens. Quod se credebat cito perficere, eo quod pro quibusdam inimicitiis Basilius Eusebio, qui tunc Caesariensem regebat Ecclesiam, videbatur offensus; et abscedens in Pontum, cum monachis habitabat ibi philosophantibus. Porro populus, et maxime nobilium ac sapientium, Eusebium in suspicione habebant, quasi ipse fuisset auctor fugae viri philosophi vita verboque perfecti. Volebantque eum deserere, et apud semetipsos missarum celebrare solemnia. Sed Basilius quidem, ne turba nasceretur in populo per seditiones haereticorum, agebat in Ponto silentium cum suis episcopis, qui semper adhaeserant illi. Contigit etiam ut circa Eusebium odium populi nasceretur. Dumque Basilio fuisset nuntiatum quia Valens veniret in Cappadociam, relicto Ponto, Caesaream venit, et pactis cum Eusebio celebratis, Ecclesiam pro tempore suis adhorta
Abbreviated transcription (Latin):
minandꝰ ille fortune templum ingrederetur
in choro. ⁊ ex utraq parte ianuarum astaren
ministri templi: qui asꝑsione sicut ipsi di¬
cunt purgarent ingredientes: ualentinianꝰ
p̃cedens pͥncipem. ut asꝑsionis guttam sua
uidit in clamide. indignatus pugno ꝑcussit
templi ministrum: dicens se maculatum po-¬
tius quam purgatum. Quod respiciens im-¬
ꝑator. iussit eum in custodiam redigi: ⁊ ad
heremum destinari. Sed ille cum anni pau¬
ci transissent ⁊ menses: ꝓ mercede confessioĩs
recepit imꝑium. Non solum enim in illa ui¬
ta diligentes se d̾s honorat: s aliquando etiã
in p̃senti bonoꝵ oꝑm retributiones impen¬
dit: ⁊ p̃sentibus p̾miis illic sꝑata ꝯfirmat.

Expanded text:
minandus ille Fortunae templum ingrederetur minandus ille Fortunae templum ingrederetur in choro, et ex utraque parte januarum astarent ministri templi, qui aspersione, sicut ipsi dicebant, purgarent ingredientes, Valentinianus praecedens principem, aspersionis guttam sua vidit in chlamyde. Et indignatus, pugno percussit templi ministrum: dicens se maculatum potius quam purgatum. Quod respiciens imperator, jussit eum in custodiam tunc redigi et ad eremum destinari. Sed ille cum annus et pauci transissent menses, pro mercede confessionis recepit imperium. Non solum enim in illa vita diligentes se Deus honorat; sed aliquando etiam in praesenti bonorum operum retributiones impendit, et praesentibus praemiis illic sperata confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
iosophus a suis militib nominatꝰ. mansue¬
tudinis quid̃ exhibuit uultum. ⁊ impietatis
faciem ꝓtinus enudauit: p̃cipiens amarissi¬
mas eis plagas inferri. Quos etiam luce pͥ¬
uauit: magis autem ut est ueriꝰ illiꝰ tp̃ris in¬
felicitate liberauit: uictricesq eis coronas ꝓui¬
dit offerri. fingebat .ni. se in eis quasi causã
defend̾e imꝑialis iniurie. ⁊ hec duulgare
iussit: inuidens decertatorib ueritatis in ap¬
pellatione martyrii parit̾ ⁊ honoris. Nomina
fuerunt hoꝵ. uiuentius. ⁊ maximinꝰ: quos
antio chena ciuitas tanꝗͣ pietatis ꝓpugnatoreᷤ
uenerata p̾cioso monum̃to recondidit: ⁊ usq
ad diem hunc festis annalib honorant᷑. Sed¬
um: utentes tali fiducia coronis equalib st̃¬
alentinianus etiam Iat¬
qui pꝰ paululum sumpsit imꝑium.
tunc millenarius erat circa palacia ꝯstitutꝰ.
dux larigiarioꝵ: is telum quem ꝓ pietate
habuit non celauit. Eo nanq tp̃r cum ful¬

Expanded text:
losophus a sui similibus nominatus, mansuelosophus a sui similibus nominatus, mansuetudinis quidem exhibuit vultum, et impietatis faciem protinus enudavit, praecipiens amarissimas eis plagas inferri. Quos etiam luce privavit, magis autem, ut verius est, illius temporis infelicitate liberavit, victricesque eis coronas providit offerri. Fingebat enim se in eis quasi causam defendere imperialis injuriae, et haec divulgari jussit: invidens decertatoribus veritatis in appellatione martyrii pariter et honoris. Nomina fuerunt horum Juventius et Maximinus, quos Antiochena civitas, tanquam pietatis propugnatores venerata, pretioso monumento recondidit; et usque ad diem hunc festis annalibus honorantur. Sedum utentes tali fiducia coronis aequalibusalentinianus etiam,qui post paululum sumpsit imperium, tunc millenarius erat circa palatia constitutus dux lanceariorum. Is zelum quem pro pietate habuit non celavit. Eo namque tempore cum ful