comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tõ ⁊ recta intentõ nec
fuit dolus adhibitus
⁊ io̾ excuset᷑ ab usura
tũ dez remou̾e deceptio¬
nẽ ł supplendo iustum
p̃ciũ ł restituendo rem
precio qd̃ nũauit sibi
estimatõ deceptois nõ
scd tempꝰ p̃sens in quo
forte res mltũ melio¬
rata ẽ. p̃sertum si per ĩ¬
dustͥam emꝑtoris sed
scd̃ tp̃c in quo uenditõ
fc̃a fuit exͣ. de empt̾. cũ cã¬

Expanded text:
o et recta intentio, nec fuit dolus adhibitus et ideo excusetur ab usura, tamen debet removere deceptionem vel supplendo iustum pretium vel restituendo rem, pretio quod numeravit sibi estimatio deceptionis non secundum tempus presens, in quo forte res multum meliorata est, presertim si per industriam emptoris, sed secundum tempus in quo venditio facta fuit
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ recuꝑare
hi beat eum
auxilium
cĩ ad res illas
recuꝑandas
Crodo qd̃ non
si tal fur p̾ca

Expanded text:
aliter recuperare hibeat eum auxilium eius ad res illas recuperandas, credo quod non si talis fur postea
Abbreviated transcription (Latin):
illiis officii. Sitñ aͥc
occulte sit suspensus
nis. qui hoc scit creto ꝙ
si nõ possit eum uitare
sũ scandalo nõ tenet᷑
eum iutare quo ad se
aũt tm̃ d̾r quis suspen¬
sus qñ tenetur ab offõ
abstinere.¬

Expanded text:
illius officii. Si tamen aliquis occulte sit suspensus nis, qui hoc scit, credo quod si non possit eum vitare sine scandalo, non tenetur eum vitare. Quo ad se autem dicitur quis suspensus, quando tenetur ab officio abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
do ad mortẽ ⁊ p̾cipiẽ¬
do mĩstro ut occidat
ip̃m nec m̾ister si mis¬
sus a inclice occidit cõ¬
dempnatũ peccaret
tñ ut̾q mortalit̾ si
facet iir ordine nõ¬

Expanded text:
do ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine no
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i aut religionẽ uł pieta.¬
tem ꝑtinet iuram̃tum
ñ possũt remitt̃e ut si du¬
o uirẽt qd̃ ibunt ultra
mare militare do aũ qd̃
iutrabũt religionẽ aut
ꝙ dicent duo uł tͥa psal¬
tĩa ꝓ inuicẽ au si pistoreᷤᷤ
l aliqui methanici iurẽt

Expanded text:
dei aut religionem vel pietatem pertinet iuramentum, non possunt remittere, ut si duo iurent quod ibunt ultra mare militari deo aut quod intrabunt religionem aut quod dicent duo vel tria psalteria pro invicem. Aut si pistores vel al
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ut si caruifices iu¬
rent ꝙ ñ uendent car¬
nes int̾fectas ł corrup¬
tas ꝓ sanis aũ m̾eato¬
res qd̃ nõ sophisticabt̃
m̃ ces suas aut uendẽt¬

Expanded text:
tum, ut si carnifices iurant quod non vendent carnes infectas vel corruptas pro sanis: aut mercatores quod non sophisticabunt merces suas, aut quod
Abbreviated transcription (Latin):
sequi ortando eos. nõ
nt occidant ł uulnent
ip̃os molentos heticos
fidẽ ł prĩam lib̾ent ac
defendant ⁊ t̾ram ab
infidelibus ec occu¬
patam re ns ducãt
ad cultum fidei

Expanded text:
ando eos, non ut occidant vel vulnerent ipsos violentos hereticos fidem et patriam liberent ac defendant et terram ab infidelibus occupatam reducant ad cultum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͤ quib iudistincte
tẽ quis restitu̾e qͥcqͥd
ab eis lucratꝰ ẽ in alea
ut furiosi ꝓdigimĩo¬
pupilli ¶ It̃ m̃te capti
surdi muti ceci ⁊ qui
morbo ꝑpetuo laboraut

Expanded text:
 quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minopupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui morbo perpetuo laborant
Abbreviated transcription (Latin):
illam asꝑitatẽ se uolĩ
obligare nõ ad maio¬
ĩ man̾e s tnͣsibit ad
aliũ ordinẽ quẽ uale¬
exp̾ssit credo qd̾ debeat
mane̾ nec põt allega¬
re dolum nec deceptio¬
nẽ qr melior fit sua ꝯ¬
tare fatuitati sue qͥa
nõ examinauit ut de

Expanded text:
illam asperitatem se voluit obligare, non ad maioibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valeexpressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua ctare fatuitati sue, quod non examinavit ut de
Abbreviated transcription (Latin):
pͭ dr̃e se ab alio spoliatũ
uiri qd̾ ħebat in reliquo
⁊ iuri exigendi debitum
Uñ uotũ r̾us tenuit ⁊¬
quo ad exigend̃ ⁊ quo ad
reddend̃ debtmũ ¶ Quid
si ittq credens alt̾m ẽẽ mor¬

Expanded text:
re se ab altero spoliatum iuri quod habebat in reliquo et iuri exigendi debitum, unde votum utriusque tenuit quoad exigendum et quoad reddendum debitum. Quid si uterque credens alterum esse mor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pp̃ talem nccitatem
famis excusaretur.
⁊̃ aliquis a furto qñ¬
que. a toto qñq atan¬
to ꝓut maior uł mi¬
nor est faines. de.9.¬

Expanded text:
er talem necessitatem famis, excusatur etiam aliquis a furto, quandoque a toto, quandoque a tanto, prout maior vel minor est fames. Gu
Abbreviated transcription (Latin):
ur. s̾. aꝑte sentire qd̃
om̃i pc̃co. Ait .n. ydolũ
sabricatũ. atq adora¬
tũ est ⁊ ꝓpħicus liber.
ira regis. succensus. et
scisma temptatũ ydola¬
tͥa gladio punita ẽ. exu¬
stio libri bellica clade ⁊
regͥna captiuitate suis¬
ma hyatu t̾re sepuiltis

Expanded text:
tire, quod omni peccato. Ait enim: idolum fabricatum atque adoratum est et propheticus liber ira regis succensus et schisma tentatum, idolatria gladio punita est, exustio libri, bellica clade et peregrina captivitate, schisma hiatu terre, sepultis
Abbreviated transcription (Latin):
ron puniuit hyatu t̾re
sepultis auctorib iuiuᷤ
⁊ceci̾s celesti igne con¬
mortẽ salomõis relicto
roboan filio suo facien¬
tes scisma. ad heserunt
ieroboam demoliuit ⁊
⁊dedit indisꝑsionem¬
¶ It̃ abdo ꝓpha missus
a dño ad ierobuam.
scismatis. ꝓbibitꝰ ap̃¬

Expanded text:
u terre, sepultis auctoribus vivis et ceteris celesti igne conmortem Salomonis, relicto Roboam filio suo, facientes schisma adheserunt Hieroboam, demolivit et dedit in dispersionem. Item Abdon propheta missus a domino ad Hieroboam, schismatis, prohibit
Abbreviated transcription (Latin):
maticis ¶ Scisma est
illicita dissessio eorũ
int̾ quos unitas eẽ d.
uł sũ scisma est illicitꝰ
ab unitate seu uniu̾¬
sitate discessus d̾r aũt
scista a scissura qr per
scisma fit inunitate
si. qr h̾esis in pͥnci su h̾t¬

Expanded text:
as: Scisma est illicita discessio eorum inter quos unitas esse debet,  Vel schisma est illicitus ab unitate seu universitate discessus. Dicitur autem schisma a scissura, quia per schisma fit in unitate si, quia heresis in principio
Abbreviated transcription (Latin):
a̾s emit rem furtiuã
ignorant̾ ⁊ bona fide
⁊ in furo publico et
publice nũꝙͥ. p̃ saltẽ
a dño cũ dep̃hendit
rem ẽẽ furtiuã uł
nũꝙͥ. pot̾it retiun̾e rem
con p̃ciũ sit ei souitũ¬

Expanded text:
s emit rem furtivam ignoranter et bona fide et in foro publico et publice; numquid potest saltem a domino, cum deprehendit rem esse furtivam? Vel numquid poterit retinere rem donec pretium sit ei solutu
Abbreviated transcription (Latin):
de hiis que inde hũe¬
rũt. uł expend̾unt ł
⁊̃ de om̃i damno da¬
to ꝙ ip̃i uł aliqui de
familia sua fec̾int
directe ł occ̃õnalr̾. ar.

Expanded text:
de his que inde habuerunt vel expenderunt et etiam de omni damno quod ipsi vel aliqui de familia sua fecerint directe vel occasionaliter.
Abbreviated transcription (Latin):
añcessores eoꝵ plane
boͣ fide. sũ dolo ac coactõe
ꝯuenit sicut solet fi̾
cũ mansi uł uille ꝯce¬
dunt̃ de nouo coloniˢ
ul aliis ꝑsonis solent
⁊ inde fi̾ instrum̃ta q̃
ꝯtinent censũ annicũ
⁊ alias ẜuitutes ⁊ pac¬
toẽs hiic inde om̃ia
gͦ uyͣ hũc mod̃ posita
sũt ⁊ soluenda st̾ nã
quilz in traditõe rei
sue põt pon̾e legẽ qͣm
¶ Non infertͣ dolus

Expanded text:
antecessores eorum plane bona fide, sine dolo ac coactione convenit, sicut solet fieri cum mansi vel ville conceduntur de novo colonis vel aliis personis. Solent etiam inde fieri instrumenta, que continent censum annuum et alias servitutes et pactiones hinc inde. Omnia ergo iuxta hunc modum posita sunt et solvenda sunt. Nam quilibet in traditione rei sue, potest ponere legem quam  non infertur dolus
Abbreviated transcription (Latin):
coartauit ad pro¬
uocand̾ uł ad ser¬
uandũ fadorem
au̾ sitũc dedit
ei bibere aqmͣ
tꝰ iugiliis obdor¬
miuit nõ ꝓpter
ebriecatem aut
crapłam exiliit
paciens ⁊ p̃cipi-¬
tans se mortinᷤ
est. Si a lata
su̾it culpa aut
negl̾ia dissolu¬
ta ⁊ certũ est ꝙ
inde mors ꝓue¬
uit. Credo qd̾
eũ ut iret lud̾e s̃

Expanded text:
coarctavit ad provocandum vel servandum sudorem. Aut si tunc dedit ei bibere aquamtus vigiliis obdormivit, non propter ebrietatem aut crapulam, exilitque patiens et precipitans se mortuus est. Si autem lata fuerit culpa aut negligentia dissoluta et certum est quod inde mors provevit, credo quodeum, ut iret ludere in
Abbreviated transcription (Latin):
ri d puta si quis uiderit fu¬
iem asportantẽ res talit̾ eiꝰ
custodie ꝯmendatas lz hoc
solus uiderat põt clamare
⁊ talẽ furem manifestare ⁊
ꝑ se qui pem furtiuam ne
siuiber negligens fu̾it teneat᷑ dampnũ restituiere nec repu¬
tabit᷑ criminis ꝓditoꝵ sic̃ nec repitat᷑ qui inuiriã snam
aut dampnũ ꝑsequitur coram indice l nõ possit ꝓbare qd
uitendit si aũtͣ tencat᷑ ad custidiam illax rer̃ locũ ħt p̃dc̃a
distuctio ut Sͣ. si possit ꝓbare ꝑ alios qd̃ ip̃e scit de talibus
tũc reuelet dño si nõ possit ꝓbare nõ d reuelare nͨtalibus
ꝑ sonis que possĩt ꝑdc̃e ⁊ ñ obr̃e ⁊ si qñ uireunt uitendit se obli¬
gare ad reueland̾ occłta que ꝓbare nõ poss nam fuit licit᷑

Expanded text:
erit furem asportantem res taliter eius custodie commendatas, licet solus hoc videat, potest clamare et talem furem manifestare et prosequi rem furtivam, ne, si in hoc negligens fuerit, teneatur damnum restituere nec reputabitur talis criminis proditor, sicut non reputatur qui iniuriam suam aut damnum prosequitur coram iudice, licet non possit probare quod intendit. Si autem non tenetur ad custodiam illarum rerum, locum habet predicta distinctio, ut scilicet si possit probare per alios quod ipse scit de talibus, tunc revelet domino. Si non potest probare, non debet revelare, nisi talibus personis que possunt prodesse et non obesse. Etsi quando iuravit intendit se obligare ad revelandum occulta que probare non po
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. inprimo arti¬
culo clicentes qd̵ lici¬
te põt quis pet̾e̾ pro se¬
exemplo petri dicentiᷤᷤ¬
dñe ecce nos reliqͥmꝰ¬

Expanded text:
unt in primo articulo, dicentes quod licitest quis petere pro sexemplo Petri dicentiino: Ecce nos relinq
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ laicus si uadit in ex̾¬
citum ⁊ taliat᷑ ⁊ sustinz
alia hon̾a. laicalia.
corrig̾e ⁊ ab apꝰtasia rece¬
eccãstico iudice ꝑsona¬
lit̾ excipit. de foro scła¬
ri aut ał ꝯfitet᷑ in uire
coram p̃lato ꝙ ñ nult
uiue̾ cl̾icałr aũ retiuere

Expanded text:
sicut laicus, si vadat in exercitum et talliatur et sustinet alia onera laicalia. corrigere et ab apostasia receecclesiastico iudice personaliter excipit de foro seculari aut alias confitetur in iure coram prelato, quod non vult vivere clericaliter aut retinere
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illa ad unã m̃sã
manducabit ⁊ bib
nec sub uno tecto ma-
alio publico loco uͥ
nlła mala suspicio
ydoneis ꝓ c̾ta nc̃citate

Expanded text:
cum illa ad unam mensam manducabis et bibes, aut sub uno tecto manealio publico loco, ubi nulla mala suspicio idoneis pro certa necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. p̃cium uite
res corlis nec in¬
qnͣtum datum
s in qnͣtum fru¬
procedit exaf¬
fcũ caritatis.

Expanded text:
est pretium vite res corporalis, nec inquantum datum, sed inquantum fruprocedit ex affectu charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
pene pcc̃i cadit
deo ex pacto
ut emat᷑ a nb̾
moneta dei que
est affcũs ⁊ oꝑa
caritatis. s nõ
sic est despñali

Expanded text:
pene peccati cadit deo ex pacto, ut ematur a nobis moneta Dei, que est affectus et opera charitatis. Sed non sic est de spi
Abbreviated transcription (Latin):
c̾cis ꝑsonis uł apparẽ
cl̾i̾cus uł loqui deben̾t
mulierib ut excluda¬
tͣ om̃is nefanda suspi¬
tõ ecce solum ad solã
accedere nlła religio¬

Expanded text:
ertis personis vel apparere clericus, vel loqui debeat mulieribus, ut excludatur omnis nefanda suspicio. Certe solum et ad solam accedere nulla religio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ mutuũ. ⁊ emptor
facit fructꝰ suos sine
tor iuxͣ uenclitõis for¬
mã p̾ea recuperet pre¬
fraudẽ usurarͣ sit fcã
ex hiis. ꝯiecturis . s. ex

Expanded text:
non est mutuum et emptor facit fructus suos sine tor iuxta venditionis formam postea recuperet prefraudem usurarum sit facta ex his coniecturis, s
Abbreviated transcription (Latin):
CR. assignando dif¬
locatũ ponit tͥa pͥm̃
qr ĩ mutuo tnͣffert᷑
ꝑicłm inacipientẽ
secus in locato. scd̃m:
qr pecũia ñ det̾iorat᷑
ꝑ usũ. Secus in domo
łequo ł alia relocata¬
¶ Certur. qr usus pe¬
cunte ulłm fructũ
łutilitatẽ parit utẽ¬
cessant due ultime
tales sꝑ faciunt tale

Expanded text:
assignando diflocatum ponit tria: primum, quia in mutuo transfertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utencessant due ultime. tales semper faciunt tale
Abbreviated transcription (Latin):
clici secdares qui nõ por¬
tant coronam uł ton¬
suram uł ħ̾itum con¬
gruentẽ. uł qui nõ int̾¬
sũt. d̾iis officiis nec re¬
sident nec deseruiunt
eccẽm sũt instatu sal¬
uandor. ¶Ad hoc licet
aliqui scandaliz entur
uolntes sͥ applandere ĩ
pcc̃is ⁊ clntes om̃ia iura
que suꝑ hoc emanaue¬

Expanded text:
ici seculares, qui non portant coronam vel tonsuram vel habitum congruentem vel qui non intersunt divinis officiis nec resident nec deserviunt ecclesie, sunt in statu salvandorum? Ad hoc, licet multi scandalizentur, volentes sibi applaudere in peccatis et dicentes omnia iura que propter hoc emanave
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ supͣ femur per
mecliũ castroꝵ tnͣsiẽs
de porta in portã donec
amico qui statutis ⁊¬
cilii uilipensis mox ł
uite abicit honestatẽ
ul nõ ẜuat intonsu¬
ra uestib ⁊aliis mode¬

Expanded text:
gladium super femur per medium castrorum transiens de porta in portam nec amico. qui statutis concilii uilipensis morum uel uite abicit honestatem. uel non obseruat in tonsura. uestibus & aliis mode
Abbreviated transcription (Latin):
insacro ord̾ie¬
u̾nficiatꝰ siue
nõ tenet᷑ ad
loras canõi¬
cas qr ordini
sacro offm̃ ẽ
annecũ. uñ ⁊
mordinatõe
suã. Uide si ha¬
cteuꝰ fuistitar¬
sil uelox si ha¬
cteñ fitisti sop̃¬
ragilans. nec

Expanded text:
in sacro constitbeneficiatus sive non tenetur ad horas canonicas, quia ordini sacro officium est annexum. Unde et in ordinatione sua: Vide si hactenus fuisti tarsis velox. Si hactenus fuisti somvigilans. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fc̃isit culpabił ⁊ ni¬
tiosa restituenda est
nõ dico illi qui ami¬
sit eã in ludo stuto¬
ri curatori dño moa¬
st̾ĩo patri marito ⁊ ec

Expanded text:
et facti sit culpabilis et vitiosa, restituenda est, non dico illi qui amisit eam in ludori, curatori, domino, monasterio, patri, marito et ec
Abbreviated transcription (Latin):
impend̾e pauꝑi langͥto
uł admittas: mortem
eĩ languentib ꝓbat᷑
insug̾e. qui hnͣc cum
possit ũ excludit. lxxxiii.¬
adir ocat᷑ ad restõem
om̃i que aliqui ꝯͣ qͦs

Expanded text:
impendere pauperi langui. vel admittas. Mortem enim languentibus probatur infligere, qui hanc cum possit non excludit. advocatus ad restitutionem omnium, que aliqui contra
Abbreviated transcription (Latin):
b aliquid dare pu¬
ta calice. ornam̃tis
⁊ similib dñt qui¬
dam qd̃ nõ est sy¬
moͣ. nisi uiueniat᷑
proh̾itum ut in ec

Expanded text:
bus aliquid dare, puta calice, ornamentis et similibus, dicunt quidam quod non est simonia, nisi inveniatur prohibitum, ut in ec
Abbreviated transcription (Latin):
at. ¶ Quid de ilł qͥ ꝯfuguĩt
ad ecc̃as ĩmuentib hostib
⁊ ibi capiuntu ab eis
Nanꝙͥ capientes debent eos
sic nͥ in castellam̾it eccãm
nando nõ debent gatid̾e enrti-¬
nitate ecc̃e. id̾. Credo sire¬
ponãt ibi uictualia sua
bellantib ñ tenent᷑ ad re¬
stitutõem ⁊ forte ⁊̃ peccant
rapiendo. ¶ Quid de ill qͥ
incendũt ecc̃as in bello iꝰto
nũꝙqͥ tenent᷑ de dãpno dato
Rͦ. Siñ st̾ incastellate
sito accendant᷑ s cau dũ illi iuste bellantes pr̃ant oꝑam
rei licite dũ incend ant machinas hostũi. aũ castrã uł¬

Expanded text:
at. Quid de illis qui confugiunt ad ecclesias imminentibus hostibus et ibi capiuntur ab eis; numquid capientes debent eos sic, nisi incastellaverint ecclesiam nando, non debent gaudere immunitate ecclesie. Idem credo, si reponant ibi victualia sua,bellantibus, non tenentur ad restitutionem et forte etiam non peccant rapiendo. Quid de illis qui incendunt ecclesias in bello iusto; numquid tenentur de damno datot sito incendantur, sed casu, dum illi iuste bellantes prestant operam rei licite, dum incendunt machinas hostium aut castru
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oĩm bonox q̃ si oꝑteat ip̃m
⁊ familiam suã mendicare.¬
¶ Quid gͦ de ilł qui si uel¬
lent dimitte suꝑfluas expẽ¬
sas possent rapta restitu̾e¬
¶ Quid ⁊̃ de ilł qui resig¬
uant om̃ia boͣ sua ĩ mãu

Expanded text:
ium bonorum, etsi oporteat ipsum et familiam suam mendicare. Quid de illis, qui si vellent dimittere superfluas expensas, possent rapta restituere. Quid etiam de illis qui resignant omnia bona sua in manu
Abbreviated transcription (Latin):
liuoris. dolositas decla
re. deꝰ uenu̾nt gentes
⁊ in signũ tͥsticie ĩdie
uenis sc̃i altaria spoli¬
celebrant offm̃ mor¬
tuoꝵ nã tales si fu̾nt

Expanded text:
livoris dolositas declarre, deus venerunt gentes et in signum tristitie in die veneris sancta altaria spolicelebrant officium mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
bello iusto cutellus ad
uicidend̃ panem lau¬
rifrisiũ ad ornam̃ta
ecc̃astica uł ⁊̃ quedam
uenenaque amedicis
apponunt᷑ in quib¬
dam ꝯfectõib ad sanã¬
dũ egrotos au tales
que ad nlłm usũ st̃
utiles nͥ ad peccandũ
sieut quedã uenenai
mortifa̾ ⁊ ad nlłm boñ
usũ utilia. ⁊ suture¬

Expanded text:
bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium ad ornamenta ecclesiastica vel etiam quedam venena, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles sint, nisi ad peccandum, sicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia,
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾ĩo suscepit filiũ
uł supposuit alienũ
ꝑtũ d laborare quib
mi h̾edes nõ fraudẽt᷑
h̾editate pat̾na. caute
marito ł. ⁊̃ ip̃i spurio

Expanded text:
adulterio suscepit filium vel supposuit alienum partum, debet laborare quibusmi heredes non fraudentur hereditate paterna. Caute marito vel etiam ipsi spurio
Abbreviated transcription (Latin):
Nunꝙͥ siłi excusant᷑ amici ⁊ agnati mal̃
bellum qui nõ ficnt ei suboitĩ milite.E
iuentes stipendiarii exͣnei si credant inll
ẽẽ bellum .Rͦ. Credo ꝙ nõ qr ñ exxusat al
lonũ oled̾re sic̃ sulditos nec debent seqisl¬
in ip̃o raptore a quo
istremerũt qr au ille
erat doꝰ aũ subditus.
¶In pͥmo cãu tene ꝙ

Expanded text:
 excusantur amici et cognati moventis bellum, qui non sunt eius subditi et milites et servientes stipendiorum extranei, si credant iustum esse bellum? Credo quod non, quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent sein ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu tene quod
Abbreviated transcription (Latin):
culꝑat᷑. sic gͦ ꝓcedit cͥca omptorẽ.
qr si sat nendicorẽ iuste. ⁊ ex
iusto bello hñisse. licite põt em̾e
ã tene ad restitutõm. qͥ u̾one¬
sciebãt ẽẽ de iusto bello. s crede¬
umaior ꝑs. ł ad mirꝰ sapiẽtes
credebãt. ita ꝓut sibi emptori
sibi hac bona fide. s si pꝰ ea sciat
rẽ fuisse deupina d rostitu̾e

Expanded text:
tie Sic ergo procede circa emptorem, quia si scit venditorem iuste et iusto bello habuisse, licite potest emere nec tenetur ad restitutionem. Qui vero nesciebat esse de iusto bello, sed credevel maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi emptori sibi hac bona fide. Sed si postea sciat rem esse de rapina, debet restitue
Abbreviated transcription (Latin):
mnustem reũ uste ꝯdẽpnatũ
occidit. ħ hoĩcid is᷑ si fit ex liuore
ł dolectatõne fundendi hũamũ
sangumẽ. l ille uiste occidatur.
do ad mortẽ. ⁊ p̾cipiendo minisͦ
ut occidat eũ. nec minist̾ si uis¬
sus a diidici occidit ꝯdẽpuatũ

Expanded text:
minister reum iuste condemnatum occidit. Hoc homicidium, si fit ex livore vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, do ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum.
Abbreviated transcription (Latin):
mgrit religonẽ. łtnsferat
se adlotiꝯm i pegionẽ ut
sit nicħ ꝑdipiat de bonis ilsi ꝙ̃
bu̾it bonã fidẽ credẽs ẽẽ se filiũle¬
cat iemissionẽ anro młieris si

Expanded text:
r religionem vel transferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius qbuit bonam fidem, credens se esse filium letat re
Abbreviated transcription (Latin):
promusam. ⁊ in hoc captus est. ⁊ ĩ¬
tempore trenge. iste alius furatus
est. cum. tenetur ipsi sarraceno. re¬
sticuere. non hoĩem pp̃ ꝑiculum a¬
mine. s dampuum datum sibi ab
illo. uel intereẽ extimacam pro¬
baliter ioderatam redemptionẽ
⁊ hoc intelligo si non compulerit
illum captumm. ⁊ ad circiicisi¬
onem. uel ỹdolatuam. uel ad ali¬
uo mortale peccatum. tunc enĩ
crẽderem illum furantem. pem¬
Icem crẽdo ipsum surautor ulło
uido poccassẽ. quantum ad hom̃¬
nemp. sirotam ulit intentionẽ
mimo porius urẽciuise dum mo¬

Expanded text:
promissam et in hoc fuit captus et tempore treuge, iste alius, qui furatus est illum, tenetur ipsi sarraceno restituere, non hominem, propter periculum anime, sed damnum datum sibi ab illo vel pro interesse estimato et probabiliter moderata redemptione. Et hoc intelligo, si non compulit illum captivum ad circumcisionem vel idolatriam vel ad aliquod mortale peccatum. Tunc enim crederem ipsum furantem penItem credo ipsum furantem nullo modo peccasse quantum ad hominem, si rectam habuit intentionem, immo potius meruisse, dummo
Abbreviated transcription (Latin):
finat᷑ captiuos xͥanos apaganis de¬
tentos ut ees uestituat lib̾tati It̃
quid de is̃ne xp̃ianis captiuis qͥ fu¬
rantur aliqua ip̃is saratenis aqͥ¬
b tenent᷑ caprimi ł ⁊̃ alis sarrate¬
ad resticutõma hoĩs ⁊ iñaxuneilꝰ

Expanded text:
furatur captivos christianos a paganis detentos, ut restituat libertati? Item quid de ipsis christianis captivis, qui furantur aliqua ipsis sarracenis a quibus tenentur captivi vel etiam aliis sarracead res
Abbreviated transcription (Latin):
l̾iue ꝓhibeantur. quomõdo usmadrmł
⁊ herẽdes euis adreddendum usuras
compellancur. ulcimo de quibus¬
dam dubitabus. ¶Usura est ex
fuituo hcrum pacto debicum.
uel exactum. non em̃ puto usurã
cominicti. si gratis oblatum. gra¬

Expanded text:
l prohibeantur, quomodo usurarius et heres eius ad reddendas usuras compellantur ultimo de quibusdam dubitabilibus. Usura est ex mutuo lucrum, pacto debitum vel exactum. Non enim puto usuram committi, si gratis oblatum gra
Abbreviated transcription (Latin):
eis ꝑtem de reddib siui amicabiłr
de qͣ sibi sac̃faciat successine. ⁊ de
s faciat eis bona̾ cãm cancõm. si
u̾o os̃ denegent sibi diłonẽ. ⁊ postu¬
lẽt ꝙ ip̃e cedat bonis. tũc crẽdo

Expanded text:
tem de redditibus suis amicabiliter, de qua sibi satisfaciet successive et de hoc faciat eis bonam cautionem. Si vero omnes denegent sibi dilationem et postulent quod ipse cedat bonis, tunc credo
Abbreviated transcription (Latin):
tͥo.st. de calũp. gn̾ałr. Illd̃ in aliis
duob casib. siłr tenẽt᷑ restitñe.
qr õ ex offõ suo ten̾et iudicare ⁊
bñ iudicare. ⁊ gratis. turpit. Iccepͭ
d̾ dico si accepit peccuma ut nõ
uidicaret c̃ deb̾et iudicare. ł ut ñ

Expanded text:
In aliis duobus casibus similiter tenetur restituere, quia cum ex officio suo teneretur iudicare et bene iudicare et gratis, turpiter accepit idem dico si accepit pecuniam ut non iudicaret, cum deberet iudicare, vel ut non
Abbreviated transcription (Latin):
aut ille res cales st̾ ã ad ħumiañ
usum possunt eẽ utiles sicut ar¬
nib adsanand̾ egrotos. au̾tales
ad pcẽand̾. sic̃ ãda uenaena mor¬
cifera. ⁊ ad ułłm boiũ usũ utiia.
aꝵ. qͣs pcipue facut yspani dantes
ꝓsupt᷑a umus camisie plus int̾plũ
ł q̃druplum. ꝙͣ ualeat tota camise
a. ⁊ siłia. In p̾me tañ ñ dico ip̃mpec¬
care. dũ mͥ ñ hãt intentõm cerrup
dictaret sibi ꝯscĩam ꝙ ille nõ q̃uit¬
rem ad malũ ꝑpetnͣdũ. tũc enĩ nõ
omĩe. Inscd̾o n̾o cau pcc̃at facien
do ies alias. ar. de libello famoso.

Expanded text:
aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arnibus ad sanandum egrotos. Aut tales ad peccandum, sicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, arum, quas precipue faciunt Hispani, dantes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptdictaret sibi conscientia, quod non qunon secundo vero casu peccat facienddo tales res. Arguitur de libello famoso,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uendat carius. Ita inclłigas si
ciꝰ intentõ ẽ ut uendat carius ĩ ea¬
dẽ forma. Si ut uendat carus ẽ¬
cad̾ f mutata forma bñ põt puta
emnt tabulas ut fac̃et samiũ uł
cartas ut scͥł̾et libros. ł lins̃ ut fa¬
educatũ. ⁊ opa sua melioratum

Expanded text:
ut vendat carius, ita intelligas, si eius intentio est ut vendat carius in eadem forma, sed ut vendat carius mutata forma bene potest. Puta emit tabulas ut faceret scrinium vel chartas ut scriberet libros vel linum ut faeducatum et opera sua melioratum
Abbreviated transcription (Latin):
uam eo ip̃o ꝙ pͥlatus dedit eilicẽ¬
ciam. standi in scolis. ł eundi ro¬
mam. Inclłigitur concessisseli¬
centiam. faciendi ea q honesti sco¬
laus. ⁊ romipete. Siue iin̾antes sol¬

Expanded text:
nam eo ipso quod prelatus dedit ei licentiam standi in scholis vel eundi Romam, intelligitur ei concessisse licentiam faciendi ea que honesti scholares et romipete sive itinerantes sol
Abbreviated transcription (Latin):
uitus cũ ⁊ dolens amisit. It̾m õ
iste ludus sit aitopis uł reꝓbatꝰ
ut puta quia est ꝯtradiu ⁊ om¬
ĩa niia ꝑtalem iudum mulus
not uoc bonam fidem habere⁊

Expanded text:
itus tamen et dolens amisit. Item cum iste ludus sit turpis et reprobatus, utputa quia est contra deum et omnia iura per talem ludum nullus lum nec bonam finem hab
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ manifesto facinori desunt õb¬
men occulcũ mainfestat. ñ est
erroris corrector. s ꝓditor dicit.
d̾it oñ. forte puinet᷑ ille ĩ corꝑe.
ł occidet a iudice. ł ⁊̃ aꝑentib ali

Expanded text:
qui manifesto facinori desinit obmen occultum manifestat, non est erroris correptor, sed proditor, dicit dit eum, forte punietur ille in corpore vel occidetur a iud
Abbreviated transcription (Latin):
itũc enĩ pxẽauit mortałr irãdo
a bñ põt uti exceptõne sñ poc̃o.
cimeo cñ scandalũ ⁊ malũ ex¬
emplũ apd̃ eois. qui nesciunt
occultam intentõnẽ sua̾. ꝓce¬
dat cñ sic. ⁊ ñ pt̃abit. petat᷑ ab
ep̃o ut cogat eũ ab solu̾e. istimi

Expanded text:
ta iurando, sed bene potest uti exceptione sine peccato. Timeo tamen scandalum et malum exemplum apud alios, qui nesciunt occultam intentionem suam. Procedat ergo sic et non peccabit. Petat ab episcopo ut cogat illum absolvere istum
Abbreviated transcription (Latin):
y̾ron. ꝓuinut hitu t̾re. sepł¬
tis auctorib mius. ⁊ petis ce¬
lesti igne ꝯlũꝑts. ¶It̃ .x. tͥ b
qr pꝰ tnorcẽ sisomonis. relicto
rolram fibe suo facientes scis¬
liuit ⁊ dedit in disꝑsionẽ. ¶ It
abdo ꝓpħa muissus ado adiẽrobo¬
am ad expbłid̾ sibi pccm scisma¬
tis. ꝓhibitus ẽ a pd ilos scisma¬

Expanded text:
hiatu terre, sepultis auctoribus vivis et ceteris celesti igne consumptis. Item X tribus, quia post mortem Salomonis, relicto Roboam filio suo, facientes schislivit et dedit in dispersionem. Item Abdon propheta missus a domino ad Hieroboam, ad exprobrandum sibi peccatum schismatis, prohibitus est apud illos schisma
Abbreviated transcription (Latin):
ad scd̾m dico. ꝙ si insticiscunt
ł credñt milites licite ⁊ ancdo¬
ritate etõe retiꝑe. excusantur
p̾sertim c̃ erẽa. nõ petat ab eis.
reciꝑo decimas. ałr siscirẽt eos
illicite recue ñ lib̾arent᷑. Si tsĩ¬

Expanded text:
Ad secundum dico, quod si rustici sciunt vel credunt milites licite et auctoritate ecclesie recipere, excusantur presertim cum ecclesia non petat ab eis, recipere decimas. Alias si scirent eos illicite recipere, non liberarent
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat sustm̾e. Si a̾ ñ expͥssiti
credo ꝙ debat man̾o. nec põt
auegare dolũ ł decertõnẽ q ut
melior sua ꝯditõ ⁊i põt magit
imputire fatuitati sue. qr nõ
examinant ut debuit. ꝓbat᷑¬

Expanded text:
valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua conditio et potest magis imputare fatuitati sue, quod non examinavit ut debuit.
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝯcupiscentie. Ip̃e .n. tnͣsitꝰ uoluptaᷤ
est ⁊ ñ est aliud quo tnͣscat᷑ nͥ ꝙͣ quo
tͣnsire cogit necc̃itas. ⁊ cũ salis sit
causa edendi uł bibendi. adiũgit
se tanqͣ̃m pedisseqͣ ꝑiculosa ioꝯditaᷤᷤ
⁊ plerũq p̾ire conat᷑ ut eiꝰ cã fiat
ꝙ salutis cã nos face̾ uł dicimꝰ. uł¬

Expanded text:
us concupiscentiae; ipse enim transitus uoluptas est et non est alius qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat quod salutis ca
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ amat. uerũ q ⁊̃ sũmũ bonũ
amat. qͥs eũ beatũ nͥ uułrimꝰ nega:
Ip̃m autẽ uerũ ac sũmũ bonũ pla¬
to dicit dm̃ . uñ uult eẽ pbilosophũ
amatorẽ dĩ. ut qm̃ philo sophia ad
beatã uitam tendit. fruens dõ sit bã¬
cri fide. flagranti ca ͣ p̃simẽdũ est.

Expanded text:
t, verumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? ipsum autem verum ac summum bonum Plato dicit Deum, unde vult esse philosophum amatorem Dei, ut, quoniam philosophia ad beatam vitam tendit fruens Deo sit beacri spe flagranti caritate praesumendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥstis. s qͣre sit tristis. nͨ ut  tuucat
S uñ tuncat. Irasci .n. p̾canti uͭ cor¬
rigat᷑. ꝯtristari ꝓ afflicto ut libe̾t᷑
tume̾ ꝑiclitãti ne ꝑeat. nesçio utrũ
quisqm̃ sana ꝯsida̾tõne rep̾hendat

Expanded text:
tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed quid timeat. Irasci enim peccanti ut corrigatur, contristari pro adflicto ut liberetur, timere periclitanti ne pereat, nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
catores ad cor. ⁊ inhete illi qͥ fecit
uos. State cũ eo. ⁊ stabitis. reqͥesci¬
te ĩ eo ⁊ qͥeti eritis. Qͦ itis ĩ asꝑa
quo itis : bonũ ꝙ amatis ab illo est.
S qͣntũ est ad illũ bonũ est ⁊ sua¬
ue. S amarũ erit iuste . ꝙ ĩiuste
amat᷑ desto illo a quo iͦ est. Qͦ nob̾

Expanded text:
catores, ad cor et inhaerete illi, qui fecit uos. state cum eo et stabitis, requiescite in eo et quieti eritis. quo itis in aspera? quo itis? bonum, quod amatis, ab illo est: sed quantum est ad illum, bonum est et suaue; sed amarum erit iuste, quia iniuste amatur deserto illo qu
Abbreviated transcription (Latin):
s sustin ut ꝯn̾sis ignoscat. Est ⁊
seuerꝰ ut t̾rore q̃ ab eo bñ ꝯdita sũt
consuent᷑ ne neggligentia pareret
uite pͥncipiũ ⁊ ne quod mirabłuꝰ
est p̃termittã: tãta est eiꝰ clementia
ut ꝯtumelias pastꝰ ab hiis qͦs fecg
sufferat. ⁊ pͥor uoc eos ao pacẽ Pt

Expanded text:
sed sustinet ut conuersis ignoscat. est et seuerus, ut terrore quae ab eo bene condita sunt conseruentur, ne neglegentia pareret uitae praecipitium, et, ne quod mirabilius est praetermittam, tanta est eius clementia, ut contumelias passus ab his quos fecit sufferat et prior
Abbreviated transcription (Latin):
uãtib dĩanũ sc̃̾pͥturarũ c̾cis. clarisq
docum̃tis. cobibe̾ se deb hũana p̃scĩp¬
tio. Smne dispendio .n. ꝓmisse saluti
młta possũt ignorari. Scrutaude st̃
tñ dĩnt scͥ̾pture. nec earũ suꝑficie de¬

Expanded text:
clarisque documentis cohibere se debet humana presumpcio. Sine dispendio enim promisse salutis multa possunt ignorari. Scrutande tamen sunt divine scripture nec earum superficie de
Abbreviated transcription (Latin):
ipta desid̾ant᷑ desida̾ta qͦdãmͦ reno¬
nant᷑ renonata suauit̾ ĩtimant᷑:
nutͥũt᷑. et magna oblectant᷑ ĩgema
Ille h̾c doctͥne ĩ mucꝰ est aĩmnius. qͥ ł
errando eam nescit ẽẽ salub̾rimã ꝓł
odit egͦtando medicinã. Pude noͦ ÷¬

Expanded text:
 renovantur, renovata suaviter intimantur. nutriuntur, et magna oblectantur ingenia. Ille huic doctrinae inimicus est animus, qui vel errando eam nescit esse saluberrimam, vel odit aegrotando medicinam. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
nias ĩ cor meũ ⁊ inebries illd̾. ⁊ ob
amari te iuibeas a me ⁊ isi faciã
irascĩs michi. ⁊ iineris ĩgentes
si ñ amẽt᷑r Noki absconde̾ ⁊ me faci
em tuam. moriar ne moriar ut cã
uideam: Angusta est domꝰ aic̾ mee
quo uemias ad cam. duatt᷑ ab̾ te. Ru¬
inosa est refice eam. Cũ in heso̾ tͥ¬

Expanded text:
nias in cor meum et inebries illud, ut obamari te iubeas a me et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes siem tuam: moriar, ne moriar, ut eam uideam. angusta est domus animae meae, quo uenias ad eam: dilatetur abs te ruinosa est: refice eam; habet
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia: et ĩuetustatẽ ꝑducẽs suꝑbos.
et nesciũt. Semꝑ agens. semꝑ qͥemiꝰ
colligẽs ⁊ nõ egens. portans. ⁊̃ ĩplõs.
rens cũ nichil desit tͥ amas: nͨ estuaᷤ
zelas: ⁊ securus es penit te: ⁊ nõ do¬
les. Irascis: et tnͣquilłꝰ e: oꝑa mutaᷤᷤ
nͨ mutas consiliũ. Recipis qd̾ ĩueni.
et nũqͣm amisisti. Nunꝙͣ mobs: et
gaudes lucͥo. Nunqͣ auar. et usuraᷤ
exigis. Suꝑerogat᷑ t̃: ut debeas E
qͥs ht̃ quicqͣni nͥ tuũ: Reddis debita

Expanded text:
omnia, et in vetustatem perducens superbos, et nesciunt: semper agens, semper quietus; colligens, et non egens; portans, et implens, et aerens, cum nihil desit tibi. Amas, nec aestuas; zelas, et securus es; poenitet te, et non doles, irasceris et tranquillus es; opera mutas, nec mutas consilium: recipis quod invenis, et nunquam amisisti; nunquam inops, et gaudes lucris; nunquam avarus, et usuras exigis. Supererogatur tibi, ut debeas; et quis habet quidquam non tuum? Reddis deb
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. Int̾roga mũdi ornatũ. celi ful¬
gorẽ . dispõnẽ syderum. solẽ dĩe effi¬
çientẽ. liniã noctis solatiũ. Int̾rga
t̾ram fructuosã. herbis ⁊ lignus. aia¬
lib penã. hõib exornatã. Int̾roga a¬

Expanded text:
. Interroga mundum, ornatum coeli, fulgorem dispositionemque siderum, solem diei sufficientem, lunam noctis solatium: interroga terram fructificantem herbis et lignis, animalibus plenam, hominibus exornatam: interroga m
Abbreviated transcription (Latin):
auis pẽnulã. nͨ h̾be flosculũ. nec ar
⁊ qͣdam ueluti pace dereliqͥd. Igit᷑¬
ħ omĩa facit. atq agit unus uer̾
locis. nullis in uiucłis alligatꝰ ĩ uł¬
las ꝑtes sectibił. ex nulla ꝑte mu¬
tabił. ĩplens celũ ⁊ terrã presenti

Expanded text:
auis pinnulam, nec herbae flosculum nec arbntia et quadam ueluti pace dereliquitm facit adque agit unus ueruslocis, nullis uinculis adligatus, in nullas partes sectilis, ex nulla parte mutabilis, inplens caelum et terram pr
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ĩ cõmutabłe. ꝙ tu es. Qͥ nouit
uitatẽ nouit eũ: ⁊̃ qui nouit eum
nouit et̾uteatẽ. Caritas nouit eum.
Get̾na u̾tas. et uera caritas. ⁊ cara
et̾uitas ines detis meus. tͥ suspiro di¬

Expanded text:
 ab ea. qui nouit ueritatem, nouit eam, et qui nouit eam, nouit aeternitatem. caritas nouit eam. o aeterna ueritas et uera caritas et cara aeternitas! tu es deus meus, tibi suspiro di
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ lege gr̃e. Indidit .ii. deus conditor le
tõnis exordio. Geminũ ꝯtinens mã¬
datũ. Unũ affmatm̃: ꝙ ad peestãdũ
cũq uultis ut faciant uob̾ hoies. et
ad uitand̾ ĩiurias legit᷑ ĩ thobia. q̃ tͥ
odis fi̾. Alii ne facias. N lex ista siluit
ab ĩitiͦ cũ chamn int̾fec̃ abel. faciens

Expanded text:
in lege gratiae. Indidit enim conditor Deus tionis exordio, geminum continentem mandatum, unum affirmativum, quod ad praestandum cunque vultis ut vobis faciant homines, et ad vitandum injurias legitur in Tobia : Quae tibi odis fieri, alii ne facias. Sed lex ista siluit ab initio, cum Cain interfecit Abel , faciens
Abbreviated transcription (Latin):
ruptis aĩa contͣhit ts defcũs oppõitoᷤᷤ
¶idelit ignorantiã ut difficile disc̾¬
nat nit̾ bonũ ⁊̃ malũ. Iraꝯdiã. ut
facile respuat bonũ. Contupiscẽtiã
ut façile appetat malũ. In crͣnali qͥꝑ¬
pe ꝯm̃cio: rõis sopi ĩtuitꝰ libidinis
iintat᷑ pruritꝰ ꝙ uoluptatis saciã

Expanded text:
s defectus oppositos, videlicet: ignorantiam, ut difficile discernat inter bonum et malum; iracundiam, ut facile respuat bonum; concupiscentiam, ut facile appetat malum. In carnali quippe commercio rationis sopitur intuitus, libidinis irritatur pruritus, et voluptatis satiatur
Abbreviated transcription (Latin):
pͣrriũ legis p̃ceptũ adorans deoꝰ alie¬
nos. ⁊ sic fcm̃ est scdm̾ sileutiũ usq
ad xp̃m. qͥ misertꝰ aduẽiens ꝯtulit
legem gr̃e. scribens eam ĩ cordib ho¬
mnũ digito dĩ. Q ista silebit. ĩ ul¬
timo cũ reuelabit᷑ filiꝰ ꝑditõnis. qui
extollet᷑ suꝑ om̃e ꝙ dicit᷑. aut ꝙ co¬
lit᷑ deus ⁊ forie iam silet qm̃ suꝑha¬
bũdauit ĩiquitas. resgͥuit cantas¬

Expanded text:
deos alienos, et sic factum est secundum silentium usque ad Christum, qui misertus adveniens contulit legem gratiae, scribens eam in cordibus hominum digito Dei. Sed lex ista silebit in ultimo, cum revelabitur filius perditionis, qui extolletur super omne, quod dicitur, aut quod colitur Deus . Et forte jam silet, quoniam superabundavit iniquitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
nicie ꝯi diligũt᷑ iͥ seruẽt᷑ uͥ perire ñ
possũt. Honor si diligit᷑. illic hẽatur
ubi adepte nullꝰ ĩ diguꝰ honorat᷑. Salũ
si diligit᷑: ibi adipiscenda deside̾t᷑. ubi
adepte nich timebit᷑. Uita si diligit᷑
ibi acqͥrat᷑. ubi ulla morte fuut᷑. Ip̃c̃¬

Expanded text:
n possunt. Honor si diligitur, illic habeatur ubi nemo indignus honoratur. Salus si diligitur, ibi adipiscenda desideretur ubi adeptae nihil timetur. Vita si diligitur, ibi acquiratur ubi nulla morte fi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. De inami gła. mobedientiã.
oriũt᷑. De inuidia: odium. susura¬
tio. decitõ. exultatõ in adu̾sis ꝑxmm
afflictõ aũ in ꝓsꝑis nascit᷑. Se ira:
rixe. timor m̃tis. cõtumelie clamor.
indignatõ. blasphemue. ꝓferũt᷑. De
tltica: maliga. rancor. pͥusillanimi¬
tas. desperatõ. torpor cͥca p̃ceptadi. u¬
gatõ m̃tis erga illicita. nasat᷑. Be
auaritia: ꝑditõ. fraus. fallatia. ꝑuiria.
indecudo uolentia ⁊ ꝯtͣ misodi̾am
obduratões cordis. oriunt᷑. De uentͥs
ingliiie: ineptaleticia. scurilitas.

Expanded text:
 De inani gloria inobedientia, ioriuntur. 11 De inuidia odium, susuratio, detractio, exultatio in aduersis proximi, afflictio autem in prosperis nascitur. 12 De ira rixa, tumor mentis, contumelia, clamor, indignatio et blasfemie proferuntur. 13 De tristicia malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor circa precepta et uagatio mentis erga illicita nascitur. 14 De auaritia proditio, fraus, fallatia, periuria, inquietudo, uiolentia et contra miseriam obdurationes cordis oriuntur. 15 De uentris ingluuie inepta letitia, scurilitas,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hõmo di̾ ꝯtẽpnẽs a d̾o discessit.
Deus hoiẽm diligẽs. ad hominum
uenit ulexit impiũ nͥ face̾t ius¬
tum Silexit infirimũ: ut facẽt
sanum. Dilexit ꝑu̾stm: ut face̾t
uectum. Dilexit mortuũ ut facit¬

Expanded text:
 Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut fac
Abbreviated transcription (Latin):
cus S ũma ĩ crͣne sanitas. ĩ aĩo tota
piditate uł timore. acced bone uo¬
lũtatiꝰ offensio. Nicħ oĩuo tͥste nich̾
tuabit᷑ ex deo. Ibi ꝑfc̃e flagͣbit caͣri¬
tas de corde puro. ⁊ ꝯscĩa bona ⁊ fi¬
ꝯciues fida. ex honesto amore socie¬
tas. Ibi ꝯcors mentis corꝑisq ui¬
głia: ⁊ mandati sñ fiue custedia. Ꝙ¬
qͣta erit ibi felicitas. uͥ nullũ erͥ
inalũ. nlłm latebit bonũ. uacabr᷑
di laudib: qͥ erit omĩa ĩ oĩb. Nã
qͥd aliud agatur iͥ uͥ nlła desidia ces¬
cere nec corpꝰ. Uera iͥ głia ent. Ubi
laudantes nec errore quisꝙͣ nͨ adu¬
latõne laudabit. Uerus honor qui
nlłi negabit᷑ digno ulliꝰ defe̾tur
ĩdiguo. S nͨ ad eũ ambiet ulłꝰ ĩ dig¬

Expanded text:
cus. Summa in carne sanitas, in animo tota piditate vel ex timore accedebat bonae voluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fise coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. ta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, vacabitur Dei laudibus qui erit omnia in omnibus! Nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cescere nec corpus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis aut rerũ tꝑaliũ dispendia formi¬
damiꝰ S̾ił est. cũ tumemꝰ dolore et̾¬
nos ⁊ angͦtias gehẽnales. Iniciał est
cũ qͥs incipit delectari ĩ obsuantia
mãdatoꝵ dĩ. cũ iam ea q̃ duriora
ip̃i fueraut. ⁊ austiora dulcesciuit
De isto timore dicit apłs. qr caritaᷤ¬

Expanded text:
ium rerum dispendia formidamus; servilis est, cum timemus dolores aeternos et angustias gehennales; initialis est, cum quis incipit delectari in observantia mandatorum Dei, cum jam ea, quae duriora ipsi fuerunt et austeriora, dulcescunt. De isto timore dicit Apost
Abbreviated transcription (Latin):
excusatoem dicens. cecidi qͥdem. quia
stare ñ potui. s tollit᷑ excusatõ qr ꝑ
bonũ nate᷑ potuit ĩ bono stare s no¬
luit. P̾misit ⁊̃ legẽ scͥptam ꝑ quã¬
ꝯiũcet᷑ p̃sũptorẽ. ne fortassis excusa¬
toẽm p̾tendet᷑. diçens cecidi qr stare
m̃tũ scͥpte᷑ nouit a malo decliuate

Expanded text:
et, dicens: Cecidi quidem, quia stare non potui. Sed tollitur excusatio, quia per bonum naturae potuit in bono stare, sed noluit. Praemisit et legem scriptam, per quasationem pretendit, dicens: – Cecidi quia stare mentum Scripture novit a malo declinare,
Abbreviated transcription (Latin):
e pace dicti᷑ pꝰ que pacis sũt ꝯmoda
uideamus. Est pax serenitas mentis.
tnquillitas animi. simplicitaᷤᷤ cordis
iras. Suꝑbos calcat. hũiles amat. dis¬
cordes sedat. ĩuuicos ꝯordat cũctis
est placida. Non q̃rit alienũ nich̾
deputat suũ. docz amare q̃ odisse ñ
nouit. Nescit extolli. nescit inflari
Hanc gͦ qͥ accipit tencat. qͥ ꝑdidit¬
repetat. qui amuttit exqͥrat. qũi qͥ

Expanded text:
e pace dicturi, prius quae pacis sint commoda videamus. Est pax serenitas mentis, tranquillitas animi, simplicitas cordis, iras, superbos calcat, humiles amat, discordes sedat, inimicos concordat, cunctis est placita. Non quaerit alienum, nihil deputat suum; docet amare quae odisse non novit. Nescit extolli, nescit inflari. Hanc ergo, qui accepit, teneat; qrepetat, qui amisit, exquirat. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̾rogemꝰ qr a ploratũ ĩcipiũt. qͥ ⁊ ri¬
de possunt. Nascit᷑ ⁊ statĩ plorat post
onescio qͦt dies ridet. Quando ploralut
nascens ꝓph̾a sue calamitatis erat lacͥ¬
me. n testes sũt misie. Nũdũ loput᷑
⁊ iam ꝓphetat. Quid ꝓpħat. In labore

Expanded text:
interrogemus, quare a ploratu incipiunt, qui et ridere possunt. Nascitur, et statim plorat: post nescio quot dies ridet. Quando plorabat nascens, propheta suae calamitatis erat: lacrymae enim testes sunt miseriae. Nondum loquitur, et jam prophetat. Quid prophetat? In labore
Abbreviated transcription (Latin):
bibit. G̾. abstinebo a caruib
ne dũ nimiũ nudͥunt carnẽ
panẽ ip̃m cũ mensura studebo
simere ne onerato uent᷑ sta¬
re ad orand̾ tedeat. ⁊ exͣ bĩ su¬

Expanded text:
i . Abstinebo a carnibus, ne dum nimis nutriunt carnem, Panem ipsum cum mensura studebo sumere, ne onerato ventre stare ad orandum taedeat, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
cus S ũma ĩ crͣne sanitas. ĩ aĩo tota
piditate uł timore. acced bone uo¬
lũtatiꝰ offensio. Nicħ oĩuo tͥste nich̾
ent ĩ anit̾ lecũ. E audiũ uerũ ꝑpe
tuabit᷑ ex deo. Ibi ꝑfc̃e flagͣbit caͣri¬
tas de corde puro. ⁊ ꝯscĩa bona ⁊ fi¬
ꝯciues fida. ex honesto amore socie¬
tas. Ibi ꝯcors mentis corꝑisq ui¬
głia: ⁊ mandati sñ fiue custedia. Ꝙ¬
qͣta erit ibi felicitas. uͥ nullũ erͥ
inalũ. nlłm latebit bonũ. uacabr᷑
di laudib: qͥ erit omĩa ĩ oĩb. Nã
qͥd aliud agatur iͥ uͥ nlła desidia ces¬
sabit᷑. neq ĩ digentia laborabit᷑. Et̾e
cere nec corpꝰ. Uera iͥ głia ent. Ubi
laudantes nec errore quisꝙͣ nͨ adu¬
latõne laudabit. Uerus honor qui
nlłi negabit᷑ digno ulliꝰ defe̾tur
ĩdiguo. S nͨ ad eũ ambiet ulłꝰ ĩ dig¬

Expanded text:
cus. Summa in carne sanitas, in animo tota piditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gauflagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fise coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. ta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur Dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! Nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, necere nec corpus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximĩ ledere. S q eccłia tolle¬
rat eos ut ꝯu̾tantur qs ĩ arche
latitudine bestie fuisse dicunt᷑.ui¬
tam ĩuiriã eq̃suit̾ portare. rebͦ
ꝓp̾is ꝯtentos esse hũiliter uiuere¬

Expanded text:
oximum ledere. Sed quia Ecclesia tollerat eos ut convertantur quasi in latitudine arce ut bestie fuisse dicuntur. Viniuriam equo animo portare, rebus propriis contentos esse humiliter e
Abbreviated transcription (Latin):
S̾. O uatũt as uanitatũ s nõ
uamor ꝙͣ insanior fulgot ecͣs
ĩpariẽtib ꝰ ⁊ ĩ pauꝑibꝰ eget su¬
os lapides induit auro. ⁊ filios
suos nudos deserit. de sumptibꝰ
egenoꝵ seruit oculis diuitũ. In¬
uenm̃t airiosi quo delectͥent᷑
nõ ĩueũmd ͦ miseri quo sustẽtent᷑¬

Expanded text:
 O vanitas vanitatum, sed non vanior quam insanior! Fulget ecclesia in parietibus, et in pauperibus eget. Suos lapides induit auro, et suos filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt miseri quo sustentent
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ arbito. Patebit autẽ qd lõ¬
ge̾ sunit au̾a mãsuetudĩe si leuis
ꝯriatur occasio. hec maluetudo

Expanded text:
eorum arbitrio; patebit autem quam longe sint a vera mansuetudine, si levis oriatur occasio. Haec mansuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedendi scd̃m .b̾. Postamͣ t̾ribili dei
iudicio pͥma flagica inpunitas eĩ. se
eꝑta uoluptas ubent repenit᷑. repe¬
titablandis᷑ cõcupĩa reniuiscente
sopit ᷑ tatõ. ligat consuetudo. tͣint᷑
miser ĩ ꝓfundũ maloꝵ ⁊ trahitur
captiuus cỹramudi incioꝵ itaut
carualia uorigine defid̾ioꝵ abser᷑

Expanded text:
 At postquam terribili Dei judicio prima flagitia impunitas sequitur, experta voluptas libenter repetitur, repetita blanditur. Concupiscentia reviviscente sopitur ratio, ligat consuetudo. Trahitur miser in profundum malorum, traditur captivus tyrannidi vitiorum, ita ut carnalium voragi
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ ad tnuicẽ dona donant᷑. añ mn
pͥncipto ani boni fatisingurio.
aut aliquos m̃ses aut t̃pra dies ne
⁊annosaut lune. solis ue cursim
qr qui has ⁊ qͣscum: diuinatõnes
aut fata ant anguria ob serunt
zartendit au consentit. obs̃can¬

Expanded text:
nes, et ad invicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati augurio, aut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut consentit observan
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iam nͨ magc̃m uidet qͦm cimeat
nͨ frc̃s guos reu̾eatut anͣto securius
tanto liluiꝰ sua desid̾ia implere delec¬
tatur a quib ĩ monast̾io tam pudore
iͣmi timore ꝓhibebat᷑. set ⁊ si iam fcẽs¬

Expanded text:
cum jam nec magistrum videt quem timeat, nec fratres quos revereatur, tanto securius, quanto liberius sua desideria implere delectatur, a quibus in monasterio tam pudore, quam timore prohibebatur. Sed etsi jam ve