comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mere conarent᷑ erroris sui. ut dicerent:
mulier: Respondendũ gͦ ẽ eis. & con-
sicderandũ quare hoc dixerit dñs. ne si¬
bi aliquid aduersus sanã fidẽ insamen¬
tes inuenisse uideant᷑. uñ sponse uirgi¬
nis castitas corrũpat᷑: id ẽ ũn fides ȩccłiȩ
uiolet᷑. Reuera enĩ fr̃s corrũpit᷑ fides
eoꝵ: qui p̃pont̃ m̃daciũ ueritati. Nã isti
eũ carnẽ habuisse: nicħ aliud eũ quã
m̃dacẽ p̃dicant. Qui gͦ m̃daciũ ȩdifi¬
cant in hoĩb quid ab eis expelłt nisi
ueritatẽ: Immittunt zabulũ: exclii¬
dunt. xp̃m Immittunt adulterũ: ex¬
cludunt sponsũ: paranymphi scił uel
põtius lenones serpentis. Ad hoc enim
loquunt᷑ ut serpens possideat: xp̃c ex¬
cludat᷑. Quomͦ possidet serpens: Quan¬
do possidet m̃daciũ. qñ possidet falsitas:
serpens possidet. Quando possidet ueri¬
tas: xp̃c possidet. Ipse enĩdix̃. Ego sũ ue-¬
ritas. De illo aũ dix̃. & in ueritate nͦ

Expanded text:
mere conarentur erroris sui, ut dicerent, mere conarentur erroris sui, ut dicerent, mulier? Respondendum ergo est eis, et disserendum quare hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacieum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit, Et in veritate non
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad nuptias. Certi sacram̃ti grã.
uidet᷑ matrẽ de qua sponsus ꝓcessit ñ
agnoscere: & dicere illi. Quid mͥ & tͥ ẽ
mulier: Nondũ uenit hora mea. Quid
ẽ hoc: Idõne uenit ad nuptias: ut doce¬
ret matres contẽpni: Utiq ad cuiꝰ nup¬
tias uenerat. so ducebat uxorẽ ut filioᷤ
ꝓcrearet: & ab eis qͦs ut ꝓcrearet optabat:
utiq honorari cupiebat. Ille gͦ uenerat
ad nuptias. ut exhonoraret matrẽ: cũ
ꝓpt̾ filios habendos quib reddere ho¬
norẽ parentib imꝑat ds. ipse nuptiȩ
celebrent᷑. & ducant᷑ uxores: aculdubio
frs̃. latet ibi aliquid. Nã tanta res est:
ut quida quos cauendos p̾monuit apłs
sic̃ supra cõmemorauimꝰ dicens. timeo
ne sic̃ serpens ȩuã seduxit astutia sua
sic & ur̃e m̃tes corrũpant᷑ a simplicita¬
te & castitate quȩ ẽ in xp̃o. derogan¬
tes eugłio & dicentes. qđ iħc ñ sit natꝰ
de maria uirgine: hinc argum̃tũ sũ¬

Expanded text:
venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, ut quidam, quos cavendos praemonuit Apostolus, sicut supra commemoravimus, dicens, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine, hinc argumentum su
Abbreviated transcription (Latin):
sponsam quã redemit sanguine suo:
& cui pignꝰ dedit sp̃m sc̃m: ẽruit eam
de mancipatu zabuli. Mortuus ẽ ꝓpt᷑
delicta nr̃a: resurrexit ꝓpt̃ iustificati¬
onẽ nrãm. Quis offerret tanta sponsȩ
suȩ : Offerant hoies quȩlibet ornam̃ta
t̾rarũ. aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos.
equos. mancipia. fundos. p̃dia: nũquid
aliquis offeret sanguinẽ suũ: Si enun
sanguinẽ suũ sponsȩ dederit: ñ erit qui
ducat uxorẽ. Dñs aũ securus moriens
dedit sanguinẽ suũ ꝓ ea quã resurgens
haberet: quã sibi iã coniunxerat ĩ utero
uirginis. uerbũ enĩ sponsus. & sponsa ca¬
ro humana: & utrũq unꝰ filiꝰ dĩ: & idem
filiꝰ hoĩs. Ubi factus ẽ caput ȩccłiȩ. ille
uterus uirginis mariȩ: thalamꝰ eiꝰ: Inde
ꝓcessit tãquã sponsus de thalamo suo:
sic̃ scriptura p̃dixit. Et ipse tãquam
sponsus ꝓcedens de thalamo suo: exul¬
tauit ut gigas adcurrendã uã. De tha¬
lamo ꝓcedit uelut sponsus: & inuitatꝰ

Expanded text:
sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit, Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ; de thalamo processit velut sponsus, et invitatus
Abbreviated transcription (Latin):
b eo qđ scriptũ ẽ. hȩc dix̃ in
synagoga docens sabbato in
capharnaum.uisq ad id. ille enim¬
erat traditurus eũ cũ ẽẽt unꝰ exxii.

Expanded text:
b eo quod scriptum est, Haec dixit in synagoga docens sabbato in Capharnaum; usque ad id, Ille enim traditurus erat eum, cum esset unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. In pͥncipio erat uerbũ: & tu
dicis in pͥncipio factũ est uerbũ. Ille
omĩa ꝑ ipsum facta sunt dicit: & tu
dicis qr & ipsum uerbũ factũ est:
Poterat dicere eugłista: in pͥncipio factũ
ẽ uerbũ. Sed quid dicit: In pͥncipio
erat uerbũ. Si erat.ñ. ẽ. factũ: ut ista
omĩa ꝑ ipsum fierent. & sine ipso nicħ.
Si erat gͦ in pͥncipio uerbũ: & uerbũ
erat apud d̾im: & ds erat uerbũ: si
ñ potes cogitare quid sit: differ ut
crescas. Ille cibus est: Accipe lac ut
nutriaris: ut sis ualidus ad capien-
aliquid est. Solent enĩ multi male
intelligentes sine ipso factũ ẽ nicħ:
putare aliquid ẽẽ nichil leccatum
quidẽ. ñ ꝑ ipsũ factũ est. Et manife¬
stũ est qr peccatũ nichil est: & nich¬

Expanded text:
dicit, In principio erat Verbum; et tu dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factfactum est Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendualiquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestu
Abbreviated transcription (Latin):
moyses. in pͥncipio fecit ds celũ & ter¬
rã: et omĩa sic enumerat: dixit ds̃. fi¬
at. & factũ est. Si dixit. quis dixit:
Utiq ds. Et quid factũ est: Creatura
aliqua. Intͣ dicentẽ dm̃ & factã crea¬
turã: quid ẽ ꝑ quod factũ. ẽ nͥ uerbũ:
Quia dixit ds fiat: & factũ. ẽ. Hoc uer¬
bũ incõmutabile: Quãuis mutabilia
ꝑ uerbũ fiant: ipsum incõmutabile
est. Noli gͦ credere factũ ꝑ qđ facta
sunt omĩa: ne ñ reficiaris ꝑ uerbũ ꝑ
qđ reficiunt᷑ omĩa. Iam enĩ factꝰ es
ꝑuerbũ: s oportet te refici ꝑuerbũ.
Si aũ mala fuerit fides tua de uerbo :¬
ñ poteris refici ꝑ uerbũ. Et si tͥ conti¬
git fieri ꝑ uerbũ ut ꝑ il factus sis:
ꝑte deficis. Si ꝑ te deficis: ille te
reficiat qui te fecit. Si ꝑ te deterior
efficeris. ille te recreet qͥ te creauit.
Quomodo aũ te recreet ꝑ uerbũ si ma¬
le aliquid sentias de uerbo: Eugłista

Expanded text:
Moyses, In principio fecit Deus coelum et terMoyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factum est, nisi Verbum? quia dixit Deus, Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
& conicere uerba quȩ audis cotidie.
Ille talia uerba dixit: talia uerba lo¬
cutus est: talia uerba mͥ narras. Assi-¬
due enĩ dicendo nomina uerborũ:
quasi uiluert uerba. Ee quando audes
in pͥncipio erat uerbũ: ne uile aliqͥd
putares. quale consueiuisti cogitare
cũ uerba humana soleres audire: au¬
di quid cogites. Deus erat uerbũ.
Exeat nc̃ nescio quis infidelis arrianꝰ
& dicat: qr uerbũ dĩ factũ est. Quo¬
mͦ potest fieri: ut uerbũ dĩ factum
sit. quando ds̃ ꝑ uerbũ fecit ominia :
Si& u̾bũ dei ipsum factũ est. ꝑ quod
dĩ ipsum factũ est: Si hoc dicis qr. ẽ.
uerbũ uerbi ꝑ qđ factũ est illud:
ipsũ dico ego unicũ filiũ dĩ. Si aũ nͣ
dicis uerbũ uerbi: concede ñ factũ:
ꝑ quod facta sunt omĩa. Non enĩ ꝑse
ipsũ fieri potuit: ꝑ qđ facta st̃ omĩa.
Crede gͦ eugłiste. soterat enĩ dicere.
in pͥncipio fecit ds uerbũ: quomͦ dixit

Expanded text:
et conjicere verba quae audis quotidie, et conjicere verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erat Verbum, ne vile aliquid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando Deus per Verbum fecit omnia? Si et Verbum Dei ipsum factum est, per quod um factum est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit
Abbreviated transcription (Latin):
um: uis uidere quale consiliũ dĩ est:
fabricã ista̾ mundi: uide quȩ sint
facta ꝑ uerbũ: & tc̃ cognoscis quale
sit uerbũ. Attende hȩc duo mundi
corpora: cęlũ & terrã. Quis explicat
uerbis. ornam̃tũ cęli: Quis explicat
uerbis. fecunditatẽ tͣrȩ: Quis digne
collaudat. tẽpoꝵ uices: Quis digne
collaudat seminũ uim: Uidetis quȩ
taceã: ne diu cõmemorando parum
dicã. forte quã potestis cogitare fabri¬
ca gͦ ista animaduersa: quale uerbũ
est ꝑ qđ facta ẽ. & ñ sola facta est. Om̃ã
enĩ ista uident᷑: qr ꝑtinent ad sensũ
corporis. Pillud uerbũ. & angeli facti
sunt: ꝑ illud uerbũ & archangeli fac-¬
ti sunt: potestates. sedes. dñatiõnes. pͥn¬
cipatꝰ. Pillud uerbũ: facta sunt oĩa.
Hinc cogitate: quale uerbũ est. Respon¬
det mͥ forte mͦ nescio quis. Et quis
hoc uerbũ cogitat: Noli tͥ gͦ quasi
uile aliqͥd formare cũ audis uerbũ:

Expanded text:
um, vis videre quale consilium Dei est Dum, vis videre quale consilium Dei est Dfabricam istam mundi; vide quae sint facta per Verbum, et tunc cognosces quale sit Verbum. Attende haec duo mundi corpora, coelum et terram: quis explicat verbis ornatum coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, cum audis Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsit: qͦd sonat. Qd̃ aũ significauit
sonus. & in cogitante ẽ qui dixit: &
in intelligente qui audiuit. Manẽt
hȩc: transeuntib sonis. Refer ani¬
mũ ad illud uerbũ: si tu potes ha¬
bere uerbũ in corde tuo. tãquam
consiliũ natũ in m̃te tua: ut mens
tua pariat consiliũ: & insit consiliũ
quasi ꝓles mͣtis tuȩ: quasi filiꝰ cor¬
dis tui. Prius enĩ cor generat consiliũ.
ut aliquã fabricã construas: aliqͥd
amplũ in t̾ra moliaris Iã natũ. ẽ.
consiliũ: & opus nͣdũ ĩpletũ. ẽ. Uides
tu qͥd facturus es. s alius ñ miratur:
nͥ cũ feceris & construxeris mole̾: &
fabricã ilłã ad sculptionẽ ꝑfectionẽq
ꝑduxeris. Attendunt homines mi¬
rabiłe fabricã: & mirant᷑ consilium
fabricantis: stupent qđ uident: amãt
quod nͣ uident. Quis est qui potest
uidere consiliũ: Si gͦ ex magna ali-¬
qua fabrica laudat᷑ humanũ consili¬

Expanded text:
transit, quod sonat: quod autem significavit transit, quod sonat: quod autem significavit sonus, et in cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consili
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: cũ audisses ds: Qͥd factũ in corde
meo: cũ dicerẽ ds̃: Magna & sũma qued̾a
suba cogitata ẽ: quȩ tͣnscendat omnẽ mu¬
tabiłe creaturã: carnałe & aĩałe. Et si dic̃ã
tͥ: ds mutabilis est. an in commutabi¬
lis: respondebis statĩ. Absit ut ego uł cred̾a
uel sentiã: cõmutabiłe dm̃. Incõmuta¬
bilis .ẽ. ds̃. Anima tua quãus parua:
quãuis forte adhuc carnalis. non mͥ
potuit respondere nͥ incõmutabilẽ
dm̃. Omnis aũ creatura: est mutabili᷑
Quomͦ gͦ potiusti scintilare in illud
qd ẽ suꝑ omnẽ creaturã: ut certus
mͥ responderes incõmutabilẽ dm:
Quid ẽ gͦ illud in corde tuo. quando
cogitas quandã substantiã. uiuam.
p̃sentẽ. ubiq totã. nusquã inclusam:
quando ista cogitas: hoc ẽ uerbũ de
do in corde tuo. Nũquid aũ hoc est
sonus ille: qui quatuor litteris con¬
stat & duab syllabis: Ergo quȩcũq
dicunt᷑ & transeunt. som sunt. lit¬
terȩ sunt: syllabȩ sunt: hoc uerbũ

Expanded text:
udisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incommutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, praesens, ubique tota, nusquam Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litterae sunt, syllabae sunt. Hoc verbum
Abbreviated transcription (Latin):
uita est: Ergo & lignũ uita est: Dicunꝰ
quidẽ lignũ uitã s scdm̃ intellectũ
lignũ crucis. unde accepimꝰ uitam.
Ergo & lapis uita est: Inhonestũ ẽ
sic intelligere: ne rursus nob̃ sub¬
repat eade sordidissima secta ma¬
nicheoꝵ & dicat. Qͥa habet uitã la¬
pis: &e habet animã paries. & resticu¬
la habet animã. & lana & uestis. So¬
lent enĩ delirantes dicere: & cum
rep̃ssi fuerint & repulsi: quasi de
scripturis ꝓfert̃ dicentes: & quid
dictũ est. qđ factũ est. in illo uita.ẽ:
Si enĩ omnia in ipso facta st̃: omnia
uita sunt. Ne te inducant: ꝓnun¬
tia sic. Qd̃ factũ est hic subdistin¬
gue: & deuide infer. in illo uita est.
Quid ẽ hoc: fãcta ẽ t̾ra: s ipsa t̾ra quȩ
facta est. ñ est uita. Est aũ in ipsa

Expanded text:
vita est, ergo et lignum vita est. Dicimus quidem lignum vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsa terra quae facta es
Abbreviated transcription (Latin):
tios oculos haberet. irruente puluere.
uel pituita. uel fumo: diceret illi me¬
dicus. Prga de oculo tuo quicquid
mali. ẽ: ut possis uidere lucẽ oculoꝵ
tuoꝵ. Puluis. pituita. fumus. peccata
& unqͥtates sunt. lolle inde ista oĩa:
&e uidebis sapientiã quȩ pͣsens est:
qr ds est ipsa sapientia. Et dictũ. ẽ.
Beati mundo corde: qm ipsi dm̃ uidebt̃.

Expanded text:
cios oculos haberet, irruente pulvere cios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
ius ego ñ sũ dignꝰ corrigiã calciam̃ti
soluere. Ab ipso lumine illuminatꝰ
erat qͥ dixit: In pͥncipio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud d̃m: & ds erat
uerbũ. Ergo illa uita lux est homi¬
nũ caꝑe istã lucẽ ñ possunt: qr pec¬
catis suis ad grauant᷑ ut eã uidere
ñ possint Non ideo cogitent quasi
absentẽ eẽ lucẽ: quia eã uidere ñ pos¬
sunt Ipsi enĩ ꝓptͣ peccata tenebre st̃
Et lux lucet intenebris: & tenebre
eã ñ cõp̃hendert. Ergo fr̃s. quomͦ homo
positꝰ in sole cȩcus. pͣsens. ẽ illi sol sed
ipse soli absens est: sic omnis stultus.
omnis iniquus. omnis impius. cȩcus. ẽ.
corde: p̃sens. ẽ. sapientia. Sed cum cȩco
presens est. oculis eius absens est. ñ qr
ipsa illi absens est. s qi ab illa ipse ab¬
sens. ẽ. Quid gͦ faciat iste: Mundet un¬
de possit uideri ds̃. Quomͦ᷑: si ꝓpterea
uidere ñ posset. quia si sordidos & sau¬

Expanded text:
jus non sum ego dignus corrigiam caljus non sum ego dignus corrigiam calminatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est homihuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae sunt. Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole caecus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi absens est, sed quia ipse ab illa absens est. Quid ergo faciat iste? Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et sau
Abbreviated transcription (Latin):
triat cor ut possit. Vnde nutriat:
De lacte nutriat: ut ad cibũ ꝑueni¬
at. A xp̃o ꝑ carnẽ nato ñ recedat:
donec ꝑueniat ad xp̃m. ab uno
patre natũ uerbũ dm. apud dm̃.
ꝑ qd facta st̃ omĩa: qr illa uita est.
quȩ in illo est lux hominũ. Hoc enĩ
sequit᷑. & uita erat lux hominũ. Et
ex ipsa uita homines illuminant᷑:
pecora ñ illuminant᷑: qr pecora non
habent rationales m̃tes quȩ possint
uidere sapientiã. Homo aũ factus ad
imaginẽ dĩ. habet rationalẽ m̃tem:
ꝑ quã possit ꝑciꝑe sapientiã. Ergo
illa uita ꝑ quã facta sunt omĩa. ipsa
uita lux est: & ñ qͦꝵcũq animaliũ s
lux hominũ. Unde paulopost dicit.
Frat lux uera: quȩ illuminat omne̾ ho¬
mine̾ ueniente̾ in hunc mundum.
Ab illo lumine illuminatꝰ est ioħs bap¬
tista. ab illo & ipse ioħs eugłista Ex
ipso lumine plenꝰ erat. qui dixit. Non
sũ ego. xp̃c: s qui post me uenit. cu¬

Expanded text:
triat cor, ut possit. Unde nutriat? triat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriat, ut ad cibum perveniat. A Christo per carnem nato non recedat, donec perveniat ad Christum ab uno Patre natum, Verbum Deum apud Deum, per quod facta sunt omnia: quia illa vita est, quae in illo est lux hominum. 18. Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Non sum ego Christus; sed qui post me venit, cu
Abbreviated transcription (Latin):
in arte: ut ñ ipsa archa sit que
uidet᷑ oculis. In arte inuisibiliter
est: in oꝑe uisibilit᷑ erit. Ecce facta
est in oꝑe. Nũquid destitit eẽ in ar-¬
te: Et illa in oꝑe facta e: & illa man&
guȩ in arte ẽ. Nã potest illa archa
putrescere: & iterũ ex illa quȩ in
arte est. alia fabricari. Attendite
gͦ archã in arte: & archã in opere.
Archa in oꝑe ñ est uita: archa ĩ arte
uita ẽ: qr uiuit amma artificis. Ubi
quȩ fiunt ꝑ artẽ ipsam . ñ continuo
uita st̃: s quicquid factũ est. uita
est in illo. Terrã uides: est in arte
t̾ra. Cęlũ uides: est in arte cęlum
Solem & lunã uides: sunt & ista ĩ ar¬
te. S foris corpora st̃: in arte uita st̃.¬
U idete si quomͦ potestis Magna enĩ
res dicta est: & si ñ a me magno aut
ñ ꝑ me magnũ: tam̃ a magno. Non
enĩ a me paruulo dicta st̃ hec: sed
ille ñ est paruulus ad quẽ respicio
ut dicã. Capiat quisq ut potest. in
quantũ potest & qui ñ potest: nu¬

Expanded text:
in arte, ut non ipsa arca sit, quae uidetur oculis. In arte inuisibiliter est, in opere uisibiliter erit. --- Ecce facta est in opere: numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est et illa manet, quae in arte est. Nam potest illa arca putrescere et iterum ex illa, quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte et arcam in opere! Arca in opere non est uita; arca in arte uita est, quia uiuit anima artificis, ubi quae sunt per ipsam artem, non continuo uita sunt, sed quidquid factum est, uita est in illo. Terram uides; est in arte terra. Caelum, uides; est in arte caelum. Solem et lunam uides; sunt et ista in arte, sed foris corpore sunt, in arte uita suntVidete, si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nu
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ea quȩ diximꝰ sonuert atq tͣnsie
actũ ẽ: Quomͦ omĩa ꝑ ipsũ facta sunt
& sine ipso factũ ẽ nichil᷑: Quomͦ ꝑ il¬
lud regit᷑ qđ ꝑ illud creatũ est. si so
tas ur̃a: magna res est. Cotidie dicen¬
do uerba uiluert nob̃: qi sonando
uerba & transeundo uiluert̃: & nic-¬
hil aliud uident᷑ quã uerba. Est
uerbũ & in ip̃so homine: qđ manet
intus nã sonus ꝓcedit ex ore. Est
intelligis de sono: ñ ipse sonus. Ecce
uerbũ dico: cũ dico ds. Quã breue
est qđ dixi Quatuor litteras. & sil¬
quatuor littere & syllabȩ duȩ: An
quantũ hoc uile ẽ. tantũ carũ ẽ qđ

Expanded text:
Nonne ea quae diximus, sonuerunt atque transiNonne ea quae diximus, sonuerunt atque transiactum est? Quomodo omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, si sonndat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso homine, quod manet intus: nam sonus procedit ex ore. Est r, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod dixi, quatuor litteras, et dquatuor litterae, et duae syllabae? An quantu
Abbreviated transcription (Latin):
sius gradib collocauit. Quare aũ pa¬
timur multa mala acreatura quam
fecit ds: Quia offendimꝰ dm̃. Nũqͥd
hȩc angłi patiunt᷑: Fortassis & nos in
uita ista. illa ñ timeremꝰ. De pęna
tua. peccatũ tuũ accusa: ñ iudicem.
Nã ꝓpt̾ suꝑbiã instituit ds̃. ut ista
creatura minima & abiectissima ip

Expanded text:
suis gradibus collocavit. Quare autem pasuis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et abjectissi
Abbreviated transcription (Latin):
has: Et qr tedio affectus erat. & ode¬
rat illas: ñ ausus est dicere ds fecit
illas. Erat aũ catholicus. Ille statim
subiecit. Si d̾s illas ñ fecit: qͥs illas
fecit: plane ait ille. Ego credo qr
diabolus fecit muscas. Et ille statim.
Si muscã diabolus fecit sic̃ te uideo
confiteri qr prudent᷑ intelligis: apẽ
quis fecit. quȩ paulo amplior est
musca: Non ausus est ille dicere. qr
erat ꝓxima. Ab ape duxit ad locu¬
stã: a locusta ad lacertũ: a lacerto
ad auẽ: ab aue ad pecus: inde ad bo¬
uẽ: inde ad elephanteͣ: postremo ad
hominẽ. Et ꝑsuasit homini: qr ñ a dõ
factus ẽ homo. Ita ille miser cũ tediũ
passus est ad museas. musca factus est
quẽ diabolus possideret. Belzebuch
quippe: int̾pretari dr pͥnceps musca¬
rũ. De quib scriptũ est. Auscȩ mori¬
turȩ: exterminant oleũ suauitatis.
aures cordis uri: aduersus dolos in¬
mici. Intelligite qr ds fecit omĩa: & in

Expanded text:
has? Et quia taedio affectus erat, et odehas? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est dicere quiaa res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterminant oleum suavitatis .aures cordis vestri adversus dolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ manducare ñ poteras. Omĩno gͦ
fr̃s sic accipite: omĩa ꝑ ipsum facta
sunt. ꝙ sine ipso factũ est nich. Uni¬
uersa gͦ creatura ꝑ ipsum facta ẽ:
maior. minor: ꝑipsũ facta st̃. suꝑa.
infera Spũalis. corporalis: ꝑ ipsum
facta sunt. Nulla enĩ forma. nulla cõ¬
pages. nulla concordia partiũ: nulla
qualiscũq substantia quȩ potest ha¬
bere pondus. numerũ. m̃surã. nͥ ꝑ il¬
tore cui dictũ ẽ: omĩa in numero &¬
m̃sura & pondere disposusti. Nemo
gͦ uos fallat: q̃n forte tediũ patimini
ad muscas: Etenĩ aliqui derisi st̃ a dia¬
bolo: & ad muscas capti st̃. Solent enĩ
aucupes ponere in muscipula musca:
ut esurientes aues decipiant: Sic &
isti ad muscaᷤ a diabolo decepti sunt.
Nã nescio quis tediũ patiebat᷑ ad muscaᷤ.
Inuenit illũ manicheus tedio affectũ:
Et cũ diceret se ñ posse patimuscas: & o¬
disse illas uehem̃t᷑: statĩ ille. Quis fecit

Expanded text:
qui manducare non poteras. Omnino ergo, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facta sunt supera, infera; spiritualis, corporalis, per ipsum facta sunt. Nulla enim forma, nulla compages, nulla concordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensuram, nisi per iltore, cui dictum est, Omnia in meet pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse vehementer illas, statim ille, Quis fecit
Abbreviated transcription (Latin):
natura rerũ omnis omnino creatu¬
ra᷑ dicã planius. dicã fr̃s ut intel¬
ligatis: ab angło usq ad uermicu¬
lũ. Quid p̃clarius angło ĩ creaturẽ:
Quid extremius uermiculo ĩ creat᷑is:
ꝑquẽ factus. ẽ angłs: ꝑ ipsum factus
est & uermiculus. Sed angłs dignu ᷤ
cȩlo: uermiculus t̃ra. Qui creauit:
ipse disposuit. Si poneret uermicu¬
lũ in cęlo: rep̃henderes. Si uellet
angelos nasci de putrescentib car¬
nib: rep̃henderes. Et tam̃ ꝓpe hoc
facit ds̃: & ñ ẽ repͣhendendus. Nã
om̃s homines de carne nascentes:
quid sunt nͥ uermes: Et de uermi¬
bus anglos facit. Si enĩ ipse dñs
dicit. ego aũ sum uermis & nͣ homo:
quis dubitat hoc dicere. quod scrip¬
filiꝰ hominis uermis: quia uermeᷤˢ
de putredine nascit᷑: Ideo homo pu¬
tredo: & filiꝰ hominis uermis. Ecce
quid fieri uoluit ꝓpt̃ te. illud qđ̃
in pͥncipio erat uerbũ: & uerbum
erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum.
Quare hoc factũ ẽ ꝓpt̃ te: Ut sugeres

Expanded text:
natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scripfilius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres,
Abbreviated transcription (Latin):
subdat᷑. Quid est qđ te inflas suꝑbia
humana: homo tͥ dixit conuitiũ oetu
tumiuisti. & iratꝰ es: pulicib resiste
ut dormias. Cognosce qui sis. Nã ut no
dam creata ista. quȩ molesta nobis
essent : populũ pharaonis suꝑbũ.
potuit ds̃ domare de ursis. de leonib
de serpentib Muscas &e ranas illis in¬
misit: ut reb uilissimis suꝑbia do¬

Expanded text:
st quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis. Nam ut novdam creata ista, quae molesta nobis essent: populum Pharaonis superbum potuit Deus domare de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis superbia do
Abbreviated transcription (Latin):
tiando ecclie. ñ se diuiserunt aduer¬
sus eũ a quo susceꝑunt pace̾: ut ue¬
racit᷑ ñ ficte nunciarent pacẽ. Sunt¬
aute alii montes naufragosi: quo
quisq nauĩ cũ impulerit. soluitur
facile.ẽ. enĩ cũ uidet᷑ t̾ra a ꝑiclitan¬
tib quasi conari ad terrã: s aliqͣn¬
do uidet᷑ t̾ra in monte. & saxa latẽt
sub monte: et cũ quisq conat᷑ ad
montẽ. ĩcidit in saxa: & ñ ibi inue¬
nit portũ. s planctũ. Sic fuerunt
quidã montes: & magni apparuert
intͣ homines: & fecert̃ hereses & scĩ¬
mata: & diuisert̃ ȩccłiã di. Sed isti
qui diuisert̃ ȩccłiã dĩ: ñ erant illi
montes de quib dictũ. ẽ: suscipiant
montes pacẽ ppło tuo. Quomͦ enim
pacẽ susceꝑunt: qui unitatẽ diuisert̃:
Qui aũ susceꝑunt pacẽ nuntiandam
pplo: contẽplati sunt ipsam sapien¬
tiã quantũ potuit humanis cordib
contingi: qđ nec oculus uidit. nec
auris audiuit. nec in cor hoĩs ascen

Expanded text:
tiando Ecclesiae, non diviserunt se advertiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviserunt? 4. Qui autem susceperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in co
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. dicit qđ potest. Nã dicere ut est.
quis potest: Audeo dicere fres mei: for¬
sitati nec ipse ioħs dixit ut est. sed &e
ipse ut potuit: qr de dõhõ dix̃. Et qͥd̾e
inspiratus a dõ. sed tam̃ homo: qr inspi¬
ratus. dixit aliquid. Si ñ inspiratus eẽt:
dixisset nichil. Quia uͦ homo inspiratꝰ:
ñ totũ qđ est. dixit: sed qđ potuit
tũ est. Suscipiant montes pacẽ ppło
tuo: & colles iusticiã. Montes. excelsȩ
animȩ sunt. Colles: paruule animȩ st̃
Sed ideo montes excipiunt pace̾: ut
iusticia: quã colles excĩpiunt: fides: qr
iustus ex fide uiuit. Non aũ acciꝑent
minores animȩ fide: nͥ maiores animȩ
quȩ montes dicte sunt. ab ipsa sapien¬
tia inlustrarent᷑: ut possint paruulis
traicere. qd possint paruuli caꝑe: & ui
uere ex fide colles: qr montes pacẽ sus¬
cipiunt. Ab ipsis montib dictũ ẽ. eccliȩ.
Pax uob̾cũ. Et ipsi montes pacẽ adnun¬

Expanded text:
quitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit tum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annun
Abbreviated transcription (Latin):
NTUENTESS
quod modo audiuimus
ex lectione aplica. quod
animalis homo ñ ꝑcipit
ea que sunt sp̃s di: & co¬
gitantes in hac p̾senti
turba caritatis uͬrȩ. ne¬
cesse ẽẽ ut multi sint
animales. qui adhuc se¬
cundũ carnẽ sapiant.
ñdũq se possint ad sp̃ua
dicere. uel ꝓ modulo meo
explicare qđ lectũ est
ex euuangelio. In principio erat
uerbum: et uerbũ erat apud dm̃:
et d̾s erat uerbũ. hoc enĩ aminialis
homo ñ ꝑcipit. Quid gͦ frẽs: Silebi¬
mus hic: Quare gͦ legit᷑. si silebit᷑:
Aut quare audit᷑. si ñ exponit᷑: Sed
&e ut quid exponit᷑: si ñ intelligit᷑:
Itaq qͣm rursus eẽ ñ dubito i numero¬
ur̃õ quoscła. a quib possit ñ solũ expo¬
sitũ capi̾ sed antequã exponat᷑ intel¬
ligi: ñ fraudabo eos qui possunt caꝑe:
dũ timeo suꝑfluus eẽ aurib eoꝵ qui
ñ possunt caꝑe. Postremo aderit mise¬
ricordia dĩ. fortasse ut omnib satis fiat:
& capiat quisq qł potest: qr & qui lo¬

Expanded text:
ntuens quod modo audivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritdicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numetro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui lo
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. In pͥncipio erat uerbũ: & uer¬
bũ erat apud dm: & ds erat uerbũ.
Suscepat pacẽ mons iste: contẽ plabat᷑
diuinitatẽ uerbi. Qualis iste mons
erat: quã excelsus: Transcenderat
omnia cacumina t̾rarũ: transcende¬
rat om̃s cãpos aeris. transcenderat
om̃s altitudines sideru̾: tͣnscenderat
om̃s choros & legiones angeloꝵ. Nisi
enĩ transcenderet ista omĩa quȩ
creata sunt: ñ ꝑueniret ad eũ per
quẽ facta sunt omnia. Non potestiᷤ
cogitare qͥd transcenderit: nͥ uideatis
quo ꝑuenerit. Quȩris de cęlo & t̾ra:
facta sunt. Queris de his quȩ sunt
in cęlo & ĩ tͣra: utiq multõmagis
& ipsa facta sunt. Queris de sp̃ualib
creaturis. de angelis. de archangelis:
sedib. dñationib uirtutib pͥncipa-¬
tib & ipsa facta sunt. Nã cũ enume¬
raret hec omnia psalmista: conclu-¬
sit sic. Ipse dixit & facta sunt: ipse
mandauit & creata. st̃. Si dixit ce
facta sunt: ꝑ uerbũ facta st̃. Si au̾

Expanded text:
dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem facta sunt omnia. Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus, conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Si dixit, et facta sunt, per Verbum facta sunt: si
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis: de imo ẽ ad hominẽ. Quo aute
ascendit cor ioħis. sursum ẽ. ab hoĩe.
Etiã sic frs̃ dici potest. quia si ascendit
in cor ioħis:si aliquomͦ potest dici. in
tantũ ascendit in cor ioħis: inquantũ
ipse ioħs ñ erat homo. Quid. ẽ ñ erat
homo: Inquantũ cȩꝑat eẽ angłs. Quia
om̃s scĩ. angeli : qr adnuntiatores di.
Ideo carnalib & animalib ñ ualentib
pcipe quȩ sunt di: quid ait apostolus:
Cũ enĩ dicitis ego sũ pauli. ego apollo
nonne homines estis: Quid eos uo¬
lebat facere: quib exꝓbrabat. quia
homines erant: Uultis nosse quid
eos facere uolebat: Audite ĩ psalmis.
Ego dixi dii estis: & filui excelsi omnes.
Ad hoc gͦ nos uocat ds̃: ne simꝰ hoĩes.
Sed tc̃ in melius ñ erimꝰ homines. si
priuꝰ nos eẽ homines agnoscamꝰ. id ẽ.
ut ad ilła celsitiidinẽ ab humilita¬
te surgamꝰ: ne cũ putamꝰ nos aliquid
ẽẽ cũ nichil simꝰ: ñ solũ ñ accipiamꝰ

Expanded text:
is, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. ñ quidẽ tenebrosus. s iã
illuminatꝰ. Nec tam̃ qr illuminatꝰ.
ideo ipsa lux: s ut testimoniũ ꝑhibe¬
ret de lumine: Nã ñ erat ille lux. Et
quȩ erat lux: Erat lux uera: quȩ il¬
luminat omnẽ hominẽ uenientẽ
in hunc mundũ. Et ubi erat ista:
In hoc mundo erat Et quomͦ in hoc
mundo erat: Nũquid sic̃ ista lux
solis. lunȩ lucernaru sic & ista lux
in mundo est: Non. qr mundus ꝑ
eũ factus ẽ: & mundus eũ ñ cog¬
nouit. hoc ẽ. lux intenebris lucet:
& tenebrȩ eã ñ cõpͣhendert̃. Mun

Expanded text:
dem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae e
Abbreviated transcription (Latin):
uisus est: & ab eis a quib crucifixꝰ ẽ.
tatus. sputis illitꝰ spinis coronatus.
in cruce suspensus. mortuus. lancea
Ille ipse plane. & ipse est totꝰ medi¬
cus uulnerũ nr̃oꝵ. Crucifixus ille
cui insultatũ est. quo pendente
ꝑsecutores caput agitabant & dice¬
bant. si filius di est. descendat de cru¬
ceꝰ. ipse. ẽ. totus medicus nͣr: Ipse pla¬
ne. Quare gͦ ñ ostendit insultantib¬
qr ipse erat filius di: ut si se ꝑmisit
in crucẽ leuari. saltẽ cũ illi dicerẽt
si filius dĩ est descendat de cruce. tẽ
descenderet: & ostenderet eis uerum
se ẽẽ filiũ dĩ. quẽ illi ausi sunt irri¬
dere:. Noluit. Quare noluit: Num¬
qͥd qͥa ñ potuit: Potuit plane. Quid
ẽ. enĩ ampliꝰ de cruce descendere:
an de sepulchro resurgere: Sed ꝑtu¬
lit insultantes. Nã crux ñ adimpo¬
tentiȩ docum̃tũ: s ad exemplũ pa¬
tientiȩ suscepta ẽ. Ibi uulnera tua
curauit: unde sua diu ꝑtulit. Ibi te
a morte sempit᷑na sanauit: ubi tẽpo¬

Expanded text:
b eis a quibus crucifixus est. latus, sputis illitus, spinis coronatus, in cruce suspensus, mortuus, lancea sus Christus; ille ipse plane, et ipse est totus medicus vulnerum nostrorum, crucifixus ille cui insultatum est, quo pendente persecutores caput agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat de cruce : ipse est totus medicus noster, ipse plane. Quare ergo non ostendit insultantibquia ipse erat Filius Dei, ut si se permiserit in cruce levari, saltem cum illi dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce, tunc descenderet, et ostenderet eis verum se esse Filium Dei, quem illi ansi sunt irridere? Noluit. Quare noluit? Nunquid quia non potuit? Potuit plane. Quid est enim amplius, de cruce descendere, an de sepulcro resurgere? Sed pertulit insultantes: nam crux non ad potentiae documentum, sed ad exemplum patientiae suscepta est. Ibi vulnera tua curavit, ubi sua diu pertulit: ibi te a morte sempiterna sanavit, ubi tempo
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Ioħ̃s testimoniũ ꝑhibet de
ipso. & clamat dicens. Hic erat
quẽ dixi. Qui post me uenit: ante
me factus est. Post me uenit: &
p̃cessit me. Quid est ante me factꝰ
Q uid magnũ. si pͥor te: Bene: qr tu
illi ꝑhibes testimoniũ. Audiamus
ipsum dicentẽ & ante abraham
ego sum. Sed & abrahã in medio
genere humano ortꝰ ẽ. Multi ante
illũ: multi post illũ. Audi uocem
patris ad filiũ: Ante luciferũ genui
te. Qͥa ante luciferũ genitus est :
om̃s ipse illuminat. Dictus ẽ enĩ
quida lucifer: qͥ cecidit: Erat eniͣ
angelus: & factus ẽ diabolus Et
dixit de illo scriptura. Lucifer qͥ
mane oriebat᷑. cecidit. Vnde lucifer:
Quia illuminatꝰ lucebat. Vnde autẽ
tenebrosꝰ factꝰ: Quia in ueritate ñ
stetit. Ergo ille ante luciferũ. ante
minari possunt. Ideo hoc sequit᷑: &
de plenitudine eiꝰ nos om̃s accepimꝰ.
Quid accepistis: Et grãm ꝓ gra. Sic enĩ
habent uerba eugłica collata cũ exem¬

Expanded text:
s testimonium perhibet de ipso, et clamat dicens, Hic erat quem dixi, Qui post me venit, ante me factus est. Post me venit, et praecessit me. Quid est, ante me factus Quid magnum, si prior te? Bene, quia tu illi perhibes testimonium: audiamus ipsum dicentem, Et ante Abraham ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia in veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante minari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus. Quid accepistis? Et gratiam pro gratia. Sic enim habent verba evangelica, collata cum exem
Abbreviated transcription (Latin):
mͣtes: & excedit om̃s mͣtes. Hoc erat
uita illa: ꝑ quã facta st̃ omĩa. Ubi erat:
Hic erat: An apud patrẽ erat: &e hic non
erat: An qđ ueriꝰ ẽ. & apud patrem
erat: & hic erat: Si gͦ hic erat: quare
ñ uidebat᷑: Quia lux in tenebris lu¬
cet: & tenebrȩ eã ñ cõp̃henderunt.
O homines. nolite eẽ tenebrȩ: nolite
ẽẽ infideles. iniusti. iniqͥ. rapaces auari.
amatores scłi. hȩe st̃ enĩ tenebrȩ lux
ñ ẽ absens: s uos absentes estis a luce.
Cȩcus in sole p̾sentẽ habet sołe: s ab¬
sens est ipse soli. Nolite gͦ ẽẽ tenebre.
Hȩc enĩ est forte grã. de qua dicturus
sum: ut iã ñ simus tenebre. & dicat
nobis apls: Fiuistis enĩ aliquando te¬
nebrȩ: nc̃ aũ lux in dño. Quia gͦ non
uidebat᷑ lux hominũ. id ẽ lux m̃tiũ :

Expanded text:
mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; an apud Patrem erat, et hic non erat? an quod verius est, et apud Patrem erat, et hic erat? Si ergo hic erat, quare non videbatur? Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi: hae sunt enim tenebrae. Lux non est absens, sed vos absentes estis a luce. Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae. Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus tenebrae, et dicat nobis Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Quia ergo non videbatur lux hominum, id e