comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mea tua sunt: Qua in re pͥmo cauen¬
dum ẽ. ne intelligas ita dictum oĩa
mea tua sunt. quasi ñ sint &e frĩs. ut
tamquã in terrena hereditate patia¬
ris angustias: quomͦ possint ẽẽ oĩa
maioris. si habet ibi etram iunior
partẽ suam. Sic enim aꝑfectis & pur¬
gatis ac iam immortalib filiis baben¬
tur omnia: ut sint & omĩum singła.
& omia sĩguloꝵ. Ut enim cupiditas
nichil sine angustia: ita nichil cum
angustia caritas tenet. S quomͦ oĩaͤ
Num & angłoꝵ ait aliquis & uirtutes
sublimes. ac potestates atq uniu̾sa
cȩlestia dei ministeria ds̃ inpossessio¬
nem tali filio subiecisse putandus ẽ:
Si possessionẽ sic accipias. ut eius posses¬
sor ipse sit ds̃: non utiq omĩa. Non
enim domini erunt. s consortes potiꝰ
gatur. quomͦ recte dicimus posside¬
re animas ueritatem: non inuenio
cur non uere ac ꝓpͥe acciꝑe oĩa possi
mus. que dicta sunt omĩa. Non enĩ
illud ita loquimur. ut dñas u̾itatis

Expanded text:
mea tua sunt? Qua in re primo cavendum est ne intelligas ita dictum, omnia mea tua sunt, quasi non sint et fratris, ut tanquam in terrena haereditate, patiaris angustias, quomodo possint omnia esse majoris, si habet ibi etiam junior partem suam. Sic enim a perfectis et perpurgatis, ac jam immortalibus filiis habentur omnia, ut sint et omnium singula, et omnia singulorum. Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. Sed quomodo omnia? Num et Angelos, ait aliquis, et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa coelestia Dei ministeria Deus in possessionem tali filio subjecisse putandus est? Si possessionem sic accipias, ut ejus possessor ipse sit dominus; non utique omnia. Non enim domini erunt, sed consortes potiusgitur, quomodo recte dicimus possidere animas veritatem; non invenio cur non vere ac proprie accipere possimus omnia quae dicta sunt omnia. Non enim illud ita loquimur, ut dominas veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓ nob̾ omnib tradidit illũ. Si ergo
pater filium tradidit. & filiꝰ seipsũ tra¬
didit: iudas quid fecit: Pater traden¬
dendo iudas magistrũ ꝓ auaritia fecit
male. Non enim quod nob̃ p̃stitũ ẽ
de passione xp̃i: malicie ude depu¬
tabitur. Habebit ille mercedẽ maliciȩ.¬

Expanded text:
 nobis omnibus tradidit illum . Si ergo Pater Filium tradidit, et Filius semetipsum tradidit; Judas quid fecit? Pater tradendendo Judas magistrum pro avaritia sua, fecit male. Non enim quod nobis praestitum est de passione Christi, malitiae Judae deputabitur: habebit ille mercedem maliti
Abbreviated transcription (Latin):
aput nr̃m ad dexteram patris
interpellat ꝓ nob̃. Alia menbra
recipit: alia flagellat. alia mundat.
alia consolatur. alia creat: alia uo¬
cat. alia reuocat: alia corrigit. alia
redintegrat. Certe recte admonet
menbra sua: ut sursum cor habe¬
ant. Audiant gͦ & faciant: leuent
ad illum quod male ẽ in t̾ra. Ibi enĩ
putrescit cor: si non leuetur ad dm̃.
frumentũ si haberes in inferiorib: ne
putresceret leuares ad suꝑiora. Fru¬
mento tuo mutare queris locum:
& cor ꝑmittis interra putrescere ᷤ fru¬
mentum leuares insupiora: cor leua
in celum. Et unde inquis possum:
Amando accedis: negligendo discedis.
Stans int̾ra. in celo es: si diligas dm̃.
Non enu sic leuatur cor: quomͦ le¬
uatur corpus. Corpus ut leuetur.
locum mutat. Eor ut leuet᷑: uolutatẽ

Expanded text:
trum ad dexteram Patris interpellat pro nobis : alia membra recipit, alia flagellat, alia mundat, alia consolatur, alia creat, alia vocat, alia revocat, alia corrigit, alia redintegrat. membra sua ut sursum cor habeant. Audiant ergo, et faciant; levent ad illum quod male est in terra. Ibi enim non putrescit cor, si levetur ad Deum. Frumentum si haberes in inferioribus, ne putresceret, levares ad superiora. Frumento mutares locum, et cor permittis in terra putrescere? Frumentum levares in superiora; cor leva in coelum. Et unde, inquis, possum?Amando ascendis, negligendo descendis. Stans in terra, in coelo es, si diligas Deum. Non enim sic levatur cor, quomodo levatur corpus: corpus ut levetur, locum mutat; cor ut levetur, voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a: cuiꝰ ministerio qͥ es adiuuat᷑
&e nr̃a. Prodest & int̾cessio nr̃a: cuiꝰ mi¬
nisterio seueritas temꝑat᷑ & ur̃a. Non
uob̾ displiceat qd̾ rogamini abonis: qͥa
nec uobis displicet qd̾ timemini a malis.
Dam hominũ iniquitatẽ etiã paulus apl̃s.
ñ tantũ iudicio fururo. uerũetiã de p̃sen¬
tib ur̃is scłarib potestatib t̾ruit: asserens
& ipsas ad dispensationẽ diuinȩ ꝓuiden¬
tie ꝑtinere. Om̃is inqͥt anima potestatib

Expanded text:
ra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de praesentibuet ipsas ad dispensationem divinae providentiae pertinere. Omnis, inquit, anima potestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
quioquã debeatis: nͥ ut inuicẽ diligatis.
Hec uerba apłi. utilitatẽ ur̃e seueritatis
ostendunt. cPinde sicut dilectionẽ iussi st̃
trentib debere qui timent: ita dilectio¬
nem uissisunt timentib debere qui
t̃rent. Nichil nocendi cupiditate fiat.
s omĩa consulendi caritate: & nichil
fiat inanit̃. nicħ inhumanit̃. Ita formi¬
dabit᷑ ultio cognitoris. ut nec int̾cessoris
religio contẽpnat᷑: &e quia cõplectendo
& ignoscendo hoc solũ bene agit᷑. ut
uita hominũ corrigatur. Ed si tanta ẽ

Expanded text:
quam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. haec uerba apostoli utilitatem uestrae seueritatis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si t
Abbreviated transcription (Latin):
rat etiam de peccato illo quod subin¬
trante lege abundauit. Et hoc utiq
non est originis: s etiam ꝓpͥȩ uolunta¬
tis. Cum autem dixisset. sic ce gratia
regnet ꝑiusticiam. in uitam ȩternam:
generante carne illud tantũmͦ tra¬
hitur quod ẽ originale peccatum:
regenerante autem sꝑu. non solum
originalis. s etiam uoluntarioꝵ fit
to ce morti pͥmi hominis obnioxii nas¬
cuntur in carne: & simul iusticie ui¬
teq ȩt̃nȩ sed̃i hominis sociati renas¬
cuntur inbaptismo. Sic & inȩccłia¬
stico scriptum ẽ. Amuliere inicium
factum ẽ peccati: ce om̃s ꝑ illam mori¬
mur. Siue autem amuliere siue ab
adam dicatur: utrumq ad primum
hominem ꝑtinet: qm̃ sicut nouimꝰ
mulier ex uro est. et utriusq una ca¬
ro est. Unde ce̾ illud quod scriptum ẽ
& erunt duo incarne una. Igitur iã
non duo inquit dñs: s una caro. Ex¬

Expanded text:
rat etiam de peccato illo, quod subinrat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundauit, et hoc utique non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam, nostrum, quia generante carne illud tantummodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu non solum originalis, sed etiam uoluntariorum fit to et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro.
Abbreviated transcription (Latin):
S multos habet generatio carnalis.
multos sꝑalis: quãuis non tam mul¬
tos hec sꝑalis. quam illa carnalis. ue¬
rumptamen quemadmodũ illa om̃s
habet homines. sic ista om̃s iustos ho¬
mines: quia sicut nemo pret̃ illam
homo: sic nemo preter istam iustus
homo: ce inutraq multi. Sicut enĩ
ꝑinobedientiam unius hominis pec¬
catores constituti sunt multi: ita per
obedientiam unius hominis iusti
constituentur multi. Lex aũ sub in¬
trauit: ut abundaret delictum. Hoc
adoriginale homines addiderunt
iam ꝓpria uoluntate: non ꝑ adã. Sed
Quia ubi abundauit peccatum. suꝑ¬
abundauit grã: ut quẽ ad modũ reg¬
nauit peccatum in mortem. etiam qd
non ex adam traxerunt homines.s
sua uoluntate addiderunt: sic &e gr̃a
regnet ꝑiusticiam in uitam ȩternã.
Non tamen aliqua iusticia pret̃ xꝑm.
sicut aliqua peccata pret adam. Ideo
cum dixisset quemadmodũ regnauit
peccatum in mortem. hic non addidit

Expanded text:
sed multos habet generatio carnalis, sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatorcs constituti sunt multi, ita per oboedientiam unius hominis iusti constituentur multi. Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum. hoc ad originale homines addiderunt iam propria uoluntate, non per Adam; sed quia ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia, ut, quemadmodum regnauit peccatum in mortem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua uoluntate addiderunt, sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. non tamen aliqua iustitia praeter Christum, sicut aliqua peccata practer Adam. ideo cum dixisset: quemadmodum regnauit peccatum in mortem, hic non addidit:
Abbreviated transcription (Latin):
mines et imitandi: iustificans aũ
& uiuificans nemo nisi xpc. Unde¬
dicitur. Credentiin eum qui iusti¬
ficat impium: deputatur fides eiꝰ
ad iusticiam. Quisquis gͦ ausus fu̾it
dicere. iustifico te: consequens ẽ ut¬
dicat etiam crede in me. Qd̃ nemo
iustoꝵ recte dicere potest: nisi sc̃s scõꝵ.
Credite indm̃: &e in me credite. Ut
quia ipse iustificat impium: depu
tetur fides eius adiusticiam: Nam
si sola imitatio fecit peccatores ꝑ adã
cur non etiam ꝑ xꝑm sola imitatio
unus est in quo om̃s peccauerunt.
quia non sola eiꝰ imitatio peccatores
facit. s ꝑcarnem generans pena. Ob
hoc etiam dictum ẽ: om̃s ce om̃s. Neq
enim qui generantur ꝑ adam: idem
hoc dictum ẽ. Quia sicut nulliꝰ car¬
nalis generatio nisi ꝑ adam: sic sp̃alis
nullius nisi ꝑxꝑm. Nam si aliqͥ possẽt
siue hic siue ibi diceretur. Rosdẽ autẽ¬
om̃s: postea multos dicit. Possunt qͥp¬
pe in aliqua re om̃s eẽ qui pauei sunt.

Expanded text:
mines et imitandi, iustus autem mines et imitandi, iustus autem et iustificans nemo nisi Christusdicitur: credenti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. quisquis ergo ausus fuerit dicere: dicat etiam, Crede in me. Quod nemo sanctorum recte dicere potuit, nisi Sanctus sanctorum: Credite in Deum, et in me credite : ut quia ipse justificat imtetur fides ejus ad justitiam. Nam si sola imitatio fecit peccatores per Adam, cur non etiam per Christum sola imitatio unus est, in quo omnes peccaverunt, quia non sola ejus imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. Ob hoc etiam dictum est, « omnes et omnes: » neque enim qui generantur per Adam iidem cte dictum est, quia sicut nullius carnalis generatio nisi pei Adam sic spiritalis nullius nisi per Christum. nam si aliqui possent siue hic siue ibi dicerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plures inȩternam penam trahat: nͥ
intelligamus eos ipsos in utroq dici
qui transeunt ab adam adxꝑm. id ẽ
a morte ad uitam: quia in uita et̃na
sine fine regnabunt. magis quam
in eis mors temporaliter ce cum fine
regnauit. Itaq sicut ꝑunius delictũ
in omnes homines ad condempnatio¬
nem: ita ꝑ unius iustificationem in
om̃s homines ad iustificationẽ uitȩ.
Hoc unius delictum si imitationem
attendamus. non erit nͥ diaboli: sed
quia manifestum ẽ. de adam non de
diabolo dici. restat intelligenda non
imitatio. s ꝓpagatio peccati. Nam qd̃¬
ait de xp̃o pͥunius iustificationẽ: ma¬
gis hoc expressit. quam si ꝑunius iu¬
sticiam diceret. ẜam quippe iustifica¬
tionem dicit: qua xp̃s iustificat
impium. Quam non imitandã ꝓpo¬
suit: s solus hoc potest. Nam potuit
apłs recte dicere. Imitatores mei estote:
sicut ce ego xp̃i. Numquam aũ diceret
iustificamini ame: sicut &e ego sum

Expanded text:
plures in aeternas poenas trahat, nisi plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseosipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad Christum, id est a morte ad uitam, quia in uita aeterna sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem itaet per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. hoc unius delictum, si imitationem adtendamus, non eiit nisi diaboli. sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici, restat intellegenda non imitatio, sed propagatio peccati. NamctquodaitdeCListo:per iustificationem, magis hoc expressit, quam si \'pe\' unius iustitiam\'diceret. cam quippe iustificationem dicit, qua Christus iustificat impium, quam non imitandam proposuit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam autem diceret: \'iustificamini a me. sicut et ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
potest ducere: gr̃a uͦ ex multis delictis
remissis. hoc ẽ non solum originali. ue¬
rum etiam omnib cȩteris. ad iustifica¬
tionem ꝑducit. Si enim obunius de¬
lictum mors regnauit ꝑunum: mul¬
tomagis qui abundantiam gr̃e & iu¬
sticie accipiunt. in uita regnabunt ꝑ
unum ih̃m xꝑm. Cur ob unius
delictum mors regnauit ꝑunum: nͥ
quia mortis uinculo tenebantur in illo
uno in quo om̃s peccauerunt. etiam¬
si ꝓpria peccata non adderent: Alio¬
quin. non obunius delictum mors
ꝑ unum regnauit: s ob delicta mul¬
toꝵ ꝑunum quẽq peccantẽ. Quid ẽ¬
autem abundantiam gr̃e ce iusticiȩ
accipiunt: nisi quod non eis tantum
peccati in quo om̃s peccauerunt. s etiã¬
quȩ addiderunt grã remissionis dat᷑
fisq omnib tanta iusticia donatur:
ut cum adam consenserit ad peceatũ
suadenti. non cedant isti etiam cogen¬
ti. Et quid ẽ multomagis in uita reg¬
nabunt. cum mortis regnum multo

Expanded text:
potest ducere, gratia uero ex multis delictis potest ducere, gratia uero ex multis delictis remissis. hos est non solum illo originali, uerum etiam omnibus ceteris, ad iustificationem perducit. Si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt in uita regnabunt per unum Iesum Christum. cur ob unius delictum mors regnauitpcr unum, nisi quia mortis uinculo tenebantur in illo uno, in quo omnes peccauerunt, etiamsi propria peccata non adderent? alioquin non ob unius delictum mors per unum regnauit, storum per ununquemque peccantem. Quid autem « abundantiam gratiae et injustitiae accipiunt, » nisi quod non eis tantum peccatum in quo omnes peccaverunt, diquae addiderunt, gratia remissionis datur eisque hominibus tanta iustitia donatur. ut, cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti ? et quid est: \'multo magis in uita regnabusnt, \'cum mortis regnum multo
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ: qr suffice̾t ad condẽpnationem.
etiam si ñ eẽt in hoĩb nͥ originale pecca¬
tũ. Quãuis enĩ condepnatio grauior sit
eoꝵ. qͥ originali delicto etiam ꝓpria con¬
iunxerũnt: & tanto singulis grauioꝵ
quanto grauius quis peccauit: tam̃
&e illud solũ qd originalit tractum ẽ
non tantum a regno dei separat. quod
ꝑaruulos sine accepta xꝑigrã defunctos
intrare non posse ip si etiam confitent᷑.
uerum & a salute ac uita ęt̃na facit alie¬
nos. Que nulla eẽ alia potest p̃ter reg¬
num dei: quo sola xꝑi societas introdu¬
cit. Ac ꝑhoc abadam in quo om̃s pecca¬
uimus: non omnia peccata nr̃a. s tan¬
tum originale traduximus. Axꝑo uͦ in
tum originalis. s etiam cȩteroꝵ q̃ ipsi
addidimus peccatoꝵ remissionem con¬
sequimur. Ideo non sicut ꝑunum pec¬
catum: ita & donum. Nam iudicium
quidem ex uno delicto si non remittitur
id ẽ originali. in condempnationẽ iam

Expanded text:
nationem, quia sufficeret ad condemnationem, nationem, quia sufficeret ad condemnationem, etiamsi non esset in hominibus nisi originale peccatum. quamuis enim condemnatio grauior sit eorum, qui originali delicto etiam propria coniunxerunt, et tanto singulis grauior, quanto grauius quisque peccauit, tamen etiam illud solum, quod originaliter tractum est, non tantum a regno dei separat, quo paruulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam confitentur, uerum et a salute ac uita aeterna facit alienos, quae nulla esse alia potest praeter regnum dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes peccauimus, non omnia nostra peccata, sed tantum originale traduximus; a Christo utum originalis sed etiam ceterorum, quae ipsi addidimus, peccatorum remissionem consequimur. ideo non sicut per unum peccantem ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno delicto, si non remittitur, id est originali, in condemnationem iam
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt: grã sua soluit atq donauit.
Quod eudentius in consequentib dicit.
Uerum illud diligentius intuere: quod
ait ob unius peccatum multos mortu¬
os. Cur enim ob illius unius. & ñ potiuis
ob delicta sua ꝓpͥa: si hoc loco intelligen¬
da ẽ imitatio ñ ꝓpagatio: S
attende quod sequitur. Et non sicut ꝑ
unum peccantem: ita ce donũ. Nam
iudicium quidẽ ex uno incondempna¬
tionem: grã autẽ ex multis delictis in
iustificationem. Ex uno inquit in con¬
dempnationem. Quo uno nisi delicto:
hoc enim explanat cum adiungit: gr̃a
autem ex multis delictis in iustificatio¬
nem. Cur gͦ iudicium ex uno incon
dempnationẽ: grã uͦ ex multis delictis.
in iustificationem: Nonne si nullum ẽ
originale delictum: non solum ad iu¬
stificationem gr̃a. s etiam iudicium ad
condempnationem. ex multis delic̃tiᷤ
homines ducit: Neq enum grã multa
delicta donat: & non etiam iudicium
multa delicta condempnat. Immo uͦ

Expanded text:
diderunt, gratia sua solvit atque delevit. diderunt, gratia sua solvit atque delevit. Quod evidentius in consequentibus dicit. Verum illud diligentius intuere quod ait, ob unius delictum multos mortuos. Cur enim ob illius unius, et non potius ob delicta sua pda est imitatio, non propagatio? Sed attende quod sequitur: Et non sicut per unum peccantem, ita est et donum. Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex justificationem. « Ex uno, » « inquit, » in condemnationem. » uno, nisi delicto? Hoc enim explanat, cum adjungit: « Gratia autem ex multis delictis in justificationem. cur ergo iudicium ex uno delicto in condemnationem, gratia uero ex multis delictis in iustificationem? nonne, si nullum est originale delictum, non solum ad iustificationem gratia, sed etiam iudicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? neque enim gratia multa delicta donat et non etiam iudmulta delicta condemnat. Imo vero
Abbreviated transcription (Latin):
sen: in eos qui peccauert̃ insimilitudi¬
nem preuaricationis ade. Quod etiam
ipsum qui ita legunt ad eundem refe¬
runt intellectum: ut insimilitudinẽ
preuaricationis adȩ peccasse. accipiant.
qui in illo peccauerunt ut ei similes cre¬
arentur: sicut ex homine homines.
ita ex peccatore peccatores: ex morituro
morituri. dampnatoq dampnandi.
Greci autem codices. unde in latinam
linguam int̾pretatio facta ẽ: aut om̃s
aut pene omnes id quod ame primo
positum ẽ habent. S non inquit sic̃
delictum: ita ce donatio. Si enim ob
unius delictum mortui sunt: multo
magis gratia dĩ. ce donum ingrãm u¬
nius hominis iħu xꝑi inmultos a¬
bundabit. Non magis multos: id est
multo plures homines. Neq plures
iustificantur quam condempnantur.
s multomagis abundabit. Adam qͥppe
ex uno suo delicto reos genuit. Aꝑc aũ
etiam quȩ homines delicta ꝓpͥe uolun¬
tatis. ad originale in quonati sunt ad¬

Expanded text:
sen in eos qui peccaverunt in similitudisen in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, quod etiam ipsum, qui ita legunt, ad eumdem referunt intellectum; ut in similitudinem praevaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccaverunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex morituro morituri, damnatoque damnati. Graeci autem codices, unde in latinam linguam interpretatio facta est, aut omnes aut pene omnes, id quod a me primo positum est, habent. 14. Sed non, inquit, sicut delictum, ita et donatio. Si enim ob unius demagis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundavit. » Non magis multos, id est multo plures homines neque enim plures justificantur, quam condemnantur, sed multo magis abundavit. Adam quippe ex uno suo delicto reos genuit; Christus autem etiam quae homines delicta propriae voluntatis ad originale in quo nati sunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiquis scĩs. quicumq antequã in car¬
ne xꝑc ueniret adeius tam̃ adiuuam¬
tem gr̃ãm. non ad legis litteram quȩ
iubere tantum. non adiuuare pote¬
rat ꝑtinebant. Hoc namq occultabat᷑
inuetere testam̃to. ꝓtempoꝵ dispen¬
satione iustissima: quod nc̃ reuelatur
in nouo. Ergo inõĩb regnauit mors ab
adam usq ad moysen. qui xꝑi grã non
adiuti sunt: ut meis regnum mortis
destrueretur. Etiam in eis qui ñ pecca¬
uerunt insimilitudinẽ preuaricatioĩs
ade: id est qui ñdum sua ce ꝓpͥa uolunta¬
te sicut ille peccauerunt: s ab illo pec¬
catum originale traxerunt. Qui ẽ for¬
ma futuri. Quia in illo constituta est
forma condempnationis futuris post̾is
qui eius ꝓpagine crearentur. ut ex uno
om̃s in condempnatione nascerentur:
ex qua non lib̾at nisi grã saluatoris. Scio
quidẽ plerosq latinos codices sic hab̾e.
Regnauit mors ab adam usq ad moy¬

Expanded text:
tiquis sanctis, quicumque, antequam in cartiquis sanctis, quicumque, antequam in carne Christus ueniret, ad eius tamen adiuuantem gratiam, non ad legis litteram, quae iubere tantum, non adiuuare poterat, pertinebant. hoc namque occultabatur in uetere testamento pro temporum dispensatione iustissima, quod nunc reuclatur in nouo. ergo in omnibus regnauit mors ab Adam usque ad Mo ysen, qui Christi gratia non adiuti sunt, ut in eis regnum mortis destrueretur, ergo et in eis qui non peccauerunt in similitudine praeuaAdae; id est, qui nondum sua et propria voluntate sicut ille peccaverunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt: qui est forma futuri; quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui ejus propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia Salvatoris. Scio quidem plerosque latinos codices sic habere: Regnavit mors ab Adam usque ad Moy
Abbreviated transcription (Latin):
ppło data est. Si enim data ẽẽt lexque
posset uiuificare: omnino ex legẽ eẽt
iusticia. Sed conclusit scriptura omĩa
sub peccato: ut ꝓmissio ex fide iħu xꝑi
daretur credentib. Peccatum autem
non deputabatur: cum lex non esset.
Quid ẽ non deputabatur. nͥ ignorabat᷑:
&e peccatum ẽẽ non putabatur: Nec
enim abipso domino deo. tamqͣm ñ
eẽt habebatur: cum scͥptum sit. Quic̃q
sine lege peccauerunt: sine lege ꝑibt̃.
Sed regnauit inquit mors ab adam
usq ad moysen. id est a primo homine
usq ad ipsam etiam legem que diui¬
nitus ꝓmulgata est: quia nec ipsa po¬
tuit regnum mortis auferre. Regnũ
enim mortis uult intelligi. quando
ita dominabatur in hominib reat᷑
peccati. ut eos ad uitam ȩt̾̃nam quȩ
uera uita est. uenire ñ sinat: sed ad
scd̃am etiam quȩ penaliter eterna ẽ.
mortem trahat. Hoc regnum mortis
sola inquolibet homine gr̃a destruit
saluatoris: que oꝑata ẽ etiam in an¬

Expanded text:
populo data est. si enim data esset lex, quae populo data est. si enim data esset lex, quae posset uiuificare. omnino ex lege esset iustitia. sed conclusit scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset. quid est \'non deputabatur\' nisi \'ignorabatur et peccatum esse non putabatur\'? neque enim ab ipso domino deo tamquam non esset habebatur. cum scriptum sit: quicumque sine lege peccauerunt sine lege peribunt. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, id est a primo homine usque ad ipsam etiam legem quae diuinitus promulgata est, quia nec ipsa potuit regnum mortis auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire non sinat, sed ad secundam etiam, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat. hoc regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit saluatoris, quae operata est in an
Abbreviated transcription (Latin):
imitentur scĩ eius. Legatur mͥ tale
aliquid de his qui scõs eius imitati st̃.
utrum quisquam dictus sit iustifi¬
catus inpaulo. aut inpetro. aut in
quolibet hoꝵs. quorum inppło dei
magna excellit auctoritas: nisi quod
in abraham dicuntur benedici. sicut.
ei dictum ẽ. benedicentur in te omnes
cum hoc idem ita dicitur. benedicent᷑
in semine tuo om̃s gentes. Dictũ aũ
quemquã diuinis eloquiis peccasse
uel peccare in diabolo. cum eũ iniqui
&e impii om̃s imitentur: nescio utrũ
qͥsquam reppiat. Quod tam̃ cũ apłs
de pͥmo homine dixerit: atcende etia¬
que secuntur. Cum enĩ dixisset in qͦ
om̃s peccauerunt: secutus adiunxit.
sq enim ad legem peccatũ in mun¬
do fuit: hoc est quia nec lex potuit
auferre peccatum. quȩ sub intrauit.
ut magis habundaret peccatũ: siue
naturalis lex in qua quisꝙ iam ratione
utens. incipit peccato originali addere
&e ꝓpͥa: siue ipsa quȩ scripta ꝑ moysen

Expanded text:
imitentur sancti eius. legatur mihi tale imitentur sancti eius. legatur mihi tale aliquid de his, qui sanctos eius imitati sunt, utrum quisquam dictus sit iustificatus in Paulo aut in Petro aut in quolibet eorum, quorum in populo dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: benedicentur in te omnes cum hoc idemitadicitur: benedicentur in semine tuo omnes gentes. dictum autem quemquam diuinis eloquiis peccasse uel peccare in diabolo, cum eum iniqui et impii omnes imitentur, nescio utrum quisquam repperiat. quod tamen cum apostolus de primo homine dixerit — iquae secuntur. cum enim dixisset: in quo omnes peccauerunt, secutus adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, hoc est, quia nec lex potuit auferre peccatum, quae subintrauit ut magis abundaret peccatum, siue naturalis lex, in qua quisque iam ratione utens incipit peccato originali addere et propria, siue ipsa quae scripta per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
se. om̃s de sua stirꝑe uenturos. Hinc¬
& omnino: nec aliunde apłs dicit. ꝑ
unum hominẽ peccatũ intrauit in
mundum. &e ꝑpeccatum mors : &e ita
in omnes homines ꝑtransiuit. Dein
de qd̾ sequitur. inquo om̃s peccauer̃t:
quã circumspecte. quam ꝓprie. quã
sine ambiguitate dictum ẽ. Si enim
peccatum intellexeris. quod ꝑ unũ
hominem intrauit inmundum. in
quo om̃s peccauerunt: certe manife¬
stum ẽ alia ẽẽ ꝓpria cuiusq peccata.
In quib hi peccant. tantum ꝑeccata st̃:
aliud hoc unum in quo om̃s peccaue¬
runt. quando omnes illi unus homo
fuerant. Si autem ñ peccatum s ille¬
unus homo intelligitur. in quo uno
homine om̃s peccauerunt: quid etiã
ista manifestatione manifestiꝰ. Nem¬
pe legimus iustificari inxꝑo qui cre¬
dunt in eum. ꝓpter occultam cominu¬
nicationem N&e inspirationẽ
gre spiritalis: quia quisquis heret do¬
mino unus sꝑc est: quamuis eum &

Expanded text:
se omnes de sua stirpe uenturos. hincse omnes de sua stirpe uenturos. hinc omnino nec aliunde apostolus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines de quod sequitur, In quo omnes peccaverunt, quam circumspecte, quam proprie, quam sine ambiguitate dictum est. Si enim peccatum intellexeris, quod per unum hominem intravit in mundum, in quo omnes peccaverunt: certe manifestum est alia esse propria cuique peccata, in quibus hi tantum peccant, quorum peccata sunt; aliud hoc unum, in quo omnes peccaverunt; quando omnes ille unus homo fuerunt. Si autem non peccatumunus homo intellegitur, in quo uno homine omnes peccauerunt, quid etiam ista manifestatione manifestius? nempe legimus iustificari in Christo qui credunt in eum propter occultam communicationem et inspirationem gratiae spiritalis, qua quisquis haeret domino unus spiritus est, quamuis eum et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uoluntate peccantib: aluid qd̃ origo
est cum peccato nascentib. Nã & xꝑm
imitantur scĩ eius: ad sequendam ui¬
sticiam. Unde &e idem apłs dicit. Imi¬
tatores mei estote: sicut & ego xꝑi. S
preter hanc imitationẽ. gr̃a eiꝰ illu¬
minationem iustificationemq nr̃am
etiam intrinsecus oꝑatur: illo oꝑe de
quo idem predicator eiꝰ dicit. Neq qui
plantat ẽ aliquid neq ẽ qui rigat: s
qui incrementũ dat ds̃. Hec enĩ gr̃a.
baptiratos quoq paruulos suo inse¬
rit corpori: qui certe imitari aliquẽ
nondum ualent. Sicut ergo ille in
quo omnes uiuificantur. prẽt̃quod
se ad iusticiam exemplum imitantib
p̃buit. dat etiam sui sp̃s occultissimã
fidelib grãm. quam latenter infundit
paruulis: sic ce ille in quo õs moriunt᷑
pret̃ quod eis qui preceptũ dñi uolun¬
tate transgrediuntur imitationis
exemplũ est. occulta etiã tabe carna¬
lis concupiscentie sue tabeficauit in

Expanded text:
est uoluntate peccantibus, aliud quod origo est uoluntate peccantibus, aliud quod origo est cum peccato nascentibus. nam et Christum imitantur sancti eius ad sequendam iustitiam. unde et idem apostolus dicit: imitatores mei estote sicut et ego Christi. sed praeter hanc imitationem gratia eius inluminationem iustificationemque nostram etiam intrinsecus operatur illo opere, de quopla n tat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hac enim gratia baptizatos quoque paruulos suo inserit corpori, qui certe imitari aliquem nondum ualent. sicut ergo ille, in quo omnes uiu ficantur, praeter quod se ad iustitiam exemplum imitantibus praebuit, dat etiam sui spiritus occultissimam fidelibus gratiam, quam latenter infundit et paruulis, sic et ille, in quo omnes moriuntur, praeter quod eis qui praeceptum domini uoluntate transgrediuntur imitationis exemplum est, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificauit in
Abbreviated transcription (Latin):
ne inalios homines. expͥmo homine.
lumpniantur. Hinc enim etiã in
paruulis nolunt credere ꝑ baptismũ
solui originale peccatum: qd̃ in nas¬
centib nullum ẽẽ omĩno contendunt.
S si apłs peccatum aliud cõmemora¬
re uoluisset. qd̃ in hunc mundũ non
ꝓpagatione s imitatione intrauerit:
eus pͥncipem non adam s diabolũ
diceret. De quo scriptũ ẽ: ab initio di¬
abolus peccat. De quo etiã legit᷑. in li¬
bro sapientiȩ. Inuidia enĩ diaboli morᷤᷤ
intrauit in orbem terraꝵ. Nam qm̃
ista mors sic a diabolouenit in hoĩes.
non quod ab illo fuerint ꝓpagati. s. qd̾
eum fuerint imitati: continuo sub¬
iunxit. Imitantur aũ eum: qui sunt
ex parte ipsius. Pinde apłs cum illud
peccatum ac mortẽ cõmemoraret q̃
ab uno in om̃s ꝓpagatione transisset:
eum pͥncipem posuit. a quo ꝓpagatio
generis humani sumpsit exordiũ
Imitantur quidẽ adam: quotquot ꝑ
inobedientiam transgrediunt᷑ man-¬
datum dei. S aliud est qd̾ exemplũ

Expanded text:
ne in alios homines ex primo homine, . Hinc enim etiam in parvulis nolunt credere per Baptismum solvi originale peccatum, quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt. Sed si Apostolus peccatum illud commemorare voluisset, quod in hunc mundum, non propagatione, sed imitatione intraverit; ejus principem, non Adam, sed diabolum diceret, de quo scriptum est, Ab initio diabolus peccat . De quo etiam legitur in libro Sapientiae: inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. nam quoniam ista mors sic a diabolo uenit in homines, non quod ab illo fuerint propagati, sed quod eum fuerint imitati, continuo subiunxit: imitantur autem eum qui sunt ex parte ipsius. proinde apostolus cum illud peccatum ac mortem commemoraret, quae ab uno in omnes propagatione transisset, eum principem posuit, a quo propagatio generis humani sumpsit exordium. Imitantur quidem Adam, quotquot per inoboedientiam transgrediuntur mandatum dei; sed aliud est quod exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
se sequentes: ñ aũ se p̃cedentes. &̾ il¬
lum sequentem: & in omnib eũ bo¬
num inueniunt. siue emendantem.
siue consolantem. siue exercentẽ siue
coronantem. siue purgantem. siue
illuminantẽ: sicut apłs ait. scimus

Expanded text:
se sequentes; non autem se praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonum inveniunt, sive emendantem, sive consolantem, sive exercentem, sive coronantem, sive purgantem, sive illuminantem, sicut Apostolus ait, «Scimus
Abbreviated transcription (Latin):
nima xꝑiana recte facit: mala
huius mundi dolerabilia ducere
spẽ futuri. Sic enim usu quodam
bono conuertuntur inbonum: dum
non augent nr̃am concupiscentiã.
s exercent patientiam. De qua re
inquit. Non solũ gͦ illa quȩ appetun¬
tur ut suauia. uerum etiam illa quȩ
ut molesta uitantur: quando alia
sic sumimus ne capiamur: alia sic
ferimus. ne frangamur: &e scdm pre¬
cepta diuina in om̃ĩb grãs agimꝰ
ei de quo dicimus. Benẽdicam dnm̃
in omni tempore: semꝑ laus eiꝰ in
ore meo. Et bonum ẽ michi qm̃
humiliasti me: ut discam iustifica¬
tiones tuas. Neq enim reuera. si fal¬
lacis ꝑsꝑitatis semꝑ hic tranquilli¬
taᷤ arrideret: anima humana por¬
tum illum uere certeq securitati
appeteret.¬

Expanded text:
quod intuens recte facis mala huius mundi tolerabilia ducere spe futuri. sic enim usu quodam bono conuertuntur in bonum, dum non augent nostram concupiscentiam, sed exercent patientiam. de qua re inquit, non solum ergo illa, quae appetuntur ut suauia, uerum etiam illa, quae ut molesta uitantur, quando alia sic sumimus, ne capiamur, alia sic ferimus, ne frangamur, et secundum praecepta diuina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam dominum in omni tempore; semper laus eius in ore meo et: Bonum est mihi, quoniam humiliasti me, ut discam iustificationes tuas. neque enim re uera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas adrideret, anima humana portum illum uerae certaeque securitatis appeteret
Abbreviated transcription (Latin):
nnobis¬
metipsis inquit ingemiscimus: ad op¬
tionem expectantes redemptionem
corporis nr̃i. Quid enim: Nondum
redemptus es opaule: Nlondum ꝓte
pretium ꝑsolutum ẽ: dsonne sanguiᷤ
ille iam fusus ẽ: Nonne ipsũ p̃cium¬
est omnium nr̃m : Eiane ipsum.S
quid ait : Spe enim salui facti sumꝰ
Spes aũ que uidetur: ñ est spes. Quod
autem uidet quis. quid sperat: Si aũ
quod non uidemus sꝑamus: ꝑ patien¬
tiam expectamus. Quid aũ expectat
ꝑ patientiam : Salutem. Ciius rei sa¬
lutem: Ipsius corporis: quia hoc dix̃.
redemptionem corporis nr̃i. Si salutẽ
corporis expectabat: non erat salus
illa quam habebat. Esuries. sitis. int̾¬
ficit: si subuentum non erit. Medica¬
mentum enim faois. ẽ cibͥ ce mẽdi¬
camentum sitis ẽ potuf ce medicam̃¬
tum fatigationis est sompnus. De¬
trahe ista medicam̃ta: uide si ñ int̾fici¬
unt illa que existunt. Si sepositis istis
non sunt morbi: ẽ sanitas. Si autem
habes aliquid quod te possit int̾ficere

Expanded text:
nobismetipsis, inquit, ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Quid enim? Nondum redemptus es, o Paule? nondum pro te pretium persolutum est? Nonne sanguis ille jam fusus est? nonne ipsum est pretium omnium nostrum? Plane ipsum. Sed vide quid ait: Spe enim salvi n est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Quid autem exspectat per patientiam? Salutem. Cujus rei salutem? Ipsius corporis: quia hoc dixit, redemptionem corporis nostri. Si salutem corporis exspectabat, non erat salus illa quam habebat. Esuries, sitis intficit, si subventum non fuerit. Medicamentum enim famis est cibus, et medicamentum sitis est et potus, et medicamentum fatigationis est somtrahe ista medicamenta, vide si non interficiunt illa quae existunt. Si sepositis istis non sunt morbi, est sanitas. Si autem habes aliquid quod te possit interficere,
Abbreviated transcription (Latin):
rastinꝰ enĩ dies inqͥt sollicitꝰ erit sibi
ipsi: id est ut cũ oportuerit sumas cibũ
uł potũ uł indum̃tũ. eñ ip̃a sibi scilicet ne¬
cessitas urg̾e ceꝑit. Aderunt enĩ hec: qͥa
nouit pat̾ ur̃ quod horũ omniũ indi¬
getis. Sufficit enĩ diei inqͥt malicia sua.
id est sufficit qd̾ ista sumere urgebit ne

Expanded text:
rastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt enim haec, quia novit Pater noster quod horum omnium indigeamus. Sufficit enim, inquit, diei malitia sua: id est, sufficit quod ista sumere urgebit ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum ẽ ꝓpt̃ peccaum: sp̃c aũ uita¬
putarent homines uł nullũ uel par¬
uum se habere beneficium de gr̃a d̃ĩ:
quia necessario morituri sunt corpore.
Attendere quippe debent corpꝰ quidẽ
adhuc peccati meritum gerere. quia
conditioni mortis obstrictum ẽ: s iam
sp̃m cepisse uiuere ꝓpt̾ iusticiã fidet᷑
qui &e ipse in homine fuerat quadã
morte infidelitatis extinctus. Non gͥ
inquit parum uobis muneris putetis
ẽẽ collatum. ꝑ id quod xp̃e in uobis ẽ:
quod incorpore ꝓpt̃ peccatũ mortuo.
iam ꝓpt̃ iusticiam ur̃ sp̃s uiuit. Nec

Expanded text:
mortuum est propter peccatum, spiritus autmortuum est propter peccatum, spiritus autputarent homines vel nullum, vel parvum se habere beneficium de gratia Christi, quia necessario morituri sunt corpore. Attendere quippe debent, corpus quidem adhuc peccati meritum gerere, quod conditioni mortis obstrictum est; sed jam spiritum coepisse vivere propter justitiam fidei, qui et ipse in homine fuerat quadam morte infidelitatis exstinctus. Non igitur, inquit, parum vobis muneris putetis esse collatum, per id quod Christus in vobis est, quod in corpore propter peccatum mortuo, jam propter justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
talit̾atem habitura ẽ quam corpus
animale habuit ante peccatũ: non
bit inquit & mortalia corpora ur̃a:
ut scilicet iam ñ solum ñ sint mortua
s nec mortalia. cum animale resurget
inspiritale. & mortale hoc induet
immortalitatẽ: & absorbebitur mor¬
tale a uita. Cum enim presentis grãm¬
temporis det̾minans. diceret mortuũ
quidem ẽẽ corpus ꝓpt̃ peccatũ. quia
meo nondum ꝑ resurrectionẽ reno¬
uato. peccati meritum manet hoc ẽ
mortis huius onerem᷑. iamq sed̃m
int̾iorẽ hominẽ ceptã renouationẽ
infidei iusticiam respiramus: tamen
ne humana ignorantia de resur¬
rectione corporis nicħ sꝑaret: & ipsũ
quod ꝓpt̃ meritum peccati in presenti
scło dixerat mortuũ. in futuro ꝓpt̾ iu¬
sticie meritum dicit uiuificandum:
nec sit ut tantum ex mortuo uiuũ
nifesta exponendo potius obscuret᷑.
apłicȩ tamen sententiȩ lum̃ attende.
Si autem xp̃c inqͥt in uob̾ ẽ: corpꝰ qͥdẽ

Expanded text:
talitatem habitura est, quam corpus talitatem habitura est, quam corpus animale habuit ante peccatum, non bit, inquit, et mortalia corpora vestra: ut scilicet jam non solum non sint mortua, sed nec mortalia, cum animale rein spirituale, et mortale hoc induet immortalitatem, et absorbebitur mortale hoc a vita. Cum enim praesentis temporis gratiam determinans diceret, mortuum quidem corpus esse propter peccatum, quia in eo nondum per resurrectionem renovato peccati meritum manet, hoc esmortis huius oneremur iam secundum interiorem hominem coepta renouatione in fidei iustitiam respiramus, tamen, ne humana ignorantia de resurrectione corporis nihil speraret, etiam ipsum, quod propter meritum peccati in praesenti saeculo dixerat mortuum, in futuro propter iustitiae meritum dicit uiuificandum nec sic, ut tantum ex mortuo uiuum nifesta exponendo potius obscuretur, apostolicae tamen sententiae lumen adtende. si autem Christus, inquit, in uobis, corpus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tauit xp̃m amortus. uiuificabit & morta¬
lia corꝑa ur̃a ꝑ ĩhabitantẽ sp̃m eiꝰ in uobis.
P̾uto quod non expositore s tantum
lectore opus habet: tam elara ce aꝑta
sententia. Corpus quidem mortuũ
est non ꝓpter fragilitatem terrenã.
quia det̾rȩ puluere factum ẽ: s ꝓp̃t
peccatum. Quid querimus ampliꝰ
Euigilantissime non ait mortale: s¬
mortuum. Nam antequam immu¬
taret᷑ in illam incorruptionem quȩ
in scõꝵ resurrectione ꝓmittitur. po¬
terat eẽ mortale quamius ñ mori¬
turum: sicut hoc nr̃m potest ut ita
dicam eẽ egrotabile quamuis non
egrotaturum. Cuius enim caro ẽ
quȩ non egrotare possit: etiã si alic
casu pͥus quam egrotet occumbat:
Sic & illud corpus iam erat mortale
quam mortalitatẽ fuerat absump¬
tura mutatio in ȩt̃nam in corruptio¬
nem: s in homine iusticia id est o¬
bedientia ꝑmaneret. S ipsũ mortale
mutatio non solum nullam mortem
que facta est ꝓpt̾ peccatum. s nec mor¬

Expanded text:
tum Iesum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. puto quod non expositore, sed tantum lectore opus habet tam clara et aperta sententia. \'corpus\', inquit, \'mortuum est\' non propter fragilitatem terrenam, quia de terrae puluere factum est, sed \'propter peccatum\'. quid quaerimus amplius? et uigilantissime non ait \'mortale\' smortuum. Nam antequam immutaretur in illam incorruptionem, quae in sanctorum resurrectione promittitur, poterat esse mortale, quamvis non moriturum, sicut hoc nostrum podicam, esse aegrotabile, quamvis non aegrotaturum. Cujus enim caro est, quae non aegrotare possit, etiamsi aliquo casu priusquam aegrotet occumbat? Sic et illud corpus jam erat mortale; quam mortalitatem fuerat absumptura mutatio in aeternam incorruptionem, si in homine justitia, id est obedientia, permaneret: sed ipsum mortale mutatio, non solum nullam mortem, quae facta est propter peccatum, sed nec mor
Abbreviated transcription (Latin):
inde abba. inde pater. Concordia parie
nium reddit sp̃ui nostro: quia sumꝰ
filii dei. Non sp̃s nr̃ testimoniũ reddit
sp̃ui nr̃o. quia sumus filiidĩ: s sp̃s
dei arra reddit testimonium ꝓ ea re q̃
hereditas: s non quomodo est hominis
patris hereditas. Relinquit enĩ filiis
suis: non possidet cum filiis suis: ce
tamen magnum se facit ce grãs sibi
desiderat. quia uoluit darẽ qd̾ secum
non posset auferre. Heredes dĩ sic st̃:¬
ut ipse ds hereditas nr̃a. Cui dicit
psalmus: dñs pars hereditatis mee. Here¬
des quidem dei. Si parum uob̃ ẽ: audite
qd̃ ampluis gaudeatis. Coheredes aũ¬

Expanded text:
inde abba, inde pater; parieinde abba, inde pater; parienium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei. Non spiritus noster testimonium reddit spiritui nostro quia sumus filii Dei, sed Spiritus Dei: arrha reddit testimonium pro ea re quae Haereditas. Sed non quomodo est hominis patris haereditas. Relinquit enim filiis suis, non possidet cum filiis suis: et tamen magnum se facit, et gratias sibi agi desiderat, quia voluit dare quod non possit auferre. Moriens enim tut ipse Deus sit haereditas nostra, cui dicit Psalmus: Dominus pars haereditatis meae . Haeredes quidem Dei: si parum vobis est, audite, quo amplius gaudeatis: Haeredes qu
Abbreviated transcription (Latin):
puioꝵ insederit. Iam gͦ non intimore.
s in dilectione: ut non serui s filii simꝰ.
qui enim adhuc ideo bene agit quia
penam timet & dm̃ non amat: ñdũ
ẽ inter filios. Utinam tamen uł penã
timeat. Limor. seruus est. caritas lib̾a
est: fac uł timore penȩ. si nondũ potes
amore iusticie. Ueniet dña. ce seruus
abscedet: quia consummata caritas
foras mitit timorem. S ed accepi¬
stis sp̃m adoptionis filioꝵ: in quo cla¬
ametur. Clamor iste cordis ẽ: non
fauciũ. non labioꝵ. Intus sonat aurib
dei: clauso ore labiisq immotis susan
pater: Quid sibi uult abba pater
Si enim queras quid sit abba: res
braice: pater dicitur. Quare utrumq
uoluit apłs dicere: Quia uidebat lapi¬
dem angularem quem reꝓbauerunt
qui ẽdificauerunt. & factus est incaput
anguli: non sine causa angularem
dictum: nisi quia mnosculum recepit
utrumq parietem. de diuerso uenien¬
tem. Hinc circumcisio. in de p̃pucium:

Expanded text:
pulorum inciderit. Jam ergo non in timore, pulorum inciderit. Jam ergo non in timore, sed in dilectione, ut non servi, sed filii simus. Qui enim adhuc ideo bene ait, quia poenam timet, et Deum non amat, nondum est inter filios, utinam tamen vel poenam timeat. Timor servus est, charitas libera est. Fac vel timore poenae, si nondum potes amore justitiae. Veniet domina et servus abscedet, quia consummata charitas foras mittit timorem . Grestis Spiritum adoptionis filiorum, in quo claer. Clamor iste cordis est, non faucium, non labiorum: intus sonat, auribus Dei sonat. Clauso ore, labiisque immotis, SusannPater? Quid sibi vult, Abba, Pater? Si enim quaerabraice pater dicivoluit Apostolus ponere? Quia videbat lapidem angularem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium;
Abbreviated transcription (Latin):
immo & agis &e ageris. Et tunc bene
agis: si abono ageris. Sꝑc enim dĩ qui
te agit: agenti adiutor ẽ tibi. Ipsum
aliquid agis. Quotquot enim spũ dei
aguntur. hi filii sunt di: non littera
s sꝑu. Non lege precipiente. minante.
ꝓmittente: s sp̃u exhortante. illumi¬
nante adiuuante. forte dicturi eritis.
Et lex sufficit nob: lex timorem dedit
Et uidete quid hic subiungit apostolͫ¬
est nobis: secutus adiunxit. Non
enim accepistis sp̃m seruitutis iterum
intimore. Quid est iterum: Quom
trente molestissimo pedagogo. Quid
est iterum: Sicut in monte sẏna. acce¬
pistis sꝑm seruitutis. Dicit aliquis:
Alius est sꝑs seruitutis: alius est sp̃s lib̃
rum. Idem gͦ sp̃s: s in tabulis lapidei ᷤᷤ
intimoremꝰ intabulis cordis in dile¬
ctionem. Audistis quomͦ longe positã
plebem uoces. ignis. fumus. inmonte
t̾rebat: quomͦ autem ueniens sp̃s sẽs
igneis linguis suꝑ unumquẽq disci¬

Expanded text:
imo et agis et ageris, et tunc ageris imo et agis et ageris, et tunc ageris bene si bona agis. Spiritus enim Dei qui te agit, agenti tibi adjutor est, ipsum  tu ipse aliquid agis. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur hi filii sunt Dei. Non littera sed spiritu, non lege praecipiente, minante, promittente, sed spiritu exhortante, illumibertatis. Forte dicturi eratis: Et Lex sufficit nobis. Lex timorem dedit: et videte quid hinc subjunxit Apostoltum qui datus est nobis : secutus adjunxit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Quid est, iterum? Quomodo terrente molestissimo paedagogo. Quid est, iterum? Sicut in monte Sina accepistis spiritum servitutis. Dicit aliquis: Alius est spiritus servitutis, rum; idem ergo spiritus, sed in tabulis lapideis in timorem; in tabulis cordis in dilectionem. Audistis quomodo longe positam plebem voces, ignis, fumus, in monte terrebant; quomodo autem veniens Spiritus sanctus igneis linguis super unumquemque disci
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem sp̃u actiones carnis morti¬
ficaueritis: uiuetis. Hoc est opꝰ nr̃m
in hac uita: actiones carnis sp̃u morti¬
ficare cotidie: affligere. minuere. fre¬
nare. interimere. Quam multa enĩ
ꝓficientes iam non delectant: q̃ antea
delectabant. Quando gͦ delectabat &
ñ ei consentiebatur: mortificabatur.
Quia iam non delectat: mortificatũ ẽ.¬
carnis mortificaueritis. uiuetis. idest
illas concupiscentias carnis quib ñ
consentire magna laus est. quas non
habere ꝑfectio est: iam hic metuendũ
est. ne quisq rursus ad mortificandaᷤᷤ
actiones carnis de spũ suo p̃sumeret.
Ergo ne hic se extolleret humanꝰ sp̃s.
&e ad hoc opꝰ se idoneum. firmumq ta¬
ctaret. subiecit ce ait. Quotqͦt enim
spũ dĩ aguntur: hi filii sunt dĩ Non
qui scd̾m carnem uiuunt: ñ qui carniᷤᷤ
uoluntate ducuntur: ñ qui suo sp̃u
aguntur: s quotqͦt sꝑu dĩ aguntur
hi filii sunt dei. Dicet mͥ aliqͥs. Ergo
agimur non agimus. Respondeo:

Expanded text:
Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis. Hoc est opus nostrum in hac vita, actiones carnis spiritu mortificare; quotidie affligere, minuere, frenare, interimere. Quam multa enim proficientes non jam delectant, quae antea delectabant? Quando ergo delectabat, et non ei consentiebatur, mortificabatur: quia jam non delectat, mortificatum ecarnis mortificaveritis, vivetis, id est, illas concupiscentias carnis, quibus non consentire magna laus est, quas non habere perfectio est, jam hic metuendum est, ne quisquam rursus ad mortificandas actiones carnis, de spiritu suo praesumeret; ergo ne hic se extolleret humanus spiritus, et ad hoc opus se idoneum firmumque jactaret, subjecit, et ait: Quicunque enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non qui secundum carnem suam vivunt, non quvoluptate ducuntur, non qui spiritu suo aguntur: sed quotquot spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Dicet mihi aliquis, ergo agimur non agimus? respondeo