comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ sic impenditur caritas. ut pecunia.
Excepto enĩ qd̾ illa impendendo minuitur.
hȩc augetur. etiã illo int̾ se differunt.
qd̾ pecuniã cui dederimꝰ. tunc ei beniuo¬
lentiores erimꝰ. si reciꝑe ñ queramꝰ. Non
enĩ potest ẽẽ uerus caritatis impensor.
nisi fuerit benignꝰ exactor. qm̃ pecunia
cũ recipitur. accedit cui datur. s recedit
a quo dat᷑. Caritas uͦ ñ solũ apud eum
crescit qui hanc ab eo quẽ diligit exigit.
etiã si ñ recipit. s etiã ille a quo eã reci¬
pit tunc incipit habere cũ reddit. Pro¬
inde dñe fr̃ mutuã tͥ caritatẽ libens red¬
do. gaudensq recipio. Quã recipio ad¬
huc repeto. qm̃ reddo adhuc debeo
bemꝰ p̃cipientẽ ac dicentẽ. Nemini qͥc¬
qm debeatis. nisi ut inuicẽ diligatis.

Expanded text:
Non ergo sic impenditur cNon ergo sic impenditur cexcepto eniiu. quod illa inpendendo minuitur, haec augetur. etiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei beniuolentiores erimus, si recipere non quaeramus, non autem potest esse uerus caritatis inpensor, nisi fuerit benignus exactor, quoniam pecunia cum recipitur, accedit, cui datur, sed recedit. a quo datur, caritas uero non solum apud eum crescit. qui hanc ab eo, quem diligit, exigit, etiamsi non recipit, sed etiam ille, a quo eam recipit, tunc incipit habere, cum reddit. proinde, domine frater, mutuam tibi caritatem libens reddo gaudensque recipio; quam recipio, adhuc repeto, quam reddo, adhuc debeo.bemus praecipientem ac dicentem: Nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cilati tuȩ salutationẽ de diaconũ.¬
bitam reado: semꝑ autẽ debco cari¬
tatẽ. Quȩ sola cuã reddita: semꝑ deti¬
net debitorem. Redditur enĩ cũ impen¬
ditur. Debetur autẽ. etiam si reddita
fuerit. quia nullũ est tempꝰ qnͣdo im¬
pendenda iam ñ sit. Nec cum redditur
amitutur. s potiꝰ reddendo multiplica¬
tur. Habendo enĩ reddit᷑: ñ carendo.
Et cũ reddi ñ possit nisi habeatur. nec ha¬
beri potest nisi reddat᷑: immo etiã cum
redditur ab homine. crescit in homine
Et tanto maior adquirit᷑. qͣnto plurib
reddit᷑. Quomͦ autẽ negetur amicis. quȩ
debetur & inimicis: S inimicis cauta
impendit᷑. amicis secura rependit᷑. Agit
tam̃ qͣntũ potest. ut ab his etiã quibꝰ. p
malis bona retribuit. id recipiat qd̃ im¬
pendit. O ptamꝰ quippe fieri amicum
quẽ ueracit̾ diligimꝰ inimicũ. qͥa ñ eũ
diligimꝰ. nisi uelimꝰ bonũ. Qd̃ utiq
ñ erit: nisi amiserit inimicitiarũ malũ.

Expanded text:
ctitati tuae salutationem debitam reddo. semper autem debeo caritatem, quae sola etiam reddita semper detinet debitorem. redditur enim, cum inpenditur; debetur autem, etiamsi reddita fuerit, quia nullum est tempus, quando inpendenda iam amittitur, sed potius reddendo multiplicatur: habendo enim redditur, non carendo. Et cum reddi non possit nisi habeatur, nec haberi potest nisi reddatur: imo etiam cum redditur ab homine, crescit in homine; et tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Quomodo autem negetur amicis, quae debetur et inimicis? Sed inimicis cauta impenditur, amicis secura rependitur. Agit tamen quantum potest, ut ab his etiam quibus pro malis bona retribuit, id recipiat quod impendit. Optamus quippe fieri amicum, quem veraciter diligimus inimicum: quia non eum diligimus nisi velimus bonum; quod utique non erit, nisi amiserit inimicitiarum malum. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ legis caritas est: qua ds̃ ꝓximusq
diligatur. In quib p̃ceptis caritatis. tota
lex pendet & ꝓph̾e. Merito fit om̃ium re-¬
us: qui contra illam facit in qua pendeq
omĩa. Nemo autẽ peccat. nisi adu̾sꝰ illã
faciendo. Quia ñ adulterabis. ñ homi¬
cidiũ facies. ñ furaberis. ñ concupisces.¬
& si qd̃ est aliud mandatũ in hoc sermo¬
ne. recapitulatur. in eo qd̾ diliges ꝓximũ
tuũ tanqͣm teipsum. Dilectio ꝓximi:
malũ ñ oꝑatur. Plenitudo autẽ legis
caritas. Nemo autẽ diligit ꝓximũ isi
diligens dm̃. ut hoc qͣntũ potest ꝓximo
ut & ille diligat dm̃. quẽ si ipse ñ diligl.
nec se nec ꝓcimũ diligit. Ex tract̾ eugłi

Expanded text:
 legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui contra illam facit, in qua pendent omnia ? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo, quia \'non adultterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisceset si quod aliud est mandatum, in hoc sermone recapitulatur, in eo quod est, diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem Legis est caritas . Nemo autem diligit proximum, nisi diligens 1023 Deum, et hoc quantum potest proximo ut et ille diligat Deum, quem si ipse non diligit, nec se, nec proximum diligit. Ac per hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
mo audistis dictũ. qui manducatis panẽ
doloris. Iste est labor fructuũ: panis do¬
loris. Nisi enĩ manducaretur. ñ diceret᷑
panis. Nisi autẽ haberet aliqmͣ suaui¬
tatem panis iste. nemo illũ manducaret
cũ tanta iocunditate. Plorat in gemitu
qui orat. Dulciores sunt lacrimȩ oran¬
tium: qm gaudia theatroꝵ. Et audi flã¬
mã desiderii. quia manducatur ipse pa-¬
nis de quib dicit. qͥ manducatis panem
doloris. Alio loco dicit amans iste. cuiꝰ
uocẽ in psalmo plerũq agnoscimꝰ. facte
st̃ mͥ lacrimȩ meȩ panes die ac nocte.
nde facte sunt lacrimȩ panis: Dũ dicit᷑

Expanded text:
 dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum di
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ lex est & ꝓpħe. Et pleraq talia reppe¬
rimꝰ in litt̾is scĩs. in quib sola dilectio
ꝓximi ad ꝑfectionẽ p̃cipi uidetur. & tace¬
ri de dilectione dĩ. cum in utroq p̃cepto
sam p̃cipue. dilectionẽ diligat. Ds̃ autẽ
dilectio est: & qui manet in dilectione in
dõ manet. Consequens gͦ est: ut p̃cipue

Expanded text:
e. et pleraque alia reperimus in litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi uidetur et taceri de dilectione dei, cum in utroque praecepto sam praecipue dilectionem diligat; deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
euaserit penã. & cũ puniri eũ uidet. uin¬
dicari se ita gaudet. ut ñ iusticia dĩ quẽ
ñ diligit. s illiꝰ quem odit miscria dele¬
ctetur. Et cũ dõ dimittit uidiciũ. ut plꝰ
noceat ds̃ qm ipse potest nocere. exoptat.
Et cũ dat cibum inimico esurienti. potũq
sitienti: maliciose sapit qd̃ scͥptũ est. Hoc
enĩ faciens. carbones ignis congeres suꝑ
caput ciꝰ. Agit enim ut ampliꝰ aggra
uet. & ei excitet indignationẽ dĩ quam
carbonib ignis significari putat. ñ in¬
telligens illũ ignẽ esse penitentiȩ. uren-¬
tẽ dolore. quo tuiꝰq caput erectũ suꝑbia
beneficiis immicu ad humilitatẽ salu¬
brẽ deponitur. & in bono illiꝰ huiꝰ ma-¬
lũ uncitur. Unde apłs uigilanter ad¬
iunxit. noli uinci a malo. s uince in bo¬
no malũ. Quomͦ autẽ potest uincere in
bono malũ. in suꝑficie bonꝰ & in alto ma¬
lus. qui oꝑe parcit & corde seuit. manu

Expanded text:
evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vinevaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu
Abbreviated transcription (Latin):
suas lauat. id est oꝑa mundiora efficit
in sanguine hoc est in exitio peccatoris.
sumens inde ñ mali aliem gaudiũ. s di¬
unȩ ammonitionis exemplũ. Si autẽ
infuturo scło ultimo dĩ iudicio uindicat᷑.
hoc ei placet qd̾ dõ. ne bene sit malis. ne
pioꝵ p̾miis etiã impii ꝑfruantur. qd̾ utiq
imustũ est. & a regula ueritatis qͣm iustꝰ
ailigit alienũ. Cum enĩ nos ad diligen¬
dos immicos dñs hortaretur. exemplũ ꝓpo¬
suit patris nr̃i qui in cęlis est. qui facit so¬
lemn suu oriri suꝑ bonos & malos. & pluit
up ustos & iniustos. Nunqͥdtam̃ ideo
uẽ poralib correptionib ñ emenddat.
l ptinaciter duros in fine ñ ilamnat:
Sic gͦ inimicus diligatur ut ñ displiccat
dĩ iusticia qua punit᷑. & sic placcat iusti¬
cia qua punit᷑. ut ñ de malo eiꝰ .s de bo¬
no uidice gaudeatur. Maliuolus uͦ am¬
mus contristatur. si eiꝰ inmicus correptꝰ

Expanded text:
suas lavat, id est, opera mundiora efficit suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio malis, ne piorum praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos inimicos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patris nostri qui in coelis est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; numquid tamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus
Abbreviated transcription (Latin):
maleditũ ꝓ maledicto. & nulli malum ꝓ
malo redelentes: Si enĩ malũ. ꝓ malo ñ est
eniqm reddendũ. ñ solũ factũ malũ. ꝓ facto
malo. s nec uotũ malũ reddendũ est pro
facto uł uoto malo. Reddit aut̃ẽ uotum
malũ. qui etiã si ipse ñ uindicat. tam̃ ut
ciꝰ inimicũ ds̃ puniat. expeclat atq optat.
Quappt̾ cum & homo iustus & homo malꝰ
de mimicis suis uelint a dño uindicari.
unde discernunt᷑. nisi quia iustus magis
cupit inimicũ suũ corripi qmͣ puniri:
Et cũ in eũ uidet a dño uindicari. ñ eiꝰ dȩ¬
ledtatur pena. quia ñ eum odit. s diuina
iusticia quia dm diligit. Deniq si in hoc
scło in eũ uindicat᷑. uł ꝓ illo etiã letatur si
corrigitur. uł certe ꝑ aliis ut timeant imni-¬
tari. ipse qͦq fit melior ñ supplicio illiꝰ
odia sua pascendo. s errata emendando
Aoꝑ hoc de beniuolentia ñ de malicia est
qd̾ letat᷑ iustus cũ uidet uindictã. & manꝰ

Expanded text:
lli malum pro malo reddentes » ? Si enim malum pro malo non est cuiquam reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus
Abbreviated transcription (Latin):
audistis. sicut aurũ in fornace ꝓbauit i¬
los. & sicut holocaustũ. hostiã accepit illos
Ecce qͥd eritis. Ad thesauros dĩ estote diu¬
tes de dõ. ñ eum facturi diuitẽ. s de illo
futuri diuites. Impleat uos. Aliud ñ ad¬
uos erigimꝰ. aut dicimꝰ uobis ut adu̾sus
potestates ordinatas contẽptores sitis:
Non hoc dicimꝰ. Qui & hinc egrotatis. tan¬
gite & hinc illam fimbriã uestim̃ti. Ipse
dicit apłs. Omĩs anima potestatib sub¬
limiorib subdita sit. Non est enĩ potestas
nisi a do. Quȩ autẽ sunt ordinate. a dõ
qd̃ ñ debes facere: Hic sane contemne po¬
testatẽ. tim̃do potestatẽ. Ipsos humana¬
rũ rerũ gradꝰ adũtite. Si aliquid usse¬
rit curator. ñ ne faciendũ est: Tam̃ si
contra. ꝓconsulem iubeat. ñ utiq contem¬
nis potestatẽ: s eligis maiori seruire.
Nec hinc debet minor irasci. si maior p̃la¬
tus est. Rursꝰ si aliqͥd ipse ꝓconsul iu¬

Expanded text:
audistis: Sicut aurum in fornace probavit iaudistis: Sicut aurum in fornace probavit illos; et sicut holocausti nostiam accepit illos . Ecce quid eritis ad thesauros Dei. Estote divites de Deo: non eum facturi divitem, sed de illo futuri divites. Impleat vos, aliud non advos erigimus, aut dicimus vobis ut adversus potestates ordinatas contemptores sitis? Non hoc dicimus. Qui et hinc aegrotatis, tangite et hinc fimbriam illam vestimenti. Ipse dicit Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas nisi a Deo. Quae non debes facere? Hic sane contemne potestatem, timendo potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus advertite. Si aliquid jusserit curator, contra proconsulem iubeat, non utique contempnis potestatem, sed eligis maiori servire; nec hinc minor irasci debet, si maior praelatus est. Rursum, si aliud ipse proconsul iu
Abbreviated transcription (Latin):
Ionus si fuerit qũi tͥ p̃est: nu eugłii. iͦx¬
Itritor tuus est. Malus si fuerit: temp¬
tator tuus est. Et nutͥmenta libent̾ acci¬
pe: & in tẽptatione approbare. Esto aurũ:
attende mundũ tͤanqͣm fornacẽ aurificis.
In uno angusto loco tria sunt: aurũ. palea.
ignis. Ad illa duo ignis apponit᷑. Palea
uritur. aurũ purgatur. Cessit nescio qͥs
minis. & adductus est ad ydolũ. Ue mͥ
quia paleam plango. cinerẽ uideo. Non
cessit minis. ñ cessit tortorib. adductus
ad iudicẽ stetit in confessione sua: ñ est
flexus ad ẏdolũ. Quid facit flamma:
Nonne aurũ purgat: State in dño fr̃s.:
potentior est qui uocauit uos. Minas im.¬
pioꝵ ne timueritis. inimicos patimini
habetis ꝑ quib oretis. ur sus ut uos tre¬
ant. hes est sauitas. haurite nunc nso
conuiuio: bic bibite uude satiemini. s
ulic unde insaniatis. State in dño
gente estis ⁊ aurũ eritis. Ista similitudo¬
ñ a nobis est. de diuina scͥptura est. legistis

Expanded text:
Bonus si fuerit qui tibi praeest, nutritor tuus est: malus si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto aurum. Attende mundum istum tanquam fornacem aurificis: in uno angusto loco tria sunt, aurum, palea, ignis. Ad illa duo ignis apponitur, palea uritur, aurum purgatur. Cessit nescio quis minis, et adductus est ad idolium: vae mihi, quia paleam plango, cinerem video. Alius non cessit minis, non cessit terroribus ; adductus ad judicem, stetit in confessione sua, non est flexus ad idolium: quid facit flamma? Nonne aurum purgat? State in Domino, fratres: potentior est qui vocavit vos. Minas impiorum ne timueritis. Inimicos patimini; habetis pro quibus oretis; prorsus non vos terreant. Haec est sanitas, haurite hinc in isto convivio: hic bibite, unde satiemini, non illic, unde insaniatis. State in Domino. Argentei estis, aurum eritis. Ista similitudo non a nobis est, de divina Scriptura est. Legistis,
Abbreviated transcription (Latin):
ticia ductus. s tediouidꝰ audiuit. hoc
ute adñs ꝓposuit. ut ostenderet multoma¬
i dm uistũ cito facturũ uidiciũ electoꝵ
fuoꝵ qui ad ilũ damant die ac nocte. In¬
de est & ille sub ara dĩ martyrũ clamor. ut
qi iudicio uindicent᷑. Uhi gͦ est illud dili¬
gie inmicos urõs. bene facite. his qui ode

Expanded text:
titia ductus, sed taedio victus audivit : hoc autem Dominus proposuit, ut ostenderet multo magis Deum justum cito facturum judicium electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei martyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacit
Abbreviated transcription (Latin):
uia enĩ nocentiũ potestas ñ est nͥ a dõ:
sic scͥptũ est loquente sapientia. Per
Digne autẽ fieri in libro iobscͥptũ est: qui
regnare facit inquit hominẽ hypocritã
ꝓpter seueritatẽ ppłi. Et de ppło isrł dicit
ds. Dedi eis regẽ in ira mea. Inustũ enim
ñ est: ut imꝓbis accipientib nocendi po-¬
testatẽ. bonoꝵ patientia ꝓbetur. & maloꝵ
iniquitas puniat᷑. Nam ꝑ potestatẽ dia-¬
bolo datã & iob ꝓbatus est ut iustus appa-¬
reret. & petrus tẽptatus ne de se p̃sume¬
ret. & paulus colafrratus ne se extolleret
& iudas damnatus ut se suspenderet. Cũ
gͦ ꝑ potestatẽ quã diabolo dedit omĩa iu¬
ste ipse ds̃ fecerit. ñ tam̃ ꝓ his iustificatis.
s ꝓ iniqua nocendi uoluntate quȩ ipsiꝰ
diaboli fuit. ei reddetur in fine supplicuĩ.
cum dicetur impiis qui eiꝰ nequiciȩ consen-¬
tire ꝑseuerauerint. ite. in ignẽ et̾nũ quẽ
p̃parauit pat̾ m̃s diabolo & angłis eius.

Expanded text:
uia etiam nocentium potestas non est nisi a Deo, sic scriptum est loquente Sapientia: Per Digne autem fieri, in libro Job scriptum est: Qui regnare facit, inquit, hominem hypocritam, propter perversitatem populi . Et de populo Israel dicit Deus: Dedi eis regem in ira mea . Injustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cum ergo per potestatem, quam diabolo dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseuerauerint: ite in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius.
Abbreviated transcription (Latin):
laurentiꝰ malũ fecerat. ut a potesta¬
te occideretur: Quomͦ in illo impletum
est bonũ fac & habebis laudem ex illa:
qͣndo faciendo bonũ tantos cruciatꝰ me¬
haberet laudẽ ex illa. hodie ñ honoraret᷑.
ñ a nobis p̃dicaret᷑. ñ tanto p̾conio lau¬
Modo autẽ tempauit u̾ba. circũspexit. ap¬
pendit. moderatus est. circũcidit. Dista¬
te quid audistis. Bonũ fac: & habebis
laudẽ ex illa. Si enĩ iusta est potestas ha
bebis laudẽ ex illa: etiam ipsa lauddanta
Si autẽ iniqua est: mortuus ꝓfide. ꝓiusti¬
cia. ꝓ ueritate. habebis laudem ex illa.
etiã ipsa seuiente. Ex illa enim habebis
nẽ p̃bente. Si autẽ malũ feceris tine.
enĩ minister est. Ex epła ad apringium.¬
ñ sine causa gladiũ geratis. & mim¬
Tłri dĩ sitis. uindices in eos qui male ague.
S alia causa est ꝓuintię. alia causa ẽ eccłie
Iuiꝰ t̾ribiliter gerenda est ãministrati¬
o. huiꝰ clem̃ter cõmendanda ẽ mansue¬

Expanded text:
Laurentius malum fecerat, ut a potestate occideretur? Quomodo in illo impletum est, Bonum fac, et habebis laudem ex illa, quando propter bonum tantos cruciatus mehaberet laudem ex illa, hodie non honoraretur, non a nobis praedicaretur, non tanto praeconio lauModo autem temperavit verba, circumspexit, appendit, moderatus est, circumcidit. Discite quod audistis: Bonum fac, et habebis laudem bebit laudem ex illa in ipsa laudante. Si autem iniqua est, mortuus pro fide, pro justitia, pro veritate habebit laudem ex illa, in illum saeviente. Ex illa enim habebit, nem praebente. Si autem malum feceris . . . qui male agit. Ex epistola ad Apringiumnon sine causa gladium geratis et ministri dei sitis, uindices in eos, qui. male agunt. sed alia causa est prouinciae, alia est ecclesiae: illius terribiliter gerenda est administratio, huius clementer commendanda est mansue
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã inimicos diligant. Posteriꝰ autẽ
qd̾ est reddere mala ꝓ malis. habent e ma¬
li & mediocrit̾ mali. uł mediocriter boni.
usq adeo ut lex eis dederit ulciscendi mo¬
dũ. oculũ ꝓ oculo dentẽ ꝓdente. Que si
dici potest iniustoꝵ iusticia est. ñ quia
iniquũ est ut recipiat qͥsq qd̾ fecerit: alio¬
qͥn lex nequaqͣm id constitueret. s quia
ulciscendi libido uitiosa est: magisq ad
iudicẽ ꝑtinet inter alios hoc discernere
qm bonũ hominẽ sibi expetere. Non¬

Expanded text:
verum etiam inimicos diligant. Posterius autem, verum etiam inimicos diligant. Posterius autem, quod est reddere mala pro malis, habeant et mali, et mediocriter mali, vel mediocriter boni; usque adeo ut Lex eis dederit ulciscendi modum, «Oculum pro oculo, dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia est. Non quia iniquum est ut recipiat unusquisque quod fecerit; alioqui Lex nequaquam id constitueret: sed quia ulciscendi libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc decernere, quam bonum hominem sibi expetere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. diligite inimicos urõs. bene facite
cis qui oderunt uos. & orate pro.eis
qui uos ꝑsequunt᷑. Mala ꝓ malis non esse
reddenda. paulus apls dicit. Nulli malũ
ꝓ malo reddentes. Et apls petrus. Non
reddentes malũ ꝓ malo. uł maledictũ ꝓ
maledicto. Unde & in psalmo legitur. si
reddidi retribuentib mͥ mala. Duoꝵ po¬
stremoꝵ illud mitiꝰ ad nouẽ leꝓsos ꝑti¬
net. qui cũ mundati essent a dño. grãs ñ
neficus. qm̃ ñ solũ minime reddebant
uerũ euam ꝓ illo bono irrogabant malũ
est readere bona. ꝓ bonis. habeant & bon
& mediocrit᷑ boni. & mediocriter mali
Ldo̾ dñs hoc ñ rep̃hendit. s ñ uult in coso¬
lo suos discipłos ꝑmanere. quos uult ad
maiora puehere. Quib ait. Si dilexertus
cos qui uos diligunt. id est reddiderits ho¬
na. ꝓ bonis. qm̃ mercedẽ habebitis. ia est
qͥd magnũ facietis: Nonne & publicani
hec faciunt: Uult autẽ illos & hoc facero
& longe ampliꝰ. id est ut ñ solũ amicos.

Expanded text:
Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Mala pro malis non esse reddenda Paulus apostolus dicit, «Nulli malum pro malo reddentes» ; et apostolus Petrus, «Non reddentes malum pro malo, vel maledictum pro maledicto» : unde et in Psalmis legitur, «Si reddidi retribuentibus mihi mala» . Duorum postremorum illud mitius ad novem leprosos pertinet, qui cum mundati esseneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo bono irrogabant malum.est reddere bona pro bonis, habeant et boni, et mediocriter boni, vel mediocriter mali. Ideo Dominus hoc non reprehendit, sed non vult in eo solo discipulos suos permanere, quos vult ad majora provehere, quibus dicit: «Si dilexeritis eos qui vos diligunt,» id est, si reddideritis bona pro bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, quid magnum facietis? «nonne et publicaniunt» ? Vult autem illos et hoc facere, et longe amplius; id est, ut non solum amicos,
Abbreviated transcription (Latin):
iosens. qͥd magnũ tulit:. Qd̃ fur. quod
atiactor. Et multũ seuiat: qd̾ latro. S
& ipsũ corpꝰ occidendũ si ꝑmissꝰ fuerit.
qͥd tollit. nisi qd̾ latro: Honoraui cũ dixi¬
ilatro. Nam qualiscũq latro. homo est.
Qo febris. qd̾ scorpiꝰ. qd̾ fungus malus.
sud tota potentia scuientiũ est. facere
quod  fungꝰ. Manducant homines.
fungũ malũ & moriunt᷑. Ecce in qua fra¬
gilitate est uita humana. quã qnͣdoq
relicturus es. Noli ꝓ illa sic ꝓpugnare. ut
atcende. Pati uenit: s & glificari. Con¬
temn: s etiã exaltari. Mori. s etiam
resurgere. Opus te t̾ret. mercedem uide.
Quare uuis ꝑuenire delicatus ad cam rem:
ad qm ñ ꝑducit nisi labor: Ex epła ad
ur̃a. cuiꝰ ministerio quies adiuuat᷑
& nr̃a. Prodest & int̾cessio nr̃a. cuiꝰ mini¬
sterio seueritas temꝑatur & ur̃a. Non uo¬
bis displiceat qd̃ rogamini a bonis. quia
nec uobis displicet qd̾ timemini a malis.
Nam hominũ iniquitatẽ etiã paulus apłs.

Expanded text:
d fur, quod effractor; ut multum saeviat, quod latro. Si et ad ipsum corpus occidendum permissus fuerit, quid tollit nisi quod latro? Honoravi, cum dixi, Latro. Nam qualiscumque latro, homo est. Quod febris, quod scorpius, quod fungus malus. Ista tota potentia saevientium est, facere quod fungus. Manducant homines fungum malum, et moriuntur. Ecce in qua fragilitate est vita humana: quam quandoque relicturus es, noli pro illa sic pugnare, ut attende. Pati venit, sed et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. Opus te terret, mercedem vide. Quare vis pervenire delicatus ad eam rem, ad quam non perducit nisi labor? Sed tra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
uod scriptũ est in apokalipsi. sub
ara dĩ martyres ad dm̃ clamare & di¬
cere. quousq dñe ñ uindicas sanguinẽ
nrm. ñ est p̃tereundũ quẽ ad modũ accipi
oporteat: ne ꝓpter ex saturandũ odium¬

Expanded text:
uod scriptum est in Apocalypsi, sub ara Dei martyres ad Deum clamare et dicere, Quousque, Domine, non vindicas sanguinem nostrum ? non est praetereundum quemadmodum accipi oporteat; ne propter ex
Abbreviated transcription (Latin):
alicia hominũ: cupiditatẽ nocendi
potest habere ꝓpͥam. Potestatẽ autẽ
si ille ñ dat: ñ habet. Non est enĩ pote¬
stas. nisi a dõ. Definitiua sententia apłi
est. Non dixte. ñ est cupiditas nisi a dõ.
Est enim cupiditas mala: quȩ ñ est a dõ.
S quia ipsa mala cupiditas nulli nocet
si ille ñ ꝑmittat: ñ est inquit potestas
nisi a do. Unde ds̃ homo stans ante ho¬
minẽ. ñ haberes inquit in me potesta¬
tem. nͥ data tibi fuisset desuꝑ. Ille iudi¬
cabat: ille docebat. Cum iudicabatur
docebat. ut iudicaret quos docuerat.
Non haberes inqͥt in me potestatẽ: nisi
tantũ ñ habet potestatẽ: nisi cũ acceꝑit
desuꝑ: Quid ipse diabolus: Nusus est
uł unã ouiculam tollere uiro sc̃o iob:
nisi pͥtis diceret mitte manũ tuã. hoc est
da potestatẽ. Iule uolebat. s ille ñ sinc¬
bat. Qnͣdo ille ꝑmisit. ille potuit. Non
gͦ ille potuit: s qui ꝑmisit. Ldo bene erui¬

Expanded text:
alitia hominum cupiditatem nocendi potest habere propriam: potestatem autem si ille non dat, non habet. Non est enim potestas nisi a Deo : definitiva sententia Apostoli est. Non dixit, Non est cupiditas nisi a Deo. Est enim mala cupiditas, quae non est a Deo: sed quia ipsa mala cupiditas nulli nocet, si ille non permittat, Non est, inquit, potestas nisi a Deo. Unde Deus homo stans ante hominem, Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data fuisset tibi desuper . Ille judicabat, ille docebat: cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docuerat: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tantum non habet potestatem, nisi cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, ausus est vel unam oviculam tollere viro sancto Job, nisi prius diceret, Mitte manum tuam, hoc est, da potestatem? Ille volebat, sed ille non sinebat; quando ille permisit, ille potuit: non ergo ille potuit, sed qui permisit. Ideo bene eru
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ. Nemini quicqͣm debeatis. nisi
ut inuicẽ diligatis. Hec u̾ba apłi. utili¬
tatẽ ur̃ȩ seueritatis ostendunt. Proinde
sicut dilectionẽ uissi sunt t̾rentib debe¬
re qui timent: ita dilectionẽ uissi sunt
tim̃tib debere qui t̾rent. Nichil nocen¬
di cupiditate fiat. s omĩa consulendi
caritate : & nichil fiat in aniter. nichil
inhumaniter. Ita formidabit᷑ ultio cog¬
nitoris. ut nec int̾cessoris religio contẽ¬
natur. & quia cõplectendo & ignoscen-¬
do hoc solũ bene agitur: ut uita homi¬
nũ corrigatur. Qd̃ si tanta est ꝑu̾sitas
& impietas. ut ei corrigendȩ nec discipli¬
nis tam̃ intentione atq conscientia qͣm
ds̃ cernit. siue seueritate siue lenitate. ñ
nisi officiũ dilectionis impletur. Ex li¬

Expanded text:
Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis . Haec verba Apostoli, utilitatem vestrae severitatis ostendunt. Proinde sicut dilectionem jussi sunt terrentibus debere qui timent, ita dilectionem jussi sunt timentibus debere, qui terrent. Nihil nocendi cupiditate fiat, sed omnia consulendi charitate; et nihil fiat immaniter, nihil inhumaniter. Ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur; quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut vita hominum corrigatur. Quod si tanta est perversitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplinis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur.
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ homo: In dĩ sinu positus sta. dc illi
sinu noli cadere. Quicquid ibi passꝰ fus¬
ris. ad salutem ualebit ñ ad ꝑnitiem. La¬
niatus m̃broꝵ martẏres ꝑtulerunt. S
timent xp̃ian iniurias tempoꝵ xp̃ianoꝵ¬

Expanded text:
minem, o homo in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perniciem. Laniatus membrorum martyres pertulerunt, et timent Christiani injurias tempo
Abbreviated transcription (Latin):
labores fructuũ tuoꝵ manducabis:
Mõdo labores habemꝰ. fructꝰ postea crit.
S: quia & ipsi labores ñ sunt sine gaudio
res nr̃i iocundant & letos nos faciunt de
spe. Si gͦ labor nr̃ potuit manducari.
& potuit iocundare manducatus. fructꝰ
ipsiꝰ laboris qualis erit: Manducant
fructꝰ suos: qui euntes ibant & flebant
mitentes semina sua. Quanto iocundiꝰ
manducabt̃ fructus laboꝵ. qui uenien-

Expanded text:
Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, res nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ magna uidetur ẽẽ tristicia cũ dicit. con¬
cupiscit & deficit anima mea in atria dñ
Non enĩ habet qd̾ desiderat. S nunqͥd
sine gaudio est: Quo gaudio: Quo ait
apłs. spe gaudentes. Ibi iam re gaudebit
m adhuc spe. Ideoq qui spe gauadent.
quia certi sunt se acceptuaros. tolerant in
torculari om̃s p̃ssuras. Propt̾ia aapisẽ
apłs cum dicusser spe gaudentas. qͣsi hib̃
ioqueretur qui iam in tortulari sunt:
uadidit statim. in tribulatione patien¬
as. In tribulatione inqͥt patientes. Quid
deinde: In oratione. tolerantes. Quid est
doserantes: Quia differimini. Oratis &
differimini. tolerate qd̾ differimini. Gole¬
tr qd̃ differtur. quia cũ uenerit ñ aufert̃.¬

Expanded text:
 cum dicit, «Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini;» non enim habet quod desiderat: sed numquid sine gaudio est? Quo gaudio? Quod ait Apostolus: «Spe gaudentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torculari sunt, addidit statim: «In tribulatione patientes. In tribulatione,» inquit, «patientes:» quid deinde? «In oratione tolerantes» . Quid est, «tolerantes?» Quia differimini. Oratis et differimini; tolerate quod differimini: toleretur quod differtur; quia cum venerit, non aufert
Abbreviated transcription (Latin):
meliora simul omĩa qmͣ quelibet singula.
X p̃i itaq te doctrina sana in eiꝰ corpore sa¬
nam faciat ꝑ eiꝰ gram̃. ut id qd̾ aliis meliꝰ
habes in corpore & spũ. idem ipse sp̃c tuus
qui corpori dñatur nec extollat insolen¬
ter. nec discernat inscienter. Item ex eodẽ.¬

Expanded text:
meliora simul omnia quam quaelibet singula. meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in ejus corpore sanam te faciat per ejus gratiam, ut id quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus tuus qui corpori dominatur, nec extollat insolenter, nec discernat inscienter. 10. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
separare.: Unde etiã ait apłs̃. Corpus
urm̃ templũ in uobis est sp̃c scĩ quẽ ha¬
betis a dõ. & ñ estis ur̃i. empti emĩ estis
Qbi gͦ sunt nupte. ibi & innupte. si ni¬
stincdte meritis. & tanqͣ̃m m̃bris m̃bia
ut sit sc̃a & corpore & spũ. ampliorem
innuptarũ & in corpore & in sp̃u scifica¬
tionẽ intelligi uoluit. ñ corpꝰ nupta¬
rum om̃i sc̃ificatione pͥuauit. Disce
itaq bonum tuũ immo mem̃to qd̾ ai¬
dicisti bonũ tuũ plus laudari. quia est
illud bonũ quo sit hoc meliꝰ. qm̃ si alit̾
hoc bonũ eẽ ñ posset. insi illud malum
esset. aut omino ñ esset. Habent oculi
in corpore magnum honorẽ. s minorẽ
haberent si soli essent. & alia minoris
honoris m̃bra ñ essent. In cęlo ipso sua
luce sollunam suꝑat ñ uituꝑat. Et stel¬
la ab stella differt in gła. ñ dissidet in suꝑ
la oꝑa dicebatur: uidit ds qͥa bonũ est.
Ubi autẽ omĩa nominata sunt. additũ est
ualde. & dictũ est. Uidit ds̃ omĩa quȩ

Expanded text:
orpus uestrum templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis ibi ergo sunt nuptae ibi et innuptae; sed distinctae meritis et tamquam membris membra ait: ut sit sancta et corpore et spiritu, ampliorem innuptarum et in corpore et in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptarum omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, non uituperat, et stella ab stella differt in gloria, non dissidet in supela opera dicebatur: uidit deus quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
sis. tunc figura huiꝰ mundi. mundanoꝵ
igniũ conflagratione p̃teribit. sicut factũ
est mundanaꝵ aquaꝵ mnundatione diluuiũ.
Tila utiq ut dixi conflagratione munda¬
na. elem̃toꝵ corruptibiliũ qualitates.
quȩ corporib nr̃is corruptibilib con¬
gruebant. ardendo penitus interibunt.
atq ipsa substantia eas qualitates habe¬
bit. quȩ corporib immortalib mirabi¬
li mutatione conueniant. ut scilicet
mundꝰ in meliꝰ innouatus apte accõmo¬
detur hominib etiam carne in melius

Expanded text:
 tunc figura hujus mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt; atque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus immortalibus mirabili mutatione conveniant: ut scilicet mundus in melius innovatus, apte accommodetur hominibus etiam carne in melius
Abbreviated transcription (Latin):
eracto qͥppe iudicio tunc esse desinet
hoc celum & terra hec. qͣndo incipi¬
et esse celũ nouũ & t̾ra noua. Mutatio¬
ne nãq rerum: ñ om̃imͦ interitu transi¬
bit hic mundus. Unde & apłs dicit.
Preterit enĩ figura huiꝰ mundi. Uolo uos
sine sollicitudine ẽẽ. Eigura gͦ preterit.

Expanded text:
eracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum novum et terra nova. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde apostolus ait: Praeterit figura huius mundi, volo vos sine sollicitudine esse. Figura ergo praeterit
Abbreviated transcription (Latin):
nomines in cruce passionis. & ñ habuit.
speciem neq decorẽ. s facies eius abiecta
& deformis positio est. Ex hac tam̃ de¬
formitate redemptoris ur̃i. manauit p̃¬
cium decoris ur̃i. s decoris int̾ioris. Omĩs
emm pulchritudo filiȩ regis intͥnsecus:
hac pulchritudine illi placete. Hanc pul¬
chritudinẽ studiosa cura: & sollicita co-¬
gitatione componite. Non amat falla¬
ciarũ fucos. ueris ueritas delectatur. Et
ad illum ꝑ illũ. placete illi ex illo. uiuite
in illo. cum illo. de illo. Affectib ueris
& scĩssima caritate. a uiro tali amate

Expanded text:
homines in cruce passionis, et non habuit homines in cruce passionis, et non habuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemptoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ad illum per illum; placete illi ex illo; uiuite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris et sanctissima castitate a uiro tali amate
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt dñi: ut sit scã & corpore
& spũ. Quȩ autẽ nupta est. sollicita est
quȩ sunt mundi. qͦmͦ placeat uiro. Non
ait sollicita est quȩ sunt mundi ut scã
ñ sit. s certe minor est diuina sc̃ĩtas ex
ea parte curarũ qua mundana cogitas
uoluptas. Quicqͥd itaq intentionis am¬
mi etiã in his reb impenderetur quib
placendũ esset uiro. colligere quodam
& redigere debet innupta xp̃iana meam
intentionem qua placendum est año
Et uide cui placeat. quȩ dño placet. Et
utiq tanto est beatior: qnͣto ei plus pla¬
cer. Quanto autẽ magis cogitat ea quȩ
sant mundi: tanto minꝰ placet. Placete
itaq tota intentione specioso forma p̃
filiis hominũ. Eius em̃ gr̃a illi placetis.
quȩ diffusa est in labis eiꝰ. Placete. illi
ea ꝙͦ parte cogitationis quȩ occuparet᷑
mundo. ut placeretur uiro. Placete illi
qui displicuit mundo: ut placentes ei
uberentur ex mundo. Hunc etiã specio¬
sum forma p̃ filiis hominũ uiderunt

Expanded text:
unt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu; quae autem nupta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. non ait: sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et redigere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est domino. et uide, cui placeat, quae domino placet. et utique tanto est beatior, quanto plus ei placet; quanto autem magis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota intentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationis, quae occuparetur mundo, ut placeretur uiro. placete illi, qui displicuit mundo, ut placentes ei liberarentur ex mundo. hunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nupta fidelis & casta. & scd̾m scͥp¬
turã subdita uiro. ñ sit sc̃a corpore. s
tantũmꝰ spũ. Fieri enim ñ potest. ut scĩ¬
ficato sp̃u. ñ sit scm̃ etiam corpꝰ. quo scĩfi¬
cato utitur sp̃c. S ne cuiqm nos potius
argum̃tari. qmͣ hoc diuino eloquio ꝓba¬
re uideam᷑. qm̃ petrꝰ saram cõmemora¬
turꝰ sc̃ȩ inquit mulicres tantũmͦ. ñ ait
& corpore: illud eiꝰdem pauli consideremꝰ.
ubi ꝓhibens fornicationes ait. nescitis
quia corpora ur̃a m̾bra sunt xp̃i: Gol¬
lens gͦ m̃brũ xp̃i. faciam m̃brũ meretri¬
cis: Absit. Ergo audeat dicere aliquis

Expanded text:
quasi nupta fidelis et casta et secundum scripturas subdita uiro non sit sancta corpore, sed tantummodo spiritu. fieri enim non potest, ut sanctificato spiritu non sit sanctum etiam corpus, quo sanctificatus utitur spiritus. sed ne cuiquam nos potius argumentari quam hoc diuino eloquio probare uideamur, quoniam Petrus Sarram commemoraturus, sanctae, inquit, mulieres tantummodo, non ait et corpore\', illud eiusdem Pauli consideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absit.
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾se creaturȩ: sic homo ꝑ intelligen
tiam qua etiã creatorẽ suum cognoscit
& colit. p̃esset om̃ib t̾renis animalib
Fecit illi etiã adiutoriũ feminã. ñ ad
carnalem concupiscentiã. qͣndoquidẽ
nec corruptibilia corpora tunc habebag.
anteqͣm mortalitas cos inuaderet. pena
peccati. s ut haberet uir głam de femi¬
na cum ei p̃iret ad dm̃. seq illi p̃beret
imitandum scĩtate atq pietate. sicut
ipse esset gła dĩ. cum eiꝰ sapientiam se¬
queretur.

Expanded text:
homo per intelligentiam suam, qua etiam Creatorem suum cognoscit et colit, praeesset omnibus terrenis animalibus. Fecit illi etiam adjutorium feminam: non ad carnalem concupiscentiam, quandoquidem nec corruptibilia corpora tunc habebant, antequam eos mortalitas invaderet poena peccati; sed ut haberet et vir gloriam de femina, cum ei praeiret ad Deum, seque illi praeberet imitandum in sanctitate atque pietate; sicut ipse esset gloria Dei, cum ejus sapientiam sequeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sitate m̃surȩ est. Et multȩ quippe man¬
siones in una uita: uarias meritoꝵ sig¬
nificant dignitates. S ubi ds̃ erit om̃ĩa
in om̃ib. fiet etiam in dispari claritate.
par gaudium. ut qd̃ habebunt singuli
cõmune sit om̃ib. qm̃ ꝑ conexionẽ di¬
lectionis a gła capitis nulla erit aliena
etiam in futuro scło patri filium subie.¬
ctum futurũ ubi ait. tunc & ipse sub¬
iectus erit illi qui ei subiecit omĩa. qndo
quidẽ filio forma humana mansura
est qua semꝑ maior est pater. qmuis ñ
defuerint qui illam tunc filii subiectio¬
nem ipsiꝰ humanȩ formȩ. in diuinam
substantiã cõmutationẽ intelligendam
putauerint. tanqmͣ hoc cuiq rei subi¬
ciatur qd̾ in eam uertit᷑ & mutatur. S
intelligi potest ido magis dixisse apłm
etiam tunc patri filium subiectum futu¬
rũ. ne quis in eo putaret spm̃ & corpus
humanũ conu̾sione aliqua consum̃dũ.

Expanded text:
rsitate mensurae est. Multae quippe manrsitate mensurae est. Multae quippe mansiones, in una vita varias meritorum significant dignitates. Sed ut Deus omnia in omnibus erit, fiet etiam in dispari claritate par gaudium, 601 ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Quoniam per connexionem dilectionis, a gloria capitis nulla erit aliena etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei, qui illi subjecit omnia . Quando quidem in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater. Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem ipsius humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putarunt, tamquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed intelligi potest, ideo magis dixisse Apostolum, etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum conversione aliqua consumendum:
Abbreviated transcription (Latin):
suis reb. quia ds erit omĩa in omĩb.
Cuiꝰ societatem quisquis in hac ꝑegrina¬
tione fideliter & flagranter desideraue¬
rit. assuescit pͥuatis p̃ferre cõmunia.
ñ sua querendo s quȩ rãu xp̃i. ne sibi
sapiens & sibi consulens ex acerbet dñm
consilio suo. s sꝑans qd̃ ñ uidet. ñ festi¬
net fieri de his quȩ uidentur beatus. atq
illud et̾num qd̾ ñ uidetur expectans. eius
in ꝓmissionib sequat᷑ consilium. cuius
in tẽptationib p̃catur auxiluim. Eta crit
& humilis in confessionib suis. ne fiat.
istoꝵ similis de quib dicit᷑. & humiliati
sunt in iniquitatib suis. Ex libro sen¬
hii ꝑueniunt. qui huic scło ante separa¬
tionẽ animȩ a carne moriuntur. nec in
eis inuenient᷑ cupiditatib quas sola supe¬
rat dilectio dĩ. ut & id patiatur iniqͥtas
qd̾ elegit. & co bono fruatur iusticia qd̃
eẽ distantia. Ipsa autẽ ȩt̾nitas absq diũ¬

Expanded text:
suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, atque illuin promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ne fiat istorum similis, de quibus dicitur: «Et humiliati sunt in iniquitatibus suis.» 35. titudinem hi perveniunt, qui huic saeculo ante separationem animae a carne moriuntur, nec in eis inveniuntur cupiditatibus, quas sola superat dilectio Dei: ut et id patiatur iniquitas, quod elegit; et eo bono fruatur justitia, quod esse distantia, ipsa autem aeternitas absque dive
Abbreviated transcription (Latin):
erit ipse qui uirtutẽ dedit. & qui se
ipsum quo meliꝰ & maius nichil possit eẽ
ꝓmisit. Qͥd est enim aliud qd̃ ꝑ ꝓpħam
dixit. ero illoꝵ ds. & ipsi erunt michi
plebs. nisi ego ero unde satientur: Ego
ero quęcũq ab hominib honeste desi¬
derantur. & uita. & salus. & uictus & co¬
na. Sic enim & illud recte. intelligitur
qd̃ ait apłs. ut sit ds̃ omĩa in om̃ib.
Ipse finis erit desiderioꝵ nr̃oꝵ. qui sine
fine uidebit᷑. sine fastidio amabitur.
sine fatigatione laudabitur. Hoc mu¬
nus. hic affectus. hic actus ꝓfecto erit
autẽ est consilium hominis ipsi ho¬
mini qͦ ea querit quȩ sua sunt. ñ quȩ dĩ.
in cuiꝰ hereditate. qd̾ ipse nobis est cũ ad
fruendũ se p̃bere dignatur. nullas patie¬
mur cum scĩs societatis angustias. dilec¬
tione rei nr̃e quasi pͥuate. Głosissima
quippe illa ciuitas adepta ꝓmissam here¬
ditatem. in qua nullꝰ morietur. orietur.
ñ habebit ciies qui singuli gaudeant

Expanded text:
erit ipse, qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. Quid est enim aliud quod per prophetam dixit: Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi plebs, nisi: \'Ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et cona? Sic enim et illud recte intelligitur quod ait Apostolus, Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur; hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quae sua sunt, non quae Dei sunt . In cujus haereditate, quod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant
Abbreviated transcription (Latin):
mines qui dicunt ñ est homini bene.
nisi cui assunt carnis deliciȩ. Ipsi sunt
quos notat apłs. dicentes manducemꝰ &
bibamꝰ. cras enũ moriem᷑. Quis huc in¬
de surrexit: Quis nobis qd̾ ibi agitur
dixit. Hoc nobiscum tollimꝰ. qd̾ in hoc
temꝑe bene est nobis. Qui hoc dicit:
uxorem dłxit. Carnem amplexatur.
carnis uoluptatib iocundatur. a cena
excusatur. Obseruet ne fame interiore

Expanded text:
mines qui dicunt: Non est homini bene, nisi cui adsunt carnis deliciae. Ipsi sunt quos notat Apostolus, dicentes: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Quis huc inde surrexit? Quis nobis, quod ibi agitur, dixit? Hoc nobiscum tollimus, quod in hoc tempore bene est nobis. Qui hoc dicit, uxorem duxit, carnem amplexatur, carnis voluptatibus jucundatur, a coena excusatur: observet ne fame interiore
Abbreviated transcription (Latin):
uãu dño nr̃o: quã greca exemplaria ma-¬
nifestissumã uirationẽ esse conuincunt:
Qnͣtum gͦ in ipso est: ñ uirat apłs. Non
enim appetit iuirationẽ cupiditate aut
delectatione iurandi. Ampliꝰ est enim
qm est est. ñ non: & ideo a malo est. Sed
infirmitatis est aut incredulitatis eoꝵ. qͥ
ñ aliter mouentur ad fidem. Si scd̾m

Expanded text:
 nostro ? quam graeca exemplaria manifestissimam jurationem esse convincunt. Quantum ergo in ipso est, non jurat Apostolus: non enim appetit jurationem cupiditate aut delectatione jurandi. Amplius est enim quam, Est, est; Non, non; et ideo a malo est , sed infirmitatis aut incredulitatis eorum qui non aliter moventur ad fidem. Deinde