comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est flagellis iudorum: flagella¬
tur blasphemiis falsoꝵ xp̃iano¬
rum. Multiplicant flagelia
dño suo: et nesciunt. Facimus
nos quantũ ipse adiuuat : ego
aũt cum michi molesti essent.
induebam me cilicio. et humi¬
liabam in ierunio animã me
am. Dicimus dam̃ frat᷑s. Non
enĩ et ipse pepercit ulis. qui fla¬
gellandus erat ab eis: prior illos
flagellauit. Signum nob̾ quod¬
dam ostendit. quod fecit fla¬
gellum de resticuilis: et indem
disciplinatos negotiationem de
di templo facientes flagellaui.
Et enĩ unusquisq in peccatis
sius restem sibi texit. Propha
dicit. Te his qui trahunt pec¬
cata uelut restem longam. Ot
facit restem longã: Qui pec¬
cato. addit peccatũ. Quomo¬
do addunt᷑ peccata peccatis:
Cum peccata que facta sunt. co¬
oꝑiuntur aliis peecatis. Furtũ
fecit: ne inuemiat᷑ quia fecit. qͥ¬
rit mathematicũ. Sufficeret
furtũ fecisse. Quare uis adiun¬
gere peccatũ peccato: Eece du¬
o peccata. Cum ad mathema¬

Expanded text:
est flagellis Judaeorum, flagellatur blasphemiis falsorum christianorum: multiplicant flagella Domino suo, et nesciunt. Faciamus nos, quantum ipse adjuvat, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam . 5. Dicimus tamen, fratres non enim et ipse pepercit illis: qui flagellandus erat ab eis, prior illos flagellavit, signum quoddam nobis ostendit, quod fecit flagellum de resticulis, et inde indisciplinatos, negotiationem de Dei templo facientes, flagellavit. Etenim unusquisque in peccatis suis restem sibi texit. Propheta dicit, Vae his qui trahunt peccata sicut restem longam! . Quis facit restem longam? Qui peccato addit peccatum. Quomodo adduntur peccata peccatis? Cum peccata quae facta sunt, cooperiuntur aliis peccatis. Furtum fecit, ne inveniatur quia fecit, quaerit mathematicum. Sufficeret furtum fecisse; quare vis adjungere peccatum peccato? ecce duo peccata. Cum ad mathema
Abbreviated transcription (Latin):
liqua probabiliore que nos latet.
doctiores ñ latet: certũ est tam̃.
quadragenario numero signi¬
ficari quandã perfectionem in
operib bonis. que maxime o¬
pera bona exercentur in absti¬
nentia quadã ab illicitis uolup¬
tatib secłi. Hoc̃ est generale ie¬
runium. Sic audi et apłm di¬
centem. Plenitudo legis: carita.
Caritas unde:. Per gr̃am dei:
ꝑer spiritũ sanctum. Non enĩ
haberemꝰ illã ex nobis. quasi fa
et uerissime dictũ est. plenitu¬
do legis caritas. Queramꝰ hanc
caritatem quẽadmodũ com¬
mendatur a dño. Demento¬
te quod proposuerim numerũ
triginta octo annoꝵ in langui¬
do illo. Tolo exponere quare
numerus ille tricesimus octa¬
uus. languoris sit potius: quã
sanitatis. E rgo ut dicebam. ca¬
ritas implet legem: ad plenitu¬
dinem legis in om̃ib operibus
pertinet quadragenarius nu¬
merus. In caritate autem. duo¬
nobis precepta commendant᷑.
Intuemini obsecro et figite me¬
morie quod dieo: ne sitis cõtem

Expanded text:
liqua probabiliore, quae nos latet, doctiores non latet; certum est tamen quadragenario numero significari quamdam perfectionem in operibus bonis, quae maxime opera bona exercentur in abstinentia quadam ab illicitis cupiditatibus saeculi, hoc est, generali jejunio. Audi et Apostolum dicentem, Plenitudo Legis charitas . Charitas unde? Per gratiam Dei, per Spiritum sanctum. Non enim haberemus illam ex nobis, quasi facet verissime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proposuerim: numerum triginta octo annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem Legis in omnibus operibus pertinet quadragenarius numerus: in charitate autem duo praecepta nobis commendantur. Intuemini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contem
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. et deus ysaac: et d̃s
iacob. Hoc potes capere.Nã
ego sum qui sũ. que mens ca¬
pere potest: Quid ergo nos
Audebimusne aliquid dicere.
ex hoc quod dictum ẽ. ego
sum qui sũ. uł potius ex hoc
Itane his uirib meis tantilliᷤ
et pene nullis. audebo dispu¬
tare quid sit quod ait dñsihe¬
xp̃c. nisi credideritis quia ego
sum: Audebo ipsũ dñm in¬
terrogare.:Audite me potiris¬
interrogantem. quã disputã¬
tem:. magis querentẽ. quã pre¬
sumentem: potius discentẽ.
quã docentẽ. Et cerce in me
uł per me. etiã uos interroga¬
de. Presto est etiã ipse dñs qui
interrogandi affectum: et in¬
telligendi prestet effectum.
Dam ego quib uerbis et si
forte aliquid capio produ¬
cere possum quod capio ad
corda uestra: Quisnã sufficit
sonus: Que suppetit eloquẽ¬
tia᷑. Que iures intelligendi:
Que facultas proferendi: Di
et audiat me. Credo presen¬
tem: omnino ñ dubito: ip¬
se enĩ dixit. Ecce ego uobis¬

Expanded text:
Abraham, et Deus Isaac, et Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere: Nam Ego sum qui sum, quae mens potest capere? 9. Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod dictum est, Ego sum qui sum: vel potius ex hoc Itane his viribus meis tantillis et pene nullis, audebo disputare quid sit quod ait Dominus Christus, Nisi credideritis quia ego sum? Audebo ipsum Dominum interrogare: audite me interrogantem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius discentem quam docentem, et certe in me vel per me etiam vos interrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui interrogandi affectum, et intelligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas proferendi? 10. Dicisto, dicam, et audiat me. Credo praesentem, omnino non dubito; ipse enim dixit, Ecce ego vobis
Abbreviated transcription (Latin):
audistis et nostis: commemo¬
ro tam̃. Mittebat trementẽ:
excusantem: sed obedientem.
Cũ ergo exccusaret. ait do: quẽ
loqui mangło intelligebat.
Si dixerit michi popłs. quis
ẽ deus qui mittit te. quid di
sum. qui sum. Et repetiuit.
Dices filus ifrael. Qui est: mi¬
sit me ad tios.Nonait et ibi
ego sũ deus: aut ego sũ mun¬
di fabricator: auit egosũ om̃i¬
um rerũ creator. aut ego sũ
puli lib̾andi propagator: sed
hoc tantũ. ego sum qui sum:
et dices filiis israel. qui ẽ. Non
addidit. qui ẽ deus uester. qͥ
est deus patrũ uestroꝵ: sed
tantũ hoc dixit: qui ẽ. misit
me ad uos. Forte multũ erat
et ad ipsũ moysen. sicut mul¬
tũ est et ad nos. et multoma¬
gis ad uos intelligere quod
dictũ est. ego sũ qui sũ: et qͥ
est. misit me ad uos. Et si for¬
de caperet moyses. illi ad qͦs
mitcebatur quando caꝑent:
Distulit ergo dñs quod cape¬
re homo ñ posset: et addidit
quod capere posset. Adrun¬
xit enĩ. et ait. E go sum deus

Expanded text:
audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat trementem; excusantem, sed obedientem. Cum ergo excusaret, ait Deo, quem loqui in angelo intelligebat: Si dixerit mihi populus, Et quis est Deus qui misit te, quid eis sum qui sum: et repetivit, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos. Non ait et ibi, Ego sum Deus; aut, Ego sum mundi fabricator; aut, Ego sum omnium rerum creator; aut, Ego sum puli liberandi propagator: sed hoc tantum, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est; non addidit, Qui est Deus vester, qui est Deus patrum vestrorum, sed tantum hoc dixit, Qui est, misit me ad vos. Forte multum erat et ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad nos, intelligere quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod capere homo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
post septimũ sabbati. dñs die
dñico resurrexit: E rgo resur¬
rectio xp̃i que facta est tercio
quidem passionis die. sed octa¬
uo die in dieb ebdomadis:
ipsa nos circumcidit. Audi
circum cisos riera petrã: apło

Expanded text:
post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apo
Abbreviated transcription (Latin):
me regitur mundus in istis
operib. Pater meus et tunc
operatus ẽ cum fecit mundũ.
et usq nunc operat᷑ cum re¬
git mundũ. E rgo et per me
fecit cũ fecit: et per me regit
cũ regit. Dixit hec. Sed quibꝰ:
dis: medicũ non agnoscentibꝰ:
et tanquã in frenesi mente per¬
dita occidere uolentib. Proin¬
de quid secutus eugłista dixit:
Hinc ergo magis querebant
eũ nudei interficere. quia ñ
solum soluebat sabbatũ: sed et
patrẽ suum dicebat deũ. Non

Expanded text:
me regitur mundus in istis me regitur mundus in istis operibus. Pater meus et tunc operatus est cum fecit mundum, et usque nunc operatur cum regit mundum; ergo et per me fecit cum fecit, et per me regit cum regit. Dixit haec, sed quibus? dis, medicum non agnoscentibus, et tanquam in phrenesi mente perdita occidere volentibus. 16. Proinde quid secutus Evangelista dixit? Hinc ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deu
Abbreviated transcription (Latin):
di: et audistis. quia in prina¬
pio erat uerbũ. et ñ qualecin¬
q uerbũ. sed deus erat uerbũ
et omĩa per ipsũ facta sunt:
forte significatus ẽ requietur
in die septimo ab om̃ib oꝑib
suis. Legite enĩ eugłium: et
uidete quanta oꝑatus ẽ iħc.
Operatus est salutem nostram
in eruee: ut implerent᷑ ieo
omnia predicta propħarũ. Co¬
ronatus est spinis: suspensus ẽ
ligno. diocit. sitio. accepit acetũ
in spongia: ut impleretur qd̃ di¬
ctum ẽ. et in siti mea potauer̃t
me accto. At ubi impletasũt
omĩa opera enus. sexta sabbati
inclinato capite tradidit spi-
pectatis ut ñ operer sabbato:
Sabbati dies uobis ad significa¬
tionẽ meam preceptus est. Ope¬
ra dei attenditis: ego ibi eram
cũ fierent: per me facta sunt
om̃ia. Ego noui: pater meus
usq modo operatur. O peratꝰ
est pater lucem: sed dixit ut
fieret luxx. Si dixit: uerbo o¬
peratus ẽ. Terbũ eius egoe¬
ram: ego sum.Per me factus
ẽ mundus in illis operib: per

Expanded text:
 quia in principio erat Verbum; et non qualecumque Verbum, sed Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab omnibus operibus suis. Legite enim Evangelium, et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus est salutem nostram in cruce, ut implerentur in eo omnia praedicta Prophetarum: coronatus est spinis, suspensus est ligno; dixit, Sitio, accepit acetum in spongia, ut impleretur quod dictum est, Et in siti mea potaverunt me aceto . At ubi impleta sunt omnia opera ejus, sexta sabbati inclinato capite reddidit spiri, Quid exspectatis ut non operer sabbato? Sabbati dies vobis ad significationem meam praeceptus est. Opera Dei attenditis; ego ibi eram cum fierent, per me facta sunt omnia, ego novi: Pater meus usque modo operatur. Operatus est Pater lucem; sed dixit ut fieret lux : si dixit, Verbo operatus est; Verbum ejus ego eram, ego sum: per me factus est mundus in illis operibus, per
Abbreviated transcription (Latin):
is in die septimo: et hoc uerũ
est quod ait iħe. pater meus
usq modo operat. Sed quis
explicet uerbis. homo homi¬
nib infirmus infirmis: indo¬
ctiis indoctis discere cupien¬
tib. et forte siquid sapit pro¬
mere. explicare ñ ualens ho¬
minib difficile capientib eti¬
am si explicari possit quod
capitur: Quis inquã frat᷑s
mei ex plicet uerbis: quomo¬
do deus et quietus operetur. &
operans requiescat: Obsecro
uos. ut hoc uob proficientibus
differatis. Tisio enĩ ista tem¬
plum dĩ querit: sanctum lo¬
cum querit. Portate proxximũ
et ambulate: ibi eum uidebi¬
tis: ubi uerba hominũ non qͥ¬
ratis. Hoc forte potius dicere ua¬
lemus:quia et in eo quod d̾s
in die septimo requierit. ipsũ
dñm et saluatorem nostrũ ihe¬

Expanded text:
is in die septimo; et hoc verum is in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo operatur. Sed quis explicet verbis, homo hominibus, infirmus infirmis, indoctus discere cupientibus, et forte si quid sapit, promere et explicare non valens hominibus, difficile forte capientibus, etiam si explicari possit quod capitur? Quis, inquam, fratres mei, explicet verbis quomodo Deus et quietus operetur, et operans quiescat? Obsecro vos, ut hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaerit, sanctum locum quaerit: portate proximum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere valemus, quia et in eo quod Deus in die septimo requievit, ipsum Dominum et salvatorem nostrum Je
Abbreviated transcription (Latin):
dum unius diei. ad tempus da¬
tum esse iudeis: impletionẽ ue¬
ro ipsam sacramenti in illo ue¬
nisse. Pater meus inquit usq
modo operatur: et ego operor.
Misit in eos magnũ tumultũ.
Aduentu dñi turbatur aqua:
sed qui turbat. latet. T am̃ sa¬
nandus est turbata aqua eger
unus magnus: passo dño totꝰ
inundus. Uideamus ergo re¬
sponsionẽ ueritatis. Pater me¬
us usq modo oꝑatur: et ego
operor. Falsum ergo dixit scrip¬
tura: quia deus requieuit ab
omnib operib in die septimoͤ.
Et contra hanc scripturam per
moysen ministratã loquitur
dñs iħc. cũ ipsedicat iudis: si
crederetis moysi: crederetis & mi¬
chi. de me enĩ uie scripsit: Lli¬
clete ergo. ne aliquid uoluit
significare moyses: qđ deusre¬
quieuut in die septimo. Non
enim defecerat deus operando
creaturã suam: et indigebat
requie sicut homo. Quomo¬
do defecerat. qui uerbo fecerat:
Tamen et illud uerũ est. quia
requieuit deus ab operib su¬

Expanded text:
di unius diei ad tempus dadi unius diei ad tempus datum esse Judaeis; impletionem vero ipsam sacramenti in illo venisse. Pater meus, inquit, usque modo operatur, et ego operor. Misit in eos magnum tumultum; adventu Domini turbatur aqua, sed qui turbat, latet. Tamen sanandus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. Videamus ergo responsionem Veritatis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Falsum ergo dixit Scriptura quia Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo ? et contra hanc Scripturam per Moysen ministratam, loquitur Dominus Jesus, cum ipse dicat Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus su
Abbreviated transcription (Latin):
in loco sacrato: iu loco sancto.
Et quid ab eo audit: Ecce sa¬
nus iam factus es: noli peccare.
nequid tibi deteris contingat.
Nunc ille postea quã uidit
iħm. et cognouit iħm auctorẽ
sanitatis sue: ñ fuit piger ĩ eu¬
angłizando quẽ uiderat. Abi¬
it et nunciauit iucd̃is qͥa iħe
nunciabat: et illi insaniebant.
Ille salutẽ suam p̃dicabat: illi
salutem suã non querebant. Per¬
sequebantur iudei dum iħm:
quia hec faciebat in sabbato.
Quid ergo modo dñs respon¬
dit iudeis: audiamus. De sa¬
nis factis hominib in sabba¬
to. dixi quid soleat responde¬
re: quria iumenta sua non cõ¬
temnebant sabbato: uł lib̾an¬
do. uł alendo. De portato gra¬
bato quid respondit: Cani¬
festum opus corporale factum
erat ante oculos iudeoꝵ. ñ sa¬
nitas corporis. sed operatio corpo¬
ris. que ñ uidebatur ita necessa¬
ria. quemadmodũ sanitas:
Aperte ergo dñs dicat sacram̃¬
tum sabbati: et signũ obseruan¬

Expanded text:
in loco sacrato, in loco sancto. in loco sacrato, in loco sancto. Et quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es; noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. 12. Tunc ille, posteaquam vidit Jesum, et cognovit Jesum auctorem sanitatis suae, non fuit piger in evangelizando quem viderat: Abiit, et nuntiavit Judaeis quia Jesus nuntiabat, et illi insaniebant: ille salutem suam praedicabat, illi salutem suam non quaerebant. 13. Persequebantur Judaei Dominum Jesum, quia haec faciebat in sabbato. Quid ergo Dominus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi quid soleat respondere, quia jumenta sua non contemnebant sabbato, vel liberando vel alendo. De portato grabato quid respondit? Manifestum opus corporale factum erat ante oculos Judaeorum: non sanitas corporis, sed operatio corporis; quae non videbatur ita necessaria, quemadmodum sanitas. Aperte ergo Dominus dicat sacramentum sabbati, et signum observan
Abbreviated transcription (Latin):
do quedam necessaria est mñ¬
ti nostre: quadã solitudine
intentionis uidet deus. Tur¬
ba strepitũ habet: uisio ista se¬
cretũ desiderat. Tolle graba¬
tum tuũ. Porta portatus pro¬
ximũ tuum: et ambula. ut
peruenias. Noli iħm quere¬
re in turba: ñ est tanquã unꝰ
de turba. Preuenit omnẽ tur¬
bam: prior ascendit de mari
piscis ille magnus: et incelis se¬
det interpellans pro nob̾ tan¬
quã sacerdos magnus. Unus
intrauit in interiora ueli: tur¬
ba foris stat. Ambula tu qͥ por¬
tas proxximũ tuũ:. si didicisti
portare. qui solebas portari.
Demq modo ũdum nosti ihe¬
quitur. quoniã non destitit il¬
le tollendo grabatũ suũ et am¬
bulando: Tlidit eum iħe pos
tea in templo. In turba ñ eũ
uidit: in templo uidit: Dñs
quidem iħe et in turba illũ ui¬
debat: et in templo. Ille autem
languidus in turba iħm ñ cog¬
noscit: in templo cognoscit.
Peruenit ergo ille ad d̾m: ui
clit eum em̃ templo: uidit eũ

Expanded text:
do quaedam necessaria est mendo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari. Denique modo nondum nosti Jequitur? Quoniam non destitit ille tollendo grabatum suum, et ambulando, Vidit eum postea Jesus in templo. In turba non eum vidit, in templo vidit. Dominus quidem Jesus et in turba eum videbat, et in templo: ille autem languidus Jesum in turba non cognoscit, in templo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; vidit eum in templo, vidit eum
Abbreviated transcription (Latin):
ciebant iuli quod die sabbati sa¬
nus factus esset homo: sed quod
portabat grabatum suũ. Si sa¬
nitas ñ erat differenda. nũqͥd
et opus fuerat imperandum:
quod facis: tollere grabatum
tuũ. Et ille auctorẽ salutis
sue obiciebat calumniatoribꝰ.
Qui inquit me fecit sanũ: ille
michi dixit. tolle grabatum tu¬
um et ambula. Non acciꝑem
iussionem: a quo acceperamsa¬
nitatemꝰ Et uli. Quis ẽ ille
homo qui tibi dixit. dolle gra¬
latum tuũ et ambula: Sed qͥ
santis erat factuis: nesciebat qui
esset a quo hoc audierat. Iħe
autẽ cum hoc fecisset et iussis¬
set: declinauerat ab eo in tur¬
ba. Tlidete quẽadmodũ et
hoc impleatur. Portamus pro¬
ximũ et ambulamus ad d̃mt
sed eum ad quẽ ambulamus
nondũ uidemus: ideo et ille ñ¬
dum nouerat iħm. Sacramen¬
tum hoc commendatũ est: qͥa
in eũ credimus. quẽ nondũ
uidemus: et ut ñ uideat᷑. de¬
clinat in turba. Difficile est.
in turba uidere xp̃m. Solitu¬

Expanded text:
objiciebant quod die sabbati saobjiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid et opus fuerat imperandum? re quod facis, tollere grabatum tuum. Et ille auctorem sanitatis suae objiciebat calumniatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem jussionem a quo receperam sanitatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc fecisset, et jussisset, declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc impleatur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitu
Abbreviated transcription (Latin):
tabat te proximus tuus: samis
factus es: iam porta proimũ
tuũ. Inuicem onera uestra por¬
tate: et sic adimplebitis legẽ
xp̃i. Sic adimplebis o homo.
quod tibi deerat. Tolle ergo
grabatum tuũ: sed cũ tuleris.
noli remanere: ambula diligẽ¬
doproximũ: et curam haben.¬
do de proximo. iter agis. Quo
iter agis nisi ad dñm dm̃. ad eũ
quem diligere debemus ex to¬
to corde. ex tota anima. ex do¬
ta m̃te: Ad deum enĩ nonctũ
peruenimus. sed proximũ no¬
biscũ habemus. Porta ergo eũ
cum quo ambulas: ut ad eum
peruenias cũ quo manere desi¬
deras. Tolle ergo grabatum tu¬
um: et ambula. Fecit hoc ille:
et scandalirati sunt iudi. Hide¬
bant enĩ hominẽ die sabbati
portantem grabatũ suũ : nec
calumniabantur dño quod sa¬
nũ eum fecerat sabbato. ut
is respondere posset. quia si euiꝰ¬
quam eoꝵ iumentũ in puteũ
cecidisset: utiq die sabbati eru¬
eret illud. et solueret iumen¬
tum suũ. Don itaq iam obi

Expanded text:
tabat te proximus tuus; sanus tabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi
Abbreviated transcription (Latin):
et sine sensu ẽ. Ipse dñs et salua¬
tor noster iħe xpistus lapis an¬
gularis dictus est: ut duos con¬
deret in se.Dictus est et petra:
unde aqua profluxit. Petra au¬
tem erat xp̃c. Quid ergo mirũ
si petra xp̃c. lignũ proximus:
Non tam̃ qualecunꝙ lignum.
quomodo nec illa qualiscunq
petra: sed unde aqua profluxe¬
rat sitientib: nec qualiscunq
lapis sed angularis: qui in semet¬
ipso copulauit duos parietes e
diuerso uenientes. Sic nec qua¬
lecunq lignũ. proximũ acce¬
peris: sed grabatum. Quid er¬
go in grabato obsecro te quid.
nisi quia ille languidus graba¬
to portabatur: sanus aũt graba¬
tum porcat: Quid dictum est
ab apło: Inuicem onera uestra
portate: et sic adimplebitis le¬
gem xp̃i. Lex ergo xp̃i. caritas
est: nec caritas impletur. nisi
inuicem onera nostra portemꝰ.
Sufferentes inquit inuicẽ in
dilectione: studentes seruare
unitatẽ spiritus in uincło pa¬
cis. Cum esses languidus. por¬

Expanded text:
et sine sensu est. Ipse Dominus et salvaet sine sensu est. Ipse Dominus et salvator noster Jesus Christus lapis angularis dictus est, ut duos conderet in se . Dictus est et petra, unde aqua profluxit: Petra autem erat Christus . Quid ergo mirum, si Petra Christus, lignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex ergo Christi charitas est, nec charitas impletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, por
Abbreviated transcription (Latin):
ergo proximũ: et intuere in
te unde diligis proximũ: ibi
uidebis ut potens dm̃. Incipe
ergo diligere proximũ: fran¬
ge esurienti panẽ tuum: et e¬
genũ sine tecto induc ĩ domũ
tuam.Si uideris nudũ. uesti:
et domesticos seminis tui ne
desperceris. Faciens autẽ ista.
quid consequeris: Tunc erũ¬
pet uelut matutina lux tua.
Luo tua: deus tuus ẽ. Tibi
matutina: quia post noctem
seculi tibi ueniet. Nam ille.
nec oritur nec occidit: quia
semper manet. Erit tibi ma¬
tutinus rederinti: qui tibi occa¬
sum fecerat pereunti. E rgo tol¬
le grabatum tuũ michi uidet̃
dixxisse: dilige proximũ tuũ.
Sed clausum ẽ adhuc: et expo¬
sitione indiget quantũ arbi-¬
cror. quare in toulendo grabato.
dilectio proximi commendet᷑:
nisi forte hoc nos offendit. quod
per grabatũ rem quandã stoli¬
cdam. et insensatam. proximus
commendatur. Non irascatur
proximus: si commendatur
nobis per rem que sine anma

Expanded text:
ergo proximum: et intuere in ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur nobis per rem quae sine anima
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ esse dm̃ et proximum.
Deum ex toto corde. et ex to¬
ta anima. et ex totamente:
et proimũ tanquã se ipsũ.
Hec semper cogitanda. hec
meditanda: hec retinenda. hec
agenda: hec implenda sunt.
Dei dilectio prior ẽ ordine p̃¬
cipiendi. proximi autẽ dilec¬
tio prior est ordine faciendi.
Neq enim qui tibi preciꝑet
dilectionẽ iftã in duob pre¬
ceptis. prius tibi commenda¬
ret proimũ. et postea deum:
sed prius dm: postea ꝓximũ.
Tu autẽ quia deum᷑ nondũ
uides: diligendo proximum
promereris quẽ iudeas. Dili¬
gendo proximũ. purgas ocu¬
lum ad uidendũ deum: eui¬
denter iohe dicente. Si fratrẽ
quẽ uides ñ diligis: dm quẽ
ñ uides. quomodo diligere
poteris: E cce dicitur tibi.
Dilige d̾m. Si michi dicas. os¬
tende michi quẽ diligam: qͥd
respondebo. nisi quod ait ioħs.
ne te alienũ omnino a deo ui¬
dendo esse arbitreris: deus in-¬
quit caritas ẽ: et qui manet ĩ
caritate. in do manet. Dilige

Expanded text:
gendum esse Deum et proximum: gendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait ipse Jne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige
Abbreviated transcription (Latin):
nit ergo homo qui erat neces¬
sarius. Quare sanitas differ¬
retur: Surge inquit. tollegͣ¬
batum tuum et ambula.
Tria dixit: surge. tolle gra¬
batum tuũ : et ambula.Sed
surge. ñ operis imꝑium fuit:
sed operatio sanitatis. Sano
autem duo imꝑauit. Tolle
grabatum tuũ et ambula.
Rogo uos. cur ñ sufficeret.
ambula: aut certe cur ñ suf¬
ficeret. surgeͦ Deq enĩ ille cũ
sanus surrexisset: in loco re¬
mansisset. Donne adhoc sur¬
rexisset. ut abisset: Mouet
ergo me etiã quod duo ꝓre¬
cepit : qui illum iacentẽ duo¬
bus minus inuenit. Tanqͣm
em̃ duo quedam iubendo:
quod minus erat impleuit.
Quomodo ergo inuemamus
in his duob dñi iussis. duo
uia precepta significata carita¬
tis: tolle inquit grabatũ tuũ
et ambula. Que sunt uia du¬
o precepta: Fratres. recolite
mecum. Dotissima enĩ esse
debent. nec modo tantũ ue¬
nire in mentẽ cum cõmemo¬
rantur a nobis: sed deleri nũ¬
quã debent de cordib uestris.
Semper omnino cogitate dili¬

Expanded text:
nit ergo homo qui erat necessarius: quare sanitas differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta significata charitatis? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate dili
Abbreviated transcription (Latin):
dñs caritatis doctor et carita¬
te plenus breuians sicut de il¬
lo predictum ẽ uerbũ suꝑ der¬
ram. et ostendit in duob cari¬
tatis preceptis pendere legẽ et
propħas. Inde ergo pependit
moyses quadragenario suo: iu¬
de helyas cum suo. Hune nu¬
merũ attulit dñs in destimo¬
mo suo. Curatur iste langui¬
dus a presente dño: sed prius
quid ei dicit: Tis sanus fie¬
ri: Respondit ille hominẽ se
ñ habere: a quo in piscinã mit¬
tatur. Tere necessarius illi e¬
rat homo ad sanitatẽ: sed ho¬
mo ille qui et deus ẽ. Unus
enim deus: unus mediator d̾i

Expanded text:
Dominus, charitatis doctor, charitaDominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo ille qui et Deus est. Unus en
Abbreviated transcription (Latin):
ptores uerbi.ne fiat anima ue¬
stra uia ubi grana iactata non
germinent:et uement inqͥt
uolatilia celi. et colligent ea.
Percipite. et recondite in cor¬
dibus uestris. C aritatis prece¬
pta duo sunt a dño commen¬
clata. Diliges dñm dm̃ tuum
ex toto corde tuo. et exc tota a¬
nima dua. et ex tota m̃te tua
et diliges proximũ tuũ: can¬
quam te ipsum. In his duobꝰ
preceptis. tota lex pendet et
prophete. Merito et illa ui-¬
dua omnes facultates suas duo
minuta misit in dona cłi: me¬
rito et pro illo languido a latro¬
nibus sauciato. stabularius du¬
os nummos accepit. unde sana¬
retur. merito apud samaritanoᷤᷤ
biduũ fecit ihc: ut eos caritate
firmaret. Binario ergo isto
numero. cũ aliquid boni sig¬
nificatur: maxxime biꝑtita
caritas commendatur. Si er¬
habet perfectionem legis. et
ris quia languebat qui a qua¬
draginta duo minus habebat:
Tideamus proinde iam quo
sacramento iste languidus eu¬
retur a dño. Tenit enĩ ipse

Expanded text:
ptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent ea . Percipite, et recondite in cordibus vestris. Charitatis praecepta duo sunt a Domino commendata: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significatur maxime bipartita charitas commendatur. Si erhabet perfectionem Legis et ris quia languebat qui ad quadraginta, duo minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dam imagines uelut duorũ
hominũ patris et filii: unius
ostendentis. alterius uidentis :
unius loquentis. alterius au¬
dientis: que omĩa. ydola cor¬
dis sunt. Que si iam deiecta
sunt in templis suus: quan¬
tomagis deicienda sunt de
test inquit filius a se facere
quicquã: nifi quod uderit
patrem facientẽ. Uerum est
hoc denete hoc. dũ damen ñ
amit tatis. quod in ipsiꝰ eu¬
angelii exordio denuistis:
quia in principio erat uerbũ.
et uerbũ erat apud dm. et de¬
us erat uerbũ: et precipue. qͥa
per ipsum factasunt omnia.
Quod minc enĩ audistis. con¬
rungite illi auditui: et utrũ¬
q concordet in cordib uestris.
Sic itaq ñ potest filius a se fa¬
cere quicquã. nisi qđ uiderit
patrẽ facientẽ: ut tam̃ pater
ea que facit. ñ faciat nisi per fi¬
lium. quia filius eius est uer¬
bum: et in principio erat uer¬
bum. et uerbũ erat apud d̃m.
et d̾s erat uerbũ: et om̃ia per
ipsum facta sunt. Quecunq

Expanded text:
dam imagines velut duorum dam imagines velut duorum hominum Patris et Filii, unius ostendentis; alterius videntis; unius loquentis, alterius audientis: quae omnia idola cordis sunt; quae si jam dejecta sunt de templis suis, quanto magis dejicienda sunt de potest, inquit, Filius a se facere quidquam nisi quod viderit Patrem facientem. Verum est hoc, tenete hoc: dum tamen non amittatis quod in ipsius Evangelii exordio tenuistis, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; et praecipue quia omnia per ipsum facta sunt . Quod nunc enim audistis, conjungite illi auditui, et utrumque concordet in cordibus vestris. Sic itaque non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, ut tamen Pater ea quae facit non faciat nisi per Filium, quia Filius est ejus Verbum: et « in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, » et « omnia per ipsum facta sunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt omnia: quomodo
possit intelligi quod udeat pͥ¬
mo filius patrẽ facientẽ. tunc
demũ et ipse faciat que facta
conspexcerit. cũ pater nichil ni¬
si per filiũ fecerit: omĩa enim
per uerbũ facta sunt. et sine ip¬
so factũ est nichil: ñ tam̃ ex¬
plicatũ aliquid diximus. sed̃
quia nec explicatũ aliquid in¬
telleximus. Aliquando quip̃¬
pe sermo deficit: etiã ubi ĩtel¬
lectus proficit. Quantomagiᷤ
sermo pͥatitur defectionẽ: quã¬
do intellectus ñ habet perfec¬
tionem: Dunc itaq. quan¬
tum dñs donat. breuiter ꝑ¬
curramus lectionẽ: et uł ho¬
die expleamus debitum pen¬
sum. Siquid forte remanserit
uł temporis uł uiriũ. retracta¬
bimus si potuerimus: quan¬
tum et a nob̃ et apud uos fie¬
ripotest. Quid sit uidere uer
bi: demonstrari uerbis ñ po¬
test. O miria quippe dicta s̃t
hic. que si intelligant᷑ sed̾m
humanũ sensum carnalit̾. ni¬
chil aliud nobis facit anima
plena fantasmatis: nisi quas¬

Expanded text:
facta sunt omnia, quomodo possit intelligi quod videat Filius primo Patrem facientem, tunc demum et ipse faciat quae facta conspexerit; cum Pater nihil nisi per Filium fecerit. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Non tamen explicatum aliquid diximus; sed quia nec explicatum aliquid intelleximus. Aliquando quippe sermo deficit, ubi etiam intellectus proficit; quanto magis sermo patitur defectionem, quando intellectus non habet perfectionem? Nunc itaque, quantum Dominus donat, breviter percurramus lectionem, et vel hodie expleamus debitum pensum. Si quid forte remanserit vel temporis vel virium, retractabimus, si potuerimus quantum et a nobis et apud vos fieri potest, quid sit videre Verbi, quid demonstrari Verbo. Omnia quippe dicta sunt hic, quae si intelligantur secundum humanum sensum carnaliter, nihil aliud nobis facit anima plena phantasmatis, nisi quas
Abbreviated transcription (Latin):
rito: sed demonstrabit canꝗͣ
de futuro: hoc est. demonstra¬
turus ẽ. Rursus difficilis orit
questio. E st enĩ aliquid apđ̃
patrem. quod filio nondum
demonstratũ sit: Est aliquid
apud patrem quod adhuc la¬
tebat filiũ. quando istafiliꝰ loqͦ¬
batur: Si enĩ demonstrabit.
hoc est demonstraturus est:
nondum demonstrauit: et
tunc filio demonstraturus
quando et istis. Sequitur eni.
ut uos miremini. Et hoc dif¬
ficile ẽ uidere. quomodo tan¬
quam temporaliter filio coe¬
terno aliqua demonstrat eter¬
nus pater: omĩa scienti. que
sunt apud patrem. Que st

Expanded text:
rito; sed demonstrabit, rito; sed demonstrabit, de futuro, hoc est, demonstraturus est. Rursus difficilis oritur quaestio. Est enim aliquid apud Patrem quod Filio nondum demonstratum sit? est aliquid apud Patrem quod adhuc latebat Filium, quando ista Filius loquebatur? Si enim demonstrabit, hoc est, demonstraturus est; nondum demonstravit; et Filio tunc demonstraturus est, quando et istis: sequitur enim, ut vos miremini. Et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstrat aeternus Pater, omnia scienti quae sunt apud Patrem. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
facta demonstrat. ñ utiq per
filiũ fecit. Monstrari enm
ñ possent filio nisi facta: fa¬
cere filius ñ posset.nisi mon¬
strata. E rgo sine filio facta:
Sed uerũ est. omia per ipsũ
facta sunt. E rgo ante quã
facta. monstrata sunt: Sed
hoc diximus differendũ es¬
se. quod redeundũ sit ꝑcur¬
sa lectione. si ut diximus ali¬
manserit. ad ea que distuli¬
mus retractanda. Amplius
audite et difficilius. Et ma¬
iora his inquit demonstrabit
ei opera. ut uos miremin. Ma¬
iora his. Quib maiora: Facile
occurrit his que modo audis¬
tis. curationib languoꝵ cor¬
poraliũ. De isto enim qui tri¬
ginta octo annos habebat in
infirmitate et xp̃i uerbo sana¬
tus est. nata ẽ huius occasio to¬
ta sermonis:et propter choc do¬
minus dicere potuit.maiora
his demonstrabit ei opera. ut
uos miremini.Sunt enĩ oꝑa
maiora quã ista: et demonstͣ¬
bit ea pater filio. Non dẽ¬
monstrauit tanquã de prete¬

Expanded text:
facta demonstrat, non utique per facta demonstrat, non utique per Filium fecit. Monstrari enim non possent Filio nisi facta; facere Filius non posset, nisi monstrata: ergo sine Filio facta. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt: ergo antequam facta, monstrata sunt. Sed hoc diximus differendum esse, quo redeundum sit percursa lectione, si, ut diximus, aliremanserit, ad ea quae distulimus retractanda. 4. Amplius audite et difficilius: Et majora his, inquit, demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Majora his: quibus majora? Facile occurrit, iis quas modo audistis, curationibus languorum corporalium. De isto enim qui triginta et octo annos habebat in infirmitate, et Christi verbo sanatus est, nata est hujus occasio tota sermonis: et propter hoc Dominus dicere potuit, Majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Sunt enim opera majora quam ista, et demonstrabit ea Pater Filio. Non demonstravit, tanquam de praete
Abbreviated transcription (Latin):
liter facit. Non alia. sed hec:
Pater enĩ diligit filium: et
omĩa demonstrat ei ipse fa¬
eit. Ad hoc quod supra dix¬
it nisi quod uiderit patrem
facientẽ uidetur pertinere: et
quod om̃ia demonstrat ei qͥ
ipse facit. Sed si pater demon¬
strat que facit. nec filius po¬
test facere nisi pater demon¬
strauerit. pater ꝙ demonst᷑¬
re ñ potest nisi fecͥerit: conse¬
quens erit. ut ñ per filium
faciat omnia pater. Porro si
fixum atq in concussum te¬
nemus. quia per filiũ om̃ia
pater facit: ante quã faciat
demonstrat filio. Nam si pat
cũ fecerit demostrat filio. ut
filius demonstrata faciat que
demonstrata iam facta sunt:
aliquid procul dubio pater si¬
ne filio fecit. Sed ñ facit pater
aliquid sine filio: quia filius
dei. uerbũ dei est: et omĩa per
ipsum facta sunt. Remanet
igitur fortasse. ut que pater
facturus ẽ. demonstret facien¬
da: ut per filiũ sint facta. Hã
si filius ea facit. que pater fac¬
ta demonstrat: ea que pater

Expanded text:
ter facit, non alia, sed haec Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. Ad hoc quod supra dixit, nisi quod viderit Patrem facientem, videtur pertinere et quod omnia demonstrat ei quae ipse facit. Sed si Pater demonstrat quae facit, nec Filius potest facere nisi Pater demonstraverit, Paterque demonstrare non potest nisi fecerit; consequens erit ut non per Filium faciat omnia Pater: porro si fixum atque inconcussum tenemus quia per Filium omnia Pater facit, antequam faciat, demonstrat Filio. Nam si Pater cum fecerit demonstrat Filio, ut Filius demonstrata faciat quae demonstrata jam facta sunt; aliquid procul dubio Pater sine Filio facit. Sed non facit Pater aliquid sine Filio, quia Filius Dei Verbum Dei est, et omnia per ipsum facta sunt. Remanet igitur fortasse ut quae Pater facturus est, demonstret facienda, ut per Filium sint facta. Nam si Filius ea facit quae Pater facta demonstrat; ea quae Pater
Abbreviated transcription (Latin):
go et potus ipse erat in uia
muliere: ut faceret uolunta¬
tem eius qui eum miserat. Id̾o
dicebat sitio. da michi bibere:¬
scilicet ut fidem in ea oꝑaret᷑:
et fidem eius biberet. et eã in
corpus suũ traiceret. Corpusenĩ
cibus meus: ut faciã uoluntatẽ

Expanded text:
go et potus ipse erat in illa go et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: « Sitio, da miscilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret: corpus enim cibus meus ut faciam voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. Proiecit ergo hy¬
driam: que iam ñ usui sed
oneri fuit.Nuida quippe deside¬
rabat uia aqua satiari: ut nunci¬
aret xp̃m onere. abiecto. Cucur
nia que feci. Pedetentim. ne il¬
li quasi iam irascerent᷑ et indi¬
gnarentur. et persequerentur.
uenite inquit. et uidete homi¬
nem. qui dixit michi omina
que feci. Nunquid ipse ẽ xp̃c:¬
Et exierunt de ciuitate: et rieni¬
ebant ad eũ. Interea rogabant
eum discipuli dicentes. Rabbi.
manduca.lerant enim emere
cibos. et uenerant. Ille autẽ di¬
xit. Ego cibũ habeo mandu¬
care: quẽ uos ñ scitis. Dicebãt
ergo discipuli ad inuicẽ. Nun¬
ducare: Quid mirũ si mulier
ñ intelligat aquã: E oce disci¬
puli nditdũ intelligebant escã.
Audiuit aũt cogitationes illo¬
rum. et iam instruit ut magis¬
ter ÷ ñ per circuitũ sicut illam
curus adhuc urum require¬
bat. sed iam aperte: meus in¬
quit cibus est. ut faciã uolũ¬
datem eius qui misit me. Er¬

Expanded text:
diceretur. Projecit ergo hydiceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurra quaecumque feci. Pedetentim, ne illi quasi irascerentur, et indignarentAit enim: Venite et videte hominem, qui dixit mihi omnia quaecunque feci: nunquid ipse est Cerunt de civitate, et veniebant ad eum. 31. Et interea rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos et venerant. Ille autem dixit: Ego habeo cibum manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numdilla non intelligebat aquam, ecce discipuli nondum intelligebant escam. Audivit autem cogitationes illorum, etiam instruit ut magister, non per circuitum, sicut illam, cujus adhuc virum requirebat, sed etiam aperte. « Meus inquit cibus est: ut faciam voluntatem ejus qui me misit. » Er
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. caput uiri. lam mulier
ordinatur in fide. et regitur
bene uictura. Postea quiã au¬
durit hoc. ego sum qͥ loquor
decũ: iam ultra quid diceret:
quando xp̃c dñs manifesta¬
re se uoluit mulieri. eui clixe¬
rat.crede michi: Et continuo
uenerunt discipłi. et mirabã¬
tur quia cũ muliere loqueba¬
tur : quia querebat perditã:
qui uenerat querere quod pe¬
rierat. Hoc illi mirabantur.
Bonũ enĩ mirabantur: non
malũ suspicabantur. Nemo
tam̃ dixit quid queris. aut
quid loqueris cũ ea. Reliqͥt
ergo hydriam suã mulier.
Audito. ego sum qui loquor
decum: et recepto in cor xp̃o
dño: quid faceret. nisi iam hy¬
driam dimitteret: et euan¬
gelizare cͣuraret: Piecit cu¬
piditatem: et proꝑauit an¬
nunciare ueritatem. Discãt
qui uolunt euangłizare: ꝓ¬
iciant hydriam ad puteum
Recordamini quid superrus
dixerim de hydria. Uas erat.
unde aqua hauriebat. Gre¬
co nomine appellat᷑ hydria:
dicitur: tanquã si aquanũ

Expanded text:
est Christus caput viri . Jam mulier est Christus caput viri . Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc, Ego sum qui loquor tecum, jam ultra quid diceret; quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, Crede mihi? 29. Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydria, dicitur; tanquam si aquarium
Abbreviated transcription (Latin):
ista: et addidit. lam dudũ pro¬
et quid respondit. uidete. Di¬
eit ei mulier. Scio quia messi¬
as ueniet: qui dicitur xp̃c. Cũ
ergo uenerit: ille nob̾ omia de¬
monstrabit. Quid est hoc:
Modo inquit de templo iud̃i¬
contendunt: et nos de monte
contendimꝰ. Cũ ille uenerit:
et montẽ spernet. et templũ
euertet. Docebit nos iste om̃a:
ut in sp̃u et ueritate nouerrmꝰ
adorare. Sciebat. quis eam pos¬
set docere: sed iam docentẽ. ñ¬
dum agnoscebat. lam ergo di-¬
gua erat: cui manifestaretur.
ꝯdessias autẽ unctus ẽ. Un¬
ctus grece xp̃c est: hebraice
messias est.Unde et pumice.
messe dicitur ungue. Cogna¬
te quippe sunt lingue iste. et iri¬
cine: hebraica. punica. et syra.
Ergo dicit ei mulier. Scio qͥa
messias ueniet: qui dicitur xp̃c.
Cum ergo uenerit: ille nobis
annunciabit omĩa .Dicit ei
iħc. Ego sum: qͥ loquor tecũ.
Nocauit uirũ suũ. ł actus ẽ
uir eius. caput mulieris. Factꝰ

Expanded text:
ista, et addidit. Jam dudum proista, et addidit. Jam dudum proEt quid respondit, videte: Diit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, omnia nobis demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, nobis annuntiabit omnia. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Vocavit virum suum, factus est vir ejus caput mulieris, factus