comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Qd̃ uͦ adiungit & dicit. lex subintra¬
uit ut abundaret delictũ. iam ñ ꝑtinet
ad illud delictũ qd̃ trahitur ex adam. de
quo suꝑiꝰ dicebat. mors regnauit ꝑ unũ.
egem qͥppe siue naturalem intelligamus
quȩ in eoꝵ apparet etatib qui iam ratio¬
ne uti possunt. siue conscͥptã quȩ data
est ꝑ moysen. qͥa nec potuit ipsa uiuifica-¬
re & liberare a lege peccati & mortis quȩ
tracta est ab adam. s magis addidit p̃-¬
uaricationis augm̃tũ. Ubi enĩ ñ est lex.
nec p̃uaricatio. Preuaricata gͦ lege quȩ
in paradyso data est: nascitur homo ex
adam cũ lege peccati & mortis de qua di¬
citur. Uideo aliã legem in m̃bris meis re-¬
pugnantẽ legi m̃tis meȩ. & cȩt̾a. Quȩ
tam̃ nͥ mala postea consuetudine robore¬
tur. faciliꝰ uincit᷑: ñ tam̃ sine gr̃a dei.
Lege autẽ alia p̃uaricata que est in usu
rationis animȩ rationalis. in ȩtate ho¬
minis iã ratione utentis: p̃uaricatores

Expanded text:
ctabamus, adiungit et dicit: Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum, iam non pertinet ad illud delictum, quod trahitur ex Adam, de quo superius dicebat: Mors regnauit per unum; legem quippe siue naturalem intellegamus, quae in eorum apparet aetatibus, qui iam ratione uti possunt, siue conscriptam, quae data est per Moysen, quia nec ipsa potuit uiuificare et liberare a lege peccati et mortistracta est ab Adam, sed magis addidit praevaricationis augmentum. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Praevaricata ergo lege, quae in paradiso data fuerat, nascitur homo ex Adam cum lege peccati et mortis, de qua dicitur: « Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, » etc. Quae tamen nisi mala postea consuetudine roboretur, facilius vincitur, non tamen sine gratia Dei. Lege autem alia praevaricata, quae est in usu rationis animae rationalis, in aetate hominis jam ratione utentis, praevaricatores
Abbreviated transcription (Latin):
minis nr̃i sacram̃to data est uox illa ꝑti¬
nens ad mortẽ animȩ significandam⁊
ñ solum in psalmo. uerũ etiam in cruce.
ds̃ m̃s ds m̃s utqͥd me dereliquisti. Cui
uoci. congruit apłs dicens. Scientes qͥa
uetus homo nr̃ simul crucifreus est ut
euacuet᷑ corpꝰ peccati: ut ultra ñ seruia¬
mus peccato. Crucifixio qͥppe interioris
hominis penitentiȩ dolores intelligunt᷑.
& continentiȩ quid̃a salubris cruciatus
Per quã mortẽ mors impietatis ꝑimitur.
in qua nos ñ relinquit ds̃. Et ideo ꝑ ta¬
lem crucem euacuatur corpꝰ pectati. uł
iam ñ exhibeamꝰ m̃bra nr̃a arma iniqͥtatis
peccato. quia & interior homo si utiq
renouatur de die in diem. ꝓfecto uetus
Quaꝓpt̾ deponentes m̃daciũ: loquimini
ueritatem. Ubi autẽ deponitur menda¬
ciũ nisi intus. ut habitet in monte sc̃õ
dĩ. qui loquit᷑ ueritatem in corde suo

Expanded text:
nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non solum in psalmo uerum etiam in cruce: deus meus, deus meus, ut quid me dereliquisti? cui uoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. chominis poenitentiae dolores intelliguntur, et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua non nos relinquit Deus, et ideo per talem crucem evacuatur corpus peccati, ut jam non exhibeamus membra nostra, arma iniquitatis et peccati, quia et interior homo. Si utique renovatur de die in diem, profecto vetus quapropter deponentes mendacium loquimini veritatem. Ubi autem deponitur mendacium, nisi intus, ut habitet in monte sancto Dei , qui loquitur veritatem in corde suo
Abbreviated transcription (Latin):
id est adam & xp̃m. illũ ad condẽnatio¬
nẽ. hunc ad iustificationẽ: cũ tanto post
adam uenerit xp̃c in carne. Ut sciamꝰ
etiã antiquos iustos quicũq eẽ potuerui
ñ nisi ꝑ eandẽ fidẽ liberatos. ꝑ qm libera¬
mur & nos. fidem scilicet incarnationis
xp̃i quȩ illis p̾nuntiabat᷑. sicut & nobis
annuntiat᷑. idõ hic xp̃m hominẽ dicit.

Expanded text:
id est Adam et Christum, illum ad condemnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus etiam antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur et nos, fidem scilicet incarnationis Christi. quae illis praenuntiabatur, sicut nobis adnuntiatur. ideo hic Christum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
me cẽ cognoui. Qua iam etiã p̾uaricatio¬
ne peccat. qͥ uidet ꝑ legẽ qͥd facere ñ de¬
beat. & tam̃ facit. Qd̃ autẽ ait fefellit
me peccatũ occasione accepta ꝑ mandatũ:
siue quia suasio delectationis ad peccan¬
dũ uehem̃tior est cũ ad est ꝓhibitio. siue
quia etiã si quid homo fecerit scdm iussa
legis. si adhuc ñ sit fides quȩ in grã est
uult sibi tribuere ñ dõ. & suꝑbiendo plꝰ
peccat. Sequit᷑ gͦ & dicit. Scimus autem
peccato: id est peccans p̃cio tẽporalium
uoluptatũ. Qd̾ enim operor ignoro. id est
ñ agnosco in p̃ceptis ueritatis. ubi est uera
scientia. Scd̾m hanc locutionẽ dicit dñs
peccatorib. ñ noui uos. Non enĩ eum ali¬
quid latet. S quia peccata ñ inueniunt᷑
in regulis p̃ceptoꝵ quas habet ueritas. idõ
ipsa ueritas peccatorib dicit. ñ noui uos.
Sicut enĩ tenebre oculis ñ uidendo¬
ita m̃te peccata igno rando sentiunt᷑.¬

Expanded text:
a jam etiam praevaricatione peccat, qui videt per legem quid facere non debeat, et tamen facit. Quod autem ait, Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum: sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio; sive quia etiam si quid homo fecerit secundum jussa legis, si adhuc non sit fides, quae in gratia est, vult sibi hoc tribuere, non Deo, et superbiendo plus peccat. Sequitur ergo, et dicit: Itaque lex peccato, id est, peccans pretio temporalium voluptatum. Quod enim operor, ignoro: id estnon agnosco in praeceptis veritatis, ubi est vera scientia. Secundum hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus: « Non novi vos . » Non enim eum aliquid latet. Sed quia peccata non inveniuntur in regulis praeceptorum quas habet Veritas, ideo ipsa Veritas peccatoribus dicit: « Non novi vos. » Sicut enim tenebrae oculis non videndo, sic peccata mente ignorando sentiuntu
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃s homines ad condemnationẽ. &
ñ potiꝰ ꝑ multa sua delicta. nͥ quia etiã¬
si illud unũ sit. tam̃ idoncũ est ꝑducere
ad condemnationẽ. etiã nullis additis
cęt̾is: sicut ꝑducit paruulos morientes
qui ex adam nascunt᷑. si in xp̃o ñ renas¬
cantur: In eo uͦ qd̃ tͥ uidentur duo ista
inter se ẽẽ contraria. ut om̃s eant in con
enĩ hominũ nͥ ꝑ adam trahitur ad dam¬
nationẽ. de qua ꝑ lauachrũ regeneratio¬
nis homines liberant᷑. & nullus homi¬
nũ nisi ꝑ xp̃m ab hac damnatione libe¬
ratur. Ideoq ex utraq parte dictum est.
om̃s: quia nemo ad damnationẽ gene¬
rationis nͥ ꝑ istũ: nemo ad uitã genera¬
tionis nͥ ꝑ illũ. Ac ꝑ hoc ñ generalitas
uniꝰ partis locũ excludit alt̾iꝰ. quia ex
his ipsis qui generalit̾ moriunt᷑ in adam
liberare dictus est etiã ipse. qm̃ ñ liberat

Expanded text:
in omnes homines ad condemnationem, et non potius per multa sua delicta, nisi quia etiamsi illud unum sit, tamen idoneum est perducere ad condemnationem, etiam nullis additis caeteris, sicut perducit parvulos morientes, qui ex Adam nascuntur si in Christo non renascantur. In eo vero quod tibi videtur duo ista inter se esse contraria, ut omnes eant in condenim hominum nisi per Adam trahitur ad damnationem, de qua per lavacrum regenerationis homines liberantur. Et nullus hominum nisi per Christum ab hac damnatione liberatur. Ideoque ex utraque parte dicti sunt omnes, quia nemo ad damnationem generationis nisi per istum, nemo ad vitam regenerationis, nisi per illum, ac per hoc non generalitas unius partis locum excludit alterius, quia ex his ipsis, qui generaliter moriuntur in Adam,ea omnes liberare dictus est etiam ipse, quoniam non liberat
Abbreviated transcription (Latin):
uita regnabunt. quia ȩt̾ne uite regnum
erit. Mors autem in eis temporaliter tran¬
sit. ñ in et̾num transibit. Itaq sicut per
uniꝰ delictũ in om̃s homines in condem¬
nationẽ : ita & ꝑ uniꝰ iusticiam in om̃s

Expanded text:
vita regnabunt, quia aeternae vitae regnum vita regnabunt, quia aeternae vitae regnum erit. Mors autem in eis temporaliter transit, non in aeternum regnabit. Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemn
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex illo uno multi in seipsis fu¬
turi erag. tunc in illo unus erant. Prom¬
de illud peccatũ soliꝰ esset: si ex illo nullꝰ
exisset. Porro autẽ in quo erat natura
cõmunis. ab eiꝰ uitio est nullꝰ immuis.
Slambo qui ñdum ꝓpria uł bona uł ma-¬
la oꝑabantur. rei tam̃ ex origine nasce¬
bant᷑: laudet miscłiam qui liberatur.
nculpet iudicium qͥ punit᷑. Hic si dixeri¬
mꝰ qnto meliꝰ ambo liberarent᷑: nichil
nobis conuenientiꝰ dicetur. qm o homo
iuquis es qͥ respondeas dõ. Nouit qͥppe
ile qͥd agat. &e qͥnͣtus numcrus c̃ debeat
pͥmitus om̃ium hominũ. deinde scõꝵ
sicut sẏderũ. sicut angłoꝵ. atq ut de
t̾renis loquam᷑ sicut pecoꝵ. pisciũ. uola¬
tiliũ. sicit arboꝵ & herbarũ. sicut de¬
ob uniꝰ delictũ mors regnauit ꝑ unum:
cto paruuli ꝑ baptismũ expiantur.
multomagis qui abundantiã grẽ & iu-
sticie accipiunt. in uita regnabunt per
unũ ĩm xp̃m. Multo magis utiq in

Expanded text:
enim ex illo uno multi in se ipsis futuri erant, tunc in illo unus erant. proinde illud peccatum solius esset, si ei illo nullus exisset; porro autem, in quo erat natura communis, ab eius uitio est nullus immunis. si ergo ambo, qui nondum propria uel bona uel mala operabantur, rei tamen ex origine nascebantur, laudet misericordiam, qui liberatur, non culpet iudicium, qui punitur. Hic si dixerimus: \'Quanto melius ambo liberarentur!\' nihil nobis conuenientius dicetur quam:s o homo, tu quis es, qui respondeas deo? nouit quippe ille, quid agat et quantus numerus e?»e debeat primitus omnium hominum deinde sanctorum sicut siderum. sicut angelorum atque. ut de terrenis loquamur, sicut pecorum. piscium. uolatilium. sicut arborum et herbarum, sicut deb unius delictum mors regnavit per unum, a uli per baptismum expiantur, multo magis qui abundantiam gratiae et justitiae accipiunt, in vita regnabunt, per unum Jesum Christum: multo magis utique in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. s quib datũ est: ut intelligat ex eo
qd̃ habet tam magnũ bonũ atq p̃darũ
ñ dicamꝰ ad sentantis adulatoris. ne de
occultis hominũ temere. uidicare uidea.¬
mur. certe laudatoris errantis audire.
Om̃e qͥppe datũ optimũ. & om̃e donũ ꝑfe¬
ctum. sicut dicit etiã apłs iacobꝰ desursũ
est descendens a patre luminũ. Hinc gͦ
& sc̃a uirginitas. Hȩc dĩ dona sunt. &
ur̃a quidẽ sunt. s ñ ex uobis. Habetis
nũ thesaurũ istum in t̾renis corporib &
adhuc fragilib tanqͣm in uasis fictilib.
ut eminentia uirtutis sit. dĩ. & ñ ex uobis.
Iec miremini quia dicimꝰ & ur̃a c̾ẽ. & ñ
ꝑ uobis ẽẽ. Nam & panẽ nr̃m cotidianũ

Expanded text:
hoc. sed quibus datum est, ut intellegat ex eo, hoc. sed quibus datum est, ut intellegat ex eo, quod habet tam magnum bonum atque praeclanon dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere iudicare uideamur, certe errantis laudatoris audire. omne quippe datum optimum et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Iacobus, desursum est descendona sunt et uestra quidem sunt sed non ei uobis; habetis enim thesaurum istum in terrenis corporibus et adhuc fragilibus tamquam in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex uobis. nec miremini, quia dicimus et uestra esse et ex uobis non esse; nam et panem cotidianum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sponsi sui donis nescit ornari a ueli
at apłin dicentem. Desponsam uos unl
uiio uirginẽ castam exhibere. xp̃o. Gi
inco autẽ ne sicut serpens euam seduxit
n uer sutia sua. sic & ur̃ȩ m̃tes corrũpant᷑
a castitate que est in xp̃o. Et ꝓpt̾ea de his
quoq spũalib diuitiis ñ istũ qui dicit
nullus t eas p̃ter te conferre potest & nisi
ex te. & in te esse ñ possunt: s illũ audiat
qui dicit. Habemꝰ thesaurũ istũ in uasis
fidilib. ut eminentia uirtutis sit dĩ. &
ñ ex nobis. De ipsa qͦ sacra continentia
nirginali qd̾ ñ sibi sit ex se ipsa. s sit do¬
nũ dĩ. qmuis credenti uolentiq collatum.
cundem audiat uerac̃e piumq doctorẽ.
Qui cũ hinc ageret. ait. Uellem esse om̃s
sicut meipsum. S unꝰ qͥsq ꝓpͥum donum
habet a dõ. alius sic. aliꝰ autem sic. Fudi¬
at etiã ipsum. ñ tantũ suum. s uniu̾se
ecłiȩ unicũ sponsũ. de tali castitate atq
integritate dicentẽ. ñ om̃s capiunt u̾bũ

Expanded text:
 ideo illic nisi sponsi sui donis nescit ornari. audiponsaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, n e, sicut serpens Euam se-duxit in uersutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo, et propterea de his quoque spiritalibus diuitiis non istum, qui dicit: Nullus tibi eas praeter te conferre potest\' et: \'Nisi ex te et in te esse non possunt, sed illum audiat. qui dicit: Habemus thesaurum istum in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis. De ipsa quoque sacra continentia uirginali, quod non sibi sit ex se ipsa, sed sit dei donum quamuis credenti uolentique conlatum, eundem audiat ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, ait: Vellem omnes esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo alius sic alius autem sic. audiat etiam ipsum non tantum suum sed uniuersae ecclesiae unicum sponsum de tali castitate atque integritate dicentem: Non omnescapiunt uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
piendũ est qͣsi carms ñ sit futura substan¬
tia. s carnis & sanguinis nomine ipsam
corruptionẽ carnis & sanguinis intelli¬
gendꝰ est apłs nuncupasse. quȩ utiq in
regno illo ñ erit ubi caro incorruptibi¬
lis erit. qmuis & aliter possit intelligi.
ut carnẽ & sanguinẽ oꝑa carnis & san¬
guinis dixisse accipiamꝰ apłm. & eos dĩ
regnũ ñ possessuros. qui ꝑseueranter

Expanded text:
piendum est, quasi carnis non sit futura substantia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intellegendus est apostolus nuncupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit. quamuis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus apostolum et eos regnum dei non possessuros, qui perseueranter
Abbreviated transcription (Latin):
nichil mͥ ꝓdest. Si autẽ sit sola caritas.
ñ inueniat qd̾ distribuat pauꝑib. di¬
ligat solũ. Calicem aquȩ frigidȩ det.
tantũ illi imputat᷑ qñtũ ⁊acheo qui di¬
midiũ patrimonii donauit pauꝑib.
Impar eni facultas. s ñ impar caritas.

Expanded text:
nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus Impar enim facultas, sed non impar charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
illis om̃ib quȩ nichil eis ꝓsunt. ad ęt̾nam
salutem ꝑuenire ñ possunt. Ex tract᷑¬
fr̃s: dilectio fortis res. Uultis ui¬
dere qm sit fortis dilectio: Quisqͥs ali¬
qͣm necessitatẽ ñ potuerit implere qd̃ ui¬
bet ds: amet illũ qui implet. & in illo
implet. Intendat caritas ur̃a. Uerbi gr̃a.
Uxorem habet quã dimittere ñ potest:
oportet ut obtemꝑet apło dicenti. uxori
uir debitũ reddat. & alligatus es uxori
noli querere solutionẽ. Uenit in m̃tem.
tendat eos qui hoc fecerunt. amet cos. &
in ipsis implet. qd̾ in se ñ potest. Fortis
res dilectio. Ipsa est uita nr̃a. quia si in
illa ñ fuerimꝰ. nichil ꝓdest quicqͥd aliud
habuerimꝰ. Si linguis hominũ loquar
beam. factus sum qͣsi exam̃tũ sonans.
aut eymbalum tinniens. Adiungit ali¬
ud magnũ. Qd̾ si distribuero omnem
substantiã meã. & si tradidero corpꝰ meũ
ut ardeam. caritatẽ autẽ ñ habeam:

Expanded text:
illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem peruenire non possunt. Sed utres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem habet, quam dimittere non potest; oportet ut obtemperet Apostolo dicenti, «Uxori vir debitum reddat;» et, «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem.» Venit in mentem qtendit eos qui hoc fecerunt; amat eos, et in ipsis implet quod in se non potest. Fortis res est dilectio. Ipsa est virtus nostra; quia si in illa non fuerimus, nihil prodest quidquid aliud habuerimus. «Si linguis hominum loquarbeam, factus sum quasi aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Adjungit aliud magnum: «Quod si distribuero omnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam,
Abbreviated transcription (Latin):
& qͣm magna nichil ꝓsint. si unũ qͥd¬
dam defuerit. & uideant qͥd sit ipsũ unũ.
nec me in hoc audiant s apłm. Qd eis¬
ꝓdest gͥ. si & linguã in sacris mẏste¬
riis habeant angłicam. & ꝓpħiam. quẽ¬
admodũ caẏphas & saul. ut aliqñdo
ꝓphetent. quos fuisse damnabiles sc̃a scͥp¬
tura testatur. si sacram̃ta ñ tantũ sciat.
s & habeant. sicut habuit sẏmon ma¬
gus. si fidem. sicut demonia confessa
sunt xp̃m. neq enĩ ñ credebant cũ dice¬
rent. qͥd nobis & tibi est fili dĩ. scimꝰ qui¬
sis. si disꝑtiat etã substantiã suã pau¬
ꝑib. sicut multi ñ solũ in catholica. s
in diu̾sis heresib faciunt. si aliqua in¬
gruente ꝑsecutione tradant ad flãmas
nobiscũ corpꝰ suum ꝓ fide quã pariter
confitentur. tanqm separati hȩc agunt.
ñ sufferentes inuicẽ in dilectione neq stu¬
dentes seruare unitatem sp̃c in uinculo
pacis. caritatẽ utiq ñ habendo. etiã cũ

Expanded text:
et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et videant quid sit ipsum unum. Nec me in hoc audiant, sed dest, si et linguam in sacris mysteriis habeant angelicam et prcphetiam quemadmodum Caipbas et Saul, ut aliquando prophetent, quos fuisse damnabiles sancta scriptura testatur, si sacramenta non tantum sciant sed et habeant, sicut habuit Simon magus, si fidem, sicut daemonia confessa sunt Christum — neque enim , non credebant cum dicerent: quid nobis et tibi est, fili dei? scimusquisis —, si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica sed in diuersis haeresibus faciunt, si aliqua ingruente persecutione tradant ad flammas nobiscum corpus suum pro fide quam pariter confitentur? tamen quia separati haec agunt non sufferentes inuicem in dilectione neque studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ nos amasti pater bone. qͥ xͦ.
filio tuo unico ñ peꝑcisti . s ꝓ no¬
bis impiis tradidisti cum: Quomͦ nos
amasti. ꝓ quib ille ñ rapinã arbitratꝰ
cẽ equalis tibi. factus est subditus usq
ad mortem crucis. Unus ille in mortus
liber. potestatem habens ponendi ani
mã. potestatem habens iterũ sumendi
eam. ꝓ nobis tibi uictor & uictima. & idõ
uictor quia uictima. Pro nobis tͥ sacer¬
dos & sacrificiũ. Et idõ sacerdos quia
sacrificiũ. faciens nos tibi de seruis fi¬
lios. de te nascendo. nobis seruiendo.
dñs cõmendauit: de carne sua
locutus erat & dixerat. Nisi quis man¬
ducauerit carnẽ mcã. ñ habebit in se

Expanded text:
o nos amasti, Pater bone, qui Filio tuo unico non pepercisti, sed pro nobis impiis tradidisti eum! Quomodo nos amasti pro quibus ille non rapinam arbitratus esse aequalis tibi, factus est subditus usque ad mortem crucis ; unus ille in mortuliber, potestatem habens ponendi animam suam et potestatem habens iterum sumendi eam; pro nobis autem tibi uictor et uictima, et ideo uictor, quia uictima; pro nobis tibi sacerdos et sacrificium, et ideo sacerdos, quia sacrificium, faciens nos tibi de seruis filios de te nascendo, nobis seruiendo.nus commendauit, de carne sua locutus erat et dixerat: Nisi quis manducauerit carnem meam non habebit in se
Abbreviated transcription (Latin):
intelligite qd̾ locutus sum. ñ hoc corpꝰ
qd̾ uidetis manducaturi estis. & bibi¬
turi illũ sanguinẽ quẽ fusuri sunt illi¬
qui me crucifigent. Sacram̃tũ aliqd̃
uobis cõmendaui. sp̃ualit̾ intellectum
uiuificabit uos. Et si necesse est illud
uisibiliter celebrari. oportet tam̃ intu¬
sibiliter intelligi

Expanded text:
corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ds autẽ increm̃tũ dedit. Itaq neq
qui plantat est aliqͥd neq qui rigat. s
qui increm̃tũ dat ds̃. Uidetisne nichil
agere apłm. nisi ut humilietur homo.
& craltetur ds̃ solus. qñdoquidẽ in cis
qui plautant᷑ & rigantur nec ipsũ plan¬
tatore & rigatorem dicit cẽ aliqͥad .s. qui
increm̃tũ dat ds̃. qͣmuis & hoc ipsum
qd̾ ille plantat. hic rigat. ñ ipsis s año
tribuat dicens. unicuiq sicut dñs aee
ego plantaui. apollo rigauit: Hinc g¬
& in eadẽ intentione ꝑsistens. ad hoc ue¬
nit ut diccret. Itaq nemo głetur in ho¬
mine. Iam enĩ dixerat. qui głatur in
dño gletur. Post hec & alia ñnulla que
his connectuntur. ad hoc ꝑducctur eadt
ipsa ciꝰ intentio: ut dicat. Hȩc autem

Expanded text:
 incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixerat, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Post haec et alia nonnulla quae his connectuntur, ad hoc perducitur eadem ipsa ejus intentio, ut dicat: Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
tende om̃ib medullis suis. om̃ib ossib
damantẽ. dñe quis similis tͥ: ut securus
sine ulla inuiria montiũ dicas. auxi¬
liũ meũ a dño. qui fecit cęlum & terram.
Non solũ tunc tͥ ñ succensebunt montes.
s tunc amabunt. tunc magis fauebuis
Si in ipsis spem tuam posueris. contrista¬

Expanded text:
tende omnibus medullis suis, omnibus ossibus tende omnibus medullis suis, omnibus ossibus clamantem, Domine, quis similis tibi ? ut securus sine ulla injuria montium dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Non solum tunc tibi non succensebunt montes; sed tunc amabunt, tunc magis favebunt: si in ipsis spem tuam posueris, contrista
Abbreviated transcription (Latin):
dicant. uocẽ pastoris unam qm audiaq
oues. & sequantur pastorẽ suũ. Et non
illũ aut illũ. s unum. Et om̃s in illo
unã uocẽ dicant: diu̾sas uoces ñ habeañ.
Obsecro uos fr̃s. ut idipsum dicatis om̃s.
ut ñ sint in uobis scismata. Hanc uocem
eliquatam ab om̃i scismate. purgatam
ab om̃i heresi audiant oues. & sequant᷑
pastorẽ suũ dicentẽ. Quȩ st̃ oues meȩ uo¬
cẽ meã audiunt: & sequunt᷑ me. Item¬
unt enim & montes boni. ex eodem.¬
Ieuaui oculos meos in montes. un¬
de ueniet auxiliũ mͥ. Et uide qͥa ñ tibi
iuriã facere. montib scĩs. qnͣdo dixeris¬
ñ auxiliũ meũ a montib. s a dño qui
fecit cęlum & t̾ram. Ipsi montes hoc tibi
clamant. Mons erat qui clamabat. au¬
dio in uobis scismata fieri. unꝰ quisq
urm̃ dicit. ego sum pauli. ego apollo.
ego cephȩ: ego autẽ xp̃i. Leua oculos
in montẽ istum. audi quid dicat. ut nec
in ipso monte remaneas. Audi enĩ qͥd
in montes unde ueniet auxiliũ tͥ. id est

Expanded text:
dicant vocem pastoris unam, quam audiant oves, et sequantur pastorem suum, et non illum, aut illum, sed unum: et omnes in illo unam vocem dicant, diversas voces non habeant. Obsecro vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata . Hanc vocem eliquatam ab omni schismate, purgatam ab omni haeresi, audiant oves, et sequantur pastorem suum dicentem, Quae sunt oves meae, vocem meam audiunt, et sequuntur me. unt enim et montes boni: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Et vide quia non tibi juriam te facere montibus sanctis, quando dixeris, Auxilium meum non a montibus, sed a Domino, qui fecit coelum et terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat qui clamabat: Audio in vobis schismata fieri, et unusquisque vestrum dicit, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego autem Christi. Leva oculos in istum montem, audi quid dicat; et nec in ipso monte remaneas. Audi enim quidin montes, unde veniet auxilium tibi, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ulti erant apłi: & uni dicitur pasce
oues meas. Absit ut desint mͦ boni
pastores. absit a nobis ut desint. absit a
miscdia ipsiꝰ ut ñ eos gignat atq constitu-
pastores. S om̃s boni pastores in uno suN:
unũ sunt. Tili pascant. xp̃c pascit. Non
enim uocẽ suam dicunt amici sponsi. s
gaudio gaudent. ꝓpter uocẽ sponsi. Ipse

Expanded text:
ulti erant Apostoli, et uni dicitur, Pasce oves meas. Absit ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituatpastores. Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascunt, Christus pascit. Non enim vocem suam dicunt amici sponsi, sed gaudio gaudent propter vocem sponsi. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
homine. qm̃ dissensiones exorte fue.¬
rant᷑ int̾ corinthios xp̃ianos. tta ut unꝰ¬
quisq diceret. Ego quidem sum pauli:
aliꝰ autẽ ego apollo. aliꝰ uͦ ego cephe: &
inde uentũ est ut diceret. stulta mundi
elegit ds̃ ut confundat sapientes. & infir¬
ma mundi elegit ds̃ ut confundat fortia.
& ignobilia mundi & contẽptibilia ele
git ds. & ea quȩ ñ sunt tanqm sint. ut
quȩ sunt cuacuet. ut ñ głetur contra dm
om̃is caro. Hic certe contra humanã suꝑ¬
biam satis dara est aplĩ intentio: ne in
homine qͥs gletur. ac ꝑ hoc nec in seipso.
mo głari: mox addidit. ex ipso autẽ uos
estis in xp̃o iñu: qui factus est nobis sapi¬
entia a dõ & iusticia. & scĩficatio & redẽp

Expanded text:
e fuerant inter Corinthios christianos, ita ut unusquisque diceret, Ego quidem sum Pauli; alius autem, Ego Apollo; alius vero, Ego Cephae: et inde ventum est, ut diceret, Stulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilgit Deus, et ea quae non sunt tanquam sint, ut quae sunt evacuet; ut non glorietur coram Deo omnis caro. Hic certe contra humanam superbiam satis clara est Apostoli intentio, ne in homine quisquam glorietur, ac per hoc nec in se ipso. mo gloriari, mox addidit, Ex ipso autem, vos estis in Christo Jesu, qui factus est nobis sapientia a Deo et justitia, et sanctificatio, et red
Abbreviated transcription (Latin):
Non ille sp̃c sc̃s qui cum patre & filio
incõmutabilis manet. & dignis anenl
in cõmutabilit datur. s sp̃c homuns os
quo apls dicit nemo scit qͥd est in hc¬
mina plũ si spt homunis. Nam ille sps¬
hic gͦ sp̃c hominis cum p̃sens est id ẽ
int̾entus est. & se pietate. subicit deo
intelligit homo quȩ spũalit̾ dicunt᷑.
Cum autẽ diaboli error tanqm absente
intellectu in anima dñatur. adulter
est. Uoca gͦ inquit uirũ tuum id est
sp̃m qui in te est. quo potest homo in¬
celligere spũalia. si eum lux ueritatis
illustret. Ipse assit cũ loquor tibi. ut.

Expanded text:
Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis. Nam ille SpHic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus, et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritualiter dicuntur. Cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu, in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuum, id est, spiritum qui in te est, quo potest homo intelligere spiritualia, si eum lux veritatis illustret; ipse adsit, cum loquor tibi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tum hominis pͥmi nati sumꝰ ut ñdum
reddita luce m̃tis. carnalib sensib sub¬
diti. carnalem uitam sine ulla uerita¬
tis intelligentia transigamꝰ. Tales ne¬
cesse est infantes cẽ & paruulos pueros.
quia ñdũ possunt acciꝑe rationem.
Et quia naturales sunt isti sensus qui
pͥmã ętatem regunt. & dõ artifice no¬
bis tributi sunt᷑. recte dicunt᷑ uiri id est
mariti. tanqͣm legitimi. qm̃ ñ eos er¬
ror uitio ꝓpͥo. s d̾i artificio natura con¬
tribuit. Cum autẽ quisq uenerit ad
eam ȩtatẽ ut iam possit eẽ capax ratio¬
nis si ueritatẽ statim cõp̃hendere potue¬
rit. ñ iam illis sensib rectorib utetur.
s habebit uirũ sp̃m̃ rationalem. cui
sens: illos in famulatũ redigat. serui¬
spc̃ hominis heserit xp̃o. qͥa caput
uita sine ullo separationis timore ꝑfrui¬
tur. Quis nos enĩ separare poterit a
ritus quodamͦ sp̃c hominis. qͣsi anma¬
lem affectionem tanqm coniugẽ regit

Expanded text:
hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, 502 tanquam legitimi, quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem cui vita possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utitur; sed habebit virum spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servispiritus hominis haeserit Christo, quia caput vita sine ullo separationis timore perfruitur. Quis nos enim separare poterit a ritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit.
Abbreviated transcription (Latin):
unquid qui hoc dixit. placebat᷑
etiã tam multis ꝑsecutorib suis:
S placebat om̃i generi hominũ qd̾ xp̃i
congregabat eccłia: siue iam intus posi¬
tis. siue introducendis in eam. In expo

Expanded text:
nim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. No
Abbreviated transcription (Latin):
libet laudes dĩ lingua tua sonet. uita
blasphemat. Post cibũ & potũ requi¬
escis ut dormias. nec in lecto turpiter¬
aliqͥd agas. nec excedas ultra concessam
licentiam in lege dĩ. Sit castus cũ con¬
iuge thorus. & si est cura ꝓpagandi li¬
beros. ñ sit effrenata luxuries libidinis.
Defer in lecto tuo honorẽ coniugi tuȩ.
quia m̃bra xp̃i estis ambo. ambo ab illo
conditi. ambo sanguine ipsiꝰ reparati
Hȩc agens laudas dm̃. nec omĩno silebit
laudatio tua. Quid cũ somnꝰ aduene¬
rit: Et cum dormis ñ te excitet a quie¬
te mala conscientia tua. & innocentia
somni tui laudat dm. Sine offensi¬

Expanded text:
libet laudes Dei lingua tua sonet, vita libet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat Deum. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
uox tua sonet laudes dĩ. s & opera
tua concordent cũ uoce tua. Cum gͦ uo¬
ce cantaueris: silebis aliqnͣdo. Uita sic
cantet: ut nunqm sileat. Negociũ agis
& fraudem cogitas. silusti a laude dei.
de bono oꝑe tuo. oꝑe tuo laudas d̃m
blasphemas d̾m. Itaq ad auriũ exhor-¬
tationẽ canta uoce. corde ne sileas. uita
ne taceas. Non cogitas in negocio frau¬
dem. psallis. Cum manducas & bibis
psalle. ñ int̾miscendo sonoꝵ suauitates
ad aures aꝑtas. s modeste & frugalit̾
& temꝑanter manducando. & bibendo.
quia hoc dieit apłs. siue manducatis.
siue bibitis. siue qͥd facitis. omĩa in głam
di facite. Si gͦ bene agis & qd̃ mandu¬
cas & bibis ad refectionem corꝑis sumis.
reparationẽq m̃broꝵ. grãs agens ei qui
tibi p̃buit mortali & fragili ista supple¬
mentoꝵ solatia: & cibus tuus & potus
tuus laudat dm. Si uͦ modũ nature
debitũ immoderatione uoracitatis ex¬
cedas. & uinolentia ingurgites. qnͣtas¬

Expanded text:
vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: de bono opere tuo, opere tuo laudas Deum; blasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantas
Abbreviated transcription (Latin):
lus uł quilibet fructꝰ in quolibet
agro natus. eiꝰ est qui creauit. quia
ã est tra & plenitudo eiꝰ. & om̃is crea-¬
lua di bona est. S si illud qd̾ in agris
nascitur consecratur ydolo uł sacrifica¬
ar.tunc inter ydolotita deputandũ
litũ est esse. meliꝰ xp̃iana uirtute re¬
spuitur. si autẽ uł ñ est uł nescitur:
sine ullo conscientiȩ scrupulo in usum
necessitatis assumitur. Sine gͦ man-¬

Expanded text:
lus uel quilibet fructus in quolibet agro natus eius est, qui creauit, quia domini est terra et plenitudo eius et omnis creatura dei bona est. sed si illud, quod in agris nascitur, consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter idolothyta deputandum certum est esse, melius Christiana uirtute respuitur; si autem uel non esse sine ullo conscientiae scrupulo in usum necessitatis assumitur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
manducabo carnẽ in ęt̾num. ne frẽm
meũ scandalizem. Item alibi. Omĩa
quidẽ munda. s malũ est homini qui
quidẽ munda. & qd̃ est s ñ omia expe-¬
diunt: ipsum est. s malũ est homini
qui ꝑ offensionẽ manducat. Ita osten¬
dit ea quȩ licita sunt. id est nullo p̃cep¬
to dñi ꝓhibent᷑. sicut expedit potiꝰ esse
tra.ctanda. ñ p̃cepto legis. s consilio

Expanded text:
manducabo carnem in aeternum, ne fratrem meum scandalizem . Itemque alibi: Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui quidem munda>; et quod est sed non omnia expediunt\', ipsum est sed malum est homini qui per offensionem manducat\\ ita ostendit ea quae licita sunt, id est nullo praecepto domini prohibentur, sicut expedit, potius esse tractanda non praescripto legis, sed consilio
Abbreviated transcription (Latin):
sorib eoꝵ. s etiã si dixeruit uobis inqͥt¬
& ita euenerit. ne credatis cis. Om̃s gͥ¬
artifices huiꝰ modi. uł nugatoriȩ utꝰ
noxiȩ suꝑstitionis. quad̾a pestifera so¬
cietate hominũ & demonũ qͣsi pacta
infidelis & dolosȩ amicitiȩ constituta.
penitus sunt repudianda & fugienda
xp̃iano. ñ qd̾ ydolum sit aliqͥd art
apłs. s quia quȩ immolant gentes de¬
moniis immolant & ñ đo. Nolo uos
lis & de immolationib quȩ honori
eoꝵ echibentur dixit apls. hoc de oa¬
b imaginariis signis sentiendum est
Que om̃ia tantũ ualent. qͣntu p̾sump¬
tione animoꝵ q̃si cõmuni quada lin¬
gua cum demonib federata suit
Que tam plena uint omĩa pestistr: sl¬
nositatis. cruciantis sollicitudine.
mortifere seruitutis. Non quia ualebas
animadũsa sunt: s ammadũtendo
aq signando factum est ut ualerent.
& idõ diu̾sis diu̾se ꝓueniunt scdm co¬

Expanded text:
soribus eorum, sed etiam: si dixerint uobis, inquit, etsoribus eorum, sed etiam: si dixerint uobis, inquit, et ita euenerit, ne credatis eis. non s hujusmodi, vel nugatoriae, vel noxiae superstitionis, ex quadam pestifera societate hominum et daemonum, quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta, penitus sunt repudianda et fugienda iano, non quod idolum sit aliquid, ait apostolus, sed quia quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, nolo uos lis et immolationibus, quae honori eorum exhibentur, dixit apostolus, hoc de omnibus imaginariis signis sentiendum estQuae omnia tantum ualent, quantum praesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum co
Abbreviated transcription (Latin):
sum est quicqͥd institutũ est ab ho¬
minib ad facienda & colenda ydola
ꝑtinens. uł ad colendam sicut dm crea¬
tura. partẽue ullam creaturȩ. uł ad
consultationes & pacta quedã significa¬
tionũ cũ demonib placita atq federa¬
ta. qualia sunt molimina magicarũ
artiũ. aruspicũ. & augurũ libri. Ad
hoc genus ꝑtinent. om̃s etiã ligature
atq remedia. quȩ medicoꝵ qͦ discipli¬
na condemnat. siue in p̃cantationib.
siue in quib d̾a notis quas caracteres
uocant. siue in quibq reb suspenden¬
dis atq illigandis. Neq illi ab hoc ge¬
nere ꝑnitiosȩ suꝑstitionis segregandi
sunt qui genethliaci ꝓpter nataliũ die¬
rum considerationes: nunc autẽ uul¬
go mathematici uocant᷑. nam & ipsi co¬
nantur actionũ euenta p̃dicere. Hoc ge-
nus fornicationis animȩ salubriter di¬
uina scͥptura ñ tacuit. neq ab ea sic de-¬
terruit animã. ut ꝓpt̾ea talia negaret
ẽẽ sectanda quia falsa dicuntur a ꝓfes¬

Expanded text:
sum est quicquid institutum est ab hominibus ad facienda et colenda idola pertinens, vel ad colendam sicut Deum creaturam, partemve ullam creaturae, vel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum ate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis atqnere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conantur actionum eventa praedicere. nus fornicationis animae salubriter diuina scriptura non tacuit neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda, quia falsa dicuntur a profes
Abbreviated transcription (Latin):
sit iam homo quẽ imitentur. quia om̃s
ꝓficiendo suꝑauerunt. ipse xp̃c eis re¬
manet quẽ usq in finẽ sequantur. Et
cernitis ordinatos gradus ꝑ paulum
apłm dicentem. imitatores mei estote

Expanded text:
am homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse Christus eis remanet, quem usque in finem sequantur. Et cernitis ordinatos gradus per Paulum apostolum dicentem: Imitatores mei estote,
Abbreviated transcription (Latin):
cut & ego om̃ib ꝑ omĩa placco. Addi¬
dit enim. Non querens qd̾ mͥ ꝓdest. s qd̃
multis. ut salui fiant. Nulli autẽ ꝓdest
ut saluus fiat si homo ei ꝓpter seipsum
placeat. qui ñ placet utiliter. nisi cũ ꝓpt̾
am placet. id est ut ds placeat. & głifice¬
tur cum dona ciꝰ attenduntur in homi¬
ne. aut ꝑ ministeriũ hominis accipiun¬
tur. Cum autẽ sic homo placet. ñ iam
homo s s̾ placet. Utrũq gͦ rede dici
potest & ego placeo. & ñ ego placco. Si
eni assit bonꝰ intellector. piꝰq pulsator.
patebit utrũq & nulla inter se repug¬
nantia repellit intrantẽ.mitatores¬
alii p̃cedunt. alii subsequunt᷑. Et qͥ
p̃cedunt exemplum se p̃bent sequentib.
& qui sequunt imitantur p̃cedentes.
tib. nunqͥd neminẽ sequunt᷑: Si ne¬
minẽ sequuntur. errabunt. Sequim¬

Expanded text:
cut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantemaecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. t, nunquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequun
Abbreviated transcription (Latin):
uus ñ essem. Qui hominib ꝓpter uerita¬
tẽ placet. ñ iam ipse illis s ueritas placet.
Placerem autẽ dixit qnͣtum in ipso ẽ: id
est qnͣtum ad ciꝰ uoluntatẽ attinet. acsi
diceret. placere uellem. Non enĩ si hoc eo¬

Expanded text:
us. Item qui hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo no
Abbreviated transcription (Latin):
cillima est. cum sp̃c malignꝰ quasi
tranquillꝰ agit. ac sine uexatione aliqͣ¬
corꝑis. assumpto humano sp̃ũ dici qd̃
potest. Qñdo euã uera dicit & utilia p̃¬
dicat. transfigurans se sicut scͥptum est
uelut angłm lucis. ad hoc. ut cum illi¬
ducat ad sua. Hunc discerni ñ arbitror
nisi illo dono de quo ait apłs. cum de
diu̾sis dĩ munerib loqueret᷑: alii diui¬
dicatio spũum. Non enĩ magnũ ẽ tunc
eum dinoscere cũ ad aliqua ꝓuenerit
uł ꝑduxerit quȩ sunt contͣ bonos mo¬
res. uł regulam fidi. Tunc enĩ a multis
discernitur. Iilo autẽ dono in ipso pͥ¬
mordio quo multis adhuc bonꝰ apparet
continuo duudicatur an malus sit.

Expanded text:
cillima est, cum spiritus malignus quasi tranquillius agit ac sine aliqua uexatione corporis adsumto humano spiritu dicit quod potest. quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum illducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc euvel perduxerit, quae sunt contra bonos mores vel regulam fidei: tunc enim a multis discernitur. Illo autem dono, in ipso primordio quo multis adhuc bonus apparet, continuo dijudicatur an malus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
us qui excecati sunt. Et tam̃ illi quia
oluerunt crediderunt. illi quia nolue
Electio quippe ista grȩ est: ñ utiq me-¬
ritoꝵ. Supiꝰ enim dixerat. Sic gͦ & in
hoc tẽpore. reliquiȩ ꝑ electionẽ gr̃e sal¬
ue facte sunt. Si autẽ gr̃a. iam ñ ex oꝑib.

Expanded text:
s qui excaecati sunt: et tamen illi quia voluerunt, crediderunt; illi quia noluerfacta sunt. Electio quippe ista gratiae est, non utique meritorum. Superius enim dixerat, Sic ergo et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, jam non ex o
Abbreviated transcription (Latin):
rami. ut inserar. Bene. Propt̾ increduli¬
tatẽ fracti sunt: tu autẽ fidesta. Noli al¬
tum saꝑe. s time. Qd enĩ est noli altum
time ne frangaris ꝑ infidelitatẽ: sic̃ illi
r̾actos ramos dicit: qui ex ipso ppło in
xp̃o credere noluerunt. & in ipsa olee
radice. id est origine. scõꝵ hebreoꝵ. tanꝗͣ
oleastrũ gentes insertas ut fierent parti¬
cipes pinguedinis oleȩ. Quo se redditum
gaudet apls. qui inter fractos ramos per
incredulitatẽ suit. Inde se qͥppe liberatũ
crediderunt inserti sunt ibi. Quib ne
suꝑbiant dicitur. Noli altũ sape. s time.
Nam si ds naturalib ramis ñ peꝑcit. neq
tibi parcet. S ne de ipsis fractis despetur:
paulo post dicit. Et ipsi si ñ ꝑmanserig
in infidelitate: inserent᷑. Potens est enĩ
ds̃ inserere illos. Nam si tu ex naturali

Expanded text:
rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt. Tu autem, fide sta; noli altum sapere, sed time . Dei est enim time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi ractos ramos dicit, qui ex ipso populo in Christum credere noluerunt; et in ipsa oleae radice, id est origine sanctorum Hebraeorum, tanquam oleastrum gentes insertas, ut fierent participes pinguedinis olegaudet Apostolus, qui inter fractos ramos per incredulitatem fuit. Inde se quippe liberatum crediderunt, inserti sunt ibi: quibus ne superbiant, dicitur, Noli altum sapere, sed time: nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Sed ne de ipsis fractis desperetur, paulo post dicit: Et ipsi si non permanserint in incredulitate, inserentur: votens est enim Deus iterum inserere illos. Nam si tu ex natura
Abbreviated transcription (Latin):
sterium ꝑuenitur ad et̾nam salutem.
S querit᷑ inter dispensatores ut fidelisq
inueniatur. & inter ipsos fideles in quo
me numero ille qͥ ñ fallit᷑ computet. Ai
est sic alius autẽ sic. sicut unicuiq ds
partitus est m̃surã fidĩ. Michi autẽ¬

Expanded text:
sterium pervenitur ad aeternam salutem: sed quaeritur inter dispensatores ut fidelis quis inveniatur ; et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille qui non fallitur computet, alius est sic, alius autem sic , sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei . 3. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
biam doceat cum dicit. om̃is uir orans
aut ꝓpħ̾ans uelato capite. confundit
caput suũ. Et uir quidẽ ñ debet uela¬
re caput. cũ sit imago & gła dĩ. Qui gͦ
dicit ñ debet. nescit forte docere humi-¬
litatem. S si hanc ignominiã tẽpore
etigłii. qd̾ erat sacram̃tũ temꝑe ꝓphetiȩ
ꝓ humilitate isti appetunt: tondeant &
cilicio caput uelent. S ñ erit tanc spe¬
cies illa uenalis: quia samson ñ cilicio
s coma uelabatur. Primũ quidem
conuenientib uobis in eccłi̾a. audio scis¬
suras cẽ. & ex parte credo. Nam opor¬

Expanded text:
biam doceat, cum dicit: omnis uir orans biam doceat, cum dicit: omnis uir orans aut prophetans uelato capite confundit caput suum, et: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. qui ergo dicit "non debet", nescit forte docere humilitatem. sed si hanc ignominiam tempore euangelii, quod erat sacramentum tempore prophetiae, pro humilitate isti appetunt, tondeant et cilicio caput uelent. sed non erit tunc species illa uenalis, quia Samson non cilicio, sed coma uconvenientibus vobis in ecclesia, audio scissuras esse? et ex parte credo,
Abbreviated transcription (Latin):
hac ꝑu̾sitate imitentur. quib sunt in
cet̾is longe dissimiles. Illi enĩ uenalem
circũ ferentes ypocrisin. timent ne ui¬
lior habeatur tonsa scĩtas qm comata.
ut uidelicet qui eos uidet antiquos illos
quos legimꝰ. cogitet samuelem & cet̾os
qui ñ tondebant. nec cogitant quid in¬
tersit inter illud ꝓpħicum uelam̃tũ. &
hanc eugłii reuelationem de qua dicit
apls. cum transieris ad xp̃m auferetur
uelamen. Qd̾ enĩ significabat uelamen
int̾positũ inter faciem moysi & aspectũ
ppłi isrł. hoc significabat illis temꝑib¬
etiã coma scõꝵ. Nam idem apł̃s etiã co¬
mã ꝓ uelam̃to eẽ dicit. cuiꝰ auctoritate.
isti urgentur. Aꝑte qͥppe ait. Uir quidẽ
si comatꝰ sit: ignominia est illi. Ipsam
ignominiã inquiunt suscepimꝰ merito
peccatoꝵ nr̃oꝵ. ad hoc obtendentes si¬
mulate humilitatis umbraculũ. ut sub
eo ꝓponant uenalem typũ. qͣsi apl̃s suꝑ¬

Expanded text:
hac peruersitate imitentur, quibus sunt in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uilior habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non tondebant. nec cogitant quid intersit inter illud propheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transierivelamen . » Quod autem significabat velamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum filiorum Israel, hoc significabat illis tempoetiam coma sanctorum. nam idem apostolus etiam comam pro uelamento esse dicit, cuius auctoritate isti urgentur. aperte quippe ait: uir quidem si comatus sit, ignominia est illi. ipsam ignominiam, inquiunt, suscipimus merito peccatorum nostrorum, ad hoc obtendentes simulatae humilitatis umbraculum, ut sub eo proponant uenalem typhum; quasi apostolus super