comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓcessit: a patre ñ recessit. Hoc ẽ
enim eẽ dm̃: ubiq eẽ totũ. Totus
gͦ filius apud patrẽ: totus in cȩlo.
totꝰ in t̾ra. totꝰ in utero uirginis. totꝰ
in cruce. totꝰ in inferno: totꝰ in pa¬
radyso. quo latronẽ introduxit.
Non ꝑ diu̾sa tempora uł loca. dici¬
mus ubiq eẽ totum: ut m̃ ibi totꝰ sit.
ce alio tempore alibi totꝰ. s ut sem¬
ꝑ ubiq sit totꝰ. Si enm ds hoc p̾sti¬
tit huic luci. quȩ uidet᷑ nr̃is aspe¬
ctib ut simul tota ubiq sit: neq
enĩ qͣndo hic ẽ in oriente. uł in aliis
partib t̾rarum ñ ẽ. s ubiq tota ẽ.
&e omĩb tota ẽ. & omniũ oculos
saciat: & ipsa integra ꝑseuerat:
Si hoc potest creatura: qͣnto ãpliꝰ
ipse creator: S hoc qͦd filiꝰ dicitur
sedere ad dexterã patris. demonstra¬
tͣiqd ipse homo quẽ suscepit xp̃c.
potestatẽ acceꝑit iudicantis. Inde
enim uenturꝰ ẽ. iudicare uiuos &
mortuos. Aduentũ eiꝰ liber indi¬

Expanded text:
nos processit, a Patre non recessit. Hoc est enim esse Deum, ubique esse totum. Totus ergo Filius apud Patrem, totus in coelo, totus in terra, totus in utero virginis, totus in cruce, totus in inferno, totus in paradiso quo latronem introduxit. Non per diversa tempora vel loca dicimus ubique esse totum, ut modo ibi totus sit, et alio tempore alibi totus: sed ut semper ubique sit totus. Si enim Deus hoc praestitit huic luci quae videtur nostris aspectibus, ut simul tota ubique sit: neque enim quando hic est, in Oriente vel in aliis partibus terrarum non est; sed ubique tota est, et in omnibus tota est, et omnium oculos satiat, et ipsa integra perseverat: si hoc potest creatura, quanto amplius ipse Creator? Sed hoc quod Filius dicitur sedere ad dexteram Patris, demonstratur quod ipse homo quem suscepit Christus, potestatem acceperit judicantenim venturus est judicare vivos et mortuos. Adventum ejus liber indi
Abbreviated transcription (Latin):
in celum: Iste ih̾c qui assumptus
ẽ in celum a uobi. sic ueniet quẽad¬
modum uidistiᷤ eum euntẽ in cȩ¬
lũi ueniet gͦ fues mez ueniet. Ille
qui pͥus uenit occultus: ueniet
in potestate manifestus. Ille qui
iudicatus ẽ: ueniet iudicaturus.
Ille qui stetit ante hominẽ: uidi¬
caturus ẽ omnẽ hominẽ. Ds̃ ma¬
nifestus ueniet. Quid ẽ ds mani¬
festus ueniet: Non sicut prius
homo humilis. s sicut d̾s homo
maiestate sublimis: & iudicabit.
Quomͦ iudicabit: Non enĩ ut iu¬
dex t̾renus quesiturꝰ est testes. ut
te conuincat: aut ueritatẽ ꝑ tor¬
m̃ta requisiturꝰ ut confessũ pu¬
miat: cum uidex sedeat ipsa iusti¬
cia: & testis sibi sit ipsa mala con¬
scientia. Ille iuidex dilectissimi nec
nec pecunia corrumpit᷑: nec satiᷤ¬
factione mitigat᷑. Hic hic dum
tempꝰ ẽ. qͥcqͥd. potest anima agat
ꝓse: uͭ locꝰ ẽ miscdie. Nam ibi quid
ꝓ se agat ñ habebit: quia iusticiȩ
soluis locus erit. Hic agat amima

Expanded text:
tus est in coelum a vobis, sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Veniet ergo, fratres mei, veniet: ille qui prius venit occultus, veniet in potestate manifestus; ille qui judicatus est, veniet judicaturus; ille qui stetit ante hominem, judicaturus est omnem hominem. Deus manifestus veniet. Quid est, Deus manifestus veniet? Non sicut prius, homo humilis; sed sicut Deus homo, majestate sublimis. Et judicabit . Quomodo judicabit? Non enim ut judex terrenus quaesiturus est testes ut te convincat, aut veritatem per tormenta requisiturus ut confessum puniat; cum judex sedeat ipsa justitia, et testis sibi sit ipsa mala conscientia. Ille judex, dilectissimi, nec nec pecunia corrumpitur, nec satisfactione mitigatur. Hic, hic, dum tempus est, quidquid potest anima agat pro se, ubi locus est misericordiae: nam ibi quid pro se agat non habebit, quia justitiae solius locus erit. Hic agat anima
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq diffusa: quȩ filios dõ spiritalit̾
parit: quȩ paruulos lacte uerboꝵ
eiꝰ spiritalit̾ nutrit: quȩ pueros sa¬
pientiam docet: quȩ adolescentes
a luxuria atq impudicitia sua sc̃a
castitate custodit. quȩ iuuenes ro¬
bore uirtutis contra diabolum ar¬
mat: quȩ senes prudentiã docet:
quȩ seniores etate ꝓuectos uenera¬
biles facit. ꝑ hanc uiuenes &e uir¬
gines. seniores cũ iuniorib etas
omĩs& uterq sexus laudent nom̃
dñi: Hȩc errantes filios reuocat:
mortuos grauit̾ dolet: secũ ꝑseue¬
rantes iudeficient̾ pascit. Hanc
dilectissimi amemꝰ om̃s: tali matri
sic amanti. sic ꝓspicienti. sic consu¬
lenti. inseparabilit̾ inhereamꝰ: ut
simul cum illa. & ꝑ illam d̃o patͥ
ꝑpetuo conungi mercamur.amen.¬

Expanded text:
 diffusa, quae filios Deo spiritualiter parit, quae parvulos lacte verborum ejus spiritualiter nutrit, quae pueros sapientiam docet, quae adolescentes a luxuria atque impudicitia sua sancta castitate custodit, quae juvenes robore virtutis contra diabolum armat, quae senes prudentiam docet, quae seniores aetate provectos venerabiles facit. Per hanc juvenes et virgines, seniores cum junioribus, aetas omnis et uterque sexus laudant nomen Domini . Haec errantes filios revocat, mortuos graviter dolet, secum perseverantes indeficienter pascit. Hanc, dilectissimi, amemus omnes: tali matri sic amanti, sic prospicienti, sic consulenti inseparabiliter inhaereamus; ut simul cum illa et per illam Deo Patri perpetuo conjungi mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie eiꝰ ẽ. Dñe libera ammã
meã de morte.: & eduxisti ab infe¬
ris animã meã. Per tͥa ista tempora.
ueluti ꝑ tres dies resurgunt animȩ
Resurgent mortui. &e excitabuntur
qui in monum̃tis sunt: & exulta¬
bunt om̃s qui sunt suꝑ t̾ram. Et

Expanded text:
bera animam meam de morte ; et, Eduxisti ab inferis animam meam . Per tria ista tempora veluti per tres dies resurgunt animae Resurgent mortui, et excitabuntur qui in monumentis sunt, et exsultabunt omnes qui sunt super terram . Et
Abbreviated transcription (Latin):
quando facit in te: quod ñ fit a te.
uoluntatẽ tuã. faciamꝰ &e nos. fiat
uoluntas tua: sicut in celo &e in t̾ra.
Mens celum ẽscaro terra ẽ. Quando
dicis si tam̃ dicis. quod ait apłs. m̃te
seruio legi cłi. carne autẽ legi peccati
fit uoluntas di in celo:. s ñdum in t̾ra.
Cum uͦ caro menti consenserit. & ab¬
sorta mors fuerit in uictoria. ut nulla
desideria carnalla remaneant cum
quib mens confligat: cum transierit
rixa in terra. cũ transierit bellum¬
cordis cum transierit qͣd dictum est.
caro concupiscit adu̾sus sp̃m. sp̃c aũ¬

Expanded text:
quando facit in te, quod non fit a te: quando facit in te, quod non fit a te: voluntatem tuam, faciamus et nos. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Mens coelum est, caro terra est. Quando dicis, si tamen dicis, quod ait Apostolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati ; fit voluntas Dei in coelo, sed nondum in terra. Cum vero caro menti consenserit, et absorpta fuerit mors in victoriam , ut nulla desideria carnalia remaneant cum quibus mens confligat; cum transierit rixa in terra, cum transierit bellumcordis, cum transierit quod dictum est, Caro concupiscit adversus spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ omĩpotentẽ. Si om̃pe est tu
oras. ut fiat uoluntas illuis: Quid
ẽ gͦ fiat uoluntas tua: fiat in me:
ut ñ resistam uoluntati tuȩ. Ergo
&e hic ꝓ te oras: & ñ ꝓ do̾. fiet enim
uoluntas di inte: & si ñ a te. Nam ce
quib dicturus ẽ uenite benedicti pa-¬
tris mei ꝑcipite regnũ quod uobis
paratũ est ab origine mundi: fiet in
illis uoluntas dĩ. ut iusti &e sci acci¬
piant regnum. Et quib dicturus ẽ.
ite in ignem eternũ qui paratus est
diabolo c&e angłis eius: fiet in illis uo¬
luntas di: ut mali dampnent᷑ in ig¬
nem ȩternum. Aliud ẽ. ut fiat a te.
Ut gͦ fiat in te: ñ sine causa oras. nͥ
ut bene sit tͥ. Siue gͦ bene sit tͥ. siue
male sit tͥ. fiet in te: s fiat & a te.
Quare gͦ dico fiat uoluntas tua si¬
cut in celo &e in terra. & ñ dico fiat
uoluntas tua a cęlo & a terra: Quia
qͦd fit a te: ipse facit in te. Nunquã
fit a te. quod ñ ipse facit in te. S ali¬

Expanded text:
Patrem omnipotentem. Si omnipotens est, cur Patrem omnipotentem. Si omnipotens est, cur oras ut fiat voluntas ejus? Quid est ergo, Fiat voluntas tua? Fiat in me, ut non resistam voluntati tuae. Ergo et hic pro te oras, et non pro Deo. Fiet enim voluntas Dei in te, etsi quibus dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi, fiet in illis voluntas Dei, ut justi et sancti accipiant regnum: et quibus dicturus est, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; fiet in illis voluntas Dei, ut mali damnentur in ignem sempiternum. Aliud est, ut fiat a te. Ut ergo fiat in te, non sine causa oras, nisi ut bene sit tibi. Sive ergo bene sit tibi, sive male sit tibi, fiet in te: sed fiat et a te. Quare ergo dico, Fiat voluntas tua in coelo et in terra: et non dico, Fiat voluntas tua a coelo et a terra? Quia quod fit a te, ipse facit in te. Nunquam fit a te, quod non ipse facit in te. Sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
lum ẽ. si contempseris nom̃ dĩ. ñ
dicimus: Et si ñ petamꝰ. ñ ẽ uentu¬
rum regnum di: De illo enĩ regno
dicit᷑ quod erit post finem scłi. Nã
regnum semꝑ habet d̃s: & nunquã
ẽ sine regno: cui seruit uniuersa cre¬
atura. S quod regnum optas: De
quo scriptum ẽ in euangłio: uenite
benedicti patͥs mei. ꝑcipite regnũ qͦduob̾
paratũ ẽ. ab initio scł̃i. Ecce de quo
dicimus: adueniat regnum tuum.
Ut nobis ueniat optamus: ut in il¬
lo ueniamus optamus. Nam ecce ue¬
niet. S quid tͥ ꝓdest: si ad sinistram
te inueniet: Ergo & hic bene tͥ optaᷤ.
ꝓ te oras: hoc desideras. hoc cupis. orã¬
do ut sic uiuas: quo ad regnum di
qͦd ẽ om̃ib scĩs dandum ꝑtineas. Er¬
go ut bene uiuas tͥ oras cum dicis:
adueniat regnum tuũ. Ptineamuᷤᷤ
ad regnum di: ueniat &e nobis: quod
luntas tua. Si ñ illud dicas:. ñ faciet
d̾s uoluntatẽ suame Memento qͣd
in simbolo reddidisti:credo in dm

Expanded text:
lum est si contempseris nomen Dei, nolum est si contempseris nomen Dei, nodicimus? Et si non petamus, non est venturum regnum Dei? De illo enim regno dicitur quod erit post finem saeculi. Nam regnum semper habet Deus; et nunquam est sine regno, cui servit universa creatura. Sed quod regnum optas? De quo scriptum est in Evangelio, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio saeculi. Ecce de quo dicimus, Veniat regnum tuum. Ut in nobis veniat, optamus; ut in illo inveniamur, optamus. Nam ecce veniet: sed quid tibi prodest, si ad sinistram te inveniet? Ergo et hic tibi bene optas, pro te oras. Hoc desideras, hoc cupis orando, ut sic vivas, quomodo ad regnum Dei, quod est omnibus sanctis dandum, pertineas. Ergo, ut bene vivas, tibi oras cum dicis, Veniat regnum tuum. Pertineamus ad regnum tuum: veniat et nobis quod luntas tua. Si non illud tu dicas, non faciet Deus voluntatem suam? Memento quod in symbolo reddidisti: Credo in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
quam ibi scriptum ẽ. Uos gͦ dicite.
Pater nr̃ qui es in celis. Ubi uos ui¬
detis dm patrẽ habere cepistis: sed
habetis cum nati fueritis. Quãquã
& mͦ antequã nascamini. illius se¬
mine concepti estis: tanquã utero
eccłiȩ in fonte pariendi. Pater ñr
qui es in cȩlis. Mementote uos pa¬
trem babere in cȩlis: mementote
uos de patre adam natos in mortẽ:
de patre do regenerandos ad uitã.
Quȩ ce dicitis: in cordib ur̃is dici¬
te. Sit orantis affectus: &e erit exau¬
Sdientis effectus. Sc̃ificetur nom̃
tuum. Qd̃ rogas ut scĩficet᷑ nomen
dĩ. scm̃ ẽ. Quid rogas: qͦd iam sc̃m
ẽ: Deinde cum rogas ut scificet᷑
nom̃ ipsius: ñ quasi ꝓ illo illum
rogas. & ñ pro te: Intellige. & ꝓ
te rogas. Hoc enĩ rogas ut qͦd semꝑ
scm̃ ẽ in se: scificet᷑ in te. Quid est
scĩficetur.: Sc̃m habeat᷑: ñ contẽp¬
natur. Ergo uides. quia cum hoc¬
optas: tͥ bonũ optas. Tibi enim ma¬

Expanded text:
quam quod ibi scriptum est. CAPUT IV.quam quod ibi scriptum est. CAPUT IV.Pater noster, qui es in coelis. Ubi vos videtis Deum Patrem habere coepistis. Sed habebitis, cum nati fueritis. Quanquam et modo antequam nascamini, illius semine concepti estis, tanquam utero Ecclesiae in fonte pariendi. Pater noster, qui es in coelis. Mementote, vos Patrem habere in coelis. Mementote, vos de patre Adam natos in mortem, de Patre Deo regenerandos ad vitam. Quae et dicitis, in cordibus vestris dicite. Sit orantis affectus, et erit exaudientis effectus. Sanctificetur nomen tuum. Quid rogas ut sanctificetur nomen Dei? Sanctum est. Quid rogas, quod jam sanctum est? Deinde cum rogas ut sanctificetur nomen ipsius, nonne quasi pro illo illum rogas, et non pro te? Intellige, et pro te rogas. Hoc enim rogas, ut quod semper sanctum est in se, sanctificetur in te. Quid est, sanctificetur? Sanctum habeatur, non contemnatur. Ergo vides quia cum optas, tibi bonum optas. Tibi enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
cruce dixit. pat̾ ignosce illis qͥa nesci¬
unt qͥd faciunt: talia p̾cabatur ꝓ
paulo. immo adhuc ꝓ saulo. ut hoc
in illo fieret: qͦd & factum ẽ. Nam
quia dicit. eram autẽ ignotꝰ facie
autẽ audiebant. quia ille qui aliqͣn¬
do noͣs ꝑsequebat᷑. nunc euangłizat
fidem quã aliquando uastabat. &
in me magnificabant dm. Quare
magnificabant dm: nͥ quia anteꝗͣ
ne multa uerba afferas ad dm: qͣsi
uelis multis uerbis docere dđm. Qn¬
do gͦ rogas: pietate opus ẽm̃ uerbosi¬
tate. Scit aut̃ẽ pater u̾r qͦd uobis ne¬
cessarium sit:prius quã petatis ab
eo. Nolite gͦ multum loqui: qͥa nonit.
quid uobis necessarium sit.S ne for¬
sit necessariũ: ut quid uł pauca u̾ba
dicimꝰ: It qͥd oramꝰ: Ipse scit. det qͦd nob̃
scit necessarrũ. S ideo uoluit ut oreᷤ.
ut desideranti det: ne uilescat quod
dederit: quia &e ipsum desiderium
est desid̾ioꝵ. Non tͥ licet pet̾e aliud:

Expanded text:
cruce dixit, Pater, ignosce illis, quia nescicruce dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt , talia precabatur pro Paulo, imo adhuc pro Saulo, ut hoc in illo fieret, quod et factum est. Nam quia dicit, Eram autem ignotus facie autem audiebant quia ille qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat, et in me magnificabant Deum : quare magnificabant Deum, nisi quia antequam ne multa verba afferas ad Deum, quasi velis multis verbis docere Deum. Quando ergo rogas, pietate opus est, non verbositate. Scit enim Pater vester quid vobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo. Nolite ergo multum loqui: quia novit quid vobis necessarium sit. Sed ne forsit necessarium, utquid vel pauca verba dicimus? utquid oramus? Ipse scit: det quod scit nobis necessarium. Sed ideo voluit ut ores, ut desideranti det, ne vilescat quod dederit: quia et ipsum desiderium est desideriorum. Non tibi licet petere aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
Et utiq ait aliquis. Qui loquit᷑ in
psalmis iustus ẽ. quare tam mala op¬
tat inimicis suis: Non optat s p̾ui¬
det. P rophetia ẽ ꝓmintiantis. ñ uotũ
maledicentis. In sp̃u enim illi noue¬
rant. quib debebat euenire ma¬
le. quib bene: & ꝑ ꝓpħiam dicebant.
tanquã optarent quod p̾uidebant.
Tu autẽ undescis. ne melior te futurꝰ
siticui hodie male petis: S scio il¬
lum malignum dicis. Et te scis ma¬
lignum: quãuis forte audeas & de
corde alteriꝰ iudicare qͦd nescis. S
& te scis malignũ. Num audis apo¬
stolũ dicentẽ. qui pͥus fui blasphemꝰ
& ꝑsecutor &e inuiriosus: s miscdiã
consecutus sum. quia ignorans feci
in incredulitate: Quando pauluᷤ
apłs ꝑsequebatur: xp̃ianos. ligans
uͥ inueniebat: audiendos ad sacer¬
dotes &e puniendos attrahebat. qͥd
putatis fr̃es. eccl̃ia contra illum ora-¬
bat. an ꝓ illo: Utiq eccłia di quȩ di¬
dicerat a dño suo qui pendens in

Expanded text:
Et utique, ait aliquis, qui loquitur in Et utique, ait aliquis, qui loquitur in Psalmis, justus est: quare tam mala optat inimicis suis? Non optat, sed praevidet: prophetia est praenuntiantis, non votum male dicentis. In spiritu enim illi noverant quibus habebat evenire male, quibus bene: et per prophetiam dicebant, tanquam optarent quod praevidebant. Tu autem unde scis, ne melior te futurus sit, cui hodie male petis? Sed scio illum malignum, dicis. Et te scis malignum. Quamvis forte audeas et de corde alterius judicare quod nescis: sed et te scis malignum. Non audis Apostolum dicentem, Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate ? Quando Paulus apostolus persequebatur Christianos, ligans ubi inveniebat, audiendos ad sacerdotes et puniendos attrahebat; quid putatis, fratres, Ecclesia contra illum orabat, an pro illo? Utique Ecclesia Dei, quae didicerat a Domino suo, qui pendens in
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & pꝰtea simbolũ. s pꝰ simbolũ ubi
sciretis quid crederetis: & postea
orationẽ: uͥ nossetis quẽ inuocaretiˢ.
Simbolũ gͦ ꝑtinet ad fidem: oratio
ad precẽ: quia qui credit. ipse ex
petunt qͦd petere ñ debent: igno¬
rantes qͥd eis expediat. Duas gͦ
res qui inuocat cauere debet: ne
petat qͦd ñ debet: & ne ab illo pe¬
tatia quo ñ debet. A diabolo ab
idolis. a demonib ñ ẽ petendũ
deo qui fecit celum & terrã & mare.
&e omĩa quȩ in eis sunt: ab illo peten¬
dum ẽ. si quid petendum ẽ. S cauen¬
dum ẽ. ne &e ab illo petat᷑. qͦd petere
ñ debemꝰ. Uitam humanam qͥa
petere debemus: si petas ab idolis
surdis & mutis. quid tͥ ꝓdest: Itẽ
a do patre qui ẽ in celis. si optas
mortẽ inimicorũ tuoꝵ: quid tͥ ꝓdest:
Num audisti uł legisti in psalmo in
quo p̾dictꝰ ẽ dampnabilis traditor
iudas: quomͦ ꝓpħia dixit de illo. orõ
mala inimicis tius: oratio tua fiet
cis suis. eum qui loquit᷑ in psalmis.

Expanded text:
et postea symbolum; sed prius symbolum ubi sciretis quid crederetis, et postea Orationem, ubi nossetis quem invocaretis. Symbolum ergo pertinet ad fidem, Oratio ad precem: quia qui credit, ipse exapetunt quod petere non deberent, ignorantes quid eis expediat. Duas ergo res, qui invocat, cavere debet: ne petat quod non debet, et ne ab illo petat a quo non debet. A diabolo, ab idolis, a daemonibus non est petendum Deo qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, ab illo petendum est, si quid petendum est. Sed cavendum est, ne et ab illo petatur quod petere non debemus. Vitam humanam quia petere debemus, si petas ab idolis surdis et mutis, quid tibi prodest? Item a Deo Patre, qui est in coelis, si optas mortem inimicorum tuorum, quid tibi prodest? Non audisti vel legisti in Psalmo, in quo praedictus est damnabilis traditor Judas, quomodo prophetia dixit de illo, Oratimala inimicis tuis, oratio tua fiet cis suis, eum qui loquitur in Psalmis.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ deberes. rogasti me: ce dimisi tͥ.
Num oportebat ce te misereri conser¬
ui tui:. sicut & ego tui misertus sum
De ȩuangłio uerba ista st̃: ñ de cor¬
de meo. Si autẽ dimiseris ueniam¬
rogatus postulanti:.iam potes dice¬
re orationẽ istam. Et si ñdum idoneꝰ
es diligere seuientẽ: tam̃ orationem
istam potes dicere. dimitte nobis de¬
bita nr̃a. sicut &e nos dimitimꝰ debi¬
torib nrĩs. Transeamus ad reliqua.
preterita peccata dicimus: quȩ non
possumus facere ut facta ñ sint. Po¬
tes facere. ut ñ facias: quod fecisti:
Quid agis ut ñ sit factum: qͦd fecistie
Propter illa quȩ iam facta sunt.
ista tͥ sententia orationis subuenit
dimitte nobis debita nr̃a. sicut &e noᷤᷤ
dimittimꝰ debitorib nrĩs. P ropter
illa quȩ potes incidere:quid faciesꝰ
Ne nos inferas in temptationẽ. Sed
libera nos a malo. Ne nos inferas
in temptationẽ. s libera nos a ma¬
lo: hoc ẽ ab ipsa temptatione. Et

Expanded text:
 deberes, rogasti me, et dimisi tibi; nonne oportebat et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum . De Evangelio sunt verba ista, non de corde meo. Si autem rogatus dimiseris veniam postulanti, jam potes dicere orationem istam. Et si nondum idoneus es diligere saevientem, tamen orationem istam potes dicere, Dimitte nobis debita nostri, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Transeamus ad reliqua. praeterita peccata dicimus, quae non possumus facere, ut facta non sint. Potes agere, ut non facias quod fecisti: quid agis, ut non sit factum quod fecisti? Propter illa quae jam facta sunt, ista tibi sententia orationis subvenit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Propter illa in quae potes incidere, quid facies? Ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo. Ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo; hoc est, ab ipsa tentatione. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facietis. Primo credite posse fieri:
Quid enim tͥ ꝓdest malum inimiei
tuis Si malum nullũ haberet: nec
inimicꝰ tuus eẽt. Bonum illi opta.
finit mala: &e ñ erit inimicus. Non
enĩ inimica ẽ tͥ in illo natura huma¬
na: s culpa. Nunquid id̾o tͥ ẽ inimicꝰ:
qͦd habet animã &e carneme Hoc ẽ
qͦd tu. Animã habes: animã habet.
Carnem habes: carnẽ habet. Consub¬
stantialis tuus ẽ. Simul de terra
facti estis: a dño animati estis. Hoc
ẽ ille quod & tu:. respice fr̃em tuũ.
Primo duo parentes nr̃i erant: adam
&e eua. Ille pater: illa mater. Ergo
nos fũes. Omittamus originẽ pͥmã.
Deus pat̾: ȩccłia mat̾. Ergo noᷤ fr̃es.
S inimicus meus paganus ẽ: uideuᷤ
ẽ. hereticus ẽ. Et unde iam dudum
dixĩ fiat uoluntas tua. sicut in cȩlo
&e in terra; Deccłia inimicus tuus. ẽ
paganus. iudeus. hereticus. terra ẽ.
Sicelum es: inuoca patrẽ qͥ ẽ in cȩlis:

Expanded text:
non faciatis. Primo credite posse fieri: non faciatis. Primo credite posse fieri: Quid enim tibi prodest malum inimici tui? Si malum nullum haberet, nec inimicus tuus esset. Bonum illi opta, finiat mala, et non erit tibi inimicus. Non enim inimica est tibi in illo natura humana, sed culpa. Numquid ideo tibi est inimicus, quod habet animam et carnem? Hoc est quod tu: animam habes, animam habet; carnem habes, carnem habet. Consubstantialis tuus est: simili de terra facti estis; a Domino animati estis. Hoc est ille quod tu: respice fratrem tuum. Primi duo parentes nostri erant, Adam et Eva; ille pater, illa mater: ergo nos fratres. Omittamus originem primam: Deus pater, Ecclesia mater: ergo nos fratres. Sed inimicus meus Paganus est, Judaeus est, haereticus est; et unde jamdudum dixi, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, ita et in terra. O Ecclesia, inimicus tuus est Paganus, Judaeus, haereticus: terra est. Si coelum es, invoca Patrem qui est in coelis,
Abbreviated transcription (Latin):
addidistis. dictis. factis. cogitationib:
om̃ia dimittunt᷑: &e exhibitis inde
tanquã a conspectui dñi di ur̃i. cum
securitate ommiũ debitoꝵ. Iam ꝓpt̾
sum. quia necessariũ ẽ uobis dicere.
uelut cotidiana mundatione ista
dimitte nobis debita nr̃a. sicut &e noᷤ
dimitrimus debitorib nr̃is: quid
facietis: Habetiᷤ immicos. Quiᷤ enĩ
uiuat in hac terra: ñ habens inimicũ:
Intendite uobis: diligite illos. Nullo
modo tͥ potest nocere inimicꝰ seuiens:
qͣntum tͥ noces. si ñ diligis inimicũ.
Ille enim nocere potest aut uillȩ tue.
aut pecori tuo. aut domui tue. aut
seruo tuo. aut ancillȩ tuȩ. aut filio
tuo. aut conuigi tuȩ: aut ut multũ¬
dicam. si illi data fuerit potestas carni
fiat uoluntas tua.sicut in cȩlo ce in
t̾ra. Tam̃ ñ uobis uideat᷑ impossibile.
Ego scio. ego noui. ego ꝓbaui ẽẽ hoĩes
xp̃ianos: qui diligunt inimicos suoᷤ.
Si uobis impossibile uisum fuerit:

Expanded text:
addidistis, dictis, factis, cogitationibus, addidistis, dictis, factis, cogitationibus, omnia dimittuntur: et exibitis inde tanquam a conspectu Domini vestri, cum securitate omnium debitorum. CAPUT Xsum, quia necessarium est vobis dicere, velut quotidiana mundatione ista, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; quid facietis? Habetis inimicos: Quis enim vivat in hac terra non habens inimicum? Intendite vobis, diligire illos. Nullo modo tibi potest nocere saeviens inimicus, quantum tibi noces, si non diligis inimicum. Ille enim nocere potest aut villae tuae, aut pecori tuo, aut domui tuae, aut servo tuo, aut ancillae tuae, aut filio tuo, aut conjugi tuae; aut, ut multum, si illi data fuerit potestas, carniFiat voluntas tua, sicut in coelo, ita et in terra. Tamen non vobis videatur impossibile: ego scio, ego novi, ego probavi esse homines christianos, qui diligunt inimicos suos. Si vobis impossibile visum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
nos. num ido ñ p̾munt: qͥa minuta
sunt: Quid int̾est. utrum te plum¬
bum p̾mat: an harena: Plumbum
una massa ẽ: harena multa grana
sunt. s copiositate p̾munt. M inuta
sunt peccata. Num uides de guitis
minutis flumina impleri: & fundos
camus: & quod dicimus faciamus:
dimite nobis debita nr̃a. sicut & noᷤ
dimutimꝰ debitorib nr̃is. Sponsio¬
nem facimus cum d̃o: pactũ ce pla¬
citum. Hoc tͥ dicit dñs ds tuus. Di¬
mitte: & dimitto. Non dimisisti. tu
tione dñica. &e maxime in tota oratio¬
ne ista sententia. dimitte nobis de¬
bita nr̃a sicut &e nos dimittimus
debitorib nr̃is: audite me baptitan¬
di estis: omĩa dimittite: quisquis ha¬
bet adu̾sus aliquẽ in corde suo. dimit¬
tat ex corde. Sic intrate: de certi estote
omĩa uobis prorsus dimitti que con¬
traxistis: & ex parentib nascendo scđm
adam cum originali peccato: ꝓpter qͣd
peccatũ cum paruulis curritis ad
grãm saluatoris: & quicqͥd uiuendo

Expanded text:
nos, num ideo non premunt, quia minuta nos, num ideo non premunt, quia minuta sunt? Quid interest, utrum te plumbum premat, an arena? Plumbum una massa est, arena minuta grana sunt, sed copia te premunt. Minuta sunt peccata: non vides de guttis minutis flumina impleri, et fundos camus, et quod dicimus faciamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Sponsionem facimus cum Deo, pactum et placitum. Hoc tibi dicit Dominus Deus tuus: Dimitte, et dimitto. Non dimisisti: tu tione dominica, et maxime in tota oratione ista sententia, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: audite me. Baptizandi estis, omnia dimittite: quisque quod habet adversus aliquem in corde suo, dimittat ex corde. Sic intrate, et certi estote omnia prorsus vobis dimitti quae cotraxistis, et ex parentibus nascendo secundum Adam cum originali peccato, propter quod peccatum cum parvulis curritis ad gratiam Salvatoris, et quidquid vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
Et quis teneat ocłi uelocitatẽ. qͣndo¬
qͥdem dicit᷑ oculus inde accepisse
claudi possunt: & cito clauduntur.
Aures cum conatu claudis: manũ
leuas: ꝑuenis ad illas. Et si tͥ aliquiˢ
manꝰ teneat. patent aures. nͨ potes eaᷤ
claudere aduersus uerba maledica.
impura. blandientia. &e decipientia.
Cum aliquid qͦd ñ oportet audieris:
& si ñ feceris. num aure peccas: Au¬
dis mali aliquid libent̾. Lingua
mortifera quanta mala committit:
aliqͣndo talia. quib homo ab altari
separet᷑. Ad illam ꝑtinet materies
blasphemiaꝵ: ce multa falsa & ma¬
nia dicunt᷑. quȩ ad rem ñ ꝑtinent.
Nichil mali faciat manus: ñ currat
pes ad aliquid mali: ñ dirigat᷑ ocłs
in lascuuã. ñ auris libent᷑ pateat
turpitudini: ñ moueat᷑ lingua ad
id qͦd ñ decet. Dic. cogitationes qͥs
& aliunde cogitamꝰ: qͣsi oblui ante
quẽ stemus: aut ante quẽ ꝓni iacea¬
mus. Ista omĩa si colligant᷑ contra

Expanded text:
Et quis teneat oculi velocitatem? QuandoEt quis teneat oculi velocitatem? Quandoquidem dicitur oculus inde accepisse laudi possunt, et cito clauduntur: aures cum conatu claudis, manum levas, pervenis ad illas: et si tibi aliquis manus teneat, patent; nec potes eas claudere adversus verba maledica, impura, blandientia et decipientia. Cum aliquid, quod non oportet, audieris, etsi non feceris, nonne aure peccas? Audis mali aliquid libenter. Lingua mortifera quanta peccata committit? Aliquando talia, quibus homo ab altari separetur. Ad illam pertinet materies blasphemiarum: et multa etiam inania dicuntur, quae ad rem non pertinent. Nihil mali faciat manus; non currat pes ad aliquid mali; non dirigatur oculus in lasciviam; non auris libenter pateat turpitudini; non moveatur lingua ad id quod non decet: dic, cogitationes quiset aliunde cogitamus, quasi obliti ante quem stemus, aut ante quem proni jaceamus. Ista omnia si colligantur contra
Abbreviated transcription (Latin):
nas angustias contrusi fueramus.
si ñ nobis daret᷑ cotidiana munda¬
tio sc̃e orationis. Elemosinȩ & oratio¬
nes mundant peccata:. tantũ ne ta¬
lia committant᷑. unde necesse sit uoᷤ¬
separari a pane cotidiano: uitantes
debita. qͥb debet᷑ certa & seuera dãp¬
natio. Nolite uos iustos dicere. qͣsi
ñ habeatis unde dicatis: dimitte
nobis debita nr̃a. sicut ce nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. Abstinentes
a deceptionib hereticoꝵ. ac scissioni-¬
b scismaticoꝵ. abstinentes ab homi¬
cidiis. ab adulteriis. & fornicationi¬
b. a furtis. & rapinis. a falsis testi¬
moniis. & siqua forte alia. ñ dico que
exiciabiles exitus habent. unde ne¬
cesse sit precidi ab altari. ce ligari
in terra. ut liget᷑ in celo: ualde enĩ¬
ꝑiculose & mortifere soluit᷑. nͥ soluat᷑
in terra qͦd soluatur in celo: istis ꝙͥ
exceptis. ñ deest unde homo peccet.
qͦd ñ oportet. Uidendo libent̾ pecat.

Expanded text:
nas angustias contrusi fuerimus, nas angustias contrusi fuerimus, si non nobis daretur quotidiana mundatio sanctae orationis. Eleemosynae et orationes mundant peccata; tantum ne talia committantur, unde necesse sit separari nos a pane quotidiano; vitantes debita, quibus debetur certa et severa damnatio. Nolite vos justos dicere, quasi non habeatis unde dicatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Abstina deceptionibus haereticorum, a conscissionibus schismaticorum; abstinentes ab homicidiis, ab adulteriis et fornicationibus, a furtis et rapinis, a falsis testimoniis; et si qua forte alia, non dico quae exiriales exitus habent, unde necesse sit praecidi ab altari, et ligari in terra ut ligetur in coelo, valde periculose et mortifere, nisi solvatur in terra quod solvatur in coelo: istis ergo exceptis, non deest unde homo peccet. Quod non oportet videndo libenter, peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: & debitores sumus. Non qͥa
aliquid remansit. qͦd nobis in bap¬
tismo dimissum ñ fuerit:. s qͥa ui¬
uendo contraximꝰ. qͦd cotidie dimit¬
tatur. Qui baptizant᷑ &e exeunt: sine
debito ascendunt: sine debito ꝑgunt.
Qui autẽ baptizant᷑ & tenentur in
hac uita. de fragilitate mortali conꝰ¬
trahunt aliquid. unde &e siñ naufra-¬
gatur: tam̃ oportet ut sentinetur:
quia si ñ sentinat᷑. paulatim ingredit᷑.
unde tota nauis mergat᷑: &e hoc orare
sentinare ẽ. Non tantũ autẽ debemꝰ
orare. s ce elemosinã facere: qͥa senti¬
natur ne nauis mergat᷑. &e uocibus
agitur & manib. Uocib agimus.
cum dicimus: dimitte nobis debi¬
ta nr̃a. sicut & nos dimutimꝰ debi¬
torib nr̃is. Manib autẽ agimus.
cum facimꝰ. frange esurienti panem
tuũ. & egenum sine tecto induc in
uomum tuã. Include elemosinam
ad dñm. Dimissis gͦ peccatis om̃ib
ꝑ lauacrũ regenerationis: in mag¬

Expanded text:
sumus, et debitores sumus. Non quia sumus, et debitores sumus. Non quia aliquid remansit quod nobis in Baptismo non dimissum fuerit: sed quia vivendo contrahimus quod quotidie dimittatur. Qui baptizantur et exeunt, sine debito ascendunt, sine debito pergunt. Qui autem baptizantur et tenentur in hac vita, de fragilitate mortali contrahunt aliquid, unde et si non naufragatur, tamen oportet ut sentinetur. Quia si non sentinatur, paulatim ingreditur unde tota navis mergatur. Et hoc orare, sentinare est. Non tantum autem debemus orare, sed et eleemosynam facere: quia quando sentinatur ne navis mergatur, et vocibus agitur et manibus. Vocibus agimus, cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Manibus autem agimus, cum facimus, Frange esurienti panem tuum, et egenum sine tecto induc in domum tuam . Include eleemosynam a. Dimissis ergo peccatis omnibus per lavacrum regenerationis, in mag
Abbreviated transcription (Latin):
uinea. cib ẽ ñ merces. Oꝑario enĩ
duas res debet. qui illũ conducit
ad uineam: & cibum ne deficiat:
& mercedẽ unde gaudeat. Cib ñr¬
c̃ cotidianus in hac terra sermo di.
qui semꝑ erogat᷑ ecclĩis merces nr̃a¬
post laborẽ. uita ȩt̾na nominat᷑. Iterũ
in isto pane nr̃o cotidiano. si intelligaᷤ
qͦd fideles accipiunt. qͦd accepturi
estis baptizati: bene rogamꝰ &e dicimꝰ.
panẽ nr̃m cotidianũ da nobis hodie:
ut sic uiuamus: ne ab illo altari se¬
quia ꝓ nobis petimus. Nobis enĩ:
debita dimitti postulamꝰ. Debitores
enim sumus: ñ pecunaꝵ. s peccatoꝵ.
Dicitis mͦ forte. Et uos: Respondemꝰ:
Et nos. et uos. Ep̃i scĩ debitores estiꝰ
Et nos. Debitores sumus. Et uos. Ab¬
sit dñe: noli tͥ facere iniuiriã. Non in¬
uiriam mͥ facio: s uerũ dico. debito¬
res sumus. Si dixerimꝰ quia peccatũ
ñ habemus: nos ipsos decipimus: &
ueritas in nobis ñ est. Et baptirati

Expanded text:
vinea; cibus est, non merces. Operario enim vinea; cibus est, non merces. Operario enim duas res debet, qui illum conducit ad vineam, cibum, ne deficiat; et mercedem, unde gaudeat. Cibus noster quotidianus in hac terra, sermo Dei est, qui semper erogatur Ecclesiis: merces npost laborem vita aeterna nominatur. Iterum in isto pane nostro quotidiano si intelligas quod fideles accipiunt, quod accepturi estis baptizati; bene rogamus et dicimus, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie: ut sic vivamus, ne ab illo altari sequia pro nobis petimus. Nobis enim debita demitti postulamus. Debitores enim sumus, non pecuniarum, sed peccatorum. Dicis modo forte: Et vos? Respondemus: Et nos. Et vos, episcopi sancti, debitoress debitores sumus. Et vos? Absit, domine, noli tibi facere injuriam. Non injuriam mihi facio, sed verum dico: debitores sumus. Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Et baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
& surrexerunt pauꝑes: Et qͦd illi
implet᷑. quo caro cotidie reficitur:
istum gͦ panem uidetis dm̃ dare
ñ solum laudatorib siuis. qͥ facit
solem suum oriri suꝑ bonos & ma¬
los: & pluit suꝑ iustos & iniustos.
Laudas. pascit te: blasphemas. pas¬
cit te. Ut penitentiã agas expectat
te.s si ñ te mutaueris dampnat te.
Quia gͦ panem istum accipiunt a
deo boni & mali:̃ putas ñ ẽ aliquis
panis quem petunt filii. de quo di¬
cebat dñs in euangłio: ñ ẽ bonum
tollere panem filioꝵ. & mutere ca¬
nib: Est plane. Quis ẽ iste panis:
&e quare dicit᷑ cotidianus. & iste:
ut petas panem cotidianũ. Aliud
ẽ unde suꝑbias: aliud ẽ unde uiuaᷤ.
Tam̃ quia iste panis usibilis &e tra¬
ctabilis. datur & bonis e malis. ẽ
panis cotidianus quẽ petunt filii.
Ipse sermo di qui nobis cotidie ero¬
gatur: panis ñr ẽ cotidianus. Inde
uinunt ñ uentres: s mentes. Neces¬
sariꝰ ẽ nobis. Etiam nunc oꝑarii ᷤ in

Expanded text:
et surrexerunt pauperes? Et quod illi et surrexerunt pauperes? Et quod illi impletur, quo caro quotidie reficitur; istum ergo panem videtis Deum dare, non solum laudatoribus suis, sed etsolem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Laudas, pascit te: blasphemas, pascit te. Ut poenitentiam agas, exspectat te: sed si non te mutaveris, damnat te. Quia ergo panem istum accipiunt a Deo et boni et mali, putas non est aliquis panis quem petunt filii, de quo dicebat Dominus in Evangelio, Non est bonum tollere panem filiorum, et mittere canibus ? Est plane. Quis est iste panis? et quare dicitur quotidianus? Et iste ut petas panem quotidianum. Aliud est unde superbias, aliud est unde vivas. Tamen quia iste panis visibilis et tractabilis datur et bonis et malis; est panis quotidianus quem petunt filii. Ipse est sermo Dei, qui nobis quotidie erogatur. Panis noster quotidianus est: inde vivunt non ventres, sed mentes. Necessarius est nobis etiam nunc operariis in
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: qñ dicimꝰ scĩficet᷑ nom̃ tuũ. Expo¬
nendũ ẽ tͥ. qͥa ꝑteoras non ꝓ d̃o: quan¬
do dicis fiat uoluntas tua. Et hoc ex¬
ponendum tͥ ẽ: ne putes qͦd do be¬
ne optas. ut fiat uoluntas ipsiuᷤ:
oe ñ potiꝰ ꝓ te oras. Quando dicis
ueniat regnũ tuũ. & hoc ẽ exponen
dun: ne putes quia do bene optas
ut regnet. Ab isto autẽ loco &e de¬
inceps usq in finem orationis. ap¬
paret. quia ꝓ nobis rogamus dm.
Quando dicis panem nr̃m cotidi¬
anum da nobis bodie: ꝓfiteris te
mendicum d̃i. S noli erubescere.
Quantumlibet quisq sit diues
in terra: mendicus di ẽ. Stat men¬
dicus ante domum diuitis: s &
ipse diues stat ante domum magni
diuitis. Petitur ab illo: & petit. Siñ
egeret: aures di oratione ñ pulsaret.
Et quid eget diues: Audeo dicere:
ipsum panẽ cotidianũ eget diues.
Quare enim abundant illi omĩa:
Unde nͥ quia ds dedit: Quid ha¬
bebit: si ds subtrahat manũ suã ꝰ
Nonne multi dormierunt dinites:

Expanded text:
mus. Quando dicis, Sanctificetur nomen tuum; exponendum est tibi quia pro te oras, non pro Deo. Quando dicis, Fiat voluntas tua, et hoc exponendum tibi est, ne putes quod Deo bene optas, ut fiat voluntas ipsius, et non potius pro te oras. Quando dicis, Veniat regnum tuum; et hoc exponendum est, ne putes quia Deo bene optas, ut regnet. Ab isto autem loco et deinceps usque in finem Orationis, apparet quia pro nobis rogamus Deum. Quando dicis, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, profiteris te mendicum Dei. Sed noli erubescere: quantumlibet quis sit dives in terra, mendicus Dei est. Stat mendicus ante domum divitis: sed et ipse dives stat ante domum magni divitis. Petitur ab illo, et petit. Si non egeret, aures Dei oratione non pulsaret. Et quid eget dives? Audeo dicere, ipso pane quotidiano eget dives. Quare enim abundant illi omnia? unde, nisi quia Deus dedit? Quid habebit, si Deus subtrahat manum suam? Nonne multi dormierunt divites,
Abbreviated transcription (Latin):
bant: &e ille ꝓ eis orabat. Talem te eẽ
uolo. Extende te. Quid trahis cor sem
ꝑ in t̾ram: Audi: sursum cor extende:
dilige inimicos. Si ñ potes diligere
seuientẽ: dilige uł petentẽ. Dilige ho¬
minẽ qui tͥ dicit. frater peccaui. ignos¬
ce mͥ. Tunc si ñ ignoueris: ñ dico deles
orationẽ de corde tuo: s delebis de li¬

Expanded text:
bant: et ille pro eis orabat. Talem te esse bant: et ille pro eis orabat. Talem te esse volo: extende te. Quid trahis semper cor in terra? Audi, Sursum cor: extende, dilige inimicos. Si non potes diligere saevientem, dilige vel petentem. Dilige hominem qui tibi dicit: Frater, peccavi, ignosce mihi. Tunc si non ignoveris, non dico, deles orationem de corde tuo; sed deleberis de li
Abbreviated transcription (Latin):
debetis: qͥd si ñ feceritis ꝑibitis qͣndo¬
auditis inimicus ueniam petit. con¬
tintio dimittatis. Et hoc multũ ad
uos. Multum ad te erat: inmicum
diligere seuentẽ. Multũ est ad te.
hominẽ diligere supplicantẽ. Quid
dicis: Seuiebat: de oderas. Malle̾ nrec
tunc odisses. Mallem tunc cũ seuien¬
tem patereris. dñm recordareris di¬
centẽ: pat̾ ignosce illis. quia nesciunt
qͥd faciunt. Hoc gͦ magnoꝑe uellem.
ut etiam eo tempore. cum in te seuie¬
bat inimicꝰ. respiceres dñm dm̃ tuũ
ista dicentẽ. S forte dicturus es. fecit
ille. s ut dñs: quia xp̃c. quia dĩ filiuiᷤ.
quia unigenitꝰ. quia uerbum caro
factum. Quid gͦ malus &e inualidus
homo: Si multũ ẽ ad te dñs tuus. co¬
gitet᷑ a te conseruus tuus. Stephanꝰ
sc̃s lapidabat᷑: & int̾ lapides genu
fixo ꝓ mimicis orabat. &e ait. D ñe.
ne statuas illis hoc peccatũ. Illi lapi¬
des mittebant:. ñ ueniam postula¬

Expanded text:
debetis: quod si non feceritis, peribitis. Qudebetis: quod si non feceritis, peribitis. Quando inimicus veniam petit, continuo dimittatis. Et hoc multum ad vos? Multum ad te erat, inimicum diligere saevientem: multum est ad te, hominem diligere supplicantem? Quid dicis? Saeviebat, et oderas. Mallem nec tunc odisses: mallem tunc, cum saevientem patereris, Dominum recordareris dicentem, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Hoc ergo magnopere vellem, ut etiam eo tempore, cum in te saeviebat inimicus, respiceres Dominum Deum tuum ista dicentem. Sed forte dicturus es: Fecit ille, sed ut Dominus, quia Christus, quia Dei Filius, quia Unigenitus, quia Verbum caro factum. Quid ego malus et invalidus homo? Si multum est ad te Dominus tuus, cogitetur a te conservus tuus. Stephanus sanctus lapidabatur: et inter lapides genu fixo pro inimicis orabat, et ait, Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Illi lapides mittebant, non veniam postula
Abbreviated transcription (Latin):
rediturus ẽ grex xp̃i : Si soli illi
debent dicere. dimitte nob̾ debita
nr̃a. sicut ce nos dimittimꝰ debito¬
rib nr̃is. qui diligunt inimicos
Immo ut diligatis orate. S nunqͥd
uob̾ dicturus sum. si ñ diligitis ini¬
micos ur̃os: nolite in oratione dm̃ca
dicere. dimitte nobis debita nr̃a. sicut
&e nos dimittimꝰ debitorib nr̃is:
Puta quia dico nolite dicere. si non
dixeritis. ñ dimittunt᷑. si dixeritis
& ñ feceritis. ñ dimittunt᷑. Ergo di¬
cendum ẽ. & faciendum: ut dimit
ñ paucitatẽ xp̃ianam. s multitudi¬
nem consolari: & scio qͥa hoc deside¬
ratis audire. Dimittite ut dimitta¬
tur uobis: xp̃c dixit. Et uos in ora¬
tione quid dicitis: Unde mͦ tracta¬
mus: dimitte nobis debita nr̃a sicut
&e nos dimittimꝰ debitorib nobis.
Sic dimitte dñe: qͦm dimittimus.
Hoc dicis. sic dimitte pater qͥ es in
celis debita nr̃a: qͦm &e nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. Hoc enĩ facẽ

Expanded text:
redigitur grex Christi? Si soli illi redigitur grex Christi? Si soli illi debent dicere, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, qui diligunt inimicos;imo ut diligatis, orate. Sed numquid vobis dicturus sum: Si non diligitis inimicos vestros, nolite in oratione dominica dicere, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? Puta quia dico, Nolite dicere. Si non dixeritis, non dimittuntur: si dixeritis, et non feceritis, non dimittuntur. Ergo dicendum est et faciendum, ut dimittnon paucitatem christianam, sed multitudinem consolari: et scio quia hoc desideratis audire. Dimittite, ut dimittatur vobis, Christus dixit . Et vos in oratione quid dicitis? unde modo tractamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Sic dimitte, Domine, quomodo dimittimus. Hoc dicis: Sic dimitte, Pater, qui es in coelis, debita nostra, quomodo et nos dimittimus debitoribus nostris. Hoc enim facere
Abbreviated transcription (Latin):
eutor: s laborauit ut eẽt aduitor. Et
si uerũ queras. oratũ ẽ contra illũ:
s contra eiꝰ maliciã. ñ naturã. Ora
& tu contra maliciã mnimici tui:
illa moriat᷑: &e ille uiuat. Si enim
mortuus fuerit inimicꝰ tuus: qͣsi
mimico cariusti:. s nec amicũ inue¬
nisti. Si autẽ mortua fuerit mali¬
illud fecit: Ds̃ illud faciat in cor¬
dib ur̃is. Et ego scio:. pauci illud
faciunt. Magni illud faciunt. sp̃u¬
ales faciunt. Nunqͥd tales st̃ om̃s
meccłia fideles ad altare accedentes:
corpus &e sanguinẽ xp̃i sumentes:
nunqͥd tales sunt om̃s: Et tamen
om̃s dicunt. dimitte nobis debita
nr̃a: sicut &e nos dimittimꝰ debitori¬
b nr̃is. Si respondeat illis ds. quid
a me petitis ut faciam qͦd ꝓmisi q̃n
uos ñ facitis qͦd p̾cepi: Quid ꝓmisiͤ
Dimitere debita ur̃a. Quid precepiꝰ
Ut &e uos dimittatis debitorib ur̃i.
Quomͦ potestis hec facere: si ñ dili¬
gatis inimicosꝰ Quid gͦ facturi
sumus fu̾es. Ad tantã paucitatẽ:

Expanded text:
et adjutor. Et si verum quaeras, oratum est contra illum: sed contra ejus malitiam, non naturam. Ora et tu contra malitiam inimici tui: illa moriatur, et ille vivat. Si enim mortuus fuerit inimicus tuus, quasi inimico caruisti, sed nec amicum invenisti. Si autem mortua fuerit maliillud fecit? Deus illud faciat in cordibus vestris. Et ego scio, pauci illud faciunt, magni sunt qui faciunt, spirituales faciunt. Numquid tales sunt omnes in Ecclesia fideles ad altare accedentes, corpus et sanguinem Christi sumentes? numquid tales sunt omnes? Et tamen omnes dicunt, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si respondeat illis Deus: Quid a me petitis ut faciam quod promisi, quando vos non facitis quod praecepi? Quid promisi? Dimittere debita vestra. Quid praecepi? Ut et vos dimittatis debitoribus vestris. Quomodo potestis hoc facere, si non diligatis inimicos? Quid ergo facturi sumus, fratres? Ad tantam paucitatem
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis debet ẽẽ nom̃ dĩ semꝑ in
regno eiꝰ eẽ debemus: semꝑ uolun¬
tatẽ eiꝰ facere debemus. Hoc in et̾¬
num erit.Panis cotidianus. mͦ
ẽ necessariꝰ. Iam ab hoc articło
ta nr̃a: in hac uita necessariũ ẽ. Nam
cum ad illam uenerimus: debita fi¬
niemus. In hac terra temptatio est:
in hac terra ꝑicłose nauigatur:in
hac terra ꝑ rimas fragilitatũ subin¬
trat aliquid. quod debeat sentinari.
Cum autẽ facti fuerimus equales
angłis di: absit ut dicamus. absit
ut rogemus d̾m. ut dimittat nobis¬
debita nr̃a: quȩ nulla erunt. Hic gͦ
panis cotidianus: hic ut debita di¬
mittant᷑. Hic ut ñ intremus in tẽp¬
tationẽ: quia in illa uita tẽptatio¬
ñ intrat. hic ut liberemur a malo:
qͥa in illa uita malum nullum erit.¬
s bonum sempit̾num ꝑmanebit:¬

Expanded text:
debet esse nomen Dei, semper in regno ejus esse debemus, semper voluntatem ejus facere debemus. Hoc in aeternum erit. Panis quotidianus modo est necessarius. Jam ab hoc articulo ta nostra in hac vita necessarium est. Nam cum ad illam veniemus, debita finimus. In hac terra tentatio est, in hac terra periculose navigatur, in hac terra per rimas fragilitatum subintrat aliquid, quod debeat sentinari. Cum autem facti fuerimus aequales Angelis Dei, absit ut dicamus, absit ut rogemus Deum, ut dimittat debita nostra, quae nulla erunt. Hic ergo panis quotidianus, hic ut debita dimittantur, hic ut non intremus in tentationem; quia in illa vita tentatio non intrat: hic ut liberemur a malo; quia in illa vita malum nullum, sed bonum sempiternum permanebit
Abbreviated transcription (Latin):
faciatis: cum gͦ hoc bellũ transierit.
omiisq concupiscentia in caritate
fuerit cõmutata: nichil in corpore
remanebit qͦd sp̃ui resistat: nichil
qͦd domet᷑. nichil qͦd frenetur. nichil
fiat uoluntas tua. sicut in celo &e in
in cȩlo &e in terra. Ut quomͦ tͥ serui

Expanded text:
: cum ergo hoc bellum transierit, omnisque concupiscentia in charitatem fuerit commutata, nihil in corpore remanebit quod spiritui resistat, nihil quod dometur, nihil quod frenetur, nihil Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in in coelo et in terra: ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc testimoniũ posuit. qͦd scriptũ
ẽ. Et erit: Omĩs homo quicunq
inuocauerit nom̃ dñi: saluus erit.
Ante enim apud solos israbelitas
inuocabat᷑ nom̃ dñi: qui fecit celũ
& terram. Cetere gentes idola mu¬
ta &e surda inuocabant: a quib ñ
& erit: qui inuocauerit nom̃ dñi.
saluus erit. Deinde qͥa inuide¬
bant ipsi uidei gentib euange-¬
lium. etiam illi qui crediderunt
in xp̃m: ce dicebant non debere
annuntiari ȩuangłm xp̃i eis. qui
cireuncisi ñ fuissent: quia contra
istos posuit hoc testimoniũ pau¬
lus apłs. & erit. omĩs quicunq
inuocauerit nom̃ dñi saluus
erit: & subuinxit statim ad illos
conuincendos qui nolebant¬
T euangłitari gentib. & ait.
quomͦ aũ inuocabunt in quẽ ñ
crediderunt. aut qͦm credent e

Expanded text:
hoc testimonium posuit quod scriptum est, Et erit: omnis homo qui invocaverit nomen Domini, salvus erit . Antea enim apud solos Israelitas invocabatur nomen Domini, qui fecit coelum et terram: caeterae gentes idola muta et surda invocabant, a quibus noEt erit: omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Deinde quia invidebant ipsi Judaei Gentibus Evangelium, etiam illi qui crediderunt in Christum, et dicebant non debere annuntiari Evangelium Christi eis qui circumcisi non fuissent; quia contra istos posuit hoc testimonium apostolus Paulus, Et erit: omnis quicumque invocaverit nomen Domini, salvus erit: subjunxit statim ad illos convincendos, qui nolebant evangelizari Gentibus, et ait, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo creden