comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anteꝗͣ. ex his ipsis dictis de mon¬
stremꝰ. nec metuendi de se in eũ
infirmitatẽ incidisse aliquã. nec
dolendi: qͣrendũ ẽ qͥd nã uideat᷑
timere potuisse. ut in eũ formi¬
Ao intolerandi doloris incide¬
rit.C. puto ñ alia hic ad tim̃dũ:
quã passionis & mortis causa prȩ¬
tendit᷑. ¶ intͣrogo eos qͥ hoc ita
existimant. an racione subsistat
ut mori timuerit: qͥ omnẽ ab
apłis trorẽ mortis apellens. ad
głam eos sit martyrii adhortatꝰ
dicens. Qͥ ñ accipit cruc̃e fuã &
seqͥt᷑ me. ñ ẽ me dignꝰ: & qͥ inue¬
nit animã fuã ꝑdet illã: & qͥ ꝑdi¬
et illã. Cũ enĩ mori ꝓ eo uita sit:
qͥd ipse in mortis sacram̃to dolu¬
isse existimandꝰ ẽ. qͥ ꝓse morien¬
tibꝰ intã rependat: Eẜ cũ ñ tim̃dos
e̾e̾ qͥ corpꝰ occiderent monet: ip¬
sũ illũ mors ad timore passionis
dolore̾ mortis timeret: potestatis
suȩ libertate moriturꝰ: Numano
enĩ generi uite morte̾. aut insex¬

Expanded text:
ante quam ex his ipsis dictis demonstremus, nec metuendi de se in eum infirmitatem incidisse aliquam, nec dolendi: quaerendum est quidnam videatur timere potuisse, ut in eum formido intolerandi doloris inciderit. Et puto non alia hic ad timendum, quam passionis et mortis, causa praetenditur. Et interrogo eos, qui hoc ita existimant, an ratione subsistat, ut mori timuerit, qui omnem ab Apostolis terrorem mortis apellens, ad gloriam eos sit martyrii adhortatus, dicens: Qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus: et qui invenit animam suam, perdet illam: et qui perdiet eam . Cum enim pro eo mori vita sit; quid ipse in mortis sacramento doluisse existimandus est, qui pro se morientibus vitam rependat? Et cum non timendos esse qui corpus occiderent monet ; ipsum illum mors ad timorem passionis dolorem mortis timeret, potestatis suae libertate moriturus? Humano enim generi vitae mortem aut vis ex
Abbreviated transcription (Latin):
scandunt. Usq eõ sensus fidi ꝑ
empto in corꝑibꝰ naturalis infir¬
mitatis metu. corꝑa ipsa ad sen¬
sũ ñ senciendi doloris emutat:
ut ꝑ animȩ ꝓpositũ. firmitas cor¬
pori inuebat᷑ animatũq corpꝰ
in id se tantũ senciat. in qͦs ani¬
mȩ studio cõmonet᷑: ut qͦd pati
animꝰ głȩ cupiditate cͣtendit.
id se pati corpꝰ anima uegetan¬
te ñ senciat. Hȩc si in hominibꝰ
naturalia st̃ ꝑ animȩ ad głam arden¬
tis calorẽ. ut passiones suas nesci¬
ant . & uulnera ignorent . & mor¬
sputꝰ & sermo natura corporis
ẽ. dũ &. maneus ĩa ñ mancus ma¬
nꝰ iubet᷑ extendere .&. eecꝰ natus.
natiuitatis uicia ñ sentit &. trun¬
cus aure ñ truncꝰ ẽ. in ea infir¬
mitate cõpunct ac dolentis cor¬
poris deputabit᷑. in quagłosos
ac beatos uiros fidi sue sꝑs ñ re¬

Expanded text:
scandunt. Usque eo sensus fidei, scandunt. Usque eo sensus fidei, perempto in corporibus naturalis infirmitatis metu, corpora ipsa ad sensum non sentiendi doloris emutat, ut per animae propositum firmitas corporis invehatur, animatumque corpus in id se tantum sentiat, in quod animae studio commovetur; ut quod pati animus gloriae cupiditate contemnit, id se pati corpus anima vegetante non sentiat. Haec si in hominibus naturalia sunt per animae ad gloriam ardentis calorem, ut passiones suas nesciant, et vulnera ignorent, et morsputus et sermo natura corporis est, dum et mancus jam non mancus manum jubetur extendere, et caecus natus nativitatis vitia non sentit, et truncus aure non truncus est, in ea infirmitate compuncti ac dolentis corporis deputabitur, in qua gloriosos ac beatos viros fidei suae spir
Abbreviated transcription (Latin):
& ignis amiitunt. Nã neq illa u¬
runt᷑. neq ille urit: &. tam̃ in cȩ¬
teris naturȩ sue ẽ. & ignis & corpꝰ.
Nã circu̾stantes ardent: &. pene
ministeria. inpena st̃. Non uis
impie heretice. ut transeunte
palmas elauo rꝑs ñ doluerit:
neq uulnꝰ illud. nullã acerbitatẽ
teli cõpungentis intulerit. Int̾¬
rogo cur pueri ignes ñ timuerĩt.
nec doluerĩt: aut qͥd in eoꝵ. cor¬
poribꝰ naturę fuerit. ut naturã
ignis excederet. Quod si illi fidi
calore. & beati martyrii gła ti¬
mere nesciunt q̃ timent᷑: xꝑs¬
etiã si uicioꝵ nr̃oꝵ origine e̾e̾t
conceptꝰ. tam̃ ꝑ cruce̾ mansurus
ds. & mundũ iudicaturꝰ. & rex
ȩt̃nor. secłoꝵ. futurꝰ tristis. me¬
tu crucis e̾e̾t: & tantoꝵ. p̃mioꝵ.
inmemor. turpis metꝰ anxietate
tigaudent. Paulo. libacio sua.
corona iusticiȩ ẽ. Desecanda sua¬
colla ꝑ eussoribꝰ. cũ hẏmnis mar¬
tẏres tendunt: & edificatos sibi
c̃gerie lignoꝵ. ignes. cũ cantico

Expanded text:
neque illa uruntur, neque ille urit: et tamen in caeteris in natura sua est et ignis et corpus; nam circumstantes ardent, et poenae ministeria in poena sunt. Non vis, impie haeretice, ut transeunte palmas clavo Christus non doluerit, neque vulnus illud nullam acerbitatem teli compungentis intulerit. Interrogo cur pueri ignes non timuerint, nec doluerint: aut quid in eorum corporibus naturae fuerit, ut naturam ignis excederet. Quod si illi fidei calore, et beati martyrii gloria timere nesciunt quae timentigine esset conceptus, tamen per crucem mansurus Deus, et mundum judicaturus, et rex aeternorum saeculorum futurus, tristis metu crucis esset? et tantorum praemiorum immemor, turpis metus anxietate ti gaudent. Paulo libatio sua corona justitiae est. Desecanda colla sua percussoribus cum hymnis Martyres tendunt, et aedificatos sibi congerie lignorum ignes cum canticis
Abbreviated transcription (Latin):
militudine hominis cͣstitut᷑ &
habitu reꝑtꝰ ut homo natꝰ est.
dolorẽ sensit corꝑis nr̃iꝰ animȩ
nr̃ȩ & corꝑis ut conceptu. ita &
inicio animatꝰ in corpore. Q uod
si assũpta sibi ꝑ se ex uirgine
carne. ipse sibi ꝑ se anim̃a con¬
cepti ꝑ se corporis coaptauit:
scđm animȩ corporisq natur̃a.
necesse ẽ &. passionũ fuisse na

Expanded text:
 hominis constitutus, et habitu repertus ut homo natus est; dolorem senserit corporis nostri, animae nostrae et corporis, ut conceptu, ita et initio animatus in corpore. Quod si assumpta sibi per se ex Virgine carne, ipse sibi et ex se animam concepti per se corporis coaptavit; secundum animae corporisque naturam, necesse est et pas
Abbreviated transcription (Latin):
tis .&. iohanne inp̃idicacionẽ euan¬
se calicẽ rogat. utiq ĩã secũ manen¬
tẽ: qͥ tum insanguine noui testam̃¬
ti ꝓ multoꝵ peccatis effundendꝰ
c̃sumabat᷑. Non enĩ rogat ne secũ
sit. s ut a se transeat. deinde rogat
ne uoluntas sua fiat. eẜ qͦd uult ef¬
fici. idipsũ concedi sibi ñ uult.Ait
eñi. Sed tam̃ ñ sicut ego uolo s siẽ
tu uis: ut uoluntate calieis deprȩ¬
candi. humane in se sollicitudinis
significans c̃sorciũ: sentenciã a se
unitȩ sibi cõmimisq cũ patre. ñ dis¬
cerneret uoluntatis. Ut aũ ñ ꝓse
p̃cari intelligeret᷑ &. racio signifi¬
catȩ uoluntatis. ac dep̾cacio ñ obti¬
nendȩ. ẽẽt in absoluto: hoc totũ huiꝰ¬
modi peticionis suȩ cepit exordio.
Pat̾ meus. si possibile ẽ. Aliqͥd gͦ patri
relinqͥt᷑ qͦd ei an possibile ẽ incertũ
sit : ẽẜ si nichil patri impossibile est.
intelligendũ ẽ ad cuiꝰ ẽdicionẽ id

Expanded text:
tis, et Joanne in praedicationem Evantis, et Joanne in praedicationem Evanse calicem rogat, utique jam secum manentem: qui tum in sanguine Novi Testamenti pro multorum peccatis effundi consummabatur. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se transeat. Deinde rogat ne voluntas sua fiat: et quod vult effici, id ipsum concedi sibi non vult. Ait enim, Sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis: ut voluntate calicis deprecandi humanae in se sollicitudinis significans consortium, sententiam a se unitae sibi communisque cum Patre non discerneret voluntatis. Ut autem non pro se precari intelligeretur, et ratio significatae voluntatis ac deprecatio non obtinendae esset in absoluto; hoc totum hujusmodi petitionis suae coepit exordio, Pater meus, si possibile est. Aliquid ergo Patri relinquitur, quod ei an possibile esset incertum sit? Et si nihil Patri impossibile est, intelligendum est ad cujus conditionem id
Abbreviated transcription (Latin):
ĩa tristiciȩ ẽ causa. s finis. Quigͦ
ñ ꝓptͣ mortẽ. s usq ad mortẽ tris¬
tis ẽ. qͣrendũ ẽ unde sit tristis ri¬
stis aũ nͣ incerto. neq infinito hu¬
mane ignoranciȩ tẽpore: s usꝙ
ad morte̾. Adeo aũ ñ ꝓptͣ mortem
suscepta tristicia ẽ: ut sit destituta
ligere possimꝰ: uideamꝰ qͥd hanc
ꝓfessionẽ tristiciȩ. uel p̃cesserit
uel consequat᷑. T ocius eñi passis¬
nis &. fidi inysteriũ: c̃sũmatũ paschȩ
cȩna fuerat ꝑ dñm. Post quȩ uniuer¬
sor inse scandalũ docet. s p̃cessurũ
se eos ingalileã. ꝓmitit. Petrus cȩ¬
teris licet scandalizaturis se tamͣ
ñ scandalizaturũ c̃ stanti fide spon¬
det: s dñs ꝑ naturã di ñ ignarꝰ ge¬
rendor. ter eũ negaturũ ee̾ res¬
pondit: ut ceteroꝵ scandalũ intel¬
ligeret᷑ ex petro. cũ ille in tam gra¬
ue fidi ꝑ icłm. ter negando recide¬
ret᷑. Ium ille assũptis petro. ia cobo.
&. iohanne. duobꝰ ad martyriũ elec¬

Expanded text:
 tristitiae est causa, sed finis. Qui ergo non propter mortem, sed usque ad mortem tristis est, quaerendum est unde sit tristis. Tristis autem non incerto neque indefinito humanae ignorantiae tempore, sed usque ad mortem. Adeo autem non propter mortem suscepta tristitia est, ut sit destituta ligere possimus, videamus quid hanc professionem tristitiae vel praecesserit, vel consequatur. Totius enim passionis et fidei mysterium consummatum paschae coena fuerat per Dominum. Postque universorum in se scandalum docet , sed praecessurum se eos in Galilaeam promittit . Petrus, caeteris licet scandalizaturis, se tatamen non scandalizaturum constanti fide spopondit. Sed Dominus per naturam Dei non ignarus gerendorum, ter eum negaturum se esse respondit: ut caeterorum scandalum intelligeretur ex Petro, cum ille in tam grave fidei periculum eum ter negando recideret. Tum ille assumptis Petro, Jacobo et Joanne , duobus ad martyrium 347 elec
Abbreviated transcription (Latin):
de tune doloris ne scia membra
recidunt᷑: & omnẽ altiuulneris
plag̾a sensus carnis e mortuus.
sensuanimȩ in se torpentis eua¬
dit. Affert itaq dolorẽ ꝑ aninȩ
infirmis admixtionẽ. in infir¬
mũ sensũ suũ: corpus animatũ.

Expanded text:
Ac tum doloris nescia membra Ac tum doloris nescia membra caeduntur, et omnem alti vulneris plagam sensus carnis emortuus, sensu animae in se torpentis evadit. Affert itaque dolorem per animae infirmis admixtionem, in infirmum sensum suum corpus animatum.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Ea eñi natura corpoꝵ eͣ. ut
ex c̃sorcio animȩ in sensũ quen¬
dã animȩ sencientis animata
ñsit hebes in animisq materies.
s attacta senciat. & cõpuncta
doleat. & algens rigeat. &. con¬
fota goudeat: &. in edia tabescat.¬
& pinguescat cibo. Ex qͦdã enim
obtinentis se. p enetrantisq ani¬
mȩ transeursu: scđm ea in qͥbꝰ e¬
rit. aut oblectat᷑. aut ledit᷑. Cũ
gͥ cõpuncta aut effossa corpora
dolent: sensũ doloris tranfuse
in ea animȩ sensus admiteit. De¬
niq uulnꝰ corꝑis usq ad os do¬
unguiũ. prȩ secminanesciunt.
¶.si qͦndo accidente uicio pars
aliqͣ corrupta. membroꝵ sensũ
uiue carnis amiserit: ea cũuel
de secabit᷑. uel uret᷑ dolorẽ qͥsqͥs
eẽ potuisset ñ manente in ea a¬
nimȩ ꝑmixtione ñ senciet: aut
eũ grauis necessitas recidendi
corꝑis manet. medicato potu
c̃sopit᷑ uigor animȩ . & e mortua
sensus sui obliuione. mens sucis
uiolencioribꝰ occupata c̃ficit᷑:

Expanded text:
Ea enim natura corporum est, ut ex consortio animae in sensum quemdam animae sentientis animata, non sit hebes inanimisque materies: sed et attacta sentiat, et compuncta doleat, et algens rigeat, et confota gaudeat, et inedia tabescat, et pinguescat cibo. Ex quodam enim obtinentis se penetrantisque animae transcursu, secundum ea in quibus erit, aut oblectatur, aut laeditur. Cum igitur compuncta aut effossa corpora dolent, sensum doloris transfusae in ea animae sensus admittit. Denique vulnus corporis usque ad hos dounguium praesegmina nesciunt. Et si quando accedente vitio pars aliqua corrupta membrorum, sensum vivae carnis amiserit; ea cum vel desecabitur vel uretur, dolorem quisquis esse potuisset, non manente in ea animae permixtione, non sentiet. Aut cum gravis necessitas recidendi corporis manet, medicato potu consopitur vigor animae, et in emortuam sensus sui oblivionem mens succis violentioribus occupata conficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex se daret. quantũ ex se femine
rã : s om̃is causa nascendi in uecta
ꝑ sꝑm. tenuit in hominis natiui¬
tate qͦd matris ẽ. cũ tamͣ haberet
in originis natiuitate qͦd ds̃ est.
Hinc gͥ maximũ illud ac pul¬
cherrimũ suscepti hominis sac ra¬
m̃tũ. dñs ipse ostendit dicens. Ne¬
mo ascendit in cȩlũ. nͥ qͥ de scendit
de cęlo: filius hominis qͥ est ince¬
lo. Quod de celo descendit: concep¬
tȩ de sꝑu originis causa ẽ. Non e¬
nĩ corpori maria origine dedit :
licet ad inerem̃ta partũq corpo¬
ris. omne qͦd sexus fui ẽ naturale
c̃tulerit. Quod uͦ hominis filius
ẽ: suscepte in uirgine carnis est
partꝰ Quod aũ incelis ẽ: naturȩ
semꝑ manentis potestas ẽ. Quȩ
iniciata c̃ditaq ꝑ se carne. ñex
infirmitatis suę uirtute. intra
statẽ . &. informa seru manens. ab
om̃i intra extraq cęli. mundiq
cireulo. cȩli ac mundi dñs ñ ab¬

Expanded text:
ex se daret, quantum ex se feminaeram. Sed omnis causa nascendi invecta per Spiritum tenuit in hominis nativitate quod matris est, cum tamen haberet in originis nativitate quod Dei est. Hinc igitur maximum illud ac pulcherrimum suscepti hominis sacramentum Dominus ipse ostendit dicens: Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Quod de coelo descendit, conceptae de Spiritu originis causa est; non enim corpori Maria originem dedit, licet ad incrementa partumque corporis omne quod sui sexus naturale est, contulerit. Quod vero hominis Filius est, susceptae Virgine carnis est partus. Quod autem in coelis est, naturae semper manentis potestas est, quae initiata conditaque per se carne non ex finitatis suae virtute intra state in forma servi manens ab omni intra extrague coeli, mundique circulo coeli, ac mundi Dominus non ab
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ dixi& horȩ deputandã. cũ
ad de monstrandã aduersũ hereti¬
cos sabellianos in nascibilẽ in pa¬
tre. atq in iniciabilẽ potestat̾e. in¬
nascibilis hȩc in eo sit porestatis ex¬
cepcio: Sed qͥa hanc nescitȩ diei
ꝓfessionẽ. ñ ignoracionis e̾ẽ infir¬
mitatẽ. s tacendi dispensacionẽ do¬
cuimꝰ: ex purganda etiã nc̃ est om¬
nis impie assercionis occasio: & om̃s
heretice blasphemiȩ transcurren¬
gelii ꝑ ea ipsa qͥbꝰ obscura uidebat᷑
eluceatꝰ. Uolunt enĩ pleriq eor
ex passionis suȩ metir & ex infir¬
mitate paciendi. ñ inmnatura eum
impassibilis di fuisse: ut qͥ timuit
&. doluit. ñ fuerit uel in ea potes¬
tatis securitate quȩ ñ timet. uel
in ea sꝑs in corrupcione quȩ ñ do¬
let. s inferioris ado patre natu¬
rȩ & humanȩ passionis trepidaue¬
rit meti. &. ad corꝑalis pene con¬
gemuerit atrocitatẽ. Atq hac im¬
ad mortẽ:. & rursũ. patͣ. si possi

Expanded text:
ionem diei et horae deputandam, cum ad demonstrandam adversum haereticos Sabellianos 326 innascibilem in Patre atque ininitiabilem potestatem, innascibilis haec in eo sit potestatis exceptio. Sed quia hanc nescitae diei professionem, non ignorationis esse infirmitatem, sed tacendi dispensationem docuimus: expurganda etiam nunc est omnis impiae assertionis occasio, et omnes haereticae blasphemiae transcurrenidebatur, eluceat. Volunt enim plerique horum ex passionis suae metu et ex infirmitate patiendi, non in natura eum impassibilis Dei fuisse, ut qui timuit et doluit, non fuerit vel in ea potestatis securitate, quae non timet, vel in ea spiritus incorruptione, quae non dolet, sed inferioris a Deo Patre naturae et humanae passionis trepidaverit metu, et ad corporalis poenae congemuerit atrocitatem, quia scad
Abbreviated transcription (Latin):
Has enĩ oñs piȩ fidi nr̃e ꝓfessio¬
nes. ad impietatis suȩ rapiunt u¬
surpacionẽ : ut timuerit qͥ tris¬
tis ẽ. qͥ & transferri a se calicẽ de¬
picatꝰ sit. ut doluerit qͥ de relictũ
se a do inpassione conquȩstꝰ sit: ut
infirmꝰ qͦq fuerit. qͥ sꝑmn suũ pa¬
tri cõmendauerit: nec anxietas
admitat similitudine̾ addm. ex
eqͣtȩ in unigeniti natiuitate na-
ture. quȩ infirmitatẽ diuersita¬
tẽq suã .& de p̃cacione calieis .&

Expanded text:
Has enim omnes piae fidei nostrae professiones ad impietatis suae rapiunt usurpationem: ut timuerit, qui tristis est, qui et transferri a se calicem deprecatus sit; ut doluerit, qui derelictum se a Deo in passione conquestus sit; ut infirmus quoque fuerit, qui spiritum suum Patri commendaverit, nec anxietas admittat similitudinem exaequatae ad Deum in Unigeniti nativitate 327 naturae quae infirmitatem diversitatemq
Abbreviated transcription (Latin):
di e̾e̾t. formã serui accepit : Acce¬
pisse aũ formã serui eũ qͥ ee̾t in
di forma. de ẽtrariis cõparat᷑:
ut qͦnta ueritas ẽ manere in dei
forma. tanta ueritas sit accepis¬
se formã serui. Adͥ ꝓprietatẽ eñi
naturȩ intelligendã significaci¬
one uerbi ad id cõmunis impellim᷑.
Informa eñĩ serui ẽ: qͥ &. informa di
ẽ. eẜcũ hoc nature. illud uͦ dispen¬
sac ionis sit: in eiꝰdẽ tam̃ ẽ uerita¬
tis ꝓpͥetate qͦd utrũq ẽ. ut tã uerꝰ
sit in di forma. quã uerus inserui
Ut uero assũpsisse formã seruiñ
alnid ẽ. quã hominẽ natũ ẽẽ. ita
informa di ee̾. ñ aliud ẽ quã dm

Expanded text:
Dei esset, formam servi accepitDei esset, formam servi accepitpisse autem formam servi eum, qui esset in Dei forma, de contrariis comparatur: ut quanta veritas est manere in Dei forma, tanta veritas sit accepisse formam servi. Ad proprietatem enim naturae intelligendam, significatione verbi ad id communis impellimur. In forma enim servi est, qui et in forma Dei est. Et cum hoc naturae, illud vero dispensationis sit; in ejusdem tamen est veritatis proprietate, quod utrumque est: ut tam verus sit in Dei forma, quam verus in servi. Ut vero assumpsisse formam servi non aliud est, quam hominem natum esse; ita in forma Dei esse non aliud est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
as e̾ẽ deficiens. s ut ꝑ se sibi assũp¬
sit ex uirgine eor pus. ita eyse sibi
anima assumpsit: quȩ utiq nũꝗͣ. ab
homine gignenciũ originbꝰ prebet᷑.
Si eni conceptũ carnis nͥ ex deo ungo¬
ñ habuit. longe magis necesse est
animna corporis. nͥ ex deo al iunde
ñ fuerit. Q cũ ipse ille filius ho¬
minis ipse sit. qͥ& filius di qͥa totꝰ
hominis filius. totus dei filius sit
quã ridicule pręt̾ dĩ filiũ qͥ uer¬
bũ caro factũ ẽ. aliũ neseio quẽ
tanꝗͣ. ꝓpħam. uerbo di animatũ
pͣdicabimꝰ: cũ dñs iħs xꝑs .&. homi
nis filius . &. d̾i filius sit. ꝑid uͦ qͦd
tristis ẽ anima sua usq ad mortẽ.
& qͦd potestatẽ habet animȩ suȩ
ponendȩ &. resum̃de. uolunt ex
corpus ex eo conceptũ ẽ deputa¬
re: cũ uerbũ d̾s insacram̃ͣto na¬
turȩ suȩ manens. homo natꝰ sit. Na
te hominẽ ds̃. suscipiens hominẽ.
Ria est. nͥ qͦd uerbũ caro factũ
ẽ. scilicet qͦd filius di cũ informa

Expanded text:
s perfectis. --Sed ut per se sibi assumpsit ex Virgine corpus, ita ex se sibi animam assumpsit; quae utique numquam ab homine gignentium originibus praebetur. Si enim conceptum carnis nisi ex Deo Virgo non habuit; longe magis necesse est, anima corporis, nisi 335 ex Deo, aliunde non fuerit. Et cum ipse ille filius hominis ipse sit qui et filius Dei, quia totus hominis filius totus Dei filius sit; quam ridicule praeter Dei filium, qui Verbum caro factum est, alium nescio quem tamquam prophetam Verbo Dei animatum praedicanis filius et Dei filius sit? Per id vero, quod tristis est anima sua usque ad mortem, et quod potestatem habet animae suae ponendae et resumendae, volunt extcorpus ex eo conceptum est, deputare: cum Verbum Deus, in sacramento naturae suae manens, homo natus sit. Nate hominem Deus, suscipiens hominem hria est, nisi quod Verbum caro factum est: scilicet quod filius Dei, cum in forma
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ alienȩ a deo patre d̾m: neq ex
in nascibilitate. in nasc ibili coȩqͣ¬
le̾: s exgeneraciõe unigeniti nͣ
disparẽ. neq unu̾ eos ee̾ ex ge¬
minatis nominibꝰ unionis. s ex
natuitate nature: neq duos dos
ex diuersitate generis infide e̾ẽ:
cram̃tũ di unigenit ẽ c̃fitendũ.
sed in patre significari atq ẽẽ fi¬
liũ. dũ in eo & natura patris &.
nom est.: in filio uͦ patrẽ intelligi
ac manere. dũ filius neq dicipo¬
test nͥ ex patre. neq e̾e̾: uiuen¬
imaginẽ. & c̃signatã naturalit᷑
dĩ in do form̃a. usq ad eo in diffe¬
rentis potestatis &. generis. ut
in eo neq opꝰ. nec sermo. nec ui¬
sus alienꝰ a patre sit: s cũ natura¬
litͣ inse habeat auctoris sui ima

Expanded text:
 a Deo patre naturae Deum: neque ex innascibilitate Innascibili coaequalem, sed ex generatione Unigeniti non disparem: neque unum eos esse ex geminatis nominibus unionis, sed ex nativitate naturae: neque duos deos per diversitatem generis in fide esse,cramentum Dei unigeniti est confitendum; sed in Patre significari atque esse Filium, dum in eo et natura Patris et nomen est, in Filio vero Patrem intelligi ac manere, dum filius neque dici potest nisi ex patre, neque esse: vivenimaginem, et consignatam naturaliter Dei in Deo formam usque adeo indifferentis potestatis et generis, ut in eo nec opus, nec sermo, nec visus alienus a Patre sit: sed cum naturaliter in se habeat auctoris sui i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtas se ꝑ hoc exilii nr̃i tẽpꝰ osten¬
derit: qͦ ueritatis in paciens sane
doctrinȩ pͣdicat̾ores. ut scđm de¬
sid̾ia sua coaceruet sibi magistros.
releg̾ãt: exilio nr̃o letãntes & ex¬
ultantes in dño cͣstitisse in nobis

Expanded text:
exsilii nostri tempus ostenderit, quo veritatis impatiens sanae doctrinae praedicatores, ut secundum desideria sua coacervet sibi magistros, relegat: exsilio nostro laetantes et exsultantes in Domino, constitisse in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
fidi .ꝙ. inẽtaminate ueritatis.ꝓ¬
fessionẽ tenentes. quãꝗͣ. scđm hu¬
mane nature c̃suetudine. nullus
sermo ñsit ob noxius ẽtradictio¬
ni: eã tam̃ nos arbitror tocius
responsionis nr̃ȩ moderatos ee̾ ra-¬
cionẽ: ut c̃tradicere qͥsꝗͣ. nͥ cũ
impietatis. ꝓfessione ñ possit. Eoꝵ.
enĩ dictoꝵ quę scđm falsiloquii
sui art̾e. ex euangeliis heretiei p̃¬
sumunt. ita de monstrata ueritas
ẽ: ut ĩã in ẽtradichone igno raneiã
excusare ñ liceat: s irreligiosita¬
tẽ necesse sit cͣfiteri. Eã qͦq nũc
us fidi de monstracionẽ: ut ne¬
in ea qͥd̃e mentiri saltẽ aduer¬
sũ nos criminis possint Solent
enĩ ita de nobis implere aures
ignoranciũ. ut nos asserant ne¬
gare natiuitatẽ. cũ unitatẽ di¬
uinitatis p̃dicamꝰ. & dicant soli¬
tariũ a nobis ꝑ hoc. ego & patͣ u-
nũ sumꝰ. significari d̾m: ut in nas¬
cibilis ds descendens in uirgine.
homo natꝰ fit: qͥa ad dispensacio¬

Expanded text:
 incontaminatae veritatis professionem tenentes, quamquam secundum humanae naturae consuetudinem nullus sermo non sit obnoxius contradictioni, eam tamen nos arbitror totius responsionis nostrae moderatos esse rationem, ut contradicere quisquam nisi cum impietatis professione non possit. Eorum enim dictorum, quae secundum falsiloquii sui artem ex Evangeliis haeretici praesumunt, ita demonstrata veritas est, ut jam in contradictione ignorantiam 324 excusare non liceat, sed irreligiositatem us fidei demonstrationem, ut ne quid ementiri saltem adversum nos criminis possent. Solent enim ita de nobis implere aures ignorantium, ut nos asserant negare nativitatem, cum unitatem divinitatis praedicamus: et dicant solitarium a nobis per hoc, Ego et Patrem unum sumus , significari Deum: ut innascibilis Deus descendens in Virginem homo natus sit, qui ad dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
quã sane fid̾i doctrinis studet᷑.
& eo usq eos prurigo auriũ ad
ea quę desiderãt audienda exei¬
tauit. ut coaceruatis doctoribꝰ. so¬
la hec nẽ interĩ p̃dicacio polleat
ꝑ quã unigenitꝰ ds a potestate &
ueritate dĩ patris alienꝰ. aut alte¬
rius generis ds sit in fide nr̃a aut
ds ñ sit: mortifera ex utroq ul¬
pietatis ꝓfessione. aut duos dos
sub diuersitate diuinitatis loqͣn¬
tes: aut d̾m omnino cui natira ex
do ꝑ natiuitatẽ sit ab negantes.
Hoc alienatis ab auditu uerita¬
tis. & c̃uersis ad fabulas auribꝰ pla¬
cet: huiꝰ sane doctrinȩ audienei¬
a ñ sustinet᷑ & ipsa om̃is cũ p̃di¬
catoribꝰ suis exulat. Sed licet a
multis coaceruantibꝰ sibi scd̾m
desidia sua magistros. sana doctri¬
na exulet: ñ tam̃ a scis qͥbꝰq prȩ¬
dicacionis ueritas exulabit. Lo¬
qͥm᷑ eñi exules ꝑ hos lbros & ser

Expanded text:
quam sanae fidei doctrinis studetur: quam sanae fidei doctrinis studetur: et eo 323 usque eos prurigo aurium ad ea quae desiderant audienda excitavit, ut coacervatis doctoribus sola haec nunc interim praedicatio polleat, per quam unigenitus Deus a potestate et veritate Dei patris alienus, aut alterius generis Deus sit in fide nostra, aut Deus non sit: mortifera ex utroque impietatis professione, aut duos deos sub diversitate divinitatis eloquentes, aut Deum omnino, cui natura ex Deo per nativitatem sit, abnegantes. Hoc alienatis ab auditu veritatis, et conversis ad fabulas auribus placet: hujus sanae doctrinae audientia non sustinetur, et ipsa omnis cum praedicatoribus suis exsulat. multis, coacervantibus sibi secundum desideria sua magistros, sana doctrina exsulet; non tamen a sanctis quibusque praedicationis veritas exsulabit. Loquemur enim exsules per hos l
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hȩc seducenciũ sꝑuũ in¬
centiua suppeditant: & simulatȩ
religionis falsiloqͥa ẽ firmant. Se¬
quit᷑ enĩ fidi defectionẽ hẏpochri¬
sis mendax: ut sit uel in uerbis
pietas quã amiserit c̃sciencia. eẜ
ipsã qͥd̃e simulatã pietatẽ omni
uerboꝵ. mendacio impiã redduñ.
falsȩ doctrinȩ institutis corrum¬
pentes sanitatẽ fidi: dũ scđm de¬
sideria studioꝵ pocius. quã scđ̾m
euange licã fide coaceruata doc¬
⁊ rina ẽ duribꝰ enĩ prurigine in¬
citatis. dũ ꝑ audiendi impacien¬
tẽ oblectacionẽ. sub nouella desi¬
derii sui pͣdicacione scalpunt᷑. ip¬
si pęnitꝰ ab auditu ueritatis alie¬
ni.totos se fabulis destinant: ut
his quȩ loqͣnt᷑ ueritatis speciem
audire nͣ possunt . I ncidimꝰ plane
in hoc. ꝓpheciȩ apłicȩ molestissi¬
mũ tẽpꝰ. Conqͥsitis enĩ nc̃ crea¬
turȩ pocius quã di p̃dicandi ma¬
gistris. desidi̾is humanis pocius

Expanded text:
Sed haec seducentium spirituum inSed haec seducentium spirituum incentiva suppeditant, et simulatae religionis falsiloquia confirmant. Sequitur enim fidei defectionem hypocrisis mendax, ut sit vel in verbis pietas, quam amiserit conscientia. Et ipsam quidem simulatam pietatem omni verborum mendacio impiam reddunt, falsae doctrinae institutis corrumpentes sanctitatem fidei: dum secundum desideria studiorum potius, quam secundum evangelicam fidem, coacervata doctrina est. Auribus enim prurigine incitatis, dum per audiendi impatientem oblectationem sub novella desiderii sui praedicatione scalpuntur, ipsi penitus ab auditu veritatis alieni, totos se fabulis destinant: ut his, quae loquantur, veritatis speciem audire non possunt. 3. Arianis in hoc prophetiae apostolicae molestissimum tempus. Conquisitis enim nunc creaturae potius quam Dei praedicandi magistris, desideriis humanis potius
Abbreviated transcription (Latin):
las aũ c̃uertent᷑. Ubi eniͣ ꝑ un¬
pietatis studiũ extra sane doc¬
t rine pacieneiã er̃t: tunc his q̃
desiderant coaceruab̃t magis¬
tros. apta scilicet cupiditatib
suis doctrinarũ instituta cumu¬
lantes: neq doceri se de sid̾antes.
s doctores ad id qͦd desid̾ant ẽ¬
gregante s: ut cumulus ipse ẽ¬
qͥsitor. & coaceruatoꝵ magistror
estuanc iũ desidioꝵ. satisfac iat
doctrinis. E hic tantꝰ stultȩ
irreligiositatis furor quotandẽ
sꝑu sanã doctrinã ñ sustinens.
corrupta desid̾abit si ign̾orat.
ab eodẽ apło adhunc eundem
timotheũ scribente cognoscat.
Sꝑs aũ manifeste dicit. qr. in no¬
uissimis tẽporibꝰ recedent qͥdã
a fide: attendentes sꝑitibꝰ sedue
ł oribꝰ. doctrinis de monioꝵ. in
hypochrisi m̃daciũ loquenciũ
Quȩ enĩ doctrinȩ ꝓfessio ẽ: pla¬
cita magis. quã docenda c̃qui¬
rere: Aut quȩ doctrine reli-¬
gio ẽ. ñ docenda desid̾are: sed
defid̾atis coaceruare doctrinã:

Expanded text:
 convertentur . Ubi enim per impietatis studium extra sanae doctrinae patientiam erunt, tunc his quae desiderant coacervabunt magistros, apta scilicet cupiditatibus suis doctrinarum instituta cumulantes, neque doceri se desiderantes, sed doctores ad id quod desiderant congregantes: ut cumulus ipse conquisitorum et coacervatorum magistrorum, aestuantium desideriorum satisfaciat doctrinis. Et hic tantus stultae irreligiositatis furor quo tamdem spiritu, sanam doctrinam non sustinens, corruptam desiderabit, si ignorat; ab eodem Apostolo ad hunc eumdem Timotheum scribente cognoscat: Spiritus autem manifeste dicit, quia in novissimis temporibus recedent quidam a fide, attendentes spictoribus, doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquiorum . Qui enim doctrinae profectus est, placita magis quam docenda conquirere? Aut quae doctrinae religio est, non docenda desiderare, sed desideratis coacervare doctrinam?
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uoluntatũ. ñ ignarꝰ apłs: inter
multa c̃testande fidi. &. pͣdicandi
uerbi p̃cepta. ad timotheum
scribens ait. Erit tẽpꝰ cũ saña doc¬
⁊ rinã ñ fustinebũt: s ad sua de¬
sidia coaceruabũt sibi magistros
prurientes auribꝰ: & a ueritate

Expanded text:
rum voluntatum non ignarus Apostolus, inter multa contestandae fidei et praedicandi verbi praecepta, ad Timotheum scribens ait, Erit tempus cum sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros prurien
Abbreviated transcription (Latin):
cenciũ coaptauerit: ñ quȩ uolun¬
tatis in stinctũ ꝑ intelligenciam
ueri racionabilis incitauit. Phȩc
gͥ uicia studiosarũ uoluntatũ om̃s
aduersanciũ intencionũ emer¬
gunt c̃tradictiones: &. int̾ uerias¬
sercionẽ. & placiti defensionẽ. ꝑt¬
nax pugna ẽ: dũ se &. ueritas te¬
net .&. tuet᷑ uoluntas. Cȩterũ si ñ
prȩiret racionẽ uoluntas. s ꝑ ue

Expanded text:
centium coaptaverit, non quae voluncentium coaptaverit, non quae voluntatis instinctum per intelligentiam veri rationabilis incitabit. Per haec igitur vitia studiosarum voluntatum omnes adversantium intentionum emergunt contradictiones: et inter veri assertionem, et placiti defensionem, pertinax pugna est: dum se et veritas tenet, et tuetur voluntas. Caeterum si non praeiret ratio
Abbreviated transcription (Latin):
contra¬
dictiõi
obnoxiũ semꝑ fuisse: quia dis¬
sencientibꝰ uoluntatũ motib
dissenciens qͦq sit sensus animor
cũ aduersanciũ iudicioꝵ. affec¬
hione cõpugnans. assercionibꝰ his
qͥbꝰ offendit᷑ c̃tradicit. Quãuis enĩ
omne dictũ. ueri racione ꝑfectũ
sit. dũ aliud aliis aut uidet᷑ aut
cõplacet. patet ueritatis sermo
aduersanciũ responsioni qͥa ẽtra
ueritatẽ. aut ñ intellectã. aut of¬
fendentẽ. uel stiaite. uel uiciose
uoluntatis error obnitit᷑. Immo de¬
rata eñi ẽ om̃is susceptarũ uolun¬
tatũ ꝑtinacia: &. in deflexo motu
aduersandi studiũ ꝑsstit. ubi nͣ ra¬
cioni uoluntas subicit᷑. nec studiũ
doctrinę impendit᷑ s his quȩ uo¬
lumꝰ racionẽ conqͥrimꝰ .&. his que
studemꝰ doctrinã coaptamꝰ. Iamq
nominis pocius quã naturȩ erit
doctrina quȩ fingit᷑: & ñ ĩa ueri
manebit racio. s placiti. quã sibi
uoluntas magis ad defensionẽ pla¬

Expanded text:
contradictioni obnoxium semper fuisse: quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit sensus animorum; cum adversantium judiciorum affectione compugnans, assertionibus his, quibus offenditur, contradicit. Quamvis enim omne dictum veri ratione perfectum sit; tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, patet veritatis sermo adversantium responsioni: quia contra veritatem aut non intellectam aut offendentem, vel stultae vel vitiosae voluntatis error obnititur. Immoderata enim est omnis susceptarum voluntatum pertinacia: et indeflexo motu adversandi studium persistit, ubi non rationi voluntas subjicitur, nec studium doctrinae impenditur, sed his quae volumus rationem conquirimus, et his quae studemus doctrinam coaptamus Jamque nominis potius, quam naturae, erit doctrina quae fingitur: et non jam veri manebit ratio, sed placiti; quam sibi voluntas magis ad defensionem pla
Abbreviated transcription (Latin):
sa nͣ ee̾t. tamͣ id ad c̃tumeliã diui¬
nitatis unigeniti nͣ ꝑtineret: qͥd
natura ñ ferret ut eũ natiuitas
retro ageret. ad innascibilitatis
in inciabilẽ substitucionẽ po¬
testatis suȩ. patre momentũ de¬
finiendi ad huc diei. ad demon¬
stracionẽ auctoritatis inasci¬
bilis reseruante: neq in eo infir¬
mitatẽ intelligi posse naturȩ.
inqͣntũ in ee̾t ex natuitate na¬

Expanded text:
ta non esset, tamen id ad contumeliam divinitatis unigenitae non pertineret; quia natura non ferret, ut eum nativitas retroageret ad innascibilitatis ininitiabilem substitutionem, potestati suae Patre momentum definiendi adhuc diei ad demonstrationem auctoritatis innascibilis reservante: neque in eo infirmam intelligi posse naturam, in qua tantum inesset ex nativitate na
Abbreviated transcription (Latin):
gesta dicens. in oꝑa di. atq inuias
d̃i creatã se e̾e̾ dixͣ. atq ita creat᷑a.
ut fundatã se ante secła edoceret.
ne assũpte illius uariȩ ac frequen¬
t̃ creacionis sacram̃tũ. demutas¬
se naturã uideret᷑: cũ fundacio¬
nis firmitas ẽuellendi statꝰ ñ re¬
ciꝑet ꝑturbacionẽ. at uͦ ne fun¬
dacio aliud qͥcꝗͣ. quã natiuitatẽ
uideret᷑ ostendere: ante omnia
ꝓfessa ẽ ẽe̾ se genitã. Nũc uͦ cur
creacio ad natiuitatẽ deputat᷑.
cũ quȩ genita ante omĩa ẽ. ip¬
sa fundata ante secła ẽ: quȩ aũ
fundata ante secła ẽ. ea ipsa in
ata a secłis ẽ. ut creacio a secłis
differre intelligeret᷑ ab ea quȩ
ante secła: & quȩ ante uniuersa
natiuitas ẽ: Non habet saltẽ impie¬
tas ueniã: ut pͣtendat impietatis

Expanded text:
ens, in opera 438 Dei atque in vias Dei creatam esse se dixit; atque ita creatam, ut fundatam se ante saecula doceret, ne assumptae illius varie ac frequenter creationis sacramentum demutasse naturam videretur, cum fundationis firmitas convellendi status non reciperet perturbationem; at vero ne fundatio aliud quidquam quam nativitatem videretur ostendere, ante omnia professa est esse se genitam: nunc vero cur creatio ad nativitatem deputatur, cum quae genita ante omnia est, ipsa fundata ante saecula est; quae autem fundata ante saeculum est, ea ipsa in ata a saeculis est: ut creatio a saeculis differre intelligeretur ab ea, quae ante saecula et quae ante universa nativitas est. Non habet saltem impietas veniam, ut praetendat impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
neracionis: illic et̾nitas ẽ. Ubi uͦ a
secło ẽ creacio. eadẽ ininas di atq
in oꝑa eiꝰ: oꝑibꝰ ac uiis. causa crea¬
cionis aptata ẽ. Ac pͥmũ qͥa xꝑs sa
piencia ẽ: uidendũ ẽ an ipse sit
sus. ignoranciũ securitas. & quȩdã
ne scitarũ ac desideratarũ rerũ
magistra. Ergo inuiarũ iniciũ.
in oꝵa di creat᷑: qͥa &. uia ẽ .&. de¬
ducit ad patr̃ẽ. Sed creacionis hu-¬
iꝰ quȩ a secłis ẽ: racio q̃renda est.
siã ultimȩ dispensac iõis sacramͣ

Expanded text:
erationis aeternitas est: ubi vero a saeculo est creatio eadem in vias Dei atque in opera ejus, operibus ac viis causa creationis aptata est. Ac primum, quia Christus sapientia est, videndum est an ipse sit sus, ignorantium securitas, et quaedam nescitarum ac desideratarum rerum magistra. Ergo in viarum initium in opera Dei creatur: quia et via est, et deducit ad Patrem. Sed creationis hujus, quae a saeculo est, ratio quaerenda est. Nam ultimae dispensationis s
Abbreviated transcription (Latin):
& ministeriũ qͦndo cũ parante cõpo¬
int ostendens. Iecireo nẽ etiã ante
se doceret: ut hȩc ĩã tunc cũ prę¬
pararet᷑ cȩlũ. penes đm facta eẽ
ꝑ id qͦd nichil do nouũ ẽ monstra¬
ret. ꝑpetua enĩ & ęt̾na rerũ cre
andarũ ẽ prȩꝑacio: neq partibꝰ eo¬
gitacionũ uniuersitatis huiꝰ corpꝰ
effectũ ẽ. ut pͥmũ de cęlo sit cogi¬
tatũ. tuc̾ postea tre cura & trac¬
tatꝰ d̾m inierit. cogitatũq ꝑ sin¬
gula sit. ut pͥmũ in planiciem dif¬
funderet᷑. deinde postea meliore
c̃silio. montibꝰ eleuaret᷑. rursũ auͣ
etiã collibꝰ uariaret᷑. qͣrto deinde
habitabilis etͣã in ipsis cacumini¬
bꝰ redderet᷑. preꝑatũq cęlũ ac
sedes dei segregaret᷑: uentoꝵq
ex alaciones. nubes in sũmo ua¬
lide cͣtinerent: tum deinde certi
sub celo fontes mearent. ac pos¬
tremo fundam̃tis tęrra fortib
c̃firmaret᷑. Singłis enĩ his om̃ibꝰ.
anteriorẽ se sapiencia eẽ ꝓfitet᷑.

Expanded text:
 ministerium quando cum parante componit ostendens. Idcirco nunc etiam ante se doceret: ut haec jam tunc, cum praepararetur coelum, penes Deum facta esse per id, quod nihil Deo novum est, demonstrareandarum est praeparatio: neque partibus cogitationum universitatis hujus corpus effectum est, ut primum de coelo sit cogitatum, tum postea terrae cura et tractatus Deum inierit, cogitatumque per singula sit, ut 432 primum in planitiem diffunderetur, deinde postea meliore consilio montibus elevaretur, rursum autem etiam collibus variaretur, quarto deinde habitabilis etiam in ipsis cacuminibus redderetur, praeparatumque coelum ac sedes Dei segregaretur, ventorumque exhalationes nubes in summo validae continerent; tunc deinde certi sub coelo fontes mearent, ac postremo fundamentis terra fortibus confirmaretur. Singulis enim his omnibus anteriorem se Sapientia esse profitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicacionis arguit᷑: natiuitatẽ qͥdem
õfessa. s ętͣnitatẽ natiuitatis ꝓfes¬
sa: ut &. natiuitas testaret᷑ auctorẽ
& ȩtͣnitas insacram̃to diuinȩ nati¬
uitatis. sensũ humanȩ opinionis
excederet. Profert᷑ enĩ aduersum
nos sapienciȩ de se ꝓtestacio: quȩ
creatã se docuerit his dict᷑is. Iñs
creauit me: in iniciũ uiarũ suaru
EO te miserũ hereticȩ. qͥ indulta
ecclȩ aduersũ sẏna gogã arma ẽ¬
tra fide eccłasticȩ p̃dicacionis. in¬
uadis .&. doctrinȩ salutaris muni¬
tissimã intelligenciã rapis aduer¬
sũ uniuersor. salutẽ: ereatur̃ xpo¬
ꝑ hȩc uerba e̾e̾ c̃tendens. ñ iudȩ ũ
pocius negantẽ xꝑi ante secła etͣna
dium itatẽ .&. in om̃ibꝰ oꝑibꝰ ac doctri¬
nis di efficienciã. ꝑ hȩc uerba sapi¬
enciȩ subsistentis extinguens: quę
se nc̃ creatã in inieiũ uiarũ di & in
oꝑa eiꝰ a secło dixerit. ne forte ante
Masiam ñ manere ex istimaret᷑. ne¬

Expanded text:
dicationis arguitur, nativitatem quidem confessa, sed aeternitatem nativitatis professa: ut et nativitas testaretur auctorem, et aeternitas in sacramento divinae nativitatis sensum humanae opinionis excederet. Profertum enim adversum nos Sapientiae de se protestatio, quae creatam se docuerit his dictis: Dominus creavit me in initium viarum suaruo te miser, haeretice, qui indulta Ecclesiae adversum Synagogam arma, contra fidem ecclesiasticae praedicationis invadis: et doctrinae salutaris munitissimam intelligentiam rapis adversum universorum salutem; creatur haec verba esse contendens, non Judaeum potius, negantem Christi ante saecula aeterna divinitatem et in omnibus operibus ac doctrinis Dei efficaciam, per haec verba Sapientiae subsistentis exstinguens! quae se nunc creatam in initium viarum Dei et in opera ejus a saeculo dixerit; ne forte ante Mariam non manere existimaretur: ne
Abbreviated transcription (Latin):
homo ille est: qͥ scđm d̾m creatꝰ ẽ.
Qͥ enĩ erat filius dĩ. natꝰ erat & fili¬
us hominis: qͥa nͣ diuinitatis erat
natiuitas. sed creatura carnis signi¬
ficacionẽ si generis accepit: nouus
homo seđ̾m natũ ante secła dđm cre¬
atꝰ. E cur scđ̾m dm homo nouus
creatꝰ e̾e̾t oftendit: adiciens. In iu

Expanded text:
lle est, qui secundum Deum creatus est. Qui enim erat filius Dei, natus erat et filius hominis. Quia non divinitatis erat nativitas, sed creatura carnis; significationem sui generis accepit novus homo, secundum natum ante saecula Deum creatus. Et cur secundum Deum homo novus creatus esset, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ẽẽ quã nasci: qͥa qͥ ultra sensũ
ẽ. in nullo subiacet sensui. Nã si ul¬
tra sensũ ẽ natũ sẽꝑ ẽe̾. ñ licet ĩã ee̾
post sensũ. ñ fuisse eũ anteꝗͣ. nas¬
cit᷑. Cũ itaq natũ semꝑ e̾e̾ nichil
aliud eͣfitendũ ẽ e̾e̾ quã natũ. id¬

Expanded text:
prius esse quam nasci: quia qui ultra sensum est, in nullo subjacet sensui. Nam si ultra sensum est, natum semper esse, non licet jam esse post sensum, non fuisse eum ante quam nascitur. Cum itaque natum semper esse, nihil aliud sit confitendum esse, qua
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ: ita &. in eo qͦd pat̾ semꝑ ẽ
ei qͦq in eo qͦd filius ẽ. filio semꝑ ee̾
cõmmune ẽ. Nã scđm ad moysen dic¬
⁊ ũ. misit me ad uos is qͥ est. dõ ꝓpͥu
ee̾ id qͦd ẽ . ñ ambigens sensus ẽ. qͥa
id qͦd ẽ. ñ potest intelligi. diciq nͣ
hȩ diuersȩ significaciones in unũ
atq ide coeunt: qͥa manente alia.
altera ñ erit. Ergo ubi ẽ. ñ potest
uel sensũ uel sermonẽ i ire ñ esse
sensu nr̃o retro acto. semꝑq reuoca¬
to ad intelligenciã eiꝰ qͥ ẽ: dũ idip¬
sũ tantũ qͦd est ei semꝑ anterius ẽ:
ha id qͦd infinitũ in deo ẽ. semꝑ se
infinit sensus nrͣi recursu subtra¬
hit: ut ante id qͦd ꝓpriũ d̾o ẽ. semꝑ
eẽ aliqͥd aliud intencio retro acta
ñ capiat: qͥa nichil aliud ultra ad
intelligenciã di ȩtͣnitate ceden¬
di. quã dm semꝑ ee̾. semꝑ oceur¬
rat. Quod gͦ & ꝑ moysen de deo
significatũ. & ꝑ cõmunẽ sensũ ni¬
chil aliud nobis intelligendũ ꝑ¬

Expanded text:
s est: ita et in eo quod Pater semper est, ei quoque, in eo quod filius est, Filio semper esse commune est. Nam secundum ad Moysen dictum, 422 Misit me ad vos is qui est , Deo proprium esse id quod est, non ambigens sensus est: quia id quod est, non potest intelligi dicique non hae diversae significationes in unum atque idem coeunt; quia manente alia, altera non erit. Ergo ubi est, non potest vel sensum vel sermonem inire non esse. Sensui nostro retroacto semperque revocato ad intelligentiam ejus qui est de eo id ipsum tantum, quod est, ei semper anterius est: quia id quod infinitum in Deo est, semper se infiniti sensus nostri recursui subtrahat: ut ante id, quod proprium Deo est, semper esse, aliquid aliud intentio retroacta non capiat; quia nihil aliud ultra ad intelligentiam Dei, aeternitate procedendi, quam Deum semper esse semper occurrat. Quod igitur et per Moysen de Deo significatum, et per communem sensum nihil aliud nobis intelligendum p
Abbreviated transcription (Latin):
modis. sus cͣstituc ionibꝰ uniuer¬
ĩa agi. intelligi. laudari. optine¬
ri docet .&. intra se regna regu.
s. potentũ prudenciã. &. pͥncipũ fa¬
mosa oꝑa .&. ius tęrtã optineneiũ tẏ¬
rannoꝵ. c̃tineri ostendit: se qͦq ñ ad¬
misceri iniqͥtatibꝰ: neq in iusticiis int¬
ẽe.E. hoc ob id ut uniuersis eqͥtatis
ac iusticiȩ oꝑibꝰ int̾cedendo: diligen¬
thesauroꝵ opulenciã sub ministret.
Ergo ea se quȩ cotidie fiunt en arratu¬
rã ꝓfessa: memorẽ se qͦq ad enume¬
randa ea quȩ a secło st̃ pollicet᷑. eł
nc̃ qͥs hebetudinis sensus ẽ. ea quȩ
gesta sint ex istimare: qͥa in his quȩ a
secło st̃. opꝰ om̃e post secłm ẽ : At uͦ
quȩ ante secłm st̃. pͣueniunt secłi
a se posterioris c̃stitueionẽ: eemo¬
rẽ se itaq ad discenda ea que asecło
st̃ ꝓfessa sapiencia: ait. Dñs ereauit
me mniciũ uiarũ suarũ: in oꝑa sua.
Rerũ itaq a secło gestarũ. signifi

Expanded text:
modis, suis constitutionibus univermodis, suis constitutionibus universa agi, intelligi, laudari, obtineri docet: et intra se regna regum, et potentium prudentiam, et principum famosa opera, et jus terram obtinentium tyrannorum contineri ostendit: se quoque non admisceri iniquitatibus, neque injustitiis interesse; et hoc ob id, ut universis aequitatis ac justitiae operibus intercedendo, diligenthesaurorum opulentiam subministret. Ergo ea se, quae quotidie fiunt, enarraturam professa, memorem se quoque ad enumeranda ea quae a saeculo sunt pollicetur. Et nunc quis hebetudinis sensus est ea, quaegesta sint existimare? quia in his, quae a saeculo sunt, opus omne post saeculum est: at vero quae ante saeculum sunt, praeveniunt saeculi a se posterioris constitutionem. Memorem itaque se ad dicenda ea, quae a saeculo sunt, professa Sapientia ait: Dominus creavit me in initium viarum suarum in opera sua . Rerum itaque a saeculo gestarum signifi
Abbreviated transcription (Latin):
iniciũ uiarũ dĩ .&. inoꝑa creatũ e̾e̾
in pͥncipio heretice  a g nosce. a. ipsi¬
us sap ienciȩ dictis. impie hebitudi¬
nis tuȩ disce stulticiã. Cepit enim
ita.Si enunc iauero uobis quȩ co¬
tidiȩ fiunt: memorabo ea quȩ a se¬
cũ ante dixisset. o uos homines ob¬
secbro & emnto uoc̃ẽ meã filiis ho¬
minũ: intelligite simplices astuciã.
in doctrina aũ cor apponite. es. rur¬
sũ.P. me reges regnant. &. potentes
scribunt iusticiã: ꝑ me pͥncipes
magnificant᷑: & tẏranni ꝑ me te¬
nent terrã. E. rursũ. In uiis eqͥta¬
tis ambulo . & intͣ medias semitas
iusticiȩ c̃uersor: ut dhuidã dili¬
gentibꝰ me substanciã . &. thesau¬
ros eoꝵ. impleam bonis. e cotidi¬
anũ opꝰ suũ sapiencia ñ tacet.
C. pͥmũ uniuersos obsecrans. mo¬
net. & simplices intelligere astu¬
ciã .&. indoctos cor apponere: ut
uerboꝵ distinetas discretasq
uirtutes. uehemens ac diligens
lector expenderet.Suis itaq

Expanded text:
a creatum esse, in principio haeretice cognosce, et ipsius Sapientiae dictis impiae hebetudinis tuae disce stultitiam. Coepit enim ita: Si enuntiavero vobis quae quotidie sunt, memorabor ea quae a saecum ante dixisset: Vos o homines obsecro, et emitto vocem meam filiis hominum. Intelligite simplices astutiam, indocti autem cor apponite ; et rursum: Per me reges regnant, et potentes scribunt justitiam. Per me principes magnificantur, et tyranni per me tenent terram ; et rursum: In viis aequitatis ambulo, et inter medias semitas justitiae conversor: ut dividam diligentibus me substantiam, et thesauros eorum impleam bonis . Quotidianum opus suum Sapientia non tacet. Et primum universos obsecrans monet, et simplices intelligere astutiam, et indoctos cor apponere, ut verborum distinctas discretasque virtutes vehemens ac diligens lector expenderet. Suis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
teries: s ex sꝑu diuini oris existit.
Qͥ d gͦ ẽ preꝑanti do cęlũ. genitam
ab eo ad ee̾ sapienciã: cũ neq ere¬
acio cęli ex pͣparacione qͣsistat. ne¬
q nature di sit in apparatu eũ cogi¬
tandi oꝑis cõmorari: Nichil eñi
ñ semꝑ cũ đo fuit. qͥcqͥd in rebꝰ est
qͥa &. si ad ereacionẽ sui cepta cune

Expanded text:
ed ex spiritu divini oris exsistit. Quid ergo est, praeparanti Deo coelum genitam ab eo adesse sapientiam; cum neque creatio coeli ex praeparatione consistat, neque naturae Dei sit, in apparatu eum cogitandi operis commorari? Nihil enim non semper cum Deo fuit, quidquid in rebus est: quae etsi ad creationem sui coep
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm creatũ ee̾ mentieris. occur¬
rit. cũ d̾m patrẽ effectorẽ atq
oꝑatorẽ uniuersitatis ostendit:
tuto id qͥd̃e qͥa ei qͥ preꝑaret om¬
nia. ad ẽẽt ipse cõponens. Sedcũ
nũc tam̃ sapiencia ad enecandã
impietatis occasionẽ &. fabrica¬
torẽ mundi d̾m patrẽ ꝓfessa
ẽ. neq se fabricanti deo ab fuis¬
se: qͥppe cũ ad eẽt etiã prȩꝑanti
& cũ patͣ pararet & sapienc ia
cũ parante cõponeret. ad ee̾t et
ã prȩꝑanti. ꝑ idipsũ in ea quȩ
ꝓpt̾ oꝑa creata e̾e̾ intelligere¬
tur: qͥa etͣnȩ prepacioni futu¬
roꝵ oꝑũ affiisset. Neq scripturam
mendac̃e c̃stitueret: qͥa cũ parante

Expanded text:
m creatum esse mentireris, occurrit, cum Deum patrem effectorem atque operatorem universitatis ostendit. Tuto id quidem, quia ei qui pararet omnia adesset ipse componens. Sed cumnunc tamen Sapientia; ad enecandam impietatis occasionem, et fabricatorem mundi Deum patrem professa est, neque se fabricanti docuit afuisse, quippe cum adesset etiam praeparanti: et cum Pater pararet, et Sapientia cum parante componam praeparanti; per id ipsum in ea quae propter opera creata esse intelligeretur, quia aeternae praeparationi futurorum operum adfuisset, neque Scripturam mendacem 434 constitueret, quia cum parante
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs gͥ amb igit: quin quȩ in rebꝰ hu¬
manis nata st̃. aliqͣndo ñ fuerint:
Sed aliud ẽ ex eo nasei qͥ ñ fuit: a¬
liud ex eo natũ ee̾ qͥsemꝑ ẽ. Infan¬
cia eñi omĩs cũ antea ñ fuisset. cȩꝑit
ex tẽpore. Que rursũ inpuericiã ex¬
crescens. post etiã adolescenciã coe¬
git in patr̃e. & ñ semꝑ pat̾ est: qͥa
ante in adolescenciã ꝑ puerieiã. &
inpuericiã ꝑ infanciã ceptã ꝓfecerit.

Expanded text:
igitur ambiget, quin quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint? Sed aliud est ex eo nasci qui non fuit, aliud ex eo natum esse qui semper est. Infantia enim omnis, cum antea non fuisset, coepit ex tempore. Quae rursum in pueritiam excrescens, post etiam adolescentiam coegit in patrem. Et non semper pater est, qui ante in adolescentiam per pueritiam, et in pueritiam per infantiam coeptam profecerit.