comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confitendo ñ solum uoluptatẽ contemne¬
a carne. Iam enĩ paralttico dictũ erat. tolle
grabatum taũ. Qui gͦ in carne sunt quẽ¬
aamodũ dixi. quẽ admodum iam exposui.
ñ in hoc scło uiuendo s carnis concupiscen¬
tũs consentiendo: d̾o placere ñ possunt.
Deniq audite ipsum. questionẽ sine ulla
dubitatione soluentẽ. Uuus utiq in hoc
corpore loquebatur. & tam̃ adiunxit. Ulos
autẽ ñ estis in carne. Putas est hic aliquis
in nobis. cui dictũ est Ecce ppło dĩ dixit.
eccłiȩ dixit. Romanis quidem scribebat. sed
uniuersȩ xp̃i eccłiȩ dixit. Sed tritico dixit
ñ paleȩ. massȩ dixit latenti: ñ stipule appa¬
renti. Unusquisq in corde suo cognoscat. nos
aurib loquimur conscientias ñ uidemꝰ: tam̃
scđm ea quȩ suꝑius locuti sumꝰ existimo in
nomine xp̃i esse in plebe xp̃i quib dictum
est. Uos autem ñ estis in carne s in sp̃u. si
tamen spiritꝰ dĩ habitat in uobis. Non estis

Expanded text:
confitendo, non solum voluptatem contemnea carne. Jam enim paralytico dictum erat, Tolle grabatum tuum . Qui ergo in carne sunt, quemadmodum dixi, quemadmodum jam exposui, non in hoc saeculo vivendo, sed carnis concupiscentiis consenDenique audite ipsum, quaestionem sine ulla dubitatione solventem. Vivens utique in hoc corpore loquebatur: et tamen adjunxit, Vos autem non estis in carne. Putas, est aliquis hic in nobis, cui dictum est? Ecce populo Dei dixit, Ecclesiae dixit: Romanis quidem scribebat; sed universae Christi Ecclesiae dixit; sed tritico dixit, non paleae; massae dixit latenti, non stipulae apparenti. Unusquisque in corde suo agnoscat. Nos auribus loquimur, conscientias non videmus: tamen secundum ea quae superius locuti sumus, existimo in nomine Christi esse in plebe Christi quibus dictum est, Vos autem non estis in carne, sed in Spiritu: si tamen Spiritus Dei habitat in vo
Abbreviated transcription (Latin):
dederit uobis uirtute corroborari. ibi uobis
dabit ñ infirmari. In interiorẽ hominẽ habi¬
tare xp̃m ꝑ fidem in cordib ur̃is. Totũ hoc
det uobis. in caritate radicati & fundati ut
p̃ualeatis comp̃hendere cum om̃ib scĩs. Quid
comp̃hendere: Det uobis ꝑ sp̃m suũ urtute
corroborari. & habitare in interiore homine

Expanded text:
dederit vobis virtute corroborari, ibi dabit dederit vobis virtute corroborari, ibi dabit vobis non infirmari. In interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Totum hoc det vobis. In charitate radicati et fundati, ut praevaleatis comprehendere cum omnibus sanctis. Quid comprehendere? Det vobis per Spiritum suum virtute corroborari, et habitare in interiore homine
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i uãu xp̃i. ex quo om̃is paternitas in celo
& in terra nominat᷑. Det uobis. Quid det
uobis: Quod peto a uobis. rogo det uobis.
Peto enĩ a uobis ꝓpter arbitriũ uoluntatis.
rogo det uobis ꝓpter auxiliũ maiestatis.S¬
apłi uerba p̃uenimꝰ. adhuc fortasse expec-¬
tatis audire qui textũ eusdem lectionis me-¬
moria ñ tenetis: utrum reuera idõ ꝓ ipsis
ad patrẽ genua fiectat apłs. ut det illis qd̃
dixerat ab eis peto. Nementote gͦ quid petie¬
rit ab ipsis. Peto ñ infirmari in tribulationi-¬
bus meis ꝓ uobis. hoc ab ipsis petit. Nodo
est aliud̃. nisi infirmari: Uirtutẽ corrobora
quid petit. Hoc ã deo petit qd̃ ab homi¬
nib exigit. quia ut d̾s uelit dare: de¬
bes & tũ ad accipiendum accõmodare uolun-¬
tatem. Quomͦ uis accipere gr̃am diuinȩ boni¬
tatis. qui sonum ñ aꝑis uoluntatis: Det
inquit uobis. ñ enĩ habetis nisi det uobis:
det uobis uirtutẽ corroborari ꝑ sp̃m eiꝰ. Si enĩ

Expanded text:
risti, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Ut det vobis. Quid, det vobis? Quod peto a vobis, rogo det vobis. Peto enim a vobis, propter arbitrium voluntatis: rogo det vobis, propter auxilium majestatis.i verba praevenimus. Adhuc fortasse exspectatis audire, qui textum ejusdem lectionis memoria non tenetis, utrum revera ideo Apostolus pro ipsis ad Patrem genua flectat, ut det illis quod dixerat eis, Peto. Mementote ergo quid petierit ab ipsis. Peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis: hoc ab ipsis petit. Modo est aliud, nisi non infirmari? Virtute corroborarquid petit. Hoc a Deo petit, quod ab hominibus exigit: quia ut Deus velit dare, debes et tu ad accipiendum accommodare voluntatem. Quomodo vis accipere gratiam divinae bonitatis, qui sinum non aperis voluntatis? Det, inquit, vobis. Non enim habetis, nisi det vobis. Det vobis virtute corroborari per Spiritum ejus. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimꝰ: consonant om̃s diuinȩ lecti-¬
ones. ut spem ñ in nobis s in dño collocemꝰ.
Pcto inquit apłs ñ infirmari in tribulatio¬
nib meis ꝓ uobis. quȩ est gła ur̃a. Peto inqͥt
uos ñ infirma. ri. id est ut ñ infirmemini
quando auditis me pati ꝓ uobis tribulationes.
quia hȩc est gła ur̃a. Petit gͦ eis ut ñ infirmen¬
tur. quod ñ faceret nisi eoꝵ uellet excitare uo-¬
luntatem. Si enĩ responderent. quid nos pe-¬
tis qd̾ in potestate ñ habemꝰ. nunqͥd ñ uide-¬
rentur sibi ustũ reddidisse responsũ. Et
tam̃ apłs nisi sciret esse in eis uoluntatis ꝓpriȩ
consensionẽ ubi & ipsi aliquia agerent. ñ di¬
ceret peto: & si diceret iubeo nisi eos nosset
aahibere posse iussioni suȩ uoluutatẽ. sine
causa hoc uerbum de eiꝰ ore ꝓcederet. Sed
ursꝰ sciens sine di adiutorio infirmã esse ho¬
ninis uoluntatẽ. ñ solum ne dicerent uolun-¬
atis arbitriũ ñ habemꝰ dixit peto: uerũ
am ne dicerent uoluntatis arbitrium

Expanded text:
audivimus; consonant omnes divinae lectiones, ut spem non in nobis, sed in Domino collocemus. Peto, inquit Apostolus, non infirmari in tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra. Peto, inquit, non infirmari, id est, ut non infirmemini, quando auditis me pati pro vobis tribulationes; quia haec est gloria vestra. Petit ergo eos, ut non infirmentur; quod non faceret, nisi eorum vellet excitare voluntatem. Si enim responderent, Quid nos petis quod in potestate non habemus? numquid non viderentur sibi justum reddidisse responsum? Et tamen Apostolus, nisi sciret esse in eis voluntatis propriae consensionem, ubi et ipsi aliquid agerent, non diceret, Peto. Et si diceret, Jubeo, nisi eos nosset adhibere posse jussioni suae voluntatem, sine causa hoc verbum de ejus ore procederet. Sed rursus sciens sine Dei adjutorio infirmam esse hominis voluntatem, non solum ne dicerent, Voluntatis arbitrium non habemus, dixit, Peto; verum etiam ne dicerent, Voluntatis arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem. in quo infirmabatur ꝑ carnem.
misit deus filiũ suũ in similitudinẽ carius pee¬
cati. & de peccato dainauit peccatũ in carne
Suomͦ gͥ ñ habebat peccatũ. si de peccato dam¬
nauit peccatũ Iam aliquando expostumꝰ uobs
hoc: s qui meminerunt recognoscant. quil
audierunt audiant:. qui obliti sunt recolant
Pecratum uocabat᷑ in lege. sacrificium ꝓ pera¬
to. Assidue lex hoc cõmemorat. ñ semel ñ iterĩ
sed sepissime. Peccata dicebant᷑. sacrificia pro
pecratis. Tale peratũ erat ap̃c. Ouia enin
dicamꝰ. pecatũ habebat. qđ absit: Peratũ

Expanded text:
Salvatorem; in quo infirmabatur per carnem, Salvatorem; in quo infirmabatur per carnem, misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne. Quomodo ergo non habebat peccatum, si de peccato damnavit peccatum? Jam aliquando exposuimus vobis hoc: sed qui meminerunt, recognoscant; qui non audierunt, audiant; qui obliti sunt, recolant. Peccatum vocabatur in Lege sacrificium pro peccato. Assidue Lex hoc commemorat: non semel, non iterum, sed saepissime peccata dicebantur sacrificia pro peccatis. Tale peccatum erat Christus. Quid enim dicamus? Peccatum habebat? Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ rapui tunc exsoluebam: Prorsꝰ qd sitat
de tributo. hoc fecit de morte. Exigebatur
tributũ didragma. Quare inqͥt tu uel discipu¬
li tui ñ redditis tributum: Uocauit ad se pe¬
trum. & ait ei. Reges mundi a quib exigunt
tributũ. a filuis suis an ab alienis: Respon¬
sum est: ab alienis. Etgo inquit. liberi sunt
filii. Tamen ne scandaliremꝰ eos. uade ad
mare mitte hamũ. & qui primꝰ surrexerit
ia est primogenitꝰ a mortuis: aperi inquit
os eiꝰ. & inuemes ibi staterẽ id est duas di¬
dragmas. iiii. dragnias. quia didragina id est
duo dragina in caput exigebat᷑. Inuenies ibi
staterem hoc ẽ. quatuor dragmas. da eis ꝓme ã ꝓ
xꝑc tum̃ tributum non debitum ꝑsoluebat.
Sic ꝑsoluit & mortem. non debebat & ꝑsol¬
uebat. Ille nisi indebitum sol¬
ueret. nunqͣm nos a cebito liberaret. Qã gͥ¬
impossibile erat legi quȩ faciebat p̃uarica¬
torem. quia nondũ mens conuicta quesierat

Expanded text:
quae non rapui, tunc exsolvebam . Prorsus quod fecit quae non rapui, tunc exsolvebam . Prorsus quod fecit de tributo, hoc fecit de morte. Exigebatur tributum, didrachma: Quare, inquit, tu et discipuli tui non redditis tributum? Vocavit ad se Petrum, et ait ei: Reges mundi a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis? Responsum est: Ab alienis. Ergo, inquit, liberi sunt filii. Tamen ne scandalizemus eos, vade ad mare, mitte hamum, et qui primus surrexerit, id est, primogenitus a mortuis; aperi, inquit, os ejus, et invenies ibi staterem, id est, duas didrachmas, quatuor drachmas: quia didrachma, id est, duae drachmae, in caput exigebatur. Invenies ibi staterem, hoc est, quatuor drachmas, da eis pro me et Christus tamen tributum non debitum persolvebat. Sic persolvit et mortem: non debebat, et persolvebat. Ille nisi indebitum solveret, nunquam nos a debito liberaret. CAimpossibile erat Legis, quae faciebat praevaricatorem, quia nondum mens convicta quaesierat
Abbreviated transcription (Latin):
Quid fecit d̾s cum hoc impossibile esset legi.
& infirmaretur ꝑ carnẽ. Deus filiũ suum
misit. Per quid infirmabat᷑ lex: S ꝓꝑter
quid erat hoc impossibile legis: Infirmabatur
ꝑ carnem. Quid gͥ d̾s Contra carnẽ misit car¬
nem. unmo etiam ꝓ carne misit carnẽ. Pecra¬
tum enĩ carnis occidit. carnis substantia libe¬
rauit. Misit deus filiũ suũ in similitudinẽ
carnis peccati. in carne quidem uera: sed non
in carne peccati. Q uid autẽ in similitudinẽ
carnis peccati: Ia est ut esset caro uera caro.
Et unde similitudo carnis peccati: Quia de
peccato mors. Nors est utiq in om̃i carne
peccati. de qua dicit apłs: ut euacuaretur
peccatum. in similitudine carnis peccati mors
erat: & peceatũ ñ erat. Si enĩ caro peccati esset
merito peccati penã morts lueret: ñ diceret
ipse dñs. Ecce uenit pͥnceps mundi. & in me
nichil iueniet. Quare gͥ me occidit. nisi qͥ

Expanded text:
Quid fecit Deus, cum hoc impossibile esset legis, Quid fecit Deus, cum hoc impossibile esset legis, et infirmaretur per carnem? Deus Filium suum misit. Per quid infirmabatur lex, et propter quid erat hoc impossibile legis? Infirmabatur per carnem. Quid ergo Deus? Contra carnem misit carnem: imo etiam pro carne misit carnem. Peccatum enim carnis occidit, carnis substantiam liberavit. Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati. In carne quidem vera, sed non in carne peccati. Quid autem, in similitudinem carnis peccati? Id est, ut esset caro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne peccati; de qua dicit Apostolus, Ut evacuaretur peccatum: in similitudine carnis peccati mors erat, et peccatum non erat. Si enim caro peccati esset, et merito peccati poenam mortis lueret, non diceret ipse Dominus, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet . Quare ergo me occidit? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dies ueniunt dicit dñs. & consũmabo suꝑ
domũ iacob testamentũ nouũ. ñ scđm testa¬
mentũ qd̃ constitui patrib eoꝵ. in die qua
app̃hendi manũ eoꝵ & eduti eos de terra egyp¬
ti Deina̾e ipsam differentiã euidenter osten¬
dens. dans inquet leges meas in cordib eorum.
In conlib inqͥt eoꝵ. suꝑscribam eas. Si gͦ seri¬
batur lex di in corde tuo. ñ foris terreat s intꝰ
mulceat: tunc lex spiritꝰ uitȩ in xp̃o ĩu li¬
berabit te a lege peccati & mortis. Q uod enĩ¬
impossibile erat legis hoc sequitur in lectione
apłi. qd̾ enim impossibile erat legis. Et ne ip¬
sa culparetur. quid subiunxit:. In quo infir¬
mabatur ꝑ carnem. Lex enim iubebat & non
implebat. quia caro ubi ñ erat gĩa inuictis.¬
sime resistebat: & lex infirmabat᷑ ꝑ carnẽ.
quia lex̃ spiritalis est: ego autem carnalis sum.
Quomͦ gͦ lex mͥ opitularet᷑ iubens ꝑ litteram.
& ñ dans ꝑ gr̃ãm  Infirmabatur ꝑ carnem.

Expanded text:
dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo super domum Jacob testamentum novum, non secundum testamentum quod constitui patribus eorum, in die qua apprehendi manum eorum, et duxi eos de terra Aegypti. Deinde ipsam differentiam evidenter ostendens: Dans, inquit, leges meas in cordibus eorum; in cordibus, inquit, eorum superscribam eas. . Si ergo scribatur lex Dei in corde tuo, non foris terreat, sed intus mulceat; tunc Lex spiritus vitae in Christo Jesu liberavit te a lege peccati et mortis. CAPUT VIimpossibile erat Legis. Hoc enim sequitur in lectione Apostoli, Quod impossibile erat Legis. Et ne ipsa culparetur, quid subjunxit? In quo infirmabatur per carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, invictissime resistebat. Et lex infirmabatur per carnem: quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Quomodo ergo lex mihi opitularetur jubens per litteram, et non dans gratiam? Infirmabatur per carnem.
Abbreviated transcription (Latin):
Sabo ialam inteligentia. quia sacriticiũ ꝑ pa¬
catotiai. quia hoc mͦ peceatũ erat. Ipsun
aplm audi. de illo loquens ait. Eum qur̃
nouer at paratun ipsa scitentiã nobis e pos¬
bani qudo ista aicebam: eum inquit qus nol̃

Expanded text:
 illam intelligentiam, quia sacrificium pro peccato. Audi quia hoc modo peccatum erat, ipsum Apostolum audi. De illo loquens ait: Eum qui non noverat peccatum. Ipsam sententiam vobis exponebam, quando ista dicebam: Eum, inquit, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
mors aculeus tuus: Aculeus enĩ mortis est¬
peccatum. uirtꝰ autẽ peccati lex: quia ex
ꝓhibitione auctum est desideriũ ñ extindũ
Tex peccato dedit uirtutẽ tantummꝰ ꝑ litterã
iubendo. ñ ꝑ sp̃m subueniendo. Ergo tuncũ
erit hoc. Sed quid nunc: Quid sit tunc que¬
ris Quod & paulo ante dixit. nunc autem
iam ñ ego operor illu: & ibi & nunc. Ouid
est ñ ego operor illud: Non consentio. n an¬
nuo. ñ decerno: semꝑ mͥ displicet. menbra
mea teneo. E magnũ est hoc cum sit x
carne concupiscentia. & ad carnẽ ꝑtineans
corporis menbra. Quando ñ regnat pecatũ
io est carnis concupiscentia. plus habet iuts
mens ad tenenda menbra carnis ne dentur
in arma iniquitatis: qͣm ipsa concupiscenta
carnis ad mouenda menbra carnis. Udiq com¬
cupiscentia est carnis & menbra catnis. menl
tamen anatum habet si tamen desaꝑ acinus¬
tur ne cum ei multũ contra di gr̃am damꝰ.

Expanded text:
mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccaprohibibitione auctum est desiderium, non exstinctum. Lex peccato dedit virtutem, tantummodo per litteram jubendo, non per spiritum subveniendo. Ergo tunc non erit hoc, sed quid nunc? Quid sit nunc, quaeris? Quod et paulo ante dixit: Nunc autem jam non ego operor illud: et ibi nunc. Quid est, non ego operor illud? Non consentio, non annuo, non decerno, semper mihi displicet: membra mea teneo. Et magnum est hoc: cum sit ex carne concupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membra, quando non regnat peccatum, id est, carnis concupiscentia; plus habet juris mens ad tenenda membra carnis, ne dentur in arma iniquitatis, quam ipsa concupiscentia carnis ad movenda membra carnis. Itaque concupiscentia est carnis, et membra carnis: mens tamen quia dominatum habet: si tamen desuper adjuvetur, ne cum ei multum contar Dei gratiam damus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur. ubi est mors contentio tuaꝰ Ergo cum¬
dixisset apłs. mente seruio legi dĩ carne autem
legi peccati. ñ dando menbra cõmittendis inign¬
tatib sed tantũ concupiscendo. nec tamen illic¬
te concupiscentiȩ manꝰ dando. g cum dixisset
mente seruio legi đi. carne autẽ legi pecra¬
ti: sub. iecit & ait. Nulla gͦ condemna¬
tio est nunc. hũs qui sunt in xp̃o iãu. Hũs
qui sunt in carne condennatio est: hũs qui
sunt in xp̃o iñu nulla condemnatio est. De
putares hoc postea futurũ ideo addidit nunc:
postea illud expecta ut ne. concupiscentia sit in
te. contra quam contendas cum qua confligas.
cui ñ consentias: quam frenes & domes. Post
expecta. quia nec ipsa erit. Si enim qd nobis¬
cum contendit ex mortali corpore etiã postra
erit. ubi est mors contentio tua: falsum erit.
Quid gͦ postea futurũ sit: sciamꝰ. Tunc enĩ
uictoriam. Ubi est mors contentio tuaꝰ ubi est

Expanded text:
dicetur, Ubi est, mors, contentio tua? Cdicetur, Ubi est, mors, contentio tua? Cdixisset Apostolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; non dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupiscendo, nec tamen illicitae concupiscentiae manus dando: ergo cum dixisset, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; subjecit et ait, Nulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu . His qui sunt in carne condemnatio est: his qui sunt in Christo Jesu nulla condemnatio est. Ne putares hoc postea futurum, ideo addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia sit in te, contra quam contendas, cum qua confligas, cui non consentias, quam frenes et domes: post exspecta, quia nec ipsa erit. Si enim quod nobiscum contendit ex mortali corpore etiam postea erit; Ubi est, mors, contentio tua? falsum erit. Quid ergo postea futurum sit, sciamus. Tunc enim uictoriam. ubi est, mors, contentio tua? ubi est,
Abbreviated transcription (Latin):
eo usq terminata est tibi dictum est: gͥ
ipse ego mente seruio legi di. carne autem
legi peccati. In qua conclusione demonstrauit apo¬
stolus ad hoc se dixisse quȩ supra dixerat. iam
ñ ego operor illud s id qd̃ in me habitat pecca¬
tum: quia ñ mente oꝑabatur consentiendo. s
carne concupiscendo. Hoc enĩ peccati nomine
appellat unde oriunt᷑ cuncta peccata. id est ex
carnali concupiscentia. Quiqͥd enim est peccato.¬
rum in dictis. in factis. in cogitationib. ñ exo-
riuntur nisi mala cupiditate : ñ exoriuntur
nisi ex illicita delectatione. Nuic gͦ illicitȩ de¬
lectationi si resistamꝰ. si ñ consentiamꝰ. si men-¬
bra uelut arma ñ ministremꝰ: ñ regnat pecca-¬
tum in nr̃o mortali corpore. Peccatũ enĩ ante
regnum perdit. & sic perit. In hac gͦ uita
quantũ ã scõs attinet. regnũ ꝑdit. in alia
perit. Hic enĩ regnũ ꝑdit. quando post con¬
cupiscentias nr̃as ñ imus. Ibi autẽ ꝓerit q̃ndo

Expanded text:
eo usque terminata est, ubi dictum est: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. In qua conclusione demonstravit Apostolus, ad hoc se dixisse quae supra dixerat, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum ; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, iriuntur nisi ex mala cupiditate, non oriuntur nisi ex illicita delectatione. Haec ergo illicita delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: ibi autem perit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s aabat eis ꝓnunciare. Nudi linguã loquentẽ.
&̵ intellige sp̃m ñ in lapid̾e s in corde scriben¬
tem.I ex gͦ spiritꝰ uitȩ scͥpta in boide ñ in
lapide. in xp̃o iñu in quo clebratũ est ueris¬
simum pascha. liberabit te a lege peccati &
mortis. Nam ut noueris ipsam esse distantiã
euidentissimã ueteris & noui testam̃ti. unde
& dicit apłs. ñ in tabulis lapideis s in tabu

Expanded text:
itus dabat eis pronuntiare . Audi linguam loquentem, itus dabat eis pronuntiare . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem. Lex ergo spiritus vitae, scripta in corde, non in lapide; in Christo Jesu, in quo celebratum est verissimum Pascha; liberavit te a lege peccati et mortis. Nam ut noveris ipsam esse distantiam evidentissimam veteris et novi Testamenti; unde et dicit Apostolus. Non in tabulis lapideis, sed in tab
Abbreviated transcription (Latin):
& numerantur quinquaginta dies. & uenit spi-¬
ritus sc̃s digitus dĩ. Sed uidete ibi quomͦ. &
hic quomͦ. Ibi plebs longe stabat. timor erat:
amor ñ erat. Nam usq ad eo timuertint. ut
dicerent ad moysen. Loquere tu ad nos: &
non ad nos loquatur dñs ne moriamur. Des-¬
cendit gͦ sicut scͥptũ ẽ. d̾s in syna in igne. s
plebem longe stantẽ territans: & digito suo
uenit sp̃s sc̃s congregati erant fideles in unũ.
nec in monte terruit: s intrauit in domum.
De celo quidem factꝰ est subito sonꝰ. quasi fer-¬
retur flatus uehemens. Sonuit. s nullus ex-¬
pauit. Audisti sonũ. uide & ignẽ: quia & in
monte utrũq erat & ignis & sonitꝰ sed illic
etiam fumꝰ. hic ignis serenꝰ. Uisȩ sunt enĩ illis
inquit scͥptura linguȩ aiuisȩ. uelut ignis. Pun-¬
qui de longinquo territans: Absit. nam in¬
quemq coꝵ. & cepert̃ lingnis loqui. sicut sp̃s.¬

Expanded text:
et numerantur quinquaginta dies, et venit Spiet numerantur quinquaginta dies, et venit Spiritus sanctus, digituhic quomodo. Ibi plebs longe stabat, timor erat, amor dicerent ad Moysen: Loquere tu ad nos, et non ad nos loquatur Dominus, ne moriamur . Descendit ergo Deus, sicut scriptum est, in Sinam in igne, sed plebem longe stantem territans, legem digito venit Spiritus sanctus, congregati erant finec in monte terruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam inet coeperunt linguis loqui, sicut Spir
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: ñ in tabulis cordis carnalib. Deniq
uidete distantiã: concordiã legis. distantiam
plebis. Celebratur pascha in ueteri ppło sicut
nostis occisione agni cum arimis. ubi occisio
hoc est sine uetustate fermenti. Unde nobis
apłs ait. Expurgate uetꝰ fermentũ. ut sitis
noua conspersio sicut estis arimi. Pascha em̃
nr̃m. immolatꝰ est xp̃c. Celebratum est gͦ pas¬
cha in illo ueteri ppło nondũ in luce fulgente.
s in umbra significante celebratũ est: & post
quinquaginta dies a celebratione paschȩ sicut
computans inueniet qui uoluerit. datur lex
in monte sẏna scͥpta digito dĩ. Uenit uerũ pas-¬
cha. immolat᷑ xp̃c: transitũ facit ã morte ad
uitam: Transitꝰ enĩ interp̃tatur ebraice pascha.
quod expressit euũgelista dicens. Cum autem
ueniret hora. ut tͣnsiret ñc de hoc mundo ad
patrem. Celebratur gͥ pascha. resurgit dñs.
facit transitũ a morte ad uitam qd̃ est pascha:

Expanded text:
ta est, non in tabulis cordis carnalibus . ta est, non in tabulis cordis carnalibus . videte distantiam; concordiam Legis, distantiam plebis. Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio hoc est, sine vetustate fermenti. Unde nobis Apostolus dicit: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi: Pascha enim nostrum immolatus est Christus . Celebratum est ergo Pascha in illo veteri populo, nondum in luce fulgente, sed in umbra significante celebratum est: et post quinquaginta dies a celebratione Paschae, sicut computans inveniet qui voluerit, datur Lex in monte Sina, scripta digito Dei. Venit verum Pascha, immolatur Christus: transitum facit a morte ad vitam. Transitus enim interpretatur hebraice Pascha: quod expressit evangelista dicens, Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Celebratur ergo Pascha, resurgit Dominus, facit transitum a morte ad vitam, quod est Pascha;
Abbreviated transcription (Latin):
spareat peccatũ. ꝑ bonum mͥ oꝑatũ est
ortẽ: ut fiat supra modũ pecrator aut pec¬
tunꝑ mandatũ. Q uia est supra modum :ᷤ
adat᷑ p̃uaricatio. Data est gͦ lex illa. ut
nret᷑ infirmitas. Parum est hoc. ñ solum
leuretur s etiã ut augeret᷑. & uel sic me-¬
us quereret̃. Si enĩ lelus morb esset con¬
temineretur. si morbus contemneret᷑ medicus non
quereret᷑: si medicuᷤᷤ ñ quererẽt̃ morbus ñ finire¬
tur. Ideo ubi abundauit peccatũ suꝑabundauit᷑
gr̃a. quȩ deleuit cuncła pectata quȩ inuenit.
& ad ñ peccandũ uoluntati nr̃e conanti adiuto.¬
rium subministrauit. ut ipsa uoluntas nr̃a ñ
in seipsa s in dño laudaretur. In deo enim
laudabimur tota die. & in dño laudabitur
anima mea: audiant mites & letentur. Au-¬
diant mites. nam suꝑbi & litigiosi ñ audi¬
unt. Ergo quare ñ ipsa est lex digito dei
scripta. quȩ dat adiutoriũ hoc gr̃ȩ de qua lo-¬
quimur: Quare: Quia in tabulis lapideis scͥp¬

Expanded text:
t peccatum, per bonum mihi operatum est mortem; ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. Quid est, supra modum? Ut addatur praevaricatio. Data est ergo lex illa, ut inveniretur infirmitas. Parum est hoc, non solum ut inveniretur, sed etiam ut augeretur, et vel sic medicus quaereretur. Si enim levis morbus esset, contemneretur: si morbus contemneretur, medicus non quaereretur: si medicus non quaereretur, morbus non finiretur. Ideo ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia : quae delevit cuncta peccata quae invenit, et ad non peccandum voluntati nostrae conanti adjutorium subministravit; ut ipsa voluntas nostra non in se ipsa, sed in Deo laudaretur. In Deo enim laudabimur tota die : et, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Audiant mites: nam superbi et litigiosi non audiunt. Ergo quare non ipsa est Lex digito Dei scripta, quae dat adjutorium hoc gratiae, de qua loquimur? Quare? Quia in tabulis lapideis scrip
Abbreviated transcription (Latin):
a montib. auxiliũ enĩ meũ a dño qui fecit
celum & terram: gͦ cum dixisset iusticia tua
sicut montes dĩ. quasi quereret᷑. utqͥd gͦ alii
nascuntur qui ñ ꝑtinent ad iusticiã dĩ. stib¬
iecit. Iudicia tua. sicut multa abyssus. Quid
est sicut multa abyssus: Altum est. impe¬
netrabile est: in accessum est humanȩ inten-¬
tioni: diuitiȩ enĩ di inscrutabiles. inscruta¬
bilia uidicia eiꝰ. inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Ergo &
hic misit d̃s filium suũ ꝓpter prescitos & pre¬
destinatos. uocandos. iustificandos. glorifican¬
dos: ut montes cũi dicant. Si ds ꝓ nobis.
quis contra nos: Nisit d̾s filiũ suũ in simi¬
litudinem carnis peccati. & de peccato dam

Expanded text:
qui fecit coelum et terram : ergo cum dixisset, Justitia tua sicut montes Dei; quasi quaereretur, Utquid ergo alii nascuntur qui non pertinent ad justitiam Dei? subjecit, Judicia tua sicut multa abyssus . Quid est, sicut multa abyssus? Altum est, impenetrabile est, inaccessum est humanae intentioni. Divitiae enim Dei inscrutabiles: inscrutabilia judicia ejus, investigabiles viae ejus . Ergo et hic, Misit Deus Filium suum, propter praescitos, et praedestinatos, vocandos, justificandos, glorificandos: ut montes Dei dicant, Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, et de peccato
Abbreviated transcription (Latin):
dai scripta est hoc est sp̃u dei. quo sp̃u iuc¬
di magi pharaonis dixert digitꝰ di est hic:
igͦ & ipsa immo cum & ipsa sp̃u dłi hoc est
igito di conscͥpta sit: quare ñ de illa dicitur.¬

Expanded text:
Dei scripta est, hoc est, Spiritu Dei; quo Spiritu vicDei scripta est, hoc est, Spiritu Dei; quo Spiritu victi magi Pharaonis dixerunt, Digitus Dei est hic : si ergo et ipsa, imo cum et ipsa Spiritu Dei, hoc est, digito Dei conscripta sit, quare n
Abbreviated transcription (Latin):
conae miora sio e sollite n concupisee tus ili¬
adhuc esse lex in menbris repugnans legi
mentis: nulla enim condemnatio est. S quib
ctiam nunc: Suib Qui sunt in xp̃o nĩu. Et
ubi est illa de qua dicebat paulo ante. uideo
aliam legẽ in menbris meis repugnantẽ legi
mentis meȩ. & captiuantẽ me in lege peccati
quȩ est in menbris meis: Sed me dicebat ex
carne. ñ ex mente. Ubi gͦ illa lex. si nulla con
in monte sẏna ꝑ litteram. lex enĩ ñ illa uetu¬
state litterȩ. s lex spiritꝰ uite in xp̃o iñu li¬
berabit te a lege peccati & mortis. Ut enim
condelecteris legi dĩ scd̾m interiorẽ hominẽ.
unde haberes. nisi lex spiritꝰ uitȩ in xp̃o m̃u
liberaret te a lege peccati & mortis. Ideo mens
humana ne tibi tribuas. ne multũ suꝑbias.
immo ne om̃ino suꝑbias. õ mens humana qd̃
non consentis desiderũs carnis. quod lex pecca¬
i sp̃u dĩ eicio demonia. Alius dicit: si ego in
digito dei eicio demonia. Si gͦ & lex illa digi

Expanded text:
on sint solliciti, si concupiscentiis illiadhuc esse lex in membris repugnans legi mentis. Nulla enim condemnatio est. Sed quibus? etiam nunc quibus? Qui sunt in Christo Jesu. Et ubi est illa sententia, de qua dicebat paulo ante. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, si nulla condin monte Sina per litteram: Lex enim, non illa in vetustate litterae; sed Lex spiritus vitae in Christo Jesu, liberavit te a lege peccati et mortis. Ut enim condelecteris legi Dei secundum interiorem hominem, unde haberes, nisi lex spiritus vitae in Christo Jesu liberaret te a lege peccati et mortis? Ideo, mens humana, ne tibi tribuas, ne multum superbias; imo ne omnino superbias, o mens humana, quod non consentis desideriis carnis, quod lex peccain Spiritu Dei ejicio daemonia ; alius dicit, Si ego in digito Dei ejicio daemonia . Si ergo et lex illa digito
Abbreviated transcription (Latin):
.ñ ipsa dicitur. Lex peccati & mortis ñ illa
E dicitur quȩ data est in monte fyna. lex
sati & mortis illa dicitur de qua gemens ait.
uleo aliam legẽ in menbris meis rẽpugnantẽ
imentis meȩ. S illa lex ipsa est quȩ dicta
distum & bonum. & subiecit: qd gͥ bonum

Expanded text:
n ipsa dicitur, lex peccati et mortis non illa lex dicitur quae data est in monte Sina. Lex peccati et mortis illa dicitur de qua gemens ait, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae. Sed illa lex, ipsa est quae dicta justum, et bonum. Et subjecit, Quod ergo bonum
Abbreviated transcription (Latin):
facinorosa quam cauere debet laboriosa. nul¬
la desidiosa quam cauere debet ociosa. Erant
gͦ in illa domo iste aue uitȩ & ipse fons ui¬
te. In oraatha erat ymago presentiũ. in maria
futuroꝵ. Quod agebat martha ibi sumꝰ. qđ
agebat maria hoc speramꝰ. Hoc agamꝰ bene
ut illud habeamꝰ plene. Nam quid uide ha-¬
bemus. in q̃ntum habemꝰ qͣm diu hic sumus
Quantũ est qđ inde habemꝰ. Nam & mͦ mnae
aliquid agiinꝰ remoti a negocũs. sepositi a fa-¬
miliarib curis. Conuenistis. statis: auditis
In q̃ntum hoc agitis maꝵiȩ similes estis & fa¬
ciliꝰ uos qđ agit maria: qm ego qui p̃rerogo.
Siquid tamen dico xp̃i est. ideo uos pascit
quia xp̃i qui panis cõmunis est. unde & ego
uobiscum uiuo. Nunc autẽ uiuimꝰ si uos frẽs
statis in dño. Nolo in nobis sed in dño. qͥa neq
qui plantat est aliquid neq qui rigat. sed
qui incrementũ dat d̾s.

Expanded text:
facinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulfacinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius vos quod agit Maria, quam ego qui praerogo. Si quid tamen dico, Christi est: ideo vos pascit, quia Christi. Quia panis communis est, unde et ego vobiscum vivo. Nunc autem vivimus, si vos, fratres, statis in Domino . Nolo in nobis, sed in Domino. Quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui increm
Abbreviated transcription (Latin):
re & scire debetis etiam qui ñ intelligitis. i
hũs auab mulierib duas uitas esse figuratas.
presentẽ & futuram. laboriosam & quietan.
erumnosam & beatam. temporalem & eternã
Due sunt uuitȩ. de ullis uos copiosiꝰ cogitate qͥ
habeat hec uita: ñ dico mala. ñ iiqua. non
nepharia. ñ luxuriosa. I
impia:s laboriosa. eruuis¬
nis plena. tmnorib castigata. temptationib
sollicita: hanc ipsam innocentẽ uitam di¬
ꝙ. qualem decebat habere martham. Hanc
g̃ q̃ntum potestis inspicite. & de hac ut dixi
mpiosiꝰ qm loquimur cogitate. Uita uͦ iniqua
aberat ab illa domo. nec cum magtha erat
nec cum maria. Et si quando fuit. dño in¬
trante fugit. Remansert̃ gͥ in illa domo quȩ
susceꝑat dñm in duab feminis duȩ tute.
ambȩ innocentes. ambȩ laudabiles. una labo-¬
rosa. altera ociosa. nulla facinorosa. nulla
desidiosa: anibȩ innocentes. Ambȩ inqͣm lau-¬
dabiles. s una laboriosa. altera ociosa: nulla

Expanded text:
re et scire debetis, etiam qui non intelligitis; in his duabus mulieribus, duas vitas esse figuratas, praesentem et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla facinorosa, nulla desidiosa. Ambae innocentes, ambae, inquam, laudabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ndo unũ est necessariũ. Maria meliorẽ partẽ
eegit. ñ tu malam: s illa meliorẽ. S unde
meliorem Quia tu cuta multa. illa circa unũ
Preponit unũ mutas. ñ enĩ a multis unum. s
Om̃ia ece bona ualde. Bona ualaͥe quȩ fect. qͣi¬
to melior ille qui fecit. Eitendamꝰ gͦ occupationes
nr̃as curra multa. necessariũ est ministeriũ corꝑa
refectaris. Quare hoc: Qiua esuritur. quia sit¬
tur. Misciłia. miseris necessaria est. Frangis pa¬
nem esurienti. quia intenisti esurientẽ. Lolle
famem. cui frangis panemꝰ Tolle peregr inati¬
onem. cu exhibes hospitalitatẽ: Golle nudi¬
tatem. cui ĩparas uestemꝰ Non sit egritudo. quẽ
uisitas Non sit captiuitas. quem redimis:
Non sit rixa. quem concordas: Non sit mors.
quem sepelis. In illo scł̃o futuro ñ erunt ista
mala. gͦ nec ista ministeria. Bene g̃ magtha
crea corporalem dñi qͥd dicam necessitatẽ an uo¬
luntatem. mimstrabat carni mortali. S quis

Expanded text:
quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, seomnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis
Abbreviated transcription (Latin):
nis. & remanet caritas unitatis. E qđ eleg it.
non auferetur ab ea. P te autẽ qđ elegisti. atꝙ.
hos sequitur. utiq hoc subintelligitur. a te qd
elegisti auferet᷑. S bono tuo auferetur. ut &d
meliꝰ est adetur. Auferetur enim a te labor. al
requies detur: Tu nauigas. illa iam in portu esle¬

Expanded text:
 remanet charitas unitatis. Ergo quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utique hoc sequitur, utique hoc subintelligitur: a te quod elegisti auferetur. Sed bono tuo auferetur, ut quod melius est detur. Auferetur enim a te labor, ut requies detur. Tu navigas, illa jam in portu es
Abbreviated transcription (Latin):
Futamꝰ rep̃hensum esse ministeriũ orartȩ
quam cura hospitalitatis occupauerat. quȩ
ipsum dñm hospitio receꝑat: Quom̾ recte
rep̃hendebatur: quȩ tanto hospite letabatur.
Hoc si uerũ est. dimtitant homines qđ mini¬
strant egentib eligant sibi partẽ meliorem
quȩ ñ auferatur ab eis. uacent uerbo. in bient
doctrine aulcedimi. occupentur circa scientiam
salutarem. nichil eis curȩ sit si qͥs peregrinꝰ m
uico sit: quis egeat pane. quis indum̃to. quis
uisitandus. quis redimendus. qͥs scpeliendus.
Tacent oꝑa miscłiȩ. uni instetur scientiȩ
iusticiam. cum patronã teneamꝰ ciꝰ sententiam.

Expanded text:
putamus reprehensum esse ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus, quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. justitiam, cum patronam teneamus ejus sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quia faciet eos recumbere. & tnsibit
& miistrabit eis. Recumbere quid est: nisi
uacare: Recumbere quid est nsi requiescere:
Quid est tnsibit & minstrabit eis : Priuis tñ¬
sit. & sic ministrat. S tibi: In illo contuuio
suꝑno. de quo dicit. Amen dico uobis. multi ab
oriente & occidente uenient & recumbent cam
abraham & ysaac & iacob in regno cȩloꝵ. Ibi
dñs pascit. s priꝰ hinc tñsit. Nam ut noueri¬
tis. pascha tnsitꝰ interp̃tatur. Uenit dñs. fecit
diuina. passus est humana. Nunqͥd adhuc con-¬
sputur: Nunquid adhuc expalmat᷑: Nunqͥd
adhuc spinis coronatur. Nunqͥd adhuc flagel¬
latur. Nunquid adhuc crucifigit᷑. Nunquid
adhuc lancea ꝑcutitur. Sranseunt deniq &
euũgłm sic loquitur. Quando pascha fecit cũ
discipulis suis. quid dicit eĩugłista: Cum au¬
tem uenisset hora. ut uĩc tͣnsiret de hoc mun-¬
do ad patrem. Ergo ille tnsiuit ut pascat.
nos sequamur ut pascamtir. Item sermo

Expanded text:
vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabquid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed ubi? In illo convivio superno, de quo dicit: Amen dico vobis, multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatur? numquid adhuc flagellatur? numquid adhuc crucifigitur? numquid adhuc lancea vulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit Evangelium? Cum autem venisset hora, ut Jesus transiret de hoc mundo ad Patrem . Ergo ille transivit, ut pascat: nos sequamur, ut pascamur. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ q̃ ñ aufer e aboee. Audti urd ale¬
seretur aliquandosa
necessitatis. eterna est dulcedo ueritatis. Non
auferetur ab ea qđ elegit. ñ auferet᷑: sed tam̃
augetur. In hac autẽ uita augetur. in alia ui¬
ta ꝑficietur: nunqͣ̃m auferetur. Ceterum tu
nedicta. pro isto labore tuo mercedem queris.
quietem inquiris. Modo occupata es circa mul¬
tum ministeriũ. pascere us mortalia corpora li-¬
oet scõꝵ. Nunquid cum ueneris ad illã patriã
inuenies ꝑegrinũ quem suscipias hospitio. in¬
uenies esurientem cui panẽ frangas. sitientem
cui potũ porrigas. egrũ quem uisites. litigan¬
tem quem concordes. mortuũ quem sepelias:
Om̃ia ista ibi ñ erunt. S quid ibi ent: Oa̾
oraria elegit. Ibi pascitir. ñ pascimꝰ. Ido hoc
ibi ent plenũ atq ꝑfectũ. qd̾ hic elegit ora¬
Ria. De illa mensa opulenta. de uerbo dñi
micas colligebat. Nam uultis nosse. quid ibi
erit.  Dñs ipse dicit de serius suis. E men dico

Expanded text:
meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in alia vita perficietur, nunquam auferetur. CAPUT V. 6.nedicta, pro isto labore tuo mercedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendari unitatẽ. Certe trinitas est d̃s ñr.
Pater ñ est filiꝰ siliꝰ ñ est pater. sp̃s sc̃s nec pa¬
non tres dii. ñ tres om̃ipotentes s unus d̾s
om̃ps. ipsa trinitas unꝰ d̾̃s. Quia unũ est neces¬
sarium. ad hoc unt̃ non nos ꝑducit nͥ multi
paupes. & maxime circa scõs di seruitia debi¬
ta. obsequia religiosa. Recddunt᷑ enĩ ñ dantur.
dicente apło. Si nos uob sp̃ualia seminauimꝰ.
magnũ est si carnalia ur̃a metamꝰ d Bona sunt
emortanur ad hȩc & in uerbo dñi edificamꝰ
uos. Nolite pigri esse. ad suscipiendos scõs.
Ando nescientes suscipiendo qͥs nesciebant.
angelos susceꝑunt: Bona sunt hȩc. meliꝰ tam̃
qlod clegit oaria. Illuad enim habet ex necessi¬
ate o aduipationẽ. illud autẽ ex caritate suaui¬
al ehi. Uult homo occurrere quando iuustrat.
aliq̃ndo non potest. Oueritur qd̾ deest. ꝑa¬
fatus qd̾ adest: distenditur animꝰ. Nam si mar¬
Ii ad ula sufficet. acdiutoriũ sororis ñ poseet.

Expanded text:
commendari unitatem. Certe Trinitas est Deus noster. Pater non est Filius, Filius non est Pater, Spiritus sanctus nec Panon tres dii, non tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, nisi multi pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona sunt, exhortamur ad haec, et in verbo Domini aedificamus vos, nolite pigri esse ad suscipiendos sanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret.
Abbreviated transcription (Latin):
dendo uoluit laborare. Si enim pararet res¬
pondendi sermonẽ. remitteret audiendi inten¬
tionem. Respondit gͣ dñs qui in uerbo ñ la¬
horabat. quia uerbum erat. Quid gͦ dixit:
Martha martha. Repeticio nominis indicuil
est dilectionis. aut forte mouendȩ intentio¬
nis. Ut audiret aitentiꝰ. bis uocata est. Nas¬
tha martha audi. Tu cgra multa es occupa¬
ta. unum autem opus est: id est unũ necessariũ
est. Non unũ opus quasi singulare opus. sea
opus est. Expedit. necessariũ est. Quid: Unũ
Ecce deo ꝓpitio qͣm multi estis. quis uos ferret
nisi unũ saperetis: Unde in multis quies ista:
Da unũ & ppłs est. tolle unũ & turba est. Qd
est enim turba. nisi multitudo turbata: s
audite apło. Obsecro autẽ uos frẽs. Multitudini
dicebat. s om̃s unum facere uolebat. Obsecro
autẽ uos fr̃es ut idipsum dicatis om̃s. & ñ sint
in uobis scismata. Sitis autẽ ꝑfecti in eoddem

Expanded text:
dendo voluit laborare. Si enim pararet resdendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Repetitio nominis indicium est dilectionis, aut forte movendae intentionis: ut audiret attentius, bis vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare opus: sed opus est, expedit, necessarium est; quod unum hEcce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi multitudo turbata? Sed audite Apostolum: Obsecro autem vos, fratres. Multitudini dicebat: sed omnes unum facere volebat. Obsecro autem vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfecti in eod
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝓpostu. Martha dñm pascere disponens & p̃pa¬
rans. cirea multũ mninisteriũ occupabatur. Ma¬
ria soror eiꝰ. pasci magis elegit a dño. Deseruis
quodammꝰ sororẽ suam cura multũ ministeriũ
laborantẽ. & sedit ipsa ad pedes dm̃. & uacaus
audiebat terbũ eiꝰ. Euris fidelissima audierat.
uacate & uidete qm̃ ego sum dñs. Illa turbaba.¬
tur. ista epulabatur. Lua multa disponebat. ista
unum aspiciebat. Utrumq officiũ bonũ. Sed
tamen quia sit meliꝰ. quid nos dicamꝰ: Habemꝰ
quem interrogemꝰ. patienter audiamꝰ. Quid sit
meliꝰ iam cum legeretur audiuimꝰ. & me cõme¬
morante iterum audiamꝰ. Interpellat mariha
hospitem. ad iudicem deponit postulationen
piarum querelarum: qd̾ eam soror deseruerte
& sic laborantẽ in ministerio adiuuare ne¬
glexerit. Non respondente illa sed tam̃ p̃sen¬
te. iudicat dñs. Maria causam suã tanq̃m
ociosa iudici maluit cõmittere. nec in respon¬

Expanded text:
te proposui. Martha Dominum pascere disponens et praepate proposui. Martha Dominum pascere disponens et praeparans, circa multum ministerium occupabatur: Maria soror ejus pasci a Domino magis elegit. Deseruit quodam modo sororem suam circa multum ministerium laborantem, et sedit ipsa ad pedes Domini, et vacans audiebat verbum ejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus . Illa turbabatur, ista epulabatur: illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respon