comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non cognoueris tempus uisitationis tuȩ. Beua.¬
uersionẽ uirłm factam. ẽẽ. a romanis
principib uaspasiano & tito. non igno¬
ramus. Etiam ipsa transmigratio cuitatis
nunc constructȩ extͣ portam uͥ dñs crucifixꝰ
fuit. testatur quod prior illa iailłm funditꝰ
euersa sit. Hec ẽ. causa destructionis illius.
quia non cognouit dñm quando uisitauit eã
Unde illud ꝓphicum. Miluus in cȩlo cogno¬
uit tempus suum. turtur & hẏrundo & cẏco
nia. custodierant tempus aduentus sui. ppłs
autẽ m̃s non cognouit iudicium dñi. Semel
dñs fleuit suꝑ ciuitatẽ. cum ꝑituram nunti¬
aret. s cotidie ꝑ electos suos in ȩccła plangie
reꝓbos: qui nescunt cur plangantur. qua
uxta salomonẽ. letantur cum male feceruit.
& exultant in reb pessimis. Qui si dampna¬
tionẽ suam p̾uiderent. seipsos cum electoꝵ
lacrimis plangerent. Suam hic diem habet
anima ꝑuersa. quȩ transitorio gaudet init̃¬
ꝑe. Cui ea quȩ adsunt ad pacem sunt. quia

Expanded text:
ris tempus visitationis tuae. Eversionem Hierusalem factam esse a Romanis principibus Vespasiano et Tito non ignoramus. Etiam ipsa transmigratio civitatis nunc constructae extra portam ubi Dominus crucifixus fuit testatur, quod prior illa Hierusalem funditus eversa sit. Haec est causa destructionis illius, quia non cognovit Dominum quando visitavit eam. Unde illud propheticum: « Milvus in coelo cognovit temmpus adventus sui, populus autem meus non cognovit judicium Domini . Semel Dominus flevit super civitatem cum perituram nuntiaret, sed quotidie per electos suos in Ecclesia plangit reprobos, qui nesciunt cur plangantur, qui juxta Salomonem: Laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Qui si damnationem suam praeviderent, seipsos cum electorum lacrymis plangerent. Suam hic diem habet anima perversa, quae transitorio gaudet in tempore. Cui ea quae adsunt, ad pacem sunt; quia
Abbreviated transcription (Latin):
filius nescit. idẽ. ñ facit suos scire. Ante quam gal¬
lus cantet. ter me negabis. id ẽ. habebis causam.
timorem scilicet compellentem ad ter negandum
me. Similit̾ dicitur. iam mecbatus ẽ. mulierem:
qui eam uiderit ail concupiscendum. Erat hora ter¬
cia & erucifirerunt eum. id ẽ. ut crucifigeretur

Expanded text:
Filius nescit, id est, non facit suos scire. Antequam galFilius nescit, id est, non facit suos scire. Antequam gallus cantet, ter me negabis , id est, habebis causam, timorem scilicet compellentem ad ter negandum me. Similiter dicitur: Jam moechatus est mulierem qui eam viderit ad concupiscendum . Erat hora tertia, et crucifixerunt eum , id est, ut crucifigeretur
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cui hñt u̾ba seruire. nec mentiri quem quã
si alus uerbis dixerit. quid ille uoluent. cuius uer¬
ba ñ dicit. Unde iohamus humilitatẽ et dñi cel¬
situdinem: matbeus sic expͥmit. Citus ñ sum dig¬
nui calciamenta portare. Alii ũ sic. Non sum dig
nus soluere corrigiam caleiamenti enis. Item maꝰ¬
theus. Hicẽ. filius meus dilectus in quo m compla¬
cui. Marcus. Lues filius meus dilectus. in te com¬
placui. lucas. Tu es filius m̃s dilectus. in te com¬
querebamus te. Pater. ud ẽ. qui putatur. ẽẽ. pater.
Et ibi. da mͥ in disco caput iohannis baptistȩ. Et
contristatus ẽ. rex. id ẽ. reputatus ẽ. contristari.
Sic & similia.
epe numnero designatur in euangelio causa nonu¬
ne si effectus. ut ab subiectis eremplis apparẽt.
Exi sp̃c sunde & mute. id ẽ. ficiens surdum x mu¬
tum. Ego sum resurrectio. id ẽ faciens resurgere.
Dedie illa uelhora nemo scit. neq angeli neq filiꝰ.

Expanded text:
tem cui habent verba servire, nec mentiri quemdam, tem cui habent verba servire, nec mentiri quemdam, si aliis verbis dixerit quod ille voluerit, cujus verba non dicit. Unde Joannis humilitatem et Domini celsitudinem Matthaeus sic exprimit: Cujus non sum dignus calceamentnus solvere corrigiam calceamenti ejus . Item Matthaeus: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , Marcus: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui . Lucas: Tu es Filius meus dilectus, in te coms dolentes quaerebamus te . Pater, id est, qui putatur esse pater. Et ibi: Da mihi in disco caput Joannis Baptistae. Et contristatus est rex , id est reputatus est contristari. Sic et similia. Saepenumero designatur in Evangelio causa nomine sui effectus, ut a subjectis exemplis apparet: Exi, spiritus surde et mute , id est faciens surdum et mutum. Ego sum resurrectio , id est, faciens resurgere. De die illa vel hora nemo scit, neque angeli neque Filius ,
Abbreviated transcription (Latin):
De moriȩ comĩilare debemus. ut si quando talia sin¬
gula aput singulos inuenerimus. ubi contͣrietas
solui ñ possit: sciamus ẽẽ aliud factum. ut in
matheo. Et tͣnseunte nide ib̃i. secuti sunt eum
duo cȩci. Duo cȩci de quibus alii narrant: ñ sunt
isti: sed sinule factum ẽ.
as quoq regulas a modo scribendi ñ alienas.
sumpsimus tum inaugustino de consensu eugli¬
starum. tum inaliis auctoritatibꝰ.
epissime p̃termissa recapitulant ȩuangłistȩ. ut
matheus quod ante sermonẽ in monte habitũ
uocatus ẽ: post sermonem renocat ad narratio¬
nem. Et quod maria unguento p̃cioso ꝑfuderit
caput diu: in passione recolendo interserit. Sic
de similibus.
epissime quoq p̃ocupant ȩuangelistȩ longe post
dicenda. ut lucas ante baptissnum dñ. iohannis
carterem cominemorat: nec longe pꝰ baptismũ
p̃ocupando porut. Medice eura terpsum. quanta.
audiuimus facta in capbarnaum. fac & bic in pa-¬
tͥa tua. Sic de similibus:

Expanded text:
emoriae commendare debemus, ut si quando talia singula apud singulos invenerimus, ubi contrarietas solvi non possit, sciamus esse aliud factum, ut in Matthaeo: Et transeunte inde Jesu, secuti sunt eum duo caeci . Duo caeci de quibus alii narrant non sunt isti; sed simile factum est. » Has quoque regulas a modo scribendi non alienas sumpsimus, tum in Augustino de consensu evangelistarum, tum in aliis auctoritatibus. Saepissime praemissa recapitulant evangelistae, ut Matthaeus, quod ante sermonem in monte habitum vocatus est, post sermonem revocat ad narrationem . Et quod Maria unguento pretioso perfuderit caput Domini, in passione recolendo interserit . Sic de similibus. Saepissime quoque praeoccupant evangelistae longe post dicenda, ut Lucas ante baptismum Domini, Joannis carcerem commemorat, ; nec longe post baptismum praeoccupando ponit: Medice, cura teipsum; quanta audivimus facta Capernaum, fac et hic in patria tua . Sic de similibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Non g̾ hic oratur. ut ñ temptemur. seid ut in
temptationem non inducamur. tanquam si
aiuspiam cui necesse ẽ. igne examinari ñ oret
ut igne ñ contingatur. sed ut ñ exuratur. Ua¬
sa enim figuli ꝓbat fornax. & homines uistos
temptatio tribulationis. Inducitur autem ĩ
temptationem. cui accidunt que ferre non po-¬
test. Petimus g̃. ne uel decepti conseutiamus
alicui temptationi. uel cedamus afflicͣ ti.
Sed tibera nos a malo. N oN solum orandum
ẽ. ut ñ inducamur in malum quo caremus.
sed ut ab ilio etiam uberemur. in quod iam
induc̃ti sumus. AmeN. Icronimus¬
puo be in epłam ad marcellã de diapsalmate.
breos in fine unum e tribus solet subnec̃ti.
ut aut amen seribant aut sela. aut salor. quod
expͥmitur pacem. Unde Salomon dr̃ pacificus.
ł sela dr̃ ingreco diapsalma. & apud nos semꝑ
Amen interp̃tatur uere uel fuleliter. Aus:¬

Expanded text:
Non ergo hic oratur ut non tentemur, sed ut in Non ergo hic oratur ut non tentemur, sed ut in tentationem non inducamur, tanquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non orat ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. Vasa enim figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis Inducitur autem in tentationem, cui accidunt quae ferre non potest. Petimus ergo, ne vel decepti consentiamus alicui tentationi, vel cedamus afflicti Sed libera nos a malo. Non solum orandum est ut non inducamur in malum quo caremus, sed ut ab illo etiam liberemur, in quod jam inducti sumus. Amen. HIERON., epist. ad Marcellam de diapsalmate.  Apud Hebraeos in fine unum e tribus solet subnecti, ut aut amen scribant, aut sela, aut salon, quod exprimitur pacem. Unde et Salomon dicitur pacificus. Pro sela dicitur in Graeco diapsalma, et apud nos semper. Amen interpretatur vere vel fideliter. AUGU
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis tunicam ł tollere uoluerit. & iudicio
tecum contendere. dimite illi & pallium Ser-¬
uum enudiũ ñ oportet litigare. Qui g̃ mo-¬
deste agit. ut sibi pecuna restituatur. ñ tam
curans de pecunia quam de correc̃tione debito¬
ris reddere nolentis. auoa potest redilere: uon so¬
lum ñ peccat. sed plurimum. ꝓdest debitori
quem corrigit. ne dampnum fidei patiatur.
Et cum bic de omni peccato debitum accipiat᷑.
peccet autem in te debens pecuniam tͥ. si red-¬
dere recuset. cuin babeat unde reddere possit.
nisi ei hoc peccatum dimiseris. non poteris
dicere. dinutte nobis debita nr̃a sicut & nos
dimittimus debitoribꝰ nr̃is. Nam qm̃ ueniã
a dño petis. biis quineniam ate petunt dunit¬
tere debes. Et ne nos inducas in temptati¬
onem. Auul ẽ. induci in temptationem &
alua tẽmptari. Nam sine temptatione nul-¬
lus probatur. Unde seriptum ẽ. Temptat uos
as̃. ut sciat si ddiligatis eum. ud ẽ. ut scire faciat.

Expanded text:
Si quis tibi tunicam tollere voluerit et judicio Si quis tibi tunicam tollere voluerit et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Servum enim Domini non oportet litigare. Qui ergo modeste agit ut sibi pecunia restituatur, non tam curans de pecunia quam de correctione debitoris, reddere nolentis quod potest reddere, non solum non peccat, sed plurimum prodest debitori, quem corrigit, ne damnum fidei patiatur. Et cum hic de omni peccato debitum accipiatur, peccet autem in te, debens tibi pecuniam si reddere recuset, cum habeat unde reddere possit, nisi ei hoc peccatum dimiseris, non poteris dicere, dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nam quoniam veniam a Domino petis, his qui veniam a te petunt, dimittere debes. Et ne nos inducas in tentationem. Aliud est induci in tentationem, et aliud tentari: nam sine tentatione nullus probatur. Unde scriptum est: Tentat vos Deus, ut sciat si diligitis eum , id est, ut scire faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut iterum ultuna parte diei. sacramentum
illud celebrandum ẽ. Restat gͥ ut panem co-¬
tidianum intelligamus. spũalem. p̃cepta soi¬
licet diuina. que cotidie nos oportet meditari
& opari ut ulua. O pamui escam que non
corrumpitur. Cotidianus dr̃ iste cybus quam¬
diu hec uita durat. Nam pꝰ banc utam non
erit cotidianus. quia i illa uita ñ succedit di¬
es dici. auqua uolubilitate temꝑis. Hodie. uil
ẽ. quam dui dr̃ hodie. ut illud. Hodie si uocem
eius audieritis. Si quis autem etiam duo suꝑ¬
iora uelit acciꝑe. oportet ut conunc̃te omnia
tͥa accipiantur. ut scilicet cotidianum panẽ
simul petamus. & necessarium corꝑi & sacra¬
tum uisibilem. & inuisibilem uerbi dĩ. Et
dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos dimitai¬
mus debitoribꝰ nt̃is. Debita dicit peccata.
Nbiegͦ urgetur quis pecuniam dimutere debi-¬
toribꝰ nisi biis qui in tantum reddere nolunt
ut uide uelinit litigare. ut supius dic̃tum ẽ.

Expanded text:
aut iterum ultima parte diei sacramentum aut iterum ultima parte diei sacramentum illud celebrandum est. Restat igitur ut panem quotidianum intelligamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie nos oportet meditari et operari, ut illud: Operamini escam quae non corrumpitur . Quotidianus dicitur iste cibus, quandiu haec vita durat. Nam post hanc vitam non erit quotidianus, quia in illa vita non succedit dies diei aliqua volubilitate temporis. Hodie, id est, quandiu dicitur hodie, ut illud: Hodie si vocem ejus audieritis . Si quis etiam duo superiora velit accipere, oportet ut conjuncte omnia tria accipiantur, ut scilicet quotidianum panem simul petamus et necessarium corpori et sacratum, visibilem et invisibilem Verbi Dei. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita dicit peccata. Non ergo hic urgetur quis pecuniam dimittere debitoribus, nisi his qui in tantum reddere nolunt, ut inde velint litigare, ut superius dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
horum tͥum sit ꝓbabilius consideretur. De
temꝑalibꝰ sustentationib inquit dñis. Nolite
soluciti. ẽẽ. quil elatis uel quid induamini.
Et cum ait querite pͥmum regnum dĩ. &
hec omuia apponentur uobis. ñ ait deuide
ista querite. sed ait. et hec omnia apponentur
nobis. scilicet etiam ñ querentibꝰ. Quomodo
autem ñ querat aliguis quod p̃catur dm̃ non
iudeo. Nunc de sacram̃to corꝑis iudeamus.
Orientales non cotidie cȩnȩ diñcȩ communi¬
cant. nec tamen ꝓpterea ilampuant eos eccła-¬
rum rectores. Sine scandalo enim possunt
hoc facere & ñ facere. scilicet uel cotidie sume¬
re. uel ñ cotidie suinere. Nong̾ hic panis ui illis
partibꝰ intelligitur cotidianus. nam magni pec¬
cati crimmine arguerentur qui ex eo cotulie non
accipiunt. Cum uͦ bec ita sint. quis ẽ. qui au¬
deat dicere. hanc orationem diũi tantum mͦ
dicenilam usq ad eam horam qua corꝑi dĩu
commiunicamus: Non enun iam dicere po¬
terunus da nobis hodie quod iam acccpimꝰ.

Expanded text:
nsideretur. De temporalibus sustentationibus inquit Dominus: Nolite solliciti esse quid edatis, aut quid induamini . Et cum ait: Quaerite primum regnum Dei, et haec omnia apponentur vobis , non ait, deinde ista quaerite, sed ait, et haec omnia apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem non quaerat aliquis qui precatur Deum, non video. Nunc de sacramento corporis videamus. Orientales non quotidie coenae Dominicae communicant, nec tamen propterea damnant eos Ecclesiarum rectores. Sine scandalo enim possunt hoc facere, vel non facere, scilicet vel quotidie sumere, vel non quotidie sumere. Non ergo hic panis in illis partibus intelligitur quotidianus: nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo quotidie non accipiunt. Cum vero haec ita sint, quis est qui audeat dicere, hanc orationem Domini tantummodo dicendam usque ad eam horam, qua corpori Domini communicamus? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nformat dñs discipulos ad discretionẽ
uirtutum matrem tenendam. ut alia
sit uiuendi regula. tempe ꝑsecutionis.
alia temꝑe pacis. Sunt namq uirtutes
semꝑ tenende ut miscdĩa. humilitas. casti¬
tas. fides. spes. caritas. sint & aliȩ ꝓtemꝑe
locoq mutandȩ. ut fames. sitis. ugiliȩ.
orationes. labor oꝑandi &. decendi. Quas
siquis semꝑ exequendas pitauerit. ñ mͦ se
earum fructu pͥuabit. scd & notam incurret
stulticie. Magister itaq uirtutum ut insi¬
nuaret discretionem. p̃cepit discipulis ad
p̃dicandum missis. ne quid in uia tollerent
sead de euangelio uiuerent. temꝑe ũ ꝑsecu¬
tionis decreuit pecuniam iuctui necessariã
tollere. donee tempꝰ euangelitandi rediret.
sopita ꝑsccutione. N õbis autem iter agen¬
tib ꝑ regiones inhospitales. licet iuatici
causa plura portare quam domi habere.
U node dñs hic qui non habet gladium. iubet
ut emat. ut legentes sciant dño non deesse
facultatem resistendi. scd amorem potus

Expanded text:
nformat Dominus discipulos ad discretionem virtutum matrem tenendam, ut alia sit vivendi regula tempore persecutionis, alia tempore pacis. Sunt namque virtutes semper tenendae, ut misericordia, humilitas, castitas, fides, spes, charitas; sunt et aliae pro tempore locoque mutandae, ut fames, sitis, vigiliae, orationes, labor operandi et docendi. Quas si quis semper exsequendas putaverit, non modo se earum fructu privabit, sed et notam incurret stultitiae. Magister itaque virtutum ut insinuaret discretionem, praecepit discipulis ad praedicandum missis, ne quid in via tollerent, sed de Evangelio viverent; tempore vero persecutionis decrevit pecuniam victui necessariam tollere, donec tempus evangelizandi rediret sopita persecutione. Nobis autem iter agentibus per regiones inhospitales, licet viatici causa plura portare quam domi habere. Unde Dominus hic, qui non habet gladium, jubet ut emat, et legentes sciant Domino non deesse facultatem resistendi, sed amorem potius
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor litt̾e designant adam. disꝑsum ꝑ
quatuor partes mundi in filiis suis. Ideo ĩ
prineipiis mundi nominũ partium mundi.
hec quatuor utterȩ leguntur. A nathole namq¬
mesembria meridies. Et quia in adam u¬
merus intelligitur. qui. ẽ. quadraginta ser.
tamquam de aliquo edificato sub hoc nuiero
sumpsit xp̃c de adam templum corpis sui ꝑ
mariam uuginem. Iiii dr̃ terra es. & in terrã
ibis. & hic de se ait. Soluetis templum hoc.
s ego excitabo ulud. Exxitatur itaq in xpo
disꝑsꝰ adam. & de quatuor partib mundi.

Expanded text:
quatuor litterae designant Adam dispersum per quatuor litterae designant Adam dispersum per quatuor partes mundi in filiis suis: ideo in principiis nominum partium mundi hae quatuor litterae leguntur: ἀνατολή, anatole, namqμεσεμβρία, mesembria, meridies. Et quia in Adam numerus intelligitur, qui est quadraginta sex tanquam de aliquo aedificato, sub hoc numero sumpsit Christus de Adam templum corporis sui per Mariam virginem. Illi dicitur, Terra es, et in terram ibis , et hic de se ait: Solvetis templum hoc, et ego excitabo illud. Excitatur itaque in Christo dispersus Adam, et de quatuor partibus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ta & sex annis edificatum . ẽ. templum hoc. &¬
tu in trib aieb excitabis ulud: Iue autẽ dice¬
bat de templo corpis sui. A lomus
estructo ã caldeis templo. quod Salomon
septẽ anuis ꝑfecit. & laxata captiuitate
pꝰ septuaginta annos ad iussionẽ ciri ꝑsȩ reȩdi¬
ficari cęptum. ẽ. s filii transmigrationis ulud
consummare nequiuerunt ante quadraguita
sex annos ꝓpt̾ gentium uicinarum impugna¬
tionẽ. Qui numerꝰ congruit humano corꝑi.
Tracdunt namq physici formam humani cor¬
ꝑis tot dierum spacio ꝑtici. Sex pͥmis dieb
a conceptione lactis habet similitudinẽ. no¬
uem sequentib conuertitur in sanguinem.
auodecim sequentib solidatur. reliquis decẽ
& octo formatur ad liuiamenta menbrorum.
diem. quo corpꝰ ꝑ menbra discretum incipit cres¬
ic etiam numerus. in litteris noini¬
nis adȩ. scam grecos inuenitur. Ai
pha enum designat unum. delta quatuor
item alpha unum. inꝑ quadraginta. Quȩ

Expanded text:
 templum hoc, et tu tribus diebus excitabis illud? Ille autem dicebat de templo corporis sui. ALBINUS. Destructo a Chaldaeis templo, quod Salomon septem annis perfecit, et laxata captivitate post septuaginta annos, ad jussionem Cyri Persae reaedificari coeptum est, sed filii transmigrationis illud consummare nequiverunt ante quadraginta sex annos, propter gentium vicinarum impugnationem. Qui numerus congruit humano corpori. Tradunt namque physici formam humani corporis tot dierum spatio perfici. Sex primis diebus a conceptione, lactis habet similitudinem, novem sequentibus convertitur in sanguinem, duodecim sequentibus solidatur, reliquis decem et octo formatur ad lineamenta membrorum. diem quo corpus per membra discretum incipit creHic etiam numerus in litteris nominis Adam secundum Graecos invenitur: α, alpha, enim designat unum; δ, delta, quatuor, item α, alpha, unum; μ, my, quadraginta. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. qui exiustificationib legis extollit me¬
rita sua. & suꝑbiendo recedit. Publicanus uͦ
gentilis. qui humilit peccata sua consessus
appropinquat dõ & exaltatur. L. ec x¬
qui se exaltat humiliabitur. & qui sc
humiliat. exaltabitur. Posita pharisci &
publirani controuersia. data.ẽ. iudicis senten¬
tia & confirmatur. ut supbia caueatur.
t relictis illis cum iam uesꝑa. ẽẽt. hora.
abiit foras extia ciuitatem in sethaniam.

Expanded text:
pulus, qui ex justificationibus legis extollit mepulus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua, et superbiendo recedit. Publicanus vero gentilis, qui humiliter peccata sua confessus, appropinquat Deo et exaltatur. L. 215qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Posita Pharisaei et publicam controversia, data est judicis sententia: et confirmatur, ut superbia caveatur. Et relictis illis, cum jam vespera esset hora, abiit foras extra civitatem in Bethaniam
Abbreviated transcription (Latin):
miscdĩam oculum habuerat. s ad humilitatis
eustodiam non habebat. Et quid ꝓdest ciuitatẽ
custodiri. si unum foramen relinquatur unde
ab hostib intretur: Et publicanus a longe
stans nolebat nec oculos ad celum leuare. s ꝑcu¬
tiebat pectus suum dicens. D s̃ ꝓpitius esto mͥ¬
peccatori. Dico uobis. descendit bic iustificatus
in domum suam. ab illo.o. ẽ. ad comꝑa¬
tionẽ illius. uel plus quam ille. quia ille apuo se
de oꝑib. hic uͦ apud dm̃ ex fide iustificatus. ẽ.
Alonge stare nec oculos leuare. indicia sunt
humilitatis. quam d̾s acꝓpe aspicit. Iste consci¬
entiam p̃mit. s spem sublenat. pectus ꝑcutit.
pęnas de se exigens ut d̃s parcat. confitetur ut
d̃s ignoscat. ignoscit d̾s quod iste agnoscit. Tun¬
dere autẽ peclus quid ẽ. nisi arguere quod latet
in pectore. & euidente pulsu occultum castigare
peccatum: Typice phariseus indeorum. ẽ. po¬

Expanded text:
misericordiam oculum habuerat: sed ad humilitatis misericordiam oculum habuerat: sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest civitatem custodiri, si unum foramen relinquatur unde ab hostibus intretur? Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, tori. Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Id est, ad comparationem illius vel plus quam ille: quia ille apud se de operibus, hic vero apud Deum ex fide justificatus est. A longe stare, nec oculos levare, indicia sunt humilitatis, quam Deus de prope aspicit. Iste conscientiam premit, sed spem sublevat, pectus percutit, poenas de se exigens ut Deus parcat, confitetur ut Deus ignoscat, ignorat Deus quod iste agnoscit. Tondere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidente pulsu occultum castigare peccatum? Typice, Pharisaeus Judaeorum est po
Abbreviated transcription (Latin):
ascensus templi quindecim graduum erat
humilitatẽ ꝑtinet ȩcclẽ. phariseus ad neqͣuina
suꝑbiȩ. P harisens stans. hec ap̃ se orabat
Ds̃ gr̃as ago tͥ. auia non sum sicut cȩceri homi
num. raptores. inuisti. adulteri. uelut etiam
hic publicanus.Be a.¬
uatuor sunt species quib omnis tumor
arrogantium demonstratur. cuin aut
bonum a iemetipsis se habere existimant. aut
si desuꝑ datuni credant. ꝓ meritis datum sibi
putant. aut cum iactant se habere quod non
habent. aut despectis cȩteris singularit̾ uolunt
uideri habere quod habent. ut iste pbariseus.
Unde absq istificatione de templo discessit.
quia publicano se iactant᷑ p̃tulit. Leiuno
bis in sabbato. decimas do omuium quȩ possideo
Erecbiel dicit animalia sibi ostensa fuise ocu¬
lis plena. quia sc̃orum actio undiq debet. cẽ. ꝓspe¬
cta. Sed nos sepe dum aliis reb itendimus. ali¬
as negligimus. Phariseus ad abstinentiam ad

Expanded text:
ascensus templi quindecim graduum erat. ascensus templi quindecim graduum erat. humilitatem pertinet Ecclesiae, Pharisaeus ad nequitiam superbiae. Pharisaeus stans, haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homiores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus.tuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum aut bonum a semetipsis se habere existimant: aut si desuper datum credant, pro meritis datum sibi putant: aut cum jactant se habere quod non habent: aut despectis caeteris, singulariter volunt videri habere quod et habent non habent, ut iste Pharisaeus. Unde absque justificatione de templo discessit, quia publicano se jactanter praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel dicit animalia ostensa sibi fuisse oculis plena , quia sanctorum actio undique debet esse perspecta. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, alias negligimus. Pharisaeus ad abstinentiam, ad
Abbreviated transcription (Latin):
designant. de iusticia legis elatos. uidua ũ pau
per. ȩcclẽ simplicitatẽ significat. Quȩ recte pau
quia in conspectu dĩ dilectionẽ eius & ꝓximi
seu fidem & orationẽ defeit. N am omnes
hii ex habundanti sibi miserunt in munera
dĩ. hȩc autẽ ex eoquod deest illi totum uic-¬
lum suum quem habuit. misit. Ex eo qͦd
deest iili intelligitur bona uoluntas eiꝰ. quod
potuit misit. & quod non potuit desiderauit.
Iudeus mittit diuitias ex habundantia quasi
orando dicat apuo se. ds grãs ago tͥ. quia non
sum sicut cȩteri hominum. raptores. iniusti.
& cȩt̾a. ȩcclã omnem uictum suum in dĩ nu¬
nera mutit. quasi orando dicat. N il meis
meritis attribuo. dñe ds̃ ꝓpitius esto mͥ pecca¬
ixit autẽ & ad quos dam᷑ qui in se confidebant
tatquã nisti & asꝑnabantur cȩteros. parabo
lam istam. Duo homines ascenderunt in
templum ut orarent. unus phariseus & alt̃
publicanus. Ascenderunt inquit. Et

Expanded text:
designant, de justitia legis elatos; vidua vero paupdesignant, de justitia legis elatos; vidua vero pauper Ecclesiae simplicitatem significat. Quae recte paupquia in conspectu Dei dilectionem ejus et proximi, seu fidem et orationem defert. Nam omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera Dei; haec autem ex eo quod deest illi, totum victum suum quem habuit, misit. Ex eo quod deest illi, intelligitur bona voluntas ejus: quia quod potuit misit, et quod non potuit desideravit. Judaeus mittit divitias ex abundantia, quasi orando dicat apud se: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti , et caetera. Ecclesia omnem victum suum in Dei munera mittit, quasi orando dicat: Nil meis meritis attribuo, Domine Deus, propitius esto mihi peccaixit autem et ad quosdam, qui in se confidebant talam istam: Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent: unus Pharisaeus, et alter publicanus. Ascenderunt, inquit, et
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: & gara lingua ꝑsica diuitiȩ uocantur. Erat
aute i archa foramen habens desuꝑ posita uixta
altare. ad dexteram ingredientib domum dñi.
in quam mittebant sacerdotes ostia custodientes
pecnniam quȩ deferebatur ad templum. atq
seruabatur ad instaurationem eius dem templi.
Lege uerba dierum. Uidit autẽ & quan¬
dam uiduam pauꝑculam mittentẽ era minu¬
ta duo. quod . ẽ. quadrans. Et conuocans disci¬
pulos suos ait illis. U ere dico uobis. quia uidua
hec pauꝑ. plusquam omnes misit.
uadrantẽ uocant calculatores quartam partẽ
cuiꝰq rei. ueluti loci. temꝑis. pecuniȩ. Forsi¬
tan gͥ hic quartam partem sicli. id.ẽ. quinq
obolos significat. Moralit̾ intimatur quam sit
acceptabile dõ. quicquid bono animo offerimꝰ.
Cor nimirum & non substantiam pensat d̃s.
nec ꝑpendit quantum in eiꝰ sacrificiis . s ex
quanto ꝓferatur. Iuxta allegoꝵam diuites
qui in garofilatium munera mittebant. iudeos

Expanded text:
dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur. Erat autem arca foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes ostia custodientes, pecuniam quae deferebatur ad templum, atque servabatur ad instaurationem ejusdem templi; lege Verba dierum. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam, mittentem aera minuta duo, quod est quadrans. Et convocans discipulos suos, ait illis: Vere dico vobis quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, veluti loci, temporis, pecuniae. Forsitan ergo hic quartam partem sicli, id est quinque obolos significat. Moraliter intimatur quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo offerimus. Cor nimirum et non substantiam pensat Deus, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sed ex quanto proferatur. Juxta allegoriam divites qui in gazophylacium munera mittebant Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
on ausi manus inicere. signum querunt
quare solita cominertia de templo ꝓice
debuerit. Merito autẽ purgat figurale tem¬
plum. quia mundissimum corpis sui templũ
ab hominib morte solutum. suscitabit cum
patre ite ds̃. Et hoc .ẽ. quo sequitur.
eis. Soluite templum hoc & intͣrib dieb

Expanded text:
on ausi manus injicere, signum quaerunt, quare solita commercia de templo projicere debuerit. Merito autem purgat figurale templum, quia mundissimum corporis sui templum ab hominibus morte solutum suscitabit cum Patre ut Deus. Et hoc est quod sequitur. eis: Solvite templum ho
Abbreviated transcription (Latin):
Dene lictum ẽ. secessit non fugit. ut osten¬
datur magis eum ꝑsecutores uitare qͣm
timere. O portunum namq tempꝰ suȩ pas¬
sionis expectans. uitabat ne homicidio de
iohanne iungeretur bomicidium de se.
Uel ideo reccssit. ut nobis p̃beret eremplum
uitandȩ temeritatis. ultro tradentium se.
Hon enun omnes eadem constantia ꝑse¬
uerant intoermentis. qua se torquendes of¬
ferunt. Petendo etiam solitudinem. turba¬
num fidem an sequi curent explorat. & ꝓba¬
tam digna mercede remunerat. Turbȩ au¬
tem non umentis. non uelicaus.s ꝓptio
labore pedum itet desecti arripiunt. & salitis
ae siderium ostendunt. Rursus roie excipien¬
do satigatos docendo inscios. sanando egrotos.
teeteando ieuinos. quantum deuotione ercaen¬
tium aelectetur: insinuat. Auter. Postauam
apua mdeos ꝓpb̃ia uocem ꝑdidit. transut ad
aeseitum ȩccłȩ. quȩ uiro carebat. Turbe telin¬
quebant cuuitates id ẽ. pͥstiras conuersationes.
&o dogmatum uarietates. Quod dicit exiens.

Expanded text:
ene dictum est secessit, non fugit, ut ostendatur magis eum persecutiones vitare quam timere. Opportunum namque tempus suae passionis exspectans, et vitabat ne homicidio de Joanne jungeretur homicidium de se. Vel ideo secessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae temeritatis, ultro tradendum se. Non enim omnes eadem constantia perseverant in tormentis qua se torquendos offerunt. Petendo etiam solitudinem turbarum fide an sequi curent explorat, et probatam digna mercede remunerat. Turbae autem non jumentis, non vehiculis, sed proprio labore pedum iter deserti arripiunt, et salutis desiderium ostendunt. Rursus ipse excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, recreando jejunos, quantum de notione credentium delectetur insinuat. Aliter postquam apud Judaeos prophetia vocem perdidit, transiit ad desertum Ecclesiae, quae viro carebat. Turbae relinquebant civitates, id est pristinas conversationes et dogmatum varietates. Quod dicit exiens
Abbreviated transcription (Latin):
manibus suis. ipsius enim erat baptismi sacrã¬
Reliquit dñs uideam in qua phariser in¬
creduli. quorum consilio iobannes captus ẽ.
qui etiam cogitabant eum ꝑsequi. ꝓpt̾ baptis¬
ma ipsius quod crescebat. & quia ꝑ doctrinã.
euis. legem utelligebant euacuari. Paucis itaq
de iuidaico ppło ȩlectis. reliquit incredulos. le¬
gis litteram sequentes. quȩ neminem ail ꝑfec¬

Expanded text:
manibus suis: ipsius enim erat Baptismi sacraReliquit Dominus Judaeam, in qua Pharisaei increduli, quorum consilio Joannes captus est, qui etiam cogitabant eum persequi propter baptisma ipsius quod crescebat, et quia per doctrinam ejus, legem intelligebant evacuari. Paucis itaque de Judaico populo electis, reliquit incredulos, legis litteram sequentes, quae neminem
Abbreviated transcription (Latin):
put mulieris. & xp̃c caput uiri. Reliquit
g̃ ydriam cupiditatis. & cucurrit p̾dicare.
Et continuo uencrunt disciplĩ etꝰ. & mira¬
bantur. quia cum muliere loquebatur. Ncino
tam̃ dixit quid aueris aut quid loqueris cũ
ea. Bonum nurabantur ñ malum suspi¬
cabantur. uenerat enim auerere quod picrat.
qui gentilem erroneam docet. Et hoc mira¬
bantur. ignorantes ny sterium ȩccłȩ de gentibꝰ
future¬

Expanded text:
put mulieris, et Christus caput viri. Reliquit put mulieris, et Christus caput viri. Reliquit ergo hydriam cupiditatis, et cucurrit praedicare. Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris? aut quid loqueris cum ea? Bonum mirabantur, non malum suspicabantur: venerat enim quaerere quod perierat, qui gentilem erroneam docet. Et hoc mirabantur, ignorantes mysterium Ecclesiae de gentibus futur
Abbreviated transcription (Latin):
& eos qui adorant eum in sp̃u&. ucritate opor¬
tet adorare. Cum ds̃ sit sp̃c & non corpus. pu¬
ram mentẽ non corꝑeum locum querit in qͦ
limis aliquis orandi eligat locum. s in sp̃u
& ucritate. ul ẽ. in sꝑu cordis qui ubiq nobiscũ
ẽ. & incognitione ueritatis rerum. signra &¬
umbra quarum ablata ẽ. Quod cnim popłs
in lege asꝑsione sanguinis agni mundari p̃ceptꝰ ẽ.
teris abiectis figuris. ueritate rerum figurata¬
rum illustremur. Dicit ei mulier. Scio qͥa
ciebat quis eam posset docere .s: docentem non¬
ilum agnoscebat. Digna gͥ erat cui manifesta¬
retur. Messiaͤuenit. quasi dicat ueniet.
lnguȩ sunt hebraica. punica. & sẏra. Mes¬
sias annuntiabit omiua ad cultum suum.
os patris ꝑtinentia. qualit uidelicet spreto
templo uel monte. intus exhibeamus nos tem¬
plum dõ. ubi in sp̃u & ueritate orcmus. Dic̃
ei ib̾c. Ego sum qui loquor tecum. Ego
sum messias quem uenturum expectas Qͣ
manifestatione accepta. mox factus ẽ. uir ca¬

Expanded text:
 eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. Cum Deus sit Spiritus et non corpus, puram mentem, non corporeum locum quaerit in quo monte aliquis adorandi eligat locum; sed in spiritu et veritate, id est in spiritu cordis, qui ubique nobiscum est, et in cognitione veritatis rerum, quarum figura et umbra ablata est. Quod enim populus in lege aspersione sanguinis agni mundari praeceptus eteris abjectis figuris, veritate rerum figuratarum illustremur. Dicit ei mulier: Scio quia Sciebat quis eam posset docere, sed docentem nondum agnoscebat. Digna ergo erat cui manifestaretur. Messias venit, quasi dicat: Veniet.linguae sunt, Hebraica, Punica et Syra. Messias annuntiabit omnia, ad cultum suum et Patris pertinentia; qualiter videlicet spreto templo vel monte, intus exhibeamus nos templum Deo, ubi in spiritu et veritate oremus. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Ego sum Messias, quem venturum exspectas. Qua manifestatione accepta, mox factus est vir ca
Abbreviated transcription (Latin):
cauit salomon in quo adorabant. E contra uͦ
samaritani iactabant se aduersum iudeos.
ꝓ monte in quo patres qui dõ placuerunt.
longe pruisquam templum fabricarctur ora¬
ueriuit̃. Dicit ei ih̾c Mulier crede mͥ quia
uenit hora. quando neq in monte hoc neq
in uricrosolimis adorabitis patrem. Quasi
dicat. Ueniet ȩccła & ꝑtransibit de gente in
gentẽ. C. rede mͥ. nisi enim credidetis non in¬
telliges. & iam ad ẽ. uir auui credere potest.

Expanded text:
cavit Salomon, in quo adorabant. Econtra vero cavit Salomon, in quo adorabant. Econtra vero Samaritani jactabant se adversum Judaeos pro monte, in quo patres qui Deo placuerunt, longe prius quam templum fabricaretur, oraverunt. Dicit ei Jesus: Mulier, crede mihi quia venit hora quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis adorabitis Patrem. Quasi dicat: Veniet Ecclesia, et pertransibit de gente in gentem. Crede mihi, nisi enim credideris, non intelliges , et jam adest vir qui credere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
enim quis nascitur ñ potest uti ratione. s car¬
nis tantum sensibꝰ regitur. quia puer quȩ
mulcent appetit. quȩ offendunt. fugit. Id̾o
sensus. sunt uiri legitimi. quia a dõ sunt
aninç dati. At ubi uenerit ad annos exer¬
cendȩ rationis. si optime ẽ. discipinata. succe¬
dit ucrus iuir. qui ad eternitatẽ regit. & qui
ñ tantũ docet fugere offendẽtia. s: bona discer¬
nere & mala. ut caritatcm & odium. Si uͦ bic
uir non surcedat tlinc dominatur crror. qui
banc mulierem uentilabat. non ut uir s nt
adlulter. N am cum dñs de sp̃n sco ioqueret᷑.
ipsa de aqua cogitabat. Dicit ei malier.
Dñe uideo quia ꝓpb̃a es tu. Patres nr̃i in mon¬
te boc adorancrunt. & uos dicitis quia ierosoli¬
mis ẽ. iocꝰ ubi adorare oportet. Iam cępit ueni¬
re uir. & adulterum excludere. unde & ꝓpbam
uocat. & quod eam mouebat querit. Ludei enĩ
se p̃ferebant samaritanis. ꝓ tempͥo quod edifi¬

Expanded text:
enim quis nascitur, non potest uti ratione, sed carenim quis nascitur, non potest uti ratione, sed carnis tantum sensibus regitur; quia puer quae mulcent appetit, quae offendunt fugit. Ideo sensus sunt viri legitimi; quia a Deo sunt animae dati. At ubi venerit ad annos exercendae rationis, si optime est disciplinata, succedit verus vir, qui ad aeternitatem regit, et qui non tam docet fugere offendicula, sed bona discernere et mala, ut charitatem et odium. Si vero hic vir non succedat, tunc dominatur error, qui hanc mulierem ventilabat, non ut vir, sed ut adulter. Nam cum Dominus de Spiritu sancto loqueretur, ipsa de aqua cogitabat. Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu: patres nostri in monte hoc adoraverunt, et vos dicitis quia Hierosolymis est locus ubi adorare oportet. Jam coepit venire vir et adulterum excludere. Unde et prophetam vocat, et quod eam movebat quaerit. Judaei enim se praeferebant Samaritanis pro templo quod aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
ficri sicut equus & mulus quibꝰ non ẽ intelles¬
tus. Bestialis uita ẽ. sinc intellectu. Uir ẽ. qui
regit animam. intellectus scilicet. Non tam̃
aiuidẽ. intellectus animȩ ab anima. s: ẽ aliqͥd
animȩ. quomͦ oculus non aliud ẽ. a carne. Sed
aliqͥd ẽ. carnis. ꝑsundens iucem cȩteris menbris.
Ergo animus. intellectiis qui anunam illumi¬
nat. a dõ illuminatur. Res pondit mulier
& dix̃. Non habeo uirum. Dicit ci rãc. Bene
dixisti quia non babeo uirum. Quinq uiros
habuisti & nunc quem habes non ẽ. tius uir.
Hoc uere dixisti. Re uera non habebat ui¬
rum .s: nescio quo non legituo uiro adulte¬
ro utebatur. Quinq uiri scđm quosdam qͥnq
ubri sunt moysi. quibꝰ etiam samaritani ute¬
bantur. nam inde illis circumcisio inerat.
Seã qm̃ angustat nos quod scquitur. & nunc
quẽ habes non. ẽ. uir tiuis. uidetur mͥ quinq
uiros animȩ. quinq sensus corꝑis. ẽẽ. Quando

Expanded text:
fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellecfieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Bestialis vita est sine intellectu. Vir est qui regit animam, intellectus scilicet. Non tamen aliud est intellectus animae ab anima, sed est aliquid animae: quomodo oculus non aliud est a carne, sed aliquid est carnis, perfundens lucem caeteris membris. Ergo intellectus qui animam illuminat, a Deo illuminatur. Respondit mulier et dixit: Non habeo virum. Dicit ei Jesus: Bene dixisti, quia non habeo virum. Quinque enim viros habuisti, et nunc quem habes, non est tuus vir. Hoc vere dixisti. Revera non habebat virum, sed nescio quo non legitimo viro, sed adultero utebatur. Quinque viri secundum quosdam, quinque libri sunt Moysi, quibus etiam Samaritani utebantur: nam inde illis circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, et nunc quem habes, non est vir tuus: videtur mihi quinque viros animae quinque sensus corporis esse. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
ut non sitiam. neq ueniam huc haurire. Aucͤ.
am manifesti loquitur dñs. & mulier adhuc
carnem sapit. Suspirat tam̃ habere de illo
fonte. dc quo postquam biberit ñ indigcat
aqua. Pronittit urĩc sacietatem sp̃c. que fiet
in resurectione. Unde illud. Satiabimur in
bonis domus tuȩ. E t aubi. Inebriabuntur
ab ubertate domus tuȩ. A qua corꝑalis deorsũ
fluit. aqua ũ spualis sursum saut. id ẽ. salire
facit. cum illos qui eam bibunt in eternam
glãm subuehit. Hanc quippe aquam bibere
ẽ. infide & aliis donis gr̃ȩ summoꝑe delccta¬
ri & sic in plenitudincingle transire. Dicit
Uiro scilicet cuice ad contemplationem sp̃ualis
intelligentiȩ ascendas. U ir carnalis non ae¬
cipitur hic. s uir animȩ. ud ẽ. intellectus ani-¬
mę. Quasi dicat adñs. Solo intellestu capiun¬
tur quȩ dico. uoca uirum. il ẽ. presenta intel¬
lectum tuum. Non enim magnum ẽ. habe¬
re animã sine intellectu. Unde dauid. Nolite

Expanded text:
ut non sitiam, neque veniam huc haurire. AUGUST. Jam manifestius loquitur Dominus, et mulier adhuc carnem sapit. Suspirat tamen habere de illo fonte, de quo postquam biberit, non indigeat aqua. Promittit Jesus satietatem spiritus quae fiet in resurrectione. Unde illud: Satiabimur in bonis domus tuae . Et alibi: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Aqua corporalis deorsum fluit, aqua vero spiritualis sursum salit, id est salire facit, cum illos qui eam bibunt, in aeternam gloriam subvehit. Hanc quippe aquam bibere, est in fide et aliis donis gratiae summopere delectari, et sic in plenitudinem gloriae transire. Dicit Viro scilicet duce, ad contemplationem spiritualis intelligentiae ascendas. Vir carnalis non accipitur hic, sed vir animae, id est, intellectus animae. Quasi dicat Dominus: Solo intellectu capiuntur quae dico; voca virum, id est, praesenta intellectum tuum. Non enim est magnum habere animam sine intellectu. Unde David: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
hora & nunc ẽ. quando ueri adoratores adora¬
ebunt patrem in sp̃u & ueritate. Nam & pa¬
ter tales querit qui adorent eum. In per¬
sona ꝓpb̃arum & omnium qui in xp̃m cre¬
dunt. loquitur. U nde ait. Uos adoratis patre
quem nescitis. quia nullus adorat patrẽ nisi
filium adoret. ꝑ quem ad patris noticiam ue¬
nitur. s nos scimus filium & ꝑfilium patrẽ.
Unde scquitur quia salus exiudeis ẽ. quorũ
cognitio dĩ. testamentum. ꝓphia. ꝓmissa. ex qui
mitua ȩccła. Quamius autem uidei non
omnes s elccti p̃cellant samaritanos. tam̃ ñ
p̃fero locum uideoꝵ loco samaritanorum. E t
hoc est quod dicit. Mas is tor.¬
eil uenit bora & nunc ẽ. in qua ꝑ illuminati¬
Incm meş doctrinȩ ueri adoratores adorabunt¬

Expanded text:
nc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit qui adorent eum. In persona prophetarum omnium qui in Christum credunt, loquitur. Unde ait: Voquem nescitis, quia nullus adorat Patrem nFilium adoret; per quem ad Patris notitiam venitur; sed nos scimus Filium, et per Filium Patrem. Unde sequitur: Quia salus ex Judaeis est, quorum cognitio Dei, testamentum, prophetia, promissa, ex quibimitiva Ecclesia. Quamvis autem Judaei non omnes, sed electi, praecellant Samaritanos; tamen non praefero locum Judaeorum loco Samaritanorum. Et hoc est quod dicit: Sed venit hora et nunc est, in qua per illuminationem meae doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
accipietis maiorem dampnationem. B e ua
significatione penȩ condempnat. U ȩ
eitim uox dolentis .ẽ. Non tantum ait accipi¬
ent dampnationem. sed adiuixit maiorem.
ut insinuet illos qui orant ut uideantur ab
hominib dampnationem mereri. sed eos qui
ꝓlixius orantes auaritiam suam religionis co¬
lore depingunt. non solum mͦ laudes. scd etiã
pecunias querendo. maiori dampnatione plec¬
tendos. Qui quasi patroni in iudicio suturi. ut
in adeundis iuduarum domib retineant auc¬
toritatẽ. fit cȩteris adeundȩ salutis inhibitio.
& regni cȩlestis obseratio. Et ideo accipient
amplius iudicium. quia & pęnam ꝓprii pecca¬
ti & reatum alienȩ ignorantiȩ debebunt.

Expanded text:
amnationem. BEDA. significatione poenae condemnat. Vae enim vox dolentis est. Non tantum ait, accipient damnationem, sed adjunxit majorem, ut insinuet eos qui orant ut videantur ab hominibus, damnationem mereri; sed eos qui prolixius orantes, avaritiam suam religionis colore depingunt, non solummodo laudes, sed etiam pecunias quaerendo, majori damnatione plectendos. Qui quasi patroni in judicio futuri, ut in adeundis viduarum domibus retineant auctoritatem, fit caeteris adeundae salutis inhibitio, et regni coelestis obseratio. Et ideo accipient amplius judicium, quia et poenam proprii peccati, et reatum alienae ignorantiae debebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uigenila sunt.
e onerib alibi dr̃. Ucuite ad me qui
laboratis & ouerati estis & ego reficiã
uos. E abulosis rationib commnendabant
onera legis. sca ipsi nec digio id ẽ. modico
tactu implebant. Tales sunt etiam nunc sa¬
cerilotes. qui ppło omrẽ iusticiam annuniti
ant. & ipsi nec modicam seruant. Tales sunt
etiam qui grane pondus uetuentib ad pe¬
iutentiam imponunt. ipsi autẽ nec mini¬
inam faciunit. Sicut enim si suꝑ humeros
adolescentis faicem posueris importabilem.
necesse. ẽ. ut aut illum reiciat. aut sub pon¬
dere confringatur: sic necesse. ẽ. ut penitens
supͣ uires oneratus. aut penitentiam reiciat.
aut scandalitatus de confractione ampluis
peccet. Deniq si erramus modicam
penitentiam unponentes. nonne meliꝰ ẽ. ꝓpt̃
misciliam dare rationẽ. quam ꝓpt̃ crudelita¬
tem: Y bi patfamilias largus. ẽ. dispensatoe
non debet esse tenax. Mcc xxix.

Expanded text:
igenda sunt. De oneribus alibi dicitur: Venite ad me qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Fabulosis rationibus commendabant onera legis, sed ipsi nec digito, id est modico tactu implebant. Tales sunt etiam nunc sacerdotes, qui populo omnem justitiam annuntiant, et ipsi nec modicam servant. Tales sunt etiam qui grave pondus venientibus ad poenitentiam imponunt, ipsi autem nec minimam faciunt. Sicut enim si super humeros adolescentis fascem posueris importabilem, necesse est ut aut illum rejiciat, aut sub pondere constringatur; sic necesse est ut poenitens supra vires oneratus, aut poenitentiam rejiciat, aut scandalizatus de confractione amplius peccet. Denique si erramus modicam poenitentiam imponentes, nonne melius est propter misericordiam dare rationem, quam propter crudelitatem? Ubi paterfamilias largus est, dispensator non debet esse tenax. M.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs etiam in bis libent̃ eum audiuit. habes
in luca. in pͥncipio ducentesuni quadragesi¬
mi sexti capituli. Marcus quoq idem tan¬
git in tinc centesimi tricesimi capituli.
ro. non pͥmo discumbere uetat eos quib hoc
officii ordine competit. sed a fidelib docet illos
esse cauendos. qui hoc indebite amant. Dupli¬
ei ratione a uanȩ glȩ cupidis attendere iube¬
mur. ne uel simulatione seducamur. esti man¬
tes. ẽc. bona quȩ faciunt. uel emulatione in-¬
flaminenur. gaudentes in bonis laudari quȩ
simulant. Mcc x xx.
os autẽ nolite uocari rabbi. Ũnuis. ẽ. enim ma¬

Expanded text:
populus etiam in his libenter eum audivit habes populus etiam in his libenter eum audivit habes in Luca in principio ducentesimi quadragesimi sexti capituli. Marcus quoque idem tangit in fine centesimi trigesimi capituli. tari in foro, non primo discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed a fidelibus illos docet esse cavendos qui hoc indebite amant. Duplici ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne vel simulatione seducamur, aestimantes esse bona quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, gaudentes in bonis laudari quae simulant. M. 230X Vos autem nolite vocari rabbi. Unus est enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
fimbrias & accutissimas ineis spinas ligabant
ut ambulantes & sedentes interilum punge¬
rentur. & quasi hac commonitione tettabe¬
rentur ad officia dĩ. Pitatiola gͦ illa decalogi
phẏlacteria uocabant. quod quicumq habu¬
isset ea quasi ob custodam & munimentum
sui haberet. non intelligentib phariseis hec
in corde portanda esse. Auoquin & armaria
& archȩ habent libros. & dĩ noticiam non ha¬
bent. Istius modi erat fimbria breuis ex lege
p̃cepta. quam mulier sanguine fluens teti¬
git in pallio dñi. S ed non. ẽ. puncta suꝑsti¬
tiosis sentib phariseoꝵ. immo sanata.
n stolis ambulare. ẽ. in cultiorib i. Mas̾.
uestimentis ad publicum ꝓcedere. quod rep̃¬
benditur in diuite: qui induebatur purpu¬
mant enim pͥmos recubitus in cęnis & pri-¬
mas cathedras insynagogis. & salutationes in
foro. & uocari ab hominib rabbi. L. Et om¬
nis ppls libent audiebant eum. Quod

Expanded text:
fimbrias, atque acutissimas in eis spinas ligabant, fimbrias, atque acutissimas in eis spinas ligabant, ut ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officia Dei. Pittaciosa ergo illa Decalogi, phylacteria vocabant, quod quicunque habuisset ea, quasi ob custodiam et munimentum sui haberet, non intelligentibus Pharisaeis haec in corde suo portanda esse. Alioquin et armaria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent. Istiusmodi erat fimbria brevis ex lege praecepta, quam mulier sanguine fluens tetigit in pallio Domini . Sed non est puncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, imo sanata. In stolis ambulare, est in cultioribus vestimentis ad publicum procedere quod reprehenditur in divite, qui induebatur purpumant enim primos recubitus in coenis, et primas cathedras in Synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus rabbi. L. Et omnis populus libenter audiebat eum. Quod