comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueniut̃ diat dñs̃ et enucã famẽ in t̾ra non famem panis neq sicim aque. s
audiendi ubum dnĩ. huic dauidut eripiat amorte aminas eorum et alat eodm
fame De hac fame ubi dei pio uuo iusto in psalt̾ro dictur. nimor fui et enĩ¬
seiui et non indi istum deliccum nec semẽ eius q̃uens panẽ et in salonone
nõ occidet dns̃ fume arañ iusti. Sitis hec que suꝑius dicta e ariditas cordis
pedem tuũ a muditate et guceur tuum a siti et in bonam partembeati qui esuri¬
unt et sicuuit infaciã lac ag̾oo ẜmone dĩuatũ ẽ. pio aindore greci enĩ albũd
gleucon dicunt lac uõ et sangnis est que mitrit et qr mitritus nam lacoe
micinnur iunims sanguine ubera undelas procedit imͦ euuagłiorum
doccͥnuã significant uñde in dautieo canticorum scriptumẽ. melioui sunt u¬
liratua uino lacquaꝵ prisca lex ꝑ moyst̾ prolata intelligitur unde p̾dica¬
toribus nour cescamenti in genesi dicitur pulcrioies sunt ocli eius uino.

Expanded text:
mem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . Et in psalmo: Ut eripiat a morte animas eorum, et alat eos in fame . De hac fame verbi Dei pro viro justo in psalmo dicitur: Junior fui et senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus egens pane . Et in Salomone: Non occidet Dominus fame animam justi . Sitis hoc, quod et superius, ariditas cordis,emia: Prohibe pedem tuum a nuditate, et guttur tuum a siti . Et in bonam partem: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore. Graeci enim album leucon dicunt, lac vero et sanguis quod nutrit et quod nutritur. Nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Ubera, unde lac procedit, quatuor Evangeliorum doctrinam significant. Unde in Cantico canticorum scriptum est: Meliora sunt ubera tua vino . Lac quoque prisca lex per Moysen prolata intelligitur; unde praedicatoribus Novi Testamenti in Genesi dicitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino,
Abbreviated transcription (Latin):
uctib apłorum iudeoe dea plĩs dixisse musto pleui suit isti qd lidet ill ꝑuo
sensũ int̾patatisunt. ueracit̾ camẽ ipĩdiuma gũd sunt cepleti ex qua nul

Expanded text:
Actibus apostolorum, Judaeos de Apostolis dixisse: Musto pleni sunt isti . Quod licet illi pravo Actibus apostolorum, Judaeos de Apostolis dixisse: Musto pleni sunt isti . Quod licet illi pravo sensu interpretati sunt, veraciter tamen ipsi divina gratia sunt repleti, ex
Abbreviated transcription (Latin):
et alibi. luxiuosares ẽ iinũ et tumultuosa ebrietas mend̃aut̃ sinõta¬
tem idicii aut ueritatis uelecõ colorem fĩdei significat ut in psalmo. iuiui
inquit meu plenus ẽ nixto bnde beatus ambio ius in laxmno scẽ epi¬
pliame mirabilit declamauit splendidissima luce iõborum. qd aut̃ dixi
meri sintericatem designat qd semꝑ ẽ pur̃ ẜ semꝑ lipidum nam refectos
hornẽs ad głam uircutis non ad iuaũ ebrietatis adducit Qdauẽ dici
nupto nonũ uetusq signifieit cestumentum que utoq ꝑmixea aiãnm
efficiut̃ saluberrnuã pocionem uiuũ conditum fẽuentẽ amoiẽ significa
ideꝰ uaris uirtutũ piginentie ornatum unde in cantioo cantigorum leg᷑
et dbo t poeulĩ ex uno condito. et mustum malorum granato meorum
mustumẽ. ide̾ unĩ elacu statim sublatum. diccidauẽ oeditur mustum ꝙ
in se limũ et t̾ram habeat iixtam. nam hus t̾ca inde et humꝰ cuius et tanto

Expanded text:
Luxuriosa res est vinum, et tumultuosa ebrietas . Merum autem sinceritatem judicii aut veritatis, vel etiam calorem fidei significat, ut in psalmo: Vini, inquit, meri, plenus mixto . Unde beatus Ambrosius in hymno sacrae Epiphaniae mirabiliter declamavit splendidissima luce verborum. Quod autem dixit, meri, sinceritatem designat, quod semper purum, semper limpidum. Nam refectos homines ad gloriam virtutis, non ad vitium ebrietatis adducit. Quod autem dixit, misto: Novum Vetusque significat Testamentum, quae utraque permista animarum efficiunt saluberrimam potionem. Vinum conditum ferventem amorem significat, id est, variis virtutum pigmentis ornatum. Unde in Cantico canticorum legitur: Et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum . Mustum est vinum e lacu statim sublatum: dictum autem creditur mustum, quod in se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus, cujus tanta
Abbreviated transcription (Latin):
auiãgelio ipã m̾tus ait. uoe estis salt̾ĩe. et ctẽ. habete inquit salm uobis Rur¬
sum sal infatuatam iudeorum sciom̃ significat utin leuitico pluam inquit si
lram illam puluerem et sal. Salsug quippe cordis compunitõnem designat sic ͭ
in iob de onagris loc ẽ monachis dicicur tabernacula eiuom t̾ra salsugnus Itẽ
uocant Coqueregͦ diligentem meditatõnem significat u̾bum dni subcilit̃ in
corde medicari qrͣ menti decquere ẽ. qd in leuitico ita peobatur Comede est.

Expanded text:
. Et item: Habete, inquit, sal in vobis . Rursum sal infamatam Judaeorum scientiam significat in Levitico: Pluam, inquit, super terram illam pulverem et sal. Salsugo quoque cordis compunctionem designat, sicut in Job de onagris, hoc est, monachis dicitur: Tabernacula ejus in terra salsuginis . Item vocant. Coquere ergo diligentem meditationem significat. Verbum Domini subtiliter in corde meditari, quasi mente decoquere est: quod in Levitico ita p
Abbreviated transcription (Latin):
tes et saturabimii et laudabimmi deũ dnm̃ urm̃. Thorus dicitur a tortis ħbis
que accumbenciũ humeris suppõnuntur Stephadiũ a sapitibus dictum q̃i
stipadiũ sic eñ p̃us ceptũ ẽ. Comuuiũ apicdgieres a computad̃ne a nodoꝵ.¬
noyoy. Apud̃ nos nõ a conuict reccius appellatur uel qrinte conlicõnẽ
liabet Ittem coniuiũ a multitudine conuescencud̃. nam p̾uata mensai¬
dita conem significat ũ iefectio spĩtal sumitur uel iemimeracõnem futu¬
ram demonstuat ũ pleniciũo om̃i bonorum sc̃is et dignis honũbus pꝑatu
ẽẽ dieditur bñ in ꝓphã scaptum ẽ p̃pabitur adnõin monte hoc cominiud
piiguiũ conuutũ medullatorum et undenne de focate Cibus diccus qr
capitur ore sicuti esta qr eam os capit. uiccus ꝓp̾e nocatus qui iitã ietiet
unde et ad cibum noaue inuicaredicitur allimonia dicitur eo ꝙ eiue sũptu
cnpuo alatio hanc iurned accipiũt ad margamentum senes ad yseiamad̃ ne

Expanded text:
 et laudabitis Dominum Deum vestrum . Torus dicitur a tortis herbis, quae accumbentium humeris supponuntur. Stibadium a stipitibus dictum, quasi stipadium: sic enim prius scriptum est. Convivium apud Graecos a compotatione sumposion, apud nos convivium a multitudine convescentium; nam privata mensa viditationem significat, ubi refectio spiritalis sumitur: vel remunerationem futuram demonstrat, ubi plenitudo omnium bonorum sanctis et dignis hominibus praeparata esse creditur. Unde in Propheta scriptum est: Praeparabitur a Domino in monte hoc convivium pinguium, convivium medullatorum et vindemiae defecatae . Cibus dictus, quia capitur ore, sicuti esca quia eam os capit. Victus proprie vocatus, quia vitam retinet: unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur, eo quod ejus sumptu corpus alatur. Hanc juvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perse
Abbreviated transcription (Latin):
tur ñ sacioro causa e̾tis dicbus Menõ dicimꝰ cũ uinũ purũ sigiificama
nati menõ dicium quitquid purõ acꝙ sinderũ sicut et aquã meuũ imilli
icaq re mixtũ huic et merenad ꝙ anciquitus id tpris puens et aparne
Ibusꝙ panis merus dabatur autꝙ mõdie hoc ẽ eo tpiẽ id soli ac seratimn¬
ponitur i dulcedo petrati et uita uoluptuosa de signatur ꝓpẽ quõ etĩ in sucrifi¬
cio dei ꝑ legem prchibitum ẽ offerri fauũ uocari qr cmeditur magis ꝙ̃ bibitur
fugẽ oñ greci crmedẽ appellant funus eiĩ mellis iuxͣallegoniã coioia ẽ. sal̾ua¬
toris duuutatis dulced̾iue plena ut meuuãgelio et posuenuẽ inquie coudeo par

Expanded text:
tis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram, nulli utique rei mixtam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operariis quibus panis merus dabatur; aut quod meridient eo tempore, id est soli ac separatim,ponitur, ubi dulcedo peccati et vita voluptuosa designatur. Propter quod etiam in sacrificio Dei per legem prohibitum est offerri. Favus vocatur, quia comeditur magis quam bibitur. Phagein enim Graeci comedere appellant. Favus enim mellis juxta allegoriam caro est Salvat
Abbreviated transcription (Latin):
uunt Caidum dicitur ꝙ sit cruentum ẽem̃ cũ saugmĩe coctũ ẜ et multi
eput aliqñ octũ uocatur assũoy arde̾at qĩarfum elixũ eoꝙ in aqua sola
denquitur lixa eñ aqua dr̃ ab eo ꝙ sit soluta unde et solucõ libidins lux
et membra loconiora luxadiduncur /. Predeptum nãq ita in lege .c. de
igei carnubus in puasehauesendis. non comelens ex eo eudum q̃uid nec
ac sine reu̾encia cogitacõnis rerectom illius humanitatem significant Omẽ emñ
qd subtilit̾ ogitamus qͣi mente aquimus s agni caro nec conda ebcda Ẽ. nec aquo
acta qr redemptor nr̃ nec puous hõ confidindus c̃. neq ꝑhuuanã sapientia̾m
qualit̾ incarnari deus potuit aogitandus Onnie eñ qui redemptoiẽmm purĩ ho¬
miem̃ credit. quid iste aliud̃ ꝙ agni dabues doudas comedit. quaduidel doquere
ꝑ diunitatis eius intelligendã noluit Ouuis uero qui incarnacõiis eius iri¬

Expanded text:
bunt . Crudum dicitur, quod sit cruentum; est enim cum sanguine coctum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, ut arsum. Elixum, quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Praeceptum namque ita est in lege de agni carnibus in Pascha vescendis: Non comedetis ex eo crudum quid, nec ac sine reverentia cogitationis, relictam illius humanitatem significant? Omne enim quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Sed agni caro nec cruda edcocta, quia Redemptor noster neque purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam qualiter incarnari Deus potuit cogitandus. Omnis enim qui Redemptorem nostrum purum hominem credit, quid iste aliud quam agni carnes crudas comedit, quas videlicet coquere per divinitatis ejus intelligentiam noluit. Omnis vero qui incarnationis ejus my
Abbreviated transcription (Latin):
nuissimũ pio leuitate de mola egestum unde et appollacum quasi amola
fermentum fides incelligitur in euuagilio il striptũẽ. mulieo accepto
fermento misit in farma satatua / Iem fermentum corrupcõnem mẽti
significat ꝑ pccũi ut in ecodo omis in quit qui comederit fermentatũ ꝑibit
aiã eius/ farma multitudo fideliũ mn euuõgelio mulier accepto fermento

Expanded text:
nuissimum prae levitate de mola egestum; unde et appellatum, quasi a mola. nuissimum prae levitate de mola egestum; unde et appellatum, quasi a mola. Fermentum fides intelligitur in Evangelio, ubi scriptum est: Mulier accepto fermento misit in farinae sata tria . Item fermentum corruptionem mentis signat per peccatum, ut in Exodo: Omnis inquit, qui comedit fermentatum, peribit anima ejus . Farina, multitudo fidelium, ut in Evangelio: Mulier, accepto fermento
Abbreviated transcription (Latin):
Olacente sunt que fuint de fatre qua suln liba dicunt eoꝙꝙ libeant et placeãt
dulaa funt grda pisdorii oꝑit a sapore dicta melle enĩ aspsa suuntur Ceu¬
sta suꝑficies panis ip̃a et feugnientã que diuiduntur et fricta De pladẽtis
in ihẽmia mencio fit uͥ increpatur ppĩs ꝙ placentas sine pepones regire celi
p̾parãt᷑ nõ deo ẜ maligns spĩtibus illud offeruẽ et in psalmo scriptum est.¬
micat oristallũ suid̃ sicut frusta panis Tustulli substancia obstmatis pcc̃o¬
ribus mĩto comꝑatur quialgore ꝑfidie constricti ꝑ dies suigulos congelast̃t̃
magnalia undi ppłs esupiens celesti pane uestatur. frusta eñ partos dici¬
mus corporis alieiuꝰ sigñt quippe doct̾ne duõsa dona que speccatoribusin
sciẽ suis dns sepuis monsdoaie dignatus ẽ. fermentũ a feruore nĩeu¬
patum qd plus una hora non põt contineri coescendoem̃ eroedit. furma en
et fur fures a faue dicee euus sume purgamenta dimolum flos farme te¬

Expanded text:
Placente sunt que fiunt de farre quas alii liba dicunt; eo Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim aspersa sumuntur. Crusta est superficies panis, ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. De placentis in Jeremia mentio fit, ubi increpatur populus, quod placentas sive focacios reginae coeli rant, non Deo, sed malignis spiritibus offerunt illud. Et in psalmo scriptum: Mittit crystallum suum, sicut frusta panis . Crystalli substantia obstinatis peccatoribus merito comparatur, qui algore perfidiae constricti per simagnalia, unde populus esuriens coelesti pane vescatur. Frusta enim partes dicimus corporis alicujus. Significant quippe doctrinae diversa dona, quae ex peccatoribus in sanctis suis Dominus saepius monstrare dignatus est. Sequitur, antepatum, quod plus una hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cujus sunt purgamenta. Amolum flos farinae, te
Abbreviated transcription (Latin):
in euuangelica parabola dignis in comumio iecũbentibus ille qui nõ habut
uesdem impcialem pioiectus ẽ de consoiato aliorum inpenã sibi condignã qñ
uetumbentibus cleccis in quiete suꝑna soli ieꝓbi proitientur in tenebrus exc̾io¬
res u erit flctus et saidor denciũ Parõ dicĩus ꝙ cũ om̃i cibo apponacur ul
qd om̃e aĩal eum appetat pan. grete ome diditu. Cibanus ẽ qui ad cibum
sius datus nõ ad delidias fermentutuius fermentis confectus dimun non sto¬
mentatus nam agnius ẽ sine fermento sincerus, Aicrizmus leuiẽ fermẽtat
q̃ĩ atro azimius panis aut̃ et inbonã parrem et in malam acapitur in boxiam
nõ partem añ xpm significat uel smonẽ eius unde ipẽ dicit inenuãgelio eg
sum panis umis qui decelo descendi Et itẽ pains quẽ ego dabo duo mea ẽ.
ꝓmundi uita ffidem sig̃t panis ut in eunagelio quis inquit urm̃ hebit
amitũ et ibit ad illum media nocte et didet illi clunde cõmoda mn tres panes

Expanded text:
in Evangelica parabola, dignis in convivio recumbentibus, ille, qui non habuit vestem nuptialem, projectus est de consortio aliorum in poenam sibi condignam: quia recumbentibus electis in quiete superna soli reprobi projicientur in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium. Panis dictus, quod in omni cibo apponatur, vel quod omne animal eum appetat. Pan enim Graece omne dicitur. Cibarius est, qui ad cibum servis datur, non ad delicias. Fermentatius panis, fermentis confectus: azymus, non fermentatus. Nam azymos est, sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Panis autem et in bonam partem, et in malam accipitur. In bonamtum significat, vel sermonem ejus. Unde ipse ait in Evangelio: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Et item: Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . Fidem significat panis, ut in Evangelio: Quis, inquit, vestrum habebit amicum, et ibit ad illum nocte, et dicet illi: Amice, commoda mihi tres panes
Abbreviated transcription (Latin):
uel fides utin salomone Eoda porta dñi iusti merabũt ꝑ eam/ porta
ieterꝰ maorie nirgnus siue canon uet̾is testamenti ut in eechille. uidi
portam in domo dñi clausam. Porte scupture scẽ apłi uel oꝑa bona¬
ut in psaltero et eleuanĩ porte ec̃nales et uicioiois rex glorie
Porte corda homi siue auditus mencis a drabolo dudum obsesse
unt dogmatibus scĩs introitum regii celestis Econtrano uero porte
nõe hẽtiei ⁊ falsi doctores intellignntur ꝑ quas ꝑditi in gehenriã intre
de quib dns ad petrũ dicit tues petrus et suꝑ hanc petiũ edificabo et¬
clesiã meã et porte inferi non p̾ualebũt aduersus eam et psalim

Expanded text:
in Psalmo: Ecce porta Domini: justi intrabunt per eam . Porta uterus virginis Mariae, sive canon Veteris Testamenti, ut in Ezechiele: Vidi portam in domo Domini clausam . Portae, Scripturae sanctae, aposalmo: Elevamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae . Portae corda hominum, sive aditus mentis a diabolo dudum obsessae, unt dogmatibus suis introitum regni coelestis. E contrario vero portae nomine haeretici et falsi doctores exprimuntur, per quas perditi in Gehennam intrant. De quibus Dominus ad Petrum ait: Tu es Petrus, et super hanc Petram aedificabo Ecclesiam meam. E
Abbreviated transcription (Latin):
depucabitur : Item ligna angeli ut quidã putant sicut in erechiele ꝓpħa
liguũ qd plantatum est seeus decursus aquarum. et in enuãgłio si
in iuridi ligno hec fiiut in ando quid fiet lignũ honio ut in eccãste.
si deaidĩt lignũ ad austrũ siuead aquilonẽ ibierit idest in bonã uel in
malam ꝑtem ubitũq cecidĩt ibi erit/ ligno testimonia serptiuarum in
leuitioo igius auẽ in altau semper ardebit quem mituet sacerdos subiciens ligna
mane ꝑ singulos dies huic testimonio salomonis sentencia congruit in qͣ¬
qua ait. qui addit scienciã. ccõdit dolorem. lignũciux xp̃i in libio sapiẽ be
nedictũ lignũ ꝑ quos fignisticia et in psalmo dñs regnauit aligno ligno
peccata in deuionomio siquis abierit cum pioximo suo simpliat᷑ in siluã
ad ligna cedenda Norus lignũ adustum quem uulgus ticionẽ appellat
ex̃ccum foco semiustum extinctũ Quis quilie scipule mimixte sur¬

Expanded text:
incendio deputabitur. Item ligna angeli ut quidam putant sicut in Ezechiele propheta lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum . Et in Evangelio: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? Lignum homo, ut in Ecclesiaste: Si ceciderit lignum ad austrum, sive ad aquilonem , id est, in bonam vel in malam partem, ubicunque ceciderit, ibi erit. Ligna testimonia Scripturarum in Levitico: Ignis autem in altari semper ardebit, quem nutriet sacerdos subjiciens ligna mane per singulos dies . Huic testimonio Salomonis sententia congruit, in qua ait: Qui addit scientiam, addit dolorem . Lignum crux Christi in libro Sapientiae: Benedictum lignum, per quod fit justitia . Et in psalmo: Dominus regnavit a ligno . Ligna peccata in Deuteronomio: Si quis abierit cum proximo suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda . Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellat extractum foco semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae immistae sur
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ignorcione depoĩta ad intelligenciã diuine legis deuoti ppłi legis conue¬
nert proqua re in eius ecciã om̃s referũt gliam ꝓut uiusquisq p̃fati
et fucco clebucõne nuttorum Iem saltus significat iplm̃ eccĩe dequo
in phs scrptum est qui habitant in deẜto. scaui dormient in salaibus
Rursus saltus midianus expũ tenet ipli indeorum bñde ezechies dicit¬
hec dicit dominus ad saltũ agri meridiam cece ego suodendam ignẽ ieo et de¬
uorabit omẽ lignũ uride et ome lignũ auidum ligna dicca qr indensa con
ũtuntur in limuen unde et lucimiũ diaitur qd lumendet astrila a tollendo
mĩeupata fomes est asduala que ab ardorib exeutitur reasione aut astul
ambuste auc ligna canata a fuingis norẽ addepto ꝙ ita capiat ignem de qͦ

Expanded text:
quando ignoratione deposita, ad intelligentiam divinae legis devoti populi convequando ignoratione deposita, ad intelligentiam divinae legis devoti populi convenerunt. Pro qua re in Ecclesia ejus omnes referunt gloriam, prout unusquisque praefati ltus significat populum ecclesiae, de quo in Propheta scriptum est: Qui habitant in deserto, securi dormient in saltibus . Rursus saltus meridianus typum tenet populi Judaeorum: unde in Ezechiel dicitHaec dicit Dominus ad saltum agri meridiani: Ecce ego succendam ignem in te, et devorabit omne lignum viride, et omne lignum arivertuntur in lumen. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. Astula a tollendo nuncupata quasi abstula. Fomes est astula quae ab arboribus excutitur recisione, aut astulae ambustae, aut ligna cavata; a fungis nomen acceptum, quod ita capiat ignem. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
Item de ptrore dicitur destiuet te deus infinem euellet te et engrabit
te de tabernaculo suo et radidem tuã de t̾ra uiuenciũ Raiuiuõ ꝓpaginiem¬

Expanded text:
itur: « Propterea destruet te Deus in finem, evellet te, et emigrabit itur: « Propterea destruet te Deus in finem, evellet te, et emigrabit te de tabernaculo suo, et radicem tuam de terra viventium, e
Abbreviated transcription (Latin):
curiiiii nomen siie habarum ab abius infrepum creditur
eoꝙ t̾ris fixis radicibus adħerent uoriꝙ aut̃ ideo sibi pene sum¬
la lia sunt. qr ex una alt̾um gignitur namdum seienten
int̾ram iederis hoba p̾us oritur dehinc confoca surgit in arboiem et in¬
sra ꝑnũ tempus quã ħłam iuderas arbustã suscipis dirbusta aibor no¬
uella et tenera in qua insercio fi pot̾. et dicea arbusta qͣĩ arboris hasta
alii arbustum locum in quo arloies sunt uobunt acciꝑe sidut siluetum
sic et uueta uͥ iurgite nouelle etiutentes Arbor aut̾ huãnũ genus si¬
gnifidit. ut est illud arboiem fici lia bebat quidẽ plaritatũ in uiuea Idem
arbor bona dicitur bonus homo et mala arbor malus homo Quidã in hoc te¬
famonio ablorem noluntatem homis magis ꝙ̃ ip̃m honnem̾ accipiendũ
pritant. et fructum bonũ bona oꝑa malũ uõ mala oꝑa radiouut̃ origi¬
nem mistice signifiait ondem apło seuptum est ꝙ si radio scĩdeciuu¬

Expanded text:
um nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et gnificat, ut est illud: Arborem fici quidam habuit plantatam in vinea . Item arbor bona dicitur bonus homo, et mala arbor, malus homo. Quidam in hoc testimonio arborem voluntatem hominis magis quam ipsum hominem accipiendum putant: et fructum bonum, bona opera: malum vero mala opera. Radix autem originem mystice significat: unde in Apostolo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
thiono qi spes clecri i  ꝙ in electio auiũ et argentum mistetur ut res una
exx metullis duobus fiat in qua et ꝑ argentum cra claritas temꝑatur
et ꝑ claritatem sped̃ auii. spes̃ clarestit argenti In redemptore aũt m̃o
met sunt uinte ut ꝑ humanitatem dimutatis eius claritas mĩs pos¬
set ocłis temꝑari et ꝑ diuinitatem hnãna natura in eoclarestẽt atip exal¬
ata fuegorem ultalioc ꝙ curta fueuit haberet¬

Expanded text:
tri? nisi quod in electro aurum et argentum miscetur, ut res una ex metallis duobus fiat, in qua et per argentum auri claritas temperatur, et per claritatem auri species clarescit argenti. In redemptore autem nosmet sunt unitae, ut per humanitatem divinitatis ejus claritas nostris posset oculis temperari, et per divinitatem humana in eo natura clarescere, atque exaltata fulgorem ultra hoc qu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e ptãtis est ut ad ipiscamur quod acquiescendũ admonicõne cupinius diui¬
ni est muneris ut non labanur a depto salutis manere solliertudinis nr̃e est
onũ est / soo in ecciã ubi una est fides ubi in noĩe patris et filii et spũs sã¬
drctuo et ido sequi apud illos hẽticos. baptĩzati sunt que in sc̃e tnuitatis
confessione baptizant et ueniũt ad nos nrcipiatu quaã qĩ laptizatĩ.
ne ste truntatis inuocacõ uel confessio adiulleaũ ses dintur ante et
nistruantur quo sensu scẽ trinitatis mist̾rã in ecciã teneatur. Et si con
senciãt caedẽ uel acquieseũt confiteri purgati iam fidei integritate cnfir¬
mentur manus impõne Si uero paruuli funt leeł heletes qui doct̾nã
non capiant iñdeant pro illis qui illos offerunt mu morẽ baptizanõi
et sic manus impõne et erismate cõmuniti eucaristie misterus admictã¬

Expanded text:
i, nostrae potestatis est: ut adipiscamur, quod ad acquiescendum admonitione cupimus, divii, nostrae potestatis est: ut adipiscamur, quod ad acquiescendum admonitione cupimus, divini est muneris: ut non labamur adepto salutis munere, sollicitudinis nostrae est, unum est, sed in ecclesia, ubi una fides est ubi in nomine Patris et Filii et Spbaptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos: recipiantur quidem, quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur ante et instruantur: quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in ecclesia teneatur. Et sicut sentiunt credere, vel acquiescunt confiteri: purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant: respondeant pro illis, qui illos offerunt juxta morem baptizandi: et manus impositione et chrismate communiti, Eucharistiae mysteriis admittan
Abbreviated transcription (Latin):
ammũ et corpus/ Terciũ uero qui ab augelo cum aĩa et corpore inducitar
spm̃ gram̃ sc̃i sp̃s̃ ẽẽ intelligamus quã oiat apłs. ut integra ꝑscuẽt in no¬
ut salua iugilancia mentis adintente etiam p̾depti eustodia ꝑseuaret si uelit¬
luso qd creatus fuãt ꝑmaneier Postꝙͣꝓ uero seduccõne serpentis per euam
eecidit nature bonũ perdidit pariter et iugorem arbitrii nõ tñ eleccõem ne ñ
ẽẽt suũ qd emendaret pcoñ nec mi̾to indulgeretar qd nõ arbituo doluisset
axnet itaq ad querendam salutem arbitrii abercas. idest. rõnabilis uoluntar̾
ses admonente prius deo et iuitante ad salutem ut uel eligat uel sequatur
ues agat occasione salutis. hoc est inspiracõne dei ut̃ aut̃ consequatur quod
eligit uel qs sequitur uel qd occasione agit dei eẽ libere confitemur iitiũ
salutis nre deo miserante habemus ut acquiestamus salutari inspnacõm

Expanded text:
animet corpus. Tertium vero, qui ab Apostolo cum anima et corpore inducituranimet corpus. Tertium vero, qui ab Apostolo cum anima et corpore induciturancti esse intelligamus, quam orat Apostolus ut integra perseveret in nout salva vigilantia mentis adnitente etiam in praecepti custodia perseveraret, si vellcecidit, naturae bonum perdidit pariter et vigorem arbitrii, non tamen electionem: ne non esset suum quod emendaret peccatum: nec merito indulgeretur, quod non arbitrio doluisset. Manet itaque ad quaerendam salutem arbitrii libertas, id est rationalis voluntas: sed admonente prius Deo, et invitante ad salutem: ut vel eligat vel sequatur vel agat occasione salutis, hoc est, inspiratione Dei: ut autem consequatur, quod eligit, vel quod sequitur vel quod occasione agit: Dei esse libere confitemur. Initium salutis nostrae, Deo miserante, habemus: ut acquiescamus salutari inspiration
Abbreviated transcription (Latin):
fundi ut uinat in utero hõ ex aiã constaẽ et corpoie et eg̾diatur uiuus
ex itero plenus huana sb̃ã neis dũas aias eẽ diemius in uno horẽ
ĩ nuixta sit saugmiẽ et allum spĩtalem que racõem mĩstiet/ sed dicnus
b̃nã eãdemq cẽ aiam̃ in homie que et corpus sua soeretate uiuificet et
corꝑe moritur ut arabs asserit neq pest modum int̾iturã sicut zenon dic
niuaatate nascuntui et cum aiono morte fimuntur et ideo necracõiẽre¬
grintur. sieut plato et alexanda pucant sed ad omĩa nẽ incitanenta di¬
cuntur Amma huãna nõ eũ carne moritur qr nec cũ carne ut suꝑis
infund. lit uiuat hõ uitus inutero et sic ꝓcedat natuntate ĩ mũdũ¬
dit sod sp̃õ ipã est cũa pro spãli natura uel pio eo qd spiret in corpore spuntꝰ
appellatur Amma uero ex eo uocatur qd dat uiuendũ uel ad uinificandũ

Expanded text:
fundi: ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus fundi: ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia. Nec duas animas esse credimus in uno homine, sanguine: et alteram spiritalem, quae rationem ministret: sed dicimus unam eamdemque esse animam in homine, quae et corpus sua societate vivificet, et corpore moritur, ut Arabs asserit: neque postmodum interituram, sicut Zenon dicivivacitate nascuntur: et cum carnis morte finiuntur: et ideo nec ratione reguntur, sicut Plato et Alexander putant: sed ad omnia scilicet natgust. . Anima humana non cum carne moritur, quia non cum carne, ut superius infundi, ut vivat homo intus in utero, et sic nativitate proceddit, sed spiritus ipsa est anima; pro spirituali natura, vel pro eo quod spiret in corpore, spiritus appellatur. Anima vero ex eo vocatur, quod ad vivendum, vel ad vivificandum
Abbreviated transcription (Latin):
corpore licet non earne subsistant ex eo aũt corporeas de crednniꝰ intlle¬
ituales nataras qd localit̾ eircũ soibuntur sicut et aĩa humana que
carne clauditur et demones qui ꝑ substanciam auglice natiue sunt
ĩmortales eredimus intellectuales nat᷑as qr darne carent nec hũt qd co¬
dant ut iesunecc̃one egeant post rainam Inde ncͣcio aiãs honñ non
ẽẽ ab micio int̃ cetas intelleccuales naturas nec simul eieatas sieut
origenis fingit neq cũ eorꝑib ꝑ cotum seminantur sieut lueifenaui et
fir cirileꝰ et aliqui latmoꝵ piesumiptoes affirmant quasi natiue ꝯso¬
quencia ẜuiente sed dicimꝰ corpus tantum ꝑ cõiuign copulam semĩan
creatõnem uero aĩe soli criatori omi nosse dei iuero iuditio cagułarꝭ in¬
uuilua et compiigi atqr formatri ac fornato iam corpore aĩam crean ot in¬

Expanded text:
corporeae, licet non carne subsistant. Ex eo autem corporeas esse credimus intellecorporeae, licet non carne subsistant. Ex eo autem corporeas esse credimus intellectuales naturas, quod localiter circumscribuntur: sicut et anima humana quae carne clauditur: et daemones qui per substantiam angelicae naturae sunt. Immortales credimus intellectuales naturas quae carne carent, nec habent quo cadant, ut resurrectione egeant post ruinam. Inde necessario animas hominum non esse ab initio inter caeteras intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum praesumptores affirmant, quasi naturae consequentia serviente, sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari. Creationem vero animae solum creatorem nosse, Dei vero judicio coagularvulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore, animam creari et in
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd diuine hoc cenueniat pietati ne quid ex nicõnablib peat ereat̾is
ses quol nõ soluentar Ded nos credamus ip̃i iudici oñ et retributori iũ¬
se qui dixit ibũt impii in supplicium et̾uũ iusti aũt in uitam et̾nam
ut ꝑcipiant fructum operũ suoꝵ In prinopio ereauit deus delum si t̾rã
et aquã ex nichilo / et cum adhuc tenebre ypam̃ aquã cetultarent et aqua
toram abscondẽt/ facci sunt augeli et om̃s celestes uututes utuõ eẽt
eciosa dei lonitas sed haleret in quib ꝑ multa aute spaera borritatem sũõ
oũdett/ et ita hic uisibilis mũdus ex mͣ que a deo ereata fuãt factus ẽ
deũ idem patiem et filium et spm sanctũ qui ex eo ieorporeꝰ ereditur qr
u̾q est et onniã implet atq constriget ideo ĩuisibil omib ece cieaturis qr
inoorporeꝰ est / Ciratura omĩs corporea angeli et om̃s celestes iurtutes

Expanded text:
eo quod hoc divinae conveniat pietati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, eo quod hoc divinae conveniat pietati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salventur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , ut percipiant fructum operum suorum. In principio creavit Deus coelum et terram et aquam ex nihilo. Et cum adhuc tenebrae ipsam aquam occultarent, et aqua terram absconderet, facti sunt angeli et omnes coelestes virtutes ut non otiosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spatia bonitatem suam ostenderet; et ita hic visibilis mundus ex mateDeum, id est, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, qui ex eo incorporeus creditur, quia ubique est, et omnia implet atque constringit; ideo invisibilis omnibus creaturis, quia incorporeus est. Creatura omnis corporea, angeli et omnes coelestes virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui maduentu dñi iuiui inuemendi sut et hoc eis reputari pro ie¬
surieccõne ex mortus qd mortalitatẽ in mutacõne deponãt nõ mort
quol quis acquiestat modo non est heretitus in si contencõe heretita
fiat. sufficit enĩ in eccłie lege catius resumeccõem coedꝭ futunẽ de
morte / Quod aiũt dicimus in sumbolo in aduentũ dniĩ ueuos ac mo¬
tuos iudicandos nõ iuistos et pectatores iudicare sicut drodorus sigĩe
putat ses iuiuos eod qui in carne iuemẽdi sunt dicit qui ad huc mo¬
rituri creduntur uel ĩnuitandi sicut alii uolunt ut sustitati cõdamo ul
reformati eũ aute mortius iulidicentur Post resuuectõm et iuditiũ
nõ ercdaamꝰ restitucõem futurã qua origenis delerat ut demones iet
impn honnẽs post tormenta qͣi suppliciis expurgati uce ieli in augłi¬
cam redeant qua daati sunt dignitatem uol isti iustoꝵ sodetate donẽt

Expanded text:
eos qui in adventu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari pro reeos qui in adventu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari pro resurrectione ex mortuis, quod mortalitatem immutatione deponant, non morte; quolibet quis acquiescat modo, non est haereticus, nisi ex contentione haereticus fiat. Sufficit enim in Ecclesiae lege carnis resc mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel immutandi, sicut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentur. Post resurrectionem et judicium non credamus restitutionem futuram, qua Origenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormenta, quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam redeant, qua creati sunt, dignitatem; vel isti justorum societate donentur,
Abbreviated transcription (Latin):
desidãbilis iuderi ab augłis sicut pater et sp̃s sanctus adoritur ab angłis
et om̃i eiratiua non homo pieten deuin uel xp̃s eum deo sieut uestoris
blasphemat/ sed homo in deo et hoĩe deus Eit uesurrectio mortuoꝵ ho
minũ sed una et semel non p̃ma iustoꝵ et scla peceatoꝵ ut fabula sd̃m¬
surgit sicut in uentate cadit et non ẜm originem inimiutacio corporũ
erit idest aliud nouũ corpus pro earne sed ead daio coruptibilis tã iusto¬
rum ꝙ inuistoꝵ earo incorrupos resurgit ut uel penã sufferie posset
pio pccis uel in gloria eterna mane̾ pio meritis Ouiium enũ ho¬
minũ erit resiurecc̃o si oñi erit gͦ om̃s moriuntur ut more as adã
uerũq sunt et alni atq catholici et eruditi iuri qui dedũt aiam̃ in
corpore manenentem iniuuitandos ad incorrupoõem et ĩmortaritaten

Expanded text:
desiderabilis videri ab angelis: sicut Pater et Spiritus sanctus adoratur ab angelis desiderabilis videri ab angelis: sicut Pater et Spiritus sanctus adoratur ab angelis et omni creatura, non homo propter Deum, vel Christus cum Deo, sicut Nestorius blasphemat; sed homo in Deo et in homine Deus. I. De hac adoratiominum, sed una et semel, non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula somntra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit: et non secundum Origenem immutatio corporum erit, id est, aliud novum corpus pro carne: sed eadem caro corruptibilis tam justorum quam injustorum caro incorruptibilis resurgit: ut vel poenam sufferre possit pro peccatis, vel in gloria aeterna manere pro meritis. Omnium enim hominum erit resurrectio: si omnium erit, ergo omnes moriuntur, ut mors ab Adam Verum quia sunt et alii aeque catholici, et eruditi viri, qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad incorruptionem et immortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
echiꝰ nichil anteriꝰ posterius ue aut ininꝰ ut arriꝰ nichil exͣneũ
aut officiale ⁊ alten ut maccdomiꝰ nicħ ꝑsuisione auit surreccõne
in sertum ut manicheꝰ nichie corporeum ut mellito et intullis inchilcor¬
poralit̾ effigiatũ ut antropofornis et uadianus nichil sibi inuisibile
ut origenis. nichil creaturis iusibile ut fortunatus nichil moribus
uel uliuitate diuersum ut mareion inclul trinitatis eeneia ad ereatiuã
naturã deductum ut plato et terilliꝰ nnchil officio singulare nec alteri
cõmunicabile ut origenis nichil confusum ut sabellius sed totum ꝑfectũ¬
qr totum ex urio ei õnũ non tamen salitariũ ut presuniũt siluanꝰ et pra¬
xedios penchapolitana dampnabilis illa doccrina / Ouio ũsyon gͦ. idest
in diumitate patris filius/ omousron patri et filio sp̃ẽ sanctꝰ omon¬
syon deo et honũ unuo filius manens deus in noĩe suo in gloria patue.

Expanded text:
Ethius; nihil anterius posteriusque aut minus, ut ait Arius; nihil extraneum Ethius; nihil anterius posteriusque aut minus, ut ait Arius; nihil extraneum aut officiale alterius, ut Macedonius; nihil persuasione aut subreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus; nihil corporaliter effigiatum ut Antropomorfus et Vadianus; nihil sibi invisibile, ut Origenes; nihil creaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil Trinitatis essentia aut creaturarum natura deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare aut alteri communicabile, ut Origenes; nihil confusum, ut Sabellius, sed totum perfectum, quia ex toto unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Silvanus et Praxeas, Pentapolitana damnabin divinitate Patris Filius. Omoussion Deo et homini unus Filius, manens Deus in homine suo, in gloria Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ne conũcta trimitas sine seꝑlicõne distincta Natus est gͦ dei filiꝰ
ex hoĩe et nõ ꝑ hoĩem idest non ex iuri coptu sient ebyon dieit sed cait¬
nem ex birgnre corpore trahens et nõ de celo secum afftrens sieut mar¬
cion origems et eutiees affirmant neq in phantasia idem absqi car¬
ue sicut ualentinus/ neq¬
id est putatiue ymagniatum sod
corpus uerã non tm̃ carnem ex carne sieut mareinus ses meml
deus ex diuinitate et uerus homo ex carne unius filius in diimͭ ͤ
uerbum patus et deus in home aiã et eouo aĩa nõ absq sensu et
rõnre ut appolemaris. neisz caro absq aiã ut auomoeus sed aiã eum
rõe sua et caro eũ sensib suis per quos sensus ueros in passione et
cellus doeueruĩt sed et̾iuis deus homo ex uirgine natus ese/ nichil
eratum aut seruens in trinitate eredendum ut nult dyonisius sẽs
ai nichil mequale et ennounꝰ nichil gr̃ de quale ut uult

Expanded text:
ne conjuncta Trinitas, sine separatione distincta. Natus est ergo Dei Filius ne conjuncta Trinitas, sine separatione distincta. Natus est ergo Dei Filius ex homine et non per hominem, id est non ex viri coitu, sicut Ebion dicit, sed carnem ex virginis corpore trahens, et non de coelo secum afferens, sicut Marcion, Origenes et Entiches affirmant, neque in phantasia, id est absque carne sicut Valentinus, neqid est putative imaginatum: sed corpus verum, non tantum carnem ex carne sicut Marcianus sed verus Deus ex divinitate, et verus homo ex carne: unus filius in divinitate, Verbum Patris, et Deus in homine, anima et caro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris; neque caro absque anima, ut Anomocus: sed anima cum ratione sua: et caro cum sensibus suis: per quos sensus veros in passione et cellus docuerunt: sed aeternus Deus homo ex virgine natus est. Nihil creatum aut serviens in Trinitate credendum, ut vult Dionysius fons Arii: nihil inaequale, ut Eunomius: nihil gratia aequal
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ uel nugitur igne ille manus imposicõne poncifitis accipit spm̃
soñ hic habitaculũ acopitur sps̃ sc̃i dũ non est ip̃ẽ qui loquitur ses
spuẽ patris qui nullo lequitur/ Ille cõmunicabit euchariftie in cõme¬
moracõne mortis dñĩ hic ip̃e xp̃s cminoritur alle confitetur. se mũdi
attib reuũciaturũ hic ip̃o renũaat uite illi peccata omĩa renuctunt᷑
misto extinguntur
Reuicharistia non aeet aqua pura offeni ait quid̃
sobrietatis ymagine fulluntur sos uinũ et aqua nuxtũ in¬

Expanded text:
anguine, vel tinguitur igne. Ille manus impositione pontificis accipit Spirianguine, vel tinguitur igne. Ille manus impositione pontificis accipit Spiritum sanctum: hic habitaculum efficitur Spiritus sancti, dum non est ipse qui loquitur: sed spiritus Patris, qui in illo loquitur. Ille communicavit Eucharistiae in commemoratione mortis Domini; hic ipsi Christo commoritur: ille confitetur se mundi actibus renuntiaturum: hic ipsi renuntiat vitae. Illi peccata omnia remittuntur; in isto exstinguuntur. In Eucharistia non debet aqua pura offerri, ut quidam sobrietatis imagine falluntur: sed vinum et aqua mistu
Abbreviated transcription (Latin):
matonam tson mbiut nec isriũ qui induã et repudiatã ues mẽ¬
tricem in mat̾ionis sumpsit / nec eũ qui femetipm̃ abscidit quol corꝑis
sui membro ntdignationẽ aliqua uel iusto iniusto ue timore suꝑatus
ciuncauerit neq illũ qui usinas accepisse cõumatur aut iustena lu¬
sisse istitur neq eũ qui publica penitenea mortaliã arrmina defeet
nec illum qui ałñ in furiã uersus iuisa uiuit uel a flapione drulbli
uexatus est ncc eũ qui per. aubicõem ad imitacõem srmonis magi
xp̃i meniera sincerissime honoranda et basilicas eoꝵ noĩb appellatas
uelut loca diuino eultiu manapata affectu prssimo et deuocõne fide¬
lum caticuminũ ꝙẜius in bonis oꝑib de functũ uitã et̾uam habere credamꝰ
excepto martirio ubi tota baptisim sacamenta complentur / haptizatus
conficetur fidem suam aram sacerdote et int̾rogatus rũdet hoc et mar¬
tor aorã ꝑsecutore facit qui confitetur fidem et int̾rogatus iespondet ille

Expanded text:
matronam habuit; nec illum qui viduam et repudiatam, vel meretricem in matrimonio sumpsit; nec eum qui semetipsum abscidit quolibet corporis sui membro indignatione aliqua, vel justo injustove timore superatus truncaverit; neque illum qui usuras accepisse convincitur aut in scena lusisse noscitur; neque eum qui publica poenitentia mortalia deflet; nec illum qui aliquando in furiam versus insanivit, vel afflatione diaboli vexatus est; neque eum qui per ambitionem ad imitationem Simonis magi Christi membra, sincerissime honoranda, et basilicas eorum nominibus appellatas, velut loca divino cultui mancipata, affectu piissimo et devotione fidelum catechumenum, quamvis in bonis operibus defunctum, vitam aeternam habere credamus, excepto martyrio, ubi tota baptismi sacramenta complentur. Baptizandus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondit. Hoc et martyr coram persecutore facit qui et confitetur fidem, et interrogatus respondit. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
nestientes q lieteres coiluit aut ueterũ ignari assciscant lucietius aũt
suꝑsuicõem dicit suꝑstanciũ rerum id ẽ celestiũ et diumoeo que suꝑ noc
staut/ sed male dicit heretiooꝵ eñ dognata ut facile possint agnosc
causas cor uel noĩa de monstrati oportet
De heresibus iudcorum

Expanded text:
nescientes quae veteres colunt, aut quae veterum ignari asciscant. Lucretius autem nescientes quae veteres colunt, aut quae veterum ignari asciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. De haeresibus Iudaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
siead suscipienda quelz ip̃e sibi eligit/ Nobis uero nichil ex ñõ ar
diplõs dei habemus auctores qui nec ip̃i quicꝙ ex suo arbituo quos in¬
ducerent elegerũt s acceptam axp̃o sistiplmam fidelit̾ nacionib assi¬
gnauerũt Itaq etiã si augelus de celis alit̾ euuãgelizauent a uathema
uccabitur Secta a sectando et tenendo noĩata nam sectas dicimus
habitus ammoꝵ ac instituta euta disciplmam fidelit̃ uel ꝓpoĩtum qũẽ
tenendo secuntur longe alia in religionis eultu opinanteẽ ꝙͣ ceter
ut etteri solo congiegadõnis delectatur discibio / fit aũt scisma eum i¬
cunt om̃s nõs sanctificamꝰ ĩmũdos et ceta similiã duꝑsticio dicta
ee ꝙ sit suꝑflua ouit suꝑ statuta obẜuacio dilii dicunt a senib q̃r
multis anius suꝑstites ꝑ etatem delerant et erant suꝑsticõne quãdam

Expanded text:
sive ad suscipienda quaelibet, ipse sibi eligit. Nobis vero nihil ex nostro arsive ad suscipienda quaelibet, ipse sibi eligit. Nobis vero nihil ex nostro arApostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quidquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt; sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assignaverunt. Itaque etiam si angelus de coelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur . Secta a sectando et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam fideliter, vel propositum quem quod tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes, quam caetut caeteri: solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma, cum dicunt homines: Nos sanctificamus immundos, et caetera similia. Superstitio dicta eo, quod sit superflua aut superstituta observatio. Alii dicunt a senibus, qui multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam,
Abbreviated transcription (Latin):
tum est / xpĩaui aũt olim a uideis qͣi ept obꝓbriũ irazarei uocalant᷑
pio eo qd dcm̃ est dñs ñr na acq saluator a uico quolum galilee
nagareꝰ sit appellatus non se aũt gletur xpĩanũ qui nomẽ habet
uit aquo et nomen traxit Catholicus ipuũsalis siue gñalit inter¬
pretatur nam gieti dmũsale catholicai uecant Drthodoxus
imp̃cr renatus into precari põt Cathecuninuis pro eo ꝙ ad hu
nem fidei competit gram̃ xp̃i inide et a pecondo competentes uocati Rarcꝰ
ppłaris los emũ grete ppłs dicitur Pieselitus idest aduena et eiueñti¬
suo qui mistebatur ppło dei grecum est
erelis grete ab electione uocatur qd scil unusquisq is sibi de
herese et scismate eligat qd melius illi eẽ iuderur ut philosophi
ꝑypatici achadematiti et epicurei et steici ł siqui alii. qui pũsie
dogina eporgitantes arbitrio suo de ecc̃a redesserunt Inde gͦ here ses dcã
greca noce ex ine̾pretacõne elatõnis qua quisq arbituo suo ad instituẽda¬

Expanded text:
azareni vocabantur: pro eo quod Dominus noster atque Salvator a vico Galilaeae Nazarenus sit appellatus. Non se autem glorietur Christianum, qui nomen habet, vit, a quo et nomen traxit. Catholicus, universalis, sive generalis, interpretatur. Nam Graeci universale catholicon vocant. Orthodoxus nuper renatus, interpretari potest. Catechumenus pro eo, quod adhuc onem fidei competit gratiam Christi. Inde et a petendo competentes vocati. Laicus, popularis. Laos enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est, advena, et circumcisus, qui meresis Graece ab electione vocatur, quod, scilicet unusquisque id sibi de hismate eligat, quod melius illi esse videtur, ut philosophi peripatetici, Academici, et Epicuraei, et stoici: vel siqui alii, qui perversum dogma excogitantes arbitrio suo de ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis dicta Graeca voce ex interpretatione electionis, qua quisque arbit
Abbreviated transcription (Latin):
oIIACHIIS greca echimologia uocatur ex q̃d sit singularis
possuma appellare ceuobiũ enĩ płimoꝵ est Anachorite sunt qui pp̃
eenobialem uicam de ferta petunt et sele habitant per depta et ab eo qd
pioeue ab homib recesẜunt talinoe mĩtupantur Sed anachorite he¬
liam et Icħem cenobree a plos mutantur / Heremite hi sunt quia
nachonite ab honui conspectu remirti heremũ et deẜtas solitudines
appetentes ⁊iam heremũ dicitur qͣiͣ remotum Abba aũt spnd̃ no¬
men significat in latinũ pater quod paulus romanis scribens expo
suit ditens in quo clamamius abba pater duab usis liugius/ Dic¬

Expanded text:
onachus Graeca etymologia vocatur, eo quod sit singularis. possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt et soli habitant per deserta; et ab eo, quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur; sed anachoritae Heliam et Iohannem, coenobitae Apostolos imitantur. Eremitae hi sunt, qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem Syrum nomen, significat in Latino suit, dicens: In quo clamamus: Abba, pater, in uno nomine d
Abbreviated transcription (Latin):
tudiuem optinent isti pphas non ieaipiũt atq in obẜuacõnib suis
a uideis om̃ib seꝑantur quoꝵ uꝑsticio proculdubio emib nota est¬

Expanded text:
tudinem obtinent. Isti prophetas non recipiunt, atque in observationibus suis tudinem obtinent. Isti prophetas non recipiunt, atque in observationibus suis a Judaeis omnibus separantur: quorum superstitio procul dubio