comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
falsis quibus plena est uita mortalis Nolite uobis
hic requiem spondere Credite michi tota quies ho-¬
miuum post laborem mors Gaudium. Omnia
que in Remi uisa sunt suppetunt Ratio. Super-¬
uacua in rebus plura sunt ꝙͣ necessaria sed hic hu-¬
mami animi mors est ut professus ascensum celi
tanto studio se oueret quanto uix exouerare debue/¬
uat Itaq peregrino faste curuatus dum in altũ
inti uult ruit Et pro celo illi terra est Gaudiũ.
Cumulata sunt omnia iam in portu sint
Nauigationis in fine igitur Est enim presens
dicitur. Profecto autem magna pars mortalium
aceruandis uite adminiculis auxia Inter ip̃õs ap-¬
paratus rerum moriturum nichilq iam usitaciꝰ
ꝙͣ ut uite studium mors presentat alias ꝑuertat¬
Paucis accidit ut ad optata perueniant hiisq ip̃is
tam cito diuturi questus usus eripitu ut gaudii
breuitas. Quedam uelud accessiosit doloris de quo multo¬
queri in morte solitos notum est, Gaudium. Iam

Expanded text:
falsis, quibus est plena vita mortalis, nolite vobis falsis, quibus est plena vita mortalis, nolite vobis hic requiem spondere: credite michi, tota quies hominum post laborem mors. Omnia que in rem visa sunt suppetunt. Supervacua in rebus plura sunt quam necessaria. Sed hic humani animi mos est, ut professus ascensum celi tanto studio se oneret, quanto vix exonerare debuerat. Itaque peregrino fasce curvatus, dum in altum niti vult, ruit et pro celo illi terra est. Cumulata sunt omnia, iam in portu sum. Navigationis in fine igitur! Est enim presens dicitur. Profecto autem magna pars mortalium acervandis vite adminiculis anxia inter ipsos apparatus rerum moritur nilque iam usitatius quam ut vite studium mors prevertat. Paucis accidit ut ad optata perveniant hisque ipsis tam cito diuturni questus usus eripitur, ut gaudii brevitas quedam velut accessio sit doloris, de quo multos in morte queri solitos notum est. Iam
Abbreviated transcription (Latin):
desinat/ esse tristis incipiat Itaq oportune admo-¬
dum dyagoras consilio paruit amici spectante
quideni et plaudente populo inter filioꝵ uictorum
amplexus et oscula exspirauit. Scriptum est in
libro noctium acticarum Et ad summami plures
gaudio ꝙͣ tristicia periere Omnibus ergo qui sapiũt
sed maxime gaudentibus mors optanda de hac semꝑ
ac presertim tempore prospero gaudendum alias cogi-¬
tanduum illa cogitatio reliquas frenet. Gaudium.¬
Laboraui en quiesco Ratio. Ommes quidem id
speratis sed erratis in hoc omnes Salus eniui uite
alius multumq finis a proposito diuersus hec tua
requies aut breuis aut falsa est Aut quod est ueriq
utrumiq Quid hic requiem sompniatis sic cathe-¬
nis uinctus libertatem Eger sauitatem sompniat
Sit sopitus esuriens opinas dapes, sed en dies ul-¬
timus s aderit Idq confestim discussurus hec sõp-¬
nia Nolite ergo falli sompniis atq opinionibus

Expanded text:
desinat, esse tristis incipiat? Itaque opportune admodesinat, esse tristis incipiat? Itaque opportune admodum Diagoras consilio paruit amici, spectante quidem et plaudente populo, inter victorum filiorum amplexus et oscula expiravit; scriptum est hoc in libro Noctium Atticarum. Et ad summam, plures gaudio quam tristitia periere. Omnibus ergo qui sapiunt, sed maxime gaudentibus mors optanda; de hac semper et presertim in tempore prospero cogitandum: illa cogitatio reliquas frenet. Laboravi; en quiesco. Omnes quidem id speratis, sed erratis in hoc omnes. Stilus enim vite alius multumque finis a proposito diversus. Hec tua requies aut brevis aut falsa est aut, quod est verius, utrunque. Quid hic requiem somniatis? Sic catenis vinctus libertatem, eger sanitatem somniat, sic sopitus esuriens opimas dapes; sed en dies ultimus aderit isque confestim discussurus hec somnia. Nolite autem falli somniis atque opinionibus
Abbreviated transcription (Latin):
suminis atq honoribus iter stratum O felicem te
Restat ut gaudeas hec ny fallor conclusio tua est¬
In ea uero longe est alia Restat ut moriare Rarun
ualde inter homines ut multo studio quesitis multo
fruuntur tempore Longus labor usus breuis. prof¬
Gaudium. Prospere rebus eiitibus stabili in
statu sum Ratio. Quomodo autem rebus euuti-¬
bus tu stes uideris Ego nempe non uideo Gaudiũ.
Rebus ad uota fluentibus letus sum Ratio. Nlic¬
ergo tempus est moriendi. Speras ne hic diu aliquẽ
letum esse Morere duu letus es anteꝙ̃ esse mestꝯ
incipias quod iam dixi repetatur/ Est enĩ minime
tediosa rerum utilium sed iocunda repetitio, me-¬
con ille art seni Rhodio dyagore leto tunc ualde
Leuibus licet ex causis quas audisti supra cum de
palestris ageremus, Morere dyagora inquit Non
enim in celum ascensurus es grauiter id quidem
Nam quid amplius expectet animius letus in hac¬
tanta uerum caligine et uertigine nisi ut letus esse

Expanded text:
summis atque honoribus stratum iter: o felicem te! summis atque honoribus stratum iter: o felicem te! Restat ut gaudeas. Hec, ni fallor, conclusio tua est; mea vero longe alia: restat ut moriare. Rarum valde inter homines, ut multo studio quesitis multo fruantur tempore: longus labor, usus brevis. Prospere rebus euntibus stabili in statu sum. Quomodo autem rebus euntibus tu stes videris; ego nempe non video. Rebus ad vota fluentibus letus sum. Nunc igitur tempus est moriendi: sperasne hic diu aliquem letum esse? Morere dum letus es, antequam esse mestus incipias. Quod iam dixi repetam; est enim minime tediosa rerum utilium sed iucunda repetitio. Memcon ille ait seni Rhodio Diagore leto tunc valde, levibus licet ex causis, quas audisti supra cum de palestricis ageremus: “Morere Diagora” inquit “non enim in celum ascensurus es”. Graviter id quidem: nam quid amplius expectet animus letus in hac rerum tanta vertigine, nisi ut letus esse
Abbreviated transcription (Latin):
omnia Nichil enim manet ante ergo ꝙ felix ui-¬
deare spei forte aliquis post locus est metui ad
extremum luctui gaudeo autem Nñꝙ gaudiũ
loquor uerum donec ad bona et uera et stabilia
peruentum sit Gaudiũ. Rebus prouisis humami-¬
tus conquiesco Ratio. Sumina rerũ humanaꝵ
labor et meror In hiis ergo requiescis durũ caput
et lorice ferrea et spinoso recumbans puluinari¬
Saudium. Opipare prouisa sunt oĩa Ratie
Expectata puto mertium nauis applicuit pericu-¬
lum euasisti exstruxisti domũ exarasti arñũ pu-¬
tasti uineam Rigasti prata compegisti aream In-¬
seuisti arbores effodisti Ryuos texiusti sepem Co-¬
lumbarium erexisti misisti greges in pastua apes in
aluearia sementem in sulcos nouas nierces in mara
tuto loco collocatum femis plena arcula diues aula
cultus thalamus Referta horrea spinuans penu pr¬
uisa dos filie Coniugium nato Empta populi grã
blando ambitu parta suffragia pronũ ad te opibus

Expanded text:
omnia”: nichil enim manet. Ante ergo quam felix viomnia”: nichil enim manet. Ante ergo quam felix videaris, spei forte aliquis, post locus est metui, ad extremum luctui, gaudio autem nunquam — gaudium loquor verum —, donec ad vera et stabiliora bona perventum sit. Rebus provisis humanitus conquiesco. Summa rerum humanarum labor et meror. In his igitur requiescis: durum caput et lodice ferrea et spinoso recubans pulvinari! Opipare provisa sunt omnia. Expectata, puto, mercium navis applicuit, periculum evasisti, extruxisti domum, exarasti arvum, putasti vineam, rigasti prata, compegisti aream, insevisti arbores, effodisti rivos, texuisti sepem, columbarium erexisti, misisti greges in pascua, apes in alvearia, sementem in sulcos, novas merces in maria; tuto loco collocatum fenus, plena arcula, dives aula, cultus thalamus, referta horrea, spumans penu, provisa dos filie, coniugium nato, empta populi gratia, blando ambitu parta suffragia, pronum ad te opibus
Abbreviated transcription (Latin):
in reliquis consilium erat neq multum gaudere
ueq nimium dolere sed equarimitatem oninum¬
equo in statu seu uite gubernaculum tenerẽ In
tanta presertim caligine futuroꝵ neq tam miserum
est ut fertur intrasse Neq tam faustum carcerẽ exi-¬
uisse Quociens carcer libertati hostis propicior est
saluti quociens optata uotis omnibus libertas in
peruiciem et in mortem uersa Gaudiũ. Exiui e
carcere Ratio. Laciori de carcere multi hominẽ
casus eripint Ex angustiori autem sola mors
eruit Gaudiũ. Molesto de carcere discessi Ratio.
Dotes in hunc carcerem reuerti In illũ alterum
cum semel exieris non redibis hoc in tempore.
Ebus rite compositis tranquillus ago¬
atio. Si licet ut tua nauis flucti-¬
bus maris sic animus curis uite expli-¬
citus portuni attigit laborum ac terrorum Sedita
non est nunc Nunc maxime metuendum nescis
ꝙ Res honiiium non stant. Qui uolubili in Rota
sedet altior. Is proximus est ruine Gaudium
Optate eunt omnia Latio. Bene ais eunt

Expanded text:
in reliquis, consilium erat neque nimium gaudere neque nimium dolere, sed equanimitatem omni in statu ceu vite gubernaculum tenere, in tanta presertim caligine futurorum; neque tam miserum est, ut fertur, intrasse neque tam faustum carcerem exivisse. Quotiens carcer libertati hostis propitius est saluti, quotiens optata votis omnibus libertas in perniciem et in mortem versa est! Exivi ex carcere. Latiori de carcere multi hominem casus eripiunt, ex angustiori autem sola mors eruit. Molesto de carcere discessi. Potes in hunc carcerem reverti; in illum alterum cum semel exieris, non redibis hoc in tempore. ebus rite compositis tranquillus ago. Scilicet ut tua navis fluctibus maris, sic animus vite curis explicitis portum attigit laborum ac terrorum. Sed non ita est, nunc maxime metuendum: nescis quod res hominum non stant. Qui volubili in rota sedet altior, is proximus est ruine. Optato eunt omnia. Bene ais: “eunt
Abbreviated transcription (Latin):
industrie inuecta alias euecta necessitas gloriosus
autem tanto est studio prouehi ꝙͣ natura ꝙͣ satius
proposito boni aliquid agere ꝙͣ casu Dolor. Ingenio
tardo prorsus et inualido sum Ratio. Si licteris nõ
potes uirtutibus stude Nemo nõ ad illam satis inge-¬
nosus ubi non acumen queritur sed uolintas ad quã
quidam licteras nnl prodesse alii obesse eciã opinati
sunt Ideoq desertis alias diuersis studiis in solitudi-¬
nes abiere et exinne illis stiencie loco fuit ignoran-¬
tia litterarum de quorum iudiciis pronunciare dif-¬
ficile est id de quo constat extremum accipe Nemo
te fallat nec te uulgi stupor nec stultorum uoces mo-¬
ueant maius tuciusq est uirtute ꝙͣ licteris clarum
fieri Itaq semper optabile illud sepe istud formida¬
bile res ostendit Ꝙͣ si ad uirtutem animi litteraꝵ
lux accesserit tunc demum consiumnatum quoddam
atq perfectum est Ea quidem si qua in Rebus hu-¬

Expanded text:
industrie inventa necessitas. Gloriosius industrie inventa necessitas. Gloriosius autem tanto est studio provehi quam natura, quanto satius proposito boni aliquid agere quam casu. Ingenio tardo prorsus et invalido sum. Si literis non potes, at virtuti stude: nemo non ad illam satis ingeniosus, ubi non acumen queritur, sed voluntas, ad quam quidam literas nil prodesse, alii obesse etiam opinati sunt. Ideoque desertis studiis, in solitudines abiiere, et eximie illis scientie loco fuit ignorantia literarum, de quorum iudicio pronuntiare difficile est. Id de quo constat extremum accipe, nemo te fallat, nec te vulgi stupor, nec stultorum voces moveant: maius tutiusque est virtute, quam literis, clarum fieri. Itaque semper illud optabile, sepe istud formidabile res ostendit, quod si ad virtutem animi literarum lux accesserit, tum demum consummatum quiddam atque perfectum est, ea quidem, si qua in rebus hu
Abbreviated transcription (Latin):
non eruat tam sopitum quod non excitet Dolor.
Ingenio tardo sum Ratio. Qui uelocitatẽ ingenii
laudem dicunt tarditatem dicturos infamiã certe
scio malim tamen ingenium tardum ac modestũ
ꝙͣ uelox et preruptum Nam ut iude non insignis
glorie nec spes operum magnorum Ita huic errorũ
grauium et turpis ignominie metus est Tollera-¬
bilius autem multo est fieri ingloriũ ꝙͣ infamem¬
Dolor. Ingenio segui sum Ratio. Quod equis
seguibus fieri solet stimulos adhibe Non hinc tibi cor¬
poris excusatio sed laboris occasio est data uunt qui
statim quod non ultro prouenerit deserendũ putent
at tu primo iusta attende generosum alias głosum
animum difficultas erigit alit labor Illic maxiie
nititur id quod pluris estimat ubi resistencie plus
iuuenit factum studio ingeniosum socratem legis di-¬
idem accidit singulare quidem nomen pauci occupãt
Rarior est fana ꝙ meridum Dolor. Igenio ebes
sum Ratio. Non quia prouectus ideo spes erepta sed

Expanded text:
non eruat, tam sopitum quod non excitet intentio. Ingenio tardo sum. Qui velocitatem ingenii laudem dicunt, tarditatem dicturos infamiam certe scio; malim tamen ingenium tardum ac modestum quam velox et preruptum. Nam ut inde non insignis glorie nec operum magnorum spes, ita hinc errorum gravium et turpis ignominie metus est, tolerabilius autem multo est fieri inglorium, quam infamem. Ingenio segni sum. Quod equis segnibus fieri solet, stimulos adhibe, non hinc tibi torporis excusatio, sed laboris occasio data est. Sunt qui statim quod non ultro provenerit deserendum putent; at tu preme, insta, contende: generosum animum difficultas erigit, alit labor, illic maxime nititur, idque pluris extimat, ubi resistentie plus invenit. Factum studio ingeniosum Socratem legis, diidem accidit! Singulare quidem nomen pauci occupant; rarior est fama quam meritum. Ingenio hebes sum. Non tibi provectus, ideo spes erepta, sed
Abbreviated transcription (Latin):
turpis corruptiq amini Ira enim et cõuicio dignꝰ
es Nai quis queso ingennis seu quis homo Et
non pocius trux belua delectari queat Ludi nomẽ
habente nequitia atq impietate fedissima Ubi
preter hominum uultus nil humanũ sit Dultus
ip̃i iracundia atq merore obsiti confusiq clamo¬
ribus efferati nec iam sint humani ubi nõ decor
morum non modestia sit uerborum non amor erga
homines Non erga deum reuerentia sed iurgia et
rancores et doli et periuria Rapine et uulnera aĩ
extremum et homicidia Quodq nil in deuin
seuius potest humana temeritas diuini nomĩs
blasphemie quibus ante ominium scelerum offi-¬
cinas ille ludus infelix scatet Ubi si quos forte
tacitos pudor tenet crebro tamen suspectãtes quid
labiis cordis agant stiant ip̃i Quis hunc ludũ
uerus homo non dicam tractare manibus sed spec-¬
tare oculis possit et non angi prorsus fugariq sce-¬
lesti spectaculi feditate Gaud. Delector tamẽ

Expanded text:
turpis corruptique animi! Ira enim et convicio dignus turpis corruptique animi! Ira enim et convicio dignus es. Nam quis, queso, ingenuus, seu quis homo et non potius trux belua delectari queat ludi nomen habente nequitia atque impietate fedissima? Ubi preter hominum vultus nichil humanum sit vultusque ipsi, iracundia ac merore obsiti confusisque clamoribus efferati, nec iam sint humani, ubi non decor morum, non modestia sit verborum, non amor erga homines, non erga Deum reverentia, sed iurgia et rancores et doli et periuria et rapine, vulnera ad extremum et homicidia quoque? Nil in Deum sevius potest humana temeritas, divini nominis blasphemie, quibus ante omnes scelerum officinas ille ludus infelix scatet: ubi si quos forte tacitos pudor tenet, crebro tamen suspectantes, quid labiis cordis agant sciunt ipsi. Quis hunc ludum verus homo, non dicam tractare manibus, sed spectare oculis possit et non angi prorsus fugarique scelesti spectaculi feditate? Delector tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lectatus sum Ratio. Peior est delectatio pc̃t̃i
ꝙͣ peccatum ipm̃ Sunt qui mala consuetudine
pene coacti peccant neq post peccatum gaudẽt
sed tristantur et si fieri posset non peccasse ma-¬
luerunt Quosdam uidimus ipas inter libidi-¬
num flaminas quandam pelud glaciem doloris
ac penitencie sentire Et si dici liceat uelle sil.
ac nolle peiorem licet in partem mali usus
quadam ui retortos quod haud non improbe quis
speret usu excusso ad meliorem senitam posse
conuerti At qui de peccato exultant quid de hiis
oro reliquum spei est Gaud̾. Delector taxilloꝵ¬
ludo Ratio. Spero fore ne semper neu diu delec¬
teris uoluitur continue fundatarũ statꝰ urbium
tu stabiles talos putas Crede michi uoluentur et
secum in lacrimas gaudium tuum uoluent Neq
enim sic uoluentur ut uidisti tunc inane tibi gau-¬
dium nunc uero gemitus parabunt Gaudium
Delectat ludere Ratio. Delectatio funesta et

Expanded text:
lectatus sum. Peior est delectatio peccati lectatus sum. Peior est delectatio peccati quam peccatum ipsum: sunt qui mala consuetudine pene coacti peccant neque post peccatum gaudent sed tristantur; si fieri possit, non peccasse maluerint. Quosdam vidimus inter ipsas libidinum flammas quandam velut glaciem doloris ac penitentie sentire et, si dici liceat, velle simul ac nolle, peiorem licet in partem mali usus quadam vi detorsos, quos haud improbe quis speret usu excusso ad meliorem semitam posse converti: at qui de peccato exultant, quid de his, oro, reliquum spei est? Delector taxillorum ludo. Spero fore ne semper neu diu etiam delecteris; volvitur assidue fundatarum status urbium: tu stabiles taxillos putas! Crede michi, volventur et secum in lacrimas gaudium tuum volvent. Neque enim sic volventur ut vidisti: tunc inane tibi gaudium, nunc veros gemitus parabunt. Delectat ludere. Delectatio funesta et
Abbreviated transcription (Latin):
fiat alterius tuum esse desunt Multa sunt undiq
que ab hac insania bonam mentem dehortentur
et Retrahant insi uos impetus quidam auaricia
pulsus uigeret Gaudiũ. Dici in ludo taxilloꝵ Ra
Scito autem te ab exactore impio fenus centesl¬
mum accepisse Restitues quod uicisti et de tuo
adicies ut non sit qui repetat per seipm euanne¬
rit tuq in sompnis felix esse desieris Gaudiũ.
Uici et dicior factus sum Racio. Cum milla
sit stabilis pecunia sed sua pocius rotunditate
uersatilis tamen precipue que taxillis querit .
Taxillorum ludus nichil ulli donat eorũ maxĩe
qui familiarius ip̃m colunt sed nutuat aliquid
et extorquet Eo semper immicior quo blandior
pisus erat Nulla enim auarior est iactura ꝙͣ
lucri dulcedinem degustare orse Gaudiũ. Lusi
et lucratus sum Ratio. Gaudere lucro taxilloꝵ
tale est ac si dulci gaudeas ueneno utrũq mox
per uenas erumpit Gaud̃. Ludo prospero de¬

Expanded text:
fiat alterius, tuum tamen esse desinit. Multa sunt undique fiat alterius, tuum tamen esse desinit. Multa sunt undique que ab hac insania bonam mentem dehortentur ac retrahant, nisi vos impetus quidam avaritia pulsus urgeret. Vici in ludo taxillorum. Scito autem te ab exactore impio fenus centesimum accepisse: restitues quod vicisti et de tuo adicies; ut non sit qui repetat, per se ipsum evanuerit tuque in somnis felix esse desieris. Vici et ditior factus sum. Cum nulla sit stabilis pecunia sed sua potius rotunditate versatilis, tum precipue que taxillis queritur. Taxillorum ludus nichil ulli donat, eorum maxime qui familiarius illum colunt, sed mutuat aliquid et extorquet, eo semper immitior quo blandior visus erat. Nulla enim amarior est iactura quam lucri dulcedinem degustare orso. Lusi et lucratus sum. Gaudere lucro taxillorum tale est ac si dulci gaudeas veneno: utrumque mox per venas erumpet. Ludo prospero de
Abbreviated transcription (Latin):
uuat ad taxillos ludere Ratio. D
tristis ac subitus O anmi tempestas
et famne nubes et scelerum stimulus et ad despe-¬
randum uia Superiores utrũq alias utcũq ludi
sunt hic merus dolor Gaudiũ. At michi prosper
ludi huius euentus fuit Ratio. Taxilloꝵ nullꝰ
euentus prosper Mali omnes et miseri Nam et
qui perdit affligitur et qui uincit illicitur Inq
insidias protrahitur Gaud̃. Prospere lusi¬
Ratio. Presens sepe prosperitas future cala-¬
mitatis auspicium fuit Et suas habet hec pestis
illecebras Si qui tales ludunt omnes perderent
nemo usꝙͣ luderet Nunc lucrantur aliqui s lucͫ
illud aria est dampni Gaudiũ. Lusi et uici¬
Ratio. Bene insi in campum redis alioquin
nullus campo planior nullus in cãpo uolubilior¬
alias mobilior est fortuna Gaud. Lusi et uici¬
Ratio. Ludes iterum et perdes quod uicisti
aut hinc atq illinc mille diripient qd perdideris
nemo restituet Adde quod si quid est iusticie quod
uincis non fit tuum Aut quod perdideris et si nõ

Expanded text:
uvat ad taxillos ludere. O tristis ac subitus, o animi tempestas et fame nubes et scelerum stimulus et ad desperandum via! Superiores utcumque ludi sunt, hic merus est dolor. At michi prosper ludi huius eventus fuit. Taxillorum nullus eventus prosper, mali omnes et miseri; nam et qui perdit affligitur et qui vincit illicitur inque insidias protrahitur. Prospere lusi. Presens sepe prosperitas future calamitatis auspicium fuit et suas habet hec pestis illecebras: si qui talis ludunt omnes perderent, nemo umquam luderet. Nunc lucrantur aliqui, sed lucrum illud arra est damni. Lusi et vici. Bene, nisi in campum redis: alioquin nullus campus planior, nullo in campo volubilior est fortuna. Lusi et vici. Ludes iterum et perdes. Quod vicisti autem hinc atque illinc mille diripient, quod perdideris nemo restituet. Adde quod, si quid est iustitie, quod vincis non fit tuum; at quod perdis, etsi non
Abbreviated transcription (Latin):
quo si effectiu alias effecti sui iuris excerceãt unde
primam pietatis atq indolis famam querant¬
Gaudiũ. Bonas habeo sorores Ratio. Cura ut
ille bonum frẽm habeant teq superstite et si cõĩs
pater obierit orbitatem non senciant Gaudiũ.
Pulcherrime sunt sorores Ratio. Custos Rei
labilis uigilantibus oculis dolos caue Circũfusa
te proceru cohors excitet/ Difficilis est unius
forme custodia quod multarum reris alias rerũ¬
tanto exactiorem pudiritie ꝙͣ auri curam esse de-¬
cet quanto preciosior et irreparabilior illa est
Sane uirgnneam castitatem nulla arte melius ꝙͣ
maturo coniugio preseruabis Gaudium formose
michi sorores domi sunt Ratio. Ne diucius tibi sint
prouide multas apcius ornabunt donu̾s.

Expanded text:
quo se effecti sui iuris exerceant, unde quo se effecti sui iuris exerceant, unde primam pietatis atque indolis famam querant. Bonas habeo sorores. Cura ut ille bonum fratrem habeant teque superstite, etsi communis pater obierit, orbitatem non sentiant. Pulcherrime sunt sorores. Custos rei labilis vigilantibus oculis dolos cave. Circumfusa te procorum cohors excitet; difficilis est unius forme custodia: quid multarum reris? Tanto exactiorem pudicitie quam auri curam esse decet, quanto et pretiosior et irrecuperabilior illa est. Sane virgineam castitatem nulla arte melius quam maturo coniugio preservabis. Formose michi sorores domi sunt. Ne diutius tibi sint provide; multas aptius ornabunt domos. 85
Abbreviated transcription (Latin):
anteꝙͣ nascantur et postꝙͣ nati sunt in eodẽ domialia
eisdemq in cunabulis euo pares uersantur ac mori¬
bus illi licet in lucem editi se uicissim cernunt uno
cibo aliti iisdem parentibus iisdem sociis isdem lu¬
dis iisdem stolis isdem preceptoribus ac iitritori¬
bus assuefacti pariter pubestunt pariter adoles¬
cunt undiq paritas multisq et ualidis nexibus
iunctus amor nnisi hos aduenticie soluant sere i
dureq mentis asperitas frangat quod cõe est adeo
ut nestiam an fraterno amore ullus amor maior
esse debeat an ullum odium maius sit an indigna¬
tio ulla profundior tam turbida semper equalitas
tam parum impaciens mens humana Gaudiũ.
Equos piosq frẽs habeo Ratio. Serua illos
equitate mutua ac pietate delicatissima res est
amor Difficile queritur facile perdit᷑. Gaud̾.
Ded sorores habeo bonas Ratio. Oraue pondus
sed iocundum ac fere adolescentium primus labor

Expanded text:
antequam nascantur et postquam nati sunt in eodem domicilio antequam nascantur et postquam nati sunt in eodem domicilio eisdemque in cunabulis evo pares versantur ac moribus; illicet in lucem editi se vicissim cernunt, uno cibo aliti, iisdem parentibus, iisdem sociis, iisdem ludis, iisdem scholis, iisdem preceptoribus ac nutritoribus assuefacti pariter pubescunt, pariter adolescunt: undique paritas multisque et validis nexibus iunctus amor, nisi hos adventitie solvant cause dureque mentis asperitas frangat, quod commune est, adeo ut nesciam an fraterno ullus amor maior esse debeat an ullum odium maius sit an indignatio ulla profundior: tam turbida semper equalitas, tam paris impatiens mens humana. Equos piosque fratres habeo. Serva illos equitate mutua ac pietate; delicatissima res est amor: difficile queritur, facile perditur. Sed sorores habeo bonas. Grave pondus, sed iucundum ac fere adolescentium primus labor,
Abbreviated transcription (Latin):
stabilire et netum omnem inuisi consortis extĩ¬
guere Gaud̃. Fratres boni sunt Ratio. Nondũ
puto patrimonium amisisti alias dimisisti tunc
erumpet iniquitas igne aurum auro animus pro-¬
bari solet magna sepe que uidetur pax pausillum
auri si adhibeas lis erit Gaudiũ. Pn sunt fra-¬
tres Ratio. Celibatus forsan tuus aut orbitas
illos tibi consiliat cõiugio detegentur tuo sed ꝓle
melius spe successionis amissa que impacientissiõs
quoq multa pati docuit Gaudium. Amãtissiõs
mei fratres habeo ¶ Ratio. Debet id quidem ita
esse nisi liuor obstet aut tumor aut cupiditas et
habendi sitis diuini omnis humaniq iuris dum
expleri studet innuenior inter parentes enini fi-¬
liosq ꝙͣtumlibet sit amoris conuersatio tamen
dispar diuersiq mores sunt filii et si cito patres
uideant sero agnoscunt Patres et si filios statim amẽt
sero illos sepe eciam in senectute suscipiut fratres

Expanded text:
stabilire et metum omnem invisi consortis extinstabilire et metum omnem invisi consortis extinguere. Fratres boni sunt. Nondum puto patrimonium divisistis: tunc erumpet iniquitas; igne aurum, auro animus probari solet: magna sepe que videtur pax, pauxillum auri si adhibeas, lis erit. Pii sunt fratres. Celibatus forsan tuus aut orbitas illos tibi conciliat: coniugio detegentur tuo, sed prole melius, spe successionis amissa, que impatientissimos quoque multa pati docuit. Amantissimos mei fratres habeo. Debet id quidem ita esse, nisi livor obstet aut tumor aut cupiditas et habendi sitis, divini omnes humanique iuris, dum expleri studet, immemor: inter parentes enim filiosque quantumlibet sit amoris, conversatio tamen dispar diversique mores sunt; filii, etsi cito patres videant, sero agnoscunt; patres, etsi filios statim ament, sero illos, sepe etiam in senectute, suscipiunt. Fratres
Abbreviated transcription (Latin):
ios fratres habeo Ratio. Rarum Nam
parentes fere semper amant fratres se-¬
pe inuident sepe despiciunt Raramq ideo
frãtru graciam nasonis ore ueritas clamat ubi et
fratru et filiorum et omnium pene inisi paren-¬
tum notatur impietas Gaudiũ. fratres michi
sunt optimi Ratio. Miror plane bonos esse sat
est sepe enini mali sunt aliquando et pessimi eoq
peiores hostibus quominus contra domesticas
insidias est cautele Quantus autem sit fratrum¬
amor ne latentes eruam non presentes ledam
satis notissima paria myceney thebanyq fratres
ac Romiãi fratres iudicant Quequidẽ infamia
cur unius urbis pocius ꝙͣ tocius orbis sit nõ uideo
primos mũdi fratres aspice Alter alterius op-¬
periit alias obiit manu nec dum relatu horridũ
scelus audis diquidem phrates Rex parthorum
cuius supra mentio est habita preter parricidia
in patrem simul ac filium admissa trigiuta in-¬
super proprios frẽs trucidasse legitur non ueritꝰ
tanto ac tali sanguine et regnũ male partiu

Expanded text:
ios fratres habeo. Rarum: nam parentes fere semper amant, fratres sepe invident, sepe despiciunt raramque ideo fratrum gratiam Nasonis ore veritas clamat, ubi et fratrum et filiorum et omnium pene nisi parentum notatur impietas. Fratres michi sunt optimi. Miror plane. Bonos esse sat est; sepe enim mali sunt, aliquando et pessimi eoque peiores hostibus quo minus contra domesticas insidias est cautele. Quantus autem sit amor fratrum, ne latentes eruam neu presentes ledam, satis notissima paria Mycenei Thebanique fratres ac Romani indicant; que quidem infamia cur unius urbis potius quam totius orbis sit non video. Primos mundi fratres aspice: alter alterius oppetiit manu; necdum relatu horridum scelus audis, si quidem rex Parthorum, cuius supra mentio est habita, preter parricidia in patrem simul ac filium admissa, triginta insuper proprios fratres trucidasse legitur, non veritus tanto ac tali sanguine et regnum male partum
Abbreviated transcription (Latin):
et cras morietur Cum enim morietur homo here¬
ditabit serpentes et bestias et uermes iniciũ suꝑbie
hominis apostatare facit a deo quoniani ab eo qui fe¬
cit illum recessit quoniam initium omnis peccati¬
est superbia Nota sunt reliqua quibus acriter cir-¬
cũspectis monstrum est superbus homuntio.

Expanded text:
et cras morietur. Cum enim morietur homo, hereet cras morietur. Cum enim morietur homo, hereditabit serpentes et bestias et vermes. Initium superbie hominis apostatare a Deo, quoniam ab eo qui fecit illum recessit, quoniam initium omnis peccati superbia est.” Nota sunt reliqua, quibus acriter circumspectis, monstrum est superbus homuncio. 112
Abbreviated transcription (Latin):
me superbum Satio. De peccato dolere primus ad sa-¬
lutem gradus est Et sicut superbie est extolli sic hu-¬
militatis est dolere seq submittere quodquidẽ facile
factu erit mox ut oculos in teipm̃ tota intentione re-¬
flexeris Quod cum ita sit nolo tibi nec oportet li-¬
brorum partes scriptas aduersus peccata congerere hoc
satis est ciuicta arbitrii tui esse desitura illico ut bona
fide uolueris utq ayunt receptiu cecineris teq ad tua
signa conuerteris Quod ad presens malum attinet
unum illud adiecendo Wuperbiam esse egritudinem
miserorum ac stultorum Tales nempe sunt haud du-¬
bie qui superbiunt Neq enim aliter superbirent neqz
uero sine causa in libro sapiencie scriptum est Omnes
insipientes et infelices supra modum anime sue su-¬
perbi sunt Animie certe sue si saperent modum debe-¬
rent humiliari conditionis imbecillitate cognita
Sic enim eodem libro scriptum legis Rex hodie est

Expanded text:
Doleo me superbum. De peccato dolere primus ad saDoleo me superbum. De peccato dolere primus ad salutem gradus est; et sicut superbia est extolli, sic humilitas est dolere seque submittere, quod quidem facile factu erit, mox ut oculos in teipsum tota intentione reflexeris; quod cum ita sit, nolo tibi, nec oportet, librorum partes scriptas adversus peccata congerere; hoc satis est: cuncta arbitrii tui esse desitura illico, ut bona fide volueris, utque aiunt, receptui cecineris, teque ad tua signa converteris. Quod ad presens malum attinet, unum illud adiecerim, superbiam esse egritudinem miserorum ac stultorum; tales nempe sunt haud dubie qui superbiunt, neque enim aliter superbirent; neque vero sine causa in libro Sapientie scriptum est: “Omnes insipientes et infelices supra modum anime sue superbi sunt.” Certe anime sue si saperent modulos, essent humiliores conditionis imbecillitate cognita. Sic enim eodem libro scriptum legis: “Rex hodie est,
Abbreviated transcription (Latin):
peccator uis ascendere Si sic illi ob id unũ accidit quid
per hoc aliis culpis adiutum tibi euenturũ arbitraris
malum sarciuis tuis cumulum super imposuisti Dolor
Euperbia euehor Ratio. Cur queso an non te mor¬
talem an non assidue fatiscentem an non peccatorem
An non mille casibus expositum an non morti obnoxi-¬
um incerte au nou deniqz te miserum meministi et
non famosissimum illud homericum audinisti Nil
miserius terra nutrit homine Scire uelim quid te
horum potissime ad superbiam cohortatur an fragilitas
membrorum excercitusq morborum an uite breuitas
an cecitas auimi inter spes uanissimas metusqz per-¬
petuos fluctuantis An preteritorum obliuio an igno-¬
rantia futurorum ac presentium an hostium insidie
an mortes amicorum an aduersitas perseuerans, hee
tis ad rumani Atqui cetera hominum pericula alias¬
pyacula et si iniustam aliquam tamen excusacionem
superbia et inuidia nullam habent

Expanded text:
peccator vis ascendere; si sic illi ob id unum accidit, quid peccator vis ascendere; si sic illi ob id unum accidit, quid per hoc aliis culpis adiectum tibi eventurum arbitraris? Malum sarcinis tuis cumulum superimposuisti. Superbia evehor. Cur, queso? an non te mortalem, an non assidue fatiscentem, an non peccatorem, an non mille casibus expositum, an non morti obnoxium incerte, an non denique te miserum meministi? et non famosissimum illud Homericum audivisti: “Nichil miserius terra nutrit homine”? Scire velim, quid te horum potissime ad superbiam cohortatur, an fragilitas membrorum, exercitusque morborum, an vite brevitas, an cecitas animi inter spes vanissimas metusque perpetuos fluctuantis, an preteritorum oblivio, an ignorantia futurorum ac presentium, an hostium insidie, an mortes amicorum, an adversitas perseverans, an ftis ad ruinam; atqui cetera hominum pericula, etsi iniustam, aliquam tamen excusationem, superbia et invidia nullam, habent.
Abbreviated transcription (Latin):
toribus insidiantes eos seducentes ac perimentes
declinandi sunt in quos alias inquit ualde pro-¬
cederit si illud preclarissime apud liuium a Scy¬
pione affrycano dictum masymysse dictum sibi
quisquis hac peste laborabit accipiat Uince inqͥ.
animium caue ne deformes multa bona uno uicio
et tot meritorum graciam maiore culpa ꝙͣ causa
culpe est corrumpas Idq facilius fiet si quis acri-¬
ter Rei uilitatem obscenitatem breuitatem finem
cogitet ac longum dedecus hore fugatis forsitanut
momenti unius illecebras multoꝵ amicoꝵ penitẽtia
uel eterno fortassis supplicio puniendas
uperbia actollor Ratio. Quid superbis au¬
tem terra aut ciuis Tu ne tantorum ma¬
lorum fasce obrutus atq oppressus extolleris
qui si te oumibus malis explicitus uirtutum ominũ
alis euectus attolleres hoc uno boua omna corrupisses
Nichil est enim odiosius deo ꝙ superbia Per hanc ille
pulcherrimus creatus raptim corruit per quam tu

Expanded text:
toribus insidiantes, eosque seducentes ac perimentes toribus insidiantes, eosque seducentes ac perimentes declinande sunt; in quod valde proderit, si illud preclarissime apud Livium a Scipione Africano Masinisse dictum, sibi quisquis hac peste laborabit accipiat. “Vince, inquit, animum, cave deformes multa bona uno vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa quam causa culpe est corrumpas.” Idque facilius fiet, si quis acriter rei vilitatem, obscenitatem, brevitatem, finem cogitet, ac longum dedecus horeque fugacis forsitan, aut momenti unius illecebras, multorum annorum penitentia, vel eterno fortasse supplicio puniendas. 111 uperbia extollor. Quid superbis autem, terra et cinis? Tu ne tantorum malorum fasce obrutus atque oppressus extolleris, qui si te omnibus malis explicitus, virtutum omnium alis evectus attolleres, hoc uno bona omnia corrupisses. Nichil est enim odiosius Deo quam superbia. Per hanc enim ille pulcherrimus creatus raptim corruit, per quam tu
Abbreviated transcription (Latin):
quatior libidinis Ratio. Atqui libidinem
torpor giguit gula autem pascit Qiud
miri igitur filiam post parentes sequi Gulam certe
et luxuriam coem nobis esse cum beluis maximeq
bestialem uitam nr̃am facere sapientibus uisum est
Itaq cum sint alia grauiora mala nullum uilius¬
Dolor. Libidine rapior Ratio. Quoniaur non
uisi ad mortem anime et corporis et infamam
notam seraniq penitenciam et fortasse inutilem
nunc igitur et raptantem sequere que te tales
raptet ad exitus Cogita autem innumerabiliũ
casus miserabiles ac famosos non modo singula¬
uium hominum sed urbium ac regnorum qui tibi
partim uisu partim auditu et maxime lectione
debent esse notissimi raptanti nequaꝙͣ ut arbitror
manum dabis Audi enim quid hinc doctissimi uiri
senserint ac scripserint Uoluptates ait cycero blan-¬
dissime domine maiores partes anmi a uirtute
detorquent In hoc inquit seneca uos ꝯplectunt᷑.
ut strangulent Non aliter ergo ꝙͣ latrunculi pia¬

Expanded text:
quatior libidinum. Atqui libidinem torpor gignit, gula autem illam parit. Quid miri igitur, filiam post parentes sequi? Gulam certe et luxuriam communes vobis esse cum beluis, maximeque bestialem vitam vestram facere, sapientibus visum est; itaque cum sint alia graviora mala, nullum vilius. Libidine rapior. Quoniam, vero, nisi ad mortem anime et corporis et infamem notam, seramque penitentiam et fortasse inutilem? I nunc igitur, et raptantem sequere, que te tales raptet ad exitus. Cogita autem innumerabilium casus miserabiles ac famosos, non modo singularium hominum, sed urbium et regnorum, qui tibi partim visu, partim auditu, et maxime lectione debent esse notissimi: raptanti nequaquam, ut arbitror, manum dabis. Audi enim quid hinc doctissimi viri senserint ac scripserint. “Voluptates, ait Cicero, blandissime domine, maioris partis animos a virtute detorquent.” “In hoc, inquit Seneca, nos complectuntur ut strangulent”. Non aliter ergo quam latrunculi via
Abbreviated transcription (Latin):
credo prelio uicissent si quam ligneis aut et ebur¬
neis impenderunt curam peris miliciis impen-¬
dissent uix rei ullius tam incensum tamiq inep-¬
tum studium inuenias Sed hoc est in regno stul¬
ticie cõe ut quarum rerum minor est fructus Et
cupiditas et delectatio maior sit Gaudiu. Alea
delector Ratio. Ostendam tibi si consilio uti
uoles generosam atq honestam aleam qua olim
amicorum quisq de kĩs aliquid in medium profe-¬
rat non sophisma lubricum ut illi sed sollidum
pro ingenio proferentis ad uirtutem aut beatam
uitam pertinens De hinc collatione facta sine inui-¬
dia sine ira qui inferiores doctorum iudicio uisi
erant facile quidem mulctentur pecunia Hec
in philoz ophicas uertatur cenas Sic res una cõ¬
uiuio sumptum Excercicium studio Calcar ingeio
ministrabit Quod hinc uictos excitet hinc uictores
hoc alee genere quo antiqui saturualia Uos pra
festa Et quo illi acchicas uos Romanas nocte in-¬

Expanded text:
credo, prelio vicissent, si quam ligneis aut eburcredo, prelio vicissent, si quam ligneis aut eburneis impenderunt curam veris militibus impendissent. Vix rei ullius tam intensum tamque ineptum studium invenias. Sed hoc est in regno stultitie commune, ut quarum rerum minor est fructus et cupiditas et delectatio maior sit. Alea delector. Ostendam tibi, si consilio uti voles, generosam atque honestam aleam, qua olim amicorum quisque de litteris aliquid in medium profrat, non sophisma lubricum ut illi, sed solidum pro ingenio proferentis ad virtutem aut ad beatam vitam pertinens. Dehinc collatione facta sine invidia, sine ira, qui inferiores doctiorum iudicio visi erunt, facili quidem mulctentur pecunia hec in philosophicas vertatur cenas: sic res una convivio sumptum, exercitium studio, calcar ingenio ministrabit, quod hinc victos excitet, hinc victores. Hoc alee genere quo antiqui Saturnalia, vos pia festa, et quo illi Atticas, vos Romanas noctes in
Abbreviated transcription (Latin):
quadraturam crispanti cubito iactare quaq ille¬
mittere tabellas gloriosum excercitium et p̃clarũ
nomen et currus et lanceas meriturum Gaud̾.
Calculis libens ludo Ratio. O puerile studiũ
o perditum tempus O cure superuacue O mep-¬
tissimmi clamores stulta gaudia neq ridicule deliros
culis lignis uagis ac furtim insidiantibus atq
latrociuantibus Unde latruncularius ludꝯ apud
ueteres dicebatur quo lusisse symam alias symeã
auctor est plinius Miraris atqui proprie ludꝰ est
symee mistere calculos ac tranfferre et post illi¬
dere raptini iactare manus ac rethare insultare¬
cyone aduersario et collisis dentibus minari irasti
altercari fremere uicissimq interim ut flacci uerbo
utar caput scalpere ungues rodere et adsummã
omnia facere que risum pretereuntibus excuciãt
Nunquid horum aliquid aut ullum penitꝰ amen-¬
cie genus omittistis Nunquid ita torquimini qͣi
uel uestra uel publica salus in dubio sit Multi

Expanded text:
quadraturas crispanti cubito iactare quaque illquadraturas crispanti cubito iactare quaque illtabellas mittere? Gloriosum exercitium et preclarum nomen et currus et laureas meriturum! Calculis libens ludo. O puerile studium, o perditum tempus, o cure supervacue, o ineptissimi clamores, stulta gaudia ireque ridicule! Deliros culis lignis, vagis ac furtim insidiantibus atque latrocinantibus, unde latruncularius ludus apud veteres dicebatur! quo lusisse simiam auctor est Plinius. Miraris: atqui proprie ludus est simie miscere calculos ac transferre et post illidere, raptim iactare manus ac retrahere, insultare adversario et collisis dentibus minari, irasci, altercari, fremere vicissimque interim, ut Flacci verbo utar, caput scalpere, ungues rodere, et ad summam omnia facere, que pretereuntibus risum excutiant. Nunquid enim horum aliquid aut ullum penitus amentie genus omittis? nonne ita torquemini quasi vel vestra vel publica salus in dubio sit? Multi,
Abbreviated transcription (Latin):
optimi principes fuerunt Ideo ludus preceps et
clamosus placet Diquidem motus ommnis rehe-¬
mencior presertim si clamore permixtus sit hones-¬
tum decedet ingenio.
De ludo aleẽ et calculorum.xxui. Gaudium.¬
lee ludus et calculorum placet Ratio.
Dampnosum illud hoc mane utroque
tamen ille idem Sceuola quodq altero
alcius augustus cesar altero uti solitus fertur :
Neq rursus ideo ꝙ ille a cerymoniis deorum atq
hominum legibus quas excellentissime coluit Iste
a curis sumini imperii quod diutissime atq optime
rexit Tale sibi interdum laboris diuerticulum ele¬
gisset hoc in te probauerim Sunt enim et doctis
ac magnis piris appetitus quidam peregrim et sui
quorum si ut in doctriuis sic in morib imitator
fueris facile labi queas Neq enim omnium quĩ
laudantur laude digna sunt omnia Gar
Ludo alee delector Ratio. Quis non delectet᷑.
super pictam tabulam consignatam nunieris ossũ

Expanded text:
optimi principes fuerant, ideo ludus preceps et optimi principes fuerant, ideo ludus preceps et clamosus placet, si quidem motus omnis vehementior, presertim si clamore permixtus sit, honestum dedecet ingenium. 26 DE LUDO ALEE ET CALCULORUM Alee ludus et calculorum placet. Damnosum illud, hoc inane, utroque tamen idem ille Scevola quodque est altius, Augustus Cesar altero uti solitus fertur. Neque rursus ideo quod ille a ceremoniis deorum atque hominum legibus, quas excellentissime calluit, iste a curis summi imperii, quod diutissime atque optime rexit, tale sibi interdum laboris diverticulum elegisset, hoc in te probaverim: sunt enim et doctis ac magnis viris appetitus quidam peregrini et sui, quorum, si ut in doctrinis sic in moribus imitator fueris, facile labi queas. Neque enim omnium qui laudantur laude digna sunt omnia. Alee ludo delector. Quis non delectetur super pictam tabulam consignatas numeris ossium
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ut uidetur est requies undiq labores aucupa-¬
mini Decores utinam Nam si excercitio ludus hic
queritur utrum precor honestiorem fatigationem
furibunda iactatio in qua nichil animo geri potest
Au ambulatio tranquilla prestaret ubi et membroꝵ
motus utilis et ingenii agitatio honesta est Quemi
morem philoz ophorum quidam sic fecerunt suum
ut hinc secta famosissima nomen sumpserit Au
uero tu dyonisium syracusanum ꝙͣ stragiritem aris-¬
totilem sequi mauis quem ut studiosa deambulacõe
philozophumn Dic tyrannum ludo hoc turbido delec¬
tari solitum accepimus Quãuis et modestos interdũ
aniuios uoluptas hec ceperit Itaq et quintus qũ¬
muicius Sceuola ille augur elegantissime fecit hoc
ipm̃ Et dyuus augustus post finem ciuiliũ belloꝵ
ab excerciciis campestribus ad pilam transiit Et
marcus aurelius anthonius ut de eo scribit᷑. pila
lusit apprime Nec tamen uel quia ille diuini atq
humani iuris peritissimus uel hii doctissimi atq

Expanded text:
obis ut videtur est requies: undique labores aucupamini, decorosos utinam! Nam si exercitio ludus hic queritur, utrum, precor, honestiorem fatigationem furibunda iactatio, in qua nichil animo geri potest, an ambulatio tranquilla prestaret, ubi et membrorum motus utilis et ingenii agitatio honesta est? Quem morem philosophorum quidam sic fecerunt suum ut hinc secta famosissima nomen sumpserit. An tu vero Dionysium Syracusium quam Stagiritem Aristotelem sequi mavis, quando ut studiosa deambulatione philosophum sic tyrannum ludo hoc turbido delectari solitum accepimus — quamvis et modestos interdum animos voluptas hec ceperit —? Itaque et Quintus Mucius Scevola ille augur elegantissime hoc ipsum fecit et divus Augustus post finem civilium bellorum ab exercitiis campestribus ad pilam transiit et Marcus Aurelius Antoninus, ut de eo scribitur, pila lusit apprime. Nec tamen quia vel ille divini atque humani iuris peritissimus, vel hi doctissimi atque
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus quod mensura caret nisi qua humanis qͥd
in rebus rectum sibiq conueniens tu metire Est
in hiis eciam que optima iudicantur immensitas
atq inuoderatio fugienda semperq pre oculis ha-¬
bendum illud comycum Neq nimis Gaudir
Librorum inestimabilis multitudo est

Expanded text:
dicimus quod mensura caret, sine qua humanis quid in rebus rectum sibique conveniens, tu metire. Est in his etiam que optima iudicantur immensitas atque immoderatio fugienda semperque pre oculis habendum illud comicum: “Nequid nimis”. Librorum inextimabilis multitudo est.
Abbreviated transcription (Latin):
minos deq hiis omnibus tibi in finem curas i¬
utiles et stulticiam cordis oris obscenitatem ac squa¬
lorem et caliginem oculorum ac sollicitam confla¬
ueris paupertatem Quidquid alias quidq hiis
omnibus peius dixerim circulatoꝵ nomen et.
nocturnis in tenebris atq infames inter latebras
furum uitam Saudium. Spero effectum pro¬
positi uotiuum Ratio. Sperare hinc forsitan
et gestire dabitur non gaudere Gaudĩu. Ad pro¬
positi termimnum appropinquo Ratio. An mercu-¬
rium congelasti an quid aliud uanitatis nunc
maxime a proposito longe es demper rebus ali-¬
quid defuerit dolis nichil. De promissis aruspi-¬

Expanded text:
minos deque his omnibus tibi in finem curas inminos deque his omnibus tibi in finem curas inutiles et stultitiam cordis, oris obscenitatem et squalorem et caliginem oculorum ac sollicitam conflaveris paupertatem quodque his omnibus pene peius dixerim, circulatoris nomen et nocturnis in tenebris atque infames inter latebras furum vitam. Spero effectum propositi votivum. Sperare hinc forsitan et gestire dabitur, non gaudere. Ad propositi terminum propinquo. An Mercurium congelasti? an quid aliud vanitatis? Nunc maxime a proposito longe es: semper rebus aliquid defuerit, dolis nichil. 112 DE PROMISSIS ARUSP
Abbreviated transcription (Latin):
que promittit aliis primumiq suam pellat inopia
Est enim fere meudicum genus hominum cũq
se pauperes fateantur ditare alios polunt quasi
aliena illis ꝙͣ propria molestior sit paupertas
Dicit museri se alios miserari dicere soleant qm¬
pudenter Et ignotis eciam magna interdum pronit¬
tere O turpis promissio et o stulta credulitas Caudi
Alchinie artem didici diues fiam Ratio. Ymino qui¬
dem si fiuisti esse desines drs nempe quã memoras
nulla est nisi menciendi artem dicimus ac fallendi
Age nunc quando ita fert animus et incumbe Pre¬
dico autem tibi quod te lucrum ex hac arte maneat
Domus tua mirum alias nimis hospitibus ac
miris plena erit impedimentis Erunt ibi esores
merito quos ignis excecat alias exsiccat et cupidi¬
tas Erunt sufflatores deceptores derisores dĩs
angulus habebit pelues ac lebetes et phyalas
alentium aquarum habebis preterea peregrios
et exteruos sales et sulphur et distillatoria et ca¬

Expanded text:
que promittit aliis primumque suam pellet inopiam. que promittit aliis primumque suam pellet inopiam. Est enim fere mendicum genus hominum cunque se pauperes fateantur, ditare alios volunt, quasi aliena illis quam propria molestior sit paupertas, sic ut miseri se alios miserari dicere soleant impudenter et ignotis etiam interdum magna promittere. O turpis promissio et o stulta credulitas! Alchimie artem didici, dives fiam. Immo quidem, si fuisti, esse desines; ars nempe quam memoras nullam est, nisi mentiendi artem dicimus ac fallendi. Age autem, quando ita fert animus, et incumbe; predico autem tibi quod te lucrum ex hac arte maneat: domus tua miris hospitibus ac miris erit impedimentis plena. Erunt ibi esores merito quos ignis exiccat et cupiditas, erunt suflatores, deceptores, derisores; omnis angulus habebit pelves et lebetes et phialas olentium aquarum, herbas preterea peregrinas et externos sales et sulphur et distillatoria et ca