comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinus tur ꝓph&atimere non debeat: ego inquit
posur si uededite hodie hoc est in presenti uite tedeom̃ oc̃
uocatur hodie quasi ciuitatem firmissimã. non ut unam
domum necturrem aut aliqua moenia: sedomnem ci¬
uitatem quaesita super montem latẽ renon potest: dequa
firmaciuitas qua e oppugnatur. & in. calumnam in¬
quid ferream. Dequa seribit a postolus: columna &
firmementum ueritatis unde p&rus & iohannes quipu¬
tabantur colum nae ecdesiȩ dextras dederunt paulo &
barnabe communionis nec hoc sufficit. sed ininurum
ait aeneum. qui nulla uio latur rubigine. Nec caesus im¬
bribus dẽperit seduecus tacefit fortior: eris aũt talis
contra reges & principes & populum: non cuius lib&lo¬
ci sedt̃rae qui terrãsapiunt & caelestia non nouerunt.
quihabent imaginem choici & non caelestis: hi inquit
bellabunt aduersumte & non prȩualebunt : Curquȩ¬
so quae st tanta fortitudinis causa ut nec reges nec

Expanded text:
diuinus, cur propheta timere non debeat. ego, inquit, diuinus, cur propheta timere non debeat. ego, inquit, posui siue dedi t e hodie — hoc est in praesenti uita, donec uocatur hodie — quasi ciuitatem firmissimam, non ut unam domum nec turrem aut aliqua moenia, sed omnem ciuitatem, quae sita super montem latere non potest, de quafirma, ciuitas quae oppugnatur. et in columnam, inquit, ferream, de qua scribit apostolus: columna et firmamentum ueritatis. unde Petrus et Iohannes, qui putabantur columnae ecclesiae, dextras dederunt. Paulo et Barnabae communionis. nec hoc sufficit, sed in murum, ait, aeneum, qui nulla uiolatur robigine nec caesus imbribus deperit, sed uetustate fit fortior. eris autem talis contra reges et principes et populum, non cuiuslibet loci, sed terrae, qui terrena sapiunt et caelestia non nouerunt, qui habent imaginem choici et non caelestis, hi, inquit, bellabunt aduersum te et non praeualebunt. cur, quaeso? quae est tanta fortitudinis causa, ut nec reges nec
Abbreviated transcription (Latin):
me enim adiutore eos timere non poteris: luxta u
tiam iussionis: si enim non obulesis quod habes utti¬
mere desinas: derelinquamte & tradamtimori & quo¬
dam modo uidebortimere tefacere dum derelin quo
formidin: Hoc autemsgnif at quod se : amarasie
ueritas nec timenda homiium multitu iq uincrepa¬
t correptionem non sostinent : sed insidiastendunt
ei a quo corripiuntu: quod que uxta septuaginta
sequitur quia tecumsum ut liberemte dicit dñs : In
hebraico nonhabetur : & est sensus eruante non in
eo ut tibi nullus insidietur : sedin eo ut patiens insidias
non delinquas . Ego quippe deditehodie .s. uegcoposui
te in hacdie inciuitatem munitam: incolumna serrea
&s inmurum aeneum superomnemꝰ terrã regibus iu¬
dae principibus eius & sacerdotibus & populo t̃re:
& bellabunt aduersumae & non preualebunt qui a
tocũ egosum ait dñs ut liberemte describit sermo

Expanded text:
me enim adiutore eos timere non poteris\'; iuxta me enim adiutore eos timere non poteris\'; iuxta tiam iussionis; si enim non optuleris quod habes, ut timere desinas, derelinquam te et tradam timori et quodammodo uidebor timere te facere, dum relinquo formidini\'. hoc autem significat, quod semper amara sit ueritas nec timenda hominum multitudo, qui increpiti correptionem non sustinent, sed insidias tendunt ei a quo corripiuntur. quodque iuxta Septuaginta sequitur: quia tecum sum, ut liberem te, dicit dominus, in Hebraico non habetur. et est sensus: \'eruam te, non in eo ut tibi nullus insidietur, sed in eo ut patiens insidias non delinquas\'. Ego quippe dedi te hodie — siue ecce posui te in hac die — in ciuitatem munitam, in columnam ferream et in murum aeneum super omnem terram: regibus Indae, principibus eius et sacerdotibus et populo terrae. et bellabunt t aduersum te et non praeualebunt, quia, tecum ego sum, ait dominus, ut liberem te. Describit sermo
Abbreviated transcription (Latin):
uolenta & prauo int s̃ tatio est. necalum niam faciat
tractator indoctus. Taprgo accinge ldmbos tuos
& surge & loquere adeos omnia : quae ego precipio
tibi &iob precipitur ut accingt lumbossuos i& a¬
postolis ut a ccmntis lum bis quos helias & iohannes
baptista ⁊onis monrtificauere pellicus lucer naste¬
ncuant inmanibusnuis prȩdicationis uidelic& euapi¬
Feli isquicum quȩigitur locuturus est ser moneidi
debet accingere lumbossuos. sciens quod diaboli omnis
uirtus inlumbissit : & iustus dicat in psalmis lumbi
mei impleci sunt illusionibus cum que accinxer it
lum bos audiat illud quod scriptum est : surge qui
& de somno consurgens: loquatur quae sibi prȩciperie
ds̃ Neti meas a faciȩ eorum: Nec enim timere tefaci¬
am uultum eorum: siue ut septuaginta & ceterihabent
int̃prȩtes ne fortetimere tefaciam: et est sensus iuxta
trans lationem nostram. Nolitimero a faciasanũ:

Expanded text:
uiolenta et praua interpretatio est; ne calumniam faciat uiolenta et praua interpretatio est; ne calumniam faciat tractator indoctus. Tu ergo accinge lumbos tuos et surge et loquere ad eos omnia, quae ego praecipio tibi. Et Iob praecipitur, ut accingat lumbos suos, et apostolis, ut accinctis lumbis, quos Helias et Iohannes Baptista zonis mortificauere pelliciis, lucernas teneant in manibus suis, praedicationis uidelicet euangelicae. quicumque igitur locuturus est sermones debet accingere lumbos suos sciens, quod diaboli omnis uirtus in lumbis sit et iustus dicat in psalmis: lumbi mei impleti sunt inlusionibus. cumque accinxerit lumbos, audiat illud quod scriptum est: surge, qui per uigilans et de somno consurgens loquatur, quae sibi praeceperit deus. Xe timeas a facie eorum; nec enim timere te faciam uultum eorum, siue ut Septuaginta et ceteri habent interpretes: ne forte timere te faciam. Et est sensus iuxta translationem nostram: \'noli timere a facie eorum;
Abbreviated transcription (Latin):
de relinquerunt me & libauerunt dus aliems & adora¬
yuerunt opus manuum suarum : Nullidubium mul¬
tas gentes & singula rum gentium reges: baby lonio
regi fuisse sub iectas: qui obsessa Hierusalem posue¬
runt incircuitu & maxime in exitibus portarẽdiro¬
num suum at que tentoria. nequis eoxũ quiclausierapt
poss& erumpere &đonslum hiers sed om̃s urbes iu¬
dȩȩ simili obsidione uallatas. Cum que ait captafuerit
qiuitas tuncloquor ad eos rectamea fuisse iudicia
& recepisse singulos quod merabantur Non ꝓcete¬
ris uitus quibus subiac& humana condicio setiͥma¬
xime pido latria perquam deserentes meadora¬
uerunt operi manuũ suarum quidam hunc locum
in bonam partem accipuint quod uidelic& hi
qui inolla a enea ex coctꝰs fucrint ꝑ crucatus at¬
que purgati postea principessint hierusalem : Et
postquam misertus fuerit corum dñs tunc ex ꝓbr&
eis quia sedeserto simulaora uenerati sunt: sed haeo

Expanded text:
dereliquerunt me et libauerunt dis alienis et adoradereliquerunt me et libauerunt dis alienis et adorauerunt opus manuum suarum. Nulli dubium multas gentes et singularum gentium reges Babylonio regi fuisse subiectas; qui obsessa Hierusalem posuerunt in circuitu, et maxime in exitibus portarum, thronum suum atque tentoria, ne quis eorum qui clausi erant posset erumpere, et non solum Hierusalem, sed omnes urbes Iudaeae simili obsidione uallatas. \'cumque\', ait, capta fuerit ciuitas, tunc loquar ad eos recta mea fuisse iudicia et recepisse singulos quod merebantur, non pro ceteris uitiis, quibus subiacet humana condicio, sed maxime pro idololatria, per quam deserentes me adorauerunt opera manuum suarum\'. quidam hunc locum in bonam partem accipiunt, quod uidelicet hi, qui in olla aenea excocti fuerint per cruciatus atque purgati, postea principes sint Hierusalem et, postquam misertus fuerit eorum dominus, tunc exprobret eis, quia se deserto simulacra uenerati sunt. sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
cans & urbem hierusalem: Pulchreqe iufertur
abaquilone exardescene mala suꝑ ut nes habita¬
uina pocalipsi scriptium eit : ues uperom nes habitato¬
resterre ÷ sanctienim non sunt habitatoresterrȩ : sed
aduene at que perigrini: quarum unus dicit aduen&
o gosum suꝑterram & peregrinus sicut omnes patra¬
sneis & alius parui sunt & pessimi diesmei: quibur
ego peregrinor int̃ra unde & p&rus catholicam
epistolam : scribit aduenis at que peregrinis ponti
taletie a cappa dociȩ : & iuxta misticos nitelled
sala monloquitur : a quilo duris uentus nomins
autem dexter uocatur ab his uidelic& quieius ob¬
niguere frigore & calorem fideiꝑ diderune qui
ecct ego conuocabo omnes cognetiones rognorum
dquilonis ait dñs & uenient & ponet unius quis que so¬
plium suum introitu portarum hierusalem & suꝑ om nes inu¬
roseius incircuitu & superuniuersas urbe iudȩ & do¬
quar iuditia mea cum eis suꝑ omnimalitia eorum qr

Expanded text:
cans et urbem Jerusalem. Pulchreque infertur: « cans et urbem Jerusalem. Pulchreque infertur: « Ab aquilone exardescent mala super omnes habitain Apocalypsi scriptum est: Vae super omnes habitatores terrae . Sancti enim non sunt habitatores terrae: sed advenae atque peregrini, quorum unus dicit: Advena ego sum super terram; et peregrinus sicut omnes patres mei . Et alius: Parvi sunt et pessimi dies mei, quibus ego peregrinor in terra . Unde et Petrus Catholicam Epistolam scribit advenis atque peGalatiae et Cappadociae. et iuxta mysticos intellectus Salomon loquitur: aquilo durus uentus, nomine autem dexter uocatur, ab his uidelicet, qui eius obriguere frigore et calorem fidei perdiderunt. Quia ecce ego conuocabo omnes cognationes regnorum aquilonis, ait dominus, et uenient et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Hierusalem et super omnes muros eius in circuitu et super uniuersas urbes Indae. et loquar iudicia mea cum eis super omni malitia eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ma cingutum ut decractis austersoribus & duriffruo¬
tus dulcissimus reperiatur sic omnis correptioa
laba continentiȩ dmara quidemi uidetur ad presens
sed fructus parit dulcissimos: unde & uecus illa sententia
est lit terarum radices amarȩ fructus dulcers quidã
uirgam uigilantem at uenũceam intellegunt dñm:
Dequodicit isaias exi& uirgaderadice iesse unde &iur¬
ga adron queputabatur. emortua ĩnresurrectione
dñi floruisse narratur: Et factum est uerbum dmñi se¬
cundo admȩdicens : quid tuuides : & dixiollam succen¬
sum ego uideo & faciem eius a facie aquilonis & dixit
mala superom nes babitatores t̃rȩ quibus dam gra¬
dibus peccantibus tormenta tribuuntur ut paulatim
ueniant ad salutem : qui noluerint percuciente uir¬
ga emendari matuntur inollum aeream atquȩ suc¬
tensam: dequaplenius scribit hie rediel: quaea faciȩ
aquilons accenditur babrlonum regem signisi¬

Expanded text:
ma cingitur, ut detractis austerioribus et duris frucma cingitur, ut detractis austerioribus et duris fructus dulcissimus repperiatur, sic omnis correptio et labor continentiae amara quidem uidetur ad praesens, sed fructus parit dulcissimos. unde et uetus illa sententia est: litterarum radices amarae, fructus dulces. quidam uirgam uigilantem atque nuceam intellegunt dominum, de quo dicit Isaias: exiet uirga de radice Iessae. unde et uirga Aaron, quae putabatur emortua, in resurrectione domini floruisse narratur. Et factum est uerbum domini secundo ad me dicens: quid tu uides? et dixi: ollam succensam ego uideo et faciem eius a facie aquilonis. et dixit mala super omnes habitatores terrae. » Quibusdam gradibus, peccantibus tormenta tribuuntur, ut paulatim veniant ad salutem. Qui noluerint percutiente virga emendari, mittuntur in ollam aeream atque succensam: de qua plenius scribit Ezechiel, quae a facie aquilonis accenditur, Babylonium regem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
tur socedunde & in posterioribus : pardus uigilans hoc nomi¬
ne ponitur ab eo igitur quod dicitur Nux ꝓp̃t uerbi simi¬
litudinem aduigilis intellegentiam Nomenadlusit:
quod quidem & indam hel iuxtatheo dotionem scriptum ÷
ut ab arboribus chinũ & prinũ ilicem uidelic& & lentisco
scissio at queserratio adulteris presbiteris decernatur:
a lioquin & in pricipio geneseos auiro quidicitur hisup
niam transtulerunt : uig ut utem uirga cuncta
populi peccata considerei ii & ꝑcutiat & corripiat de¬
linquentes unde& a postolus scribit peccantibus ꝗd
uultis muirga ueram iduos in incaritate & spui
mansuetudims : ista ei cturga uł baçculus dequa add
loquitur uirg ucculus tuus ipsa me on solata st̃
pulcbreque posiat aonsolata sune : Ad hocenim dñs
ciripit ut emendet : & quomodo nux si ueamrg¬
dalum Famarissina hab& carticem & testiduris si¬

Expanded text:
tur \'soced\'. unde et in posterioribus pardus uigilans hoc nomitur \'soced\'. unde et in posterioribus pardus uigilans hoc nomine ponitur. ab eo igitur quod dicitur \'nux\', propter uerbi similitudinem ad \'uigilis\' intellegentiam nomen adlusit. quod quidem et in Danihel iuxta Theodotionem scriptum est, ut ab arboribus schinu et prinu, ilice uidelicet et lentisco, scissio atque serratio adulteris presbyteris decernatur. alioquin et in principio Geneseos a \'uiro\', qui dicitur \'is\', nam\' transtulerunt. uigilat autem uirga cuncta populi peccata considerans, ut percutiat et corripiat delinquentes. unde et apostolus scribit peccantibus: quid uultis? in uirga ueniam ad uos, an in caritate et spiritu mansuetudinis? ista est uirga uel baculus, dtua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt. pulchreque posuit consolata sunt\'; ad boc enim dominus corripit, ut emendet. et quomodo nux siue amygdalum amarissimam habet corticem et testa durissi
Abbreviated transcription (Latin):
historiȩ ueritatem T pot ꝑRiuc̃ loquitur :
qua refremuerunt gentes & popsili meditati sunt i¬
ania: adsesterunt regesterre se principes conue¬
perunt munum: prohis euo sis destructis ꝑdi¬
tis & in inferiora decradis ae ificatur atqueplantat᷑
ecclesza di suꝑ hieremiȩ autem ꝑ sona: Nulla dubitatio
est Legimus enim in consequentibus quodmmanu
accipiat calicẽ meriplenum & ꝓpinare iubeatur
cunctis incircuitu pationibus: & factum est uerbũ
dñi admedicens: quid tuuides hieremia. & dixiuir¬
gam uigilantem ego uideo: & dixit dñs ad ine bene
uidisti quia uigilabo egosuꝑuerbomeo ut faciam il¬
cudꝰ ꝓ uirga ugilante Lxx bacculum nuc eum
transtulerunt  laborandum igitur nobis est : ut pre
hebream & e osmologian. latinus lector intellegat sced hebraue¬
Nux dicitur: uigilia dutem ueluigil siuiugilare: ĩppella¬

Expanded text:
historiae veritatem τροπικῶς loquitur: « historiae veritatem τροπικῶς loquitur: « Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum. pro his euulsis, destructis, perditis et in inferiora detractis aedificatur atque plantatur ecclesia dei. super Hieremiae autem persona nulla dubitatio est; legimus enim in consequentibus, quod in manu accipiat calicem meri plenum et propinare iubeatur cunctis in circuitu nationibus. Et factum est uerbum domini ad me dicens: quid tu uides, Hieremia? et dixi: uirgam uigilantem ego uideo. et dixit dominus ad me: bene uidisti, quia uigilabo ego super uerbo meo, ut faciam illud. Pro \'uirga uigilante LXX \'baculum nuceum\' transtulerunt. laborandum igitur nobis est, ut breuiter Hebraeam ἐτυμολογίαν Latinus lector intellegat. \'saced\' \'nux\' dicitur, \'uigilia\' autem uel \'uigil ? siue \'uigilare\' appella
Abbreviated transcription (Latin):
bitur: & edificatio que suꝑ petram pon haba funda¬
mentum sed in harena exstructa est sermonedĩ suffodit᷑
at que destruitur Quu& dũtem᷑ quam consum& ihs̃ spũ
orissui & destru& aduentu prȩsentiȩ suȩ : omneni scili¬
co sacrilegam peruersam que doctrinã disperd& in
perpetuu porro ea quegleuantur contrascientiam
dĩ & in sua confĩdunt sapientia quȩ apud dm̃ stultitia
est dissipabit atque depon& ut edi fuentur ꝓ his hu¬
milia & hi locum superiorum quadestructa sunt
& euulsa ixstruantur at quen lantintur . quae ecde¬
si astice conueniunti  impleatu d quod¬
dicit aposto lds dĩ ȩdifica dĩ agricu ura -tis
multihunc locum suo a pona xp̃i intellegunt nei¬
remias enim interpͥtatur excelsus dñi quides¬
truxit regnadiabisu c sbi in excelsomentis osten¬
derat: aduersarias ꝑdidit potestates delens chirogra¬
phum erroruin incruce : equibus & in psalmo post

Expanded text:
bitur, et aedificatio, quae super petram non habet fundabitur, et aedificatio, quae super petram non habet fundamentum, sed in harena exstructa est, sermone dei suffoditur atque destruitur. illam autem, quam consumet Iesus spiritu oris sui et destruet aduentu praesentiae suae, omnem scilicet sacrilegam peruersamque doctrinam, disperdet in perpetuum. porro ea quae eleuantur contra seientiam dei et in sua confidunt sapientia, quae apud deum stultitia est, dissipabit atque deponet, ut aedificentur pro his humilia, et in locum superiorum, quae destructa sunt et euulsa, exstruantur atque plantentur, quae ecclesiasticae conueniunt ueritati, dicit Apostolus: « Dei aedificatio, Dei agricultura estis . » Multi hunc locum super persona Christi intelligunt. Jeremias enim interpretatur excelsus Domini, qui destruxit regna diaboli, quae sibi in excelso montis ostenderat. Adversarias perdidit potestates, delens chirographum errorum in cruce. De quibus et in psalmo post
Abbreviated transcription (Latin):
Nus matitur perqua curga operatus ÷ & quȩ in
aliolo cobrachium diciuanen ut peccata aufe¬
rat quȩ perpueritiam m ilta non fecerat sed ut
loquendigratam tribuat: porro in hie rehi hel librũ
deuorat & intus & forisscriptum tam sac ram̃ta diui¬
uã quam simplicem istauã cntinentem : hieremiȩ õs
tingitur. & dño. irha tribuuntur ut confidistiã
acepiat predicbudi pulde que iuxta litterã ma¬
nus mitutur : ut humanorum artuum uidens sim¬
litudinem : tactu manus non reformĩd& : Ecce
ego consituite hodie suꝑgentes & suꝑ regna ut
euellas & destruas & disperdas & dissipes & ȩdifi
antes: hoc quodnos dehebrauco addi dimus
dissi pessi uedepones in lxx. Non habetur & considerandum
quod quactuor tribus duolȩca succedant: Neque enim pote¬
rint aedificaribona: Nisi destrucra essent mala pecplan¬
tari optima: nisieradi carentur pessima. Omnis enim
plantatio quam non plentauit caelestis pater : eradi a¬

Expanded text:
nus mittitur, per quam cuncta operatus est, et quae in nus mittitur, per quam cuncta operatus est, et quae in alio loco bracchium dicitur, non ut peccata auferat, quae per pueritiam multa non fecerat, sed ut loquendi gratiam tribuat. porro Hiezechiel librum deuorat et intus et foris scriptum, tam sacramenta diuina quam simplicem historiam continentem. Hieremiae os tangitur et domini uerba tribuuntur, ut confidentiam accipiat praedicandi. pulchreque iuxta litteram manus mittitur, ut humanorum artuum uidens similitudinem tactum manus non reformidet. Ecce ego constitui te hodie super gentes et super regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissipes et aedifiddidimus \'dissipes\' siue \'deponas\', in LXX non habetur. et considerandum quod quattuor tristibus duo laeta succedant. neque enim poterant aedificari bona, nisi destructa essent mala, nec plantari optima, nisi eradicarentur pessima. omnis enim plantatio, quam non plantauit caelestis pater, eradica
Abbreviated transcription (Latin):
contra quos locuturus es : sed mequitȩ cum sumut
eruam te dicit dñs. Liberat autem dñs Nonquo ꝓph&a ꝑse¬
cutionibus & angustus carat quippe cõmlegamus eum
multa perpessum sedut patiens omnia super& Necce¬
dat angustiȩ: & misit dñs manum suami & tetigit õs
meum & dixit chñs adme :: Ecce ego dedi uerbam ea
moretuo: Notan dum quod hic manus mittatur dĩ
que tangat. õs ꝓph&ȩ & dicatur ei : ecce dedi uerbamea
inoretuo inssaia autem scriptum sit : &missus ÷ unus ad
medeseraphim & in manuh abebat carbonem quem
folsipsetulerat dealtari & tetigit õsmeũ & dixit : Ecce
tetigit iste labiatua. & aufer& miquitates & peccata
tis erat & ipsesimpliciter confitecur. quodimmun¬
da labi ihab at & habit& in medio populinmun¬
da labia habent s. matitur unus deseraphim qui non
maruis cipe &icart one tangit oseius. & iniquita¬
tes uiferat &iuii d& perctte: hic aũ ipsius dĩma¬

Expanded text:
contra quos locuturus es, sed me qui tecum sum, ut contra quos locuturus es, sed me qui tecum sum, ut eruam te, dicit dominus\', liberat autem dominus, non quo propheta persecutionibus et angustiis careat, quippe cum legamus eum multa perpessum, sed ut patiens omnia superet nec cedat angustiae. Et misit dominus manum suam et tetigit os meum et dixit dominus ad me: ecce ego dedi uerba mea in ore tuo. Notandquae tangat os Prophetae, et dicatur ei: Ecce dedi verba mea in ore tuo; in Isaia autem scriptum sit: Et missus est ad me unus de Seraphim, et in manu habebat carbonem quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum et dixit: Ecce tetigit iste labia tua, et auferet iniquitates tuas, et peccata etatis erat, et ipse simpliciter confitetur quod immunda labia habeat, et habitet in medio populi polluta labia habentis: mittitur unus de Seraphim, qui non manu, sed forcipe et carbone tangat os ejus et iniquitates auferat et mundet peccata. hic autem ipsius dei ma
Abbreviated transcription (Latin):
fuit & ꝑ apostolos uocauit omnes pationes: Isteenim uere
prius quam inutero uirginali sor mar&u & ante qua
exir& deuulua matrisscificatur biutẽro est & notuspa¬
ab ahab dch ecce nescio loqui qui apuer egosum: lxx
& dixi o dñeds̃ nescio lequi quia ni uenis sur÷ testatur
officium quol pȩtate Ne potest suit ner÷ e& dem
uere cundia : qua &mor ses terur agratilis ucis esso
sedicit sed ille quas ngo robustaque etatis corri¬
pitur huic pueritiȩ datur ienia quȩ uerecundia &
pudore decoratur. Et dixitdñs adme noli dicerȩ
puersum qm̃ ad omnia quemittante ibis & uruersa
quaecum que manda uere tibi loquẽris : Netimeis
te didicisti : cani hominis sapientietus tuȩsit tantum
uoluntatis ut ꝑgas meh ab ebis comitem quo cuncta
adiuuante conplebis. A periõicuum &implebo
illud nec consideres multituduem eorũ adquos &

Expanded text:
fuit et per apostolos uocauit omnes nationes. iste enim uere fuit et per apostolos uocauit omnes nationes. iste enim uere priusquam in utero uirginali formaretur et antequam exiret de uulua matris, sanctificatus in utero est et notus pa deus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum. LXX: et dixi, o domine deus, nescio loqui, quia iuuenis sum. Detestatur officium. quod pro aetate non potest sustinere, eadem uerecundia, qua et Moses tenuis et gracilis uocis esse se dicit. sed ille quasi magnae robustaeque aetatis corripitur, huic pueritiae datur uenia, quae uerecundia et pudore decoratur. Et dixit dominus ad me: noli dicere: puer sum, quoniam ad omnia, quae mittam te, ibis et uniuersa, quaecumque manda uero tibi, loqueris. ne timeas te didicisti: cani hominis sapientia eius—, tuae sit tantum uoluntatis, ut pergas; me habebis comitem, quo cuncta adiuuante conplebis: aperi os tuum, et implebo illud. nec consideres multitudinem eorum, ad quos et
Abbreviated transcription (Latin):
rehi beł in babr lone his quicumeo captisuerant exor¬
sus est ꝓph&are :  factum est uerbum dñi ad medicens
prius quam teformarem in utero nouite & ante quã exi
ut heresis suspicatur fuerit h&remias : sed prȩscerit
eum futurum dñs cili necdum facta lam facta surt se¬
cundum illud qđ apoostolus loquitur : quiuo uit eãque
poneraont quasi ea quaessent: quoil aũt scĩ ficatur
inutero ⁊uxta illud a postoli debemus accipere: post¬
quam autem placuit ei quime sogre gauit deute romatris
meȩ & pocauit pergiatiam suam ut reuelar& filium
suum inme ut euangelirarem eum ingentibus : Iohan¬
uetur inuulua & perõsmatris loquitur: Quod autem dix̃
ꝓph&am gentibus dediteillud uult intellegi quod inipso
postea ꝓph&a lecturisumus quod non solum hierus alemiꝰ sed
& multis incircutugentibus ꝓph&arit: quidem hancdo¬
cum suꝑsaluatore intellegunt qui ꝓpriȩ h&a geuere¬

Expanded text:
zechiel in Babylone his, qui cum eo capti fuerant, exorzechiel in Babylone his, qui cum eo capti fuerant, exorsus est prophetare. Et factum est uerbum domini ad me dicens: priusquam te formarem ut heresis suspicatur, fuerit Hieremias, sed quo praescierit eum futurum dominus, cui necdum facta iam facta sunt, secundum illud quod apostolus loquitur: qui uocauit ea quae non erant quasi ea quae essent. quod autem sanctificatur in utero, iuxta illud apostoli debemus accipere: postquam autem placuit ei, qui me segregauit de utero matris meae et uocauit per gratiam suam, ut reuelaret filium suum in me, ut euangelizarem eum in gentibus. Iohanuetur in uulua et per os matris loquitur. quod autem dixit; prophetam gentibus dedi te, illud uult intellegi, quod in ipso postea propheta lecturi sumus, quod non solum Hierusalem, sed et multis in circuitu gentibus prophetarit. quidam hunc locum super saluatore intellegunt, qui proprie pr
Abbreviated transcription (Latin):
dr onensesi qudiam alter inegy prumlehtet cuenttre duo¬
hos b ciobabyllonam in supradi ccis annis conuutant lꝑ
hos abex ordio ꝓph&iȩ sȩus quȩ ad captiuitanm hieruisaem
inqua & ipse captus ÷ pph&auit annis quadragia cruno
preter illud tempus quando ductus est inȩgrptum ibi quo
ꝓphuecit iniaphnis it hoc ipso uolumine continetur
Pro uerbis hieromiȩ septuaginta posuerunt uerbũ
dĩ quod factum ÷ adineremiam : hoc uidelic& sensu qđ
uerba hieremiȩ uerbam sit dñ: fuit autem degenere
sacer dotum q uhabitabant conm. semanm ua hie¬
rusalem intertio miliario & uiculo anadior simul¬
que u rabilis clemenia dñi: quodiam captiuitate iui¬
cina de babi lonio ex rciti allante luerusalem: nihil¬
omi us populum ad peraentia ꝓuocat. malenssal¬
uare conuersos quam ꝑde Słinquentes : protrans migra¬
dane quod omnes alii uoceansona trinstulerunt lxx
posuẽ re captiuitatem : post exor dium autem uitianati¬
onis hieremiȩ tricesimo quinto ꝓph&iȩ eius annohie¬

Expanded text:
ter cum matre ductus est in Babylonem — in supradictis annis conputantur. ac per hoc ab exordio prophetiae suae usque ad captiuitatem Hierusalem, in qua et ipse captus est, prophetauit annis quadraginta et uno praeter illud tempus, quando ductus est in Aegyptum. ibique prophetauit in Taphnis, ut hoc ipso uolumine continetur. pro \'uerbis Hieremiae\' Septuaginta posuerunt : uerbum dei quod factum est ad Hieremiam, hoc uidelicet sensu, quod uerba Hieremiae\' uerbum sit domini. fuit autem de genere sacerdotum, qui habitabant contra septentrionem Hierusalem in tertio miliario et uiculo Anathoth. simulque admirabilis clementia domini, quod iam captiuitate uicina et Babylonio exercitu uallante Hierusalem nihilominus populum ad paenitentiam prouocat malens saluare conuersos quam perdere delinquentes. pro \'transmigratione\', quod omnes alii uoce consona transtulerunt, LXX posuere \'captiuitatem\'. post exordium autem uaticinationis Hieremiae, tricesimo quinto prophetiae eius anno, Hie
Abbreviated transcription (Latin):
eris dic& : uaenobis qm̃ uastati sumus : Laua a malitia cor
tuum hierusalem ut salua fias : usque quomor abuntur
inte cogitationes noxiae : dicenti popula uae nobis uas¬
tati sumus respondit proph&a immoperproph&am ds̃:
laua am alitia cortuum hierusalem : illa aqua dequa
& ssaias loquitur : lduamini mundi estoce a quabaptisim
salutaris a quapaenitentiae : ad metropolim autem loq¬
tur iudeorum : ut per urbom intellegantur populi: usque¬
quo ini quis cogitationibus subiaces:  quđ proaedunt dẽtuo
cor de : cor autem in scripturis sc̃is proanima a&c sensu
facientis i dolum uel tolaiero de monte ephraum : Iux¬
ta situm tegae iudeae : diimus sermo mineloquitut :
dar̃ en imtribus i oxte montem b hanum & urbem
quaenunc dictur paneis quierespicit urde
uenturus est pabucho duno lig autem uel

Expanded text:
eris\', dicet: uae nobis, quoniam uastati sumus! Laua a malitia cor eris\', dicet: uae nobis, quoniam uastati sumus! Laua a malitia cor tuum, Hierusalem, ut aslua fias; usquequo morabuntur in te cogitationes noxiae? Dicenti populo: uae nobis, uastati sumus. respondet propheta, immo per prophetam deus: laua a malitia cor tuum. Hierusalem, illa aqua, de qua et Isaias loquitur: lauamini. mundi estote, aqua baptismi salutaris. aqua paenitentiae. ad metropolim autem loquitur ludaeorum, ut per urbem intellegantur populi: \'usquequo iniquis cogitationibus subiaces, quae procedunt de corde tuo?\' cor autem in scripturis sanctis pro anima et sensu facientis idolum — uel dolorem — de monte Ephraim . Iuxta situm terrae Iudaeae diuinus sermo nunc loquitur. Dan enim tribus iuxta montem Libanum et urbem. quae nunc dicitur Paneas, aquilonem respicit, unde uenturus est Nabuchodonosor. idolum autem uel
Abbreviated transcription (Latin):
pera  tretin&se & tristibus iungit tristitia
hȩc dñ sunt iudicia quȩcum populo quondam
sio loquitur ds̃. ut sciant seiuste sustmere que sustinent:
ecce quasi nubes s descendet & quesi tempestas currus eius : uelo¬
crores aqualis equi illius: uȩ nobis qm̃ uasta cisumus: ulentana
cernit prȩsentia : & babrlonium describit exertituum cau&
curruum rotarum quo strepitis tempestatis aeuissime compa¬
ratur : &c ae quorum uelocitas a quilis iungitur quodaumꝓ
phaa dixisset & quasi uenientos hostesdigito demenstrass&e
populus ingemescit. & ne quaquam futara sediam facta se
tit dicens: ulae pobis qm̃ uastad sumus : hocidem refert adeo¬
clesiam : quod cotidie uerinabucho donosor nos in pugnet
ex citus & currus pharaonis ominis que eiuis equitatus alarũ
impetum super& : quodsi intellegat uir ecdes asticus ert¬
dens illiscientiae cum conuersus ingemueris : tunc saluus

Expanded text:
pera retinet se et tristibus iungit tristia; pera retinet se et tristibus iungit tristia; haec enim sunt iudicia, quae cum populo quondam suo loquitur deus, ut sciant se iuste sustinere, quae sustinent. Ecce quasi nubes ascendet et quasi tempestas currus eius; uelociores aquilis equi illius. uae nobis: quoniam uastati sumus! Uentura cernit praesentia et Babylonium describit exercitum, cuius curruum rotarumque strepitus tempestati saeuissimae conparatur et equorum uelocitas aquilis iungitur. quod cum propheta dixisset et quasi uenientes hostes digito demonstrasset, populus ingemescit et nequaquam futura, sed facta iam sentit dicens: uae nobis. quoniam uastati sumus! hoc idem refer ad ecclesiam. quod cotidie ueri Nabuchodonosor nos inpugnet exercitus et currus Pharaonis omnisque eius equitatus aquilarum impetum superet. quod si intellegat uir ecclesiasticus credens illi sententiae: \'cum conuersus ingemueris. tunc saluus
Abbreviated transcription (Latin):
gladius us que ad animam & fuerio area consum mata : tunc
uenetus urensueni& dedeserto qui non eam purget & uentil&
ut paleis huc illuc que dispersis frumentum in horrea recot¬
datur : sed sps plenus nequaquam populo sed mi hi ueni& ut
os appellantur nomine. Ahucc : & prolocorum qualita¬
sic edisserunt. Vt post quam purgata fuerit area ̃teliquis
saluȩ fiant : unde & scriptum sit sp̃splenitudinis ueni&
mihi dicente euangelista : Omnes explenitudine eius
accepimus & sp̃ssc̃i gratiam sortiemur : uentum autemuro¬
tem: ĩuxta historiam accipenabuchodonosor quium¬
uersa consumat : Iuxta tropologiam aduersariam po¬
testatem qpa eueniens dedeserto & desolitudine ubinullũ
hospitium ese c̃des ameius conetur euertere ꝯe tnunc
egol& sedloquar iudiciamea cumeis A NociutI¬
nticue N Iuxta illud uergilianum quo sego sed motos
prtestat conponere fluctus : Dicturus itaq pros¬

Expanded text:
gladius usque ad animam et fuerit area consummata, tunc gladius usque ad animam et fuerit area consummata, tunc uentus urens ueniet de deserto. qui non eam purget et uentilet, ut paleis huc illucque dispersis frumentum in horrea recondatur, sed spiritus plenus nequaquam populo, sed mihi ueniet, ut os appellantur nomine \'ruha\' et pro locorum qualitasic edisserunt, ut, postquam purgata fuerit area, reliquiae saluae fiant, unde et scriptum sit: spiritus plenitudinis ueniet mihi dicente euangelista: \'omnes ex plenitudine eius accepimus et spiritus sancti gratiam soitiemur\'. uentum autem urentem iuxta historiam accipe Nabuchodonosor. qui uniuersa consumat, iuxta tropologiam aduersariam potestatem, quae ueniens de deserto et de solitudine. ubi nullum hospitium dei est, ecclesiam eius conetur euertere. Et nunc ego — sed loquar indicia mea cum eis. \'Αποσιώπησις iuxta illud Uergilianum: quos ego — sed motos praestat conponere fluctus. dicturus itaque pros
Abbreviated transcription (Latin):
et ecceperuemo gladius usque ad animam : qui e supra
dixerat intempore illo uocabunt hierusalem sobũ
di & congregabuntur adeam omnes gentes in nemi¬
ned ñnherusalem : & minc dicit peribit corregis
ac corprincipium. & obstupesaent sacer dotes & ꝓphie¬
tȩ consternabuntur: turbatur propheta: & insodm̃
putat esse mentium: nec intellegit illud multa posttempora
repromissum hoc autem uicino futurum tempore: iuxta quod
atipostolus loquitur : Num quid reppulit ds̃ populũ suim :
absst: peruenit autem us que ad animã gladius quando nihil
uita lein anima reseruatur : simulque & hocostendit quod
puisi gladius praecesserit quidẽ secet & purg& anime uitia :
pax & promissio non sequatur : incempore illo diceturpo¬
pulo huic & hierusalem: Ventus urenssi ueraus inuiis quae suit
indeserto : iiȩfiliae populimei : non aduentilandum & pur¬
gandum sp̃s plenus ex his ueni& mihi : quando peruonit

Expanded text:
et ecce peruenit gladius usque ad animam. Quia supra et ecce peruenit gladius usque ad animam. Quia supra dixerat: in tempore illo uocabunt Hierusalem solium dei et congregabuntur ad eam omnes gentes in nomine domini in Hierusalem, et nunc dicit: peribit cor regis et cor principum et obstupescent sacerdotes et prophetae consternabuntur, turbatur propheta et in se deum putat esse mentitum nec intellegit illud multa post tempora repromissum. hoc autem uicino futurum tempore, iuxta quod et apostolus loquitur: numquid reppulit deus populum suum? absit. peruenit autem usque ad animam gladius, quando nihil uitale in anima reseruatur. simulque et hoc ostendit, quod nisi gladius praecesserit, qui desecet et purget animae uitia, pax et promissio non sequatur. In tempore illo dicetur populo huic et Hierusalem: uentus urens — siue erroris — in uiis, quae sunt in deserto, uiae filiae populi mei non ad uentilandum et purgandum. spiritus plenus ex his ueniet mihi. Quando peruenerit
Abbreviated transcription (Latin):
sternabuntur uastantepraedone ecdesiam dũi:& ira contta
nos dñi per manente : omne auxilium in utileerit peribit
corregis cuius deb& esse crinmanu d̃ & cor principium
qui putabantur essesapientes: Stultam enim fecitls
sapentiã mundi quiaperillam non cognouerunt dñi
Ipsi quoque sacerdotes qui legem dñi docero deberene
& sub iec tonnbi populos a leons furore defendero: quodã
stupore infatuati uertentur inamentiam: sicenno sei¬
tuaginta transtulerunt : prostupore & excessuments
ex primenta & prophaȩ consternabuntar siue utaqui¬
la transtulit uerbum haebraicum: i ethmaum: amen¬
tes erunt: quis enim non insynat hom perdat corquan
doprincipes & regos & sacerdoces & ꝓphetas quondam suos
subleone conspexerit & dixihe u be uheu dñe ds̃ : pro
quo .lxx. transtulerent : o dñe dẽ ergonede copistipo¬
pulum istum & hierusalem dicens paxerit uobis

Expanded text:
s et prophetae consternabuntur. Uastante praedone ecclesiam domini et ira contra s et prophetae consternabuntur. Uastante praedone ecclesiam domini et ira contra nos domini permanente omne auxilium inutile erit. peribit cor regis. cuius debet esse cor in manu dei, et cor principum, qui putabantur esse sapientes; stultam enim fecit deus sapientiam mundi, quia per illam non cognouerunt deum. ipsi quoque sacerdotes. qui legem domini docere deberent et subiectos sibi populos a leonis furore defendere. quodam stupore infatuati uertentur in amentiam — sic enim Septuaginta transtulerunt pro stupore\' \'excessum mentis\' exprimentes — et prophetae consternabuntur siue, ut Aquila transtulit uerbum Hebraicum \'iethmau\'. amentes erunt. quia do principes, et reges, et Sacerdotes, et Prophetas quondam suos sub leone conspexerit? Et dixi: Heu, heu, heu: Domine Deus pro quo LXX transtulerant: O Domine Deus, ergone decepisti populum istum, et Jerusalem, dicens: Pax eri
Abbreviated transcription (Latin):
& oboli uenena non tangat  us illo solus qua
potest dicere  ecceuenit princeps mun diistius
te inuenit imnenihil : Isto crebo ponit omnem
terram ecclesiae in solitu dinem ut egressi de ccde¬
sia pugnent contra cedenam : dequibus loquitur
N iohannes euangolista : ex nobis exierunt sed
non fuerunt ex nobis: Si enim fuissent ex nobis
minsissent utique nobiscum : Quitates uastant᷑
terrae iudaee & hereticorum florent concilia¬
bula: si quis ergo factor est auctorũ peruer¬
sorum dogmatum : de hoo dicipotest: ascendit
leo decubꝰlisuo & praedo gentium selȩuauita
& reliqua superhoc accingiteuos cilieus. plangite &ulalate
quia on est auersa i ra furoris dm̃ a nobise siuertala be
⁊ manffonorunt a dobis : Aliter leonem & seuissimam bestiõ
untare non possumus : nisi agamus ꝑgenitentiami& ad dm̃m con¬
uertamur: nonsolum mente sedõpere : quam diuenim ille
uastat ecclesiam & terram iuda merusalem quo que papulat᷑ :

Expanded text:
diaboli uenena non tangant nisi ille solus, qui diaboli uenena non tangant nisi ille solus, qui potest dicere: ecce uenit princeps mundi istius et inuenit in me nihil? iste crebro ponit omnem terram ecclesiae in solitudinem. ut egressi de ecclesia pugnent contra ecclesiam, de quibus loquitur et Iohannes euangelista: ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. ciuitates uastantur terrae Iudaeae et hereticorum florent conciliabula: si quis ergo fautor est auctorum peruersorum dogmatum, de hoc dici potest: ascendit leo de cubili suo et praedo gentium se leuauit, et reliqua. Super hoc accingite nos ciliciis, plangite et ululate, quia non est auersa ira furoris. domini a nobis siue, ut LXX transtulerunt, a nobis. Aliter leonem et saeuissimam bestiam uitare non possumus. nisi agamus paenitentiam et ad dominum conuertamur non solum mente, sed et opere. quamdiu enim ille uastat ecclesiam et terram luda, Hierusalem quoque populatur,
Abbreviated transcription (Latin):
titer & na praecipiat igrediamur ciuitate s muni¬
tus hereticorum bella consurgunt xp̃i munimep¬
ta pios teneant: leuate crucissigͥnum inspecula &
nolite stare sod idxp̃ auxilum currice mate¬
tonemi mquitoregod adduco ab aqunone &r contri¬
tionera magnem⁊uerum naba chonosor ques id¬
forcoimipur do isto ame esse permittitur ut urã
foertiudo & ubcora conprobetur : A scenditleo
derestlisuo & praedogentum seleuauit: agtes¬
sus eso delocosuo ut ponatterram tuam insolitudi¬
nemiaiuitatissouae uastabuntur remanentes abss¬
que habi catoro : Isteest ut diximus uerus nabu¬
chanosr : dequo & perrus loquitur : aduersartus
nr̃t diabolus quasi leorugiens ciruũitt ÷ ascendt
autem uol de abrssis in quos religandus esta
& nemitiatur exorat : et prdedo siue uastator
gentium seleuauit : de quo dictum est omniũ
imumicorum suorum dominabitur : & quiglo¬
rentur in conspectu dñ circum iui omnem
tdnuo : & conculcaui eam : quis est enim quem

Expanded text:
titer, et ita praecipiat, « Ingrediamur civitates munitas. » Haereticorum bella consurgunt, Christi nos munimenta teneant. Levate crucis signum in specula, nolite stare, sed ad auxilium Christnim, inquit, ego adduco ab Aquilone, et contritionem magnam, » verum Nabuchodonosor, qui idcirco n mundo isto a me esse permittitur, ut vestra fortitudo et victoria comprobetur. « Ascendit leo de cubili suo, et praedo gentium se levavit: egressus est de loco suo ut ponat terram tuam in solitudinem. Civitates tuae vastabuntur, remanentes absque habitatore. » Iste est, ut diximus, verus Nabuchodonosor, de quo et Petrus loquitur: « Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circumit. ascendit autem vel de abyssis, in quos reIIganduS est et, ne mittatur, exorat. et praedo siue uastator gentium se leuauit. de quo dictum est: omnium inimicorum suorum dominabitur, et qui gloriatur in conspectu domini: circumiui omnem terram et conculcaui eam. quis est enim, quem
Abbreviated transcription (Latin):
eto non seminant superspinas quas euangelicus
sermosignificat quae sulfocent sepenteme dausc uliore¬
ser itusse autant & ominessoffodiant ue ereseres que dife¬
et quo diunlis loco dicitur pemiseratisoms a quomo dd

Expanded text:
ut non seminent super spinas, quas euangelicus ut non seminent super spinas, quas euangelicus sermo significat, quae suffocent sementem dei, sed prius nouale faciant et omnes suffodiant uepres sentesque aufeest, quod in alio loco dicitur: ne mis
Abbreviated transcription (Latin):
quam erit iuramentum sed periurium : cum queuit¬
& hoc fecerit usrł: & pera postolos mugister fuerit
gentium : tuno bene dicent si uebenedicentur in eo
omnes gentes & ipsum laudabunt quod salus pro¬
cesseritꝰ exisrabel : haec enim dicit dñs uiro iuda
& hierusalem nouate uobis nouale & nolite serere
super̃ spinas : circuinci dimimi dño & auferte prȩ¬
putia cordium uestrorum irriiada & habi¬
tatores hierusa lemi ne farte egrediatur utig¬
ns in dignatiomea & succendatur & non sit quiex¬
tinguat᷑ propter malitiam cogitationum siue adđ¬
in uentionum uestrarum : proeo quo d nos dixum
circum o dimini dño & auferte praepit¬
tium cordiumuestrodum : srmma chus posunt
purificaminidño & auferte malitias cordiun
ueforiuum circum cifionem emundationemo se
pracputia uitium intellegens: hoc autemn
prat cipitur uiris iuda & hierusalem qui
ueram sectantur fidem & habitant in ecclesiicus

Expanded text:
quam erit iuramentum, sed periurium. \'cumquequam erit iuramentum, sed periurium. \'cumque hoc fecerit Israhel et per apostolos magister fuerit gentium. tunc benedicent siue benedicentur in eo omnes gentes et ipsum laudabunt, quod salus processerit ex Israhel\'. Haec enim dicit dominus uiro Iuda et Hierusalem: nouate uobis bis nonale et nolite serere su per spinas; circumcidimini domino et auferte praeputia cordium uestrorum, uiri Iuda et habitatores Hierusalem. ne forte egrediatur ut ignis indignatio mea et succendatur et non sit, qui extinguat propter malitiam cogitationum — siue adinuentionum — uestrarum. Pro eo, quod nos diximus: circumcidimini domino et auferte praeputium cordium uestrorum, Symmachus posuit: purificamini domino et auferte malitias cordium uestrorum circumcisionem emundationem et praeputia uitium intellegens. hoc autem praecipitur uiris Iuda et Hierusalem, qui ueram sectantur fidem et habitant in ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
& pecccasse tedicis & uocem dñi tui non audisso
plene con uertere : crede quem negasti &ctunc erio
plana conuersio: si abstulerif ofsendiculaotua a fa¬
ciemea non rommoueberis: Quando ergo
mouemur & dicimus mei autem paenimoti sunt
pedes : non imbecilli tate naturae hoc patimur sed
quia ponimus offendicula &idola nostra contra
dnm̃: & iurabis uiut e dñs inuoritate & iniudicio & in
iustitia & benedicent eum gentes ipsumque laudabunt :¬
& quomodo euangedium iurarenos prohib& : sed hic iura¬
bis proconfessione dicitur & ad condempnationẽ idalaꝵ
perque iurabat isrł : denique duferuntur offendicula
& iurat perdĩm: quod que dicitur uiuit dñs intestam̃to
ueteri ius iurandum est ad condempnationẽ mortuorũ
perquosiurat om̃is ido latria : simulque anim aduer¬
tendum quodiusiurandum hos habeat comites : ueritatem
iuditium at quae iustitiam: siista defuerint: pequa¬

Expanded text:
et peccasse te dicis et uocem domini tui non audisse, et peccasse te dicis et uocem domini tui non audisse, plene conuertere; crede, quem negasti, et tunc erit plena conuersio\'. Si abstuleris offendicula fila a facie mea, non commoueberis. Quando ergo mouemur et dicimus: mei autem paene moti sunt pedes, non imbecillitate naturae hoc patimur, sed quia ponimus offendicula et idola nostra contra dominum. Et iurabis: uiuit dominus in ueritate et in indicio et in iustitia, et benedicent eum gentes ipsumque laudabunt. Et quomodo euangelium iurare nos prohibet? sed hic \'iurabis\' pro confessione dicitur et ad condemnationem idolorum, per quae iurabat Israhel. denique auferuntur offendicula et iurat per dominum. quodque dicitur: uiuit dominus. in testamento ueteri iusiurandum est ad condemnationem mortuorum, per quos iurat omnis idololatria. simulque animaduertendum, quod iusiurandum hos habeat comites: ueritatem, iudicium atque iustitiam; si ista defuerint. nequa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loquitur israel qui suum dnm non audiuro : hocomis
hereticus qui agit paenitentiam & tamen pars salutis est
sua confiteri a nosse peccata: dicinquit tuprius inqui¬
dm̃m dm̃ suum & in eo peccauit Non solum illo tempore
quando est uisus incirne : sed & ante aduentum illiuscur¬
dedicunt : nos & patres nostri ab adule scentiausque¬
adhanc diem & non audiuimus uocomrdñ idnostit qui
nostris patribus loquebatur : sicrederstis morsicre
dereus & mibi demo enim ille scripsit asi reuorderis
is rael ait dñs adme conuertergi proquo septuia ginta
transtulerunt si conuersus fucrit israelidicit dñs
admẽ conuertetur: & est sensus : inisi ad mefuerit
rȩuersus reuertour de captiuitate :siue aliter:
cum optulerit quod bab& : qui enim habet dabuer
qui autem non habet : &iam id quod habere ui dotur
auferetur abeo : porro suxca hebraicum hic sensus est
si reuerteris ad meisrael & semol salutem desideras

Expanded text:
Hoc loquatur Israhel. qui suum dominum non audiuir. hoc omnis Hoc loquatur Israhel. qui suum dominum non audiuir. hoc omnis hereticus. qui agit paenitentiam; et tamen pars salutis est sua confiteri et nosse peccata. \'dic\' inquit, \'tu prius iniquiistum dominum deum suum et in eo peccauit non solum illo tempore, quando est nisus in carne. sed et ante aduentum illius.unde dicunt: \'nos et patres n ostri ab adulescentia nostrausquead hancdiemetnon audiuimus uocem dei nostri, qui nostris patribus loquderetis et mihi: de me enim ille scripsit . Si reverteris, Israel, ait Dominus, ad me convertere. Pro quo LXX transtulerunt: si conuer- sus lucri! Israhel, dicit dominus, ad me, conuertetur. Et est sensus: si ad me fuerit reuersus, reuertetur de captiuitate\', siue aliter: cum optulerit, quod habet\'. qui enim habet. dabitur ei; qui autem non habet. etiam id quod habere uidetur, auferetur ab eo. porro iuxta Hebraicum hic sensus est: si reuerteris ad me, Israhel. et semel salutem desideras
Abbreviated transcription (Latin):
nos uenĩmus adte tuenim es dñs dĩ noster: uoremen¬
dacos erant colles & multitudo siue fortitudo montiunt:
uere in dño dõ nostro salusi frael: dicat hoc paenitens
& omnem superbiam derelinquens & multitudinem
siue alttudinem montium collium ꝑquam superbiebat
contra dm̃ : & humi litate prosfatus loquatur : uere in
dñ o dõ nostro salus is rael: confusio comedit laborem
praram nostrarum. ab ad alescentia nostra: gregenuũ¬
& drda menta eoaum filies & filias eorũ: amĩs hereticoꝵ
laboros de quibus scriptum est defccerunt scrutenter
serutimorab ad &lescentia corum quos deceperant filies
& filias coram quim heren profffarat uol eantum lu¬
xuria tenebantur : oppressit nostra confusio: unide
inferunt : dormiemus in confusione norera : & ope
ri& nosignominia nostra : quoniam dõnostro ÷ pec¬
cauimus nos & patres nostri ab adulescentia nos¬
tra usque adhanc diem & non dudiuimus uocem dm̃ dĩnr̃i

Expanded text:
nos uenimus ad te; tu enim es dominus deus noster. uere mennos uenimus ad te; tu enim es dominus deus noster. uere mendaces erant colles et multitudo — siue fortitudo — montium, uere in domino deo nostro salus Israhel. Dicat hoc paenitens et omnem superbiam derelinquens et multitudinem siue altitudinem montium et collium. per quam superbiebat contra deum, et humilitate prostratus loquatur: uere in domino deo nostro salus Israhel. Confusio comedit laborem patrum nostrorum ab ab adulescentia nostra, greges eorum et armenta eorum, filios et filias eorum. Omnes hereticorum labores, de quibus scriptum est: defecerunt scrutantes scrutinio. ab adulescentia eorum, quos deceperant, filios et filias eorum, qui in heresi profecerant uel tantum luxuria tenebantur, oppressit nostra confusio. unde inferunt: Driet nos ignominia nostra: Quoniam Domino Deo nostro peccavimus nos, et patres nostri, ab adolescentia nostra usque ad hanc diem: et non audivimus vocem Domini