comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libidinẽ ad petentes: et alii qui ab hominib fiunt. quos aut
philosophi faciunt. aut ꝓꝑter idolorũ cultum emolliuntur
in feminas: uel ꝑsuasione heretica simulant castitatẽ. ut
menciant̾ religionis ueritatẽ. Sed nullus eorum consequitur
infert. qui potest capere capiat: ut unusquisq consideret
manus suas. utrum pofsit uirginalia et puditiciȩ implere
precepta. Per se enim castitas blanda eit et quamlibet ad
se alliciens : sed considerandȩ uires sunt. ut qui potest ca¬
pere capiat. Quasi hortantis uoxx xxp̃i est. et milites suos
ad pudicitiȩ p̃mium concitantis: qui potest capere capiat. Qui
potest pugnare pugnet: suꝑet ac triumphet. Tune
oblati sunt ei paruuli: ut manus eis imponeret. et oraret. Di
manu et uoce benedici: sed quo necdum habentes plenissimã
fidem. putarent eum in similitudinẽ hominũ offerentiũ impor¬
tunitate lassari. Dimittite pariulos et nolite eos ꝓhibere

Expanded text:
libidinem appetentes. Et alii, qui ab hominibus fiunt: quos aut libidinem appetentes. Et alii, qui ab hominibus fiunt: quos aut philosophi faciunt, aut propter idolorum cultum emolliuntur in feminas: vel persuasione haeretica simulant castitatem, ut mentiantur religionis veritatem. Sed nullus eorum consequitur . Unde et infert: Qui potest capere capiat; ut unusquisque consideret vires suas, utrum possit virginalia et pudicitiae implere praecepta. Per se enim castitas blanda est, et quemlibet ad se alliciens. Sed considerandae sunt vires, ut qui potest capere, capiat. Quasi hortantis vox Domini est, et milites suos ad pudicitiae praemium concitantis. Qui potest capere, capiat; qui potest pugnare, pugnet, superet ac triumphet. Tunc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret. Discmanu et voce benedici; sed quo necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum in similitudinem hominum offerentium importunitate lassari. Sinite parvulos, et nolite prohibere
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uerbo uel fatum uel fortunã introduci. quod hi sint uirgi¬
nes quib a deo datum sit: aut quos quidam ad hoc casus ad¬
duxerit: sed his datum est. qui pecierunt qui uoluerunt. qui
ut acciꝑent laborauer̃t. Omni enim petenti dabitur: et que¬
rens inueniet: et pulsanti aꝑietur. Sunt enim eunuchi qͥ
de utero matris sic nati sunt: et sunt eunuchi. qui facti sunt
ab hominibus. Et sunt eunuchi qui seipsos castrauerunt
ꝓpter regnũ celorũ. Qui potest capere capiat. Triplex genus
est eumichorum: duorũ carnalium. et tercii spiritalis. Alii
sunt qui de matris utero sic nascuntur. Alii uel quos cap¬
tiuitas facit: uel deliciȩ matronales. Tercii sunt qui seip¬
sos castrauert ꝓpter regnum celorũ: et qui cum possent ui
suꝑiorib autem quib castimoniȩ necessitas non uoluntas
est: nichil omĩno debetur. Possumus et aliter dicere. Eunu¬
chi sunt. qui de utero matris frigidioris naturȩ sunt. nec

Expanded text:
hoc verbo vel fatum, vel fortunam introduci, quod hi sint virgihoc verbo vel fatum, vel fortunam introduci, quod hi sint virgines quibduxerit, sed his datum est qui petierunt, qui voluerunt, qui ut acciperent, laboraverunt. Omni enim petenti dabitur, et quaerens inveniet, et pulsanti aperietur . Sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt: et sunt eunuchi, qui facti sunt ab hominibus: et sunt eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum. Qui potest capere, capiat. Triplex genus est eunuchorum: duorum carnalium, et tertii spiritualis. Alii sunt qui de matris utero sic nascuntur. 147 Alii quos vel captivitas facit, vel deliciae matronales. Tertii sunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum; et qui cum possint esssuperioribus autem quibus castimoniae necessitas, non voluntas est, nihil omnino debetur. Possumus et aliter dicere. Eunuchi sunt ex matris utero, qui frigidioris naturae sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ta eandem legem uixor quoq marito daret repudiũ: eadẽ
cautela p̾cipitur. ne scdm accipiat uirũ. Et quia meretrix
et quȩ semel fuerat adultera obꝓbriũ non timebat: scđo ñ¬
nubere p̾cipitur uiro. Quod si talem dixerit: sub adulterii
crimine sit. Dicunt ei discipuli eius. Si ita est causa
homini cum uxxoreꝰ non expedit nubere. Graue pondus
uxorũ est: si excepta fornicatiomis causa. eas dimittere
non licet. Quid enim: Si te mulenta fuerit. si iracunda
si malis morib si luxuriosa. srgulosa. si uaga. si iurgatrix.
et maledica: tenenda erit istiusmodi : Uolumus. nolumꝰ¬
sustinenda. Cum enim essemꝰ liberi: uoluntate nos subie¬
cimus seruituti. uidentes ergo apłi graue uxorũ iugũ:
proferunt motũ animi sui. et dicunt. Si ita ẽ causa homini
cum uxore: non expedit nubere.
ui dixit. Hon om̃s capi¬
unt uerbum istud: sed quibus datum est. Nemo putet sub

Expanded text:
ta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium, eadem ta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium, eadem cautela praecipitur, ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix, et quae semel fuerat adultera, opprobrium non timebat, secundo praecipitur viro, quod si talem duxerit, sub adulterii sit crimine. Dicunt ei discipuli ejus: Si ita est causa homini cum uxore, non expedit nubere. Grave pondus uxorum non licet. Quid enim si temulenta fuerit, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si gulosa, si vaga, si jurgatrix, et maledica, tenenda erit istiusmodi? Volumus, nolumsustinenda. Cum enim essemus liberi, voluntarie nos subjecimus servituti. Videntes ergo apostoli grave uxorum jugum, proferunt motum animi sui, et dicunt: Si ita est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Qui dixit: Non omnes cupiunt verbum istud, sed quibus datum est. Nemo putet sub
Abbreviated transcription (Latin):
esset hominũ. non imꝑium dei.
quicũq dimiserit uxorẽ suam. nisi obfornicationẽ et aliam
duxerit. mechatur: et qui dimissam duxerit. mechatur. So¬
la forneatio est que uxoris uincit affectũ: immo eum illa uña
carnem in aliam diuiserit. et se fornicatione separauerit a ma-¬
rito. non debet teneri: ne uirum quoq sub maledicto faciat
dicente scriptura. Qui adulterã tenet: stultus et impius est.
ubicumq est. igitur fornicatio. et fornicationis suspicio: li¬
bere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere ut aliquis
calu̾niam faceret innocenti. et obsecundã copulam niptiarũ
ueteri crimen ĩpingeret: sic priorem dimittere iubet᷑ uxorẽ
ut secundã psima uiuente non habeat. Quod enim dicit.
tale est.Si non ꝓpter libidinẽ sed ꝑpter iniuriã dimittis
uxorem: quare exꝑtus in felices priores nuptias. nouarũ
te ĩmittis periculo: Hec non quia poterat euenire. ut iux¬

Expanded text:
sit hominis, non imperium Dei.sit hominis, non imperium Dei. dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur. Et qui dimissam duxerit, moechatur. Sola fornicatio est quae uxoris vincat affectum: immo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit 146 a marito, non debet teneri: ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: Qui adulteram tenet, stultus et impius est. Ubicumque est igitur fornicatio, et fornicationis suspicio, libere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere, ut aliquis calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum, veteri crimen impingeret, sic priorem dimittere jubetur uxorem, ut secundam, prima vivente, non habeat. Quod enim dicit, tale est: Si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem: quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Necnon quia poterat evenire, ut jux
Abbreviated transcription (Latin):
in arto sit. sic habemus uxores quasi non habentes. Dicũt
illi. Quid ergo morses mandauit dari libellum repudũ.
et dimittere: Aperiunt calũniam. quam parauerant. Et certe
dñs non propriã sententiã protulerat: sed uͤteris historiȩ et
mandatorũ fuerat recordatus. Eit illis. Quem moyses ad¬
duriciam cordis ur̃i ꝑmisit uobis dimittere uxores ur̃as:
ab inicio autẽ non fuit sic. Quod dicit istiusmodi est.
Numquid potest deus sibi esse contrarius: ut aliud ante
usserit. et sentenciã suam nouo fragat imperio : Hon ita
senciendum est. Sed moyses cum uideret ꝓpter desideriũ scd̃a¬
rum conugũ quȩ uel ditiores uel iuniores. uel pulchriores
essent. primas uxores interfici. aut malam uitam ducere:
maluit indulgere discordiam. quã ꝑ odia et homicidia ꝑse¬
uerare. Simulq consideratqd̃ non dixit ꝑpter duriciã cordis
ur̃i ꝑmisit uobis deus. sed moyses: ut iuxͣta apłm consiliũ

Expanded text:
in angusto sit, sic habemus uxores, quasi non habentes. Dicunt in angusto sit, sic habemus uxores, quasi non habentes. Dicunt illi: Quid ergo Moyses mandavit dari libellum repudii, et dimittere? Aperiunt calumniam, quam paraverant. Et certe Dominus non propriam sententiam protulerat, sed veteris historiae et mandatorum fuerat recordatus duritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras: ab initio autem non fuit sic. Quod dicit istiusmodi est: Numquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est: sed Moyses cum videret, propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores, vel juniores, vel pulchriores essent, primas uxores interfici, aut malam vitam ducere, maluit indulgere discordiam, quam odia et homicidia perseverare . Simulque considera, quod non dixit: Propter duritiam cordis vestri permisit vobis Deus, sed Moyses: ut juxta Apostolum consilium
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui fecit ab inicio masculũ et feminã feci̾t eos:
Hoc in exordio geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum
et feminã: ostendit secunda uitanda coniugia. Non enim ait mas¬
culum et feminas. quod ex priorum repudio querebantur: s
masculũ et feminam. ut unius comugis consortio necterentur.
Propter hoc dimittet homo patrẽ et matrem: et adherebit uxo¬
ri suȩ. Similiter ait adherebit uxori suȩ. non uxorib: et er̃t
duo in carne una. Premiũ est nuptiarũ. eduab unam carnẽ
fieri: castitas iuncta sp̃ui. unus efficitur sp̃c. Quod gͦ deus
coniunxit: homo non separet. Deus coniuncit. unam faciendo¬
carnem uiri et feminȩ. hanc homo non potest se parare. nisi
solus forsitan deus. Homo separat: quando ꝓꝓter desideriũ
secundȩ uxoris. primã dimittimꝰ. Deus separat. qui et con-¬
iunxcerat: quando ex consensu ꝓpter seruitutẽ dei. eo qd̃ tempus

Expanded text:
quia qui fecit, ab initio masculum et feminam fecit eos? quia qui fecit, ab initio masculum et feminam fecit eos? Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim ait masculum et feminas fecit, quod ex priorum repudio quaerebatur; sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortio necteretur. Propter hoc dimittet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit uxori suae . Similiter ait: Et adhaerebit uxori suae, non uxoribus. Et erunt duo in carne una. Praemium nuptiarum est e duabus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui, unus efficitur spiritus. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet. Deus conjuncarnem viri et feminae, hanc homo non potest separare, nisi forsitan solus Deus. Homo separat quando propter desiderium secundae uxoris primam dimittimus: Deus separat qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus
Abbreviated transcription (Latin):
quisq fratri suo de cordibus ur̃is. Et accesser̃
ad eum pharisei tẽptantes eum. et dicentes. Si licet homi¬
ni dimittere uxorem suã quacũq excausa: De galilea ue-¬
nerat ad iudeam: idcirco phariseorũ scribarũq factio
interrogat eum utrũ liceat homini dimittere uxorem
suam qualibet ex causa: ut quasi cornuato eum teneant
sylogismo: et quodcũq responderit. captioni pateat. Si di¬
xerit climittendã esse uxorẽ qualibet ex causa et ducen¬
das alias: pudiciciȩ predicator sibi uidebitur docere con-¬
traria. Sinautẽ responderit non omnẽ obcausam debere
dimita. quasi sacrilegii reus tenebitur: et aduersus doc¬
trinam moysi ac per moysen dei facere. Igitur dñs sic res¬
ponsionẽ temꝑat. ut decipulam transeat scripturã scãm
adducens in testimoniũ: et nati ralem legem: primãq
dei sentenciã secunde opponens quȩ non uoluntate dei.
sed pecantium necessitate concessa est. Non legistis¬

Expanded text:
esserunt ad eum Pharisaei tentantes eum, et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa? De Galilaea venerat ad Judaeam: idcirco Pharisaeorum Scribarumque factio interrogat eum: utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto teneant eum syllogismo: et quodcumque responderit, captioni pateat. Si dixerit, dimittendas esse uxores qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiae praedicator sibi videbitur docere contraria. Sin autem responderit non omnem ob causam debere dimitti quasi sacrilegii reus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi, ac per Moysen, Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat, ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem legem primamque Dei sententiam. Secundo opponens quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa est. Qui res
Abbreviated transcription (Latin):
ualde dicentes. Quis ergo poterit saluus esse: Clementia sua
seueritatẽ sentenciȩ temperauit dicens. Quȩ apud homines
impossibilia: apud deum possibilia sunt. Iunc respondens
petrus dixit ei. Ecce nos reliquimus omĩa: et secuti sumꝰ
te. Quid ergo erit nobis: Grandis fiducia. Petrus piscator
erat: diues non fuerat: cibos manu et arte querebat: tam̃
loquitur confident̃. reliquimꝰ omĩa. Et quia non suffi¬
sumus te. Fecimus quod iussisti. Quid igitur nobis dabis p̾mii :
he autem dixit illis.Amen ddico uobis quod uosqͥ
secuti estis me. in regeneratione cum sederit filius hominis
soerates fecit philosophus. et multi alii diuitias contẽpserunt
sed qui secuti estis me: quod proprie apłorum est. atq cre¬
dentium. In regeneratione cum sederit filius hominis in se¬
de maiestatis suȩ. quando ex mortuis de corruptione re¬
surgent incorruptr: sedebitis et uos in solis iudicantium con¬

Expanded text:
atem dicti, Quis ergo salvus fiet? clementia sua atem dicti, Quis ergo salvus fiet? clementia sua severitatem sententiae temperavit, dicens: Quae apud homines impossibilia, apud Deum possibilia sunt. Tunc respondens Petrus, dixit ei: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te: Quid ergo erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, reliquimus omnia. Omnia ensumus te, fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis praemii? s autem dixit illis: Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regenerationeSocrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt: sed, qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium, in regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, con
Abbreviated transcription (Latin):
iusti ixor dicitur sapientia: sic uxxorem iniusti et pecca¬
toris appellari stulticiam. S quomͦ ei dimittat dñs decẽ
milia talenta: et ille nobis cum seruis suis centũ denarios ñ
dimiserit: nec ecclesiasticȩ int̃pretationis est nec a prudentib
uiris recipienda. Sic et pater meus celestis faciet uo¬
bis: si non remiserrts unus quisq fratri suo de cordibus
urĩs. Formidolosa sentencia: si iuxta semen nr̃am sentencia
dei flectitur atq mutatur. Si parua fratrib non dimit¬
timus: magna nobis a deo non dimittent᷑. Et quia po-¬
test unusquisq dicere: nichil habeo contra eum ipse no-¬
uit. habet deum iudicem: non michi cura est quid uelit
agere. ego ignoui ei: confirat sentenciã suam. et omnẽ
simulationẽ ficte pacis euertit dicens: non remiseritis unꝰ

Expanded text:
justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccajusti uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: habet Deum judicem, non mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remiseriti
Abbreviated transcription (Latin):
et serui qui debitor decem miliũ talentorũ a dño rogans
ueniam impetrauerat: ut ipse quoq dimittat cũ seruis suis
minora peccantib. Si enim ille rex et dñs seruo debitori
decem milium talentorũ tam facile dimisit: quantomagi
serui cũ seruis suis debent minora dimittere:: Quod utͦ
manifestius fiat: dicamus sub exemplo. Si quis nrm com¬
miserit adulteriũ. homicidiũ. sacrilegium: maiora crimina
decẽ milium talentorũ rogantib dimittunt᷑. si et ipsi dimit¬
tant minora peccantibus. Sinautẽ obfactã contumeliã
simus ĩplacabiles et ꝓpter amarius uerbũ ꝑpetes habeamꝰ
discordias: nõne nobis uidemus recte redigendi in carcerẽ.
et sub exemplo oꝑis nr̃i hoc agere. ut maiorũ nobis de¬
bat decẽ milia talentorũ diabolum int̾pretari: cuius uxo¬
rem et filios uenundandos. ꝑseuerante illo in malicia insi¬
pientiã et malas cogitationes intelligi uolunt. Sicut enĩ

Expanded text:
et servi, qui debitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, et servi, qui debitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis debat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ret sibi serme dñcus: et in modum funiculi triplicis. rũ¬
pi non potest.Supradixerat uidete ne contẽpnatis unũ
ex pusillis istis et adiecerat si peccauerit in te frater tuus.
uade et corripe eum inter te et ipsum. et p̾mium repro¬
miserat dicens. si duo ex uobis consenserint suꝑ terram
de om̃i re impetrabunt quam petierint. et ego ero in
medio eorũ: ꝓuocatus apostolus petrus. int̾rogat quo¬
tiens fratri in se peccanti dimittere debeat. Et cũ int̾ro¬
gatione ꝓfert sententiã: usq septies. Cui respondit dñs non usq
septies sed usq septuagies septies. idest quadringentis nonagin¬
ta uicibus: ut totiẽs peccanti fratri dimitteret in die. quotiens
ille peccare non posset.deo assimilatum est regnũ celo-¬
rum homini regi: qui uoluit rationem ponere cum seruis
suis. Familiare est syris: et maxime palestinis ad omnem
sermonẽ suum parabolas iungere: ut quod per simplex
teneatur. Precipit itaq petro sub cõꝑatione regis et dñi

Expanded text:
ret sibi sermo Dominicus, et in modum funiculi triplicis rumpi non potest. Supra dixerat: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis; et adjecerat: Si peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum inter te et ipsum solum; et praemium repromiserat, dicens: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re impetrabunt quam petierint; et ego ero in medio eorum. Provocatus apostolus Petrus interrogat, quoties fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam, usque septies? Cui respondit Jesus: Non usque septies, sed usque septuagies septies, id est, quadringentis nonaginta vicibus, ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non possit. Ideo assimilatum est regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. Familiare est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: ut quod per simplex teneatur. Praecepit itaque Petro sub comparatione regis et domini,
Abbreviated transcription (Latin):
miserere filio meo quia lunaticus est: et male patitur. Hã
sepe cadit in ignem et crebro in aquam: et obtuli eum
discipulis tuis. et non potuerunt curare eum. Quam ob
causam demon obseruans lunȩ cursum corripiat homines:
et pro creaturas infamare studeat ereatorem supͣdiximus
Michi autẽ uidetur iuxta trophologiam lunaticus esse
qui per horarũ mom̃ta mutatur ad uitia: nec ꝑsistit in
cepto. sed crescit atq decrescit. Et nunc in ignẽ festur
quo adulterantiũ corda succensa sunt: nunc in aquas quȩ
non ualent extinguere caritatẽ. Quod autem dicit. ob¬
tuli eum discipulis tuis. et non potuerunt curare eum
latanter accusat apostolos: cum impossibilitas curandi. in¬
terdum non ad imbecillitatem curantiũ. sed ad eorũ qui
curandi sunt fidem referat: dicente dño. frat tibi scđm fi¬

Expanded text:
miserere filio meo, quia lunaticus est, et male patitur: nam miserere filio meo, quia lunaticus est, et male patitur: nam saepe cadit in ignem, et crebro in aquam. Et obtuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum. Quam ob causam daemon observans lunae cursum, corripiat homines, et per creaturas infamare studeat Creatorem, supra diximus. Mihi autem videtur juxta tropologiam lunaticus esse, qui per horarum momenta mutatur ad vitia, nec persistit in coepto, sed crescit atque decrescit: et nunc in ignem fertur, quo adulterantium corda succensa sunt : nunc in aquas, quae non valent exstinguere charitatem. Quod autem dicit: Obtuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum, latenter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi, interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino. Fiat tibi secundum fi
Abbreviated transcription (Latin):
Maxime quia heliam uiderant recessisse. Quando autem
adiciunt scribe : et dicunt quod heliam oporteat primũ
uenire: primũ dicendo. ostendunt quod nisi helias uene¬
rit. non sit scdm seripturas saluatoris aduentus. At
ille respondens: ait eis. Helias quidẽ uenturus est: et resti
tuet omĩa. Dico autem uobis. quia helias iam uenit: et
Sed non cognouert eum: feceruntq ei quecumq uolue¬
runt: hoc est spreuer̃t et decollauer̃t eum. Sic et filius ho¬
minis passurus est ab eis. Queritur autẽ eum herodes et
herodiadis iohannẽ int̃fecerint: quom ipsi iħm quoq cruci¬
fixisse dicantur : cum legamus eum ab scribis et phariseis
interfectum. Et breuiter respondendũ. quod et in iohannis
nece phariseorũ factio consenserint: in occisione dni hero¬
des uinxerit uoluntatẽ suamꝰ qui inlusum atq despectũ
remiserit ad pilatum: ut crucifigeret eum. Domine. el¬

Expanded text:
maxime quia Eliam viderant recessisse. Quando autem maxime quia Eliam viderant recessisse. Quando autem adjiciunt: Scribae dicunt quod Eliam oporteat primum venire: Primum dicendo, ostendunt quod nisi Elias venerit, non sit secundum Scripturas Salvatoris adventus. At ille respondens, tuet omnia: dico autem uobis quia Helias iam uenit, et Et non cognoverunt eum; sed fecerunt in eo quaecumque voluerunt: Hoc est, spreverunt, et decollaverunt eum. Sic et Filius hominis passurus est ab eis. Tunc intelleHerodias Joannem 133 interfecerint, quomodo ipsi Jesum quoque crucifixisse dicantur: cum legamus eum a Scribis et Pharisaeis interfectum? Et breviter respondendum, quod et in Joannis nece Pharisaeorum factio consenserit, et in occisione Domini Herodes junxerit voluntatem suam: qui illusum atque despectum remiserit ad Pilatum, ut crucifigerent eum. Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
regni p̃meditatio: et gloria triumphantis demo̾nstrata fu-¬
erat in monte. Non ergo uult hoc in populo p̃dicari. ne et
incredibile esset pro rei magnitudine. et post tantã głam
apud rudes animos sequens crux scandalum faceret.
Et int̾rogauer̃t eum discipuli dicentes. Quid ergo seribe
dicunt. quod heliam oporteat primũ uenire: Hisi causaᷤ
nouerimus quare int̾rogauert discipuli suꝑ helie nomine:
stulta uidetur et extra ordinaria eorum interrogatio.
Quid enim ꝑtinet ad ea quȩ suꝑscripta sunt. de helie
aduentu querere: Traditio pharis eorum est. iuxxta mala¬
chiam propħam qui est nouissimus in duodecim. quod
helias ueniat ante aduentũ saluatoris: et reducat cor pa-¬
trum ad filios et filiorũ ad patres: et restituat omĩa in
antiquum statũ. Estimant ergo discipuli transformationẽ
gloriȩ hanc esse. quam in monte uiderant: et dieunt.
Si iam uenisti in gloria. quomͦ p̾cursor tuus ñ apparet:

Expanded text:
regni praemeditatio, et gloria triumphantis demonstrata furegni praemeditatio, et gloria triumphantis demonstrata fuerat in monte. Non ergo vult hoc in populos praedicari, ne et incredibile esset pro rei magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret. Et interrogaverunt eum discipuli, dicentes: Quid ergo Scribae dicunt, quod Eliam oporteat primum venire? Nisi causas noverimus, quare interrogaverint discipuli super Eliae nomine, stulta videtur, et extraordinaria eorum interrogatio. Quid enim pertinet ad ea, quae supra scripta sunt, de Eliae adventu quaerere? Traditio Pharisaeorum est, juxta Malachiam prophetam qui est novissimus in duodecim quod Elias veniat ante adventum Salvatoris, et reducat cor patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum . Aestimant ergo discipuli transformationem gloriae hanc esse, quam in monte videant, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quomodo praecursor tuus non apparet,
Abbreviated transcription (Latin):
et tetigit eos. Quia illi iacebant et sułgere non poterãt
ipse clement̃ accedit et tangit eos: ut tactu timorẽ fu¬
get. et debilitata m̃bra solidentur. Dixitq eis. Surgite
et nolite timere. Quos manu sanauerat sanat imperio.
Holite timere. Primũ timor expellitur: ut postea doctri¬
na tribuatur. Leuantes autẽ oculos suos neminem
uiderunt non solum iħm. Racionabiliter. postquã surre¬
xerunt: non uident nisi solum iħm. Nãsi moyses et helyas
ꝑseuerassent cum dño: patris uox uideretur incerta.
cui potissimũ daret testimoniũ. Uident gͥ iħm stantem.
ablata nube. et morsen et heliam euanuisse: quia post quam
legis et propħarum umbra discesserit quȩ uelamento suo apo¬
stolos texerat. utrumq in euangelio repperitur. Et descen¬
dentibus illis de monte: precepit ihc dicens. Nemini dixeriti
unionem: donec filius hominis a mortuis resurgat. Futuri

Expanded text:
et tetigit eos. Quia illi jacebant, et surgere non poterant, et tetigit eos. Quia illi jacebant, et surgere non poterant, ipse clementer accedit, et tangit eos, ut tactu timorem fuget, et debilitata membra solidentur. Dixitque eis: Surgite, et nolite timere. Quos manu sanaverat, sanat imperio. Nolite timere. Primum timor expellitur, ut postea doctrina tribuatur. Levantes autem oculos suos, neminem viderunt, nisi solum Jesum. Rationabiliter postquam surrexerunt, non viderunt nisi solum Jesum: ne si Moyses et Elias perseverassent cum Domino, Patris vox videretur incerta, cui potissimum daret testimonium. Vident ergo Jesum stantem, ablata nube, et Moysen et Eliam evanuisse: quia postquam Legis et Prophetarum umbra discesserit, quae velamento suo apostolos texerat, utrumque lumen in Evangelio reperitur. Et descendentibus illis de monte praecepit 132 Jesus, dicens: Nemini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Futuri
Abbreviated transcription (Latin):
nubis lucide oꝑirentur umbraculo. Uox quoq de celo pa¬
tris loquentis auditur. quȩ testimoniũ ꝑhibeat filio: et
petrum errore sublato doceat ueritatẽ. immo ꝑ petrum
ceteros apłos. Hic est ait. filius meus dilectus: huic figen¬
dum est tabernacłmꝰ huic obtemꝑandũ. Hic est filius illi
serui sunt: morses et helyas. Debent et ipsi uobiscum in
penetrabilib cordis sui. dño tabernacłm preparare.Et
audientes discipuli ceciderunt in faciem suã: et timuer̃t
ualde. Triplicẽ ob causam pauore terrentur: uel quia
se errasse cognouerant. uel quia nubes lucida oꝑuerat eos:
aut quia dei patris uocem loquentis audierant. Humana
fragilitas conspectũ maioris gloriȩ ferre non sustinet ac
toto animo et corpore contremiscens: ad terrã cadit. Quã¬
to quis ampliora quesierit: tantomagis ad inferiora con-¬
labitur. si ignorauerit mensurã suam. Et accessit iħc

Expanded text:
nubis lucidae operirentur umbraculo. 131 Vox quoque de coelo Panubis lucidae operirentur umbraculo. 131 Vox quoque de coelo Patris loquentis auditur, quae et testimonium perhibeat Filio; et Petrum  Al. Petri, errore sublato, doceat veritatem: immo per Petrum caeteros apostolos. Hic est, ait, Filius meus dilectus: huic figendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est filius, illi servi sunt: Moyses et Elias debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Et audientes discipuli, ceciderunt in faciem suam, et timuerunt valde. Triplicem ob causam pavore terrentur, vel quia se errasse cognoverant, vel quia nubes lucida operuerat eos, aut quia Dei Patris vocem loquentis audierant: quia humana fragilitas conspectum majoris gloriae ferre non sustinet, ac toto animo et corpore contremiscens, ad terram cadit. Quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora collabitur, si ignoraverit mensuram suam. Et accessit Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
sed semꝑ in sublimib ꝑseuerare. Si uis faciamus hic
tria tabernacula tibi unum. morsi unum et helie unum.
Erras petre. sicut et alius euangelista testatur: nescisq qͥd
dicas. Noli tria tabernacula querere. cum unũ sit taberna¬
culum euangelii: in quo lex et ꝓphete recapitulandi st̃.
Si autẽ queris tria tabernacula: nequaquã seruos eum
dño conferas: sed fac tria tabernacula ĩmo unum. patri
et filio et sp̃ui scoꝰ ut quorũ est una diuinitas: unum sit
in pectore tuo tabernacłm. Adhuc eo loquente eore
nubes lucida obumbrauit eos: et ecce uox de nube dicẽs.
Hic est filius meus dilectus in quo michibene coplaeui:
ipsum audite. Quia stulte interrogauerat. ꝑpt̃ea respon¬
sionem dñi non meretur: sed pater respondit pro filio:
ut uerbum dñi cõpleretur. ego testimoniũ non dico
pro me: sed pater qui me misit. ipse testimoniũ pro me
carnale et frondib aut tentoriis querebant tabernaculũ:

Expanded text:
sed semper in sublimibus perseverare. Si vis, faciamus hic sed semper in sublimibus perseverare. Si vis, faciamus hic tria tabernacula: Tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. Erras, Petre, sicut et alius evangelista testatur. Nescis quid dicas . Noli tria tabernacula quaerere, cum unum sit tabernaculum Evangelii, in quo Lex et Prophetae recapitulanda sunt. Si autem quaeris tria tabernacula, nequaquam servos cum Domino conferas, sed fac tria tabernacula: immo unum Patri, et Filio, et Spiritui sancto; ut quorum est una divinitas, unum sit et in pectore tuo tabernaculum. Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbravit eos. Et ecce vox de nube, dicens: Hic est Filiusipsum audite. Quia imprudenter interrogaverat, propterea responsionem Domini non meretur, sed Pater respondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit, ipse pro me carnale e frondibus, aut tentoriis quaerebant tabernaculum,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritale et aerium. quod illudat oculosꝰ et tantũ in
fantasmate conspiciatur. Et ecce apparuit illis moyses
et helias cum eo loquentes. Scribis et phariseis tẽptantib se
et de celo signa poscentib dare noluit: sed prauam postula-¬
tionem confutauit responsione prudenti. Hic uero ut apo¬
stolorum augeat fidem. dat signum de celo. helia inde
descendente quo conscenderat: et morse ab inferis resur-¬
gente. Quod et achat per ysaiam p̃cipitur: ut petat sibi
signum de excelso. aut de inferno. Nam quod dictum ẽ
apparuit illis moyses et helias cum eo loquentes. et in alio
refertur euangelio nunciasse ei quȩ iherosolimis passurus
esset: lex ostenditur et prophȩ. qui et ꝑassionẽ dñi et resur¬
rectionem crebris uocib nunciauer̃t. Nespondens autẽ
petrus dixcit ad iħm. Dñe bonũ est nos hic esse. Qui ad
montana conscenderat. non uult ad terrena descendere:

Expanded text:
spirituale et aereum, quod illudat oculis, et tantum in spirituale et aereum, quod illudat oculis, et tantum in phantasmate conspiciatur. Et ecce apparuerunt illis Moyses et Elias, cum eo loquentes. Scribis et Pharisaeis tentantibus se, et de coelo signa poscentibus, dare noluit, sed pravam postulationem confutavit responsione prudenti. Hic vero, ut apostolorum augeat fidem, dat signum de coelo, Elia inde descendente quo conscenderat; et Moyse ab inferis resurgente: quod et Achaz per Isaiam praecipitur, ut petat sibi signum de excelso, aut de inferno . Nam quod dictum est: Apparuerunt illis Moyses et Elias, cum eo loquentes; et in alio refertur Evangelio, nuntiasse ei quae Jerosolymis passurus esset : Lex ostenditur et prophetae, qui et passionem Domini, et resurrectionem crebris vocibus nuntiarunt. Respondens autem Petrus, dixit ad Jesum: Domine, bonum est nos hic esse. Qui ad montana conscenderat, non vult ad terrena descendere;
Abbreviated transcription (Latin):
est tẽporẽ ĩudicandi: talis apłis apparuit. Quod autẽ
dicit. tranfiguratus est ante eos: nemo putet pristinã
eum formam et faciem ꝑdidisse uel amisisse corporis
ueritatẽ et assũpsisse corpus uel spiritale uel aerium: s
quomͦ transformatus sit euangelista demonstrat dicens
Et resplenduit facies eius sicut sol: uestim̃ta autẽ euis
facta sunt alba sicut nix̃. ubi splendor faciei ostendit᷑
et candor describitur uestium: non substancia tollitur
sed gloria cõmutat᷑. Resplenduit facies eius sicut sol.
Certe transformatus est dñs in eam głam: qua uentu¬
rus est postea in regno suo. Tranfformatio splendorẽ
addidit: faciẽ non subtraxit. Esto corpus spiritale fu¬
erit. non et uestim̃ta mutata sunt. quȩ in tantũ fuere
candida ut alius euangelista dixerit. qualia fullo suꝑ
terram non potest facere: Quod autẽ fullo suꝑ terram¬
non potest facere: corporale est. et tactui subiacet: non

Expanded text:
est tempore judicandi, talis apparuit apostolis. Quod autem est tempore judicandi, talis apparuit apostolis. Quod autem dicit: Transfiguratus est ante eos, nemo putet pristinam eum formam et faciem perdidisse, vel amisisse corporis veritatem, et assumpsisse corpus vel spirituale, vel aereum; sed quomodo transformatus sit, evangelista demonstrat, dicens. Et resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix. Ubi splendor faciei ostenditur, et candor describitur vestium, non substantia tollitur, sed gloria commutatur. Resplenduit facies ejus sicut sol. Certe transformatus est Dominus in eam gloriam, qua venturus est postea in regno suo. Transformatio splendorem addidit, faciem non subtraxit. Esto corpus spirituale fuerit, num et vestimenta mutata sunt, quae intantum fuere candida, ut alius evangelista dixerterram non potest facere ; quia quae fullo facere potest super terram, corporale est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui non gustabunt mortẽ donec uideant filium homi¬
nis uenientẽ in regno suo: ut qualis uenturus est post¬
ea: ob incredulitatem uram p̾senti tempore demonstret᷑.
Et post dies sex assumens iħc petrum et iacobũ et
iohannem fratrẽ eius. Quare petrus et iacobus et
iohannes in quib dam euangłiorum locis separentur a
ceteris. aut quid priuilegii habeant extra alios apłos:
crebro diximus. Nunc queritur quomͦ post dies sex assũpse¬
rit eos. et duxerit in montẽ excelsum seorsum: cum lucas
euangelista octonariũ numerũ ponat. Sed facilis respon¬
sio ẽ: qr. hic medii ponunt᷑ dies: ibi primus additur et extre¬
mus. Non enim dicitur post dies octo asfumit iħc petrũ
et iacobum et ioħem: sed die octaua. Et ducit illos in
montẽ excelsum seorsum. Ducere ad montana discipulos
pars regni est. Ducuntur seorsum: quia multi uocati. pau
ci electi. Et transfiguratus est ante eos. Qualis futur

Expanded text:
qui non gustabunt mortem, donec videant Filium homiqui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo; ut qualis est postea venturus, ob incredulitatem vestram praesenti tempore demonstretur. Et post dies sex, assumens Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem ejus. Quare Petrus, et Jacobus, et Joannes in quibusdam Evangeliorum locis separentur a caeteris; aut quid privilegii habeant extra alios apostolos, crebro diximus. Nunc quaeritur quomodo post dies sex assumpserit eos, et duxerit in montem excelsum seorsum: cum Lucas evangelista octonarium numerum ponat . Sed facilis responsio est, quia hic medii ponuntur dies, ibi primus additur et extremus. Non enim dicitur: Post dies octo assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem; sed die octavo. Ducit illos in montem excelsum seorsum. Ducere ad montana discipulos, pars regni est. Ducuntur seorsum, quia multi vocati, pauci vero electi . Et transfiguratus est ante eos. Qualis futurus
Abbreviated transcription (Latin):
nisteria. Et tunc inquit reddet unicuiq secundũ oꝑa eiꝰ.
Non est distinctio iudei et ethinci. uiri et mulieris. paupe¬
rum et diuitũ : ubi non ꝑsone sed oꝑa considerantur.
men dico uobis sunt quidam de hic stantib qui
non gustabunt mortẽ donec uideant filium hominis
uenientẽ in regno suo. Torrentẽ apłorum spe medicari
uoluerat ꝓmissorũ dicens. Filius hominis uenturus ẽ in
gloria patris sui cum angelis suis. Insuꝑ auctoritate iu¬
dicis addita : et reddet unicuiq seđm oꝑa sua. Poterat
apłorum tacita cogitacio. istiusmodi scandalum sustine¬
re. Occisionẽ et mortẽ nunc dicis esse uenturã: qđ autẽ
promittis ad futurũ te in gloria patris cum angłorum
ministeriis et iudicis potestate. hoc in dies erit: et in tem
quid possent obicere : p̃sentẽ timorem p̾senti cõpensat p̃¬
mio. Quid enim dicit: Sunt quidam de hic stantib

Expanded text:
nisteria. Et tunc, inquit, reddet unicuique secundum opera ejus . nisteria. Et tunc, inquit, reddet unicuique secundum opera ejus . Non est distinctio Judaei et ethnici, viri et mulieris, pauperum et divitum, ubi non personae, sed opera considerantur. Amen dico vobis, sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Terrorem apostolorum spe medicari voluerat promissorum, dicens: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Insuper auctoritate judicis addita: et reddet unicuique secundum opera sua. Poterat apostolorum tacita cogitatio, istiusmodi scandalum sustinere: occisionem et mortem nunc dicis esse venturam: quod autem promittis te affuturum in gloria Patris cum angelorum ministeriis, et judicis potestate, hoc in dies erit, et in tempquid possent objicere, praesentem timorem praesenti compensat praemio. Quid enim dicit: Sunt quidam de hic stantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quatur me. et reł. Qui deponit ueterẽ hominẽ cũ oꝑi¬
bus ei: denegat semet ipsum dicens uiuo autẽ non ego u¬
uit uero in me xp̃c. tollitq crucem suã et mundo cruci¬
figitur. Cui autem mundus crucifixus est: sequitur.
et ethiopia et siene. pro anima humana: illa sola est re¬
tributio quam psalmista canit. Quid retribuã dño ꝓ
omĩbus que retribuit mͥ: Calicem salutaris accipiam:
et nomen dñi inuocabo. Eilius enim hominis uen
turus est in gloria patris sui cum angelis suis: et tunc
reddet unicuiq scđ̾m opus eius. Petrus ad p̃dicationem
mortis dñicȩ scandaliratus sentencia dñi fuerat incre¬
patus: prouocati discipuli ut abnegarent se et tollerent cru-¬
grandis terror audientiũ. Et quis posset principe apłorum
perterrito. etiam aliis metũ inicere: Idcirco tristibus leta
succedunt: et dicit. Filius hominis uenturus est in gloria
patris sui cum angelis suis. Times mortẽ: audi gloriam
triumphantis. Uereris crucem: ausculta angłorum mi¬

Expanded text:
utus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uero in me Christus\', tollitque crucem suam et mundo crucifigitur. cui autem mundus crucifixus est, sequitur et Aethiopia, et Syene : pro anima humana illa sola est retributio, quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Filiuturus est in gloria Patris sui cum angelis suis: et tunc reddet unicuique secundum opus ejus. Petrus ad praedicationem Dominicae mortis scandalizatus, sententia Domini fuerat increpatus: provocati discipuli, ut abnegarent se, et tollerent cruGrandis terror audientium, et qui possit, principe apostolorum perterrito, etiam aliis metum injicere: idcirco tristibus laeta succedunt, et dicit: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Times mortem, audi gloriam triumphantis. Vereris crucem, ausculta angelorum mi
Abbreviated transcription (Latin):
gauerit utse haberent tercium. Possumus hoc et spirita
liter intelligere: quod ubi sp̃c et anima corpusq consen¬
serint. et nõn inter se bellum diuersarũ habuerint uo¬
luptatũ: carne concupiscente aduersum sp̃m. et sp̃u ad¬
uersus carnem. De omni re bona quam petierint impe¬
trent a patre. Nulliq dubiũ quin bonarũ rerũ postulatio
sit: ubi corpus ea uult habere quȩ sp̃c.unc acce¬

Expanded text:
gavit ut se haberent tertium. Posgavit ut se haberent tertium. Posliter intelligere, quod ubi Spiritus et anima, corpusque consenserint, et non inter se bellum diversarum habuerint voluptatum, carne concupiscente adversus spiritum, et spiritu adversus carnem de omni re quam petiverint impetrent a Patre, nullique dubium quin bonarum rerum postulatio sit, ubi corpus ea vult habere quae spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Quia dixerat si autẽ ecclesiam non audierit sit tͥ sicut
ethnicus et publicanꝰ et poterat contentoris fratris hȩc
occulta esse responsio. uel tacita cogitatio. si me despicis ⁊
dempnaberis : potestatẽ tribuit apłis: ut sciant qui a tali¬
bus condempnant᷑ humanã sentenciã diuina sentencia cor¬
roborari. Et qd̵ cumq ligatum fuerit in terra ligari parit̃
fiet illis a patre meo qui in. celis est. Ubi enim sunt duo
uel tres congregati in nomine meo: ibi sum in medio eorũ.
Om̃ĩs supra sermo nos ad concordiam ꝓuocat. Igitur et
p̃mium pollicetur. ut sollicitius festinemus ad pacem: cum
se dicat inter duos et tres medium fore iuxta illud exem¬
plum tiranni: qui duos amicos captiuos cum unus ad ui¬
sitendã matrẽ reuertisset. et amicũ ꝓse uadẽ dedissetꝰ sic
probare uoluit. ut uno retento alterũ dimitteret. Cũq
reuertisset ad ꝯdictã diem admirans amborũ fidem: ro¬

Expanded text:
lo. Quia dixerat: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut lo. Quia dixerat: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus, et poterat contemptoris fratris haec occulta esse responsio vel tacita cogitatio: Si me despicis et entia condemnaberis, potestatem tribuit apostolis ut sciant qui a tabulis condemnantur, humanam sententiam divina sententia corroborari, et quodcunque ligatum fuerit in terra, ligari pariter qui in coelis est. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. Omnis supra sermo nos ad concordiam provocarat. Igitur et praemium pollicetur, ut sollicitius festinemus ad pacem, cum se dicat inter duos et tres medium fore. Juxta illud exemplum tyranni, qui duos amicos captos cum unus ad visendam matrem revertisset, et amicum pro se vadem dedisset sic probare voluit, ut uno tento, alterum dimitteret. Cumque revertisset ad condictam diem, admirans amborum fidem, ro
Abbreviated transcription (Latin):
Et siquidem audierit. lucrifecimus animam eius: et ꝑ al¬
terius salutem. nobis quoq adquiritur salus. Sinautem
audire noluerit: adhibeatur frater. Quod si nec illum
audierit adhibeatur et tercius: uel corrigendi studio. uel
conueniendi fub testibus. Porro si nec illos audire uoluerit
tunc multis dicendum est. ut detestationi eum habeant
et qui non potuit pudore saluari. saluetur obprobriis.
Quando autẽ dicitur. sit tibi sicut ethnicus et publicanꝰ.
ostenditur maioris esse detestationis qui sub nomine fi¬
delis agat oꝑa in fidelium. quam hi qui aꝑte gentiles st̃
Publicani enim uocant᷑ scdm tropologiam qui seculi sectan¬
tur luchra: et exigunt uectigalia per negotiationes : et
fraudes ac furta scelerata atq periuria.
m̃ dico
uobis quecũq alligaueritis suꝑ terrã erunt ligata et in
celoꝰ et quodcũq solueritis suꝑ terrã. erunt soluta et in ce

Expanded text:
Et siquidem audierit, lucrifacimus animam ejus, et per alEt siquidem audierit, lucrifacimus animam ejus, et per alterius salutem, nobis quoque acquiritur salus. Sin autem audire noluerit, adhibeatur frater. Quod si nec illum audierit, adhibeatur et tertius, vel corrigendi studio, vel conveniendi sub testibus. Porro si nec illos audire voluerit, tunc multis dicendum est, ut detestationi eum habeant, et qui non potuit pudore salvari, salvetur opprobriis. Quando autem dicitur: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus, ostenditur majoris esse detestationis, qui sub nomine fidelis agit opera infidelium, quam hi qui aperte Gentiles sunt. Publicani enim vocantur secundum tropologiam, qui saeculi sectantur lucra, et exigunt vectigalia per negotiationes et fraudes, ac furta, scelerataque perjuria. Amen dico vobis: quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo: et
Abbreviated transcription (Latin):
scripta est. Sic non est uoluntas ante patrera ur̃m qͥ
in celis est: ut ꝑeat unus de pusillis istis. Refert ad suꝑus
propositũ de quo dixerat. uidete ne contẽpnatis unũ de
pusillis istis: et docet idcirco parabolam positã. ut pusilli
non contẽpnant᷑. In eo autem qđ dicit: non est uoluntas
ante patrẽ ur̃m ut ꝑeat unus de pusillis istis: quotiens
aliquis perierit de pusillis ostenditur. qd̃ non uoluntate
uerit in nos fr̃ ñr. et in qualibet causa nos leserit: dimit¬
debitorib nr̃is. debita dimittamꝰ. Sinautẽ in deum qͥs
peccauerit: non est nr̃i arbitrii. Dicit enim scriptura diui¬
na. Si peccauerit homo in hominẽ rogabit pro eo sacerdos:
si autem in deum peccauerit. quis rogabit pro eo. Non con-¬
trario in dei iniuria benigni sumus: in nr̃is contum eliis ex¬
ercemus odia. Corripiendus est autẽ frater seorsum: ne si
semel pudorẽ ac uerecundiã amiserit. ꝑmaneat in peccato

Expanded text:
scripta est . Sic non est voluntas ante Patrem vestrum qui scripta est . Sic non est voluntas ante Patrem vestrum qui in coelis est, ut pereat unus de pusillis istis. Refert ad superius propositum, de quo dixerat: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis; et docet idcirco parabolam positam, ut pusilli non contemnantur. In eo autem quod dicit: Non est voluntas ante Patrem vestrum, ut pereat unus de pusillis istis: quoties aliquis perierit de pusillis istis, ostenditur quod non voluntate verit in nos frater noster, et in qualibet causa nos laeserit, dimitdebitoribus nostris debita dimittamus. Si autem in Deum quis peccaverit, non est nostri arbitrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sacerdos. Si autem in Deum peccaverit, quis rogabit pro eo? Nos econtrario in Dei injuria benigni sumus, in nostris contumeliis exercemus odia. Corripiendus est autem frater seorsum, ne si semel pudorem, ac verecundiam amiserit, remaneat in peccato.