comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hos om̃s scłm hẏstoriam. ppłs isrł qͥ t̾c erat
ppłs di. ꝙ debellauit ⁊ uicit: sic̃ etiã illos.
q̃s deinceps cõmemorat dicens. Pone pͥncipes
eoꝵ sicut oreb: & ceb. & cebee. & salmanã.
Int̾pretationes aut̃ eoꝵ nominũ istȩ sunt.
i adian int̾ptatur declinans iudiciũ: sisara¬
gaudii exclusio: iabin. sapiens. S i his mmi¬
micis a ppło dĩ suꝑatis: ille intelligendꝰ est
pus : tebes uictima lupi: salmana. ũbra cõ¬
motionis. Hȩc om̃ia ꝯgruunt malis: qͦs in
te uicti fr̃: int̾p̾tat᷑ duricia eoꝵ. Endor. uͥ
ꝑierunt: int̾p̃tat᷑ fons gen̾atiõis.S utiq
carnalis. cui dediti ꝑier̃t: ñ curantes rege
enĩ illi om̃s. infigura suꝑati st̃ a ppło dĩ: sic
istos inimicos p̾cat᷑ inu̾itate. suꝑari. Omnes¬

Expanded text:
am populus Israel, qui tunc erat populus Dei, debellavit et vicit; sicut etiam illos quos deinceps commemorat, dicens, «Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana» . Interpretationes autem eorum nominum istae sunt: Madian interpretatur Declinans judicium; SisaraGaudii exclusio; Jabin, Sapiens. Sed in his inimicis a populo Dei superatis, ille intelligendus est pus, Zebee, victima lupi, non Dei. Salmana, umbra commotionis. Haec omnia congruunt malis, quos in te victi sunt, interpretatur Duritia eorum. Endor, ubi perierunt, interpretatur Fons generationis, sed utique carnalis, cui dediti perierunt: non curantes regenergo illi omnes in figura superati sunt a populo Dei; sic istos inimicos precatur in veritate superari.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓfecerit. ut rota ponit᷑: qr in anterioribꝰ
corruens. ex post̾ioribꝰ eleuat᷑. Ña cũ in hac
uita głam ꝑcipit qm̃ reqͥrit: ab illa cadit
posse intelligi existimo. Pone illos ut rot̾a:
qͦd rota ex his quȩ retͦ st̃ extollit᷑: & ex his
quȩ ante st̃ deicit᷑. Sic fiunt om̃s inimici

Expanded text:
ta profecerit, ut rota ponitur; quia in anterioribus corruens, ex posterioribus elevatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam relinquit, ab illa cadit posse intelligi existimo, «Pone illos ut rotam,» quod rota ex his quae retro sunt extollitur, ex his quae ante sunt dejicitur: sic fiunt omnes inimici
Abbreviated transcription (Latin):
suax. s ⁊ uidua duob miniitis: ⁊ tantũde
ibi ut̾q possideat: Qͥͥ potentiꝰ. ꝙͣ. ut idem
regnũ thesauro diuiti:⁊ calicȩ aquȩ frigi¬
dȩ pauꝑi ualeat: St̃ aut̃ qͥ ista faciant.
dũ t̾rena ꝯquir̾t: aut hic m̃cedẽ sꝑantes
ã dño: aut hominib placere cupientes. S̾
qͥb cõmouent᷑ pedes. ⁊ effundunt᷑ gressꝰ
atq labunt᷑: sic̃ in alio psalmo canit᷑. dũ
celant in pecratoribꝰ. pacẽ peccatoꝵ uiden¬
tes: ⁊ putant ꝑire oꝑa sua: qr ñ eis merces
reddit᷑ ꝑita. At iste uir qͥ timet dñm.⁊
in tẽplũ scm̃ dĩ. ꝯu̾satione recti cordis ap¬
tat᷑: nec głam hominũ querit. nec t̾re¬

Expanded text:
suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur peritura . At iste vir qui timet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terre
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Adhuc multiplicatio in anima: ñ
ꝯtinuo felicitatẽ significat. Etenĩ euris
homines in anima multiplicant᷑. Et in qͦ¬
in anima mea uͥtute. Exp̾ssũ uotũ: exp̾ssũ
desidium: ab om̃ĩ confusione circũcisum.
Si diceret multiplicabis me. t̾rena nescio
que cogitares: apposuit in anma mea.
Rursum ne in anima uitia pensares addi¬

Expanded text:
e et multiplicatio in anima non continuo felicitatem significet? Etenim curis homines in anima multiplicantur. in anima mea, virtute.» Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescio quae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addi
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis ista gratulatio fr̃es: Magnificauit
nom̃ sc̃m̃ suũ. suꝑ abraham. Credidit abra¬
ham do: & reputatũ ẽ illi ad ursticiã. Cȩtẽ
om̃s gentes idolis immolabant. Aemoni¬
b seruiebant. Natus ẽ ex abrahã ysaaes
ꝑ iacob magnificatꝰ ẽ ds: qͥ dicit. ł go sum
d̃s abraham. & ds ysaac:&e ds iacob Inde
duodecim filiĩ inde ppłs ifrł liberatꝰ ex
egypto. ductuᷤs ꝑmare rubrũ exercitatꝰ in
heremo. eiectis gentib in t̾ra ꝓmissionis
collocatꝰ ẽ. magnificatũ ẽ nom̃ dñi suꝑ isrł.
tens p̾dicari ꝑ gentes agite penitentiam:
appropinquauit enĩ regnũ celoꝵ. In qua¬

Expanded text:
it nomen suum sanctum super Abraham. Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Caeterae omnes gentes idolis immolabant, daemonibus serviebant. Natus est ex Abraham Isaac; inde Jacob; magnificatus est Deus, qui dicit, «Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob» : inde duodecim filii, inde populus Israel liberatus ab Aegypto, ductus per mare Rubrum, exercitatus in eremo, ejectis Gentibus in terra promissionis collocatus est. Magnificatum est nomen Domini super Israel. tens praedicari per gentes, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coeloru
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ audaci dilectione sequebat᷑. timida trepi¬
datione ter negauit. S resurgens xp̃c. qͦscdã¬
illis: manisestatꝰ ẽ etiã cȩt̾is discipłis: uisus.
contrectatꝰ ⁊ inuentꝰ ẽ ab illis. qͥb ĩa ꝑisse.
uidebat᷑. Reuocata ẽ fides eoꝵ qͥ ceciderant:
restituta ẽ terra eiꝰ. Deinde factis cũ eis qͣ¬
draginta dieb ascendit incelũ: & misso

Expanded text:
qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdaillis, manifestatus est etiam caeteris discipulis, visus, contrectatus, et inventus illis quibus jam perisse videbatur: revocata est fides eorum qui ceciderant; «restituta est terra ejus.» Deinde factis cum eis quadraginta diebus, ascendit in coelum ; et,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad iudiciũ. Iudicabit orbẽ t̾re inequitate:
& ppłos in ueritate sua. Quȩ ẽ. eqͥtas ⁊ u̾ita:
Congregabit secũ electos suos ad nudicandu:
cetos aũ separabit ab inuicẽ. Positũs ẽ enĩ alios
ad dexterã : alios ad sinistrã. Qd aut̃ ȩquius.
qͥd ueriꝰ. quã ut ñ expectent misccłiam de

Expanded text:
avit. «Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam u
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faciem. Nã qͥsqͥs pͥncipiũ suũ deserit.
⁊a suo creatore au̾tit᷑: tãꝙͣ. fluuiꝰ in mare.
labit᷑ in huiꝰ scłi amaricant̾e maliciam.
Bonũ ẽ gͦ illi. ut retrorsũ ꝯũtat᷑: fiatq illi
d̾s ante faciẽ redeunti. quẽ s a t̾go posue¬
rat: ⁊ fiat illi ret mare huiꝰ scł̃i. qͦd s̃ ante
faciem cũ illuc laberet᷑ effecerat: & sic ea qͣ¬

Expanded text:
on faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat;
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit m̃bra ꝑcurrere: os habent. ⁊ ñ clama¬
bt. cuncta & sic ad naturã hoĩs referrent᷑:¬
ut ñ facile ibi qͥcqm de cõmunione feraꝵ
sensꝰ audientis adu̾tere. Cũ uͦ illuo de ore
guiture suo. lectorẽ uł auditorẽ facit in¬
tentũ. ut du q̃rit cur additũ sitiãmoneri
se inueniat. simulacͥs gentiũ. ñ t̾m hoĩes.
s &̃ beluas se debere p̃ponere. Ut si pudet
adorare bestiam qmͣ fec̃ d̾s uidentẽ. audi¬
entẽ. odorantẽ. ꝯtrectantẽ. ãbulantẽ. cla¬

Expanded text:
coepit membra percurrere, Os habent, et non clamabunt; cuncta etiam sic ad naturam hominis referrentur, nec facile ibi quidquam de communione ferarum sensus audientis adverteret. Cum vero illud de ore faucibus suis;» lectorem vel auditorem fecit intentum, ut dum quaerit cur additum sit, admoneri se inveniat simulacris Gentium non tantum homines, sed etiam belluas se debere praeponere: ut si pudet adorare bestiam, quam fecit Deus videntem, audientem, odorantem, contrectantem, ambulantem, cla
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ filios ut̃as. Ita factũ ẽ. Accessert eñi de
lapidibꝰ susertati fili abrahẽ. Accessert oues
quȩ ñ erant ex hoc ouili: ut fieret unus
grex ⁊ imꝰ pastor. Accessit fides õiũ gentiũ.
ereuit numerꝰ ñ solũ sapientiũ antisti¬
tũ . s &ẽ obecdientiũ popłoꝵ adiciente dño

Expanded text:
factum est. Accesserunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham : accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex et unus pastor : accessit fides omnium gentium, et crevit numerus non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium populorum; adjiciente
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝑ oꝑa debiustis intellig̾e: nolite tam̃
sediici a uanitatib ur̃is: qi uos ea qͣ coliti.
digito ostendere potestis. Multo qͥppe hones¬
tius. ñ haberetis qͦs possetis ostende: qũa ut
in eo qͦd istis ocłis a uob̾ ostendit᷑. ur̃i cordis

Expanded text:
 nolite tamen seduci vanitatibus vestris, quia vos ea quae colitis digito potestis ostendere. Multo quippe honestius non haberetis quod possetis ostendere, quam ut in eo quod istis oculis a vobis ostenditur, vestri cordis
Abbreviated transcription (Latin):
nfestancu reseruabat᷑. figuris teru̾ atos
uiboꝵ recurrentib̾ nuntiatet᷑. ñ õmo ea diẽ.
quȩ ibi gesta st̃ s alit̾ quȩłi qu̾a ilie lecta
didieimꝰ: ne uere putaret᷑ tñsacta recolere
potiꝰ ꝙ̃ uent᷑a p̃uidere. Primo enĩ iordañe

Expanded text:
ifestandum reservabatur, figuris rerum atque verborum praecurrentibus nuntiaretur; non omnino ea dixit quae ibi gesta sunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura praedicere. Primo enim Jordanem
Abbreviated transcription (Latin):
libq huiꝰ mũdi factis relictis. in qͥb sine
fructu laborat. tãꝙͣ. in egypto lateres sub
dura dñatiõe diaboli facer&: abiectisq ui¬
factȩ siluert̃. Ergo mare uidit ⁊ fugit: ut
tͥ sine ꝯtradictiõe ad lib̾tatẽ sp̃ałe pandde¬

Expanded text:
libusque hujus mundi factis relictis in quibus sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto latens sub dura dominatione diaboli facere, qufactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem pande
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo huic scło renuntiãuerit: quẽa d modũ
ille ppłs in t̾ra ꝓmissioĩs duci ñ potuit:
nͥ pͥus ab egẏpto receder&. S nc̃ ille non
mde cdiscessit. ñ chumo lib̾atꝰ auxilio: sic
nemo corde ab hoc scło aũtit᷑ nͥ diuine mie¬

Expanded text:
m huic saeculo renuntiaverit; quemadmodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo corde ab hoc saeculo avertitur, nisi di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissioĩs int̾rent. tactũ pedibꝰ sac̃otẽ
arcħa dñi portantiũ. stetisse desuꝑ ĩfrena¬
to lapsu: ab ĩferiore aũ parte. defluxisse.
qͦ currebat in mare: cdonec ĩsioco stantibꝰ
gitemꝰ. Iua enĩ sic̃ dic̃ apls.ĩfigura otin

Expanded text:
promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibusgitemus. «Illa» enim, sicut dicit Apostolus, «in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd estis uos. Hoc itaq tẽplũ ꝑsecutores in
do uł exeruciando coeger̃t: atq ut idolis
supplicarent. uehem̃t̃ instando fecerunt.
Quoꝵ multos pęnitentia reparauit: atcy
ab illa inqͥnatione mundauit. P osuerunt¬

Expanded text:
quod estis vos . Hoc itaque templum persecutores in do vel cruciando coegerunt, atque ut idolis supplicarent, vehementer instando fecerunt: quorum multos poenitentia reparavit, atque ab illa inquinatione mundavit. Poen
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ hoc referat᷑ ad homines. qͥ habitant in
terra. tropica locutione. qua significatur
ꝑ ħ qͦd otinet id qͦd ꝯtinet᷑: sicut dicimꝰ ma¬
lam domũ. in qua mali habitant: e bonã
in qua st̃ boni. Ipsi nãq int̾ficiebant am¬
mas suas. immolando filios suos: & effun¬
dendo sanguin̾e paruuloes. a osuetudie.
illiꝰ sceleris alienoꝵ. Uñ dictũ ẽ. Effuder̃t
sanguinẽ in nocentẽ. Ergo int̾fecta ẽ t̾ra
in sanguinib cũ ipsi int̾fecti st̃ in anima:¬

Expanded text:
si hoc referatur ad homines qui habitabant in terra, tropica locutione, qua significatur per id quod continet, id quod continetur, sicut dicimus malam domum, in qua mali habitant, et bonam in qua boni? Ipsi namque interficiebant animas suas immolando filios suos, et effundendo sanguinem parvulorum a consensione illius sceleris alienorum: unde dictum est, «Effuderunt sanguinem innocentem.» Ergo, «Interfecta est terra in sanguinibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussit: & ido a cȩt̾is miracłis in quib ñ du¬
fendit: hinc audire meruit: ut mereret᷑ ne
intraret int̾rã reꝑmissioĩs. ꝑturbatꝰ enũ mur¬
mure ppłi infidelis ñ tenuit fidutiã ꝙͣ debuit:
cui tam̃ ds tanqm electo suo. &̃ ptꝰ mortẽ eĩ
bonũ ꝑhibet. testimoniũ ÷ ut intelligam
ilła fidĩ eiꝰ titubationẽ a sola pęna fuisse¬

Expanded text:
stinxit a caeteris miraculis, in quibus non dufendit, hinc audire meruit ut moreretur, ne intraret in terram promissionis . Perturbatus enim murmure populi infidelis, non tenuit fiduciam qualem debuit. Cui tamen Deus tanquam electo suo, etiam post mortem ejus bonum perhibet testimonium, ut intelligamus illam fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uert eũ in ꝯsilio suo: hoc ẽ qͥd suꝑiꝰ anit. N̾s
nullas patiem̃ cũ sc̃ĩs societatis angustias.
dilectione rei nr̃e. quasi pͥuatȩ. Głosissima.
qppe illa ciuitas adepta. ꝓmissa heredita.¬
te. in qua nulłꝰ moriet᷑. nullꝰ oriet᷑ : ñ ha.¬
bebit ciues. qͥ singłi gaudeant suis rebꝰ:
qr d̾s erit omĩa in om̃ib. Cuiꝰ societat̃e.
q̃s qͥs in hac ꝑeg̾natiõe fidelit̃ ⁊ flagrant̃
desiderau̾it: assuescit pͥuatis p̾ferre cõmu¬
nia. ñ sua querendo. s quȩ iħu xp̃i: ne sibi
sapiens. ⁊ sibi ꝯsulens exac̾bet d̃m in osilio
suo: s sꝑans qͦd ñ uidet. ñ festinet sieri de

Expanded text:
verunt eum in consilio suo.» Hoc est quod superius ait, «Non nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥfitia mortuoꝵ: & irritauert̃ eũ in adin¬
uentionibꝰ suis: & multiplicata ẽ in eis rui¬
na. Canqm ad hoc distulerit. qd leuauerit
manũ suã suꝑ eos ꝓsternendos in deserto.
& deiciendũ sem̃ eoꝵ in nationib. ⁊ disꝑgen¬
dos eos in regionibꝰ: ut dati in repbũ sensũ
etiã illud admitterent. in qͦĩmanori eri¬
mine. eundenti iusticia piirent᷑: quẽ ad

Expanded text:
sacrificia» «mortuorum. Et irritaverunt eum in adinventionibus suis, et multiplicata est in eis ruina.» Tanquam ad hoc distulerit, quod levaverat manum super eos prosternendos in deserto, et dejiciendum semen eorum in nationibus, et dispergendos eos in regionibus, ut dati in reprobum sensum, etiam illud admitterent, in quo immaniore crimine evidenti justitia punirentur; quemad
Abbreviated transcription (Latin):
lut desertũ il fuerant abẏssi aquarũ: Et¬
eos de manu inimici. Qo p̃cii datũ ẽ in hac
redẽptione: An ꝓpħia ẽ. q̃d in figura baptis¬
mi hoc factũ ẽ. uͥ redimim᷑ de. manu cdiabo¬
li magno p̃cio qd sangnis ẽ. xp̃i: undo ũ
qͣcũq mari. s mari rubro: id ouenientiꝰ figu¬
rauit. Sangius enĩ: rubrũ facit colorẽ. Et.¬

Expanded text:
lut desertum, ubi fuerant abyssi aquarum? eos de maredemptione? An prophetia est, quod in figura Baptismi hoc factum est, ubi redimimur de manu diaboli magno pretio, quod sanguis est Christi? Unde non quocumque mari, sed mari Rubro id convenientius figuratum est: sanguis enim rubrum colorem
Abbreviated transcription (Latin):
quã abrabã fieret ego sũ. Quomͦ aut̃ illi
iħ̾m ignorarent. aut in eũ ñ crederent. cũ
ꝓpt̃ea ꝓpħȩ dicerent᷑: qͥa licet occultiꝰ. tam̃
dnm̃ p̾muntiabant: Unde aꝑte ipse dicit.
A brahã ꝯcupiuit. ut uider& diem meũ: ui¬

Expanded text:
quam Abraham fieret,» «ego sum.» Quomodo autem hunc illi ignorarent, aut in eum non crederent; cum propterea prophetae dicerentur quia licet occultius, tamen Dominum praenuntiabant? Unde aperte ipse dicit: «Abraham concupivit videre diem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
rabise ꝓ nichilo habuert̃. u̾bis dĩ ñ eredidert̃.
ꝑ q̃da parua ducentis ad magna: & festinan.¬
tes beati fieri tẽporalibꝰ reb. quas scdm car¬
nem sapiebant. ñ sustinuer̾t sicut supͣ dic̃¬
mͣmurauer̃t in tab̾nacłis suis: ñ exaudie

Expanded text:
rabilem pro nihilo habuerunt, verbis Dei non crediderunt, per quaedam parva ducentis ad magna, et festinantes beari temporalibus rebus, quas secundum carnem sapiebant, «non sustinuerunt,» sicut supra dicurmurarunt in tab
Abbreviated transcription (Latin):
quassatio: & reputatũ ẽ ei iniusticiã. in ge¬
neratione. ⁊ gen̾ationẽ. usq in sempit̾num.
Ds̃ enĩ hoc reputauit sacerdoti suo iniusti¬
ciã: ñ solũ qm̃diu gen̾atio ẽ. s usq in sem¬
pit̾nũ: qͥ cor scrutat᷑. ⁊ nouit appendere ÷¬
qͣnta id factũ sit ppłi caritate. E irritaue

Expanded text:
um est ei in justitiam, in generationem et generationem usque in sempiternum.» Deus hoc reputavit sacerdoti suo in justitiam, non solum quamdiu generatio est, sed «usque in sempiternum;» qui cor scrutatur, et novit appendere quanta id factum sit populi charitate. 28. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
mor. Seruus aut̃ ñ manet indomo inȩt̾nũ:¬
s filiꝰ manet inet̾nũ. Id̾o excluso chananeo:
dat᷑ t̾ra reꝓmissionis semini abrahȩ. Consũ¬
mata enĩ caritas. foras mittit timorẽ: ut fi¬
liꝰ maneat indomo inȩt̾nũ. Uñ dictũẽ. Et

Expanded text:
mor. «Servus autem non manet in domo in aeternum; filius manet in aeternum» . Ideo excluso Chananaeo, datur terra promissionis semini Abrahae. Consummata enim charitas foras mittit timorem , ut fili
Abbreviated transcription (Latin):
missionis ꝑtinentes ad ȩt̾nã hereditat̾e. testa¬
m̃ti ȩt̃ni : ut tanqͣm ipsã hereditatẽ sͥ eligant
uocantes. adnuntiantes: nec in suã. s in eius
głam. side. bene. oꝑantes. spe gaudentes. cari¬
tate feruentes. Hoc totũ sonat his u̾bis. Con¬
fitemini dño ⁊ inuocate nom̃ eiꝰ: usq faciem¬

Expanded text:
tes ad aeternam haereditatem testamenti aeterni, ut tanquam ipsam haereditatem sibi eligant nvocantes, annuntiantes, nec in suam, sed in ejus gloriam per fidem bene operantes, spe gaudentes, charitate ferventes . Hoc totum sonat his versibus: «Confitemini Domino, et invocate nomen ejus, a
Abbreviated transcription (Latin):
mare rubrũ tñsiert̃:. dolet eoꝵ infidelitatẽ qͦd
inqͣnta desꝑatione ⁊ trepidatione. fuerint.
ptꝰ recentia tot ⁊ tanta miracła inȩgypto:
cuiꝰ multitudinis miscdiȩ dĩ ñ eos fuisse ne¬
mores dicit. Ascendentes aut̃ ꝓpt̾ea dictũ ẽ:
qͥa ita ẽ t̾rȩ positio. ut descensio dicat᷑ inegỹp¬
tũ de t̾ra chanaan. & in eã illinc ascensio.
Notandũ ẽ sane quẽ admodũ scͥpt᷑a culpare
uoluerit. ñ intelligere qͦd intelligendũ ẽ:
⁊ ñ meminisse qͦd memoria retinendũ ẽ. Ad
iungit tam̃ ñ scd̾m oꝑa eoꝵ ⁊ infidelitat̾ẽ

Expanded text:
mare Rubrum transierunt, dolet eorum infidelitatem, in quanta trepidatione et desperatione fuerint, post recentia tot et tanta miracula in Aegypto; cujus multitudinis misericordiae Dei non eos fuisse memores dicit. «Ascenderunt» autem, propterea dictum est, quia ita est terrae positio, ut descensio dicatur in Aegyptum de terra Chanaan, et in eam illinc ascensio. Notandum est sane quemadmodum Scriptura culpare voluerit, non intelligere quod intelligendum est, et non meminisungit tamen non secundum eorum infidelitatem
Abbreviated transcription (Latin):
lia facta st̃ ñ obliuiscerent᷑. fidelit̾q p̃sume.¬
rent. qd eacłẽ potestate. quã fuerant ĩa exꝑti.
ds̃ illos ab inimicoꝵ suoꝵ ꝑsecutione lib̾are.
Obliti st̃ aut̃. qd eis megẏpto ad inimicos eoꝵ
ꝯterendos. ꝑ tanta ꝓdigia p̃stitisset. Et irri¬
tauer̾t̃ ascendentes in mari: mari rubro Q¬

Expanded text:
facta sunt, non obliviscerentur, fideliterque praesumerent quod eadem potestate quam fuerant jam experti, Deus illos ab inimicorum persecutione liberaret; obliti sunt autem quid eis in Aegypto ad inimicos eorum conterendos per tanta prodigia praestitisset. «Et irritaverunt, ascendentes in mari», «mare Rubr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iusta. Nec ineo qͦd egyptios deceꝑunt. aqͥbꝰ
sͥ ut cõmodaret᷑ aurũ argentũq petierunt:
putandꝰ ẽ d̾̃s huiꝰmodi dolos eis qͥ sursum
corda habent. uł iubere: uł si fecerint. appro¬
imissi st̃ ista facere quã iussi: ñ tam̾ sine ali¬
qͥs hominibꝰ. tam̃ qͦd sͥ reddi debuit. abstulert.
Sicut aut̃ egyptioꝵ iniqͣtate. sic ⁊ istoꝵ infir¬
mitate. ad id qͦd opꝰ erat illis factis figurandũ
⁊ p̃nuntiandũ: aiuine us ẽ d̃s. Et eduxit cos
di beneficiũ fuit: ut in illa necessitate. mi
eos. Timor utiq hebreoꝵ suꝑ egẏptios: ñ eñ
timor eoꝵ qͦ timebant hebrei. s qͦ timebant᷑.¬
Et hoc intelligendu ẽ ptꝰ ilła ultimã egyptioꝵ
mortẽ.⁊ tanta strage. in mari rubro. tã mag¬
ni ꝑsequentis exeicit᷑: scilicet egẏptios timu¬
isse residuos ne redirent hebrer: & eoꝵ reli¬
quias magna facilitate. ꝯtererent. E imple¬

Expanded text:
 nec in eo quod Aegyptios deceperunt, a quibus sibi ut commodaretur aurum argentumque petiverunt, putandus est Deus hujusmodi dolos, eis qui sursum cor habent, vel jubere, vel, si fecerint, appromissi sunt facere ista, quam jussi: non tamen sine aliquis hominibus tamen quod sibi reddi debuit, abstulerunt. Sicut autem Aegyptiorum iniquitate, sic istorum infirmitate, ad id quod opus erat illis factis figurandum et praenuntiandum divine usus est Deus. «Et eduxit eos Dei beneficium fuit, ut in illa necessitate migreos.» Timor utique Hebraeorum super Aegyptios. Non enim «timor eorum,» quo timebant Hebraei, sed quo timebant Sed intelligendum est, post illam ultimam Aegyptiorum mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequentis exercitus, Aegyptios timuisse residuos ne redirent Hebraei, et eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc imple
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Qfecit magnalia megypto: mirabi¬
lia in t̾ra cham: t̾ribilia in mari rubro.
Quȩ st̃ mirabilia: ipsa st̃ t̾ribilia. Nulla qͥppe
admiratio ẽ: sine quacła fdemidine. Qm̃uis
&̃ ita hinc t̾ribilia dici potuer̾t. qͦd adu̾sa¬
rios afflixer̃t: & istis qͥd deberent. timere.

Expanded text:
ui fecit magnalia in Aegypto, mirabilia in terra Cham, terribilia in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa sunt terribilia; nulla quippe admiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios afflixerunt, et istis quid deberent timere,
Abbreviated transcription (Latin):
neratio gen̾ationi sequendo succedit: tamdiu
mandatũ ẽ uiuendũ ex fide. Qͦd obseruat.
popłs di. filiꝰ ꝓmissionis. nascendo uenientes.
⁊ moriendo abeuntes: oonec oĩs gen̾atio fini¬
at᷑: quȩ millenario num̃o significat᷑. Qd¬

Expanded text:
neratio generationi sequendo succedit, tamdiu mandatum est vivendum ex fide. Quod observat populus Dei, filii promissionis nascendo venientes, et moriendo abeuntes, donec omnis generatio finiatur; quod millenario numero significatum
Abbreviated transcription (Latin):
ut roborent᷑ in fide. de pat̾arelis ꝓponunt᷑¬
exempla. ⁊ illoꝵ fidĩ ⁊ ꝓmissionis dĩ: ut mmu¬
tando ⁊ sꝑando. simꝰ sem̃ illoꝵ ñ de sola gente
hebreoꝵ. s quotqͦt. istã grãm suscipiunt in
om̃i t̾ra. Qd totũ his u̾bis ꝯtinet᷑. Mem̃tote

Expanded text:
archis proponuntexempla et illorum fidei et promissionis Dei, ut imitando et sperando simus semen illorum, non de sola gente Hebraeorum, sed quotquot istam gratiam suscipiunt in omni terra. Quod totum his versibus continetur: «Mementote
Abbreviated transcription (Latin):
nando eos ab iniqͥtatibꝰ suis: seqͥtur oratio.
Mem̃to nr̃i dñe in beneplacito ppłi tui .i. ut
in salutari tuo. Ipse s̃ enĩ saluator. in qͦ pecca
ta dimittunt᷑: & animȩ sanant᷑: ut possint
custodire. iudiciũ. ⁊ facere iusticiã. De illo qͥp

Expanded text:
nando eos ab iniquitatibus suis, sequitur oratio, «Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui:» id in ta dimittuntur, et animae sanantur, ut possint custodire judicium, et facere justitiam; quos cum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmos. centesimũ quartũ. ⁊ centesimũ qͥnt̾o.
ita int̾ se ꝯiunc̾tos: ut in uno eoꝵ qͥ p̃cedit. cõ¬
m̃det᷑ ppłs dĩ melectis eiꝰ. de qͥb nulla quere¬
la fit. qͦs ego arbitror ibi fuisse. in qͥb bene¬
placitũ ẽ dõ: misto aut̃ qͥ sequit᷑ eos cõmemo¬
ratos. qͥ in eodẽ ppło amaricauer̃t: nec tam̃
etiã ipsis miscłiam dĩ defuisse. Dicunt᷑ aut̃
ista ex eoꝵ ꝑsona. qͥ ueniã ꝯu̾si p̃cant᷑: & ex

Expanded text:
 centesimum quartum et centesimum quintum ita inter se conjunctos, ut in uno eorum, qui praecedit, commendetur populus Dei in electis ejus, de quibus nulla querela fit, quos ego arbitror ibi fuisse in quibus beneplacitum est Deo : in isto autem qui sequitur, eos commemoratos qui in eodem populo amaricaverunt; nec tamen etiam ipsis Dei misericordiam defuisse. Dicuntur autem ista ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
nit coturnix. Non coturnicẽ petier̃t: s car¬
nes. Qa uͦ ⁊ cotͣmx caro ẽ : &e in isto psalmo
ñ loquit᷑ de amaricatione illoꝵ. in qͥb ñ ẽ.
b̃nplacitũ do̾: s de. fide electoꝵ qͦd ẽ uere.
sem̃ abrahȩ: ipsi intelligendi st̃ petisse: ut
ueniret unde amaricantiũ m̃muratio p̾me.¬
retur. Iã in u̾su qͥ sequit᷑. ꝙ pane cęli sat᷑auit.
eos. manna qͥdẽ ñ nominauit: s nulli obseũ¬
mina. E hoc factũ: tã cito intelligit᷑ quam

Expanded text:
nit coturnix.» Non coturnicem concupiverunt, sed carnes. Quia vero et coturnix caro est, et in isto psalmo non loquitur de amaricatione illorum in quibus non est beneplacitum Deo, sed de fide electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos,» manna quidem non nominavit, sed nulli obscumina.» Et hoc factum tam cito intelligitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: & ñ sustinuert̃ osiliũ eiꝰ. Debuer̾t enĩ
cogitare tanta erga se oꝑa dĩ ñ ẽẽ inama:
s uocare ad aliquã sine fine. felicitat̾ẽ. quȩ
ꝑ patientiã sustinenda ẽ: s festinauer̃t
beati fieri tẽporalibꝰ rebͦ. Quȩ icło nemini
ꝯferunt uerã felicitat̾ẽ: qr ñ extingunt. in¬
saciabiłe cupiditatẽ. Et coneupier̃t deni

Expanded text:
ejus: non sustinuerunt consilium ejus.» Debuerunt enim cogitare tanta erga se opera Dei non esse inania, sed vocare ad aliquam sine fine felicitatem, quae per patientiam sustinenda est; sed festinaverunt beati fieri temporalibus rebus, quae ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non exstinguunt insatiabilem cup
Abbreviated transcription (Latin):
A bsit. sã ipsa ẽ mirabilis illa d̃ĩ bonitas: qua
bene utit᷑ &̃ malis. uł angłis. ł hominibꝰ. Cũ
enĩ ipsi uicio suo mali sint: ille. de malo eoꝵ
bñ facit. Non enĩ anteqm odissent ppłm eiꝰ
lis sius felicib muiderent. In eog̃ qͦd popłm
suũ multiplicauit: hoc beneficio suo malos
ad inuidendũ oũtit. Inuidia ẽ eñĩ: odiũ seli¬
faciendo: s istis bona qͥb facillime. possent
inuidere largiendo. Quoꝵ odio ⁊ ad exererta¬

Expanded text:
a est illa mirabilis Dei bonitas, qua bene utitur etiam malis, vel angelis, vel hominibus. Cum enim ipsi vitio suo mali sibenefecit. Non enim antequam odissent populum ejus lis suis felicibus inviderent. In eo ergo quod populum suum multiplicavit, hoc beneficio suo malos ad invidendum convertit. Invidia est enim odium felifaciendo, sed istis bona, quibus mali facillime possent invidere, largiendo. Quo illorum odio, et
Abbreviated transcription (Latin):
eis: icło dictũ ẽ. qr unã gent̾e. uoluit intelli¬
g. ꝑtinentẽ ad sem̃ abrahȩ. quȩ uocata ẽ
qͥdem ex om̃ib gentib: & sic in ea dicunt᷑
om̃s gentes. ut una sit gens in adoptionẽ
uocata. Extͣ istã nulli manifestauit. iudi

Expanded text:
unam gentem voluit intelligi pertinentem ad semen Abrahae; quae vocata est quidem ex omnibus gentibus, et sic in ea dicuntur omnes gentes, ut una sit gens in adoptionem vocata. Extra istam nulli genti manifestavit judic
Abbreviated transcription (Latin):
ginꝰ in illa sublimitate ioseph: sicut nec cõ¬
pedes in eiꝰ humilitate. S unde. fieri posset.
ut uir tantꝰ uniꝰ ueri cdi cultor. in egypto alen-¬
dis tantũmꝰ corporibꝰ. & rebꝰ tantũmͦ corporali¬
bus gub̾nandis eẽt intent᷑: & qͥ eos meliores red¬
deret. eura ñ gereret animoꝵ : & intrauit
H inc aꝑtissime demonstratũ ẽ de semine cham.
filii noe. cui pͥmitiuus fuit chanaan: exortã

Expanded text:
gimus in illa sublimitate Joseph, sicut nec compedes in ejus humilitate. Sed unde fieri posset ut vir tantus, unius veri Dei cultor, in Aegypto alendis tantummodo corporibus, et rebus tantum corporalibus gubernandis esset intentus, et quo eos meliores redderet, curam non gereret animorum? Hic enim apertissime demonstratum est, de semine Cham filii Noe, cujus primitivus fuit Chanaan exortam
Abbreviated transcription (Latin):
Li bi intelligi uoluit: & illos quoꝵ se dm dix̃.
uiuere secũ mȩt̾nũ. E hoc dixit. qͦd capi q̃
a paruulis posset: ut ego sũ qͥ sũ. illi ꝓ ca
pacitate intelligerent: qͥ grandib uirib
caritatis nossent. querere. faciem eiꝰ semper.
S gͦ qͦd ẽ ipse. multũ ẽ ad nos uidere. uł que.¬
rere: mem̾tote. mirabiliũ eĩ quȩ fęcit᷑ ꝓdi

Expanded text:
bi intelligi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos vel videre quaerere, «Mementote mirabilium ejus qu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͥ diligit᷑. &̃ p̃sens querit᷑: dũ caritate
ꝑpetua. ne fiat absens agit᷑. Promde quẽ qͣsq
diligit. ẽ cũ eũ uidet sine fastidio. sẽꝑ uult
hoc ẽ querite faciẽ eiꝰ semꝑ: ñ ut huic inqͥ¬
sitioni. qua significat᷑. amor fin̾e p̃stet in¬
tentio: s amore crescente inqͥsitio crescat.
ardens.⁊ ad capatia u̾ba descendit: infirmũ
amorẽ atq lactentẽ. tẽporalib cłi mirabilibꝰ
nutͥens. Mem̃tote inqͥt mirabiliũ eiꝰ. quȩ

Expanded text:
hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligit, etiam cum eum videt, sine fastidio semper vult hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescente inquisitio crescat iardens, et ad capacia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi. uł potiꝰ duoꝵ u̾boꝵ int̾pretatio est: lau¬
date dñm. Et ideo inde. incepit.
onfitemini dño: & inuocate nom̃ eiꝰ.
In laude enĩ intelligenda ẽ ista ꝯfes¬
sio: sicut ẽ. Confiteor tͥ pat̾: dñe celi ⁊ tercȩ.
Premissa laude. inuocatio seqͥ solet: uͥ desicl̾ia
peccator allegat. Uñ & ipsa oratio dñica ht
a capite breuissimã laude: qͦd est pater nr
qͥ es in cȩł. Tunc quȩ petunt᷑ leinceps sequun

Expanded text:
bi, vel potius duorum verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: «Confitemini Domino, et invocate nomen ejus.» In laude enim intelligenda est ista confessio, sicut est, «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Praemissa enim laude, invocatio sequi solet, ubi desideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a capite brevissimam laudem, quod est, «Pater noster qui es in coelis» . Tunc quae petuntur, deinceps consequun
Abbreviated transcription (Latin):
geant. Es tanqu̾a quereremꝰ. cu bono ista
data st̃. ne hoc ipsũ putaret᷑ sũmũ bonum.
qͦd ista felicitas rerũ tẽporaliũ ppło cłi data
ẽ: otinuo eã ad illuo retulit. uͥ sũmũ bonũ
oportet inquiri. Ut custodiant inqͥt iustifi¬
cationes eiꝰ: & legẽ eiꝰ req̾rant. Ubi ñ solũ in¬
telligendũ ẽ. dĩ seruos ⁊ electos filios ꝓmissio¬
nis. uerũ ⁊ germanũ sem̃ abrahȩ. imitantes
fidem abrahe ꝓpt̾ea ista bona t̾rȩ sumere. a
ritate torpescant: s idõ habeant diuina mi¬
scdia hec omĩa p̃parata. in qͥb querendis pos¬
sent negotiosissimis laboribꝰ occupari᷑ ut ad
hoc uacent. unde bonũ ȩt̾nũ possit ad quiri:
a. ut custodiant iustificationes eiꝰ ⁊ legẽ eiꝰ

Expanded text:
 Et tanquam quaereremus cui bono ista data sunt, ne hoc ipsum putaretur summum bonum, quod ista felicitas rerum temporalium populo Dei data est; continuo eam ad aliud retulit, ubi summum bonum oportet inquiri: «Ut custodiant,» inquit, «justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Ubi intelligendum est Dei servos et electos filios promissionis, verum et germanum semen Abrahae, imitantes fidem Abrahae, propterea ista bona terrena sumere arsa securitate torpescant; sed ideo habeant divina misericordia haec omnia praeparata, in quibus quaerendis possent negotiosissimis laboribus occupari, ut ad hoc vacent unde bonum aeternum possit acquiri, hoc est, «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. i. ñ ꝑmisit: & cocripuit ꝓ eis reges. Nolite.
inqͣt tangere xp̃os meos: & in ꝓpħis meis no¬
lite malignari. U̾ba dixit dd̃ĩ corripientis ł
arguentis reges. ne negligerent scos patres.
cũ eẽnt numero breues: ⁊ paucissimi. ⁊ incols
in t̾ra chanaan. Que u̾ba licet in libͥs hẏsto¬
riȩ ñ legant᷑: tam̃ intelligenda st̃. uł latent̃
ysaac: & alii ne nocerent iacõb. Pot̃ aut̃ mo¬

Expanded text:
olite,» inquit, «tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari.» Verba dixit Dei corripientis vel arguentis reges, ne laederent sanctos patres, cum essent numero breves, et paucissimi atque incolae in terra Chanaan. Quae verba licet in libris ejus historiae non legantur, tamen intelligenda sunt vel latenter Isaac , et alii ne nocerent Jacob ; cum
Abbreviated transcription (Latin):
tantis hominis: flatu. sicut ꝑtibiam uł
quid eiusmodi. Pulsu sicut ꝑ cytharam.
uł quid huiusmodi. Nullum itaq genꝰ
tus in tuba: pulsus in cythara: tanquam
dñm in scĩs eius: quib hoc dixit. nͥ eis
potentatus eius & multitudo magnitu¬
dinas eius.:quã fecit & ostendit in uodis.
Uos estis tuba. psalt̾ium. exthara. & tẏm¬
panum. cͥori .i. cordȩ. & organum. & cỹm¬
bala iubilationis: bene sonantia. quia
consonantia. Uos estis hȩc omnia. slieh
bic uile: nichil hic transitoriunt. achis¬
lubricum. uł ludicrũ cogitetur. Et̾

Expanded text:
tantis hominis; flatu, sicut per tibiam, vel tantis hominis; flatu, sicut per tibiam, vel quid ejusmodi; pulsu, sicut per citharam, vel quid ejusmodi. Nullum itaque genutus in tuba, pulsus in cithara; tanquam Dominum in sanctis ejus,» quibus hoc dixit, nisi eis potentatus ejus, et multitudo magnitudinis ejus, quam fecit et ostendit in vobis. Vos estis tuba, psalterium, cithara, tympanum, chorus, chordae, et organum, et cymbala jubilationis bene sonantia, quia consonantia. Vos estis haec omnia nihil hic vile, nihil hic transitorium, nihil ludicrum cogitetur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
corruptione liberatȩ. Quib id̾o forrasse
addidit organũ: ñ ut singule sonent.
s ut diu̾sitate concordissima consonent:
sicut ordinant᷑ in organo. Habebunt enim
etian tunc sci differentias suas osonanteᷤs.
ex diu̾sis qͥdem: s ñ int̾ se auersis sonis.
Stella er im abstella differt in claritate.
sic ce resurrectio mortuorum. Laudate eũ
in eymbalis bene sonantib. Cymbala in
dam. labiis nr̃is comparata sunt. S meliꝰ
intelligi pu̾to in cymbalis quodammodo
laudare di:. dum quisq honoratur a
proximo. ñ a se ipso: &e inuicem honoran¬
tes dant laudem do. Ne quis autẽ cym
bala intelligeret. que sine anima sonant:
idõ prito addituman cymbalis iubilatio¬
nis. Iubilatio namq ẽ in effabilis laus:¬
que non nisi ab anima ꝓficiscitur. Nec
pretereundum existimo. quod musici
docent. & res ipsa manifesta est:tria ẽẽ ge¬
nera sonoꝵ: uoce. flatu. pulsu. Uoce. ut ẽ
ꝑ fauces & arteriaᷤᷤ sine organo aliquo can¬

Expanded text:
corruptione liberata. Quibus ideo fortasse addidit organum, non ut singulae sonent, sed ut diversitate concordissima consonent, sicut ordinatur in organo. Habebunt enim etiam tunc sancti Dei differentias suas consonantes,ex diversis quidem, sed non inter se adversis sonis. «Stella enim a stella differt insic et resurrectio mortuorum. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus, laudate eudam labiis nostris comparata sunt. Sed melius intelligi puto in cymbalis quodammodo laudare Dominum, dum quisque honoratur a proximo, non a semetipso, et invicem honorantes dant laudem Deo . CAPUT bala intelligeret, quae sine anima sonant, ideo puto additum, «in cymbalis jubilationis.» Jubilatio namque, id est ineffabilis laus, nonnisi ab anima proficiscitur. Nec praetereundum existimo quod musici dicunt, et res ipsa manifesta est, tria esse genera sonorum; voce, flatu, pulsu: voce, ut est per fauces et arterias, sine organo aliquo can
Abbreviated transcription (Latin):
nos sumꝰ iusticia di in ipso. Quid autẽ
potentiꝰ quã regnare in et̾ni: sub pedi¬
b positis omnib mimicis: Cur ñ ce ipsi
sint etiam multitudo magnitudinis
ipse magnus est.s quia magnos eos fecit:¬

Expanded text:
Nos» sumus «justitia Dei in ipso.» Quid enim potentius, quam regnare in aeternum, sub pedibus positis omnibus inimicis? Cur non ipsi sint etiam multitudo magnitudinis ipse magnus est, sed qua magnos eos fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib eus: laudate eum scđm ml¬
titudinẽ magnitudinis eiꝰ. Omĩa ista ip¬
si sunt scĩ eius. sicut dicit apłs: ut nos si¬
mus iusticia dĩ in ipso. Si gͦ iusticia dñi
quã fecit in eis: cur ñ &e uirtꝰ dñi quã fe¬
cit in eis. ut resurgeret a mortuis: Nam in
xp̃i resurrectione. uirtꝰ maxime cõmenda¬
tur: quia in passione infirmitas fuit.di¬
cente apło. Et si crucifixus ẽ ex infirmitate:

Expanded text:
tatibus ejus. Laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus.» Omnia ista ipsi sunt sancti ejus; quomodo dicit Apostolus: «Ut nos simus justitia Dei in ipso» . Si ergo justitia Dei quam fecit in eis, cur non et virtus Dei quam fecit in eis, ut resurgerent a mortuis? Nam et in Christi resurrectione virtus maxime commendatur; quia in passione infirmitas fuit, dicente Apostolo, «Etsi crucifixus est ex infirmitate,
Abbreviated transcription (Latin):
cato atq firmato. T ympanũ laudat d̾m:
cum iam in carne mutata. nulla ẽ t̾renȩ
dm̃: quando eum laudat pacata socieraᷤ.
Laudate eum in cordis & organo. Cordas
habet psalt̾ium &e cythara: quȩ suꝑiꝰ com¬
memorata sunt. Organum aũt generale
nom̃ est uasoꝵ omniũ musicoꝵ: quamuis
iam obtinuerit consuetudo. ut organa

Expanded text:
ano et choro: tympanum laudat Dominum, cum jam in carne mutata nulla est terrenaeDominum, quando eum laudat pacata societas. Laudate eum in chordis et organo: chordas habet et psalterium, et cithara, quae superius commemorata sunt. Organum autem generale nomen est vasorum omnium musicorum. Quamvis jam obtinuerit consuetudo, ut organa
Abbreviated transcription (Latin):
gła. qͥ disꝑsit dedit pauꝑibꝰ: dentib suis
fremet ⁊ tabescet: qi illic erit fletꝰ ⁊ stridor
dentiũ. Non enĩ fremet ⁊ reuiuiscet: sic̃ fie¬
ret si oportuno eũ tẽpore. penitera: s t̾c pȩ¬
ntebit. cũ desid̾ium peccatoꝵ ꝑibit: nullo
succendente solatio. Pibit desidiũ peccatoꝵ
cũ tnͣsient oĩa tãquã umbra: cũ fęno ares¬
cente flos decidet: u̾bũ aut̃ dm̃ qd manet
inȩt̾nũ. sic̃ falsoꝵ beatoꝵ uanitate derisũ

Expanded text:
arsit et dedit pauperibus. «Dentibus suis frendet, et tabescet:» quia illic erit ploratus et stridor dentium. Non enim frondebit , et virescet, sicut fieret si opportuno eum tempore poeniteret; sed tunc poenitebit, cum «desiderium peccatorum peribit:» nullo succedente solatio. Peribit desiderium peccatorum, cum transient omnia tanquam umbra , cum feno arescente flos decidet. Verbum autem Domini quod manet in aeternum , sicut falsorum beatorum vanitate derisum
Abbreviated transcription (Latin):
accusat. Quappt̾ cũ cantari audimꝰ in
psalmo. laudate pueri dnm: ñ arbitrem᷑
ad nos ista exhortationẽ ñ ꝑtinere: qͥ iam
corporis pueritiã suꝑgressi. uł iuuenili
decore suꝑuirescimꝰ: uł senili honore canes¬
enĩ de uana granditate. p̃sumens. ñ sinit
homine̾ ambulare ꝑ artã uiã: ⁊ intrare ꝑ
angustã portã. Puer aut̃ facile intrat. ꝑ
angustũ. E id̾o nemo nͥ puer mtrat ĩregnũ¬

Expanded text:
ari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canesenim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnu
Abbreviated transcription (Latin):
pes erimꝰ qr copia nr̃a erit ipse cds omĩa in
om̃ibꝰ: nec laborabimus qͥa nulla erit infir¬
tas: nec irã dĩ sustinebimꝰ. qͥa in eiꝰ benigni
tate manebimꝰ: nec t̾rores eiꝰ nos ꝯtͣbabunt:
qͥa ꝓmissa reddita nos beatificabunt: nec ter¬
ritꝰ longe fiet a nob̾. notus ⁊ amcꝰ: ubi nul¬
lus erit. qͥ timeatur inimicus ⁊¬

Expanded text:
pes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, ubi nullus erit qui timeatur inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
re ipsa ꝓbatũ ẽ: tnsitoria ꝓmisisse. Manda¬
nouũ: Huiꝰ heres qͥsqͥs ẽẽ uolueris: nolo
te fallas. nec t̾rã thentẽ lac ⁊ mel. carna¬
lit̾ cogites:ñ amena p̃dia. ñ ortos fructi¬
feros ⁊ opacos: ñ tale aliqͥd mediteris adi¬
pisci. quale solet hic oculꝰ auariciȩ. ꝯcupis¬
qͦd in lege. litt̾a ẽ. in ȩuãgłio gr̃a. Illa ha¬
buit ũbra: ista imagne̾. Illa data ẽ ꝓpt̾
tnͣsgressionẽ: ista ꝓpt̾ iustificationẽ. Illa
ignoranti demonstrat peccatũ: ista agni-¬
tum adiuuat ut uitet᷑. Illa flagiciis dedi¬
tos increpat: ista peccatores bonitate ꝓpͥa
lib̾at. Illa aliis honorẽ reddendũ decre¬
uit: ista &̃ ꝓ iimicis orare. iussit. Illie p̾di

Expanded text:
reipsa probatum est transitoria promisisse: «MandaNovum? Cujus haeres quisquis esse volueris, nolo te fallas, nec terram trahentem lac et mel carnaliter cogites, non amoena praedia, non hortos fructiferos et opacos, non tale aliquid mediteris adipisci, quale solet hic oculus avaritiae concupisod in lege littera, in euangelio gratia. Illa habuit umbram, ista imaginem. Illa data est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat. Illa talionem reddendam decreuit, ista etiam pro inimicis orare iussit. Illa, coni
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ. suũ intellig̾e debet auctorẽ: cuiꝰ
uoluntati tantõmagis seruiat: qͣntose. qr
De se ipso nichil sit pensat. Ecce aũ oditi.
dm̃ osiderare negleximꝰ. Adhibita st̃ p̃cep¬
obtẽꝑare noluimꝰ: adiunctũ ẽ exemplum.

Expanded text:
homo est, suum intelligere debet auctorem; cujus voluntati tanto magis serviat, quanto se quia de se ipso nihil sit pensat; ecce autem conditi Deum considerare negleximus. Adhibita sunt praecepobtemperare noluimus. Adjunguntur e
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ꝑ illa aĩalia sigurat᷑. Illic ex carne ag-¬
ni pascha celebrat᷑: hic pascha nr̃m ĩmo-
meniȩ .i. nouȩ lunȩ pͥncipia celebrantur.
hic noua creata in xp̃o accipit᷑. ut pauł
ait. Si qua in xp̃o noua creatura. uetera
tnsiert: ecce facta st̃ oĩa noua. Qd pluras
In lege qͥppe res geste. ꝑ figurã in signisi¬

Expanded text:
quod per illa animalia figurabatur. Illic ex carne Agni Pascha celebratur, hic Pascha nostrum immmeniae, id est nouae lunae principia colebantur, hic noua creatura in Christo accipitur, ut Paulus ait: Si qua in Christo noua creatura, uetera transierunt, ecce facta sunt noua. Quid plura? In lege quippe res gestae
Abbreviated transcription (Latin):
corde meo. Non semꝑ ꝯfessio pecca¬
toꝵ ẽ: s ⁊ laus di deuotione ꝯfessionis ex¬
pͥmt᷑. Illa gͦ luget: hec gaudet. Illa medi¬
co uulnꝰ ostendit: hȩc de sanitate grãs
agit. Hȩc ꝯfessio quẽcłã significat. ñ solũ
ab om̃i malo lib̾atũ: s &̃ a malignis lib̾atr̃.¬

Expanded text:
corde meo.» Non semper confessio peccatorum est, sed et laus Dei devotione confessionis expromitur. Illa luget, haec gaudet; illa medico vulnus ostendit, haec de sanitate gratias agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis
Abbreviated transcription (Latin):
in uia bibit: ꝓpt̾ea exaltauit caput. In
humano qͥppe gen̾e ab ipso mundi exor¬
dio: torrens mortis effluxerat. S de hos.
torrente dñs in uia bibit: qr mort̾e in
tͣnsitu gustauit. Atq ido exaltaũ cap̃
qr hoc qͦd moriendo in sepulchro posu¬
it: resurgendo suꝑ angłos eleuauit. CE ĩde
antiquũ hostẽ met̾nũ ꝑculit: unde seuit¬

Expanded text:
in via bibet, propterea exaltabit caput . In humano quippe genere ab ipso mundi initio torrens mortis effluxerat: sed de hoc torrente Dominus in via bibit, quia mortem in transitu gustavit. Atque ideo exaltavit caput, quia hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos elevavit; et inde antiquum hostem in aeternum perculit, unde saevi
Abbreviated transcription (Latin):
Itũ ẽ ad gentes: & p̃ceptũ cdiuitibꝰ huiꝰ scli.
ñ suꝑpbe saꝑe. neq sꝑare inĩcerto diuitraꝵ:
s in do uiuo. cui facile ẽ qͦd oĩbꝰ difficile
ẽ. Sic multi uocati st̃: sic occupata est
hereditas gentiũ: sic factũ ẽ. ut plurimi¬
ne ꝯtẽpnerent: ⁊ tãꝙ̃. cameli humilianteᷤᷤ
angustias. Ipse fecit hec: cui omĩa possibi¬
lia sc̃. Oꝑa manuũ eiꝰ. u̾itas ⁊ iudicium.

Expanded text:
Gentes, et praeceptum divitibus hujus saeculi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum; sed in Deo vivo , cui facile est quod hominibus difficile est. Sic enim multi vocati sunt, sic occupata est haereditas Gentium, sic factum est ut etine contemnerent; et tanquam cameli humiliantes angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
runt miracula: nͥ ut timeret᷑: Qd por¬
ro ꝓdesser timor: nͥ misericors ⁊ miserator
dñs. escam daret. tim̃tibꝰ se  Escam. quȩ
ñ corru̾pit᷑ : panẽ. qͥ de cȩlo descendit: quẽ
nullis meritis dedit. & enĩ xp̃c ꝓ impiis
misericors & miserator dñs. Qoͦ si tantũ
dedit huic uitȩ: si u̾bũ carnẽ factũ. pec¬
cator iustificandꝰ accepit: qͥd in fut᷑o scło

Expanded text:
runt miracula, nisi ut timeretur? Quid porro prodesset timor, nisi, «misericors et miserator Dominus escam» daret «timentibus se?» escam quae non corrumpitur, panem qui de coelo descendit , quem nullis meritis dedit. Etenim Christus pro imisericors et miserator Dominus. Quod si tantum dedit huic vitae, si Verbum carnem factum peccator
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs ẽ torrens: ꝓfluxio mortalitatis humanȩ.
Sicut enĩ torrens pluuialib aqͥs colligit᷑ :
redundat. ꝑstrepit. currit. ⁊ currendo
guttis ymbriũ. it in mare. nec apparet:¬
qi nec apparebat anteq̃. de pliuna collige¬
ret᷑: sic ħ genus humanũ de occultis co¬
ligit᷑ ⁊ ꝓfluit ĩmortẽ: ⁊ rursꝰ in oceultũ ꝑgr

Expanded text:
quis est torrens? Profluxio mortalitatis humanae. Sicut enim torrens pluvialibus aquis colligitur, redundat, perstrepit, currit, et currendoguttis imbrium, it in mare, nec apparet; nec apparebat, antequam de pluvia colligeretur: sic hoc genus humanum de occultis colligitur, et profluit; morte rursum in occultum pergit;