comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uenias. ⁊ errori facile ueniam
dones. Nec extollas quẽqͣm. nec
deicias. Dicentiũ esto tacitꝰ audi¬
tor. audiẽtiũ ꝓmptꝰ auditor. Re¬
q̃renti potiꝰ facile respond᷑. ꝯten¬
denti: facile cede. nec inuirgia
disceptationesq descendas. Si
ꝯtinẽs es. ⁊ animi tui ⁊ corporis¬
motꝰ obserua. ne indecori sint.
nec ideo illos ꝯtẽpnas: qr latent.
Lam nicħ differt si neno uideat.
cũ ipse illos uideas. Nobilis es¬
to non lenis. constans: nõ ꝑtinax.
Alicuiꝰ rei scientiam: te habere:
nec ignotũ sit nec molestum.
Omnes tͥ paies facies. Inferiores
suꝑbiendo non ꝯtẽp̃nas. suꝑio¬
res recte uiuendo non timeas.
In reddenda officiositate. neq ne¬
gligens: neq exactor appareas.
Cinictis esto benignꝰ. nemini blã¬
dꝰ. paucis familiaris: om̃ibꝰ equus.
Seu̾ior esto iudicio qͣm sermone.
senttie detestator. fame bone.
neq tue seminator. neq aliene

Expanded text:
praevenias, et errori facile veniam praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responde, contemnenti facile cede: ne in jurgia exsecrationesque discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto in judicio quam ssaevitiae detestator. Famae bonae, neque tuaeseminator, neque alienae
Abbreviated transcription (Latin):
tumultri. Qͥes tͥ ñ desidia erit. ⁊
cũ ab aliis utit᷑. ludit᷑: tu sc̃i aliqͥd
honestiq tractab̾. Si ꝯtinẽs es
adulationes eurta. sitq tͥ tam
tͥste laudari a turpibꝰ. quã si
lauderis obturpia. Letior esto qͦ¬
tiens displices malis. ⁊ maloꝵ
de te estimationes malas: uerã
⁊ laudationẽ asscͥbe. Difficillimũ
ꝯtinẽtie opꝰ ÷: assentationes ad¬
ulantiũ repelłe. qͦꝵ sermones
au̾m q̃dã uoluptate: resoluũt.
Nulliꝰ ꝑ ad̾sentationẽ amiciciã
merearis. nec hunc ꝓmerendi ad
te aditũ aliis pandas. Noneris
audax. ñ arrogans. submittes te
non ꝓicies. Grauitate seruata.
admoneb̾ libent̾. rep̾hendes sa¬
pient̾. Si m̃tto te obuirgauit
aliqͥs. scito qr ꝓfuit. Si ĩmerito.
ba s blanda timeb̾. Esto uitioꝵ
fugax ipse. Alioꝵ uͦ neq eurios
scrutator: neq acerbꝰ rep̾hensor.
s sine exꝓbratione corrertor.
Ita ut admonitionẽ hẏ laritate

Expanded text:
tumultu: quies tibi, non desidia erit; et tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tuam promerendam per hanc aditum pandas. Non eris audax, nec anon projicies gravitate servata. Admoneberis libenter, reprehenderis patienter. Si merito objurgavit aliquis, scito quia profuit; si immerito, ba, sed blanda timebis verba. Esto vitiorum fugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ affingas qd ñ eris. nec qd̃ es:
magisquam es iuderi uelis.
ĩmunda fit. nec parsimonia
sordida. nec simplicitas neglec¬
ta. nec lenitas languida. Et si
men anguste. Nec tua defleas.
nec aliena mireris. Si ꝯtinẽtiã
diligis turpia fugito: anteqͣm
accedãt. nec quẽqͣm aliũ u̾eb̾is
plusqͣm te. Omĩa dolerabilia
p̃ter turpitudinẽ crede. A
licentia eori. imprudentiam
nutrit. Sermones ittiles ma¬
gis quam facetos ⁊ amabiles ama.
rectos potiuis: quam obsecundantes.
Miscebis int̾dũ serio iocos. s tem¬
peratos ⁊ sie detͥmento dignita¬
tis: ac u̾ecundie. Nlã rep̾hensibił
risus ÷. si inmodieꝰ. si pueriliter
effusus. si muliebrit̾ fractꝰ. Odi¬
bilẽ qͦ hominẽ facit risus. aut
tiuis: art alienis malis euocatus.
cũ dignitate sapientie gere. ut te
nec ꝯtẽpnat tanqͣm uilem. Non
erit tͥ scurrilis. s gͣta urbani¬
tas. Sales tui sine dente suit. io¬
ci sine itilitate. risus sine cachĩ¬
no. Uox sine elamore. incess̾ sine

Expanded text:
n eris, nec quod es; nec majus quam es videri velis. immunda sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lenitas languida; et si sint angustae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede. A licentiam imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem facit risus, aut tivus, aut alienis malis evocatus. que dignitate sapientiae gere, ut te nec contemnant tanquam vilem. Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine
Abbreviated transcription (Latin):
na sit sapientie studiis: ⁊ cogi¬
tationibꝰ bonis. Nã prudens.
nũquam otio marcet. Animũ
accelerat tarda. pplexa expedit.
Scit enim qͥd. qua uia aggredi
rudet. Consilia imꝑatoꝵ ex aꝑ¬
tis. obseura existimato. Ex par¬
Non te moueat dicẽtis auctori¬
tas. nec qͥs. s qͦdicat: intendito.
Nec quã multis. s qualib pla¬
ceas cogito᷑. Id quere qd̃ pot̃
inueniri. id disce quod potest¬
disci. ł sciri. id opta qd optari
eoram om̃ibꝰ pot̃. Nec altiori
te rei imponas. inqua stanti tͥ¬
tremencdtum. descendenti cadẽ¬
dum sit. Tunc ꝯsilia tͥ saluta¬
ria aduoca. eũ tͥ alludit huiꝰ
uite ꝓsꝑitas. Tunc te uelut in
impetꝰ libos: ⁊ cireũfpicies qͦ
eundum sit : uł qͦusq¬

Expanded text:
na sit sapientiae studiis, et cogina sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens nunquam otio marcet. Habet aam solutum. Accelerat tarda, perplexa expedit, Scit enim quid qua via aggredi videt. Consilium peritorum, ex apertis obscura aestimat, ex parNon te moveat dicentis auctoritas, nec quis, sed quid dicat, intendito. Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogita. Id quaere quod invenire possis. Id disce, quod potes scire. Id opta, quod optari coram bonis potest. Nec altiori te rei imponas, in qua tibi stanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia tibi salutifera advoca. Cum tibi alludit vitae prosperitas, tunc te velut in impetus liberos, sed circumspicies quo eundum sit, vel quousq
Abbreviated transcription (Latin):
milos: nõ recipias. Qͥbꝰ si ani¬
mũ tuũ oblectau̾is: cũ oĩa dispo¬
sueris: t̾stis remaneb̾. S cogita¬
tio tua stabił sit. ⁊ c̾ta. sine deli¬
ro. Sermo qͦ tuus. non sit inanᷤ.
s aut suadeat aut moneat. aut
ꝯsolet᷑: aut p̾cipiat. Lauda par¬
ce. uttuꝑa partuis. Nã similit̾
rep̃hensibił ÷ nuia laudatio. sic̃
iimod̾ata culpatio. Illa siqͥdem
adulatione. ista malignitate
suspecta ÷. Testimontũ u̾itati.
ñ amieicie reddas. Cũ ꝯsidãtio¬
ne ꝓmitte. plemꝰ qͣm ꝓmiseris
presta. Si prudẽs ÷ aĩis tiuis.
tͥbꝰ tẽꝑibꝰ dispẽset᷑. p̃sentia or¬
dina. fũt᷑a p̾iride. p̾tita recor¬
dare. Nã qͥ nicħ d̾ p̃terito cogi¬
tat.: ꝑdit uitã. Qͥ nicħ de fito
p̾meditatur: in omĩa incautus
incedit. ꝓpone autẽ animo tuo¬
mala fututra: ⁊ bona. ut illa sus¬
tinere possis. ista mod̾ari. Non
sẽꝑ in actu sis. s int̾dũ aĩo tuo
reqͥem dato. S ⁊ reqͥes ipsa ple¬

Expanded text:
miles, non recipies; quibus si animus tuus se oblectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanebis: sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliro. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testimonium veritati, non amicitiae reddes. Cum consideratione promitte plenius quae promiseris praesta. Si prudens est animus tuus, tribus temporibus dispensetur. Praesentia ordina, futura praevide, praeterita recordare. Nam qui nil de praeterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro praemeditatur, in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo futura mala et bona ut illa sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed interdum animo tuo requiem dato: et requies ipsa ple
Abbreviated transcription (Latin):
beatus est. I ere dixit. Felices sũt
quibꝰ ds spes ẽ: ⁊ omne opus oꝑa¬
tio. Absq noticia creatoris sui.
homo pecus ẽ G regoriꝰ dix̃. D̾s
qui inꝑꝑfectoꝵ desid̾ia dignant̃
inflãmat. hec quandoq ad ꝑfec¬
tionem roborat. H ysid̃ dix̃. In
om̃i oꝑe tuo. dei auxilium posce.
osephus dix̃. Necesse ÷ adesse di¬
umum.: ubi humanum cessat au¬
xllium.

Expanded text:
beatus est . HIERONYMUS. Felices sunt quibus Deus spes est, et omne opus operatio. Absque notitia Creatoris sui homo pecus est. GREGORIUS. Deus qui imperfectorum desideria dignatur inflammare, eos quandoque ad imperfectionem roborat. ISIDORUS. In omni opere tuo Dei auxilium posce. JOSEPHUS. Necesse est adesse divinum, ubi humanum cessat auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ non dimittis iniuriam
que tibi facta ẽ. non orationẽ
ꝓ te facis. sed maledictionẽ suꝑ
te inducis. Sic enim dicis. Sie
nehi dmitite: sieut ⁊ ego di¬
misi. In collationibꝰ dieitur
tantum enĩ remuteͤt᷑ nobis
quantum nos remiserimꝰ eis
qui in nobis quacũq malig¬
nitate nocuerint. ẜpriants¬
dix̃. Qiuisquis enĩ illi qui in eũ
peccauit dimittit. ignoscendo
pecẽm. sine dubio elemosmnã
facit.¬

Expanded text:
Si non dimittis injuriam Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, sine dubio eleemosynam facit.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nos illis qui in nob̃ peccãt
dimittamus ¶S regoriꝰ dix̃. Ille
recte su delicti ueniam postu¬
lat: qui hoc qd̃ prius in ipso de¬
linquitur: relaxat. Dimittamꝰ
enim qd debetur nob: ut dimit¬
tatur qd̾ debetur a nob̾. Tunc
quisq qd̃ rect̾e petit adipiscit᷑.
cum eius animus in petitiorie
nec inimici odio fuscat᷑. Fundi
mus ꝓ adu̾sario p̾cem. s utinã
cor tenrat ad amorẽ. Cum diligẽ¬
do lucrum de inimicis facere
possumꝰ: etiam ipsi amici sunt
qui ꝑsequuntur. Nec einntit an¬
tiquus hostis. rit t̾rena tollat
a nob̃. s ut caritatẽ in nobis fe¬
riat. Hysidorꝰ dix̃. Non enun
possunt peccata dimitti ei: qui
inse peceanti non dimittit. Qui
frẽm suum tardiꝰ reconeiliat:
deum sibi tardiꝰ placat. Frustra¬
enim sibi ꝓpitiari dm̃ querit.
qui cito placari in ꝓximũ ne¬
dum ueniam postulat Cesaruis¬
dixit. Qui enim inse peecanti
elementer indulierit: nullũ
peccati uestigiũ inilliꝰ anima
remanebit. Anastasius dixit.

Expanded text:
etiam nos iis qui in nos peccant, dimittamus. GREGORIUS. Ille recte sui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utinam cor teneat amorem. Cum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Qui fratrem suum tardius sibi conciliat, Deum sibi tardienim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximum nedum veniam postulat. CAESARIUS. Qui enim in se peccanti clementer indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
Inatus ẽ totum dare. decimã
ꝓpħa ilicit. Primitias arce
tue ⁊ torcularis tui. non tarda¬
bis offerre mͥ. Si tardius dare
peccatum ẽ. quanto peuis ẽ nõ
dedisse: De militia. de nego¬
cio. de artificio. redde decimas.
Cum enĩ decimas dando. ⁊ t̾re¬
na ⁊ celestia possis ꝓmereri. qͣ¬
re ꝑ auariciam̃ duplici te be¬
neflict̾iont defraudas: Hec
enĩ ẽ dñi iustissima consuetu¬
E do: ut si tu illi decimiã non de¬
deris. tu ad decimam reuoce¬
ris. Dabis impio militi. qd̾ ñ
uis dare sac̾doti. Benefacere
Inum malicia ꝓhibetur. Deci¬
me enim ex debito reqͥruntur.
⁊ qui eas dare noluerit. res
alienas muasit. Et qͣnti pau¬
Eperes in locis ubi ipse habi¬
Itat. illo decimas non dante.
mortui fame fuerint: tantoꝵ
homieidioꝵ reus ante tͥbu¬
nal et̾ni iudicis apparebit.
quia rem a dongno pauꝑibꝰ
delegatam: suis usib delega¬
nt. Qui ergo sibi aut p̾¬
murm comparare. aut pecca¬

Expanded text:
natus est totum dare, decimam natus est totum dare, decimam propheta dicit: Primitias arae et vineae torcularis tui non tardabis offerre mihi . Si tardius dare peccatum est, quanto magis est non dedisse? De militia, de negotio, de artificio, redde decimas. Cum enim decimas dando, et ex terrenis coelestia possis promereri, quare per avaritiam duplici te benedictione defraudas? Haec est enim Domini justissima consuetudo, ut si tu illi decimam non dederis, tu ad decimam revoceris. Dabis impio militi quod non vis dare sacerdoti. Benefacere num malitia prohibetur. Decimae enim ex debito requirantur, et qui eas dare noalienas invasit. Et quanti pauperes in locis ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui fuerint, tantorum homicidiorum reus ante tribunal aeterni judicis apparebit, quia rem a Domino pauperibus delegatam suis usibus reservavit. Qui ergo sibi aut praemium comparare, aut pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ñs dicit in euuange¬
lio. Omnem decimatio¬
nem ur̃am distribuite.
Ipse ꝑ ꝓpħam loquit᷑ Inferte
omnem decimationẽ in hor¬
reum meum. ut sit cibus in do¬
mo mea: ⁊ ꝓbate me inhis clieit
ałns. P aulus apłs dixit. De
filiis leui sacerdotͥum accipi¬
entes: mandatum habent deci¬
mas sumere a populo sccłm le¬
gem. idest afratribꝰ suis. Hy¬
larem enim datorem diligit ds.
Salomon dixit. Alii diuidũt
apria. ⁊ ditiores fiunt: alii ra
piunt non sua. ⁊ sẽꝑ in egesta¬
te sunt. ħe filius syrach dix̃.
In om̃i dato hylarem fac cor tuũ.
⁊ in exultatione sanctifica de¬
Icumas tuas. Da altissimo scdm
datum eus .: ⁊ in bono ocło ad¬
iuentionẽ facito manuum
tuarum. qm dñs retribuens ẽ.
⁊ septies tantum redd tibi.
ta sunt egentium animarũ.
Qd̃ si decimas dederis. non so¬
Clum habundantiam fructuũ
recipies. s etiam sanitatem
corporis ꝯsequeris. Non eget
dñs ds̃. non p̾mium postulat.
⁊ s honorem. ds enĩ nr̃ q̃ dig¬

Expanded text:
nus dicit in Evangelio: Omnem decimationem vestram distribuite. Ipse per prophetam loquitur: Inferte omnem decimam in horreum meum, ut sit cibus in domo mea, et probate me in his, dicit Dominus. Paulus apostolus dixit de filiis Levi: Sacerdotium accipientes, mandatum habent decimas sumere a populo secundum legem, id est a fratribus suis; hilarem enim datorem diligit Deus. Salomon dixit: Alii dividunt propria et ditiores fiunt; aer in egestate sunt . Jesus filius Sirach dixit: In omni dato, hilarem fac vultum tuum, et in exsultatione sanctifica decimas tuas. Da Altissimo secundum datum, et in bono oculo adinventionem facito manuum tuarum, quoniam Dominus retribuens est, et septies tantum reddet tibi. ta sunt egentium animarum. Quod si decimam dederis, non solum abundantiam frugum recipies, sed etiam sanitatem corporum consequeris. Non eget Dominus Deus, non praemium postulat, sed honorem; Deus enim noster, qui dig
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ris abstulit. ut ip̃e diues in
celi sede appareat. qͥ in t̾ra penttꝰ
ẽ: ne dũ ꝑ necessitatẽ t̾re regnũ
p̾t̾eunt. ꝑ m̃tis ĩprudẽtiã etiã
celoꝵ regnũ amittãt. Cũ. it. dis

Expanded text:
tales abstulit, ut ipse diues in caeli sede appareat qui in terra penitus est, ne dum per necessitatem terrae regnum perdunt, per mentis imprudentiam etiam caelorum reg
Abbreviated transcription (Latin):
qñ apłis incumct̾as gentes licẽ¬
tia p̃dicõnis data ẽ. qͣndo toni¬
truũ euuangłii ꝑ cunctas secu
sunt ꝓpe in sangume xp̃i. Qui
ceptabile ⁊ dies salutis. ⁊ tẽ¬
pora refrigerii in conspectu al¬
tissimi. Quando unaqueq gẽs
ht̃ testem resurrectionis q̃n ꝓ
testat᷑ dñs. Ecce ego nob̾eũ sum
oĩbꝰ diebꝰ usq ad ꝯsim̃nationem
⁊ hoc temꝑe tͣnsitorio. ne sine no

Expanded text:
is in cunctas gentes licentia praedicationis data est, quando tonitruum euangelii per cunctas saeculsunt prope in sanguine Christi, ceptabile et dies salutis et tempora refrigerii in conspectu altissimi, quando unaquaeque gens habet testem resurrectionis, quando protestatur Dominus: ecce ego nobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem  hoc tempore transit
Abbreviated transcription (Latin):
ad int̾itũ ꝓperatꝰ. Dum oculi ca¬
capilli fluũt. facies in pallorẽ
genua trepidãt. talos ac pedes
tumor inflat. hõ int̾ior qͥnõ se¬
neseit his om̃ibꝰ. aggrauat᷑. Q¬

Expanded text:
ad interitum properat? dum oculi cacapilli fluunt, facies in pallorem genua trepidant, talos et pedes tumor inflat, homo interior qui non senescit, his omnibus aggravat
Abbreviated transcription (Latin):
cuneta adu̾sa patient̾ ferre. fidẽ
catholicã ind̾m hrẽ. filios suos ñ
siñe impie agere. c̾tis horis ora¬
tiõibꝰ isistẽ. añ horas cibũ ñ gꝰ¬
⁊ euiꝰ pͥncipes mane comedunt.
ħ regni ꝓsꝑitatẽ inp̾senti faciũt.
⁊ regem ad celestia regna melio
lerabit. Idc̾co enĩ sepe pax popu¬
loꝵ rũpit᷑. ⁊ offendicła etiã de
rgno suscitant᷑. t̾rarũ qͦ fructꝰ
diminuunt᷑. ⁊ seruitia populoꝵ
ip̃edunt᷑. Multi ⁊ uarii dolores
ꝓsꝑitatẽ regni inficiũt caroꝵ
hostiũ merersus ꝓuincias un¬
diq uastant. Bestie arm̃toꝵ ⁊ pe¬
coꝵ greges dilac̾ant. Tempestas
aeris ⁊ hyemis. asꝑitate turba¬
te t̾raꝵ fec̃ditatẽ ⁊ maris miniᷤ¬
teria ꝓhibẽt. ⁊ aliqñ fulmimm
ictus segetũ. ⁊ arboꝵ flores ⁊
pãpnnos exurunt. Suꝑ oĩa uͦ re
fuseat: s ĩ filios suos ⁊ nepo¬
tes ne pꝰosse regni hẽditatẽ te¬
neãt obscurat. ꝓꝓt̾ piaculũ .it.¬

Expanded text:
cuncta aduersa patienter ferre, fidem cuncta aduersa patienter ferre, fidem catholicam in Deum habere, filios suos non sinere impie agere, certis horis orationibus insistere, ante horas congruas non gucujus principes mane comedunt . Haec regni prosperitatem in praesenti faciunt, et regem ad coelestia regna meliorlerabit. Idcirco enim pax saepe populorum rumpitur, et offendicula etiam de regno suscitantur, terrarum quoque fructus diminuuntur, et servitia populorum praepediuntur, multi et varii dolores prosperitatem regni inficiunt, charorum nostium incursus provincias undique vastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, tempestas aeris et hyemis turbata rerum fecunditate maris ministeria prohibent, et aliquando fulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos exurunt. Super omnia verfuscat, sed etiam filios suos et nepotes, ne post se regni haereditatem teneant, obscurat. Propter piaculum
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Nom̃ regis intellectualiter
s retinz. ut subiect̾is om̃ibꝰ rec¬
toris officiũ ꝓcuret. S qͣliter
alios corrigẽ potĩt. qͥ ꝓpͥos mo¬
res ne iniqͥ sint. ñ corrigit :
Qm̃ i̾ticia regis exaltat solum.¬
⁊ inu̾itate solidant᷑ gub̾nacła
ppłoꝵ. Insticia uͦ regis ẽ. nemi¬
nẽ iniuste ꝑ potẽtiã opp̾mere.
sine acceptione ꝑsonaꝵ int̾ ui¬
rũ ⁊ aximũ suũ iudicare. Adue¬
Enis. ⁊ pupillis. ⁊ uidiuis defen¬
sorẽ eẽ. furta cohib̾e. adult̾ia
puntre. Iniqͦs nõ exaltare. im¬
pudicos ⁊ istriones non nittͥre.
Impios de t̾ra ꝑdẽ. parricidas
⁊ ꝑuirãtes uiu̾e ñ sinere. ec¬
elesias defend̾e̾. pauꝑes elemosi¬
nis ałe. Iustos suꝑ regni nego¬
tia ꝯstituere. senes ⁊ sapientes.
⁊ sobrios ꝯsiliarios hab̾e. magoꝵ
Etionibꝰ ñ intend̾e. iracũdiã differ¬
Ere. patͥam fortit̾ ⁊ iꝰte ꝯtͣ adu̾sa¬
rios defenłe. ꝑ omĩa indeo ꝯfi¬
dere ꝓsꝑitatib non eleuare ãĩĩ.

Expanded text:
men enim regis intellectualiter hoc retinet, ut subjectis omnibus rectoris officium procuret. Sed qualiter alios corrigere poterit, qui proprios mores, ne iniqui sint, non corrigit? Quoniam justitia regis exaltatur soliumet ueritate solidantur gubernacula populorum. iustitia uero regis est neminem iniuste per potentiam opprimere, sine acceptione personarum inter uirum et proximum suum iudicare, aduenis et pupillis et uiduis defensorem esse, furta cohibere, adulteria punire, iniquos non exaltare, inpudicos et histriones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et periurantes uiuere non sinere, ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, iustos super regni negotia constituere, senes et sapientes et sobrios consiltionibus non intendere, iracundiam differre , patriam fortiter et iuste contra aduersarios defendere, per omnia in Deo uiuere, prosperitatibus non eleuare animum,
Abbreviated transcription (Latin):
regis in scł̃o ual. intuentibꝰ ꝑs¬
pieue patet. pax popłoꝵ ⁊. tuta¬
m̃tũ patͥe. Inmunitas pleb̾. mu¬
nim̃tũ gẽtis. ⁊ eura languidoꝵ
gandiũ hõĩũ. tẽꝑies aeris. sere
nitas maris. t̾re fecũditas. sola¬
tiũ pauꝑũ. hẽditas filioꝵ. ⁊ sibi¬
motipsi syes fut᷑e bt̃itudinis.
minũ pͥmꝰ ꝯstitutꝰ ÷. sic ⁊ in pe¬
nis si iusticiã ñ fec̾it pͥmatum
habiturꝰ ÷. hoĩes nãq quoscũq
pecc̃ores subse in p̾senti habuit.

Expanded text:
regis in saeculo valeat, intuentibus perspicue patet. Pax populi est tutamentum patriae; immunitas plebis, munimentum regis; cura languorum, gaudium hominum; temperies aeris, senitas maris, terrae fecunditas, solacium pauperum, hereditas filiorum et sibimet ipsi spes futurae beatitudinis. minum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque peccatores sub se in praesenti habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ. Qd̃ si ⁊ illos nõ audierit.
dic eccłie. Si ã eccłiã ñ audierit.
sit tͥ sic̃ ethuicꝰ ⁊ puplicanꝰ. tali
ab alio doct̾ore siue ep̃o recipi ñ
debi. De sac̾dote in lege scͥbit᷑.
Uiduã aut repudiatã nõ acci¬
ꝑiat rexorẽ. Qui gͦ ex comimica¬
tum a catholico illo ñ ꝑmittente
recipit ꝯtͣ scͥpt᷑t statita agit. Hac
ratione ep̃m ad eos qͥbꝰ in specula¬
tione p̃positꝰ ÷ ẽẽ opportet. Cet̃m
uͦ qͣlis insemetip̃o eẽ debeat pau¬
Elus apłs exponit. ut ad gͣdũ ep̃i
ueniẽs sit sobriꝰ. prudẽs. castus.
sapiẽs. modestꝰ. sp̃ales filios hñs
subditos cũ oĩ castitate. testimo¬
nũ hñs bonũ abhis qͥ foris sunt
ꝓferẽs doctͥnaꝵ fidelẽ sermonẽ.
Ante ep̃atũ ñ plusquã unã hñs¬

Expanded text:
 illos non audierit, dic ecclesiae: si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. tali alio aliquo doctore siue episcopo recipi non debet. de sacerdote in lege scribitur: uiduam aut repudiatam non accipiet uxorem. qui ergo excommunicatum a catholico illo non permittente recipit contra scripturae statuta agit acratione episcopum ad eos quibus in speculatione positus est, esse oportet. Caeterum vero qualis in semetipso esse debeat, Paulus apostolus exponit, ut ad gradum episcopi veniens sit sobrius, prudens, castus, sapiens, modestus, hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testimonium habens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinae fidelem sermonem, ante episcopatum non plu
Abbreviated transcription (Latin):
tiamur de illa. Nõ soluamꝰ q̃caͣ
deum.
dei diet̾a ⁊ legum scita ꝯtemp¬
nit ꝑ dulsas erroꝵ uias eundo
ꝑditionis laq̃um incurrit. De qͥ¬
bꝰ niis sub ꝑsoã p̃uaricatoris
ppłi humanũ genꝰ ꝓpħa xta de¬
plangit. Nlos aut̃ siẽ oues erra¬
uimꝰ. unꝰqͥsq inuiã suã deeli¬
loqͥtur ꝑ salomonẽ. Multe
urie uident᷑ hoĩbꝰ rec̾te. ⁊ no¬
uissima eaꝵ ducũt ad mortẽ.¬

Expanded text:
tiamur de illa, non soluamus quicqDeum. Dei dicta et legum scita contemnit per diuersas errorum uias eundem perditionis laqueum incurrit. de quibus uiis sub persona praeuaricatoris populi humanum genus propheta ita deplangit: nos autem sicut oues errauimus, unusquisque in uiam suam decliloquitur per Salomonem: multae uiae uidentur hominibus rectae, et nouissimae ea
Abbreviated transcription (Latin):
in celestibꝰ adeo sꝑare. Pudici¬
cia ornam̃tũ nobiliũ ẽ. exalta¬
tio humiliũ. nobilitas ignobili¬
Sum. pulcͥtudo uiliũ. ꝓsꝑitas la¬
borãtiũ. solam̃ mẽntiũ. agm̃tũ
om̃ibꝰ pulc̾tudimibꝰ. Decꝰ religio¬

Expanded text:
in caelestibus a Deo sperare. pudiciin caelestibus a Deo sperare. pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulcritudo uilium, prosperitas laborantium, solamen maerentium, augmentum omnis pulcritudinis, dec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtub̾nia ñ hab̾e. suꝑcilioso in¬
tuitu neminẽ aspice̾. uagari
ocłos ñ ꝑmitt̾e. põpatico ⁊ ille¬
cebroso gressu ñ inced̾e. nullo
inferior inincepto bono oꝑe
aparere. Nulli ꝯtumeliã aut
ruborẽ incutere. neminẽ blas¬
tractare. etram q̃ scis ñ omĩa ꝓ¬
ferre. ħ cũ ꝓximis amabilẽ ho¬
minẽ reddũt. ⁊ deo acceptabilẽ
faciãt. Pudicicia uͦ aĩẽ ⁊. plus
fac̾e. appetitiones turpiũ cogi¬
tationũ ꝯpescẽ. om̃es meliores
ẽẽ estimare. nemini inuid̾e. de
semecipso nil ꝯfid̾e. dei semꝑ
auxilio res õs ꝯmretẽ. Ante
dei oculos scipsum ꝯstituere.
heretica pͣuitate sensum non
maculare. catholicis ꝑ oĩa ꝯsen¬
tire. deo soli adherere. caritatẽ
oĩa cepta bona mortis tm̃ t̾mi¬
no finire. p̾sentes tͥbułones aĩ
fortitudine pariupend̾e. int̾ra p̾¬
ter ꝓximos nicħ amare. cuncti
amoris incelo thesaurũ ꝯsti¬
tuere. ⁊ ꝓ oĩ bono actu m̾cedem

Expanded text:
contubernia non inire, supercilioso incontubernia non inire, supercilioso intuitu neminem aspicere, uagari oculos non permittere, pompatico et inlecebroso gressu non incedere., nullo inferior in incepto bono opere apparere, nulli contumeliam aut ruborem incutere , neminem blastractare, etiam quae scis non omnia proferre. haec cum proximis amabilem hominem reddunt, et Deo acceptabilem faciunt. pudicitia uero animae est, plus facere; appetitiones turpium cogitationum compescere; omnes meliores se esse aestimare, nemini invidere; de semetipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes committere, ante Dei oculos semetipsum constituere, haeretica pravitate sensum non maculare, catholicis per omnia consentire; Deo soli adhaerere, castitatem omnia coepta opera bona mortis tantno finire, praesentes tribulationes animi fortidudine paruipendere, in terra praeter proximos nihil amare, cuncti amoris.in caelo thesaurum constituere et pro omni bono actu mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
enim om̃s mores ꝓcurat ⁊ cꝰtodit
muiris prudẽtia. sic in feminis
lites deuitat. iras mitigat. libidi¬
nẽ mitigat. occupat. cupiditatẽ
ca uita uͦ laudẽ ab hõibꝰ in p̾set̃i
scł̃o. nͨ remim̾atõnẽ adeo expec¬
tat in fit᷑o᷑. Pudica uͦ uita. famã
bonã int̾ hoĩes possid. ⁊ de spe
fitt᷑e beatitudinis gaud. p̾sen¬
tibꝰ semetipsam ĩmi tabilẽ fac̃.
quit. bonis sẽꝑ moribꝰ delectat᷑
⁊ ꝯsentit. ⁊ assiduis scͥpt᷑arum
meditationibꝰ ⁊ eloquiis ani¬
mã uiget.⁊ bonoꝵ p̾cedentiũ
exẽpla cͦcodit. ⁊ inseꝑabilia ꝑ¬
fectis ꝯtub̃nia nect̾it. constat
habitu. sitꝑficie ⁊ animi affectu
na. Pudicicia nãq ÷ corporis.
aliena ñ appet̾e. omẽm in mundi¬
ciam deuitare. ante horã ꝯgruã
ñ gustare uelle. Risũ ñ excita¬
re. ũba uana ⁊ falsa non loqui.
habitũ ꝑ oĩa ordinatũ ꝓpositoq
ꝯueniẽtẽ tã capilloꝵ quã ues¬
tiũ sic̃ decet hab̾e. cũ indignis

Expanded text:
es mores bonos procurat et custodit in uiris prudentia, sic in feminis lites deuitat, iras mitigat, libidinem occupat, cupiditatem ca uita nec laudem ab hominibus in praesenti saeculo nec remunerationem a Deo expectat in futuro: pudica uero uita bonam inter homines possidet, et de spe futurae beatitudinis gaudet. Praesentibus semetipsam imitabilem facit, quit. Bonis semper moribus delectatur et consentit, et assiduis Scripturarum meditationibus et eloquiis animam vegetat. Bonorum praecedentium exempla custodit, et inseparabilia perfectis contubernia nectit. Duobus ffectu na. pudicitia namque est corporis alienas res non appetere, omnem. inmunditiam deuitare, ante horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem tam capillorum quam uestium sicut decet habere, cum indignis
Abbreviated transcription (Latin):
plꝰ .it. õĩbꝰ religioni oꝑam dare
etas transacta deserit. Sic̃ nãq
inlignis ip̃a reꝓba arbor ꝯparet
que pꝰ flores fructꝰ optimos cultori
tamen in sui corporis sene etute
bonoꝵ oꝑum maturos fruetꝰ ꝓfer¬
re parupendit. Quid enĩ stolidiꝰ¬

Expanded text:
Plus ergo omnibus religioni operam dare etas transacta jam deserit. Sicut namque in lignis ipsa reproba arbor comparet, quae, post flores, fructus optimos cultori tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferre parvipendit. Quid ergo stolidi
Abbreviated transcription (Latin):
le qͥ ꝑ infimã miseriã uelut in
t̾ra abiectꝰ extremꝰ atq humił
inced̾e ⁊ ꝯt̾stari debuerat. suꝑci¬
liosum suꝑbie tumore inflatũ ꝯtͣ
ruerũt qͥ sũmo celi aditi erant.
lumine. Qͥd gͦ nult qͣi potẽs in
hunilis apparere : S ne d̾ pauꝑta¬
te sua tͥsticiam hãnt. qͥd adeo ac¬
cepturi sunt panꝑes attendant.
Iỹe ⁊ enĩ inqͥt. Beati paiꝑes. fp̃u.¬

Expanded text:
er infimam miseriam velut in terram abjectus, extremus et humilis incedere et contristari debuerat, supercilioso superbiae tumore inflatam mentruerunt, qui in summo coeli conditi erant culmine. Quid ergo vult quasi potens in humilis apparere? sed ne de paupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo accepturi sunt pauperes adtendant: ipse etenim inquit: beati pauperes sp
Abbreviated transcription (Latin):
mundi caduca delectam̃ta diligit.
eiꝰ rei dilectionẽ de qͣ agitur. aut
ꝓpt̾ alt̾ius amorem q̃ sub odiosa
sp̃̾e latet appetit᷑. quẽ adinodum¬
⁊ uerbi grã. bellũ aĩos oþpugnati¬
amorẽ uictorie ⁊̃ lib̾tatis ꝑagi¬
tur. Et multe alie dilecte spẽs
sub odioso labore ł fortitudine
satis ꝯtentiose expectant᷑. Unde.
patent̾ intelligit᷑ ad nicħ aliud¬

Expanded text:
mundi caduca delectamenta diligit. eius rei dilectionem de qua agitur aut propter alterius amorem quae sub odiosa specie latet appetitur. quemadmodum uerbi gratia bellum animoso conpugnanamorem uictoriae et libertatis tur; et multae aliae dilectae species, sub odioso labore vel formidine, satis contentiose expetuntur. Unde patenter intelligitur nihil
Abbreviated transcription (Latin):
la dilectio amicũ illũ ex inimi¬
co efficiat. Qͥsq gͦ diues eupidꝰ
si uult et̾nas hab̾e diuitias. dis¬
tͥbuẽdo egenᷤ ꝑdat int̾im non
mansuras. Si enĩ qd̃ diligit nõ
uendid̃it. nemo emĩe pot̾it qd̃
cupit. Auari nãq ideo in iudicio
a rectissimo uidice nũcupant᷑
maledicti. qr qͥ p̃t̾ĩbãt eoꝵ habi¬
tacula: ñ dicebãt. benedictio dñi

Expanded text:
la dilectio amicum illum ex inimico efficiat. quisque ergo dines cupidus si uult aeternas habere diuitias, distribuendo egenis perdat interim non mansuras. si enim quod diligit non uendit, nemo emere poterit quod cupit. auari namque ideo in iudicio a rectissimo iudice nuncupantur maledicti, quia qui praeteribant eorum habitacula non dicebant: benedictio Domi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dei. parit̾ in uno corde habita¬
re non possunt. Quẽaidmodũ idẽ¬
ocłi celum parit̾ ⁊ t̾ram neqͣquã
aspiciũt. S querend̾ ÷. si uere
in mundũ aliqͥd sit qd̃ amari de¬
beat. ⁊ quis sit ille mundꝰ quẽ
ailigi diuina eloqͥa uetant. Ter
uelut non mansura ad celestem
patͥam ꝑgentes comitari neque¬
unt. ꝓximi uͦ uelut mansuri re¬
gis coheredes. semetipsos licen¬
ter inuicẽ diligñt. Qd̃ gͦ semꝑ
inmundo ñ man. cũ mundo pa¬
riter deficiet. ⁊ ipse mundꝰ non
pars regni celestis int̾ra int̾im
grue amat᷑. dum in sum̃a illa
patͥa in et̾nũ coheres habebit᷑.
diligi imꝑat᷑. ne a dei dilectio

Expanded text:
et dei pariter in uno corde habitare non possunt quemadmodum oculi celum pariter et terram nequaquam conspiciunt. sed requirendum est, si uere in mundo aliquid sit quod amari debeat et quis sit ille mundus quem diligi diuina eloquia uetant. terruelut non mansura ad caelestem patriam pergentes comitari nequeunt. proximi uero uelut mansuri regis coheredes semet ipsos licenter inuicem diligunt. quod ergo semper in mundo non manet et cum mundo pariter deficiet et ipse mundus non pars regni caelestis in terra interim ngrue amatur, dum in summa illa patria in aeternum coheres habebitur. diligi imperatur, ne a Dei dilection
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̾ nãq in senectute
obsequi sibi ille sꝑabit. qͥ in
adolescentia senioribꝰ obediẽ¬
tiã exhib̾e ꝯtẽpnit. Rund̃ ⁊
in ꝓu̾bio apud uet̾es habet᷑.
qd̾ seruiri nequeat qͥ prius
alicui seruitutẽ p̾bere d̾ne
gitimã etatẽ doctoris ñ ꝑuenit:

Expanded text:
qualiter namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, qui in adulescentia senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in prouerbio apud ueteres habetur, quod seruiri nequeat qui prius alicui seruitutem praebere dengitimam aetatem doctoris non peruenit,
Abbreviated transcription (Latin):
plina uͦ ÷ moꝵ ordinata correctio.
⁊ maioꝵ p̾cedentiũ regularis ob¬
seruatio. De qͣ disciplina paulus
si extͣ disciplinã estis. ciuꝰ partici
pes facti estis: Om̃s gͦ adulteri
⁊ non filii estis. Qͥ gͦ adult̾i. ⁊ in

Expanded text:
plina uero est morum ordinata correctio et maiorum praecedentium regularum obseruatio. de qua disciplina Paulus si extra disciplinam estis, cuius particpes facti estis omnes, ergo adulteri et non filii estis . Qui ergo adulteri sun
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum panꝑ ÷. Non gͦ dormiat
his frui solꝰ neqͣquã pot̾it. Qͥd¬
uictũ. ⁊ uestim̃tũ. totã regni ce¬
⁊ et̾nos inferni cruerat᷑ absq¬
ulla ꝯsolationis p̾stolatione
subire: Qd̃ gͦ aliqͣndo ꝑ neces¬
sitatẽ amittend̾̃ ÷ : ꝙ et̾ira re¬
muñatione spõte dift᷑buẽd̾ ÷.
Omĩa .it. q̃ uident᷑ tẽꝑalia sũt.

Expanded text:
ipsum pauper est. Non ergo dormiat his frui solus nequaquam poterit; qvictum et vestitum, totam regni coeaeternos inferni cruciatus absque consolationis praestolatione subire? Quod ergo aliquando per necessitatem amittendum est, pro aeterna remuneratione sponte distribuendum est. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Iccuto dilige̾ ñ debemꝰ ea que
nõ sẽꝑ habebimꝰ. p̾sertĩ eũ exꝑ¬
tem rationis auarũ diuitem.
ostendunt qui toto cordis intui¬
tu. illa diligunt. q̃ se nũqͣm dili¬
gunt. Si enĩ aurũ ⁊ argentum
agros ⁊ uestim̃ta. eibos ⁊ metal¬
la. ⁊ bruta aĩalia qͥs dilex̾it. hec
non posse: ipsa rerũ natura ostẽ¬
dit. Qͣd a ratione longuis ÷. qͣm
dilige qͥ te reclamare nõ ualẽt.

Expanded text:
idcirco diligere non debemus ea quae non semper habebimus, praesertim cum expertem rationis auarum diuitem ostendant, qui toto cordis intuitu illa diligit quae se numquam diligunt. si enim aurum et argentum agros et uestimenta cibos et metalla et bruta animalia quis dilexerit, haec non posse ipsa rerum natura ostendit. quid a ratione longius est quam diligere quod te redamare non ualet,
Abbreviated transcription (Latin):
ministĩ sui dignitatẽ corã deo
ꝓ quo legatione fungit᷑ ñ cꝰted̾.
tor int̾p̃tat᷑. Quare uͦ speculator
ponit᷑. ⁊ qͥdem a speculatore reqͥ¬
ratur. dñs ipse denudat cum
officii sui rationẽ d̾nuntiat. Ita
inqͥens. speculatorẽ dedite do¬
mui isrł. Audiẽs gͦ ex ore meo
sermonẽ. annũtiab eis ex me.
Si aut̃ uideris gladiũ ueniẽ¬
tem: ⁊ ñ annũtiau̾is ut reũtat᷑
impiꝰ a uua sua. ip̃e qͥd̃ ĩpiꝰ in
inquitate sua moriet᷑. sanguiẽ

Expanded text:
i dignitatem coram Deo, pro quo legatione fungitur , non custodit. tor interpretatur. Quare vero speculator ponitur, et quid a speculatore requiritur, Dominus ipse denudat, cum officii sui rationem denuntiat, ita inquiens: Speculatorem dedi te domui Israel. Audiens ergo ex ore meo sermonem, nuntiabis eis ex me. Si autem videris gladium venientem, et tu non annuntiaveris ut revertatur impius a via sua, ipse quidem impius ab iniquitate sua mori
Abbreviated transcription (Latin):
cultũ decẽ t̾bꝰ isrł q̃ erãt in par¬
te samarie adtͣxit. ꝑ q̃ exẽpla
euident̾ ostendit᷑. quosdã in sub¬
limiori statu maiorẽ ꝑfectionẽ
tionis ad de t̾iora defluere. ꝑ
riora dũtunt. ꝑ nt̃tis imbecilli¬
tatẽ parit̾ ⁊ negligentiã erra¬
re. Uñ: dñs absq uͥtute fieri¬
non deb. qͣm u̾ͥtutẽ sine dĩ au¬
xilio nllatenꝰ ht̃. Qͥ ⁊ enĩ mul¬
ta tuet᷑. si ñ ht̃ fortitudinẽ/ nõ
ualet id ag̾e qm magni mag¬
nis infestationibꝰ ⁊ adu̾sitatibꝰ
ne ꝓcuret. ut ꝑ omĩa de dñi mĩa
adiutorio non dubitet. Si nãq
ceꝑit in aet̾ibꝰ suis auxiliatorẽ

Expanded text:
cultum decem tribus Israel quae erant in parcultum decem tribus Israel quae erant in parte Samariae adtraxit. per quae exempla euidenter ostenditur quosdam in sublimiori statu ad maiorem perfectionem tionis ad deteriora defluere. periora deuertunt per mentis inbecillitatem pariter et neglegentiam errare. unde d quam uirtutem sine Dei auxilio nullatenus habet. qui etenim multa tuetur, si non habet fortitudinem, non ualet id agere, quoniam magna magnis infestationibus et aduersitatibus ne procuret, ut per omnia de Domini adiutorio omnino non dubitet. si namque coeperit in actibus suis auxiliatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatio illiꝰ ꝯstare minie pote¬
rit. ꝑ beneficia gͦ ⁊ affabilitatẽ
ꝓcuret ut diligat᷑.⁊ ꝑ i̾tas uindic¬
tas ñ ꝓp̾e iniurie s legis dei stu¬
deat ut metuat᷑. ꝓpt̾ea qͦ dũ mł¬
ti pendẽt meo ipse deo adherere
deb q̃ illũ inducatũ ꝯstituit.
qͥ ad portanda multoꝵ honera
ipsum ueluti fortiorẽ solidauit.
det cito labitur. ⁊ ipse solutus
a rigore sue firmitatis: eũ ho¬
neribꝰ ad t̾ram dilabit᷑. Sie ⁊ pͥn¬
ceps nͥ suo ꝯditori tenacit̾ adhe¬
di officiũ solidiꝰ deo appropinqͣnt.
qͥdã imposito sibi dignitatis ho¬
nore: det̾ioros fiunt. Moyses .N.
accepto ducatu. familiariꝰ dei
locutionibꝰ utebat᷑. Saul uero
filiꝰ cis. pꝰqͣm sceptrũ regni
suscepit. ꝑ mobedientie suꝑbiã
deũ offendit. Rex salomon post¬
qͣm yatͥs sui sedem obtinuit:
tales uelut ad num̾andũ popu¬
li gubnationẽ sapientie mu̾e
donauit. Econtrio uͦ ieroboam
seruus salomonis. pꝰqͣm regni

Expanded text:
ordinatio illius constare minime poterit. per beneficia ergo et affabilitatem procuret ut diligatur, et per iustas uindictas non propriae iniuriae, sed legis Dei studeat ut metuatur. propterea quoque dum multi pendent in eo, ipse Deo adhaerere debet qui illum in ducatum constituit, qui ad portanda multorum onera ipsum ueluti fortiorem solidauit. det cito labitur et ipse solutus a rigore suae firmitatis cum oneribus ad terram delabitur: sic et princeps nisi suo conditori pertinaciter adhaedi officium solidius Deo adpropinquant, quidam inposito sibi dignitatis honore deteriores fiunt. Moyses enim accepto ducatu familiarius Dei locutionibus utebatur: Saul uero filius Cis postquam sceptra regni suscepit, per inoboedientiae superbiam Deum offendit. rex Salomon postquam patris sui Dauid sedem optinuit, tales uelut ad innumerosi populi gubernationem sapientiae munere donauit: e contrario uero Hieroboam seruus Salomonis, postquam regni
Abbreviated transcription (Latin):
nt dũ in t̾ra qͥsita diligẽti cu¬
ra cͦtodit. celestis patrie ꝑ hennẽ
thesaurũ amittit. Ad quẽ the¬
sauriim dñs iħic adolescentem
diuitẽ illũ qͥ cũ de ꝑfectione in¬
t̾rogau̾at ita respondẽs inuitat.

Expanded text:
genti cura custodit, caelestis patriae perennem thesaurum amittat. ad quem thesaurum Dominus Iesus adulescentem diuitem qui eum de perfectione interrogauerat ita respondens inuitauit:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstes ñ fuerit. aut indignꝰ
fuerit. ad monẽti tñ aut semori
adolescẽtis obeliẽtia p̾benda erit.
Quomͦ. it. honoratꝰ in senectute
apparobit. qͥ discipline laborem
madolescentia non sustinuerit.

Expanded text:
stes non fuerit, aut indignus fuerit, admonenti tamen seniori adolescentis obedientia praebenda erit. Quomodo enim honoratus in senectute apparebit, qui disciplinae laborem in adolescentia non sustinuerit?
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis urte defectus appropriat.
tucħ aliud cogitare. qd̵ qͦmͦ fute
uite aditus ꝓpere ꝯphendatur
qͥsq senex appetat᷑. Iuuenibꝰ au¬
tem ineertꝰ huiꝰ uite t̾minus
instat. Sembꝰ uͦ cunctis matu¬
dat. Cauende gͦ sũt hõi due par¬
tieule q̃ milliꝰ carne ñ uet̾ascũt.
⁊ totũ hoĩem ad peccatũ ꝑtra¬
hunt. cor uidelicet ⁊ lingua. qr
cor nouas sẽꝑ cogitatiões machi¬
nare ñ desinit. lingua impigit
loqͥt᷑. ꝗdẽq cor machinari sense¬
rit. Caueat gͦ semł etas. ne iste
iuenescẽtes particule totam
sibi armoniã decipiãt. ⁊ ꝑ res
ineptas reliq partes corporis
guitati illudãt. Unicuiq nãq
ꝯsid̾and̃ ⁊ qͥd etate ⁊ eminentia
dignũ ÷. ut ħ agat qd̾ nͨ uitam.
nec etatẽ. nͨ minist̾iũ iule red¬
dat.

Expanded text:
ujus vitae defectus appropiat, nihil aliud cogitare, quam quomodo futurae vitae aditus propere comprehendatur, quisque senex appetat? Juvenibus enim incertus hujus vitae terminus instat, senibus vero cunctis matusus. Cavendae ergo sunt homini duae particulae, quae in illius carne non ueterescunt et totum hominem ad peccandum pertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec ministerium uile reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
destiterit. quis a manu ł pede
uel reliqͦ corpore. illud ministe
ne ampliori uindicte subiaceãt.
si płimoꝵ ꝑditiõis oceasionem
habũdãtius p̃stant. Nã ⁊ salo¬
mon dũ multe sapientie tͣas¬
gressionẽ mcurrit. totiꝰ isrłiti¬
ce plebis regni disꝑsionẽ soluis
sui meritis p̾fictit. Qbꝰ gͦ com¬
mittunt᷑ multa. maiora ꝑ dũt.
dũ ñ recte dispensau̾int recto¬

Expanded text:
desiuerit, quis a manu aut pede desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerne ampliori uindictae subiaceant, si plurimorum perditionis occasionem abundantius praestent. nam et Salomon dum multae sapientiae transgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo suo merito praestitit. quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerint recto
Abbreviated transcription (Latin):
tur iufticia.¬
ec sunt duodecĩ
abusiua seculi.
ꝑ que seculi ro¬
ta si millo fue¬
rint decipitur.
⁊ ad tartari te¬
nebras iuillo im¬
pediente iulticie suffragio. ꝑ uis¬
tũ dei iudiciũ rotatur. Sapiens.
rimus abusionis gradꝰ
ẽ: si sine bonis oꝑibus
sapiens ⁊ p̾dicator fue¬
rit. qui qd̾ sermone docet: accibꝰ
explere negligit. Auditores enĩ
enĩ fit efficax p̾dicantis aucto¬
ritas: nisi eam affectu oꝑis: cor¬
di afflix̾it audiẽtis. p̾sertĩ ⁊ ipse
doctor si in uitioꝵ amore dilap¬
sus fuerit. alt̾us doctoris medi¬
cam̃tũ suis uulm̾bꝰ adhib̾e par¬
iupendit. Uñ ⁊ ip̃e dñs in eugłio
de doctͥna: parit̃ ⁊ hono oꝑe. dis¬
cipłos inftruere uolẽs: qualem
in his cautelam hab̾ent: admo¬
nebat dicẽs. Si sal euanuerit.
in qͦ salietur. ħ ÷ si doctor erra¬
uerit. a quo iterũ doctore emẽ¬
dabit᷑ : Ꝙ si lum̃ qd̾ inte ÷ tene¬
dit sint. ipse tenebre qͣnte erũt:
si nãq oculus auidendi officio

Expanded text:
tur iustitia: haec sunt duodecim abusina saeculi per quae saeculi rota, si in illo fuerint, decipitur et ad tartari tenebras nullo impediente iustitiae suffragio per iustum Dei iudicium rotatur. SAPIENS rimus abusionis gradus est, si sine bonis operibus sapiens et praedicator fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere negligit. Auditores enim enim fit efficax constituentis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi affixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in vitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis vulneribus adhibere paruipendat. unde et ipse Dominus in euangelio de doctrina pariter et bono opere discipulos instruere uolens qualem in his cautelam haberent ammonebat dicens: si sal euanuerit, in quo salietur? hoc est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uidendi officio
Abbreviated transcription (Latin):
tñ pat̾ digno ⁊ niuẽti pat̾nꝰ ho¬
nor usq ad dignã etatẽ afiliis
p̃bendꝰ ẽẽ ostendit᷑. Quatuor ⁊¬
enĩ modis ꝑ scͥpt᷑as diuinas pa¬
tres uocant᷑. ħ ÷. nat᷑a. gente. ad¬
monitione. etate. De patre nãq
nat᷑alit̾ iacob ad laban loqͥtur.
nͥ timor patͥs mei ysaac ad fu¬
isset: tulisses omĩa q̃ mea sunt.
en de rubo loq̃bat᷑. Ego suni
inqͣens ds̃ patrũ tuoꝵ. ds̃ abra¬
hã. ds ysaac. d̾s iacob. Etate pa¬

Expanded text:
ti paternus honor usque ad dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. quattuor etenim modis per scripturas diuinas patres uocantur, hoc est natura gente admonitione aetate. de patre namque naturali Iacob ad Laban loquitur : nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt. en de rubo loquebatur, ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Iacob. aetate a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dignitas senũ canicies. ħe
filius syrach dix̃. Que enim in
iuuentute tua non ꝯgregasti.
qͣmͦ inuenies ea in senectute:
Fili inuiuentute tua excipe
doctͥnã: ⁊ usq ad canos inue¬
nies sapientiam. Corona sen sĩ
eoꝵ timor dĩ. fili in uita tua
tempta ammam tuam: ⁊ si fue

Expanded text:
 dignitas senum canities . JESUS SIRACH. Quae enim in juventute non congregasti, quomodo invenies ea in senectute? Fili, a juventute excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam . Corona senum eorum timor Domini. Fili, in vita tua tenta animam tuam: et si fue
Abbreviated transcription (Latin):
Sani sunt autẽ sensus homi¬
num: ⁊ etas senectutis uita
inmaculata. placens deo. Quer¬
sio parnuloꝵ int̾ficiet eos. In¬
telligite paruuli astutiã. ⁊ in¬
sipientes animadũtite. Relinqͥ¬
te infantiam ⁊ uiuite: ⁊ ambu¬
late ꝑ uiam prudentie. Ex stu¬
diis suis intelligitur puer.

Expanded text:
i sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata placens Deo . Adversio parvulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Ex studiis suis intelligit puer,
Abbreviated transcription (Latin):
struas ignẽ illiꝰ ligna. In libro
nos libentex agere opportet.
Ilam si exiguũ hoc uite tẽpus
questiones dux̾imꝰ: inanes si¬
ne dubio ⁊ uacu ꝑgemꝰ ad
deum. ubi uidiciũ oꝑum nr̃oꝵ
fiet. G regoriꝰ dix̃. Om̃s hereti¬
ci dum deum deffendere nitũ¬
tur: offendunt. Hereticoꝵ sacͥ¬
ficia accepta ẽẽ deo nequeũt.
ysid̾ dix̃. Innulla causa con¬
ꝯtentio lites gignit. ꝯtentio fa

Expanded text:
struas in illius ignem ligna . EX LIBRO uod libenter agere oportet. Nam si exiguum hoc vitae tempus quaestionibus, inanes sine dubio et vacui pergemus ad Deum, ubi judicium operum nostrorum fiet. GREGORIUS. Omnes haeretici dum Deum defendere nituntur, offendunt. Haereticorum sacrificia accepta esse Deo nequeunt. ISIDORUS. In nulla causa concontentio rixas gignit, contentio fac
Abbreviated transcription (Latin):
Daulus apłs dix̃. Seniorem ne
increpaũis. s obsecra ut patrẽ.
Iuuenes: ut frẽs. Iuuenilia desidͤ¬
ria fuge. sectare uͦ iusticiam.
Senes sobrii sint: pudici. pru¬
dentes. sani in fide. dilectione. ⁊
patientia. Nolite pueri effici
sensibꝰ. s maliera pariuili esto¬
te: sensibꝰ autem ꝑfecti. Salo
mon dix̃. Senectus enim: non

Expanded text:
e increpaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres . Juvenilia autem desideria fuge . Sectare vero justitiam . Senes sobrii sint, pudici, prudentes: sani in fide, dilectione et patientia . Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote . SALOMON. Senectus eni