comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum omniaquenra sunt lib̾is nt̃is
eruoto paremnus ¶Sitamen .adh¬
ne dausis tabulis test auenti lib̾¬
ti cumignoraret indicumi eme
patronus eorum quidem que sup
scp̃ta sunt cura isticutũ subiectũ
uiri suo fecit anmnota fraudis su
picione silo une in bonorũ possce ꝙ̃
tabul as utetur. ¶Sipationus ex
debita porcione alib̃tosꝙtus hroi
rogatus qr hrdicatem restitũe sis¬
pectamdixit. et compulsus adire
cum ctine poss restitut. ñ pot̾it. ccͣ¬

Expanded text:
cum omnia, quae nostra sunt, liberis nostris ex voto paremus. Si tamen clusis adhuc tabulis testamenti liberti, cum ignoraret iudicium eius patronus, eorum quid, quae supra scripta sunt, circa institutum subiectum iuri suo fecit, amota fraudis suspicione suo iure in bonorum possessione contra tabulas utetur. Si patronus ex debita portione a liberto scriptus rogatusque hereditatem restituere suspectam dixit et compulsus adire, cum retinere posset, restituerit, non poterit ac
Abbreviated transcription (Latin):
irema scriptum qua rõne mot
pesimum libͥtum ẽc ad iccisicł.
ei que priori sccipture cutucta
confirmnitꝰ uclutisi ẜuo adũo
ħrte iustituto purt legatum sũ
condicõne aduunt᷑. nam pure
legatum si subcondicõne. adim¬
atur subcondicõne ccͣn datum
intelligitu. et io confirmibit᷑
ad emptõ intem quo miius
nõ quo mag̃ legatum debeatrar

Expanded text:
rema scriptura quaqua ratione motus pessimum libertum esse adiecisset, ea quae priore scriptura ei relicta confirmantur, ueluti si domino herede instituto, seruo pure legatum sub condicione adimatur: nam pure legatum si sub condicione adimatur, sub contraria condicione datum intellegitur et ideo confirmatur. ademptio autem, quo minus, non quo magis l
Abbreviated transcription (Latin):
caucatur cum cai̾ oꝑteat inpossõ¬
nem omnum bonorum que er
cadem b̾rditate sunt logritarumi sñ

Expanded text:
caveatur, cum caveri oporteat, in possessionem omnium bonorum, quae ex ea hereditate sunt, legatarium s
Abbreviated transcription (Latin):
ortuscrit. Frebacins nog¬
at ad placim ꝑtin̾e tute¬
ꝙ labo. ogo trebacii smñam
res darc significass qm̃
testamento datos quoso¬
am defurictos aut extusa¬
cõnem hre posse. comꝑass.
an inchominus corum qui¬
uiuent. ncc excusati ecnt.
tutores ꝑmanent. R nich¬

Expanded text:
t. Trebatius negat ad Plautium pertinere tuted Labeo. ego Trebatii sententiam res dare significasset, quoniam testamento datos quosdam defunctos aut excusationem habere posse comperisset, an nihilo minus qui eorum viverent nec excusati essent, tutores permaneren
Abbreviated transcription (Latin):
retentus filius emancipatus hu
duob nepotib miam tantum ꝑ¬
tem confret et patruo corum qui ĩ
potestate mansit miam ꝑtemda¬
bit. tertiam ip̃e hebit. nec qd̾ nepoti¬
b confertur. aꝑatruo emancipato
am s pp̃bona p̾ea eis accrescit. eue¬
dua quinquagnita omnib nepo¬
abꝰ idem est fisis conferat aut si
unum nepotem hat et duo exali
oꝓuepotes sint ita diuidat quin¬
quaguita ut nepes h̃at. uoo. ꝓuei

Expanded text:
retentus, filius emancipatus his retentus, filius emancipatus his duobus nepotibus unam partem tantum conferet et patruo eorum qui in potestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato,  bona postea eis accessit. Euedua quinquaginta omnibus nepotibus, id est filiis suis conferat, aut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita diuidat quinquaginta, ut nepos habeat ui
Abbreviated transcription (Latin):
sos enis diuidatir.sisianbo filu
un nepotes euemer ut singłi un¬
głos semisses annnepotibꝰ suis:
uudant. it aut ip̃i quidem quad¬
rantes ferant. nepotes ant residu¬
os quadrantes. si alter duos filios
aiter ties hat. quadrans unus int
eus. s magis ad frem ꝑtineat. S
et siomnes nepotes omittant patr¬
uo nicħ accrescet. s soli patri. ꝙ et si
pater omiserit. tunc patruo accscet
Emancipatus fulius siquidem ne
lut cum p̾tor filus sis quisunt in
potestate sol conferit mento quia
ueniendo. ad bonorum possõm ille
solio iuunam ficit¶Iunc uide a¬
rius quantumeis conferat et qui¬
dem semp cu fr̾ib emancipatus:
fert uurlem sͥ detrabit utrumet me
ocasu nirilems detrahat. anu̾oqa
dimidiam ꝑtem h bonorum pos¬
sonis dimidiam ꝑtem eciam bono¬
run suorimi confat. et puto dinud¬
iam cantumbonorum eius ꝑtem
confene debe. namet si alius emanci¬
patus sit filius alius inpotestate

Expanded text:
liberos eius diuidatur. sed si ambo filii liberos eius diuidatur. sed si ambo filii uli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet. Emancipatus filius si quidem nepluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre, merito, quia ueniendo ad bonorum possessionem illis solis iniuriam facit. Nunc uideamus, quantum eis conferat. et quidem semper, cum fratribus emancipatus confert, uirilem sibi detrahit: utrum et in eo casu uirilem dimidiam partem habeat bonorum possessionis, dimidiam partem etiam bonorum suorum conferat? et puto dimidiam tantum bonorum eis partem conferre: nam et si alius emancipatus sit filius, alius in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
buit altum emancipa sut et nepotẽ
ex comilocum filui adoptauit et p̾ti¬
to emancipato decessert. uir ait uc¬
poti inlocum filii adoptato sugiuri
oportere nec qĩ filius porcionemha¬
beat quam habet siertraneum adop¬
tatus ẽet sic fict inquit ut filius q
ipotestate fint t̾ciam ꝑtem uepos
nilocum fili adoptatus aliait̾ci¬
am emancipatus films cum ncpo¬
te alto retento in potestate paantur.
uitest quota porcio hrclitatis ad
nepotem ꝑtineat auꝑquam mo¬
dica. nam et simodicasit. at tñ di¬
Int ip̃m filium et lib̾es eius dim¬
ḃi dimidium hant prñ pone soi¬
um silium emancipatum el.ine
potes in potestate qduos nemunier
p̾t̾ea exlib̾is habebit emancipat᷑
idiam duonepotes ut quadrãtes
feraut. ¶S si et sit p̾c̾ca alius fuliꝰ
enemet. ut filius ħ at dinidiam ꝑ¬
tem hrditatis erquo nepotes no ss
alius filius semissem lizditatis cũ
filus sius itaut quadrantem hird¬
itatis temporeferat quadrans nili

Expanded text:
um emancipaverit et nepotem ex eo in locum filii adoptaverit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adoptato succurri oportere, ut quasi filius portionem habeat, quam haberet et si extraneus adoptatus esset. sic fiet, inquit, ut filius, qui in potestate fuit, tertiam partem, nepos in locum filii adoptatus aliam tertiam emancipatus filius cum nepote altero retento in potestate partiatur: interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen diInter ipsum filium et liberos eius diviberi dimidium habeant. proinde pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatusidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non sunt, alius filius semissem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter
Abbreviated transcription (Latin):
Uiduos filios habebat altinnerh
us emancipauit nepotem ereo in
potestate retinuit. emancipatus fi¬
lium suum sustulit et apatre exhir¬
datus est quero cum fr̾euus et ip̃e
emancipatus sit p̾t̾itus et nepos
emancipato filio ab auobrs iusti¬
tucus quid de bonorum possone
niris sit et quid int̾sit si emancip¬
atum quoꝵ exquo nepotes erant
int etemancipatus ꝓcreauit filiũ
etł̾s ut̃ nepos institutus fu̾it pat̾
corum echirdatus. alius fums p̾t̾i
tus enimobstat filus suis p̾emã¬
est. idemex noua dansula nec deb¬

Expanded text:
ui duos filios habebat, alterum ex his emancipauit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est: quaero, cum frater eius et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes ex emancipato filio ab auo heredes instituti, quid de bonorum possession‹e› iuris sit? et quid intersit, si emancipatum quoque, ex quo nepotes erant uerit et emancipatus procreauerit filium et heres uterque nepos institutus fuerit, pater eorum exhertus enim obstat filiis suis post emanest, id est ex nova clausula, nec deb
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum posso eius ꝑtis datur q̃ ał
eum ꝑtiueret simpotest. ate ꝑman¬
siss. itaut exea ꝑtedimidiam reliq̃
lib̾i cius quidunitarat bonasna ꝯ¬
feraut ¶Hedictum equissimumẽ
ut ueq emancipatus solus ueniat
et ercludat uerotes ipotestate ma¬
uentes u nepotes uire potestatis
obiciantur. patri suo et madortio

Expanded text:
bonorum possessio eius partis datu‹r›, quae ad eum pertineret, si in potestate permansisset, ita ut ex ea parte dimidiam, reliquam liberi eius hisque dumtaxat bona sua conferat. Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo. Et in adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
fito quor pst. in ei oportebit. si fni
cius quip̾t emancipacom uatũ
ẽ diũsacondicio est.conseriãda
potes inpotestate filius enanci¬
patus susceptis pea lib̾is decessit
placiit in potestate aui manẽtee
simul cumeis qui pꝰ emancipaci¬
onem uati sunt decieto bonorur
possõm accipe inauente eo. ut sinc¬
lit auus sibi puepotes aqui boͣ.
sua conferat. aut nepotes eman¬
cipet ut sͥemolumentum prue
urditatis adquirant io diuue
marchus rescripsit. Dem
quem auus hrdenfecerat. dem̃
prcius emancipatus testamen¬
to p̾t̾itus accipiat. ccͣtabulas pa¬
tris bonorum possõm inugi pat
suo nepos nonpotit. si uelit er̃ne¬
us excludetur. quia uosuo nose
lauoh̾rs erstiterit. SC euola.
exͣneum innepotis locum qͣiex
eofilio natum adoptet moxfi¬
liuinemancipet. nomungetũ
ħͥ nepos filio emancipato quia
desut ẽeemancipato erlib̾is.

Expanded text:
ito quoque praestari oportebit. sed fratris eius, qui post emancipationem natus est, diversa condicio est: conservanda potes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in avi potestate manentes simul cum his, qui post emancipationem nati sunt, decreto bonorum possessionem accipere, manente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque ita diuus Marcus rescripsit. 5 quem auus heredem fecerat, deinde pater eius emancipatus testamento praeteritus accipiat contra ta bulas patris bonorum possessionem, iungi patri suo nepos non poterit, sed ut extraneus excludetur, quia non suo nomine auo heres extiterit. 6 Scaeuola extraneum in nepotis locum quasi ex eo filio natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex liberis.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq si cõfestum. uł post tep̃ cũ
tructibi rogatus est redere. ẜetsi
sũ fructibr rogatus ẽ redd̾e non i¬
erit ydonea qntitas adinferen¬
dam ad eiidi nccͣitatẽ. nec ad
rem ꝑtinebit si p̾or ⁊̃ lib̾tatem ac¬
cepit. ut cm̃ pecimã itanec lib̾t¬
atẽ ad cogendum iustitutũ ac¬
cepisse satis ẽ. quod si pͥor recusa¬
ret placuit ut rta mascdus pos¬
sit postularet. ut ħ̾rs ad eat t si¬
bi pstituit. ¶ quid ergo si non auii
s ip̃i ħ̾rdi rogatus sit restituc. quii
retencionem cͥrit audiendus. set nͣ
illud tnͣssatinc omittendum ẽ insti¬
tuto qui ccuctus ẽ alire fideiconnin¬
ssi peticõm denogaudam ec̃. curem
non uideatur nidignus ut qui desti¬
tuit suppms tefuncti p̾ces conscqͣ¬
tur aliquid ex uolmtate quod for¬
cius ꝓ batur si post impletam con¬
dicõnem coactus ẽadnt. nam si pẽ¬
dencete condicõnc durumcrit id̾

Expanded text:
post tempus cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusaverit, placuit, ut recta via secundus possit postulare, ut heres adeat et sibi restituat. Quid ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogatus sit restituere? quiretentionem erit audiendus. sed nec illud translaticie omittendum est instituto, qui coactus est adire, fideicommissi petitionem denegandam esse: cur enim non uideatur indignus, ut qui destituit supremas defuncti preces consequatur aliquid ex uoluntate? quod fortius probabitur, si post impletam condicionem coactus est adire. nam si pendente condicione, durum eri
Abbreviated transcription (Latin):
eliudio ioromniniuo clatissino
niro ib imbrio primo et meus
se celsumm ibi depoi̾tam instructo
fundo legato mẽe. ¶idem.R. to¬
mo ita ut instructa ẽ cum om̃i
rustitia uire suo legata urbar̃

Expanded text:
laudio Hieronymiano clarissimo uiro ab Umbrio Primo et mensasecessum ibi depositam instructo fundo legato inesse.Idem mo ita, ut instructa est, cum omni iure suo legata urbmo ita, ut instructa est, cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
cruncn. ut tabnc non isilocim
ur ne crec. et tonguna sestaria. et
siłii. cupone autem cum nogo¬
ciacõnis nomen sit cciam institor¬
es. Iuistro bilncirio legato ccrĩ
buncitorem conim ntracius.R

Expanded text:
crimen, ut tabernae non nisi loci urnae aereae et congiaria sextaria et similia: cauponae autem, cum negotiationis nomen sit, etiam institores.Instrumento balneario legato etiam balneatorem contineri Neratius r
Abbreviated transcription (Latin):
ad emde ħrditatis cĩ fu̾it
restitutus. puto ꝓfic̾e ẜ is
tabislis ut pͥtor utiles actõ
at. prius sibi debe. deinde sͥ¬
filio h̾rdem scribe. cct̾imi si
antea filio. dem̃i sͥ testamcri¬
tum facut non uase quei¬

Expanded text:
adeundae hereditatis causa fuerit restitutus, puto proficere secundis tabulis, ut praetor utiles actionat prius sibi debere, deinde filio heredem scribere: ceterum si ante filio, deinde sibi testamentum faciat, non uale
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quo fecit non iuu. ut
nisi additi quo: pris ħrdi¬
tie sit pupillirc testrinen¬
tum cumescit. ¶plane si
ꝯmissa cansa principalis
testamenti ab intescato pͦ¬
sictatur hrditas dicendum
ẽ et pupillo substitutimu
ẜundum. ¶ int̾ͥdrm ctiã
pupilaris testam̃ti cã com¬
pellendum hrdem institu
tum adire ħrditatem ut exi
ẜis tabulis fideicominissũ
conualescat. ut puta si iam
pupillus decessit. cet̾ium sic

Expanded text:
 ut, nisi adita quoque patris hereditas sit, pupillare testamentum euanescat. plane si omissa causa principalis testamenti ab intestato psideatur hereditas, dicendum est et pupillo substitutum seruandum: Interdum etiam pupillaris testamenti causa compellendum heredemtum adire hereditatem, ut ex secundis tabulis fideicommissum convalescat: ut puta si iam pupillus decessit: ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾rtes institutus et substit¬
utus eł ambo omissa c̾i tes¬
tamenti ab intestato possi¬
ceanit hr ditatem qͥome est
an ambo cogantur legata
p̾stare et utrum uiusquis¬
qr ea legata que ase relicta
sunt an no ambo ntraq le¬
giti cogantur pͥstare ego
puto insondum ad u̾sus
singulos logatorum peni¬

Expanded text:
nstitutus et substitutus et ambo omissa causa testamenti ab intestato possideant hereditatem, quaestionis est, an ambo cogantur legata praestare et utrum unusquisque ea legata quae a se relicta sunt an uero ambo utraque legata cogantur praestare. ego puto in solidum aduersus singulos legatorum peti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt asc relicta. anccum
corum que sunt asubstituto
relicti actõnem pacutu: di¬
corum sidolo substituti ꝑue¬
niat adinstitutos h̾rdits
sine petinna. si petumum ac¬
cepit substitutus ip̃e erit cõ¬
nomendus. item si solus sbͥ
omisiss dicemus institutũ
sinslogatris rend̾e deb̾e sub¬
stitutum sius. siantem sinc
petinua ad uͥsus substitutu

Expanded text:
se relicta, an etiam eorum, quae sunt a substituto relicta, actionem patietur? dieorum, si dolo substituti perueniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substi tutus, ipse erit conueniendus. item si solus subsomisisset, dicemus institutum suis legatariis respondere debere, substitutum suis: si autem sine pecunia, aduersus sub
Abbreviated transcription (Latin):
utis legata fiussent relicta
et tam instituti quam sub¬
substituti omissaca test̾i pꝰ¬
sitcant ab intestito hrditat
os legata rctusare substitu
substiuto tui lib̾um fuit
adcundihrditattm non fi

Expanded text:
utis legata fuissent relicta et ‹t›am instituti quam substituti omissa causa testamenti possideant ab intestato hereditaos legata recusare substitutsubstituto, cui liberum fuit adeunti hereditatem non fi
Abbreviated transcription (Latin):
uerba repsit. ticius cornehus ẜr¬
disuosalutem atepeto corneli.
qm̃i ad te de uoluta est ꝑs mat̾is
ince item ps sempim curatoris
quondami mci et cͣtria fortur.l.
nt si et ꝑ hoc totus as. meus ap¬
udte ec̃ s̃peratur uti reddas rest
lium ante ħrdem debere prata
porcõne maternanim dẽflncti
reruĩ restitucõne seio fac̾e. ¶mu

Expanded text:
uerba scripsit: 'Titius Corneli‹o› heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est pars matris m‹eae›, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as meus apud te esse speratur, uti reddas restilium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
regula sic dif coma .ii.
testamenti facti temꝑcͥ decessisset
testator. muule foret idlogatumi
qũcumq decesẜit non nalt que di¬
ffinic̃õ in quib dam falsac̃. quid eĩ¬

Expanded text:
regula sic definit, quod, si testamenti facti tempore decessisset testator, inutile foret, id legatum quandocumque decesserit, non ualere. quae definitio in quibusdam falsa est.Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
ciparet. uł p̾ea uinus meuni filius
quantum satis est contulit nemd¬
icia eius inquietet excepõoedoli m¬
a li repelletur.¶Estet. ilius casus
quobonorum possõmi ccͣ tabulas:
parens uon accipit. si forte filius in¬
sit patrem adccͣ tabulas bonorũ
possõm nenure no posse. libos au̾m¬

Expanded text:
filius quantum satis est contulit, ne iudicia eius inquietet, exceptione doli repelletur. Est et alius casus, quo bonorum possessionem contra tabulas parens non accipit, si forte filius msit patrem ad contra tabulas bonorum possessionem venire non posse. Liberos au
Abbreviated transcription (Latin):
milias ẽet. qdcum sͥ ad quiret eĩ
emolumentum patri quereret. eti¬
deo ituru inħ̾ ut parens exemp¬
iopationi adcc̾tabulas bonorum
possomi admittatu. enumiantu
igitur eclicto ꝑsone manirnissor
sic ueo quia patie anone prno. ꝓ
auo manuinissus dedit se arrogã¬
dum patrisuo. sine mane̾s inpotee¬
tate patrs decesserit. sũ manumist
diem siunmobeat. solus adimtetũ
auns.ad eius successionemerint̾¬
pretacione edicti. quia pm̃deferts¬

Expanded text:
milias esset, quodcumque sibi adquireret, eius emolumentum patri quaereret. et ideo itum est in hoc, ut parens exemplo patroni ad contra tabulas bonorum possessionem admittatur. Enumerantur igitur edicto personae manumissorum sicavo manumissus dedit se adrogandum patri suo: sive manens in potestate patris decesserit sive manumissus diem suum obeat, solus admittetur avus ad eius successionem ex interpretatione edicti, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
uit qonis. an ꝓh̾rde gtre
indeatur. qui pcrim ꝥrdi¬
tatis omittende mortis c̃¬
cip̃ et optimut humnc pł
de quidem non gere qmio
tum tũ p̾toris mcide. sine
igitir a substitutoħrs ac

Expanded text:
ionis, an pro herede gerere uideatur, qui pretium hereditatis omittendae causa capit, et optinuit hunc pro herede quidem non gerere, qui ideo tum tamen praetoris incidere. siue igitur a substituto non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃itumc̃̾. in quia nominitum amo¬
tuto uino ex brdib duriiussit te¬
stator solus mot̾atus debeat. non
dicillis ne manumisat alim̃ti cõ¬
modo q uira pͥstabit diri ussat

Expanded text:
itum est, an, quia nominatim a Moderato uno ex heredibus dari iussit testator, solus Moderatus debeat, non codicillisve manumiserat, alimenta commoda, quae viva praestabat, dari iuss
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quidimubtis sus. ut alĩ¬
ta ita aqui quo ꝑficeicõmissum
reliquerat consiuett deficeito¬
inisso. cũ ĩ ea rogione afrut urfo¬
te egipti res agi pponctut᷑ ubi iqͣ¬
auenllis ẽ. dicebami igitur cẽ emo¬
lum̃tũ fidei comussi. sut qͥs hñe
cist̾nas id reliquerit sũ no. ut sit

Expanded text:
fuit. Quidam libertis suis ut alimenta, ita aquam quoque per fideicommissum reliquerat: consulebar de fideicommisso. cum in ea regione Africae vel forte Aegypti res agi proponebatur, ubi aqua venalis est, dicebam igitur esse emolumentum fideicommissi, sive quis habens cisterna
Abbreviated transcription (Latin):
icius prius quim tribimꝰ
legionic fcũs eẽt. testaniẽ¬
tum fccit. et postea euitꝰ
nmente codem defunc¬
tus ẽ quero an militis tes¬
tamentum uideatur ẽẽ.
insi postea quum ab eo fa¬
ctum eẽt dictum c̃e ꝓbar¬
ctur quod uale uell id
ad cõmune us ꝑ tinz. ton¬
stõnib enm principu
non nilitum testã. s q̃
ad militib facta sunt cõ

Expanded text:
Titius priusquam tribunus legionis factus esset, testamentum fecit et postea cinctus manente eodem defunctus est: quaero, an militis testamentum uideatur esse. nisi postea ab eo factum dictum esse probaretur quod ualere uellet, ad commune ius pertinet: constitutionibus enim principum non militum testamenta, sed quae a militibus f
Abbreviated transcription (Latin):
ab hus rata sint fic intel¬
ligi d. ut utiq perris cõ¬
stare debeat testamentũ
ftĩu cẽ ꝙ et sine scriptura
ccum a non militantib
fi pot. si ergo miles detuiꝰ
bonis aput te queritur cõ¬
uocatis ad ħ hominib ut
uoluntatem suam testa¬
araret quem uell sͥ ħrdẽ¬

Expanded text:
a rata sint, sic intellegi debet, ut utique prius constare debeat testamentum factum esse, quod et sine scriptura et a non militantibus fieri potest. si ergo miles, de cuius bonis apud te quaeritur, convocatis ad hoc hominibus, ut voluntatem suam testaararet, quem vellet sibi e
Abbreviated transcription (Latin):
ria. pelnes aqiumaria candel¬
ebri luc̾na et trulla. ¶item na¬
sa enea uulgaria .i. que nõ ꝓprie
etũt loco attributi. pretea capse¬
eł armuiria. s sut qui recte pu¬
tant capsas et armiria .s. libroꝵ
aut nestium. aut armorum gr̃a
solum iigaria. s ecum que in
pͥcõ magno sunt. nam et pellsᷤ¬

Expanded text:
aria, pelues, aquiminalia, candelabra, lucernae, trulla, Item uasa aenea uulgaria, id est quae non proprie essent loco adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsas et armaria, si librorum aut uestium aut armamentorum grasolum vulgaria, sed etiam quae in pretio magno sunt: nam et pel
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ cͥtispes mula demonstrate fue¬
intelligitur idem obẜnbitur in¬
structoͦ pͥdio legato. si quedam spẽ
umium ctum acceꝑunt. ¶ Snp̃¬
placet. nam et argentoos ictos. itẽ
rgenter cantelcoꝵ⁊ supplłecti ce¬
de postͥuor ctas recepit. cum ulirẽ er
auro et ex argento lectum mucu¬
tis arboris trucis coificitum orui¬
asse ꝙ penolope recognoscendi uni
signum accepit. ut uoluit homerus.¬
snppelicctil sm omm logiti accep¬
tam argentum pignon noncon¬
gauit. ntiq si non in usucditoris
id argentum uoluntate debitoris
in uestem omnem et res płtum ge¬
num suppsicctilis ex penso ferreso¬
litus crat. is urori suppllectiemi
legauit rocte negaibant uestem le¬
gaͣto cessuram lab̾o. offilius cisse¬
plłone suppllectis contiu. ¶tẽ.¬
asicnea salientis aque põita item
siquit aliud mag̾ delicurum qm̃
ctilis. lau̾o. et trebac̃. putant. mur¬
edeudict bibendi cã pata cẽnt in
suppllectili contun dicuntur.
loco s gene usus ita urbmi penꝰ

Expanded text:
s certi numeri demonstratae fueintellegitur. idem seruabitur instructo praedio legato, si quaedam species numerum certum acceperint.Suplacet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus.Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non congauit, utique si non in usu creditoris id argentum uoluntate debitorisi uestem omnem et res plurium generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascepellatione supellectilis contineaenea salientis aquae posita, item si quid aliud magis deliciarum quam ctilis Labeo Trebatius putant. muredendi et bibendi causa, parata essent, in supellectili dicuntur loco, sed genere usus, ita urbana penus
Abbreviated transcription (Latin):
costem quos sibi et te imu:
p̾tea ħrdem institunt bono¬
rum filii te dimdnum cct̾q
pris ħrdos cominimit᷑ dim¬
idium italre ut unus sem¬
is aput te mnieit. alt̾ns se¬

Expanded text:
eosdem quos sibi et te unum praeterea heredem instituit, bonorum filii te dimidium, ceteros patris heredes communiter dimidium ita habere, ut unus semis apud te maneat, alterius se
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsferticeitum. itiq sipurum
legatum git ex die mortic oies ei
tedit. ¶Si uo p̾ dicm sint iogita
rclicta siłi mõ at ipuris dies
dics non ante ceoit ut puta si iisꝰ
fr̾. sit pꝰ amnum rclictus hant eĩ¬
sumnm ꝓbannis s si subcon¬
dicõne sit lcgatumi rclictum uo
priuc dies logati cedit qm̃ con¬
dicõ fu̾it imp̾icti. ne quidem si
ea sit condicõ que in põtate sit
legatari .s. si cacoudicõ fint qmͣ¬

Expanded text:
 si purum legatum sit, ex die mortis dies eius cedit: si uero post diem sint legata relicta, simili modo atque in puris dies dies non ante cedit, ut puta si usus fructus sit post annum relictus: hanc e si sub condicione sit legatum relictum, non prius dies legati cedit quam condicio fuerit impleta, ne quidem si ea sit condicio, quae in potestate sit legatarii. Sed si ea condicio fuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
non uocebit. si postea hs institi¬
tus repudumt. nm eł albrtem
suum tnͣstunt peticõm. tindẽ ẽ
siab impub̾is substituto legetur.
stitutus dampnitus sit sinitra
pub̾titem filine decesẜit scio .c.¬

Expanded text:
i postea heres institutus repudiauit: nam ad heredem suum transtulit petitionem. Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: puberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio c
Abbreviated transcription (Latin):
ti dto. filius amr̃t ungriuit.
si anibo capue hitassent legat᷑
mri debitum unt putanit. qͣ¬
ns ura non hitasscnt. su aut
quo inubitassent. quanto libet
hus ubis dum cum filio cap
cum filio hĩtet logatum ei tebi.
ntus sis. n cis ulla condicone
cine possis ertinun iudicem

Expanded text:
ta dato": filius a matre migravit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putavi, quamvis una non habitassent: sin autquo una habitassent quantolibet his verbis "dum cum filio Capucum filio habitet, legata ei deberi. atus sis neque eas ulla condicione emere possis, aestimare iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
stichum tridioit. isq ate cin¬
ctus fuiss posse te ex testamẽ
rat dedat. ut lrr̃e non possis. et
hoc im cẽ puto. s hoc ampliꝰ
ait deb̾c te priusquam iudiciũ
accipiatur deuunciare h̾rdi.i
nim si ałr fecis agenti ex testa¬
mento opponctur tibido. ma.
exccpcõ. ¶ Si stichus et dama ẜ¬
ui mei inpõtate mea erunt cũ
moriar. tunc stichus et dama¬
illum sibi heto. sialt̾um exhuc
post testamentum fcm domi

Expanded text:
Stichum tradiderit isque a te evictus fuisset, posse te ex testamentdederat, ut habere non possis: et hoc verum puto. sed hoc amplius ait debere te, priusquam iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex testamento opponetur tibi doli mali exceptio. " si Stichus et Dama servi mei in potestate mea erunt cum moriar, tum Stichus et Damaillum sibi habento". si alterum ex his post te
Abbreviated transcription (Latin):
obligatus ci tonec p̾cumi
soluit. ꝙ lib̾tins fauorem
troductinnẽ. ¶Siquis hac
lege emptus sit. in nitrac̾t¬
um diem miniminttatur
et cum lib̾tatt ħrs institu¬
tussit an ei sucturtudum
sit. ut se. ib strueat utemiꝰ.
nug̾q c̃. ut doncc dies non
extitit possit ei ncͣius h̾rs
effici et non possit sc absti
bebatur. ¶ Siquis ded̾it nũ¬

Expanded text:
m soluat: quod libertatis fauore introductum est.Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres institutus sit, an ei succurrendum sit, ut se abstineat, uideamus. magisque est, ut, donec dies non exstiterit, possit ei necessarius heres effici et non possit sese abstbebatur.Si quis dederit nu
Abbreviated transcription (Latin):
unt edcõ loc est. sine ex ea ẜr¬
ditate suit. siuc ad catubadit¬
ate ꝑtineant amou̾ nõ inde¬
turqui nõ callido nõ nec
maligno rẽ reposuit. nec qͥ¬
dem si qui mer crrunt dum

Expanded text:
tae, edicto locus est, siue ex ea hereditate sint siue ad eam hereditatem pertineant.Amouere non uidetur, qui non callido animo nec maligno rem reposuit: ne is quidem, qui in re errauit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
a asiqm̃ dies condiconis
tnͣseat ⁊ iddicendum esti
i eo cãn si respondẽt num¬
tram hedititem ad se uel¬
le ꝑtine bona de funeti acc¬
itoribus possideuda sunt.

Expanded text:
am dies condicionis transeat, et ideo dicendum est et in eo casu.Si respondit neutram hereditatem ad se uelle pertinere, bona defuncti a creditoribus possidenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑeum cam ne fcm̃ erit quo
quid erci ex hroitate amou̾¬
ctur. ¶ Siquis suis se dicit
retinc hroititem. ¶nollea
liquid autem exheditate ⁊¬
mouit abstrncudi bñficrũ
siquid imou̾it. s si ꝑeum

Expanded text:
eum eamue factum erit, quo quid ex ea hereditate amoueretur'. Si quis suus se dicit retinere hereditatem nolle, aliquid autem ex hereditate amouerit, abstinendi beneficium 'si quid amouerit', sed 'si per
Abbreviated transcription (Latin):
substituto locus nou est.
dium p̾toris et c̾ca denegi¬
das primo. accõnes ett̾c̾a
pstituendum tempus sub¬
stituto. quia intra diem.
pͥmo p̾stitutum u adire
inditatem potest. ueque ꝓ
hrde gerere. is autem qui
terciogradu scͥptus est si pr¬
uuodelib̾ ante. sede deçed¬
at. ip̃e potest succede. gͦer
sepectamus insingulis.⁊
ut ei deferatur pͥus hdit

Expanded text:
substituto locus non est ndium praetoris et circa denegandas primo actiones et circa praestituendum tempus substituto, quia intra diem primo praestitutum neque adire hereditatem potest neque pro herede gerere. is autem, qui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipse potest succedere. ergo exspectamus in singulis, ut prius eis deferat
Abbreviated transcription (Latin):
stipulacio amipoposcerit. nec lib̾t̾
p̃stitert. nec int̾est adiecta suit ħ
ũbi cum poposcero. innonsint. ad¬
icct .i. aliudestemmn deopis aliud
edicionich aliud sit quamofficii
ostaco absurdum est cͣde aliodi
edebi offĩcuum. quamquois uelli
cui pͥstaudumest. ¶Emulib̾tus
peiꝰ nusit pationo opassedaturũ
ur.. diecent libisq eius. constat
lb̾is eius itademum deb̾isi patr
hrdes ertitennt. hrdes tantum
extitisse lib̾os parentuta demum
bdẽe adopanim peticionem nili¬
anoplacet smo palium brdes er¬
titeruit. itar siquis siquis erhrd.a¬
to emancipato filio seruum eiue
lrdem institũit et ꝑcuni serum:
hus extitit finus. repellieum ab
posinss urquas nposuit reuen
obseruandumest ut temporis sp¬
acia que ad curanicorporis ncci.⁊¬

Expanded text:
stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operas se daturum neque adiecerit 'liberisque eius', constat liberis eius ita demum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes extiterunt. itaque si quis exheredato emancipato filio seruum eius heredem instituerit et per eum seruum heres extiterit filius, repelli eum ab mposuisset uel quas imposuit reuendobseruandum est, ut temporis spatia, quae ad curam corporis nec
Abbreviated transcription (Latin):
cionem dedncitur ueliti pictorie
fabriles peti quideni no post iusi
p̃t̾ite quia et si noũbis attamen
rc ip̃a uonest obligaciom ec̃tus tẽ¬
poris sicutiaun ephesi daristipule¬
mur clies contiuentur. et ĩo muti

Expanded text:
ionem deducitur, ueluti pictoriae fabriles, peti quidem non possunt nisi praeteritae, quia etsi non uerbis, at re ipsa inest obligationi tractus temporis, sicuti cum Ephesi dari stipulemur, dies continetur. et ideo inuti
Abbreviated transcription (Latin):
cumdistant afabrilib urpictori¬
Asopis deniq si uixrtus fab̾ant p¬
ictor fũit qu mnidiud artificium
er̾cebit has opas patrono p̾stare
cogi. qr sicut fabriles opas quis p̾
saut ticiostipulan ita patronne
alib̾toopas sibiaut sempinoret¬
te stipulatu et lib̾tus obligacio¬
ne soluctur sitales opas erneode¬
dent quales patrono p̾standoliba¬

Expanded text:
um distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quoacquirit ħrdititem.
medio antemtempore int̾
fcm̃ testam̃tum et mortem
testctoris uł condicõnem
institucõnus existentem
mutato uiris h̾rdi non uo¬
cet. qua ut dixitria temꝑa
inspicinius.u Ipiinus

Expanded text:
itatem. medio autem tempore inter factum testamentum et mortem testatoris vel condicionem institutionis exsistentem mutatio iuris heredi non nocet, quia, ut dixi, tria tempora inspicimus. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
iustitutus ẽ non ignorat.
si tñ ectitit condico sub qui
substitutus ẽ quid tñsi ig¬
norit condicõm extitisse
puto posse adire hrditater
quenuomodu signoret
ãcoh̾rdis cui substitutus ẽ¬
pccunum cius nictus sit pl¬
acct non obligri cum hrdi¬
titi. idem ergoꝰ diccnius ut

Expanded text:
tutus est, non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. quid tamen si ignorat condicionem exstitisse ? puto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignoret, an coheredis, cui substitutus epeculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tam modate ut non innũ¬
simi redditum primonii
sic ut aliquid ex reoditu
eł incedes pupillorum et
nestem et tectum pupil¬
lictatem cciam contemp¬
lari in qua cciam constitu¬
tus ẽ is cinalimita detͥnũt᷑.
mamplis tũ pr̃imoniis
poĩtis non cumulus pri
m̃tis dabit. ¶S si non cõ¬
stat quis moduc faculta¬
tum sit int̾ tutorem et e¬
uu quialim̃ta dec̾m desi¬
dat susciꝑe d cognicõnem
uec em̃e alim̃ta cec̾n̾e ueĩ

Expanded text:
m moderate, ut non universum reditum patrimonii sit, ut aliquid ex reditu et mercedes pupillorum et vestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrmentis dabit. Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere a
Abbreviated transcription (French):
hrditacem bonoriim ue possom pet¬
isse. ¶Datiouus cc̃ea bõ lib̾ti omn¬
mono admittitur que mcistris st̃
quesita. ¶Si deportatus patronue
est. ¶ Siqnis filuis fau̾i senrũdeca¬
streusi peccuno manumiẜit excon¬
stitucione cdimi acdiam pationat᷑

Expanded text:
atem bonorumve possessionem petisse. Patronus contra ea bona liberti omnino non admittitur, quae in castris sunt quaesita. Si deportatus patronus est. Si quis filius familias servum de castrensi peculio manumiserit, ex constitutione divi Hadriani pa
Abbreviated transcription (Latin):
cliguitate faccuitatibꝰ consuetud¬
ini. artificio eius connenientes edẽ¬
das. Nonsolum aut̃ lib̃tum s eci¬
am alium quenlibet. oꝑaꝯ edentẽ
alendum aut satis temporis ad q̃s¬
tum alimentorum relinquendũ
et inonubo tempora adcuramcor¬
poris ucc̃am relinquendam uil¬

Expanded text:
ignitati facultatibus consuetudini artificio eius convenientes edendas. Non solum autem libertum, sed etiam alium quemlibet operas edentem alendum aut satis temporis ad quaestum alimentorum relinquendum et in omnibus tempora ad curam corporis necessariam relinquenda.
Abbreviated transcription (Latin):
repellicum. ⁊contratabulas uõr
possone. sictamen sipꝰ mortem li¬
b̾ti agnouit. cct̾um siciunus li¬
b̾tus donauit et ille accepit. non
id arco crit repulsus acc̃cabulas
bonorum possõne. quia pot clic̾e
sperasse ꝙ untestamento quor gͣ
tis is arca cum fieret remitti
patrono p̾ mortem lib̃ti repellie¬
um accͣ tabulas bonorum possce

Expanded text:
ra tabulas bonorum possessione, sic tamen, si post mortem liberti adgnovit. ceterum si ei vivus libertus donavit, ille accepit, non idcirco erit repulsus a contra tabulas bonorum possessione, quia potest dicere sperasse quod in testamento quoque gratus circa eum fieret, remittique patrono post mortem liberti, repelli eum a contra tabulas bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
uni patronui expelłe¶cumpatid¬
in filia h̾rs instituta eẽtalib̾to fai¬
su testam̃tum dictum eet in qͦ
scriptura erat et appelsoe intposita
et pendente diem sunm obuss Ur¬
dibreius cdinus marchus subue¬
utut etidherent qd̾ haberet patio¬
nifilia suiiet. ¶Sifilius lib̾tib̾r
ab eo institutus abstiuuit quan¬
ius nomine sith̃rs patrouus a di¬
mittitur. s et si ꝑmintegnim rest¬
itati urqui adut brditatem abi

Expanded text:
um expellere. Cum patroni filia heres instituta esset a liberto falsumque testamentum dictum esset, in quo scripta erat, et appellatione interposita et pendente diem suum obisset: heredibus eius divus Marcus subvenit, ut id haberent, quod haberet patroni filia, si viveret. Si filius liberti heres ab eo institutus abstinuerit, quamvis nomine sit heres, patronus admittitur. Sed et si per in integrum restitati vel qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽadinitti eum idsuum auriluin
si et sitestator comieniss hrdenib
sibilegatum soluetur. moxpeni¬
tuiss puto eumposse adumiari¶Si
pationus legatum sibi reuctinu
agnosut ior fuit eictun compe¬
tit ei simum auxilium. qmi aid ꝙ
uelendumei¶ S siseruour filio
suo anquidrelictum patronusag¬
noĩnit. pride acc̃ tabulas possone¬

Expanded text:
itti eum ad suum auxilium. sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari. Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, queniendum. Si seruo uel filio suo aliquid relictum patronus adgnouerit, perinde a contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
institutus c̃ aut nonest. nechrs inst¬
itucus est ¶btus sipatrouinsu¬
uirita ldem scpsert. si fuius ieue
ine uiuo morietur patronus brses¬
tonon male uidetiu testatus. nam
sidecesserit filius pot̾it ħeristentẽte
condicione accipe bonorum possom¬
¶ Si debita patrono porco legata sit.
et siscptus h̾ro nofu̾it. satis eifact᷑
est. set siinstitutus sit exptemino¬
it quam ei debetuꝵ residua ũops su¬
pletaest ei erlegatis ul fideicomtni¬
sis et it a satiffactumeidetur. siet
mnortis cansatonacionib potir pan¬
onodebita poraosuppleri. uammnor¬
tis causa donaciones iuce legator
funguntur. s et sino mortis cansa
donauit libtus patidno contempla¬
cione tantum debiteporcionis dona¬
ta sunt. idem entdicendum tunc
eium urqimortis cansa imputab¬
untur. ułqͣi aguita repelent patro.¬
num acc̃tabulas bonorumpossõe.
¶Si patrouo concdicionis implende
cansa quid datiunsit inporcionem de¬
bitam implitand sitamen debonis

Expanded text:
 aut non est et nec heres institutus est. Si libertus patronum suum ita heredem scripserit: 'si filius meus me uiuo morietur, patronus heres esto', non male uidetur testatus: nam si decesserit filius, poterit hic existente condicione accipere bonorum possessionem. Si debita patrono portio legata sit, etsi scriptus heres non fuerit, satis ei factum est. Sed et si institutus sit ex parte minore quam ei debetur, residua uero pars suppleta est ei legatis siue fideicommissis, et ita satisfactum ei uidetur. Sed et mortis causa donationibus poterit patrono debita portio suppleri: nam mortis causa donationes uice legatorum funguntur. Sed et si non mortis causa donauit libertus patrono, contemplatione tamen debitae portionis donata sunt, idem erit dicendum: tunc enim uel quasi mortis causa imputabuntur uel quasi adgnita repellent patronum a contra tabulas bonorum possessione. Si patrono condicionis implendcausa quid datum sit, in portionem debitam imputari debet, si tamen de bonis
Abbreviated transcription (Latin):
patronus inuolibto mortus fue¬
rit satiffactum indeatur. lib̃is euĩ¬
¶ Sipatrom filinme mancipatum
et nepotemer eoquimam familia
remansit lib̃tus hat filio tantũmo
noneciam ne potisatisfac̾e debebit li¬
b̾tus nec adrem ꝑtinet.q. adpentie
bona ꝑteruocantur. ¶pianus

Expanded text:
patronus vivo liberto mortuus fuerit, satisfactum videatur liberis eius. Si patroni filium emancipatum et nepotem ex eo, qui in avi familia remansit, libertus habeat, filio tantum, non etiam nepoti satisfacere debebit libertus: nec ad rem pertinet, quod ad parentis bona pariter vocantur. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
aureorum consecutus sit lib̾tus
apucipe adusus lñ tubulas uenit
lib rectlitus sit cessat cc̃tabulas
uonorum possõ ĩdemet si ꝓprincipe
lib̃am testamenti faccomi impetra¬
uit ¶S si kẽlegeeruit quis ut mauu¬
mttat ad hanc ꝑtem elictiptine¬
bit. ¶Siquis nunimos accepit ut
manimtteret nõ h ccͣtabulasbo¬
norum possõni ¶ QUa ut patronu¬

Expanded text:
ulorum consecutus sit libertus a principe, aduersus huius tabulas uenit libus redditus sit, cessat contra tabulas bonorum possessio: Idem et si a principe liberam testamenti factionem impetrauit. Sed si hac lege emit quis, ut manumittat, ad hanc partem edicti pertinebit. Si quis nummos accepit, ut manumitteret, non habet contra tabulas bonorum possessi
Abbreviated transcription (Latin):
tutus ¶Sipatronus subcondicicẽ
sit his iustitutus e.aq condicio niu¬
o testatore excitit cc̃tabulas bonoꝵ
possõm accipe non pof. QQuidergo
simortis tempore pendet ertitt tam̃
ante quam patrono deferatiur bono¬
rum possõ. hest añ acditambirditatẽ
an inutetur erhe ꝑteedicti et mag̾ẽ
ut aclite hrdicatis tempus spectet
henimuirentimur. sitam en mp̃t¬
itumcollatasit condiciouł adp̾sẽs¬

Expanded text:
tutus. Si patronus sub condicione sit institutus eaque condicio vivo testatore extitit, contra tabulas bonorum possessionem accipere non potest. Quid ergo, si mortis tempore pependit, extitit tamen, antequam patrono deferatur bonorum possessio, hoc est ante aditam hereditatem, an invitetur ex hac parte edicti? et magis est, ut aditae hereditatis tempus spectetur: hoc enim iure utimur. Si tamen in praeteritum collata sit condicio
Abbreviated transcription (French):
nelian quetestamentum sc cõfir¬
uiat atqr sinicinitate decesserit. pa¬
trono quor bonorum possõdanda
erit ¶ Si deportatus patronus sic
filioeis competit bonorum possõ
inboms lib̾ti necimpedirũtoest eita¬
lis patronus qui mortiu locoletis
et dissimle est sipationus ap̾ hos¬

Expanded text:
neliam, quae testamentum sic confirmat atque si in civitate decesserit, patrono quoque bonorum possessio danda erit. Si deportatus patronus sit, filio eius competit bonorum possessio in bonis liberti nec impedimento est ei talis patronus, qui mortui loco habetur. et dissimile est, si patronus apud hos
Abbreviated transcription (Latin):
uuo lib̾to decessiss supstitib lib̾i
quesitum ẽ auilli ce̾tabulas testam̃¬
ti bonorum possom pet̾e possint et co
decursum ẽ ut moras tempore quo
defentur bonorum posso speaandebe¬
at anꝑatromus nosit. ut sisit expri
mapte edicti fiuieius bonozump̃¬

Expanded text:
sisset superstitibus liberis, quaesitum est, an illi contra tabulas testamenti bonorum possessionem petere possint: et eo decursum est, ut mortis tempus, quo defertur bonorum possessio, spectari debeat, an patronus non sit, ut, si sit, ex prima parte edicti liberi eius bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ig̾e .s. adremim̃ andumtam gran¬
de beneficium ꝙ in lib̃tos confertu
cum exscriutute ad cuntatem ro¬
manam pducuntur et quidempri¬
mus p̾tor utilius edixit scampliꝰ
nondaturum patronoquam op.a¬
nimet societatis accionem inidelz
sihpepigiss et ut eiuisi obsequiũ
pͥstaret lib̾tus insocietatem adrut

Expanded text:
icet ad remunerandum tam grande beneficium, quod in libertos confertur, cum ex servitute ad civitatem Romanam perducuntur. Et quidem primus praetor Rutilius edixit se amplius non daturum patrono quam operarum et societatis actionem, videlicet si hoc pepigisset, ut, nisi ei obsequium praestaret libertus, in societa
Abbreviated transcription (Latin):
icut patidnuo itaeciam patromi
filius et nepos et ꝑ nepos qui lib̾¬
te nptus consen̾sit oꝑ.auimer¬
accionem amittit. nam ħ̾ lib̾ta
cuius matrimomio consensit in
patronuo nõ ꝓhibetur. GPate¬
one item filie et nepti et puep¬
qui a hiis nec ab ea que nupta ẽ
guus lũisas opas unocempore in
solidum edere ucluti silibrarius sit
et alupatrono lib̾corum scribendo¬
rum opas edat alter uo pegre cum
sius ꝑficiscens oꝑ.as custoclie domĩ
ei indux̾it nich̾ enm uetat dume
todit domum libos scribere ħitaue¬
ricius uibris memnbrenarun scrip

Expanded text:
ut patronus, ita etiam patroni filius et nepos et pronepos, qui libertae nuptiis consensit, operarum exactionem amittit: nam haec, cuius matrimonio consensit, inpatronus non prohibetur. Patronae, item filiae et nepti et pquia his nec ab ea quae nupta esgulis diversas operas uno tempore in solidum edere, veluti si librarius sit et alii patrono librorum scribendorum opsuis proficiscens operas custodiae domus ei indixerit: nihil enim uetat, dum custodit domum, libros scribere. hoc ita Neratius libris membranarum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Ampanus scrib̃no debe p̾torem
patidomum. muius opas impo¬
ni eiqui erfideiconimissi ca mau̾¬
nttatu. s si cumisciret posse re
cusare obliganr seꝑassus sit. no

Expanded text:
ampanus scribit non debere praetorem pati donum munus operas imponi ei, qui ex fideicommissi causa manumittatur. sed si, cum sciret posse se id recusare, obligari se passus sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit. ergosipupilolibt¬
mo hũti ius amulorumd¬
atus sit ingemiius tutor.
uł curator conscqus ẽ uter¬
cusacõ eire oblunc condi¬
cõnun diu̾sititem non ac¬

Expanded text:
cripsit.Ergo si pupillo libertino habenti ius anulorum datus sit ingenuus tutor uel curator, consequens est, ut excusatio eius ob hanc condicionum diuersitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitulo ne miminutcla du¬
pler piculum sustmet dei¬
creuit nup̃r posse quem cĩ
ficcuissorem ꝑtutore ẽc̃ ct
nichomiinus tutorem dri
Orc̾s uł curatoros datisunt¬

Expanded text:
utela duplex periculum sustineret. decreuit imperator posse quem et fideiussorem pro tutore esse et nihilo minus tutorem dariores uel curatores dati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fielut alienus cẽt codiciuorũ
tp̃r testatoris intelligitur alie¬
no suo libͥtas dita ctio li directe
lib̾tates deficicut. attm̃ ad fidci¬
riosus non intelligitur codicu¬
os fice̾ quia net aliud quicqmͣ¬

Expanded text:
alienus esset, codicillorum tempore testatoris, intellegitur alieno seruo libertas data. et ideo licet directae libertates deficiunt, attamen ad fideiriosus non intellegitur codicillos facere, quia nec aliud quicq
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt codicir ꝑ ficei cominissum
aliquid daretin utue ẽ quod
sici qui post testamentum
fcm̃ et ante quam codicim scri¬
b̾entur: mortuus eẽt datimnes¬
set ꝓ non scripto hetur. ¶ codi¬
ciiorum ius singuine ẽnt q̃
cumq in bnis sccibentur. ꝑude

Expanded text:
commissum aliquid daretur, utile est. Quod si ei, qui post testamentum factum et antequam codicilli scriberentur mortuus esset, datum esset, pro non scripto habetur. Codicillorum ius singulare est, ut quaecumque in his scribentur pe
Abbreviated transcription (Latin):
cius hrdes eeñt ad quos limi ciꝰ
hrditas. uł bonorimi possõ per¬
uentura eẽt. ¶ S et si post codici¬
llos sc̃os natus qui eet ꝓxinius
agrutus uł suns hrs fitcicomi¬
missum pͥscaridebebit. ¶uite¬
lligitur enimis quo scriptus¬

Expanded text:
ius essent, ad quos legitima eius hereditas vel bonorum possessio perventura esset. Sed et si post codicillos factos natus quis esset proximus adgnatus vel suus heres, fideicommissum praestari debebit: intellegitur enim is quoque heres scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
oues omnib denegari quia
non ueniant et ꝑ hoc deficiat᷑
facuitas testamenti faciendii
denegande sunt actõnes ei q
dolo fccit sine simus h̾rs sit.

Expanded text:
ones omnibus denegari, quianon ueniant, et per hoc deficiatur facultas testamenti faciendi, denegandae sunt actiones ei qui dolo fecerit, si