comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
On eram nescius bru̾te: cum
que summis ingenis ex quisita¬
ꝙ doctrina phisosophi grecoser¬
mone tractauissent: eti latinis
litteris mandaramus: fore ut
hic noster laibor in uarias rep̃¬
hensiones incurreret. Nam quibusdam : et his quidem nõ
aidinodum indoctis totum hoc displit & philosophari. Quidã
ciutem non id itintum reprehendunt: si remisius aga.¬
tur: sed tantum studium tamq niultam operam ponen.¬
dam in eo non arbitrantur. Erunt etia et hi quidem
eruditi gretis literis contennentes latinas: qui se dictĩt
in gretis legendis operam malle consumere. Postremo ali.¬
quos futuros suspitor: qui me cid calias littertis uocent.ge.¬
nus hoc scribendi et si sit elegtns persone tñ et dignitatis
esse negent. contra quos omnes dicendum breuiter existi.¬
mo. quanquã philosopbie quide uituperatoribus scitis res¬
ponsum est eo libro quo a nobis philosophio defensa et col¬
lcuidata est: cum esset accuscitai & uirupertita ab hortẽio.

Expanded text:
on eram nescius, Brute, cum, quae summis ingeniis exquisitaque doctrina philosophi Graeco sermone tractavissent, ea Latinis litteris mandaremus, fore ut hic noster labor in varias reprehensiones incurreret. nam quibusdam, et iis quidem non admodum indoctis, totum hoc displicet philosophari. quidam autem non tam id reprehendunt, si remissius agatur, sed tantum studium tamque multam operam ponendam in eo non arbitrantur. erunt etiam, et ii quidem eruditi Graecis litteris, contemnentes Latinas, qui se dicant in Graecis legendis operam malle consumere. postremo aliquos futuros suspicor, qui me ad alias litteras vocent, genus hoc scribendi, etsi sit elegans, personae tamen et dignitatis esse negent. contra quos omnis dicendum breviter existimo. Quamquam philosophiae quidem vituperatoribus satis responsum est eo libro, quo a nobis philosophia defensa et collaudata est, cum esset accusata et vituperata ab Hortensio.
Abbreviated transcription (Latin):
ti nomine sancte et induuidur trmitatio. Penricus
diuiã fauente cdementia quĩtus Nomanorũ rex. Dilocis
diuino cultui mancipatis quibus benefitia non conferimus
saltẽ ab aliis chustifidelibus quondã tradita et postmodũ per
uiolentiã malignorũ hominũ mniuste subtracta restituerimꝰ.
diuintus nos ꝓtuldubio remunerari confidimus. Quapptͥ
fideliũ nostroꝵꝰ tam presentiũ scilicet q̃ futurorũ magnitudo
cõperiat qualiter nos ob amorẽ dei et ob interuentũ fidelium
nostroꝵ dm̃ uidelic. Drinonis Treuerensis archiepiscopi ⁊
Purchardi Monasteriensis Ad alberonis Metensis Ottonis
Babenbgensis tberhardi Eihstatensis Brunonis Spirensis
ueneraibiliũ episcopoꝵ: Willihelim comitis Berntolsi ducis
Dodefridi Herimanni Wigberti Sriderici comitũ alioeuq
fideliũ nostrorũ: et ob crebiam et importimã Derengosi ab ba-¬

Expanded text:
iduę trinitatis. Heinricus divina favente clęmentia quintus Romanorum rex. Si locis divino cultui mancipatis, quibus beneficia non conferimus, saltem ab aliis Christi fidelibus quondam tradita et postmodum per violentiam malignorum hominum iniuste subtracta restituerimus, divinitus nos procul dubio remunerari confidimus. Quapropter fidelium nostrorum tam presentium scilicet quam futurorum magnitudo comperiat, qualiter nos ob amorem dei et ob interventum fidelium nostrorum, domni videlicet Brunonis Treuirensis archiepiscopi et Burchardi Monasteriensis, Adalberonis Metensis, Ottonis Babenbergensis, Eberhardi Eihstatensis, Brunonis Spirensis, venerabilium episcoporum, Willihelmi comitis, Berhdolfi ducis, Godefridi, Herimanni, Wigberdi, Friderici, comitum, aliorumque fidelium nostrorum, et ob crebram et importunam Berngozi abba
Abbreviated transcription (Latin):
pia fidelium largitõne eccłie dei aliquid e¬
rogatur perpetuo possidendum debet licte¬
ris cõmendari. Ut si posterorum malicia
hoc in litem p̾sumpserit reuocare: ꝑ caꝵdẽ
cestimoĩum ip̃orum calumpnia retunda¬
tur. Huiꝰ racõnis intuitu presenti scripto
fecimus annotari qd auaratue ciscã as
oluegoto pot̾imns seisire. Hoc in capitulo
carnoteñ nob̾ astantib et laudantib conces¬
serunt hamelina uxor prefati auegoti. et
Ouarimis fr̃ eius. et Iuliana uxor eins. et
anegotus filius garmi. ceternm post cetem
duximus annotare. quod alt̾a pars decimaꝵ
predc̃ãrum. cedet ad sanctissime recordacõis
petri predecessoris nr̃i. quondam carnoteñ
carnotũ anniu̾saria facienda. Qd̃ ut racum
et inconcussum ꝑmaneat scripto fecimus
annotari. ⁊ sigilli nẜ̃i testimonio cõmuni¬
ri. Actum anno gr̃e. mͦ.cͦ. Octogesimo
septimo. Istas autem litt̾as receꝑunt a nob̾¬

Expanded text:
pia fidelium largitione ecclesie Dei aliquid erogatur perpetuo possidendum, debet litteris commendari, ut si posterorum malicia hoc in litem presumpserit revocare per earumdem testimonium ipsorum calumpnia retundatur. Hujus rationis instuitu, presenti scripto fecimus annotari quod Avegotus de SAvegoto, poterimus seisire. Hoc in capitulo Carnotensi, nobis astantibus et laudantibus, concesserunt Hamelina, uxor prefati Avegoti, et Guarinus frater ejus et Juliana uxor ejus, et Avegotus filius Garini. Ceterum post cetera duximus annotare quod altera pars decimarum predictarum cedet ad sanctissime recordationis Petri predecessoris nostri, quondam CarnotensiCarnotensis, anniversaria facienda. Quod ut ratum et inconcussum permaneat, scripto fecimus annotari et sigilli nostri testimonio communiri. Actum anno gratie Mº Cº octogesimo septimo.
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ indusi st̃ nimiũ oppͥmeris. nec aliqͦd adminiculũ
ex qͣubet parte p̃stolaris. Fac gͦ pacẽ mecũ. Casteł¬
lũ mͥ cũ oĩb qͥ intꝰ st̃ redde. & ego te ꝑmittã liberũ
abire. Fulco respondit. Absit ame ut tͣditor fiã
fr̃m meoꝵ. Hoc nullã tenꝰ facere diffinio. immo cũ
eis usq ad mortẽ ꝑ seuerabo. & agonis finẽ patienter
expectabo. Sanguin dixit. Cũ tuis loquere. & utile
tibi tuisq c̃siliũ accipe. Parcã tibi qͥa rex es: & hono¬
rari debes. Castellũ &e om̃s captiuos qͦs retines de nr̃is
redde. om̃sq qͦs habemꝰ de uris recipe. & sic iure iu-¬
rando firmata pace cũ oĩb tuis liber recede.
Hȩc audiens fulco suos repetut : & illis oĩa qͣ audierat.
a tiranno reculit. & qͥd in tã angustis reb agendũ
esset in t̾rogauit. At illi uicinũ sibi nescientes auxiliũ.
anxii uelox dedert̃ consiliũ. Hortati st̃ ut turci red¬
derent᷑ ꝓ ereptione xp̃ianoꝵ. ut damascenis pandet᷑

Expanded text:
tecum inclusi sunt, nimium opprimeris, nec aliquod adminiculum ex qualibet parte praestolaris. Fac ergo pacem mecum. Castellum mihi cum omnibus, qui intus sunt, redde, et ego te permittam liberum abire. Fulco respondit: Absit a me, ut traditor fiam fratrum meorum. Hoc nullatenus facere diffinio, imo cum eis usque ad mortem perseverabo, et agonis finem patienter exspectabo. Sanguim dixit: Cum tuis loquere, et utile tibi tuisque consilium accipe. Parcam tibi quia rex es, et honorari debes. Castellum, et omnes captivos, quos retines de nostris, redde, omnesque quos habemus de vestris, recipe, et sic jurejurando firmata pace cum omnibus tuis libenter recede. Haec audiens Fulco, suos repetiit, et illis omnia quae audierat a tyranno, retulit; et quid in tam angustis rebus agendum esset interrogavit. At illi vicinum sibi nescientes auxilium, anxii velox dederunt concilium. Hortati sunt, ut turris redderetur pro ereptione Christianorum, ut Damascenis panderetur
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab incarnatione dñi mcxi. indictione uiiͦi:
marcꝰ buamundꝰ post multos agones &tri¬
umphos in nõie inunt : obiit. cui lau¬
dabilis miles ad confutandos ethnicos tan-¬
credus ꝑ aliqͦt annos successit. Quo de fun-¬
cto rogeriꝰ ricardi filiꝰ p̃fator pͥncipũ c̃sobrinꝰ
antiochiȩ pͥncipatũ suscepit .s infortunio prȩ¬
peditꝰ paruo tp̃e tenuit. Inuictoꝵ siqͥdẽ pri
cipũ mors ꝑ totũ mundũ audita ẽ: unde luctꝰ
xp̃ianis & let̾itia paganis ingens exorta ẽ. Igit᷑ amir
gazis nepos soltdam ꝑsiȩ pͥncipis bellũ in xp̃ianos sus.¬
cepit: & sardanas cãstrũ xp̃ianoꝵ qͦd ab antiochia x.
leugis distat cũ ingenti multitudine obsedit. Rogeriꝰ
autẽ ricardi filiꝰ pͥnceps antiochiȩ bernardo patri¬
balduinũ regẽ ierłm quẽ asciuerant uoluit.
Miles qͥdẽ erat audax & ꝓmptꝰ.s impar pͥoribyqͥ
nequã & obstinatꝰ ac temerariꝰ. Pontifex patr¬

Expanded text:
nno ab Incarnatione Domini 1111, indictione IV Marcus Buamundus post multos agones et triumphos in nomine Jesu obiit. Cui laudabilis miles ad confutandos Ethnicos Tancredus per aliquot annos successit. Quo defuncto, Rogerius, Richardi filius, praefatorum principum consobrinus, Antiochiae principatum suscepit; sed, infortunio praepedcipum mors per totum mundum audita est. Unde luctus Christianis et laetitia paganis ingens exorta est. Igitur amir Gazis, nepos soldani Persiae principis, bellum in Christianos suscepileucis distat, cum ingenti multitudine obsedit. Rogerius autem, Richardi filius, princeps Antiochiae, Bernardo patriBalduinum, regem Jerusalem, quem asciverant, voluit. Miles quidem erat audax et promptus, sed impar prioribus, quia nequam et obstinatus ac temerarius. Pontifex, pat
Abbreviated transcription (Latin):
lem uirũ. noĩe or. Hic multoꝵ
erat monasteriorũ pater. qui
habitu ip̃o honoris uidebatur
angelici. nonagĩta iam agens
etatis annos. burba ꝓlixa et
claritatis canicie splendida. Wl¬
tu et aspectu ita letus ut plus
aliꝙͣ habere ꝙͣ in hoĩs natura
est uisio ip̃a u̾ideretur. Hic pti¬
us in ultima heremo plurimis
abstinẽtie laboribꝰ exercitatus.

Expanded text:
lem virum, Hor nomine : hic multorum lem virum, Hor nomine : hic multorum erat monasteriorum pater, qui habitu ipso, honoris videbatur 138 angelici, nonaginta jam agens aetatis annos, barba prolixa, et claritatis canitie splendida, vultu et aspectu ita laetus, ut plus aliquid habere quam in hominis natura est, visio ipsa videretur. Hic prius in ultima cremo plurimis abstinentiae laboribus exercitatus,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ⁊ actibus quibus dñs pla¬
cuisti enarres. nec uerearis iac¬
tancie notã. abcessurus eñ de
hoc mũdo ad imitacionẽ poste¬
ris gestoꝵ tuorũ memoriam
derelinque. Tũt ille. Nichil
ĩquit magnũ fecisse me memĩ.
Actaiẽ custodiui ex quo no¬
mẽ. saluatoris nostri ĩ ꝑsecutõe
ꝯfessus sũ. nec post ꝯfessionẽ
beritatis mendaciũ de ore meo
procederet . neq post amorem
celestiũ terrenũ aliꝙͥ amarem.
Sed nec gracia dm̃ in hus de¬
fuit michi. Numꝙͣ enĩ me fecit
desideram cibũ angelorũ michi
deferens mĩsterio. Nichil a me
occultauit dñs eoꝵ que gerunt᷑
in terris. Numꝙͣ defuit cordi
meo lux eius. ꝑ quã suscitatus
totũ triduũ narrasset eis. tra¬
didit spiritũ. Et ꝯtimio uidẽt
ip̃i ab angeliᷤ suscipi eius aui¬
mã atq ad celos ferri. ita ut
uocem ymnoꝵ audirẽt eciam
ip̃i. quibus una cũ angelis aĩa
eius ascẽdens deũ collandabat.
aliũ apud thebaidẽ mirabi¬

Expanded text:
tibus et actibus, quibus Domino placuisti, enarres, nec verearis jactantiae notam. Abscessurus enim de hoc mundo, ad imitationem posteris gestorum tuorum memoriam derelinque. Tunc ille, Nihil, inquit, magnum fecisse memini, hoc tamen custodivi, ex quo nomen Salvatoris nostri in persecutione confessus sum, ne 168 post confessionem veritatis mendacium de ore meo procederet, neque post amorem caelestium terrenum aliquid amarem, sed nec gratia Domini in his defuit mihi. Numquam enim me fecit desideravi cibum, Angelorum mihi deferens ministerio. Nihil a me occultavit Dominus eorum quae geruntur in terris: numquam defuit cordi meo lux ejus, per quam suscitatustotum triduum enarrasset eis, tradidit spiritum. Et continuo vident ipsi ab Angelis suscipi ejus animam, atque ad caelos ferri, ita ut vocem hymnorum audirent etiam ipsi, quibus una cum Angelis anima ejus abscedens Dominum collaudabat. alium apud Thebaidem venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
cruces ⁊ tereos cũ ympnis ⁊
canticis ⁊ psalmis bñdicẽtes
dm̃ uenerũt in eodem mõs¬
terio: et oratoriũ ingressi ubi
corpus requiescebat bñdixe¬
runt deum. Ub̃i etiã usq mõ

Expanded text:
cruces et cereos, cum hymnis et canticis et psalmis, benedicentes Deum, venerunt in eodem monasterio, et oratorium ingressi ubi corpus ejus requiescebat, benedixerunt Deum. Ubi usque mo
Abbreviated transcription (Latin):
pauidus expauestens ad orõem ꝯfugit dicens
Doandi deus orõm meã cñ dep̃tor a timoc̾ ĩmu¬
ci eripe aĩam meã Aõ droit a ptãte s a timoe
Quase. Ad insinuandũ ꝙͣ maxima sit pena ꝙ̃
horribilis ꝙͣ intollabilis sit t̾ror ip̃ius uimici
heu hen fũ mi si talis et cantꝰ est t̾mor aĩẽ
pectat̾ti ex solo sãchane uisu ꝙͣca ꝯfusio qnͣtus
porron ꝙͣta afflictis ꝙta re lam̃tatõ erit eius¬

Expanded text:
vultus ejus, ad intolerabilem fetorem oris ejus,  deprecor; a timore inimici eripe animam meam . Non dicit, a potestate, sed a timore. Quare? Ad insinuandum quam maxima sit poena, quam horribilis, quam intolerabilis sit terror ipsius inimici. Heu! heu! frater mi, si talis et tantus tremor est animae peccatrici ex solo satanae visu; quanta confusio, quantus horror, quanta afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
ugiter malũ machina᷑ argute loquitur artificiose su¬
gerit callide decipit illicitos motq. sufflat et uenena¬
tas cogitaciones inflãmat meuet bella mitrit odi
oulsare non cessat Mic est qui baculo non cedit et ma
nostras ꝓprio cͥmgulo ligat ut taro que data est ei in ad¬
iutoriũ fiat nobis in ruinam et scandalũ grauis lucta
randepericulũ aduersus domesticũ hostem pug̃na
Lum nos aduene simus et peregrimi N lagnũ quippe
istrimẽ aduersꝰ diabolice frandis uerfucias tam crebre¬

Expanded text:
jugiter malum machinatur, argute loquitur, artificiose suggerit, callide decipit. Illicitos motus insuffiat, venenatas cogitationes inflammat: movet bella, nutrit odia, pulsare non cessat. Hinc est quod baculo nostro nos caedit, et manus nostras proprio cingulo ligat: ut caro quae data est nobis in adjutorium, fiat nobis in ruinam et scandalum. Gravis lucta, et grave periculum est adversus domesticum hostem pugna nos exsules simus, et peregrini. Magnum quoque discrimen, adversus diabolicae fraudis astutias tam crebr
Abbreviated transcription (Latin):
Destudio sapientũ: C xi
P Er secutentur sapientes. & i uestigent altai
ũ de alta te̾re et profunda maris. desingulis d¬
putent. deciuitis ꝑtratent cliscant semꝑ aut d¬
ceant & qͥd ex hac occupatione iusi liborem.
dolorẽ et afflictionẽ sp̃e inuenire ut nouerat¬

Expanded text:
studio sapientum. 1 Perscrutentur sapientes et investigent alta celi, lata terre, profunda maris. De singulis disputent, de cunctis pertractent, discant semper aut doceant. Et quid ex hac occupatione nisi laborem et dolorem et afflictionem spiritus invenient? Noverat
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ e: siquis aut̃ ad senctutẽ ꝑuenerit.
stati cor eius afligitur. & caput cõcu¬
titur. langũt sp̃s &̾ fetet. aũellitus. Fati¬
es rugatur. & statura curuatur. Calli¬
gant oculi & uacillant articuli. nares
effluũt. & crinec defluũt: trenut tacd
& deꝑit actus. dentes sordescũt. et au¬
res surdescũt. Senȩe faaile ꝓuocatur¬
& difsicile reuocatur cito credit an
tarde discredit. tenax: & cupidus:
Tristis &̾ querulus. Ue lox . ad loquedũ¬
tardus ad andiẽdũ. s nõ tardus ad
iram laudat antiqͥos. & speruit mo¬
dernos. Uituꝑ at p̾sens: ꝯ cõmenda
p̾̃teritũ: Suspirat ꝯ anuatur. t oĩpet
& infirmatur: audi poeata ouidiũ¬
uł oratiu: Multa senẽ circũuenuit ĩ¬
moda. &.q. porro ne senex ꝯͣ iuuenẽ g¬
rietur nec Insolescant Iuuenes cõtras¬

Expanded text:
s. Si quis autem ad senectutem processerit, statim cor ejus affligitur, et caput concutitur, languet spiritus et fetet anhelitus, facies rugatur, et statura curvatur, caligant oculi, et vacillant articuli, nares effluunt, et crines defluunt, tremit tactus, et deperit actus, dentes putrescunt, et aures surdescunt. Senex facile provocatur, difficile revocatur; cito credit, et tarde discredit, tenax et cupidus, tristis et querulus, tardus ad audiendum, sed non tardus ad iram, laudat antiquos et spernit modernos, vituperat presens et commendat preteritum, suspirat et anxiatur, torpet et infirmatur. Audi poetam dicentem: Multa senem circumveniunt incommoda. Porro nec senes contra iuvenem glorientur, nec insolescant iuvenes contra s
Abbreviated transcription (Latin):
bore sb̾sole. nõ est sine defectu sb̾lua
nõ ẽ sine uamtate sb̾ rẽpore: tempue
ẽ moramotus rex mutabiliũ. Uani¬
das uanitatũ Inquid ecc̃stes &̾ om̃iat
nitas : oquã uatia st̃ hominũ studia: ꝙͣ due

Expanded text:
abore sub sole, non est sine defectu sub luna, non est sine vanitate sub tempore. Tempus enim est mora motus rerum mutabilium. 2 «Vanitas vanitatum, inquit Ecclesiastes, et omnia vanitas». O quam varia sunt studia
Abbreviated transcription (Latin):
liꝯ me discãtio tãto plures abhom̃atõs in angulis mei
inpenio. Ex quo nãq peccare cepi nũq unũ diẽ sine pe¬
cato transiui nec ad huc peccare desisto: sed de die in-
leo qd̾ ẽ mortis signũ et dãnatõnis iudiciũ. Mẽbrum
are et orare deberẽ ꝓ malis q̃ feci et ꝓ boĩs q̃ face̾ neg¬
lexi ꝓphdolor p̾sũ ẽ mihi in otratiũ. Nã tepui et frigui a
feruore orationis iã sine sensu frigidꝰ remansi. et iõ fle
Imeipm nõ possũ qm̃ gr̃a lacrimarũ recessit ame.
ebonũ siue malũ. seruat piuo. testituet defuncto depositi
qd̾ seruãdũ accepit. Si male facio adest illa. Si aũt bñ
facẽ uideor et exinde extollor. illa adest uiuo suꝑ mortuu¬
pbiq mihi ẽ cõfusio peccati in seꝑabilis ꝓ qͣlitate deposi¬
ẽti. Sic in domo ꝓpria a ꝓpria familia habeo accusatorẽ¬
t et testes indices et tortores. Accusat me cõscientia. cor¬

Expanded text:
ius discutio, tanto plures abominationes in angulis cordis mei invenio. Ex quo namque peccare coepi, nunquam unum diem sine peccato transire potui; nec adhuc peccare cesso, sed de die in leo: quod est mortis signum, et damnationis 332 indicium. Membrum are et orare deberem pro malis quae feci, et bonis quae neglexi, proh dolor! versum est mihi in contrarium. Nam tepui et frigui a fervore orationis, et jam sine sensu frigidus remansi: et ideo flere meipsum non possum, quoniam gratia lacrymarum recessit a me.e bonum sive malum. Servat vivo, restituet defuncto depositum quod servandum accepit. Si male facio, adest illa; si autem bene facere videor, et inde extollor, adest illa. Adest vivo, sequituia, vel confusio est inseparabilis pro qualitate depositi. Sic, in domo propria, et a propria familia habeo accusatores, testes, judices et tortores. Accusat me conscientia,
Abbreviated transcription (Latin):
uñ Amup̃tamõ et ip̃e seueritat᷑ correptionis eousa
Que cũ ita fuit nec grã ꝓhibet correptionẽ nec
ut a deo gr̃a qua i quo ꝑcipit᷑ fiat fideli oratiaẽ
at᷑ Et hoc uerũq ita faciẽdũ dut neq iusta correptie
ligat᷑ Om̃a uero hec cũ caritat ficit qm̃ caritas nec

Expanded text:
um tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque Quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem, necut a Deo gratia qua id quod praecipitur fiat fideli oratione  et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas nec
Abbreviated transcription (Latin):
ueni dator muerũ u̾eni lumen tordiũ
Cousolator optime dulcis hospes omine
te refrigeriũ In labore requies in estu tem¬
peries in flem solaciũ O lux beatissima reple
cordis intima tuorũ fideliũ Bme tuo qune
anchil ẽ in lumine nichil est mnoxiũ Laua qd̾
est sordidũ riga quod ẽ aridũ sana quod ẽ
sannũ fflecte quod ẽ igidũ foue quod estir
fugidũ ⁊ege quod ẽ demũ Da tuis fideli¬
bus in te confidentibus sacrũ septenarũt D
Urautis metitũ da salutis extũ da perhr̃ne gqu

Expanded text:
eni lumen cordium. Consolator optime, Dulcis hospes animae, Dulce refrigerium. In labore requies, In aestu temperies In fletu solatium. O lux beatissima Reple cordis intima Tuorum fidelium. Sine tuo numine Nihil est in homine Nihil est innoxium. Lava quod est sordidum, Riga quod est aridum, Sana quod est saucium. Flecte quod est rigidum, Fove quod est frigidum, Rege quod est devium. Da tuis fidelibus In te confidentibus Sacrum septenarium. Da virtutis meritum, Da salutis exitum, Da perenne gau
Abbreviated transcription (Latin):
siderio tũ nõ tam mea q̃ tua cã doles tey
orbi. Sic .ii. sccibit Curiuis . Spero te diligentia
adhibita õ firnuore fore. Modo facid qd ẽ
humanitatis tue neq̃uid aliud cures hoc tpẽ ni¬
si ut q̃ ꝯmodissune ꝯualescas. Nou ignoro qu¬
autu exdessciderio labores. Sed erũt ouũa facilia
si ualebis festinae te uolo ne nausey molestiã
suscipias eger. & ꝑiculose hicuie rauiges . Ego
ad Urbem accessi. pr. nori. iau. obiuã nuhi fic
est proditu ut iuhil possit ficri ornatius. sed
incidi ĩ ip̃am flam̃a ciuilis discordie uł potus

Expanded text:
 tua causa doleo te morbi sic enim scribit Curius, spero te diligentia adhibita iam firmiorem fore ; modo fac, id quod est humanitatis tuae, ne quid aliud cures hoc tempore nisi ut quam commodissime convalescas. non ignoro quantum ex desiderio labores ; sed erunt omnia facilia si valebis. festinare te nolo, ne nauseae molestiam suscipias aeger et periculose hieme naviges. ego ad urbem accessi pr. Non. Ian. obviam mihi sic est proditum, ut nihil possit fieri ornatius ; sed incidi in ipsam flammam civilis discordiae vel potius
Abbreviated transcription (Latin):
one eã tu sine assensionẽ ut erant de me scripsisti et max in
ss. designatis quos ego peĩtus noui libidinũ et langoris et¬
uinatissimi aĩ pͥlenos qui ubi agubernaculis receshint ma
uniuerso naufragio ꝑiculũ est Incredibile est que ego illos
scio apͥpoĩtis galloru castris ĩ estuus fecisse quos ille latio ubi-
liquid firmius fuit societate uinorũ deliniet. Res est aut te
bunicis consiliis minuenda. Nam isti duo uix sunt digni quibus
alteri Cossutiarum tabernarimi fundamenta credas. Te ut dixi
fere celeris. Ego uos ad iii. kl. uidebo tuosq oculos et site u¬

Expanded text:
one, ea tu sine adsentatione ut erant ad me scripsisti, et maxime de coss. designatis, quos ego penitus novi libidinum et languoris effeminatissimi animi plenos ; qui nisi a gubernaculis recesserint, maximum ab universo naufragio periculum est. incredibile est, quae ego illos scio oppositis Gallorum castris in aestivis fecisse, quos ille latro, nisi aliquid firmius fuerit, societate vitiorum deleniet. res est aut tribuniciis aut privatis consiliis munienda ; nam isti duo vix sunt digni quibus alteri Caesenam, alteri Cossutianarum tabernarum fundamenta credas. te, ut dixi, fero in oculis. ego vos a. d. III K. videbo tuosque oculos, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
D epulit et elo tandem mistratus ab alto est
Consaliis pare que nunc pulchirrima nautes
D at simior lettos iuuenes fortissima corda
D estr in italiam gens dura atq aspera cultu
D ebellanda tibi latio est ditis tamen antt
I nfernas anroe domos et auerna per alta
Complexus pete nate meos non me impia namq
Tartara haberent tristes umbre amena priorum
C onsailia elisiumq colo hue casta sibilla
E igrarum multo pecudum te sanguine ducet¬
B um genus omne tuum et que tibi dentur moeni
amq uale torquet medios nox humida cursus
E t me seuus equis oriens afflauit anelis
ixerat et tenues fugit ceu fumus inauras

Expanded text:
depulit, et caelo tandem miseratus ab alto est. Consiliis pare, quae nunc pulcherrima Nautes dat senior; lectos iuvenes, fortissima corda, defer in Italiam; gens dura atque aspera cultu debellanda tibi Latio est. Ditis tamen ante infernas accede domos, et Averna per alta congressus pete, nate, meos. Non me impia namque Tartara habent, tristes umbrae, sed amoena piorum concilia Elysiumque colo. Huc casta Sibylla nigrarum multo pecudum te sanguine ducet: tum genus omne tuum, et quae dentur moenia, disces. Iamque vale: torquet medios Nox humida cursus, et me saevus equis Oriens adflavit anhelis. Dixerat, et tenuis fugit, ceu fumus, in auras
Abbreviated transcription (Latin):
ongre
ut᷑ om̃s
neqp abea demere declinetur
a quoqũa. Nullus inmonaste.¬
rio ꝓprii sequat᷑ cordis uolun.¬
tatem. Neq prȩsumat qͥs quã
cũ abbate suo ꝓterue intus aut
foris monasterio contendere.
regulari sub iaceat. Ipse tarã
abbas cum timore dĩ & obser-¬
uatione regulȩ omĩa faciat:
sciens se procul dubio de om̃ib
iudiciis suis. ȩquissimo iudici
dõ rationem redditurũ. St qua¬

Expanded text:
onere. ur omnes neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii sequatur cordis voluntatem. Neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve intus et foris monasterium contendere. sciplinae subjaceat. Ipse tamen abbas cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. Si qua
Abbreviated transcription (Latin):
Siriue ultas brat segetes.
Nichil antiq̃ lege solutum
Linquit ꝓ̃pe stationis opius
Omĩa certo fine guberuans
homiñ soles respuis actus
merito rector cohibere modo

Expanded text:
Sirius altas urat segetes. Nihil antiqua lege solutum ropriae stationis opus, Omnia certo fine gubernans Hominum solos respuis actus Merito rector cohibere modo
Abbreviated transcription (Latin):
Tu frondiflue frigore brime¬
Strigis lucem breniore mora
Tu ꝯferuida uenerit estas
Agles noctis diuidis horaz

Expanded text:
Tu frondiflue tempore brumstringis lucem breuiore mora; tu cum feruida uenerit estas agiles noctis diuidis hora
Abbreviated transcription (Latin):
Tu̾a uis uarium temꝑat ãnum¬
Ut quas boree spũs aufert.
Reuehat miltis zephirꝰ frondes¬
Queq arturꝰ sem̃a uidit

Expanded text:
Tua uis uarium temperat annumVt quas Boreae spiritus aufert Reuehat mites Zephyrus frondesque Arcturus semina uidit
Abbreviated transcription (Latin):
ugo dei grã senoñ¬
fidelib⁊ in ꝑpm̃. Nouerit
fr̃nitas nr̃a. donum Iteriũ
te tociãco. donasse dimidiã
partem decime. que ꝑtinet
ad uullam ꝙͣ chaciacũ uocamꝰ.
scĩs mulierib de crisennotio.
Qrt notum. fieri uolumꝰ.

Expanded text:
 Dei gratia Senonfidelibus in perpetuum. Noverit fraternitas vestra domnum Iterium de Tociaco donasse dimidiam partem decimæ quæ pertinet ad villam quam Chaciacum vocamus, sanctis mulieribus de Crisennom. Sed et notum fieri volumus
Abbreviated transcription (Latin):
ei Quã exquisita custodia usi-
sunt. quib suspecti dome¬
stici fuerunt.
iii De his qui infimoloco nati
mendatio se clarissimis fa¬
miliis inserere conati sunt.¬

Expanded text:
 Quam exquisita custodia usi sunt quibus suspecti domestici fuerunt. II: De his qui infimo loco nati mendacio se clarissimis familiis inserere conati sun
Abbreviated transcription (Latin):
alios latius diffusa sunt quã ut
breuiter cognoscipossint. ab illu¬
strib electa auctorib deligere
constitui. ut documenta sume¬
reuolentib longe inquisitioĩs
labor absit. Nec michi euncta cõ¬
nlectendi enmlo incessit. Quis

Expanded text:
alios latius diffusa sunt quam ut breuiter cognosci possint, ab inlustribus electa auctoribus digerere constitui, ut documenta sumere uolentibus longae inquisitionis labor absit. nec mihi cuncta conplectendi cupido incessit: quis
Abbreviated transcription (Latin):
mortũ contumeliosissimo atq acerbissimo accla¬
mationũ genere laceraret. scalas etiã inferri
clipeosq et imagines eius coram detrahi et ibidẽ
solo affligi iuberet. Nouissime eradendos ubiq
titulos. abolendamq om̃e m memoriã decerneret.
Ance paucos ꝙͣ octide retur menses. cornx in ca¬
e. Nec defuit qui ostentum sic interp̾taretur. Nuper
tarpeio que sedit culmine corm̃x Est bene nõ po¬
tuit dic̾e̾. dixit erit. Ipm̃ etiam domitianũ ferũt
sommasse gabbam sibi pone ceruicem auream
enatam. pro certoq habuisse beatiorem post se
ui euenit abstinencia et mͦderatione insequẽctiũ¬

Expanded text:
mortuum contumeliosissimo atque acerbissimo adclamationum genere laceraret, scalas etiam inferri clipeosque et imagines eius coram detrahi et ibidem solo affligi iuberet, nouissime eradendos ubique titulos abolendamque omnem memoriam decerneret. Ante paucos quam occideretur menses cornix in Caσ, nec defuit qui ostentum sic interpretaretur: nuper Tarpeio quae sedit culmine cornix 'est bene' non potuit dicere, dixit: 'erit'. ipsum etiam Domitianum ferunt somniasse gibbam sibi pone ceruicem auream enatam, pro certoque habuisse beatiorem post se ui euenit abstinentia et moderatione insequentiu
Abbreviated transcription (Latin):
cum iam bello uiginti
milia samnitum fabio magistro
equitum pugnam conserente ÷¬
cidissent. circum spectiore cura
samnites ac magis instructo ap¬
paratu apud caudinas furculas
consederunt U̾bi cum Ueturium
et Posthumium consules omẽsq
copias romanorum angustiis loco¬
rum armisq clausissent. Põtius
dux eorum intantum abusus est
sidiatum receptis oneratos igno¬
minia ceteris rebus uacuos con¬
sules remiserunt. Posteriore ãno
infringunt romant firmatã cum
samnitibus ꝑactionem eosq in
bellum cogunt Quod Papiro cõ¬
sule insistente cõmissum mag¬
nas strages utriusq populi dedit
cum hinc ira recentis infamiae
inde gloria proxime uictorie
pugnantes instimularet Tandẽ
romani pertinaciter moriendo
uicerunt: nec cedi pariter uel ce¬

Expanded text:
superiore bello uiginti milia Samnitum Fabio magistro equitum pugnam conserente cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis instructo apparatu apud Caudinas furculas consederunt; ubi oum Veturium et Postumium consules omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est sidiatum receptis, oneratos ignominia, caeteris rebus vacuos, consules remiserunt. Posteriore anno infringunt Romani firmatam cum Samnitibus pactionem, eosque ibellum cogunt, quod Papirio consule insistente commissum magnas strages utriusque populi dedit. cum hinc ira recentis infamiae, inde gloria proximae uictoriae pugnantes instimularet, tandem Romani pertinaciter moriendo uicerunt; nec caedi pariter uel c
Abbreviated transcription (Latin):
ia populo huic et cadent more gladis
et captiui ducentur in omnes gentes
et iherusalem exit concultata agenti¬
bus usquequo compleantur tempo¬
ra gentium Et ierum Cum autẽ
uideritis circundari ab exercitu ihe¬
rusalem tunc scitote quia appropĩ¬
quabit desolatio eius Comparet
nunc unusquisq Dñi et saluatoris
nostri sermonis cum hystoriogra¬
phi relatione de bello quod gestũ
ist atq excidio ciuitatis it uidẽs
miram diuine presentie uirtutes
agnoscat pradicentis diuinitatem
Hec quidem iudeorum genti post
passionem saluatoris iusta uluone

Expanded text:
a populo huic, et cadent in ore gladii, et captivi ducentur in omnes gentes, et Hierusalem erit conculcata a gentibus, usquequo compleantur tempora gentium. Et iterum: Cum autem videritis circumdari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote quia appropinquabit desolatio ejus. Comparet nunc unusquisque Domini et Salvatoris nostri sermones cum historiographi relatione de bello quod gestum est, atque excidio civitatis, et videns miram divinae praesentiae virtutem, agnoscat praedicentis divinitatem. Haec quidem Judaeorum genti post passionem Salvatoris justa ultione
Abbreviated transcription (Latin):
S ub
prafatis principibus qui apostolici
uiri et reliqui doctores sacri tunc
floruerunt quas mundi partes ad
pradicandum susceperunt et quib
in locis consequuti palmam marti¬
iiĩ per ordinem continetur De iose¬

Expanded text:
Sub praefatis principibus apostolici viri, et reliqui doctores sacri, qui tunc floruerunt, quas mundi partes ad praedicandum susceperint, et quibus in locis consecuti sint palmam martyrii, per ordinem continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
fratres
selebramꝰ
aduẽtus
initium
cuius uti¬
q sicut et
ceterarũ
sollempnitatum. noͣmen quidẽ
celebre satis. et notum mundo:
sed ratio nominis forte nõ ita In¬
felices enĩ filii adam. omissis ue¬
ris et salutaribus studiis: caduca
pocius et transitoria querũt Qui
ꝑeunt miseri. dũ peritura sectãt
omittũt solida:. quibꝰ apprehensie
mergere. et saluare possent aĩas
as Neq eñi de uanitate. sedde u¬
tate dicitur: cognoscetis eã et liber

Expanded text:
fratres, celebramus Adventus initium; cujus utique, sicut et caeterarum solemnitatum nomen quidem celebre satis, et notum mundo, sed ratio nominis forte non ita. Infelices enim filii Adam, omissis veris et salutaribus studiis, caduca potius et transitoria quaerunt. Quieunt miseri; dum peritura sectantes, amittunt solida, quibus apprehensis emergere et salvare possent animas suas. Neque enim de vanitate, sed de veritate, dicitur: C
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis reuelat deꝰ que abscõditi
sũt a sapiẽtib et prudẽtib. circa e.
que uere salutaria sũt sedula cog¬
cõe uersamini᷑ et diligẽter pẽsate
rationẽ aduẽtus huiꝰ: querẽtes i¬
mirũ quis sit qͥ ueniat. unde. quo
ad quid. quãdo. et qua Laudabil
sine dubio curiositas ista ẽ et sab¬
brisͥ: neq eĩ tam deuote eccłia uni¬
sa p̃sentẽ celebraret aduentũ: nisi
lateret ĩ eo magnũ aliqd̾ sacram̃¬

Expanded text:
parvulis revelat Deus quae abscondita sunt a sapientibus et prudentibus; circa ea quae vere salutaria sunt, sedula cogitatione versamini, et diligenter pensate rationem Adventus hujus, quaerentes nimirum quis sit qui veniat, unde, quo, ad quid, quando, et qua. Laudabilis sine dubio curiositas ista est et salubris: neque enim tam devote Ecclesia universa praesentem celebraret Adventum, nisi lateret in eo magnum aliquod sacram
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ dñs facere nobiscũͥ cum
locũ nr̃m dignalus ẽ bt̃e mor¬
tis huius honorare presẽtia:
et preciosissio corporis eiꝰ lo¬
cupletare thezauro. Nec mo¬
lestũ sit uobis quod aput nos
habeat. sepulturã ÷ quãdo sic̃
ordinauit deus scd̃m mulli¬
tudinẽ miscdie sue. ut uos
eũ uiuũ haberetis: nobis
haberet licereͭ desũctũ. Et
nobis siquidẽ uobiscũ pater
ille erat et est : nã ĩ morte
ipsius hoc nobis confirmatũ
est bestamẽtum. Quãobrem
sicut nos huius tanti prĩs qͣ¬
cia uniuersos uos tarnoua
prĩs sapientia filiorũ. Nami
et nrãm non mediocriter
excute̾ desidiam : et reueren¬
tiã incutere. cepit pñs nob̾
tante ꝑfectionis exeiplar
Atq utrurã sic nos post se tin¬

Expanded text:
cum locum nostrum dignatus est beatae mortis ejus honorare praesentia, et pretiosissimo 337 corporis ejus locupletare thesauro. Nec molestum sit vobis, quod apud nos habeat sepulturam: quando sic ordinavit Deus secundum multitudinem misericordiae suae, ut vos eum vivum haberetis, nobis habere liceret vel defunctum. Et nobis siquidem communis vobiscum pater ille erat, et est: nam et in morte ipsius hoc nobis confirmatum est testamentum. Quamobrem sicut nos hujus tanti patris gratia, universos vos, tanquaris, sapientia filiorum . Nam et nostram non mediocriter excutere desidiam, et reverentiam incutere coepit praesens nobis tantae perfectionis exemplar. Atque utinam sic nos post se t
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatis: ut album nigro si conferas.
et hoc candidiꝰ et illud tetrius aꝑpebit.
Ded audi certiꝰ suꝑ hoc testimonium
ꝓpħicum sermonẽ. Letabitur ait iustq:
cũ uiderit uindictam. Ut quid ita ͣ
Marꝰ suas lauabit ĩ sanguĩe pcc̃oris.
Plane nõ inquinabit insanguine sed
lauabit: ut unde ille cruentus magis
inde ip̃e ni deatur nitidior: unde ille
plus sordet. inde ip̃e pulchris elucescat.
NNullam forte ex hiis tribꝰ causis huma¬
nus refugere uel modo inueniatur.
affectus : sed nõ ꝓpter aliquod horum sa¬
pientia in eorũ ridebit interitu: qd̾ ta¬
mẽ sine aliqua dubitacione factura ẽ.
Rempe ip̃a predicit: que mentiri om¬
nino nõ potest. Quia uocaui et re¬
nuistis. extendĩ manũ meã. et non
fuit qui aspiceret. Et post pauca.
EEtto quoq in iñteritu ur̃o ridebo. et
subsanabo cũ uobis qd̾ timebatis ad¬
uenerit cũ irruerit repentina calami¬
tus: et interitꝰ quasi tempestas ingruerit.
Quid ergo ĩ insipientiũ interitu sapĩe

Expanded text:
qualitatis: ut album nigro si conferas, et hoc candidius, et illud tetrius apparebit. Sed audi certius super hoc testimonium, propheticum sermonem: Laetabitur, ait, justus cum viderit vindictam. Utquid ita? Manus suas lavabit in sanguine peccatoris . Plane non inquinabit in sanguine, sed lavabit: ut unde ille cruentus magis, inde iste nitidior videatur; unde ille plus sordet, inde iste pulchrius elucescat. 10. Nullam forte ex his tribus causis humanus refugere vel modo inveniatur affectus: sed non propter aliquod horum Sapientia in eorum ridebit interitu, quod tamen sine ulla dubitatione factura est. Nempe ipsa praedicit quae mentiri omnino non potest: Quia 849 vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret. Et post pauca: Ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit, cum irruerit repentina calamitas, et interitus quasi tempestas ingruerit . Quid ergo in insipientium interitu Sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
d ascȩ speciem debemus intellegere ut quattuor angulis eam e immio ad sum in
gentẽ. & eisdem paulatm usq ad summum in angustum adir
tȩ species dari quamut summo uelut aecto. quod amangusto
us quanti tatem : animalium genera tam multa in utroq: sȩcu bina de inmundis
tena demundis: quimihi uidentur non cõputare . Nisi ccca. cubita longituo
& latitudinis quin quaginta nec cogitare aliud tantũesse ini¬

Expanded text:
 arcae speciem debemus intelligere, ut quatuor angelis eam ex imo ad summum surgentem, et iisdem paulatim usque ad summum in angustum attre species dari, quam ut summo velut e tecto quodam angusto arcae illius quantitatem animalium genera tam multa in utroque sexu, bina de inmundis, septena de mundis. Qui mihi uidentur non conputare nisi trecenta cubita longitudinis et latitudinis quinquaginta, nec cogitare aliud tantum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
filius meus dilecctur In quomihi coni
Ced quomodo salucctor Inter rogee u
positus laarus ut quilocum sepulchri
indicabant saltim sic paresentur ad
et uiderent morauum resur gentem:
Sic & io liaennis inte p̃cididur abherode discipu

Expanded text:
Filius meus dilectus, in quo mihi complacui : sed quomodo Salvator interrogat, ubi sit positus Lazarus, ut qui locum sepulcri indicabant, saltem sic pararentur ad fidem, et viderent mortuum resurgentem: sic et Joannes interficiendos ab Herode, discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
uocem intonentir audierath
filius meus dilecctur In quomihi coni
Ced quomodo salucctor Inter rogee u
positus laarus ut quilocum sepulchri
indicabant saltim sic paresentur ad
et uiderent morauum resur gentem:
Sic & io liaennis inte p̃cididur abherode discipu

Expanded text:
vocem intonantis audierat: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; sed quomodo Salvator interrogat ubi sit positus Lazarus, ut qui locum sepulcri indicabant, saltem sic pararentur ad fidem, et viderent mortuum resurgentem: sic et Joannes interficiendus ab Herode, discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
chcc focmaem iluͦ. & ccit puerissuis: Hie est iohicenni
baptista ipse sursexit acmortius : et ideo uir tute
opercentur In eo: Quidaem ec clesi cesticorum. Int̃pre
caeusces querit: quare herodes istasit sus picaus utp¬
& amortuis iohannẽ resursexisse & ileo uirtit
opectri ineo : quodsie rorir cclisii nobis reddbidcesi
hceb& occasionẽ. cumutque eo tenpore quo io hocni¬

Expanded text:
 ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis: et ideo virtutes operantur in eo. Quidam Ecclesiasticorum interpretum causas quaerit, quare Herodes ista sit suspicatus, ut putet a mortuis Joannem resurrexisse, et ideo virtutes operari in eo, quasi erroris alieni nobis reddenda sit habeat occasionem, cum utique eo tempore quo
Abbreviated transcription (Latin):
tuam intuis fidelib ubiq
pollentẽ. apostolicis facis
constare dodtrinis. pres
uine cognitionis accepit. ꝑ
eosusq Infinẽ sđi capiutreg¬
nicaelestis augmentũ ꝑ x̃.

Expanded text:
tuam in tuis fidelibus ubique pollentem, apostolis facis constare doctrinis, praesvinae cognitionis accepit, per eos usque ad finem saeculi capiat regni coelestis augmentum.
Abbreviated transcription (Latin):
tis insolentiũ mitigar&.
&pi a&as lurgitoris nos
tuae benignitati cõmenda¬
tos efficer&. sicq donis ute¬
teremur transitoriis. ut
disce rem in hiare ꝑ p&uis

Expanded text:
tis insolentiam mitigaret, et pietas largitoris nos tuae benignitati commendatos efficeret. Sicque Donis uteremur transitoriis, ut disceremus inhiare perpetuis
Abbreviated transcription (Latin):
nisterio offitii sacerdota¬
lis offerimus. ꝓ eo quđ
in ipso
potestatem Im¬
perii conferre dignatus
es. ꝓpitius & benignus
ad sume & ex oratus nr̃a
obsecratione concede
utmaiestetistuae ꝓtec¬
tion e confidentes & euoau¬

Expanded text:
nisterio officii sacerdotalis offerimus pro eo quod in ipsum potestatem imperii conferre dignatus es, propitius et benignus adsume; et, exoratus nostra obsecratione, concede ut Majestatis tuae protectione confidens et aevo au
Abbreviated transcription (Latin):
deui ¶uni in testõ directa
ub̾tatem pat̃ tuus sit nsecutꝰ
ꝙiuis ei hr̃s extitis friutra tam̃
rõnes quas tpr̃ seruitutis gess¬
it ut reddas ꝯpelleris cũ nõ ca
ꝯditõne acceꝑit lib̾tatẽ/ Is aut̾
tui lib̾tas seu fid̃iꝯunssaria sũ
directa si ratõnes reddidisset
relicta est. ante reliaua illata
⁊ ca q̃ malo ꝯfilio amota sunt
ad lib̾tatem ñ pot ꝑuenire. S¬
i aut̃ ñ debitor ex rõuib fu̾it
reꝑtus post ad itam hr̃dicatem

Expanded text:
to directam libertatem pater tuus sit consecutus, quamvis ei heres extiteris, frustra tamen, rationes quas tempore servitutis gessit ut reddas, compelleris, cum non ea condicione acceperit libertatem. Is autem, cui libertas sive fideicommissaria sive directa, si rationes reddidisset, relicta est, ante reliqua illata et ea, quae malo consilio amota sunt, ad libertatem non potest pervenire: sin autem non debitor ex rationibus fuerit repertus, post aditam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
in terram uehementer sicut est uolũtas
mittentis in nobis arserit. ignis ille pur¬
gatorius qui ĩudicio purgabit filios leu
nõ ligna nõ fenũ nõ stipulam cõsum̃ẽ¬
da reꝑiet in nobis. Uterq quidẽ ignis
purgatorius. s satis differenti mͦ Iste
Hic refrigeriũ roris. ille spiritꝰ iudĩcii
et spiritus ardoris:¬

Expanded text:
in terram , si vehementer sicut est voluntas mittentis in nobis arserit, ignis ille purgatorius qui in judicio purgabit filios Levi, non ligna, non fenum, non stipulam consumenda reperiet in nobis. Uterque quidem ignis purgatorius, sed satis differenti modo. Iste Hic refrigerium roris, ibi spiritus judicii et spiritus ardoris
Abbreviated transcription (Latin):
uolumina comentelriaꝵ ad hunc diem .xx. iam facta
sR. Ꝙtum aũt uite mihi cleinceps deũ uoluntate
erit. ꝗtumq a cura &ꝙ dre familiarpi procurandas.
tultu li beroꝵ mtoꝵ dabitur otiũ tã uĩa succina
E sb̃setundario tempora ad colligendas hiiuscemõi
memoriaꝵ disciptatiunculas conferam: Progudi¬
etur ig̃ m̃is libroꝵ diis hñ Inuantib cũ ip̃ius
uite q̃tuli quiꝙ fuerint. progressib. Ntq longio¬
ya mihi dan spatia iuuendi nolo ꝙ̃ dum ero ad hãc
ꝙͦ facultatem scribendi comentandiq Idoneus. Capi¬
ta reꝵ que ciuꝙ comentano hasunt expasuimirs
hic uniuersa ut sam statim declaretur quid quo¬
In in libro queri inueniriꝙ possit.s¬

Expanded text:
olumina commentariorum ad hunc diem viginti iam facta sunt. Quantum autem vitae mihi deinceps deum voluntate erit quantumque a tuenda re familiari procurandoque cultu liberorum meorum dabitur otium, ea omnia subsiciva et subsecundaria tempora ad colligendas huiuscemodi memoriarum delectatiunculas conferam. Progredietur ergo numerus librorum, diis bene iuvantibus, cum ipsius vitae quantuli quomque fuerint progressibus, neque longiora mihi dari spatia vivendi volo quam dum ero ad hanc quoque facultatem scribendi commentandique idoneus. Capita rerum quae cuique commentario insunt, exposuimus hic universa, ut iam statim declaretur quid quo in libro quaeri invenirique possit.
Abbreviated transcription (Latin):
uarius. Elegans. figuiatu. spatiosu. Etia au ma-¬
gna tui laude diffusus. Inquo tu Ignenii simur
ooloris q uelis latissime uectꝰ es. & hoꝵ utrũq
ĩ uicem ad um̃to fuit. Nam dolori sb limitatem
Et magnificentiã. igneniu ignenio ui &
amaritudinez dolor addidit. Uale:¬

Expanded text:
arium elegans purum figuratum, spatiosum etiam et cum magna tua laude diffusum, in quo tu ingenii simul dolorisque velis latissime vectus es; et horum utrumque invicem adiumento fuit. Nam dolori sublimitatem et magnificentiam ingenium, ingenio vim et amaritudinem dolor addidit. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
ntes ut fedes apłica que digna dignis iribuere cõsuenit illos gr̃osa benigni¬
tate libent  ad dignitatũ mun̾a ꝓuehat᷑ quos ad hoc talentũ scienne sictalis ꝓbata
uite. ac moꝵhonestas ⁊ clara uirtutũ mita dignas reddũt ꝑsonas scienti
state cõspicuas p̃signi gniͣs ⁊ mori nobilitate ac decora uirtutũ uariẽtate u
ũ premia debeant᷑ uos ip̃is miͣtis ꝯsideratis eoꝵ exhibitis grõsos. Cumitaq p¬

Expanded text:
ntes, ut sedes apostolica, que digna dignis retribuere consuevit, illos gratiosa benignitate libenter ad dignitatum munera provehat, quos ad hoc talentum scientie litteralis, probitas vite ac morum honestas et clara virtutum merita dignos reddunt, personas scientia et honestate conspicuas, presigni generis et morum nobilitate ac decora virtutum varietate venvirtutum premia debeantur, vos ipsis, meritis consideratis eorum, exhibeatis gratiosos. Cum itaq
Abbreviated transcription (Latin):
Ntelligo Lucili: non emendari me tantum:sed transsigura
hoc promitto iam aut spero:nihil in me superesse:quod mi
olli: Et hoc ipsum argumentum est in melius translati anir
itie nostrae certiorem fiduciam habere coepissem: illius uere quam non spes
accidere cum animos in societatem honesta cupiendi par uoluntas trabit. Du

Expanded text:
ntelligo, Lucille, non emendari me tantum sed transfigurari, nec hoc promicto iam autem spero, nichil in me superesse quod mutattolli? Et hoc ipsum argumentum est in melius translati animic amicitiae nostrae certiorem fiduciam habere coepissem, illius verae, quam non spes,accidere, cum animos in societatem honesta cupiendi par voluntas trahit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sparsis in quol equo densior iaccabit᷑
uiba. horrebit in leonis ceruicẽ formosi¬
or. cũ te ad uelocitatẽ ꝑaueris par lepu¬
sculo nõ eris.uis tu relictis inquib
uinci. ncc̃e ẽ dũ in aliena nteris ad
datus ac purꝰ emulator dei suꝑ hũana
se extollens nichil extͣ se sui ponẽs. rẽ¬
nale aĩal es. qd̾ gͦ in te bonũ ẽ ꝑfcã rõ¬

Expanded text:
sparseris, in quolibet equo densior iactabitur iuba, horrebit in leonum cervice formonsior. Cum te ad velocitatem paraveris, par lepusculo non eris. vis tu relictis, in quibus vinci te necesse est, dum in aliena niteris, ad emendatus ac purus, aemulator dei, super humana se extollens, nihil extra se sui ponens. Rationale animal es. Quod ergo in te bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ oe nascet᷑ cũ uises q̃ hoĩes eri¬
puit optãt custodiũt nichil ĩueneris
nõ dico qd̾ malis sed qd̾ uehis Breue
tibi formulã dabo. qua te metiaris qͣ
tuũ bonũ cũ intelliges ĩfeliaissinios
eẽ felices uale.

Expanded text:
gaudium omne nascetur, cum visis, quae homines eripiunt, optant, custodiunt, nihil inveneris, non dico quod malis, sed quod velis. Brevem tibi formulam dabo, qua te metiaris, qua tuum, cum intelleges infelicissimos e
Abbreviated transcription (Latin):
TSI NON SATIS MIHI CONSTITERAT
cum aliqua ne animi mei molestia. an potius lube¬
ter te athenis uisurus essem: quod iniuria. quã ac¬
cepisti dolore me afficeret:sapientia tua. qua fers
iniuriam: letitia tamen uidisse te mallem. Nã qͦd
est molestiae non sane multo leuius est:cum te non u¬
otuit: uoluptatis certe. si uidissem te. plus fuisset. It.
bo dare operam:ut te uideam:cum id satis commode facere potero.
ea quo per litteras & agi tecum: E ut ego arbitror confici potest

Expanded text:
tsi non satis mihi constiterat cum aliquane animi mei molestia an potius libenter te Athenis visurus essem, quod iniuria, quam accepisti, dolore me adficeret, sapientia tua, qua fers iniuriam, laetitia, tamen vidisse te mallem ; nam quod est molestiae non sane multo levius est, potuit voluptatis certe, si vidissem te, plus fuisset. itaque non dubitabo dare operam ut te videam, cum id satis commode facere potuero ; interea quod per litteras et agi tecum et, ut arbitror, confici potest
Abbreviated transcription (Latin):
T ab fui proficiscens in greciam. et posteaꝗͣ
de meo cursu. rei.p. sum uoce reuocatus.
nunꝗͣ per. M. Antonium quietus fui. cuiꝰ
tanta ẽ. non insolentia nam id quidem
n: sed ne uultum quidẽ liberum possit ferre ciuiꝰq
naxĩe curae est. non de mea quidẽ uita. cui satisfe
ed me patria sollicitat. In pͥmisq mi plance expe

Expanded text:
t afui proficiscens in Graeciam et, postea quam de medio cursu rei p. sum voce revocatus, numquam per M. Antonium quietus fui ; cuius tanta est non insolentia nam id quidem ne vultum quidem liberum possit ferre cuiusquam. itaque mihi maximae curae est non de mea quidem vita cui satis fesed me patria sollicitat in primisque, mi Plance, exsp