comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cibum cum exultatione & simplicitate
cordis. collaudantes dm̃: & cȩtera huuis¬
modi. Ad quorum nos exemplum uita
moresq sollerter aptare necesse est: quia
ꝑfectum uitȩ magisterium ẽ eccłiȩ pri¬
initiue semꝑ actus imitari. illamq edi¬
ficii spũalis normam ad finem usq serua¬
re. quam ab ipsis apłis in fundamento
fidei liquet eẽ propositam. Nec dubi-¬
tandum quia quorum nunc uestigia se¬
quimur: ad eorum in futuro sumus pre
cherrimam etiam in presenti future beati¬
tudinis figuram gerimus. de qua modo
aliquanta ꝑstrinximus. Sed ita nobis ui¬
uendum ẽ: ut quȩ exterius in imagine
colimus: ante interni arbitri oculos ueraci
corde seruemus. ꝑseueremus ergo & nos
do & operibus exercendo quȩ docent. ora¬
tionibus incumbamus assiduis. Domini¬
ci panis communione digni satagamus
existere. unanimiter in eccłia horis ꝑsis¬
tamus canonicis. Panem uidigenti prox¬
imo uel quicquid ualcmus pie consolatio¬

Expanded text:
cibum cum exsultatione et simplicitate cibum cum exsultatione et simplicitate cordis, collaudantes Deum, et caetera hujusmodi. Ad quorum nos exemplum, vitam moresque solerter aptare necesse est, quia perfectum vitae magisterium est, Ecclesiae primitivae semper actus imitari, illamque aedificii spiritualis normam ad finem usque servare quam ab ipsis apostolis in fundamento fidei liquet esse propositam. Nec dubitandum quia quorum nunc vestigia sequimur, ad eorum in futuro sumus praecherrimam etiam in praesenti futurae beatitudinis figuram gerimus, de qua modo aliquanta perstrinximus: sed ita nobis vivendum est ut quae exterius in imagine colimus, ante interni arbitri oculos veraci corde servemus. Perseveremus ergo et nos do, et operibus exercendo quae docent, orationibus incumbamus assiduis, Dominici panis communione digni satagamus existere, unanimiter in ecclesia horis persistamus canonicis, panem indigenti proximo, vel quidquid valemus piae consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
dies cum auferetur ab eis sponsus: & tunc
ieuinabunt. Qui ergo & ante passionem
& post resurrectionem dominicam. ꝓpter
ipsus dñi presentiam lugere ac iciunare
nequiuerant: constat profecto quia post
ablationem eius spontaneis sese subdidere
ieuniis. Namq ubi sc̃ĩ sp̃c sunt acceptio¬
ne recreati: sicut aceteris mnundialib ille¬
cebris sic & ab epularum appetitu mentẽ
prorsus auerterunt. anie potius quam
corporis alimonia gaudentes. & pro me¬
moria patrie celestis oratiomibus ac lacri¬
mis insistentes salubribus. Demiq luca
referente. cognouimus de illis tribus mi¬
libus uirorum. qui ipso die pentecostes pe¬
tro prȩdicante crediderunt. quam parco
uictu contenti fuerunit. quam sobriam ce¬
lestemq in terris egerint uitam. Erant
inquit ꝑseuerantes in doctrina apłorum:
& cominunicatione fractionis panis &.
orationibus. E paulopost. Cotidie quoq
ꝑdurantes unaminiter in templo. &. fran-¬
gentes circa domos panem. sumebant

Expanded text:
s, et tunc jejunabunt. Quia ergo et ante passionem et post resurrectionem Dominicam propter ipsius Domini praesentiam lugere ac jejunare nequiverant, constat profecto quia post ablationem ejus spontaneis sese subdidere jejuniis. Namque ubi sancti Spiritus sunt acceptione recreati, sicut a coeteris mundialibus illecebris, sic et ab epularum appetitu mentem prorsus averterant: animae potius quam corporis alimonia gaudentes, et prae memoria patriae coelestis orationibus ac lacrymis insistentes salubribus. Denique Luca referente, cognovimus de illis tribus millibus virorum, qui ipso die Pentecostes, Petro praedicante, crediderunt, quam parco victu contenti fuerint, quam sobriam coelestemque in terris egerint vitam. Erant, inquit, perseverantes in doctrina apostolorum, et communicatione fractionis panis, et orationibus . Et paulo post: Quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo, et frangentes circa domos panem, sumebant
Abbreviated transcription (Latin):
ni presenti uita iustius uixerit: ipso dño di¬
cente. In domo patris mei. mansiones multȩ
sunt. Uidentes autem turbȩ tunuerunt:
& głificauerunt dm̃: qui dedit potestatem
talem hominibus. In hoc loco declaratur:
quantum inter doctam maliciam. &. scãm
simplicitatem distat. Scribis enim dm̃ blasphe¬
mantib. curbȩ quȩ minus eruditȩ erant eius
opera uidentes cum timore & ammiratione
glorificauerunt dm̃. Sed & hoc cotidie fit
in eccłia in conuersione peccatorum: quia dũ
quilibet facmorosus publice ad dm̃ conuertitur:
& ꝑ penitentiam curatur: multi in eius conuer¬
sione inmensam dĩ pietatem głificant. Iuxta
suꝑiorem sensum turbȩ quȩ tunent. inmundi
sp̃c intelligi possunt: qui uidentes peccatores
ꝑ dñi incarnationem de sua potestate erui. tuno¬
re & ammiratione concussi sunt. Unde &. per
obsessum hominem loquebanttr. Quid nobis
& tibi fili cłi: Uenisti ante tempus torquere

Expanded text:
in praesenti vita justius vixerit, ipso Domino diin praesenti vita justius vixerit, ipso Domino dicente: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » « Videntes autem turbae timuerunt et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem talem hominibus. » In hoc loco declaratur quantum inter doctam malitiam et sanctam simplicitatem distet. Scribis enim Deum blasphemantibus, turbae, quae minus eruditae erant, ejus opera videntes, cum timore et admiratione glorificaverunt Deum. Sed et hoc quotidie fit in Ecclesia in conversione peccatorum, quia dum quilibet facinorosus publice ad Deum convertitur, et per poenitentiam curatur, multi in ejus conversione immensam Dei pietatem glorificant. Juxta superiorem sensum turbae quae timent, immundi spiritus intelligi possunt, qui videntes peccatores per Domini incarnationem de sua potestate eripi, timore et admiratione concussi sunt. Unde et per obsessum hominem loquebantur: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere
Abbreviated transcription (Latin):
tat: quando peccator post conuersionẽ carnem
suam crucifigit. mortificando menbra sua. quȩ
nem suam cum uitiis & concupiscentiis. Cuiꝰ
enm anina dm̃i ꝑfecte uidere desiderat : dig¬
num ẽ. ut etiam caro eus uirtutib se subdat
illius exemplo qui ait. Sitiuit in te amina
mea. quam multipliciter & card mea. Et
rursum. Cor meum & caro mea: exultauert
in dm̃ uiuum. Domus ad quam post curatio¬
neni ire iubemur: paradisus ẽ. Ad hoc uero
conditi fueramus. ut si primus homo non pec¬
Sed quia peccando ab illa recessimus: equum
ẽ. ut penicendo ad eam redeamus. Ad quam
ardentissimo amore ꝑuenire optabat ille qui
dicebat. unam pecii a dño. hanc requiram.
E iterum. Introibo in domum tuam. adorabo
ad templum scm̃ tuum. Et rursum. Ingre¬
diar in locum tabernaculi admirabilis usq
ad domum dĩ. In hac domo tanto quisq
mansionem inueniet ampliorem: quanto

Expanded text:
tat, quando peccator post conversionem carnem tat, quando peccator post conversionem carnem suam crucifigit, mortificando membra sua, quae nem suam cum vitiis et concupiscentiis . » Cujus enim anima Deum perfecte videre desiderat, dignum est ut etiam ejus caro virtutibus se subdat, illius exemplo qui ait: « Sitivit in te anima mea, quam multipliciter et caro rursum: « Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . » Domus ad quam post curationem ire jubemur, paradisus est. Ad hoc vero conditi fueramus, ut si primus homo non pecsed quia peccando ab illa recessimus, aequum est ut poenitendo ad illam redeamus. Ad quam ardentissimo amore pervenire optabat ille, qui dicebat: « Unam petii a Domino, hanc requiram . » Et iterum: « Introibo in domum tuam, Domine, adorabo ad templum sanctum tuum . » Et rursus: « Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . » In hac domo tanto quisque mansionem inveniet ampliorem, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
P otestatem dodit ei pater & iudicium facere:
quia filius hominis ẽ. E iterum. Pater non
iudicat quemquam: sed omiiũ iudicium dedit
filio. Frequentitis tamen si filium hominis
quam filium di maluit appellari: propter uir¬
tutem hummilitatis insinuandam. Curato gͦ
paralitico recte dicitur. surge. tolle lectum
tuum. & cetera. E surrexit & uenit in do¬
mum suam. Iam suꝑus ꝑ paraliticum pec¬
catricem animam diximus figurari: cuius
lectum carnem peccatis assuetam diximꝰ ẽẽ.
Recte namq dicitur siurge: quia om̃is penitens.
si uenam uult consequi. primum ab imqui¬
tate. in qua iacuit resurgere debet: ut ẽ illud
apłi. Surge qui doriis & exurge a mortuis:
& illuminabit te. xp̃c. Non solum autem pa¬
mancipata fuit uirtutib seruire debet. iuixta
apłim: ut sicut exlbuit menbra sua seruire in¬
munditiȩ & uriquitati ad iiquitatem: ita
eadem exhibeat inenbra seruire iusticiȩ in scĩ¬
ficationem. Quasi enim paraliticus lectum por¬

Expanded text:
udicium facere, quia filius hominis est . » Et iterum: « Pater non judicat quem quam, sed omne judicium dedit Filio . » Frequentius tamen filium hominis quam Filium Dei se maluit appellare, propter virtutem humilitatis insinuandam. Curato ergo paralytico recte dicitur: « Surge, tolle lectum tuum, etc. » « Et surrexit, et abiit in domum suam. » Jam superius per paralyticum peccatricem animam diximus figurari, cujus lectum carnem peccatis assuetam diximus esse. Recte namque dicitur: « Surge, » quia omnis poenitens, si veniam vult consequi, primum ab iniquitate, in qua jacuit, resurgere debet, ut est illud Apostoli: « Surge, qui dormis, et exurge a mortuis, et illuminabit te Christus . » Non solum autem pamancipata fuit, virtutibus servire debet, juxta Apostolum: « Ut sicut exhibuit membra sua servire immunditiae et iniquitati ad iniquitatem, ita eadem exhibeat servire justitiae in sanctificationem . » Quasi enim paralyticus lectum por
Abbreviated transcription (Latin):
gere quod post se futuro cogitur reseruare.
qui sollicitius seruat. quam acquirit. moles¬
tius custodit. quam rapuit. Suspirat enim
ugilans acquirendo: suspirat dormiens re¬
seruando: nec iugiliȩ letȩ. nec somnus secu¬
rus. nec dies lȩtus. nec uox quieta ẽ. Discur-¬
rit. torquetur. & gemit: & quasi illi ꝓficiat
quod acquirit. sic augeri desiderat. quod
alii cum suo cruciatu relinquat: ut quale fue¬
rit patrimonii pondus. talis sollicitudinis ha¬

Expanded text:
gere, quod post se futuro cogitur reservare: gere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius servat quam acquirit, molestius custodit, quam rapuit; suspirat enim vigilans acquirendo, suspirat dormiens reservando. Huic nec vigiliae laetae, nec somnus securus, nec dies laeta, nec nox secura est; discurrit, torquetur, gemit, et quasi illi proficiat quod acquirit, sic augere desiderat, quod alii etiam ingrato cum suo cruciatu relinquat, ut quale fuerit patrimonii pondus, talis sollicitudinis ha
Abbreviated transcription (Latin):
uestiat alienis: cum scriptum sit. qui offert
sicrificium ex fubstantia pauperis: sic est.
quasi qui uictimet filium in conspectu patris
iis. facultates suas cum pauꝑib diuidit.
qui locupletem se dando magis quam haben¬
do ostendit: qui ad hoc se memuit habere
duitias. ut feneretur d̃o: pascat xp̃m. uesti¬
at dim̃i: qui patrimonium suum non ingra¬
to heredi querat relinquere: sed ꝑ pauperes
ilud xp̃o desideret commodare. qui diuitias
glo magis quam mundo commendat. qui
desiderat pocior ẽẽ oꝑe quam suȩ substantiȩ
facultate. qui thesauros suos ad superos trans¬
nittit: qui ad hoc uiuit. ut oꝑetur: & qui
ad hoc oꝑatur: ut inȩternum uiuere merea¬
tur: qui uiduarum casib flectit᷑. & pupillo¬
tum miseria commouetur. qui dolentium
cuisam suscipit. & arrogantiam suꝑborum
misereri posse. nec uelle: commendatum sibi
deputat. quod ꝑ cruciatus suos ad heredem
transmittat: nec de suo miser ꝑmitticur tan¬

Expanded text:
vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui offert vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, sic est, quasi qui victimat filium in conspectu patris tiis, facultates suas cum pauperibus dividit; qui locupletem se magis dando quam habendo ostendit; qui ad hoc se meminit habere divitias, ut feneretur Deo, pascat Christum, vestiat Dominum; qui patrimonium suum non ingrato quaerat haeredi relinquere, sed pauperes illud Christo desideret commendare; qui divitias coelo magis quam mundo commendat; qui desiderat potior opere esse, quam suae substantiae facultate; qui thesauros suos ad superna transmittit; qui ad hoc vivit, ut operetur; qui ad hoc operatur, ut in aeternum vivere mereatur; qui viduarum casibus flectitur, pupillorum miseria commovetur, dolentium causam suscipit, et arrogantiam superborummisereri posse, nec velle . . . . Commendatum sibi deputat, quod per cruciatum suum ad haeredem transmittat, nec de suo miser permittitur tan
Abbreviated transcription (Latin):
sionib longe latȩq diffusis in confimo alos
possidere non patitur: dum terminos ungis.
fines producit. calumpnatur pauꝑi. medl¬
ocrem pręmit. uicinum excludit. E onmnes
cucum citca positos infestando ac ꝑsequendo
depellit. qui non ad̾qtirit. nisi alius fieucrs.
luera non condit. nisi alius gemuerit: euisi
bonum ẽ quod publicum malum ẽ. dĩ ale
stuccus seruat. aut annonam captat. aut
inflat precia. aut fęnus exaggerat. dum adqͥ¬
iere ꝑ nocendi exquirit ingenia. Potestne
calis misediȩ implere implere officia: cui pu¬
pllorum dulcis ẽ gemitus. & uiduarum su¬
aiis ẽ fietus. dum prȩda huiusmodi pascit᷑:
ex spolus calium delectatur. qui diues ẽ archa
non merito: possessione non genere: nomine
non dignitate: Pocest ne miscłia cangi.
aut humanitate moueri: cuius auariciȩ ñ
proprium sufficit. nec modum ponit alienis.
si alii tollit. quod alii in ꝑtiat: & esurientis
pane esurientem pascat. & nudum sp oliis

Expanded text:
sionibus longe lateque diffusis in confinio alium possidere non patitur, dum terminos jungit, fines producit, calumniatur pauperi, mediocrem premit, vicinum excludit, et omnes circumcirca positos infestando ac persequendo depellit, qui non acquirit, nisi alius fleverit, lucra non condit, nisi alius gemuerit: cui soli bonum est, quod publicum malum est, dum aut fructus servat, aut annonam captat, aut inflat prerendi lucra, pernocendi exquirit ingenia. Potestne talis misericordiae implere officia, cui pupillorum dulcis est gemitus, et viduarum suavis est fletus, dum praeda, hujusmodi pascitur, et spoliis talium delectatur. Qui dives est arca, non merito, possenon dignitate? Potestne misericordia tangi aut humanitate moveri, cujus avaritiae nec proprium sufficit, nec modum imponit alienum? si alii tollit, quod alii tribuat, et esurientis pane esurientem pascat, et nudum spoliis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nisi qui misereri noluerit: quia nec quisqu̾a
misereri desiderans. poterit nec habere quod
cribuat. Nullus petentem pauperem poterit
inanem relinquere: nisi qui ei noluerit com¬
modare. Non enim miscdiȩ diffinita sunt
prȩcia: aut nisi quis multum dederit. ac¬
ceptabile eeͣ quod datur non poterit: aut ino¬
pes tantum a quoquam exposcunt. quantũ
qui poscuntur tare non possunt: aut ex mo¬
dico multum. aut de exiguo plurimum da¬
re quispiam cogitur. cum libenter ex modico
modicum attributum diuina pietas gratule¬

Expanded text:
inquis, nisi qui misereri noluerit, quia neque quisquam misereri desiderans, poterit non habere quod tribuat. Nullus petentem poterit inanem relinquere, nisi qui ei noluerit commodare: non enim misericordiae definita sunt pretia; aut nisi quis multum dederit, acceptabile esse, quod datur, non poterit: aut inopes tantum a quoquam exposcunt, quantum qui poscuntur, dare non possunt; aut ex modico multum, aut de exiguo plurimum dare quispiam cogitur, cum libenter ex modico modicum attributum divina pietas gratule
Abbreviated transcription (Latin):
possit quisquam non habendi excusatione
purgari. gratuita miscdiȩ inducuntur of¬
oꝑandi imposuisse obsequia. Calicem aquȩ
frigidȩ prophetȩ porrigenti: p̃mium ꝓph̃e
promittur. Egrotum uel constrictum¬
promereri. qui de substantia non potest
misereri: ut iam constet pro qualitatiuis
steriles condempnari: & misericors quia
misertus ẽ gaudeat: &. sterilis penas quas
non sperauit inueniat.

Expanded text:
inquiens, non habendi excusatione purgari, gratuita misericordiae indicuntur ofribus operandi imposuisse obsequia. Calicem aquae frigidae prophetae porrigere, praemium prophetae promittitur; aegrotum, vel in carcremunerari, qui de substantia non potest misereri, ut jam constet pro qualitatibus steriles condemnari, et misericors quia misertus est, gaudeat, et sterilis poenas, quas non speravit, inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
U bi non solum domini potentia adoranda osten¬
ditur: sed eus humilitas ueneranda atq pro
uirib imitanda declaratur. Multum namq
distat inter suꝑbiam udȩorum. & dm̃ humi¬
litatem. Infirmum enim & totis menbrorum
compaginib dissolutum. quem scribȩ & pha¬
risci ñ solũ tangere sed etiã uix respicere¬
dignabant᷑. dñs ñ solũ ab infirmitate curauit: s
etiã filiũ uocauit dicens. Confide fili. fides qͦ oꝑib

Expanded text:
Ubi non solum Domini adoranda potentia ostenUbi non solum Domini adoranda potentia ostenditur, sed ejus humilitas veneranda, atque pro viribus imitanda declaratur. Multum namque distat inter superbiam Judaeorum et Domini humilitatem. Infirmum enim et totis membrorum compagibus dissolutum, quem Scribae et Pharisaei non solum tangere, sed etiam vix respiceredignabantur, Dominus non solum ab infirmitate curavit, sed etiam filium vocavit, di
Abbreviated transcription (Latin):
na uoce meruit consolari: cum protinus audiuit.
Nunc cognoui. quod tuneas dnm̃: eo quod non
peꝑceris filio tuo unigenito propter me. Be
nedicens benedicam tibi: & multiplicabo sem̃
tuum sicut stellas celi. Hec de oꝑibus abrahȩ
breuiter comiemorare libuit: ut intelliga¬
mus & nos quatuor has iurtutes habere posse:
si eas ado petere & postulare non pigeat.
Uidens autem iħc fidem illorum: dixit parali¬
tico. Confide fili: remittuntur tibi peccata
tua. hic considerandum ẽ: quantum unu̾¬
quemq propria fides adiuuet: ubi tantum¬
aliena profuisse monstratur. Non enim ait¬
in euuangelio. uidens iħc fidem illius qui of¬
ferebatur: sed illorum qui offerebant. Parali¬
ticus autem quia ꝑ se uenire non poterat
alienis manib deportatur. aliena fide sanat᷑.
Unde intelligere possumus: quia sunt nonnul¬
ii in eccłia qui & si suiᷤ meritis non saluantur.
tamen aliorum incercessione saluari merentur.

Expanded text:
na voce meruit consolari, cum protinus audivit: « na voce meruit consolari, cum protinus audivit: « Nunc cognovi quod timeas Deum, eo quod non peperceris filio tuo unigenito propter me. ns benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . » Haec de operibus Abrahae breviter commemorare libuit, ut intelligamus et nos has quatuor virtutes habere posse, si eas a Deo postulare non pigeat. « Videns autem Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. » Hic considerandum est, quantum unumquemque propria fides adjuvet, ubi tantum profuisse aliena monstratur. Non enim ait evangelista: Videns Jesus fidem illius qui offerebatur, sed illorum qui offerebant. Paralyticus enim quia per se venire non poterat, alienis manibus deportatur, aliena fide sanatur. Unde intelligere possumus quia sunt nonnulli in Ecclesia, qui etsi suis meritis non salvantur, tamen aliorum intercessione salvari merentur.
Abbreviated transcription (Latin):
eleuitis oculis uidisset locum procul: dixit
pueris suis. Exspectate hic cum asino: ego
&. puer illuc usq properantes. postquam ado¬
rauerimus reuertemur ad uos. Cumq ad lo¬
cum ꝑueniens altare ȩdificasset. & colligatũ
puerum suꝑ struem lignorum imposuisset:
non paruum dolorem & angustiam in corde
sustinuisse credendus ẽ. non cantum pro mor¬
te adlecti filii: sed etiam timens & uerens ne
puer tẽnere etatis cum dolore mortis saltem
ontra dominuni in corde murmuraret.
S ed magnum doloreni maior fortitudo uincebat.
S ed iste tam prudens. tam iustus. tam fortis:
quam discretus & temperatus sit aspiciamus.
Cum enun iam iamq immolaturus filium. gla¬
dium euaginatum in manii teneret. audiuit
a dũo. Ne extendas manum tuam suꝑ puerũ:
neq facias illi quicquam. At ille discretus &
temperatus. sicut fortis in immolando: sic &¬
factus ẽ temperatus in relinquendo. Unde diui¬

Expanded text:
elevatis oculis, vidisset locum procul, dixit elevatis oculis, vidisset locum procul, dixit pueris suis: Exspectate hic cum asino, ego et puer illuc usque properantes, postquam adoraverimus, revertemur ad vos. » Cumque ad locum perveniens, altare aedificasset, et colligatum puerum super struem lignorum imposuisset, non parvum dolorem et angustiam in corde sustinuisse credendus est, non tantum pro morte dilecti filii, sed etiam timens et verens ne puer tenerae aetatis cum dolore mortis saltem contra Deum in corde murmuraret; sed magnum dolorem major fortitudo vincebat. Sed iste tam prudens, tam justus, tam fortis, quam discretus et temperatus sit aspiciamus. Cum enim jamjam immolaturus filium, gladium evaginatum in manibus teneret, audivit a Domino: « Ne extendas manum tuam super puerum, neque facias illi quidquam. » At ille discretus et temperatus, sicut fuit fortis in immolando, sic factus est temperatus in relinquendo. Unde divi
Abbreviated transcription (Latin):
tunt .&. sermone docuerunt. unum in medi¬
um ubet deducere: udelicet scm̃ abraham
pactiarcham. Ipse uere prudentiam habuit:
qui cȩteris acultura dĩ aberrantib creatorem
suum dm̃ credidit & cognouit: quia sicut in¬
sipiens ẽ qui dicit in corde suo non ẽ đs: sic
prudens qui cognoscit dm̃. Addidit autem
ad prudentiam iusticiam: quando illius p̃cep¬
us quem dm̃ cognouit absq ulla mora obȩdi¬
uit. exiens de terra sua. & de cognatione. & de
tomo patris sui. Unde ipsa scriptura protinus
subiunxit dicens. Credidit abraham dõ: &
reputatum ẽ ei ad iusticiam. Sed iste tam pru¬
dens. tam iustus: quam fortis sit uideamus.
Cum enim senex ex dilecta coniuge unicum
filium pro repromissionem accepisset: audi¬
iut a dño. Tolle filium tuum quem diligis
isinc: & offeres eum michi in holo caustum
suꝑ unum montium quem monstrauero tibi.
At ile de nocte consurgens. strauit asinum su¬

Expanded text:
unt, et sermone docuerunt unum in mediunt, et sermone docuerunt unum in medium libet deducere, videlicet sanctum Abraham patriarcham. Ipse vero prudentiam habuit, qui caeteris a cultura Dei aberrantibus, creatorem suum Deum credidit et cognovit: quia sicut insipiens est, qui dicit in corde suo: « Non est Deus : » sic prudens qui cognoscit Deum. Addidit autem ad prudentiam justitiam, quando illius praeceptis, quem Deum cognovit, absque ulla mora obedivit, exiens de terra sua, et de cognatione, et de domo patris sui. Unde Scriptura ipsa protinus subjunxit, dicens: « Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . » Sed iste tam prudens, tam justus, quam fortis sit videamus. Cum enim senex ex dilecta conjuge unicum filium per repromissionem accepisset, audivit a Domino : « Tolle filium tuum quem diligis Isaac, et offeres eum mihi in holocaustum super unum montium quem monstravero tibi. At ille de nocte consurgens, stravit asinum su
Abbreviated transcription (Latin):
te. Diligite iusticiam. qui iudicatis terram.
Tunc eiimi iusticia do accepta & dulcis erit ho¬
minib. si discreta & temperata fuerit. quia
bona iurtus quȩ sine temperantia agitur. sire¬
quenter in uitium uertitur. Unde scriptiri
ammonet. Ne sis multum iustus: neq plus
sapias quam nocesse ẽ. ne obstupescas. Adda¬
tur enim ad iusticiam temperantia: id ẽ dis¬
cretio. Quȩ ut ait scriptura mater ẽ ominum
uirtutum. ut ipso bono opere non sit aliquis
minius uel suꝑfliuis: sed discretus & tempe¬
ratus: quia frequenter uirtus quȩ sine obser¬
uatione agitur. in uitium conuertitur. Ei
quia has quatuor iurtutes habere debet. qui
suam &. alterius animam do offerre uull.
recte in qui paraliticum dño ad sanandum
&bculerunt. quatuor fuisse narrantut. Sel
ne cuiquam impossibile uideatur. unum eun¬
demq hominem has quatuor uirtutes simul
iubere posse: ex multis qui eas & opere seruaue.¬

Expanded text:
te: « Diligite justitiam, qui judicatis terram . » te: « Diligite justitiam, qui judicatis terram . » Tunc enim justitia Deo accepta et dulcis erit hominibus, si discreta et temperata fuerit, quia bona virtus, quae sine temperantia agitur, frequenter in vitium vertitur. Unde Scriptura admonet: « Ne sis multum justus, neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas . » Addatur ergo ad justitiam temperantia, id est discretio, quae, ut ait Scriptura, mater est omnium virtutum, ut in ipso bono opere non sit aliquis nimius vel superfluus, sed discretus et temperatus: quia frequenter virtus, quae sine observatione agitur, in vitium convertitur. Et quia has quatuor virtutos habere debet, qui suam ac alterius animam Deo offerre vult, recte hi, qui paralyticum Domino ad sanandum obtulerunt, quatuor fuisse narrantur. Sed ne cuiquam impossibile videatur, unum eumdemque hominem has quatuor virtutes simul habere posse, ex multis qui eas et opere servaver
Abbreviated transcription (Latin):
usẽ inuita hominis. Prudentia enim ẽ dm̃ cog¬
noscere: & uoluntatem eus intelligere. Quȩ
quam necessatia & utilis sit uirtus: dñs mami¬
festat. cum discipulis ait. Estote eigo pru¬
dentes ficut serpentes: & simplices sicut colum¬
bȩ. Qualis ẽ ista prudentia: si fortitudo desit
S cire enim bonum & non facere: magis pena
est quam uirtus. Aodatur ergo ad prudentiã
fortitudo: ut bonum quod ꝑ prudentiam
cognoscitur. ꝑ mentis fortitudinem infatiga¬
biliter teneatur: scriptura dicente. Uiriliter
agite. & confortetur cor ur̃m om̃s qui sꝑatis
in domino. Porro fortitudo tunc laudabilis
erit:. si iusta fuerit. qm̃ fortiter agere & ñ
iuste. non uirtus ẽ: sed uitium. Multi em̃
fortiter agunt in preliis. in luctaminib. in
oneribus portandis. sed quia non iuste faci¬
unt. talis fortitudo non in uirtute sed in ui¬
tio reputatur. Addatur autem forticudim
iusticia: ut quod iustum & rectum ẽ. &. opere
seruetur & memoria teneatur. scriptura monen¬

Expanded text:
m cognoscere et ejus voluntatem intelligere. Quae quam necessaria et utilis sit virtus, Dominus manifestat cum discipulis ait: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Qualis est ista prudentia, si fortitudo desit? Scire enim bonum et non posse facere, magis poena est quam virtus. Addatur ergo ad prudentiam fortitudo, ut bonum quod per prudentiam cognoscitur, per meriti fortitudinem infatigabiliter teneatur, Scriptura dicente: « Viriliter agite, et confortetur cor vestrum omnes qui speratis in Domino . » Porro fortitudo tunc laudabilis erit, si justa fuerit: quoniam fortiter agere, et non juste, non virtus est, sed vitium: multi enim fortiter agunt in praeliis, in luctaminibus, in oneribus portandis, sed quia non juste faciunt, talis fortitudo non virtuti, sed vitio deputatur. Addatur autem ad fortitudinem justitia, ut quod justum et rectum est, et opere servetur, et memoria teneatur, Scriptura monen
Abbreviated transcription (Latin):
tonib intelligite: quid paraliticus iste conse¬
quatur. Quid ẽ facilius dicere. dimittuntur
tibi peccata: atdicere. surge .&. ambula: Int̾
dicere & facere apud homines magna distan¬
tia ẽ. apud dm̃ autem nulla. cui dixisse fecis¬
se ẽ. Dixit enim & facta sunt. mandauit &
creata sunt. Quod autem peccata ei dimissa es¬
sent: ipse nouerat qui dimittebat. Quod uero
consurgeret &. ambularet: tam ille qui surge¬
lut. quam illi qui surgentem uidebant noue¬
unt. Sed ualde cȩci erant seribȩ & pharisei:
qui corporale miraculum sptritaliter non intel¬
ligebant. Et cum uidissent paraliticum mũ¬
ratum: peccata dunissa ẽẽ non credebant. Eit
engo signum corporale: ut ꝓbetur spuale. quia
scd̃m apł̃m linguȩ in signum sunt. non fideli¬
bus. sed infidelibus. E ne inuisibiliter pecca¬
ta animȩ dimissa dubitarent: uisibilis sanitas
paralitici restituta ẽ. U̾nde subiungens ait.¬

Expanded text:
tionibus intelligite quid paralyticus iste consetionibus intelligite quid paralyticus iste consequatur. « Quid est facilius dicere: Dimittuntur tibi peccata tua, an dicere: Surge et ambula? » Inter dicere et facere apud homines magna distantia est, apud Deum autem nulla, cui dixisse, fecisse est. « Dixit enim, et facta sunt; mandavit, et creata sunt . » Quod autem ei peccata dimissa essent, ipse noverat qui dimittebat. Quod vero surgeret et ambularet, tam ille qui surgebat, quam illi qui surgentem videbant, noverant. Sed valde caeci erant Scribae et Pharisaei, qui per corporale miraculum spiritale non intelligebant: et cum vidissent paralyticum mundatum, peccata dimissa esse non credebant. Fit ergo signum corporale, ut probetur spiritale, quia secundum Apostolum linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibus: et ne invisibiliter peccata animae dimissa dubitarent, visibilis sanitas paralytico restituta est. Unde subjungens dixi
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista ait. Secł̃m multitudinem miseracto¬
num tuarum: dele inquitatem meam. & an
plius laua me ab inquitate mea. & cȩtera.
Sed niultum errabant: cum eum qui inusibilt̃
peccata dimiitere pocest prȩsencialiter uidentes.
am̃ credere nolebuant. Sed quia etiam ingath
beneficium prestare oportet. primũ dñs ad co-¬
gitationes blisphemantium respondit. acdan¬
de miraculum sanitatis ostendit. Unde s sib¬
ditur. Et cum uidisset iħc cogitationes coꝵ
aiit. Uc quid̃ cogitatis mili in condib uiꝰ s.
In quo facto. añs blasphematorib suis quod
atus credenduis eẽt: manifeste declarauit. Sicut
enim solus ds̃ peccata dimittere potest: sic solus
cogitationes hominum intueri ualet. dicente
scriptura. Tu solus d̃s nosti cogitationes homi¬
tur cor. Acsi diceret. Eadem diuinitatis poten¬
tia qua ur̃as cogitationes intueor: possum non
solum paralitico. sed etiam cunctis peuitentib
pecata dimittere. Adhuc autem ex ur̃is cogita¬

Expanded text:
m miserationum tuarum, dele iniquitatem meam . » Et: « Amplius lava me ab iniquitate mea . » Sed multum errabant, cum eum, qui invisibiliter peccata dimittere potest, praesentialiter videntes, Deum credere nolebant. Sed quia etiam ingratis beneficium praestare oportet, primum Dominus ad cogitationes blasphemantium respondit, ac deinde miraculum sanitatis ostendit. Unde et subditur: « Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum, dixit: Ut quid cogitatis mala iIn quo facto Dominus blasphematoribus suis, quod Deus credendus esset, manifeste declaravit. Sicut enim solus Deus peccata dimittere potest, sic solus cogitationes hominum intueri valet, Scriptura dicente: « Tu solus Deus cogitationes homitur cor . » Ac si diceret: Eadem divinitatis potentia, qua vestras cogitationes intueor, possum non solum paralytico, sed etiam cunctis poenitentibus peccata dimittere. Adhuc autem ex vestris cogita
Abbreviated transcription (Latin):
miserunt eum cum lecto in medium ante
iħm. Om̃is naniq anima quȩ a paralisi suȩ
iniquitatis uult liberari. necesse ẽ ut turbas
demonum & tumultus uitiorum repellat:¬
&. sublimia appetat. Tectum quippe ascendit:
qui terrena contempnens. cȩlestia concupiscit.
ꝑ tegulas autem infirmum ante dñm ponit:
cum humane fragilitatis memor. sic contra
peccantes irascitur: ut penitentib compatiat᷑.
Nel certe hi qui paraliticum dño ad curandum
obtulerunt. recte quatuor fuisse memorant᷑.
quia quatuor sunt principales uirtutes. de qͥb
in ȩternȩ sapientiȩ laude canitur. sobrietatem¬
quas non nulli uersis nominib prudentiam.
temperantiam. fortitudinem & iusticiam

Expanded text:
miserunt eum cum lecto in medium ante miserunt eum cum lecto in medium ante Jesum. Omnis namque anima quae a paralysi suae iniquitatis vult liberari, necesse est ut turbas daemonum et tumultus vitiorum repellat, et sublimia appetat. Tectum quippe ascendit, qui terrena contemnens coelestia concupiscit. Per tegulas autem infirmum ante Dominum ponit, cum humanae fragilitatis memor, sic contra peccantes irascitur, ut poenitentibus compatiatur. Vel certe hi, qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, recte quatuor fuisse memorantur: quia quatuor sunt principales virtutes, de quibus in aeternae sapientiae laude canitur, sobrietas equas nonnulli versis nominibus, prudentiam, tempera
Abbreviated transcription (Latin):
gidam facit cisterna aquam suam: sic frigida
fecit maliciam suam. Lectus in quo parali¬
ticus portabatur: uel corpus hominis pecca¬
tis assuetum. uel conscientiam desperatam
significat. hii autem qui paraliticum dño
ad curandum obculerunt: doctores & ma¬
gistros eccłiȩ significant. Offerunt enim pa¬
raliticum dño ad sanandum ȩccliastici uiri:
quando peccantem uerbis corrigunt. & ora¬
tionibus uiuant: ut ab ipsis peccatis resipis¬
cant. Qui bene marco narrante quatuor
fiusse referuntur: quia quatuor sunt libri
scĩ euuangelii. in quibus omnis p̃dicantiũ
doctrina non solum instruitur. sed etiam
roboratur. Sed quia omĩs qui alienas ani¬
mas suscepit regendas. non terrenis desideriis
inherere debet sed cȩlestia concupiscere. recte
h qui paraliticum dño ad curandum optule¬
runt. uxta alium euuangelistam non inue¬
mentes qua parte eum inferrent prȩ turba
ascenderunt supra tectum: & ꝑ tegulas sub¬

Expanded text:
gidam facit cisterna aquam suam, sic frigidam gidam facit cisterna aquam suam, sic frigidam facit stultus malitiam suam . » Lectus in quo paralyticus portabatur, vel corpus hominis peccatis assuetum, vel conscientiam desperatam significat. Hi autem qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, doctores et magistros Ecclesiae significant. Offerunt enim paralyticum Domino ad sanandum ecclesiastici viri, quando peccantem verbis corrigunt, et orationibus juvant, ut ab ipsis peccatis resipiscat. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse referuntur, quia quatuor sunt libri sancti Evangelii, in quibus omnis praedicantium doctrina non solum instruitur, sed etiam roboratur. Sed quia omnis, qui alienas animas suscipit regendas, non terrenis desideriis inhaerere debet, sed coelestia concupiscere, recte hi qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, juxta alium evangelistam, non invenientes qua parte eum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum, et per tegulas sub
Abbreviated transcription (Latin):
mare ficcare: qui coram filiis isrł egredientib
ex egypto mare rubrum siccauit: & eos tran¬
site ꝑ siccum fecit. Poterat utiq. Sed ideo
nauim ascendit: ut omnia quȩ hominis sunt
agens. uerum hominem pro nr̃a salute uenis¬
se demonstraret. Et ecce offerebant ei para¬
liticum: in lecto iacentem. Paralisis non solũ
grauissima sed etiam acutissima ẽ passio: quȩ
subito ut hominem attingerit: ad ome opus
inutile efficit. Fit autem dum calor nature
uel sanguinis in frigus uersus. naturales meatꝰ
uenarũ ꝑcludit: intantum. ut si totum ho¬
minem attigerit: inualidum reddat: si autem
quodlibet menbrum arripuerit: inflexibile &.
inutile facit. E rgo ꝑ paraliticum quilibet
peccator designatur. qui a calore diuini amo¬
ris recedens. intepõrem uel frigus inquitatis
conuertitur: intantum ut si aliquando grauis¬
sima mala ꝑpetret: nec ea uelut minima ꝑ¬
timescat. qualib ꝑ ꝓpħam dicitur. Sicut fri¬

Expanded text:
mare siccare, qui coram filiis Israel egredientibus mare siccare, qui coram filiis Israel egredientibus ex Aegypto mare Rubrum siccavit, et eos transire per siccum fecit ? Poterat utique; sed ideo navem ascendit, ut omnia quae hominis sunt agens, verum hominem pro nostra salute se venisse demonstraret. « Et ecce offerebant ei paralyticum in lecto jacentem. » Paralysis non solum gravissima, sed etiam acutissima est passio, quae subito ut hominem attigerit, ad omne opus inutilem efficit. Fit autem dum calor naturae vel sanguinis in frigus versus, naturales meatus venarum praecludit, in tantum ut si totum hominem attigerit, invalidum reddat; si autem quodlibet membrum arripuerit, inflexibile et inutile faciat. Ergo per paralyticum quilibet peccator designatur, qui a calore divini amoris recedens, in tepore vel frigore iniquitatis convertitur, in tantum ut si aliquando gravissima mala perpetret, nec ea velut minima pertimescat, qualibus per prophetam dicitur: « Sicut fri
Abbreviated transcription (Latin):
autem quare matheus dicat dnm̃ uenisse in
cuuitatem suam: cum marcus hoc signum
sanitatisñ ĩ natareth quȩ eius ciuitas dicta ẽ.
sed in capharnaum fuisse referat. Ad quod
bicuis & facilis patet responsio: quia uidelicet
nararech & capharnaum in galilea regione site
sunt. Sicut enim tota galilea eus patria est
uocata. eo quod ibi sit conceptus uel nutritus:
unde & galileus appellatur: sic non solum
narareth. sed etiam capharnaum quȩ in ga¬
llea sita ẽ: eius ciuitas intelligi potest. Ni¬
anl ego matheus & martus inter se discor¬
dant: cum unus ipsum nomen posuit. alter
uero in cuutatem suam absolute dixit. Uel cer¬
te capharnaum cius ciuitas dici potest: non
quod in ea nacus uel nutritus sit. sed quod eã
miraculis illustrauerit. Rursum quexitur
quare uatum ascenderit. Nonquid non pote¬
rat suꝑ undas maris ambulare: qui quencda
petro prestitit. quod suꝑ uudas maris ambu¬
laret: Aut non poterat coram suis uestigiis

Expanded text:
autem quare Matthaeus dicat Dominum venisse in autem quare Matthaeus dicat Dominum venisse in civitatem suam, cum Marcus hoc signum sanitatis non in Nazareth quae ejus civitas dicta est, sed in Capharnaum fuisse referat? Ad quod brevis et facilis patet responsio: quia videlicet Nazareth et Capharnaum in Galilaea regione sitae sunt. Sicut enim tota Galilaea ejus patria est vocata, eo quod ibi sit conceptus vel nutritus, unde et Galilaeus appellatur, sic non solum Nazareth, sed etiam Capharnaum, quae in Galilaea sita est, ejus civitas intelligi potest. Nihil enim Matthaeus et Marcus inter se discordant, cum unus ipsum nomen posuit, alter vero in civitatem suam absolute dixit. Vel certe Capharnaum ejus civitas dici potest, non quod in ea natus vel nutritus sit, sed quod eam miraculis illustraverit. Rursum quaeritur, quare navim ascenderit? Nunquid non poterat super undas maris ambulare, qui quondam Petro praestitit, ut super undas maris ambularet ? Aut non poterat coram suis vestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt mare in nauibus. facientes oꝑationẽ
in aquis mustis. ipsi uiderunt opera dm̃: &
mirabilia cius in profundo. Uterum inteme¬
rate uirguiis: sicut in hoc loco. ascendens ihe
in nauiculam. Quasi enim dñs spualiter na¬
uem ascendit: quando ex incemerate nirginis
utero carnẽ assumpsit. cransfretauit: quia na¬
cus docuit. mirabilia fecit. passus ẽ & resurrexit.¬
ficiendo. &. sanando om̃s oppressos a diabolo.
Uenit in cuutatem suam. id ẽ in scãm eccłiam:
non quod ad eam ueniens suam inuenerit. sed
quod subueniendo eam suam fecerit. In cuius
tipo eius ciuitas narareth dicta ẽ. quȩ mun¬
ta uel custodita interpretatur: significat autẽ¬
gecl̃iam quam sibi elegit non habentem macu¬
lam aut rugam. quam dñs mundauit iam
redemptam suo sanguine. & custodit sua pro¬
tetione. Cui in amoris cantico legitur. Tota
puadhra es amica mea. & macula non ẽ in te.
E iterum. Una ẽ amica inea. formosa mea.
columba mea. ininaculata mea. Queritur

Expanded text:
mare in navibus, facientes operationem in aquis multis, ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo . » Uterum intemeratae Virginis, sicut in hoc loco: « Ascendens Jesus in naviculam. » Quasi enim Dominus spiritaliter navem ascendit, quando ex intemeratae Virginis utero carnem assumpsit. Transfretavit, quia natus docuit, mirabilia fecit, passus est, et resurrexit,faciendo, et sanando omnes oppressos a diabolo . » Venit in civitatem suam, id est sanctam Ecclesiam, non quod ad eam veniens suam invenerit, sed quod subveniendo eam suam fecerit. In cujus typo ejus civitas Nazareth dicta est, quae munda vel custodita interpretatur, significans Ecclesiam quam sibi elegit non habentem maculam vel rugam: quoniam Dominus mundavit jam Ecclesiam suo sanguine et custodit sua protectione. Cui in amoris Cantico loquitur: « Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . » Et item: « Una es, amica mea, formosa mea, columba mea, immaculata mea . » Quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis dupliem nel
triplicem habet signisi¬
cantiam: sicuti ẽ nauis.
quȩ aliquando ucxillum sc̃ȩ crucis. aliquindo
scãm eccłiam. aliquando uterum intemerate
uriginis significat. Uexillum sc̃ẽ crucis. siais
alio loco in cuuangelio legimus: ascendente
ĩu in nauiculam: seuici sunt eum discapilia¬

Expanded text:
Scripturis duplicem vel triplicem habeat significationem, sicut est navis, quae aliquando vexillum sanctae crucis, aliquando sanctam Ecclesiam, aliquando uterum intemeratae Virginis significat. Vexillum sanctae crucis, sicut in alio loco legimus: « Ascendente Jesu in naviculam, secuti sunt eum discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
etiam corporis sanitas restituta ẽ. G̃ cce quidã
de scribis: dixerunt intra se. Hic blaspheiat.
Morem suum seruauerunt scribȩ: cum non
ob amorem. sed ꝓpter inuidiam dñm sequebun¬
tur: ut eum reprehendere possent: scientes ui¬
sibile miraculum quod factum erat. se negi¬
re non posse: quod inuisibiliter peccata dimit¬
teret. blasphemare dicebant. Unde scđ̃m mar¬
cum euuangelistam indignantes dixise le¬
guntur. quis pocest peccata dimittere nisi so¬
lus ds: In his uerbis uerum dicebant: qui
nullus peccata dimittere nisi solus ãs potest.¬

Expanded text:
etiam sanitas corporis restituta est. « Et ecce quidam etiam sanitas corporis restituta est. « Et ecce quidam de Scribis dixerunt intra se: Hic blasphemat. » Morem suum servaverunt Scribae, cum non ob amorem, sed propter invidiam Dominum sequebantur; ut eum reprehendere possent, scientes visibile miraculum quod factum erat se negare non posse, quod invisibiliter peccata dimitteret, blasphemias dicebant. Unde, secundum Marcum evangelistam, indignantes dixisse leguntur: « Quis potest peccata dimittere, nisi solus Deus? » In his verbis verum dicebant, quia nullus peccata, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tis uirtutib extollent. fagellantur: quod paulo
apło contigit. qui & de seipso ait. Et ne mag¬
nitudo reuelationum extollat me: datus ẽ mͥ
stimulus carnis meȩ angelus sathanȩ ut me
colaphiret. Propter quod ter dñm rogaui ut
discederet ame: & dixit michi. Sufficit tibi
gr̃a mea. Nam uirtus in infirmitate ꝑficit᷑.
Aii propter cnormitatem scelerum flagellantur:
ut hic penas experiri incipiant. quas in futu¬
ro passuri sunt. qualis fuit herodes rex & na¬
bugodonosor rex. antiochus. & pilatus. &
cȩceri tales. de quibus scriptum ẽ duplici con¬
tricione contere eos domine. Alii propter pre¬
terita peccata remittenda Nagellantur. qualis
fuit languidus ille. qui iacebat ad piscmam
siloȩ. cui post peccata dimissa: a domino dicũ
ẽ. Ecce sanus factus es: iam noli amplius poc
care: ne deterius tibi aliquid contingat. qͥis
fuit & iste paraliticus. de quo nunc sermo ag¬
tur: cui non solum peccata dunissa funt: sed

Expanded text:
tis virtutibus extollant, flagellantur, quod Paulo tis virtutibus extollant, flagellantur, quod Paulo apostolo contigit, qui de seipso ait: « Et ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, ut me colame, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea. Nam virtus in infirmitate perficitur . » Alii propter enormitatem scelerum flagellantur, ut hic poenas experiri incipiant quas in futuro passuri sunt, qualis fuit Herodes rex et Nabuchodonosor, Antiochus et Pilatus, et caeteri tales, de quibus scriptum est: « Duplici contritione contere eos, Domine . » Alii propter praeterita peccata remittenda flagellantur, qualis fuit ille languidus qui jacebat ad piscinam Siloe, cui, post peccata dimissa, a Domino dictum est: « Ecce sanus factus es, jam amplius noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat ; » qualis fuit et iste paralyticus de quo nunc sermo agitur, cui non solum peccata dimissa sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& sine fide impossibile ẽ placere do. Quam
dominus discipulis cominendans ait. Si ha¬
bueritis fidem sicut granum sinapis. & cȩtera.
Et pulchre filium appellat: quem a peccatis li¬
berauit. nimirum. ut qui aute fuerat filius
maliciȩ & nequitiȩ & filius diaboli: post pecca¬
ta dimissa factus ẽ filius di. Sequitur. Remit¬
tuntur tibi peccata tua. Notandum autem
quia prits enis peccata dimittuntur: & sic
sanitas corporis tribuitur. Sed cum prus pec¬
cata dimisit ut diximus: & postinodum sani¬
tatem tribuit: ostendit ꝓpter peccata plerasq
hominib infirmitates accidere. Quatuor emĩ
modis diuina flagella homines in presenti uita
tangunt. Alii propter solam probationem fla¬
gellantur. qualis fuit ille cȩcus. de quo cum
discipuli dnm̃ interrogassent. rabbi quis pecca¬
uit. hic aut parentes eius. ut cȩcus nasceretur:
audierunt. Neq hic peccauit. neq parentes
eus: sed ut manifestentur oꝑa dĩ in illo. Alii
propter humilitatis custodiam. ne se de accep¬

Expanded text:
uam Dominus discipulis commendans ait. « Si habueritis fidem sicut granum sinapis . » Et pulchre filium appellat quem a peccatis liberavit; nimirum ut qui ante fuerat filius malitiae et nequitiae et filius diaboli, post peccata dimissa factus est filius Dei. Sequitur: « Remittuntur tibi peccata tua. » Notandum autem, quia prius ejus peccata dimittuntur, et sic sanitas corporis tribuitur. Sed cum prius peccata dimisit, ut diximus, et postmodum sanitatem tribuit, ostendit propter peccata plerisque hominibus infirmitates accidere. Quinque enim modis divina flagella homines in praesenti vita tanguntur. Alii propter solam probationem flagellantur, qualidiscipuli Dominum interrogassent . « Rabbi, quis peccavit? hic, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? » audierunt: « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. » Alii ob humilitatis custodiam, ne se de accep
Abbreviated transcription (Latin):
loco socrus petri sanatur. Quia mulier
in exordio mundi tercia errauit ꝑsona: siue
quod sẏnagoga ex tertio filio noe. id ẽ sem:
orta ẽ. ciuiis figuram gerit. Sed dñs salua¬
tor nr modo rogatus. modo ultro curat egro¬
tos: ostendens se contra peccatoꝵ quoq pas¬
siones. & precibus semꝑ annuere fidelum
& ea quȩ ipsi mimme in se intelligunt. ue
intelligenda dare. uel etiam non intellecta
dimittere. uuxta quod psalmista postulat.
Delicta quis intelligit: ab occultis meis nũda
me dñe. Et continuo surgens: ministrabit
eis. Naturale ẽ febricitantib incipiente si¬
nitate lascescere: & egrotationis sentire mo¬
lestiam. Uerum sanitas quȩ dñi confertur
imperio. simul tota redit. Non solum ipsa
tinuo qui se adiuuerat ministrare sufficiat
Iuxta legem tropologie mnenbra que seruie¬
rant inmunditiȩ ad iniquitatem. ut fruc¬
tificarent morti: seruiant iusticie in uita
et̃nam. Cum sol autem occidisset om̃s qui

Expanded text:
loco socrus Petri sanatur? Quia mulier loco socrus Petri sanatur? Quia mulier in exordio mundi tertia erravit persona; sive quod Synagoga ex tertio filio Noe, id est Sem, orta est, cujus figuram gerit. Sed Dominus Salvator noster, modo rogatus, modo ultro, curat aegrotos, ostendens contra peccatorum quoque passiones, et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsae minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere, juxta quod Psalmista postulat: « Delicta quis intelligit? Ab occultis meis munda me, Domine. Et continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lascessere et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit, sed tinuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem ut fructificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam . Cum sol autem occidisset, omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
una ẽ uoluntas & oꝑatio patris & filii &¬
sp̃c scĩ. E ꝓpterea conuenienter dicitur:
quia pater qui in cęlis ẽ reuelauerit filio
columbȩ misterium fidei. quod ei caro
&. sanguis reuelare nequibat. Caro autẽ
& sanguis recte intelliguntur homines.
sapientia carnis inflati. columbinȩ sim¬
plicitatis nescii: ideoq asapientia sp̃c om¬
nimodis auersi. de quib supradictũ ẽ.
quia xp̃m ñ intelligentes. alii iohanñẽ
baptistam. alii autem heliam. alii uero¬

Expanded text:
una est voluntas et operatio Patris, et Filiiuna est voluntas et operatio Patris, et Filiisancti. Et propterea convenienter dicitur quia Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii