comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tisq periculis ob iectaret respondisse dicitur constitutum
olim aromanis illis quidem sapientibus. honoris templũ
uirtutis templo coniunctum in quod nisi ꝑ uirtutis templũ
in troire liceret nemini. Ut intelligerent mortales ad ho¬
noris fastigium non uolupta tum uia que deliciis atq ille¬
cebris affluens esset: set uĩtutis illa quidem aspera et¬
et sa lebrosa obni tendum esse.
IUSTE¬
U Eneris autem quaq die pro tribunali sedentem alfonsũ
uidimus pauperibus tantũmodo ius dicentem. Cur ita:
ut tante maiestatis pntiã quam pauperrimo cuique ad¬
ir̃e facile liceret ab stine ant potentiores ab tenuiorum
numero regem argueret quod contea patrum fere omniũ
sententias bellum capesseret magnifice locu tum ferunt. re¬
gum consiliarios aut reges esse. aut reginti animos habere
oportere. Plurima interdum. consiliariis et priuatis cõue¬
nire que regem non decerent. Pecuniam capere parmenioni

Expanded text:
tisque periculis obiectaret, respondisse dicitur, constitutum tisque periculis obiectaret, respondisse dicitur, constitutum olim ab Romanis illis quidem sapientioribus Honoris templum Virtutis templo coniunctum, in quod nisi per virtutis templum introire liceret nemini, ut intelligerent mortales ad honoris fastigium non voluptatum via quae delitiis atque illecebris affluens esset sed virtutis illa quidem aspera et salebrosa obnitendam esse. XXVI. IUSTE Veneris autem quaque die pro tribunali sedentem Alfonsum vidimus pauperibus tantummodo ius dicentem. Cur ita ? Ut tantae maiestatis praesentia, quam pauperrimo cuique adire facile liceret, abstineant potentiores a tenuiorum numero regem argueret, qui contra patrum fere omnium sententias bellum capesceret, magnifice locutum ferunt, regum consiliarios aut reges esse, aut regum animos habere oportere: plurima interdum consiliariis et privatis convenire, quae regem non decerent; pecuniam capere Parmenioni
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauit. Igitur omnem serum atq etatem imbellem ex¬
cipi iussit exceptos omnis ab unde refici atque refocillari:
aliquando tibicines ob stre perent ab igi eos qͣuis musice pe¬
ritissimos iussit iam uelt multo suauiorem qͣ ip̃orum ar¬
moniam auditurus
Arantem uerg regem triumphalem currum in scendere non
defuerunt qui ad monerent ut triumphantium more uul¬
tum minio illiniret. Quibus respondisse fertur minium
baccho soli conuenire qui non solum triumphi. sed uini e.
pientibus dotem sine qua haud recipi mos est regem elargitu¬
rum constat. Cumq essent fere innumerabiles. que do¬
tissspe proposita mundo renuntiarent sacrasque nuptias
adirent nunquam tanien a tam libexali et religioso propo¬
sito destitisse. Immo uero quo plures se se cotidie ad sacer¬
dotium osferrent: eolibentius atque benignius omnes
excipere atq dotare consuessẽ
ERAUITER
A Mico et familiari cuidam regi suadenti ut trauquille ac
uoluptuose dum posset uitam ageret nec corpus tot tan¬

Expanded text:
iudicavit. Igitur omnem sexum atque aetatem imbellem excipi iussit, exceptos omnis abunde atque refocillari. aliquando tibicines obstreperent, abigi eos quamvis Musicae peritissimos iussit. Iam velut multo suaviorem, quam ipsorum armoniam auditurus. Parantem vero regem triumphalem currum inscendere, non defuerunt qui admonerent ut triumphantium more vultum minio illiniret, quibus respondisse fertur, minium Baccho soli convenire, qui non solum triumphi, sed vini etis initiari capientibus dotem, sine qua haud recipi mos est, regem elargitum constat. Cumque essent fere innumerabiles, quae dotis spe proposita mundo renunciarent sacrasque nuptias adirent, nunquam tamen a tam liberali et religioso proposito destitisse. Immo vero quo plures ac plures sese quotidie ad sacerdotium offerrent, eo libentius atque benignius omnes excipere atque dotare consuesse. XXV. GRAVITER Amico et familiari cuidam regi suadenti, ut tranquille et voluptuose, dum posset, vitam ageret, nec corpus tot tan
Abbreviated transcription (Latin):
quod rex uenetis ac florentinis paçem dedisset uelut in eo
bello magnificum et gloriosura aliquod faciuus edituri
aquo frustra postea essent habiti pace comparata. Rex id
quod etat suspicatus aliquando eos nactus dississe per hi¬
betur. Bono aniud estote cõmilitones uam et uirtuti uestre
mihi credite neque locus neque honos deerit & mihi p
ꝗspeciosum fuit petentibus pacem dare. Ita quidera arma ca¬
pere consueuitaus. ut sine cruore sud modo fieri potest uicto¬
riam indi piscamur. Ec quid alud pacem tam summisse peten¬
tes confitentur qͣ se se uictos esse.

Expanded text:
quod rex Venetis ac Florentinis pacem dedisset, velut in eo quod rex Venetis ac Florentinis pacem dedisset, velut in eo bello magnificum et gloriosum aliquod facinus edituri, a quo frustra postea essent habiti pace comparata. Rex id quod erat suspicatus aliquando eos nactus dixisse perhibetur: "Bono animo estote commilitones. Nam et virtuti vestrae, mihi credite, neque locus neque honos deerit, et mihi per quam speciosum fuit petentibus pacem dare. Ita quidem arma capere consuevimus, ut sine crurore, si id modo fieri potest, victoriam adipiscamur. Et quid aliud pacem tam sumisse petentes confitentur, quam sese victos esse.
Abbreviated transcription (Latin):
centum. facinus profecto regurm et memorabile ac dris im¬
mortalibus inprimis gratum acceptumq. Quam enira
urbem ꝑ id tempus quadraginta ferme milium conatu ca¬
pere nequisset. postea dissoluta ac desita diu iam obsidione
sine ui sitie atmis deorum. tantum benignitate acgrati¬
tudine indidonem redegit.
supererat dotis furto surreptos ꝑdidisset. ac propterea
animi angeretitr et eẽt uiua adhuc uxor illa quidem ad¬
modum formis. dixisse phibent regem. longe illi melius
si uxorem ꝗͣ pecuniam fures abstulissent.
susceptum acpropterea e neapoli aduersus eos magna
cum animi fiducia contendisser: Norentini primum
mox ueneti otatores in agro peligno facti sutit obuiã
pacem ab atmato ꝑ humiliter postulantes. Quibus re¬
gem prompto ac leto animo dedisse constat. neque ali¬
ud ullum pacis date precium estimasse qͣ hostes genibus
ad uolutos ase pacem petisse et se pacem dedisse.
U U regiorum pleriq glorie studio flagrantes pmoleste fercẽt

Expanded text:
centum." Facinus profecto regium et memorabile ac diis immortalibus in primis gratum acceptumque! Quam enim urbem per id tempus quingentorum ferme milium conatu capere nequisset, postea dissoluta ac desita diutina obsidione, sive vi sive armis deorum tantum benignitate ac gratitudine in ditionem redegit. supererat dotis, furto surreptos perdidisset ac propterea animi angeretur, et esset viva adhuc uxor, illa quidem admodum deformis, dixisse perhibent regem, longe illi melius si uxorem quam pecuniam fures abstulissent. susceptum, ac propterea e Neapoli adversus eos magna cum animi fidutia contendisset, Florentini primum, mox Veneti oratores in agro Peligno facti sunt obviam, pacem ab armato perhumiliter postulantes. Quibus regem prompto ac laeto animo dixisse constat, neque aliud ullum pacis datae precium aestimasse, quam hostes genibus advolutos a se pacem petisse et se pacem dedisse.um regiorum plerique gloriae studio flagrantes permoleste ferrent,
Abbreviated transcription (Latin):
no herentem sub leuasse Oppulsi nos regem extersimus'
Asinarius uero qui regem prius non nouerat ꝑ trepidus
ueniam deprecari. Parui quidem momenti res. sed que
non nullos campanie populos regi conciliꝗquerit.
Exceptis arege impuberibus lenibus omnique seru bellis
haud quaquam utili. quos caietani obselli obpenuriam
annone ciuitate expulissent quispiam regi dixit: Si tu hos
non admifisses. ca ietaui paucis post diebus sese de didissent
t egorer respondit pluris facio horum uitas qͣ caietas

Expanded text:
no haerentem sublevasse. Oppulsi nos regem extersimus. no haerentem sublevasse. Oppulsi nos regem extersimus. Asinarius vero, qui prius regem non noverat, praetrepidus veniam deprecari, parvi quidem momenti res, sed quae nonnullos Campaniae populos regi conciliaverit. Exceptis ab rege impuberibus, senibus omnique sexu bellis haud quamquam utili, quos Caietani obsessi ob penuriam annonae civitate expulissent, quidam regi dixit: "Si tu hos non admisisses, Caietani paucis post diebus sese dedissent." "Et ego – rex respondit – pluris facio horum vitas, quam Caietas
Abbreviated transcription (Latin):
IUSTE. HIUMANITER
um amoenissimum picentie agrum surrcentinum per ua¬
staret alfonsus frequenter ingenuisse ui sus est. crebroq ꝑ
caduceatorem oppidanos orasse: ne id iporum ꝑuicacia cõ¬
mitterent quod postea eius lenitate au̾t misericordia cor
ARcem regiam quam fieͬa politani uocant a fundamentis alss¬
sus restituit. et ita demum nouis oꝑibus ampliauit ut cũ
omni uetustate possit de magnificentia contendere.
u sum neque in hac re multum disscrepasse apopularibus suis
Illudq sepenumero ustrrpare consuetum. cupere se moribus se
auctoritate regem uideri ꝗͣ diademate aut purpura
HUMANITER
P Roficiscebamur aue̾rsa capuam cumq rex esset ititieris pri¬
mus offencdit a sinarrum gementem implorantem que pre¬
tereuntium aurilium propterea quod asellus sibi pro lapsus
eẽt in luto farma oneratus. Desilere equo qui non longo
ad modum interuallo seque bamur regem uidimus. atq
unacum rustico illum acauda regem apectore asinum coe¬

Expanded text:
IUSTE, HUMANITER Cum amoenissimum Picentiae agrum Surrentinum pervastaret Alfonsus, frequenter ingemuisse visus est, crebroque per caduceatorem oppidanos orasse, ne id ipsorum pervicatia committerent, quod postea eius lenitate aut misericordia corArcem regiam, quam novam Neapolitani vocant, a fundamentis Alfonsus restituit, et ita demum novis operibus ampliavit, ut cum omni vetustate possit de magnificentia contendere. usum, neque hac in re multum discrepasse a popularibus suis. Illudque saepenumero usurpare consuetum, cupere se moribus et auctoritate regem videri, quam diademate aut purpuraHUMANITER Proficiscebamur a Versa Capuam. Cumque rex esset itineris primus, offendit asinarium gementem implorantemque praetereuntium auxilium, propterea quod asellus sibi prolapsus esset in luto farina oneratus. Desilire equo, qui non longam admodum intervallo sequebamur, regem vidimus, atque una cum rustico illum a cauda regem a pectore asinum coe
Abbreviated transcription (Latin):
Alfonsus cum accepisser quendã ex gene rosioribus tie¬
cem sibi iam dudum moliti non prõpterea solus cũ
solo congredi ueritus est. Quinimmo uelut de¬
testandi facinoris iꝗnarus sepe illum placidilsi¬
ma conuersanone a proposito deflectere tenta
Alfonsus cum aliquando laxare animum auiego¬
ciis uellet nonse quidem ab didit ut pletiq ne¬
exercuit. sed uenatione plurimũ usus est qua
ut lycurgus tradidit nonsolum adolescentes.
led ꝯrandiotes etiam natu milicie. labores tole¬
rate pulcherrime condilcunt. Nec tamen quod
initatu maxine dignum est: aut uenationes
aut amotes. aut denique uoluptas aliqua
alsonsum unquã a negociis remorata est:
ꝑtita fuisse memotabat er suaquenq sotte ꝓ¬
teq contentum agere. At hominibus hodie
Cu ar libeis sub sponda solitum dormire tegetu
scimus. exprectum illos cũ lumine poscere ac lectita¬
re. ab his quid sibi quid ciuibus conueniret: edo¬
ceri poussimum aiebat.

Expanded text:
Alfonsus cum accepisset quendam ex generosioribus necem sibi iam dum moliri, non propterea solus cum solo congredi veritus est, quinimmo velut detestandi facinoris ignarus, saepe illum placidissima conversatione a proposito deflectere tentavXXXII. URBANE Alfonsus cum aliquando laxare animum a negociis vellet, non se quidem abdidit ut pleriqueexercuit, sed venatione plurimum usus est, qua, ut Licurgus tradidit, non solum adolescentes sed grandiores etiam natu militiae labores tollerare pulcherrime condiscunt. Nec tamen, quod miratu maxime dignum est, aut venationes, aut amores, aut denique voluptates aliqua Alfonsum unquam a negociis remorata est. partita fuisse memorabat, et sua quemque parteque contentum agere. At hominibus hodie, STUDIOSE Cum libris sub sponda solitum dormire regem scimus, experrectum illos cum lumine poscere ac lectitare. Ab his, quid sibi, quid civibus conveniret edoceri potissimum aiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
taphanum unum et item patiem unum cũ dimidio
caseolibalearici regi misisset recusauit nõ decete
inquiens imperatorem ieuito exercitu mandat
CAptus iam et asseruatus tex a philippo illo inclito x¬
mediolatiensium duce cum audisser qđ statimmi¬
ttendus et liberandus esset. tenuntiauit philippo
quas proliberatione sua leges dicturus esset si quas
modo dicturuo esset nullas omtino se reculatutu¬
esse. preterqͣ si ab expeditione regni neapolitani desistere eũ
iuberet. Malle se quidem in carcerem uitam degere qͣ ab
huiusmodi in coepto dimoueri. Tum ut constantiam in
re semel luscepta seruaret. tum uel maxime ne suatum ꝓti

Expanded text:
raphanum unum et item panem unum cum dimideo raphanum unum et item panem unum cum dimideo caseoli Balearici regi misisset, recusavit, non decere inquiens imperatorem, ieiuno exercitu, manderCaptus et asservatus rex a Philippo illo inclito Mediolanensium duce, cum audisset quod statim mittendus et liberandus esset, renuntiavit Philippo, quas pro libertate sua leges dicturus esset, si quas modo dicturus esset, nullas omnino se recusaturum, praeterquam si ab expeditione regi Neapolitani desistere eum iuberet. Malle se quidem in carcere vitam degere, quam ab huiuscemodi incepto dimoveri, tum ut constantiam in re semel suscepta servaret, cum vel maxime ne suarum partiu
Abbreviated transcription (Latin):
popularibus suis. nec si mandaret illos captuu regis
mandata facturos. Suaderet sibi e regnis suis ne
sassum quidẽ sine armis optitieri posse. amitatum pre¬
fectum auint regis animum atq constantiam seque
prolix ioribus uerbis purgasse apud regem culpa oracn
in internum tuum ipsum reiecta.
FORTITER ABSTINENTER
LA cobo caudolo sumia ope et diligentia transmittere uul¬
turnum amnem annitenti et iam magna exercitus ꝑ¬
te traiecta. rex obuiam factus retrocedere eum sube¬
git magna eus militum parte in fluuium preci¬
pitata magna etiam capta reliqua inmortonem op¬
pidum ꝑfgata recepta. Quo pacto regem eoloci cũ
exercitu sine tentoriis sine commeatu aliquo siquidẽ
ex insperato aduenetat ꝑ noctare oportuit. Ea nocte
satis constat equis totam diem defatigatis tantumfi¬
lices pabulum fuisse exercitum sub duio ieiunum ꝑ mã¬
sisse. Cumq et iohãues hixatitanus alfonsi studio sus

Expanded text:
popularibus suis nec, si mandaret, illos captivi regis popularibus suis nec, si mandaret, illos captivi regis mandata facturos. Suaderet sibi e regnis suis ne saxum quidem sine armis obtineri posse. Admiratum praefectum aiunt regis animum atque constantiam, seque prolixioribus verbis purgasse apud regem, culpa omni in internuntium ipsum reiecta. XLV FORTITER, ABSTINENTER Iacobo Caudole summa ope et diligentia transmittere Vulturnum amnem annitenti etiam magna exercitus parte traiecta, rex obviam factus retrocedere eum subegit, magna eius militum parte in fluvium praecipitata, magna etiam capta, reliqua in Marronem oppidum per fugam coniecta. Quo peracto regem eo loci cum exercitu sine tentoriis, sine commeatu aliquo, siquidem ex insperato advenerat, pernoctare oportuit. Ea nocte satis constat equis totam diem defatigatis tantum silices pabulum fuisse, exercitum sub divo ieiunium permansisse. Cumque et Ioannes Hixaritanus Alfonsi studiosus
Abbreviated transcription (Latin):
quidem questus. sed dei et ecclesie gratia expedicorre i
citu ad iumento esset cum equiti cindam butardo nomi¬
ne ex acie rodolphi perusim aque ui ꝑ tracto ac prope absor¬
pto uti opem ferrent inclamauit. Cum uero temnnem
suppetias ferre intueretur ipsemet concitato equo in
tapi dissimum flumen opis ferende grã se comecit. quẽ
subsecutus cum esset hynnicus gyuata ipsum butardũ
semianimem retulere appensumq in pedes plurimam
iquam euo mere subegere quem igne refocillatum ex¬
tersumq et ipsius regis uestibus amictum uiuifica¬
tum deniq aiunt aragoniam aragoniã exclamasse
CAptus rex adductusq ad enariam insulata monitus
iussusq ełt ꝑ internuntiũ genuensium classis prefecti
uti insulam in potestatem populi genuensis dedi proti¬
nus curaret. Cui rex ꝑeundem internũtium respondit.
fateri se quidem corpore captura esse anito uero si
quando alias liberum. Se nec mandaturũ tale aliquid

Expanded text:
quidem quaestus sed Dei et Ecclesiae gratia expeditionem iquidem quaestus sed Dei et Ecclesiae gratia expeditionem icitu adiumento esset, cum equiti cuidam Butardo nomine ex acie Rodolfi Perusini aquae vi pertracto ac prope absorpto, uti opem ferrent, inclamavit. Cumque vero neminem suppetias ferre intueretur, ipsemet concitato equo in rapidissimum flumen opis ferendae gratia se coniecit, quem subsecutus cum esset Hinnicus Givara ipsum Butardum semianimem retulere, appensumque in pedes plurimam aquam evomere subegere, quem igne refocillatum extersumque et ipsius regis vestibus amictum, vivificatum denique, aiunt «Aragoniam, Aragoniam» exclamasse. Captus rex adductusque ad Aenariam insulam, monitus iussusque est per internuntium Genuensium classis praefecti, uti insulam in potestatem Genuensis populi dedi protinus curaret. Cui rex per eundem internuntium respondit fateri se quidem corpore captum esse, animo vero si quoniam alias liberum, se nec mandaturum tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tio pusq cum lacrimis exoscula tus mex iarcem qũa
oui uocant tantis pet efferenduni curauit donec iu¬
xta apparatu regio quod postea fecit ploluere licett
Dein ad exercitum reuersus iam petri interitu uehe¬
mentissime consternanũ forn ad modum otatione illu
erexit ac confirmauit. Rursuta ad amuos et petri
socios ab sentes consolatorias epistolas scriplit quas
qui legit. quem phũm tion contemnat: Uno itaque
et eodem tempore prissimi fratris et fortissimi impr¬
toris munus obiisse sat constat
RELIGIOS E FORTITER LIBERALIT ER
S Cimus alfonsum hortatu ac precibus erigenu pon¬
tificis expeditionem picene tegionis que a francisco
fortia potentissimo copiatum ductore teneretur institu¬
isse atque inde tatdem deiopt. mar benignitate forti¬
prouintiam testituisse. Cumq et una et item altexã
urbs e receptis ob gratitudinem ultro a pontifice of¬
fertentur regi. illas ingenti animo repudiasse. non se

Expanded text:
tis piisque lachrimis osculatus mox in arcem, quam tis piisque lachrimis osculatus mox in arcem, quam Ovi vocant, tantisper efferendam curavit, donec iusta apparatu regio, quod postea fecit, persolvere liceret. Dein ad exercitum reversus iam Petri interitu vehementissime consternatum forti admodum oratione illum erexit ac confirmavit. Rursum ad amicos et Petri socios absentes consolatorias epistolas scripsit, quas, qui legit, quem philosophum non contemnat? Uno itaque et eodem tempore piissimi fratris et fortissimi imperatoris munus obiisse satis constat. XLII.RELIGIOSE, FORTITER, LIBERALITER Scimus Alfonsum hortatu ac precibus Eugenii pontificis expeditionem Picenae regionis, qui a Francisco Sfortia potentissimo ac praestantissimo copiarum ductore teneretur, instituisse atque inde tandem Dei optimi maximi benignitate Sfortipsum expulisse. Cumque et una et item altera urbs e receptis ob gratitudinem ultro a pontifice offerrentur regi, illas ingenti animo repudiasse, non se
Abbreviated transcription (Latin):
ac reucrenter executos esse. Propterea haud quidem temer̃
dixisse non nullos in omni fottuna alfonsum et uideri et
existimari merito regem.
CU M beneuentane arcis prefectus dearcis deditione suspẽ¬
sus dubiusq ad huc ẽẽt. Alfonsum te cognita statĩ benete¬
tum aduenisse accepimus atii in arcem ubi ualidum in¬
erat presidurm trrusmisso ponte intronsse. Obstupefactũ
uero prefectum regis audacia et arcem et secum presidio ul¬
FORTITER
ERat beneuenti rex cumq accepisset milites suos ex castello
bonal bergo quo irruperant ex pulsos esse propere accurrille
tradunt. Icalasq sins manibus apprehensas infossam oppi¬
di deuoluisse equitibus equo desilire uissis et scalis asce¬
dere quo facto receptum oppidũ & direptũ esse
PIE FORTITER
Nobsidione neapolitana cum audisset petrũ fratrem e
quem ꝓꝑ singulates aninu et corporis dotee supta fra¬
ternum affectum diligebat saxo tormentario ictum
occubuisse uł uiseret maturauit exanimem mul¬

Expanded text:
ac reverenter executos esse. Propterea haud quidem temere dixisse nonnullus in omni fortuna Alfonsum et videri et existimari merito regem. Cum Beneventane arcis praefectus de arcis deditione suspensus dubiusque adhuc esset, Alfonsum re cognita statim Beneventum advenisse accepimus, atque in arcem, ubi validum inerat praesidium, transmisso ponte introisse, obstupefactum vero praefectum regis audacia et arcem et se cum praesidio ulFORTITER Erat Beneventi rex, cumque accepisset milites suos ex castello Bonalbergo, quo irruperant, expulsos esse; propere accurrisse tradunt, scalasque suis manibus apprehensas in fossam opidi devolvisse, equitibus equo desilire iussis et scalis ascendere; quo facto receptum oppidum et directum esse. XLI. PIE, FORTITER In obsidione Neapolitana cum audisset Petrum fratrem, quem propter singulares animae et corporis dotes supra fraternum affectum diligebat, saxo tormentorio ictum occubuisse, ut viseret maturanit. Exanimem mul
Abbreviated transcription (Latin):
uicto regi conditiones asterentur non prius illas
receperit ꝗͣ lociorum uitam cum hostibus pactue
esset tuillam omtitio uite aut salutis suae mentio¬
uem faciens pre clatissime secum agi existimans si r¬
sua ipsius morte teli qui uel amorte seruarentur
uel acaptiri tate redinerentur.
uictus. sed uictot potius appareret. Hautis enĩ
qui eum conducetent ac nauis prefecto que cu¬
peret quotidie matidasse matidata illos ob sequletes¬

Expanded text:
cum victo regi conditiones asserentur, non prius illas cum victo regi conditiones asserentur, non prius illas receperit quam sociorum vitas, cum hostibus pactus esset, nullam omnino vitae aut salutis suae mentionem faciens, praeclarissime secum agi existimans, si sua ipsius morte reliqui vel a morte servarentur, vel a captivitate redimerentur. victus sed victor potius appareret. Nautis enim, qui eom conducerent, ac navis praefecto, quae cuperet, quotidie mandasse, mandata illos obsequente
Abbreviated transcription (Latin):
Al fonsi uero mode tationem clementiau liber.ilita¬
temcum iualios prope in numerabiles tum in ma¬
rinũ bolłam suum insensilsimũ hosteta quis di¬
gne latis unꝗͣ enarrauerit. qui arpario oppido et in
eo simul marino ip̃o ui capto. cum uniuersus ferme ex¬
ercitus in marini necem conutasset. Unus alsonlus
ipsum a milituta furore atq inuitia prohibuis quẽ
postea et inbonia restituit: et insenatorum mituero col¬
locauit eius etiam filiis inter aulicos quos famili ari¬
ssime diligebar ad missis.
classis eligendo non patua dissenlio Siquidem io¬
hanues nauarie rex et henricus infans utrique
regis fratres id prosequisq appetete udebantur
Afonsus ne alteri curam et imꝑium classis deman¬
daudo alterum offenderet statuit ipse classem con¬
scendere pacem et concordiam fratrura plutis fa¬
ciens ꝗͣ periculum quod castris imtuinere udebat᷑
id quod accidit licastta ipłe relitiqueret. Sedet
illud mor in eo proelio memotabile extitit. Quũ

Expanded text:
Alfonsi vero moderationem, clementiam, liberalitatem, cum in alios prope innumerabiles, tum in Marinum Boffam, suum infensissimum hostem, quis digne satis unquam enarraverit? Qui Arpario oppido et in eo simul Marino ipso vi capto, cum universus ferme exercitus in Marini necem coniurasset, unus Alfonsus ipsum a militum furore atque iniuria prohibuit, quem postea et in bona restituit, et in senatorum numero collocavit, eius etiam filiis inter aulicos, quos familiarissime diligebat, admissis. classis eligendo non parva dissensio; siquidem Ioannes Navariae rex et Henricus infans, utrique regis fratres, id pro se quisque appetere videbatur, Alfonsus ne alteri curam et imperium classis demandando alterum offenderet, statuit ipse classem conscendere, pacem et concordiam fratrum pluris faciens quam periculum, quad castris imminere videbatur, id quod accidit, si castra ipse relinqueret. Sed et illud mox in eo proelio memorabile extitit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Alfonsus cum interrogaretut. que res teges ao priua¬
tor. diuites ac panꝑes clatos et obscuros. deniq om¬
nis prorsus exequarer. tespondit cinis
Alfonsus cum esset ad modũ facetus er urbanus mi¬
rari tamen magis licuit. quo animo.quaq mo¬
deratione ipe aliorum sales ꝓtuletit. ꝗͣ quomodo
ip̃e iocos protulȩrit
FIDEITTER
Alsonsus cum audisset albetium orlandum apud se
diutilsime exploratorem agere nõ solum nõ eiecit
e cutia sed salatiu annitm illi ultto cõstituit.

Expanded text:
Alfonsus cum interrogaretur, quae res reges ac privatos, divites ac pauperes, claros et obscuros, denique omnes prorsus exaequaret, respondit: «Cini MODERATE Alfonsus cum esset admodum facetus et urbanus, mirari tamen magis licuit, quo animo quaque moderatione ipse aliorum sales pertulerit, quam quomodo ipse iocos protulerit. XXX. FIDENTER Alfonsus cum audisset Albertum Orlandum apud se diutissime exploratorem agere, non solum non eiecit e curia, sed salarium annuum illi utro constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego uanque ut ĩgenue fateat imbeccillita tem ineat
satꝰ scio me nequaꝗ tanti uitilau des ꝓdignitate ꝯseq
posse. Maiores aliquãto sut ꝗͣ ut mediocritet docti hoinis
uites paciantur Sed quiderone ingritus ĩ sãcculũ ntm̃¬
aut ⁊ hunc qui seculũ gliã exorniat. Sane si in altero de
duobus peccãdũ sit prestabit utiq indocti quã igtati
nom̃ ĩ duete Alios saltera preclato & in mortali ingenio
Uiros adhonestissimũ hoc cettamen excitabo quodq
inbicinis ossta est haudeqde facore erubescatti: Nere
ciere uitos martemq accedere cantu.

Expanded text:
Ego namque, ut ingenue fatear imbecillitatem meam, Ego namque, ut ingenue fatear imbecillitatem meam, sat scio me nequaquam tanti viri laudes pro dignitate consequi posse. Maiores aliquanto sunt quam ut mediocriter docti hominis vires patiantur. Sed quid? Ero ne ingratus in saeculum nostrum in hunc, qui saeculum gloria exornat? Sane si in altero de duobus peccandum sit, praestabit utique indocti, quam ingrati nomen induere. Alios saltem praeclaro et immortali ingenio viros ad honestissimum hoc certamen excitabo, quodque tubicinis officium est, haud equidem facere erubescam. "Aere ciere viros Martemque accendere cantu.
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq ad sentatorib circunsessos atq risꝗ uolustatũ
potius ad moneant q̃ doctrine si quãdo firmos ec con¬
stantes ĩ uenias neque astudus bonaꝵ artiũ abhortẽtes nõtu
hos supra modui ad miraberis & ĩcelũ usq laudibus uehes Re¬
cte mediuo fidius maiors̃ tir̃i illi ꝗdẽ uetustiores si regẽ ali¬
quẽ ĩteruoluptates moderatũ int̃ adulators firmũ int̾ ua¬
na pletaq ptĩcipu exercitia doarme studia haud omittẽte
aiã duertetet int̃ diuos ptotinus referre cõsueuer quoꝵ
noĩa ad nt̃as usq memoriã et dies & menses et sideta ĩ deos
ꝯscripta testantu ac celebtãt. Itaq nobis uec dicta necfada
licteris inerito ꝯ sectãda defuetit ꝗn im ino talia sese offerũt
ut neq depbilo sopho neq detge fere ullo unꝗͣ grauiota
aut iocũ diota uł legeris uel audiueris. Sed xeuophon pla¬
ne ip̃e nobis de est qui sua illa suaui loquentia al fonsi regis
preclata facinora monimentis atq ĩ mortaliti mandart᷑

Expanded text:
circumfessos, atque his qui voluptati potius ammoneant quam doctrinae, si quando firmos et constantes invenias neque a studiis bonarum artium abhorrentes, non tu hos supra modum admiraberis et in caelum usque laudibus vehes? Recte medius fidius maiores nostri, illi quidem vetustiores, si regem aliquem inter voluptates moderatum, inter adulatores firmum, inter vana pleraque principum exercitia doctrinae studia haud omittentem animadverterent, inter Divos protinus referre consuevere, quorum nomina ad nostram usque memoriam, et dies, et menses, et sydera in deos conscripta testantur ac celebrant. Itaque nobis nec dicta nec facta litteris merito consideranda defuerunt, quin immo talia sese offerunt, ut neque de philosopho, neque de rege fere ullo unquam graviora, aut iucundiora vel legeris vel audiveris. Sed Xenophon plane ipse nobis deest, qui sua illa suavi loquentia Alfonsi regis praeclara facinora monumentis atque immortalitati mandaret.
Abbreviated transcription (Latin):
sine cõtrouẽ lia t̃gu ptĩcipũq omĩu quos nra etas tulert
et sapientissimꝰ & fõtissimꝰ hẽretũ. cuiꝰ dicta aut facta tanto
cariora eẽ debebũt & memoria digna maiore ꝗͣto pauciores
ul ormibꝰ saeculis reges inuenti sũt ingeĩo sapĩaq prestãtes.
Nas philo sophi ꝗꝗ docgtinã aliꝗͣ profitẽtur studus tãtu¬

Expanded text:
um principumque omnium, quos nostra aetas tulerit et sapientissimus et fortissimus haberetur. Cuius dicta aut facta tanto cariora esse debebunt et meinoria digna maiore, quanto pauciores vel omnibus saeculis reges inventi sunt ingenio sapientiaque praestantes. Nam philosophi quique doctrinam aliquam profitentur, studiis ta
Abbreviated transcription (Latin):
lannoctum pictum dese bene meritum. uixum eque ri
guitate ex ornauit currumq conscendit cum nia¬
gna ac prope incte dibili ꝓuellarum que intheatro
capuano regem opperiebantut letitia ac plausu nu¬
squam alibi aut rerum magnificentia aut nimpha¬
rum formositate aut uirorum generolitate aut ani¬
morum gratula tione aut denique ꝓsonarum reꝵ¬
q omnium maior appatatus habebatur. Hac itaq
rex preteruectus inatcem tandem capuanam splẽ¬
didissimo huic theatro uicinam et iam aduespera¬
scente perductus est.

Expanded text:
annotum Ritium, de se bene meritum virum, equestri dignitate exornavi currumque conscendit cum magna ac prope incredibili puellarum, quae in theatro Capuano regem opperiebatur, laetitia ac plausu. Nusquam alibi aut rerum magnificentia, aut nimpharum formositate, aut virorum generositate aut animorum gratulatione, aut denique personarum rerumque omniium maior apparatus habebatur. Hac itaque rex praetervectus in arcem tandem Capuanam splendidissimo huic theatro vicinam et iam advesperascente die perductus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sessis ac famde laborantibus precipit uti bello inutiles ei¬
iliant. Contra uero qui ob sident eiectos omnino ue ad¬
mittant sed reiiciant potius. Conuersi eramus omnes in re¬
gem deliberationem eius auidissime expenctantes. Cum
ille et ego malo inquit caieta et caietanis. nũquam potiri.
ꝗͣ eos tam fede tam crudeliter uincere. Cum uiris mihi di¬
micatio est. non cum mulierculis. aut pueris. Oregem im.¬
mortalitate dignissimum. quique uniuersum genus homi

Expanded text:
sessis ac fame laborantibus praecipit, uti bello inutiles eisessis ac fame laborantibus praecipit, uti bello inutiles eiiciant. Contra vero qui obsident, eiectos omnino ne admittant, sed reiiciant potius. Conversi eramus omnes in regem, deliberationem eius avidissime expectantes. Cum ille, "Et ego malo – inquit – Caieta et Caietanis nunquam potiri, quam eos tam foede tam crudeliter vincere; cum viris mihi dimicatio est, non cum mulierculis aut pueris." O regem immortalitate dignissimum, quique universum, genus et homin
Abbreviated transcription (Latin):
Caietam urbem petfiñ aciter obsidente alfonso coacti sunt op¬
pidam obfamem qua maxime urgebantur pueros puellas
& etatem omnem bello inutilem ciu̾itate expellere.Fiecti igi¬
tur paululũq progressi necessario substitere. Nam et redi¬
ro a suis ferro sarisque prophibebantur. et ingredi regia ca¬
itra non dum facultas erat. Erat interincernere miserabile
illam multiti dinem ad suoꝵ simul et hostium ictus ex¬
positam parentum. pariter et natorum complorationes tum
regis. tum suorum fidem ac misericordiam inclamanti¬
um Interea exagitari impelli uulnerari. confici. Cum
rex ab iis ab stinere se milites suos iussit. patrumq con¬
silium ad uocari Censuerut fere omnes aud quam ac
cipiendos esse. Si ferro aut fame interierint suorum
ciuium noram non regis aut regiorum esse. Ego quoque
ut errorem meum ingenue fatear sententiam rogatus
dixi lege militari recipiendos non essẽ. Quippe que ob¬

Expanded text:
Caiettam urbem pertinaciter obsidente Alfonso, coacti sunt opCaiettam urbem pertinaciter obsidente Alfonso, coacti sunt oppidani ob famem qua maxime urgebantur pueros, puellas et aetatem omnem bello inutilem civitate expellere. Eiecti igitur paululumque progressi, necessario substitere, nam et redire a suis ferro saxisque prohibebantur, et ingredi regia castra nondum facultas erat. Erat interim cernere miserabilem illam multitudinem ad suorum simul et hostium ictus expositam, parentum pariter et natorum complorationes, cum regis cum suorum fidem ac misericordiam inclamantium. Interea exagitari, impelli, vulnerari, confici. Cum rex ab his abstinere sese milites iussit, patrumque consilium advocari. Censuerunt fere omnes haud quamquam excipiendos esse. Si ferro aut fame interierint, suorum civium noxam non regis aut regiorum esse. Ego quoque ut errorem meam ingenne fatear sententiam rogatus dixi, lege militari recipiendos non esse. Quippe quae ob
Abbreviated transcription (Latin):
qui loris regem sistere coegit neq prius dimisit qui
que libuissent in regem etiam armatum petulanter effu¬
disset. Rex mhilo magis animo cõmotus ire perrexit co¬
uitiatorem ne paulu lum quidem conspitatus.
FACETE
UM intercoenandum ab difficili et importuno quodam sene
usque adeo interpelleretur ut irix edendi potas esset. subda¬
masse dicitus. Asinorum conditionem longe meliotem esse
qͣ tegum. Illis quidem comedentibus dominos parcere re¬
gibus neminem
PIENTER
UMputeo los ob sideret. Rex atq animi lassandi causa li¬
tus cotidie peteret repperit uiri genuensis cadauer etri¬
remi hostium eiectum litori appulsum. quo iuso celetiter
equo desibit aliis qui prope aderant omnibus de silere
ussis atque his negocium dat ut terram effodiant illis ut
linteo nudum corpus obuoluant. Ip̃e uero crucem ligneam
sua manu fabłcatus humati ipius capiti ad fixit.
MIS ERICOR DITER

Expanded text:
qui loris regem sistere coegit, neque prius dimisit, quam qui loris regem sistere coegit, neque prius dimisit, quam quae libuisset in regem etiam armatum petulanter effudisset. Rex nihilo magis animo commotus ire perrexit, convitiatorem ne paululum quidem conspicatus. XIX. FACETE Cum inter cenandam a difficili et importuno quodam sene usque adeo interpellaretur, ut vix edendi potestas esset, subclamasse dicitur, asinorum conditionem longe meliorem esse quam regum, illis quidem comedentibus dominos parcere, regibus neminem. XX. PIENTER Cum Puteolos obsideret rex atque animi laxandi causa littus quotidie peteret, repperiit viri Genuensis cadaver e triremi hostium eiectum, littori appulsum. Quo viso, celeriter equo desiliit, aliis qui prope aderant omnibus desilere iussis atque his negotium dat, ut terram effodiant, illis ut linteo nudum corpas obvolant. Ipse vero crucem ligneam sua manu fabricatus humati ipsius capiti affixit. XXI. MISERICORDITER
Abbreviated transcription (Latin):
cilium constituisse
FORTITER ET CONS TAER
Bellum neet̃ olitanum semel ingenti atq inuicto animo cum suste¬
pisset nulla postea iui nullo periculo nulla clade nullis deniq
difficultatibus auerti aut deterreri potuit ab inccepto quini¬
nmo a fortuna non nunquam proiectum. et uel in hołtium po¬
tesiatem ꝑductum si irrexisse iudimus: multoq acrius ꝗͣ antea
constitisse incredibiliꝰ pertinacia bellum omnium fere diffici¬
llimum post secundum demum & iuccsimum annum.
confecisse mortalesq omms exemplo sui ad monuisse
fortunam ferendo superari posse.
adu lescentulo dari iuberet & pirrettus pincerna gaspatis
inimicus qͣuis semel bis et tertio iussus. dare renueret ꝓ mo¬
tum regem surrexisse aiunt. pugionemque strinxisse ac fu¬
gientem pirrhettum ad secutum ne iam.prehensum ita¬
tus feriret pugionem in media ira ab iecise:.
Apua ud cum exercitu transeunti alfonso. miles quidam
ira effertiestẽs in foro ip̃o obuiam facłus comprehensis e¬

Expanded text:
cilium constituisse. XV. cilium constituisse. XV. FORTITER, CONSTANTER Bellum Neapolitanum semel ingenti atque invicto animo cum suscepissem, nulla postea vi, nullo periculo, nulla clade, nullis denique difficultatibus averti aut deterreri potuit ab incepto; quin immo a fortuna nonnunquam proiectum et vel in hostium potestatem perductum, surrexisse vidimus, multoque acrius quam antea constituisse, incredibilique pertinacia bellum omnium fere difficilimum, post secundum demum et vigesimum annum confecisse, mortalesque omnis exemplo suo admonuisse, fortunam ferendo superari posse.adolescentulo dari iuberet, et Pirrhettus pincerna Gasparis inimicus, quamvis semel bis et tertio iussus dare renueret, permotum regem surrexisse aiunt pugionemque strinxisse, ac fugientem Pirrhettum assecutum, ne iam prehensum iratus feriret, pugionem in media ira abiecisse. Capuam vero cum exercitu transeunti Alfonso miles quidam ira efervescens in foro ipso obviam factus, comprehensis e
Abbreviated transcription (Latin):
interim matricienses legati regem adeuntes petierunt utri ex ip̃i¬
us uoluptite. icolao ne. in francisco gratificari deberent: Qui¬
bus regem respondisse qui aderant ꝑhibent Utrosque tanꝗͥ a
micos habendos esse item ab utrisque tanquam inimicis ca¬
uendura esse.
FACETE
AR pyas legebamus insulas ancolore consuetas. Cumq insula¬
ris quispiam id aͣgre ferret dixisse scimus alfousum Non est
quod frontem obducas o amice. Ex in sulis euim incuriam
FORTITER ETSTUDIOSE
¶UM ad huc grauiter ex febri rex iaceret et Aurispa.
semor doctus uir ad eũ iusitandi gratia. accederet
subito fores aperiri iussit ȩ in cubiculum poenitus ad micti.
Inibi multa cum eo destudiis licterae multa de erroribiis
hieronimi heretiti mirum inmodum diseriussẽ tradunt ꝗͣuis
morbo uehementer implicitum
Paa poculum quo rex ip̃e biberat gaspari generoso & claro
tomanam. comnuigrassc̃ atpyas compettum est. ibiq iam domi¬

Expanded text:
interim Matricienses legati regem adeuntes petierunt, utri ex ipsiinterim Matricienses legati regem adeuntes petierunt, utri ex ipsius voluntate Nicolao ne an Francisco gratificari deberent. Quibus regem respondisse, qui aderant, perhibent, utrosque tanquam amicos habendos esse, item ab utrisque tanquam ab inimicis cavendum esse. XIV. FACETE Arpias legebamus insulas incolere consuetas, cumque insularis quispiam id aegre ferret, dixisse fecimus Alfonsum: "Non est quod frontem obducas, o amice." Ex insulis enim in curiamFORTITER, STUDIOSE Cum adhuc graviter ex febre rex iaceret, et Aurispa senior doctus vir ad eum visitandi gratia accederet, subito fores aperiri iussit et in cubiculum penitus admitti. Inibi multa cum eo de studiis litterarum, multa de erroribus Hieronymi haeretici mirum in modam disseruisse tradunt, quamvis morbo vehementer implicitum. Cum poculum quo rex ipse biberat Gaspari generoso et claroRomanam commigrasse Arpias compertum est, ibique iam domi
Abbreviated transcription (Latin):
tus rex. mox conuersus ad nos ait. Per sitles sunt his gauus
purpurati et curiales aliquot mei. Dimulao enim aliquod of¬
ficium aut beneficium dimicantes inuicem ame accepunt
profugiunt.
SAPIENTER
Hyspanos uero quingentis atque eo ampluis atnis astudus
humanitatis usque adeo ab horrentes: ut qui litteris operam
impenderent. ignominia prope modum notarentur. ad litte¬
rarum cultum summa ope & diligentia reuocauit: et rudes.
ac prope esferatos hoĩes doctrina quoda modo reformauit.
FACETE GRAUITER
CUM audissẽt unum aliquem ex hyspanie regibus solitum dice¬
rte. Nore dece̾ generosum & nobilem ilrum esse litteratum
ex clamasse fertin. Uocem hanc non regis set bouis esse
ERat alfonsus in agro matriciensi. nec dum satis deliberaue
cat utrum fcanciscum sfortiam an nicolaum piciminum in:
amiciciam & societatem admissurus esset. et erat alterum dũ¬
taxat proptex illorum intex se simultates admisutus. cum

Expanded text:
tus rex mox conversus ad nos ait: "Persimiles sunt his gaviis tus rex mox conversus ad nos ait: "Persimiles sunt his gaviis purpurati et curiales aliquot mei, simulac enim aliquod officium aut beneficium dimicantes invicem a me acceperunt, profugiunt.SAPIENTER Hispanos vero quingentis atque eo amplius annis a studiis humanitatis usque adeo abhorrentes, ut qui litteris operam impenderent, ignominia prope modum notarentur, ad litterarum cultum summa ope et diligentia revocavit, et rudes ac prope efferatos homines doctrina quodam modo reformavit. XII. FACETE, GRAVITER Cum audisset unum aliquem ex Hispaniae regibus solitum dicere, non decere, generosum et nobilem virum esse literatum, exclamasse fertur, vocem hanc non regis, sed bovis, essErat Alfonsus hostium, Franciscum Sfortamicitiam et societatem admissurus esset, et erat alterum dumtaxat propter illorum inter se simultates admissurus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
regio gratia neque patrie commodo netque propinquorum
aut amicoꝵ. ere alieno suscepto tam grande patrimonium profu¬
disse. quin inmo sub stanciã sium omnem corpori indulsisse in
corpus igitur luere aequius esse:¬
MO DESTE
Cum lucas medicus uir disertissimus orationem apud regem ha'¬
buisset: eũq exqui sitis et heroicis quibusdam laudibus extu¬
lisset. ferunt finita oratione regem dixisse. Siuera sunt lu¬
ca q̃ de me predicas deo optͣ max gracias ago. Sin aliter uera
ut isthec faxit oro atque obsecro
N Auigabamus ex sicilia in triremi ipsa pretoria cum rege non¬
nulli quos singillatim ille comites delegerat: quibus mos erat
mane regem inpuppi officii causa salutare. et offendimus aliqn
eum demirantem gauias aues triremem cicumuolitantes. attẽ¬
tasq siquis bolus triremi detideret. certatum illum arripere.
que que arripuisset celeriter illã aufugere. Nec contempla'¬

Expanded text:
regis gratia, neque patriae commodo, neque propinquorum regis gratia, neque patriae commodo, neque propinquorum aut amicorum aere alieno suscepto tam grande patrimonium profudisse, quin immo substantiam suam omnem corpori indulxisse in corpus igitur luere aequius esseMODERATE Cum Lucas medicus, vir disertissimus, orationem apud regem habuisset, eamque exquisitis et heroicis quibusdam laudibus extulisset, ferunt finita oratione regem dixisse: "Si vera sunt Luca quae de me praedicas, Deo optimo maximo gratias ago; sin aliter vera, ut istaec faxit oro atque obsecro." Navigabamus ex Sicilia in triremi ipsa praetoria cum rege nonnulli, quos sigillatim ille comites delegerat, quibus mos erat mane regem in puppi officii causa salutare, et offendimus aliquando eum demirantem gavias aves triremem circumvolantes, attentasque si quis bolus triremi occideret, certatim illum arripere, quaeque arripuisset celeriter illam aufugere. Haec contempla
Abbreviated transcription (Latin):
DIG NA FORTITER
RABANT ET OUDem suppliciter Iohane
nea politanorum regine oratores alfonsum ut de sti¬
tute misereq regine auxilium ferret. lis refraga¬
bantur pene omnes regis consiliarii difum et ꝑqͣ anceps fore
bellum dicti tantes. apud genus hominum armis exercitatum
in dustria atq opibus pollens potensꝙ. et pre sertun apud mu¬
lierem in genio mobili et inconstanti. Tum rex accepimus in¬
quid herculem etiam non rogatum laborantibus subuenire
consuessẽ. Nos regine. nos femine nos prope afflicte. nos
demum tantopere roganti si diis placet op̃e ferce ad dubitabi'¬
nuis. Graue quidem bellum suscepturos nos esse confiteor
Uerum eo preclarius futuru: Sine labore & periculo nemo ad¬
huc gloriam consecutus est.
llud grauiter et iuste dictum in eꝗtẽ quendam prodigum uel in
primis retenseamus. Quibusdam arege magnopere petentibus
ne saltem in corpus lueret debita que ille plurima pͥ luxum libi¬
dinemq contraxerat. respondisse aiunt. equitene huc neq sui'

Expanded text:
I. FORTITER Orabant equidem suppliciter Ioannae Neapolitanorum reginae oratores Alfonsum, ut destitutae miseraeque reginae auxilium ferret. His refragabantur pene omnes regis consiliarii durum et perquam anceps fore bellum dictitantes apud genus hominum armis exercitatum, industria atque opibus pollens potensque, et praesertim apud mulierem ingenio mobili et incostanti. Tum rex, accepimus, inquit Herculem etiam non rogatum laborantibus subvenire consuesse: "Nos reginae, nos feminae, nos prope afflictae, nos demum tantopere roganti, si diis placet, opem ferre dubitabimus? Grave quidem bellum suscepturos nos esse confiteor, verum eo praeclarius futurum. Quo sine labore et periculo nemo adhuc gloriam consecutus est." Illud graviter et iuste dictum in equitem quendam prodigum vel in primis recenseamus. Quibusdam ab rege magnopere petentibus ne saltem in corpus lueret debita, quae ille plurima per luxum libidinemque contraxerat, respondisse aiunt equidem hanc neque sui
Abbreviated transcription (Latin):
ERat alfonsus apud uiliaui templum uixta neapolita
cum ex proelio telatum militem letaliter gula tr̃ãs¬
fixum cirea se collocati uilsit suoque ipsus sudari¬
olo uulnus obtutari. Cum ueto nullam spem uite
superesse ammaduerteret moribundum ad spera be¬
ate et in mortalis ite uehementer hortatus est.
CLEMENTER LIBERALITER
Ulcto captoq a rege antonio caudola oppidoq carpio¬
ne ubi uxor et filis et fortune otanes antonii essẽt
inpotestatem redacto omnes itlibertatem prosuo
more. incolumes restituit thesau tos igxoti dedit
libi expretiosa et diffamata supellectile nihil otuni¬
no tusi uitteum poculum alsumens.

Expanded text:
Erat Alfonsus apud Iuliani templum iuxta Neapolim, cum ex proelio relatum militem laetaliter gula transfixum circa se collocari iussit, suoque ipsius sudariolo vulnus obturari. Cum vero nullam spem vitae superesse animadverteret, moribundum ad spem beatae et immortalitatis vitae vehementer hortatus est, . XXXIII. CLEMENTER, LIBERALITER Vieto captoque ab rege Antonio Candola oppido Carpinone, ubi et uxor et filii et fortunae omnes Antonii essent in potestatem redactae, omnes in libertatem pro suo more incolumes restituit, thesauros uxori dedit, sibi ex pretiosa et diffamata supellectile nihil omnino nisi vitreum poculum assumens.
Abbreviated transcription (Latin):
diuinaq officia concinentes auduntut. lenta et
hebetia corda. siqua ad sunt ad dei atnorem exxi¬
tantes excitata. iam accedentes et inflammantes
Werum etum uero ut eo reuertat unde digressus sũ
Magna quidem uiris hyspania est. Adde etiam soli
fertilitate. aeris salubritate preclaris urbibus me¬
tallis et ad mirandis rebus merito illusttis. Sed

Expanded text:
divinaque officia concinentes audiuntur, lenta et divinaque officia concinentes audiuntur, lenta et habentia corda, si qua adsunt, ad Dei amorem excitantes, excitata iam accedentes et inflammantes. Verum enimvero ut eo revertar unde digressus sum. Magna quidem viris Hispania est, adde etiam soli fertilitate, aeris salubritate, praeclaris urbibus, metallis est et admirandis rebus merito illustris. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pirio ad deum iplum effiuudat: Inde intemplum pro¬
diens iam die lucessente quaternas missas. Sic .n.
christiani misteria uocamus ad miranda deuorlos
quotidie auditq et uidet. leiunia omnia nobis
indicta in iolabiliter obleruat. Marie uiginis ui¬
ꝯilias. et que seꝑtem gaudia appellant. a quadun¬
taxat et pͥane lolo traducit. non nunꝗͣ tie pane qui¬
dem aut aqua libata. Weneris preterea ac sabbati
quaq die in christi saluatoris ac uirginis inatris
reuerentiam iruino affligitur. Cumque lit ip̃e
inuestitu ceteroque cultu corporis moderatior
in ex colendis que sacerdotibus atq aris omnes
omniũ qui unꝗ̃ fuerint aut sunt elegantias et
culius excedit auro. gemmis. matgaritis. u¬
mobus toerumatis in mensi precii omnia conlu¬
cenł ac micant. Qui uero musica intota euro¬
pa insignes habentur ingenti mercede arcessuntũ
quotidieq in templi choro dei ac sanctoꝵ laudes

Expanded text:
pirio ad Deum ipsum effundat. Inde in templum propirio ad Deum ipsum effundat. Inde in templum prodiens, iam die lucescente quaternas missas sic enim christiani misteria vocamus admiranda devotione quotidie auditque et videt. Ieiunia omnia nobis indicta inviolabiliter observat: Mariae Virginis vigilias et quae septem gaudia appellant aqua duntaxat et pane solo traducit, nonnunquam ne pane quid aut aqua libata. Veneris praeterea ac sabbati quaque die in Christi Salvatoris ac Virginis matris reverentiam ieiunio affligitur. Cumque sit ipse in vestitu ceteroque cultu corporis moderatior, in excolendis tamen exornandisque sacerdotibus atque aris omnes omnium, qui unquam fuerint aut sunt, elegantias aut cultus excedit, auro, gemmis, margaritis, unionibus, toreumatis immensi precii omnia collucent ac micant. Qui vero musica in tota Europa insignes habentur, ingenti mercede arcessuntur quotidieque in templi choro Dei ac sanctorum laudes