comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas dicit. Uideant oꝑa ur̃a bona: & głifi¬
cent patrem ur̃m qui in cęlis est. In euange-¬
lio qͦq illa sententia ꝓmit᷑. qͣ longe aliud p̾ce¬
pisse uidet᷑ dicens. Attendite ne iusticiam
uram faciatis coram hominib: ut uideami-¬
ni ab eis. Quid est gͦ qͦd opus nr̃m ita facien¬
dum est ne uideat᷑. & tam̃ ut debeat uideri
p̃cipitur: nͥ qͦd ea quȩ agimꝰ & occultanda st̃
ne ipsi laudem. & tam̃ ostendenda sunt.
ut laudẽ celestis patris augeamꝰ: Nam cũ
iusticiam nr̃am corã hominib facere dñs
ꝓhiberet. ilico adiunxit: ut uideam ini ab eiᷤ.
Et cum rursus uidenda ab hominib bona
aꝵ fine monstrauit: qͣtinus oꝑantis mens
opus suũ & ꝓpter se uideri ũ quereret de tam̃
hoc ꝓpter cȩlestis patris głam ñ celaret. Unde
fit plerumq ut bonum opus & in occulto sit
cum fit publice: &e rursus in publico cũ agit᷑
occulte. Qui enĩ in publico bono oꝑe ñ suam.
s suꝑni patris glam querit. quod fecit ab¬

Expanded text:
ra bona et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Ubi illa quoque sententia promitur, quae longe aliud praecepisse videtur, dicens: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis . Quid ergo quod opus nostrum et ita faciendum est ne videatur, et tamen ut debeat videri praecipitur, nisi quod ea quae agimus, et occultanda sunt, ne ipsi laudemur, et tamen ostendenda sunt, ut laudem coelestis Patris augeamus? Nam cum nos justitiam nostram coram hominibus facere Dominus prohiberet, illico adjunxit: Ut videamini ab eis. Et cum rursus videnda ab hominibus bonaarum fine monstravit, quatenus operantis mens opus suum et propter se videri non quaereret, et tamen hoc propter coelestis Patris gloriam non celaret. Unde fit plerumque ut bonum opus et in occulto sit, cum fit publice; et rursus in publico, cum agitur osed superni Patris gloriam quaerit, quod fecit ab
Abbreviated transcription (Latin):
ad d̾ñiua redeundi fieret ꝑ hominem
Dm̃. Longe quippe distabamꝰ a iusto &
immortali. nos mortales & iniusti. S in¬
ter immortale iustũ &e nos mortales &
iniustos. apparuit mediator di & hoĩ¬
num mortalis & iustꝰ: qui & mort̾ẽ ha¬
beret cũ hominib & iusticiã cũ dõ. ut
qͥa ꝑ ima nr̃a longe distabamꝰ a summiᷤ.
in seipso uno iungeret uma cũ summis:

Expanded text:
ad Deum, via redeundi fieret per hominem ad Deum, via redeundi fieret per hominem Deum. Longe quippe distabamus a justo et immortali, nos mortales et injusti: sed inter immortalem justum et nos mortales et injustos apparuit Mediator Dei et hominum, mortalis et justus, qui et mortem haberet cum hominibus, et justitiam cum Deo; ut quia per ima nostra longe distabamus a summis, in seipso uno jungeret ima cum summis,
Abbreviated transcription (Latin):
rita nulla sunt. p̾sentia ñ transeunt. futu¬
ra non ueniunt: qͥppe qͥa omne qͦd nob̾
fuit &e erit. in eiꝰ ꝓspectu p̾sto ẽ: & omne
qͦd p̾sens ẽ sciri potest pociꝰ qͣm p̾sciri.
Et tam̃ quia ea quȩ futura nob̾ sunt ui¬
det. quȩ tam̃ ipsi semꝑ p̾sto sunt. huma¬
no modo p̾scius dicit᷑. quãuis nequa qͣm
futurũ p̾uideat qͦd p̾sens uidet. Nam &
queq sunt in et̾nitate eiꝰ. ñ ido uident᷑ qͥa
st̃: s ido st̃ qͥa uident᷑. In d̾o gͦ nec p̾terita
nec futura repꝑiri queunt: s cuncta mu¬
tabilia immutabilit̾ durant: & quȩ in
seipsis simul existere ñ possunt. illi simł
om̃ia assistunt. Nichilq mnillum p̃terit
qͦd transit: quia in et̾nitate eiꝰ mͦ qͦdam in¬
comp̾hensibili. cuncta uolumina scłoꝵ
transeuntia manent. currentia stant.¬
int̾pellat ꝓ nob̾. Mͦ ł xxii. Unigeni¬
tus dĩ filius. homo factꝰ ꝑro nob̾. huma
nam in se naturã suscepit. ut quia
puro homini uia redeundi ñ patebat

Expanded text:
rita nulla sunt, praesentia non transeunt, futura non veniunt. Quippe quia quod nobis fuit et erit in ejus prospectu praesto est, et omne quod praesens est sciri potest potius quam praesciri. Et tamen quia ea quae futura nobis sunt videt, quae tamen ipsi semper praesto sunt, humano modo praescire dicitur, quamvis nequaquam futurum praevideat quod praesens videt. Nam et quae sunt ab aeternitate ejus non ideo videntur quia sunt, sed ideo sunt quia videntur. In Deo ergo nec praeterita, nec futura reperiri queunt, sed cuncta mutabilia immutabiliter durant, et quae in seipsis simul existere non possunt, illi simul omnia assistunt, nihilque in illo praeterit quod transit; quia in aeternitate ejus modo quodam incomprehensibili cuncta volumina saeculorum transeuntia manent, currentia stant.interpellat pro nobis . Unigenitus Dei Filius homo factus pro nobis in se humanam naturam suscepit, ut quia puro homini via redeundi non patebat
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ ꝓ nob̾. immo qͥ ce resurrexit. qͥ ẽ in
uextera di: qui etiã int̾pellat pro nobis.
Unigenito enim filio ꝓ homine int̾pella¬
re ẽ: apud coȩt̾num patrẽ seipsum hõi¬
nẽ demonstrare. Ei quippeꝓ humana
nata rogasse ẽ: eandem naturã in diuini¬
tatis suȩ celsitudine suscepisse. Int̾pellat
gͦ dñs pro nob̃ ñ uoce s miseratione: quia
quod dampnari in electis noluit: susci¬
nos separare a caritate dĩ mͦ ł x Quisqͥs
in solo ȩt̾nitatis desidio figit᷑. nec ꝓspita¬
te attollit᷑. nec adu̾sitate quassat᷑. Dum
nil habet in mundo qͦd appetat: nichil¬
ẽ quod de mundo ꝑtimescat. Hinc enĩ
salomon ait. Non contristabit iustũ: qͥc¬
qͥd ei acciderit. Hinc iterum dicit. Iustꝰ
qͣsi leo confidens: absq terrore erit. Tanto
enim quisq plenus a se pauorẽ qui ex
mundo ẽ abicit: quanto in semetipso ueriꝰ
mundi concupiscentiã uincit. Absq ter¬
rore paulus in corde requiescebat: qͥ dice¬

Expanded text:
tuus est pro nobis, imo qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Unigenito enim Filio pro homine interpellare est apud coaeternum Patrem seipsum hominem demonstrare. Ei quippe pro humana natura rogasse est eamdem naturam in divinitatis suae celsitudine suscepisse. Interpellat igitur Dominus pro nobis non voce, sed miseratione, quia quod damnari in electis noluit, suscinos separare a charitate Dei . Quisquis in solo aeternitatis desiderio figitur, nec prosperitate attollitur, nec adversitate quassatur. Dum nihil habet in mundo quod appetat, nihil quod est de mundo pertimescat. Hinc enim Salomon ait: Non contristabit justum quidquid ei acciderit . Hinc iterum dicit: Justus quasi leo confidens, absque terrore erit . Tanto enim quisque plenius a se pavorem qui ex mundo est abjicit, quanto in semetipso verius mundi concupiscentiam vincit. Absque terrore Paulus in corde requiescebat, qui dice
Abbreviated transcription (Latin):
tas quippe di mentẽ qͣm semel ceꝑit. a di¬
lectione mundi funditus occidit: & hare
tanto ualentius in auctoritatẽ erigit:
quanto & insensibilẽ contra terrores red¬
I p̃c qui ẽ suꝑ omia dͥs benedictꝰ in scła.¬
sacra aliquando ds nuncupatiue: aliqͣn
do essentialit̾ dicit᷑. Nuncupatiue dicit᷑.
sicut ad moysen ait. Ecce constitui te dm̃
abraham. ds ysaac. ds iacob. Unde beatꝰ
paulus apłs de hoc nuncupatiuo &e essen¬
tiali uocabulo di discretionẽ facit: cũ
de antixp̃o ait. Qui adu̾sat᷑ &e extollit᷑:
suꝑ omne qͦd dicit᷑ d̾s aut qͦd colitur. D̾s e¬
nim aliqͣndo dici & homo potest: ds uͦ
coli purꝰ homo ñ potest. Rursum alibi iłe
apłs uolens nuncupatiuũ d̃i nom̃ ab es¬
sentiali discernere de redemptore nr̃o lo¬
cutus ẽ dicens. Quoꝵ patres & ex quib xp̃c

Expanded text:
tas quippe Dei mentem quam semel coeperit a dilectione mundi funditus occidit, et hanc tanto valentius in auctoritatem erigit, quanto et insensibilem contra terrores redstus qui est super omnia Deu benedictus in sasacra aliquando Deus nuncupative, aliquando vero essentialiter dicitur. Nuncupative dicitur, sicut ad Moysen ait: Ecce constitui te deumAbraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . Unde beatus Paulus apostolus de hoc nuncupativo et essentiali vocabulo Dei discretionem facit, cum de Antichristo ait: Qui adversatur et extolsuper omne quod dicitur Deus, aut quod colitur . Deus enim aliquando dici et homo potest, Deus vero coli purus homo non potest. Rursum alibi idem apostolus volens nuncupativum Dei nomen ab essentiali discernere, de Redemptore nostro locutus est, dicens: Quorum patres, ex quibus C
Abbreviated transcription (Latin):
pre destinauit. conformes fi¬
eri imagimꝰ filii sui Mͦ ł. xx. In scriptura
sacra quedam de dõ indigna dicuntur:
quȩ ab humanis in illum qualitatib tra¬
hunt᷑: dum ad infirmitatis nr̃ȩ uerba deᷤ¬
cendit᷑. Dicitur enim p̾sciens. sicut de illo

Expanded text:
praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui . In Scriptura sacra quaedam de Deo indigna dicuntur, quae ab humanis in illum qualitatibus trahuntur, dum ad infirmitatis nostrae verba descenditur. Dicitur enim praescius, sicut de illo
Abbreviated transcription (Latin):
greca locutione paraclytꝰ dicit᷑. qͦd latina
consolator uł aduocatꝰ int̾pretat᷑. Qui id¬
cuco aduocatꝰ dicit᷑: quia pro errore de¬
linquentiũ apud iusticiam pat̾s inter¬
uenit. Consolator aut̃e ido uocat᷑: quia
de peccati ꝑpetratione merentib. dum
sꝑem uenie p̃parat. ab afflictione tͥsticie
mentem leuat. Qui unius substantiȩ cũ
patre & filio exorare pro delinquentib
facit. Unde ce paulus dicit. Ipse sp̃c po¬
stulat ꝑro nob̾: gemitib inenarrabilibꝰ.
Minor uͦ ẽ qui postulat: quã qui postu¬
lat᷑. Quomͦ gͦ sp̃c sc̃s postulare dicit᷑ qui

Expanded text:
locutione Paraclitus dicitur, quod Latina consolator vel advocatus interpretatur. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Consolator autem ideo vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. Qui unius substantiae cum Patre et Filio exorare pro delinquentibusfacit. Unde et Paulus dicit: Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Minor vero est qui postulat quam qui postulatur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbona oꝑatione palma uictoriȩ retͥbuet᷑: ubi
iam sine certamine. & sine fine gaudebitur.
bi uictoriȩ palma erit: uͥ mortis contentio¬
ñ erit. Nam p̾dicator egregiꝰ tunc aspexit.
palmam uincentib dari: cũ resurrectionem
p̃uidit mortuoꝵ fieri: sicut dicit. Oportet
Senĩ corruptibile hoc indiiere incorruptio¬
Sñe: ce mortale hoc induere immortalitatẽ
Cũ autẽ mortale hoc induerit immortali
tatẽ: tc̃ fiet sermo qͥ scͥptꝰ ẽ. Absorta ẽ mors
in uictoria Ybi ẽ mors uictoria tua: Ubi ẽ

Expanded text:
bona operatione palma victoriae retribuetur, ubi jam sine certamine, et sine fine gaudium erit; ibi victoriae palma erit, ubi mortis contentio non erit. Nam praedicator egregius tunc aspexit palmam vincentibus dari, cum resurrectionem praevidit mortuorum fieri, sicut dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Cum ac fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoria. Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est,
Abbreviated transcription (Latin):
ci uiri coram infidelib ut eos ad fidẽ
trahant miracła faciunt: s sibimetip-¬
sis quȩ fecerint ñ ascribentes. hȩc om̃ipotẽ¬
tis di uirtuti tͥbuunt: & auctori suo głam
&e laudem reddunt ꝑ quẽ se posse talia
sciunt: sicut petrus cũ sanato homine qͥ
claudus ex ut̾o matris fuerat signũ fecit.
Quod cum om̃s qͥ cognoscerent ualde mira¬
rent᷑: dixit. Quid miramini in hoc. aut nos
qͥd intuemini qͣsi nr̃a uirtute aut pietate
fecerimꝰ hunc ambulare: Deus abraham ds
ysaac. & ds iacob. d̾s patrum nr̃oꝵ: głifica¬
uit filiũ suũ. Et paulopost. In fide nominiᷤ
eiꝰ hunc quẽ uidetis & nostis: confirmauit
nom̃ eiꝰ. Signum qͥ ppe faciens. intuentium
mira culi lumine ꝑstrinxit. s humilitatẽ
custodiens. laudem auctori reddidit. De
om̃i uͦ bono qͦd faciunt. id curo uiri scĩ sem¬
ꝑ laudem creatori reddunt: ut uera stabi¬
litate ꝑsistant in ea uirtute qͣm accipiunt.

Expanded text:
i viri coram infidelibus ut eos ad fidem trahant miracula faciunt, sed sibimetipsis quae fecerint non ascribentes, haec omnipotentis Dei virtuti tribuunt, et auctori suo gloriam et laudem reddunt, per quem se posse talia sciunt; sicut Petrus cum sanato homine qui claudus ex utero matris fuerat signum fecit. Quod cum omnes qui cognoscerent valde mirarentur, dixit: Quid miramini in hoc, aut nos quid intuemini, quasi nostra virtute, aut pietate fecerimus hunc ambulare? Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob, Deus Patrum notrorum glorificavit Filium suum Jesum. Et paulo post: In fide nominis ejus hunc quem vidistis et nostis, confirmavit nomen ejus . Signum quippe faciens, intuentium oculos miraculi lumine perstrinxit, sed humilitatem custodiens, laudem auctori reddidit. De omni vero bono quod faciunt idcirco viri sancti semper laudem Creatori reddunt, ut vera stabilitate persistant in ea virtute quam accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eumñ timebat: & hominẽ ñ reuerebat᷑.¬
Mͦ łxiiii. Sunt qͥdam qͥ postquã dm in
mente contempserint. multomagis hu¬
mana iudicia spernunt: & om̃e malũ qͦd
appetunt. audacit᷑ ꝑage̾ ñ erubescunt. Qͦ
ad ꝑpetrandũ malũ iniquitas occulta in¬
uitat: & nulla aꝑta uerecundia retardat:
malis. nec timore dñi nec hominũ pudo¬
re refrenabat᷑.¬

Expanded text:
eum non timebat, et hominem non reverebatur . Sunt quidam qui postquam Deum in mente contempserint, multo magis humana judicia spernunt, et omne malum quod appetunt audacter peragere non erubescunt. Quos ad perpetrandum malum iniquitas occulta invitat, et nulla aperta verecundia retardat. malis nec Dei timore, nec hominum pudore refrenabat
Abbreviated transcription (Latin):
sionib differunt᷑. quia de ꝑfecta iusticia a¬
liquid minꝰ habuerunt ẜ fectoꝵ uͦ iustoꝵ ami¬
mȩ mox ut huiꝰ carnis claustra exeunt. i
cȩlestib sedib recipiunt᷑ qͦd &e ipsa ꝑ se ue¬
ritas attestat᷑ dicens. Ubicumq fuerit corpꝰ:
illuc congregabunt᷑ aquile. Ac si aꝑte dicat.
Quia celesti sedi in carnatꝰ ur̃ redemptor p̃¬
sideo: electoꝵ quoq animas cũ carne solue¬
ro ad cȩlestia subleuo. U bigͥ ipse redemp¬
tor nr̃ est corpore: illuc ꝓculdubio colligun

Expanded text:
ntur, quia de perfecta justitia aliquid minus habuerunt. Perfectorum vero justorum animae mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestis regni sedibus recipiuntur. Quod et ipsa per se Veritas attestatur, dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae. Ac si aperte dicat: Qui coelesti sedi incarnatus vester Redemptor praesideo, electorum quoque animas cum carne solvero, ad coelestia sublevabo. Ubi igitur ipse Redemptor noster est corpore, il
Abbreviated transcription (Latin):
tumelias dona largiunt᷑. Nec magni est
oꝑis qͦd postulata tͥbuunt: qͥa ipso dationi
suȩ munere uix eunde excessũ sermonis te¬
gunt. Beneficiũ gͦ debet exhiberi ꝑ pietatẽ:
ce bonũ u̾bum tͥbui ꝑ humilitatẽ. At con¬
tra alii egenos fr̃s ñ student reb fulcire cũ
posst̾.s blandis tantũ sermonib fouere. s
dilectio nr̃a semꝑ exhibenda ẽ &e ueneratiõe¬

Expanded text:
tumelias dona largiuntur. Nec magni est tumelias dona largiuntur. Nec magni est operis quod postulata tribuant, quia ipso dationis suae munere vix eumdem excessum sermonis tegunt Beneficium ergo debet exhiberi per pietatem, et bonum verbum tribui per humilitatem. At contra alii egenos fratres non student rebus fulcire, cum possint, sed blandis tantum sermonibus fovere. Sed dilectio nostra sempe
Abbreviated transcription (Latin):
de anulũ appellare.uł signacłm. Nam filiꝰ
iunior qͥ consumpta substantia ad patr̃e re¬
diitrin munere anulũ accepit. Gentilis
enim ppłs qͥ immortalitate ꝑdita ad d̾m
penitendo reuertit᷑. ꝑ fidei signacłm mu¬
acite uob̾ amicos. de mammona iniqͥ¬
tatis mͦ łxxi. Omnib qͥ dant ele¬
mosinas pauꝑib duȩ uirtutes humilitas
scł atq pietas ita sibim et connexe debent
inẽẽ. ut uicaria se fulciant ꝑ oꝑa: qͣtinus
nec humilitas cũ uenerat᷑ ꝑximũ largita¬
tis gram deserat: nec pietas cũ largit᷑ erga
indigentiã intumescat. Itaq ꝓximi hu¬
militat᷑e pietas fulciat. humilitas pieta¬
tẽ: ut cũ indigent̾e reb necessariis naturȩ
tuȩ consortẽ uides. nec ꝑ pietat᷑ẽ desinas re¬
gere: nec ꝑ suꝑbiã negligas uenerari quẽ
regis. Nam st̃ ĩnulli qͦ mox ut ab egeniᷤᷤ
fr̃ib fuerint necessaria postulati: postea
dona largituri. pͥus in eis contumeliosa
inuiriȩ satisfactionẽ soluunt: cũ post con¬

Expanded text:
ro fide appellare signaculum, nam filius junior qui, consumpta substantia, ad patrem rediit, in munere annulum accepit. Gentilis enim populus qui, immortalitate perdita, ad Deum poenitendo revertitur, per fidei signaculum mude mammona iniquitatis . Omnibus qui dant eleemosynas pauperibus duae virtutes, humilitas scilicet atque pietas ita sibimet connexae debent inesse, ut vicario semper fulciantur opere, quatenus nec humilitas cum veneratur proximum largitatis gratiam deserat, nec pietas cum largitur erga indigentiam intumescat. Itaque proximi humilitatem pietas fulciat, humilitas pietatem; ut cum indigentem rebus necessariis naturae tuae consortem vides, nec per pietatem desinas regere, nec per superbiam negligas venerari quem regis. Nam sunt nonnulli qui mox ut ab egenis fratribus fuerint necessaria postulati, postea dona largituri prius in eis contumeliosa injuriae satisfactionem solvunt cum post con
Abbreviated transcription (Latin):
& eos qͦs nc̃ inopes cernimꝰ abundantes qͣn¬
doq uidebimꝰ. & qui abundantes aspicim᷑.
si largiri negligimꝰ quandoq in opes eri¬
mꝰ. Qui itaq nunc temporale subsidium
pauꝑi tͥbuit: ab eo postmodu ꝑpetua re¬
cepturꝰ ut ita dicam qͣsi ad frugem terram
excolit: quȩ qͦd acceꝑit uberius reddit. Re¬
stat gͦ ut nunqͣm elatio surgat ex munere:
qͣndo uidelicet diues ex eo quod pauꝑi tri¬
buit. agit ut in ꝑpetuum pauꝑ non sit. Qͥs¬
quis aũ suꝑ eum cui aliquid donauit fa-¬
stu se elationis extollit. maiorẽ culpam in¬
tͥnsecus suꝑbiendo ꝑagit: qͣm extͥnsecus lar-¬
giendo mercedem. fitq ipse bonis int̾iorib
nudus. cũ nudu despicit uestiens: eoq a¬
git ut se ipso detior fiat quo se in digente
ꝓ ximo meliorem putat. Minus quippe in¬
ops ẽ qui ñ ht̃ uestem: qͣm qͥ humilitatẽ. Un¬
de necesse ẽ ut cũ natuix nr̃e consortes extĩ¬

Expanded text:
et eos quos nunc inopes cernimus abundantes quanet eos quos nunc inopes cernimus abundantes quandoque videbimus, et qui abundantes aspicimur, si largiri negligimus, quandoque inopes erimus. Qui itaque nunc temporale subsidium pauperi tribuit, ab eo postmodum perpetua recepturus, ut ita dicam, quasi ad frugem terram excolit, quae quod acceperit uberius reddit. Restat ergo ut nunquam elatio surgat ex munere, quando videlicet dives ex eo quod pauperi tribuit, agit in perpetuum ut pauper non sit. Quisquis autem super eum cui aliquid donavit fastu se elationis extollit, majorem culpam intrinsecus superbiendo peragit quam extrinsecus largiendo mercedem. Fit ipse bonis interioribus nudus cum nudum despicit vestiens, eo quod agit, ut seipso deterior fiat, quo se indigenti proximo meliorem putat. Minus quippe inops est qui non habet vestem quam qui humilitatem. Unde necesse est ut cum naturae nostrae consortes exter
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnulli qui pietatis suȩ uiscera tendere us¬
q ad incognitos nesciunt: s solis qͦs ꝑ assi¬
duitatẽ noticiȩ didicerint miserent᷑. Apud
qͦs nimirũ plus familiaritas quã natura
ualet: dum qͥbusdam necessaria ñ qͥa hoĩes.
s qͥa noti sunt largiunt᷑. Apud piam gͥ¬
quãquã & unusqͥsq qͥ indiget. eo ipso quo
homo ẽ. ei iam in cognitꝰ ñ ẽ. Multũ autẽ
ad edomandam dantis suꝑbiam ualet. si
cum t̾rena tͥbuit. uerba sollicitȩ magistri
cȩlestis penset qͥ ait. Fãcite uob̾ amicos de
mammona iniquitatis: ut cum defeceri¬
tis recipiant uos in et̾̃na tab̾nacła. Si enĩ
eoꝵ amicitiis et̾na tab̾nacła adqͥrimꝰ. dan¬
tes ꝓculdubio pensare debemus: qͥa patro¬
nis munera potius offerimꝰ qͣm egenis do¬
na largimur. Hinc ꝑ paulũ dr. Il estra
abundantia illoꝵ in opiam suppleat: ut &
illoꝵ abundantia ur̃ȩ in opiȩ sit supplem̃¬
tum: ut uidelicet sollicite ꝑpendamꝰ. quia

Expanded text:
nulli qui pietatis suae viscera tendere usque ad incognitos nesciunt, sed solis quos per assiduitatem notitiae didicerint miserentur, apud quos nimirum plus familiaritas quam natura valet, dum quibusdam necessaria non quia homines, sed quia noti sunt, largiuntur, quanquam et unusquisque qui indiget eo ipso quo homo est etiam incognitus non est. Multum autem ad edomandam dantis superbiam valet, si, cum terrena tribuit, verba sollicite magistri coelestis penset, qui ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabeorum amicitiis aeterna tabernacula acquirimus, dantes procul dubio pensare debemus, quia patronis munera potius offerimus, quam egenis dona largimur. Hinc per Paulum dicitur: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum ; ut videlicet sollicite perpendamus quia
Abbreviated transcription (Latin):
sens eccłia nominat᷑: congregatio quippe
iustoꝵ. regnum cȩloꝵ dicitur. Quia enim
ꝑ ꝓpħam dñs dicit. celum mͥ sedes ẽ. & salo¬
mon ait. anima iusti sedes sapientiȩ. paulꝰ
etiam dicit xp̃m di uirtutẽ &e di sapienti¬
am: liquido debemꝰ colligere quod si d̾s
sapientia. anima uͦ iusti sedes sapientiȩ. dum
cȩlum dicit᷑ sedes di. cęlum est gͦ anima iusti.¬
hinc ꝑ psalmistam de scĩs p̾dicatorib dicit᷑.
Celi enarrant głam dĩ. Regnum gͦ celoꝵ ẽ
eccłia iustoꝵ: quia dum eoꝵ corda nil ambi¬
unt in terra: ꝑ hoc qͦd suspirant ad suꝑna. ĩã
in eis dũs quasi in cȩlestib regnat: Itẽ unde
imile ẽ regnum celoꝵ sagenȩ supͣ. lxi.¬

Expanded text:
regatio quippe justorum regnum coelorum dicitur, quia per prophetam Dominus dicit: Coelum mihi sedes est . Et Salomon ait: Anima justi sedes sapientiae . Paulus etiam dicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam : liquido debemus colligere, quod si Deus sapientia, anima vero justi sedes sapientiae, dum coelum dicitur sedes Dei, cis praedicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corda nil ambiunt in terra, per hoc quod suspirant ad superna, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. CAP. LXV.-- Simile est regnum coelorum sagenae
Abbreviated transcription (Latin):
catur eccłia: cuiꝰ dum mores dñs ad suꝑna
subleuat: iam hec ipsa in dño ꝑ cȩlestem ꝯ¬
u̾sationem regnat. Quȩ recte etiam sagenȩ
in mare misse comparat᷑. ex omĩ genere pis¬
cium congreganti: qͥa missa in hoc gentili¬
tatis scłm nullum respuit: s malos cum
bonis. suꝑbos cum humilib. iracundos cũ
mitib & fatuos cum sapientib capit: Qd̃¬

Expanded text:
catur Ecclesia, cujus dum mores Dominus ad superna sublevat, jam haec ipsa in Domino per coelestem conversationem regnat. Quae recte etiam sagenae in mare missae comparatur ex omni genere piscium congreganti, quia missa in hoc gentilitatis saeculum, nullum respuit, sed malos cum bonis, superbos cum humilibus, iracundos cum mitibus, et fatuos cum sapientibus capit.
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationes: cunctisq ꝓ ea sudorib li¬
bent̾ seruiunt: & grauiũ laborũ uigo
deuotissime colla submittunt. Cuiꝰ ser¬
uitutis conditione & iugo carere ẽ:iam
in mundo nichil concupiscere. At si qͥs
semel a dominatione desidĩoꝵ temporali¬
um colla mentis excusserit: quadã iam
etiam in hac uita lib̾tate ꝑfruit᷑. dum nul-¬
lo desidio felicitatis afficitur. nullo aduer¬
sitatis terrore coartatur.

Expanded text:
tribulationes, cunctisque pro ea sudoribus libenter serviunt, et gravium jugo devotissime colla submittunt; cujus servitutis conditione et jugo carere est jam in mundo nihil concupiscere. At si quis semel a dominatione desideriorum temporalium colla mentis excusserit, quadam jam etiam in hac vita libertate perfruitur; dum nullo desiderio felicitatis afficitur, nullo adversitatis terrore coarctatur.
Abbreviated transcription (Latin):
secularium negotioꝵ: quib mens uehem̾¬
ter atterit᷑. quamius in eis sponte desude¬
tur. Quasi enim qͦdam uigo seruitii pre¬
munt ꝓsꝑa dum appetuntur: p̾munt ad¬
u̾sa dum formidant᷑. hoc uidelicet ui¬
gum graue seruitutis uidit dñs scłari¬
um ceruicib imp̾ssum: cum diceret. Ue¬

Expanded text:
saecularium negotiorum, quibus mens vehementer atteritur, quamvis in eis sponte desudet. Quasi enim quodam jugo servitutis premunt prospera, dum appetuntur; premunt adversa, dum formidantur: hoc videlicet jugum grave servitutis vidit Dominus saecularium cervicib
Abbreviated transcription (Latin):
enum meum suaue ẽ: &e onus meũ leue.
Asꝑum quippe uigum & durȩ sicut dix¬
imꝰ seruitutiᷤ pondꝰ ẽ. subẽẽ tẽporalib ãbire
t̾rena: retinere labentia: uelle stare in ñ stan¬
tib: appetere qͥdem tͣnseuntia. s cũ tͣnseunti¬
b nolle tͣnsire. Dum enim contra uotum¬
cuncta fugiunt. quȩ priꝰ mentẽ ex desi¬
derio adeptionis afflixerant. post ex pa¬
uore amussionis p̾munt. Hoc etiam ugũ
seruitutis a discipłoꝵ ceruice soluebat
dñs cum diceret. attendite uobis ne gͣ
uentur corda ur̃a in crapula & ebrietate.
ilico subiungens. & curis huiꝰ uite. Amait

Expanded text:
um leve . Asperum quippe jugum, et durae, sicut diximus, servitutis pondus est, subesse temporalibus, ambire terrena, retinere labentia, velle stare in non stantibus, appetere quidem transeuntia, sed cum transeuntibus nolle transire. Dum enim contra cuncta fugiunt quae prius mentem ex desiderio adeptionis afflixerant, post, ex pavore amissionis, premunt. Hoc etiam jugum servitutis a discipulorum cervice solvebat Dominus, cum diceret: Attendite vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrietate : illico subjungens: et curis hujus vitae. Am
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumq huiꝰ scl̃i diuites solent mentis
tedio affecti bona temporalit̾ accepta con-¬
spicere & tͥsticiam delinire. Cũ enĩ merore
qͦdam tangi se sentiunt. equos aspiciunt:
auri argentiq sui uasclłã contemplantur:
p̾dia circũeunt. Cumq ꝑ hȩc temporalia
ocłos libent̾ trahunt: obortũ animȩ mero¬
rem uincunt. Unde & eis in eugłio ue¬
ritas dicit. Ue uob̾ diuitib qͥa habetis con-¬
solationẽ urãm. S sc̃s uir qui hoc luget
qͥa ab ȩt̾nis gaudiis cecidit consolationẽ
de temporalib ñ admittit: dicens. Nega¬
ui consolari animã meã. Ac si aꝑte dicat.
Qui de temporaliũ amissione ñ lugeo:. de
temporalium abundantia consolari ne-
tes ista diceremꝰ. qͥd gͥ queris qͥ consolari in
his quȩ mundi sunt renuis. ilico aduux̃.
Memor fui dĩ: & delectatꝰ sum. Ac si aꝑte
dicat. Terrenaꝵ rerũ me nec abundantia
refouet: auctoris aũ mei quẽ adhuc uide¬
re ñ ualeo. uł sola memoria delectat. De

Expanded text:
plerumque hujus saeculi divites solent mentis taedio affecti bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Sed sanctus vir, qui hoc luget, quod ab aeternis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui temporalium amissionem non lugeo, de temporalium abundantia nequaquam constes ista diceremus, quid igitur quaeris, qui consolari in his, quae mundi sunt, renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum. Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei, quem adhuc videre non valeo, vel sola memoria delectat. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm qͥppe gaudiũ uł corona retͥbutionis deet¬
nitate recipit᷑: qͦd ñ hic pͥus pia tͥbulatione &
labore conqͥrit᷑. Hinc paulus ait. Si commo¬
rim̃ &e conuuiemꝰ: si sustinemuᷤ & conregna¬
bimꝰ. Hinc sc̃oꝵ gloriam angelus iohanni
indicans: ait. Hi sunt qui uenerunt ex
magna tͥbulatione. Hinc discipłos paulus
admonet dicens. ꝑ multas tͥbulationes opor¬
tet nos introire in regnum di. Hinc iterũ ait
Non coronabit᷑ n qui legitime certauerit
magnos labores. Quẽcũ ꝙ gͦ celestium dele¬
ctat magnitudo p̾mioꝵ: ñ deterreat. certam̃

Expanded text:
rona retributionis de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione et labore seminatur. Hinc Paulus ait: Si commorimur, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus . Hinc sanctorum gloriam angelus Joanni indicans, ait: Sunt qui venerunt de tribulatione magna . Hinc discipulos Paulus admonet, dicens: Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Hinc iterum ait: Non coronabitur, nisi qui legitime certaverit magnos labores. Quemcunque ergo coelestium delectat magnitudo praemiorum, non deterreat certamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aut nolunt oꝑari qͦd intelligunt: aut ip
sum qͦq sacrũ eloquiũ intelligere ac nosse
contẽpnunt. Aueritate enim au̾tentes audi¬
tum. ad fabulas conu̾tent᷑: dum om̃s quȩ
sua sunt querunt. ñ quȩ iħ̃u xp̃i. Scͥpta di

Expanded text:
quia nolunt operari quod intelligunt, aut hoc quia nolunt operari quod intelligunt, aut hoc ipsum quoque sacrum eloquium intelligere ac nosse contemnunt. A veritate enim avertentes auditum, ad fabulas convertuntur, dum omnes quae sua sunt quaerunt, non quae Jesu Christi. Scripta Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uis omnẽ scientiã atq doctrinã scͥptura sacra
sine aliqua comparatione transcendat. ut ta¬
ceam qͦd uera p̃dicat qͦd ad cȩlestem patͥam uo¬
cat: qͦd a t̾renis desidiis ad suꝑna amplecten¬
da cor legentis immiitat: qͦd dictis obscuri¬
orib exercet fortes. &e paruuilis humili sermo¬
ne blandit᷑: qͦd nec sic clausa ẽ ut pauesci de¬
beat. nec sic patet ut uilescat᷑ qͦd usu fastidiũ
mũ humilib uerb̾ adiuuat. sublimib sensi¬
b leuat: qͦd aliqͦ m̃ cum legentib erescit. qͣd¬
a rudib lectorib qͣsi recognoscit᷑: e tam̃ di¬
ctis semꝑ noua reppitur. Ut gͦ de rerũ pon¬
ipso etiam locutionis suȩ more transcendit:
quia uno eodemq sermone dum narrat tex¬
tum ꝓdit mistium: & sic scit p̾t̾ita dicere. ut
eo ipso nouerit futura p̾dicare: c&e ñ immuta¬
to dicendi ordine. eisdem ipsis sermonib
nouit. & acta describere. & agenda ñciare.
S tam̃ multos intͣ eccłiam positos cernimꝰ.

Expanded text:
is omnem scientiam atque doctrinam Scriptura sacra sine aliqua comparatione transcendat, ut taceam quod vera praedicat, quod ad coelestem patriam vocat; quod a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat; quod dictis obscurioribus exercet fortes, et parvulis humili sermone blanditur, quod nec sic clausa est ut pavesci debeat, nec sic patet ut vilescat, quod usu fastidium mum humilibus verbis adjuvat, sublimibus sensibus levat, quod aliquo modo cum legentibus crescit, qa rudibus lectoribus quasi recognoscitur, et tamen doctis semper nova reperitur; ut ipso etiam locutionis suae more transcendit; quia uno eodemque sermone narrat textum, prodit mysterium, et sic scit praeterita dicere, ut eo ipso noverit futura praedicare, et non mutato dicendi ordine, eisdem ipsis sermonibus novit et acta describere et agenda nuntiare.s, cum multos intra Ecclesiam positos cernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi p̾ceptis inseruiunt. aduentũ illiꝰ spe
certa prestolant᷑: extremum uenire iudiciũ.
ostendi cȩlestem patͥam. ꝑsolui p̾mia iustis
appetunt. Sciendum enim ẽ quod bonoꝵ
mens quo duriora ꝓueritate tolerat. eo et̾
solidior surgit: quanto ꝓ illo quisq grauio¬
ra ꝑtulerit. Labores quippe suos scĩ considerã¬
tes. mercedem retͥbutionis quert᷑ de causȩ suȩ
meritũ scientes. p̾sentiam iudicis expetunt:
eumq ut ueniat in flamina ignis dans uin¬
dictam impiis & contemplationis suȩ speciẽ
in retbutiones deferens piisardore summo
concupisct̾. Labores gͦ suos intuens p̾dica¬
tor egregrꝰ dicit. Ego enim iam delibor se tẽ¬
pus resolutionis meȩ instat. Bonũ certam̃
certaui. cursum consummaui: fidem ser
uaui: de reliquo reposita ẽ mͥ corona iusti¬
ciȩ. quã reddet mͥ dñs in illa die iustus ui¬
dex. Quia enim contra mala transeuntia si¬
ne defectu certauerat: de mansuris nimi¬
rum gaudiis sine dubietate p̾sumebat. Un¬

Expanded text:
Domini praeceptis inserviunt, adventum illius spe certa praestolantur: extremum venire judicium, ostendi coelestem patriam, persolvi praemia justis appetunt. Sciendum enim est quod beatorum mens, quo duriora pro veritate tolerat, eo aetesolidior surgit, quanto pro illo quisque graviora pertulerit. Labores quippe suos sancti considerantes, mercedem retributionis quaerunt, et causae suae meritum scientes, praesentiam Judicis expetunt: eumque ut veniat in flamma ignis, dans vindictam impiis, et contemplationis suae speciem in retributione deferens piis, ardore summo concupiscunt. Labores ergo suos intuens praedicator egregius dicit: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen cvavi. De reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus Judex. Quia enim contra mala transeuntia sine defectu certaverat, de mansuris nimirum gaudiis sine dubietate praesumebat; u
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris nr̃i testimoniũ. diues qͥ apud
inferos torquet᷑ in sinu abrahȩ latarum re-¬
quiescere contemplat᷑. Qui ꝓfecto si adhue
pe debito occumbens inferna penetrat:ut
suos qui ei inheserant. ad cȩlos reducat. S
qͦ nunc homo redemptꝰ ascendit: illuc ꝓfe¬
cto si peccare noluisset. etiam sine redemp¬
tione ꝑtingeret.

Expanded text:
Redemptoris nostri testimonium, dives qui apud Redemptoris nostri testimonium, dives qui apud inferos torquetur in sinu Abrahae Lazarum requiescere contemplatur. Qui profecto si adhuc o nostrae culpae debito occumbens, inferna penetrat; ut suos, qui ei inhaeserant, ad coelestia reducat. Sed quo nunc homo redemptus ascendit, illuc profecto si peccare noluisset, etiam sine redemptione pertingeret.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ intꝰ om̃ipotentis claritatẽ di uident:
nullomͦ credendu ẽ. quia sit foris aliquid
qͦd ignorent. mͦ łiii. Et sciendum qͦd elee¬
cti dĩ ce ꝑfecti postqͣm de corporib transeunt:
nequaquã ꝑ moraꝵ spacia sicut antiqͥ patreᷤᷤ
a celestis patͥe ꝑceptione differunt᷑. Mox
quippe ut a carnis colligatione exeunt. in c¬
lesti sede reqͥescunt: attestante paulo qui ait.
Scimus qm̃ si t̾restris domꝰ nr̃a huiꝰ habita¬
tionis dissoluat᷑. qͦd edificationẽ ex dõ ha-¬
bemꝰ domũ ñ manufactam ȩt̾nam in cȩlis.
Priꝰautẽ quã redemptor nr̃ morte sua hu¬
mani generis penam solueret. eos ȩtiã qui
cȩlestis pat̾ȩ uias sectati sunt. pꝰt egressum
carnis inferni claustra tenuerunt. ñ ut pe¬
na qͣsi peccatores plecteret: s ut eos in locis
remotiorib qͥ escentes. qͥa necdu int̾cessio
mediatoris aduenerat ab ingressu regni re¬
atꝰ pͥmȩ culpe ꝓhiberet. Unde uxta eiꝰdem

Expanded text:
quae intus omnipotentis Dei claritatem vident nullo modo credendum est quia sit foris aliquid quod ignorent. Et sciendum quod electi et perfecti postquam de corporibus transeunt, nequaquam per morarum spatia, sicut antiqui Patres, a coelestis patriae perceptione differuntur. Mox quippe ut a carnis colligatione exeunt, in coelesti sede requiescunt, attestante Paulo, qui ait: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . Prius autem quam Redemptor noster morte sua humani generis poenam solveret, eos etiam qui coelestis patriae vias sectati sunt, post egressum carnis inferni claustra tenuerunt, non ut poena quasi peccatores plecteret, sed ut eos in locis remotioribus quiescentes, quia necdum intercessio Mediatoris advenerat, ab ingressu regni reatus primae culpae prohiberet. Unde juxta ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
eis qͦs eriꝑe ñ possunt. nec ex miscdia condeᷤ¬
cendunt.: qͥa tantũ illos tẽ a se uidebunt ex
traneos: quanto & ab eo quem diligunt au¬
ctore suo conspiciunt repulsos. Quid autẽ
mirũ si dum iusti iniustoꝵ torm̃ta conspici¬
unt. hoc eis eueniat in obsequio gaudioꝵ:
qͣndo & in pictura niger color subst̾nitur.
ut alb uł rubeus clarior uideat᷑: S sicut
dictum ẽ tanto eis sua gaudia excrescunt:
qͣnto eoꝵ ocłis dampnatoꝵ mala subt̾iacent¬
quȩ euaserunt. Quamuis eis sua gaudia
plene sufficiant ad ꝑfruendum. mala tam̃
repboꝵ absq dubio semꝑ aspiciunt: qͥa qͥ cre¬
atoris sui claritatẽ uident. nichil in creatu¬
ra agit᷑ qͦd uidere ñ possint. mͦ ł xii. Pre

Expanded text:
eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condeseis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tantum illos tunc a se videbunt esse extraneos, quanto ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis eveniat in obsequio gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur. Sed, sicut dictum est, tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnatorum mala subterjacent. Quamvis eis sua gaudia plene sufficiant ad perfruendum, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia cum Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ante retͥbutionẽ extremi udicii iniusti
qͦsdam in reqͥem iustos conspiciunt. ut eos
uidentes in gaudio. ñ solum de suo suppli¬
cio. s etiam de illoꝵ crucient᷑ bono. Iusti uͦ in
tormentis semꝑ intuent᷑ inuistos. ut hinc eoꝵ
gaudiũ crescat qͥa mału conspiciunt qͦd mi-¬
sericorditer euaserunt. tantoq maiores erepto¬
ri suo grãs referant: qͣnto uident in aliis qͦd
ipsi ꝑpeti si eeñt derelicti potuerunt. Necil¬
lam tantȩ beatitudinis claritatẽ apud iusto¬
rũ animũ fuscat aspecta pena reꝓboꝵ: q̃m
beatoꝵ leticia ñ ualebit. Iustoꝵ aũ animȩ
qͣmuis in suȩ naturȩ bonitate miscd̃iam
habeant. etiã si misereri uellent iam te om̃i
no ñ possunt: quia iusticiȩ auctoris sui coniũ¬
ctȩ tanta rectitudine constringunt᷑. ut nulla
ad reꝓbos compassione moueant᷑: & erecti ĩa
ꝑ iusticiam iudicii eis nullomͦ misereantur
Ipsi qͥppe iudici concordant cui inherentꝰ ce

Expanded text:
 ante retributionem extremi iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur inigaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt, tantoque majores Redemptori suo gratias referant, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti si essent derelicti potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscat aspecta poena reproborum,beatorum laetitia non valebit. Justorum enim animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, etiamsin possunt, quia justitiae auctoris sui conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur, et erecti jam per justitiam judicii, eis nullomodo misereantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et
Abbreviated transcription (Latin):
uos filiꝰ liberauerit. uere lib̾i. xuiii
eritis. mͦ ł xxiii. Et̾na dĩ sapientia ad
redimendu genꝰ humanũ. ñ scõs angłos.
ñ iustos homines misit. s in manifestati-¬
one uisioniꝰ ꝑ semetipsam uenit. Nullus
qͥppe angłoꝵ nullus iustoꝵ hominũ missꝰ
ẽ. ut humanũ genꝰ a culpa redimeret᷑: qͥa
ꝑ ereatorẽ necesse erat ut creatura libera
scĩ st̃ missi. ut in corda hõinũ uiã huic sapi¬
entiȩ p̾dicando p̃pararent: qͥ nͥ se seruoᷤ huiꝰ
sap̃iȩ cognosc̾ent: sẽi nullatenꝰ ẽẽ potuissent.

Expanded text:
os Filius liberaverit, vere liberi eritis . Aeterna Dei sapientia ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines misit, sed in manifestatione visionis per semetipsam venit. Nullus quippe angelorum, nullus justorum hominum missus est, ut humanum genus a culpa redimeretur, quia per Creatorem necesse erat ut creatura Dei libsancti sunt missi, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, qui nisi se servos hujus sapientiae cognoscerent,
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾ium missi ꝓpter eos qui hereditatem
capient salutis: qm uidere semꝑ faciem patriᷤ
possunt. si ad minist̾ium ext̾ius ꝓ nr̃a salu¬
te mittunt᷑: Quod tam̃ citiꝰ soluimus: si
qͣntȩ subtilitatis sit anglica natura pensamꝰ.
N eq enim sic a diuina uisione foras exeunt.
ut internȩ contemplationis gaudiis pͥuentur.
quia si conditoris aspectum exeuntes amitte¬
rent̾. nec iacentes erigere. nec ignorantib uera
nuntiare potuissent: fontemq lucis quem
egredientes ipsi ꝑderent: cecis nullatenꝰ ꝓpi-¬
narent. In hoc est itaq nunc natura angłica
a nature nĩȩ conditione distincta: qͦd nos &e
loco cireũ scribim᷑ & eecitatis ignorantia caar
ti sunt: s tam̃ eoꝵ scientiȩ longe suꝑ nos in¬
comparabilit̾ dilatant᷑. Interiꝰ qͥppe ext̾iusq
sciendo distincti sunt: quia ipsum fontem
scientiȩ contemplant᷑. Quid enĩ de his quȩ
scienda sunt nesciunt: qui scientẽ om̃ia sci¬
unt: Eoꝵ itaq scientia comparatione nr̃a

Expanded text:
ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Quomodo videre semper faciem Patris possunt, si ad ministerium exterius pro nostra salute mittuntur? Quod tamen citius solvimus, si quantae subtilitatis sit angelica natura pensamus. Neque enim sic a divina visione foras exeunt, ut internae contemplationis gaudiis priventur; quia si Conditoris aspectum exeuntes amitterent, nec jacentes erigere, nec ignorantibus vera nuntiare possent, fontemque lucis quem egredientes ipsi perderent, caecis nullatenus propinarent. In hoc est itaque nunc natura angelica a naturae nostrae conditione distincta, quia nos et loco circumscribimur, et caecitatis ignorantia cti sunt, sed tamen eorum scientiae longe super nos incomparabiliter dilatantur. Interius quippe exteriusque sciendo distenti sunt, scientiae contemplantur. Quid enim de his quae scienda sunt nesciunt, qui scientem omnia sciunt? Eorum itaque scientia, comparatione nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
nis ignorantes. tanto sollicitiꝰ debent p̾cipi¬
tem metuere ruinam. quanto altius stant:
& audire quid ꝑ semetipsam ueritas de hac
integritate dicat. Non om̃s capunt u̾bũ hoc
Quod eo innotuit summũ qͦd denegauit om¬
nium: & dum p̾dicit qͦd difficile capitur:
audientib innuit cum qua cautela ceptũ¬
teneatur.

Expanded text:
nis ignorantes, tanto sollicitius debent praecipitem metuere ruinam, quanto altius stant, et audire quid per semetipsam Veritas de hac integritate dicat: Non omnes capiunt verbum . Quod eo innotuit summum, quo denegavit omnium; et dum preadicit quia difficile capitur, audientibus innuit captum cum qua cautela teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mentes scõꝵ desid̾io cȩlesti: & ipse imple¬
tas exaudit. Ip̃e enĩ creat in sc̃oꝵ cordib
amorẽ: &e ipse ex amantib cordib susci-¬
pit p̃cem. Negationẽ suam petrus fle-¬
uit amare: s tam̃ illic p̾mit

Expanded text:
mentes sanctorum desiderio coelesti, et ipse impletas exaudit: ipse enim creat in sanctorum cordibus amorem, et ipse ex amantibus cordibus suscipit precem. Negationem suam Petrus flevit amare, sed tamen illud praemit
Abbreviated transcription (Latin):
quodam denario consummatꝰ uiuat. Uel
certe qͦd septem uirtutes sunt quib in hac
uita laborat᷑. dumq eis in remuneratione
contemplatio trinitatis reddit᷑: uita labo¬
rantium denario remuneratur. S ꝑfectꝰ
quisq etiam in hac uita denarium acci-¬
pit: dum eisdem septem uirtutib. spem.
fidem. caritatẽq coniungit:¬

Expanded text:
quodam denario consummatus vivat. Vel quodam denario consummatus vivat. Vel certe, quod septem virtutes sunt, quibus in hac vita laboratur, dumque eis in remuneratione contemplatio Trinitatis redditur, vita laborantium denario remuneratur. Sed perfectus quisque etiam in hac vita denarium accipit, dum eisdem septem virtutibus, spem, fidem, charitatemque conjungit
Abbreviated transcription (Latin):
numerus in scͥptura sacra ꝑfectus est: qͥa
lex in decem p̾cepta concluditur: omĩs q
culpa ñ amplius quã ꝑ decem uerba cohibe¬
tur: &e enarrante ueritate oꝑatores uineȩ de¬
nario remunerantur. In denario quippe tͥa
uingunt᷑ ad septem. Homo autẽ qͥa ex ani¬
ma constat & corpore: in septẽ qualitatib
continetur. Nam tͥb spiritalit᷑ &e quatuor
corporalit̾ uiget. In dilectione etem̃ dĩ trib
qualitatib spiritalit̾ excitat᷑: cum ei ꝑ legẽ
dicit᷑. Diliges dnm̃ dm̃ tuũ ex tota mente¬
tua. &e ex tota anima tua: & ex tota uirtute
tua. Corporalit̾ uͦ quatuor qualitatib cõ¬
tinet᷑: quia uidelicet ex materia calida &e
frigida. humida & sicca componit᷑. Homo
gͦ qui ex quatuor qualitatib constat. dena¬
rio remunerari dicitur: quia in illa ꝑceptio¬
ne suꝑnȩ patriȩ septem nr̃a ad tͥa iungun¬
tur ȩt̾na: ut homo contemplationẽ tͥnita¬
tis accipiat: & de remuneratione oꝑis qͣsi

Expanded text:
numerus in ea perfectus est, quia lex in decem praeceptis concluditur, omnisque culpa non amplius quam per decem verba cohibetur, atque, enarrante Veritate, operatores vineae denario remunerantur . In denario quippe tria junguntur ad septem. Homo autem, qui ex anima constat et corpore, in septem qualitatibus continetur. Nam tribus spiritaliter, et quatuor corporaliter viget. In dilectione etenim Dei tribus qualitatibus spiritaliter excitatur, cum ei per legem dicitur: Diliges Dominum tua, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua . Corporaliter vero quatuor qualitatibus continetur, quia videlicet ex materia calida et frigida, humida et sicca componitur. Homo ergo qui ex septem qualitatibus constat, denario remunerari dicitur, quia in illa perceptione supernae patriae septem nostra ad tria junguntur aeterna, ut homo contemplationem Trinitatis accipiat, et de remuneratione operis quasi
Abbreviated transcription (Latin):
desidium nr̃ animꝰ exarsit. si iam uerũ lum̃
intrinsecus respicit. si se in flammã scĩ feruo¬
ris accendit in quantũ locus admittit. in
qͣntum causa exigit debemꝰ ꝓ defensione
iusticiȩ nosmetipsos obicere: & ꝑu̾sis ad in¬
iusta erumpentib etiam cũ ab eis ñ que¬
rimur obuiare. Nam cũ iusticiã qͣm nos
amamꝰ in alis feruint nos nichilominus
sua ꝑcussione confodiunt. etiã siuenerari
uideant᷑. Intueri libet qͣntꝰ paulũ feruor ac¬
cenderat: quando eum ephesi ad irrũpen-¬
das theatri turbas zeli flamina rapiebat.
Scͥptum qͥppe ẽ. Repleti sunt ira: & exclama-¬
uerunt dicentes. Magna diana ephesioꝵ.
Et impleta ẽ ciuitas confusione: & impetũfe¬

Expanded text:
desiderium animus exarsit, si iam verum lumen intrinsecus respicit, si in se flammam sancti fervoris accendit, in quantum locus admittit, in quantum causa exigit, debemus pro defensione iusticiae nosmet ipsos obicere et perversis ad iniusta erumpentibus etiam, cum ab eis non requirimur, obviare. Nam cum iusticiam, quam nos amamus, in aliis feriunt, nos nihsua percussione confodiunt, etiamsi venerari videantur. Intueri libet quantus Paulum fervor accenderat, quando eum Ephesi ad irrumpendas theatri turbas zeli flamma rapiebat. Scriptum quippe est: Repleti sunt ira, et exclamaverunt, dicentes: Magna Diana Ephesiorum. Et impleta e
Abbreviated transcription (Latin):
d ep̃hensus. cũ sibi quelibet adu̾sitas ĩmi¬
net. pͥus intra semetipsum contra formidi¬
nem &e p̃cipitationẽ pugnet: quatinꝰ nec
formidolose. se subtrahat᷑. nec p̾̃cipitant᷑ op¬
ponat. Ualde enim p̾ceps ẽ. qui se semꝑ ad¬
u̾sis obicit: & ualde pauidꝰ qͥ semꝑ abscondit.¬
S hec melius in bellis sꝑitalib discimnꝰ. si for¬
mam exercitii a corporalib bellis trahamꝰ
Neq enĩ ille dux sapiens ẽ qui contͣ cuneos
hostiles exercitũ p̾ceps admouet. neq ille dux
fortis qui semꝑ hunc ab hostis facie cauendo
sub ducit. Scire namq dux debet mͦ ab hosti¬
li impetu exercitũ caute subtraheres mͦ hostẽ
eircũ fusis cornib coartare. Qd̃ nimirũ solli¬
cite ꝑfecti p̾dicatores exhibent. eũ mͦ ꝑsecuti¬
onis rabiem declinantes nouerunt sapient̾
s ñ eneruit᷑ cederẽ mͦ uͦ ꝑ secutionis impetũ
contempnentes. nouerunt ei fortitꝰ s ñ pre-¬

Expanded text:
deprehensus, cum quaelibet sibi adversitas immideprehensus, cum quaelibet sibi adversitas imminet, prius intra semetipsum contra formidinem et praecipitationem pugnet, quatenus nec formidolose se subtrahat, nec praecipitanter opponat. Valde enim praeceps est qui semper se adversis objicit, et valde pavidus qui semSed haec melius in bellis spiritualibus discimus, si formam exercitii a corporalibus bellis trahamus. Neque enim ille dux sapiens est, qui contra cuneos hostiles exercitum praeceps admovet, neque ille dux fortis qui semper hunc ab hostis facie cavendo subducit. Scire namque dux debet, modo ab hostili impetu exercitum caute subtrahere, modo hostem circumfusis cornibus coarctare. Quod nimirum sollicite perfecti praedicatores exhibent, cum modo persecutionis rabiem declinantes, noverunt sapienter sed non enerviter cedere: modo vero persecutionis impetum contemnentes, noverunt ei fortiter sed non prae