comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
octobrẽ. quia scilicet mensis qͦ pas¬
cha gerit᷑. & ordine conditionis.
& edicto legis. anni pͥncipiũ tenet.
dicente dño ad moysen. Mesis istei u
pͥncipiũ mensiũ. pͥmus erit in men¬
sibus anni. Decima die mensis huiꝰ
tollat irisqͥsq agnũ & cet̾a. Huiꝰ
autẽ diei apłs ad hebreos scribens
ita mnenuunt. In pͥon qͥdem tab̾na¬
culo sẽꝑ intibant sac̾dotes sacͥfici¬
ors officia consũmantes. in scđo
autẽ semel in anno solus pontifex
ñ sine sanguine quẽ offert.&. cet̾a.
Quibus huiꝰ diei mẏsteriũ pandens.
iħm ostendit pontificẽ ẽẽ uerũ. qͥ con¬
sũmatis officii sui diebus. hoc e̾ mi¬
pleta dispensatione carnis. insangui¬
ne ꝓprio cęli secreta subiit. ut ꝓpiti¬
ũ nobis faceret patrẽ. &. int̾pellaret
ꝓpeccatis eor. qͥ adhuc ꝓforibus oran¬
tes expectant & dilig̃t aduentũ eiꝰ.
P ulchre gͥ ea die descensio eiꝰ ꝑ angłm

Expanded text:
Octobrem; quia scilicet mensis quo PasOctobrem; quia scilicet mensis quo Pascha geritur, et ordine conditionis, et edicto legis anni principium tenet, dicente Domino ad Moysen: Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Decima die mensis hujus, tollat unusquisque agnum, etc. . Hujus autem diei Apostolus ad Hebraeos scribens, ita meminit: In prius quidem tabernaculum semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes; in snno solus pontifex non sine sanguine quem offert, etc. . Quibus diei hujus mysterium pandens, Jesum ostendit pontificem esse verum, qui consummatis officii sui diebus, hoc est impleta dispensatione carnis in sanguine proprio, coeli secreta subiit, ut propitium nobis faceret Patrem, et interpellaret pro peccatis eorum qui adhuc prae foribus orantes exspectant, et diligunt adventum ejus. Pulchre igitur ea die descensio ejus per angelum
Abbreviated transcription (Latin):
moẏsen qͥdem unũ constituit sũmũ
sac̾dotẽ. cin mortuo ꝑ ordinẽ unũ¬
succedere nissit. & hoc ad dauid
usq tẽpora seruatũ est. a quoplures
fieri ut diximus dño nchilominus
agente decͤtũ est. qͥ uicissim mmnnstͣn¬
tes. tẽpore uicis suę singuli castimo¬
ue studerent: domũq suã omni¬
no non tangerent. Unde nẽ racha¬
functus asseuerat᷑. Sorte exiit
ut incensũ poneret ingressus in tẽ¬
plũ dm̃. Et omnis multitudo erat
populi orans foris hora incensi.
Non noua nunc sorte electꝰ est cũ incen¬
sũ esset adolendũ. s pͥsea t̾e sorte p̾electꝰ
c̃ pͥmo ex ordine sui pontificatꝰ in uicẽ
abia succederet. Incensũ autẽ in sc̃a
scõꝵs a pontifice deferri expectante
foris tẽplũ onm populo. deenna die
septum mensis est iussum. & hauc
dicm xxpiationis siue ꝓpiti. ationis uo¬
cari. quȩ apud nos ob uariũ lunȩ dis¬
cursũ a qua nenses cõputant hebrei
mͦ in septẽbrẽ mensẽ. mͦ incidit in

Expanded text:
summum sacerdotem, cui mortuo unum per ordinem succedere jussit, et hoc ad David usque tempora servatum est, a quo plures fieri ut diximus, Domino nihilominus agente decretum est, qui vicissim ministrantes, tempore vicis suae singuli castimoniae studerent, domumque suam omnino non tangerent. Unde nunc Zachafunctus asseveratur. Sorte exiit ut incensum poneret ingressus in templum Domini; et omnis multitudo erat populi orans foris, hora incensi. Non nova nunc sorte lectus est, cum incessum esset adolendum, sed prisca tunc sorte praelectus, cum primo ex ordine sui pontificatus in vicem Abia succederet. Incensum autem in sancta sanctorum a pontifice deferri, exspectante extra templum omni populo, decima die septimi mensis est jussum. Et hanc diem expiationis, sive propitiationis vocati, quae apud nos ob varium lunae discursum a qua menses computant Hebraei, modo in Septembrem mensem, modo incidit in
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Et ecclesiastes. ne sis inqͥt multũ
iustus. qͥa plerũq iusticia durior
homnũ quercłã ꝓuocat. Que uͦ
tẽpata est. ipsa sue dulcedus gr̃a
etiã inuidiȩ querioniã uitat.
Et non erat illis filiꝰ: eo qͦd esset
elysabethi sterilis. & ambo ꝓcessissent
in diebus suis. Diuinitus est ꝓcura¬
tũ. ut ꝓuecte etatis duiq coniugii
fructu pͥuatis ioħ̾es parentibus¬
u nasceret᷑. qͥtenus mopinato ꝓlis¬
ortu & ipsos donũ gratiꝰ reficeret.

Expanded text:
bus . Et Ecclesiastes: Ne sis inquit multum bus . Et Ecclesiastes: Ne sis inquit multum justus . Quia plerumque justitia durior, hominum querelam provocat. Quae vero temperata est, ipsa suae dulcedinis gratia etiam invidiae querimoniam vitat. Et non erat illis filius, eo quod esset Elisabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut provectae aetatis diuque conjugii fructu privatis Joannes parentibus nasceretur, quatenus inopinato ortu et ipsos donum
Abbreviated transcription (Latin):
ante hommẽ. iustꝰ ẽ ante deu̾. Aliter
uident homines: alit̾ uid et deus.
Hommes in facie: ds in coclo. R̾t ideo
fieri potest ut aliqͥs affectara bonitate
dm non sit: si iusticia ex mentis sĩpli¬
citate nõn formet᷑. s adulatione simu
letꝰ. Beatꝰ autẽ ille qͥ in conspectu dei
uistꝰ est. B eatꝰ ille de qͦ dñs digata¬
t᷑ dicere. Eece uere ifrahelita in quo
dolus non est. Uerus emĩ tfrahelita ẽ
qͥ dm uidet. & uideri se nouit a dño:¬
dentes inqͥt in omnibus mandatis
& iustificationib dm̃. Priꝰ mandatũ:
scd̃a ẽ itstificatio. Cum enĩ inanda¬
tis cęlestibus obȩdimꝰ: in mandatis
uicedimus dm̃. Cum udicamꝰ &
congrue iudicamus. tenere dm̃ iusti¬
ficationes uidem᷑. Plena gͥ laudatio
quȩ genus. mores. officiũ. factũ. iu¬
diciũ cõprehendit. Genus in maio¬
ribus. mores in equitate. officiũ in
sine querela. hoc est qͦd apłs ait.
rouidentes bona. non tantũ coram
deo: sed etiã corã omnibus honmi¬

Expanded text:
ante homines, justus est ante Deum. Aliter vident homines, aliter videt Deus: homines in facie, Deus in corde. Et ideo fieri potest ut aliquis, affectata bonitate Deum non sit, si justitia non ex mentis simplicitate formetur, sed adulatione simuin conspectu dei iustus est, beatus ille de quo dominus dignatur dicere: ecce uere Israhelita. in quo dolus non est; uerus enim Israhelita qui deum uidet et uideri se nouit a deodentes inquit in omnibus mandatis, et justificationibus Domini. Prius mandatum, secunda est justificatio. Cum enim mandatis coelestibus obedimus, in mandatis incedimus Domini. Cum judicamus, et congrue judicamus, tenere Domini justificationes videmur. Plena igitur laudatio, quae genus, mores, officium, factum, judicium comprehendit. Genus in majoribus, mores in aequitate, officium in Sine querela, hoc est quod Apostolus ait: Providentes bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram homini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ obseruantiã utͥusq testam̃ti regni
cȩlestis inla penet᷑tur. recte ⁊ ĩtẽplo
salomonis mysticꝰ qͥndecĩ graduum
ascensus fuisse nart at᷑. M is qͥ ad
domniũ in tͥbulatione clamans ex¬
audi᷑. totid̾ẽ graduũ psalnus ad
supna ꝑducit᷑. qͦ tandẽ in atriis do¬
mus dei positus audire possit. bene¬
dicat te dñs ex syon. Tẽpus qͦq he¬
rodis alienigene uidelicet .i. gis. etiã
ipsũ dĩnco actestat᷑ aduentiu. Predictũ
nãq fuerat qͥa ñ deficiet pͥnceps ex
iuda. neq dux de femoribus eiꝰ. donec
ueniat qui mittendus est. Ex qͦ enĩ ex
egẏpto exier̾t patres. suȩ gentis iudi¬
cibus usq ad samuel ꝓpħam. ac de¬
usq ad hyrcanu̾ regẽ simul & pon¬
tificẽ. Quo fr̃is muidi i multis cala¬
mitatibus uexato. & ad ultimũ ab
hero de cuiꝰ pat̾m ipse de ignobili ad¬
uena. hoc ist genere idumeo. subli¬
mẽ fecerat & eniẽ. ui fraudis int̾ẽpto.
uidee regrũ ipsi herodi iussu cesaris

Expanded text:
 observantiam utriusque Testamenti regni coelestis aula penetratur, recte et in templo Salomonis mysticus quindecim graduum ascensus fuisse narratur. Et is qui ad Dominum in tribulatione clamans exauditur, totidem graduum psalmis ad superna perducitur, quo tandem in atriis domus Dei positus, audire possit: Benedicat te Dominus ex Sion . Tempus quoque Herodis alienigenae, videlicet regis, etiam ipsum Dominico attestatur adventui. Praedictum namque fuerat, quia non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo enim patres Aegypto exierunt, suae gentis judicibus usque ad Samuel prophetam, ac deusque ad Hyrcanum regem simul et pontificem, quo fratris invidia multis calamitatibus vexato, et ad ultimum ab Herode cujus patrem ipse de ignobili advena, hoc est genere Idumaeo, sublimem fecerat et civem vi fraudis interempto, Judaeae regnum ipsi Herodi jussu Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
ne tͥ scribere optime theophile ut
cognoscas eors u̾boꝵ de qͥbus eruditꝰ
fuisse scribendi. ne pseudo euuange¬
listis facultas esset falsa p̾dicandi.
ut eors hodie q monim̃ta testant᷑. sul
nomine apostoloꝵ ꝑfidiȩ conati sum
indiicere sectas. Demq nonnulli th¬
mȩ alii bartolomei. qͥdã mathiȩ. alis
etiã duo decĩ apłoꝵ titulo reperiunt᷑
falso sua scͥpta p̾notasse. Sed & basi¬
lides atq apelles quors unius trescen¬
tos sexagnita qͥnq celos. alt̾ duos in¬
ucẽ contrarios deos int̾ alia nefanda
dognatie abant eugłia sin nonmnus
errore fȩda reliquisse. Int̾ qͦ notandũ
qͥd dicit᷑ eu̾glm uixta hebreos non int̾
apocrifas. s nt̾ ecclesiasticas aunume¬
randũ historias. Nã & ipsi sacrȩ scͥp¬
turȩ interp̾ti ieromimo pleraq ex eo
testimonia usurpare: & ipsũ in latiis¬
num grecumq uisũ est transferre
sermonẽ. Falsa uͦ eu̾glia lucas pͥma
mox p̃fatione refellit. Qm̃qͥdẽ multi

Expanded text:
ne tibi scribere, optime Theophile, ut cognoscas eorum verborum de quibus eruditus fuisse scribendi, ne pseudoevangelistis facultas esset falsa praedicandi, qui, ut eorum hodieque monumenta testantur, sub nomine apostolorum perfidiae conati sunt inducere sectas. Denique nonnulli Thomae, alii Bartholomaei, quidam Matthiae, aliqui etiam duodecim apostolorum titulo reperiuntur falso sua scripta praenotasse. Sed et Basilides atque Apelles, quorum unus trecentos sexaginta quinque coelos, alter duos invicem contrarios deos inter alia nefanda dogmatizabant, Evangelia sui nominis errore foeda reliquisse. Inter quae notandum, quod dicitur Evangelium juxta Hebraeos, non inter apocryphas, sed inter ecclesiasticas numerandum historias. Nam et ipsi sacrae Scripturae interpreti Hieronymo pleraque ex eo testimonia usurpare, et ipsum in Latinum Graecumque visum est transferre sermonem. Falsa vero Evangelia, Lucas prima mox praefatione refellit. Quoniam quidem multi
Abbreviated transcription (Latin):
quia si homo talia ꝓmitteret. ipu¬
ne sigũ flagitare liceret. At cũ angłs
ꝓinittat:. iã dubitare ñ deceat. Datq
signũ qͦd rogat᷑. ut qͥ discredendo¬
locutus ẽ. iã tacendo credere discat.

Expanded text:
quod si homo talia promitteret, impune signum flagitare liceret; at cum angelus promittat, jam dubitari non deceat. Datque signum quod rogatur, ut qui discredendolocutus est, jam tacendo credere discat.
Abbreviated transcription (Latin):
dño futurus. & adhuc ex utero ma¬
tris sp̃c sc̃i sit muere ditandꝰ. postͤmo
etiã filiis isrł qͦs ad dñm dm ipsors
Serat conu̾surus. Et erit gaudiũ
Stibi et exultatio:ꝙ. multim natiuita¬
te eiꝰ gaudeb̾t̃. Merito gaudet pater
qͦd uel in senecta natũ. uel talis gr̃e
acceꝑit filiũ. Gaudent & alii qͥbus
mauditũ eatenus regni cęlestis eu̾głi¬
caret ingressũ. Et notandũ qͦd uato
p̾cursore multi gaudent. nato autẽ
dño annuntiat angłs gaudiũ mag¬
nũ qͦd erit omni populo: qͥa iudeli¬
cet hic salutẽ multis p̃dicare. ille
omnibus qui uelint adueint dona¬
E n re. E rit em̃ magnus corã dño. ꝙ¬

Expanded text:
ero matris Spiritus sancti sit munere ditandus: postremo etiam filiis Israel, quos ad Dominum Deum ipsorum erat conversurus. Et erit gaudium tibi et exultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Merito gaudet pater quod, vel in senecta natum, vel talis gratiae acceperit filium. Gaudent et alii quibus inauditum eatenus regni coelestis evangelizarit ingressum. Et notandum quod nato praecursore multi gaudent, nato autem Domino annuntiat angelus gaudium magnum quod erit omni populo. Quia videlicet hic salutem multis praedicare, ille omnibus qui velint advenit donare. Erit enim magnus coram Do
Abbreviated transcription (Latin):
gare. erubescant fotinamt. xp̃o ex
uirgine pͥncipiũ dare: cessent ma¬
nichei aliũ ppłi isrł. atq aliũ xp̃ia¬
nors d̾m credere. Et qͥa ioħes p̾cedere
ante illũ dicit᷑. udeant ęt̾nũ ante
secła d̃m. post homnnẽ in secłis natũ.
Ideoq a suo p̃cursore mͦ uirũ post se¬
re dr̃. quia sic̃ ille p̾co uenturus est¬
iudicis. ita hic p̾co factus ẽ redẽp¬
toris. Ande & conu̾satiõe ꝓrs similli¬
ma ambo deserta secuti. iuictu frii¬
giuestitu inculti. inundo st̃ despecti.
ambo regis & reginȩ uesamã tolerãt.
Iue iordanẽ cęlũ petiturꝰ diuisit. hic
ad lauachrũ salutare qͦ cȩlũ petat᷑

Expanded text:
gare. Erubescant Photiniani Christo ex virgine principium dare. Cessent Manichaei alium populi Israel, atque alium Christianorum Deum credere. Et quia Joannes praecedere ante illum dicitur, videant aeternum ante saecula Deum post hominem in saeculis natum, ideoque a suo praecursore mre dicitur, quia sicut ille praeco venturi judicis, ita hic praeco factus est redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima, ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti, ambo regis et reginae vesaniam tolerarunt. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo c
Abbreviated transcription (Latin):
utrasq int̾ se familias sortibus. unã
domũ quȩ ceteris p̾erat eleazar.
& alterã domũ quȩ sub se habebat
ceteros ithamar. Lege u̾ba dierum:
sed &. antiquitatũ iosephi librũ sep¬
timũ ubi statiitũ refert ut utͦq ge¬
neratio iuxta ordinẽ sortionis mi¬
nistraret ꝑ dies octo: a sabbato usq
ad sabbatũ. Ubi etiã de tͥhii leui¬
tarũ ugintiquatuor partes factas as¬
serit. ut ipsi qͦq eodẽ modo sortiti
uxta morẽ sac̃dotũ octo his diebus
ministrarent. Non autẽ frust᷑ pͥmꝰ
noui testam̾ti p̾co in octauȩ sortis
uice nascit᷑. qͥa sic̃ septenario sepe

Expanded text:
utrasque inter se familias sortibus, unam utrasque inter se familias sortibus, unam domum quae caeteris praeerat Eleazar, et alteram domum quae sub se habebat caeteros, Ithamar. Lege Verba dierum, sed et Antiquitatum Josephi librum septimum, ubi statutum refert, ut utraque generatio juxta ordinem sortitionis ministraret Deo per dies octo a Sabbato usque ad Sabbatum. Ubi etiam de tribu Levitarum, viginti quatuor partes factas asserit, ut ipsi quoque eodem modo sortiti, juxta morem sacerdotum octonis diebus ministrarent. Non autem frustra primus Novi Testamenti praeco in octavae sortis vice nascitur, quia sicut septenar
Abbreviated transcription (Latin):
ratione conceptã. uerũ auita magis
ꝓpagatione susceptã liberiꝰ p̃dicaret.
Ed qͣmqͥdẽ aaron pͥmim lege pontifi¬
eis cunctis nota ẽ dignitas. dicendũ
paucis de abia. Cũ daund rex & ꝓ¬
pħa magna deuotione peteret ut
inueniret tab̾nacłm deo iacob. dñs
autẽ magis hoc asalomone fieri
decerneret. atq ideo daiud eidẽ
salamoni omnia quȩ ad impensas
domus ꝑtinebãt p̾pararet. ipsius qͦq
domus singlas mensuras & dese̾pti¬
onẽ daret. ut crescente extͥnsecus
stati culture. etiã deuotionis int̾us
culmen augesceret. diuisione̾ ni¬
chilominais sac̾dotaliũ leniticorq
gradur̾ in oinnia oꝑa domus dm̃
dutbuit. Frant enĩ pͥncipes scũa¬
rii & pͥncipes di. idei.. sũnu sac̾ do¬
tes. tã de filiis eleatar quã de filiis
ithamar. Quoꝵ uices scđm nuniste¬
ria sua ut ingrederent᷑ domũ dĩ. ingni¬
ti quatuor sortibus distuixit. in qͥbus
abia familiã de qua zacharias ortus
est. sors contigit octaua. Diuisit enĩ

Expanded text:
atione conceptam, verum avita magis propagatione susceptam liberius praedicaret. Et quoniam quidem Aaron primi in lege pontificis, cunctis est nota dignitas, dicendum paucis de Abia. Cum David rex et propheta magna devotione peteret, ut inveniret tabernaculum Deo Jacob, Dominus autem magis hoc a Salomone fieri decerneret, atque ideo David eidem Salomoni omnia quae ad impensas domus pertinebant praepararet, ipsius quoque domus per singula, mensuras, et descriptionem daret, ut crescente extrinsecus statu culturae, etiam devotionis interius culmen augesceret, divisionem nihilominus sacerdotalium Leviticorumque graduum in omnia opera domus Domini distribuit. Erant enim principes sanctuarii, et principes Dei, id est summi Sacerdotes, tam de filiis Eleazar quam de filiis Ithamar. Quorum vices secundum ministeria sua, ut ingrederentur domum Dei, viginti quatuor sortibus distinxit, in quibus Abia familiam, de qua Zacharias ortus est, sors contigit octava. Divisit enim
Abbreviated transcription (Latin):
erpe:. pokalẏpsis ubi ad
atuor anunalia uentũ est. noua
pretatione machiũ in leone. mar
in homine designatũ dixeris. cũ
inulli contra matheũ homini. qͥa
asi de homine scribere incipiat.
rcũ leom. in quo uox in deserto
gientis audiat᷑ assignent. Rogoq
Soc oꝑe plenius quid tibi de his
riꝰ uideat᷑ insinues. Memorẽ nr̃i
i sc̃am fratͥnitatẽ d̾s pacis cr dilec

Expanded text:
e Apocalypsis ubi ad quatuor animalia ventum est, nova interpretatione Matthaeum in leone, Marcum in homine designatum dixeris. Cum nonnulli contra Matthaeum homini, quia quasi de Domino scribere incipiat, Marcum leoni, in quo vox in deserto rugientis audiatur, assignent. Rogoque in hoc opere plenius, quid tibi de his verius videatur insinues. Memorem nostri tuam sanctam fraternitatem, Deus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
is utendũ putauit. & ea parit̾ non
solũ ponenda sĩplicit̾. sed etiã ex po¬
nenda iudicauit. ad eo ut ex paucis¬
simis memorati tractatoris sergentio¬
lis non paruũ uolumen retractando
confecerit. Quod ideo cõmemoran¬
dũ putaui. ut & tua sc̃a frat̾nitas.
& legentes simul agnoscerent. Uolo
eñ cõpleto a te ꝑ cei aaxiliũ opere
quod postulo. hanc simul epistolam
in capite p̃poni. te ñ ob aliã quã con¬
descensionis frat̾ne gr̃a in lucã scri¬
bere rogatũ: ut qui ob teneritudinẽ
ingenii sublimnia uel difficilia intel¬
lectu cape nequeunt. hec simpliciori
stilo exposita facilius aporehendanł.
insiste: beatũ lucã luculento sermo¬
ne expone. Et quia sẽs ambrosius
quȩdam indiscussateriit.
plana nec quesitu digna uidibant᷑.
hec qͦq ꝑspectis al.ors prrũ o¬
dictis explanare curato. Eredo

Expanded text:
is utendum putavit, et ea pariter non is utendum putavit, et ea pariter non solum ponenda simpliciter, sed etiam exponenda judicavit, adeo ut ex paucissimis memorati tractatoris sententiolis non parvum volumen retractando confecerit. Quod ideo commemorandum putavi, ut et tua sancta fraternitas, et legentes simul agnoscerent. Volo enim completo a te per Dei auxilium opere quod postulo, hanc simul epistolam in capite praeponi, te non ob aliam quam condescensionis fraternae gratiam, in Lucam scribere rogatum, ut qui ob teneritudinem ingenii sublimia, vel difficilia intellectu capere nequeant, haec simpliciori stylo exposita facilius apprehendant. ri sedulus insiste, beatum Lucam luculento sermone expone. Et quia sanctus Ambrosius quaedam indiscussa praeterplana nec quaesitu digna videbantur, haec quoque perspectis aliorum Patrum odictis explanare curato. Credo
Abbreviated transcription (Latin):
trum antece⁊entiũ tractatoꝵs intui¬
tu ne aut psalmos. aut alia que ro¬
gabat᷑ exponeret. aut quȩq siłni iude¬
bãt᷑ sci beret. manũ inetuendo re¬
traxit. Qur etiã ut idem augusti¬
nus ait. necesse est ideo plures a
pluribus fieri libros diu̾so stilo. s
n m lia̾sa file etiã de queltionib
eisdeni it. d idtrimoi res ipsa ꝑ¬
ueniat: ad alios sic. ⁊d alios autẽ
sic. Sinautẽ quedã st̃ ni expositio¬
ne berti ambrosii in lucã tã diserta
simul & excelsa. qͦd tuã qͦq sc̃ĩtatẽ
uidisse non ambigo. ut a doctiori¬
bus solum intelligi queant. a ru¬
dibus uͦ fastidiosis ue lectoribus
sunt. uel capiendi quȩ alda. ne que¬
renda qu lẽ qͣsi se celsiora: ne qͥsi
se fortiora putent᷑ esse scrutanda.
Nec parũ dedit indicii doctissimus
pat̾ augustinus. qui ad paulinam
dei famulã de uidendo deo scribens.
non aliis magis quã ex hoc opuscu¬
lo sũptis beati ambrosii testimoni¬

Expanded text:
trum antecedentium tractatorum intuitrum antecedentium tractatorum intuitu, ne aut psalmos aut alia quae rogabatur, exponeret, aut quaecunque sibi videbatur, scriberet, manum metuendo retraxit. Quin etiam ut idem Augustinus ait ideo necesse est plures a pluribus fieri libros diverso stylo, sed non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat, ad alios sic, ad alios autem sic. Sunt autem quaedam in expositione beati Ambrosii in Lucam, tam diserta simul et excelsa quod tuam quoque sanctitatem vidisse non ambigo, ut a doctoribus solum intelligi queant, a rudibus vero fastidiosisve lectoribus sunt, vel capiendi quae alta, ne quaerenda quidem quasi se celsiora, nec quasi se fortiora putentur esse scrutanda. Nec parum dedit judicii doctissimus pater Augustinus, qui ad Paulinam Dei famulam de videndo Deo scribens, non aliis magis quam ex hoc opusculo sumptis beati Ambrosii testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
quia uidelicet & ipsũ opis ardu¬
um. & a scĩssimo ac doctissimo au¬
tistite . anbrosio sit p̾occupatũ. nec
te negotiũ uires tuas excedens
susciꝑe ausum. immo nec opus fore
ab ullo repeti quod a sũmo inge¬
nio constaret i ptime cõpletũ. et
esse laboris suꝑflui post fortissima
tanti uiri dicta uel eadem alit̾ qͣsi
cõpilatorẽ aacere. uel quasi miius
doctũ infirmiora uelle subicere. teq
multũ tiniere ne in reprehensionẽ.
studii uẽterũ noua cudere puteris.
dicat᷑q tibi illud antiqu
Sxta cõmicũ inchil sit dictu. sͥo me¬
im sit dictũ prius. Et quia ka¬
ritas omnia sustinet. nec sc̃is uinqͣ¬
moris fuerit mucẽ inuidere i. ues¬
ꝓuocare: sed unũquemq in ordinai¬
la domo dñi pro uiribus suis ob¬
tulisse quod potuerit. Neq enĩ
iel beatus papa gregorius cimu¬
it ne offenderet patres a quibus
tot expositas euuangelii lectiones
i suis ipse retractiunit omeliis. el
augustinuis. aut quilibet alius pa¬

Expanded text:
quia videlicet et ipsum opus arduum, et a sanctissimo ac doctissimo antistite Ambrosio sit praeoccupatum. Nec te negotium vires tuas excedens suscipere ausum, imo nec opus fore ab ullo repeti, quod a summo ingenio constaret optime completum, et esse laboris superflui post fortissima tanti viri dicta, vel eadem aliter quasi compilatorem dicere, vel quasi minus doctum infirmiora velle subjicere. Teque multum timere, ne in reprehensionem studii veterum nova condere puteris, dicaturque tibi illud antiquijuxta comicum: Nihil sit dictum, quod non sit dictum prius: et quritas omnia sustinet, nec sanctis unqmoris fuerit invicem invidere, ivocare, sed unumquemque in ornanda domo Domini pro viribus suis obtulisse quod potuerit. Neque enim, vel beatus papa Gregorius timuit ne offenderet Patres a quibus tot expositas Evangelii lectiones in suis ipse retractavit homiliis; vel Augustinus, aut quilibet alius Pa
Abbreviated transcription (Latin):
facta est: ut ãionendo hoĩes ne hocfa-¬
ciant. tamꝗͣ ꝯdiat cor eoꝵ. ne sint fatui.¬
Quicũq qͣsierit aiãm suã saluã face̾ ꝑdet
eã Duob modis hȩc sententia recte po-¬
test intelligi.s ad unũ om̃ino finẽ ut̃q
intellectꝰ refert᷑: ut uidelicet adu̾sa ꝓ¬

Expanded text:
facta est, ut admonendo homines ne hoc fafacta est, ut admonendo homines ne hoc faciant tanquam condiat cor eoQuicunque quaesierit animam suam salvam facere, perdet illam. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, sed ad unum omnino finem uterque intellectus refertur, ut, videlicet, adversa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ excecłes carnalia. tamꝗͣ in aura libe¬
ra sp̃ualit̾ uiuit. Uasa eiꝰ in domo.
amauerat: s suꝑna petẽs in hoc mũ¬
do reliq̃rat: qs ĩminente iuditio ne¬
cẽe̾ ẽ nullatenꝰ repetat. Illa enĩ horã.
ñ eã qͣ uidex uenit. s qͣ uenturꝰ ẽ di¬
cit: ñ qͣ ignis sodomã descendit. s qͣ
loth exire cogit᷑. uł potiꝰ ipse dissi¬
mulãs ab angłis app̾hensꝰ extͣh itͣ.
Neq enĩ ueniente & apparente
ut aliqͥd inde rapiat poterit descen¬
dere uelle: s hȩc hora hodieq agit᷑
cũ uenturũ iuidicẽ sollicitis p̾stola¬
mͦ excubiis. qnͣdo ueniat incerti. De
qͣ iohes ait. filioli nouissima hora
ẽ Et qͥ in agͦ: similit̾ ñ redeat retꝰ.
Qu opat᷑ in eccłia. & sic̃ paulꝰ & apollo¬
plantat & rigat: ñ respitiat sp̃ẽ sclarẽ
cui renũtiauit Memores estote uxoris
lothĩ xor loth significat eos qͥ in tͥbu¬
latione retͦ respituit. & se ab spe diuinȩ
ꝓmissionis auertũt. E ideo statua salis

Expanded text:
qui excedens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasa eius in domo amaverat, sed superna petens in hoc mundo reliquerat, quas imminente judicio necesse est nullatenus repetat. Illam enim horam, non eam qua judex venit, sed qua venturus est, dicit, non qua ignis Sodomam descendit, sed qua Lot exire cogitur, vel potius ipse dissimulans ab angelis apprehensus extrahitur. Neque enim veniente et apparente ut aliquid inde rapiat, poterit descendere velle. Sed haec hora hodieque agitur, cum venturum judicem sollicitis praestolamur excubiis, quando veniat incerti. De qua Joannes ait: Filioli, novissima hora est . Et qui in agro, similiter non redeat retro. Qui operatur in Eccplantat et rigat, non respiciat ad saeculum cui renuntiavit. Memores estote uxoris Loth. Uxor Loth significat eos qui in tribulatione retro respiciunt, et se ab spe divinae promissionis avertunt. Et ideo in statuam salis
Abbreviated transcription (Latin):
el ꝓpħa tres uiros liberatos uidit:
noe. daniel. & iob. In qͥb uidelicet
trib: p̃dicatores continentes. atq
ꝯiugati signati sũt. Nam noe ar-¬
cham inundis rexit. atq ideo fi-¬
gurã rectoꝵ. tenuit. Damel & in
aula regia abstinentiȩ deditus
fuit: & iocirco uitã ꝯtinentiũ sig¬

Expanded text:
el propheta tres viros liberatos vidit, Noe, Daniel et Job , in quibus videlicet tribus praedicatores, continentes atque conjugati, signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit , atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel etiam in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium sig
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis tota m̃te contẽplari sitiuit̃
qͦd aqͥla cȩteras aues uolatu trans¬
grediens. in ipsũ soł radiũ ocło̾s gau¬
det infige̾. Congruit & illud qͦd etitẽ
lapide uenenis resistentẽ suis nidis so¬
let afferre. ne forte serpens accedere.
uł pullos aut oia sua tangere p̾su¬
mat: qͥa uidelicet om̃is sapiens ut
actꝰ cogitatꝰq suos ab antiqui ser¬
pentis ualeat irruptione defendẽ.
illũ necee̾ ẽ lapicłẽ qͥp̾cisꝰ de monte
sine manib diaboli regn̾u strauit:
hoc ẽ fidẽ dilectionẽq xͥ suo semꝑ¬

Expanded text:
majestatis tota mente contemplari sitiunt, quod aquila caeteras aves volatu transgrediens, in ipsum solis radium oculos gaudet infigere. Congruit et illud, quod aetiten lapidem veniens resistentem suis nidis solet adferre ne forte serpens accedere, vel pullos aut ova sua tangere praesumat. Quia videlicet omnis sapiens, ut actus cogitatusque suos ab antiqui serpentis valeat irruptione defendere, illum necesse est lapidem, qui praecisus de monte sine manibus diaboli regnum stravit , hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet nossumꝰ. iã sese suꝑ omna
liberũ erexerit. reꝓboꝵ tñ uulnã
adhuc ꝑsuũ qoͦ deorsũ retinet cor¬
pꝯsentit. Et sic̃ factũ est in dieb
noe: ita erit & in die filii hõis. Su¬
bitũ aduentꝰ sui diẽ: plurimis affir¬
mat exemplis. Nam quẽ fulgori
cito omĩa tñsuolanti cõparauerat:
eundẽ dieb noe uł loth qñdo repẽ¬
tinꝰ mortalib suꝑuenit interitꝰ.
eqͥperat. E debant & bibebant:
uxores ducebant. & dabant᷑ ad nup¬
tias. Non hic iuixta uesanũ mer¬
tionis & manichei. & tatiani pͥncipis.
encratitarũ dogina. ꝯiugia uł ali¬
menta damppnant᷑. cũ in his succes¬
siomis. in ilł nature sint posita sub¬
sidia: s uixta qd apłs ait. om̃ia mͥ
licent s ñ om̃ia expediut̃. ĩmodera
tospotiꝰ licitoꝵ usus arguit᷑. Ieꝙ
enĩqͥa hȩc agebant. s qͥa his se to¬
tos dedendo dĩ iudicia ꝯtẽpneb̾at.
aqͣuł igne ꝑierũt. Usq indiẽ qua

Expanded text:
videlicet nos sumus, jam sese super omnia videlicet nos sumus, jam sese super omnia liberum exerit, reproborum tamen vulnera adhuc per suum, quod deorsum retinet corpus, sentit. Et sicut factum est in diebus Noe, ita erit et in die Filii hominis. Subitum adventus sui diem plurimis affirmat exemplis. Nam quem fulguri cito omnia transvolanti comparaverat, eumdem diebus Noe vel Lot, quando repentinus mortalibus supervenit interitus, aequiparat. Edebant et bibebant, uxores ducebant, et dabantur ad nuptias. Non hic juxta vesanum Marcionis, et Manichaei, et Tatiani principis Encratitarum dogma, conjugia vel alimenta damnantur, cum in his successionis, in illis naturae sint posita subsidia, sed, juxta quod Apostolus ait: Omnia mihi licent, sed non omnia extus potius licitorum usus arguitur; neque enim quia haec agebant, sed quia his se totos dedendo Dei judicia contemnebant, aqua vel igne perierunt. Usque in diem qua
Abbreviated transcription (Latin):
dñe: Qui dixit eis. Ebicũq fuerit
corpꝰ: illuc congregabunt᷑ aqͥle.
duo saluator int̾rogatꝰ. ubi scilicet
boni assum̃di. & ubi sint mali re¬
linqndi. unũ dixit: aliud subintel¬
ligendũ reliquit. Scõs enĩ secũ futu¬
ros asseuerando. reꝓbos nimirũ a sua
uisione secertiendos: & idõ ñ alibi ꝗͣ
cũ diabolo cdãpnandos insinuat.
Ubicũq gͦ fuerit dñs corpore. illo con¬
gregabunt᷑ electi: qͥ eiꝰ passionẽ hu¬
nulitatẽq imitando. tamꝗͣ de eiꝰ
carne saturant᷑. quoꝵ ꝑ resurrectio¬
nẽ renouabit᷑ ut aqͥle iuuentꝰ. Con¬

Expanded text:
e? Qui dixit eis: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae. Duo Salvator interrogatus, ubi scilicet boni assumendi, et ubi sint mali relinquendi, unum dixit, aliud subintelligendum reliquit: sanctos enim secum futuros asseverando reprobos nimirum a sua visione secernendos, et ideo non alibi quam cum diabolo damnandos insinuat. Ubicumque ergo fuerit Dominus corpore, illuc congregabuntur electi, qui ejus passionem humilitatemque imitando tanquam de ejus carne saturantur, quorum per resurrectionem renovabitur ut aquilae juventus
Abbreviated transcription (Latin):
aũ exiit loch a sodomis. pluit ignẽ
& sulphur de cȩlo: ꝙ om̃s ꝑdidit.
hactenꝰ loth in sodomis. id ẽ electoꝵ
& ipse aspectu & auditu iustꝰ. &
iuxta int̾p̃tationẽ nõis loth. eoꝵ
flagitia qñtũ ualet declinãs. Ereũte
aũ loth sodoma ꝑiit. qͥa in ofstĩma¬
tione scłi exibt̾ĩt angłi e separabu̾t
malos de medio iustoꝵ: & mittent

Expanded text:
autem exit Lot a Sodomis, pluit ignem autem exit Lot a Sodomis, pluit ignem et sulphur de coelo et omnes perdidit. Hactenus Lot in Sodomis, id est, electorum  ipse aspectu et auditu justus, et juxta interpretationem nominis Lot, eorum flagitia, quantum valet, declinans. Exeunte autem Lot, Sodoma peribit. Quia in consummatione saeculi exibunt angeli, et separabunt malos de
Abbreviated transcription (Latin):
ad unando ꝯstruit. Quã ꝑfecte con¬
sũmatã ingredit᷑: cũ hanc in die ui¬
dicii p̾sentia suȩ uisionis et̾nus ha¬
bitator illustrat. S cũ archa ȩdifica
sultant. eis illic coronatis. et̃na dãp¬
emebant & uendebant: plantabãt
& ȩdeficabat. Pret̾misso dñs illo max¬
maximo & infando sodomoꝵ scele¬
re. sola ea q̃ leuia uł nulla putari
poterãt delicta cõmemorat: ut in¬
telligas illicita qͣli pęna feriantur.
si licita & ea sine qͥb hȩc uita ñ duci¬
tur. ĩmoderatiꝰ acta. igne & sulphu-¬
re pumant᷑. Mlerito gͦ beatꝯ augus¬
tinꝰ uisis noriȩ ꝯfuetudinis illecebͣs.
ac uisto dolore cõmotꝰ. exclamat.
Q e peccatis hõmũ: q̃ sola musitata ꝑ¬
horrescims: uisitata uͦ ꝓ qͥb abluendis
filii dĩ sangͥs esfusꝰ ẽ: qͣuis tã magna
fint ut om̃mo claudi cont᷑ se fatiãt
regnũ cli: sepe uidendo om̃ia tolera¬
re. sepe tolerando ñnulla &̃ face̾ cogi¬
potuerimꝰ ꝓhibere fatiamꝰ. Qua die

Expanded text:
fecte consummatam ingreditur, cum hanc in die dicii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat, sed cum arca aedificatsultant, eis illic coronatis aeterna damemebant et vendebant, plantabant et aedificabant . Et praetermisso illo maximo et infando Sodomorum scelere, sola ea quae levia vel nulla putare poterant delicta commemorat, ut intelligas illicita quali poena feriantur, si licita, et ea sine quibus haec vita non ducitur, immoderatius acta, igne vel sulphure puniuntur. Merito ergo beatus Augustinus, visis noxiae consuetudinis illecebris, ac justo dolore commotus exclamat: « Vae peccatis hominum, quae sola inusitata inhorrescimus, usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogiotuerimus prohibere, faciamus. » Qua die
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ. Significat aũ eos qͥ oꝑant᷑¬
in eccłiȩ ministerio tanꝗͣ in agro di̾.
cui suus agͥcola dicebat. Dei agri cul¬
tura estis. Assumet᷑ aũ ille. qͥ ñ adulte¬
locutꝰ fuerit. Qui uͦ xp̃m annũtiamĩt
ñ caste. s ex occasione: relinq̃t᷑ ab eo.
binas differentias ꝓpt̾ assũptionẽ
& relictionẽ. qͣuis in singłis multȩ
studioꝵ uoluntatũq diũsitates.

Expanded text:
ligendum. Significat autem eos qui operantligendum. Significat autem eos qui operantur Ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei, cui suus agricola dicebat: Dei agricultura estis . Assumetur autem ille qui non adultelocutus fuerit. Qui vero Christum annuntiaverit non caste, sed ex occasione, relinquetur ab eo. binas differentias propter assumptionem et relictionem, quamvis in singulis multae studiorum voluntatumque diversitates
Abbreviated transcription (Latin):
ecce illic: idẽ in hac uł illa ꝑsona.
uł hora uenire uł uenturũ ee̾ reg-¬
nũ di. ñ sũt sequendi. qͥ altiora se q̃¬
rere. & infanda dicẽ ñ timẽt. Nam
sic̾ fulgur choruscans de sub cȩlo
in ea q̃ sub cȩlo sũt fulget: ita erit¬

Expanded text:
ecce illic, id est, in hac vel illa persona, vel hora venire vel venturum esse regnum Dei, non sunt sequendi, qui altiora se quaerere, et infanda dicere non timent. Nam sicut fulgor coruscans de sub coelo, in ea q
Abbreviated transcription (Latin):
reuelabit᷑. Pulchrȩ renelabit᷑: qͥa qͥ
interĩ ñ apparẽs om̃ia uidet. tẽ ap¬
parẽs om̃ia iudicabit. Apparebit aũ
iudicaturꝰ eo maxime tẽpore qͦ
cunctos uiditioꝵ eiꝰ oblitos huic
scło ꝯspexerit ẽẽ mancipatos: qͥa li-¬
cet mũdi t̾minꝰ olim p̾finito sit
uenturꝰ in tẽpore frigescente tñ
cica finẽ karitate multoꝵ. tanta
crebescet humani generis iniqͥtas:
ut merito debeat cũ ipso quẽ in ha-¬
bitat orbe deleri. Nam & nc̃ qͥdem
innumeros a deo comessationi &
ebrietati. emptioni & uenditioni.¬

Expanded text:
revelabitur. Pulchre revelabitur, quia qui interim non apparens omnia videt, tunc apparens omnia judicabit. Apparebit autem judicaturus eo maxime tempore quo cunctos judiciorum ejus oblitos, huic saeculo conspexerit esse mancipatos. Quia licet mundi terminus olim praefinito sit venturus in tempore, frigente tamen circa finem charitate multorum, tanta crebrescet humani generis iniquitas, ut merito debeat cum ipso, quem inhabitat, orbe deleri. Nam et nunc quidem innumeros adeo commessationi et ebrietati, emptioni et venditioni
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ. Neq enĩ ignis ille ꝑpetuus
suꝑueniẽs impios pumiet. s ipsi potiꝰ
a ꝯspectu iudicis eiecti. in igne̾ mit¬
tent᷑ et̾nũ: ꝗͣuis & eicłe igni sulphur
ñ dubitemꝰ messe testante ioħe.

Expanded text:
adventum. Neque enim ignis ille perpetuus superveniens impios puniet, sed ipsi potius a conspectu judicis ejecti, in ignem mittentur aeternum, quamvis et eidem igni sulphur non dubitemus inesse, testante Joanne,
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. surgẽ & ux p̾cipit᷑ qͥa qͥ infirmi¬
tatẽ suã subtilit̾ cognoscẽs humilit̾
iacet. ꝑ diuini u̾bi ꝯsolationẽ surgẽ
ad fortia oꝑa. & crescentib cotidie
meritis ad ꝑfectiora passim ꝓfic̾e̾ ui¬
bet᷑. Si aũ fides saluũ fecit eũ. quẽ ad
agendas saluatori & emundatori suo
grãs inclinauit: gͦ ꝑfidia ꝑdidit eos
qͥ de acceptis benefitiis dõ głam dare
neglexerũt. Quaꝓpt̾ & hȩc lectio su¬
manifestiꝰ ipsis reb ostendit᷑. ñ fidĩ
tantũ agnitã rationẽ. s executã fidĩ
oꝑationẽ esse quȩ saluũ fatiat credẽ
re regni di. qͥa sic̃ infralucas apuit.
existimabãt qͦs ueniente ierosolimã
dño ꝯfestĩ regnũ dĩ manifestaretur:
ita ut ipsi apłi hac opmione ducti. pꝰt
resurrectionẽ e int̾rogantes eũ aie¬
rent. Dñe. si in tẽpore hoc restitues reg¬

Expanded text:
cipitur; quia qui infirmitatem suam subtiliter cognoscens humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos, qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio sumanifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operatiore regni Dei, quia sicut infra Lucas aperuit, existimabant quod, veniente Jerosolymam Domino, confestim regnum Dei manifestaretur, ita ut et ipsi apostoli, hac opinione ducti, post resurrectionem ejus interrogantes eum aierent: Domine, si in tempore hoc restitues reg
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. Unũ si addat᷑ ad nouẽ. q̃da effigi¬
es unitatis implet᷑ qͦ fit tanta cõ¬
plexio ut ultra ñ ꝓgrecdiat᷑ nume¬
finitatẽ numeri regła custodiatur.
Nouẽ itaq indigent uno. ut quadã
diat unitatẽ. Quãobrẽ ut unꝰ ille
qͥ grãs egit unicȩ eccłiȩ significatio¬
ne approbatꝰ atq laudatꝰ ẽ. ita illi
nouẽ qͥ grãs ñ egerũt reꝓbi effecti.¬
q tales in nouennario numõ
tamꝗͣ imꝑfecti remanebũt. E me¬
rito eos saluator qͣsi ignotos ubi
sint inqͥrit. Scire enĩ clĩ elige̾: nesci¬
re repbare ẽ. Non ẽ inuentꝯ qͥ rediret
& daret głam clõ: nͥ hic alienigena.
Scd̾m corpꝰ qͥdẽ facile ẽ uideri posse

Expanded text:
sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur, quod fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numefinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam diat unitatem. Quamobrem ut unus ille, qui gratias egit, unice ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem, qui gratias non egerunt, reprobi effecti tales in novenario numero, tanquam imperfecti remanebunt, et merito eos Salvator, quasi ignotos ubi sint, inquirit, scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuȩ pacis obnubilat. Hui gͦ diei
bonũ ẽ desiderare p̾sentiã: nec tñ mag¬
nitudine desiderii nob̃ fingẽ sõpnia.
qͣsi instet dies dñi. Unde & apte dñs uẽ¬
tura p̾mitiando subiunxit dicens.
Et dicẽt uob̃. Ecce hic: ecce illic. Nolite

Expanded text:
petuae pacis obnubilat. Hujus ergo diei bonum est desiderare praesentiam, nec tamen magnitudine desiderii nobis omnia fingere, quasi instet dies Domini. Unde et apte Dominus ventura praenuntiando subjunxit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ qͦsi qͥbusdã iam infatie iacen¬
tib dicebat. Quẽ gͦ fructũ habuistis
tunc millis. in qͥb nc̃ erubescitis:
At contͣ de ascensore eqͥ. id ẽ de eo qui
in huiꝰ mundi gła elatꝰ ẽ dicitur.¬
ꝑsecutorib dñi scͥptũ ẽ. Abierunt
rethrorsũ: & ceciderũt in t̾rã. Qͥd ẽ
hoc qd electi in fatiẽ. & reꝓbi retrorsũ
cadũt: nͥ qͦd om̃is qͥ pt se cadit. ibi ꝓ¬
culdubio cadit uͥ ñ uidet ᷤ Inqͥgͥ qͥa
in iuisibilib cadũt pt se cadere¬
dicunt᷑. qͥa ibi corriuit᷑. ubi qͥd it̃ eos̃

Expanded text:
si quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensore equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitursecutoribus Domini scriptum est: Abiere retrorsum, et cecidere in terram . Quid est hoc quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit, ubi non videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se caderedicuntur, quia ibi corruunt ub
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩ xp̃idico uob̃: in illa nocte erũt.
duo in lecto unoD irerat supͣ dñs eũ
qͥ in agͦ sit retͦ redire ñ debere. Qo ne de
his tantũ qͥ apte de agͦredituri. hoc
ẽ palã dñm negaturi sũt dictũ puta¬
res: ꝑgit ostend ere ñnullos. qͥ cũ faciẽ
in anteriora tenere uideant᷑. animo
tñ ac m̃te retͦ respitiãt. In illa gͦ nocte
dixit. in illa tribulatione tã tenebrosa.
ut in errorẽ inducant᷑ si fieri potest R¬
&̾ electi. Duo erũt in lecto illi uideli
pati. ꝙ̃illoꝵ qͥes lecti noĩe significata
esta nꝰ assumet᷑:. ẜ alt̾ relinq̃t᷑. Non
qͣsi de duob hõib dictũ ẽ: s de duob
generib affectionũ. Qui enĩ ꝓpter
dm continentię studuerit. ut sine
sollicitudine uiuens cogitet q̃dĩ st̃:
assumet᷑ a dõ: qui uͦ uł humanȩ lau¬
dis amore. uł alia qͣlibet uitioꝵ cor¬
ruptione statũ monasticȩ uitȩ qͦ
mmbutꝯ est leserit. hicubi relinqũ¬
dus sit. ietemiȩ lam̃tationes insmu¬

Expanded text:
i. Dico vobis: Illa nocte erunt duo in lecto uno. Dixerat supra Dominus eum qui in agro sit redire non debere: quod ne de his tantum, qui aperte de agro redituri, hoc est, palam Dominum negaturi sunt, dictum putares, pergit ostendere nonnullos, qui cum faciem in anteriora tenere videantur, animo tamen ac mente retro respiciant. In illa ergo nocte, dixit, in illa tribulatione tam tenebrosa, ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi duo erunt in lecto, illi videlipati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Unus assumetur, et alter relinquetur. Non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum. Qui enim propter Deum continentiae studuerit, ut sine sollicitudine vivens cogitet quae Dei sunt , assumetur a Deo; qui vero vel humanae laudis amore, vel alia qualibet vitiorum corruptione statum monasticae vitae, quo imbutus est, laeserit, hic ubi relinquendus sit, Jeremiae lamentationes insinu
Abbreviated transcription (Latin):
membroꝵ animȩ arq sensuũ: ꝑ se¬
ipsũ interiꝰ in ꝯscientia & intellectu
dñs sanat & corrigit. Deniq & pau¬
lus uoce dñi audita qͥd me ꝑseq̃ris.
& ego sũ iħc quẽ tu pseq̃ris. ad ana¬
niã tñmissus ẽ. ut illo sacerdotio
qͦd in eccłia constitutũ est. sac̾m̃tũ
doctrine fidi ꝑcipet. & uerus ei ap¬
ꝓbaret᷑ color. ñ qͥa ñ potest ꝑ se rõm
dñs om̃ia facẽ. nã qͥs aliꝰ hȩc facit etiã
in eccłia. s ut ipsa societas ꝯgregatoꝵ
fideliũ approbando in inuicẽ. atq
cõmunicando uere ficdi doctrinã.
in om̃ib q̃ dicũt᷑ uerbis. uł signan¬
tur sacram̃tis: tanqͣu̾a unã spetiẽ
ueri coloris obdiicat. Corneliꝰ aũ
cũ et elemosinȩ eiꝰ accepte. & p̃ces er
audite illi ab angło nũtient᷑: ꝓpt̾
doctrine tñsacram̃toꝵq itnitatẽ.
ad petrũ iubetur. mittẽ: tanꝗͣ illi

Expanded text:
membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus, voce Domini audita: Quid me persequeris? et, Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quid in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color. Non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando in invicem atque communicando vere fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ significat. Qui bene cades ante
pedes dñi: gr̃as agit. Ille enĩ uere clõ
grãs agit. qͥ rep̾ssis p̾sũptionis suȩ co¬
gitationib ꝗͣ in semet ipso infirmꝰ
sit humilit̾ uidet. qͥnichil sͥ uͥtutis
tͥbuit: qͥ bona q̃ agit eẽ de misccłia
ꝯclitoris agnoscit. Unde & recte sub¬
iungit᷑. t hic erat samaritanꝰ. a¬
maritanꝰ qͥppe. int̾p̃tat᷑ custos. Quo
noĩe ille ppłs aptissime significat᷑:
qͥ grãs agendo. ei a qͦ accepit tͥbuit
om̃e qͦd accepit. qͦdamͦ cantãs illd̾
de psalmo. fortitudinẽ meã ad te
custodiã: qͥa tu d̃s susceptor m̃s es:

Expanded text:
tatem significat. Qui bene cadens ante pedes Domini, gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodam modo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu, Deus, susceptor meus es;
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ uidebitis. Hoc ẽ regnũ dĩ qͦd uẽ¬
ꝓ bene unũ diẽ: qͥa in illa beatitudi¬
nis gła de qua ꝓpħa suspirans aiebat.
qͥa melior ẽ dies una matrus tuis
suꝑ milia. tenebrarũ int̾ruptio nul¬
la ẽ. nulla saltẽ memoria miseriȩ
uł doloris q̃ pͥma abierũt. lucem

Expanded text:
n videbitis. Hoc est regnum Dei, quod venet bene unum diem, quia in illa beatitudinis gloria, de qua propheta suspirans aiebat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia , tenebrarum interruptio nulla est, nulla saltem memoria miseriae vel doloris, quae prima abierunt, lucem
Abbreviated transcription (Latin):
ab angłis neq ab hõib potest obser¬
uari. sic̃ tẽpꝰ dñice incarnationis
certissimis & ꝓpħarũ uaticiniis p̾fixũ.
& angłoꝵ e̾ manifestatũ p̾̃coniis: ad eo
ut conceptꝰ. nat. ꝙ baptiratꝯ. p̾dicãs
&̃ moriens & resurgens. atq ad celos
sit declaratꝰ inditiis. Ecce enĩ regnũ
dĩ int᷑ uos est. Regnũ li se ipsũ dicit.
int᷑ illosutiq positũ hoc ẽ in cordib
eoꝵ: ubi credidẽ regnantẽ. Uñ scͥptũ
ẽ. Prope ẽ u̾bũ in ore tuo. ꝙ in corde

Expanded text:
ab angelis, neque ab hominibus potest observari, sicut tempus dominicae Incarnationis certissimis et prophetarum vaticiniis praefixum, et angelorum est manifestatum praeconiis, adeo ut conceptus, natus, et baptizatus, praedicans, et jam moriens et resurgens, atque ad coelos sit declaratus indiciis. Ecce enim regnum Dei intra vos est. Regnum Dei seipsum dicit, intra illos positum, hoc est, in cordibus eorum, ubi credidere regnantem. Unde scriptum est: Prope est verbum in ore tuo, et in corde
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uitandi tã su̾t eccłiȩ: ut si fie¬
ripotest longiꝯ remoti magno cla¬
more iħm interpellẽt. Unde & apte
subiu̾gitur. Quisteterũt a longe. &
leuauerũt uocẽ dicentes. Iħu p̾cep¬
tor miserere nr̃i Et bene ut saluẽ¬
t᷑: iħ̾m p̃ceptorẽ uocant. Quia enim
meiꝰ uerbis se errasse significãt :
hc̃ saluandi humilit̾ p̃ceptorẽ uo¬
cant. Cũq ad agnitionẽ p̃ceptoris
redeũt: mox adformã pietatis rec̾

Expanded text:
sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene, ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant, cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
darguere curauit audaciã. lectorẽ inde¬
licet ammonens ut non solũ quȩ p̾dicat
ipse seqͦnda. uerũ quȩ alit̾ soniieruit
nouerit penitꝰ esse detestanda. Et ne
errors forte infirinis oriret᷑ occasio. suꝑ¬
fluã passim scribentiũ lectionẽ prorsꝰ
au̾sandã. Neq emĩ de omnibus genera¬
lit̾. sed de quibusd̾a specialit̾ fidei uel
scientiȩ uirtute p̾ditis dici potuit. &. si
mortiferũ qͥd biberĩt. non eis nocebit.
Sic gͦ meipit lucas.

Expanded text:
darguere curavit audaciam. Lectorem videlicet tacite admonens, ut non solum quae praedicat ipse sequenda, verum quae aliter sonuerint, novit penitus esse detestanda. Et ne errorum forte infirmis oriretur occasio, superflua passim scribentium lectionem prorsus aversandam. Neque enim de omnibus generaliter, sed de quibusdam speciali fidei vel scientiae virtute praeditis dici potuit; Etsi mortiferum quid biberint, non eis nocebit . Sic ergo incipit Lucas.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd est ȩccłia resurrectionis gła
glorificatũ. ad suȩ contẽplationis
gaudiũ ꝑlucens. repbis locũ peni¬
tentiȩ tollet: quẽ nẽ cunctis pie
pulsantib aꝑit. Nam foris stanteᷤ
ostiũ pulsare ẽ̾: a beatoꝵ sorte secre¬
tos. miscdiam quã neglexerant
a do frustra flagitare. Et respondes.
dicet uobis. Nescio uos unde fitis.
Q uomͦ nescit unde sint. cũ ps almꝰ
dicat. dñs nouit cogitationes
hominũ qm̃ uanȩ sũt. & alibi scͥp¬
tũ sit. & ipse nouit decipientẽ &¬

Expanded text:
ia, resurrectionis gloria clarificatum ad suae contemplationis gaudium perducens, reprobis locum poenitentiae tollet, quem nunc cunctis pie pulsantibus aperit. Nam foris stantes ostium pulsare est, a beatorum sorte secretos misericordiam, quam neglexerant a Deo frustra flagitare. Et respondens dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Quomodo nescit unde sint? cum Psalmus dicat: Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Et alibi scriptum sit: Ipse no