comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mittt. Et si forte p̾sũpserint ea contra propositi ac ꝓfessi¬
onis sue turitatẽ inire: quasi illegitima et a scĩtate ꝯiugii
alictia. debita districtione dnĩoluit. Sic eccła tenet si nos te¬
nert debemus qui eocłe inraituta sequim̃: et salubre esse
credimꝰ quicdd sp̃u dei dictante ab eccła fuerit institutũ: et
digrũ reuerentia iudicat᷑. etiã si alis tẽporib aliq̃ñ ñ ita
fuisse. et muinc aliter esse quam fuit demostretur. non tam̃ cogita¬
re debeius quasi leuitate aliqua factum sit: ut mine aliter
teneatur. et aliter institutũ sit quam fuit: sed quia tune opor¬
tebat. et ita salubre fuit. ut sie iuberetur et sie teneret᷑: nuue
autem alia esse tẽpora: et aliud esse congruũ siue necessarium
uidam putant paganorũ siue quorsilibet aliorũ¬
infideliũ societatẽ coniugiũ non esse: ꝗͣuis etiã¬
scđm modum diuine iustitucionis legitime facta

Expanded text:
ermittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professiermittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui Ecclesiae instituta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non ita fuisse et nunc aliter esse quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed quod tunc oportebat et ita salubre fuit, ut sic teneretur et sic juberetur; nunc autem alia esse tempora et aliud esse congruum sive necessarium delium. Quidam putant paganorum sive quorumlibet infidelium societatem conjugium non esse, quamvis secundum modum institutionis divinae legitime facta
Abbreviated transcription (Latin):
alii ad publicam penitenciã referũt: que ꝑpter rigorem
ad incutiendũ timorem aliquando neganda uidetur: ut dũ
peccator scd̃m dis̃peniationẽ foris repellitur: et instantib
timor cadendi. et in iacentib humilitas tesutgendi augea¬
tur. Ego nichil abicio: ex his que ueritati contraria ñ sũt.
Dicatur quod libet: dum non credatur nisi quod lictt. Sũ¬
ma hec est: quia si quis post uotũ continentie factum. ad
carnales nuptias transierit. si quidem occultũ fuenit uotũ
eius. non potest cum omibere toclesia qum nubat: et si for¬
de postea facti penitent. eclesia neq de occultis penitentẽ
a consilio salutis repellere: neq ꝓpter occulta ea que mani¬
fcita sunt disiolucre potest. Si autem hi qui propositũ suũ
publica ꝓfeũione et uoto firmauerunt. deinde uoluerunt
ad carnalis federis iuta transire: nullatenus eos ecclesia ꝑ¬

Expanded text:
alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae veritati contraria non sunt. Dicatur quodlibet dum non credatur nisi quod licet. Summa haec est. Quod si quis post votum continentiae factum ad carnales nuptias transierit; si quidem occultum fuerit votum ejus, non potest illum prohibere Ecclesia quin nubat. Et si postea facti poeniteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia p
Abbreviated transcription (Latin):
saluari non possunt. Quidam eum cuni se iunrerant xp̃m in¬
terpietari udlunt. eui prius proposito continencie se uoue¬
runt: ut quasi sub condicione dictum sit. quia sed̾s ad quẽ
transcunt legitimus non iudicatur: nisi prius ille eui se iun¬
xerant moriatar. Si enim in hominib hec racio seruatur.
ut quadiu prior uiuit scds legitimꝰ esse non possit: constat
profecto quia ubi prior omĩno mori non potest: seds tulla
racione legitimus esse poteit. Et ad hunc tnodũ qualicũq ra¬
cione probatur: quia he que cum professione continencie
sponsc xp̃i conscerate sunt: amplius ad carnales nuptias tran¬
sire non ponunt. Et est inista utiq probatione non qͥdem
racio per omnia cogens. sed ad aliquid similitudo conueni¬
ens. qua doceantur sponse xp̃i: quia si in thoro carnali tan¬
ta fides erigitur: multo maior deuotio et amor sincerior
spiritali debetur. Sunt qui hec ad terrorem dicta ẽẽ putãt.

Expanded text:
salvari non possunt. Quidam eum cui se junxerant, Christum insalvari non possunt. Quidam eum cui se junxerant, Christum interpretari volunt, cui prius proposito continentiae se voverunt, et quasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se junxerant moriatur. Si enim in hominibus haec ratio servatur, ut quandiu prior vivit, secundus legitimus esse non possit, constat profecto, quod ubi prior omnino mori non potest, secundus nulla ratione legitimus esse potest. Et ad hunc modum hac qualicunque ratione probatur quod hae quae cum professione continentiae sponsae Christi consecratae sunt, amplius ad carnales nuptias transire non possunt. Et est in ista utique probatione non quidem per omnia ratio cogens, sed ad aliquid similitudo conveniens qua docentur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant,
Abbreviated transcription (Latin):
uelantur. si publice nupserint. ue clanculo corrupte fuerint. ñ
cas adinittendas censemus ad agendam penitenciã: nisi is eui se
iunxerant ab hac uita discesserit. Si enim hec racio in hominib
seruatur. ut quę dimisso uiro suo ad alium transierit adulte¬
ra habeatur. nec ei agende peniteneie locus concedatur. nisi
alter defunctus fuerit: quantomagis etiam ea que se maritali
sponso iunxerat: Non est igitur dubium quod de illis luc agi¬
tur: que in proposito continencie sub inanifesta etiam ꝓfessi¬
one. ad castimoniã conseruandã conseerate funt. De his ergo
dicunt. quia si post tale propositũ ad nuptias carnales tran¬
sierunt. ad penitenciã non sunt adinitrende: nisi is euise iuxe¬
rant idest fornicater siue adulter. ab hac uita. id est a tali
conuerfatione decesserit. In eo enim statu penitenciã
agere non possunt: in quo quãdiu per manserint.

Expanded text:
velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec ratio in hominibus, servatur, ut quae dimisso viro suo ad alium transiverit, adultera habeatur nec ei agendae poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint
Abbreviated transcription (Latin):
uotũ manifesta ꝓfeisione confirmatũ: ad coniugale fedus
descendere non possunt. Et si forte hoc aliquando attẽpta¬
uerint. non coniuges sed fornicarios. et spualis castimonie
uiolatores: ad pristinã proposit sui integritatẽ reparandã
et conseruandã. districte reuocandos. Si autem temerario
ausu in cepto ꝑsistere uoluerint. et illicitam copulã quã
contra prime professionis debitũ inierunt deserere con¬
tẽpserint: quasi inobedientes. et incestu fornicationis
nefande contaminatos. iuste seueritatis sentencia ab eccłe
ꝯmunione precidendos: neq ullatenus ad penitenciã re¬
cipiendos: nisi se ab huius infamis societatis conuersaciõe
retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi uolunt uerba
illa: cũctis pene pro sui ambiguitate iam nota. Innocentiꝰ
enim papa cuius auctoritas in ecclesia xp̃i celebris est:
sie diet. Que ap̃o inquit spuntaltet nubunt ⁊ a sacerdote

Expanded text:
votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedus votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedus descendere non possunt, et si forte hoc aliquando attentaverint non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus auctoritas in Ecclesia Christi celebris est, sic dicit: Quae Christo, inquit, spiritualiter nubunt, et a sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
et auctoritatẽ non imꝓbat: precipue tanti uiri de qͦ bene
sentire debemus. etiam tunc quando sentit ipse. nos sentire
non possumus. Dicamus ergo quantũ scd̾m ueritatẽ dice¬
re possumus. quia aut scđ̾m tẽpus hoc dictum est. quando
ita fieri oportebat: aut scdm eos tantũ hoc dictũ est. qui
post occultũ uotum continencie ad exꝑientiã carnis redeũt
et coniuges fiunt: quos id circo eccła separare ñ potest. qr
cum hine manifestũ constet factum: quod illine occultũ
fuit ꝓbari ñ potest. In quib tamen teinerate fidei teatus
scdm aliquid peior adulterio dicitur: quia per illud in
hominẽ. per hunc uero in xp̃m peccatur. Aliud autem est
de illis qui post uotũ etiam ꝓfessione publica sub testimo¬
nio ecclesie erga deum se obligauerunt: et forte adheie
quod amplius est. ad scĩmoniã continentie consecrati sunt.
De quibus uere dicimus. quia post tale propositũ. et tale

Expanded text:
et auctoritatem non improbat, praecipue tanti viri de quo bene et auctoritatem non improbat, praecipue tanti viri de quo bene sentire debemus, etiam tunc quando id quod sensit ipse, nos sentire non possumus. Dicamus igitur quantum secundum veritatem dicere possumus, quod aut secundum tempus hoc dictum est, quando ita fieri oportebat, aut secundum eos tantum hoc dictum est, qui post occultum votum continentiae ad experientiam carnis redeunt et conjuges fiunt, quos idcirco Ecclesia separare non potest, quia, cum hic manifestum constet factum, quod illic occultum fuit probari non potest. In quibus tamen temeratae fidei reatus, secundum aliquid pejor adulterio dicitur, quia per illud in hominem, per hunc vero in Christum peccatur. Aliud est autem de illis qui post votum etiam professione publica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale propositum et tale
Abbreviated transcription (Latin):
si in sentencia fuperius memorata. conuenient̃ dicta accipi¬
mus: nichil amplius restat questionis. cur non ueraciter
dicta et utiliter tenenda ꝓpprobemꝰ. Certum est erim qd hi
qui post occultũ uotũ castitatis. et ꝓpositũ continencie non¬
dum manifesta ꝓfessione confirmatũ. ad exꝑientiã carnis
redeunt. nullomodo ab ecdesia prohiberi possunt: neq eiꝰ¬
modi copulam ecclesia ipsa si quando contigerit abiudicat.
sed ratam esse: neq occulta manifestis p̃iudicare debere con¬
firmat. Quod si quis ad hec dicere uoluerit. qd ille
que ĩ xp̃o spiritaliter nupserũt. non possũt dein¬
ceps illo uiuente homines habere maritos: recte supͣdicta
racione eius assercio repbatur. Ad hunc modũ de his que
manifeste falsa sunt. uel occulte uera: unicuiq scd̾m su¬
am tensurã sentire licebit. Michi autẽ hoc magis ꝓba¬
bile est si inuenire contigerit. quod et ueritatẽ seruat.

Expanded text:
si in sententia superius memorata convenienter dicta accipisi in sententia superius memorata convenienter dicta accipimus, nihil amplius restat quaestionis cur non veraciter dicta et utiliter tenenda approbemus. Certum est enim quod ii qui post occultum votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta professione confirmatum, ad experientiam carnis redeunt, nullo modo ab Ecclesia prohiberi possunt neque ejusmodi copulam Ecclesia ipsa, si quando contigerit, abjudicat, sed ratam esse, neque occulta manifestis praejudicare debere confirmat. Quod si quis ad haec dicere voluerit quod illae quae spiritualiter Christo nupserunt, non possunt deinceps illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulte vera, unicuique secundum suam mensuram sentire licebit. Mihi autem hoc magis probabile est si invenire contigerit quod et veritatem servat,
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem aliquis hec dicta esse intelligat. de his qui conti
nentie ꝓpositũ occulte uouerũt. et uotum suũ sine attesta¬
cione humana soli deo optulerũt: eosq si postea uoto frac¬
to ad coniugalẽ societatẽ descendere uoluerint: idcirco ab
ecelesia proluberi non posse. quia ꝓfessionẽ illorum ñ acce¬
pit. neq obseruantiã continentie eis indixit: si quis igit᷑
tales uiduas aut uirgines post uotũ continentie ad mari¬
talem copulã descendentes. dãpnationẽ quidam habere. id
est rem dãpnabilẽ facere. non quia nubũt. sed quia uotũ
frangunt: non ꝑpter bonum inferius quod appetunt. s
ꝑpter borium suꝑius qd relinquunt: ita qͥdem ꝓpt̃ fiocm
nec separari debere existimet: certum est sicut suꝑiꝰ diximꝰ.
quia ea que ecclesie iudicio separari non possunt. ab eccła
iudicari omĩno non possunt. Hec igitur que uera ẽẽ ꝯstat.

Expanded text:
Si quis autem haec dicta esse intelligat, de iis qui propositum Si quis autem haec dicta esse intelligat, de iis qui propositum continentiae occultae voverunt, et votum suum sine attestatione hominum soli Deo obtulerunt, eosque si postea voto fracto ad conjugalem societatem descendere voluerint, idcirco ab Ecclesia prohiberi non posse, quia professionem illorum non accepit, neque observationem continentiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut virgines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damnationem quidem habere, id est rem damnabilem facere, non quia nubunt, sed quia votum frangunt; non propter bonum inferius quod appetunt, sed propter bonum superius quod relinquunt, ita quidem propter fidem nec separari debere existimet, certum est, sicut superius, diximus, quod ea quae Ecclesiae probari non possunt, ab Ecclesia judicari omnino non possunt. Haec igitur quae vera esse constat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis laberentur: et quando magis terrebantur in eo qd sibi
post lapsum ad prioris excellentie puritatẽ. reditũ amplius
non patere sciebant: et ita tune eccłam scđm temporis illius
statum tenere debuisse et tenuisse: ut qui post notum et
professionẽ continentie. ad coniugalem copulã descenderẽt.
ita manerẽt. nec soluerent᷑ eiusmodi contractus: et scdm
iudiciũ et ꝓfessionẽ eccłe tunc rata fuisse eiusmodi coniugia:
postea autem cum incꝑent homines abuti tali confessiõe et
ꝑmissione. eccłam ꝓpter pericula ĩminentia usũ inutasse :
sentenciã intorsisse ad aliud: atq ideo nune coniugia ñ esse
eiusmnodi ꝓpter prohibitionẽ et institucionẽ ecclesie. scdm ꝗͣ
licita illicita. rata et soluenda omĩa iudicantur: si quis hoc
dicat. fortassis aliquid dixisse uidebitur. Nos nichil repre¬
hendimus: ex om̃ibus que ueritatẽ quietã esse ꝑmittunt.

Expanded text:
tis laberentur; et quando magis terrebantur in eo quod sibi tis laberentur; et quando magis terrebantur in eo quod sibi post lapsum ad prioris excellentiae puritatem amplius reditum non patere sciebant; et ita tunc Ecclesiam secundum temporis illius statum tenere debuisse et tenuisse, ut qui post votum et professionem continentiae ad conjugalem copulam descenderent, ita manerent; nec solverentur hujusmodi contractus, et secundum judicium et permissionem Ecclesiae tunc rata fuisse hujusmodi conjugia. Postea autem cum inciperent homines abuti tali confessione et permissione. Ecclesiam propter pericula imminentia usum mutasse, et sententiam intorsisse ad aliud atque ideo nunc conjugia non esse ejusmodi propter prohibitionem et institutionem Ecclesiae, secundum quam licita vel illicita, rata et solvenda omnia judicantur. Si quis hoc dicat, fortassis aliquid dixisse videbitur. Nos nihil reprehendimus ex omnibus quae veritatem quietam esse permittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
non eiusmodi racionib se instiget et cohortetur. cũ affli¬
gi ceperit et uri carnis sue stimulis: si sciat quia licet et
quia fieri potest. et salus est illis qui hoc faciunt: ⁊ ñ cogit
ecclesia illos qui sic retro aspiciunt: sed ita uiuere concedit.
et legitima censet esse coniugia illorũ: Quis non malit eũ
et desideria sua licite adimplere: Quid ergo dicemus: Na¬
ne attestari audemus. quia et si negari forte non potest ita
hoc dictum esse. et hoc dictum ita intelligendũ esse: nulla ta¬
men racione his maxime temporib. quib homines ad uicia
proni sunt: expedit ita tenere. et ita facere. Et ad hũc mo¬
dum fortassis si quis dicere uoluerit᷑  de illis tẽporib dicta
esse. quando homines peccare erubescebant magis. et qñ so¬
la erubescencia p̾uaricationis cohibere potuit fluctuantes.
et intẽptatione constitutos. ne a proposito et uoto sanctita¬

Expanded text:
tis ejusmodi rationibus non se instiget et cohortetur cum afflitis ejusmodi rationibus non se instiget et cohortetur cum affligi coeperit et uri stimulis carnis suae, si sciat quod licet et quod fieri potest; et salus est illis qui hoc faciunt, et non cogit Ecclesia illos qui sic retro aspiciunt, sed ita vivere concedit et legitima censet esse conjugia illorum. Quis non malit, cum et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane attestari audemus quod, etsi negari forte non potest hic ita dictum esse et hoc dictum ita intelligendum esse, nulla tamen ratione his maxime temporibus quibus homines ad vitia proni sunt expedit ita tenere et facere. Et ad hunc modum fortassis si quis dicere voluerit, haec de illis temporibus dicta esse quando homines magis peccare erubescebant et quando sola erubescentia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes et in tentatione constitutos ne a proposito et voto sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
cite excipiat infirmitatẽ: quã uicio semꝑ urat̾ ad passio¬
nem. Nam ipse dñs dicit. Qui potest capere capiat. Ipse
scit quia capere non possũ uerbũ hoc : ut ꝯtinẽs ꝑmaneam.
Quando putaui posse. libenter proposui: et eadem adhuc
uoluntate libenter ꝑseuerarẽ. si pati possem. S non ualeo
tolerare estũ bullientis nature : ardorẽ concupiscencie
feruentis sustinere non possũ: ideo facio qd possũ. uado
et duco uxorem. excipio infirmitatẽ meam: dolens quidem quia
a suptriori bono destendere cogor. sed tamen non om̃ino despe¬
rans: quia ad concessa descendo. Magis uolo in inftriori bo¬
no saluari: quam in sũmo periditari. Et si forte culpa est¬
aliqua quia descendo. quia propositũ meũ non teneo: ego
penitenciã agam. et satisfactione placabo dm̃. Nichil durũ
erit aut difficile. tantũ hanc passionẽ euadere possim: et
mortẽ istam in qua uiuens teneor declinare. Quis putas¬

Expanded text:
cite excipiat infirmitatem, quam vitio semper uratur ad passiocite excipiat infirmitatem, quam vitio semper uratur ad passionem. Nam ipse Dominus dicit: Qui potest capere capiat . Ipse scit quod capere non possum verbum hoc ut continens permaneam. Quando putavi posse, libenter proposui; et in eadem adhuc voluntate libenter perseverarem, si pati possem. Sed non valeo tolerare aestum bullientis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio infirmitatem meam dolens quidem qui a superiori bono descendere cogor; sed tamen non omnino desperans, quia ad concessa descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam in qua vivens teneor, declinare. Quis puta
Abbreviated transcription (Latin):
requiem. semꝑ intencionẽ tuam opprimẽt. cogitacionẽ tu¬
am auertẽt: ut nũquã mentẽ liberam aut uoluntatẽ pu¬
ram ad dm̃ possis erigere: Uide ergo quia ⁊ hoc scłm ꝑdis:
et futurũ non adquiris. Melius tibi saltem esset uel ista tor¬
menta deuitare: quã in toto perire. et nichil sentire boni.
Uidet deus quia inuitus pateris: traheris nolens. coactus
assentis. Fortassis respiciet ad uiolentiã tuam:⁊ ad angustias¬
passionis tue: et misertus excessui tuo dabit ueniam: p̃ei¬
pue cum dicat apłs quia melius est nubere quã uri. Et
item. Unusquisq urorẽ suam habeat : ꝓpter fornicationẽ.
Bene enim nouit apłs infirmitatẽ humanã : et ideo ñ diaẽ
illi habeant quia illis licet. et illi non habeant qr illis non
licet. sed unusquisq inquit habeat: qr qui continere non
potest. ielius est ut nubat quã uratur. Melius est ut li¬

Expanded text:
requiem; semper intentionem oppriment, cogitationem turequiem; semper intentionem oppriment, cogitationem tuam avertent, ut nunquam mentem liberam aut voluntatem puram ad Deum erigere possis. Vide ergo quod et hoc saeculum perdis et futurum non acquiris. Melius tibi saltem esset vel ista tormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt Deus quod invitus pateris, nolens traheris, coactus assentis; fortassis respiciet ad violentiam passionis tuae; et misertus, excessui tuo dabit veniam, praecipue cum dicat Apostolus: Melius est nubere quam uri . Et unusquisque uxorem suam habeat propter fornicationem. Bene enim novit Apostolus infirmitatem humanam; et ideo non dixit illi habeant, quia illis licet, et illi non habeant, quia illis non licet; sed unusquisque habeat: qui continere non potest, melius est ut nubat quam uratur. Melius est ut li
Abbreviated transcription (Latin):
frena impudicicie laxent. et ruant in desideria sua : uel cũ
fastidire ceperint bonũ in quo sunt. libertatẽ querentes:
uel cum teptati suerint. forte de malo in quo nondũ funt
ad uoluptatẽ suam explendã festinantes. Ita dissipabitur
omĩs ordo. et pulchritudo religionis xep̃iane ad nichilũ
redigetur: et turpitudo magna succedet. Scd̾m infirmita¬
tem nr̃i tẽporis loquor. Quis deinceps in habitu uel ꝑfessi¬
one religionis constitutus stabit. siurgeri ceperit stimulis
carnis sue: sicut natura mortalis et corruptioni obncocia
pati consueuit: et dixerit ei cogitacio sua non poteris resis¬
riorum tuorũ: que non hodie aut cras aut triduo siue
quatuor aut octo diebus. aut etiam unius m̃sis. aut unius
anni spacio bellũ tibi indixerũt: sed quãdiu uiuis suꝑ t̾ram
quãdiu carnẽ mortalẽ portas. quãduu sentire poteris non
te deserent. non tibi parcent. non tibi pacem dabunt aut

Expanded text:
frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris resisis et aestibus, quae non hodie aut cras aut triduo sive quatuor aut octo diebus; aut etiam unius mensis, aut unius anni spatio bellum tibi indixerunt, sed quandiu vivis super per terram, quandiu carnem mortalem portas, quandiu sentire poteris, non te deserent, non tibi parcent, non tibi pacem dabunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
alio sexu sentiendũ est: si lapsi a proposito et ꝓfessione
continentie uiri uxores durerũt. coniugia eisse uera.⁊
rata esse debere. in tantum ut solui om̃ino non possint: quãuis
a culpa defendi non possint: Ecce igitur dicamus quia ita est
et ita sentiri et teneri oportet. Non habenius rucionẽ aliquã
qua infringere possimis: aut infirmare tam euidentem
racionẽ. et auctoritatẽ. Tenemur necessitate: ut ita sencia¬
mus et teneamꝰ. Ulidete quid sequitur. Si hoc ꝓuulgatum
fuerit et audierut homines quia ita tenet ecclesia. qd̵ lapsi
a proposito et ꝓfesĩone continencie. si coniugia inierint. se¬
parari non possunt: neq potest eos eccła cogere. ut ad pro¬
positum continencie seruandũ reuertant᷑: nichil deinceps
stabile aut ratũ esse poterit. Non ordo uel habitus. ñ deni¬
q uotum aut ꝓfessio illa tenere poterunt homines. quin

Expanded text:
alio sexu sentiendum est, si lapsi a proposito et professione alio sexu sentiendum est, si lapsi a proposito et professione continentiae viri uxores duxerint, conjugia esse vera et rata debere esse, in tantum ut solvi omnino non possint, quamvis a culpa defendi non possint? Ecce ergo dicamus quod ita est, et ita sentire et tenere oportet. Non habemus rationem aliquam qua infringere possimus, aut infirmare tam evidentem rationem et auctoritatem. Tenemur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint homines quia ita tenet Ecclesia quod lapsi a proposito et professione continentiae, si conjugia inierint, separari non possunt, nec cogere eos potest Ecclesia ut ad propositum continentiae servandum revertantur, nihil deinceps stabile aut ratum esse poterit. Non ordo vel habitus, non denique votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin
Abbreviated transcription (Latin):
minus conseruatã opinionẽ. qua putãt lapsarũ a sancto
proposito feminarũ si nupserint non esse conugia non
paruum malũ: ut a maritis separent᷑ uxores. quasi adul¬
tere sint. non ircores. Et cum uolunt eas separatas redde¬
re continencie : faciunt maritos earũ adulteros ueros.
cum suis uxorib uiuis alteras duxerĩt. Quaꝑpter non
possunt quidem dicere a proposito meliore lapsas. si
nupserint feminas adulteria esse non coniugia: s pla¬
ne non dubitauerim dicere. lapsus et ruinas a cail tate
sanctiore que uouetur deo adulteriis esse peiores.
Et sic quidem beatus augustinus dicit. Et uidetur
manifesta auctoritas et racio euidens: de qua dubita¬
ri non possit. S ecce dicamus ita et ita sentiamꝰ. lapse
a proposito et professione continentie femine si nupse¬
rint coniugia esse uera: nec solui posse om̃ino euismo¬
di. Quid ergo: Nonne similiter et eadem ratione de

Expanded text:
minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse conjugia, non parvum malum ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores. Et cum nolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros veros, cum suis uxoribus vivis alteras duxerunt. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas si nupserint feminas, adulteria esse, non conjugia. Sed plane non dubitaverim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore quae vovetur Deo adulteriis esse pejores. Et sic quidem beatus Augustinus dicit: Et videtur manifesta auctoritas et ratio evidens de qua dubitari non possit. Sed ecce dicamus ita, et ita sentiamus, ut lapsae a proposito et professione continentiae feminae si nupserint conjugia esse vera, nec solvi posse omnino ejusmodi. Quid ergo? Nonne similiter et eadem ratione de
Abbreviated transcription (Latin):
fidem irritã fecerunt. Et post pauca. Proinde qui dicunt
talium nuptias non esse nuptias. sed potius adulteria: non mͥ
uidentur satis acute ac diligenter considerare quid dicant.
fallit eos quippe similitudo ucritatis. Quia enim conugiũ
xp̃i dicuntur eligere que xp̃iana scĩtate non nubũt: hinc
argum̃tant᷑ quidam dicentes. Si uiro suo uiuo que alteri nu¬
bit adultera est. sicut ipse dñs in euuangelio definuit: ui¬
uo ergo xp̃o cui mors ultra non dñabitur. que coniugium
eius elegerat. si homini nubit adulterata est. Qui hec dicũt
acute quidem mouent᷑: sed parum attendũt hanc argum̃ta¬
cionem quanta sequat᷑ absurditas. Cum enim laudabilittr
etiam uiuente uiro ex eius consensu continentĩ femina¬
xp̃o uoueat. iam scd̃m istorum racionẽ hoc facere debet:
ne ipsum xp̃m quod sentire nefas est. adulterũ faciat: cui
uiuente uiro nubit. Et post pauca. Fit autem per hanc

Expanded text:
fidem irritam fecerunt. Et post pauca: Proinde qui dicunt fidem irritam fecerunt. Et post pauca: Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias, sed potius adulteria, non mihi videntur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo veritatis. Quia enim conjugium Christi dicuntur eligere, quae Christiana sanctitate non nubunt, hinc quidam argumentantur dicentes: Si, viro suo vivo, quae alteri nubit adultera est, sicut ipse Dominus in Evangelio definivit: vivo ergo Christo cui mors ultra non dominabitur, quae conjugium ejus elegerat, si homini nubit, adultera est. Qui hoc dicunt acute quidem moventur; sed parum attendunt hanc argumentationem quanta sequatur absurditas. Cum enim laudabiliter, etiam vivente viro, ex ejus consensu femina continentiam Christo voveat, jam secundum istorum rationem nulla hoc facere debet, ne ipsi Christo, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui vivente viro nubit. Et post pauca: Fit autem per hanc
Abbreviated transcription (Latin):
que adducunt in approbationẽ assertionis sue. Beatus augus¬
tinus in libro de professione sancte uiduitatis sie ait. In con¬
iugali uinculo si pudicicia conseruatur: dãpnatio non ti¬
metur. Sed in uiduali et uirginali continencia: excellencia
muneris amplioris expetitur. Qua expetita et electa. et uo¬
ti debito obligata. iam non solum capessere nupuas: s etiã
si non nubatut. nubere uelle dãpibile est. Nam ut hoc de¬
monstraret apłs. non ait cum in deliciis egerint. in xp̃o
nubunt. sed nubere uolunt: habentes inquit dãpnationẽ
qm̃ primã fidem irritã fecerunt: et si non nubendo. tam̃¬
nubere uolendo: non quia ipse nuptie uel taliũ dãpnande
iudicant᷑. sed dãpnatur propositi fraus. dãpnatur fracta uo¬
ti fides: dãpnatur non susceptio a bono inferiore. s ruina¬
ex bono suꝑiore. Postremo dãpnant᷑ tales: non qr coniuga¬
lem fidem posterius inierunt: sed quia continencie primã

Expanded text:
o sunt quae adducunt in approbationem assertionis suae. Beatus Auguso sunt quae adducunt in approbationem assertionis suae. Beatus Augustinus in libro De professione sanctae viduitatis sic ait: In conjugali vinculo si pudicitia conservatur, damnatio non timetur. Sed in viduali et in virginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur. Qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiam, si non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus non ait: Cum in deliciis haec egerint, in Christo nubunt, sed nubere volunt. Habentes, inquit, damnationem, quoniam primam fidem irritam fecerunt , etsi non nubendo, tamen volendo. Non quia ipsae nuptiae vel talium damnandae judicentur, sed damnatur propositi fraus; damnatur fracta voti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina bono ex superiore. Postremo damnantur tales, non quia conjugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam
Abbreviated transcription (Latin):
uoi frbitum: comutium facere. XII¬
lii non minus precipiti estimatione in contra¬
riam assertionẽ ferunt᷑: intantũ ut dicant. quã¬
libet illegitime ꝑsone fuerint cuiuscũq profes¬
sionis fiue ordims. pari consensu ad inuicẽ facto coniuges
esse. Non sacerdotes continenciã professos. non sũmos sacer¬
dotes. non monachos. aut sacras uirgines: ab hac lege ex¬
cipiendos putant. Et habent isti similiter uerba quedam
scripturarũ: quib munre credunt et confirmare estima¬
tionem suam. Et sunt uere quedã dicta eiusinodi:. in quib
conuenienter hoc intelligi posset. si conuenient̃ hoc intel¬
ligi posset. S non sic prendicare debent quib doctrina
uerbi dei ꝯmissa est: ut ꝑpeer unũ aliqͥd confirmandum
a sensu uniuersorũ recedant. Neq enim partẽ totũ: s to¬
tum pars sequi debet. Et si forte niueniatur pars a toto
discordans. aut coaptanda est si fieri potest: aut si fieri ñ
potest abicienda. Melius enim a parte recedit qͣ a toto:

Expanded text:
 habitum conjugium facere. Alii non minus praecipiti existimatione in contrariam assertionem feruntur, in tantum ut dicant quantumlibet illegitimae personae fuerunt cujuscunque professionis sive ordinis pari consensu adinvicem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos putant. Sed habent isti similiter verba quaedam Scripturarum quibus munire credunt et confirmare existimationem suam. Et sunt vere quaedam dicta ejusmodi in quibus convenienter hoc intelligi possit, si convenienter hoc fieri possit. Sed non sic judicare debent quibus doctrina Verbi Dei commissa est, ut, propter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam a toto.
Abbreviated transcription (Latin):
talia. Uenialia sunt. sicut ira leuis et transitoria. risus. et
eiusmodi. que sine deliberatione agentiũ contingunt: siue
ex negligentia in eaute. siue ex infirmitate precipitantur:¬

Expanded text:
talia. Venialia sunt sicut ira levis et transitoria, risus et talia. Venialia sunt sicut ira levis et transitoria, risus et hujusmodi, quae sine deliberatione agentium contingunt, sive ex negligentia incaute, sive ex infirmitate praecipitanter
Abbreviated transcription (Latin):
se simulat: suꝑbia uero in tumore crudelẽ demõstrat. Su¬
perbia enĩ timeri uult: iactancia amari. Et utͣq tñ in eo
qd appetit. sibi placẽs. ꝑuerse: diuerso licet mͦ inordinate
conuincit᷑ głari. Si quis igitur suꝑbiã ⁊ iactanciã sub uno
ꝯputauerit m̃bro. septẽ inueniet uicia capitalia: de q
peceata omĩa. idest actus iniquitatis et iniusticie oriuntur.
peccata qutẽ alia uenialia: alia criminalia dicunt᷑. Uenialia
dicunt᷑: que nec facile uitari possuint. ut aliqñ nonfiant:
neq multã turpitudinẽ uel lesionẽ magnã habẽt si fiant.
Criminalia dicunt᷑: que uel lesionẽ inagnã inducunt. uel tur¬
pitudinem ingerũt: in quib uel deus uel ꝑiximus multũ offen¬
ditur: uel ipse qui facit inaculat᷑. Talia funt homicidia adul¬
teria ꝑiuria. furta: et que his similia adiungunt᷑ uel conti¬
nentur in istis: sicut rapine. sacrilegia. et incestus: et cetera

Expanded text:
se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Suse simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi placens perverse, diverso licet modo inordinate convincitur gloriari. Si quis igitur superbiam et jactantiam sub uno computaverit membro, septem invenit vitia capitalia, de quibus peccata omnia, actus iniquitatis et injustitiae opera oriuntur. Peccata autem alia venialia, alia criminalia dicuntur. Venialia sunt quae nec facile vitari possunt, ut aliquando non fiant, neque multam turpitudinem vel laesionem magnam habent si fiant. Criminalia dicuntur quae vel laesionem magnam inducunt, vel turpitudinem ingerunt in quibus vel Deus vel proximus multum offenditur, vel ipse qui facit maculatur. Talia sunt homicidia, adulteria, perjuria, furta, et quae iis similia adjunguntur, vel continentur in istis; sicut rapinae, sacrilegia, incestus, et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
et in lutum redigitur. Suꝑbia est amor proprie excel¬
lentie. Inuidia est odiũ felicitatis aliene. Ira est irracionabi¬
lis ꝑturbatio mentis. accidia est ex confusiõe m̃tis natatͥs¬
ticia. siue tediũ. et amaritudo animi ĩ moderata: qua io¬
cunditas spiritalis extinguitur. et quodã desꝑatioĩs pͥnci¬
pio. mnens in semnet ipsa subuertit᷑. Auaricia est ĩmoderatus
appetitus habendi. Gula est ĩmoderatus appetitus edendi.
Luxuria ẽ concupiscentia explende uoluptatis nimia:
uel concubitꝰ desideriũ supra modũ. uel contͣ racionẽ effer¬
uens. Suꝑbie duo sunt genera: unũ intus. aliud foris. Intꝰ¬
est suꝑbia: foris iactancia. Suꝑbia in elatiõe cordis: iactan¬
cia in ostentaciõe oꝑis. Suꝑbia in eo qd̾ sibi placet. alienũ
testimoniũ despicit : iactancia aũ ut magis sibi placeat. ali¬
enũ testimoniũ reqͥrit. Propt̾ea iactancia ꝑ lenitatẽ blandã

Expanded text:
et in lutum redigitur. Superbia est amor propriae excelet in lutum redigitur. Superbia est amor propriae excellentiae. Invidia odium felicitatis alienae. Ira irrationabilis perturbatio mentis. Acidia est ex confusione mentis nata tristitia, sive taedium et amaritudo animi immoderata; qua jucunditas spiritualis exstinguitur; et quodam desperationis principio mens in semetipsa subvertitur. Avaritia est immoderatus appetitus habendi. Gula est immoderatus appetitus edendi. Luxuria est concupiscentia explendae voluptatis nimia, vel concubitus desiderium supra modum, vel contra rationem effervens. Superbiae duo sunt genera. Unum intus, alterum foris. Intus superbia est, foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. In quantũ enĩ originalia sũt. pena in ipsis exercetur:
in quantũ uoluntaria sunt. pena ipsis debetur. Sũt autẽ
hec. Prima suꝑbia. scda inuidia. tercia ira. quarta accidia
quinta auaricia. sexta gula: septima luxuria. Ex his tria
hominẽ eepoliant. quartũ spoliatũ flagellat. quintũ fla¬
gellatũ eicit. sextũ eiectũ seducit: septimũ seductũ seruitu¬
ti subicit. Suꝑbia aufert homini dm̃. inuidia ꝓximũ. ara
se ipsum. Accidia spoliatũ flagellat. auaricia flagellatũ ei¬
cit gula eiectũ seducit. luxuria seductũ seruituti subicit.
Anima racionalis in sanitate sua uas est solidũ et integrum:
nullam habẽs corruptionẽ. Quã uitia ueniencia in eã: hoc
mͦ uiciant ⁊ corrũpũt. Per suꝑbiã inflatur. ꝑ inuidiã ares¬
cit. per iram crepat. per accidiã frangitur. ꝑ auariciã
disꝑgitur. per gulam inficitur. per luxuriã conculcat᷑:

Expanded text:
sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur. sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur. In quantum voluntaria, poena ipsis debetur. Sunt autem haec: prima, superbia; secunda, invidia; tertia ira; quarta, acidia; quinta, avaritia; sexta, gula; septima, luxuria. Ex iis tria hominem exspoliant, quartum flagellat spoliatum; quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum servituti subjicit. Superbia aufert homini Deum, invidia proximum, ira seipsum, acidia flagellat spoliatum, avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit, luxuria seductum servituti subjicit. Anima rationalis in sanitate sua, vas est solidum et integrum nullam habens corruptionem; quam vitia venientia in eam hoc modo vitiant et corrumpunt: per superbiam inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam frangitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur, per luxuriam concuicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
um: ubi in quantũ uitium est inalum est: in quantũ uolun¬
tariũ est. pena dignũ est. Uitium est ergo incorruptione :
peceatũ autẽ est in actiõe. Actus uero peccati solo consensu
ꝑficitur. etiã si foris opus non fuerit: qr quod inquitatis ẽ
per consensũ prauũ in sola uoluntate ꝯpletur: etiã tũe cũ
ab eo quod uult ꝑficiendo foris inuita restringit᷑. Facit
enim quod suũ est totũ: et quod ampliꝰ ñ facit
um non est : nec ab ipsa est qd̾ amplius ñ facit. sed contra
ipsam. Ita in solo consensu opus iudicatur: cui qͥdem id qd̾
foris est opus tantũ in malicia adicit. qͣntũ ipsum qͥ intus
oꝑatur motũ uoluntatis ad maliciã accendit. Sic gͦ uicia
origo peceatorũ fiunt: ex quib nascunt᷑ oꝑa iniquitatis:
que quidem sicut dietũ est absq consensu penã habẽt qr
corruptio sunt: cũ consensu autẽ culpã. quia uoluntaria

Expanded text:
ut in quantum vitium est, malum est; in quantum volunut in quantum vitium est, malum est; in quantum voluntaria est, poena dignum est. Vitium ergo est in corruptione, peccatum autem est in actione. Actus vero peccati solo consensu perficitur, etiam si foris opus non fuerit, quia quod iniquitatis est, per consensum pravum in sola voluntate completur, etiam tunc, cum ab eo quod vult perficiendo foris invita restringitur. Facit enim quod suum est totum, et quod amplius non facit suum non est. Non ab ipsa est quod amplius non facit, sed contra ipsam. Ita in solo consensu opus judicatur, cui quidem id quod foris est opus, tantum in malitia adjicit, quantum ipsum qui intus operatur, motum voluntatis ad malitiam accendit. Sic ergo vint, ex quibus nascuntur opera iniquitatis. Quae quidem, sicut dictum est, absque consensu poenam habent, quia corruptio sunt, cum consensu autem culpam, quia voluntaria
Abbreviated transcription (Latin):
dis. quiequic non dederis non offendis: Etplicit . xxii.¬
eptem capitalia uicia. siue
principalia. siue originalia :
scriptura cõmemorat. Que
ideo capitalia uel principa¬
lia uel originalia dicuntur:
qr reliquorũ oiũ caput sũt:
et principiũ et origo. Omĩa
quippe alia: ab istis septem
uicis oriunt᷑. Hoc aũ ĩterẽẽ
uidetur inter peccata et uicia. qd̾ uicia sũt corrupti¬
ones aĩe: ex quib si racione ñ refrenent᷑: peccata id est
actus iniusticie oriunt᷑. Quando autẽ tẽptanti uicio con¬
sensus adhibet᷑: actus in iusticie ẽ: qd̾ peccatũ dr̃. Itaq
uiciũ est infirmitas spiritalis corruptiõis: peccatũ autẽ
ex corruptiõe oriens. ꝑ consensũ actus iniqͥtatis. Itaq ui¬
cium absq consensu infirmitas ẽ : cui in qͣntũ ĩfirmitas
est miscd̾ia debetur: premiũ autẽ et corona. in quantũ ab¬
actu iniquitatis cohibetur. Cum consensu uero culpa fit uiti

Expanded text:
dis quidquid non dederis, non offendis. PARS Tdis quidquid non dederis, non offendis. PARS TSeptem capitalia vitia sive principalia, sive originalia, sacra Scriptura commemorat, quae ideo capitalia vel principalia vel originalia dicuntur, quia reliquorum omnium caput sunt et principium et origo. Omnia quippe alia ab istis septem vitiis oriuntur. Hoc autem interesse videtur inter peccata et vitia, quod vitia sunt corruptiones animae, ex quibus si ratione non refrenentur, peccata, id est actus injustitiae oriuntur. Quando autem tentanti vitio consensus adhibetur actus injustitiae est quod peccatum dicitur. Itaque vitium est infirmitas spiritualis corruptionis, peccatum autem ex corruptione oriens per consensum actus iniquitatis. Itaque vitium absque consensu infirmitas est, cui in quantum infirmitas est misactu iniquitatis cohibetur. Cum consensu vero vitium culpa fit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem per se debuisti: etiam si uirginitatẽ habueras. Et
tamen si urgmitatẽ reddere non potes. redde pro illa hu¬
militatẽ. et satisfaciet tã prose quã pro illa. Uide qͣnta
est uirtus humilitatis. Socia est uirginitatis humilitas.
et socia est humilitatis uirginitas. Et non potest si abest
humilitas. fatisfacere deo uirginitas: potest autẽ si ab est
uirginitas. satisfacere deo si habeatur uera humilitas. Est
igitur aliquid qd̾ reddas pro uirginitate tua: si illam red¬
dere ñ potes. Est unde satisfacias o: etiã si istã non offeras.
Nũquid sic dico de aĩa tua: ꝑ de aniinã tuã. ita ut ampliꝰ
eam reddere᷑ possis: et uide si aliquid tibi suꝑ est. qd̾ ꝓ illa
redddere possis ꝓpt̾ea dixi tibi qr hoc uiũ est pro quo ꝯmu¬
tacio nulla dari potest: si hoc solum dari ñ potest. Hoe
nisi reddideris. quiqquid dederis non satisfacis: hoc si red¬

Expanded text:
tatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta est virtus humilitatis. Socia est virginitas humilitatis, et socia humilitas virginitatis, et non potest, si abest humilitas, satisfacere Deo virginitas; potest autem etiam, si habes, virginitas satisfacere Deo, humilitas si habeatur. Est igitur aliquid quod reddas pro virginitate tua, si illam reddere non potes. Et unde satisfacias Deo, etiam si istam non offeras, nunquid sic dico de anima tua? Perde animam tuam ita ut amplius eam reddere non possis; ei vide si aliquid tibi superest quod pro illa reddere possis. Propterea dixi tibi: Quia hoc unum est pro quo commutatio nulla dari potest. Si hoc solum dari non potest, hoc nisi reddideris quidquid dederis non satisfacis. Hoc si red
Abbreviated transcription (Latin):
facimus: Ecce uouisti. et uotũ non tenuisti: ꝙ uirgmi¬
tatem amisisti. Non potes amplius reddere uitginitatem:
non potes dare quod non habes. Semel amissa est uirginitas:
amplius reparati aut recuperari non potest. Quid ergo
facies: Quid reddes dño deo tuo pro uirginitate tua
quam uonisti: et post uotum amisisti: Est ne aliquid
aliud quod pro ista reddi possit: ut debitũ reddatur n
uotum impleat᷑: Si nichil est aliud quod pro ista redda¬
tur. salus non est his qui iam uouerũt: et amissam red¬
dere iam non possunt. Nũ quid igitur fontẽ miscdie
precidere audebimꝰ eiusmodi: Dicat hoc qui audet: ego
non psumo nec uolo. Uideat qui hoc dicere uoluerit: ne
forte sibi ipsi ꝑiculum struat. Ergo aliud est quod red¬
dere possis pro uirgnutate tua: si eam ꝑdidisti. Quid
aliud Redde penitenciã tuã. redde contricionẽ tuam:
redide humilitatẽ tuã. Pro uirginitate carnis. redde hu¬
militatem cordis: pro carne fracta cor frange. Humili¬

Expanded text:
facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud quod pro ista reddi possit, ut debitum reddatur et tantum votum impleatur? Si nihil est aliud quod pro ista reddatur, salus non est iis qui hanc voverunt, et amissam jam reddere non possunt. Nunquid igitur pontem misericordiae praescindere audebimus ejusmodi? Dicat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; humili
Abbreviated transcription (Latin):
liter mulier defuncta cõmatre sua uiro illius nubere po¬
test. si ei ꝯmater non ẽ: qd̾ tam̃ in aliquib locis inhibi
quibusdam uxores incognitas facie despon¬
santibus: alias quasdam uiles ꝑsonas dolo sup¬
positas. Ubi quidem si assensum suũ postea hi qui dolum
passi sunt facto qd̾ ex intenciõe non fecerũt prebere no¬
luerint: nequaquã enim comugiũ ratũ esse censemus
debere. Exx intenciõe enim factũ constat: nec possunt
constringi ad exequendũ id quod nec intender̃t cũ face¬
serit. liberum eum existimãs. aut liber ancil¬
lam duxerit liberam pitãs: posta ubi fraus
detecta fuerit: coniugium dissolui debeat. Et sunt qͥhunc
dolum aliter quam suꝑiorem iudicandũ putant. Nam qr
non in ꝑsona sed in qualitate ꝑsone solũ erratur.
idcirco sanctitatẽ matrimonii preuidicate debere censent.
Sed fortassis hoc magis ueritati et paci in qua nos uoca

Expanded text:
liter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere politer mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere potest, si ei compater non est. Quod tamen in aliquibus prohibitquando quibusdam uxores incognitas facie desponsantibus, alias quasdam viles personas dolo suppositas, ubi quidem si assensum suum postea ii qui dolum passi sunt, facto, quod ex intentione non fecerunt, praebere noluerint, nequaquam conjugium ratum esse debere censemus. Ex intentione enim non factum constat, nec possunt constringi ad exsequendum id quod nec intenderunt cum faceserit liberum eum existimans, aut liber ancillam duxerit liberam putans, postea, ubi fraus detecta fuerit, conjugium dissolvi debeat. Et sunt qui hunc dolum aliter quam superiorem judicandum putant. Nam quia hic non in persona, sed in qualitate personae solum erratur, idcirco sanctitatem matrimonii praejudicare debere censent. Sed fortas