comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rotunditatẽ. gͣnoꝵ c̾cineat multitudinẽ. Ma¬
lũ punicũ eccła ẽ. siue unitas fidei et pacis cͤcor¬
dia. obcuiꝰ figurã isrłitici exploratores in libro
numeri det̾ra repmissionis mala punica. cũ
botto parit᷑ et ficis portabant: et in exodo inor¬
nam̃to sac̾dotis mala punica tintinnabulis
aureis coniungi p̾cipiunt᷑. Malũ autẽ pu¬
nicum significat cetũ scõꝵ. et electoꝵ uiroꝵ. un¬
de sponsa adsponsũ incantico canticoꝵ dicit.
Sic̃cortex mali punicigene tuȩ. absq ocłis tuis.
Gene sc̃e eccłȩ sp̃ĩrales st̃. patres qui uirtutib
uident᷑ inea: s multo maiora quȩ ñuiaent᷑.
et infuto reseruant᷑. Pot̃ ec in malo granato
ȩccła intelligi de multis gentib c̃gregata siue
diu̾sas inse gr̃as hñs: unde incanticis canti¬
coꝵ. de ea scriptũ legit᷑. emissiones tuȩ paradi¬
fructũ: atq alto maturescente alt̾ ab orit᷑. huc¬

Expanded text:
rotunditatem granorum contineat multitudinem. Marotunditatem granorum contineat multitudinem. Mala Punica Ecclesia est sive unitas fidei, et pacis concordia, ob cujus figuram Israelitici exploratores in libro Numeri de terra repromissionis malum Punicum cum botro pariter et ficis portabant. Et in Exodo, In ornamento sacerdotis mala Punica tintinnabulis aureis conjungi praecipiuntur. Malum autem punicum significat coetum sanctorum et electorum virorum: unde sponsa ad sponsum in Cantico canticorum dicit: Sicut cortex mali Punici, genae tuae, absque occultis tuis . Genae sanctae Ecclesiae spirituales sunt Patres, qui virtutibus videntur in ea, sed multo majora quae non videntur et in futurum reservantur. VEintelligi Ecclesia de multis gentibus congregata sive diversas in se gratias habens: unde in Canticis canticorum de ea scriptum legitur: Emissiones tuae paradifructum, atque altero maturescente alter oboritur. H
Abbreviated transcription (Latin):
oppido quȩ ẽ. in insula creca. deq̾ greci dic̃e so¬
lent urbiũ crecentiũ matre cidoniã excuiꝰ po¬
mo sidonicũ c̾ficit᷑. fit qͦ ex ea et uinũ qͦ lan¬
guentiũ desidia fallunt᷑: nã spĩcie a gustu et
odore ciuꝰlibet uiniuetĩs imaginẽ rep̾sentat.
Malo melũ adulcedine appellatũ. qd fructꝰ eius
mellis saporẽ habeat: ł q in melle seruet᷑. Ma¬
sponsa incantico canticoꝵ dic̃. Sic̃ malu̾ int̾ lig¬
na siluarũ. sic dilectꝰ m̃s int̾̃ filias: subumbra
illiꝰ ꝗͣ desid̾abã sedi. et fructꝰ illiꝰ dulcis guiti meo.
Hocẽ. sic̃ malũ uisu odore et gustu añcedit li¬
gna siluestria. sic xp̃c añcellit om̃s scõs qͥfilii
seꝑ adeẽ. quȩsiui. qͥesco ac secura ꝑmaneo. qͥ a
gre suȩ celesti dulcedine me reficit. Malũ pu¬
nicũ dici eo qͥa expunica regione sit genꝰ eiꝰ tnͣs¬
latũ. idẽ et malũ granatũ. eo qͥa intra corticis

Expanded text:
oppido quae est in Insula Creta, de qua Graeci dicere sooppido quae est in Insula Creta, de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam, ex cujus pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius mellis saporem habeat, vel quod in melle servetsponsa in Cantico canticorum dicit: Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filias: sub umbra illius quem desiderabam sedi: et fructus ejus dulcis gutturi meo ; hoc est, sicut malum visu, odore et gustu antecedit ligna silvestria: sic Christus antecellit omnes sanctos, qui filii semper adesse quaesivi, quiesco ac secura permaneo: quia gratiae suae coelesti dulcedine me reficit. Malum Punicum dici eo, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum: idem et malumgranatum, eo quod intra corticis
Abbreviated transcription (Latin):
elate obuictoriã. nigre obp̃ssuras. Laurꝰ au̾¬
bo laudis dicta. hacꝰ eñi cũ laudib uictoꝵ
capita coronabant᷑: apud antiqͥs aũ lau¬
dea nominabat᷑. pꝰtea .d. litt̃a sublata et sub¬
ro gata .r. dicca. ẽ. laurꝰ et in auricłis q̃ mitͥio
audicłe dictȩ st̃. et medi dies. qͥ nc̃ meridies
dr̃. Hanc arborẽ greci dafnẽ uocant. qd̾ ñqu̾ã
deponat uiriditatẽ: inde illa potiꝰ uictores
coronant᷑. sola qͦ hec arbor fulgure fulminari
inininis credit᷑. Hȩc arbor bene pot̾ significare
martyrũ uictorias eccoronas ĩmarcescibiles.
Malũ agrecis dicta qd sit fructꝰ eiꝰ pomoꝵ om̃iũ
rotundissimꝰ. unde et hȩc uera sunt mala: q̃
uehem̃t̾ rotunda st̃. Mala matiana aloco uo
cata. unde priꝰ aduecta st̃. nã multȩ arbores
noĩa ex ꝓuineiis uł ciuitatib deqͥb allate st̃
acceperͣ. uirgiliꝰ amantib qͥd ex malo q̃ri so¬
leat ostendit. Malacidonia nom̃ sũpsit ab

Expanded text:
elatae ob victoriam: nigrae ob pressuras. Laurus a verbo laudis dicta: hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur: postea d littera sublata, et subrogata r dicta est laurus: ut in auriculis, quae in initio audiculae dictae sunt: et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci daphnem vocant: quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronabantur: sola quoque haec arbor fulgore fulminari minime creditur. Haec arbor bene potest significare martyrum victorias et coronas immarcescibiles: malum a Graecis dictum, quod sit fructus ejus pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala, quae vehemarbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibus, quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpserunt ab
Abbreviated transcription (Latin):
hõ indomũ et̃t uitatis suȩ. Tradunt ꝑ hec hu¬
manoꝵ m̃broꝵ fieri significantiã. nã inflo¬
ie amigdali canos capillos: ininpingatione
locuste. humorẽ pedũ. indissipatione cap¬
paris. ccupiscentiȩ frigus ostendit: quacũ
seni inpostreme ȩcatis tp̃r accid̾int tc̃ neces¬
se. ẽ. int̾ram adẽ. qͣsi in ȩc̃nitatis suȩ domũ re¬
deat. Bene qͦ hanc ȩt̾̃nitatis domũ illã futu

Expanded text:
homo in domum aeternitatis suae? Tradunt per haec huhomo in domum aeternitatis suae? Tradunt per haec humanorum membrorum fieri significantiam, nam in flore amygdali canos capillos, in inpinguatione locustae tumorem pedum, in dessipatione capparis concupiscentiae frigus ostendit. quae cum seni in postremae aetatis tempus acciderint, tunc necesse est in terram, id est, quasi in aeternitatis suae domum redeat. be
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa dic̃ incantico canticoꝵ. descendi ad
alterutrũ minime uidemꝰ. s fracta ꝑtẽpta¬
tionẽ testa corꝑis apparebit int̾ne dulcedinis
gustꝰ poma conuallis. fructꝰ ÷ humilitatis.
dͦ escendit scã eccła. ꝑ doctores scõs qͥ ꝓficiunt
ad fruet̾ bonos. qui uł adhuc indigeant
doccrinȩ inrigatione.item nuces incarnatio¬
nẽ dñi saluatoris. siue misteriũ scẽ trinita¬
tis ut quidã putant significant. unde inli¬
bro numeri de uirga aaron ita legit᷑: et ger¬
minauit nuices. Amiglała grecũ nom̃ q lati¬
ne nux longa uocat᷑: hanc alii nunciclan uo
plurima siluis. induit in fiorẽ. Cunctis enĩ
̾arborib pͥor se flore conu̾tit. et adinferenda
pom a arbusta sequentia p̃uenit. unde et pͥ
deqͥ salomon ait: fiorebit amigdalũ. Quȩ
sententia et alit iuxta allegoriã intelligi pot̾.
dic̃ enĩ eccłastes florebit amigdalũ inpingua¬
bit᷑ locusta: et dissiꝑabit᷑ capparis. qm ibit

Expanded text:
sponsa in Cantico canticorum dicit: Descendi ad sponsa in Cantico canticorum dicit: Descendi ad alterutrum minime videmus, sed fracta per tentationem testa corporis, apparebit internae dulcedinis gustus. Poma convallis fructus est humilitatis. Descendit sancta Ecclesia per doctores sanctos, qui proficiunt ad fructus bonos, quive addoctrinae irrigatione. Item nuces incarnationem Domini Salvatoris, sive mysterium sanctae Trinitatis ut quidam putant significant. Unde in libro Numeri de virga Aaron ita legitur: Et germinavit nuces . Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocaplurima silvis Induit in florem. . . . . Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Unde et pride qua Salomon ait: Florebit amygdalus, quae sententia et aliter juxta allegoriam intelligi potest. Dicit enim Ecclesiastes: Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: quoniam ibit
Abbreviated transcription (Latin):
quentẽ greges. Hoc dicendũ ẽ. qd̾ humilem
pastorẽ et rusticũ assũꝑserit dñs. et miserit
cdet᷑ et famariã ꝑgeret. Itẽ sicomorꝰ uanã sci¬
entiã. ut inhieremia: habitabt̃ dracones hocẽ.
demones cũ fatuis ficariis. Itẽ inbonã partẽ as¬
cendit zacheꝰ in arborẽ sicoͥmoꝵ. Nux appella¬
ta qd̾ umbra uł stillicidiũ eiꝰfolioꝵ ꝓximis
arborils noceat. hanc alio noĩe latini iugu¬
glandẽ appellant. qͣsi iouis glandẽ. Fuic enĩ arbor
sũ int̾ suspectꝰ herbarũ. uł fungoꝵ cibos: qͥcqͥd
ineis uirulentũ ẽ. excudet. rapiatatꝙ extin¬
guat. Nuces aũgeneralit̃ dñr omͣia poma te-¬
cta corio duriore. ut pineȩ nuces:auellane
glandes. castaneȩ. amigdalȩ. hinc et nuelei di¬
cti. qd sint duro corio tecti. At poma contͣ oĩa
mollia mala dicta. s cũ abiectione t̾rarum:
inqͥb antea nata st̃. ut psica. punica. man
ciana. cidonio. et cȩt̾a. Misticȩ aũ nucis arbor

Expanded text:
ere, hoc dicendum est, quod humilem pastorem et rusticum assumpserit Dominus, et miserit sua, et Samariam pergeret. Item sycomorus vana scientia. In Jeremia: Habitabunt dracones, hoc est, daemones, cum fatuis ficariis . Item in bonam partem: Ascendit Zachaeus in arborem sycomorum . Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum ejus arboribus noceat: hanc alio nomine Latini juglandem dicunt, quasi Jovis glandem: fuit enim haec arbor sa inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, exsudet, rapiat atque exstinguat. 22. Nuces autem generaliter dicuntur omnia tecta corio duriori, ut pineae, avellanae, juglandes, castaneae, amigdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma, omnia mollia, mala dicta, sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt, ut Ptiana, Cydonia, etc. Mystice autem nucis arbor
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi pacis al ma. q̃ p̃miũ. ẽ. magone uincentib:
sic̃ apłs dicit. nectendo adpalmã suꝑnȩ uocati¬
onis. Hȩc suꝑ trã hispida ẽ. et qͥb̾dã tumorib m¬
eqł. s ubi adsuꝑna ꝓcesserit. dulcissimoꝵ fru¬
ctuũ suauitate cõplet᷑. et qͣsi qͥb̾dã radiis orna¬
ta descendit᷑: sic iꝰtoꝵ conu̾sio in hoc mundodu¬
ris ẽ. laborib plena. s insuꝑnis ꝓbat᷑. eẽ. pul¬
cherrima. Palma aũ significare pot᷑ hoĩes uir¬
tutũ decore sẽꝑ uirentes. et uctoriã deuitiis

Expanded text:
est quasi pacis alma, quae praemium est in agone vincentibus, sicut Apostolus dicit. Nunc tendo ad palmam supernae vocationis . Haec supra terram hispida est, et quibusdam tumoribed ubi ad superna processerit, dulcissimorum fructuum suavitate completur, et quasi quibusdam radiis ornata distenditur: sic justorum conversatio in hoc mundo duris est laboribus plena: sed in supernis probatur esse pulcherrima. Palma autem significare potest homines virtutum decore semper virentes, et dictoriam de vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
uetricis ornata ẽ. uł qd̾ oppansis ẽ. ramis
inmodũ palmȩ hõis. ẽ enĩ arbor insignȩ uicto¬
riȩ ꝓceroq acdecoro uirgulto. diut᷑nisq uesti¬
ta frondib et folia sua sine ulla successione c̃¬
seruans. hanc greci fenicẽ dicunt: qđ dui du¬
rer exnoĩeauis illiꝰ arabiȩ q̃ multis annis ui

Expanded text:
ctricis ornatus est: vel quod oppansus est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu durat, ex nomine avis illius Arabicae, quae multis an
Abbreviated transcription (Latin):
gani expagis atheniensiũ dicii. ubi
exorti st̃. uͥ eñi in locis agrestib et pa¬
gis gentiles lucos idolaq statuert̃. et atali
inicio uocabulũ pagam sortia st̃: genti¬
les qͥ sine lege st̃: et ñdũ credidert̃. Dicti auͭ
gentiles qr ita st̃ ut fuert̃ geniti. id ÷ incar
latine gentiles. hec nos enĩ. g̃ce gens dr̃. Ptꝰ
fidẽ aũ ñ debent uocari gs̃ seu gentiles
illi qͥ exgentib credt̃. sic̃ ptꝰ fide̾ iam ñ pot̃

Expanded text:
gani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentileLatine gentiles: ethnos enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debent vocari gentes, seu gentiles, illi qui ex gentibus credunt: sicut post fidem dici jam non potest
Abbreviated transcription (Latin):
formis muneris lumine illustrat. Quãꝙͣ
gͥ se arcturꝰ uercit. pliades ostendit. quia
ꝑ om̃e qd̾ testam̃tũ uetꝰ loquit᷑. testam̃ti no

Expanded text:
formis muneris lumine illustrat. Quaqua ergo se Arcturus vertit, Pleiades ostendit; quia per omne, quod Testamentum Vetus loquitur, Testamenti No
Abbreviated transcription (Latin):
amauerat. libent̃ cunita dereliqͥt. Incõꝑatioẽ
eiꝰ uile sc̃t oĩa: deserit haluta. c̃gregata disꝑgit.
in ardescit incȩlestib animꝰ. nicħ int̾renis libet.
deforme conspicit᷑. qͥ cqͥd det̾rena placebat sp̃e:
resplendens et aquosꝰ colore traditͣ. qđ tux
sit glacie durata ꝑ annos. unde et nomͣ ei greci
dedert᷑: gignit᷑ aũ inasia et cipio. maxime insep¬
tẽtrionũ alpib: uͥ nec ȩstare sol feruentissimꝰ in¬
uenit᷑. idõꝙ ipsa diutͣna et annosa duritia red¬
soł adeo rapit flãmã ut aridis spongiis ł foliis
ignẽ p̃beat. usus eiꝰ etiã ad pocła destinat᷑: nicħ
aũ aliud quã frigidũ patipot̾. Cristallꝰ aliqͣndo¬

Expanded text:
e ejus vilescunt omnia. Deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus; nil in terrenis libet; deforme despicitur, quidquid de terrena placebat specieresplendens et aquosus colore traditur, quod nix sit glacie durata per annos, unde et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia et Cypro: maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur: ideoque ipsa diuturna et annosa duritia redsolis adeo rapit flammam, ut aridis spongiis vel foliis ignem praebeat. Usus ejus etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Crystallus aliq
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ca sit. ut iͦ unauena apparuerit. ibi spes
sit alt̾iꝰ in qͥrendi. Septẽ alĩ gen̾a̾ metalloꝵ au¬
rũ. argentũ. es electrũ. stagnũ. plũbũ. ec qd̾ do¬
mat omĩa ferrũ.¬
orũ abaura dictũ .i. asplendore. eo qd̾ reꝑcꝰso
aere plus fulgeat. un iͥ tugiliꝰ. discolor inde
fulgeat luce alia reꝑe̾sꝰ. hinc et aurii dictiꝰ qͣ ful¬
gor splendidos reddit. Aursi splendorẽ sapĩe
łͦ intellectũ spitalẽ sacrarsi scri pt̾arũ. ł caritatiᷤᷤ
eminentiã significare pot̾. ut ÷ illd inpsal. astitit

Expanded text:
eius sit ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem sunt autem genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum et, quod domat omnia, ferruAurum ab aura dictum, id est a splendore, eo quod repercusso aere plus fulgeat. Unde et Virgilius: Discolor inde fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Aurum splendorem sapientiae, vel intellectum spiritalem sacrarum Scripturarum, vel charitatis eminentiam signi
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ credentes in xp̃o. ec inpsał. uiuit et dabit᷑
ei deauro arabie. Aurũ sapĩa sic̃ inexodo. inorna¬
m̃to sac̾dotis hoc ipsũ pͥore in loco hab̾e p̃cipitur.
rgentũ ñ longe ag̾ta appellatione distat.
hoc eñi illi argirũ uocant. cui mirũ i̾mods
illd̃ dũ candidũ sit: ĩpͣssũ corꝑi lineas nigͦs reddit.
Argentũ uiu̾ũ dictũ. qd̾ excidat mat̾ias inqͥb mni¬
cit᷑. ħ et liqͥdũ qi ꝑcurrir. inuenit᷑ specialit̾ innie¬
talłꝰ siue margentariis fornacib guitarũ c̾cretio

Expanded text:
es in Christo. Et in psalmo: Vivet, et dabitur ei de auro Arabiae . Aurum sapientia, sicut in Exodo, in ornamento sacerdotis hoc ipsum priore in loco habere praecipitur. rgentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fo
Abbreviated transcription (Latin):
epulas pararent. nec cẽnt ꝓ accollendis uasis lapi¬
des glebas intri naui subdidert̃. qͥb accensis ꝑmix¬
ta arena lutoris tnslucentes. noui liqͦris fiuxisse
riuos. et hanc fuisse originẽ uitri. mox ue ÷ igen¬
osa sollertia. ñ fuit c̃tenta solo nitro. s et aliis mix¬
ruris hanc artẽ studuit. leuib em̃ aridisꝙ ligniᷤᷤ
coqͥt᷑ adiecto cipro ac nitro. cͣainiuisq fornacib ut
des liqͥt᷑. masseq fiunt. pꝰea exmassis ruriꝰ fundit᷑
inofficimis. et aliud flatu figurat᷑. aliud turno te¬
rit᷑: aliud argenti mͦ gȩlat᷑. tingiẽ etiã mubas modiꝰ
ita ut iacincto. saphirosq et uirides unitet᷑. eco¬
nices uelud aliarũ gẽmarũ colores. Neq ⁊ alia
ꝓrimaq incristalli similitudine: un & ad poran¬
dũ argenti metalla & auri pepulit uitrũ. Oit
fiebat et initalia. et ꝑgallias et hispaniã arena
alba mollissima pila molaꝙ terebat᷑. Uitrũ aũqd

Expanded text:
epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alproximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. D
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥꝗͣ tam̃ adpurũ peccõꝵ sordib sordent. Itẽ in
eodẽ libro legit᷑. si putaui aurũ robur meũ. ec obri¬
zo dixi fidutia mea. Qd inhoc loco aurũ accepi¬
mꝰ: nͥ p̃clari intellectꝰ ingeniũ. qͥd obriron nͥ m̃tẽ:
Quȩ dũigne amoris exco qͥtͣ. sẽꝑ inse seruat clarita¬
tẽ pulcͥtudinis cotidiana ĩnouatione feruoris.
nescit enĩ m̃s ꝑtorporẽ ĩuetere sc̾e̾. q̃ stud& ꝑde¬
sidiũ inchoare. Sci aũ uiri robur suũ aurũ ñ depu¬
rant. qr qnͣcolibet ingenio fulgeant. nicħ se. eẽ. ex
sius uirib pensant: et cũ sentire oĩa ualent posst̃.
pͥꝰ intellig̾e̾ semet ipsoscupiunt. qͣtinꝰ lm̃ ingenii
more soł pꝰ illustret. locũ inqͦ orit᷑. et pꝰmodũ cȩc̃a:
atii. ꝓcedendo dilatet᷑. ne si intendendo cognoscen¬
dis aliis semer ipsos nesciant. ibi soł radiꝰ uͥ oritur
tenebrescat. Itẽ in auro d̾s intelligit᷑. sic̃ in canticis

Expanded text:
 carent. Item in eodem libro legitur: Si putavi aurum robur meum, et obrizo dixi, fiducia mea . Quid in hoc loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium? Quid obrizum, nisi mentem, quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens semper inchoare. Sancti autem viri robur suum aurum non deputant: quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant: et cum sentire omnia valenter possint, prius intelligere semetipsos cupiunt: quatenus lumen ingenii, more solis, prius illustret locum, in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur: ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur, tenebrescat. Item in auro Deus intelligitur: sicut in Canticis
Abbreviated transcription (Latin):
nit ꝑsimilitudinẽ metalli candidi qͥd sint elo¬
qͥa casta. argentũ t̾rȩ igne examinatũ. qd̾ sol&
eẽ. purissimũ. qñ freqnti fuerit decoetione in iui¬
datũ. Examinatũ qͥppe łpurgatũ c̃tͣ illd̾ ponit᷑.
qd̾ depeccõrib ait: labia dolosa incord̾ et coule.
& ut qͣm plurimũ distaret agnosceres addidit.
pͣgatũ septuplũ. Qnũs ad septiform̃ spm pos
se respicere .i. timorẽ di. scientiã. fortitudinẽ.
c̃siliũ. intelligentiã. sapientiã. ꝑ qͣ u̾bũ diuiñ¬
tanꝗͣ. insuccensis fornacib manens ui̾tatis ruri¬
la choruscatioẽ. Itẽ argentũ oris c̾fessio siue iũ¬
ditia castitatis: in exodo. oĩs qͥ ꝑcipit corde. of¬
fert initia dño aurũ et argentũ ec eram̃tũ. Rur¬
sũ argentũ ppłs udoꝵ. inhieremia argentũ reꝑ

Expanded text:
nit per similitudinem metalli candidi quid sint eloquia casta. Argentum terrae igne examinatum, quod solet esse purissimum, quando frequenti fuerit decoctione mundatum. Examinatum quippe vel purgatum, contra illud ponitur, quod de peccatoribus ait: Labia dolosa in corde et corde. Et ut quamplurimum distaret agnosceres, addidit, purgatum septuplum. Qui numerus ad septiformem Stem, scientiam, fortitudinem, consilium, intelligentiam, sapientiam. Per quae verbum divinum in succensis fornacibus, manens veritatis rutila coruscatione. Item argentum, oris confessio sive munditia castitatis. In Exodo: Omnis, qui percipit corde, offerat initia Domino aurum et argentum et aeramentum . Rursum argentum popu
Abbreviated transcription (Latin):
hieremia ꝓpħa. pect̾m uida scͥptũ ÷ stilo ferreo
inungue adamantino exaratũ. suꝑ lapidẽ cor¬
dis eoꝵ. Pecc̃m aũ iuda indelebile atq ut ita
dicã nulla ratione ab olendũ. scͥptũ ⁊ sulo fer¬
reo. unguȩ ad amantino. ꝑstilũ gͦ ferreũ. fortis
sententia: ꝑ unguẽ uͦ adamantinũ. significat᷑
finis et̃nꝰ. Peccm̃ uͦ uidę stilo ferreo inunguę
adamantino scriptũ dr̃. qr culpa iudor ꝑfor

Expanded text:
inde scriptum est stylo ferreo, inde scriptum est stylo ferreo, in ungue adamantino exaratum super latitudinem cordis eorum . Peccatum autem jus indelebile atque ut ita dicam nulla ratione abolendum, scriptum est stylo ferreo, ungue adamantino. Per stylum ergo ferreum fortis sententia, per unguem vero adamantinum signatur finis aeternus. Peccatum vero inde stylo ferreo in ungue adam
Abbreviated transcription (Latin):
lapis paruus. et indeconꝰ. ferrugineũ hiñs co¬
lorẽ et splendorẽ cristalli: nunꝗͣ. auͣ ultͣ mag¬
nitudinẽ nuclei auellam reꝑtus. hic nulli
cedet materiȩ: nec ferro qui dẽ nec igni. nec
unꝗͣ. incalescit. unde et nomͣ int̾p̃tatione g̾ca
indomitauis accepit. S dũ sit inuictꝰ ferri
ignisq cͣcẽptor: hẏrcino rũpit᷑ sanguine re¬
centi. et calido macerat᷑. sicq multis ictib fer¬
ri ꝑfrangit᷑. cuiꝰ fragmͣta scultores ꝓgẽmis
in signiendis ꝑforandisq utunt᷑. Hic aũ dis¬
sidet cuͣ magnete lapide. intantũ ut iuxca
possitꝰ ferrũ. ñ patiat᷑ abstrahi magneti. aut
si admotꝰ magnes cõp̃hend̾it. rapit atq au¬
ferat. fert᷑ qͦꝙ inȩleciri similitudin̾e. uenena
ad p̃hendẽ: metꝰ uanos expellere. maleficiᷤᷤ
resistere artib. genã eiꝰ sex. Significat aũiste
lapis duriciã cordis iudeoꝵ. q̃ idoniabił et ĩ¬
habilis sẽꝑ adpenitentiã erat. un̾ ita legit᷑ in¬

Expanded text:
ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli. Nunquam autem ultra magnitudinem nuclei avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem, nec igni; nec unquam incalescit. Unde et nomen interpretatione Graeca indomita jus vis accepit. Sed dum sit invictus, ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti, et calido maceratur, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cujus fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum, ut juxta positus ferrum non patiatur abstrahi a magnete: aut si admotus magnes comprehenderit, rapit atque aufert. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera ejus sex. Significat autem iste lapis duritiam cordis Judaeorum, qui indomabilis et intractabilis se
Abbreviated transcription (Latin):
litas. corpꝰ aũ redẽptoris nr̃i. qr usq ad mortẽ
passioni subiacuit: atq simile uixta aliquid
fuit. qr nascendo. crescendo. lassescendo. et es¬
uriendo. sitiendo. moriendo. usq ad passio¬
nẽ suã ꝑ mom̃ta tẽpoꝵ mirabilit̃ decurrit.
Aquagͦ incristallũ u̾sa ÷: qñ corruptionis eiꝰ
infirmitas ꝑ resurrectionẽ sua̾. ad incorruꝑ¬
tionis firmitatẽ : ĩmutata. damans indicꝰ

Expanded text:
litas. Corpus autem Redemptoris nostri quia usque ad mortem passioni subjacuit, aquae simile juxta aliquid fuit: quia nascendo, crescendo, lassescendo et esuriendo, sitiendo, moriendo, usque ad passionem per momenta temporum mutabiliter decurrit. Aqua ergo in crystallum versa est; quando corruptionis ejus infirmitas per resurrectionem suam ad incorruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
gestat exteriꝰ. Cristallo qͦꝙ: qd̾ deaqͦ inglaciem
ec lapidẽ pͣtiosũ effundit᷑. baptismi grã figurat᷑.
Qd aũ cristallꝰ significet solidirate̾ angłoꝵ uł
incarnationẽ dñicã: uullo testimonio ezechi
animaliũ: firmamͣti qͣsi aspectꝰ cristalli hor¬
lidatũ. et nat᷑a angłica qñ creata lib̾ũ arbitriũ
accepit. ut utrũ uelit in humilitate ꝑsistere.
et mnoĩpotentis di aspectu ꝑman̾e̾ an adsuꝑbiã
lab̾et᷑. et ab eatitudine cadet: ꝑsimilitu dinẽ
aꝗͣ fuit. s qr cadentib aliis angłis scĩ insua bea¬
titudine ꝑsistert̾. atq hoc accepert̃ inmune̾.
ut iã cadere om̃o ñpossint. ineiꝰ natura sua qr
iã ducit mutabilit̾ ñpot̾. qͣsi adimaginẽ cristal¬
oĩũ susciꝑet᷑. t̾ra erat. nã firmam̃tũ ñ erat.
peccõri qͥppe hoĩ dictũ ÷ t̾ra es et int̾rã ibis. at
postꝗͣ assũpta ẽ. ab auctare õiũ atq incęlis
subleuata. et suꝑ angłos ducta. firmam̃tũ fac¬

Expanded text:
gestat interius. Crystallo quoque, quod de aqua in glaciem et lapidem pretiosum efficitur, baptismi gratia figuratur. Quod autem crystallus significet soliditatem angelorum, vel incarnationem Dominicam, in illo testimonio Ezechieanimalium firmamenti, quasi aspectus crystalli horlidatum: et natura angelica quando creata liberum arbitrium accepit: ut utrum vellet in humilitate persistere et in omnipotentis Dei aspectu permanere, an ad superbiam laberetur, et a beatitudine caderet, per similitudinem aqua fuit. Sed quia cadentibus aliis angelis, sancti in sua beatitudine perstiterunt, atque hoc acceperunt in munere, ut jam cadere omnino non possint, in eis natura sua, quia jam dejici mutabiliter non potest, quasi ad imaginem crystalium susciperetur, terra erat, nam firmamentum non erat. Peccatori quippe homini dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » At postquam assumpta est ab Auctore omnium atque in coelis sublevata, et super angelos ducta firmamentum fac
Abbreviated transcription (Latin):
argarera
garetã auint uocatã: qd̾ inc̾cuł maris hoc genꝰ
lapidũ inueniat᷑. Hinc ÷ enĩ incarne coclee cal¬
culꝰ calculinatꝰ. sic̃ incerebro piscis lapillꝰ. gignit᷑
auͣ decȩlesti rore. quẽ certo anni tp̃r cocleȩ hau¬
riunt. Exqͥb margaretis quidã uniones uocat᷑
plures simul reꝑiant᷑. meliores aũ candide
margarete. quãq flauesct᷑. Illas enĩ aut inuentꝰ
aut matutini roris c̃ceptio reddet candidas. has
senectꝰ łuesꝑtinꝰ aer gignit obscuras. Margare¬
tũ mistice significat eu̾głicã doctrinã siue spẽ
regni celoꝵ. ł claritatẽ ec dulcedinẽ cȩlestis uitȩ¬

Expanded text:
argarita garitum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae, quam quae flavescunt. Illas enim juventus aut matutini roris conceptio reddit candidas. Has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Margaritum mystice significat evangelicam doctrinam sive spem regni coelorum, vel charitatem et dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
queis abstractã dũ inuenerit ꝑpęnitentiã.
et angłoꝵ et hoĩm facit leticiã. Debitor decẽ¬
in nob̃ peccantib ñ c̾cedimꝰ. maiora nr̃a exsol¬
uere cũ usuris penarũ cogam. Diues qui ca
ingredit᷑. qͣsi ꝑforam̃ acus ꝑ angustias passio¬
num ac labores. Pat̃ familias qui oꝑarios ad
inuineã conduxit. et denarii mercedẽ ꝓmit
tens eis p̾miũ ꝑfecte beatitudinis. Oꝑarii
qͥ hora pͥma ẽducti. hi st̃ qui arudim̃tis in¬
fantie cultũ fidi consecuti st̃. Qui aũ hora t̾ecia.
hi ft̃ qui madolescentia adfidẽ accesseit. Qui
uͦ hora sexta c̃ducti st̃: hi sunt qui iniuuen¬
tutis etate credidert᷑. Qauͣ hora nona acces¬
sert̃: illi st̃ qui ia aiuuentute insenectutem
ma hora. illi qͥ iam decrepiti et inextremo ui¬
te sue tp̃r uocati ad xp̃m uenert᷑. qͥ tam̃ pͥori

Expanded text:
queis abstractam dum invenerit per poenitentiam, queis abstractam dum invenerit per poenitentiam, et angelorum et hominum facit laetitiam. Debitor decein nobis peccantibus non concedimus, majora nostra exsolvere cum usuris poenarum cogamur. Dives qui camingreditur, quasi per foramen acus, per angustias passionum ac labores. Paterfamilias qui operarios ad vineam conduxit et denarii mercedem promitens eis praemium perfectae beatitudinis. Operarii qui hora prima conducti sunt, hi sunt qui a rudimentis infantiae cultum fidei consecuti sunt; qui autem hora tertia, hi sunt qui in adolescentia ad fidem accesserunt; qui vero hora sexta conducti sunt, hi sunt qui in juventutis aetate crediderunt; qui autem hora nona accesserunt, illi sunt qui a juventute in senectutem ma hora, illi sunt qui jam decrepiti et in extremo vitae suae tempore vocati ad Christum venerunt: qui tamen pri
Abbreviated transcription (Latin):
ci st̃ ppłi. qͥ ꝑqͥnq sens corꝑis. alim̃to legis sp̃itał
a xp̃o reficiunt᷑. et dupplici testam̃to qͣsi gemelł
piscib saturant᷑. Quattuor aũ milia uiroꝵ qͥ
aliis septẽ panib alunt᷑. eadẽ eccła gentium . ẽ.
q̃ in .iiͦiiͬ. partib mundi diffundit᷑. atq ub̾tate
septiformis gr̃e recreat᷑. Ille qͥ sepe nẽ inignẽ. nc̃
inaꝗͣ cadebat. mundũ significat. Ignis aũ irã
tat᷑. Moyses et helyas qͥ apparuert̃ cũ dño in
monte. lex et ꝓpħȩ incelligunt᷑: quoꝵ uocib
passio et resurrectio et gładm̃ declarat᷑. Hõ¬
hñs .c. oues. et relictis ilłis ouẽ ꝑditã quęrit
ac reꝑtã humeris reuehit. figurã xp̃i exp̃ssit.
qͥ relictis nonaginta nouẽ agminib angłoꝵ
incelis. ouẽ que ꝑierat inadam ut bonꝰ pastor
quesitã ingentib repꝑit: atq crucis suȩ hu¬
meris paradiso reportauit. Mulier q̃ ꝑditã
reꝑit draginã eccła ẽ. quȩ animã diaboli la¬

Expanded text:
i per quinque sensus corporis alimento legis spiritalis a Christo reficiuntur, et duplici Testamento, quasi gemellis piscibus, saturantur. Quatuor autem millia virorum qui aliis septem panibus aluntur, eadem Ecclesia gentium est, quae in quatuor partibus mundi diffunditur atque ubertate septiformis gratiae recreatur. Ille qui saepe nunc in ignem, nunc in aquam cadebat, mundum signtatur. 172. Moyses et Elias, qui apparuerunt cum Domino in monte , lex et prophetia intelliguntur, quarum vocibus passio, et resurrectio, et gloria Domini declaratur. habens centum oves, et relictis illis ovem perditam quaerit, ac repertam humeris revehit, figuram Christi expressit qui, relictis nonaginta novem agminibus angelorum in coelis, ovem quae perierat in Adam, ut bonus pastor, quaesitam in gentibus reperit, atque crucis suae humeris paradiso reportavit. Mulier quae perditam reperit dragmam, Ecclesia est, quae animam diaboli la
Abbreviated transcription (Latin):
rces st̃ partes urb̃ excelsȩ atq munite nã
q̃cꝙͣ tutissima urbiũ st̃: ab arcendo hostẽ
arces uocant᷑. unde et arcꝰ et archa. Arz eñĩ ali¬
qñ significat mundanã potentiã aut scłarem
sapientiã. aliqͣn ũ culm̃ uere sapĩe. et celsitu¬
dinc̃ uirtutũ. Uñ legit᷑ qd̾ dd̾ expugnaui̾t arcẽ
syon: iebuseos inde expellens: et ertiens de ea ce¬
cos et claudos qͥ odiebant aniã dd: et uoca¬
uerit eã deinceps ciuitatẽ dđ: qr saluator nr̃
degentiũ multitudine. ł deqͦlibet aĩa malignoᷤ
Merito arx syon. idẽ. specłationis et uisio pacis.
ipsa tũ uocabit᷑. atꝙ deea tẽ recte ꝑ psalmistã dr̃.¬

Expanded text:
rces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arcus et arca. Circum Romquando significat mundanam potentiam, aut saecularem sapientiam: aliquando vero culmen verae sapientiae, et celsitudinem virtutum. Unde legitur, quod David expugnaverit arcem Sion, Jebusaeos inde expellens, et ejiciens de ea coecos et claudos, qui odiebant animam David, et vocaverit eam deinceps civitatem David. Quia Salvator noster de gentium multitudine vel de qualibet anima malignos merito arx Sion, id est, speculationis, et visio pacis ipsa tunc vocabitur, atque de ea tunc recte per Psalmistam d
Abbreviated transcription (Latin):
appellati. siue aloco qi cutͣ pagos agebant qͦsq̃ti
contas uocant. seu a comessatioẽ. solebant enĩ
pͥuatoꝵ hoĩm p̾dicant acta. thiaici uͦ res publicaᷤᷤ
et iegũ hystorias. Qdã aũ poete theologi dictist̃
qm̃ dediis carmina faciebant. Offitiũ poete in
eo ẽ. ut ea q̃ uere gesta st̃. inalias sp̃es obliqͥs figã

Expanded text:
appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci comas vocant: seu a comessatione. Solebant enim privatorum hominum praedicant acta: tragici vero respublicas et regum historias. Quidam autem poetae theologi dicti sunt: quoniam de diis carmina faciebant. Officium poetae in eo est, ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species ob
Abbreviated transcription (Latin):
hões exulta fu̾tare ro̾nẽ uitȩ hr̃e cepis
sent. seq acdos suos nosse cultũ modificũ. ac
sermonẽ necessariũ. cõmͣti sibi utriꝰq magni¬
tẽ pla ilł domib. pulcͥora et simulatͣ corꝑib
ãpliora faciebant: ita eloqͥo etiã qͣsi angͦtiore
honorandos putauert. laudesq eoꝵ et u̾bis
illustriorib et ioc̃diorib nũs extulert᷑. Id genꝰ
qr forma qͦdã efficit᷑ ꝙͣ poetes dr̃. poema uoci
tatũ ÷: eiꝰq factores pocte. Uates a uĩ m̃tis aꝑ¬
pellatos uarro auctorẽ ł auiendis carminibꝰ.
id ÷ fleccendis: hoc ÷ modulandis. et ꝓ inde
poete latine uates. oli scͥptã eoꝵ uaticinia dice
minũ. unde et dicta lira. Tragȩdi dicti. qd̃ initio
canentib p̃miũ erat hyrcꝰ. quẽ greci thiagos
uocant. ũ & oratiꝰ carmine qͥ thragico uilẽ cer¬
rauit obhucũ. Iã dehinc seqntes thragici mul¬
tũ honorẽ adeptist̃. ec excellentes inaigum̃tiᷤ
fabularũ adui̾tatis imaginẽ fictis. Comedii¬

Expanded text:
homines, exuta feritate, racionem vite habere sent seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnitempla illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam eftatum est, ejusque factores poetae. Vates a vi mentis appellatos, Varro auctor est: vel a viendis carminibus, id est, flectendis, hoc est, modulandis: et proinde poetae, latine vates olim, et scripta eorum vaticinia dicebminum: unde et lyra dicta. Tragici dicti, quod initio canentibus praemium erat hircus, quem Graeci tragon vocant. Unde et Horatius: Carmine qui tragico vilem certavit ob nircum. Jam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comi
Abbreviated transcription (Latin):
Exemegemeticon ẽ.ł enarratiuũ. in qͦ poeta
ipse loquit᷑. sine ulliꝰ int̾positione ꝑsone ut
se hnͣt .iii. libri georgicon. et pͥma pars qͣra.
itẽ lucretii carmina et hissimilia. Quo gn̾e
ut lt̃ scripta alias et odiosa homeri. et enei¬
dos uugilii. et ap̃ nos hystoria beati iob:
qͣmuis hȩc insua lingua ñtoto poetica s par¬
tim rethorico: ꝑartĩ sit metrico ł richinico

Expanded text:
maticon est, vel enarrativum, in quo poeta ipse loquitur sine ullius interpositione personae, ut sunt tres libri Georgici toti, et prima pars quarti; item Lucretii carmina, et his similia. Quo generut sunt scripta Ilias et Odyssia Homeri et Aeneidos Virgilii et apud nos historia beati Iob, quamuis haec in sua lingua non tota poetico, sed partim rethorico, partim sit metrico uel rithmico
Abbreviated transcription (Latin):
suisse ñ poema. Poematis gn̾a st̃ tria. aut enĩ
acciuũ łimutatiuũ :. qd̾ g̾ci dramaticon ł mic¬
ticon appellant. aut enarratiuũ qđ̵ g̾ci exenge¬
aticon ł a pangeticon ñcupant. aut cõmune
ł mixtũ: qd grece homon ł milton uocant.
Dramaticon ẽ. acciuũ inqͦ ꝑsonȩ loqͣntes intͦ¬
ducũt᷑. sine poete intͣlocutione: ut se hnͣr
tͣgedis eo fabulȩ. Drama enĩ latine fabula

Expanded text:
e quia poematos genera sunt tria. aut enim actiuum uel imitatiuum est, quod Graeci dramaticon uel micticon appellant; aut enarratiuum, quod Graeci exegematicon uel apangelticon nuncupant; aut commune uel mixtum, quod Graeci coenon uel micton uocant. dramaticon est uel actiuum in quo personae loquentes introducuntur sine poetae interlocutione, ut se habent tragoediae et fabulae drama enim Latine fabula
Abbreviated transcription (Latin):
sũmare. Nitrũ aloco sũpsit uocabulũ nas¬
cit᷑ enĩ inoppido łregione egypti nitria: exqͦ
et medicine fiunt. et sordes corꝑũ uestiũq la¬
uant᷑ huiꝰ nata ñ multũ asaledistat. ht̃ enĩ
uietutẽ sal. ec similit̾ orit᷑ canescentib siccita¬

Expanded text:
durent. Nitrum a loco sumpsit vocabulum; nascitur enim in oppido vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt et sordes corporum vestiumque lavantur. Huius natura non multum a sale distat; habet enim virtutem salis et similiter oritur canescentibus siccita
Abbreviated transcription (Latin):
lapide et in psalmo descĩs scriptũ ÷. beneplaci¬
tũ habuert̃ scĩ tui serui lapides eiꝰ. et t̾rȩ eiꝰ mi¬
serebunt᷑. et alibi. lapides inqͥt scĩ uoluunt᷑
suꝑ t̾ram. Itẽ lapides aliqn significant ordinẽ
inqͥt lapides scũarii incapite õiũ plętearũ .i.
tollite lapides deuia. et redigite maceruos.
Similit̾ aũ lapides signisicant duritiã cor¬
dis gentiliũ. deqͥb dñsait. ꝑ otens ÷ aũ di de
lapidib istis suscitate filios habrahȩ. Signi¬
ficat añ et pecrosa t̾̃ra sterilitatẽ cordiĩ reꝓboꝵ.¬
uñ in ȩũgłio scriptũ ÷. qd̾ sem̃ illud qd̾ int̾ram
petrpsas cȩcidit radicẽ ñ hab̾et. qi reꝓboꝵ corda
opportunũ fructũ offerre ñ possunt. eo qd̾ ad
tẽ pꝰ credt̃. ec in tp̃r tẽptationis astatu iꝰtitiȩ re¬
cedt̃᷑. Itẽ deduritia diaboli in libro iobscriꝑ¬
tũ ÷. cor eiꝰ indurabit᷑ tanꝙͣ lapis. qr nulla ñꝗͣ
conu̾sionis penitentia mollit̾. Gipsus cognat᷑

Expanded text:
o de sanctis scriptum est: Beneplacitum habuerunt servi tui, lapides ejus et terrae ejus miserebuntur . Et alibi: Lapides, inquit, sancti volvuntur super terram. Item lapides aliquando significant ordinem inquit, lapides sanctuarii in capite omnium platearum , id est Tollite lapides de via, et redigite in acervos . Similiter autem lapides significant duritiam cordis gentilium, de quibus Dominus ait: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae : significat aunde in Evangelio scriptum est , quod semen illud, quod in terram petrosam cecidit, radicem non haberet; reproborum corda opportunum fructum afferre non possunt: eo quod ad tempus credunt et in tempore tentationis a statu justitiae recedunt. Item de duritia diaboli in libro Job scriptum est: Cor ejus indurabitur tanquam lapis : quia nulla unquam conversionis poenitentia mollitur. Gypsum cognatum
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. petͣ grecũ ẽ. Silex ÷ dutꝰ lapis. eo qd̾ exi¬
liat ignis abeo diccꝰ. Scopuł a saxo ȩminenti
qͣsi abspeculando dictꝰ: siue ategim̃to nauiũ
aliqñ enĩ significat xp̃m ꝓpt firmitatẽ ficdi

Expanded text:
duntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat ignis ab eo, dictus. Scopulus a saxo eminenti, quasi a speculando, dictus, sive a tegumento navium, plicem significat
Abbreviated transcription (Latin):
tilert̃ ũ oani. ut significarent herbã fullonũ.
q̃ iuxtii ritũ ꝓuntiȩ palestinȩ inuirentibꝰ
et humidis nascit᷑ locis: et ad lauandas sor¬
des eandẽ uim b ñt quã et nitrũ. Nitrũ aui
liquentẽ. mordatioris nitri ht̃ similitudi
t̾ẽ traht̃. nec nitro nec herba boriht dilui põ
Dulchrꝑq addidit. maculata miniqͥta te tua
inẽspectu tuo: qd̾ etiã si hõib munda uidea¬
ris. mͥ munda ñsis. qͥ noui c̃scientias singłoꝵ.¬
Afro nitrũ gr̾e. latine spuma nitri ⁊ deqͦ qͥdã
ait. rusticꝰ es nescis qͥd g̾co nõe dicar. spuma
u̾ cor nitri grecꝰ es afronitro. Colligit᷑ aũ in a¬
sia. inspeluncis distillans. dehine siccatur
sole optimũꝙ purat᷑. si minime fuerit pon¬
derosũ. et maxime fricabile: colore pene pur¬
pureo.
Rurasuis at̾ra tanꝙͣ denisior. etiã uulgo ais¬
cerhit. Lapis aũ dictꝰ qd ledart pedẽ. lapis
mollis ÷ et spariꝰ. saxa hierent et amontib exci¬

Expanded text:
tulerunt πόαν, ut significarent herbam fullonum, quae iuxta ritum prouinciae Palestinae in uirentibus et umectis nascitdes eamdem vim habet, quam et nitrum. Nitrum autem linquentem, moderatioris nitri habet similitudtem trahunt, nec nitro, nec herba borith dilui posspulchreque addidit: maculata es iniquitate tua in conspectu meo, quod, etiamsi hominibus munda uidearis. mihi munda non sis, qui noui conscientias singronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo.densior etiam vulgo discernuntur. Lapis autem dictus quod laedat pedem: lapis mobilis est et sparsus: saxa haerent et a montibus exci
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiȩ ꝓlixiores tellurẽ infundt̃. aderit
atdor sidis tantꝰ. qͥ ipsas aqͣs pluuiales ꝑlati¬
tudinẽ arenarũ cͣ̃co qͥt inpetrã. sał qͥdẽ łglaci¬
ei aspectui simillimã. s nil gelidi rigoris:
nil salsi saporis habentẽ. ꝗͣ tam̃ iuxta naturã
sał incaumate durase. atq innubiloso aere
fluere. ac liq̃ fieri solet. Hanc indigene sum̃¬
Unde iudee ꝑeccanti dr̃ a ꝓpħia. silaueris te
nitio: et mutiplicaueris tͥ herbã borith. ma¬
sit apta fig̃e cernens salomon ait. acetũ in
niteo: et qͥ cantat carmina corde pessimo. A¬
cetuͣ quippe si mitat᷑ innitrũ feruescit: ni¬
trũ ꝓtinꝰ et ebullit. et ꝑu̾sa mens qñ ꝑ incre¬
nẽ bone suadet᷑ decorreptione fit det̾ior: et
inde inmͣmurationis iniqͥtatẽ succendit᷑.
unde debuit abiniqͥtate cõpesci. Qđ aũ de¬

Expanded text:
it ardor sideris tantus, qui ipsas aquas pluviales per latitudinem arenarum concoquat in petram salis quidem, vel glaciei aspectui simillimam, sed nil gelidi rigoris, nil salsi saporis habentem. Quae tamen juxta naturam salis in caumate durare, atque in nubiloso aere fluere ac liquefieri solet. Hanc indigenae sumeUnde Judaeae peccanti dicit propheta, Sinitro, et multiplicaveris tibi herbam borith: masit apta figurae, cernens Salomon ait: Acetum in nitro, et qui cantat carmina corde pessimo . Acetum quippe si mittatur in nitrum, fervescit nitrum protinus, et ebullit: et perversa mens quando per increr; de correptione fit deterior, et inde in murmurationis iniquitatem succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pecei regno deiecto. sale sapĩȩ cõpescat ultͣ in car¬
ne humana t̾reni scłi fluxũ atq fȩditatẽ ger¬
sicandas aptũt: ritȩ demonstrat qd ꝑp̃dicationẽ
eñgłii fluxꝰ restringit᷑ uoluptatũ. et humana nat̾a
exclisis u̾mis et putredine peccõꝵ illesa seruat᷑
suo c̃ditori ꝑ eiꝰ ctodiã mandatoꝵ. Bonũ cͥipe
c̃. dĩ u̾bũ audire frequentiꝰ. sale sapĩe sp̃itali
cordis archana c̃diri. Immo ipsũ cũ apłs sal tre
dis m̃tib sufficere. At siqͥs semel cͣdim̃to iu̾ta¬
as illuminat᷑ ad apostasiã nͣ redeat. et qͥ aliqͦ
doctore corrigit᷑: ñ eã quã ipse gustauit sapĩe
Sic̃ gͦ sal infaruatũ cũ adc̃diendos cibos carneq
siccandas ualere desierit. nullo iã usui autu
ment. neq enĩ ut alius testat᷑ euͣgłista int̾rã
utile ÷. Cuiꝰ imectu germinare ꝓhibet᷑: neqꝙ in
t̾ qͥliniũ agricultẽ ꝓfuturũ. qd̾ uiuacib licet
gleb̾ ĩmixtũ ñfetare semina frugũ. s extin¬

Expanded text:
iae compescat ultra in carnis humanae, terrae saeculi luxum atque foeditatem gercarnesque siccandas aptum est: rite demonstrat, quod per praedicationem Evangelii fluxus restringitur voluptatum: et humana natura, exclusis vermibus et putredine peccatorum, illaesa servatur suo conditori per ejus custodiam mandatorum. Bonum quippe est Dei verbum audire frequentius, sale sapientiae spiritalis cordis arcana condiri, imo ipsum cum apostolis sal terrae dis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis illuminatus ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae Sicut ergo sal infatuatum, cum ad condiendos cibos, carnesque siccandas valere desierit, nulli jam usui aptum erit, neque enim, ut alius testatur evangelista, in terram utile est, cujus injectu germinare prohibetur, neque in sterquilinium agriculturae profuturum, quod vivacibus licet glebis immistum, non fetare semina frugum, sed exstin
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. qͥ ꝑ ipsos uniu̾sũ hom̃i cͣdit̾ genꝰ. tie enim
nõe humana nata significat᷑. in sale uͦ u̾bi sapi¬
entia. Qd aũ apłos suos celesti ac diuma sapĩa
plenos saltre saluator nominat. ostendens fatu
bonoꝵ ueluo copiã sectantes. linopiã metuen¬
tes amircunt et̾na. q̃ nec dari posst ab hoĩb nec

Expanded text:
ditur genus: terrae enim nomine humana natura significatur. In salis vero verbi sapientia: quod autem apostolos suos coelesti ac divina sapientia plenos, sal terrae Salvator nominat, osbonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Est eñĩ salsugo t̾rȩ. efficit᷑ꝙ hieme exaqͦ ec limo: et
ȩstiuis solib maturant᷑. huiꝰ sp̃es duȩ st̃. liqͥdũ & spil¬
sũ. Salqͥdã diccũ putant qd inigne exiliat. fugit
em̃ ignẽ. dũ sit igneu̾. s naturã seqtͣ. qr ignis etaq
sẽꝑ int̾ se inimica st̃. Alii salasalo. et sole uocatũ exi¬
stimant. nã aqͥs maris sponte gignit᷑ spuma. inex¬
tremis lutorib. ł scopuł derelicta et sole decocta.
St̃ et lacus et flumina et putei exqͥl haurit᷑. dehire
insalinis ingestꝰ sole siccat᷑. s et flumina densag̃
insalẽ amne reliqͦ subgelu fiuente. Alibi qͦ detͣc¬
tis arenis colligit᷑ erescens cũ lune noctib. Nã
incirenea amoniacꝰ subarenis inuenit᷑. Sunt
et mantes natiui sał in qͥb ferro cedit᷑. ut lapis
rena scens manis tante alitubi durinȩ ut muitꝰ
domꝰq massis sał faciant: si c̃ inarabia. Innatã
q̃q sał differentiȩ. nã alibi suauis. alibi salsissi¬

Expanded text:
imo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissi
Abbreviated transcription (Latin):
paratã. qͦcq enĩ u̾teris: qͥdratũ firmit̾ stabit.¬
Qd̾ birumine glutinant᷑ artȩ ligna in trinsecus
et extrinsecꝰ. ut inpagine imnitatis significet᷑ to¬
lerantia karitatis. ne scandał eccłam tẽptantib
siue abhis qͥ intꝰ sunt: siue abliis qͥ foris sc̃ cȩdat

Expanded text:
paratam. Quacunque enim verteris quadratum, firmiter stabit.paratam. Quacunque enim verteris quadratum, firmiter stabit. Bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compagine unitatis, significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus, sive ab his qui intus sunt, sive ab his qui foris sunt, cedat