comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
głam meã: est qui querat et
iudicet. Quomodo est qͥ que¬
rat et iudicet: Est pater. qui
głam meã a uestra gła discer¬
nat. et separet. Nos enĩ sccłm
hoc scłm glorior qui patri di¬
co. pater glorifica me ea glorra
quã habui apud te: ante qͣm
mundus esset. Quid ẽ. ea gła:
Ab humana inflatione disere¬
ta. Sodm hoc rudicat pat̃. Qd
est. iudicat e Discernit. Quid
discerit: Głam filii sui. a
gloria hominũ ⁊quia ido di¬
ctum ẽ. unxit te ds. ds̃ tarus
oleo exultationis pre partici¬
pib tuis. Don enĩ quia ho¬
mo factus est. iam comparan¬
dus est nob̾. Nos hommes
cũ peccato: ille sine peccato.
Nos homines trahentes de
adam et mortẽ et delictuum:
ille de uirgine carnẽ morta¬
lem. nullam iniquitatem.
Deniq nos nec quia uolumꝰ
nati sumus: nec quandiu uo¬
lumus uiuimus: nec quomo¬
do uolumus. morimur. Ille
ante quã nasceretur. elegit de
qua nasceretur: natus fecit ut
a magis adoraretur. Creuuit in¬
fans. et miraculis se dm osten¬

Expanded text:
am meam; est qui quaerat et judicet. Quomodo est qui quaerat et judicet? Est Pater qui gloriam meam a vestra gloria discernat et separet. Vos enim secundum hoc saeculum glorior, qui Patri dico, Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te, antequam mundus esset . Quid est, ea gloria? Ab humana inflatione discreta. Secundum hoc judicat Pater. Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia volumus nati sumus, nec quamdiu volumus vivimus, nec quomodo volumus morimur: ille antequam nasceretur elegit de qua nasceretur, natus fecit ut a Magis adoraretur, crevit infans, et miraculis se Deum osten
Abbreviated transcription (Latin):
oderunt: profecto et eum de
quo nata est nisi odisse ñpos¬
sunt.Ac per hoc quia uieri¬
tatem qua iudicante dam¬
nantur de patre cd̃o natãne¬
sciunt: utiq etiã ipsũ et ne¬
sciunt et oderunt. O misero
homines: qui cũ esse uolunt
mali: esse ueritatẽ qua dam¬
nantur mali nolunt. No¬
lunt enĩ eam esse quod est.
cũ ipsi debeant nolle ẽẽ qđ
sunt: ut ipsa manente mu¬
tentur: ne ipsa iudicante

Expanded text:
oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt; utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunt. O miseros homines, qui cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur mali! Nolunt enim eam esse quod est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judicante
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m filiũ eius. unicũ dñm
nostrũ. Totũ ibi intellige:
et uerbũ. et ammã et carnẽ.
Sed utiq confiteris etiã illud
quod habet eadem fides: in e¬
um xp̃m te credere: qui cru¬
cifixus est et sepultus. E rgo
etiã sepultũ xp̃m esse ñ negas:
et tam̃ sola carosepulta est. Si
enĩ erat ibi anima: ñ erat mor¬
duis.Si aũt uera mors erat.
ut eius uera sit resurrectio:
sine anima fuit in sepulcro:
et tamen sepultus est xpistꝰ.
ro: quia ñ est sepulta nisi ca¬
ro. Disce hoc etiam in apłicis
uerbis. Hoc sentite inquit in
uob̾ quod et in xp̃o iħu: qui
cũ in forma łi esset. ñ rapinã
arbitratus est esse se equalem
deo. Quis. nisi xpistus iħc:
Quantũ attinet ad id quod ẽ
uerbũ deus. apud dm̃. Uide
aũt quid sequit᷑. Sed semet¬
ipsũ exxinamuit. formã ser¬
u accipiens. in similitu dinẽ
hominũ factus: et habitu in¬
uentus ut homo. Et hoc qͥs.
bum in forma di. qui acce

Expanded text:
Filium ejus unicum Dominum nostrum. Totum ibi intellige, et Verbum, et animam, et carnem. Sed utique confiteris etiam illud quod habet eadem fides, in eum Christum te credere qui crucifixus est et sepultus. Ergo etiam sepultum Christum esse non negas: et tamen sola caro sepulta est. Si enim erat ibi anima, non erat mortuus: si autem vera mors erat, ut ejus vera sit resurrectio, sine anima fuerat in sepulcro; et tamen sepultus est Christusro, quia non est sepulta nisi caro. Disce hoc etiam in apostolicis verbis. Hoc sentite, inquit, in vobis, quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quis, nisi Christus Jesus, quantum attinet ad id quod est Verbum, Deus apud Deum? Vide autem quod sequitur: Sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens; in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo. Et hoc quis, bum in forma Dei, quae acce
Abbreviated transcription (Latin):
soluitur: quia hoc ñ ei. sed po¬
tius illis opus erat quos inter¬
rogabat: uł a quibus inter¬
rogabatur. Neq enĩ aliquos
ille interrogabat. ut ab eis ali¬
quid disceret: sed eos potiusut
doceret. Et qui interrogabãt
eum. uolentes ab illo aliquid
discere: illis profecto id opus
erat ut scirent aliqua ab illo.
qui nouerat omnia. Nimirũ
ergo propterea ñ opus erat ut
eum quis interrogaret: quom¬
am nos quando interrogamur
ab eis qui uolunt a nobis ali¬
quid scire: ex ipsis interrogati¬
onibus eoꝵ cognoscimus quid
uelint discere. Opus est ergo
nobis ab eis interrogari quos
docere aliquid uolumus: ut
inquisitiones eoꝵ quib respon¬
dendum est nouerimus. Illi
aũt ne id quidem opus erat.
qui omnia nouerat: nec opͦ
habebat quod ab eo quisq sei
gaturi nouerat uoluntatem.
Sed ideo se patiebatur interro

Expanded text:
solvitur, quia hoc non ei, sed illis opus erat, quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum, quibus respondendum est, noverimus. Illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus habebat quod ab eo quisque scigatoris noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interro
Abbreviated transcription (Latin):
uus maior dño suo.si me per¬
secuti sunt. et uos persequent᷑.
illũ significari seruũ pertinen¬
tem ad timorem castum: qui
ne serue: intra in gaudiũ dñi
tui. Sed hec omnia inquit fa¬
cient uobis: propter nom̃ me¬
um: quia nescuint eum qui
misit me. Que omĩa facient:
nisi que dixit. odio habebunt
scilicet et per sequentur.sermo
rentur: uł etiã si odissent nec
tam̃ ꝑsequerent᷑: ñ omnia fa-¬
cerent. Hec aũt omnia faciẽt
uob̃. propter nom̃ meũi: qͥd
ẽ aliud dicere. quã me in uob̾
odio habebunt. me inuob̃ ꝑ¬
sequentur: et sermonẽ uest̾rũ
quia meus est. ideo ñ obsertia¬
bunt: Hec enĩ omia faciẽt

Expanded text:
us major domino suo; si me persecuti sunt, et vos persequentur; illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui rve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur sermonrentur; vel etiam si odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient
Abbreviated transcription (Latin):
is: uos inquit amici mei estis.
si feceritis que ego precipiouo¬
bis. Magna dignatio. Cum
bari. Sed ut dixi. ista ctigna¬
dio est: ut dñs quos nouit ser¬
uos suos. dignetur dicere ami¬
cos suos. Nam ut sciatis ad
seruorũ officrum pertinere.
precepta dm̃ sin facere: alio
loco seruos utiq obiurgat di¬
cens. Quid aũt uocatis me
dñe dñe: et ñ facitis que di¬
co: Cum ergo dicitis in qͥt
dñe: iussa faciendo.quid di¬
catis ostentite.Ponne seruo
obedienti ipse dicturus est.
euge serue bone quoniam in
paucis fidelis fuisti. fuꝑ mul¬
ta te constituã: intra ingau¬
dium dñi tui: Pocest igitur
esse seruus et amicris:qui ser¬
uus est bonus. Sed quod seqͥ¬
tur. attendamus. Iam ñ dicã
lios seruos:quia seruus nescit
quid faciat dñs eius. Quo

Expanded text:
is. Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum bari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
eius esset finita illa oratio de
euiꝰ uerbis ait. hec cũ dixxiss
sħe: sed alia quedam sunt ĩ¬
terposita. que ab isto pret̾mis¬
sa. apud alios eugłistas legun¬
tur ⁊ sicut apud hunc inuemi¬
untur multa: que illi simmi¬
liter in sua narratione tacue¬
runt. Quomodo aũt inter
se omnes conuemant. nec ue¬
ritati que per aliũ promitur
ab alio repugnetur: quisqͥs
nosse desiderat. ñ in his sermo

Expanded text:
ratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermo
Abbreviated transcription (Latin):
reconcilians sibi. Pro isto mũ¬
do rogat dicens: ut mundus
eredat. quia tu me misisti. ꝑ
hanc enim fidem. mundus
teunciliatur do: cũ credit ĩ
xp̃m qui ẽ missus ado. Q¬
modo ergo intellecturi sumꝰ
quod ait̃. ut et ipsi in nobis u¬
num sint. ut credat mundꝰ
quia uu me misisti: nisi qͥa
ñ in eo causam posirit ut cre¬
dat mundus. quia illi unũ
sunt. tamquã idõ credat qd
eos esse unũ uidet: cũ ipse mũ¬
dus sint omnes qui credendo
unũ fiunt. sed orando dixit.
ut mundus credat. sicut oran¬
do dixit ut omnes unũ sint.
orando dixit. ut et ipsi in no¬
bis unũ sint: Hoc est enĩ om¬
nes unũ sint. quod est. mun¬
dus credat: quoniã creden¬
do uirũ fiunt. Perfecte unũ:
qui cũ natura essent unum:
dissentiendo ab uno. ñ erant
unũ. Demq si uerbũ quod
ait rogo tercio subaudiamꝰ.
uł potius quod plenius fiat
ubiq ponamus: erit huius
expositio sententie manifesti¬
or. Rogo. ut om̃s unũ sint.
sicut tu pater in me et ego in

Expanded text:
reconcilians sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quomodo ergo intellecturi sumus quod ait, Ut et ipsi in nobis unum sint, ut credat mundus quia tu me misisti: nisi quia non in eo causam posuit ut credat msunt, tanquam ideo credat quod eos esse unum videt, cum ipse mundus sit, omnes qui credendo unum fiunt; sed orando dixit: Ut mundus credat, sicut orando dixit: Ut omnes unum sint, orando dixit: Ut et ipsi in nobis unum sint; hoc est enim omnes unum sint, quod est mundus credat, quoniam credendo unum fiunt, et perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno, non erant unum? Denique si verbum quod ait, rogo, tertio subaudiamus, vel potius, quod plenius fiat, ubique ponamus, erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in
Abbreviated transcription (Latin):
ritate conspicimnus: uit cum
de ipsis rebus quod appeten¬
dum ẽ appetimus. quod de¬
uitandum est deuitamus:
ignoscatur nobis quod de oc¬
cultis hominrũ aliquando
immo assidue ñ uera sentimꝰ.
Hoc enĩ ad humanã cempta¬
tionem pertinere arbitror.
sine qua duci ista ñ potest
uita. ita ut apłs diceret dem¬
ꝑtatio uos ñ app̾hendat. i¬
si humana. Quid enĩ tam
humanũ. quã cor ñ posse
inspicere humanũ: et ido ñ
eius latebras perscrutari. sed
plerũq aliud quã id qd ibi
agitur suspicari: Quãquã
et in his rerũ tenebris huma¬
narũ. hoc est cogitationum
alienarũ. et si suspiciones in¬
telligere ñ possumus.quia
homines sumus : iudicia ta¬
men. idest definitas firmas¬
q sententias continere debe¬
mus: nec ante tempus quic¬
quã iudicare.donec uemat
dñs. et illuminet absconcdi¬
ta tenebrarũ. et manifestet
cogitationes cordis: et tuinc
laus erit umcuiq a dõ. Qͣn¬
do ergo ñ erratur inreb ut

Expanded text:
ritate conspicimus: ut cum ritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cupit. uidere quod uiuit.
Que cũ aperiuntur et nob̾:
tunc uere fit cognitus nobis.
Hec itaq quoniã plerumq
ad nos de absentib uł etiam
mortius siue fama siue litteri
perferuntur: hinc fit. ut sepe
quos numquã facie corporis
uidimus. ñ tam̃ quos omni¬
no nescimus: uł oderimus
homines uł amenrus. S ple¬
rumq in eis nostra creduli¬
tas fallitur: quã nonnum¬
quã et hystoria. et multoma¬
gis fama mentitur. Pertinet
aũt ad nos ne pernitiosa opi¬
nione fallamur:ut quia ñ
possumus hominũ indaga¬
re conscientiã. de ipsis reb ha¬
beamus ueram certamq sciẽ¬
tiam:. hoc est. ut si ille uł ille
homo utrũ sit impudicus.
pudicisue nescimus: oderi¬
mus tam̃ impudiciciam. et
pudiciciam diligamꝰ. Et
siillũ uł illũ imustum esse
iustumue nescimus. amem
tam̃ iusticiã. et inusticiã
detestemur : ñ quas nob̾ ipsis
errando confingimus. s quaᷤ
fideliter hanc appetendam.
illamq tutandam in diue¬

Expanded text:
cupit, videre quod vivit: cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei ve
Abbreviated transcription (Latin):
tate concipiunt. Si autẽ qd̃
est. hoc de illo sentiunt: quo¬
modo eũ nescire dicunturr:
Et de hominib quidẽ fieri
potest. ut eos sepe quos num¬
quã uidimuis diligamis: ac
per hoc nec illude contrarioim¬
possibile est: ut eos quos num¬
quam uidimꝰ. oderimuis. Fa¬
ma qͥppe aliquo sermocinan¬
de seu bene seu male: fit ñ imme¬
rito ut amemꝰ uł oderimus
ignotum. S si fama sit ueraxͥ
quomodo ẽ de quo uera didici¬
mus dicendus ignot᷑: An qͥa
etus faciem ñ uidimus: quã
cũ et ipse ñ uideat. nulli tam̃
potest notior esse quam sibiꝰ
Non igitur in eiꝰ facie corpora¬
li nobis intrmatur cuiusq no¬
ticia: sed tunc nob̾ ad cogniti¬
onem patet. quando eius mo¬
res et inta ñ latent. Alioquin
nec se ipsum nosse quisquam
potest: qui uidere faciẽ suã
ñ potest. Sed utiq tanto cer¬
cuis quam notus est aliis ip¬
se se nouit: quanto certius ĩ¬
teriore conspectu potest uide¬
re quod sapit: uidere quod

Expanded text:
tate concipiunt: si autem quod tate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et utiq ante quã diceret. si
ñ uenissem et locutus eis fuis¬
sem. peccatũ ñ haberent: dix¬
erat discipulis suis. Hec faci¬
ent uob̃: quia nesciunt eũ qͥ
misit me.Quomodo ergo
nesciunt. et oderunt: Si enĩ
quod ñ est ipse. sed nescio qͥd
alrud de illo opinantur: non
utiq ipsũ. sed illud inueniun¬
tur odisse quod fingunt: aut
errando potius suspicantur.
Et tam̃ nisi possent homines
odisse quod nesciunt: ñ ueri¬
tas utrũq dixisset. qđ eius pa¬
trem et nesciunt. et oderunt.
Sed quomodo io fieri possit:
si adiuuante dño per nos de¬
monstrari potest. quia hic dis¬
putatio ẽ iam claudenda: nũc
dit: qui superius dixerat. hec
facient uobis. quia nesciunt
eum qui misit me. Non ita¬
q dissimulanda nascit᷑ que¬
stio: quomodo possint odisse
quẽ nesciunt. Si enĩ dm̃. ñ qđ
est ipse. sed nescio quid aliud
eũ suspicantur. aut credunt.
et hoc oderunt: utiq ñ ipsum
oderunt:sed quod sua m̃daci
suspicione. uł uana creduli¬

Expanded text:
Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim non quod est ipse, sed nescio quid aliud de illo opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et nesciunt et oderunt. Sed quomodo id fieri possit, si adjuvante Domino per nos demonstrari potest; quia haec disputatio est jam claudenda, nunc dit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana creduli
Abbreviated transcription (Latin):
quo nomine significati fũt
a regno eius alien. Ac per
hoc longe melius intelligit᷑.
illud iam tempus significare
uoluisse. in eo quod ait. adhuc
modicũ. et mundus me iam
non uidet: quando in fine
scłi auferetur ab ocutis dam¬
natoꝵ. ut illi eũ de cet̾o uide¬
ant: apud quos diligentes e¬
um. facit pater atq ipse man-¬
sionem. Modicũ aũt dixit:
quia id quod prolixũ uidet᷑
hominib. breuissiurũ est an¬
te oculosdei. De hoc quippe
ta: filioli inquit nouissima
hora est. Nequis porro existi¬
met patrẽ tantũmodo. et fili¬
um sine sp̃u sancto.apud di¬
lectores suos facere mansio¬
nem ÷ recolat quod suꝑrus di¬

Expanded text:
quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur aliud jam tempus significare voluisse in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei. De hoc quippe ta, Filioli, inquit, novissima hora est . Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius d
Abbreviated transcription (Latin):
illũ amortuis. saluus eris.
Corde enĩ creditur ad iusti
dans corda eoꝵ. Et in epis¬
tola sua beatus petrus. Sic
et nos inquit baptisma
saluos facit: ñ carnis deposi¬
tio sordiũ: sed conscientie bo

Expanded text:
eris. Corde enim creditur ad justitdans corda eorum . Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bo
Abbreviated transcription (Latin):
quod se iam non hic esse.illos
aũt hic esse dixit. cũ ipse hie et
illi adhuc essent. Sic emĩ est
locutus homo. congruens ho¬
minib:ut mos loquendi sese
habet humano usu. An ñ coti¬
die dicimus iam ñ est hic. de
aliquo quantocius abituro:
Et maxime hoc de morituris
solet dici:quamquã et ipse do¬
minus tamquã preuidens
quid lecturos posset mouere
adiecit. et ego ad te uenio: sic
exponens quodãmodo cur
dixerit. iam ñ sum in mũdo.
quos corporali absentia relic¬
turus est dicens: pater sancte.
serua eos in nomine tuo quos
dedisti michi. Pempe sicut
homo dm̃ rogat pro discipu

Expanded text:
quod se jam non hic esse, illos quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic, et illi hic, adhuc essent. Sic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere posset adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodammodo cur dixerit, Jam non sum in mundo. quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. Nempe sicut homo Deum rogat pro discipu
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo: et hi in mundo st̃.
Si horam prorsꝰ illamqua lo¬
quebatur atcendas.utriq ad¬
huc in mundo erant: et ipse
scilicet. et illi de quib hoc di¬
cebat. Non enĩ scđm proue¬
ctum cordis et uite id accipere
possumus uł debemus: ut il¬
li propt̾ea esse dicant᷑ adhuc
in mundo.quod mundana
adhuc sapiant: ille aũt iam
ñ esse in mundo. sapiendo diui¬
na. Positum est enim hic unũ
uerbũ quod nos ita intelligere
omnino ñ sinat: quia ñ ait. &
ñ sum in mundo. sed iam ñsũ
in mundo: per hoc ostendens
fiusse se in mundo.iam ñ esse.
Numquid ergo fas est ut eũ
credamus aliquando munda¬
na sapuisse: et ab hoc errore li¬
beratũ. iam illa ñ sapere: Qͥs
tam impio sensuse induerit:
Restat igitur ut scdm id quod
etiã ipse in mundo prius erat.
se dixerit iam in mundo ñ ẽẽ.
profecto presentia corporali:ã
mundo scilicet absentiam su¬
am iam cito futuram. illoꝵ
aũt tardius: per hoc ostendẽs.

Expanded text:
in mundo, et hi in mundo sunt. in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant; et ipse scilicet, et illi de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea adhuc esse dicantur in adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens,
Abbreviated transcription (Latin):
que ad ipsam patris pertinẽt
diuinitatẽ: in quib illi est e¬
qualis. omma que habet ha¬
bendo. Neq enĩspirit᷑ sanctꝰ
de creatura que patri est sub¬
dita et filio. fuerat acceptiri:
quod ait. de meo accipiet:s
utiq de patre de quo ꝓcedit
spiritus: de quo natus est et
filius. Et clarificatus sũ in¬
quit in eis. Nunc suam cla¬
rificationẽ tamquã facta sit
suꝑius aũt a patre poscebat.
ut᷑ fieret. Sed utrũ ipsa sit cla¬
rificatio de qua dixerat. et
nunc clarifica me tu pater
apud te. claritate qͣm habui
priusquã mundus esset apd̾̃
te: utiq requirendũ est. Si enĩ
apud te. quomodo in eis: An
cum hoc ipsum innotescit eis:
ac per ipsos omnib qui cređ̃t
eis testib suis: Possumus pla¬
ne sic intelligere dixisse dñm
de apłis quod clarificatus fit
in eis. Dicendo enĩ iam factũ.
ostendit iam fuisse p̾destinatũ:
et certũ haberi uoluit qd esset
futurũ. Et iam inquit ñsũ

Expanded text:
quae ad ipsam Patris pertinent quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subdita et Filio, fuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te ; utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis? Possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis, quod clarificatus sit in eis: dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. 4. Et jam, inquit, non sum
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa eccła. et illi duo intel¬
liguntur filii. maior et minor
bus erimus equales inregno
xp̃i et dei. Hoc aũt itadictũ
est. et mea omnia tua sunt. et
tua mea̾. ut hic sit etiã ipsa eͤ¬
atura rationalis. que ñ nnsi do
subditur: ut ei que infra illã
sunt cuncta subdantitr. Hec
ergo cũ sit dei patris. ñ simul
esset et filii: nnsi esset equalis¬
patri.De ipsa quippe age¬
bat cũ diceret. ñ promundo
rogo: sed pro his quos dedisti
michi. quia tui sunt: et mea
omnia tuasunt. et tua mea.
Nec fas est. ut sancti de quibꝰ
hec locutus est cuiusquã sint
nisi eius a quo creati et sancti¬
ficatisunt: ac per hoc. et om¬
nia que ipsoꝵ sunt. necesse est
ut eius sint. cuiꝰ et ipsisunt.
Ergo cũ et patris et filii sint:
equales eos esse demonstrant.
quoꝵ equaliter sunt. Illud
aũt quod ait cũ de sp̃u sancto
loqueretur.omnia que habet
pater mea sunt.propt̾ea dixi
quia de meo accipiet. et an¬
nunciabit uob: de his dixit.

Expanded text:
universa Ecclesia et illi duo inteluniversa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et minor ibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis. De ipsa quippe agebat, cum diceret: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, qui tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea. Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cujusquam sint, nisi ejus a quo creati et sanctificati sunt. Ac per hoc omnia quae ipsorum sunt necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrat, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur: Omnia quae habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, de his dixit
Abbreviated transcription (Latin):
pulos habebat dñs loque¬
retur ad patrem: inter alia
rogd̾. ñ pro mundo: sed ꝓ his
quos dedisti michi. Mundũ
uult modo intelligi. qui ui¬
uunt scdm concupiscentiam
mundi: et ñ sunt in ea sorte
gracie. ut abillo eligantur e
mundo. Non itaq pro mun¬
do: sed prohis quos ei pater de¬
dit. rogare se dicit. Per hoc enĩ
quod eos illi pater iamdedit:
factum est.ut ñ pertineãt ad
eum mundũ. pro quo ñ rogat.
Deinde subrungit. quia tin
sunt. Neq enĩ quia pat̾ eos
filio dedit. amisit ipse quod
dedit: cũ adhuc filius sequat᷑
ac dicat. et mea omnia tua
sunt. et tua mea. Ubi satis
apparet. quomodo urnigeni-¬
ti filii sint omnia. que sunt
patris : per hoc utiq qđ etiã
ipse deus est.et de patre. patͥ
ẽ natus equalis: ñ quomodo
dictũ est um e duobꝰ filiis. ma¬
ion scilicet. tu mecũ es semper:
et omnia mea tua sunt. Illud
enim dictũ est de his omnib
creaturis que infra creaturam
sanctam rationalemsunt.que
utiq subduntur eccłe: in qua

Expanded text:
pulos habebat, Dominus loqueretur ad Patrem, inter alia rogo: non pro mundo rogo, sea pro his quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua
Abbreviated transcription (Latin):
Multi ñ ep̃iscopi. neq cleri¬
ci: iuenes et uirgines.senes
cũ iumorib ÷ multi coniuiga¬
ti et comugate: multi patreᷤ
matresq familias ministran-¬
tes xp̃o. etiam animas suas
in eius martyrio posuerunt:
et honorificante patre. coro¬
nas gloriosissimas receperũt

Expanded text:
multi non episcopi neque clerimulti non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Hinc ergo est unusquisq
minister xp̃i: unde est mini¬
ster et xp̃c. Sic minstrantẽ
xp̃o. honorificabit pater eiꝰ.
honore illo magno. ut sit cũ
filio erus: nec umqͣm defici¬
et felicitas eius. Cum ergo
auditis fratres dũm dicentẽ.
ubi ego sum. illic et minister
meus erit: nolite tantũmodo¬
bonos episcopos et clericos co¬
gitare. Etiã uos pro modo ue¬
stro ministrate xp̃o. bene uiuẽ¬
do.elemosinas faciendo: nom̃
doctrinãq eius quib potueri¬
tis predicando: ut unusquisq
etiam paterfamilias. hoc nomi¬
ne agnoscat paternũ affectũ
sue familie se debere pro xp̃o:
et pro uita eterna suos omnes
moneat.doceat: hortetur.cor¬
ripiat: impendat beniuolen¬
tiam: exerceat disciplinã: ita
in domo sua eccłasticum. et
quodãmodo episcopale im¬
plebit officiũ. ministrans
xp̃o ÷ ut in eternũ sit cũ ipso.
Ilam et illã maximã passi¬
onis ministrationẽ. multi ex
uestro numero ministrarũt.

Expanded text:
tis. Hinc ergo est unusquisque tis. Hinc ergo est unusquisque minister Christi unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus. Cum ergo audistis, fratres, Dominum dicentem: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, nolite tantubonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum affectum suae familiae se debere. Pro Christo et pro vita aeterna, suos omnes admoneat, doceat, hortetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt:
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. Hoc est enĩ. me seqͣ¬
tur: uias ambulet meas. ñ su¬
as : sicut alibi scriptũ est. Q
se dicit in xp̃o manere: de¬
bet sicut ille ambulairit. et
ipse ambulare. Debet etiam
si porrigit esurienti panẽ. de
miscdia facere: ñ de iactantia.
Non aliud ibi quererequam
opus bonũ: nesciente sinistͣ.
quid faciat dextera: idest:
ut alienetur intentio cupi¬
cditatis. ab opere caritatis. Qͥ
sic ministrat. xp̃o ministrat:
recteq illi dicetur. cũ uni ex
minimis meis fecisti. michi
fecisti: nec ea tantũ que ad
miscd̃iam pertinent corpora
nim bona erunt: quoniã fi¬
ns legis xp̃c ad iusticiã om̃i
credenti. Minister est xp̃i
usq ad illud opus magne ca
propter sua menbra dicturus
est: cũ pro istis fecisti. pro me
fecisti. De tali quippe oꝑe eti¬
am se ministrum facere et ap¬
pellare dignatus est: ubi ait.
Sricut filius hominis ñ uenit
ministrari sed ministrare: et
animã suam ponere promul¬

Expanded text:
Jesu Christi . Hoc est enim, me sequJesu Christi . Hoc est enim, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec tantum ea quae ad misericordiam pertinent corporalenim bona, quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae chpropter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro mul
Abbreviated transcription (Latin):
maria: quando et lazarus
unus erat ex discumbentibus.
Sed eo modo: xp̃o etiã iudas
perditus ministrauit. Nam
et loculos ipse habebat: & qͣm¬
uis ex eis que mittebant᷑ scele¬
ratissime furaretur: per illũ
tam̃ etiã necessaria parabant.
Hinc est illud quod cũ ei di¬
ceret d̃ns. quod facis.fac cele¬
riter:arbitrati sunt quidam.
quod eũ iusserit propt̃ diẽ
festum necessaria preparare:
uł indigentib aliquid dare.
Nullomodo igitur de huiꝰ
cemodi ministris diceret dñs.
ubi sum ego. ibi erit et mini¬
ster meus: et siquis michi
imiistrauerit. honorificabit
eũ pater meus: quomã iudã
talia ministrantẽ. reprobatũ
potius quã honoratũ uidemꝰ.
Ut quid ergo alibi querimꝰ
quid sit ministrare xp̃o: & ñ
potius in istis ipsis uerbis ag¬
noscimus: Cum enĩ dicit.
siquis michi ministrat me se¬
quatur: hoc intelligi uolu¬
it. acsi diceret.Siquis me ñ
sequitur: ñ michi ministrat.
Ministrant ergo iħu xpisto.
qui ñ sua querunt: sed que

Expanded text:
Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modscemodi ministris diceret Dominus, Ubi sum ego, ibi erit et minister meus; et, Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam omni credenti. f inis
perficiens: ñ interficiens. Fi¬
nis quousq eamus: ñ ubi
pereamus. Sic omnino ĩtel¬
ligendũ est. pascha nostrum

Expanded text:
stitiam omni credenti . Finis perficiens, non interficiens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc significare uoluisse ẽden¬
dris est nunc. quando qͥdem
secutus adiunxit. Queretis
me: et sicut dixi iudeis. quo
ego uado. uos ñ potestis ueni¬
re. ¶Itiq post hoc modicũ
quod uobiscũ sũ queretis
me: et quo ego uado. uos ñ
potestis uenire. Numquid
post consuminationẽ scłi qͦ
ipse uadit. uenire ñ poterũt:
Et ubi est qđ aliquãto post
in hoc ipso sermone dictur
est.pater. uolo ut ubi ego sũ.
et ipsi sint mecũ: Non er¬
go de illa sua cũ fuis presen¬
tia qua cũ ulis est usq ad cõ¬
summationẽ scłi munc locu¬
tus est ubi ait. adhuc modi¬
cum uobiscũ sum: sed uł de
infirmitate mortali. qua cũ
illis erat usq ad passionem
suã÷ aut de presentia corpo¬
rali qua cũ illis futurus erat
risq ad ascensionẽ suam. Qqđ¬
libet hoꝵ quis eligat: cum fi
ro. quo dicimus dñm morta¬
lis carnis cõmunionẽ. in qua
cũ discipulis usq ad passionẽ
fint. significare potuisse dicẽ¬
do. ad huc modicũ uobiscũ

Expanded text:
hoc significare voluisse credendus est nunc, quandoquidem secutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Utique post hoc modicum quo vobiscum sum, Quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Numquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt? Et ubi est quod aliquanto post in hoc ipso sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est, ubi ait, Adhuc modicum vobiscum sum: sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fidro, quo dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo, Adhuc modicum vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e: deinde qui sunt xp̃i in
presentia eius: deinde finis
cũ tradiderit regnũ deo et
patri:idest.quos redemit
sanguine suo tradiderit cõ¬
templando etiam patri suo.
Hoc est regirũ celoꝵ de quo
dicitur. Simile ẽ regnũ celo¬
rum homimi seminanti bo¬
num semen in agro fuo. Bo¬
regni. qui et si nunc habent
permixta zizania:mit tet
in fine rex ipse angłos suos.
et colligent de regno eiꝰ om¬
nia scandala. Tunc iusti
fulgebunt ficut sol in regno
patris sui. Regnũ fulgebit in
regno: cũ regno uenerit reg¬
num quod minc oramus &
dicimus. uemiat regnrũ tirũ.
Nunc ergo iam regnũ uoca¬
tur: sed adhuc conuocatur.
Si enĩ regnũ ñ uocaret᷑: colli¬
gent de regno eius omnia
scandala ñ diceret᷑. S non¬
dũ regnat hoc regnũ. Pro¬
inde sic est iam regnũ: ut cũ
de illo collecta fuerint omina
scandala. tunc peruemat reg

Expanded text:
 deinde qui sunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Boregni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, et dicimus, Veniat regnum tuum . Nunc ergo jam regnum vocatur, sed adhuc convocatur: si enim regnum non vocaretur, Colligent de regno ejus omnia scandala, non diceretur. Sed nondum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat
Abbreviated transcription (Latin):
cte. ñ solido cibo. Omnis enĩ
qui lactat. mexpertus ẽ uer̃¬
bum iusticie: infans est enĩ.
Perfectoꝵ aũt est solidus ei¬
bus: eoꝵ qui per habitũ ha¬
bent exercitatos sensus: ad se¬
paranctũ bonũ a malo. Hine¬
enĩ uidemus tanquã definitũ
esse. quẽ ꝑfectorũ dicit solidũ
cibum: et hoc est illud quod

Expanded text:
cte, non solido cibo. Omnis enim cte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum justitiae; infans est enim. Perfectorum est autem solidus cibus, eom exercitatos habent sensus ad separandum bonum a malo enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ sapit. animalis quip¬
pe dictus est ab anima.carna¬
lis a carne.quia ex anma et
carne constat totus homo: ñ
percipit que sunt sp̃s d̃i. id ẽ
quid gr̃e credentibus conferat.
cru& xp̃i: et putat hoc illa cru¬
ce actum esse tantũmodo. ut
nobis usq ad mortẽ pro ueri¬
tate certantib imitandum
preberetur exemplũ. Nam
si seiant huiusmodi homines
qui nolunt esse nisi homines.
quẽadmodũ xp̃e cructfixris. fa¬
ctus sit nobis sapientia a do et
iusticia et sanctificatio. et redẽ¬
ptio: ut quẽadmodũ scriptũ
est. qui głatur. in dño gloriet᷑:
proculdubio ñ głarentur in
homine. nec carnaliter dice¬
rent. ego quidem sũ pauli. ego
aũt apollo: ego uero cephe: s
spiritaliter. ego sum xp̃i. Tle¬
rum illud adhuc questionẽ
facit quod in epistola ad he¬
breos legitur: cũ iam debere¬
tis tempore ipso esse doctores.
iterũ doctrina indigecis. que
sint elementa sermonũ dei:
et facti estis opus habentes la¬

Expanded text:
hominem sapit animalis quippe dicitur ab anima, carnalis a carne, quia ex ancarne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio, ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur in Domino glorietur ; procul dubio non gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidem sum Pauli; ego autem Apollo; ego vero Cephae: sed spiritualiter, Ego sum Christi . 4. Verum illud adhuc quaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes la
Abbreviated transcription (Latin):
tibus: spiritalib auĩt capacio¬
ribus. id etiam intelligendo
cernentib. Illis ergo tanquã
lacteus potus. istis tanquã so¬
liduscibus: ñ quia hoc illi
aliter in populis. isti aliter
in cubieulis cognouerunt:
sed quod eodem modo utriq
cũ palam diceretur audiebat.¬
et pro suo modo quiq capie¬
bant. Cum enĩ xp̃c propte

Expanded text:
tibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo videntibus. Illis etiam tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus. aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christ
Abbreviated transcription (Latin):
facto quodã miracło. accesse¬
runt alia quinq milia. facta¬
q est plebs una ñ parua: in qͣ
om̃s accepto sp̃u sancto. quo
amor spiritalis accensus ẽ ca¬
ritate ipsa et feruore sp̃s ĩ unũ
redacti: ceperunt in ipsa soci¬
etatis unitate uendere omma
que habebant. et preciapone¬
erat. Et hoc de illis seriptura
dicit: quod erat eis anmari¬
na. et cor tinũ in dm. Atten¬
dite ergo fratres. et hinc agno¬
scite mysterrsĩ trinitatis: quo¬
modo dicamus et pater est. et
filius ẽ. et sp̃s sanctus est: et
tam̃ unus deus est. Ecce illi
tot milia erant: et corunũ
erat. Ecce tot milia erant:et
annna una erat.Sed ubi:
In dõ. Quantomagis ipse
deus: Nunquid erro in uer¬
bo. quando dico duos ho¬
mines duas anmas. aut
tres homines tres animas.¬

Expanded text:
facto quodam miraculo, accessefacto quodam miraculo, accesserunt alia quinque millia; facta est plebs una non parva: in qua omnes accepto Spiritu sancto, quo amor spiritualis accensus est, charitate ipsa et fervore spiritus in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unitate vendere omnia quae habebant, et pretia poneut cuique opus erat. Et hoc de illis Scriptura dicit, quod erat eis anima una et cor unum in Deum . Attendite ergo, fratres, et hinc agnoscite mysterium Trinitatis, quomodo dicamus, Et Pater est, et Filius est, et Spiritus sanctus est, et tamen unus Deus est. Ecce illi tot millia erant, et cor unum erat; ecce tot millia erant, et una anima erat. Sed ubi? In Deo. Quanto magis ipse Deus? Numquid erro in verbo, quando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Non. Sed unus om̃ipo¬
dens. Hoc solũ numerũ insi¬
nuant. quod ad inuicem st̃:
non qd ad se sunt. Quia eñ
d̾s̃ pater. ad se ds est simul cũ
filio et sp̃u sancto: ñ sunt tres
dii. Quia ad se est om̃ipoten
simul cũ filio et sp̃u sancto:
ñ sunt tres ommpotentes. Qa
uero ñ ad se est pater. sed ad fi¬
lium: nec filnis ad se est. s ad
patrẽ: nec sp̃s sanctus ad se. ĩ
eo quod dicitur sp̃s patris et
filii: ñ est quid dicam tres. m¬
si patrẽ. et filiũ. et sp̃m sanctũ.
rinũ dm. unũ om̃ipotentem.
Ergo unũ principiũ. Accipi¬
te aliquid de scripturis scĩs:
unde hoc quod dicitur. utcũ¬
sit inde sp̃m sanctũ. Quo im¬
pleci qui aderant in conclaui
uno: omniũ gentiũ linguis
ceperunt loqui. Miraculo ex¬
territi dñi interfectores. com¬
puncti doluerunt: dolentes
mutati sunt. mutati credi¬
derunt. Accesserunt corpori
d̃. id est numero fidelium:
tria milia homnrũ. Itẽ. ano

Expanded text:
tes? Non; sed unus omnipotes? Non; sed unus omnipotens. Hoc solo numerum insinuant quod ad invicem sunt, non quod ad se sunt. Quia enim Deus Pater ad se est Deus simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres dii; quia ad se est omnipotens simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres omnipotentes: quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in eo quod dicitur Spiritus Patris et Filii; non est quid dicam tres, nisi Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum Deum, unum omnipotentem. Ergo unum principium. 5. Accipite aliquid de Scripturis sanctis, unde hoc quod dicitur utcumsit inde Spiritum sanctum: quo impleti qui aderant in conclavi uno, omnium gentium linguis coeperunt loqui. Miraculo exterriti Domini interfectores, compuncti doluerunt, dolentes mutati sunt, mutati crediderunt: accesserunt corpori Domini, id est numero fidelium, tria millia hominum. Item alio