comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
raculum:. et donatus orauit:
et respondit ei dñs de celo. ꝓri¬
mo aut falluntur. aut fallũt.
Postremo fac illũ montes tranᷤ¬
ferre: caritatẽ aũt inqͥt ñ habe¬
am: nichil sum. Uideamus
utrum habuerit caritatẽ. Cre¬
derem: si ñ diuisisset unitatẽ.
Nam et contra istos ut sie lo¬
quar mirabiliarios: cautũ me
fecit dñs meus dicens. In nouis¬
simis autẽ temporib exsurgẽt
pseudo propħe. facienteᷤ sigña
et prodigia: ut inducant in er¬
rorem si fieri potest etiã electos.
Ecce predixi uob. Ergo spon¬
raculis decipi ñ debemus. Ali¬
quando enim et desertor ter¬
ret prouincialem. sed utrũ in
castris sit. et aliquid illi prosit
caracter ille. in quo signatus est:
hoc attendit qui terreri et se¬
duci ñ uult. T̃ eneamus ergo
unitatem fratres mei. Preter
unitatem. et qui facit miracu¬
la. nicħ est. In unitate enĩ erat
populus israel: et ñ faciebant
miracula. Preter unitatem
erant magi pharaonis: et fa¬
ciebant similia moysi. Popu¬

Expanded text:
raculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, inquit, non habeam, nihil sum. Videamus utrum habuerit charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens: In novissimis temporibus exsurgent pseudoprophetae, facientes signa et prodigia, ut in errorem inducant, si fieri potest, etiam electos: ecce praedixi vobis . Ergo ia et miraculis decipi non debemus. Aliquando enim et desertor terret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Popu
Abbreviated transcription (Latin):
illius hora que ẽ. nisi uoluntas
cogeretur mori: sed qua dig¬
naretur occidi. Tempus enin
expectabat quo moreret᷑: qͥa ꝙ
tempus expectauit quo nasce¬
retur. De hoc enĩ tempore.
apostolus loquens. ait. Cũ
autẽ uenit plenitudo tem¬
poris: misit deus filiũ suum.
deo multi dicunt. Quare
non ante uenit xp̃c: Quibꝰ
respondendũ est.quia non¬
dum uenerat plenitudo dem¬
poris: moderante illo ꝑ quẽ
facta sunt tempora. Sciebat
enĩ quando uenire deberet.
Primo per multã seriem tem¬
poꝵ et annoꝵ predicandus
fuit. Don enĩ aliquid paruũ
uenturũ fuit. Dui fuerat pre¬
dicandus:semper tenendus.
Quanto maior iudex uenie¬
bat: tanto preconũ longior se¬
ries precedebat. Deniq ubi
uenit plentudo temporis:
uenit et ille qui nos liberaret
a tempore. Liberati em̃ a tẽ¬
pore: uenturi sumus ad illã¬
eternitatẽ. uibi non ẽ tempus:
nec dicitur ibi quando uemi¬
et hora.Dies est enĩ sempiter¬

Expanded text:
illius hora quae est, nisi voluntas illius hora quae est, nisi voluntas cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
deret eis unde possent scire qͤm
nesciebant. subiecit. Ego scio
eum. Ergo a me querite: ut
sciatis eũ. Quare aũt scio eũ:
Quia ab ipsosum: et ipse me
misit. Magnifice utrũꝙ mon¬
strauit. Ab ipso inquit sum.
quia filius de patre: et quicqͥd
ẽ filius. ab illo est cuius est fi¬
lius. Id̃o dñm iħ̃m dicimus
dm̃ de deo : patrẽ non dicimꝰ
dm̃ de leo: s tantũ dm̃. Et
dicimus dñm iħm lumen de
lumine : patrem ñ dicinus
lumen de lumine: sed tantũ
lumen. Ad hoc ergo pertinet
quod dixit: ab ipso sum. Qđ
aũt uidetis me in carne: ipse
me misit. Ubi audis. ipse me
misit. noli intelligere nature
dissimilitridinẽ: sed̃ generan¬
tis auctoritatẽ. Querebant er¬
go eũ apprehendere: et nemo
misit in illũ manus. qͥa non¬
dum uenerat hora eius: hoc ẽ.
quia nolebat. Quid ẽ encĩ non¬
dum uenerat hora erus: Don
enĩ dñs sub fato natus est. hoc
nec de te credendũ est: nectũ
de illo per quẽ factris es. Si
tua hora. uoluntas est ulrus:

Expanded text:
deret eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: « Ego scio eum. » Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? « Quia ab ipso sum, et ipse me misit. » Magnifice utrumque monstravit: « ab ipso, inquit, sum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus Deum de Deo; Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum: et dicimus Dominum Jesum Lumen de Lumine; Patrem non dicimus Lumen de Lumine, sed tantum Lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit, Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. 5. Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius;
Abbreviated transcription (Latin):
exiit inde: et abiit ingali¬
seam. Ipse enĩ iħc testimonum
perhibuit : quia propħa insua
patria honorẽ non habet. Cum
ergo uenisset in galileã: excepe¬
rint eũ galilei. cũ omnia uictis¬
sent que fecerat ierosolimis in
die festo. et ipsi uenerant in diẽ
festum. Tienit ergo iterũ in
chana galilee: ubi fecit aquã
uiũ. Et erat quidã regulus:
cuius filius infirmabatur caphar

Expanded text:
exiit inde et abiit in Galilaeam ipse enim Iesus testimonium perhibuit quia propheta in sua patria honorem non habet cum ergo venisset in Galilaeam exceperunt eum Galilaei cum omnia vidissent quae fecerat Hierosolymis in die festo et ipsi enim venerant in diem festum venit ergo iterum in Cana Galilaeae ubi fecit aquam vinum et erat quidam regulus cuius filius infirmabatur Caph
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis ñ assumeret⁊ quo¬
modo auditus est a filio. cum
ipsũ filiũ fit locutus deus:
Ouomodo enĩ tu uerbũ qđ
loqueris in corde habes. et a¬
pud te est. et ipsa conceptio.
spiritalis est: nam sieut ani-¬
ma tua spiritus est. ita et uer¬
bum quod concepisti sp̃c est:
nondũ enĩ accepit sonum ut
per sillabas diuidatur: sed ma¬
net in conceptione cordis. et
in spectaculo mentis: sic deus
edidit uerbũ. hoc est. genuit
filium. Et tu quidẽ ex tem¬
pore gignis uerbum etiam in
corde: deus sine tempore ge

Expanded text:
locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore ge
Abbreviated transcription (Latin):
surgat lazarus. Sicut homo in¬
uocat patrẽ: sic deus fecit cum
patre. Ergo et lazartis quod
surrexit. et a patre et a filio
suscitatus est. in dono et gr̃a
spiritus sancti: et illud mira¬
bile opus. trinritas fecit. Don
ergo sic intelligamus. sicut pa¬
ter suscitat mortuos et iuuifi¬
cat. sic et filius quos uult ui¬
uificat. ut alios a patre resu-¬
scitari et uiuificari. alios a fi¬
uo existimemus ⁊ sed eosdem
quos pater suscitat et uiuifi¬
cat. ipsos et filius suscitat et
iuuificat: quia omĩa ꝑ ipsũ
facta sunt. et fine ipso factũ
est nichil. Et ut oftenderet¬
se habere quanuis a patre da¬
tam. tam̃ parem potestatẽ:
ido ait. sic et filius quos uult
uiuificat. Ut ostenderet ibi
uoluntatẽ suam. Et nequis
diceret. suscitat pater mortuoᷤᷤ
per filiũ. sed ille tanquã po¬
tens: tanquã potestatẽ habens
iste tanquã ex aliena potesta¬
de.tanquã minister facit aliqͥd᷑:
sicut angłs: potestatẽ significa¬
uit ubi ait. sic et filius quos

Expanded text:
surgat Lazarus . Sicut homo, invocat Patrem: sicut Deus, facit cum Patre. Ergo et Lazarus qui resurrexit, et a Patre et a Filio suscitatus est in dono et gratia Spiritus sancti; et illud mirabile opus Trinitas fecit. Non ergo sic intelligamus, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat, ut alios a Patre resuscitari et vivificari, alios a Filio existimemus: sed eosdem quos Pater suscitat et vivificat, ipsos et Filius suscitat et vivificat; quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et ut ostenderet habere se quamvis a Patre datam, tamen parem potestatem, ideo ait, Sic et Filius quos vult vivificat, ut ostenderet ibi voluntatem suam: et ne quis diceret, Suscitat Pater mortuos per Filium, sed ille tanquam potens, tanquam potestatem habens, iste tanquam ex aliena potestate, tanquam minister facit aliquid, sicut angelus; potestatem significavit ubi ait, Sic et Filius quos
Abbreviated transcription (Latin):
nemo misit in illũ manus: qͥa
nondũ uenerat hora eus. De
turba aũt multi crediderũt
in eũ. Et dicebant. xp̃c cũ ue¬
nerit. numqͥd plura signa fa¬
ciet. quã que hic facit: Audie¬
runt pharisei turbam murmu¬
rantẽ de illo hec. Et miserũt
principes et pharisei ininistroᷤ.

Expanded text:
manus quia nondum venerat hora eius de turba autem multi crediderunt in eum et dicebant Christus cum venerit numquid plura signa faciet quam quae hic facit audierunt Pharisaei turbam murmurantem de illo haec et miserunt principes et Pharisaei ministro
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura dicit. quia ex semi¬
ne clauid. et de bethleem cas¬
cello ubi erat dauid. uenit
xp̃c: Dissensio itaq facta est
in turba propter eum. Qͥdam
aũt ex ipsis uolebant apprehen¬
dere eum: sed nemo misit suꝑ
illũ manus. Uenerunt ergo
ministri ad pontifices et pha¬
riseos: et dixerunt eis illi. Qu
re ñ ad duxistis eum: Respon¬
derunt ministri. Numquã
sic locutus est homo. sicrit hic
homo. Responderunt ergo e¬
is phariser: numquid & uos
seducti estis: Numquid ali¬
quis ex principib crectictit¬

Expanded text:
uia ex semine David et Bethleem castello ubi erat David venit Christus dissensio itaque facta est in turba propter eum quidam autem ex ipsis volebant adprehendere eum sed nemo misit super illum manus venerunt ergo ministri ad pontifices et Pharisaeos et dixerunt eis illare non adduxistis eum. Responderunt ministri. Numquam sic locutus est ullus hominum. sicut hic homo. Responderunt ergo eis Pharisaei. Numquid et vos seducti estis. Numquid aliquis ex Principibus. aut
Abbreviated transcription (Latin):
deo tam̃ dicit filius. ñ ueni fa¬
cere uoluntatem meã. sed uolũ¬
tatem eius qui misit me: quia
xp̾c non ẽ de se. sed de patre suo
ẽ.Quod aũt habuit ut homo
appareret: de creatura assum

Expanded text:
dicit Filius, Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; quia Christus non est de se, sed de Patre suo est. Quod autem habuit ut homo appareret, de creatura assum
Abbreviated transcription (Latin):
cut sum de patre: ita iudico.
Ergo iudiciũ meũ iustum est.
Nam si nichil facis ex te o dñe
ihu. quomodo sentuint carna¬
les: nichil facis ex te. Quomo¬
do paulo ante dixisti. sic et fi¬
lius quos uult uiuificat: mo¬
do dicis. ex me facio nichil. S
quid commendat filius. nisi
quia de patre est: Quĩ est dẽ
patre: ñ est de se. Si de sefiliꝰ es¬
set. ñ esset filius: sed de patril.
Pater ut sit ñ est de filio: filiꝰ
uit sit. de patre est: equalis est¬
patri. Sed tam̃ iste de illo: ñ ille
de isto. Quia ñ quero uolunta¬
tem meã: sed uoluntatẽ eius
qui mifit me. filius unicus
dicit. ñ quero uoluntatẽ me¬
amꝰ. et homines uolunt facere
uoluntatẽ suam: Ille cantũ se
humiliat qui equalis ẽ patri.
et tantũ se extollit qui inimo
iacet: et nisi ei manus porrigat᷑
ñ surgit: Faciamꝰ ergo uolun¬
tatem patris. uoluntatẽ xp̃i.
uoluntatẽ spiritus sc̃ĩ: quia tͥ¬
nitatis huius una uoluntas.¬

Expanded text:
cut de Patre sum, ita judico. cut de Patre sum, ita judico. Ergo judicium meum justum est. Nam si nihil facis ex te, o Domine Jesu, quomodo sentiunt carnales; si nihil facis ex te, quomodo paulo ante dixisti, Sic et Filius quos vult vivificat? Modo dicis, Ex me facio nihil. Sed quid commendat Filius, nisi quia de Patre est? Qui est de Patre, non est de se. Si de se Filius esset, non esset Filius: de Patre est. Pater ut sit non est de Filio, Filius ut sit de Patre est. Aequalis Patri; sed tamen iste de illo, non ille de isto. 15. Quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Filius unicus dicit, Non quaero voluntatem meam; et homines volunt facere voluntatem suam! Ille tantum se humiliat qui aequalis est Patri; et tantum se extollit qui in imo jacet, et nisi ei manus porrigatur, non surgit! Faciamus ergo voluntatem Patris, voluntatem Filii, voluntatem Spiritus sancti; quia Trinitatis hujus una
Abbreviated transcription (Latin):
ego ame facere quicquã: sicrit
audio. iudico: et iudiciũ meũ
iustum ẽ. Si sicut audis. iudi¬
cas: a quo audis.Si a patre:
certe pater ñ iudicat quẽquã:
sed omne iudiciũ dedit filio.
Quando tu quodãmodo preco
patris. quod audis. hoc dicis:
Quod audio hoc dico: quia
quod ẽ pater. hoc sum.Dicere
enim meũ esse est: quia uerbũ
patris sum. Hoc enĩ tibi dicit
xp̃c: inde. de tͣuo. Quid est. fi¬
cut audio iudico. nisi sicut sũ:
Quomodo enĩ audit xp̃c fra¬
tres: Queramus. rogo uos Nlu¬
dit xp̃c a patre. Quomodo illi
dicit pater: Utiq si dicit illi:
uerba ad illũ facit̾. Om̃is enim
qui aliquid alicui dicit: uer¬
bo dicit. Quomodo pater filio
dicit. quando filius uerbũ pa¬
tris est: Quicquid nob pater
dicit: uerbo suo dicit. Uerbũ
patris. filius est. Ipsi uerbo. quo
alio uerbo dicit:Tnus ẽ deus:
unũ uerbũ habet: in uno uer¬
bo.omnia continet. Quid est
ergo. sicut audio. ita iudico: Si¬

Expanded text:
ego a meipso facere quidquam: sicut ego a meipso facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Si sicut audis judicas, a quo audis? Si a Patre, certe Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quando tu quodammodo praeco Patris, quod audis, hoc dicis? Quod audio hoc dico, quia quod est Pater, hoc sum: dicere enim meum esse est; quia Verbum Patris sum. Hoc enim tibi dicit Christus. Inde de tuo. Quid est, Sicut audio, ita judico, nisi, Sicut sum? Quomodo enim audit Christus? Fratres, quaeramus, rogovos. Audit Christus a Patre? Quomodo illi dicit Pater? Utique si dicit illi, verba ad illum facit: omnis enim qui aliquid alicui dicit, verbo dicit. Quomodo Pater Filio dicit, quando Filius Verbum Patris est? Quidquid nobis Pater dicit, Verbo suo dicit: Verbum Patris Filius est, ipsi Verbo quo alio verbo dicit? Unus est Deus, unum Verbum habet, in uno Verbo omnia continet. Quid est ergo, Sicut audio, ita judico? Si
Abbreviated transcription (Latin):
sed mortui audient uocẽ filii
dei. et qui audierint uiuent.
Non dixit. alii uiuent. alii
damnabuntur: quia om̃s qui
credunt. uiuent. De monum̃¬
tis aũt quid dicit: Om̃s qui
in monumentis sunt. audiẽt
uocem eius: et procedent. Hon
dixit. auclient et uruent: si e¬
nim male iuxerint. iacebant ĩ
monumentis: ad mortemsur¬
gunt. ñ ad uitam. E rgo uide¬
amus qui procedunt. Licet pau¬
lo ante mortin audiendo et
credendo uiuebant: ñ ibi fac¬
ta ẽ discretio: ñ dictum ẽ audi¬
ent uocem filii dei. et cũ audi¬
erint. alii uiuent. alii damna¬
buntur: sed om̃s qui audie¬
rint uiuent: quia qui credũt
uiuent:qui habent caritatem
iuuent. et nemo morietur. De
monumentis aũt. audiẽt uo¬
cem et procedent: qui bene fe¬
cerunt in resurrectionem uite:
qui male fecerunt. ad resurre¬
ctionem iudicii. Hoc ẽ iudici¬
um: pena illa de qua paulo an¬
de dixerat. qui credit in me.trã¬
sit a morte in uitã: et in iudi¬
ciũ non ueniet. Non possum

Expanded text:
sed, mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint, vivent. Non dixit, alii vivent, alii damnabuntur; quia omnes qui credunt vivent. De monumentis autem quid dicit? Omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus, et procedent. Non dixit, audient et vivent. Si enim male vixerunt et jacebant in monumentis, ad mortem surgent, non ad vitam. Ergo videamus qui procedent. Licet paulo ante mortui audiendo et credendo vivebant, non ibi facta est discretio; non dictum est, Audient mortui vocem Filii Dei, et cum audierint, alii vivent, alii damnabuntur; sed, Omnes qui audierint, vivent: quia qui credunt vivent, qui habent charitatem vivent, et nemo morietur. De monumentis autem, audient vocem, et procedent qui bene fecerunt, ad resurrectionem vitae; qui male fecerunt, ad resurrectionem judicii. Hoc est judicium, poena illa de qua paulo ante dixerat, Qui credit in me, transiit a morte ad vitam, et in judicium non veniet. 14. Non possum
Abbreviated transcription (Latin):
si ut saluet mundũ: ñ ut iudi¬
cet mundũ: Saluari ñ uis ab ip
so: exx te iudicaberis. Et quid
dicam iudicaberis: Nide quid
ait. Qui credit in eum. ñ iudi¬
catur. Qui aũt non credit: qͥd
dicturũ putas. nisi iudicat᷑: Iã
apparuit iudiciũ: sed iam fac¬
tum ẽ iudiciũ. Douit enĩ dñs
qui sunt eius. Douit qui per¬
rea sua triticũ : nouit paleam.
Nouit segetem: nouit zizana¬
lam iudicatus est qui ñ credił.
Quare iudicatus: Quia ñ cri¬
didit in nomine unigeniti fi¬
lii d̃ĩ. Hoc est au̾t iudicĩ: qͥa
lux uenit in mundũ: et dilede

Expanded text:
isi ut salvet mundum, non ut judiisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ipso: ex te judicaberis, et quid dicam judicaberis. Vide quid ait: Qui credit in eum non judicabitur, qui autem non credit, quod dicturum sperabas, nisi, judicatus est apparuit judicium, sed jam factum est judicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus. Novit qui perrca sua triticum suum, novit et paleam, novit et segetem, novit et zizania. Judicatus est qui non credit. Quare judicatus? quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. Hoc est autem judicium, quia lux venit in mundum, et di
Abbreviated transcription (Latin):
quando iam triunphantes can¬
tabimus. Ubi est mors aculeus
Interim modo fratres ut a pecca¬
to sanemur. xp̃m crucifixum
intueamur: quia sicut inquit
moyses exaltauit serpentem in
heremo: ita exaltari oportet fi¬
lium hominis: ut om̃is qͥ cre
dit in eũ non pereat: sed habe¬
at uitam et̾nam. Quomodo qͥ
intuebantur illũ serpentem ñ
peribant morsib serpentium:
sic qui intuent᷑ fide mortẽ xp̃i.
sanantur a morsib peccatorũ.
Sed illi sanabant᷑ a morte ad ui¬
tam temporalem: hic autẽ ait.
ut habeant uitã eternam. Hoc
enim interest inter figuratam
imaginẽ: et rem ipsam. F igura
prestabat uitã temporalem: res
ipsa cuiꝰ illa figura erat. prestat
ds filiũ suum in mundũ ut iu¬
dicet mundũ: sed ut saluetur
mundus per ipsũ. Ergo quan¬
tum in medico ẽ: saluare uenit
egrotũ. Ipse se interimit: qui p̃¬
cepta medici seruare ñ uult.
Uenit saluator ad mundũ. Qua¬
re saluator dictus est mundi.in¬

Expanded text:
quando jam triumphantes canquando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanemur, Christum crucifixum intueamur; quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis dit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, n
Abbreviated transcription (Latin):
płm israel. ut siquis morsus es¬
set a serpente. illũ serpentẽ in.
ligno exaltatũ attenderet. Fa¬
ctum est. Mordebant᷑ homi¬
nes: intuebantur: sanabantur.
Qui sunt serpentes mordentes:
Peccata de mortalitate carnis. Qͥs
est serpens exaltatus: Mors dm̃
in cruce. Quia enĩ a serpente
mors: per serpentis effigiẽ figu¬
rata ẽ. Morsus serpentis letalis:
mors dñi uitalis. Attenditur ser¬
pens: ut nichil ualeat serpens.
Quid est hoc: Attenditur mors:
ut nichil ualeat mors. Sed curiꝰ
mors: Mors uite. Si dici potest
mors uite: immo quia dici po¬
dest: mirabiliter dicitur. S nun¬
quid ñ erit dicendũ. quod fuit
faciendũ: Ego dubitẽ dicere:
quod dñs pro me dignatus ẽ fa¬
cere: Donne uita xxp̃e᷑ Et tam̃¬
mortiuis ẽ xp̃e. Sed in morte
xp̃i. mors mortua est: qͥa uita
mortua occidit mortẽ: plenitu¬
do uite deglutiuit mortẽ: ab¬
sorta ẽ mors in xp̃i corpore. Sic &
nos dicemus in resurrectione:

Expanded text:
pulum Israel, ut si quis morsus espulum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homnes, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? Nonne vita Christus? et tammortuus Christus. Sed in morte Christi mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione,
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia uerbũ caro factũ est et
habitauit in nob̃. Ergo mortẽ
suscepit. et mortem suspendit
in cruce: et de ipsa morte libe¬
rantur mortales. Quod in figu¬
ra factum est apud antiquos:
cõmemorat illud dñs. Et sicut
tem in deserto: ita exaltari opor¬
tet filiũ hominis: ut om̃is qui
credit in eũ non pereat: sed ha¬
beat uitã eternam. Magnũ
sacramentũ:. et qui legerunt. no¬
uerunt. Deinde audiant uł qͥ
ñ legerunt: uł qui forte lectum
siue auditũ oblitisunt. Proster¬
nebatur in heremo populus
israel. morsibꝰ serpentiũ: fiebat
magna strages multoꝵ mortuo¬
rum. Plaga enĩ dei erat corripi¬
entis et flagellantis. ut erudiret.
Demonstratũ est ibi magnũ sa¬
cram̃tum rei future. Ipse dñs de¬
statur in hac lectione:ut ne¬
mo possit aliud interp̃tari:
quã quod ipsa ueritas de se in¬
dicat. Dictum est enĩ ad moy¬
sen a dño. ut faceret eneum ser¬
pentem et exaltaret in ligno
in heremo: et admoneret po¬

Expanded text:
est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, tem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret po
Abbreviated transcription (Latin):
dat deus sp̃m: Inuenimꝰ quia
ad mensuram dat d̾s spiritum.
Audi apłm dicentẽ. Scdđm m̃¬
suram donationis xp̃i. Homi¬
nibus ad mensurã dat: unrico
filio ñ dat ad mensurã. Quo¬
modo hominib ad m̃suram:
Alii quidem datur ꝑ sp̃m ser¬
mo sapientie: alii sermoscientie
scđm eundem sp̃m ᷑ alii fides ĩ
eodem sp̃u: alii propħia. alii di¬
iudicatio sp̃uum: alteri genera
linguaꝵ: alii donatio curatio
num. Nunquid om̃s aposto¬
li: Nunquid om̃s ꝓpħe. Nũ¬
quid om̃s doctores: Dunquid
dona habent sanitatũ: Nun¬
quid om̃s linguis loquunt᷑:
Dunquid om̃s interpretant᷑:
Aliud habet uie. et aliud habet¬
iste: et quod habet iste: ñ habet¬
uie. Mensura est: quedã di¬
uisio donoꝵ est. Ergo homi

Expanded text:
dat Deus Spiritum? Invenimus quia dat Deus Spiritum? Invenimus quia ad mensuram dat Deus Spiritum. Audi Apostolum dicentem, Secundum mensuram donationis Christi . Hominibus ad mensuram dat, unico Filio non dat ad mensuram. Quomodo hominibus ad mensuram? Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae; alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum; alii fides in eodem spjudicatio spirituum, alteri genera linguarum, alii dona curationum .  Aug., Nunquid omnes apostoli? Nunquid omnes prophetae? Nunquid omnes doctores? Nunquid dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, ille non habet. Mensura, divisio quaedam donorum est. Ergo homin
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Et si se diligunt: u¬
na anima est. Sed possunt
dici. et multe anime possũt¬
esse in hominib: quia ñ est
tanta comunctio. Ibi autẽ
unũ deum licet dicas: duos
aut tres deos ñ licet dicas.
Hinc tibi commendatur su¬
pereminentia et sũmitas ca¬
ritatis tanta: ut maior esse ñ
possit. Quem enĩ misit ds.
uerba dei loquit᷑. Hoc utiq
de xp̃o dicebat: ut se ab illo
listingueret. Quid em̃. ipsũ
iohem. nonne ds misit: An
ñ ipse dicit. missus sũ ante
eum: et qui me misit baptica¬
re in aquaͦ. Et de illo dictum
est. ecce mitto angłm meũ an¬
te te: et preparabit uiã tuam.
Donne et ipse uerba łi loqui¬
tur. de quo dictum ẽ etiã quod
sit amplius quã propha: Si er¬
go et ipsum deus misit. et uer¬
ba dei loquitur: quomodo ad
distinctionẽ de xp̃o eũ dixisse
accipimus. quẽ enĩ misit deus.
uerba dei loquitur: Sed uide
quid adiungat. Don enĩ ad
mensuram dat d̃s sp̃m. Quid
est hoc. ñ enim ad mensirrã

Expanded text:
hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dictum est, Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta ? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Quid est hoc, Non enim ad mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
audit: Non obaudit. Ergo
qui audierint. uiuent. At ten¬
de nunc quod dixeramis diffe¬
rendũ: ut nunc si fieri potest.
aperiatur.Subiecit continuo
de hac ipsa resurrectione mor¬
tãinsemet ipso: sic dedit & filio
Quid ẽ habet pater uitam in
semet ipso: ⁊Ton alibi habet
uitã: sed in semet ipso. Uiiere
quippe suũ in illo est: ñ aliun¬
de: non alienũ est: ñ quasi mu¬
tuatur uitam᷑. nec quasi parci¬
ceps fit uite eius. uite que ñ est
quod ipse: sed habet uitã in se¬
met ip̃so. ut ipsa uita. sibi ipse¬
sit.Si potuero adhucinde mo¬
dicũ quid dicere exemplis pro¬
positis ad intelligentiã uestrã
informandam. dño adruuan¬
te potero: et pietate intentio¬
nis uestre. Tiuit d̃s: uruit
et amma. Sed uita dei: ĩmu¬
tabilis ẽ. uita anime mutabi¬
lis.Deus. nec proficit. nec de¬
ficit : sed est ipse semper: inse
est ita ut est: non aliter nunc.
aliter postea: aliter antea.
Anime uero uita ualde alit̃:
atq aliter. Tiuebat stulta:

Expanded text:
audit? Non obaudit. Ergo qui audierint, vivent. 11. Attende nunc quod dixeramus differendum, ut nunc, si fieri potuerit, aperiatur. Subjecit continuo de hac ipsa resurrectione,tam in semetipso, sic dedit et Filio Quid est, habet vitam Pater in semetipso? Non alibi habet vitam, sed in semetipso. Vivere quippe suum in illo est; non aliunde, non alienum est: non quasi mutuatur vitam, nec quasi particeps fit vitae, ejus vitae quae non est quod ipse; sed habet vitam in semetipso, ut ipsa vita sibi sit ipse. Si potuero adhuc modicum quid inde dicere, exemplis propositis ad intelligentiam vestram informandam, Domino adjuvante potero, et pietate intentionis vestrae. Vivit Deus, vivit et anima: sed vita Dei immutabilis est, vita animae mutabilis est. Deus nec proficit, nec deficit; sed est ipse semper in se, est ita ut est: non aliter nunc, aliter postea, aliter antea. Animae vero vita, valde aliter atque aliter: vivebat stulta,
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna ardens et lucens: uos
in lumine eius. E go autẽ ha¬
beo testimoniũ maius iohãne
Opera enim que dedit michi
pater ut perficiam ea: ipsa ope¬
ra que ego facio ipsa testimoni¬
um perhibent de me: quia pa¬
ter me misit. Et qui misit me
pater: ipse testimoniũ perhibuit

Expanded text:
s. Vos in luce ejus. Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera enim, quae dedit mihi Pater ut perficiam ea, ipsa opera quae ego facio, testimonium perhibent de me, quia Pater misit me: et qui misit me Pater
Abbreviated transcription (Latin):
b satisfiat. & capiat quisq qd̃
potest. quia & qui loquit̾. dicit
quod potest. ⁊Iam dicere ut est.
quis potest: Audeo dicere fratres
mei. forsitan nec ipse iohannes dix̃
ut est. s & ipse ut potuit. quia de
deo homo dixit. & quid̃ inspira¬
tus a d̾o. s tam̃ homo quia inspi¬
ratus est dixxit aliquid. Si ñ inspi¬
ratus esset: dixisset nicħ. Q uia
uero homo inspiratus: ñ totum
quod ẽ dixit. s quod potuit ho¬
mo dixxit. E rat enĩ iste ioħs fr̃ẽs
kĩni de illis montib : de quib scͥ¬
ptum ẽ. Suscipiant mentes pa¬
cem popło tuo. & colles iusticiã.
Montes: excelse amme sũt. Col¬
les: paruule anime st̃. S id̾o mon¬
aũt accipent minores anime fi¬
dem: nisi maiores anime que
montes dicte sũt ab ipsa sapien¬
tia illustrarent᷑. ut possint par¬
uulis traicere. quod possint par¬
uuli caꝑe. & uiuere ex fide col¬
les. quia montes pacẽ suscipiũt.
db ipsis montib dictũ est eccłie.

Expanded text:
bus satis fiat, et capiat quisque quod bus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat enim iste Joannesquibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo monautem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus ex lectione a¬
postolica quod animalis
homo ñ ꝑcipit ea que sũt
sp̃s dei. ⁊ cogitans in hac p̃¬
senti curba caritatis uestre
necesse ẽe ut multisint
animales. qui adhuc se¬
cundũ carnẽ sapiant. nondũq
se possint ad sp̃ualem incellec¬
tum erigere: hesito uehement
quomͦ ut dñs dederit. possim di¬
cere. uł ꝓ modulo meꝯ explica¬
re quod lectũ est ex eugłio. in pͥn¬
cipio erat u̾bũ. & u̾bũ erat apud
dm̃. & d̾̃s erat u̾bũ. Hoc enĩ anima¬
lis homo ñ ꝑcipit. Quid ergo fr̃es:
Silebimus hoc: Quare ergo legit᷑.
si silebit: Aut quare audit. si ñ
exponit: S ũt quid exponit᷑. si
ñ intelligitur: Itaq qm̃ rursus
ẽe ñ dubito in numero ur̃o qͦs dã
a quib possit ñ solũ expositum
capi. s ante quã excponat in teł¬
ligi: ñ fraudabo eos qui possunt
capere. dũ timeo suꝑfluus ẽẽ aurib
eoꝵ qui ñ possunt capere. Postremo
aderit miscd̾ia di. fortasse ut om̃i¬

Expanded text:
audivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omni
Abbreviated transcription (Latin):
symon filius ioħis: tu uocabis
cephas. quod interpretat᷑ petruꝰ.
Don magirũ quia dixit dñs cu¬
ius filius esset iste. Quid mag¬
num dño: Om̃ia nomina sc̃o¬
rum suoꝵ sciebat. quos ante cõ¬
stitutionẽ mundi p̃destinauit:
et miraris quia dixit uni homi¬
ni tu es filius illius. et tu uocabe¬
ris illud: Magnũ quia muta¬
uit ei nom̃: et fecit de symone pe¬
trũ. Petrus uero a petra: petra
uero eccła. Ergo in petri nomi¬
ne: figurata ẽ eccła. Et quis secu¬
rus: nisi qui edificat suꝑ petrã:
Et quid ait ipse dñs: Qui au¬
dit uerba mea hec et facit ea: si¬
milabo eũ uiro prudenti. edifi¬
canti suꝑ petrã. Non cedit temptatio¬

Expanded text:
on filius Joannis, tu vocaberis Cephas; quod interpretatur Petrus. Non magnum quia Dominus dixit cujus filius esset iste. Quid magnum Domino? Omnia nomina sanctorum suorum sciebat, quos ante constitutionem mundi praedestinavit; et miraris quia dixit uni homini, Tu es filius illius, et tu vocaberis illud? Magnum quia mutavit ei nomen; et fecit de Simone Petrum? Petrus autem a petra, petra vero Ecclesia: ergo in Petri nomine figurata est Ecclesia. Et quis securus, nisi qui aedificat super petram? Et quid ait ipse Dominus? « Qui audit verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti, aedificanti super petram
Abbreviated transcription (Latin):
Audite qualis fuerit. Sominꝰ
ipse perhibet testimoniũ. Ma¬
gnus dñs cognitꝰ. testimonio iohis:
beatus natbanael cognitꝰ. testimo¬
mo ueritatis. quia dñs et si testi¬
monio ioħis ñ commendaret᷑. ip¬
se sibi perhibebat testimoniũ:
quia sufficit sibi ad testimonium
suũ ueritas. Sed quia ueritatẽ
ñ poterant capere homines: per
eli testimoniũ perhibentẽ. Et
dixxit ei nathanael. A nazareth
potest aliquid bomi ẽẽ: Dicit
ei philippus. Uem et uide. Et
uidit iħc nathanaelẽ uenientẽ
ad se. et dicit de eo. E cce uere is¬
raelita: in quo dolus ñ est. Ma¬
gnũ testimoniũ. Hoc nec an¬
dree dictũ est. nec petro dictum.
nec philippo. qđ dictũ est de na¬
thanaele: ecce uere isrłita. in quo

Expanded text:
Audite qualis fuerit: Dominus Audite qualis fuerit: Dominus ipse perhibet testimonium. Magnus Dominus cognitus testimonio Joannis: beatus Nathanael cognitus testimonio veritatis. Quia Dominus etsi testimonio Joannis non commendaretur, ipse sibi perhibebat testimonium; quia sufficit sibi ad testimonium suum veritas. Sed quia veritatem non poterant capere homines, per eli testimonium perhibentem: Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Dicit ei Philippus venientem ad se, et dicit de eo: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Magnum testimonium! hoc nec Andreae dictum, nec Petro dictum, nec Philippo, quod dictum est de Nathanaele: Ecce vere Israelita, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
moy ses in lege et propħe. inuiem¬
mus iħm filiũ ioseph. E ius filuiᷤ
dicebat᷑: cui desponsata erat mat̾
eius. Nam quod ea intacta. con¬
ceptus et natus sit: bene nouert̃
lippus dixit nathanaeli. Addidit
et locũ: a nazareth. Et dixit ei
nathanael. A narareth potest a¬
liquid boni esse. Quid intelli¬
gitur fratres: Don quomodo a¬
liqui ꝓnunciant. Nam et sic so¬
let ꝓnunciari. A narareth potest
aliquid boni esseꝰ Sequitur enĩ
uox philippi: et dicit. Nem et
uide. Ambas aũt ꝓnunciationes
potest ista uox seqͣui. siue sic pro¬
nuncies tanquã confirmans. a
nazareth potest aliquid bom es¬
se. et ille. ueni et uide: siue sic du¬
bitans et totũ interrogans. a na¬
zaret potest aliquid boni esse᷑. He¬
m et uide. Cũ ergo siue illo mo¬
do siue isto ꝓmnciet. ñ repuignãt
uerba sequentia: nostrũ est quere¬
re quid potius intelligatur in
his uerbis. Qualis fuerit natha¬
nael iste: in sequentib ꝓbamꝰ

Expanded text:
Moyses in Lege, et Prophetae, inveniMoyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph. Ejus filius dicebatur, cui desponsata erat mater ejus. Nam quod ea intacta conceptus et natus sit, bene noveruntlippus dixit Nathanaeli; addidit et locum, a Nazareth. Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Quid intelligitur, Fratres? Non quomodo aliqui pronuntiant: nam et sic solet pronuntiari, A Nazareth potest aliquid boni esse? Sequitur enim vox Philippi, et dicit, Veni, et vide. Ambas autem pronuntiationes potest ista vox sequi, sive sic pronunties tanquam confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; et ille, Veni, et vide: sive sic dubitans, et totum interrogans, A Nazareth potest aliquid boni esse? Veni, et vide. Cum ergo sive illo modo, sive isto pronuntietur, non repugnent verba sequentia; nostrum est quaerere quid potius intelligamus in his verbis. 16. Qualis fuerit Nathanael iste, in sequentibus probamus.
Abbreviated transcription (Latin):
forte hodie audiendo. et ñ facien¬
do: rapti sunt fluino celebritatis
huius. Audiendo enĩ et ñ facien¬
do. uenit fluiius. ipsa celebritas
annuersaria. Impletus est tor¬
rens: transiturus est et siccaturus.
sed ue illi quẽ tulerit. Illud ergo
nouerit caritas ur̃a: quia nisi quiᷤ
et aucliat et faciat. ñ edificat su¬
per petrã: et ñ pertinet ad nom̃
tam magnũ: quod sic c̃omencla¬
uit dñs. Intentũ enĩ de fecit. Nã
si hoc ante petrus diceretur: ñ ita
uideres mysteriũ petre: et putares
casu eũ sic uoca. ri: ñ ꝓuidentia
dei. Ido eum uoluit aliud prius
uocari: ut ex ipsa cõmutatione
nominis. sacramenti inuacitas c̃õ¬
mencdaret᷑. Et in crastinũ uolu¬
it eꝯcire in galileã: et inuenit phi¬
tippũ. et dicit ei iħe. Sequere me.
Erat au̾t de ciuitate andree et
petri. Et inuenit philippus na¬
thanaclem: iã uocatus a dño phi¬
lippus: et dixit ei. Quẽ scripsit

Expanded text:
forte hodie audiendo et non facienforte hodie audiendo et non faciendo rapti sunt fluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et non faciendo, venit fluvius ipsa celebritas anniversaria, impletus est torrens, transiturus est et siccaturus: sed vae illi quem tulerit! Illud ergo noverit Charitas vestra, quia nisi quis et audiat et faciat, non aedificat super petram; et non pertinet ad nomen tam magnum, quod sic commendavit Dominus. Intentum enim te fecit. Nam si hoc ante Petrus vocaretur, non ita videres mysterium petrae; et putares casu eum, sic vocari, non providentia Dei: ideo voluit eum aliud prius vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. 15. Et in crastinum voluit exire in Galilaeam, et invenit Philippum. Dicit ei: Sequere me. Erat autem de civitate Andreae et Petri. Et invenit Philippus Nathanaetem: jam vocatus a Domino Philippus. Et dixit ei: Quem scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
illã: et facta ẽ ruina eius magna.
Qͥd ꝓdest qͥa intrat eccłam. qͥ uult su¬
ꝑharenã edificare: Audiendo enĩ & ñ
faciendo. edificat qͥdẽ: sed suꝑ hare¬
nã. Si enĩ nichil audit: nichil edifi¬
cat. Si aũt audit. edificat qͥdẽ: sed
querimꝰ ubi. Si enĩ audit et fa¬
cit: supra petrã. Si audit et ñ
facit: suꝑ harenã. Ouo sunt ge¬
nera edificantiũ: aut suꝑ petram.
aut suꝑ harenã. Quid ergo: Illi
qui ñ audiunt. securi sunt: Secu¬
ros eos dicit. qͥa nichil edificant:
Dudi sunt sub pluuia. ance uen¬
tos: ante flumina. Cũ uenerint
ista: ante illos tollunt. quã domꝰ
deiciant. Ergo una ẽ securitas: &
edificare. et suꝑ petrã edificare. Si¬
aũt audire uis et ñ facere: edificas.
sed ririnã edificas. Cũ aũt uenĩt
temptatio. deicit domũ: et cũ ip¬
sa ruina tua te tollit.Si autẽ ñ
audis. nudus es: ipsis temptation¬
b tu ipse traheris. Audi ergo et
fac: unũ est remediũ. Quanti

Expanded text:
it; et facta est ruina ejus magna » . Quid prodest quia intrat Ecclesiam, qui vult super arenam aedificare? Audiendo enim et non faciendo, aedificat quidem, sed super arenam. Si enim nihil audit, nihil aedificat: si autem audit, aedificat. Sed quaerimus, ubi. Si enim audit et facit, super petram: si audit et non facit, super arenam. Duo sunt genera aedificantium; aut super petram, aut super arenam. Quid ergo illi qui non audiunt? securi sunt? securos eos dicit, quia nihil aedificant? Nudi sunt sub pluvia, ante ventos, ante flumina: cum venerint ista, ante illos tollunt, quam domos dejiciant. Ergo una est securitas, et aedificare, et super petram aedificare. Si audire vis et non facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem venerit tentatio, dejicit domum, et cum ipsa ruina tua te tollit. Si autem non audis, nudus es, illis tentationibus tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum est remedium. Quanti
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ eius exterat pes tuus: surge¬
re ad illũ. uenire assidue: et eru¬
diri p̃ceptis eius. Ostendit eis ille
ubi maneret. Uenerunt: fuert̃
cũ illo. Quã beatũ diem duce¬
runt: quã beatã noctẽ. Quilest
qui nob̾ dicat. que audierunt il¬
li a dño: E dificemus et nosmet¬
ipsi in corde nr̃o. et faciamꝰdomũ:
quo ueniat ille. et doceat nos. Col¬
loquatur nob. Quid queritis:
Et dixerunt ei. Rabbi. quod¬

Expanded text:
tiorum ejus exterat pes tuus; surgtiorum ejus exterat pes tuus; surge ad illum venire assidue et erudire praeceptis ejus . Ostendit eis ille ubi maneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beatam noctem! Quis est qui nobis dicat quae audierint illi a Domino? Aedificemus et nosmetipsi in corde nostro, et faciamus domum quo veniat ille, et doceat nos; colloquatur nobis. 10. « Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ꝓdest agnusdi: Eece ait. qui
tollit peccatũ mundi. Secuti sunt
illũ hoc audito: duo qui erant cum
ioħe. Uideamꝰ sequentia. E cce
agnus dei. Hoc ioħs. Et audier̃t̃
eum duo discipłi loquentẽ: et se¬
cuti sunt iħm. Conuersus autẽ
iħc. et uidens eos sequentes se: di¬
cit eis. Quid queritis: Qui dixe¬
runt. Rabbi. quod dicit᷑ interp̃¬
tatũ magister: ubi habitas: Non
sic illũ sequebantur : quasi iã ut
inhererent illi. Nam manifestũ
est. quando illi inheserunt: quia
de naui eos uocauit. In his enim
duob. erat andreas. sicut modo
audistis. Andreas aũt frater pe¬
tri erat. Et nouimꝰ in eugłio:
qđ petrũ et andreã dñs de naui
uocauit dicens. Cenite post
me: et faciã uos piscatores homi¬
num. Et ex illo iã inheserunt
illi: ut ñ recederent. Dodo er¬
go quod eũ sequunt᷑ isti duo. ñ
quasi ñ recessuri sequunt: sed ui¬
dere uoluerunt ubi habitaret. et
facere quod scriptũ est. Limen os¬

Expanded text:
nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito, duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia. Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Qui dixerunt: Rabbi quod dicitur interpretatum Magister, ubi habitas? » Non sic illum sequebantur quasi jam ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; Andreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et Andream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Et ex illo jam inhaeserunt illi, ut non recederent. Modo ergo quod illum sequuntur isti duo, non quasi non recessuri sequuntur; sed videre voluerunt ubi habitaret, et facere quod scriptum est, Limen os
Abbreviated transcription (Latin):
forte dicit. ñ ꝑdidi signũ xp̃i. Et
go signũ xp̃i. cũ signo diaboli ha¬
buisti: Don uult xp̃c cõmuni¬
onem: solus uult possidere qd̃
emit. Tanti emit: ut solus pos¬
sideat. Tii facis ei consortẽ diabo¬
lum: eui te ꝑ peccatũ uendideras.
Qe duplici corde. qui in corde
suo partẽ facrunt do: partẽ dia
bolo. ¶ratus d̾s quia fit ibi pars
diabolo. discedit: et totũ diabolꝰ
possidebit. Pon frustra itaq apo¬
stolus dicit: neq detis locũ diabo¬
lo. Cognoscamus ergo agnũ fr̃es:
duo de discipulis ioħis. Qura tali
erat ioħs amicus sponsi: ñ quere¬
bat głam suã. sed testimoniũ ꝑ¬
hibebat ueritati. Dunquid uo̾¬
luit apud se remanere discipłos:
ut ñ sequerent dñm: Magis ip¬
se oftendit discipulis suis.quẽ se¬
querent᷑. Habebant enĩ illũ tan¬
quã agnũ. Et ille. Quid me
attenditis: Ego ñ sum agnus.
Ecce agnus cłi. De quo etiã suꝑi¬
us dixerat: ecce agnus đi. Et quid

Expanded text:
forte dicat: Non perdidi signum Christi? forte dicat: Non perdidi signum Christi? Ergo signum Christi cum signo diaboli habuisti. Non vult Christus communionem, sed solus vult possidere quod emit. Tanti emit ut solus possideat: tu facis ei consortem diabolum, cui te per peccatum vendideras. Vae duplici corde ! qui in corde suo partem faciunt Deo, partem faciunt diabolo. Iratus Deus, quia fit ibi pars diabolo, discedit, et totum diabolus possidebit. Non frustra itaque Apostolus dicit: Neque detis locum diabolo . Cognoscamus ergo Agnum, fratres, duo de discipulis Joannis: quia talis erat Joannes amicus sponsi, non quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: numquid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit discipulis suis quem sequerentur. Habebant enim illum tanquam Agnum: et ille, Quid me attenditis! ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de quo etiam superius dixerat, Ecce Agnus Dei. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
Fratres mei si pat̾ docet filiũ suc¬
cessorem. et quẽ docet ipsum si¬
militer ꝑ illa omĩa transiturũ.
qua et iue qui monebat transitu¬
rus ẽ. quomodo uultis erudiat
nos pater noster. cui ñ successuri.
sed ad quẽ accessuri sumus: & cũ
quo in eternũ mansuri in here¬
ditate que ñ marcescit. nec mori¬
tur. nec grandinẽ nouit: et ipse
hereclitas. ipse pater ẽ: Hunc
possidebimus. et erudiri ñ debe¬
mus: Sufferamus ergo eruditio¬
nem patris: et ñ quando nob̾ do¬
let caput. curramꝰ ad p̃cantatio¬
nes ad sortilogos: et remedia ua¬
nitatis. F ratres mei ñ uos plangã:
cotidie inuenio ista. Et quid faci¬
am: Dondũ ꝑsuadeo xp̃ianis
in xp̃o spem esse ponendã: Ecce
si cui factũ est remediũ. moriat᷑:
quã multi enĩ cum remediis mor¬
tui sunt. et quã multi sine reme¬
diis iuxerunt: qua fronte exiit
anima ad dm: Perdidit signũ
xp̃i: accepit signũ diaboli. An

Expanded text:
Fratres mei, si filium docet pater sucFratres mei, si filium docet pater successorem, et quem docet et ipsum similiter per illa omnia transiturum, qua et ille qui monebat transiturus est; quomodo vultis erudiat nos Pater noster, cui non successuri, sed ad quem accessuri sumus, et cum quo in aeternum mansuri in haereditate, quae non marcescit, nec moritur, nec grandinem novit? Et ipse haereditas et ipse Pater est. Hunc possidebimus, et erudiri non debemus? Sufferamus ergo eruditionem Patris. Non quando nobis dolet caput, curramus ad praecantatores, ad sortilegos et remedia vanitatis. Fratres mei, non vos plangam? Quotidie invenio ista; et quid faciam? Nondum persuadeo Christianis in Christo spem esse ponendam? Ecce, si cui factum est remedium, moriatur, quam multi enim cum remediis mortui sunt? et quam multi sine remediis vixerunt? qua fronte exiit anima ad Deum? Perdidit signum Christi, accepit signum diaboli. An