comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naturaliter uel fortuite euenire possunt tollerãcia
preparandum armandumq animum ꝙ nisi u̾tutis
amor uiciiq odium accesserit utiq fieri nequit
Deniq quando non celum modo quod in ꝯtinuo
motu est et elementa undiq commniuentur sed
et terra cui insistitis et que periculorum omniũ
frrmuissimum presidium sperabaturo Ipã quoq ꝯcutit᷑.
incolasq suos fallit ac territat Ad celum cum uola/¬
tibus ascendendum Interq hos uerum metus atq
hominum omnem in illo spem habendam qui respi-¬
cit terram et facit ipam tremere de quo scriptũ est
Ego dominus et non mutor Quisquis in illo uesti-¬
gia deuote mentis affixerit iam in solido et ĩ tuto
erit Neqz amplius aut ip̃e mouebitur aut ullus me-¬
tuet terre motus Dolor. Non possum terre moti-¬
bus non moueri Ratio. Potes autem a terra omnẽ
spem ac onme desiderium remouere hoc fac ut secu-¬
rus uiuas eaq uel tremente uel ruente ꝯsistas Etul-¬

Expanded text:
naturaliter, vel fortuito evenire possunt tolerantiam, naturaliter, vel fortuito evenire possunt tolerantiam, preparandum armandumque animum, quod nisi virtutis amor vitiique odium accesserit, utique fieri nequit. Denique quando non celum modo, quod in continuo motu est, et elementa undique comminantur, sed et terra cui insistitis, et que periculorum omnium firmissimum presidium sperabatur, ipsa quoque concutitur, incolas que suos fallit ac territat, ad celum animi volatibus ascendendum, interque hos rerum motus atque hominum, omnem in illo spem habendam, qui respicit terram, et facit eam tremere, de quo scriptum est: “Ego dominus et non mutor”. Quisquis in illo vestigia devote mentis affixerit, iam in solido et in tuto erit, neque amplius aut ipse movebitur, aut ullos metuet terremotus. Non possum terremotibus non moveri. Potes autem a terra omnem spem atque omne desiderium removere. Hoc fac ut securus vivas, eaque vel tremente vel ruente consistas: stul
Abbreviated transcription (Latin):
mors teneret haud qui tiniere desierit nil timebat
utiq eleganter ait flaccus Si fractus illabitur
orbis in pauidum ferient ruine Nain quid refert
an in te lapis exiguus sic descendat ut perimat
au iugens obruat apennus seu pocius fractus
orbis ut dictum est Si utrobiq nichil ampliꝯ est
ꝙͣ mori nisi quia quibusdam fortasse mors clarior
uideri potest que maiori infligitur instrumento
hec tandem nostri consilii sumima est quoniam et
aduersus fulmen aliquid diximus esse remedii Et
utrimq uel obstando uel cedendo reliquis malis
occurritur contra hoc unum nec fuga ualet nec
ingenium nec uis ulla sed hunc qui unus horribilia
cuncta facit ponendum ante omnia metũ mortis
aliquanto non inficior factu difficilius ꝙ̃ dictu
Sed nequaꝙ̃ impossibile Et quoniam ab hac
peste nec tempus ullum nec locus imimunis est
omnibus locis atq temporibus ad omnia q̃ uel

Expanded text:
mors teneret. hanc qui timere desierit, nil timebit, mors teneret. hanc qui timere desierit, nil timebit, utque eleganter ait Flaccus: Si fractus illabatur orbis. impavidum ferient ruine. Nam quid refert an in te lapis exiguus sic descendat ut perimat, an te ingens obruat Apenninus, seu potius fractus orbis, ut est dictum, si utrobique nil amplius est quam mori? nisi quia quibusdam fortasse mors clarior videri potest, qua maiore infligitur instrumento. Hec tandem nostri consilii summa est: quando et adversus fulmen aliquid diximus esse remedii, et utrunque, vel obstando vel cedendo, reliquis malis occurritur; contra hoc unum nec fuga valet, nec ingenium, nec vis ulla; hunc qui unus horribilia cuncta facit, ponendum ante omnia: metum mortis. Aliquanto non inficior factu difficilius, quam dictu, sed nequaquam impossibile. Et quoniam ab hac peste, nec tempus ullum, nec locus immunis est, omnibus locis atque temporibus ad omnium que vel
Abbreviated transcription (Latin):
sunt De hinc eadem pestis in achaya macedoniaq
desuit Demum in campanya illa pulcherrima nõ
ytalie tantum sed tocius eciam mundi parte circa
Senece etatem qui inter questiones naturales rei
huius menimuit quando herculaneam et pompey-¬
anam urbes tractus illius nobilissimas Ipsaniq per-¬
thenopem ea peste uexatam legis At ne cuucta se-¬
quar que infinita materia est nuper alpes aereas
que ytalos a germanis separant quarum motus in¬
solitos maro ait Et montes multis in locis disiec-¬
tos cernere potuisti Et confestim postea ipsam
urbium Regnnam graniter agitatam usq ad ruinam
turrium ac templorum aliquotq alias huini stratas¬
moxq uelud perpetuo malorum ordine germame
partem illam que nobilior habetur et totam scilicet
Reny uallem treniuisse atq in ripis basyleam urbẽ
funditus et octuaginta eo amplius castella u uno
suuul temporis momiento corruisse notum est hor-¬
rendum plane negotium nisi arcem terribilumi

Expanded text:
sunt. Dehinc eadem pestis in Achaia Macedoniaque sunt. Dehinc eadem pestis in Achaia Macedoniaque deseviit, demum in Campania illa pulcherrima, non Italie tantum, sed totius etiam mundi parte, circa Senece etatem, qui inter Questiones Naturales rei huius meminit, quando et Herculaneum et Pompeios urbes tractus illius nobilissimas, ipsam quoque Parthenopem ea peste vexatam legis. Ac ne cuncta sequar, que infinita materia est, nuper Alpes aerias, que Italos a Germanis separant, quarum motus insolitos Maro ait, et motas et multis in locis disiectas cernere potuisti. Et confestim postea ipsam urbium reginam, graviter agitatam usque ad ruinam turrium ac templorum, aliquotque alias humi stratasmoxque velut perpetuo malorum ordine, Germanie partem illam, que nobilior habetur, totam scilicet Rheni vallem tremuisse atque in ripis Basileam urbem funditus, et octoginta eoque amplius castella, uno simul temporis momento corruisse notum est, horrendum plane negotium, nisi arcem terribilium
Abbreviated transcription (Latin):
Dolor. Non tu michi remẽdium das ut soles sed
periculum exaggeras Ratio. Denciebam ita tibi
uisum iri et sic haud dubie se res habent Sunt q̃
dissimulari queunt et uerbis extenuari ut q̃ fama
terribilia uisa erant Reip̃a nunc tollerabilia nunc
et contemptibilia uideanturId sane de quo agitur
tale est ut sua quedam in humani eloquii argunien-¬
ta discuciat Uuum est solamen ut dicebam raritas
uidisti etatem pene integram terremotibus uacantẽ
quo in spatio iunumerabiles obiisse non est dubium
quos in uita solum rei terribilis nomen nullum Res
uisa terruerit Alioquin quem non conspecta admo-¬
neant aut antiqua illa uel hec noua quorum uel in
libris uel in animis hominum quĩ uiderũt memoria
recens est quoniam et olim uno eodeniq die motu hor-¬
rifico et concussa trahodus et noue insule e ꝓfundo
maris emerserunt et uetuste urbes asye duodecim
corruerunt Nomuille eciam terre hyatibus hauste

Expanded text:
. Non tu michi remedium das ut soles sed . Non tu michi remedium das ut soles sed periculum exaggeras. Sentiebam ita tibi visum iri, et sic haud dubie se res habet. Sunt que dissimulari queunt et verbis extenuari, ut que fama terribilia visa erant, re ipsa nunc tolerabilia, nunc et contemptibilia videantur; id sane de quo agitur tale est, ut sua quadam vi humani eloquii argumenta discutiat. Unum est solamen, ut dicebam: raritas. Vidisti etatem pene integram terremotibus vacantem, quo in spatio innumerabiles obiisse non est dubium, qui in vita solum rei terribilis nomen audierint, nullum res visa terruerit; alioquin quem non conspecta permoveant, vel antiqua illa, vel hec nova, quorum vel in libris vel in animis hominum qui viderunt, memoria recens est? Quando et olim uno eodemque die, motu horrifico et concussa Rhodus, et nove insule e profundo maris emerserunt, et vetuste urbes Asie duodecim corruerunt, nonnulle etiam terre hiatibus hauste
Abbreviated transcription (Latin):
carere/ Litium contempne materiam Auaricia li¬
tes parit et partas alit Dolor. Terre motũ tuueo
Ratio. Magnum fateor nature parentis incommo-¬
dum nec immerito a precedentibus segregatum nẽ -¬
pe cunctis grauius sed rarius idq remedii loco sit Sepe
siquidem instans tonitru celi facies mesta ꝓnunciat
Terre motus presagium nullum est et si eum sephe-¬
retides aqua putei hausta predixisse referatur Adde
ꝙ aduersus celi minas aliquod fortasse refugium
subterranee offerunt cauerne quale illud legitur
Augusti cesaris fulgura metuentis quod adhuc ro-
me ceruitur uia flamynea et nomen seruat aucto-¬
ris Contra terremotum nulle sunt latebre nulla
fuga Quo enim extra terram fugiat honuntio aut
quid fiet si et supra uerticem celum touat et sub pe-¬
dibus terra tremit nisi forte quis in pelagus fugi¬
endum dicat quod et celestis et terrestris uarietatis
est particeps et suis insupet motibus inquietum¬

Expanded text:
carere, litium contemne materiam: avaritia licarere, litium contemne materiam: avaritia lites parit, et partas alit. 91 DE TERREMOTU Terremotum timeo. Magnum, fateor, nature parentis incommodum, nec immerito a precedentibus segregatum: nempe cunctis gravius, sed rarius, idque remedii loco sit. Sepe quidem instans tonitru celi facies mesta prenuntiat, terremotus presagium nullum est, etsi eum Pherecydes aqua putei hausta predixisse referatur. Adde quod adversus celi minas aliquod fortasse refugium, subterranee offerunt caverne, quale illud legitur Augisti Cesaris fulgura metuentis, quod adhuc Rome via cernitur Flaminia, et nomen servat auctoris. Contra terremotum nulle sunt latebre, nulla fuga: quo enim extra terram fugiat terrenus homuncio? aut quid fiet si et supra verticem celum tonat, et sub pedibus terra tremit? nisi forte quis in pelagus fugiendum dicat, quod et celestis et terrestris varietatis est particeps, et suis insuper motibus inquietum
Abbreviated transcription (Latin):
leticia iul tristius nnl opificibus ac taberuariis qͦs
merito ciuitatum fecem cycero uocat ineptius uel
ferendum tamen uel urbibus abeundum uel foro
saltem atq plateis ac taberuarum scenis tanquã
scopulis abstinendum Dolor. Turbis premor fre-¬
frenquentiaq cuiium oportuma Ratio. Trux et in¬
humanum uotum est optare patrie solitudinem quo
ip̃e sis laxior Ob hoc enim illa olim ut nosti soror
Appii claudii mulctata et illa innocens ultio apud
scriptores celebrata est ut uero istud iniquum et
supplicio dignum sic uitandi studio fastidii se turbis
eripere ut si res poscat prbi cedere modestum ac sa¬
pientibus usitatum est Dolor. Longo et segiũ iu-¬
dicio laboro Ratio. Ad quid inuenta transactio est
nisi ut litem fimiat et tarditatem iudicii antecedat¬
Dolor. Mesto et turbido arceor litigio Ratio. Pro
re aptis ephitecis usus es ubi enim lis ibi nec gau-¬
dium nec tranquillitas esse potest Tu si litibus uis

Expanded text:
letitia nil tristius, nil opificibus et tabernariis, quos letitia nil tristius, nil opificibus et tabernariis, quos merito “civitatum fecem” Cicero vocat, ineptius, vel ferendum tamen, vel urbibus abeundem, vel foro saltem ac plateis tabernarum scenis, tanquam scopulis abstinendum. Turbis premor frequentiaque civium importuna. Trux et inhumanum votum est, optare Patrie solitudinem, quo ipse sis laxior. Ob hoc enim illa olim, ut nosti, soror Appii Claudii mulctata et illa in voces ultio apud scriptores celebrata est; ut vero istud iniquum et supplicio dignum, sic vitandi studio fastidii se turbis eripere et, si res poscat, Urbi cedere modestum ac sapientibus usitatum est. Longo et segni iudicio laboro. Ad quid inventa transactio est, nisi ut litem finiat, et tarditatem iudicii antecedat? Mesto et turbido atteror litigio. Pro te aptis epithetis usus es: ubi enim lis, ibi nec gaudium nec tranquillitas esse potest. Tu, si litibus vis
Abbreviated transcription (Latin):
tonat in celis ut tu in terris bene uiuas et obliuio-¬
ne discussa irascentem deum recognoscas/ quodq
amore debueras saltem metu facias Molite queri
omnia eque bona et mala expedit uobis michi cre-¬
dite ut sepius touet Et ꝙͣ sepe touuisse traditur¬
memorie est eo anno quo uerus dei aduersarius
ac pietatis hostis domyciauus iuteriit ut non ex-¬
clametis sicut ille fecerat alias feriit iam quen uo-¬
let Sed ut iram dei piis lacrimis atq humili
prece uincatis Dolor. Ebriorum congressibus le-¬
ticiaq contristor Ratio. Uinum letificare cor hoĩs
et bachum leticie datorem Et si dauid et uirgilius
non dicerent notum est Et qͥuis illud quoq uerũ
sit ꝙ horum non facundior sed sanctior uates ait flu-¬
minis impetus letificat ciuitatem dei Et plus ta-¬
men feruidi gaudii seu leticie gestientis ut philo-¬
zophi notant Pauca potentis uim dolia ꝙͣ multa
nitentis aque flumina continent fateorq ebriorum

Expanded text:
tonat in celis, ut tu in terris bene vivas, et obliviotonat in celis, ut tu in terris bene vivas, et oblivione discussa, irascentem dominum recognoscas, quodque amore debueras, saltem metu facias. Nolite queri omnia eque bona et mala; expedit vobis, michi credite, ut sepius tonet; et quam sepe tonuisse memorie traditum est eo anno, quo verus Dei adversarius ac pietatis hostis Domitianus interiit, non ut exclametis, sicut ille “Feriat iam quem volet”, sed ut iram Dei piis lacrimis ac humili prece vincatis. Ebriorum congressibus letitiaque contristor. Vinum letificare cor hominis, et bacchum letitie datorem, etsi David Virgiliusque non dicerent, notum est. Et quamvis illud quoque verum sit, quod horum non facundior, sed sanctior Vates ait: “Fluminis impetus letificat civitatem Dei”, plus tamen fervidi gaudii seu letitie gestientis, ut Philosophi vocant, pauca potentis vini dolia, quam multa nitentis aque flumina continent. Fateorque ebriorum
Abbreviated transcription (Latin):
sed tuam uel stulticiam uel auariciam accusare Quis
huc te cogit Dolor. Tenebrosis nubibus et cõtrariis
uentis afficior Ratio. In tenebris natus et in tene-¬
bris moriturus inter rerum contrarior euentus
uiuis/ Disce quod semper pateris tandẽ pati Dolor.
Tomtruo ac fulmine quatior Ratio. Plus hic aliud
ꝙͣ tedium est in primo equidem metus ingens nisi
stultis quibusdam contemptoribus In 2ͦ. autem mors
Ita quibusdam uisum est de fulmine non nisi exper-¬
tum queri At quis oro nisi amens hec nõ metuat
statuto cauisse ut conuicia populi ioue touante non
teneant Ceterum metus hic nisi ad emendationẽ
uite spectet imutilis est Quid prodesse potest enim¬
timor ubi nullum est remedium formidate rei huc
uertenda res agitur ut licet naturalibus causis to-¬
net ac fulminet nichiloninius tamen commoni-¬
torium estimetur illius qui nullis obstructus cau-¬
sis ip̃e fons est omnium causariur Ille quidem ideo

Expanded text:
sed tuam vel stultitiam vel avaritiam accusare; quis sed tuam vel stultitiam vel avaritiam accusare; quis huc te coegit? Tenebrosis nubibus et contrariis ventis afficior. In tenebris natus, et in tenebris moriturus, inter rerum contrarios ventos vivis: disce quod semper pateris tandem pati. Tonitru ac fulmine quatior. Plus hic aliquid quam tedium est, in primo equidem metus ingens, nisi stultis quibusdam contemptoribus, in secundo autem mors. Itaque quibusdam visum est de fulmine non nisi inexpertum queri. At quis, oro, nisi amens hec non metuat,statuto, ut comitia populi Iove tonante non habeantur? Ceterum metus hic, nisi ad emendationem vite spectet, inutilis est. Quid prodesse enim potest timor, ubi nullum est remedium formidate rei? Huc vertenda res igitur ut, licet naturalibus causis tonet ac fulminet, nichilominus tamen commonitorium existimetur illius, qui nullis obstructus causis, ipse fons omnium causarum est. Ille quidem ideo
Abbreviated transcription (Latin):
bunt aduersarii eius Et super ip̃os in celis touabit
formidate uerum tonautem aduersarii snitimini
in graciam redire ut amici dei effecti nichil omnino
nisi eius offensionem timeatis hoc pocius agite et
querele  mittite Dolor. Fusco et nubiloso ꝯtristor
aere Ratio. Nulla tempestas durat, sereno iuibes
succedunt et serenum nubibus frequens ymmno iugis
alternatio et ferendum sine questibus quod tã breue
est Dolor. Offensor nubibus Ratio. Offensio hec¬
quedam admonitio est ut iam hinc tibi prouideas
ne tenebras quas momentaneas egre fers aliquãdo
perpetuas paciaris Dolor. Igne celi turbor et gran¬
dine et procellis Ratio. Hec et hiis similia ad timo¬
rem salutiferum uel si speruitis ad uiudictam sunt
Audi unum Ignis sulphur et spiritus procellarum
pars calicis eorum Audi alterum Ignis grando fa-¬
mes et mors hec omnia ad uiudictam Dolor. Tem¬
pestatibus turbor equoreis Ratio. Noli hic naturã

Expanded text:
bunt adversarii eius, et super ipsos in celis tonabit”. bunt adversarii eius, et super ipsos in celis tonabit”. Formidate verum tonantem, adversarii! Enitimini in gratiam redire, ut amici Dei effecti nichil omnino nisi eius offensionem timeatis; hoc potius agite, et querelas mittite. Fusco et nubilo contristor aere. Nulla tempestas durat: et sereno nubes succedunt, et serenum nubibus. Frequens immo iugis alternatio, et ferendum sine questibus quod tam breve est. Offendor nubibus. Offensio admonitio quedam est, ut iam hinc tibi provideas, ne tenebras, quas momentaneas egre fers, aliquando perpetuas patiaris. Igne celesti turbor et grandine et procellis. Hec et his similia ad timorem salutiferum, vel, si spernitis, ad vindictam sunt. Audi unum: “Ignis, sulphur et spiritus procellarum pars calicis eorum”, audi alterum: “Ignis, grando, fames et mors, hec omnia ad vindictam”. Tempestatibus turbor equoreis. Noli hic naturam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic de motu aeris uenti De uaporibus mibes
De uentis ac uubibus tempestates ac fulmina
prodeunt Qui rerum causas nouit et nature se
prebuit obsequentem consequenciam effectuũ non
deflebit Et de uentis licet apud quosdam sit magͣ.
questio Nonne tamen tibi aer cim carens uento
pene sennianimus uideatur ut non in epte quidem
uentum animam dicant siue spiritum puluerẽ
certe apud multos uiris fortibus dulcem uides
Idq ut de luto eciam credi possit diuersorũ operũ
una uirtus efficiet Tonitrua uero et concitationes
celi motus quid nisi cõminationes et monitus
miserantis dei sunt qui certe non minaretur nisi
amaret hominem sed feriret Cum multe et gra-¬
ues nũꝙͣ desint feriendi cause ad terrorem uero
formidinemq mortalium spectare sed ante alios il¬
lorui qui rebellant deo non solum nature uates¬
guarus meniunt poeta sed iratos alias uates illa eciã
diuini conscia consilii que ait Dominum formida¬

Expanded text:
sic de motu aeris venti, de vaporibus nubes, sic de motu aeris venti, de vaporibus nubes, de ventis ac nubibus tempestates ac fulmina prodeunt. Qui rerum causas novit et nature se prebuit, obsequentem consequentiam effectuum non deflebit. Et de ventis licet apud quosdam magna sit questio, nonne tamen tibi aer omni carens vento, pene semianimis videatur, ut non inepte quidam, ventum animam dicant sive spiritum? pulverem certe apud multos viris fortibus dulcem vides, idque ut de luto etiam credi possit, diversorum operum una virtus efficiet. Tonitrua vero et concitatiores celi motus, quid nisi comminationes et monitus miserantis Dei sunt? qui certe non minaretur, nisi amaret hominem sed feriret, cum multe et graves nunquam desint feriendi cause. Ad terrorem vero hec formidinemque mortalium spectare, sed, ante alios, illorum qui rebellant Deo, non solum nature gnarus meminit poeta, sed vates illa etiam divini conscia consilii, que ait: “Dominum formida
Abbreviated transcription (Latin):
angimur Ratio. Impacientissimum calorũ alex¬
andrum ferunt maxime qui et uimi et ire et ꝓs¬
pere fuit impaciens fortune Contra uero frigo-¬
ris et caloris pacienciam dant hanybali Cur non
tu aliquam tibi uel dissimulas partem laudis Arripi-¬
as eque Ille utrumiq potuit ferre tu neutrum hoc
nobis primum tribuit uoluptas emollit eneruatq
Et ut uere dicam castrat aiõs ut non hostiles tantũ
gladios aut mortem sed impressiones aereas formi-¬
detis Clamo autem sepe frustra quidem quoniam
surdis clamo Linquite suum officium nature Nic¬
hil sine eternis agit illa consiliis stulti et ingrati
ne una prorsus aque stillula plus minus ue ꝙ̃ ex/¬
pedit in terra cadit Et si non singulorum libidini
ac saluti omnium consulitur Dolor. Hic luto
hic puluere turbor hic nubibus hic uentis ac to/¬
intru Ratio Atqui terre uarietas celi uarietatem
sequitur humidus aer lutum parit siccꝰ puluerẽ

Expanded text:
angimur. Impatientissimum caloris Alexangimur. Impatientissimum caloris Alexandrum ferunt, nempe qui et vini et ire et prospere fuit impatiens fortune; contra vero caloris ac frigoris patientiam parem dant Hannibali. Cur non tu aliquam tibi vel dissimilis partem laudis arripias? eque ille utrunque potuit ferre, tu neutrum. Hoc vobis primum tribuit voluptas que emollit enervatque, et, ut vere dicam, castrat animos, ut non hostiles tantum gladios aut mortem, sed impressiones aerias formidetis. Clamo autem sepe; frustra quidem, quoniam surdis clamo. Linquite suum officium nature: nichil sine eternis agit illa consiliis. Stulti et ingrati, ne una prorsus aque stillula plus minusve quam expedit in terram cadit, etsi non singulorum libidini, at saluti omnium consulitur. Hic luto, hic pulvere turbor, hic nubibus, hic ventis ac tonitru. Atqui terre varietas, celi varietatem sequitur: udus aer lutum parit, siccus pulverem,
Abbreviated transcription (Latin):
gelidam ndi ac uincti pariter descendissent
cepit adolescens tremere et frigus magna dentiũ
collisione testari ubi subiectis ignibus cepit aqua
feruescere ille lamentis ac genutu impacientiã
caloris exprimebat/. Contra immotus ad utrũq
et toruo illum uultu respiciens senex uilissime
inquit fili meretricis nec frigus ergo nec calorẽ
pati potes/ uerbi mali forsitan sed constantis soli-¬
diq animi dignumq quo illesus e uase mortifero
prosiliret Ceterum nostris nunc adolescentib
conuenientissimum quibus nichil effeminatius
eneruatius nichil est Estate solem execrantibus
ut achlantes solent ignem hyeme adorantibus
ut caldey Dolor. Nix me tedio afficit Ratio.
Delicati et iocundi fastidit atqui niuemsine
uentis descendentem quidam inter pulcherrima
rerum ponunt Porro si quid est nue pulchrius
nil certe candidius Dolor. Nunc estibus ninc
frigoribus nimiis nunc siccitate m̃c ymbribus

Expanded text:
gelidam nudi ac vincti pariter descendissent, gelidam nudi ac vincti pariter descendissent, cepit adolescens tremere, et frigus magna dentium collisione testari; ubi subiectis ignibus cepit aqua fervescere, ille lamentis ac gemitu impatientiam caloris exprimere, contra immotus ad utrunque et torvo illum vultu respiciens senex: “Vilissime, inquit, meretricis fili, nec frigus igitur nec calorem pati potes?” verbum mali, forsitan, sed constantis solidique animi, dignumque quo illesus e vase mortifero prosiliret, ceterum vestris nunc adolescentibus convenientissimum, quibus nichil effeminatius, nichil enervatius est, estatem solem execrantibus, ut Athlantes solent, <hieme> ignem adorantibus ut Caldei. Nix me tedio afficit. Delicati etiam iucunda fastidiunt: atqui nivem sine ventis descendentem, quidam inter pulcherrima rerum ponunt; porro si quid est nive pulchrius, nil certe candidius. Nunc estibus, nunc frigoribus nimiis, nunc siccitate, nunc imbribus
Abbreviated transcription (Latin):
Arcent fagus/ tectum uestis cibus labor excerciciũ
Raro quisꝙͣ frigore uincitur nisi uictus Inercia
Piget ignem inter remedia numerare Magnũ
mortalis ignauie argumentum Non tam facile unuĩ
e dolio immmixta aqua lintheo madente etrahitur
ꝙ e turba hominum hyeme accenso igne mertes
a fortibus segregantur omnes eo confugint
quibus nichil sanguuuis ueruorumq auinũ est
Uidere licet sed non libet iuuenes uestros ut for-¬
mosi uideantur deformatos abscisosq pubetenus
sepe iguibus ingerentes quanto erat honestius
pudenda contegere ꝙͣ se miustis natibus inamenũ¬
in naribus iudorem inspirare Dolor. Nunc tremo
nunc estuo Ratio. Creds id facile mores noui et
te loquente quid occurrit dicam recens ac breuis
historia est Pater in galliis pro capitali causa cũ
adolescente filio comprehensus et scdm̃ ritũ gen-¬
tis in aeriuiu uel aquam missus ac decoqui
iussus erat Cum forte igitur in aquam hyeme

Expanded text:
Arcent frigus tectum, vestis, cibus, labor, exercitium; Arcent frigus tectum, vestis, cibus, labor, exercitium; raro quisquam frigore vincitur, nisi victus inertia. Piget ignem inter remedia numerare, magnum mortalis ignavie argumentum: non tam facile vini e dolio immixta aqua, linteo madente detrahitur, quam e turba hominum <hieme> accenso igne, inertes a fortibus segregantur. Omnes eo confugiunt, quibus nichil sanguinis nervorumque animi est. Videre licet, si non libet, iuvenes vestros ut formosi videantur, deformatos abscissosque pube tenus sese ignibus ingerentes; quanto erat honestius pudenda contegere, quam semiustis natibus, inamenum naribus nidorem inspirare. Nunc tremo, nunc estuo. Credo id facillime: mores novi, et te loquente quid occurrit dicam. Recens ac brevis historia est: pater in Galliis pro capitali causa cum adolescente filio comprehensus, et secundum ritum gentis in ahenum missus ac decoqui iussus erat, cum forte igitur in aquam hieme
Abbreviated transcription (Latin):
patrie ymio uero uestra pacientia uestri mores
libertatem publicam paruo precio uendiderunt
Quid custodias loquar superuacuas et obscuros
passus ac suspicionibus uanis plena omnia absen-¬
tieq solamen unicum litterarum cominerciũ inter-¬
dictum quod ipm̃q iam imitari non potest forti
auimo ferendum est Uerum ita ut nature opera
ferre non reniuat que tot insolentias tot ĩmani-¬
tates hominum tot tedia tot rapinas pati solitus
didicisse debuit ꝙͣ inique natura parens omniũ¬
ut rea leuibus ex causis cotidie laceretur Cum tot
acerba et grauia pati hominem ab homine sit ne-¬
cesse Dolor. Magno torqueor calore Ratio. Ex¬
pecta hyemps tedium hoc pulsura festinat¬
Dolor. frigore crucior importuno ratio. Ecce
tibi estas accelerat huius ipiũs allatura desideriũ¬
Dolor. Frigoribus uigeor Ratio. Uix incommodũ
inuenies cui non iuuenerit natura remedium
Et sepe unius incommodi remedia multa sunt

Expanded text:
Patrie, immo vero vestra patientia, vestri mores Patrie, immo vero vestra patientia, vestri mores libertatem publicam parvo pretio vendiderunt. Quid custodias loquar supervacuas, et obstrusos passus ac suspitionibus vanis plena omnia, absentieque solamen unicum literarum commercium interdictum? quod ipsum quia mutari iam non potest, forti animo ferendum est. Verum ita: ut nature opera ferre non renuat qui, tot insolentias, tot immanitates hominum, tot tedia, tot rapinas pati solitus, didicisse debuit quam inique natura parens levibus ex causis quotidie laceretur, cum tot acerba et gravia pati hominem ab homine sit necesse. Magno torqueor calore. Expecta: hiems tedium hoc pulsura festinat. Frigore crucior importuno. Ecce: tibi estas accelerat, huius ipsius allatura desiderium. Frigoribus urgeor. Vix incommodum invenies, cui non invenerit natura remedium, et sepe unius remedia multa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nature semper accusatores innocuis amantibus
succensetis Nec aduertitis quanto maiora sunt te-¬
dia que uicissim ip̃i uobis infligitis Sileo rapto¬
res urbium et mille iniuriandi ledendiq artes
nille uiolentias mille dolos quorum pleni sunt
uel clades. Tam cito latrunculos toto orbe disper¬
sos et itinera seuis interrupta predonibus qui-¬
bus magna pars terrarum hodie inuia est Et
talibus dissimulatum illud et misera iam con-¬
suetudine roboratum Quis dignis questibus
explicet aut humane pondus iguauie uerbis
equet Ꝙꝵ pacatis quoq regionibus passim legi-¬
timus predator occurxit qui sollicitum uiatorẽ
exhaustumq laboribus et omistum curis ere suo
spioliat iniustissimi nescio cuius iuris obtentu
quo effectum est ut quod amenissimum fuisset¬
inimicissimmu sit orbem terrarum permeare id
alicubi periculosissimum ubiq sumptuo sissimum
ac tediosissimum sit Dic uestri patres et p̾ncipes

Expanded text:
nature semper accusatores, innocuis animantibus nature semper accusatores, innocuis animantibus succensetis, nec advertitis quanto maiora sunt tedia que vicissim ipsi vobis infligitis? sileo raptoresque urbium et mille iniuriandi ledendique artes, mille violentias, mille dolos, quorum pleni sunt ceo latrunculos toto orbe dispersos, et itinera sevis interrupta predonibus, quibus magna pars terrarum hodie invia est, et talibus; dissimulatum illud et miserrima iam consuetudine roboratum, quis dignis questibus explicet, aut humane pondus ignavie verbis equet? quod pacatis quoque regionibus, passim legitimus predator occurrit, qui sollicitum viatorem exhaustumque laboribus et onustum curis, ere suo spoliat, iniustissimi nescio cuius iuris obtentu; quo effectum ut, quod amenissimum fuisset, orbem terrarum permeare, id alicubi periculosissimum, ubique sumptuosissimum ac tediosissimum sit. Sic vestri Principes et Patres
Abbreviated transcription (Latin):
in ripa nocturnos strepitus ranarum modulã¬
tissimam quasi fidium armonyam intensius hau-¬
riebat inhumanum ferumq hominem uixq
inter homines numerandum et moribus quidẽ
qualem audis forsitan et uidisti uulgaribus tamẽ
negociis haud insanum qui nunc ideo ad meno-¬
riam rediit ut constaret quantum in rebus om-¬
nibus posset opinio Dolor. Ranaꝵ et cicadarum¬
strepitu offeñdor Ratio. Non ille quidem ut offen¬
Dant strepunt sed nature coĩs beneficio utuntur
Ac hocip̃m superbam impatientiam urãm ledit
sicut reliqua que aliter fiunt et dicuntur ꝙ̃ exigit
oculorum uestrorum atq aurium uoluptas Sed
ut fabulam uestri erroris ad antiquas fabulas Re¬
mittam cogita nunc uel ranas suam ueterem que¬
relam et ultricem laconem raucis uocibus alias¬
ranas uel cicadas persas in ipãm speciẽ ciconum
stridulis plausibus memoraris sines forsitan suũ
illas agere negotium tuum ages Cur mius ti¬

Expanded text:
in ripa, nocturnos strepitus ranarum modulain ripa, nocturnos strepitus ranarum modulatissimam quasi fidium harmoniam intentissimus hauriebat; inhumanum ferreumque hominem, vixque inter homines numerandum, et moribus quidem qualem audis forsitan et vidisti, vulgaribus tamen negotiis haud insanum, qui nunc ideo ad memoriam rediit, ut constaret, quantum in rebus omnibus possit opinio. Ranarum et cicadarumstrepitu offendor. Non ille quidem ut offendant strepunt, sed nature communis beneficio utuntur; at hoc ipsum superbam impatientiam vestram ledit, sicut reliqua quecunque aliter fiunt dicunturve, quam exigit oculorum vestrorum atque aurium voluptas. Sed, ut fabulam vestri erroris ad antiquas fabulas remittam, cogita nunc vel ranas suam veterem querelam, et ultricem Latonam raucis vocibus, vel cicadas versum in suam speciem Titonum stridulis plausibus memorare, sinesque forsitan suum illas agere negotium
Abbreviated transcription (Latin):
rebitur que mundi dominum inquietat Dolor
Mures thalamum infestant Ratio. Quidscis an
hocip̃o in thalamo exorti in quem tu forsan pere¬
grinus inhabitas de te iustius queri possunt qui
natale illis aduena solum turbas Sed obmissis
iocis horum omnium ratio est una Idcato equidẽ
hiis infestam uitam agitis ut discatis alteram op-¬
tare atq illic animum habeatis uhi nec mures
nec fures nec aranee nec tinee nec dampna nec
tedia ulla sunt Dolor. Procaces rane et strepi-¬
dule tedium pariunt et cicade Ratio Fingere
solatium parare solatium erit opinio te quocũq
uult trahit non ut uerum nuitet sed iudicium
regat et sensibus moderetur Inuentus est nuꝑ
qui rure habitans ad fugandas noctis lasciuas
surgeret quo cum parum proficeret circumfusas
arbores iuberet abscindi ut uel sic precepto fron-¬
denti domicilio abirent quibus manentibus ab-¬
ire illum oporteret. Iamq importunis cantibus
pulsus sopor abiisset Is cum proxime paludis

Expanded text:
rebitur, que mundi dominum inquietat? rebitur, que mundi dominum inquietat? Mures thalamum infestant. Quid scis an hoc ipso in thalamo exorti, quem tu forsitan peregrinus inhabitas, de te iustius queri possint, qui natale illis advena solum turbas? sed omissis iocis, horum omnium ratio una est: idcirco equidem his infestam vitam agitis, ut discatis alteram optare, atque illic animum habeatis, ubi nec mures, nec fures, nec aranee, nec tinee nec damna, nec tedia ulla sunt. Procaces rane et strepidule tedium pariunt cicade. Finge solatium parere: solatium erit. Opinio rem quocunque vult trahit, non ut verum mutet, sed ut iudicium regat et sensibus moderetur. Inventus est nuper qui, rure habitans, ad fugandas nocte luscinias, surgeret, quo cum parum proficeret, circumfusas arbores iuberet abscindi, ut vel sic prerepto frondenti domicilio abirent; quibus manentibus, abire illum oporteret, iamque importunis cantibus pulsus sopor abiisset; is tamen proxime paludis
Abbreviated transcription (Latin):
Nocturne aues flebilibus uocibus infeste sunt¬
Batio. Non ut arbitror philomena que apud uir¬
gilium flet noctem ramoq sedens miserabile carmẽ
integrat et mestis lete loca questibus implet dul-¬
ces enim fletus et suaue carmen et delectabiles fũt
querele Sed mestior te forsitan strix offendit Nec
tam proprio ꝙͣ poetarum carminibus infamis
bubo qui quibusdam tanꝙͣ leti fuerit angurii apud
Iozephum legis quãuis utrumq udiculum hinc
spem scilicet metum ue concipere huius enim ut
multorum tristis aspectus ac lugubris cantus
ac uterq naturalis non sic canunt ut nobis aliqͥd
nuncient sed quia aliter canere non norunt Da
illis philoniene uocem flebunt dulcius Nunc na-¬
ture parent sue Uos naturam ipãm supersticio¬
nibus uestris ut pareat cogere delyrando nntimini¬
Dolor. Proxima in turri pernox noctua ĩpor¬
tuna michi est Ratio Noctuam inquietas noctes
augusto facere solitum audisti Et quem queso ue-¬

Expanded text:
Nocturne aves flebilibus notis infeste sunNocturne aves flebilibus notis infeste sunt. Non ut arbitror philomena, que apud Virgilium: Flet noctem, ramoque sedens miserabile carmen integrat, et mestis late loca questibus implet. Dulcis enim fletus, et suave carmen, et delectabiles sunt querele. Mestior te forsitan strix offendit, neque tam proprio, quam poetarum carminibus infamis bubo, qui quibusdam tamen quam leti fuerit augurii, apud Iosephum legis; quamvis utrunque ridiculum, hinc spem, scilicet, metumve concipere. Huius enim et multorum tristis aspectus ac lugubris cantus, at uterque naturalis; non sic canunt ut vobis aliquid nuntient, sed quia canere aliter non norunt. Da illis philomene vocem: flebunt dulcius; nunc nature parent sue. Vos naturam ipsam, superstitionibus vestris ut pareat, cogere delirando nitimini. Proxima in turri pernox noctua importuna michi est. Noctuam inquietas noctes Augusto facere solitam audisti; et quem, queso ve
Abbreviated transcription (Latin):
bra et cinis quid te erigis mers lutum a pulicib
uictum Contra deum calcitras iumentum iudomi-¬
tum ac stolidum Dolor. Offendor pulicibꝰ Ratio.
Uis ne tu homines offendere a pulicib te defende
uilissimo impan animali nobissimum aggrederis¬
et pulicum cibus homines uoras Dolor. Pulicibus
agitor Ratio. Terrena omnia hominis ad obsequium
fendant alia ut excerceant doceantqz et conditiones
admoneant, Quedam deniq ut delectent fessumqz
Rebus amium leuent Quedam uero ut delectacoẽ
noxiam seruent et salubriis tediis contempti huiꝰ
lucis simulq desiderium uite melioris incuciant
Quantum emim queso mors timeretur quantum¬
ue si tediis uacua essent placita mortalibus exat hec
pita cum tediis plena sic placeat sic abitus tne-¬
aturꝰ Nec uite iocunditas uiuenti nec amenitas uie
semper est utilis uiatori Expeditq nomiũꝙ durũ
aliquid occurrere quo optabilior fimis sit Dolor.

Expanded text:
bra et cinis? quid erigeris, iners lutum? a pulicibus bra et cinis? quid erigeris, iners lutum? a pulicibus victus contra Deum calcitras, iumentum indomitum ac stolidum. Offendor pulicibus. Visne tu homines offendere? a pulicibus te defende; vilissimo impar animali, nobilissimum aggrederiset, pulicum cibus, homines voras? Pulicibus agitor. Terrena omnia hominis ad obsequium fendant, alia ut exerceant doceantque et conditionis admoneant, quedam denique ut delectent fessumque rebus animum levent, quedam vero ut delectationem noxiam frenent, ac salubribus tediis contemptum huius lucis simulque desiderium vite melioris incutiant. Quantum enim, queso, mors timeretur, quantumve, si tediis vacua esset, placitura mortalibus erat hec vita, cum tediis plena sic placeat, sic abitus timeatur? nec vite iucunditas viventi, nec amenitas vie semper est utilis viatori, expeditque nonnunquam durum aliquid occurrere, quo optabilior finis sit.
Abbreviated transcription (Latin):
diis similibus accidisse auctor est augustinus prin¬
cipiuu illud Iohannis famosissimum exponens Et
miusca et pulex et brucus et culex et cinifex et lo-¬
custa ceterarumq huiusmodi non sine certa causa
creata sunt ab illo qui uidit cuncta que fecerat Et
erant ualde bona Et si nulla esset alia sola illa suf¬
ficeret ut hiis armis humana superbia domaretur
Potuit enim deus egipciis leones tigresqz uel dra¬
cones immittere mninuta et uilia imimisit aĩantia
quo clarius et celestis potencia et terrena nota esset¬
fragilitas Dolor. Pulicibus inquietor Ratio.
Sanis cogitatibus conquieste Cogita nichil mali
preter peccatum homini contingere multis nõ hec
modo facilia sed que uidentur grauissima ꝓfuerũt
Quidsis an si pulices abirent sopor nimnus aut
male libidines subirent Crede bene in omnibus
tecum agi bene erit Dolor. Nocturno pulicum
prelio uictus sum Ratio. Quid superbis igit᷑. ui/¬

Expanded text:
diis similibus accidisse, auctor est Augustinus, Prindiis similibus accidisse, auctor est Augustinus, Principium illud Ioannis famosissimum exponens. Et musca et pulex, et bruchus, et culex, et cinifex, et locusta, ceteraque huiusmodi non sine certa causa creata sunt ab illo qui vidit cuncta que fecerat, et erant bona valde; et si nulla esset alia, illa sola sufficeret, ut his armis humana superbia domaretur; potuit enim Deus Egyptiis leones, tigres, vel dracones immittere; minuta et vilia immisit animantia, quo clarius et celestis potentia et terrena fragilitas nota esset. Pulicibus inquietor. Sanis cogitatibus conquiesce. Cogita nichil mali preter peccatum homini contingere posse; multis non hec modo facilia, sed que videntur gravissima profuerunt. Quid scis an, si pulices abirent, sopor nimius, aut male libidines subirent? Crede bene in omnibus tecum agi: bene erit. Nocturno pulicum prelio victus sum. Quid superbis igitur, um
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq uel ubi ligustice rupes chyrenis fluctibus
flante austro uel carybdis oblatranti sille sycanis
uerticibus torta respondet consuetudo prestabit ut
quod tediosissimum sentis quadam cum uoluptate
percipias Dolor. Latratibus canum uexor Ratio.
Qui uulgi latratus ferre didicit nullos horrebit
canes Nam neq tam multi alii neq tam rabidi aut
mordaces Dolor Immitis equus et fremens ĩfidus
seruus et contuiax non tantum tedio sed periculo eciã
michi sunt Fatio. De utroq animali quid sentirẽ
dixi olim et nunc nichil muto Addo aliquid ut uita¬
re quidem possis equi tedium si nil aliud pedes tibi
sunt Serui autem manus uitari possunt nec la-¬
mentis dignum quo carere ualeas cum uelis Dolor.
Muscarum tedio affectus sum Ratio. Uide ne mus-¬
carum tedio musca fias et ab alio ꝙ a deo creatam
muscam credens in illum qui mustarum princeps
dicitur potestatem uenias Quod affecto cuidam te-¬

Expanded text:
denique ubi vel Ligustice rupes thirrenis fluctibus denique ubi vel Ligustice rupes thirrenis fluctibus furenti austro, vel Charybdis oblatranti Scylle Sicanis vorticibus torta respondet, consuetudo prestabit ut quod tediosissimum sentis, quadam cum voluptate percipias. Latratibus canum vexor. Qui vulgi latratus ferre didicit, nullos horrebit canes; nam neque tam multi alii, neque tam rabidi aut mordaces. Immitis equus ac fremens, infidus servus et contumax, non tantum tedio, sed periculo etiam michi sunt. De utroque animali quid sentirem dixi olim, et nil nunc muto. Addo aliquid; ut vitare quidem possis equi tedium, si nil aliud, pedes tibi, ut servi autem, manus, dare possunt; nec lamentis dignum quo carere valeas, cum velis. Muscarum tedio affectus sum. Vide ne muscarum tedio musca fias, et ab alio quam a Deo creatam muscam credens, in illius qui muscarum princeps dicitur potestatem venias; quod affecto cuidam te
Abbreviated transcription (Latin):
Orbidos urbium clamores odi Ratio. Ruris
ergo silentiuiu siluasq ama que ferri fu¬
gariqz nequeunt fugienda sunt Dolor.
Uulgi contentionibus fessus sum Re
dum prebueris non quiestas Dolor. Uulgi strepitu
fatigor Ratio. Uulgi uerba despicito pene enĩ qͣtquid
uulgus loquitur aut nichil aut falsum est ac strepĩtũ
illum omnem et confusas uoces si uitare uetitũ tantũ
auribus excipe Idq non aliter ꝙ nugitus bouin
aut balatus pecudum aut ursorum murmur que
nisi beluarum uoces sunt uel mertium uel feraruz¬
Dolor. Uulgi fragore perturbor Ratio. Finge aĩo
te aquarum exundantium ac scopulis allisarui
sonitum audire Persuade tibi esse uel ad fontẽ sorgie
ubi ingenti strepitu exhorrendo specu lucidissimus
amnis emanat uel ubi reatun gurgites quos nar-¬
num in tyberym conuehit alto de colle descendunt
Del ubi ad ea que cathiduplano minantur ut ait Cy¬
cero Nplus se ex altissimis montibus precipitat uel
ubi sumiliter ut ferunt hyster in arximum ruit

Expanded text:
rbidos urbium clamores odi. Ruris ergo silentium silvasque ama: que ferri fugarique nequeunt fugienda sunt. Vulgi contentionibus fessus sum. Vulgo aures dum prebueris non quiesces. Vulgi strepitu fatigor. Vulgi verba despicito: pene enim quicquid vulgus loquitur aut nichil, aut falsum est. At strepitum illum omnem et confusas voces si vitare vetitum, tantum auribus excipe; idque non aliter, quam mugitus boum aut balatus pecudum aut ursorum murmur. Quid enim nisi beluarum voces sunt vel inertium vel ferarum? Vulgi fragore perturbor. Finge animo te aquarum exundantium ac scopulis allisarum sonitum audire; persuade tibi esse vel ad fontem Sorgie, ubi, ingenti strepitu, exhorrendo specu, lucidissimus amnis emanat; vel ubi Reatini gurgites, quos Nar in Tiberim convehit, alto de colle descendunt; vel ubi ad ea que Catadupa nominantur ut ait Cicero Nilus se, ex altissimis montibus, precipitat; vel ubi similiter, ut ferunt, Hister in Euxinum ruit;
Abbreviated transcription (Latin):
magis miseros decet ꝙͣ uodisse nisi ut dixi sponte sint
miseri Tu mundo suos mores linque tuos refor /¬
mare stude et ab aliis auersos in terpm̃ oculos re-¬
flecte Sic et tedium euaseris et cum mundum
nequeas id quod potes et debes temetipm̃ corrigas
Nou est quo te frustra natum credas si hoc feceris

Expanded text:
magis decet quam odisse, nisi, ut dixi, sponte sint magis decet quam odisse, nisi, ut dixi, sponte sint miseri; quin tu mundo suos mores linque, tuos reformare stude, et ab aliis aversos, in te ipsum oculos reflecte. Sic et tedium evaseris, et, cum mundum nequeas, id quod potes et debes: temet ipsum corriges. Non est quod te frustra natum credas, si hoc feceris
Abbreviated transcription (Latin):
bos animorum atq hos perferat inuidoꝵ Ratio.
Linque inuidis inuidiam neq illis alium cupias
tortorem satis ip̃i se torquent et suis malis et alieĩs
anguntur ac tabescunt bonis Non est compaciendũ
sponte languentibus Non sunt autem contagiosi ut
corporum si animorum morbi non transeunt ad uolẽ¬
tes ymino uero nobilis animus uiciorum odio ad
aniorem uirtutis accenditur Dolor. Quis tot
ferat iusolentias Ratio. Humilitas es acceptior
quo pluribus est obsessa superbis Dolor. Quis
tot fraudes quis tot artes auaricie quis tot species
libidinis ferat Ratio. Que tibi merito displicent
dampna et que in aliis dampnas ne in te dãpnẽt
alii caueto Dolor. Quis hoc gule regnum Ratio.
Maxine inter ebrios sponsa sobrietas ubi eque boĩ
omnes/ nullus excellit/ Dolor. Quis tam multa
mendacia Ratio. Si mendatio offenderis ueritati
hinc arma opes expedient sola uirtus est libera¬
Dolor. Totus orbis michi est odio Ratio. Misereri

Expanded text:
bos animorum atque hos perferat invidos? bos animorum atque hos perferat invidos? Linque invidos sibi, neque illis alium cupias tortorem: satis ipsi se torquent; et suis malis et alienis anguntur ac tabescunt bonis. Non est compatiendum sponte languentibus; non sunt autem contagiosi, ut corporum, sic animorum morbi; non transeunt ad nolentes. Immo vero nobilis animus, vitiorum odio, ad amorem virtutis accenditur. Quis tot ferat insolentias? Humilitas! eo acceptior, quo pluribus est obsessa superbiis. Quis tot fraudes, quis tot artes avaritie, quis tot species libidinum? Que tibi merito displicent declina, et, que in aliis damnas, ne in te damnent alii, caveto. Quis hoc gule regnum? Maxime inter ebrios speciosa sobrietas! ubi eque boni omnes, nullus excellit. Quis tam multa mendacia? Si mendacio offenderis, veritati hinc arma neque opes expedient: sola virtus est libera. Totus orbis odio michi est. Miserari miseros
Abbreviated transcription (Latin):
Si caritate motus laudo Si ira uel in¬
dignatione non laudo Quid ad te enim
quibus moribus sint alii dummodo tu sis bonus
An nunc primum intelligis uulgi mores An tibi
negocii parum sentis uitam tuam componere nisi
iuuigiles aliene et illud aggrediare quod nec ars
unꝙͣ efficere ualuit nec natura unde nichil unꝙͣ
speres nisi tedia et labores fuerunt hec tanien et
philozophis cure quorum alter in publicum egre/¬
diens semper flebat Ater contra mores homi
hos habitus ferat Ratio. Male terpm̃ dehonestari
ferres si necesse esset qui sponte sua alios deforma¬
tos pati nequeas Sine illos indiu ut libet Tu
ut licet atq decet induere Atq ita te ulciscere nõ
minus lasciuos oculos honesti habitus offendunt
ꝙͣ modestos inhonesti Illi ergo uoluptatẽ consilio
adhibeant suarum Rerum tu adhibeas honestate
Nusꝙͣ̃ alibi ꝙͣ inter tenebras lux gratior Nusꝙ̃ ꝙͣ¬
inter uicia uirtus clarior quid quereris aliena fedi/¬
tas tuo non adiacet decori Dolor. Quis hos mor¬

Expanded text:
Si caritate motus, laudo, si ira vel indignatione, non laudo: quid ad te enim, quibus moribus sint alii, modo tu sis bonus? an nunc primum intelligis vulgi mores? an tibi negotii parum sentis vitam tuam componere, nisi invigiles aliene, et illud aggrediare, quod nec ars unquam efficere valuit nec natura, unde nichil unquam speres nisi tedia et labores? Fuerunt he tamen et Philosophis cure, quorum alter in publicum egrediens semper flebat, alter contra mores hominhos habitus ferat? Male te per vim dehonestari ferres, si necesse esset, qui sponte sua alios deformatos pati nequeas. Sine illos indui ut libet, tu ut licet atque ut decet induere, atque ita te ulciscere: non minus lascivos oculos honesti habitus offendunt, quam modestos inhonesti; illi igitur voluptatem consilio adhibeant suarum rerum, tu adhibeas honestatem. Nusquam alibi quam inter tenebras gratior lux, inter vitia virtus est clarior. Quid quereris? Aliena feditas tuo adiciet decori. Quis hos mor
Abbreviated transcription (Latin):
butum est ꝙ litteris simul atq armis bellicisq oĩ¬
bus et urbanis ac rusticis artibus eque foret ydoueꝯ
Quod experti greci suo attribuunt Epamynondo
Perse autem tyro Tuum hoc uersabile quondam¬
alias quonai uergat ne uersutum sit neue aliqd̃
non agile sed leue pocius et inconstans habeat ca¬
ueto Aliud enim est non posse consistere Aliud faci-
le posse ire quo uelis Gau. Ingenium est excellens¬
Ratio. Multum refert quo in genere excellas hu-¬
iusmodi quoq uerbi significatio uaga est uerumq
est illud ubi intenderis ingenium ualere malo igit᷑
ingenium bonum ꝙͣ excellens ꝙ illud in malum
flecti nequit hoc in diuersa uolubile est Nam et cris¬
pus lucyum catylynam magna ui animi fuisse ait
sed ingenio malo prauoq Gaud̃. Ingenium magnũ
est Ratio. Ponum cupio et modestum magnitudo
sola suspecta est Sepe magnum ingenium mag¬
norum initium malorum fuit Raro autẽ magni

Expanded text:
butum est, quod litteris simul atque armis, bellicisque omnibutum est, quod litteris simul atque armis, bellicisque omnibus et urbanis ac rusticis artibus eque foret idoneus, quod ex parte Greci suo tribuunt Epaminonde, Perse autem Cyro. Tuum hoc versabile quonam vergat, neu versutum sit neve aliquid non agile, sed leve potius et inconstans habeat caveto. Aliud est enim non posse consistere, aliud facile ire posse quo velis. Ingenium est excellens. Multum refert quo in genere excellas: huius enim quoque verbi significatio vaga est verumque est ubi intenderis ingenium valere. Malo igitur ingenium bonum quam excellens, quod illud in malum flecti nequit, hoc in diversa volubile est. Nam et Crispus Lucium Catilinam magni vi animi fuisse ait, sed ingenio malo pravoque. Ingenium magnum est. Bonum cupio et modestum: magnitudo sola suspecta est; sepe magnum ingenium magnorum initium malorum fuit. Raro autem magni