comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stoꝵ s odiũ .&. emulacio. & omne
qd in secło habere potuer̃t: mor¬
isfint᷑ aduentu. Nec iuste qͥppe
ĩa possunt agere. nec peccare: nec uir¬
tutes adice re nec uicia: licet qͥdã huic
exposicioni ẽtradicant. asserentes etiã
post interitũ & crescere n  pͥosse. s de¬
crescere: & in eo qͦd ñe ait. & pars ñ erit
eis ad hue insecło in omne qͦd factũ ẽ
sub sole. ita intelligant ut dicant eos
in hoc secło & sub hoc sole quẽ nos cer¬
nimꝰ. nullã habere cõmunionẽ: habe¬
re uͦ sub alio secło deqͦ saluator ait. ego
ñ sũ de hoc mundo & sub sole iusticiȩ
& ñ excludi opinacionẽ qͣ contendit:
postꝗͣ. ex hoc secło migrauerimꝰ. & of¬
fendere posse creaturas racionabi¬
les &. ꝓmereri. Alit̃. Referebat hebre¬
us uersicłm istũ in qͦ dr melior est ca
nis uiuens suꝑ lȩone mortuo. ita a¬
pud suos exponi. meliorẽ eẽ̾ quẽ uis
in doctũ. & eũ qͥ adhuc uiuat & do¬
ceat. a p̃ceptore ꝑfecto qͥiã mortu¬

Expanded text:
odium, et aemulatio, et omne quod in saeculo habere potuerunt, mortis finitur adventu: nec juste quidquam jam possunt agere, nec peccare, nec virtutes adjicere, nec vitia. Licet quidam huic expositioni contradicant, asserentes, etiam post interitum crescere nos posse et decrescere, et in eo quod nunc ait: Et pars non erit eis adhuc in saeculo, in omni quod factum est sub sole, ita intelligunt, ut dicant eos in hoc saeculo, et sub hoc sole, quem nos cernimus, nullam habere communionem: habere vero sub alio saeculo, de quo Salvator ait: Non sum ego de hoc mundo ; et sub sole justitiae; et non excludi opinationem, quae contendit, postquam de hoc saeculo migraverimus, et offendere posse creaturas rationabiles, et promereri. Aliter referebat Hebraeus versiculum istum, in quo dicitur: Melior est enim canis vivens super leone mortuo, ita apud suos exponi: Utiliorem esse quamvis indoctum, et eum qui adhuc vivat et doceat, a praeceptore perfecto, qui jam mortu
Abbreviated transcription (Latin):
post eũ qͥs adnunciabit ei: de uer¬
bo ad uerbũ nc ex hebreo sermone
transtulimꝰ. ut ẽẽ sensũ alterius nou¬
rimꝰ. qͦd scilicet nec ea ꝗ̃ prȩterieris
scire possumꝰ. nec ea q̃ futura sint. ni
ut sunt futura cognoscere. Nonet
tis . &. ñ ẽ emissio in bello: & ñ saluait
impietas habentẽ se. Non est in po¬
testate anima nr̃a. ne auferat᷑ a nob.
retinere fugientẽ. Cũq in terrꝰ
inimicꝰ uitȩ nr̃e & hostis ad¬
uenerit. inducias acciꝑe nͣ possitꝰ
nec regi qͦndã in secło: & omnia nã
impietate uastantes obuias morti

Expanded text:
post eum, quis annuntiabit ei? de verpost eum, quis annuntiabit ei? de verbo ad verbum nunc ex sermone Hebraeo transtulimus, ut esse sensum alterum noverimus, quod scilicet nec ea quae praeterierint, scire possumus, nec ea quae futura sint, ita ut sunt futura, cognoscere. Non esrtis, et non est emissio in bello, et non salvabit impietas habentem se. Non est in potestate anima nostra, ne auferatur a nobis, retinere fugientem. Cumque interitus, inimicus vitae nostrae et hostis advenerit, inducias accipere non possumus. Nec reges quondam in saeculo, et omnia nostra impietate vastantes, obvias morti
Abbreviated transcription (Latin):
re iubeat: qͥa omne negociũ ẽ tẽpꝰ&. ui
diciũ Afflictio qͥppe hominis multa
suꝑ euͣ. qͥa nescit qͦd futurũ ẽ. Siẽ enĩ
ent̃erit: qͥs adnunciabit ei: Licet di¬
uerse ueniant & ñ possit iustꝰ scire
qͦd ei futurũ sit. nec singłarũ rerum
causas racionesq cognoscere. nemo
ẽ enĩ conscius futuror: tam̃ scit a deo
cuncta in utilitatẽ hominũ fieri . &.
ñ absq eiꝰ uoluntate disponi. Est e¬
ni magna afflictio generis humani:
qͥa ut poeta ait. nescia mens homiis
facti sortisq future: aliud sꝑat .& ali¬
ud euenit. De altero loco expectat
hoffẽ:& alternus iaculo uulneratur.
Pro eo aũ qͦd septuaginta int̃pretes
& theodocion dixert. qͥa sciencia
hominis multa suꝑ eũ: in hebreo
maliciã habet. ñ scienciã. Sed quia
res & deleth. lutere hebraicȩ. ex¬
cepto paruo apice similes st̃: pro
linguȩ habuerit notic iã. Illud qͦq
qͦd infine hor uersuũ scͥptũ ẽ. qͥa
ne scit qͥd factũ sit. & qͥd futurũ sit

Expanded text:
re jubeat. Quia omni negotio est tempus et judicium. Afflictio quippe hominis multa super eum, quia nescit quod futurum est; sicut enim erit, quis annuntiabit ei? Licet diversa eveniant, et non possit justus scire quid ei futurum sit, nec singularum 452 rerum causas rationesque cognoscere nemo enim est conscius futurorum, tamen scit a Deo cuncta in utilitatem hominum fieri, et non absque ejus voluntate disponi. Est enim magna afflictio generis humani, quia ut Poeta ait : Nescia mens hominum fati sortisque futurae, aliud sperat, aliudque evenit: de altero loco exspectat hostem, et alterius jaculo vulneratur. Pro eo autem quod Septuaginta Interpretes et Theodotio dixerunt: Quia scientia hominis multa super eum, in Hebraeo malitiam habet, non scientiam: sed quia RES et DALETH litterae Hebraicae, excepto parvo apice, similes sunt, pro linguae habuerit notitiam. Illud quoque quod in fine horum versuum scriptum est: Quia nescit quod factum sit; et quid futurum sit
Abbreviated transcription (Latin):
hns nͣ inueni. Solũmͦ hoc inueni qͥa
fecit ds̃ hominẽ rectũ. & ipsi q̃sier̃t
cogitaciones multas & malas. Hoc
inqt reppi uniuersa diligent̃ euenti¬
lans qͥd paulatim peccando &. ad
unũ delictũ aliud adponendo. gran¬

Expanded text:
nveni: quia fecit Deus hominem rectum; et ipsi quaesierunt cogitationes multas. Hoc, inquit, reperi, universa diligenter eventilans, quod paulatim peccando, et ad unum delictum aliud apponendo, gran
Abbreviated transcription (Latin):
o instar umbrȩ ẽ. siue sapienciȩ. siue
supra dicti argenti. donee aspiret
dies: & amoueant᷑ ũbrȩ. Simmachꝰ
more suo etiã m hoc loco manife¬
stius intͣptatꝰ ẽ dicens. Quom̃ ꝓte¬
git sapiencia: similit̾ ꝓtegit pecu¬
nia. Sequens aũ uersiculus: ꝑspi¬
cuȩ ad scienciȩ studiũ cohortatur.
Uidi oꝑa dei. qm̃ qͥs poterit ad¬
ornare quȩ ds ꝑuerterit: Et inhor
loco: ita simmachꝰ transtulit. Disce opi
der qͥa nemo poterit corrigere qͦd ile
tor. scire & intelligere qͣ facta st̃. nor
tam̃ causas raciones q ꝑqͥrere. quare
se fieri quã factũ ẽ. uerbi gra. siqus
uelit qͣrere cur moysi ita loquat᷑ aͥs¬

Expanded text:
o instar umbrae est, sive sapientiae, sive o instar umbrae est, sive sapientiae, sive supradicti argenti, donec aspiret dies, et amoveantur umbrae. Symmachus more suo etiam in hoc loco manifestius interpretatus est, dicens: Quomodo protegit sapientia, similiter protegit pecunia. Sequens autem versiculus perspicue ad studium scientiae cohortatur. Vide opera Dei, quoniam quis poterit adornare quem Deus pervertit? Et in hoc loco ita Symmachus transtulit: Disce opera Dei, quia nemo poterit corrigere, quod ille torum, scire et intelligere quae facta sunt: non tamen causas rationesque perquirere quare debuisse, quam factum est. Verbi gratia, si quis velit quaere
Abbreviated transcription (Latin):
plius sciencia sapienciȩ uiuifica¬
bit habentẽ se. In eo inqͥt maior
est sapiencia diuiciis: qͦd absq ul¬
lis opibꝰ uiuificat eũ qui se habu¬
erit. Quidã hunc loc ũlͥntpretant᷑¬
Hereditatẽ inqͥunt. ꝓ ẽuersacione bona
to differt hii qͥ solẽ merent᷑ indere u¬
sticiȩ .& habent sapienciã cũ conuer¬
sacione bona: ab his qͥ absq sapiencia.
uitȩ tantũ & ẽuersacioni studiũ cõ¬
modar̃t. Qͦd qͥdẽ & danihel ostendit
dicens. Intelligentes sermones meos.
fulgebũt ut luminaria cęli: sue ut
theodocion int̃p̃tatꝰ ẽ. qͦsi splendor
firmam̃ti: qͥ uͦ fecerĩt sermones me¬
os. qͦsi stellȩ cęli. Umbrã aũ argenti
bemꝰ accꝑe: de qua talenta & innȩ
in parabolis euangelii colliguntur.
ut cũ fuerimꝰ sub umbra sapienciȩ
& sub umbra talis argenti ꝑ diem sol
nͣ urat nos. neq luna ꝑ noctẽ. Sed &
hoc dici potest. qͥa umbra ẽ uita nr̃a
cui & diximꝰ. inumbra eiꝰ uiuemꝰ in

Expanded text:
icabit habentem se. In eo, inquit, major est sapientia divitiis, quod absque ullis opibus vivificat eum, qui se habuerit. Quidam hunc locum ita interpretantuHaereditatem, inquiunt, pro conversatione bona to differant hi, qui solem merentur videre justitiae, et habent sapientiam cum conversatione bona, ab his qui absque sapientia, vitae tantum, et conversationis studium commodarunt. Quod quidem et Daniel ostendit, dicens: Intelligentes sermones meos fulgebunt, ut luminaria coeli . Sive ut Theodotio interpretatus est: Quasi splendor firmamenti. Qui vero fecerint sermones meos, quasi stellae coeli. Umbram autem argenti, bemus accipere, de qua talenta et minae in parabolis Evangelii colliguntur , ut 441 cum fuerimus sub umbra sapientiae, et sub umbra talis argenti: Per diem sol non urat nos, neque luna per noctem . Sed et hoc dici potest, quia umbra est vita nostra cui diximus: In umbra ejus vivemus in
Abbreviated transcription (Latin):
go ambulabo ad eos in furore meoꝑ
uersus. Qd qd̃e &. illud poterit expa¬
nere: quare indurauerit ds cor pha¬
raonis. Quomͦ eñi una atq eadẽ so¬
lis oꝑacio. liquȩ facit cerã. & siccat
lutũ. & ꝓ substancia sua liqueseit
cȩra & siccat᷑ lutũ:. sic & una dei i
egyptosignoꝵ oꝑacio. mollieba
corda credenciũ. & incredulos ind¬
rabat: qͥa iuxta duriciã suã & inpe¬
nitens cor. thesaurizabant sibis
indie ire. ex his mirabilibꝰ. q̃ cũ uide¬
rent fieri ñ credebant. In die boni¬
tatis esto in bono: & indie malo uide.
¶ qͥdẽ istud ẽgruũ huic fecit đs ad
loquendũ: ut ñ inueniat homo post
eũ qͥcꝗͣ. Scio me audisse in eccła
ab eo qui putabat᷑ habere scienciã
seͥpturarũ. ita hos uersicłos edisseri:
ali in p̃senti secło es & boni qͥd oꝑis

Expanded text:
go ambulabo ad eos in furore meo perversus . Quod quidem et illud poterit exponere, quare induraverit Dominus cor Pharaonis. Quomodo enim una atque eadem solis operatio liquefacit ceram, et siccat lutum, et pro substantia sua liquescit cera, et siccatur lutum: sic una Dei in Aegypto signorum operatio molliebat corda credentium, et incredulos indurabat, qui juxta duritiem suam, et impoenitens cor, thesaurizabant 442 sibi iram in die irae ex his mirabilibus, quae cum viderent fieri, non credebant. In die bonitatis esto in bono, et in die malo vide. Et quidem istud congruum huic fecit Deus ad loquendum, ut non inveniat homo post eum quidquam. Scio me audisse in Ecclesia ab eo, qui putabatur habere scientiam Scripturarum, ita hos versiculos edissertos. « Dum in praesenti saeculo es, et boni quid o
Abbreviated transcription (Latin):
impie agas multũ. .&. noli e̾e̾ stultꝰ p
moreris intẽpore ñ tuo. Cũ deus
lo qͦt᷑ nolo mortẽ morientis. tantũ¬
ut reuertat᷑ &. uiuat: semel peces¬
se sufficiat: de bemꝰ nos erigere pos
rumã. Si enĩ iuxta eos qͥ de phisiceis
disputant. nouit hẏrundo pullos
de sua oculare celidonia .&. gitam¬
nũ capree appetunt uulnerate:
cur nos ignoremꝰ medicmã pęni¬
tencie e̾e̾ ꝓpositã peccantibꝰ: Quod
aũ ait. ne moriaris intẽpore non
tuo: scimꝰ chore .&. dathan & abułon.
ꝓptͣ sedicionẽ aduersũ moysens
daron. repentino tͣrȩ hyatu terr¬
deuoratos. & in emendacionẽ alior
ante diem iudicii etiã in hac urta
plurimos iudicatos. Qͦa dieit ergo
tale ẽ. Noli peccatis adicere pecca¬
ta: ne. ꝓuoces dm etiã hic tͥ inferri
suppliciũ. Bonũ ẽ retinere te ifud̃
& qͥde̾ ab hoc ne dimittas manũ tu¬
ã: qm̃ qͥ timet d̾m. egrediet᷑ adom¬
nia. Bonũ ẽ iustis bene facere: ẜ &
peccatoribꝰ bene facere ñ in iustũ ẽ

Expanded text:
impie agas multum, et noli esse stultus; cur morieris in tempore non tuo. Cum Dominus loquatur: Nolo mortem morientis, tantum revertatur et vivat : Semel peccasse sufficiat; debemus nos erigere post ruinam. Si enim juxta eos qui de physicis disputant, novit hirundo pullos de sua oculare chelidonia, et dictamnum capreae appetunt vulneratae; cur nos ignoremus medicinam poenitentiae propositam esse peccantibus? Quod autem ait: Ne moriaris in tempore non tuo ; scimus Chore et Dathan, et Abiron propter seditionem adversum Moysen et Aaron, repentino terrae hiatu devoratos, et in emendationem aliorum, ante diem judicii etiam in hac vita plurimos judicatos. Quod dicit ergo, tale est: Noli peccatis adjicere peccata, ne provoces Deum etiam hic tibi inferre supplicium. Bonum est retinere te istud. Et quidem ab hoc ne dimittas manum tuam; quoniam qui timet Deum, egredietur ad omnia. Bonum est justis benefacere, sed et peccatoribus benefacere, non injustum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ne cͣsũmamini. Ait. Ne dicas me¬
liora tẽpora olim. quã nunc: moy¬
si quã xꝑi: legis fuisse quã graciȩ.
Si enĩ hoc uolueris qͣrere: in pru¬
dent̃ facis. Non uides qͣntũ distet
euangeliũ aueteri testamento:
Bona ẽ sapiencia cũ hereditate. &
amplius uidentibꝰ solẽ: qͥa qͦmͦ um¬
bra sapienciȩ. sic umbra argenti.
¶. qͦd plus ẽ: scie neia sapienciȩ ui¬
uificauit habentẽ se. Maioris ẽ
głȩ sapiens cũ diuiciis. quã tantũ

Expanded text:
ne consummamini . Aliter: Ne dicas meliora tempora olim Moysi, quam nunc Christi, Legis fuisse, quam Gratiae. Si enim hoc volueris quaerere, imprudenter facis, non videns, quantum distet Evangelium a veteri Testamento. Bona est sapientia cum haereditate, et amplius videntibus solem, quia quomodo umbra sapientiae, sic umbra argenti: et quod plus est, scientia sapientiae vivificabit habentem se. Majoris est gloriae sapiens cum diviti
Abbreviated transcription (Latin):
suis ne memineritis. Cũ gͦ ista p̃ceꝑim.
ili attendere noluer̃t: & uertert̃ sca¬
pisã recedent̾e. siue dorsũ c̃tẽpnens.
ex habitu corꝑis mea imꝑia respuen¬
tes. Solemꝰ enĩ qͣndo rugata fronte. &
uare c̃tracta ẽtẽpnimꝰ admonentes dor¬
sũ uertere: iuxta illud qͦd scͥptũ ẽ. Uer¬
ter̃t adme dorsa & ñ facies suas. ¶ au¬
res inqͥt suas aggrauauer̃t ne audiren.

Expanded text:
is. Cum ego ista praeceperim, illi attendere noluerunt, et verterunt scapulam recedentem, sive dorsum contemnens, ex habitu corporis mea imperia respuentes. Solemus enim quando rugata fronte, et nare contracta contemnimus admonentes, dorsum vertere, juxta illud quod scriptum est: Verterunt ad me dorsa, et non facies suas . Et aures, inquit, suas aggravaverunt ne audirent,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta hebraicũ. & cor suũ posuer̃t̃ ut
adamantẽ. duriciã cordis ostendit.
& cor lapideũ. qͦd noluer̃t uerba dei
susciꝑe. Aaamas enĩ lapis fortissimꝰ. qͥ
hebraice đr. samir. intantũ durus ẽ.
ut om̃ia metalla c̃fringat: & ipse con
fringat᷑ anullo. Unde a grecis in do¬
mabilis đr. ab hoc ad amante. indu¬
ratũ ẽ cor pharaonss. ne dimitteret
popłm dei. EE. quia habuer̃t. immo
posuert cor suũ ut ad amantẽ. ꝓpria
uoluntate cordis duriciã suscipien¬
tes. ne audirent uerba dñi q̃ misit

Expanded text:
braicum: Et cor suum posuerunt adamantem , duritiam cordis ostendit, et cor lapideum, quod noluerint verba Dei suscipere. Adamas enim lapis fortissimus, qui Hebraice dicitur SAMIR  , intantum durus est, ut omnia metalla confringat, et ipse non confringatur ab ullo. Unde a Graecis indomabilis dicitur. Ab hoc adamante induratum est cor Pharaonis, ne dimitteret populum Dei . Et quia habuerunt, immo posuerunt cor suum adamantem, propria voluntate cordis duritiam suscipientes, ne audirent verba Domini, quae misit
Abbreviated transcription (Latin):
posuer̃t tȩrrã electã in solitudinẽ.
Hec magis uolui.ista q̃siui: q̃ ñ facien¬
lacionis ac mortis qͥnti m̃sis septimi¬
q ieiuniũ. Iustũ iudiciũ nidicate.
ne audiatis inpsalmo. usq̃ qͦ iudicatis
iniqͥtatẽ: & ꝑsonas peccator. sumitis:
Iudicate pupillo & iuqdue. humilẽ
& pauꝑem iustificate: ne uob quoq
loqͦt᷑ y saias. ue qͥ uistificant impiũ
ꝓpt̾ munera. & qͦd iustũ ẽ iusto aufe

Expanded text:
tudinem. Haec magis volui, ista quaesivi, quae non facienlationis ac mortis quinti mensis septimique jejunium. Justum judicium judicate, ne audiatis in Psalmis: Usquequo judicatis iniquitatem, et personas peccatorum sumitis? Judicate pupillo et viduae: humilem et pauperem justificate , ne vobis quoque loquatur Isaias: Qui justificant impium propter munera: et quod justum est justo aufe
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ingressa uasa tẽpli q̃ anabugodo¬
nosor fuerãt sublata. illo tẽpore res¬
tituta. De qͥnti aũ & septimi ieiunio.
tẽptauer̃t referre ad dies ebdoma¬
dis. Sed qͥa seqͥt᷑ decimi ieiuniũ. com¬
pulsi st̃ ad m̃ses referre. & qͦd sit ip¬
sũ qͥnti & septimi decimiq m̃sis ieiu¬
int̃p̃tacionis errore uener̃t. Et
fac tũ ẽ uerbũ dñi ad zachariam
dicens. Hȩc dicit dñs exercituũ di

Expanded text:
buchodonosor sublata fuerant, illo tempore restituta. De quinti autem et septimi jejunio, tentaverunt referre ad dies hebdomadis. Sed quia sequitur, decimi jejunium, compulsi sunt ad menses referre, et quod sit ipsum quinti, septimi decimique mensis jejuinterpretationis errore venerunt. Et factum est verbum Domini ad Zachariam, dic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimũ ñ cͣsanguineũ. s om̃s homines
uult intelligi. Oͦd aũ ante debeat na
fingri quã sol oceu̾bere. & omnũ ma¬
loꝵ ꝗͣ ab aliis passi sumꝰ deleri memo¬
riaꝰ. & in multis locis legimꝰ & maxi¬
me in theremia qͥ er ꝑsona dei loqt¬

Expanded text:
 omnes homines vult intelligi. Quod autem ante debeat ira finiri, quam sol occumbat, et omnium malorum quae ab aliis passi sumus, deleri memoria, et in multis locis legimus, et maxime in Jeremia, qui ex persona Dei loq
Abbreviated transcription (Latin):
me factũ ẽ iudiciũ. & iudex accipit.
deo dissipata ẽ lex: & ñ ꝑuenit usq as
fmẽ iudiciũ: qͥa impius oppͥmit iustũ
Nec nouũi putemꝰ dei ee̾ p̃ceptũ. olm
ꝑ moy sen ista mandauerat. Sic mag¬
nũ iudicabis ut paruũ: ꝑsonã ñ acei¬
pies & pauꝑis ñ misereberis in udice
raciones facite: unꝰqͥsq cũ fr̃e suo fit
iudicii ueritat̾ẽ. sequat᷑ incunctos ele¬
m̃cia & maxime in fr̃s: qͦs uel eiꝰdẽ sar¬
guinis. uel unius nobiscũ fidi eẽ ꝑspi¬
cimꝰ. Uiduã qͦq & pupillũ. de qͥbꝰ nob
p̃ceptũ ẽ. esto pupillis pater & ꝓura
matri eoꝵ: iudicans pupillũ. &. iustifi¬
cans uiduã. & aduenã & pauꝑem no¬
lite calũpniari: qͥd alterũ ꝑ egrinae¬
o. al terũ egestas humilẽ facit. E ma¬
lũ uir fr̃i suo ñ cogitet in corde suõ
siue ut a septuaginta đr & malicie u

Expanded text:
me factum est judicium, et judex accipit: ideo dissipata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium, quia impius opprimit justum . Nec novum putemus Dei esse praeceptum, olim per Moysen ista mandaverat: Sic magnum judicabis ut parvum: personam non accipies, et pauperis non misereberis in judicio: rationes faciet unusquisque cum fratre suo. Post judicii severitatem sequatur in cunctos clementia, et maxime in fratres, quos vel ejusdem sanguinis, vel unius nobiscum fidei esse perspicimus. Viduam quoque et pupillum, de quibus nobis praeceptum est: Esto pupillis pater, et pro viro matri eorum; judicans pupillum, et justificans viduam . Et advenam et pauperem nolite calumniari, quia alterum peregrinatio, alterum egestas humilem facit. Et malum vir fratri suo non cogitet in corde suo, sive ut a Septuaginta dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlonis: reqͥescere fecer̃t sꝑm meũ
int̾ra ad quã ꝓfecti st̃. Traditũ ẽ
mͥab hebreis. in loco uel diffic illi¬
mo qͦd alexander & om̃s macedones.
idest ȩqͥ albi qͥ egressi st̾ post mȩdos.
& ꝑsas qͥ & ipsi ꝑrexerãt int̾rã aqͥ¬
lonis. reqͥescere fecerĩt sꝑm ꝓphe¬
talẽ int̾ra aqͥlonis. eo qͦd ẽtra me¬
dos dei impleuerĩt uoluntatẽ: &.
ant hostes suos cito ee̾ ꝑituros.
Hȩc ut potuimꝰ immo ut accepimꝰ.
drigas pharaonis .& currꝰ babilo¬
nios. instar ex planac ionis egẏpcie.
tenaci me moria c̃ qͥrentes: Non e¬
ni qͥd ubi scͥptũ. s qua racione
scͥptũ sit: c̃siderandũ ẽssuxta alle¬
goriã q̃cũq in qͦtuorͤ cornibꝰ &
quatuor fabris diximꝰꝰ etiã in p̃¬
senti loco accipiamꝰ. Legi incuiꝰda uolu¬
mine qͣtuor qͣdrigas inqͥbꝰ st̃ eqͥ rufi.
or eugłia intelligenda. & eqͦs apłos
mo. caligo sub pedibꝰ eiꝰ & posuit

Expanded text:
lonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra, ad quam profecti sunt. Traditum mihi est ab Hebraeis in loco vel difficillimo, quod Alexander et omnes Macedones, id est, equi albi qui egressi sunt post Medos et Persas, qui et ipsi perrexerant in terram Aquilonis, requiescere fecerint spiritum prophetalem in terra Aquilonis, eo quod contra Medos Dei impleverint voluntatem, et ant hostes suos cito esse perituros. Haec ut potuimus, immo ut accepimus, drigas Pharaonis, et currus Babylonios instar explanationis Aegyptiae tenaci memoria conquirentes; 824 non enim quid ubi scriptum, sed qua ratione sit scriptum, considerandum est. Juxta allegoriam quaecumque in quatuor cornibus et quatuor fabris diximus, etiam in praesenti loco accipiamus. Legi in cujusdam volumine, quatuor quadrigas, in quibus sunt equi rufi intelligenda et equos Apostlmis: Caligo sub pedibus ejus . Et: Posuit
Abbreviated transcription (Latin):
trabat. Nemo enĩ ait uenit ad me.
nͥ pat᷑ qͥ misit me adducat eũ. Iste gͦ
sol quẽ aliis occidere. aliis nasci dixi
tũ: ascendit in montẽ. & sol ex iuit supra
segor. ¶adit ad austrũ: & girat ad
aqͥlonẽ. Girans girando uadit sꝑsꝰ &
incircłos suos reuertit᷑ sꝑs. Hinc
possumꝰ ȩstimare. hyemis tẽpore so¬
lẽ ad meridianã plagã currere.&. ꝑ
estatẽ sept̾etrioni ẽẽ uicinũ: & ñ ꝑ
eqͥnoctiũ auturmi habere pͥncipiũ.

Expanded text:
trahat: Nemo enim, ait, venit ad me, trahat: Nemo enim, ait, venit ad me, nisi Pater, qui misit me, adducat eum . Iste ergo sol, quem aliis occidere, aliis nasci diximtum, ascendit in montem, et sol exivit super Segor . Vadit ad austrum, et girat ad aquilonem: girans girando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur spiritus. Hinc possumus aestimare hyemis tempore solem ad meridianam plagam currere, et per aestatem septentrioni esse vicinum, et non per aequinocti
Abbreviated transcription (Latin):
Orit᷑ sol. & occidit sol: & ad locũ
suũ dueit & orit᷑ ipse sibi. Sa
yse qͥinluce mortalibꝰ datꝰ ẽ. interi¬
tũ mundi ortusuo cotidie indicat. &
bicasu: qͥ postꝗͣ. ardentẽ rotã oceano
mixerit. ꝑ in cognitas nob uias. ad
locũ unde exierat regredit᷑ ex pleto¬
y noctis circulo. rursũ de thalamo
suofestinꝰ erũpit. Pro eo aũ qͦd uul¬
uñ edicionẽ sequentes posumꝰ ad
loeũ suũ ducit. in hebreo habet so
aispirat: symmachꝰ & theodocion. re¬
eurrit. qͥa uidelicet sol reuertat᷑ ad
loeũ suũ: & ibi unde pͥus egressus
fuerat. adspiret. Hoc aũ totũ idenco
iusticie in cuiꝰ alis ẽ sanitas. tim̃tibus
orit᷑: & pseudo ꝓphetis occidit meri¬
diȩ. Cũ aũ ortus fuerit: in locũ suũ
nos trabit. Quo: uidelicet & ad pa¬
irẽ dd̃ hoc enĩ uenit ut nos de t̃ris
adcȩlũ leuet: & dicat. cũ exaltatus
fuerit filius hominis. omnia trahet
ad se. Nec mirũ filiũ adse trahere
credentes: cũ & pat ipse ad filium

Expanded text:
locum suum ducit, et oritur ipse ibi. Sol ipse, qui in lucem mortalibus datus est, interitum ortu suo quotidie indicat et occasu. Qui postquam ardentem rotam Oceano tinxerit, per incognitas nobis vias ad locum, unde exierat, regreditur: expletoque noctis circulo, rursum de thalamo suo festinus erumpit. Pro eo autem, quod Vulgatam editionem sequentes posuimus, ad locum suum ducit, in Hebraeo habet SOEPH aspirat. Symmachus vero, et Theodotion, recurrit, quia videlicet sol revertatur ad locum suum, et ibi, unde prius egressus fuerat, aspiret. Hoc autem totum idcirco, justitiae, in cujus alis est sanitas, timentibus Deum oritur, et pseudoprophetis occidit meridie. Cum autem ortus fuerit, in locum suum nos trahit. Quo? videlicet ad Patrem. Ad hoc enim venit, ut nos de terris ad coelum levet, et dicat; Cum exaltatus fuerit Filius hominis, omnia trahet ad se . Nec mirum, Filium ad se trahere credentes, cum et Pater ipse ad Filium
Abbreviated transcription (Latin):
siue qͦd & limȩ lucentẽ globũ & as¬
tra titania sꝑs intus alit. tot̾aq in¬
fusa ꝑ artꝰ mens agitat molẽ. & mag¬
no se corꝑe miscet: ñ de annuo solis
cursit s de cotidianis semitis eiꝰ loqͥt᷑.
Obliqua eñĩ & fiacta linea. ꝑ austrũ
ꝑgit adboream: & ita reuertit᷑ adori¬
entẽ. MAlit Sol qͣnqͥo ꝑ austrũ eur¬
rit. uicinior t̃re ẽ qͣndo ꝑ aqͥlon̾e. sub¬
limis adtollit᷑. Forsitan gͦ his qͥ hiemis¬
ia est tribulacionis frigore coartant᷑
ab aqͥlone enĩ exardescunt mala suꝑ¬
tȩrrã. uicinior sol iste iusticiȩ ẽ: his

Expanded text:
astra Titania: Spiritus intus alit: totamque infusa per artus Mens agitat molem, et magno se corpore miscet; 389 non de annuo solis cursu, sed de quotidianis semitis ejus loquitur. Obliqua enim et fracta linea per austrum pergit ad boream, et ita revertitur ad orientem. Aliter: Sol quando per austrum currit, vicinior terrae est; quando per aquilonem, sublimis attollitur. Forsitan ergo his qui hyemis et tribulationum frigore coarctantur ab aquilone enim , exardescunt mala supterram vicinior sol iste justitiae est: his
Abbreviated transcription (Latin):
ER BA: ecclesiastes
filii dauid: regis ihrłm.
Ribus nominibꝰ
uocatũ fuisse salo¬
monẽ: scͥpturȩ manifestissimȩ do¬
clesi astes aũ greco sermone appel
quẽ nos nunc upare possumꝰ con¬
cionatorẽ. qͦd lo qͣt᷑ ad popłm: & ser¬
mo eiꝰ ñ specialit ad unũ. s aduni¬
uersos generalit̾ dirigat᷑. Porro pa¬
cificus & dilectꝰ dñi. ab eo qͦd in
regno eiꝰ pax fuerit: & eũ dñs dile¬
xerit appellatꝰ ẽ. Nã & psalmꝰ qua¬
felicitatẽ & uires salomonis exce¬
dunt: tam̃ sed̾m hystoriã suꝑ salo¬
mone c̃scripti st̃. Is itaq uxta nu¬
merũ uocabuloꝵ. tria uolumi¬
na ȩdidit: ꝓuerbia. ȩccłasten. can

Expanded text:
clesiastae filii David Regis Jerusalem. Tribus nominibus vocatum fuisse Salomonem, Scripturae manifestissime doclquem nos nuncupare possumus concionatorem, qui loquitur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigitur. Porro pacificus et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est. Nam et psalmufelicitatem et vires Salomonis excedunt; tamen secundum historiam super Salomone conscripti sunt. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria volumina e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ canticũ canticor salomons
Sicut eni ꝓuerbia & rudis inh¬
latoribꝰ ihrłm: ita canticũ canti¬
uns ad eos ꝓpͥe facit. qͥ tantũ suꝑ¬
na desiderent: ad incipientes & ꝓ¬
erudit᷑ discipłs s amore. ꝓpriũ no¬
ñ sufficit: & ȩqualis magister est.
s. nescit ẽẽ se rege̾. Sħ ȩc interĩ iuix¬

Expanded text:
tum, Canticum Canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis instatoribus Jerusalem: ita Canticum Canticorum ad eos proprie facit, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes, eruditur discipulus, sed amore, proprium nomen sufficit, et aequalis magister est, et nescit se esse regem.
Abbreviated transcription (Latin):
labore suo: qͦd laborat sib sole: Pore
neralẽ sentenciã qͦd uana sint onnꝰ
ab hominibꝰ incipit. qͦd frustra innis
di istius labore desudent. c̃gregante
diuicias. erudientes liberos ambients
ad honorẽ. edificia c̃struentes .&. inri¬
dio oꝑis subita morte subtracti aubr
insipiens. hac nocte auferet᷑ animin
cũ ex om̃i labore nichil secũ ferant
s nudi int̾rã redeant. unde sumprist
¶Meneracio uadit. & generacio uent
& t̃ra in seculũ stat. Aliis morienti
nascunt᷑ alii e qͦs uideras ñ uides mi¬
pis uidere q ñ erant. Qͥa hac uanus
uanitate quã t̃rã manere. q̃ homini
causa facta ẽ : & ipsũ hominẽ t̃rȩ dñi
in puluerẽ repente dissolui: Plit
Prima recedit generacio uideor isle
cedit generacio degentibꝰ c̃gregata ̃¬
ra aũ tãdiu stat. quã diu synagogan
cedente. eccła om̃is introeat. Cum
enĩ p̃dicatũ fuerit euangelisi it
to orbe: tẽ erit finis. Imminente iͥ
c̃sũmacione: cȩlũ & t̃ra ꝑtransibud̃

Expanded text:
orat sub sole? Post generalem sententiam, quod vana sint omnia, ab hominibus incipit: quod frustra in mundi 387 istius labore desudent; congregantes divitias, erudientes liberos, ambientes ad honorem, aedificia construentes, et in medio opere subita morte subtracti audiant: Insipiens, hac nocte auferetur anima cum ex omni labore nihil secum ferant, sed nudi in terram redeant, unde sumpti sunt. Generatio vadit, et generatio venit: et terra in saeculum stat. Aliis morientibus, nascuntur alii; et quos videras, non videns, incipis videre quos non videras. Quid hac vanius vanitate, quam terram manere, quae hominum causa facta est: et ipsum hominem terrae dominum, in pulverem repente dissolvi? Aliter, Prima recedit generatio Judaeorum, et succedit generatio de gentibus congregata: terra autem tamdiu stat, quamdiu, Synagoga recedente, Ecclesia omnis introeat. Cum enim praedicatum fuerit Evangelium in toto orbe, tunc erit finis. Imminente vero consummatione, coelum et terra pertransibunt.
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ ura deserta: s illius ꝑ quã
iurare uetat. qͥa sit ciuitas mag¬
ni regis. Hie ẽ filius daud: adquẽ
cȩci in euangelio clamabãt. mise¬
rere nr̃i fili dauid. E. om̃is turba
c̃sona uoce resonabat: osanna fi¬
dei. sic̃ & ad iheremiã. & ceteros
ꝓpħas. s qͥa diues ẽ &. rex potens
ipse ẽ siqͥdẽ uerbũ & sapiencia.
ceteraq uirtutes uerba loquit᷑
ad eccle uiros. uerba in sinuans
apłis: de qͥbꝰ cantat᷑ inpsalmo. In
onniẽ trã exiuit sonꝰ eoꝵ: ꝙ infines
orb t̾re uerba eoꝵ: Male gͥ qͥdam
opinant᷑ nos ex hoc libro aduo¬
luptatẽ & luxuriã. ꝓuocari. cũ
econtrario omĩa q̃ in mundo cer¬
nimꝰ. uana doceant᷑: nec deberi
ea nos studiose appetere: q̃ dũ te¬
nent᷑ intereunt. U anitas
uanitatũ dix̃ ecclesiastes: uani¬
tas uanitatũ. &. om̃ia uanitas.

Expanded text:
domus vestra deserta : sed illius, per quam jurare vetat; quia sit civitas magni regis. Hic est filius David, ad quem caeci in Evangelio clamabant; Miserere nostri, fili David ; et omnis turba consona voce resonabat: Osanna fiDei, sicut et ad Jeremiam, et ad caeterosprophetas; sed quia dives est, et rex potens, ipse est si quidem verbum, et sapientia caeteraeque virtutes. Verba loquitur ad Ecclesiae viros. verba insinuat apostolis, de quibus cantatur in psalmo: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Male igitur quidam opinantur, nos ex hoc libro ad voluptatem et luxuriam provocari: cum e contrario omnia, quae in mundo cernimus, vana doceantur: NEC DEBERE EA nos studiose appetere, quae, dum tenentur, intereant. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes: Vanitas vanitatum, et omnia vani
Abbreviated transcription (Latin):
medio pariete destructo.& inimi¬
eicias in carne euacuans: fecit
utrũq unũ dicens. Pacẽ meam do
uobis pacẽ meã relinqͦ uob̃. Le quo
pat ad discipłos. Hic ẽ inqͥd filius¬

Expanded text:
medio pariete destructo, et inimicitias in carne evacuans, fecit utraque unum, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . De quo Pater ad discipulos: Hic e
Abbreviated transcription (Latin):
nia uanitas. In hebreo ꝓuanitate ua¬
nitatũ. ab alabalim sc̃ptũ ẽ. qͦd excep
tenuem q̃ cito resoluit᷑ appellare. Ca¬
qͥuca itaq & nichil uniuersitatis: ex
hoc uerbo ostendit᷑. Quȩ eñ uident᷑

Expanded text:
nia vanitas. In Hebraeo pro vanitate vania vanitas. In Hebraeo pro vanitate vanitatum, ABAL ABALIM   scriptum est, quod, excepttenuem, quae cito resolvitur appellare. Caducum itaque et nihil universitatis ex hoc verbo ostenditur. Quae enim videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo monstret᷑. Iale qͥd & inpsal¬
mo seͥptũ ẽ. Uerũtam̃ uniuer¬
sa uanitas: om̃is hõ uiuens. Si ui¬
uens homo uanitas ẽ: ergo mor¬
tuus uanitas uanitatũ. Legimꝰ
in ex odo glorificatũ uultũ mo¬
ysi: intantũ ut filii isrł eum
aspicere nͣ possent. Quã głam paulus
apłs ad cõparacionẽ euangelice głe:
dicit ee̾ ñ głam. Nã nee glorificatũ
ẽ in qͥd qͦd glorificatũ fuit in hac par
&. omnia ꝗ̃ in hoc circulo c̃tinent᷑.
bona qͥde ꝑ se dicere: s ad dm cõpara¬
ta. ee̾ ꝓ nichilo. es. qͦmͦ si ignicłm lu¬
cernȩ uidens. ẽtentꝰ ee̾m eiꝰ lumine.
&. post ea orto sole ñ cernerẽ qͦd luce¬
bat: stellarũ qͦq lumina iubare ui¬
derẽ solis abscondi: ita aspiciens ele¬
m̃ta & rerũ multiplicẽ uarietatẽ.
admiror qͥde oꝑũ magnitudinẽ. re¬
cogitans aũ om̃ia ꝑtransire. & mun¬
dũ suo fine senescere. solũq dm iqͥ
semel s bis. uanitas uanitatũ ꝙ om¬

Expanded text:
 in Psalmo scriptum est: Verumtamen universa vanitas omnis homo vivens . Si vivens homo vanitas est; ergo mortuus vanitas vanitatum. Legimus in Exodo, glorificatum vultum Moysi intantum, ut filii Israel eum aspicere non possent. Quam gloriam Paulus Apostolus ad comparationem Evangelicae gloriae, dicit esse non gloriam: Nam nec glorificatum est, inquit, quod glorificatum fuit in hac partet omnia quae in hoc circulo continentur, bona quidem per se dicere, sed ad Deum comparata, esse pro nihilo. Et quomodo, si igniculum lucernae videns, contentus essem ejus lumine, et postea, orto sole, non cernerem, quod lucebat, stellarum quoque lumina jubare viderem solis abscondi: ita aspiciens elementa et rerum multiplicem varietatem, admiror quidem operum magnitudinem; recogitans autem omnia pertransire, et mundum suo fine senescere, solumque Deum isemel, sed bis: Vanitas vanitatum, et om
Abbreviated transcription (Latin):
ac scelestis mundi nac ionibꝰ. un̾a si¬
bi electoꝵ. eccłam cͣgreget: quã su¬
a gra fortẽ atq in suꝑabilẽ aduer¬
santibꝰ cunc tis efficiat : Non hic
certe nr̃i similis. ñ nr̃o ẽ tẽ pore
uenturꝰ s in fine secłoꝵ ẽ de cȩlo
ds homo descensurus: qͥ nos sua pas¬
sione ac morte redimat. Hoc ẽ enĩ
qͦd ait. ꝓcul .&. de ultimis finibꝰ pie¬
ciũ eiꝰ. Procul uidelicet statu tẽpo¬
ris . qͦd a diebꝰ salomonis usq ad par¬
tũ uirginis intererat. De ultimis
aũ finibꝰ. qͥa a sũmo cęlo egressio
quã se ipsũ obtulit. Unde apłs. Qu

Expanded text:
ac scelestis mundi nationibus unam siac scelestis mundi nationibus unam sibi electorum Ecclesiam congreget, quam sua gratia fortem atque insuperabilem adversantibcerte nostri similis, non nostro est tempore venturus, sed in fine saeculorum est de coelo Deus homo descensurus, qui nos sua passione ac morte redimat. Hoc est enim quod ait, procul et de ultimis finibus pretium ejus; procul, videlicet statu temporis quod a diebus Salomonis usque ad partum Virginis intererat; de ultimis autem finibus, quia a summo coelo egressio quam seipsum obtul
Abbreviated transcription (Latin):
ulierẽ fortẽ quis
inueniet: Procul &
de ultimis
finibꝰ p̃ciũ eiꝰ. Mu¬
lier fortis.
eccła catholica uocat᷑. Umulier u
mulier ui¬
delicet. qͥa sꝑitales deo filios ex aqua
&. sꝑu scõ gignere cͣsueuit. Fortis. qͥa
cunc ta secłi aduersa simul & ꝓsꝑa¬
ꝓ cͣditoris sui fide cͣtẽp̃nit: quã ip¬
se in carne apparens. infirmã qͥde in¬
uenit: s inuencione sua. hoc ẽ pia
uisitacione. fortẽ reddidit. Unde post
eiꝰ redẽpcionẽ ad cȩlos rediens. suꝑ¬
nis eiuibꝰ gaudens aie bat: ẽgratu¬
lamini mͥ. qͥa inueni oue mea̾ quȩ¬
ꝑierat. Uidens gͦ salomon genꝰ hu¬
manũ innumeris inplicatũ errori¬
bꝰ: qͦdq ad eiꝰ saluacionẽ nullus pa¬
triarcha. nullus. ꝓpħa. nullus om¬
nino elector. prȩt̾ solũ mediato¬
rẽ dei &. hominũ sufficeret: ut. eu¬
liere fort̾ẽ qͥs inueniet: Procul &
futurã dñi gram. ad mirando ꝓtes¬
tet᷑. Quis tantȩ uirtutis. Quis ta¬
lis ẽ meriti : Qui de tot incredulis

Expanded text:
ulierem fortem quis inveniet? Procul, et de ultimis finibus pretium ejus. Mulier fortis Ecclesia catholica vocatur. Mulier videlicet, quia spirituales Deo filios ex aqua et Spiritu sancto gignere consuevit. Fortis, quia cuncta saeculi, adversa simul  Conditoris sui fide contemnit. Quoniam ipse in carne apparens infirmam quidem invenit, sed inventione sua, hoc est pia visitatione sua, fortem reddidit. Unde post ejus redemptionem ad coelos rediens, supernis civibus gaudens aiebat: Congratulamini mihi, quia inveni ovem quae perierat . Videns ergo Salomon genus humanum innumeris implicatum erroribus, quodque ad ejus salvationem nullus patriarcha, nullus propheta, nullus omnino electorum, praeter solum Mediatorem Dei et hominum sufficeret, ait: Mulierem fortem quis inveniet? Procul, futuram Domini gratiam admirando protestetur, Quis tantae virtutis, quis talis est meriti, qui de tot incredulis
Abbreviated transcription (Latin):
mo hanc a dño mercedẽ recipimꝰ. ut a
maiora sẽꝑ agenda ꝓficiamꝰ. de hinc
.&. uitã ꝑcipiamꝰ sempit᷑nã. facta ẽgͦ
anima sc̃a qͦsi nauis institoris. q̃ tran¬
sit desiderio fluctꝰ secłi pͣsentis solã¬
qͣse in celis acciꝑe sꝑat ȩtͣna gaudia
meditat᷑ & ꝓ his abundancius adipis¬
cendis. qͥc qͥd ualet instant᷑ agere qͥ¬
qͥd aduersũ occurrerit. fortit᷑ supera¬
re ẽtendit. De qua recte d̾r. qͥa delon¬
ge portat panẽ suũ qͥa incunctis q̃
tẽporalit᷑ bona agit. etͣna̾ solũ modo
retribueionẽ expectat: solã uiui pa¬

Expanded text:
imo hanc a Domino mercedem recipimuimo hanc a Domino mercedem recipimuficiamus, dehinc et vitam percipiamus sempiternam. Facta est ergo anima sancta quasi navis institoris, quae transit desiderio fluctus saeculi praesentis, solaque se in coelis accipere sperat, aeterna gaudia meditatur, et pro his abundantius adipiscendis quidquid valet instanter agere, quidquid adversum occurrerit fortiter superare contendit. De qua recte dicitur quia de longe portat panem suum, quia in cunctis quae temporaliter bona agit, aeternam solummodo retributionem exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła scã sollicite ꝑqͥrit. qͥbꝰ se pieta¬
tis fructibꝰ exerceat. qͦmͦ a carnalibꝰ
emundet in lecebris. eẜ hoc utrũq
ẽsilio prudentissimo. hoc ẽ suꝑnȩ
solũmꝰ retribucionis facit intuitu:. eus
retribucionis. sequens qͦq uersiculus a¬
ꝑcius meminit. dũ subdit᷑. She. .N.¬
Pacta ẽ qͣsi nauis institoris: de longe pe¬
tat panẽ suũ. Institorẽ. negociatore a¬
cit: qͥ ꝓ eo sic uocat᷑ ab ant iqͥs qͦd adqͥten¬
dis multiplicandisq mercibꝰ sedulus i¬
sistat. Facta ẽ gͦ fortis mulier qͦsi naus
institoris. qͥa sic̃ nauis institoris onini
mercimoniis ꝗͣ in sua patria magis ha¬
bundant. porro ꝑ mare petit ꝑegrina
ut illic uenditis ꝗ̃ adtulerat. cariora
domũ reportet: sic nimirũ scã eceła
sic anima quȩq ꝑfecta uirtutũ diuiei¬
is gaudet onustari: qͥbꝰ maiora diuine
grẽ dona mercet᷑. Optimũ ẽ nãq com¬
merciũ. cũ bona q̃ ualemꝰ oꝑantes. pn¬

Expanded text:
se pietatis fructibus exerceat, quomodo se a carnalibus emundet illecebris: et hoc utrumque consilio prudentissimo, hoc est supernae solummodo retributionis facit intuitu, cujus retributionis sequens quoque versiculus apertius meminit, dum subditur: HE. Facta est quasi navis institoris de longe portans panem suum. Institorem negotiatorem dicit, qui pro eo sic vocatur ab antiquis, quod acquirendis multiplicandisque mercibus sedulus insistat. Facta est ergo fortis mulier quasi navis institoris, quia sicut navis institoris, onusta mercimoniis quae in sua patria magis abundant, porro per mare petit peregrina, ut illic venditis quae attulit, cariora domum reportet; sic nimirum sancta Ecclesia, sic anima quaeque perfecta virtutum divitiis gaudet onustari, quibus majora divinae gratiae dona mercetur. Optimum est namque commercium, cum bona quae valemus operantes, pr
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ne sub pio labore lasse scant. suꝑ ne
mercedis cõmemoracione reficit. Stam.¬
Considerauit agrũ & emit eir de
fructu manuũ suarũ plantauit ui¬
neã. Agrũ dicit possessionẽ suꝑnȩ he¬
reditatis: de qua benedicens filium
ysaach patriarcha loqͥt᷑. Ecce odor fi¬
lii mei. sic̃ odor agri pleni: cui bene¬
dix̃ dñs. Odor qͥppe sc̃or ẽ sic̃ odor
agri pleni cui benedix̃ dñs: qͥa tota
m̃tis intencione c̃tuent᷑ q̃ sit pleni¬
tudo benedictionis: in patria regni
cȩlestis. Consid̾auit gͦ eccła agrũ &
emit eũ qͥa studiose didicit quȩ sint
Que etiã de fructu manuũ suarũ
plantauit uineã qͥa de fructiferis fi¬
deliũ suoꝵ factis. siue uerbis. scrip¬
turã scãm ẽdidit: ꝑ quã mentes au¬
dienciũ infide & dilectione qͥebria¬
ret sui redemptoris. Nec ab re est. si
uineȩ nomine ipsam ȩccłam qͣ ꝑ mu¬
lierẽ fortẽ est designata. senciamꝰ ẽẽ

Expanded text:
tes, ne sub pio labore lassescant, supernae tes, ne sub pio labore lassescant, supernae mercedis commemoratione reficit. Consideravit agrum et emit eum: de fructu manuum suarum plantavit vietc. Agrum dicit possessionem supernae haereditatis. De qua benedicens filium Isaac patriarcha loquitur, Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni cui benedixit Dominus . Odor quippe sanctorum est, sicut odor agri pleni cui benedixit Dominus, quia tota mentis intentione contuentur quae sit plenitudo benedictionis in patria regni coelestis. Consideravit ergo Ecclesia agrum, et emit eum, quia studiose didicit quae sint Quae etiam de fructu manuum suarum plantavit vineam, quia de fructiferis fidelium suorum factis sive verbis, Scripturam sanctam condidit, per quam mentes audientium in fide et dilectione debriaret sui Redemptoris. Nec ab re est, si vineae nomine ipsam Ecclesiam, quae per mulierem fortem est designata, sentiamus esse
Abbreviated transcription (Latin):
statu discernit᷑. Quasi enĩ nocte qͥes¬
eit cũ aliqͥd fideliũ eiꝰ int̾missa ad
tẽ pꝰ sollicitudine extͣna sibimet ua¬
care. seque ipsos sꝑitalit incipiunt
curare: uel lectionibꝰ uidelicet sa¬
eris. uel oracionibꝰ ac lacrimis sese.
uel aliis huiꝰmodi studiis. secrec ius
exercendo. Surgit aũ de nocte. eũ in
eisdẽ suis fidelibꝰ ad agenda etiã. pri¬
moꝵ eurã se sollicita accingit. Quod
frat᷑nȩ administracionis opꝰ. duobꝰ mo¬
dis exercere cͣsue uit: qͥa & eos qͥ foris
errabant adfidi gram conuocat. &. il¬
los qͥ fidi sacram̃tis ĩa sunt imbuti.
ut bonis oꝑibꝰ amplius in sistant. ex¬
citare ñ desuit. Unde bene dr. Neditq pre¬
dã dom. sticis suis & cibaria ancillis suis.
Dat nãq preda domesticis suis. cũ eos qͦs
ant iqͦ hosti docendo eriꝑe potuit. soci¬
etati illor qͥ in fide pͣcessere reconcili¬
at. Pat & ancillis cibaria: cũ humiles
qͦsq & debito timore sua iussa seruan¬

Expanded text:
quasi enim nocte quiescit, cum aliqui fidelium ejus, intermissa ad tempus sollicitudine externa, sibimet vacare seque ipsos spiritaliter incipiunt curare, vel lectionibus videlicet sacris, vel orationibus, ac lacrymis sese vel aliis hujusmodi studiis secretius exercendo. Surgit autem de nocte, cum in eisdem suis fidelibus ad agendam etiam proximorum curam se sollicita accingit; quod fraternae administrationis opus duobus modis exercere consuevit: quia et eos qui foris errabant ad fidei gratiam convocat, et illos qui fidei sacramentis jam sunt imbuti, ut bonis operibus amplius insistant, excitare non desinit; unde bene dicitur: Deditque praedam domesticis suis, et cibaria ancillis suis. Dat namque praedam domesticis suis, cum eos quos antiquo hosti docendo eripere potuit, societati illorum qui in fide praecessere, reconciliat; dat et ancillis cibaria, cum humiles quosque, debito timore sua jussa servan
Abbreviated transcription (Latin):
interã accipe & obseruare ẽsueuit.
iuxta illud ꝓpheticũ eũ uideris nudu̾
oꝑi eũ &. carnẽ tuã ne despexeris. Ope¬
rat᷑ aũ ñ suꝑ uacuo & coequo labore.
s eo utiq ẽsilio ut ab ipso suo uiro dño
uidelicet. rꝑo iniudicio mereat᷑ audi¬
re. nudꝰ fui &. oꝑiustis me. .& quãdiu
fecistis uni de his minimis meis. michi
fecistis. Oꝑat᷑ aũ cͣsilio manuũ suarũ:
hoc ẽ earũ ꝑ sonarũ ꝑ quas elemosi¬
naͣ pauꝑibꝰ tribuit: in quoꝵ. oꝑe deuo
to illo saluberrimo utit᷑ c̃silio. ut cũ
disꝑgit dat pauꝑibꝰ. ñ ab ipsa ab ho¬
minibꝰ laudet᷑ ad tẽ pꝰ. s iusticia eius
maneat in secłm secłi cornu eiꝰ exaltet᷑
ingła. Possunt aũ mystice in lana qͥ
ouinꝰ ẽ habitꝰ omĩa pietatis & simpli¬
citatis oꝑa ꝗͣ.ꝓrimis inpendimꝰ acci¬
pi. potest in lino qͦd ex t̾ra uirens ori¬
t᷑. s longo ac multiplici exercicio a¬
mittit humorẽ natiuu. atq ad grãm
noui candoris ꝑuenit. castigacio

Expanded text:
ram accipere et observare consuevit; juxta illud propheticum, Cum videris nudum operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Operatur autem, non supervacuo et caeco labore, sed eo utique consilio, ut ab ipso suo viro, Domino videlicet Christo, in judicio mereatur audire, Nudus fui, et operuistis me : et, quandiu fecistis uni de his minoribus meis, mihi fecistis . Operatur autem consilio manuum suarum, hoc est earum personarum per quas eleemosynam pauperibus tribuit; in quoto illo saluberrimo utitur consilio ut cum dispergit, dat pauperibus, non ipsa ab hominibus laudetur ad tempus, sed justitia ejus maneat in saeculum saeculi, cornu ejus exaltetur in gloria. Possunt autem mystice in lana qui ovinus est habitus omnia pietatis et simplicitatis opera quae proximis impendimus accipi: potest in lino quod ex terra virens oritur, sed longo ac multiplici exercitio amittit humorem nativum atque ad gratiam novi candoris pervenit, castigatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ibꝰ potissi mũ sit insistendũ ei. qͥbo¬
nũ qͦd accepit. dño gratis repende¬
re satagit. subsequent̾ insinuat᷑ cũ
linũ .s. oꝑata ẽ consilio manuũ su¬
arũ. Huiꝰ pͥncipiũ uersicłi. fortis

Expanded text:
tibus potissimum sit insistendum, ei qui botibus potissimum sit insistendum, ei qui bonum quod et accepit a Domino, gratis rependere satagit, subsequenter insinuatur, cum linum, et operata est consilio manuum suarum. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
uite suȩ. Reddit qͥppe anima xꝑo bo¬
nũ. cũ ꝑceptis ab eo uitȩ muneribꝰ
recte uiuendo respondet: cũ ea quȩ
ipsa scire uel facere ab illo adiuta
potuit: etiã aliis intimare satagit.
ħene aũ cũ dixisset. reddet ei bonũ
to qͥ acceptis a dño bonis. mala re
pendunt: uel fidi mysteria qͣ ꝑce pe¬
rt̃. heretica fȩce fedando: uel fidẽ
q̃ ꝓfessione seruant. prauis oꝑibus
blasphemando: uel mores bonos qͥbꝰ
cũ fide recta deseruiunt. ꝑ conlo¬
qͥa mala corrũpendo Sed nec illi bo¬
na q̃ accepert᷑ dño reddunt. qͥ ñ inhis
q̃ bene inchoant. usq ad finẽ uitȩ
p̃sentis ꝑsistere eurant. Unde meri¬
to cũ dixisset. reddet ei bonũ & ñ
inalũ ut ꝑ seueranciã boni necessa¬
riã de monstraret: adiunxit. Omibꝰ
diebꝰ uitȩ suȩ. Cui simile ẽ illud euan¬
gelicũ. Seruiamꝰ illi in sc̃itate . &. ius¬
ticia corã ipso. om̃ibꝰ diebꝰ nr̃is. Quib̾
sane oꝑibꝰ. qͥbꝰ iusticie uel sc̃itatis fruc¬

Expanded text:
. Reddet quippe anima Christo bonum, cum perceptis ab eo vitae muneribus recte vivendo respondet, cum ea quae ipsa scire vel facere ab ipso adjuta potuit, etiam aliis intimare satagit. Bene autem cum dixisset, Reddet ei bonum, to qui acceptispendunt, vel fidei mysteria, quae perceperunt haeretica fece foedando, vel fidem quam professione servant pravis operibus blasphemando, vel mores bonos quibus cum fide recta deserviunt per colloquia mala corrumpendo, sed nec illi bona quae acceperunt Domino reddunt, qui non in his quae bene inchoant usque ad finem vitae praesentis persistere curant, unde merito cum dixisset, reddet ei bonum et non malum, ut perseverantiam boni necessariam demonstraret adjunxit, omnibus diebus vitae suae; cui simile est illud evangelicum: Serviamoram illo, omnibus diebus nostris . Quibus sane operibus, quibus justitiae vel sanctitatis fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul positũ fuisse: qͥa incarnacio
uerbi dei. ẽuersacio int̃ homines.
passio ac resurrectio. longe a nr̃e es¬
set nature c̃dicione discreta: qmͣ ui
delicet ille & qͣndo uoluit .& de qua
uoluit matre natꝰ ẽ &. sine peccato
uixit in mundo. & qͣndo uoluit .⁊
qua uoluit morte. decessit amun¬
do. tẽpꝰ qͦq resurrectionis &. ascensi¬
onis suȩ inpotestate habuit. ꝙ ce

Expanded text:
cul positum fuisse, quia incarnatio verbi Dei conversatio inter homines, passio ac resurrectio longe a nostrae esset naturae conditione discreta. Quoniam videlicet ille et quando voluit et de qua voluit matre natus est, et sine peccato vixit in mundo, et quando voluit et qua voluit morte discessit a mundo, tempus quoque resurrectionis et ascensionis suae in potestate habuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciũ eiꝰ fieri dignatꝰ ẽ. dicit. Unde
& apłs credentibꝰ ait. Despondi enim
sui ab humana nimirũ c̃suetudie
tractũ ẽ. Sicͣ enĩ is qͥ fortẽ fidelemq
ꝙ. castã habet c̃iugẽ. cͣfidit in eacer¬
cissime. qͥa nil ẽtra suã uolunt atẽ
agere. nulla adulterma saltẽ cogi¬
tacione possit attaminari. cuncta
ꝓsuo amore etiã aduersa libent᷑
toleret : & qͦscũq ualet. ad suã ami¬
ciciã c̃uertere deside ret. sic nimirũ.
sic dñs & redẽptor nr̃ in eccła eͣfidit.
louit enĩ sꝑm gr̃e quẽ dedit. nouit
uirtutẽ caritatis quã eiꝰ p̃cordis in¬
fudit: idoq ñ dubitat eã ñ solũ a suȩ
fidi integritate nequaꝗͣ. posse cor¬
rũpi. s etiã ꝑseuerant᷑ in sistere. ut
plures ad eiꝰdẽ fidi c̃greget unita¬
tẽ.Hoc ẽ enĩ qͦd seqͥt᷑ &. spoliis ñ in¬
digebit. Spoliat enĩ diabolũ eccła:¬

Expanded text:
pretium ejus fieri dignatus est dicit, unde et Apostolus credentibus ait: Despondi enim sui, ab humana nimirum consuetudine tractum est. Sicut enim is qui fortem fidelemque et castam habet conjugem, confidit in ea certissime, quia nil contra suam voluntatem agere, nulla adulterina saltim cogitatione possit attaminari, cuncta pro suo amore etiam adversa libenter toleret, et quoscunque valet ad suam amicitiam convertere desideret: sic nimirum, sic Dominus et Redemptor noster in Ecclesia confidit, im Spiritum gratiae, quem dedit; novit virtutem charitatis, quam in ejus praecordiis infudit. Ideoque non dubitat eam a sua non solum fidei integritate nequaquam posse corrumpi, sed etiam perseveranter insistere, ut plures ad ejusdem fidei congreget unitatem: hoc est enim quod sequitur, Et spoliis non indigebit. Spoliat enim Ecclesia