comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possidere aurũ neq argentũ neq ꝑ ecuniam
ĩ tonis ur̃is: ñ peram in uia ñ panẽ neq du¬
as tunicas necq calciam̃ta neq uirgã. Hec
inquies p̃cepta apłica st̃. Et certe apłs petrꝰ
caligas habuisse narratur dicente angło
autẽ tunicas ut de ceteris taceã puto qd̃ & ego
& tu possideamus. si tam̃ amplius ñ habemꝰ:
hec dico & iderũ iterumq ac ꝑ singła inge¬
ram: ut erubescas ad sententiã tuã. facilia di
filiũ. Consurgent filii contͣ parentes & int̾ficiẽt
eos. & eritis inquit odio cunctis hominib
ꝓpt̾ nom̃ meũ. & qͥa facilia iusserat & scie¬
bat ea facile posse compleri. preterea ut rei
facilitatẽ ostenderet copulauit dicens. Qui
ꝑseuerauerit usq in finẽ hic saluus erit.
Non ueni inquit pacẽ mittere suꝑ t̾ram s gla¬
dium. Ueni diuidere hominẽ contra pa¬
trẽ suũ & filiã contrã matrẽ : & nurũ contra
socrũ. Et ne oĩa ꝑcurrendo longiorẽ senten¬

Expanded text:
ecuniam in zonis vestris, non peram in via, non panem, neque duas tunicas, neque calceamenta, neque virgam . Haec, inquies, praecepta Apostolica sunt. Et certe Petrus Apostolus caligas habuisse narratur, dicente ad euautem tunicas, ut de caeteris taceam, puto quod et ego et tu possideamus, si tamen amplius non habemus. Haec dico, 756 et iterum iterumque ac per singula ingeram, ut erubescas ad sententiam tuam, Facilia essfilium, consurgentque filii contra parentes, et interficient eos. Et eritis, inquit, odio cunctis hominibus propter nomen meum . Et quia facilia jusserat, et sciebat facile ea posse compleri, propterea, ut rei facilitatem ostenderet, copulavit dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Non veni, inquit, pacem mittere superi dividere hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem, et nurum contra socrum . Et ne omnia percurrendo, longiorem senten
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃senti scło. ne & frum̃tum parit̾ eradicetͫ
Pala dĩca futuro iudicio reseruatur. quan¬
do iusti fulgebt̃ quasi sol. & egredientur an¬
głi & sepatabt̾ malos de medio iustoꝵ. Petrus
m̃gitir. & meret᷑ audire. Modice fidei. quare
dubitasti. Si in illo modica fides ẽ. in qͦ magna
sit nescio. De corde inquit cogitationes egredi

Expanded text:
enti saeculo. ne et frumentum pariter eradicetur. Pala Dominica futuro judicio reservatur, quando justi fulgebunt quasi sol, et egredientur Angeli, et separabunt malos de medio justorum. Petrus mergitur, et meretur audire: Modicae fidei, quare dubitasti ? Si in illo modica fides, in quo magna sit, nescio. De corde, inquit, egredi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ suꝑ humilẽ & quietum. & trementẽ uerba
mea. uͥ est mandatoꝵ facilitas: Muiti hoc quoo
penitentiã: simplicit̾ accipiunt iuxta illum
sensum. ñ indigent sam medico s hni qͥ male
habent. Alii uͦ int̾pretantur cautiuᷤ ñ uemi
uocare iustos. nullus enĩ ad ꝑfectũ ẽ iustus. s
ex aliqua parte peccator : s peccatores quib
mundus refertꝰ ẽ. dicente dd saluum me fac

Expanded text:
nisi super humilem, et quietum, et trementem verba nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea : ubi est mandatorum facilitapoenitentiam , simpliciter accipiunt, juxta illum sensum: Non indigent sani medico, sed hi qui male habent . Alii vero interpretantur coactius. Non veni vocare justos , nullus enim ad perfectum justus est, sed ex aliqua parte peccator; sed peccatores, quibus mundus refertus est, dicente David: Salvum me fac
Abbreviated transcription (Latin):
uete ne iꝰtitiã ur̃am hoc ẽ lemosinã u̾rã faciatis
corã honginib ut uideamini ab eis : nescro
qͥs possit implere. Ad largiendũ crustam
panis & bmos nũmulos p̾co conducitur
& extendentes manũ huc illucq circum¬
spicimus. Que si nullus uiderit contra¬
ctior fit. Esto. Unus de mille inueniat᷑:
facilia mandata: Nolite inquit solliciti
ẽẽ de crastino. Crastinꝰ enĩ dies sollicitus
erit ꝓ se. Sufficit diei malicia sua. Uos
de crastino ñ cogitatis & instar auxũ p̾sen¬
tant transflumina ethiopie. ut int̾ simias
& pauos nouo de ophir salomoni dona
mittantur. Uis audire facilitatẽ p̃ceptoꝵ
Hoc enĩ uel difficillimũ est: s qͥ inueniunt.
Paucienĩ inueniunt & multo pauciores ingrediunt᷑
per eam. fũis inquit hominis ñ habet uͥ capt̃
reclinet. qͥ dicit in isaia. suscipite lassum. & hec
ẽ requies mea. Si ñ habet uͥ caput reclinet & qͦ
requiescat. dicens in alio loco. suꝑ quẽ reqͥescam

Expanded text:
vete, ne justitiam, hoc est, eleemosynam vestram, faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis : nescio quis possit implere. Ad largiendum frustum panis et binos nummulos praeco conducitur, et extendentes manum, huc illucque circumspicimus, quae si nullus viderit, contractior fit. Esto unus de mille inveniatur, facilia mandata? Nolite, inquit, solliciti esse de crastino. Crastinus enim dies sollicitus erit pro se. Sufficit diei malitia sua . Vos de crastino non cogitatis, et instar avium praesentant trans flumina Aethiopiae, 755 ut inter simias et pavos, nova de Ophir Salomoni dona mittantur. Vis audire facilitatem praeceptorum hoc enim difficillimum est, sed qui inveniunt eam. Pauci enim inveniunt, et multo pauciores ingrediuntur per eam. Filius, inquit, hominis non habet ubi caput suum reclinet , qui dicit in Isaia, Suscipite lassum, et haec est requies mea . Si non habet ubi caput suum reclinet, et quo requiescat, dicens in alio loco: Super quem requiescam
Abbreviated transcription (Latin):
dam a nullo legẽ fuisse cõpletam. et ꝑ legem
mandata oĩa que continentur in lege. Deus ẽ
enim: qͥ oꝑatur in nob̾ & uelle & ꝑficere. labo¬
rat autẽ apłs. & iuxta iustitiã que in lege est
sebit ad thessalonicenses. fidelis autẽ est ads
qui seruabit uos & custodiet a malo. Ergo non
liberi arbitrii potestate s di clem̃tia conseruam᷑.
Ac ne putes argum̃tationib uanis que mouent
audientib questiones. ueritatẽ fidei posse subũ¬

Expanded text:
dam a nullo legem esse completam, et per legem mandata omnia quae continentur in lege. Deus est enim qui operatur in nobis, et velle et perficere. Laborat Apostolus , et juxta justitiam quae in lege est, Deo. Unde scribit ad Thessalonicenses: Fidelis autem est Dominus, qui servabit eos, et custodiet a malo . Ergo non liberi arbitrii potestate, sed Dei clementia conservamur. Ac ne putes argumentationibus vanis, quae movent audientibus quaestiones, veritatem posse fidei subve
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ: Quodq d̾r. sit sermo ur̃. est. est. ñ. ñ. qd̃
autẽ ampliꝰ est ex malo ẽ. forsitan de ur̃a scola
illud ꝓpħicũ & apłicũ ego dixi in excessu mentis
mee omnis homo mendax. nec sciat scͥptun
in alio loco os qd̾ m̃titur occidit animã. Uer¬
beranti maxillã alterã iubemur apponere.
Tollenti tunicã etiã palliũ concedendũ est. An¬
buero & aliꝰ poposcerit. aut dabo & ipsi mͥ men¬
dicandũ erit: aut si ñ dedero transgressor le¬
gis inueniar. Illud autẽ qd̃ dr diligite inimi¬
cos ur̃os. benefacite his qͥ odert̃ uos. &orate ꝓ ꝑse¬

Expanded text:
ritatem? Quodque dicitur: Sit sermo vester, est est, non non, quod ritatem? Quodque dicitur: Sit sermo vester, est est, non non, quod autem amplius est, a malo est : forsicum et Apostolicum, Ego dixi in excessu mentis meae, Omnis homo mendax , et nesciat scriptum in alio loco: Os quod mentitur, occidit animam . Verberanti maxillam, alteram jubemur opponere. Tollenti tunicam, etiam pallium concedendum est. Anbuero, et alius poposcerit, aut dabo ipsi, et mihi mendicandum erit, aut si non dedero, transgressor legis inveniar. Illud autem quod dicitur: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate
Abbreviated transcription (Latin):
contra fratrẽ meũ: ut autẽ ille adu̾sũ me ha¬
beat aut ñ habeat in illiꝰ uoluntate consistit.
Quid gͥ faciã si ille reconciliari noluerit:
Obsecrẽ. flectã genua. s audire contemnet.
An obtorto collo nolentẽ in ius amicitie trahã:
& que ẽ maior iimicitia. quã amicitias ne¬
cessitate sociarr:. Neq enĩ dixit. roga eum
ut tibi concilietur s reconciliare pͥmum
fr̃i tuo. & sic offeres munꝰ tuũ ad altare. ñ
quod impossibilia dñs p̃ceꝑit. s in tantũ
patientie culm̃ ascendit. ut ꝓpe impossibilia
ꝓ difficultate nimia p̾cepisse uideatur.
Ad destruendã sententiã tuã qua scͥbis facilia di
eẽ mandata. scandalitantẽ ocłm & pedẽ & manũ¬
iubemur abscidere. Esto. ꝑtropologiã diccũ sic.
ꝓ amicissimis & ꝓ sanguineis. & frat̃no nobis uł
coniugali amore sociatis. facile ne arbitram̃
ob quaslam offensas tantã subito abscidere ca¬

Expanded text:
contra fratrem meum. Ut autem ille adversus me hacontra fratrem meum. Ut autem ille adversus me habeat, aut non habeat, in illius voluntate consistit. Quid ergo faciam, si ille reconciliari noluerit? Obsecrem? flectam genua? Sed audire contemnet. An obtorto collo nolentem in jus amicitiae traham? Et quae est major inimicitia, quam amicitias necessitate sociare? Neque enim dixit: Roga eum ut tibi concilietur; sed, Reconciliare primum fratri tuo, et sic offeres munus tuum ad altare. Non quod impossibilia Deus praeceperit; sed in tantum patientiae culmen ascendit, ut prope impossibilia pro difficultate nimia praecepisse videatur : ad destruendam sententiam tuam, qua scribis, Facilia esse Dei mandata. Scandalizantem manuemur abscindere. Esto per tropologiam dictum sit, pro amicissimis, et pro consanguineis, et fraterno nobis et conjugali amore sociatis; facilene arbitramur ob quasdam offensas 754 tantam subito abscindere cha
Abbreviated transcription (Latin):
uos nos fecit. ut iustificati illiꝰ gr̃a heredes
ne prato carpsimꝰ. ut dure frontis impuden
pleamꝰ. Omnis ait qͥ irascit᷑ fr̃ĩ suo sine
causa reus erit iudicio. qͥ autẽ dixerit fr̃i suo¬
racha quod int̃pretatur uams & absq cere¬
bro reus erit concilio: haut dubiũ quin scõꝵ
& angłici senatus. Qui autẽ dixerit fatue. reus
erit gehenne ignis. Quis nr̃m potest ñ huic
uicio subiacere. cũ etiam ꝓ ocioso u̾bo reddi¬
turi sumus rationẽ in die iudicir:. Si ita & ser¬
monis iniuria atq int̾dum iocus. iudicio con¬
cilioq & gehenne ignib delegatur: qͥo mere bi¬
tur turpiũ rerũ appeticio & auaricia que ra¬
dix ẽ omniũ peccatoꝵ: Si inquit offers do¬
num tium ad altare. & ibi fueris recordatꝰ
qͥa frat̾ tuus habet aliquid adu̾sum te: di¬
mitte ibi donũ tuũ ante altare. & uade pͥmũ
reconciliari fr̃i tuo. & tẽ ueniens offeres mu¬
nus tuũ. Mee ẽ potestatis ut ñ habeã aliqͥd

Expanded text:
vos nos fecit, ut justificati illius gratia, haernae prato carpsimus, ut durae frontis impudentpleamus. Omnis, ait, qui irascitur fratri suo sine causa, reus erit judicio. 753 Qui autem dixerit RACA quod interpretatur vanus et absque cerebro reus erit concilio: haud dubium quin Sanctorum et Angelici senatus. Qui autem dixerit fatue, reus erit gehennae ignis . Quis nostrum potest huic vitio non subjacere, cum etiam pro otioso verbo reddituri simus rationem in die judicii? Si ira et sermonis injuria atque interdum jocus judicio, concilioque, et gehennae ignibus delegatur; quid merebitur turpium rerum appetitio, et avaritia, quae radix est omnium malorum? Si, inquit, offers donum tuum ad altare, et ibi fueris recordatus, quia frater tuus habet aliquid adversus te, dimitte ibi donum tuum ante altare, et vade primum, reconciliare fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Meae est potestatis, ut non habeam aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
entem. cũ & salomon. & multi alii sci sapien¬
tes uocentur: & dicat᷑ iuxta hebraicũ ad pͥn¬
cipẽ tyri sapientior daniele es tu. Quomͦ
gͥ solus lux. solus immortalis. & solus sa¬
piens appellatur. cũ multi immortales. &
luces. & sapientes sint sic ꝑfectio hominis
ñ ex natura s ex gr̃a ueniens. imꝑfectos
eos qui ꝑfecti uidentur ẽẽ demonstrat.
Q uod autẽ scͥptũ ẽ. & sanguis iħu filu eiꝰ
Si cnĩ iuxta iob luna ñ splendet. & stelle ñ
sunt munde in conspectu eiꝰ quantomagis

Expanded text:
entem, cum et Salomon, et multi alii Sancti sapientes vocentur, et dicatur juxta Hebraicum ad principem Tyri: Sapientior Daniele es tu ? Quomodo ergo solus lux, solus immortalis, et solus sapiens appellatur, cum multi immortales, et luces, et sapientes sint; sic perfectio hominis non ex natura: sed ex gratia veniens, imperfectos eos qui perfecti videntur esse, demonstrat. Quod autem scriptum est: Et sanguis Jesu filii Si enim juxta Job: Luna non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu e
Abbreviated transcription (Latin):
que apłs fieri ꝓhibet. & rursum si cupiamꝰ
ea que arbitram᷑ bona. hereditates. houo¬
tatẽ. & cetera quoꝵ p̾sentiũ gaudio frum᷑i.
& metuamꝰ illa que putamus adu̾sa qͥb
ad ꝑfectũ carere iuxta stoicos zenonẽ u¬
delicet & crisippũ possibile. iuxta ꝑipate¬
ticos autẽ & difficile& ĩpossibile ẽ. Cui sen¬
tentie omnis scͥpture sc̃e consentit aucto¬
ritas. Unde & iosephus machabeoꝵ scͥptor
hystorie frangi & regi posse dixit ꝑtur¬
bationes amii ñ eradicari. Et qͥnq tuscu
referti st̃. Pugnat enĩ iuxta apłm adu̾sũ
nos fragilitas corporis & sp̃italia neqͥtie in ce

Expanded text:
us fieri prohibet; et rursum si cupiamus ea quae arbitramur bona, haereditates, honotatem, et caetera quorum praesentia gaudio fruimur: et metuamus illa, quae putamus adversa; quibus ad perfectum carere juxta Stoicos, Zenonem videlicet, et Chrysippum, possibile est: juxta Peripateticos autem et difficile et impossibile est: cui sententiae omnis scripturae sanctae consentit auctoritas. Unde et Josephus Machabaeorum scriptor historiae, frangi et regi posse dixit perturbationes animi, non eradicari, et quinque Tuscreferti sunt. Pugnant enim, juxta Apostolum, adversum nos fragilitas corporis, et spiritalia nequitiae i
Abbreviated transcription (Latin):
que uolumꝰ ipsa faciamꝰ. Si ñ quod uolumus
facimus s. quod nolumꝰ illud oꝑam᷑. quomͦ
dicitis posse hominẽ sine peccato eẽ si uelit:
Ecce apłs om̃sq credentes qd uolunt implere
ñ possunt. Caritas oꝑit multitudinẽ pecca
toꝵ tam p̃teritoꝵ quã p̾sentiũ : ne ultra di in
nos caritate mauente peccemꝰ. Quã ob rem de
muliere peccat̾ce ra. Dimittentur ei pectata
multa qͥa dilexit plurimu̾. Ex qͦ intelligi¬
mus ñ nr̃e solũ ẽẽ potestatis facere qd̾ ueli¬
mus: s & di clem̃tie. si nr̃am adiuuet nolun¬
tatẽ. Deus lux appellatur. & tenebre in eo
ñ sunt ulle. Quando dicit nullas ĩ di lu
mine tenebras repperiri: ostendit om̃ia ali¬
oꝵ lumina aliqua sorde macłari. Deniq
& apłi appellantur lux mundi. s ñ est scͥp¬
tũ qͥd in apłoꝵ luce nullefut tenebre. Et de
ioh̾e scͥbitur hic uenit ut testimoniũ ꝑhi

Expanded text:
quae volumus, illa faciamus. Si non quod volumus, facimus, sed quod nolumus, illud operamur: quomodo dicitis, Posse hominem sine peccato esse, si velit? Ecce Apostolus, omnesque credentes, quod volunt, implere non possunt. Charitas operit multitudinem peccaon tam praeteritorum quam praesentium, ne ultra, Dei in nobis manente charitate, peccemus. Quamobrem de muliere peccatrice dicitur: Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit plurimum . Ex quo intelligimus non nostrae solum esse potestatis facere quod velimus, sed et Dei clementiae, si nostram adjuvet voluntatem non sunt ullae. Quando dicit nullas tenebras in Dei lumine reperiri, ostendit omnia aliorum lumina aliqua sorde maculari. Denique et Apostoli appellantur lux mundi. Sed non est scriptum, quod in Apostolorum luce nullae sint tenebrae. Et de Joanne scribitur: Hic venit in testimon
Abbreviated transcription (Latin):
mus fide iustificari hominẽ sine oꝑib le¬
gis. siqͥdẽ unꝰ ẽ deus qui iustificat circum¬
cisionẽ ex lege. & p̾putiũ ex fide. manifeste
ostendit ñ in hominis merito. s ĩ dĩ gr̃a esse
iustitiã. qͥ sine legis oꝑib. credentiũ suscipit
fidẽ. Unde seqͥtur. Peccatũ ur̃i ñ dñabit᷑. Cur:
qͥa ñ estis sub lege. s sub gr̃a. Non enim uo

Expanded text:
i hominem sine operibus legis, siquidem unus est Deus, qui justificat circumcisionem ex lege, et praeputium ex fide : manifeste ostendit, non in hominis merito, sed in Dei gratia esse justitiam, qui sine legis operibus credentium suscipit fidem. Unde sequitur: Peccatum vestri non dominabitur. Cur? Quia non estis sub le
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ. ut iustificemur ex fide iħu xp̃i & ñ
ex oꝑib legis. quia ex oꝑib legis ñ iustificat᷑
omĩs caro. Si enĩ ex lege iustitia: gͦ xp̃t sine
causa. gratis mortuus ẽ. In lege maledictio
ẽ. Scͥptũ est enĩ. Maledictus oris qͥ ñ ꝑma

Expanded text:
credidimus, ut justificemur ex fide Christi, et non ex operibus legis, quia ex operibus legis non justificabitur omnis caro . Si enim ex lege justitia, ergo Christus sine causa mortuus est . In lege maledictio est; scriptum est en
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit Q eni dicit ueniã ad uo. ostendit se uelle
monstrat cuꝑe. ꝓmittit ad uentum. s ut sau¬
tius hoc loquatur. infert. si dñs uoluerit
Siquis enĩ se putat quid nosse. necdum
litatis sue loquitur. Ego sum minimus apo
illis amplius laboraui. Non ego autẽ s gr̃ãdi
quȩ mecũ est. Dicit se plus om̃ib apłis labo¬
rasse. statimq laborẽ suũ ad dĩ refert auxili¬
um non ego inquiens s gr̃a di que mecũ ẽ:
sic̃ & in alio loco loquitur. fiduciã autẽ talẽ
bis ipsis sufficientes sumus reputare aliqͥs
quasi ex nr̃o. s sufficientia nr̃a ex deo ẽ. qui
& dignos nos fecit ministros noui testam̃a.¬

Expanded text:
voluerit . Qui enim dicit, veniam ad vos, ostendit se velle, voluerit . Qui enim dicit, veniam ad vos, ostendit se velle, monstrat cupere, promittit adventum. Sed ut cautius haec loquatur, infert, si Dominus voluerit. Si quis enim putat se quid nosse, necdum litatis suae loquitur: Ego sum minimus Aposillis amplius laboravi, non ego autem, sed gratia Deus quae mecum est . Dicit se plus omnibus Apostolis laborasse, statimque laborem suum ad Dei refert auxilium: Non ego, inquiens, sed gratia Dei, quae mecum est ; sicut et in alio loco loquitur: Fiduciam autem talem bis ipsis sufficientes simus reputare aliquid, quasi ex nostro: sed sufficientia nostra ex Deo est, qui et nos dignos 752 fecit ministros novi Testam
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non ex fide s ex oꝑib. Offenderunt enĩ
ĩ lapidẽ offensionis. fĩnis enĩ legis xp̃c ad
duntur. Ad chorinthios qͦq scͥbtur. ut ñ
indigeatis ulla donatione expectantes reuelatio¬
omnis caro in conspectu di. Paulus plantauit.
apollo rigauit. s dñs inctem̃tum dedit. Gͦ
neq qͥ plantat. neq qͥ rigat ẽ aliquid: s qͥ in¬
crementũ dat deus. Ipsius enm agritultura
ipsius edificatio sumꝰ. Iuxta gr̃am di quasi
sapiens architectus ponit fundam̃tum. Noli¬
te inqͥt uosmetipsos deciꝑe. Siqͥs sapiens ẽ ĩuob̾
ĩ scło isto: fatuus fiat ut sit sapiens. Sapien¬
tia enĩ mundi. stultitia ẽ apud dm̃. Dñs co¬
gnoscit cogitationes hominũ qm̃ uane sunt.
dicitis. Quid habetis quod ñ accepistis: Si au¬
tẽ accepistis qͥd głamini quasi ñ accrꝑitis: Iam
sat᷑ati estis. iã diuites facti estis. Et ut sciamꝰ ñ ex nob̾
s ec dicuncta pendere iuidicio ueuiã inqͥt citꝰ ad uõ siõnꝰ

Expanded text:
m non ex fide, sed ex operibus. Offenderunt enim in lapidem offensionis . Finis enim legis Christus ad duntur. Ad Corinthios quoque scribitur: Ut non indigeatis ulla donatione, exspectantes revelatioomnis caro in conspectu ejus. Paulus plantavit, Apollo rigavit , sed Dominus incrementum dedit: ergo neque qui plantat, neque qui rigat, est aliquid; sed qui incrementum dat, Deus. Ipsius enim agricultura, ipsius aedificatio sumus. Juxta gratiam Dei, quasi sapiens architectus ponit fundamentum. Nolite, inquit, vosmetipsos decipere. Si quis sapiens est in vobis, in saeculo isto, fatuus fiat, ut sit sapiens. Sapientia enim mundi, stultitia est apud Deum . Dominus cognoscit cogitationes hominum, quia vanae sunt .dicitis, quid habetis quod non accepistis? Si autem accepistis, quid gloriamini, quasi non acceperitis? Jam saturati estis, jam divites facti estis . Et ut sciamus non ex nobis, sed ex Dei cuncta pendere judicio: Veniam, inquit, citius ad vos, si Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
& nimio u̾boꝵ squalore cooꝑtus : ut suspicio¬
nem magis qͣm incelligentiam lectori p̾beat.
Ad extremum infert. Ego autẽ ad hec qͥd respon¬
debo: Manũ ponã suꝑ os meũ: Semel locutꝰ
sum: in scd̾o ñ addã. Ecce iob nr̃ immacłatꝰ¬

Expanded text:
et nimio verborum squalore coopertus, ut suspicioet nimio verborum squalore coopertus, ut suspicionem magis quam intelligentiam lectori praebeat. Ad extremum infert: Ego autem ad haec quid respondebo? Manum meam ponam super os meum, semel locutus sum, in secundo non addam . Ecce Job nost
Abbreviated transcription (Latin):
nocentẽ. & si impie egero ue mͥ: & si fuero iustus
ñ potero tespirare. plenus enim sũ ignominie.
Et iterũ. Quis enĩ erit mundus a sorde: Ne unꝰ
quidẽ etiã si unius diei fuerit uita eius suꝑ t̾ram.
& numerabiles menses illius. Quod si diteris
ꝓnom̃ quis ñ ꝓ imposfibili. s interdũ ꝓ difficili
accipi. respondebo tibi. Et uͥ ẽ illud qd̾ temere
ꝓtulisti facilia dĩ ẽẽ mandata & ea facile posse
cõpleri dicente scͥptura: uir in dolotib laborat
sͥ & uim facit ꝑdiciom sue. ut opp̾ssa & subiu¬
gata & moriente carne uiuat in eo sp̃c: Ridicu¬
lamiq illam expositionẽ demostenis ur̃i non
dixisse iob. quis erit mundus apeccato. s qͥs
mundus a sorde. p̃cereo: qua ꝓbate conatur
sordes pannoꝵ significari in infantia: ñ uicia
peccatoꝵ. Aut certe si ñ sic intelligit. dicite
uos qͥd sentiat. Tam enĩ inuolutus est dictor.

Expanded text:
nocentem . Et: Si impie egero, vae mihi . Et: Si fuero justus, nocentem . Et: Si impie egero, vae mihi . Et: Si fuero justus, non potero respirare. Plenus enim ego sum ignominiae . Et iterum: Quis enim erit mundus a sorde? Ne unus quidem, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram, et numerabiles menses illius . Quod si dixeris pronomen quis, non pro impossibili, sed interdum pro difficili accipi, respondebo tibi: Et ubi est illud, quod temere protulisti, Facilia Dei esse mandata, et ea facile posse compleri? dicente Scriptura: Vir in dolore laborat sibi, et vim facit perditioni suae , ut oppressa et subjugata et moriente carne, vivat in eo spiritus. Ridiculamque illam expositionem Demosthenis vestri, non dixisse Job: Quis erit mundus a peccato; sed quis erit mundus a sorde, praetereo, qua probare conatur, sordes pannorum significari in infantia, non vitia peccatorum. Aut certe si non sic intelligit, dicite vos quid sentiat. Tam enim involutus dictor est,
Abbreviated transcription (Latin):
corã do. ant ĩ oꝑib suis irtep̾bensibilis uir:
Si adũsus famulos suos ñ credit. & contia
angłos prauũ qͥd repꝑit. quantomagis ĩ
his qͥ habitant domos luteas : ẽ quib &
nos de eodem luto sumus. Qͦa si asseru¬
eris hoc dici ex ꝑsona eliphar temanite:
intellige ñ ab eo dici s ab illo qͥ sub ꝑso¬
na angłi in uisione & in reuelatione lo¬
quitur ei sententias dei. S esto. ut loqua¬
tur eliphar quod ꝑspicue angłs loqͥtur
nunquid ñ hoc ex ꝑsona ꝓpͥe iob dr tem¬
ptatio ẽ uita hominis suꝑ t̾ram. & si ego
peccaui quid possum facere: Et quare
oblitus es. nec fecisti inquitatis inee ob¬
liuionẽ. &cmũdationẽ peccati mei: Quo
diet me: s iudicio eiꝰ indigebo. Et tursũ.
Q uia sum impius. cur frustra laboro: Si
lotus fuero niue & mundus mundis
manib satis me sorde tinxisti. Si poccauero cu¬
stodies me. ab iniquitate autẽ me ñ facies in¬

Expanded text:
coram Deo, aut in operibus suis irreprehensibilis vir? coram Deo, aut in operibus suis irreprehensibilis vir? Si adversus famulos suos non credit, et contra Angelos pravum quid reperit; quanto magis in his, qui habitant domos luteas ! e quibus et nos de eodem luto sumus. Quod si asserueris hoc dici ex persona Eliphas Themanitae, intellige non ab eo dici; sed ab illo, qui sub persona Angeli in visione et revelatione loquitur ei sententias Dei. Sed esto ut loquatur Eliphas, quod perspicue Angelus loquitur, numquid non hoc ex persona Job prtatio est vita hominis super terram ? Et: Si ego peccavi, quid possum facere ? Et: Quare oblitus es, nec fecisti iniquitatis meae oblivionem, et emundationem peccati mei? Quomdiet me; sed judicio ejus indigebo . 746 Et rursum: Quia sum impius, cur frustra laboro? Si lotus fuero nive, et mundis manibus, satis me sorde tinxisti. Si peccavero, custodies me. Ab iniquitate autem me non facies in
Abbreviated transcription (Latin):
tu dimisisti impietatẽ cordis mei. Statĩq
seqͥtur. ꝓ hac hoc ẽ impietate sure ini¬
qͥtate uttũq enĩ indelligi potest: orabit ad te
omnis sc̃s in tempore oportuno. Si sc̃s ẽ:
quomͦ orat ꝓ iniquitate: Si iniqͥtatẽ habet.
qua ratione sc̃s appellatur: Iuxta illũ uide¬
licet modũ: qͥ & in alio loco scͥbitur. Septi
nati sunt subiacuere peccato in similitu¬
dinẽ p̃uaricationis ade qͥ ẽ forma futu¬
ri. uel certe statim ut de utero uirgina¬
li natus ẽ xp̃c. de qͦ scͥptũ est. omnis quiꝰ aꝑir¬
errauerunt ñ intelligentes misteriũ natiui¬
tatis eiꝰ : magisq ad specialẽ natiuitatem
saluatoris. quã ad omnium hominũ refer
nulue uirginalis aꝑuit. que tamen clause
iugit̃ ꝑmanserunt. Hec ẽ porta orien¬
talis clausa ꝑ quam solus pontifex ingre¬
ditur & egreditur. & nchilominus semꝑ
clausa ẽ. Illud quoq quod in uolumi¬
ne iob scͥptũ ẽ. nunqͥd mundus erit homo

Expanded text:
tu dimisisti impietatem cordis mei. Statimque tu dimisisti impietatem cordis mei. Statimque sequitur: Pro hac, hoc est, impietate, sive iniquitate utrumque enim intelligi potest orabit ad te omnis sanctus in tempore opportuno. Si sanctus est, quomodo orat pro iniquitate? Si iniquitatem habet, qua ratione sanctus appellatur? Juxta illum videlicet modum, qui et in alio loco scribitur: Septienati sunt, subjacuere peccato in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri; vel certe statim ut de utero virginali natus est Christus, de quo scriptum est: Omnis qui aperunt, non intelligentes mysterium nativitatis ejus. Magisque ad specialem nativitatem Salvatoris, quam ad omnium hominum reterrvulvae virginatis aperuit, quae tamen clausae jugiter permanserunt. Haec est porta orientalis clausa, per quam solus Pontifex ingreditur et egreditur, et nihilominus semper clausa est. Illud quoque quod in volumine Job scriptum est: Numquid mundus erit homo
Abbreviated transcription (Latin):
tia sua. & alibi. iuste qd̾ iustũ ẽ sectaberis. ne
opimione ueritatis a iustitia dedinemus. re¬
tendere uidear. & in diũsum absq mensura
funem trahere. saltẽ hoc mͥ concede iustos
in scripturis plurimos appellari. attio
Hon solum plurimos. s & innumerabiles.
ctob Si innumetabiles tusti sunt & hoc
negari ñ potest. quid mali locutus sum
posse hominẽ sine peccato ẽẽ si uelit: hoc
est aliis u̾bis dicere. posse iustum sine pec¬
cato eẽ in co quod iustus ẽ. Articꝰ. Iustos eẽ
concedo: sine om̃i autẽ oumino peccato ñ
assentio. Et enim absq uicio quod grece dr¬
ANa aiałt ncor. soli do competit. omnisq cre¬
t̾ra. Et ne quasi macłas quasdam in scis
uiris uidear ꝑscrutari. in quib errore
sint lapsi. pauea ꝓ feram que ñ ad singłos
s ad om̃s in cõmie ꝑtineant. In trice¬
simo pͥmo psalmo scͥptum ẽ. Dixi. ꝓmin¬
tiabo adu̾sum me iniqͥtatem meã dño: &

Expanded text:
tia sua . Et alibi: Juste quod justum est sectaberis , ne tia sua . Et alibi: Juste quod justum est sectaberis , ne opinione veritatis a justitia declinemus, retendere videar, et in diversum absque mensura funem trahere, saltem hoc mihi concede, justos in Scripturis plurimos appellari. A. Non solum plurimos, sed innumerabiles. C. Si innumerabiles justi sunt, et hoc negari non possit, quid male locutus sum, posse esse hominem sine peccato, si velit? Hoc est aliis verbis dicere, posse justum sine peccato esse, in eo quod justus est. A. Justos esse concedo, sine omni autem peccato omnino non assentior. Etenim absque vitio, quod Graece d id enim soli Deo competit, omnisque crei plena est terra . Et ne quasi maculas quasdam in sanctis viris videar perscrutari, in quibus errore sunt  Al. sint lapsi, pauca proferam, quae non ad singulos, sed ad omnes in commune pertineant. In tricesimo primo psalmo scriptum est: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ miset ego homo. honio qͥipe nature ẽ peccator
uoluntatis: ñͥ forte & illud quod scͥptum ẽ ua¬
nitas uanitatum. & oĩa uanitas. ad peccato¬
res refertur & ñ ad om̃s homiues. & iterum
ueruntam̃ in imagine ꝑambulat homo.
ac deinde. homo uauitati assimilatus ẽ. dies
eius sic̃ umbra ꝑtranseunt. Si hoc pauli
testimonio ñ moueris: audi eiꝰdẽ cui contra¬
dicete ñ poces. Nichi mͥ conscius sum. & ce¬
iudico: nichil mͥ conscius sum. nec tamen in
hoc iustificatus sum. Qui hoc dicebat. nul
lius peccati sͥ conseius erat: S quia legei¬
rat delicta quis intelligit. & sunt iue que
uidentur uiro iuste. nouissima autẽ earũ
respiciunt in ꝓfundum inferm. & iterum:
om̃is uir uidetur sͥ iustus. deus autẽ corda
hominũ dirigit. iocirco sententiã temꝑat.
ne forte ꝑ ignorantiã deliquisset. maxime
cũ scͥptura testetur. ẽ nistus qͥ ꝑit in iusti¬

Expanded text:
et non, miser ego homo. Homo quippe naturae est, peccator et non, miser ego homo. Homo quippe naturae est, peccator voluntatis. Nisi forte et illud, quod scriptum est: Vanitas vanitatum et omnia vanitas , ad peccatores refertur, et non ad omnes homines. Et iterum: Verumtamen in imagine perambulabat homo ; ac deinde: Homo vanitati assimilatus est, dies ejus velut umbra pertranseunt . Si hoc Pauli testimonio non moveris, audi aliud ejusdem cui contradicere non potes: Nihil mihi conscius sum, ejudico: nihil mihi conscius sum, nec tamen 744 in hoc justificatus sum. Qui hoc dicebat, nullius utique peccati sibi conscius erat. Sed quia legerat, Delicta quis intelligit ? Et: Sunt viae quae videntur viro justae, novissima autem earum respiciunt in profundum inferni . Et iterum: Omnis vir videtur sibi justus, Deus autem corda hominum dirigit ; idcirco temperabat sententiam, ne forte per ignorantiam deliquisset, maxime cum Scriptura testetur: Est justus, qui perit in justi
Abbreviated transcription (Latin):
ui. fidem seruaui. de cetero reposita ẽ mͥ
corona iustitie: iste hoc de se dicere pote¬
rat. oꝑari bonũ non inuenio. & ñ qđ uolo
bonum boc facio s quod nolo malum hoc
ago: Quid illuo erat bomi qd̾ uolebat fa¬
cere & ñ poterat : & qͥd illud erat mali qͦd
nolebat. & tam̃ uitare ñ poterat: Er̃go ñ ex
sua ꝑsona hoc dicit. s ex ꝑsona generis hu¬
mani. qd̃ uicus subiacet ob carnis fragilita
bam subiacere peccato tu totũ humanim
genus asseris. Quod si uerũ est in genere.
tenemus & speciẽ. Nã & apłs homo ẽ. &
si homo uel de alus uel de se qͣsi homo
bile enĩ corpꝰ aggrauat animã & depͥmit
t̾rena habitatio sensum multa cogitantẽ.
cͥtob̾ Sic loqueris : quasi ego hoc ex ꝑso¬
na generis humani accipiam & ñ ex ꝑso
det ut ex ꝑsona peccatoris hec loquatur
a płs: Si enĩ ex ꝑsona peccatoris hoc acci¬
pis: debuit dicere miser go peccator

Expanded text:
vi, fidem servavi, de caetero reposita est mihi vi, fidem servavi, de caetero reposita est mihi corona justitiae : iste hoc de se dicere poterat, Operari bonum non invenio? et, Non quod volo, bonum, hoc facio: sed quod nolo, malum, hoc ago? Quid illud erat boni, quod volebat facere, et non poterat? Et quid illud erat mali, quod nolebat, et tamen vitare non poterat? Ergo non ex sua persona hoc dicit: sed ex persona generis humani, quae vitiis subjacet ob carnis fragilitatbam subjacere peccato, tu totum humanum genus asseris. Quod si verum est in genere, tenemus et speciem. Nam et Apostolus homo est; et si homo est, vel de aliis, vel de se quasi homo bile enim corpus aggravat animam, Deprimit terrena habitatio sensum multa curantem . C. Sic loqueris, quasi ego hoc ex persona generis humani accipiam, et non ex pdet, ut ex persona peccatoris hoc loquatur Apostolus? Si enim ex persona peccatoris hoc accipis, debebat dicere: Miser ego peccator,
Abbreviated transcription (Latin):
meis. Miser ego homo quis me liberabit
dnm̃ nr̃m. cͥtobolꝰ Protulisti destimoniũ
care debemꝰ. att̾ Liberati quidem sum ba¬
ptismo saluatoris. s id mͥ edissere. quare di¬
xerit. uideo aliam legem in membris
meis. Que ẽ ista lex regnans in m̃bris
bominis & repugnans logi mentis elꝰ tespo¬
de simpliciter. Taces: Audi eundem aplit o
tissime p̃dicantẽ. Quod eñ oꝑor ũ degios¬
facio. Sin autẽ quod nolo hoc facio. M¬
sentio legi qm̃ bona ẽ. Nc̃ autẽ nequaqu¬
ego oꝑor illud.s quod in me habitat pe¬
catũ.Scio enĩ qd̾ ñ habitet in me. hoc
carne mea bonũ. Uelle enĩ adiacet mͥ.¬
oꝑati autẽ bonũ non inuenio. Nlon enim
quod uolo bonũ hoc facio s quod nolb
malũ hoc facio.Si autẽ qd̾ nolo ego hoc
facio: nequaꝗͣ ego oꝑor illud s quod ha¬
bitat in me peccatũ. e̾tob̾ Miror te ho
Qui enĩ conscientia in se loquentis.xͥ libere ꝓcla¬
mabat: an etꝑrm̃tum eiꝰ queritis qͥ in me lo¬

Expanded text:
ratia nostrum. CRIT. Protulisti testimonium care debemus. ATT. Liberati quidem sumus Baptismo Salvatoris: sed mihi edissere quare dixerit, Video aliam legem in membris est. Quae est ista lex regnans in membris hominis, et repugnans legi mentis ejus? Responde simpliciter. Taces? Audi eumdem Apostolum apertissime praedicantem: Quod enim operor, nofacio. Sin autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Nunc autem nequaquam operor illud, sed quod in me habitat, peccatum. Scio enim quod non habitat in me, hoc est, in carne mea, bonum. Velle enim adjacet moperari autem bonum non invenio. Non enim, quod volo, bonum, hoc ago: sed quod nolo, malum, hoc facio. Si autem quod nolo, hoc ego facio, nequaquam ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . C. Miror te homQui enim conscientia in se loquentis Christi libere proclamat: An experimentum quaeritis ejus, qui in me lo
Abbreviated transcription (Latin):
risꝙ dicatur. alterũ mali alterũ honi. Exce¬
dnnusq mensurã. si gaudeamꝰ suꝑ his que
ñ debemꝰ. diuiciis. potentia. honorib. imi¬
micoꝵ infelicitate uel mortib. aut contrario
p̃sentiũ maloꝵ dolore cruciamur. adu̾sis. exi

Expanded text:
risque dicatur: alterum mali, alterum boni. Excedimusque mensuram, si gaudeamus super his, quae non debemus, divitiis, potentia, honoribus; inimicorum infelicitate, vel mortibus: aut e contrario praesentium malorum dolore cruciemur, adversis
Abbreviated transcription (Latin):
In eccłaste qͦq scͥptũ ẽ. In multitudine sapien¬
tie multicudo scientie. & qͥ addit scientiã ad¬
dit dolorẽ: intelligens qd̾ ꝑfectione careat
& ex eo quod nouit qͥnta ñ nouerit. & odio
inquit habui uitã. qm̃ malũ est suꝑ opꝰ¬
qd̾ oꝑor suꝑ t̾rã. Omina enĩ uanitas & p̃¬
sũptio sp̃e. Nemo scit qͥd futurũ sit. quia
sic̃ est qͥs annuntiabit ei: St̃ iusti ad qͦs ꝑ¬
uenit quasi opus impioꝵ. & st̃ impii ad
qͦs ꝑuenit quasi opus iustoꝵ. hoc iccirco
dr qͥa certũ iudiciũ solius dĩ ẽ. Et qͦs puta¬
mus iustos sepe peccatores inueniuntur.
& qͦs econtrario peccatores. apuo d̾i scientiã
nisti sunt. Quantũcunq laborauerit ho¬
mo ut inqͥrat ñ repꝑiet. Et̃ si diretit sapiens nosse
se. inuenire ñ poterit. Omniũ enĩ unus oc¬
cursus ẽ. Cordaq filioꝵ hominũ repleta st̃
malicia. & inceito statu que grece. te dioc eĩa.

Expanded text:
ltitudine sapientiae, multitudo scientiae: et qui addit scientiam, addit dolorem : intelligens quod perfectione careat, et ex eo quod novit, quanta non noverit. Et odio, inquit, habui vitam, quoniam malum est opus quod operor super terram. Omnia enim vanitas, et praesumptio spiritus. Nemo scit quid futurum sit, quia sicuti est, quis annuntiabit ei? Sunt justi ad quos pervenit quasi opus impiorum. Et sunt impii, ad quos pervenit quasi opus justorum . Hoc idcirco dicitur, quia certum judicium solius Dei est, et quos putamus justos, saepe peccatores inveniuntur, et quos e contrario peccatores, apud Dei scientiam justi sunt. Quamtumcumque laboraverit homo, ut inquirat, non reperiet. Et si dixerit sapiens nosse se, invenire non poterit. Omnium enim unus occursus est, cordaque filiorum hominum repleta sunt malitia, et incerto statu , quae Graece περιφέρεια
Abbreviated transcription (Latin):
atticꝰ Ignosce mͥ. Cum legis & omniũ scͥꝑtu¬
rarũ scientiã iactites non animadũtis qͥd uelĩ
dicere. ctob̃ Hoc intelligo quod loqueris:
& ñ qid̾taces. atticꝰ Tacere tibi uideor. qui
tantis exemplis docere te uolui peccare ho¬
minem ꝑ ignorantiã. & ꝓ peccato ut in
lege hostias ita in euangłio offerendã peni¬
stam̃ti. uͥ error & ignorantia & impossibi¬
litas mandati teneatur in crimine. a
Non necesse ẽ multa ꝓfecre. Unũ ꝓferã
cui certe contradicere ñ poteris. Uas ele¬
ccionis ꝑspicue loqͥtur. Consentio enm
legi d̃i urta interiorẽ hominem. Uideo
autẽ aliam legem in m̃bris meis repu¬
gnantẽ legi mentis mee. & captiuantẽ

Expanded text:
A. Ignosce mihi, cum Legis 742 et omnium Scripturarum scientiam jactites, non animadvertis quid velim dicere. C. Hoc intelligo quod loqueris, et non quod taces. A. Tacere tibi videor, qui tantis exemplis docere te volui, peccare hominem per ignorantiam: et pro peccato, ut in Lege hostias, ita et in Evangelio offerendam poenistrumenti, ubi error et ignorantia, et impossibilitas mandati teneatur in crimine. A. Non necesse est multa proferre. Unum proferam, cui certe contradicere non poteris. Vas electionis perspicue loquitur: Consentio enim legi Dei juxta interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ne causa additũ sit. ut scilicet ne cũ causa qͥdẽ
debeamꝰ irasci Quis hominũ potest dicere
quod ira que absq iustitia ẽ in sempit̾num
careat: & iterum. Ne głeris in crastinũ. ne¬
scis enum qͥd adueniens pariat dies. Unde
scͥptum ẽ. Ne beatum dicas quẽpiam an¬
te mortẽ. Quam diu enim uiuimꝰ in cer¬
tamine sumus. & quamdiu in c̾tamine.
nulla ẽ certa uictoria. que etiam apło
forcissime p̾lianti in futuro scło reseruat᷑.
Dñs atq saluator suꝑ ꝑsona assumpti homi¬
nis loquitur. Insipientissittꝰ enĩ ommum

Expanded text:
ne causa, additum non sit, ut scilicet ne cum causa quidem debeamus irasci. Quis hominum poterit dicere, quod ira, quae absque justitia est, in sempiternum vitio careat? Et iterum: Ne glorieris in crastinum, nescis enim quid adveniens pariat dies . Unde scriptum est: Ne beatum dixeris quempiam ante mortem. Quamdiu enim vivimus, in certamine sumus, et quamdiu in certamine, nulla est certa victoria, quae etiam Apostolo fortissime praelianti in futuro saeculo reservatur. Dominus atque Salvator sub persona assumpti hominis loquitur: 748 Insipientissimus enim omnium
Abbreviated transcription (Latin):
penas luat quam reus sit conscientie: atticꝰ
consurgit. qui legem dicat abolitã. & solos
noui testamenti legendos libros. cͥtobolꝰ
Quid enĩ a me audisti ut hoc autumes : Et
aiticꝰ Ergo nequaꝗͣ obseruandũ ẽ qͦd lege
p̃cipitur: cͥtobolꝰ Quedam obseruanda. que¬

Expanded text:
poenas luat, quam reus sit conscientiae  Al. ipoenas luat, quam reus sit conscientiae  Al. iconsurgit repente, qui Legem dicit abolitam, et solos novi Testamenti legendos libros. C. Quid enim a me audivisti, ut hoc autumes? Et LA. Ergo nequaquam observandum est, quod Lege praecipitur? C. Quaedam observanda, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad rȩm: his enĩ cunctis testimo¬
niis uideris hominum accu¬
sare naturam. ac ꝑ hoc inuidiam referre ad
dm̃. si tales bomines condidit ut obliuiomis
& ignorantie peccato carere ñ possint. Ex
quo ꝑspicuũ ẽ. hominẽ posse si uoluerit ñ
peccare. Id enĩ fecit quod uitare ñ potuit.
Ubi autẽ aufertur possibilitas: aufertur &
uiciũ. Nemo enĩ in eo condemnatur. quod
facere non potint. atticꝰ Sepe dixi te ñ
intelligere conatus meos. nec considerare
quid tu argum̃taris. s quid deus iusserit.
Pro obliuione. ertore & ignorantia. qͣsi ꝓ peccato
offerunt᷑ sacrificia Siue hoc male iuxta te
est obseruare quod russit. tuũ dei iussa rep̾¬
hendere. cͥ tob̾ Quoniam uim fatis ꝑspi¬
cue ueritati & trahis me ad blasphemiam:
concedam tibi hoc in ueteri lege p̾ceptum
de qua scͥptum ẽ : uetera transierunt. & ecce
facta sunt omma noua. Nunquid & de
euangłio. hoc poteris approbare. ut pumi¬
atur quispiam ꝓ eo quod nesciat. & ante

Expanded text:
ad rem? His enim cunctis testimoniis videris hominum accusare naturam, ac per hoc invidiam referre in Deum, si tales homines condidit, ut oblivione et ignorantiae peccato carere non possint. Ex quo perspicuum est, hominem posse, si voluerit, non peccare. Id enim fecit, quod vitare non potuit. Ubi autem aufertur possibilitas, aufertur et vitium, nemo enim in eo condemnatur, quod facere non potuit. ATTIC. Saepe dixi te non intelligere conatus meos, nec considerare quid argumenteris; sed quid Deus jusserit. Pro oblivione, errore et ignorantia, quasi pro peccato offeruntur sacrificia: sive hoc male juxta te, est observare quod jussit; tuum Dei jussa reprehendere. C. Quoniam vim facis perspicuae veritati, et me trahis ad blasphemiam, concedam tibi hoc in veteri Lege praeceptum, de qua scriptum est: Vetera transierunt: ecce facta sunt omnia nova . Numquid et de Evangelio poteris hoc approbare, ut puniatur quispiam pro eo quod nesciat, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
tr in ꝑfectũ in filio quã hoĩem confitent᷑.¬
ut nec dm uerum nec hoĩem tenere credan¬
passibile nr̃m: ut ditas impassibilis ꝑ ma¬
neret. Pasẜ enĩ dĩ filiꝰ non putatiue. s ue¬
re omia quę scriptura testat᷑: id ẽ esuriem.
sitim. lassitudine̾. dolorẽ. mortẽ. & cetera
huiꝰmodi : seđm illud pass ẽ qd̾ pati pote¬
rat. idẽ non seđm illã sub̾am quȩ assupsit.
s scđ̾m illam quȩ assumpta e̾. Ipse eniꝰ di filiꝰ¬

Expanded text:
Deum perfectum in Filio quam hominem confitemuDeum perfectum in Filio quam hominem confitemur, nec Deum vere, nec hominem tenere credapassibile nostrum, ut Dei tamen impassibile permaneret. Passus enim Dei Filius non putative, sed vere omnia, quae Scriptura testatur, id est, esuriem, sitim, lassitudinem, dolorem, mortem, et caetera hujusmodi. Secundum illud passus est, quod pati poterat, id est, non secundum illam substantiam quae assumpsit, sed secundum illam quae assumpta e
Abbreviated transcription (Latin):
unum sunt: ꝑsonis ac nominib distingun¬
tur. Ipsũ aũ di filium qui absq mitio eter¬
cepisse ex masia semꝑ uirgine. ꝙ uerbũ
carnem ẽẽ factũ. s assum̃do hoiẽm. ñ ꝑnu¬
tando ditatẽ. Necut quida sceleratissime
sed potentia ac uirtute creatoris oꝑatũ.
S ic aũ confitemꝰ in xp̃o unam filii ẽẽ ꝑsonã.
quȩ ex anima continet᷑ & corpore. Atq ut
condenamꝰ fotinũ. qͥ solũ & nudũ hoĩem
confitet᷑ in xp̃o: ita anathematiramꝰ apol¬
linarem & eio similes qui dicunt di filiũ
minꝰ aliꝗd de humana suscepisse natura.
ꝙ uł in carne. uł in anima. uł in sensu as¬
sim ptũ hoiẽm. his ꝓpt̾ quos assumptꝰ ẽ fuis¬
se disimilẽ: quẽ absq sola peceati macula
quȩ naturals non ẽ nob̾ confitem᷑ fuisse
confori.ẽ. Illoꝵ qͦq similit̾ execram᷑ blas¬
phemiã. qui nouo sensu asserere conantur
a tempore susceptȩ carnis om̃ia quȩ erant
ditatis in hominẽ demigrasse. et rursum

Expanded text:
unum sunt, personis ac nominibus distinguuntur. Ipsum autem Dei Filium, qui absque initio aetercepisse ex Maria semper virgine; et Verbum carnem esse factum, assumendo hominem, non permutando Deitatem; nec ut quidam sceleratissime sed potentia ac virtute Creatoris operatum. Sic autem confitemur in Christo unam Filii esse personam, e ex anima constat et corpore. Atque ut condemnamus Photinum, qui solum et nudum hominem confitetur in Christo; ita anathematizamus Apollinarem et ejus similes, qui dicunt Dei Filium minus aliquid de humana suscepisse natura, et vel in carne, vel in anima, vel in sensu assumptum hominem his, propter quos assumptus est, fuisse dissimilem, quem absque sola peccati macula quae naturalis non est nobis confitemur fuisse conformem. Illorum quoque similiter exsecramur blasphemiam, qui novo sensu asserere conantur, a tempore susceptae carnis, omnia quae erant divinitatis, in hominem demigrasse; et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
iq insaniã extinguere furibundi. ꝙ uniꝰ
libri antidotũ uenenato pectori infun
illud dauiticũ cantare compellar. ꝙ
his me sermonib consolari. Alienati
sunt peccatores auulua. errauert ab
utero. locuti sunt falsa. Ex¬

Expanded text:
ique insaniam excantare furibundi, et unius ique insaniam excantare furibundi, et unius libri antidotum venenato pectori infundillud Davidicum cantare compellar, et his me sermonibus consolari: Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt ab utero. Locuti sunt falsa,
Abbreviated transcription (Latin):
at sapientes sermones tuos. Claua &
gladiꝰ ꝙ sagitta ꝑnitiosa st̃: sic & uir
qui contͣ amicũ suũ falsum dicit testi¬
moniũ. Sicut aues auolant ꝙ passeres:
ita maledictũ uanũ ñ suꝑueniet ulli.
Noli respondere imprudenti ad impruden-¬
tiam eiꝰ. ne similis ei fias. s responde stul¬
to ad stulticiã ei. ne sibi sapiens ẽẽ uide¬
atur. Qui insidiat᷑ amico suo cũ uisꝰ fue¬
rit. dicit quia ludens fecr Craticula car¬
bonib & ligna igni: ꝙ uir maledicꝰ ad
tumultũ rixȩ. Si te rogauerit inimicus
tuus petens uoce magna. ne consentias
ei: septẽ enĩ nequitiȩ sunt in anima eius
Grauis ẽ lapis. ꝙ uix portabilis harena:
indignatio ꝙ acuta ira: ꝙ ⁊elꝰ impatiens
partes. ꝑ iliꝰ malꝰ gladios dentes habet.
ꝙ cultros molas: ut consumat infirmos
de terra. & pauꝑes ex hominibꝰ. His gͦ
doctus exemplis. nolui morcdere mor¬
dente̾ nec uicem talionis reddere: malu¬

Expanded text:
ant sapientes sermones tuos. Clava et ant sapientes sermones tuos. Clava et gladius et sagitta perniciosa sunt; sic et vir, qui contra amicum suum falsum dicit testimonium. Sicut aves avolant, et passeres; ita maledictum vanum non superveniet illi. Noli respondere imprudenti ad imprudentiam ejus, ne similis ei fias: sed responde stulto ad stultitiam ejus, ne sibi sapiens esse videatur. Qui insidiatur amicis suis, cum visus fuerit, dicit: Ludens feci. Craticula carbonibus, et ligna igni, et vir maledicus ad tumultum rixae. Si te rogaverit inimicus tuus, parcens voce magna, ne consentias ei: septem enim nequitiae sunt in anima ejus. Gravis est lapis, et vix portabilis arena; indignatio, et acuta ira et zelus impatiens partes. Filius malus gladios dentes habet, et cultros molas, ut consumat infirmos de terra, et pauperes ex hominibus . His ergo doctus exemplis, nolui mordere mordentem, nec vicem talionis implodere: malu
Abbreviated transcription (Latin):
atur pauꝑem. lacessit factorẽ eiꝰ. Lingua
sapientiũ bona nouit. & os stultoꝵ ꝓnun¬
tiat malũ. Uir animosꝰ parat rixas. ꝙ
ĩmundꝰ ẽ apud d̾m om̃is qui exaltat eor
suum. Manui manũ inserens. iniuste ñ
erit impunitꝰ. Qͥ diligit unã. parcit ori suo. An¬
te contricionẽ p̾cedit contumelia. & ante rui¬
nã mala cogitatio. Qͥ offirmat ocłos suos cogitat
ꝑu̾sa &e ꝓuocat labiis suis omnia mala.
Labia stulti ducunt eum in mala. ꝙ os
audax mortẽ inuoeat. Malignꝰ uir. mul¬
ta detrim̾̃ta patiet᷑. Melior e̾ pauꝑ iustꝰ.
quã m̃dax diues. O ła ẽ uiro qui auertit
se a maledictis: qui aũ stultꝰ ẽ. talib se
obligat. N oli amare detrahere. ne eradi¬
ceris. Suauis ẽ homini m̃datii panis.
postea implebit᷑ os eiꝰ calculo ꝵOui oꝑat᷑
thesauros linguȩ m̾dacis. uana sectat᷑.
ꝙ ueniet in laqueos mortis. In aures
stulti noli quicꝗͣ. dicere. ne forte irride¬

Expanded text:
atur pauperem, lacessit factorem ejus. Lingua atur pauperem, lacessit factorem ejus. Lingua sapientium bona novit, et os stultorum pronunciat malum. Vir animosus parat rixas: et immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor suum. Manus manui inferens injuste, non erit impunitus. Qui diligit vitam, parcit ori suo. Ante contritionem praecedit contumelia, et ante ruinam mala cogitatio. Qui obfirmat oculos suos, cogitat perversa, et provocat labiis suis omnia mala. Labia stulti ducunt eum in mala, et os audax mortem invocat. Malignus vir multa detrimenta patietur. Melior est pauper justus, quam mendax dives. Gloria est viro, qui avertit se a maledictis: qui autem stultus est, talibus se obligat. Noli amare detrahere, ne eradiceris. Suavis est homini panis mendacii; postea implebitur os ejus calculo. Qui operatur thesauros liet veniet in laqueos mortis. In aure stulti noli quidquam dicere, ne forte irride