comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thare. Qui fuit nachor. qui fuit seruch. qui
fuit Ragau. qui fuit phalech. qui fuit heser.
cauian uixta hesraicam neritatem
neq ingenesi neq in uerbis dierum inuenit᷑.
sed arfarat sela uel sale. filium nullo int̾posi¬
to genuisse ꝑbibetur. Sic enu habes. Porro ar¬
farat uirit trignita annis. & geniit sale. Ltẽq
in paralipomenon. Arfarat autẽ genuit Sala.
qui & genuit eper. Scito gͥ seatum lucam hanc
genãtionem de septuaginta interp̃tum editiõe
sumpsisse. ubi scriptum ẽ. quod arfaxat centũ
tͥguita quina annorũ. genuerit cainan. & ipse
cainan cum centum triginta fuerit annorum
genuerit sela. Sed quid hoꝵ nerum sit. ant si
utrumq uerum ẽẽ. possit. ds̃ nouit. Qui fuit
sem. qui fuit noe. qui fuit lamech. qui fuit ma¬
tusale. qui fuit enoch. Iste ẽ. enoch qui dilata
morte translatus ẽ. in paradisum. Qui fuit.
iared. qui fuit malaleel. qui fuit cainan. qui
fuit enos. qui fuit sech. qui fuit adam qui fuit

Expanded text:
qui fuit Heber, qui fuit Sale, qui fuit Cainan, nan, juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis dierum invenitur, sed Arphaxad Sela vel Sale filium, nullo interposito, genuisse perhibetur. Sic enim habes: Porro Arphaxad vixit triginta annos, et genuit Sale. Itemque in Paralipomenon: Arphaxad autem genuit Sala, qui genuit Heber. Scito ergo beatum Lucam hanc generationem de Septuaginta interpretum editione sumpsisse, ubi scriptum est, quod Arphaxad centum et triginta quinque annorum, genuerit Cainan, et ipse Cainan, cum centum triginta fuerit annorum genuerit Sela. Sed quid horum verum sit, aut si utrumque verum esse possit, Deus novit. Qui fuit Sem, qui fuit Noe, qui fuit Lamech, qui fuit Mathusale, qui fuit Henoch. Iste est Henoch, qui dilata morte translatus est in paradisum . Qui fuit Jared, qui fuit Malaleel, qui fuit Cainan, qui fuit Enos, qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui fui
Abbreviated transcription (Latin):
fulei inntegritatẽ non ꝑueniunt. Bonig̾ cõnt̃¬
ria malis. & mali cont᷑ria bonis sentiendo ato
agendo adinuice i diuidutur. Pater nr̃ erat
diabolus. aiia eum inmitabainur. s uenit
gladius uerbi dĩ. qui nos ab illo separauit. &
ostendit aitcrum patrem qui ẽ. in cȩlis. Mat̾
synagoga ẽ. cuius filia pͥmitaa eccla inter
quas magna contradictio fuit. Socriis eadem
synagoga fuit. & nurus ȩccla degentib quia
silius. Synagogag̃ in mirum & filiam ẽ. diui¬
sa. auia credentes de utroq popło ꝑsequitur.

Expanded text:
fidei integritatem non perveniunt. Boni ergo contrfidei integritatem non perveniunt. Boni ergo contraria malis, et mali contraria bonis sentiendo atque agendo, ab invicem dividuntur. Pater noster erat diabolus, quia eum imitabamur; sed venit gladius verbi Dei, qui nos ab illo separavit, et ostendit alterum patrem, qui in coelis est. Mater Synagoga est, cujus filia primitiva Ecclesia, inter quas magna contradictio fuit. Socrus eadem Synagoga fuit, et nurus Ecclesia de gentibus; quia filius. Synagoga ergo in nurum et filiam est divisa, quia credentes de utroque populo persequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
o fidem xp̃i totus orbis cont̃ sedi¬
uisus ẽ. quia una queq domus &
int̾ideles uabuit & credentes. Unde bellum
bonum nussum ẽ. ut rumꝑetur paxmala.
ficare turrem. quia ds̃ unguas eorum diuise¬
rit. Unde illud. Dissipa gentes que bella uo¬
liuit. Hinc xsaias. E cce dĩis ascendet suꝑ nu¬
bem leuem. & ingredietur egỹptum. & moue
buntur simulacra egipti a facie eius. & concur¬
rere faciam egx̾ptios adursum egrptios.
huis uidelicet ꝓ fide dimicantibꝰ. illis uͥ contra
fidem. L. E runt enim ex boc auinq: in do¬
mouina diuisi. tres in duo. & duo intres diui¬
dentur.M. Ueni enim separare hominẽ
aduersus patrem suum. & filiam aduersus
matrem suam. & nurum aduersus socrum su-¬
am. & inmici hominis domestici eius.
N duo & intres significat contra luo & contra
tres. Que mat̾ ẽ. filii socrus ẽ. uxoris eius: &e sic
eadem contra filiam suam &e contra nurum ẽ
diuisa. Auegorice tͥa ail eos qui filem trinita¬
tis seruant ꝑtinent. duo ulis congruunt qui ad

Expanded text:
 fidem Christi totus orbis contra se divisus est, quia unaquaeque domus et infideles habuit et credentes. Unde bellum bonum missum est, ut rumperetur pax mala.ficare turrim, quia Deus linguas eorum diviserit . Unde David: Dissipa gentes quae bella volunt . Hinc Isaias: Ecce Dominus ascendet super nubem, et ingredietur Aegyptur simulacra Aegypti a facie ejus et concurrere faciet Aegyptios adversus Aegyptios , his videlicet pro fide dimicantibus, illis vero contra fidem. L. Erunt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duo, et duo in tres dividentur. M. Veni enim separare liam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam, inimici hominis domestici ejus. In duo et in tres, significat, contra duos et contra tres. Quae mater est filii, socrus est uxoris ejus, et sic eadem contra filiam suam nurum est divisa. Allegorice tria ad eos qui fidem Trinitatis servant, pertinent: duo illis congruunt, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
aplõs recipit. recipit din. Hoc dicit. ne
apłorum susceptio iulis habeatur. his a quibꝰ
suỹdix debere stipendia susciꝑe . M. xc. u
in recipit ꝓpħam in nomine Ii xͨ iͥ.¬
ꝓph̃e: mercedem ꝓph̃e accipiet. Et qui
recipit iustum in nomine iusti. mercedem¬

Expanded text:
los recipit, recipit Deum. Hoc dicit, ne apostolorum susceptio vilis habeatur his, a quibus supra dixit debere stipendia suscipere. M. 99X Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. Et qui recipit
Abbreviated transcription (Latin):
aluare negando.me: ȩt̾nalit ꝑdet eam. Et qui
om̃ĩa p̃ponens amori meo. paratus ẽ. anunã
bic ꝑdere. ut ꝓme mortem subeat temꝑalem.
infuturo inueniẽt eam saluam. ẽẽ. M xCu.¬
⁊ qui recipit uos me recipit. & qui me reci¬
pit. recupit eum qui me misit. H y la&

Expanded text:
salvare negando me, aeternaliter perdet eam. Et qui omnia postponens amori meo, paratus est animam hic perdere, ut pro me mortem subeat temporalem, in futuro inveniet eam salvam esse. M. 99Et qui recipit vos, me recipit, et qui me recipit, recipi
Abbreviated transcription (Latin):
me. ñ ẽ. me dignus. Et qui amat fiiũ
aut suiam suꝑme. ñ ẽ. me ignus. E t quiñ
acctpit crucem suam & sequitur me. ñ ẽ. me
emo pietatẽ debet anteferre religiomi. In
cantico legitur. Orainate in me karitatẽ.
Ri lelus ordo ẽ. pꝰdm̃ amare patrem & amicos
Si autem necessitas uenerit ut utruma ser¬
uari ñ possit. odium in suos. pietas ẽ. ĩ dm.
Crucem dicit ardorem fidei. Crux a crucia
iulamus. cum aut ꝑ abstinentiam car-
dñm ñ sequitar. qui carnem macerat. ꝓ mani
gła. uel qui pruno carnalit̃ compatitur ut cul¬
pȩ faueat. ideo additum ẽ. & sequitur me.

Expanded text:
at filium aut filiam super me, non est me dignus. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me RON. Nemo pietatem debet anteferre religioni. In cantico legitur: Ordinavit in me charitatem . Rectus ordo est, post Deum amare patrem et amicos. Si autem necessitas exigit ut utrumque servari non possit, odium in suos, pietas est in Deum. Crucem dicit ardorem fidei. Crux a cruciatulamus, cum aut per abstinentiam carneDominum non sequitur qui carnem macerat pro inani gloria, vel qui proximo carnaliter compatitur ut culpae faveat: ideo additum, est, et sequitur me.
Abbreviated transcription (Latin):
e puteo bibunt homines & peccora. Simi¬
it̾ de ratione quȩ quasi deprauata & obscu¬
laia magno labore foditur & exercctur. bibunt
ut homines. qui ea ad bonum utuntur. bibunt
ut peccora qui ad malum. Respondit itĩc
& dix̃ ei. O miis qui habet ex aqua hac sitiet Sr¬
iterum. Qui autem biberit ex aqua auam egõ
dabo ei non sitiet incternum. s acua quam ego

Expanded text:
e puteo bibunt homines et pecora. Similiter de ratione quae quasi depravata et obscurata magno labore foditur et exercetur, bibunt ut homines, qui ea ad bonum utuntur; bibunt ut pecora, qui ad malum. Respondit Jesus et dixit ei: Omnis qui bibet ex aqua hac, sitiet iterum. Qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum: sed aqua qua
Abbreviated transcription (Latin):
ad horam nonam.e ronimus¬
iii scripserunt contͣ eũgłium. suspicant᷑
discipulos xꝑi solis deliquium quod
statutis temꝑib accidere solet. ob imꝑitiam
suꝑ dño int̾pretatos. cum defectus solis nunqͣ
fiat nisi ortu lunȩ. Hulli autẽ dubium ẽ. pas¬
chȩ tempe fuisse plenam. Et ne uderetur uin¬
bra terrȩ & luna soli opposita breues fecisse tene¬
bras. trium horarum spatium ponitur. utt oĩs
oausantium occasio tolleretur. Tunc impleta
ẽ. hec ꝓph̃ia. Occumbet sol meridie & coutene¬
brabitur suꝑ terram in die lux. Et alibi. De¬
cubuit sol. cum adhuc. eẽt. inedia dies. Retra¬
rit sol radios. ne aut pendentem dñm iuderet
aut impii sua luce fruerentur. Be o.a.
otandum quod dñs recessuro a centro
bat ut eodem temꝑis articulo quo adȩ peccai¬
ti obeluserat iauuam paradysi. pauderet eam
latroni penttenti.¬

Expanded text:
ad horam nonam. HIQui scripserunt contra Evangelium, suspicantur discipulos Christi solis deliquium, quod statutis temporibus accidere solet, ob imperitiam super Domino interpretatos, cum defectus solis nunquam fiat nisi ortu lunae. Nulli autem dubium est Paschae tempore fuisse plenam. Et ne videretur umbra terrae et luna soli apposita, breves fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur ut omnis causantium occasio tolleretur. Tunc impleta est haec prophetia: Occumbet sol in meridie, et contenebrabitur super terram in die lux . Et alibi: Occubuit sol cum adhuc media esset dies . Retraxit sol radios, ne aut pendentem Dominum videret, aut impii sua luce fruerentur. BEDA. Notandum quod Dominus recessuro a centro bat, ut eodem temporis articulo quo Adae peccanti occluserat januam paradisi, panderet eam latroni poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit matͥ suȩ. Mulier. ecce filuis tuus. De¬
inde dicit discipulo. E cec mat̃ tua. Et ex illa
hora accepit eam discipulus in suam. A uoꝰ.
oralis insinuatur locus. Tacit quod faci¬
endum ammonet. scilicet ut a piis filiis
cura parentib impendatur. Ex hac doctrina
didicerat paulus. quod docebat dicens. Si quis
autẽ suis & maxime domesticis non ꝓuidet. fi¬
dem negauit. & ẽ. infideli deterior. Quid au¬
tem tam domesticum cuiq quam parentes fi¬
uis. aut filii parentibꝰ: Dñs ꝓ se matͥ alterũ
quodam m filium ꝓuidebat. iohannẽ scilicet

Expanded text:
lier, ecce filius tuus. Deinde dicit discipulo: Ecce mater tuo. Et ex illa hora accepit eam discipulus in suam. AUGUST. Moralis insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, scilicet ut a piis filiis cura parentibus impendatur. Ex hac doctrina didicerat Paulus quod docebat, dicens: Si quis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam domesticum cuique, quam parentes filiis, aut filii parentibus? Dominus pro se matri alterum quodammodo filium providebat, Joannem scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. quam natura duce puer obseruat. Qui
autẽ sinc meritis sola baptismi gr̃a saluantur.
magiu quidem erunt. s non aliquibꝰ maio-¬
res. Qui uult gͥ de maioribꝰ. ẽẽ. suscipiat par¬
uulos ꝓ amore xꝑi. quod. ẽ. ipsum suscipun
eis. idẽ. puerili simplicitate adhuc infirmos
penses uocat gaudium suum & coronam.
Luo autem usu quo decertissime futuris. ut iã
de existentibꝰ ioquimur. accipc dictum. uic. ẽ.
maior in regno cȩlorum. & suꝑus quis putas
maior.ẽ: Uel ita. Hicẽ. maior. id. ẽ. habens cau

Expanded text:
tutis, quam natura duce puer observat. Qui tutis, quam natura duce puer observat. Qui autem sine meritis sola baptismi gratia salvantur, magni quidem erunt, sed non aliquibus majores. Qui vult ergo de majoribus esse suscipiat parvulos pro amore Christi, quod est ipsum suscipi in eis, id est, puerili simplicitate adhuc infirmos penses gaudium suum et coronam. Illo autem usu, quo de certissime futuris ut jam de existentibus loquimur, accipe dictum, hic est major in regno coelorum: et superius quis putas major est? Vel ita? Hic est major, id
Abbreviated transcription (Latin):
eorum & dix̃. Amendico nobis. nisi conuersi fu¬
eritis & effitiamini sicut paruuli non intrabi¬
tis in regnum cȩlorum. Teronimꝰ in marc̃.¬
lli euntes disputauerant. de pͥncipatu. dñs in
domo docet eos suꝑbiam in humilitatem mu¬
tare. Principes autem laborant. humiles qui
uerat in ira. non meminit lesionis. non ui
pulchra muliere delectatur. honorem ambiti¬
significat humiles dignos ẽẽ. suo complexu.
qui uere possunt głari & dicere. Leua eius
sub capite meo & dextera illius amplerabitur
me. Quicumq g̃ humiliauerit se sicut par¬
uulus iste. hic maior ẽ. in regno cȩlorum. Si
quis uult primus. ẽẽ. erit om̃ium nouissi¬
mus & ininister. Et qui susceꝑit unum par¬
iuilum taiem in nomine meo. me suscipit.
N futuro quidem sc̃orum colle. Maz ister.¬
gio. nulla erit offitiorum p̃latio. U erumpta¬
men ibi sanctitate maior cris int̾ aliquos. uel
etiam unus de pͥmis. scd̃m quol hic uuante
rationis industria. magis scqueris formam uir¬

Expanded text:
nversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. HIERON. Illi euntes, disputaverant de principatu. Dominus in domo docet eos superbiam in humilitatem mutare. Principes enim laborant, humiles quiescunt. erat in ira, non meminit laesionis, non in pulchra muliere delectatur, honorem ambitiicat humiles dignos esse suo complexu, qui vere possunt gloriari et dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Quicunque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic major est in regno coelorum. Si quis vult primus esse, erit omnium novissimus et minister. Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. In futuro quidem sanctorum collegio, nulla erit officiorum praelatio. Verumtamen ibi sanctitate major eris inter aliquos, vel etiam unus de primis, secundum quod hic juvante rationis industria magis se queris formam vir
Abbreviated transcription (Latin):
dalum ponitur. utilius ꝑmittitur scandalũ
nasci. quam ueritas relinquatur. Auter. Per
molam asinariam sȩcularis uite circuitus ac
iabor ex primitur. & ꝑ ꝓfundum maris. extre¬
ma dampnatio signatur. Qg̾ ad sc̃ĩtatis spe¬
ciem deductus. uerbo siue exemplo cȩteros de¬
struit. melius. ẽẽt ei ut terre na acta constrin¬
gerent cum sub exteriori habitu ad mortẽ. quia
si solus caderet. tolerabilius in inferno cruciare

Expanded text:
dalum ponitur, utilius permittitur scandalum dalum ponitur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. HILAR. Aliter: Per molam asinariam saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris, extrema damnatio signatur. Qui ergo sanctitatis ad speciem deductus, verbo sive exemplo caeteros destruit, melius esset ei ut terrena acta constringerent eum sub exteriori habitu ad mortem. Quia, si solus caderet, tolerabilius in inferno cruciare
Abbreviated transcription (Latin):
pendatur mola asinaria in collo ctꝰ & demer¬
gatur in ꝓfundum maris. Ieromimus.¬
ui scandalitatur paruulus. ẽ. maiores
autem scandala non recipiunt. Recte
g̃ qui scandalitari potest pusillus appellatur.
quia magnꝰ quicqͥd patiatur. non declinat a
fide. S cd̾m ritum ꝓuntiȩ loquitur de mola
asinaria. quo maiorum criminum ista ap̃
ueteres iudeos pena suit. ut in ꝓfundum liga¬
to saxo ad collum. rei demergerentur. Hec sen¬
trntia goneralis ẽ. tam ad omnes quam ad apo¬
stolos. qui si de bonore contendere ꝑsisterent
quis eorum maior e̾t̃t: ꝑderent ꝑ suũ scandilũ
illos quos ad fidem uocabant. Sensus est.
Expedit. idẽ. multo melius ẽ. ꝓ culpa breuẽ
penam acciꝑe. quam ȩternis seruari cruciati¬
bꝰ. Non enum uudicabit ds̃ bis in ulipsum.
xpedit. hoc ẽ multo melius .c̃. inngrium
pęna atrocissima. temꝑali tam̃. fiure uitã
corpoream. quam ledendo frc̃m. mortẽ animȩ
ꝓmereri ꝓpctuam. Si tam̃ de ueritate scan¬

Expanded text:
collo ejus, et demergatur in profundum maris. HIERON. Qui scandalizatur, parvulus est. Majores enim scandala non recipiunt. Recte igitur qui scandalizari potest, pusillus appellatur. Quia magnus quidquid patiatur, non declinat a fide. Secundum ritum provinciae loquitur de mola asinaria, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuit, ut in profundum, ligato saxo ad collum, rei demergerentur. Haec sententia generalis est tam ad omnes quam ad apostolos, qui si de honore contendere persisterent, quis, eorum major esset, perderent per suum scandalum illos, quos ad fidem vocabant. Sensus est: Expedit, id est, multo melius est, pro culpa brevem poenam accipere, quam aeternis servari cruciatibus. Non enxpedit, id est, multo utilius est, innoxium poena atrocissima temporali tantum finire vitam corpoream, quam laedendo fratrem, mortem animae promereri perpetuam. Si tamen de veritate scan
Abbreviated transcription (Latin):
noe orta uidetur disputatio discipłorum de
pͥmatu. quia uiderant petrum & iacobum &
iohannem ductos in montem seorsum. ad ali¬
quud secretum eis credendum. Sed & petro
audierant claues regni cȩlorum ꝓmissas ec¬
clesaniq supra petram fidei a qua ipse nom̃
acceꝑat eilificandam. atq tributum pariter
ꝓpetro & dño redditum. Putabant gͦ uel il¬
los tres cȩteris. uel omnibꝰ petrum. c̃ẽ. p̾latũ.
Qͦd intelligens dñs uult desiderium glȩ sanare.
humilitatis contentione.M.R. L.

Expanded text:
nde orta videtur disputatio discipulorum de primatu, quia videbant Petrum, et Jacobum, et Joannem ductos in montem seorsum, ad aliquid secretum eis credendum. Sed et Petro audierant claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque supra petram fidei, a qua ipse nomen acceperat aedificandam, atque tributum pariter pro Petro et Domino redditum. Putabant ergo vel illos tres caeteris, vel omnibus Petrum esse praelatum. Quod intelligens Dominus, vult desiderium gloriae sanare humilitatis contentione. M.
Abbreviated transcription (Latin):
ccelaratur sepultuta ne aduespaseciet.
quando iam ꝓpt̃ parasceuetz facere
tale aliquid non licebat. Ieromimus.¬
n nouo ponitur monumñto. ne pꝰ resurrecti¬
onem &teris corꝑib remancntib resursexisse
alius fingeretur. Beo a
onum̃tum quoq ap̃ matheum &
marcum de petra excisum fuisse me¬
moratur. ne si ex multis lapidib edificatum
eẽt. suffossis tuinuli fundam̃tis ablatꝰ furto
diceretur. Solus tumulo dñs includitur.
ut specialis illius sepultura nĩȩ dissimilis
cẽt. sicut cȩtera arcbana dispensationis eiꝰ.
Unde illud. S ingularit sum ego donec

Expanded text:
cceleratur sepultura, ne advesperasceret, quando jam propter Parasceven facere tale aliquid non licebat. HIERON. In novo ponitur monumento, ne post resurrectionem, caeteris corporibus remanentibus, surrexisse alius fingeretur. BEDA. Monumentum quoque apud Matthaeum et Marcum de petra excisum fuisse memoratur ne, si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Solus tumulo Dominus includitur, ut specialis illius sepultura nostrae dissimilis esset, sicut caetera arcana dispensationis ejus. Unde illud: Singulariter sum ego donec
Abbreviated transcription (Latin):
mutuari. Nam in ꝑsccutionib lucem dĩ solus
plerumq amor uitȩ huius exeludit. Stellȩ ca¬
dent de cȩlo. ul ẽ. de eccł̃a. quoniam pene decrit
semen abrabȩ. cu assimilatȩ sunt stellȩ.

Expanded text:
mutuari. Namque in persecutionibus lucem Dei solus mutuari. Namque in persecutionibus lucem Dei solus plerumque amor hujus vitae excludit. Stellae cadent de coelo , id est, de Ecclesia, quoniam pene deerit semen Abrahae, cui assimilatae sunt stellae.
Abbreviated transcription (Latin):
putaret non etiam a mediterraneis regionib
congregandos: subiuiuxit marcus. A sũmo
terrȩ usq ad summum cęli. id ẽ. ab extremis
terrȩ finib ꝑ directum usq ad ultunos ter¬
rent ad iudicium. & electi & reꝓbi. Magist̃.¬
atheus dicit ã suminis cȩlorum usq ad
terminos eorum. quod significat omnes¬
S qui sunt sub curuitate cęli. quasi ꝑ orit outẽ.
Qm̃ commentatoris. ẽ. maxime in obscuris
locis diuersorum sententias. in optione lec¬
toris ponere. legamus & aliter. Statun post
tribulationem dierum illorum inceptam
ñ adbuc finitam. sol usticiȩ obseurabitur.
ad gelida corda.
icut enim ꝓ captu uidentis raduis mun¬
Idani solis aut pallidior uidetur aut
clarior. ita ꝓ deuocione credentis. unicuu&
sp̃uale lumen infunditur. Luna non dat lum̃
sobiectu terrȩ radii solis excludantur. sic c̃
eccła non dabit cum uitia carius obsistent.
ne fulgorem diuni luminis de xꝑi radũ possit

Expanded text:
putaret non etiam a mediterraneis regionibus putaret non etiam a mediterraneis regionibus congregandos, subjunxit Marcus: A summo terrae usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum usque ad ultimos terrent ad judicium, et electi et reprobi. Matthaeus dicit: A summis coelorum usque ad terminos eorum: quod significat, omnes qui sunt sub curvitate coeli, quasi per horizontem. Quoniam commentatoris est maxime in obscuris locis, diversorum sententias in opinione lectoris ponere, legamus et aliter: Statim post tribulationem dierum illorum incoeptam, non adhuc finitam, sol justitiae obscurabitur ad gelida corda. Sicut enim pro captu videntis radius mundani solis aut pallidior videtur aut clarior, ita pro devotione credentis unicuique spirituale lumen infunditur. Luna non dat lumen, si objectu terrae radii solis excludantur, sic et Ecclesia non dabit, cum vitia carnis obsistent, ne fulgorem divini luminis de Christi radiis possit
Abbreviated transcription (Latin):
num regis cȩlestis ingressum t ertis tremen¬
tib nuntiabunt. Tunc cognoscent consiliũ
iniquitatis suȩ. qui dñm maiestatis cruci¬
fixerunt. Et tunc frustra fatebuntur impiã
cȩcitatem suam. quando ostendet uuluera
sua rex głȩ. & quando uidebunt in quẽ con¬
punxerunt. Et uidebunt filium ho-¬
minis uenientem in nubib cęli. cum uirtute
ui prius sicut pluuia in uellus descen¬
dit inbumilitate. ueniet in potestate ꝙ
gła. Et quia nubes suscepit eum euntẽ in ce¬
lum & illic dictũ ẽ ab angłis. qm̃ sic ueniet sic̃ abũt.
merito credendꝰ ẽ. ñ solum ĩ eod corpe. uerum etiã
ĩ nube uenturꝰ. Et tunc mitet angłos suos
cũ tuba & uoce magra. & congregabunt electos ex.
potestas suscitandi mortuos. nox magna ut nullus
remaneat ñ suscitatꝰ. & ut om̃s sint in iudicio. Aqua¬
tuoruentiᷤ. ud ẽ. a quatuor climatib mundi. ori¬
ente. occidente. aquiloue. & austro. Et nequis

Expanded text:
inum regis coelestis ingressum terris tremeninum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. Tunc agnoscent consilium iniquitatis suae, qui Dominum majestatis crucifixerunt. Et tunc frustra fatebuntur impiam caecitatem suam, quando ostendet vulnera sua rex gloriae, et quando videbunt in quem compunxerunt. Et videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, cum virtute ui prius sicut pluvia in vellus descendit in humilitate, veniet in potestate et gloria. Et quia nubes suscepit eum euntem in coelum, et illic dictum est ab angelis, quoniam sic veniet sicut abiit, merito credendus est non solum in eodem corpore, verum etiam in nube venturus. Et tunc mittet angelos suos cum tuba et vocpotestas suscitandi mortuos, vox magna, ut nullus remaneat non suscitatus, et ut omnes sint in judicio. A quatuor ventis, id est, a quatuor climatibus mundi, oriente et occidente, aquilone et austro. Et ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
uid dñs uirtutes celoꝵ nisi angłos. archãgłos.
tronos. dominationes. pͥncipatus. & potesta-¬
tes appellat. quȩ in aduentu sui oculis nr̃is
uisibilit̃ apparebunt. ut districte tunc a no¬
bis exigant. hoc quod nos mͦ inuisibilis con¬
ditor ȩquarumiter portat: Be oa.
iud mirum tremere bomines. cum aspectu
iudicĩ tremant angłicȩ potestates: U nde
ios. Coluinne cȩli contremiscunt. & pauent
ad nutum eius. Quid gͦ faciunt tabulȩ
quando tremunt columnȩ: Quid uirgu¬
la deserti patitur. cum cędrus paradisicon¬
plangent se bii qui municipatum non ba¬
bent incelis. sed scripti sunt interra. Dicit io¬
hannes crisostomus quemadmodum ingredi¬
ente rege inciuitatem. exercitus anteccdit p̃se¬
rens signa atq uexilla regalia. & babitu ĩpai¬
rationis armissonȩ annuntiat regis intpoitũ.
ita dño descendente de cęlis. p̃cedet exercit᷑
angłorum & archangłorum. qui siguum cta¬
cis ut trium pbale uexillum p̃ferentes. diu¬

Expanded text:
uid Dominus virtutes coelorum, nisi angelos, archangelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu suo oculis nostris visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis Conditor aequanimiter portat: BEDA. Quid mirum tremere homines, cum aspectu judicii tremant angelicae potestates? Unde Job: Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus . Quid ergo facient tabulae, quando tremunt columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi conplangent se hi qui municipatum non habent in coelis, sed scripti sunt in terra. Dicit Joannes Chrysostomus, quemadmodum ingrediente rege in civitatem, exercitus antecedit, praeferens signa atque vexilla regalia, et habitu praeparationis armisonae annuntiant regis introitum; ita Domino descendente de coelis, praecedet exercitus angelorum et archangelorum, qui signum crucis ut triumphale vexillum praeferentes, div
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & ꝓpt̾ trinam temptationem passionis.
potest intelligi ter dñm orasse.M. ccxcxx.
uric uenit ad discipulos suos & ait illis.
Dormite iam. & requiescite. H ylariꝰ.
uod ad eos reu̾tens dormientesq repꝑi¬
ens pͥmum reuersus oburgat. sccdo
suet. tercło quiescere iubet. ratio ista. ẽ. quod
pͥmum pꝰ resurrectionem disꝑsos eos. & diffi¬
dentes ac trepidos rep̃bendit. scdo misso sp̃u
paraclito grauatos ad contueN dam euanglii
libertatem uisitauit. Nam aliquamdui legis
amore detenti. quodam fidei somno occupati
sunt. Tertio uͦ claritatis suȩ reditu. securitati
cos quietiq restituet. E cce appropinqua¬
uit hora. & filius hominis tradetur in mani
ntelligitur pꝰ illud dictum. dormite iam &
requiescite. siluisse dñm aliquantulum. & re¬
quieuisse discipulos. Nam pꝰ scdm̃ marcum
intulit. sufficit iam quod requieiustis. &
deinde addidit uenit hora. Surgite eanẽ.

Expanded text:
Unde et propter trinam tentationem passionis, Unde et propter trinam tentationem passionis, potest intelligi ter Dominum orasse. M. 299IV unc venit ad discipulos suos, et ait illis: Dormite jam et requiescite. HILAR. Quod ad eos revertens, dormientesque reperiens, primum reversus objurgat, secundo silet, tertio quiescere jubet: ratio ista est, quod post resurrectionem, dispersos eos et diffidentes ac trepidos reprehendit; secundo, misso Spiritu Paracleto, gravatos ad contuendam Evangelii libertatem oculos visitavit. Nam aliquandiu legis amore detenti, quodam fidei somno occupati sunt. Tertio vero, claritatis suae reditu, securitati eos quietique restituet. Ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur in manus ntelligitur post illud dictum, dormite jam et requiescite, siluisse Dominum aliquantulum, et requievisse discipulos. Nam post secundum Marcum, intulit, sufficit, jam quod requievistis, et deinde addidit, venit hora. Surgite, eamus;
Abbreviated transcription (Latin):
t factus. ẽ. sudor eu sicut guttȩ. sangul¬
nis decurcentis in tertam. Be pa¬
Iontra naturam ẽ. sanguinem sudare. sed
ꝑ terram sanguine irrigatam. declarat
tercenos sangune suo redemptos. Lcc⁊x
t cum surrexisset uenit iterum ad discĩ¬
pulos suos. & inuenit eos dormientes
pͣtristicia . M. R. Erant enim oculi eorum
oculi. negatione uicina. M. Et re¬
uctis illis iterum abiit & orauit tercio om.
R. eundem sermonem dicens. O rigenes.
ropt̾ exitum bonum qui erat futurꝰ pꝰ
bibitam amaritudinem calicis. orat to¬
ciens ut fiat uoluntas patris. Ideo enim̃ fun
ribꝰ uicibꝰ orauit. ut & nos a p̃teritis pec¬
catis ueniam & a p̃sentibꝰ malis tutelã
& a futuris ꝑiculis cautelam oremus. & ut
tem sicut trina. ẽ. temptatio cupiditatis. ita &¬
timoris. Est enum concupiscentia carnis. con¬
cupiscentia oculoꝵ ambitio icculi. ẽ. & timor
mortis. timor uilitatis. tunor doloris. Contra
quȩ omnia. docet oratione deb̾e nos muniri.

Expanded text:
tus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram. Contra naturam est, sanguinem sudare; sed per terram sanguine irrigatam, declarat terrenos sanguine suo redemptos. L. t cum surrexisset, venit iterum ad discipulos suos, et invenit eos dormientes prae tristitia. M. R. Erant enim oculi eorum oculi, negatione vicina. M. Et relictis illis, iterum abiit et oravit tertio. M. R. eumdem sermonem, dicens. ORIGEN. Propter exitum bonum, qui erat futurus post bibitam amaritudinem calicis, orat toties, ut fiat voluntas Patris. REMIG. Ideo ribus vicibus oravit, ut et nos a praeteritis peccatis veniam, et a praesentibus malis tutelam, et a futuris periculis cautelam oremus, et ut gamus. Item sicut trina tetimoris. Est enim concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, ambitio saeculi: est et timor mortis, timor vilitatis, timor doloris. Contra quae omnia docet oratione debere nos muniri.
Abbreviated transcription (Latin):
anquam si dicat. Non Ieronius¬
indigeo auxilio apłoꝵ. qui possem habe
sunt septuaguita duo milia. Una enum leso
apud ueteres sex milib complebatur hominũ
Duodecies autem sex milia. reddunt septua¬
guita duo millia. Et quia in septuaginta
auas gentes lingua hominum diuusa ẽ. inuil¬
nuit ñ. eẽ. uerendum. si contͣ eum om̃s nati¬
ones insurgunt. cum multo ferotiores possit
habere exercitꝰ angłorum. Cum gͣ posset ac¬
ciꝑe legiones nolebat acciꝑe. ut ꝑpatientiam
eius implerentur scripturȩ. ꝓpalantes de ipso
qm̃ ita eum pati conueniebat. Et hoc. ẽ. quod
sequit᷑. Quom̃ gͥ implebuntur scripturȩ:
Qm̃ sic oportet fieri. sinite usq huc.

Expanded text:
anquam si dicat: Non indigeo auxilio apostolorum, qui possem habere, sunt septuaginta duo millia. Una enim legio, apud veteres, sex millibus complebatur hominum. Duodecies autem sex millia, reddunt septuaginta duo millia. Et quia in septuaginta duas gentes hominum lingua divisa est, innuit non esse verendum, si contra eum omnes nationes insurgant, cum multo fortiores habere possit exercitus angelorum. Cum ergo posset accipere legiones, nolebat accipere, ut per patientiam ejus implerentur Scripturae prophetantes de ipso, quoniam ita eum pati conveniebat. Et hoc est quod sequitur: Quomodo ergo implebuntur Scripturae, quia sic oportet fieri? Sinite usque huc.
Abbreviated transcription (Latin):
eum. & ꝑcussit pontificis seruum. &
amputauit auriculam erꝰ dextiam.A. Erat
autem nomen seruo malchus. Teronimꝰ.¬
etrus eodem ardore quo cȩtera. ampu¬
tauit dextram aurem malebi. Scie¬
bat enim. quomͦ finces puniendo sacrilegos
mercedem usticiȩ & sacerdotii ꝑhemnis acce¬
unc ait itĩc petro. Calicem quem de¬
dit mͥ pat̃ non bibam illum: Mitte
gladium in uaginam. Augustuius.¬
econdi gladium p̃cepit. ut patientiam
A nr̃os doceamus non iundictam. Amb̾siꝰ¬
Iocabulo calicis. passionem corꝑis declarat.
Corꝑa enim nr̃a terrenoꝵ & fragilium
ex pressione signantũr. quȩ breui lapsu p̃cipi¬
tata franguntur. Ũnde alibi dñs. Uos pbari¬
sei pͥus quod deforis. ẽ. calicis & catini munda¬
tis. Eacile etiam ea quȩ mens uoluit interna
ꝑ corꝑis gesta ꝓduntur. sicut ea quȩ iutreus ca¬
lix interuis continet foris lucent. Bibit gͥ cali¬
cem corꝑis sui. qui corꝑalem fragilitatem ip̃ua¬
li absorbet affectu. & quasi in mentem animũq

Expanded text:
t pontificis servum, et amputavit auriculam ejus dextram. Erat autem nomen servo Malchus. HIERON. Petrus eodem ardore quo caetera, amputavit dexteram aurem Malchi. Sciebat enim quomodo Phinees, puniendo sacrilegos, mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceTunc ait Jesus Petro: Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? Mitte gladium in vaginam. AUGUST. Recondi gladium praecepit, ut patientiam nostros doceamus, non vindictam. Vocabulo calicis, passionem corporis declarat. Corpora enim nostra terrenorum et fragilium expressione signantur, quae brevi lapsu praecipitata franguntur. Unde Dominus alibi: Vos, Pharisaei, prius quod deforis est calicis et catini, mundatis . Facile etiam ea quae mens voluit interna, per corporis gesta produntur, sicut ea quae vitreus calix interius contitinet, foris lucent. Bibit ergo calicem corporis sui, qui corporalem fragilitatem spirituali absorbet affectu; et quasi in mentem animumque
Abbreviated transcription (Latin):
rogat. ut scirent eum. c̃ẽ. quem querebant.
Responderunt ei. Ir̃m natarenum. Dicit
eis itĩc. E go sum. S tabat autem uidas qui
tradebat eum cum ipsis. Ut g̃ dix̃ eis ego sũ
abicrunt retrorsum & cȩciderunt in terram
U bi nunc munimen armatorum: u na uox
dicentis ego sum. turbant sine telo aliquõ stra¬
uit. Quid iudicaturꝰ faciet. qui udicandus
hoc fecit: Quid regnaturus poterit. qui mori¬
turꝰ hoc potuit:¬
odo ubiq ꝑ euangelium dicit xꝑc ego sum.
& iudei ex pectantes antixꝑm retro abeunt.
& terrena quȩ amant cadunt. Iterum gͥ eos
interrogauit. Quem queritis: Iili autem dix¬
erunt. Itĩm nararenum. R espondit itĩc.
Diri uob̾is quia ego sum. Sigͦ me queritis.
sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem:
dixit. quia quos dedisti mͥ non ꝑdidi ex ipsis
aciunt quod iubet. sinunt eos abire quos ñ
uult pire. & impletur quod dixerat. non ꝑ¬
didi ex eis quemquam. Non quin pꝰ moritu¬

Expanded text:
rogat, ut scirent eum esse quem quaerebant. rogat, ut scirent eum esse quem quaerebant. Responderunt ei: Jesum Nazarenum. Dicit eis Jesus: Ego sum. Stabat autem et Judas qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis: Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. Ubi nunc munimen armatorum? Una vox dicentis: Ego sum, turbam sine telo aliquo stravit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? ALBINUS. Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuie per Evangelium dicit Christus: Ego sum, et Judaei exspectantes Antichristum retro abeunt? Et in terrena quae amant cadunt. Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum. Respondit eisum. Si ergo me quaeritis, sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit, quia quos dedisti mihi, non perdidi ex ipsis aciunt quod jubet, sinunt eos abire, quos non vult perire; et impletur quod dixerat, non perdidi ex eis quemquam. Non quin post moritu
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis tradis: Amice ad quod ue¬
osculum ingerit ei quem tradit. Auquid tam̃
rabet de uerecundia discipuli. quia non pa¬
lam eum ꝑsecutoribꝰ tradidit. sed ꝑ oseuli¬
signum.
uscipit dñs osenlum. non quod si mulare nos
doceat. sed ne. ꝓditionem fugere udeatur &
implet quod scrptum.ẽ. Cum his qui odeit᷑
pacem eram pacificꝰ. Q uod dicit uida osculo
filium hominis tradis. interrogatiue ꝓnun-¬
tiandum puto. quasi amantis affecꝰtu corripi¬
at traditorem. Aesi dicat. Amoris pignore
uulnus infligis. caritatis officio sangunem
fundis. paeis instrumento mortem irrogas. ser¬
uus dñm. discipulus ꝓdis magistrum.
oc uerbum amiec uxta anti. Peronimus.¬
phrasim intelligendum. ẽ. ut ꝑ contrarium
dicatur amicus. qui non erat amicꝰ sed inunicꝰ.
bilit̾ inuit nuptias. cui dr. A mice quo¬
mͦ huc intrasti non habeus uestem nuptialem:
Quem queritis: A U ostinus.¬
on ignorat quid uellent. sed mori paratꝰ inter¬

Expanded text:
Filium hominis tradis? Amice, ad quid veFilium hominis tradis? Amice, ad quid veosculum ingerit ei quem tradit. Aliquid tamen habet de verecundia discipuli, quia non palam persecutoribus eum tradidit, sed per osculsignum. Suscipit Dominus osculum, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, et implet quod scriptum est: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Quod dicit: Juda, osculo Filium hominis tradis? interrogative pronuntiandum puto, quasi amantis affectu corripiat proditorem. Ac si dicat: Amoris pignore vulnus infligis; charitatis officio sanguinem fundis; pacis instrumento mortem irrogas; servus dominum, discipulus prodis magistrum.oc verbum, amice, juxta antiphrasin intelligendum est, ut per contrarium dicatur amicus, qui non erat amicus, sed inimicus. biliter invitatus ad nuptias, cui dicitur: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem Quem quaeritis? AUGUST. Non ignorat quid vellent, sed mori paratus inter
Abbreviated transcription (Latin):
ohors non uideorum sed Augustinꝰ.¬
militum fuit a p̃side accepta. ut nullꝰ
tẽnentib auderet obsistere. Uenit etiam cum
uida a uideis tradita turba multa. ut siquis
resistere auderet contra tot non posset. Con¬
fidit de urtute scłi. qui desꝑat de auxilio dĩ.
Ũ erumptam̃ in nocte magistrum tradit. ut
sine turbis quȩ in die ficquent̃ aderant inue¬
niretur. Cum lanternis & fascibꝰ uenuint.
ite si latere uellet his quereretur. M ccci.
ui autem tradebat eum: dedit illis
signum dicens. Quemeumq osculatꝰ
tucio ipie.ẽ. tenete eum & ducite caute.
quȩ fecerat saluator facta magicis artibꝰ
Et quia forte audierat dñm in monte traris¬
figutatum. timebat ne simili transfiguratio¬
ne elaberetur. de manibꝰ ministrorum. Dat
gͦ signum osculi cum ueneno diaboli. sicut
cam optulit sacrificium subdolum & reꝓba¬
nunt. Et confestim accedens ad it̃m dix̃.
Aue ralbi. Et appropinquauit itĩu ut oicu¬
iaretur eum. Lħ̾e autem dix̃ ei. Luda. osculo

Expanded text:
ohors non Judaeorum, sed militum fuit, a praeside accepta, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Venit etiam cum Juda a Judaeis tradita turba multa, ut si quis resistere auderet, contra tot non posset. Confidit de virtute saeculi, qui desperat de auxilio Dei. Verumtamen in nocte magistrum tradit, ut sine turbis quae in die frequenter aderant, inveniretur. Cum laternis et facibus veniunt, ut si latere vellet, his quaereretur. M. Qui autem tradebat eum, dederat illis signum, dicens: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum, et ducite caute. quae fecerat Salvator, facta magicis artibus. Et quia forte audierat Dominum in monte transfiguratum, timebat ne simili transfiguratione elaberetur de manibus ministrorum. Dat ergo signum osculi cum veneno diaboli, sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobanunt. Et confestim accedens ad Jesum, dixit: Ave, Rabbi. Et appropinquavit Jesu ut oscularetur eum. Jesus autem dixit ei: Juda, osculo
Abbreviated transcription (Latin):
egnum celonim. id ẽ.
familias. qui pͥmos fecit nouissimos. & no¬
uissimos pͥmos. Ipse enumn xp̃c uerus pager¬
familias. tociꝰ hu mani generis curam habcis.
om̃i temꝑe uniuersos ad culturam uineȩ
uocat. Qui quando nꝰ agnoseitur. in secre¬
to.ẽ.s. quando agnoscitur. exit conducere
oꝑarios. ex occulto ꝓcedens ad noticiam.
U inea autẽ. ẽ. eccła. quȩ ab abel iusto usq
ad ultunum electum. quasi tot palmites mit¬
tit. quot scõs ꝓscit. Oꝑarii uͦ sunt p̾dicatores.
& unusquisq dum fide recta ꝑsistit. in aiui¬
nȩ legis obedientia. Conuentione autem
facta cum oꝑariis ex denario durno. inisit
eos in untam suam.
onuentio fuit confirmata ꝓmissio.
quod ad imagiiẽ dĩ reformanidi. ẽẽnt.
si ecclãm edificando decalogi mandatis insiste.¬
rent. In denario gͥ figuram regis habente.
qui olim ꝓ aece niimis compitabatur. & obe¬
dientiȩ p̃muim . & quia ex decalogi obseruantia
oꝑariis datur. manifeste significatur. Et

Expanded text:
egnum coelorum id est ifamilias, qui primos fecit novissimos, novissimos primos. Ipse enim Christus verus paterfamilias, totius humani generis curam habens, omni tempore universos ad culturam vineae vocat. Qui quando non agnoscitur, in secreto est; sed quando agnoscitur, exit conducere operarios, ex occulto procedens ad notitiam. Vinea autem est Ecclesia, quae ab Abel justo usque ad ultimum electum quasi tot palmites mittit, quot sanctos profert. Operarii vero sunt praedicatores et unusquisque, dum fide recta persistit in divinae legis obedientia. Conventione autem facta cum operariis ex denario diurno, misit eos in vineam suam. onventio fuit confirmata promissio, quod ad imaginem Dei reformandi essent, si Ecclesiam aedificando Decalogi mandatis insisterent. In denario igitur figuram regis habente, qui olim pro decem nummis computabatur, et obedientiae praemium, et quia ex Decalogi observantia operariis datur, manifeste significatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Si irĩc interrogat apłos. qucin me di xC.¬
cunt hominesꝰ es se a. que secuntur.
et dicit petro. Scandalum mͥ es.
XCI
U si ĩc dicit. Sunt quidam de
hic s tantib qui non gustabunt mortem. & in
monte transfiguratur.
XCII.

Expanded text:
i Jesus interrogat apostolos, Quem me dicunt homines esse, et quae sequuntur, et dicit Petro: Scandalum mihi es. XCI. Ubi Jesus dicit: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, et in monte transfiguratur. XCII.
Abbreviated transcription (Latin):
a communione ꝑfiloꝵ. quoꝵ guitur ẽ. sepul-¬
crum patens. quals etiam erat ueretieus uul¬
pibꝰ comparatus & auibꝰ. Est ꝓpͥa iustorum
sepultura de qua dr̃. Hȩc enim mittens hoc
unguentum in corpꝰ meum. ad sepeliendũ me
fecit. Et ideo qui bona in se fide sepelit xp̃m.
ut cum eo resurgat. diaboli ꝑfidiam in se ne

Expanded text:
a communione perfidorum, quorum guttur est sepula communione perfidorum, quorum guttur est sepulcrum patens : qualis etiam erat haereticus, vulpibus comparatus et avibus. Est propria justorum sepultura, de qua dicitur: Haec enim mittens hoc unguentum in corpus meum, ad sepeliendum me fecit Et ideo qui bona in se fide sepelit Christum, ut cum eo resurgat, diaboli perfidiam in se ne
Abbreviated transcription (Latin):
eat. ñ discipulatum respuens s ꝓuietate ya¬
item sepelire desiderans. dignus in quo xp̃c re¬
cinet caput. id ẽ. in quo diuinitas maneat.
U ei reclinatio capitis humilitatem xp̃i signi¬
ficat. quȩ in hoc non illo simulatore ac supbo
iocum habebat. I tĩc antem ait isli. Sequere
mẽ & dimitte mortuos sepelire mortuos aios.
tu autem uade & amiuntia regnum dĩ. Do
at ans minora bona pret iintenda. ẽẽ. ꝓuti¬
utate maioꝵ. Maius enim bonum ẽ. p̃dica¬
re quam patrem sepelire. Nam qui patrem
sepelit. carnem in terra abscondit. qui ũ p̃di¬
cat. mortuos a uitam resuscitat. Ier
ortuus ẽ. qui non credit. Cauendum ẽ. g̾
ne dum soliciti suinus de mortius. Nos
quoꝙ moriamur. Ambrosius.
ñs repiuliauit fraudulentum. & elegit in-¬
nocenteni. s eum cui patrem sciebat mor¬
tuum. illum patrem de quo dr̃. obliniscere
domun patris tui. Mystice. ñ reuocatus ab
officio pat̾s discipłs fuit. s: fidelis secernitur

Expanded text:
non discipulatum respuens, sed pro pietate patrem sepelire cupiens, dignus in quo Christus reclinet caput, id est, in quo divinitas maneat. Vel reclinatio capitis, humilitatem Christi significat, quae in hoc, non illo simulatore ac superbo locum habebat. Jesus autem ait illi: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Tu autem vade et annus minora bona praetermittenda esse pro utilitate majorum. Majus enim bonum est, praedicare, quam patrem sepelire. Nam qui patrem sepelit, carnem in terra abscondit; qui vero praedicat, mortuos ad vitam resuscitat. HIERON. Mortuus est qui non credit. Cavendum est ergo ne dum solliciti sumus de mortuis, nos quoque moriamur. ALBINUS. Dominus repudiavit fraudulentum et elegit innocentem; sed eum, cui patrem sciebat mortuum, illum patrem de quo dicitur: Obliviscere domum patris tui Mystice, non revocatus ab officio patris discipulus fuit, sed fidelis secernitur
Abbreviated transcription (Latin):
Uulpes foueas babent &s uo¬
lucres celi nudos: filius autem hominis non
hãbet ubi caput reclinet. Leronimus.¬
ste scͥba legis qui tantum luteram nouerat.
ñ erat sp̃ualis auditor dñi. Sed putabat eũ
c̃ẽ. unum de magistris luteratoribꝰ & ideo ñ
habuit locum ubi dñs caput suum reclina¬
ret. Uersutus uidelicet erat. ñ simplex & bu¬
nulis. quem diuinitas famniliari mansione
ĩhabitaret. ł uit autem ob hoc reptidiatus qͦd
iuisa magnitudine signoꝵ uolurt sequi sal¬
uatorem ut lucra ex miraculis quereret. sicut
sẏmon magus. Iuste gͦ a dño comiñdatur.
quasi dicente. Quid me ꝓpt̃ aiuitias cupis
ꝓpt̾ inanem iactantiam sequi uoluit.
quam significant aues: & finxit obsequium
discipuli se facturum. que fictio ꝑ uulpem
figuratur
ulpes enini ẽ. animal fallax. insidiis in¬
tentum. rapinas fraudis exercens. & it̾
ip̃sa hominum hos pitia in foueis habitans.
Ita heritius domuni fidei ñ habens. auos in
suam fraudem trabit. & a fide seducit. A it

Expanded text:
bent, et volucres coeli nidos. Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet. HIERON. Iste Scriba legis: qui tantum litteram noverat, non erat spiritualis auditor Domini, sed putabat eum esse unum de magistris litteratioribus et ideo non habuit locum ubi Dominus caput suum reclinaret. Versutus videlicet erat, non simplex et humilis, quem divinitas familiari mansione inhabitaret. Fuit autem ob hoc repudiatus, quod visa magnitudine signorum, voluit sequi Salvatorem, ut lucra ex miraculis quaereret, sicut Simon magus. Juste ergo a Domino condemnatur quasi dicente: Quid me propter divitias vis opter inanem jactantiam sequi voluit, quam significant aves, et finxit obsequium discipuli se facturum, quae fictio per vulpem figuratur ulpes enim est animal fallax, insidiis intentum, rapinas fraudis exercens, et inter ipsa hominum hospitia in foveis habitans, ita haereticus domum fidei non habens, alios in suam fraudem trahit, et a fide seducit. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
indesertum a sp̃u. ut tempta¬
retur a diabolo.
Unsulte lucas pͥmo po¬
suit. iħ̾c autem plenus
spĩi scõ regressus ẽ a iordane. ne dubitaretur a qͦ
spũ ductus fuit in desertum scđ̃m matheum. nel
expulsus sc̃m marcum. Proculdubio ñ uirtute
mali sp̃c ib̾e agitur in desertum. sed uolunitate
sui sp̃c ut sternat aduersarium. Ubi nobis pre¬
monstrat. ut pꝰ baptismũ accingamur contra
diabolum. relictis mundi illecebris & societate
t cum ieuinasset quadraguita dieb & quad ra¬
ginta noctib pꝰea esuruit. Optulit se temp¬
tatori quadraginita dieb & quadraginta nocti¬
noctis figurȩ congruit. semꝑ fidelib adẽ. aduer-¬
sarus. ñ cessans eos impedire. temptando.

Expanded text:
in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo. Consulte Lucas primo posuit: Jesus autem plenus Spiritu sancto, regressus est a Jordane, ne dubitaretur a quo spiritu ductus fuit in desertum secundum Matthaeum, vel expulsus secundum Marcum. Procul dubio non virtute mali spiritus Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus, ut sternat adversarium. Ubi nobis praemonstrat, ut post baptismum accingamur fortiter contra diabolum, relictis mundi illecebris et societate t cum jejunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus, postea esuriit. » Obtulit se tentatori quadraginta diebus et quadraginta noctinoctis figurae congruit, semper fidelibus adest adversarius non cessans eos impedire tentando.
Abbreviated transcription (Latin):
in eo fide & obedientia ꝑseu̾ando. & ipse in
nobis uelle & ꝑficere ac ꝑseu̾antiam dando.
Si quis in me non manserit. nittetur
foras sicut palmes. & arescet. & colligent eũ
&s in ignem mutent & ardet
igna uitis tanto sunt contemptibili¬
ora si inuite non manseruit. quanto
głosiora si mauserint. Unde erechiel. Preci

Expanded text:
in eo fide et obedientia perseverando, et ipse in in eo fide et obedientia perseverando, et ipse in nobis, velle ac perficere ac perseverantanserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Digna vitis tanto sunt contemptibiliora, si in vite non permanserint, quanto gloriosiora si manserint. Unde Ezechiel: Praeci
Abbreviated transcription (Latin):
excidentur ad ignem. Iam uos mundi
estis ꝓpt̾ sermonem quem locutus sum uob̃̾.
Quare non ait ꝓpt̾ baptismum. quo ab¬
luti estis. sed ꝓpt̾ sermonem. nisi quia & in
aqua nisi aqua. Accedit uerbum & fit sacͣ¬
mentum. Hinc quando pedes eis lauit. dix̃.
Qui lotus. ẽ. non indiget ut lauet. sed est
mundus totus. Unde tanta uirtus aquȩ. ut
corpꝰ tangat. & cor lauet. nisi faciente uerbo:
Non quia dr̃. sed quia creditur. C orde cͣredi¬
tur ad iusticiam. ore autem confessio fit ad
salutem. Manete in me &s ego in uobis.
Sicut palines non potest ferre fructum a se¬
metipso. nisi manserit in uite. sic nec uos nͥ
in me manseritis. Uox hẽticorum. ẽ. quod
homo ex scipso faciat iusticiam. sed ueritas
contradicit. Ego sum uitis. uos palmites
Qui manet in me & ego in eo. hic fert fructũ
multum. quia sine mẽ nichił potestis facere.
Nonait parum sed nichil. quia nec parũ
nec multum possumus sine illo. Manemꝰ

Expanded text:
excidentur ad ignem. Jam vos mundi excidentur ad ignem. Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Quare non ait: propter baptismum quo abluti estis, sed: propter sermonem, nisi quia et in st nisi aqua. Accedit verbum, et fit sacramentum. Hinc quando pedes eis lavit, dixit: Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus . Unde tanta virtus aquae ut corpus tangat et cor lavet, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Corde enim creditur ad justitiam: ore autem fit confessio ad salutem. Manete in me, et ego in vobis. Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis. Vox haereticorum est, quod homo ex se ipso faciat justitiam, sed Veritas contradicit. Ego sum vitis, vos palmites; qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil potestis facere. Non ait: parum, sed: nihil; quia nec parum nec multum possumus sine ipso. Manemus