comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redduntin: sed reposita sunt in fitinũ: arbitrantur
in hinꝰ temporalis uitȩ breintate restitui. Ceterum.
quia scilic& in hoc mundo nichil promissionũ reci¬
pientes. etiam in futuro eas ꝙ hac mcredulitate. ꝑ¬
demus. opimonibꝰ eorum nõ debemꝰ errare: ne igno¬
rata uerȩ diffinitionis sententia. titubantes ac tre¬
pidi tẽptationibꝰ. moueamur. cum eisdem nos qͦqꝙ
traditos inderimus: uel in iusticiam scilic& uel
incuriam huma narum rerum dõ quod dictu qͦque
nefas ẽ asscribentes: quia scõs uiros recteq ui¬
uentes. in tẽptatione ñ protegat. nec bonis ea quȩ
bona funt. nec malis mala retribuat. in presenti.
& cũ illis damnari merean. quos sophonias pro¬
inueniam᷑. qui huiꝰ modi que rimoniis dm̃ blafphe:¬
nare dicunt᷑. omĩs qui facit peccatũ bonus ẽ in conspec¬
tu dñi. & tales ei placent. aut certe. ubi ẽ ds uis¬
ticiȩ: illam quoꝙ blasphemiam quȩ in subse¬

Expanded text:
redduntur, sed reposita sunt in futurum, arbitrantur redduntur, sed reposita sunt in futurum, arbitrantur in hujus temporalis vitae brevitate restitui. Caeterum quia scilicet in hoc mundo nihil promissionum recipientes, etiam in futuro eas pro hac incredulitate perdimus, opinionibus eorum non debemus errare: ne ignorata verae definitionis sententia titubantes ac trepidi, tentationibus moveamur, cum eisdem nos quoque traditos viderimus, vel injustitiam scilicet, vel incuriam humanarum rerum Deo, quod dictu quoque nefas est, ascribentes, quia sanctos viros recteque viventes in tentatione non protegat, nec bonis ea quae bona sunt, nec mala malis retribuat in praesenti, et cum illis damnari mereamur, quos Sophonias proinveniamur, qui hujusmodi querimoniis Deum blasphemare dicunte ubi est deus iustitiae? illam quoque blasphemiam quae in subse
Abbreviated transcription (Latin):
iis inter fecd. tantũq dñs passus fuerie engr suos
famulos facinꝰ ꝑpetrari. ut uiros cunetis mrabi¬
les in manus trader& impiorũ: mesti ad scm ppe¬
odorum singularem in conuersatione acduali pre¬
ximus inrum. Hic nanq morabatur in cellis
Qui locus inter nitriam ac scitiam situs. & amonaste.¬
rris quidem itrie quinq milibꝰ distans: octoginta mi¬
lium solitudine ab heremo scithi in qua cõmorabat᷑
interuemente discernitur. Eui cum de predictorum
uirorũ nece que rimoniam fudissemus. ammirantes tan¬
tam dĩ pacientiam. quod uiros scilic& illiuꝰ meritr. talt̃
de huiꝰ modi liberare temptatione debuerint. ne se ipsos
quidem preripuerint de manibꝰ impiorũ : aut cur ds̃
ammitti in seruos suos tantũ facinus concessiss&:
eatus Theodorus respondit. Haec questio illorũ sole
animos ꝓmouere : qui parum fidei uł scientiȩ possi¬
dentes. merita scõrum uel p̾mia que nõ in presenti

Expanded text:
lis interfecti tantumque dominus passus fuerit erga suos lis interfecti tantumque dominus passus fuerit erga suos famulos facinus perpetrari, ut uiros cunctis mirabiles in manus traderet inpiorum, maesti ad sanctum Theodorum singularem in conuersatione actuali perreximus uirum. hic namque morabatur in Cellis, qui locus inter Nitriam ac Scitium situs et a monasteriis quidem Nitriae quinque milibus distans octoginta milium solitudine ab heremo Sciinterveniente, discernitur. Cui cum de praedictorum virorum nece querimoniam fudissemus, admirantes tantam Dei patientiam quod viros scilicet illius meriti talitepondere de hujusmodi liberare tentatione debuerint, ne se ipsos quidem praeripuerint de manibus impiorum, aut cur Deus admitti in servos suos tantum facinus concessisset.Beatus Theodorus respondit: Haec quaestio solet animos permovere eorum qui parum fidei vel scientiae possidentes, merita sanctorum vel praemia quae non in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
do uastissima ẽ: usq arabiam. ac mare mortuum. Qͦ
ingressu deficiunt fluenta iordanis. & incineres so¬
domorũ amplissima extensione porrecta. Inhae
rantes: repente sunt a discurrentib sarracenorum
latrunculis interempti. Quorũ corpora. licet scire¬
mus tã apontificibꝰ regionis illius. quã ab inuiersa
plebe arabum. tanta ueneratione prerepta. & int̃
reliquias martyrum condita ut in numeri populs
e duobꝰ op̃pidis concurrentes. grauissimum Nbr
certam̃ indixerint. & usq ad gladiorũ conflicdum
pro scã rapina sit eoꝵ ꝓgressa contentio dsmr pu
inter se deuotione concertant. qͥnam uistiuis eorum
sepulturas ac reliquias possiderenti aliis scilrc&
de uicinia commorationis ipsoꝵ. aliiside origias
rumdam ñ medio criter ex hac parte scandalizanei¬
um frm̃ offensione ꝑ moti inquirentes ꝙ car unco
merta. ac tantarũ uircutũ turi ita sint a latrusicoi¬

Expanded text:
do vastissima est usque ad Arabiam ac mare Mortuum, quo do vastissima est usque ad Arabiam ac mare Mortuum, quo ingressa deficiunt fluenta Jordanis, et cineres Sodomorum amplissima extensione porrecta  Al. prantes, repente sunt a discurrentibus Saracenorum latrunculis interempti. Quorum corpora, licet sciremus tam a pontificibus regionis illius quam ab universa plebe Arabum tanta veneratione praerepta, et inter reliquias martyrum condita, ut innumeri populi e duobus oppidis concurrentes gravissimum sibi certamen indixerint, et usque ad gladiorum conflictum pro sancta rapina sit eorum progressa contentio, dum pia inter se devotione decertant quinam justius eorum sepulturam ac reliquias possiderent, aliis scilicet de vicinia commorationis ipsorum, aliis de originis rundam non mediocriter ex hac parte scandalizantium fratrum offensione permoti inquirentesque, cur tanti meriti ac tantarum uirtutum uiri ita sint a latruncu
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio pessit inferri .U. Obiectio. quemad modum ipse
ds̃ dicatur creare mala .Ui. Responsio suꝑ nnit̾rogatione
ꝓposita .uii. Int̾rogatio. an reus sit qͥ iusto intulit mor¬
tem. cum iustus habeat de morte mercedem. Uiu¬
Responsio ad p̾cedentẽ int̾rogationem. UiusExemplum
iob adiabolo tẽptati. & dnĩ atuda tradito. & qd iusto
tã prosꝑa quã aduersa ꝓficiant ad salutem.X
De iurtute iuri ꝑfecti: qui ambi dexter figurabit̃ nõ cupã¬
De duplici genere. tẽptationũ. quȩ triplici mͦ inferũtur¬
Quomͦ uir iustus ñ cere. sed signo amantino signato¬
rio debeat eeᷤᷤ consimilis. xiti. In t̾rogatio si possit mens iugit᷑
in una atꝙ eadem qualitate durare.xiin kesponsio ad int̾ro¬
gantis ꝓpositionem.xu. Quod detͥmentũ sit discedentis e cella.¬
xui. De mutabilitate. etiam suꝑnarũ cęlestiumꝰ inrtutooi.
uod nemo riuna fubitanea colla batur
n palestinȩ partibus. iuxta thecue
uicam. qui amos ꝓphetam meruit ꝓcreare. solitu¬

Expanded text:
o, quemadmodum ipse deus dicatur creare mala. Responsio super interrogatione proposita. Interrogatio an reus sit qui iusto intulit mortem, cum iustus habeat de morte mercedem. Responsio ad praecedentem interrogationem. Exemplum Iob a diabolo temptati et domini a Iuda traditi, et quod iusto tam prospera quam aduersa proficiant ad salutem. De uirtute uiri perfecti qui ambidexter figuraliter nuncupatDe duplici genere temptationum quae triplici modo inferunturQuomodo uir iustus non cerae, sed adamantino signatorio debeat esse consimilis. Interrogatio, si possit mens iugiter in una atque eadem qualitate durare. Responsio ad interrogantis propositionem. Quod detrimentum sit discedentis e cella. De mutabilitate etiam supernarum caelestiumque nirtntum. Quod nemo ruina subitanea conlabatur. In Palaestinae partibus ivicum qui Amos prophetam meruit procreare , solitu
Abbreviated transcription (Latin):
lut parua ac leiia negligant᷑. corrũpunt tigna
uirtutũ : & pꝰ hȩc influunt imbre largissimo
uitiorũ. Per quẽ in die hiemali. id ẽ. in tempr̃
temptationis : ingruente impugnatione diaboli.
expellitur mens de habitatione uirtutum: in
qua scilic& aliquando circũspectam diligentiã
r&cinens. uelut in domo ꝓprie possessionis reqͥ¬
euerat. His itaq comꝑtis: infinitam spĩtalis cr¬
bi ꝑcepimus uoluntatem: ita ut ex hac collati¬
one maiore animt gaudio repleremuir. quam
ante tristicia suꝑ nece scõꝵ fueram affecti
Non solum enĩ de quibꝰ hesitabamꝰ edocti sum̃
uerũ &iam illa quȩ ꝓ tenuitate sensus nri mi¬
nus inquirete noueramus: sub illius quȩstionis
int̾rogatione cognotumus. Explicit collatio

Expanded text:
lut parua ac leuia neglegantur, conrumpunt tigna lut parua ac leuia neglegantur, conrumpunt tigna uirtutum et post haec influunt imbre largissimo uitiorum, per quem in die hiemali, id est in tempore temptationis, ingruente inpugnatione diaboli expelletur mens de habitatione uirtutum, in qua scilicet aliquando cireumspectam diligentiam retinens uelut in domus propriae possessione requieuerat. His itaque conpertis infinitam spiritalis cibi percepimus uoluptatem, ita ut ex hac conlatione maiore animi gaudio repleremur, quam ante tristitia super nece sanctorum fueramus adfecti. non solum enim de quibus haesitabamus edocti sumus, uerum etiam illa, quae pro tenuitate sensus nostri minus inquirere noueramus, sub illius quaestionis interrogatione cognouimus. VII. CONLATIO
Abbreviated transcription (Latin):
sim uitiis in crescentibꝰ. casi miserabili conci¬
disse. Ante contritionem enĩ p̃cedit incuria
& ante ruinã mala cogitatio. Quem ad modũ
sdomus nunquã subitaneo ad ruinam procum¬
bit impulsu. nisi ͣantiquo uicio fundam̃ti
aut longa in habitãtiũ desidia. stillicidiis pri-
mum paruissimis penetrantibꝰ. corrupta sensim
fuerint munim̃ta tectoꝵ: quibꝰ. ꝑ ue aisstam negli.¬
gñtiam in maiore modo patefactis atq collapsis
riuatim pꝰ hȩc influ& pluuiarũ ymbriumq tem¬
pestas. In pigriciis enĩ humiliabitur cogtignati¬
O: & in segnitia manuũ. stillabit domus. Qđ animnȩ
spĩtalit̾ euenire. idem salomon aliis uerbis ita
de signat: stillicidia inquiens. eiciunt hominem
in die hie mali de domo sua. E legant᷑ gͦ mentis in¬
curiam domin cõparauit. tectoꝙͣ neglecto: ꝑ quã
primo quidem uelut minutissima que dam pȩne¬
trant ad animam stillicidia passionum. Qtiȩ. si ue¬

Expanded text:
sim vitiis increscentibus casu miserabili concisim vitiis increscentibus casu miserabili concidisse. Ante contritionem enim praecedit ruina, et ante ruinam mala cogitatio ; quemadmodum domus numquam subitaneo ad ruinam procumbit impulsu, nisi aut antiquo vitio fundamenti, aut longa inhabitantiQuod nemo ruina subitanea collabatur. mum paruissimis penetrantibus corrupta sensim fuerint munimenta tectorum, quibus per netustam neglegentiam in maiorem modum patefactis atque conlapsis riuatim post haec influet pluuiarum imbriumque tempestas. in pigritiis enim humiliabitur eontignatio, et in segnitia manuum stillabit domus. quod animae spiritaliter euenire idem Salomon aliis uerbis ita designat stillicidia, inquiens, eiciunt hominem in die hiemali de domo sua. eleganter ergo mentis incuriam domati conparauit tectoque neglecto, per quam primo quidem uelut minutissima quaedam penetrant ad animam stillicidia passionum. quae si ue
Abbreviated transcription (Latin):
Altud nanq ẽ immutabilis nat᷑e ẽẽ: aliud uur¬
tutis industria boniq custo dia. ꝓ tm mutabilis
di gram ñ mutari. Quic quid enĩ ꝑ diligntiam uel
ad quirit᷑ uł tenetur: potest etiam ꝑ negligentiã
deperire. Ideoq dicitur. ne beatifices hominẽ
litutus. quã uis uincere soleat. ac frequent pal¬
mas uctoriȩ cõsequat᷑: ñ potest tamen a me.¬
tu ac suspicione in certi ꝓuentus ee securus.
Et ic circo. ds̃ solꝰ immutabilis uł bonꝰ dicitur
qͥ bonttatem ñ industriȩ studio sed naturalit̾
possidens. ñ potest aliud eeͤ quã bonus. Nulla
parta iugiter teneatur. necesse ẽ. eam semp
illa qua adquisita est. sednlitate custodiri¬
Quod nemo ruina subitanea collabatur.
apsus uero quispiam. nequaquã subitanea ririna
corruisse credendus ẽ: sed ant praue institirtio¬
nis deceptus exordio. aut ꝑ longam ñtis incuri¬
am paulatĩ uirtute animi decidente. & ꝑ hoc sen¬

Expanded text:
aliud namque est inmutabilis naturae esse, aliud uiraliud namque est inmutabilis naturae esse, aliud uirtutis industria bonique custodia per inmutabilis dei gratiam non mutari. quidquid enim per diligentiam vel adquiritur uel tenetur, potest etiam per neglegentiam deperire. ideoque dicitur : ne beatifices hominem titutus, quamuis uincere soleat ac frequentes palmas uictoriae consequatur, non potest tamen a metu ac suspicione incerti prouentus esse securus. et idcirco deus solus inmutabilis uel bonus dicitur, qui bonitatem non industriae studio, sed naturaliter possidens non potest aliud quid esse quam bonus. nulla parta iugiter teneatur, necesse est eam semper illa qua adquisita est sedulitate atQuod nemo ruina subitanea collabatur. Lapsus vero quispiam nequaquam subitanea ruina corruisse credendus est, sed aut pravae institutionis deceptus exordio, aut per longam mentis incuriam paulatim virtute animi decidente, et per hoc sen
Abbreviated transcription (Latin):
dem fuerit euagatus. Illam nanq quã in cella re¬
sidens adqͥerat animi intentionẽ si fuerit re¬
laxata. recuꝑare. rursus ñ sine labore poterit
ac dolore: & ꝑ hoc seductus retro. ñ de amisso
cogitabit ꝓfectu. quẽ suꝑ adicere potint si ecella
non fuusse digressus: sed gaudebit potiuꝰ. si illũ
statũ de qͦ recidit. semccipsũ senserit recepisse.
Nam sic̃ amissum ac p̃teritũ tẽpiis ult̾ius reuoca¬
ri ñ potest: ita ne illa quidẽ quȩ ꝑierunt pos¬
sunt emolumta restiti. Qtiãtum lib& nr̃i p
hȩc animi intentio fuerit oꝑata. instantis dies
ꝓfectus. & p̾sentis tẽpris questus ẽ: non lucri
supnas potestates ut diximꝰ subiacere. decla
rant illi qͥ de eoꝵ mimero corruptȩ uolunta¬
tis uicio corruerunt. Vnde neq illi immutabi¬
lis naturȩ e̾e putandi sunt. qͥ in illa qua crea¬
ti sunt beatitudine ꝑseuerant: eoqd in contra¬
riam partem ñ fuerint similit̃ deprauati

Expanded text:
dem fuerit evagatus. Illam namque quam in cella redem fuerit evagatus. Illam namque quam in cella residens acquisierat animi intentionem, si fuerit relaxata, recuperare rursus non sine labore poterit ac dolore, et per hoc reductus retro non de amisso cogitabit profectu quem superadjicere potuit, si e cella non fuisset excussus, sed gaudebit potius si illum statum de quo recidit semetipsum senserit recepisse. Nam sicut amissum ac praeteritum tempus ulterius revocari non potest, ita ne illa quidem quae perierunt possunt emolumenta restitui. Quantumlibet enim post haec animi intentio fuerit operata, instantis diei profectus et praesentis temporis quaestus est, non lucri nas potestates, ut diximus, subrant illi, qui de eorum numero corruptae uoluntatis uitio conruerunt. unde neque illi inmutabilis naturae esse putandi sunt, qui in illa qua creati sunt beatitudine perseuerant, eo quod in contrariam partem non fuerint similiter deprauati.
Abbreviated transcription (Latin):
batude hom ut immaculatus sit c nisluo
appareat. n atus de muliere: Eiece inter scos
eius nemo immutabilis: & celi nͥ funt mundi
inconspectu eius. Solum nanq dm̃ immiteau
sum inquit ds̃ & ñ mitor: qd̾ scibiede ipse sit
solus. nat᷑alit semꝑ bonꝰ. semꝑ plenus. sempꝙ
ꝑfectus: cui nichił nec adici posfit aliquando
nec minu. Ideoꝙ debemꝰ ad uirtutum studia
in remissa cura ac sollictendine nosmn& ipsos
semꝑ exteñdere: ipsisꝙ nos iugn exercians
occupare : ne cessante ꝓfecti. confesam dini¬
nutio subsequatur. Ut enim diximus. in uno
mens eodemq statu manere ñ preual& : id ẽ ut
nec augm̃ta uirtutum capiat: nec detrim̃ta susti¬
neat. Non ad quisisse eñ eius minuisse ẽ. quia de¬
sinens ꝓficiendi appetitus. ñ aberit apericulo
deoq iugis cellȩ commoratio. retenda ẽ. Totiẽs
tiã em̃ reuersus quis. uelut nouuꝰ in ea. & incipiens ha¬
bitator titubabit atq turbabit᷑: quotiẽs ab ea¬

Expanded text:
us appareat natus de muliere? ecce inter sanctos eius nemo inmutabilis, et caeli non sunt muidi in conspectu eius. solum namque deum inmutabsum, inquit, deus, et non mutor, quod scsolus naturaliter semper bonus, semper plenus, semperque perfectus, cui nihil nec adjici possit aliquando, nec minui. Ideoque debemus ad virtutum studia irremissa cura ac sollicitudine nosmetipsos semper extendere, ipsisque nos jugiter exercitiis occupare; ne cessante profectu, confestim diminutio subsequatur. Ut enim diximus, in uno mens eodemque statu manere non praevalet, id est, ut nec augmenta virtutum capiat, nec detrimenta sustineat. Non acquisisse enim ejus minuisse est, quia desinens proficiendi appetitus non aberit a periculo Ideoque jugis cellae commoratio retentanda est. Toties enim etiam reversus quis velut novus in ea et incipiens habitator, titubabit atque turbabitur, quoties ab ea
Abbreviated transcription (Latin):
sibi scdm̃ eandem formam qua. damnati sunt. etiam
si in presenti supplicium differat᷑. in futi iudicii exa¬
minatione reddendum. Et quia uidem excessum
quẽdam. dum gnã tẽptationũ uł ultionũ ꝑcurrere
uolumiis. aꝓposita narratione fecisse. qua dicebamꝰ
uirũ ꝑfectum in utraque tẽptatione manese semꝑ
im mobilem: ad eandem nunc iterum seuertamuꝵ.
non deb& ẽẽ similis cere. uł altertuꝰ cuiꝰq materie
mollioris. quȩ semꝑ characteri signantium cedens.
ꝓeius forma atq imagine figat᷑. quãnq inse tãdiu
retin&: donec alio rursum stiꝑ impresso signaculo
reformetur. atq ita fi& ut nunquã in sua qualita¬
te ꝑsistens. ad formã eoꝵ quȩ imprimunt᷑. semper
conuertat᷑ ac transeat : quinpotius deb& quoddã
e̾e ad amantinũ signatoriũ. ut in uiolabilem mens
nr̃a figuram. sun semꝑ custo diens characꝰ teris uni
uersa quȩ intulerint᷑ sibi. ad qualitatem sui status

Expanded text:
sibi secundum eandem formam qua illi damnati sunt, etiam sibi secundum eandem formam qua illi damnati sunt, etiam si in praesenti supplicium differatur, in futuri iudicii examinatione reddendum. et quia uidemur excessum quendam, dum genera temptationum uel ultionum percurrere uolumus, a proposita narratione fecisse, qua dicebamus uirum perfectum in utraque temptatione manere semper inmobilem, ad eandem nunc iterum reuertamur. e similis cerae uel alterius cuiusquam materiae mollioris, quae semper characteri signantium cedens pro eius forma atque imagine figuratur quamque in se tamdiu retinet, donec alio rursum superinpresso signaculo reformetur. atque ita fiet, ut numquam in sua qualitate persistens ad formam eorum quae inprimuntur semper conuertatur ac transeat. quin potius debet uelut quoddam esse adamantinum signatorium, ut inuiolabilem mens nversa quae incurrerint sibi ad qualitatem sui status
Abbreviated transcription (Latin):
c&eris quoq qui futura uł negligentes. uł pentẽ
ñ credentes. considatione tantũmodo presentrũ
frangebant᷑. tror istarũ quas meuebant uitaonu
incuteret᷑ exemplo: nec apud illam sumini nomi¬
nis maiestatem. ẽẽ humanaruni rerum &e cotidi¬
anȩ dispensationis incuriam: docum̃to hinꝰ se¬
ueritatis agnoscerent: ac retͥbutorem dm̃ cunc¬
toꝵ actuum: ꝑhȩc quȩ grauissime formidabant.
excepisse sententiam: qua sunt & illi puniti qͦs
prediximus extitisse sacrilege pͥuaricationis
auctores. ut factum ẽ in illo qͥ sabbato ligna
collegerat. uł in anania & saphyra. qͥ parũ qd¬
dam de substantia sua infidelitatis erxori ser¬
uauerant: n Qe qualia fuerint ponda peccato¬
ru: sed quia reꝑti nouȩ transgress ionis p sump¬
tores de huer prebere ceteris. quẽ ad modum
peccati. ita &iam penȩ ac terroris exemplum: ut qͥs¬
qins eadem deinceps affectare temptass&: nosset

Expanded text:
ceteris quoque, qui futura uel neglegentes uel penitus ceteris quoque, qui futura uel neglegentes uel penitus non credentes consideratione tantummodo praesentium frangebantur, terror istarum quas , metuebant ultionum incuteretur exemplo, nec apud illam summi numinis maiestatem esse humanarum rerum et cotidianae dispensationis incuriam documento huius seueritatis agnoscerent ac retributorem deum cunctorum actuum per haec quae grauissime formidabant mexcepisse sententiam, qua sunt et illi puniti quos praediximus extitisse sacrilegae praeuaricationis auctores, ut factum est in illo qui sabbato ligna collegerat uel in Annania et Sapphira, qui parum quiddam de substantia sua infidelitatis errore seruauerant. non quo aequalia fuerint pondera peccatorum, sed quia reperti nonae transgressionis praesumptores debuerunt praebere ceteris quemadmodum peccati, ita etiam poenae ac terroris exemplum, ut quisquis eadem deinceps adfectare temptasset, nosset
Abbreviated transcription (Latin):
ita pͥmintiante diuina censura. ecce ego inducam
suꝑ te malũ. & demetã posteriora tua. & int̾fici¬
am de a hab mingentem ad parietẽ. & claustim
& nouiss inium in isrł. & dabo domũ tuam sicut do¬
mum iheroboam filii nabath. & sicut domũ baasa
filii ahi& quia egist nt me ad iracundiam .ꝓuo¬
cares. & peccare fecisti isrł: canes &iam comedent
iherabel in agro ihexrahel si mortuuꝰ fuerit a abh
in ciuitate comedent eum canes. si autẽ mortitus
fuerit in agro. comedent eũ uolucres cęli. & illud
qd ꝓingenti comminatione denuntiatur: n inferet᷑
cadauer tuũ in sepulchrũ patrum tuorũ: non quõ
ił illuiꝰ tã ꝓphana comm̃ta. qͥ uitulos aureos ad
ꝑp&uam preuaricationem plebis impiamꝙ. adnõ
separationem prnnꝰ instituit. uł illorum tã in nime¬
ra. tamq nefaria sacrilegiorum crimina. hȩc exco¬
quere breuis ac mom̃tanea pȩna sufficer&: sedut

Expanded text:
ita pronuntiante diuina censura: ecceego iidncam ita pronuntiante diuina censura: ecceego iidncam anper te malum, et demetam posteriora tai, et interficiam de Achab mingentem ad parieiem, et clausum et nouissimum in Israhel. et dabo domum tuam sicut domum Hieroboam filii Nabsti ut me ad iracundiam provocares, et peccare fecisti Israel; canes etiam comedent Jezabel in agro Jezrahel: si mortuus fuerit Achab in civitate, comedent eum canes; si autem mortuus fuerit in agro, comedent eum volucres coeli . Et illud quod pro ingenti comminatione denuntiatur: Non inferetur cadaver tuum in sepulcrum patrum tuorum : non quod uel illius tam profana conmenta, qui uitulos aureos ad perpetuam praeuaricationem plebis impiamque a domino separationem primus instituit, uel illorum tam innumera tamque nefaria sacrilegiorum crimina haec excoquere breuis ac momentanea poena sufficeret, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
liti. & ñ es mundata a sordibꝰ. tuis. Quã ob rem¬
ut ꝑttissimus inedicꝰ. expensis ontĩb salutaribꝰ cu¬
ris: nec ullum iã remedii genus qd in firmitati eiꝰ
possit aptari. dñs fuꝑ esse conspiciens. quadam¬
modo inquitatũ etus magnitudine suꝑatus. ac
discedere abilla clem̃ti sua castigatione cõpellit̾
Itaq ei denuntiat dicens. Iam non irascar tibi:
aelus meus recessit ate. De aliis is quorum ñ
preduratnit cor freqñtia peçcatoꝵ. nec illa seueris¬
ad salutem: dicitur. E mendabo eos. in auditu tri¬
bulationis suȩ. Non ignoramus alias quoq anim¬
aduersionũ siuȩ ultionum causas: quȩ inferunt
his qui grauissime deliquerunt. ñ ad expianda
eoꝵ crimina. nec ad abolenda merita peccatorũ.
sed ademendationẽ in&imiq utuentium. Que eui¬
dent: ihe roboam filiũ nabath. baasã quoq filiũ
a hia. & a hab. atq ihezabel. illata cognoscim̾

Expanded text:
lui et non es mundata a sordibus tuis sed nelui et non es mundata a sordibus tuis sed neperitissimus medicus, expensis omnibus salutaribus curis, nec ullum jam remedii genus quod infirmitati eorum possit aptari Dominus superesse conspiciens, quodammodo iniquitatum magnitudine superatur, ac discedere ab illa clementi sua castigatione compellitur, itaque ei denuntiat, dicens: Jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . De aliis vero quorum non praeduravit cor frequentia peccatorum, nec illa severisad salutem, dicitur: Emendabo eos in auditu tribulationis suae . Non ignoramus alias quoque animadversionum sive ultionum causas quae inferunthis qui grauissime deliquerunt, non ad expianda eorum crimina nec ad abolenda merita peccatorum, sed ad emendationem metomque uiuentium. quae euidenter in Hieroboam filium Nabath, Baasa quoque filium Achia et Achab atque Iezabel inlata cognoscimus
Abbreviated transcription (Latin):
reuersi. & iterum. Percusfisti eos & ñ dolue
runt  attriuist eos. & renuerunt accipe dis¬
ciplinam: Indurauerunt facies suas suꝑ petrã
noluerunt reuerti. Erga quoꝵ curationẽ. om¬
nem tempr̃is istuiꝰ medicinam uidens ꝓpħa in
cassũ fuisse consũptam: desꝑans quodam modo
iã de eoꝵ salute. ꝓclamat. Defecie sufflatoriũ
in igne: frustra conflauit conflator: maliciȩ enim
urȩ ñ sunt consumptȩ. Argentum reprobũ uocate
eos: quia dñs piecit illos. Hanc salutarẽ ignis
purgationem. circa eos qui pͣdurati sunt sceleribꝰ
suis. in aniter se dñs adhibuisse. sub ꝑsona iherłm
concrete ꝓfunda rubigine peccatoꝵ: ita conque¬
ritur : pone inqͥens eã fuꝑ primas uacuam. ut inca¬
lescat & lique fiat ȩs enis & confl&ur in medio
eius inguinamtum etus. Multo labore sudatũ ẽ.
non exiuit de ea ninia rubigo eius. neq ꝑigne.
Inimun ditia tua execrabilis: quia mundare te uo¬

Expanded text:
reuersi, et iterreuersi, et iterrunt: adtriuisti eos, et rennuerunt accipere disciplinam: indurauerunt facies suas super petram, noluerunt reuerti. erga quorum curationem omnem temporis istius medicinam uidens propheta in cassum fuisse consumptam, desperans quodammodo iam de eorum salute proclamat: defecit sufflatorium in igne, frustra conflauit conflator: malitiae enim uestrae non sunt consumptae. argentum reprobum uocate eos, quia dominus proiecit eos. hanc salutarem ignis purgationem circa eos qui praedurati sunt sceleribus suis inaniter se dominus adhibuisse sub persona Hierusalem concretae profunda robigine peccatorum ita conqueritur pone, inquiens, eam super prunas uacuam, ut incalescat, et liquefiat aes eius: et confletur in medio rubigo eius multo labore sudatum est et non exibit de ea nimia rubigo eius neque per ignem inmunditia tua execrabilis quia mundare te vo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam id qđ seuiens relique rat inimicus. illa cęles¬
ti aduersus eũ uoce tripudiat. & insultat. Sibo¬
na fuscepimus de manu dni: mala quate ñ sustine¬
bimus: Nudus egressus sũ de utero matris mee
nudus reuertar illuc. D ñs dedit. dñs abstulit. sic̃
dño placuit sic factum e: sit nom̃ dñi benedicꝰ¬
tum. Ambi dextrum merito dixerim & ioseph: qͥ
in prosperis gratior patri seligiosior frĩbꝰ. accepti¬
or dõ: in aduersis castus dño. fidelis carceri. mitis¬
simus uinctis. in iuriarũ immemor beneficus
fribꝰ. ñ solum ꝑtus. sed etiam munificus inuentẽ.
Nii ergo eorumq consimiles. recte amphotero¬
dexoi. idẽ. ambi dextri. nuncupantuꝵ. Utraq
enim manu utuntur ꝙ dextera : & int̾ hȩc quȩ
apłs dinumerat transe untes dicunt. Parma¬

Expanded text:
etiam id quod saeuiens reliquerat inimicus illa caelesetiam id quod saeuiens reliquerat inimicus illa caelesti aduersus eum uoce tripudiat et insultat: si bona suscepimus de manu domini, mala non sustinebimus? nudus egressus sum de utero matris meae, nudus reuertar illuc: dominus dedit, dominus abstulit: sicut domino placuit, sic factum est: sit. nomen domini benedictum. ambidextrum merito dixerim et Ioseph, qui in prosperis gratior patri, religiosior fratribus, acceptior deo, in aduersis castus, domino fidelis, carcere mitissimus uinctis, iniuriarum inmemor, beneficusfratribus non solum pius, sed etiam munificus inuenitur. hi ergo eornmque consimiles recte ἁμφοτεροδέξιοι, id est ambidextri nuncupantur. utraque enim manu utuntur pro dextera et inter haec quae apostolus dinumerat transeuntes par
Abbreviated transcription (Latin):
in corruptam animi fortitudinem reteutabat: cum de¬
mꝙ omi substantia atq opibus destitutus. fter¬
qui linii erat factus habitator: e uelut quidã
corporis sui seuerissimꝰ carnifex terra radebat
sanem ꝓfluentem : atq ex omi parte menbro¬
runi glebas uermtum merfis in pro funda uil¬
nerũ digitis detrahebat. In quibꝰ cunctis. in nul¬
lam desperando ꝓlapsus ẽ blasphemiam. nec
aduersum creatorem suũ in aliquo murmura¬
uit : qui immo nequaquã tanta tẽptationũ mole
atꝙ acerbitate: cont̾ritus. ipsum quoq qd̾ ex om¬
ni pristina facultate suo corpori siꝑfuerat indu¬
mentum. quodq solum ꝙ ipso uestiebat᷑ adia¬
boli potuerat uastatione saluari. rescindens atq
abiciens. ad iecit suꝑ illam quã dirissimus predo in¬
tulerat spontaneam uoluntatem. Comã quoq capi¬
tis quȩ sola de prioris głȩ reliquiis intacta reman¬
serat. uexatori suo proiecit abscisam: & amputans

Expanded text:
incorruptam animi fortitudinem retentabat, cum deincorruptam animi fortitudinem retentabat, cum denique omni substantia atque opibus destitutus sterculinii erat factus habitator et uelut quidam corporis sui seuerissimus carnifex testa radebat saniem profluentem atque ex omni parte membrorum glaebas uermium mersis in profunda uulnerum digitis detrahebat. in quibus cunctis in nullam desperando prolapsus est blasphemiam nec aduersum creatorem suum in aliquo murmurauit. quin immo nequaquam tanta temptationum mole atque acerbitate conterritus ipsum quoque quod ex omni pristina facultate suo corpori superfuerat indumentum, quodque solum quia ipso uestiebatur a diaboli potuerat uastatione saluari, rescindens atque abiciens adiecit super illam, quam dirissimus praedo intulerat, spontaneam nuditatem. comam quoque capitis, quae sola de prioris gloriae reliquiis intacta remanserat, uexatori suo proiecit abscisam et amputans
Abbreviated transcription (Latin):
triumphator effectus. tam de sinstro statu quã de dex¬
tro. palmam uictoriȩ consequetur. Qualem beatã
iob leginus meruisse: qui utiq ꝑ dexteram coro¬
nabatur. quando septem filiorum pater. opulen¬
tus ac diues. incedens. cottidiana ꝙ eorum purifica¬
tione sacrificia dño deferebat. ñ tam sibi eos quã
dõ susceptos ac familiares cupiens exhibere.
quando ianua eius om̃i aduementi patebat: quã¬
do erat pes claudorum. & oculus cecorum: quan¬
qo de uelleribus ouium etus humeri calefie¬
bant infirmoꝵ. quando erat orphanorũ pater.
& uir uiduarum. quando ne in corde quidem
suo suꝑ immici sui ruina gauisus est. Idemꝙ
rursum ꝑ sinistram partem. sublimiore uirtute
de aduersitatibꝰ triumphabat: cum septemrfi¬
liis uno orbatus mom̃to. non ut pater acerbo
luctu conficiebatur. sed ut uerus dĩ famulus
pauprimus. nudus ex diuite. ex ualido tabidꝰ
ex inclito & głoso. ignobilis atꝙ despectus.

Expanded text:
triumphator effectus tam de sinistro statu quam de dextriumphator effectus tam de sinistro statu quam de dextro palmam uictoriae consequetur. qualem beatum Iob legimusi meruisse, qui utique per dexteram coronabatur, quando septem filiorum pater opulentus ac diues incedens cotidiana pro eorum purificatione sacrificia domino deferebat, non tam sibi eos quam deo susceptos ac familiares cupiens exhibere, quando ianua. eius omni aduenienti patebat, quando erat pes claudorum et oculus caecorum, quando de uelleribus ouium eius umeri calefiebant infirmorum, quando erat orfanorum pater et uir uiduarum, quando ne in corde quidem suo super inimici sui ruina gauisus est. idemque rursum per sinistram partem sublimiore uirtute de aduersitatibus triumphabat, cum septem filiis uno orbatus momento non ut pater acerbo luctu conficiebatur, sed ut uerus dei famulus pauperrimus, nudus ei diuite, ex ualido tabidus, ea inclyto et glorioso ignobilis atque despectus
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad iracundiȩ furorẽ ꝑturbationum igne suc¬
cenditur cum suꝑbiȩ seu cenodoxiȩ elatione
pulsat᷑: cũ tristicia mortẽ oꝑante depͥmitur. cũ
machinis acidiȩ & impugnatione comcutitur: cum¬
que omi spĩtali feruore subtracto. quodam tepo¬
re atq irrationabili merore torpescit. ut ñ solũ
cogitationib rectis ac feruentib deseratur: sed
etiam psalmus. otatio. lectio. remotio cellȩ. simul
horreant. & intolerabili quodam tetroq fastidio
uniuersa sordeant instrumenta uirtutum. Quibꝰ
cũ pulsatur monachus: sinistris partib se cognos¬
cat ingeri. Quisquis g̾ in illis quȩ dextrȩ par¬
tis eẽ prediximus. minime fuerit Sub ministrante
gła uanitatis elatus. & in istis quȩ sinistrȩ par¬
tis sunt uirilit̃ dimicans. nulla desperatione
conciderit. ac potuꝰ de contrariis arma quedã
patientie ad exercitium uirtutis assũpserit
utraq manu utetur ꝓ dext̃a & in utro q acdu

Expanded text:
cum ad iracundiae furorem perturbationum igne succum ad iracundiae furorem perturbationum igne succenditur, cum superbiae seu cenodoxiae elatione pulsatur, cum tristitia mortem operante deprimitur, cum machinis acediae et inpugnatione concutitur cumque, omni spiritali feruore subtracto quodam tepore atque inrationabili maerore torpescit, ut non solum cogitationibus rectis ac feruentibus deseratur, sed etiam psalmus, oratio, lectio, remotio cellae simul horreant et intolerabili quodam taetroque fastidio uniuersa sordeant instrumenta uirtutum, quibus cum pulsatur monachus, sinistris partibus se cognoscat urgueri. quisquis igitur in illis quae dextrae partis esse praediximus minime fuerit subintrante gloria uanitatis elatus et in istis quae sinistrae partis sunt uiriliter dimicans nulla desperatione conciderit ac potius de contrariis arma quaedam patientiae ad exercitium uirtutis adsumpserit, utraque manu utetur pro dextera et in utroque actu
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtales. In qua dunc consistit quando feruens
spũ desideriis & cõcupiscentiis omĩbꝰ dnãtur.
absq ullo labore ac difficultate uitia carnis respu.¬
it uł abscidit: cum sublimatus aterra. imiuersa
presentia atq terrena. ue lut in anem fumũ um¬
bramq uacuam contẽplatur. & ut mox transit᷑a
contẽpnit: cũ fut᷑a ꝑ excessum m̃tis nõ solum arden¬
tissime cõcupiscit. uerũ &iam clarius intuent᷑ cũ
efficatiꝰ sp̃italibꝰ pascim ͭ theoriis: cum lucidiuꝰ rese¬
rata sibi conspicit celestia sacram̃ta. cũ orationes
purius atq alacrius emittit ad dm̃: cũ ita spc̃ ar¬
dore succensus. ad ea que ininsibilia sunt & ęt̾na.
tota animi alacritate trans migrat. ut nequaquã
se iam credat in carne confistere. Hab& similit̃
& sinistram: cũ tẽptationũ turbinib implicat᷑ cũ
ad desideria carnis incentiuorũ estib imflãmat᷑.

Expanded text:
spiritales, in qua tunc consistit quando fervens spiritales, in qua tunc consistit quando fervens spiritu desideriis et concupiscentiis omnibus dominatur, absque ullo labore ac difficultate vitia carnis vel respuit vel abscindit, cum sublimatus a terra, universa praesentia atque terrena velut inanem fumum umbramque vacuam contemplatur, et ut mox transitura contemnit, cum futura per excessum mentis, non solum ardentissime concupiscit, verum etiam clarius intuetur, cum efficacius spiritalibus pascitur theoriis, cum lucidius sibi reserata conspicit coelestia sacramenta, cum orationes purius atque alacrius emittit ad Dominum, cum ita spiritus ardore succensus ad ea quae invisibilia sunt et aeterna tota animi alacritate transmigrat, ut nequaquam se jam credat in carne consistere. Habet similiter et sinistram, cum tentationum turbinibus implicatur, cum ad desideria carnis incentiuorum aestibus inflammatur,
Abbreviated transcription (Latin):
curos felicitatis sue ꝓuentu. runa maiori prosternne¬
sunt ergo qui figuraliter in scripturis scis amphõ
tero dexor id e. ambi dextri nuncupantur: ut ille
aoth in libro uudicum fuisse describitur: qͥ utraꝙ
manu utebatur ꝓ dextera. Quam uirtutem. tta po:¬
terimus nos quoq intellectualit̾ possidere : si ea quȩ
prospera sunt dexteraꝙ censentur. & ea quȩ ad¬
uersa sunt ac sinistra dicuntur. bono rectoq usu.
ad partem fecerimus dext̾am ꝓtinere: ut quecũꝙ
fuerint illata. fiant nobis scdm̃ apłm arma
iusticiȩ. Duabꝰ. namq partib & ut ita dixerim
manbꝰ: interiorem hominẽ nr̃m subfistere. pui¬
demus. Nec quisquã sc̃orum carere. ac sinistra quã¬
diximus potest: sed in hoc uirtus ꝑfecta discernit᷑
siinutrãq ĩ dext̾am bene utuendo conuertat.
Et ut manifestius hoc qd̾ dicimus possit intelli¬
gi : hab& uir sc̃s dext̃am. successus uidelicet

Expanded text:
curos felicitatis suae prouentu ruina maiore prostercuros felicitatis suae prouentu ruina maiore prostersunt ergo qui figuraliter in scripturis sanctis ăμφοτεροδέιοι, id est ambidextri nuncupantur, ut ille Aoth in libro Iudicum fuisse describitur, qui utraque manu utebatur pro dextera. quam uirtutem ita poterimus nos quoque intellectualiter possidere, si ea quae prospera sunt dextraque censentur et ea quae aduersa sunt ac sinistra dicuntur bono rectoque usu ad partem fecerimus dexteram pertinere, ut quaecumque fuerint inlata fiant nobis secundum apostolum arma iustitia. daabus namque partibus et ut ita dixerim manibus interiorem hominem nostrum subsistere peruidemus, nec quisquam sdicimus potest, sed in hoc virtus perfecta discernitur, si utramque in dexteram bene utendo convertat. Et ut manifestius hoc quod dicimus possit intelligi, habet vir sanctus dexteram, successus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
hostium telis. nec ꝓsꝑis dũ taxat elatus. nec deiecꝰ¬
tus adũfis: sed itinere plano. ac uia regia semꝑ
incedens: ab illo tranquillitatis statu. nequaquã
lscicia suꝑueniente quasi in dext̾am mot̾. nec in¬
gruentib adtĩsis tristiciaq dominante. uelut
ad leuã rursus impulsus. Pax enĩ multa diligñtibꝰ.
nom̃ tuũ: & ñ est illis scandalum. De illis uͦ qui ꝑ
singłos casus. in currentes pro eorũ qualitate. ac uarisate
mutantur: ita dr̃. Stultus aut̃ sicut luna mutabitur
om̃ia aduersa uiro ꝑotenti. Nec ꝓsꝑis enĩ rebus pro¬
ficit. nec emendatur ad uersis. Eiusdem nanꝙ uirti.
tissimũ est. Facilius tam̃ quis elidi potest ꝓsperis.
qua ad uersis. Hȩc enĩ interdũ etiam in uitos reti¬
nent atq humiliant: & conpunctione saluberri¬
ma uel minus peccare faciunt uł emendant: Illa u̾i
mollibꝰ mentẽ ac ꝑniciosis extollentia blandim̃tis s¬

Expanded text:
hostium telis, nec prosperis dumtaxat elatus nec deiechostium telis, nec prosperis dumtaxat elatus nec deiectus aduersis, sed itinere plano ac uia regia semper incedens, ab illo tranquillitatis statu nequaquam laetitia superueniente quasi in dexteram motus nec ingruentibus aduersis tristitiaque dominante uelut ad laeuam rursus inpulsus. pax enim multa diligentibus nomen tuum: et non est illis scandalum. de illis uero, qui per singulos incurrentes casus pro eorum qualitate ac uarietate mutantur, ita dicitur: stultus autem sicut luna mutabitur. omnia aduersa uiro insipienti. nec prosperis enim rebus proficit nec emendatur aduersis. eiusdem namque uirtutissimum est. facilius tamen quis elidi potest prosperis quam aduersis. haec enim interdum etiam inuitos retinent atque humiliant et conpunctione saluberrima uel minus peccare faciunt uel emendant: illa uero mollibus mentem ac perniciosis extollentia blandimentis se
Abbreviated transcription (Latin):
a sinistris: id ẽ. ꝑ glãm & ignobilitatem. ꝑ im famia
& bonã famam. ut seductores & ueraces. ut tristes
semꝑ aut̃ gaudentes. ut egentes multos aut̃ locu¬
pl&antes. & ceta. Omĩa ergo quȩ ꝓspera reputãtur.
& dext̾e dicunt᷑ partis. quȩ sc̃s apostolus głȩ & bo¬
nȩ famȩ uocab ulo designauit. illa &iam quȩ exis¬
timantur adu̾sa. quȩ ꝑ ignobilitatẽ & infamiam
euident̾ expressit. queq asimstris eẽ describit
efficiunt᷑ uiro ꝑfecto arma iusticię. si illata sibi
magnanimit᷑ Sustentauerit: qđ uidelic& ꝑ hȩc
dimicans. & istis ipsis quib impugnari putatur
adũsis tanquã armis utendo. eisq uelut arcir&
gladio. scutoꝙ ualidissimo. contra illos qͥ hec
ingerunt cõmunitus. ꝓfectum suȩ patientiȩ ac
uirtutis ad quirat. gloriosissimum constantiae
triũphum ex ipsis quȩ l&aliter inferunt᷑ capien

Expanded text:
a sinistris, id est per gloriam et ignobilitatem, per infamiam a sinistris, id est per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et ueraces, ut tristes semper autem gaudentes, ut egentes multos autem locupletantes, et cetera. omnia ergo quae prospera reputantur et dextrae dicuntur partis, quae sanctus apostolus gloriae et bonae famae uocabulo designauit, illa etiam quae existimantur aduersa, quae per ignobilitatem et infamiam euidenter expressit quaeque a sinistris esse describit, efficiuntur uiro perfecto arma iustitiae, si inlata sibi magnanimiter sustentauerit, quod uidelicet per haec dimicans et istis ipsis quibus inpugnari putatur aduersis tamquam armis utendo eisque uelut arcu et gladio scutoque ualidissimo contra illos qui haec ingerunt conmunitus profectum suae patientiae ac uirtutis adquirat, gloriosissimum constantiae triumphum ei ipsis quae letaliter inferuntur capiens
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ ꝑtinere. Iuui. Exemplũ iob adiabolo tẽp¬
suis tẽptationibꝰ. reddidit : sed illi ipsi qͥ eas uiri¬
liter ꝓtulit ad quistuit: nec uiqde  ȩterm supꝑlici
im munitate. donabitu: qđ ꝓdicio etus ad salu¬
tẽ generis ꝓfecit. humani. Non enĩ ꝓuentus con¬
siderandus ẽ. operis: sed operantis affectus. Qua¬
propter
hec deb& in nobis diffinttio immobilit̃ custodiri.
quod nulli malum ab alio possit inferri: nͥ qͥ illud
ignauia sui cordis ac pusillanimitate cõtraxerit:
hanc eandẽ sententiam beato apło uno uersiculo
confirmante. Scimus aut̃ qm̃ diligñtib dm̃ omĩa
cooꝑant᷑ ad bonũ. Dicens enĩ omĩa cooꝑantur ad
bonum: unĩsa ñ solũ quȩ prospera uerũ &iam quȩ
putant᷑ adũsa. pariter comphendit. Per quȩ. &
in alio loco idem apostolus se transisse describit.
cũ dicit. Per arma tusticiȩ quȩ a dextris sunt &

Expanded text:
tudinem pertinere. CAPUT IX. Exemplum beati Job a diabolo tentudinem pertinere. CAPUT IX. Exemplum beati Job a diabolo tensuis temptationibus reddidit, sed illi ipsi qui eas uiriliter pertulit adquisiuit, nec ludas aeterni supplicii inmunitate donabitur, quia proditio eius ad salutem generis profecit humani. non enim prouentus considerandus est operis, sed operantis adfectus. quapropter haec debet in nobis definitio inmobiliter custodiri, quod nulli malum ab alio possit inferri, nisi qui illud ignauia sui cordis ac pusillanimitate contraxerit, hanc eandem sententiam beato apostolo uno uersiculo coufirmante: scimus autem quoniam diligentibus deum omnia cooperantur ad bonum. dicens enim omnia cooperantur ad bonum uniuersa non solum quae prospera, uerum etiam quae putantur aduersa pariter conprehendit. per quae et in alio loco idem apostolus se transisse describit, cum dieit: per arma iustitiae quae a dextris sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo si inter empͣus uistus non solũ nichil mali ꝑpes¬
sus ẽ. sed &iam mercedem passionis assequit᷑: quomͦ
in reatum uocabitur. qͥ nõ nocuit mortẽ inferendo.
sed profuit: Iuiii. Res ponsio ad p̾cedentẽ interroga
Theodorus Nos de proprieate boni maliq tionem
uel eiꝰ quod diximus eẽ mediũ. disputamus: ñ de
affectu eoꝵ qui ista commitunt. Nec enim quis im¬
ptus uel inquus. idcirco impunitus erit: quia ma¬
litia sua tusto nocere non potuit. Tolerantia entni
& uirtus iusti. ñ illi qͥ mortẽ uł supplicia intulit.¬
uł tẽptationes. sed illi ꝓficit ad mercedem: qͥ illata
sibi pacienter excepit. Ideoq & hic merito pumet᷑
pro crudelitatissue uitio. qͥa malum uoluit infer¬
re: & ille nichil ominꝰ nichil mali ꝑpessus est. ꝙ
uirtute anii fui patient᷑ tẽptationes doloresq
sustentans. ea quȩ malo ꝓposito illata sunt. ad ꝙ¬
fectum melioris flatus & ęt̃nȩ uitȩ fecit beati¬

Expanded text:
Ergo si interemptus justus non solum nihil mali perpessus est, sed etiam mercedem passionis assequitur, quomodo in reatum vocabitur, qui non nocuit mortem inferendo, sed profuit? CAPUT VIII. Responsio ad praecedentem interrogationem. Theodorus: Nos de proprietate boni malique, vel ejus quod diximus esse medium disputamus, non de affectu eorum qui ista committunt. Nec enim quis impius vel iniquus idcirco impunitus erit, quia malitia sua justo nocere non potuit. Tolerantia enim et virtus justi non illi qui mortem vel supplicia intulit, sed illi proficit ad mercedem qui illata sibi patienter excepit. Ideoque et hic merito punietur pro crudelitatis saevitia, qua malum voluit inferre, et ille nihilominus nihil mali perpessus est, quia, virtute animi sui patienter tentationes doloresque sustentans, ea quae malo proposito illata sunt, ad profectum melioris status et aeternae vitae fecit beati
Abbreviated transcription (Latin):
nec in die iudicii earũ qualitas quẽ ad modum
operum exigeretur a nobis. ita ꝑ isaiam dño com¬
minante. ecce inquit ego uenio ut congregẽ
oꝑa & cogitationes eoꝵ cũ omibꝰ. gentibꝰ & lin¬
guis : sed ne condẽpnari. quidẽ earũ teftimonio.
ł defendi in illo terribili at ꝙ m& uendo exa¬
mine scdm beati apłi sentergiam meremur:
ita dicentis. Et inter se: ogitationibꝰ accu¬
santibꝰ aut sciam defendentib : in die qua
tudicabit dñs occulta hominũ: scdm̃ euan

Expanded text:
nec in die iudicii earum qualitas quemadmodum nec in die iudicii earum qualitas quemadmodum operum exigeretur a nobis, ita per Esaiam domino conminante: ecce, inquit, ego uenio ut congregem opera et cogitationes eorum cum omnibus gentibus et linguis, sed ne condemnari quidem earum testimonio uel defendi in illo terribili atque metuendo examine secundum beati apostoli sententiam mereremur ita dicentis: et inter se inuicem cogitationibus accusantibus aut etiam defendentibus, in die qua iudicabit deus o
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes multas. Anob ergo earũ qualitas
pend& : qͥa cogitatio inquit scientibꝰ eã appro¬
pinquat: uir aut̃ prudens inueniet eã. Quicꝗͥd
enĩ inueniri posse: nrę prudentiȩ industriȩq
subiectume᷑: si nõ fuerit inuentũ. sine dubio
nr̃ȩ desi diȩ. uł imprudentiȩ. no naturȩ ui¬
tio deputandũ ẽ. Cin sensui: p̃sal mista quoq
congruit dicens. Beatus uir cuiꝰ ẽ auxilium
abste dñẽ : ascensus in corde suo disposuit
Uidetis gͦ in nr̃a ditione consistere. ut siue as¬
census. id ẽ. ꝑtingentes ad dm̃ cogitationes. siue
descensus. ad terrena scilic& et carnalia cor¬
ruentes : in nr̃is cordibꝰ disponamus. Quȩ si
non in nr̃a potestate. cõsisterent: nec pharisȩos
dñs increpass&. quid cogitatis mala in cordibꝰ.
ur̃is. nec ꝑ propħam p̾cepisset dicens. auferte
malũ cogͣitationũ urarum ab ocuilis meis. et
usquequo morabunt᷑ inte cogitationes noxiȩ:

Expanded text:
cogitationes multas. a nobis ergo earum qualitas cogitationes multas. a nobis ergo earum qualitas pendet, quia cogitatio inquit, bona scientibus eam adpropinquat, uir autem prudens inueniet eam. quid quid enim ut inueniri possit nostrae prudentiae industriaeque subiectum est, si non fuerit inuentum, sine dubio nostrae desidiae uel inprudentiae, non naturae uitio reputandum est. cui sensui Psalmista quoque congruit dicens: beatus uir cui est auxilium eius abs te, domine: ascensus in corde suo disposuit. uidetis ergo in nostra dicione consistere, ut sine ascensus, id est pertingentes ad deum cogitationes, siue descensus, ad terrena scilicet et carnalia conruentes, in nostris cordibus disponamus. quae si non m nostra potestate consisterent, nec Pharisaeos dominus increpasset: quid cogitatis mala in cordibus uestris? nec per prophetam praecepisset dicens: auferte malum cogitationum uestrarum ab oculis meis, et: usque quo morabuntur in te cogitationes noxiae?
Abbreviated transcription (Latin):
cheroluchinitos. id ẽ semꝑ mobilis. & multum
mobilis est. Quod &ciam in sapientia quȩ diͣ
salomonis aliis uerbis ita describit᷑. geo dese
culum aggrauat mentẽ. multa cogitantem. Hec gͥ
ꝑ cõditionẽ naturȩ nunquã potest ociosa consifte.¬
re: sed necesse ͤ eam nͥ pro uisũ habuerit ubi suos
exerceat motiis. & in quibꝰ iugit᷑ occup&ur. pro¬
pria mobilitate. discurrere. & ꝑ omĩa uolitare.
donec longo exercitio. usiiq assue facta diut᷑no
quo uos in cassũ dicitis laborare. exꝑiat᷑ & discat
quas memoriȩ suȩ. materias debeat preparare.
erga quas circũagat indefessos uolatus. & un¬
morandi robur adqͥrat. & ita p̾ualeat aduer¬
sas inmici suggestiones qͥb detrahebatur ex¬
trud̾e : atq in illo quẽ desidat ftatu & qualita¬
te durare. Non gͦ hanc euagationem cordis nr̃i
uł naturȩ humanȩ. uł dõ creatori esꝰ de bem̾
asscribere. Uera est enĩ scripturȩ sententia. qr
ds̃ fecit homine̾ rectum : & ipsi quȩsierunt

Expanded text:
efinitar, id est semper mobilis et multum mobilis. quod etiam in Sapientia quae dicitur Salomonis aliis uerbis ita describitur: καì γεω̃culum adgrauat mentem multa cogitantem. haeo igitur pro condicione naturae numquam potest otiosa consistere, sed necesse est eam, nisi prouisum habuerit ubi suos exerceat motus et in quibus iugiter occupetur, propria mobilitate discurrere et per omnia uolitare, donec. longo exercitio usuque adsuefacta diuturno, quo uos in cassum dicitis laborare, experiatur et discat quas memoriae suae materias debeat praeparare, erga quas circumagat indefessos uolatus et inmorandi robur adquirat, et ita praeualeat aduersas inimici suggestiones quibus distrahebatur extrudere atque in illo quem desiderat statu et qualitate durare. non ergo hano euagationem cordis nostri uel naturae humanae uel deo creatori eius debemus adscribere. uera est enim scripturae sententia, quia deus fecit hominem rectum: et ipsi quaesierunt