comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. filius qͥppe meus uiuit: filiꝰ tuus mor¬
rius ẽ. Atq in hunc modum contendebant
coram rege. Gunc rex salomon qͥ manifeste
saluator accipitur. scđm psalmũ septuagesi¬
nium pͥmũ qͥ titulo salomonis inscribitur.
ubi nulla dubitatio ẽ qͥn cuncta que di¬
cuntur. ũ salomoni mortuo. s xp̃i conue¬
niant maiestati. simulat ignorantiam: &
hunianos ꝓ dispensatione carnis m̃titur
affectus: sicut & in alio loco dicit delara¬
ro. Nbi posiusti eũ. Et ad mulierẽ fiuentẽ
sangͥne. Quis me tetigit: Gladiũ gͦ postulat.
dequo dixerat. Nlolite putart qd̾ uenerim
paceni mittere suꝑ terrã. Non ueni pacem¬
nem contra patrẽ suũ. ⁊ filiã contra matre
suã. & nurũ contra socrũ suã: & inimici bo¬
muns domestici eiꝰ. Et temptat natura natẽ
diis: uultq scđ̾m utriꝰq uoluntatẽ filiũ¬
iuuentem inter legem grãmq diuidere.
non quo hoc p̃beat. s quo ad arguendum

Expanded text:
ris; filius quippe meus uiuit et filius tuus morris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebant coram rege. tunc rex Salomon, qui manifeste saluator accipitur secundum psalmum septuagesimum primum, qui titulo Salomonis inscribitur; ubi nulla dubitatio est, quin cuncta, quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conueniat maiestati - simulat ignorantiam et humanos pro dispensatione carnis mentitur affectus - sicut et in alio loco: ubi « Ubi posuistis Lazarum? » Et ad mulierem fluentem sanguine: « Quis me tetigit? » Gladium postulat de quo dixerat, nolite putare, quod venerim pacem mittere in terram: « Non veni mtrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis domestici eius — et temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam
Abbreviated transcription (Latin):
cugłu uigo moysaice doctrine copu¬
lat: tenebrarũ errore cooꝑta ẽ. Oppressitq
cũ dormiens mater sua: que ñ poterat
dicere. Ego dormio: & cor meũ uigilat.
Iedia nocte consurgens tulit filiũ meũ
delatere eccłe dormientis: ⁊ insuo collocaũ simi.
Nelege cotam apłi ad galathas epłam. & ani¬
inad uertis quomͦ filios eccłe suos facere
festinet sy nagoga: & dicat apłs. Filioli mei
qs iterum parturio: donec formet᷑ & p̃c
nuobis. Niiũ tulit: ñ ut possideret s ut
occideret. Non enĩ amore fecit filii hoc:
s emule odio: & suũ mortuũ ꝑ legis ceri¬
monias. insini eccłe supposuit. longũ ẽ
si uelim ꝑ singula currere: quomodo
ꝑapłni paulum & eccłasticos uiros intel¬
lexerit eccła non esse suũ suũ qͥ tenebat᷑
inlege. & in luce cognouerit. quẽ intene¬
bris ñ uidebat. Inde uigiũ ortũ ẽ p̃sente
rege. altera dicente. filius tiuis mortuus ẽ
meus autẽ uiuit: altera respondente m̃ti¬

Expanded text:
ugo Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. « Oppressitque eum dormiens mater sua. » Quae non poterat dicere: « Ego dormio et cor meum vigilat . » Media nocte consurgens, tulit filium de latere Ecclesiae dormientis, et in suo collocavit sinu. Relege totam Apostoli ad Galatas Epistolam et animadvertes quomodo filios Ecclesiae suos facere festinet Synagoga. Et dicat Apostolus: « Filioli mei quos iterum parturio, donec formetur Cossideret, sed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subposuit. Longum est, si uelim per singula currere, quomodo per apostolum Paulum et ecclesiasticos uiros intellexerit ecclesia non esse suum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem in tenebris non uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: menti
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit helchana cũ domo sua statutis die¬
bus scd̃m legem: ut adoraret ⁊ sacrificaret
dño deo exercituũ. Qd̃ autẽ dicit statutis
diebus. hoc est tribus festiuitatib: pascha
uidelicet. pentecosten. ⁊ sollẽpnitate taber¬
naculorũ. Unde dñs in exodo p̃cep̃ dicẽs.
Trib uicib per singulos annos. michi festa
celebrabitis. Et item. Ter inquit in anno
apparebit omne masculinũ tuũ corã dño
deo: in loco quẽ elegerit dñs d̾s tuus. Er¬
go in silo cũ esset eo tẽpore archa dñi: ibi
hic helchana cũ esset ipse leuita pꝰ oblatas
uictimas cũ ueorib et filuis atq filiabus
parit̾ uescebat᷑. Deditq fenenne uxori sue.
et cũctis filuis eius ⁊ filiab partes: anne aũ
dedit partẽ unã tristis: qr annã diligebat.

Expanded text:
ascendit Elcana cum domo sua statutis dieascendit Elcana cum domo sua statutis diebus secundum legem, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum. Quod autem dicit, « statutis diebus » hoc est tribus festivitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste et solemnitate Tabernaculorum. Unde Dominus in Exodo praecepit, dicens: « Tribus vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis . » Et item: « Ter, inquit, in anno apparebit omne masculinum tuum coram Domino Deo in loco quem elegit Dominus Deus tuus . » Ergo in Silo cum esset eo tempore arca Domini, ibi hic Elcana, cum esset ipse Levita, post oblatas victimas cum uxoribus et filiis atque filiabus pariter vescebatur. « Deditque Phenennae uxori suae, et cunctis filiis ejus et filiabus partes: Annae autem dedit par
Abbreviated transcription (Latin):
agar egiptia generante filiũ. ⁊ sic̃ iacob
seruiente iocero suo pro rachel uxore.
ipsa rachel sterilis fuit. sorore eius lia libe¬
que propħam genuit sterilis primũ fuit:
postea autẽ per dñi grãm fecunda: ut tali
ortu magnus futurus propħa etiã mõstra¬
retur. Et ascendebat uir ille de ciuitate
sua statiitis dieb. ut adoraret ⁊ sacrifica¬
ret dño exercituũ in silo: ⁊ cetera. Silo ci¬
uitas est in tribu effraum. In quo loco archa
testam̃ti mansit: et tabernacłm dñi. a tem¬
porib iosue filii nun. postquã uicerat
gentes que terrã repmissionis possederãt:
usq ad tẽpora samuhelis. Harratur enim
in libro ihesunaue: qd p̃dictus duoc sorte
ibi missa coram dño. terrã reꝓmissioĩs sin¬
gulis tribub distribuerit. Est autem silo
in nonagesimo miliario neaspoleos: in regi¬
one acrabitena. S et iude patriarche. filiũ
selon appellatũ legimꝰ. Ad hanc ergo urbem

Expanded text:
Agar Aegyptia generante filium: et sicut Jacob Agar Aegyptia generante filium: et sicut Jacob serviente socero suo pro Rachel uxore, ipsa Rachel sterilis fuit, sorore ejus Lia libequae prophetam genuit, sterilis primum fuit, postea autem per Domini gratiam fecunda, ut tali ortu magnus futurus propheta etiam monstraretur. « Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum in Silo, » etc. Silo civitas est in tribu Ephraim, in quo loco arca testamenti mansit ac tabernaculum Domini a temporibus Josue filii Nun, postquam vicerat gentes quae terram promissionis possederant, usque ad tempora Samuelis. Narratur enim in libro Jesu Nave quod praedictus dux sorte ibi missa coram Domino terram repromissionis in singulis tribubus distribuerit. Est autem Silo in nonagesimo milliario Neapoleos, in regione Acrabitena. Sed et Judae patriarchae filium Seloh appellatum legimus. Ad hanc ergo urbem
Abbreviated transcription (Latin):
rum legimꝰ habetur. Similiter etiã in in¬
terp̃tacionib hebraicorũ nominũ. arama¬
thaim repperit᷑: qd nos ita legendũ ñ du¬
bitamꝰ. Unde et aramathaim nuncupatur:
et int̃p̃tatur excelsa duo uel eorũ. Bene
excelsa duo iuxta historiã. ut due intelli¬
gantur trib. regalis uidelicet ⁊ sacerdota¬
lis. idest iuda ⁊ leui: ex quib extitit pat̃
eius ⁊ mater. Sophim. speculatores inter¬
pretant᷑. Speculatores hic fortassis ꝓpħe
intelligunt᷑: quorũ filius helchana fuerit.
Et habuit duas uxores: nom̃ uni anna.
⁊ nom̃ scd̾e fenenna. Fuert̃q fenenne filii:
anne aũ ñ erãt liberi. Conuenient̃ gͥ anne
sterilitas ꝯmemorat᷑. cuiꝰ partꝰ celebrior fu¬
turus erat instar priorũ patrũ: ut maius
gaudiũ post longũ merorẽ de ꝑcepta fe¬
cunditate insinuet᷑. Sicut enĩ abraham
patriarche legitima uxor quã primitus
dux̃. sara uidelicet primũ sterilis fuit

Expanded text:
rum legimus habetur. Similiter etiam inrum legimus habetur. Similiter etiam interpretationibus Hebraicorum nominum Aramathaim reperitur, quod nos ita legendum non dubitamus, unde et Armathia nuncupatur, et interpretatur excelsa duo vel eorum. Bene excelsa duo. Juxta historiam, ut quae intelligantur tribus, regalis, videlicet et sacerdotalis, id est Juda et Levi, ex quibus exstitit pater ejus et mater. Sophim, Speculator dicitur: speculatores hic fortassis prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuerit. « Et habuit duas uxores: nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna. Fueruntque Phenennae filii, Annae autem non erant liberi. » Convenienter igitur Annae sterilitas commemoratur, cujus partus celebrior futurus erat instar priorum patrum, ut majus gaudium post longum moerorem de percepta fecunditate parentum insinuetur. Sicut enim Abraham patriarchae legitima uxor, quam primitus duxit, Sara videlicet, primum sterilis fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ali intellectui concinere conabimur.
Matrẽ qͦ eius de tribu iuda fuisse
mõstratur: in eo qd̾ effrateus uocat᷑.
Effrateus ab effrata uxore caleb quã
cõstat fuisse de tribu iuda : dictus ẽ.
Et si quẽ mouet qđ ab effraum non
ab effrata effrateus dicat᷑: uideat in
patrẽ dauid. non de effrau sed de tri¬
bu uida extitisse: et probet eundem hel
chanam effrateũ ab effrata. non ab effra¬
im dici. Hic inter medios ciues effrem for¬
tis exxistens: ramathaim sophim ciuitatẽ
inhabitabat. Unde scriptura eũ de monte
fuisse effraim ꝯmemorat. Intra cũctas nãq
trib. habitacionẽ lȩuitarũ fuisse ñ dubi¬
um est. Ramathaim ipsa est. que in euuan¬
geliis arimathia legitur: de qua fuisse
ioseph eadem euuangelia ꝯꝓbant. Est᷑ enĩ
ciuitas in regione tãnitica: iuxta diospo¬
lim. De qua notandũ est qd̾ iuxta hebrai¬
cam ueritatẽ non ramathaim: s arima¬
thia siue aramathaim. sicut in libris loco¬

Expanded text:
itali intellectui concinnere conabimur. itali intellectui concinnere conabimur. Matrem quoque ejus de tribu Juda fuisse monstratur in eo quod Ephrathaeus. Ephrathaeus ab Ephratha, uxore Caleb, quam constat fuisse de tribu Juda, dictus est. Et si quem movet quod ab Ephraim non ab Ephratha Ephrathaeus vocetur, videat in ai non de Ephraim, sed de tribu Juda excanam Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Hic inter medios cives Ephrem sortis exsistens, Ramathaim Sophim civitatem inhabitabat, unde Scriptura de monte fuisse Ephraim commemorat. Intra cunctas namque tribus habitationem Levitarum fuisse non dubium est Ramathaim, ipsa est quae in Evangeliis Arimathia legitur, de qua fuisse Joseph eadem Evangelia comprobant . Est enim civitas in regione Tamnitica, juxta Diospolim. De qua notandum est, quod juxta Hebraicam veritatem non Ramathaim, sed Armatha sive Aramathaim sicut in libris loco
Abbreviated transcription (Latin):
sophim. de monte effraim. et
nomen eius helchana filius iheroboã
filii helui. filii thau. filii suph. effrate¬
us. Quia enim in prolegomena. ĩ mo
in ysagoge polliciti sumus. prius fun¬
damenta historie ponere. ⁊ postmodũ
culmen allegorie. atq ubi gratũ fue¬
rit moralitatis armoniã inserere: id̾o
dignũ primũ fore arbitram̃ de genera¬
tione scĩ samuhelis propħe historiam
p̃dicere: ut postmodũ continuatim
allegoriã eius ualeamꝰ dño fauente
digerere. Helchana nãq pat̃ ipsius
de stirpe dauid fuit: sed non de gene¬
racione aaron sacerdotis. Quod enim
pater eius de tribu leui fuerit. uerba
dierũ manifestissime cõꝓbant: ubi
series generationis usq ad leui ꝑduci¬
tur. Dicitur enim filius fuisse iheroã.
lii helchana. filii iohel. filii azarie.
filii sophonie. filii thaat. filii isachar.
filii asir. filii abiasaph. filii chore. filu
neratio: hic concordare ꝯprobatur.
Quã generationẽ. in sequentib spũ¬

Expanded text:
Sophim, de monte Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroham, filii Eliu, filii Thau, filii Suph, Ephrataeus. » Quia enim in prolegomena, imo in isagoge polliciti sumus prius fundamenta historiae ponere, et postmodum culmen allegoriae, atque ubi gratum fuerit, moralitatis harmoniam inserere, ideoque primum dignum fore arbitramur de generatione sancti Samuelis prophetae historiam praedicere, ut postmodum continuatim allegoriam ejus valeamus, Domino favente, dirigere. Elcana namque pater ipsius de stirpe Levi fuit, sed non de generatione Aaron sacerdotis: quod enim pater ejus de tribu Levi fuerit, Verba dierum manifestissime comprobant, ubi series generationis usque ad Levi perducitur. Dicitur enim filius fuisse « Jeroham, lii Helchana, filii Johel, filii Azariae, filii Sophoniae, filii Thaat, filii Asir, fneratio hic concordare comprobatur. Quam generationem in sequentibus spir
Abbreviated transcription (Latin):
ait deditq fenenne uxori sue. ⁊ cũctis fi¬
lus eius et filiab partes: he partes. partes
sacrificiorũ quas de ĩmolatis dedit intelli¬
guntur. scd̾m consuetudinẽ legis: quãꝗͣ
opinio iudeorũ uestes intelligi uelit. An¬
ne autẽ inquit: dedit partẽ unã tristis.¬

Expanded text:
ait, « deditque Phenennae uxori suae, et cunctis filiis et filiabus, partes: » hae partes, partes sacrificiorum, quas de immolatis dedit, intelliguntur secundum consuetudinem legis. Quanquam opinio Judaeorum, vestes intelligi velit, « Annae aute
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nam bona illius. bonos ecclesie. mala au-¬
tem illius. malos ecclesie significare puto :
tanꝗͣ in unitate illius aree. sicut ĩ illo uno
homine. bonos in granis. malos in paleis:
aut in unitate unius segetis. bonos ĩ tritico.
malos in zzaniis:
actũ est igitur in tẽpore illo. ut ihe¬
roboam egrederet᷑ de ihrłm: et inue¬
niret eũ achias silonites propħa in uia oꝑ-¬
tus pallio nouo. Erant autẽ duo tantũ in
agro: app̾hendẽsq achia palliũ suũ nouũ
quo oꝑtũs fuerat : scidit in duodecĩ partes.
Et ait ad iheroboã. Tolle tibi decẽ scissuras.
Hec enim dicit dñs deus isrł. Ecce ego scin-¬
dam regnũ de manu salomonis: et dabo tͥ

Expanded text:
tur. Nam bona illius, bonos Ecclesiae: mala autur. Nam bona illius, bonos Ecclesiae: mala autem illius, malos Ecclesiae significare puto, tanquam in unitate illius areae. Sicut in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis: aut in unitate unius segetis, bonos in tritico, malos in zizaniis. « actum est igitur in tempore illo, ut Jeroboam egrederetur de Jerusalem, et inveniret eum Achias Silonites Propheta in via, opertus pallio novo. Erant autem duo tantum in agro; apprehendensque Achia pallium suum novum, quo opertus erat, scidit in duodecim partes, et ait ad Jeroboam: Tolle tibi decem scissuras. Haec enim dicit Dominus Deus Israel: Ecce ego scindam regnu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reliqͣ. Iam porro de ceteris oꝑib salomo¬
nis quid dicam. quẽ uehem̃ter arguit sc̃a
scriptura. atq condẽpnat: nichilq de pe¬
nitencia eius uel in eũ indulgentia  dmĩno¬
ꝯmemorat: nec ꝓrsus occurrit quid saltem
in allegoria boni significet: Hec est etus
flenda uorago submersionis: nisi forte dicat qͥs
mulieres alienigenas. quarũ amore exarserat.
significare eccłas electas ex gentib. Posset hoc
fortasse non absurde intelligi: si ille ꝓpt̾ salo¬
monẽ desererẽt deos suos: et colerent dm̃ eiꝰ.
Cum uero ipse ꝑpter illas offendit dm̃ suũ.
et coluit deos earũ: non est quid inde boni
coniectari possit. Nec tam̃ nichil arbitror
significare. sed malũ: sicut de uxcore ⁊ filia¬
bus loth diximꝰ. Apparet enim in ꝑsona salo-¬
monis mira excellencia: et mira submersio.
Quod igitur in illo diuersis tẽporib exticit.
prius bonũ. et posterius malũ: hoc in eccła
in isto adhuc seculo simul uno tẽpore ostendi¬

Expanded text:
is. Jam porro de caeteris operibus Salomonis quid dicam, quem vehementer arguit sancta Scriptura, atque condemnat? Nihilque de poenitentia ejus, vel in eum indulgentia Dei commemorat. Nec prorsus occurrit quid salin allegoria boni significet haec est, flenda vorago subversionis. Nisi forte dicat quis mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas ex gentibus. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus. Cum vero ipse propter illas offendit Deum suum, et coluit deos earum, non est quid inde boni conjectari possit. Nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximus. Apparet enim in persona Salomonis mira excellentia et mira submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit, prius bonum et posterius malum; hoc in Ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
posteriora demetent᷑. cũ capite suo diabolo÷
quando iudex uiuorũ et mortuorũ in fins
seculi dicturus ẽ his qui ad sinistrã eiꝰ stabũtꝰ
Discedite a me maledicti in ignẽ eternũ: qui
preparatus est diabolo et angelis eiꝰ. Et ibunt h¬

Expanded text:
posteriora demetentur cum capite suo diabolo, posteriora demetentur cum capite suo diabolo, quando judex vivorum et mortuorum in fine saeculi dicturus est his qui ad sinistram ejus stabunt: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et
Abbreviated transcription (Latin):
eius sicut domũ iheroboã filii nabath. Dẽme¬
tit dñs posteriora baasa: cũ peccata iniqͦrũ
post finẽ uite ulciscitur. Demetit ⁊ posterio¬
ra domus eius: cũ imitatores illorũ eternis
eruciatib dãpnat. Et faciet domũ baasa sicut
fecit domũ iheroboã filii nabath: cũ peccatores
in iniquitate sua ꝑseuerantes. simul cũ diabolo
et angelis eius in inferni cruciatib tradet. Ba¬
asa enim ut diximꝰ confusio. uel siccitas int̃pre¬
tatur: theroboã uero diudicans populũ: ⁊ na-¬
bath spontaneũ resonat. Qui gͦ confusiones
errorũ ⁊ peccatorũ sequitur. et uirorẽ gracie
spiritalis habere negligens. in ariditate peccato¬
rum usq ad finẽ uite ꝑseuerat. posteriora eiꝰ
uelut diaboli demetabunt᷑: qui ꝓpria uolũta¬
te suꝑbiendo sibi mortẽ generauit. Et tamen
equitatis. sed dãpnatioĩs in eis excercere dinos¬
citur. Tunc enĩ peccõrũ atq omĩum iniqͦrũ

Expanded text:
ejus sicut domum Jeroboam filii Nabath. » Demeejus sicut domum Jeroboam filii Nabath. » Demetit Dominus posteriora Baasa, cum peccata iniquorum post finem vitae ulciscitur: demetit et posteriora domus ejus, cum imitatores illorum aeternis cruciatibus damnat. « Et faciam domum Baasa sicut feci domum Jeroboam filii Nabath, » cum peccatores in iniquitate sua perseverantes, simul cum diabolo et angelis ejus, inferni cruciatibus tradet. Baasa enim ut diximus confusio vel siccitas interpretatur. Jeroboam vero dijudicans populum: et Nabath, spontaneum resonat. Qui ergo confusiones errorum et peccatorum sequitur, et virorum gratiam spiritalem habere negligens, in ariditate peccatorum usque ad finem vitae perseverat, posteriora ejus velut diaboli demetuntur, qui propria voluntate superbiendo sibi mortem generat. Et tunc pop judicium aequitatis, sed damnationis in eis exercere dignoscitur. Tunc enim peccatorum atque omnium iniquorum
Abbreviated transcription (Latin):
deriasuspendens. cũ fusionẽ terrenarũ cupidi¬
tatum cũ earũ suggestore diabolo sꝑnit: ac
uelut sicca et inutilia ꝯtẽpnit:
anani: contra baasa. dicens. Fro eo quod¬
non exaltauite de puluere. et posui ducẽ super
popłm incũ isrł. tu autẽ ambulasti in uia ihe¬
Croboam. et peccare fecisti popłm meũ israhel.
ut me irritares in peccatis eorũ: ecce ego deme¬
tam posteriora baasa. ⁊ posteriora domus eius:
et faciã domũ tuã. sicut domũ iheroboam filii
nabath. Qͥ mortuus fuerit de baasa in cunta
te. comedẽt eũ canes: et qͥ mortuus fuerit ex
eo in regione. comedẽt eũ uolucres celi. Hec ũba
contra om̃s peccantes. ⁊ contra om̃s hereticos.
et paganos maxime ꝓlata sunt: quippe qui
peccatis pristinis peccata semꝑ noua adiciũt:
et malorũ exemplis deprauati. suis scelerib
peiores fiunt. Dẽmetã inquit posteriora baa-¬
sa. et posteriora domꝰ illius: et faciã domum

Expanded text:
deria suspendens, confusionem terrenarum cupidideria suspendens, confusionem terrenarum cupiditatum, cum earum suggestore diabolo, spernit: ac velut sicca et inutilia contemnit.i ad Jehu filium Anani contra Baasa, dicens: Pro eo quod exaltavi te de pulvere et posui ducem super populum meum Israel, tu autem ambulasti in via Jeroboam, et peccare fecisti populum meum Israel ut me irritares in peccatis eorum. Ecce ego demetam posteriora Baasa, et posteriora domus ejus, et faciam domum tuam sicut domum Jeroboam filii Nabathte, comedent eum canes, et qui mortuus fuerit ex eo in regione, comedent eum volucres coeli. » Haec verba contra omnes peccantes, et contra omnes haereticos et paganos maxime prolata sunt. Quippe qui peccatis pristinis, peccata semper nova adjiciunt, et malorum exemplis depravatis visceribus pejores fiunt. « Demetam inquit posteriora Baasa, et posteriora domus illius et faciam domum
Abbreviated transcription (Latin):
tunã defensionẽ ecclesie uult exhibere contͣ
hereticos. ⁊ contͣ om̃s inimicos sapiencie: ad¬
miniculo utiq hoc debet ꝑficere. Nec eloq̃n¬
tia ad hoc aliquid sine sapiencia ꝓficit: ĩmo
plurimũ nocet. Porro qd legitur in subseq̾n¬
tibus. qd bellũ fuerit int̾ roboã ⁊ iheroboã
et asa regem iuda atq baasa regem isrł cũctis
diebus eorum: non aliud significare puto. quã
quod sc̃a ecclesia que in unitate fidei ꝑsistit
bellũ habeat semꝑ cũ hereticis et scimaticis.
om̃ibus qui uiolare contendũt fidem catholicã.
Om̃s enim ut ait apłs qui pie uolũt uiuere
in xp̃o. ꝑsecutionẽ patiuntur: qr draco anti
quus ꝑsequit᷑ mulierẽ. ⁊ insidians calcaneo
eius: et ipsa conteret caput eius. Asa enĩ tol¬
lens. siue sustolens: et baasa confusio uel sicci¬
tas int̾p̃tat᷑. Et bene ecclesie popłs tollẽs siue
sustollens dicitur: qui m̃tẽ suã ad suꝑna desi¬

Expanded text:
tunam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra tunam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra haereticos et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec eloquentia aliquid ad hoc sine sapientia proficit, imo plurimum nocet. Porro quod legitur in subsequentibus, quod bellum fuerit inter Roboam et Jeroboam et Asa, regem Juda, atque Baasa, regem Israel, cunctis diebus eorum, non aliud significare puto, quam quod sancta Ecclesia, quae in unitate fidei persistit, bellum habeat semper cum haereticis et schismaticis, et omnibus qui violare contendunt fidem catholicam. « Omnes enim ut ait Apostolus qui pie volunt vivere in Christo, persecutionem patiunturquus persequitur mulierem insidians calcaneo ejus, et ipsa conterit caput ejus . » Asa enim tollens sive sustollens, et Baasa confusio vel siccitas interpretatur. Et bene Ecclesiae populus tollens sive sustollens dicitur, qui mentem suam ad superna desi
Abbreviated transcription (Latin):
bem suã ꝯm̃dauit. Hanc antiquus hostis per
incuriã rectorũ abstrahit: qr cũ intenti sũt
rebus terrenis. minusq curãt de celestibus.¬
ñ officio pristino et sciencia denudatos. quasi
in domo propria opib spoliatos derelinqͥt.
Deniq tales cũ sensu spiritali priuatos ꝯspi¬
ciunt. per eloquentiã uerborũ copiã querũt:
quatinus eorũ sonoritate. uelut scutorũ ere¬
orũ firmitate. tutam̃ contͣ hostes ꝓ subiectis
sibi opponãt. S quanto es est uilius metallo
auri: tanto inferior est uana eloquentia uere
sapiencie fructu. Unde ꝑ quendã sapientẽ de
eloquentia dicit᷑. ubi plurima uerba: ibi fre¬
quent̾ egestas. Et in psalmis ita legitur. uir
lingosus. ñ dirigetur suꝑ t̾rã. Nam de sapien-¬
cia ita scriptũ est. Sapiencia p̾ciosior ẽ cũctis
opib: ⁊ oĩa que desiderant᷑ huic ñ ualẽt cõ¬
parari. Longitudo dierũ indextera eius:

Expanded text:
bem suam commendavit. Hanc antiquus bem suam commendavit. Hanc antiquus incuriam rectorum abstrahit, quia cum intenti sunt rebus terrenis minusque curam de coelestibus officio pristino et scientia denudatos, quasi in domo propria opibus spoliatos, dereliquit. Denique tales cum sensu spiritali privatos se conspiciunt, per eloquentiam verborum copiam quaerunt quatenus eorum sonoritate, velut scutorum aereorum firmitate, tutamen contra hostes pro subjectis sibi opponant. Sed quanto aes est vilius metallo auri, tanto inferior est vana eloquentia verae eloquentiae fructu. Unde per quemdam sapientem de eloquentia dicitur: « Ubi plurima verba, ibi frequenter egestas : » Et in psalmis ita legitur: « Vir linguosus non dirigetur super terram . » Nam de sapientia ita scriptum est. « Sapientia pretiosior est cunctis opibus; et omnia quae desiderantur, non valent ei comparari. L
Abbreviated transcription (Latin):
sis abstrahit. Sesac ergo bissus cilicii: siue
gaudiũ cilicii interp̃tatur. Et qr bissus subti¬
litatẽ significat. ciliciũ uero qd̃ de caprarum
setis conficitur peccata: quid melius ĩ bisso
cilicii quã uersutia fraudis diabolice. ĩ ꝑsu¬
asione peccõrũ accipi potest: Sesac enĩ ihe¬
rosolimitanas opes aufert: cũ diabolus qui
callide decipit. ⁊ gaudet in multitudine
peccatorũ: eccłasticos quosq a sciencia spirita¬
li et opere uirtutũ dep̃datur: eosq qui uide¬
bantur in eccła decori esse. spoliatos secũ in
baratrũ ꝑdicionis sue demnergit. Necnon et
illud quod idem rex scuta aurea que fecerat¬
rex salomon abstulit. pro quib fecit rex ro¬
boam scuta erea. et tradidit in manu ducũ
scutariorũ: ad eundẽ sensũ respicit. Salomon
enim scuta aurea condẽs. custodib domꝰ sue
dedit: cũ redẽptor ñr spiritalem scienciã. per
duo testam̃ta doctorib ecclesie ad tuendã ple¬

Expanded text:
sis abstrahit: Sesac ergo byssus cilicii, sive sis abstrahit: Sesac ergo byssus cilicii, sive gaudium cilicii, interpretatur. Et quia byssus subtilitatem significat, cilicium vero, quod de caprarum setis conficitur, peccata, quid melius in bysso cilicii quam versutia fraudis diabolicae in persuasione peccatorum accipi potest? Sesac enim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus, qui callide decipit, et gaudet in multitudine peccatorum, ecclesiasticos quosque scientia spirituali et opere virtutum depraedat, eosque qui videbantur in Ecclesia decori esse spoliatos secum in barathrum perditionis suae demergit. Nec non et illud, quod idem rex scuta aurea, quae fecerat Salomon, abstulit, pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea, et tradidit ea in manu ducum scutariorum, ad eumdem sensum respicit. Salomon enim scuta aurea condens custodibus domus suae dedit, cum Redemptor noster spiritualem scientiam per duo Testamenta doctoribus Ecclesiae ad tuendam ple
Abbreviated transcription (Latin):
Quia humiliati sũt ñ disꝑdam eos: daboq
eis paxillũ auxilii. et non stillabit furor
seruient ei: ut sciant distanciã seruitutis mee.
et seruitutis regni terrarũ. Recessit itaq scsac
rex egipti ab ihrłm sublatis thesauris domꝰ
dñi et domus regis: omĩaq secũ tulit. ⁊ cli¬
peos aureos quos fecerat salomon. pro quib
fecit rex eneos. et tradidit illos principib
scutariorũ. qui custodiebãt uestibulũ pala¬
cii. Quid ergo ꝑ figurã hoc insinuat. quod
ꝓpter peccatũ roboã. sesac rex egipti de domo
dñi thesauros abstulit. et thesauros regios:
nisi qd̾ mali rectores ꝓpter negligentiã suã
regem egipti. hoc ẽ principẽ tenebrarũ in
ihrłm tipicã uocant in eccłam. uidelicet sͥ
ꝯmissam: Ubi ipsi ad tempꝰ dñari uident᷑.
qui thesauros domus dñi. et thesauros regi¬
os auferũt: cũ scienciã sc̃arum scripturarũ
simul et oꝑa uirtutũ. ab incautis et desidio¬

Expanded text:
Quia humiliati sunt, non disperdam eos, daboque Quia humiliati sunt, non disperdam eos, daboque eis pauxillum auxilii, et non stillabit furor mtamen servient ei, ut sciant distantiam servitutis meae, et servitutis regni terrarum. Recessit itaque Sesac rex Aegypti ab Jerusalem sublatis thesauris domus Dei, et domus regis, omniaque secum tulit et clypeos aureos quos fecerat Salomon. Pro quibus fecit rex aeneos, et tradidit illos principibus scutariorum qui custodiebant vestibulum palatii. Quid ergo per figuram hic insinuatur, quodpropter peccatum Roboam Sesac rex Aegypti de domo Domini thesauros abstulit, et thesauros regios, nisi quod mali rectores propter negligentiam suam regem Aegypti, hoc est, principem tenebrarum in Jerusalem typicam provocant, in Ecclesiam videlicet sibi commissam, ubi ipsi ad tempus dominari videntur? Qui thesauros domus Domini, et thesauros regios aufert, cum scientiam Scripturarum sanctarum, simul et opera virtutum ab incautis et desidio
Abbreviated transcription (Latin):
dit ea in manu ducũ scutariorũ: et eorũ qui¬
excubabãt ante ostiũ domꝰ regis. Cũq ingrede¬
retur rex in domũ dñi portabant ea qui pre-¬
eundi habebant officiũ: ⁊ postea reportabant
ad armam̃tariũ scutariorũ. De quo itaq rege
in libro paralipomenon plenius narratutt ubi
hoc mͦ legitur. Anno aũ quinto regni roboam
ta milib equitũ: nec erat numerꝰ uulgi quod
uenerat cũ eo ex egipto. libies scilicet et trogo¬
dĩte. et ethiopes. Cepitq ciuitates munitissi-¬
mas in iuda: et uenit usq ihrłm. Semeias
autẽ propħa ingressus ad roboã et principes
iuda qui congregati fuerãt in ihrłm. fugientes
sesac : dixitq ad eos. Hec dicit dñs. uos reli-¬
quistis me: et ego reliqui uos in manu sesac.
Consternatiq principes isrł ⁊ rex: dixerũt.
Iustus est dñs. Cũq uidisset dñs qd̾ humilia¬
ti essent: factus est sermo dñi ad semeiã dicẽs.

Expanded text:
dit ea in manu ducudit ea in manu ducuexcubabant ante ostium domus regis. Cumque ingrederetur rex in domum Domini, portabant ea qui praeeundi habebant officium, et postea reportabant ad armamentarium scutariorum, etc. » De quo itaque rege in libro Paralipomenon plenius narratur, ubi hoc modo legitur: « Anno autem quinto regni Roboam ta millibus equitum. Nec erat numerus vulgi quod venerat cum eo ex Aegypto, Libyes scilicet et Troglodytae et Aethiopes. Cepitque civitates munitissimas in Juda, et venit usque Jerusalem. Semeias autem propheta ingressus est ad Roboam, et principes Juda, qui congregati fuerant in Jerusalem, fugientes Sesac, dixitque ad eos: Haec dicit Dominus: Vos reliquistis me, et ego relinquo vos in manu Sesac. Consternatique principes Israel et rex dixerunt: Justus est Dominus. Cumque vidisset Dominus quod humiliati essent, factus est sermo Domini ad Semeiam dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter sumeret. unde culpã negligenter
admisisset. Hic autẽ manifeste ostendit᷑. qd̃
peccatũ inobedientie in ipsa fuerit morte laxa¬
tum: qr idem leo qui uiuentẽ p̃sũpsit occide¬
re. ausus contingere ñ ẽ occisũ. Qui enĩ occi¬
dendi habuit potestatẽ. de occisi cadauere co-¬
medendi licenciã non accepit : qr is cui culpa
iniita fuerat punita. erat iam iustus ex mor¬
te. In hoc facto ostenditur. qd nemo se alicuius
uirtutis estimare debet: etiam cũ quid fortit̃
sicut dictũ est poterit. Iste enĩ qr p̾ceptis dñi¬
cis regem ꝯtẽpsisse głatus est corruit: ut pro¬
phete falsi uerbis deceptus diceret. qr ñ ꝓprie
fortitudinis fuerit. qd regi restitisset:¬
n quinto aũ anno regni roboã ascendit se¬
sac rex egipti in ihrłm. et tulit thesauros
domus dñi et thesauros regios. et uniu̾sa di¬
ripuit: scuta quoq aurea que fecerat salomõ.
pro quib fecit rex roboã scuta erea. et tradi¬

Expanded text:
veraciter sumeret, unde culpam negliveraciter sumeret, unde culpam negliadmisisset. Hic autem manifeste ostenditur, quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpsit occidere, ausus contingere non est occisum. Qui enim occidendi habuit potestatem, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit. Quia is cui culpa in vita fuerit punita, erat jam justus ex morte. In hoc facto ostenditur, quod nemo se alicujus virtutis aestimare debet, etiam cum quid fortiter sicut dictum est poterit. Iste enim quia praeceptis Dominicis regem contempsisse gloriatus corruit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret, quia non propriae fortitudinis fuerit quod regi restitissetn quinto autem anno regni Roboam, ascendit Sesac rex Aegypti in Jerusalem, et tulit thesauros domus Domini, et thesauros regios, et universa diripuit, scuta quoque aurea, quae fecerat Salomon: pro quibus fecit Roboam rex scuta aerea, et tradi
Abbreviated transcription (Latin):
qr si eum diuina ꝓtectio deserat. ibi repente
rie ad propħandũ directus. p̾sente rege aucto¬
ritatem libere uocis exercuit. eiusdemq re¬
gis extensũ brachiũ in rigore mirabiliter
cuius in domo inuitatꝰ comedere noluit:
qr ne in uia comederet ꝓhibitionis dñice p̾-¬
cepta seruauit: qui autẽ in eadem uia ⁊ se¬
ductꝰ. comedit. ⁊ pastus interiit: Quaĩ re
quid subtili consideracione colligimꝰ. qđ ut
ita dixerim formidandũ suspicam᷑: nisi qd̾
forsitan apud semet ipsũ tacitus. et ꝓ p̾cep¬
tis dñicis regem se contẽpsisse głatus. ab int̾¬
na mox solidatate quassatus est: et inde ei
in opere culpa subripuit. unde gła in corde
surrexit: ut prophete falsi deceptus uerbis. di¬
ceret. qr nequaquã proprie fortitudinis fuerit
quod ad regis uerba restitisset: Hene autẽ ⁊
eius ore mortis sentenciã accepit. cuius seducti¬
one a uite p̃ceptis deuiauit: ut inde penam

Expanded text:
quia si divina eum protectio deserat, ibi repente quia si divina eum protectio deserat, ibi repente riae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter stituit; cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit; qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit? Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid ut ita dixerim formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in opere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis deceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praeceptis deviavit, ut inde poenam
Abbreviated transcription (Latin):
eleuatur corde. ita ut p̾cepta dñi contẽpnat.
a leone qui circuit rugiens querẽs quẽ deuo¬
ret: dentib ꝑsuasionis maligne laniatus. ꝑ
consensũ peccati interficitur: Ac per hec ne¬
cessariũ est semꝑ querere auxiliũ omĩpotentiᷤ
dei. atq defensionẽ ipsius: et toto corde spe¬
rare in miscd̃ia eius. Quid enim est homo cuiꝰ¬
libet sit meriti: si conditoris sui ꝓtectione dese¬
ratur: Que nimirũ ꝓtectio. minus necessaria
creditur: si semꝑ habeatur. S utilit̃ plerũq
subtrahit᷑ : ut sibimet ipsi homo quã sine illa
nichil sit ostendatur. Manus igitur d̾i aliqñ
nos nobis per aduersa insinuat. que nescien¬
tes nos in ꝓsperis portat: qr destituti dũ ca¬
dere incipimꝰ. ⁊tam̃ adiuti retinem᷑. ⁊ doctri¬
na fit quod in lapsu trepidauimꝰ: ⁊ custodia
quod in statu ꝑmanemꝰ. Nemo ergo se alicuiꝰ
uirtutis estimet. etiam cũ quid fortĩt poterit:

Expanded text:
elevatur corde ita ut praecepta Domini contemnat, elevatur corde ita ut praecepta Domini contemnat, a leone, « qui circuit rugiens, quaerens quem devoret , » dente persuasionis malignae laniatus, per consensum peccati interficitur? Ac per hoc necessarium est semper quaerere auxilium omnipotentis Dei atque defensionem ipsius, et toto corde sperare in misericordia ejus. Quid enim est homo, cujuslibet sit meriti, si conditoris sui protectione deseratur? Quae nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimet ipsi homo, quam sine illa nihil sit, ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae nescientes nos in prosperis portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur; et doctrina fit, quod in lapsu trepidavimus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
sapiencia dei.dicens. Ue tibi terra cuius rexx
puer est: et cuius principes mane comedũt.
Et econtrario de sc̃orum populo. ⁊ rege eor̃¬
xp̃o : laudando subsequitur dicens. Beata t̾ra
cuius est rex nobilis. et cuius principes pas¬
cuntur in tempore suo: quia omĩa quecũq
fecerit prosperabuntur:¬
Tecce uir dei uenit de iuda ĩ sermone
dñi in bethel. iheroboã stante suꝑ alta¬
re. et thus iaciente: exclamauitq contͣ altare
in sermone dñi. et ait. Altare altare: hec dicit
dñs. Eoce filius nascetur domui dauid iosias
nomine. et ĩmolabit suꝑ te sacerdotes excel¬
sorũ. qui nũc in te thura succendũt: ⁊ ossa ho¬
minũ incendet suꝑ te: et reliqͣ. Igit᷑ propħa
qui a deo missus fuerat in bethel. ut increpa-¬
ret iheroboã suꝑ idolatria quã gessit: ⁊ a fal¬
so propħa seductus. comedit ibi et bibit contͣ
est: quid significat: nisi cum quis in ꝓsperis

Expanded text:
sapientia Dei dicens: Vae tibi, terra cujus rex sapientia Dei dicens: Vae tibi, terra cujus rex puer est, et cujus principes mane comedunt ; et e contrario de sanctorum populo et Rege Christo laudando subsequitur dicens: Beata terra cujus est rex nobilis, et cujus principes vescuntur in tempore suo , quia omnia quaecunque fecerint prospérabunturEcce vir Dei venit de Juda in sermone Domini in Bethel, Jeroboam stante super altare, et thus jaciente. Et exclamavit contra altare in sermone Domini, et ait: Altare, altare, haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur Domini David Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum, qui nunc in te thura succendunt, et ossa hominum incendet super te, » et reliqua. Igitur propheta qui a Deo missus fuerat in Bethel, ut increparet Jeroboam super idololatria quam gessit, et a falso propheta seductus, comedit ibi et bibit contra est, quid significat, nisi dum quis in prosperis
Abbreviated transcription (Latin):
quas attriuit dñs ante faciẽ filiorum isrł.
Significat ergo malos rectores in ecclesia:
qui terrenis cupiditatib dediti. negligũt
tudine sibi obsequentiũ: nec tam̃ condignã
habent sollicitudinẽ sibi ꝯmissorũ. Int̾pretat᷑
autẽ roboam. latitudo popul t. Et bene
latitudo popłi nominari possũt: qͥ latam
et spaciosam uiã gradientes ꝑ quam multi
uadũt ad mortẽ: angustã uiam que pauco¬
rum est. et ad eternã uitã ducit. ingredi de¬
trectant: relictoq scõrũ patrũ consilio. quo¬
rum dicta et exempla ad celsitudinẽ tendũt
ꝑfectionis: eligũt iuuenũ obtẽperare p̃cep¬
tis: hoc est eorũ qui iuuenilib desideriis
mancipati. laudib iniquis et adulacionib
Qualis populus : talis est et sacerdos. Om̃s
enĩ. a minimo usq ad maximũ. auaricie stu¬
dent. Et ceci cecis ducatũ prebentes: in foue¬
am ꝑdicionis pariter cadũt. Quib ꝯminat᷑

Expanded text:
quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. Significat ergo malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti negligunt t in multitudine sibi obsequentium, nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Interpretatur autem Roboam latitudo populi, et bene latitudo populi nominari possunt qui, latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam, quae paucorum est, et ad aeternam vitam ducit, ingredi detrectant, relictoque sanctorum Patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est eorum qui, juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus Qualis populus talis est et sacerdos. Omnes enim a minimo usque ad maximum avaritiae student, et caeci caecis ducatum praebentes, in foveam perditionis pariter cadunt. Quibus comminatur
Abbreviated transcription (Latin):
rie. Hoc qͦmͦ factũ sit. iosephi uerba manifes¬
tant: in quib ita scriptũ est. Tricesimo autẽ
anno regis asa. ambri suscepit imꝑiũ: ⁊ te¬
nuit annis duodecĩ. Quorũ sex quidẽ annis
fecit in thersa: reliquos autem in ciuitate
que meracon appellabat᷑. a grecis autem sa¬
maria. Hic uero nominauit eũ samareon
a samaro quodã. qui ei montẽ uenundaue¬
rat: in quo cõstituerat ciuitatẽ. In nullo aũ

Expanded text:
riae. » Hoc quomodo factum sit, Josephi verba manifesriae. » Hoc quomodo factum sit, Josephi verba manifestant, in quibus ita scriptum est: Tricesimo autem anno regis Asa, Ambri suscepit imperium, et tenuit annis duodecim. Quorum sex quidem annis fecit in Thersa, reliquos autem in civitate quae Mare compellabatur, a Graecis autem Samaria. Hic vero nominavit eam Samareton a Samaro quodam, qui ei montem venundederat, in quo constituerat civitatem. In nullo au
Abbreviated transcription (Latin):
et ouilia sancta custodit: cuius latratus per
totũ mundũ. quasi grandisona tuba ꝯcrepu¬
it. Qͥ enim moritur ait exc baasa ĩ regione:
comedẽt eũ uolucres celi. Illi enim ex baasa
hoc est ex corpore diaboli confusiõe plenissi¬
ma in regione moriunt᷑: qui extra eccłam
separati. ydolatrie. aut heresib. ore. atq ne
fario oꝑe deseruiũt. Hos enim uolucres celi
comedũt: ille uidelicet uolucres de quib
in euuangłio dñs dicit in parabola sementis.
secus uiam sem̃ sparsũ uolucres celi comedise.
Tunc enim iste uolucres eos comedẽt: quando
onustos peccatis. secũ ad et̃nũ rapiẽt interitũ.
Anno tricesimo primo asa regis iuda. regna¬
uit ambri suꝑ isrł duodecim annis: in ther¬
sa regnauit sex annis: emitq montẽ sama¬
rie a somer duob talentis argenti. ⁊ edifica¬
uit eam: ⁊ uocauit nom̃ ciuitatis quam ex¬
truxerat nomine somer dñi montis sama

Expanded text:
et ovilia sancta custodit, cujus latratas per et ovilia sancta custodit, cujus latratas per totum mundum, quasi grandisona tuba, concrepuit! « Qui enim moritur, ait, ex Baasa in regione, comedent eum volucres coeli. » Illi enim ex Baasa, hoc est, ex corpore diaboli confusione plenissimo in regione moriuntur, qui extra Ecclesiam separati idololatriae aut haeresibus ore atque opere nefario deserviunt. Hoc enicomedunt, illae videlicet volucres, de quibus in Evangelio Dominus dicit in parabolas sementis, secus viam semen sparsum, volucres coeli comedisse . Tunc enim istae volucres eos comedunt, quoniam onustos peccatis secum ad aeternum rapiunt interitum. anno tricesimo primo Asa regis Iuda regnavit Amri super Israhel duodecim annis in Thersa regnavit sex annis emitque montem Samariae a Somer duobus talentis argenti et aedificavit eam et vocavit nomen civitatis quam extruxerat nomine Somer d
Abbreviated transcription (Latin):
sa in ciuitate. comedent eum canes: et qͥ mor-¬
tuus fuerit ex eo in regione. comedent eum
uolucres celi. Quid est ergo mortuũ esse in
ciuitate : nisi quẽlibet fidetenus in eccła ꝑse¬
uerantẽ. criminib capitalib obnoxium esse:
In ciuitate ergo moritur: qui intra eccłam di
oꝑa prauitatis exercet. Ille autẽ ore canũ lace¬
ratur: cũ sentenciis scõrũ doctorũ. increpatur.
arguitur. atq dãpnatur. De quib uidelicet
canib. in psalmo scriptũ est. Ut canes circu¬
ibunt ciuitatẽ. Canes enim. a canendo dicti
sunt. Canũ enĩ ꝯsuetudo ẽ. illa loca defendere:
in quib se norũt alimoniã repperire. Ciuitas
autẽ illa quã canes isti circueũt: ihrłm est.
uniuersaliter ꝑ mundũ diffusa. Hanc ergo cir¬
cuisse paulũ. salutares generis humani testan¬
tur epistole: que per uniuersas gentes uelut
sacra diuina tonuerũt. O canẽ istũ beatum.
qui populos ꝑsequitur infideles: fures abigit.

Expanded text:
sa in civitate, comedent eum canes, et qui mortuus fuerit ex eo in regione, comedent eum volucres coeli. » Quid est ergo mortuum esse in civitate, nisi quemlibet fide tenus in Ecclesia perseverantem, criminibus capitalibus obnoxium esse? In civitate ergo moritur, qui intra Ecclesiam Dei opera pravitatis exercet. Ille enim ore canum laceratur, cum sententiis sanctorum doctorum increpatur, arguitur, atque damnatur. De quibus videlicet canibus in psalmo scriptum est: « Ut canes circuibunt civitatem . » Canes enim a canendo dicti sunt. Canum enim consuetudo est, illa loca defendere, in quibus se norunt alimoniam reperire. Civitas autem illa, quam canes isti circumeunt, Jerusalem est, universaliter per mundum diffusa: hanc ergo circuisse Paulum, salutares generis humani testantur Epistolae, quae per universas gentes velut sacra divina tonuerunt. O canem istum beatum, qui populos persequitur infideles, fures abigit,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Qm̃ quis in nubib equabitur dño:
aut quis similis erit deo in filiis deic Deus
qui głificatur in consilio sc̃orum: magnus
et metuendus suꝑ om̃s qui in circuitu eius
sunt. Et itẽ. Magnus dñs ñr ⁊ magna uir¬
tus eius: et sapiencie eiꝰ ñ ẽ numerus. Unde
et ioħes dicit. Et uidimꝰ głam eiꝰ głam qͣsi¬
unigeniti a patre: plenũ gracia et ueritate.
Et uniuersa terra desiderat uidere uultũ
regis nr̃i: qr uniũsa eccła scõrũ hoc solũmͦ
appetit. ut ad ꝯspectũ glorie eius ꝑueniat:
cui per propħam dicitur. Tibi dix̃ cor meũ
quesiui uultũ tuũ: uultũ tuũ dñe requirã.
fontes aquarũ: ita desiderat anima mea ad
te deus. Et singuli deferũt ei munera: dũ
unusquisq scd̾m id quod uires sibi suppetũt
in uerbo seu factis. obsequium fideliter stu¬
alienigenas multas: filiam qͦ pha¬
raonis. et̾ moabitidas. ⁊ amanitidas. idume¬
as. et sidonias. et cetheas: de gentib super

Expanded text:
bibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? Deus qui glorificatur in consilio sanctorum magnus et metuendus super omnes qui in circuitu ejus sunt. Et item: « Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. » Unde et Joannes dicit: ritate . » Et universa terra desiderat videre vultum regis nostri, quia universa Ecclesia sanctorum hoc solummodo appetit, ut ad conspectum gloriae ejus perveniat. Cui per Prophetam dicitur: « Tibi dixit cor meum, quaesivi vultum tuum, vultum tuum, Domine, requiram . fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . » Et singuli deferunt ei munera, dum unusquisque secundum id quod vires sibi suppetunt, in verbo seu factis obsequium stualienigenas multas, filiam quoque Pharaonis, et Moabitidas, et Ammonitidas, Idumaeas, et Sidonias, et Cethaeas, et depr
Abbreviated transcription (Latin):
ri uelint. accipere possumꝰ. Et hec de thar¬
huius seculi: ad salomonẽ nr̃m deferun¬
tur. Tharsis. exploracio gaudii dicitur.
Magnificatus est rex salomon suꝑ om̃s
reges terre diuiciis et sapiencia: ⁊ uni¬
uersa terra desiderabat uidere uultum
salomonis: ut audiret sapienciã eiꝰ. quã
dederat d̾s in cor eius. Et singuli defe¬
rebant ei munera: uasa argentea. atq:
aurea. uestes. et arma bellica: et cetera. Bene¬

Expanded text:
ri velint, accipere possumus hae de Tharri velint, accipere possumus hae de Tharhujus saeculi ad Salomonem nostrum deferuntur. Tharsis exploratio gaudii dicitur: « Magnificatus est rex Salomon super omnes reges terrae divitiis et sapientia et universa terra desiderabat vultum Salomonis ut audiret sapientiam eius quam dederat Deus in corde eius et singuli deferebant ei munera vasa argentea et aurea vestes et arma bellica aromata
Abbreviated transcription (Latin):
Nonomĩs qui dicit᷑ dñe. intrabit in regnũ celo¬
rum: ⁊ reliqͣ. Et item. Qui soluerit unũde
mandatis istis minimis. et docuerit sit ho¬
mines: minimus uocabit᷑ in regno celorum.
Deferebant ergo salomoni aurũ de tharsis
et argentũ: dentes elephantorũ. ⁊ simias
⁊ pauos. Quid aurũ argentũue signifi¬
cent. notũ ẽ. Ceterũ dentes elephantorũ.
possũt doctores fortes ꝓpt̃ nitorẽ sapiencie
designari: de quib sponse dicit᷑. Collum
tuũ. sicut turres eburnee. Per simias uͦ.
que actus humanos imitari uidentur. sed
bestialiter uiuunt. eos qui ad fidem ex
gentib ueniũt. qui fidem tenere uident᷑.
et operib ipsam fidem negãt: ꝑ pauos
quippe quorũ caro si siccata fuerit impu¬
tribilis ꝑmanere dicitur. qui pennarum
pulchritudine uestiunt᷑. ꝑfectos igne tri¬
bulacionis decoctos. adeo ut uariis uir¬
tutib decorent᷑: et incorruptionẽ fidei
ac m̃tis retinẽt: quãꝗͣ ad uirgines refer¬

Expanded text:
omine, Domine, intrabit in regnum coelorum , » etc. Et item: « Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regnum coelorum . » « Deferebant ergo Salomoni aurum de Tharsis et argentum, dentes elephantorum, et simias, et pavos. » Quid aurum argentumve significet, notum est. Caeterum dentes elephantorum possunt doctores, fortes propter nitorem sapientiae, designari. De quibus sponsae dicitur: « Collum tuum sicut turris eburnea; » per simias vero qui actus humanos imitari videntur, sed bestialiter vivunt, eos qui ad fidem ex gentibus veniunt, qui fidem tenere videntur, et operibus fidem negant. Per pavos quippe quorum caro si siccata fuerit, imputribilis permanere dicitur, qui pennarum pulchritudine vestiuntur, perfectos igne tribulationis decoctos, adeo ut variis virtutibus decorentur, et incorruptionem fidei ac mentis retineant. Quanquam si ad virgines refer