comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one esse quando corporibus uestiebatur. in meliori qñ illa deponit. nulli dubi¬
um est corpora non principaliter subsistere. sed ꝑ interualla & ob uarios motus ra¬
tionabilium creaturaꝵ nc̃ ficri ut qui hiis indigent uestiantur. & rursum cũ
illi deprauatione lapsus se ad meliora correxerint. dissolui in nichili. & hac sẽꝑ
suctessione uiriari. Et ne paruam putaremus impietatem eẽ eoꝵ que p̾misse¬
rat. in ciuidem uoluminis fine coniungit omnes rationabiles creaturas. ad est
patrem & filium & spm sanctum. angelos. potestates. dominationes ceterasq
uirtutes. ip̃m quoq hominem secundum aĩe dignitatem. unius esse substan¬
tie. Intellectualem in ꝗd rationalemq naturam sentit deus. & unigenitus
filius eius & sp̃s̃ sanctus sencint angeli & potestates cetereq uirtutes. sentit
interior homo. qui ad ymaginem & similitudinem dei conditus est. Ex qͦ

Expanded text:
one esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubione esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubium est corpora non principaliter subsistere, sed per interualla ob uarios motus rationabilium creaturarum nunc fieri, ut, qui his indigent, uestiantur, et rursum, cum illa deprauatione lapsuum se ad successione variari. » Et ne parvam putaremus impietatem esse eorum, quae praemiserat, in ejusdem voluminis fine conjungit: Omnes rationabiles naturas, id est Patrem, et Filium et Spiritum Sanctum, Angelos, Potestates, Dominationes, caeterasque Virtutes, ipsum quoque hominem secundum animae dignitatem, unius esse substantiae. « Intellectualem, inquit, rationabilemque naturam sentit Deus, et unigenitus Filius ejus, et Spiritus Sanctus: sentiunt Angeli, et Poteinterior homo, qui ad imaginem et similitudinem dei conditus est. ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta teneat qui cognouit. non possumus dr̃ẽ ꝙ comprehenolat filius patre.
Pater uero oũ comp̃hendit inter oĩa autem filius est. gͦ & filium comp̃hendit
& ut sciremus causas quibus pater comp̃hendat filium & filius patrem non
queat comp̃hendere. hec uerba subnectit. Curiosus lector inquirat utrum ita a se¬
metipo cognoscatur pater. quomõ cognoscitur a filio. Sciensq illud ꝙ scriptũ
est. Pater qui memissit maior est in omnibus ueꝵ ec̃ contendit ut dicat.& ĩ co¬
gnitione filii patrem esse maiorem. Dum ꝑfectius & purius a semetipo cognosci¬
tur ꝙ̃ afilio. methamorfosim quoq & abolitionem corpoꝵ. ꝑ hec rursum consẽ¬
tire conuicitur. Di quis autem potuerit ostende̾ in corporalem rationabilemq
naturam. cum expoliauerit se corpore iuue̾ ꝑ semetipãm. & in peiori conditi¬

Expanded text:
cuncta teneat, qui cognouit, non possumus dicere, quod conprehendat filius patrem. cuncta teneat, qui cognouit, non possumus dicere, quod conprehendat filius patrem. pater uero omnia conprehendit, inter omnia autem et filius est: ergo e t filium conprehendit. et ut sciremus causas, quibus pater conprehendat filium et filius patrem non queat conprehendere, haec uerba subnectit: curiosus lector inquirat, utrum ita a semet ipso cognoscatur pater, quomodo cognoscitur a filio, sciensque illud, quod scriptum est: \'pater, qui me misit, maior me est\', in omnibus uerum esse contendet, ut dicat et in cognitione filio patrem esse maiorem, dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur quam a filio. Μετεμψύχωσιν quoque et abolitionem corporum hic rursum sentire conuincitur: si quis autem potuerit ostendere incorporalem rationabilemque naturam, cum expoliauerit se corpore, uiuere per semet ipsam et in peiori condici
Abbreviated transcription (Latin):
lii ueritate qđ in iohinnis appocalipsi euangelium sempiternum ad comparatio¬
nem uidelicet huius nostri eu angelii qđ temporale est & in transituro mundo a
seculo p̃dicaitum. Quod quidemꝰ ctiam si usq ad passionem domini saluatoris
uoluerimus in quirere quenꝙͣ audax & temerarium sit in celo eius querere pas¬
sionem taen si spũalia nequitie in celestibus sunt & non erubescimus crucem
domini confiteri pꝑ ddestructionẽ eoꝵ que sua passione destruxit. Cur timeamꝰ
passione saluentur. Rucsumq blasfemms defilio sic locutus est. Sic̾nm patrẽ
cognoscit filius uidetur in eoꝙ nouit patrem posse eum comp̃hendẽ. Ut si dicamꝰ
artifias animum artio sare mensuram. Nec dubium ꝗn scit pater in filio. &
comp̃hendatur ab co in quo est. Sin autem comphentionem etiam dicimus &
non solum sensum quis & sapientim comphendat. Sed uirtute & patientia

Expanded text:
lii ueritate, quod in Iohannis Apocalypsi euangelium legimus sempiternum, ad conparatiolii ueritate, quod in Iohannis Apocalypsi euangelium legimus sempiternum, ad conparationem uidelicet huius nostri euangelii, quod temporale est et in transituro mundo ac saeculo praedicatum. quod quidem etiam si usque ad passionem domini saluatoris uoluerimus inquirere, quamquam audax et temerarium sit in caelo eius quaerere passionem, tamen, si spiritalia nequitiae in caelestibus sunt et non erubescimus crucem domini confiteri propter destructionem eorum, quae sua passione destruxit, cur timeamuspassione saluentur? Rursumque blasphemans de filio sic locutus est: si enim patrem cognoscit filius, uidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehendere, ut si dicamus artificis animum artis scire mensuram. nec dubium, quin, si pater in filio, et conprehendatur ab eo, in quo est. sin autem conprehensionem eam dicimus, ut non solum sensu quis et sapientia conprehendat, sed uirtute et potentia
Abbreviated transcription (Latin):
esse superatos. Cumq dixisset iux̃ iohannis apocalipsim euangelium sempi¬
ternum .i. futurum in celis tm̃ p̃cedẽ hoc nostrum euangelium quantum xͥ
p̃dicatio legis ueteris sacramẽta. Ad extremũ intulit ꝙ & cogitasse sacͥlegiũ
est.pro salute demonum xp̃m etum in aere & in suꝑnis locis esse passuꝵ. Etli¬
cet ille non dixerit. tñ ꝙ consequens sit intelligitur. sicut pro hominibus homo
factus estut homines liberaret. sic & ꝓsalute demonum deum futurum. qͦt
sunt hii ad quos uenturus ẽ liberandos. Quot ne forsitan de nr̃o sensu pu¬
temur asserere.ipius uerba ponenda sunt.Sicut enim ꝑ umbram euange¬
lii umbram legio inpleuit. Sic qr omnis lex exemplum & umbra est ccrimo¬
niaꝵ edestium diligentius requirendum. Utrum recte intelligamuo legem qͦ ce
lestem & ccrimonias suꝑni cultus plenitudinem non habere sed indigere cuange¬

Expanded text:
esse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempiesse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempiternum, id est futurum in caelis, tantum praecedere hoc nostrum euangelium, quantum Christi praedicatio legis ueteris sacramenta, ad extremum intulit — quod et cogitasse sacrilegium est — pro salute daemonum Christum etiam in aere et in supernis locis esse passurum. et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, intellegitur: sicut pro hominibus homo factus est, ut homines liberaret, sic et pro salute daemonum deum futurum, quod sunt hi, ad quos uenturus est liberandos. quod ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ipsius uerba ponenda sunt: sicut enim per umbram euangelii umbram legis inpleuit, sic, quia omnis lex exemplum et umbra est cerimocaelestium, diligentius requirendum, utrum recte intellegamus legem quoque caelestem et cerimonias superni cultus plenitudinem non habere sed indigere euange
Abbreviated transcription (Latin):
deant que de nostris sedibus ad meliora ꝓficiat. alie que decelestibus ad firma
mentum usq dclapsesunt. nec tantum facere peccati ut ad loca inferiora que
in colimus truderentur. Quibus dictis nititur approbare & firmamẽtum
i. celum ad comparationem suꝑioris celi eẽ infetos & hancterram quam ĩco¬
limus collone firm amenti inferos appellari. Et rursum ad comparitionem
inferoꝵ qui sub nobis sunt nos celum dici. Ut ꝗb aliis infernus est. aliis celum¬
sit. Nec hac disputatione contentus dicit in fine oĩum rerum qnͣ ad celestẽ
ierusalem reuersuri sumus. aduersariaꝵ fortitudinum contra populum dei
bella consurge̾. ut non sit eoꝵ occiosa uirtus sed exerceantur ad p̃lia. & habeat
materiam roboris quam consequi non possunt nͥ fortes pͥmum aduersariis re¬
stiterint. quos ratione & ordine & solertia repugnandi in libro nũoꝵ legimus

Expanded text:
deant, quæ de nostris sedibus ad meliora proficiant; aliæ, quæ de cœlestibus ad firdeant, quæ de nostris sedibus ad meliora proficiant; aliæ, quæ de cœlestibus ad firmentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderentur. quiid est coelum, ad comparationem superioris coeli esse inferos, et hanc terram, quam incolimus, collatione firmamenti inferos appellari, et rursum ad comparationem inferosit. nec hac disputatione contentus dicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus, sed exerceantur ad proelia et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione et ordine et sollertia repugnandi in libro Numerorum legimus
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ab ecclesiis xp̃i damnandam interserit. Et forsitam quomõ in istomũ¬
do qui moriũtur separatione carnis & aĩe ux̃ operum differentium diuer¬
sa apud inferos optinent loca. sic qui de celestis ierusilem ut ita dicam ad mi-¬
nistratione moriuntur. ad nr̃i mũdi inferna descendũt. ut qualitate me¬
ritoꝵ diuersa in terris possideat loca. Et iterum. Et qr comparauimus de isto
mundo ad inferna ꝑgentes aiãs his aĩabus que de suꝑiori celo ad nr̃a habi¬
tacula uenientes quodammodo mõtuesunt prudenti in uestigationeri¬
mandum est. an hoc ipm possimus etiam in natiuitate dicẽsingulaꝵ. ut quo¬
modo que in ista terra nostra nascuntur aĩe. uel de inferno rursum meliora cu¬
pientes ad suꝑiora ueniunt &humanum corpus assumunt. uel de melioribꝰ¬
locis ad nos usq descendunt. sic & ea loca que sunt in firmamẽto alie aĩe possi¬

Expanded text:
haec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto munhaec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto mundo, qui moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, prudenti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rursum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioriblocis ad nos usque descendunt; sic et ea loca quæ supra sunt in firmamento, aliæ animæ possi
Abbreviated transcription (Latin):
alio mundo qui postea fabricandus est fiat diabolus pͥncipium plasmationis do¬
mini ut illudatur ei ab angelis qui exordii amisere uirtutem. Quibus dictis ꝗd
aliud conatur ostendere nͥ huius mundi homines peccatores in alio mundo pos¬
se diabolos & demones ficri. & rursum nunc demones in alio mundo posse
ul angelos uel homineo posseo creari. Et post disputationem longissimam qui
omnem ereaturam corpoream in spiritualia corpora & tenula dicit eẽmutan¬
dim. cunctam q substantiam in unum corpus mũdissimum & oĩsplendore
purius conuertendam. & talem qualem nunchumana mens non potest cogi¬
tare. ad extremum ĩtulit &erit deus oia in õĩbus.ut uniuersa naturi corporea
redigatur in eam substantiam que oĩbus indior est. in diuinam uidelicet
qua nulla est melior. inquarto quoque libro qui operis huius extremus est.

Expanded text:
alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis doalio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii amisere uirtutem. quibus dictis quid aliud conatur ostendere, nisi huius mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quoque libro, qui operis huius extremus est,
Abbreviated transcription (Latin):
fiãt. & mundi diuersitas construatur ꝑꝑ uirias uoluntates rationabilium cre¬
aturaꝵ que post ꝓfectam btĩtudinem usq ad finem õium rerum paulatim
ad inferiora di lapsa. tintam malitiam receperunt. ut in contrarium uerterent᷑:
Dum nolunt seruare pͥncipium. & in corruptam beatitudinem possidere nec hoc
ignorandum. ꝙ multe rationabiles creature.usq ad secundum & tercium &
quartum mundum seruent pͥncipium. mec mutationi in selocum tribuant
Alie uõ tam paꝵ de pͥstinostatu ammissure sint. ut penenichil ꝑdidisse uide¬
antur. & non nulle grandi ruina in ultimum p̃cipitande sint baratrum. No¬
uitq õĩum dispensator deus.in conditione mundoꝵ. singulis abuti iusta
meritum & oportunitates & causas quibus mundi gubernacula sustentantur
& initiantur. Ut qui omnes uicerit neꝗtias & penitus se terre coequauerit. in

Expanded text:
fiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium crefiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. nec hoc ignorandum, quod multae rationabiles creaturae usque ad secundum et tertium et quartum mundum seruent principium nec mutationi in se locum tribuant, aliae uero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut paene nihil perdidisse uideantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint baratrum. nouitque dispensator omnium deus in conditione mundorum singulis abuti iuxta meritum et oportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur et initiantur, ut, qui omnes uicerit nequitia et penitus se terrae coaequauerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui saltem exminima parte dei sentire cupuint maiestatem eẽ ingenitã
aeq or̃ excedentis nature gliam suspicari. eduobuo alterum suspicari cogim̃.
ut aut desperemus similitudinem dei si eadem sumus corpora semꝑ habituri.
Nut si beatitudo nobis eiusdem cum deo uite ꝓmittitur. eadem qua uiuit
deus nobis condictione uiuendum est. ex quibus oĩbus approbatur quid de
resurrectione sentiat. & q oĩã corpora interitura interitura confirmet. ut simꝰ
absq corporibus quomõ pͥus fumus. anteꝙ̃ crassis corporibus uestiremur. Rur-¬
sumq demundoꝵ uarietitibus disputans. & uel ex angelis demones uel ex
demonibus angelos siue homines futuros eẽ contestans. & econtrario ex homi¬
nibus demones uel oĩa ex oĩb snĩam suam tali affirmat fine. Nec dubium
est quin post quedam interualla tempoꝵ rursum materia subsistat & corpora

Expanded text:
eos, qui saltim ex minima parte dei sentire cupiunt maiestatem et ingenitae eos, qui saltim ex minima parte dei sentire cupiunt maiestatem et ingenitae atque omnia excedentis naturae gloriam suspicari -, e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem dei, si eadem sumus corpora semper habituri, aut, si beatitudo nobis eiusdem cum deo uitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirmet, ut simus absque corporibus, quomodo et prius fuimus, antequam crassis corporibus uestiremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue homines futuros esse contestans et e contrario ex hominibus daemones et omnia ex omnibus sententiam suam tali fine confirmat: nec dubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora
Abbreviated transcription (Latin):
nabilium & in corporalium eẽ dicimus que non seruiat corruptioni. coqđ sit
uestita corporibus. & ubi cumq corpora fuerint statim corruptio subsequatur.
Postea autem liberabitur de seruitute corruptionio. qñ receperint gloriam
filii dei & deus fucrit oĩa in oĩbus. & in codem loco. Ut autem incorporeum
finem oui terum ec̃ credamus. illa nos saluatoris oratio ꝓuocat in qua ait. Ut
quomodo ego & tu imum sumus. sic & isti unum in nobio sint. Et ci scire debe¬
mus quid sit deus. & quid sit futurus in finem saluator. & quõ sanctio similitu¬
dopitris & filii rępmissa sic. Ut quonõ illi in seunum sunt. sic & isti mn eis :¬
unumisint. Aut enim suscipiendum est uniuersitatis domini nesciri corpo¬
re & quomõ nos carnibus sic illum qualibet materia circundari. ut similitudo
in te dei in fine sanctis possit equari. Aut si hoc incedens est in axime apud

Expanded text:
nabilium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit nabilium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit uestita corporibus et, ubicumque corpora fuerint, statim corruptio subsequatur; postea autem liberabitur de seruitute corruptionis, quando receperit gloriam filii dei et deus fuerit omnia in omnibus. et in eodem loco: ut autem incorporeum finem omnium rerum esse credamus, illa nos saluatoris oratio prouocat, in qua ait: \'ut, quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit futurus in fine saluator et quomodo sanctis similitudo patris et filii repromissa sit, ut, quomodo illi in se unum sunt, sic et isti in eis unum sint. aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari, ut similitudo uitae dei in fine sanctis possit aequari, aut, si hoc indecens est — maxime apud
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciis & in pnti & in futuro atq in oĩbus & retro & in pͥora temporibus pot
merita dispensare & ad unum rursum finem cuncta ꝑtraereni solus conditor
oĩum deus. qui scit causas ꝑꝑ quas alios dimittat sua ꝑfrui uoluntate. & demi¬
ioribus ad ultima paulatim dilabi alios incipiat uisitare. & gradatim qͣi manu
data ad pͥstinum retrahere statum. & in sublimibus collocare. Cumq de fine
disputare cepisset. hec intulit. Quia ut crebro iam diximus pͥncipium rursũ
ex fine generatur. queritur. uerum & tunc sutura sint corpora. an sine corpo¬
ribus aliquando uiuendum sit. Cum redacta in nichili fucrint. & in corpora¬
lium uita incorporalis esse credenda sit. qualem & dei nouimus. Nec dubiũ
est quin si oĩa corpora ad mundum istum sensibilem ꝑtineant. que appellantur
ub apostolo uisibilia. futura sit uita incorporalium in corporalis. Et post paululũ.

Expanded text:
suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus, qui scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fine generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ab apostolo uisibilia, futura sit uita incorporalium incorporalis. et post paululum:
Abbreviated transcription (Latin):
creatura uanitati subiecta est. eo qđ crassis circundata corporibus & aspectui pa¬
teat. & tñ non sponte subiecta est uanitati. sed propter uoluntatem eius qui cam
subiecit inspe. Et iterum. Aliyuoro in singulis locis atq temporibus que solus
artifex nouit. mundi gubernaculis seruiunt. quos angelos eius credimus. &
post paululum. Qui rerum ordinem & totius mundi regit ꝓudentia dum
alie uirtutes de sublimioribus corruunt. alie paulatim labuntur in terras iste
uoluntate descendunt. Alie p̃cipitantur in uite. hec sponte suscipiunt mĩsteria.
ut ruentibus manum porrigant. ille coguntur ingrate. & tanto tempore in
suscepto offõ ꝑseuerent. Et ittrum. Ex quo sequitur ut obuarios motus. uarii creent᷑
& mundi. & posthunc quem incolimus alius multo dissimilis mundus fut
Nullusq alius diuersis casibus & profectibus uel uirtutum p̃miis uel uitioꝵ

Expanded text:
creatura u an itati subiecta est, eo quod crassis circumdata corporibus et aspectui pacreatura u an itati subiecta est, eo quod crassis circumdata corporibus et aspectui pateat. et tamen non sponte subiecta est uanitati, sed propter uoluntatem eius, qui eam subiecit in spe. etiterum: alii uero in singulis locis atque temporibus, quae solus artifex nouit mundi, gubernaculis seruiunt, quos angelos eius credimus. et post paululum: quem rerum ordinem et totum mundi regit dei prouidentia, dum aliae uirtutes de sublimioribus corruunt, aliae paulatim labuntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministeria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ingratae et tanto uel tanto tempore in suscepto officio perseuerant. et iterum: ex quo sequitur, ut ob uarios motus uarii creentur et mundi et post hunc, quem incolimus, alius multo dissimilis mundus fiat. nullusque alius diuersis casibus et profectibus uel uirtutum praemiis uel uitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
isse. sed & futuros mundos esse testatur. non ꝙ simul & pariter omnes fiant sed
alius post alium. Statimq subiungit. Diuinum habitaculum &ueram re-¬
quiem apud superos estimo intelligi. in qua creature rationabiles commorantes
ante quã ad inferiora descenderent. & de inuisibilibus ad uisibilia cominigra¬¬
rent. ruentesq ad terram crassisq corporibus indigerent. Antiqua beatitu¬
dine fruebantur. Unde conditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora.
& mundum istum ui sibilem fabricatus est. ministrosq ob salutem & corrup¬
tionẽ eoꝵ qui ceciderunt missit inmundum.equibus alii certa obtinerent loca.
& mundi necessitatibus obedirent. Alii in iuncta sibi offitia singulis quibusq
temporibus ꝗ̃ nouit artifex deus cedula mente tractarent. & exhis sublimiora
mundi loca sol & luna & stelle que ab apło dicuntur creatura acceperunt. Que

Expanded text:
isse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed isse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed alius post alium. statimquesubiungit: diuinitus habitaculum et ueram requiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiles commorantes, antequam ad inferiora descenderent et de inuisibilibus ad uisibilia conmigrarent ruentesque ad terram crassis corporibus indigerent, antiqua beatitudine fruebantur. unde conditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora et mundum istum uisibilem fabricatus est ministrosque ob salutem et correptionem eorum, qui ceciderunt, misit in mundum, e quibus alii certa obtinerent loca et mundi necessitatibus oboedirent, alii iniuncta sibi officia singulis quibusque temporibus, quae nouit artifex deus, sedula mente tractarent. et ex his sublimiora mundi loca sol et luna et stellae, quae ab apostolo creatura dicitur, acceperunt. quae
Abbreviated transcription (Latin):
dam a tenera etate possideat. quos derelictos eẽ apud prouidentiam dei. Cum
nichil tale fecerint ut istius modi insmiam sustinerent. Non ẽ cius putare
qui nichil uult absq deo fieri. & omnia illius iustitia gubernari. Rursumq
demundo. Nobis autem inquid placet. & ante hunc mundum alium fuis¬
se mundum. & post istum alium futurum. Uis dicẽ ꝙ post corruptionem
huius mundi alius sit futurus. Audi ysaiam loquentem. Erit celum nouu
& terra noua. que ego fatio ꝑmanẽ in conspectu meo. Uis nosse ꝙ ante fabricã
istius mundi. alii mundi in p̃terito fuerint. Ausculta ecclesiasten. Quid est
ꝙ fuit id ip̃m qđ crit. & quid est qđ factum est. ipm qd futurum est. & non
est omne nouũ sub sole qđ loquatur cedicit. Ecce hoc nouum est. lam enim
fuit in seculis p̾stinis que fuerunt ante nos. Quod testimonium non solum fu¬

Expanded text:
dam a tenera aetate possideat; quos derelictos esse apud prouidentiam dei, cum dam a tenera aetate possideat; quos derelictos esse apud prouidentiam dei, cum nihil tale fecerint, ut istius modi insaniam sustinerent, non est eius, qui nihil uult absque deo fieri et omnia illius iustitia gubernari. Rursumque de mundo: nobis autem, inquit, placet et ante hunc mundum alium fuisse mundum et post istum alium futurum. uis discere, quod post corruptionem huius mundi alius sit futurus? audi Esaiam loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae ego facio permanere in conspectu meo\'. uis nosse, quod ante fabricam istius mundi alii mundi in praeterito fuerint? ausculta Ecclesiasten: \'quid est, quod fuit? ipsum, quod erit. et quid est, quod factum est? ipsum, quod futurum est. et non est omne nouum sub sole, quod loquatur et dicat: ecce hoc nouum est; iam enim fuit in saeculis pristinis, quae fuerunt ante nos\'. quod testimonium non solum fu
Abbreviated transcription (Latin):
tiusq seculis in quibus aĩa subsistit &uiuit. Sic non nullas eaꝵ ad peiora corruẽ
Ut ultimum malitie locum teneant. & sic quasdam ꝓfice̾ ut de ultimo malitie
gradu ad pfectam ueniat consumatamq uirtutem. Quibus dictis conatur o¬
stendẽ & homines .i. animas fieri posset demones.Et rursum demones in
angelicam redigi dignitatem. atq in eodem uolumine. Sed & hoc reꝗrẽdũ.
quare humana aĩa nunc ab hiis nunc ab aliis urtutibus ad diuersa moneitur.
Et putat quarundam ante ꝙ̃ uenirent in corpora merita p̃cecisse. Ut est illud
iohannis exultantis in utero matris sue qnͦ ad uocem salutationis marie in¬
dignam se eẽ fabulatione eius helizabeth confitetur. Statimq subiungit. Et
econtrario paruuli licet & pene lictentes malis replentur spiritibus. & in di¬
uinos atq ariolos inspirantur intantum ut etiam demon phitonicus quos¬

Expanded text:
petuisque saeculis, in quibus anima subsistit et uiuit, sic nonnullas earum ad peiora corruere, petuisque saeculis, in quibus anima subsistit et uiuit, sic nonnullas earum ad peiora corruere, ut ultimum malitiae locum teneant, et sic quasdam proficere, ut de ultimo malitiae gradu ad perfectam ueniant consummatamque uirtutem. quibus dictis conatur ostendere et homines, id est animas, fieri posse daemones et rursum daemones in angelicam redigi dignitatem. atque in eodem uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana anima nunc ab his, nunc ab aliis uirtutibus ad diuersa moueatur. et putat quarundam, antequam uenirent in corpora, merita praecessisse, ut est illud Iohannis exultantis in utero matris suae, quando ad uocem salutationis Mariae indignam se confabulatione eius Elisabeth confitetur. statimque subiungit: et e contrario paruuli, licet paene lactantes, malis replentur spiritibus et in diuinos atque ariolos inspirantur in tantum, ut etiam daemon Pythonicus quos
Abbreviated transcription (Latin):
am materiaꝵ causaꝵq merita p̃cesserunt. Et in codem loco iux̃. Nos autes
ex p̃cedentibus meritis uas qđ in honore fuerat fabricatum. si non dignum
uoribulo suo opus fecerit. in alio scculo fiet uas contumelie. Et rursum uas ali¬
ud qđ ex anteriori culpa cuntumelie nomen acceꝑat. Si in p̃senti uita corrigi
uoluerit. in noua creatione fiet uas sanctificatum & utile domino in oẽ opus
bonum paratum. Statimq subungit. Ego arbitror posse quosdam homines
a parius uitiis incipientes ad tantam nequitiam ꝑuenire. Si tamen noluerit.
ad meliora conuerti. & penitentia emendare peccata. ut & contrarie fortitudi¬
nes funt. & rursum ex inimicis contrariisq uirtutibus in tantum quosdam
ꝑmulta tempora uulneribus siuo adhibere medicinam. & fluentia pͥus delicta
constringere ut ad locum transcat potiorem. Sepius diximus. in infinitis ꝑpe-¬

Expanded text:
am, anteriorum causarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxta nos autem am, anteriorum causarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxta nos autem ex praecedentibus meritis uas, quod in honorem fuerit fabricatum, si non dignum uocabulo suo opus fecerit, in alio saeculo fiet uas contumeliae et rursum uas aliud, quod ex anteriori culpa contumeliae nomen acceperat, si in praesenti uita corrigi uoluerit in noua creatione fiet uas sanctificatum et utile domino, in omne opus bonum paratum. statimque subiungit: ego a rbitror posse quosdam homines a paruis uitiis incipientes ad tantam nequitiam peruenire, si tamen noluerint ad meliora conuerti et per paenitentiam emendare peccata, ut et contrariae fortitudines fiant, et rursum ex inimicis contrariisque uirtutibus in tantum quosdam per multa tempora uulneribus suis adhibere medicinam et fluentia prius delicta constringere, ut ad locum transeant optimorum. saepius diximus in infinitis per
Abbreviated transcription (Latin):
confoditur. Et iterum nͥ forte corpus hoc pingue atq terrenum caligo & tene¬
bre nominande sunt. ꝑ quod consumato hoc mundo cui necesse fuerit in aliu
transire mundum. rursum nascendi sumet exordia. Hec dicens ꝑspicue
de ꝑfectione nr̃a disputans intulit. Cumq in tantum profecerimus. ut neqͣꝙͣ
carnes & corpora forsitam nec aĩe quidem fuerimus. Sed mens & sensus ad
ꝑfectum ueniens. nulloq ꝑturbationum nubilo caligatus. intuebitur ratio¬
nabileo intelligibiles ꝙ substantias fatie ad fatiem. In libro quoq tercio hec
uuis in honorem aliud in contumeliam sit creatum. Cur non recurramus ad aĩe
archinum & intelligamus cam egisse antiquitus. ꝓꝑ qđ in altero dilecta an al¬
erro odio habita sit. ante ꝙ̃ in ucob corpore supplantaretur & in esau planta tenẽ¬
tur ifratre. Et iterum ut autem alie uĩe fierent in honorem alie in contumeli¬

Expanded text:
con-foditur. et iterum: nisi forte corpus hoc pingue atque terrenum caligo et tenecon-foditur. et iterum: nisi forte corpus hoc pingue atque terrenum caligo et tenebrae nominandae sunt, per quod consummato hoc mundo, cui necesse fuerit in alium transire mundum, rursum nascendi sumet exordia. haec dicens perspicde perfectione nostra disputans intulit: c u mque in tantum profecerimus, ut nequaquam carnes et corpora, forsitan ne animae quidem fuerimus, sed mens et sensus ad perfectum ueniens nulloque perturbationum nubilo caligatus, intuebitur rationabiles intellegibilesque substantias facie ad faciem. In libro quoque tertio haec uas in honorem, aliud in contumeliam sit creatum, cur non recurramus ad animae arcanum et intellegamus eam egisse ° antiquitus, propter quod in altero dilecta, in altero odio habita sit, antequam in Iacob corpore subplantaret et in Esau planta teneretur a fratre? et iterum: ut autem aliae animae fierent in honorem, aliae in contumeli
Abbreviated transcription (Latin):
tantes possumus inuenire. propter aliqua peccata eum in deteriori uita eẽ dã¬
natum. Et de celestibus credendum est. ꝙ non co tempore quo factus est mun¬
illud & ardens corpus intraret. De luna & stelis similiter sentiamus. qđ ex cau¬
sis p̃cedentibus licet in uite compulse sint subici uinitati. & ob pͥmia futuroꝵ
non suam facẽ sed creatoris uoluntatem. Aquo hec officia distribute sunt. lgnẽ
quoq gehenne & tormentu que seͥptura sancta peccatoribus connũatur ꝓuni
re in suppliciis sed in conscientia peccatoꝵ.ꝗnõ dei uirtute & potencia oĩs me¬¬
moria delictoꝵ ante octulos nrõs ponitur. & ueluti ex quibusdam seminibus
in anima derelictis uniuersa uitioꝵ seges exoritur. & quicꝗd feceramus ĩ uita
uel turpe uł impium omnis eoꝵ in conspectu nr̃o pictura describitur. ac p̃teritas
uoluptates mens intuens conscientia punitur ardore & penitudinis stimulis

Expanded text:
tantes possumus inuenire, propter antiqua peccata eum in deteriori uita esse damtantes possumus inuenire, propter antiqua peccata eum in deteriori uita esse damnatum. et de caelestibus requirendum est, quod non eo tempore, quo factus est munillud et ardens corpus intraret. de luna et stellis similiter sentiamus, quod ex causis praecedentibus licet inuitae conpulsae sint subici uanitati, ob praemia futurorum non suam facere, sed creatoris uoluntatem, a quo in haec officia distributae sunt. Ignem quoque gehennae et tormenta, quae scriptura sancta peccatoribus comminatur, non ponit in suppliciis, sed in conscientia peccatorum, quando dei uirtute et potentia omnis memoria delictorum ante oculos nostros ponitur et ueluti ex quibusdam seminibus in anima derelictis uniuersa uitiorum seges exoritur et, quidquid feceramus in uita uel turpe uel inpium, omnis eorum in conspectu nostro pictura describitur ac praeteritas uoluptates mens intuens conscientiae punitur ardore et paenitudinis stimulis
Abbreviated transcription (Latin):
germanam similitudinem signi in se pͥoris expressit. nͥ illa de qua saluator lo¬
ꝗtur. Memo tollet a me animam meam sed ego pono cam a me ip̃o. & in alio
loco. Unde cum infinita cautione tractandum est. ne forte cum aĩe fuerint sa¬
lutem consccute. & ad beatam uitam ꝑuenerint aĩe esse desistant. Sicut eni
uenit dominus atq saluator querẽ & saluum facẽ qđ ꝑierat. ut ꝑditum esse
desistat. sic anima que ꝑierat. & ob cuius salutem uenit dominus. cum salua fa¬
ta fuerit. eẽ anima cessauit. Illud quoq pariter reꝗrendum. utrum sicut ꝑdi¬
tum aliqnõ non fuit politum & erit tempus qn̾ ꝑditum non erit. sic & aĩa
fucrit aliquando non aĩa. & erit forte tempus qnõ nequaꝙͣ aiã ꝑ seueret. Et
post multum de anima tractactum hec intulit. mens corruens facta est anima.
& rursum. anima instructa uirtutibus mens fiet. Quod & de anima esau scru¬

Expanded text:
germanam similitudinem signi in se prioris expressit, nisi illa, de qua saluator logermanam similitudinem signi in se prioris expressit, nisi illa, de qua saluator loquitur: nemo tollit animam meam a me, sed ego ponam eam a me ipso. etin alio loco: unde cum infinita cautione tractandum est, ne forte, cum animae salutem fuerint consecutae et ad beatam uitam peruenerint, animae esse desistant. sicut enim uenit dominus atque saluator quaerere et saluum facere, quod perierat, et perditum esse desistet, sic anima, quae perierat et ob cuius salutem uenit dominus, cum salua facta fuerit, anima esse cessabit. illud quoque pariter requirendum, utrum, sicut perditum aliquando non fuit perditum et erit tempus, quando perditum non erit, sic et anima fuerit aliquando non anima, et fore tempus, quando nequaquam anima perseueret. et post multum de anima tractatum hoc intulit. vovg, id est mens, corruens facta est anima et rursum anima instructa uirtutibus mens fiet. quod et de anima Esau scru
Abbreviated transcription (Latin):
cum subiecti xp̃o subiciemur deo. & deus fuerit oĩa in õĩbus. aut quomõ xp̃o
subiecta cum ipso xͦsubicientur deo & in unum fedus artabuntur. ita omnis
substantu redigetur in optimam qualitatem & dissoluetur in etherem qđ pu¬
rioris simpliciorisq nature est. aut certe sꝑa illa quam supra appellauimus.
& quieꝗd illius circulo continetur dissoluetur in nichili. illa
uero qua antilonem ip̃o tenetur & cingitur. Uocabitur terra bona. neo non & al
culo seruabitur. Cum hec dicat. Non ne manifestissime gentium seꝗtur errores.
& pħoꝵ deliramenta simplicitati in gerit xp̃iane. Et in codem libro.Restat ut ũu¬
sibilis sit deus. Si autem inuisibilis ꝑnaturam est. neq saluatori uisibilis erit. & ĩ
ĩferioribus. Nulla alia anima que ad corpus descendit humanum puram &

Expanded text:
cum subiecti Christo subiciemur deo et deus fuerit omnia in omnibus; aut, quomodo Christo cum subiecti Christo subiciemur deo et deus fuerit omnia in omnibus; aut, quomodo Christo subiecta cum ipso Christo subicientur deo et in unum foedus artabuntur, ita omnis substantia redigetur in optimam qualitatem et dissoluetur in aetherem, quod purioris simpliciorisque naturae est; aut certe sphaera illa, quam supra appellauimus ajvkavfj, et quidquid illius circulo continetur, dissoluetur in nihilum, illa uero, qua ἀντιζώνη ipsa tenetur et cingitur, uocabitur terra bona nec non et altruabitur. Cum haec dicat, nonne manifestissime gentium sequitur errores et philosophorum deliramenta simplicitati ingerit Christianae? et in eodem libro: restat, ut inuisibilis sit deus. si autem inuisibilis per naturam est, neque saluatori uisibilis erit. etin inferioribus: nulla alia anima, quae ad corpus descendit humanum, puram et
Abbreviated transcription (Latin):
cte subiectus est xp̃o absq corpore intelligitur: ommes autem subicundi sunt xp̃o.
& nos erimus sine corporibus.qñ ei ad ꝑfectum subiẽcti erimus. Et in eodem lo¬
co. Si subiecti fuerint om̃s deo omnes deposituri sunt corpora. & tunc corporali¬
um reꝵ uniuersa natura soluetur in nichilum. Que si secundo necessitas postu¬
lirit ob lipsum rationabilium creaturaꝵ ruesum existeret. Deus enim in certa¬
men &luctamen aĩas derelinquit. ut intelligant plenam consumatamq uic¬
torum. non exꝓpͥasse fortitudine. sed ex dei gr̃a consetutas. & id cirto arbritror
pro uarietate causaꝵ diuersos mundos fieri. & clidi errores eoꝵ qui similes sui
mundos eẽ contendunt. Et iterum. Iriplex gͦ suspitio nobis de fine suggeritur
equibus quenam & melior sit lector inquirat. Aut eĩs sine corpore iuueus

Expanded text:
cte subiectus est Christo, absque corpore intellegitur, omnes autem subiciendi sunt Christo, cte subiectus est Christo, absque corpore intellegitur, omnes autem subiciendi sunt Christo, et nos erimus sine corporibus, quando ei ad perfectum subiecti fuerimus. etin eodem loco: cum s u biecti fuerint omnes deo, omnes deposituri sunt corpora et tunc corporalium rerum uniuersa natura soluetur in nihilum, quae, si secundo necessitas postularit, ob lapsum rationabilium creaturarum rursus existent. deus enim in certamen et luctamen animas dereliquit, ut intellegant plenam consummatamque uictoriam non ex propria se fortitudine sed ex dei gratia consecutas. et idcirco arbitror pro uarietate causarum diuersos mundos fieri et elidi errores eorum, qui similes sui mundos esse contendunt. et iterum: triplex ergo suspicio nobis de fine suggeritur, e quibus quae uera et melior sit, lector inquirat. aut enim sine corpore uiuemus,
Abbreviated transcription (Latin):
asscrit in numerabiles non ux̃ epicurum uno tempore plurimos & sui si¬
mileo sed post alterus mundi finem. alterius esse pͥncipium. & ante hunc
nostrum mundum. alium fuisse mundum. & post hunc alium rursum
futuꝵ & post illum alium rursumq ceteros post ceteros. Et ad dubitat utrũ
futurus sitmundus alteri mundo ita ex oĩ parte consimilis. ut nullo inter
sestare udeãtur. an certe nunꝙ mudus alteri mundo ex toto & discretus &¬
dissimilis sit futurus. Rursumq post modicum. Si oĩa in quid ut ipe dispu¬
titionis ordo compellit sine corpore uixerit. consumetur corporalis uniuerla
natura & redigetur in nichilum. que aliqñ est facta de nichilo. eritq tempꝰ
tionem & mortile hoc induerit immortalitatem. absorbebitur mors in uic¬
letur emedio in qua potest sola mors opari. Et post paululum. Si hec non sũt

Expanded text:
adserit innumerabiles, non iuxta Epicurum uno tempore plurimos et sui siadserit innumerabiles, non iuxta Epicurum uno tempore plurimos et sui similes, sed post alterius mundi finem alterius esse principium et ante hunc nostrum mundum alium fuisse mundum et post hunc alium rursum futurum et post illum alium rursumque ceteros post ceteros. et addubitat, utrum futurus sit mundus alteri mundo ita ex omni parte consimilis, ut nullo inter se distare uideantur, an certe numquam mundus alteri mundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursumque post modicum: si omnia, inquit, ut ipse disputationis ordo conpellit, sine corpore uixerint, consumetur corporalis uniuersa natura et redigetur in nihilum, quae aliquando est facta de nihilo, eritque tempus, tionem et mortale hoc induerit inmortalitatem, absorbetur mors in uicletur e medio, in qua sola potest mors operari. et post paululum: si haec non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in utramq partem diuersum accipient statum. idest ut & angeli homines
uel demones. & rursum ex his homines uel angeli fiant. Cumq oĩa uario
sermone tractasset. asserens diabolum non incapacem eẽ uirtutis & tñ nec dũ
uelle capere uirtutem ad extremum sermone latissimo disputauit. Angelum
siue aĩa aut certe demonem quos unius asserit eẽ nature sed diuersaꝵ uolun¬
tatum pro magnitudine negligentie & stultitie iumentum posse ficri. & ꝓ¬
dolore penaꝵ & ignio ardore magis elige̾ ut brutum aial sit & in a quio habi¬
aot  fluctibuo & corpus assumere huius uel illius peccoris ut nobio non so¬
lum quitrupedum sea & piscium corpora sint timenda. Et ad extranũ ne
tencretur pit igorici doginatis reus. qui asserit.
poquia uis nostram sententum non sunt dogmata sed quesita tm̃ atq
piecta ne penitus intractata uiderentur. In secundo autem libro mundos

Expanded text:
in utramque partem diuersum accipient statum, id est, ut et angeli homines in utramque partem diuersum accipient statum, id est, ut et angeli homines uel daemones et rursum ex his homines uel angeli fiant. cumque omnia uario sermone tractasset adserens diabolum non incapacem esse uirtutis et tamen necdum uelle capere uirtutem, ad extremum sermone latissimo disputauit angelum siue animam aut certe daemonem, quos unius adserit esse naturae sed diuersarum uoluntatum, pro magnitudine neglegentiae et stultitiae iumentum posse fieri dolore poenarum et ignis ardore magis eligere, ut brutum animal sit et in aquis habitet ac fluctibus, et corpus adsumere huius uel illius pecoris, ut nobis non solum quadrupedum sed et piscium corpora sint timenda. et ad extremum, ne teneretur Pythagorici dogmatis reus, qui adserit μinquit, iuxta nostram sententiam non sint dogmata sed quaesita tantum atque proiecta, ne penitus intractata uiderentur. In secundo autem libro mundos
Abbreviated transcription (Latin):
mo quomodo nos homines ob quedim peccata id sumus arcundati corpori¬
bus que crassa sunt & pigra.sic etiam celi luminaria talia. uel talia accepisse
corpora. ut uel plus uel minus luceant. & demones ob maiora delicta aerio cor¬
pore esse uestitos. omnemq creaturam secundum apłm uanitati esse subiec¬
tam. & liberari in reuelationem filioꝵ dei. Ac ne quis putet nostrum esse qd di¬
cimus. ip̃ius uerba ponamus. in fine atq in consum atione mundi. qnͣ uelut
de quibusdam repagulis atq carceribus dimisse fuerint aĩe a dño & rationa¬
biles creature alias eaꝵ tardius incede̾ ob segnitiem. alias ꝑnici euolare cursu
ꝑꝑ industriam. Cumq omnes liberum habeant arbitrium & sponte sua ul
uirtutes possint capere uel uitia. ille multo in peiori conditione erunnt ꝙͣ nũic
sũt. Ne ad meliorem statum ꝑuenient qr diuersi motus & uarie uoluntates

Expanded text:
mo, quomodo nos homines ob quaedam peccata his sumus circumdati corporimo, quomodo nos homines ob quaedam peccata his sumus circumdati corporibus, quae crassa sunt et pinguia. sic et caeli luminaria talia uel talia accepisse corpora, ut uel plus uel minus luceant, et daemones ob maiora delicta aerio corpore esse uestitos. omnem creaturam secundum apostolum uanitati esse subiectam et liberari in reuelationem filiorum dei. ac ne quis putet nostrum esse, quod dicimus, ipsius uerba ponamus: in fine atque in consummatione mundi, quando uelut de quibusdam repagulis atque carceribus missae fuerint a domino animae et rationabiles creaturae, alias earum tardius incedere ob segnitiem, alias pernici uolare cursu propter industriam. cumque omnes liberum habeant arbitrium et sponte sua uel uirtutes possit capere uel uitia, illae multo in peiori condicione erunt, quam nunc sunt. hae ad meliorem statum peruenient, quia diuersi motus et uariae uoluntates
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo mundo uel mundis si uoluerint ad meliora conuerti. ficri homines.
& sic ad antiquũ redire pͥncipium. itadum taxat. ut ꝑ supplicia atq tormẽ¬
ta que uel multo uel breui tempore sustinuerint in hominum erudita corpo¬
ribus rursum ueniant ad angeloꝵ fastigia ex quo conscquenti ratione ion¬
strari. omnes rationabiles creaturas ex ommibus posse ficri. non semel & subito
sed frequentius. nosq angelos futuros demones siegerimus negligentius.
& ruesum demones si uoluerint capere uirtutes ꝑuenire ad angelicam di¬
gnitatem. Corporales quoq substantias penitus dilapsuras. Aut certe in fi¬
ne oĩum hoc ẽẽ futura corpora ꝗd nunc est aer & celum. & si ꝙ aliud corpus
sincerius & purius intelligi potest. Quod cum ita sit. quid de resurrectione
sentiat ꝑspicuum est. Solem quoq & lunam & astra cetera esse aiamtia. imi¬

Expanded text:
in aliquo mundo uel mundis, si uoluerint ad meliora conuerti, fieri homines in aliquo mundo uel mundis, si uoluerint ad meliora conuerti, fieri homines et sic ad antiquum redire principium, ita dumtaxat, ut per supplicia atque tormenta, quae uel multo uel breui tempore sustinuerint, in hominum eruditi corporibus rursum ueniant ad angelorum fastigia. ex quo consequenti ratione monstrari omnes rationabiles creaturas ex omnibus posse fieri, non semel et subito sed frequentius, nosque et angelos futuros et daemones, si egerimus neglegentius, et rursum daemones, si uoluerint capere uirtutes, peruenire ad angelicam dignitatem. Corporales quoque substantias penitus dilapsuras aut certe in fine omnium hoc esse futura corpora, quod nunc est aether et caelum et si quod aliud corpus sincerius et purius intellegi potest. quod cum ita sit, quid de resurrectione sentiat, perspicuum est. solem quoque et lunam et astra cetera esse animantia, im
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudines conuerterentur. Rursumq nasci ex fine pͥncipium. & ex pͥn¬
cipio finem & ita cuncta uariari. ut & qui nũc homo ẽ possit in alio mũ¬
do demon fieri. & qui demon ẽ. si negligentiuo egerit. in crassiora corpora
religetur ut idem homo fiat. Sicq pmiscet oiã ut de archangelo diabolus
posłit fieri. & rursum diabolus in archangelum conciertatur. Qui uõ fluc¬
tuauerint. & motis pedibus nequaꝙ oĩo coreuerint. subicientur dispensandi
&r regendi. atq ad meliora gubern andi pͥncipabus potestatibus thronis dña¬
tionibus. Et forsican exhis hominum constabit genus in uno aliquo ex
mundis qñ iux̃ ysaum celum & tetranoua fient. Qui uõ non fuerunt
meriti ut ꝑ genus hominum reuertantur ad p̾stinũ statum. fient diabolus
&ingeli cus & pessimi demones. ac ꝓuarietate meritoꝵ in singulis ꝑtibꝰ¬
mundi diuersa offitia sortientur. lposq demones ac rectores tenebrarum

Expanded text:
fortitudines uerterentur. rursumque nasci ex fine principium et ex prinfortitudines uerterentur. rursumque nasci ex fine principium et ex principio finem et ita, cuncta uariari, ut et, qui nunc homo est, possit in alio mundo daemon fieri et, qui daemon est, si neglegentius egerit, in crassiora corpora religetur, id est homo fiat. sicque permiscet omnia, ut de archangelo possit diabolus fieri et rursum diabolus in angelum reuertatur. qui uero fluctuauerint et motis pedibus nequaquam omnino corruerint, subicientur dispensandi et regendi adque meliora gubernandi principatibus, potestatibus, thronis, dominationibus; et forsitan ex his hominum constabit genus in uno aliquo ex mundis, quando iuxta Esaiam caelum et terra noua fient. qui uero non fuerint meriti, ut per genus hominum reuertantur ad pristinum statum, fient diabo lus et angeli eius et pessimi daemones ac pro uarietate meritorum in singulis mundis diuersa officia sortientur. ipsosque daemones ac rectores tenebrarum