comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlaurentiũ prb̃m & Petrũ
monachũ papȩ GREGORIO
conũsionẽ gentis angloꝵ seq
c̃secratũ innotuit: suggerelᷤ
ut sibi mitteret plurimos ũbi
ministros: eoqͦd messẽ quidẽ
multã haberet. operarios aut̃
Suib relationib GREGORIOS
inxp̃o lȩtificatꝰ. misit Augustino
p̃cipui erant. Mellitus. Iustus.
Paulinus & Rufianus. Et ꝑ eos
uniũsa quȩ ad cultũ erant
eccłȩ necessaria. uasa uideli¬
cet sacra & uestim̃ta altariũ.
ornam̃ta eccłastica. uestim̃ta
Misit ei & palliũ: iubens ut sub
metropoli sua cantuariae
doniã & eburacã singulos ep̃oᷤ
mitteret: qͥ sub se.xii. nichilo¬
minꝰ ep̃os consecrantes. palliũ
ab apłica sede ꝑciperent: Et
post Augustini obitũ ipse in¬
ter eos primꝰ haberi debuiss&:
qͥ prius consecrari meruisso:
Precepit qͦq ut in anglorum
gente idoloꝵ fana non de¬
strueret: sed scĩficatis aquis
respersas basilicas dedicaret:
Et qr solebant saxones in sacri¬
ficio demonũ boues multos

Expanded text:
Laurentium presbyterum, et Petrum monachum papae Gregorio conversionem gentis Anglorum, seque consecratum innotuit, suggerens ut sibi mitteret plurimos verbi ministros, eo quod messem quidem multam haberet, operarios autem Quibus relationibus Gregorius hristo laetificatus, misit Augustino quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta ecclesiastica, vestimenta Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodoniam et Eburacam singulos episcopos mitteret, qui sub se duodecim nihilominus episcopos consecrantes, pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos
Abbreviated transcription (Latin):
sit gͥ fides suꝑ missarũ cele¬
bratione cur gallicanorũ
eccłȩ a romana discordent
Augustino requirente: GRE¬
GoRIUs ait: Nouit tua fra¬
t̃nitas romane eccłȩ con¬
suetudinẽ: in qua se memi

Expanded text:
sit fides, cur super missarum celebratione, Galliarum Ecclesiae a Romana discordent Augustino requirenti, Gregorius respondit: Novit fraternitas tua Romanae Ecclesiae consuetudinem, in qua se memi
Abbreviated transcription (Latin):
rante gr̃a ñ solũ licentiã pre¬
dicandi : uerũ etiã uictus &
mansiones in ciuitate doruen¬
si. quȩ erat regni eiꝰ metropo¬
lis facile imperauit: Ad quã
Augustinus cũ sociis pręlata
cruce seu saluatoris imagine.
apppinqͣns cecinit dicens:
Deprecamur te dñe in omni

Expanded text:
rante gratia, non solum licentiam praedicandi, verum etiam victus et mansiones in civitate Dorovernensi, quae erat regni ejus metropolis, facile impetravit. Ad quam Augustinus cum sociis, praelata cruce, seu Salvatoris imagine, appropinquans cecinit, dicens: « Deprecamur te, D
Abbreviated transcription (Latin):
aporiata insistit. & repul¬
sa: importunius obsecrat
nec ante cessauit quã qđ
quȩsiuit inuenit: Sunt
multi quidem qͥ intrant
eccłam. & strepunt in ora.¬
tione confuse atq intẽpe

Expanded text:
aporiata insistit, et repulsa importunius obsecrat; nec ante cessavit quam quod quaesivit invenit? Sunt multi quidem qui intrant in ecclesiam, et strepunt in oratione, confuse atque intempe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑsona patris. alia filii. alia
spc scĩ. sed non aliud ẽ pater.
aliud est diuinitas. aliud
anima. aliud corpus. sed non
alia ẽ ꝑsona dĩtatis & alia
humanitatis : sed una eadẽq
ꝑsona: Ideo ñsunt duo xp̃i
nec duo filii. sed unus xp̃e &
unus filius ds̃ & homo. Iuxta
ȩuangelistã plenꝰ gr̃a. quia
plenitudo humanitatis ani¬
ma & corpus assũpta est a
uerbo. in unitate ꝑsonȩ suȩ
diuinitatis . Plenꝰ ueritate.
qr in plenitudine humanita¬
tis. habitat plenitudo diui¬

Expanded text:
est persona Patris, alia Filii, alia est persona Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti, sed non aliud est Pater, aliud est divinitas, aliud anima, aliud corpus; sed non alia est persona deitatis et alia humanitatis, sed una eademque persona. Ideo non sunt duo Christi nec duo filii, sed unus Christus et unus filius Deus et homo: iuxta euvangelistam plenus gratia, quia plenitudo humanitatis, anima et corpus, assumpta est a verbo in unitate personae suae divinitatis; plenus veritate, quia in plenitudine humanitatis inhabitat plenitudo di
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis homo conceptꝰ ẽ in
fine scłoꝵ. Ibi ab eodẽ sp̃u
unctus ẽ. ubi conceptꝰ: Nec
ante conceptꝰ & post modum
unctꝰ est. sed hoc ipsũ de sp̃u
sc̃õ & carne uirginis concipi.
a scõ sp̃u ungi fuit: In quo
cõplacuit in habitare omnẽ
plenitudinẽ diuinitatis cor¬
poralit idest substantialiter.
qr uerbũ ꝑ om̃ipotentiã suã
uoluit hunc ꝑfectũ hominẽ
quẽ assũpsit hoc fieri ex tem¬
pore. qđ ipse sẽꝑ fuit sine tẽ¬
pore: idest ꝓpriũ filiũ dĩ.
ut ñ possint dici duo filii dĩ. aliu
ante tẽpora genitꝰ. & alius fa¬
ctus ex tẽpore: Ne qua ternitaᷤ
qđ absit ꝓ incarnatione ipsiuᷤᷤ
in sc̃a trinitate dicatur. qm̃
ds̃ dĩ filius humanã assũpsit
naturã non ꝑsonã: In ȩternã
suscipiens ꝑsonã diuinitatis
tẽporalẽ humanitatis substan¬
tiam: Homo transiuit in dm̃.
ñ uersibilitate naturȩ : sed
ꝓpt̃ diuinȩ unitatẽ ꝑsonae:
Nam sicut in sc̃a trinitate alia

Expanded text:
virginis homo conceptus est in fine saeculorum, ibi ad eodem Spiritu unctus est, ubi conceptus, nec ante conceptus et postmodum unctus est, sed hoc ipsum de Spiritu sancto et carne virginis concipi a sancto Spiritu ungi fuit. In quo complacuit inhabitare omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, id est substantialiter, quia verbum per omnipotentiam suam voluitquem assumpsit, hoc fieri ex tempore, quod ipse semper fuit sine tempore, id est, proprium Filium Dei? ut non possint dici duo Filii Dei, alius ante tempora genitus, et alius factus ex tempore, ne quaternitas quod absit, pro incarnatione ipsius in sancta Trinitate dicatur: quoniam Deus, Dei Filius humanam assumpsitnaturam, non personam. Inaeternam suscipiens personam divinitatis, temporalem humanitatis substantiam, homo transivit in Deum, non versibilitate naturae, sed propter divinae unitatem personae. Nam sicut in sancta Trinitate alia
Abbreviated transcription (Latin):
agne. ueluti quȩdã ster¬
cora sunt recusata Unde
factũ est ut iuuenis maio¬
ri urgeretur stimulo: &
putans eã meliora acciꝑe
uelle ornamenta. omnẽ
lapidũ prȩciosoꝵ secũ de¬
ꝑ amicos. & notos & af fine̾.
cȩpit aurẽ uirginis appel¬
lare. Diuitias. domos. posies¬
siõnes. familias. atq omnes
mundi delitias repromit¬
tere. si consensum suũ eiuꝰ
coniugio non negaret: Ad
hȩc beata agnes. tale iuue¬
ni fertur dedisse responsũ:
Discede a me fomes peccati.
nutrimentũ facinoris: pa.¬
bulũ mortis. Discede a me.
quia iam ab alio amatore
prȩuenta sum: qui michi sa¬
tis meliora te optulit or.¬
namenta: & anulo fidei suş
subarrauit me: Longe te
nobilior & genere & digni¬
tate Ornauit inestimabili
decore dextrã meã: & collũ

Expanded text:
Agnete veluti quaedam stercora sunt recusata. Unde factum est ut juvenis majori perurgeretur stimulo, et putans eam meliora velle accipere ornamenta, omnem lapidem pretiosum secum deper amicos, et per notos, et affines, coepit aures virginis appellare, divitias, domos, possessiones, familias, atque omnes hujus mundi delicias repromittere, si consensum suum ejus conjugio non negasset. 3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate. Ornavit inaestimabili dextrocherio dexteram meam, et collu
Abbreviated transcription (Latin):
iħc uenit Cũq in eũ inten¬
derent quẽ uidebat. sc̃a illa
anima carne soluta ẽ. tan¬
taq subito flagrantia miri
odoris asꝑsa ẽ. ut ipsa quoq
suauitas cunctis ostenderet.
illic auctorẽ suauitatis ue¬
nisse. Cũq corpꝰ eiꝰ ex more
mortuoꝵ ad lauandũ eẽt

Expanded text:
venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. Cumque corpus ejus ex more mortuorum 103 ad lavandum e
Abbreviated transcription (Latin):
species colũbȩ cũ fulgore
ignis suꝑ eũ Sed & inhystoria
eccłastica in electione beati
fabiani papȩ romani. uerum
& in electione scĩ euurtu
aurelianensis ep̃i. in uera hy¬
storia inuenimꝰ speciẽ colũbȩ
ꝓpt̃ quorũdã dubitationem
apparuisse. & in consecratione
panis cȩlestis cũ de more sa¬
cerdotali eleuatis manib
t̃tio sc̃m panẽ offerret prę¬
fatꝰ antistes. candidã uelut
nubẽ apparuisse manũ. quę
digitis porrectis oblata sa¬
crificia t̃tio cũ sac̃dote bene¬
dix̃. In p̃fata etiã uita beati
basilu legimꝰ. colũbe figurã
auro factã cũ xp̃i corpore
ab eo suꝑ altare pensam. &
in exaltatione scĩ panis t̃nũ
eiꝰ motũ aspiciendo p̃stolari
solitũ fore. qͦ sc̃ĩ sp̃c aduentũ
in sacram̃ta cognosceret.
Sed & int̾ celebranda diuina
mysteria sc̃m sp̃m in specie
ignis descendisse suꝑ altare
& supͣ Anastasiũ prb̃tm qͥ eo
iubente corã ipso sacra my¬
steria celebrabat: & dũ sacram̃ta

Expanded text:
speties columbe cum fulgore ignis super eum . Sed et in historia aecclesiastica in electione beati Fabiani papae Romani, verum et in electione sancti Evurtii Aurelianensis episcopi in vera historia invenimus spetiem columbe propter quorundam dubitationem apparuisse, et in consecratione panis caelestis, cum de more sacerdotali, elevatis manibus, tertio sanctum panem offerret prefatas antistes, candidam velut nubem apparuisse manum, quae, digitis porrectis, oblata sacrificia tertio cum sacerdote benedixit. In prefata etiam vita beati Basilii legimus, columbe figuram auro factam cum Christi corpore ab eo super altare pensam, et in exaltatione sancti panis ternum eius motum aspiciendo prestolari solitum fore, quo sancti Spiritus adventum in sacramenta cognosceret; sed et inter celebranda divina mysteria sanctum Spiritum in spetie ignis descendisse super altare et supra Anastasium presbiterum, qui, eo iubente, coram ipso-sacra mysteria celebrabat. Et dum sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit̃ laborare. data inter¬
cessionis manu. cursũ nr̃m
iuuabit qͣlit̃ ad portũ ȩt̃nȩ
salutis peruenire possimus:
Legit enĩ in lumine in circũ¬
scripto cũ beatissimis spiritib
głȩ c̃ditoris sui assistens. qr
nitentiã nr̃am nob ad inno¬
centiã deputare: Indie qͥp¬
pe baptismatis. om̃ibus nos
antiqui hostis operib atq
om̃ib pompis abrenuntia.¬
minime seruauimus: Ad
exercenda pͣua oꝑa. ad con¬
cupiscendas mundi põpas
dilapsi sumꝰ: Inqͥnati gͦ post
aqͣm salutis. renascamur ex
lacrimis: Apud misericordẽ
nãq iudicẽ nec ille fallax
habebit᷑ qui ad ueritatem
reuertit᷑. etiã postquã men¬
titur Quia omp̃s ds dum li¬
benter nr̃am pęnitentiã su¬
scipit. ipse suo iudicio quod
errauimꝰ abscondit :
r̃is olim dieb quidam
Warnerus pagi uorina¬
censis comes: res scĩ Reci

Expanded text:
fideliter laborare, data interfideliter laborare, data intercessionis manu cursum nostrum juvabit, qualiter ad portum aeternae salutis pervenire possimus. Legit enim in lumine incircumscripto cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris sui assistens, quinitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus, atque omnibus pompis abrenuntiaminime servamus. Ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas dilapsi sumus. Inquinati ergo post aquam salutis, renascamur ex lacrymis. Apud misericordem namque judicem, nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram paenitentiam suscipit, ipse suo iudicio hoc quod erravimus abscondiris olim diebus quidam Warnerius pagi Vormacensis comes, res sancti Remi
Abbreviated transcription (Latin):
nauimꝰ uitã. baptizemꝰ lacri¬
mis conscientiã. & qͣsi cotidiano
iordanis baptismatȩ lacrimis
nr̃ȩ cõpunctionis ab om̃i uitioꝵ
surripientiũ contagione pur¬
gemur. iuxta eũ qui dicit:
Lauabo ꝑsingulas noctes lectũ
meũ. la̾crimis meis stratum
meũ rigabo Unde recte ior¬
danis riuus iudicii interpre¬
tatur: Quia nimirũ electi qͥq
quo sollicitius suã c̃scientiã
discutiendo examinant. eo
latiores ex intimo cordisfonte
lacrimarũ fluuios fundunt:
Et quia minꝰ ꝑfectos se ẽẽ de¬
p̃hendunt. sordes suȩ fragili¬
tatis undis pęnitentiȩ diluuN.
& paruulos cogitatus suos
ad petrã uidelicet xp̃m alli¬
dunt Omnesq sensus m̃tis
ac corporis petra sp̃ualis ex¬
ercitii circũcĩdere student:
Petra inqͥt erat xp̃c Cuius
fide spe. & caritate ñ solum:
in baptismate. sed & in om̃i
ꝓrsus actione deuota purifi¬
cant᷑ corda bonorũ. In quo
pietatis exercitio. si nos uide¬
rit hic dõnus & patronꝰ nr̃

Expanded text:
navimus vitam, baptizemus lacrimis conscientiam et, quasi cotidiano Iordanis baptismate, lacrimis nostre compunctionis ab omni vitiorum subripientium contagione purgemur iuxta eum, qui dicit: Lavabo per singulas noctes lectum meum; lacrimis meis stratum meum rigabo. Unde recte Iordanis 'rivus iudicii' interpretatur, quia nimirum electi quique, quo sollicitius suam conscientiam discutiendo examinant, eo latiores ex intimo cordis fonte lacrimarum fluvios fundunt, et quia minus perfectos se esse deprehendunt, sordes suae fragilitatis undis penitentiae diluunt et parvulos cogitatus suos ad petram, videlicet Christum, allidunt omnesque sensus mentis ac corporis petra spiritalis exercitii circumcidere student: Petra, inquid, erat Christus; cuius fide, spe et caritate non solum in bapprorsus actione, devota purificantur corda bonorum. In quo pietatis exercitio si nos viderit hic dominus et patronus noster
Abbreviated transcription (Latin):
in illa nob uita: castigatio
ista ꝓficiat exoremꝰ: Prec̃ta
ad fr̃nitatis ur̃ȩ c̃sulta respon¬
dentes. statuimꝰ diaconẽ &

Expanded text:
in illa nobis vita castigatio ista proficiat exoremus. Praeterea ad fraternitatis tuae consulta respondentes, statuimus diaconum
Abbreviated transcription (Latin):
casus. ex hortatione inde as¬
sumpta. scđm sapientiã sibi
a dõ datã. multa necessaria ¶ Car̃.¬
& utilia legentib ac audien¬
tib inter posuit Uerũ & non
ab re agere a quoquã uideri
puto. si ea quȩ de ortu & actu
atq obitu domni & patroni
ac ꝓtectoris nr̃i in scedulis
uetustate ꝓpe deletis inuen¬
ta sunt reparo. & de abditu
ad lucẽ reduco: & ea quae
ueterũ certa relatione co¬
gnoui. lit̾teris cõmendãre
pro curo: cũ sicuti pręmisi
scĩ esdrȩ pontificis studio
sacras scripturas desidia &
profanitate impiorũ iudȩoꝵ
ab olitas. noscamus fuisse re¬
stauratas. Et non solũ euan¬
gelicã & apostolicã hystoriã
ab ȩuangelistis sacratissime
conditã. sed & plurimorũ
scorũ gesta plurimos ȩccłe
magistros ad instructionẽ
multoꝵ. & etiã hystoriogra¬
phos agõnes sęculariũ ad po¬
sterorũ memoriã descripsisse.
gentiles quoq poetas sua si¬
gmenta grandi sonis pompa¬
re modis studuisse legamus

Expanded text:
casus, exhortatione inde assumpta, secundum sapientiam sibi a Deo datam, multa necessaria et utilia legentibtibus interposuit. Verum et non ab re agere a quoquam videri puto, si ea que de ortu et actu atque obitu domni et patroni ac protectoris nostri in scedulis vetustate prope deletis inventa sunt reparo et de abditis ad lucem reduco et ea que veterum certa relatione cognovi litteris commendare procuro, cum, sicuti premisi, sancti Esdrae pontificis studio sacras Scripturas, desidia et profanitate impiorum Iudaeorum abolitas, noscamus fuisse restauratas, et non solum euvangelicam et apostolicam historiam ab euvangelistis sacratissime conditam, sed et plurimorum sanctorum gesta plurimos aecclesiae magistros ad instructionem multorum et etiam historiographos agones secularium ad posterorum memoriam descripsisse, gentiles quoque poetas sua figmenta grandissonis pompare modis studuisse legamus.
Abbreviated transcription (Latin):
.Ed huic suggestio
dit. significans non quidez
improbum. s mordinatũ
c̃ẽ qd̃ cuperet: cam saluceri
nuindus uisi cristi morte
non posset. et cremplo do-¬
muni i hoc uocaret. credeni¬
tium fides. ut licet non opor¬
teret de beatitudinis pro¬
nussionc dubitari: in¬
telligeremus tamẽ intte
temptationes huiꝰ uite.
prius nobis tollerantiaz
postul.audam ẽc quã glo

Expanded text:
ed huic suggestioni dit, significans non quidem improbum, sed inordinatum esse quod cuperet; cum salvari mundus nisi Christi morte non posset, et exemplo Domini in hoc vocaretur credentium fides, ut licet non oporteret de beatitudinis promissionibus dubitari, intelligeremus tamen inter tentationes 196 hujus vitae prius nobis tolerantiam postulandam esse quam glo
Abbreviated transcription (Latin):
una conglobati concurrebant ĩ¬
tentione deuota: bustoq celestem
margaritam continenti ducia mi¬
primentes oscula. oblationũ sua¬
rum quiq pro posse offerebant
conaria. Qui u conscipatoꝵ mnolẽ¬
tia repulsi propiꝰ acced̾e nõ uale¬
bant. heu qnͣtum gementes se desi¬
derii sin effestu priuari. de longe ꝓ¬
iectis muneribꝰ que actulerunt. qͣsi

Expanded text:
una conglobatim concurrebant intentione devota, bustoque coelestem margaritam continenti dulcia imprimentes oscula, oblationum suarum quisque pro posse offerebant donaria. Qui vero constipatorum violentia repulsi propius accedere non valebant, heu! quantum gementes se desiderii sui effectu privari, de longe projectis muneribus quae attulerant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
q ad alcare sc̃i xp̃ofori et ante
uenerandi francoꝵ apłi sepłchiũ
or̃onem explente iterum hym¬
num. te dñi laudamiꝰ consona
uocum iubilant nociferaratione
Qui tandem in sede sͥ decent̾ appa¬
rata paululũ residens. astantes le

Expanded text:
 ad altare sancti Christophori, et ante venerandi Francorum apostoli sepulcrum orationem explente, iterum Hymnum Te Deum laudamus, consona vocum jubilant vociferatione. Qui tamen in sede sibi decenter apparata paululum residens, astantes l
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quẽ quasi in ingressũ
mundi posuerat retra¬
xit pedem: Ne siquid
de Scientia eius attin¬
geret. ipse quoq post¬
modũ in immane pre¬
cipitiũ totus iret:
Despectis itaq litterarũ
studi is. relicta domo.

Expanded text:
um quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥȩ iniuriȩ qđ sacris reguliꝰ
ꝓhibet᷑. maledictionẽ anathe¬
matis inuexisti.: Unde de
cetero om̃ino esto circũspe¬
Ctus atq sollicitꝰ. & alia cui
Nã si tale aliqͥd feceris. in te
scias postea uindicandũ:¬
tẽ eidẽ. Predictor om̃ipoten¬
dic̃s Seniorẽ ñ increpaueri:
Sed hȩc eiꝰ regula in eo ser¬
uanda ẽ cũ culpa senioris
exẽplo suo ñ trahit ad in¬
teritũ corda iuniorũ Ubi
enĩ senior iuuenib exẽplũ
ad interitũ p̃b&. ibi distri¬
cta increpatione feriendũ

Expanded text:
e injuriae quod sacris regulis prohibetur maledictionem anathematis invexisti. Unde de cetero omnino esto circumspectus atque solicitus, et talia cuiqNam si tale aliquid feceris, in te scias postea vindicandu. Praedicator omnipotendicit: Seniorem ne increpaveris. Sed haec ejus regula in eo reservanda est, cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda juniorum. Ubi autem senior juvenibus exemplum ad interitum praebet, ibi districta increpat
Abbreviated transcription (Latin):
pno: qr indignũ uehem̃ter
existimo. ut uerba cęlestis
oraculi restringã sub regu¬
lis donati: Neq enĩ hec ab
ullis int̃pretib inscripturȩ
sacrȩ auctoritate seruata
expositio orit᷑ dignũ ꝓfecto
ẽ. ut qͣsi edita subolis speciẽ
suȩ matris imitet᷑ In quib
uerbis agnoscit᷑ Gregorius
ñ studuisse locutionẽ põpa¬
ticã. sed ex pristina scłaris
exerciti c̃su&udine potui̾
incurrisse: Cuiꝰ facundiae
c̃sonantiã Isidorus spalensis
urb ep̃c in expositione ge¬
neseos admiratꝰ. sũpta in¬
quit st̃ hȩc ab auctoribud
Origene. Uictorino. Ambro¬
sio. Hlieronimo. Cassiano.
Augustino. Fulgentio. ac
nr̃is tẽporib insignit̃ elo¬
quente Gregorio: Sed &
Beda prb̃t in libro de sce¬
matib oratores omoteleuton
facere ꝑhibeis. exẽplũ ꝓpo¬
suit dic̃s Beatꝰ lob dõ soli
sibiq cognitꝰ. intẽptatione
ad nr̃am notitiã ꝑducendus.
tactꝰ est uulnere : ut odorẽ

Expanded text:
no: quia indignum vehementer no: quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati; neque enim haec ab ullis interpretibus in Scripturae sacrae auctoritate servata expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. » In quibus verbis agnoscitur Gregorius non studuisse locutionem pompaticam, sed ex pristina saecularis exercitii consuetudine potius incurrisse. Cujus facundiae consonantiam Isidorus, Hispalensis urbis episcopus, in expositione Geneseos admiratus: « Sumpta, inquit, sunt, ab auctoribus haec Origene, Victorino, Ambrosio, Hieronymo, Cassiano, Augustino, Fulgentio, ac nostris temporibus insigniter 173 eloquente Gregorio. » Sed et Beda presbyter in libro de schematibus oratores homoeoteleuton facere perhibens, exemplum proposuit, dicens: « Beatus Job Deo soli sibique cognitus, in tentatione ad nostram notitiam perducendus, tactus est vulnere ut odorem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis tã rectissimis senten¬
tiis editi quã luculentissimo
rhetorice facundiȩ stilo
cõpositi ueracit᷑ doceantur
eos beatꝰ GRegoriꝰ ex humi¬
litatis suȩ dulcedine incul¬
tos ꝑhib&. Leandro ep̃o int̃
cet̃a scribens Quȩso ut huiꝰ
oꝑis hauddubiũ quin mora¬
liũ dicta ꝑcurrens. in his
uerboꝵ folia ñ requiras :
qr ꝑsacra eloqͥa ab eorum
tractatorib infructuosȩ
loqͣcitatis leuitas studiose
cõpescit᷑ du intẽplo dĩ nem
plantari ꝓhibetur: Et cun¬
cti ꝓculdubio scimꝰ. qr quo¬
tiens in folus male letae
segetis culmi ꝑficiunt. ml¬
nori plenitudine spicarũ
grana turgescunt: Undẽ
& ipsã loq̃ndi artẽ quã ma¬
gisteria disciplinȩ exteri¬
oris insinuant. seruare de¬
spexi Nã sic̃ huiꝰ quoq eple
tenor enuntiat. ñ metacis.¬
mi collisionẽ fugio. ñ bar¬
barismi c̃fusionem deuito.
hiatus. motꝰq etiã p̃positi¬
onũ casus seruare contem¬

Expanded text:
temporis tam rectissimis sententemporis tam rectissimis sententiis editi quam luculentissimo rhetoricae facundiae stylo compositi veraciter doceantur, eos beatus Gregorius ex humilitatis suae dulcedine incultos perhibet, Leandro episcopo inter caetera scribens: « Quaeso ut hujus operis haud dubium quin Moralium dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infloquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantare prohibetur. Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde t ipsam loquendi artem quam magisteria disciplinae exterioris insinuant servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, hiatus motusque etiam et praepositionum casus servare contem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ad me ipse ñ ꝓficisceris
Hinc Gregorius roboratꝰ sc̃oꝵ
no. q̃ ꝑ inquisitionẽ atq re¬
sponsionẽ ꝓtulerat exposi¬
tionis alterius studiũ inter¬
rupens. sola nominũ p̃no¬
tauone distinx̃. & in libroᷤ
qͣttuor ordinaũ: ut sic̃ in
libro expositionũ suarũ.
quib eẽt uirtutib insudan¬
dũ docuerat. ita etiã descri¬
ptis sc̃oꝵ miraculis q̃ uir¬
tutũ fuiss& earũdẽ claritã
luce clarius ostentaret.
Hos libros Zacharias sc̃ȩ̃ ȩc
tẽporib constantini im¬
peratoris post annos fere
centũ septuaginta quinq
ingrecã linguã c̃uertens
orientalib eccłus diuulga¬
uit. quãuis astuta grecoꝵ
ꝑuersitas in cõmemorationẽ
sp̃s scĩ a patre ꝓcedentis. nom̃
filii suatim radens abstulerit.
postul antib ꝑtractauit. easq
guens. qͣntũ lucis habeant
demonstrauit : & in his tra¬
ctandi sic̃ superiꝰ exposui
finẽ fec̃: lxxUII. Qui libri
dũ a doctorib sequentis

Expanded text:
tamen ad me ipse non proficisceris. » Hinc Gregorius roboratus, sancno quae per inquisitionem atque responsionem protulerat expositionis altius studium interrumpens, sola nominum praenotatione distinxit, et in libros quatuor ordinavit: ut, sicut in libris expositionum suarum quibus esset virtutibus insudandum docuerat, ita etiam descriptis sanctorum miraculis quae virtutum fuisset earumdem claritas luce clarius ostentaret. Quos libros Zacharias, sanctae Ectemporibus Constantini imperatoris post annos ferme centum septuaginta quinque in graecam linguam convertens, Orientalibus ecclesiis divulgavit, quamvis astuta Graecorum perversitas, in commemoratione Spiritus sancti a Patre procedentis, nomen Filii suaptim radens abstulerit. postulantibus, pertractavit, easque guens, quantum lucis intus habeant demonstravit; et in his tractandis, sicut superius patuit, finem fecit. 77. Qui libri dum a doctoribus sequentis
Abbreviated transcription (Latin):
Uiduis quadraginta: in porti¬
tu ecc̃e alimoniam p̾stolantibꝰ
quib de decimis uilloꝵ colmisci¬
aco. tassiaco. nonauilla. stipen¬
dia ministrant᷑. Suꝑaddo de iul

Expanded text:
iduis quadraginta in porticu ecclesiae alimoniam praestolantibus, quibus de decimis villarum Calmisciaco, Tessiaco, Novavilla stipendia ministrabantur, superaddo de vil
Abbreviated transcription (Latin):
& a pharaone extractus.
transiit populus ꝑ desertũ.
p̃cepit eis dñs in lege
ut non cõmunicarent
chananeis : nec conuenĩ¬
rent cũ eis. qm̃ sine lege
erant idola colentes:

Expanded text:
 a Pharaone extractus transiit populus per desertum, praecepit ei Dominus in lege ut non communicarent Chananaeis nec convenirent cum eis, quoniam sine lege erant, idola immun
Abbreviated transcription (Latin):
ut pastorꝰ in te meritũ nom̃
excelleret. ñ culpa disꝑsoris
incuberet: Hȩc aut̃ dũ in hoc
animi tui incaute nimis
motꝰ ex eq̃ris. ita ut uosscan¬
dalizas se filios ꝑhiberis. ut
maxima eoꝵ pars a tua se

Expanded text:
ut pastoris in te meritum nomen excelleret, non culpa dispersoris incumberet. Haec autem dum in hoc animi tui incauto nimis motu exequeris, ita tuos scandalizasse filios perhiberis, ut maxima eorum pars a tua se
Abbreviated transcription (Latin):
expirauit: Uidentes autem
socii eius. quod moras intus
innecteret: putabant obsce¬
nis eũ operib occupari Et
ingrediens unus de iuuenib:
qui ei familiarior erat. ut
quasi congratularetur in¬
sultationi eiꝰ. & mortuũ eũ
inueniens. exclamauit uo¬
ce magna dicens Piissimi
romani. suc currite Magici
artibus. ista meretrix prȩ

Expanded text:
exspiravit. Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum. Et ingrediens unus ex juvenibus, qui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix pr
Abbreviated transcription (Latin):
rendarii alloquutio fit ad illos. qͥ
nondum se asymoniaca heresi debi¬
ta purgauerant responsione. At ni¬
uernensis ep̃c surgens. ꝓ suo episcopio
pecunie płrm confessus est a ꝑpen¬
tibus datum fuisse. se tamen ignorã¬
te: eoq adepto nõ nulla eccliastice
religioni contraria cõmisisse: unde¬
se asserebat diuine ultõnis iundic¬
tam ꝑtimescere: ideoq si domno
paye et p̾senti conuentui dignum
iuidetur. ide officium uelle dimitt̾e
potius. qmͣ ineus retentõne ani¬
mam suam pessundare. Que uͥ
dixit. pastorale pedum añ pedes ip¬
sius apłici posuit. Ille uero tanti
iuiri flexus deuotõne. fauente sino¬
do eundem quod absq suo consen
su eadem pecuma data fuerit ĩ a¬
crameto comꝓbare fecit. sicq illi
ꝑ aliud pedum minist̾ium epis¬
copale recllidit.

Expanded text:
rendarii allocutio fit ad illos qui rendarii allocutio fit ad illos qui nondum se a simoniaca haeresi debita purgaverant responsione. At Nivernensis episcopus surgens, pro suo episcopio plurimum pecuniae confessus est a parentibus datum fuisse, se tamen ignorante; eoque adepto, nonnulla ecclesiasticae religioni contraria commisisse; unde asserebat divinae ultionis vindictam pertimescere. Ideoque, si domno papae et praesenti conventui dignum videretur, idem officium velle dimittere potius quam in ejus retentione animam suam pessumdare. Quae ubi dixit, pastorale pedum ante pedes ipsius apostolici posuit. Ille vero tanti viri flexus devotione, favente synodo, eumdem, quod absque consensu suo eadem pecunia data fuerit, sacramento comprobare fecit, sicque illi per aliud pedum ministerium episcopale reddidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ane autẽ facto iterum ad cũ¬
dem locum ep̃i conuenere cũ
abbatibus et ceteris eccłie ordinibus.
ad quos domno papa ꝓcedente nõ ẽ
cantata antiphona. exaudi nos
domine. sicut heri et nudius t̾cius:
sed ad eius aduentum clerus decen¬
tissime cecinit hymnũ. Heni crea¬
tor sp̃c. Quo completo cũ antipho
lium. Ego sum pastor bonus. Cũq
uniuersi consucto resedissent ord̾ie.
supradictus romane eccłie dyaconꝰ
ait consequens esse. ut ubi hest̾na
synodus fuerat t̾minata. ibi ratõ¬
nis sue iteraret initia: a lingonen¬
sis uidelicet episcopi causa. Qͥ reqͥ¬
situs. et a synodica examinatione
se subduxisse reꝑtus ex parte dei ⁊
beati. Petri apłorum pͥncipis eiꝰq
uicarĩ qui p̾sens aderat. ab ȩodem
dẏacono tercio est uocatus. Directi
sunt etiam ep̃i. siluanectensis. et
andegauensis ad illius hospicium.
ut si forte eum ibi reꝑirent. reuoca¬
rent ad concilium. Eł dum imꝑ¬
ata accelerant ꝑagere. ip̃ius refe¬

Expanded text:
ane autem facto, iterum ad eudem locum episcopi convenere cum abbatibus et caeteris Ecclesiae ordinibus, ad quos domno papa procedente non est cantata antiphona Exaudi nos, Domine, sicut heri et nudiustertius, sed ad ejus adventum clerus decentissime cecinit hymnum Veni, creator Spiritus. Quo completo cum antiphonlium Ego sum pastor bonus. Cumque universi consueto resedissent ordine, supradictus Romanae Ecclesiae diaconus ait consequens esse ut ubi hesterna synodus fuerat terminata, ibi rationis suae iteraret initia, a Lingonensis videlicet episcopi causa. Qui requisitus et a synodica examinatione se subduxisse repertus, ex parte Dei et beati Petri apostolorum principis, ejusque vicarii qui praesens aderat, ab eodem diacono tertio est vocatus. Directi sunt etiam episcopi Silvanectensis et Andegavensis ad illius hospitium, ut si forte eum ibi reperirent, revocarent ad concilium. Qui dum imperata accelerant peragere, ipsius refe
Abbreviated transcription (Latin):
ad penitentiã remisiss&
Qua ꝓpt̾ beatũ Gregoriũ
uadẽ dedi. nec cõmotam
calũpniã cuilib& reuela¬
rẽ: Illis magis imminenti¬
b & se ꝓ eo dep̃caturos
dñm ꝓmittentib ut cau¬
sam fr̃ib reuelaret. defun¬
ctorũ quorundã domos.
& uiuentiũ merita ꝓfe¬
rebat dic̃s. Ille dignꝰ. ille
indignꝰ ẽ Rursus int̃ro¬
gatꝰ. ad monachos qͥ pͥdẽ
Secũ remanserant conũs
ẽ dic̃s Om̃a in quib mͥ
detraxistis fr̃s audiui. quã¬
quã respondere neqͥuerĩ.
& impedim̃tũ mͥ ñ modi¬
cũ generastis. qr tã a uobis
quam adiabolo sub uno
tẽpore accusatꝰ. nesciebã
sponderẽ: Sed si quando
quelib& migrantẽ uide
cõpatimini sorti cõmuni.
& nolite de eo iudicare.

Expanded text:
entiam remisisset. Quapropter beatum Gregorium vadem dedi, ne commotam calumniam cuilibet revelarem. Illis magis imminentibus, et se pro eo deprecaturos Dominum promittentibus, ut causam fratribus revelaret, defunctorum quorumdam domos, et viventium merita proferebat, dicens: Iste dignus, ille indignus est. Rursus interrogatus, ad monachos, qui pridem secum remanserant, conversus est, dicens: Omnia in quibus mihi detraxistis, fratres, audivi, quamquam respondere nequiverim, et impedimentum mihi non modicum generastis, quia tam a vobis quam a diabolo sub uno tempore accusatus, nesciebam sponderem. Sed si quando quemlibet migrantem videritis, compatimini sorti communi, et nolite de eo judicare
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a reuelante denuntia¬
uimꝰ: Itẽ Mauricio imꝑatori
post pauca Relectis in con
st̃ simul & seriem iudicati.
maiorẽ illũ iniustitiã susti¬
Inuisse
cognouimꝰ qͥppe quẽ cla

Expanded text:
a revelante, denuntiavimus. » Item Mauricio imperatori post pauca: « Relectis in concsunt, simul et serie judicati, majorem illum injustitiam sustinuisse cognovimus, quippe quem
Abbreviated transcription (Latin):
& nos dicemꝰ¬
in resurri.tione. quia iã
triumphantes cantabimꝰ.
Ubi est mors contentio tuas
Ubi est mors aculeis tuus
Interim modo fr̃s. it apec¬
cato sanemur: xp̃n cruci¬
fixum intueamur. Quia
sicut moyses inqut exal¬
tauit serpentẽ inheremo.
sic exaltari oportet filiũ
hominis. ut omnis qui
credit in eum non pereat.
sed habeat. uitã exernã.
Quomodo qui intuebantur

Expanded text:
 nos dicemin resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut acato sanemur, Christum crucifixum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o fidelit̃ adheret. sẽꝑ
ex eiꝰ largifluo munere
ad potiora conscendit. dũ
sc̃s iste ardenti studio ꝓ
colligendis particulatim
fideliũ animab satage¬
ret. donauit illi pius
facta diuinitus: hȩc oc¬
casio fuit: Dũ die quadã
aduenientib nuꝑ mer¬
catorib multa uenalia
in forũ rome collata fu¬
issent. multiq ad emen

Expanded text:
ro fideliter adhaeret, semper ex ejus largifluo munere ad altiora conscendit, dum iste sanctus ardenti studio pro colligendis particulatim fidelium animabus satageret, donavit illi pius facta divinitus haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emen
Abbreviated transcription (Latin):
in unxit: Ille tussiens. par¬
tẽ coagulati sanguinis in
& ab ipsis pene mortis ianui
liberatꝰ. eadẽ nocte contra
spẽ om̃iũ matutinalibus
hymnis int̾fuit: Mirantib
fr̃ib sanitatis suȩ modũ in¬
notuit Quos qͣndo & qͣlit̃
ex monasterii familia mo¬
rituros p̃uiderit indicau
de sola interĩ ep̃i morte
dubitando c̃ticuit: Cuestigio
in cunctoꝵ morti deputa¬
torũ aurib uolans fama
discurrit. & dũ exrelatio¬
ne monachi se morituros
certo die cognoscerent: di¬
spositis suis reculis ita se in
mortẽ secuti st̃: sic̃ fuerañ

Expanded text:
injunxit. Ille tussiens, parinjunxit. Ille tussiens, partem coagulati sanguinis in  ab ipsis pene mortis januis liberatus, eadem nocte contra spem omnium matutinalibus hymnis interfuit. Mirantibus fratribus, sanitatis suae modum innotuit, quos quando et qualiter ex monasterii familia morituros praeviderit, indicavit; de sola interim episcopi morte dubitando conticuit. Et e vestigio in cunctorum morti deputatorum auribus volans fama discurrit; et dum ex relatione monachi se morituros certo die cognoscerent, dispositis suis reculis, ita se in mortem secuti sunt, sicut fueran
Abbreviated transcription (Latin):
bq monachis. lic& paiidꝰ
deinceps ibi ulteriꝰ dȩmo¬
niũ non accessit:
enedicti quoq pontificiᷤ
tẽp̃r lucido ficulino ep̃o
eidẽ monasterio p̃minen¬
te. cũ pestilentia fauciũ
multitudo cotidie maxi¬
ma deperiret: idẽ mona¬
chus p̃clusis faucib uenit
ad mortẽ Cui desꝑanti:
beatꝰ Gregoriꝰ in somnis
apparuit dic̃s Uis sanus
ꝓmiseris. ea q̃ tͥ dixero fore
dicturũ: scito te ẽe sanan¬
dũ. Sin uͦ : citius moriturũ:
Cũq ille se dicturũ tota cer¬
Ito denuntians sabȩ. Ioħi.
Benedicto. martino. Palũbo.
& Antonio monachis: Lau¬
rentio coco. Gẽmoso carpen¬
tario. Accepto pistori. An¬
dreȩ. Romano. & Leonilai¬
cis: qm a crastino incipien¬
tes. om̃s diatĩ se moriendo
subseqnt᷑: Post quoꝵ disces¬
sũ. denuntia lucidũ ep̃m.
qͥ ten& id monasteriũ: die
turũ : łlis dictis. monachũ
oscitare p̃cipiens: duos dig¬
dos in faucẽ coniecit. uulnꝰ¬
q disrũpeni. ut exercaret

Expanded text:
 monachis, licet pavidus, deinceps ibi ulterius daemonium non accessit. 90. Benedicti quoque pontificis tempore, Lucido Ficulino episcopo eidem monasterio praeminente, cum pestilentia faucium multitudo quotidie maxima deperiret, idem monachus, praeclusis faucibus, venit ad mortem, cui desperanti beatus Gregorius in somnis apparuit, dicens: Vis sanus inquit, promiseris ea quae tibi dixero fore dicturum, scito te esse sanandum; sin vero, citius moriturum. Cumque ille se dicturum tota cerIto, denuntians Sabae, Joanni, Benedicto, Martino, Palumbo et Antonio monachis, Laurentio coco, Gemmoso carpentario, Accepto pistori, Andreae, Romano, et Leoni laicis, quoniam a crastino incipientes omnes dietim se moriendo subsequentur. 181 Post quorum decessum denuntia, Lucidum epîscopum, qui tenet id monasterium, die turum. » His dictis, monachum oscitare praecipiens, duos digitos in faucem conjecit, vulnusque disrumpens, ut excrearet
Abbreviated transcription (Latin):
nib notũ. nos ita xp̃i cultores
effectos: ut intra palatium
nr̃m tẽplũ nomini eiꝰ constru¬
amus: in quo populus xp̃ianꝰ
unã nobiscũ conueniens. dĩtati

Expanded text:
nibus notum, nos ita Christi cultores effectos, ut intra palatium nostrum templum ejus nomini construamus, in quo populus Christianus una nobiscum conveniens, divinitati
Abbreviated transcription (Latin):
romanȩ pontifici contulit:
ut in toto orbe romano sa¬
cerdotes ita hunc caput ha¬
beant. sicut & om̃s iudices
consecrationis suȩ hanc uir¬
tutẽ obtineat: ut quicumq
reus ad eã confugerit. iudi¬
cis periculo qͥ in prȩsenti fue¬

Expanded text:
ecclesie pontifici contulit, ut in toto orbe Romano sacerdotes ita hunc caput habeant, sicut iudices consecrationis hanc virtutem obtineat: ut quicunque reus in eam fugerit, judicis periculo, qui in praesenti fue
Abbreviated transcription (Latin):
ertitisse homicidii reum. non con¬
tulisse remedium: Ad basilicam
igitur scĩ iohannis baptiste ubi
corpus lacebat exanime populi
obtentus deprecatione regredit᷑:
ibiq sc̃s remigius cum lacrunis
ad pauimenta sc̃õꝵ in oratione
ꝓsternitur: et reliquos ut ita sa¬
cerent adhortatur. Et effuso la¬
crunarum imbre consurgens
suscitauit mortuã qũa prius sa¬
nauit egrotam. Apprehendeus nã¬
qr manum eiꝰ. dixit. Puella in noĩe
dñi nr̃i iħu xp̃i surge. Que mox
cum integra incolumitate. sicut

Expanded text:
extitisse homicidii reum, non conextitisse homicidii reum, non contulisse remedium. Ad basilicam igitur sancti Iohannnis Baptistae, ubi corpus iacebat exanime, populi obtentus deprecatione, regreditur, ibique sanctus Remigius cum lacrimis ad pavimenta sanctorum in oratione prosternitur et reliquos, ut ita facerent, adhortatur. Et, effuso lacrimarum ymbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehensam namque manu m eius, dixit: 'Puella, in domini nostri Iesu Christi surge'. Que mox cum integra incolomitate , sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ab antiquo hoste in hanc urbem
illam secũ uinctam adducentes
uenerunt: ut. xpͣi ꝑ eam uirtutẽ
agnoscerent in purgatione soboliᷤ¬
qũa prescierant confessione latromꝰ
Beatus autem remigius cũ diutur¬
na reluctatione se non esse ad tan¬
tũ opus dignum assereret. et con¬
sueta patientia repugnaret. pre¬
cib est ppłi supplicantis euictus. ut
orationem pro ipsa funderet. et
parentum lacrimis condoleret.
Tune meritis sc̃itatis armatus u̾¬
bi precepit imperio: ut iniquus
predo ꝑ quod ingressus fuerat
discederet: et. xp̃i famulam relaxa¬
ret. Itaq cũ nimio uomitu et ob¬
sceuo fetore ꝑ os quo intrauit e¬
gressus est. S paulo post discedẽ¬
te pontifice. sub ipsius tam̃ hore
spacio dum nimio labore fessa nu¬
taret. uite calore decepta: sp̃m
salutis amisit. Iteratis gͦ precib
supplicãtum turba recurrit ad
medicum. Uir autem sanctus se
accusat potius ꝑpetrasse facinus.
oũa sanitatis premiũ indulsisse: &

Expanded text:
ab antiquo hoste in hanc urbem, ab antiquo hoste in hanc urbem, illam secum vinctam adducentes, venerunt, ut Christi per eum virtutem agnoscerent in purgatione subolquam prescierant confessione latronis. Beatus autem Remigius cum diuturna reluctatione se non esse ad tantum opus dignum assereret et consueta patientia repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem pro ipsa funderet et parentum lacrimis condoleret. Tunc meritis sanctitatis armatus, verbi precepit imperio, ut iniquus predo per quod ingressus fuerat discederet et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per os quo intravit egressus est. Sed paulo post, discedente pontifice, sub ipsius tamen hore spatio, dum nimio labore fessa nutaret, vitae calore decepta, spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus supplicantum turba recurrit ad medicum. Vir autem sanctus se accusat pocius perpetrasse facinus, quam sanitatis praemium indulsisse et
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Qui multis ieuiniis et oratio¬
nibus ꝓ ipsius emundatione ab in¬
festissimo demone laboraus. dñi po¬
tentiam studuit exorare. Qũã cũ
nulla potuisset intercessione pur¬
gare. nec ab ipsa callidi demonis
uirus ualuisset expellere: multis
ac ualidissimis exorcismis adiura¬
tus. hoc responsum antiquus hostiᷤ
reddidit diuini nominis attestati¬
one constrictus: quod numquam
alterius de eodem habitaculo. nisi
huiꝰ beatissim remigii antistitis o¬
rationib posset expelli. Tũc parẽ¬
tes eiꝰ cum ipsius uiri dĩ benedicti
luteris hãc Remoꝵ ciuitatem a¬
dire ceperunt. Et qm̃ apud alari¬
cũ regem gothorũ qui in tol sa¬
na ciuitate sedem suam constituit:
& una cũ regno gothigo magnam
partem galliarum sibi obtinuit. p̃¬
dicte puelle parentes ualde honora¬
ti ac familiares oe ut ferebatur car¬
ne ꝓpinqui eius erant: cũ litteris
ac legatis ipsius ad beatũ remigiũ
ꝓ emuudatione sepe dicte puelle

Expanded text:
runt. Qui multis ieiuniis et oratiorunt. Qui multis ieiuniis et orationibus pro ipsius emundatione ab infestissimo demone laborans, Domini potentiam studuit exorare. Quam cum nulla potuisset intercessione purgare nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, multis ac validissimis exorcismis adiuratus, hoc responsum antiquus hostis reddidit, divini nominis obtestatione constrictus, quod numquam alterius de eodem habitaculo, nisi huius beatissimi Remigii antistitis, orationibus posset expelli. Tunc parentes eius cum ipsius viri Dei Benedicti litteris hanc Remorum civitatem adire coeperunt. Et quoniam apud Alaricum regem Gothorum, qui in Tolosana civitate sedem suam constituit et una cum regno Gothico magnam partem Galliarum sibi obtinuit, predictae puellae parentes valde honorati ac familiares et, ut ferebatur, carne propinqui eius erant, cum litteris ac legatis ipsius ad beatum Remigium pro emundatione sepe dictae puelle
Abbreviated transcription (Latin):
di sp̃s effugauit. et ne ultͣ eũ uexa¬
re presumeret in nomine xp̃i pre¬
cepit. opemq uictus petitam pau¬
peri tribuit. O ineffabilis gr̃a pi¬
etatis. a quo dum substantia sola
petitur. triplex remediũ obtinet᷑.
Uictu pauit egenũ: munerauit ui¬
su cecatũ. reddidit libertati capti¬
num. Atꝙ ita contigit ꝑ hoc insig¬
ne miraculum sc̃e uidelicet trin¬
tatis misteriũ. ut cũ apparuit unꝰ
in paupere trinitas se ostendit
in salute.
uedam puella ab urbe tolo¬
sa preclaris orta natalibꝰ
ab infantia maligni sp̃c tenebat᷑
obsidione captiua. Quam cũ te¬
nero amore diligerent pussimi
genitores. ad sc̃i petri sepulcbrũ
in romauam urbem cũ plurima
multitudine. et multa deuotio¬
ne duxerunt. In eisdem namq par¬
tibus erat tunc uir uite uenerabi¬
lis gr̃a & nomine benedictus: pluri¬
mis effulgens uirtutib. Cuiꝰ famã
audientes ipsius puelle parentes:
ad eundem cłĩ seruum illam ꝑduxe¬

Expanded text:
di spiritus effugavit, et ne ultra eum vexadi spiritus effugavit, et ne ultra eum vexare presumeret, in nomine Christi precepit opemque victus petitam pauperi tribuit. O ineffabilis gratia pietatis, a quo dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinctur! Victu pavit egenum, muneravit visu cecatum, reddidit libertati captivum, atque ita contigit per hoc insigne miraculum sancte Trinitatis mysterium, ut, cum apparuit unus in paupere, Trinitas se ostendit in salute.edam puella ab urbe Tolosa, preclaris orta natalibus, ab infantia maligni spiritus tenebatur obsidione captiva. Quam cum tenero amore diligerent piissimi genitores, ad sancti Petri sepulchrum in Romanam urbem cum plurima multitudine et multa devotione duxerunt. In eisdem namque partibus erat tunc vir vitae venerabilis, gratia et nomine Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cuius famam audientes ipsius puellae parentes, ad eundem Dei servum illam perduxe
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit autem quodã tem¬
pore cũ pastorali sollertia
ex more parrochias circuiret: ut
si negligenter aliquid in diuinis
cultib ageretur. fidelis. xp̃i seruꝰ
agnosceret. & ut bonus agricola
que inculta erant ad bone oꝑati¬
onis fructus ꝓferendos excoleret:
ad uicũ cui uocabulũ est cͥalmitia¬
cus ꝑuenit. Ubi dum quidã cecus
per interualla tempoꝵ occultan¬
tis se demonis inuasione possessus.
ab eo misccłie opem postulasset.
qm̃ ante ipsius sc̃ĩ uiri presentiã
occultari non potuit. erat enĩ illiꝰ
generis de quo in euangłio dñs di¬
cit. quod non eicitur in oratione &
ieuinio: cepit quia dudũ captus fu¬
erat demonis infestatione isdem
cecus corporis ueratione torqueri.
Tunc beatus remigius in oratione
qua semꝑ animo ad dñm intende¬
bat. corpore qͦd ieuiniis et bonoꝵ o
perũ exercitio incessanter afficie¬
bat. se humiliter ad terram ꝓstrauͭ.
statimꝙ lumen pristinũ cẽci ocu¬
lis redlidit. et ab eo pestem inmũ¬

Expanded text:
ccidit autem quodam tempore, cum pastorali sollertia ex more parrochias circuiret, ut, si neglegenter illiquid in divinis cultibus ageretur, fidelis Christi servus agnosceret et ut bonus agricola quae inculta erant ad bonae operationis fructus proferendos excoleret, ad vicum cni vocabulum est Calmitiacus pervenit. Ubi dum quidam cecus, per intervalla temporum occultantis se daemonis invasione possessus, ab eo misericordiae opem postulasset, quoniam ante ipsius sancti viri presentiam occultari non potuit, – erat enim illius generis, de quo in euvangelio Dominus dicit, quod non eicitur, nisi in oratione et ieiunio, – cepit qua dudum captus fuerat daemonis infestatione isdem cecus corporis vexatione torqueri. Tunc beatus Remigius in oratione, qua semper anim o ad Dominum intendebat, corpore, quod ieiuniis et bonorum operum exercitio incessanter afficiebat, se humiliter ad terram prostravit, statimque lumen pristinum ceci oculis reddidit et ab eo pestem inmun
Abbreviated transcription (Latin):
ores egrederentur foras.
quã fuerant intro ingressi.
Cumq hȩc agerent᷑. prȩfecti
filius qui auctor huius erat
sceleris. ueniens ad locũ cũ
sodalib suis iuuenculis. quasi
insultaturus de uirgine. cũ
quib libidinis suȩ posse se¬
credebat ludibriũ exercere :
furentes & turpiter seiuenteᷤ.
cũ nimia autem ueneratiõ¬
ne & ingenti ammiratione
regressos. cȩpit impudent̃
arguere: atq uanos. & mol-¬
les ac miseros iudicare : &
irrĩdens eos locũ in quo uir¬
go orabat audacter ingressus
est: & uidens tantũ lumer
circa cã. non dedit honorem.

Expanded text:
ores egrederentur foras, ores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi. 9. Cumque haec agerentur, praefecti filius qui auctor erat hujus sceleris, venit ad locum cum sodalibus suis juvenculis, quasi insultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludibrium exercere: sferventes et turpiter saevientes, cum nimia autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare. Et irridens eos, locum in quo virdorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem