comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occupationem quam deditds̃ filiis
hominum ut occupentur in ea.
uniuer sa fecitbona in temporesuo
& quidem seculum dedit incordꝰ corũ
ne inueni al homo opus quod fecids
A initio usq codfinem ⁊ Non mefugo
quioplerisq in hocloco dietumsit quod
propterea dẽ in praese in saeđo oiam
ꝑ uersorum dogmatum megistris
conces serit occupactionem: ne mens
hominis ociosa torpescer&: & hoceõ
bonum quod fecit ds intempore suo
& nihilominus nequire eos: nature
rerum scientiã conprehendere :
Mihiuero abhebreo. qui me inscrip¬
tur is erudiuit. ita expositumẽ
cum omnia suolabuntur tempore

Expanded text:
nem, quam dedit Deus filiis hominum, ut occupentur in ea. Universa fecit bona in tempore suo et quidem saeculum dedit in corda eorum, ut non inveniat homo opus quod fecit Deus ab initio usque in finem. Non me fugit quid a plerisque in hoc loco dictum sit, 412 quod propterea Deus in praesenti saeculo etiam perversorum dogmatum magistris concesserit occupationem, ne mens hominis otiosa torpesceret, et hoc esse bonum, quod fecit Deus in tempore suo, et nihilominus nequire eos naturam et rerum scientiam comprehendere. Mihi vero ab Hebraeo, qui me in Scripturis erudivit, ita expositum est: Cum omnia suo labantur tempore
Abbreviated transcription (Latin):
dis intraere: oblique ccutem deseloqui¬
tur quo dnemo iteefuerit scepiens. ut ip¬
decta sit populo: quece non solum intrin¬
secus lictuerit. sed & insuperficie corpo¬
ris. & speculo uultus. eluxerit ultrĩque
omnes homines prudentiam mentis
infaciesua pinxerit: septuacginte peo¬

Expanded text:
dis intrare. Oblique autem de se loquidis intrare. Oblique autem de se loquitur, quod nemo ita fuerit sapiens, ut ipdata sit populo, quae non solum intrinsecus latuerit, sed et in superficie corporis et speculo vultus eluxerit, ultraque omnes homines prudentiam mentis in facie sua pinxerit. Multi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inquid ꝓconuersactione bonce posuit
perquam heredes sumusdi & cobe¬
redes xp̃i Uult igitur ecele siccstes
docere quantodiffenaent. huquiso¬
lem merentur. uidere ius titicce.
& habent sapien ticm cum conuer¬
scctione bona abhis qui abs que
sccpientia uitae tantum &con¬
uer scctione studium cõmodcrunt:
quod quidem & damel ostendit
dicens: Intellegentes ser mones meos.
fulgebunt utluminaria caeli:
siue ut theo dotion inter prore¬
tactuse: qua sisplendor firmamenti
Quiuero fecerunt  ser mones
meos: qua si stelle caeli: Umbrã
autem argenti siue pecunicce
illã secundum anagogen debemus
accipere. dequac toclenta & mine
in pacrabolis euangeli colliguntur
Ut cum fuerimus subumbire scipien¬
ticce: & sub umbra tlis argenti
per diem sol non uraetnos neq ꝑnozc¬

Expanded text:
inquiunt, pro conversatione bona posuit, inquiunt, pro conversatione bona posuit, per quam haeredes sumus Dei, et cohaeredes Christi. Vult igitur Ecclesiastes docere, quanto differant hi, qui solem merentur videre justitiae, et habent sapientiam cum conversatione bona, ab his qui absque sapientia, vitae tantum, et conversationis studium commodarunt. Quod quidem et Daniel ostendit, dicens: Intelligentes sermones meos fulgebunt, ut luminaria coeli . Sive ut Theodotio interpretatus est: Quasi splendor firmamenti. Qui vero fecerint sermones meos, quasi stellae coeli. Umbram autem argenti, sive pecuniae, illam secundum ἀναγωγὴν debemus accipere, de qua talenta et minae in parabolis Evangelii colliguntur , ut 441 cum fuerimus sub umbra sapientiae, et sub umbra talis argenti: Per diem sol non urat nos, neq
Abbreviated transcription (Latin):
hereditate & amplius uidentibus
solem quieiqͦ modo umbre sapien¬
tiȩ sicumbra agenti: & quod plusẽ
scienticc sapientiae: uiuificec uit ha¬
bentemse: Maiorest gloricce sapi¬
eñs cum diuitus : quam tantum sapiens
Aluienim sccpientia indigent alii
oꝑibus & quisccpiens est. & non di¬
ues: potest quidem docere quodbo¬
num est: sed interdum non potest
praestecre quod petitur. Id circo
ait. quic ut umbra sapientiue.
sic umbr pecuniue idẽ. quo modo
protegit socpientia sic interdum
protegit & percunic. Ꝙne uide¬
retur sapientiue derexisser
dum eã fortu i tu bono subient
non enim in nostroc est potesticte
habere diuitics: quos inius ti sȩps
plus possident: propterea maiorẽ
es se sapientia demons tracuit dicens
& amplius scientiae sapienuace
uiuificcobit habentemse: Ineo inquid
mcior est sccpientiac diuitiis: quod
absq ullisopibus. ui uificat eum. qui
se habuerit: quidam hunc locum
itac inter prac&antur: here ditatẽ

Expanded text:
haereditate, et amplius videntibus haereditate, et amplius videntibus solem, quia quomodo umbra sapientiae, sic umbra argenti: et quod plus est, scientia sapientiae vivificabit habentem se. Majoris est gloriae sapiens cum divitiis, quam tantum sapiens. Alii enim sapientia indigent, alii opibus, et qui sapiens est, et non dives, potest quidem docere quod bonum est, sed interdum non potest praestare quod petitur. Et idcirco ait: Quia sicut umbra sapientiae, ita umbra pecuniae, id est, quomodo protegit sapientia, sic interdum protegit et pecunia. Et ne videretur sapientiae detraxisse, dum eam fortuito bono subjecit non enim in nostra potestate est habere divitias, quas injusti saepe plus possident propterea majorem esse sapientiam demonstrat, dicens: Et amplius scientia sapientiae vivificabit habentem se. In eo, inquit, major est sapientia divitiis, quod absque ullis opibus vivificat eum, qui se habuerit. Quidam hunc locum ita interpretantur: Haereditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
In quippe: insinustultorum requiescit
NEDEXERIS quid fac tum est quice
dies prioris meliores erant: quamisti:
nonemm sacpienter imerrogaestidehoc
Neu&us. saeculum precesenti prce¬
fenes: qͥuiccunius utriusque en condi¬
tords̃: Uirtutes. bonos diesuiuenti
faciunt uiamalos: nediecas ergomeli
quacm modo sunt: nam & illo tempo¬
re plures fuerunt increduli: & dies
eorum mceli factisunt: & nunc creden¬
tes multi. reperiuntur: de quibus sal
ucctor ait: becctores quin oninderunt.
& crediderunt Aliter: sic debesuiuere
ut semper puresentes dies meliores tibi
sint quc̃e prreteriti ne cum paulce¬
tim decres cere coeperis dicacturtibi:
Currebatis bene quis uos inpediuit
ueritati : non oboedire: & iterum
Incipientes sp̃u nunc carne consũ¬
mamini: Aliter. pedicas. meli¬
orce temporec olim quam nunc:
in prudenter facis: non uidens quan¬
tum dist& euangelium: aueterites¬
tumentoi: BoNNEST sapienticccũ

Expanded text:
Ira quippe in sinu stultorum requiescit. Ira quippe in sinu stultorum requiescit. Ne dixeris: quid factum est: quia dies priores erant meliores, quam isti; non enim sapienter interrogasti de hoc. Ne vetus saeculum praesenti praeferas, quia unus utriusque est conditor Deus. Virtutes bonos dies viventi faciunt, vitia, malos. Ne dicas ergo melisto, quam modo sunt. Nam et illo tempore plures fuerunt increduli, et dies eorum mali facti sunt, et nunc credentes multi reperiuntur, de quibus ait Salvator: Beatiores qui non viderunt, et crediderunt . Aliter: Sic debes vivere, ut semper praesentes dies meliores tibi sint, quam praeteriti, ne cum paulatim decrescere coeperis, dicatur tibi: 440 Currebatis bene, quis vos impedivit veritati non obedire ? Et iterum: Incipientes spiritu, nunc carne consummamini . Aliter: Ne dicas meliora tempora olim Moysi, quam nunc , imprudenter facis, non videns, quantum distet Evangelium a veteri Testamento. Bona est sapientia cum
Abbreviated transcription (Latin):
cepit inem paenitus. esse tollendum
Ibienim procorreptio nein pec can¬
tes : & erudiuonẽ in minores. irem
posuit hic uero inpectientitam refre¬
nccuit. Pactientiac autem non solũ.
incengustus sed & in lic&i poribus
neces sicric est: neplus quam conde¬
ede exultemus: Uid&ur mihi eiqui
nunc ex celsus appellactur spũ me
uaengelio pccapere spu esse contite¬
rius. qui & mn beatitudine ponitur:
Nepestines inspu tuo ut inis ccris
quiccire insinustultorum. requi escit.
Non quo concedece tcerdius inescen¬
dum idcirco nunc dicit nefestines
inspũ tuo i rocsci: sed quod cum furens
& recens fuerit iraedilacticta. facilius
sedectior possit auferri: & quicesem
per inx iuncta superbicest deside¬
nans ultionem meliorẽ & supne pa¬
tientem dixitesse: quam eum qui
excelsus ẽ. sp̃u: & nunc signum insa¬
pientiae dedit & quic quaem enis ali¬
quis potens existime tur. & sapiens:
si irx cundis sit insipiens argucctur

Expanded text:
cipit iram penitus esse tollendam. cipit iram penitus esse tollendam. Ibi enim pro correptione in peccantes, et eruditione in minores iram posuit: hic vero impatientiam refraenavit. Patientia autem non solum in angustiis, sed et in laetioribus necessaria est, ne plus quam condecet, exaltemur. Videtur mihi et qui nunc excelsus appellatur spiritu in Evangelio, pauperi spiritu esse contrarius, qui et in beatitudine ponitur. Ne festines in spiritu tuo, ut irascaris, quia ira in sinu stultorum requiescit. Non quod concedat tardius irascendum, idcirco nunc dicit: Ne festines in spiritu tuo irasci; sed quod cum furens et recens fuerit ira, dilata facilius sedetur, et possit auferri. Et quia ira semper juncta superbiae est, desiderans ultionem, meliorem supra patientem dixit esse, quam eum qui excelsus est spiritu, et nunc signum insipientiae dedit: quia quamvis aliquis potens existimetur et sapiens, si iracundus sit, insipiens arguitur:
Abbreviated transcription (Latin):
noussimum sermo¬
nis. quam principium eius Meli¬
ores sunt indicendo epilogi quam
ex ordium In his enim dicentis. sol¬
licitudo finitur. in illo incipit:
uelcerte siqui incipit audire ser¬
monem ead praeceptorem uec¬
du: in principio ẽ : qui uero ex tre¬
mã audit: consuma tus est. atq
ꝑfectus: sed & hoc modo intellegipo¬
test: dum in isto saeculo sumus quod
scimus omne princiꝑtum est ⁊ cum
ccuiem uenerit quodperfectũ est. in
nouissimis & consumatis erimus
hrebreus itachunc locũ sequenti uer¬
siculo disseruit: Melius ẽ: finem te¬
considentre negotii quam principiũ:
Ꝙ pactientem. ẽẽ quam ipatienti ȩ furore
Et quice cumfinta fuerit onatio
introc sem& ipsum cogitet auditor.
quid dictum sit cum autẽ coeperi¬
mus loqui necdum quid utilitactis
accipict Melioꝵẽ paciens suꝑ ex¬
celsum sp̃m. Quia superiusireeni
conces serat dicens meliorẽ inx quic̃
risus Ne putaremus iram quae¬
est in passione laudari nunc prace¬

Expanded text:
novissimum sermonis, quam principium ejus. Meliores sunt in dicendo epilogi, quam exordium. In his enim dicentis sollicitudo finitur, in illo incipit. Vel certe sic: Qui incipit audire sermonem, et ad praeceptorem vadit, in principio est; qui vero extrema audit, consummatus est atque perfectus. Sed et hoc modo intelligi potest: Dum in isto saeculo sumus, quod scimus, omne principium est: cum autem venerit, quod perfectum est, in novissimis et consummatis erimus. Hebraeus ita hunc locum cum sequenti versiculo disseruit: Melius est te finem considerare negotii, quam principium, et patientem esse, quam impatientiae furore et quia cum finita fuerit oratio, intra semetipsum recogitat auditor, quid sit dictum: cum autem coeperimus loqui, necdum quid utilitatis accepit. Melior est patiens super excelsum spiritu. Quia superius iram concesserat, dicens: Melior est ira, quam risus, ne putaremus iram, quae in passione est laudari, nunc prae
Abbreviated transcription (Latin):
e adsapientiã crudicmur Ae quadis
er sostudufuit sciresalomoni. sapientiã.
ascientiam & eregione errores
&stultitium : ut in ad petentis ais¬
& aliis dedinandis : uenreius sapientia
probaer&ur: sed in hoc quoque ut in
cexeris dicit pacuis se seuentas & non
ueluis seperfectam conpricehendere
ueritatem : depnresumptione sp̃s
siue pastione uenti : quia sȩpius
in bocdibro dicitur supra disseruis

Expanded text:
d sapientiam erudiamur. Aequalis ergo studii fuit Salomoni scire sapientiam et scientiam, et e regione errores et stultitiam: ut in aliis appetendis et aliis declinandis, vera ejus sapientia probaretur. Sed in hoc quoque, ut in caeteris, dicit pavisse se ventos, et non valuisse perfectam comprehendere veritatem. De praesumptione spiritus, sive pastione venti, quae saepius in hoc libr
Abbreviated transcription (Latin):
&bestics hoc solaẽ differentic: quod
sp̃s hominis ascendit in caelũ & sp̃siu
menti discendit interrã & cum carne
dis soluitur: si tamen huius rei uir. ec¬
desicasticus & disciplinis caelestibus
eruditus: & rei qua si dubiae. certus
ad sertorsit: Haec interim utxeta
lit teram: quantũ ccutem adspiri¬
tedem intellegentiam ꝑtin& : qm̃
homines & iumenta saluos faci&dñs.¬

Expanded text:
et bestias haec sola est differentia, quod et bestias haec sola est differentia, quod spiritus hominis ascendit in coelum, et spiritus jumenti descendit in terram, et cum carne dissolvitur: si tamen hujus rei vir aliquis Ecclesiasticus et disciplinis coelestibus eruditus, et quasi dubiae rei certus assertor sit. Haec interim juxta litteram. Quantum autem ad spiritualem intelligentiam pertinet: Quoniam homines, et jumenta salvos faci
Abbreviated transcription (Latin):
t r n hoc enim ait. & sp̃s unus omñib
& amplius homini: apecore nihilest.
Quone putaremus. dici &iã deanima
intulit ⁊ Omnia facta sunt d&errac:
& reuertentur imernem ⁊ Decerra
autem: nihil aliud nisi corpus factũ
est  & signanter decorpore dicitur
Ternres. & internem reuerterisn
quodacutem uid&ur ẽẽ. blasphẽmũ:
quis cognoscit. sp̃s filiorum hominis.
si ascendit ipsesur sum. & sp̃s iumenti
sidescendit deorsum unrraem
non interpecddes. & hominem secun¬
dum animae dignitatem nibil intereẽ
contendit: sed adiciendoquis: difficul¬
iatem reiuoluit de monstnare ⁊
Pro nomen enimquis inscripturis sc̃s
non ꝓ inposibili. sedꝑdifficili: semꝑ
accipitur: Vt ibi generationemeius
quis encer raebut: & in pscelmo: Dñequis¬
ascendit intabernaculu tua
& in montem sc̃mtuu: &cetera que se¬
cuntur: & in hieremia: Lic& in he¬
breo aliter sitr& homoest. & quis cog¬
nosc& cum Inter homines igitur

Expanded text:
mur. Hoc enim ait: Et spiritus unus omnibus, mur. Hoc enim ait: Et spiritus unus omnibus, et amplius homini a pecore nihil est. Quod ne putaremus dici etiam de anima, intulit: Omnia facta sunt de terra, et revertentur in terram. De terra autem nihil aliud nisi corpus factum est. Et signanter de corpore dicitur: Terra es, et in terram reverteris . Quod autem videtur esse blasphemum: Quis cognoscit, spiritus filiorum hominum, si 417 ascendat ipse sursum, et spiritus jumenti, si descendat ipse deorsum in terram? non inter pecudes et hominem secundum animae dignitatem nihil interesse contendit, sed adjiciendo quis, difficultatem rei voluit demonstrare. Pronomen enim quis in Scripturis sanctis non pro impossibili, sed pro difficili semper accipitur. Ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit ? Et in psalmo quabit in tabernaculo tuo, et in monte sancto tuo , et caetera, quae sequuntur. Et in Jeremia, licet in Hebraeo aliter sit: Et homo est, et quis cognoscet eum ? Inter homines igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferos descensurum. ẽẽ. sedicit
& iobpitis & impios. in inferno queceri¬
tur r&entacri: & euangelium cbaris
mate. in terposito apud inferos. & abite¬
ham cumla ⁊ccro &diuitem insuppli¬
cus ẽc testatur ⁊ &reuera. antequã
flammeã illam rotã & ggnitã rum¬
pͥeam & pacra disiforem xp̃s cum latro¬
ne reserar&. dccusccerant caelestia
non multũ inter eract perirẽ cum cor¬
pore uel inferni tenebris d&ineri ⁊
Recur rarmus cedsingula & com macti¬
cogeneredicendi: iuxta ordinẽ
cordemeo delo quio filiorũ hominis:
utleger& eos ds̃ : hoc solum inquit inter
homines & iumenta dĩ. eẽ uoluit : quia
nos loquimur : illas̃ mutco ⁊ Nosuolun¬
taete ser monem proferimus: illcctor¬
pentsilentio: & cumtantum insermo¬
ne diffeniinus abestiis ta men osten¬
ditur nobis quo diuxta corporis firgili¬
tectem: pecorcsumus⁊ sicut iumentũ
moritur itamoritur. & homo. & unus
omnibus flatus est. &aer̃ is tequo ali¬

Expanded text:
ad inferos descensurum se dicit ad inferos descensurum se dicit . Et Job pios et impios in inferno queritur retentari . Et Evangelium, chaos magnum interpositum apud inferos, et Abraham cum Lazaro, et divitem in suppliciis esse testatur . Et revera, antequam flammeam illam rotam, et igneam romphaeam, et paradisi fores Christus cum latrone reseraret, clausa erant coelestia, non multum intererat perire cum corpore, vel inferni tenebris detineri. Recurramus ad singula, et commatico genere dicendi, juxta ordinem corde meo de eloquio filiorum hominis, ut eligeret eos Deus. Hoc solum, inquit, inter homines et jumenta Deus esse voluit, quia nos loquimur, illa sunt muta, nos voluntatem sermone proferimus, illa torpent silentio. Et cum tantum sermone differamus a bestiis, tamen ostenditur nobis, quod juxta corporis fragilitatem pecora sumus. Sicut jumentum moritur, ita moritur et homo, et unus omnibus flatus est, et aer iste quo ali
Abbreviated transcription (Latin):
unum omnice factasunt dehumo: &om¬
rucere uertuntur adbumũ: & quis scit
spm filiorum hominum siascendcet ipse
sursũ: & sp̃s pecoris discendat ipsedoor sũ
seneriam ÷ Nonest mirandũ in prae¬
senti uiteo iniustum & impiũ nullic̃ct̃
distaentim nec aliquid ucclere uir¬
tutes sed incerto euentu omniccuolu¬
ticri : Cum &icm interpecudes &e ho¬
minem secundũ corporis uilitactẽ ni¬
hil referre uidecctur : sicecedem nas¬
cendi condicio. sorsunc moriendi si¬
militer ꝓcedacmus adlucem ȩquedis¬
solucemur adpuluerem: siccutẽm
uid&ur haec eẽ distantiao quod sp̃s
hominis ascendat in caclum ce sp̃s
pecoris descendet interrã quo
istud certo auictore cognouimus
quis possienos se utrum uerum an
falsum sit quod speratur hocau¬
tem dicit non quo conimam put&
perire cum corpore. uel unumbestus
& homini praepareri locum: sedquo
ante aduentum xp̃i. omnicc adinferos
pariter ducerentur ⁊ unde ce icc cob

Expanded text:
unum, omnia facta sunt de humo, et omunum, omnia facta sunt de humo, et omnia revertentur ad humum. Et quis scit, spiritus filiorum hominis, si ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris, si descendat ipse deorsum in terram. Non mirandum est, in praesenti vita inter justum et impium nullam esse distantiam, nec aliquid valere virtutes, sed incerto eventu omnia volutari, cum etiam inter pecudes et hominem, secundum corporis vilitatem nihil differre videatur, et sit eadem nascendi conditio, sors una moriendi: similiter 416 procedamus ad lucem, aeque dissolvamur in pulverem. Si autem videtur haec esse distantia, quod spiritus hominis ascendat in coelum, et spiritus pecoris descendat in terram, quo istud certo auctore cognovimus? Quis potest nosse, utrum verum an falsum sit quod speratur? Hoc autem dicit, non quod animam putet perire cum corpore, vel unum bestiis et homini praeparari locum, sed quod ante adventum Christi omnia ad inferos pariter ducerentur. Unde et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
perp&t. & impium regnare prosce¬
lere ⁊ Posteauero cumcor demeo
collo quens ce reputans: intellexi
non partes dm̃ & persingulos iudicare:
sed infuturum tempus reseruare iuidi¬
cium ut omnes pariter iudicentur.
& secundum uoluntatem &opera
succ recipicnt ⁊ hocest enim quod
ait & tempus omni uoluntati & su¬
per omne factum ẽ ibi: idẽ in iudi¬
cio quando dñs coeperit iudicare:
tunc futunt ẽ. ueritas nunc iniusticia
dominatur inmundo ⁊ Talequid
& insapientia. quaesirach inscribi¬
tur legimus ⁊ nedixeris quidẽ hoc:
aut quid ẽ istud ⁊ omnice enim: tem¬
pore suorequirentur Dixiecor
cordeceo Deloquẽ lafiliorum ho¬
minum. quicc sẽpccrat illos ds̃. & ut
ostender& quiccipsi iumen tecsunt :¬
siue quicc euentus filiorum homi¬
nis. & uentus pecoris euentus unus
eis ⁊ sic̃ mors huius: ita&mors illius.
& sp̃s unus omnibus ⁊ &amplius
homini apecore nihilest: quiccom¬
nic uanitas: omniccuadunt in locum

Expanded text:
perpeti, et impium regnare pro sceperpeti, et impium regnare pro scelere. Postea vero cum corde meo colloquens et reputans, intellexi, non per partes Deum et per singulos nunc judicare, sed in futurum tempus reservare judicium ut omnes pariter judicentur, et secundum voluntatem et opera sua ibi recipiant. Hoc est enim quod ait: Et tempus omni voluntati, et super omne factum ibi, id est, in judicio, quando Dominus coeperit judicare, tunc futura est veritas, nunc injustitia dominatur in mundo. Tale quid et in Sapientia, quae filii Sirach inscribitur, legimus: Ne dixeris, quid est hoc aut quid est istud? omnia enim tempore suo requirentur. Dixi ego in corde meo de loquela filiorum hominis, quia separat illos Deus, et ut ostenderet, quia ipsi jumenta sunt sibi, quia eventus filiorum hominum, et eventus pecoris, eventus unus eis. Sicut mors hujus, ita et mors illius, et spiritus unus omnibus, et amplius homini a pecore nihil est, quia omnia vanitas. Omnia vadunt ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
quece mundo sunt dicitur. dehomi¬
ne nulla dubitactioest. quinmortuus
renas cactur ⁊ sicuiccutem plicc&
quac si aproprio legere. principio
& ds̃ quacerit cum quipersecationem
pectitur utactur hoctestimonio.
in persecutione gentilium: ad consolan¬
dum cum. quiin mar tyrio ꝑseuerat :¬
& quic omnes iuxta a postolum qui
tionem patiuntur. habeant consola¬
tionem: quiccds quacerit ꝑsecutionẽ
patientem: sicut requirit sanguinom
inter fecti ⁊ Euenit quae ꝑ rere
tempus omniuo luntati suꝑ omne
factumabi÷ Manifestus ẽ sensus
sed nubilo interpraactionis obuoluit᷑
ssubsole inqui histo uertactem &iu¬
dicium ꝓequisiui & uidi & iccm inter
iudicium ipsec sub sellic nonuerita¬
tem ualere seđd munera ⁊ siuealit̃
arbitratus sum aliquid iustitiae
in praesenti sacculogeri: & uel pium
ꝓsuo nunc merito recipere uelim¬
pium prosuo scelere puniri. & e con¬
tnario reperi quam putabcm
Uidienim & iustum. multa mala hic

Expanded text:
quae in mundo sunt, dicitur, de homiquae in mundo sunt, dicitur, de homine nulla dubitatio est, quin mortuus renascatur. Si cui autem placet quasi proprio legere principio: Et Deus quaeret eum qui persecutionem patitur, utatur hoc testimonio in persecutione gentilium, ad consolandum eum, qui in martyrio perseverat. Et quia omnes juxta Apostolum , qui tionem patiuntur, habeant consolationem, quia Deus quaerit persecutionem patientem, sicut requirit sanguinem interfecti, et venit quaerere tempus omni voluntati super omne factum ibi. Manifestus est sensus, sed nubilo interpretationis obvolvitur. Sub sole, inquit, isto veritatem et judicium requisivi, et vidi etiam inter judicum ipsa subsellia, non veritatem valere, sed munera. Sive aliter: Arbitratus sum aliquid justitiae in praesenti saeculo geri, et vel pium pro suo nunc merito recipere, vel impium pro suo scelere puniri: et e contrario reperi, quam putabam. Vidi enim et justum multa mala hic
Abbreviated transcription (Latin):
quasi a capite legere: & ds̃fecit ut ti¬
meant a facie eius: hic sensus est
nes abeo : quod semelds̃ disposuit in
aliud dedinare : Pulchr e autem
tempenruit dicens: ut timeant a faciş
cius: Uultus quippedm̃ superfacien¬
tes malcc Quid est quod fuit ĩpsum
quodest : cequece futura sunt iam fu¬
erunt: &ds̃ quacerit cum quiper secu¬
tionem pactitur: Uel prae terita uel
pnresentice uel futura. ipsec & fuerunt
& sunt &erunt uniuersa quaecerni¬
mus: solquinunc oritur. & ante quã
nos essemus. inmundo fuit & postquã
mortui fuerimus. oriturus est ⁊ solem
autem nominauimus. ut & hoc intel¬
legamus & c&ent ẽe cadem quace
fuerunt: Quod siuidentur per con¬
ditionem mortis perire : nonpereunt.
quicrur sum rediuiua suc crescunt.¬
& nihil inperpocuum imerit sedrę¬
nascitur : & quasicum quodaem fenore
reiuiues cet ⁊ hocest enim quod ait &eds̃
quecerit cum quiper sequutio nempecti
esse cessecuit ⁊ siccutem istud decunctis

Expanded text:
quasi a capite legere: Et Deus fecit, ut tiquasi a capite legere: Et Deus fecit, ut timeant a facie ejus, hic sensus est: nes ab eo, quod semel Deus disposuit, in aliud declinare. Pulchre autem temperavit, dicens: Ut timeant a facie ejus . Vultus quippe Domini super facientes mala. Quid est quod fuit? ipsum quod est et quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus quaeret eum qui persecutionem patitur. Vel praeterita, vel praesentia, vel futura ipsa et fuerunt, et sunt, et erunt universa, quae cernimus. Sol qui nunc oritur, et antequam essemus nos in mundo, fuit, et postquam mortui fuerimus, oriturus est. Solem autem nominavimus, ut ex hoc intelligamus et caetera esse eadem, quae fuerunt. Quod si videantur per conditionem mortis perire, non pereunt, quia rursum rediviva succrescunt, et nihil in perpetuum interit, sed renascitur, et quasi cum quodam fenore reviviscit. Hoc est enim quod ait: Et Deus quaeret eum, qui persecutionem patitesse cessavit. Si autem istud de cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
& dolore sud cs se sedicens: sed cum
his nos infuturo dñs liberuerit : non
erit labor inia cob neque dolor inis rahel
& quomodo illud legimus: beatiflen¬
tes qm̃ ipsiridebunt & &risus noster
÷ b propb&untes uerba sec tabitur:
uirorum ccutem õsimplebitur gaudio
bus: perquem co angustamur & praemi¬
mur: ut postec laborcere cessemus
COGNOUI quiet omnie quice fecit eds
ipsaerunt in aeternum : super illec: non
potest addi & abillis non potest aufer¬
ri & dsfecit uttimeant a faciģeius
Nihilest inmundo: quod nouumsit :
soliscursus & lunȩ uices. & ter race
arborum quesiccitas. uel uiror: cume
ipsomundo nata sunt atque concreta.
& idcir codscertaratione cuncta
modenrtus est : &iussit humanis usibus
aequaclitate. cursu ordine : aque cons¬
tantia intellegunt creatorem ⁊
Inuisibilia enim mundi: per eaquȩfac¬
tasunt intellecta conspiciuntur:
sempiterna quoq eius uirtus &editanitas
Quod si uoluerimus priori sen su finito

Expanded text:
et dolore sudasse se dicens . Sed cum de et dolore sudasse se dicens . Sed cum de his nos in futuro Dominus liberaverit: Non erit labor in Jacob, neque dolor in Israel. Et quomodo illud legimus: Beati flentes, quoniam ipsi ridebunt : et risus noster Job prophetantis verba sectabitur: Veracium os replebitur gaudio bus, per quem coangustamur et premimur, ut postea laborare cessemus. Cognovi quia omnia quae fecit Deus, ipsa erunt in aeternum, super illa non potest addi, et ab illis non potest auferri: et Deus fecit, ut timeant a facie ejus. Nihil est in mundo quod novum sit. Solis cursus, et lunae vices, et terrae, arborumque siccitas, vel viror, cum ipso mundo nata sunt atque concreta. Et idcirco Deus certa ratione cuncta moderatus est, et jussit humanis usibus aequalitate, cursu, ordine, atque constantia intelligunt creatorem. 414 Invisibilia enim Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur: sempiterna quoque virtus ejus et divinitas . Quod si voluerimus, priori sensu finito,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore despe prolixiores uese dis abs¬
aifa scunctaquere possid& queesi addalia
bor quexturi noque sepute plus desuob
bore lucrari posse quocmaibum apo¬
tum. & siquid deopibus suis. inbonis
aestimant adluxoricem &addlicias
& addis penationem: secundum illud
esaiae maenduce mus& bibẽ musu
ras enim moriemur  Instaer anima
ribus nutriendis. & egentium largi¬
tione consumimus ÷ Porroquice carodm̃
uerus est cibus. & sanguis eius uerus est po¬
tus: iux tacanagogen. hoc solum habemus
in pracesenti scło bonum siues cacmur
ear ne eius &eruore potemur: Non so
& potus : qui ex uerbo dĩ sumitur. scientic
scriptunrum ẽ ⁊ Necput& aliquis
illud quod abalccam proph&cctur
non erit labor inieccob neque dolor in isrł.
huic ẽe contrarium quod muneris dieẽ
dicitur siquis cõmedeet &bibat: &os¬
tendat bonum in omnilcboresuo:
Multe quippe tribulationes iustorum
& dehis apostolus quaeritur. in labore

Expanded text:
tempore, et spe prolixioris aetatis abstempore, et spe prolixioris aetatis abscissa, cuncta quae possidet, quasi ad alia torqueatur. Neque se putet plus de suo labore lucrari posse, quam cibum et potum, et si quid de opibus suis in bonis aestimant, ad luxuriam et delicias, et ad desperationem, secundum illud Isaiae: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , instar animalribus nutriendis et egentium largitione consumamus. Porro, quia caro Domini verus est cibus, et sanguis ejus verus est potus, juxta ἀναγωγὴν, hoc solum habemus in praesenti saeculo bonum, si vescamur carne ejus, et cruore potemur, non sols enim cibus et potus, qui ex verbo Dei sumitur, scientia Scripturarum est. Nec putet aliquis illud a Balaam prophetatum: Non erit labor Jacob, neque dolor in Israel . Huic contrarium esse, quod muneris Dei esse dicitur: Si quis comedat et bibat, et ostendat bonum in omni labore suo. Multae quippe tribulationes justorum. Et de his Apostolus queritur, in labore
Abbreviated transcription (Latin):
nec contentisumus. secundem euange¬
lium malitiee diei: nihil que incraesai¬
num cogitamus: si quidem babere
plus pos sumus in boc sacculo amplius
lcborcendo: in quo id tantum bominibus
adõ dictum est ut alius alia sectando habe¬
r in quib:adidire & exercere seposs&
Dsenim omne quod fecit bonumest sed
bonum intemporesuo: bonumest uigila¬
re atq dor mire: necta men semper cuigi¬
lare &dor mire bonũ est quiccuicissim
iux tadispositionem dĩ. bonũ est. unicu¬
ique quod opusest  dedit quo queds̃
mundum in habitandum hominibus
ut frucntur uacria &ates temporum
& non quaceraent decausis rerum na¬
tunclium. quo modo creatasint omnia
quac rehoc uelilud ab initi omundi usq
ad consumationem fecerit cresceres
macnere: mutari:
Cocnotii. qm non est bonr̃iinhis¬
nisilccorari & facerebonum inuittesua:
& quidem omnis homo qui comedit
& bibit &ostenditbonum in omnila¬
boresuo edonodi estii Propae mui
colonus &e iospes mundi: homo mundo¬
dutus est ut breui uitȩ succe frucetus

Expanded text:
gelium, malitia diei: nihilque in crastinum cogitemus . Quid enim possumus habere in hoc saeculo amplius laborando, in quo id tantum hominibus a Deo datum est, ut alius alia sectando haberet, in quibus erudiri, et exercere se posset? Deus enim omne quod fecit, bonum est, sed bonum in tempore suo. Bonum est vigilare atque dormire: nec tamen semper vigilare aut dormire bonum est, quia vicissim juxta dispositionem Dei bonum est unumquodque, cum opus est. Dedit quoque Deus mundum ad inhabitandum hominibus, ut fruantur varietatibus temporum, et non quaerant de causis rerum naturalium quomodo creata sint omnia: quare hoc vel illud ab initio mundi usque ad consummationem fecerit crescere, manere, mutari. Cognovi quia non est bonum, nisi laetari, et facere bonum in vita sua. Et quidem omnis homo qui comedit, et bibit, et ostendit bonum in omni labore suo, ex dono Dei est. Propterea colonus et hospes mundi homo datus est, ut brevi vitae suae fruatur
Abbreviated transcription (Latin):
& tempus odiendi ⁊ tempus amandi
post dm̃ liberos uxorem propinquos
& tempus odiendieos in martyrio
cumpro xp̃o confessione rigidos. pia&as
obpugnat inimicco uelcerte tempus
amandilegem & ea quaelege fucrant
impenata. circumcisionẽ. hostics:
sabbectum neo menias. & tempus odi¬
endieas euangelii grartia succedente:
Nec non & hoc dicipotest: qm̃ nunc ꝑspe¬
culum uidemus in enigmacte. tempus eẽ

Expanded text:
et tempus odiendi. Tempus amandi et tempus odiendi. Tempus amandi post Deum, liberos, uxorem, propinquos, et tempus odiendi eos in martyrio, cum pro Christi confessione rigidos pietas oppugnat inimica. Vel certe tempus amandi Legem, et ea quae a Lege fuerant imperata, circumcisionem, hostias, sabbathum, neomenias, et tempus odiendi ea, Evangelii gratia succedente. Necnon et hoc dici potest, quoniam nunc per speculum videmus in aenigmate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗciooidi illum uelaerte tempusquas reri¬
di populum oxgentibus: ce cempais ꝑden¬
di populum ud acorum Stempus cu¬
podiendi credentes ex nactionib ÷ &tẽ¬
pus abiciendi ingedulos exis rechel
Hecopus teccendi: &r tempus
loquitidi Pyt bagoricos reor quo¬
rum disciplinacest tacere perquinꝰ¬
quennium & postecc eruditos loqui:
Hincoriginem suitter xis se decreti
ut postea adloquendum ora resere¬
mus: si leumus certo tempore: ad
precepioris eloquia pendeamus:
nibil nobis uidectur rectum ẽẽ: nisiqđ
discimus. ut post multum sylentium
de discipulis efficicmur magistri: Nunc
uero prosaeculorum quot tidice in peius
labentium uitio. docemus in ec desus:
quod nescimus. & si compositione uerboꝵ
uel instinctum dicboli. qui fautor er¬
rorum est plicusus. populi exciticueri¬
mus: contra conscientiaẽ nr̃am. scire
nos arbititmur. ⁊ De quocliis potuimus
ꝑsucc dere omnes artes absq: doctore
indige at prceceptore:eenrus aandi

Expanded text:
projiciendi illum. Vel certe tempus quaerenprojiciendi illum. Vel certe tempus quaerendi populum ex gentibus, et tempus perdendi populum Judaeorum. Tempus custodiendi credentes ex nationibus, et tempus abjiciendi incredulos ex Israel. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Pythagoricos reor, quorum disciplina est tacere per quinquennium, et postea eruditos loqui, hinc originem sui traxisse decreti. ut postea ad loquendum ora reseremus. Sileamus certo tempore, et ad praeceptoris eloquia pendeamus, Nihil nobis videatur rectum esse, nisi quod discimus, ut post multum silentium, de discipulis efficiamur magistri. Nunc vero pro saeculorum quotidie in pejus labentium vitio, docemus in Ecclesiis, quod nescimus. Et si compositione verborum, vel instinctu diaboli, qui fautor errorum est, plausus populi excitaverimus, contra conscientiam nostram scire nos arbitramur, de quo aliis potuimus persuadere. Omnes artes absque doctore indigeat praeceptore. Tempus amandi,
Abbreviated transcription (Latin):
agreinium strictiore eosesterenou¬
pleai porto quice non potest hunce¬
sus animus. semper in sublimetendi
&diuinis. & altioribus cogitecre
nec iugiter ẽẽ in contemplatione re
rũ calestium sed interdum neces¬
sitictibus corporis: indulgere
propterea tempus est amplex anddi
sapienticm & camstrictius continen¬
di & tempus relaexandi. mentem¬
ab in tuitu conplexuq sapientict
& curȩ corporis. & hisquibus uitae
nrãe absque peccato indig& serui¬
amus tempus quae rendi &tẽ¬
pusꝑdendi: tempus custodiendi:
& tempus proiciendi: subdiuersis
sȩ̃monibus idemnunc qui supite¬
& in fracsensus est: In eoquod ait
Tempus destruendi & tempusae¬
deficen edi  aedeinde : Tempus sen¬
denelis&e tempus consuendi : quo nodo
consucentur: Qued eucon golis te Srguli
perpanerant᷑ dlge & prophoris
aluentus dominici tes timonice consu¬
odis nditi &tempus fuit quicerendi & cas¬
uodicndi ssechel: Tompus perdendi ego

Expanded text:
et gremium strictiore eos tenere comet gremium strictiore eos tenere complexu. Porro, quia non potest humanus animus semper in sublime tendi, et de divinis et altioribus cogitare, nec jugiter in contemplatione esse rerum coelestium, sed interdum necessitatibus corporis indulgere, propterea tempus est amplexandi sapientiam, et eam strictius continendi, et tempus relaab intuitu complexuque sapientiae, ut curae corporis, et his quibus vita nostra absque peccato indiget, serviamus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus projiciendi. Sub diversis sermonibus, idem nunc, qui supra et infra, sensus est, in eo quod ait: Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Ac deinde: Tempus scindendi, et tempus consuendi. Quomodo consuantur, quod Evangelistae singuli perpetrarunt, de Lege et Prophetis adventus Dominici testimonia consuentes: ita et tempus fuit quaerendi et custodiendi Israel, tempus perdendi et
Abbreviated transcription (Latin):
tiam temperatam: Lex quippȩ rigi¬
dx in benigna non parcens : pecan¬
tem interfecit ⁊ Euangelugratix
iiserour: & adpenitenticm prouo¬
cart: & hocesse tempus. mittendorũ
lacpidum. siue congregandorum
quod lacpidesmit tantur in lege colli¬
gantur in euangelio: hoc utrum uere
nec nedictum sit: suo in put&ur auctori
Tecqius amplexandi: & tempus
longofieri ab amplexu. Iux ta simpli¬
cem intellegenticm manifestus est
congruente: Nolite fraudarẽ in¬
uicem nisi forte ex consensu ad tempus
ut ueccotis. orationi : Liberis dandam
openaem & rursum continentiae
uel quod tempus fuerit amplexan¬
di quando uigebat illa sententia
Crescite & multiplicamin. & reple¬
teternem: & tempus procul a con¬
plexusieri⁊ suc cessitaempus inangus¬
toest. super est. ut qui habent. uxo¬
res sic sint qua sinonhabeant: si au¬
tem uoluerimus ad altioric ascendere
uidebimus sapientiem aanpbreeri
uindetones suos: honoraequippe ennsu

Expanded text:
tia temperatam. Lex quippe rigitia temperatam. Lex quippe rigida, inbenigna, non parcens, peccantem interficit. Evangelii gratia miseretur, et ad poenitentiam provocat. Et hoc esse tempus mittendorum lapidum, sive congregandorum, quod lapides mittantur in Lege, colligantur in Evangelio. Hoc utrum vere nec ne dictum sit, suo imputetur auctori. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexu. Juxta simplicem intelligentiam manifestus est congruente: Nolite fraudare ad invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi , liberis dandam operam, et rursum continentiae. Vel quod tempus fuerit amplexandi, quando vigebat illa sententia: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Et tempus procul a complexu fieri, quando successit: Tempus in angusto est. Superest, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant . Si autem voluerimus ad altiora conscendere, videbimus sapientiam amplexari amatores suos: Honora, quippe ait,
Abbreviated transcription (Latin):
dis plicens: magis pliccuit dõ:
Tem pus spargendi laayides. &tẽ¬
pus colligendi lapides: miror quo¬
modo uirdisertus. remridiculosam
in hoc locodixerit: Dedes tructionoe
inquiens & aedificictione domo rum
salomonis sermoest: quod homines
nunc destruant: nunc aedificent
Ali congregent lupides ad aedificia
construenda. aliiquae ox trueteesint
destrucnt secundum illud hora tianũ
diruit: aedificat mutet quec dneta
rotundis aestucit: & uiticedis conuenit
ordinc toto hocutrum reciȩ bancꝑpro¬
hecum dixeritlecioris arbitrio decelin¬
quo nosprioris explunatiomis se quee¬
mur ordinem: tempus spargendorũ
& congregandorum lapidum et̃ dicentes
Iux tac illud quod ineucengelio scriptũ ẽ
ꝑotensẽ ds̃ delapidibus istis susciticre fili¬
os hecbro hȩ quod tempus suerit gentilis
populi disꝑgendi & tempusrur sum
in aec desim congregandi: legi inquo
di lcepides: & tempus colligendi : seue¬
riactem legis antiquae euangolu grae¬

Expanded text:
displicens, magis placuit Deo . displicens, magis placuit Deo . Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi lapides. Miror, quomodo vir disertus rem ridiculam in hoc loco dixerit: De destructione, inquiens, et aedificatione domorum Salomonis sermo est, quod homines nunc destruant, nunc aedificent: alii congregent lapides ad aedificia construenda, alii quae exstructa sunt, destruant, secundum illud Horatianum : Diruit, aedificat, mutat quadrata rotundis. Aestuat, et vitae disconvenit ordine toto. Hoc utrum recte, an perperam dixerit, lectoris arbitrio derelinquo. Nos prioris explanationis sequamur ordinem: Tempus spargendorum et congregandorum lapidum esse dicentes, juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Quod tempus fuerit gentilis populi dispergendi, et tempus rursum in Ecclesiam congregandi. Legi in quodi lapides, et tempus colligendi  severitatem Legis antiquae, Evangelii gra
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m intulerunt manus:. Tempus
proclu modo non agentib eis paceniten¬
ticem. & tempus peccis infuturo quan¬
dointraente plenitudine gentium
omnes isrł saluuserit t ecopus occi¬
DeNDi. & tempus sanandi: & occiden¬
di tempusẽ. & sanandiquiccit. ego
occidoem & egouiuificaebo: sanat
ad paenitentiam : ꝓuocaens: occidit uex¬
tac illum sensum in mactutino inter¬
ficiebam omnes peccatores terraer
tecipus destruendi: & tempus aedi¬
ficandi: non possumus aedificccre
bona nisi prius destruxerimus malx
atque plantar& ⁊ enpus plangendi
& tempus ridendi: Nunc flendi tem¬
pusẽ & infuturo ridendi: beatienim
flentes. qm̃ ipsiridebunt tecopus
plangendi & tempus scdtandi: Idcir¬
cocorripiuntur in euangelio quibus
dñsait. La mentauimus uobis & non
planxistis canticuimus. & nonsal¬
tictis plangendum ẽ inpnresentia¬
rum ut postea scltare ualeamus
Illam saltactionem quã dauid saltauit
ante arcam testamenti. & saulis filiae

Expanded text:
in Christum intulerunt manus. Tempus in Christum intulerunt manus. Tempus praelii, modo non agentibus eis poenitentiam, et tempus pacis in futuro, quando intrante plenitudine gentium, omnis Israel salvus erit. Tempus occidendi, et tempus sanandi. Et occidendi tempus est et sanandi, qui ait: Ego occidam, et ego vivificabo . Sanat ad poenitentiam provocans. Occidit, juxta illum sensum: In matutino interficiebam omnes peccatores terrae . Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Non possumus aedificare bona, nisi prius destruxerimus mala.atque plantaret . 409 Tempus flendi, et tempus ridendi. Nunc flendi tempus est, et in futuro ridendi: Beati enim flentes, quoniam ipsi ridebunt . Tempus plangendi, et tempus saltandi. Idcirco corripiuntur in Evangelio, quibus Dominus ait: Lamentavimus vobis, et non planxistis: cantavimus, et non saltastis . Plangendum est impraesentiarum, ut postea saltare valeamus illa saltatione, qua David saltavit ante arcam Testamenti: et Saulis filiae
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus belli & tempus pacis: super
isre hel intellegunt & quico non ne¬
ces se est ꝑ singulos uer susponere quid in
ris ingenio derelinquens Tempus fuit
genendi & plantandi is uebelem
Tempus moriendi & ducendi inciptiui¬
lctem : tempus occidendi eosquiime¬
gipto & tempus decgypio libenendi
Tempus destruendi templi subnabucho¬
do nosor: & tempus aedificendi subdecrio
Tempus. plangendi euersionem urbis
& temridendi atq saltiendi sub zoro¬
babel & hesdite & necmiia : tempus
dis ꝑgendi isrł. & tempus in unum con¬
gregandi Tempus quisi cingulum
& badteum circumdecridõ populum
iudacorũ: & tempus ducendi eos in
babiloniam. captiuitatem & ibi
isrł & tempus iterum consuendii
Tempus tacendiproph&es nunc incap¬
tiuitate romana : & tempus loquen¬
dieos tunc. quando eos inostiliteria
dĩ consolitione & alloquia non care¬
bant: tempus dilectionis. quo eos sub
pactrib antedilexi: & tempus odiiquo

Expanded text:
408 Tempus belli, et tempus pacis, super 408 Tempus belli, et tempus pacis, super Israel intelligunt. Et quia non necesse est per singulos versus ponere, quid inris ingenio derelinquens. Tempus fuit generandi et plantandi Israelem, tempus moriendi, et ducendi in captivitatem. Tempus occidendi eos in Aegypto, et tempus de Aegypto liberandi. Tempus destruendi templi sub Nabuchodonosor, et tempus aedificandi sub Dario. Tempus plangendi eversionem urbis, et tempus ridendi atque saltandi sub Zorobabel, Esdra, et Neemia. Tempus dispergendi Israel, et tempus in unum congregandi. Tempus quasi cingulum et baltheum circumdari Deo populum Judaeorum, et tempus ducendi eos in Babyloniam captivitatem, et ibi Israel, et tempus iterum consuendi. Tempus tacendi Prophetas, nunc in captivitate Romana, et tempus loquendi eos, tunc quando etiam in hostili terra Dei consolatione et alloquio non carebant. Tempus dilectionis, qua eos sub patribus ante dilexit, et tempus odii, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uancesunt & sp̃s prre sumptione con¬
posita ⁊ namirandum quod dixerit
peccuori dedit ds̃ sollititudinẽ: & cetera
adillum enim sensum dequo sepius trtc¬
ticui. hoc roserendum ẽ propterea
nẽ quica pecccctor fuit & nones seccau
ce succ antepecct uerit: om nibus
tempus ẽ & tempus omnirei subcaelo¬
Incertum &fluctu ante stactum
conditionis bumane in superiorib:
sibi inmundo esse contreria. & nihil
stare ꝑp&cuũ eorum dumtarxat.
caelo nec tempore continentur:
quod plantatumest. nulli dubium quod
&ortus & interitus. hominum dõ notus
sit & finitus & idipsum ẽẽ picrere quod
plantare mori quod plantatumest
euellere : sed quia ines aiclegimus.
atimore tuo dñe concepimus & paertu¬
ribimus & peperimus: Hocdicen¬
dum est quod perfecto uiro partus iste
quidetimore natus est cũdõ amare
coeperit moritur: Perfecta quippedilec¬
tio. foras mittit timorem: hebrȩi om
ne quod de contra ria &ate. temporũ
seriptum est usque ad illum locũ inquoait:

Expanded text:
vana sunt, et spiritus praesumptione composita. Nec mirandum, quod dixerit: Peccatori dedit sollicitudinem, et caetera. Ad illum enim sensum de quo saepe tractavi, hoc referendum est: Propterea  quia peccator fuerit, et non esse causte sua ante peccaverit. Omnibus tempus est, et tempus omni rei subIncertum et fluctuantem statum conditionis humanae in superioribus sibi in mundo esse contraria, et nihil stare perpetuo, eorum duntaxat qcoelo, nec tempore continentur. quod plaet ortus et interitus hominum, Deo notus sit et praefinitus, et idipsum esse parere, quod plantare: mori, et quod plantatum est evellere. Sed quia in Isaia legimus: A timore tuo, Domine, concepimus, et parturivimus, et peperimus: hoc dicendum est, quod perfecto viro, partus iste, qui de timore natus est, cum Deum amare coeperit, moritur. Perfecta quippe dilectio foras mittit timorem . Hebraei omne hoc, quod de contrarietate temporum scriptum est, usque ad illum locum, in quo ait:
Abbreviated transcription (Latin):
libus tenebrosis. & lucidis malis
&ebonis Hoc autem fecit ds̃ ut habeat
locum sapientiam & elegendo bono
& uitandomalo. liberũ homini
relinquatur arbitrium: Nesedicat
insensibilem &stolidum ado ẽẽ. gene¬
rar tum: sed eum ideo fecis se diuersa
ut homo quaceri desuc conditionenon
poss&e: simul quȩ hoctos timonium
consequenter superiorib copulabitur
inquibus ait ⁊ quispoterit adornare
quod peruerterit dsiomtua trida
in diebus uacnitactis meae: estiustus
periens iniustitiasucc & est impius

Expanded text:
libus, tenebrosis et lucidis, malis libus, tenebrosis et lucidis, malis et bonis. Hoc autem fecit Deus, ut habeat locum sapientia in eligendo bonum, et vitando malum, et liberum homini relinquatur arbitrium, ne se dicat insensibilem, et stolidum a Deo esse generatum; sed eum ideo fecisse diversa, ut homo queri de sua conditione non posset. Simulque hoc testimonium consequenter superioribus copulabitur, in quibus ait: Quis poterit adornare quod perverterit Deus? Omnia vidi in diebus vanitatis meae. Est justus periens in jus
Abbreviated transcription (Latin):
& quidem istud congruum huic fecitds̃
ad loquendum ut inuenicit homo
posteum quic quaem: suio etimeaudis¬
se in ec clesicc ab eo qui putuebatur
habere scientiam scripturerum
itacos uersiculos. edissere: dum inpuresen¬
ti seculo ẽs & bonus quod oper̃is. potes
facere. Lccbora: ut postea ipse securus.
indiemalo hocest indiem iudicu tor¬
queri alios uideas: sicut enim procesens
saeculum fecit ds̃ in quo nobis fructum.
bonorum operũ. possumus prace panxre.
ita & futurum in quo nullac boni operis
dectur facultas: Usus est quidem suac de¬
re cumdicer& audientes sed mihi ui¬
d&ur alius eẽ. sensus: quem &sim machus.
trans tulit dicens: Indiebono esto: in bono:
Diem uero malum untuere: siquidem
hoc stmile huic fecit ds̃: ut non inueniret
homo quod contra eum quaerer &ur
& bona inquid & mala prout tibi
euenerit sustine: Nec putes uelbo¬
norum. tantum. uel ialorũ in mun¬
gidis. siccis & umentibus duris & mol¬

Expanded text:
Et quidem istud congruum huic fecit Deus Et quidem istud congruum huic fecit Deus ad loquendum, ut non inveniat homo post eum quidquam. Scio me audisse in Ecclesia ab eo, qui putabatur habere scientiam Scripturarum, ita hos versiculos edissertos. « Dum in praesenti saeculo es, et boni quid operis potes facere, labora, ut postea ipse securus in die malo, id est, in die judicii, torqueri alios videas. Sicut enim praesens saeculum fecit Deus, in quo nobis fructum bonorum operum possumus praeparare; ita et futurum, in quo nulla boni operis datur facultas. » Visus est quidem suadere, cum diceret audientibus: sed mihi videtur alius esse sensus, quem et Symmachus transtulit, dicens: In die bono esto in bono; diem vero malum intuere. Siquidem hoc simile huic fecit Deus, ut non inveniret homo quod contra eum quereretur. Et bona, inquit, et mala, prout tibi evenerint, sustine. Nec putes vel bonorum tantum, aut malorum in mungidis, siccis et humentibus, duris et mol