comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonum facere. nec uolumꝰ. Nc̃ iramdei dum uiuimꝰ. uitare
possumꝰ. Timeamꝰ gͦ ne ueniente. illo cerrore iudicii. sentiri
possit. uitari ñpossit .xx. de manifestis occultisq peocati
Moris ÷ culpȩ. manifestȩ quã occulte peccare. Duplicit̾
enĩ reus: qui aꝑte delinquit. quia & agit & docet. De
talib ysaias dic̃. Peccata sua quasi sodoma p̾dicauerunt:
nec absconderunt. Multi enĩ publice delinquentes. sine ul¬
lo pudore sua flagicia p̃dicant. nec ulla mutant᷑ sceleris ue¬
recundia. Quȩdã enĩ iam iusticiȩ portio÷. iniquitatẽ suam
hõi abscondere. & insemet ipso de peccatis ꝓp̾is erubescere. Pec¬
cum ipsis peccatis. E&x eo ipso quo quisq peccatũ qd̾ agit ab¬
scondit. iudicii iam ee̾ indicium : : quia ñ erubescit᷑. nͨ de con¬
scientiȩ reatu. Ergo &. hoc ipsum qd̾ quisq de fac̾to suo erube¬
soit. ipse sibi iam uider fit .xxi. de peccati amorẽ.

Expanded text:
bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri possit, vitari non possit. CAPUT XX. De manifestis occultisque peccatis. 1. Majoris est culpae manifeste quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex fit. CAPUT XXI. De peccati amore. 1
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedñtis pͥeccati. Prȩcedentia itaq peccata. sequentiũ st̾ cͥmi¬
nũ causa. ut illa quȩ sequunt᷑. sint p̾cedentiũ pęna. Preceden¬
tium peccatoꝵ pęna. ipsa uocatur induratio. ueniens de diui
meremꝰ te. Neq enĩ dum quicũq iustist̾. adeo impellunt᷑ ut
mali fiant : s dum mali iã st̃. indurant᷑ ut deteriores eris¬
care: s in quib iã talia peccata p̃cesser unt. ut iusto iudicio
eiꝰ mereant᷑ indeteriꝰ ire. Talia quippe peccata p̃cedentib aliis
peccatis ꝓlabunt᷑ inpęnã. quam peccata merent᷑. quȩ de ira
in ipsis fuimꝰ semꝑ. Tamq̃. sidiceret. Quia semꝑ in pecca¬
tis fuimꝰ. iratus es: ut deteriꝰ peccaremꝰ. Qͥo enĩ sit iram
dei mereri. quidue ꝓuocare : prudens lector debet soire.
Grauior namq÷ ira quȩ ꝓuocat᷑. quamea quȩ meret᷑. Nã me¬
remur. quando ignorando peccamꝰ. Prouocamꝰ. quando scimꝰ

Expanded text:
praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt crimipraecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divinameremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, ut deteriores exiscare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare, prudens lector scire debet. Gravior est namque ira quae provocatur quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus
Abbreviated transcription (Latin):
&PERoento maioꝵ peccatoꝵ. maiora conmitii pec peccat¬
cata. ut duriꝰ feriant᷑ ꝓ magnis scelerib. qui de par¬
uis corrigi noluerunt. Iudicio aut̃ diuino in reatu ne¬
quiore labunt᷑. qui distringere minora sua fac̾ta otẽpnũt.
Multi a cͥmine incͥmen corruunt. qͥ dei cognitionẽ habentes. timo¬
rem eius negligunt. & qu̾ȩ nouerunt ꝑscientiã. ꝑ ac̾tionẽ ñ ue¬
nerant᷑. Ideoq cȩcantur diuino iudicio punienda conmittere.
& inpęnã conmissi facinoris. facinꝰ deteruis addere. Sepe pec¬
catum alteriꝰ peccati causa :. Qd̃ cum conmittit᷑. aliud ex ip¬
so quasi sua soboles orit᷑: sic̃ fieri solet. nasci libidinẽ ex nimi¬
a uentͥs ingluiuie. Pęna uͦ peccati peccatum ad mutit᷑. quan¬
do ꝓ merito cuiusq peccati deo deserente. in aliud peccatũ dete¬
rius itur: de quo ampliꝰ qui admiserit sordidet᷑. Ergo p̾cedũs
peccatum. causa ÷ sequentis peccati. sequens uͦ peccatũ. pena:

Expanded text:
perimento minorum peccatorum majora committi peccata, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contemnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est
Abbreviated transcription (Latin):
catũ incorade. quatuor ꝑpetrat᷑ inopere. domittit᷑ inaede sug̃¬
gestione demonum. delectatiõe carnis. consensiõe mentis. defensi
ne nc̃ desꝑatione. Istis gͦ gradib &. corde deliquit᷑ & oꝑe malicia
ꝑpetratur. Trib modis peccatum gerit᷑. hoo: ignorantia infir¬
mitate. industria. Pericula aut̾ pęnarum diuersa. Ignoran¬
tiȩ namq modo peccauit eua in paradx̃ so: sic̃ apłs dic. Uir

Expanded text:
catum in corde, quatuor et perpetratur in opere. Admittitur in corde sugcatum in corde, quatuor et perpetratur in opere. Admittitur in corde suggestione dne, nunc desperatione, istis ergo gradibus et corde delinquitur et opere malitiae perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit in paradiso Eva, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. & ueritas in nobis nonest. Quȩdam st̃ fac̾ta peccatis simi¬
lia. s sibono aĩo fiant. ñ st̃ peccata. ut pote potestas. si nͣ se ui¬
ciscendi cupiditate. s magis corrigendi studio uloiscat᷑ in
reum. Item st̾ peccata leuia. quȩ ab incipientib cotidiana sa¬
tisfac̃tio̾s purgant᷑. quȩ tamen a ꝑfec̾tis uiris uelut magna
bent. quando etiam ꝑfec̾ti leuia queq delicta quasi grauis¬
sima lugent. Non solum grauia. s & leuia cauenda st̃ peo¬
cata. Multa enĩ leuia unum grande efficiunt : sic̃ solent de
parius & minimis guttis inmensa flumina crescere. Nume¬
rositas enĩ inunũ coacta. exundantẽ efficit copiam. Peccata
que incipientib leuia st̃. a ꝑfectis uiris grauia deputant᷑.
Tanto enĩ mauis cognoscit᷑ ee̾ peccatũ. quanto maior qͥ peccat¬

Expanded text:
et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sunt facta peccatis similia; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna bent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto eni
Abbreviated transcription (Latin):
sime fleuit. Grauuis ÷ infirmitate quã ignorantia quẽquam
delinquere: grauiꝰq industria quã infirmitate peccare. Indu¬
infirmitate aut̃ qui casu uł p̃cipitatiõe delinquit. Nequiꝰ
aut & industria peccant. qͥ ñ solum ñbene uiuunt. s ad huc¬
s bene uiuentes si posst̃ aueritate diuertunt. St̃ qui ignoran¬
t peceant. & st̃ qui soient᷑. St̾ etiã & qui ꝓ ignorantiȩ ercusati¬
one scire nolunt. ut minꝰ culpabiles habeant᷑. Qł tamen se ip¬
sos ñ muniunt. s magis decipiunt. Nescire simplioit̾. ad ig¬
norantiã ꝑtinet. Noluisse uͦ soire. ad contumace̾ suꝑbiam. Uo¬
lusitatẽ quppe ꝓprii dñi uelle nescire. qͥd auud: quã uelle ao¬
minũ suꝑbiendo contempnere : Nemo gͥ se de ignorantia. ex¬
cuset. quia ds̃ ñ solum eos uidicat. qͥ a cogitatione sua ñ reu̾¬
tunt᷑. s etiam & illos qui nesoierunt. testante eode año ꝑ pu¬

Expanded text:
sime flevit. Gravius enim infirmitate est quam ignorantia quemquam delinquere, graviusque industria quam infirmitate peccare; induinfirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino p
Abbreviated transcription (Latin):
bat. confestim quasi horrenda atq atrocia ꝑtimescit. fr̾ais
& desidia in om̃i opere bono formidanda ÷. Fraudem facimus
deo. quotiens de bonooꝑe nr̃o nosmetipsos ñdm̃ laudamꝰ
Besidiam agimus. quotiens per torporem languide ea q̃
dei st̾ oꝑamur. Oniis ars scłi huius strenuos amatores ht̃.
& aderequendum promptissimos. & hoc proinde sit. quia
p̃sentem habet oꝑis sui remunerationem. Arss uͦ diuiniti¬
moris. plerosꝙ habet sectatores languidos. tepidos. pigritͥ¬
e inertia congelatos. S hoc proinde quod labor eoꝵ ñ ꝓp̃sen
ti s ꝓfutura remuneratione differt᷑. Ioeoq dum eoꝵ laborẽ ⁊¬
mercedis retͥbutio non statim conseguit᷑. spe pene dissoluita :¬
languescunt. Unde & magna illoꝵ gła prȩdicatur. quibo¬
ne conuersionis pͥncipia. augmento solidiore consũmant᷑. ᷤ¬
Q uidam pͥmo conuersionis calore & uirtute sese accingt̃. ⁊̃

Expanded text:
bat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus bat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; sed hoc proinde, quod labor eorum non pro praesenti, sed pro futura remuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt,
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ consentiant. Unde & nouerint serui dei. se etiam apecca¬
tis iamet̾ mundatos. s tamen cogitationũ turpium adhuc
int̾pellatione pulsari. Ante conuersionẽ p̃cedit turba pecca¬
toꝵ. pꝰ conuersionẽ sequit᷑ turba temptationũ. Illa se obiciũt
ne ad dm̃ conuertam᷑. ista se ingerunt ne liberis cordis ocuł
dm̃ cernamus. Utriusq tumultus insolentiam nobis gignit
interioremq nram sepe fraude multimoda intercludit. Ut
le÷ dei seruo. post conuersionem temptari: quatinus a tor¬
pore negligentiȩ. sollicitantib uitiis ad uirtutes animum
yltos remissa conuersio in pͥstinos errores reducit. ac
uiuendi torpore resoluit. Hoꝵ gͦ erempla quisq con¬
uersus euta. ne dum timorem dei a tepore inoipis. rursꝰ
mundanis errorib inmergaris. Tepidus inconuersione.
otiosa uerba & uanas cogitationes naxias eẽ ñ conspicit.
Qd si ator pore mentis euigilauerit. ea quȩ leuia existima¬

Expanded text:
do non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccado non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes animum Multos remissa conversio in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existima
Abbreviated transcription (Latin):
huo aliqua aduersa de carnis molestiis tolerat. non frangat᷑.
quia dispensator bonoꝵ. nouit aduersitates reprimere uitioꝵ
successione uirtutum. Tunc magis grauari se quisq impul¬
su uitioꝵ agnoscit. dum ad cognationem dei accesserit : sic̃ po¬
pulus isrł grauiori onere ab egyptiis p̃mitur. dum ꝑ moysẽ
diuina illi cognitio aꝑitur. Uitia enim ante conuersionẽ
quasi pacẽ in homine habent. Quando aut̃ expellunt᷑. acri¬
ori uirtute consurgunt. Fiunt aut̃ inimica conuerso. q̃
peccatori ꝓspere blandiebant᷑. atq item fuint blanda conuer¬
so. quȩ peccatori aduersa extiterunt. Multos habet conflic̃¬
tꝰ dei seruus. ex recordatione oꝑum p̃teritoꝵ: multiq pꝰ conuer¬
sionem etiam nolentes motum libidinis sustinent. qd̾ tam̃
ad dampnationẽ ñ tolerant s ad ꝓbationẽ. scilicet ut semꝑ
habeant pexcutienda inertia hostem cii resistant. dum mo¬

Expanded text:
huc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, huc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus seruili mente uere ut dm̃ formidabamꝰ. Pr imordia
conuersoꝵ blandis refouenda st̃ modis. ne si ab asꝑitate in¬
cipiant. exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim
conuersum sine lenitate erudit: exasperare potus. quam
corrigete nouit. Conuersus quisq antea aboꝑe corrigendꝰ.
postea uͦ a cogitatione. ut prius refrenet prauĩi actum. de¬
inde appenitum ac delictum. ut qd̾ iam inoꝑe ñ apparet. in
cogitatione nequaquã ꝑduret. Omis noua conuersio ad huc
pͥstinȩ uitȩ babet connuxtionẽ. Propterea nequaq̃. eauirtꝰ
ꝑcedere ad bominũ oculos debet. donec conuersatio uetus fun¬
ditus ab animo extirpetur. Quisquis ex deteriore iam melior
esse cȩpit. caueat de acceptis ex tolli uirtutib. ne grauius ꝑua
uisq conuersus si mox om̃s carnis stimulos calcarẽ cu¬
piat. & summa uirtutum subire contendat. si forte ad¬

Expanded text:
prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum, deinde appetitum delictum, ut quod jam in opere non apparet, in cogitatione nequaquam perduret. 7. Omnis nova conversio adhuc pristinae vitae habet commistionem: propterea nequaquam ea virtus procedere ad hominum oculos debet, donec conversatio vetus funditus ab animo exstirpetur. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per conversorum. 1. Quisque conversus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte ad
Abbreviated transcription (Latin):
ritudine. Omis conuersus aute ex fletu inchoat peccatoꝵ. ꝓ
sic transeat ad desiderium suꝑnoꝵ. Prius enim lacrimis pur¬
ganda st̃ uitia. quȩ gessimus. & tuno mundata mentis acie.
id qd̾ querimꝰ contemplem᷑ : ut dum antea flenda peccati a no¬
bis caligo detergitur. mundatis cordis oculis libere supna
inspiciant᷑. Ante necesse ÷ timore conuerti ad dm̃. ut metu
futurarum pęnarum. carnales ilecebiȩ deuincant᷑: deinde
oportet. abiecto timore ad amorem uitȩ eternȩ transire. ꝑͥ¬
fecta enim caritas. foras mittit timorem. Qui aut̾ timet.
optionis. ꝑquem scilicet iam ñ peccati pęna seruos compͥmit
s amor iusticiȩ liberos reddit. Necesse : om̃i conuerso. ut pꝰ
timorem. consurgere ad caritatem dei debeat quasi filius. ne
semꝑ sub timore iaceat quasi seruus. Tunc enim amorẽ nr̃e
conuersionis ostendimꝰ. si denuo ut patrem diligimꝰ quẽ

Expanded text:
ritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et ritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere superna inspiciantur. 3. Ante necesse est timore converti ad Deum, ut metu futurarum poenarum carnales illecebrae devincantur. Deinde oportet, abjecto timore, ad amorem vitae aeternae transire. Perfecta enim charitas foras mittit timorem ; qui autem timet, n peccati poena servos comprimit, sed amor justitiae liberos reddit. 4. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat, quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
sa secunt᷑ obȩdientia xp̃m. & qui ante celsitudine mundi¬
ali tumebant: postea ipsam elationem. instudio humilita¬
tis conmitant. Quidam st̃ qui iam secretim conuersi st̃.
quoꝵ conuersio quia ñ procedit ad publicum. ap̃ estimatio¬
nem humanã. quales fuerunt. tales adhuc eẽ putantur.
iam tamen indei ocułis surrexerunt. Item quidam ad huc
humano iudicio stare cernunt᷑. iam tamen indei oculis
ceciderunt. Multi apud homines reprobi st̃. &. ap̃ dm̃ elec̾¬
li. tq item multi ap̃ homines elec̃ti putant᷑. ẜ ap̃ dm̃ re¬
probi exristunt salomone docente. Uidi inquit impios se¬
pultos. qui cũ aduiuerent in loco sc̃õ erant. &. laudabant᷑
inciuitate. quasi ustoꝵ oꝑum. Nullus gͦ se putet elec̃¬
tũ. ne forte ap̃ dm̃ sit reprobus. uiii. de primorilus
medietatis cum labore. ꝑfectionis oum requie. S tamen ple¬
rumq alii incipiunt a dulcedine. alii atemptationum ama¬

Expanded text:
sa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundisa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus ergo se putet electum, ne forte jam apud Deum sit reprobus. CAPUT VIII. De primordiis medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum ama
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. atq exinde magis erubescant. qd̾ taidiu expecta¬
ti st̾ ut redirent. Nam nc̃ minis nẽ plagis. noͣ reuelatio¬
nib quosdam conoutit. ut qui uoluntate conuerti ae¬
spiciunt. conmoti terrorib corrigant᷑. Pleriq ex sola mentis oe¬
uotione conuertunt᷑ addm̃. non nulli uͦ coacti plagis conuer¬
tunt᷑. qui ex deuotione non conuertebant᷑. uixta capitulum
psalmi dicentis. In freno & chamo maxillas eoꝵ constringe.
qui non approximant adte. Pleriq aut̾ dum deuotione
non conciertunt᷑. plagȩ stimulis feruint᷑. qui tamen nec
sub uerbere sentiunt. ut aliquatenus corrigant᷑: sicut egeꝑ¬
tus. quȩ & pęnas dedit & emendari nequiuit. De talib enĩ
ait ꝓpb̃a. ꝑcussistieos. & ñ doluerunt attriuisti eos. & reg¬
nuerunt acciꝑe disciplinam. Non nulli uiri scłares: ela¬
tione mentis tumentes. postmodũ conuersi ad dm̃. religio¬

Expanded text:
tantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectatantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique autem, dum devotione non convertuntur, plagae 201 stimulis feriuntur; qui tamen nec sub verbere sentiunt, ut aliquatenus corrigantur, sicut Aegyptus, qui et poenas luit, et emendari nequivit. De talibus enim ait propheta: Percussisti eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religio
Abbreviated transcription (Latin):
qui conuersus temptauerit. quia lux non intelligitur. nͥ
cum uidetur. Iudicium qd̃ in hominis potestate consistit.
conuersionis: iusticia. ꝑquã nosinet ipsos iudicamꝰ. quan¬
do flentes maia nr̃a punimus & bono qd̾ erdeo nobis ẽ soli¬
dius inheremus. Triꝑtitus descͥbitur esse uniuscuiusq con¬
uersi ꝓfectus. id÷ pͥmus corrigendi amalo. scd̾s. faciendibo¬
numꝰ. tercus consequendi boni oꝑis p̃mium. Nam qd̾ ait
ꝓpħa. solue fasciculos depͥmentes. mali: emendatio. qd̾ uͦ
adiecit. frange esurienti panem tuum. oꝑis boni ÷ adtio:
in eo uͦ qd̾ subiungit. tunc erumpet matutinũ lumen tuũ
oꝑis boni ÷ retributio. Ergo ñ ꝓficit facere bonum. nͥ cor¬
rec̾tum fuerit malum. nec poterit quisquã ad contempla¬
tionem dei ꝓficere. nͥ se pͥus in bonis studuerit ac̃tib erer¬
cere. Multis modis terret d̾s homines. ut uł sero conuer-¬

Expanded text:
qui conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi qui conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi cum videtur. 6. Judicium quod in hominis potestate consistit conversionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremus. 7. Tripertitus describitur esse uniuscujusque conversi profectus, id est, primus, corrigendi a malo; secundus, faciendi bonum, tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero conver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittitur. s ꝑseuerantib datur. sic̃ scͥptum est. Quiꝑ
seuerauerit usq infinem. hic saluus erit. Tunc enim placet
deo tir̃a conuersio: quando bonum qd̾ inchoamꝰ. ꝑseueran¬
ti fine complemꝰ. Nam sic scͥptum ÷. ue his qui sustiuentiã
ꝑdiderunt. id÷ opus bonum ñ consũmauerunt. Indulgen¬
tia peccatoꝵ. sciendum: ubi. quando: uł qualib dat᷑. Sbi
quippe: non nͥ intra ęccłam catbolicã. Quando: non nisi
ante uenturi eritus diem. quia ecce nunc tempꝰ acceptabile ec¬
ce nunc dces salutis. Qualib. non nisi conuersis. qui perbu¬
militatem ad paruuloꝵ transeunt imitationẽ: de quib dr᷑.
ponderis iniusticia. uł quanti fulgoris radio iusticia cla¬
reat. nisi qui pͥus toto mentis nisu conuertatur ad dm̃ qͣti¬
nus ipso lumine quo illustrat᷑. & suam fȩditatẽ agnoscat. &
lumen qd̾ eȩco corde non intuebatur intelligat. Tunc autem
inattingibilem intelligi posse iusticiam. dumeam quisq se¬

Expanded text:
mittitur, sed perseverantibus, sicut scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit 2. Tunc enim placet Deo nostra conversio, quando bonum, quod inchoamus, perseveranti fine complemus Nam sicut scriptum est: Vae his qui sustinentiam perdiderunt, id est, opus bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi conversis, qui per humilitatem 200 ad parvulorum transeunt imitationem? de quibus diciponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem inattingibilem intelligi posse divinam justitiam, dum eam quisque se
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis agnoscit. Minus enim se ip̃se homo ex semetipso con¬
tem intuendo. ad cius imaginem fac̾tist̾. iusticiã operari.
hoc indicat qd̾ scͥbitur. faciamus hominẽ adimaginẽ & si¬
militudinẽ nrãm. quia ipsam intelligendo imitat᷑ diuinitatẽ.
ad cuius fac̾tus: similitudinẽ. Istegͦ tantus ÷ ut non egeat bo¬
mine demonstratore iusticiȩ. s ipsam contemplando imitetur

Expanded text:
virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 convirtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 contem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstrato
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i intima ꝓuocant. & si prauoꝵ sepe secuti sumꝰ erempla.
cur non imitem᷑ scõꝵ digna & deo placita fac̾ta : & si promp¬
ti fuimꝰ imitari iniquos inmalum. cur pigri sumꝰ imita¬
ri iustos inbonume Grandus ÷ ds ut uirtutes quas soĩs pͣ¬
ꝑauit ad coronam. nobis ad ꝓfec̾tum sint positȩ ñ ad pęnam
ꝓficient aũ ad ꝓfectum nr̃m. si tot erempla uoluerimꝰ imita¬
ri uirtutum. Certe si ea potus aduersati quam imitati fu¬
erimus. ad dampnationem nram erunt. quia ea legendo im¬
plere neglerimꝰ. Multi uitam scõꝵ imitant᷑. & de morib alte¬
rius effigiem uirtutis sumunt. tamꝗͣ si imago quęlibet in¬
tendat᷑. & de eius similitudine species picta foemet᷑. Sicq
fit ad imaginem similis ille. qui ad similitudinẽ uiuit ima¬
ginis. Qͥ scm uirum imitat᷑. quasi eremplar aliquod intue¬
tur. seseq in illo quasi inspeculo ꝑspicit. ut adiciat qd̾ deesse

Expanded text:
nostri intima provocannostri intima provocancur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse
Abbreviated transcription (Latin):
rationes. ut spem faciant salutis humanȩ. ne quisquã
pꝰ lapsum pęnitendo desꝑet ueniam. dum conspioit scõꝵ
reꝑationem fuisse etiam post ruinam. Sciant flagello
dediti. ad quam utilitatem eoꝵ. exempla ꝓponant᷑ scoꝵ.
scilicet ut aut sint quos imitent᷑ ad reparationẽ. aut cer¬
te ex eoꝵ comꝑatione durius de inobedientia puniantur.
Propterea uirtutes scõꝵ ad exemplum nr̃m ds̃ ꝓposuit
ut quanto de imitatione eoꝵ conferri possunt nobis iusticiȩ prȩ¬
mia : tanto de ꝑseuerantia mali sint grauiora tormenta. Si
enim ad boniincitamentum. diuina. quib ãmonem᷑ p̾cepta
deessent. pro lege nobis scõꝵ exempla sufficerent. At contra dũ
& nos d̾s p̃ceptis suis ãmoneat. & uitȩ scõꝵ boni oꝑis nobis ereͣ¬
pla ꝓponat: nulla ÷ iam de reatu excusatio. quia & lex dei pul
sat cotidie aures nr̃as. & fac̾toꝵ documenta bonoꝵ cordis

Expanded text:
rationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam rationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex Dei aures nostras quotidie pulsat, et factorum documenta bonorum cordis
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. puluere infimi appetitus obsourant᷑. Unde & dominꝰ
de bonis seminib dicit. Qd̃ aut̃ cecidit inspinis. hii st̾ qui
audiunt uerbum dei & sollicitudine scłi uel fallacia diui¬
tiarum fusfocant ueͬbum. & sine fruc̾tu efficit᷑. Nuꝑ conuer¬
si. nequaquam debent incuris exteriorib prouebi. Nam si
implicentur. confestim quasi plantata arbuscula. & necd̃
radice prȩsira. concutiunt᷑ pariter & arescunt. Ualet int̾¬
dum conuersis pro animȩ salute mutatio loci. Plerumq
enim dum mutat᷑ locus. mutat᷑ & mentis affectꝰ. Congru¬
um ÷ enim inde etiam corporalit̾ euelli. ubi quisq ile¬
cebris deseruiuit. Nam locꝰ ubi praue quisq uixit. hoc
seu correctionem mortalium : multum prost̾ exempla
ount documenta bonoꝵ. quȩ imitent᷑ ad meliꝰ. s ꝓponũt
sibi erempla maloꝵ. quȩ ad suoꝵ morum ꝑuersitate᷑ utan¬
t᷑ inpeuis. Obhano utilitatem scribunt᷑ scõꝵ ruinȩ & repa¬

Expanded text:
bunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus dicit: Quod autem cecidit in spinis, hi sunt qui 205 audiunt verbum Dei , et sollicitudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc um. 1. Ad conversionem seu correctionem mortanum multum prosunt exempla dunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. 3. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et repa
Abbreviated transcription (Latin):
lus. & ñꝑmittit᷑ interire. datur ei qui uult esse bonus. alt̾
nec uult nec eidatur ut sit bonꝰ iste nascitur inerrore ꝙ. mo¬
rit᷑. ille in bono quo cȩpit usq infinem ꝑdĩrat. tam̃diu iste
stat. quousq cadat. ille diu male uiuendo. infine saluatur.
respectusq conuẽrtitur. uult ꝓdesse iubono iustus nec prȩ¬
ualet. uult nocere malus & ualet. iste uult deo uacare. & scło
impeditur. ille nego ciis implicari cupit. nec ꝓficit: dñat᷑
malus bono. bonus dampnat᷑ ꝓimpio. impiꝰ honorat᷑ ꝓiusto:
& in hac tanta obscuritate. ñualet homo diuinã ꝑscrũta¬
ri dispositionem. & occultum p̃destinationis ꝑpendere or-¬

Expanded text:
lus et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius lus et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore et moritur, ille in bono quo coepit usque in finem perdurat. Tandiu iste stat quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur respectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus nec praevalet, vult nocere malus et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur, ille negotiis implicari cupit, nec perficit. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio; impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere or
Abbreviated transcription (Latin):
eoina est p̃destinatio. siue electoꝵ ad requiem. siue rep¬
elec̾tos suꝑna & interiora sequi faciat. semꝑq reprobos. ut
infima & exteriora delectentur deserendo ꝑmittat. Sicͣ igno¬
rat homo terminum lucis & tenebrar̃. uł utriusq rei quiᷤᷤ
finis sit. ita plenius nescit. quis ante suum finem luce iusti¬
oiȩ prȩueniat᷑. uł quis peccatoꝵ tenebris usq in suũ termi¬
num obscuretur. aut quis post lapsum tenebrarum conuersus
resurgat ad lucem. Cuncta hȩc deo patent. hominẽ uͦ latent. Q¬
ius iustoꝵ conuersatio in hac uita ꝓbabilis sit. incertum tamͣ
hominib esse. ad quem sut finem p̾destinati: s omĩa reseruari
futuro erãmini. Mira dispositio÷ suꝑnȩ distributionis. ꝑ quã
hic iustus amplius iustificat᷑ impius amplus sordidatur.
malus adbonum aliquando conuertit᷑. bonus ad malum aliqͣn¬
do reflẽctit᷑. uult quis esse bonus & ñualet. uult alter esse ma¬

Expanded text:
emina est praedestinatio, sive electorum ad requiem, sive repelectos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos, ut infimis et exterioribus delectentur, deserendo permittat. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem, luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati; sed omnia reservari futuro examini. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur? Malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse ma
Abbreviated transcription (Latin):
M̃S Q SCDNOEU SAPIONS EST
beatus est. Beata uita. cognitio diuinitatis est.
deinde honestatem uitȩ: cum innocentiȩ opere. Nullus sapi¬
entiã dei plene recipit: nisi quise ab om̃i abstrabere actionum
posse. Tunc aut̃ rec̃te dm̃ cognoscimꝰ: quando eum ꝑfecte sci¬
re nos denegamꝰ. Int̾dum quedam nescire conuenit. Nuaiꝰ
aut̾ inculpa maior:. quam ille qͥ dm̃ nescit. In uestigatio

Expanded text:
m Deum sapiens est beatus est. Beata vita cognitio divinitatis est. deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum posse. Tunc autem Deum recte cognoscitur, 191 quando eum perfecte scire nos denegamus. 6. Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigat
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe ꝯsumat. Corda nr̃a male sãna st̃
cũ nullo d̾i amore sauciantꝰ. cũ ꝑ egͥnati¬
onis sue erũnã ñ sentiunt. cũ erga infir¬
mitate̾ ꝓrimi nec quãlib mininio affec¬
tu languescunt. seo uulnerantur ut sane¬
nt᷑. qͥa amoris sui spiculis. m̃tes ds̃ insensi¬
biles ꝑcutit. moxq eas sensibiles ꝑ ardorẽ

Expanded text:
vocat. Corda enim nostra male sana sunt, cum nullo Dei amore sauciantur, cum peregrinationis suae aerumnam non sentiunt, cum erga infirmitatem proximi nec quamlibet minimo affectu languescunt. Sed vulnerantur ut sanentur, quia amoris sui spiculis mentes Deus insensibiles percutit, moxque eas sensibiles per ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ scirent qͥa uox hominis plerũq pecca¬
ti anninitĩo ẽ ⁊ mniciũ erroris huma¬
ni sermo ẽ honunis ama tacere.
Deniq sc̃s dni ait. Dixi custodiã ui asme¬
as. ut ñ delitiquã in lingua mea. Aliȩ¬
st̃ iuȩ quas debemus seqͥ alie qͥs custodire.
Seqͥ uias dñi custodire nras ne inculpã
dirigantur. Sotes aut̃ custodire. si non
cito soquaris. Lex dicit. Audi isrł dnm̃
gua lapsaest. qͥa locuta est uiro quod
si audierat adnõ d̾o suo. Prima uoxdi
dic̃ t̃ audi. Sn audias. custodis uias tuas.
Et si lapsus es cito corrigas. In qͦ enĩ cor¬
rigit uiror uiã suã. nisi incustodiendo
ũba dñi.ͣ Tace gͦ p̾ͥus ⁊ audi : ut ñ delin¬
quas in lingua tua. Graue malũ ut al¬
qͥs ore suo
so ũbo reddet unusqͥsq rationẽ. quanto
magis ꝓ ũbo ĩpuritatis ⁊ t᷑pitudinis: Item¬

Expanded text:
 scirent quia vox hominis plerumque peccati annuntiatio est, et initium erroris humani, sermo est hominis, amabant tacere. Denique sanctus Domini ait: Dixi custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant. Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dd audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod non audierat a Domino Deo suo. Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo so verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis!
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sua. si dicitidũ hoc. si dicendũ aduen¬
erũpat. Non alicuius passiotus inditiũ
det inũbis sus ñ ardorẽ libidinis fła¬
mare insermone suo indicet ⁊ inesse dic¬
tis suis stimulos iracundiȩ. ne sermo postra¬
mo qͥ ꝯtñdare interiora debet uicrũ ali¬
uume insidiatꝰ aduersarius. quando uidet
nobis passiones aliquas generari Tõ fo¬
mites mouet. laqueos parat. Itẽ Vin

Expanded text:
verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adververba sua, si dicendum hoc, si dicendum advererumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium alixime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ tuũ. ne luxuriet: ne lasciuiat ⁊
multi loqͥo sibi peccata sibi colligat. Sđ
restritior ÷ ripis suis coherceatur Cita
lutũ colligit. amnis exundans. Alliga
sensũ tuũ. Nsit remissus acttefluus. ne
dicat᷑ dete ñ ẽ maligina appone. neq elt
neq asligaturã. Habet suas habenas m̃tis
sobrietas. qͥb regitꝰ ⁊ gub̾nat᷑. Sit ori tuo
ostiũ: ut claudat᷑ ubi oportet i obseret᷑ dili¬
gentiꝰ neqͥs miracundiã excitet nocẽ tuã
⁊ ꝯtumeliã rependas ꝯtumelie. Audisti hi
nẽ ñ ꝓferamꝰ deore nr̃o ne in culpam ruam
ingat᷑ habenȩ uincłis. frenos habeat suos
qͥb reuocari possit ad m̃surã. Sermones ꝑ¬
ferat libra exanimatos iustitie. ut sit gra¬
uitas in sensu. insermone pondus atq inũ¬
bis modus. Hec sicustodiat aliqͥs fit mitiss¬
mansuetꝰ. modestus. Custodiendo enĩ ossi¬
ũ.ꝯretinendo linguã suã ne p̾us loqu
quã int̾roget.⁊ expendat atq examinet

Expanded text:
sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumenem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamuingatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus, atque in verbis modus. mansuetus, modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquendo quam interroget, et expendat atque examinet
Abbreviated transcription (Latin):
cudia & ascenidit inte. ñ relinqs locã teũ
Lorus tuus paciontia ẽ: locustiiuis s apen¬
tia e s. locus tuus ratio ẽ. locus tuus sedati¬
o indignatiõis ẽ. Aut si te contunati a
respondentis mouerit ⁊ ꝑuersitas ĩpulerit᷑
adindignatiõem si nõ poteris mitigare sũ¬
d reprime lingũa tuã. Sic enĩ scͥptũ ẽ.
Eohibe lingũa tuã amalo ⁊ It n .ł dolũ

Expanded text:
cundia, et ascenderit in te, non relinquas locum tuum. Locus tuus patientia est, 26 locus tuus sapientia est, locus tuus ratio est, locus tuus sedatio indignationis est. Aut si te contumacia respondentis moverit, et perversitas impulerit ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. Sic enim scriptum est: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua
Abbreviated transcription (Latin):
so motu gesta incessu tenenda uerecundia
habttꝰ eñi m̃tis in corꝑis statu cernitur
Hine hĩo cordis nr̃i absoditꝰ aut lenioriaut
uactantior aut turbidior. aut ꝯtra graui¬
or. N ꝯstantior ⁊ purior ⁊¬

Expanded text:
so motu, gestu, incessu tenenda verecundia. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homo cordis nostri absconditus, aut levior, aut jactantior, aut turbidior: aut contra graviet constantior, et purior
Abbreviated transcription (Latin):
quendo. cum tacendo possis esse tutiorᷤ
ꝗͣ tacendo. Ideoq tace nosse quã loqui
difficiliꝰ ẽ.Scio loqͥ plerosq cũ tatere
nesciant. Rarũ ẽ tacere quemꝗͣ eũ si¬
bi loqͥ nichil ꝓsit. Sapiens ẽ gͣ. qͥ noũ

Expanded text:
quendo; cum tacendo possis esse tutior? se, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipso intus intranquulitatis sinu re¬
que gͣoatĩ ductis ase qualitatib dissi¬
dent᷑. St̃ nãq aui. qui & ad loquendũ
pua ꝯcipiunt. ⁊ alocitiõe sua nulla si¬
lenti grauitate refrenant᷑. Et st̃ a¬
li qͥ cũ p̃uã ꝯcipiunt. magno silentii
uigore restringunt. O st̃ ñ nului
qͥ uirtutũ usu roborati usq ad eam
celsitudurẽ ꝓuehunt᷑. ut ad loquen¬
dũ ne in corde qͥdẽ ꝑ u̾sa ꝯcipiant ꝙͣ
silentio compescant. Nnnirã

Expanded text:
ipsos intus in tranquillitatis sinu requae gradatim ductis a se qualitatibus dissident. Sunt namque alii qui et ad loquendum prava concipiunt, a locutione sua nulla silentii gravitate refrenantur. Et sunt alii qui cum prava concipiunt, magno se silentii vigore restringunt. Et virtutum usu roborati, usque ad eam celsitudinem provehuntur, ut ad loquendum ne in corde quidem perversa concipiant, quae silendo compescant. Eliphaz
Abbreviated transcription (Latin):
perint. seu prauũ seu rectũ a contͣdi¬
centib audiant. ad nerstis hoc respon¬
tatẽ displicet. nec recta quȩ ꝓtulerit
placent At ꝯtra bonorũ corda qͥb mo
diũ ñ uenit ꝑsona. sed culpa sic ꝑũsa
diuidicant. ut recta q dicunt᷑ assama¬

Expanded text:
contradicentibus audiant, adversis hoc respontatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur assuma
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uitȩ se subleuant. ut audire iã quȩ
mundi st̃ gͣue sibi ac depͥmens pondus
credant. Ualde nãq msosens atq intolera¬
bile estimant. qͥcqͥd illud ñ sonat qd intus
sentiendi ac dicendi amplitudo dilatat.
Et st̃ ñ nulli qͦs sentiendi ac dicendi io¬
pia angustat. St̃ uͦ ñ nulli qͥ efficatiã
s ex inꝑia locutiõis obmutesct᷑. Scien

Expanded text:
inem vitae se sublevant, ut audire jam quae inem vitae se sublevant, ut audire jam quae mundi sunt grave sibi ac deprimens pondus credant. Valde namque insolens atque intolerabile aestimant quidquid illud non sonat quod intus sentiendi simul ac dicendi amplitudo dilatat, et sunt nonnulli quos sentiendi simul et dicendi inopia angustat. Sunt nonnulli qui efficaciam sed ex inopia locutionis obmutescunt. Hoc n
Abbreviated transcription (Latin):
eleuet᷑. Quorũdã m̃tes plus flagella ꝗͣ
ꝯuicia cruciant. quorũdã uero plus ꝯ uicia
quã flagella castigant. Nã sepe ꝯtra nos.
quibꝰ lib penis durius torm̃ta uerborũ
seuiunt. cũꝙ nos ad defensionẽ erigunt. in
ĩpatientiã sterut. Quantalib doctrina
mens polleat. grauis eiꝰ ĩꝑicia ẽ. uelle do¬
causa tẽpꝰ  ꝑsona penset᷑. si uerba senten¬
tiȩ ueritas roborat. si hanc tẽpus congruũ
postulat. si & ueritatt̃ sententiȩ. &. ꝯgruen¬
tiã tẽꝑis ꝑsone qualitas ñ impugnat.
uius mundi sapientia ẽ. cor magͣmati¬
õnib tegere: sensũ u̾bis uelare. quȩ falsa
st̃ uera ostend̾e. ⁊ꝙ uera st̃ fallatia de¬
monstrare. At iustoꝵ. sapientia ẽ. nichil¬
ꝑ ostensionẽ fingere. sensũ u̾bis aꝑtre. ue¬
ex hib̾e.mala libentius tolerare quã fact
nullã in iurie uitionẽ querere. ꝓueritate
ꝯtumeliã lucrũ pitare. Sc̃i uiri cũ ȩd
nitatis desiđiis anhelant intantã altitua¬

Expanded text:
Quorumdam mentes plus flagella, quam convicia cruciant; quorumdam vero plus convicia quam flagella castigant. Nam saepe contra nos quibuslibet poenis durius tormenta verborum saeviunt; cumque nos ad defensionem erigunt, in impatientiam sternunt. Unde beatomens polleat, gravis ejus imperitia est velle docausa, tempus et persona pensetur; si verba sententiae veritas roborat, si hanc tempus congruum postulat, si et veritatem sententiae, et congruentiam temporis personae qualitas non impugujus mundi sapientia est cor machinationibus tegere, sensum verbis velare, quae falsa sunt, vera ostendere; quae vera, fallacia demonstrare. At contra justorum sapientia est, nil per ostentationem fingere, sensum verbis aperire, veexhibere, mala libentius tolerare quam facere, nullam de injuria ultionem quaerere, pro veritate contumeliam pati lucrum putare. Sed nitatis desideriis anhelant, in tantam altitud