comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti iudicis ocłos damnabile inueniunt lacͥmi ᷤ
insequant᷑. Qui flentes ñ solũ caute inspiciuns
quȩ mala cõmiserunt. s ex accepto munere q̃
reddere etiam bona debuer̃t. qͥa nimirum
tanto se ampliꝰ peccatores sentiunt. qͣnto ex
neglectis bonis quȩ agere pot̾ant debitores te¬
nent᷑. Recte gͦ qui ferrũ ꝑdidit clamat.
heu heu heu. & hoc ipsum mutuo acceꝑan: ac
si dicat: illud ꝑ dissolutionẽ negligentiȩ ꝑdidi:
qd̃ ut ꝑbona oꝑa redderẽ ex gr̃a conditoris ac
cepi. S nunꝙͣ. ds mentẽ deserit. quȩ inpeccatiᷤᷤ
se ueracit᷑ agnoscit. Unde & mox heliseꝰ ueni¬
ens lignũ deoisũ misit & ferrũ in suꝑficiẽ¬
attulit. qͥa uidelicet redemptor nr̃ piȩ nos
respiciens cor peccatoris humiliat.⁊ eam quã
amiserat intelligentiã reformat. Lignum
tnͣslatione dicit᷑: qd̾ ꝯfregit lignũ atq iactauit.
⁊ sic ferrũ sustulit. Lignũ namq confringere

Expanded text:
ti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis ti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequuntur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: qui nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis quae agere poterant debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdidit, clamat: « Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam. » Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, qcepi. Sed nunquam Deus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem, quia videlicet Redemptor noster, pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum translatione dicitur: « Quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. » Lignum namque confringere
Abbreviated transcription (Latin):
fidiȩ excecatꝰ. bellũ contͣ ęccł̃iam gerit.
onsurgens autẽ diluculo minister uiri
dĩ egressꝰ est. uiditq exercitũ in circumitu
ciuitatis. & nuntiauit ei dicens. Heu heu
tat illos. qͥ ꝓpter pusillanimitatẽ cordis sui¬
pęnas uerent᷑ corporales. Quib ꝓpħa respondit.
N oli tunere. Plures enĩ nob̾cum sunt. ꝙͣ. cum
illis. Et saluator discipłis ait: in mundo
pssuram habebitis. s confidite. qͥa ego uici
mundũ. Et item: nolite inqͥt timere eos
qui occidunt corpꝰ. & post hȩc ñ habent qͥd
faciant uobis. qͥn potiꝰ eum timete qͥ potest &¬

Expanded text:
erfidiae excaecatus, bellum contra Ecclesiam gerit. erfidiae excaecatus, bellum contra Ecclesiam gerit. « Consurgens autem diluculo minister veri Dei egressus est; viditque exercitum in circuitu civitatis, nuntiavitque ei dicens: Heu! heutat illos qpoenas verentur corporales, quibus propheta respondit: « Noli timere. Plures enim nobiscum sunt, quam cum illis. » Et Salvator discipulis ait: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, quia ego vici mundum . Et item: « Nolite, inquit, timere eos qui occidunt corpus, et post haec non habent quid faciant vobis; quin potius eum timete
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. consiliũ miit cũ seruis suis dicens.
In loco illo & illo ponamꝰ insidias. Alisit itaq
uir cdĩ ad regem isrł dicens. Caue ne tͣnseas
in locũ illũ. qͥa ibi syri in insidiis sunt. Mi¬
sit itaq rex isrł ad locum quẽ dixerat ei uir
dĩ. & p̃occupauit eũ ⁊ obseruauit se ibi a reł.
Iuẽ congruentiꝰ rex hic syriȩ quã potestatẽ
significat terrenã. quȩ sepe suꝑbe sentiens
ppłm dĩ hoc ẽ filios lucis ꝑsequitur ⁊ S ipsi¬
ꝑ ueri helisei dñi uidelicet nr̃i doctrinam.
insidias inimicoꝵ p̾cauere edocent᷑. ut ẽ illud:
estote inqͥt prudentes sicut serpentes. & sim¬
plices sicut columbȩ. Et item: cauete autẽ ab
homuinib. Et alibi: attendite ait a falsis
ꝓpħis. Hoc qͥppe agnoscens nundana poten¬
tia ipsum ꝓpħam int̾sicere disponit. cũ xp̃m
in cordib electoꝵ extinguere festinat.
Uisit gͦ illue rex syriȩ equos & currꝰ & robur
fidens xp̃i famulis in sidias p̃parat. nocte ꝑ¬

Expanded text:
dicens: In loco illo et illo ponamus insidias. Misit itaque vir Dei ad regem Israel dicens: Cave ne transeas in locum illum, quia ibi Syri in insidiis sunt. Misit itaque rex Israel ad locum quem dixerat ei vir Dei, et praeoccupavit eum, et observavit se ibi, » et Quem congruentius hic rex Syriae, quam potestatem significat terrenam, quae saepe superbe sentiens populum Die, hoc est, filios lucis persequitur? Sed ipsi per Elisei Domini videlicet nostri doctrinam insidias inimicorum praecavere edocentur, ut est illud: « Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Et item: « Cavete autem ab hominibus . » Et alibi: « Attendite, ait, a falsis prophetis . » Hoc quippe agnoscens mundana potentia ipsum prophetam interficere disponit, cum Christum in cordibus electorum exstinguere festinat. « Misit ergo illuc rex Syriae equos et currus et robur fidens Christi famulis insidias praeparat, nocte p
Abbreviated transcription (Latin):
ue uob̾ scribȩ & pharisei ypocritȩ. qͥa clauditis
regnũ cȩloꝵ aute homines. Uos enĩ ñ intratis.
nec introeuntes sinitis introire. Quem con¬
culeauit turba inporta. quia in utilit̾ ante
ostiũ fidĩ stabat. & gressum introeuntiũ im¬
pediebat. Unde merud coucultatꝰ. hoc ẽ exami¬
ne iusti iudicis damnatꝰ. ꝑpetuas mittet᷑ intene¬
bras. Nam & dñs in eugłio ait: si sal euanuerit
ad nichilũ ualet ultͣ nͥ ut mittat᷑ foras: & con¬
culcetur ab hominibos.¬

Expanded text:
itae, qui clauditis regnum coelorum ante homines; vos enim non intratis, nec alios introeuntes sinitis intrare . » -- « Quem conculcavit turba in porta, » quia inutiliter ante ostium fidei stabat, et gressum introeuntium impediebat. Unde merito conculcatus, hoc est, examine justi judicis damnatus, perpetuas mittetur in tenebras. Nam et Dominus in Evangelio ait: « Si sal evanuerit, ad nihil valet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. ut qͦtiens qͥspiani nr̃m inqͦlibet labitur fa¬
cinore tãdui fletu insistere debeamꝰ. donec pecca¬
ti desideriũ in uoluntate nr̃a sunditus aboleat᷑.
indulgentiam peccatoꝵ consequi potes ⁊.
It consolatus est dauid bersabee uxorẽ suam.
ingressusq ad eam dormiuit cũ ea. Quȩ genu

Expanded text:
tiae: ut quoties quispiam nostrorum in quolibet labitur fatiae: ut quoties quispiam nostrorum in quolibet labitur facinore, tandiu fletu insistere debeat, donec peccati desiderium in voluntate nostra funditus aboleatur.indulgentiam peccatorum consequi potest. « Et consolatus est David Bethsabee uxorem suam, ingressusque ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ds cũ homine uindicans ꝑcutit. Neqͣquam
gͥ pecato parcit᷑. qd nullatenꝰ sine iundicta laxa¬
tur. Sic enun dauid audire post conu̾sionem
meruit. dĩs tũstulit peccatũ tuũ. & tam̃ multis
post eruciatib afflictꝰ ac fugiens. reatũ culpȩ quã
ꝑpetrauerat exsoluit. sic nos salutis undicta a
culꝑa pͥmi parentis ab̾soluim. s tam̃ reatũ eiꝰdẽ
culpȩ diluentes absoluti qͦq adhuc carnaliter
obimꝰ. quia delicta nr̃a siue ꝑ nos seu ꝑ semer¬
ipsum resecat etiam cũ relaxat. Ab electis enim
sus iniqͥtatũ maculas studet tẽporali afflictio¬
ne tergere. quas in eis inꝑpetuũ ñ uult uidere.
t ieuinauit dauid ieiunio. & ingressus seor¬
sum iacuit suꝑ t̾ram. & cȩt̾a. Dauid septem
dieb humo recubans ꝓ facinore suo donee infans
moreret᷑ ꝑ fectã gessit pęnitudinem. cunctis uide¬
licet delinquentib formam relinquens pęniten¬

Expanded text:
hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur. Sic enim David audire post confessionem meruit: Dominus transtulit peccatum tuum; et tamen, multis post cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae, quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult vindicare.« Et jejunavit David jejunio, et ingressus scorsum jacuit super terram, » etc. David septem diebus recubans pro facinore suo, donec infans moreretur, perfectam gessit poenitudinem, cunctis videlicet delinquentibus, formam relinquens poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
maioꝵ. Adhoc uͦ utroꝵq illic & penitentia insi¬
nuat᷑ & uenia. ut spes pereuntiũ sit recuꝑatio ꝑdi
ditoꝵ. De statu cͦ suo dauid cadente nemo suꝑbi¬
at. de lapsu etiã suo dauid surgente nemo desꝑet.
Ecce quã mirabilit̾ scͥptura sacra eodem u̾bo suꝑboᷤᷤ
retulit. & diuerso modo suꝑbos quidẽ adhumili¬
tatis formidinẽ. humiles uͦ ad spei fidutiam re¬
uocauit. O inestimabile noui generis medicam̃tum.
qd̾ uno eodemq ordine positum & p̃mendo tum̃tia
exsiccat. & subleuando arentia infundit. De ma¬
iore  nos lapsu terruit. s de reparatione roborauit.
Sic qͥppe semꝑ. sic nos diuina miscdia & suꝑbientes
repͥmit. & ne ad desꝑationẽ corruamꝰ. fulsit.
S requirendum est si peccatũ dauid tam detes¬
tabile dñs tnͣstulit. qͥd est qd̃ omĩa quȩ de eodẽ
sic illud delet. ut eum sine ultione ñ deserat.
Aut eiũ ipse hoc homo in se pęnitens punit. aut

Expanded text:
majorum. Ad hoc vero utrorumque illico et poenitentia insimajorum. Ad hoc vero utrorumque illico et poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sit reditorum. De statu ergo suo, David cadente, nempe superbiat: de lapsu etiam suo, David cadente, nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem modo verbo suretulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis fortitudinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine positum, premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia infundit. De majorum nos lapsu terruit, sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper sic nos divina misericordia superbientes reprimit, et ne ad desperationem corruamus fulcit. Sed requirendum est, si peccatum David tam detestabile Dominus transtulit, quid est quod omnia quae eodem s delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ppendit. saltem ad culpam ꝑtrahi ex culpa ꝑti¬
mescat. ut studiosȩ uitent᷑ uulu̾a quib freq̃nter
inter ficit. quia rarum est qd̃ hostis nr̃ electoꝵ
saluti etiam uuluerib seruit. Erudiendos enĩ
sicut diximꝰ electos suos dñs sepe temptatori
subicit. sicut post paradisi claustra. post tercii
oȩli secreta. ne reuelationũ magnitudine Paulꝰ
ex tolli potuisset. sathane angło datꝰ est. S ut
p̃fati sumꝰ. ipsa hac temptatione disponitur. ut
qui elati ꝑire pot̾ant. hunuliati a ꝑditione ser¬
uent᷑. Secreto gͦ dispensationis ordine. unde seui¬
re ꝑmittitur iniquitas diaboli. inde piȩ ꝑficit᷑
benignitas dĩ. quia adu̾saris nr̃ inde obtẽperat
nutib suꝑnȩ gr̃ȩ. unde exercet iram neqͥssime
uoluntatis suȩ. S nocandum est quia adhoc mn
scͥptura sacra uiroꝵ talium idest dauid & petri
peccata sunt indita. ut cautela minoꝵ sit runa

Expanded text:
perpendit, saltem ad culpam protrahi ex culpa pertiperpendit, saltem ad culpam protrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficit: quia valde rarum est, quod hostis noster electorum saluti, etiam vulneribus servit. Erudiendos enim, sicut diximus, electos suos Dominus saepe tentatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta, ne revelationum magnitudine Paulus extolli potuisset, ei Satanae angelus datus . Sed, ut praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur, ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei: quia adversarius noster ideo obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae voluntatis suae. Sed notandum est, quia ad hoc in Scriptura sacra virorum talium, id est David et Petri, peccata sunt indita, ut cautela minorum sit ruina
Abbreviated transcription (Latin):
unde uicisse cernit᷑. inde suꝑatur. Considera¬
re libet intͣ munitũ gr̃ȩ sinũ qͣnto ds̃ miscdiȩ
fauore uos continet. Eoce qͥ de uirtute se extulit.
ꝑ uiciũ ad humilitateni redit. Qui uͦ acceptis uir¬
tutib extollitur. ñ gladio s ut ita dixerim
nos de medicam̃to uulnꝰ facimꝰ. facit ille de
uuluere medicam̃tũ. ut qui uirtute ꝑcutimur.
uicio curemur. Nos namq uirtutũ dona retor¬
quemꝰ in usũ uicioꝵ. ille uicioꝵ illecebras as¬
sumit in arcem uirtutũ & salutis statum ꝑcu¬
tit ut seruet. ut qͥ humilitatẽ curantis sugi¬
mꝰ. et saltẽ cadentes hereamꝰ. S int̾ sciendũ.
qd̾ pleriq hominũ qͥ innultis corruunt. artiꝰ
ligantur. Cumq eos antiquus hostis ex uno ui¬
cio ꝑcutit ut concidant. ex alio qͦq ligat ne
surgant. Consideret itaq homo cum quo adũ¬
sario bellum gerat. & si iam se in aliquo deliqͥsse

Expanded text:
unde prius vicisse cernitur, inde superatur. Consideraunde prius vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet inter munitum gratiae sinum, quando Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extulit, per vitium ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita dixerim,nos de medicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum: ille vitiorum illecebras assumit in arcem virtutum et salutis statum percutit, ut servet; ut qui humilitatem curantis fugimus, ei saltem cadentquod plerique hominum, qui in multis corruunt, arctius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat, et si jam se aliquo deliquisse
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderant ñ agnoscunt. Proinde contͣ eos hostis
antiquus qͥ iam interiꝰ dñatur. etiam & ext̾uis
seuire ꝑmittitur. ut qͥ in cogitatione elati sunt.
ꝑ carnis luxuriam ꝓsternantur. Scimꝰ autẽ.
quia aliquando minꝰ est in corporis corruptio¬
nem cadere. quam cogitatione tacita ex delibe¬
rata elatione peccare. S cum minꝰ turpis su¬
ꝑbia creditur. minꝰ uitat᷑: luxuriam uͦ eoma¬
gis erubescunt homines qͦ simul onĩs turpem
nouerunt. Unde fit plerũq ut ñ nulli post su¬
ꝑbiam in luxuriam corruentes. ex aꝑto casu
malum culꝑȩ latentis erubescant. & tunc etiã
maiora corrigunt cum ꝓstrati inminimis gra¬
uius confundunt᷑. Reos enĩ se int̃ minora con¬
spiciunt qui se liberos int̾ grauiora crediderũt.
Pia gͦ dñi dispensatione laxatos. ñ nunꝙͣ malig¬
nus sp̃c de culpa ad culpam trahit. & unde
plus ꝑeutit. inde eum quẽ ceꝑat amittit. atq

Expanded text:
ceciderant non agnoscunt. Proinde contra eos hostis ceciderant non agnoscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius dominatur, etiam exterius saevire permittitur: ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est, in corporis corruptionem cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur: luxuriam vero eo magis erubescunt homines, quo simul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque, ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes, ex aperto casu, malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigunt, cum prostrati in minimis gravius confunduntur. Reos enim se inter minora conspiciunt, qui liberos inter graviora crediderunt. Pia ergo Domini dispensatione laxatos, nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit, et dum plus percutit, inde eum quem ceperat, amittit: atque
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum hoc. filiꝰ qui natꝰ est tͥ morte morietur.
Hic considerare possumꝰ. quantũ ualet ap̃ cłm
humilis & uera pęnitentia si ex corde fuerit
Nam dauid nichil aliud dixit postꝙͣ. peccatũ suũ
increpatꝰ a ꝓpħa cognouit. nͥ uno uerbo confessꝰ
uersꝰ ingeniueris. saluus eris. Et illud: nolo
uit: & pecc̃m negationis fiendo diluit. Sic latro in
momento. in extremitate uitȩ confitendo d̾m.
& peccatũ suũ cognoscendo. dicens: nos digna
factis recipimꝰ: paradisum ꝓmeruit. S qͥa
exigente causa dauid ad mediũ declucto in
ordine hystoriȩ tanti facinoris memoriam
fecimꝰ. lectoris fortasse animꝰ mouitur. cur
omp̃s d̃s quos in ꝑpetuum eligit. qͦs ad bonoꝵ
qͦq sp̃ualium culĩ assumit. illesos a corpo¬
ralib uiciis ñ custodit. Unde quia satis fieri
citiꝰ credimꝰ. breuit̾ respondemꝰ. Non nulli
enĩ ꝑ accepta dona uirtutũ ꝑ impensam grãm bo¬
noꝵ oꝑum insuꝑbiȩ uicium cadunt. s tam̃ quo

Expanded text:
bum hoc, filius qui natus est tibi morte morietur. » Hic considerare possumus quantum valet apud Deum humilis et vera poenitentia, si ex corde fuerit. Nam David nihil aliud dixit, postquam peccatum suum increpatus a propheta cognovit, nisi uno verbo confessusfessus ingemueris, salvus eris. » Et illud: « Nolvit et peccatum negationis flendo delevit. Sic latro in momento, in extremitate vitae confitendo Deum, et peccatum suum cognoscendo, dicens: « Nos digna factis recipimus , » paradisum promeruit. Sed quia exigente causa David ad medium deducto in ordine historiae, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus movetur: curs eos quos in perpetuum elegit, quos ad bonorum quoque spiritalium culmen assumit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit? Unde quia satisfieri citius credimus, breviter respondemus: Nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam gratiam bonorum operum, in superbiae vitium cadunt, sed tamen quo
Abbreviated transcription (Latin):
ut non multiplicent᷑ ꝓximi sanguinis ad ulciscen¬
dum. Dixitq mulier. Quare cogitasti istiꝰ¬
modi rem. contͣ ppłm dĩ. & locutꝰ est rex uerhũ
istud. ut peccet. & ñ reducat eiectum suum
x hoc loco demonstratur illud qd̃ suꝑr dic̾¬
tum est. cessauit dauid rex exire post absolon.
id est cessauit ut ñ exiretur ab aliquo & non
reduceret absolon. Inde ait mulier. & locutꝰ
est rex u̾bum istud ut peccet. & ñ reducat
tẽ dĩ. ne forte eoacti diis alienis in t̾ra aliena
seruirent. Nec uult ds ꝑire animã. s retrac̃¬
tat cogitans ne ꝑeat penitꝰ qui abiectus est.
Ac si diceret. Ds peccatores qͥ a diabolo capti¬
iũ detinentur ut ad se conuertantur uocat.¬
& tu qui eum imitari debes cur ñ eo mͦ agis
Et qndo tondebat᷑ capillꝰ. semel autẽ in anno
tondebatur. In hebreo itaq legitur. Et qͣndo
tondebatur capud eiꝰ. statuto tẽpore tondebat᷑.

Expanded text:
ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscenut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum. « Dixitque mulier: Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? Et locutus est rex verbum istud, ut pecce» Ex hoc loco demonstratur illud quod superius dictum est: « Cessavit David rex exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceretur Absalom. Inde ait mulier: Et locutus est rex verbum istud ut peccet, et non reducat tem Dei: ne forte coacti, diis alienis in terra aliena servirent. Nec vult perire Deus animam, sed retractat cogitans, ne pereat penitus qui » Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertantur, vocat: et tu qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? « Et quando tondebat capillum semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo igitur ita legitur: Et quando tondebatur caput ejus, statuto tempore tondebatur, »
Abbreviated transcription (Latin):
ceret absalon. s ꝑ tractans in corde suo qd̃ qͦtiens
eũ uideret tociens dolorem mortis ãmon ei ad me¬
moriam reduceret. iccirco cessasse dicit᷑ exire pꝰ
absalon. sub audit᷑ ut eũ ad ꝓpria reuocaret. Il¬
lud etiam qđ subinfert᷑ consolatꝰ est dauid suꝑ
ãmon interitu. ita intelligi uolunt. uidelicet
postꝙͣ noluit exire post absalon ut reduceret
eũ & uideretur ab eo. cȩpit consolari suꝑ morte am¬
mon. Qu̾ãdu enĩ putabatur reduci absalon ut
uideretur a dauid. semꝑ mors ãmon filii sui ani¬
mo eiꝰ occurrebat. Siue consolatꝰ est suꝑ eiꝰ inte¬
ritu. sic̃ nob̾ uidet᷑. eo qd̃ nouerit eũ flagitiosũ.
uersum esset ad absalon. misit thecuam & tulit
inde mulierẽ sapientẽ. dixitq ad eam. Lugere.
te simula & induere ueste lugubri. & ne ungua¬
ris oleo. ut sis qͣsi mulier plurimo iam tẽpore
lugens mortuũ. Cor regis uersum ẽẽ ad ab¬

Expanded text:
ceret Absalom, sed pertractans in corde suo, quod quoties ceret Absalom, sed pertractans in corde suo, quod quoties eum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret: idcirco cessasse dicitur exire post Absalom, subauditur ut eum ad propria revocaret. Illud etiam quod subinfertur: « Consolatus est David super Amnon interitu, » ita intelligi volunt, videlicet postquam noluit exire post Absalom, ut reduceret eum et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quandiu enim putabatur reduci Absalom, ut videretur a David, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat: sive consolatus est super ejus interitu, sicut nobis videtur, eo quod noverit eum flagitiosum versum esset ad Absalom, misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem, dixitque ad eam: Lugere te simula, et induere veste lugubri, et ne ungaris oleo, ut sis quasi mulier plurimo jam tempore lugens mortuum. » Cor regis versum e
Abbreviated transcription (Latin):
tradit. seruire iniqͥtati ad iniqͥtatẽ. in peccati
amaritudinẽ cadit. licet inimicꝰ se qͣsi patrem
so ꝓmittat. Necesse est enĩ cito ad pęnitentiã
tati inseruierimꝰ & in luxũ scłi resoluam᷑. ꝑob
temꝑantes sibi malignos sp̃c in necem nram con-¬
spiceret. ac morti ꝑpetuȩ tradat. Porro absalon
fugiens abiit ad tholomai filiũ amiur. regẽ gessur.
& cȩt̾a. usꝙ qͦ ait. cessauit ꝙ dauid rex ꝑseqͥ absalon.
eo qd̃ consolatꝰ esset suꝑ ammon interitu.
radunt enĩ hebrei sicut aqͥbꝰdam didici quod
tholomai pat̾ fuit macha matris absalon. ꝙͣ cdauid
in p̾lio cȩpit. & cesarie ut inqͥunt & unguib p̾ci¬
sis seđ̾m legem accepit uxorẽ. & ex ea genuit tha¬
mar & absalon. & ideo ad eũ fugisse ꝑhibent. Nam
qd̃ sequit᷑. cessauitq dauid ꝑsequi absalon. in he¬
breo ut idem hebrei ferut legitur. cessauit itaq

Expanded text:
tradit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati tradit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati amaritudinem cadit, licet inimicus se quasi patrem actis falso promittat. Necesse est enim cito ad poenitentiam tati inservierimus, et in luxum saeculi resolvamur, per obtemperantes sibi malignos spiritus, in necem nostram conspiret, ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalom fugiens abiit ad Tholomai filium Ammiud, regem Gessur, » etc., usquequo ait: « Cessavitque David rex persequi Absalom, eo quod consolatus super Amnon interitu. » Tradunt enim Hebraei, sicut a quibusdam didici, quod Tholomai pater fuit Maacha matris Absalom, quam David in praelio cepit, et Caesareae, ut inquiunt, unguibus praecisis secundum legem, accepit uxorem, et ex ea genuit Thamar et Absalom; et ideo ad eum fugisse perhibent. Nam quod sequitur: « Cessavitque David persequi Absalom, » in Hebraeo, ut iidem Hebraei ferunt, legitur: « Cessavit itaq
Abbreviated transcription (Latin):
suam thamar causa offensionis dauid patris
sui incestauit. Noc enĩ fuit iniciũ scandali
domui eiꝰ. Qd autẽ post ꝑpetratũ scelꝰ exosam
eam habuisse legit᷑. eoꝵ ꝑsonam exp̃ssit. qͥ post
ad missum qd libet facinꝰ maiꝰ odium habent
ꝙͣ ante ꝑpetrationem illud dilexerant. & ob hoc
citiꝰ ueniam consequnt᷑ quã illi qͥ faciunt &
diligunt. si tam̃ in aliud uiciũ denuo ñ offen¬
dunt. sicut ammon qͥ post admissum stuprũ
in sorore sua ob hoc mortẽ ñ euasit. quia ebrie¬
tatẽ quȩ fomes est luxuriȩ ñ uitauit.
Uoraliter cͦ monemur hoc facto ut semꝑ cau¬
te & prudent̃ agamꝰ ne forte dominentur
in nob uitia. & pͥnceps peccati. qͥ falsam pacẽ
ꝑiclitantib spondet. ne nos imparatos inueni¬
ens. atq imꝓuisos trucidet. sicut absalon
ãmon frẽm suũ ꝓpter stuprũ thamar. Ab
ammon donans. & thamar a maritudo. Qui
eñ m̃bra sua donat libidini. & semetipsum

Expanded text:
suam causa offensionis David patris suam causa offensionis David patris sui, incestavit: hoc enim fuit initium scandali domui ejus. Quod autem post perpetrato scelere exosam eam habuisse legitur, eorum personam expressit, qui post admissum quodlibet facinus majus odio habent quam ante perpetrationem illud dilexerant, et ob hoc citius veniam consequuntur, quam illi qui faciunt et diligunt, si tamen in aliud malum denuo non offendunt. Sicut Amnon, qui post admissum stuprum in sorore sua, ob hoc mortem non evasit, quia ebrletatem, quae fomes est luxuriae, non vitavit. Moraliter vero monemur hoc facto, ut semper caute ac prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, nos imparatos inveniens, atque improvisos trucidet: sicut Absalom Amnon fratrem suum, propter stuprum Thamar incaAmnon donans, et Thamar amaritudo; qui enim membra sua donat libidini, et semeti
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ labor & certam̃ atq uictoria ad honorẽ
cȩlestis regis refertur. quia ipse est cui omne genu
flectitur. cȩlestiũ terrestriũ atq infernoꝵ. & oĩs¬
Rabath eͦ ciuitas est regni amnion. quȩ nẽ phila¬
delphia uocat᷑. Cuiꝰ meminit & ieremias ꝓpħa.
Int̾pretatur gͦ rabath multi. Et saluator in ȩũ¬
głio dicit. quia multi uenient ab oriente & oc¬
cidente. & recũbent cũ abrabam. & ysaae & ia¬
cob in regno cęloꝵ. uerũ iuxta hẏstoriam hinc
u̾ba dierum ita narrant. Manubias qͦq urbiᷤ
plurimas tulit. ppłm autẽ qͥ erat in ea eduxit.
& fecit suꝑ eos tͥbulos & trahas & ferrata car-¬
penta tnͣsire ita ut dissiparent᷑ & conterentur.
Sic fecit dauid cunctis urbib filioꝵ ãmon. & re¬
uersꝰ ẽ cũ om̃i ppło in ierłm. Iecireo ista sub¬
ammon sororẽ suã thamar post peccatũ
magno odio nimis. & çet̾a. Ammon sororẽ

Expanded text:
sanctorum labor, et certamen atque victoria, ad honorem sanctorum labor, et certamen atque victoria, ad honorem elestis regis refertur, quia ipse est cui « omne genu flectitur, coelestium » Rabath ergo civitas est regni Ammon, quae nunc Philadelphia vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta , interpretatur ergo Rabath multi: et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . » Verum juxta historiam hinc Verba dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit: populum autem qui erat in ea eduxit, et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire: ita ut dissecarentur et contererentur. » Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon, et reversus est cum omni populo in Jerusalem. Idcirco ista subAmnon sororem suam Thamar post peccatum, magno odio nimis, etc. Amnon Thamar sororem
Abbreviated transcription (Latin):
ioab nuntios ad dauid dicens. Dimicaui ad u̾sus
rabath. & capienda est urbs aquarũ. Nunc gͥ
congrega reliquã partẽ ppłi & obside ciuitatẽ
oe cape eam. ne cũ ante uastata fuerit urbs.
nomini meo ascribat᷑ uictoria.Notandũ
qd̃ in hebreo qͣndo cum adiectione ponit᷑ nomi¬
num. rabbath scribitur sicut est hic. qͣndo
uͦ sine adiectione nominũ. non rabbath s raba
micasset cepit eam. & tulit diadema regis eoꝵ
de capite eiꝰ pondo auri talentũ. In paralipo¬
menon libro ita habetur. Tulit inqͥt dauid¬
coronam melchom de capite eiꝰ. & inuenit
in ea auripondo talentũ. & p̾ciosissimas gem¬
mas. fecitq sibi diadeina inde. A elchom qͥppe
p̃tatur rex eoꝵ. Rex eoꝵ uocatur ut hebrei uo¬
lunt ydolum illoꝵ qd hic uocatur melchom.
cuiꝰ diadematis aurũ & geminas conflasse &

Expanded text:
Joab nuntios ad David, dicens: Dimicavi adversus Rabath, capienda est urbs aquarum. Nunc ergo congrega reliquam partem populi: et obside civitatem, et cape eam, ne, cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur victoria. Cumque quod in Hebraeo, quando cum adjectione ponitur nominum, Rabath scribitur, sicut est hic. Quando vero sine adjectione nominum non Rabath, sed Raba micasset, cepit eam et tulit diadema regis eorum de capite ejus pondo auri talentum, » etc. In Paralipomenon libro ita habetur: « Tulit, inquit, Dacoronam Melchom de capite ejus, et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque sibi inde diadema, etc. Melchom quippe pretatur rex eorum. Rex eorum vocatur, ut Hebraei volunt, idolum illorum, quod hic vocatur Melchom. Cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dix̃ ei. Duo uiri erant in ciuitate una. & reliqͣ.
Sciendũ ẽ qd̃ nathan ꝓpħa ad dauid regẽ non
statim qͣndo in bersabee ipse dauid peccauit. a
dño missꝰ est: s postꝙͣ eandem mnulierem in do¬
mum suam intͦduxit atq filiꝰ ex ea natꝰ est. ut
abstinentia peccati occasionẽ ñ haberet defensiõis.
Cum autẽ a p̃positis eccłiȩ huniꝰ scł̃i potentes argu¬
untur. priꝰ per quascłã similitudines uelut de
alieno negocio requirendi sunt. Et cũ rectam
sententiam qͣsi in alterum contra se ꝓtulerint.
tunc modis congruentib de ꝓprio reatu ferien¬
di sunt. ut iħites temporali potentia tumidȩ con¬
tra corripientem nequaꝙͣ se erigant. quȩ sibi
suo iudicio suꝑbiȩ ceruicẽ calcant. & in nulla
sui defensione se erigant quas sententia ꝓprii¬
oris ligat. Quamobrẽ ñ recedet gladiꝰ de do¬
mo tua usq in sempit̾num. Nota quomͦ de
domo dauid hoc est ppłi iudeoꝵ ultionis gladiꝰ

Expanded text:
erant in civitate una, etc. » Sciendum est quod Nathan propheta ad David regem, non statim quando in Bethsabee ipse David peccavit, a Domino missus est, sed postquam eamdem mulierem in domum suam introduxit, atque filius ex ea natus est, ut obstinatio peccati occasionem non haberet defensionis. Cum autem a praepositis Ecclesiae hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut de alieno negotio requirendi sunt. Et cum rectam sententiam quasi in alterum contra se ipsi protulerint, tunc modis congruentibus de di sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia oris ligant. « Quamobrem non recedet gladius de domo tua usque in sempiternum. » Nota quomodo de domo David, hoc est populi Judaeorum, ultionis gladius
Abbreviated transcription (Latin):
nam. scilicet regem roob & istaob & soba & ma¬
cha. qui utiq reges syriȩ fuerunt. & pugnare
uoluerunt conducti mercede a rege moab con¬
tra dauid. A quo triumphati esse leguntur.
Et ait ioab abisai fr̃i suo. Si p̾ualuerint ad¬
uersum me syri. eris mͥ in adiutorio. Si autem
filii ammon p̃ualuerint aduersum te. auxi¬
liabor tͥ. Hoc est qđ inꝓu̾biis salomon ait:
fr̃ qui aduiuat᷑ a fr̃e. qͣsi ciuitas munita. & iu¬
dicia quasi uectes urbium.
uadam die accidit ut surgeret dauid de stratu
suo post meridiem. & deambularet in solario
domꝰ regie: uiditq mulierem se lauantẽ ex adu̾¬
so suꝑ solariũ suũ. Atq post pauca subiungit᷑.

Expanded text:
nam, scilicet regem Rohob, et Istob, et Soba, et Maanam, scilicet regem Rohob, et Istob, et Soba, et Maacha. Qui utique reges Syriae fuerunt, et pugnare voluerunt conducti mercede a rege Moab contra David, a quo triumphati esse leguntur. « Et ait Joab Abisai fratri suo: Si praevaluerint adversum me Syri, eris mihi in adjutorium: si autem filii Ammon praevaluerint adversum te, auxiliabor tibi. » Hoc est quod in Proverbiis Salomon ait: « Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas munita, et judicia quasi vectes urbium . uadam die accidit ut surgeret David de stratu suo post meridiem, et deambularet in solario domus regiae. Viditque mulierem ex adverso s
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ fortitudinẽ eripit. uelut barbam radit.
Quos tam̃ uerꝰ dauid dñs scilicet & saluator nr̃
clementi respectu ꝑpenitentiã ab indulgentia ñ
excludit. quos & in iericho hoc est sub anathema.¬
te pęnitentiȩ & opprobrio melioꝵ residere iu¬
bet. donec saeramenta spũ alia & fortitudinẽ
mentis quã peccando ꝑdiderant. satis faciendo
recipiant. & sic demũ in conspectu eiꝰ stare ua¬
leant. Nec credendum est utiq qd̃ dauid nr̃
milites suos uł multos ẽẽ patiatur. qͥ hostes
suos exercitu congregato suꝑat. ac uindicat
in extremo iudicio ꝑ iustam sententiã ꝑpetuiꝰ
ignib cruciandos tradet. actum est gͦ uer
tente anno eo tẽpore quo solent reges ad bella
ꝓcedere misit dauid ioab & seruos suos cũ eo
& ex̧t̾a. In hebreo ita legitur. Eo tẽpore qͦ reges
ad bella ꝓcesserant. misit dauid ioab. & cętera.
Hos reges dicit qͥ ꝓcesserunt contͣ dauid in pug¬

Expanded text:
eorum fortitudinem eripit, velut barbam radit. eorum fortitudinem eripit, velut barbam radit. Quos tamen verus David, Dominus scilicet et Salvator clementi respectu, per poenitentiam, ab indulgentia non excludit: quos et in Jericho, hoc est sub anathemate poenitentiae et opprobrio meliorum residere jubet: donec sacramenta spiritualia et fortitudinem mentis, quam peccando perdiderant, satisfaciendo recipiant, et sic demum in conspectu ejus stare valeant. Nec credendum est utique, quod David noster milites suos inultos esse patiatur, qui in hostes suos exercitu congregato procedit, ac vindicat in extremo judicio, per justam sententiam, perpetuis ignibus cruciandos tradet. CAPUT XI. « Factum est autem, vertente anno, eo tempore quo solent reges ad bella procedere, misit David Joab et servos suos cum eo, » etc. In Hebraeo ita legitur: « Eo tempore quo reges ad bella processerant, misit David Joab, » etc. Hos reges dici, qui processerunt contra David in pug
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Ait enim. Dixitq dauid. faciam miscłiã
cum ammon. & cęt̾a. usq quo ait. tuilit itaq ãmon
seruos dauid rasitq dimidiam partem barbe eorũ.
& reliqua. A imon qui int̾pretatur dolor eoꝵ.
quis meliꝰ intelligi potest ꝙͣ diabolꝰ. qͥ ammo¬
nitarũ sp̃ualium idest malignoꝵ sp̃uũ rector
merentis & semꝑ in angustia constituti. qͥ compͥ¬
mere uł coangustare homines desiderat  Si ̃
enĩ ãmon rex moab seruos dauid adse missos
deturpauit atq ludibriter fędatos ad eundem
dauid remisit. ita & diabolus pͥnceps huiꝰ mun¬
di plerosq religiosos & p̾dicatoꝵ u̾bi dĩ conuer¬
sationem ꝑ surripientia uitia deturpare consue¬
uit. qui dum eoꝵ latentia mala in aꝑta & flagitio¬
sa ꝑpetrataq luxuria detegit. qͣsi eoꝵ indum̃tis
usq ad nates abscisis. nudos a dignitate castitatiꝰ
derelinquit. & inocłis hominũ turpia facta
quȩ ipse ꝑsuaserit reuelat. & dũ pristinam

Expanded text:
mus. Ait enim: « Dixitque David: Faciam misericordiam mus. Ait enim: « Dixitque David: Faciam misericordiam cum Hanon, » etc., usquequo ait: « Tulit itaque Hanon servos David, rasitque dimidiam partem barbae eorum, » et reliqua. Hanon, qui interpretatur, dolor eorum, quis melius intelligi potest quam diabolus, qui Ammonitarum spiritualium, id est malignorum spirituum rector moeroris et semper in angustia constituti, qui compmere vel coangustare homines desiderat. Sicut enim Hanon rex Moab servos David, ad se missos, deturpavit, atque ludibriter foedatos ad eumdem David remisit: ita et diabolus princeps hujus mundi, plerosque religiosos et praedicantes Verbi Dei conversationem, per subrepentia vitia deturpare consuevit. Qui dum eorum latentia mala, in aperta flagitiosa perpetrataque luxuria detegit, quasi eorum indumenta usque ad nates abscisa, nudosa dignitate castitatis derelinqui: et in oculis hominum turpia facta, quae ipsi persuaserat, revelat. Et dum pristinam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dono apparebunt.
rex filioꝵ ammon. & regnaret ammon filiꝰ¬
en pro eo. Dixitq dauid. faciam unsccłiam cũ
ammon filio naas. sicut fecit pat̃ eiꝰ mecum
miscłiam. & reliqͣ. Quando fugit dauid
ã facie achis regis geth. uenĩt ad naas regẽ ammon.
Qui fecit cum eo miscłiam. multa imꝑtiendo bo¬
na. De naas itaq uenit inspeluncã modollani.
domũ meam. abiit inde dauid & fugit inspelũ¬
cam modollam. abiit inde subauditur de domo
naas. & fugit adeandem speluncam modollam.
Si uͦ queritur ꝓ ut longe suꝑiꝰ legitur. cur ad achiꝰ
dauid redierit. ante cuiꝰ faciem fugerat. intelli¬
gendum est quod iste achis filiꝰ fuisset illiꝰ achis¬
quo dauid in p̃lium contͣ saul descendebat. filiꝰ
fuisse dicitur maoch. Non enĩ a patre hoc nom̃
patronomicũ s a matre sũpsit. quȩ macha uo¬
cabatur. & iccirco ñ a patre hoc sumꝑsit nomen.
eo qd̵ daiuid a se abiecerit. His enĩ enueleatis:
ad sp̃ualem intelligentiam apostropham facia¬

Expanded text:
i dono apparebunt. rex filiorum Ammon, et regnaret Hanon filiejus pro eo. Dixitque David: Faciam misericordiam cum Ammon filio Naas, sicut fecit pater ejus mecum misericordiam, » etc. Quando fugit David a facie Achis regis Geht, venit ad Naas regem Ammon, qui fecit cum eo misericordiam multam, impertiens ei bona . De Naas itaque venit in speluncam Odollam, udomum meam? Abiit inde et fugit in speluncam Odollam. Abiit inde, inquit, subauditur de domo Naas, et fugit ad eamdem speluncam. Si vero quaeritur, prout longe superius legitur, cur ad Achis David requierit, ante cujus faciem fugerat, intelligendum est quod iste Achis filius fuerit illiusquo David in praelium contra Saul descendebat, filius fuisse dicitur Maoch. Non enim a patre, hoc nomen patronymicum, sed amatre sumpsit quae Maacha vocabatur, et idcirco non a patre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. His enim enucleatis, ad spiritalem intelligentiam apostrophen facia
Abbreviated transcription (Latin):
Iecela. de hac alienigenas eabulon
non quiuit expellere. Est hodieq in regioue ba¬
thanea uiculus nomine neila.Nabe. siue nob¬
ba. ad quẽ ascendit sedeon. urbs sacerdotib se¬
parata. quã postea legimꝰ saulis furore sub¬
tiersa. Nenra. ciuitas trib ruben. in terra

Expanded text:
eela, de hac alienigenas Zabulon non valuit expellere. Est hodieque in regione Batanaea viculus nomine Neila. Nabbe, sive Nobba, ad quam ascendit Gedeon, urbs sacerdotibus separata, quam postea legimus Saulis furore subversam. Nemra, civitas tribus Ruben in terra
Abbreviated transcription (Latin):
tans a ciuitate ebus nulib .uiii. contͣ meridianã
plagam. Nageb. auster ap̃ hebreos. nageb dicit᷑ qđ
simmachꝰ int̾pretatꝰ ẽ meridiem. Sciendũ autẽ
qd eadẽ plaga ap̃ hebreos t̾b uocabulis appellat᷑.
Nageb. theman. darom. qd̃ nos possumꝰ austrũ.

Expanded text:
tans a civitate Esbus millibus octo contra meridianam plagam. Negeb, Auster: apud Hebraeos Nageb dicitur, quod Symmachus interpretatur, meridiem. Sciendum autem quod eadem plaga apud Hebraeos tribus vocabulis appellatur, Nageb, Theman, Darom, quod nos possumus Austrum,
Abbreviated transcription (Latin):
siue magron. ubi sedit saul. Massefa. ad quã
nit. Masereth. in qua sedit dauid. nc̃ deserta.
ꝓ quo aquila int̾pretat᷑ munitiones. Simma¬
ohites restigia. theodotion speluncas. Mastrach. hosti¬
lis cilatas regis adragar. Mala. id gemella. quam
aquila & siminachꝰ tnsferunt uallẽ salis. Bixi¬
mus de hac ⁊ supͣ. Maacha. regio regis gessur. Mo¬
deim. uicꝰ uxta diospolim. unde fuerunt macha¬
bei. quoꝵ hodieq ibidem sepulchra monstrant᷑.
Satis itaq miror. quomͦ antiochi eoꝵ reliquias
ostendant. aut quo hoc auctore certo sit creditũ.
Mapsartyri. ꝓ qͦ aqͥla & siminachꝰ int̾pretantur
munitã tẏrũ. Magao. urbs ꝙͣ ȩdificauit salo¬
mon. Meeber: ꝓ quo aquila tnͣstulit. ã ħote pañ.
Maces. urbs unis pͥncipũ salomonis. Mello. ciui¬

Expanded text:
sive Magron, ubi sedit Saul. Massepha, in Moabnit. Masereth, in qua sedit David, nunc deserta: pro quo Aquila interpretatur, munitiones: Symmachus, refugia: Theodotio, speluncas. Masbach, hostilis civitas regis Adrazar. Mela, id est, Gemela: quam Aquila et Symmachus transferunt, vallem Salis diximus de hac et supra. Maacha, regio regis Gesur. Modeim, vicus juxta Diospolim, unde fuerunt Macchabaei: quorum hodieque 250 ibidem sepulcra monstrantur satis itaque miror, quomodo Antiochiae eorum reliquias ostendunt, aut quo hoc certo auctore sit creditum. Mabsar Tyri: pro quo Aquila et Symmachus interpretantur, munitam Tyrum. Magau, urbs quam aedificavit Salomon. Meeber: pro quo Aquila transtulit, ἀπὸ πέραν: Maces, urbs unius principum Salomonis. Mello, civi
Abbreviated transcription (Latin):
recordantur. S ꝙ iudei qui cũ ieremia de iero¬
solimis ꝓfugi exierant habitauerunt in mem¬
phis. Machaas. in osee. ꝓ qͦ aquila & simmachus
ꝯcupiscentias int̾pretant᷑. Miletus. ciuitas asiȩ
de qua ierechiel scribit. Mariboth. cuiꝯ memi¬
nit iezechiel dicens. usq ad aquã mariboth ꝓ qͦ
aquila lites. simmachꝰ uirgia ł contͣdictiones
int̃pretant᷑. Morasti. unde fuit micheas ꝓpħa.
regio moabitarũ. sic̃ in ieremia legimo. Posita ẽ
autẽ ⁊ supͣ mefa. Maon. regio moabitarũ uixta
fines matheus ȩuangłista scribit dnm̃ ꝑtienisse.
S & marchus eiodẽ nominis recordatur. Nc̃
siue fluctuationẽ. Niniue. urbs assy rioꝵ quã
edificauit assur. egrediens de t̾ra sennaar. Est
& alia usꝙ hodie ciuitas iudeoꝵ nomine nini¬
ue in angulo arabiȩ qtiã nc̃ corrupte neneuen
uocant. Haalihel. iuxta arnonem castra filioꝵ
isrł. Nabau. qd̾ hebraice dicit᷑ nabo. mons super
iordanẽ contͣ ierichũ int̾ra moab. ubi moyses

Expanded text:
recordantur; sed et Judaei, qui cum Jeremia de Jerosolymis profugi exierant, habitaverunt in Memphis. Machaas, in Osee, pro quo Aquila et Symmachus, concupiscentias interpretantur. Miletus, civitas Asiae, de qua Ezechiel scribit. Mariboth, cujus meminit Ezechiel dicens: Usque ad aquam Mariboth , pro quo Aquila, lites: Symmachus, jurgia, vel contradictiones interpretantur. Morasthi, unde fuit Micheas propheregio Moabitarum: sicut in Jeremia legimus. Posita est autem et supra Memphrua. Maon, regio Moabitarum, juxtafines Matthaeus 251 Evangelista scribit, Dominum pervenisse; sed et Marcus ejusdem nominis recordatur: nunc sive fluctuationem. Nineve, urbs Assyriorum, quam aedificavit Assur egrediens de terra Senaar. Est et alia usque hodie civitas Judaeorum nomine Nineve in angulo Arabiae quam nunc correpte Nineve vocant. Naaliel, juxta Arnonem castra filiorum Israel. Nabau quod Hebraice dicitur Nebo , mons supra Jordanem contra Jerichum in terra Moab, ubi Moses
Abbreviated transcription (Latin):
ad labium. quia a pͥmo baptirato in nomine
itt̃u xp̃i usq ad ultimũ q̃ in fine scł̃i crediturꝰ
⁊ bapticandꝰ ẽ. omĩs fidelium chorꝰ unã eãdẽq
tuã ueritatis ingredi. & cõmunẽ debet a dño
coronam sꝑare iusticiȩ. Rotundũ erat in cir¬
cumitu. ut orbis uniu̾sꝰ in gyro lauachro
uitȩ a sorde peccatoꝵ designaretur ẽẽ mun¬
dandꝰ. De qͦ bene subdit᷑. qͥuq cubitoꝵ altitudo
enꝰ. quia nimirũ quicqͥd uisu. qͥcqͥd auditu.
quic qͥd olfactu. qͥcqͥd gustu. qͥcqͥd tactu delinqͥmꝰ.
totũ hoc nob̾ grã di ꝑꝰ ablutionẽ uiufici fontis
relaxat. S ñ sufficit p̃t̾itoꝵ remissio peccatoꝵ.
si ũ qͥsq deinceps bonis studuerit insistere oꝑibꝰ.
Alioquin. diabolꝰ qͥ exierat de homine si hunc a
bonis uiderit uacare inultipliciꝰ redit. facitq
nouissima hominis illiꝰ peiora pͥorib. Unde ap¬
te subilit᷑. Et resticula tͥginta cubitoꝵ tan¬
gebat illud ꝑcircũitũ. Per resticulam nãq

Expanded text:
o baptizato in nomine Jesu Christi, usque ad ultimum, qui in fine saeculi crediturus et baptizandus est, omnis fidelium chorus, unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur, « quinque cubitorum altitudo ejus, » quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu, delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis, relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus: alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc a bonis viderit vacare, multiplicius redit: facitque « novissima hominis illius pejora prioribus . » Unde apte subditur: Et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum. Per resticulam namque
Abbreviated transcription (Latin):
lauachrũ baptismi ad reguum cȩleste qd̃ iure
uocabulo dext̾ȩ figuratur debere ꝑuenire. Qui¬
enĩ credider it & baptiratꝰ fuerit. saluus erit. Nãq
ribi dext̾a simul ⁊ sinistra in bono accipiuntur.
uel iudeam ⁊ gentilitatẽ ut in expositione basiũ
modi. Ubi uͦ absolute in bono ponitur dext̾a. ȩt̾na
sepiꝰ gaudia demonstrat. Ad uͦ contͣ orientẽ posu¬
it mare. ad eandẽ ꝓpe significationẽ respicit.
qd̾ uidelicet ꝑ lauachrũ sacri fontis splendor
latus atrii significat fideles ꝑ acceptionẽ scĩ
sp̃e ad flagrantiam solere uerȩ caritatis accendi.
Feruor & enĩ meridiani solis ꝯsueuit in scͥpturis.
ardorem dilectionis ⁊ illustrationẽ significare
sc̃i sp̃c. per quem eacdem dilectio diffundit᷑
in cordib electoꝵ.¬

Expanded text:
lavacrum baptismi ad regnum coeleste quod jure lavacrum baptismi ad regnum coeleste quod jure vocabulo dextrae figuratur debere enim crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Namque ubi dextera simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam, vel gentilitatem ut in expositione basium smodi. Ubi vero absolute ponitur dextera, aeterna saepius gaudia demonstat. Quod vero contra Orientem posuit mare, ad eamdem prope significationem respicit: quod videlicet per lavacrum sacri fontis splendor latus atrii, significat per acceptionem sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi. Fervor etenim meridiani solis consuevit in Scripturis ardorem dilectionis et illustrationem significare sancti Spiritus, per quem eadem dilectio diffunditur in cordibus electo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ aluce ueritatis ⁊ fłama diuinȩ caritatis alie¬
na ẽẽ ꝯsidero.Uare autẽ posuit ad dext̾am
partẽ templi contra orientem ad meridiem.
t hoc in eodem atrio positum est ad orientem.
Quod autẽ ait ad dexteram partẽ tẽpli. hoc est qd̾
repetit dicens. ad meridiem. Ingredientib enim
atriũ ab oriente pͥmo diuertendũ erat ad meri¬
diem. ubi mare in ipso angulo stabat ad lauandũ
sacerdotib paratũ. Deinde progredientib intro
occurrebant luteres ad lauandas hostias ab utͣꝙ
parte positi. Intra hos basis erat ȩnea. qͥnq
cubitoꝵ longitudinis ⁊ qͥno cubitoꝵ latituliniᷤᷤ.
⁊ triũ cubitoꝵ altitudinis. inqͣ stabat salomon¬
& dedicabat templũ. Deinde ultra ꝓgredientib
occurrebat altare holocausti. contra mediũ atrii.
Deinde porticꝰ templi siue uestibulũ. in quo erant
columnȩ eree circa ostiũ templi. Qd̾ sͦ mare po¬
suit ad dexteram partẽ tẽpli. significat nos per

Expanded text:
uce veritatis et flamine divinae charitatis aliena esse considero. « Mare autem posuit ad dextram partem templi contra Orientem ad Meridiem. » Et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ait ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit, dicens, ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente, primo divertendum erat ad Meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat, ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias ab utraque parte positi. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et quinque cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, inet dedicabat templum. Deinde ultra progredientibus, occurrebat altare holocausti contra medium atrii: deinde porticus templi, sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dexteram partem templi, significat nos per
Abbreviated transcription (Latin):
bat.xxͣx. cubitos in gyro. Uerũ quia dicit᷑ opꝰ
lilii qtͣtuor fuisse cubitoꝵ. siue latitudinem
seu designet altitudinẽ nichilominꝰ ratio fi¬
gurȩ ꝑspicua ẽ quia ñ nisi ꝑ ęugłiũ exoptatis¬
sima illa mundo uox insonuit: penitentiã
sũ alia capitella in sũmitate colũnarũ desuꝑ tuxta
m̃surã colũnȩ contͣ retiacula iuxta m̃surã colũ¬
nȩ dicit tantȩ altitudinis quantȩ erat & colũna.
cuiꝰ tam̃ altitudo qͣnta fuerit minime nar¬
cũq fuerint ñ enĩ mensurã eoꝵ aꝑte scͥpt᷑a
designat. more lilioꝵ uident᷑ ẽẽ apposita.
Be quoꝵ factura siquid mysticũ inquirere
delectat. illam regni ꝑhennis sublimitatem
potest ñ in congrue designare. quam nec ocłs¬

Expanded text:
bat triginta cubitos in gyro. Verum quia dicitur opus bat triginta cubitos in gyro. Verum quia dicitur opus lilii quatuor fuisse cubitorum, sive latitudinem seu designet altitudinem, nihilominus ratio figurae perspicua est, quia non nisi per Evangelium exoptatissima illa mundo vox insonuit, dicens: Poenitentiam capitella in summitate columnarum desuper juxta mensuram columnae contra retiacula, juxta mensuram columnae dicit tantae amplitudinis, quanta erat et columna. Cujus tamen altitudo quanta fuerit, minime narcumque fuerint, non enim mensuram eorum aperte Scriptura designat, more liliorum videntur apposita esse. De quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oc