comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo peccato e̾e̾ neminẽ dixerim. Q utiq uluo
qualecũq peccatũ. exaliquo uitio uenit. Unde
pudicitia coniuigalis. inuiris. feminisq religio¬
sis. cũ ꝓculdubio uirtus sit. ñ em̃ aut nichn.
aut uitiũ est: ñ tamen secũ habet om̃s uirtutes.
no peccatũ. Quis aut̃ sine aliquo peccato: quis g
sine aliquo uitio. idẽ fomite quodã. uel quasi
radice peccati. cũ clamet. qui suꝑ pectus añi recũ¬
bebat. si dixerimus quia peccatũ ñ habemus. nos
ipsos decipimus. & ueritas innobis ñ est. Net
hoc apud te diitius agendũ est: s ꝓpt᷑ alios qua
hoc forte legerint dico. sam tu quidẽ. ieodem
ipso oꝑe splendido. contra iouinianũ. etiã hoc
descripturis scĩs diligent̾ probasti: ubi etiã ex
hac ipsa epła. cuus uerba st̃. quorũ ntnc inte¬
lectum requirimus. posuisti qd̾ scriptũ ẽ: in
multis enĩ offendimus om̃s. Non eni ait offen

Expanded text:
quo peccato esse neminem dixerim, et utique illud quo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis cum procul dubio uirtus sit — non enim aut nihil aut uitium est —, non tamen secum habeno peccatum; quis autem sine aliquo peccato? quis ergo sine aliquo uitio. id est fomite quodam uel quasi radice peccati, cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc de scripturis sanctis diligenter probasti, ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus, posuisti, quod scriptum est: In multis enim offendimus omnes. non enim ait \'offend
Abbreviated transcription (Latin):
nacitatẽ & ambitionẽ didicerit. Posst̃ itaq ui
secũ ceteras ducit: ꝓfecto uitia cedent omia que¬
cũq mnerant. Nonenĩ omĩa inerant᷑. s aliquando
totide. aliquando plura pauciorib uel paucior
plurib succedebant. Hec. utrũ ita se habeant. ai¬
ugentius inquirendũ est. Non enĩ &e ista quii¬
na sententia ẽ qua dicit᷑ qui unã uirtutẽ habu¬
erit. om̃s habct. eiq nuuia in est. cui una defue¬
rit̾. s hominib est hoc uisũ. multũ quidẽ in¬
geniosis. studiosis. s tam̃ hominib. Ego u nes¬
cio quẽ admodũ dicam. ñ dico uirũ aquo de¬
nominata dr uirtus. s etiã mulierẽ. que iuro
suo seruat thori ficsẽ. si hoc faciat ꝓpt̾ preceptũ
ce ꝓmissũ dĩ et que primitus sit ficdelis. ñ habe¬
re pudicitiã. pudicitiam aut̃ nuuã uel patuiã
ẽẽ uirtutẽ: sic et maritũ. qui hoc idẽ seruat uro¬
ri. et tamen sunt plurimi tales: quorũ sineali¬

Expanded text:
nacitatem, et ambitionem didicerit. Possunt itaque vitia nacitatem, et ambitionem didicerit. Possunt itaque vitia secum caeteras ducit, profecto vitia cedent omnia quaecumque inerant. Non enim omnia inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus, vel pauciora pluribus succedebant. 10. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. Non enim et ista divina sententia est qua dicitur: Qui unam virtutem habuerit, omnes habet; eique nulla inest, cui una defuerit: sed hominibus hoc visum est, multum quidem ingeniosis, studiosis, sed tamen hominibus. Ego vero nescio. quem ad modum dicam non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse uirtutem; sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori. et tamen sunt plurimi tales, quorum sine ali
Abbreviated transcription (Latin):
apte contrariũ est. et qd̾ spetie similituadmis ad¬
uimbrat᷑. Unde illa cateline quia fortitudo ñ erai
que eẽt. cũ uirtutes alias ñ habebat. saciliꝰ uideba¬
tur. Qd uͦ ignaina fuerit. ubi exercitatio quasli¬
bet grauissimas molestias ꝑpetiendi. atq toleran¬
di supraquã cuiquã credibile ẽ. fuit. egre ꝑsua¬
deri potest. s forte acutius intuentib ignauia
apparet ipsa luritia: quia laborẽ bonorũ studi¬
orum. quib ueta ad quirit᷑ fortitudo. neglexerat
Ucrũtamen quia sunt audaces. qui timidi ñ fĩ.
et rursũ tumddi aquib absit audatia. cũ sit
titrũq uitiũ. qm̃ qui ueta uirtute fortis ẽ. ne
temere auddet. nec inconsulte timet: cogimꝰ fat̾i
uitia plura c̾ẽ uirtutib. Unde aliquando ui¬
tiũ uitio tollit᷑: ut amore laudis. amor pecume.
Aliquando unũ cedit. ut plitra succedant: ue
iut qui ebriosus fuerit. si modicũ biberit: & te¬

Expanded text:
aperte contrarium est et quod specie similitudinis adaperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde, illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerumtamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut qui ebriosus fuerit, si modicum biberit, et te
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd. unde possint cetera intelligi. Catelina ut
de ulo scripserunt. qui nosse potuerunt. frigꝰ
sitim. faniẽ ferre porerat. eratq patiens inedie.
algoris. uigilie. supra quã cuiquã credibile est:
ac ꝑhoc. & sibi. et suis magna preditus fortitudi¬
ne uudebat᷑. S hec fortitudo prudens ñ erat᷑. ma¬
ia eñi ꝓ bonis eligebat. T̃ emꝑans ñ erat: corrupte¬
uis enĩ turpissimis fedabat᷑. lusta ñ erat᷑: nã contra
uatriam comurauerat. Ꝙ ido ne fortitudo erat:
s duitia sibi. ut suitos falleret. nom̃ fortitudi¬
is imponebat. Nam si fortitudo e̾et: ñ uitiũ sed
uirtus e̾et. Si aut̃ uirtus ẽẽt: acet̾is uirtutibus.
tam inseparabilib comicib ñ quã relinqueret.
Qua propt̃ cũ querit᷑ etiam deuitiis.utrũ ipsa
simiit᷑ omina sint. ubi unũ erit. aut nulla sin
ubi unũ ñ erit. laboriosũ est id ostendere. ꝓp̾ea
qguia uni uirtuti. duo uitia opponi solent: et qd̾

Expanded text:
aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae, supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc suis et sibi magna praeditus fortitudine uidebatur. sed haec fortitudo prudens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de uitiis, utrum et ipsa similiter et omnia sint, ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
inbono pomit. undde ẽ. astuti ut serpentes. et il¬
lud. ut et innocentib astutie: quãquã et apd̃
illos. romane lingue disertissimus dixerit.
neq ili tamen ad cauendũ. dolus aut astutia
de erant᷑ astutiã ponens inbono. S apud illoᷤ
rarissimũ. apud aut̃ nrõs frequentissimũ est.
est esfusio. Ea si que taenacitas etiã uulgo diciso¬
iei. uitiũ quidẽ est: tam̃ parsimonie simile. ñ na¬
tura s fauacissima spetie. Item dissimilitudine
manifesta. contraria ẽ in iustitia iustitie. Solec
aut̃ quasi imitari iusticiã. iudicandilibido. s
uitiũ est. Ignaura fortitudini ꝑspicuie contra¬
tia ẽ: quritia uͥ distat natura. nature fallit simi¬
utudine. Constantia pars quedã uirtutis ẽ: ab
hac inconstantia longe abhorret: & indubie cõ¬
tra sistit. Ptinatia uͦ constantia dici affectat. &e nõ
eadẽ cõmemorare necesse ẽ. sit exẽpli gr̃a ponamꝰ

Expanded text:
in bono ponit. unde est: astuti ut serpentes, et ilin bono ponit. unde est: astuti ut serpentes, et illud: ut det innocentibus astutiam. quamquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: neque illi tamen ad cauendum deerant; astutiam ponens in bono, sed apud illos rarissimum, apud nostros frequentissimum est. e; ea uero, quae tenacitas etiam uulgo dici solet, uitium est quidem, tamen parsimoniae simile non natura sed fallacissima specie. item dissimilitudine manifesta contraria est iniustitia iustitiae; solet autem quasi imitari iustitiam uindicandi libido, sed uitium est. ignauia fortitudini perspicue contraria est, duritia uero distat natura, fallit similitudine. constantia pars quaedam uirtutis est; ab hac inconstantia, longe abhorret et indubie contrasistit, pertinacia uero constantia dici affectat et non eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus
Abbreviated transcription (Latin):
s aliqua harũ defuerit: prudentia ñ erit. Por¬
ro sic prudentia tunc erit. si et fortis. & iusta.
et temꝑans sit: profecto ubi fuerit sccũ habet
ceteras. Sic et fortitudo. imprudens ẽe ñ pot̾.
uel intẽꝑans. uel iniusta. Sic temꝑantia. neces¬
seẽ ut prudens. fortis. et iusta sit. Sic iusticia
n est: siñsit prudens fortis temꝑans. Ita ubiue¬
ra ẽ aliqua earũ. & alie similiter sunt. Ubi aũt
alie de st̃. uera uia ñ est: cciã si aliquo mͦ si milis
ẽe uiddeatur. St̃ em̃ ut scitis. quiedã uitia uitu¬
tib aꝑta discretione contraria: ut imprudẽtia
prudentie. Sunt aut̃ quedã. tantũ quia uitia
sunt. ico contraria: quedã tamen spetie fallac
similia: ut ei prudentie. ñ imprudentia. s astu¬
tia. Hunc eñ eam dico astutiam. que usitatiꝰ in
malitiosis intelligi. et uocari solet: ñ sicut loqͥ
nr̃a scriptura consueuit. que sepe astutiam

Expanded text:
si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porsi aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro, si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et tempeians sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita, ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt. ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uideatur. sunt enim, ut scis, quaedam uitia uirtutibus aperta discretione contraria, ut imprudentia prudentiae; sunt autem quaedam tantum quia uitia sunt ideo contraria, quadam tamen specie fallaci similia, ut eidem prudentiae non imprudentia, sed astutia. nunc enim eandem dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intellegi et uocari solet, et non sicut loqui nostra scriptura consueuit, quae saepe astutiam
Abbreviated transcription (Latin):
rias e̾e dixerant. Hoc aut̃ deparilitate peccato¬
rũ. stoici soliausi sunt disputare. contra omnẽ
sensũ generis humani: quã eorũ uanitatẽ in
iouiniano illo. qui inhac sententia stoicus erit.
inaucupandis aut̃. et defensandis uoluptati¬
hus epieureus: de scripturis scĩs dilucidissi¬
me conuicisti. Inqua tua suauissima. & p̃cla¬
rissima disputatione. satis euident̃ apparuit :¬
ñ placuisse auctorib nr̃ĩs. uel ipsi potiꝰ que per
eos socuta ẽ ueritati. om̃ia paria ẽe peccata.
Quomͦ aũt fieri possit. ut etiã si hoc de uirͣtibus
uerũ est. ñ tamen ido cogamur fateri. equalita¬
tem om̃iũ peccatorũ: quantũ possũ adiuante
año aꝑire conabor. Qd si effecero approbabis. ubi
cause defuero tu supplebis. Certe hinc ꝑsuadẽt.
qui unam uirtutẽ habuerit. habere om̃s. et õs
deeẽ cui una defuerit: qd una prudentia. nec
ignau a. nec imusta. nec intẽꝑans potest ẽe. Nã

Expanded text:
rias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani; quam eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia paria esse peccata. quomodo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam
Abbreviated transcription (Latin):
occidas mechaberis aut̃. factus es transgressor ie¬
gis ꝓpt̃ ulud qd̾ dixetat. redarguti alege quasi
transgressores. Que cũ ita sinconsequens uide¬
tur. nisi alio mͦ intelligendũ oftendatur. ut
qui dixerit. diuiti sede hic. et pauꝑi sta illic.
blasphemus & adulter. et homicida. & ne quod
longũ est cuncta cõmemorẽ. reus om̃iũ crimi¬
nĩ indicandtis est. Offendat quippe intino. fac¬
tus est om̃iũ reus. At eñ qui unam uirtutẽ ha
bet om̃s habetꝰ Et qui unam non habet. nuliã
hit̃. Hoc si uerũ est consirmat᷑ ista sententia. 
ego eam er poni uolo. non confirmari.que ꝑse
ipsam aptid nos om̃b phuosophorũ auctorita¬
tib sit firmior. Et ullud quidẽ deuirtutib et
uitiis si ueracit̃ ar̃: ñ est consequens. ut ꝓpt hoc
hoc om̃ia peccata sint paria. Ham illud de inse¬
parabilitate uitutũ. & si forsita fallor. tam̃ si ue¬
rũ memini qd̾ uix memiini. dm̃ib philosophis
placuit. qui eascdẽ uirtutes agende uite necessa¬

Expanded text:
sgressor legis propter illud, quod dixerat: Redarguti a lege quasi transgressores. quae cum ita sint, consequens uidetur, nisi alio modo intellegendum ostendatur. ut, qui dixerit diuiti: Sede hic et pauperi: Sta illic blasphemus et adulter et homicida et, ne, quod longum est, cuncta commemorem, reus omnium criminum iudicandus sit; offendens quippe in uno factus esbet, omnes habet, et qui unam non habet, nullam habet; hoc si verum est, confirmatur ista sententia. Sed ego eam exponi volo, non confirmari, qui est per ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini, omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessa
Abbreviated transcription (Latin):
est incis. quantũ ad rem ipsã attinet. nam qua¬
li eloqto explicata sint. ñ nimis curo. Siquid
gͦ ineis est. qd̃ eruditionẽ offendat tuam: queso
ut rescribendo ammoneas. et me corrigere ñ ga¬
ueris. Infelix est enĩ.: qui ñ tantos etiã scõs. tu¬
orũ studiorũ labores. et digne honorat. &e dde
his dño deo nr̃o cuitis munere talis es grãs ag̃.
Unde cũ libentius debeam. aquolibet discere.
qd̾ inutilit̾ ignoro. quiã ꝓpitiꝰ quoslibet doce
quod scio quanto iustius abste. hoc caritatis
debitũ flagito. cuius doctaina. innomine et
ad iutorio dñi. tantũ inlatina lingua eccłiasti¬
ce littere ad iute st̃. quantũ nũquã antea po¬
tuerunt: Maxime tamen istam sententiã. qui¬
cũq totam legẽ seruauerit. offendat aut̃ inu¬
no. factus ẽ om̃iũ reus: siquo alio mͦ expomi
melius posse nouit dilectio tua: ꝑ dñm obsecro
ut id nobiscũ cõmunicare digneris.

Expanded text:
est in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam, quaest in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam, quali eloquio explicata sint, non nimis curo —, si quid ergo est in eis, quod eruditionem offendat tuam, quaeso, ut rescribendo admoneas et me corrigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum libentius debeam a quolibet discere, quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere, quod scio, quanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! maxime tamen, istam sententiam: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, si quo alio modo melius exponi posse nouit dilectio tua, per dominum obsecro, uti nobiscum communicare digneris.
Abbreviated transcription (Latin):
głabitur mundũ sec̾e̾ a peccato: Que gͥ spesc̃.
nisi suꝑ exaltet miscłiam uiditio: S erga a¬
los. qui miscłiã fecerunt. ueracit̾ dicendo. di¬
mitte nobis. sicut & nos dimittimꝰ: et sine mur¬
muratione dando. hylarẽ eñi datorẽ diligit as.
Deniq sc̃s iacob. iam existo loco. de miscdĩe oꝑi¬
bus loquit᷑. ut quos uehement̾ illa sententia
tenuerat. consoletur. cũ ammonet. quomͦ etrã
peccata cotidiana. si ne quib ñhic uiuit᷑. coti¬
dianis remediis expient᷑. ne homo qui cũ in
uno offenderit. fit om̃iũ reus. inmultis offen¬
dendo. quia inmultis offenduntis om̃s. magno
aggere reatus sui minuatĩ collecto ad tribunai
tanti uidicis ꝑueniat. & eam quã ñ fecit mise¬
ricordiam. ñ inueniat. s potius dimitiendo atq
dando. mereat᷑ sibi dimitti. debita. reodiq pro¬
missa. Multa dixi. quib tibi tediũ fortasses infer¬
rem: qui hec. que tamen approbas. ñ expectas
discere. qd̾ ea docere consuesti. Siquid autem

Expanded text:
 esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos, qui misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex isto loco de misericordiae operibus loquitur. ut, quos uehementer illa sententia terruepeccata quotidiana, sine quibus hic non vivitur, quotidianis remediis expientur. Ne homo, qui, cum in uno offenderit, fit et omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes , magnum aggerem reatus sui minuatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat et eam, quam non fecit, misericordiam non inueniat, sed potius dimittendo atque donando mereatur sibi dimitti debita reddique promissa. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen adprobas, non expectas discere, quia ea docere consuesti. si quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
e inditiũ cantabo tibi dñe. slam quisqͥs uelut
niiiũ iustus. uditiũ sine miscdia. quasi seccirꝰ
erpectat. iram iustissimã ꝓuocat. Quã timens
ile dicit. Ne intres intuitiũ cũ seruo tuo. yn¬
de dr̃ popło contumaci. Sitid uustis mecũ udi¬
cio contendete: Cũ cñi rex iustus saiccit inchto¬

Expanded text:
et iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut et iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus exspectat, iram iustissimam prouocat. quam timens ille dicit: ne intres in iudicio cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci: quid uultis mecum iudicio contendere? cum
Abbreviated transcription (Latin):
gem ꝑficitis. regase scdm scripturã. diliges ꝓxi¬
mũ tuum sicut te ipsum: bene facitis. Si autẽ
ꝑsonas accipitis: peccatũ oꝑamini. redarguti
a lege. tanquã transgressores. Et post illam sentẽ¬
tiam. ad intelligendũ difficillimã de qua satis
dixi. qd̃ dicendũ putaui: eandẽ legẽ uberta¬
tis cõmemorans. sic loquimini inquit. et sic fa¬
cite: sicut ꝑ legem libertatis. incipientes iudica¬
ri. & qm̃ quid paulo ante dixerit. nouit. qm̃ in
multis offendimus om̃s: suggerit dñicã tanquã
cotidianã cotidianis. et si leuiorib tamen uul
tite inqͥt & dimittet᷑ uobis: date &e dabit᷑ uobis.
Suꝑ exaltat aut̃ miscdiam uiditio: ñ dictũ est
iuncit miscdia uiditiũ. Non em̃ ad u̾sa iuditio.¬
tatur eis quia dimiserunt: decur eis quia dede¬
tunt. Inest quippe deo. et miscadia iuicanti:
et uiditiũ misctanti. Propt̃ qd ei dicit᷑. Miscdĩã

Expanded text:
gem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proxigem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Et post paucos uetiam ad intellegendum difficillimam, de qua satis dixi quod dicendum putaui, eandem legem libertatis commemorans: sic, inquit, loquimini et sic facite, sicut per legem libertatis incipientes iudicari. et quoniam quid paulo ante dixerit nouit: quoniam in multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus, tamen uulntite, inquit, et dimittetur uobis; date, et dabitur uobis. superexsultat autem misericordia iudicio. non dictum est: uincit misericordia iudicium; non etatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. Inest quippe Deo et misericordia judicanti, et judicium miseranti, propter quod ei dicitur, « Misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ offendimꝰ onis. Omnes eñi ostendimus. halis
grauius alius leuius. Quanto quisq magis minus¬
tie peccauctit. tanto in peccato cõmitiendo maior:
quanto indiligendo deo &e ꝓximo minor. Et rur¬
sus. tanto minor inpeccati ꝑpetratione. quanto
maior indei & preximi dilectione. tanto utiq
plenior iniquitatis. quanto inamor caritatis.
Et tunc ꝑfecti sumus incaritate: quando nich̃
restat ex infirmitate. Nec sane quantũ arbitror.
am sedendi. ac standi. ad honores eccłiasticos re¬
feramus. Quis enĩ ferat. eligi diuitẽ ad sed̃e hono¬
ris ecdie: contẽpto pauꝑe instructiore atq sanc¬
tiore. Si aut de cotidianis consensib loquitur.
qui ñ hic peccat: Si tamen peccat. nisi cũ apd̾
se ipsũ intus ita uidicat. ut ei tanto melior quã¬
to ditior illi uideatur.: Hoc enĩ uidet᷑ significas
se. Nonne iudicatis apud uos metipsos. et facti
estis uidices cogitationũ iniquarũ: Lex itaq

Expanded text:
enim offendimus omnes; offendimus enim, sed alius enim offendimus omnes; offendimus enim, sed alius grauius alius leuius, quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis quanto inanior caritatis et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, am sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad \' sedem honoris ecclesiae contempto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat, ut ei tanto melior quanto ditior illo uideatur? hoc enim uidetur significasse dicendo: Nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudi
Abbreviated transcription (Latin):
latur: in eo qd̾ diligis ꝓꝑximũ tuũ tanquã te
ipsũ. dilectio preximi malũ ñ oꝑat᷑. plenitudo
aut̃ legis est caritas. Nemo aũt ailigit preximũ
nisi diligens d̃m: ut hoc quantũ pot̾ preximo
impendat quc̃ diligit tanquã se ipsũ: ut illedili¬
gat dm̃. Quẽ si ipse ñ diligit: nec se nec ꝓximũ
ailigit. Ac ꝑhoc qui totam legem scruauerit. si
inuino offenderit. fit om̃tũ reus: quia contraca¬
ritatẽ facit. unde tota lex pendet. Reus itaq
fit om̃iũ: faciendo contra eam. inqua pendent
omia. Curgͦ ñ dicant᷑ paria peccata: Anforte ꝙ
magis facit contra caritatẽ qui grauiꝰ. peccat. mi¬
nis qui leurus: Et hoc ipso ammittit: qd̾ fit
plurib peccans. magis reus. leuius aut̃ uel in
pautiorib peccans minus reus. tanto maiore
scilicet reatu. quanto amplius. tanto minore.
quanto minus peccauerit: tamen etiã si in uno
offenderit itus om̃iũ: quia contra eam fecit. in
qua pendent omnia. Que si uera st̃: eomͦ et illud

Expanded text:
 diliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur; plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc quantum potest proximo impendat, quem diligit tamquam se ipsum, ut et ille diligat deum; quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit. ac per hoc qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam in qua pendent omnia. cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem qui grauius peccat, minus qui leuius, et hoc ipso admittit magis et pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus: tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit; tamen etiam si in uno offenderit erit reus omnium, quia contra eam facit in qua pendent omnia. quae si uera sunt, eo modo et illud
Abbreviated transcription (Latin):
tari:s mente intelligi uitaq sentiri. Neq hec
proinde loquor. ut te que tibi nota st̃ doceam.
s ut aꝑiam qd̾ firmissi me de anima tencamꝰ. ne
me quisquã. cũ ad ea uenero que bequiro: nichil de
antma. uel scientia. uel fide denere at bitret᷑. Certus
etiam sum animã. nulla di culpa. nulia di necessi¬
tate. uel sua. s proptia uoluntate inpeccatũ ẽt col¬
lapsam: nec libetari posse de corpore mortis hutus.
uel sue uoluntatis uirtute. tanquã sibi ad hoc suf¬
ficiente. uel ipsius corporis morte. s gr̃ã cdłĩ ꝑiłim
nere humano. cui ñ sit necessarius ad liberationẽ.
mediator dei &e hominũ homo xp̃c iħc. Quecũq¬

Expanded text:
tari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec tari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis morte, sed gratia dei per Ienere humano, cui non sit necessarius ad liberationem mediator dei et hominum, homo Christus Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ ñ lateret. Proinde & inom̃ib simul. et in
aingłis particulis corporis sui. tota simui ẽe ñ poᷤ¬
set: si ꝑuias ita diffunderetur. ut uidemꝰ corpo
ra diffrisa ꝑ spatia locorũ. minorib suis partibus
minora occupare. & ampliorib ampliora. Quia ꝓpt̃
sianima corpis ẽe dicenda ẽ: ñ est certe corpus qtale
terrenũ est. nequale humidũ. aut acreũ. aut ehe¬
reũ. Om̃ia quippe talia. maiora st̃ in maiorib lo¬
cis. et minora inminorib: t nichil eorũ inaliq̃
sui parte totũ ad ẽ. s ut sunt partes locorĩ. ta
occupant᷑ partib corporũ. Unde intelligit᷑ aĩa.
siue corpus. siue in corporea dicenda sit. propriã
quandam habere naturã. om̃ib his mundane
molis elementis. excellentiore substantia creatã :
que ueracit̾ ñ possit inaliqua fantasia. corpora¬
liũ imaginũ. quas ꝑ carnis sensus ꝑcipimus cogi¬

Expanded text:
pariter non lateret. Proinde et in omnibus simul et in pariter non lateret. Proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunra diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
anima. ꝑtotũ quippe corpus qd̾ animat. ñ locali dif¬
fusione. s quadã uitali intentione porrigit᷑. Nam
ꝑ om̃s eius particulas tota simul ad ẽ nec minor
inminorib s &e inmaiorib maior: alicubi inten¬
sius. alictibi remissiꝰ. et in om̃ib tota. & insinglui
tota ẽ. Heq eñi alit̃. qd̾ incorpore etiam ñ toto sen¬
tit. tñ tota sentit. Nã cũ exigno puncto incarne ui
ta aliqͥd tangit᷑ quãitis locꝰ ilie ñ solũ totiꝰ corporis
ñ sit. s uix in corpore uideat̃. animã cam̃ totã
ñ latet. Heq id qd̾ sentitur ꝑ corporis cuncta dis¬
cuerit: s ibi tantũ sentit᷑ ubi fit. Unde gͦ ad tota
mex ꝑuenit. qd̾ ñ intoto fit. nisiq et ibi dota ess.
ubi fit. Nec ut tota ibi sit: cetera deserit. Uiuunt
enĩ et uia. ea presente: ubi nichil tale factũ ẽ. Qd
si fieret. &e utriq simul fieret: simul utrĩq totam

Expanded text:
anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali difanima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tva aliquid tangitur, quamvis locus ille non solum totius corporis non sit, sed vix in corpore videatur, animam tamen totam non latet. Neque id quod sentitur per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fiat. Unde ergo ad totam mox pervenit quod non in toto fit, nisi quia et ibi est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit? Vivunt enim et illa ea praesente, ut nichil tale factum est. Quod si fieret, et utrumque simul fieret, simul utrumque totam
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. Dm̃ aut̃. nefas ẽ. nisi uere sũmeq in cõmu¬
tabilẽ credere. Nonẽ gͥ anima parsciei. Incorpore.¬
am quoq ẽẽ animã & si difficile tardiorib ꝑ suade¬
ri potest. mͥ tam̃ fateor ẽe̾ ꝑsuasũ. S ne uerbi contro¬
uersiam. uel suꝑ fluo faciam. uel metito patiar: qm̃
cũ dde re constat. ñ est opus certare de nomine. Si cor¬
pus ẽ om̃is substantia. uel ẽẽntia. uel siqͥd aꝑtiꝰ nuncu¬
patur id qd̃ aliquomͦ est inseipso. corpus c̃ anima. ltẽ
sicam solam incorpoream. placet appeliare naturã
que sũme in cõmutabilis. et ubiq tota ẽ. corpus est
anima: qm̃ tale aliqͥd ipsa ñ est. Porro sicorpus ñ ẽ.
nisi qd̾ ꝑ loci spatiũ. aliqua longitudine. latitu¬
dine. altitudine. ita sistitur. uel mouet᷑. ut maiore
si parte maiorẽ locũ occupet. & bręuiore breui¬
orẽ. minusq sit inparte quã in toto: ñ est corpus

Expanded text:
lis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommulis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptibilis cẽt. Qd̾ si c̾et̾. nec deficeret indete¬
riuis. nec proficeret inmelius. nec aliqͥd insemet
ipsa. uel inciꝑet habcre. qd̾ ñ habebat. quantũ ad
ipsius eius asfectiones ꝑtinet. Quã uͦ alit̾ se habe¬
at. ñ opus est. ertrinsecus testimonio: quisqͥs se iꝑ¬
sum ad uertit agnoscit. Frustra auĩ dr̃ abeis. qui
animã dei partẽ ẽẽ uolunt. hanc eius labẽ. ac
turpitudinẽ quã uidemꝰ. in nequissimis homi¬
nib. hanc deniq infirmitatẽ & egritudinẽ quã
excorpore. Quid int̾ est unde egrotet: Que si ẽet in¬
tare ñ posset. Nam qd̾ uere in cõmutabile. & in¬
corruptibile est: nulliꝰ rei accessu cõmutari uel
corrũpi pot̃. Auoquin. ñ achillca tantũ. sicut fa¬
bule suerunt s omnis caro eet inuulnerabilis: si
nulius ei casus accidisset. Non ẽ itaq natuta in¬
cõmutabilis. que aliquomͦ. aliqua causa mutabi

Expanded text:
incorruptibilis esset quod si esset, nec deficeret in deteincorruptibilis esset quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel deius ipsius affectiones pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset intare non posset? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest; alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ad te mitterẽ. nec mͥ facile occurrebat idoneus. et
fide agendi. et a lacritate obediendi & erercitatio¬
ne peregn andUbi gͦ istũ iuuenẽ exꝑtus sũ. eũ
ipsũ ẽt qualẽ adño petebam. dubitare ñ potui.
Accipe gͣ que m̃ peto aꝑite ac disserere ñ graueris.
Questio de anima iultos mouet. inquib & me ẽẽ
confiteor. Ham qd dcanima si xmissime teneam ñ
tacebo: de inde subiungam qͥd michi adhuc expe¬
aiti uelim. Anima hominis immortalis ẽ scđm
quendam modũ suũ: ñ enĩ om̃i mͦ sicut as: Acquo
dictũ est. quia solus habeat immortalitatẽ. Namde
ai̾e mortib scã scͥptura multa cõmemorat. unde itid
t̃ Sine mortuos. sepelite mortuos suos. S qd̾ iamori¬
tur alienata a uita dei. ut tam̃ in natura sua uiu̾e
ñ om̃ino desistat. ita exaliqua causa inuenitur.
ut etiã immortalis non sine ratione dicat᷑ ñ est par̾
di anima. Si enĩ hoc cͥct. om̃i mͦ incõmutabilis atꝙ

Expanded text:
ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hoquemdam motum suum, non tamen omni modo sicut Deus, de quo dictum est, quia solus habeat immortalitatem . Nam de animae mortibus sacra Scriptura multa commeest: Sine mortuos sepelire mortuos suos. sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque
Abbreviated transcription (Latin):
honore cõpresbit̾ nr̃ horosius. iugi ingenio. para¬
tus eloquio. flagrans studio: utile uas indomo do¬
mini ẽe desiderans. ad refeuendas falsas. ꝑnitiosã q
doctrinas. que animas hispanorũ. multo in¬
feltius quã corpora barbaricus gladiꝰ trucida¬
runt. Nam inde ad nos usq. ab occeani littore
proꝑauit. fama excitus. qd̾ ame possit. dehis que
seire uellet quicqͥd uellet aucure. Neq nullũ ce¬
pit ad uentus sui fructũ. pͥmo ne deme multũ
tame crederet. deinde docui hominẽ. qd potui.
qd aut ñ potui. unde discere posset amionui:
atq ut adte iret hortatus sũ. Qua inre consilium.
uel preceptũ meũ cũ libent̾. et obedient accipet:
rogaui eũ ut abste ueniens ꝑnos ad ꝓpria remea¬
ret. Quã cius pollicitationẽ tenens: occasionẽ m̃
eredidi. a dño ẽẽ concessam. qua tibi scriberem
de his que ꝑte scure cupi o. Querebam enĩ quẽ

Expanded text:
honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, parahonore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius, trucidarunt. nam inde ad nos usque ab oceani littore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem
Abbreviated transcription (Latin):
eum nrm qui nos uocauit
insuũ regnũ. et głam. et
rogaui. & rogo: ut hoc qd̾
ad te scribo sc̃e fr̃ hieroni¬
me. consulens te dehis que
nescio. fructuosũ nobis¬
ẽe uelit. Quã quã eñĩ te
multo. quã ego sũ etate maiorẽ. tamen etiã ipse
iam senex consulo. S addiscendũ qd̾ opuis est. nul¬
la michi etas sera uideri potest: quia et si senes. ma¬
gis decet docere quã discere: magis tam̃ discere. ꝙͣ
quiꝰ doceant ignorare. Nichil equidẽ molestius
fero. in om̃ib angustiis meis. quas patior indiffi¬
cillimis questionib. quã intam longinqua tue
caritatis absentia. ut uix possim meas dare. uel
reciꝑe litteras tuas. ꝑ int̾ualla ñ dierũ ñ mensi¬
ũ. s aliquot annorũ. cũ si fieri posset cotidie
presentem te habere uellẽ: cũ quo loquerer qͥc¬
quid uellem. N ido tamen ñ debui facere. qd̃
potui . si ñ potui totũ qd̾ uolui. Ecce uenit adme
religiosus uiuenis. catholica pace fr̃. etate filius.

Expanded text:
eum nostrum, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ciat intimabo: et cũ ipsũ ac terciolibro locũ
sesectũ his litt̾is inseram. Nlam ita se habet.
Decruciatib aut̃ corporis. quib affliguntur
paruuli. quorũ etate nulla peccata st̃. si anime.
quib animant᷑ ñ priusquã ipsi homines esse
cepert̃. maior querela. &e quasi misericors depro¬
mi solet. cũ dicit᷑. Quid mali fecert̃. ut ista pate¬
rentur: quasi possit ẽẽ in nocentie meritũ: an¬
tequã quisq nocere aliqͥd possit. Cũ aut̃ aliqͥd¬
boni. oꝑatur ds. inemendatione maiorũ. cum
paruulorũ suorũ. qui eis cari st̃ dolorib ac mor¬
tib fiagellantur: cur ista ñ fiant. quando cũ tͣn¬
sierint. pro nonfactis erunt. in quib facta st̃:
Dropt̃ qd̾ aut̃ facta sunt. aut meliores erunt si
temporalib in cõmodis emendati. rectiꝰ elegett̃
uuere. aut ercusationẽ infututi iudicii sup¬
plicio ñ habebunt: si uite huius languorib ade¬

Expanded text:
ciat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum ciat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: de cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad ae
Abbreviated transcription (Latin):
uero tante fatuitatis sunt: ut ñ multũ apeco¬
rib differant: quos moriones uulgo uocant.
Respondet᷑ fortasse. corpora hoc faciunt. S nũqͥd
sca̾m hanc sententiã. quã defendi uoluetiumtis.
anma sibi corpus elegit & ineligendo cũ falle¬
ret᷑ errauit: Aut cũ incorpꝰ cogeret᷑ intrare ne¬
cessitate nascendi. alia corpora preoccupantib
animarũ turbis. ipsa aliud non inuenit. et
sicut inspectaculo aliquo locũ ita carnẽ non
quã uoluit. s quã ualuit occupauit: Nũqͥd
hec ce talia uel dicere possumus. uel sentire de¬
bemus: Docegͥ quid sentire. qͥd dicere debea¬
mus: ut constet nobis ratio nouarũ animarũ.
singulis corporib. sigulatimq factarũ. Ego qͥ¬
de ñ de ingeniis. s saltẽ de penis paruuloꝵ.
quas in hac uita patiunt᷑. dixi aliqͥd inlibris
illis. de libero arbitrio: qd̾ quale sit. et cut mͥm
ista. quã habemus inmanib questione. ñ suffi¬

Expanded text:
uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecouero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: \'corpora hoc faciunt\'. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo, cum falleretur, errauit ? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non suffi
Abbreviated transcription (Latin):
concessos ẽe demonib hoc &e de homine recte
possumus dicere : Animal ẽ enĩ: s rationale
& si mortale: anma c̃ rationalis insilis menbris:
modo dementis est. Tantorũ gͦ malorũ auic it̃
in paruulis. causa iusta dicat᷑. Nempe cũ maio¬
res ista patiuntur. solemus dicere. aut sicut ĩ
iob merita examinari. aut sicut in herode pec¬
cata priniri. & de quibdã exemplis quȩ ds ma¬
nfesta ẽe uoluit. alia que obscura st̃. hominũ
comecture concedit᷑. s hoc im maiorib: de par¬
uulis aut̃ qͥd respondeamus edissere: si penis tan¬
tis. nulla in eis sunt punienda peccata. Nã utiq¬
est nulia. inillis etatib examinanda iustitia.
De ingemorũ aũt diuersitate quid dicã : Que
quidẽ in paruulis latet. s abipsis exordiis natu¬
ralib dictũ apparet in grandib: quorũ ñ nul
u tardi et obliu̾osi sunt: ut ne prima quidem
aiscere litterarũ. elementi potuerint. Quidã

Expanded text:
concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, ino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
angustiis. nequid respondeam ꝓrsus inue¬
nio.Non solũ eas penas dico. quas habet post
hanc uitã illa damnatio. quo necesse ẽ tralran¬
tur. side corpore exierunt. sine. xpĩane gr̃e sacͣ¬
mento : s eas ipsas. que inhac uita. dolentibus
nobis. uersant᷑ ante oculos: quas enumerare
siuelim. prius tempus quã erempla desiciũt.
Languescunt egritudinib:. torquentur color¬
b. fame &e siti cruciant᷑. debilitant᷑ menbris pri¬
uantur sensib: uerantur ab immundis sp̃itib.
Demonstrandũ est utiq. quomͦ ista sine ulia
sua mala causa. iuste patiant᷑. Nonenĩ dicifas
c̃. aut ista ignorante deo fieri: aut eũ non posse
resistere facientib: aut iuste ista uei faccreuei
ꝑ mittere. Nunqͥd nansicut animalia irratio¬
nabilia. recte dicimtis inusus darinaturis
excellentiorib. & si uitiosis. sicut aꝑtissime in
euãgłio uidemus porços. adusũ desideratum

Expanded text:
angustiis nec, quid respondeam, prorsus inueangustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quo modo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante. deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus > etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum
Abbreviated transcription (Latin):
suo semina confouere. quia sator ĩmunda
ea proiecerit manu. elegantissima similitu¬
do est: quã et ante quã legerẽ. nullas mͥ ob¬
iectio ista. deadult̾inis fetib inhac questiõe
faciebas angustias. generalit̾ intuenti. multa
bona dm̃ facere. etiam de nr̃is malis. nr̃isq
peccatis. Animalis cuiuscũq creatio. si habe¬
at piũ. prudentẽq consid̾atorẽ. ineffa bilem
laudẽ creatori excitat: quantomagis creatio
ñ cuius libet animalis s hominis. Si aũt cau¬
sa creandi querit᷑: nulla citiꝰ et melitis respon¬
det᷑: nisi quia omnis creatura dei bonaẽ. Et qͥd
dignius. quã ut bona faciat bonus as. que ne¬
mo potest facere nisi ds: Hec et alia que pos¬
sum. sicut possũ. dico adu̾sus cos. quihanc opi¬
nionẽ qua credunt᷑ anime. sicut ilia una sin¬
gulis fieri. labe factare conant᷑.S cũ ad penas
uentũ est paruulorũ: magnis mͥ crede coartor

Expanded text:
suo semina confouere, quia sator inmunda suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia. omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor