comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
afferens undã. Verũ si moctaui
diei circucisione baptisma qđ
inminis teriũ dm̃cȩ resurrecti¬
ons a peccatoꝵ nos morte redemit
intellegis: in inductione in tẽplũ
& oblatione hostiȩ purificantis.
figurat᷑u cognoseis fideles quosq
debaptisterio ad altare sc̃m
in gredi. ac dñiei corporis et
sanguinis uictima singulari
debere consecrari: uino quidẽ
de aqua facto & quidem mera-¬
cissimo donatus es. Porro si cir¬¬
cucisionis diem ad generalem
humani generis resurrectione
quando mortalis ꝓpago cessabit.
nortalitas tota in mortalitate
mutaibit᷑ interprȩtaris. & cir-¬
cucisos induei intẽplũ cũ hostus
intellexeris quando post resur¬
rectionẽ uniuersali expleto iudie
scĩ ĩa incorruptibiles facti. ad
contẽplandã ꝑpetuo speciem
diuirȩ maiestatis cũ bonoꝵ operi
muneribus intrabunt : mirandus
ꝓfecto uim̃ de aqua fieri indebis
Cuius conditori recte ꝓtesteris &
dicas. Et poculũ tuũ in ebrians

Expanded text:
afferens undam. Verum si in octavi afferens undam. Verum si in octavi diei circumcisione baptisma, quod in mysterium Dominicae resurrectionis a peccatorum nos morte redemit, intelligens, in inductione in templum et oblatione hostiae purificantis figuratum cognoscis, fideles quosque de baptisterio ad altare sanctum ingredi, ac Dominici corporis et sanguinis victima singulari debere consecrari, vino quidem de aqua facto, et quidem meracissimo donatus es. Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, et mortalitas tota in immortalitatem mutabitur, interpretaris: et circumcisos induci in templum cum hostiis intellexeris, quando post resurrectionem universali expleto judicio sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis cum bonorum operum muneribus intrabunt: mirandum profecto, vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris et dicas: Et poculum tuum inebrians
Abbreviated transcription (Latin):
dona largiunt᷑. uidelicet ꝓpt̃
decalogũ & septi form̃ẽ eiusdẽ
sp̃s gr̃am uideritq hoc cotidie
fieri. alnsnimiru adiabolo de
eccła peccando raptis. aliis gr̃a
penitendo reconciliatis: uinũ
de aqua factũ habet qr ad se
ꝑtinere quȩ scripta st̃ intellegens
magno mox compunetionis
ardore quasi musto in calescers.
quicquid sibi peccati captiuantes
inchoante scđiȩtate dñs in carne
Apparens octaua die natiuitatis
iuxta legẽ circ̃ueisus ẽ. trice¬
sima & tertia pofthȩe ad tẽplũ
delatus. & legalia ꝓec sunt
munera oblata. Hȩc intuentes
ad littera aꝑte discim quanta
nob̵ diligentia sunt euangelicȩ
fidei subeundamysteria. quando
ipse benedietionẽ gr̃ȩ afferens
qui lege litterȩ dedit. ue terũ
primo cȩrimoniarũ ritu conse¬
crari quicuneta diuinitꝰ conse.¬
crat. & sic noua grãe saeramenta
suscipere simul & tradere curauit.
Ecce bydria sexta ad abluenda
peccati contagia. ad potanda uitȩ
gaudia: mundiorem cȩteris

Expanded text:
dona largiuntur, videlicet propter decalogum et septiformem ejusdem Spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, aliis nimirum a diabolo de Ecclesia peccando raptis, aliis gratipoenitendo reconciliatis, vinum de aqua factum habet; quia ad se pertinere quae scripta sunt intelligens, magno mox compunctionis ardore, quasi musto incalescens, quidquid sibi peccati captivantis inchoante saeculi aetate Dominus in carne apparens octava die nativitatis juxta legem circumcisus est, tricesima et tertia post haec ad templum delatus, et lmunera oblata. Haec intuentes ad litteram, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt evangelicae fidei subeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litterae dedit, veterum primo caeremoniarum ritu consecrari, quo cuncta divinitus consecrat, et sic nova gratiae sacramenta suscipere simul et tradere curavit. Ecce hydria sexta ad abluenda peccati contagia, ad potanda vitae gaudia mundiorem caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
uel tactu corporis sui. ł transsas
sc̃ificat. uiuificat & in lustrat
Aquasem̃ conseerat dũ baptiat
Terrã sc̃ĩficat: dũ sepelit᷑. More
suscitat : dũ resurgit. Cȩlertũ
glorificat dũ ascendit usgͥ ũ

Expanded text:
el tactu corporis sui, vel transitu sanctificat, vivificat et illustrat; aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia g
Abbreviated transcription (Latin):
descendentẽ & manentẽ suꝑ eum :
hic est qui baptizat in sp̃u sc̃o.
ipse aqua aliquos discipłoꝵ suoꝵ
primus baptizauerit. ꝑ quos ad
ceteros fideles baptismi riuus
ꝓflueret: eosdem etiã sp̃u bapti.¬
eius inuocato nomine ipsius aqua
baptizent electos & chrismate
sco ꝑunguant eosdẽ mchilominus
ipse sp̃u sco baptizat: quia nemo
prȩter ipsũ peccatoꝵ nexus soluere.
aut sp̃sscĩ ualet dona tribuere.
Vnde cuangłista iohannes cũ dixisset
dudierunt phari sẽi quia ibc
plures discipłos facit & bapti tat
quã iohannes: protinus adiunxit.
qũaqua iħe non baptizaret. sed
bapti:are intellegendus est qui
peccata dimittit Baptirat quoc¬

Expanded text:
descendentem, et manentem super eum, descendentem, et manentem super eum, hic est, qui baptizat in Spiritu sancto. ipse aqua aliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles baptismi rivus proflueret, eosdem etiam Spiritu baptiejus, invocato nomine ipsius, aqua baptizent electos, et chrismate sancto perungant, eosdem nihilominus ipse Spiritu sancto baptizat, quia nemo praeter ipsum peccatorum nexus solvere, et Spiritus sancti valet dona tribuere.ista Joannes cum dixisset: Audierunt pharisaei quia Jesus plures discipulos facit et baptizat quam Joannes, protinus adjunxit:  quanquam Jesus non baptizaret, sed baptizare intelligendus est qui peccata dimittit. Baptizat quo
Abbreviated transcription (Latin):
deillo inbonitate. & insimplici.¬
tate cordis quȩrunt illũ : quoꝵ
un amm̃a pietat̃e ac mansuetu¬
diñe spiritali gratia donatam
añs ipselaudans loquit᷑ Vna est
coluba mea una est matrissuat:
edlecta genetricis suȩ. Matrem
quippe ac genetricem ecclesiae
sp̃s gratiã uocat. qua in spirante
ꝑcepit ut ipsa quoque possit
colũba recte nuncupari. Deniq
hebreo sermone quo scriptura
sc̃ est edita sp̃s genere femimino
ippellat᷑ ꝓpt̃ qđ conuenient᷑
ccelesia una xp̃i coluba & hȩc
matri ac genetrici suȩ electa no¬¬
minatur : quia nimirũ quod in
unitate fidei xp̃i anȩ multis de
gentib: congregat᷑ qđ colũbina
ad inuice pacelȩtat᷑ qđ electionis
sorte debeat᷑. non suo habet merito
sed dono accepit grãe spiritalis.
Et ego inquit nesciebam eum: sub¬
iudis tã sublimiter qua sp̃ũ in
eũ descendente cognoui. Sedqui
misit me baptizarc in aqua: ille
michi dixit. Suꝑ quẽ uideris sp̃m

Expanded text:
de illo in bonitate, et in simplicide illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum. Quorum unanimem pietatem ac mansuetudinem spirituali gratia donatam, Dominus ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa genitrici suae . Matrem quippe ac genitricem Ecclesiae Spiritus gratiam vocat, qua inspirante percepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis tam subtiliter quam Spiritum in eum descendentem, cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui insp̃u sc̃õ bapti ans. ad tollenda
peccata non solũ isrł sed totius
mundi si ei credere uoluerit ido.¬
neus est. Propterea ueni ego in
illi inam prȩparar̃e. qui baptizast
in remissionẽ peccatoꝵ. Et tesd¬
moniũ ꝑhibuit iohannes dicens.
Quia uidispñ. descendentẽ quasi
colubã decelo: &mra sit suꝑ eum
non iliter eiussp̃u se posse repiti
nisistimplices fuerint nsi uera
cũ fratribus habuerint pacers.¬
qua significant oscula colũbaru.
facit : significantes eos qui loquun¬
tur paẽe cũ ꝓximo suo : mala
autẽ sunt in cordibus eorum.
Columbȩ autẽ natura quȩ a lani¬
atu in nocens ẽ : illis in nocentib
aptissime cõngruit. qui pacem
secunt᷑ cũ omnib & scĩmõniam.
solliciti seruare unitatt̃ sp̃s
in uineulo paeis. Atq ideo sp̃s
in colũba descendendo. non suam
tantũ modo uel eius inquẽ des¬
cendit innocentiã simplicitatẽq
designat : sed eoꝵ ȩque ꝗͥ sentiunt

Expanded text:
qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerit, idoneus est. Propterea 476 veni egoilli viam pararem, qui baptizaret in remissionem peccatorum. VEimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. non aliter ejus Spiritu se posse impleri, nisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacm significant oscula columbarum.facit: significantes eos qui loquuntur pacem cum proximo suo, mali autem sunt in cordibus eorum. Columbae autem natura, quae a laniatu innocens est, illis innocentibus aptissime congruit qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis. Atque ideo Spiritus in columba descendendo non suam tantummodo, vel ejus in quem descendit innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sc̃o: a quo se ipsũ ablui de¬
derabat dicens. Ego ate debro
baptizari. & tuue̾nis ad me :
Quomodo ergo dicit & ego nesci¬
ebam eũ. nisi quia eum quem
antea nõuerat. perfectius iam
cũ baptizaretur agnouit: quẽ enĩ¬
mundi saluatorem & iudicem
nouerat. huius potentiã maies¬
tatis altius sp̃u scõ suꝑ eum des¬
cendente cognouit. Neq enim
licet curporaliter son antem
meruisset audire: multu ex
hoc uisu & auditu profecerit
multũ dediuinȩ potestatis exad¬
lentia reuelatis oculis mentis
ut ad comparatioñe intellegentiȩ
qua tunc in lustrari coeperit:
eatenus illũ quantus esset omni.¬
modissibi uideretur ignorasse :
dño diligenter ꝑ hi bens adiungit.
Sedut manifestaretuar misrahel:
ꝓpterea ueni ego in aqua baptias
Qđ est aꝑte dicere. Non ideo ueni
inaqua baptizans. quia peccata
mundi baptizando tollere possin
sedut eũ bapti z ando ac p̃dicando
manifestarem populo israhel

Expanded text:
Spiritu sancto; a quo se ipsum ablui deSpiritu sancto; a quo se ipsum ablui desiderabat, dicens: Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit, et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius, Spiritu sancto super eum descendente, cognovit. Neque enim licet corporaliter sonantem, meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis mentis, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperat, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. QDomino diligenter perhibens adjungit: Sed ut manifestaretur Israel, propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
est inmundo. postme p̃dicare
incipiet mundo qui ante me
factus est. qui me potentia ma¬
iestatis tantu quantum solluci¬
ferũ licet post apparens ante¬
cellit. quia prior mne erat. quia
in principio erat uerbũ & uerbũ
erat apuddm̃ & dserat uerbũ
Cost me uenit uir : tepus humanȩ
natiuitatis quo iohanne posttrio.
est intellege. Qui ante me fictus
est. primatum regiȩ potest
quo etiã angłis presidet iniuore
Quia priorme erat. etirutatõ
diuinȩ maiefratis qui patri est
ȩqualis intellege. Post meuenit
uir qui ante me factus est : quia
prior me erat. Post me uenit
humanitate : qui ideo me p̃cellit
diuinitate. quia prior me erat
diumitate. Et ego nesciebã cum
inquit. Certu est quia sciebat
dñm iohannes. cui testimoniũ
ꝑhibere missus est: quẽ iudic̃e
omnniũ uenturũ prȩdicabat dicen
Cuius uentilabrũ inmanu sua: &
ꝑmundabit areã suã. el quo
sp̃m sc̃m dari debere testabat᷑
ipse uos bapti zabit inquiens

Expanded text:
est in mundo, post me praedicare est in mundo, post me praedicare incipiet mundo qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum quantum sol luciferum, licet post apparens, antecellit, quia prior me erat, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nat, in quo Joanne posteriorem Christum intellige; Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere; quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aresanctum dari debere testabatur, ipse vos baptizabit, inquiens,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. lauatq nos a peccatis nr̃is
cotidie insanguine suo: cũ eiusdẽ
bcate passionis ad altare memoria
replicatur. cu panis & uini creatura
in sacramentu carnis & sanguinis
eius meffibili sp̃s scificatione
transfert᷑: sicq cerpus & sanguis
illius non infidelium manibus
id perniciem ipsorũ funditur
Cocciditur. sed fidelium ore
isostendit : qui semel populũ
&e degrptia seruitute liborinsͦ
in memoriã eiusdem liberati us
ꝑ om̃s annosimmolatione sua
populũ eundẽ sc̃ĩficare solebat.
donec ueniret ipse cui talis
hostia testimoniũ dabat.
Oblatusq patri ꝓnob̾ in hostiã
odoremq suauitatis mysteriũ
suȩ passionis oblato agno in
creaturã panis uiniq transfert᷑:
sacerdos factus in ȩternu scđm
ordiñe melchi sedech. Sequit᷑
Iohannes testimoniũ perhibns
de ch̃o. hc est inquit dequo dixi.
Post me uenit uir qui ante me
factus est : quia prior me erat.
Post me uenit uir: post me natus

Expanded text:
mundi. Lavat itaque nos a peccatis nostris mundi. Lavat itaque nos a peccatis nostris quotidie in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur: sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad perniciem ipsorum funditur et occiditur, sed fidelium ore lis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam ejusdem liberationis, per omnes annos immolatione sua populum eumdem sanctificare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis oblato agno in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Sequitur: Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. ecce qui tollit peccita mundi
Ecce agnus dĩ. ecce in nocens. et
ab om̃ni peccato inmunis. ut pe
qui os quidem de ossibus ãdam
culpȩ. Fece qui tollit peccatum
mundi: ecce qui iustus inter peas¬
tores miti sinter impios. hoc fi
quasi agnus inter lupos apput
etiam peccatores & impios us¬
ficandi habet potestate. Qud¬
modo autẽ peccata mundi
tollat quo ordino iusi ficet
impioi: apłsp&rus ostendt̃
quiait. Non corruptibili argen¬
to uel auro redempti estis de
uana ur̃a conuersatione pat᷑nȩ
traditionis: sed pretioso sangui¬
ne quasi agia in contaminatĩ
a pocalypsi io hannes a postolus
cuius est hoc euangelium. qui
dilexit mos inquit & lauit nos
apeccatis nr̃is in sanguine suo.
Nonsolũ autẽ lauit nõs a peccatis
nr̃is in sanguine suo. quando
singum̃e suũ dedit ineruce ꝓ
nobis. uel quando imusquisq nr̃m
mysterio saero sc̃ȩ passionis illius
biptismo aquȩ ablutus ẽ: uerũ
etiam cotidie tollit peccata

Expanded text:
Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, ut pote qui os quidem de ossibus Adam, culpae. Ecce qui tollit peccata mundi; ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus, argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine, quasi agni incontaminati, Apocalypsi, Joannes apostolus, cujus est hoc Evangelium: Qui dilexit nos, inquit, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando unusquisque nostrum mysterio sacrosanctae passionis illius baptismo aquae ablutus est, verum etiam quotidie tollit peccata
Abbreviated transcription (Latin):
icet fr̃s dilectissimi desollẽpnitate
dici huius ueterũ sit diuers a
traditio: ima tam scẽ deuotionis
est fides. Et quã quã nonnulli hodie
uenientib ab oriente magis ȩsti-¬
mant adoratũ. alii aut̃e asserant
eum aquas tnuma mutasse. quida
uero baptizat̃u illũ ab iohanne
confirment: in omnib dĩ filius
eredit᷑. in om̃ib ẽ nr̃a festiuitas.
a qđ magis utiq gentilibus. et
adorare dñm & munera offerre
amncedt᷑: genetũ ẽ prȩfigurata
uocatio Qđiquȩ trans fermant᷑¬
archanũ. Qđ uero fluentis iordand
conseerant᷑. Oportet itaq Rem̃i
ut aliqua nunc de ipso baptismate

Expanded text:
icet, fratres dilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio: una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonnulli hodie venientibus ab Oriente Magis aestiment adoratum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantvocatio; quod vero fluentis Jordanisconsecrantur. Oportet itaque, carissimi, ut aliqua nunc de ipso baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
nis & nob̵ ad adiutoriũ credulitatis
uos ꝓfecto bene i saae eũ ia cob
siliũ suũ benediceret designauit:
qui& caligans oculis & ꝓphetans.
m prȩsenti filiũ ñ uidit. cui tam̃
multa infuturo pͣdix. in p̃senti
positũ non agnouit. Sed natiuitite xĩ¬
regis nr̃i cõgnita herodes: ad calli¬
da argum̃ta conuertitur: Ne
terreno regno priuaret᷑: renun¬
tarisibi ubi puer inueniretur
postulat. Adorare uelle sesimulat:
utquasi hunc si inuenire possit
ocanguat. Sed quanta ẽ humana
malitia: contra consiliũ diuinitatis:
inptũ quippe ẽ. Non ẽ sapientia.
non ẽ prudentia. ñ est consiliũ.

Expanded text:
nis, et nobis ad adjutorium credulitatis. nis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consili
Abbreviated transcription (Latin):
usu humano loquar : dm̃ hunc
cȩli ẽe cognouerunt : qx ꝓtinis
stella miserunt. Marc cognonit
quia sub plantis eius se calcabila
prȩbuit. Terra cognouit: quia
comoriente contremutt. Sol
cognouit: quia lucissuȩ radios
abscondit. Saxa & parietes ag.¬
nouerunt : qc tẽpore mortis
eiusscissa sunt. Infermis agnout
qc hos quos tenebat mortuos no¬
didit. Et tam̃ hunc quẽ dm̃ oms
insensibilia elem̃ta senserunt:
adhuc infideliũ iudȩorũ corda
dm̃ esseminime cognoseunt &¬
duriora saxis. scindi ad penitei¬
dũ nolunt : eumq confiteri as¬
negant. quẽ elem̃ta ut dieniꝰ
autꝰ signis aut scissionibus dñ
nasciturũ longe ante ꝓresciess
Et non solũ qr nasceret᷑ nouens
sed etiã ubi nasceretur. Nã dl
herode requisiti. locũ natiues
ẽius exprimunt. que seriptus
auetoritate didieer̾t. & tefens¬
niũ ꝓferunt. quod bedleeo
honorari natiuitate noui ducis
ofitndit᷑: ut ipsa eorũ seientia &
illis ficret testimoniũ dãpnatio.¬

Expanded text:
usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis scindi ad poenitentiam nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m quidatus est nobis . Baptitat
in sp̃usc̃o. cũ cuilibet electorum
dat manifestationẽ sp̃sad uti
quo baptismate ascensurus in
cȩlũ dicit discipulis. Uos aut̃ẽ
bapti zabimini spu sc̃o. non post
multos hos dies. Sed diligentius
intuendũ est. quia cũ dixisset
suꝑ qũe uideris sp̃m descendentẽ
dddidit & manente suꝑ eum¬
Et in scõs cñi eius sp̃s descendit.
uerũ quia quã diu sunt in corpore
peccato carere nequeunt: quia
cȩlest̃ contẽplationi semper
oculũ mentis intendere non
sufficiunt. sed sepius hunc ad
terrenȩ cur̃a conuersationis in¬
flectunt: in eoꝵ ꝓculdubio cordib
sp̃s aliquando uenit. aliquando
recedit. Vnde dictu .c̃. Sp̃s ubi ult
spirat. & uoc̃e eiusaudis. sed ñ scis
unde uenuit & quo uadat. Venit
quippe ad scõs. uadit a scĩs ip̃s. ut
que semꝑ habere idonei non sunt:
cius ꝑ tempora redeuntis crebra
luct reficiant᷑. In solo autẽ meda
nec sordidȩ cogitationis maeulam
quã refugeret ullam inuenit:

Expanded text:
 qui datus est nobis. Baptizat in Spiritu sancto, cum cuilibet electorum dat manifestationem Spiritus adquo baptismate ascensurus in coelum, dixit discipulis: Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto non post multos hos dies . Sed diligentius intuendum est quia cum dixisset: Super quem videris Spiritum descendentem, addidit, Et manentem suEt in sanctos enim ejus spiritus descendit: verum quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt; sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt: in eorum procul dubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est, Spiritus, ubi vult, spirat, et vocem ejus audis, sed non scis, unde veniat, et quo vadat . Venit quippe ad sanctos, vadit a sanctis Spiritus, ut quem semper habere idonei non sunt, ejus per tempora redeuntis crebra luce reficiantur. In solo autem medianec sordidae cogitationis maculam, quam refugeret, ullam invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
clausis oculis. & infido corde
ꝑsistis : Ecce ũ postilla patri¬
archarũ prȩconia post uatiens
qui abinitio scłi ȩterni regis
aduentũ innumeris sacratisq
uocibus cecinerunt: crede uel
hnis tandẽ. qui eũ non ad huc post
tẽpora nascituru. sed ĩa & apud
te & tibi natu esse testantur.
uȩ tanta ẽ inpectore tuo morti-¬
sere obstinationis aduersio. ut
solus non audias qđ om̃s locunt᷑ :
solus refugias qđ uni uersitas eredit :
solus cerde uidere contẽpnas.
qđ splendet ecȩlo: Apud te
urgo concipit: & uirginis tuȩ
partũ alienus cognoscit. Tibi
slutẽ tuã angelicȩ uoces ꝑsua¬
dere ñ possunt : & ad xp̃m tuũ
machaldeos stella perduxit:
ibiẽ inquiunt magiꝗnatus ẽ
itx iudȩoꝵ: Uidim ⁊ stellã eius
mnoriente : & uenim adorare
cum: In his impletũ ẽ illud. qđ¬
ophetieo sermone prȩdictũ. ẽ.¬

Expanded text:
clausis oculis, et perfido corde clausis oculis, et perfido corde persistis? Ecce jam post illa patriarcharum praeconia, post vaticiniqui ab initio saeculi aeterni regis adventum innumeris sacratisque vocibus cecinerunt, crede vel iis tandem qui eum non adhuc post tempora nasciturum, sed jam et apud te, et tibi natum esse testantur. Quae tanta est in pectore tuo mortiferae obstinationis adversio, ut solus non audias quod omnes loquuntur, solus refugias quod universitas credit, solus certe videre contemnas quod splendet e coelo? Apud te virgo concepit, et virginis tuae partum alienus lutem tuam angelicae voces persuadere non possunt, et ad Christum tuum una Chaldaeos stella perduxit. Ubi est, inquiunt magi, qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . In his impletum est, quod prophetico sermone praedictum e
Abbreviated transcription (Latin):
excitata cęlestibus gentilitas.
sentiebat. Nloua eñi stella. nonĩ
aduentasse hominẽ reuelabat:
filius. indueret carne sine gene¬
ratione carnali : & haberet sed̃m
hominẽ tempus nascendi qui sd
dm̃ natiuitatis initiũ ñ habebat
Nouu mimrũ erat: ut unigentao
altissimi quẽ non capit cęlum.
parutssimi tugurii minimum
prȩsepe sufficeret: Nouũ erat it
qui incȩlestib cũ dõ patre regnls
terrena matre contentus. nagitu
infantiȩ daret in pomis. lȩtem
itaq fr̃s. totisq gaudiis exultem
quia nob̵ natus ẽ xp̃e exfeminas
nob̵ iacuit in p̃rȩsepi: nob uagi¬
ebat in eunis. nob ad ridebat᷑
instella. Iotũ enĩ nob ꝓficieba
quicquid saluator hominis agd
in homine. Ait itaq: euangłicio
sermo. Ecce magi ab oriente
aduener̃ hicro solrmis dicent
Vbi ẽ quinatus ẽ rex iudȩorun
Vidimꝑ stellã eius in oriente &
uenimus ad orare cũ. Quo usꝙ
iudȩa durissima obtusa ause.

Expanded text:
excita de coelestibus gentilitas excita de coelestibus gentilitas sentiebat. Nova enim stella novum adventasse hominem revelabat, Filius, indueret carnem sine generatione carnali, et haberet secundum hominem tempus nascendi, qui secundum Deum nativitatis initium non habebat. Novum nimirum erat, ut Unigenito Altissimi, quem non capit coelum, parvissimi tugurii minimum praesepe sufficeret. Novum erat, qui in coelestibus cum Deo Patre regnabat, terrena matre contentus, vagitus infantiae daret in pannis. Laetemur itaque, fratres, totisque gaudiis exsultemus, quia nobis natus est Christus ex femina, nobis jacuit in praesepi, nobis vagiebat in cunis, nobis arridebat in stella. Totum enim nobis proficiebat, quidquid Salvator hominibus agebat in homine. Ait itaque evangelicus sermo: Ecce magi ab Oriente advenerunt 74 Hierosolymam, dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum. Vidimus stellam ejus in venimus adorare eum . Quo usque, Judaee durissime, obtusa aure,
Abbreviated transcription (Latin):
nitus esset altissimi. qđ in opere
ꝓbabat᷑. Vnde & nos fr̃s toto
corde credam⁊ ipsũ ẽẽ dĩ filium:
quẽ filiũ hominis consitemur.
Credam illũ & nr̃ȩ consortẽ naturȩ
& paternȩ substantiȩ coȩqualẽ :
qͣm & nuptiis int̃fuit ut homo.
& aquas inuma mutauti᷑ ut ds̃:
quatenus fidei huius merito.
nos etiã dñsmr̃ sobrio illo grãe
suȩ uino ꝓpitius potire dignet᷑.¬
udistis fr̃s lectionẽ euangelii.
salutaria prȩsentis diei sacram̃ta
recitantẽ: audistis qualiter xp̃e
dñs qui in hunc muntũ latenter
aduenit. paulatim dignatus est
suã aperire mortalib maiestatẽ :
quãquã lm̃i latere int̃ obscura
scłi lumen cȩleste non poterat.
Deniq cũ uisitationẽ suã nec dũ
terra dinosceret: cȩlũ sua gaudia
ac totius mundi lȩtitiã ebaldeis
stupentib tacito insidere loque¬
batur. Et cũ quis quantus ue esset
necdũ infidelis posset uidere
iudȩa : iam tune głim eus indiciis

Expanded text:
nitus esset Altissimi, quod in opere nitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium homCredamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetAudistis, fratres, lectionem Evangelii salutaria praesentis diei sacramenta recitantem. Audistis qualiter Christus Dominus, qui in hunc mundum latenter advenit, paulatim dignatus est suam aperire mortalibus majestatem; quanquam, carissimi, latere inter obscura saeculi lumen coeleste non poterat. Denique cum visitationem suam necdum terra dignosceret, coelum sua gaudia ac totius mundi laetitiam, Chaldaeis stupentibus, tacito in sidere loquebatur. Et cum quis quantusque esset necdum infidelis posset videre Judaea; jam tunc gloriam ejus indiciis
Abbreviated transcription (Latin):
effecit. Nec dubitandũ Rem̃i. qui a
ipse aquas traduxit inuinum:
qui eas ab initio concreuit inniues.
durauit inglaciem. egrptiis uertit
in sanguinẽ. & hebreis sitientibas
manare arida derupe prȩcepit:
quȩ innumerabileũ multitudiñe
populoꝵ. stillicidio noui fontis
uice maternoꝵ uberũ nutriebat.
Quid primũ stupeas. quid mireris:
uinũ deaqua. anaquã depetra :
Sed nulla te quieũq inter ista cunc.¬
taris infidelitas turbet : qđ dubiũ
non est admitũ creatoris. creatu¬
rarũ elem̃ta pendere. Aut cur
non credamus uirtute dominica
umũ fieri potinsse dea qua: cu nob̃
operante dõ fomentis imbrium
terrȩ degremio ꝑministeria
um earu a qua surgat inuimi :
Hoc inquit fecit ĩħc initiũ signorũ
inchana galileȩ. & manifestauit
głam suã : & crediderunt in eũ
discipuli eius. Credider̃ discipuli:
non utiq hoc qđ fieri cernebant.
sed illud qđ carnalis uidere non
posset aspectus. Crediderunt

Expanded text:
effecit. Nec dubitandum, carissimi, quia effecit. Nec dubitandum, carissimi, quia ipse aquas traduxit in vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur non credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hoc, inquit, fecit Jesus initium signorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Crediderunt discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis videre non possit aspectus. Crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
rascentis offensam prȩtendere:
sed miserantis portare mysteriui.
lunc dñs increpatȩ matris releuans
titẽ : expectantib ait ministris.
mplete hydrias aqua. Nec mora
obsequiũ suũ obȩdiens minifter
exhibuit. &ecce repente aquae
illȩ cȩperunt mirabilit fortitu¬
dinem sumere. ducere colorem.
adore prȩbere. sapore concipere :
totãq simul mutare naturam.
ie ꝑmutatio aquaru asua in aliã
creatur̃a: prȩsentis creatoris ẽ.
astita uirtut̃e. Neq uero quisquã
unuertere aquas in usus posset alios:
nsi ille qui casfecit ex nichilo
tuipuit ergominister attonitus.
quia quasimserat & uina sumebat:
tatusq: minũ illa sesuis humerð
uenti portasse. ꝑ quȩ dĩ esset
qł reuelata. Nemo enĩ quieqũa
locutus intẽpore: brdriis prȩter
lquã nichil adiectũ: arsnulla
conducta ẽ: & tã grande miraculũ
inter pauida circ̃ũ stantũ silentia
sola tantũ uoluntas dñi tacentis

Expanded text:
irascentis offensam praetendere, irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare mysterium. Tunc Dominus increpatae matris relevans tatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris fluenta portasse, per quae Dei esset gloria revelata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis
Abbreviated transcription (Latin):
Na cũ defecisset nuptiantib uim̃
uait illi beatissima maria. Um̃ũ
non babent. Cui uelut indigians
respondit dñs. Quid michi &abi
Hȩc uerba indignantis esse quis
dubitet : Sedideirco ut reor:
quia tã temere mat̃ dedefecti
carnalis poculi suggerebat. qu
uenerat totius orbis gentibus
nouũ salutis eternae calicem
ꝓpinare. Qđ eñĩ ait. non dim
uenit horamea : illã mmirum
gloriosissima passionis suȩ bor̃a
atq illud redẽptionis nr̃ȩ uini
qđ iute omniũ ꝓficeret ꝓmita¬
Nã qđ petebat maria erat giatis
temporalis: qđ xp̃e parabat
guudii sempiterni. Nec tanta
pguit benignissimũ dñm. dum
magna ueniunt parua prȩstare.¬
st ideo uenerabilis maria uere
ut mater dñi in sp̃u futura prae¬
noscens. ac dñic̃a preuidens uolun-¬
tat᷑o: sollicite ministros ad monuit
dicens. Qđeũq diocerit uob̃. facite.
Sciebat ꝓfecto mater sc̃a obiurga¬
tione illã dm̃ filiiq: sui. non

Expanded text:
nam cum defecisset nuptiantibus vinum, nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: Quid mihi et tibi ec verba indignantis esse quis dubitet? Sed idcirco, ut reor, quia tam temere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis gentibus novum salutis aeternae calicem propinare. Quod enim ait, Nondum venit hora mea; illam nimirum gloriosissimam passionis suae horam, aut illud redemptionis nostrae vinum, quod vitae omnium proficeret, promitNam quod petebat Maria erat gratiae temporalis; quod Christus parabat, gaudii sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, parva praestare; ideo venerabilis Maria et vere ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit, dicens: Quodcunque dixerit vobis facite. Sciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non
Abbreviated transcription (Latin):
que qũa moueat tanta hȩc ꝑfidia
pere. neq noui stella fulgoris.
nec pirturiens uirgo ẽõpulerit :
qui nec tu quidẽ dõ credidere
suo. cũ illos ꝑ arentia deserta
ipso comitante dõ cȩlũ pasceret.
peria potaret. Sed iam ad illũ
prȩcipuũ xp̃imiraculũ ueniam⁊
quo ꝓdocumento ditatis suae
aquas uertit inuinũ. Inuititus
itaq: ut legit᷑ dñs perrexit ad
nuptis: sed ut dignaret᷑ hoc
uirginis filius. nr̃e eruditionis
est ratio: ut hoc docti exemplo.
legitimarũ illũ nuptur̃u non
negemus auctorẽ. Uidit ergo
adnuptias dĩ filius. ut quas dudu
potestate conftituit: nunc prȩ¬
sentiȩ suȩ benedictione sẽi ficet:
Vadit ad nuptias ueteris inftituti:
noua sibi ꝑpetuae uirginitatis
sponsã. gentium de conuersione
facturus. Vadit ad nuptias. qũe
nuptiȩ ñ crearunt. Uadit ad
nuptias. non utiq ut conuuuis
delectet᷑ : sed ut mirabilibus
innotescat. Vadit ad nuptias
non sũpturus pocula sed daturis

Expanded text:
quemquam moveat tanta haec perfidiquemquam moveat tanta haec perfidipere, neque novi stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per arentia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur, Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti, novam sibi perpetuae virginitatis sponsam gentium de conversatione facturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis delectetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus;
Abbreviated transcription (Latin):
ylut quomodo non stuperet: eum
turbatus inspiceret a magis suis
adorari puerũ quẽ ipse nesciret :
Quo torquebat᷑ languore: cũ pariter
ens & cunas interris despiceret.
& stella miraretur in caelo :
Vnigenitus autẽ altissum sic hu-¬
militer ingressus est mundũ: ut
indubitatã diumitatis suȩ de¬
ferret indicia. Natus enim de
femina ẽ : sed natus ex uirgine.
latebat in prȩsepi. sed insidere
rutilabat: ut homine illũ dm̃q
esse. & terrena mater. & signu cae.¬
lestẽ monstraret: Quibus uero
radis quantoue lumine illã dñi
stellã antiqua credim⁊ tunc inter
aftra fulsisse: quantũ insplendore
prȩcessit. quȩ tantũ prȩibat in
munere: quȩ uelut quidã totius
orbis oculus. caligantis mundi
ueter̃e nouauit aspectum : Ecce
fr̃s ad inquirendũ regẽ regum.
ima chaldeos stella ꝑtraxit : iuda¬
icũ uero populũ adobȩdientiã
dĩ sui nec ignea quondã potuit
colũna conuertere. Nec sane

Expanded text:
Aut quomodo non stuperet, cum Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine; jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, ut hominem illum, Deumque esse et terrena mater, et signum coeleste monstraret. Quibus vero radiis, quantove lumine illam Domini stellam antiqua credimus tunc inter astra fulsisse? Quantum in splendore praecessit, quae tantum praeibat in munere; quae velut quidam totius orbis oculus caligantis mundi veterem 67 novavit aspectum? Ecce, fratres, ad quaerendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna convertere. Nec sane
Abbreviated transcription (Latin):
qui ineffabilis trinitatis arehanũ.
uno dĩ sub nomine confitemur.
serhȩc ergo miracula. xp̃c dñs
redẽptorq ñr. oculisse uoluit
reuclare mortaliũ : quatenus
iui sibilis eius diuinitas quae
litebit in homine. in opere ñ
literet : ut dũ tẽptator uerbu
patris onmipotentis non depre¬
bendit in carne. om̃s ubiq qui
mdi filio uerbũ & carñe crederen
siluarent᷑. Et quidẽ uidebat¬
diabolus infantẽ pannis obsitu.
sedignorabat ipsum esse. qui
remotis initio tenebris. mundũ
luet uestiuit. Uidebat cum
mortalis matris ubera sugent̃e :
sed nesciebat ipsũ ẽẽ qui esurient̾e
hebreũ populũ angelicofecit
bulis quiescentẽ: sed uidere non
poterat ipsũ ẽẽ quẽ non capit
mundus. Quanto igitur inimicus
mhac xp̃i humilitate ꝑ incerta
diftractus stupore ntabat: quu
ꝑchaldeos prȩcipuos utiq trran-¬
nidis suȩ ministros nouũi uideret
infantulũ. uelut noui imperui
rege regiis muncribus honorari :

Expanded text:
qui ineffabilis Trinitatis arcanum qui ineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec ergo miracula ChrisRedemptor noster 66 oculis se voluit revelare mortalium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbatdiabolus infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecitbulis quiescentem; sed videre non poterat ipsum esse quem non capit mundus. Quanto igitur inimicus in hac Christi humilitate, per incerta distractus stupore nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyrannidis suae ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari?
Abbreviated transcription (Latin):
nhac dilectissimi celebritate
sicut relatu paternȩ traditions
instrium᷑. multiplici nobis est
festiuitate lȩtindũ. Ferunt n
duce agentilib adoratũ. uel
muitatũ adnuptias aquas in
uina uertisse : uel suscepto ab
iohame baptismate. conseeras
fluenta iordams. suũq: simrali
purificaisse baptistã. Sed qud̃
sit die. nouerit ipse quiftet
nos tam credere nec dubitare
debemus quicquid illud es
factã esse ꝓnobis. Nã quod eum
fulgentioris stellȩ radus incitati
adorauere chaldei : dm̃ uerum
gentib spesdata ẽ ad orandi.
đ iquȩ nouo sunt ordine inuino
mutatȩ : noui nob poculi prȩli-¬
batum est sacram̃tũ. Qđ autẽ
bipti tatus ẽ agnus dĩ: regene.¬
rantis baptismni salutare nobis
munus est dedicatu. Oportet
itiq nos fratres ob honorẽ salua¬
toris nr̃i cuius natiuitatẽ debita
nuꝑ cũ exultatione transegim:
ommi cũ deuotione etiã bunc
urtutũ eius celebrare natalem.
Etquã recte triahȩc nob uno acta
indie mysteria prȩdicantur :

Expanded text:
hac, dilectissimi, celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur, multiplici nobis est festivitate laetandum. Ferunt enduce a gentibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare natalem. Et quam recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur,
Abbreviated transcription (Latin):
suã ȩterni solis in luminati radius
reuerterunt: Et ideo omni cũ¬
rcuerentia colebremꝰ hunc diem.
magoꝵ obsequia nr̃a deuotione
superantes: qm̃ si illi xp̃m iacentẽ
incunabulis reppererunt : nos
eũ regnant̃ẽ habemus in cȩlo.¬

Expanded text:
suam aeterni Solis illuminati radiis suam aeterni Solis illuminati radiis revertuntur. Et ideo omni reverentia celebremus hunc diem, magorum obsequia nostra devotione superantes: quoniam, si illi Christum jacentem in cunabulis repererunt, nos eum regnantem habemus in co
Abbreviated transcription (Latin):
ce em̃ chalieus cui neq: adnun¬
taatũ de xp̃o fuerat neq audierat.
sudit stellã xp̃i : & adesse eũ
intellexit in stella. Adorant
nera : ut impleret᷑ qđ ait ille
prȩcipuus ꝓphetirũ dauid.
Afferte dño patriȩ gentiũ: afferte
sermone declarat. Qđ cm̃ ds̃ est
creator est mundi : quod homo ẽ
redẽptor est mundi. Quomodo
aut ercatione. aut redẽptione
subegit: Afferte inquit dño
głam ochonorẽ. Honoris ergo ẽ
głe qđ adorant: Munera chaldpi
offerunt : & adorant. Vñu ab
illis defert᷑ ut regi: aliud eochibet᷑
ut dõ. Hiitaq adorato xp̃o ob¬
latisq: muneribus: ꝑ aliam ut
lectu est uiam reuersi sunt in
regione suẽ. Aectissime ꝑ aliã
uiam rediunt: ne cruentus he¬
rodes qui mortẽ parabat infanti:
itinere magoꝵ ꝑuenire posset
ad xp̃m. Neq: enĩ qui adorare
dñm uenerant: dñi esse poterant
ꝓditores. Quã bene fr̃s ꝑ aliam
uam redisse dicunt᷑. Nĩq stella
duce uenerant in iudȩã in patriã

Expanded text:
ce enim Chaldaeus, cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant nera, ut impleretur quod ait ille praecipuus prophetarum David: Afferte Domino, patriae gentium, afferte sermone declarat; quod enim Deus est, creator est mundi. Quod homo est, redemptor est mundi. Quomodo aut creatione, aut redemptione subegit? Afferte, inquit, Domino gloriam et honorem . Honoris ergo estgloriae, quod adorant: munera Chaldaei offerunt, et adorant. Unum ab illis defertur ut regi, aliud exhibetur ut Deo. Hi itaque; adorato Christo oblatisque muneribus, per aliam, ut lectum est, viam reversi sunt in regionem suam. Rectissime per aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum pervenire possit ad Christum; neque enim qui adorare Dominum venerant, Domini esse poterant proditores. Quam bene, fratres, per aliam viam rediisse dicuntur: nam qui stella duce, venerant in Judaeam, in patriam
Abbreviated transcription (Latin):
ostendentẽ. Hȩc stella nũ quã
ante apparuit. quia nunc cam
puer iste creauit : & magis ad se
uementib prȩuam deputauit.
Iste puer in prȩsepe quidẽ par¬
unlus collocitur. sed magnus in
cȩlo mirabiliter operatur:
Permittit se manibus in terra
portari: sed precipit sibi cȩlestia
famulari. Quidõ ergo quod in.¬
fantilem ad tendis ȩtat̃ẽ. & eius
diuinã ñ intelligis potestat̃t :
Sie fuit ueraciter intimanda pu¬
eri huius naturalis diuinitas: &
naturalis humanitas. Vtraque
naturalit uera. utraq unitas.
nec in se inuic̃e confusa. nec ase
iminẽe separata. Ipsum enim
habuit maria filiũ dese natum :
custilla debite seruitutis exhi-¬
buit famulatũ. psũ eundemq¬
ni iria in bet̾hleem dr̃m hominẽ
peperit: quẽ ftella magis in ori.¬
ente positis nurtiauit. Magi
ergouenerunt. & filiũ uirginis
Deniq attende quid obtulerunt:
& agnosce quid crediderunt:
Refert em̃ euangelista. qc in trant

Expanded text:
ostendentem. Haec stella nunquam ostendentem. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviam deputavit. Iste puer in praesepi quidem parvulus collocatur, sed magnus in coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid est ergo quod infantilem attendis aetatem, et ejus divinam non intelligis potestatem? Sic fuit veraciter intimanda pueri hujus naturalis divinitas, et naturalis humanitas, utraque naturaliter vera, utraque unita, nec in se invicem confusa, nec a se invicem separata. Ipsum enim habuit Maria filium de se natum, cui stella debitae servitutis exhibuit famulatum. Ipsum eumdemque Maria in Bethlehem Deum hominem peperit, quem stella Magis in Oriente positis nuntiavit. Magi ergo venerunt, et filium Virginis 9. Denique attende quid obtulerunt, et agnosce quid crediderunt. Refert enim evangelista quia intrantes
Abbreviated transcription (Latin):
tuã : sed ut ꝑficut mansuetudinẽ
suã. faciet eñi eũ mori benignitas
ꝓpria: non malignitas aliena.
Moriet᷑ ñ ut tu infidelis regnes
in scło : sed ut secu regnare faciat
fideles incelo. Morietur: non ut
regnũ amittat : sed ut regnaturos
adquirat. Moriet᷑ non ut ꝑdat
breũẽ uitã: sed ut conferat sẽpit̾ña
Moriet᷑ ñ ut seruus iniquitatis:
sed ut dñs maiestatis. Morietur
ñuiculo necessitatis : sed ꝓposito
uoluntatis. Mloriet᷑ mirabiliter:
moriet᷑ miseri corditer. moriet᷑
singularit̃. Moriet᷑ ꝑ proprum
potestatẽ : ut suã in om̃ib impleat
uoluntatẽ. Ad hoc eñi misericor¬
diter moriet᷑ : ut resurgens cunctis
gentib dominet᷑. Moriet᷑ ergo
sicut unus. ut quidem quẽ dm̃
homiñc concepit fides uirginis:
& dm̃ homin̾e peperit fecunditas
uirginalis. Sineseis uera huius
pueri dĩtatẽ: adtende & stellã
incȩlo fulgente magos prȩce¬
dente : & tter ignorantibus

Expanded text:
tuam, sed ut perficiat mansuetudinem tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. Morietur non ut servus iniquitatis, sed ut Dominus majestatis. Morietur non vinculo necessita is, sed proposito voluntatis. Morietur mirabiliter, mopriam potestatem, ut suam in omnibus adimpleat voluntatem. Ad hoc enim misericorditer morietur, ut resurgens cunctis gentibus dominetur. Morietur ergo sicut unus, et quidem, quem Deum hominem concepit fides virginis, et Deum hominem peperit fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus