comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illo et in illo thesauro dĩ. alius ordo in alio &
in alio thesauro dĩ. Isti aut̃ om̃s thesauri unũ
p̃ciosissimã margaritã. ꝑ plurunas alias marga¬
ritas: sic uenio ad thesaurũ chesauroꝵ. & dnm̃
in dĩ thesauris cõmorantib. Eduxit enim uen¬
tos de thesauris suis. Infatuatꝰ est omĩs homo
abscientia. Si omĩs homo infatuatꝰ ẽ ab scien¬
tia. & paulus homo ẽ: paulus infacuatꝰ est
a scientia: Ex parte enim cognoscinꝰ. et ex
parte ꝓpħamus. Infatuatꝰ ẽ ab scientia uiden
ꝑ speculũ et in enigmate: portiunculã quandã
uidens. Et si sic expedit dicere. ipsius quoq por¬
tiuncule partem miumã recognosee. & e contra¬
rio intelliges quid sit. infatuatus est omĩs homo
ab scientia. Comparatione peccatoꝵ hierusalẽ.
sodomoꝵ peccatũ iustitia est. lustificata est enĩ
sodoma exte. Quomͦ gͦ ñ habent iustitiã sodo¬
moꝵ peccata ꝑse. sed ad collationẽ maiorum

Expanded text:
illo et in illo thesauro Dei, et alius ordo in alio et illo et in illo thesauro Dei, et alius ordo in alio et in alio thesauro Dei: isti autem omnes thesauri unum pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorum, et Doin Dei thesauro commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis. III. Infatuatus est omnis homo a scientia . Si omnis homo infatuatus est a scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Infatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia est: justificata est enim, ait, Sodoma ex te . Quomodo enim non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Potes & ipse de scripturis hos uentos con¬
gregare. & istoꝵ spũũ inuenire thesauros.
Ubi sunt thesauri isti : Itiq in eo. in quo sunt
thesauri sapientiȩ & scientiae absconditi. ln xp̃o
sedem habent. inde oriunt᷑ hii sp̃s. ut alius sa¬
piens sit. alius fidelis. aliꝰ eruditꝰ. & alius
qͦdcumq donoꝵ dĩ possideat. Alii enĩ ꝑ sp̃m
datur sermo sapientie. alii sermo scientiȩ. se
cundũ eundẽ spm̃: alii fides in eodem spũ.
Eduxit gͦ nubes ab extremo terrȩ. et fulgura
in pluuiã fecit. Et eduxit uentos de thesau-¬
ris suis. Et nos iuxta miscdđiam dĩ ad hos the¬
sauros nos occursuros sꝑamus. & quia plures
sunt thesauri: forte uixta ordinẽ resurgentiũ
erit et requies in thesauris dĩ. Qd aut̃ dico.
istiꝰ modi est. Resurrectio mortuoꝵ in quib dã
ordinib futura ẽ. Ait quippe apł̃s. Unꝰquisq
aut̃ resurget in suo ordine. Et non ut libet
miscent᷑ ordines resurgentiũ. Aliꝰ ordo erit in

Expanded text:
tatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . In Christo sedem habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. Alii enim per spiritum datur sermo sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem Eduxit ergo nubes ab extremo terrae, et fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis, » et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros nos occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri, forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est, resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: « Unusquisque autem resurget in suo ordine , » et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in
Abbreviated transcription (Latin):
ligentie uideatur acerrimus. fatuũ eũ
& insipientẽ ẽẽ coniuncã : Sic gͥ ad
mundi sapientiã stultificandã. ñ ẽ opꝰ
sapientiam dĩ descendere. & cũ ea colluc.¬
tari quȩ deorsũ est sapientia. s sufficit

Expanded text:
ligentiae videatur acerrimus, fatuum eum ligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia: sed sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam mundi. Noͣn in sapientia sua. in¬
fatuauit sapientiã mundi. Nec potest caꝑe
sapientiã dĩ sapientia mundi. ut ẽẽ stulti¬
tia arguatur. Neq enĩ dignat᷑ sapientia dĩ
ad mundi sapientiam conuincendã tota des¬
cendere: s potiꝰ modicũ. hoc ẽ in caruati
modicũ fatuũ dĩ erat. ut hoc paruo &
fatuo dĩ infatuaret᷑ scłi sapientia. Non
enĩ ualebat scłi sapientia: magnicudinẽ
in se uenientis sapientiȩ dĩ sustinere.
Uerũ nc̃ exemplũ int̾ponã. ut ꝑspicue pos¬
sit intelligi. qͦmͦ fatuũ dĩ stultam fecerit¬
mundi sapientiã. fingamꝰ paulisꝑ me
qui aliquid putor nosse cũ itsipiente
aliquo et inerudito conferre sermonẽ.
qͥ nichil intelligat. nichil acute dispu¬
tationis int̾roget. Nũquidnã opꝰ ẽ nuchi
artis calliditatẽ. et ꝓfundoꝵ sensuum
acum̃ adhibere: Nonne ad uniꝰ sermun¬
culi iactũ uilis et modici qͥ tam̃ illiꝰ intel¬

Expanded text:
sapientiam mundi. Nam in sapientia sua insapientiam mundi. Nam in sapientia sua infatuavit sapientiam mundi, nec potest capere sapientiam Dei sapientia mundi, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatus sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, quod necessariuod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei infatuaretur saeculi sapientia. Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae impotens sustinere. Verum exemplum interponamus, ut perspicue possit intelligi quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi: fingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo, et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, ni nil 801 acutae disputationis interroget. Numquidnam opus mihi artis calliditatem et profundorum rensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intel
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsũ. ut euacuatione eiꝰ mundus cõpleret᷑.
Si aut̃ hoc qͦd descendit in mundũ euacuauit
se. euacuatio ipsa sapientia est: qm̃ quod
meoꝵ. et semꝑ dediti ad criminandũ. uene¬
natas in me linguas iubrarent: Nc̃ uͦ paulus
quasi sapiens. & potestatẽ habens apłicam.
ausus est dicere. omuẽ sapientiã terrenã
quȩ in se. quȩ in petro. quȩ in cȩtĩs apłis
erat. quȩ in istũ mundũ descenderat. stul¬
titiã eẽ dĩ. Ad cõꝑationẽ quippe illuis sa¬
pientie quã terrenus ñ capit locus. ad illã
sapientiã quȩ cȩlestis ẽ: quȩ mundi luitẽ
excedit. hoc qͦd descendit ad homines fa¬
tuũ dĩ est. Uerũ id ipsũ fatuũ dĩ. sapientiꝰ
ẽ hominib. Quib hominib  Non utiq
stultis. s sapientib. Dicas licoꝵ sapientes
scłi istius. siue pͥncipes. siue uates. istis sa¬
pientib scłi. hoc quod exposuimus fatuũ
inserere. qm̃ sapientia mundi stultitia
est apud dm̃. Et infatuauit dĩ sapientia

Expanded text:
seipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia est: quoniam quod fmeorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus quasi sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei: ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei sapientius est hominibus: quibus hominibus? non utique stultis, sed sapientibus: dicas licet sapientes saeculi istius, sive principes, sive vates istis sapientibus saeculi, hoc quod exposuimus: Fatuum inserere, quoniam « sapientia mundi stultitia est apud Deum, » et infatuavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sola scientia. quia qui fecerit et docuerit hic
magnꝰ uocabitur in regno celoꝵ. Et curx̃
inquit eum scđ̃m facturam humeralis. Iam
& suꝑius dixerat. quia cinxit eũ zona suꝑ
tuncam. & mͦ iterum cingitur scd̃m facturã
humeralis. Quod est istud duplex cingulum.
quo constrictum uilt eẽ ab om̃i parte pontificẽ.
Constrictꝰ sit in ũbo. constrictus sit in opere.
expeditꝰ ad omĩa. Nichil remissun. nichil
habeat dissolutum. Accinctus sit animi ur¬
tutib. constrictꝰ sit a corporalib uicus.
Nullum amme lapsum. nullum corporis tuneat.
Uttoq cingulo semꝑ utatur: ut sit ses corpo¬

Expanded text:
sola scientia: Quia qui fecerit et docuerit, hic sola scientia: Quia qui fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum. Et cinxit, inquit, eum secundum facturam humeralis. Jam et superius dixerat quia cinxit eum zona super tunicam, et modo iterum cingitur secundum facturam humeralis. Quod est istud duplex cingulum, quo constrictum vult esse ex omni parte pontificem? Constrictus sit in verbo, constrictus in opere, expeditus ad omnia, nihil remissum, nihil habeat dissolutum, accinctus sit animi virtutibus, constrictus sit a corporalibus vitiis, nullum animae lapsum, nullum corporis timeat: utroque cingulo semper utatur ut sit sanctus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
bat tamen nichilominꝰ & carnalia. Non enĩ
poterat ẽẽ pontifex eoꝵ qui tunc erant. nisi
hostias immolar&e. Ita gͦ conuenient̃ ille pon
nichil ꝓderit. & qui dicturi erant quia nemo
uos iudico& in cibo aut in potu. aut in parte
diei festi. aut neomenia. aut sabbato. que st̃
umbre futuroꝵ. isti gͦ ut huiꝰ modi scd̾m lit¬
teram legis obseruantias penitꝰ repudiarent:
nec occuparent discipulos indaicis fabulis
& imponerent eis uigum qͦd neq ipsi neq pa¬
tres eoꝵ portare potuerunt. merito duas
tunicas habere ꝓhibentur. sed sufficit eis
una. & hec interior. Nam istam quȩ foris est
& que desuꝑ appar& legis tunicã nolunt.
Unã namq eis iħc & ipsam interiorẽ habere
ꝑmittit. lmponit tam̃ moyses poncifici &¬
humeralem. qui est humeroꝵ quidam ex cir¬
cũductione uestis ornatus. Humeri autem
oꝑum tenent & laboris indicia. Wt gͦ pon¬
tificem eẽ etiã in oꝑib ornatum. nec sufficit

Expanded text:
bat tamen nihilominus et carnalia: non enim bat tamen nihilominus et carnalia: non enim poterat esse pontifex eorum qui tunc erant, nisi hostias immolaret. Ita ergo convenienter ille pontnihil proderit ; et qui dicturi erant, quia nemo vos judicet in cibo aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomenia, aut sabbatorum, quae sunt umbra futurorum . Isti ergo, ut hujusmodi secundum litteram, legis observantiam penitus repudiarent, nec occuparent discipulos Judaicis fabulis, et imponerent eis jugum quod neque ipsi neque patres eorum portare potuerunt, merito duas tunicas habere prohibentur, sed sufficit eis una, et haec interior, nam istam quae foris est, et quae desuper apparet, legis tunicam nolunt, unam namque Jesus et ipsam interiorem, habere permittit. Imponit tamen Moyses pontifici humeralem, qui est humerorum quidam ex circumductione vestis ornatus: humeri autem operum tenent ac laboris indicia. Vult ergo pontificem esse etiam in operibus ornatum, nec sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
quod moyses & iħc. idẽ lex & euangelia sibi
inuicem consonarent. Poss& fortasse dicere aliuᷤ.
quia quod p̃cepit iħc duas tunicas ñ habendas.
non est contrarium legi. s ꝑfectius lege. sicut¬
& cum lex homicidium uetat. ibs etiam iracun¬
diã resecat. & cum lex ꝓhib& adulteriũ.
iħc etiã concupiscentiã cordis abscidat f .
ꝓbabilis si uidetur. Ego cam̃ non intra
huiꝰ intelligentiae angustiã. pontificalia
sacramenta coneludo. Amplius mͥ aliquid ex
ista forma iudetur ostendi. Pontifex est qui
scientiã legis tenet. & uniꝰ cuiꝰq mysteru
intelligit rationes. & ut breuit̃ explicem.
moyses. quia eẽt circũcisio spũalis. seruabat
tamen et circũcisionem carnis. qr incircũcisus
pontifex eẽ non poterat. Habebat gͦ iste
duas tunicas. unã ministeru carnalis. &
aliam intelligentiae spũalis. Sciebat qr¬
& sacrificia sp̃ũalia offerri debent dõ. offere¬

Expanded text:
quod Moyses et Jesus, id est lex et Evangelia sibi quod Moyses et Jesus, id est lex et Evangelia sibi invicem consonarent? Posset fortasse dicere alius,  Quod praecepit Jesus duas tunicas non habendas, non est contrarium legi, sed perfectius lege: sicut et cum lex homicidium vetat , Jesus etiam iracundiam resecat ; et cum lex prohibet adulterium , Jesus etiam concupiscentiam cordis abscindit . obabilis sibi videtur, ego tamen non intra hujus intelligentiae angustiam pontificalia sacramenta concludo: amplius mihi aliquid ex ista forma videtur ostendi. Pontifex est, qui scientiam legis tenet, et uniuscujusque mysterii intelligit rationes; ut breviter explicem: Moyses, quia esset circumcisio spiritalis; servabat tamen et circumcisionem carnis, quia incircumcisus pontifex esse non poterat. Habebat ergo iste duas tunicas, unam mysterii carnalis, et aliam intelligentiae spiritualis. Sciebat q sacrificia spiritalia offerri debent Deo, offere
Abbreviated transcription (Latin):
natione sacerdotis dicens. Oport& autẽ eum
& testimoniũ habere bonũ ab his qui foris sunt.
Ego cam̃ & ampliꝰ aliquid uideo in eo qͦd dicit.
qr conuocauit moyses omnẽ synagogam. Et
puto ego quod conuocare sẏnagogam hoc sit col¬
uirtutes. ut cum sermo de sacerdotalib saerꝰ
habetur. ugilent om̃s animi uirtutes &
intentȩ sint. nichil in his sapientie. nichil sci¬
entie. nichil desit industriȩ. sed assit omnis mul¬
tuudo sensuũ. assit om̃is congregatio sanctarũ
cogitationũ. ut quid sit pontifex. quid unctio.
quid indumenta eiꝰ. conferens intra sacrarium
cordis sui possit aduertere. Lauit gͦ eũ o induit¬
Quali indumento: Tunica inquit. & p̃einxit eum
zona. Et iterum uestiuit eũ cuncã calarem.
uł ut alibi legimꝰ interiorem. Duabus ut uideo
tunicis ꝑ moysen induit᷑ pontifex. Sed quid
faciemꝰ quod iħc sacerdotes suos idest apostolos
nrõs ꝓhibuit uti duabus tunicis: & dixeramꝰ

Expanded text:
natione sacerdotis, dicens: Oportet autem eum natione sacerdotis, dicens: Oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt . Ego tamen et amplius aliquid video in eo quod dicit, quia convocavit Moyses omnem synagogam, et puto quod convocare synagogam, hoc sit col in unum virtutes, ut cum sermo de sacerdotalibus sacramentis habetur, vigilent omnes animi virtutes, et intentae sint, ut nihil in his sapientiae, nihil scientiae, nihil desit industriae, sed adsit omnis multitudo sensuum, adsit omnis congregatio sanctarum cogitationum, ut quid sit pontifex, quid unctio, quid indumenta ejus conferant, intra sacrarium cordis sui possit advertere. » CAP. quali indumento? Tunica, inquit, et praecinxit eum zona. Et iterum: Vestivit eum tunicam talarem, vel ut alibi legimus, interiorem. Duabus video tunicis per Moysen indutum pontificem. Sed quid faciemus, quod Jesus sacerdotes suos, id est apostolos nostros prohibuit uti duabus tunicis? et dixeramus
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tunicas pellicias. & induit adam &
mulierem eiꝰ. Ille gͦ tunice de pellib erant.
ex animalib sumptȩ. Talibus enim opor¬
tebat indui peccatorem. Pelliciis inquit
acceꝑat. & fragilitatis eiꝰ que ex carnis
corruptione ueniebat indicium. Si uͦ iã
lotus fueris abhis. & purificatus ꝑ legem dĩ.
indu& te moyses indumento corruptionis.
ita ut nusquã appareat turpitudo tua.
& ut absorbeatur mortale hoc auita. Uide¬
amꝰ gͦ quali ordine pontifex constituitur Con¬
uocauit inquit moy ses sy nagogam. & dicit
ad eos. Hoc est uerbum qͦd p̃cepit dñs. Lic&
ergo dñs de constituendo pontifice p̃cepiss&. &
dñs elegisset. tam̃ conuocatur & sẏnagoga. Re
quiritur enim in ordinando sacerdote & p̃sentia
populi. ut sciant om̃s & certi sint. qr qui p̃stan¬
tior est ex om̃i popło. qui doctior. qui sanctior.
qui in om̃i uirtute eminentior. ille eligitur ad
sacerdotiũ. & hic astante populo ne qua post¬
modum retractio cuiquã: ne quis serupulus re

Expanded text:
Deus, tunicas pelliceas, et induit Adam et mulierem ejus . Ille ergo tunicae de pellibus erant, ex animalibus sumptae. Talibus enim oportebat indui peccatorem. Pelliciis, inquit,acceperat, et fragilitatis ejus quae ex carnis corruptione veniebat indicium. Si vero jam lotus fueris ab his et purificatus per legem Dei, induet te Moyses indumento incorruptionis, ita ut nusquam appareat turpitudo tua, et ut absorbeatur mortale hoc a vita. Videamus ergo quali ordine pontifex constituitur. Convocavit, inquit, Moyses synagogam, et dicit ad eos: Hoc est verbum quod praecepit Dominus. Licet ergo Dominus de constituendo pontifice praecepisset, et Dominus elegisset, tamen convocatur et synagoga. Requiritur enim in ordinando sacerdote et praesentia populi, ut sciant omnes et certi sint qui praestantior est ex omni populo; qui doctior, qui sanctior, qui omni virtute eminentior, ille deligitur ad sacerdotium, et hoc astante populo, ne qua postmodum retractatio cuiquam, ne quis scrupulus res
Abbreviated transcription (Latin):
a generando cum tales inuenerint audito¬
res in quib sciant se fructum habere non
posse. Demq & in actib apłoꝵ refertur
de quibdam. qͦd non potuimꝰ uquit in
asia ũbum dĩ loqui. Hoc est imposita ha¬
buisse femoralia. & continuisse se ne fili¬
os generarent. quia scilicoe tales erant au¬
ditores: in quib et semen perir&e. & non
posset haberi successio. Sic gͦ eccłȩ sacer¬
dotes cum aut capaces aures uiderint. aut
cum simulatos inspexerint & hẏpocritas
auditores. imponant campestre. utantur
femoralib. ñ pereat semen ũbi dĩ. quia
& dñs eadem mandat et dicit. Nolite
mictere scm̃ canib: neq margaritas urãs
ante porcos. ne forte conculcent eas pe¬

Expanded text:
a generando, cum tales invenerint auditoa generando, cum tales invenerint auditores in quibus sciant se fructum habere non posse. Denique et in Actibus apostolorum refertur de quibusdam: Quod non potuimus, inquit, in Asia verbum Dei loqui . Hoc est imposita habuisse femoralia, et continuisse se ne filios generarent, quia scilicet tales erant auditores, in quibus et semen periret, et non posset haberi successio. Sic ergo Ecclesiae sacerdotes cum incapaces aures viderint, aut cum simulatos inspexerint, et hypocritas auditores, imponant campestre, utantur femoralibus, non pereat semen verbi Dei, quia et Dominus eadem mandat et dicit: Nolite mittere sanctum canibus, neque margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pe
Abbreviated transcription (Latin):
Oblunonẽ dabimꝰ in ũbis sp̃s scĩ. ut cũ cet̃a
omĩa scdo enarrauerit. una eum species
suꝑiꝰ dicta latuerit: Non audeo hȩc de
sacris sentire sermonib Sed uideamꝰ ne
forte qm̃ in suꝑiorib diximꝰ hoc genꝰ in¬
dumenti indicium castitatis uideri. quo
uł femora operiri. uel constringi renes ui¬
dentur aclumbi. ne forte umquã ñ semꝑ
in illis qui cunc erant sacerdotes has parteᷤᷤ
dicat esse constrictas. Aliquando enim et de
posteritate generis. et successu sobolis indul¬
getur. Sed ego in sacerdotib eccłie. huiꝰ modi
intelligentiã non introduxerim. Alio nãq
rem uideo currere sacram̃to. Posuit enun
& in eccłia sac̃dotes & doctores generare.
sicut & ille qui dicebat. filioli mei. quos
iterum parturio. donec formetur xꝑc in¬
ego uos genui. Isti gͦ doctores eccłiȩ in huiꝰ¬
modi generationib ꝓcreandis. aliquando
constrictis femoralib utuntur. & abstinẽt

Expanded text:
Oblivionem dabimus in verbis Spiritus sancti ut cum caetera Oblivionem dabimus in verbis Spiritus sancti ut cum caetera omnia secundo enarraverit, una eum species superius dicta latuerit? Non audeo haec de sacris sentire sermonibus. Sed videamus ne forte quoniam in superioribus diximus, hoc genus indumenti judicium castitatis videri, quo vel femora operiri, vel constringi renes videntur ac lumbi, ne forte, inquam, non semper in illis qui tunc erant sacerdotibus has partes dicat esse constrictas. Aliquando enim et de posteritate generis et successu sobolis indulgetur. Sed ego in sacerdotibus Ecclesiae hujusmodi intelligentiam non introduxerim, alio namque rem video currere sacramento. Possunt enim et in Ecclesia sacerdotes et doctores filios generare, sicut et ille qui dicebat: Filioli mei quos iterum parturio, donec formetur Chriego vos genui . Isti ergo doctores Ecclesiae in hujusmodi generationibus procreandis aliquando constrictis femoralibus utuntur, et abstinent
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ in his quȩ lex diuina describit. ueluti
in speculo inspicere se debet unꝰ quisq sacer¬
dotum. & gradus meriti sui inde colligere.
si se uideat in his om̃ib que supͣ exposuimꝰ
positum. pontificalib ornacum ornam̃tis.
si conscius sibi sit. qͦd uł in scientia uł in
actib uł in doctrina tantꝰ ac talis sit: sciat
se summũ sac̃dotium ñ solũ nomine. sed &
meritis optinere. Alioquin inferiorem sibi
gradum positum nouerit. etiã si pͥmi nomen
accepit. Non nos sane debet p̃terire etiã
hoc quod potest abstudioso lectore ꝓferri.
in quo & ego sepe mecũ ipse hesicaui. In exodo
enunlegens ubi de sacerdotalib mandatur
indum̃tis. inuenio octo eẽ species. que pon¬
tifici p̃parantur. hic uͦ septem cantum mͦ
numerantur. Require gͦ quid sit qͦd omissũ ẽ.
Octaua species ibi ponitur campestre. siue ut
alibi legimꝰ femoralia linea. de quo hic it̃
cetera siluit indumenta. Qͥd gͦ dicemus.

Expanded text:
Et ideo in his quae lex divina describit, veluti in speculo inspicere se debet unusquisque sacerdotum, et gradus meriti sui inde colligere, si se videat in his omnibus quae supra exposuimus positum pontificalibus ornamentis, si conscius sibi sit quod vel in scientia, vel in actibus, vel in doctrina, tantus ac talis sit, sciat se summum sacerdotium, non solum nomine sed et meritis obtinere, alioquin inferiorem sibi gradum positum noverit, etiam si primi nomen acceperit. Non nos sane debet praeterire etiam hoc quod potest ab studioso lectore proferri, in quo et ego saepe mecum ipse haesitavi. In Exodo enim legens ubi de sacerdotalibus mandatur indumentis, invenio octo esse species quae pontifici praeparantur. Hic vero septem tantummodo numerantur. Requiro ergo quid sit quod omissum est. Octava species ibi ponitur campestre, sive, ut alibi legimus, femoralia linea, de quo hic inter caetera siluit indumenta. Quid ergo dicemus?
Abbreviated transcription (Latin):
terea gͦ si quis uult pontifex ñ cam uoea¬
bulo eẽ quam merito. imitetur meysen.
imicetur aaron. Quid enim dr̃ de eis Quia
aut ipse populum docere. Hec duo sunt
pontificis oꝑa. ut aut a dõ discat legendo
scripturas diuinas & sepius meditando
ant popłm doceat. sed illa doceat quȩ ipse
aliud opus quod facit moyses. Ad bella
non uadit. ñ pugnat contra inimicos
S quid facit: Orat. & donec ille orat
uincit popłs eius. Si relaxauerit & di¬
miserit manus. popłs eius uincitur et fu¬
gatur. Ore gͦ & sacerdos eccłȩ indesinen¬
ter. ut uincat popłs eius qui sub ipso est
hostes inuisibiles amalechitas. qui sunt
demones impugnantes eos qui uolunt pie

Expanded text:
re. Si quis vult pontifex non tam vocabulo esse quam merito, imitetur Moysen, imitetur Aaron. Quid enim dicitur de eis? quod aut ipse populum doceret. Haec duo sunt pontificis opera, ut aut a Deo discat legendo scripturas divinas et saepius meditando, aut populum doceat. Sed illa doceat, quae a Deo s docet. § 1. Est et aliud opus, quod facit Moyses: ad bella non vadit, non pugnat contra inimicos. Sed quid facit? orat, et donec ille orat, vincit populus ejus; si relaxaverit et demiserit manus, populus ejus vincitur et fugatur. Oret ergo et sacerdos ecclesiae indesinenter, ut vincat populus, qui suo ipso est, hostes invisibles Amalechitas, qui sunt daemones impugnantes eos, qui volunt pie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen. & fueris ita mundus. quasi quem
moyses lauerit tantꝰ ille ac talis. possis etiã
ꝑuenire ad hec indumenta que ꝓfert moyses.
& stolas istas quib induit aaron frem suũ
& filios eius. Sed non solum indumentis opꝰ
est ad sacerdotales infulas. uerũ et cingulis.

Expanded text:
per Moysen et fueris ita mundus quomodo quem Moyses laverit, tantus ille ac talis possis etiam pervenire ad haec indumenta quae profert Moyses, et stolas istas quibus induit Aaron fratrem suum et filios ejus. Sed non solum indumentis opus est ad sacerdotales infulas, verum et cingulis:
Abbreviated transcription (Latin):
Et alius adhuc addendus est ornatꝰ. Necesse ẽ gͦ
ut accipiat etiã coronã. Propt̾ea accipit etiam
cydarim. quod est uel operimentũ qͦddã capitis.
uel ornamentũ. Et post hec suꝑponitur ei mi¬
tra. & ante faciem idest a fronte pontificis
lamina aurea scificata. in qua sculptum dr̃
uocabulum chĩ. Uerum iste capitis ornatus ubi
nomen dĩ imposicum dicit᷑. post illa omĩa
quib inferiora corporis membra fuerant
exornata suꝑponitur. In quo mͥ indicari ui¬
detur. qͦd suꝑ omĩa quȩ ł de mundo uel de
ceteris creaturis sentiri aut intelligi possunt.
eminentior tãquã auctoris om̃ium¬
possunt scientia dĩ sit. Et quia ipse est caput
om̃ium. idõ & ornatus iste suꝑ omĩa capiti
suꝑponitur. Nichil enĩ post hec adicitur

Expanded text:
et alius adhuc addendus ornatus est. Necesse est ut accipiat etiam coronam, propterea accipit primo cydarim, quod est vel operimentum quoddam capitis, vel ornamentum, et post haec superponitur ei mitra ante faciem, id est, a fronte pontificis, lamina aurea sanctificata, in qua sculptum dicitur vocabulum Dei. Verum iste capitis ornatus, ubi nomen Dei impositum dicitur, post illa omnia quibus inferiora corporis membra fuerant exornata, superponitur: in quo mihi indicare videtur quod super omnia quae vel de mundo, vel de caeteris creaturis sentiri aut intelligi possunt, eminentior tanquam auctoris omnium scientia Dei sit, et quia ipse caput est omnium ideo et ornatus iste super omnia capiti superponitur: nihil enim post haec addicitur
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatẽ. Non enĩ sufficit pontifici habe¬
re sapientiã. & scire om̃iũ rationẽ. nͥpossit
etiam popło manifestare que nouit. Ndõ gͦ
imponitur r̾ationali manifestatio. ut
possit respondere om̃i poscenti se rationẽ de
fide & ueritate. Ponitur autẽ suꝑ illud &
ueritas. ut ñ illa astruat que ꝓprio excogi¬
tare quiuit ingenio. s quȩ ueritas hab&.¬

Expanded text:
ificet; non enim sufficit pontifici habere sapientiam, et scire omnium rationem, nisi possit etiam populo manifestare quae novit. Ideo ergo imponitur rationali et manifestatio ut possit respondere omni poscenti se rationem de fide et veritate. Ponitur autem super illud et veritas; ut non illa astruat quae proprio excogitare quivit ingenio, sed quae veritas hab
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sordes tuas diluet. ipsa si audias eam
peccatoꝵ tuoꝵ maculas absterget. Ipse
est moyses hoc est lex: que sac̃dotes conse¬
erat. Nec potest sacerdos esse. quẽ ñ lex
constituerit sac̃dodem. Multi enĩ sunt sa¬

Expanded text:
ipsa sordes tuas diluit, ipsa, si audias eam, peccatorum tuorum maculas absterget. Ipse est Moyses, hoc est lex, quae sacerdotes consecrat, nec potest sacerdos esse, quem non lex constituerit sacerdotem. Si et tu
Abbreviated transcription (Latin):
uod si litigauerint duo uiri.
& ꝑcusserint mulierem pre-
rit uir mulieris. & dabit
cũ honore. Qd si deforma¬
tus fuerit. dabit ammã ꝓ anima¬
oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente. manũ ꝓ manu.
pedẽ ꝓpede. cõbusturã ꝓcõbustura. uulnꝰ

Expanded text:
um: si rixauerint duo et percusserint mulierem in utrit uir mulieris dabit cum dignitate. quod si defortum fuerit, dabit animaoculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, combustu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui manducat uuã acerbã: obstupescent den¬
tes eiꝰ. & alibi. molas leonũ confregit dñs.
Sic gͦ ꝑ membra dicit᷑ ledi aninia et ꝑcuti.
Manũ quoq ꝓ manu. et pedẽ ꝓpede depos¬
citur. Manus ẽ anime uirtꝰ quȩ tenere ali¬
quid & c̃stringere pocest. uelut si dicamꝰ
actus eiꝰ & fortitudo eius et pes qu̾o incedit
adbona uel mala. Qͥa gͦ si scandalũ paciat᷑
anima. ñ solũ in fide sed et in actib deicit᷑
runtur illius qui offendieulũ p̃buit. manuᷤ
quib ñ bene oꝑatur. & pedes quib non
bene incedit. Recipiet etiã cõbusturã ꝑ
ꝑ que singula hec ostendit᷑. ut iste ꝑcussor

Expanded text:
Qui manducat uvam acerbam, obstupescent denQui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo per membra dicitur laedi anima et percuti, manus quoque pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima non solum in fide, sed et in actibus ejicianruntur, quia offendiculum praebuit: et manus quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene inceditur. Recipit enim combustorum, Per quae singula hoc ost
Abbreviated transcription (Latin):
pocest fortassis etiã illud aptari: ut qͥ sibi
conscius canti scandali fuerit. ponat ani¬
mã suã ꝓ anima illiꝰ quẽ scandali ⁊ auerit.
& usq ad mortẽ dox oꝑam qͦmͦ redeat. qͦmͦ
reparetur. qͦmͦ restituat᷑ ad fidem. Ponat
etiã oculũ ꝓoculo. Si oculũ lesit anime. idẽ
intellectum eiꝰ tͣbauit. auferat᷑ oculus
ipsius ab eo qͥ eccłe p̃est. & intellectꝰ eiꝰ
ille turbulentꝰ & ferox qui scandalũ gene¬
rat desecetur. Si dentem lesit auditoris
quo suscipiens cibũ ũbi. uel cõminuere uł
molarib terere solitus erat. ut subtilẽ ex
his ad uentrẽ animȩ tͣnsinit ter& sensum.
si hunc dentẽ ille uexauit et euellit. ut
contentione et contritione ipsiuis ñ possit
anima subtilit̃ & sꝑitalit̾ susciꝑe ũbũ dĩ.
auferat᷑ dens eiꝰ qui ñ bene scripturarũ
cõminuit et diuidit cibos. fortassis enĩ ꝓpt̃
hoc et alibidr̃ de dño. dentes peccatoꝵ
contͥuisti. Et alibi nichilominus seribit᷑.

Expanded text:
potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit. & hec iã faciat cũ honore. cũ modestia.
cũ patientia. sic̃ apłs dicit. cũ mansuetudine
corripientes eos qui resistunt ueritati. ñ cum
lite sicut pͥus dicit eũ scandalũ ĩtulit. qͦd si
formatꝰ iã fuerit infans dabit animã ꝓ anima.
Formatꝰ infans potẽ uideri sermo dĩ in corde
eiꝰ ammȩ qͦ gram̃ baptisii consecuta ẽ. uel¬
que euidentiꝰ et clariꝰ ũbũ fidĩ concep̃. Hec

Expanded text:
haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei conc
Abbreviated transcription (Latin):
Tentoria que ansulis assuta & circulis
suspensa atq innexa funib admodũ
cortinarũ uiginti & octo ĩ longũ cubi¬
torũ atq in latum qͦtuor cubitis disten
funis enĩ triplex ñ rũpitur. quȩ ẽ trini¬
tatis fides. ex qua depend& et ꝑ quã

Expanded text:
tem, quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexa funibus ad modum cortinarum viginti et octo in longum atque in latum quatuor cubitis distendFunis autem triplex non rumpitur, quae est Trinitatis fides, ex qua dependet et per quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuti dicit᷑ is qui causam scandali infirmiori &
bit cum honore. Animȩ discentis uir magister¬
doctor animarũ. Ille qui ad subũsionẽ audi¬
entiũ contendit ũbis. patietur damnũ pro
anima illa qͦ nondũ formatũ abiecit ĩfantem.¬

Expanded text:
cuti, sicut qui causam scandali infirmiori et bit cum honore animae discentis. Vir magisterdoctor animarum. Ille qui ad subversionem audientium verbis contendit, patiatur damnum pro anima illa quae nondum formatum abjicit infantem
Abbreviated transcription (Latin):
Lucerna corporis cui est oculus tuus. Sed istud
candelabrũ lucernarũ in austro colloc&. ut ad
aquilonẽ respiciat. Accenso etenĩ lumine. id est
uigilanti corde respicere semꝑ deb& ad aquilonem.
& obseruare eũ qͥab aquilone ẽ: sic̃ & ꝓpħa uidere

Expanded text:
Lucerna enim corporis tui oculus tuus est, et istud candelabrum in austro collocet, ut ad aquilonem respiciat. Accenso enim lumine, id est vigilanti corde, semper respicere debet ad aquilonem, et observare illum qui ab aquil
Abbreviated transcription (Latin):
cordi eius. aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos
aes tunc p̃terea bẏssum. coccũ yacinctũ. &
purpurã. pelles etiã arietũ rubras. & pelleᷤᷤ
etiã iacinctinas. s & ligna impucribilia. pi¬
los qͦq caprarũ. ad constructionẽ cab̃na¬

Expanded text:
 est: Aurum et argentum, aes, lapides pretiosi . Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum, et purpuram; pelles etiam arietum rubricatas, et pelles hyacinthinas; sed et ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem taberna
Abbreviated transcription (Latin):
in sachi. intp̃tatione hebreoꝵ nominũ
sachi inuenimꝰ ui lingua nr̃a responsionẽ
uł refutationẽ dici. Applicauit gͦ israhel
ad responsionem uł refutationẽ. Non bene
applicauit. Uide deniq quid incurrerit.

Expanded text:
In interpretatione Hebraicorum nominum, Sethim invenimus in lingua nostra responsionem? vel refutationem dici. Applicuit ergo Israel ad responsionem vel refutationem. Non bene applicuit. Vide denique quid incurrerit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui assistit arche testam̃ti dñi. in qua lex
dĩ portat᷑. sine dubio ut ipsi illuminent
ppłm de mandatis dĩ. sic̃ ꝓpħa dicit
Luc̃na pedib meis ũbũ tuũ dñe. & lum̃
semitis meis. Hoc lum̃ ꝑ sac̃dotes accendit᷑
& leuitas. Qͦd si forte aliquis ex hoc ordi¬
ne accensã lucernã posuerit sub modio
ñ suꝑ candelabrũ ut luceat omib qͥ in domo
st̃. uideat quid sibi agendũ sit cum dño
lucis reddere ceꝑit rationẽ. ꝓ his qͥ nichil
illuminationis a sac̃dotib accipientes in
tenebris ambulant. & peccatoꝵ obseuritate
ita ut in humeris ipsoꝵ archa. dnĩ & legis¬
fueris: & igni appximaueris. multo per
ignẽ splendidior & rutilantior effulgebis.
Si uͦ supͣ fundam̃tũ in te fidĩ positum
conseuis tͥ es suꝑeclificasse.te. ligna
fenũ stipulã. cũ tali edificatione si igni
apꝓximaueris consumeris. Beati gͥ qui¬
ꝓximi: o qui ita ꝓximi st̃ ut ignis eos

Expanded text:
qui assistit arcae testamenti Domini, in qua lex qui assistit arcae testamenti Domini, in qua lex Domini portatur, sine dubio ut ipsi illuminent populum de mandatis Dei, sicut Propheta dicit: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis ; » hoc lumen per sacerdotes accenditur et Levitas. Quod si forte aliquis ex hoc ordine accensam lucernam posuerit sub modio, et non super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt, videat quid sibi agendum sit, cum Dominus lucis coeperit reddere rationem pro his qui nihil illuminationis a sacerdotibus capientes, in tenebris ambulant et peccatorum obscuritate ita ut in humeris eorum arca Domini et legisfueris, et igni approximaveris, multo per ignem splendidior et rutilantior refulges. Si vero super fundamentum tantae fidei positum, conscius tibi es superaedificasse te ligna, fenum, stipulam ; cum tali aedificatione si igni approximaveris, consumeris. Beati igitur qui proximi sunt, ut ignis eos
Abbreviated transcription (Latin):
aquarũ parte formentur quȩ in mare ꝓ¬
fluit. atq in salsis fluctib deperit.
pars uͦ illa qͦ cũ stabilitate ꝑmano. et
dulcedinẽ suã seruat. designat eos qui
acceptũ munꝰ indeclinabilit᷑ cenent. Et
recte una pars ẽ eoꝵ qui saluant᷑ quia
&e panis uiuus est qui de celo descendit &¬
dat huic mundo uitã. & fides una est¬
& unũ baptisma. or unꝰ sp̃s quo om̃s potant᷑
in baptismum. & unꝰ dĩ pat̃ om̃iũ. lnte¬
rea sac̃dotalis ordo est & leuiticus. qui it̃
ostendat popło dĩ qui exut de egypto.
Ipsi enĩ sunt. qͥ edocent popłm dĩ exire
de egypto. de errorib scilic& mundi.¬
&& transire ꝑ heremũ uastã. id est tempta¬
tionũ genera diũsa transcurrere. neq
in cruce suspensũ. quẽ qͥ uid̾it idest qui
crediderit in eũ cuiꝰ figurã serpens ille¬
monstrabat. ⁊ abulica ꝑ hȩc uenena diffu-¬
gient. Sac̃dotalis & leuiticus ordo est

Expanded text:
aquarum parte formantur quae in mare paquarum parte formantur quae in mare profluit, atque in salsis fluctibus deperit; pars vero illa quae cum stabilitate pormanet, et dulcedinem suam servat, designat eos qui acceptum Dei munus indeclinabiliter tenent. Et recte una pars est eorum qui salvantur, quia et panis unus est qui de coelo descendit, et dat huic mundo vitam; et fides una est, unum baptismum, et unus spiritus quo omnes potantur in baptismo, et unus Deus Pater omnium. rea sacerdotalis ordo et leviticus, qui iter ostendebat populo Dei qui exiit de terra Aegypti, ipsi enim sunt qui docent populum exire de Aegypto; de erroribus scilicet mundi transire per eremum vastam, id est, tentationum genera diversa transcurrere: et neque in cruce suspensum, quem qui viderit, id est, qui crediderit in eum cujus figuram ille serpens monstrabat, diabolica per hoc venena diffugiet; sacerdotalis et leviticus ordo est
Abbreviated transcription (Latin):
qui ui illo ordine mereat᷑ asscribi: Si
enĩ sit aliquis talis. cedent ei fluenta
iordanis. & ipsa elem̃ta uerebuntur.
Pars aquarũ fluminis retrorsũ resiliet. ac
post t̃gum frenabit᷑. pars uͦ in mare sal¬
sum rapido lapsu diffugiet. Quod tam̃
uec ipsũ absq mysterii ratione arbitror
scriptũ. qͦd pars aquarũ iordanis mergat᷑
in mare atq in amaritudinẽ ꝓfluat᷑.
pars uͦ in dulcedinẽ ꝑseueroꝵ. Si enun¬
om̃s qui baptizant᷑ acceptã celestis grẽ
dulcedinẽ custodirent. ut nullus in pec¬
catoꝵ amaritudinẽ conũteret᷑. ñ utiq
ẽẽt scriptũ. qr pars fluminis. salsi maris
gurgitib fuisset immnersa. Et idõ illa
mͥ uidetur in his ũbis baptizatoꝵ uarietas
designari quã ipsi nos. qͦd eũ dolore cõme¬
moro sepe uidemus accidere. ut hii qui
scm̃ baptisma c̃sequunt᷑. cũ se rursũ ad¬
negotia scłi & illecebrosa libidinũ tradt̃.
& cũ auaritiȩ poculũ salsũ bibunt. in ea

Expanded text:
qui in illo ordine mereatur ascribi. Si enim sit aliquis talis, ut quiescant ei fluenta Jordanis, et ipsa elementa verebuntur: pars aquarum fluminum retrorsum resiliet, et post tergum frenabitur: pars vero in mare salsum rapido lapsu deficiet. Quod tamen nec ipsum absque mysterii ratione arbitror scriptum, quod pars aquarum Jordanis demergatur in mare, atque in amaritudine profluat, pars vero in dulcedine perseveret. Si omnes qui baptizantur acceptam coelestis gratiae dulcedinem custodirent, et nullus in peccatorum amaritudinem verteretur, non utique esset scriptum quia pars fluminis salsi maris gurgitibus fuisset immersa. Et ideo illa mihi videtur in his verbis baptizatorum varietas designari, quam ipsi nos quod cum dolore commemoro saepe videamus accidere, ut hi qui sanctum baptisma cnegotia saecularia et illecebras libidinum tradunt, et cum avaritiae salsum poculum bibunt, in ea
Abbreviated transcription (Latin):
in te uͦ qui auditor hoꝵ es nichil tale gerat᷑
omĩa cõplent᷑ in te scđm mysticã rationẽ.
Et enĩ tu qui nuꝑ ydolatriae tenebris de¬
relictis cupis ad audientiã diuine legis
accedere. nc̃ pͥmũ egyptũ derelinquis. eũ
catecuminoꝵ aggrẽgatꝰ es numero. & p̃

Expanded text:
in te vero qui nunc auditor horum es, nihil tale geratur, omnia complentur in te secundum mysticam rationem. Etenim tu, qui, nuper idololatriae tenebris derelictis, cupis ad audientiam divinae legis accedere, nunc primum Aegyptum derelinquis, cum catechumenorum aggregatus es numero,
Abbreviated transcription (Latin):
dirupti st̃. lex ꝑ moysen data est. signa
& ꝓdigia multa in heremo gesta st̃. &
nusquã dr̃ exaltatꝰ eẽ iħc. Ubi uͦ iordanis
transit᷑. ibi dicit᷑ & ihũ. In hac due
incipio exaltare te in conspectu populi.
Neq enĩ ante mysteriũ baptismi exaltat᷑
ctu popłi. inde suit exordiũ. Si enim
om̃s qui baptizant᷑. in morte ipsius bapti

Expanded text:
disrupti sunt, lex per Moysen data est, signa et prodigia multa in eremo gesta sunt, et nusquam dicitur exaltatus esse Jesus. Ubi vero Jordanis transitur, ibi dicitur ad Jesum: In hac die incipio te exaltare in conspectu populi. Neque enim ante mysterium baptismi exaltatur ctu populi inde sumit exordium. Si enim omnes qui bapt
Abbreviated transcription (Latin):
moysi uultũ ꝑ głam dñi reuelatũ cotidie
ueneris fontem. & consistente sac̃dotali &
leuitico ordine initiatꝰ fueris. uenerandis
illis magnificisq sacram̃tis quȩ norunt
trabis intrabis. in qua tȩ post moysen susci¬
pit ihe. & ipse tͥ efficit᷑ noui itineris iti¬

Expanded text:
uotidie veneris fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine, initiatus fueris et venerandis illis magnificisque sacramentis norunt nis intrabis: in qua te post Moysen suscipit Jesus, et ipse tibi efficitur novi itineris
Abbreviated transcription (Latin):
oli inquit. adhuc pusillũ uobiscũ sum. Cum aut̃
fueris xp̃i. eris et om̃ipotentis patris. qr unuis
st̃ uincteq nature. Ad hoc laborat iustꝰ. in
hoc studiũ suũ omẽ conũtit. ut danielis et iob &
ñ uocet᷑ hominũ nominib. s uocabulis filioꝵ dĩ.
Si gͦ fuerint tres uiri isti. Non indiget sp̃s sc̃s.
ut etiã nc̃ noe & daniel et iob ostendat. Tres ui¬
ri isti in medio eiꝰ. Dicit mͥ eruditꝰ auditos. Tres
in p̃senti nominant᷑. sermo uͦ tuus plurimos af¬
firnat : & daniel & iob& noe. Cui sic responde¬
bimꝰ. Omĩs multitudo similiũ unꝰ est: & ñ sunt
plures qͥ similes st̃. Pluruma corpora. s unum
corpus om̃s uxta id qͦd scriptũ est: uos autem
estis corpꝰ xꝑi & membra ex parte. & saluator
nr̃ uenit querere & saluare qđ perierat in sa-¬
cram̃to nonaginta ⁊ nouẽ ouiũ non errantium.
et uniꝰ ꝑdite. Uenit qͥppe filiꝰ hominis querere

Expanded text:
oli, inquit, adhuc pusillum vobiscum sum . Cum autem oli, inquit, adhuc pusillum vobiscum sum . Cum autem fueris Christi, eris et omnipotentis Patris, quia unum sunt, unitaeque naturae. Ad hoc laborat justus, in hoc studium suum omne convertit, ut Danielis et Job, enon vocetur hominum nominibus, sed vocabulis filiorum Dei. Si ergo fuerint tres viri isti. Non indiget Spiritus sanctus, ut etiam nunc Noe et Danielem, et Job ostendat: Tres viri isti in medio ejus. Dicit mihi eruditus auditor: Tres in praesenti nominantur, sermo vero tuus plurimos affirmat, et Daniel et Job, et Noe. Cui sic respondebimus: Omnis multitudo similium unus est, et non plures, qui similes sunt. Non plura corpora, sed unum corpus omnes sumus, juxta id quod scriptum est: Vos autem estis corpus Christi, et membra ex parte. Et Salvator noster venit quaerere et salvare quod perierat , in sacramento nonaginta novem ovium non errantium, et unius perditae. Venit quippe filius hominis quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit noe. Qͦmͦ filu dauiel docebunt᷑. quẽ
eunuchũ fuisse uidei tradunt : Uerũ quia fer-¬
tilis & scã fuit anima illiꝰ. & ꝓpheticis diuinisq
seruonib multos liberos ꝓereauit. idcirco dr̃.
si fueruit in tempore isto uł illo. ut noe & dã¬
niel et iob: ipsi soli saluabunt᷑. Et nos gͦ possu¬
nius fieri daniel. Et ut ñ enuinerem om̃s scõs.
possum ẽẽ paulus si fuero imitator eiꝰ dicentis.
imitatores mei estote. si cauteriũ qͦ signatus
est paulus habuero: si eandẽ figurã qua ille
figuratꝰ est in xp̃o possedero. ꝑ quã ut bonus
pat̃ aiebat . Filioli mei. quos iterũ parturio. donec
xp̃c formet᷑ in uob̃. Si uͦ ex dissimilitudine signa¬
culi coarguor qr aliã formam habuerit paulus.
quã ego in anima habeam: me ipsũ decipio dicenᷤ.
filiꝰ meus es: semen pauli. Noli nurari. quod fias
filiꝰ apłi. Habeto uirtutes: & eris filiꝰ xp̃i. fili¬

Expanded text:
habuerit Noe, quomodo filii Danielis, docebuntur, quem habuerit Noe, quomodo filii Danielis, docebuntur, quem eunuchum fuisse Judaei tradunt? Verum quia fertilis et sancta fuit anima illius, et propheticis divinisque sermonibus multos liberos procreavit, idcirco dicitur: Si fuerint in tempore illo, vel isto, ut Noe et Daniel et Job, et ipsi soli salvabuntur. Et nos ergo possumus fieri Daniel, et ut non enumerem omnes sanctos, possum esse Paulus, si fuero imitator ejus dicentis: Imitatores mei estote ; si cauterium, quo signatus est Paulus, habuero; si eamdem figuram, qua ille figuratus est in Christo, possedero, per quam, ut bonus pater, aiebat: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Si vero ex dissimilitudine signaculi 922 coarguor, quia aliam formam habuerit Paulus quam ego in anima habeam, me ipsum decipio dicens: Filius meus es tu, semen Pauli. Noli mirari quod filius Apostoli fias. Habeto virtutes, et eris filius Christi. Fili
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem dicentẽ. Si essetis filii abraham.
oꝑa abrahȩ faceretis. Igit᷑ si quis filiꝰ est
abraham facit gesta abraham. si qͥs filiuꝰ est
ꝑdit & sustinens patient᷑ tã iacturas rerũ
familiarium quã mortes filioꝵ: dicit. dñs
corporis malis. & flagellat᷑ uario maloꝵ suorum
dolore. & nichilominꝰ in ipsis supplicus glorificat
dm̃. qͥ potest respondere diuina. & int̃ cruciatꝰ
ꝓpheticã uocem emittere. qualẽ emisit iob:
imitator ẽ iob. Atq ita et in hunc modũ. & noe
& daniel & iob in eodem possunt tẽpore reperiri.
Quia aut̃ nc̃ ez echiel non de his dixerit quos in
scripturis lectitamꝰ. uidelico& quos aut transla¬
tio aut mors de p̃senti uita subtraxerit. de
alio quoq loco apꝓbare conabimur. Daniel qͥ
ria. misael. eunuchus fuit: et est in p̃senti
dictum. noe & daniel et iob filios et filias
ñ liberabunt. & reł. Fingamus quippe. filios

Expanded text:
Salvatorem dicentem: Si essetis filii Abrahae, Salvatorem dicentem: Si essetis filii Abrahae, opera Abrahae faceretis . Igitur si quis filius est Abraham, facit gesta Abraham: si quis filius est perdit; et sustinens patienter tam jacturas rerum 921 familiarium, quam mortes filiorum, dicit: Dominus corporis malis, et flagellatur vario malorum suorum dolore, et nihilominus in ipsis suppliciis glorificat Dominum; qui potest respondere divina, et inter cruciatus propheticam vocem emittere, qualem emisit Job, imitator est Job. Atque ita in hunc modum et Noe, et Daniel, et Job in eodem possunt tempore reperiri. Quia autem nunc Ezechiel non de his dixerit, quos in Scripturis lectitamus, videlicet quos aut translatio, aut mors de praesenti vita subtraxerit, de alio quoque loco approbare conabimur. Daniel qui ria, Misaele, eunuchus fuit, et est in praesenti dictum: Noe et Daniel et Job, filios et filias non liberabunt , et reliqua. Fingamus quippe filios
Abbreviated transcription (Latin):
ben ex ruben nascit᷑. Ruben quippe uiuat et
ñ moriat᷑. & sit multꝰ innumero. In tantum
ñ erat de patriarcha sermo: sed de pplło qui de pa.¬
triarcha descensurus erat. Cur hec dicta sunt:ͦ
Uidelicoꝵ ut p̃sentẽ locũ exponerem de noe. &¬
de damel. et iob. Quomͦ enun isrł isrł generat.
& iob iob. & ruben ruben: reliqui reliquos: sic
noe noe. Et dicam qr de filus noe. seth noe fu¬
erit: cham uͦ ñ fuerit noe. Neq enĩ habuit
similitudinẽ patͥs sui. Et ut ñ om̃s qͥ ex abrahã
filii abrahã. lic& sint de semine eiꝰ ñ sunt filii
ipsiꝰ qũi peccatores st̃ : sic hii qͥ habent similitu¬
dinẽ factoꝵ daniel. danel sunt: qͥ imitantur
patientiã iob. iob fiunt. Noli gͥ dicere. beatꝰ
noe qm̃ dignꝰ effectꝰ est ut in diluuio solus eli¬
geretus a dño. & cęt̃is inundatione ꝑeuntib
cũ suis seruaretur incolumis : s c̃sidera quia
& tu si feceris ea quȩ fecit noe. eris noe. Audi

Expanded text:
ben ex Ruben nascitur, Ruben quippe vivat et ben ex Ruben nascitur, Ruben quippe vivat et non moriatur, et sit multus in numero. Intantum non erat de patriarcha sermo, sed de populo, qui de patriarcha descensurus erat. Cur haec dicta sunt? videlicet ut praesentem locum exponerem de Noe, et Daniele, et Job. Quomodo enim Israel Israel genenerat, et Job Job, et Ruben Ruben, reliqui reliquos; sic Noe Noe. Et dicam quia de filiis Noe, Sem Noe fuerit. Cham vero non fuerit Noe: neque enim habuit similitudinem patris sui. Et ut non omnes, qui ex Abraham filii Abraham, licet sint de semine ejus, non sunt filii ipsius, quoniam peccatores sunt: sic hi qui habent similitudinem factorum Danielis, Daniel sunt; qui imitantur patientiam Job, Job fiunt. Noli ergo dicere: Beatus Noe, quoniam dignus effectus est, ut in diluvio solus eligeretur a Domino, et caeteris inundatione pereuntibus, cum suis servaretur incolumis: sed considera, quiaceris ea, quae fecit Noe, eris Noe. Audi