comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu diĩs dixisti. quȩ dicunt facite. quȩ autẽ
faciunt facere nolite: De spinis me iubes uuã
decerpere cum dixeris: numquid colligunt
de spinis uuã. Respondet tͥ dñs. Non iussi te
de spinis uuã legere: sed uide. attende. bene.
ne forte ut sieri solet uitis cum circũgirat ꝑ t̾ram.
inuoluta sit in spinis. Nam aliquando inuenimꝰ
illiid fr̃s mĩ. uitẽ positã suꝑ caricẽ: quia ibi ht̃
tes suos: de pendet int̾ spinas bocrus. Et qui iu¬
dec botrũ carpit illũ: non tam̃ de spinis. sed de
uite. quȩ circum plexa .ẽ. spmis. Sic gͦ illi spmno¬
si sunt sed sedendo in cathedra moysi inuoliut
p̃cepta bona. Tu lege uuã non te pungit spina
quando legis. quȩ dicunt facite: sed quȩ faci¬
unt facere nolite. Pungit aut̃ spma : si quod
saciunt facis. Ut gͦ legas uuã. & nou inhereas
spinis : quȩ dicuits facere debes. sed quȩ faciuit
facere noli. Facta ipsorũ spinȩ sunt: uerba ip¬

Expanded text:
tu, Domine, dixisti, Quae dicunt, facite; quae autem tu, Domine, dixisti, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. De spinis me jubes uvam decerpere, cum dixeris, Numquid colligunt de spinis uvam? Respondet tibi Dominus: Non jussi te de spinis uvam legere; sed vide, attende bene, ne forte, ut fieri solet, vitis cum circumerrat per terram, involuta sit in spinis. Nam aliquando invenimus illud, fratres mei, vitem positam super caricem, quia ibi habet spinosam, et pendet inter spinas botrus; et qui videt botrum carpit, non tamen de spinis, sed de vite, quae circumplexa est spinis. Sic ergo illi spinosi sunt: sed sedendo in cathedra Moysi, involvit , praecepta bona. Tu lege uvam, non te pungit spina, quando legis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Pungit autem te spina, si quod faciunt facis. Ut ergo legas uvam, et non inhaereas spinis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Facta ipsorum spinae sunt, verba ip
Abbreviated transcription (Latin):
quia uidet᷑ habere alicuiꝰ mom̃ti ꝑsonã ieccła
unde si łꝑat cõmoda : mercenariꝰ. ẽ. Et cum
uidet hominẽ ꝑire in peccato. uidet illum
sequi lupũ : uidet illiꝰ guttur morsu trahi
ad suppliciũ. non illi dicit peccas. non illum
obiurgat. ne ꝑdat cõ moda sua. Hoc. est gͦ
cum uidit. lupũ fugit. Non illi dicit. scelerato
facis. Non corporis sed animi hȩc fuga .c̃. Quẽ
uides corpors stare : fugit anino. Cum uidec
peccatorẽ. & non illi dicit peccas: cum etiã cũ
non dicit aliud de supiore loco. nͥ ne rapiant᷑
res aliens. ne fraudes fiant.. ne scelera ammittant᷑.
Non possunt dicere alud. quia cathedrã morsi
sedent: de ipsa de illis loquit᷑. non ipsi. Quid
.c̃. gͦ. Numquid colligunt de spinis uuas. aut
de tribulis ficus: Et oñiis arbor ex fructu cog¬
noscit᷑. Si phariscus potest bona loqui: phari¬
seus spina .c̃. quomͦ de spma lego uuam. quia

Expanded text:
quia videtur habere alicujus momenti personam in Ecclesia, quia videtur habere alicujus momenti personam in Ecclesia, unde si sperat commoda, mercenarius est.: et cum videt hominem perire in peccato, videt illum sequi lupum, videt illius guttur morsu trahi ad supplicium; non illi dicit, Peccas; non illum objurgat, ne perdat commoda sua. Hoc est ergo, Cum viderit lupum, fugit: non illi dicit, Scelerate facis. Non corporis, sed animae haec fuga est. Quem vides corpore stare, fugit animo, cum videt peccatorem, et non illi dicit, Peccas; cum etiam consopus, et non dicit aliud de superiore loco, nisi ne rapiantur res alienae, ne fraudes fiant, ne scelera admittantur? Non possunt dicere aliud, qui cathedram Moysi sedent, et ipsa de illis loquitur, non ipsi. Quid est ergo, Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? et, Omnis arbor ex fructu cognoscitur ? Pharisaeus potest bona loqui? Pharisaeus spina est: quomodo de spina lego uvam? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ alt̾am partẽ. Qui sunt isti qui ascendunt: Qui
de parte donati uolunt dep̃dari oues xp̃r ipsi
ꝑ alt̾am partẽ ascendunt. non ꝑ xp̃m intrant.
quia non sunt humiles. quia suꝑbi sunt. Ascen¬
aunt. Quid .ẽ. ascendunt: Extollunt᷑. Unde
ascendunt: Palt̾am partẽ. Unde de parte dici
uolunt: qui in unitate non sunt. De alt̃a parte
sunt: &e de ipsa parte ascendunt id .c̃. excollunt᷑
&e uolunt tollere oues. Quomͦ ascendiuit: Uide¬
te. Nos inquiunt sc̃ificamꝰ. nos iustificamꝰ nos
facimꝰ iustos. Ecce quo ascendunt. Sed qui se
exaltat. humiliabit᷑. Potens.ẽ. dñs ds̃ nr̃ : humi-¬
liare eos. Lupus aut̃ diabolus. est: insidiat᷑ ut
decipiat. & qui illũ secunt᷑. Nam dictũ. s̃. qđ¬
sunt induti quidã pellib ouiũ : intus aut̃ sunt
lupi rapaces. Si uidit mercenariꝰ aliquẽ loqui
peccata. aut sentire scđm ꝑnitie̾ animȩ suȩ.
aut aliquid facere. sceleratũ & obscenũ. & tam̃

Expanded text:
per alteram partem. Qui sunt isti qui ascendunt? Qui per alteram partem. Qui sunt isti qui ascendunt? Qui de parte Donati volunt depraedari oves Christi, ipsi per alteram partem ascendunt. Non per Christum intrant: quia non sunt humiles. Quia superbi sunt, ascendunt. Quid est, ascendunt? Extolluntur. Unde ascendunt? Per alteram partem: unde de parte dici volunt. Qui in unitate non sunt, de altera parte sunt, et de ipsa parte ascendunt, id est, extolluntur, et volunt tollere oves. Quomodo ascendunt, videte. Nos, inquiunt, sanctificamus, nos justificamus, nos facimus justos. Ecce quo ascenderunt. Sed qui se exaltat, humiliabitur . Potens est Dominus Deus noster humiliare eos. Lupus autem diabolus est: insidiatur ut decipiat, et qui illum sequuntur; nam dictum est, quod induti quidem pellibus ovium, intus autem sunt lupi rapaces . Si viderit mercenarius aliquem loqui prava, aut sentire secundum perniciem animae suae, aut aliquid facere sceleratum et obscoenum, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uo lui. Nam multi mercenarii sunt: sca non
oportuerat ut mercenariꝰ mitteret᷑. Aa alias
res ce negocia ꝑagenda mittit᷑ mercenaruis.
Ad illas aut quas tunc uolebat paulus. pastor
cenarii. Sed quid dr̃ de mercenarus: Amen
dico uobis: ꝑceꝑunt merceds̃ suam. De pastore
aut̃ quid dicit apłs: Quis quis aut̃ mundauerit
se ab huiꝰ modi  erit uas in honors. in sc̃ificatio¬
ne &e utile dño. ad om̃e opus bonũ paratũ semꝑ.
Non ad quas dam res paratũ. & ad quasdã non pa¬
ratũ: sed ad om̃e opus bonũ paratũ. Hȩc de
Mercenarus quando uidet lupũ insidi antẽ ouib
sugit. Hoc dixit. dñs. Quare Quia non .Ẽ. cura¬
ei de ouib. Tamdiu gͦ. ẽ. utilis mercenarius:
quam diu non uidet lupũ. quamdui non uidet
furẽ & latronẽ. Cum aut̃ uidit: sugit. Et quis
ẽ. de mercenariis. qui fugit de eccła quando
uidet iupũ. aut latronẽ Habeudant lupi.
habundant. latrones: ipsi sunt qui ascendint

Expanded text:
volui; nam multi mercenarii sunt: sed non volui; nam multi mercenarii sunt: sed non oportuerat ut mercenarius mitteretur. Ad alias res et negotia peragenda mittitur mercenarius: ad illas autem quas tunc volebat Paulus, pastor cenarii. Sed quid dicitur de mercenariis? Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . De pastore autem quid ait Apostolus? Quisquis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem sanctificatum, et utile Domino, ad omne opus bonum paratum semper . Non ad quasdam res paratum, et ad quasdam non paratum; sed ad omne bonum opus paratum. Haec de Mercenarius quando videt lupum insidiantem ovibus, fugit. Hoc Dominus dixit. Quare? Quia non est ei cura de ovibus. Tamdiu ergo est utilis mercenarius, quamdiu non videt lupum, quamdiu non videt furem et latronem: cum autem viderit, fugit. Et quis est de mercenariis, qui non fugit de Ecclesia, quando videt lupum et latronem? Abundant lupi, abundant latrones. Ipsi sunt qui ascendunt
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. Sed quia dicit. Quid enĩ. Dũ om̃i mͦ
siue occasions. sius ueritate Cxp̃s annuntietur.
ꝑmisit gͦ. ec̃. mercenarios. Pastor ueritate. xp̃m
antuntiat: mercenariꝰ occasione. xp̃m annun¬
tiat. aliud querens. Tam̃ & ille xp̃m annunciet.
& ille. xp̃m. Audi uocẽ pastoris pauli. siue oc¬
casione siue ueritate. xp̃s annuntiet᷑. Ipse pa¬
stor. uoluit hab̾e mercenariũ. Faciunt enĩ ubi
possunt: utiles sunt quantũ possunt. Quando
aut̃ ad alios usus querebat apłs cuiꝰ uias imi¬
tarent᷑ infirmi : misi inquit uobis timotheũ.
qui uos cõmonefaciat uias meas. Et quid ait:
Misi pastorẽ qui uos cõmoneret uias meas. Id. ẽ.
quia quomͦ ego ambulo᷑ ce ipse ambulat. Et
mittens pastorẽ quid ait. Neminẽ enĩ habeo
tam unanimẽ : qui sincera affectione ꝓ uobis
sollicitus sit. Nonne cum illo multi erant.
Sed quid sequit᷑ : Onĩs enĩ sua quer̃: non quȩ
sunt iħu xp̃i. Id. c̃. ego uob̾ pastorẽ mittere

Expanded text:
id dicit? Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . Permisit ergo esse mercenarios. Pastor veritate Christum annuntiat, mercenarius occasione Christum annuntiat, aliud quaerens. Tamen et ille Christum annuntiat, et ille Christum. Audi vocem pastoris Pauli: Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. Ipse pastor voluit habere mercenarium. Faciunt enim ubi possunt, utiles sunt quantum possunt. Quando autem ad alios usus quaerebat Apostolus, cujus vias imitarentur infirmi: Misi vobis, inquit, Timotheum, qui vos commonefaciat vias meas . Et quid ait? Misi pastorem qui vos commoneret vias meas: id est, qui quomodo ego ambulo, et ipse ambulat. Et mittens pastorem, quid ait? Neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Nonne cum illo erant multi? Sed quid sequitur? Omnes enim sua quaerunt, non quae sunt Jesu Christi : id est, Ego vobis pastorem mittere
Abbreviated transcription (Latin):
natus de uirgins matre. sine honune patrs: audi¬
stis quia dixerit. ego & pat̾ unũ sumus. Sic acci¬
pite hoc credite: ut mereamini intelligere. Fides
enĩ debet p̃ceds intellectũ ut sit intellectus sidei
p̃miũ. ꝓpħa enĩ aꝑtissime dixit. Nisi credideritis.
non intelligetis. Qđ gͦ simplicit̃ predicat᷑ credendũ
est: qđ subtilit̾ disputat᷑ utelligendũ.ẽ. Primitus¬

Expanded text:
de virgine matre sine homine patre, audistis quid dixerit: Ego et Pater unum sumus. Sic accipite hoc, sic credite, ut mereamini intelligere. Fides enim debet praecedere intellectum, ut sit intellectus fidei praemium. Propheta enim apertissime dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quod ergo simpliciter praedicatur, credendum est: quod subtiliter disputatu
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpant᷑ a castitate mea. Nisi gͦ tale̾ cognous¬
ris temet ipsã: exguexi. Aliis enĩ dicturus sũ
intra in gaudiũ dñi tui: tibi non dicã intra
sed exi. Yt sis nt eos qui ex nobis exierunt:
exi tu. sed nͥ cognoueris temet ipsã: tuno exi.
Si aut̃ cognoueris temet ipsa: intra. Siqͥ dion
cognoueris gci tu in uesligiis gregum: &e pasce ģdos
tuos in cab̃naculis pastorum. Exi in uestigũs not
qregis sed gregum: &e pasce non sicut petrus oues
meas. scd edos tuos in tab̾nacuł non pastoris sed pa¬
storum : non unitatis sed dissensionis non ibi posita
ubi .ẽ. ius grex & unus pastor. Confirnata.s̃.
ȩclificata.ẽ. anata forcior. facta. ẽ. parata mori

Expanded text:
corrumpantur a castitate mea . Nisi ergo talem cognovecorrumpantur a castitate mea . Nisi ergo talem cognoveris temetipsam, exi tu; exi. Aliis enim dicturus sum, Intra in gaudium Domini tui . Tibi non dicam, Intra: sed, Exi; ut sis inter eos qui ex nobis exierunt. Exi tu. Sed nisi cognoveris temetipsam, tunc exi. Si autem cognoveris temetipsam, intra. Si autem non cognoveris, exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum . Exi in vestigiis, non gregis, sed gregum: et pasce, non sicut Petrus oves meas, sed haedos tuos: in tabernaculis, non pastoris, sed pastorum; non unitatis, sed dissensionis; non ibi posita, ubi est unus grex et unus pastor. Confirmata est, aedificata est, amata fortior facta est, parata mori
Abbreviated transcription (Latin):
bus marims requiescis. ne foree sicut latens
incurrã in greges non tuos sea sodaliũ tuorum.
Audite quid respondeat. intelligie: cauete qđ
terret. amate qđ monet. Quid gͦ responder
Quã non blande. sea blanditꝰ. seueritatẽ reddit.
Corripit ut constringat : ut seruer. Nisi cogno¬
ueris temet ipsã inquit. Opulcrã int̾ mulieres.
Quantũ libet enĩ sint alis pulcre domis uiri tui.
hereses sunt. ornatu querunt non uisceribus.
Pulcrȩ sunt foris. excrinsecus nitent. noĩs iusticis
se dealbant. Om̃is aut̃ pulcritudo silie regis
intrin secus. Nisi gͦ cognoueris temet ipsã quia
una es. qr ꝑ om̃s gentes es. qr casta es. quia collo¬
quio ꝑu̾so malorũ sodaliũ corripi non debes
Nisi cognoueris temet ipsã quia recce te mͥ des¬
ponsauit ille uirgiue̾ castã exhibere. xp̃o. recte q
mͥ te ipsam mali seiunxit colloquiis. ue sicut
serpens ȩuã seduxit astucia sua  sic & tui sensus

Expanded text:
bus maxime requiescis: ne forte sicut latens bus maxime requiescis: ne forte sicut latens incurram in greges, non tuos, sed sodalium tuorum. Audite quid respondeat, intelligite; cavete quod terret, amate quod monet. Quid ergo respondet? Quam non blande, sed blanditiis severitatem reddit. Corripit, ut constringat, ut servet. Nisi cognoveris temetipsam, inquit, o pulchra inter mulieres: quamtumlibet enim sint aliae pulchrae donis viri tui, haereses sunt; ornatu non visceribus pulchrae sunt, foris et extrinsecus nitent, nomine justitiae se dealbant: Omnis autem pulchritudo filiae regis intrinsecus . Nisi ergo cognoveris temetipsam, quia una es, quia per omnes gentes es, quia casta es, quia colloquio perverso malorum sodalium corrumpi non debes. Nisi cognoveris temetipsam, quia recte te mihi desponsavit ille virginem castam exhibere Christo; recteque mihi te ipsam exhibeas, ne malis colloquiis, sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et tui sensus
Abbreviated transcription (Latin):
tuos habent. & sodales tui sunt: quia de cua
m̃sa uiuunt. & m̃sȩ tus sacram̃ta ꝑtractant.
Sodales enĩ dicti sunt. qđ simul ȩdant : quasi si¬
mul edales. Tales exꝓbrant᷑ in spalmo. Si enim
inimicus suꝑ me magna locutus fuisset: abs con¬
derem me ab eoinquit. Et si is qui oderat me
m̃s. & notus m̃s : qui simul mecũ dulces capie¬
bas cibos. in domo dĩ ambulauimꝰ cũ consensu.
Quare contͣ domũ dñi mͦ cum dissensu. nͥ quia
ex nobis exierunt. sed uon erant ex nobis.dõ. õ
tu quẽ dilexit anima mea. ne in tales incidam
sodales tuos quales fuerunt sodales samson
non seruantes anuco fidẽ. uolentes eiꝰ corrũpe
uxorẽ. Ergo ne in tales incurrã. ne fiã suꝑ eos.
id .ẽ. incidã in eos uelut oꝑta. uelut latens &
obscura : non uelut in monte conflituta. Annum¬
tia qͦ mͥ quẽ dilexit anima mea. Ubi pascis ubi
cubas in meridis. Qui sapientes & fideles. in qui¬

Expanded text:
suos habent, et sodales tui sunt; quia de mensa suos habent, et sodales tui sunt; quia de mensa tua vivunt, et mensae tuae Sacramenta pertractant. Sodales enim dicti sunt, quod simul edant, quasi simul edales. Tales exprobrantur in Psalmo: Si enim inimicus meus super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo: et si is qui oderat me, meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Quare contra domum Domini modo cum dissensu, nisi quia ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ? Ideo, o tu, quem dilexit anima mea, ne in tales incidam, sodales tuos, sed quales fuerunt sodales Samson, non servantes amico fidem, sed volentes ejus corrumpere uxorem . Ergo ne in tales incurram, ne fiam super eos, id est, incidam in eos, velut operta, velut latens et obscura, non velut in monte constituta. Annuntia ergo mihi, o quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; qui sunt sapientes et fideles, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
obscurũ .c᷑ qr thalami sacri misteriũ. G̃. Ipsa
enĩ dicit. Intro d̾uxit me rex: in cubiculũ suũ.
Talis cubiculi hoc secretũ.s̃. Sed uos qui ab isto
cubiculo ꝓfani non estis: audite qđ estis. &e di¬
cite cum illa si amatis cum illa. Amatis aut̃
cum illa : si essetis cum illa. Dicite om̃s. Et tam̃
una dicat : qr unitas dicit. Annuntia mͥ quẽ
dilexit anima mea. Erat enĩ illis indiñ anima
una  & cor unũ. Annuntia mͥ ubi pascis. ubi
cubas in meridie. Quid significat meridies :
Magnũ feruors̃ : magnũ q splendorẽ. Ergo no¬
tũ mͥ fac qui s uit sapientes tui: sp̃u feruentes
&e doctrina fulgentes. Dext̾am tuã notã fac
mͥ : &e eruditos corde in sapientia. Ipsis in hers¬
am incorpors tuo: ĩpsis socier. cum ipsis te fru¬
ar. Dic mͥ gͦ. annuntia mͥ ubi pascis. ubi cubas
in meridis. ne incurrã in cos qui alia de te
dicunt. alia di. iuis. alia de to senciunt. alia
de te credunt. alia de te p̃dicant. Et qreges

Expanded text:
obscurum est: quia thalami sacri mysterium est. Ipsa enim dicit, Introduxit me rex in cubiculum suum. Talis cubiculi hoc secretum est. Sed vos qui ab isto cubiculo profani non estis, audite quod estis, et dicite cum illa, si amatis cum illa: amatis autem cum illa, si estis in illa. Dicite omnes, et tamen una dicat, quia unitas dicit: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea. Erat enim illis in Deum una anima et cor unum . Annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie. Quid significat meridies? Magnum fervorem magnumque splendorem. Ergo notum fac mihi qui sint sapientes tui, spiritu ferventes, et doctrina fulgentes. Dexteram tuam notam fac mihi, et eruditos corde in sapientia . Ipsis inhaeream in corpore tuo, ipsis socier, cum ipsis te fruar. Dic mihi ergo, annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne incurram in eos qui alia de te dicunt, alia de te sentiunt; alia de te credunt, alia de te praedicant: et greges
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui uuunt uuant. qui morcui sunt reui¬
uiscaio: Si uͦ adhuc petratũ corde conceptũ.
& non ꝓcessit in facuĩ: pęniteas. corrigat᷑ cogita¬
tio. surgat moraus intͣ domũ conscientie. Si uͦ
qđ cogitauit iam ad misit : net. sic desꝑetur. Nou
surrexit mortuus intus: surgat. elatus. Penite¬
at facti : de ꝓximo reuiuscat. Non eas in ꝓsun¬
dũ sepulture: non accipiat desuꝑ consuetu¬
dinis molẽ. Sed forte iam illi loquor. qui iam
duro sui moris lapide premit᷑ : qui iã urget᷑
consuetudinis ponders. qui iam quatridu anꝰ
pucet. Nec ipse despet. ꝓsundiꝰ moruius. ẽ:
sed elatus.õ. Xp̃s nouis cdamando trena onera
rumꝑe nouit intrisecus ꝑ se ipsũ uiuificare.
soluendũ discipłis tradere. Agant etiã cales ps¬
nitentiã. Neq enĩ lazarõ resuscitato post
quatridũũ  ullus pitior. in uiuen. to reman¬
serat. Ergo qui uiuunt uiuant. Quicũq auĩ
mortui sunt in quacũq harũ triũ marte se

Expanded text:
ut qui vivunt, vivant; qui mortui sunt, reviviscant. Sive adhuc peccatum in corde conceptum est, et non processit in factum; poeniteat, corrigatur cogitatio, surgat mortuus intra domum conscientiae. Sive jam quod cogitavit admisit; nec sic desperetur. Non surrexit mortuus intus, surgat elatus. Poeniteat facti, de proximo reviviscat: non eat in profundum sepulturae, non accipiat desuper consuetudinis molem. Sed forte jam illi loquor, qui jam duro sui moris lapide premitur, qui jam urgetur consuetudinis pondere, qui jam quatriduanus putet. Nec ipse desperet: profundus mortuus est, sed altus est Christus. Novit clamando terrena onera rumpere, novit intrinsecus per se ipsum vivificare, solvendum discipulis tradere. Agant etiam tales poenitentiam. Neque enim Lazaro resuscitato post quatriduum ullus putor in vivente remanserat. Ergo qui vivunt, vivant: quicumque autem mortui sunt, in quacumque harum trium morte se
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis. Ablato enĩ uelamine postea ꝗ passus
ẽ. dñs: uisa sunt secreta templi. Idõ cum in cruce
penderet: scissũ. ẽ. uelũ templi. a sũmo usq deor¬
sum. Et aꝑte dicit apłs paulus. Cum aut̃ transie¬
ris ad xp̃m: auferet᷑ uelam̃. Qui aut̃ non transierit

Expanded text:
in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi. Ideo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum : et aperte dicit apostolus Paulus, Cum autem transieris ad Christum, auferetur velamen. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
siquificant aenam duo cȩci quis edebant iupcra uiã
quos ans il luminauit. Et si aditati aripcuras¬
mn on uilti . locis inuemietis. siguiscari duas peclas.
quȩ non sunt duȩ sed una. Ad hoc enĩ ualet lapis
angłaris. ut ex duab faciat unã. Ad hoc ualet ille
pastor: ut de duob gregib faciat unũ. Ergo dñs
docturus eccłam . & habiturus scolã suã : pret̃ iudeos
sicut mͦ uidemꝰ.. nunquid credentes in se ad iudeos
missurus erat ut discerent: Sed in nomine pharise
orũ &e scribarũ : significauit quosdã fut᷑os in eccła
sua quidicerent & non facerent. Ss aut̃ sigurauerat:
in ꝑsona moysi. Et enĩ ꝑsonã eiꝰ gerebat moyses:¬
& idõ uelũ ante se ponebat. quando loquebatur
popło. qr quã dui illi in lege carnalib gaudiis ce
uo luptatib dedici erant. & regnũ t̾renũ querebant.
uelam̃ positũ erat contͣ faciẽ eorũ. ne uident xp̃m

Expanded text:
significant etiam duo caeci, qui sedebant juxta viam, significant etiam duo caeci, qui sedebant juxta viam, quos Dominus illuminavit . Et si advertatis Scripturas, in multis locis invenietis significari duas Ecclesias, quae non sunt duae, sed una. Ad hoc enim valet lapis angularis, ut ex duabus faciat unam. Ad hoc valet ille pastor, ut de duobus gregibus faciat unum. Ergo Dominus docturus Ecclesiam, et habiturus scholam suam praeter Judaeos, sicut modo videmus, numquid credentes in se, ad Judaeos missurus erat, ut darum et phariseorum significavit quosdam futuros in aecclesia sua, qui dicerent et non facerent; se autem significavit in  et velum ante se ideo ponebat, quando loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem eorum, ne viderent Christum
Abbreviated transcription (Latin):
credentes & bene sꝑantes. & bene diligentes segre.¬
garet tanquã frum̃ta a paleis. & faceret unũ pa¬
rietẽ circũcisionis. cui conungeret᷑ alius paries
ex pͣputio gentiũ quib duob parietib de diu̾so
uenientib eẽt ipse lapis angularis. Nonne gͦ idẽ
dñs de duab istis plebib in uno futuris dixit. ha¬
beo & alias oues quȩ noni sunt de hoc ouili. Ioqua¬
bat᷑ aut̃ uideis. oportet me inquit &e eas adducere
ut sit unus gręx &e unꝰ pastor: Idõ duȩ naues erant
unde uocauerat. discipłos. Duas ipsas plebes sig-¬
iuficabant. quando miser̃ recia & leuauer tantã
uĩ &e tantũ numerũ pisciũ ĩta ut pene recia rũ¬
perent᷑. Et onerauer̃ inquic duas naues. Quas
naues significabant unã eccłam: sed de duabus
plebib faccã. conunctã in xp̃o quãius de diu̾so
uenientẽ. Hoc significabant etiã duȩ uxores. ha¬
bentes unũ uirũ iacob: lia &e rachel. Has duas

Expanded text:
credentes et bene sperantes et bene diligentes segrecredentes et bene sperantes et bene diligentes segregaret tanquam frumenta a paleis, et faceret unum parietem circumcisionis, cui conjungeretur alius paries ex praeputio Gentium, quibus duobus parietibus de diverso venientibus esset ipse lapis angularis? Nonne ergo idem Dominus de duabus istis plebibus in uno futuris dixit: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili? Loquebatur autem Judaeis: Oportet me, inquit, et eas adducere, ut sit unus grex, et unus pastor. Ideo duae naves erant, unde vocaverat discipulos. Duas ipsas plebes significabant, quando miserunt retia, et levaverunt tantam vim et tantum numerum piscium, ita ut pene retia rumperentur: Et oneraverunt, inquit, duas naves . Duae naves significabant unam Ecclesiam, sed de duabus plebibus factam, conjunctam in Christo, quamvis de diverso venientem. Hoc significant etiam duae uxores, habentes unum virum Jacob, Lia et Rachel . Has duas
Abbreviated transcription (Latin):
tolerandus .Ẽ. mercenariꝰ: cauendus .ẽ. latro.
Sunt homines in ȩccła. de quib dicit apłs. qui
ex occasione euangelizant. querentes ab homi¬
nib cõmoda sua. siue peccuniaria. sius honorũ.
uł laudis humanȩ. quomͦ libet uolentes acci¬
pere munera euangłirant. non tam salutẽ eiꝰ
querunt cui annuntiaut. quã cõmodulũ suũ
Ille aut̾ qui audit saluts̃ ab eo qui non habet
salutt̃. si ei crediderit quẽ illi annuntiat. neq
in illo spẽ posuerit ꝑ quẽ illi annuntiat᷑ salus
qui anniuitiat habebit detrimtũ. cui anniui¬
tiat᷑ habebit lucrũ. Habes dñm dicentẽ de¬
phariseis. cathedrã moysi sedent. Non eos solos
significabat dñs. quasi uͦ eos qui credent in xp̃o ad
uideorũ scolã initteret. ut ibi discerent quẽ ad¬
modũ iter sit ad regnũ cęlorũ. Nonne dñs idõ ue
uit. ut iistitueret eccłam. ipsosq uideos bene

Expanded text:
tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Sunt homines in Ecclesia, de quibus dicit Apostolus, qui ex occasione evangelizant, quaerentes ab hominibus commoda sua , sive pecuniaria, sive honorum vel laudis humanae. Quomodolibet volentes accipere munera evangelizant, et non tam salutem ejus quaerunt cui annuntiant, quam commodum suum. Ille autem qui audit salutem ab eo qui non habet salutem si ei crediderit quem ille annuntiat, neque in illo spem posuerit, per quem illi annuntiatur salus: qui annuntiat, habebit detrimentum; cui annuntiatur, habebit lucrum. CAPUT VI. 6. Dictum Chrissignificabat Dominus: quasi vero eos qui crederent in Christum, ad Judaeorum scholam mitteret, ut ibi discerent quemadmodum iter sit ad regnum coelorum. Nonne ideo Dominus venit, ut institueret Ecclesiam, ipsosque Judaeos bene
Abbreviated transcription (Latin):
pecit. non intrat sed cadit. Ile aut̃ qui se
sub mittt. ut ꝑ ianuã intreo: nec cadit. sed
bemꝰ illas inuelligars in euangłio. pastoris.
mercenarii & furis. Cum legeret̾ puto qđ
animadu̾tistis. De signauit pastorẽ. designauil
mercenariũ : designauit furẽ. Pastorẽ dixis.¬
animã suã ponere ꝓ ouib & intrare ꝑ iauuam.
Furẽ dixit . &. latronẽ asceudẽ ꝑ aliã partẽ. Mer¬
cenariũ dixit. lupũ. uel etiã surẽ si uideat fu¬
gere. quia non . ẽ. illi cura de ouib. mercenariꝰ
.G. non pastor. Ille intrat ꝑ ianuã. qr pastor .G̃.
Iue ascendit ꝑ aliã partẽ: qt fur .ẽ. Ile uidens eos
qui uolunt tollere oues. timet & fugit quia mer
cenariꝰ. ẽ quia non .ẽ. illi cura de ouib. Merce¬
nariꝰ .c̃. enĩ. Si inuenerimꝰ tres istas ꝑsonas: in¬
uenit sc̃itas ur̃a. & quos diligatis. & quos tole¬
recis. ce quos caueatis. Diligendus ẽ. pastor.

Expanded text:
petit, non intrat, sed cadit. Ille autem qui se petit, non intrat, sed cadit. Ille autem qui se submittit, ut per januam intret, non cadit, sed bemus illas investigare in Evangelio; pastoris, mercenarii et furis. Cum legeretur, puto quod animadvertistis, designavit pastorem, designavit mercenariu. Furem dixit et latronem ascendere per aliam partem. Mercenarium dixit, lupum vel etiam furem si videat, fugere; quia non est illi cura de ovibus: mercenarius est enim, non pastor. Ille intrat per januam, quia pastor est; ille ascendit per aliam partem, quia fur est: ille videns eos qui volunt tolmercenarius est enim. Si invenerimus tres istas personas, invenit Sanctitas vestra et quos diligatis, et quos toleretis, et quos caveatis. Diligendus est pastor,
Abbreviated transcription (Latin):
ce uos equitatẽ attendite. adhuc ista sponse. ee.
nondũ sponsi. Adhuo sponsa dicit. annuntia mͥ
quẽ dilexit anima mea. ubi pascis. ubi cubas in
meridie. ne farte siam sicut oꝑta. Surde. cȩcs. si

Expanded text:
et vos aeque attendite adhuc ista verba sponsae esse, et vos aeque attendite adhuc ista verba sponsae esse, nondum sponsi. Adhuc sponsa dicit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea ubi pascis, ubi cubas in meridie, ne forte fiam sicut operta. Surde
Abbreviated transcription (Latin):
pͥasco: pasco. Porro si quȩ utt̾rogat eccła .ẽ. qd
nullus ambigit. qđ nec ipsi coutradicunt. &¬
audiunt nescio quid de affrica : hec gͦ que i¬
t̾rogat preter affricã est. Et quia eccła est: est
affricã: quã quã magis in meridis sub sols ine¬
dii diei egs ꝑtus est quã affrica. Ille aut̃ non¬
sutt in enxpto. quomͦ eis pastor est iste : Qui
norunt agnoscunt. qui non norunt requirant.
quã magnũ illis gregẽ colligit. quantã nume¬
rositatẽ scõrũ atq scãrũ habeat contẽpnentiũ
penitus mundũ. Grex ille tantũ creuit: ut̃
etiã inde suꝑsticiones expulerit. Yt gͦ omittã
quomͦ inde om̃eni idolorũ suꝑsticionẽ. que
illic ualida suerat crescendo fugauerit. Accipio
qdđ dictts: o sodales mali. accipio ꝓrsus. assentio
affricã. e̾ẽ. in meridie. & affricã signisicatã in eo
qđ dictũ ẽ ubi pascis ubi cubas in meridie. Seã

Expanded text:
non pasco. Porro si quae interrogat, Ecclesia est, quod non pasco. Porro si quae interrogat, Ecclesia est, quod nullus ambigit, quod nec ipsi contradicunt; et audiunt nescio quid de Africa: haec ergo quae interrogat praeter Africam est; et quia Ecclesia est, est n meridie sub sole medii diei Aegyptus quam Africa. Illic autem in Aegypto, quomodo pastor est iste, qui norunt agnoscunt: qui non norunt, requirant quam magnam illic gregem colligat, quantam numerositatem sanctorum atque sanctarum habeat contemnentium penitus mundum. Grex ille tantum crevit, ut etiam inde superstitiones expulerit. Ut ergo omittam, quomodo inde omnem idolorum superstitionem, quae illic valida fuerat, crescendo fugaverit: accipio quod dicitis, o sodales mali; accipio prorsus, assentio Africam in meridie esse, et Africam significatam in eo quod dictum est, Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ concessit. xp̃s in sp̃u qđ mater eius habuit in
corpore. ut & mat̾ & uirgosit. hȩc gͦ uerba dona¬
adiuuante dño quantũ potero breuit᷑ animo nebo.
Cum gͦ urgere eos cepimꝰ luce unitatis eccłs diffuse
toco orbs terrarũ. & poposcerimꝰ ut ostendant ipsi
de scripturis aliquod testimoniũ. ds̃ p̃dixit in af¬
frica fut᷑am eccłam quasi ꝑdias cęt̾is gentibus:
hoc solent testimoniũ in ars habere &e dicere. Af¬
frica in meridie . g̃. Int̾rogans ͦ inquiunt eccła
dñm ubi pascat ubi cubet: respondit ille. In me¬
ridis: ut quasi uox int̾rogantis sit. Annuntia nͥ
quẽ dilexit anima mea. Ybi pascis. ũbi cubas: Et
uox quasi respondentis. In affrica  hoc .s̃. in me
respondit ii affrica. quia in affricã futura erat
eccła : quȩ iit̾rogat non erat in affrica. Annuntia
inquit mͥ quẽ dilexit anima mea. ubi p̾ascas ubi
cubas: & respondet ille cuidã eccłs pret̾ affricã.
In affrica cubo: in affrica pasco. Quasi nõn tecũ

Expanded text:
essit Christus in spiritu, quod mater ejus habuit in corpore, ut et mater et virgo sit: haec ergo verba Donaadjuvante Domino, quantum potero, breviter admonebo. Cum eos urgere coeperimus luce unitatis Ecclesiae diffusae toto orbe terrarum, et poposcerimus ut ostendant ipsi de Scripturis aliquod testimonium, ubi Deus praedixit in Africa futuram Ecclesiam, quasi perditis caeteris gentibus; hoc solent testimonium in ore habere, et dicere: Africa in meridie est; interrogans ergo, inquiunt, Ecclesia Dominum ubi pascat, ubi cubet; respondet ille, In meridie: ut quasi vox interrogantis sit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascas, ubi cubes; et vox quasi respondentis, In meridie, hoc est, in Afrrespondet, in Africa, quia in Africa erat Ecclesia: quae interrogat, non erat in Africa. Annuntia, inquit, mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascas, ubi cubes; et respondet ille cuidam Ecclesiae praeter Africam, In meridie, in Africa cubo, in Africa pasco, quasi in te
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo si idolũ cor haberes. nonne. fabrũ adorareo.
qui illud fecit : Ecce in qua iniquitats uerita¬
tẽ tenuer̃: & ad possessionẽ illã quã uderunt
uiã ꝑ ducentẽ non inuener̃: Xp̃s aut̃ qr ipse .ẽ.¬

Expanded text:
dolum cor haberet, nonne fabrum adoraret dolum cor haberet, nonne fabrum adoraret qui illud fecit? Ecce in qua iniquitate veritatem tenuerunt, et ad possessionem illam quam viderunt, viam perducentem non invenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stulti factisunt. Ostende : ꝓba stulciciã eorũ. Osten¬
de apłe & sicut ostendisti nobis unde potuerunt
ꝑ uenire ad cognitionẽ dĩ. qm̃ inuisibilia eiꝰ ꝑ ea
quȩ facta sunt. intellecta conspituuit᷑ : ita nunc
ostende. quomͦ. dicences se. c̾s̾. sapientes stulti fac¬
ti sunt. Audi. quĩa iminutauer̾ ait głam incor¬
ruptibisis dĩ᷑ in similitudinc̃ imaginis corrupabi¬
lis hominis. & uolucrũ. & quadrupedũ. & ser¬
pentiũ. Figurã enĩ istorũ animaluĩ sibi dõs pa¬
gani fecerunt. Inuenisti dm̃i: & colis idolũ. Inue¬
nisti ueritatẽ: & ipsã ueritatẽ in inusticia deti¬
nes. Et qđ ꝑ dĩ oꝑa cognouisti: ꝑ oꝑa hominis
ꝑdis. Totũ considasti cęlũ: terrȩ. maris. elemĩto¬
rumq oñnũ ordinẽ collegisti. istud non uis at¬
opus. ẽ. fabri : Si faber idolo sicut dedit sigurã.
daret &e cor: ab ipso idols faber adoraret᷑. Quomͦ
eiũ o homo faber tuus ds̃. ẽ : sic homo idoli faber

Expanded text:
um idola. Ostende, proba stultitiam ipsorum. Ostende, Apostole, et sicut ostendisti nobis unde potuerunt pervenire ad cognitionem Dei, quoniam invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur: ita nunc ostende quomodo dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Audi: Quia immutaverunt, ait, gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Figuras enim istorum animalium, sibi deos Pagani fecerunt. Invenisti Deum, et colis idolum. Invenisti veritatem, et ipsam veritatem in injustitia detines. Et quod per Dei opera cognovisti, per opera hominis perdis. Totum considerasti; coeli, terrae, maris, elementorumque omnium ordinem collegisti: istud non vis atopus est fabri. Si faber idolo, sicut dedit figuram, daret et cor; ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo enim, o homo, faber tuus Deus est, sic homo idoli faber
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris pastorũ amata eiꝰ. sponsa eiꝰ. pulcra eiꝰ.
sed ab ipso pulcra facta. priꝰ peccatis fȩda. post
indulgentia &e gra formosa : loquit̾ amans ce
ardens in eũ.. & dicit ei. Ybi pascis. Et iudete
quẽ ad modũ. quo affectu. hic erigat᷑ amor. spi¬
ritalis. Meliꝰ multo isto affectu delectant᷑ qui
aliquid ex huiꝰ amoris dulcedine gustauerunt.
Illi hoc bene audiunt: qui amant. xp̃m. In ipsis
enĩ hoc & de ipsis cantat eccła in canticis canti.¬
corũ. qui amant. xp̃m: quasi fędũ & solũ formo.¬
sum. Yidimꝰ enĩ eũ inquit: & non habebat spe¬
ciẽ. neq decorẽ. Talis in cruce apparuit: talem
se spinis coronatus exhibuit. sȩdũ & sinc decore
Quasi amissa potentia: quasi non filiũ dĩ. Talis
uisus .s̃. cȩcis. Ex ꝑsona quippe iudeorũ: hoc
dixit ysaias. Uidimuseũ &e non habebat. speciẽ

Expanded text:
pastori pastorum, amata ejus, sponsa ejus, pulchra ejus, sed ab ipso pulchra facta, prius peccatis foeda, post indulgentia et gratia formosa, loquitur amans et ardens in eum, et dicit ei, Ubi pascis? Et videte quemadmodum, quo affectu hic erigatur amor spiritualis. Melius multo isto affectu delectantur, qui aliquid ex hujus amoris dulceduine gustaverunt. Illi hoc bene audiunt, qui amant Christum. In ipsis enim hoc, et de ipsis cantat Ecclesia in Canticis canticorum: qui amant Christum, quasi foedum, et solum formosum. Vidimus enim eum, inquit, et non habebat speciem neque decorem . Talis in cruce apparuit, talem se spinis coronatus exhibuit, foedum et sine decore, quasi amissa potentia; quasi non Filium Dei. Talis visus est caecis. Ex persona quippe Judaeorum hoc dixit Isaias, Vidimus eum, et non habe
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra ht̃ multa. om̃ia aut̃ m̾bra corporis cum
sint multa. unuĩ. ẽ. corpus. sic & xp̃s:  Ergo si sic &
unũ comm̃dat dicens. Ego sum pastor bonꝰ. Ego
sum. unũ sum : mecũ om̃s in unitate unũ sunt.
Qui extra mo pascit: contra ms pascit. Qui mecũ
non colligit: spargit. Ergo audite ipsã unitatẽ
uehem̃tus cõ m̃data᷑. Habeo inquit alias oues
quȩ non sunt de hoc ouili. Loquebat̾ enĩ pͥ mo
ouili ds genere carnis isrł. Erant aut̃ alii de
genere fidei ipsuis isrł. Et extra erant. AAhuc
in gentib erant p̃destinati: nondũ eniͣ congre¬
gati. Hos nouerat qui p̃destinauerat: nouerat
qui redemerat. sanguins suo fuso. Yenerat. ui¬
debat eos nondũ uidentes eũ : nouerat eos nun¬

Expanded text:
membra habet multa; omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus: sic et Christus ? Ergo si sic etunum commendat dicens, Ego sum pastor bonus. Ego sum, unus sum, mecum omnes in unitate unum sunt. Qui extra me pascit, contra me pascit. Qui mecum non colligit, spargit. Ergo audite ipsam unitatem vehementius commendatam: Habeo, inquit, alias oves, quae non sunt de hoc ovili. Loquebatur enim primo ovili de genere carnis Israel. Erant autem alii de genere fidei ipsius Israel, et extra erant adhuc, in Gentibus erant, praedestinati, nondum congregati. Hos noverat qui praedestinaverat: noverat qui redimere sanguine suo fuso venerat. Videbat eos, nondu
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ patre sugis ad filiuĩ : Quid tͥ dicit ad quẽ fugis.
quẽ degenerẽ fccisti Numquid offenso filio cur¬
ris ad patrẽ: Dicit & ipse tͥ ad quẽ fugis quẽ de¬
geners̃ genuisse dixisti : Sufficiat uobis. hoc tene¬
te. hoc memoris cõmendate: hoc in ur̃a fide con¬
scribite. Hoc aut̃ ut intelligatis: ad dm̃ patrẽ &
filiũ qui unũ sunt p̃ces fundite. Explic̃ sermo

Expanded text:
tibi Patre fugis ad Filium? Quid tibi dicit? Ad quem fugis, tibi Patre fugis ad Filium? Quid tibi dicit? Ad quem fugis, quem degenerem fecisti? Numquid offenso Filio curris ad Patrem? Dicit et ipse tibi: Ad quem fugis, quem degenerem genuisse dixisti? Sufficiat vobis; hoc tenete, hoc memoriae commendate, hoc in vestra fide conscribite. Hoc autem ut intelligatis, ad Deum Patrem et Filium, qui unum sunt, preces fundite. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
non inuidet. Et ds quia uiuco filio non inuidet
idõ hoc qđ ipse . ẽ. generauit. Tu ce filio facis inui¬
riam &e ipsi patri incuiꝰ honorẽ uis contumeliã
facere filio. Certe enĩ idõ dicis. non. e̾s̃. eiusdẽ sub¬
stantiȩ siliũ : ne iniuriã facias patrupsiꝰ. Egotͥ
cito ostendo: quia iniuriã facis ambobus. Quomͦ
inquã sidicã filio alicuiꝰ degener: non es similis
patri tuo qr es degener : non hoc es qđ pat̃. Audit
illud filiꝰ & irascit᷑ de dicit. Ego degener natus sũ
Audit illud pat̾: &e plus irascit᷑. Iratus aut̃ quid dicis:
Ergo e go siliũ degenerẽ generaui: Ergo si aliud
sum aliud generaui : monstrũ generaui. Quid
.ẽ. hoc: Quia cum uis uni deferre honorẽ. per
altius in uiriã : ambob facis iniuriã. Filiũ offcu¬
dis: sed patrẽ non ꝓpiciaris. cum de filu contunie¬
lia iuhonoras patrẽ.. & filiũ offendis & patrem.
A quo fugis. ad quẽ confugis. Num quid irascente

Expanded text:
non invidet. Et Deus quia Filio unico non invidet, non invidet. Et Deus quia Filio unico non invidet, ideo hoc quod ipse est generavit. Tu et Filio facis injuriam, et ipsi Patri, in cujus honorem vis contumeliam facere Filio. Certe enim ideo dicis non esse ejusdem substantiae Filium, ne injuriam facias Patri ipsius. Ego tibi cito ostendo quia injuriam facis ambobus. Quomodo, inquit? Si dicam filio alicujus, Degener, non est similis patri tuo: degener, non hoc es quod pater. Audit illud filius, et irascitur, et dicit: Ergo degener natus sum? Audit illud pater, et plus irascitur. Iratus autem quid dicit? Ergo ego filium degenerem generavi? Ergo si aliud sum, aliud generavi, monstrum generavi. Quid est, quia cum vis uni deferre per alterius injuriam, ambobus facis injuriam? Filium offendis, sed Patrem non propitiabis. Cum de Filii contumelia honoras Patrem, et Filium offendis et Patrem. A quo fugis? ad quem fugis? Numquid irascente
Abbreviated transcription (Latin):
generatus. ẽ. Istã blaspheniã quis ferat Qualib¬
cũq oculis si istam blasphemiã uid̾e possent: fu¬
gerent cã & catholici sierent. Sed quid dicam fr̃s:¬
Non eis irascam᷑. sed ꝓ eis oremus: ut det eis dñs intelle¬
ctũ. quia forte hoc nati sunt. Quid . ẽ. hoc nati sunt:
Hoc acceperunt a parentib suis qđ tenent. Prepont̃
genus ueritati. siant qđ non sunt. ut possint seruars
qđ sunt. Hoc . ẽ. fiant catholici. ut possuit seruare
qd homines sunt. ut non illis ꝑeat dĩ creatura. acce¬
dat dĩ gr̃a. Putant enĩ quia patrẽ honorant : per
contumeliã filii. Quando illorũ ciulibet dixeris
blasphem as: respondet. Quare blasphemo: Quia
dicis filiũ non hoc. e̾e̾. qđ pat̾.6ͦ. Et ille mͥ. Immo tu
blasphemas. Quars : Quia ȩquare uis patrifilium.
Aequare uis patri filiũ: Num quid extraneũ : Gau¬
dec pat̾ quando illi ęquo unicũ filiũ : gaudes qr

Expanded text:
generatus est. Istam blasphemiam quis ferat? Qualibugeneratus est. Istam blasphemiam quis ferat? Qualibuscumque oculis si istam blasphemiam videre possent, fugerent eam, et catholici fierent. CAPUT IV. Non eis irascamur: sed pro eis oremus ut det eis Dominus intellectum; quia forte hoc nati sunt. Quid est, hoc nati sunt? Hoc acceperunt a parentibus suis, quod tenent. Praeponunt genus veritati. Fiant quod non sunt, ut possint servare quod sunt: hoc est fiant catholici, ut possint servare quod homines sunt: ut non in illis pereat Dei creatura, accedat Dei gratia. Putant enim quia Patrem honorent per contumeliam Filii. Quando illi dixeris, Blasphemas: respondet, Quare blasphemo? Quia dicis Filium non hoc esse, quod Pater est. Et ille mihi: Imo tu blasphemas. Quare? Quia aequare vis Patri Filium. Aequare volo Patri Filium, numquid extraneum? Gaudet Pater, quando illi aequo Filium unicum: gaudet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
unicũ dĩ siliũ alt̾ius. eẽ. substantie. Prorsus si ita
.s̃. degener. ẽ. Si dicas alicui filio hominis degener
es: quanta illi inuiria.ẽ: Et quomͦ dr̃ filius ho-¬
minis degener: It puta. pat̾ ipsiꝰ fortis. ẽ. ille timi¬
dus &e ignauiis. Quicũq illũ uiderit & uult cor¬
riꝑs attendens patrẽ ipsius uirũ fortẽ. quid ei dicit
Porro ualds degener. Quid .G̃. degener : Fortis ur
suit patͣ tuus : & tu timore contremiscis. Ills cui hoc
dr̃ : uicio degener.g̃. natura par .ẽ. Quid .ẽ. natu¬
ra par .G̃. Homo.G̃. qđ .c̃. & pat̾ ipsius. Sed ills
fortis : ille ignauus. Ille audax : ills tuidus. Tam̃
homo & homo. Uicio gͦ degener. ẽ: non natura. Tu
quando dicis unicũ filiũ. unicũ patris filiũ degene¬
rẽ. eõ  non aliud dicis. nͥ quia non hoc . ẽ. qđ pat᷑.
&e non iam natus degener factus . ẽ. dicis. sed degener¬

Expanded text:
unicum Dei Filium alterius esse substantiae. Prorsus si ita unicum Dei Filium alterius esse substantiae. Prorsus si ita est, degener est. Si dicas alicui filio hominis, Degener es; quanta injuria est? Et quomodo dicitur filius hominis degener? Utputa, pater ipsius fortis est, ille timidus et ignavus. Quicumque illum viderit, et vult corripere, attendens patrem ipsius virum fortem, quid ei dicit? Porro vade, degener. Quid est, degener? Fortis vir fuit pater tuus, et tu timore contremiscis. Ille cui hoc dicitur, vitio degener est, natura par est. Quid est, natura par est? Homo est, quod est et pater ipsius. Sed ille fortis, ille ignavus; ille audax, ille timidus: tamen homo et homo. Vitio ergo degener est, non natura. Tu quando dicis unicum Filium, unum Patris Filium degenerem esse, non aliud dicis, nisi quia non hoc est quod Pater: et non jam natus, degener factus est dicis; sed
Abbreviated transcription (Latin):
lem. Non enĩ parũ accedis: non parũ ꝓpi quas
ueritati. qua confiteris ȩqualẽ. sed si eius dem
substantis confessus fueris &e minors̃. Sed non .G̃.
euisdẽ substantis: hoc dicis. Ergo quia hoc dicis
aurũ .G̃. &e argentũ. Tale .c̃. qđ dicis: quals si
homo generaret equũ. Alc̃ius enĩ substantis
.ẽ. homo. alt̾ius equus. Si gͦ filiꝰ alt̃uis sub stantis
.ẽ. quã pat̾: monstrũ generauit pater. Quando
enĩ creatura. id .ẽ. mulier parit qd̃ non . ẽ. homo
monstrũ dr̃. It aut̃ non sit monstrũ. hoc .ẽ. qui
natus . G̃. qđ . ẽ. ille qui genuit. id .G̃. homo &e hõ.
equus & equus. colũba & colũba. passer & passer.
Creaturis suis dedit ds̃. creat̾is mortalib. terrenis.
dedit. donauit. ut hoc qđsunt generent.
Et putas quia hoc sibi non potuit ipse seruare
qui .s̃. ante scła. qui non hõ initiũ temporis gens¬
rares siliũ. non hoc qđ ipse .s̃. generaret sed de¬
generẽ:  Audite quanta blasphemia sit dicers

Expanded text:
lem. Non enim parum accedis, non parum propinquas veritati, qua confitearis aequalem, si ejusdem substantiae confessus fueris et minorem. Sed non est ejusdem substantiae, hoc dicis. Ergo quia hoc dicis, Aurum est et argentum: tale est quod dicis, quale si homo generaret equum. Alterius enim substantiae est homo, alterius equus. Si ergo Filius alterius substantiae est quam Pater, monstrum generavit Pater. Quando enim creatura, id est, mulier parit quod non est homo, monstrum dicitur. Ut autem non sit monstrum, hoc est qui natus est, quod est ille qui genuit; id est, homo et homo, equus et equus, columba et columba, passer et passer. Creaturis suis dedit Deus, creaturis mortalibus, terrenis dedit, donavit, ut hoc quod sunt generent; et putas quia hoc sibi non potuit ipse servare, qui est ante saecula? Qui non habet initium temporis, generaret filium non hoc quod ipse est, generaret degenerem? Audite quanta blasphemia sit dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ uł crescendo ꝑ ueniat. Iam gͦ filiꝰ hominis
natus ex hominẽ ut dicis meliori conditione natus
.G̃. quã filius dĩ. Quo mͦ  Quia ipse crescit. & per¬
uenit ad magnitudinẽ patris sui. Ip̃s aut̃ sicut
dicitis idõ minoratus. ẽ. ut remaneat minor: &
non sit expectandus saltĩ ȩtatis accessu. Sic gͦ
dicis. quia .ẽ. in natura diu̾sitas. Sed quare hoc
dicis. nͥ quia non uis eiusdẽ substants credẽ filiũ.
cuiꝰ sub stantię .s̃. pater:  Postremo priꝰ consitere
ipsiꝰ. ẽẽ. sub stantiȩ & dic minorẽ. Attende hominẽ
homo .G̃. Quȩ .G̃. substantia eiꝰ : Homo .ẽ. Quid .s̃.

Expanded text:
dinem vel crescendo perveniat. Jam ergo filius hominis dinem vel crescendo perveniat. Jam ergo filius hominis natus ex homine, meliore conditione natus est quam Filius Dei. Quomodo? Quia ipse crescit, et pervenit ad magnitudinem patris sui. Christus autem, sicut dicitis, ideo minor natus est, ut remaneat minor, et non sit exspectandus saltem aetatis accessus. Sic ergo dicis, quia est in natura diversitas. Sed quare hoc dicis, nisi quia non vis ejusdem substantiae credere Filium, cujus substantiae est Pater? Postremo prius confitere ipsius esse substantiae, et dic minorem. Attende hominem, homo est. Quae est substantia
Abbreviated transcription (Latin):
Animã ht̃ ille : animã ille. Carnẽ ht̃ ille carnẽ ce ille
heresis arriana. Quid mͥ dicit: Attende qđ dixisti.
Quid dixi : Quia filius hominis cõparandus .ẽ. silio
dĩ. Plane comparandus sed non putes ad ꝓprietatẽ
sed ad sinulitudinẽ. Tu aut̃ quid uis huic facere:
quando generat. siliũ munor .G̃. filuis. & maior est
pater. Homo sapiens in ęt̾nitate tempora inqui¬
ris. ubi non sunt tempora. queris ȩtates: Quando
maior. ẽ. pat᷑. minor .Ẽ. filiꝰ: ambo temporales sunt
Ille crescit: quia ille senescit. Nam ꝑ naturã homo
pat. ꝑnaturã ut dixi non genuis nunorẽ : sed
ꝑ ȩtatẽ. Uis nosse quia ꝑ naturã non genuit mu¬
norẽ: Expecta ut crescat. & patri erit ęqualis.
Puer enĩ paruus: uel crescendo ꝑuenit ad magni-¬
tudinẽ patris sui. Tu aut̃ sic dicis minorẽ dĩ filiũ
natũ ut numꝗ crescat : ce ad sui patris magnitu¬

Expanded text:
ananhaeresis Ariana. Quid mihi dicit? Attende quod dixisti. Quid dixi? Quia filius hominis comparandus est Filio Dei. Plane comparandus: sed non, ut putas, ad proprietatem; sed ad similitudinem. Tu autem quidvis hinc facere, quando generat filium, minor est filius, et major est pater? Homo sapiens, in aeternitate tempora inquiris; ubi non sunt tempora, quaeris aetates, Quando major est pater, minor est filius, ambo temporales sunt: ille crescit, quia ille senescit. Nam per naturam homo pater, per naturam, ut dixi, non genuit minorem; sed per aetatem. Vis nosse quia per naturam non genuit minorem? Exspecta, crescat, et patri erit aequalis. Puer enim parvulus vel crescendo pervenit ad magnitudinem patris sui. Tu autem sic dicis minorem Dei Filium natum, ut nunquam crescat et ad sui Patris magnitu