comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natis unum ex pusillis istis: et subiungit parabolam nonagin¬
ta nouem ouium in montib relictarum: et unius erronis
quam pastor bonus. quia ꝓpter nimiã infirmitatẽ ambulare
non poterat. humeris suis ad gregem reliqu̾ũ reportarit. Qui¬
dam putant istum esse pastorem: qui cum in forma dei esset
non rapinã arbitratus est esse se equalem deo. sed exmaniuit
se formã serui accipiens factus obediens patri usq ad mortẽ
mortẽ autẽ crucis: et ob id ad terrena descenderit. ut sal¬
uam faceret unam ouicłam quȩ perierat. hoc est huma¬
num genus. Alii uero in nonaginta nouẽ ouib iustorũ
putant numerũ intelligi: et in una ouicula peccatorũ.
scłm quod in alio loco dixerit non ueni iustos uocare. s
peccatores. Non enim opus habent sani medicũ: sed hi qui
malehabent. Ista parabola in euangelio scdm lucam cum
aliis duab parabolis decem dragmarũ et duorũ filiorũ

Expanded text:
natis unum ex pusillis istis, et subjungit parabolam nonaginnatis unum ex pusillis istis, et subjungit parabolam nonaginta novem ovium in montibus relictarum, et unius errantis, quam pastor bonus, quia propter nimiam infirmitatem ambulare non poterat, humeris suis ad reliquum gregem reportavit. Quidam putant istum esse pastorem, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est se esse aequalem Deo; sed exinanivit se, formam servi accipiens, factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis : et ob id ad terrena descenderit, ut salvam faceret unam oviculam quae perierat, hoc est, humanum genus. Alii vero in nonaginta novem ovibus, justorum putant numerum intelligi; et in una ovicula, peccatorem, secundum quod in alio loco dixerat: Non veni justos vocare, sed peccatores: non enim opus habent sani medico, sed hi qui se male habent . Ista parabola in Evangelio secundum Lucam cum aliis duabus parabolis decem drachmarum et duorum filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
mei qui in celis est. Supradixerat per manũ et pedem et
oculũ. om̃s propinquitates et necessitudines quȩ scandalum
facere poterant. amputandas et austeritatẽ itaq senten-¬
ciȩ subiecto tempore tẽperat dicens. Uidete ne contẽpnatis
unum ex istis. Sic inquit p̾cipio seueritatẽ: ut cõmistim cle¬
mentiam doceam. Quantum in uobis est nolite contẽpne¬
re: sed ꝑ ur̃am salutẽ et iam illorũ querite sanitatem. Sin
autem ꝑseuerantes in peccatis uideritis. et uiciis seruientes
melius est solos saluos fieri quã perire cum pluribus. Qa¬
celis est. Magna dignitas animarũ: ut una queq habe¬
at ab ortu natiuitatis in custodiã sui angelum delegatũ
Unde legimus in apocalipsi iohannis angelo ephesi. et¬
tratyre et angelo fila delphie: et angesis quatuor re-¬
uobis uidetur: si fuerint alicui centũ oues et errauerit
ad clementiam prouocat. qui p̃miserat dicens. uidete ne contẽp¬

Expanded text:
re quod perierat. Supra dixerat per manum, et pedem, et re quod perierat. Supra dixerat per manum, et pedem, et oculum, omnes propinquitates et necessitudines, quae scandalum facere poterant, amputandas: austeritatem itaque sententiae, subjecto praecepto temperat, dicens: Videte ne contemnatis unum de pusillis istis. Sic, inquit, praecipio severitatem commistam clementiae; quantum in vobis est nolite contemnere, sed per vestram salutem illorum quaerite sanitatem. Et cum perseverantes in peccatis videritis et vitiis servientes, melius est solos salvos fieri quam perire cum pluribus. coelis, etc. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum, unde legimus in Apocalypsi Joannis: Angelo Ephesi, Thiathirae et angelo Philadelphiae , et angelis quatuor reit ad clementiam provocat, qui praemiserat, dicens: Videte ne contem
Abbreviated transcription (Latin):
nis truncat᷑ affectus. et uniu̾sa ꝓpinquitas amputat᷑: ne ꝑ
occasionẽ pietatis. unusquisq c̾redentiũ scandalis pateat.
Si inquit ita est quis tibi conunctus ut manus. pes
oculus. et est utilis atq sollicitus et acutus ad ꝑspiciendũ.
scandalũ autẽ tibi facit. et ꝓꝑter dissonantiã morum te
pertrahit in gehennam: melius est. ut et ꝓpinquitate eiꝰ
et emolumentis carnalibus careas: quã dum uis lucrifacere cog¬
natos et necessarios. causam habeas ruinarũ. Itaq non frater
non uxor non filii non amici non omĩs affectus qui nos ex-¬
cludere potest a regno celorum: amori dñi preponatur. Houit
unusquisq credentiũ quid sibi noceat: uel in quo sollicitet᷑.
animus ac sepe tẽptetur. Melius est uitam solitariã duce¬
re: quam obuite p̾sentis necessaria. eternam uitã perdere.¬
clxI. Uidete ne contẽpnatis unum ex pusillis istis. Dico¬

Expanded text:
nis truncatur affectus, et universa propinquitas amputatur, ne per nis truncatur affectus, et universa propinquitas amputatur, ne per occasionem pietatis unusquisque credentium scandalis pateat. Si, inquit, ita est quis tibi conjunctus, ut manus, pes, oculus, et est utilis atque sollicitus, et acutus ad perspiciendum: scandalum autem tibi facit, et propter dissonantiam morum te pertrahit in gehennam: melius est, ut et propinquitate ejus, et emolumentis carnalibus careas, ne dum vis lucrifacere cognatos et necessarios, causam habeas ruinarum. Itaque non frater, non uxor, non filii, non amici, non omnis affectus qui nos excludere potest a regno coelorum, amori Domini praeponatur. Novit unusquisque credentium, quid sibi noceat, vel in quo sollicitetur animus, ac saepe tentetur. Melius est vitam solitariam ducere, quam ob vitae praesentis necessaria, aeternam vitam perdere. Videte ne contemnatis unum ex his pusillis
Abbreviated transcription (Latin):
nare. Quod autẽ dixit expedit ei ut suspendatur mola asi¬
naria in collo enis: sođm ritum ꝓuinciȩ loquitur: quo maio¬
rum criminũ ista apud ueteres iudeos pena fuerit. ut in pro¬
fundum ligato saxo demergerent᷑. Expedit autem ei: quia
multo melius est pro culpa breuẽ reciꝑe penam. quã et̾nis
seruari cruciatibus. Non enim undicabit deus bis in idip¬
dala. Uerũtam̃ ue hõi ill ꝑ quẽ scandalũ ueñ. Non qͦ¬
necesse sit uenire scandala. alioquin absq culpa essent. qui scan¬
dalum faciunt: sed cum necesse sit in isto mundo fieri scan¬
dara. unusquisq suo uicio scandalis patet. Simulq ꝑ gene¬
ralem sentenciã ꝑcutitur iudas: qui ꝓ dicioni animũ preꝑa¬
uerat. Si autẽ manus tua uel pes tuus scandalirat¬
uenire scandala: ue tamen ei est homini. qui qd̃ necesse est
ut in mundo frat. uicio suo facit ut per fe fiat. Igitur om¬

Expanded text:
nare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servari cruciatibus. Non enim vindicabit  Al. judicdalis. necesse sit venire scandala, alioquin absque culpa essent, qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet, simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditione animum praeparaverat. Si autem manus tua, vel pes tuus scandalivenire scandala: Vae tamen ei est homini, qui quod necesse est ut fiat in mundo, vitio suo facit, ut per se fiat. Igitur om
Abbreviated transcription (Latin):
hic intrabit in regnũ celorum. Et qui susceperit unum par¬
uulum talem in nomine meo: me suscipit. Qui talis fuerit
ut xp̃i imitetur humilitatẽ. et innocentiã: in eo xp̃c susci¬
honoratos: adiecit. non illos suo merito sed magistri honore
suscipiendos. Qui autẽ seandalizauerit unũ de pusil¬
lis istis. Nota quod qui scandaliatur paruulus est: maiores
enim scandala non recpuũt. Expedit ei. ut suspendatur
mola asmaria in collo enis: et. demergatur in ꝓfundum
maris. Quãquã hȩc generalis possit esse sentencia aduersũ
om̃s qui aliquem scandalizant: tamen iuxta consequentiam
sermonis. etiam contra apłos dictum intelligi potest: qui
int̃rogando quis maior esset in regno celorum. uidebantur
inter se de dignitate contendere. Et si in hoc uicio ꝑman¬
sissent. poterant eos quos ad fidem uocabant ꝑ suũ scanda-¬
lum perdere: dum apłos uiderent inter se de honore pug¬

Expanded text:
hic intrabit in regnum coelorum. Et qui susceperit unum parhic intrabit in regnum coelorum. Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo Christus suscihonoratos, adjecit non illos sui merito sed magistri honore suscipiendos. Qui autem scandalizaverit unum de pusilt. Nota quod qui scandalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando, quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere, et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pug
Abbreviated transcription (Latin):
certe paruulum statuit in medio eorum. seipsum. qui non mi¬
nistrari uenerat sed ministrare: ut eis humilitatis tribueret
Amen dico uobis nisi conuersi fueritis. et efficiamini sicut
paruuli: non intrabitis in regnũ celorum. Non p̃cipitur apłis
ut etatem habeant paruulorum sed ut innocentiã: et quod
illi ꝑ annos possident. hi possideant per industriam: ut malicia
non sapientia paruuli sint. Quicũq ergo humiliauerit se
sicut paruulus iste. hic est maĩor in regno celorum. Sicut
iste paruulus cuius uobis exemplum tribuo. non ꝑseuerat in
iracundia. non lesus meminit. non uidens pulchram mulie¬
rem delectatur. non aliud cogitat et aliud loquitur: sic ⁊ uos
nisi talem habueritis innocentiam. et animi puritatẽ regna &e¬
uerit se sicut paruulus iste: hic maior est in regno celorum.
qui imitatus me fuerit et se in exemplũ mei humiliauerit.
ut tantum se deiciat quantũ ego deieci formã serui accipiens:

Expanded text:
certe parvulum statuit in medio eorum seipsum, qui non micerte parvulum statuit in medio eorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare. Ut eis humilitatis tribueret Amen dico vobis: Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritateverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus me fuerit, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum me dejeci, formam servi accipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
puli ad iħm dicentes. Quis putas maior est in regno ce
lorum: Quod sepe monui etiam nunc obseruandum ẽ
Cause querendȩ sunt singłorum dñi dictorũ atq facto¬
rum. Post inuentũ staterem post tributa reddita. quid
sibi uult repentina apłorum interrogatio: In illa ho¬
ra accesserunt discipuli ad dñm dicentes. Quis putas
maior est in regno celorum: Quia uiderant pro petro
et dño idem tributũ redditũ: ex equalitate precii. ar-¬
bitrati sunt om̃ib apostolis petrum esse prelatum:
qui in redlitione tributi dño fuerat cõparatus. Id̾o
interrogant quis maior sit in regno celorum. Uidensq
iħc cogitationes eorum et causas erroris intelligens
uult desiderium gloriȩ humilitatis contencione sana¬
re. Et aduocans ihesus p̾arucilum: statuit eũ in
medio eorũ. uel simpliciter quẽlibet paruulũ. ut etatẽ
quereret. et similitudinẽ innocentiȩ demonitraret: uel

Expanded text:
um, dicentes: Quis putas majorum, dicentes: Quis putas majorlorum? Quod saepe monui etiam nunc observandum est. Causae quaerendae sunt singulorum Domini dictorum atque factorum. Post inventum staterem, post tributa reddita, quid sibi vult repentina apostolorum interrogatio? In illa hora accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes: Quis putas major est in regno coelorum? Qui audierant pro Petro et Domino tributum idem redditum, ex aequalitate Petri arbitrati sunt omnibus apostolis Petrum esse praelatum, qui in redditione tributi Domino fuerat comparatus. Ideo interrogant: Quis major est in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes eorum, et causas errorum intelligens, vult desiderium gloriae humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum, statuit in et dixit: Vel simpliciter quemlibet parvulum ut aetatem quaereret, et similitudinem innocentiae demonstraret, vel
Abbreviated transcription (Latin):
qui in profundo maris erat. et in salsis amarisq gur¬
gitibus morabatur: ut per sedm adam liberaretur
primus adam: et id quod in ore eius hoc ẽ in confes¬
sione fuerat inuentũ pro petro et dño redderetur.
Et pulchre idipsum quidem datur precium. sed diui¬
sum est. quia pro petro quasi peccatore precium red¬
debatur. Dñs autem ñr peccatum non fecerat: nec dolus
inuentus est in ore ͤius. Stater dicitur qui duo habet di¬
dragma. ut ostenderetur similitudo carnis: dum eodem
et dominus et seruus precio liberantur. Sed et simplicit̃
intellectũ edificat auditoris. dum tante dñs fuerit pau¬
pertatis ut unde tributa pro se et apło redderet non
habuerit. Quod si quis obicere uoluerit. et quomͦ iudaf
udas in loculis portabat pecuniã: respondebimꝰ. rem pau¬
perum in usus suos conuertere nefas putauit. nobisq idẽ
tribuit exemplum.n illa hora accesser̃t disci¬

Expanded text:
qui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurqui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurgitibus morabatur, ut per secundum Adam liberaretur primus Adam: et id quod in ore ejus, hoc est in confessione fuerat inventum, pro Petro et Domino redderetur. Et pulchre idipsum quidem datur pretium, sed divisum est, quia pro Petro quasi pro peccatore pretium reddebatur: Dominus autem noster peccatum non fecerat, nec dolus inventus est in ore ejus . Stater dicitur, qui duo habet didrachmata, ut ostenderetur similitudo carnis, dum eodem et servus et Dominus pretio liberantur. Sed et simpliciter intellectum aedificat auditorem: dum tantae Dominus fuerit paupertatis, ut unde tributa pro se et apostolo redderet, non habuerit. Quod si quis objicere voluerit: et quomodo Judas in loculis portabat pecuniam? Respondebimus, rem pauperum in usus suos convertere nefas putavit, nobisque idem tribuit exemplum. In illa hora accesserunt disci
Abbreviated transcription (Latin):
butum uel censumꝰ a filiis suis anab alienis : Et ille dic̃e.
stirpe generatus. uel omnipotentis u̾erbũ patris. Ergo
tributa quasi regiᷤᷤ filius non debeat: sed qui humilita¬
tem carnis assũpserat. debuit adimplere omnẽ iusticĩa
Nosq infelices qui xp̃i censemur nomine et nichil dig¬
num tanta facimus maiestate: ille pro nobis et crucẽ
sustinuit. et tributa reddidit. Nos pro illius honore tri¬
buta non reddimus: et quasi filii regis : a uectigalibus
primũ mirer in hoc loco nescio: utrum p̾scientiã. an mãg¬
nitudinẽ saluatoris. Pre scientiã quod nouerit habere
piscem in ore staterem: et quod primꝰ ipse capiendus
esset: magnitudinẽ atq uirtutem si ad uerbũ eius
statim stater in ore piscis creatus est: et qd futurum
erat ipse loquendo fecerit. Uidetur autẽ michi scdłm
misticos intellectus iste esse piscis qui płimꝰ captus ẽ:

Expanded text:
butum, vel censum, a filiis suis, an ab alienisbutum, vel censum, a filiis suis, an ab alienisstirpe generatus, vel omnipotentis Verbum Patris. Ergo tributa quasi regum filius non debebat, sed qui humilitatem carnis assumpserat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices qui Christi censemur nomine, et nihil dignum tanta facimus majestate: ille pro nobis et crucem sustinuit, et tributa reddidit, nos pro illius honore tributa non reddimus, et quasi filii regis a vestigalibus primum mirer in hoc loco, nescio, utrum praescientiam, an magnitudinem Salvatoris. Praescientiam quod noverat piscem habere in ore staterem, et quod primus ipse capiendus esset. Magnitudinem atque virtutem, si ad verbum ejus statim stater in ore piscis creatus est, et quod futurum erat, ipse loquendo fecerit. Videtur autem mihi secundum mysticos intellectus, iste esse piscis qui primus captus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Post augustum cesarẽ iudea facta tributaria: et om̃s censiti¬
pro capite ferebantur. Unde et ioseph cum maria cognata
sua ꝓfessus est in bethlem. Rursum quo nutritus erat in
natareth quod est oppidulũ galilee capharnaũ urbi sub
iacens. reposcitur tributa. et pro signorũ magnitudine
hi qui exigebant non audent ipsum repẽte seͦd discipulũ
conueniunt siue maliciose interrogant. utrum reddat
tributa an contradicat cesaris uoluntati: iuxta quod et¬
in alio loco legimus. Licet tributa cesari soluere an non:
Et cum intrasset domũ : p̃uenit eum iħc dicens. Qui
didragia exigebant seorsum conuenerant petrũ: cũq
intrasset domũ antequã petrus suggerat. dñs interrogat.
ne scandalizentur discipuli. ad postulationẽ tributi. eum
uideant eum nosse quȩ absente se gesta sunt. Quid
tibi uidetur symon : Reges terrȩ q̃ quib accipnnt tri¬

Expanded text:
Post Augustum Caesarem Judaea est facta tributaria, et omnes censiPost Augustum Caesarem Judaea est facta tributaria, et omnes censi capite ferebantur. Unde et Joseph cum Maria cognata sua profectus est in Bethleem. Rursum quoniam nutritus erat in Nazareth, quod est oppidum Galilaeae Capharnaum urbis, ibi a censore poscuntur tributa, et pro signorum magnitudine hi qui exigebant non audent ipsum repetere, sed discipulum conveniunt; sive malitiose interrogant, utrum reddat tributa an contradicat Caesaris voluntati, juxta quod in alio legimus: Licet tributa Caesari solvere, an non? Et cum introisset in domum praevenit eum Jesus dicens. Qui didrachma exigebant seorsum convenerant Petrum; cumque intrasset domum, antequam Petrus suggerat, Dominus interrogat, ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi, cum videant eum nosse quae absente se gesta sunt. Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiunt tri
Abbreviated transcription (Latin):
querenda ostentatio: quantũ in utilitatẽ om̃rum iste mons
terram. Hoc autem genus non eicitur nisi ꝑ oratio¬
nem et ieiunium. Dum docet quomͦ nequissimꝰ demon pos¬
sit expelli: om̃s instituit ad uitam. Eonuersantibus
autem eis in galilea dixit illis iħc. Filius hominis tradendus
est in manus hominũ et occident eum. et tercia die resurget.
et contristati sunt uehem̃ter. Semꝑ prosꝑis miscet tristia:
ut cum repente uenerint non terreant apłos. sed a p̾̃meditatiᷤ
ferantur animis. Si enim contristat eos quod occidendus
est: debet letificare quod dicitur die tercio surrecturus.
Porro quod contristant᷑. et contristant᷑ uehem̃ter: non de
infidelitate uenit. Alioquin et petrũ scierant esse correptũ.¬
quare non saperet ea quȩ dei sunt sed quȩ hominũ: uerũ¬
tam̃ pro dilectione magistriꝰ nichil de eo sinistrum et hu¬
mile patiuntur audire. Et cum uenissent caphar¬

Expanded text:
quaerenda ostentatio; quantum in utilitatem omnium iste mons quaerenda ostentatio; quantum in utilitatem omnium iste mons ere omnem terram . Hoc autem genus non ejicitur, nisi per orationem et jejunium. Dum docet quomodo nequissimus daemon possit expelli, omnes instituit ad vitam. Conversantibus autem eis in Galilaea, dixit illis Jesus: Filius hominis tradendus est in manus hominum, et occident eum; et tertia die resurget. Et contristati sunt vehementer. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos; sed a praemeditatis ferantur animis: Si enim contristat eos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertio dicitur resurrecturus. Porro quod contristantur, et contristantur vehementer, non de infidelitate venit quare non saperet ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum; verum pro dilectione magistri nihil de eo sinistrum et humile patiuntur audire. Et cum venisset Caphar
Abbreviated transcription (Latin):
potuimus eicere illum: Qui dixit illis. ẜꝑter increduli¬
tatem urãm. Hoc est quod in alio loco dicit: quecumq
in nomine meo petieritis credentes accipietis. Ergo quo¬
tiens non accipimus non p̃stantis est impossibilitas: sed eul¬
pa dep̃cantium. Si habueritis fidem sicut granũ sinapiᷤ:
fidem grano sinapis comꝑatã paruã dici. quo regnum
celorum grano sinapis conferatur: cum apłs dicat᷑. et si to¬
tam fidem habuero. ita ut montes transferã. Ergo magna
est fides quȩ grano sinapis coequatur. Montis translatio
non eius significatur quẽ oculis carnis aspicimus. sed illius
trans latio translatus fuerat exc lunatico. Quid enim ait:
Dicetis monti huic. transi hinc: et transibit. Ex quo stulti¬
ciȩ coarguendi funt : qui contendunt apłos om̃sq creden¬
tes ne paruam quidem habuisse fidem: quia nullus eorũ
montes transtulerit. Neq enim tantũ prodest montis
de alio in alium locum trans latio. et uana signorum

Expanded text:
potuimus ejicere illum? Dicit illis: Propter incredulitatem vestram. Hoc est quod in alio loco dicitur: Quaecunque in nomine meo petieritis credentes, accipietis . Ergo quoties non accipimus, non ppa deprecantium. Si habueritis fidem sicut granum sinapis, fidem grano sinapis comparatam, parvam dici, quod regnum coelorum grano sinapis conferatur; cum apostolus dicat: Et si totam fidem habuero, ita ut montes transferam . Ergo magna est fides, quae grano sinapis coaequatur. Montis translatio non ejus significatur, quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. Quod enim ait: Dicetis monti huic, transi hinc, et transibit, de daemone intelligitur. Ex quo stultitiae coarguendi sunt, qui contendunt, apostolos, omnesque credentes, ne parvam quidem habuisse fidem: quia nullus eorum montes transtulerit. Neque enim tantum prodest montis de alio in alium locum translatio: et vana signorum
Abbreviated transcription (Latin):
Prudens lector inquirat. quomͦ post tantã beatitudinẽ
beatus es sẏmon bariona. et tu es petrus et suꝑ hanc pe¬
tram edificabo eccłam meam. et porte inferi non p̾uale¬
bunt aduersus eam. et tibi dabo claues regni celorũ et qd̃
ligaueris suꝑ terram uel solueris. erit ligatum uel solutum
in celo. nunc audiat uade retro sathana. scandalũ es michi:
aut quȩ sit tam repentina conuersio. ut post tanta p̾mia
sathanas appelletur. Sed consideret qui hoc querit petro
illam benedictionẽ et beatitudinẽ ac potestatẽ et edifica¬
tionem fuꝑ eum eccłȩ. in futuro ꝓmissam: non in p̾senti
datam. Edificabo inquit suꝑ te eccłam meam. et porte in¬
feri non p̃ualebunt aduersus eam: et tibi dabo claues reg¬
ni celorum: omĩa de futuro. Quȩ si statim dedisset ei:
nũquã in eo prauȩ confessionis error inuenisset locum.

Expanded text:
. Prudens lector inquirat quomodo post tantam beatitudinem: . Prudens lector inquirat quomodo post tantam beatitudinem: Beatus es, Simon Barjona; et: Tu es Petrus; et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; et portae inferi non praevalebunt adversus eam; et: Tilveris super terram, erit ligatum vel solutum in coelo; nunc audiat: Vade retro me, Satana, scandalum mihi es? Aut quae sit tam repentina conversio, ut post tanta praemia, Satanas appelletur? Sed si consideret qui hoc quaerit, Petro illam benedictionem et beatitudinem, ac potestatem, et aedificationem super eum Ecclesiae, in futuro promissam, non in praesenti datam intelliget. Aedificabo, inquit, super te Ecclesiam meam et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Et: Dabo tibi claves regni coelorumnunquam in eo pravae confessionis error invenisset locum.
Abbreviated transcription (Latin):
posse ut dei filius occidatur: assumitq eum in affectũ suũ
uel separatim ducit: ne p̾sentib ceteris condiscipulis. magis¬
trum uideatur arguere. Et cepit increpare illum amanti
affectu: Et optans dicere. absit a te domine. uel ut me
mee ut dei filius occidendus sit. Ad quẽ dñs conuersus
ait. uade retro me sathana: scandalum es michi. Satha¬
nas interp̃tatur aduersarius siue contrarius. Quia con¬
traria inquit loqueris uoluntati meȩ: debes aduersarius
appellari. Multi putant quod non petrus correptus sit
Sed michi error apłicus et de pietatis affectu ueniens:
na. Diabolo dicitur uade: petrus audit uade retro me.
hoc est quere meam sentenciã: quia non sapis ea quȩ
dei sunt sed quȩ hominũ. Meȩ uoluntatis est et patris
cuius ueni facere uoluntatẽ. ut pro hominũ falute mo¬
riar: tu tuã tantũ considerãs uoluntatẽ. non uis granĩ
frum̃ti in terram cadere. ut multos fructus afferat

Expanded text:
posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Et coepit increpare illum amantis affectu, et optantis dicere: Absit a te, Domine, vel ut memeae, ut Dei Filius occidendus sit. Qui conversusict. addit me, Satana, scandalum mihi es. Satanas interpretatur, adversarius, sive contrarius. Quia contraria, inquit, loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Multi putant quod non Petrus correptus sit, Sed mihi hic error Apostolicus, et de pietatis affectu veniens, na. Diabolo dicitur: Vade retro. Petrus audit: Vade retro me, hoc est, sequere sententiam meam: quia non sapis ea quae Dei sunt, sed quae hominum. Meae voluntatis est, et Patris cujus veni facere voluntatem ut pro hominum salute moriar, tu tuam tantum considerans voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere, ut multos fructus afferat
Abbreviated transcription (Latin):
sum sibi crucifigunt filium dei: et cum seniores putent᷑
in eccła. et principes sacerdotũ. simplicẽ sequentes litterã
occidunt filium dei: qui totus sentitur in sp̃u.
assumens eum petrus cepit increpare illum dicens. Ab¬
sit a te dñe : non erit tibi hoc. Qui conuersus dixit
petro. uade post me sathana. scandalum mͥ es: quia
non sapis ea quȩ dei sunt. sed ea quȩ hominũ. Sepe di¬
ximus nimii ardoris amorisq quã maximi fuisse petrũ
in dñm saluatorem. Quia ergo post confessionẽ suam qua
dixxerat tu es xp̃c filius dei uiui: et p̃miũ saluatoris quod au¬
dierat. beatus es symon bariona. quia caro et sanguis non reue¬
lauit tibi. sed pater meus qui mn celis est. repente audit a
dño. oportere se ire iherosolimã. ibiq multa pati a semorib
et scribis et principib sacerdotũ et occidi et tercia die re
surgere: non uult destrui confessionẽ suam: nec putat fieri

Expanded text:
sum sibi crucifigunt Filium Dei. Et cum seniores putentur sum sibi crucifigunt Filium Dei. Et cum seniores putentur in Ecclesia, et principes sacerdotum, simplicem sequentes litteram, occidunt Filium Dei, quia totum sentitur in Spiritu. Et assumens eum Petrus coepit increpare illum, dicens: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc. Qui coPetro: Vade post me, Satana, scandalum es mihi: quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum. Saepe diximus nimii ardoris amorisque quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam, qua dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; et praemium Salvatoris, quod audierat: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi; sed Pater meus qui in coelis est, repente audit a Domino, oportere se ire Jerosolymam, ibique multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum, et occidi, et tertiasurgere: non vult destrui confessionem suam, nec putat fieri
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Hic p̃cipit ne se dicant esse iħm xp̃m. Michi ui¬
cõmune dignitatis est nomen: ihic ꝓprium uocabulum
saluatoris. Potest atitem fieri ut idcirco ante passionẽ
et resurrectionẽ se noluerit p̃dicari: ut cõpleto postea
sanguinis sacram̃to oportunuis apłis diceret. euntes
docete omnes gentes. et reł. Quod nequis putet nr̃ȩ¬
esse tantũ intelligentiȩ. et non sensus euangelici: quȩ
sequunt᷑ causas ꝓhibite tunc p̃dicationis exponunt
Ex inde cepit iħc ostendere discipulis suis quia opor¬
teret eum ire iherosolimã: et multa pati a senioribus
die resurgere. Est autẽ sensus. Tunc me p̃dieate eum¬
me p̃dieate cum ista passus fuero: quia non prodest
xp̃m publice p̾dicari. et eius uulgari in populis ma¬
iestatẽꝰ quẽ post paululum flagellatũ uisuri sint et
crucifirum. multa pati a seniorib et seribis et principi¬
bus sacerdotũ. Et nunc iħc multa patitur ab his qui rur¬

Expanded text:
suum: hic praecepit, ne se dicant esse Jesum Christum. Mihi visuum: hic praecepit, ne se dicant esse Jesum Christum. Mihi viristus commune dignitatis est nomen: Jesus proprium vocabulum Salvatoris. Potest autem fieri, ut idcirco ante passionem et resurrectionem se noluerit praedicari; ut completo postea sanguinis sacramento, opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes , etc. Quod ne quis putet nostrae tantum esse intelligentiae, et non sensus Evangelici, quae sequuntur, causas prohibitae tunc praedicationis exponunt. Exinde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati adie resurgere. Est autem sensus: Tunc me praedicate, cum ista passus fuero, quia non prodest Christum publice praedicare, et ejus vulgare in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum. Multa pati a senioribus, et scribis, et principibus sacerdotum. Et nunc Jesus multa patitur ab his qui rur
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram. erit solutum et in celis. Istum locum ep̃i et pres¬
biteri non intelligentes. aliquid sibi de phariseorũ assumũt
suꝑcilio: ut uel dampnent innocentes. uel soluere se noxio
arbitretur: cum apud deum non sentencia sacerdotum
sed reorum uita queratur. Legimus in leuitico de lepsis
ubi iubentur. ut ostendant se sacerdotib: et si lepram ha-¬
buerint tunc a sacerdote ĩmundi fiant: non quod façer-
si et non leprosi: et possint discernere qui mundus. qui¬
ue ĩmundus sit. Quomͦdo ergo ibi leprosum facerdos in¬
mundũ facit: sicet hic alligat et soluit episcopus et p̃sbit
non eos qui insontes sunt uel noxii: sed pro officio suo cũ
peccatorũ audierit uarietates. scit qui ligandus sit. qui
soluendus.c lii.Tuc̃ p̃cepit discipulis suis: ut nemini
dicerent quia ipse esset iħe xp̃c. Supramittens discipuloᷤ
ad p̃dicandum. iusserat eis ut adnunciarent aduentũ

Expanded text:
super terram, erit solutum et in coelis. Istum locum episcopi et pressuper terram, erit solutum et in coelis. Istum locum episcopi et presbyteri non intelligentes, aliquid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes, vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed eorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi jubentur, ut ostendant se sacerdotibus, et si lepram habuerint, tunc a sacerdote immundi fiant , non quod sacerdosi et non leprosi, et possint discernere, qui mundus quive immundus sit. Quommundum facit, sic et hic alligat vel solvit episcopus et presbyter, non eos qui insontes sunt vel innoxii, sed pro officio suo cum peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus sit, qui solvendus. Tunc praecepit discipulis suis, ut nemini dicerent, quia ipse esset Jesus Christus. Supra mittens discipulos suos ad praedicandum jusserat eis, ut annuntiarent adventum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia tu michi dixisti tues xp̃c filius dei uiui. et ego
dico tibi non sermone casso et nullum habente opus sed dico
tibi. quia meum dixisse fecisse ẽ: quia tu es petrus et super
hanc petram edificabo ecclesiam meam. Sicut ipse lumen
apostoli donauit. ut lumen mundi appellentur. et cetera¬
quȩ ex domino sortiti sunt uocabula : ita et symoni qui
credebat in petrã xp̃m petri largitus est nomenꝰ ac scdm
metaphorã petre recte dicitur ei edificabo eccłam meã fuꝑ
te. Et portȩ inferi non preualebunt aduersus eam. Ego
portas inferi uicia reor atq peccata: uel certe hereticorum
doctrinas: per quas illecti homines ducuntur ad tartarũ.
Nemo itaq putet de morte dici. quod apł̃i condicioni mor¬
tis subiecti non fuerint: quorũ martrria uideat choruscare
Et tibi dabo claues regni celorum: et quodcumq ligaue¬
ris super t̾ram erit ligatum et in celis: et quodcũq solueris

Expanded text:
Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, non sermone casso, et nullum habente opus, sed dico tibi: quia meum dixisse, fecisse est. Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellarentur, caeteraque ex Domino sortiti sunt vocabula: ita et Simoni, qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. At secundum metaphoram petrae, recte dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super te. Et portae inferportas inferi vitia reor atque peccata, vel certe haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque putet de morte dici, quod apostoli conditioni mortis subjecti non fuerint, quorum martyria videat coruscare. Et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveris
Abbreviated transcription (Latin):
dus sit. Siquidem bariona: in lingua nr̃a sonat filius
columbe. Alii simpliciter accipiunt: quod sẏmon idest pe¬
trus filius sit iohannis iuxta alterius loci interrogationem.
Symon iohannis diligis me: Qui respondit. Oñe tu scis.
Et uolunt scriptorũ uicio deprauatum. ut pro. bar. io¬
hanna hoc est filio iohannis. bariona scriptum sit: una
detracta sillaba. Iohanna autẽ interp̃tatur dñi gratia.
Utrũq autẽ nomen mistice intelligi potest: qm̃ et co¬
lumba sp̃m sc̃m: et gracia dei donum significet spirita¬
lem. Illud quoq quod ait. quia caro et sanguis ñ reuela-¬
uit tibi. apostolice narrationi cõpara in qua ait. conti¬
nuo non adquieui carni et sanguini. carnẽ ibi et sangͥ¬
nem. iudeos significans : ut hic quoq sub alio sensu de¬
monstretur quod ei non per doctrinã phariseorum.
sed per dei gratiam xp̃c dei filius reuelatus sit. Et
ego dico tibi. Qui dẽ hoc quod ait. et ego dico tibi:

Expanded text:
dus sit. Siquidem Barjona in nostra lingua sonat, 124 filius dus sit. Siquidem Barjona in nostra lingua sonat, 124 filius columbae. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est, Petrus, sit filius Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me ? Qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur, Domini gratia. Utrumque autem nomen mystice intelligi potest, quod et columba, Spiritum sanctum; et gratia Dei, donum significet spirituale. Illud quoque quod ait: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, Apostolicae narrationi comparatur, in qua ait: Continuo non acquievi carni et sanguini , carnem ibi et sanguinem, Judaeos significans, ut hic quoque sub alio sensu demonstretur, quod ei non per doctrinam Pharisaeorum, sed per Dei gratiam Christus Dei Filius revelatus sit. Et ego dico tibi. Quid est quod ait: Et ego dico tibi?
Abbreviated transcription (Latin):
est. prudens lector attende: quod ex consequentib tex¬
tuq sermonis. apłi nequaquã homines sed dũ appellen¬
tur. Cum enim dixisset quem dicunt homines esse fi¬
lium hominis: subiecit uos autẽ quem me esse dicitis.
lllis quia homines sunt humana opinantib uos qui
dii estis quẽ me esse existimastis : Petrus ex ꝑsona omĩ¬
um apłorum ꝓfitetur: tu es xp̃c filius deiuiui. Deum
iiuum appellat. ad cõparationẽ eorũ deorum qui pu¬
herculem et cetera idolorũ portenta significans:.xLu.iii.
celis est. Testimonio de se apłi : reddit uicem. Petrus dixe¬
rat. tues xp̃c filius dei uiui: mercedem recipit uera con-¬
fessio: beatus es symon bariona. Quare: quia ñ reuela¬
uit tibi caro et sanguis: sed reuelauit pater. Quod ca¬
ro et sanguis non reuelare potuit: sp̃c sancti gr̃a reuela¬
tum est. Ergo ex confessione sortitur uocabulũ: quod
reuelationẽ ex sp̃u sc̃o habeat. cuius et filius appellan-¬

Expanded text:
. Prudens lector, attende, quod ex consequentibus textuque sermonis, apostoli nequaquam homines, sed dii appellantur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse Filium hominis, subjecit: Vos autem quem me esse dicitis? Illis quia homines sunt, humana opinantibus; vos qui estis dii, quem me esse existimatis? Petrus ex persona omnium apostolorum profitetur: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat, ad distinctionem eorum deorum, qui puHerculem, et caetera idolorum portenta significans. Respondenin coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed revelavit Pater. Quod caro et sanguis revelare non potuit, Spiritus sancti gratia revelatum est. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellan
Abbreviated transcription (Latin):
Non quo tedio suꝑatus sit. et mansuetus ac mitis qui ñ
apuit sicut agnus corã tondente os suum in uerba furori¬
eruperit: sed quo in similitudinẽ medici. si egrotum uideat
contra p̃cepta sua gerere dicat. usq quo accedam ad domũ
tũ suam: quousq artis ꝑdam industriam. me aliud iubente
et te aliud ꝑpetrante: In tantũ autem non est iratus homi¬
nis sed uicio. sed per unũ hominẽ iudeos arguit infedelita¬
tis ut statim intulerit. afferte eum huc ad me. Et inere¬
paciebatur sed demon debuerat increpari: siue increpauit
puerũ et exiuit ab eo demon: quia ꝓpter peccata sua a de¬

Expanded text:
Non quod taedio superatus sit, et mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum , nec in verba furorieruperit; sed quod in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam, quousque artis 134 perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? Intantum autem non est iratus homini, sed vitio; et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Afferte eum huc ad me. Et increpatiebatur, sed daemon debuerat increpari. Sive increpavit puerum, et exivit ab eo daemon: quia propter peccata sua a d
Abbreviated transcription (Latin):
filii hominũ usq quo graui corde: in hebreo dicitur filii
addã. Pulchre autem int̾rogat. quem dicunt homines esse¬
filium hominis. quia qui de filio hominis locunt᷑ homineᷤ
sunt : qui uero diuinitatẽ illius intelligunt. non hominẽ
sed dii appellantur. at illi dixer̃t. Alii iohannẽ baptistam.
alii heliam. alii uero iheremiã: aut unũ ex prophetis.
Miror quosdam int̾pretes causas errorũ inquirere sin¬
gulorum. et disputationẽ longissimã texere. quare dñm
nr̃m iħm xp̃m alii iohannẽ putauer̃t. alii heliam. alii¬
uero iheremiã. aut unum ex propħis: cum sic errare
potuerint in hel ia et iheremia. quomͦ herodes errauit ĩ
iohanne dicens. quẽ ego decollaui iohannẽ. ipse surrexit
a mortuis: et uirtutes oꝑantur in eo. Uos autẽ quẽ
me esse dicitis: Respondens symon petrus dixxit. Tu es

Expanded text:
Filii hominum, usquequo gravi corde, in Hebraeo dicitur , filii Filii hominum, usquequo gravi corde, in Hebraeo dicitur , filii Adam. Pulchre autem interrogat: Quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui de filio hominis loquuntur homines sunt. Qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quare dominum nostrum Jesum, alii Joannem putaverunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo . Vos autem, quem me
Abbreviated transcription (Latin):
enit autẽ iħe in partes cesaree philippi:
philippus iste est frater herodis: de quo fupͣ
diximus tetrarcha ituree et traconitidis regi¬
onis: qui in honorẽ tiberii cesaris. cesaream
philippi quȩ nunc paneas dicitur appellauit. Et est in pro¬
uincia phenicis. imitatus herodem patrẽ: qui in honore
augusti cesaris appellauit cesareã. quȩ prius turris stra¬
tonis uocabatur: et ex nomine filiȩ eius aefaris libiadem
transiordanẽ extruxit. Iste locus est cesaree philippi. ubi
iordanis ad radices oritur libani: et habet duos fontes
unum nomine ior. et alterũ dan: qui simul muxti ior¬
danis nomen efficiunt. Et int̾rogabat discipulos suos
dicens. Quem dicunt esse homines filium hominis. Hor
dixit. quẽ me dicunt esse homines. sed filiũ hominis: ne
iactanter de se querere uideretur. Et nota qd̵ ubicumq
scriptũ est in ueteri testam̃to filius hominis: in hebreo po
situm filius adam. Illud quoq quod in psalmo legimus.

Expanded text:
i ejus in castellum Caesareae Philippi. Philippus iste est frater Herodis de quo supra diximus, tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis, qui in honorem Tiberii Caesaris Caesaream Philippi, quae nunc Paneas dicitur, appellavit, et est in provincia Phoenicis; imitatus Herodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine filiae ejus Libyadem trans Jordanem exstruxit. Iste locus est Caesareae Philippi, ubi Jordanis ad radices oritur Libani, et habet duos fontes, unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul misti Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat in via discipulos suos dicens: Quem me dicunt esse homines? Qui rdixit, quem me dicunt esse homines, sed filium hominis, ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota quod ubicumque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit , filius Adam. Illudque quod in Psalmo legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
quondam filius. nos canes. pro diuersitate fidei ordo nominũ
cõmutatur. De illis postea dicitur. circũdeder̃t me canes mul-¬
ti. et uidete canes. iidete malos oꝑarios. uidete concisionẽ:¬
nos audiuimꝰ cum syrophenissa. et muliere quȩ sanguinẽ
fluxerat. magna est fides tua. fiat tibi sicut uis: et. filia fi¬
des tua te saluam fecit. Cumq trai¬

Expanded text:
quondam filius, nos canes, pro diversitate fidei ordo nominum quondam filius, nos canes, pro diversitate fidei ordo nominum commutatur! De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte malos operarios, videte concisioneNos audivimus cum Syrophoenissa, et muliere quae sanguine fluxerat: Magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Et: Filia, fides tua te salvam fecit. Et cum tra
Abbreviated transcription (Latin):
tas domus isrł: ut etiam ex hoc loco unam erroneã ouem
qͥe alia parabola intelligamus.At illa uenit et ado¬
fides. pacientia. humilitas. predicatur : fides qua credidit
sanari posse filiam suam: pacientia. qua totiens contẽp¬
ta in p̃cib ꝑseuerat: humilitas qua se non canib sed ca-¬
tulis cõparat. Canes autem ethnici. ꝓpter idolatriam
dicuntur : qui esui sanguinis dediti. et cadauerib mor¬
tuorum feruntur in rãbiem. Nota quod ista chanani¬
tidis ꝑseuerant̾ primũ filium dauid. deinde dñm uocet.
et ad extremũ adoret ut deum. Et illa dĩe. Etiã
dñe: nam et catelli edunt dde micis quȩ cadunt de
mensa dñorum suorum. Scio me inquit filiorum
panem non mereri. nec integros capere posse cibos.
nec sedere ad mensã cum patre: sed contenta sum re-¬
liquiis catulorũ: ut ꝑ humilitatẽ micarũ ad panis
integri ueniam magnitudinem. O mira rerũ conuersio. Isrł

Expanded text:
tas domus Israel; ut ex hoc loco etiam unam erroneam ovem tas domus Israel; ut ex hoc loco etiam unam erroneam ovem de alia parabola intelligamus. At illa venit et adofides, patientia et humilitas praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta, in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Canes autem ethnici propter idololatriam dicuntur, qui esui sanguinis dediti, et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. Nota quod ista Chananitis perseveranter primum filium David, deinde Dominum vocet, et ad extremum adoret ut Deum. At illa dixit: Etiam, Domine. Nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. panem non mereri, nec integros posse capere cibos; nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per humilitatem micarum, ad panis integri veniam magnit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcilio sed ne ipse sentenciȩ suȩ uideretur contrarius.
per quam iusserat. In uiam gentiũ ne ieritis et in enui¬
tates samaritanorũ ne introieritis. Nolebat enĩ occasionẽ
calũpniantibus dare : ꝑfectamq salutẽ gentium passionis
et resurrectionis tempori reseruabat. Et accedentes dis¬
cipuli eius rogabant eum dicentes. Dimitte eam. quia ela¬
mat post nos. Discipuli illo adhue tempore misterra dñi
nescientes. uel miscdia cõmoti. rogabant pro chananea inu¬
liere quam alter euangelista syrophenis sã appellat: uel
ĩportunitate eius carere cupientes. quia non ut clem̃tẽ
sed ut durũ medicũ crebrius inclamaret. Non fũ¬
missus nisi ad oues ꝑditas domus urł. Non quo et ad
gentes non missus sit. sed quod primũ ad isrł missus
sit: ut illis non recipientib euangeliũ. iusta fieret ad
gentes transmigratio. Et significanter dixit ad oues ꝑdi¬

Expanded text:
supercilio, sed ne ipse sententiae suae videretur contrarius, supercilio, sed ne ipse sententiae suae videretur contrarius, per quam jusserat: In viam gentium, ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis . Nolebat enim occasionem calumniatoribus dare, perfectamque salutem gentium passionis et resurrectionis tempore reservabat. Et accedentes discipuli ejus, rogabant eum, dicentes: Dimitte eam, quia clamat post nos. Discipuli illo adhuc tempore mysteria Domini nescientes vel misericordia commoti, rogabant pro Chananaea muliere, quam alter Evangelista Syrophoenissam appellat, vel importunitate ejus carere cupientes, quia non ut clementem, sed ut durum medicum crebrius inclamaret. Ipse au perditas domus Israel. Non quo et ad gentes non missus sit; sed quo primum missus sit ad Israel, ut illis non recipientibus Evangelium, justa fieret ad gentes transmigratio. Et significanter dixit, ad oves perdi
Abbreviated transcription (Latin):
si pulchrã mulierẽ nos crebro uideris respicere: intelligit
cor amoris iaculo uulneratũ. Ingressus inde iħc: seces
sit in partes tyrri et sidonis. Scribis et phariseis calũpni¬
atoribus derelictis transgreditur in partes trri et fidonis:
ut tyrios sidoniosq curaret. Mulier autem chananea
egreditur de finib pristinis: ut clamans filiȩ impetret
sanitatẽ. Obserua quod in quintodecimo loco filia chana¬
neȩ sanetur. ¶Hiserere mei dñe fili dauid: filia mea
male a demonio uexatur. Inde nouit uocare filiũ dauid
quia egressa fuerat iam de finib suis: et errorẽ trriorũ
ac sidoniorũ loci ac fidei cõmutatione dimiserat. Filia mea
male a demonio uexatur. Ego filiam eccłȩ puto ani¬
mas esse credentiumꝰ. quȩ male a demonio uexabantur:
ignorantes creatorẽ et adorantes lapidem. qui non respon¬
dit ei uerbũ. Non de suꝑbia phariseica. nec de scribarũ

Expanded text:
si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgrut Tyrios Sidoniosque curaret. Mulier autem Chananaea egreditur de finibus pristinis clamans, ut filiae impetret sanitatem. Observa quod in quinto decimo loco, filia Chananaea sanatur. Miserere mei, Domine, fili David, filia mea male a daemonio vexatur. Inde vero novit vocare filium David, quae egressa jam fuerat de finibus suis, et errorem Tyrorum ac Sidoniorum loci ac fidei commutatione dimiserat. Filia mea male daemonio vexatur. Ego filiam Ecclesiae puto animas esse credentium, quae male a daemonio vexabantur, ignorantes creatorem, et adorantes lapidem. Qui non respondit ei verbum. Non de superbia Pharisaica, nec de Scribarum