comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ uite : qui male eger̃ ĩ resurrectonẽ
iudiciididece qͣmadmodũ uiditiũ ꝓ
dampuatione ⁊ paena posuit: Et tam̃ si
semꝑ iuditium ꝓ dampnatione acciꝑet᷑⁊
numquid audiremꝰ ĩ psalmo. iudiea me dĩ:
lbi nidiciũ scłm afflic̾tionẽ: hic iudiciũ scd̾m
discretionẽ positũ ẽ: Qmͦ sed̾m discretonẽ:

Expanded text:
onem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii . Videte quemadmodum judicium pro damnatione et poena posuit. Et tamen si semper judicium pro damnatione acciperetur, numquid audiremus in Psalmo, Judica me, Deus? Ibi judicium secundum afflictionem, hic judicium secundum discretionem positu
Abbreviated transcription (Latin):
duo fuerant obiecta Qmuis maleclictũ
ñ coniicio refutau̾it: ꝑtinuit tam̃ ad
eũ negare unã rem : alt̾am ñ negare:
N frustra fr̃s: Samaritanꝰ enĩ int̾ptatur
custos: Nouerat se ille nr̃m custodem¬
esse: Nõ enim dormit neq dormitat:

Expanded text:
duo fuerant objecta. Quamvis maledictum non convicio refutaverit; pertinuit tamen ad eum negare unam rem, alteram non negare. Non frustra, fratres. Samaritanus enim interpretatur Custos. Noverat se ille nostrum esse custodem. Non enim dormit neque dormitat
Abbreviated transcription (Latin):
ctam᷑ legi dĩ: Lib̾tas enim cdelectat:
Nã qͣmdui tunore facis qͦd iustum est. ñ
d̃s te delecꝰtat. Quidu ñ te delecꝰtat: ad¬
huc seruus facis: delectet te: & libes
nolitim̾e poenã: s ama iusticiã Nõdũ
potes amare iusticiã: tue ł pena: ut ꝑue¬
nias ad amandã iusticiã. Ergo iã ille ex
parte suꝑiore lib̾um ẽẽ se senciebat: im̃
dicebat. Condelector legi dĩ: scdm ĩt̾iorẽ
hominẽ: Delectat me lex. delectat me qͦd
iubet lex. delectat me ipsa uisticia ui¬
deo aũ aliã legẽ ĩ membris mĩs: hec est
quȩ remansit infirmitas. ⁊ repugnantẽ
legi m̃tis meȩ: ce captiuantẽ me uilege
pecẽi. que ẽ in m̃bris mĩs: Et hac parte
sentit captiuitatẽ: ibi ñ ẽ impleta iuisticia
Nã ubi condelecꝰtat᷑ legi dĩ. ñ captiuui
s. legis amicꝰ ẽ: oe idõ liber qͦd amicus:
Quid gͦ ex eo qͦd restat: quid nͥ respieramꝰ
ad illũ qui dix̃. si uos filus lib̾au̾it. tue
uere libert eritis.  Deniq & ipse qui

Expanded text:
tas enim delectat. Nam quandiu timore facis quod justum est, non te Deus delectat. Quandiu te non delectat, adhuc servus facis; delectet et liber es. Noli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? vel time poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. Ergo ille jam ex parte superiore liberum se sentiebat, unde dicebat: « Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. » Delectat me lex, delectat quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm auduii a dõ: ħ a braam ñ fec̃. Uos facitis oꝑa
patris ur̃i: idest chaboli: Qmͦ gͦ ⁊ filii abrahe e¬
rant.⁊ & filii abrahȩ ñ erant: Utruq in illis
ostendit: Et filii erant abrahȩ ꝓpt̾ originẽ carnis:
& ñ erant filii abrahȩ ꝓpt̾ uitium diabolicȩ ꝑsu¬

Expanded text:
n fecit. Vos facitis opera patris vestri, id est diaboli. Quomodo ergo et filii Abrahae erant, et filii Abrahae non erant? Utrumque in illis ostendit: et filii Abrahae erant, propter originem carnis; et non erant filii Abrahae, propter vitium diabolicae persu
Abbreviated transcription (Latin):
sseris. ñ om̃imͦ est sine peoco: nec qualis
erat iob. cui dñs tale testimonium ꝑhibe¬
bat. ut cdiabolus nuuderet ⁊ postularet
temptandum : temptans si ꝑaret᷑: ut ille
ꝓbaret᷑. Idõ aũ ille ꝓbatꝰ est: ñ qr late¬
bat dm̃ coronandꝰ. s ut in notesceret hõĩbꝰ
imiitandꝰ. Etã ipse iob quid dic̃  Quis e¬
nim mundꝰ. ͤ Hec infans: cuiꝰ ẽ uniꝰ diei
sunt sine querela: qͦd intellerer̃ ant̾io¬
sine cͥmine. Nulla enĩ q̃rela iusta ẽ de
hĩ in rebꝰ bumanisc qͥ ñ hñt ermĩ: Erim̃¬
est aũ pecẽm: gͣui accusatione & damp
natione dignissimum: N gͦ d̃s quedam
pecc̃a dampnat. q̃dam iustificat ⁊ laudat:
Nulla laudat: &e ocdit omnnia. Quomͦ odit
medicꝰ egrituchnẽ egroti. & id agit eu¬
rando ut egritudo pellat᷑. eger leuetur:
sic dĩ grã sura ħ in nob̾ agit ut pecẽm con¬
sumatur. homo lib̾etur S qñ ꝯsumit᷑

Expanded text:
sseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis sseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tprobaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei sunt sine querela, quod intellisine crimine. Nulla enim querela iusta est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimest peccatum grave accusationatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ lib̾tate abiiti ad libe peccandimi: s ut̃e
ad ñ peccandum: Erit enim uoluntas tua li¬
b̾a. si fu̾it pia: Eris lib̾: si fu̾is seriuis: li¬
ber pecc̃i. seruus iusticie: dicente apło:
Cum serin essetis peccati: lib̾i eratis iusticiȩ
betis fructũ ur̃m in scificationẽ. finẽ uͦ ui¬
tam oetnam hoc conemi: id agamꝰ: Pri¬
ma lib̾tas ẽ. carere cͥminibus Intendite
fr̃s nuĩ intendite: ne forte possim ꝑduc̾e
uos ad senium. & quał mͦ sit. & quał fut᷑a
sit ista lib̾tas: Quemlibet ualde iustũ dis¬
cutias in hac uita: qͣmiuis lam clignꝰ sit
iusti uocabulo: ñ ẽ tam̃ sine peccõ: audi
pecc̃m ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ : &
ueritas in nob̾ ñ ẽ: Solus ħ dicere potu¬
it in mortuis liber: de solo dici potuit:
qui ñ nouerat pecẽm: De solo dici potuit:
sine peccõ Solus cdicere potuit: ecce ue¬
niet pͥnceps muncli &e ĩ me nichil ĩueni¬
et.. Quemeumq alium licet iustũ discu¬

Expanded text:
ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: betis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit in mortuis liber, de solo dici potuit qui non noverat peccatum; de solo dici potuit: sine peccato . Solus dicere potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discu
Abbreviated transcription (Latin):
dax est: & pat̾ m̃clatii. Nã tu forte mndax es
qr m̃cdatiũ loq̃rir̃s ñ es pat̃ eiꝰ: Si enĩ qͦd dicis
a cdiabolo accepisti. ce chiabolo credidisti: iñdax
es. pat̾ m̃clatii ñ es Iue uͦ qr ñ aliunde acce¬
pit m̃datiũ. quo m̃datio tamqͣm ueneno ser¬
pat̾ ẽ u̾itatis: Recedite a patre m̃dacii: cuirri¬
te ad patrẽ u̾itatis Amplectunini u̾itatẽ:
ut accipiatis lib̾tatẽ. Illi gͦ iudei ap̃d patrẽ

Expanded text:
pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo credidisti; mendax es, pater mendacii non es: ille vero quia non aliunde accepit mendacium, quo mendacio tanquam veneno serPater est veritatis. Recedite a patre mendacii, currite ad Patrem veritatis; amplectimini veritatem, ut accipiatis libertatem. 14. Illi ergo Judaei apud patrem
Abbreviated transcription (Latin):
serui ce egen remanseramꝰ: Lib̃at gͦ ab
hac feruitute solꝰ dũs Q illã ñ habuit.
tpse de illa lib̾at: Solꝰ enĩ ĩ hac carne
uenit sine pecc̃o. Nã qͦs uidetis in manibꝰ
matrũ paruulos ferri. ñctũ ambulant.
zantur. ista gr̃ã qͣm chnĩs polheet᷑: qr de
pecc̃o solꝰ lid̾are pot̃ qͥ uenit sine peccõ.
&e factꝰ ẽ sacͥfitium ꝓ pecc̃o: Audistis enĩ

Expanded text:
servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, zantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberare potest, qui venit sine peccato, et factus est sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ int̾pellet: Ap̃d qͣm int̃pellet: ap̃d qͣm
se uenale petat: dem̃ aliqñ seruus hoĩs a¬
liqñ sui dñi duris imꝑiis fatigatꝰ.: fugien¬
do requieseit:. Seriuis pecc̃i quo fugit.
Secum se trahit: quoeumq fug̃it: Nos
fugit se ipsã mala conscientra: ñ ẽ qͦ eat:
sequit᷑ se. ĩmo ñ recedit a se Peccĩn enĩ
quod fac̾: intꝰ ẽ: Fxc̃ pecẽm: ut aliqͣm cor¬
ꝑalẽ ca ꝑ it uoluptatẽ: Uoluptas transit.
ꝑecẽm mianet: Preq̃t qͦd delecꝰtabat: re¬
mansit qͦd pungat. Mala seruitꝰ. Aliqñ
fugiunt homines ad eccłiã⁊ & eos plerũq
patim᷑ tanꝗͣ indisciplinatos: uolentes ca¬
fugiunt ad eccłiã. qr retinent᷑ in genir¬
tu ingenui ad seruitutẽ: & interpellat᷑
ep̃s: Et nͥ curet oꝑam impenłe ne ĩge¬
nuIitas oppͥmat᷑. inmisericors deputatur
pecẽm lib̾atorẽ int̾̃pellemꝰ : uenales nos
hoc cdnĩs dic̃. Ipse enĩ p̃cium cledit: nõ
argentũ. ẜ sangiuinem suũ: Nã nos &e

Expanded text:
ellet? apud quem se venalem petat? Deinde servus hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod facit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus! Aliquando fugiunt homines ad Ecclesiam, et plerumque eos patimur tanquam indisciplinatos: volentes cafugiunt ad Ecclesiam, quia retinentur ingenui ad servitutem, et interpellatur episcopus: et nisi curet operam impendere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. atum Deum liberatorem interpellemus: venales nos Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et
Abbreviated transcription (Latin):
bat pecc̃m: S focte de sensu mõ dixi: quia
peccatũ sacͥfitiũ eꝓ peccõ Qui leger̃ agnos¬
cant: qͥñ leger̃ ñ sint pigri.⁊ ñ sint inquam
pigri ad legendum: ut ueraces fint ad iudi¬
candũ: Cum de sacrifitiis enim p̃ciꝑet ds offe¬
rendis ꝓ peccõ: in quibꝰ sacͥfitiis ñ erat ex¬
piatio peccõꝵ. s umbra futuroꝵ: eadem
ipsa facrifitia. easoem ipsas hostias. easdẽ
ipsas uictimas. eadem ipta animalia quȩ
admouebant᷑ mactanda ꝓ pecc̃is. ĩ quoꝵ
sangume sanguis ille pͣtigurabatur. pec¬
cata lex appeltat: usq adeo ut quibutdã
locis ita scriptũ sit. ut fac̾dotes immola¬
I turi ponerent manꝰ sfuas siꝑ caput pecci:
idest suꝑ caput inictimȩ iminolandȩ ꝓ pecc̃õ:
nr̃ iħs.xͦ. qui. ñ nouerat pecẽm: Merito lib̾at
ab hac seruitute pecẽi: ille qui dic̾ ĩ psalmis: fa¬
ct sum tamqͣm hõ sine ad iutorio int̾ mortuos
liber Solꝰ enim lib̾: qi ñ habebat pecc̃m: Ipse oẽ

Expanded text:
6. Sed forte de sensu meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, agnoscant; qui non legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces sint ad judicandum. Cum de sacrificiis enim praeciperet Deus offerendis pro peccato, in quibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, easdem ipsas hostias, easdem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. ristus, qui non noverat peccatum. 7. Merito liberat ab hac servitute peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ manet ĩ domo ĩ cet̾nũ: Si gͦ ibi nullꝰ seruꝰ
erit quis ibi erit. Cum enĩ rex iustꝰ secht
in throno. sic̃ scͥptura loquit᷑. quis głabit᷑
castum se hr̃e cor. aut quis glabit᷑ mundũ
se ee̾ a peccõ s Multũ nos t̾ruit o fr̃s nũ: di

Expanded text:
non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Mu
Abbreviated transcription (Latin):
Sic mansit. nec ẽ int̾ptatũ: ut honorẽ hr̃et
uelamto seereti.: Iñ ut esset negatũ: s ne ui¬
lesceret nucdatum. Nec semel tam̃. s bisa
dño clictũ ẽ. am̃ am̃ dico uob̾ Iã qͣntũ hoc
cõm̃datum sit. ex ipsa geminatione cognos¬
rum dico: ñitiri omnino ñ posset tam̃cõ¬
mendat. inculcat: dormientes qͦdam mͦ exxi¬
tat oe intentos faẽ: contempni ñ uult. ꝗd¬

Expanded text:
Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a Domino dictum est, Amen, amen dico vobis. Jam quantum hoc commendatum sit, ex ipsa geminatione cognosret, mentiri omnino non posset. Tamen commendat, inculcat, dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult:
Abbreviated transcription (Latin):
butum cẽfari.  ut si cdixisset licet: teneretis eñ
qͣsi male optasset lib̃̾tati seminis abrahȩ: Si
aũ cdic̾et ñ hcet: calimpniarenim ap̃ reges
t̾rȩ. qͦd ꝓhib̾et regibꝰ tributa ꝑsolui: Merito
ꝓlato nũo uic̾ti estis: & captiom ur̃ȩ uos
ipsi estis responde compulsi. Ibi eni uob̾ dictũ¬
nos ipsi respondissetis qͦd mĩmꝰ hr̃ec iagi¬
nẽ cesaris Quia sic̃ querit cesar ĩ nummo i¬
maginẽ suã. sic ds q̃rit ĩ homine suãs hec gͦ¬
respondi iudeis: Moułt enim me fr̃s. hominũ
uina siꝑbia: qui õẽ de ipsa qͣm carnalit̾ ĩ tel¬
ligebant sua lib̾tate m̃titi st̃. dicentes. nemi
hoc potius lintencius audiamꝰ: ne ⁊ nos ipfi
serui inueniamur: Respondit enĩ eis iħs:
Am̃ am̃ dico uob̾: qr omnis qui fac̃ pecẽm ser¬
uus est pecẽi Seruus esset utuiã hominis:¬

Expanded text:
butum Caesari? ut si dixisset, Licet; teneretis eum butum Caesari? ut si dixisset, Licet; teneretis eum quasi male optasset libertati seminis Abrahae: si autem diceret, Non licet; calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis est dictuvos ipsi respondissetis, quod nummus habet imaginem Caesaris: quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Deus quaerit in homine suam. » Nec alrespondit Judaeis. Movet enim me, fratres, hominum vana superbia, quia etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, Neminhoc potius et intentius audiamus, ne et nos ipsi servi inveniamur. Respondit enim eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Servus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Quom tu clieis lib̾i eritis. Nõ aũ dix̃at do¬
minꝰ liberi eritis: s u̾iitas lib̾abit uos: In qͦ
tam̃ ũbo illi qr sic̃ dixi patet in g̾eo ñ intel¬
lexer̃ nͥ lib̾tatẽ: e extuler̃ se qͦd sem̃ essent
abrahe. & dixer̃. Sem̃ abrahe sumꝰ: &e ne¬
mini seruiuimꝰ unigͣm Qmͦ tu dicis liberi
eritis: o pellis inflata: ñ est ista magnitu¬
dos tumor: & ħ ipsum seđm hꝰ temporis
lid̾tatẽ qͦm tuuerũ dixisti: nemini serui¬
scĩ incaptiuitatẽ nõ sunt ducti: : Demde ñ¬
ne ille ipse ẽ ppłs qui in egypto lateres
faciebat: &e regibꝰ duris ñ faltẽ in auro
&e argento. s in luto seruiebat: Si nenuni ser¬
iustis unqͣm o ingrati: qͥd ẽ qͦd uob̾ assicdue im
putat ds̃. qͦd uos de domo seruitutis lib̃auit:
an forte patres ur̃i seruier̃. ⁊ uos aũ qͥ loqͥmini
nemini umqͣm seruistis.s &mͦ gͦ soluebatis iã
tributa romanis: uñ &e ipsi u̾itati laqͥum qͣsi
captionis ꝓposiustis: ut diceretis: licet redłe tri¬

Expanded text:
eritis? Non autem dixerat Dominus, Liberi eritis; sed, Veritas liberabit vos. In quo tamen verbo illi, quia, sicut dixi, patet in graeco, non intellexerunt nisi libertatem; et extulerunt se quod semen essent Abrahae, et dixerunt, Semen Abrahae sumus; et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? O pellis inflata! Non est ista magnitudo, sed tumor. Et hoc ipsum secundum hujus temporis libertatem quomodo verum dixistis, Nemini servii in captivitatem non sunt ducti ? Deinde, nonne ipse ille est populus qui in Aegypto lateres faciebat, et regibus duris non saltem in auro et argento, sed in luto serviebat ? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est quod assidue vobis imputat Deus quod vos de domo servitutis liberavit ? An forte patres vestri servierunt, vos autem qui loquimini, nemini unquam servistis? Quomodo ergo solvebatis jam tributa Romanis, unde et ipsi Veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis, Licet reddere tri
Abbreviated transcription (Latin):
orta ẽs hȩx gͦ u̾itas cum uidĩs loq̃ret᷑. Iatebat
in carne latebat aũ: ñ ut negaret᷑. s ut diffe¬
rrec᷑ Differret᷑: ut in carne parẽtur:. In car¬
ne aũ patẽtur: ut caro pecc̃i redieretur. Srãs
itaq conspicuus scđm infirmitatẽ earnis añs¬

Expanded text:
orta est . Haec ergo Veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne: latebat autem non ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut caro peccati redimeretur. Stans itaque conspicuus secundum infirmitatem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ablato quod ĩ medio ẽ. &e posito qͦd ĩ medio
sit: est enĩ mediũ seꝑans. s contͣ ẽ medra¬
tor reconcilians.⁊ mediũ seꝑans ẽ pecc̃m. me¬
g tollatur macheria seꝑans qͦd ẽ pecc̃m. ue¬
tiit ille mediator & factꝰ ẽ sacͥfitu sac̾dos
ipse: & quia sacͥfitium factꝰ ẽ ꝓ pecc̃o. offe¬
rens se ipsũ ĩ holocaustũ in ceruce passionis
suȩ: sequitur apłs ce diẽ: Cum enim doxiss
obsecramus ꝓxp̃o reconciliari dõ: quasi clice¬

Expanded text:
ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator reconcilians; medium separans est peccatum, me tollatur maceria separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur Apostolus et dicit, cum dixisset, Obsecramus p
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m multa iam clixerã. &e de
Ilib̾tate ĩ qͣm
nos uocat gr̃a saluatoris. ñ p̃t̾eunt᷑ neq
negligent̃ fuerat disserendũ: hme ho¬
die dño ad ruante statuimꝰ loqui uob̾.

Expanded text:
multa jam dixeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino adjuvante, statuimus loqui vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃ptationes ĩ mundo: s maior ẽ qͥ fec̃
mundũ: habundant temptationes:
s ñ defic̃ qui in illo spem ponit ĩ quo
defectꝰ nullus ẽ: Ad hoc hortatꝰ sũ ista
fr̃s: qr lib̾tas de qua loquit᷑ dñs nr̃ iħs

Expanded text:
tentationes in mundo; sed major est qui fecit tentationes in mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus sum ista, fratres, quia libertas de qua loquitur Dominus nos
Abbreviated transcription (Latin):
digne amemꝰ : nũmos om̃mo ñ amabimꝰ.
Erit tͥ nũmꝰ instrum̃tũ ꝑegrinationis. nõ
irritam̃tũ cupiditatis: quo utaris ad ne¬
cessitatẽ. ñ qͦ fruaris ad d̾lectaconẽ:
dm̃ ama si aliquid in te egit qͦd audis et
laudass utere mundo: ñ te caprat mũdꝰ.
Quod intrasti. iter agis Exiturus uenisti: nõ
remansurus: Itet ãgis: stabulum ẽ hec
uita. Utere nummo qͦmͦ. urator stabu¬
lo utitur. ⁊ qͦmͦ mensa. ealice urceo le¬
cꝰtulo: dimissurꝰ ñ ꝑmansurꝰ: Si tales
fũitis.⁊ erigite cor q̃ui potestis: et au¬
dite me. Si tales fueritis: ad eiꝰ ꝓmisfa
uemetis: Ñ enĩ multũ ẽ ad uos: qr mag¬
na ẽ manꝰ eiꝰ qͥ uos uocauit:. Uoeauit
inuocetur: dicatur ilh uocastinos: ĩ¬
uoeamus te Ecce auchuimꝰ uocantẽ:
audi inuocantes: ꝑduc qͦ ꝓmisisti. ꝑ¬
fice qͦd inchoasti Noli deserere mũ¬
nera tua. noli deserere agrũ tuũ: ger¬
mina tua intrent ĩ horreum. Habundat

Expanded text:
gne amemus, nummos omnino non amabimus! Erit tibi nummus instrumentum peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa illiꝰ facite. Hunc aũ queritis me ĩtfi¬
cere hominẽ qui ũtatẽ locutꝰ sũ uob̾ qͣm
audiui a dõs ħ abraham ñ fec̃: Ecce ille
laudatꝰ. isti clampnati: Abraham ñ erat
tis: homo sum: hominẽ dicentẽ uob̾ quod
audiuit a dõ: quare uultis occicłe: nisi qͥa
ñ estis filii abrahȩ  &. tam̃ suꝑuis ait: Scio
qr filii abrahȩ estis Nnegat eoꝵ originẽ:
s. facta condempirat: Caro eoꝵ ex illo erat:
nere uenimꝰ abrahȩ. aut ullomͦ secłm car¬

Expanded text:
opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interfiopera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficere, hominem qui veritatem locutus sum vobis, quam audivi a Deo. Hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati: Abraham non erat tis, homo sum. Hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamen superius ait, Scio quia filii Abrahae estis. Non negat eorum originem, sed facta condemnat: caro eorum ex illo erat, nere venimus Abrahae, aut ullo m
Abbreviated transcription (Latin):
sum audierimꝰ in conseq̃ntibꝰ aꝑtiꝰ dictũ
quis ẽẽt eoꝵ pat̃: tc̃ intelligemꝰ qͣlia uide¬
rint ap̃ talẽ patrẽ: Adhuc enĩ ñ nominat:
Patrẽ ipsoꝵ paulo suꝑiꝰ abrahã cõmemora¬
uit: s carnis origine. ñ uitȩ similitudi¬
ne: Dicturꝰ ẽ alt̾um patrẽ illoꝵ qui nec
genuit eos nec creauit ut homines essẽt:
s tam̃ filii erant eiꝰ in qͣntũ mali erant.
ñ ĩ qͣntum homines erant: in quod imi¬
tati. ñ qͦd creati. Pesponder̃ &e dixer̃ ei
Dat̃ nr abraham ẽ: Quasi quid tu clic̾tu¬
rus es contͣ abraham. aut si aliquid potes.:
debat rep̃hende abrahani: s talis erat
abraham qui ñ rep̃hendet᷑ a dño. s potiꝰ
laucdaret᷑. Tam̃ isti uidebant᷑ eum ꝓuoca¬
re ut aliquid mali cdiẽet de abraham: et
esset occasio faciendi qͦd cogitabant: łat̃
nr̃ abraham ẽ: Audiamꝰ qͦmͦ eis respõdit
dñs: cum illoꝵ clampnatione laudans
habraam c̃ eis iħs Si filii abrahȩ estis.

Expanded text:
tibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus est alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit ut homines essent; sed tamen filii erant ejus in quantum mali erant, non in quantum homines erant; in quo imitati, non quod creati. 3. Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est: quasi, Quid tu rus es contra Abraham? aut si aliquod potes audebat reprehendere Abraham, sed talis erat Abraham, qui non reprehenderetur a Domino, sed potius laudaretur. Tamen isti videbantur eum provocare ut aliquid male diceret de Abraham, et esset occasio faciendi quod cogitabant. Pater noster Abraham est. « Audiamus, quomodo eis respondit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis locutus ẽ qͦd auduuimꝰ hodie ¶Dice¬
bat gͦ iħs ad eos qui credicłant euideos.
Si manseritis in ũbo mõ: uere discipłi
mĩ eritis Manendo eritis: Qa enĩ nẽ ere¬
O̾ntes estis: manendo uidentes eritis Idõ
sequit᷑. Et cognoscetis u̾itatẽ: Ueritas ĩcõ¬
mutabił ẽ: Ueritas panis ẽ: mñtes refic̃. nec de¬
ficit: Mutat uescentẽ: ñ ipsa ĩ uescente mitat᷑

Expanded text:
ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in vescentem mutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ssionẽ ħedes: Nos gͦ facti sumꝰ sem̃ abrahȩ
gr̃a dĩ: ñ de carne abrahȩ fec̃ illi cohere¬
des d̃s: Illos exhẽrẽditauit. istos ad oꝑtauit:
ae de arbore illa oliuȩ eniꝰ radix ẽ ĩ patri¬
archis. ramos naturales iuꝑbos amputaũ:¬

Expanded text:
ssionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos amputa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc baptisimus sc̃s. ħ eantiea laudis dĩ. ħ
ipfa nr̃a clisputacio. ⁊ ut ħ cdesicdũ ñ so¬
lum seminetur & germiet. uerũ aẽ
ĩ modũ tantȩ capacitatis augeatur. ut
idoneũ sit sumere qͦd oculꝰ ñ uidit. nec
auris audiuit. nec ĩ cor hominis ascẽdit
S amate mec̃ Ñ amat mĩmũ inui

Expanded text:
hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ipsa nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecum. Non amat multum n
Abbreviated transcription (Latin):
rito laucdaret᷑. nec amata nec laudata cor¬
de moribꝰ q teneret᷑. Hc̃ uͦ fuint homi¬
nes sapientes. Uñ fierent nͥ esset sapiẽtia :
Porro aũ o homo si fapienttã tuã iicłe car¬
neis oculis ñ potes. nec tali imagua cogi¬
tare quali corꝑalia cogitant᷑. sapientiȩ dĩ
audes ingerere humani corꝑis formã: Qͥd¬

Expanded text:
nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam?
Abbreviated transcription (Latin):
tres ommpotentes. Nõs Nõ tres mundi cre¬
atores. N. Sͦ omuipotens pat̾.: om̃ĩp̃s plane:
ipse ommipotens: tres gͥ omupotentes:  nõ.
S inus ommips ħ solum numerũ insmua ⁊
quod ad inuicem sunt: ñ qͦd ad se st̃: qͥa eñ

Expanded text:
tres omnipotentes? Non. Non tres mundi cretres omnipotentes? Non. Non tres mundi creatores? Non. Ergo omnipotens Pater? Omnipotens plane. ipse omnipotens. Tres ergo omnipotentes? Non; sed unus omnipotens. Hoc solo numerum insinuant quod ad invicem sunt, non quod ad se
Abbreviated transcription (Latin):
Ista quȩ clico: potestis de similitudinebꝰ co
pat̃ e ille filius. ⁊ qͦd hõ ẽ ad seipsũ ẽ:
quod pat̃ ẽ ad filium ẽ: & filiꝰ qͦd hõ ẽ.
ad se ipsumẽ: qͦd aũ filiꝰ ẽ. ad patrẽ ẽ: Pat̃
enim nomĩ ẽ dictum ad aliquid: ⁊ filiꝰ ad
aliquid S isti duo homines st̃ at uͦ pat̃
ds̃ ad aliquid ẽ pat̃. idest ad filiũ : & filiꝰ
dĩ acl aliquid ẽ filius idest ad patrẽ S:
ñ qͦmͦ illi cduo st̃ homines: sic isti cluo dii.
Quare hoc ita ẽ ibi. c Qiuia illud aliud.
hoc aũ aliud est: Qina illa ciuinitas ẽ. & ẽ ibi
aliquid ineffabile qͦd ũbis explicari ñ possit.
ut &e munerꝰ sit. & numerꝰ ñ sie Uidete enĩ si ñ
Si tres quid tres. defic̃ numerꝰ: Ita dĩ nec rece¬
dit anumero: nec capit᷑ numero Qa tres st̃i tãꝗͣ
ẽ numerꝰ. Si q̃ris quid tres: N ẽ numerꝰ uñ
eiꝰ : oe sapientie eiꝰ ñ ẽ numerꝰ. Uͥ cogitare
cłꝑis: incipis numerare. uͥ numeraũis: quid

Expanded text:
Ista quae dico potestis de similitudinibus agpater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non Si tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Si ñ cognouer̃ qͦmͦ credider̃.: N qr cog¬
nouer̃ crechider̃: s ut cognoscerent credi¬
der̃ Creclimꝰ enĩ ut cognoscamꝰ: ñ cognos¬
enus ut crectamꝰ: Eͦd enĩ cognituri sumꝰ.
nec oculꝰ undit. nec auris audiuit. nec ĩ cor
hominis aicendit. Qͥd ẽ enĩ fides. ⁊ nͥ ere¬
de qͦͥo ñ ind̃s Fid̾s gͦ ẽ. qͦd ñ iuds¬

Expanded text:
tur? si non cognoverant, quomodo crediderunt? Non quia cognoverunt crediderunt, sed ut cognoscerent crediderunt. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est enim fides, nisi crede
Abbreviated transcription (Latin):
multi qui aliud sapiebant intelligant. ⁊ eredãt̃
in eum: Quidã enĩ fortasse s̃ ĩ ista multitudine
arriani: ñ audeo suspicari esse sabellianos. qͥ
ipsũ patrẽ cheũt ẽẽ qui ẽ fiius: heresis quippe
ista niiis antiqua est.ee paulatĩ euiscerata
arrianoꝵ aut̃ adhucuidet᷑ hr̃e aliguas
mociones quasi cacdau̾is putrescentis: ant ẽte ut

Expanded text:
liud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis
Abbreviated transcription (Latin):
filius ait sic̃ clociit me pat̾ hec loqͦr. Lo¬
quutꝰ ẽ illi: Qñ cdoeuit pat̾ filiũ ũba fecit:⁊
qͣm tu qñ doces filium tuum u̾ba facis.
unico ũbo: Ubum eium patris aures ha¬
buit ad os patͥs : Carnalia st̃ ista: ꝑeant de

Expanded text:
 haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ natura u̾tatis: ħ est filio esse quod nosse
ab illo gͦ ht̃ ut nou̾it: a quo ht̃ ut sit: Fut
prius ab illo esset. & ab illo postea nosset: s
qͦmadmodum illi gignendo declit ut esfet. sic
gignendo decdit ut nosset. Quia simplici ut di¬
ctum ẽ naturȩ u̾itatis esse ce nosse ñ ẽ aliud atq
aliud. s ħ ipsum. Dix̃ gͦ ista uidis: & acdlidit.¬

Expanded text:
tatis; hoc est Filio esse quod nosse. Ab illo ergo habet ut noverit, a quo habet ut sit: non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset; sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset: quia simplici, ut dictum est, naturae veritatis esse et nosse non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. 6. Dixit ergo ista Judaeis, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
turba illa cognoscens dñs: dex̃ cum exaltau̾s¬
tis filium hommis: tẽ cognoscetis qr ego sũ Iã
nostis quid sit sum: nec assidue repetendũ ẽ.
ne pariat res tanta fastidium: Recohte illud
ego sũ qui sũ. & qui ẽ inisit me: & agnoscets
qr dictũ sit tẽ scretis qr ego sũ: S ⁊ pat̾ ẽ: &¬
sp̃s semꝑ ẽ: Ad ipsum esse ꝑtinet tota tͥnitas
S qura dñs sic̃ filuis loq̃batur. ⁊ ne forte ĩ eo qͦd
dix̃ tc̃ cognoscetis qr ego sũ. sub intraret error
sabellianoꝵ hoc ẽ patripassianoꝵ: qͣm uob̾ er¬
rorẽ cõm̃daui ñ tenendum s cauendũ: eoꝵ¬

Expanded text:
a agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltavera agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia ego sum: sed et, Pater s est. Ad ipsum esse pertinet tota Trinitas. Sed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eo
Abbreviated transcription (Latin):
mutati crediłunt. Et sanguinẽ qͣm seuiendo
fuder̃ credendo bib̾unt illa tͥa mila ⁊ illa qͥnq
milia uicłõꝵ: qͦs ibi uidebat qñ chcebat: Cũ exal¬
tau̾itis filium hominis tc̃ cognoscetis qr ego sũ:
Tamqͣm dicens: Differo cogitationẽ ur̃am: ut i¬
pleam passionẽ meã: Ordine ur̃o cognoscetis
quis sim: N qr om̃s tẽ erant credituri ex his qͥ
audiebant. idest pꝰ dñi passionẽ: Nam paulo pͥ
dr᷑ s hȩc eo loq̃nte multi crechder̾ ĩ eũ : oe ñdũ
exaltatꝰ fuerat filius hominis Exaltatione qͥppe¬
clic passionis. ñ głificationis: srucis: ñ eaeli.
Ca ⁊ ibi exaltatꝰ ẽ: qn̾ pependit in ligno S illa
eoꝵ manꝰ qui pꝰ ea fuerant credituri: quibꝰ diẽ
Cum exaltaũitis filiũ hominis: tẽ cognoscetis
qr ego sum. Qre ħ. nͥ ut nemo desꝑaret ĩ qͦ
cumq scelere male sͥ conscuis. ⁊ qñ uid̾bat eis
donari homicilium qͥ occitłant xͫ.ͤ hos gͦ ĩ¬

Expanded text:
mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt: illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam: ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebant, id est, post passionem Domini: nam paulo post dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatdicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in ocunque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium, qui occiderant Chri
Abbreviated transcription (Latin):
re nos uid̾tis ĩ manibꝰ. iã multa
sic̃ potiumꝰ disputauimꝰ: cõm̃¬
dantes uob̾ maxime istũ euã
comꝑatũ. Nulla quippe auis altius uolare
ꝑhibet᷑ Am̃ ꝗͣ ex ordine subsequnt᷑: sic̃ ea dñs
tractare donau̾it intenti aiidite:. Locuti sumꝰ
uob̾ de p̃cednti lectione: insinuantes qͦmͦ ĩ tel
distis: Cum exaltau̾itis filiũ hõĩs tẽ cognosce¬
tis qr ego sũ. & ame ipso facio nicħ: s sic̃
clocuit me pat̾ ita loqͦr. Qdẽ ħ: slichil e
nim aliud iuidet᷑ clixisse: nͥ eos pꝰ passonẽ
aliqͦs qͦs ipie nou̾at. ⁊ qͦs ipse eũ cet̾is sc̃is suis añ cousti¬
tucionem mundi p̃sciendo elegerat: pꝰ passionẽ suã
ẽẽ credituros: Ipsi sunt illi qͦs assidue cõm̃damꝰ: ⁊ ad
untacionẽ cũ magna exhortacione ꝓponimꝰ: Mi¬
tionẽ & ascensionẽ. ⁊ cũ miracula fierent in eiꝰ
nomine qͣm tamꝗͣ mortuũ ꝑseq̃ntes idĩ ꝯtẽpse¬
rant: compuucti s̃ cord̾s Et qͥ seuientes occidr᷑.

Expanded text:
 manibus, jam multa sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangcomparatum: nulla quippe avis volaree quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intedistis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Patnim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem aliquos quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante mundi constitutionem praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Mitionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserant, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est ipsa pietas Puis eium a pietate: ñ pi¬
etas a pios Pot̃ eiim esse pietas: S N ille qͥ
puis erat factꝰ ẽ impuis. Ipse ꝑaidit pie¬
tatẽ: pietati nichil abstulit. Qd itẽ pul¬
cher &e pulchritudo. Plus ẽ pulchri¬
tudo quam pulcher. Pulchritudo enĩ fa¬
cit pulchrum: ñ pulcher fac̃̾ pulchritu¬
dmẽ: castus & castitas Castitas plane plꝰ
est qͥm castꝰ: Si enim castitas ñ esset: uñ
esset iste castꝰ ñ hrẽt: Si aũ noluerit esse
castus: castitas integͣ ꝑseuerat: Si gͦ plꝰ
pietas qͣm puis. plus pulchritudo qͣm
pulcher. plus castitas qͣm castꝰ.⁊ numqͥd
dicturi sumꝰ plꝰ u̾itas qͣm uerax.ͦ Si hoc
dixerimꝰ: filiũ incipiemꝰ dicere patre
maiorem: Ait enĩ aꝑtissime ipse dñs¬
ego sum uia ⁊ u̾itas ⁊ uita: Ergo si filiꝰ
u̾itas ⁊ pat̃ quid nͥ qͦd ait ipsa u̾itas. qui
ine misit uerax ẽ : Filius u̾itas: pat̾ ue¬
rax: Quid plus sit quero: s equalitatẽ

Expanded text:
est ipsa pietas: pius enim a pietate, non pietas a pio. Potest enim esse pietas, etsi ille qui pius erat, factus est impius. Ipse perdidit pietatem, pietati nihil abstulit. Quid item pulcher et pulchritudo? Plus est pulchritudo quam pulcher: pulchritudo enim facit pulchrum, non pulcher facit pulchritudinem? Castus et castitas? Castitas plane plus est quam castus. Si enim castitas non esset, unde esset iste castus, non haberet: si autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, plus pulchritudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim aEgo sum via et veritas et vita. Ergo, si Filius veritas, Pater quid, nisi quod ait Veritas: Qui me misit verax est. Filius veritas, Pater verax. Quid plus sit, quaero, sed aequalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ce spũ scõ: ñ tres sommipotentes. Ea uͦ ñ ad se
ẽ pat̾ s ad filiũ.⁊ nec filius ad se ẽ. s ad patrẽ. ⁊¬
nec sp̃s ad se in eo quod dr̃ sp̃s patris ⁊ filii.
sc̃is: uñ ħ quod dr̃ uteumiq capiatis. Postea¬
in conclaui uno. omniũ gentiũ linguis ceper̃
loqͥs Miraculo ext̾riti cdñi int̾fectores. com¬
puncti doluer̃.⁊ dolentes mutati st̃. mutati
raculo: accesser̃ ahaquinq miha: facta ẽ
plebs urra il parna.⁊ in qua om̃s accepto
spũ scõ quo amor spał accensus ẽ: carita¬
te ipsa ⁊ feruore sp̃i in unũ redacti. ce¬
ꝑunt in ipsa societatis unitate uendere or̃a
quȩ habebant. & p̃cra ponere ad peds a¬
płoꝵ. ⁊ ut distribueret᷑ unieuiq sic opꝰ erat:¬

Expanded text:
 sunt tres omnipotentes: quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in eo quod dicitur Spiritus Patris et Filii; sanctis, unde hoc quod dicitur utcumque capiatis. Posteain conclavi uno, omnium gentium linguis coeperunt loqui. Miraculo exterriti Domini interfectores, compuncti doluerunt, dolentes mutati sunt, mutatiraculo, accesserunt alia quinque millia; facta est plebs una non parva: in qua omnes accepto Spiritu sancto, quo amor spiritualis accensus est, charitate ipsa et fervore spiritus in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unitate vendere omnia quae habebant, et pretia ponere ad pedes Apostolorum, ut distribueretur unicuique, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tna consuetudine plerumq dieimꝰ hominẽ
lib̾ari qͦd ad lib̃tatẽ ñ ꝑtinet s tantũ ad salu¬
tẽ.⁊ sic̃ quisquam dr̃ lib̾ari ab infirmitate.
ca lingua nemo dubitet eũ de lib̾tate dixisse:
Deniq ⁊ iuch sic intellexer̃: &e respõder̃ ei
Ñ illi qui iam credicłant. s qui in turba e

Expanded text:
mque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate; ca lingua nemo dubitet eum de libertate dixisse. 2. Denique et Judaei sic intellexerunt, et responderunt ei: non illi qui jam cre
Abbreviated transcription (Latin):
tam genuit: Uideo plantus esse dicẽdũ:
& certe ne uos dui teneã. hocdie huc
usq tractet᷑. Cum fimero qͦd uolo di¬
cere: adiuuante dñõ sermo claudet᷑:
ħ i dõ dixi: ut intentos uos face̾m: oĩs
anima qm̃ res ẽ mutabił. & qͣmuis mag¬
na creatitra tam̃ ereatura. qͣmuis cor¬
tenuit: ego sum qui sum ħ ⁊ filiꝰ.
clicendo nͥ credid̾itis qr ego sũ: Ad ħ
cõmutabił ẽ: anima mutabił. Qñ ce¬
pit anmia ex dõ un sit bona. dõ partiei¬
pando fit bona: qͦmͦ tuus oculꝰ parciei¬
pando ud̾t: Hã lumine subtracto nõ
uidet: cuiꝰ particeps factꝰ uidet. Ca gͦ aĩa
participando fit bona: si mutata ee̾ ceꝑit nra¬
la. bonitas manet cuiꝰ erat particeps bona:
Bonitatis enim cuiꝰdã particeps facta ẽ cũ
bona ẽẽt: qͣ mutata in peiꝰ. integͣ bonitas
ꝑmanet. Si recectat anima ⁊ inala fiat:
ũ minuit᷑ bonitas. Si reu̾tat᷑ ⁊ bona fiat:
ñ crescit bonitas: Factꝰ ẽ oculꝰ tuus parti¬

Expanded text:
Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis cortenuit, Ego sum qui sum . Hoc est Filius, dicendo, Nisi credideritis quia ego sum: ad hoc incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: quomodo tuus oculus participando videt. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mutata coeperit esse mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus parti
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ añ cogitas ĩ pͥncipio erat ũbũ. & ũbũ erat
ap̃ dm̃. ot d̃s erat ũbũ. ꝑeat d̾ corde tuo oĩs
humana figuratio: pellat᷑ d̾ cogitatonibꝰ
tuis qͥcqͥd fnie corporeo t̾minatur. qͥeqͥd
loci spatio continet᷑. uł qͣntalibet mole
diffundit᷑. De corde tuo figñtũ tale disꝑeat:
Cogita si potes pulchritudinrẽ sapientiȩ:

Expanded text:
 cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritud
Abbreviated transcription (Latin):
tras hõ erat. humił factꝰ erat: ab om̃ibꝰ
uidebat᷑ nec ab omibꝰ cognoseebat᷑. amul¬
tis reꝑbabat᷑: a turba occidebat᷑. a pau¬
cis dolebatur. s tam̃ et ab eis a quibꝰ do¬
lebatur ñdum sic̃ erat agnoscebatur. To¬
tum hoc quasi micium est liniam̃toꝵ fi¬
dei ce structure future : qͦd dñs ipse at¬
tendens quodã loco ait:. Qui cdiligͥ me
mandata mea eustodit: & qui dilig̃ me
diligitur a patre mõ: & ego diligo eũ.¬

Expanded text:
ra. Homo erat, humilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab omnibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attendens quodam loco ait, Qui diligit me, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo,
Abbreviated transcription (Latin):
una maiestas: d̾res: s ñ dii. N mͥ calũp¬
niator respondeat: Qͥd gͦ tres. d Si enimi
tres at: oportet dicas quid tres Respos
dixisti s quid tres expͥme inimo tu nu¬
mera: Nam ego compleo tres: dini clico

Expanded text:
una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. Responddixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo tres, cum dico,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ credit in me inqͥt it in me: & qͥ it in me.
ta cet̾na mortem assumpsit: uita det̃na mo¬
ri uoluit. s de tuo ñ de suo: accepita te
uͥ moreretur ꝓ te. ab homimibus
enĩ
carnem assumpiit: s ñ more ho¬
minũ: Nam patͤm hñs ĩ exelo. matrẽ ele¬
git in t̾ra:  illic ẽ natꝰ sine matre: &
hic fine patre: assumpsit gͦ uita inor¬
tẽ: ut uita occidet moitẽ: Nam qui
in me credit inquit ht̃ uitã &t̾uã: ñ qͦd
patet. s qͦd latet:. uita enim cet̾na: u̾bũ
in pͥncipio erat apud dm̃. & ds̃ erat uer.¬

Expanded text:
it in me; et qui it in me, habet me. ta aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud D
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Nõ qr patrem uiclit quisqͣm nͥ is qui ẽ a
do hic uiclit patrẽ: Quid ẽ qͦd ait ego uidi
nitis nͥ trahamini a patre:: Quid ẽ aũ uos trã¬
hi a patre. ⁊ nͥ discere a patre  Quid ẽ discere
a patre: nͥ audire a patre : Quid est audire
a patre.⁊ nͥ audire ũbum patͥs idest me ͤ Ne
forte gͦ cum dico uob̃ omnis qui auduiit a
patre ⁊ clicdicit. dicatis apud uos. s numꝗͣ
uidimꝰ patrẽ. qͦmͦ ddisc̾e potuꝰ a patre.
a me ipso audite Hõ qr patrẽ uidit quisꝙͣ
s qui ẽ a dõ hic uidit patrẽ. Ego noui patrẽ.:
ab illo sum: S qͦm u̾bum ab illo cuiꝰ ẽ ubũ.
ñ qͦd sonat ⁊ trausit: s qͦd manet eum dicẽte.
& trahit aucdientẽ: ammoneat qͦd sequit᷑.

Expanded text:
Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi is ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod s
Abbreviated transcription (Latin):
płs paulus hunc panẽ: unꝰ panis inqͥt. unũ
reat a comꝑage m̃broꝵ ñ sit putre m̃brũ qͦd
resecari mereat᷑: ñ sit distortum d̾ qͦ erubes¬
cat᷑. Sit pulchrum. sit aptum. sit sanum he¬
reat corꝑi: uiuat dõ de dõ: Nẽ laboret in
t̾ra: ut postea regnet in ccelo. Litigabant
carnẽ suam clare ad manducandũ: Litiga¬
bant utiq ad inuicẽ: qm̃ panẽ concordiȩ ñ
intelligebant. nec sumere uolebant: Nã qͥ
manclueant talẽ panẽ. ñ litigant ad imucẽ
Qd aũ ad inueẽ litigantes quer qͣm possit

Expanded text:
postolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum reat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelcarnem suam dare ad manducandum? Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant. Nam qui manducant talem panem, non litigant adinvicem,Quod autem adinvicem litigantes quaerunt quomodo possit
Abbreviated transcription (Latin):
manna: s. qr male manducauer̃: hic est
panis qui de coelo clescendit: huuc panem
significauit manna: hunc panem signi¬
ficat altare cli: Sacͣm̃ta illa fuer̃: In signis
diii̾ia st̃: m̃re quȩ significat᷑ paria st̃. Apłm¬

Expanded text:
manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significat