comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam chrismate sancto repletam:
cuius odore mirifico. suꝑ omneᷤ
odõres quos ante iubaptisterio
senserant: omnes qui ad erant i¬
estimabili suauitate repleti sũt.
Accipiente autem sancto ponti¬
fice ipsam ampullulam: speties
columbȩ disparuit: De quo chriꝰ¬
mate. fudit uenerandus ep̃c in
fontem sacratum:. Uiso autem rex
tanto miraculo. abnegatis diabo¬
li ponppis & oꝑibus eius. petut
se a sancto pontifice baptizari.
Procedit nouus constantinus
ad lauachrum salutiferum: in
quo delendȩ erant leprȩ ueteriᷤ
morbi. sordentesq antiquȩ pec¬
catorum macule deluendȩ: diui¬
no muneri obsequente beatoremigio inqͦ
diuina doctrina & uirtutum
gratia. alter representari uideba¬
tur siluester: Ingresso autem in
fontem uitalem ludoiuico: sc̃s
ep̃s dixit ore facundo. Mitis de¬
pone colla sicamber: adora quod
incendisti: incende quod adora¬
sti. Preceptis salutaribus illum
instituens. humili deuotione
uenerari eccłias ad cultum re¬

Expanded text:
lam chrismate sancto repletam, lam chrismate sancto repletam, cuius odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant inestimabili suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice ipsam ampullulam, speties columbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in fontem sacratum. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus eius, petiit, se a sancto pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant lepre veteris morbi sordentesque antiq ue peccatorum macula e diluendae, divino muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina et virtutum gratia alter representari videbatur Silvester, ingresso autem in fontem vitalem Hludowico, sanctus episcopus dixit ore facundo: 'Mitis depone colla, Sicamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'; preceptis salutaribus illum instituens humili devotione venerari aecclesias ad cultum re
Abbreviated transcription (Latin):
subministrabat. in populo: ut esti¬
marent se paradisi odõribus re¬
foueri. Sicq precedentibus sacͦ¬
sanctis ęuuangeliis & crucibus.
cum hymnis & canticis spũalib
atq letaniis. sanctoꝵ etiã nomi¬
nib acclamatis: sanctus pontifex
manum tenens regis. adomo regia
ꝑgit ad baptisterium: subsequen¬
te regina & populo: Dum autẽ
simul ꝑgerent: rex interrogauit
num dei quod michi ꝓmittis:
Cui ep̃s. Non est hoc inquit
illud regnum: sed initium uę
per quam uenitur ad illud. Cũ
uero peruenissent ad baptisteri¬
um: clericus qui chrisma ferebat.
a populo est interceptus: ut ad
fontem uenire nequiuerit: Sc̃i¬
ficato autem fonte: nutu diuino
chrisma dẽfuit. Et quia ꝓpt̾
populi pressũram. ulli non pa¬
tebat egressus ȩccliȩ uel ingressꝰ
sanctus pontifex oculis ac ma¬
nibus ꝓtensis in cȩlum. cepit ta¬
cite orare cum lacrimis. Et ec¬
ce subito columba niue candi¬
dior. attulit in rostro ampullu¬

Expanded text:
subministrabat in populo, ut estisubministrabat in populo, ut estimarent, se paradysi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvangeliis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit num Dei, quod michi promittis?' Cui episcopus: 'Non est hoc', inquid, 'illud regnum, sed inicium viae, per quam venitur ad illum. Cum vero pervenissent ad baptisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae vel ingressus, sanctus pontifex, oculis ac manibus protensis in caelum, cepit tacite orare cum lacrimis. Et ecce! subito columba nive candidior attulit in rostro ampullu
Abbreviated transcription (Latin):
incursus adeptura: nisi forte a
bono degenerantes. uiam uerita¬
tis reliquerint. & diuersos uitio¬
rum fuerint secuti an fractus. qͥb
negligi eccłiastica solet discipli¬
na & quibus deus offenditur: ac
ꝑ hoc regna solent subuerti. atq
de gente ingentem tranfferri.
Quod de moyse scriptum legi¬
mus. quia splendida facta est fa¬
cies eius. dum respiceret ineum
dominus: hoc & in beatum re¬
migium luce splendida illustra¬
tum. factum fuisse audiuimus:
quoniam sicut moyses legis la¬
tor. populo ueteri erat adomino
constitutus. ita & beatus remigiꝰ
euuangłicȩ gratiȩ lator populo
in ꝓximo ꝑ sontem baptismatis
innouando. ex stitit munere xp̃i
nterea eundi uia ad baptisteri¬
um. adomo regia preparatur:
uelisq ac cortinis depictis ex u¬
Otraq parte ꝓtenditur: & desup
ad umbrat᷑. Plateȩ sternuntur.
eccłiȩ componitur bapstisteriũ.
balsamo & ceteris odoramentis cõ¬
spergit᷑. Talemq gratiam dñs

Expanded text:
incursus adeptura, nisi forte a incursus adeptura, nisi forte a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius euvangelicae gratie lator populo in proximo per fontem baptismatis innovando extitit munere Christi nterea eundi via ad baptisterium a domo regia preparatur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plateae sternuntur, aecclesiae componitur baptisterium, balsamo et ceteris odoramentis conspergitur. Talemque gratiam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbis illis que audierant. licet
exterriti essent de luminis clarita¬
te: At uero uir sanctus. sancta
repletus sapientia. cepit eos instru¬
ere. hanc esse uisionis diuinȩ at¬
q angelicȩ consuctudinem: ut
in aduentu suo terreant corda
mortalium: sed sub sequenti con¬
so latione de mulceant preceden¬
tem timorem: instruens eos ex au¬
ctoritãte sanctarum scripturar̃.
quomͦ singulis quibus appa¬
ruerant. & in primordio appa¬
ritionis incusserint udentibuᷤᷤ
se timõrem: sed post ꝑ gratiam
consolationis. gratissimam eorũ
cordibus prebuere. leticiȩ hylaritatẽ
Cumq iam sanctus uir eos de
talibus sufficienter instruxisset:
eis uel semini eorum euentura e¬
rant predixit: qualiter scilicet suc¬
cessura eorum posteritas. regnũ
esset nobilissime ꝓpagatura at¬
q gubernatura. & sc̃am eccłiam
sublimatura: omniq romana
dignitate regnoq potitura: & u¬
ctorias contra aliarum gentiũ

Expanded text:
in verbis illis quae audierant, licet in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminis claritate. At vero vir sanctus, sancta repletus sapientia, cepit eos instruere, hanc esse visionis divinae atque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo terreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant precedentem timorem, instruens eos ex anctoritate sanctarum scripturarum, quomodo singulis quibus apparuerant et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilaritatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, a quae eis vel semini eorum eventura erant predixit: qualiter scilicet successura eorum posteritas regnum esset nobilissime propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sublimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
copiosa totam repleuit ecclam.
ut claritatem solis uinceret: &
cum luce uox pariter est audita
dicens. Pax uobis: Ego sum: no¬
ute timere. Manete indilectio¬
ne mea. Et post hec uerba lux
quȩ aduenerat recessitꝰ & incredi¬
bilis suauitatis odor in eadem do¬
mo remansit: ut patenter osten¬
deretur. illuc auctorem lucis. &
pacis atq suauitatis uenisse Quẽ
fulgorem luminis. timore percus¬
si intuẽri ualuerunt. Tanta au
dit: ut splendor ex eo ꝓcẽdens. plus
conspicuam domum inqua sede¬
bat reddiderit: quam lucernarum
lumina ibidem lucentia. łi ex itaq
ac regina. pedib se sancti sacerdo¬
tis ꝓsternunt: ac cum magno pa¬
uore ac gemitu. consolationem eiꝰ
requi runt: & quid sibi ad utilita
magna expetunt deuotiõne. parã¬
ti audire & opere complere. que
a sancto pontifice discerent. Nam
lumen quod eos exterius ꝑfũdit.
etiam interius illuminauit. & ad
querendum salubre consiliuim
incitãuit: Delectabantur namq

Expanded text:
copiosa totam replevit aecclesiam, copiosa totam replevit aecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter est audita, dicentis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Manete in dilectione mea. Et post haec verba lux que advenerat recessit, et incredibilis suavitatis odor in eadem domo remansit, ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse, quem fulgorem luminis timore perculsi, intueri valuerunt. Tantaque  perfudit, ut splendor ex eo procedens, plus conspicuam domum in qua sedebant reddiderit, quam lucernarum lumina ibidem lucentia. Rex itaque ac regina pedibus se sancti sacerdotis prosternunt et cum magno pavore ac gemitu consolationem eius requirunt, et quid sibi ad utilitatmagna expetunt devotione, parati audire et opere complere, quae a sancto pontifice discerent. Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit et ad querendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque
Abbreviated transcription (Latin):
posset committere sacra miste¬
ria uerbi. Quem ostiis aꝑtis
cubicularii regis reuerenter
suscipiunt: & cum honore de¬
bito usq ad penetralia regis in¬
troducunt: Sed & rex alacriter
ei obuiam ꝓsiliuit: eumq am¬
plexus. cum ipso & uenerabili cõ¬
iuge. inoratorio beatissimi a¬
postolorum pͥncipis petri. quod
ut diximus cubiculo regis con¬
tiguum erat ꝓcessit: Cumq il¬
u tres. pontifex scilicet & rex atq
regina. dispositis sedilibus conse¬
dissent: circunstantibus qui¬
busd in clericis qui cum pon¬
tifice uienerant. et familiarib
regis atq reginȩ: & sanctus pre¬
sul regem monitis instrueret sa¬
lut arib. ac euuangelicis discipli¬
uis imbueret: ad confirmandam
uerȩ fidei p̾dicationem. per sanctũ
de promptam pontificem. etiam
uisibiliter ostendere dominus
uoluit. quod fidelib cunctis ꝓ¬
misit: ubi sunt duo ueltres cõ¬
gregati in nomine meo. ibi sũ
in medio eoꝵ. repente lux tam

Expanded text:
posset committere sacra mysteposset committere sacra mysteria verbi. Quem, hostiis apertis, cubicularii regis reverenter suscipiunt et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosilivit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili coniuge in oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, quod, ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet et rex atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus presul regem monitis instrueret salutaribus ac euvangelicis disciplinis imbueret, ad confirmandam verae fidei predicationem per sanctum depromtam pontificem etiam visibiliter ostendere Dominus voluit, quod fidelibus cunctis promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum: repente lux tam
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis inferi claustris surrexit:
& ad ꝓpria feliciter remeauit.
Potest eium fragilitate carnis
ex utus. & choris angelicis socia¬
tus. plebem suam & quemlibet
cum fide petentem. de casu cu¬
ius libet periculi imminentis.
meritis & precibus suis cripere
& quẽcũq a malis ad bona con
morte liberare: qui adhuc m
ergastulo corruptibilis carnis
positus. uitam mortuȩ ualu¬
it restaurare. L.UIIII.¬
quem parasceuen usus
eccłiasticus uocat. pri-
die ante quam baptisini gratiã
rex et populus eius perceptu¬
ri erant: cum sanctus remigiꝰ
& uene rabilis coniunx regis ro¬
thildis. pro regis & populi euiᷤᷤ
salute in oratione ꝑ nocꝰtarent:¬
episcopus indomo ante alta¬
re sanctȩ mariȩ multas effun¬
deus lacrimas. & regina in ora¬
torio sancti petri iuxta domũ
regiam: ex pleta oratione ponti¬
fex ad ostium regii cubiculi
pulsaturus aocessit. ut uideli¬
cet ꝑ alta silentia noctis. aliis
curis regi absoluto. liberius

Expanded text:
ab ipsis inferni claustris surrexit, ab ipsis inferni claustris surrexit, et ad propria feliciter remeavit. XXVI. Potest enim fragilitate carnis exutus, et choris angelicis sociatus, plebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu cujuslibet periculi imminentis, meritis et precibus suis eripere, et quemcunque a malis ad bona convmorte liberare, qui adhuc in ergastulo corruptibilis carnis positus, vitam mortuae valuit restaurare. Pquem Parasceven usus ecclesiasticus vocat, pridie scilicet antequam baptismi gratiam rex et populus ejus percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis conjux regis Clotildis, pro regis et populi ejus salute in oratione pernocepiscopus in domo ante altare sanctae Mariae multas effundens lacrimas et regina in oratorio sancti Petri iuxta domum regiam, expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit, ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto liberius
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i samulam relaxaret. Itaq
cum nimio uomitu & obscẽno
secõre: per os quo intrautt egres¬
sus est. Sed paulo post disceden¬
te pontifice. sub ipsius tamen
hore spatio. dum nimio labore
sessa nutaret: uitȩ calore decep¬
ta. sp̃m salutis amisit Iteratis
gͦ precibus: supplicantium
turba recurrit ad medicum:.
Uir autem sanctus se accusat
potius ꝑpetrasse facinus. quã
sanitatis premium indulsisse:
& exstitisse homicidii reum. ñ
contulisse remedium. Ad basili¬
cam gͥ sancti iohannis baptis¬
tȩ. ubi corpus iacebat exanime.
populi obtentus deprecatione
regreditur.: ibiq sanctus remi¬
gius cum lacrimis ad pauuim̃¬
ta sanctorum. in oratione ꝓ¬
sternitur: & reliquos ut ita sa¬
cerent adhortatur. & effuso la¬
crimarum imbre consurgens
suscitauit mortuam: quam
prius sanauit egrotam. Ap¬
prehendens namq manum
eius dixit Puella: in nomine
mox cum integra in columita¬
te. sicut ipsa postea fatebatur.

Expanded text:
Christi famulam relaxaret. Itaque Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per os quo intravit egressus est. Sed paulo post, discedente pontifice, sub ipsius tamen hore spatio, dum nimio labore fessa nutaret, vitae calore decepta, spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus supplicantum turba recurrit ad medicum. Vir autem sanctus se accusat pocius perpetrasse facinus, quam sanitatis praemium indulsisse et extitisse homicidii reum, contulisse remedium. Ad basilicam igitur sancti Joannis Baptistae, ubi corpus jacebat exanime, populi obtentus deprecatione, regreditur, ibique sanctus Remigius cum lacrymis ad pavimenta sanctorum in oratione prosternitur, et reliquos, ut ita facerent, adhortatur. Et effuso lacrymarum imbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehendens namque manum ejus, dixit: Puella, in nomine mox cum integra incolumitate, sicut ipsa postea fatebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bus posset expelli. Tunc parẽ¬
tes eius cum ipsuis uiri d̃i be¬
apud alaricum regem gothorũ.
qui in tholosa ciuitate sedem
suam constituit. & una cũ reg¬
uo gothico magnam partem
galliarum sibi obtinuit: predi¬
cti puellȩ parentes ualde hono¬
rati. & familiares. & ut ferebat᷑
carne ꝓpinqui eius erant: cũ
litteris ac legatis ipsuis ad scm̃
remigium. ꝓ emundatione sepe
dictȩ puellȩ ab antiquo hoste.
in urbem remoꝵ illam secũ uĩc¬
tam adducentes uenerunt: ut
xp̃i ꝑ eum uirtutem agnosce¬
rent in purgatione sobolis. ꝗͣ
prescierant confessione latroniꝰ.
Beatus autem remigius cum
diuturna reluctatione se non¬
esse ad tantum opus dignum as¬
sereret. & consueta patientia repu¬
gnaret: precibusq populi suppli¬
cantis euictus. ut orationem ꝓip¬
sa funderet: & parentum lacrimis
condoleret:. Tunc meritis san¬
ctitãtis armatus. uerbi precepit
imꝑio: ut iniquus predo ꝑ quod¬
fuerat ingressus discederet: et

Expanded text:
bus posset expelli. Tunc parenbus posset expelli. Tunc parentes eius cum ipsius viri Dei Beapud Alaricum regem Gothorum, qui in Tolosana civitate sedem suam constituit et una cum regno Gothico magnam partem Galliarum sibi obtinuit, predictae puellae parentes valde honorati ac familiares et, ut ferebatur, carne propinqui eius erant, cum litteris ac legatis ipsius ad beatum Remigium pro emundatione sepe dictae puelle ab antiquo hoste in hanc urbem, illam secum vinctam adducentes, venerunt, ut Christi per eum virtutem agnoscerent in purgatione subolis, quam prescierant confessione latronis. Beatus autem Remigius cum diuturna reluctatione se nonesse ad tantum opus dignum assereret et consueta patientia repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem pro ipsa funderet et parentum lacrimis condoleret. Tunc meritis sanctitatis armatus, verbi precepit imperio, ut iniquus predo per quod ingressus fuerat discederet et
Abbreviated transcription (Latin):
uedam puella ab
urbe tholosa precla¬
ris orta natalibus.
ab infantia maligni
spiritus tenebatur obsidio ne
captia Quam tenero amo¬
re cum diligerent piissimi ge¬
nitores: ad sancti petri sepul¬
chrum in romana urbe.cum
plurima multitudine & mul¬
ta deuotione duxerunt. In
isdem namq partibus erat tc̃.
uir uitȩ uenerabilis gratia &
nomine benedictus: plurimiᷤᷤ
effulgens uirtutibus. Cuiꝰ
famam audientes ipsius pu¬
ellę parentes: ad eundem dei ser¬
uum illam perduxerunt. Qui
multis ieiuniis & orationibus.
ꝓ ipsius einundatione ab infes¬
tissimo demone laborans: dm̃ipo¬
tentiam studuit exorare. Quã
cum nulla potuisset intercessio¬
ne purgare. nec ab ipsa callidi
dẽmonis uirus ualuisset ex pel¬
lere. multis ac ualidissimis exor¬
cis mis adiuratus. hoc responsũ
antiquus hostis reddidit. diuini nomi¬
nis obtestatione constrictus. qđ
numquam alterius de eodem
habitaculo. nisi huiuis beatissi¬
mi remigii antistitis orationi¬

Expanded text:
edam puella ab urbe Tolosa, preclaris orta natalibus, ab infantia maligni spiritus tenebatur obsidione captiva. Quam cum tenero amore diligerent piissimi genitores, ad sancti Petri sepulchrum in Romanam urbem cum plurima multitudine et multa devotione duxerunt. In eisdem namque partibus erat tunc vir vitae venerabilis, gratia et nomine Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cuius famam audientes ipsius puellae parentes, ad eundem Dei servum illam perduxerunt. Qui multis ieiuniis et orationibus pro ipsius emundatione ab infestissimo demone laborans, Domini potentiam studuit exorare. Quam cum nulla potuisset intercessione purgare nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, multis ac validissimis exorcismis adiuratus, hoc responsum antiquus hostis reddidit, divini nominis obtestatione constrictus, quod numquam alterius de eodem habitaculo, nisi huius beatissimi Remigii antistitis, orationi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊itic ẽ enĩ qd ipsis qͦq qͦmͦ petro
nouũ nom̃ ab illo imponitur.
ita & isti boanerges hoc ẽ filii toni¬
trui uocarent᷑. quia udelicet & uo

Expanded text:
inc est enim quod ipsis quoque, quomodo Petro, novum ab illo nomen imponitur, ita et isti Boanerges, hoc est filii tonitrui, vocarentur: quia videlicet et vo
Abbreviated transcription (Latin):
de iuxta diuinũ p̾sagiũ sõbolis:
xp̃i pontifex: & xꝑi ãminiculan
genuit: cui remigiũ sđm dñi dic¬
tũ. in baptisinate nom̃ imponi fecit:
Et ablactatꝰ. sicut suus p̃nunti ator
p̃dixerat᷑. lacte matris oculos sui ua¬
tis matre obstetricante ꝑ ungens.
lum̃ illi grã diuina restituit: Nec
incredibile uideri debet. si puer iste
anteꝗͣ. ꝑ etatẽ corporis sciret uocare
patrẽ & matrẽ suã uirtutes muue¬
re diuino oꝑatus ẽ: qui & si ut
homo in iniquitatib conceptꝰ ẽ:
contͣ morẽ tam̃ humanȩ conditionis:
ñ in delictis eũ p̃uaricationis. sed
in grã remissionis. mat̾ sua peꝑit:
Neq enĩ dubitandũ est. qͥa sp̃s sẽs

Expanded text:
ae juxta divinum praesagium sobolis. ae juxta divinum praesagium sobolis. isti pontifex, et Christi adminiculantgenuit, cui Remigii, secundum Domini dictum, in baptismate nomen imponi fecit. Et ablactatus, sicut suus praenuntiator praedixerat, lacte matris oculos sui vatis, matre obstetricante, perungens, lumen illi gratia divina restituit. Nec incredibile videri debet, si puer iste, antequam per aetatem corporis sciret vocare patrem et matrem suam, virtutes munere divino operatus est; qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis, non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis, mater sua peperit. Neque enim dubitandum est, quia Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ innotuit:
t illa dixit ad montanũ: Quomͦ
fieri potest ut anꝰ lactẽ filiũ: cũ
Emͥ a tẽporib dui transactis mulie¬
bria defecerut: & uir m̃s emilius
uetulꝰ sit. ac in euoso eiꝰ corpore. frigi¬
dus extet circũ p̃cordia sanguis ꝙ.
uoluptatis oꝑa in eo penitꝰ emarcu¬
erint: Erant enĩ ãbo genere nobiless¬
& grã int̾ suos nominatissimi: Etqi
liberoꝵ parentes ꝓcesserant in dieb
multis. effeti & carne iã infecundi:
coniugale cõmerciũ ñ qͦrebant: nec
eis spes ult̃ uel appetitꝰ generanc̃i
sobolẽ inerat Cui beatꝰ montanꝰ res¬
pondit: Scias qi cũ ablactaueris puerũ
remigiũ: de lacte tuo ꝑunget oculos¬
diuinũ sermonẽ. ut iustꝰ iustificetur
adhiic: idem beatꝰ montanꝰ lum̃ cor-¬
poraliũ ocłoꝵ amiserat: Tandẽ creden¬
tib parentib uerbis uiri dĩ. fit gau¬
diũ. qd talẽ suscepturi e̾ent ꝓlem.⁊
in cuiꝰ conceptione. ñ foret ardor ex¬
plendȩ libidinis: sed amor generan.¬

Expanded text:
tum innotuit. At illa dixit ad Montanum: 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo genere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi coniugale commercium non querebant, nec eis spes ultra vel appetitus generandi subolem inerat. Cui beatus Montanus respondit: 'Scias, quia cum ablactaveris puerum Remigium, de lacte tuo divinum sermonem, Ut justus justificeretur adhuc , idem beatus Montanus lumen corporalium oculorum amiserat. Tandem credentibus parentibus verbis viri Dei, fit gaudium, quod talem suscepturi essent prolem, in cujus conceptione non foret ardor explendi libidinis, sed amor generand
Abbreviated transcription (Latin):
seĩ sp̃s donũ. E ꝓpt̃ea qͥ corneliũ ac
domũ eiꝰ ante ꝑceptionẽ baptisii sua
grã consecrauit: ipse utiq beatũ re¬
migiũ non solũ ante baptismum:
sed etiã ante natiuitatẽ. eiꝰdẽ gr̃ȩ
munere ꝑfudit:.UlIl.

Expanded text:
s sancti donum. Et propterea qui Cornelium ac domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit , ipse utique beatum Remigium, non solum ante baptismum, sed etiam ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit.
Abbreviated transcription (Latin):
bitero longuis manenti. qͥ refectio¬
nẽ sibi in paschali festiuitate para¬
uerat. ꝑ uisũ dñs apparere dignatꝰ
est dicens. Tu tͥ delitias p̃paras. &
seruus meus in illo loco fame cru¬
tiatur: Qui ꝓtinus surrexit: atq
in illa sollempnitate paschali cũ
alimentis quȩ sibi parauerat ad
locũ tetendit. & uirũ dĩ ꝑ abrup.¬
ta montiũ. ꝑ concaua ualliũ. ꝑ
defossa terrarũ quesuit : eumq
latentẽ in specu repperit: Cumq
oratione facta benedicentes dñm
om̃ipotentẽ consedissent: post dul¬
tia uitę colloquia. is qui aduenerat
presbiter dixit: Surge: & sumamꝰ
exbũ. quia hodie pascha est: Cui
uir dĩ respondit dicens Scio qͥa
pascha est: quia uidere te merui:
Longe quippe ab hominibꝰ positꝰ.
quia die eadem paschalis esset¬
sollempnitas ignorabat. Uenera¬
bilis aut̃ p̃suiter: rursus asseruit
dicens Ueracit̃ hodie resurrectio¬
nis dñicȩ dies paschalis est: abstine¬

Expanded text:
bytero longius manenti, qui refectiobytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstine
Abbreviated transcription (Latin):
ad eundẽ locũ ꝑueniens. in
artissimo specu se tradidit: tribꝰq
annis excepto romano monacho
hominib incognitꝰ mansit: Qui
uidelicet romanus non longe in
monasterio sub adeodati patris
regula degebat. Sed pie eiusdem
patris sui oculis furabatur horas.
& quẽ sibi ad manducandũ sub¬
ripere poterat. dieb oertis bene¬
dicto panẽ ferebat: Ad eundẽ
uero specũ a romani cella iter
non erat. quia excelsa desuꝑ
rupis eminebat: Sed ex eadem
rupe in longissimo fune. religa¬
tum romanus deponere panẽ
consueuerat. In qua etiã resti par¬
uum tutinnabulũ inseruit: ut
ad sonũ tintinnabuli uir dĩ cog¬
nosceret. quando sibi romanus
panẽ deponeret: quẽ exiens acci¬
peret: Sed antiquus hostis uniꝰ
caritati inuidens. alteriꝰ refectio¬
ni: cũ quadã die sũmitai panẽ
conspiceret. iactauit lapidẽ: & tin¬
tinnabulũ fregit: Romanꝰ tam̃
uellet a labore quiescere. & bene¬
dicti uitam in exemplo hominib
demonstrare: ut posita suꝑ cande¬

Expanded text:
ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tameanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra cande
Abbreviated transcription (Latin):
tis illecebras & anfractus retulit: faci¬
le satis aduertit: Tandẽ dño qui be
atum petrũ respexit. & negationẽ
amarissime fleuit illũ respitiente:
genebaldus in se reuersus. ad scm̃ re¬
migiũ misit: petens ut laudunum
ueniret: qͥa tales cause ibi emerse¬
rant. quas ꝑ se definire non posset:
Deatus aut̃ remigiꝰ .III.

Expanded text:
tis illecebras et anfractus retulit facitis illecebras et anfractus retulit facile satis advertit. Tandem Datum Petrum respexit, et negationem amarissime flevit, illum respiciente, Genebaudus in se reversus, ad sanctum Remigium misit, petens, ut Laudunum veniret, quia tales causae ibi emerserant, quas per se diffinire non posset. Beatus autem Remigius, si
Abbreviated transcription (Latin):
confusus & dolens: nũtio dixit:
Quia latrocinio ut latẽret homi¬
nes qd̾ dm̃ latere non potuit. in cu¬
biculi absconso generatus est: recte
uocabitur latro: Sic ei nom̃ impo¬
nat: Et quia culpa hominib non
innotuit: ne suspicio inde procede¬
ret. si se a solita uisitatione femina
illa subtraheret: cepit ut antea do¬
nũ frequentare ep̃i: Sioq factum
est: ut tecta hominib culpa. & in
cordib tam ep̃i quã feminȩ tectus
lireuriȩ ardor: qm̃ ut notũ est. quo
magis tegitur. tectus magis estuat
ignis: contra culpã cõpunctus ep̃c:
post fletũ ad culpã redut Et oblitꝰ
est qd̵ planserat. cum extinguere
noluit qd ꝑ desiderium ardebat:
iterauit peccatũ qd egerat Conce¬
pitq iterũ mulier. & misso nun¬
tio mnandauit ep̃o se feminã pepe¬
risse: quã iussit nominari uulpẽ¬
culã: Qd̃ cur ita eam nominari
tiores in scripturis ipsius animalis
cognoscit. quas ad dolos ac uersutias
deceptoris diaboli & ad carnis petulan¬

Expanded text:
confusus et dolens nuntio dixit: 'Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat'. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspitio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, cepit, ut antea, domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut tecta hominibus culpa, et in cordibus tam episcopi quam feminae tectus luxuriae ardor, – quoniam, ut notum est, Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis, – contra culpam compunctus episcopus, post fletum ad culpam rediit et oblitus est quod planxerat, cum extinguere noluit quod per desiderium ardebat. Iteravit peccatum quod egerat, concepitque iterum mulier, et misso nuntio, mandavit episcopo, se feminam peperisse, quam iussit nominari Vulpeculam. Quod cur ita eam nominari tiones in Scripturis ipsius animalis cognoscit, quas ad dolos et versutias deceptoris diaboli, et ad carnis petulan
Abbreviated transcription (Latin):
lena siquidẽ gr̃a. plena dõ.
plena uirtutibꝰ. non potest
non possidere plenit̾ głam clari¬
tatis ȩt̾nȩ quã plenissime accepit.
uerunt eã. Qm̃ tantã eã uide¬
runt. quantã nullus narrando
explebit mortaliũ : quantoma¬
gis dm̃ qͥ talẽ ac tantã fecit eã
ut ipse fieret ꝑ eã Unde dauid
Et homo inqͥt natꝰ ẽ. in ea. & ipse
fundauit eã altissimu:
eata gͥ talis ac tanta .III.¬
natixiitas. beata & suꝑnoꝵ ci¬
uium societas. & admirabilis cari¬
tatis eoꝵ unanimitas. ubi nemo
angłoꝵ. nemo archangłoꝵ. non
dico beate mariȩ uirginis. uerũ¬

Expanded text:
lena siquidem gratia, plena Deo, plena virtutibus, non potest non possidere plene gloriam claritatis aeternae, quam plenissime accepit, verunt eam: quoniam tantam eam viderunt, quantam nullus narrando explevit mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac tantam fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo, inquit, natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Beata igitur talis ac tanta nativitas, beata et supernorum civium societas, et admirabilis charitatis eorum unanimitas: ubi nemo angelorum, nemo archangelorum, non dico beatae virginis Mar
Abbreviated transcription (Latin):
qd gratis prestat᷑ ab om̃ibꝰ. ut de
honoretur. & adoret᷑ ab om̃ibꝰ
Ubi non sexus. ñ etas. ñ dignitas
generis. sed meritoꝵ qualitas sola
discernit᷑. ubi plurimũ stella a
stella differt in claritate. qͥ uis
om̃s in suo ordine sint suscitandi:
Qđ si est alia claritas solis. alia cla¬
ritas lunȩ. & alia claritas stella¬
rũ: una tam̃ claritas ẽ qua illus¬
trant᷑ om̃ia: E.I. In oc taiuis scg

Expanded text:
 ut de honoretur et adoretur ab omnibus: ubi non sexus, non aetas, non dignitas generis, sed meritorum qualitas sola discernitur: ubi plurimum stella a stella differre claritate, quamvis omnes in suo sint ordine suscitandi. Quod si est alia claritas solis, et alia claritas lunae, et alia claritas stellarum : una tamen claritas est, qua illustrant
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ angłos aduenisse. & ad exe¬
quias eoꝵ obsequia p̃stitisse. necñ
& animas electoꝵ usq ad cȩlos
cũ xminis & laudib detulisse: ubi
& utriꝰq sexus chori cõmemorant᷑
frequent̃ auditi laudes cecinisse:
Intẽa & quod ꝑspicatiꝰ est: multo
nonnũꝗͥ lumine eosdẽ resplendu¬
isse. prisuꝑ & adhuc uiuentes in
carne : miri odoris flagrantiam
duitiꝰ ꝑsensisse.

Expanded text:
 ad exsequias eorum obsequia praestitisse, nec non et animas electorum usque ad coelos cum hymnis et laudibus detulisse, ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse, interea et quod perspicacius est, multo nonnunquam lumine eosdem resplenduisse, insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ipso nisi manserit in uite: sic nec
uos nisi in me manseritis. I..i.
agna grę cõmendatio fr̃s mei
Corda instruit humiliũ: ora
obstruit suꝑboꝵ: Eoce cui si audent
respondeant. qui ignorantes dĩ
iusticiam & suã uolentes constitu¬
ere: iusticiȩ dĩ non sunt subiecti
Ecce cui respondeant sibi placen¬
tes. & ad bona opera facienda. dm̃
sibi necessarium non putantes:
Nonne huic resistunt ueritati ho¬
mines mente corrupti. reꝓbi cura

Expanded text:
ipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et r
Abbreviated transcription (Latin):
rat qͥdã uenerabilis łc .ł.¬
ac dignus ꝓfessione & nomine
montanꝰ monacꝰ. in reclusione
solitariã uitã ducens: ieiunus. uigiliis.
atq orationib cõtinue uacans. necsi
ceterarũ uirtutũ insignib. adeo di¬
uinitati se cõmendabilẽ reddens. uͥit
angłicis sepuis frueret᷑ alloquiis: &

Expanded text:
rat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑsona iustoꝵ dicit. laudent
peccatores desꝑarent: Nlã ad eo
miscdiã suã ds multiplicat. ut
non solũ homines: sed etiã iuuim̃ta
saluet. Ergo & nos de eiꝰdẽ patris
laude. licet indigni gaudeamus:
& quãuis non sit nob̾ os aꝑire pre
confusione: tam̃ illud mosaicum
unꝰ quisq nr̃m eidem dicat: Scio
quia misericors es tu: cũ metu &
spe prestolantes. utrũne sacut
regib consuetudo ẽ: ut in suis na¬
talitus reos absoluant. sic iste prin¬
ceps dĩ propt̃ gaudiũ suę sc̃e sol

Expanded text:
audent peccatores desperarent. Nam adeo misericordiam suam Deus multiplicat, ut non solum homines, sed etiam jumenta salvet. Ergo et nos de ejusdem patris laude, licet indigni, gaudeamus. Et quamvis non sit nobis os aperire prae confusione, tamen illud Mosaicum unusquisque nostrum eidem dicat: Scio, quia misericors es, Domine . Cum metu et spe praestolantes, utrum sicut regibus consuetudo est, ut in suis natalitiis reos absolvant; sic iste princeps Dei propter gaudium suae sanctae sol
Abbreviated transcription (Latin):
orem gradũ. ꝑ eundẽ patrẽ institu¬
tũ: qui in uacuũ grãm hanc neqͣꝗ.
accipiunt. sed quȩ eis a dõ donata
sunt norunt: De qͥb ꝓpt̾ cor & ani¬
mã unã. sub uniꝰ popłi uocabulo
ds̃ dicit: Ob auditu auris: obau¬
diuit me: Quẽ nimirũ in scĩs eiꝰ
laudare iubemͣ: Sed qͣles eũ laudare
debeant. seriptura non tacet dicens
eis. Qui timetis dnm̃: laudate eum:
Et item: Laudabunt dnm: qͥ reqͥrt̃
catores sumꝰ. & laudes eiꝰ attẽptare
p̃sumimꝰ: Sed diuinȩ pietatis di¬
uitias attendentes. de eiꝰdẽ patris¬

Expanded text:
adum, per eumdem Patrem institutum, qui in vacuum gratiam hanc nequaquam accipiunt, sed quæ a Deo donata sunt, norunt. De quibus, propter cor & animam vnam, sub vnius populi vocabulo Deus dicit: Obauditu auris obaudiunt mihi, quē nimirum in Sanctis eius, laudare iubemur. Sed quales eum laudare debeant, Scriptura non tacet, dicens ad ipsos: Qui timetis Dominum, laudate eum. Et item: Laudabunt Dominum, qui quærunt catores sumus, & laudes eius attentare præsumimus? Sed diuinæ pietatis diuitias attendentes, de eiusdem i
Abbreviated transcription (Latin):
Tateor enĩ qd̾ eiꝰdẽ patris dilecto¬
rib adeo placet. tali uocabulo¬
eum censeri: qd solet maxime in ore
quens: aut benedictũ aut benedic¬
tionẽ sub quolibet obtentu ñ di¬
cat: Ceterũ laudes eiꝰ resonare. taliq
ut cũq congrueret. qui iuxta
apłm sciunt quȩ est spes uocationis
dĩ. uidelicet illiꝰ uocationis: quę
non solũ cũ aliis xp̃ianis cõmunit̃¬

Expanded text:
ateor enim, quod eiusdem Patris dilectoribus adeo placet tali vocabulo censeri, quod solet maxime post diquens, aut Benedictum, aut benedictionem sub quolibet obtentu non dicat? Cæterum laudes eius resonare, talibus vtcumque congrueret, qui iuxta Apostolū sciunt, quæ est spes vocationis Dei. Videlicet & illius vocationis, qua nō solum cum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
mur natiuitates. Unã iudelicet
de patre sine uutio & sine tẽpore.
sempit̾nã & coet̃nã dõ patrical
terã de matre cum tempore: qͦͥn¬
do muserationẽ induens miscd̾iã.
spontanea uoluntate ad nos des¬
cendit. natus homo ds̃: Ac per
hoc iuxta ueritatẽ & matris ges¬
tatur in utero. qui semꝑ ds̃ ag¬
Inoscitur:¬

Expanded text:
mur nativitates, unam videlicet mur nativitates, unam videlicet de Patre sine initio, et sine tempore sempiternam, et coaeternam Deo Patri; aliam de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit natus homo Deus, ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
lias aut̃ quomͦ.
impleuisse credit᷑. qd̾ in lege
ipse p̾cepit: honora inqͥt patrẽ
tuũ & matrẽ: P orro qd patrẽ
honorauerit. ipse sibi testis est
cum ad iudeos ait. Ego głã meã
non quero: est qui querat. &
iudicet. Sed ego honorifico pa
ditus illis: Sed alia est natura
Qͣ ds̃ pat̾ scd̃m se honorat᷑. alia
qua idẽ parentib subdit᷑ In
creditur: eo quod uerbũ caro factũ
est: & habitauit in nobis unꝰ em¬
manuel: qd est nobiscũ ds̃: IIII.
anc quippe unitionẽ diuinita¬
tis atq humanitatis inconfusã
induusãq fides catholica seruat:
Quã sane intelligendo cognoseit na¬
turalis atq scłm subͣstalitiã conuen¬
tio unitatis. uxt neq conuersio in
alterutrã duagũ substantiarum
partẽ recipiat᷑: neq diuisio: Sic nã¬
q credere. honorare est matrẽ dñi.
quȩ & dm̃ nobis genuit & homi¬
genitrix dici non posset. qd multi
hereticoꝵ negare conati sunt: nisi
dm̃ uere genuisset incarnatũ. &

Expanded text:
lias autem quomodo implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse sibi testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet, sed ego honorifico Patditus illis . Sed alia est natura qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur: in creditur, eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisamque catholica fides servat. Quam sane intelligendo cognoscat naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, neque divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini, quae et Deum nobis genuit et homigenitrix dici non posset quod multi haereticorum negare conati sunt nisi Deum verum genuisset incarnatum; et
Abbreviated transcription (Latin):
anendo quippe in xp̃o. quid
uelle possunt nisi qd conuenit
xp̃o: Quid uelle possunt manendo
in saluatore. nisi qđ̵ non ẽ alienũ
a salute: Aliud quippe uolumus
quia sumꝰ in xp̃o. & aliud uolumꝰ
quia sumꝰ adhuc in hoc scło: De
mansione namq huiꝰ scłi nobis
aliquando subrepit. ut hoc peta¬
mus: qd̾ nobis non expedire nos¬
cimus: Sed absit ut fiat nobis si
manemꝰ in xp̃o. qui non facit qͣndo
petimus: nisi qd expedit nobis: Ma-¬
nentes gͦ in eo. cum uerba eius in
nobis manent: qdcũq uoluerimꝰ
petimꝰ & fiet nobis. quia si petimꝰ
& non fiet: non hoc petimꝰ qd ha¬
bet mansio in eo. nec qd habent
uerba eius quȩ manent in nobis:
sed quod habet cupiditas & infir¬
mitas carnis quȩ non est in eo. &
in qua non manent uerba eius:
oratio. quã docuit nob̃ ubi dici-¬
mus: pat̾ nr̃ qui es in cęlis Ab huiꝰ
orationis uerbis & sensibus. non
recedamꝰ petitionib nr̃is: & qͥoqͥd

Expanded text:
anendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non est alienum a salute? Aliud quippe volumus quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: uitis & palmites: Propt̃ qd cũ
eẽt ds̃ cuius naturȩ non sumꝰ. factꝰ
est homo. ut in illo esset uitis huma

Expanded text:
sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis huma
Abbreviated transcription (Latin):
ficerent Notȩ aut̃ factę sunt saulo:
insidiȩ eoꝵ: Custodiebant aut̃ por¬
tas die & noctȩ: ut eum interfice¬
rent: Accipientes aut̃ discipłi eum
nocte ꝑ murum dpͤmiserunt eũ:
sũmittentes in sporta: Cũ aut̃ ue¬
nisset in hierłm : temptabat iun-¬
gere se discipulis. Et om̃s timebant
eum: non credentes quia esset dis¬
cipłs: Barnabas aut̃ apphensum
illum duxit ad apłos: & narrauit
illis quomͦ in ua uidisset dnm.
& quia loquitus est ei: & quomͦ
in damasco fidutialit̾ egerit: in

Expanded text:
rficerent. Notae autem factae sunt Saulo insidiae eorum. Custodiebant autem et portas die ac nocte, ut eum interficerent. Accipientes autem eum discipuli nocte per murum dimiserunt eum submittentes in sporta cum autem venisset in Hierusalem temptabat iungere se discipulis et omnes timebant eum non credentes quia esset discipulus Barnabas autem adprehensum illum duxit ad apostolos et narravit illis quomodo in via vidisset Dominum et quia locutus est ei et quomodo in Damasco fiduci
Abbreviated transcription (Latin):
sẽe uirtutis accipiat increm̃ta. Ibi prorsuᷤ
ad salutẽ consulit᷑ uniuersis quos dñs sal¬
uare dignat᷑. Ibi est quod om̃i etati con¬
gruat. ibi quod om̃i ꝓfessioni conueniat.
Ibi audiuimus p̾cepta quȩ faciamꝰ. ibi
cognoscimꝰ p̾mia quȩ speremꝰ. Ibi est uis¬
sio quȩ nos ꝑlitterã doceat et instruat ad¬
scientiã. ibi ꝓmissio quȩ ꝑgr̃am tͣhat
Ceruorũ igit᷑ quos populo suo p̾po¬
suit dñs. speciale uolens officium
domonstrare: ait qͦd ex euangelio modo
audiuimꝰ. Quis putas est dispensator fi¬
delis & prudens. quẽ constituit dñs suus
supͣ familiã suam: ut det illis in tempore¬
triciei mensurã: Beatꝰ ille seruus. qͣm cũ
uenerit dñs. inuenerit eũ ita facientem
suis discipłis ait. Uos uocatis me magis¬
ster & dñe. &. benedicitis. Sum et eiim
illa est. qͣm ipse dñs de manu immici re¬
demit. et suo dominio mancipauit.

Expanded text:
sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per littera per gratiam trahat Servorum igitur, quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suamtritici mensuram? Beatus ille servus quem, cum venerit Dominus, invenerit ita facientem .suis discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit.
Abbreviated transcription (Latin):
oMinicus sermo. quem
debemus omnes non so¬
lum studiose. uerũ etiã
sapit̾nter audire. cui nos oportet humi¬
liter ac delectabilit̾ obedire: moderationiᷤᷤ
sue tenens ubĩq temperiẽ. ut nec ouibus
desint pabula nec pastoribus alim̃ta:
qͥdam specialiter solis p̾cepit nobis: qͣdã
uero generalit̾ & nobis & uobis
obis namq idest seruis. quos pater ille
familias rerum omnium dnor ad hoc in
sua magna domo constituit. ut populo
cius uerbũ gĩȩ ininistremꝰ. specialit̾ in¬
iungit᷑ sc̃e p̃dicationis officium. genera¬
liter uero & nobis & uobis. salutaris in¬
dicit᷑ obedientia mandatoꝵ. In quibus
denuo mandatis. tanqͣm ditissimiᷤ fercuł.
sic cȩlestium deliciarũ copia sp̃ualis ex¬
uberat: ut inuerbo dei habundet quod
ꝑfectus comedat. habundet etiam quod
paruulus sugat: IIT. ¶bi est eñi simul
& lactcus potusquo tenera fideliũ
nutriat᷑ infantia. & solidus cibus
quo robusta ꝑfectoꝵ iuuentus. sp̃ualia

Expanded text:
ominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia
Abbreviated transcription (Latin):
gallus ministrauit. Non ueritꝰ incre¬
dulȩ gentis expetere feritatẽ. quia
uirtutẽ suã preteritarũ penarũ recor¬
datio roborabat: tormentis expertus
mnultis. morte tandẽ assecuturũ se
uitã sciens. tota nichilominꝰ intentio¬
ne desiderans: ut qui iã erat xp̃i no¬
minis int̾ multa torm̃toꝵ flagella

Expanded text:
n veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dicit᷑. Nobilis in portis uir eius:
qͣndo sederit cum senatorib t᷑rȩ
Ualde quippe nobiles considerat:
qͦs senatores uocat. Hanc in se no¬
bilitatẽ paulꝰ aspexerat. cũ cog¬
bat: Genꝰ gͥ cũ simꝰ dĩ: non debemꝰ
estimare auro aut argento aut la¬
pidi sculpturȩ artis: & cogitationi
hominis diuinũ eẽ simile Genus
uidelicet dĩ d cimꝰ. ñ ex eiꝰ natiura
conditi. & adoptiue recreati. Tan¬
to gͥ ad hanc nobilitatẽ qͥsq erigi¬
tur: qͣnto ꝑ acceptã imaginẽ ad
similitudinẽ illiꝰ ex imitatione re¬
ignobiles. qͥ dũ suꝑnã sapientiã
semet ipsos sequentes fugiunt:
in sua ignorantia qͣͥsi in abiectȩ
prolis uilitate sopiunt᷑ Quo enĩ id
ad qd conditi sunt ñ intelligunt.
eo etiã cognationẽ acceptȩ ꝓlis per
imaginẽ generositatis ꝑduat Stulti
sunt gͦ & innobiles. qͦs ab ȩt̾nȩ here¬
ditatis consortio. repellit seruitus
mentis Scriptũ qͥppe est: Omĩs qͥ

Expanded text:
sum dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Valde quippe nobiles considerat, quos senatores vocat. Hanc in se nobilitatem Paulus aspexerat, cum cogbat: Genus ergo cum simus Dei, non debemus aestimare auro, vel argento aut lapidi sculpturae artis, et cogitationi hominis divinum esse simile . Genus videlicet Dei dicimur, non ex ejus natura conditi, et adoptive recreati. Tanto ergo ad hanc nobilitatem quisque erigitur, quanto per acceptam imaginem ad similitudinem illius ex imitatione reignobiles, qui supernam sapientiam semetipsos sequentes fugiunt, in sua ignorantia, quasi in abjectae prolis vilitate sopiuntur: qui quo id ad quod conditi sunt non intelligunt, eo etiam cognationem acceptae per imaginem generositatis perdunt. Stulti sunt ergo et ignobiles, quos ab aeternae haereditatis consortio repellit servitus mentis. Scriptum quippe est: Omnis qui