comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate connasei: ut ex uno ẽsis¬
tat in unũ. qͦd ꝑ unũ ñ discer¬
nat᷑ ex uno: atq ita unũ sint.
fidei calor .&. desid̾ati sermonis
in continens silenciũ. Iã enim
in suꝑiore libro moduͣ c̃shitu¬
te p̃dicacionis excessimꝰ: cũ qͣn fã¬
do impiȩ dictũ unũ d̾m ab he¬
reticis arguentes .&. d̾m atq
đm a moyse p̃dicatũ docentes.¬

Expanded text:
tate connasci, ut ex uno consistate connasci, ut ex uno consistat in unum, quod per unum non discernatur ex uno: atque ita unum sint fidei calor, et desiderati sermonis incontinens silentium! Jam enim et in superiori libro modum constitutae praedicationis excessimus, cum quando impie dictum unum Deum ab haereticis arguentes, et Deum atque Deum a Moyse praedicatum docentes
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Urens gͥ ignis ille. ininistri
eiꝰ st̃ .&. ueniens sꝑs. angeli eius
nunc upant᷑. ac ministroꝵ. osten¬
dit᷑. uel natura. uel uirtus. Fĩt
ergo hie sꝑs angelus. uel hic ignis
urens. minister dei. & hȩc natura
eoꝵ accipit. nuncũ &. ministerii
officiũ. Uolens gͥlex. immo ꝑ le¬
ge d̾s. ꝑsonã patͣni nominis int¬
mare: d̾m filiũ. angelũ dei locu¬
ta ẽ. id est nunciũ dei. Significa¬
cionẽ enĩ officii testat᷑ in nuncio:
nature aũ ueritatẽ cͣfirmauit in
nomine. cũ dm dixit. Hic au nc̃
dispensacionis ẽ ordo: ñ generis.
Non enͣ aliud quã patrẽ & filiũ
p̃dicamꝰ .&. ita naturã nominũ
coequamꝰ. ut ueritat᷑e qi teneat
ex in nascibili deo. dei unigeni¬
tinatiuitas. Missi aũ &. mitten¬
tis significac io. hic ñ aliuid quã
patrẽ & filiũ docet: cȩterũ ue¬
ritatẽ ñ adimit naturȩ. neq in
filio ꝑimit natiue diuinitatis
ꝓprietatẽ: qͥa nemo ambigat
naturã auctoris. in filii natiui¬

Expanded text:
tem . Urens igitur ignis ille ministri ejus sunt: et veniens spiritus, angeli ejus nuncupantur, ac ministrorum ostenditur vel natura, vel virtus. Fit ergo hic spiritus angelus, vel hic ignis urens minister Dei: et haec natura eorum accipit nuntii et ministri officium. Volens igitur lex, immo per legem Deus, personam paterni nominis intimare, Deum filium angelum Dei locuta est, id est, nuntium Dei. Significationem enim officii testatur in nuntio: naturae autem veritatem confirmavit in nomine, cum Deum dixit. Hic autem nunc dispensationis est ordo, non generis. Non enim aliud quam Patrem et Filium praedicamus: et ita naturam nominum coaequamus, ut veritatem Dei teneat ex innascibili Deo Dei unigeniti nativitas. Missi autem et mittentis significatio hic non aliud quam Patrem et Filium docet, caeterum veritatem non adimit naturae, neque in Filio perimit nativae divinitatis proprietatem: quia nemo ambigat naturam auctoris in filii nativi
Abbreviated transcription (Latin):
ad unius dei uerã &. religiosam
c̃fessionẽ.pia quãuis in c̃sid̾ata
festinacione descendimꝰ.&. nũc
qͦq alterius questionis negocio
immorantes. ñ tenuimꝰ ordinẽ
ẽstitutũ. &. dũ de do uero deifi¬
lio loqͥm. usq ad c̃fessionẽ deiue¬
ri in patre .&. filio.feruentis sos
ardore ꝓrupimꝰ Sed tractatui
suo fidei nr̃e ueritas reseruet᷑:
quȩ cũ inchoata sit ad securi¬
tatẽ legentis. tractanda tamͣ
atq ab soluenda plenius ẽ ad
affert itaq demutacionẽ natu¬
re: nom̃ officii. Qͥ enĩ angelus
dei ẽ. d̾s ẽ. Non sit plane d̾s ue¬
rus siñ res dei a. locutꝰ fuerit.¬
.&. gesserit. In gent̾ẽ enĩ magnã
hismahel ad auget.&. nomini eꝰ
multiplicaciones geneiũ pol¬
licet᷑. E. quȩro si hoc opꝰ angeli
ẽ. Sin uero di potestas ẽ: qͥd na¬
ture aufers ueritatẽ: cui ueri¬
tatis ñ adimis pote statẽTe¬
tatis fid̾e. &. intͣ dispensacionis
suȩ salutaria mundo saeram̃ta.

Expanded text:
 religiosam confessionem pia, quamvis inconsiderata, festinatione descendimus: et nunc quoque alterius quaestionis negotio immorantes, non tenuimus ordinem constitutum; et dum de Deo vero Dei filio loquimur, usque ad confessionem Dei veri in Patre et Filio ferventis spiritus ardore prorupimus. Sed tractatui suo fidei nostrae veritas reservetur: quae cum inchoata sit ad securitatem legentis, tractanda tamen atque absolvenda plenius est adaffert itaque demutationem naturae nomen officii: qui enim angelus Dei est, Deus est. Non sit plane Deus verus, si non res Dei et locutus fuerit, et gesserit. In gentem enim magnam Ismael adauget, et nomini ejus multiplicationes gentium pollicetur: et quaero, si hoc Angeli opus est. Sin vero Dei potestas est; quid naturae aufers veritatem, cui veritatis non adimis potestatem? Tetatis fidem: et inter dispensationis suae salutaria mundo sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
condit᷑: nom̃ ñ discrepat: natu¬
ra ñ differt. Una ẽ enĩ imagi-¬
nis: ad quã homo creatꝰ ẽ spe¬
cies .Q int̾ hȩc ueritas ubi de¬
ꝑit: manente int̾ utrũq &.
facti cõmunione. & cõmunis
imaginis ueritate: Nondũ ab¬
soluendȩ huiꝰ questionis mͥ tẽpꝰ
ẽ.Posterius enĩ de monstrabiꝰ
inquã imaginẽ dei patris .&. dei
filii homo conditꝰ sit. Nunc in¬
teri hoc tenemꝰ. an uerꝰ ds̃ ñ
sit. cuii uerus d̾s dixerit. facia¬
mꝰ hominẽ ad imaginẽ &. simi¬
litudinẽ nr̃am. Discerne si quid
potes. in hac unaginis cõmuni¬
one. uerũ atq falsũ . & herẽti¬
co furore hec indissecabilia
decide. Unũ eñi st̃: quoꝵ ima¬
ginis &. similitudinis. unũ est
homo factꝰ exemplũ. Sed seqͣ¬

Expanded text:
conditur. Nomen non discrepat, natuconditur. Nomen non discrepat, natura non differt. Una enim est imaginis, ad quam homo creatus est, species. Et inter haec veritas ubi deperit, manente inter utrumque et facti communione, et communis imaginis veritate? Nondum absolvendae hujus quaestionis mihi tempus est: posterius enim demonstrabimus, in quam imaginem Dei patris et Dei filii homo conditus sit. Nunc interim hoc tenemus, an verus Deus non sit, cui verus Deus dixerit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Discerne, si quid potes, in hac imaginis communione verum atque 109 falsum: et haeretico furore haec indissecabilia decide. Unum enim sunt, quorum imaginis et similitudinis unum est homo factus exemplum. 9. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ hominẽ. ãd imaginẽ &.
similitudinẽ nr̃am: quęro in qͦ
ñ scd̾m eũ uerꝰfit. qͥ sibi dicat.
Nã sine dubio dictũ hoc. ex af¬
fectu sensuq dicentis ẽ. Ergo
qͥ dicit faciamꝰ: significat se cũ
ad faciendũ ñ dissencientẽ. ñ
alienũ. ñ infirmũ: s qͥ potens
sit ad id unde ẽ sermo. facien¬
dũ. Hoc gͦ sine dubio sensisse
telligendꝰ ẽ. Ut plenior aũ na
turȩ atq oꝑacionis ueritas do¬
ceret᷑ : qͥ sensũ suũ ꝑ uerba elo¬
q̃bat᷑ sensus qͦq racionẽ ex na¬
tura eũ ueritate. subiecit di¬
cens. Ad inagin̾e & similitudi¬
nẽ nr̃am. Ubi ẽ hic falsus ds:
cui uerus deus dicit ad imagi¬
nẽ &. similitudinẽ nr̃am : Nostr̃a.
ñ habet unionẽ: ñ habet diuer¬
sitatẽ. ñ habet discrecionẽ. Ho¬
mo eñi ad cõmunẽ fit scd̾m ue¬
ritatẽ sermonis. imaginẽ. Cõ¬
munio aũ: falso ueroq ñ com¬
petit. Deus qͥ loqͥt᷑ ad dm loqͥt᷑:
ad patris & filiĩ imaginẽ. homo

Expanded text:
Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, quaero in quo non secundum eum verus sit, qui sibi dicat: nam sine dubio dictum hoc ex affectu sensuque dicentis est. Ergo qui dicit Faciamus, significat secum ad faciendum non dissentientem, non alienum, non infirmum, sed qui potens sit ad id, unde est sermo, faciendum. Hoc ergo sine dubio sensisse intelligendus est. turae atque operationis veritas doceretur; qui sensum suum per verba eloquebatur, sensus quoque rationem ex natura cum veritate subjecit, dicens ad imaginem et similitudinem nostram. Ubi est hic falsus Deus, cui verus Deus dicit ad imaginem et similitudinem nostram? Nostram non habet unionem, non habet diversitatem, non habet discretionem. Homo enim ad communem fit, secundum veritatem sermonis, imaginem. Communio autem falso veroque non competit. Deus, qui loquitur, ad Deum loquitur: ad Patris et Filii imaginem homo
Abbreviated transcription (Latin):
uerus unꝰ sit: Nondũ uesanos
sꝑs tuos. dictis euangelicis atq
apłicis suffoco: in qͥbꝰ pat̾᷑ & fili¬
us. ñ ꝑsona. s natura unꝰ &. uer
ħs uterq ẽ. Interĩ te lex sola ene¬
uerũ: Nũqͥd alit᷑ in utroq prȩt̾qua
nature nomine usa est : Deũ &
đ̾m dixͣ.: quȩ dix̃ đm unũ. Sed qͥd
ceps ingenere ueritate naturȩ.
Cũ enĩ qͥ fit scđm imaginẽ erea¬
t᷑ utriusq: ñ potest ñ ex utroq

Expanded text:
verus unus sit? Nondum vesanos verus unus sit? Nondum vesanos spiritus tuos dictis evangelicis atque apostolicis suffoco, in quibus Pater et Filius non persona, sed natura unus et verus Deus uterque est: interim te lex sola eneverum? Numquid aliter in utroque praeter quam naturae nomine usa est? Deum et Deum dixit, quae dixit Deum unum. Sed quid ceps in genere veritate naturae. Cum enim qui fit, secundum imaginem creatur utriusque, non pote
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ d̃i hominẽ fecit. Qͥ uerũ
am filiũ di denegat: quęro ad
cuiꝰ di imaginẽ adeo factũ ho¬
mine̾ intelligat. Meminerit ta¬
m̃ semꝑ ꝑ filiũ om̃ia: ne forte
heretica intelligeneia. oꝑacio¬
ne̾ sibi di patris coaptet. Suigit᷑
ad imaginẽ di patris. ꝑ filiũ d̾m
homo condit᷑: conditur qͦq ad
imaginẽ filii: qͥa nemo filio dic¬
tũ negat ad imaginẽ & simili¬
tudinẽ nr̃am. Te nuit gͦ sermo
diumꝰ racionẽ ueritatis in dic¬
tis. quã opus explebat infactis.
ut hominẽ ad imaginẽ di. deus
figuraret: ut d̾m significaret.
nec ueritatẽ deo adimeret cũ
& in cõmunione imaginis ee̾t
telligebat᷑ de i filius. O desꝑate
m̃tis furor ꝑdite: o stulta cecȩ
impietatis temeritas. Audis d̾m.
& d̾m: audis imaginẽ nram. ¶d
tu subicis uerũ &. ñ uerũ. Oͥ d
inseris naturalẽ atq falsum:
Quid sub religionis nomine: re¬
ligionẽ euertis: Qͥd ꝑ unũ d̾m.
&. unũ d̾m uerũ. tẽptas ne deus

Expanded text:
i hominem fecit. Qui verum Deum filium Dei denegat, quaero ad cujus Dei imaginem a Deo factum hominem intelligat. Meminerit tamen semper per Filium omnia; ne forte haeretica intelligentia operationem sibi Dei patris coaptet. Si igitur ad imaginem Dei patris per filium Deum homo conditur, conditur quoque ad imaginem Filii: quia nemo Filio dictum denegat ad imaginem et similitudinem nostram. Tenuit ergo sermo divinus rationem veritatis in dictis, quam opus explebat in factis: ut hominem ad imaginem Dei Deus figuraret, ut Deum significaret, nec veritatem Deo adimeret: cum et in communione imaginis esset telligebatur Deus filius. 10. Haementis furor perdite! o stulta caecae impietatis temeritas! Audis Deum et Deum, audis imaginem nostram: quid tu subjicis verum et non verum? quid inseris naturalem atque falsum? quid sub religionis nomine religionem evertis? quid per unum Deum, et unum Deum verum, tentas ne Deus
Abbreviated transcription (Latin):
seruaret. d̾m unũ ñ c̃fessa res¬
ponsio: cũ fidi nr̃e ꝓfessio scđ̾m
dmunũ sit: recideretq in alterius
hereseos impietate. dm unũ pa¬
trẽ & filiũ ꝓfessa ẽfe ssio: atq
ita sapiencia mundi quȩ stulti¬
cia apud d̾m ẽ. speciȩ blandȩ
& pestifere simplicitatis illude¬
ret. cũ hoc fid̾i suȩ c̃stitueret
exordiũ. in qͦ sibi impie aut as¬
sentirem᷑. aut aduersare mͣ: &
si & patrẽ d̾m & filiũ d̾m c̃fiten¬
tes. unũ dm p̃dicare scđ̾m sabel¬
lii opinionẽ impiã existimarem᷑:
& ita hoc p̃dicacionis suȩ modo.
unꝰ ds aut aliũ excluderet. aut
ũ nesciret. & alius ñ ꝑmitteret
unionẽ .& duo unꝰ e̾ẽ nͣ possent.

Expanded text:
nservaret Deum unum non confessa resnservaret Deum unum non confessa responsio, cum fidei nostrae professio secundum Deum unum sit; recideretque in alterius haereseos impietatem, Deum unum Patrem et Filium professa confessio. Atque ita sapientia mundi, quae stultitia apud Deum est, specie blandae et pestiferae simplicitatis illuderet, cum hoc fidei suae constitueret exordium, in quo sibi impie aut assentiremur, aut adversaremur: et si et Patrem Deum et Filium Deum confitentes, unum Deum praedicare secundum Sabellii opinionem impiam existimaremur: et ita hoc praedicationis suae modo unus Deus aut alium excluderet, aut um nesciret, et alius non permitteret unionem, et duo unus esse non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ suȩ sapit. stultꝰ sibi futurꝰ.
ut deo sapiat: ut sensus sui in¬
opiã intelligens.& dei sapienei¬
ã consectans. ñ scdđ̾m humaña
sapienciã prudens sit. s scd̾m
qͦd add̾m ꝓficit sapiat in dei
sapienciã ex recognita mun¬
di stultieia transiturꝰ. Cunꝰ stul¬
te sapiencie. sensũ heretica sub¬
tilitas ad fallendi occasionẽ
coaptans. unũ d̾m ꝓfessa ẽ que¬
⁊oritate legis euangelioꝵq
usa qua dictũ ẽ. audi isrł. dñs
ds tuus unꝰ ẽ ñ ignorans qͣntũ
in eo e̾e̾t uel responsionis ꝑi¬
cłm. uel silencis: &. ex utroq
oportunitatẽ impietatis ex¬
Ieu spectans: ut si scitatẽ dicti
infidelit̾ usurpati. coniuentis
tacit᷑nitas c̃firmaret: ꝑ id qͦd
a̾s unꝰ ẽ. filius tam̃ di. ds ñ e̾e̾t:
deo tantũ sicut ẽ. imo manen¬
te. At uͦ si c̃tradictio p̃sumptȩ
impiȩ huiꝰ ꝓfessionis existeret.
ueritatẽ fidi euangelice ñ ẽ¬

Expanded text:
turae suae sapit; stultus sibi futurus, turae suae sapit; stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, scilicet ut sensus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum humanam sapientiam prudens sit, sed secundum quod ad Deum proficit sapiat, in Dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transiturus. Cujus stultae sapientiae sensum haeretica subtilitas ad fallendi occasionem coaptans, unum Deum professa est, auctoritate Legis Evangeliorumque usa, qua dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est : non ignorans quantum in eo esset vel responsionis periculum, vel silentii; et ex utroque opportunitatem impietatis exspectans: ut si sanctitatem dicti infideliter usurpati, conniventis taciturnitas confirmaret, per id quod Deus unus est, filius tamen Dei Deus non esset, Deo tantum sicut est uno manente; at vero si contradictio praesumptae impiae hujus professionis exsisteret, veritatem fidei evangelicae non co
Abbreviated transcription (Latin):
ESPONDENTES
impiis & uesanis here¬
ticor. institucionibus
suꝑioribꝰ libris. ñ ig¬
norauimꝰ in eã nos con¬
tradicendi necessita¬
tẽ deductos fuisse
audientib responsio nr̃a. quã
silenciũ cõmoueret. Cũ eni
unũ d̾m eadẽ ꝓfane assercio
infidelitatis ingereret.& rur¬
sũ unũ d̾m religiose negare
fides sana ñ posset: tractari
de eo ñ sine ancipitis ꝑ icħ cͣscien¬
cia potuit. qͦd ñ minꝰ impiȩ ẽ¬
firmaret᷑. quã negaret᷑ .Q. qͥd̾ẽ
humani sensus opimone in ep¬
tũ &. racionis alienũ e̾e̾ hoc for¬
te existimabit᷑. ut qͦd irreligio¬
sũ ẽ negare. id ipsũ irreligiosũ
sit cͣ fiteri: cũ pietas cͣfitendi.
impietatẽ ẽdempnet negandi:
nec racioni ẽueniat ut utilit᷑
affirmet᷑. qͦd utilit̾ destruatur.
Sed ad diuine sapieneie intel¬
ligenciã. humanꝰ sensus impru¬
dens .&. scđm cȩle ste prudenciã
stultꝰ. iuxta infirmitates suas
sentit. & iuxta in becillitate na¬

Expanded text:
espondentes impiis et vesanis haereticorum institutionibus superioribus libris, non ignoravimus in eam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse, audientibus responsio nostra, quam silentium commoveret. Cum enim unum Deum profane assertio infidelis ingereret, et rursum unum Deum religiose negare fides sana non posset; tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirmaretur, quam negaretur. Et quidem humani sensus opinione ineptum et rationis alienum esse hoc forte existimabitur, ut quod irreligiosum est negare, idipsum irreligiosum sit confiteri: cum pietas confitendi, impietatem condemnet negandi; nec rationi conveniat, ut utiliter affirmetur, quod utiliter destruatur. Sed ad divinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, et secundum coelestem prudentiam stultus, juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem na
Abbreviated transcription (Latin):
sũqͥd ñ uerus dñs. a uero dñoᷤ
Aut nũqͥd aliud quã dñs adñõ
Uel qͥd prȩt̾ significacionẽ ꝑ¬
sonȩ in dño ac dño coaptabis:
eł. mem̃to. qͦd quẽ solũ uerũ
dm nosti. hunc eund̾e solũ iu¬
stũ iudicẽ sis ꝓfessus. & intelli¬
ge qͦd dñs qͥ pluit a dño. ñ oc¬
cidens iustũ cũ impio. omñe¬

Expanded text:
 a vero Domino? aut quid aliud quam Dominus a Domino? vel quid praeter significationem personae in Domino ac Domino coaptabis? Et memento quod quem solum verum Deum nosti, hunc eumdem solum justum judicem sis professus. Et intellige, quod Dominus, qui pluit a Domino, non occidens justum cum impio, omne
Abbreviated transcription (Latin):
ciore de decore: si mendacia
ipsa ꝓficiant ueritati. e. quide
sensus humane opinionis com¬
mmune iudiciũ ẽ. neqͣꝗͣ. ueris fal¬
sa sociariꝰ: neq hȩc rerũ gene¬
ra mutuo sibi assensu c̃tineri:
quia ꝑ generis differenciã aduer¬
sante natura. nunꝗͣ. dissidencia co¬
eant. nec diuersa ẽsenciant: nec
sibi inuicẽ aliena. cõmunia sint.
Quȩ cũita sint: int̾rogo inter

Expanded text:
tiore dedecore, si mendacia tiore dedecore, si mendacia ipsa proficiant veritari. Et quidem sensu humanae opinionis commune iudicium est, nequaquam veris falsa sociari, neque haec terum genera mutuo sibi assensu contineri: quia per generis differentiam adversante natura, nunquam dissidentia coeant, nec diversa consentiant, nec sibi invicem aliena communia sunt. Quae cum ita sint, interrogo inter
Abbreviated transcription (Latin):
portet: ñ me imme morẽ aut dif¬
fident̾e earũ quȩ obici soleant
questionũ. de his ñc̃ tacere. Neq
enĩ hoc qͦd dici solet patͣ maior
me ẽ .&.cȩt̾a huiꝰ modi similia.
aut ignorant᷑. aut ñ intelligunt᷑.
ut ñ ꝑ hȩc ipsa ueri di infilio
natura doceat᷑: s ordinẽ respon¬
sionis nr̃e eũ e̾e̾ conuenit. qui
erat ꝓposieionis aduersȩ: ut ue¬
stigia impiȩ institueionis gres¬
sus hic pie pͣdicacionis incul¬
cans. ipsa illa pͥma euadentis in
hoc ꝓfanũ irreligiosũq iter. fal¬
lacis doctrinę signa deleret.
Dilatis gͥ atq in p᷑oftremũ reser¬
uatis euangelicis atq apłicis
pͣconiis. om̃is interi nobis de
lege &. ꝓpħis. aduersus impios
pugna sit: ementit̃a eoꝵ ac fal¬
lacẽ ꝑuersitatẽ. his ipsis inter̃i
qͥbꝰ fallere tẽptant. dictis coar¬
guentibꝰ. Neq eni alit̾ intelligi¬
ueritas potest: quã si falsa c̾e ea¬
E. hoc qͥd̾e mencienciũ ab solu¬

Expanded text:
portet, non me immemorem aut difportet, non me immemorem aut diffidentem earum quae objici soleant quaestionum, de his nunc tacere. Neque enim hoc quod dici solet: Pater major me est , et caetera hujusmodi similia, aut ignorantur, aut non intelliguntur, ut non per haec ipsa veri Dei in Filio natura doceatur: sed ordinem responsionis nostrae eum esse convenit, qui erat propositionis adversae; ut vestigia impiae institutionis gressus hic piae praedicationis inculcans, ipsa illa prima evadentis in hoc profanum irreligiosumque iter fallacis doctrinae signa deleret. Dilatis igitur atque in postremum reservatis evangelicis atque apostolicis praeconiis, omnis interim nobis de lege et prophetis adversus impios pugna sit, ementitam eorum ac fallacem perversitatem his ipsis interim, quibus fallere tentant, dictis coarguentibus. Neque enim aliter veritas intelligi potest, quam si falsa eaet hoc quidem mentientium absolu
Abbreviated transcription (Latin):
tas uirtutis ẽ: quinetiã id qͦd si¬
bi dicit᷑ potest. ꝑfectȩ eñi po¬
testatis ẽ: hoc naturã posse faci¬
entis. qͦd possit significare sermo
dicentis. Atq ita cũ qͥcqͥd dici
potest. id ipsũ & effici possit: te¬
net ueritatis natura ea quȩ dic¬
⁊is exsequat᷑ oꝑ acio. Non est i¬
taq dei filius falsus. nec d̾s ad¬
optiuus. nec as connuncupatꝰ.
sed deus uerus.&. ñ necesse est
aliqͥd e diuerso de monstrare
ꝑ qͦd ñ sit d̾s uerꝰ. Michi enim
sufficit in eo di nom̃: atq natu¬
ra. Deus enĩ ẽ. ꝑ quẽ facta suñs
om̃ia. Hoc mͥ de eo creacio mũ¬
di locuta ẽ. Exsequat᷑ ds deo no¬
mine: exequat᷑ ueritati. ueri¬
tas oꝑe. Ut significacio ẽ dei po¬
tentis in dicto: ita intelligenes¬
a ẽ dei potentis infacto .eł. post
hȩc quero in patris &. filii ẽfes¬
sione. qua auetoritate nature
ueritas de neget᷑. quã &. uirt᷑
nominis & nomen uirtutis im¬

Expanded text:
tas virtutis est; quin etiam id quod sitas virtutis est; quin etiam id quod sibi dicitur potest. Perfectae enim potestatis est, hoc naturam posse facientis, quod possit significare sermo dicentis. Atque ita cum quidquid dici potest, id ipsum et effici possit; tenet veritatis naturam ea quae dictis exaequatur operatio. Non est itaque Dei filius Deus falsus, nec Deus adoptivus, nec Deus connuncupatus, sed Deus verus. Et non necesse est aliquid e diverso demonstrare, per quod non sit Deus verus: mihi enim sufficit in eo Dei nomen atque natura. Deus enim est, per quem facta sunt omnia. Hoc mihi de eo creatio mundi locuta est. Exaequatur Deus Deo nomine, exaequatur veritati veritas opere. Ut significatio est Dei potentis in dicto, ita intelligentia est Dei potentis in facto. Et post haec quaero, in Patris et Filii confessione qua auctoritate naturae veritas denegetur, quam et virtus nominis, et nomen virtutis im
Abbreviated transcription (Latin):
significacionẽ: cũ ait . Eł dixit
deus. fiat firmam̃tũ. E sub ie¬
cit rursũ. C. fecit qs firmam̃¬
tũ. Cȩterũ nec uirtutẽ distin¬
xit. nec naturã separauit. nec
nom̃ demutauit in eo. in qͦ tan.¬
tũ dicentis intelligenciã pręs¬
gtit: ut significacionẽ efficien¬
tis afferret. Ueritatẽ aũ naturę
atq uirtutis. significacio ser¬
moeinantis ñ adiit: qͥn poci¬
us ueritatẽ ipsã quanta potest¬
ꝓprietate cõmendat. Afferre e¬
nĩ dicto efficienciã: naturȩ e¬
iꝰ ẽ. quȩ efficiens id possit prę¬
stare qͦd dicit. In qͦ gͦ tandẽ ñ e¬
rit uerꝰ ille qͥ efficit: eũ uerax
sit ille qͥ dicit. qͥndoqͥdẽ dict
ueritatẽ. facti ueritas c̃seqͣtur
Deus ẽ qͥ dix̃. ds ẽ qͥfecit. Si indie
sit: & ñ sit uerꝰ iste faciendo. Ha¬
bemꝰ itaq in filio dĩ d̾o: naturȩ
ueritatẽ. Neus ẽ.creator est. dei
filius est: om̃ia potest. Parũ est
ut qͦd uult possit. qͥa semꝑ uolũ¬

Expanded text:
 dixit Deus, fiat firmamentum ; et subjecit rursum: Et fecit Deus firmamentum . Caeterum nec virtutem distinxit, nec naturam separavit, nec nomen demutavit in eo, in quo tantum dicentis intelligentiam praestitit, ut significationem efficientis afferret. Veritatem autem naturae atque virtutis, significatio sermocinantis non adimit; quin potius veritatem ipsam quanta proprietate commendat. Afferre enim dicto efficientiam, naturae ejus est, quae efficiens id possit praestare, quod dicens. In quo ergo tandem non erit verus ille qui efficit, cum verus sit ille qui dicit; quando quidem dicti veritatem, facti veritas consequatur? Deus est qui dixit, Deus est qui fecit. Si in dicsit, et non sit verus iste faciendo. Habemus itaque in filio Dei Deo naturae veritatem. Deus est, creator est, Dei filius est, potest omnia. 107 Parum est ut quod vult possit, quia semper volun
Abbreviated transcription (Latin):
nis . & munꝰ. Itaq qͥa nature uirtꝰ
pͣstat ueritatẽ: uideamꝰ an uerus
d̾s sit. quẽ moyses d̾m e̾e̾ signifi¬
cat: de uno d̾o .&. eode uero deo
postea locuturi: ne ñ intͣposita
sponsione de unius & ueri dei
in patre &. filio subsistentis c̃fir¬
macione. ꝑicłosa suspicio pen-¬
dule exspectac iõis sollicitudi¬
post quã & di cognicio sus¬
cepta ẽ. filiũ di d̾m ẽe̾ signifi¬
cans: rogo in qͦ tande̾ uerũ eẽ d̾m
deneget. Non eñi ambigit᷑ qͥn
ꝑ filiũ om̃ia sint. Om̃ia nãq se¬
Si om̃ia ꝑ eũ &. om̃ia ex nichi¬
lo .&. nichil ñ ꝑ eũ. quȩro in qͦ ei
ueritas di desit. cui ñ desit dĩ
nec natura. nec uirtꝰ. Nature e¬
nĩ sue uirtute usus ẽ. ut &. ẽent
quȩ ñ erant. & fierent qͣ placereñ.
Qlidit eñi d̾s qͥa bona st̃. Neq e¬

Expanded text:
 munus. Itaque quia naturae virtus praestat veritatem; videamus an verus Deus sit, quem Moyses Deum esse significat: de uno Deo, et eodem vero Deo postea locuturi; ne non interposita sponsione de unius et veri Dei in Patre et Filio subsistentibus confirmatione, periculosa suspicio pendulae exspectationis sollicitudipostquam et Dei cognitio suscepta est, filium Dei Deum esse significans, rogo in quo tandem verum esse Deum deneget. Non enim ambigitur, quin per Filium omnia sint. Omnia namque, seSi omnia per eum, et omnia ex nihilo, et nihil non per eum; quaero in quo ei veritas Dei desit, cui non desit Dei nec natura, nec virtus. Naturae enim suae virtute usus est, ut et essent quae non erant, et fierent quae placerent. Vidit enim Deus quia bona sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciis senciendũ. Neq eñi no¬
bis ea natura ẽ: ut se in cȩlestem
cognicionẽ. suis iuribꝰ efferat.
Adꝯ discendũ ẽ. qͥd de dõ intel¬
ligendũ sit. qͥa ñ nisi se auetore

Expanded text:
judiciis sentiendum; neque enim nobis ea natura est, ut se in coelestem cognitionem suis viribus efferat. A Deo discendum est quod de Deo intelligendum sit, quia non nisi se auctor
Abbreviated transcription (Latin):
ubelli. Nã qͥa hec sequens impii
blandimenti posita sentencia
ẽ. noiuimꝰ unũ d̾m uerũ: hinc
qͦq scđi huiꝰ libelli om̃is sermo
c̃sistit.: an filius dei đs uerus sit.
Nam sine dubio inbunc se ordinẽ
heregei in genii subtilitas coap¬
tauit: pͥmũ unũ dm dicens. dein¬
de unũ uerũ d̾m c̃fitens. ut ꝑ io
filiũ dei a natura dĩ &. ueritate
auerteret: cũ ueritas in natura
unius manens. naturale̾ unius ñ
excederet ueritate̾. Igit᷑ qͥa am¬
biguitatis locꝰ nullus ẽ. qͥa moy¬
ses unũ d̾m pͣdicans. intelligatur
de dei filio signifcasse qͦd ds sit:
ꝑ ipsas illas significacionis suȩ
auctoritates recurramꝰ &. reqͥ¬
ramꝰ an quẽ dm significauerit.
d̾m qͦq uerũ intelligendũ do¬
cuerit. Nulli aũ dubiũ ẽ ueri¬
tatẽ ex natura &. ex uirtute ẽe:
ut exempli causa dictũ sit. ue¬
rũ triticũ ẽ. qͦd spica structũ
.&. aristis uallatũ .&. follicłis de¬

Expanded text:
libelli. Nam quia haec sequens impii libelli. Nam quia haec sequens impii blandimenti posita sententia est: Novimus unum Deum verum: hinc quoque secundi hujus libri omnis sermo consistit, an filius Dei Deus verus sit. Nam sine dubio in hunc se ordinem haeretici ingenii subtilitas coaptavit, primum unum Deum dicens, deinde unum verum Deum confitens: ut per id filium Dei a natura Dei et veritate averteret, cum veritas in natura unius manens, naturalem unius non excederet veritatem. Igitur quia ambiguitatis locus nullus est, quin Moyses unum Deum praedicans, intelligatur de Dei filio significasse quod Deus sit, per ipsas illas significationis suae auctoritates recurramus: et requiramus, an quem Deum significaverit, Deum quoque verum intelligendum docuerit. Nulli autem dubium est, veritatem ex 106 natura et ex virtute esse: ut exempli causa dictum sit, verum triticum est, quod spica structum, et aristis vallatum, et folliculis de
Abbreviated transcription (Latin):
dominicȩ salutarẽ & sincer̃a ẽfessi¬
onẽ. iuiꝑȩ doctrinȩ fraudulen¬
ciã. ꝓdituriꝰ hunc responsionis
nr̃e ordinẽ in choauimꝰ. qͥ & aditũ
sibi demonstrandȩ ueritatis ad qͥ¬
reret. nec se ꝑ icło impiȩ ꝓfessiõis
insereret: tẽperato int̃ utrũq mo¬
deramine. ñ negantes đm unũ. s
eo ipso auctore d̾m a. d̾m. ꝑ quẽ
unũ ñ ꝑ unionẽ docentes. neq
rursũ ad diuersitatis numerũ
desecantes. neq c̃tra tantũ in no¬
minibꝰ cͣfitentes: s d̾m & d̾m re¬
posita & dilata adhuc plenius
umitatis questionȩ monstrantes.
Recte enĩ unũ dm a moyse prȩ¬
dicatũ euangelia testant᷑ &. rur¬
sũ fidelit᷑ in euangeliis. đ̾m & d̾m
doceri moyses dm unũ p̃dicans
auctor est:atq ita ñ auctoritati
ẽtraitũ ẽ.s ex auctoritate res¬
ponsũ ẽ.ne ꝑ id dei filiũ liceret
cũ c̃fitendi dei filiũ dm. idem
auctor e̾ẽ̾t. qͥ auctor est dei uni¬
questionis: etiã ordo conexi sibi

Expanded text:
dominicae salutarem et sinceram confessionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodituri, hunc responsionis nostrae ordinem inchoavimus, qui et aditum sibi demonstrandae veritatis acquireret, nec se periculo impiae professionis insereret: temperato inter utrumque moderamine; non negantes Deum unum, sed eo ipso auctore Deum et Deum, per quem unum non per unionem docentes, neque rursum ad diversitatis numerum desecantes, neque contra tantum in nominibus confitentes; sed Deum et Deum, reposita et dilata adhuc plenius unitatis quaestione, monstrantes. Recte enim unum Deum a Moyse praedicatum Evangelia testantur: et rursum fideliter in Evangeliis Deum et Deum doceri, Moyses Deum unum praedicans auctor est. Atque ita non auctoritati contraitum est, sed ex auctoritate responsum est, ne per id Dei filium liceret cum confitendi Dei filium Deum idem auctor esset, qui auctor est Dei uniquaestionis etiam ordo connexi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ouseruatur snbstaentie ⁊ nonĩe¬
⁊ uirtus. Cũ eñi inanachemate sit qͥ
ex maria dei filiũ hoĩem sine deo dixe¬
rit. ⁊ in eodem iudicio sit qͥ in hõie
innascibilem deũ dixerit. non deus
is qui in hõie ẽ non ẽẽ deus dicit᷑. sed
deus inuascibilis abnegat᷑. patre a
filio non nature nõie. qr nec diuersi¬
tate substantie. s sola in nascibilita

Expanded text:
onservatur substantiae et nomen e491 virtus. Cum enim in anathemate sit, qui ex Maria Dei filium hominem sine Deo dixerit; et in eodem judicio sit, qui in homine innascibilem Deum dixerit: non Deus is, qui in homine est, non esse Deus dicitur; sed Deus innascibilis abnegatur, Patre a Filio non naturae nomine, quia necdiversitate substantiae, sed sola innascibilita
Abbreviated transcription (Latin):
ne medeantur. Habcantq in se uir¬
tutẽ gñalis aurilii ⁊ ita ⁊ fides catho¬
lica uon ad u̾sus singłas pestes. s cõ¬
tra om̃s morbos opem medelei cõnu¬
uis imꝑtit: non infirmauda gn̾e. ñ
iuncenda nuuero. non diu̾sitace
fallenda ÷ s una atq eadem adu̾sus
singła̾ oĩaq consistit. Magnũ est
eñi tot inuna re remedia cẽ. qͦt mor¬
bi sunt: ⁊ totidem ueritatis ẽẽ doct᷑¬
nas quotidem erũt studia falsica¬
tis. Contrahantur munũ noĩa h̾e¬
ticoꝵ: ⁊ oms scole ꝓdeant. Audiant
unũ ingenitũ dñi pacrẽ. ⁊ unum
uingenitũ dei filiũ. ꝑfecti patris ꝓ¬
tionem genitũ. non ex solido parce
aliqua decisum ͥ s oĩa habentem ge¬
isse oĩa consecutũ: nõ ex deriua¬
tione fluxu ue deductũ. s ex õibus at
in quib uatũ ⁊ sb eo qui in oĩb in qͥb
est esse non designat ⁊ li b̾um a tempe
solucũ a scłis ⁊ ꝑ qũe or̃a facta sunt:
neq eni enĩ esse in hiis potuit que¬

Expanded text:
in se virtutem generalis auxilii: ita et fides catholica non adversum singulas pestes, sed contra omnes morbos opem medelae communis impertit, non infirmanda genere, non vincenda numero, non diversitate fallenda; sed una atque eadem adversum singula omniaque consistit. Magnum est enim; tot in ea una remedia esse, quot morbi sunt; et totidem veritatis esse doctrinas, quotidem erunt studia falsitatis. Contrahantur in unum nomina haereticorum, et omnes scholae prodeant: audiant unum ingenitum Deum patrem, et unum unigenitum Dei filium perfecti patris ptionem genitum, non ex solido parte aliqua decisum, sed omnia habentem, genuisse omnia consecutum; non ex derivatione fluxuve deductum, sed ex omnibus atque in omnibus natum ab eo, qui in omnibus in quibus est esse non desinat; liberum a tempore, solutum a saeculis, per quem omnia facta sunt: neque enim esse in his
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filiũ si audet sabelliꝰ eũdem p̃dicet
⁊ ip̃m illũ cẽ qui utrũq sit nuĩcupatus
ut cũ eo uus sic ambo. nã unũ. Audi¬
et stacim de euangeliis ñoqsemel neq
icum. s frequenter hic ẽ filius meus
dilectus in quo bñ complacui ͥ audiet
pacer maior me est: Audiet ego uado
me pat̾ ⁊ cu es filius dei iuu. Sub¬
repat hebion. iiciũ filio dei ex ma¬
ria concedens. ⁊ u̾bũ adiebus car¬
ius intelligens ÷ relegat pacer cla¬
rifica me apud cemet ipm ea cla¬
ricace quã hũi apud te priusquã
nũdus ec̃t: ⁊ in pͥncipio erat u̾bũ¬

Expanded text:
et Filium, si audet, Sabellius eumdem praedicet, et ipsum illum esse qui utrumque sit nuncupatus; ut cum eo unus sit ambo, non unum. Audiet statim de Evangeliis non semel neque iterum, sed frequenter, Hic est filius meus dilectus, in quo bene complacui . Audiet, Pater major me est . Audiet, Ego vado et, Tu es Filius Dei vivi . Subrepat Hebion, initium filio Dei ex Maria concedens, et Verbum a diebus carnis intelligens. Relegat, Pater, clarifica me apud temetipsum ea claritate, quam habui apud te prius quam mundus esset ; et, In principio erat Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut sciamꝰ que ado̾ donata
sũt uobis. Accipicur gͦ obscieu¬
tiam. Ut eñi natura humami
corꝑis cessantibus officii sui
calisis erit ociosa. nã ocłis iusi
lumeu ac dies sic. ulłs minst̾ͥi¬
ierit usus. aut aures nͥ uox
sonus ue reddatur mimiꝰ suum
nõ recoguoscent aut nares uͥ
odor fraglauerit. in quo officio
crũt uescient. nõ qd̾ hiis defi¬
ciet natura ꝑ causam. s usus
habetur ex causa ⁊ ita ⁊ ãimꝰ
humanus nͥ ꝑ side donũ spiri¬
tus hauserit: habebit quidẽ
nacurã dm̃i incelligendi s lum̃
scientie non habebit. Munus
de est: in tantũ datur. in quãtũ
quis uolet sume̾: in tantũ re¬
sidet. inquautũ qͥs uolet ꝓm̾e¬
ri. Hoc usq incõsũmationẽ scli
nobiscũ hoc expectationis no¬
stre solaciũ ⁊ hoc in douoꝵ opa¬

Expanded text:
st, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Accipitur ergo ob scientiam. Ut enim natura humani corporis cessantibus officii sui causis erit otiosa; nam oculis, nisi lumen aut dies sit, nullus ministerii erit usus; ut aures, nisi vox sonusve reddatur, munus suum non recognoscent; ut nares, nisi odor fragraverit, in quo officio erunt nescient; non quod his deficiet natura per causam, sed usus habetur ex causa: ita et animus humanus nisi per fidem donum Spiritus hauserit, habebit quidem naturam Deum intelligendi, sed lumen scientiae non habebit. Munus deest, in tantum datur in quantum quis volet sumere; in tantum residet, in quantum quis volet promereri. Hoc usque in consummationem saeculi nobiscum, hoc exspectationis nostrae solatiu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ uature sue uirtutẽ ubiq ĩ
neq usqmͣ ab est in õibus oĩa ex¬
uberaus: hos gͥ ueros eẽ adora¬
tores qui in sp̃u ⁊ i̾tate sint ado¬
raturi. Adoraturis aũt in spu de¬
um sp̃m. alt̾ mofficio. alter u
houore est: qr discrctũ est in quo
deus sp̃s. Responsum aũt est
uiulieri dm̃i templo ⁊ monce clau¬
denci. ẽẽ oĩa in deo. deũ iñsemet¬
ip̃o i ⁊ nniuisibilem. ⁊ in cõprehẽ¬
sibilem. in hiis que in uisibilia.
⁊ in comp̃sibilia sunt adorandiumn:
acq ita nat̾a ⁊ inuncris ⁊ honoris
cuit adorandũ  ⁊ lib̾tatem ac sciẽ¬
tiam adorantiũ. ⁊ adorandi infimi¬
tatem. dũ in spũ deus sp̃us adorat᷑.
ostendens. Smule huic illud a

Expanded text:
naturae suae virtutem ubique est, neque usquam abest, in omnibus omnis exuberans: hos igitur veros esse adoratores, qui in Spiritu et veritate sint adoraturi. Adoraturis autem in Spiritu Deum Spiritum, alter in officio, alter in honore est; quia discretum est in quo Deus Spiritus est. Responsum autem est mulieri Deum templo et monte claudenti, esse omnia in Deo, Deum in semetipso, et invisibilem atque incomprehensibilem in iis quae invisibilia et incomprehensibilia sunt adorandum. Atque ita natura et muneris et honoris cuit adorandum, et libertatem ac scientiam adorantium, et adorandi infinitatem, dum in Spiritu Deus Spiritus adoratur, ostendens. 32. Simile huic etia
Abbreviated transcription (Latin):
in cuuis. genu flectunt. Sic per
magos cuarũ sordes adorant᷑:
sic uagitus ꝑ angłoꝵ diuiua
liuntur. Aliud intelsigitur a¬
luid udecur: aliud ocułis. aliud
aĩo conspicitur. Parit uirgo: ꝑ¬
cus a deo est. Infaus uagit: lau¬
dauces angli audiuntur. Pan¬
ni sordent: deus adoracur. Icapo
cacis. Nam omne tẽpus ꝙ in ho¬
unne egit: dei oꝑibz expleuit.
De singlis non est tempus dite.
Tancui illud inuniusis uirtu¬
cum ⁊ curationũ gn̾ib contuen¬
dum ẽ: in carms assũptione lꝑ¬
niñe ⁊ dm̃ uo̾ ingestis rebus
cesse ẽ: s sileri a uobis. eorũ
causa qui nescuĩt non potest.
Ioqui autẽ de eo nõ necesse est.
qui apr̃e ⁊ filio auctoribus confi¬
tendus est. Et quidẽ puto. an sit.
nõ ẽẽ tractandum. Est em̃ qñ
quidem donacur. acapitur. obti¬
nrecur. Et qui confessioni pat̾s
⁊ filii conesus est: nõ pocest a cõ¬
fessione patris ⁊ filii seꝑari. Im¬
ꝑfectũ est em̃i nobis totum: si
aliquid desit a toto. De quo si qͥs

Expanded text:
in cunis genu flectunt. Sic per Magos cunarum sordes adorantur, sic vagitus per angelorum divina liuntur. Aliud intelligitur, aliud videtur; aliud oculis, aliud animo conspicitur. Parit virgo: partus a Deo est. Infans vagit: laudantes angeli audiuntur. Panni sordent: Deus adoratur. Ita potatis. Nam omne tempus, quod in homine egit, in Dei operibus explevit. De singulis non est tempus dicere: tantum illud in universis virtutum et curationum generibus contuendum est, in carnis assumptione hominem, Deum vero in gestis rebus cesse est: sed sileri a nobis, eorum causa qui nesciunt, non potest. Loqui autem de eo non necesse est, qui Patre et Filio auctoribus, confitendus est. Et quidem puto, an sit, non esse tractandum. Est enim; quando quidem donatur, accipitur, obtinetur; et qui confessioni Patris et Filii connexus est, non potest a confessione Patris et Filii separari. Imperfectum enim est nobis totum, si aliquid desit a toto. De quo si quis
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ partũ. uagicũ. ⁊ cuna ᷤ: di¬
guitas que sequatur. Ioquit᷑ ad io¬
seph angłs parituram uirginem
⁊ eũ qui natus fuerit uocandũ
cis est: deus nõbiscũ ẽ ille qͥ nasci¬
tur. Nouũ de celo magis stelle
lumen effertur: ⁊ celi dñm sigñ
celeste ꝓsequit᷑. Angłs pastorib

Expanded text:
deamus partum, vagitum et cunas dignitas quae sequatur. Loquitur ad Joseph angelus parituram Virginem, et eum qui natus fuerit vocandum m , angelus testis est, Deus nobiscum est ille qui nascitur. Novum Magis de coelo stellae lumen effertur, et coeli Dominum signum coeleste prosequitur. Angelus pastoribus
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquat. Uideamꝰ gͦ que st̃
ministi̾a conceptus. Angłs za¬
charie loquitur ⁊ stĩli partus af¬
fertur ͥ de incensi loco sacͥdos
mutus egreditur ⁊ ioħ̾s in uocẽ
ad huc utõ macris decentus erũ¬
pit: mariam angłs benedicit:
matrem filii dei uirginẽ pollice¬
tur. Illa uirgintacs sue consa¬
a difficultate facti cõmouetur:
angłs ei efficienciam dunne o¬
ꝑatiõis exponit̃. Aic eñi. S̾piri¬

Expanded text:
derelinquat. Videamus igitur quae sint derelinquat. Videamus igitur quae sint mysteria conceptus. Angelus Zachariae loquitur, sterili partus affertur. De incensi loco sacerdos mutus egreditur. Joannes in vocem adhuc utero matris detentus erumpit. Mariam angelus benedicit, matrem Filii Dei virginem pollicetur. Illa virginitatis suae conscia, difficultate facti commovetur. Angelus ei efficientiam divinae operationis exponit; ait enim: Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
acresac. Qui oĩa concinet. ⁊ intͣ quẽ.
⁊ ꝑ qũe cũcta sunt. humam pacus
lege ꝓfertur ⁊ ⁊ ad cuiꝰ uoc̃e archan¬
gli acq angłi tremũt. celũ ⁊ t̾rã
clemenca: uagictus eius infautie
audit᷑. Qui in uisibilis ⁊ incomp̃¬
hensibilis ẽ. nõ uisei. sensu: tactuq
moderandus: tuus est obuolutꝰ. Hec
siquis indigna deo recolet ÷ cauco
se maioris heneficii ob noriũ confi¬
tebicur: quͣco minus her dei cõue¬
nerunt maiestaci. Non ille egu¬
it homo efficit. ꝑ qũe homo fcũs
est: s nos egumuis ut deus caro
fieret ec habicaret in nobis ⁊ id
est assũptione carnis unius int̾¬
ua umu̾se carnis incoleret. Hu¬
ulicas eius: nr̃a nobilicas est.
Contunelia eiꝰ. honor nost̾ est.
Q̾ ille deus in carne consistens:
hoc nos uicissim in deũ excarue
scrupulosas mentiũ cogitacioẽs
cime. uagitus. partus acq con¬
hunulicatẽ pocestatis ambitio
p̃cedat: nec dignationẽ dignica ᷤ

Expanded text:
accrescit: qui omnia continet, intra quem, accrescit: qui omnia continet, intra quem, et per quem cuncta sunt, humani partus lege profertur. Ad cujus vocem archangeli, atque angeli tremunt, coelum et terra, eleauditur. Qui invisibilis et incomprehensibilis est, non visu, sensu, tactuque moderandus, cunis est obvolutus. Haec si quis indigna Deo recolet, tanto se majoris beneficii obnoxium confitebitur, quanto minus haec Dei convenerint majestati. Non ille eguit homo effici, per quem homo factus est: sed nos eguimus ut Deus caro fieret, et habitaret in nobis, id est, assumptione carnis unius interna universae carnis incoleret. Humilitas ejus nostra nobilitas est, contumelia ejus honor noster est: quod ille Deus in carne consistens, hoc nos vicissim in Deum ex carnescrupulosas mentium cogitationes cunae, vagitus, partus atque conhumilitatem potestatis ambitio praecedat, nec dignationem dignitas
Abbreviated transcription (Latin):
damencũ una hec felir fidei petra
ueritacis. qnͣce ꝑu̾sitatũ questiones
⁊ in fidelicacis calũpine mouebũt᷑.
Iam in cetis dispensacio uolsĩtatis pa¬
fue est. uirgo partus ⁊ corpus ĩ pcq¬
cur mors. inferi salus nr̃a est. Hu¬
mam em̃ geueris causa dei natus
bi in hac oꝑacione famulance. et
sua dei indelicet in umbraute nr¬
tuce corꝑis sibi nucia conseuis. ⁊
exordia carnis insticuit: ut homo
factus ex uirgiue. naturam in se
carnis acciꝑer ͥ ꝑ quo huiꝰ ad mux¬
cionis socictace sãficatũ in eo irai¬
u̾si gem̾s humani corpus existe¬
rec utꝰ admodũ omĩs in se ꝑ id qd̾
corpeus ẽẽ uoluit conderencur ita
sibile refcrretur. Dei gͥ ymago ĩ¬
iusibilis. pudorẽ humam exordii
nõ recusauit: ⁊ ꝑ conceptionẽ partũ
contumelias tnͣscurrit. Quid can¬
dem dignũ a nobis tante digna¬
tionis affectui rependit᷑: In enar¬
rabilis a deo originis. uinis um¬
formam sc̃e uirginis ut̾o in sertus

Expanded text:
damentum, una haec felix fidei petra veritatis, quantae perversitatum quaestiones et infidelitatis calumniae movebuntur. 1384 Jam in caeteris dispensatio voluntatis paternae est: virgo, partus, et corpus, pocrux, mors, inferi, salus nostra est. Humani enim generis causa Dei Filius bi in hac operatione famulante, et sua, Dei videlicet, inumbrante virtute, corporis sibi initia consevit, et exordia carnis instituit: ut homo factus ex Virgine, naturam in se carnis acciperet, perque hujus admixtionis societatem sanctificatum in eo universi generis humani corpus existeret: ut quemadmodum omnes in se per id quod corporeum se esse voluit conderentur, ita sibile referretur. Dei igitur imago invisibilis pudorem humani exordii non recusavit, et per conceptionem, partum, contumelias transcurrit. Quid tandem dignum a nobis tantae dignationis affectu rependetur? Inenarrabilis ergo a Deo originis, unus unformam sanctae Virginis utero insertus
Abbreviated transcription (Latin):
qr ẽ ⁊ douacur. ⁊ habetur. ⁊ dei ẽ:
cesset huic seruio calũpuianci¬
umi:ͥ cũ dicũt. ꝑ quẽ sut. ⁊ ob
quid sit. uł qualis sit. Si respõ¬
tio ur̃a displicebit dicentium.
ꝑ quẽ oĩa. et ex quo oĩa sunt. et

Expanded text:
 et donatur, et habetur, et Dei est; cesset hinc sermo calumniantium. Cum dicunt per quem sit, et ob quid sit, vel qualis sit: si responsio nostra displicebit dicentium, Per quem omnia, et ex quo omnia sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
oportet l qr deus sp̃s est. mulier
gͥ tradicionũ meinor patͥuar uia
uł tanqmͣ samaria iumonte. uł
canqũa ihrłm in templo adorand̃
dm̃i eristimabat qd̾ samaria ad
adoraudũ dm̃i ꝑ tnsgressionẽ le¬
gis locũ montis elegerat: idei
uo̾ cẽplũ a salomone conditũ re¬
ligionis sedem cristimabant. Q

Expanded text:
s est . Mulier igitur traditionum memor paternarum, vel tamquam Samaria in monte, vel tamquam Jerusalem in templo adorandum Deum existimabat: quod Samaria ad adorandum Deum per transgressionem legis locum montis elegerat, Judaei vero templum a Salomone conditum religionis sedem existimabant: q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mnundus eũ nõ cognouit. Existant
cacores. õi concumelia dei filiũ illu¬
dentes. ⁊ audient. Ego de patre exi
ui ⁊ filius inpacris siu: ⁊ ego et
pacer unũ sumus ⁊ ego in pacre. ⁊
pater in me. Et postremo una cũ in¬

Expanded text:
 mundus eum non cognovit . Existant catores, omni contumelia Dei filium illudentes: et audiant, Ego de Patre exivi ; et, Filius in Patris sinu ; et, Ego et Pater unum sumus ; et Ego in Patre, et Pater in me . Et postremo una cum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cũ oĩaͥ qr aliud est fecisse: aliud
unt̾uenisse facienti. Nõ hẽo hic pis¬
cator uieus ut in cet̾is ꝙ er meo ꝓ¬
feram: a tuo statimi respondendũ
ẽ. Oĩa ꝑ eũ fc̃a sunt. Sencio. Apłs¬
bilia. siue thronos. suic dũaciões.

Expanded text:
 quia aliud est fecisse, aliud est intervenisse facienti. Non habeo hic, piscator meus, ut in caeteris, quod ex meo proferam; a tuo statim respondendum est, Omnia per eum facta sunt. Sentio. Aposbili
Abbreviated transcription (Latin):
In ip̃o aũt creata: qr nascebatur ca¬
tor deus. Sz eciam ex hoc smne eo
nichil fcm̃ est. ꝙ in eo fcm est:q
nascens deus iuta erat ͥ ⁊ qͥ uica
crat. nõ ptꝰ ca quã est uatus ef
fectus ẽ uita. Non eũi in eo ali¬
ud est qd̾ uatũ est: ⁊ aliud ꝙ ua
tus accepit. Nõ ht̃ int̾ se tempꝰ.
natiuitas ⁊ ꝓfectus. S nichil si¬
ne es fiebat . ex hiis que ineo fie
⁊ deus qui a deo natus ẽ. nõ ptꝰ ea
quã natꝰ est. s uascendo deus ex¬
sticit. Nascens eũi auiuente ui-¬
uus. a uero uerus. aꝑfecto ꝑfec¬
tus.÷ non sine pocestate natuta¬
tis sue natus est: natiuitacẽ ii¬
de l suã nõ post ea sentiens: s se
diñ in eo ip̃o ꝙ deus ex deo nasce¬
batur intelligens. Hoc uugeni¬
tus ab ingenito ͥ hoc ego ⁊ pacer
unũ sumus:ͥ hoc inconfessione
pacris ⁊ filii. deus unus: hoc pa¬
ter in filio. ⁊ filius in pacre. hinc.
qui me uidet. iudet ⁊ patr̃e ͥ huic.
oĩa que ht̃ pater. dedit filio: huic.

Expanded text:
autem creata, quia nascebatur creator Deus. Sed etiam ex hoc sine eo nihil factum est, quod in eo factum est, quia nascens Deus vita erat: et qui vita erat, non postea quam est natus, 38 effectus est vita; non enim in eo aliud est quod natum est, et aliud est quod natus accepit. Non habent inter se tempus et nativitas et profectus. Sed nihil sine se fiebat ex iis quae in eo fieet Deus qui a Deo natus est, non postea quam natus est, sed nascendo Deus exstitit. Nascens enim a vivente vivus, a vero verus, a perfecto perfectus, non sine potestate nativitatis suae natus est, nativitatem videlicet suam non postea sentiens, sed se Deum in eo ipso quod Deus ex Deo nascebatur intelligens. Hoc unigenitus ab ingenito: hoc, Ego et Pater unum sumus : hoc in confessione Patris et Filii Deus unus: hoc Pater in Filio, et Filius in Patre. Hinc, Qui me vidit, vidit et Patrem . Hinc, Omnia quae habet Pater, dedit Filio . Hinc,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Cõmendat aut̃e fidei huiꝰm
regritate i et euanglica auctori¬
tas et apłica doctria: ⁊ circũ strepẽ¬
tiũ idiq he̾nicoꝵ ociosa fraudu¬
lencia. d̾tac em̃i hoc fundamentũ
ualidũ ⁊ ĩnocũ adu̾sus om̃s uen¬
tos. pluuias. torreutes⁊ nõ flacib¬

Expanded text:
s. --Commendat autem fidei hujus integritatem, et evangelica auctoritas, et apostolica 39 doctrina, et circumstrepentium undique haereticorum otiosa fraudulentia. Stat enim hoc fundamentum validum et immotum adversus omnes ventos, pluvias, torrentes, no
Abbreviated transcription (Latin):
uirgabit te prius. cur ueglige¬
ter audieris. Nam ⁊ si sencẽtiã
pͥmam rudis audicor amiseras.
Inpͥncipio erat u̾bũͥ de sequeti
qͥd quereris. ⁊ u̾bũ erat apud dmi:
ti : id eñi qd̾ in pͥncpio erat: nõ m
alt̾o ẽẽ. s cũ alto̾ p̃dicatur. S de
suꝑior ibus nichil sumoͥ consequẽ¬
tia sibi ad sint: statũ u̾bi ⁊ nom̃e
expecta. Dicit uainq. ⁊ deus erat
uerbũ. Cessat sonus uocis : ⁊ cogica¬
tionis eloquiũ. Uerbũ hoc res est
S crepido iudicto: ⁊ me insoleus
sermo comouit. Audio. ⁊ ds̃ erat
S ne quo ultra trepidatio mea ꝓ¬
gredi possit: redde sacramenti tãti
piscator meus dispensationẽ ⁊ er
refer ad unũ oĩa : sine contumelia
sinc abolitioue. sine tempe. ait. H̾
erat in pͥncipio apud dñi. Cũ hoc
erat in p̾ncipio: non tenetur int̃e¬
pore. Cũ deus est: nõ refertur ad
uocem. Cũ est apud dm̃i : nichil
in eo offenditur. nec auftur. ⁊lã

Expanded text:
jurgabit te prius, cur negligejurgabit te prius, cur negligenter audieris. Nam etsi sententiam primam rudis auditor amiseras: In principio erat Verbum, de sequenti quid quereris, Et Verbum erat apud Deum? ti? Id enim, quod in principio erat, non in altero esse, sed cum altero praedicatur. Sed de superioribus nihil sumo, consequentia sibi adsint; statum Verbi et nomen exspecta. Dicit namque: Et Deus erat Verbum. Cessat sonus vocis, et cogitationis eloquium. Verbum hoc res estdo in dicto, et me insolens sermo commovet. Audio: Et Deus erat Sed ne quo ultra trepidatio mea progredi possit, redde sacramenti tanti piscator meus dispensationem, et refer ad unum omnia sine contumelia, sine abolitione, sine tempore. Ait: Hoc erat in principio apud Deum. Cum hoc erat in principio, non tenetur in tempore; cum Deus est, non refertur ad vocem; cum est apud Deum nihil nec offenditur, nec aufertur: nam