comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ inrĩs accessisset tumulũ. recepit quod
adolescens simul et puella a demoniis ue¬
xeati. cũ tremefacti accessissent ad locum:
cum uomitu sanguinis euulsis demonib
ad suã ꝑuenerunt sanitatẽ. Multe et in¬
numerabiles uirtutes. in illis dieb ꝑ eun
dorum. claudorũ. atq a demonib uexa¬
torum: reddita est incolumitas sanitatũ.
UIn ipsius beatissimi mr̃is honore iussu
dulfi patris monasterii. mire magnitudi¬
nis fabricata est domus: cuius fabrice
edificatio est dissimilis omĩum basilicarũ.

Expanded text:
sancti martyris accessit tumulum, recipit quod sancti martyris accessit tumulum, recipit quod aduliscens simul et puella demoniis vexati, con tremefacti accessissent ad locum, cum vomitu sanguinis evulsis demonibus, ad suam pervenerunt sanitatem. Multi et innumerabilis virtutes in illis diebus per eunddorum, claudorum adque demonibus vexantium, reddita est incolomitas sanitatum. In ipsius beatissimi martyres honore iussu dulfi patris monasterii mirae magnitudinis fabricata est domus, cuius fabricae aedificatio est dissimilis omnium ba
Abbreviated transcription (Latin):
absq fallacib uerbis fari non ualeat. Et
forsitan ualueram et ego annuente deo:
rare. Ideo autem nolui: ut quiq rustici et
illitterati hec aucherint intelligant: et deuo¬
ti appetant eius imitari exempla. cuius intel¬
lexerint audiendo miracula. Nam cũ priꝰ¬
monachi ex ipso cenobio in eius properarent
occursum. quedam puella que iacebat in
atrio sancti maxencii paralitica. atq omĩa
audisset beati leodegarii. manus una resti¬
tuta est sanitati. Dum uero die tercia bea¬
ti mr̃is corpus. ipsum ꝑuentũ fuisset ad¬
atrium. omĩa m̃bra eius dissoluta. omni
infirmitate amissa. in pristinis reuersa sũt
officiis: et tota est in columis redacta.
Hoc uidentes qui ibidem aderant miracu¬
lum: tanta undiq aggressa popłiẽ mul¬
titudo: ut uix ecclesie seu atria capere po¬
tuissent omĩum aduementiũ cateruam po
pulorũ. Interea mulier alia ex longinquo
ueniens. ꝑdito lumine oculorũ: cum adͤ

Expanded text:
absque fallacibus verbis fari non valeat. Et absque fallacibus verbis fari non valeat. Et forsitan valueram et ego annuente Deo crare: ideo autem nolui, ut quique rustici et illitterati haec audierint intelligant, et devoti appetant ejus imitari exempla cujus intellexerint audiendo miracula. INCIPImonachi ex ipso caenubio in eius properarent occurso, quedam puella, quae iacebat in atrio beati Maxenti paralitica, adque omnia audisset beati Leudegarii, manus una restituta est sanitati. Cum vero die tertia beati martyris corpus in ipso perventum fuisset atrio, omnia membra eius dissoluta, omnique infirmitate amissa, in prestinis reversa est offitiis, tota est incolomis redacta. Hoc videntes, qui ibidem aderant miraculo, tanta undique adgressa populi multitudo, ut vix ecclesiae seu atria capere potuissent omnium advenientium populorum caterva. Interea mulier alia ex longinco veniens, perditum lumen oculorum, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ualet explicare tanti uiri laudes uirtutum:
cuius paciencia modernis exorta temporib
quanto sustinuit retrorsum. quas nemo no¬
uit nisi ipse solus cui protulit intrinsecus.
Qui occultis latibulis priuatus oculorum
acie: que et quanta egisset bona quis enar¬
rare possit tibi : Nec assistebat minister
qui hoc cernere ualeret: ut quod oculis
uidebat narrare quiuisset. Nam finis operis
ostendit extrinsecus: quanta intus latendo
fuisset oꝑatus. Tamen in quo agnita eius
uita michi fuit. et multorũ relacione ꝯperi:
quãquã rustico sermone uobis imperantib
edere non distuli. Si quis longis uerbis
propagare studuit: ad disserendam ueri¬
tatis lineam. hunc tramitẽ posui. Si uͦ de
eius uirtutib aliquid p̃termisi. ñ studiose
gessi: quinuͦ ignorancia intermiitendo pre¬
terii. Hoc et enim sciendũ puto. qr quãus
quisqͥs alti sermonis eloquencia. eiusdem
uiri dei acta disserere cupiat: apercius et

Expanded text:
valet explicare tanti viri laudes virtutum. valet explicare tanti viri laudes virtutum. Cujus patientia modernis temporibus quanta sustinuit retrorsus, quae nemo novit nisi ille solus cui protulit intrinsecus. Qui occultis latibulis privatus oculorum acie, quid et quantum egisset boni quis enarrare possit, ubi nec assistebat minister qui hoc cernere valeret, ut quod oculis non videbat narrare quivisset? Nam finis operis ostendit extrinsecus quanta intus latendo fuisset operatus. Tamen in quo agnita ejus mihi vita fuit et multorum relatione comperi, quanquam rustico sermone, vobis imperantibus, edicere non distuli. Si quid quibusdam longius verbis propagare studui, ad disserendam veritatis lineam hunc tramitem posui: sin vero de ejus virtutibus aliquid praetermisi, nec studiose gessi, quin vero ignorantia intermittendo praeterii. Hoc etenim sciendum puto, quia quamvis quisquis alti sermonis eloquentia ejusdem viri Dei acta disserere cupiat, apertius et
Abbreviated transcription (Latin):
fide lumen recepit oculorũ: uir eius
dubitans. recessit cum uno cecus oculo.
Prius enim quã accederent: uir trahebat
funiculo cecam. Recedentes uero. uxor
accepto lumine oculorũ. uicem reddens
uiro: trahebat post modũ cecũ. Deinde¬
uero ire ceperunt ad monasteriũ beati
maxentii: in quo prius pater fuerat
effectus monachorũ. Et quia inibi cepe¬
rat prius mentes hominũ ꝑuersorum¬
mutare ad cultum diuinũ: iusto iudicio dei
ac prouidencia censetur. ut uirtutib fulgen¬
do sũmis. exemplis adnecterit dei opera ibi¬
dem. Dño scõq pontifici ansoaldo. presuli
pictauensi: ursinus peccator. Iussioni obtempe¬
rans ur̃e parui beatissime papa: insistente
maxima ex parte. audulfo patre monaste¬
rii beati inaxencii: ut de uita uel passione
beati leodegarii. pauca de multis eiusdem
bonis scribendo narrarem. Quod opus tuis
imperiis obsequendo edere cupiebam: sed
simplicitas cordis mei. et in eis facundia ñ

Expanded text:
fide lumen recipit oculorum, vir eius fide lumen recipit oculorum, vir eius dubitans recessit cum uno caecus. Prius etenim quam acciderint, vir trahebat funiculo caecam; recidentes quidem, uxor, accepto lumine, vicem reddens, viro trahebat postmodum caeco. N Ire coeperunt ad monasterio beati Maxenti, in quo prius pater fuerat effectus monachorum. Et quia inibi coeperat prius mentis hominum perversorummutare ad cultum divinum, iusto iuditio Dei ac providentia censitur, ut virtutibus fulgendo summis exemplis plurimos adnecterit Dei operibeo sanctoque pontifici Ansoaldo praesuli Pictaviensi Ursinus peccator. Jussioni obtemperans vestrae parui, beatissime papa, insistente maxima ex parte Audulfo Patre monasterii B. Maxentii, ut de vita vel passione B. Leodegarii pauca de multis ejusdem bonis scribendo narrarem. Quod opus tuis imperiis obsequendo edicere cupiebam, sed simplicitas cordis mei et iners facundia non
Abbreviated transcription (Latin):
gaudentes obuiam ꝓcesserunt. suum pastorẽ
cum fauore magno suscepturi: deuocione
Diluculo uero quedam mulier accessit
deferens semiuiuum in brachiis infantu¬
lum. pene annorũ trium: qui priusquã
ad sc̃m corpus accederet. emisisse fertur
sub feretro: et cũ fletu inuocauit sc̃m̃
uirum dicens. Dñe mi: redde filiũ meũ.
Et cum fere ꝑ horarũ trium spacium
hec dep̃cando clamaret: quasi de graui
sõno euigilans infans. uoce qua ualebat
infantulus matrẽ requirens ait. Mater.
ubi es: Ipsa gaudens recepit filium redi¬
uiuum: quem amiserat defunctũ. Hoc
magnũ et mirabile. fuit miraculum:
ex quo magna fides processit in populo
de tam ꝑfecto uiro. cuius gła manet
in celo. Inde uero sublatũ est corpus bea¬
tissimi mrĩs: quẽadmodũ decebat talem
uirum deferri. Cum autem deferretur.
occurrerunt ei in uia duo pauperes: sci¬
licet uir cum uxorẽ. Uir unũ oculum
Uterq accedentes ad feretrũ. mulier cũ

Expanded text:
gaudentes obviam processerunt, suumque pastorem gaudentes obviam processerunt, suumque pastorem cum favore magno suscepturi, devotione Diluculo vero quedam accidens mulier, deferens simevivum in brachiis infantulum poene annorum trium, qui priusquam ad sanctum corpus accederit, emisisse fertur sub feretro et cum fleto invocavit sanctum virum, dicens: 'Domine mi, redde mihi filium meum!' Et cum fere per orarum trium spatium haec depreeando clamaret, quasi de gravi somno evigilans, infans voce qua valebat infantia matrem requirens ait: 'Mater, ubi es?' Ipsa gaudens recipit filium reddaevivum, quem amiserat defunctum. Hoc magnum et mirabile fuit miraculum, ex quo magna fides processit in populo de tam perfecto viro, cuius gloria manet in caelo. 31. Inde vero sublatum est corpus beatissimi martyris, et quemadmoduibus. Cum autem deferreretur, occurrunt ei in via duo pauperes, scilicet vir cum uxore, vir enim uno oculo uterque accidentes ad feretrum, mulier ex
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ dei ac beatissimi mrĩs: tum cũ
canticis et magnis laudib ꝑuentũ est ad¬
urbem: et in suburbana basilica in qua
beata radegundis requiescit. introiuit
pontifex cum scõ corpore mrĩs: ibiq ad¬
erat quidam paraliticus : et in eius ꝓtinꝰ
aduentu sanus factus: et qd̾dam itineris
spacium secutus feretrũ remansit sanus.
S cum ad basilicam sci hilarii delatum
fuisset beati corpus: alius paraliticꝰ iacens
in uia. huius tangens feretrũ. sanꝰ ꝓtinus
factus est. Paulopost quedam puella ceca
sc̃m dei inuocans: lumen amissũ rece¬
pit. Que secuta usq ad eius tumulũ
ꝑueniens: huc usq deuota deseruit. Igͥ
be. et ab ipsius ciuitatis presule cum suis
sacerdotibus et ministris propruis humeris
fuisset quibuscdam spaciis loci deportatũ.
et usq rexolliano quodam uiculo cum
magno triumpho fuisset delatum: tur¬
ba magna monachorũ ex sc̃i maxtncũ
cenobio. in quo prius abbas fuerat constitutꝰ.

Expanded text:
virtutem Dei ac beatissimi martyris, tunc cum virtutem Dei ac beatissimi martyris, tunc cum canticis et magnis laudibus perventum est urbi, et in suburbano basilica, in quod beata Radegundis requiescit, introivit pontifex cum sancto corpore martyris. Ibique aderat quidam paraliticus, et in eius protinus adventum sanus factus et quodam itineris spatium secutus feretrum, remansit sanus. Sed cum ad basilica sancti Helari dilatum fuisset beati corpus, alius paraliticus iacens in via, huius tangens feretrum, sanus protinus factus est. Paulo post quaedam puella ceca, sanctum Dei invocans, lumen amissum recipit; quae secuta, usque ad eius tumulum perveniens, hucusque devota deservit. 30be et ab ipsius civitatis praesole cum suis sacerdotibus et ministris propriis humeris fuisset quibusdam spatiis loci deportatum et usque Zezinoialo quodam viculo cum magno triumpho fuisset dilatum: ubi turba magna monachorum ex sancti Maxenti coenubium, in quo prius abba fuerat constitutus,
Abbreviated transcription (Latin):
sent naute. statim unde quieuerunt:
prospere ipsum flum̃
transierunt. S cum
nocte in ecclesia requi¬
euissent. quedam ꝑegrina mulier.
cum infantulo paruo ceco aduenit:
tota illa nocte in oracione ꝑuigilans.
Diluculo uero: infans lumen quod
amiserat recepit. Deinde directo itinere
ꝑgentes: ꝑuentum est ad quandam uillam
gelnacum. Ad quam uir dei ansoaldus an¬
tistes obuiam accessit cum suis: scilicet cũ
multitudine clericorũ. uulgi. populorum
et pauperũ. cum thuribulis. ac incenso fra¬
glanti. cum crucib et cereis accensis. ag¬
minibusq multis canentibus. hoc scm̃ cor¬
pus suscipiens: ꝑgere cepit ad urbem.
Tunc ibidem aderat femina quedam. mul¬
tis iam annis in tantũ curua. ut etiam
caput inflexum pene adhesisset genib:
cum paululũ oculos erexisset. orans ad
scĩ martiris feretrũ: reuersum est ad pris¬
tinum rigorem eius corpusculũ. Mirans
hec pontifex. et om̃s cum ipso astantes

Expanded text:
sent nauti, statim undae quieverunt et sent nauti, statim undae quieverunt et prospere ipsud flumen inlesi transierunt. Sed cum ibi noctu in ecclesia requievissent, quedam peregrina mulier cum infantulo caeco parvulo advenisset, tota illa noctae in oratione pervigilans, deluculo vero infans lumen quod amiserat recipit. 29. Deinde recto itenere pergentes, perventum est ad quendam villam Gelnacum, ad quem vir Dei Ansoaldus antestis obviam accessit cum suis, scilicet cum multitudinem clericorum, vulgi, populorum et pauperum, cum turabulis ac incensa flagrantia, cum crucibus et cereis accensis, agminibusque multis canentibus, hoc sanctum corpus suscipiens, pergere coepit ad urbem. Tunc ibidem quedam aderat femina, multis iam annis in tantum curva, ut etiam caput inflexum poene adheserat iaenuam. Cum paulolum oculos erexisset, orans ad sancti martyris feretrum, reversus est ad pristinam rigorem eius corpuscolum. Mirans haec pontifex et omnes cum ipso adstantes
Abbreviated transcription (Latin):
qui comitabantur sc̃m corpus. habere po¬
tuissent ad refocillandũ refectionẽ. Sed
cum hoc fuisset actum. non multũ post
spacium nunciatũ est. quod omĩa uasa
que intra apothecas unde ipsum uinum
exierat. pene uacua remansissent: que¬
tam plena esse uidebantur. ut etiã super-¬
fluencia uini in pauim̃tum deciderent:
ipsa tamen uascula plena remanserunt.
Post hec uero cum ad uigennã fluuium
ad uicum sannone uocabulo ꝑuenissent.
erat uentus contrarius suꝑeminens: et¬
ipsum flumen tumidũ undis parebat.
Metuentes naute ceperunt prohibere
introire nauim: ne nauigantes ꝑiclita¬
rentur in flumine. Tunc uir dei abbas
iam predictus. cuius cura erat deferre
sc̃m corpus: confidens de meritis sancti
martiris. compulit eos dicens. Mittite
in nauĩ. et transite securi: quia deus potenꝰ
est per huius scĩ corporis merita. has
undas quietas facere. Cum autem po¬
situm fuisset in naui. et nauigare cepis¬

Expanded text:
qui commitabantur sancto corpore, habere poqui commitabantur sancto corpore, habere potuissent ad refocilandum se refectionem. Sed cum hoc fuisset actum, non multum post spatium nuntiatum est, quod omnia vasa, qui intra apotica, unde ipsum vinum exierat, poene vacua remanserant, tam plena esse videbantur, ut etiam superfluentia vina in pavimento deciderent, ipsa tamen vascula plena remansissent. 28. Post haec vero, cum ad Vincennam fluvium in vico Sannune vocabulum pervenissent, erat ventus contrarius superiminens, ipsum flumen tumidum undis pareret. Metuentes nauti coeperunt prohibere introire navem, ne navigantes pereclitarent in fluminem. Tunc vir Dei abba iam dictus, cuius curae erat deferre sancto corpore, confidens de meritis sancti martiris, conpulit eos, dicens: 'Mittite in navem et transite securi, quia Deus potens est per huius sancti meritum has undas quiescere'. Cum autem positum fuisset in navem et navigare coepis
Abbreviated transcription (Latin):
uero idem pontifex cũ magnis laudibus
per fuam parroechiã hoc sc̃m corpus de¬
duxisset. et introisset intra pictauense
solum ad quod erat destinatũ: requieuit
paululũ in quodam uiculo egorande uo¬
cabulo: ubi obiuiam occurrit qͥdam clau¬
nibus in terram ꝓiecisset: statim sanus
factus. et suꝑ pedes suos erectus. ad ꝓpria
est incolumis reuersus. Tunc audiens que¬
dam mulier. a cuius manib ablata fuerat
species propria. et facti fuerant eius digiti
curui. ita ut in medium infixi essent pal¬
me eius. in tantũ ut un¬
in carnẽ abscondite. a
se pro¬
priam amisissent uir¬
tutem:
ipsa tamen cũ appropinquasset ad fere¬
trum directa inuocato nomine dei et scĩ
est ad propriã domũ. S hoc non erit
silendum miraculum. quod uir dei ansoaldus
pontifex audiens scm̃ appropinquasse iam
corpus. uelocem ministrũ direxit. qui ex
interaniis uilla sua daret habundanciam
uini: unde pauperes et uulgus reliquum

Expanded text:
vero idem pontifex cum magnis laudibus vero idem pontifex cum magnis laudibus per suam parrochiam hoc sanctum corpus deduxisset et introisset intra Pectavensem solum, ad quam erat distinatum, requievit paulolum in quendam vicolum Hicurande vocabulus in terra proiecisset, statim sanus factus et super pedes suos erectus, ad propria est incolomis reversus. Tunc audiens quedam mulier, a cuius manibus ablata fuerat species propria, facti sunt eius digiti curvi, ita ut medio infixissent palmi, in tantum, ut unin carnem absconse a se propriam amiserant virtutem. Ipsa tamen cum adpropinquasset ad feretrum, invocatum nomen Dei et sancti est ad propriam domum. Sed et hoc non est silendum miraculum, quia vir Dei Ansoaldus pontifex, audiens sanctum adpropinquasse iam corpus, velocem ministrum direxit, quae ex Interamnis villam suam daret habundantiam vini, unde pauperes et vulgus reliquum,
Abbreviated transcription (Latin):
audientes parentes eius. trahentes eã per
brachia: cepit uocib clamare. qr nole¬
bat ad scĩ uiri feregrũ accedere. S iniu¬
ta tandẽ ꝑducta: ad eius ꝑuenit feretrũ.
Quc cũ tetigisset pallium. huiꝰ feretri
uestum̃tum: mundata est protinus a de¬
monio. Et reuersa ad sensum ꝓprium.
magis circa feretrũ adhuc uolebat assis¬
tere: quia aduersariũ se iterũ metuebat
arripere: et quo iam liberam factã se cer¬
nebat et sanam. His itaq gestis: ꝑuentũ
est ad turonis urbem. Hoc audiens huius
ciuitatis pontifex. qui tunc erat indin
tium: cum lampadib. uel om̃i honore
habitus. Et acceptũ cum suis feretrum:
ꝑ mediũ tranffert eiuitatis. Et quedam
mulier accusata pro morte uiri sui. collo
quia innocens pereo falsis accusatorib
alligata. Cum hoc dixisset ilico confracta
cathena ex collo cecidit. et manib eandẽ
suꝑ feretrũ ꝑiecit: et apparuit idonea.
que fuerat absq noxa pene punita. Dum

Expanded text:
audientes parentes eius, trahentes eam per audientes parentes eius, trahentes eam per brahia, coepit vocibus clamare, quia nolebat ad sancti viri feretrum accidere, sed invita tandem peracta ad eius pervenit feretrum. Quae cum tetigisset paulolum huius feretri vestimentum, mundata protinus est a demonio, et reversa ad sensum proprium, magis circa feretrum adhuc volebat adsistere, quia adversarium se iterum metuebat arripere. Ex quo iam libera facta se cernebat iam sana, 27. His itaque gestis, perventum est ad Toronus urbe. Hoc audiens huius civitatis pontifex, qui tunc aderat, virtium, cum lampadibus vel omni honore habeto. Et acceptum cum suis feretrum , per medium transiret civitatis, quadam mulier accusata pro morte viri sui, collo quia innocens pro eo falsis accusatoribus alligata'. Cum hoc dixisset, illico confracta catena ex collo cecidit et manibus eandem super feretro proiecit et apparuit idonea, qui fuerat absque noxa poena punita. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
accedens tangere potuisset manu: statim
ad pristinam reuertebatur sanitatẽ. Nul¬
li etenim negabatur sanitas: cum ex fide
torii fimbrias. Hec agendo ꝑuentũ est
carnotino parroechia. in quadã uilla
cuius est uocabulũ gaudiaco. ubi erat
puella quedam nomine radinga: que
ab annis septem in parentũ domo iace¬
bat ceca. muta. paralitica. S cum allata
a parentib ad feretrũ beati mrĩs fuis¬
set. eadem nocte sopore detenta uisum
uidisse dicitur: duos uiros splendidos
gilasset. et secũ uisionem miraretur. ocłi
eius receperunt uisum. et pedes gressũ.
et lingua locutionis officium: ita ut
ipsa clamaret dicens. Gracias tibi ago
um ad integrã sanitatẽ restituta sum.
ab hac laude erecta om̃ibus m̃bris sana:
cum parentib ꝑrexit ad ꝓpria. longo
tempore post modũ uictura. Deinde cũ
in territorio turonis ciuitatis ꝑuenisset.
in uiculo uocabulo solnaco: ꝓpe aderat
quedã mulier a demonio uexata. Quod

Expanded text:
accidens tangere potuisset manu, statim accidens tangere potuisset manu, statim ad pristinam revertebatur sanitatem. Nulli etenim negabatur sanitas, cum ex fide rii fimbrias. 26. Hec agendo perventum est Carnotino parrochiam in quodam villa, cuius est vocabulum Gaudiaco, ubi erat puella quadam nomine Kandinga, qui ab annis septem in parentum domum iacebat ceca, muta et paralitica. Sed cum ablata a parentibus ad feretrum beati martiris fuisset, eadem nocte soporem detenta visum vidisse dicitur, duos viros splendidos gilasset et secum visionem miraret, et oculi eius reciperunt visum et pedes gressum et lingua locutionis offitium, ita ut ipsa exclamaret, dicens: 'Gratias tibi ago,um ad integram sanitatem restituta sum'. Ab hac laude erecta, omnibus membris sana cum parentibus perrexit ad propria, longo tempore postmodum victura. Deinde cum in territurio Toronici civitatis pervenissent in viculo vocabulo Solnaco, quo prope aderat quedam mulier a demonio vexata. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
tempore sui luminis emicaret. Tunc uir
dei iussis scĩs sui pontificis obtemperans.
gaudens cum festinatione ꝑrexit: ac ꝑue¬
nit ad locum ubi sc̃m requieuerat corpus¬
culum. Quod audientes qui inhabitabãt
festinantes concurrerunt ad locum: ibiq
cum sanarentur multi a langoribus di¬
uersis. exultabant: ac letantes cum
magnis laudibus. et turba multorum
canentium simul ac flentium. ipsius
scĩ mrĩs sicut iussum erat a głoso dño
iter iam ꝑgerent. diuulgatũ est per
itineris loca: et ceperunt undiq spon¬
te dextra leuaq concurrentes ex mo¬
nasteriis. uiculis. ac uillis. monacho¬
rum turba. clericorũ. et populi. cum
crucibus et incensis. cereis. magnisq
suauitatũ odoribus obuiam ꝓcedere.
Tanta et enim multitudo fuit. quod¬
uix quisquã accedere posset ad fere¬
trum: ut acceptis cornibus deferre
possent scapulis. Nam quisquã quacũq
detineretur infirmitate. etiam si feretrum

Expanded text:
tempore sui luminis emicaret. Tunc vir tempore sui luminis emicaret. Tunc vir Dei sancti sui pontifices iussis obtemperans, gandens cum festinatione perrexit ac pervenit ad locum, ubi sancti requieverat corpuscolum. Quo audientes qui inhabitabant festinantes concurrebant ad locum. Ubique, cum sanarentur multi a languoribus diversis, exultabant ac letanti cum magnis laudibus et turba multorum canentium simul et flentium ipsius sancti martiris, sicut iussum erat a glorioso doiter iam pergerent, devulgatum est per itineris loca; coeperunt undique sponte dextra levaque concurrentes ex monasteriis, viculis ac villis, turba monachorum, clericorum ac populi, cum crucibus, incensis cereis magnisque suavitatum odoribus obviam procidentes: tanta etenim multitudo, ut vix quisquam accidere possit ad feretrum, ut, acceptis cornibus, differre possint scapulis. Nam quisquam quacumque deteneretur infirmitate, etiamsi feretrum
Abbreviated transcription (Latin):
ratione cum ieiuno: in tribus paruis
epistolis definicio est scripta suꝑ altare
positis: ut transacta oracione per eas dñs
declararet. in cuius sortẽ hoc sc̃m beati
martiris corpusculũ ꝑueniret. In crasti¬
na uero die oracione cõpleta. ac missa¬
rum sollẽpniis consũmatis: unus exe
ministris iussus a pontificib manum
incognitam subter pallia imposuit:
et cognicio ueritatis in manu sua ꝑue¬
nit. Uidentes cuncti qui hiuie spectaculo
aderant. et cognoscentes. acclamauer̃t
ansoaldi pontificis esse iusticiã : qm̃ huius
rei epistola apparuisse declarabatur. qd̾
ueraciter teneretur. Iam tune sine ambi¬
guitate confirmato consilio. cuidam
uiro dei abbati suo nomine audulfo
ab eodem martire olim nutrito. isdem
pontifex ansoaldus iussit ut festinus
propter hoc scm corpus ꝑgeret: et cum
reuerentia debita ipsum usq solum pic¬
tauense deferret: ut ubi prius inceperat
cultum dei exercere. ibi eius lucerna om̃i

Expanded text:
ratione cum ieiunio, in tribus parvis ratione cum ieiunio, in tribus parvis epistolis definitione scripta, super altarae positis, ut, transacta oratione, per eos Dominus declararet, in cuius sorte hoc sanctum beati martyris corpusculum perveniret. In crastina vero die, oratione conpleta ac missarum sollemnia consummata, unus ex ministris iussus a pontificibus manum incognita subter pallam posuit et cognitio veritatis in manu sua pervenit. Videntes cuncti, qui huic expectaculo aderant, cognoscentes adclamaverunt Ansoaldi pontificis esse iustitiam, quoniam huius regi epistolae apparuisse declarabatur, quod veraciter teneretur. 25. Iam tunc, sine ambiguitate confirmato consilio, cuidam viro Dei, abbatem suum nominatum Audulfo, ab eodem beatum martyrem olim nutritum, eiusdem pontifex Ansoaldus iussit, ut festinus propter hoc sanctum corpus pergeret et cum reverentia debita ipsum usque solo Pectavensis deferret; ut ubi prius inciperat cultum Dei exercere, ibi eius lucerna omni
Abbreviated transcription (Latin):
de eo: tunc uir uite sanctitatis ansoaldus
daretur michi optio. quia notũ est esse
meũ parentẽ. et ex parroechia mͥ ꝯmissa
ad honoris ꝓcessit grãm: uel eius corpus¬
culum habere meruissem mecũ. Ibi enim
erat hermencarius pontifexe: qui ei succes¬
serat in episcopatu suo augustudunens
urbi. Et ipse ait. Iure michi datur huiꝰ
uiri dei corpus: qm iustum est ibi eum
requiescere. ubi ep̃c fuit. Tunc et enim
uindicianus atrebatensis p̃sul. in cuius
fuerat diocesi interfectus : dicitur res¬
pondisse. Nequaquã ita fiet. ut uos scĩ
pontifices locuti estis: sed michi donetur
facultas huius beati uiri corpus habere:
qm̃ huic loco datus est. in quo dignatur
requiescere. Astante uero cunctorũ turba
presulũ. decreuerunt ut ieiunia et oraci¬
ones in hoc conflictu fierent: ut ꝑ hoc
dignaretur dñs ostendere. in cuius dioce¬
Si iure deberet requiescere. Hec audi¬
entes: ad quieuerunt decreto. Et facta o¬

Expanded text:
, tunc vir vitae sanctitatis Ansoaldus , tunc vir vitae sanctitatis Ansoaldus daretur mihi optio, quia notum est meum esse parentem et ex parrochia mihi commissa ad honoris processit gratiam, vel eius corpuscolum habere meruissem mecum'. Ibi enim aderat Hermanacharius pontifex, qui ei successerat in episcopatum sui Agustidunense urbe, et ipse ait: 'Iure mihi datur huius viri Dei corpus, quoniam iustum est, ibi eum requiescere, ubi fuit episcopus'. Tunc etenim Vindicianus praesul Adrabatensis, in cuius fuerat diocise interfectus, dicitur respondisse: 'Nequaquam ita fiat, ut vos, sancti pontifices, locuti estis; sed mihi donetur facultas huius beati corpus habere, quoniam huic loco datus est, in quo dignatur requiescere'. Adstante vero cunctorum turba praesulum, decernentes, ut ieiunia et orationibus in hoc conflicto fierint, ut per hoc dignaretur Dominus ostendere, in cuius diocise' iure deberetur requiescere. Haec audientes, adquieverunt decretum, et facta o
Abbreviated transcription (Latin):
ac miser: qui tantis honorib sublima¬
tus. in tribus mundi partib dilatata
fama industrie sue pollebat int̾ homi
nes. qm̃ noluit suis inimicis. dei man¬
datum implendo indulgentiã tribuere:
eorum uero ulciscendo multos ad regna
celorũ abire fecit. Quãobrem uerendũ
ualde est: ut qui tantos sacerdotes ac
proceres. ulcionis sue crudelitate int̾emit.
sibi potius eternã penam p̃parasse: et
tam excelsam quam nullus francorum
habere meruit głam ꝑdidisse: et beatã
uitam quã per pacienciã adipisci qui¬
uerat amisisse. S post quã infelix ebro¬
inus uite finem dedit: quod inuidia
ductus de dei seruo absconderat. magnis
laudib longe lateq ꝑcrebruit. Tunc
perlatum est cum laude in palacio. quod
multis dieb ab emulo latuit absconditũ:¬
erat enim ibi multitudo copiosa maxi¬
me ep̃crum. scilicit ac procerum. Qͥ dũ
collacionẽ de scõ martire inter se haberẽt
et ãmirarentur de his que audiebantur¬

Expanded text:
ac miser, qui tantis honoribus sublimaac miser, qui tantis honoribus sublimatus, in tribus mundi partibus dilatata fama industriae suae pollebat inter homines; et quoniam noluit suis inimicis Dei mandatum implendo indulgentiam tribuere, eos ulciscendo multos ad regna coelorum fecit ire. Quamobrem verendum valde est ut qui tantos sacerdotes ac proceres ultionis suae crudelitate interemit, ne se potius aeternae poenae praeparaverit. Et tam celsam quam nullus Francorum habere meruit gloriam perdidit, et beatam vitam, quam per patientiam adipisci quieverat, amisisset. Sed postquam infelex Ebroinus vitae finem dedit, quod invidia ductus de Dei servo ablaudibus longe lateque percrebuit. Tunc perlatum est cum laude in palatium, quod multis diebErat enim ibi multitudo magnorum maxima, episcoporum scilicet ac procerum. Qui dum conlationem de sancto martire inter se haberent et admirarentur, quod de eo audiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
quin potius despiciens. humũ pede ꝑ¬
quo uirtutes nequaquã fiunt. Nam
miser reuersus. priusquã nunciaret ei
a quo missus fuerat: in semet ipsum
cognouit quantũ sc̃s martir uirtutib¬
polleret. Dum uero iter carperet. ilico ui¬
tam ꝑdidit: et ei a quo missus fuerat mi¬
nime renunciauit. His itaq cognitis ebro¬
inus tacito corde retinebat intra se tre
mens uerecundiã ꝓpter coniugem. et mi¬
nime manifestare audebat: ne forte
crescente gloria martiris. sua qui tale
lumen extinguere cupiebat. diminuta¬
esset in populis. Nam his spaciis dicrũ.
quantũ miser ille hoc bonũ latere cu¬
piebat: tantomagis ubiq rumor uir¬
tutum supradictarũ beati martiris dilata¬
tus radiabat. Transacto uero spacio pe¬
ne annorum trium: semꝑ lugendus
ebroinus. qui hanc lucernã nisus fuerat
extinguere: sermo diuinus in eodem im¬
pletur. Nam quia gladiis multos intere¬
mit: ꝑcussus gladio ipse periit. Infelix

Expanded text:
quin potius despiciens humum pede perquin potius despiciens humum pede perortuus virtutes nequaquam facit. Nam miser reversus priusquam renuntiaret huic a quo missus fuerat, in semetipso cognovit quantum sanctus martyr virtutibpolleret. Dum vero iter carperet, illico vitam perdidit, et ei a quo missus fuerat minime renuntiavit. His itaque cognitis Ebroinus tacito corde retinebat, et tremens intra se verecundia praeter conjugem nemini manifestare audebat, ne forte crescente gloria martyris, sua qui tale lumen exstinguere cupiebat esset diminuta in populis. Nam his spatiis dierum quantum ille miser hoc bonum latere cupiebat, tanto magis ubique rumor virtutum supradictarum beati martyris dilatatus radiabat. Transacto vero spatio pene annorum trium semper lugendus Ebroinus, qui hanc lucernam nisus fuerat exstinguere, sermo divinus in eodem impletur Nam quia gladiis multos interemit, percussus gladio ipse periit. Infelix
Abbreviated transcription (Latin):
oratorio consurgens: ad domicilium ꝑ
gens. inuenit omĩa sua furata. Festimꝰ
pergit ad huius uiri dei sepulerũ: depre¬
cans ut ei redderet qđ furto ꝑdiderat.
Nam tota illa die et sequenti nocte:
in oracione ad eius tumulũ ieiunans
et psalmodie astitit insistens. Cũ uero
expleta oracione ad suam cellulam re¬
measset : omne quod ꝑdiderat. nichil
ex eis diminutũ. cum caligula beati mar¬
tiris saluum inuenit. Dñs uero latronis
pro seruo iure iurauerat. qd nequaquã
hoc malũ egisset: et reuersus domum
protinus uitã finiuit. Seruus uero. sce¬
magis magisq fama sc̃itatis beati mrĩs
late prorupit: que paulo postea quam
gesta sunt ebroinũ non latuit. Quo au¬
dito. nunciũ misit occulte: qui hoc in¬
quirens studiose sibi uera nunciaret. Qi
nuncius eius iussis obtemperans: ad eius
accessit tumulũ. Et interrogans. a custo¬
de didicit. ubi sc̃m corpus requiesceret.
S accedens oracioni distulit incũbere:

Expanded text:
oraturio consurgens, ad domicilium suum oraturio consurgens, ad domicilium suum pergens, invenit omnia sua furata. Festinus pergit ad huius viri Dei sepulchrum, deprecans, ut ei redderet, quod furtim perdiderat. Nam tota illa die et sequenti nocte in oratione ad eius tumulum ieiunans et psalmodia insistens adstetit. Cum vero, expleta oratione, ad suam cellolam remeasset, omnia que perdiderat, nihil ex eis deminuto, cum caligola beati martyris salvam invenit. Domnus vero latronis pro servo iure iuraverat, nequaquam hoc malo egisset; reversus domo protinus finivitmagis magisque fama sanctitatis beati martyris late prorupit, quae paulo post per ea quae gesta sunt Ebroino non latuit. Quo audito, nuntium misit occulte, qui hoc inquirens studiose sibi vera nuntiaret. Qui nuntius jussis ejus obtemperans ad ejus accessit tumulum: et interrogans diligenter, a custode didicit ubi sanctum corpus requiesceret. Sed accedens orationi distulit incumbere,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: in quo sepulcro annis duob et
dimidio humatus fuisse dicitur. His itaq
diebus sacerdos quidam qui huius ora¬
torii fungebatur officio. lumen splen¬
didum absq ministerio humano in eo¬
dem cognouit nocte fulsisse loco: unde
rumor magnus emanauit in circuitũ
loci illius. Et ueniente ad beati martiris
uenerandi oraciones multa turba lan¬
guentium: diuersis infirmitatib deien¬
tos sanauit. Claudis scilicet gressum
dedit: cecis lumen tribuit: obsessos a
demonib mundauit: multisq uirtu¬
tibus in huius loci uenerandi habita¬
culo lumen emicuit. Hoc itaq. eiusdẽ
ecclesie attestatur sacerdos. Nam et
huius sacerdotis minister clericus.
ecelesie ipsius custos. quadam nocte
latrocinium passus est: ita ut a latronib
omnis substancia sua fuisset ablata: inter
quas caligulam ut inquiunt beti marti¬
ris. quam pro reuerencia sibi reseruaue¬
rat. habebat absconditã: quam latro nes¬
ciens portauit secum. Qui mature ab

Expanded text:
tur; in quo sepulchro annis duobus et tur; in quo sepulchro annis duobus et dimidio humatum fuisse dicitur. 2l. His itaque diebus sacerdus quidam, qui huius oraturii fungebat offitium, lumen splendidum absque ministerio humano in eodem cognovit noctibus fulsisse locum. Unde rumor magnus aemanavit in circuitu loci huius. Qui venientes ad eius beati martyris venerandae orationis, multa turba languentium, diversis infirmitatibus detentus sanavit, clodis scilicet gressum dedit, caecis lumen tribuit, obsessus a demonibus mundavit multisque virtutibus in huius loci venerando habitaculum aemicuit. Hoc itaque eiusdem ecclesiae adtestatur sacerdus. Nam et huius sacerdoti minister clericus, ipsius ecclesiae custus, quadam nocte latrocinium passus, ita ut ab latronibus omnem substantiam suam fuisset ablatam: inter quam caligolaui, inquiunt, beati martyres, quam pro reverentia sibi reservaverat, habebat absconditam. Quam latro nesciens secum portavit. Qui mature ab
Abbreviated transcription (Latin):
mani creator. te benedico. te glorifico:
qui me dignatus es ad hanc certaminis
diem ꝑducere. Rogo. dep̃corq dñe.
ut ipse in me iubeas miscłiam tue pie¬
tatis largiri. et meritis scõrũ tuorum
me dignum facias et participem. et ui¬
te eterne consortem: et tribue indul¬
genciam his qui tribulant me: qm̃ ꝑ
eos in conspectu tuo credo clementissime
pater glorificatus fieri. Cum hec diceret
ret. ipsum pede ꝑcussit: ut uel sic cicius
in terra decideret. S non multũ post
ꝑcussor eius arreptus a demonib. et
mente captus. ac dei ulcione ꝑcussus. in
ignem se proiecit: ibiq uitam finiuit.
Tunc iussu coniugis huius uiri chrodo¬
berti. in quandam uillam sarcingo no¬
mine. cum magno fletu plangencium
a ministris deportatus est in huius fe¬
mine decretum: cum uestib in quib
trucidatus fuerat. in paruulo oratorio
beatus martir est sepultus. Hoc uero die
quinto nonarũ octobriũ actũ esse credi¬

Expanded text:
mani redemptor, te benedico, te glorifico, mani redemptor, te benedico, te glorifico, qui me dignatus es ad hanc certaminis diem perducere. Rogo deprecorque, Domine, ut ipse mihi jubeas misericordiam pietatis tuae largiri, et meritis sanctorum tuorum me dignum facias participem et vitae aeternae consortem: et tribue indulgentiam his qui me tribulant, quoniam per eos in conspectu tuo credo, clementissime Pater, glorificatus fieri. Cum haec diceret, rit, ipsum pede percussit, ut vel sic cicius in terra deciderit. Sed non multum pos percussor eius arreptus a demonibus et mente captus, a Dei ultione percussus, in ignem se proiecit ibique vitam finivit. Tunc iusso coniugis huius viri Chrodoberthi in quadam villa Sarcingo cum magno fleto plangentium latenter a suis deportatus, et huius femine decretus, cum vestibus, in qua trucidatus fuerat, in parvulo oraturio beatus martyr est sepultus. Haec vero diae sexto Nonarum Octobrium actum esse credi
Abbreviated transcription (Latin):
famulũ: ebroinus iam obstinatus crude¬
litatem suã uolens in eum ꝑficere. uelocis¬
simos post eum emisit equites. nimiũ ꝑni¬
ciosos : qui eũ morte ꝑimerent. Qui ue¬
nientes susceperunt eum de domo uiri:
cui fuerat traditus ad custodiendũ. Et
ducentes eum per loca incognita. usq in
quen: dam locum : in quo stetit inqui¬
ens. z Non necesse habetis filii longns
ire : ad quod uenistis cito facite: ut ĩple¬
atis uotum maligni. Hii uero qui uene¬
rant ad eum ꝑimendũ: erant quatuor
numero. Tres enim ex his ꝓuoluti ad pe¬
des enus. exorabant ut indulgentiã eis da¬
ret. et benedictionẽ suam suꝑ eos digna¬
retur tradere: quartus uero suꝑb asta¬
bat euaginato gladio: paratus ad eum
interimendũ. Et post quã suꝑ eos bene¬
dictionem suã tradidit. et suis interfec
torib uerbũ dei annunciauit: tunc uir
dei incũbens oracioni ait. Domine deus
et omnis creature. ac totius generis hu¬

Expanded text:
famulo, Ebroinus iam obstinatus crudefamulo, Ebroinus iam obstinatus crudelitatem suam volens in eum perficere, velocissimus post eum aemisit aequites nimium perniciosus, qui eum morte peremerent. Qui venientes, susciperunt eum de domo viri, cui fuerat traditus ad custodiendum, et ducentes eum per loca incognita usque in quendam locum, in quo adstetit, inquiens: 'Non necesse habetis, fili, longius fatigare ; ad quod venistis, cito facite, ut impleatis votum maligni'. Hii vero qui venerant ad eum perimeadum erant quattuor numero. Tres etenim ex his provoluti ad pedes eius, deprecantes, ut eis indulgentiam daret et benedictionem suam super eos dignaretur tradere; quartus vero superbus adstabat, evaginato gladio, paratus ad eum interimendum. Et postquam benedictionem supertoribus verbum Dei annuntiavit, tunc vir Dei incumbens orationi ait: Domine Deus et omnis creaturae creator, ac totius generis hu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui hoc signũ uiderunt. quid est in
quiunt dñe quod paret suꝑ caput tuum
quasi in circuli modum. lumen splendidis¬
simum cinissũ de celo: quia nobis nũquã¬
simile est uisũ: Ille ꝓtinus in terra ado¬
rauit dicens. Gracias tibi om̃ps deus. con¬
solator omĩum refero: qui super seruum
tuum ostendere dignatus es tale miracu¬
lum. Tunc uidentes om̃s quasi in excessu
mentis positi: tandem quidem resumpti
simul glorificantes deum omĩpotentem:
conuersi alter ad alterũ dicebant. Uere
hic homo seruus dei est. Et pollicebant᷑
deinceps eius p̃dicationib pene omnes
parentes. coniunx. ac familie domus
ipsius conuersi sunt ad dei cultũ: ac ꝑ
hoc eius famã audientes ꝑ circuitũ loci:
concurrebant ad eum. uerbũ salutiferũ
audire. Ille uero non cessabat sua p̃dicatione
cunctos instruere: qualiter ad regna celorũ
ris. cum iam deus omp̃s pro tante paciencie
dono decreuisset remunerare suũ fidelem

Expanded text:
omnes qui hoc signum viderunt: Quid est hoc, omnes qui hoc signum viderunt: Quid est hoc, inquiunt, domine, quod paret super caput tuum quasi in circuli modum lumen splendidissimum emissum de coelo? nunquam a nobis simile est visum?' Ille pronus in terra adoravit, dicens: 'Gratias tibi, omnipotens Deus, consolator omnium, refero, qui super servum tuum ostendere dignatus es talem miraculum'. Tunc videntes omnes, quasi in excessum mentis positi, tandem quidem resumpti, simul glorificantes Deum omnipotentem et conversi alter ad alterum, dicentes: 'Vere hic homo Dei servus est'. Et pollicebantur. Tunc deinceps eius praedicationibus poene omnes parentes, coniux ac familiae domus ipsius conversi ad Dei cultum; ac per hoc eius fama audientes, per circuitum loci concurrebant ad eum verbum salutiferum audire. Ille vero non cessabat sua predicatione cunctis instruere, qualiter ad regna caelorumris, cum iam Deus omnipotens pro tante patientie dono decreverat remunerare suo fideli
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ esse conicitur. Ubi et ebroi¬
nus in eadem ꝑnicie ꝑseuerans: multũ
te inquit uerdorũ sublimitas ꝑsuadet
loquendo. Martir esse suspicaris: ideo
te tam temerariũ ostendis. Adhuc mul¬
tum inquit te dilatas: frustra tale de¬
sideras habere p̃mium. Nam ut meru¬
eris: ita eris accepturus martirium. Opta¬
bat eum funditus extinguere : ut quia
a seculi gloria iam uidebat consũptum.
reuocare potuisset saltem a meritis scõrũ.
Nam unde eum putabat abscidi. inde po¬
tius eum faciebat xp̃o quem desiderabat
adherere: quia quantũ propagabatur
eius pena. tantomagis ei augebant᷑ p̃mia.
berto. Accipe eum inquit sub magna cus¬
todia saluandũ: adhuc ueniet tempus
ad suã domũ deduceret. cernens  eum
ex itinere ac infirmitate defessũ:: ius¬
sit ei dari ad refocillandũ potum. Anteꝗͣ
pincerna ei assisteret: lumen magnum
quasi in rote circulo e celo descendens.
super caput eius refulsit. Tunc trem̃tes

Expanded text:
manifeste esse coniecitur, ubi et Ebroimanifeste esse coniecitur, ubi et Ebroinus in eodem pernicie perseverans: 'Multum te', inquid, 'verbi sublimitas persuadet loquendo. Martyr esse suspicaris, ideo te tam temerario ostendis. Adhuc multum', inquid, 'dilataveris; frustra talem desideras habere peris ita eris accepturus martyrium. Optabat enim eum funditus exstinguendum, ut quia a saeculi gloria jam videbat consumptum, revocare potuisset saltem a meritis sanctorum. Nam unde eum putabat abscidi, inde potius eum faciebat Christo quem desiderabat adhaerere, quia quantum protendebatur ejus poena, tanto magis ei augebantur praemierto  Al. Ruotberto. Accipe, inquit, eum sub magna custodia servandum: adhuc namque tempus ad suam domum deduceret, cernens eum ex itinere ac infirmitate defessum, jussit ei dari ad refocillandum potum. Ante quem cum pincerna assisteret, lumen magnum quasi in rotae circulum e coelo descendens super caput ejus refulsit. Tunc trementes
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Alii uero ep̃i tunc a rege ꝑ ebroi¬
num in ipsa sinodo pene similem penã
sortiti: perpetuo exilio sunt deportati.
Waimerus et enim. qui ad supradictũ
famulũ dei ad explenda ebroini dicta
socius ꝑniciei eius extiterat: post quã
ab ipso ebroino eo quod in eius ulcione
consenserat. episcopatus gradu dolose
fuerat sublimatus. post paululũ inter¬
uallum positum. in offensa eiꝰ decidens.
dei ut opinatur nutu multis flagellis
obstrictus: nempe ut fertur laqueo
fuisse suspensus : ac morte turpissima
ut decebat iusti ꝓditorem. condẽpnatũ
transinisit ad tartarum. Adhuc enim
uir dei leodegarius in eodem monaste¬
rio scĩmonialiũ. in quo ad custodiendũ
positus fuerat: cõmorabatur. Tunc et
ipsum ad eandem sinodũ accersierunt.
Non tamen intra conciliũ confirmat᷑
fuisse. sed seorsum rex et ebroinꝰ cũ
eodem collationẽ fecisse dicitur: in qͣ
eis multa p̃dixisse futura. et euenisse

Expanded text:
cuit. Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroicuit. Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati. Waimirus etenim, qui a supradicto famulo Dei ad explendam Ebroini vindictam socius pernitię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebroino, eo quod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum positus fuerat, commorabat. 17. Tunc et ipsum ad eodem sinodo arcessierunt, non tamen intra concilium confirmatus fuisse, sed seorsum rex et Ebroinus cum eodem conlatione fecisse dicitur. In qua eis multa predixisse futura, que evenisse
Abbreviated transcription (Latin):
mula xp̃i: in quo multis dieb ꝯuersans.
habita stetit sub custodia. Nam et lingua
prescisa solitũ recipit officium. et mag¬
num doctrine sue semen ostendit in po
tantũ ut fertur dulcia sua fulgebant elo¬
quia. ut mirarent᷑ quicũq audierant.
quanta dei operabatur clementia: et con¬
uersi a prauis operib. uelociter peterent
paululum ad necessaria corporis uir ali¬
quando ab ecclesia procederet: uel quip¬
theodericus rex. et idem ebroinus sino¬
dum conuocauerunt: et ad quandam
uillam regiã uenientes. multã ep̃orum
turbam adesse fecerunt: ibiq int̃ ceteros
didonem qui sc̃m uirum leo degarium
cum waimero expulit de sede sui episco¬
patus. et pene tradidit illectum. Qui con¬
dempnatus ab ipsa sinodo. caluaria accep¬
ta in capite. expulsus et segregatus est a
sancta congregatione: deinde exilio con¬
dempnatus. morteq secuta pena capitis
digessit quicquid dolose in sco uiro exer¬

Expanded text:
mula Christi: in quo multis diebus conversans mula Christi: in quo multis diebus conversans habitator stetit sub custodia. Nam et lingua praecisa solitum recepit officium, et magnum doctrinae suae semen ostendit in pop catervam, tanta ut fertur dulcia sua fulgebant eloquia, ut mirarentur quicunque audientes, quanta Dei operata sit clementia, et conversi a pravis operibus velociter peterent paululum ad necessaria corporis vix aliquando ab ecclesia procederet, vel quipTheodoricus rex et idem Ebroinus synodum convocarunt, et ad quamdam villam regiam venientes, multam episcoporum turbam adesse fecerunt. Ibique inter caeteros Diddo, qui sanctum virum Leodegarium cum Waimero expulit de sede sui episcopatus, et poenae tradidit illectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicquid dolosę in sancto viro exer
Abbreviated transcription (Latin):
tur negate: dum nec oculis cerneret ui¬
salutem. quam laudando celitus adipisci
meruisset ingentẽ. S qui absq uocib.
cordium auditor est deus. magisq op¬
tatur corde contrito quã elacione suꝑbo¬
rum: suscepit uocem tacentis. magis quam
elate loquentis. Postulat sibi auxiliũ non
sono uocis: sed humilitate cordis. Nam
cum se cognouisset p̃sidium omne amisisse
humanũ: totis uiribus sibi peciit adesse
diuinum. Nam quantũ impietas humana¬
eum reuocare cupiebat ab alto: tantum
pietas diuina sociari fecit celo. Tunc quen
dam accersiuit uirum: nomine wanin¬
gum. Tu accipe inquit leodegarrum. quem
aliquando uidisti tam uirũ suꝑbum: et
constitue sub tuta custodia eum. Erit enĩ
tempus sue uocationis: recipiens qd̃ mere¬
tur a suis inimicis. Tunc acceptũ ad suũ
perduxit cenobium. qui uocatur fiscannꝰ:
ubi erat congregatio scĩmonialiũ ac uir¬
ginum. quib preerat childomarga fa¬

Expanded text:
t negati, dum nec oculis cerneret vit negati, dum nec oculis cerneret visalutem, quam laudandum caelitus adipisci meruisset ingentem. Sed qui absque vocibus cordis est auditor Deus magisque aptatur cor contritum quam elatione superbum, suscepit vocem tacentes magis quam elati loquentium. Postolat sibi auxilium non sonum vocis, sed humilitatem cordis; nam cum se cognovisset praesidio omnem amisisse humanum, totis viribus sibi petiit adesse divinum. Nam quantum impietas humana revocare cupit ab alto, tantum pietas divina sociare fecit cum caelo. 15. Tunc quendam accersivit virum nomine Waningum, et ait: Accipe, inquit, Leodegarium, quem aliquando vidisti virum tam superbum, et constitue sub tuta custodia. Erit enim tempus suae vocationis, ut recipiat quod meretur a suis inimicis. Tunc acceptum ad suum perduxit coenobium, quod vocatur Fiscamnus, ubi erat congregatio sanctimonialium virginum, quibus praeerat Childomerga fa
Abbreviated transcription (Latin):
uita si pacienter sufferimus istam penam:
ubi sine fine letabimur in celesti gloria.
Tunc ministri ad stipitem ligatũ geri-¬
num lapidib obruere ceperunt: ille ucro
dep̃cabatur dñm dicens. Dñe iħu bone
quia non uenisti uocare iustos. s peccato¬
res. suscipe sp̃m serui tui: et qui michi dig¬
natus es ad similitudinẽ Martirũ. lapidib
uitã istã mortalẽ auferre: iubeas clem̃tissime
ueniã sceler̃ meoꝵ tͥbuere. Hec dicẽs: orando
rent᷑ futurã. ac beatã participare. S ebroinꝰ
differe uolens eius exicium. ut ꝑpenas
longe ei dilatas. prepararet eternas: et
ne coronam acciperet martirii. quin potiꝰ
careret premiis glorie sempiterne: tunc
iussit eum nudis gressib per quandam
piscinam transduci. in qua erant petre
ut dum oculi ablati. pedes iam forati.
lingua ac labia essent incisa. et dũ sibi
cerneret omnẽ felicitatẽ m̃brorũ ablatã.
corporisq pariter uires undiq uideren¬

Expanded text:
vita, si patienter ferimus ista poena, vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obruere coeperunt. Ille vero deprecabat Domino, dicens: 'Domine Iesu bone, quia non venisti vocare iustos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita ista mortale auferre, iubeas clementissime veniam scelerum meorum tribuere'. Hec dicens, orando rentur futuram ac beatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et ne coronam acciperit martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternum. Tunc iussit eum nudis gressibus per quendam piscinam transducere, in qua erant petri ut dum oculi ablati, pedes iam forati, lingua ac labiae essent incisae, et dum sic cernerent omnem felicitatem membrorum ablata corporumque pariter vires undique paruissen