comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maxime ꝑtolomeꝰ cognominato flladel phus.
omnis luterature sagacissimꝰ. cũ studo bibli¬
othecarum pissistratum emularet᷑. non solũ
gentium scͥpturas s etiam et diuinas lit̾as
in bibliothecam suam cõtulit. Nlam .lxx. mi¬
sunt.¶ Rome pͥmus libroꝵ copiam aduexit emi
cas publicauit pollio. grecas simul atq latinaᷤ
additis auctoꝵ ymaginab in atͥo qd̾ de manu¬
biis magnificentissmꝰ iustruxerat Apd̃ nos qͦ¬
pamphilus martyr. cuiiꝰ uitam eusebiꝰ cesari¬
ensis ꝯscͥpsit. pissistratũ in sacre bibliothecestu¬
dio pͥmus adequare ꝯtendit. Hic eñ in biblio¬
theca sua ꝓpe.xxͣx uoluminũ milia habuit.
Ieronimꝰ quoꝙ atq gennadiꝰ ecoliasticos scͥpto¬
in uno uoluminis indiculo cõprehenderunt.

Expanded text:
maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuagisus. Rome primus librorum copiam advexit Emilcas publicavit Pollio, grecas simul atque latinas, additis authorum imaginibus in atrio, quod de manubis magnificentissimum instruxerat. Apud nos qPamphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptoin uno voluminis indiculo conprehenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
co tromen accepit eo qd̾ ibi recondant᷑ lib̾. nara
biblio librorum theca repositio int̾pͦr. Bibliothe¬
cam ueteris testament ezras scͥba post incensam
legem a chaldeis dum iudei regressi fuissent inie¬
rłm. diuino asslatus spũ reꝑauit. cunctaq legis
ac ꝓphetarum uolumina que fuerant a gentili¬
bus corrupta correxit. totũq uetus testam̃tum
in uigint dues libros ꝯstituit. ut tot libri e̾e̾nt
in lege: quot habebantur et littere/ apd̾ grecos
aut̾ẽ bibliothecam pͥmus instituisse pissistratus
creditur athemensium tyrampnꝰ. qͣm deincepᷤᷤ
ab atheniensib actam uerses in censis atheniᷤ
eitexit inꝑsas. longuoq post tẽpore seleutꝰ ni¬
canor rursus in greciam retulit. Hinc studiũ
regib urbibq ceteris natum est ꝯparandi
uolumina diu̾sarum gentium. et ꝑ int̾p̾tes
in grecam linga uertendi. Dehinc magnus
alexander uel successores eiꝰ in struendis om̃i¬
um librorum bibliothecis ammũ intenderũt.

Expanded text:
co nomen accepit: eo quod ibi recondantur libri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent in Hierusalem divino afflatus spiritu reparavit; cunctaque legis et prophetarum volumina, que fuerant a gentibus corrin viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ad crura pellearia dicuntur. a pelle ipsa qͣi pa
rit cũ quo ducere collo aratra consueuit. et fre¬
q̃nti mugitu pium testatur affectum si forte
defecerit. Fertur autẽ qr boues ĩpend̾nte pluuia
ad presepia se ab agro uertunt. Idem u̾ͥ naturali
sensu mutatione celi collegi̾nt: foras expectant. et
ultra presepia ceruices extendunt suas. una omĩs
sp̃e ut ꝓdire seuelle testentur. Boues: uactas unũ¬

Expanded text:
ad crura, palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi rit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum, si forte foueam reuocauerit. boues inpendente pluuia ad praesaepia se tenere nouerunt. idem ubi naturali sensu mutationem caeli collegerint, foras spectant et ultra praesaepia ceruices extendunt suas una omnes specie, ut prodire se uelle testentur. onisouis su
Abbreviated transcription (Latin):
manum ferentis exurit. Baltheum: cingulum.
Balteum cingulum militare est. dictũ ꝓ eo qd̾ ex eo
signa dependent. ad demonstrandũ legionis mili¬
taris st̃imam .i. sex milium. sexcentoꝵ ex quo nũo
et ip̃i ꝯsistunt. Unde et baltheus drͦ non tm̃ qd̾¬

Expanded text:
manum ferentis exurit. manum ferentis exurit. m cingulum militare est, dictum quod ex eo signa dependent, ad demonstrandam legionis militaris summam, id est sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt: unde et baltheus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
eadem regione romam potiti sunt etiã latissimis
coslib ꝓpagata est. Stirpe similis uitis. foliis. si¬
milis rute. s albidiorib semꝑꝙ manentib. Arbor
autem balsamum. lignum eiꝰ xylo balsamum. fruc¬
tus siue semen carpo balsamũ succus opobalsamũ
qd̾ ideo cum adietgone significatur eo qd̾ ꝑcussuᷤ
ferreis ungulis cortex ligni ꝑ cauernas eximii
odoris guita ilistillat. Cauerna em̃ greco sermõe
ope drꝰ. Cu guitam adult̾ant admixto cypͥno
oleo uel melle. s sincetus ꝓbatur a melle. sicum
nee uesẜes exipso pollute non matulant᷑. Adułte¬
ratus qͥdem neq cũ lacte coagulatur. et ut oleum
in aqu̾a suꝑnatat. et uestem maculat. Balsama
aut̾e si pura fu̾int: taitam uim hñt. ut si sol incan¬
mum hec int̃ est diffentia. Balsamũ est arbor ipsa.
opobalsamura succus collectus exarbore. Lam opo
dr᷑ succus. Probatio aut̾e balsam ut dicit plunosᷤ
hec est. qd̾ si ꝯtra solem feratur et corruptum ñ sit:

Expanded text:
eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe similis viti, foliis similis rutae sed albioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive semen carpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cumneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanmum et opobalsamum. Balsamum est arbor ipsa, opobalsamum succus collectus ex arbore. Nam opos dicitur succus. Probatio autem balsami, ut dicit Plinius, haec est: quod si contra solem feratur, et corruptum non sit,
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾am scbendum. Ditum̃ in iudee lacum asfalti¬
nomine emergit. cuiꝰ glebas suꝑnatantes naute
scaphis ad ꝓpinqnͣtes colligunt. In syria aute li¬
nus est passim a terra estuans. Spissatura autẽ
utraq et densitate coeunt. et utraq greci spissa¬
asfalton appellant. Llatura eiꝰ ardens et ignium
cognata. et neq aqua neq ferro rumpitur: nis
solis muliebrib inqͥnamentis. utilis ad ꝯpages

Expanded text:
is ex aqua. Bitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages
Abbreviated transcription (Latin):
annos qͣtuor unus dies adiectus. Crescit enĩ ꝑ singi¬
los annos quarta pars assis. atu̾ quarto anno as¬
sem copleuerit: bissextum unũ facit. Bissextus aũt
dictus: qr bis sexies ductus assem facit: qd̾ est unuᷤ
dies. sicut et qͣdrantem ꝓpter qͣter dictũ qd̾ est bis¬
sextus. quem suꝑ dierum cursum in anno sol facit.
siue qd̾ nequeat anno suo introduqi nͥ bissexto no¬
nas martias computau̾is. hoc est et pͥmodre serto
nonas martias. et addito bisserto alio die sȩrro¬
q in diem p̾die hłas ianuarias inlune cursũ¬
uo
bissextus apponitur: atq inde trahirui. Bissitites:¬
fecta ex quod̾a genere lin grossioris. Sunt qͥ et ge¬
nus qd̃dam ligni bissum esse existimant. Bisinua

Expanded text:
annos quattuor unus dies adiectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem conpleverit, bissextum unum facit. Dictus autem bissextus quia bis sexies ductus assem facit, quod est unus dies; sicut et quadrantem propter quater ductum; quod est bissextus quem super dierum cursum in anno sol facit. sive quod nequeat anno suo introduci, nisi bis sextum nonas Martias conputaveris, hoc est et primo die sexto nonas Martias et, addito bis seque in diem pridie Kalendas Januarias, in lunae cursu bissextus apponitur, atque inde detrahitur. 28. Intefecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Fibrina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincia. in ponti exordio ad partem solis orientis.
aduersa tracie iacet multis nominib ante appel¬
lata. Nam pͥus bebricia dicta. deinde migdonia.
mox abithimio rege bithuna nuncupata. Ip̃a
est et maior frigia. Lichomedia urbs inea ub
hanubal fugiens ueneni haustu expirauit. Bithi

Expanded text:
Bithynia in Ponti exordio ad partem solis orientis adversa Thraciae iacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspi
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor ceteraꝵ tabernaꝵ inquib salsam̃ta cõ¬
diuntur quas tabernas uulgo cetharias uocant.
dium uermes. ex cuiꝰ textura bombicinũ ꝯficst᷑.
Appellatus aut̾e hoc nomtre ab eo qd̾ euacuetur¬
dum fila generat: et aer solus in ea romaneat. Bom¬

Expanded text:
redemptor cetariarum tabernarum, in quibus salsamenta condiuntur, quas tabernas uulgo cetarias uocant.dium vermes, ex cujus textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo, quod evacuetur, fila generat, et aer solus in ea remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
dam a romanis subacta int̾iori germania ꝑ ca¬
strorum lunites positi a tyb̾io cesare ĩ magn̾a
coaluerunt gentẽ. atq ita nom̃ ex locis sũpse¬
runt. qr crebra ꝑ limites habitatula ꝯstituta
ciosam manũ gallie popli hodieq testes sunt
in quoꝵ p̾sumpta possessione ꝯfistunt. hii pꝰtea¬
rebelles romanis effect plusꝗͣ.lxxx.milia arma

Expanded text:
dam, a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpseuia crebra per limitem 550 habitacula constituta,ciosam manum, Galliae hodieque testes sunt, in quibus praesumpta possessione consistunt, rebelles Romanis effecti plus quam octoginta mil
Abbreviated transcription (Latin):
siue redimiculum nuncupamꝰ. qd̾ destendens ꝑc̾
uicem: et alat̾ib collidiuisum utͥnq alarumsrnꝰ
ambit. atq hincinde succingit. ut ꝯstͥngens lati
gendo coponat. hunc uulgo brachilem qi brachi¬
alem appestant. qͣmius nũc non brachioꝵ sed re¬

Expanded text:
sive brachile nuncupamus, quod descendens per cervicem, et a lateribus colli divisum, utrarumque alarum sinus ambit, atque hinc inde succingit, ut constringens latitgedo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed re
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi obrutus. qr sensu caret. Est enĩ sine r̾one. sine
prudentia. Unde et ille iuniꝰ brutus ex sorore
tarquinii suꝑbi genit̾ cũ eundem casum tin̾e̾t
que frater inciderat qͥ ob diuitias et prudentiam
ab auunculo fuerat occisus. utilem tempori stui¬
ticiam simulauit. Unde etiam brutus est cogno¬

Expanded text:
asi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Iunius Brutus ex sorore Tarquinii Superbi genitus, cum eundem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis stultitiam simulavit. Unde etiam Brutus est cogno
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt iebusei q̃ pͥus uocabatur lura. S pꝰt¬
qͣm dormiens iacob uidit scalam initẽtem celo
ex causa nomen locus accepit bethel:i. domꝰ dez.
Qendo autem ibi ab ieroboam uituli aurei fabri¬
cati sunt: uocata est bethauen .i. domusyiloli. q̃
antea uocabatur domꝰ dei. Bethfage: syrum do¬

Expanded text:
diderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam innitentem caelex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iud
Abbreviated transcription (Latin):
zeugis: ubi Rartago magna. Lumidia uͥ ippone
regium et rusuada ciuitates sunt. habent ab ori¬
ente syrtes minores: et lacum salinarum. a sept̾e
Ameridie: montes uture. et post et hiopum gñte ᷤs.
ꝑuagantesq usq occeanum ethiopicũ. Dizan¬
dam apausinza rege spartanorum conditã ferũt.
ta. et constatinopolis dicta: głosissimi nũc imꝑii
sedes et totius caput orientis est.

Expanded text:
Zeugis ubi Carthago magna, Numidia ubi Hippo regius et Rusiccada civitates sunt: habent ab oriente Syrtes minores et lacum Salinarum, a septenta meridie montes Uzarae: et post eos Aethiopum gentes: pervagantes usque ad oceanum Aethiopicum. Sidam a Pausania rege Spartanorum condita, post autta et Constantinopolis dicta, gloriosissimi nunc imperii sedes et totius caput Orientis est.
Abbreviated transcription (Latin):
DEnignitatẽ et bonitatẽ stoici ita diffimũt
qd̾ benignitas sit uirtus ad bñdicendum:
exposita. lenis. blanda. dulcis alloquio. et om¬
nium bonoꝵ familiaritate̾ inuitans. Bonitas.
aut̾e bene. qͥdem facere et p̾stare qd̾ poscitur. ꝑa
ta. Non tam̃ nouit suauis esse ꝯsortio. et sua cũc¬
⁊c̃. ut supͣ. Benignꝰ est uir sponte ad lm̃faciend̾
ꝑatus. et dulcis atioqͥo. Non autẽ muitũ distat
benignꝰ abono. qr ⁊ ip̃e ad bñ facendum uidetur

Expanded text:
benignitatem et bonitatem. Stoici ita definiunt, quod benignitas sit uirtus ad benefaciendum exposita, lenis, blanda, dulcis adloquio et omnium bonorum familiaritate inuitans, bonitas autem bene quidem facere et praestare quod poscitur parata est, non tamen nouit suauis esse consortio et sua cunccat minimum. Benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus et dulcis adloquio. Non autem multum distat benignus a bono, quia et ipse ad benefaciendum videtur
Abbreviated transcription (Latin):
augustus. ꝓpter nationes sͥ in toto orbe subiec¬
tas. ut aliis frguram orbis ostenderet. Uexillũ
et ip̃m signum bellicum tractũ nom̃ habens
abelli diminutione. qͣiͣ belli signum. Gub romu¬
inulo aut̃ẽ fasciculos feni ꝓ uexillis milites ha¬
buerunt. hinc et manipuli appellantur. Mani¬
pulos autem digmꝰ faces feni qd manũ impleãt
Cetera signa diuersis p̾lata ymaginib scd̾nim
litarem ꝯsuetudinẽ existunt ꝑ aqͣs exercitus ꝑ

Expanded text:
Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subiecAugustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subiectas, ut maius figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsud signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutione, quasi velxillum. Sub Romulo autem fasciculos feni pro vexillis milites habuerunt: hinc et manipuli appellantur; manipulos enim dicimus fasces feni quod manum inpleant. Cetera signa diversis praelata imaginibus secundum militarem
Abbreviated transcription (Latin):
aficialib .i. sac̾dotib dictum. ꝑ ip̃os enĩ fiebatit
federa sic̃ ꝑ seculares bella. Alii fedeta dicta putãt
a porca fede ⁊ crudeliter occisa. cuiꝰ mor optabat᷑
ei qͥ a pace exisset. Uirgiliꝰ. Et cesa uingebant fed̾a
porca. federis partes: indugre. et dicte induqe qͣsi
citus expugnandi et uictorie receptiis accepit sim¬
bolum. Llam et ꝑ uocem tube aut ꝑ simbolũ ad¬
monebatur excitus. legionu pͥncipalia signa aqͥ
le. dracones. et pila. Aquile ideo qd̾ eadem auis io¬
uis in armis auspicio fu̾it. Nam dum idemiouiᷤ
ad u̾sum titanas ꝓficisceretur: aqͥlam ei in auspi¬
cio apparuisse ferunt. Qmͣ ille ꝓmdicio uictorie
acceptam. tutele sue auspicatus eam legiom sig¬
num dedit. Q.d̾ factum est ut deinceps milttũ sig¬
num signa ab apolline morte phitonis serpentiᷤs.
inchoata sunt. Deinde a grecis et romanis in bel¬
lo gestari cepunt pilam in signo ꝯstituisse fert᷑

Expanded text:
alibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant alibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes indrcitus et pugnandi et victorie receptui accipit simbolum. Nam aut per vocem tube, aut per symbolum admonetur exercitus legionum. Principalia signa sunt aquile, dracones et pile. Aquile ideo quod eadem avis Iovi in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Iovis adversus tytanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparvisse ferunt, quam ille pro indicio victorie acceptam tutele sue auspicatus, eam legioni signum dedit: quo factum est, ut deinceps militum snum signa ab Apolline morte Phitonis serpentis inchoata sunt: dehinc et a Grecis et Romanis in bello gestari cep
Abbreviated transcription (Latin):
timor oriatur. unde etiã dictus tumultus qͣi timor
multus. Grauiꝰ aute esse tumultũ ꝙͣ. bellum. Lam
in bello uocationes ualent. in tumultu ñ ualent.
Differunt autẽ bellum. pugna ⁊ p̾lium. Lam
bellum iinu̾stm dicitur ut punicũ. huius
partes sunt pugne. ut canuensis. t̾mensis. Rursũ
in una pugna: multa sunt p̾lia. aliud eñ in cor¬
nib alid̾ in medio. alid̾ in oxtrema acie geritur.
Bellum gͥ est tota pugna iuuꝰ diei. Pͥreliũ pars
pugne est. Bellum antea duellum uocatũ. eo qd̾¬
torem: alt̾m uictũ. postea detracta et mutata littã
dictũ bellum. Alii ꝑ antifrasin putant dictũ eo qd̾
Uñ ⁊ pugna etiã duoꝵ est aliqͣndo ⁊ sine ferro. Qt¬
tuor aut̾e in bello aguntur. pugna. fuga. uicto¬
ria. pax. Dacis uocabulũ uidetur a pacto sũptũ
Postius autẽ accipitur pax. fedus pͥmũ initur.
fedus est pax q̃ fit int̾ dimicantes. uel a fide uel¬

Expanded text:
timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. 'Gravius autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo qtorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictumeo quod Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, fedus primum initur. Fedus est pax que fit inter dimicantes, vel a feci
Abbreviated transcription (Latin):
lam et marium qͥ bellũ ciuile inuicem in una gente
gesserunt splusqͣm ciuile est bellum. uͥ non solum ciueᷤ
certant s et tognatio. qͣle actum est int̾ cesarem et
põpeium. q̃n genersi socer inuicem dimicai̾unt.
BElla itaq dicuntur int̾na. ext̾na. seruislia. soci¬
alia. pyratica. Nam pyratica bella sunt sparsala¬
tronũ manus ꝑ maria imoparonib leuib ⁊ fuga¬
cib ñ solum nauib cõmeatus. s etiã insulas. ꝓui¬
ciasq uastantib. quos pͥmus gneus põpetus post
multam uastatione̾ qͣm t̾ra mariq ditiegerat mi¬
ra celeritate c̾opressit: ac suꝑauit. Sicut aut̾e bellũ
uocatur qd̾ ꝯtra hostes agitur. ita tumultꝰ qd̾ ciui¬
li seditione concitatur. Llam sedicio est: dissensio ci¬
uium. dicta qd̾ seoesum alii ad alios eant. Atĩ esti¬
mant dissensionem amicoꝵ seditionem uocari. qͣm
greti drastasin uocant. Quoaũt differat: utrũq

Expanded text:
lam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente lam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. 4. Plusquam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. . . . . Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum agmina per maria myoparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasmultam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate conpressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur quod contra hostes agitur, ita tumultus quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium, dicta quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci διάστασιν vocant. Quo autem differat utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
finib suis neqͣ qͣm cõtemptus. humane societats
fedus irrumpens ȩxercitus ducere aliena uastare.
liberos ppłos aut trucidare aut subicere cepit. ung¬
uersamq asiam usq ad libie fines noua seruitute ꝑdo¬
muit. hinc etiam studuit orbis in mutuo sangͥne
alterna grassari cede. Quatuor aut̾e sunt genera
bellorum .i. iustum. iniustum. cuule. ⁊ plusꝗͣ tiuile.
Iustum bellum est qd̾ ex p̾dicto geritur de reb repe¬
titis aut ꝓpulsandoꝵ hostiũ causa. Iniustũ bestũ
est qd̾ de furore non legittima ratione initur. de qͦĩ
re publica acero dicit. Illa iniusta bella sunt que
sunt sine causa suscepta. Lam extra ulciscendi aut
ꝓpulsandorum hostium causa: bellum ĩtum nultũ
geri potest. Et hoc idem. Pulli paruis int̾iectis ad¬
didit. Nullum bellu̾ habetur iustũ. nͥ denunciatũ.
nͥ indictũ. nͥ de repegtis reb. Ciuile bellũ est: inter
ciues orta sedicio et concitatio tumultus. sic̃ int̾ sil¬

Expanded text:
finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus inrumpens exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi indictum, nisi de repetitis rebus. Civile bellum est inter cives orta seditio, et concitatio tumultus, sicut inter Syl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra hostes. Cumultus ub domestica appellatio¬
ne ꝯcitatum. ħ eñ et seditio nuncupat. Bellũ¬
Bestum indicitur. p̾lium geritur. In bello enĩ
non statim p̾lium. in p̾ho aut̾e statim et bellũ
Un et apd̾ antiquos tuba p̾lii signum erat. bel
ubucina. Item. Bellum totu est ut quile pum¬
regnorum uolumine ydolum musce. Bel. ip̃e est
beel siue baal. zebub autẽ muscha dr᷑. pͥncipem
aut̾ẽ demonioꝵ ex spurcissimm ydoli appellabãt

Expanded text:
tes exortum, tumultum uero domestica appellatione concitatum. Hoc etiam et seditio nuncupatuBellum indicitur, proelium geritur. In bello enim non statim proelium, in proelio autem statim et bellum. Vnde et apud antiquos tuba proelii signum erat, belli bucina. Item bellum totum est, ut ciuile, PuniRegum volumine idolum muscae . Beel, ipse est Bel, sive Baal: Zebub autem musca dicitur. 62 Principem ergo daemoniorum ex spurcissimi idoli appellabant
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ interpretatur uetustas. ydolum est babylonium.
fuit uõ hic idem belus pater nin pͥmus rex assyrioꝵ
qu̾e qͥdam saturnũ appellant. qd̾ nom̃e ⁊ apd̾ affyt¬
os ⁊ apd̾ afros post ea cultum est. un lingua punca
lui ds dr᷑. apd̾ assyrios autẽ bel uocatur qͣdam sacroꝵ
suoꝵ ratione et satͥnus et sol. Bel: oculus albicans.¬
pupillam cingit nigͣm. et medio aureo fulgore lu¬
centem. ⁊ ꝓpter spẽm affyrioꝵ regi bellodicata und̾

Expanded text:
d interpretatur uetustas, idolum est Babyllonium; fuit uero hic idem quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belpupillam cingit nigram medio aureo fulgore lucentem. Haec propter speciem Assyriorum regi Belo dicata, unde
Abbreviated transcription (Latin):
dictus qͣi bene auctus. scił ab habendo qd̾ uellet. nich
uult bona. et nich iuilt male. ex his enĩ duob b̾atus
Beatus sͥ tantũ est. felix frequent᷑ et aliis. Ut estilld̾
uirgisianũ. Sis felix nr̃mq leues qͦcũq laborem.
felix aute dr᷑ ꝑ quem datur et accipit᷑ felicitas. ut
felix tempiis. felix locus. felix euentus. Bȩfacis:¬

Expanded text:
dictus quasi bene auctus, scilicet ab habendo quod vellet et nihil abet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus Beatus sibi tantum est, felix frequenter et aliis, ut est illud Virgilianum: «Sis felix nostrumque leues, quaecumque, laborem». Felix autem dicitur per quem datur et accipitur felicitas, ut felix tempus, felix locus, felix euentus. I
Abbreviated transcription (Latin):
grece: latine intͥpr regulus. eo qd̾ rex serpentium
sit. adeo ut eum uidentes fugiant. qr olfactu suo
eos necat. Nam et homin̾e uel si aspiciat: int̾imit.
Si qͥdem eiꝰ aspectu nulla auis uolans illesa tͣnsit.
stelis tn uncitur. qͣs illic homines inferunt cau¬
nis in quib delitescunt. Itaq ea iusa: fugit. qu̾e
illa ꝑsequitur et occidit Licħ eni parens ille rerũ
sine remedio ꝯstituit. Est autẽ longitudine semi¬
pedalis. albis maculis linatus.¶ Basilius: pͥmus.¬
um qd̾ scorto. Item. Basium blandicie est. suau
um uoluptatis. qd̾ qͥdam etam u̾sib hoc inodo
distixit. Coniugis int̾ea basium. s oscula dant᷑¬

Expanded text:
Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod sit rex serpentum, ita ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat. Nam et hominem si aspiciat, interimit. Siquidem ab ejus aspectu nulla avis volans illaesa transitstelis tamen vincitur, quas inferunt homines cavernis, in quibus delitescunt. Itaque ea visa fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim ille parens rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis, albis maculis lineatus. Reguli auum scorto. Item um uoluptatis. Quod quidam etiam uersibus his distinxit: «coniugis interea basium, oscula dant
Abbreviated transcription (Latin):
tiatione srinditur u̾sus anteqͣ copleatur. siue qͦti
barbarismus et ꝑ metacismos et ⁊ otacismos et
labdacismos. Metacismus est: quociens .m. litt̾am:
uocalis sequitur. ut bonum aurum. iꝰtum amicũ.
S hoc uicium aut suspensione .in. litt̾e: aut detͣt¬
tione uitamus. Iotacismus est: qͦciens imotha
litt̾a duplicatur sonus. ut troia. maia. ubi eaꝵ
litteraꝵ adeo exilis erit ꝓminciatio. ut unum io¬
tha: n̾o duo sonare uideantur. Lapdacismus est.
uel si ꝓ uno .l. duo ꝓnuntientur. ut affri facĩt.
ssicut colloqͥum ꝓ colloqͥo. uel quociẽs unum . l.
exilius. duo largius ꝓferimus qd contͣtta est. Lã
unum largius. duo exilius ꝓferre debemus Col¬
lisio est: qͦciens nouissime sillabe finis:. i nalternis

Expanded text:
ntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotintiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotibarbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro uno l duo pronuntientur, ut Afri 52 faciunt, sicut colloquium pro conloquium; vel quoties unum l exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. 9 Collisio est quoties novissimae svllabae finis in alterius
Abbreviated transcription (Latin):
cere ꝓclucat. Barbarismus est uerbum coerupta
lutera uel sono enuntiatum lit̾a. ut floriet dũ
florebit dicere oporteat. Sono. si ꝓmeclia sillaba:
pͥma ꝑducatur. ut latebre. tenebre. Appellatur
autem barbarismus: a barbaris gentib. dum la¬
tine oronis integͥtatem nescirent. Unaqueq eñ
gens facta tͥbutaria romanoꝵ cum opib suis
uicia quoq et uerboꝵ ⁊ morum romam tnͣsmisit.
Inter barbarismũ autẽ et baralexin: hoo int̾ estqs
barbarismus in uerbo latino fit dum corrũpitur.
Qnͣdo uero barbara uerba latinis eloquiis inseru̾¬
tur: barbalexis dr᷑. Item. Qnͣdo inꝓsa uitium fit
sermonis: barbarismus uocatur. Qnͣdo in metro:
metaplasmus dr᷑. Barbarismus aut̃e fit scͥpto et
ꝓnunciatione. scͥpto: iiͦiͦi. modis. Siqͥs in uerbo lit
Per temꝑa quippe fit barbarismus si ꝓ longa silla¬
b̾a breiuis ponatur.aut ꝓbreui longa. Der tonos:
si accentus in alia sillaba ꝯmutetur. Per aspirat

Expanded text:
rismo. Barbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirent. Unaquaeque enim gens facta Romanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo littPer tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspiratio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. de quo ꝑsiꝰ. Bucina cogebat pͥscos ad arma qͥ¬
tubam ueteres discernebant. Nam bucina insonãs
sollicitudinẽ ad bella denuntiabat. Uirgiliꝰ. Qua
bucna signum dira dedit. Luba autẽ p̾lium ind¬
tus dicitur quos exercitus recipit.¬

Expanded text:
fuit. De quo Propertius4, 1, 13: Bucina cogebat priscos ad arma Qam veteres discernebant. 378 Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium inditus dicitur, quo se exercitus recipit
Abbreviated transcription (Latin):
ita hoc sacramentum ꝯfirmat t̾narius num̾us
nominũ ctiuinoꝵ Q d̾ autẽ ꝑaqͣm baptisinum
datur: hec est rõ. Uoluit em̃ dñs ut res illa inuifi
penderetur elem̃tum. suꝑ qd̾ etiã in pͥncipio fere¬
batur sp̃s sc̃s. Llam ficut ex aqua purgatur exte¬
scificat eas de semet ipso. et accipiunt itim pur¬
ꝑationis ut in eis et caro et anina delictis inqͥ¬
micidioꝵ auctor. quiusq hodie regnat in eiꝰ.
benedictuis domin: uel bñdictus añs. Barachiel

Expanded text:
rmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. Nam sicut aqua purgatur extesanctificat eas de semetipso; et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquimicidiorum auctor, qui usque hodie regnat in eis. benedictus Domini vel benedictus Dominus. B 31 BARACH
Abbreviated transcription (Latin):
fluuĩ fontib terminant᷑. reliqua includit occus
fluuiꝰ. Mttit bractria fortissimos camelos nũqͣm
ti fuerunt. qui fuorum factione a sedib sus pul¬
si tuxta bracton orientis fiuinũ ꝯsederunt. excu¬
ius uocabulo et nomen sortiti. huĩ gentis rex
fuit zoroastres inuentor magice artis. Bactrũ
oppidum: bactani condiderunt ex ꝓpͥo. amne
eum cognominantes qͥ bactros uocatur. Bacu
lus a bacho reꝑtore uitis fertur inuentus quo
homines mot uino inniterent᷑. Sicut autem
a bacho batulus: ita abaculo bacillus ꝑ dimi¬

Expanded text:
fluvii fontibus terminantur; reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos camelos numquam thae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parthi oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. lus, a Baccho repertore vitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per dimi
Abbreviated transcription (Latin):
aues ibi suꝑ uolare non possint. Lam antea siluaꝵ
densitate sic ambiebatur. ut exhalantes inde suꝑ
angustias aque sulphure odor grauissimꝰ suꝑuolan¬
tes a ues alitu suo necaret. Quam rem augustus
cesar intesligẽs. deiectis silius ex pestilentiis amena

Expanded text:
aves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena
Abbreviated transcription (Latin):
minor. quib insunt bina oppida. Maior tarac¬
conem spame ciuitatem. minor bargnon̾a in
ab aquilone: mare gaslicum. ameridie et affrico:
iaritanicum pelagus. Ab occasu: hibericum pe¬
asrosades: et gennaside maior ⁊ minor. u̾n ⁊ eas uul¬
go maioricam ⁊ minoricam nuntupant. In his
pͥmum insulis inuenta est funda qua lapides eiuit¬
tuntur. Uñ ⁊ baleares funde dicte. Bali eiũ grece
emittere dicitur. Uñ ⁊ balista qͣi missu̾. ⁊ fundibu¬
lum. Uirgilius. Dalearis uerbere funde. Balegni ᷤ¬

Expanded text:
minor, quibus insunt bina oppida, maior Tarraconam Hispaniae ciuitatem, minor Barcilonam seab aquilone mare Gallicum, a meridie et Africo Mauretanicum pelagus. ab occasu Hibericum peAfrosiades et Gimnaside maior et minor, unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda, qua lapides emittuntur; unde et Baleares dictae: balin enim Graece emittere dicitur, unde et balista quasi missa, fundibalum. Virgilius ‘Balearis verbera fundae’.
Abbreviated transcription (Latin):
mo autunmi tempore. Autunnus: a tempestate
uocatur qͣndo et folia arborum cadunt. et omĩa
maturescunt. autunnus est: dumrursus sol a
sũmo celo descendens: infringit estiu̾i multitudi¬
uem. et paulisꝑ ꝓ relaxato ac deposito calore: p̾s¬
tat temꝑnem. seqñete tempestate uentorura et
turbine ꝓcellarum. et in fulminum tonitruoꝵ¬
unde et tunc omnia folia arboꝵ defluunt. Utͤ
autem autunms habundet morbis: facit hoc cõ¬
finum caloris et frigoris. et cõpugnantia int̾ se

Expanded text:
 aridus est. Autumnus a tempestate vocatus quando et folia arborum cadunt et omnia at locum. Autumnus est, dum rursus sol, a summo coeli descendens, infringit aestuum magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, et vi fulminum tonitruUnde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris et compugnantia intra se
Abbreviated transcription (Latin):
metallis qͣmuis postea facta fuisset pecuma. no¬
men tam̃ erarii ꝑmansit ab eo metallo unde ĩt
et auri. et eris: signatum. factum. infectum. Sig
.i. massa. In noticiam autem formarũ metalla ue¬
nerunt. Dum eñ quoẽq casu ardentes silue ex¬
coxerunt t̾ram que calefactis uenis fudit riuoᷤ
aurum cum in loco t̾re dempsiore decurreret:
excipiens lacuna formauerat. Quaꝵ rerũ splen¬
dore capti homines cum ligatas atollerent
massas: underunt i eas uestigia t̾re figurata.
hĩcq excogitauerunt liquefactas ad omuem for¬

Expanded text:
metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nometallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde pecunia et auri, et aeris: signatum, factum, infectum. Signitur, id est, massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt. Dum enim quacunque ex causa ardentes silvae excoquerent terram, excalefactis venis fudit rivos aurum, cum in loca terrae depressiora decurreret,  rivus, vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines, cum ligatas attollerent massas, viderunt in eis terrae vestigia figurata, hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem for
Abbreviated transcription (Latin):
tum .i. asplendore. eo qd̃ reꝑcusso aere plus fulgeat.
Unde et uirgilius. Discolor inde auri ꝑ ramos ari¬
ra refulsit. Hoc splendor auri est. Laturale enum
est ut metallorum splendor plus fulgeat luceali¬
a reꝑcussus. Hinc et aurarii dict quos fulgor
splendidos reddit. OBrium: aurum dictũ
qd̾ obracdiat splendore. Est enim coloris optini.
Pecunia pͥus de pecudib et ꝓpͥetatera habebat
et nomen. Decorio enĩ petudum numini incid̃¬
bantur et signabantur. Dost ea asaturno ereus
nũmus inuentus. ipse enĩ signare nũmos et scb̾e
ꝯstituit. ꝓpt̾ea et erariũ saturno a gentilib ꝯsecͣ¬
petulium dicebatur apecudib in quib eorum cõ¬
quissimi nundum auro argentoq inuento ere u¬
tebantur. Llam pͥus erea pecunia in usu fuit. post¬
ea argentea. Deinde aurea subsecuta est. ẜ ab ea q̃
cepit et nomen retinuit. unde et erarium dictum.
qr pͥus tantũ es inusu fuit. et ip̃m solum recon¬
debatur auro argentoq ñdum signato. ex qͦꝵ¬

Expanded text:
tum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere plus fulgeat. Unde et VergiliusAen. 6, 204: Discolor inde auri per ramos aura refulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, Pecunia prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecrpeculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum conquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatur, auro argentoq
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo iam diuidi non potest. hec est athomus
tempoꝵ. In numeris. ut puta octo diuiduntur
in quatuor. tursus qͣtuoi in duos. dem̾ duo in
unum. Unusautem athomus est qui insecabilis
est. Sic et littera una. Oiationem diuidis in u̾ba.
uerbum in sillabas. sillabam inlitteras. littera
pars minima: athomus est. nec duudi potest.
Athomus ergo est qui diuidi non potest. ut inge¬
ometria punctus. Lam thomos diuisio ditittr
donie. altior nubib tantumq sublums ut in len¬
no umbra eiꝰ ꝑtendat. que ab eo septuaginta sex

Expanded text:
et ideo iam dividi non potest. Haec est atomus et ideo iam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividuntur in quattuor, rursus quattuor in duo, deinde duo in unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera, pars minima, atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est quod dividi non potest, ut in geometria punctus. Nam τόμος divisio dicitur ipse altior nubibus, tantoque sublimis ut in Lemnum umbra eius pertendat, quae ab eo septuaginta sex
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Athomos philosophi uocant qͣsdam ĩ mũ¬
do corpoꝵ partes tam minuissimas ut nec uismi
pateant. nec thomum .i. sectionem recipiant. u̾n
et athoii dicii sunt. hii ꝑ inane totiꝰ mundi
in requietis motib uolitari. et hucatq illuc fer¬
ri dicuntur sicut tenuissimi pulueres. qͥ infusi ᷤ¬
ꝑ fenestras racliis solis uidentur. Ex his arbores
et horbas et fruges omnes oriri. ex his ignem et
In corpore. ut lapis. Diuidis eum in partes. et par¬
tes ipsas diuidis in grana uelut sunt arene. Rur¬
sumq ip̃am harenam diuide in minutissimũ
putue̾m donec si possis ꝑuenias ad aliqͣm in mu¬
tiam que iam non fit que diuidi uel seccari possit
hec est athonus incorporib Iu tempore uõ sic
intelligitur a thomus. Annum uerbigr̃a cdiuidis
in menses. menses indies. dies in horas. Adhtic
partes horarum admittunt diuisiones: quousq
uenias ad tanti temporis punctum et qͣndam mo¬
mentistillam ut ꝑ nullam morulam ꝓcluci possit.

Expanded text:
tomis. Atomos philosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes et partes ipsas dividis in grana, veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae iam non sit quae dividi vel secari possit. Haec est atomus in corporibus. In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam momenti stillam, ut per nullam morulam produci possit;
Abbreviated transcription (Latin):
am nominauit. hanc ad fixionides qui in greciataiꝰ
post cecropem regnauit inierue sacrauit. et nom̃
ciuitat athenas dedit. Nam minerua grece: athenas
dr᷑. unde et mineruam grec inuent̾tem multarum
arttum asserunt. qi et litt̾as et artes diu̾soꝵ studioꝵ
et ipsa philosophia ueluti templũ athenas habue¬

Expanded text:
it. Hanc Amphictyon, idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit et nomen civitati Athenas dedit; nam Minerva Graece Ἀθήνη dicitur. Unde et Minervam Graeci inventricem multarum artium asserunt, quia et litterae et artes diversorum studiorum et ipsa philosophia veluti templum Athenas habue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmethei: magnus fuisse astrologus dr᷑. Unde
occasionem fabula inuenit ut eum celum por¬
tare confi̾geret. qͣmuis mons eiꝰ nomine nun¬
cuparetur. cuiꝰ altitudine potꝰ celi portatio
in opinionem uulgi uenisse uideatur. Athlas.
ce. aquo astrologie artem pͥus dicunt excogitat̾a.
Ideoq dicunt sustinuisse celum. Ob eruditionẽ gͥ
discipline. et sc̾iam celi nomen eiꝰ in montem affr¬
astra sustentare uidetur. Athlantides: stelle ori¬

Expanded text:
tlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine nuncupetur, cuius altitudine potius caeli portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa cae, a quo astrologiae artem prius dicunt excogitatam; ideoque dictus est sustinuisse caelum. Ob eruditionem igitur disciplinae et scientiam caeli nomen eius in montem Afriachinam atque astra sustentare videtur. Alpes autem pr
Abbreviated transcription (Latin):
Asinus et asellus a sedendo dictus qͣi asedãtis. s hoc
nomen qd̾ magis equis ꝯueniebat. ideo hoc animal
sumpsit. qi p̾us qͣm equos caꝑent homines huic
presidere ceꝑunt. animal quippe tardum et nulla
ratione renitens. statim ut uoluit sͥ homo substi¬
tuit. Asinos archadicos dictos eo qd̾ ab archadia
pͥmum uecti sunt. magna et alti. Mmor autem a¬
sellus agro plus necessariꝰ est. qr et laborem tolle¬
rat et negligentiam ꝓpe modum nonrecusat.
ASyria uocata ab assur filio sem. qui eam regi¬
onem post cdiluuiũ pͥmus incoluit. hec ab ortu in¬
diam. a meridie mediam tangit. ab occiduo tigͥm.
a septemtͥone montem caurasum: ubi porte caspie
sunt. In hac regione pͥmus usus inuentus est pꝰ¬
pure. unde pͥmura erinium et corpoꝵ unguenta
uen̾unt. et odores qͥb romanoꝵ atq grecoꝵ efflu¬
xit luxuria. Assirii ab assur filio sem uocati. gens
potentissima. q̃q ab eufrate usq ad indoꝵ finem
omnem in medio tenet regionem. Assyrios ueteres

Expanded text:
Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substtant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. syria vocata ab Assur, filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae. Unde primum crinium et corporum unguenta venerunt, et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuria. Assyrpotentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit regionem. Medi a rege s
Abbreviated transcription (Latin):
instituit. Babilonem urbem a nembroth gigante
fundatam. a nino tel a semiramide reꝑatam mł
tiꝓdidere. hec campi planicie undiq conspitua
natura loci letissima. castrorum faqe menib pa¬
rib ꝑ quadrum disposita. Murorum eiꝰ uix
credibilis relatu firmitas et magnitudo .i. lati¬
tudine cubitorum qͥnquaginta. altitudine qͣt̾
centum. Cet̾m ambitus eiꝰ qͣdrigentis octoginta
stadiis circũnenitur. Ntirus coctli latere atq
int̾fuso bitumine compactus. fossa extͥnsecus
late patens uice amnis ccumfluit. A fronte mu
rorum tentum porte eree. Ipsa aut̾e latitudo in
ꝯsũmatione pumaꝵ utroq latere habitaculis
defensoꝵ eque dispositis. media int̾capedine sui¬
nnctas quadrigas capit. Nomus intͥnsecus
quater geminas habitationes minaci ꝓceritate mi¬
rabiles. Babilonem urbem mesopotanie nimbroch¬
ramis regina assyrioeum ampliauit. murũq eiꝰ
bitumine et cocto latere fecit. Uocabulum autem

Expanded text:
namque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitas et magnitudo, id est latitudine cubitorum quinquaginta, altitudine quater tanta. Geterum ambitus eius quadnngentis octoginta stadiis circumuenitur. murus coctili latere atque interfuso bitumine conpactus, fossa extrinsecus late patens uice amnis circumfluit. rorum centum portae aereae. Ipsa autem longitudo in consumatione pinnarum, utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapidine vicinas quatrigas capit; domos intrinsecus quater geminae, habitationes minaci proceritate mirabiles. Haramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Utolops: ammal est acerrimũ nimis.
Ladeo ut nec uenatores ei possint aꝓpinquate.
habet autem longa cornua. serre figuram hñti¬
a. ita ut possint etiam arbores secare altas et
magnas. et ad terram deponere. Cum autẽ site¬
rit: uonit ad magnũ fluuium eufraten et bibit.
et est ibi frutex qui dr᷑ grece heritine habens uir¬
gulta subtilia atq ꝓlrxa. Ueniens autem ĩcipit
cornib suis ludere ad hericinam. et dum ludit
obligat cornua sua ad herignam uirgultis eius
Ctim autem diupugnans liberare se non possit:
exclamat uoce magna. Tunc audiens uenator uo¬
cem eiꝰ: uenit et occidit eum. Iut qͥn: quin¬

Expanded text:
TOLOPS Est animal acerrimum nimis, ita ut nec uenator ei possit appropinquare. Habet autem longa cornua serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas et magnas secare et ad terram deponere. Et cum sitierit, uenit ad magnum flumen Euphratem, et bibit; est autem ibi frutex qui dicitur graece herecine, habens uirgulta subtilia atque prolixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem uenator uocem eius, uenit et occidit eum. Sic et tu
Abbreviated transcription (Latin):
ut columbe. alie astute ut ꝑdix Alieq ad manum
se subiciunt tactuq mulcentur ut accipiter. alie
reformidant ut garamantes. Alie hominũ ꝯuer¬
satione atq hisdem qͥb homines domiciliis delec¬
tantur: ut hirundo. Alie secretam in desertis uitã
diligunt. que requirendis uictus difficultatem
libertatis amore cõpensant ut turtur. Alie solo
semine reꝑto pascuntur. ut anser. Alie carnes edu¬
nt et rapinis intendunt ut miluus. Alie in cu¬

Expanded text:
ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subiciunt, ut accipiter; aliae reformidant, ut garamantes; aliae hominum converaliae iisdem quibus homines domiciliis delectantur: aliae secretam in desertis vitam diligunt, quae requirendi sibi victus difficultatem libertatis amore compensasemine reperto pascuntur, ut anser: aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus: aliae incu