comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miraculo prȩfigurauit. quando
aquas inuina conuertit. Ipsi aut̃
magi qui ad illa cęlestis putri ue
quid aliud expresserunt in illis
muntribus nisi fidem nrram: In
co eni quod tria offerunt. trinitas
intelligitur. In eo uero quod tres
imi. & singuli singula offerunt.
in trinitate unitas diclaratur.
Per aurũ rex ostenditur. ds̃ ture
agnoscitur. Per myrrã quȩ con¬
drendis est apta corporib sepub¬¬
tira ctucifigłindi hominis prę¬
dicatur. Secundũ hȩc karissumi.
nos quoq ꝑsona magorã spiritalib
imitemur obsequris. In primis
tamdiu quȩramus xp̃m. douec
illum inuenite mercam̃. Ducato
nobis prebeat uelut stella lux fidri.
hȩc illum nobis ostendat non iã
in prȩsepio uagrentẽ. sed in suma
celi arce dominante. Nec in matris
gremio. sed in solio patris adoran-¬
dum. Nec ulterus inhumilitate
rudicandum. sedadiudierũ cum
maiestate uentinu̾. Sit quasi triũ
munerã oblatio: trinitatis ꝑfecta

Expanded text:
miraculo praemonstrauit, quando miraculo praemonstrauit, quando aquas in uina conuertit. Ipsi autem magi, qui ad illa caelestis pueri uencio peruenerunt, quid aliud expresserunt in illis muneribus nisi fidem nostram? in eo enim, quod tria offerunt, trinitas intellegitur, in eo uero, quod tres sunt et singuli singula offerunt, in trinitPer aurum rex ostenditur, Deus thure dignoscitur; per myrrham, quae condiendis est apta corporibus, sepultura crucifigendi hominis praedicatur. secundum haec, carissimi, nos quoque personam magorum spiritalibus imitemur obsequiis. in primis tam diu quaeramus Christum, donec illum inuenire mereamur. ducatum nobis praebeat uelut stella caeli lux fidei. haec illum nobis ostendat non iam in praesepio uagientem, sed in summa caeli arce dominantem, non in matris gremio, sed in patris solio adorandum, nec ulterius in humilitate iudicandum, sed ad iudicium cum maiestate uenturum. sit quasi trium munerum oblatio trinitatis perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
lem dñi saluatoris exegi¬
nus. quo nobis natus in
tempore est om̃iuꝰ scłorũ ac tẽpo¬
rũ ante cessor & conditor. hodie
uero ꝑ documenta eritissima ds
in homine declaratus est. Siue
quod stella de cęlo ortus sui nrin¬
tium prȩbuit. quam stupentibus
magis usq ad susceptȩ infantię
ireneranda cunabrila pͥuiam
fecit. siue quod in iordanis alireo
aquas om̃ibus gentibus ad salute
bumani generis suo baptismate
consecrauit. Etas eni ille om̃ib
aquis prior non tam scificandus.
quam scificaturus intrauit. Siue
hȩc eadem illius inrraculi dies sit.
qua prinum inchanagalileȩ in
conuitrio nuptiali aquas inuina
conuertit. Quo miraculo quid¬
indicat: hoc utiq quod gentes
simo defluentes. mutatitrus esset
ad utrũ prudentie sprritalis sapore.
teria continent᷑ & gauidia. Nobis
enam uel ex uirgine natus est: qđ
stella monstrauit. Nobis uel ex¬
baptismo tenatus est: quod ior¬
danis alueo conseerauit. Nos quoq
in nidius esse mutandos operis

Expanded text:
lem domini saluatoris exegimus, quo nobis natus in tempore est omnium saeculorum ac temporum antecessor et conditor. hodie uero per documenta certissima deus in homine declaratus est, siue quod stellam de caelo ortus sui nuntium praebuit, quam sequentibus magis usque ad susceptae infantiae ueneranda cunabula praeuiam fecit, siue quod in Iordanis alueo aquas omnibus gentibus ad salutem humani generis suo baptismate consecrauit — eas enim ille omnibus aquis purior non tam sanctificandus quam sanctificaturus intrauit —, siue haec eadem illius miraculi dies sit, qua primum in Cana Galilaeae in conuiuio nuptiali aquas in uina conuertit. quo miraculo indicat hoc utique, quod gentes simo defluentes mutaturus est ad uerum prudentiae spiritalis saporem teria continentur et gaudia. Nobis enim ex Virgine natus est, quod 63 stella monstrabaptismo concessum est, quod in Iordanis alueo consecrauit. nos quoque in melius esse mutandos operis
Abbreviated transcription (Latin):
alicui btne feci. nec pro timore
aeternę mortis ingemiui. Quis
mihi redd& hanc diem quam in
uanis rebris ꝑdidi. quam in cogi¬
tationibis noxiis pessimisq con¬
sumpsiꝰ Ac sic fratres de om̃ib
neglegentiis nris conpunganur
incabilibus id est in cordib nris:
psi nos condempnemus. ipsi nos
accusemus cotidie iudicinro. &
dum in hac carne sumus contra
Ilincamus uoluptates & intentio¬
nes ntͥas: dum urenit tempus illud
&xpectatissimu ac bratissimti. in.¬

Expanded text:
alicui bene feci nec postremo metu alicui bene feci nec postremo metu aeternae mortis ingemui. quis mihi reddet hanc diem, quam in uanis rebus perdidi, quam cogitationibus obnoxiis pessimisque consumpsi? Ac sic, fratres, de omnibus neglegentiis nostris conpungamur in cubiculis, id est in cordibus nostris, ipsi nos condemnemus, ipsi nos accusemus cotidie iudici nostro et, dum in hac carne sumus, contrauincamus uoluntates et intentiones nostras, dum nobis tempus illud exoptatissimum ac beatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ita sint. bent nobiscum agertꝰ
si iam nunc sic pęniteremus
super inalis nr̃is. quomodotin
sine ullo remedio pęnitebimus
Si feditates & confusiones nras
eas iam nunc uidere & horrere
faciem inoculorã ptęsentiam
ꝑmateremus adducere. Quod
si liceret. nec dici potest quanto
studio quantoq metu. tirguti¬
temur fęda componere. maculi¬
ta tergere. uulnerata curare.
IIdeoq quia non possumtis oculi
corporis. inspiciamus nos in
quantum possumus oculis cordis
uinusquesq conscrentias nr̃as anto
conspectum interioris hominis
constituamus. ꝓpsi nosmetipsos
rationem de cotidiana conue¬
satione faciamus. Alloquatur
se in secretis cordis una quȩq
anima & dicat. uideamus si
hanc diem sine peccato sure in¬
uidia. sure obtrectatione. si no¬
murinuratione transegi. Uli¬
deamus si hodie aliquid quod ad
profectum ieũ. quod ad ardi¬
ficationem aliorũ pertinet.
operatus sum. Puto quiꝰd hodie¬
mentitus sum. pẽgeraui. tra uel
concupiscentia uictus sum. nec

Expanded text:
ita sint, bene nobiscum ageretur, si iam sic nunc paeniteremus super malis nostris, quomodo tunc sine ullo remedio paenitebimus, si foeditates et confusiones nostreas iam nunc uidere et horrere uultum in oculorum praesentiam permitteremur adducere! quod si liceret, nec dici potest, quanto studio quantoque metu urgueremur foedata conponere, maculata detergere, uulnerata curare. ideoque, quia non possimus oculis corporis, inspiciamus nos, in quantum possimus, uel oculis cordis et nunc conscientias nostras ante conspectum interioris hominis consrationem de quotidiana conversatione faciamus. Alloquatur se in secretis cordis unaquaeque anima et dicat: Videamus si hunc diem sine peccato, sine invidia, sine obtrectatione ac murmuratione transegi. Videamus si hodie aliquid quod ad profectum meum, quod ad aedificationem aliorum pertineret, operatus sum. Puto qumentitus sum, per iram uel concupiscentiam uictus sum nec
Abbreviated transcription (Latin):
cum purissimis angelorum
conspectibus offerendo arterno
iudicio rationem femus de libe.¬
ris conserentis seddituri. Rer¬
motis enim om̃ibris probationib
critum est in die illa ipsum
ante se hominem constituendũ.
& Iisam sibi aniniam in cotdis
speculo demonstrandam & testis
contra cam non deforis alitta de
sed initus dt ipsa anima profe¬
rendus. Obicunda erunt noni
aliqua peregrina. sed nimium
nota testimonia id est opeta
sua. Ordinabuntur ante

Expanded text:
cii purissimis angelorum conspectibus offerendi et aeterno iudici rationem de libris conscientiae reddituri. remotis enim omnibus probationibus certum est in die illa ipsum ante se hominem constituendum et ipsam sibi animam de cordis speculo demonstrandam et testes contra eam non deforis aliunde, sed intus de ipsa anima proferendos. adicienda erunt non aliqua peregrina, sed nimium nota testimonia, id est opera sua. ordinabuntur ante
Abbreviated transcription (Latin):
obuolutũ in pannis metuit pur¬
puratus. cum simulatione allo¬
quitur magos. Ite inquit tequi¬
tite de purro. & cum inueneritis
renuntiate mihi. ut ego uentens
ad orem euꝰ. Simulabat se uelle
adorate. quem conabatur occidere.
sed non timit ueritas falsitatis in¬
sidias. Quam cȩca feritas. crede¬
bat quod de prehendere dm̃ frau¬
dibiis poffit. Ecce cicius terra
& erlum ostendebat aduentum.
qui pastorũ non latebat simplici¬
tatem. quem magi de extrema
rex sacrilegus ꝑuentre. Eallitur

Expanded text:
obvolutum pannis metuit purpuratus. Cum simulatione alloquitur Magos: Ite, inquit, requirite de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . Simulabat adorare se velle, quem conabatur occidere. Sed non timet Veritas falsitatis insidias. Quam caeca feritas, quae credebat quod deprehendere Deum fraudibus posset! Ecce cujus terra coelumque ostendebat adventum, qui pastorum non latebat simplicitati, quem Magi de extrema rex sacrilegus pervenire. Fallitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersitas. nulla ulterius tema¬
neat priguandi necessitas. ¶e.¬
ni& in quam tempus illud quan¬
ieiunii lassitudo. nulla tuneat᷑
uel de carne inquietudo irel de
hoste temptatio. sed ad uersario
Tinferni profunda contruso: per¬
frcemur hac primum felicitate
ut incrpianus nec uelle ultra pec¬
care nec posse. cessante omi ini-¬
quitate. om̃i miseria. om̃i meto¬
felicitas possidebit. Nulla infer¬
riot miseria. nulla felicior ti¬
mebit inuidia. quia exinanita
& pynitus extucta om̃i malig¬
nitate. tran si ᷝ ᷝ  in pectora
hominum. caritas angelorum.
quibus ad mixa homines iam
cęlestes recepta carne sine carnis
infermitate falgebunt. Et idõ
nullum ulterrus patiꝰ mi ł de
sempiterna dñi feruitute fasti¬
dium. nullũ sub perhenni lau-¬
dum suarũ exultatione defectũ
habebimus: pbenam beatitudinẽ
inter illa in mensa beneficia
di nri. ut numquam in referenda
ei gr̃arũ adtione lasseiur. cohe¬
redes effecti eius qui tegnat in¬

Expanded text:
ulterius remanebit pugnandi necessitas. ueniet, inquam, tempus illud, quanieiunii lassitudo, nulla timeatur uel de carne inquietudo uel de hoste temptatio, sed aduersario in inferni profunda detruso perfruemur primum felicitate hac, ut incipiamus nec uelle ultra. peccare nec posse. cessante omni iniquitate, omni miseria, omni maerofelicitas possidebit. nullam inferior miseriam, nullam felicior timebit inuidiam, quia exinanita et penitus extincta omni malignitate transibit in pectoribus hominum caritas angelorum, quibus admixti homines iam caelestes recepta carne sine carnis infirmitate fulgebunt. et ideo nullum ulterius patientur de sempiterna domini sui uirtute fastidium, nullum sub perenni laudum suarum exultatione defectum. habebimus plenam beatitudinem inter illa inmensa beneficia dei nostri, ut numquam in referenda ei gratiarum actione quassemur coheredes effecti eius, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
mentis dicitur. Omis plan̾tatioqu
non plantauit pater mͥs cęlestis
eradicabitur. Si om̃is plantatio qu
non plantauit pater cȩlestis eradia-¬
bitur. ergo nuinquid illa plantatio
quam plantauit paulus apłs eradi¬
cabittir. qui dicebrit. ego plantaui.
apollo rigariit: Sed hanc questio¬
nem soluit id quod fequitur. Si¬
om̃is plantatio quam non plantaut
pater m̃s eradicabitur: ergo qua
ipse plantauit non eradicabitur.
Adhoc dicendum est: quia omnis
plantatio quam plantauit pater
cȩlestis anemine potest eradican.
nisi ipsa assensum cradicandi pre.¬
brtrit. Hinc est quod hreremias
dicit. Ego plaritaui te uintam
clectam. quomodo conuersa es in
amaritudine uitis altenȩ. Sinio
illos. id est ꝑmitͥte illos indampna¬
tione. eẽ. Cigci sunt duces exeori¬

Expanded text:
mentis dicitur. « Omnis plantatio quam mentis dicitur. « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. » Si omnis plantatio quam non plantavit Pater coelestis, eradicabitur, ergo nunquid illa plantatio quam plantavit Paulus apostolus, eradicabitur, qui dicebat : « Ego plantavi, Apollo rigavit? » Sed hanc quaestionem solvit id quod subsequitur: omnis plantatio quam non plantavit Pater eradicabitur, ergo quam ipse plantavit, non eradicabitur? Ad hoc dicendum est, quia omnis plantatio quam plantavit Pater coelestis, a nemim potest eradicari, nisi ipse assensum eradicandi praebuerit. Hinc est quod Jeremias dicit: « Ego plantavi te vineam electam, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae ? » « Sinite illos, » id est, permittite illos in damnatione esse. Caeci sunt, et duces caecor
Abbreviated transcription (Latin):
H oc oeiam dñs suo exemplo docos. Lae¬
gimtis eni alibi quod accedentes illi
qui tributa requi tebant apopulo
ad petrũ dixerunt. Magister ur
non soluit didragina: Et cum in-¬
gentium aquibus accipiunt tributa.
a filiis suis an ab alienis: Eit ille¬
liberi funt filii. Ut autem non scan¬¬
dalizemus eos. uade ad mare & mitte
Amum. & eu piscem qui prinus
ascenderit tolle. & aꝑto ore eius in
uenies staterem. illum fuens da¬
eis pro me & te. Illic uitauit scan¬
dalum. hic aut̃ ubi sine causa senlo
& pharifȩi scandalizabantur contia
dñm. pro nihilo duxit scandalum
corũ. Ex quare datur intellegi
quia ibi debet scandalum caurer.
ubi potest in fide offensio incuri
Ubi irero ueritas periculum fidri
sustinet. melius.ẽ. ut scandalum
incurratur. quã ut ueritas relin¬
quatur. S candalum en̾i grece. latin
offensio dicitur. uel ruina prdis
siure in pactio pedũ. uelut expressiu¬
dicatur scrupulus. latine ꝑ motio

Expanded text:
Hoc etiam Dominus suo exemplo docet. LeHoc etiam Dominus suo exemplo docet. Legimus enim alibi quod accedentes illi, qui tributa requirebant a populo, ad Petrum dixerunt: « Magister vester non solvit didragma. Et cum interrarum a quibus accipiunt tributum, a filiis suis, an ab alienis? Quo respliberi sunt filii. Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, mitte hamum et eum piscem, qui prius ascenderit, tolle, et aperto ore eivenies staterem; illum sumens, da pro me et te. » Illic vitavit scandalum, hic autem ubi sine causa scribae et Pharisaei scandalizabantur contra Dominum, pro nihilo duxit scandalum eorum. Ex qua re datur intelligi, quia ibi debet scandalum caveri, ubi potest in fide offensio incurri: ubi vero veritas periculum fidei sustinet, melius est ut scandalum incurratur, quam ut veritas relinquatur; σκάνδαλον enim Graece, Latine offensio dicitur vel ruina pedis, sive impactio pedum, vel ut expressius scrupulus, Latine permotio
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. cum id quod intrat in os non
statim in secessum emittitur sed li¬
deinde ꝑ quosdam meatus qͥ grece.
pori dicuntur. in secessum emittit.
Ded dum illũ reprehendunt. suam
imperitiam ostendunt. Licet pri¬
mum enim ille subtilissimus liquor
ꝑuenas diffundatur. mox ut totum
corpus peragrauerit. insecessum
uadit. Quȩ aut̃ procedunt de ore
de corde exeunt. & ea coinquinant
hominem. Apse exponit quae sint
ea quȩ coinquinant hominem
licendo. de corde eñi excunt
cogitationes malȩ. Ex hoc loco
datur intellegi. quia princrpale
animȩ non est scđm platonem
iii crrebro sed potius in corde.
quia excorde procedunt cogita¬
tiones malȩ. In hoc loco datur
& iam intellegi quod diabolus
non est auctor malitiarũ. sed
potius incentor. Incentor & eni
potest eẽ. sed non auctor. Non
enim potest in teriora cordis nri
rimari sed ex gestibus corporis
intelligit quod cogitemus. Utrbi
gr̃a. Si uiderit nos frequenter pul¬

Expanded text:
fuisse, cum id quod intrat in os non fuisse, cum id quod intrat in os non statim in secessum emittatur, sed liqudeinde per quosdam meatus, qui Graece pori dicuntur, in secessum emittitur. Sed dum illum reprehendunt, suam imperitiam ostendunt. Licet primum enim ille subtilissimus liquor per venas diffundatur, mox ut totum corpus peragraverit, in secessum vadit. « Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. » Ipse exponit quae sunt ea quae coinquinant hominem, dicendo: « De corde enim exeunt cogitationes malae. » Ex hoc loco datur intelligi quia principale animae, non est secundum Platonem in cerebro, sed potius in corde: « Quia ex corde procedunt cogitationes malae. » In hoc loco datur etiam intelligi quod diabolus non est auctor malitiarum, sed potius incentor. Incentor etenim potest esse, sed non auctor. Non enim potest interiora cordis nostri rimari, sed ex gestibus corporis intelligere quid cogitemus. Verbi gratia: si viderit nos frequenter pul
Abbreviated transcription (Latin):
idõ dixit. eteus aut̃ sicȩco ducatũ
prebeat: ambo in foutam cadutt
C gierant scribȩ & pharisȩi. & non
solum erant cȩei sed &iam duces
aecorum. quia non solum serpsos
mittebant in ꝑditionem. sed & iam
& alios post se trabebant. Manifes¬
tum est quia si cȩcus doctor cę̧cis¬
& doctor & ipsi qui audierint in
foutam aeternȩ dampnationis cor-¬
ruent. Respondens aut̃ petrus.
dixit ei. Ei dissere nobis parabolam
istam. At ille dixit. Adhuo & uos
sint intellectu estis: Quod adno
plane & aꝑte fuerat dictum. petrus
parabolice dictum esse putauit.
Inde teprehenditur adnõ dicente.
adhuc & uos sine intellectu estis o
Ex quare datur intellegi uitiosum
esse illum auditorem. qui ut obscure
dicta uult manifeste intellegere. aut
manifeste dicta uult ad obscurita¬
tem conuritere. Non intelligitis
quia ome quod in os intrat in uen-¬
trem uadit. & in secessum emittit᷑ :
Culpant in hoc loco quidam dicentes
dnm phylosophiȩ disciplinȩ ignarũ

Expanded text:
dixit: « Caecus autem si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. » Caeci erant scribae et Pharisaei, et non solum erant caeci, sed etiam duces caecorum. Quia non solum seipsos mittebant in perditionem, sed etiam et alios post se trahebant. Manifestum est quia, si caecus doctot ipsi qui audierint in foveam aeternae damnationis corruent. « Respondens autem Petrus, dixit ei: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? » Quod a Domino plane et aperte fuerat dictum, Petrus parabolice dictum esse putavit. Unde reprehenditur a Domino dicente: « Adhuc et vos sine intellectu estis? » Ex qua re datur intelligi vitiosum esse illum auditorem qui aut obscure dicta vult manifeste intelligere, aut manifeste dicta vult ad obscuritatem convertere. « Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittitur? » Culpant in hoc loco quidam, dicentes Dominum physicae disciplinae ignarum
Abbreviated transcription (Latin):
TRA DEMENUA
scribarũ & phariseorum
arguentiũ dñm cur
traditiones hominum non
sequatur cum ipse sit dĩ filius di
cendo non eñi lauant manus suas.
cum panem manducant. Hoc pro¬
cesserat ex traditione scribarum &
pharifeorum. & erat consuetudo
apud illos ut si contigisfec eis i
uel cum gentili loquerentur. aut
aliquid morticinũ tangerent. aut
inmundũ aliquid uiderent. aut
totum corpus aut & tam partem
corporis abluerent. Ipse autem
respondens. ato illis. Quare e
uos transgredimini mandatum di
propter traditionem urãm:
Falsam calumpniam ueraci respon¬
sione dñs confutat dicendo quare
& uos transgredimini mandatum
dĩ propter traditionem irram:
Acsi dicer&. Ccur apłos meosar¬
guitis quod pręcepta hominum
trans grediuntur ut possint
prȩcepta dĩ adimplere. cũ uos
propter traditiones hominum
transgredimini precepta om̃i.¬
potentis dĩ Nam ds dixto

Expanded text:
ra dementia scribarum et Pharisaeorum arguentium Dominum, cur traditiones hominum non sequatur, cum ipse sit Dei Filius, diorum? Non enim lavant manus suas cum panem manducant. » Hoc processerat ex traditione scribarum et Pharisaeorum. Nam erat consuetudo apud illos, ut si contigisset eis, ut vel cum gentili loquerentur, aut aliquid morticinum tangerent aut immundum aliquid viderent, aut totum corpus, aut etiam partem corporis abluerent. « Ipse autem respondens ait illis: Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? » Falsam calumniam veraci responsione Dominus confutat, dicendo: « Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? » Ac si diceret: Cur apostolos meos arguitis. quod praecepta hominum transgrediuntur, ut possint praecepta Dei adimplere, cum vos propter traditiones hominum transgredimini praecepta omnip
Abbreviated transcription (Latin):
nos dñs tunc apłos ostendat: qui
ad regnum secum turbas fidelium
prȩdicando traxerunt: non contra iii¬
nos martyres exhibrat: qui ad
cebestem patriam sanguinem fun-¬
dendo purnerunt. Quid tunc
dicturi sumus: cum huncꝰ de quo
locuti sumus struulũ uiderimus:
C ui longus languor brachia tenuit.
sed tamen hȩc abono opere non
ligauit. Hȩc uobiscum fr̃s agite.
sic uos ad studium boni operis in.¬
stigate. ut cum bonos uobis modo
adimitandum proponitis: eorum¬
tunc consortes esse ualeatis.

Expanded text:
nos Dominus tunc apostolos ostendat qui nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum proponitis, eorum consortes tunc esse valeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cum terrore magni clamoris dictaᷤ.
Tacete. Numquid non auditis quantȩ
resonant laudes in cęlo: Ciumq
ad easdem laudes quas intus audierat
aurem cordis intenderet: sca illa
anima carne soluta est. Sed exeunte
illa tanta illic fraglantia odoris
asꝑsa est: ut om̃s qui illic adtrant. x¬
inaestimabili suauitate replerentur.
ita  ꝑhoc patenter agnoscerent: qͦđ
cam laudes in celo suscepissent. Cau
rei monachus nr interfuit. qui nunc.
usq uiuit: & cum magno fletu tes¬
tari solet: quia quousq corpus eius
sepulturȩ traderent: ab eorum
naribus odoris illius fraglantia non
recessit. Eicee quo fint ex hac uita
nimiter tolerauit. Luxta uocem
ergo dominicam bona terra fructũ
ꝑ pacientiam reddidit: quae exarata
disciplinȩ uonere. ad remunerati¬
argunentũ in illo districto tudicio
habituri sumus nos: qui abono oꝑe
torpentes & res & manus accepimus:
si prȩcepta dominica egenus & sine
manibus impleuit. Non contra

Expanded text:
cum terrore magni clamoris, dicens: cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit. Ecce quo fine ex hac vita flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remuneratiargumentum in illo districto judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra
Abbreviated transcription (Latin):
ad os ducere: numquam sę potuit
in latus aliud declinare: Huic ad
feruiendum mater cum fratre aderat:
& quicquid exelemosina potuisset
accipere: hoc eorum manibus pau¬
peribus crogabat. Nequaquã litieras
noutrat: sed scripturȩ sacrȩ sibi met
codices emerat: & religiosos quosq
in hospitalitatem suscipiens: hos
coram se lrgere sint in termissione
facrebat. Pactumq est. ut quantũ
ad mensuram propriam plene sacrã
scripturã disceret: cum ficut dixi
litteras funditus ignoraret. Stu¬
debat in dolore semꝑꝰ gras agere.
hymnis dõ & laudibus diebus ac
noctibus uacate. Sed cum iam
tempus ess& ut tanta eiꝰ patientia
remunerari debuisset membrorã
dolor ad uitalia rediitꝰ. Cumq
se iam morti proximum agnorut:
ptregrinos
ptregrinos atq in hospitalitate
susceptos amnonuit ut surgerent:¬
& cum eo psalmos sexpectatione
exitus decantarent. Cumq cum
eis & ipse moriens psalleret: uoces
psallentium repente conpescuit

Expanded text:
ad os ducere, nunquam se potuit ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit,
Abbreviated transcription (Latin):
fatigantur. Sed ruxta uocem dñi
fractum ꝑ pactentiam teddunt.
quia cum humiliter flagella sus¬
cipiunt. post flagella ad requiem
sublimiter suscipiuntur. D ic
uua calcibus tunditur. & in uini
saporem liquatur. Sic oliua con¬
tusionibus expressa amurca sua
desent: & in lei liquorem pingues¬
it. Dic petrituram arcȩ apaleis
grana separantur: & ad horreum
purgata ꝑueniunt. Quisquis
ego appet̾it plene uitia uineere:
studeat bumiliter prirgationis sug
flagella to lerare. ut tanto post
ad iudicem mundior urulat :
quanto nunc eius rubiginem ignis
tribulationis purgat. In ea porticu
quae cuntibus ad ȩccłam beati obe.¬
mentis est peruia: fuit quidam
feruulus nomine: quem multi
urͣm mecum nouerant. Rebus
pauper. meritis diues: que longa
egritudo dissoluerat. Nam aprimȩua
artate usq ad finem uitȩ: paraly.¬
ticus iacebat. Quid dicam quia
stare non poterat: qui numquam
in becto suo surgere uel ad sedendũ
ualebat: numquam manum suam

Expanded text:
fatigantur. Sed juxta vocem Domini fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam
Abbreviated transcription (Latin):
flatus uttalis nccant. Notanlis
& iam quod duo sunt quę diuitus
iungit. sollicitudures uidelicit &
uoluptates. quia profecto & ꝑcurã
mentem opprimunt. & ꝑ affluen.¬
tiam resoluunt. Re enim contraria E¬
pofsessores suos & afflictos & lubricos
faciunt: sed quia uoluptas conuenire
non potest cum afflictione: alio qui¬
dem tempore ꝑ custodiȩ suac sollici¬
tudinem affligunt. atq alio per
abundantiam ad uoluptates e molli¬
unt. Terra autem bona. fructum
ptr patuntiam reddit: quia scilic&
nulla sunt bona quae agimus. si
non aequanimiter &iam ꝓximorũ
mala toleramus. Quanto en̾i quisq
altius profecerit. tanto in hoc mundo
suuenit quod durius portet: quia
cum aprȩsenti scło mentis nrͣe delec.¬
tatio deficit. erusdem scłi adutrsitas
crescit. Hinc est enim quod plerosq
ctrnimus & bona agere. & tamen
sub graui tribulationum fasce desu¬
dare. Ttrrena namq desideria fu-¬
giunt: & tamen flagellis duriorib

Expanded text:
flatus vitalis necant. Notandum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. 4. Terra autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet, quia cum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus
Abbreviated transcription (Latin):
laudabat. Multi cum uerbum
contra luxuriam audiunt. pollut¬
ones carnis non solum ꝑpetrare
nion appetunt. sed & iam ꝑpetrati
erubescunt: sed mox ut carnis.
species eorum oculis apparet. sic
mens ad desiderium rapitur.: acss
adhuc ab ea nihil sit contra hace
eadem desideria deliberatum.
Et dampnanda agit. qͣuicquidgiss
se meminitꝰ &am & ipsa dampnaui
Sepe & iam contra culpas conpungin
& tamen post fletum ad cuilpas
redimus. Sic balaam tsrabelic
populi tabernacula contemplato
fleuit. eisq se simibem fueri in mot
deposcit dicenis. Moriatur amini
mea morte rustora. & fiant nous¬
sima mea horum similia. Scd mo
ut hora conpunctionis transut. in
auaritiae nequitiam ex arsit. Nun
propter promissa munera in cius
populi mortem consilrum dedit
cuius morti se fitri similem optaus
& oblitus est quod planxerat. aus
oxtinguere noluit quod ꝑ auante
ardebat. Notandum uero est que
cogitationibus suis guttur mal

Expanded text:
laudabat. Multi cum verbum laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum; et damnanda agit, quae quidquid egisse se meminit jam et ipsa damnavit. Saepe etiam contra culpas compungimur, et tamen post fletum ad easdem culpas redimus. Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi mortem consilium dedit, cujus morti se fieri similem optavit; et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per avaritiam ardebat. 3. Notandum vero est quod cogitationibus suis guttur ment
Abbreviated transcription (Latin):
Cur illud neglegitur. quo ꝑutniair:
Mementote quod dicitur. Siquis ha-¬
bet aurres audiendi audiat. Om̃es
entm qui illie aderant aures corpo-¬
ris habebant: sed quia cunctis aures
habrntibus siquis habet aures au
diat dicit. aures proculdubio cordis
requirit. Curate ergo ut acceptus
sermo incordis aure remantat:
cutate ne semen iuxta uiam cadat.
ne malignus sp̃s ueniat. & anre.¬
moria uerbum tollat. Curate
nt petrosa terra semen excipiat.
& fructum boni operis sine ptr.¬
sturrantię radicibus mittat. Nultis
enim libet quod audiunt. boni oꝑis
initia ꝓponunt. sed mox ut fati¬¬
gari aduersitatibus eeꝓtrint. in.¬
choata derelinquunt. Petrosa ergo
terra humorem non habuit. quȩ¬
hoc quod germinauerat ad fructu
ꝑseutrantiȩ non ꝑduxit. Mubti
namq cum uerbum contra auartus
audiunt. eandem auaritiam de.¬
testantur: reru om̃ium contemptu
laudant. sed mox ut uiderit anin
quod concupiscat. obliuiscitur qͥt

Expanded text:
Cur illud negligitur quo pervenitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra semen excipiat, et fructum boni operis 1490 sine perseverantiae radicibus mittat. Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quhoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum diu ꝑmanere non possunt.
Fallaces sunt: quȩ mentis nrȩ ino-¬
piam non expellunt. Solȩ autem
diuitiae utrȩ sunt: quae nos diuites
uirtutibus faciunt. Si ergo fratres
diuitias amate. Si culmen ueri
honoris quȩritis: ad cȩleste regnum
tendite. Si glãm dignitatũ diligi¬
tis: in illa suꝑna angelorũ curia
ad scribi festinate. U erba dĩ quac
aute ꝑcipitis: mente retinete.
C ibus enim mentis: est sermo dĩ.
Et quasi acceptus cibus stomacho
languente reicitur: quando auditus
sermo in uentre memorię non tenet᷑.
Sed quisquis alimenta non returet.
huius profecto uita desperatur.
Aeternę ergo mortis periculũ formi-¬
date. si cibum quidem sc̃ę ex hor-¬
tationis accipitis. sed uerba uitae
id est alimenta iustitię in memoria
non tenetis. Ecce transit om̃e qͦd
agitis. & ad extremũ iudicium sine
ulla momenti interpositione coti.¬
die uolentes nolentesq properatis.
Cur ergo amatur quod relinquitur

Expanded text:
nobiscum diu permanere non possunt, nobiscum diu permanere non possunt, fallaces sunt quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt quae nos divites virtutibus 1489 faciunt. Si ergo, fratres divitias amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur?
Abbreviated transcription (Latin):
nitione. Quam enim ꝑsemetipsam
ueritas exposuit. hanc discutere
humana fragilitas non prȩsumit.
Sed est quod sollicite in hac ipsa ex¬
positione dominiea pensare debe-¬
mus: quia si nos uobis semen uerbũ.
agrum mundum. uolucres dȩmo¬
nia. spinas diuitias significare dice¬
remus: ad crecdendum nobis mens
ponere quod dicebat. ut sciatis reru
significatiores quȩrere. in his & iam
quae ꝑsemetipsum noluit explanare.
Exponendo ergo quod dixit figurate
se loqui innotuit. quatentis certos
uos redderet. cum uobis nr̃a fragilitas
uerborũ illius figuras aperiret.
Quis enim mihi uiquam crederet
si sp̃inas diuitias interpretari uolu.¬
issem. maxime cum illę pungant.
istę delectent: Et tamen spinae
funt. quȩ cogitationu suarum
punctione mentem lacerant:
& cum usq ad peccatũ ꝑtrahunt.
quasi inflicto uulnere cruentant.
Quas bene hoc in alio loco euuange¬
lista testante. nequaquam dñs
diuitias. sed fallaces diuitias appel¬¬
lat. Fallaces enim sunt: quae

Expanded text:
nitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis mens ponere quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attestante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat . Fallaces enim sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
quia ds est: & aliud cum tibi com¬
mendatur ds̃ quia pater est. Cum
tibi cõmendatur: sp̃s quidẽ sũmus
acternus inuisibilis. in cominu¬
tabilis tibi commendatur. Catm
uero tibi quia pater est cõmenda-¬
tur nihil tibi aliud quam & filius
commendatur. quia pater diciñ
potest si filium nori hab&. sicut
nec filius si patrẽ non hab&.
Sed ne forte patrem quidẽ hono¬
rifices tamquam maiorem. filium
urero tamquam minorem ut dicas
honorificabo patrem. Scio enim
quod habeat filium & nori honori-
fico in patris nomine: non enim
patrem intelligo sirre filio. honorifico
tanren & filium tamquam minorẽ.
corrigit te ipse filius: & reuocat te
dicens. ut omnes honorificent patre̾.
dare patri. minorem filio. Ibi tollis
honorem patri. ubi minore das filio.
Quid enim tibi aliud uidetur ista
sententia. nisi quia patr ȩquale᷑
sibi filium generare aut noluit
aut non potute. Si noluit in¬
uidit. si non potuit defecit

Expanded text:
quia Deus est: et aliud, cum tibi comquia Deus est: et aliud, cum tibi commendatur Deus, quia Pater est. Cum tibi commendatur: Spiritus quidam summus, aeternus, invisibilis, incommutabilis tibi commendatur. Cum vero tibi, quia Pater est, commendatur, nihil tibi aliud quam Filius commendatur. Quia Pater dici non potest, si Filium non habet: sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas: Honorifico Patrem: scio enim quod habeat Filium, et non error in Patris nomine. NPatrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens, ut omnes honorificent Filium, o dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim aliud tibi videtur ita sentienti, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, defecit.
Abbreviated transcription (Latin):
consubstantialis est matri: & homo
factus est. Ita intelligendum est:
pater non iudicat quemquam. sed
om̃e tudiciũ dedit filio. ac sidicerẽt᷑.
patrem nremo uidebit inrudicio ui.¬
uorũ & mortuorũ sed oñres filium:
quia & filius hominis est ut possit.
& abimpiis uideti. cum & illi uide.¬
bunt. in quem pupugerunt. Qđ
ne conicere potius quam apeite
demonstrate uideamur. proferamꝰ
ciusdem dñi certam mani festamq
sententiam qua ostenditus ipsã
fuisse causam ut dicer& pater ñ
iudicat quemquam sed ome iu¬
dicium dedit filio. quia iudex forma
flii hominis apparebit. quȩ fornia
non est patris sed filii. nec ea filri in
qua aequalis est patri. sed inqua
minor est patre: ut sit in iudicio
confpictus bonis & malis. & om̃s
honorificent filium. sicut honorifi
cant patrem. Qui nori honorificat
filium: non honorificat patrem.
Quid est enm honorificare patren.
nisi quod habeat filium: Aliud
est eni cũ tibi commendatur ds̃

Expanded text:
consubstantialis est matri, et homo consubstantialis est matri, et homo factus est. Ita intelligendum est: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, ac si diceretur: Patrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium, quia Filius homet ab impiis videri, cum et illi videbunt in quem pupugerunt. Quod ne conjicere potius quam aperte demonstrare videamur, proferimus ejusdem Domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, quia judex forma filii hominis apparebit. Quae forma non est Patris, sed Filii, nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre: ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorifcant Patrem. » Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem. Quid est enim, « honorificat Patrem, » nisi quod habeat Filium? Aliud est enim, cum tibi commendatur Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
huius occasio tota fermonis. Dicto
cnim. ut uos intremini. Et hoc
difficile est uidere quomodo taqua
tem poraliter filio coarterno aliqua
demoristra acternus pater. omia
maiora: Maiora ergo funt opera
mortuos suscitare. quam languids
sanare. Sed sicut suscitat pater
mortuos & uiuificat. fic & filius
quos uult uiuificat. Non enim
alios pater alios filiũs uiuificat.
sed una potestas unam uiuifica¬
tiorem facit. quae & iam potesta
uno honore honoranda est. &
ideo consequenter subiunxit.
Pater enim non tudicat quriqua
sed om̃e tudictum dedit filio. itt
om̃s honorificent filium: ficut
honorificant patrem. Qui non hotio
rficat filium. non honorificat patre̾.
Pater non iudicat quemquã. quia
pater ꝑsonam hominum nͨ suscepit.
nec inuudicio uidebitur. sed sola
filit in ea forma quae iudicata est
niuste. & iuste ⁊udicabit uiuos
ac mortuos. Nec enim filius uidebit᷑
in iudicio in ea natirra qua consub¬¬
stantialis est do patri. sed in ea qua

Expanded text:
hujus occasio tota sermonis. Dicit hujus occasio tota sermonis. Dicit enim: « ut vos miremini; » et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstret aeternus Pater, omniamajora? Majora ergo sunt opera mortuos suscitare, quam languidos sanare. Sed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Non enim alios Pater, alios Filius vivificat, sed una potestas unam vivificationem facit, quae etiam potestas uno honore honoranda est. Et ideo consequenter subjunxit: « Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: ut omnes honorificent Filium, sicut honorifrificat Filium. Pater non judicat quemquam, quia Patris persona hominem non suscepit, nec in judicio videbitur: sed sola Filii persona, in ea forma quae judicata est injuste, et juste judicabit vivos ac mortuos. Nec enim Filius videbitur in judicio in ea natura qua consubstantialis est Deo Patri, sed in ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo subsegutenter subrunxit. Pater
diligit filium & om̃ia demonstrat
ei quae ipse facit Ut ostenderet
omirem hanc patris demonstrati¬
onem fidei nr̃ę ee doctrinam. &
nequaquam hic ignorantia in
filio possit intelligi. cui pater
opera omia quȩ ipse faceret
monstraret. continuo ait. Eit
maiora horum optra de monstrab
ei. ut uos ad intremini. Sicut en
sic & filius quos uult uiuificat. Ea
enum patrem demonstraturũ filio
dicit. que mirentut : & quȩ eado
effent illa mox docuit. Sicut em
pater suscitat mortuos. sic & filius
quos uult uiuificat. Ex atquata
tatem. & demonstratiore̾ operũ.
Non ignorationis instructio est sednt
ficdei quae non filio screntiam igno¬
ratorum sed nobis confessionem
natiuitatis in uexit. Demonstrart
enim patrem est. ꝑ filium facere
quae factitrus est. Nam maiora
opera funt refurrectio mortuoram
quae erit in nouissimo die. quam
istius languentis sanitas. qui xpͥi
urerbo sanatus est. ex quo nata est

Expanded text:
Ideo consequenter subjunxit: « Pater Ideo consequenter subjunxit: « Pater diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. » Ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem fidei nostrae esse doctrinam; et ut nequaquam hic ignoratio Filio posset intelligi, cui Pater opera omnia quae ipse faceret, monstraret, continuo ait: Et majora horum opera demonstrabit ei, ut vos admiremini. CAPUT X. sic et Filius quos vult vivificat. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit quae mirentur. Et quae eadem essent illa, mox docuit: Sicut enim Pater suscitat mortuos, sic et Filius quos vult vivificat. Exaequata itatem, et demonstrationem operum. Non ignorationis instructio est, sed nostrae fidei, quae non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem nativitatis invexit. Demonstrare enim Patrem, est per Filium facere quae facturus est. Nam majora opera sunt resurrectio mortuorum, quae erit in novissimo die, quam istius languentis sanitas, qui Christi verbo sanatus est, ex quo nata est
Abbreviated transcription (Latin):
est nihil. Ideo similiter dixit
quia eadem facit filius quȩ facit
& pater. quia una patris & filui in
drumitate substantia & operatio.
una uoluntas & potestas. una uita
& esfentia. & arqualia omia sunt
in patre & filio. nisi quod pater
pater est: & filius filius est. Sepa¬
ratio est in personis. sed unitas in
natitra. Non enim potest filrus a se
facere quicquam. nifi qđ uiderit
pattem facientẽ. Non debemus
carnaliter intelli gere hanc senten¬¬
tiam quasi duorũ hominu̾ patris
& filii unius ostendentis. alterius
uidentis. unius loquentis. alterius
audientis: quia nec pater maiore
habet potestatem. nec minorem
diꝰ filius cum in patre & filio nulla¬
distantia diuinitatis sit. sed una
marestas. Ideo suibiecit. Om̃ia eni
quȩcumq facit pater. cadem & filius
facit similiter. Signi ficationem
unius naturȩ ostendit. & unius
oprrationis. quia comunis est ope-¬
ratio patris & filii. & quorũ est una
natita. una & iam & operatio.

Expanded text:
est nihil . » Ideo similiter dixit: est nihil . » Ideo similiter dixit: quia eadem facit Filius quae facit et Pater, quia una Patris et Filii in Divinitate substantia et operatio, una voluntas et potestas, una vita et essentia. Et aequalia omnia sunt in Patre et Filio, nisi quod Pater Pater est, et Filius Filius est. Separatio est in personis, sed unitas in natura. « Non enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. » Non debemus carnaliter intelligere hanc sententiam, quasi duorum hominum Patris et Filii, unius ostendentis, alterius videntis: unius loquentis, alterius audientis: quia nec Pater minorem habet potestatem, nec majorem Dei Filius, cum Patre et Filio distantia Divinitatis non sit, sed una majestas. Ideo subjecit: « Omnia enim quaecunque facit Pater, eadem et Filius facit similiter. » Significationem unius naturae ostendit, et unius operationis: quia communis est operatio Patris et Filii, quorum est una natura, una etiam operatio.
Abbreviated transcription (Latin):
equalis uerbo. maior carne: at-¬
qualis ei per que fecit nos maior eo
qui factus est propter nos. Ccom.¬
moti sunt urero & turbati iudxi
quia se arqualem xpͥs patri fecit.
qui bominem tantum modo intellex¬
trunt non dm̃. Caruem uidert᷑
drumitatem non crediderunt.
factre quicquam. nisi quod uiderit
patrem facientem. Non alia oꝑa
facit pater quã uidẽt filius. & alia
Quȩcumq enim ille fecerit. illa filius
similiter facit. Non cum ille fecerit
alia filius similiter facit. sed quȩcũq
ille fecerit. hȩc & filius similiter
facit. Sihȩc facit filius quȩ fecerit
Non alia pater alia filius facit. sed
cadem opera funt patris & filii.
Et quomodo ea facit & filius & cadtͦ
& similiter: Ne forte eadem. sed¬
dicis similiter. Et adem inquit.
& similiter. Et quomodo possit
cadem non similiter. dum om̃ia
quȩ pater facit ptr filium facit.
ficut dictum est : Omria ꝑipsũ
facta sunt: & sine ipso factum

Expanded text:
aequalis Verbo, major carne; aeaequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. » Commotis vero et turbatis Judaeis, quia se aequalem Christus Patri fecit, qui hominem tantummodo intellexerunt, non Deum; carnem viderunt, divinitatem non crediderunt; facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. « Non alia opera facit Pater quae videat Filius, et alia Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Non cum ille fecerit alia, Filius similiter facit; sed quaecunque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Sed haec facit Filius quae fecerit non alia Pater, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo ea facit et Filius et eadem et similiter? Ne forte eadem, sedis « similiter. » Eadem, inquit, et similiter: et quomodo possit eadem non similiter, dum omnia quae Pater facit, per Filium facit, sicut dictum est: « Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum