comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aput nr̃m ad dexteram patris inter¬
pellat ꝓ nobis. Alia m̃bra recipit.
alia flagellat. alia mundat. alia conso¬
latur. alia creat. alia uocat. alia reuocat.
alia corrigit. alia redintegrat. Certe re
cte ammonet m̾bra sua. ut sursum cor
habeant. Audiant gͦ & faciant. leuent
ad illũ qd̾ male est in t̾ra. Ibi enĩ putres¬
cit cor: si ñ leuetur ad dm̃. Erum̃tum
si haberes in inferiorib. ne putresceret
leuares ad suꝑiora. Erum̃to tuo mutare¬
queris locum. & cor ꝑmittis in t̾ra putres¬
cere: Erum̃tũ leuaris in suꝑiora. cor le¬
ua in celũ. Et unde inquis possũ: Iter
accedis. negligendo discedis. Stans in t̾ra
incelo es: si diligas d̃m. Non enim sic le¬
uatur cor. quomͣ leuatur corpꝰ. Corpus
ut leuetur. locũ mutat. Cor ut leuetur:
uoluntatẽ mutat. Quis nos separa¬

Expanded text:
trum ad dexteram Patris interpellat pro nobis : alia membra recipit, alia flagellat, alia mundat, alia consolatur, alia creat, alia vocat, alia revocat, alia corrigit, alia redintegrat. cte admonet membra sua ut sursum cor habeant. Audiant ergo, et faciant; levent ad illum quod male est in terra. Ibi enim non putrescit cor, si levetur ad Deum. Frumentum si haberes in inferioribus, ne putresceret, levares ad superiora. Frumento mutares locum, et cor permittis in terra putrescere? Frumentum levares in superiora; cor leva in coelum. Et unde, inquis, possum? Qui ascendis, negligendo descendis. Stans in terra, in coelo es, si diligas Deum. Non enim sic levatur cor, quomodo levatur corpus: corpus ut levetur, locum mutat; cor ut levetur, voluntatem mutat. «Quonia
Abbreviated transcription (Latin):
plm beatũ audiuimꝰ. eehor ta i lł
e confirmantẽ nos: cũ diceret nobis:
s sat ꝓ nobis. quis contra nos: Pro quib
aute sit ds̃: supiꝰ ostendit ubi ait. Qs
autẽ p̃destinauit illos & uocauit. quos
autẽ uocauit illos & iustificauit: quos
autẽ iustificauit. illos & glificauit. Quid
ꝙͣ dicemꝰ adhȩc: Si ds̃ ꝓ nobis. qͥs contra
nos: Ds̃ ꝓ nobis ut p̃destinaret nos. ds̃
nos. Si ds̃ ꝓ nobis. quis contra nos: Pre¬
destinauit anteq̃m essemꝰ. uocauit cum
auersi essemꝰ. iustificauit cũ pectatores
essemꝰ. głificauit cũ mortales essemꝰ. Si
ds ꝓ nobis. quis contra nos: Predestina¬
n a dõ. uocatis. iustificatis. glificatis.
qui uult adu̾sari. paret se si potest bella¬
it adu̾sus dm̃. Ubi enim audimꝰ si ds̃ ꝓ
nobis quis contra nos: nisi qui dm uincit
ñ ledit nos. Et quis est qͥ uincit om̃ipo¬
intẽ: Quicũq reluctari uoluerit. sibi
nocet. Hoc est qd̃ & paulo adhuc saulo de
celo xp̃c clamauit. Non tͥ expedit contͣ

Expanded text:
m beatum audivimus exhortantem et confirmantem nos, cum diceret nobis: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Pro quibus autem sit Deus, superius ostendit, ubi ait: quos autem praedestinavit, illos et vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justifergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Deus pro nobis, ut praedestinaret nos; Deusnos. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinavit, antequam essemus; vocavit, cum aversi essemus; justificas pro nobis, quis contra nos? Praedestinatis a Deo, vocatis, justificatis, glorificatis, qui vult adversari, paret se, si potest bellare adversus Deum. Ubi enim audivimus, Si Deus pro nobis, quis contra nos? nisi qui Deum vincit, non laedit nos. Et quis est qui vincit Omnipotentem? Quicumque reluctari voluerit, sibi nocet. Hoc est, quod et Paulo adhuc Saulo de coelo Christus clamavit: Non tibi expedit contra
Abbreviated transcription (Latin):
uid dabit eis qͦs p̃destinauit ad uitã. si tanta dedit.
etiã eis qͦs p̃destinauit ad mortẽ: Quȩ bona in illa
uita beata facit eos sumere. ꝓ qͥb in hac miseria unigeni¬
tũ filiũ suũ uoluit usq ad mortẽ mala tanta ꝑferre.S
Unde apłs de ipsis in illud regnũ p̃destinatis loquens. qͥ ꝓpͥo

Expanded text:
uid dabit eis quos praedestinavit ad vitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinavit ad mortem? Quae bona in illa beata vita faciet eos sumere, pro quibus in hac miseria unigenitum Filium suum voluit usque ad mortem mala tanta perferre. Unde Apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens : Qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
ficari hominẽ: quare mortificet᷑ nescis.
Ds̃ hoc nouit. Res in occulto est. S dicet
mͥ aliquis. Ecce ꝓ nomine xp̃i detine¬
tur. nom̃ xp̃i confitetur. Nonne & here¬
tici nom̃ xp̃i confitentur: S ñ tamen
ꝓpter ipsũ moriunt᷑. Prorsus in ipsa
eccłia dicam catholica. putatis defiussi
aut deesse posse. qui causa uane głe pa¬
terentur: S si ñ essent huiꝰ modi ho¬
mines. ñ diceret apłs. Si dedero corpꝰ
meum ut ardeam. caritatẽ autem non
habeam: nichil mͥ ꝓdest. Sciebat gͥ
posse quosdam eẽ. qui hoc iacdatione
facerent. ñ dilectione. Ideo obscar ũ et
Ds̃ hoc solus uidet: nos ñ possumꝰ. Iꝑse
solus potest uidicare qui nouit ocial¬
ta cordis

Expanded text:
ficari hominem; quare mortificetur, nescis: ficari hominem; quare mortificetur, nescis: Deus hoc novit; res in occulto est. Sed dicit mihi aliquis: Ecce pro nomine Christi detinetur, nomen Christi confitetur. Quare non et haeretici nomen Christi confitentur, et non tamen jam propter ipsum moriuntur? Prorsus in ipsa Ecclesia, dicam, catholica, putatis defuisse aut deesse posse, qui causa humanae gloriae paterentur? Si deessent hujusmodi homines, non diceret Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Sciebat ergo esse posse quosdam qui hoc jactatione facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus videt, nos non possumus. Ipse solus potest judicare, qui novit occulta cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo darũ est qd̾ filiis passionis eiꝰ canteẽ
hic psalmꝰ. Habemꝰ autẽ hic cuidentissi¬
mũ & firmissimũ testimoniũ apłi pauli
quia cũ in ꝑsecutione gentiliũ laborant
ȩccłia. hunc scͥpsit u̾sum. quẽ int̾pontret
ad exhortationẽ & consolationẽ patientie
Hinc enĩ dictũ est. qd̾ ille in epła sua posuit
Propt̾ te mortificam᷑ tota die: deputati
sumꝰ ut oues occisionis. Uocẽ gͦ martyrũ
audiamꝰ in psalmo. Et uox martẏrũ
uidete qͣm bonã causam habeat. cũ dicit
ꝓpter te. Nam & dñs ideo addidit ꝓpt̾
iusticiã. cum diceret. beati qui ꝑsecutio¬
nẽ patiuntur. ꝓpter iusticiam. ne qͥsqͣm
ꝑsecutionẽ patiens ex ipsa pena quereret
glam. ñ bonam habens causam. Et hinc
exhortatus suos ait. Beati eritis cũ uobis
illa & illa fecerint homines. ꝓpter nom̃¬
est nouit occulta: Qm̃ ꝓpter te mortifi¬
camur tota die: deputati sumꝰ sicut
oues occisionis. Potes enĩ uidere morti¬

Expanded text:
iis passionis ejus cantetur hic psalmus. Habemus autem hinc evidentissimum et firmissimum testimonium apostoli Pauli: quia tum cum in persecutionibus Gentilium laboraret Ecclesia, hinc sumpsit versum, quem interponeret ad exhortationem et consolationem patientiae. Hic enim dictum est, quod ille in Epistola sua posuit: Propter te morts velut oves occisionis . Vocem ergo martyrum audiamus in Psalmo: et vox martyrum videte quam bonam causam habeat, cum dicit, Propter te. Nam et Dominus ideo addidit, propter justitiam, cum diceret: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam : ne quisquam persecutionem patiens, ex ipsa poena quaereret gloriam, non bonam habens causam. Et hinc exhortatus suos ait, Beati eritis cum vobis illa et illa fecerint vel dixerine occulta? Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis. Potes enim videre morti
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ illo om̃ia nob̾ donauit. Cu̾ hȩc ꝓmissio cõplebitur.
qͥd erimꝰ. quales erimꝰ.ue bona in illo regno accepturi
sumꝰ. q̃ndoquide xp̃o moriente ꝓ nob. tale iã pignꝰ acce¬
pimꝰ. Qualis erit sp̃s hominis nullũ om̃ino habens uiciũ.
nec sub qͦ iaceat. nec cui cedat. nec contͣ qͥd saltẽ laudabi¬
liter dimicet. pacatissima uirtute ꝑfectꝰ. Rerũ om̃ium
qͣnta ibi qͣm speciosa qͣm certa scientia. sine errore aliquo
uł labore. ubi di sapientia de ipso fonte suo potabitur.
cũ sũma felicitate. sine difficultate. Quale erit corpꝰ.
qͦd om̃imꝰ spũi subditũ. & eo sufficient̃ uiuificatũ. nul-¬
lis alimoniis indigebit. Non enĩ animale s sp̃itale erit.
habeus quidẽ cariis s sine ulla carnali corruptione sub¬

Expanded text:
 cum illo omnia nobis donabit? Cum haec promissio conplebitur, quid erimus! quales erimus! Quae bona in illo regno accepturi sumus, quando quidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo uel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur, cum summa felicitate, sine ulla difficultate!. Quale erit corpus, quod omni modo spiritui subditum et eo sufficienter uiuificatum nullis alimoniis indigebit! Non enim animale, sed spiritale erit, habens quidem carnis. sed sine ulla carnali corruptione sub
Abbreviated transcription (Latin):
dñs eugłrzare. Agite penitentiã. ap¬
ꝓpinquabit enĩ regnũ cęloꝵ. Iustificam᷑
in uocatione miscdĩȩ: & timore iudicii.
Hinc est qd̃ dicitur. Ds̃ in nomine tuo sal¬
uum me fac: & in uirtute fua iudica me.
Non timet iudicari: qui impetrauerit an¬
te saluari. Uocati renuntiamꝰ diabolo
ꝑ penitentiã: ne sub iugo eius remanea¬
mus. Iustificati sanam᷑ ꝑ miscdi̾am: ne
iudiciũ timeamꝰ. Gl̾ificati transimus
qd̾ dñs ait. Ecce eicio demonia & sanita¬
tes ꝑficio hodie & cras: & t̾tia consũmor.
Qd̃ etiam in triduo suȩ passionis & dorimi¬
tionis. & euigilationis ostendit. Cruci¬
fixus est enim & sepultus est & resurrexit.
In cruce de pͥncipib & potestatib trium¬
phauit: in sepulchro requieuit. in resur-¬
rectione exultauit. Penitentia cruciat.

Expanded text:
Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum» . Justificamur in vocatione misericordae, et timore judicii: hinc est quod dicitur, «Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: justificati, sanamur per misericordiam ne judicium timeamus: glorificati, transimus quod Dominus ait: «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia» «consummor» . Quod etiam in triduo suae passionis et dormitionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus, et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exsultavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uit conformes fieri imaginis filii sui. ut
sit ipse pͥmogenitus in multis
frĩb. Quos autẽ p̃destinauit. illos & uo¬
situm. Sunt autẽ & alii uocati s non
electi: ac ꝑ hoc ñ scdm ꝓpositũ uocati.
Quos aut̾e uocauit hoc est scd̃m ꝓpositũ:
illos & iustificauit. Quos autẽ iustifica¬
uit. illos & glificauit: hii sunt filii ꝓ

Expanded text:
eri imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinauit, illos et uositum\'. sunt enim et alii uocati sed non electi ac per hoc non secundum propositum uocati. quos autem uocauit - hoc est secundum propositum -, illos etiustificauit;quos autem iusti ficauit, illos et glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
est. Si ds. ꝓ nobis. quis contͣ nos: Ereme¬
bat mundꝰ adu̾sus eos. ppłi meditabant᷑
inania. pͥncipes conueniebant in unum
excogitabantur noui cruciãtus. & penas
incredibiles inueniebat ingeniosa cru¬
delitas. Obruebant᷑ obpbriis. falsis ar¬
guebantur criminib. Custodiis into¬
lerabilib indudebant᷑. ungulis araban¬
tur. ferro ꝑimebantur. bestiis subige¬
mundus contra uos: & dicitis qͥs contra
nos: Responderent tibi. Et quid est to¬

Expanded text:
sta: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Fremebat mundus adversus eos, populi meditabantur inania, principes conveniebant in unum : excogitabantur novi cruciatus, et poenas incredibiles inveniebat ingeniosa crudelitas. Obruebantur opprobriis, falsis arguebantur criminibus, custodiis intolerabilibus includebantur, ungulis exarabantur, ferro perimebantur, bestiis subrigemundus contra vos, et dicitis: Quis contra nos? Respondent tibi: Et quis est to
Abbreviated transcription (Latin):
dem apłm. Qua morte seminata est ra¬
ro eiꝰ in contumelia: resurrexit in gła.
Scd̾m hanc imaginẽ filii sui. cui ꝑ ĩmos¬
talitatẽ conformamͦ in corpore. ctiam
illud agimus qd̾ item dicit idem apłꝰ
Sicut portauimꝰ imaginẽ t̾reni portrus
& imaginẽ cius qui de celo est. ut scilitl
qui scałm adam mortales fuimꝰ. scd̃m
e spe certa firmaq teneamus. Sic enim
nunc candem imaginẽ portare possumꝰ.
ndum in uisione s in fide: ñdum in re.
S in spe. De corporis qͥppe resurrectione
unc loquebatur apłs. cum hec diceret.¬

Expanded text:
umdem Apostolum, qua morte seminata est caro ejus in contumelia, resurrexit in gloria, secundum hanc imaginem filii, cui per immortalitatem conformamur, in corpore etiam illud agimus, qSicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est , » ut scilicet qui secundum Adam mortales fuimus, secunet spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe resurrectione tunc loquebatur Apostolus, cum haec diceret
Abbreviated transcription (Latin):
rit ds̃ qd̾ ipsi cũ fuerant electuri. ut ab
ipso eligi mererentur. Electi sunt itaq
ante mundi constitutionẽ: ea p̃desti¬
natione in qua ds̃ sua futura facta p̃¬
sciuit. E lecti sunt autẽ de mundo. ea
uocatione qua ds̃ id qd̃ p̃desti nauit
impleuit. Quos enĩ p̃destinauit. ipsos

Expanded text:
rit Deus, quod ipsi eum fuerant electuri, ut ab illo mererentur eligi. Electi sunt itaque ante mundi constitutionem ea praedestinatione, in qua Deus sua futura facta psciuit; electi autem de mundo ea uocatione, qua Deus id quod prędestinauit, impleuit. Quos enim prędestinauit, hos
Abbreviated transcription (Latin):
donaturũ esse p̾sciuit: & in sua p̾scientia
sparauit. Quos gͦ p̃destinauit ipsos &
uocauit. uocatione illa de qua scriptũ est.
Sine penitentia sunt dona & uocatio dei.
Namq in sua quȩ falli mutariq ñ potest
pscientia oꝑa sua disponere: id om̃ino
nec aliud quicqͣm est p̾destinare. Quos¬
autẽ p̃destinauit hos & uocauit. & quos
uocauit. hos & iustificauit. Ex tractatu
sta scĩficatio conceditur iustis. psalmi.y.
S & iustificetur p̾̃cedit uocatio. quȩ ñ est

Expanded text:
daturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa de qua dictum est, sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera sua disponere, in Domino nec aliud quidquam est praedestinare. Noautem praedestinavit, hos et vocavit: et quos vocavit, hos et justificavit. » Ista sanctificatio conceditur justis; sed ut justificentur, praecedit vocatio, quae non est
Abbreviated transcription (Latin):
tate m̃tis ur̃ȩ. Ubi gͦ reformam᷑ ne con¬
formem᷑ huic scło: ibi conformamur di
filio. Potest & sic accipi. ut quẽ ad modũ
nobis ille mortalitate. ita nos illi effici-¬
amur ĩmortalitate conformes. Qd̃ qui¬
dem & ad ipsam resurrectionẽ corpoꝵ ꝑ

Expanded text:
tate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne contate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei filio; potest et sic accipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest esse. Potest autẽ esse sine p̃desti¬
natione p̃scientia. Predestinatione qͥp
ds̃ ea p̃sciuit: quȩ fuerat ipse facturus.
Unde dictum est: fecit quȩ futura sunt.
Prescire autẽ potens est etiã quȩ ipse ñ facit
sicut quȩcũq peccata. quia & si st̃ queda
quȩ ita peccata sunt. ut penȩ sint etiã pee¬
catoꝵ: unde dictum est. tradidit illos as̃
in repbam m̃tẽ ut faciant quȩ ñ conucni¬
unt: ñ ibi peccatũ dĩ est. s uidiciũ. Quo¬
circa p̃destinatio dĩ quȩ in bono est. gr̃e
est ut dixi p̃paratio. Grã uͦ est. ipsiꝰ p̃de¬
stinationis effectus. Ex libro de bono ꝑ¬
nichil aliud. p̃scientia scilicet & p̃¬
paratio beneficioꝵ dĩ: quib certissime
liberantur quicũq liberant᷑. Cet̾i autĩ.
ubi nisi in massa ꝑditionis iusto diuino
conformes fieri imaginis filii dei:
p̃otest scd̾m interiorẽ hominẽ intelligi.
unde nobis alio loco dicit. Nolite confor¬
mari huic scło: s reformamini in noui¬

Expanded text:
non potest esse. potest autem esse sine praedestinatione praescientia. praedestinatione quippe deus ea praesciuit quae fuerat ipse facturus; unde dictum est: fecit quae futura. sunt. praescire autem potens est etiam quae ipse non facit, sicut quaecumque peccata, quia, etsi sunt quaedam, quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum — unde dictum est: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conueniunt - non ibi peccatum dei est, sed iudicium. quocirca praedestinatio dei, quae in bono est, gratiae est, ut dixi, praeparatio, gratia uero est ipsius praedestinationis effectus. quando ergo nihil aliud: praescientia scilicet et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur quicunque liberantur. Caeteri autem ubi, nisi in massa perditionis justo divino conformes imaginis Filii Dei , potest et secundum interiorem hominem intelligi. Unde nobis alio loco dicit, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in noui
Abbreviated transcription (Latin):
ret hominẽ dĩ cohercitum potiꝰ tem
tes mortesq multoꝵ: si enim nosipsos
Cum iudicamur autẽ a dño corripimur.
adducens illos ad penitentiã. fla¬
gellat bonos erudiens illos ad regnum
situs fueris ad dexteram: tunc dicetur
positis ad sinistram. ite in ignẽ et̾num
qui paratus est diabolo & angłis eius.

Expanded text:
ret hominem dei cohercitum potius temret hominem dei cohercitum potius temtes mortesque multorum, si enim nos ipsos, cum iudicamur autem, a domino corripimur, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum situs fueris ad dexteram, tunc dicetur positis ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
in loco in quo p̃cepit tibi ne comederes
panẽ neq biberes aqm: ñ inferetur ca-¬
dauer tuũ in sepulchrũ patrum tuoꝵ.
metuendũ ẽẽ didicimꝰ. ne m̃bra exanima-¬
ta patiant᷑. nec pena dicenda est. Si au-¬
tem humanũ erga suam carnẽ conside¬
remꝰ affectum. potuit inde terreri. uł
contristari uiuus. qd̾ sensurus ñ erat
mortuus. Et hȩc erat pena cum dole¬
bat animꝰ id de suo corpore futurum:
qmuis cum fieret ñ doleret. Hactenus
enim uoluit dñs seruũ suum plectere.
qui ñ sua contumatia spreuerat p̃cep¬
tum eiꝰ implere: s aliena decipiente
fallacia obedire se credidit: qndo ñ obe¬
diuit. Neq enim est putandũ ita eum
fuisse interemptũ morsu bestiȩ. ut ad
suppliciũ tartareum ciꝰ deinde amma
rapetur. qñdo quidẽ ipsũ eiꝰ corpꝰ idem
leo qui occiderat custodiuit. ium̃to qͦ
quo uehebatur illeso. & simul cũ ipsa
immani fera intrepida p̾sentia ad dñi su
funꝰ astante. Quo mirabili signo appa¬

Expanded text:
comederes panem neque biberes aquam, non inferetur cadauer tuum in sepulcrum patrum tuorum. metuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adpa
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia. implebitur os ur̃m laude
di & exultatione. & dicetis illi de mag¬
na angustia liberati. Et liberasti gres-¬
sus meos subtus me. & ñ sunt infirma¬
ia uestigia mea.¬

Expanded text:
cate, et implebitur os vestrum laude Dei et exsultatione, et dicetis illi de magnis angustiis liberati: Liberasti gressus meos subtus me, et non sunt infirmata vestigia mea
Abbreviated transcription (Latin):
cum baptizandis paruulis festinatur
& curritur. quia sine dubio credit᷑ aliter
eos in xp̃o uiuificari om̃ino ñ posse.
Qui autẽ ñ uiuificant᷑ in xp̃o. restat ut
in ea condẽnatione maneant de qua di-
xios paruulos nasci. & om̃is credit ecclia.
Plane audiui & credidi ꝓpt̾ qd̃ & locutus
sum. quia ueniet hora qnͣdo om̃s qͥ st̃
in monum̃tis audient uocẽ eiꝰ. & ꝓce¬
dent qui bona fecerunt in resurrectio

Expanded text:
cum baptizandis paruulis festinatur cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur m Christo, restat, ut m ea condemnatione maneant, de qua dicxios paruulos nasci et omnis credit ecclesia plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum, quia ueniet hora, quando omnes, qui sunt in monumentis, audient uocem eius et procedent, qui bona fecerunt, in resurr
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ resurrectio mortuoꝵ. Si¬
dut enim in adam om̃s moriunt᷑: sic
& in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Per hanc
e nim aplicam diuinã claramq senten¬
tiam. satis euidenter elucet. neminem
ire in mortẽ nisi ꝑ adam. neminẽ in
uitam ȩt̾nam nisi ꝑ xp̃m. Hoc est qͥppe
om̃s & om̃s: quia sicut om̃s homines
ꝑ pͥmã. hoc est ꝑ carnalem generationẽ
ꝑtinent ad adam: sic om̃s homines ꝑ
scd̾am. id est ꝑ spũalem generationem
Ideo gͦ dictum est hic om̃s & ibi om̃s. qͥa
sicut om̃s qui moriunt᷑. ñ nisi in adam
moriuntur. ita om̃s qui uiuificabunt᷑
ñ nisi in xp̃o uuificabuntur. Ac ꝑ hoc
quisquis nobis dixerit quẽqͣm resurre¬
ctione mortuoꝵ uinificari nisi in xp̃o:
tanqm pestis cõmunis fidĩ detestandus
est. Item qͥsqͥs dixerit qd̃ in xp̃o uiuifi¬
cabunt᷑ etiã paruuli qui sine sacram̃ti
ciꝰ participatione de uita exeunt: hic
ꝓfecto & contra apli p̃dicationem uenit.¬
& totam condemnat eccłiam. Ubi ꝓpt̾ea

Expanded text:
hominem resurrectio mortuorum? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam aeternam nisi per Christum. hoc est quippeomnes, et omnes, quia sicut omnes homines per primam, hoc est per carnalem generationem pertinent ad Adam; sic omnes homines ad secundam, id est spiritualem generationem Ideo ergo dictum est hic omnes, et ibi omnes, quia sicut omnes qui moriuntur, non nisi in Adam moriuntur, ita omnes, qui uiuificabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc, quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo, tamquam pestis communis fidei detestandus est. item, quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ humanũ. & dare gram suam
õmĩb intelligentib. quia gr̃a illiꝰ est. &¬
ñ merita coꝵ. Et ne quȩlibet ꝑsona głe¬
tur in carne: infirmos elegit. Nam inde
ñ est electus etiã ille nathanael. Quid enĩ
tͥ uidetur ut publicanũ in theloneo seden¬
tem eligeret matheũ. & ñ eligeret natha
ñ quia doctos ñ erat electurus. s si ipsos pri¬
mo elegisset. doctrine merito se electos pu¬
tarent. Ita illoꝵ scientia laudaretur. & laus

Expanded text:
am suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret NathanNon quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretur, et laus
Abbreviated transcription (Latin):
ret mundũ. Si doctus eligeretur. fortasse
ideo se diceret electum. quia doctrina eius
torẽ piscatorem. s de piscatore lucratus
est imꝑatorẽ. Magnus cypͥanus orator.
s pͥor petrus piscator. ꝑ quẽ postea crede¬
ret ñ tantũ orator. s etiã imꝑator. Nullꝰ
nobilis pͥmo electus est. nullꝰ doctus: quia
infirma mundi elegit. ut confunderet
fortia.

Expanded text:
r » . Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina ejus torem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiret. Non elegit saltem nasci in amplis¬
sima ciuitate. s natus est in bethleem iudȩ.¬
ta quȩ nec ciuitatis nomine nuncupatur.
hodieq illam incolȩ loci illiꝰ uillam appel¬
lant. tam parua. tam exigua & ppe nulla
sst: nisi pͥstina dñi xp̃i natiuitate nobili-¬
taret᷑. E legit gͦ infirmos. pauꝑes. indoc-¬
tis. ñ quia reliquit firmos. diuites. sapien-¬
tes. nobiles. s. si ipsos pͥmo eligeret. mertto
diuitiarũ suarũ. merito substantiarũ. me¬
sito nataliũ sibi eligi uiderẽtur. atq infla-
de istis reb salutẽ humilitatis ñ recipeni.
sint qua nemo potest redire. ad illam uitã.

Expanded text:
superbiret. Non elegit saltem nasci in amplissuperbiret. Non elegit saltem nasci in amplissima civitate, sed natus est in Bethlehem Judae, quae nec civitatis nomine nuncupatur. Hodieque illam incolae loci illius villam appellant: tam parva, tam exigua, prope nulla est, nisi pristina Domini Christi nativitate nobilitaretur. Elegit ergo infirmos, pauperes, indoctos: non quia reliquit firmos, divites, sapientes, nobiles; sed si ipsos primos eligeret, merito divitiarum suarum, merito substantiarum, merito natalium sibi eligi viderentur, atque inflati de his rebus, salutem humilitatis non reciperent, sine qua nemo p
Abbreviated transcription (Latin):
prar xp̃i. ea in fronte signetur. & de qua
qubescendũ putabant. nobisq insultabass
am in pudoris arce constatuant. E x ser
ignobiles. paucos. imꝑitos & impoli¬
osedegerit dñs. cũ haberet ante oculos su-¬
q turbam magnã. in cõparatione quidẽ
uloꝵ pauꝑioꝵ pauciores. s ingenere
uo multos. diuites. nobiles. doctores. sa¬
pientis. quos postea etiã collegit: exponit
apss sacram̃tũ. Infirma huiꝰ mundi elegit
D ut confundat fortia. & stulta huiꝰ mun-¬
di elegit ds̃ ut confundat sapientes. & igno¬
bilia huiꝰ mundi elegit ds̃ & ea quȩ ñ sue
idẽ ñ cõputant᷑: ut quȩ sunt euacuentur.
merat enĩ docere humilitatẽ: & expugnare
sipbiam. Uenerat humilis ds̃. Nullo modo
su pͥus altos quereret. qui tã humilis ue¬
nerat. Primo quia elegit nasci de illa femi-¬
na. quȩ desponsata erat fabro. Non elegit
gͥ amplos natales. ne in hac t̾ra nobilitas

Expanded text:
crux Christi, ea in fronte signentur; et de qua crux Christi, ea in fronte signentur; et de qua erubescendum putabant, nobisque insultabant, eam in pudoris arce constituant. Ex Serignobiles, paucos imperitos et impolitos elegerit Dominus, cum haberet ante oculos suos turbam magnam, in comparatione quidem illorum pauperiorum pauciores, sed in genere suo multos divites, nobiles, doctos, sapientes, quos postea etiam collegit, exponit Apostolus sacramentum: Infirma hujus mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et stulta hujus mundi elegit Dilia hujus mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, id est, non computantur, ut quae sunt evacuentur . Venerat enim docere humilitatem, et expugnare superbiam. Venerat humilis Deus: nullo modo hic prius altos quaereret, qui tam humilis venerat. Primo, quia elegit nasci de illa femina, quae desponsata erat fabro. Non elegit ergo amplos natales, ne in hac terra nobilitas
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. Conceptus est. omĩa continens.
Natus est gignens omĩa. mortuus est uiui¬
ficans om̃ia. S post triduum resurroxit.
& ascendit in celũ. & humanã qm suscepal
carnẽ ad patris dexteram collocauit. Mi¬
rabile est fr̃s. & hoc est qd̾ credere impu
nolunt. Mirabile est hominẽ resurie¬
isse in carne. & in celũ ascendis  se cũ
carne. s multo est mirabiliꝰ totũ mun¬
dũ rem tam incredibilem credidisse.
Oͥd est incredibiliꝰ dm talia fecisse. anmal¬
dũ credere potuisse: Qd̾ si & ipse modi
consideretur a nobis. quo credidit min¬
duis. etia ipse uere diuinꝰ adu̾titur. q ual¬
de mirabilis inuenitur. In cruditos libe¬
ralib aisciplinis. & om̃ino qͣntu ad scl̃i
doctrmas ꝑtinet impolitos. ñ ꝑros gan
ait cum ictib idi aõ mate scdi pauncisi¬
posmst. Qa dico pauassimos: Duoaccĩ
mosi e tam̃ ꝑ eos sic om̃i genere piscium
mplait ȩcclias. ut plurimi etiã ex ipsis sa¬
piatib scli. quib uidebat ignominiosa

Expanded text:
remus: conceptus est continens omnia, natus est gignens omnia, mortuus est vivificans omnia: sed post triduum resurrexit, et ascendit in coelum, et humanam quam susceperat carnem, ad Patris dexteram collocavit. Mirabile est, fratres, et hoc est quod credere impii nolunt; mirabile est hominem resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne: sed multo est mirabilius, totum mundum rem tam incredibilem credidisse. Quid est incredibilius Deum talia fecisse, an mundum credere potuisse? Quid, si et ipse modus consideretur a nobis, quo credidit mundus? etiam ipse vere divinus advertitur, et valde mirabilis invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis, et omnino quantum ad saeculi doctrinas pertinet impolitos, non paucissimos misit. Quid dico paucissimos? Duodecim misit; et tamen per eos sic omni genere piscium implevit Ecclesias, ut plurimi etiam ex ipsis sapientibus saeculi, quibus videbatur ignominiosa
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs. Et si ipse humilit̾ natus est. in
iscipłoꝵ nobilitate. iactare se uoluit. Non
irges. aut senatores. aut phylosophos.
oratores: immo uͭ elegit plebeios. pau
indoctos. piscatores. Petrus piscator:
panis orator .i isi fidelit p̃ccderet pisca¬
tor. ñ humilit̾ scqueret᷑ orator. Nonde
is se quisqͣm desꝑet abiectus. Teneat xp̃m:

Expanded text:
aliquis: Etsi ipse humiliter natus est, in discipulorum nobilitate jactare se voluit. Non elegit reges, aut senatores, aut philosophos, aut oratores: imo vero elegit plebeios, pauperes, indoctos, piscatores. Petrus piscator, Cyprianus orator. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Non de se quisquam desperet abjectus: teneat Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
s noli tũ infirmari. In illiꝰ infirmitate.
tu fortis esto: quia qd̃ infirmũ est dĩ for¬
tius est hominib. Sub hac rerũ imagine.
adam qui erat forma futuri. p̃buit nobis
magnũ indiciũ sacram̃ti. immo ds̃ in illo
p̃buit. Nam & dormiens meruit acciꝑe.
de latere eiꝰ. De latere scilicet dormientis.
qͥa & de latere in cruce pendentis lancea ꝑ¬
cusso sacram̃ta ȩcliȩ. ꝓfluxerunt. S qͣre
hoc dicere uolui fr̃s: Quia infir mitas
xp̃i nos fecit fortes. Magna ibi imago
p̃cessit. P otui enĩ d̃ carnẽ detrahete ho¬
mini unde faceret feminã: & magisin
aeret̾ quasi congruere potuisse. Febit
enm sexus infirmior. & magis de carnt
infirmitas fieri debuit. qͣm de osse. Ope
enĩ in carne. firmiora sunt. Non detar¬
it carnẽ unde faceret mulierẽ. s. detrax¬
it os. Et detracto osse formata est muli¬
er. & in locũ ossis caro adimpleta est. Po¬
terat. ꝓosse os facere. poterat ad faciendã
mulierẽ ñ costam s carnẽ detrahere. Qͦ

Expanded text:
sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit acciperede latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
beret in potestate una uoce suos ꝑsecito¬
res ꝓsternere. pateret᷑ se teneri. flagellari.
conspui. colaphizari. spinis coronari.
ligno asfigi: Imprudentiȩ simile est:
stultũ uidetur. S stultũ hoc suꝑat om̃s
sapientes. Stultũ quidẽ est. S & granũ
qnͣdo cadit in t̾ram. si nemo sciat consue¬
tudinẽ agricolarũ stultũ uidetur. Labo¬
re magnõ metitur. portat᷑ ad aream. tri-¬
turatur. uentilatur. Post tanta pericula
celi & tempestatũ. & labores rusticanoꝵ
curamq dñoꝵ. mittitur in horreũ fru-¬
m̃tũ purgatũ. Uenit hyemps. & qd̃ pur-¬
gatũ erat ꝓfertur & ꝓicitur. imprudentię
uidet᷑. S ut ñ sit imprudentia. spes facit.
Non gͦ ille peꝑcit sibi. quia & pater illi ñ
peꝑcit: s ꝓ nobis om̃ib tradidit eũ. Et
de ipso. Qui dilexit me inqͥt apłs. & tra-¬
didit seipsum ꝓ me quia nisi granũ ce-¬
ciderit in t̾ram ut morlatur. fructum

Expanded text:
beret in potestate, una voce suos persecutoberet in potestate, una voce suos persecutores prosternere, ut pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est; stultum videtur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque dominorum, mittitur in horreum frumentum purgatum. Venit hiems; et quod purgatum erat, profertur et projicitur: imprudentia videtur; sed ut non sit imprudentia, spes facit. Non ergo ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et de ipso, Qui dilexit me, inquit Apostolus, et tradidit seipsum pro me : quia granum, nisi ceciderit in terram ut moriatur, fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
beramur. Quẽadmodũ autẽ illa sapien¬
tia uocabatur. erat autẽ stulticia contẽ¬
nentib dm̃. sic ista quȩ uocat᷑ stulticia
sapientia est uincentib diabolũ. Nos
immortalitate male. usi sumꝰ ut more¬
remur. xp̃c mortalitate bene usus est
ut uiueremꝰ. Corrupto animo feminȩ
ingressꝰ est morbꝰ. in tegro corpore fe¬
minȩ ꝓcessit salus. Ed eadem contraria
ꝑtinet. qd̾ etiã exemplo uirtutũ eius uicia
nr̃a curant᷑. Iam uͦ similia qͣsi ligam̃ta
qd̾ ꝑ feminam deceptos. ꝑ feminã natus.¬
N homo homines. mortalis mortales. mor¬
prudentia in xp̃o est: Nonne ipse
est dĩ uirtus. & dĩ sapientia: An illã dicit
imprudentiã suam. de qua dicit apłs.
stultũ di. sapientiꝰ est hominib: Impru¬
dentiam meã. Hoc ipsum qd̃ in me irrise.¬
runt qui sibi uidentur ẽẽ sapientes. tu scis
quare fieret. Tu scis imprudentiã meam.
Qd enim tã simile imprudentię. qmͣ cũ ha¬

Expanded text:
beramur. quemadmodum autem illa sapienberamur. quemadmodum autem illa sapientia uocabatur, erat autem stultitia contemnentibus deum, sic ista quae uocatur stultitia sapientia est uincentibus diabolum. nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut uiueremus. corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo uirtutum eius uitia nostra curantur. iam uero similia quasi ligamenta quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morprudentia in Christo? Nonne ipse est Dei Virtus et Dei Sapientia? An illam dicit imprudentiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum ha
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qd̾ u̾bum caro factum est & habitauit
in nobis: Sicut enim curatio uia est ad
sanitatẽ: sic ista curatio peccatores sanan¬
dos reficiendosq suscepit. Et quẽ ad mo¬
dũ medici cũ alligant uulnera. ñ incõpo¬
site s apte id faciunt. ut uinculi utilita¬
tem quedã pulcrtuido etiã consequatur.
sic medicina sapientiȩ ꝑ hominis suscep¬
tionẽ nr̃is est accõmodata uulnerib. de
quib d̾a contrariis curans. & de quib dã
similib. Sicut etiã ille qui medetur uul¬
neri corporis adhibet quȩda contraria sic̃
frigidum calido. uł humido siccũ: uel
aliquid huiꝰ modi: adhibet etiã quȩdam
similia sicut linteolum. uł rotundo uul¬
neri rotundũ. uł oblongũ oblongo. liga
similib coaptat: sic in sapientia dĩ ho¬
minẽ curans seipsam exhibuit ad sanan-¬
dũ. ipsa medicus. ipsa medicina. Quia
gͦ ꝑ suꝑbiam hono lapsus est: humili¬
tatem adhibuit ad sanandum. Serpen¬
tis sapientia decepti sumꝰ. dĩ stulticia lĩ¬

Expanded text:
n commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligatsimilibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei stultitia li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe uocatione e iuati uocati sunt. quib¬
ap̃s crucifixus est scandalũ: & gentes qͥb¬
ep̃s crucifixus stulticia. S ea uocatione
paestinatos uocat. quã distinxit apls
piens. ipsis uocatis iudeis & gretis. p̃dica
N st xp̃m dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiã. Sic
añ ait. ipsis autẽ uocatis. ut illos osten¬
aeret ñ uocatos. sciens qͣnͣdã ẽẽ certam uo¬
cationẽ eorꝵ qui scd̃m ꝓpositum uocati st̃:
quos autẽ p̃sciuit & p̃destinauit confor-¬
mes imaginis filii sui. Quã uocationẽ sig¬
nificans ait. Non ex oꝑib s ex uocante
dictũ ist quia maior seruiet minori. Nũ¬
qͥd dixit ñ ex oꝑib. s ex credente: Prorsꝰ
eiã hic abstulit homini: ut totũ daret
deo. Dixit gͦ s ex uocante: ñ quacumq
uocatione. s qua uocatione fit credens.
hanc intuebatur etiã cum diceret. sine pe¬
nitentia sunt dona & uocatio dĩ Quia

Expanded text:
e vocatione et Judaei vocati sunt, quibuChristus crucifixus scandalum est; et Gentes, quibus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicastum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis autem vocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdam certam vocationem eorum qui secundum propositum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Na
Abbreviated transcription (Latin):
do uenisse ad nos dicitur. Iiluc g̃ ne¬
lt abi trat. quia in hoc mundo erat. ce
mundꝰ ꝑ cum factus est. S qm̃ cupidita¬
te fruendi ꝓ ipso creatore creatura homi¬
nes configurati huic mundo. & mundi
nomine congruentissime uocati. ñ cã
cognouerunt. ꝓptẽa dixit ȩugłista. &
mundꝰ cum ñ cognouit. Itaq in sapien¬
tia dĩ. ñ poterat mundꝰ ꝑ sapientiam dm

Expanded text:
do uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uedo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non p
Abbreviated transcription (Latin):
ad cum qui ubiq p̃sens est locis mo-¬
uetur: s bono studio bonisq moribꝰ. Qd̃
ñ possemꝰ: nisi ipsa sapientia tante etiam¬
nr̃e infirmitatĩ congruere dignaretur.¬
qmͣ in homine. qm̃ & nos homines sumꝰ.
S quia nos cũ ad illã uenimꝰ sapienter fa-¬
cimꝰ: ipsa cũ ad nos uenit ab hominibꝰ suꝑ¬
bis quasi stulte fecisse putata est. Et qm̃
nos cũ ad illam uenimꝰ conualescimꝰ. ip-¬
sa cũ ad nos uenit qͣsi infirma existimata
ist. S qd̾ stultũ est di sapientiꝰ est qmͣ ho¬
mines. & qd̾ infirmũ est dĩ. fortiꝰ est qmͣ
ho. mines. Cum gͦ ipsa sit patria. ui¬
am se fecit qͦq nobis ad patriã. Et cũ sa-¬
no e puro int̾iori oculo ubiq sit p̃sens.
tor qui oculũ illũ infirmũ immundũq
habent. oculis etiã carneis apparere digna
est. Quia enĩ in sapientia di ñ poterat
mnuidꝰ ꝑ sapientiã cognoscere dm̃. placu
.o ꝑ stulticiã p̃dicationis saluos facere
De Sin carne mortali mortalib appa¬

Expanded text:
ad cum, qui ubique praesens est locis movemur, sed bono studio, bonisque moribus. Quod non possemus nisi ipsa sapientia tantae etiam infirmitati congruere dignaretur,quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est dei, fortius esthominis. Cum ergo ipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum, placuit Deo per stultitiam praedicatised in carne mortali mortalibus apparen
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ est illustriꝰ p̃destinationis ex¬
emplũ. qm ipse mediator. Quisqͥs
fidelis uult eã bene intelligere. attendat
Fidelis inqͣm. qui in eo ueram naturã cre¬
dit & confitetur humanã id est nrãm. qm¬
uis singularit̾ suscipiente dõ u̾bo in uni¬
cũ di filiũ sublimatã. ita ut qͥ suscepit &
Oqd̃ suscepit una esset in trinitate ꝑ¬

Expanded text:
uam, illustrius praedestinationis exemplum quam ipse Mediator. Quisquis fidelis vult eam bene intelligere, attendat fidelis, inqdit et confitetur humanam, id est nostram, quamuis singulariter suscipiente deo uerbo, in unicum dei filium sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit una esset in trinitate p
Abbreviated transcription (Latin):
e grẽ dĩ cõmendatione maxime ad
romanos apłica epła loqͥtur. ut inde
se p̃dicatio eius uelut a capite orbis toto
orbe diffunderet. Ea est enim qua iusti¬
ficat᷑ impiꝰ. id ẽ fit iustꝰ. qͥ priꝰ fuerat im¬
piꝰ. Et ideo ꝑcipiendȩ huiꝰ gr̃e merita nul¬
la p̾cedunt: quia meritis impii ñ gr̃a s pe¬
na debetur. nec ista esset gr̃a si ñ daretur
gratuita. s debita redderetur. Gr̃ã uo¬
qua nobis donantur peccata. ut re¬
conciliem᷑ dõ. Pax autem. qua reconcilia¬

Expanded text:
e cuius commendatione maxime ad Romanos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur Deo; pax autem, qua reconcilia
Abbreviated transcription (Latin):
i enim solus ibi filiꝰ intelligit. & sibi¬
& patri. & spũi sc̃o: ad illam reditur
genuit. s ea sapientia pater dicatur sapi¬
ens eẽ quã genuit. Ubi enim ñ est intelli¬
gentia. nec sapientia potest esse. Ac ꝑ hoc
si pater ñ intelligit ipse sibi. s filiꝰ intel¬
ligit patri: ꝓfecto filiꝰ patrẽ sapientem
fecit. Et si hoc est dõ eẽ qd̃ saꝑe. & ea illi
essentia ẽ quȩ sapientia. ñ filiꝰ a patie
qd̾ uerũ est. s a filio potiꝰ pater habet.
filiꝰ. Quo circa consequenter est intell¬
gens pater: ea quȩ ipse est sua intelligen¬
tia. Neq enim esset sapiens. qd̾ ñ esset in¬
telligens. Euiꝰ autem intelligentia patris
de intelligentia genitus qd̾ est parci.

Expanded text:
Filius intelligitur sapipiritui sancto, ad illam reditur genuerit, sed ea sapientia dicatur Pater sapiens esse, quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia esse potest. Et ideo si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit; et si hoc Deo esse quod sapere, et ea illi essentia quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potius Pater habet Filius. Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quod est Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
habent: s ñ scdm scientiã. Quid est ñ
scdm scientiã: Quã enim tu cõmendas
utilem scientiam: Nunqͥd illam quȩ
cũ sola fuerit inflat. que nisi comitata
fuerit caritate ñ edificat: Non utiq ip¬
sam: s illam scientiã comitẽ caritatis.
magistrã humilitatis. Uide si ipsa est.
Telum inquit dĩ habent. s ñ scd̾m scien¬
tiam. Exponat quã dicat scientiam.
Ignorantes enĩ dĩ iusticiam & suam que-

Expanded text:
habent, sed non secundum scientiam.» Quid est, «non secundum scientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humilitatis. Vide si ipsa est: «Zelum,» inquit, «Dei habent, sed non secundum scientiam.» Exponat quam dicat scientiam: «Ignorantes Dei justitiam et s
Abbreviated transcription (Latin):
Expone nobis quã cõmendes scientiam.
quã doleas in illis ñ esse. & in nobis uelis
esse. Secutus adiunxit: & qd clausum fu-¬
erat aꝑuit. Qͥd est ⁊elũ dĩ habent. s non
scđm scientiam: Ignorantes enĩ dĩ iustici-

Expanded text:
Expone nobis quam commendes scientiam, quam doleas in illis non esse, et in nobis velis esse. Secutus adjunxit, et quod clausum posuerat, aperuit. Quid est, Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam? Ignorantes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ carnis depositio sordiũ. s conscientiȩ
bonȩ int̾rogatio in dm̃. Hoc est u̾bum
fidĩ qd̾ p̃dicamus. quo sine dubio ut
mundare possit consecratur & baptismꝰ.
&p̃c quippe nobiscũ uitis. cũ patre agrio¬
la dilexit eccł̃iam. & semetipsũ tradidit
ꝓ ea. Lege apłm. & uide quid adiungat
Ut eam scĩficaret inquit. mundans eam
lauachro aquȩ in u̾bo. Mundatio gͥ is
quaqͣm fluxo & labili tribueret᷑ elem̃to.
nisi adderetur in u̾bo. Hoc u̾bũ fidei
tantũ ualet in ȩccłia dĩ. ut ꝑ ipsam six¬
dentẽ. offerentẽ. benedicentẽ. tinguen

Expanded text:
n carnis depositio sordium, sed conscientiae n carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicente