comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isa ias homines in potatione. in luxuria. in thea¬
tris & spectaculis. totũ mundũ luxuriari uarus
nugis. & tam̃ clamabat. non est gaudere impus
dict dñs. Si hoc non est gaudere quale gaudiũ n¬
uidebat in cuius cõparatione non erat hoc gaudiũ:
tã qua si tu nosses solẽ. & alicui laudanti lucernã
diceres. non est istalux. Quare lux non est: Ille
pro magno hab&. gaud& eocultat. & tu dicis non
est istaluxꝰ. Aut si quis simiã miraret᷑. diceres.
non est ista pulchritudo. Et si forte occupatus ess&
cuta cõpositionẽ inebrorũ in illa bestia. & om̃s
illas congruentias miraret᷑: tu qui noueras aliã
pulcritudinẽ: negires istã & diceres: non est pulchritudo
Quare : Quia aliã nosti. Sed dicis. ego illã quam ñ¬
uidebat isaias non uideo. Crede. & uidebis. Forte
enĩ non habes unde uideas est enĩ oculus unde
illa pulcritudo uideat᷑. Nã quomͦ est oculus carnis

Expanded text:
Isaias homines in potatione, in luxuria, in theaIsaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
uere iocunditas est. Audi ꝓphetĩ isuã non est
gaudere impis diat dñs. Gaudere qͦd uocant im¬
pri: non est gaudere. Quale giudiũ nouerat᷑: qͥ hoc
gaudiũ imꝓbabat: Credamꝰ illi fr̃s homo erat:
sed ambo gaudia nouerat: Homo erat: utiq no¬
uerat gaudia calicis. quia homo erat: Nouerat gau¬
diũ mensȩ nouerat gaudiũ lecti nouerat gau¬
dia ista sȩcularia & luxuriosa Ille qui nouerat illa:
ait prȩsumens. non. ẽ. gaudere impiis dicit dñs:
Sed non dicit homo. dñs dicit ex ueritate dñi. ñ.
est gaudere impiis. Nã illi sibi uident᷑ gaudere
non est autẽ gaudere impiis dicit. non homo sed
dñs. Unde ille ipsũ gaudiũ uidensait. Et diem
hominũ ñ. concupiui Tu scis qui mihi aliũ diem
ostendis qui me aliã lucẽ doces. qui me alia iocun¬
ditate ꝑfundis. qͥ aliud mibi intus insinuis fecisti
me non concupiscere diem hominũ. Utiq uidit

Expanded text:
vera jucunditas est. Audi prophetam Isaiam: «Non est vera jucunditas est. Audi prophetam Isaiam: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus» . Gaudere quod vocant impii, non est gaudere. Quale gaudium noverat qui hoc gaudium improbabat? Credamus illi, fratres. Homo erat, sed ambo gaudia noverat. Utique noverat gaudia calicis, quia homo erat, noverat gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa. Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Sed non dicit homo; «Dominus dicit:» ex veritate Domini , «Non est gaudere impiis.» Nam illi sibi videntur gaudere: «Non est» autem «gaudere impiis, dicit,» non homo, sed «Dominus.» Unde ille ipsum gaudium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat
Abbreviated transcription (Latin):
ad tenebras te ꝑduxer̃: & quomͦ mihi dicis. ele¬
mosinȩ non sinunt ire in tenebras: Quare ille
ista cũ fidutia dicebat: uisi quia aliã lucẽ uide¬
bat : Filius patri manũ tenebat ut ambular&.
sed pat̾ filiũ uiã docebat ut uiuer&. Est ergo
alia luxquȩ orit᷑ iusto. Lux orta est iusto. &
rectis corde iocunditas. Uis illã nosse : Esto
rectus corde. Quid est esto rectus corde : Noli
toto corde ẽẽ. ad dm̃. resistens uoluntati ipsius.
& uolens illũ curuare ad te. & non te dirigere
ad illũ. &  sentias iocunditatẽ. quã nort̃ om̃s
uiuia meditant᷑. calices preparant. rosarũ tẽpꝰ
expectant. Quia dictũ est iocundamini iusti
uidete quid sequit᷑ In dño: locundamini
deris. dnĩn habes iocunditatẽ. dñs sẽꝑ tecũ
est. Non hab& tẽpus Habes illũ nocte. habes
illũ die. esto rectus corde. & sẽꝑ est tibi de illo
iocunditas. Non enĩ iocunditas quȩ est scđm scłm.

Expanded text:
ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Elead tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam norunt omnes vivia meditantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini, deris: Dominum habes jucunditatem, Dominus semper tecum est, non habet tempus; habes illum nocte, habes illum die. Esto rectus corde, et semper est tibi de illo jucunditas. Non enim jucunditas quae est secundum saeculum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃m predicabant int̾ torm̃ta. Lux orta est
iusto. Quȩ lux orta est iusto: Quȩ non oritur
iniusto. Non ista lux quã fecit oriri suꝑ bonos &
malos. Est alia lux quȩ orit᷑ iusto. de qua luce
non sibi orta in fine dicent in iusti. Ergo erraui¬
mꝰ auia ueritatis. & iusticię lum̃ non luxit nobis
& sol non ortus est nobis. Ecce amando istũ solẽ
& mente ñ. uidere illũ : Tobias cȩcus erat. filiũ
suũ uiã dĩ docebat. Nostis hoc. quia tobis filiũ
suũ ammonebat. & dicebat. Fili. fac elemosy¬
nas. quia elemosynȩ non ꝑmittunt in tenebris
Et loquebat᷑ ille. qui in tenebris erat. Uidetis
quia est alia lux quȩ orit᷑ iusto & rectos corde
iocunditas. Oculos non habebat. & filio suo dice¬
bat. fac elemosynas. elemosynȩ non sinunt ire
in tenebras. Nec t̾imuit ne dicer& sibi in corde
suo filius ipsius. Tuenuĩ clemosynas. ñ. fecisti:
Quare cȩtus inihi loqueris : Ecce elemosynę

Expanded text:
um praedicabant inter tormenta. «Lux orta est um praedicabant inter tormenta. «Lux orta est justo.» Quae lux orta est justo? Quae non oritur injusto; non ista lux quam facit oriri super bonos et malos. Est alia lux quae oritur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem,et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae
Abbreviated transcription (Latin):
catorũ cru& cas. Sed forte dicturus es. & ꝑdo
lucẽ istã. Lux orta est iusto quã lucẽ times ne
ꝑdas: times ne in tenebris sis. Noli timere ne
ꝑdas lucẽ. Immo time nedũ caues ꝑdere ista
lucẽ : ꝑdas illã uerã lucẽ. Quã times enĩ ꝑdere.
uidemꝰ quib donata est. cũ quib tͥ cõmunis est.
Nũ quid soli boni uident istũ solẽ. cũ faciat oriri
solẽ suũ suꝑbonos & malos: & pluat suꝑ iustos
& iniustos: Istã lucẽ uident tecũ in iqui. uident
tecũ latrones. uident tecũ impudici. uident tecũ
bestiȩ. muscȩ. uermiculi. Qualẽ lucẽ iusto ser¬
uat. qui & istis istã donat : Merito hanc lucẽ.
in fide mart yres uider̃. Qui enĩ istã contẽpser̃:
aliquã uider̃ quã desiderauer̃. qui hanc respuer̃
Lux orta est iusto & rectis corde iocunditas.
Nolite putare. qͥa uere in miscria fuer̃ cũ in cate¬
na ambulauer̃: latus fuit carter fidelibus. lenes
fuer̃ catenȩ confitentibus. Habebant gaudia ĩu¬

Expanded text:
rs.» 11. Sed forte dicturus es: Perdo lucem istam. «Lux orta est justo.» Quam lucem times ne perdas? times ne in tenebris sis? Noli timere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere istam lucem, perdas illam lucem veram. Quam times enim perdere, videmus quibus donata est, cum quibus tibi communis est. Numquid soli boni vident istum solem, cum faciat oriri solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos ? Istam lucem vident tecum iniqui, vident tecum latrones, vident tecum impudici, vident tecum bestiae, muscae, vermiculi. Qualem lucem justo servat, qui et istis istam donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habebant gaudia i
Abbreviated transcription (Latin):
grã ipsius ad om̃s quattuor partes orbis ꝑtinere
intelligat᷑. Quia gͦ tale uisũ demonstratũ fuerat
petro: indicauit. aperuit illis om̃a. quomͦ credidit
cornelius. quia prius quã baptitaret᷑ homo genti
data est syon. & exultauer᷑ filiȩ uidȩ ꝓpt̾ iudiciatua
dũe. Quȩ iudicia: Quia ñ . ẽ. ꝑsonarum accepotor
In ueritate cõp̃hendo. quia non est ꝑsonarũ acceptor

Expanded text:
gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo tale visum demonstratum fuerat Petro, indicavit, aperuit illis omnia, quomodo credidit Cornelius, quia priusquam baptizaretur homo gentildata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae, propter judicia tua, Domine.» Quae judicia? Quia non est personarum acceptor «In veritate comprehendo quia non est personarum acceptor
Abbreviated transcription (Latin):
Audier̃ apłi & qui erant in iudea fr̃s Uidete si non
exultauer̃ filiȩ uidȩ. Quid audier̃: Quia & gen¬
tes receper̃ uerbũ dĩ. Vbi illud dixit ipse psalmꝰ :
głam eiꝰ. Et qͥa gentes credider̃ aquib colebantur
idola : sctutꝰ ait. Confundant᷑ om̃s qui adorant si¬
mulacra ͦ qui gloriant᷑ in scduptilib suis. Audiuit
& iocundata ẽ. syon & excultauerunt filiȩ udȩ
Postea quidã de circũcisis calũpiari uoluerunt
petro & dixer̃ illi Quare intrasti ad gentiles in¬
circũcisos & manducasti cũ illis: Ille autẽ red¬
didit eis rationẽ. quomͦ cũ orar& demonstratꝰ est¬
ei ille discus pendens quattuor lincis. Discus ille
qui babebat om̃a animalia. & significabat o m̃s
gentes. Ideo autẽ quattuor lineis pendebat. qͥa
quattuor partes st̃ orbis. unde futuri płi erant.
Et ideo quattuor euangelia prȩdicant xp̃m: ut

Expanded text:
«Audierunt Apostoli, et qui erant in Judaea fratres.» Videte si non «Audierunt Apostoli, et qui erant in Judaea fratres.» Videte si non «exsultaverunt filiae Judaeae.» Quid audierunt? «Quia et Gentes receperunt verbum Dei.» Ubi illud dixit iste psalmus? am ejus.» Et quia Gentes crediderunt, a quibus colebantur idola; secutus ait: «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Postea quidam de circumcisis calumniari voluerunt Petro, et dixerunt illi: «Quare intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. angelus ad corneliũ. Angłs corneliũ misit
ad petrũ. petrus uenit ad corneliũ. Et quia de
gentib erat cornelius: & ipse & qui cũ illo erant
non erant cirtũcisi. Ne dubitarent gͦali tradere
euangeliũ .ñ. circũcisis: ante quã baptizaret᷑ ipse
cetiderat sp̃s sc̃s. nisi qͥ fuetat baptitatꝰ: In istosautẽ
ante baptismũ cecidit: Poss& enĩ petrus dubitare.
loqui linguis Donatũ.ẽ. donũ inuisibile. & tulit
dubitationẽ de sacram̃to uisibili ͤ Baptirati sunt
om̃s. & habes ibi scriptũ. Audier̃ autẽ apłi & qui
audiuit & iocundata . ẽ. syon:& exultauer̃ filiae
iudȩ. Quid audiuit & iocundata est. Quia receper̃¬
& gentes uerbũ dĩ. Unus paries uenerat. sed angu¬
lus . ñ.dũ erat. Syon ipsa aeccła ^ erat in udei. pro¬
prie hic nominata est. Audiuit & iocundata est
syon. & excultauer̃ filiȩ iudę. Sic̃ scriptũ est.

Expanded text:
sus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit sus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui cum illo erant, non erant circumcisi: ne dubitarent ergo illi tradere Evangelium non circumcisis; antequam baptizaretur ipse ceciderat Spiritus sanctus, nisi qui fuerat baptizatus: in istos autem ante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus dubitare coeperunt loqui linguis; donatum est donum invisibile, et tulit dubitationem de Sacramento visibili; baptizati sunt omnes. Et habes ibi scriptum: «Audierunt autem Apostoli, et qui est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae» . Quid «audivit, et jucundata est Sion? Quia receperunt Gentes verbum Dei.» Unus paries venerat, sed angelus nondum erat. Sion ipsa Ecclesia quae erat in Judaea, proprie hic nominata est. «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Sic scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo ꝑmitente cinendaris. non euerteris:
eũ. Emendans emendauit me dñs: & morti. ñ.
tradidit me. Ergo confundant᷑ om̃s qͥ adorant
scluptilia. qui gloriant᷑ in simulacris suis. Ado¬
rate cũ om̃s angeli cius. Discant pagani. ad orałe
& illũ ad orent. qͥui ab angelis adorat᷑. Adorate
cũ om̃s angłi eius: Ador& angłs ille. qui missus
est ad corneliũ: Nã cũ ad orans. corneliũ misitad
reͣnt eũ om̃s angeli eius. Quid audiuit syon:
Ecce qͦđ audiuit᷑ . Ad nuntiauer̃ cęli iusticiã cius.
adorant scluptilia. qui gloriant᷑ insimulacͥris suis
solos se ꝑtinere ad ap̃m Missi sunt apłi ad gentes.
predicatũ .ẽ. cornelio. credidit cornelius. baptitatꝰ
est. baptirati sunt & illi qui cũ cornelio erant.
Sed ut baptizarent᷑. qͦd est factũ scitis. Non qͥdẽ ad¬
hoc usq ꝑuenit lector. sed tam̃ aliqui recordant᷑:
Et qui non recordant᷑: audiant a me breuit̃. mis¬

Expanded text:
et quo permittente emendaris, non everteris? et quo permittente emendaris, non everteris? eum: «Emendans emendavit me Dominus, sed morti non tradidit me» . Ergo, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli ejus.» Discant Pagani adorare et illum adorent qui ab Angelis adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adoret angelus ille qui missus est ad Cornelium; nam eum adorans, Cornelium misit adrant eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaveadorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.solos se pertinere ad Christum: missi sunt Apostoli ad Gentes, praedicatum est Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Mis
Abbreviated transcription (Latin):
si non colunt᷑. sic angeli indignant᷑ si ꝓ dõ colant᷑
Sed ne forte dicat sibi cor infirmũ. cor trepidũ.
Ergo si irascunt᷑ dȩmonia qͥa non colunt᷑: timeo ñ¬
offendere dȩmonia: quid tibi facturus est. uel
princeps ipsorũ diabolus : Si poss& aliqͥđ: nul ĩ
lus nr̃m remaner&: Nonne cotidie tanta in illũ
dicunt᷑ ore xp̃ianorũ. & crescit seges xp̃ianorũ.
Quando irasceris nequissimo seruo tuo. hoc no¬
men illi imponis: satanas. diabole. hoc illi dicis
fortasse in hoc erras. qͥa homini hoc dicis. & im¬
moderata ira raperis ad conuitiandã imaginẽ
dĩ. Tam̃ hoc elegis qͦđ eidicas: qͦđ ualde de testiris.
Si possa ille. ñ. se uindicar&: Sed non ꝑmitit᷑.
& tantũ facit quantũ ꝑmittit᷑. Nlã & iob tẽpta¬
re uoluit. & ñ. nisi potestatẽ quę siuit: Et nihil
facer&. nisi potestatẽ accepiss& Quare ñ. ergo
seturus eũ ad oras. quo nolente nemo tͥ noc&

Expanded text:
si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntur ore Christianorum, et crescit seges Christianorum? Quando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc dicis, et immoderata ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestatem accepisset. Quare non ergo securus Deum adoras, quo nolente nemo tibi nocet,
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificia sibi offerri. Nonne melius erat ut angłos
scõs quã ut dȩ mones colerent: Respondent. Non
colimꝰ mala dȩmonia. angelos qͦs dicitis ipsos & nos
colimꝰ. uirtutes dĩ magni. & ministeria dĩ magni
utinã ipsos colere uelletis. facile ab ipsis disceretis.
non illos colere. Audite angelũ doctorẽ. Docebat ⁊̃¬
quendã discipulũ xp̃i. & ostendebat illi multa nu¬
racula in apotalypsi iohannis. Ille autẽ quodam
sibi demonstrato miraculo uisionis.: ex pauit & mi¬
sit se ad pedes angeli Et ille angłs qͥ non quȩrebat
nisi głam dñi sui: Surge quid facis inquit : Illũ
adora nã ego conseruus tuus sũ. & fratrũ tuorũ.
Quid gͦ fr̃s mei: Nemo dicat. tumeo ne irascatur
mihi angelus. si non illũ colo ꝓdo̾ meo. Tunc tibi
irascit᷑ : quando ipsũ colere uolueris. Bonus est
enĩ. & dm̃ amat. Quomodo dȩmones irascunt᷑ ñ

Expanded text:
sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos et nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelum doctorem. Docebat quemdam discipulum Christi, et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adora; nam et ego conservus tuus sum, et fratrum tuorum» . Quid ergo, fratres mei? Nemo dicat: Timeo ne irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
indicant: ñ. suspicam᷑. Seqͥt᷑ enĩ lectio libri ciꝰdẽ
& dicit quomodo moti st̃ tunc paulus & barnabaf
facitis : Et nos homines sumꝰ passibiles. similes
uobis. Intendite quomͦ gͦ homines boni ꝓhibent
cos qui illos uoluerant coli tãquã deos. & uolunt
potius ut ds̃ unus colat᷑. ds̃ unus ad oret᷑. dõ utu
sacrificiũ offerat᷑. non sibi. Sic & om̃s sc̃ angeli.
illius głamquȩr̃ quẽ diligunt. Ad eiꝰ cultũ. ad ciꝰ
ad orationẽ ad eiꝰ contẽplationẽ om̃s qͦs diligunt
rapere & inflamare student. ipsũ illis ad nuntiant.
non se. qm̃ angłi sunt. Et qͥa nulites st̃: non uort̃
s głam quȩrere. nisi imperatoris sui. Si autẽ suã
głam quȩsier̃ĩt.tͣyranni dãpnant᷑ Ialis extitit di¬
ab olus& demonia. id ÷ angeli eiꝰ. Arrogauit sibi
honorẽ diuinũ & om̃ib dȩmonus. & impleuit
tẽpla paganoꝵ & ꝑsuasit simulacͥra. ꝑsuasit illa

Expanded text:
indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barnabasfacitis? Et nos homines sumus passibiles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homines boni prohibent eos qui illos voluerant colere tanquam deos, et volunt potius ut Deus unus colatur, Deus unus adoretur, Deo uni sacrificium offeratur, non sibi: sic et omnes sancti Angeli, illius gloriam quaerunt, quem diligunt; ad ejus cultum, ad ejus adorationem, ad ejus contemplationem omnes quos diligunt rapere et inflammare student; ipsum illis annuntiant, non se, quoniam Angeli sunt: et quia milites sunt, non norunt gloriam quaerere nisi Imperatoris sui; si autem suam gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sibi eaigunt suꝑbe sacrificiũ & uolunt se coli
tã quã deos maligni sunt. suꝑbi sunt. Tales sunt
&tiã homines non boni. qui suã głam quęrunt.
& dĩ głam contẽpnunt. Homines autẽ scõs ad ten¬
dite. qui sunt similes angelis. Cũ inueneris ho-¬
minẽ aliquẽ scm̃ seruũ dĩ. si uolueris eũ colere
& adorare ꝓ dõ ꝓhib& te. Non uult. sibi arroga¬
re honorẽ dĩ. non uult tibi esse ꝓdõ. sed tecum
esse sub dõ Fecer̃ hoc apłi scĩ. paulus & barnabas
p̃dicabant uerbũ dĩ in lẏcionia. Mirabilia cũ
fecissent. ly caonii ciues ciusdẽ regionis adduxer̃
uictimas & uoluer̃ illis sacrificare. dicentes bar¬
naban iouẽ. & paulũ mercuriũ. Illi ñ. st̃ delec¬
tati. An forte ideo sibi immolari noluer̃. qͥa de¬
monib se cõpatari exetrati st̃ : Non. Sed qͥa honorẽ
diuinũ exiberi hominib horruer̃. Uerba ipsoꝵ

Expanded text:
qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaerunt, et Dei gloriam contemnunt. Homines autem sanctos attendite, qui sunt similes Angelis. Cum inveneris hominem aliquem sanctum servum Dei, si volueris illum colere et adorare pro Deo, prohibet te: non vult sibi arrogare honorem Dei, non vult tibi esse pro Deo, sed tecum esse sub Deo. Fecerunt hoc apostoli sancti Paulus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
pęna illi non minuit᷑: sed maliuolentia pascit᷑:
metũ moriat᷑: Non se muus moriturũ dicens:
sed solatiũ hab& malũ alterius. Talis ẽ diabolus
Seducere uult illos. qui cũ illo puniant᷑. Et
quia non potest fallere iudicẽ dm̃. non enĩ nomi¬
nat᷑ illũ in nocentẽ: uera crimina uolens habere
quȩ obiciat. peccata ꝑsuad& Ecae quales dominos
immolant gentes dȩmoniis immolant & .ñ. dõ
Nolo uos sotios fieri dȩ moniorũ. Nos autẽ qualẽ
dm̃ habemꝰ: Audite quid sequat᷑. Cũ enĩ dixiss&
confundant᷑ ꝗͥ ad orant sduptilia. & gloriant᷑ in
simulad̾ris suis. ne existerent quasi reddentes ra¬
tionẽ de simulacͥris & dicerent non lapides sed
numina colimꝰ: Quȩ numina colis: Dic mihi
Dȩmonia colis. an sp̃s bonos quales sunt angeli:
Sunt enĩ angeli sc̃. & sunt sp̃s maligni. Ego di¬
co quia in tẽplis tuis non colunt᷑ nisi sp̃s maligni

Expanded text:
Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia non potest fallere judicem Deum non enim nominat apud illum innocentem, vera crimina volens habere quae objiciat, peccata persuadet. Ecce quales dominos «immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum.» 12. Nos autem qualem Deum habemConfundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enim Angeli sancti, et sunt spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni:
Abbreviated transcription (Latin):
Scimꝰ quia nihil est idolũ. sed quȩ inmolant
gentes. dęmonus immolant. &. ñ . dõ. Dixi. nolo
uos socios fieri demoniorũ. Non gͦ hinc se excu¬
sent. quia quasi idolis insensatis dediti non sunt.
Demonus magis dediti sunt: quod est periculosius.
Nã si tantũ idola colerent. sicut eos non adiuua¬
rent. ita illis nibil nocerent. Si autẽ adores &
seruias dȩmoniis: erunt dñi tui. Et quiꝰ erunt
dñi tui  Inuidi tui. libertati tuę necesse est
inuideant. Sẽꝑ te uelint possidere. sẽꝑ talem
facere. qualẽ possint secũ trahere. Est enĩ insita
maliuolentia quędã & ꝑnities nocendi. istis ma¬
lis spiritibus. Gaudent de malo hominũ. & de
fallatia nr̃a. Si nos fefellerint. pascunt᷑. Et
quid quęrunt : Non quib in acternũ domi¬
nent᷑. sed cũ quib in acternũ dãpnent᷑. Quomͦ
sol& maliuolus latro. nominare in nocentem.
Nũquid si fuerit uiuus incensus: minus ard&. si
duo ardeant: Minus morit᷑. si duo moriantur.c

Expanded text:
e immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo:» dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur?
Abbreviated transcription (Latin):
cuius das. nisi de illius: Cum de illiusdas.
Cum de illius das: redditio est Quid eni
habes quod non accepisti: Haec sunt hostiȩ
dõ gratissimȩ. misericordia humilitas. con¬
fessio. pax. caritas. has apportemus. &
securi expectaliimus aduentum udicis.
qui iudicabit orbem terrarum in aequitate.
& populos in ueritate sua a meN.

Expanded text:
cujus das, nisi de illius? Si de tuo dares, cujus das, nisi de illius? Si de tuo dares, llius das, redditio est. Quid enim habes, quod non accepisti ? Hae sunt hostiae Deo gratissimae, misericordia, humilitas, confessio, pax, charitas. Has apportemus, et securi exspectabimus adventum judicis, qui «judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in
Abbreviated transcription (Latin):
me: & cetera. Rursus ad sinistrã positis. quid
imputabit: Quia noluerunt facere misericor¬
diam Et quo ibunt: lte in ignem aeter¬
num. Iste auditus malus. magnum gemitum
faci&. Sed quid dixit aliu spsalmus: In memo¬
ria acter¬
na erit iustus. ab auditu malo
non
timebit. Quid est auditus
malus:
lte in ignẽ aeternum qui
paratus est diabolo & angelis cius. Qui gaude¬
bit ad auditum bonum: non timebit ab audi¬
tu malo. Quomodo gaudebunt ad auditum
bonum: Uenite benedicti patris mei
Et a quo auditu non timebunt: lte in ig¬
nem aeternum: qui paratus est diabolo & an¬
gelis eius. Haec est acquitas. hȩc ueritas.
ludicabit enim orbem terrarum in aequitate :¬
& populos in ueritate sua. An quia tu inius¬
tus es. iustus non erit iudex : Aut quia tu
mendax es. uerax non erit ueritas : Sed
siuis habere misericordem: esto misericors
ante quam ueniat. Dimitte siquid in te cõ¬
missum est: da ex eo quod abundas: Et de

Expanded text:
me,» et caetera. Rursus ad sinistram positis quid me,» et caetera. Rursus ad sinistram positis quid imputatur? Quia noluerunt facere misericordiam. Et quo ibunt? «Ite in ignem aeternum.» Iste auditus malus magnum gemitum faciet. Sed quid dixit alius psalmus? «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quid est, auditus malus? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Qui gaudebit ad auditum bonum, non timebit ab auditu malo. Quomodo gaudebunt ad auditum bonum? «Venite, benedicti Patris mei.» Et a quo auditu non timebunt? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Haec est aequitas, haec veritas. «Judicabit» enim «orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» An quia tu injustus es, justus non erit judex? aut quia tu mendax es, verax non erit veritas? Sed si vis habere misericordem, esto misericors antequam veniat: dimitte si quid in te commissum est, da ex eo quo abundas. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
uit orbẽ terrarũ. Sed mniscđa dĩ undiq colle¬
git fracturas. & conflauit igne caritatis. & feat
unũ qͦđ fractũ erat. Nouit illud facere artifex
ille: nemo desper& Multũ quidẽ est sed quis
sit artifea cogitate. Ille refecit qui fecit ille
reformauit qui formauit: Iudicabit orbem
terrarũ in aequitate : & populos in ueritate sua
Quȩ est aequitas & ueritas : Congregabit secõ
dectos suos ad iudicandũ : ceteros autẽ separabiit
ab inuicẽ. Positurus est enĩ alios ad dextr̃a : alios
ad sinistrã. Quid autẽ ȩquius. quid uerius. quã
ut non expectent miscđam de iudice: qui noluer̃
miscdam ante quã uenir& iudex. Qui autẽ uo
Dicet᷑ enĩ eis ad dexterã positis. Uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnũ. quod uobis paratũ est ab
arigine mundi E imputat operi miscđȩ Esuriui
eñi: & de distis mibi manducare. Sitiui & potastis

Expanded text:
vit orbem terrarum: sed misericordia Dei undique collevit orbem terrarum: sed misericordia Dei undique collegit fracturas, et conflavit igne charitatis, et fecit unum quod fractum erat. Novit illud facere artifex ille; nemo desperet: multum quidem est, sed qui sit artifex, cogitate. Ille refecit, qui fecit; ille reformavit, qui formavit. «Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam ut non exspectent misericordiam de judice, qui noluerunt m, antequam veniret judex? Qui autem voldicabuntur. Dicetur enim eis ad dexteram positis: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et imputat opera misericordiae: «Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis
Abbreviated transcription (Latin):
Non cnĩ quia modo . ñ. uenit: ideo uenturus non
est: Ueni& quando nescis & si paratũ te in¬
uenerit : nihil tibi obest quia nescis. Tunc excul¬
tabunt om̃a ligna siluarũ ante faciem dñi. qmͣ
uenit prius. Et postea quid: Im̃ uenit iudicare
terrã. Et exultabunt om̃a ligna siluarũ. Ue-
̃ nit primo. & postea udicare terrã. Exultantes
inueni& eos. qui primo eius aduentui credider̃:
Non partẽ : quia .ñ. partẽ emit: Totũ udicare
hab&e: quia pro toto pretiũ dedit. Audistis
orbe terrarũ. quia & ipse adã aliquando hoc dice¬
rã orbẽ terrarũ significat scđm grecã linguam.
Sicut autẽ greci locunt᷑. quattuor orbis partes
bas in capite litteras habent: Anatholen dicunt
orientẽ. dysis occidentẽ. arcton aquilonem.
me sembriã meridiem. Habes adã. Ipse ergo
adã. toto orbe terrarũ sparsus est. In uno loco
fuit: cetidit & quodã modo cõminutus. imple¬

Expanded text:
non enim quia modo non venit, ideo venturus non non enim quia modo non venit, ideo venturus non est. Veniet, et quando nescis; et si paratum te invenerit, nihil tibi obest quia nescis. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum, ante faciem Domini, quoniam venit:» prius. Et postea quid? «Quoniam venit judicare terram.» Et «exsultabunt omnia ligna silvarum.» Venit primo, et postea judicare terram: exsultantes inveniet eos qui primo ejus adventui credideruntnon partem, quia non partem emit. Totum judicare habet, quia pro toto pretium dedit. Audistis orbe terrarum. Quia et ipse Adam aliquando hoc dixeram orbem terrarum significat secundum graecam linguam. Sicut autem Graeci loquuntur, quatuor orbis partes has in capite litteras habent, Ἀνατολὴν dicunt Orientem; Δύσιν, Occidentem; Ἀρκτον, Aquilonem; Μεσημβρίαν, Meridiem: habes, Adam. Ipse ergo Adam toto orbe terrarum sparsus est. In uno loco fuit, et cecidit, et quodam modo comminutus imple
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ deb& facere ap̃ianus: Uti mundo. non
seruire mundo. Quid hoc est: habentes tãquam
non habentes: Sic dicit. sic hortat᷑. quos non
uult inueniri adie illa tãquã pregnantes & mã¬
mantes: sic eos hortat᷑: De cetero fr̃s tẽpus breue
est reliquũ est. ut & qui habent uxores : tãquã
non habentes sint: & qui flent. tãquã . ñ. flentes:
Et qui gaudent. tã quã.ñ. gaudentes. Et qͥ emunt.¬
tã quã ñ. possidentes. Et qui utunt᷑ hoc mundo.
quasi .ñ. utentes: Preterit cnĩ figura huius mundi
Uolo uos sine sollicitudine esse: Qui sine sollicitu¬
dine est: seturus expectat quando ueniat dñs
ipsius. Nlã qualis amor est xp̃i. timere ue ueniat:
frs non crubescimꝰ. amamus & timenꝰ ne ueniat
Certe amamus. an peccata nr̃a plus amamꝰ : Ergo
ipsa oderimꝰ peccata : & amemꝰ eũ qui uenturus
est ad punienda pectata: Ueni& uelimꝰ nolimꝰ:

Expanded text:
Quid ergo debet facere christianus? Uti mundo, non Quid ergo debet facere christianus? Uti mundo, non servire mundo. Quid est hoc? Habentes tanquam non habentes. Sic dicit, sic hortatur quos non vult inveniri a die illa tanquam praegnantes et mammantes, sic eos hortatur: «De caetero, fratres, tempus breve est: reliquum est ut et hi qui habent uxores, tanquam non habentes sent, tanquam non gaudentes; et qui emunt, quasi non tenentes; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes: praeterit enim figura hujus mundi. Volo vos sine sollicitudine esse» . Qui sine sollicitudine est, securus exspectat quando veniat Dominus ipsius. Nam qualis amor est Christi, timere ne veniat? Fratres, non erubescimus? Amamus, et timemus ne veniat. Certe amamus? an peccata nostra plus amamus? Ergo ipsa oderimus peccata, et amemus eum qui venturus est ad punienda peccata. Veniet, velimus, nolimus:
Abbreviated transcription (Latin):
bus Hȩc primo uox ipsius sonuit in euangelio:
Amodo uidebitis filiũ hominis uenientẽ in nubi¬
bus Quid est amodo: Nonne dũs postea uen¬
turus est. quando se plangent om̃strib terrȩ :
Prius uenit in predicatorib suis: & impleuit cͣr
bẽ terrarũ. Non resistamꝰ pͣrimo aduentu: ut . ñ.
ex pauescamꝰ scđm. Et ue tunc pregnantibus &
m̃amantibus. Audistis modo in euangelio: caue¬
te. quia nescitis qua hora ueniat: In figura dic¬
ta sunt: Quȩ sunt pregnantes. & quę sunt lac¬
tantes: Pregnantes animȩ dicunt᷑: quȩ habent
spem in sđo: Quȩ autẽ adeptȩ sunt iam quod
sperabant: pro lactantibus sunt posite. Uerbi
grã emere uult uillã. pregnans est: Nondũ
enĩ factũ est: tum& uero in spe : Emit peperit.
id eo lactat quod emit. Uȩ mãmantib & preg¬
nantibus. Uȩ qui habent spem in scło. uę qui
herent his rebus. quas de scłi spe pepererunt.

Expanded text:
bus. Haec primo vox ipsius sonuit in Evangelio: bus. Haec primo vox ipsius sonuit in Evangelio: «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus.» Quid est, «Amodo?» Nonne Dominus postea venturus est, quando se plangent omnes tribus terrae? Prius venit in praedicatoribus suis, et implevit totum orbem terrarum. Non resistamus primo adventui, ut non expavescamus secundum. «Et vae tunc praegnantibus et mammantibus.» Audistis modo in Evangelio: «Cavete, quia nescitis qua hora veniat» . In figura dicta sunt. Quae sunt praegnantes, et quae sunt lactantes? Praegnantes animae dicuntur, quae habent spem in saeculo. Quae autem adeptae sunt jam quod sperabant, pro lactantibus sunt positae. Verbi gratia: emere vult villam; praegnans est, nondum enim factum est, tumet uterus in spe: emit; peperit, adeo lactat quod emit. «Vae praegnantibus et mammantibus:» vae qui habent spem in saeculo, vae qui haerent his rebus quas de saeculi spe pepererunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s lenes. om̃s mites. om̃s aequi. cãpi sunt dĩ
Tunc excultabunt om̃a ligna siluarũ. Ligna sil¬
uarũ. pagani sunt. Quare iam gaudent: Quu
prȩcisi sunt oleastri. & inserti in oliua. Tunc
exultabunt om̃a ligna siluarũ: quia prȩcisȩ st̃
ingentes arbores. cȩdrinȩ & cypressinę. & inpu¬
tribilia ligna translata sunt Ad aedificationẽ
domus: ligna siluarũ erant : Sed ante qũa irent
in acdificiũ: ligna siluarũ erant. sed ante quã
oliuã pararent: Tunc exultabunt om̃a ligna
dicare terrã: Primo uenit: & postea uenturꝰ est.
Primo uenit in aeccła sua in nubibus. Quȩ sunt
nubes quȩ eũ portauer̃ : Apłi predicantes. de
quib audistis cũ legeret᷑ apłs: Legatione inqͥt¬
ꝓ ap̃o fungimͦ : obse crantes ꝓxp̃o reconciliari
dõ: Ipse sunt nubes in quib uenit. excepto
aduentu suo posteriore: quo uenturus est iu¬
dicare uiuos & mortuos: Uenit primo in nubi¬

Expanded text:
Omnes lenes, omnes mites, omnes aequi, campi sunt Dei. Omnes lenes, omnes mites, omnes aequi, campi sunt Dei. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum.» Ligna silvarum, Pagani sunt. Quare jam gaudent? Quia praecisi sunt de oleastro, et inserti in oliva . «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum:» quia praecisae sunt ingentes arbores cedrinae et cyparissinae, et imputribilia ligna translata sunt ad aedificationem domus. Ligna silvarum erant, sed antequam irent in aedificium; ligna silvarum erant, sed antequam olivam parerdicare terram.» Primo venit, et postea venturus est. Primo venit in Ecclesia sua in nubibus. Quae sunt nubes quae eum portaverunt? Apostoli praedicantes, de quibus audistis, cum legeretur Apostolus: «Legatione,» inqo fungimur, obsecrantes pro Christo reconciliari Deo» . Ipsae sunt nubes in quibus venit, excepto adventu suo posteriore, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Venit primo in nubi
Abbreviated transcription (Latin):
orbẽ t̾rȩ qui . ñ. cõmouebit᷑. Ego tibi orbẽ terra¬
rũ ostendo aedificatũ. tolle hostiã. intra in atria
dñi. hostias. ñ. habes. ꝓpterea non uis intrare :
Quid. ẽ. hoc : Si hostiã tibi indicer& ds̃. taurũ.
hẏrcũ. arietẽ inuenires qđ offerres. Indixit tibi
humile cor. & non uis intiare: Hoc enĩ in te
non inuenis. quia suꝑbia tumuisti. Et enĩ cor-¬
reaat orbẽ terrȩ qui non cõmouebit᷑. iudicabit
populos in aequitate. Tunc se illi plangent. qui
nolunt modo eligere aequitatẽ. locundentur
ult& terra. quã cõpluunt cęli. Cęli etũ predica¬
tores. terra auditores. Cõ moueat᷑ mare & ple¬
nitudo eius. Quod mare : Scłm. Cõmotũ est
mare. & plenitudo maris. Omne scłm concitatũ
est aduersus aeccłam. cũ dilataret᷑ & aedificaret᷑
toto orbe terrarũ. De ipsa cõmotione audistis in
euangelio. Tradent uos ad iudicia. Cõmotũ est

Expanded text:
orbem terrae, qui non commovebitur.» Ego tibi orbem terraorbem terrae, qui non commovebitur.» Ego tibi orbem terrarum ostendo aedificatum; tolle hostiam, intra in atria Domini. Hostias non habes, propterea non vis intrare. Quid est hoc? Si hostiam tibi indiceret Deus taurum, hircum, arietem, invenires quod afferres: indixit tibi humile cor, et non vis intrare. Hoc enim in te non invenis, quia superbia tumuisti. «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur. Judicabit populos in aequitate.» Tunc se illi plangent, qui nolunt modo diligere aequitatem. 12. «vers. sultet terra, quam compluunt coeli. Coeli enim praedicatores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Quod mare? Saeculum. Commotum est mare, et plenitudo maris: omne saeculum concitatum est adversus Ecclesiam, cum dilataretur et aedificaretur, toto orbe terrarum. De ipsa commotione audistis in Evangelio, «Tradent vos ad judicia» . Commotum est
Abbreviated transcription (Latin):
& non concordas metũ. Lingua tua sonat qͦđ sonat
mea. & cor dissonat acorde meo. Nonne tu cantas
ista: Uide testimonia orbis terrarũ. Cõmoueat᷑
a facie eius uniuersa terra. & tu dicis. ñ. cõmoueri:
Dicite in nationib dñs regnauitaligno. Ad forte
hi optinebunt & dicent se regnare aligno. quia
fustib circũ cellionũ regnant: De cruce xp̃i reg¬
na. si aligno regnaturus es. Nã lignũ hoc tuum:
ligneũ te facit. lignũ xp̃i mare te traiecit. Audi
psalmũ dicentẽ. Correxit orbẽ terrȩ. qui non
cõmouebit᷑. & tu dicis. non solũ motũ post correp¬
tionẽ. sed &iã diminutũ. Tu uerũ dicis. iste men¬
tit᷑ : Ispeudo ꝓhetȩ clamantes ecce hic est ap̃s
ecce illic. uerũ dicunt. & ꝓpheta iste mentitur :
fr̃s contra istas aꝑtissimas uoces. auditis in angulis
strepitũ. Ille tradidit. & ille tradidit. Quid dicis :
uoces tuȩ audiendȩ st̃ an uocesdĩ : Et enĩ correxit

Expanded text:
et non concordas mecum; lingna tua sonat quod sonat et non concordas mecum; lingna tua sonat quod sonat mea, et cor tuum dissonat a corde meo. Nonne tu cantas ista? Vide testimonia orbis terrarum: «Commoveatur a facie ejus universa terra:» et tu dicis non commoveri? «Dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno.» An forte hic obtinebunt, et dicent se regnare a ligno, quia fustibus Circumcellionum regnant? De cruce Christi regna, si a ligno regnaturus es. Nam lignum hoc tuum ligneum te facit: lignum Christi per mare te trajicit. Audis Psalmum dicentem, «Correxit orbem terrae, qui non commovebitur;» et tu dicis non solum motum post correctionem, sed etiam diminutum. Tu verum dicis; iste mentitur? Pseudoprophetae clamantes, «Ecce hic est Christus, ecce illic,» verum dicunt; et propheta iste mentitur? Fratres, contra istas apertissimas voces auditis in angulis strepitum, Ille tradidit, et ille tradidit. Quid dicis? Voces tuae audiendae sunt, an voces Dei? «Etenim correxit
Abbreviated transcription (Latin):
ficant᷑. ipsi sunt domꝰ dĩ. Ille est inhabitator cui
aedificat᷑ domꝰ. toto orbe terrarũ. Et hoc post
captiuitatẽ. Tollite hostias & introite in atria eius.
adorate dnm in atrio scõ eius. In catholica aecła hoc
est atriũ scm eius. Nemo dicat. ecce hic est xp̃s. ecce
illic. exurgent enĩ pseudo ꝓphetȩ. dic eis tu. Lapis
suꝑ lapidẽ non relinquet᷑. qui ñ. destruat᷑. Aa pa¬
rictẽ dealbatũ uocatis: in atrio scõ adoro dnm incũ.
Cõmoueat᷑ a facie cius uni uersa terra. dicite in
nationib dñs regnauit aligno. Et enĩ correoit
orbẽ terrȩ. qui .ñ. cõmouebit᷑. Quȩ cestimonia
aedificationis domꝰ dĩ: Intonant nubescęlorũ ꝑ
totũ orbẽ terrarũ aedificari domũ dĩ. & clamant
ranȩ de paludibus. nos soli fumꝰ xp̃iani. Quae
testimonia ꝓfero: Psalteru. Profero qͦđ surdus
cantas. Aperi aures tuas. Cantas ista. cantas metũ.

Expanded text:
ficantur, ipsi sunt domus Dei: ille est inhabitator, cui ficantur, ipsi sunt domus Dei: ille est inhabitator, cui aedificatur domus toto orbe terrarum, et hoc post captivitatem. «Tollite hostias, et introite in atria ejus.Adorate Dominum in atrio sancto ejus:» in catholica Ecclesia; hoc est atrium sanctum ejus. Nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic. Exsurgent enim pseudoprophetae.» Dic cis istud, «Lapis super lapidem non relinquetur, qui non destruatur» : ad parietem dealbatum vocatis; in atrio sancto adoro Deum meum. 11. «Commoveatur a facie ejus universa terra: dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quae testimonia aedificationis domus Dei! Intonant nubes coelorum per totum orbem terrarum aedificari domum Dei; et clamant ranae de palude, Nos soli sumus christiani. Quae testimonia profero? Psalterii. Profero quod surdus cantas: aperi aures, tu cantas ista; cantas mecum,
Abbreviated transcription (Latin):
in atria eius: lam enĩ creuit domꝰ. & facta sunt
atria. qui affert̃ hostias intrent in atria. Tauros
allaturi sumꝰ. hyrtos. oues: Absit. Si uoluissessa¬
crificiũ dedissẽ utiq Ille nob̾ hostiã cõmendabat.
quã offerre debemꝰ. Uidete ne illa sit hostia. de qua
iã dudũ dixit. confessio & pulcritudo in conspectu
eius. Confessio hostia est dõ. Oergo gentes. si uultis intrare in
atria eius. uolite uacue intrare tollite hostias. Quaᷤ
corde intra domũ dĩ. & cũ hostia intrasti. Si autẽ
suꝑbus es: in anis intras. Na unde suꝑbires. nisi in anis
esses: Nã si plenus esses: non inflareris. Quomodo
plenus esses: Si tecũ tolleres hostiã. quã portares ad
atria dnĩ. lã ne diu teneimͥ. curramꝰ cetera. Uidete
crescentẽ domũ. uid ete aedificiũ ire ꝑ totũ orbem
terrarũ. Gaudete quia intrastis in atria. gaudete
quia aedificamini tẽpłu dĩ. Qui enĩ intrant ipsi aedi¬

Expanded text:
in atria ejus? Jam enim crevit domus, et facta sunt in atria ejus? Jam enim crevit domus, et facta sunt atria; qui afferunt hostias, intrent in atria. Tauros allaturi sumus, hircos vel oves? Absit. «Si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Ille nobis hostiam commendabat, quam offerre debemus. Videte ne illa sit hostia, de quo jamdudum dixit, «Confessio et pulchritudo in conspectu ejus.» Confessio hostia est Deo. O ergo gentes, si vultis intrare in atria ejus, nolite vacuae intrare, «Tollite hostias.» Quas corde intra in domum Dei, et cum hostia intrasti. Si autem superbus es, inanis intras. Nam unde superbires, nisi inanis esses? Nam si plenus esses, non inflareris. Quomodo plenus esses? Si tecum tolleres hostiam, quam portares ad atria Domini. Jam ne diu teneamus, curramus caetera. Videte crescentem domum, videte aedificium ire per totum orbem terrarum. Gaudete, quia intrastis in atria; gaudete, quia aedificamini in templum Dei. Qui enim intrant, ipsi aedi
Abbreviated transcription (Latin):
eius. sc̃itas & magnificentia in scificatione eius:
hoc adnuntiamꝰ. cũ aedificamꝰ domũ. Ecce iam
adnuntiatũ est gentibus. Quid debent facere
gentes quib ad nuntiauer̾ illi qui siluã extirpa¬
uer̃ : lam ad ipsas gentes dicit. Ad ferte dño
patriȩ gentiũ. afferte dño głam & honorẽ¬
Nolite uobis quia & illi qui uobis ad nuntiauer̃:
non suã. sed illius głam ad nuntiart̃. Et uos af¬
ferte dũo głam & honorẽ. & dicite non nobis
dnẽ non nobis. sed nomini tuo da głam nolite
spem in hominẽ ponere. Si baptirat᷑ unusquisq
urm̃. dicat. Ille me baptizat. de quo amicus spon¬
si dixit. hic . ẽ. qui baptitat. Si enĩ hȩc dixeritis.
affertis dño głam & honorẽ. Afferte dño głam &¬
honorẽ. afferte dno głam nominieius. Non nomi¬
ni hominũ. non nomini ur̃o. sed nomini eiꝰ. Affer¬
te dño głam. Tollite hostias & introite in atria eiꝰ.
Tollite hostias. Quid allaturi estis. ut introeatis

Expanded text:
ificentia in sanctificatione ejus» hoc annuntiamus, cum aedificamus domum; ecce jam annuntiatum est gentibus; quid debent facere gentes, quibus annuntiaverunt illi qui silvam exstirpaverunt? Jam ad ipsas gentes dicit, «Afferte Domino patriae gentium, afferte Domino nolite vobis; quia et illi qui vobis annuntiaverunt, non suam, sed illius gloriam annuntiaverunt: et vos «afferte Domino gloriam et honorem;» et dicite, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam» . Nolite spem in homine ponere. Si baptizatur unusquisque vestrum, dicat: Ille me baptizat, de quo amicus sponsi dixit, «Hic est qui baptizat» . Si enim haec dixeritis, affertis Domino gloriam et honorem: «Afferte DomAfferte Domino gloriam nomini ejus.» Non nomini hominum, non nomini vestro, sed nomini ejus afferte gloriam. «Tollite hostias, et introite in atria ejus. Tollite hostias:» quid allaturi estis, ut introeatis