comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ pusillũ. Et cum audissent principes sacerdo¬
tum et pharisei parabolas eius cognouerũt quod de ipsis
diceret: et querentes eum tenere timuer̃t turbas. qm̃ sicut
propħam eum habebant. Quãuis duro corde essent. et
Sitiones negare non poterant: et intelligebant contrͣa se
om̃s dñi sententias dirigi: unde uolebant quidẽ eum in¬
terficere. sed timebant turbas: quia sicut propħam ha-
bebant eum. Semꝑ turba mobilis est. nec in ꝓposita uo¬
luntate ꝑsistens: atq ĩ morẽ Fluctuũ diuersorumq uen¬
torum. huc illueq trahitur. Quẽ nunc quasi ꝓphetam
uenerantur. et colunt: postea contra eum clamant. crucifige.
parabolis eis dicens. Simile factum est regnũ celorum. ho¬
mini regi: qui fecit nuptias filio suo. Et misit seruũ suũ¬
sei intelligentes de se dici parabolas: querebant eũ tenere
et occidere. Hanc eorũ sciens dñs uoluntatẽ. nichilominꝰ

Expanded text:
aquae pusillum. Et cum audissent principes sacerdoaquae pusillum. Et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas ejus, cognoverdiceret. Et quaerentes eum tenere, timuerunt turbas: quoniam sicut prophetam eum habebant. Quamvis duro corde essent, et ositiones, negare non poterant: et intelligebant contra se omnes Domini sententias dirigi. Unde volebant quidem eum interficere, sed timebant turbas: quia sicut prophetam eum habebant. Semper turba mobilis est, nec in proposita voluntate persistens: atque in morem fluctuum, diversorum ventorum impetu huc illucque trahitur. Quem nunc quasi prophetam venerantparabolis eis, dicens: Simile factum est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo. saei intelligentes de se dici parabolas, quaerebant eum tenere et occidere. Hanc eorum sciens Dominus voluntatem, nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem electũ p̾ciosũ angularẽ: et qui crediderit in eũ non
confundetur. Ideo dico uõbis quia auferetur a uobis regnũ
dei: et dabitur genti facienti fructus eius. Aliquotiens dixi
bis tradidit ut faciamus fructus earum. Ista est uinea quȩ
traditur agricolis. et uinitorib: in qua qui oꝑati non fue¬
rint: nomen tantũ habentes scripturarũ. fructus uinee ꝑdi¬
turi sunt. Qui ceciderit suꝑ lapidẽ istum confringat᷑:
suꝑ quem uereo ceciderit. conteret eum. Aliud est offendere
xp̃m per mala opera: aliud negare. Qui peccator est et
tamen in illo credit. cadit quidẽm suꝑ lapidem. et confrin¬
gitur: sed non omĩno conteritur. Reseruatur enim per pa¬
cientiã ad salutẽ. Super quẽ uero ille crediderit. hoc est cui
lapis ipse irruerit. et qui acp̃m penitus negarit: sic conte¬
ret eum ut ne testa quidem remaneat. in qua haurratur

Expanded text:
lapidem electum, pretiosum, angularem: et qui crediderit in eum, non lapidem electum, pretiosum, angularem: et qui crediderit in eum, non confundetur . Ideo dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Aliquoties dixi, bis ttraditur agricolis et vineatoribus, in qua, qui operati non fuerint nomen tantum habentes Scripturarum fructum vineae perdituri sunt. Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum. Aliud est offendere Christum per mala opera, aliud negare. Qui peccator est, et tamen in illum credit, cadit quidem super lapidem, et confringitur, sed non omnino conteritur: reservatur enim per poenitentiam ad salutem. Super quem vero ille ceciderit, hoc est, cui lapis ipse irruerit, et qui Christum penitus negaverit, sin conteret eum, ut nec testa quidem remaneat, in qua hauriatur
Abbreviated transcription (Latin):
quem repbauer̃t edificantes hic factus est in caput anguli: a do
mino factũ est istud hoc ẽ mirabile in oculis nr̃is: Uariis para¬
bolis diuersisq sermonib res eadem contexitur. Quos enim
supra oꝑarios et uinitores. et agricolas appellarat: nunc edi¬
ficatores idest cementarios uocat. Unde dicit et apostolus.
Dei agricultura. dei edificatio estis. Hi ergo cementarii: quo¬
modo u̾initores accipiunt uineã. sic accipiunt lapidem. quẽ
uel in fundam̃tis ponant iuxta architectũ paulũ uel in an-¬
gulo. ut duos parietes. idest popłm utrũq consentiet. Q
repbatus ab eis factus est in caput anguli: et hoc a dño
factum est non humanis uirib. sed deiꝰ potencia. De hoc
lapide adiutorii petrus quoq loquitur confident̃. lite la¬
pis qui reprobatus est a uobis edificantib: qui factus est in
caput anguli. Et ysaias. ecce ait. ĩmittã in fundam̃ta syon

Expanded text:
quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caquem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caest illud, et est mirabile in oculis nostris . Variis parabolis diversisque sermonibus res eaedem contexuntur. Quos enim supra operarios, et vinitores, et agricolas appellarat, nunc aedificatores, id est, caementarios vocat. Unde dicit Apostolus: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Hi ergo caementarii quomodo et vinitores accipiunt vineam, sic acceperunt lapidem, quem vel in fundamentis ponant, juxta architectum Paulum ; vel in angulo, ut duos parietes, id est, populum utrumque consociet , qui reprobatus ab eis, factus est in caput anguli. Et hoc a Domino factum est, non humanis viribus, sed Dei potentia. De hoc lapide adjutorii Petrus quoque loquitur confidenter: Iste lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, hic factus est in caput anguli . Et Isaias: Ecce, ait, immittam in fundamenta Sion
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare et sententiã temꝑat: et quantũ in uobis est. probatur
esse mentitus. Quicquid̃ pro patre responderint. hoc intelli¬
gant pro filio: qui se dicit ignorare consũmationis diem. Et
apprehensum eum erecer̃t extra uineã et occider̃t. Et apł̃s loqͥ¬
tur. qđ extra portã dñs crucifixcus sit. Possumus autẽ et alit̃
intelligere. quod eiectus sit extra uineã. et ibi. occisus: ut suscipi¬
entib se gentib. aliis uinea locaretur. Cum ergo uenerit
dñs uineȩ quid faciet colonis illis: et reliqua. Interrogat eõ¬
dñs. non quo ignoraret. quid responsuri sint: sed ut propria
responsione dampnent᷑. Locata est autẽ nobis uinea. et locata¬
in ea conditio ẽ: ut reddamus dño fructũ temporib suis: et
sciamus uno quoq tẽpore quid oporteat nos. uel loqui. uel
facere. Dicit illis iħc. Nũquam legistis in scripturis. lapidẽ

Expanded text:
ignorare, et sententiam temperat, et quantum in vobis est, probatur ignorare, et sententiam temperat, et quantum in vobis est, probatur esse mentitus. Quidquid pro Patre responderint, hoc intelligant pro Filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Et apprehensum eum, ejecerunt extra vineam, et occiderunt. Et Apostolus loquitur, quod extra portam Jesus crucifixus sit . Possumus et aliter intelligere; quod ejectus sit extra vineam, et ibi occisus: ut suscipientibus se gentibus, aliis vinea locaretur. Cum ergo venerit Dominus vineae, quid faciet agricolis illis? Aiunt iDominus non quod ignoret quid responsuri sint, sed ut propria responsione damnentur. Locata est autem nobis vinea, et locata ea conditione, ut reddamus Domino fructum temporibus suis, et sciamus unoquoque tempore quid oporteat nos vel loqui, vel facere. Dicit illis Jesus: Numquam legistis in Scripturis: Lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
Dederat eos legẽ et in hac eos uinea oꝑari iusserat: ut fru¬
ctum legis in oꝑibus exhiberent. Postea misit alios seruos.
quos illi app̃hensos uel cecider̃t ut iheremiãꝰ aut occider̃t
ut ysaiam: uel lapidauer̃t ut naboth et xachariã: quẽ
int̃fecer̃t inter templũ et altare. Legamus epistolam
pauli ad hebreos: et ex ea plenissime discemus. qui ser-¬
uorum dñi quanta ꝑpessi sint. Nouissime autem
misit ad eos filium suum dicens. uerebunt᷑ filiũ meum.
prioribus. et fecerunt illis similiter: pacientiã ostendit
patrisfamilias. quod frequentiꝰ miserit. ut malos colo¬
nos ad penitenciã ꝓuocaret: illi autẽ thesaurirauer̃t
sibi iram in die ire. Porro quod iungitur. uerebunt᷑
filiũ meum. non de ignorantia uenit᷑. quid enim nes¬
ciat paterfamilias. qui hoc loco deus pater intelligitur: sed
semꝑ ambigere dicitur deus ut libera uoluntas homini reser¬
uetur. Interrogemus arrium et eunomiũ. Eoce pater dicitur

Expanded text:
Dederat eis Legem, et in hac eos vinea operari jusserat, ut fructum Legis in operibus exhiberent. Postea misit ad eos servos, quos illi apprehensos vel ceciderunt, ut Jeremiam; vel occiderunt, ut Isaiam; vel lapidaverunt, ut Naboth , et Zachariam, quem interfecerunt inter templum et altare . Legamus epistolam Pauli ad Haebreos ; et ex ea plenissime discemus qui servorum Domini quanta perpessi sint. Novissime autem misit ad eos filium suum, dicens: Verebuntur filium meum. prioribus, et fecerunt illis similiter, patientiam ostendit patrisfamilias, quod frequentius miserit, ut malos colonos ad poenitentiam provocaret: illi autem thesaurizaverunt sibi iram in die irae . Porro quod jungitur: Verebuntur filium meum, non de ignorantia venit. Quid enim nesciat paterfamilias, qui hoc loco Deus Pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. Interrogemus Arium et Eunomium. Ecce pater dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
rogat quasi ignorans quid uelint: ut ex responsione ceco¬
rum manifesta debilitas pareat. et uirtus ex remedio cog¬
noscatur. Misertus autẽ eorum iħc tetigit oculos eorũ
et confestim uiderunt et secuti sunt eũ. Cangit oculos et
prestat artifex quod natura non dederat : aut certe
quod debilitas tulerat. donat miscdia. statimq uider̃t
et secuti sunt eum. Qui ante in ihericho contracti sede¬
bant et clamare tantum nouerant: postea tantum iħm ñ tam¬
solimis et uenisset bethphage ad montẽ oliueti: tunc iħc mittẽs

Expanded text:
rogat quasi ignorans quid velint ut ex responsione caecorogat quasi ignorans quid velint ut ex responsione caecorum manifesta debilitas pereat, et virtus ex remedio cognoscatur. Misertus autem eorum Jesus, tetigit oculos eorum. Et confestim viderunt, et secuti sunt eum. Tangit oculos: et praestat artifex quod natura non dederat: aut certe quod debilitas tulerat donat misericordia. Statimque viderunt et secuti sunt eum, qui ante in Jericho contracti sedebant et clamare tantum noverant; postea sequuntur Jesum non tams
Abbreviated transcription (Latin):
seriptam legem alter naturalẽ sequens sine xp̃o cecus erat.
Hi quia per se uidere non poterant: audierunt p̃conia
saluatoris. et confessi sunt filiũ dauid. Sinautẽ uterq
cecus refertur ad popłm iudeorum: hoc quod sequitur.
increpat eos turba. suꝑ ethnicis intelligendũ. quos apłs
monet ne glorientur. et suꝑbiant contra radicem suã:
sed cum ipũ errore priorũ incerti fuerint ex oleastro in
bonam oliuam: nequaquã debeant inuidere priorum
saluti¶ Hiserere nostri fili clauid. Increpantur a turbis
et nichilominꝰ non tacent. sed crebrius idipsum ingemi¬
nant: ut desideriũ uere lucis ostendant. Stetit iħc.
et uocauit eos: et ait. Ceci erant. quo ꝑgerẽt ignorabãt:¬
sequi non poterant saluatorẽ. Multȩ foueȩ in ihericho multȩ
rupes et pre rupta in ꝓfundũ uergentia: idcirco dñs stat ut
uenire possint: et uocari iubet. nẽ turbe ꝓhibeant: et inter¬

Expanded text:
scriptam Legem, alter naturalem sequens, sine Christo caecus erat. scriptam Legem, alter naturalem sequens, sine Christo caecus erat. Hi quia per se videre non poterant, audierunt praeconia Salvatoris, et confessi sunt filium David. Sin autem uterque caecus refertur ad populum Judaeorum, hoc quod sequitur, Increpabat eos turba, super ethnicis intelligendum est: quos Apostolus monet ne glorientur, et superbiant contra radicem suam ; sed cum ipsi errore priorum inserti fuerint ex oleastro in bonam olivam, nequaquam debeant invidere priorum saluti. Miserere nostri, fili David. Increpantur a turbis, et nihilominus non tacent: sed crebrius idipsum ingeminant, ut desiderium plenum verae lucis ostendant. Et stetit Jesus, et vocavit eos, et ait: Sequi non poterant Salvatorem, multae foveae in Jericho, multae rupes et praerupta in profundum vergentia: idcirco Dominus stat, ut venire possint, et vocari jubet ne turbae prohibeant, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe miserere nr̃i fili dauid. Turba autem increpabat eos
ut tacerent: at illi magis clamabant dicentes. dñe miserere
nr̃i fili dauid. Multi latrones erant in ihericho: qui egre¬
dientes et descendentes de iherosolimis in ihericho. interfi¬
cere et uulnerare consueuerant. Idcirco dñs uenit ihericho
cum discipulis suis: ut liberet uulneratos et multã turbã
secum trahat. Deniq postquã egredi uoluit ab ihericho.
secuta est eum turba multa. si mansisset in iherosolimis
et nũquã ad humilia descendisset: turba usq hodie sede¬
ret in tenebris et umbra mortis. Sed et duo ceci erant
iuxxta uiam. Cecos appellat qui necdum dicere poterant
in lumine tuo uidebimus lumen. Secus uiam quia uideban¬
tur quidem legis habere noticiam: sed uiam quȩ xp̃c est
ignorabant. Quos pleriq phariseos intelligunt et saduceos :
alii uero utrũq popłm et ueteris testam̃tiꝰ et noui: qd̾ alter

Expanded text:
Domine, miserere nostri, fili David. Turba autem increpabat eos Domine, miserere nostri, fili David. Turba autem increpabat eos ut tacerent. At illi magis clamabant, dicentes: Domine, miserere nostri, fili David. Multi latrones erant in Jericho, qui egredientes et descendentes de Jerusalem, interficere et vulnerare consueverant: idcirco Dominus venit Jericho cum discipulis suis, ut liberet vulneratos, et multam turbam secum trahat. Denique postquam egredi volunt ab Jericho, secuta est eum turba multa. Si mansisset Jerosolymis, et numquam ad humilia descendisset, turba usque hodie sederet in tenebris, et in umbra mortis. 158 Sed et duo caeci erant juxta viam. Caecos appellat qui necdum dicere poterant: In lumine tuo videbimus lumen . Secus viam, quia videbantur quidem Legis habere notitiam: sed viam, quae Christus est, ignorabant: quos plerique Pharisaeos intelligunt et Sadducaeos, alii vero utrumque populum, et veteris Testamenti et novi: quod alter
Abbreviated transcription (Latin):
et liuoris: sed tale ponit exemplum quo doceat eum maiorem
esse qui minor fuerit: et illum dñm fieri. qui om̃ium ser¬
uus sit. Frustra igitur aut illi ĩmoderata quesierant. aut
isti dolent suꝑ maiorũ desiderio: cum ad sũmitatẽ uirtutum
non potentia sed humilitate ueniatur. Deniq sui ꝓponit
exemplũ: ut si dicta paruipenderent. erubescerent ad operãꝰ.
et dicit. Sicut filius hominis non uenit ministra¬
ri sed ministrare. Nota quod crebro diximus eum qui mi¬
nistrat. filium appellari hominis. et dare animã suam redẽp¬
tionem pro multis: quando formã serui accepit ut ꝓ mun¬
do sanguinẽ funderet. Et non dixit. dare animam suã
redẽptionẽ pro om̃ib sed pro multis: id est pro his qui cre¬
dere uoluerint. Et egredientib illis ab ihericho
sicuta est eum turba multa: et ecce duo ceci sedentes secꝰ
uiam audier̃t quia iħc transiret: et clamauer̃t dicentes.

Expanded text:
et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Nota, quod crebro diximus, eum qui ministrat, appellari Filium hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet . Non dixit animam suam redemptionem dare pro omnibus, sed pro multis, id est, pro his qui credere voluerint. Et egredientibus illis ab Jericho, secuta est eum turba multa. Et ecce duo caeci sedentes secus viam, audierunt quia Jesus transiret; et clamaverunt, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
ni regnũ celorũ quod pater meus triumphantib et uictori¬
bus preparauit: uos quoq accipietis illud. Alii de moysi et
helia dictũ uolunt. quos paulo ante in monte cum eo uide¬
rant loquentes : sed michi nequaquã uidetur. Ideo enim se¬
dentium in regno celorũ uocabula non dicunt᷑: ne pauen
nominatis ceteri putarentur exclusi.Audientes decẽ
indignati sunt de duob fratribus. Decem apłi non indignã¬
tur matri filiorum zebedei. nec ad mulierẽ audatiam refe¬
runt postulandi. sed ad filios: quod ignorantes menfuram
suam in modica cupiditate exarserint: quib et dñs dixe-¬
rat. nescitis quid petatis. Sub intelligitur autem uel ex res¬
ponsione dñi uel ex indignatione apłorum: quod filii ma¬
trem imiserint ad grandia postulanda. Ihe autem uocauit eos
ad se: et ait. Scitis quia principes gentium dñantur eorum:
arguit postulantes. nec decem reliquos indignationis increpat

Expanded text:
ni regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victorini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos paulo ante in monte cum eo viderant loquentes: sed mihi nequaquam videtur. Ideo enim sedentium in regno coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt postulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Subintelligitur autem vel ex responsione Domini, vel ex indignatione apostolorum, quod filii matrem immiserint ad grandia postulanda. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantur eorum; arguit postulantes; nec decem reliquos indignationis increpat
Abbreviated transcription (Latin):
iacobum tantũ apłm ab herode capite truncatũ. iohannes autẽ
propria morte finerit uitam. Sed si legamus ecclesiasticas histo¬
rias. in quib fertur. quod et ipse ꝓpter martirium sit missus
in feruentis olei dolium. et inde ad suscipiendam coronã xp̃i.
adleta processerit. statimq relegatus in pathinos insula sit:
uidebimus martyrio animũ non defuisse. et bibisse ihem
calicem confessionis. quem et tres pueri in camino ignis bibe¬
runt: licet ꝑsecutor non fuderit sanguinẽ. Quod autẽ dicit
sedere ad dexteram meã et sinistrã. non est meum dare uob̃.
sed quib paratũ est a patre meo: sic intelligendũ. Regnum
celorum non est dantis: sed accipientis. Hon est enim ꝑsona
rum acceptio apud deum: sed quicũq talem se prebuerit
ut regno celorũ dignus fiat hic accipiet quod non ꝑsonȩ sed
uitȩ bene paratum est. Si itaq tales estis qui consequami-¬

Expanded text:
Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim acceptio personarum apud Deum : sed quicumque talem se praebuerit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequami
Abbreviated transcription (Latin):
ubi posuistis eum: in ueteri quoq testamento. adam ubi es:
et descendens uidebo si iuxta clamorem. qui uenit ad me
perficiunt: sin autẽ non est: ut sciam. Postulat autẽ mater
filiorum zebedei errore muliebri. et pietatis affectu: nesciẽs
quid peteret. Hec mirũ. susta arguatur ĩpericiȩ: cum de pe¬
tro dicatur. quando tria uult facere tabernacula. nesciens
qui diceret. Pespondens autem iħc: diccit. Hescitis quid
petatis. Mater poitulat. et dñs discipulis loquitur: intelli¬
omĩbus quȩ retribuit michi : Calicem salutaris accipiam:
et nom̃ dñi inuocabo. Statimq infert. quis iste sit calix.
Preciosa in conspectu dñi. mors scõrum eis. Ait illis. Ca¬
licem quidẽ meum bibetis. sedere autẽ ad dexterã meam
et ad simstrã. non ẽ meum dare uobis. sed quib paratum
est a patre meo. Queritur quomͦ calicem martirii filii rebedei.
iacobus uidelicet et iohannes biberint: cum scriptura narret

Expanded text:
Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Et: Descendens videbo si juxta clamorem, qui venit ad me, perficiant: sin autem non est, ut sciam . Postulat autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelliomnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo ; statimque infert quis iste sit calix: Pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum ejus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis: sedere auet sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quaeritur quomodo calicem martyrii filii Zebedaei, Jacobus videlicet et Joannes biberint, cum Scriptura narret
Abbreviated transcription (Latin):
Quid uis: Ait illi. Dic. ut sedeant hi duo filii mei. unus
ad dexteram. et unus ad sinistram in regno tuõ. unde oppi¬
monẽ regni habet mater filiorũ rebedlei: ut cum dominꝰ
dicerit filius hominis fdetur principib sacerdotũ et
scribis. et condempnabunt eum morte. et tradent eum gentib
ad illudendũ. et flagellandũ. et crucifigendum: et ignomini-
am passionis tim̃tib discipulis nunciarit. illa gloriam postu¬
let triumphantis. Hac ut reor ex causa quia post omnia
dixcerat dñs. et tercia die resurget. putauit eum mulier post
resurrectionẽ ilico regnaturum: et hoc qd in secundo aduentu
promititur. primo esse cõplendum. Et auiditate feminea p̃sentia
cupit: ĩmemor futurorũ. Quod autem interrogat dñs. et illa
petente respondet quid uis. non uenit de ignorantia. sed ex eiꝰ
persona dicitur. qui flagellandus et crucifigendus erat: quo¬
modo in emorro uia dixit. quis me tetigit: et de lazaro.

Expanded text:
Quid vis? Ait illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei unus Quid vis? Ait illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei unus ad dexteram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Unde opinionem haberet regni mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit, Filius hominis tradetur principibus sacerdotum, et scribis, et condemnabunt eum morte, ead illudendum, et flagellandum, et crucifigendum; et ignominiam 155 passionis timentibus discipulis annuntiaret, illa postulet gloriam triumphantis? hac, ut reor, ex causa, quia post omnia dixerat Dominus: et tertia die resurget, putavit eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; et hoc quod in secundo adventu promittitur, in primo esse complendum, et aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum. Quod autem interrogat Dominus, et, illa petente, respondit: Quid vis? non venit de ignorantia: sed ex ejus persona dicitur, qui flagellandus et crucifigendus erat: quomodo et in Hemorrhousa: Quis me tetigit ? Et de Lazaro:
Abbreviated transcription (Latin):
recipi penitentẽ. ut patrem accuset iniusticiȩ. Et ut sciamꝰ
hunc esse sensum quem dixius titulus parabole huius finis q
consentiunt. Sic erunt inquit nouissimi primi: et primi nouis¬
simi. Multi enim sunt uocatiꝰ pauci uero electi. Et
ascendit iħc iherosolimã: et assumpsit duodecĩ discipulos secre¬
to et ait illis. Ecce ascendimꝰ iherosolimã. et filius hominis¬
tradetur principib seniorum et scribis: et condẽpnabunt
eum morte: et tradent eum gentib ad illudendum et fla¬
gellandum et crucifigendũ: et tercia die resurget. Crebro
hoc ipsum discipulis dixerat. Sed quia multis in medio dis¬
putatis poterat labi de memoria qđ audierant: iturus ihe¬
rosolimam et secũ ducturus apłos. ad tẽptationẽ eos parat
ne cum uenerit ꝑsecutio. et crucis ignominia. scandaliren
unc accessit ad eũ mater filiorũ zebedei cũ
filiis suis. adorans et petens aliquid ab eo. Qui docit ei.

Expanded text:
recipi poenitentem, et patrem accusat injustitiae. Et ut sciamus recipi poenitentem, et patrem accusat injustitiae. Et ut sciamus hunc esse sensum quem diximus, titulus parabolae hujus finisque consentiunt. Sic erunt, inquit, novissimi primi, et primi novissimi. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Et ascendens Jesus Jerosolymam, assumpsit duodecim discipulos suos secreto, et ait illis: Ecce ascendimnt eum morte, et tradent eum gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum, et tertia die resurget. Crebro hoc ipsum discipulis dixerat: sed quia multis in medio disputatis, poterat labi de memoria quod audierant, iturus Jerosolymam, et secum ducturus apostolos, ad tentationem eos parat: ne cum venerit persecutio et crucis ignominia, scandalizentur. Tunc accessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis, adorans et petens aliquid ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq retro uocatio gentilib inuidet: et in euangelii torquet᷑
graciã. Unde et faluator concludens parabolamꝰ: erunt inqͥt
primi nouissimi. et nouissimi primiꝰ. quod iudei de capite
uertantur incaudam. et nos de cauda mutemur in caput
Amice non facio tibi iniuriã. Legi in cuiusdam libro
amicũ istum qui increpatur a patrefamilias. primȩ horȩ
oꝑarium prothopla stum intelligi: et eos qui in illo tẽ¬
pore crediderunt. Nonne exͦ denario conuenistis
mecum: Denarius figurã regis habet. Recepisti ergo merce¬
dem quam tibi ꝓmiserã: hoc est imaginẽ et similitudinem
meã. Quid queris amplius: Et aon ipse plus accipere. quã
alium nichil accipere desiqderas: quasi alterius consortio. minu-¬
atur p̾mii meritum.  olle quod tuum est et uade. Iude¬
us in lege non gratia sed opere saluatur. Qui enim fecerit
parabola. ubi maior filius minori inuidet: et non uult eũ

Expanded text:
itaque retro vocatio gentibus invidet, et in Evangelii torquetur itaque retro vocatio gentibus invidet, et in Evangelii torquetur gratia. Unde et Salvator concludens parabolam: Erunt, inquit primi novissimi, et novissimi primi. Quod Judaei de capite vertantur in caudam: et nos de cauda mutemur in caput. Amice, non facio tibi injuriam. Legi in cujusdam libro, amicum istum qui increpatur a patrefamilias, primae horae operarium, protoplastum intelligi, et eos qui illo tempore crediderunt. Nonne ex denario convenisti mecum? Denarius figuram regis habet. Recepisti ergo mercedem quam tibi promiseram, hoc est, imaginem et similitudinem 154 meam: quid quaeris amplius; et non tam ipse plus accipere, quam alium nihil accipere desideras, quasi alterius consortio minuatur pus in lege non gratia, sed per opera salvatur: Qui enim fecerit parabola, ubi major filius minori invidet, et non vult eum
Abbreviated transcription (Latin):
et reliquos patriarchas usq ad noe. Tercia: ipsum noe usq
ad abraham. et circũcisionem ei datam. Sexta: ab abraham
usq ad moysen. quando lex data est. Nona: ipsum moysen
et propħas. Undecima apostolos. et gentium populũ: quib
omnes inuident. Unde hoc ipsum intelligens. post horã iam
undecimã cum esset ꝓpe solis occasum. et aduesperam: ioħs
euangelista loquitur. Filioli mei nouissima hora est. Et
simuł considera quod in iusticiã patrisfamilie quã in undeci¬
mȩ horȩ oꝑariis om̃s pariter accusant: in seipsis non intel¬
ligunt. Si enim iniquus est paterfamilias. non in uno ini¬
quus est sed in omĩbus: quia non sic laborauit terciȩ horȩ
oꝑarius. quomodo ille qui a prima hora est missus in ui¬
neam. Similiter et sextȩ horȩ oꝑarius minus laborauit:¬
a terciȩ horȩ oꝑario: et nonȩ: a sextȩ hore oꝑario. Om̃ĩs

Expanded text:
et reliquos patriarchas usque ad Noe; tertia, ipsum Noe usque et reliquos patriarchas usque ad Noe; tertia, ipsum Noe usque ad Abraham et circumcisionem ei datam; sexta ab Abraham usque ad Moysen, quando Lex data est; nona, ipsum Moysen et prophetas; undecima, apostolos et gentium populum, quibus omnes invident. Unde hoc ipsum intelligens post horam jam undecimam, cum esset prope solis occasum et ad vesperam, Joannes Evangelista loquitur: Filioli mei, novissima hora est . Et simul considera, quod injustitiam patrisfamilias, quam in undecimae horae operariis omnes pariter accusant, in seipsis non intelligunt. Si enim iniquus est paterfamilias, non in uno iniquus est, sed in omnibus: quia non sic laboravit tertiae horae operarius, quomodo ille qui a prima hora est missus in vineam. Similiter et sextae horae operarius minus laboravit tertiae horae operario; et nonae, sextae horae operario. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
se similiter. Undecima autẽ inuenisse alios stantes qui tota
die ociosi fuerant: et misisse eos in uineã. Cum autem se¬
ro factũ esset: p̾cepisse procuratori suo. ut a nouissimis
inciperet reddere. hoc est ab oꝑariis horȩ undecimȩ. usq
ad oꝑarios horȩ primȩ: om̃sq pariter contra nouissimo
inuidia concitatos iniquitatis arguisse patrem familie. ñ
quo minus acceꝑint quam fuerat constitutũ: sed qđ plus
accipere uoluerint his in quos se clem̃tia conductoris
effuderat. Michi uidetur primȩ horȩ esse oꝑarios samu¬
helem et iheremiã et baptistam iohannẽ: qui possunt eũ
psalmista dicere. Exx utero matris meȩ deus meus es tu.
Tercie uero horȩ oꝑarii sunt quiab ubertate deo seruire ce-
ultima senectute. Et tamen om̃s pariter accipiunt p̾mium
licet quersus labor sit. Sunt qui hanc parabolam aliter
edisserant. Prima hora uolunt missum esse in uineã adam:

Expanded text:
se similiter. Undecima autem invenisse alios stantes, qui tota se similiter. Undecima autem invenisse alios stantes, qui tota die otiosi fuerant, et misisse eos in vineam. Cum autem sero factum esset, praecepisse procuratori suo, ut a novissimis inciperet reddere, hoc est, ab operariis horae undecimae usque ad operarios horae primae; omnesque pariter contra novissimos invidia concitatos, iniquitatem arguisse patrisfamilias. Non quod minus acceperint quam fuerat constitutum, sed quod plus accipere voluerint his, in quos se clementia conductoris effuderat. Mihi videntur primae horae esse operarii Samuel, et Jeremias, et Baptista Joannes, qui possunt cum Psalmista dicere: Ex utero matris meae Deus meus es tu . Tertiae vero horae operarii sunt, qui a pubertate servire Deo ultima senectute: et tamen omnes pariter accipiunt praemium, licet diversus labor sit. Sunt qui hanc parabolam aliter edisserant. Prima hora volunt missum esse in vineam Adam
Abbreviated transcription (Latin):
dimiserit. spiritalia recipiet: quȩ comꝑatione et merito sui
ita erunt: quasi si paruo numero centenarius numerus
comparetur. Unde dicit et apłs. qui unã tantũ domum.
et unius ꝓuinciȩ paruos agros dimiserat: quasi nichil ha¬
bentes et omĩa possidentes. Simile est regnum celorum
homini patrifamilias: qui exiit primo mane conducere
oꝑarios in uineam suam. Conuentiõe añ facta cũ opariis ex
similitudo regni celorum: ex his quȩ p̃misse sunt intelligi¬
tur. Scriptum est enim ante eã. multi erunt primi nõ¬
uissimi et nouissimi prun: non tẽpori deferente dño. sec
fidei. Diciturq paterfamilias primo mane exisse. ut con¬
duceret oꝑarios in uineã suam: et p̾cium oꝑis constituisse
denarium. Deinde egressus circa horã nonam. uidis̃e alios
stantes in platea ociosos: et illis nequaquã denariũ. s qd̃
iustum est fuisse pollicitũ. Sexta quoq hora. et nona fecis¬

Expanded text:
dimiserit, spiritualia recipiet: quae comparatione et merito sui dimiserit, spiritualia recipiet: quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi si parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum, et unius provinciae parvos agros dimiserat: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Simile est regnum coelorum homini patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam. Consimilitudo regni coelorum, ex his quae praemissa sunt, intelligitur. Scriptum est enim ante eam: Multi erunt primi novissimi, et novissimi primi. Non tempori deferente Domino, sed fidei. Dicitque patremfamilias primo mane exisse, ut conduceret operarios in vineam suam, et pretium operis constituisse denarium. Deinde egressum circa horam tertiam, vidisse alios stantes in platea otiosos: et illis nequaquam denarium, sed quod justum est fuisse pollicitum. Sexta quoque hora et nona fecis
Abbreviated transcription (Latin):
rem. aut filios. aut agros ꝑpter nomen meum: centuplum
recipiet et uitã eternam possidebit. Multi autem erunt
primi nouissimi : et nouissimi primi. Locus iste cum illa sen¬
tencia congruit. in qua saluator loquitur: non ueni pacẽ
mittere sed gladium. Ueni enim separare hominẽ a patre
suo. et matrem a filia. et nurum a socru: et inimici homi¬
nis domestici eius. Qui ergo ꝓpter fidem xp̃i et p̃dicatio¬
nem euangelii om̃s affectus contẽpserint. atq diuitias et
seculi uoluptates: isti centuplum recipient. et uitã et̾nam
possidebunt. Ex occasione huius sententiȩ. quidam intro¬
ducunt mille annos post resurrectionem dicentes nobis
tunc centuplũ omĩum rerum quas dimisimꝰ et uitam
etnam esse reddendam: non intelligentes quod si in ce¬
teris digna sit reꝓmissio. in uxorib appareat turpitudo
ut qui u̾nam pro dño dimiserit. centum recipiat in fu¬
turo. Sensus igitur iste est. Qui carnalia pro saluatore

Expanded text:
n meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici homis Supra X, 34. Qui ergo propter fidem Christi, et praedicationem Evangelii, omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates: isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae, quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes tunc nobis centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam esse reddendam: non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo; ut qui unam pro Domino dimiserit, et centum recipiat in futuro. Sensus ergo iste est: Qui carnalia pro Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
et nunc ꝑstringã breuiter. In centesimo septimo decimo
psalmo qui manifeste de aduentu saluatoris scriptus ẽ.
inter cetera hoc quoq legimus.Iapidem quem repbaue¬
runt edificantes: hic factus est in caput anguli. a dño factũ

Expanded text:
et nunc perstringam breviter. In centesimo decimo septimo et nunc perstringam breviter. In centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Salvatoris scriptus est, inter caetera hoc quoque legimus: Lapidem quem rerunt aedificantes, hic factus est in caput angul
Abbreviated transcription (Latin):
quam pullum asinȩ solutum uiderunt. qui ante ligatus
fuerat. et apłorum uestib exornatum. et sedentẽ super
eum dñm iłim: supposuerunt uestim̃ta sua. et strauerunt
uiã ramis arborum. Cumq opere cuncta fecissent : uocis
quoq tribuunt testimonium. Et p̃cedentes ac sequentes
non breui et silenti confessione sed clamore plenissimo reso-¬
nant: osanna filio dauid: benedictus qui uenit in nomine
dñi. Quod autẽ dicit. turbȩ quȩ p̃cedebant et quȩ seque¬
bantur. utrũq ostendit populum: et qui ante euangeliũ
et qui post euangelium dño crediderunt. consona iħm
confessionis uoce laudare: et scdm suꝑioris parabole exem¬
plum. diuersurũ bonarũ oꝑarios unum fidei accipere p̃mi¬
um. Porro quod sequitur. osanna filio dauid quid signi¬
ficet et ante annos plurimos in breui epistola ad dama¬
sum. tunc romane urbis episcopũ. dixcisse me memini:

Expanded text:
quam pullum asinae solutum viderunt qui ante ligatus quam pullum asinae solutum viderunt qui ante ligatus fuerat et apostolorum vestibus exornatum, et sedentem super eum Dominum Jesum, supposuerunt vestimenta sua, et straverunt viam ramis arborum. Cumque opere cuncta fecissent, vocis quoque tribuunt testimonium: et praecedentes atque sequentes non brevi atque silenti confessione, sed clamore plenissimo resonant: Osanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini. Quod autem dicit: Turbae quae praecedebant et quae sequebantur, utrumque ostendit populum, et qui ante Evangelium, et qui post Evangelium Domino crediderunt, consona Jesum confessionis voce laudare: et secundum superioris parabolae exemplum diversarum horarum operarios, unum fidei accipere praemium. Porro quod sequitur: Osanna filio David, quid significet, 162 et ante annos plurimos in brevi epistola ad Damasum, tunc Romanae urbis episcopum, dixisse memini;
Abbreviated transcription (Latin):
re dñm non meretur. Plurima autẽ turba: strauerũt
uestim̃ta sua in uiã. uidete differentiã uniuscurusq ꝑso¬
nȩ. Apostoli uestim̃ta sua suꝑ asinũ ponunt: turba quȩ
uilior est. substernit pedib asimi. nec ubi offendat in lapi¬
dem: ne calcet spinam nec labatur infoueam. Ali i autem
cedebant ramos de arboribus: et sternebant in uia. De arbo¬
ribus frugiferis quib mons oliueti consitus est. cedebant
ramos sternebantq in uia. ut praua recta facerent. et equa¬
rent in equalia: quo rectius atq securius in corde credentiũ
xp̃c demonum atq uitiorum uictor incederet. Turbȩ
autem quȩ p̃cedebant et quȩ sequebantur: damabant di¬
centes. Osanna filio dauid: benedictus qui uenit in nomine
dñi. osanna in excelsis. Quia manifesta est historia: spiri¬
talem sequamur ordinẽ disserendi. Turbȩ quȩ egressȩ fue-¬
rant de ihericho et secutȩ saluatorẽ ac discipulos eius. post¬

Expanded text:
re Dominum non meretur. Plurima autem turba straverunt re Dominum non meretur. Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Videte differentiam uniuscujusque personae. Apostoli vestimenta sua super asinum ponunt, turba quae vilior est, substernit pedibus asini; necubi offendat in lapidem, ne calcet spinam, ne labatur in foveam. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. De arboribus frugiferis, quibus mons Oliveti consitus est, caedebant ramos, sternebantque in via: ut prava recta facerent, et aequarent inaequalia: quo rectius atque securius in corde credentium, Christus, daemonum atque vitiorum victor incederet. Turbae autem quae praecedebant, et quae sequebantur, clamabant, dicentes: Osanna filio David: benedictus qui venit in nomine Domini; osanna in excelsis. Quia manifesta est historia, spiritualem sequamur ordinem disserendi. Turbae quae egressae fuerant de Jericho, et secutae sunt Salvatorem ac discipulos ejus, post
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetit usus est ad sedendum: asina ducta est libera. Er¬
go cum historia uel ĩpossibilitatẽ habeat uel turpitudinẽ
ad altiora transmittitur: ut asina ista quȩ sub iugalis
fuit et edomita et iugum legis traxerat. sinagoga intel¬
quib sedit iħc. missis ad eos duob discipulis suis. uno in
circumcisione et altero in gentes.Euntes autẽ disci¬
puli fecerunt sicut p̃cepit eis iħc: et adduxerunt asinam
et pullũ. et ĩposuerunt suꝑ eos uestim̾̃ta sua: et eum de¬
super sedere fecerunt. Pullus iste et asina quib apłi sterñt
uestim̃ta sua ut iħc mollius sedeat. ante aduentũ saluato¬
ris nudi erant: multisq sibi in eos dñatum uendicantib
uestes: pulchriores facti. dñm habuere sessorẽ. Uestis autẽ
apostolica. uel doctrina uirtutũ. uel dissertio scripturarũ
intelligi potest. siue eccłasticorum dogmatũ uarietates:
quib nisi anima instructa fuerit et ornata. sessorem habe¬

Expanded text:
competit, usus est ad sedendum, asina ducta est libera. Ercompetit, usus est ad sedendum, asina ducta est libera. Ergo cum historia vel impossibilitatem habeat, vel turpitudinem, ad altiora transmittimur: ut asina ista quae subjugalis fuit, et edomita, et jugum legis traxerat, Synagoga inteluibus sederit Jesus, et missis ad eos duobus discipulis suis, uno in Circumcisionem, et altero in Gentes. Euntes autem discipuli, fecerunt sicut praecepit illis Jesus. Et adduxerunt asinam et pullum: et imposuerunt super eos vestimenta sua, et eum desuper sedere fecerunt. Pullus iste et asina, quibus apostoli sternunt vestimenta sua, ut Jesus mollius sedeat, ante adventum Salvatoris nudi erant, multisque sibi in eos dominatum vindicantibus, cas vestes, pulchriores effecti, Dominum habuere sessorem. Vestis autem apostolica, 161 vel doctrina virtutum, vel edissertio Scripturarum intelligi potest, sive Ecclesiasticorum dogmatum varietates: quibus nisi anima instructa fuerit et ornata, sessorem habe
Abbreviated transcription (Latin):
Alligata erat asina multis uinculis peccatorũ: pullus quoq
lasciuus et frenorũ impaciens cum matre. secundũ euan¬
gelium luct: multos habebat dños: non uno errori et
dogmasuerat subditus. Et tamen multi dñi qui sibi potesta¬
tem inlicitã uendicabant. uidentes uerũ dñm et seruos
eius uenisse. qui ad soluendũ missi fuerant: non audent
resistere. Quȩ sit autẽ asina et pullus asinȩ dicemus in
subditis.
Hoc autem factum est: ut impleret᷑ quod
dictum est per propħam dicentẽ. Dicite filiȩ syon: ecce rex
tuus uenit tibi mansuetus sedens suꝑ asinam et pullũ filiũ
sub iugalis. Hoc in propheta zacharia scriptum est: de quo
plenius si uite spacium fuerit. in suo dicetur loco. Nunc strm¬
gendum breuiter: qđ scđm litterã in paruo itineris spacio
suꝑ utrũq animal sedere non quiuerit. Aut enim asinȩ se¬
dit᷑ et pullus absq sessore fuit: aut si pullo quod magis

Expanded text:
Alligata erat asina multis vinculis peccatorum. Pullus quoque Alligata erat asina multis vinculis peccatorum. Pullus quoque lascivus, et frenorum impatiens 160 cum matre, secundum Evangelium Lucae , multos habebat dominos, non uni errori et dogmati subditus: et tamen multi domini qui sibi potestatem illicitam vindicabant, videntes verum Dominum, et servos ejus venisse, qui ad solvendum missi fuerant, non audent resistere. Quae sit autem asina, et pullus asinae, dicemus in subditis. Hoc autem factum est, ut adimpleretur quod dictum est per prophetam, dicentem: Dicite filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Hoc in propheta Zacharia scriptum est: de quo plenius, si vitae spatium fuerit, in suo dicetur loco. Nunc stringendum breviter, quod secundum litteram in parvo itineris spatio super utrumque animal sedere non quiverit. Aut enim sedit asinae, et pullus absque sessore fuit: aut si pullo, quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
statim inuenietis asinã alligatã et pullum cͣa. Soluite. et ad¬
ducite michi. Et si quisuobis aliquid dixerit: dicite quia dñs
his opus habet: et confestim dimittet eos. Egredie de
ihericho turbis eductis inde quam plurimis: et cecis reddita
sanitate. appropinquat iherosolimis. Magnis ditatus mer-¬
cibus salutẽ credentium redit: ingredi cupit urbem pacis
et locum uisionis dei et arcem speculatoris. Cumq appro¬
pinquasset iherosolimis et uenisset bethphage ad domum
maxillarũ qui sacerdotũ uiculus erat et confessionis por¬
tabat tẏpum. et erat situs in monte oliueti. ubi lumen sci¬
entiȩ ubi laborum et dolorum requies: misit duos discipłos
suos SEVpctiron Reepiactiroñ. Iad est scientiam
oꝑa ut ingrederent᷑ castellumꝰ dixitq eis. lte in castellum
quod contra uos est. Contra apostolos enim erat: nec iugũ
doctrinarũ uolebat accipere. Et statim inquit inuenietis
asinam alligatã et pullum cũ ea: soluite et adducite michi.

Expanded text:
t adducite mihi. Et si quis vobis aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet: et confestim dimittet eos. Egreditur de Jericho, turbis eductis inde quamplurimis, et caecis reddita sanitate, appropinquat Jerosolymis, magnis ditatus mercibus: salute credentium reddita, ingredi cupit urbem pacis, et locum visionis Dei, et arcem speculatorii. Cumque appropinquaret Jerosolymis, et venisset Bethphage ad domum maxillarum qui sacerdotum viculus erat, et confessionis portabat typum; et erat situs in monte Oliveti, ubi lumen scientiae, ubi laborum et dolorum requies, misit duos discipulos id est, scientiam et operam, ut ingrederentur castellum. Dixitque eis: Ite in castellum quod contra vos est. Contra apostolos enim erat, nec jugum doctrinarum volebat accipere. Et statim, inquit, invenietis asinam alligatam, et pullum cum ea: solvite et adducite mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
am. Et tu turris nebulosa filiȩ sron. Et locauit eam agri¬
colis quos alibi uineȩ oꝑarios appellauit: qui cũ ducti
fuerant. hora prima. tercia. sexta. et nona. et undeci-¬
ma. Et ꝑegre ꝓfectus est. non loci mutacione. nam deus
unde abesse potest. a quo cõplentur omĩa. et qui dicit per
iheremiã. ego deus appropinquans. et non de longinquo
dicit dñs: sed abire uidetur a uinea: ut uinitorib liberũ
oꝑandi arbitriũ derelinquat. Cum autẽ tempꝰ fructu¬
um appropinquasset. misit seruos suos ad agricolas. ut ac¬
ciperent fructus eius: agricole autem apprehensis seruis¬

Expanded text:
am: Et tu, turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agriam: Et tu, turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agricolis, quos alibi vineae operarios appellavit: qui conducti fuerant hora prima, tertia, sexta, nona et undecima . Et peregre profectus est: est, non loci mutatione; nam Deus unde abesse potest, quo complentur omnia? et qui dicit per Jeremiam: Ego Deus appropinquans et non de longinquo, dicit Dominus . Sed abire videtur a vinea ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Cum autem tempus fructuum appropinquasset, misit servos suos ad agricolas, ut acciperent fructus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
cumdedit et fodit in ea torcular. et edificauit turrim. et
locauit eam agricolis: et ꝑegre ꝓfectus est. Hoc est quod
dñs sũptũ de ꝓuerbio significauit: durũ est contra smu¬
lum calcit᷑s. Principes sacerdotũ et seniores populi qui inter¬
rogauerant dñm. in qua potestate hec facis. et qui tibi
dedit hanc potestatẽ. et uoluerant in uerbo capere sapien
ciam. sua arte suꝑantur: et audiunt in parabolis. quod
aꝑta facie non merebantur audire. Homo iste paterfamili¬
as ipse est qui habebat duos filios: et qui in alia para
bola conduxit oꝑarios in uineã suã: qui plantauit uineã.
qde qua et iesaidaplenissime ꝑ canticum loquitur. Ad
extremũ inferens. Uinea dñi sabaoth domus est isrł. Et
in pialmo uineã inquit de egipto transtulisti. eiecisti gen¬
tes et plantasti eam: et sepẽ circũdedit ei. urbes: uel mu¬
rum. uel angelorũ auxilia: et fodit in ea torcular. aut
altare. aut illa torcularia. quorum et tres psalmi titulo

Expanded text:
t aedificavit turrim, et locavit eam agricolis, et peregre profectus est. Hoc est, quod Dominus sumptum de proverbio significavit: Durum est adversus stimulum calcitrare . Principes sacerdotum, et seniores populi, qui interrogaverant Dominum, In qua potestate haec facis: et quis tibi dedit hanc potestatem? et voluerant in tiam, sua arte superantur, et audiunt in parabolis quod aperta facie non merebantur audire. Homo iste paterfamilias ipse est, qui habebat duos filios, et qui in alibola conduxit operarios in vineam suam. Qui plantavit vineam de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: Vinea Domini Sabaoth, domus est Israel. Et in psalmo, Vineam inquit de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. Et fodit in ea lacum, sive torcular, aut altare, aut illa torcularia quorum et tres psalmi titulo
Abbreviated transcription (Latin):
talium non istorum: ut o̾stenderet non etatẽ regnare sed mo¬
res. Et his qui similẽ haberent innocentiã. et simplicitatẽ. p̃¬
mium repmitut: apło quoq in eandem sentenciã congru¬
ente. Fratres nolite pueri fieri sensib sed malicia paruuili es¬
tote : sensu autẽ ut perfecti sitis.¬

Expanded text:
talium, non istorum: ut ostenderet non aetatem regnare sed motalium, non istorum: ut ostenderet non aetatem regnare sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem, praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente: Fratres nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote: sensu autem ut perfecti sitis