comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
editio qͣsi uniꝰ urbis nom̃ aueugauam posuit.
& quidẽ in hebreo ita scͥptum ẽ. Uerum qͥa qͥnta
sillaba .ii. quȩ in medio nominis posita ẽ coniun¬
tionem .&. ap̃ eos significat potest ita distingui.
ut dicatur ane. & gaue. ut aquila tͣnͣstulit. siue
ana & aua ut nr̃ uertit int̾pres. Sin autẽ ait
tantis diis p̃sentib decem tͥb uicimꝰ facile. qͣn¬
tomagis solam ierłm uno dõ p̃sule uincemꝰ
Uerum iustꝰ exechias omĩa agens cũ consilio ꝓhi¬
biut ei respondere : ne eum ad maiores blasphe¬

Expanded text:
editio, quasi unius urbis nomen Anetigavam posuit; editio, quasi unius urbis nomen Anetigavam posuit; et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia quinta syllaba ti quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui, ut dicatur, ane et gave, ut Aquila transtulit, sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait tantis diis praesentibus quinque tribus vicimus facile, quanto magis solam Hierusalem uno Deo praesule vincemus? Vere justus Ezechias omnia regens cum consilio prohibuit ei respondere
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmitti. quȩ trȩ uideȩ similitudinẽ habeat
tam in situ ꝙͣ infructib. Qd̾ ait rabsaces inter
alia qͥb dm blaspemabat clamans contͣ ierłm.
ubi est d̾s emath & arphath. ubi ẽ d̾̃s sepharua¬
im ana & aua. nunqͥo lib̾auerunt samariam
de manu mea. ostendit harũ om̃ium ciuita¬
tum siue gentiũ diis seruisse samaritas. &
qͥa ñ erant̃ diĩ s ydola. merito cultores uanita¬
tis ut decebat ẽẽ subu̾sos. Est autẽ emath urbs
celesyriȩ quȩ nunc epyphania dicit᷑ uxta emes¬
sam ut supͣ monumꝰ. Arphath urbs damasci.
quã expugnatã a rege assyrioꝵ & ieremias
scribit. Sepharuaim qd̃ numero plurali libroᷤᷤ
uł litt̾as sonat. nom̃ est locoꝵ de quib assyriĩ
tͣnsingrantes habitauerunt in samaria. ut in
locoꝵ libris inuenimꝰ. Uerum inysaia hoc qͦq
uocabulũ eẽ ciuitatis appar& ubi aꝑte dicitur.
ut thebarum athenarum. Pro ana & aua uetus

Expanded text:
repromitti, quae terrae Judaeae similitudinem habeat, repromitti, quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rabsaces, inter alia, quibus Deum blasphemabat, clamans contra Jerusalem: « Ubi est Deus Emath, et Arphad, et Sepharvaim, Ana, et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? Ostendit harum omnium civitatum, sive gentium diis servisse Samaritas, et quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat esse submersos. Est autem Emath urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur: juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum etiam Hieremias scribit: Sepharvaim, quod numero plurali libros, vel litteras sonat, nomen est locorum, de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis apparet, ubi aperte diciiter dictum ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava, vetus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona heretici accipiunt᷑. in p̃dicta sententia
illoꝵ neqͥtia conuenient̃ expͥmitur. Habent
enĩ heretici quȩda sacram̃ta cõmunia cum sc̃a
ȩccłia. & quasclam sententias scãrũ scͥpturarum
di rite se custodire. cũ scd̃m sensum suũ uerita¬
ti se putant fauere. S qͥa catholicȩ ficdi unitarẽ
sꝑnunt habere. malignoꝵ sp̃uum uoluntatib
se ueracit᷑ manifestant obtemꝑare. E ñ solũ in¬
uentores pͥmi erroꝵ quos patres samaritanorũ
significant hoc faciunt. s ⁊ sequaces eoꝵ quos filioꝵ
noĩe ⁊ nepotũ expssos recte intelligere possumas

Expanded text:
persona haeretici accipiuntur, in praedicta sententia persona haeretici accipiuntur, in praedicta sententia illorum nequitia convenienter exprimitur. Habent enim haeretici quaedam sacramenta communia cum sancta Ecclesia, et quasdam sententias sanctarum Scripturarum Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed quia catholicae fidei unitatem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manifestant obtemperare, et non solum inventores primi errorum, quos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, sed et sequaces eorum, quos filiorum nomine et nepotum expressos recte possumus
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ sententiȩ subiunctũ sit. Uiri babilonii fe-¬
cert socchot benoth. id ẽ tab̾nacula benoth. et
meliꝰ ni fallor faceret int̾pres.si socchot latine in
tab̃nacula u̾teret. & nom̃ ydoli benoth ab solute
poneret. Et sic̃ in sequentibꝰ manifeste dicit᷑. hi aũ¬
qͥ erant de sepharuaim combirebant filios suos¬
uͥ ostendit᷑ ad ramelech & anamelech ydola fuisse
urbis sepharuaim. ita uidetur ꝯsequens ut¬
& nergel cutheoꝵ. asima ematheoꝵ. nebaat
& thartha ydola fuerint eueoꝵ. Post hȩc scͥpta
narrat de ipsis samaritanis. qd̃ cũ dñm colerent.
diis qͦq suis seruirent iuxta ꝯsuetudinẽ gen¬
tium de quib tͣnslati fuerant samariã. &s ñ
multo post subsequit᷑ dicens: fuerunt gͥ gen¬
tes iste timentes qͥdem dm. s nichilominus
& ydolis suis seruientes. Nam & filii eoꝵ &
nepotes sicut fecerunt patres sui ita faciunt.
usq in p̾sentem diem. E quia in samariͣ

Expanded text:
tionem sententiae subjunctum est: Viri enim Babylonii fetionem sententiae subjunctum est: Viri enim Babylonii fecerunt Sochoth Benoth, id est tabernacula Benoth. Et melius, ni fallor, faceret interpres, si Sochoth latine in tabernacula verteret, et nomen idoli Benoth absolute poneret: et sicut in sequentibus manifeste dicituni de Sepharuaim comburebant filios Ubi ostenditur Adramelech et Anamelech idola fuisse urbis Sepharvaim. Ita videtur consequens, ut et Nergel Cuthaeorum, Asima Hemathaeorum, Nebaaz et Tharthac idola fuerint Evaeorum. Posthaec Scriptura narrat de ipsis Samaritanis quod cum Dominum colerent, diis quoque suis servirent juxta consuetudinem gentium, de quibus translati fuerant Samariam, et non multo post subsequitur, dicens: « Fuerunt igitur gentes istae timentes quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes; nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritanorum
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui captiuos duxerunt nos u̾ba cantionũ.
& qͥ abcluxerunt nos y mnũ cantate nob de can¬
ticis syon. qͣmꝰ cantabimꝰ canticũ dñi in terra
aliena. Qd̃ dicit᷑ de his quȩ in samariã a rege as¬
fabricata est dm suũ. posueruntq eos infanis
excelsis quȩ fecerant samaritȩ gens ⁊ gens in
urbib siuis in qͥb habitabant. uiri enĩ babylo¬
nii fecerunt socchot benoth. uiri aurẽ cuthe¬
n fecerunt nergel. ⁊ uiri de emath fecert̃ asima.
porro euei fecerunt nabaat ⁊ thartha. in libro
qͥdem locoꝵ legit᷑. qd̃ benoth & nergel fuerint
ciuitates qͥͦs construxerunt in regione iudeȩ sa¬
maritani qui de baby lonia tnͣsierant. Asima
qͦq oppidum ȩdificauerunt qͥ ad eã uenerant
de emath. Nebaac & thartha ciuitates st̃. quas
eu in eadem iudeȩ t̾ra condiderunt. Uidet᷑
heȩ gentes priꝰ in t̾ra sua seruierant hic posse
uocabula intelligi. qͥa cũ dictũ ẽẽt & una¬
quęq gens fabricata est łm suũ. qͣsi ad exple¬

Expanded text:
ionum. Et qui abduxerunt nos: Hymnum cantate nobis de canticis Sion. Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? » Quod dicitur de his quae in Samaria a rege Asfabricata est deum suum posueruntque eos in fanis excelsis quae fecerant Samaritae gens et gens in urbibus suis in quibus habitabant viri enim babylonii fecerunt Socchothbenoth viri autem chutheni fPorro Hevaei fecerunt Nebaaz, et Thartha. In libro quidem locorum legitur, quod Benoth, et Nergel fuerunt civitates, quas construxerunt in regione Judeae Samaritani, qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppidum quod aedificaverunt, qui ad eam venerant de Emath. Nebaaz etiam, et Tartha civitates, quas Hevaei in eadem Judaeae terra condiderunt. Videturrum, quibus hae gentes prius in terra sua servierunt, hic posse vocabula intelligi, quia cum dictum esset, et unaquaeque gens fabricata est Deum suum, quasi ad exple
Abbreviated transcription (Latin):
intacta. manifestũ est in eiꝰ uoluntate uenisse.
Iixerunt autẽ eliachim filiꝰ helchiȩ ⁊ sobna
ae ĩohe rabsaci. Precam᷑ ut loquaris nob seruis
tuis syriace siquidẽ intelligimꝰ hanc linguã.
& ñ lo quaris nob̃ iudaice audiente ppło qͥ est
suꝑ murũ. Responditq eis rabsaces. Nunquid
ad dñm tuũ & ad te misit me dñs ut loquerer
sermones hos. & ñ potiꝰ ad uiros qͥ sedent suꝑ
murũ ut comedant stercora sua & bibant
urinã suã uob̾cum  & cęt̾a. Rabsacis ac

Expanded text:
intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixerunt autem Eliacim filius Helciae et Sobna et Joahe Rabsaci: Precamur ut loquaris nobis servis tuis Syriace, siquidem intelligimus hanc linguam, Et non loquaris nobis Judaice, audiente populo, qui est super murum. Responditque eis Rabsaces: Nunquid ad dominum tuum et ad te misit me dominus meus, ut loquerer sermones hos, et non potius ad viros qui sedent super murum ejus, ut comedant stercora sua, et bibant urinam suam vo
Abbreviated transcription (Latin):
in dño dõ confidimꝰ. uerũ est. Subiungit
rur sum mendacium ueritati. qͥa abstulit
erechias excelsa eiꝰ & altaria. Hȩc enĩ ñ contͣ¬
errore iuber& dm adorari in ierłm ubi fuit.
templũ eiꝰ. Qd̃q ut paucitatẽ obsessoꝵ osten¬
deret. duo nulia equoꝵ pollicet᷑. quoꝵ ascen¬
sores erechias ñ haberet. ñ de imbecillitate
ppłi uenit quasi equitandi ignari. s de obser¬
uatione p̃ceptoꝵ łĩ. qui moysi p̃cepit. ne rex
isrł equos & uxores sibi multiplicar&. Sin
autẽ inquit me minimũ seruoꝵ regis senna¬
cherib sustinere ñ uales. quomͦ tantã illiꝰ po¬
tentiam sustinebis: Ad id autẽ qd̾ dixit. si re
dit se ñ sua uoluntate s dñi uenisse p̃ceptis.
Dixit dñs ad me. Ascende suꝑ t̾ram. & disꝑde
eam. Et est argumentũ. Certe sine dñi uolun¬
tate huc uenire ñ poteram. Cum autẽ uenerĩ
& multas urbes cȩꝑim. & pars ierłm maneat

Expanded text:
in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed jungit in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed jungit rursum mendacium veritati, quod abstulit Ezechias excelsa ejus, et altaria. Haec enim non conterrore, juberet Deum adorari in Hierusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, quia Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret. Si autem inquit me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixit: « Si rdit se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende super terram et disperde eam, » et est argumentum. Certa enim sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Hierusalem maneat
Abbreviated transcription (Latin):
tariis. & cȩt̾a. Iste est heliachim. de qͦ y saias
inuisione uallis sy on dixit: uocabo seruũ meũ
heliachim filium helchiȩ. & reliqͣ. Qui fuit pon¬
tifex post sobnam p̃positũ tẽpli. quẽ tradunt
hebrei rabsacis cõminatione ꝑterritũ tͣdidisse
manꝰ assy riis & ꝓdidisse ierłm. & excepta ar-¬
ce syon & templo. assyrios totã urbẽ cepisse.
Quem etiam sobnam cũ heliachim ad rabsacen
exisse quidam putant. Rabsacen autẽ qui
nebraicȩ locutꝰ est. filium ysaiȩ ppħȩ autu¬
mant. qui & ipse ꝓditor fuerat. relictumq
filiũ ysaie alterũ uocari iasub. qui larine
relictũ sonat. Alii autẽ putant eũ samari¬
tanum fuisse. & id̾o hebraicam scisse linguã. &
tam audact & impie dm̃ blasphemasse. qͥa qͣsi
quȩdã contraria fortituoo erat qd̾ sua arrogan¬
tia imitabat᷑ ꝓpħas qͥ dicebant hȩc dicit dñs. &
enĩ narrat hẏstoria. qd̃ exechias pharaonis au¬
xiliũ postularit. Qdq infert. si responderis mͥ

Expanded text:
de quo Isaias in visione vallis Sion dixit: « Vocabo servum meum Eliacim, filium Helciae, etc. . » Qui fuit pontifex post Sobnam praepositum templi, quem tradunt Hebraei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et prodidisse Jerusalem, et excepta arce Sion et templo, Assyrios totam urbem cepisse. Quem etiam Sobnam cum Eliacim ad Rabsacen exisse quidam putant. Rabsacen autem, qui Hebraice locutus est, filium Isaiae prophetae autumant, qui et ipse proditor fuerat; relictumque filium Isaiae alterum vocari Iasab, qui latine relictum sonat. Alii autem putant eum Samariten fuisse, ac ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audaciter et impie Dominum blasphemasse. Qui quasi quadam contraria fortitudine sua et arrogantia imitabatur prophetas, qui dicebant: « Haec dicit Dominus. » enim narrat historia, quod Ezechias Pharaonis auxilium postularet. Quodque infert: « Si responderis mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
noue mierłm. ⁊ rebellauit cont᷑ regẽ assyrioꝵ
& ñ seruiuit ei. Hinc sennacherib ingressus
iudeam. obsedit urbes eiꝰ munitas. & cum ob¬
obsideret lachis. misit ad eũ erechias trecen
nius templi & laminis ei detractis qͣs ipse
affixerat. Misit autẽ rex assy rioꝵ tharthan
& rabsacen cum manu ualida ierł̃m. Egressꝰ

Expanded text:
erusalem, et rebellavit contra regem Assyriorum, et non servivit ei. Hinc Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit urbes ejus munitas. Et cum obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias trecentnuis templi, et laminis ejus detractis quasi ipse affixisset. « Misit autem rex Assyriorum Tarthan et Rab
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem & nimis deflendã riunã ppł̃i ȩccłiastiei.
Q uem rex assyriꝰ hoc est diabolꝰ cũ suo exercity
deuastando atq obsidendo cotidie afficit. cum
eos ꝓpt̾ peccata cõmissa de sedib ꝓpriis euel¬
lens defert int̾ram alienã qͦ magis lugere
delectat. ꝙͣ cantica leticiȩ ꝓferre. Unde & psal¬
mista mystico eloquio hoc idẽ cõmemorat dicẽs:
suꝑ flumina baby lonis illic sedimꝰ ⁊ fleuimus.
dũ recordarem᷑ tui syon. in salicib in medio eiꝰ.

Expanded text:
nimis deflendam ruinam populi ecclesiastici? quam rex Assyrius, hoc est diabolus, cum suo exercitu devastando atque obsidendo quotidie efficit, cum eos propter peccata commissa, de sedibus propriis evellens, defert in terram alienam, quo magis lugere delectat, quam cantica laetitiae proferre. Unde et Psalmista mystico eloquio hoc idem commemorat, dicens: « Super flumina Babylonis illic sedimus, et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. In
Abbreviated transcription (Latin):
Ratusq est dñs uehem̃ter isrłi. & abstulit
eos de conspectu suo. & ñ remansit nͥ trib iu¬
da tantummͦ. S nec ipse iudas custodiuit
mandata dñi di sui. ueruntam̃ ambulauit
in errorib isrł quȩ oꝑatꝰ fuerat. Proiecitq
dñs om̃e sem̃ isrł & aflixit eos. & tradidit
in manu diripientiũ. donec ꝓicer& eos a fa¬

Expanded text:
ratusque est Dominus vehementer Israhel et abstulit eos de conspectu suo et non remansit nisi tribus Iuda tantummodo sed nec ipse Iuda custodivit mandata Domini Dei sui verum ambulavit in erroribus Israhel quos operatus fuerat proiecitque Dominus omne semen Israhel et adflixit eos et tradidit in manu diripientium donec proiceret eos a fa
Abbreviated transcription (Latin):
gressum regis ext̾us. ñ
id̾o conu̾tisse
in templũ dñi. qd̃ in
eo cultui ser
mul cũ tẽplo
Cui sensui uidetur liber paralipomenon astipu¬
lari. ubi ita scͥptum ẽ: igit᷑ achat spoliata do¬
mo dr̃i & domo regũ & pͥncipum dedit regi as¬
syrioꝵ munera.⁊ tam̃ ei nichil ꝓfuit. insuꝑ¬
& in tempore angustiȩ suȩ auxit contemptum
uictimas ꝑcussorib suis & dixit: dii gentium
syriȩ auxiliant᷑ eis. qͦs ego placabo hostiis & ade¬
runt mͥ. cũ econtrario ipsi fuerint ruma eu.
& uniu̾so isrł. Direptis itaq achar om̃ib uasis
domꝰ dñi atq confractis clausit lanuas tẽpli
dñ. & fecit ibi altaria muniuersis angulis ie¬
rłm. in onũb qͦq urbibꝰ uida extruxit aras ad
cremandũ thus. atq ad iracundiam ꝓuocaũ¬

Expanded text:
gressum regis exterius, non ideo convertisse in templum Domini, quod in eo cultui servmul cum templo Cui sensui videtur liber Paralipomenon astipulare, ubi ita scriptum est : « Igitur Achaz spoliata domo Domini, et domo regum et principum, dedit regi Assyriorum munera, et tamen nihil ei profuit. Insuper et tempore angustiae suae, auxit contemptum victimas percussoribus suis et dixit dii regum Syriae auxiliantur eis quos ego placabo hostiis et aderunt mihi cum e contrario ipsi fuerint ruina eius et universo Israhel direptis itaque Achaz omnibus vasis domus Dei atque confractis clusit ianuas templi Dei et fecit sibi altaria in universis angulis Hierusalem in omnibus quoque urbibus Iuda extruxit aras ad cremandum tus atque ad iracundiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cũ autẽ ꝯsũmationis tempꝰ aduenerit
hoc ẽ sexaginta qͥnq anni. & tam mundi
res quȩ in sex diebꝰ factȩ sunt. qu̾ã onĩa que
ad qͥnq sensꝰ ꝑtinent sinẽ acceꝑint. tẽ uni¬
uersa ẽẽ soluenda quȩ gentiles & heretici fu

Expanded text:
tur. Cum autem consummationis tempus advenerit, tur. Cum autem consummationis tempus advenerit, hoc est sexaginta quinque anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent finem acceperint, tunc universa esse solvend
Abbreviated transcription (Latin):
Qu̾auis enĩ achae regnar& suꝑ iuda. tam̃ quia
impiꝰ erat insuꝑioris piscinȩ extremis finib
morabat᷑. Ergo ilñs ñ tam miseret᷑ quẽ indig¬
nũ estunabat. salute. ꝙͣ ppłi sui. Duas autem
caudas torriũ funngantiũ ut priꝰ diximꝰ
uocat sapientiam scł̃arem. hereticũq sermo¬
nem. quoꝵ finis exustio est. Qui frustra ini¬
erunt consilium ut ascenderent contra iudam.
& qͣsi negligentẽ & dormientẽ caꝑent & suis
errorib copularent. ponerentq suꝑ eũ regem
filiũ thabehel hoc est bonũ dm. Uterq enim
adu̾sarius apud se ueritatẽ. ap̃ se ęstimat
optimã ẽẽ doctrinã. Deniq martion hereticꝰ
boni cdĩ filiũ hoc est alt̾ius putat eẽ xp̃m &¬
ñ iusti cuiꝰ ꝓpħȩ sunt. quẽ sanguinariũ & cru¬
delem iudicem uocar. Hȩx illis dicentib dñs
cõminatur. quod ñ stet consilium ipsoꝵ. sed
di sunt in suis finib & in suis urbib dominen¬

Expanded text:
Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabeel, hoc est, bonum Deum. Uterque enim adversarius apud se veritatem, apud se aestimat optimam esse doctrinam. Denique Marcion haereticus, boni Dei filium, hoc est, alterius, putat esse e sunt, quem sanguinarium et crudelem judicem vocat. Haec illis dicentibus Dominus dominator, quod non stet consilium ipsorum, sed  quae mundi sunt, in suis finibus et in suis urbibus dominen
Abbreviated transcription (Latin):
rex aram qui int̾pretatur excelsꝰ atq subli¬
mis. ut indicet arrogantiam sapientiȩ scłi
ex tribu effraim de qua ieroboam filiꝰ na¬
bath uitulos aureos in bethel ⁊ dan ꝯstitue¬
rat. & a domo cdauid dĩ ppłm separarat. refer¬
tur ad hereticos. qͥ ꝯsentiunt sibi ut expug
uent ȩccłiam. Quod cũ audierit domꝰ da-¬
uid quẽ in ierechiel pastorem bonũ legimꝰ
suscitatum. & ppłs eiꝰ simplicit᷑ credens in
dñm. ꝑtremiscit. Et ideo ꝑtremiscit. quia
ñ arborib frugiferis s infructuoso saltui
comparatur. E osdem autẽ hereticos atq
gentiles contͣ domũ dauid argum̃toꝵ & dia¬
lecticȩ artis gladiis dimicare nulli dubiũ ẽ.
ut qui inter se discrepant inȩccłiȩ oppugna
fȩderant᷑. Impio regi y saias iubet᷑ occurrere.
exiens de loco ñ inpͥncipio aquȩductꝰ. sed in
ex tremis finib piscinȩ suꝑioris q̃ erat in agͦ
fullonis. ubi sordes & maculȩ purgabantur.

Expanded text:
rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublirex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saecuex tribu Ephraim, de qua Jeroboam filius Nabath vitulos aureos in Bethel, et Dan constituerat , et a David Dei populum separarat, refertur ad haereticos, consnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, quem in Ezechiel pastorem bonum legimus suscitatum , et populus ejus simpliciter credens in Dominum, pertremiscit. Et ideo pertremiscit, quia non arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugfoederantur . Impio regi in Isaac jubetur occurrere, exiens de loco suo, non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur .
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ annis sedecim. & huiꝰ filiꝰ achar aliis
sedecim. post quẽ regnauit etehias euius
sexto imꝑii anno capta samaria ẽ. atq effici
simul annos sexaginta quinq. Scͥptum est
enim qd̾ tegladfalassar rex assẏrioꝵ sub re¬
ge achae ascenderit in damascũ ⁊ uastauerit¬
eam. & tnͣstulerit habitatores eio cirenen &
rasin int̾fecerit. & qd̾ tetenderit insidias fa¬
cee filio romeliȩ osee filiꝰ hela & ꝑcusserit eũ
& interfecerit. & regnauerit ꝓ illo in isrł
a nnis nouẽ. & qd̾ uenerit salmanassar rex¬
assur & obsederit samariã quȩ nunc sebasten
uocatur trib annis. & nono anno regni osee
exꝑit eã. iunctũq osee in carcerem miserit.
& tnͣstulerit isrł inassyrios. posueritq eos in
ala & inthabor. iuxta fluuiũ goram. in ciui¬
tatib. siue ut septuaginta tnstuler unt in
montib medoꝵ. Iuxta anagogen facilis in¬
t̃pretatio est. qd regnante achar rege impio.

Expanded text:
us, annis sedecim; et hujus filius Achaz aliis us, annis sedecim; et hujus filius Achaz aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno capta Samaria est, atque ita effici simul annos sexaginta quinque. Scriptum est enim quod Theglathphalasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascum et vastaveriet transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit, et quod tetenderit insidias Phacee, filio Romeliae, Osee filius Hela, et percusserit eum, et interfecerit et regnaverit pro illo in Israel annis noveAssur et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Hala et in Habor juxta fluvium Gozan, in civitatibus, sive ut Septuaginta transtulerunt in montibus Medorum. Juxta anagogen facilis interpretatio est, quod regnante Achaz
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. ascendamꝰ ad iudã & suscitemꝰ eum
& euellamꝰ eũ ad nos. & ponamꝰ regẽ in medio
ei filium tabehel. Hȩc dicit dñs ds. Non
stabit & ñ erit istud. s caput sẏriȩ damascꝰ.
& caput damasci rasin. Et adhuc sexaginta
& qͥnq anni. & desinet ephraim ẽẽ ppłs. Duaᷤᷤ
uocat rasin regẽ syriȩ. & facee filiũ romeliȩ
regẽ samariȩ. eo qd̃ in illis finitũ sit reguum
syriȩ idest damasci & regnũ samariȩ id est
decem tribuũ quȩ alio nomine appellabant᷑
effraim. Sexaginta autẽ & qͥnq anni ñ a
tẽporib achae s ab orie numerant᷑. Igitur
hebrei hunc locum ita edisserunt. ut amos
qͥ sub oria cęꝑit ꝓpħare qͣndo & ysaias ꝓphe¬
eo tempore accidisse qͦ ingressꝰ orias intẽ.¬
plum łi sibi sacerdotium uendicabat. &
t̾ra ꝑcussa est. & cineres altaris effusi surit.
& ipse rex lepra ꝑcussus. Uolunt autẽ annũ
fuisse uigesimum qͥntum orie quando hȩc
acciderunt. cuiꝰ reliqui anni sunt iuginti

Expanded text:
dicentes ascendamus ad Iudam et suscitemus eum et avellamus eum ad nos et ponamus regem in medio eius filium Tabeel haec dicit Dominus Deus non stabit et non erit istud sed caput Syriae Damascus et caput Damasci Rasin et adhuc sexaginta et quinque anni et desinet Ephraim esse populus vocat Rasin, regem Syriae, et Phacee filium Romeliae, regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum Syriae, id est, Damasci, et regnum Samariae, id est, decem tribuum, quae alio nomine appellabantur Ephraim. Sexaginta autem et quinque anni non a temporibus Achaz, sed ab Oziae enumerantur. Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia coepit prophetare, quando et Isaias propheeo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in templum Dei sibi sacerdotium vindicabat, et terra percussa est, et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus lepra . Volunt autem annum fuisse vigesimum quintum Oziae, quando haec acciderunt, cujus reliqui anni sunt viginti
Abbreviated transcription (Latin):
rex sẏriȩ idest aran. ⁊ facee filiꝰ romeliȩ rex istł
in samaria ⁊ uenerunt in ierłm. ut expugna¬
rent eam. Legimꝰ in paralipomenon libro ra¬
sin regẽ damasci uicto achac multos de iuda
damascum tͣnstulisse. & facee filiũ romeliȩ re¬
gem decẽ tribuũ quȩ appellabant᷑ isrł & regnabut
in samaria. una die centũ iuginti milia ꝑcussis
isse captiua. Rursũ ueniunt ad iudã ⁊ ierłm¬
cupiunt debellare & ñ potuer̃t. qͥa auxiliatꝰ
est ei dñs. ut sub occasione miscdiȩ qua ppłm
lib̾auit obsessum. filiũ suũ nuntiar& de uir¬
gine nasciturũ sicut ẏsaiȩ ppħȩ liber cõmemo¬
rat. Huic ñ suo merito s dñ gr̃a ostendente
egredi in occursum y saias iubetur ad extremũ
aquȩductꝰ piscinȩ suꝑioris inuia agri fulloniꝰ.
& dicere ad eũ. Uide ut sileas. Noli timere
& cor tuum ne formidet a duab caudis ticio¬
num fumigantiũ istoꝵ. in ira furoris rasin¬

Expanded text:
rex Syriae, id est Aram et Phacee filius Romeliae rex Israel in Samaria, et venerunt in Hierusalem, ut expugnarent eam. Legimus in Paralipomenon libro regem Rasin Damasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse, et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel, et regnabant in Samaria, una diecentum viginti millia percussississe captiva. Rursum veniunt ad Judaecupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, ut sub occasione misericordiae, qua populum liberabat obsessum, filium suum nuntiaret de Virgine nasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemorat. Huic non suo merito, sed Domini gratia ostendenda, egredi in occursum Isaias jubetur ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis, et dicere ad eum: « Vide ut sileas, noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium isto
Abbreviated transcription (Latin):
Nuo quarto decimo regis exechiȩ ascendit
senna cherib rex assirioꝵ ad uniu̾sas euuta¬
tẽs uida inunitas. & cȩpit eas. Tunc mistt ere¬
chias rex iuda nuntios ad regẽ assyrioꝵ lachis
dicens. Peccaui. recede a me. & om̃e qd̵ imposue.¬
ric mͥ feram. Indixit itaq rex assyrioꝵ erechiȩ
regi iude trecenta talenta argenti. ⁊ triginta
talenta auri. Beditq eeechias om̃e argentum
qd̾ reꝑtũ fuerat in domo dñi :⁊ inthesauri regis

Expanded text:
nno quarto decimo regis Ezechiae ascendit nno quarto decimo regis Ezechiae ascendit Sennacherib rex Assyriorum ad universas civitates Juda munitas, et cepit eas. Tunc misit Ezechias rex Juda nuntios ad regem Assyriorum in Lachis, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Indixit itaque rex Assyriorum Ezechiae regi inde trecenta talenta argenti, et triginta talenta auri. Deditque Ezechias omne argentum, quod repertum fuerat in domo Domini, et in thesauris regis
Abbreviated transcription (Latin):
pentẽ cui adolebant filii isrł incensũ & quẽ ipse
confregit namustan uocauit. qͥa in dño dõ isrł
ñ in ȩneo serpente ipse sꝑauit. Siqͥdẽ uamustan
int̃pretat᷑ es eoꝵ. ut quẽ illi ꝓ numine colebant.
in dictis eiꝰ metallũ eũ eẽ ñ dm̃ agnoscerent. Et
qͥa erechias in hoc qd̾ excelsa dissipauit ⁊ statu¬
as contriuit atq succidit lucos. nec ñ & om̃ĩa
simulachra cõminuit. saluatoris typũ tenet.
Int̃pretatur enĩ exechias app̾hendens dnm̃. ut
fortitudo dñi. In eo ipso utiq qd̾ ipsũ ser ꝑentẽ
eneum quẽ moyses fecit. cõminuit. redẽptoris
dñs in p̃lio ydola gentiũ contriuit. & omnia
simulachra eoꝵ dissipauit. qͣtinꝰ uniꝰ omni¬
potentis cdi noticiã haberent. eiꝰq cultui digne
manciparent᷑. qͥn ipsam litteram legis moy sauicȩ
quam ille ppłs legalis assidã lectione resona¬
bat ac ꝓ magno habebat contriuit. ac sensuma
sꝑualem inea intelligere nos docuit.xuii.¬

Expanded text:
pentem, cui adolebant filii Israel incensum, et quem ipse confregit, Nohestan vocavit, quia in Domino Deo Israel, non in aeneo serpente, ipse speravit. Siquidem Nohestan interpretatur Aes eorum, ut quem illi pro numine colebant in dictis ejus, metallum eum esse, non Deum, agnoscerent. Et quia Ezechias in hoc, quod excelsa dissipavit, et statuas contrivit, atque succidit lucos, nec non et omnia simulacra comminuit, Salvatoris typum tenet; interpretatur enim Ezechias apprehendens Dominum, vel fortitudo Domini, in eo ipso utique, quod illum serpentem aeneum, quem Moyses fecit, comminuit, Redemptoris ontrivit, et omnia simulacra eorum dissipavit, quatenus unius Dei omnipotentis notitiam haberent, ejusque cultui digne manciparentur: quin ipsam litteram legis Mosaicae, quam ille populus legalis assidua lectione resonabat, ac pro magno habebat, contrivit, ac sensum spiritalem in ea intelligere eos docuit. « A
Abbreviated transcription (Latin):
dauid intelligitur. sequentia declarant. ubi ex¬
arepha ingeth. & ceciderunt in manu dauid et
tum orphan nurũ noemi eẽ arbitrantur. Nam
& taliter uos etiam in cuiꝰdam uolumine scͥptũ
repperimꝰ. Iosephꝰ in duob p̃liis concordat cum
scpͥtura regũ. De tercio p̾lio ait. qd apparuit uir¬
foctis mutente clauid exercitũ nomine ephan cog¬
natus eiꝰ. S uir ũ ipsum adeodatũ ephan appella¬
uerit uł aliũ quẽlibet hoc nomine notauerit.
incertũ est. Quartũ bellum fuit ingeth. & reł
nos bellum significant xp̃i. qd̾ om̃i tempore is¬
tiꝰ uitȩ in menbris suis contͣ ꝑfidos quosq istiꝰ
scłi. & contͣ spũales nequitias incessant̃ ait. Li¬
cet enĩ fastꝰ mundanꝰ uł ꝓteruitas malignoꝵ¬
iiꝑante ac p̾lia seruoꝵ suoꝵ disponente cadit.
⁊ om̃s adu̾sarii runcunt᷑. ꝓsternunt᷑. ato ad ni¬

Expanded text:
David intelligitur, sequentia declarant, ubi, exDavid intelligitur, sequentia declarant, ubi, exArafa in Geth et ceciderunt in manu David et tum: Orphan, nurum Noemi esse arbitrantur. Nam et taliter nos etiam in cujusdam volumine scriptum reperimus. Josephus in duobus praeliis concordat cum Scriptura Regum. De tertio praelio ait: quod apparuit fortis, mittente David exercitum nomine Ephan, cognatus ejus. Sed utrum ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine notaverit, incertum est. « Quartum bellum fuit in Geth, » et nos bellum significant Christi quod omni tempore istius vitae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agitur? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignoimperante, ac praelia servorum suorum disponente, cedit, et omnes adversarii vincuntur, prosternuntur at
Abbreviated transcription (Latin):
ingog contͣ philisteos. in qͦ ꝑcussit adodatus siliꝰ
saltꝰ polimitariꝰ betlehemites goliath getheum
Iultigͥ requirt̃ qͥs fuerit iste adeodatus filiꝰ
saltꝰ polimitariꝰ bethlehemites s hebreꝰ sepe
dictus ita exponit. Ad eodatꝰ inqͥt. ipse ẽ dauid.
Iecirco dicitur adeodat᷑. quia a d̾o electꝰ est in reg¬
num. filiꝰ saltus. qͥa de saltu ubi oues pascebat
eductus est. Polimitaris uͦ. quia de genere bese¬
lehel mat̾ eiꝰ fuit. Bethlehemites. qͥa de bethle¬
hem ciuitate extitit. Nam noemi & ruth
t̾cpore ub̾tatis ex quib clauid ortꝰ est reu̾sȩ sunt
in betblehem. Et quia causa panis ruth boor
nota est: iccirco idem locꝰ domꝰ panis uocatꝰ est.
Unde gog in qͦ fuit bellũ ut iclem bebreꝰ tnstulit
lacus int̾pretat᷑. iccirco quia sicut in lacum
leonũ quis mittitur & p̃ceps labit᷑. ita dauid
semetipsum contͣ goliath fortiter ad pugnandum
opposuit. Quẽ etiam sensum uidelicet qd̵ adodatꝰ

Expanded text:
in Gob contra Philisthaeos, in quo percussit Adeodatus filius Saltus polymitarius Bethlehemites Goliath Getheumigitur requirunt quis fuerit iste Adeodatus, filius saltus, polymitarius, Bethlehemites. Sed Hebraeus saepe dictus ita exponit. Adeodatus, inquit, ipse est David. Idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo electus est in regnum. Filius saltus, quia de saltu ubi oves pascebat, eductus est. Polymitarius vero, quia de genere Beseleel mater ejus fuit. Bethlehemites, quia de Bethlehem civitate exstitit. Nam Noemi et Ruth tempore ubertatis, ex quibus David ortus est, reversae sunt in Bethlehem. Et quia causa panis Ruth Booz nota est: idcirco idem locus domus panis vocatus est. Unde Gob in quo fuit bellum, ut idem Hebraeus transtulit, lacus interpretatur: idcirco quia sicut in lacum leonum quis nutritur et praeceps labitur, ita David semetipsum contra Goliath fortiter ad pugnandum opposuit. Quem etiam sensum videlicet quod ab eo datus
Abbreviated transcription (Latin):
amaththara. ad quẽ locũ ionathan iacula
dirigebat. ꝓ qͦ aqͥla int̾pretat᷑ ad signũ. simma¬
chus ad condictũ. Ladabar. ubi erat mifiboseth.
Lodabar. ubi fuit machir. Libanꝰ. mons feniciᷤᷤ
altissimꝰ. Luith. huiꝯ meminit ysaias. & est
usq hodie uicus int̾ areopolim. & toram no

Expanded text:
amatthara, ad quem locum Jonathan jacula dirigebat, pro quo Aquila interpretatur, ad signum: Symmachus, ad condictum. Ladabar, ubi erat Miphibosthe. Lodabar, unde fuit Machir. Libanus, mons Phoenicis altissimus. Luith, hujus meminit Isaias: et est usque hodie vicus inter Areopolim et
Abbreviated transcription (Latin):
infirmi quiq fortiũ facta corripiunt. ipsiã ui¬
uentiũ sorte reꝓbantur. Aliqͣndo etiam scĩ uiri
queda minimis condescendentes dicunt. q̃da
uͦ summa contẽplantes ꝓferunt. dũq uim uł
condescentionis uł altitudinis nesciunt. audac̃¬
ter hȩc stulti rep̃hendunt. Et qͥd est iustum
de sua condescensione uelle corrigere. nͥ incli¬
natã archam suꝑba rep̾hensionis manu re¬
uelare & Quid est iustũ de in cognita locutiõe
rep̃hendere. nͥ motũ eiꝰ fortitudinis er roris
lapsum putare & s ꝑdit uitam qui archam¬
sisset. unde & leuites idem recte ora dicit᷑. qui
uidelicet robustꝰ dñi int̾pretatur: quia p̾sũp¬
tores qͥcr nͥ audaci m̃te robustos se in domino
crederent. neqͣꝙͣ melioꝵ facta uł dicta ue¬
lut infirma iudicarent. Habitauit archa
dñi in domo obededom gethei trib mensib
& benedix̃ dñs obededom & omnẽ domũ eius.

Expanded text:
infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viinfirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, avero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel condescensionis vel altitudinis nesciunt, audacter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motum ejus fortitudinis erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui sisset. Unde et Levites idem recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur: quia praesumptores quique audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta, velut infirma judicarent. « Habitavit arca Domini in domo Obededom Gethaei tribus mensibus et benedixit Dominus Obededom et et omnem domum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ neqͥꝙͣ possunt. Sepe aliquid a maioribꝰ
dispensatorie agitur. qd̃ a minorib error ꝑ uta¬
tur. Sepe multa a fortib dicunt᷑. quȩ iccirco
infirmi diiudicant quia ignorant. Q d̾ bene bo¬
bus caleitrantib inclinata illa testam̃ti archa
significauit. quã quia casurã credens leuites
erigere uoluit. mox sententiã mortis accepit.
Quid est namq mens iusti. nͥ archa testamenti:ᷤᷤ
Quȩ gestata bob calcitrantib inclinat᷑. quia non¬
nunꝙͣ etiam qͥ bene p̾est dum subiectoꝵ ppłoꝵ
confusione concutit᷑. ad dispensationis condes¬
censionẽ ex sola dilectione ꝑmouetur. S in
hoc qd̃ dispensatoriȩ agitur. inclinatio ipsa for¬
titudinis casus putatur imꝑitis. Unde & non¬
nulli subditi contͣ hanc manũ rep̾hensionis
mittunt. s a uita ꝓtinꝰ ipsa sua temeritate
deficiunt. Leuites gͦ qͥsi adiuuans manum
extendit. s delinquens uitã ꝑdidit. quia dum

Expanded text:
veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur, saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca significavit, quam qui casuram credens levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid est namque mens justi, nisi arca testamenti, quae gestata bobus calcitrantibus inclinatur? Quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confusione concutitur, ad dispensationis condescensionem ex sola dilectione permovetur. Sed in hoc quod dispensatorie agitur, inclinatio ipsa, fortitudinis casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt, sed a vita protinus ipsa sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum extendit, sed delinquens, vitam perdidit, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet a peccati labe mundissimã. sed ob
humane salutis causam ub̾rimam delectatio¬
nibꝰ crucis sartagine coctã. Et merito una pa¬
nis collirida. una carnis assatura dat᷑. quia
unꝰ dñs. una fides. unũ baptisina. unꝰ dñs ⁊
pat̾ omniũ. Alit̾. Hȩc munera fideles ac¬
cipiunt. qͣndo unꝰ panis & unũ corpꝰ multi
sumꝰ in xp̃o. Suȩ carnis singłi lasciuiam¬
castigantes ac seruitun subicientes. scĩ sp̃c igne
sediȩ pinguissimos cõpassione ꝓximi feruere faci¬
unt. At contͣ filia saul frustra cubiculũ regis
ingressa. nullos concepti seminis fructꝰ dat. qͥa
ꝓle diem ꝑpetuȩ mortis expectant. Cȩterũ beatꝰ
papa gregorius dũ de audacia subditoꝵ contra
rectores suos tͣctaret moralit᷑. ita loquitur. Se¬
pe inquit quia intelligi ñ ualent deteriorib
displicent uł facta uł dicta melioꝵ. s eo ab eis
ñ temere rep̃hendenda sunt. quo apprehendi

Expanded text:
videlicet a peccati labe mundissimam, sed ob videlicet a peccati labe mundissimam, sed ob humanae salutis causam uberrimam delectationibus crucis sartagine coctam. Et merito una panis collyrida, una carnis assatura datur, quia « unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Dominus et pater omnium . » Aliter haec munera fideles accipiunt: quoniam unus panis et unum corpus multi sumus in Christo, suae carnis singuli lasciviamcastigantes, ac servituti subjicientes, sancti Spiritus igne sericordiae pinguissimos, compassione proximi fervere faciunt. At contra filia Saul, frustra cubiculum regis ingressa, nullos concepti seminis fructus dat: quiprole, diem perpetuae mortis exspectant. Caeterum beatus papa Gregorius, dum de audacia subditorum contra rectores suos tractaret moraliter, ita loquitur: Saepe, inquit, quia intelligi non volent, deterioribus displicent vel facta vel dicta meliorum, sed ab eis non temere reprehenden
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum praui succenseant. humilitatẽ ȩccłiȩ con¬
temnant. nichilominꝰ archa dñi suũ locum
ingreditur. Ponit᷑ in medio tab̾nacłi qͦd teten de¬
rat ei dauid. idest fides ȩccłiȩ p̃dicat᷑ e ꝓficit.¬
ac inserit᷑ cordib omniũ quos dñs ad uitam
p̃ordinauerat ȩternam. Offert dauid holo cau¬
sta & pacifica coram dño. fidem deuotionẽq
eccłiȩ cominendat pat xp̃c qui est ad dexterã
cłĩ qͥ etiam int̾pellat ꝓ nob̾. qui in exemplum
dauid fideles humilesq benedicens. salutaris
mẏsterii pascit alim̃tis. partitꝰ singłis colliri¬
dam panis unã. illiꝰ utiq qͥ de cȩlo descendit
& dat uitam huic mundo. & assaturã bubu¬
lȩ carnis unã. illiꝰ scilicet uituli saginati. qͥ
ꝓ ret̾itente ad patrẽ filio iuniore mactatꝰ. & ig¬
ne passionis assatꝰ est dicens. exaruit uelut
testa uirtꝰ mea. & similam frixam oleo. carnẽ

Expanded text:
Verum licet pravi succenseant, humilitatem Ecclesiae conVerum licet pravi succenseant, humilitatem Ecclesiae contemnant, nihilominus arca Domini suum locum ingreditur: ponitur in medio tabernaculi, quod tetenderat ei David, id est, fides Ecclesiae praedicatur, proficit, inseritur cordibus omnium quos Dominus ad vitam praeordinaverat aeternam. Offert David holocausta et pacifica coram Domino, et fidem devotionemque Ecclesiae commendat Patri Christus, qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Qui in exemplum David, fideles humilesque benedicens, salutaris mysterii pascit alimentis. « Partitus singulis collyridam panis unam, » illius utique qui de coelo descendit et dat vitam huic mundo: Et assaturam bubulae carnis unam, illius scilicet vituli saginati, qui pro revertente ad patrem filio juniore mactatus et igne passionis assatus est, dicens: « Exaruit velut testa virtus mea . » « Et similam frixam oleo, » carnem
Abbreviated transcription (Latin):
Tandem rediens dauid archam inciuitatem
buis. conu̾tet corcla parrũ infilios. Boues & ari¬
etes immolans. hoc est eos qͥ aream dñi tritu¬
rant. & ouiũ eiꝰ ducatũ gerunt martẏrii san¬
guine coronans. & ipsum qͦq suȩ incarnatio¬
nis & passionis exemplũ eatenꝰ iudeis ñ cre¬
ditum pała manifestans. Hoc enĩ significat
qd̃ & ipse dauid accinctꝰ erat ephod lineo. Nã linũ
qđd de t̾ra ꝓ creatũ multiplici labore ad candorẽ
uestis ꝑuenit. ueritatẽ humanȩ carnis inter
flagella tͥumphantis ostendit. Uerũ cunctis
exultantib & ad arcȩ celestis introitũ hymnos
resonantib. sola michol filia saul archã ducen¬
tib ab est. qͥn etiam ẽ speculis dauid humiliatũ
despicit. qͥa credentib in mundi fine iudeis er̃t̃
antixp̃m. Quib merito congruit. qd̃ eadem
michol que ob figuranda instabilitatẽ carnali
eiꝰ qͦs imitati sunt. a nathemathe cdampnandi.

Expanded text:
Tandem rediens David arcam in civitatem Tandem rediens David arcam in civitatem bus, convertet corda patrum in filios. Boves et arietes immolans, id est eos qui aream Domini triturant, et ovium ejus ducatum gerunt martyrii sanguine coronans, et ipse quoque suae Incarnationis et passionis exemplum eatenus Judaeis non creditum palam manifestans. Hoc enim significat od et ipse David accinctus erat ephod lineo. Nam linum quod terra procreatum multiplici labore ad candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctis exsultantibus, et ad arcae coelestis introitum hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest. Quin etiam e speculis David respicit humiliatum, quia credentibus in mundi fine Judaeis, erunt Antichristum, quibus merito congruit, quod eadem Michol quae ob figurandam instabilitatem carnaliuejus, quos imitati sunt, anathemate damnandi.
Abbreviated transcription (Latin):
tium fidem dña gr̃ȩ p̃paratã demonstrat.
ꝑ cussio ora nuncupat᷑. uidelicet quia illoꝵ
delicto salus est gentib. Obed edom namq
qͥ int̾ pretatur seruiens homo. ille est utiq de qͦ
dñs ad patrẽ. constitues me inqͥt in caput gentiũ.
Popłs quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ. Uhi et iudoꝵ¬
abiectionẽ qͣsi ore mortem p̃mittens ait:
eripies me de contradictionib ppłi. Nomen
qͦq urbis congruit. Geth enĩ int̾pretatur tor¬
cular. sigiuficans crucẽ. in qͣ uitis uera calcari
& expͥmi dignata est. A qua cunctꝰ gentium
ppłs merito getheus appellari potest. cum cłr:
mͥ autẽ absit głari. nͥ in cruce dñi nr̃i iãuxͥ.¬
Tres autẽ menses quib ibidem archa demora¬
tur. fides. spes. & haritas est. Sicut enĩ dieb
ad implet᷑ iñsis: ita singłȩ uirtutes suis queq
passib ad ꝑfectionẽ ꝑueniunt. Hi m ses qͦusq
plenitudo gentiũ intret. currere ñ cessant.

Expanded text:
tium fidem Domini gratiae praeparatam demonstrat, tium fidem Domini gratiae praeparatam demonstrat, percussio Oza nuncupatur, videlicet quia illorum delicto salus est gentibus. Obededom namque qui interpretatur serviens homo, ille est utique de quo Dominus ad Patrem: Constitues, inquit, me in caput gentium, populus quem non cognovi servivit mabjectionem, quasi Ozae mortem, praemittens, ait: Eripies me de contradictionibus populi . Cui Geth quoque nomen urbis congruit. Geth enim interpretatur torcular, significans crucem, in qua vitis vera calcari et exprimi dignata est, a qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, cum dicit: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Tres autem menses, quibus ibidem arca demoratur, fides, spes et charitas est. Sicut enim diebus adimpletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque passibus ad perfectionem perveniunt. Hi menses, quousque plenitudo gentium intret, currere non cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ ppłs dũ gentib inuidet. salutis se mu¬
nere pͥuat: dura legem uult ȩugłio misce¬
re. utriꝰq sibi gr̃am tollit. Et tenuit inqͥt
archam: qm̃ calcitrabant boues. Boues qͥppe
calcitrare est. p̃dicatores eũgłii liberiꝰ circa
fidem agere. neq scđ̾m consuetudinẽ legis
ingredi. s sabbata. neomenias. circũcisionem.
uictimasq spũaliter int̾pretari. Quos uelut er
cundũ morem moysi. ñ potestis salui fieri. Et
de quib iacobꝰ ad paulũ: uides inqͥt fr̃ quot
milia sunt in iudeis qͥ crediderunt. & omnes hi
emulatores sunt legis: Ob causam oͦ sacerdo¬
tis occisi. dauid noluit diu̾̃tere ad se archam
dñi inciuitate dauid. s diu̾tit eã a domum
obed edom gethei. qͥa respuentib u̾bum iud̃¬
is neampliꝰ audita & ñ suscepta p̾dicatio no¬
ceret. apłi ab eis ablati & ad gentes imbuendaᷤ
sunt missi. Uude & locꝰ arce nachon quȩ gen¬

Expanded text:
daeorum populus dum gentibus invidet, salutis se mudaeorum populus dum gentibus invidet, salutis se munere privat; dum legem vult Evangelio miscere, utriusque sibi gratiam tollit. « Et tenuit, inquit, eam, quoniam calcitrabant boves. » Boves quippe calcitrare est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi, sed sabbata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter interpretari. Quos velut errcundum morem Moysi, non potestis salvi fieri . » Et de quibus Jacobus ad Paulum: « Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaea, qui crediderunt, et omnes hi aemulatores sunt legis . Ob causam ergo sacerdotis occisi, David noluit divertere ad se arcam Domini in civitatem David, sed divertit eam in domum Obededom Gethaei, quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati, et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde et locus areae Nachor, quae gen
Abbreviated transcription (Latin):
ham patrem fid̾i uel moy sen legis latorem
significat. Qui ut̃q ingabaa custodit archã.
qͥa sublimi uirtutis exemplo credentiũ pec̃¬
tora muuit. Unde & gabaa collis int̃pretat᷑.
qͥ est locꝰ inciuitate cariatniarim. Elata oͦ
foras archa ludebat dauid. & om̃is isrł coram
dũo diu̾sis musicoꝵ generib. quia mox in¬
choante noue gr̃ȩ p̾conio. dñs ad exhibendas
deo patͥ laudes humilitatis om̃s inuitat dicenᷤ.
qͥmͥ inmistrat me sequat᷑. alii dando ꝑ sp̃m ser¬
mouẽ sapientiȩ. alii sermonẽ seientiȩ. alii gen̾a
linguarũ. alii gram curationũ: & cęt̾a. S his
atq huiꝰ modi charismatũ generib ꝓgrediente
archa. idest crescente ȩxcłia pͥmitiua. uentũ est
ad areã nachonͣ. id est aream p̃paratã gentiũ
uidelic& ȩccłiam fidi ueritate consecrandam.
sacerdos qui archam incautiꝰ qͣsi corrigendo
tetigit. mox a dño ꝑcussꝰ occubuit: quia ui¬

Expanded text:
ham patrem fidei, vel Moysen legislatorem ham patrem fidei, vel Moysen legislatorem significat; qui uterque in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui locus est in civitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et omnis Israel coram Domino diversis musicorum generibus, quia mox inchoante novae gratiae praeconio, Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis omnes invitat dicens: Qui mihi ministrat, me sequatur : alii dando per spiritum sermonem sapientiae, alii linguarum, alii gratiam sanationum, » etc. Sed his atque hujusmodi charismatum generibus progrediente arca, id est, crescente Ecclesia primitiva, ventum est ad aream Nachon, id est, aream praeparatam, gentium videlicet Ecclesiam, fidei veritate consecrandam, sacerdos qui arcam incautius quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit. Quia Ju