comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am. Neq enĩ in om̃ib rebꝰ si¬
mul & intentio ⁊ actio ẽ. S cũ
sit rei alterius actio. alterius
ad huc intentio ẽ. Nã ⁊ si ipse
petrꝰ cũ multa apłica uirtute
ꝑ peti elegisset. p ostea tamen
qñ dixit ei dñs tu me seq̃re
tulit crucẽ suam & secutus ẽ
u̾bum: atq actionem subiit
passionis. S fuerit in petͦ. An-¬
drea. iohanne. & cȩteris apłis.
& intentionis & actionis eqya¬
litas. Est autẽ ñnon qͣm plus
inintentione quã in actione.
aut plꝰ in actione ꝙͣ in inten¬
tione: ut in euuangłio cernimꝰ
int̃ scãm mariam ⁊ martham
fuisse distantiam. Alia eiũ uer¬
bũ audiebat: alia festinabat
circa ministerium. Que stecit.
reliquid me solã ministrare.
Dic gͦ illi. ut me adiuuet. Et
dixit illi. Osartha. martha.
maria optimã partẽ elegit.
que ñ auferetur ab ea. Ergo
in altera intentionis studium.
in altera actionis ministerium.
redundabat: utͥq tam̃ utͥꝰ ꝗ:

Expanded text:
stiani. neque enim in omnibus rebus sistiani. neque enim in omnibus rebus simul et intentio et actio est, sed cum sit rei alterius actio, alterius adhuc intentio est. nam et ipse Petrus cum multa apostolica uirtute perpete peregisset, postea tamen quando dixit ei dominus: tu me sequere, tulit crucem suam et secutus est uerbum atque actionem subiit passionis. sed fuerit in Petro, Andrea, Iohanne et ceteris apostolis et intentionis et actionis aequalitas: est autem nonnumquam plus in intentione quam in actione aut plus in actione quam in intentione, ut in euangelio cernimus inter sanctam Mariam et Martham fuisse distantiam. alia enim uerbum audiebat, alia festinabat circa ministerium. quae stetit reliquit me solam ministrare. dic ergo illi, ut me adiuuet. et dixit illi: Martha, Martha. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. ergo in altera intentionis studium, in altera actionis ministerium redundabat, utrique tamen utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
torqueo. Inuisibilia enim eius
ꝑ ea quȩ facta st̃ intellecta
conspiciuntur. Si c̃ tradider̃t
nob qͥ ab initio uiderunt. &
ministͥ fuerunt u̾bi. Gemina
uirtꝰ ẽ in homine ꝑfecto.
ut & intentio sit. & actio.
Utrãq gͥ uirtutẽ. sc̃s eiuian¬
głista apłis defert. Non solum
eñ uiderunt inquit: s etiã
ministͥ u̾bi fuerunt. Inten¬
tio uisionis. actionis ẽ minis¬
terium. finis aũ intentionis:
ẽ actio. Principiũ actionis.
qd̃ petrꝰ & Andreas. audita
dñi uoce dicentis. faciã uos
piscatores hominũ. sine ulla
comperendinatiõe reliq̃rt̃
scalmũ : u̾bum secuti sunt.
S nͣ statim in intentione
actio. Ne ibi quidẽ adhuc
actio s intentio: ubi dicit
petuꝰ. Domine: quare non
possum te sequi mͦ: Animam
meam ꝓte ponam. Erat enĩ
intentio passionis. s ñ dum
erat actio: licet in ieiuniis
iã esset actio. eẽt ĩ uigiliis.
e̾e̾t in contemptu corporaliũ uo¬
luptatum. h ec enim ÷ actio xp̃i¬

Expanded text:
torqueo; inuisibilia enim eius torqueo; inuisibilia enim eius per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Sicut tradiderunt nobis qui ab initio uiderunt et ministri fuerunt uerbi. gemina uirtus est in homine perfecto, ut et intentio sit et actio. utramque igitur uirtutem sanctus euangelista apostolis defert; non solum enim uiderunt inquit, sed etiam ministri uerbi fuerunt. intentio uisionis actionis est ministerium, finis autem intentionis est actio, principium actionis quod Petrus et Andreas audita domini uoce dicentis: faciam uos piscatores hominum sine ulla conperendinatione reliquerunt scalmum, uerbum secuti sunt. sed non statim in intentione actio. ne ibi quidem adhuc actio, Petrus: Domine, Quare non possum te sequi modo? Animam meam pro te ponam . Erat enim intentio passionis, sed nondum erat actio; licet in jejuniis jam esset actio, esset in vigiliis, esset in contemptu corporalium voluptatum; haec enim est actio Chri
Abbreviated transcription (Latin):
inme ẽ: Utiq ñ corpꝰ uidet᷑
incorpore. nec sp̃c uidetur in
spiritu: s solus ille pater uidet᷑
infilio: aut filius uidet᷑ inpatͣ.
Non enĩ dissimiles in dissimilibꝰ
uidentur. S ubi trinitas ope¬
rationis ÷ atq uirtutis: & filius
in patre. & pater uidet᷑ infilio.
Que ego inquit opera facio.
& ille facit. In oꝑibꝰ sħe uidet᷑.
in oꝑibus filii & pater cernitur.
Uidit iłłm. qͥ galileum illud
mysterium uidit. qd̃ nemo
posset nisi mundi dñs elem̃ta
conu̾tere. Ui deo ifłm. quando
lego qr ceco liniuit oculos luto
& reddidit uisum. Ipsum enĩ
recognoseo qui de luto finxit
hominẽ. & ei uiuendi sp̃m. ui¬
dendi lum̃ infudit. Ui deo
iħm: quando peccata condo¬
nat. Nemo enĩ potest peccata
dimittere : nͥ solꝰ d̾s Uideo
sħm quando lazarũ suscitat.
& ñ uiderunt qͥuiderunt.
Uideo itłm: udeo etiã patrẽ.
quando oculos ad celũ erigo.
ad maria conu̾to. ad terrã re¬

Expanded text:
in me est? utique non corpus uidetur in me est? utique non corpus uidetur in corpore nec spiritus uidetur in spiritu, sed solus ille pater uidetur in filio aut iste filius uidetur in patre; non enim dissimiles in dissimilibus uidentur, sed ubi unitas operationis est atque uirtutis, et filius in patre et pater uidetur in filio. quae ego inquit opera facio et ille facit. in operibus Iesus uidetur, in operibus fili et pater cernitur. uidit legum qui Galilaeum illud mysterium uidit, quod nemo posset nisi mundi dominus elementa conuertere. uideo Iesum, quando lego quia caeco liniuit oculos luto et reddidit uisum; ipsum enim recognosco, qui de luto finxit hominem et ei uiuendi spiritum, uidendi lumen infudit. uideo Iesum, + quando peccata condonat; nemo enim potest peccata dimittere nisi solus deus. uideo Iesum, quando Lazarum suscitat, et non uiderunt qui uiderunt. uideo Iesum, uideo etiam patrem, quando oculos ad caelum erigo, ad maria conuerto, ad terram re
Abbreviated transcription (Latin):
uidit in corpore. Qͥ autẽ uidit
in corpore & ñ uidit in sp̃u. nec
in ipso uidit corpore qđ inde¬
bat. Uidit cum ysaias. Et qr
uidit in sp̃u: uidit & ĩ corpore.
Demiq ñ habebat inquit speciẽ
suam neq decorem. Non uider̃t
eũ udei: obcecatum enĩ erat
insipiens cor eoꝵ. Ipse quoq
ñ se posse a iudeis uideri. testi¬
ficat᷑ dicens. Duces cȩci. li qͣn¬
tes culicẽ. camelum autẽ glu-¬
tientes. Non uidit illũ pylatꝰ:
ñ uiderunt illi qͥ clamabant
crucifige crucifige. Si enim
uidissent. numqͣm dominum
maiestatis crucifixissent. Qi gͦ
dm̃ uidit. uidit emmanuhel.
hoc ÷ uidit nobiscum dm̃. Q
autẽ dm̃ nobiscũ non uidit:
ñ potuit uidere quẽ uirgo pe¬
perit. Deniq qui ñ credidert̃
dei filium: nec filiũ iurginis
Nolo me interroges. euuangłin
interroga: ipsũ dñm int̾roga:
immo dicentẽ audi. Philippe.
qui uidet me. uidet & patrẽ
qui misit me. Quomͦ tu dicis
ostende nob̃ patrem: Non cre¬
dis. qr ego inpatre. & pater

Expanded text:
uidit in corpore; qui autem uidit in corpore et non uidit in spiritu nec in ipso uidit corpore quod uidebat. uidit eum Esaias et, quia uidit in spiritu, uidit et in corpore. denique non habebat inquit speciem suam neque decorem. non uiderunt eum Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum. ipse quoque non se posse a Iudaeis uideri testificatur dicens: duces caeci, liquantes culicem, camellum autem gluttientes. non uidit eum Pilatus, non uiderunt illi qui clamabant: crucifige, crucifige eum; si enim uidissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent. qui ergo deum uidit uidit Emmanuhel, hoc est: uidit nobiscum deum, qui autem deum nobiscum non uidit non potuit uidere quem uirgo peperit. denique qui non crediderunt dei filium nec filium uirginis nolo me interroges: euangelium interroga, ipsum dominum interroga, immo dicentem audi: Philippe, qui me uidit uidit et patrem, qui me misit. quomodo tu dicis: ostende nobis patrem? non credis quia ego in patre et pater
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓu̾biis usꝰ ẽ dicens. ꝓuida&
bona semꝑ corã dõ. & coram ho¬
minibꝰ. Nulla gͦ querela ẽ: ubi
& m̃tis bonitas concordat & fac¬
ti. Et plerũq iusticia durior.
hominum querelam excitat.
Quã uͦ congruat u̾boꝵ ipsa dis¬
tinctio. & ordo conueniat: di¬
ligenter adu̾te. Incedentes inqͥt
in om̃ibꝰ mandatis & iustificati¬
onibꝰ domini. Priꝰ enĩ man¬
datum: scd̃a ẽ iustificatio. Itaq
camꝰ : facere dñi iustificatioẽs
uidemur. Plena gͥ laudatio. que
genꝰ. mores. officium. fac tum.
udicium. comprehendit. Genꝰ
in maioribꝰ: mores in equitate.
officium in sacerdotio. factũ
inmandato: in iustificatione

Expanded text:
biis usus est dicens: prouide bona semper coram deo et coram hominibus. nulla ergo querella est, ubi et mentis bonitas concordat et facti, et plerumque iustitia durior hominum querellam excitat. quam uero congruat uerborum ipsa distinctio et ordo conueniat diligenter aduerte. incedentes inquit in omnibus mandatis et iustificationibus domini. prius enim mandatum, secunda est iustificatio. itaquecamus, tenere domini iustificationes uidemur. plena igitur laudatio. quae genus mores officium factum iudicium conprehendit, genus in maioribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, in iustificatione
Abbreviated transcription (Latin):
celeste intelligamiis. cui apłi mi¬
nstrarunt. Et tam̃ in exodo lec¬
tum ẽ: qr populus uidebat uocẽ
dm̃i. Et utiq uox ñ uidetur. s
auditur. Uox enim quid÷. nͥ sonꝰ
qui ñ oculis cernitur. s aure ꝑ¬
cipitur: Uerum altissimo inge¬
nio uoluit declarare moyses: qr
uox uidetur dĩ. Interioris enim
m̃tis uidetur optutu. In euũgłio
autẽ ñ uox. s illud qd̃ uoce p̃stanti
ẽ u̾bũ uidet᷑. Uñ & iohannes¬

Expanded text:
caeleste intellegamus. cui apostoli micaeleste intellegamus. cui apostoli ministrarunt. et tamen in Exodo lectum est quia populus uidebat uocem domini, et utique uox non uidetur, sed auditur. uox enim quid est nisi sonus, qui non oculis cernitur, sed aure percipitur? uerum altissimo ingenio uoluit declarare Moyses quia uox uidetur dei; interioris enim mentis uidetur obtutu, in euangelio autem non uox, sed illud quod uoce praestantius est uerbum uidetur. unde
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ redundat. nulli deficit.
Et de completo nemo dubitat.
cũ fidem effectus instruat. exitꝰ
ꝓbat. Itaq euuangłm cõpletũ ẽ.
redundat omnib ꝑ uiiuersũ
orbẽ fidelibꝰ. & m̃tes omnium
rigat: amimũq confirmat. Ergo
fundatus in petra. & qͥ omnẽ
fi dei sumpserit plenitudinẽ.
firmam̃tumq constantie: rec¬
te dic̃. que in nob̾ completȩ st̃.
Qm̃ ñsignis & ꝓdigiis. s u̾bo.
uera & falsa discriminant. qui
salutaria domini gesta descͥ¬
bunt: ł qͥanimũ mirabilibꝰ
eis intendunt. Qd emĩ tamra¬
tionabile qͣm ut credas cũ legoᷤᷤ
ea gesta que supra hominẽ st̃
potioris esse naturȩ. at uͦ cum
legis ea que sunt mortalia. fus¬
ceptas ẽẽ credas corporis pas¬
qui ab initio ipsi uiderunt. &
ministͥ fuerunt u̾bi. Non con¬
gruit ista elocutio: ut magis
ministerium u̾bi qͣm auditum
u̾bum. s substantiale signat᷑. uerbũ
istud qd̾ caro factum÷ ⁊ habitauit
in nobis. ñ uulgare u̾bum. s illud

Expanded text:
enim redundat, nulli deficit: et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus adstruat, exitus prodat. Itaque Evangelium completum est, et redundat omnibus per universum orbem fidelibus, et mentes omnium rigat, animumque confirmat. Ergo fundatus in petra, et qui omnem fidei sumpserit plenitudinem, firmamentumque constantiae, recte dicit: Quae in nobis completae sunt;  signis et prodigiis, sed uerbo uera et falsa discriminant qui salutaria domini gesta describunt uel qui animum mirabilibus eius intendunt. quid enim tam rationabile quam ut credas, cum legis ea gesta quae supra hominem sunt, potioris esse naturae, at uero cum legis ea quae sunt moralia, suscepti credas esse corporis pasqui ab initio ipsi uiderunt et ministri fuerunt uerbi. non congruit ista elocutio, ut magis ministerium uerbi quam auditum uerbum, sed substantiale signatur uerbum illud, quod caro factum est et habitauit in nobis, non uulgare uerbum, sed illud
Abbreviated transcription (Latin):
ciamus. & testamur uob̃: de uita
que erat apd̃ patrem & apparuit
nob̾. Uides gͦ qd̾̃ u̾bum dĩ & ui¬
sum ÷ apłis. & auditum: Non
solũ eni scđm corpꝰ uiderunt
dñm: s etiã scđm uerbũ. Uide¬
runt enim uerbũ. qui cũ moyse
& helya uiderunt głam uerbi.
Isti enim uiderunt iħm : qͥ in
sua uiderunt gła. Alii ñ uidert̃.
qͥ corpꝰ tantũmͦ uidere potuer̃t.
Non emim corporalibꝰ. s sp̃alibꝰ
ocuł iħe uidetur. Deniq uidĩ

Expanded text:
us uobis de uita, quae erat aput patrem et apparuit nobis. uides ergo quod uerbum dei et uisum est apostolis et auditum. non solum enim secundum corpus uiderunt dominum, sed etiam secundum uerbum; uiderunt enim uerbum qui cum Moyse et Helia uiderunt gloriam uerbi. isti enim uiderunt Iesum, qui in sua uiderunt gloria, alii non uiderunt, qui corpus tantummodo uidere potuerunt; non enim corporalibus, sed spiritalibus oculi
Abbreviated transcription (Latin):
gationẽ t̾ciam addidit: cum &
templi tempora destruendi. &
signum aduentus. & consũmatio
scłi ab apłis quereretur. Lucas
satis putauit de consuminatioẽ
scł cognitum: si de aduentu
dñi discetur. Uerboꝵ aut̃ celes¬
tiũ nulli magis ꝙ nos testes sumꝰ.
qͣs mundifinis inuenit. Qxanta
em̃ p̃lia: qͣs opiniones accipimꝰ
p̃lioꝵ. Huni in alanos: a lani
in gothos: gothi in ytalos. &
sarmatas insurrexert̃. Nos qͦq in
illirico exules patͥa. gothoꝵ exilia
fecerunt. ⁊ ñ dum ẽ finis. Que om¬
nũ fames. lues parit᷑ boũ atq ho¬
minũ. cȩt̃iq pecoris. ut etiã nobiᷤᷤ

Expanded text:
gationem tertiam addidit, ut et gationem tertiam addidit, ut et templi tempora destruendi et signum aduentus et consummatio saeculi a discipulis quaereretur, Lucas satis putauit de consummatione saeculi cognitum, si de aduentu domini disceretur. uerborum autem caelestium nulli magis quam nos testes sumus, quos mundi finis inuenit. quanta enim proelia et quas opiniones accepimus proeliorum! Chuni in Halanos, Halani in Gothos, Gothi in Taifalos et Sarmatas insurrexerunt, nos quoque in Illyrico exules patriae Gothorum exilia fecerunt et nondum est finis. quae omnium fames, lues pariter boum atque hominum ceterique pecoris, ut etiam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ debet aduentus eiꝰ fieri. Fit aũ
dñi scd̾s aduentus indefectione
mundi: qñ possumus dicẽ. Mi¬
chi autẽ mundus crucifixꝰ ẽ: &
ego mundo. S hunc uirũ talis
mundi defectus si insuꝑiorib
domus inueniat ut conu̾satio
huiꝰ in cęlis sit : tẽ destruetur
templũ corporale atq uisibile.
Lex corporał: pascha corporale.
& phase uisibile. Arima corpora¬
lia: ⁊ arima uisibilia. Audeo
ut fuit paulo anteqͣm crederet.
qr in eo cui mundꝰ deficit. xp̃c
et̃nus ẽ. huic spiritale templũ.
lex spiritał. pascha etiam sp̃ale:
lat᷑ arima. ñ ex fruge terrena.
s ex fruge iusticiȩ. Fit gͦ huic p̃¬
sentia sapientiȩ: presentia uir¬
tutis atq iusticiȩ
presentia
redemptionis.
semel qͥdem ꝓ
peccatis ppłi
mortuus: sed
cotidie pec¬
cata populi¬
p̃lia. et
opimones
presioꝵ. Int̾rogatus dñs qͣndo
templi futura destructio. & qd̾
signum ee̾t aduentus: de signis
docet: de tempore non putat
intimandũ. S matheus int̾ro¬

Expanded text:
 debet aduentus eius fieri. fit autem domini secundus aduentus in defectione mundi, quando possumus dicere: mihi autem mundus crucifixus est et ego mundo. sed hunc uirum talis mundi defectus si in superioribus domus inueniat, ut conuersatio huius in caelis sit, tunc destruetur templum corporale atque uisibile, lex corporalis, pascha corporale et pascha uisibile, azyma corporalia et azyma uisibilia, audeo ut fuit Paulo, antequam crederet, quia in eo cui mundus deficit Christus aeternus est. huic spiritale templum, lex spiritalis, pascha etiam spiritallatur azyma non ex fruge terrena, sed ex fruge iustitiae. fit ergo huic praesentia sapientiae, praesentia uirtutis atque iustitiae, praesentia redemtionis; semel quidem em pro peccatis populi mortuus est, sed cotidie peccata populiproelia et opiniones proeliorum. interrogatus dominus quando templi futura destructio et quod signum esset aduentus, de signis docet, de tempore non putat intimandum. sed Matthaeus interro
Abbreviated transcription (Latin):
meruit sanitatẽ : Q mͦ pueri di¬
centes osanna filio dđ. p̃celse p̃di¬
cationis đo głam deferebant: S
ñ rep̃henduntur hoc loco. qr dauid
filiũ confitent᷑: s qr ñ credunt filiũ
dĩ. Non enim alt̾um. s altutrum
infide uera ẽ. Na & siipͥncipio iuu¬
pote iudicio ꝓximi crucifixum
in nubib oꝑimur. Incredulus
uulnera aspicit: fideł obuiam
xep̃o inaera raptus occurrit.

Expanded text:
nitatem? quomodo pueri dicentes osanna filio Dauid praecelsae praedicationis deo gloriam deferebant? sed non reprehenduntur hoc loco, quia Dauid filium confitentur, sed quia non credunt filium dei. non enim alterum, sed alterutrum in fide uera est; nam etsi in principio iupote iudicio proximi crucifixum in nubibus opperimur. incredulus uulnera aspicit, fidelis obuiam Christo in aera raptus occurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
a̾pat᷑ subicrunt᷑ immici ñ ꝑ infir¬
mitatẽ potestatis suȩ. s ꝑ imitatẽ
subicit inimicos patͥ: qͥpatrem
clarificat suꝑ t̾ram. Et dedit pat̃
filio nom̃: qd ẽ suꝑ om̃e nomen:
Sic & filius patͥ diẽ. Nom̃ tuũ ma¬
nifestaui hominib qͦs dedisti mͥ.
Dando aut̃ nom̃ qd̃ ẽ suꝑ omne
nom̃. ñ plus dedit qͣm habuit: s
totũ qd̃ habuit dedit. Dedit aut̃
filio: filius subiecit pat̾. PLat̃ susci¬
tat filium : filius ipse se suscitat.
Uñ ait. Soluite templũ hoc : & in
& filius dñs. Dix̃ dñs dño meo:
ds. ⁊ filius d̾s. s unus d̾s: qr pat̃
infilio. ⁊ filius in patre unusd̃s:
qr una eͣ ditas. Sedes tua ds̃ in
scłm scłi: uirga recta : uirga reg¬
ni tui. Dilexisti iusticiam ⁊ odisti
iniquitatẽ : ꝓpt̃ea unxit cde d̾s
ds̃ tuus. S unus ds: in quo &¬

Expanded text:
imici, non per infirmitatem potestatis suae, sed per unitatem subicit inimicos patri, qui patrem clarificat super terram et dedit pater filio nomen, quod est super omne nomen. sed et filius patri dicit: nomen tuum manifestaui hominibus, quos dedisti mihi. dando autem nomen quod est super omne nomen non plus dedit quam habuit, sed totum quod habuit dedit. dedit autemfilio, filius subicit patri; pater suscitat filium, filius ipse se suscitat. unde ait: soluite hoc templum et in et filius dominus - dixit ddeus et filius deus, sed unus deus, quia pater in filio et filius in patre. unus deus, quia una deitas - sedes tua, deus in saeculum saeculi, uirga recta est uirga regni tui. dilexisti iustitiam et odisti iniquitatem; propterea unxit te deus, deus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
structura uetus ȩccła surgente
dissoluitur. Est etiã templũ inuno¬
quoq qd̾ deficiente fide labit᷑:
tendat: qͦ int̃iorẽ expugnet af¬
fectũ. Potest etiã ea esse expositio
quȩ michi plus ꝓsit. Qid enim mͥ
ꝓdest. diem scire iudicii: Qaid mͥ
ꝓdest tantoꝵ conscio peccatoꝵ si
dñs ueniat: nͥueniat in meum
animum. ⁊ redeat in m̃tẽ meam.
nͥ uiuat inme xp̃c: in me xp̃c

Expanded text:
structura uetus ecclesia surgente structura uetus ecclesia surgente dissoluitur. est etiam templum in unoquoque, quod deficiente fide labitur tendat, quo interiorem expugnet affectum. potest etiam ea esse expositio, quae mihi plus prosit. quid enim mihi prodest diem scire iudicii? quid mihi prodest tantorum conscio peccatorum, si dominus ueniat, nisi ueniat in meum animum, redeat in meam mentem, nisi uiuat in me Christus, in me C
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ia gͦ q̃ pat̃ habet : ⁊ filius ħt.
D̾s pater scd̾m generationis ratio¬
nẽ : ds filius scđm imaginis uni
Sic nob̾ patͣ in filio ꝑsonarum
diffinitione distinguit᷑: potestatiᷤ
unitate conectitur. Itaq alter
in alt̃o: & unum in alterutro.
siã ⁊ patͥs gła eͣ. si ñ degenerau̾it
infilio: & filii gr̃a si pat̃ iudet᷑
inxep̃o. Ergo ñ degener: in quo
unitatis summa maiestas. Non
alienus : in qͦ ꝓpͥetas generatiõis¬
& exp̃ssio u̾itatis ẽ. Non relin¬
quetur lapis suꝑ lapidem: qui
ñ destruatur. S equebatur de
ncͣ sequestramus. Uerũ autem
dictum eͣ. uixta ꝓposita de tẽ¬
plo qd̾ salomon condidit : idq
pͥmum ab hoste iudicii tempore
esse subruendum. Nichil ẽ enĩ
oꝑe ⁊ manufactum. qd̾ ñ aut
uetustas conficiat. aut uissubruat
aut ignis erurat. Tam̃ ẽ  aliud tẽ¬
plũ constructum ex p̃ciosis lapi¬
dib & ornatum donis. euius
eu̾sionẽ dñs significare uidetur.
synagoga scilicet iudeoꝵ. cuius

Expanded text:
omnia ergo quae pater habet et filius habet. deus pater secundum generationis rationem, deus filius secundum imaginis unitsic nobis pater in filio personarum definitione distinguitur, potestatis unitate conectitur. itaque alter in altero et unum in alterutro. nam et patris gloria est, si non degenerauit in filio, et filii gratia, si pater uidetur in Christo. ergo non degener, in quo unitatis summa maiestas, non alienus, in quo proprietas generationis expressio ueritatis est. Non relinquetur lapis super lapidem qui non destruatur. sequebatur de aedicauimus, nunc sequestramus. uerum autem dictum est iuxta proposita de templo, quod Salomon condidit, idque primum ab hoste iudicii esse tempore subuertendum; nihil est enim opere et manu factum quod non aut uetustas conficiat aut uis subruat aut ignis exurat. tamen est et aliud templum constructum ex speciosis lapidibus et ornatum donis, cuius euersionem dominus significare uideatur, synagogam scilicet Iudaeorum, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ixit dominus
nomino meo.
Consummaturꝰ
ac miscd̾iam testam̃ti sui fine con¬
qd̾ corporalit̃ sedeat qͥubiq est.
Deniq ipse inpatre qr in substantia
di: qr una uirtꝰ. qr una maiestas.
Ipse g̃ in pat᷑. ⁊ inipso pater: quia
u̾bũ indo. d̾s inu̾bo. Ipse inpat᷑.
ipse ad dextam pat̾s: qr patͥ consors
nulli seds. Ipse missꝰ a pat᷑: qr des¬
cendit ẽ celo: pat̾nũ cõpleturꝰ ar¬
bitum. Tolle hinc ꝑfidie q̃stiõ es
& plena religio ẽ: nec p̃fertur qr
ad Aextam sedet: nec iniuriã patit᷑¬

Expanded text:
ixit Dominus Domino meo . Consummaturus ac misericordiam Testamquod corporaliter sedeat qui ubique est. denique ipse in patre, quia in substantia dei, quia una uirtus, una maiestas. ipse ergo in patre et in ipso pater, quia uerbum in deo, deus in uerbo; ipse in patre, ipse ad dexteram patris, quia patri consors, nulli secundus; ipse missus a patre, quia descendit de caelo paternum inpleturus arbitrium. tolle hinc perfidiae quaestiones, et plena religio est. nec praefertur, quia ad dexteram sedet, nec iniuriam patit
Abbreviated transcription (Latin):
filius m̃s dilectus. ĩ qͦ cõplacui:
hic qͦq aliqͥ solent serere
questiones: qd̃ matħs ab a¬
brahã usq ad xp̃m qͣdragin-¬
ta duas generationes enu-¬
merau̾it. lucas uͦ qͥn qͣginta:
ꝑ alias lucas generationẽ
manasse descripserit. In qͦ
iã potest illud ꝓbari quod
diximus. qr cũ alios matheꝰ
maiores dominici generis
alios uͦ lucas in ordine ge-¬
nerationis texuerit: abra¬
hã tam̃ & dd reliqͦs auctores
genĩs ut̃q signauit. Qd uͦ ꝑ sa¬
lomonẽ matheus generationẽ
diriuandam putauit. lucas uͦ
ꝑ nathan: alterã regalem. alt̾am
det᷑ ostendere. Qd ñ ita acciꝑe
debemus qd alt̾um alt̃o uerus
s alt̃ alt̃i pari fide ⁊ ueritate
concordet. fuit enĩ uere & se¬
cđm carne̾ regalis & sacerdota¬
lis familie. rex ex regib sacer¬
dos ex sacerdotib: licet oracłm
ñ de carnalib s de cȩlestib ex¬

Expanded text:
filius meus dilectus, in quo conplacui? filius meus dilectus, in quo conplacui? Hic quoque aliqui solent serere quaestiones, quod Matthaeus ab Abraham usque ad Christum quadraginta duas generationes enumerauerit, Lucas uero quinquaginta per alias Lucas generationem manasse descripserit. in quo iam potes illud probare quod diximus quia, cum alios Matthaeus maiores dominici generis, alios uero Lucas in ordine generationis texuerit, ab Abraham tamen et Dauid reliquos auctores generis uterque signauit. quod uero per Salomonem Matthaeus generationem deriuandam putauit, Lucas uero per Natham, alteram regalem, alteram detur ostendere. quod non ita accdebemus, quod alterum altero verius: sed alter alteri pari fide et veritate concordet. Fuit enim vere et secundum carnem regalis, et sacerdotalis familiae: rex ex regibus, sacerdos ex sacerdotibus, licet oraculum non de carnalibus, sed de coelestibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Gunus princeps genis scđm
est enĩ qͥ saluat. eo qͥsaluatur.
Et id̾o dauid filius d̾r: liber
generationis iħu xͥ filii dauid.
Eius enĩ pͥmo loco debuit filiꝰ
dici. cui dari filius ÷ ꝓmissꝰ:
licet apłs etiã abrahe xp̃m
dicat e̾ẽ ꝓmissum. Abrahe
Illi delatũ ẽ qd̾ itłe eius filius
diceret᷑ : huic qͣsi principi
familie gentium que p̃roga-¬
tiua seruat᷑ : ut ab abraham
gn̾ationis dominice narraret
exordium. Qͥ emĩ fidi auctor
ẽ: ipsũ asserere scͥptura qͦq
debuit. diuine generationiᷤ
auctorẽ. Unde & lucas qͥ ad
dm̃ putauit originẽ eiꝰ eẽ
auctor muneris. ñ a primo ge¬
nerationẽ eius cȩpit descͥbere.
s postea qͣm baptismũ eius
explicuit. auctorẽ omniũ
dm ꝑ baptismũ cupiens de¬
monstrare. Xp̃m quoq ad eo
ordinẽ manasse successionis
asseruit. uniu̾sa contexens.
Qd̃ autẽ euidentius diuine ge¬
neratiõis indicium: ꝙͣ qd̃ de
generatione dicturꝰ ipsum
patrẽ p̃misit loquentẽ. hic:

Expanded text:
unus princeps generis sec enim qui saluat eo qui saluatur. et ideo Dauid filius dicitur: liber generationis Iesu Christi, fili Dauid; eius enim primo loco debuit filius dici, cui dari filius est promissus, licet apostolus etiam Abrahae Christum dicat esse promissum; Abrahaeilli delatum est, ut Iesus eius filius diceretur, huic quasi principi familiae gentiumque praerogatiua seruatur, ut ab Abraham generationis dominicae manaret exordium; qui enim fidei auctor est, ipsum adserere scriptura quoque debuit diuinae generationis auctorem. unde et Lucas ad deum putauit originem eius essauctor muneris. et ideo non a primo generationem eius coepit describere, sed posteaquam baptismum eius explicuit, auctorem omnium deum per baptismum cupiens demonstrare Christum quoque a deo ordine manasse successionis adseruit uniuersa contexens, quod autem euidentius diuinae generationis indicium quam quod de generatione dicturus ipsum patrem praemisit loquentem: hic est
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo noluit: ne ullꝰ strepitꝰ
nascẽtur. Increpat discipłos suos
ne cui hec dic̾e̾nt. qd̾ oporte̾t filiũ
hominis multa pati. ⁊ reꝓbari a
pͥncipibꝰ sacerdotũ. ⁊ senioribꝰ
n scͥbis. ⁊ occidi. ⁊ t̃cia die resurge̾.¬

Expanded text:
imo noluit, ne ullus strepitus nasceretur. Increpat discipulos suos, ne cui haec dicerent, quod Oportet Filium hominis multa pati, et reprobari a principibus sacerdotum, et senioribus, et scribis, et occidi, et
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ asserant liberatos: si recor-¬
demur qd̃ imꝑatoris filia ꝓpt̃
grecoꝵ exercitꝰ tranfferendoᷤ
ad sacͥficiũ sit uocata: si nr̃m
illud considẽmus. qr sangͥs tau
aliqͥbꝰ hominũ contͣcta peccatiᷤ
unius aliciuius asserit᷑ morte e̾e̾
resoluta : qd̾ aut ratione p̃ua-¬
luit. aut dispositione conua-¬
luit: qͦ facilius incrucẽ dñi
crederetur : ꝓcliue erit. ut
qͥ sua negare ñ possunt: nr̃a
totius mundi peccata tolleret.
neq enoch. neq abraham.
neq ysaach: qͥ licet se morti
obtulerit. seruatꝰ tam̃ eͣ. qr
om̃ium ñ pot̃at ab olere pecc̃a.
Qͥs enĩ tantus homo: in quo
om̃ium pecc̃a morerentur.
Ic circo ñ unꝰ ẽplebe. ñ unꝰ¬
e numero. s filius dĩ a d̾o patre
lectus ẽ : qͥcũ supra om̃s esset.
ꝓ om̃ibꝰ se posset offerre. qũe
mori oportuit. ut cũ ẽẽt fortior
morte alios liberaret. factꝰ int̃
mortuos sine adiutorio liber.
sine adium̃to scilicet hominis

Expanded text:
corum adserant liberatos, si recorcorum adserant liberatos, si recordentur quod imperatoris filia propter Graecorum exercitus transferendos ad sacrificium sit uocata, si nostrum illud consideremus quia sangualiquibus hominum contracta peccatis, unius alicujus morte asseritur esse resoluta; quod aut ratione praevaluit, aut dispositione convaluit, quo facilius in crucem Domini crederetur: proclive erit ut qui sua negare non possunt, nostra totius mundi peccata tolleret, neque Enoch neque Abraham neque Isaac, qui licet morti se obtulerit, seruatus tamen est, quia omnia non poterat abolere peccata — quis enim tantus homo, in quo omnium peccata morerentur? — idcirco non unus e plebe, non une numero, sed filius dei a deo patre electus est, qui cum supra omnes esset, pro omnibus se posset offerre. quem mori oportuit, ut cum esset fortior morte, alios liberaret factus inter mortuos sine adiutorio liber, sine adiumento scilicet hominis
Abbreviated transcription (Latin):
duos dños ẽẽ dicendos. ꝑfectum
qͥde patrẽ. ꝑfectum e̾ẽ ⁊ filium:
s unius patrẽ ⁊ filiũ ẽẽ substantie
ratur : ex patre genitũ: ñ uoce
editum. ꝓhibentur gͦ apłi euũ¬
głizare di filiũ: ut euuangłizẽt
postea crucifixum. Hȩc ÷ fidei gła:
si uere intelligas crucẽ xͥ. Aliȩ
cruces nichil mͥ ꝓsunt: sola crux
que mͥ mundus crucifixꝰ ẽ. ⁊ ego
mundo. Si mͥ crucifreꝰ ÷ mundꝰ
scio qr mortuus ẽ. ñ diligo eum
scio qr p̃terit ñ concupisco eũ:
scio qr corruptela consumit hunc
mundũ. qͣsi fetidũ uito. qͣsi luẽ
caueo: qͣsi nociturũ relinquo.
S ñstatim ꝑcrucẽ possunt aliqͥ
credere. salutẽ mundo refusam
Astrue gͦ ꝑ hystorias grecoꝵ: hoc
fuisse possibile. Sic int̃dũ etiã
apłs suadet incredulis. nec u̾ss
refugit poeticos : ut fabulas
destruat poetarum. Si enm
reuocet᷑ in memoriã qd̾ legioẽs
sepe & magnos ppłos oblatis
aliquoꝵ mortibꝰ hẏstorie gre¬

Expanded text:
duos dominos esse dicendos, perfectum quidem patrem, perfectum esse et filium, sed unius patrem et filium esse substantiae, ratur, ex patre genitum, non uoce editum. prohibentur ergo apostoli euangelizare eum dei filium, ut euangelizarent postea crucifixum. haec est fidei gloria, si uere intellegas crucem Christi. aliae cruces nihil mihi prosunt, sola crux quam mihi mundus crucifixus est et ego mundo. si mihi crucifixus est mundus, scio quia mortuus est: non diligo eum; scio quia praeterit: non concupisco eum; scio quia corruptella consumet hunc mundum: quasi faetidum uito, quasi luem caueo, quasi nociturum relinquo. sed non statim per crucem possunt aliqui credere salutem mundo refusam. adstrue ergo per historiam Graecorum hoc fuisse possibile. sic interdum etiam apostolus suadet incredulis nec uersus refugit poeticos, ut fabulas destruat poetarum. si enim reuocetur in memoriam quod legiones saepe et magnos populos oblatis aliquorum mortibus historiae Grae
Abbreviated transcription (Latin):
surrectiomi etiã discipłos credi-¬
turos. ⁊ id̾o passionis ⁊ resurrec¬
tioĩs sue assertorẽ esse se maluit:
ut ex facto fides: ñ ex auditu dis¬
cordia nasceretur. G xp̃c noluit
gloriari. s uoluit ignobilis uidi̾.
ut passionẽ subiret. ⁊ tu qͥ igno¬
bilis natus es gloriaris : Eadẽ
est głatus. Sic ambulauit paulꝰ.
& id̾o głat᷑. dicens. Michi autẽ
absit głari: nͥ incruce dñi nr̃i
ne cui dicẽnt qđ ipse sit. xp̃e: hic
autͣ scͥp tũsit increpatos ẽẽ. ne
cui hec dicẽnt qd e̾ẽt multa pas¬
surꝰ n resurrecturꝰ. Uidetis qd̾
in uno xp̃i nomine oĩa sint. Ipse
ẽ qͥ mortuus ẽ ꝓ pecc̃is nr̃is: ⁊ re¬
surrexit a mortuis. Hnũ hoꝵ si
retraxeris.: retͣxisti salutẽ tuam.
Nã etiã heretici. hab̾e sͥ xp̃m ui

Expanded text:
surrectioni etiam discipulos credituros. et ideo passionis et resurrectionis suae adsertorem se esse maluit, ut ex facto fides, non ex audito discordia nasceretur. ergo Christus noluit gloriari, sed maluit ignobilis uideri, ut passionem subiret: et tu qui ignobilis natus es gloriaris? eadem test gloriatus. sic ambulauit Paulus et ideo gloriatur dicens: mihi autem absit gloriari nisi in cruce dominine cui dicerent quod ipse sit Christus: hic autem scriptum sit increpatos esse, ne cui dicerent quod esset multa passurus et resurrecturus . Videtis quod in uno Christi nomine omnia sint. Ipse qui mortuus est pro peccatis nostris, et resurrexit a mortuis. Unum horum si retraxeris, retraxisti salutem tuam. Nam etiam haeretici habere si
Abbreviated transcription (Latin):
ariopagites credidit. ⁊ alii credi¬
dert̃ in uirũ: ut d̾m crederent.
Qid int̃ ẽ. qͦ qͥsq credat ordine :¬
Ninpͥncipiis ꝑfecta queruntur.
s de pͥncipiis ad ea q̃ ꝑfecta sunt
ꝑuenitur. G tali athenienses
informauit p̃cepto : tał nobis
apd̃ gentiles ordo seruandꝰ ẽ.

Expanded text:
Ariopagites credidit et alii crediAriopagites credidit et alii crediderunt in uirum, ut in deum crederent. quid interest quo quisque credat ordine? non in principiis perfecta quaeruntur, sed de principiis ad ea quae perfecta sunt peruenitur. ergo tali Athenienses informauit praecepto, talis nobis ap
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo destruere uoliuisset ceri¬
monias ydoloꝵ: sermonem eiꝰ
aures gentiũ respuissent. Ab
uno gͥ d̾o oꝑatore mundi. in¬
cipit dicens. d̾s qͥ fec̃ mundũ.
& cuncta q̃ st̃ in eo. Negare ñ
poterant unũ oꝑatorẽ ee mun¬
di. unũ d̾m om̃iũ creatorẽ. ad¬
iunxit. eo qͦd celi ⁊ terre dñs
in manufactis ñ dignet᷑ habi¬
tare : deinde qd̾ intͣ auri ar¬
gentiq cassam materiẽ. neqͣꝗͣ.
ueri simile sit artificio hoĩs
uim diuinitatis includi: erroriᷤᷤ
remediũ docens ẽẽ studiũ pe¬
nitendi: tc uenit ad xp̃m . nec
tam̃ dm̃ maluit ꝙͣ hominem
nuncupare: dicens in uiro qͦ
diffiniuit omibꝰ fid̾e. suscitanᷤꝰ
eũ a mortuis. Ꝙ enĩ tractat
debet audientiũ considerare
ꝑsonas. ne pꝰ irrideat᷑ qͣm
audiat᷑. Quando enĩ athenienses
crede̾nt qr u̾bũ caro factum ÷ &
qd̃ de sp̃ui uirgo conceꝑit: qͥ irri¬
debant. qi resurrectionẽ audie¬
rant mortuoꝵ: Tam̃ ⁊ dyonisius

Expanded text:
primo destruere uoluisset caeriprimo destruere uoluisset caerimonias idolorum, sermonem eius aures gentilium respuissent. ab uno igitur deo operatore mundi incipit dicens: deus qui fecit mundum et cuncta quae sunt in eo. negare non poterant unum operatorem esse mundi. unum deum, unum omnium creatorem. adiunxit eo quod caeli et terrae dominus in manu factis non dignetur habitare, deinde quod intra auri argentique cassam materiem nequaquam ueri simile sit artificio hominis uim diuinitatis includi, erroris remedium docens esse studium paenitendi. tunc uenit ad Christum nec tamen deum maluit quam hominem nuncupare dicens: in uiro, quo definiuit omnibus fidem, suscitans eum ab inferis. qui enim tractat debet audientium considerare personas, ne prius inrideatur quam audiatur. quando enim Athenienses crederent quia uerbum caro factum est et de spiritu uirgo concepit, qui inridebant quia resurrectionem audierant mortuorum? tamen et Dionysius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ordo tͣctatꝰ: n id̾o etiã nos
cũ aliqui ex gentibꝰ uocantur
ad eccłam. ita p̃ceptoꝵ seriem
formare debennuis: ut p̾mo unũ
d̾m auctorẽ inundi. om̃iũq ẽẽ
uerũ etiã ꝓpt̃ cognationẽ qͣndã
genĩs. diligendꝰ a nobis sit.
Deinde opinionẽ illã q̃ ẽ de
ydoł destruamꝰ. ẽo qd̃ ñ possit
auri argentiq uł ignis mat̃ia.
uim inse habere diuinã. Cum
datam: incipiens ab illis q̃ gessit
in corpore. & ea diuina describẽs
ut plꝰ qͣm homo fuisse uideat᷑.
uictã umꝰ uirtute mortẽ. mor¬
tuũq ab inferis resuscitatũ. Pau¬
latĩ enĩ fides crescit: ut cũ supͣ
homine̾ fuisse uideat᷑: d̾s esse
credat᷑. Nã nͥ ꝓbaui̾s qd̾ face̾ illa
sine diuina uirtute ñ potuit:
quẽadmodũ potes ꝓbare in eo
uim fuisse diuinam. S fortasse
parũ nob̃ auctoritatis ⁊ fid̃i de¬
ferat᷑ : lege sermonẽ apłi apd̾
athenienses habitum. Qi si a

Expanded text:
est ordo tractatus, et ideo etiam nos, est ordo tractatus, et ideo etiam nos, cum aliqui ex gentibus uocantur ad ecclesiam, ita praeceptorum seriem formare debemus, ut primo unum deum auctorem mundi omniumque esse uerum etiam propter cognationem quandam generis diligendus a nobis sit, deinde opinionem illam, quae est de idolis, destruamus, quod non possit auri argentique uel ligni materia uim in se habere diuinam. cum s salutem datam incipiens ab illis quae gessit in corpore et ea diuina describens, ut plus quam homo fuisse uideatur, uictam unius uirtute mortem, mortuum ab inferis suscitatum; paulatim enim fides crescit, ut cum supra hominem fuisse uideatur, deus esse credatur. nam nisi probaueris quod facere illa sine diuina uir\' tute non potuit, quemadmodum potes probare in eo uim fuisse diuinam? Sed fortasse nobis parum auctoritatis et fidei deferatur: lege sermonem apostoli aput Athenienses habitum, qui si a
Abbreviated transcription (Latin):
confitet᷑. Multis gͥ ex causis iubet
tacere discipulos. ut fallat pͥnci¬
pẽ mundi : ut declinet iactan¬
tiã. doceat humilitatẽ: simul
ne rudes ⁊ imꝑfecti ad huc disci¬
puli. maxime p̃dicatiõis molibꝰ
oppͥmantur. Nc̃ qͣ causa etiã ĩmun¬
dos sp̃c iubeat tacere considẽmꝰ.
S ⁊ hoc nob̾ scͥptura aꝑuit. qr
pecc̃ori dix̃ ds. qͣre tu enarras
iusticias meas: ne qͥs dũ p̃dicantẽ
audit: seqͣtur errantẽ. Improbꝰ
enĩ magister ẽ diabolꝰ: qͥ falsa
ueris sepe ꝑmiscet: ut specie ue¬
ritatis. testimonium fraudis ob¬
texat. Etiã illud consideremus
apłos duodecim destinauit. de¬
nuntians illis. In uias gentium
ne abieritis ⁊ inciuitatẽ samari-¬
tanoꝵ ne introieritis: ite autẽ
ad oues q̃ ꝑierunt domus isrł.
Egͥtos curate: leꝓsos inqͥt mun-¬
date: demones inquit eicite:¬
& discite qͥs in ea dignꝰ sit : atꝙy
ibi manete. Itaq nec hic man
p̃dicarent. Ordo gͥ dispositiomi ᷤ

Expanded text:
confitetur. multis igitur ex causis iubet tacere discipulos, ut fallat principem mundi, ut declinet iactantiam, doceat humilitatem, simul ne rudes et inperfecti adhuc discipuli maximae praedicationis molibus opprimantur. Nunc qua causa etiam inmundos spiritus lubeat tacere consideremus. sed et hoc nobis scriptura aperuit, quia peccatori dixit deus: quare tu enarras iustitias meas? ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem; inprobus enim magister est diabolus, qui falsa ueris saepe permiscet, ut specie ueritatis testimonium fraudis obtexat. etiam illud consideremus,apostolos duodecim destinauit denuntians illis: in uias gentium ne abieritis et in ciuitates Samaritanorum ne introieritis; ite autem ad oues quae perierunt domus Israhel. aegrotos curate, leprosos mundate, daemones eicite et: discite quis in ea dignus sit et ibi manete. itaque nec hic mandum praedicarent. ordo igitur disputationis
Abbreviated transcription (Latin):
s dĩ gr̃a destituti sunt. Pleriq
etiam ex quatuor ex quatuor
euuangelii libris inunum ea qͤ
uenenatis putauerunt asserti¬
onibus conuenientia referunt.
ita eccła que unum euũgłm
habet. unũ dđm docet. Illi autẽ
qͥ alium dm ueteris testam̃ti
aliũ noui asserunt: ex multis
euuangeliis ñ unũ dm s plures
fecerunt. Qm̃ multi inquit co¬
nati sunt. Conati utiq illi st̃:
qui implere nequiuerunt. g
multos cepisse nec implesse
etiã sc̃s lucas testimonio locu¬
pletiore testatur. dicens. plu¬
rimos esse conatos. Qͥ enim
conatus ẽ ordinare. suo labore
conatus ẽ. nec impleuit. Sine
conatu enim sunt donationes.
& gr̃a dei. Qye ubi se infudĩt.
rigare consueuit: ut ñ egeat
s redundet scriptoris ingentum

Expanded text:
 dei gratia destituti sunt plerique etiam ex quattuor euangelii libris in unum ea quae uenenatis putauerunt adsertionibus conuenientia referserunt. ita ecclesia quae unum euangelium habet unum deum docet, illi autem qui alium deum ueteris testamenti, alium noui adserunt ex multis euangeliis non unum deum, sed plures fecerunt. Quoniam multi inquit conati sunt. conati utique illi sunt qui inplere nequiuerunt. ergo multos coepisse nec inplesse etiam sanctus Lucas testimonio locupletiore testatur dicens plurimos esse conatos. qui enim conatus est ordinare suo labore conatus est nec inpleuit. sine conatu sunt enim donationes et gratia dei, quae, ubi se infuderit, rigare consueuit, ut non egeat, sed redundet scriptoris ingenium.
Abbreviated transcription (Latin):
inclusa. qͣm uiscera fecunda pe¬
nais. & fores am̃tiȩ cohercent.
plenũ exitũ testimonii dñice
dispensationis. sine euũgłii ne¬
quit astipulatione ꝑferre.
ꝓphetauit qͥdẽ lex in exodo
baptismatis grãm ꝑ nubẽ ⁊ ma¬
re: spiritałe inagno p̃nuntia¬
uit escam : fontẽ ꝑhennẽ de¬
signauit in petra: remissionẽ
repromissionis in iħu naue
maifestissime declarauit.
congruunt testimonio. S tam̃
trrannicis mundi huiꝰ potes¬
tatibꝰ. qͦ minꝰ lucẽ dñicȩ re¬
surrectionis obfunderet: in¬
dicta sine factis. & fides ple-¬
nior gestoꝵ testificatiombus
qͣm u̾boꝵ sponsionib exibet᷑.
q̃ tunc in pectoribus iudeoꝵ
uelut obse rata lege nutabat.
ipso spectacło dominicȩ cru-¬
cis. & pleno resurrectonis
testimonio panderetur. Et
ex gentibꝰ : qͥ id̃o credidit: qr
audiuit. Uoluerunt gͦ isti uidere.
ꝓpt̃ illud. Urĩ autͣ beati oculi qui
uident : ⁊ aures ur̃e q̃ audiunt.

Expanded text:
inclusa, quam uiscera fecunda poeinclusa, quam uiscera fecunda poenarum et fores amentiae cohercerent, plenum exitum testimonii dominicae dispensationis sine euangelii nequit adstipulatione perferre. Prophetauit quidem lex in Exodo baptismatis gratiam per nubem et mare, spiritalem in agno praenuntiauit escam, fontem perennem designauit in petra; remissionem repromissionis in Iesu Naue manifestissime declarauit — congruunt testimonio — sed tamen tyrannicis mundi istius potestatibus, quominus lucem dominicae resurrectionis effunderet, int plerumque dicta sine factis et fides plenior gestorum testificationibus quam uerborum sponsionibus exhibetur, quae tunc in pectoribus Iudaeorum uelut obserata lege nutabat, ipso spectaculo dominicae crucis et pleno resurrectionis testimonio panderetur. et ex gentibus, qui ideo credidit, quia audiuit. uoluerunt ergo isti uidere propter illud: uestri autem beati oculi qui uident et aures uestrae quae audiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis ẽ. Alioquin: p̃sentib suꝑiora
compugnant. Qͦ mͦ enĩ iohes quẽ
in suꝑioribꝰ dõ patͤ de monstrante
cognouit: hic nescit: Quomͦ &
ibi quẽ ante nesciuit. cognouit.
& hic quẽ iã sciebat. ignorat.:
Nesciebã inquit eũ. S qͥ misit me
& dicto credidit. ⁊ demonstratũ
agnouit: & baptiratũ adorauit:
& uenientẽ ꝓphetauit. Deniq
ego inquit uidi. ⁊ testimoniũ
ꝑhibui: qm̃ hic ẽ electus dĩ.
Qd gͦ fieri posset. ut sic ꝓpħa
tantus erraret: ut de qͦ dixãt
ecce qͥ tollit peccata mundi. ad¬
huc eũ dĩ filium esse ñ crederet.
Aut enĩ insolentie ẽ. ei tͥbuere
diuina que nescias: aut dedĩ
erroris suspicio. Itaq si intel¬
lectus simplicis forma ĩpugnat.
spiritalem queramus figuram.
Et qr iã sup̃ diximus in iohanne
tẏpũ e̾ẽ legis q̃ p̃nuntia fuit xp̃i.
recte lex quȩ pectoribꝰ ꝑfidoꝵ
tanqͣm ȩt̃na carceribꝰ luce¬
euacuatis. corporalit tenebat᷑

Expanded text:
us est verbis; alioquin praesentibus superiora us est verbis; alioquin praesentibus superiora compugnant. Quomodo enim Joannes, quem in superioribus, Deo Patre demonstrante, cognovit, hic nescit? Quomodo et ibi quem ante nescivit, agnovit: et hic quem jam ante sciebat, ignorat? Nesciebam, inquit, eum: sed qui misit me ndentem . Et dicto credidit, et demonstratum agnovit, et baptizatum adoravit, et venientem prophetavit. Denique, ego inquit uidi et testimonium perhibui quoniam hic est electus dei. quid ergo? fieri posset ut sic propheta tantus erraret, ut de quo dixerat: ecce qui tollit peccata mundi, adhuc eum dei filium esse non crederet? aut enim insolentiae est ei tribuere diuina quem nescias aut de dei erroris suspicio. itaque si intellectus simplicis forma conpugnat, spiritalem quaeramus figuram. et quia supra iam diximus in Iohanne typum esse legis, quae praenuntia fuit Christi, recte lex, quae pectoribus perfidorum tamquam aeterna carceribus luce uacuatis corporaliter tenebatur
Abbreviated transcription (Latin):
audias dĩ u̾bum. Et si gͣue pecca¬
tũ ẽ qd penitentie tue lacͥmis la
patit᷑ enĩ qͦdã speciali dolore na¬
ture : cũ suos liberos letalibus ui¬
ciis ad mortẽ cernit urgeri. Uis¬
cera sumus: de uisceribꝰ eiꝰ. St̃
enĩ ⁊ sp̃alia uiscera: q̃ habet pau¬
lꝰ dicens. Ita frat᷑ : ego te fruar
in dño. Respice uiscera mea ĩ xp̃o.
bra sumus corporis eiꝰ: de carne
eiꝰ & de ossibꝰ eiꝰ. Doleat gͥ pia
mat̃: assistat ⁊turba. Non solũ
turba. s etiã multa compatiat᷑
bone parenti. Iam resurges a fu¬
nere: iã liberaberis a sepulchro.
Stabunt illi ministͥ tui funeriᷤ.
incipies uitalia loqͥ: timebt õs.
Unius enĩ exemplo: multi corri¬
guntur. Laudabunt etiã dm̃: qͥ
tanta nob̃ remedia uitande mor¬
tis indulserit.
Tuocauit duos de disci-¬
pulis suis ioħes: ⁊ misit
ad eũ. dicens. Tu es qͥuenturꝰ es¬
an aliũ expectamꝰ: Non sim¬
plex intellectꝰ: in simplicibꝰ¬

Expanded text:
audias dei uerbum. etsi graue peccaaudias dei uerbum. etsi graue peccatum est, quod paenitentiae tuae lacrimis ipse patitur enim quodam spiritali dolore naturae, cum suos liberos letalibus uitiis ad mortem cernit urgueri. uiscera sumus de uisceribus eius; sunt enim et spiritalia uiscera, quae habet Paulus dicens: ita frater, ego te fruar in domino: refice uiscera mea in Christo. bra sumus corporis eius, de carne eius et de ossibus eius. doleat igitur pia mater, adsistat et turba, non solum turba, sed etiam multa conpatiatur bonae parenti. iam resurges in funere, iam liberaberis a sepulchro; stabunt illi ministri tui funeris, incipies uitalia loqui, timebunt omnes; unius enim exemplo plurimi corrigentur. laudabunt etiam deum, qui tanta nobis remedia uitandae mortis indulserit. Et conuocauit duos de discipulis suis Iohannes et misit ad eum dicens: tu es quan alium exspectamus? . 93. Non simplex intellectus in simplicib
Abbreviated transcription (Latin):
git. ꝓfice̾ cepit ad uitã : ut esset
tibulum refundendã. Aydito gͥ
u̾bo. steterunt acerbi illius fune¬
ris portitores : qͥ corpꝰ humanũ
letali fluxu nature materialis
urgebant. Qid enĩ aliud. nͥ qͣsi in
qͦdam feret᷑. hoc ÷ supremi fun̾is
instrum̃to iacemꝰ exanimes.
Cũ uł ignis immodice cupiditatiᷤ
ex estuat. ł frigidꝰ humor exun¬
dat : ł pig̃ qͣdã corporis habitu¬
dine uigor hebetat᷑ animoꝵ. uł
concreta nr̃ sp̃c labe pure lucis
uacuus alit m̃tẽ : hii st̃ nr̃i fu¬
neris portitores: s qͣmuis supre¬
ma mortis spem uite ab oleuerint.
n tumulo ꝓxima corpora iaceant
defunctoꝵ: u̾bo tam̃ di ĩa mori¬
sepulchro. Ois ÷ iste tumulꝰ tuus
nͥ mali mores: Tumulꝰ tuus:
ꝑfidia ẽ. Sepulchrũ tuũ guit᷑
est. sepulchrũ enĩ patens est
guitur eoꝵ: unde u̾ba morti
fera ꝓferunt᷑. Ab hoc sepulcͦ liberat
te.xp̃c : ab hoc tumulo resurgis si

Expanded text:
git, proficere coepit ad uitam, ut esset git, proficere coepit ad uitam, ut esset tibulum refundendam. audito igitur dei uerbo steterunt acerbi illi funeris portitores, qui corpus humanum letali fluxu naturae materialis urguebant. quid enim aliud nisi quasi in quodam feretro, hoc est supremi funeris instrumento iacemus exanimes, cum uel ignis inmodicae cupiditatis exaestuat uel frigidus umor exundat uel pigra quadam corporis habitudine uigor habetatur animorum uel concreta noster spiritus labe purae lucis uacuus alit mentem? hi sunt nostri funeris portitores. Sed quamuis suprema mortis spem uitae omnia aboleuerint et tumulo proxima corpora iaceant defunctorum, uerbo tamen dei iam morisepulchro. quis iste est tumulus tuus nisi mali mores? tumulus tuus perfidia est, sepulchrum tuum guttur est; sepulchrum enim patens est guttur eorum, unde uerba mortua proferuntur. ab hoc sepulchro te liberat Christus, ab hoc tumulo resurges, si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ñ dũ imperauerat sanitatẽ
tam̃ serui qͥmissi fuerant samũ
seruulũ reppererunt.xi¬
um appropinquaret autem
motus dix̃ illi. Noli flere. Et acces
sit ⁊ tetigit loculũ. Et hic locus
diuinã miscdiã matͥs uidue la-¬
m̃tatione crecdamus : eiꝰ p̃cipue
q̃ unici filii ł labore ł morte fran¬
gat᷑. Cui tam̃ uiduȩ grauitatis
meritũ exeqͥaꝵ turba conciliet.¬
& hanc uiduã ppłoꝵ turba sep-¬
tam. plus uideri esse qͣm femi-¬
nã: q̃ resurrectionẽ unici ado¬
lescentis filii. suis lacrimis me-¬
ruit impetrare: eoqd̃ scã eccła
ppłm udeoꝵ iuniorẽ. a pompa
funeris. atq a sup̃mis sepulchri
suaꝵ reuocet aduitã contempla¬
tioe lacͥmaꝵ.: q̃ frere ꝓhibetur
eũ cui resurrectio debeat᷑. Qi qͥdẽ
mortuus in loculo mat̾ialibꝰ qͣtuor
ad sepulchrũ ferebat᷑ elem̃tis .s
sp̃e resurgendi habebat. qr fere¬
bat̾ in ligno: qd & si nob̾ ante ñ ꝓ¬
derat. tam̃ postea qͣm iħc id teti¬

Expanded text:
si nondum imperauerat sanitatem, tamen serui qui missi fuerant sanum seruulum reppererunt. Cum adpropiaret autem motus dixitilli: noli flere. et accessit et tetigit loculum. et luc locus diuinam misericordiam matris uiduae lamentatione credamus, eius praecipue quae unici fili uel labore uel morte frangatur, cui tamen uiduae grauitatis meritum exsequiarum turba conciliet, et hanc uiduam populorum turba saeptam plus uideri esse quam feminam. quae resurrectionem unici adulescentis filii sui lacrimis meruerit inpetrare, eo quod sancta ecclesia populum iuniorem a pompa funeris atque supremis sepulchri suarum reuocet ad uitam contemplatione lacrimarum, quae flere prohibetur eum cui resurrectio debeatur. qui quidem mortuus in loculo materialibus quattuor ad sepulchrum ferebatur elementis, sed spem resurgendi habebat, quia ferebatur in ligno. quod etsi nobis ante non proderat, tamen posteaquam Iesus id teti