comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptũ est de eodem apostata: cuius cor quasi lapis indurabitur.
scilicet ut penitentiȩ cmpunctione num quã emolliatur. Inter ho¬
munem & pecus ista discretio est . Nomo est animal excorpore animaip
uiuente conpositũ atꝙ spiritali conparatione formatum. subsistens
ratione liberi que arbitrui uoluntate. uitiorum capax adque uirtutum.
At contra pecus est. animal inrationale. mortale. motu sanguinis &
carnis animatum: unde & anima eorum post mortẽ simulꝰ cũ carne
Differentiã. lartantius siue pleriq aut torum ita diffinierunt dicentes
homo dictus ab humo. hic ex diuersis. sub sistit substantus. ex mortali. & inmor¬
tali. Corpus aut̃ eius exossib &e carnib ronstat. Diuiditur inquat tuorele:¬
mentis. Habet emm in se aliquid ignis. acris. aque terre. Ratio terrȩ. in carne est:
humoris est in sanguine: aeris: inspũ ignis : incalore uitali. Siquidem & qua dripertita hu¬

Expanded text:
sicut scriptum est de eodem apostata cuius cor, quasi lapis, indurabitur, sicut scriptum est de eodem apostata cuius cor, quasi lapis, indurabitur, scilicet, ut penitentiae conpunctione numquam emolliatur. Inter hominem et pecus ista discretio est. Homo est animal ex corpore animaque uiuenti conpositum atque spiritali conparatione formatum, subsistens ratione liberique arbitrii uoluntate, uitiorum capax atque uirtutum; at contra pecus est animal inrationale, mortale, motu sanguinis et carnis animatum; unde et anima eorum post mortem simul cum carne differentiam Lactantius siue plerique auctorum ita definierunt dicentes: "Homo dictus ab humo". Hic ex diuersis subsistit substantiis, ex mortali et inmortali. Corpus autem eius ex ossibus et carnibus constat, diuiditur in quattuor elementis. Habet enim in se aliquid ignis, aeris, aquae et terrae. Ratio autem terrae in carne est; humoris in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore uitali. Siquidem et quadripertita hu
Abbreviated transcription (Latin):
trina ualentesstatu rigidi. uultu eretti. figura similes uniuersi. et inter se distimilis
ororib ad studia mertes proni ad uoluptates. diuitus caduci. sollicitudine.
antii. singillatim mortales. ꝓle mutabiles. uito que soli tempore uleres tardi
ad sapientiã. ueloces ad morten. depͣteritis nudi. dep̃sentibus exigui. defuturis
incerti concipiuntur. inmiquitate. in pecrato nascuntur. in labore uuunt
indolore moruntur. Qualis sit discretionis p̃uaricatio angelicae & humane.
naturȩ. quur ista redimit᷑. illa sine fine perit. Preuaritores quippe angelos idec
ueniam non habere. eo qđ fragilitatis carnalis nulla grauent᷑ infirmitate.
homines aut̃ post peceatũ id circo reuerti adueniam. ꝓpter qđ pondids infi¬
mitatis exlutea traxerunt materia. Probat pralmista ꝓpt̃ carnis conditi¬
onẽ reditũ patere homini ad salutẽ. Sic enĩ dicit. Ipse scit figm̃tũ nrm
At uͦ diabolus uel maligni sp̃s nec poscunt ueniã uec merent᷑.

Expanded text:
trina ualentes, statu rigidi, uultu erecti, figura similes uniuersi, et inter se dissimiles erroribus, ad studia inertes, proni ad uoluptates, cassi labore, diuitiis caduci, sollicitudine anxii, singillatim mortales, prole mutabiles, uita queruli, tempore celeres, tardi ad sapientiam, ueloces ad mortem, de praeteritis nudi, de praesentibus exigui, de futuris incerti; concipiuntur in iniquitate, in peccato nascuntur, in labore uiuunt, in dolore moriuntur. Quae sit discretio praeuaricationis angelicae et humanae naturae, cur ista redimitur, illa sine fine perit? Praeuaricatores quippe angelos ideo ueniam non habere, eo quod fragilitatis carnalis nulla grauentur infirmitate. Homines autem post peccatum idcirco reuerti ad ueniam, propter quod pondus infirmitatis ex lutea traxerunt materia. Probat Psalmista propter carnis conditionem reditum patere hominis ad salutem; sic enim dicit: Ipse scit figmentum nosAt uero diabolus, uel maligni spiritus, nec poscunt ueniam, nec merentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dicctur. quia exdõ genitus ł. omnipotins ab omni potente. perfictus. apefecto. Filius di. quia
dum hoc insosit quod pater non est tamen ipse qui pater. Uerbum est: quia ꝓprie diuino
ore processit: Uied quia nihil in substantia naturȩ sue iusibile ud corporum est. u peo quuo
pater uerbo omnia condidit siue uisit. Forma: propter effictum operis totius creaturȩ quȩ¬
per ipsum formata est. Brachium : quia abipso omnia continentur. Uirtus ꝓeo quod om̃on
potestatem patris insemet ipso habet. & omnem uxli tirreq creaturam gubernit. cantinea
at que regat. Sapientia est: pro eo quod ipse reurla& scintie mysteria &. archana. smago esta
propt᷑ similitudinis ueritatim. Species enim patris indi fferens est. habens indiscretam in se
naturã siue essentiam. Splendor appellatur: quia dum sit pater lux ita filius habit

Expanded text:
Deus dicitur quia ex Deo genitus est. Omnipotens ab Omnipotente. Perfectus a Perfecto. Filius Dei quia Deus dicitur quia ex Deo genitus est. Omnipotens ab Omnipotente. Perfectus a Perfecto. Filius Dei quia dum hoc ipsud sit quod Pater, non est tamen ipse qui Pater. Verbum est quia proprie diuino ore processit, uel quia nihil in substantia naturae suae uisibile uel corporeum est, uel pro eo quod Pater per eum omnia condidit sine iussit. Prper ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapien Imago est propter similitudinis ueritatem. Species enim Patris indifferens est, habens indiscretam in se naturam siue essentiam. Splendor appellatur quia dum sit Pater lux, ita Filius ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
intaiam oũ dͥnsutiptura aut satra utrũq & am̃ ad firmat. &. dnm̃ ⁊ Sed tanen inuitẽ
haci uocabula dsce nuntur. Primũ num. naiurt nomen est: ꝑtinens ad amorem. sedm̃
hotistietis congnuens adtimorem. deniꝙ ex dĩ uorabido ad urte quod diligas. exañ inia¬
⁊sellationie eognosce quod metuas. Inte trinitatẽ & unitatẽ haui distinetio est : quod unitas
propter inseparabilem dritatis substantiam: trinitas uero. ꝓpt̾ personarum diuerlitatem
uoxiturm̃ En ꝑsonis enim diserecio est. indiuinitate nulla distinetio.: Est enim. gignens. gout᷑.
apceens. Tna quidem nomina: substantia una. sicut ignis. candor &e calor. Tria quidẽ
uocabulas sed res una: In relatione enum ꝑsonarum trinitas est: insubstantia uero. natura
dicens. Vnus ds &epatir exquo om̃ia. Item defilio quia ds̃ est alias ipse dicit. quorũ patres
&̃ er quibris xp̃s fecundũ carniem. quit̃ suꝑ omĩa as bencdictus insetula. bespũ ait seo quaadi

Expanded text:
Scriptura autem sacra utrumque et Deum adfirmat et Dominum. Sed tamen inuicem haec uocabula discernuntur. Primum enim naturae nomen est pertinens ad amorem; secundum potestatis, congruens ad timorem. Denique, ex Dei uocabulo aduerte quod diligas, ex Domini appellatione cognosce quod metuas. Inter Trinitatem et Vnitatem haec distinctio est, quod Vnitas propter inseparabilem deitatis substantiam, Trinitas uero propter personarum diuersitatem uocatur. Ιn personis enim discretio est, in diuinitate nulla distinctio. Est enim gignens, genitus et procedens. Tria quidem nomina, sed substantia una, sicut ignis, candor et calor, tria quidem uocabula, sed res una. Ιn relatione enim personarum Trinitas est, in substantia uero naturae  testatur dicens: Vnus Deus et Pater, ex quo omnia. Item de Filio, quia Deus est, alias ipse dicit: Quorum patres, et ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. De Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
illum serpentem non peribant morsibus serpen¬
tium sic qui intuentur fide mortem api sanant᷑
Amorsib peccatorum. Sed illi sanabant᷑ amorte na
uitã tẽporalem : hic aut̃ ait ut habeant uitã &ternã
Hlocaut inter est inter figuratã iniaginẽ et rem ipsa
Fĩgura preslabat uitã temporalem res ipsa cuius figpa
illa erat. prestat uitã &ternã. Non enĩ misit dĩfiliũ
suũ inmandũ ut iudicet mundũ sed ut saluet᷑ inind
per ipsum. Ergo quantũ in medico est : sanare uenit
aegrotum. Ipse se inter imuit : qui pͣcepta media obser¬
uare non uult: Venit saluator admundũ: quare
saluator dictus est mundi: nisi ut salu& mundũ non
ut iudic& mundum: Saluari nonuis ab ipso erte iu¬
dicaberis: & quid dicã iudieaberis  Uide quid ast

Expanded text:
illum serpentem, non peribant morsibus serpentum; sic qui intuentur fide mortem Christi, sanantur a morsibus peccatorum. Sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem: hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem; res ipsa cujus illa figura erat, praestat vitam aeternam. 12. Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicabe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fi des: quia et ipsa uerba pro tp̃re uariant᷑. cũ uarie de¬
clinant᷑ : Aliũ sonũ hab& uenturus ẽ: aliũ sonũ hab&
uenit : Mutatus ẽ sonus uenturus est & uenit. Eadẽ tam̃
fides utrosq coniungit: et eos qui uenturũ eẽ. & eos qui
eũ uenisse cre diderunt: Diuersi quidẽ tẽporib sed utrosq.
perunũ fidei ostium: hoc est ꝑ ap̃m uidemꝰ ingressos. Nos
passum eẽ. resurrexisse : incȩlũ ascendisse : Totũ hoc
sicut uerba auditis pͣ teriti temporis: impletũ lã esse
credimus : In eius sunt fidei societate nobiscũ et illipa¬
tres qui credidert̃ de uirgine nasciturũ : passurũ resur¬
recturũ : incȩlos ascensurũ Illos enĩ ostendit apostolus
et lõ quimur Vt scias aut̃ qđ una sit fides: audi dicentẽ.
Nabentes eundẽ sp̃m fideũ et nos credim. Sic et alio loco
nolo enĩ uos ignorare fr̃s. quia patres nr̃i om̃s sub nube fu¬

Expanded text:
non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie denon fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostium, hoc est per Christum, videmus ingressos. Nos passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fu
Abbreviated transcription (Latin):
Amendico uob quia ego sũ ostiũ o uum. Eece ipsũ ostiũ
qđ clausũ posuerat aperuit. Ipse ẽ ostium. Agno¬
uimus intremus aut nos intras se gaudeamꝰ. Oñsqat̃ at̃
uener ÷ fures st&s latrones. Quid ẽ hoc dñe s om̃s qt̃ qt̃
uenerunt. Quid enĩ : tu non uenisti : sed intellege . om̃s
quot quot uener̃ dixiutiq pret̃ me. Recolami ergo
latrones fuer̃: absit. Non p̃ter illũ uener̃ quia cũ
illo uenert̃. Uenturus praȩcones mittebat sed eorũ
corda quos miserat possi debat. Vultis nosse quiacũ
illo uenert̃ qui est ipse semꝑ: Carnẽ quippe accepit
ex tp̃re. Quid ẽ. ergo semꝑ in principio erat uerbum
Cũ illo ergo uener̃ : quicũ uerbo dĩ uenerunt Egosũ inꝗt
tuia. et ueritas. & uita. Si ipse est ueritas: cũ illo uenerunt¬
⁊ qui uera ces fuerunt. Quot quot ergo uener̃ p̃ter illũ:
uenit. in carne : p̃ cesser̃ iusti sic in eũ credentes uenturũ :
quo modo nos credimꝰ in eũ qui uenit: Tempora uariatas̃.

Expanded text:
amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo.ures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, venit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
meũ sanguinẽ. in me man& et ego in illo Hoc est
ergo manducare illam aescam & illũ bibere potum
inap̃o manere : & illũ manentẽ in se habere : Ac ꝑ hoc
qui ñ manet in ap̃o. et in quo ñ man& ap̃s proculdubio
nec manducat eius carnẽ. nec bibit eius sanguinẽ: &iam¬
sitante rei sacram̃tũ ad iudiciũ sibi manduc& et bibat

Expanded text:
meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se haberqui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat
Abbreviated transcription (Latin):
uitã &e t̃nam: continuo sub iecit & egore suscitabo eũ
in nouissimo die : ut habeat interim sȩcundũ sp̃m ui
tã aet̃nam. In requie quȩ scõrũ sp̃s suscipit Qđ aut̃ ad
corpus adtin&. nec eis uitã & ternã fraudetur. sed
in resurrectione mortuorũ nouissimo die Caro enĩ
mea in quit uere est cibus: & sanguis m̃s uere ẽ potus
Cũ enĩ cibo & potu id ad petant homines. ut ñ esuriant
neq sitiant: hoc uera cit̾ ñ prestat. nisi iste cibus & potꝰ
qui eos a quib: sumitur in mortales & incorruptibiles
faciat. Id est societas ipsa scorũ ubi pax erit & unitas
plena atq perfecta: Propterea quippe sicut &iam
ad unũ aliquid redigunt᷑ ex multis Nãq. aliud in
unũ ex multis granis conficit : aliud in unũ ex multis
acinis confluit: Deniq lã exponit quomodo id fiat
qđ loquit᷑. et quid sit manducare corpus eius & san¬
gui nẽ bibere : Qui manducat meã carnẽ & bibit

Expanded text:
vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit
Abbreviated transcription (Latin):
scã ec cła in predestinatis & uocatis: et iustificatis.
& glorificatis scĩs et fidelib eius: Quorũ primũ lam
factũ est. id ẽ pͣ destinatio. Secundũ & t̃ciũ factũ ÷
ut fit & fi&d. id est uocatio & iustificatio. Quartum
uero nunc inspe est In re auẽ. fut᷑um ẽ id ẽ glorifi¬
catio. huius rei sacram̃tũ id ÷ unitatis corporis & san¬
guinis xp̃i. Ali cubi cotidie. alicubi certis inter uallis
dierũ in dominica m̃sa prȩparat᷑: et demensa domi¬
nica sumitur quibusdã ad uitã .: quibus dã ad exitium
Resuero ipsa cu iussacra m̃tũ est: omni homini ad uitã
nulli ad entium : qui cũq eius particeps fuerit: Neaũt
putarent sic in isto cibo & potu promitti uitã at̃nã
ut qui eã sumerent lã ñ corpore morerent᷑. huic co¬
gitatione dignatus ẽ occurrere: Nã cũ dixiss& qui
man ducat carnẽ meã et bibit meũ sanguinẽ habet

Expanded text:
 et justificatis,  et justificatis, et glorificatis sanctis, et fidelibus ejus. Quorum primum jam factum est, id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet
Abbreviated transcription (Latin):
cat: nec istũ sanguinẽ bibit: Nã tẽporalẽ uitã sine illo
habere homines possunt : ae t̃nã uero omĩno ñ posst̃
Qui ergo eius ñ manducat carnẽ nec bibit eius sanguinẽ:
ñ hab& in se uitã Et qui manducat eius carnẽ & bibit
eius sanguinẽ. hab& uitã : Ad utrũq aut̃ respondit
qđ dicc̃ aet̃nam: Non ita est in hac esca quã sustentan¬
dȩ huius tẽporis uitȩ causa sumimus: Nãquieam non
sumpserit : non uiu&. nec tam̃ quieam sũpserit uiu&:
fieri enĩ potest ut senio uł morbo uł aliquo casu pluri¬
mi et qui eam sũp̃ serint moriant᷑: In hoc uero cibo et
potu. id est cor pore et sanguine dñi. ñ est ita Nã et
qui eã ñ sumunt ñ habent uitã: et qui eã sumit hab&
uitĩ: et hanc utiq & ternã: Hunc itaq cibũ & potum
societatẽ uult intellegi corporis & mẽ broꝵ suoꝵ qđ ẽ¬

Expanded text:
cat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo cat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, non habet iejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum,
Abbreviated transcription (Latin):
talem panẽ ñ litigant ad inuicẽ: quoniam un panis
unũ corpus multisumus: & ꝑ hunc facit ds̃ unius modi
habitare indomo Qđ aut̃ ad in uicẽ litigantes quȩ rt̃
quomodo possit dñs carnẽ suã dare ad manducandum.
ñ statim audiunt: sed adhuc eis dicit᷑: A menam̃ dico
uob̃. nisi manduca ueritis carnẽ filii hominis &biberi¬
tis eius sanguinẽ : ñ habebitis uitã at̃nam in uobis
Quomodo quidem edetur: & quis nã modussit mandu¬
candi istũ panẽ. ignoratis: Uerũ tam̃ nisi manduca¬
ueritis carnẽ filu hominis & biberitis eius sanguinem:
ñ habebitis uitã in uob̃ Haec utiq ñ utiq cadauerib.
sed ui uentib loquebat᷑: Unde ne istã intellegentes¬
uitã et de hacre litigarent: sequutus adiuait Qui
man ducat meã carnem & bibit meũ sanguinẽ: hab&
uitã e t̃nã Hanc ergo ñ hab& qui istũ panẽ ñ mandu¬

Expanded text:
talem panem, non litigant adinvicem, quoniam unus panis, talem panem, non litigant adinvicem, quoniam unus panis, unum corpus multi sumus : et per hunc fecit Deus hujusmodi habitare in domo. Quod autem adinvicem litigantes quaerunt quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim edunt, sed adhuc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Quomodo quidem edatur, et quisnam modus sit manducandi istum panem, ignoratis; verumtamen nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non mandu
Abbreviated transcription (Latin):
& qualis. sicut participatione filii ꝑ unitatẽ corporis
ducatio potatioq significat nos efficit meliores.
Viuimus ergo nos propt̃ ipsũ manducantes eũ id est
ipsũ accipientes uitã aeternã . quã non habebamus
ex nobis: Uiuit aut̃ ipse propt̃ patrẽ missus ab eo
quia sem& ipsũ ex inaniuit. factus oboediens usq
ad mortẽ crucis Si enĩ scđm id accipimꝰ uiuo ꝓpter
patrẽ qđ alibi ait pater maiorme est. sicut & nos ui¬
uimꝑ propt̃ ip̃sũ qui maior est nobis. Hloc exeo quod
missus est factũ est: Missio quippe eius ex inanitio est
suim& ipsius & formȩ seruilis acceptio. Qđ recta in¬
tellegitur. seruata &iam filii cũ patre & qualitatȩ na¬
turȩ: Maior est enĩ pat̃ hominis filio : sed aequalem
ha b& dĩfilium cũ idem ipse sit ds̃ & homo dĩfilius &
hominis filius unus xp̃s iħs In quã sententiam si
recte accipiunt᷑ haec uerba ita dixit Si cut mi: sit
uiuã ꝓpter patrẽ. id est ad illũ tam quã ma ioren⁊

Expanded text:
sicut participatione Filii per unitatem corporis ducatio potatioque significat, nos efficimur meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum; id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habebamus ex nobis: vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo; quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum essuimet ipsius est, et formae servilis acceptio. » Quod recte intelligitur, servata etiam filii cum Patre aequalitate naturae. Major est enim Pater homine filio, sed aequalem habet Deum Filium, cum idem ipse sit et Deus et homo, Dei Filius et hominis filius, unus Jesus Christus. In qua sententia si recte accipiuntur haec verba, ita dixit: « Sicut misit vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam ad majorem
Abbreviated transcription (Latin):
presciuit & predestinauit conformes fieri imaginis
filusui ut sit ipse primogenitus inmultis fratribus Qquos
aut̃ predestina uit: ipsos & uocauit. et quos uocauit:
ipsos et iustificauit: quos aut̃ iustificauit. ipsos et glo¬

Expanded text:
praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fautem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glo
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscunt uocẽ pastoris : et se uenisse letant᷑ & erras¬
se erubescunt: Quando ergo in illo errore tãquã in
ueritate glor abant᷑: et utiq ñ audi ebant uocẽ pas¬
toris: et alienũ ideo sequebant᷑ : o ues erant an non
dicitur. errantẽ ouẽ ñ reuocastis : In ipsis &iã lam
factis catholicis ap̃ianis bonȩ spei fidelib aliquando
mala contingunt Seducunt᷑ in errorem: et post
errorem reuocantur Quando seducti sunt in erro¬
rem . & rebabtitati sunt : aut post ouilis dominici so¬
cictatẽ rursus inerrorem pristinũ reuoluti sunt. o¬
ues erant an non erant: utiq catholicierant: Si ca¬
tholici: fideles erant. oues erant. Si oues erant. quo¬
modo uocẽ alieni audire potuer̃ cũ dñs dicat. non
au dier̃ eos oues : Audistis fr̃s altitudinẽ quȩstio¬
nis: Dico ergo. Nouit dñs qui sunt eius: Nouit p̃scitos.
no uit predestinatos De illo quippedicitur: Quos aut̃

Expanded text:
agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasagnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praescitos, novit praedestinatos: de illo quippe dicitur, « Quos autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut errar& audiebat : ꝓ culdubio enĩ ñ errar&: si
uocẽ pastoris audir& : Sedideo errauit : quia uocem
audiuit alieni: uo cẽ furis & latronis audiuit. Cer
sunt & latrones: et ñ audier̃ eos oues Dñe si ñ audi¬
er̃ eos oues: quo modo errant oues. si oues ñ audiunt
nisite : tu aut̃ ueritas es Quis ꝗs ueritatẽ audit: non
utiq errat: Illi aut̃ errant: & oues appellantur:
Nã si inerrore ipso oues ñ appellarent᷑. ñ diceret᷑ per
hie techi helẽ. errantẽ ouẽ ñ reuocastis: Quomodo
et errat & oius est:No cẽ alieni au diuit Certe ̃
audier̃ eos oues De inde modo multi colligunt᷑ ado¬
iule ap̃i: et ex hereticis fiunt catholici: A furib tollunt᷑
pastori reddunt᷑: et aliquando mur murant tedium pa¬
ciunt᷑ ad reuo cantẽ : et ñ intellegunt iugulantem : Vene¬
rt̃tam̃ &iã cũ renitentes uenerint quȩ oues sunt i

Expanded text:
ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certsunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ista soluit᷑ questio: audiunt ñ oues. et non audiunt
oues: Sequunt᷑ uocẽ pastoris quidã lupĩ. et ei quȩdã
contra dicunt oues: Postremo pastorem occidt̃ oues
Soluit᷑ questio Respondit enĩ aliquis & dicit: Sed qđo
ñ audiebant: oues ñ dũ erant: tunc lupierant: Vax
audita eos mutauit: et exlupis oues fecit: Quando
ergo facte sunt oues: audier̃ . et pastorẽ inuenerunt
pastorẽq secutȩ sunt: & pastoris ꝓmissa sperauer̃: quia
iussa fecert̃: Soluta est ut cũq ista questio: & cuiquam
forte sufficiat Me aut̃ ad huc mou&: et quidme mo¬
ueat cõmunico uobis cũ : ut quodã modo querens uo¬
biscũ : reue lante illo uobis cũ merear inuenire: ꝗd
ergo memoueat : accipite ꝑ hie techihele ꝓ ph&am:
Dr̃s ob iurgat pastores: et dicit int̃ cetera deo uibus:
Frrantem non reuocastis: Et errantem dicit: et ouẽ
appellat: Si quan do errabat ouis erat: cuius uocẽ

Expanded text:
ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem
Abbreviated transcription (Latin):
pro ph&as ap̃m pͣ nunciantib oues erant. & cip̃m audi¬
erunt: Non alienã uocẽ sed ipsius audiert̃ : Iude x fue¬
rat in p̃ cone. quia et quando iudex loquit᷑ ꝑ p̃conẽ:
ex ceptor ñ facit. preco dicc̃ sed iudex dix̃ Ali sunt er¬
go quos ñ audier̃ oues: in quib non erat uarapi.erran¬
tos falsa dicentes in ania garriantes. uana fingentes
miseros seducentes : Quid ẽ ergo qđ dixi : maior hȩo q̃s
tio est : Quid hab& obscurũ et ad intellegendũ difficile:
toris. Si enĩ ꝑ proph&as uax pastoris erat: quantomagis
uo cẽ pastoris proferebat lingua ipsa pastoris : non om̃s
audiert̃: Sed quid putamꝰ : ꝗ audier̃ oues erant : tecȩ
audiuit iudas : et lupus erat: Sequebat᷑. sed pelle ouina
tectus pastori insidiabat᷑: Aliqui uero eorũ qui ap̃m
cruci fixer̃. ñ audi ebant: et oues erant: Ipsos enĩ uide¬
bat in turba : quando dicebat Cũ exalta ueritis filiũ
hominis : tunc cognoscetis quia ego sũ: Qquomodo enĩ

Expanded text:
 Christum praenuntiantibus, oves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? toris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
sit ap̃s. & inuenies uerbũ eius  In principio erat uer¬
bũ: ñ in principio fecit ds̃ uerbũ. quo modo in prin¬
cipio fecit ds̃ cȩlũ & terram Eccequia ñ est crea¬
tura: Disce trahi ad filium apatre : doceat tepat̃.
audi uerbũ eius: Quod uerbũ eiꝰ inquis audio. In
principio erat uerbũ: Non factũ ẽ sed erat Et uer¬
bũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ: Quomodo ho

Expanded text:
sit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Versit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo ho
Abbreviated transcription (Latin):
l& ille qui intus ẽ. quid dico. aut quid loquor:
Exterior cultor arboris. Interior est creator. ꝗ
plantat & qui rigat. extrinsecus operatur: Hoc
facimꝰ nos Sedneq qui plantat est aliquid neq
quirigat : sed qui increm̃tũ dat ds̃: Noc er̃ om̃s do¬
cibiles dĩ Qui om̃s : Om̃is qui audit a patre & di¬
dicit: uenit adme. Vi detis quomodo trahit pat̃ :
docendo delectatur: ñ necessitatẽ imponendo:
Ecce quomodo trahit: Erunt om̃s docibiles dĩ tra¬
here dĩ est Om̃is qui audit apatre & didicit. ue¬
nit adme: trahere dĩ est: Quid igit᷑ fr̃s : si om̃is ꝗ
uider̃ : filiũ uider̃ : filius dicebat: sed pat̃ docebat.
Ego cũ homo sim quẽ doceo: quẽ fr̃s nisi eũ ꝗaudit
uerbũ meũ : Siego cũ homosim illũ do ceo ꝗ audit
uerbũ meũ. illũ doc& et pat̾ ꝗ audit uerbũ eius
Si illum doc& pat̃ qui audit uerbũ eius. quȩ re quid

Expanded text:
let ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? let ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc escibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahere Dei est. 8. Quid igitur, fratres? Si omnis qui viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quie suriunt & sitiunt iusticiam hic: qm̃ lp¬
si saturabunt᷑ : sedibi Ideo cũ dixiss& nemo ad me
uenit nisi pat̃ quimisit me traxerit eũ quid sub¬
iecit : & ego resus citabo illũ in no uissimodie.
Reddo illi qđ amat. reddo qđ sperat Uidebit qł
ad huc ñ uidendo credidit: Manducabit qđ esurit.
saturabit᷑ eo qđ sitit Vbi: In resurrectione mortu&
quia ego resuscitabo eũ in no uissimo die Scriptũ eft
enĩ in ꝓ ph&as. Et ert̃ om̃s do cibiles dĩ Quare hoc
dixi o iudȩi: Pateruos ñ docuit: quomo dome po¬
testis agnoscere: Om̃s regni illius docibiles hõmines
dĩ erunt: ñ ab hominib audient: Et si ab hominib au¬
diunt. tamen qđ intellegunt intus datur intus corus¬
cat: in tus reuelatur: Quid faciunt homines forinsȩ¬
cus ad ñ ciantes : quid facio ego modo cũ loquor. stre¬
pitũ uerborũ ingero aurib ur̃is Nisi ergore ue¬

Expanded text:
inquit, qui esuriunt et sitiunt justitiam, sed hic; quoniinquit, qui esuriunt et sitiunt justitiam, sed hic; quoniam saturabuntur , sed ibi. Ideo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo reve
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ uiui Vide quia tractus ẽ: et a patre tractus ẽ:
Beatus es simon bar lona: quia ñ tibi reuelauit caro
& sangius. sed pat̃ ms qui incȩlis est: Ista reuelatio:
ipsa est ad tractio Ramũ uiridẽ ostendis oui: & tra¬
his illã Nuces puero demonstrant᷑: & trahit᷑: Et q̃
currit trahitur. amando trahit᷑: sine lesione corporis
trahitur. cordis uinculo trahitur Sic ergo ista quȩ in¬
ter delicias uoluptatesq terrenas reuelantur aman¬
non trahit reuelatus xp̃i apatre : Quid enĩ fortius
desiderat anima quã ueritatẽ .: quo auidas fauces
habere deb&: unde optare ut sanũ sit intus palatum
uera ludi candi: nisi ut manduc& et bibat sapientiã.
iusticiã: ueritatẽ. at̃nitatẽ : Vbi aut̃ hoc ibi melius:
uerius ibi : plenius ibi : Nã hic facilius possumꝰ esuri¬
re : & hoc sibo nã spem habemus. quã saciari. Beatienĩ

Expanded text:
Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur aman» non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim,
Abbreviated transcription (Latin):
piamus: Ira hit pat̃ ad filiũ eos qui propterea credunt
infiliũ : quia eũ cogitant patrẽ habere dm̃ Ds̃ enĩ pat̃
& qualem sibigenuit filiũ : et qui cogitat atq in fide
sua sentit & ruminat & qualẽ esse patri eũ inquẽ cre
didit Ipsũ trahit pat̃ ad filium. Arrianus credidit¬
ei creaturã ñ eũ pater traac̃ : quia ñ conside¬
rat patrẽ qui filiũ ñ credit aequalem Quid dicis o
Arri : quid heretice loqueris quid ẽ xp̃s : ñ inquiti
ds̃ uerus. sedquẽ fecit ds̃ uerus Nonte trax̃pat̃ non
enĩ intellexisti patrẽ. cuius filium negas: Aliud cogi¬
tas ñ est ipse filius: nec apatre traheris: nec ad filium
traheris Aliud ẽ enĩ filius. aliud qđ tu dicis Fotinꝰ
eũ trax̃ Quẽ pat̃ trax̃ : tues in quid xp̃s filius dĩ ui¬
ui. Nonsicut ꝓ ph&a: ñ sic̃ lohannes: ñ sicut aliquis
magnus iustus: sed sicut unicus. sicut &qualis : tues xp̃s

Expanded text:
piamus. Trahit Pater ad Filium eos qui proppiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propin Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem didit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photieum traxit. Quem Pater traxit, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Non sicut propheta, non sicut Joannes, non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus
Abbreviated transcription (Latin):
qui delectatur ueritate . delectatur beatitudine :
delectatur iusticia : delectatur sempit̃ nauita: quod
totũ xp̃s est. An uero habent corporis sensus uolup¬
tates suas : & animꝰ deseritur auoluptatib suis: Si
animꝑ ñ hab& uo luptates suas. unde dicitur. filiiaũt̃
hominũ subtegmine alarũ tuarũ sperabunt. In¬
ebri abunt᷑ ab ubertate domꝰ tuae. et torrente uolup¬
tatis tuȩ potabis eos. Qm̃ apud te est fons uite . & in
lumine tuo uide bimus lumeri: Da amantẽ. &
sentit qđ dico: Da desiderantẽ. da feruentẽ . da inista
solitudine peregrinantẽ atq sitientẽ. & fontẽ &t̃ne
patriȩ suspirantẽ : datalem: & scit quid dicã. Siaut̃
frigido loquor. quid loquor : tales erant isti: ꝗ in ui¬
sump: ab illo trahamur cui dicit quȩdã quȩ diligit
post odorẽ unguentoꝵ tuorũ curremus Sed quid
intelli uoluit aduertamꝑ fr̃s: et quantũ possumꝰ ca¬

Expanded text:
qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae: nlumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invisumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus ca
Abbreviated transcription (Latin):
sic se tangi uoluit: sic tangitur ab eis a quib bene tan¬
git᷑ ascendens ad patrem manens cũ patre. aequalis
patri Ide & hic siad uertis: nemo uenit ad me nisi
quẽ pat̃ adtraxerit: Nolite cogitare inuitũ trahi¬
inuitis trahitur animꝰ. et amore: nec timere debemꝰ
ne ab hominib: qui uerba perpendunt. & arebus
maxime diuinis intellegendis longe remoti sunt.
in hoc scripturarũ scãrũ euuangelico uerbo forsitan
re p̃hendamur & dicatur nobis : quo modo uoluntate
credo. sitra hor: Ego dico parũ uoluntate : &iam uo¬
luptate traheris: Quid est trahi uoluptate : Delec¬
tare in dño: & dabit tibi peticiones cordistui. Est
quȩ dã uoluptas cordis: cui panis dulcis est ille cȩlestis
Porro si poetȩ licuit dicere. trahit sua quẽq uo luptas.
ñ necessitas sed uoluptas. ñ obligatio sed delectatio:
quanto nos fortius dicere debemꝰ trahi hominẽ ad ap̃m

Expanded text:
sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tansic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
ait aliquis. inuitus uenit Siln uitꝰ uenit: ñ credit
Si ñ credit: nec uenit Non enĩ ad xp̃m ambulando
uenimus sed credendo: nec motu corporis: sed uolun¬
tate cordis accedimus ledeo illa mulier quȩ fimbriã
tetigit: magis tetigit quã turba quȩ pre ssit : ldeo
dñs dix̃: Quisme tetigit: & mirantes discipuli :
dixerunt : Turbȩ te cõprimunt. & dicis quisme te¬
tigit : & ille repetiuit: Tetigit me aliquis: Illatan¬
git : turba pͣmit Quid ẽ. tetigit. nisi credidit : Uin¬
de & mulieri illi post resurrectionẽ dix̃. uolenti
se mittere ad pedes eius: nolime tangere. ñ dũ enĩ
ascendi ad patrem qd ui des hoc solũme esse putas
nolime tangere. Quid est hoc solũ me esse putas. qđ
tibi ap̃pareo : Noli sic credere. hoc est nolime tange¬
re : Nondũ enĩ ascendi ad patrem: tibi non ascendi.
nã inde nũ quã recessi. In terra ñ tangebat stantẽ:
quo modo tanger& ad patrẽ ascendentẽ : Sictam̃

Expanded text:
invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed patres nr̃i non patres illorũ : quibus si miles sumꝰ¬
nos : non quibus illisimiles fuerunt: Et ad iungit:
Et om̃s eundẽ potũ spiritalẽ biberunt Aliud illi
aliud nos. sed specie uisibili. quod tam̃ hoc idem sig¬
nificare uirtute spiritali. Quomodo enĩ eundem
potũ: Bibebant enĩ inquit despiritali. sequenti pe¬
ta: Petra aut̃ erat xp̃s: Inde panis: unde potus: Pe¬
tra xp̃s in signũ: uerus xp̃s in uerbo & carne᷑ Et quo¬
modo biber̃  percussa est p&ra de uirgabis: ciemi¬
na ꝑ cussio: duoligna erucis significat: Hic est ergo
nonmoriatur: Sed quod pertinet aduirtutẽ sacram̃ti
non qd pertinet aduisi bile sacramentũ : Quimanducat
intus nonforis : quimanducat corde. non qui pre

Expanded text:
Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumSed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Inde panis, inde potus. Petra Christus in signo, verus Christus in Verbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo so, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui pre
Abbreviated transcription (Latin):
mur muratores patres murmuratorũ : Nã denulla re
magis dm̃ offendisse ille populus dictus est : quã con¬
tra dm̃ murmurando: Ideo & dñs uolens eos oftende¬
re taliũ filios. hinc ad eos coepit Quid murmuratis
in inuicẽ murmuratores filii murmuratorũ : patres
ur̃i manna manducauer̃. et mortui sunt . Nonquia
malũ erat manna. sed quia male manducauer̃ : Hic
est panis qui decȩlo descendit Hunc panẽ significa¬
uit manna. hunc panẽ significat altare dĩ. sacram̃ta
illa fuert̃ In signis diuersa sunt. in re quȩ significat᷑
paria sunt: Audi apłm Nolo enĩ uos in ꝗt ignorare
fr̃s quia patres nr̃i om̃s sub nube fuer̃. et om̃s ma
re transier̃: & om̃s in moyse babtiztati sunt innube
& in mari. Et om̃s eandẽ aescã spiritalẽ manducaue¬
r̃. Spiritalẽ utiq eandẽ nã corporalem alteram :
qui a illi manna. nos aliud. spiritalem uero quã nos

Expanded text:
murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes unt in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt. Spiritualem utique eamdem; nam corporalem alteram, quia illi manna, nos aliud: spiritualem vero, quam nos.