comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uota oris ꝓfessione patefecit:
Namq ut uirginalem dece
mysterii cȩlestis : an sui pec¬
toris abdito uenerabatur oc¬
cultũ. expectabat reuerent̃
donec ipse donoꝵ distribu¬
tor quid sibi doni specialis
tribuisset. quid secreti reue¬
lasset quandocũq uellet os¬
teñderet At postquã eadẽ
quȩ sibi erant chrismata prȩ¬
stͣłta ꝑ alios sp̃u reuelante ẽe
patefacta cernẽbat: mox etiã
ipsa thesaurũ cęli quod in men¬
te seruabat apẽruit : Ait ergo
Magnificat anima mea dõ
liter concessa conficetur. de¬
inde generalia dĩ beneficia
quibus generi humano in e¬
ternũ consulere non desis¬
tit enumerat: Eius autem
anima dñm magnificat. qͥ
om̃s interioris hominis sui
affectus diuinis laudibus
ac seruitiis mancipat : qui
obseruantia prȩceptoꝵ dei
semꝑ eius potentiam maiesta¬
tis se cogitare demonstrat:
Eiuis spiritus in dõ salutari
suo exultat. quẽ nil in terre¬
nis libet. nulla caducarum

Expanded text:
vota oris professione patefecit. vota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebmysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo: Magnificat anima mea Domiliter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit Ende eciã fruc¬
tũ uentris eius singulariter
benedictũ esse ꝑfẽssa est Ire¬
teritorũ se noticiã accepisse
signauit: quȩ & uerba angłi
ad mariã. & consensũ mariȩ
credentis sibi innotuisse ꝓdi¬
dit Sed & futuroꝵ scienti¬
am sibi non negatã intimauit:
cũ ꝑficienda adño quȩ ei dic¬
ta essent Eu aperuit: Quis
autẽ fr̃es mei dicere. quis esti¬
mare sufficiat. quȩ tunc gr̃a
sp̃s dĩ genitricem repleuerit:
cum tanta in matre prȩcurso¬
ris lux doni cȩlestis emicuit:
Uerũ audiamus uerba quȩ di¬
xit: si forte ex his ualeamus
aliquantulũ dinoscere quid
intus habuerit: Audita ergo
responsione elisabech: qua eã
beatã inter mulieres prȩdica¬
uit: matr̃e dñi sui cognomina¬
uit. fide fortẽ laudauit: ad
cuius ingressum se ipsam cũ
filio sp̃u scõ. repletã esse signa¬
uit: non amplius tacere potu¬
it dona quȩ ꝑceperat. sed quȩ
semꝑ animo gerebat: ubi ap¬
tũ tempus inuenit. etiã de¬

Expanded text:
etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
nis apparuit : ita his te imi¬
tantibus ȩterna credimus gau-¬
dida xp̃o. pulchra dĩ filio. &
om̃ib angłis & archangłis gra-¬
ta. ut nr̃i meminisse digneris.
quib possumus precib exora¬
mus. ut nobis ille tribuat in
tuoꝵ om̃ium laboꝵ tradidit
palmam. qui regnat cũ patre

Expanded text:
nis apparuit, ita his imitantibus aeterna credimus gaudida Christo, et pulchra Dei Filio, et omnibus angelis et archangelis grata, ut nostri meminisse digneris, quibus possumus precibus exoramus, ut nobis ille tribuat pectuorum omnium laborum tradidit palmam, qui regnat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ ꝓfecto de aqua factũ
miratur:ł quia in ueteris
historia facti. suã ablutionẽ.
scĩficationẽ. iustificationem.
ꝓphetari contemplatur: Cer¬
bȩdientiã abrahe filiũ uni¬
cum eius eũ quẽ diligit in
holocaustũ sibi offerre prȩ¬
cepit: Non differt abraham
facere quȩ iubetur. sed pro
filio immolatur aries: ipse
tam̃ ꝓ obȩdientiȩ uirtute
eximia. ꝑpetuȩ benedictionis
hereditate donatur: Ecce
habes hydriã terciam: Audi¬
ens enĩ quanta uirtus obȩdi-¬
entiȩ: quanta mercede remu-¬
neretur. L & ipse obȩdientiã
discere atq habere satagis:
Quod si immolationẽ filii
unici dilecti passionẽ eius
intelligis de quo dicit pader

Expanded text:
vinum profecto de aqua factum vinum profecto de aqua factum miratur, quia in veteris historia facti suam ablutionem, sanctificationem, justificationem prophetari contemplatur. Terbedientiam Abrahae, filium unicum ejus quem diligit in holocaustum sibi offerri praecepit. Non differt Abraham facere quod jubetur, sed pro filio immolatur aries, ipse tamen pro obedientiae virtute eximia perpetuae benedictionis haereditate donatur. Ecce habes hydriam tertiam. Audiens enim quanta sit virtus obedientiae, quanta mercede remuneretur, et ipse obedientiam discere atque habere satagis. Quod si immolationem filii unici dilecti passionem ejus intelligis, de quo dicit Pater
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝑfidiam. occisionẽ abel
passionẽ esse dñi saluatoris.
terrã quȩ aperuit os suum
& suscepit eius sanguinẽ de
manu cain. eccłam esse. quȩ
effusum auidȩis. xp̃i sangui¬
nem in mysteriũ suȩ renoua¬
tionis accepit: nimirũ aquã
in uinum mutatã repperui.
us intelligunt: Secunda eta¬
te scłi inchoante. deletus est
aquis diluuii mundus ob pec¬
catoꝵ magnitudinẽ: sed so¬
lus noe est ꝓpter iusticiam
cum domo sua liberatus in
archa: Huius plage audita
uastatione horribili. paucoꝵq
liberatione mirabili. quisquis
emendatius uiuere cȩperit.
liberari desiderans cum elec¬
tis. timens exterminari cum
reprobis: ydriam ꝓfecto a¬
quȩ qua mundaretur uel re¬
te peccatores. aquam baptis
mi quȩ peccata diluit. in ho¬
minib uel in animalib quȩ
archa continebat multifariã
baptuatoꝵ differentiã. in co¬
lumba quȩ post diluuiũ ra-¬
mũ oliuȩ intulit in archam
unctione sp̃s scĩ. quo baptira¬
ti imbuuntur intellexerit.

Expanded text:
esse perfidiam; occisionem Abel passionem esse Domini Salvatoris; terram, quae aperuit os suum et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Ecclesiam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem in mysterium suae redemptionis accepit; nimirum aquam in vinum mutatam reperiunt us intelligunt. Secunda aetate saeculi inchoante, deletus est aquis diluvii mundus, ob peccatorum magnitudinem; sed solus Noe per justitiam cum domo sua liberatus in arca . Hujus plagae 484 audita vastatione horribili, paucorumque liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, timens exterminari cum reprobis, hydriam profecto aquae, qua mundetur vel rete pemi, quae peccata diluit, in hominibus vel in animalibus, quae arca continebat, multifariam baptizatorum differentiam, in columba, quae post diluvium ramum olivae intulit in arcam, unctionem Spiritus sancti qua baptizati imbuuntur, intellexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
lum quod peccator erat: sed
quia eũ peccator esset. sc̃ita¬
tis sibi meritũ uendicabat:
Igitur fres suscepturi natalẽ
dñi ab om̃i nos delictoꝵ fece
purgemus. repleamus thesau¬
ros eius diuersoꝵ munerũ
donis :÷ ut in die sc̃a sit un¬
de ꝑegrini accipiant. refi¬
ciantur uiduȩ. pauperes ue¬
stiantur: Nam quale erit si
in una eademq domo inter
seruulos unius dñi. alter ex¬
ultet in olosericis. alter consũ¬
met in pannis: alius estuet
cibo. alius fame frigusq su¬
stineat: ille eructuẽt hester¬
nã indigestionis crapulã. hic
hesternam ieiunii inediam
non resoluat: aut qui erit
nr̃ȩ oracionis effectus : peci¬
mus ut liberemur ab inimi¬
co: qui non sumus liberales
in fratres Simus imitatores

Expanded text:
lum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores
Abbreviated transcription (Latin):
gentium solitudines: Quȩ
cum postea dño credidis̃¬
sent :⁊ ille non inuento loco
in nationib dixit: Reuer¬
tar ad domũi meã pristinã
unde exiui: Habebo uideos.
quos ante dimiserã Et ue¬
niens inuenit uacantẽ.ł &¬
scopis mundatã: Sacabat
enim templũ uidȩoꝵ: &
igitur dĩ & angłoꝵ prȩsi¬
dia non habebant. & orna¬
ti erant superfluis obserua¬
tionibus phariseoꝵ. reuerti¬
tur ad eos diabolus: & sep¬
tenario sibi niimero dȩmo¬
num addito. habitat pristi¬
nã domũ. & fiunt posterio¬
ra illius populi peiora prio¬
ribus: Multo enim nunc ma

Expanded text:
gentium solitudines. Quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum, igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc ma
Abbreviated transcription (Latin):
ret & ita iã in ipso humã¬
nã crederet glorificata esse
naturã. ut nec supplicio pos¬
set affici. nec morte dissolui
Et ideo dicente dño quod
oporteret eũ ire lerosolimã.
& multa pati a seniorib &
scribis. & aprincipib sacer¬
dotũ & occidi. & tertia die
resurgere. cũ beatus petrus
qui suꝑno illustratus lumi¬
ne. de ardentissima filii dĩ
confessione feruebat. contu¬
melias illusionũ & crude¬
lissime mortis obꝓbriũ re-

Expanded text:
et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petrus, qui superno illustratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, contumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis opprobrium re
Abbreviated transcription (Latin):
rire: Cauete dilectissimi. ne
quando uos de his incredu¬
litas moueat: quia si homo
non ualet explicare quod
sentit. ds̃ sine dubio potuit
implere quod uoluit: Et ꝑ¬
absurdũ est fr̃s :ł ut in effabi¬
lem dm̃ infirmissimo fragi¬
litatis nr̃e sermone pensemus:
Amentiȩ res est. ut oꝑationeᷤ
maiestatis immensȩ ͥ inter
exigua corruptibilis oris nr̃i
conemur uerba concludere:¬
.iIIi. Quomodo enĩ cõprehendere
potest homo dm̃. factus inge¬
nitum: mortalis eternum :
Si inuestigare niteris quali¬
ter ds̃ in hominẽ. uel homo
transiuit in dm̃. inuestiga
prius si potes. quomodo ex
nichilo factus mundus. cȩlũ
unde resplenduit. aquarum
liquor. terrȩ soliditas qua
ratione subsistunt. quomodo
etiã de terra homo. de mas¬
culo femina. itemq ꝑ femi¬
nam masculus. quid illud.
est post omĩa quod lumengi¬
gnit ac tenebras. quod uitã
facit ac mortem: Si ergo te
ipsum o homo & quȩ ꝓpter

Expanded text:
rire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. Quomodo enim comprehendere potest homo 28 Deum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid illud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. sed etiã in toto mundo. xp̃i
erat euangeliũ prȩdicandũ:
ut ꝑ illã stellã quȩ magorũ
uisui splenduit. ifraelitarum
uero oculis non refulsit: & il¬
luminatio significata sit gen
net igitur dilectissimi sicut
euidenter apparet mysticoꝵ
forma gestoꝵ  & quod imagi¬
ne inchoabatur. ueritate com¬
pletur: Radiat ecȩlo stella
ꝑ grãm. & tres magi coruscati¬
one euangelici fulgoris acciti:
in om̃ib cottidie nationibus
ad adorandã potentiã summi
regis accurrunt: Herodes qͦq
in diabolo fremit: & auferri
sibi iniquitatis suȩ regnũ in
his qui ad xp̃m transeunt in¬
gemiscit. Unde si paruulos
interficiat. ih̃m sibi udetur
occidere: Quod utiq sine
cessatione molitur: dũ primor¬

Expanded text:
tum, sed etiam in toto mundo Christi erat Evangelium praedicandum; ut per illam stellam quae magorum visui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata sit gentnet igitur, dilectissimi, sicut evidenter apparet, mysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Herodes quoque in diabolo fremit , et auferri sibi iniquitatis suae regnum in iis qui ad Christum transeunt, ingemiscit. Unde si parvulos interficiat, Jesum sibi videtur occidere. Quod utique facere sine cessatione molitur, dum primor
Abbreviated transcription (Latin):
manũ extendit. Nam &e ocu¬
lis & membris genitalib pri¬
uati:meritis ipsius noua mẽ¬
bra meruerunt suscipere.
Quidam autẽ qui sc̃ mira¬
cula deprauare presumpse¬
runt: repente ꝑcussi. coacti
sunt ea predicare: uel muiti.
Deniq aduersus om̃s emulos
suos usꝙ adeo martyr pre¬
ent ad te qui detrahebant¬

Expanded text:
manum extendit. Nam et oculis et membris genitalibus privati, meritis ipsius nova membra meruerunt suscipere. Quidam autem qui sancti miracula depravare praesumpserunt, repente percussi, coacti sunt ea praedicare vel inviti. Denique adversus omnes aemulos suos usque adeo martyr praeet ad
Abbreviated transcription (Latin):
tamen confessus fuerit: ad¬
uertitȩ inimici. non xp̃i sed
ur̃i: Benedicens dm̃ excla¬
mauit senex ille & dixit: Nẽ
dimittis dñe seruũ tuum se¬
quia uiderunt oculi mei salu¬
tare tuũ: Illi etiam parentes
ioħis. zacharias & elisabech ui¬
uenes steriles. in senecta fecun¬
di. dicant etiam ipsi testimo
xp̃o nutriant: Auint enĩ suo
paruulo nato: Cu puer ꝓpħa
altissimi uocaberis:⁊ prȩibis
enun ante faciem dñi prȩpa¬

Expanded text:
tamen confessus fuerit, adtamen confessus fuerit, advertite inimici, non Christi, sed vestri. Benedicens Deum exclamavit senex iste, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonChristo nutriant. Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: ecce quemadmodum
conuincunt filios falsitatis:
Sufficiunt uobis ista ouidei.
an adhuc ad ur̃am confusio¬
nem ex lege & ex gente ur̃a
alios introducemus testes:
ut illi testimonium phibe¬
ant: cui ꝑdita mente insul
ꝓpħis omia quȩ de xp̃o dic¬
ta sunt colligere: facilius
me tẽpus quam copia deserit:
Uleruntamen senem illũ ex
gente ur̃a natum. sed in erro
re ur̃o non relictũ symeon¬
meruit teneri decrepitus in
hac luce : quousq uideret
ueram lucem: Quem quidẽ
etas iam compellebat ire.
sed expectabat suscipere quẽ
sciebat uenire: Cum iste senex
admonitus esset ab sp̃u scõ qͦd
non ante moreret᷑ quã uider&
xp̃m dei natum: quẽ cogno¬
scens ꝑrexit ad tẽplum: Ubi
uero eum portari matris ma¬
nibus uidit. & duunã infan¬
tiã pia senectus agnouit: tu¬
lit infantẽ in manibus suis
Ille quidẽ xp̃m ferebat: sed
xp̃e senem regebat: Regebat
qui portabatur:⁊ ne ille ante
ꝓmissum acorpore solueretur:
Quid tamen dixerit. quem

Expanded text:
tatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonmeruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sancto, quod non ante moreretur quam videret Christum Dei natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Implius exorare: operuit
Pcorpusculum nudunt. a¬
pate leone. sicut eam prius
ceppererat: et nichil aliud ha¬
Maria texit sui corporis memi
bra. Tunc recedunt pariter et le¬
o quidem in interiora solitudi¬
nis conuersionis mansueta ab¬
s̃cessit: rosimas autem reuersus
est benedicens et glorificans
deum: et hymnum laudis de
NI¬
tio retulit: nichil abscondit ex
omnib que uidit ⁊ audiuit:
ut omnes audientes magna

Expanded text:
pro se exorare, operuit terra corpusculum nudum, astante leone, sicut eam prius repererat, et nihil aliud haMaria quaedam sui corporis texit membra. Deinde recedunt pariter; et leo quidem in interiora solitudinis quasi ovis mansueta abscessit; Zosimas autem reversus est, benedicens et laudans Deum, et hymnum laudis decnitio retulit, et nihil abscondit ex omnibus quae vidit et audivit, ut omnes audientes magna
Abbreviated transcription (Latin):
unde exiui: Timendus est
iste uersiculus. non exponen¬
dus. ne culpa quã in nobis
extinctã credebamus: ꝑ incu

Expanded text:
unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa, quam in nobis exstinctam credebamus, per incu
Abbreviated transcription (Latin):
nens apud patrẽͥ ita ꝓ nobis
ꝑfectũ suscipere dignatus ẽ
hominẽ. ita quod ds̃ erat ex¬
inaniuit in semetipsoͥ ut ꝑ

Expanded text:
nens apud Patrem, ita pro nobis perfectum suscipere dignatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã manũ suã ad os ducere:
nũquã se potuit in latus aliud
declinãre: Huic ad seruiendũ
mater cũ fr̃e aderat. & quicqͥd
ex elemosina potuisset acciꝑe:
hoc eoꝵ manib pauꝑib eroga¬
bat: Nequaquã litteras nouerat.
sed scripturȩ sibimet eodices
emeratl & religiosos quosq in
hospitalitatẽ suscipiens: hos
coram se legere sine intermis¬
sione faciebat: Factũq est ut
quantũ ad mensurã ꝓpriam
plene sacrã scripturã disceret:
cũ sicut dixi litteras funditus
ignoraret: Studebat in dolo¬
re semꝑ gr̃as agere:l ymnis dõ
& laudlib diẽb ac noctib uacare:
Sed cũ ĩa tempus esset ut tan¬
ta eus patientia remunerari
debuisset membroꝵ dolor

Expanded text:
nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor
Abbreviated transcription (Latin):
deo eni de periculis quibus
mundus hic plenus est. quȩdã
breuiter ꝑcurri ut dicente
seriptura. quis głabitur castũ
se habere cor. aut mundum
se esse apeccato: om̃s sibi intelli¬
& reparationis necessariã esse
diuina decurrimus: quã cum
ipsa nobis sacramenta redemp¬
tionis nr̃ȩ tempoꝵ lege refe¬
runtur: Quȩ ut dignius ce
lebremus. saluberrime nos qͥdra¬
ginta dierũ ieuinio prepare¬
mus: Non enĩ hi tantũ qui ꝑ
mortis xp̃i resurrectionisq my
steriũ in nouã uitã baptismo
sunt regenerante uenturi:
sed etiam om̃s populi renato

Expanded text:
deo enim de periculis quibus mundus hic plenus est, quaedam breviter percurri; ut dicente Scriptura, Quis gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? omnes sibi intellit reparationis necessariam esse divina decurrimus, quam cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nostrae temporum lege referuntur? Quae ut dignius celebremus, saluberrime nos quadraginta dierum jejunio praeparemus. Non enim ii tantum qui per mortis Christi resurrectionisque 165 mysterium in novam vitam baptismo sunt regenerante venturi, sed etiam omnes populi renato
Abbreviated transcription (Latin):
nona. & undecima operarios
conducit. ł quia amundi hutͦ
initio usq in finẽ ad erudien¬
dam plebem fideliũ. prȩdica¬
tores congregare non desistit:
Mane xenim mundi fuit .¬
ab adam usq ad noe: Hora uͦ
tercia: anoe usq ad abrahã:
Sexta quoq ab abrahã usq
ad moysenz Nona autẽ amoy
cima uero ab aduentu dñi usq
ad finẽ mundiꝰ in qua prȩdi¬
catores scĩ apłi missi sunt. qui
mercedẽ plenã & tarde uenien¬
tes acceperunt: Ad erudiendã
ergo dñs plebẽ suã. quasi ad
excolendam uineã suã. nullo
tempore destitit operarios mit¬
tere.l quia & prius ꝑ patres.
& postmodũ ꝑ legis doctores
& ꝓphas. ad extremũ uero ꝑ¬
apłos. dũ plebis sue mores ex¬
coluit: quasi ꝑ oꝑarios in ui¬
neȩ cultura laborauit: Quãuis
in quolibet modulo uel men

Expanded text:
nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero apostolos, dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis in quolibet modulo vel men
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ tabernaculis exeun¬
te. ut impleretur quod scrip¬
tũ est. longe ẽ apeccatoribus
salus: sequebatur eũ multi¬
tudo populi & mulierũ plan

Expanded text:
impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plan
Abbreviated transcription (Latin):
temptũ: obȩdientiã qua uiue¬
ret. contemptũ quo digne ꝓ
meritis interiret: Unde effec¬
tum est ut contemnendo mor¬
tẽ incideret.I qui obȩdiendo
uiuere potuisset: Unde po-¬
testatẽ concessam dum in con¬
tẽptũ ꝓtulit. & uitȩ priuilegi¬
um ꝑdidit. l & mortis sibi sen¬
tentiam acquisiuit: Et tamen

Expanded text:
temptum, obedientiam qua viveret, contemptum quo digne pro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo in mortem incideret, qui obediendo vivere posset. Unde potestatem concessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium perdidit, et mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
soluatur: quod edificationẽ
ex dõ habemus domũ ñ ma¬
nufactã ȩternã in cęlis Qa
uero resplendentẽ filii homi¬
nis faciẽ cernere desiderabãt.
affuit pater in uoce. docens
eundẽ esse filiũ suũ dilectũ
in quo sibi bene cõplacuisset:
ut discerent ab humanitatis
eius gła quã uidebant. ad di¬
uinitatis qua equalis est illi
contẽplandã suspirare p̃sen¬
tiã. Quod autẽ ait uox pat̾¬
na de filio in quo michi be¬
ne cõplacui. hoc est quod eiꝰ
filius alibi testatur. & qui

Expanded text:
solvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . Quia vero resplendentem Filii hominis faciem cernere desiderabant, adfuit Pater in voce, docens eumdem esse Filium suum dilectum, in quo sibi bene complacuisset: ut discerent ab humanitatis ejus gloria quam videbant, ad divinitatis qua aequalis est illi contemplandam suspirare praesentiam. Quod autem ait vox paterna de Filio, In quo mihi bene complacui, hoc est quod ejus Filius alibi testatur: Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris iusti sanguinẽ fre¬
mentiũ bestiarum rabies ex¬
pecebat: quando deniq ip¬
se qui pati uenerat de nr̃e
naturȩ cõmunione dicebat.:
tristis est anima mea usq

Expanded text:
pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usq
Abbreviated transcription (Latin):
electos suos ꝑ huius uitȩ la¬
bores. ad illam quȩ laborẽ
nescit uitã futurȩ beatitu¬
dinis introducere disposu¬
it. modo ꝑ euangłiũ suũ su¬
dores certaminũ tẽporalium.

Expanded text:
electos suos per hujus vitae labores ad illam, quae laborem nescit, vitam futurae beatitudinis introducere disposuit; modo per Evangelium suum sudores certaminum temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
mit. non ut hostes garriunt
in uacuũ cedere: sed usq
ad solium suꝑni ascendere iu
dicis & sicut ꝓthomartyris
abel. ita etlam sanguinẽ cȩ¬
terorũ martyrũ de terra cla¬
mare ad dñm: iuxta illud
uiri sapientis . non despiciet
p̃ces pupilli: nec uduam si
effundat loquelam gemitus:
Nonne lacrimȩ uiduȩ ad ma¬
xillã descendunt: & excla¬
matio eius suꝑ ducentem eas:
Amaxilla enim ascendunt
usq ad cęlũ: & dñs exaudi¬
cor non delectabitur in illis:
Quod rachel plorasse dicit᷑
filios suos. nec uoluisse con¬
solari quia non sunt: signi¬
ficat acłam plorare quidem
scõꝵ de hoc scło ablationem:
sed non ita uelle consolari.
ut qui scłm morte uicerunt.
rursus ad scłi certamina secũ
toleranda redeant: quia nl¬
mirũ non sunt ultra reuocan¬
di in mundũ. de cuius erum¬
nis semel euaserunt corouan¬
di ad xp̃m: Rachel namq
que ouis aut̃ uidens dm̃ cdi¬
citur. eccłam figurate de¬
monstrat: cuius tota inten

Expanded text:
mit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota inten
Abbreviated transcription (Latin):
delicet agunũ necessitatib.
meminerint sibi requiẽ in
hac uita nequaquã esse pe¬
tendã. audita rursum dul¬
cedine futurȩ retributio

Expanded text:
delicet agonum necessitatibus meminerint sibi requiem in hac vita nequaquam esse petendam; audita rursum dulcedine futurae retributio
Abbreviated transcription (Latin):
sed illud quod carnalis uide¬
re non posset aspectus: Cre¬
diderunt non quod xp̃s iħc
filius esset uirginis quod sci¬
ebatur sed quod iđe uni¬
genitus esset altissimi. quod
in opere ꝓbabatur: Inde &
nos tr̃s toto corde creclamus
ipsũ esse cdĩ filiũ: quẽ filiũ
hominis confitemur: Crecla¬
mus illũ & nr̃ȩ consortẽ natu¬
rȩ. & paternȩ substantiȩ co¬
ȩqualem: qm̃ & nuptiis inter¬
fuit ut homo. & aquas in ui¬
num mutauit ut ds: quati¬
nus fidei huius merito. nos
etiã dñs nr̃ sobrio illo gr̃ȩ suȩ
uino ꝓpitius potare dignetur:
lectionẽ ȩuangelii sa¬
lutaria prȩsentis diei
sacramenta recitantẽ: Audi¬
stis qualiter xp̃s dñs qui in
hunc mundũ latenter aduenit.
paulatim suã dignatus est ape¬
rire mortalib maiestatem:
quãquã km̃i latere inter ob¬
scura sełi lumen celeste non

Expanded text:
sed illud quod carnalis videre non possit aspectus. Crediderunt non quod Christus Jesus filius esset virginis, quod sciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetur. lectionem Evangelii salutaria praesentis diei sacramenta recitantem. Audistis qualiter Christus Dominus, qui in hunc mundum latenter advenit, paulatim dignatus est suam aperire mortalibus majestatem; quanquam, carissimi, latere inter obscura saeculi lumen coeleste non
Abbreviated transcription (Latin):
Ocȩca cȩcoꝵ uersutia occide¬
re uelle suscitatũ: quasi non
possit suscitare occisum qui
poterat defunctũ: Et quidẽ
se utrũq posse docuit:⁊ qui
&& lararum defunctũ. & se¬
ipsum suscitauit occisum:
Sed nos frẽs relicta malicia
ꝑfidoꝵ. sequamur deuotionẽ
fideliũ. ab eamus ab impioꝵ
contubernio: non sedeamus
in conspectu uanitatis. & cũ
iniqua gerentib non intre¬
mus: crẽdamus in eũ. quiñ
tantum corpus. sed & animã
saluat amorte: seruemusꝙ
operando quod credimus:
ut credentes uitã eternam
habeamus. in nomine eius

Expanded text:
O caeca caecorum versutia, occideO caeca caecorum versutia, occidere velle suscitatum, quasi non possit suscitare occisum, qui poterat defunctum! Et quidem se utrumque posse docuit, qui et Lazarum defunctum, et seipsum suscitavit occisum. Sed nos, fratres, relicta malitia perfidorum, sequamur devotionem fidelium, abeamus ab impiorum contubernio, non sedeamus in consilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non intremus; credamus in eum qui non tantum corpus, sed et animam salvat a morte, servemusque operando quod credimus, ut credentes vitam aeternam habeamus in nomine ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit: Heniamus illuc con¬
templatione. non ꝓpter ho¬
minem tantũ quem amorte
animȩ suscitatũ spiritaliter
uiuere donauit: sedut bo¬
nã hominis uitã imitando
ꝑ hoc ad usionẽ iħu ꝑtinge¬
re mereamur: quia ꝓ cer¬
to cognouimus ubi ihe est.
surrexit eñi post mortẽ. &
ascendit in celum: Ibi habet
mansionẽ ꝑpetuã ipsa est
uera bethania ciuitas scilicet
celestis. quã nullus ualet ni¬
si obȩdiens intrare: Stude¬
amus uenire illuc totis ani
internis cordis affectibus. su¬
spiremus illuc. ipsũ domus
illius conditorẽ petamus om̃s.
petamus singuli : ut inhabi¬
temus in domo eius om̃ib
dieb uitȩ nr̃ȩ: non ut laia¬
rum ibi uideamus quẽ su¬
scitauit amortius : sed ut
ipsi cũ lataro & aliis scĩs re¬
suscitati amortuis uideamus
uoluntatẽ dñi & ꝓtegamur
atemplo scõ euis: Cogitauert̃
autẽ principes sacerdotũ ut
lazarũ interficerent: quia
multi ꝓpter illũ abibant ex
udeis. & credebant in ihm

Expanded text:
invenit, veniamus illuc contemplatione, non propter hominem tantum, quem a morte animae suscitatum spiritualiter vivere donavit, sed ut bonam hominis vitam imitando per hoc ad visionem Jesu pertingere mereamur: quia pro certo cognovimus ubi Jesus est. Resurrexit enim post mortem, et ascendit in coelum, ibi habet mansionem perpetuam. Ipsa est vera Bethania, civitas scilicet coelestis, quam nullus valet nisi obediens intrare. Studeamus igitur venire illuc interniinternis cordis affectibus, suspiremus illuc ipsum domus illius conditorem, petamus omnes, petamus singuli, ut inhabitemus in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, non ut Lazarum ibi videamus quem suscitavit a mortuis, sed ut ipsi cum Lazaro et caeteris sanctis resuscitati a mortuis, videamus voluntatem Domini, et protegamur a templo sancto ejus. Cogitaverunt autem principes sacerdotum, utLazarum interficerent; quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum.
Abbreviated transcription (Latin):
loria dilectissimi do-¬
minicȩ passionis de
qua nos etiã hodie
locuturos esse ꝓmisimus. hu¬
militatis maxime est rese¬
randa mysterio. quȩ om̃s noᷤ
& redemit & docuit. ł ut
unde datũ est preciũ. inde
& iusticia sumeretur: Om̃i¬
potentia enĩ filii dĩ quȩ ꝑ
eandẽ essentiã ȩqualis patri
potuisset humanũ genus a
dominatu diaboli solo impe¬
rio suȩ uoluntatis eruere.

Expanded text:
loria, dilectissimi, Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere
Abbreviated transcription (Latin):
plere. quia inquantũ sufficit.
pascere hos uerbi dapibus u
creditur. pastoris officiũ tenet.
& spiritalem pascit gregẽ. ui¬
giliasq noctis custodit supra
illũ. si bonoꝵ actuũ cogitatio¬
nũq muncdarũ sibi aggregans
multitudinẽ. hec iusto mode¬
ramine gubernare. cȩlestib
scripturarũ pascuis nutrirẽ.
& ꝑuigili sollertia contra im

Expanded text:
plere. Quia in quantum sufficit, plere. Quia in quantum sufficit, pascere hos verbi dapibus ju vivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra im
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iusticia apparebo in conspe¬
ctu tuo: Uidentes ergo pa¬
stores. cognouerunt de uer¬
bo quod dictũ erat illis de
xp̃o quia uisio dei cognitio
eius est: & hec est sola beata
hominis uita. ipso dicente ac
testante qui nos patri cõmen¬
Non celauere silentio pasto¬
res archana quȩ diuinitus
agnouerunt: sed quibuscũq¬
potuere dicebant: quia & spi¬
ritales ecclȩ pastores in hoc ma¬
xime sunt ordinati. ut uerbi
dĩ mysteria prȩdicent: & mi¬
ra quȩ in scripturis didicerus.
miranda suis auditoribus osten¬
dant: Non solũ pastores. ep̃i.
presbiteri. & diacones. uel eti¬
am rectores monasterioꝵ sunt
intelligendi. sed & om̃s fide¬
les qui uel paruulȩ suȩ domꝰ
custodiã gerunt. pastores rec¬
te uocantur: inquantũ eidẽ
suȩ domui sollicita uigilantia
prȩsunt: Et quicũq ur̃m saltẽ
uni aut duob fr̃ibus cottidia¬
no regimine prȩest. pastoris
eiusdem debet officium im¬

Expanded text:
cum justitia apparebo in conspecum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine ipso dicente ac testante, qui nos Patri commenNon celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunqpotuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi, presbyteri et diacones, vel etiam rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris ejusdem debet officium im
Abbreviated transcription (Latin):
mo differat de die in diem.
gressus nr̃os dirigat scđm elo¬
quiũ suũ. & non dominetur
nr̃i om̃is iniusticia: Hidentes
autẽ cognouerunt de
uerbo quod dictũ erat illis
de puero hoc: Et nos frẽs di¬
lectissimi que dicta sunt no¬
bis de saluatore nr̃o dõ ue¬
ro & homine. interim pia fi¬
de ꝑcipere plena dilectione
festinemus amplecti: ut hec
in futuro ꝑfecte cognitionis
uisu comprehendere ualeamꝰ:
Heç &enim sola ac uera ẽ be¬
atoꝵ non solũ hominũ. secd &
angłoꝵ uita. faciem ꝑpetuo
sui cernere creatoris quam
desiderabat ardenter psalmi¬
sta qui dicebat: Sitiuit ani¬
ma mea ad dm̃ uiuũ: quando
ueniam & apparebo ante fa¬
ciem dei: Cuius soliuis uisio¬
ne. non autẽ ulla terrenarũ
rerũ affluentia. desideriũ
suũ satiari posse signauit cũ
ait:l satiabor dũ manifesta¬
bitur gła tua: Uerũ quia ñ
otiosi ac desides. sed uirtutũ
oꝑib insudantes diuina con¬
templatione sunt digni. sol¬
licite premisit: Ego autem

Expanded text:
mo differat de die in diem, gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ificat ieiuniũ suũ⁊ euiis
iusticia precio non uilescit:
Dc̃ificat ille ieiuniũ: qui
flaminas seuientis iracundiȩ
mansuetȩ mentis placabilita¬
te restinguit Scificat ieiu¬
nium: qui lascuuentes oculos
turpi ab aspectu habenis ca¬
stitatis auercit: Sc̃ificat ie¬
uiniũ ⁊ qui conuitioꝵ iacula
scuto patientiȩ reꝑcussa dis¬
ꝑgit Sc̃ificat ieiuniũ: qui
litigantiũ tumultus pacifici
sanitate sermonis. & lingue
prudentioris arce compescit:
Sc̃ificat ieiuniũ ÷ qui con¬
surgentes in semet ipso uana¬
rum cogitationũ spinas ȩuan¬
gelico sulcante uomere. uelut
quidã pectoris sui arator excĩ

Expanded text:
ificat jejunium suum, cujus justitia cor non vilescit. Sanctificat ille jejunium, qui flammas saevientis iracundiae mansuetae mentis placabilitate restinguit. Sanctificat jejunium, qui lascivientes oculos turpi ab aspectu habenis castitatis avertit. Sanctificat jejunium, qui conviciorum jacula, scuto patientiae repercussa dispergit. Sanctificat jejunium, qui litigantium tumultus pacifici sanitate sermonis, et linguae prudentioris arte compescit. Sanctificat jejunium, qui consurgentes in semetipso vanarum cogitationum 110 spinas evangelico sulcante vomere, velut quidam pectoris sui arator exci
Abbreviated transcription (Latin):
or tibi pater dñe cȩli & ter¬
rȩ: quod abscondisti hec asa¬
pientib & prudentib & re¬
uelasti ea paruulis: Claret
ergo quia saluti ac uitȩ fide¬
lium congratuletur: qui pa¬
trem gr̃as agendo collaudat.
quod ea quȩ suꝑbientib ab¬
scondit. humilib sp̃u secre¬
ta reuelauerit: Quod autẽ
saturata multitudine iussit
discĩpulos colligere quȩ supe¬
rauerant framentoꝵ ne peri¬
rent: hoc ꝓfecto sĩgnat: quia
pleraq sunt archana diuino¬
rum eloquioꝵ quȩ uulgi sen¬
sus non capit: nonnulla quȩ
ꝑ se quidem minus docti as¬
sequi nequeunt: sed adocti
oribus exposita. mox intelli¬
gere queunt: Hec ergo ne¬
cesse est ut qui ualent dili¬
gentius scrutando colligant:
& ad eruditionẽ minoꝵ suo¬
uel dicto uel scripto faciant

Expanded text:
tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Claret ergo quia saluti ac vitae fidelium congratuletur, qui Patrem gratias agendo collaudat, quod ea quae superbientibus abscondit, humilibus spiritu secreta revelaverat. Quod autem saturata multitudine, jussit discipulos colligere quae superaverunt fragmentorum, ne perirent, hoc profecto signat quia pleraque sunt arcana divinorum eloquiorum, quae vulgi sensus non capit, nonnulla quae per se quidem minus docti assequi neoribus exposita mox intelligere queunt. Haec ergo necesse est ut qui valent diligentius scrutando colligant, et ad eruditionem minorum suorum dicto vel scripto faciant
Abbreviated transcription (Latin):
salmi uicesimi primi .iiiͦi.
qui lectus est seriem
decursuri. diligenter pri¬
us debemus intendere.
quid in suꝑscriptione con

Expanded text:
salmi vigesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione con
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ sacramentoꝵ plenitudo
transibat: Siquidem pascha
se nouũ & uerũ reconciliati¬
onis sacrificiũ offerens patri
non in tẽplo cuius sã erat fini¬
ta reuerentia. nec intra septa
ciuitatis. ob meritũ sui scele¬
ris diruendȩ. sed foris extra
castra crucifixus est: ut ue¬
terũ uictimarũ cessante my¬
sterio. noua hostia imponere¬
tur altari & crux xp̃i ñ tem¬
ꝑ crucẽ. non illa tantũ speci¬
es aspectui mentis occurrat
quȩ suit in oculis impiorũ
quib ꝑ moy sen dictũ ẽ. & erit
pendens uita ante oculos tu¬
os. & timebis die & nocte:

Expanded text:
omnium sacramentorum plenitudo omnium sacramentorum plenitudo transibat. Siquidem Pascha se novum et verum reconciliationis sacrificium offerens Patri, non in templo, cujus jam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, non temr Crucem Christo, non illa tantum species aspectui mentis occurrat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte
Abbreviated transcription (Latin):
triumphi sui portabat tro¬
pheũ: & inuictȩ patientiȩ
humeris signũ salutaris ado¬
randũ regnis om̃ib inferebat.
tãquã & tunc ipsa operis sui
imagine om̃s imitatores suos
confirmaret & diceret. qui
non accipit crucẽ suã & seqͥ¬
tur me: non est me dignus:
Euntibus autẽ cũ ih̃u turbis
ad locũ penȩ. symon quidã
cireneus inuentus est: in quẽ
lignũ supplicii transferretur
a cͥ ño ͥ ut etiã tali facto prȩ¬
sig aretur gentiũ fides: qui¬
bus crux xp̃i non confusio erat
futura sed gła:. Non ergo for¬
tuitũ sed figuratũ & mysticũ
fuit. ut uideis in xp̃m seiuen¬
tibus ad cõpaciendũ ei pere¬
grinus occurreret. dicente
apło si cõpatimur & conreg¬
nabimus: ut sacratissimo salua¬
toris obprobrio non hebreus
quisquã nec isrłita. sed alie¬
nigena subderetur: Per hanc
enim translationẽ acircũcisio¬
ne ad prȩputiũ. afiliis carna¬
libus ad filios spiritales. im¬
maculati agni ꝓpitiatio. &

Expanded text:
triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . CAP. V. Euntibus autem cum Jesu turbis ad locum poenae, Simon quidam Cyrenaeus inventus est, in quem lignum crucis transferretur a Domino : ut etiam tali facto praesignaretur gentium fides, quibus crux Christi non confusio erat futura, sed gloria. Non ergo fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis in Christum saevientibus, ad compatiendum ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et
Abbreviated transcription (Latin):
lis quidẽ est continentia:
quȩ parco assueta uictu de¬
liciarũ cohibet appetitum:
Sed ue illoꝵ dogmati. apud
quos etiã ieunando peccat᷑:
Damnant enĩ creaturarum
naturã in creatoris iniuriã
& contaminari edentes asse¬
runt his quoꝵ non dm̃. sed
diabolũ conditorẽ esse diffi¬
Coxinquinatis autẽ & infi¬
delibus. nichil mundũ. sed
inquinata sunt eoꝵ mens &
simi catholicȩ matris sc̃a ge-¬
neratio quos in scola uerita¬
tis sp̃s sc̃s erudiuit. libertatẽ
urãm congrua racione mode¬
ramini: scientes quia bonum
est etiã licitis abstinere. & cũ
castigatius uiuendũ est. ita
discernere cibos. ut eoꝵ remo¬
ueatur usus. non natura dam¬

Expanded text:
lis quidem est observantia, quae parco assueta victu, deliciarum cohibet appetitum; sed vae illorum dogmati, apud quos etiam jejunando 160 peccatur! Damnant enim creaturarum naturas in Creatoris injuriam, et contaminari edentes asserunt iis quorum non Deum, sed diabolum conditorem esse defiCoinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum, sed coinquinata sunt eorum mens simi, catholicae matris sancta generatio, quos in schola veritatis Dei Spiritus erudivit, libertatem vestram congrua ratione moderamini, scientes quoniam bonum est etiam a licitis abstinere, et cum castigatius vivendum est, ita discernere cibos ut usus eorum semoveatur, non natura dam
Abbreviated transcription (Latin):
ut iret ad memoriam scĩ ste¬
phani. & illic ꝓ eo quantũ
posset oraret. ut ds̃ illi darae
mente bonã: qua crecdere
non cdifferret in xp̃m fecit
hoc ingenti gemitu & fletu:
& sinceriter ardente pietatis
affectu: Deinde abscedens
aliquid de altari florũ quod
occurrit tulit: eiq cũ iam
nox esset ad caput posuit:
Tum dormitũ est Et ecce
ante diluculũ clamat ut ad
ep̃m curreretur: qui mecũ
forte tunc erat apud yppo¬
nem: Cum ergo eũ audisset
absentẽ: uenire presbiteros
postulauit: Uenerunt. crede¬
re se dixit: Admirantibus
atq gaudentib om̃ib bapti¬
zatus est: Hoc quãdui uixit
tissimi stephani quando lapi-¬
datus est auidȩis ultima fu¬
isse nesciret: quȩ huic quoq
ultima fuerunt: Nam non
multo post: etiam ipse de¬
functus est: Sanati sunt illic
ꝑ eundẽ martyrẽ etiã poda

Expanded text:
ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. Hoc, quamdiu uixit,tissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam poda
Abbreviated transcription (Latin):
& si in personis numerus tri¬
nitatis est: in natura unitas
diuinitatis: Sed carnales m̃¬
tes audientiũ oculos acarne

Expanded text:
 si in personis numerus trinitatis est, in natura unitas divinitatis. Sed carnales mentes audientium, oculos a carne
Abbreviated transcription (Latin):
quis & effectus ut paruulus. ꝙ¬
non possit animã dare ꝓ xp̃o:
Quod in bethleem & in om̃ib
finib eius occisi sunt. osten¬
dit non solũ in uidȩa unde
eccłe cepit origo sed et in
om̃ib eiusdem eccłȩ finibus
quacũq ꝑ orbem diffussa est.

Expanded text:
quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est