comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitarum. ꝑuuli eorum celestugne consump¬
tisunt et infi̾ta exͣ possent superħ inueniri⁊
amplius pro recc̃o hominum etiam bruta aĩa¬
lia et etiam insensata leguntur punita ⁊ ma¬
animalia sunt iussa interfici quib quia saul
rererit audiuita samuele nescisqr pecc̃m ario¬

Expanded text:
mitarum parvuli celesti igne consumpti sunt. Et infinita exempla possunt super hoc inveniri. Amplius, pro peccato hominum, etiam bruta et insensata leguntur punita et maanimalia eorum jussa sunt interfici, quibus quia Saul pepercit, audivit a Samuele: Nescis, quia peccatum ario
Abbreviated transcription (Latin):
insaniens. lxc aut̃ sit ad cautelam et ne disciplĩa
coĩcatorum. It̾ extusat a culpa et a pena coactio
a coto si fuerit absoluta. acanto. si fuerit con¬
dicionalis . d .l. presbiteros. It excusat deceptio
si forte aliquis deceptus per fraudem uel dolũ
alterius uel per errorem fc̃i probabilem fecit nõ
ħ m hiisque sunt contra articulos fidei p̾cepta
uel prohibitiones dñi sine erequorum obser¬
uantia non est salus. in illis enimnequaqmͣ.

Expanded text:
issent. Hoc autem fit ad cautelam et ne disciplina ratur. Item excusat a culpa et a pena coactio, a toto, si fuerit absoluta, a tanto, si fuerit conditionalis. Item excusat deceptio: si forte aliquis deceptus per fraudem vel dolum alterius vel per errorem facti probabilem, fecit non hoc in his que sunt contra articulos fidei precepta vel prohibitiones domini, sine quorum observantia non est salus et de tali ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
deĩes est a dño. in numeris. ad moy. ⁊ aaron sa¬
cerdotes. uosponite. nom̃ meum super filios isrł.
runt qui offerunt impie nam uñ quidem atꝙ
et semper est scm̃ et tale cuiq fit quali corde ad ac¬
cipiendum accesserit. qui enim mã et .bi. indig.

Expanded text:
Dictum est a Domino, in Numeris, ad Moysen et Aaron sacerdotes: Vos ponite nomen meum super filios Israel, runt, qui offerunt impie. Nam unum atque et semper sanctum est, et tale cuique fit, quali corde ad accipiendum accesserit. Qui enim manducat et bibit indigne,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dicitur quod qui post appellatõ¬
nem grauia emũtunt precextu
appellationis se tuentes dum suꝑ
illis conueniuntur non debet aiã
proficere huiusmodi appellano qͦ
minis corum excessus canonice
ꝓumantur.

Expanded text:
Ibi dicitur quod qui post appellationem gravia committunt, pretextu appellationis se tuentes, dum super illis conveniuntur, non debet eis proficere huiusmodi appellatio, quo minus eorum excessus canonice puniantur.
Abbreviated transcription (Latin):
seũtis actu ut si aliquis ĩ pubͣ
interfecerit hoiẽm uł fecit sorti¬
legiũ uel silẽ aliud notoriũ fũ
p̃sumptiut si aliquis pub ͤ hĩtꝰ
est pro filio esanguineo uelaf.¬

Expanded text:
actu, ut si aliquis in publico interfecerit hominem vel fecerit sortilegium vel simile. Aliud est notorium facti presumpti, ut si aliquis publice habitus est pro filio, consanguineo vel af
Abbreviated transcription (Latin):
dicine remediũ salubrius ꝓcedatus si quis autẽ¬
medicorum postqmͣ per prelatos locorum fu̾it ħ¬
constitutio publicata transgressor extit̾it tam¬
diu ab ingressu esc̃e arceatur. donec ꝓ transgres¬
sione hiꝰ satisfecerit ꝯpetent̾ ꝓhibetur ⁊̃ sub int̾¬

Expanded text:
dicine remedium salubrius procedatur; cum cauionis, postquam per prelatos locorum fuerit publicata, transgressor extiterit, ab ingressu ecclesie arceatur, donec pro transgressione huiusmodi satisfacerit competenter. Ceterum cum an
Abbreviated transcription (Latin):
sicut chaym penitus subprimẽ q̃rit.
ubiã suꝑbra regnat uel ypecrisis
huilitas locum hr̃e non põt sine hũi¬
litate autẽ alicui ueniam sperare ñħ.
nec gͦubi est tacit᷑nitas confessionis
uellia speranda estcriminis. Contha.¬

Expanded text:
reticendo penitus supprimere quaerit. Ubi autem superbia regnat, vel hypocrisis, humilitas locum habere non potest. Sine humilitate vero alicui veniam sperare non licet. Nec ergo, ubi est taciturnitas confessionis, venia est speranda criminis. Proba
Abbreviated transcription (Latin):
cum dormierit nichil secũ afferet carbs. aperiet occulos suos
et nichil ĩueniet apprehendet eum qͣi aqua mopia nate opp̃¬
met eum tempestas tollet eum uentus urens
et auferet et uelut tarbo capiet eum de loco suo
cantis pertinet ec numqmͣ careant supplicio
qui in hac uita numquam uoluerunt carẽ

Expanded text:
cum dormierit, nihil secum auferet; aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte oppmet eum tempestas. Tollet eum ventus urens, et auferet eum velut turbo. Rapiet eum de loco suocantis pertinet ut nunquam careant supplitio qui in hac vita nunquam voluerunt carere
Abbreviated transcription (Latin):
si quis tantam habuit cari¬
tatem ut paratus sit etiam¬
pro fr̃ibus mori perfc̃a est in
illo caritas s nũquidl mox
perficiatur nutͥta roboratur.¬
et cum fuerit roborata ꝑficit᷑
cum ad perfectũ uenerit quid di¬

Expanded text:
Si quis tantam habutatem, ut paratus sit pro fratribus etiam mori, perfecta est in illo caritas; sed numquid mox, uerit nutrita, roboratur; cum fuerit roborata, perficitur; cum ad perfectionem venerit, quid di
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur autem abb̃ibus ut form
istam diligenterobseruent ne
priuilegiũ meantur amittere.
si premissa. sibi abusi fuerint

Expanded text:
cipimus autem abbatibus ut formam istam diligenter observent, ne privilegium mereantur amittere si concessa sibi abusi fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
itaz nuptiarum bonum implet̾ est in illis ꝑ¬
entibus xp̃iproles fides. et sacram̃tum ꝓlem:
cegnoscimus ip̃m dnm̃. fidẽ qr nullum adul¬
terium. Sacram̃tum qr nlłm diuorciũ. solus
ibi nuptialis concubitus non fuit qr ĩ carne pͦ¬

Expanded text:
itaque nuptiarum bonum impletum est in illis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. Prolem cognoscimus ipsum dominum; fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum divortium. . Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne p
Abbreviated transcription (Latin):
maria ꝓposuit se perseueraturã uirginem nisid̾s
alter ei reuelaret. omittens ergo uirginitatẽ suã¬
diuine dispõni consensit. in carnale copulam.
non illam appetendo s dĩne inspirationi ĩutro
obediendo. postea uero. sib̃ cum uiro labiis exp̃s¬
sit. et uterq in uirginitate permansit .xuii.q.¬

Expanded text:
Maria proposuit se perseueraturam uirginem nisi ei deus aliter reuelaret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carnalem copulam non illam appetendo, sed diuine inspirationi in utroque obediendo. Postea uero simul cum uiro labiis expressit et uterque in uirginitate permansit. I
Abbreviated transcription (Latin):
alia ꝯsili cã fornicaret᷑ cum a¬
liquo ⁊̃ contrahendo cũ illo de
est qñreconciliauit eam sibi
post adult̾ium ꝯmissũ uel eã
publice adulterantẽ retinet.
in consortio maritalt. xxxiii.¬

Expanded text:
aretur cum aliquo, etiam contrahendo cum illo de est quando reconciliavit eam sibi post adulterium commissum, vel eam publice adulterantem retinet in consortio maritali. Septi
Abbreviated transcription (Latin):
ex inde per secularem compellen¬
dus est potestatẽ ita quedei de¬
putetur exilium uel alia pea
ł̾ima inferatur iste orlinariꝰ
iprocessus nisi ubicrimen ee̾t
adeo enorme ꝙ non suffice̾t
una penatunc enim impone

Expanded text:
exinde per secularem compellendus est potestatem, ita quod ei deputetur exilium vel alia pena legima inferatur. Iste est ordinarius processus, nisi crimen esset adeo enorme, quod non sufficeret una pena. Tunc enim impone
Abbreviated transcription (Latin):
lucri negociantem aut excusat aut arguit. qr
et est honestus questus et turpis. uerumptñpe¬
nitenti utilius est dispendia patiqmͣ pericłis
negcciatõnis astringi. qr difficile est inter emẽ¬
tis ⁊ uendentis ꝯmerciũ non interuenire pocm¬

Expanded text:
lucri negotiantem aut excusat aut arguit, quia est et honestus quaestus et turpis. Verumtamen poenitenti utilius est dispendia pati quam periculis negotiationis obstringi, quia difficile est inter ementis vendentisque commercium non intervenire pec
Abbreviated transcription (Latin):
tros et presb̾ros admonemus. ne falsis pniis la¬
icorum animas decipi ⁊ ininfernũ tradi paci¬
antur. flam aut̃ pniãm esse constat cũ spretis
plurib de uno solo pnĩa agitur auͭ cum sic agͣ
de uno ut non discedatur ab aliounde script̾ ÷
qui totam legem impleuit offenclit autẽ in
eternam. sicut enim simpeccatis omnibus
esset inuolutus ita si in uno tm̃ maneat et̾¬
ne uite ianuam ñ intrabit. falsa est etiam
pnĩa cum penitens ab officio uel curiali uel
negociali non recedit. quod sine pecc̃o. agi nẽ
preualet nillatenus. aut si clium in corde
gesserit. aut si offenso cuilib non satisfaci¬
at aut si offensus offendenti non indulgeat.¬

Expanded text:
os et presbyteros admonemus, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, quum spretis pluribus de uno solo poenitentia agitur, aut quum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. Unde scriptum est: Qui totam legem observaverit, offendat autem in eternam. Sicut enim si peccatis omnibus esset inuolutus, ita si in uno tantum maneat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enim penitentia fit, cum penitens ab officio uel curiali uel negotiali non recedit, quod sine peccatis agi nulla ratione preualet, aut si odium in corde gestetur, aut si offenso cuilibet non satisfiat, aut si offendenti offensus non indulgeat
Abbreviated transcription (Latin):
ea. nam si non dimiseriais. reucrabo
te et quicquid dimiserã replicabo tibi.
It qui diuini benefici obutus suas
uinclicare uult iniurias non solum¬
ne culpa quam in nob̾̃ extinctam credebam ꝑ ĩ ciiã nos uc¬

Expanded text:
ea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solumne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos va
Abbreviated transcription (Latin):
disobturatio. De uentris ingluuie ꝓagantur¬
.u. inepta letitia scurrilitas ĩmundicitia młti¬
loquũ hebetudo sensuum cirta intelligentiã.
Deluxuria generantur .uiii. cetitas mentis. in cõ¬
sideratio inconstantia p̾cipitatõ. amor sui. Odi¬
um dei affectus presentis scl̃i. Horror uel desperatõ¬

Expanded text:
ordis. De ventris ingluvie propagatur inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium, hebetudo sensus circa intelligentiam. De luxuria generatur caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, amor sui, odium Dei, affectus praesentis saeculi, horror autem vel desperati
Abbreviated transcription (Latin):
¶ nũquid erit iste s̾uus redimentis: non. s bia res¬
uel seriuat ei aliquanto tempore ad arbitnũ bont¬
eius qui redemptus est ab hostibus. e. de capti. ⁊ pꝰ¬
tunc enim t enetur aliquid reddere nec seruire qr ꝙ
pietate datur ꝓhibet uis ne repetatur. ꝙ semper p̾¬
sumitur nisi quis eͣium fuerit protestatus .E. de. reł.¬

Expanded text:
 nunquid erit iste servus redimentis? Non, sed resvel serviat ei aliquanto tempore ad arbitrium boneius qui redemptus est ab hostibus et hoc tunc enim non teneretur aliquid reddere nec servire, quia quod pietate datur, prohibet ius ne repetatur. Quod semper presumitur, nisi quis contrarium fuerit protestatus. DE
Abbreviated transcription (Latin):
deo penitus interdictum.d.l.
ticorum impune possunt et do¬
minos relinquere etad ecrãm
dum erat paganus aut cã ser¬
mo casu siuult xp̃ianus. fĩ̾
liber efficitur sine precio . d.b¬
ro casu. si infra .iii. menses
non exposuit eum uenalem
postea si fieri uult xp̃ianus¬
autem liberatur sine precio qr
presumitur quod ad seruien¬
dum eum emetit. si autem ex¬
posuit eumuenalem infra.
iii. menses et isteuult fierixͥͭ¬
antis infra illud spacium uel
etiam post. dum tñ non stec̾it
per dnm quo minus uendide¬
rit eum infra illud tempus li¬
beratur reddito pretio .xii. soł¬
cellige nisi dñs eum uolentem
cum diceret se uelle fieri xp̃ianũ
circoncideret uel alterius sectẽ
signaculum imprimeret tũc ei¬
etiam pp̃ iniuriam proprii cor¬
pous sine precio lĩberatur .d. liiii.

Expanded text:
deo penitus interdictum. ticorum impune possunt et dominos relinquere et ad ecclesiam dum erat paganus, aut causa sermo casu, si vult christianus fieri, liber efficitur sine pretio; ro casu, si intra tres menses non exposuerit eum venalem, postea, si fieri vult christianus, liberatur sine pretio, quia presumitur quod ad serviendum eum emerit. Si autem exposuerit eum venalem infra tres menses et iste vult fieri christianus infra illud spatium vel etiam post, dum tamen non steterit per dominum quominus vendiderit eum infra illud tempus, liberatur reddito pretio XII sotellige, nisi dominus eum nolentem, cum diceret se velle fieri christianum, circumcideret vel alterius secte signaculum imprimeret: tunc enim propter iniuriam proprii corporis sine pretio liberatur. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
quid si pena est appoĩta in
contractu mutui. numquid saltem pena illa poterit peti abs
periculo usure: ad hoc dico quod si pena est iudicialis .i. a iudi¬
ce impõita et statuta pp̃ puniendam ꝯtumatiã cebitoris. quie
possit concp̃nit in detmino sta¬
tuto soluere peccuniã creditori.
re.Siuero pena sit conuentõ¬
sul in ip̃o contractu appõitaut
saltim metu pene debitum
certa die soluatur usura nõ
intentio recta. ut .s̃. dcm̃ est.¬

Expanded text:
Quid si pena est apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitoris; qui, possit, contemnit in termino statuto solvere pecuniam creditori, vero pena sit conventpartium in ipso contractu apposita, ut saltem metu pene debitum certa die solvatur, usura non intentio recta. Utrum aut
Abbreviated transcription (Latin):
in sili̾bus queab usurariis solent sp̃aliter exer¬
ceri talia enim indueũt semper presumptionẽ
prima facie quod sit usura. Inuidicio tñ aĩt
starem confessioni sue sed pp̃ presumptc̃es cõ¬
trarias diligencius examinarem conscĩam su-¬
am ¶It quid siuendidi prediũ talt conditio¬
ne adiecta. quod qũcumq soluatur p̾cium
a me uel herede meo rehabeam predium. egoł
hẽs meus. uel qñcumq. a septĩnio. usq ad no¬
uennium uel simile. nũquid estusurarius
contractus: ad hec dico quod non est mutuũ ec
emptor facit fructus suos sine periculo usure.
licet uenditor iuxta uenditionis formam post¬
ea recuperet predium et ħ̃ intelligas insi in
fraudem usurarũ sit fc̃a talis uenditio. quod
presumitur ex hiis coniecturis .s.ex eo. qd̃¬
soluit᷑ ultra sũmam receptã. ꝓuta fuit uen¬
ditapro .s. et est in pacto ꝙ cũ rescindet᷑ uendi

Expanded text:
in similibus que ab usurariis solent specialiter exerceri talia enim inducunt semper presumptionem prima facie quod sit usura. In iudicio tamen anime starem confessssioni sue, sed propter presumptiones contrarias diligentius examinarem conscientiam suam. Item, quid si vendidi predium tali conditione adiecta, quod quandocumque solvatur pretium a me vel herede meo, rehabeam predium ego vel heres meus vel quandocumque a septennio usque ad novennium vel simile; numquid est usurarius contractus? Ad hoc dico, quod ibi non est mutuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usurarum sit facta talis venditio quod presumitur ex his coniecturis, scilicet ersolvitur ultra summam receptam, puta fuit vendita pro centum et est in pacto, quod cum rescindetur vendi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ licite potest fieri ex cã sicut hic dicit᷑.¬
beneficiũ spũale alicui persone. Sed
non percipiet fructus sic retentos usq
elapsum fuerit tempus de quo ⁊ statu¬
tum est ut retineantur. ec ꝯferetur
istud benefm̃ sub hac forma damus
tibi hanc p̾bendam uel hnͣc eceãm sal¬
uis fructibus quos restituinimꝰ ad ta¬

Expanded text:
 licite potest fieri in casu et nihilombeneficium spirituale alicui persone, sed non percipiet fructus sic retentos, usque dum elapsum fuerit tempus de quo statutum est ut retineantur. Et conferetur istud beneficium sub hac forma. Damus tibi hanc prebendam vel hanc ecclesiam, salvis fructibus quos retinuimus ad ta
Abbreviated transcription (Latin):
donationẽ perciptat aut nõ.
nai si prouentus ante dona¬
tionem non percepit iste s ahꝰ ⁊
ex donatione esequitur. ut ip̃e
prouentus percipiat non est
dubium intercidere symoni¬
atam prauitatem si uero añ¬

Expanded text:
donationem percipiat. Nam si proventus ante donationem non percepit ipse, sed alius et ex donatione consequitur ut ipse proventus percipiat, non est dubium intercedere Simoniacam pravitatem. Si vero an
Abbreviated transcription (Latin):
multis modis ccoperatur quis uel
ut ꝑticipat cũ fure. Unde uersus.
Iussio. ꝯsiliũ consentus palpo. re¬
cursus. uel receptatis. q. idem est
participans. mutus. non obstãs

Expanded text:
multis modis cooperatur quis vel participat cum fure. Unde versus: Iussio, consilium, consensus, palpo, recursus, vel receptans, quod idem est. Participans, mutus, non obstans,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Qualiter aut̃ sit procedendũ
inforo penitentiali tã circa
restõem faciendam ab ip̃o¬
ul fe̾. uel accoperantib. et con¬
sentientib et qui teneant᷑.¬
¶ insolid. et qui in ꝑtemit.⁊¬

Expanded text:
 Qualiter autem sit procedendum in foro penitentiali circa restitutionem faciendam ab ipso fure vel cooperantibus et consentientibus et qui teneantur in solidum et qui in part
Abbreviated transcription (Latin):
Dxlii. quiescamus. Item dico si erant bene mĩti
honesti et spirituales uiri.presertim quia iã
impenderant ecc̃e suum seruicium uel defen-¬
cendo eam ecẽa pͣredones et tyrannos uel pres-¬
tando sibi patrocinium in causa uel dando
sibi de rebus proprii fuel similibus modis.
talibus enim denetur ecclesia impendere ui-¬
enim pascendo
nes poteris
si non paue¬
ris cccidisti.

Expanded text:
i. Secus autem dico, si erant bene meriti, honesti et spirituales viri, presertim quia iam impenderant ecclesie suum servitium, vel defendendo eam contra predones et tyrannos vel prestando sibi patrocinium in causa vel dando sibi de rebus propriis vel similibus modis: talibus enim tenetur ecclesia rependere vienim pascendo re poteris, si non paueris, occidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ meluis uidetur. Si peniteat uel aͣgeat. ¶ Nũquid regła
rei repeticio. distĩge qi si extat ad huc res data penes illum iͥ
data est. si non audet au timet añ non potest ĩpetrare qd̃
hõi. si ñ extat qr iam ꝯsumpta est. matis est accõ qmͣ excludͭ¬

Expanded text:
quod melius videtur, si peniteat vel egeat. UTRUM PERSONA quod melius videtur, si peniteat vel egeat. UTRUM PERSONA rei repetitio, distingue quod si extat adhuc res data penes illum cui data est, si non audet aut timet aut non potest impetrare quod homini. Sed si non extat, quia iam consumpta est, inanis est
Abbreviated transcription (Latin):
cepit peccuniã pro opere carnali. nͦ si recepit ab aliquo
de rebus ꝓpriis non ecc̃asticis ñ tenet᷑ restituere. etiam
illud. Si scłaris est mulier aut cum mõast̾i̾o si tnͣs
est. si autẽ accepit a ꝑͥrima trͣi. de rebus mo̾asterii. qd̾̃
p̃sumendũ est nisi constet de cͣcio. Distingͤ aut recep
ab hñte ad nũstratcẽm. aut mͦ simplici claustrali ĩ
primo caũ facienda est restõ monastio uel prioratui
uel ad mĩstratõi de cuius bonis datum est. et potest fĩ
restitutio eidem ꝑsone que dedit si adhuc remqnet
in adnũstratõne illa maxime si creditur correptus.
ał. secunus est ꝙ ei non reddatur s fiat ꝙ dcm̃ est cũ
larũ rerumita lib̾am aͥd dereb haĩnt admistrattẽm ꝙ quasi
pat̾famił̾is possint disponẽ ce eisdẽ. Item ꝙ dcm̃ est de moniali
ta restitue d marito sulla dedit de reb dotalib aũ cõibus. si
credo ꝙ teneatur isi uelit poterit enĩ restituere ei qui dedit

Expanded text:
cepit pecuniam pro opere carnali? Respondeo: si recepit ab aliquo de rebus propriis, non ecclesiasticis, non tenetur restituere, etiam istud, si secularis est mulier, aut cum monasterio, si regularis est. Si autem accepit a persona regulari de rebus monasterii quod presumendum est, nisi constet de contrario, distingue: aut recepit ab habente administrationem aut a simplici claustrali. In primo casu facienda est restitutio monasterio vel prioratui vel administratori, de cuius bonis datum est et potest fieri restitutio eidem persone que dedit, si adhuc remanet in administratione illa, maxime si dicitur correctus, alias securius, est quod ei non reddatur, sed fiat quod dictum est. Si larum rerum ita liberam habeant administrationem, quod quasi pater familias possint disponere de eisdem. Item quod dictum est de moniali ta, restituere debet marito, si illa dedit de rebus dotalibus aut communibus. Si credo quod teneatur, nisi velit. Poterit enim ei restituere que dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
maturitatis sit uel quod tucius est ambo si¬
mul inquirant diligenter et eaute sillle spu-¬
rius uel suppoitus sit homo sp̃ualis timens dm̃
quo ĩuento uocent eum secreto et coram mulie¬
re et si uidetur expedire recepto prius sacramẽto
ab ip̃a quod non calũp niose prccedẽt ⁊etiam

Expanded text:
nfessione et tunc, quod tutius est, ambo simul inquirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo spiritualis et timens deum. Quo invento, vocent eum secreto et coram muliere et si videtur expedire recepto prius sacramento ab ipsa quo non calumniose procedat et etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Remittat. hic non uidetur tu¬
tum nisi scribat supenori ueritatẽ
quam super hoc nouit quia eo ip̃õ ex¬
ponẽt mnccentem morti. nec credo ħ
ele faciendil es peus delent omĩa

Expanded text:
rem remittat. Hoc non videtur tutum, nisi scribat superiori veritatem quam super hoc novit, quia eo ipso exponeret innocentem morti. Nec credo hoc esse faciendum et potius deberet omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ma ior pars uniuersitatis uniu̾si¬
tas dicitur facere si autem medietas
uel maior pars multitudinis. ad ħ
non seruancium cum non sit ueri¬
simile quod aliquisiuranciũ uolu¬
erit fatere ꝯdicionẽ suam deceriorẽ ⁊
aliorum meliorem beingne interp̃¬
tandum est sicut dcm̃ est .s̃. in caũ de
mensuris. si aut̃ nullum in ꝯmod
paciũtur ex hee seruantes iuramen¬
tum non est tut eis uenire ꝯtra iu¬
ramentum s denunciare poterũt
prelato ut uel ꝯpellatur iurantes
sibi inuicem remitre̾ uiramentũ
uol alios qui nĩ seruant seruare qd̃
iurauerũt. si aut̾ quod iuratũ est
spectat ad cłicum dei uelad religionẽ
uel pietatem aure sitale quid iuirant̾¬

Expanded text:
maior pars universitatis, universimaior pars universitatis, universitas dicitur facere. Si autem medietas vel maior pars multitudinis, adhuc non servantium, cum non sit verissimile quod aliquis iurantium voluerit facere conditionem suam deteriorem et aliorum meliorem, benigne interpretandum est, sicut dictum est supra in casu de mensuris. Si autem nullum incommodum patiuntur ex hoc servantes iuramentum, non est tutum eis venire contra iuramentum, sed denunciare poterunt prelato, ut vel compellat iurantes sibi invicem remittere iuramentum, vel illos qui non servant servare quod iuraverunt. Si autem quod iuratum est, spectat ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si tale quid iurat
Abbreviated transcription (Latin):
foro pm̾ali ubi iudicat᷑ de intentt̃e ad tertiũ die quod quomodo intelligñda
sit alla conditio. si alii seruent utiũ .s. si omnes seruent uel si aliqui setuẽt
candum. Ad quartũ et ultimũ dicquod si uiramentũ spectat tm̃ ad cõmo¬
dum peincõmodisl upincil et indietais mititioius ue nu iorperte ns
fides promissa illud tamen intel¬
litur cum et ip̃e seruat fidem. It̾
ceposuisti peniͤs ce gladium iu¬
iui quod restituerem qñ repe¬
teres. factus postea furiosus tepe¬
tis nonteneor immo nec cebeo
reddere nisitibi. restituta. sani¬
tate ne forte cocidas tepeͣr alium¬
generaliter quod starem om̃ib
mandatis tuis pp̃ iniuriam ꝙͣ
tibi feceram. tu precipis michi
aliquod in honestum et impor¬
rassem talia semper tacite subĩ¬
telligeñtur ingeneralibus iu¬
tam̃s cã ad cautelam et ne detur eis crc̃o¬
peerandi petere auctoritatẽ ab
obseruat iuramentũ reliqui non te¬
nentur setuare qr iam non excat cõ¬
dicio subqua iuratũ est qr quod facͤ

Expanded text:
de intentione. Ad tertium dic, scilicet quomodo intelligenda sit illa conditio, si alii servent, utrum scilicet si omnes servent vel si aliquid servent, candum. Ad quartum et ultimum dic, quod si iuramentum spectat tantum ad commodum vel incommodum iurantium et medietas mfides promissa. Illud enim intelligitur, cum et ipse servat fidem. Item deposuisti penes me gladium, iuravi quod restituerem quando repeteres, factus postea furiosus repetis, non teneor, immo nec debeo tibi reddere, nisi tibi restituta sanitate, ne forte occidas te, vel aliumgeneraliter quod starem omnibus mandatis tuis propter iniuriam quam tibi fecero, tu precipis mihi aliquod inhonestum vel imporassem. Talia enim tacite subintelliguntur in generalibus iutamen ad cautelam et ne detur eis oierandi, petere auctoritatem ab observat iuramentum, reliqui non tenentur servare, quia iam non extat conditio sub qua iuratum est, quia quod facit
Abbreviated transcription (Latin):
uotis ⁊ liaita uiram̃da põt mutare in
est utile et alicui est dãpnosũ ut si quis
iuret ꝙ ñ lcquet᷑ cum martino I comeñ
cum eo uel intrabit domnũ eius uel
recipiet aͥd ab eo uel ñ s̾u̾iet ei nili
talit uirau̾it aliquis ut uicet ercasio¬
nem peceandi quam solec incurrere
ex familiaritate alicaius persone ñ¬

Expanded text:
uod licita iuramenta potest mutare in est utile et alicui est damnosum ut si quis iuret quod non loquetur cum Martino vel comedet cum eo vel intrabit domum eius vel recipiet aliquid ab eo vel non serviet ei. Nisi taliter iuraverit aliquis, ut vitet occasionem peccandi quam solet incurrere ex familiaritate alicuius persone
Abbreviated transcription (Latin):
uirante se frũ tuͣm aliquid uel non fcũtu᷑m duob uel trib ꝯuenientib
rossunt reliqui ꝯtrauenire. It̾ quid uosi quil de illa multitudĩe uirauit
aliquid se ftũtam uel ñ fcãtum sub hac condicione si alii. seruarent nõ¬
quid potest non seiuare iuramentĩ duob uel teb non seruantib. Itẽ
quid si nestitur qũo intellecta fuit illa conditio si alii seruarent
utrum.s. de omnib aliis ant de aliquib uel si dubitatur utrũ
iuratum sit sub conditione uel simpliciter. nͦ ad primũ. dic &
si aliter pacc̃orum uirauit uel intend̃ subꝯdicione iurare . s. &

Expanded text:
liquid vel non facturam, duobus vel tribus convenientibus, possunt reliqui contravenire. Item quid si quilibet de illa multitudine, iuravit aliquid se facturum vel non facturum sub hac conditione, si alii servarent, nunquid potest non servare iuramentum, duobus vel tribus non observantibus ? Item quid si nescitur quomodo intellecta fuerit illa conditio, si alii servarent, utrum scilicet de omnibus aliis an de aliquibus, vel si dubitatur utrum iuratum sit sub conditione vel simpliciter. Responsio ad primum dic, quod si alter predictorum iuravit vel intendit sub conditione iu
Abbreviated transcription (Latin):
qd si illicitũ fuit uiram̃tum debuit papa ꝯsuli suꝑ eo qr ad papã ꝑ¬
tinet discernere aꝯͣ illuo iuirm̃tum fuerit licitũ uel illicitũ. s ista ñ
uate persone. It illa decretał ueuerabile. lequitur ae rrgno alemã¬
nie quod qui ht eo ipõ delet esse imperator ꝙ sine approbatione papefi̾
non d et forte circa magnas personas et aroua neeria pp̃ scanda¬
lum solus. pp. interponere põt partes suas in talibus iuram̃ts et
quod dicit magister in preccõ titulo restringendũ estad casus deqͥ¬
licitũ uramentũ uel dubiũ pratse sine aliqua ꝯriuitatõne ꝙ loiꝰ
papa pot̾ facere cuius auctas urͣ excepta in quibusdam iuiram̃tis.
ad minus ep̃e ergo et si non possit simipͣ. ab soiuere a iuramento p̃
cñ in melius ꝯtmitare nec est hx uenire ꝯtra iumiñtum uelin¬

Expanded text:
si illicitum fuit iuramentum, debuit papa consuli super eo, quia ad papam pertinet decernere an illud iuramentum fuerit licitum vel illicitum. Sed ista novate persone. Item illa decretalis venerabilem, loquitur de regno Alemannie, quod, qui habet, eo ipso debet esse imperator, quod sine approbatione pape fieri non debet et forte circa magnas personas et ardua negotia, propter scandalum solus papa interponere potest partes suas in talibus iuramentis. Et quod dicit magister in predicto titulo, distinguendum est ad casus de qulicitum iuramentum vel dubium precise sine aliqua commutatione, quod solus papa potest facere, cuius auctoritas videtur, excepta in quibusdam iuramentis. Ad minus ergo episcopus, etsi non possit simpliciter absolvere a iuramento, potest tamen in melius commutare. Nec est hoc venire contra iuramentum vel in
Abbreviated transcription (Latin):
cħominus. tẽ feruare nram̃tum cum iłtũ ex hfiat ei p̃udiciũ. neti a¬
si aut̃ soluis poeͤtantis m̃suram est emolum̃tum benigne inter. at E diti¬
pretandum est ꝙ fidẽ non seruandi fidem se seruaturũ non pro. aqͦꝵ pr¬
mist cũ dampno suo et lucro alterius. unde non teuetur fliare
ummeritũ si relique non seruetad sedm dic silt᷑ ꝙ si sitmp̃ et ab¬

Expanded text:
ominus tenetur servare iuramentum, cum nullum ex hoc fiat ei preiudicium. Si autem solius portantis mensuram est emolumentum, benigne interpretandum est, quod fidem non servanti, fidem se servaturum non promisit, cum damno suo et lucro alterius, unde non tenetur servare iuramentum, si reliquus non servet. Ad secundum dic similite
Abbreviated transcription (Latin):
dantibus peccuniam. peccunia tamen data pro huiusmo¬
di amicitia acquirenda que spũalis est non est persanda
a dante uel accipiente ut datumseo ut fructus. scd̃m quod
dicit apostolus. non quero datum s fructum.q. non attendo
principalit peccuniã datam sed caritatem et deuotionem uł

Expanded text:
vobis recipiendis. Pecunia tamen pro huiusmodi amicitia acquirenda, que spiritualis est, non est pensanda a dante vel excipiente ut datum, sed ut fructus. Secundum quod dicit apostolus: non quero datum, sed fructum, quasi non attendo principaliter pecuniam datam, sed charitatem et devotionem vel
Abbreviated transcription (Latin):
libidĩe uiuendi laicalit et s̃ rõnabili cã cłicatũ dimittit
mortalit̾ peccait et si de ħ ꝯstaret ad satisfactcẽm ꝯpelli debẽt.
Diuinis officiis quant aslidue clicus bñficiatus resi dere de¬
besite in ecõa. uel impbenda et ĩ horis canoĩcis et officiis in
ecõa inderesse ad arbitriũ boni uiri lumnitand̃ est uel scd̾m
rõnabilem et aꝓpbatã ꝯsuetudiẽ uel ꝯstiõem ecce p̾bendał
non enĩ credo ꝙ singuł horis interesse teneatur. aut sin¬
gulis diebus et noctibus resi deri ad horas tñ canoĩcal dẽ¬

Expanded text:
libidine vivendi laicaliter et non rationabili causa clericatum dimittit, mortaliter peccat et si de hoc constaret, ad satisfactionem compelli deberet.ibus Quod assidue clericus beneficiatus residere debeat in ecclesia vel prebenda et in horis canonicis et officiis in ecclesia interesse, ad arbitrium boni viri limitandum est vel secundum rationabilem et approbatam consuetudinem ecclesie prebendalis. Non enim credo quod singulis horis interesse teneatur aut singulis diebus et noctibus residere. Ad horas tamen canonicas d
Abbreviated transcription (Latin):
talliã et sustinz alia honera laicalia alio mͦ admonitꝰ tertio ꝙ se
corrigat non uult se corrigẽ et ab apꝰtasia recedere. t̾cio modo si cõ¬
uentus coram ecõastico udice ꝑ sonalit̾ excipis de foro scłati añ al
ꝯfitetur in uire corã prelato ꝙ ñ uult cłicaliter aũ retinere priui
priuiło cłicali reñciare non põt alud intelligit᷑ de illis qui cema¬
nent in cłicatu setus ceillis qui apꝰtat᷑ qui hx fcõ renunciare pꝰ
.i. quid scandalizetur uxor ab hoĩciãs eum pp̃ signa cłicatus ¶Nũ¬
uxoris dimitite consurã. dum tñ ał uiuat cł̾icalit̾ non a mͦtit pͥui¬
legiũ cli̾cale quant̾ ad beneficiũ illius canoĩs siquis suadente. ⁊̃¬
si fuerit monitus camab ep̃o defendo tonsurã et hxc qr iste non est

Expanded text:
talliatur et sustinet alia onera laicalia. Alio modo: si admonitus tertio, quod se corrigat, non vult se corrigere et ab apostasia recedere. Tertio modo: si conventus coram ecclesiastico iudice personaliter excipit de foro seculari aut alias confitetur in iure coram pprivilegio clericali renunciare non potest, quia illud intelligitur de illis qui remanent in clericatu, secus de illis qui apostatant, qui de facto renuest, quin scandalizetur uxor, abominans eum propter signa clericatus. Sed nunuxoris dimittit tonsuram, dum tamen alias vivat clericaliter, non amittat privilegium clericale quantum ad beneficium illius canonis, si quis suadente, etiamsi fuerit ter monitus ab episcopo de ferenda tonsura, e
Abbreviated transcription (Latin):
et uiuere cł̾icaliter et ꝙ ꝑeudẽs eum ĩcidit incanonem.
ego aut̾ credo ꝙ in hec caũ stand est ꝯsuetudini regionis.
ta utuntur priuiłio cłicali s non quo ad ordines pꝰmodũ
suscipiendos uel ecũastica beneficia optinenda. Fecit se
militem. tał non cẽ portare consuram. aut hĩtum clĩca¬
rediret ad cł̾icatum gauderet priuło cłicali. si aucte ep̃i
hec faceret aut ad religionẽ transiret ał non sicut credo.
tendi uel miiͣtandi condp̃nates a udice. uel rorquendi
reos uel officium aduccationis in caĩs criminalibus. ex
officio dico qr siquis ex ira uel impetu et non ex officio ali¬
quem coci derit uel mutilauerit non pp̃ hec priulł̾m clĩcale
amittit etiam si i apostasia hxe feceritaut̾ si etialn ex offd̾
ħ fecerit ñ dimissa tõsura uel hitu
csicali. nisi tũc dem̃de cũ t̾ moĩtus ab
ep̃o se corrigere noll et a talib desistẽ¬

Expanded text:
et vivere clericaliter et quod percutiens eum incidit in canonem. Ego autem credo, quod in hoc casu standum est consuetudini regionis. lta utuntur privilegio clericali, sed non quoad ordines postmodum suscipiendos vel ecclesiastica beneficia obtinenda. Qui vero fecit se militem, talis non tenetur portare tonsuram aut habitum clericarediret ad clericatum, gauderet privilegio clericali, si auctoritate episcopi hoc faceret, aut ad religionem transiret, alias non sicut credo. dendi vel multilandi damnatos a iudice vel torquendi reos vel officium advocationis in causis criminalibus. Ex officio dico, quia si quis ex ira vel impetu et non ex officio aliquem occiderit vel mutilaverit, non propter hoc privilegium clericale amittit, etiamsi in apostasia hoc fecerit. Aut si etiam ex officio talia fecerit non dimissa tonsura vel habitu clericali, nisi tunc demum, cum ter monitus ab episcopo, se corrigere nollet et a talibus desiste
Abbreviated transcription (Latin):
collecto ex̾citu intrat t̾ram alt̾ius nobilis et occupat ibi
castrũ uel mpit predã et dñt ad t̾ram ꝓpriam. si alus: duci
nobilis hocaudito cũ non statĩ possit ꝯgregare ex̾citum
et recuperare predam uel lib̾are castrũ missis lrĩs uł ñcgl
manam. aut duas etiam plus. reputabitur tamen in cõ: Añ¬
tinenti se deffendere et castrũ liberare et predam recu¬
perare. eciã suã adu̾sarius eius recuperat illã ĩmunitõi¬
bus sł credo etiam ꝙ si dum talit̾ ꝓ seqͥnat᷑ predam. et cũ
non possit ad eam recuꝑandam pertingere qr forte est ĩ
lecis in expugnabilibus recepta. si ceperit aliqua de boĩs
adu̾sarii sui auͭ eoꝵ qui eũ uiuant aut ip̃mꝓersequẽ¬
tem ren suam impediũt potit ce illis retinere ⁊ ĩdẽ pnitat
sue ꝯsulẽ quant̾ sua interest sicut qui ꝑ seqͣ furem aspor¬
sibi illati afe de rebus ip̃ius furis qͣs secũ ducit aut ꝑtat
si qua potest appre hendere dum prosequitur fugientẽ.

Expanded text:
is collecto exercitu intrat terram alterius nobilis et occupat ibi castrum vel rapit predam et ducit ad terram propriam. Si alius nobilis hoc audito, cum non possit statim congregare exercitum et recuperare predam vel liberare castrum, missis literis vel numanam aut duas aut etiam plus, reputabitur tamen in continenti se defendere et castrum liberare et predam recuperare, etiamsi iam adversarius eius receperat illam in munitionibus suis. Credo etiam quod dum taliter prosequitur predam, cum non possit ad eam recuperandam pertingere, quia forte est in locis inexpugnabilibus recepta, si ceperit aliqua de bonis adversarii sui, aut eorum qui eum iuvant, aut ipsum prosequentem rem suam impediunt, poterit de illis retinere et indemnitati sue consulere quantum sua interest, sicut qui prosequitur furem asporem damni sibi illati a fure, de rebus ipsius furis quas secum ducit aut portat, si quas potest apprehendere dum persequitur fugientem.
Abbreviated transcription (Latin):
uel si filius meus fuerit libera¬
tus de infirmitate uisitabo scm̃
Iacobum uel siłis hic similit̾.
si defecerit. condicio non obli¬
cãm et hoc intelligas. ubi tota.
obligatio ponebatur in euen¬
tucondicionis. ał si alia fuit.
cõt am . etiam si fuerit uotum
ob cãmet publice ⁊ ñ expressit
ca si potãte superioris. multipli¬
citer sunt enim quedam perso¬
ne que non hñe liberam faculta

Expanded text:
uta si filius meus fuerit liberatus de infirmitate, visitabo sanctum Iacobum vel simile. Hic similiter si defecerit conditio, non oblisic. Et hoc intelligas ubi tota obligatio ponebatur in eventu conditionis. Aliter si alia fuit conscientia vel etiam si fecit votum ob causam et publice et non expressitte vero superioris multipliciter: Sunt enim quedam persone, que non habent liberam faculta
Abbreviated transcription (Latin):
u̾.gͣ. aliquis nouit ꝙ iret ad scm iaco¬
bum qr ibi credebat ĩuenire frẽm suũ
et inchominus pp̃ redimenda pec̾c̃a
sua in ħ caũ qmͣuis sciat fremsuum
decessisse anteqmͣ iter acripiat incho¬
minus cũ ire pp̃ aliam cam denebit᷑
idem intelligas quociens cũz nouet
aliquis ex duab caĩs uel płibus uł¬
et nnich̾ominus intendit se obligare

Expanded text:
uod si quis vovit quod iret ad sanctum Iacobum, quia credebat ibi invenire fratrem suum et nihilominus propter redimenda peccata sua, in hoc casu, quamvis sciat fratrem suum decessisse, antequam iter arripiat, nihilominus tamen ire propter aliam causam tenebitur. Idem intelligas quotiescunque vovet aliquis ex duabus causis vel pluominus intendit se obligare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si ep̃c in uilla uel castro
iur̾dcõnem hẽat temporalẽ
d ibi constituere iudicem
petsonam secularem qͥ cãs
audiat et terminet sclares
et precipue cãs sanguinis
cui potest ee d p̾cipere qd̃ fir¬
miterteneat iusticiã ⁊ red¬
dat unicuiq ius suũ si tũ
uidex tałr institutus int̾ro

Expanded text:
scopus in villa vel castro iurisdictionem habeat temporalem, debet ibi constituere iudicem personam secularem, qui causas audiat et terminet seculares et precipue causas sanguinis, cui potest et debet precipere, quod firmiter teneat iustitiam et reddat unicuique ius suum. Si tamen iudex taliter institutus inter
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo que in bello tuet᷑
abarbaris patriam uel domi¬
eui defendit infirmos uel a
latronibus socios plena ĩti
cia est qui autem mouent
arma eciam contra tales no¬
cendi cupiditate ulciscendi
crudelitate in pacato acq ĩ¬
placabili animo rebellandi
feritate dnandi. libidine uł
alia cã consimili peccant.

Expanded text:
Fortitudo quae vel in bello tuetur a barbaris patriam, vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena justia. Qui autem movent arma, etiam contra tales, nocendi cupiditate, ulciscendi crudelitate, impacato atque impacabili animo, bellandi feritate, dominandi libidine vel alia causa consimili, peccant.
Abbreviated transcription (Latin):
appreciationẽ. s si notat cam̃ mociuã. non pͥrmã. uel principalẽ h remodã ⁊ cccõ¬
alicui: pro gnãnda deuocce et ouecteẽ in ip̃o collegio. ut ex ip̃a illa deuott̃s exau¬
diatur ĩ pecitione qͣ petit ꝙ frẽs nt̾sunt so sequiis mortui uel extreme unctioni
morientis et illi hes faciãt ex celectẽe et deuotione talt̾ in eis gñata auͭ ꝓ deuotõẽ
ip̃ius dantis. licit̾ est sc dare. ⁊ sic acaꝑe demꝑale ꝓ spũali. ẜ ꝙ li pro. notat cam̃

Expanded text:
primam vel principalem, sed remotam et occasalicui progeneranda devotione et dilectione in ipso collegio, ut ex illa devotione exaudiatur in sua petitione, qua petit quod fratres intersint exequiis mortui vel extreme unctioni morientis et illi hoc faciant ex dilectione vel devotione eis taliter generata, aut pro devotione ipsius dantis, licitum es
Abbreviated transcription (Latin):
mictitur uotumqr in illis magis
estͣrmũciatio uice pretente male et
professio fidei quam aliqua obliga¬
tio rͥ futuri. unde in penitẽntia non
est exigendum sacramentũ insi in
casibus expressis nec uotum de nõ
rec diend& uel promissio s sufficit
habere propoitum decauendo a pacc̃o
impo sterum. quidam tñ distingeitẽ
inter uotum prime necc̃ĩtatis quod

Expanded text:
emittitur votum, quia in illis magis est abrenunciatio vite preterite male et professio fidei quam aliqua obligatio respectu futuri. Unde in penitentia voti non est exigendum sacramentum, nisi in casibus expressis, nec votum de non recidivando vel promissio, sed sufficit habere propositum de cavendo a peccato in posterum. Quidam tamen distinxerunt inter votum prime necessitatis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad que implenda omnis homo
necessario tenetur siue uoue-¬
at ea. suie non ut ab renunti¬
are dyabolo et omnibz pompis
eius. tenere fidem cacholicam s¬
uare decalegum et brsuiter om¬
ma illa. sine quibus non est
gressor huiusuoti ergo tẽ age

Expanded text:
ad que implenda omnis homo necessario tenetur sive vovet ea sive non, ut abrenunciare diabolo et omnibus pompis eius, tenere fidem catholicam, servare decalogum et breviter omnia illa sine quibus non est gressor huius voti. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
habes. xluii .d. qm̃. ¶Licet autẽ usura corporał sit prohita sunt
tñ casus in quib est permissa. pͦ ubi possõ ecc̃e est assignata
dico in benefm̃ et alicuius tenet eã in iuste et uiolent̃ potest
fit lucricã. s ut res eo mͦ de manu laici redimatur. ut in eadem¬
cum intereẽ. u̾ gr̃a. si ficeiussor soluit usuras creditori potest
eas petere a debitore ꝓ quo fideius
s uitacio dampni. Noͣ hic aliud¬
fructus possõnum que sibis̾a so¬
tero. pro numerata dote. pignori
obligate ꝯputandos in sortẽ non
credimus ꝯpellend̃. cum frequent̾
dotis fructus. ñ sufficiãt ad mͣmͣ
honera supportanda hoc autẽ mił¬

Expanded text:
ibus penitentie Licet autem usura omnibus sit prohibita, sunt tamen casus in quibus est permissa. Primo ubi possessio ecclesie est assignata clerico in beneficium et laicus tenet eam iniuste et violenter, potest fit lucri causa, sed ut res eo modo de manu laici redimatur. cum interesse, verbi gratia si fideiussor solvit usuras creditori, potest eas repetere a debitore pro quo fideiusssed vitatio damni. Nota hoc aliudfructus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad matrimonii onera supportanda
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ hiꝰ laborem. qi ħ eẽt symoniacũ. ¶ Obiaitur qi cum hiꝰ cor¬
porale obsequiũ honestũ sit p̾iabile et p̾set etiam ex pacto ꝓpt̾

Expanded text:
us Obiicitur, quia cum huiusmodi corporale obsequium honestum sit pretiabile et possit ex pacto propter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmittitur cum pͥtatis qui non sunt dñi s sotum dispensa to¬
res sacramentorũ et alioꝵ spũalul preterea uita et̾na et re¬
missio pene pec̾i cadit sub m̾ito et ꝓpo nb̃ uenale ad eo ex pac¬
to ut emat᷑ a nb̾ moneca dei que est afft̾s et opera caritatis
s non sic est de spũalil que ꝯferut᷑ per mistros ecc̃e nec tñ
corporaluel esi est preciũ uite etne nꝙͣͫ est res corporal nec in

Expanded text:
committitur cum prelatis, qui non sunt domini, sed dispensatores sacramentorum et aliorum spiritualium. Preterea vita eterna et remissio pene peccati cadit sub merito et proponitur nobis venale a deo ex pacto, ut ematur a nobis moneta Dei, que est affectus et opera charitatis. Sed non sic est de spiritualibus, que conferuntur per ministros ecclesie. Sed nec corporalis eleemosyna est pretium vite eterne, inquantum est res corporalis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
et terciis. quam primis uel scd̃is. illi etiam nõ
sunt ĩmunes a culpa nec derent ẽe ĩmunes a
pena qui cum possent hominem. non liberaue¬
gas in bello iniusto. nam tales: in bello iusto
non reprobo. nisi sit ibi. corrupta intencio:
uel talis persona cum armis cui non liceat
arma deferre. ut cl̃icus uel religiosus. R.i. de.
dico indistincte repellendos qui fuerunt ex
ꝑte ĩiuriantium etiam eos qui fuerunt ex ꝑ-¬
te illorum quib fiebat ĩiuria. si clici erant.

Expanded text:
tertiis quam primis vel secundis. Illi etiam non sunt immunes a culpa, nec debent esse immunes a pena, qui cum possent, hominem non liberavegas in bello iniusto. Nam tales in bello iusto non reprobo, nisi sit ibi corrupta intentio vel talis persona cum armis, cui non liceat arma deferre, ut clericus vel religiosus. Quantum dico indistincte repellendos, qui fuerunt ex parte iniuriantium et etiam eos qui fuerunt ex parte illorum quibus fiebat iniuria, si clerici erant
Abbreviated transcription (Latin):
si principalis uel etiam unus eoꝵ qui tenentꝰ
insolid̃ satisfenit de toto dampno dato nũquid
alii liberantur utiq quod ad ip̃m dampnum.
uel intereẽ. o bona fides non patitur ut bis id̾
lequi satisfit tenetur cedere sat̾fatienti actio¬
et debet quantum ad iudicium anime cecere ac¬
cipali. seo pro partibus petata singislis. sed non
tenetur quo ad uidicium cõtentiosum qr qua
fronte podest petere cessionem qui ex continua cia

Expanded text:
si principalis vel etiam unus eorum qui tenentur in solidum satisfecerit de toto damno dato; numquid alii liberantur? Utique quoad ipsum damnum vel interesse, quia bona fides non patitur ut bis idem le cui satisfactum est, tenetur cedere satisfacienti actioet debet quantum ad iudicium anime, non cipali, sed pro partibus petat a singulis. Sed non tenetur quoad iudicium contentiosum, quia qua fronte potest petere cessionem, qui ex contumacia
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾fatis dampnis ꝯcedi pͭ. si ex cã
ꝓbabłi uiderint principes ea pocius
ẽẽ rem̾cenda qmͣ carere cõmodo pa¬
cis et incurre belloꝵ pericula. et c̃ĩħ
eñ principes gerũt utiłr negcciũ
si ex iusta cã uiderĩt expedire pꝰ sũt
abellando desistẽ queris forte nõ/ ꝓͣuis
illata dãpna quitare.¶ Acit auctas polint
mouendi bellũ penes solos pͥnopes
est et ita auct̃as cesistendi ⁊ arma

Expanded text:
de prefatis damnis concedi potest, si ex causa probabili viderint principes ea potius esse remittenda, quam carere commodo pacis et incurrere bellorum pericula. Et cum in hoc casu principes gerant utiliter negotium si ex iusta causa viderint expedire, possunt a bellando desistere, quamvis forte non possint illata damna quitare. Sicut enim auctoritas movendi bellum penes solos principes est, ita et auctoritas desistendi et arma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmode ꝯsułe tenob᷑ et ꝯpensabimt᷑ illa dãpna cũ dãnis sibi datis
et hoĩb suis us ad ꝯcurtẽtes qnͣtitates et de eo ꝙp super extͤit
tenebit᷑ sat̾facere illis quos dãpnificauit qui ã ĩ iuste mouet
bellum tẽ de om̃ib dãpns que ip̃e uel sui intulerũt adu̾sano
et hoĩbus suis. tẽ eciam ec hoĩbus ꝓpriis de dãpnis ab adu̾sario
illatis dũ iuste rebellat ille adu̾sari̾ insi et ip̃i mala fide iuue¬
runt eum i quo cañ non hñt crͣ ip̃m actẽm cum nich̾ ex culpa
sua ꝯsequi debeat acfõnem. Nobił aut̃ ille qui iuste pugnat
non tẽ hoĩbus. ss. de dampius que passi sunt ab adusariis cũ
ip̃i et se et sua pro dño suo teneantur exponẽ. non tenetur
inqmͣ tisi fuerit in culpa negligent̾ defendendo eos ¶ Qd

Expanded text:
ebitur et compensabuntur illa damna cum damnis sibi datis et hominibus suis usque ad concurrentes quantitates et de eo quod super excreverit, tenebitur satisfacere illis quos damnificavit. Qui autem iniuste movet bellum, tenetur de omnibus damnis que ipse vel sui intulerunt adversario et hominibus suis. Tenetur etiam et hominibus propriis, de damnis ab adversario illatis, dum iuste bellat ille adversarius, nisi ipsi mala fide iuverint eum, in quo casu non habent contra ipsum actionem, cum nullus ex culpa sua consequi debeat actionem. Nobilis autem ille qui iuste pugnat, non tenetur hominibus suis de damnis que passi sunt ab adversariis, cum passi et se et sua pro domino suo teneantur exponere. Non tenentur, inquam, nisi fuerit in culpa, negligenter defendendo eos. AD
Abbreviated transcription (Latin):
uel simile similiter contrahitur irregularitas
que impedit ꝓmouendũ ee deicit ꝓmotũ si ãr
fuit ncc̃itas prorsus in euitabił nec culpa sua
ꝓressit. toleratur. in susceptis s non promoue¬
tur ad maiores ordines. d.l. de. hiis cl̾icis pro

Expanded text:
el simile. Similiter contrahitur irregularitas que impedit promovendum et deiicit promotum. Si autem fuit necessitas prorsus inevitabilis nec culpa sua precessit, toleratur in susceptis, sed non promovetur ad maiores ordines. Pro homicidio