comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciecatẽ ĩ tepus cobiit antepus re¬
ñciendo sotiũ ad se ñse a sotioli¬
b̾ec. ¶Itaq si quid cõpendii po¬
stea fc̾n erit. eius ꝑtẽ nõ feret
at si dispendiũ eq̃ p̾stabit port̾o¬
nem. nsi renũciato ex necc̃itate
quada fca sit. oluod si tẽpus fi¬
nitũ est.lib̾m ẽ reced̾e. qr fũ dolo
malo id focit. ¶Renũtiare soci¬
etati etiã ꝑ alios possumus. et
nũciare societati. S utr dictũ sit¬
de co cui om̃i bonorũ amistratocõ¬
cessa est an de cocui hoc ip̃m nõi¬
atim mãdatũ ẽ. uideamus. anu̾o

Expanded text:
cietatem in tempus coit, eam ante tempus renuntiando socium a se, non se a socio liberat: itaque si quid compendii postea factum erit, eius partem non fert, at si dispendium, aeque praestabit portionem: nisi renuntiatio ex necessitate quadam facta sit. quod si tempus finitum est, liberum est recedere, quia sine dolo malo id fiat.Renuntiare societati etiam per alios possumus: et nuntiare societati. sed utrum de eo dictum sit, cui omnium bonorum administratio concessa est, an de eo, cui hoc ipsum nominatim mandatum est, uideamus, an uero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissio ꝙ magis dicend̾ arbitor.¬
Sicur tres socnꝰ eẽnt egͥit cũ unoex
socus socius. et ꝑt̾e suã ĩtegrã sit cõ¬
socutus. dem̃ alius socius cũ cod̾ag
cõsecutus est cũ eo ag̾e possit qui
solid̾ accepit. ad cõmunicandas ꝑt¬

Expanded text:
r.Si, cum tres socii essent, egerit cum uno ex sociis socius et partem suam integram sit consecutus, deinde alius socius cum eodem aconsecutus est cum eo agere possit qui solidum accepit ad communicandas part
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pp̃ socictatẽ. s pp̃ suã ptẽ acquisie¬
rit. ¶Societas soluit ex ꝑsonis. ex
reb. eruolũtate. er act̾one. Id̾oq sũ
hoes siue ros.siue uolũtas. suic ac¬
t̾o int̾ierit. distrahi uidetur socicta
res uocũ aut mille relinqu̾t᷑. aut
cõdonẽ mutauint. neĩ eius reiq̃ iã
nulla sit quisꝙͣ socius est. neius q̃
cõsecrata publicata uesit. uolũtate
distrahit᷑ societas reñtiat̾one.
stipiãtone aut uido mucata sit cãso
ctatũ ẽ. ut societas distrahat᷑. renũ¬
tiatam societatẽ. siue totorũbonoe
siue unius rei societa cohita sit ¶It
bonis acreditorib uẽditis umꝰ socu
distrahi societatẽ labeo ait. ¶Si ĩrez
certam emendã. cõducendã ue soci¬
ctatẽ cohita sic. tuc etiã post alicuiꝰ
moetẽ quicquid lucri d̾trimẽtiue
fc̃m sit. cõe cẽ labeo.ait. ¶ Diximus
dissensu solui societatẽ. ħita ẽ siom̃s
dissenciũt. Q d̾ ergosi unus ren̾ti¬
et. cassi scripsit eũ qui reñciau̾it

Expanded text:
non propter societatem, sed propter suam partem adquisierit.Societas soluitur ex personis, ex rebus, ex uoluntate, ex actione. ideoque siue homines siue res siue uoluntas siue actio interierit, distrahi uidetur societasres euro, cum aut nullae relinquantur aut condicionem mutauerint, neque enim eius rei quae iam nulla sit quisquam socius est neque eius quae consecrata publicataue sit. uoluntate distrahitur societas renuntiatione.stipulatione aut iudicio mutata sit causa ctatum est, ut societas distrahatur, renuntiatam societatem, sive totorum bonorum sive unius rei societas coita sit. Item bonis a creditoribus venditis unius socii distrahi societatem Labeo ait. Si in rem certam emendam conducendamve coita sit societas, tunc etiam post alicuius mortem quidquid lucri detrimentive factum sit, commune esse Labeo ait. Diximus dissensu solvi societatem: hoc ita est, si omnes dissentiunt. quid ergo, si unus renuntiet? Cassius scripsit eum qui renuntiaverit
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾. scribit. defensorc̃ socui u id qd̾
socius fac̾e pot̃ cõdẽpnari oport̾e.
Id̾ et in pr̃om defensorẽ acciꝑe de¬
b̾e ait. crutiq id̃ erit ĩumu̾sis qui
ĩid qd̾ fac̾e possut cõueniũt᷑. pẽi ã¬

Expanded text:
 scribsit defensorem socii in id quod socius facere potest condemnari oportere. idemque et in patroni defensore accipere debere ait: et utique idem erit in uniuersis, qui in id quod facere possunt conueniuntur.Patri a
Abbreviated transcription (Latin):
rei. actũm idꝙ face possũt. qd ue
dolo malo focint. quomm possit
cõdẽnari oport̾e. ħ eĩ sũmã rõne
ħt. cũ socictas ius quodã modo fra¬
t̾nitatis ĩ se ħat. uidẽd̾ est et fidcius¬
scei socu id pstare debeat. an uo ꝑso¬
nale bñfi sit. qd̾ mag̾um est. S si

Expanded text:
id quod facere possunt quodue dolo malo fecerint quo minus possint, condemnari oportere. hoc enim summam rationem habet, cum societas ius quodammodo fraternitatis in se habeat.Uidendum est, an et fideiussori socii id praestari debeat an uero personale b
Abbreviated transcription (Latin):
op N deo morte socii soluit᷑ soci¬
etas. ut nec ab intio paciscipossi¬
mus. ut heres etiã succedat socie¬
etati. hec itampeniatis sotietatib
at ĩ societate uectigaliũ nicħoꝰ ma¬
net societas. et post mortem ali¬
cinus s ita dem̃si pãs defuncti ad
ꝑ sonã hrdis eius ascripta sit.ut

Expanded text:
deo morte socii soluitur societas, ut nec ab initio pacisci possimus, ut heres etiam succedat societati. haec ita in priuatis societatibus ait: in societate uectigalium nihilo minus manet societas et post mortem alicuius, sed ita demum, si pars defuncti ad personam heredis eius adscripta sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ d qui hona sustin. qd siiam
dissoluto m̃m̾o societas distraha¬
tur.cad̾ die recipienda est dos qͣq
solui debet.

Expanded text:
et qui onera sustinet: quod si iam dissoluto matrimonio societas distrahatur, eadem die recipienda est dos, qua et solui debet.
Abbreviated transcription (Latin):
Enatus censuit ut ꝯsum̃t᷑¬
dim rerũ quas in cuiusq prum¬
omo ẽẽ cõstaret ususfructus leg¬
ari possit. Quosenatuscosulto
inductum iudet᷑. ut carũrerũ
que usu tollutur ł minuũtur

Expanded text:
enatus censuit, ut omnium rerum, quas in cuiusque patrimonio esse constaret, usus fructus legari possit: quo senatus consulto inductum videtur, ut earum rerum, quae usu tolluntur vel minuuntur
Abbreviated transcription (Latin):
slmi. SE d de peccuma recte ca¬
ueri oporret hus a quib peccun
ie eius usuffructus legatus erit¬
Quo senatus cosuito id effectu
est ut peccume usuffructus pr¬

Expanded text:
le.Sed de pecunia recte caueri oportet his, a quibus eius pecuniae usus fructus legatus erit.Quo senatus consulto non id effectum est, ut pecuniae usus fructus pr
Abbreviated transcription (Latin):
p. Dosꝙͣ oim rerũ usuffructꝰ
legari pot̾it. an ⁊ nõi. neruan¬
lus existimant. posse legari id̾cñ
nerua ip̃i quoq debitori possey
sufructũ legari scribit. ⁊ remit¬
tendac ei usuras.

Expanded text:
m rerum usus fructus legari poterit. an et nominum? Nerva nlus existimant, posse legari. idem tamen Nerva ipsi quoque debitori posse usum fructum legari scribit et remittendas ei usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
i exlocato ꝓprictariũ qnͣti mea ĩt̾¬
fuit. id fcm non ẽẽ. qꝙͣ si ame cõ¬
ductũ usũfr̃m cui uic alulocau¬
erit retinetur ususfructus. s si
ꝓprietarius eũ locass suo nõie di¬
cendum amicti. Non eĩ meonõie
fuitur colonus. s si ẽptũ a me
amitterem usũfructũ querẽdũ
usufructũ rogatus sim tibi resti¬
tuere an ꝑte fru iudcar nec am¬
ictat᷑ ususfructus. ⁊ ait dubita¬
comissario nocere. suo ei noĩe u¬
tilem actionem eũ habiturũ.
Iolie ¶aro ⁊ corui mortui pec¬
Ucoris in frucu non esti qr mortuo
erit gͥgis ut greux ñ ĩtelligͣitur
put ususfructus. de usut᷑ caꝵ¬

Expanded text:
locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii locauerit, retinetur usus fructus: sed si proprietarius eum locasset suo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus.Sed si emptum a me isset, amitterem usum fructum, quaerendum usum fructum rogatus sim tibi restituere, an per te frui uidear nec amittatur usus fructus. et ait dubitacommissario nocere: suo enim nomine utilem actionem eum habiturum.iale.Caro et corium mortui pecoris in fructu non est, quia mortuo enit gregis, ut grex non intellegatur, perit usus fructus. DE USU
Abbreviated transcription (Latin):
potuit nec uriniquũ si infi¬
rmitas culpe amuet᷑ cũaf¬
fectare quisq non debeat in
quoł intelligit ł intellig̾ed̾
beat infirmitatem suam alii
ꝑiculosam futuram ¶d̾ ui¬
tis est in ꝑsona eius qui ipe¬
cum equi in quo uehebatur

Expanded text:
potuerit: nec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non debeat, in quo uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in persona eius, qui impetum equi, quo uehebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tare.An filio fa. iiuuinato ꝓce¬
dit. ¶Plane si cedentem il¬
nauit. erit aquilie locus aut
si non incertamine suu occi¬
dit insi dño cõmitente hoc
fcm sic tunc eĩ aquilia ces¬
sat. ¶ S siquis fuũ egro tũ
le uit ꝓcuffit a is obierit re¬
cce labeo dicit lege aquilia
ferũ eẽ solet. ¶ Celfus aũ in
ultũ int̾eẽ dicit. an occid̾it
an mortis cam p̾stitit. nõ a¬
quilia s in fc̾m accoe teneaf
uñ affert eũ qui uenenũ ꝓ
medicamento dedit a cam
mortis p̾stitisse ꝙ ad̾m eũ qͥ
furenti gladiũ ꝓrexit nã n¬
ec hunc lege aqͥiulia ceneri
s in fc̾m¶S si quic de ponte
aliꝙ p̾cipitan̾it. celsus ait
siue hoc ipõ itu perierit. auc
cõtinuo sub mersus aut la¬
xatus yi flumimis uictus pe¬
rierit lege aquilia cem ꝙ̃ad¬
mod̾ si quis puerũ saxo illi¬
siss. ¶ ꝓculus ait si medicu
ẜuĩ imperite secuerit .ł exlo¬
catoł ex lege aquilia cõpet¬
ere accionem.
mento ꝑperam usus fuit . s

Expanded text:
tare: in filio familias uulnerato procedit. plane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine seruum occidit, nisi si domino committente hoc factum sit: tunc enim Aquilia cessat.Sed si quis seruum aegrotum leuiter percusserit et is obierit, recte Labeo dicit lege Aquilia ferum esse solet.Celsus autem multum interesse dicit, occiderit mortis causam praestitit, non Aquilia, sed in factum actione teneatur. unde adfert eum qui uenenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum.Sed si quis de ponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus ui fluminis uictus perierit, lege Aquilia temodum si quis puerum saxo inlisisset. Proculus ait, si medicus servum imperite secuerit, vel ex locato vel ex lege Aquilia competere actionem. mento perperam usus fuerit. sed et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fuste.ł alio telol manib si fo¬
rte strangulauit eu ł calce pe
deiec̾it honus ⁊ ẜuũ occid̾it a¬
quilia locũht. fuit eĩ in ip̃iu
arbitrio ita se ñ hon̾are. nam
ei si lapsus aliquic fuu alieñ
hone psẜit pegasus ait lege a¬
quilia eu tem ita demũ sł p
lus iusto se honauit ł negli¬
gentius ꝑ lubricũ transierit¬
¶p in si quis alt̾ius impulsudã¬
pnũ dedit ꝓcuł scribit n eũ
qui impulit tem qr non occi¬
d̾it. n eũ qui impulsus est.q
dãpnũ iniuria non dedit. s
eũ qui impulit. ¶Si quis
incolluctationeł in panitta¬
tioł pugiles dũint se exertẽ¬
tur alius aliũ occioit cessat

Expanded text:
 fuste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calcedeiecerit onus et seruum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis seruum alienum onere presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demum, si uel plus iusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubricum transierit.Proinde si quis alterius inpulsu damnum dederit, Proculus scribit neque eum qui impulit teneri, quia non occidit, neque eum qui impulsus est, quia damnum iniuria non dedit: seceum qui impulit.Si quis in colluctatione uel in pancratio, uel pugiles dum inter se exercentur alius alium occiderit, si
Abbreviated transcription (Latin):
aditus arbit᷑ post diem cõpri¬
issi adeẽ uffit pena ñ cõmicte¬
tur¶ Si quis exlitigatorib iõ
nõ affuerit q ualitudinet rei
publice cã r absentia ĩpeditus
sit aut ngͣrtu. aut alia ista

Expanded text:
aditus arbiter post diem compromissi adesse iusserit, poena non committetur. Si quis ex litigatoribus ideo non adfuerit, quod ualetudine uel rei publicae causa absentia impeditus sit aut magistratu aut alia iusta
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis pristinam iuiditu cãm
tandi cã. nõ eius ꝙ iam sit. ¶l¬
uienare intelligit᷑ ⁊ qui alieã
rem uendidit. s restituendo
sirdem ylegando si quis aliem
huic edc̃o locus nonerit. ¶ Siqͥs
alienauit deni rocepit nõ tene¬
bitur hoc edco. ¶Qui uendit

Expanded text:
iudicis pristinam iudicii causam causa, non eius quod iam sit. Alienare intellegitur etiam qui alienam rem vendidit. Sed heredem instituendo vel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit. Si quis alienaverit, deinde receperit, non tenebitur hoc edicto. Qui vendit
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙͣ non pt negare equissim¬
u fore p̾torem intpone se debui¬
sse ut offmꝙ in se recepit impi¬
eret. ¶Ait ptor qui arbitriũ poce¬
uma cõꝓmissa receꝑit. ¶Tracte¬
mus de ꝑsonis arbitrantũi ⁊ qͥd̃
arbitriũ cuniscoq dignitatis co¬

Expanded text:
quamne potest negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium quod in se recepit impleret? Ait praetor: 'Qui arbitrium pecunia compromissa receperit'. Tractemus de personis arbitrantium. et quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis co
Abbreviated transcription (Latin):
but. Qm ⁊ sicũ eo qui altius
ꝓuintie sĩt expiar. in illius ꝓiu¬
ntia exꝑn debeo. ⁊ potentioribi
pares cẽ non possumus. ¶S ⁊ si
liorm ꝙ petebamus maumiẜit
durior nr̃a cõdo fit. qr p̾tores fa¬
uient libtatibus. ¶Item si locu
ui quo opus focis cinus noĩe in¬
terdicto quoui aut clam aut ac¬
toe aque ꝑluiue arcende teneb

Expanded text:
tiam si cum eo, qui alterius prouinciae sit, experiar, in illius prouincia experiri debeo et potentiori pares esse non possumus. Sed et si hominem quem petebamus manumiserit, durior nostra condicio fit, quia praetores faueant libertatibus. Item si locum, in quo opus feceris, cuius nomine interdicto quod ui aut clam uel actione aquae pluuiae arcendae tene
Abbreviated transcription (Latin):
rebit᷑. si alio loco ẽẽ iufit. quid
ergo si napparcat de quoloco ac¬
tum sit melius dicet᷑ eũ locũ
cõti ubi cõpmissũ est. ¶Qd
tñ si meo loco quis sit circa ũ¬
bem adcẽ iufẜit. pegasuc adi¬
ittit uałe iussũ ꝙ puto ita u̾m
eẽ. S ⁊ si eius sit auctoritatis ar

Expanded text:
rebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius dicetur eum locum contineri, ubi compromissum est. quid tamen si in eo loco, qui sit circa urbem, adesse iusserit?Pegasus admittit ualere iussum. quod puto ita uerum esse, si et eius sit auctoritatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
dus a ptore. uñ uidendũ erit an
iutare siuam possit.⁊ alias qͥd
est agitatũ fi arbit̾ iusit dari mox
uetuit ucrũ in eoquid iussit an
eo qd̾ uetuit stari debeat. ⁊ sabinꝰ
quid putaunt. posse. cassius fina¬

Expanded text:
dus. Unde uidendum erit, an mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, utrum eo quod iussit an eo quod uetuit stari debeat. et Sabinus quidem putauit posse. Cassius sen
Abbreviated transcription (Latin):
tib tius soliusti accipe. ¶Item
si arbit̾ penã ex cõꝑmisso petiue¬
ꝑlato dicelittigatores de nuo in
eu cõpinisfnit. nec scdi copinissi
arbitriũ reciꝑint ñ eẽ cogendũ
recipere.si ip̃e in mora ñ fuit. qu
uebat᷑. ⁊ ip̃e ꝑtulit mansit arbi¬
ter. ¶ꝑlenũ coꝑinissũ appllat᷑
positu est. namadonĩs cõtrou̾¬

Expanded text:
ribus tuis soluisti, accipe'. Item si arbiter poenam ex compromisso peti ueprolato die litigatores denuo in eum compromiserint nec secundi compromissi arbitrium receperit; non esse cogendum recipere, si ipse in mora non fuit, quo uebatur et ipse protulit, mansit arbiter. Plenum compromissum appellatur, positum est: nam ad omnes controu
Abbreviated transcription (Latin):
lictigatores cosensint. ¶Si ind¬
uos fuit copmissũ ut si dissenti¬
rent certui assumant. puto tale
cõpmissũ nõ uase. nam ⁊ in adsu¬
mendo possũt dissencite. ẜ si ita
sit ut cis tertius assumet sẽpro¬
nius ualet copmissum. qm in
adsumendo dissentire nõ possũt.
principalit̾ tñ qramus tñ si in
duos arbitros sit cõꝓmissũ an
ari eĩ nũo idcirco cõpmissũ ad¬

Expanded text:
litigatores consenserint. Si in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tertium adsumant, puto tale compromissum non ualere: nam in adsumendo possunt dissentire. sed si ita sit, ut eis tertius adsumeretur Sempronius, ualet compromissum, quoniam in adsumendo dissentire non possunt. Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit compromissum, an ari enim numero idcirco compromissum ad
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ fimat s de ppatatone cae
ut putasi uissit lictigatores ka¬
lendis ad eẽ mor in idib iubeat.
nam mutare eũ diem posse cet̾i
si cõdẽpnauut ł absoluit dũ arb¬
iter cẽ desicrit mutare sinam no¬

Expanded text:
arbitrium finiat, sed de praeparatione causae: ut puta si iussit litigatores calendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutare eum diem posse. ceterum si condemnauit uel absoluit, dum arbiter esse desierit, mutare ‹se›n
Abbreviated transcription (Latin):
tus sũp̃tus est nich sibi cõibus
⁊ de una siua smãm dixit. deali¬
is nondũ ñquid dent eẽ arbit̾
uide annuis igit᷑ an in primacõ
deõib simil. ut dicat snĩa cõꝓ¬

Expanded text:
rsiis sumptus est nihil sibi communibus et de una sententiam dixit, de aliis nondum, numquid desiit esse arbiter? uideamus igitur, an in prima conde omnibus simul ut dicat s
Abbreviated transcription (Latin):
gotiorũ ꝓpriorul ꝓfectio urges
aut munus aliquod rei publice
as ei poit arbitriũ soceptũ inci¬
dat. s in cãualicuttins similib¬
uecũb cã cognita differte cogi¬
tͣ. ¶Arbit᷑ iudicu sui nõie ꝙpu

Expanded text:
gotiorum propriorum uel profectio urguens aut munus aliquod rei publicaeas ei post arbiterium susceptum incidat. sed in causa ualetudinis similibusue causa cognita differre cogit
Abbreviated transcription (Latin):
coꝑmissũ sit. ut ꝙ titiodiscepta¬
tori placet id seius ꝑnũciet. qui¬
sit hic cogendus. ⁊ puto tale ar¬
bitriũ nõualcre. in quolibea fa¬
cultas arbitri sine non est fut᷑a
¶S si ita sic cõpmissũ arbitratu
citu aut sen fieri. põp. scribit. an
os putimus cõpmissũ uale s ⁊ si

Expanded text:
omissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura. Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissu
Abbreviated transcription (Latin):
ne hee. ut arbicer sinam dice̾ co¬
gatur. ¶ Recepisse aũ arbitriũ
uidet. ut pedius .ł. uiii. dicit qͥ
iudicis ꝑtem suscepit fineq se
sua sm̃a cõtroutus impositurũ
polucet᷑. ox si inquit hactenus ĩ¬
t̾uenit ut expirct᷑. an cosilio suo
biterer cõpmissohus dieb non
der non coget᷑ nsi dies copmissi

Expanded text:
iam dicere cogatur. Recepisse autem arbitrium uidetur, ut Pedius libro nono dicit, qui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo biter ex compromisso his diebus non dex non cogetur, nisi dies compromissi
Abbreviated transcription (Latin):
debe eil cog̾e int̾ eos drsceptare qͥ
ei cõcumelia hanc fecetũt. ut eii
spernerent ⁊ ad aliũirent. ¶Arbi
pe nos debe ñ si utrũq pena pec¬
posicest. eo pacto ut ei daret qͥ
reat̾ sine an cogendus sic sinãm
⁊ si qͣntitas certa adħ ap̃ eũ depo¬
natut. ¶ Prom̃ ⁊ si alt̾ rem alter
pecum am stipulanti ꝓnsẜ it. p¬
ꝓmissũ. ut puta si ambo debito¬
res fu̾int. ⁊ pactist̾ ne petatur
qd sibi debet᷑. qͥ sine arbit̾i nͥ ꝓa

Expanded text:
bere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et ad alium irent. Arbitrpere nos debere, non si utrimque poena npositae sunt eo pacto, ut ei daret quireatur sententiae, an cogendus sit sententiam t si quantitas certa ad hoc apud eum deponatur. proinde et si alter rem, alter pecuniam stipulanti promiserit, ppromissum, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sententiae arbitri non pa
Abbreviated transcription (Latin):
ne offõ tin iudicis cõsequat᷑ ac¬
tor qͣntũ euis intersit aliũ ad¬
uersariũ non habiusse. forte si
quas impensas fecit. aut si ꝙͣ
aliam inconmoditatẽ passus

Expanded text:
ne officio tantum iudicis consequatur actor, quantum eius intersit alium aduersarium non habuisse: forte si quas inpensas fecerit aut si quam aliam incommoditatem passus
Abbreviated transcription (Latin):
qus añ ob ualicudiriẽ aut etatẽ
aut occupationes necͣcias litte ĩ
aliu transtulĩt in eacã nõ est u¬
t hoc edc̃o teneatur. cũ ĩ hoc edco
doli mali fiatmentio. cet̾m cric

Expanded text:
quis autem ob valetudinem aut etatem aut occupationes necessarias, litem in alium transtulerit, in ea causa non est ut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali fiat mentio. Hec actio
Abbreviated transcription (Latin):
publice iidet᷑. s ⁊ si ultra patriã
sua rei publice cã ꝓfectus sic. ⁊̃ si
p urbem ei iter cõpetit. terpublice
cã abest. similit qui in ꝓuintiaẽ
ut primũ aut. a domo sua ꝓfectus
est. aut cu in eadẽ ꝓuintia degit¬

Expanded text:
usa uidetur. sed et si extra patriam suam rei publicae causa profectus sit, etiam, si per urbem ei iter competit, rei publicae causa abest. Similiter qui in prouincia est, ut primum aut domo sua profectus est aut, cum in eadem prouincia degit
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut arbitri pareat᷑ sirĩe ¶Ide
celsus ait. si arbit̾ me tibi certa
die peccuniam dare iuffic. tuac¬
ciꝑe noluisti posse defendi ip̃oui¬
re penam nõcomicti.¬
copmisso cautũeẽt ut meaden
ta fina de quibdã ñ dicta diem
ꝑmissi ꝓferre nuliam aliã dat
arbitro facultatem.ꝙͣ diem ꝓ¬
rogandi. ⁊ io cod̾onem primicõ¬
bebit. ¶ si ꝑfideuissores fuit
cautũ in primocõpmisso q̃ se¬
quens. similit̾ ꝓferendũ labeo
dicit. s põp̃ dubitat utrũ hus¬
deman ⁊ alus.tam idoneis. qͥd
eĩ in quit si id̾ fideiubere nolu¬
erit. s puto si uoluerint fide

Expanded text:
sit, ut arbitri pareatur sententiae. Idem Celsus ait, si arbiter me tibi certa die pecuniam dare iusserit, tu accipere noluisti, posse, defendi ipso iure poenam non committicompromisso cautum esset, ut eadem tentia, de quibusdam non dicta diem promissi proferre' nullam aliam dat arbitro facultatem quam diem prorogandi: et ideo condicionem primi combebit. Si per fideiussorem fuerit cautum in primo compromisso, et sequens similiter proferendum Labeo dicit. sed Pomponius dubitat, utrum isdem an et aliis tam idoneis: quid enim, inquit, si idem fideiubere noluerint? sed puto, si noluerint fide
Abbreviated transcription (Latin):
cã fiat. ex alieno facto.⁊ cũ inte¬
lligat iuditiorũ exitũ. Int̾du
duriorem nobis cõstitui oppõi¬
to nob̾ alio adusario mea quoq
rem ꝓpsperit. ut si quis alienã¬

Expanded text:
a fiat ex alieno facto. Et cum intelligit iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui, opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem prospiciat, ut si quis aliena
Abbreviated transcription (Latin):
faciendam. ut hudies restituat᷑
quib actor ag̾e uoluit. ⁊ int̾uetu
feriarũ ĩpeditus est. quotiens ꝑ
absentiam quis nõ toto tẽpore
alique erusit. ut puta rem cua̾
possedi unominus die statuto. ĩ
Unius diei facienda est. ¶Item in¬
quit ptor si qͣ alia michi ustacã
uidebit᷑ mitegrũ restituam. tiec
clasula hoc ed̾co nista est nec̾cio.
inulti ei caus euenire potunt.
adhanc clausulam erit dicendũ¬
descendendu ut puta legatoe qͥc
ꝑ ciuitate functus est. equissimu
est eũ restitu. licet rei publicecã
n absic. ⁊ sepissime cõstitutil est.
adiuuari cu debe siue habint ꝓ¬
curatorem siue non. Idem puto
si testimomica sit euocatus exq̃
est rescriptũ sbuemi.s u abiis
qui cognitionis grã r appella¬
tois pogrinati sunt. similr sb̃¬
uentu est. ut gͥnasr quotiens

Expanded text:
am, ut hi dies restituantur, quibus actor agere uoluit et interuentu feriarum impeditus est. Quotiens per absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in uunius diei facienda est. 'Item', inquit praetor, 'si qua alia mihi iusta causa uidebitur, in integrum restituam.' haec clausula edicto inserta est necessari‹o›: multi enim casus euenire potuerunt, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissimum est eum restitui, licet rei publicae causa non absit: et saepissime constitutum est adiuuari eum debere, siue habuit procuratorem siue non. idem puto, et si testimonii causa sit euocatus ex quest rescriptum subueniri. sed et his, qui cognitionis gratia uel appellationis peregrinati sunt, similiter subuentum. et generaliter quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
b resticutois aurilũ maioribus
damus in quib reidũtarat ꝑse¬
q̃nde gra q̃rũt᷑. ñ cũ ⁊̃ lucri facien¬
di exaltins pena rdãpno auxil¬
ũ sibi imꝑtiri desidant.

Expanded text:
 restitutionis auxilium maioribus damus in quibus rei dumtaxat persequendae gratia queruntur, non cum et lucri faciendi ex alterius poena uel damno auxilium sibi impertiri desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
dur. ¶Um muts qui usuca¬
piebat decesẜit ⁊ łs impleu̾it
usucapionem equũ est recindi
q postea usucaptũ est. ut ead̾
inbrdib qui in usucapione su

Expanded text:
um. Cum miles qui usucapiebat decesserit et heres impleuerit usucapionem, aequum est rescindi quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑigrtũ fem uidet᷑. si ꝑ gr̾am a
secũ ue agendi potestatem non
faciat. nam id agit lictigator ne
secui agat᷑. dũ iudicem corrupꝑit
olctoerempta sic erit accipienda
si desut age posse ⁊ adicit᷑ in dolo¬

Expanded text:
factum uidetur, si per gratiam au'secumue agendi potestatem non faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse. Et adicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Pd̾. Parii referre ingeniue qͥe
anlib̾tinus sit. incegre fame
quis sit arbicer. an ignomini
missu. nec titiũ cogend̃ sinani
dice̾ qr cũ alio receꝑit ꝙͣuis sui
cõmictit᷑. qr ñ ut recepit dicit

Expanded text:
 parui referre, ingenuus quis an libertinus sit, integrae famae quis sit arbiter an ignominioromissum sit, nec Titium cogendum sententiam dicere, quia cum alio receperit: quamuis serui,committitur, quia non, ut receperit, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ar. SI que sũt cautiones hr¬
ditarie eas udexcutared ut ap̃
eũ maneant qui maiore ex ꝑte
hrs sic. cet̾is descriptũ recogni¬
tum faciet cautione ĩt̾põita ut
cũ res cregit ip̃c exhibeatur.¬
es sint nec int̾ eos cõuemat ap̃
ꝙ potius ẽẽ debeat sortiri eos o
aut ex cõsen suł suffragio eligẽ¬
in hede sacra deponi debent.
deduce ut qui licitatione iñ cĩt
hic hãt instra b̾rditaria ñ plac
n michi n pomponio.

Expanded text:
. Si quae sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur.es sint nec inter eos conueniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligenin aede sacra deponi debent. deducere, ut qui licitatione uicit hic habeat instrumenta hereditaria, non placet neque mihi neque Pomponio.
Abbreviated transcription (Latin):
medicamenti ⁊ uenena ueniũt
sitũ erit.ł ui aut latrotimo aut
aggressuram ẜ nonduudet᷑. ¶S
⁊ tabulas testamenti debebit A¬
ut apud eũ qui ex maiore parte
nrs est ib̾e man̾e. aut ĩ ede depo¬
ii.siam ⁊ labeo scribit ueditab̾r¬
ditate tabłas test̾i oestriptas de

Expanded text:
medicamenta et uenena ueniunt uaesitum erit uel ui aut latrocinio aut adgressura, hoc non diuidetur. Sed et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit uendita heredita
Abbreviated transcription (Latin):
ibutio illud efficit ut quis solus
cotum debeat. ł totũ alicui soli
debatur. s siue agendũ sit ꝑtĩ
suo ꝑtim ꝓcuratoro nõie agat
siue cũ eoagatur ꝑtim suo ꝑtĩ
pcuratorio nõie coueniat᷑. Na l

Expanded text:
ibutio illud efficit, ut quis solus totum debeat uel totum alicui soli debeatur, sed ut, siue agendum sit, partim suo partim procuratorio nomine agat, siue cum eo agatur, partim suo partim procuratorio nomine conueniatur. nam licet
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Nam ⁊ si ẜuus accor ĩquit
fuit piegatuc nõ al ias eũ tradẽ¬
dũ ꝙ si rones reddit. ¶Nos iude¬
bimus un ⁊ cautio sit ĩponeda
ut quotiens desidãte fuint rõẽs
ea eingũt ad noticiam eius spec¬
tantia ⁊ necc̃eñ est cautione
dem põp̾ ait. colũbas que micti
suctudinẽ hãnt ad nos reu̾tedi
ram euasit. nam magis eẽ ut
nõ desinat nr̃m eẽ inquit qd̾
a lupo eripiturł alia bestia tã¬
dui quã diu ab eonõ fu̾it cõsũ¬
ptum.

Expanded text:
it, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddiderit. nos uidebimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes ea emergunt ad notitiam eius spectantia. et necessarium est cautionem dem Pomponius ait columbas, quae emitti suetudinem habeant ad nos reuertendi: ram euaserit: nam magis esse, ut non desinat nostrum esse, inquit, quod a lupo eripitur uel alia bestia, tamdiu, quamdiu ab eo ‹non› fuerit consumptum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶tem si fuu fam̃. militis pectu¬
liũ sit fortius defendi potest ha¬
ditatem effectam ꝑ costitutio¬
nes et ĩo huc uido locus erit¶
n familie herciscõde iud̾m umu¬
qͥusq ħadũ ⁊ rei ⁊ actoris partẽ
sustinet. ¶ Dubitandũ añ nõ est
quin famlie sacis de iud̾m ⁊ ĩt̾
pantiores hades ex płibus accipi
possit. ¶In hoc ud̾m ⁊ si nolañ
ueniũt tam̃ si scipłones int̾poi¬
tefuint de diuisione cor iit stet᷑
ei. ⁊ ut alt̾att̾i mandet actones
pcuratoremq eũ inrem suã faci¬
at stabit᷑ diuisiom.¬

Expanded text:
tem si filii familias militis peculium sit. fort‹i›us defendi potest hereditatem effectam per constitutiones, et ideo hoc iudicio locus erit. In familiae erciscundae iudicio unusquisque heredum et rei et actoris partes sustinet. Dubitandum autem non est, quin familiae erciscundae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit. In hoc iudicium etsi nomina non ueniunt, tamen, si stipulationes interpositae fuerint de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratoremque eum in suam rem faciat, stabitur diuisio
Abbreviated transcription (Latin):
batur añ ꝙͣ accom costitu qr ĩ¬
ter eos tres haditarie distribi¬
ei quoq ip̃onire cõpetit qui
suam ꝑtem nõ possidet. ¶S a si
is qui postidet neget eũ siuum
partem licet negetur eẽ coħre
nõ nocet talis exceptio qd̾ fit
lp̃. P Er familie berciscõde
ratur heditas. ł ex senat᷑us. co.¬

Expanded text:
m constitui, qua inter eos res hereditariae distribuei quoque ipso iure competit, qui suam partem non possidet: sed si is qui possidet neget eum sibi cpartem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit. Per familiae erciscundae ratur hereditas uel ex senatus co
Abbreviated transcription (Latin):
dõ h̾rdis extitit. ł postliminore
dicati acc̾o ei in solidu cõpetit.
ciendo potestatem huic qui poꝰ
uictoriam coh̾rdis effectus sit hr̃
aut reu̾sus sic ĩ cuutatem. Ad̾q
obsuandũ si postea natus sit po

Expanded text:
o heredis exstiterit uel postliminio reddicati actio ei in solidum competit.ciendam potestatem huic, qui post uictoriam coheredis effectus sit heres aut reuersus sit in ciuitatem. idemque obseruandum, si postea natu
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnũ sartiri pot̾it. ¶S̃m aũ
facienti consenẜit. nec ꝓdapix
hãt act̾om. qd̾ si quid absente
socio adlesionem eius fecit tũc
q tollere cogit᷑.

Expanded text:
damnum sarciri poterit. sin autem facienti consensit, nec pro damno habet actionem. quod si quid absente socio ad laesionem eius fecit, tunc etiam tollere cogit
Abbreviated transcription (Latin):
imandi nec idcirco si uistũ sit resti¬
tui denegandũ id auxiliũq tutor
delicto ciret. ¶Eurator adolescenti
crcto p̃coris adolescentes mĩtegrũ
restituti st̃. an catenus rescindeda¬
ꝑte̾ c̃ptutus ñecet. ¶Ite q̃ro ẽptor
cũ usuris recipe deb̾et. anuo ab

Expanded text:
imandum, nec idcirco, si iustum sit restitui, denegandum id auxilium, quod tutor delicto uacaret.Curator adulescentiucreto praetoris adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus uendpartem empturus non esset. item quaero, emptor cum usuris recipere deberet an uero ab
Abbreviated transcription (Latin):
dico p̾tio cecuꝑare p̃diũ ita ut fñ
alt̾ius dapno ⁊ creditor aunenc
suũ cõseqͣt᷑. ex quo .s. simul intelli¬
gimus quid obsuari oporteat. si
sua peccuma psis q̃ oportcat em¬
erit. ut tm hoc ⁊ suꝑiore cau̾ ue̾¬
ditor qui p̃diũ reddidit ⁊ usuras
quas er ea peccuma pceꝑit aut ꝑ¬
ciꝑe potuit reddat. ¶L tẽ ĩ fructa
quib locuplectior fes est uiueris
rccipiat. Itemerdiu̾so si minore
p̃tio ꝙͣ oportet uendid̾it adoles¬
cens. eptor quid ubi debebit p̃di¬
a cũ fructiba resticuere uiuenis
catenus ex p̃tio redd̃e quatenus
erea peccuma locuplectior est ¶Si
acceptũ tulit. ñ solũ in ip̃m s in
fideuissorem ⁊ inpignora actio
restituidr ⁊ si exduobus reis alti
acceptu tulerit ĩ utruq restitu¬
enda est actosex h itelliginius si dã¬
pnosam sibi nouatom fec̾it. for¬
te si ab rdoneo debitore ad ĩopem

Expanded text:
erare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecunia locupletior est.Si macceptum tulerit, non solum in ipsum, sed et in fideiussores et in pignora actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio.Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem
Abbreviated transcription (Latin):
cu is metu aut sine dolo malo
rei publice ca abeet.siue inum¬
culis T uitute ueshostiũq pot¬
estate eet. siue cuius actois eo¬
rũ cui dies exisse dicit᷑. Ite siqͥs
quid usu suũ feciss ¶aut q ñ u¬
tendo mmẜit cõsocutus  act̾oe¬
ue qua solutus obidq dies eur
ericrit.cũ absens nõ defendẽt᷑

Expanded text:
cum is metus aut sine dolo malo rei publicae causa abesset, inue uinculis seruitute hostiumque po‹te›state esset: siue cuius actionis eorum cui dies exisse dicetur: item si quis quid usu suum fecisset, aut quod non utendo amisit, consecutus, actioneue qua solutus ob id, quod dies eius exierit, cum ab
Abbreviated transcription (Latin):
silistratus. It ei succurrit᷑ qui
in hostiũ potestate fuit .i. abhost¬
ib captus. nam tranffugis nullũ
credendũ est bnficiũ cribuui quib
negatũ est polimuu pot̾ant tn
qui ĩ hostiũ potestate eeñt. illap¬

Expanded text:
monitorii.Item ei succurritur, qui in hostium p‹o›testate fuit, id est ab hostibus captus. nam transfugis nullum credendum est beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. poterant tamen, qui in hostium potestate e
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑ ut cũ eo actiosit. s utił actio
adũsus dnm danda est. ut uil scri¬
bit.⁊ misi in solidũ defendat᷑ ꝑmi¬
ctendũ michi est in bona q̃ hũit
micti. Atem cũ citas amissa ẽ
nulla resticutomis oquicas est ad¬
usus eu qui amissis bonis ⁊ ciuita¬

Expanded text:
it: sed utilis actio aduersus dominum danda est, ut Iulianus scribit et nisi in solidum defendatur, permittendum mihi est in bona quae habuit mitti.Item cum ciuitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est aduersus eum, qui amissis bonis et ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
luł. ¶ onssioneciuitatis fit ca¬
pitis diminutio. ut ẽ aque ⁊ ig¬
ins int̾dict̃one. ¶ Qui deficiũt
capite minuuit᷑. defice aũ dicũt᷑
qui abhus quorũ sbmꝑio st̃ de¬

Expanded text:
um.Amissione ciuitatis fit capitis minutio, ut in aqua et igni interdictione.Qui deficiunt, capite minuuntur deficere autem dicuntur, qui ab his, quorum sub imperio sunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
asmissione siue lib̾tatis amissio¬
ne cõtingat capicis dimimutioces¬
sabit edcm. n posfũt lupenitus
cõueni. dabit᷑ planc acto meos ad
nuti diminute ue ẽẽ dic̾ent᷑ ĩ eo

Expanded text:
atis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad inuti deminutae esse dicentur, in eos
Abbreviated transcription (Latin):
cͣchat᷑ cũbus post cipicis diminu¬
tonem danda est act̾o. ⁊ quid si a¬
rrogatus sic nuillus labor sit est¬
nam ꝑiñobligabit᷑. ut filius fam̃¬
¶ Nemo delictis exuit̾ ꝙͣ uis capite
luł. Uu̾os qui arrogatũ paren¬
tem socot᷑ placet minun capite
cũ in aliena potestite st̃. ⁊ cũ fam¬
iliam mutau̾nt. ¶Emancipato
filo ⁊ cet̾is ꝑ sonis capitis dimir¬
ut̃o mamfeste accidit cũ emanci¬
pari nemo possit nisi in imagni¬
ariam siilem cam deductus.a

Expanded text:
hatur cum his post capitis deminutionem, danda est actio: et quidem si adrogatus sit, nullus labor: nam perinde obligabitur ut filius familias.Nemo delictis exuitur, quamuis capite Liberos qui adrogatum parentem sequuntur placet minui caput, cum in aliena potestate sint et cum familiam mutauerint. ‹E›mancipato filio et ceteris personis capitis minutio manifesto accidit, cum emancipari nemo possit nisi in imaginariam seruilem causam deductus
Abbreviated transcription (Latin):
posse couem. nec cius ꝙ̃ defendit cci¬
tem ad testicutone in petnda ei ꝓde¬
se cũ cam iudicati recusate ñ possit
ex quo appuret noc cũ cuius nõie cõ¬
dẽptiatus est auxiliũ resticutois¬

Expanded text:
posse conueniri nec eius quem defendit aetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemnatus est, auxilium restituti
Abbreviated transcription (Latin):
re p̾ses in euentũ appellat̾ois ce¬
ti cognicionis distulit. qsitũ est
si finita appcuarois ap̃ impato¬
rem cognitone ⁊ uusta appella¬
toc ꝓmitiata egressi etatẽ dep̾hen¬
dant᷑ incet̾a negotia ĩplere possi¬
nt cũ peos u stet̾it quomirꝰ res fin
b minoris fudũeptor exsticit lu¬
tius titius. ⁊ sex fere annis posse¬
dit. ⁊ longe lateq rem meliorẽ
fecit. quero cũ sint udonti cura¬
cores an minor adusus titiũ ẽp̃

Expanded text:
raeses in euentum appellationis cetera cognitionis distulit. quaesitum est: si finita appellationis apud imperatorem cognitione et iniusta appellatione pronuntiata egressi aetatem depraehendantur, an cetera negotii implere possunt, cum per eos non steterit, quo minus res finebus minoris fundum emptor extitit Lucius Titius et sex fere annis possedit et longe longeque rem meliorem fecit: quaero, cum sint idonei curatores, an minor aduersus Titium
Abbreviated transcription (Latin):
ue incidiss. eaq effeciss ne parͥc¬
t legi uẽditois . dicebam posseca
erat ec̃ cõmissu. ⁊ p̾ciũ petendo
recessisse a lege sua uidet᷑ nõ me
mouit ꝙ dies postea transsiss ñ
mag̾ ꝙ si credicor pignus distr¬
ixiss postmorte debicoris die so¬
lutionis finita qz lextam̃ cõmi¬
ssoria displicebat ei ꝓnũtiauit ĩ
ñ restitiui desidarent suspecti ꝓnũ¬
tiatierant. ¶Ad ꝙ dicit᷑ ñ sole fili¬
is fam̃. post emacuntom adhuc
nimorib succuri in hus q̃ omissi¬
ssent manentes in potestate tue
recte dicit᷑ cũ pr̃i acquirere possũt.

Expanded text:
e incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi uenditionis. dicebam posse maerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uideretur: non me moueri quod dies postea transisset, non magis quam si creditor pignus distraxisset, post mortem debitoris die solutionis finita. quia tamen lex commissoria displicebat ei, pronuntiauit non restitui desiderassent, suspecti pronuntiati erant.Quod dicitur non solere filiis familias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omississent manentes in potestate, tunc recte dicitur, cum patri adquirere possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ab obiumo fudũ peccłian¬
u lege cõmissoriaem̾at dato ꝑce
reccume ita ut sunt᷑ duos men¬
ces ab ẽpt̃one reliqui p̾tuutẽ
dumdia ñ soluissi ĩẽptus eẽt.
¶Ite si intͣ duos menses alios re¬
liqup̃tiũ ñ numass. siłr ẽet ĩ¬
eptus int̾ priores duos nie ses la¬
rgiano defucto rutiliana pupi

Expanded text:
nus ab Ouinio fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non soluisset, inemptus esset, item si intra alios duos menses reliquum pretium non numerassptus. intra priores duos menses Lriano defuncto Rutiliana pupi
Abbreviated transcription (Latin):
dubio erhus q̃ ad castreuse peccłꝰ¬
iii spectant. imitegi resticuedus
erit qr ĩ pprio primonio ciptus
ꝑsona spectat᷑ qui sibi debebiti¬
putare. curminori rem cõmisit
ore ⁊ si ꝑ ipubem cotrarit ider
it dicendi ut ⁊ marcelius .l.ii.d.¬

Expanded text:
dubio ex his, quae ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit quasi in proprio patrimonio captus.am domini persona spectatur, qui sibi debebit imputare, cur minori rem commisit. quare et si per impuberem contraxerit, idem erit dicendum, ut et Marcellus li
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem ꝓduxit. s ut ad legis ui¬
lie de adultus coẜcendi p̾cepta ue¬
mamus. utiq nulla dep̾citio ad¬
ultu pene est. Si se minor amus
adultiũ fateat᷑. dixinec si quidco¬
rũ cõmifit q̃ ꝓ. adult̾io eade lex pu¬
uit. ueluti si adult̾u dãpnatã sci¬

Expanded text:
duxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. dixi, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adulterii damnatam sci
Abbreviated transcription (Latin):
annũ. solute si ĩt adsolescenti pec¬
cume debite. easq male cõsupsit
qro cuius sit picului ⁊ quidsi cura¬
ut putaret maiore ee ⁊ abstimus¬
sent sc ab ad ministratone curato¬
ne ctia resticuissent. an piculũ tẽ
olunt lib̾nti ip̃o iure ñ debent it

Expanded text:
annum solutae sunt adulescenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero cuius sit periculum: et quid si curaut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an periculum teoluerunt, liberati iure ipso non debent it
Abbreviated transcription (Latin):
rruiii. cũ quida sirs rogatus eẽt f¬
tris filie cũ ples res dare ea cõdo ne
ss se restitututã. aristonem putas¬
se initegr restituenda. S illud põp̃
adicit. ꝙ potuit incerti coditi. si caui
tio q a maiore nen po iure. ẜ ꝑcõdõ¬

Expanded text:
uo, cum quidam heres rogatus esset f‹r›atris filiae complures res dare ea condicionsset se restituturam, Aristonem putasse in integrum restituendam. sed et illud Pomponius adicit, quod potuit incerti condici haec cautio etiam a maiore: non eni
Abbreviated transcription (Latin):
postulare nõ ꝓlbi. ¶ Ex cã cura¬
tionis cõdẽpnata pupilla adus.
uiiu caput sine restitui uolebit
uata fuisse. actor maor etate qͥ
acquieuut tunc teporis dicebat

Expanded text:
postulare non prohiberi.Ex causa curationis condemnata pupilla aduersus unum caput sententiae restitui uolebat,uata fuisse, actor maior aetate, qui adquieuit tunc temporis sent
Abbreviated transcription (Latin):
platu chuenenu dedit. ⁊ si cũ t di¬
dit ł fũdũ ⁊ dũ tradidit imposu¬
it ei fuitute. ł effi edifficia diruit¬
r arbores excidit. ł umcas erstirp¬
auit. ait labeo siuc cauit de dolo
erstiplatu acto. ħ est iuus si qui¬
d̾ de dolo cautu est cessare. actom
de dolo. qm est erstiplatu acto si
ñ est cautũ in crempcoquide ac¬
toc cessat de dolo acto. qui ⁊ erẽp
to erstipiatu de dolo acto necͣcia
est. ¶i fnĩ usuariũ ꝓprictariꝰ
octidit legis acquiue act̾oi ⁊ ad
exlubendũ sb̾iacebit si poctidens
ppriet. irius occidit. idoqr cessat de
dolo. acto ¶Itẽ si fuu nicũ legat᷑¬

Expanded text:
latu, uenenum ei dedit et sic eum tradidit: uel fundum, et dum tradit, imposuit ei seruitutem uel aedificia diruit, arbores excidit: uel extirpauit: ait Labeo, siue cauit de dolo ex stipulatu actio. sed est uerius, si quidem de dolo cautum est, cessare actionem de dolo, quoniam est ex stipulatu actio: si non est cautum, in ex empto quidem actione cessatx stipulatu de dolo actio necessaria est.Si seruum usuarium proprietarius occidit, legis Aquiliae actioni et ad exhibendum acc‹e›dit, si possidens proprietarius occidit, ideoque cessat de dolo actio.Item si seruum legat
Abbreviated transcription (Latin):
dr Allud nullam ht dubitatio¬
nem quin minor si n debitu soluit
ex eaci ex quauire ciuili repetito
ĩtuenit uiuenis cu p̾standa sit re¬
stituto. ip̃o postulante p̾stari di aut
ꝑcuratori eius cui id ip̃m noĩatim
mandatũ sic. qui uognale manda¬
tũ de unu̾sis negotus allegetn

Expanded text:
Illud nullam habet dubitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio interueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui uero generale mandatum de uniuersis negotiis geren
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cohiet. mcħ ꝓponicur a tota siña
recedi actor postulans audiendꝰ
sit. ¶ Si baditate p̃ris etatis b̾nfici
o mi tegr̃ restitutus abstimussi
nemine de creditorib panis pͥsẽ

Expanded text:
nihil proponi, cur a tota sententia recedi actor postulans audiendus est.Si hereditate patris aetatis beneficio in integrum restitutus abstinuit se nemine de creditoribus paternis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ex apparet cet̾os cognatos łaffines
Alt̾ius eẽ cõdonis nec auit̃ audiri
o portereqͣ si ex lolu̾tate adolescẽ¬
tis postulent. aut eius uite sit iste
adolescens. ut mnto ⁊ bonis euis d¬
beat intdici. Si peccumã qͣ mutu¬
am minor accepit dicipauit deueg¬
arc d ꝓcũsul creditori. adusus eñ
actonesꝙr siegenti ninor credid̾it

Expanded text:
eros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postulent aut eius uitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici.Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod si egenti minor crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
dlui. ¶N suma spendend̾ erit pco¬
ri cui potius sbueniat. utr credito¬
ri an fidetussori. nã minor captus
neutri cenebit facilius inmandi¬
tore dicendũ erit ñ deb̾e ei sbueniri
hic ei uelud affirm auitor fuit ⁊ su¬

Expanded text:
actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic enim uelut adfirmator fuit et su
Abbreviated transcription (Latin):
cosentiente me absoluereris. qͣre¬
tib nobis an inte doli iuditiu
dari debeat placuit de dolo act̃o
ñ dari.qr alio modo michi fuccu¬
ri p̃t. nã ex incegroag̾e possu ⁊ si

Expanded text:
consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si
Abbreviated transcription (Latin):
S ex neutrosatis fiet ⁊ dolud sui
int̾uem̃t.aut ub̃ib castigandus
aut nore dedendus erit s. si filius
fam si fecit ob dolu suu cõdẽpnabit᷑¬
Restituto aũ ica facienda est. ut ir̃¬

Expanded text:
si ex neutro satisfiet et dolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut noxae dedendus erit. sed et si filius familias hoc fecit, ob dolum suum condemnabitur.Restitutio autem ita facienda est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sine quid aliud cotingat. ꝓuisie
rint aliquid si uendidit si societa¬
tem cohut. si mutuam peccunia
accepit ⁊ captus est ei succuret᷑¬
ss ⁊ si ei pecuma a debitore prro
soluta sic .ł ꝓprio ⁊ hanc ꝑdidit di

Expanded text:
siue quid aliud contigit.Proinde si emit aliquid, si uendidit, si societatem coit, si mutuam pecuniam accepit, et captus est, ei succurretur.Sed et si ei pecunia a debitore paterno soluta sit uel proprio et hanc perdidit, di
Abbreviated transcription (Latin):
quide̾ lib̾tas ndu copetierit. dicẽ¬
dũ eẽ posse ei sb̃uem. si uio postea¬
ꝙͣ dies uenit uolutas maioris uẽ¬
dititoris lib̾tate imponit. ¶ Ex fa¬
cro ꝯsi tũ est adholescentes quida

Expanded text:
um libertas competit, erit dicendum posse ei subueniri: sin uero posteaquam dies uenit, uoluntas maioris uenditoris libertatem imponit.Ex facto quaesitum est: adulescentes quida