comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possum: ꝓrsus coator e duob.⁊ qͥd eligã
nescio: place̾ ne mͥ in eo qd̾ locutꝰ sũ. q̃m qd̾
debui feci: an pęnitentiam agere suꝑ u̾bo
meo. qi qđ uolui ñ recepi. Et infra. Dicaᷤᷤ
forsitan mͥ qd̃ bonũ meũ ad me reu̾tatur.
⁊ qr liberaui anmã meã: ⁊ mundꝰ a sang̾¬
ne hõĩs. cui anñtiaui ⁊ locutꝰ sũ: ut au̾te¬
ret᷑ a uia sua mala.⁊ uiue̾t. S ⁊ si mnu¬
mera talia addas: me tñ minime ista con¬
solabunt᷑: mortẽ filii intuentẽ. Qi uͦ me¬
am illa rep̃hensione libationẽ quesierim:
potuit curã ⁊ diligentiam egͦtanti filio ad¬
hibuisse se sciat: si demũ se frustratã nou̾it
⁊ om̃s labores suos ẽẽ penitꝰ inefficaces.
illo nichilominꝰ moriente: ꝓpt̾ea quã
a fletib temꝑabit: Et hȩc hactenꝰ. De¬
cetero. tantꝰ emulator erat mansuetudi¬
nis ⁊ pacis: ut si forte imꝓb quisq peti¬

Expanded text:
possum: prorsus coarctor e duobus, et quid eligam possum: prorsus coarctor e duobus, et quid eligam nescio : placerene mihi in eo quod locutus sum, quoniam quod debui, feci; an poenitentiam agere super verbo meo, quia quod volui, non recepi. » Et infra: « Dicas forsitan mihi, quod bonum meum ad me revertatur, et quia liberavi animam meam, et mundus sum a sanguine hominis, cui annuntiavi et locutus sum, ut averteretur a via sua mala, et viveret. Sed etsi innumera talia addas, me tamen minime ista consolabuntur, mortem filii intuentem. Quasi vero meam illa reprehensione liberationem quaesierim, potuit curam et diligentiam aegrotanti filio adhibuisse se sciat, si demum se frustratam viderit, et omnes labores suos esse penitus inefficaces, illo nihilominus moriente, propterea unquam a fletibus temperabit? » Et haec hactenus. etero tantus aemulator erat mansuetudinis et pacis; ut si forte improbus quisque peti
Abbreviated transcription (Latin):
ciens. ac breuit̾ orans: deponi illũ
iubet iambulare. Eoxcusante illo.
i dicente ñ possuĩ: ego tͥ ait in nõĩe
reuallensi abb̃i. dui desideratũ pre¬
ciosȩ mortis somnũ dare disponeret.
ꝙ ficdelem seruũ in requiẽ intͦduce̾
suã: cep̃ mag̾ ac mag̾ ꝓmptꝰ in ip̃m
ꝓficere sp̃e: caro infirma defice̾. Cõg¬
noscens enĩ uir sc̃s ꝓpe eẽ iã brauiũ.
solito currebat alacriꝰ: et t̾restͥs suȩ
habitationis dissolutionẽ sentiens
ĩminere: uotis uberiorib aspirabat
ad habitationẽ ex dõ. domũ ñ manu¬
factam. ȩternã in cȩłis. In cuiꝰ puris

Expanded text:
ciens ac breviter orans, deponi illum ciens ac breviter orans, deponi illum jubet, et ambulare. Excusante eo et dicente, « Non possum:--Ego tibi, ait, in nomine rae-Vallensi abbati diu desideratum pretiosae mortis somnum dare disponeret, et fidelem servum in requiem introducere suam, coepit magis ac magis promptus in ipsum proficere spiritus, caro infirma deficere. Cognoscens enim Vir sanctus prope esse jam bravium, solito currebat alacrius, et terrestris suae habitationis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspirabat ad habitationem ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis. In cujus puris
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ aliquis indigens cibo pau¬
perĩ eam rogaret illa ad eos qui
carnes coxerant ut abillis aliqͥd
pauperi deferret festinauit. Et
illoꝵ unus stolidissimus famuluᷤ
qui carnes coxerat insipienter par¬
tem nondum carnis coctam in
albatũ ipsius sinuate uestris recep¬
tacrilũ transiecit: et sic illa ñ suf¬
fuscato mantili s insuo colore can¬
dido manente portans pauperi
tribuit.
ec ñ et choc de euis gestis felici¬
bus admirari debet᷑. Confluen

Expanded text:
Nam cum aliquis indigens cibo pauperum eam rogaret, illa ad eos qui carnes coxerant, ut ab illis aliquid pauperi deferret, festinavit, et illorum unus stolidissimus famulus, qui carnes coxerat, insipienter partem nondum carnis coctam, in albatum ipsius sinuatae vestis receptaculum transjecit, et sic illa, non suffocato mantili, et in suo candido colore manente portans pauperi tribuit. Nec non et hoc de gestis felicibus admirari debet. Confluen
Abbreviated transcription (Latin):
patris et filii et sp̃c scĩ. Et susceptus
ab ipso pontifice de sc̃o fonte: per¬
uncatus est sacro crismate. cũ signo
autem de exercitu eius tria milia ui¬
rorum: exceptis paruulis et mulieri¬
bus. Baptizantur sorores eius albo¬
fledis et landehildis: et factũ est
magnũ gaudiũ in illa die angelis
in celo. et hominib deuotis in terra:
e miraculo xxii.¬
siquidem qd dignatꝰ ẽ  dñs

Expanded text:
Patris et Filii et Spiritus sancti; et susceptus Patris et Filii et Spiritus sancti; et susceptus ab ipso pontifice de sancto fonte, perunctus est sacro chrismate cum signo Baptizantur autem de exercitu eius tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus. Baptizantur sorores eius Albofledis et Landehildis. Et factum est gaudium magnum in illa die angelis sanctis in celo et hominibus devotis in terra. De miraculo siquidem, quod Dominus est d
Abbreviated transcription (Latin):
adora qd̃ incendisti: incende qd̾ adoras¬
ti. Preceptis salutarib illum instituens.
humili deuocione uenerari ecclesias ad
cultum religionis edificatas. ut deum
adoraret in eis. quas rigida ꝑfanitate
incendere consueuerat: et idola que in
asilis suis pro deo adorare solebat. fi¬
dei arc ꝯre succensus. deiciendo succen¬
deret. Cuius sapientia miranda est
in breun ate sermonũ. quib discrecio¬
nem ostendit inter illam ad oronem
et seruitutẽ quam sepe a sc̃ĩs uiris
honore uenerationis et amore obsequi
angelis et hominib exhibitã legimus:
et illam ador̃onem et seruitutẽ quã
cultu diuino debito. deo soli iuxta
p̃ceptũ ipsius. non autem ulli creature
exhibendam sc̃e scripture lectione
cognoscimꝰ. Et sic post confessionem
ortodoxe fidei. ad interrogationẽ seĩ
pontificis. scd̃m eccłasticum morem
baptizatus est trina mersione in
nomine sc̃e et indiuidue trinitatis:

Expanded text:
adora quod incendisti, incende quod adorasadora quod incendisti, incende quod adorasti'; preceptis salutaribus illum instituens humili devotione venerari aecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adoraret in eis, quas rigida profanitate incendere consueverat, et idola, quae in asilis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, deiciendo incenderet. Cuius sapientia miranda est in brevitate sermonum, quibus discretionem ostendit inter illam adorationem et servitutem, quam sepe a sanctis viris honore venerationis et amore obsequii angelis et hominibus exhibitam legimus, et illam adorationem et servitutem, quam cultu divinitati debito Deo soli iuxta preceptum ipsius, non autem ulli creaturae exibendam sanctae scripturae lectione cognoscimus. Et sic post confessionem orthodoxae fidei ad interrogationem sancti pontificis secundum aecclesiasticum morem baptizatus est trina mersione in nomine sanctae et individuae Trinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
lum. cepit tacite orare cum lacrimis.
Et ecce columba subito niue candidior.
attulit in rostro ãpullulã crismate sc̃o
repletam: cuius odore mirifico super
omnes odoris quos ante in baptisterio
senserant om̃s qui aderant. inestima¬
bili suauitate repleti sunt. Accipiente
autem sc̃o pontifice ipsam ãpullulam :
species columbe disparuit. De qͦ crisma¬
te fudit uenerandus ep̃e in fontem sa¬
cratum. Uiso autẽ rex tanto miracu¬
lo. abnegatis diaboli pompis et ope¬
ribus eius: petiit se a scõ pontifice
baptizari. Procedit nouus constantinꝰ
ad lauacrũ salutiferũ. in qͦ delende
erant lepre ueteris morbi: sordentesq
antique peccatorũ macule diluende¬
diuino muneri obsequente beato remi¬
gio: in quo dii uina doctrina et uirtu¬
tum gracia alter rep̃sentari uideba¬
tur siluester.Ingresso autẽ in fontẽ
uitalẽ lugdouico: sc̃s ep̃c dixit ore
facundo. Mitis depone colia sicamber.

Expanded text:
lum, cepit tacite orare cum lacrimis. lum, cepit tacite orare cum lacrimis. Et ecce! subito columba nive candidior attulit in rostro ampullulam chrismate sancto repletam, cuius odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant inestimabili suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice ipsam ampullulam, speties columbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in fontem sacratum. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus eius, petiit, se a sancto pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant lepre veteris morbi sordentesque antiq ue peccatorum macula e diluendadivino muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina et virtutum gratia alter representari videbatur Silvester, ingresso autem in fontem vitalem Hludowico, sanctus episcopus dixit ore facundo: 'Mitis depone colla, Sicamber;
Abbreviated transcription (Latin):
sternuntur. ecclesie cõponitur baptisteri¬
um: balsamo et ceteris odoram̃tis cons¬
pergitur. Talemq grãm dñs subminis¬
trabat in populo: ut estimarent paradi¬
si se odorib refoueri. Sicq p̃cedentib
Cicroscis euuangeliis et crucib cũ him¬
nis et canticis spiritualib atq letamis.
scõrumq nominib acclamatis: sanctus
pontifex manũ tenens regis. a domo re¬
gia peigit ad baptisterium: subsequen¬
te regina et populo. Dum autẽ simul
pergerent: rex interrogauit ep̃m diees.
Patrone. hoc est regnum dei qd mͥ ꝓ
illud regnũ: sed inicium uie per quã
uenitur ad illud. Cum uͦ ꝑuenissent ad
baptistiriũ. clericus qui crisma ferebat
a populo est interceptus: ut ad fontẽ
uenire nequiuerit. Sc̃ificato autẽ fon¬
te. nutu diuino crisma defuit. Et qr
propter popłi pressurã ulli ñ patebat
egressus ecclesie uel ingressus: sc̃s pon¬
tifex oculis ac manib protensis in ce¬

Expanded text:
sternuntur, aecclesiae componitur baptisteristernuntur, aecclesiae componitur baptisterium, balsamo et ceteris odoramentis conspergitur. Talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut estimarent, se paradysi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvangeliis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum, dicens: 'Patrone, est hoc regnum Dei, quod michi 'illud regnum, sed inicium viae, per quam venitur ad illum. Cum vero pervenissent ad baptisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae vel ingressus, sanctus pontifex, oculis ac manibus protensis in cae
Abbreviated transcription (Latin):
limatura: omĩq romana dignitate rog¬
noq potitura. et uictorias contra aliarũ
gentium incursus adeptura: nisi forie
a bono degenerantes uiã ueritatis reliq̃¬
rint. et diuersos uiciorũ fuerint secuti
anfractus. quib negligi eccłastica solẽt
disciplina. et quib deus offenditur:
ac per hoc regna solent subuerti: atq
de gente in gentẽ tranfferri. Quod de
moyse scriptũ legimus. quia splendida
facta est facies eius dum respiceret in
eum dñs: hoc et in beatũ remigium
luce splendida illustratũ factũ fuisse
udiuimꝰ: qm̃ sicut moyses legis lator
populo ueteri erat a dño constitutus:
ita et beatus remigius euuangelice gr̃e
lator. populo in ꝓxeimo per fontem bap¬
tismatis innouando. extitit munere
xp̃i electus: .in
nterea eundi uia ad baptisteriũ a
domo regia p̃paratur: uelis ac cor¬
tinis depictis ex utraq parte ꝓten¬
ditur: et desuper adumbratur. Platee

Expanded text:
limatura omnique Romana dignitate reglimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium incursus adeptura, nisi forte a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius euvangelicae gratie lator populo in proximo per fontem baptismatis innovando extitit munere Christi electus. nterea eundi via ad baptisterium a domo regia preparatur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plateae
Abbreviated transcription (Latin):
minauit: et ad querendũ salubre con¬
silium ineitauit. Delectabant᷑ namq
in uerbis illis que audierant: licet
exterriti essent de luminis claritate. At
uero uir sc̃s sca repletus sapientia. cepit
eos instruere hane esse uisionis diuine
atq angelice consuetudinẽ. ut in aduen¬
tu suo terreant corda mortaliũ. sed sub¬
sequenti consolacione demulceant p̃ce¬
dentem timorẽ: instruens eos ex aucto¬
ritate sc̃arũ scripturarũ. quomͦ singulis
quib apparuerant et in primordi& ap¬
paricionis incusserint uidentib se timo¬
rem: sed post per grãm consolacionis
gratissimã eorum cordib prebuere leti¬
die hilaritatẽ. Cumq iam sẽs uir eos
de talib sufficienter instruxisset: pro¬
pħico sp̃u repletus. cuncta que eis uel
semini eorũ euentura erant p̃dixit:
qualiter scilicet suecessura eorũ posteri¬
tas. regnũ esset nobilisime ꝓpagatura
atq gubernatura. et scãm eccłam sub¬

Expanded text:
minavit et ad querendum salubre conminavit et ad querendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminis claritate. At vero vir sanctus, sancta repletus sapientia, cepit eos instruere, hanc esse visionis divinae atque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo terreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant precedentem timorem, instruens eos ex anctoritate sanctarum scripturarum, quomodo singulis quibus apparuerant et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilaritatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, prophetico repletus spiritu, cuncta quae eis vel semini eorum eventura erant predixit: qualiter scilicet successura eorum posteritas regnum esset nobilissime propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sub
Abbreviated transcription (Latin):
rum. repente lux tam copiosa totam
repleuit eccłam. ut claritatẽ solis uin¬
ceret: et cum luce uox pariter audita¬
est dicens. Pax uobis. Ego sum. nolite
timere. Manete in dilectione mea:
Et post hec uerba lux que aduene¬
rat recessit. et incredibilis suauitatis
odor in eadem domo remansit: ut pa¬
tenter ostenderet᷑ illuc auctorẽ lucis
et pacis atq suauitatis uenisse. Quẽ
nemo corũ qui aderant preter ep̃m.
propter fulgorẽ luminis timore per¬
dor ex eo procedens plus conspieuã
domũ in qua sedebant reddiderit:
quã lucernarũ lumina ibidem lucen¬
cia. Rex itaq ac regina pedib se scĩ
sacerdotis ꝓsternunt. ac cũ magno
pauore acͣ gemitu consolationem eniꝰ
requirunt: et quid sibi ad utilitatem
atq salutẽ ꝑtinens esset agendũ. cum
magna expetunt deuotione: parati
audire et opere cõplere. que a sancto
pontifice discerent. Nam lumen quod
eos exterius ꝑfudit. etiam interꝰ illu¬

Expanded text:
rum: repente lux tam copiosa totam rum: repente lux tam copiosa totam replevit aecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter est audita, dicentis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Manete in dilectione mea. Et post haec verba lux que advenerat recessit, et incredibilis suavitatis odor in eadem domo remansit, ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse, quem nemo eorum qui aderant preter episcopum, propter fulgorem luminis timore perdor ex eo procedens, plus conspicuam domum in qua sedebant reddiderit, quam lucernarum lumina ibidem lucentia. Rex itaque ac regina pedibus se sancti sacerdotis prosternunt et cum magno pavore ac gemitu consolationem eius requirunt, et quid sibi ad utilitatem atque salutem pertinens esset agendum, cum magna expetunt devotione, parati audire et opere complere, quae a sancto pontifice discerent. Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illu
Abbreviated transcription (Latin):
tia noctis aliis curis regi absoluto. libe¬
tius posset cõmittere sacra misteria uer¬
bi. Quem ostiis aꝑtis cubicularii regis
reuerenter suscipiunt: et cum honore
debito usq ad penetralia regis introdu¬
cunt. S et rex alacriter ei obuiã ꝓsili¬
uit: eumq amplexus. cũ ipso et uene¬
rabili conuge. in oratoriũ beatissimi
apłorum principis petri. qd̾ ut diximꝰ
cubiculo regis contiguũ erat. ꝓcessit.
Cumq illi tres. pontifex scilicet et rex atꝙ
regina dispositis sedilib consedissent :
circustantib quibus dam clexricis qui cũ
pontifice uenerant. et familiarib regis
atq regine. et sẽs presul regẽ monitis
inftrueret salutarib et euuangelicis
disciplinis imbueret: ad confirmandã
uere ficei p̃dicationẽ per sc̃m depmptã
pontificẽ. etiam iisibiliter ostendere do¬
mimis uoluit. quod fidelib cunetre ꝓ¬
misit : ubi sunt duo uel tres congrega¬
ti in nomine meo. ibi sum in medio eo¬

Expanded text:
tia noctis aliis curis regi absoluto libetia noctis aliis curis regi absoluto liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem, hostiis apertis, cubicularii regis reverenter suscipiunt et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosilivit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili coniuge in oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, quod, ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet et rex atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus presul regem monitis instrueret salutaribus ac euvangelicis disciplinis imbueret, ad confirmandam verae fidei predicationem per sanctum depromtam pontificem etiam visibiliter ostendere Dominus voluit, quod fidelibus cunctis promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eo
Abbreviated transcription (Latin):
datus in nomine xp̃i ur̃i. cito moriatur.
S orante regina et dñi miscd̾ia p̃cur¬
rente: recepit puer sanitatẽ. Regina
quoq non cessabat regi p̾dicare ut dm̃
uerum coleret: et idola quȩ colebat ua¬
na derelinqueret. S nullomͦ animum
eius ad credendũ poterat cõmouere:
donec tandem aliquando bellum con¬
tra alemannos sueuosq moueret: in
quo cõpulsus est dm̃ confiteri. quem
antea nigauerat:¬
ie uero passionis dñi quem
parasceuen usus eccłastieus
uocat. pridie scilicet anteꝗͣ
baptismi grãm rex et popu¬
li eius ꝑcepturi erant. cũ sc̃s remigius
et uenerabilis comunae regis rothildis
pro regis et popłi eius salute in or̃one¬
ꝑnoctarent: episcopiis in domo ante
altare sc̃e marie multas effundens la¬
crimas. et regina in oratorio sci petri
iuxta domũ regiam: expleta orone
pontifex ad ostiũ regii cubiculi pulsa¬
turus aduenit: ut uidelicet ꝑ alta silen¬

Expanded text:
zatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. zatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed orante regina et Domini misericordia precurrente, recepit sanitatem. Regina quoque non cessabat regi predicare, ut Deum verum coleret et idola quae colebat vana derelinqueret. Sed nullo modo animum eius ad credendum poterat commovere, donec tandem aliquando bellum contra Alemannos Suevosque moveretur, in quo compulsus est Deum confiteri, quem antea negaveratie vero passionis Dominicae, quem Parasceven usus ecclesiasticus vocat, pridie scilicet antequam baptismi gratiam rex et populus ejus percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis conjux regis Clotildis, pro regis et poppemoctarent, episcopus in domo ante altare sanctae Mariae multas effundens lacrimas et regina in oratorio sancti Petri iuxta domum regiam, expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit, ut videlicet per alta silen
Abbreviated transcription (Latin):
dum enim credebat in dñm dm̃ celi
Regina enim cotidie illi p̾dicabat dm̃.
At ille nolebat eam audire. Int̾ea regi¬
na parat filiũ ad baptismũ. ornat ue¬
lis eccłam atq cortinis: ut regis cor
ad credendũ ꝯpungeret᷑. Baptiratus ẽ
puer. quẽ ingomirũ uocauit: quiq
in albis decessit. Unde rex nimis ꝯtris¬
tatus. reputabat regine increpando ad¬
eam dicens. quia si in nomine deorũ
meorũ puer dedicatus fuisset: utiq in¬
columis diu uixisset. Quia uero in no¬
mine dei ur̃i baptitatus est: uiuere ñ
potuit. Regina uͦ dicebat. Deo gracias
ago: qui me ñ duxit indignã. ut de
utero meo primogenitũ in regno suo
recipere sit dignatus. Ego autẽ nullum
dolorem in corde meo prohac causa reti¬
neo. Postea uero genuit altum filium:
quem in baptismo chlodomirũ uocauit.
Et hic cum egrotare cepisset. dix̃ rex.
Non potest aliud nisi et de isto sie fiat
quomodo fuit de fratre eius: ut bapti¬

Expanded text:
dum enim credebat in dominum Deum caeli. dum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, quomodo fuit de fratre eius, ut bapti
Abbreviated transcription (Latin):
superiori anno in urceo illo fecisti: sic
et ego facio tibi. Mortuoq illo. exercitũ
rex de ipso campo iussit ad propria in
pace discedere. Grandis timor et pauor
pro hac causa. in francorum populo con¬
surrexit:
Qugdouicus decimo anno reg¬
nĩ sui cominoto exercitu: sibi toringiã
prouinciã subiugauit. Inde gundebau¬
di regis burgundionũ neptem. filiam
uidelicet fratris sui chilperici quem gla¬
dio int̾fecerat. nomine rothildem pul¬
cram satis puellam et uere xp̃ianissimã.
interueniente aureliano consiliario ac
legatario suo.nutu diuino in conugẽ
sũpsit: sicut in suo loco plenius legere
n diebus illis dilatauit rex lugdouicuͤ
regnũ suũ usq sequanã. sequenti tẽpo
re fluuium ligerim occupauit: accepit¬
q aurelianus castrũ milidunense: quod
et in ducatum optinuit:  uiii.¬
oncepit deniq ac peperit.
rothildis filiũ. Quẽ cũ sacro
baptismate consecrari uellet:
rex non adquiescebat ei. Nec¬

Expanded text:
superiore anno in urceo illo fecisti, sic superiore anno in urceo illo fecisti, sic et facio tibi'. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria in pace discedere. Grandis timor et pavor pro hac causa in Francorum populo consurrexit. 12. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere n diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; nec
Abbreviated transcription (Latin):
sam. Transacto anno lugdouicus rex
ut omĩum armorũ nntorem uideret.
omnẽ exercitũ iussit cũ armorũ appa¬
ratu uenire scđm morem in cãpo mar¬
tio. sic enim conuentũ illũ uocabant a
marthe. quem pagani dm̃ belli crede¬
bant: a quo et martiũ mensem. et ter¬
ciam feriam diem martis appellauert.
Quem conuentũ posteriores franci cã
pum maii quando reges ad bella solem
procedere. uocari instituerunt. Utrum
ubi rex cunctũ exercitũ circuiuit. ue¬
nit ad hominẽ illũ qui urceũ p̃terito
anno cum bipenna ꝑcusserat: et ait
ad eum. Nullus hic tam inculta et sor¬
dida arma habet sicut tu habes: quia
neq clipeus. neq lancea. neq bipenna
est utilis. Accepit autẽ rex franciscam
eius que uocatur bipenna: et ꝓiecit
in terrã. Cum autem ille se ineliassit
eam recolligere: rex statim eleuata
manu. franciscã suã in caput eiꝰ defiã
et ait. Sicut tu in suessionis ciuitate

Expanded text:
sam. Transacto anno, Hludowicus rex, sam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum iussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma habet, sicut tu, quia neque clipeus neque lancea neque bipenna est utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim, elevata manu, franciscam suam in caput eius defixit et ait: 'Sicut tu in Suessionis civitate
Abbreviated transcription (Latin):
retur. uel illum urceũ missis suis redde¬
re iuberet. Hec audiens rex: ait ad mĩ¬
sos ecclesiasticos. Sequimini nos usq in
suessionis ciuitatẽ: quia ibi cũcta que
adquisita sunt. diuidenda erũt. Cũq¬
ꝯmĩa fuissent in presenciã regis allata. dix̃.
Rogo uos o fortissimi pugnatores: ut
dare michi istum urteũ non negetis.
Hoc rege dicente: illi franci qui bono
animo fuerũt aiunt. Omĩa głose rex
que cernis tua sunt. et nos tuo dm̃io
sumus subiecti. qd̾ tibi bonũ uidet᷑ hoc
fae: nullus enim tue potestati resistere
audet. Cumq hec illi benigne dixissent:
unus francus leuis cum uociferacione
eleuata bipenna que alio noĩe uocatur
francisca. ꝑcussit urceũ illũ dicens. Eu
nichil hinc accipies rex: nisi quod tibi
sors uera donauerit. Obstupefactis om¬
nibus rex iniuriã suam pacient̃ suffe¬
rens. acceptũ urceũ nuncio ecclesi astico
reddidit: seruans iram in corde abscon¬

Expanded text:
retur, vel illum urceum missis suis redderetur, vel illum urceum missis suis reddere iuberet. Haec audiens rex, ait ad missos aecclesiasticos: 'Sequimini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumqomnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde abscon
Abbreviated transcription (Latin):
rat enim sc̃s reinigius uir sa¬
piens atq scĩssimus. egregius
rethoricus. preclarus in uirtu¬
tibus: cecis uisum restituens.
mortuis uitã reparans. demonia eici¬
ens: omĩumq infirmitatũ langorib
medelam prebens:
ransitũ autem rex faciens secuͤ
ciuitatẽ remis per uiã que us¬
q hodie ꝑpter barbarorũ per
eam iter barbarica ñcupatur.:
noluit in eandem ciuitatẽ introire.
ne ab exercitu suo aliqd̾ malũ ibi fieret.
Sint uoluntate autẽ et consciencia ip̃¬
sius. pars quedam indisciplinatorum
qm̃ non erat potestas tẽporalis inhabi¬
tantiũ que eis resisteret. eandem ciuita¬
tem intrauit: et quedam ornamenta
atq sacra uasa inde rapientes ut p̃do¬
nes solent asportauerũt. Inter que ur¬
ceum mire magnitudinis atq pulcri¬
tudinis rapientes tuler̃t. Sc̃s autem
remigius missos suos ad regem lugdo¬
uicum direxit: dep̃cans ut si aliud
de sacris uasis ecclesie recipere ñ mere¬

Expanded text:
rat enim sanctus Remigius vir sarat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaedam indisciplinatorum, – quoniam non erat potestas temporalis inhabitantium, quae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis rapientes tulerunt. Sanctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum direxit, deprecans, ut, si aliud de sacris vasis aecclesiae recipere non me
Abbreviated transcription (Latin):
ortuo childerico qui aurelia¬
nis et andegauis ciuitates cũ
suo exercitu francico occupa¬
uit atq uastauit: lugdouicꝰ
filius eius sagaciter francorũ regnũ sus¬
cepit. Anno quinto lugdouico regnante.
siagrius filius egic̾i dux romanorũ qui
in gallus habitabat. in suessionis ciuitate
quam pater eius tenuerat residebat: su¬
per quem lugdouicus cũ hoste aduenit:
atq deuicit : quẽq ab alarico apud quẽ
in tolosa fugiens lugdouicũ aliquãdiu
habitauit. sibi transmissũ recepit. et oc¬
cidi p̃cepit: et omnia que illius fuerãt
sue potestati subegit: .xiiii.
o tempore multe ecelesie a lug¬
douici exercitu depredate sunt.
Erant autem sicut et rex illo¬
rum fanatici et pagani. At ta¬
men audientes miracula quȩ fiebant ꝑ
beotum remigiũ. reuerebant᷑ eum: et li¬
cet pagam diligebant illum. in qͦ lux
celestis gracie om̃ib resplendebat. et
rex illorum libenter eum audicbat:
et audito eo multa faciebat. et a multiᷤ
nequitus suis se cohibebat: .¬

Expanded text:
tem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. o tempore multae aecclesiae ad Hludowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. E
Abbreviated transcription (Latin):
regina ut impleretur dictum apłi. saluabit᷑
uir infidelis per mulierem fidelẽ. uocauit
sc̃m remigium urbis rem̃sis antistitem:
dep̃cans cum ut regiuiam salutis p̃dicaret.
Quem sõs sicerdos per multã salutaris i¬
te doctrinã: ad baptismũ uenire p̃dicabat.
Et ille ait. Libenter te audiam beatissi
me pater. sed unũ restat: quia populus
qui me sequit̾ non uult deos suos relinq̃¬
re. Uadam autẽ adortari eos: iuxta uer¬
bum tuũ. Et ueniens rex ad popłm cepit
hortari eos. ut in dm̃ qui eis uictoriã dede¬
rat crederent: qm̃ di illorũ in tribulacio¬
ne sua nichil eis ꝓdesse potuerũt. Accla¬
mauer̃t autẽ omnes: p̃currente miscdia
et potencia dei. Mortales deos relinqͥmꝰ
gloriose rex: et uerũ dm̃ ĩmortalẽ quẽ
remigius p̃dicat. credere parati sumus.
Nunciantur hec scõ remigio. Ille quoq
gaudio magno repletus: regem et popu
lum qualiter diabolo et oꝑib ac põpis

Expanded text:
regina, ut impleretur dictum Apostoli: Salvatur regina, ut impleretur dictum Apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem , vocavit sanctum Remigium urbis hujus Rhemensis antistitem, deprecans eum ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire praedicabat. Et ille ait: Libenter te audiam, beatissme pater; sed unum restat, quia populus, qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem adhortari eos iuxta verbum tuum'. Et veniens rex ad populum, cepit hortari eos, ut in Deum, qui eis, victoriam dederat, crederent, quoniam dii illorum in tribulatione sua nichil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, precurrente misericordia et potentia Dei: 'Morgloriose rex, et Deum verum, inmortalem, quem Remegius predicat, credere parati sumus'. Nunciantur haec sanctoRemegio. Ille quoque gaudio magnlum, qualiter diabolo et operibus ac pompis
Abbreviated transcription (Latin):
dederis. et exꝑtus fuero illam uirtutem
quã de te populi p̃dicant. credam tͥ: et
in nomine tuo baptirabor. Inuocaui enĩ
deos meos: et ut experior elongati sũt
ab auxilio meo. Ande credo eos nulla
potestate esse p̃ditos: qui sibi credentib
ñ succurrunt. Te uerum dm̃ ac dñm
inuoco. et in te credere desidero: tantum
ut liberer ab aduersariis meis. Cũq hec
orans clamaret. alemanni in fugã uersi
terga dederũt: et uidentes regem suum
interfectũ. lugdouiei potestati se subdũt
dicentes. Parce p̃cam᷑ dñe rex. ne pereat
plus popłs: iam tui sumus. Tũc iussit
rex ĩminentẽ plagam cessare. et aleman¬
nos cepit: ipsosq ac terrã eorũ sub iugo
tributario constituit. Sicq facta uicto¬
ria. reuersus est in franciã ad reginam
suam: et narrauit ei qualiter ꝑ iuoca
tioram nominis iħu xp̃i uictoriã me¬
ruerit optinere. Acta sunt hec. anno qͥn¬
todecimo. lugdo uico regnante. Tunc¬

Expanded text:
dederis, et expertus fuero illam virtutem, dederis, et expertus fuero illam virtutem, quam de te populi predicant, credam tibi et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo; unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac dominum invoco et in te credere desidero, tantum ut liberer ab adversariis meis'. Cumque hec orans clamaret, Alemanni in fugam lapsi, terga dederunt, et videntes regem suum interfectum, Hludowici potestati se subdunt, dicentes: 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; iam tui sumus'. Tunc iussit rex imminentem plagam cessare et Alemannos cepit, ipsosque ac terram eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam suam et narravitionem nominis Jesu Christi victoriam meruit obtinere. Acta sunt haec anno quinto decimo Clodoveo regnante. XXXV
Abbreviated transcription (Latin):
batur sacri crismatis: plenas inuenit.
Sicq infirmũ qui ante abrenunciaue¬
rat. post abrenunciationẽ oleo exorci¬
tato ꝑunxit: demũq baptiratũ sed̾m
tradicionẽ eccłasticam crismate sacro lini¬
uit. Qui mox anime sanitate recepta: etiã
corꝑis incolumitatẽ ꝓmeruit:xi.
actum est autẽ bellantib intra
se francorũ scilicet exercitu. et
alemannis atq sueuis: ut lug¬
douici exercitus nimis corrue¬
ret: aurelianus consiliarius regis. intuens
eum ait. Dñe mi rex crede mͦ dm̃ celi. in¬
quem dña mea regina credit et p̃dicat:¬
et dabit tibi ipse rex regũ. et deus celi ac
terre uictoriã. Ille uero eleuatis in celum
oculis: ꝯmotus in lacrimas ait. O iħu dͤe¬
in quem rothildis regina mea credit et¬
archiep̃c p̃dicat esse filium deiuiui. qui
subuenis in tribulatione. qui das auxiliũ
sperantib in te. tuũ adiutoriũ deuotus
postulo: ut si mͥ uictoriã suꝑ hos hostes

Expanded text:
batur sacri chrismatis, plenas invenit. batur sacri chrismatis, plenas invenit. Sicque infirmum, qui ante abrenuntiaverat, post abrenuntiationem oleo exorcizato perunxit: demumque baptizatum, secundum traditionem ecclesiasticam, chrismate sacro linivit. Qui mox animae sanitate recepta, etiam corporis incolumitatem promeruit.actum est autem, bellantibus inter se Francorum scilicet exercitu et Alemannis atque Suevis, ut Hludowici exercitus nimis corrueret, Aurelianus consiliarius eius, intuens regem, ait: 'Domine mi rex, crede modo Deum caeli, quem domina mea regina predicat, et et dabit tibi ipse rex regum et Deus coeli atque terrae victoriam. Ille vero elevatis in coelum oculis commotus in lacrymas, ait: Jesu Christe, quem Clotildis regina mea praea mea, predicat esse filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adiutorium devotus postulo, ut, si michi victoriam super hos ostes
Abbreviated transcription (Latin):
licis sociatus. plebem suam et quamlibet
cum fide petentẽ. de casu cuis libet pe¬
riculi ĩminentis. meritis et p̃cibus suis
eripere: et quẽcũq a malis ad bona
sed et de futura ꝑpetuaq morte libera¬
re: qui adhuc in ergastulo corruptibilis
carnis positus uitam mortue ualuit
uestaurare:
milie ñ ignobilis. necdũ bap
in ultimo sp̃u positus. se credere fatere¬
tur. et baptizari deposceret: egroto ab¬
renunciante et benedicto fonte. sanctus
remigius a presbitero loci illius exorei¬
⁊atum oleum et crisma quesiunit. Qui
simpliciter oleum se habere. sed oleum
exorciratũ et crisma in ampullis in qui¬
bus fuerant penitus iam defecisse respõ¬
dit. Sc̃s autem remigius ipsas ampullos
sibi afferri precepit: quas uacuas super
altare misit: et se in or̃one ꝓstrauit.
Surgens autẽ ab or̃one. ampullam in
qua breuis habebatur olei exorcirati.
et alterã ampullã in qua breuis contine¬

Expanded text:
licis sociatus, plebem suam et quemlibet licis sociatus, plebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu cujuslibet periculi imminentis, meritis et precibus suis eripere, et quemcunque a malis ad bona sed et de futura perpetua morte liberare, qui adhuc in ergastulo corruptibilis carnis positus, vitam mortuae valuit restaurare. miliae non ignobilis, necdum baptin ultimo spiritu potitus, credere se fateretur, et baptizari deposceret, aegroto abrenuntiante, et benedicto fonte, sanctus Remigius a presbytero loci illius exorciza tum oleum et chrisma quaesivit. Qui simplex oleum se habere, sed oleum exorcizatum et chrisma in ampullis, in quibus fuerat, jam penitus defecisse respondit: Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri praecepit: quas vacuas super altare misit, et se in orationem prostravit. Surgens autem ab oratione ampullam, in qua brevis habebatur olei exorcizati, et alteram ampullam, in qua brevis contine
Abbreviated transcription (Latin):
tore. per os quo intrauit egressus est.
S paulopost discedente pontifice. sub
ipsius tamen hore spacio dum nimio la¬
bore fessa nutaret: uite calore decepta
sp̃m salutis amisit. Iteratis ergo precib:
supplicantũ turba recurrit ad medicum.
Uir autem sõs se accusat potiꝰ perpetras¬
se facinus. quã sanitatis premiũ indul¬
sisse: et extitisse homicidii reum. non
contulisse remediũ. Ad basilicã igitur
scĩ ioħis baptiste ubi corpus iacebat
examme. popłi obtentus dep̃catione
regreditur: ibiq sc̃s remigius cũ lacri¬
mis ad paium̃tũ scõrum in or̃one ꝓster¬
nitur. et reliquos ut ita facerent. adhor
tatur: et effuso lacrimarũ imbre. consur¬
gens suscitauit mortuã. quam prius sa¬
nauit egrotã. Apprehendens namq ma¬
incolumitate sicut ipsa postea fatebatur.
ab ipsis inferni claustris surrexit: et ad
propria feliciter remeauit. Potest enim
fragilitate carnis exutus. et choris ange¬

Expanded text:
tore per os, quo intravit, egressus est. tore per os, quo intravit, egressus est. Sed paulo post discedente ponipsius tamen hore spatio, dum nimio labore fessa nutaret, vitae calore decepta, spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus supplicantum turba recurrit ad medicum. Vir autem sanctus se accusat pocius perpetrasse facinus, quam sanitatis praemium indulsisse et extitisse homicidii reum, non contulisse remedium. Ad basilicam igitur sancti Iohannnis Baptistae, ubi corpus iacebat exanime, populi obtentus deprecatione, regreditur, ibique sanctus Remigius cum lacrimis ad pavimenta sanctorum in oratione prosternitur et rtatur. Et effuso lacrymarum imbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehendens namque maincolumitate, sicut ipsa postea fatebatur, ab ipsis inferni claustris surrexit, et ad propria feliciter remeavit. XXVI. Potest enim fragilitate carnis exutus, et choris ange
Abbreviated transcription (Latin):
losana ciuitate sedem suã constituit. et
una cũ regno gothico magnã partem
galliarũ sibi optinuit. p̃dicte puelle pa¬
rentes ualde honorati et familiares. et
ut ferebatur carne ꝓpinqͥ eius erant:
cum litteris ac legatis ipsius ad sc̃m re¬
migiũ pro emundatione sepe dicte pu¬
elle ab antiquo hoste. in urbem remo¬
rum illam secũ iunctã adducentes uene¬
runt: ut xp̃i per eum uirtutẽ agnos¬
cerent in purgatione sobolis. quã p̃sci¬
erant confessione latronis. Beatus autẽ
remigius cum diuturna reluctacione se
non esse ad tantũ opus dignũ assereret. et
consueta paciencia repugnaret. precibus
est populi supplicantis euictus: ut oraci¬
onem pro ipsa funderet. et parentũ lacri¬
mis condoleret. Tunc meritis sanctitatis
armatus. uerbi p̃cepit imperio. ut ini¬
quus predo per quod ingressus fuerat
discederet: et famulã xp̃i relaxaret.
Itaq cum nimio uomitu et obsceno fe¬

Expanded text:
losana civitate sedem suam constituit et losana civitate sedem suam constituit et una cum regno Gothico magnam partem Galliarum sibi obtinuit, predictae puellae parentes valde honorati ac familiares et, ut ferebatur, carne propinqui eius erant, cum litteris ac legatis ipsius ad beatum Remigium pro emundatione sepe dictae puelle ab antiquo hoste in hanc urbem, illam secum vinctam adducentes, venerunt, ut Christi per eum virtutem agnoscerent in purgatione subolis, quam prescierant confessione latronis. Beatus autem Remigius cum diuturna reluctatione se non esse ad tantum opus dignum assereret et consueta patientia repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem pro ipsa funderet et parentum lacrimis condoleret. Tunc meritis sancarmatus, verbi praecepit imperio, ut iniquus praedo, per quod ingressus fuerat, discederet, et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obscoeno foe
Abbreviated transcription (Latin):
batur ob i ione captiua. Quã
tenero amore cum deligerent piissimi
genitores: ad scĩ peo pulcrum in ro¬
mana urbe cum pliima multitudine
et multa deuotione yquxer̃t. In eisdem
nãq partib erat tun ir uite uenera¬
bilis gracia et nomit. nedictus: plu¬
rimis effulgens uirt. Cuius famã
audientes ip̃sius puelleentes: ad eun¬
dem dei seruũ ꝑduxerũt. Qui multis
ieiunus et or̃ ⁊ib pro ipsius emunda¬
tione ab infer simo demone laboraus:
dñi potenciã i iduit exorare. Quã cũ
nulla potuissit intercessione curare.
nec ab ipsa callidi demonis uirus ualu¬
isset expellere: multis ac ualidissimis
exorcismis adiuratus. hoc responsum
antiquissimꝰ hostis reddidit. diuini no¬
minis obtestacione constrictus. quod
nũquã alterius de codem hibitaculo
nisi huius beatissimi remigii antistitis or̃o¬
tionibus posset expelli. Tunc parentes eiꝰ
cum ipsius uiri dei benedicti litteris: ciui
apud alaricũ regem gothorũ qui ĩ tho¬

Expanded text:
batur obsidione captiva. Quam cum tenero amore diligerent piissimi genitores, ad sancti Petri sepulchrum in Romanam urbem cum plurima multitudine et multa devotione duxerunt. In eisdem namque partibus erat tunc vir vitae venerabilis, gratia et nomine Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cuius famam audientes ipsius puellae parentes, ad eundem Dei servum illam perduxerunt. Qui multis ieiuniis et orationibus pro ipsius emundatione ab infestissimo demone laborans, Domini potentiam studuit exorare. Quam cum nulla potuisset intercessione purgare nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, multis ac validissimis exorcismis adiuratus, hoc responsum antiquus hostis reddidit, divini nominis obtestatione constrictus, quod numquam alterius de eodem habitaculo, nisi huius beatissimi Remigii antistitis, orationibus posset expelli. Tunc parentes eius cum ipsius viri Dei Benedicti litteris hanc Rapud Alaricum regem Gothorum, qui in To
Abbreviated transcription (Latin):
cis prelibabo. quorũ industria constructa
fuerit anterior ecclesia: ex cuns causa
iam pre uetustate ruinã minitãte. hec
que nune deo propieiante subsistit sũpsit¬
exordia: deinde in fine huius opusculi sub
iungam que per preciosum patronũ nr̃m
beatissimũ remigiũ aut uisu aut auditu di¬
dici: post ipsam dedicationẽ facta mitacula.
obsequium fraterna eccipite beniuolencia:
nec in eis tantum grãm uenusti cultiq ser¬
siderabitis. Unde non uos pigeat hoc ali¬
quando legere: quia licet aurea et argen¬
tea uasa indomo dei ur̃i habeatis pluri¬
ma ex quibus hauritis grandiloqua et
dulciflua scĩ sp̃e pocula: tamen int̾dum
hec quãuis de fictili uase uos recreare po¬

Expanded text:
cis praelibabo quorum industria constructa fuerit anterior ecclesia, et ex cujus causa jam prae vetustate ruinam minitantis, haec quae nunc, Deo propitiante, subsistit, sumpsitexordijungam quae per pretiosum Francorum patronum Remigium, aut visu aut auditu didici post ipsam dedicationem facta miracula. obsequium fraterna excipite benevolentia, nec in eis tantum venusti cultique sersiderabitis. Unde non vos pigeat hoc aliquando legere, quia licet aurea et argentea vasa in domo Dei vestri habeatis plurima, ex quibus hauritis grandiloquia et dulciflua sancti Spiritus pocula, tamen interdum haec, quamvis de fictili vase, vos recreare po
Abbreviated transcription (Latin):
asilica igitur gloriosi
confessoris xp̃i remigii
corpore insignita. que
usq ad hec moderna
perdurauit tempora
remensiũ quondam
archiep̾orum studio
inchoata. et a uenera¬
bilis memorie hincmaro eorũ successore
consũmata: anno incarnati uerbi octin¬
gentesimo quinquagesimo scd̾o. ab ipso
est dedicata. Que quidem non adeo ope¬
rosi edificii solidata est munitione: qm̃
barbare nationes per id tẽporis hanc in¬
festantes ꝓuinciam frequenti incursione:
prefatos presules ab huiusmodi p̃pedie¬
bant intencionẽ. Unde intra centum qͥn¬
quaginta et duos annos. tanta ẽ attrita
uetustate: ut iam ad casũ propinquans
reparacionẽ sui uideretur exigere : .ii.¬
nno uero dñice incarnacionis

Expanded text:
asilica igitur gloriosi confessoris Christi Remigii corpore insignita, quae usque ad haec moderna perduravit tempora, Remensium quondam archiepiscoporum studio inchoata, et a venerabilis memoriae Hincmaro eorum successore consummata, anno incarnati Verbi octingentesimo quinquagesimo secundo ab ipso est dedicata. Quae quidem non adeo operosi aedificii solidata est munitione,quoniam barbarae nationes, per id temporis hanc infestantes provinciam, frequenti incursione praefatos praesules ab hujusmodi praepediebant intentione; unde intra centum quinquaginta et duos annos tanta est attrita vetustate, ut jam ad casum propinquans reparationem sui videretur exigere. Anno vero Dominicae incarnationis