comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis tenebitur. ¶Item ꝓ dote
titulus recipit ꝓ possessore pos¬
sessionem. ut puta si ammo¬
re .xii. annis nupta mictu qi do¬
tem sciens accepio ⁊ silegatũ
michi solutũ est ex falsa cã sci¬
enti utiq pro possessore possi

Expanded text:
titione hereditatis tenebitur. item pro dote titulus recipit pro possessore possessionem, ut puta si a minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens accepi. et si legatum mihi solutum est ex falsa causa scienti, utique pro possess
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ brditatis s se non ee̾ ertes¬
tamento uberũ dicit. s alias ł
a uiuo testatore manumissu ñ
deb̾e impediti lib̾tatem libalem¬
cãm. licet iudicium test̾mono
ueri speretur. diuus piuc rescri¬
psit. adiecit sanc in rescripto du¬
modo p̾oicatur uidici libalic caẽ
ne ullum ad mincutũ lib̾tatic¬

Expanded text:
estamento liberum dicit, sed alias vel a vivo testatore manumissum, non debere impediri liberalem causam, licet iudicium de testamento moveri speretur, divus Pius rescripsit: adiecit plane in rescripto, dummodo praedicatur iudici liberalis causae, ne ullum adminiculum libertati
Abbreviated transcription (Latin):
Item si quis dolo fecit quominꝰ
possideat hadititis pecitione ten¬
ebit᷑. s si alius nactus possessio¬
nem qͣ ego dolo malo. amiseram
ffit aduersus eũ qui desut liccis
estimatio ⁊ mag euanescere ait
nsi petentis interest. ¶Certem

Expanded text:
quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo amiseram,sc‹a›t aduersus eum qui desiit litis aestimatio: et magis euanescere ait, nisi petentis interest: certe,
Abbreviated transcription (Latin):
qm creditori solui̾t et licet credi¬
tori ugilare ad siĩ cõseq̃ndum¬
¶ Si dolo tutoris ł curatoris furiosi
ł curatoris pupilli fc̃m sit. an pu¬
pillus ł furiosus ł dñs de pecclio
cõueniat᷑. iudẽd̾ est. et puto si sol¬
uẽdo tutor ñ sit pr̃are pupillum
ex dolo eius maxime si quid ad
exdolo uẽdicoris ñ tenebit᷑. nec
hrs ł alius succe sessoe nsi ĩ id ꝙ¬

Expanded text:
m creditori soluitur et licet creditori uigilare ad suum consequendum. Si dolo tutoris uel curatoris furiosi uel procuratoris factum sit, an pupillus uel furiosus uel dominus de peculio conueniatur, uidendum. et puto, si soluendo tutor sit, praestare pupillum ex dolo eius, maxime si quid ad ex dolo uenditoris non tenebitur nec heres uel alius successor, nisi in id
Abbreviated transcription (Latin):
ł ademint.ł minuerint tenẽt᷑.
nã et si sẽꝑ p̾uenire dñs et age ui¬
det᷑ cur nõ dicat᷑ etiã si nõie euse¬
cũ egisse quo nõier tuteleł nog¬
ot̾orũ gestorũ rutili actõne te¬
nebr nã elegãt pedius ait. id̾o ħ

Expanded text:
nuerint, tenentur: nam si semper praeuenire dominus et agere uidetur, cur non dicatur etiam hoc nomine eum secum egisse, quo nomine uel tutelae uel negotiorum gestorum uel utili actione tenebitur? nam ut eleganter Pedius ait, ideo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
spectamus. ĩ peccłu deduct̃one. est
au natura eqim libari filiũł ẜuu
obligatone eoꝙ ĩ debitu uidet᷑ ex¬
debeat an uo ueluti solutũ eiiud̃¬
atut semer fc̃a deduct̾one et nerat.
et nerua putant. ¶Itemił .r.rui.di.¬

Expanded text:
tamus in peculii deductione: est autem natura aequum liberari filium uel seruum obligatione eo quod indebitum uidetur exdebeat, an uero ueluti solutum ei uideatur semel facta deductione. et Neratius et Nerua putant, item Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpecclio cũuedet. ut satis face̾ de¬
bito dñs possit.cetm si postea qͥd
accessit. cõd̾onib debiti eristẽti¬
d̾. Iõ scribit. si quis ẜuũ ciuius no¬
ie de peccłio habebat act̾one cõpa¬
ss anpossit deduce qd sibi debet᷑
qm adusus uẽditorẽ ħt actõne
de peccłio et recte ait posse. nã et
qui ins alius potest elig̾e utr̃ cũ
ẽptore an cũueditore age. hunc
igit᷑ elige posse ꝑ accõne deduct̃o¬
ne nec iuideo ꝙ hant creditores qd̾¬

Expanded text:
in peculio cum uenderet, ut satisfacere debito dominus possit: ceterum si postea quid accessit condicionibus debiti existentindum. Idem scribit, si quis seruum, cuius nomine de peculio habebat actionem, comparasset, an possit deducere quod sibi debetur, quoniam aduersus uenditorem habeat actionem de peculio? et recte ait posse: nam et quiuis alius potest eligere, utrum cum emptore an cum uenditore ageret: hunc igitur eligere pro actione deductionem. nec uideo
Abbreviated transcription (Latin):
riũ nõie. ĩ solid̃ dampni infeccip¬
micti d. et sicut uicaru nõie. nor¬
ale iuditiũ ĩ solid̾ pati. qr ꝓpig
riosi ad ministrat̃one poccłu etia
dare et de negare potest tam ẜuo

Expanded text:
e in solidum damni infecti promitti debet, sicut vicarii nomine noxale iudicium in solidum pati, quia pro pignriosi administrationem peculii et dare et denegare potest tam
Abbreviated transcription (Latin):
soluit. an pr̃ uẽdicare łrepete pos¬
sit. et ait iuł. si quid̾ hac cõdone
donata sit ci pectuma ut creditori
soluat uid̾i a donatore ꝓfectã ꝓti¬
nus ad creditorẽ et fieri nũmos
accipientis si u̾o simplicit̾ dona¬
uit ei alienat̾onẽ eorũ filiũ non
hu̾isse et ĩõ si solint cõd̾onẽ pr̃i ex

Expanded text:
an pater uindicare uel repetere possit? et ait Iulianus, si quidem hac condicione ei donata sit pecunia, ut creditori soluat, uideri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, alienationem eorum filium non habuisse et ideo, si sol
Abbreviated transcription (Latin):
siue pẽnnoniũ pusillũ. peccłiũ aũ
tub̾o qui d̾ sic diffuuit. ut celsus
to inde si quid dño debet᷑.
peccłia ñ ꝑtinet qd̾ flm est. nã co
ip̃o qd̾ dñs fuo peccłiũ cõstituit
et uicario cõstituisse cristiman¬

Expanded text:
siue patrimonium pusillum. Peculium autem Tubero quidem sic definit, ut Celsus to inde si quid domino debetupeculia non pertinet, quod falsum est: nam eo ipso, quod dominus seruo peculium constituit, etiam uicario
Abbreviated transcription (Latin):
ducã ꝙ ex eo ccͣctu debeat᷑ ¶ Si ex eõ
cõtctu qui ad me respicit. ĩ eũ dedu¬
cam. q̃ questio dilutidius ẽ ĩ fructua¬
notractata. utm̃ ex eodem̃ cõtcͣtup̃t
de poccłĩocõuemͥ qd̾ ad se ꝑtinet an
ex om̃i. et marcellus etĩa fruttuari¬
ũ tem̃ scribit ex oĩ contͣctu. eũ eĩ qui

Expanded text:
beatur, si ex eo contractu, qui ad me respicit, meum deducam? quae quaestio dilucidius est in fructuario tractata, utrum ex eo demum contractu potest de peculio conueniri, quod ad se pertinet, an ex omni. et Marcellus etiam fructuarium teneri scribit et ex omni contractu: eum enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
possit et uicariorũ. et puto ñ posses
si accũ sit depeccliouicatii agipoti̾t
et de poccłio odĩaru. ¶ Pocest aũ ec̃ a¬
p̃me duplicis iuiris poccłiũ. ut puta
ad me respiciat. p̃t et qd ad mulie¬
si respoctu mariti hr̃s sit ĩstitutus. ł
ei legatũ dat᷑ id eũ ñ deb̾e restitue̾ põp̃
scubit. ¶Igił simecũ agat᷑ ex eo ccͣt¬

Expanded text:
puto non posse. sed si actum sit de peculio vicarii, agi poterit et de peculio ordinarii. Potest esse apud me duplicis iuris peculium: ut puta ad me respiciat, potest et quod ad muliesi respectu mariti heres sit institutus vel ei legatum datum, id eum non debere restituere Pomponius scribit. si igitur mecum agat
Abbreviated transcription (Latin):
dño absit melius eẽ ait pr̃are cre¬
ditori ut caueat ille refusurũ se.
si quid p̃sticĩt dñs si nrõie cõuentꝰ
ꝙͣ ab iit̾o deduci ut medu tẽꝑoi
int̾im usuras mag̾ creditoe seqͣt᷑¬
Si et si de poculio cõuentus et cõdẽ¬

Expanded text:
no absit, melius esse ait praestare creditori, ut caueat ille refusurum se, si quid praestiterit dominus hoc nomine conuentus, quam ab initio deduci, ut medii temporis interusurium magis creditor consequatur. sed si de peculio conuentus dominus conde
Abbreviated transcription (Latin):
illud̃ affert. ꝙ sici qui post mortẽ
suir filu ĩtra annũ potuit cõuem̾
de peccliolirs exstiterim ꝓcul du¬
bio deducam ꝙ michi debet᷑. Siue
aũ ex cõtr̃tu quid dño debeat᷑ siuie
er rõnũ reliquis deducet dñs s et
si er delicto ei debeat᷑ puta obfur¬
tũ ꝙ fecit eque deducet᷑. S est qõi¬

Expanded text:
ud adfert, quod, si ei, qui post mortem servi vel filii intra annum potuit conveniri de peculio. heres exstitero, procul dubio deducam quod mihi debetur. Sive autem ex contractu quid domino debeat sive ex rationum reliquis, deducet dominus. sed et si ex delicto ei debeat, ut puta ob furtum quod fecit, aeque deducetur. sed est q
Abbreviated transcription (Latin):
hu̾it. ñ eĩ ei ꝑd̾e pecculiũ p̃e cõcedit
cũ pecclui adm̃isttionẽ ꝑmitit. ⁊
id̾o uẽdicat̾onẽ nũmorũ pẽi suꝑc̃e
ait. ¶ Is aũ solus senatus cõsult̃
offendit qui mutuã peccumã
filiotam̃. dedit. ñ qui al. cõtͣrit
puta uẽdidit. locauit. ł alio mõ
cotͣrit. na peccume dat̾o pnit̃osa
parẽtib eorũ uisa ẽ. et ĩo si ĩc̾dit̃
abut filio fam̃ . ł ex cã ẽ pt̃onis
uaui et stipuiatus simlicet ceꝑit
numat̾o ñ cõcurit cessat senatꝰ
cõsultũ. qd̾ ita dem̃ erit dicend̾
si ñ fraus sit senatus cõsulto cog
nitaut qui crede ñ potuit mag̾
ciuend̾et. ut ille rei p̾ciũ hab̾et
ĩ mutin ucem ¶ Si afilio fam̃.¬

Expanded text:
concedit, cum peculii administrationem permittit: et ideo uindicationem nummorum patr‹i› superesse ait. Is autem solus senatus consultum offendit, qui mutuam pecuniam filio familias dedit, non qui alias contraxit, puta uendidit locauit uel ali‹o› modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa parentibus eorum uisa est. et ideo etsi in creditum abi‹i› filio familias uel ex causa emptionis umeraui, etsi stipulatus sim: licet coeperit numeratio n‹on› concurrit, cessat senatus consultum. quod ita demum erit dicendum, si non fraus senatus consulto sit cogitata, ut qui credere non potuit magis ei uendere‹t›, ut ille rei pretium haberet in mutui uicem. Si a filio fam
Abbreviated transcription (Latin):
cessorib eius denegãda ẽ acc̃o
dedit alius stipłatus ẽ dabit᷑
adu̾sus eũ except̃olicet hicñ
ded̾it. et si alt̾ut̃ eorũ ignorau¬
ĩt i pẽis ẽẽ potestate m̃us dicẽd̃
est utiq noce̾. ¶Id̾ est ĩ duobꝰ¬
reis stipłandi. Io si duos filios
fa. acceptoreos. s alt̾m putam
norẽ ñ sb̾monear ¶ Siue ausb̾
usuris mutua pecummia data sit.
siue sũ usuris ad senatus cõ.
spectat. ¶ Qm̃ꝙ̃ aũ ñ declaret
senatus cui ercept̾onẽ deet
tñ sciend̾ est et sirdẽ filu si p̃r̃
fam̾. decessĩt. et pr̃m eius si fi¬
lius fam̃. decessĩt exceptone

Expanded text:
cessoribus eius deneganda est actio. dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere. idandi. Item si duos filios familias accepero reos, sed alterum putaui ignorem, non summouear. Siue autem sub usuris mutua data sunt siue sine usuris, ad senatus consultum spectat. Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si pater familias decesserit, et patrem eius, si filius fa
Abbreviated transcription (Latin):
paphili. et parit duos datos. au¬
dici pot̾it in repetititoe. ut par¬
tes repetant᷑. qr nec solũe ab mĩ¬
to fĩ potuerut. Igit᷑ hoc casu elec¬
tio est creditoris cui solue uelit

Expanded text:
Pamphili, et pariter duos datos, audici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui uelit
Abbreviated transcription (Latin):
dcit ñ debitũ dat repet̾o cõpe¬
tit. ueluti si is qui fitd̃ seł bon¬
orru possom faiso eristimans
creditori sirdicario solu̾it. inc
em nec uerus lts lib̾atus crit
et id qd̃ dedit repet̾e potit. ꝙͣ¬
ins ei debitũ sibi quis recipia
tñ si is qui dat ñ debitũ dait re¬
petiro copetit. ¶ Si falso eristi

Expanded text:
dat non debitum dat, repetitio competit: veluti si is qui heredem se vel bonorum possessorem falso existimans creditori hereditario solverit: hic enim neque verus heres liberatus erit et is quod dedit repetere poterit: quamvis enim debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio competi
Abbreviated transcription (Latin):
Aquis sic solit ut si apparuiss ee
ĩ debitũ ł faicidia emẜit. reddat᷑.
repetito locũ habebit. negm ei co
solutũ fit qd postea falsũ ł in offõ¬
petet᷑ .l. si post multũ tẽpis einfit
es alienũ. ł codicilli diu celati ꝓba¬
ti st̃. qui adẽptom cõtinet legatoꝵ

Expanded text:
quis sic soluerit, ut, si apparuisset esse indebitum uel Falcidia emerserit, reddatur, repetitio locum habebit: negotium ensolutum sit, quod postea falsum uel inofficpetetur, uel si post multum temporis emerserit aes alienum, uel codicilli diu celati prolati, qui ademptionem continent legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ officiũ ab eo desid̾atet᷑ cũ pa¬
trono desidit pecc̃ia. et soluit re¬
pet̾e ñ p̃t. ¶S si opas prono eri¬
buit ñ offitiales s fabeiles uelu¬
ti pictorias ł alias dũ putat sed̾¬
be indẽdũ ẽ an possit cõdice. et

Expanded text:
sed, cum officium ab eo desideraretur, cum patrono decidit pecunia et soluit, repetere non potest. sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, ueluti pictorias uel alias, dum putat se debere, uidendum an possit condicere. et
Abbreviated transcription (Latin):
neru uẽdici lbaret. mor uẽditoe
ignorens re tdid̾it. posse eũ fũdũ
codoe .. Id̾ et si debitorẽ lirdẽ sius
daptiauit libare. et ille ignor. anis
solu̾it ¶ Qui filiofam. soluit cũ
eẽt eius peculiatis debitor.si qͥd
ignoennt adẽptũ ei peculiũ liba¬
t᷑ si scit et soluit codomi ñ sit. qr

Expanded text:
enditor ignorans rem tradiderit, posse eum fundum condicere: idemque et si debitorem suum damnauerit liberare et ille ignorans soluerit. Qui filio familias soluerit, cum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignorauit ademptum ei peculium, liberatur: si scit et soluit, condictionem
Abbreviated transcription (Latin):
legitimũ mod̃ soluit. dius seue¬
rus scripsit quo iure utimurre¬
peti quid ñ posse. s sortũputãd̃
et si postei sortem solu̾it. sortẽ qĩ
indebitam repeti posseᷤ pm̃. et

Expanded text:
legitimum modum soluit, diuus Seuerus rescripsit quo iure utimur repeti quidem non posse, sed sorti imputandum et, si postea sortem soluit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
lub̾e. ¶ Sup̃duplu aũ usure et
usurarũ usure nec instipulatũ
usuris solint potest cõdic̾e riec
iudẽt sciens indebitũ soluisse.
¶ ndebitũ añ solutũ accipimus¬

Expanded text:
habere. Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatumusuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse. Indebitum a
Abbreviated transcription (Latin):
peti ꝙ datũ ẽ. qr trasact̾osenatus
cosulto infirmat᷑. ¶ Si quis post
transartõm inchominus condẽ¬
añ litẽ cõtestatã cranseg̾̃it. uolẽti
uttẽ cõtesteri oponẽ doli ercept̃o¬

Expanded text:
peti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur. Si quis post transactionem nihilo minus condeante litem contestatam transegerit, volenti litem contestari opponere doli except
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eorũ quib acquirit᷑ ex eo ccͣctu
acco. nam fi fuus meusł filius
qui ĩ mea potestate ẽ mep̾sente fu¬
onõie emat. ñ est q̃rend̃ quid ego
ignorante ł me sciente ñ temte er¬
mus si in mat̾ia et ĩ qnͣtitate ãbo
errẽt ut puta siego meuẽde autũ
putarẽ et tueme cũ es eẽt ut puta
cohades aureola q̃ aurea dicebatͣ
p̃tio erquisicoum hediuẽdidisse
liquid ħuit. nã fi ĩauratũ aliquid

Expanded text:
ctu actio: nam si servus meus vel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego ignorante, me sciente, non tenermus, si in materia et qualitate ambo errarent? ut puta si et ego me vendere aurum putarem et tu emere, cum aes esset? ut puta coheredes viriolam, quae aurea dicebatur, pretio exquisito uni heredi vendidissenliquid habuit. nam si inauratum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ertͣ hoc ĩ peculiohabint ñ tribu¬
si mãcipia ĩ negociat̾one hũit ex
m̃ce cõpita etiã hec tribuantur¬
quosdã ĩm̃cib certis. mom̃s ĩid̾
cõfondendi etũt et om̃s ĩ tributũ
uocandi ut puta duas negocia¬
cõnes eycebat puta sagaria et
unteanã et sepatos huit credi¬
tores puto seꝑatim eos ĩtributũ
uocari unusquisz ei corũ m̃cima¬
g̾ ꝙͣ ip̃i credidit. S et si duas ta¬
b̾nas eiusd̾ negotiationis ercu

Expanded text:
extra haec in peculium habuit, non tribusi mancipia in negotiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuenturquosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit.Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercui
Abbreviated transcription (Latin):
qd fuo debet᷑ cũ si ẜuus ordinatio
ignorass deducet᷑ initegrũqd ei a
uicario deb̾et᷑. s et si aticilia nego¬
tiabit᷑ admittendã t̾ibutoriã dici¬
mus ¶Ite pui refert cũp̃o ẜuo
cotͣhat an cũ ĩstitore eius. ¶ ꝙͣcis
nõie m̃ito adicit᷑ ne oĩs negotiat̾o
cũ eo fc̃a tributoriã ĩducat ꝑhãc
actonẽ tribui uidet᷑ ꝙ ex eam̃ce ⁊

Expanded text:
o debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat.Per hanc actionem trib
Abbreviated transcription (Latin):
nec nos dubitamus. ¶Si icarur
fui mei negotiet᷑ si quid me sciẽte¬
et tributoria teñbor si me ignorã¬
deducend̾ ẽ exincaripeculio qd or¬
dinario d̾bet᷑. cũ id qd̾ michi dbet᷑
dediicat᷑ S si ut̾q scierimus et t̃i¬
bucorã et de peccło act̾onẽ cõpet̾e
ait. ¶Etibutoriã uicatu nõie de
peculio uõ ordinaru elig̾e tñ d̾b̾e¬

Expanded text:
nec nos dubitamus. Si vicarius servi mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tendeducendum ex uicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tribut‹o›riam et de peculio actionem competere ait, tributoriam u‹i›carii nomine, de peculio uero ordinar
Abbreviated transcription (Latin):
fide possident. norał actodat᷑.
Nam ⁊ absurdũ ur eos quid̃ qui
boa fide possident accipe actom
pdones io securos esse
tis estimat̾om offerre his quib
płib cõuematur si quidꝰ unus
occupabit an melior sit cõdõ
ut ip̃i son dedatur an uoł oĩb
dedi debeat ł cauere debeat de¬
stensũ in adiisus cetos ⁊ ueruis
est occupantis eẽ meliorem cõ¬

Expanded text:
ident noxalis actio datur: nam et absurdum videtur eos quidem qui bona fide possiderent excipere actionem, praedones vero securos esse.tis aestimationem offerre his, quibus pluribus conueniatur? si quidem unus occupauit, an melior sit condicio, ut ipsi soli dedatur? an uero uel omnibus dedi debeat uel cauere debeat defensu iri aduersus ceteros? et uerius est occupantis meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
urator sit ut dñs ipẽ iuret necc̃e
est. ¶ᵈi uisuirandũ exegit actor
reus q iutauit. demñ postea noxa¬
dendũ anexceptio iuris utandi
debeat adu̾sus accorem dari. ⁊ sa
Gpucat nõ ẽẽ dandam qͣi de alia
re sit uitatũ ħ est cunc nõ fuisse
ĩ porestate modo uocũ ĩ potate de¬
p̾h̾ndatur de fc̃o eius posse agi.
neratꝰ quo dicebat post exactũ
iusuirandũ posse actorem detrac¬
ta noxe dedicone expiti. si modoħ

Expanded text:
ipse iuret necesse est. Si iusiurandum exegit actor reusque iuravit, deinde postea noxadendum est, an exceptio iurisiurandi debeat adversus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potestate: modo vero cum in potestate deprehendatur, de facto eius posse agi. Neratius quoque dicebat post exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe quitibi ĩiusta ẜuitute ẜui¬
ret noxali tecũ eg̾im. tuq eũ mͥ
noxe oe dis siue me poffidente do¬
minus eũ uendicet exceptone de¬
limali nsi littis extimatione offe¬
rat eũ sũmore possũ siue ip̃e dũs

Expanded text:
nomine, qui tibi iustam seruitutem seruiret, noxali tecum egerim tuque eum mihi noxae dederis: siue me possidente dominus eum uindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summouere po
Abbreviated transcription (Latin):
cõdẽ pnatio fit. ¶ Hec au u̾ba su
ũ ⁊ nocitũ q ei eẽ dicetur. ñ ꝑti¬
nent᷑ ad dãpna que ĩ rẽ hõis libi
fc̃a st̃. si forte uestimenta eius
ł quid aliud scissũ corruptũ ue
est. s ad ca que in corpus cius ad¬
mittut᷑. ¶Si filius. fa senaclm̃
cũductũ habi̾it. ⁊ in oeiectũ ł
effusu quid sit de pecculio ĩ pr̃m
itaq acto filiũ hoc cõpetit ¶ Euẜ
ruis habicator est utrũ noxał ac¬
tio danda sit. q nõ est ex neg̃o ge
puto ĩpunitũ suũ eẽ ñ oportere
endũ. habitare aũ dicimus cũ ĩfu¬

Expanded text:
condemnatio fit. Haec autem uerba 'si uiuet nocitumque ei esse dicetur' non pertinent ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte uestimenta eius uel quid aliud scissum corruptumue est, sed ‹ad› ea, quae in corpus mittuntur. Si filius familias cenaculum conductum habuit et inde deiectum vel effusum quid sit, de peculio in patrem itaque filium haec actio competit. Cum servus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, quia non est ex negotio gesputo impunitum servum esse non oportere, endum. Habitare au
Abbreviated transcription (Latin):
dũ.ix. ⁊ si ãphora exreticulo su¬
spensa desidiss ⁊ dãpũ dediss
qr a legitima ⁊ honoraria acco
deficit᷑. ¶Ista aũ actopopłaris
dem aũ ñ cõpetit. qr penał est
uulgo iter fiet ꝑtinet. ¶Lab̾o
ait locũ h̾re hoc edcm si int̾ diu
de iectũ est sit nõ noctu s quib¬
dã locis ⁊ nocte int̾sit ¶ Babita¬
tor suã suoꝵq culpam p̾stare
d. ¶ Si de naue deiectum sic da¬
ar Cemlibi hois corp̃ sic.
exeo qd̾ deiectũ effusũ uequid
erit lesũ fu̾it. iudex cõputat

Expanded text:
dit et si amphora ex reticulo suspensa decidisset et damni dedisset, quia et legitima et honoraria actio deficit. Ista autem actio popularis des autem non competit, quia poenalis estuolgo iter fit, pertinet. Labeo ait locum habere hoc edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit. Habitator suam suorumque culpam praestare debet. Si de naue deiectum sit, da Cum liberi hominis corpus ex eo, quod deiectum effusumue quid erit, laesum fuerit, iudex computat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sipies eiuso ẜui nõie noxaui
mecũ age uelint. ł siuus płib
iudicuc eiuso fui noie agat. ĩ
quo usufrutus tinis ꝓprietas
mea sit offõ iudicis c̾otineb̾r.cũ
eũ nore ded̾o ut ã usũ fructum
actoris faciam s ꝑp̾torem id
cõsequitur. ego dñs ꝓprietitis
ut aut cogat pretor te ꝓestima¬
tione usufructus cõferre ad li¬
ttis estimat̾onem aut usũ fru¬
ctu cede si ihoc expediat. ¶ Et
lui defende̾ defento tibi ꝑurit¬
tenda est. ⁊ si dãpnatus hoiem
tradas ad u̾sus me tueberis.

Expanded text:
nomine noxali mecum agere velint vel si unus pluribus iudiciis eiusdem servi nomine agat, in quo usus fructus tuus, proprietas mea sit, officio iudicis continebitur, cum eum noxae dedero, ut etiam usum fructum actoris faciam: sed per praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad litis aestimationem aut usu fructu cedere, si hoc expediat. et silui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et adversus me tueris.
Abbreviated transcription (Latin):
ñtum fecit alt̾o ex dm̃s sciente
is qui scit oĩ noie teneb̾r. ⁊ cõuẽ¬
tus altin quoq ubat nec a socio
quicqͣ de bebit cõsequi siue eĩ fci
nõie pena meruit. Quod si is qͥ¬

Expanded text:
urtum fecerit altero ex dominis sciente, is qui scit omnium nomine tenebitur et conventus alterum quoque liberat nec a socio quicquam debebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is q
Abbreviated transcription (Latin):
slur. Si fuus depõitus ł cõmo¬
datus sit cũ dño agi pot̾ noealiac¬
edictũ attinet in potate euisde
maximie si capiam hat recuperãdi
rependi eos dñs R̾at. ¶ Quid est ha¬
b̾e facultatem repetendi si hat
peccunam ex qua lib̾ari potest
Nam nõ d cogi uende res suasut
soluat peccunam ⁊ repetat ẜ¬
eẽ cõficet᷑. aut exibered eũ aut¬

Expanded text:
Si servus depositus vel commodatus sit, cum domino agi potest noxali acedictum attinet, in potestate eius est, maxime si copiam habeat reciperandi repetendi eos dominus habeat. Quid est habere facultatem repetendi? habeat pecuniam, ex qua liberari potest: nam non debet cogi vendere res suas, ut solvat pecuniam et repetat sesse confitetur, aut exhibere eum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sucturendũ ait utiq fie¬
tas tua ea sit ut ignosci tibi de¬
b̾ar. ¶ Si absente dño ductus
deductus est ¶ ꝑ ostulantib
eĩ exib̾i eũ ad defendendũ indu¬
lg̾e p̾tor d . Idem cõcedendũ est
fructuario. ł cinpignoris nõie
obligatus est. sipsens dñs de fẽ¬
de noluerit. ne alt̾ius dolus ł d
sidia aliis noceat. ¶Idem p̾stã¬
ora actori huis cãib sucturend̾
est. qr placet dimni acqiusitione
extingiui actom. Iussu eĩ pͥtoris
ductus ĩ bonis sit eius qui duxit
aut de eo cuins usufructus al¬
tĩus est amonendi sumus sicͥ¬
ditor ł nsufructuarius p̾sens
defentionem susciꝑe noluerit¬

Expanded text:
tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus ductus est: postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere praetor debet. idem concedendum est fructuario vel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestanet actori his casibus succurrendum est, quia placet dominii adquisitione extingui actionem: iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit.aut de eo cuius usu‹s› fructus alterius est, admonendi sumus, si creditor uel usufructuarius praesens defensionem suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ securititem debent h̾re. ¶ Ce¬
tm̃ si aliqn̾ uulgus ĩ uiria in¬
a nõ cõmeabat ⁊ tunc deiectũ
quid ł effusũ cũ adbuc secreta
und̃i. S ⁊ quod suspensũ oecidit
ꝑ dciccicto h̾ri mag̾ est. ꝓiñ it
si quid pende̾s eff̾usũ sit̃ qͣ uis
nemohoc esfudĩt ecdm tam̃ lo¬
cũ hr̃e dicendũ est. ¶Hec ĩ fcm̃
act̾o ĩ eũ dat᷑ qui ĩhabitat cũqͥd
deicet᷑ ł effudetur. ut ĩ dño edi

Expanded text:
dem securitatem debent habere. ceterum si aliquando vulgus in illa via non commeabat et tunc deiectum quid vel effusum, cum adhuc secreta videri, sed et quod suspensum decidit, pro deiecto haberi magis est. proinde et si quid pendens effusum sit, quamvis nemo hoc effuderit, edictum tamen locum habere dicendum est. Haec in factum actio in eum datur, qui inhabitat, cum quid de
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis manifestatur. ñ om̃e qͥd¬
quid põitũ est. s quicquid sic
poitũ est ut noce possit. ẜ solũ
pspicere p̾torem ne possit no¬
ce. nec spectamus ut noceat. s
oiosi noce possit ecd̾o locus sic¬
e̾ oẜcetur aũ qui poĩtũ hu̾it
id qd̾ poĩtũ erat decid̾it a statim
nocuit ĩ eũ copetit accio qui po¬
suit. ñ ĩeũ qui habitnu̾t. qͣiħ¬

Expanded text:
statur non omne quidquid positum est, sed quidquid sic positum est, ut nocere possit, hoc solum prospicere praetorem, ne possit nocere: nec spectamus ut noceat, sed omnino si nocere possit, edicto locus sit. coercetur autem, qui positum habuit, id quod positum erat› deciderit et nocuerit, in eum competit actio qui posuit, non in eum qui habit
Abbreviated transcription (Latin):
erit hec accio. nec ei hrdib iure
iaditario cõpetit. quipe qui in
corpore lib̾o dapnũ dat uireħe¬
ditario tñsire ad successores nõ
debet. qĩ nõ sit dãpnũ peccun¬
ariũ. nã erbono ⁊ equo oritur
pretor ait ne qͥd i sb̃grunda rꝓ¬
go fiet. ł in quo cõsistetur id po
suuc sciente dno fecisse dicetur
aut noxe dedi iubebo. ¶ Hecd̃m
suꝑioris portio est. cõseqñs eĩ fu¬
it a cq̃ p̾torem ⁊̃ in hunc casũ
ꝓspice̾ ut si quid in idpartib e¬
diũ picło sepõitũ eẽt nõ noceret
¶Ait p̾tor ne quis ĩ sb̾grũdo ꝓte¬
cta ue ꝓtecto. ħ uerba ne quis
ad onis ꝑtinent ł iquilios l
dñoc ediũ siue ĩb̾itent siue ñ¬
tũ ĩ buc locis supͣ eũ iocũ quo

Expanded text:
actio, nec enim heredibus iure hereditario competit, quippe quod in corpore libero damni datur, iure hereditario transire ad successores non debet, quasi non sit damnum pecuniarium, nam ex bono et aequo oritur. Praetor ait: "Ne quis in suggrunda proer fiet inve quo consistetur, idservus insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubebo". Hoc edictum superioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculose positum esset, non noceret. Ait praetor: 'ne quis in suggr‹u›nda protectoue.' haec uerba 'ne quis' ad omnes pertinent uel inquilinos uel dominos aedium, siue inhabitent siue ntum his locis. 'Supra eum locum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nalficiosuoꝵ adu̾sus noc ĩstit¬
uũcur. quaꝵ act̾onũius ⁊ po¬
testas ħ est. ut si dapnati fuur
liceat nobis dedictoe ip̃ius coe¬
poris ꝙ deliqueit euitare litctis
ente eo occidit noralis est. nec
eĩ debuit ex malefitio ẜui in
plus tem̾ ꝙͣ ut nore eũ dedat
¶Is qui nõ ꝓhibuit siue dñs in
anet si ue desut eẽ dñs hacact̾o¬
ne tenetur. sufficit eĩ si co tẽ¬
alienatus sinis ĩ totũ ł ĩ ꝑtẽ
i mamimissus noxam capͥud
ñ sequit᷑ namẜuũ nich̃ delia¬
uise qui dnouibenti obtẽpa¬
excusabimus. celsus tam̃ drãm
facit int̾ legem aquiliam ile

Expanded text:
maleficio seruorum aduersus nos instituuntur: quarum actionum uis et potestas haec est, ut, si damnati fuerimus, liceat nobis deditione ipsius corporis quod deliquerit euitare litis aeente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat. Is qui non prohibuit, siue dominus manet siue desiit esse dominus, hac actione tenetur: sufficit enim, si eo temalienatus servus in totum vel in partem vel manumissus, noxam caput non sequi: nam servum nihil deliquisse, qui domino iubenti obtemperaexcusabimus? Celsus tamen differentiam facit inter legem Aquiliam e
Abbreviated transcription (Latin):
que tam brdi quã in bere deni
competit ⁊ ppetua est. adusus
cum qui maltius archam lap¬
idcam in qua adhuc mortuus
non erat cõditus mortuũ in¬
sepuchaumł in locũ at̾ius in¬
ł corpus an liceat dño fũdi effo¬
dere ioci ł eruere sinc decreco po¬
ncificũ seu iussu principis qor
est. et ait labeo cxpectandũł
ꝓmissuni poutificalem seu iu¬
ssionem principis. al ioqum ĩ¬
niriarũ fore. icconem aducrs
eum qui effodit ¶ Si locus re¬
ligiosus pro puro uenisse dr
dat. ei adqm̃ eates ꝑtinet que
acto ⁊ in brdem cõpetit cũ qͣiͣ
ex empto accõnem cõtineat.¬
¶Stm in loci ĩ puolicis usibus
destinatum intulerit quis ir¬
ortuum p̾tor ineũ iudicĩdat
si dolo fecit ⁊ erit extra ordinẽ
plectendus modica tam̃ cober¬
tione s si sine dolo ab solũe¬
dus est. ¶In hac aũ accione lo¬
ci puri applso ⁊ ad edificiũ ꝓ¬
ducenda est. nec solũ dno rec
accio conipetit uerũ ⁊ ci quo
qui euisdem loci ht usunftuc¬

Expanded text:
quae tam heredi quam in heredem competit et perpetua est.Aduersus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erit conditus, mortuum insepulchrum uel in locum alterius inuel corpus an liceat domino loci effodere uel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum uel permissum pontificale seu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicdat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat.Si in locum publicis usibus destinatum intuler‹i›t quis mortuum, praetor in eum iudicium dat, si dolo fecerit et erit extra ordinem plectendus, modica tamen coercitione: sed si sine dolo, absoluendus est.In hac autem actione loci puri appellatio et ad aedificium producenda est.Nec solum domino haec actio competit, uerum ei quoque, qui eiusdem loci habet usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
tiomi dolũ malũ abeẽ.abfutu¬
rũq eẽ cotinetur. ⁊ cũ inremsi¬
t doli mali mentio cõcepta õm
dolũ cop̾hend̾e idetur successo¬
uctu legatus erit usus. a dempta
fructur ã satisdare uib p̾cor. hoc
ncritout de solo usu nõ ⁊̃ de fcu¬
ctu cauetur. ergo ⁊ si fructus

Expanded text:
tioni 'dolum ‹m›alum abesse afututioni 'dolum ‹m›alum abesse afuturumque esse' continetur: et cum in rem sit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere uidetur successouctu legatus erit, adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur.Ergo et si fructus
Abbreviated transcription (Latin):
desinat ꝑtinere qd̾ nec ceꝑit.
¶Si usuffructus repetitus erit
legato quotienscõ amisus
fuerit. uisi utilit̾ fu̾it cau¬
tione opus erit. s ⁊ si quis usũ
fructũ tibi legau̾it. ⁊ sub cõd̾o̾¬
ne si uibos habueris ꝓprietatem
amiso usufruc cõmutetur qu¬
idem scipło s exceptio locũ ha¬
bebit. ¶S ihrs auienau̾t ꝓprie¬
titem. ⁊̃ postea amictatur us¬
usfructus. an exstipulatu ag̾e
possit ui deamus ꝗ fortius dici
potest ip̃o iuire non cõmictist¬
sorib eius ue testitui potest
n ic cui pot̾it id est ad q̃ ꝑuen¬
it ꝓprictas ꝑtinet ad stipulat̾o
quesiti dmi sibi ꝓspicere alia
cautione deb̾et. quod si non fec¬
crit nicħoꝰ in rem actioneuti
ariuus ꝓprictatem assccutus fue¬
ric desinit quidem. ususfructu¬
sad eũ ꝑtinere pp̃ cõfusionem.
q si cescipłatu cum eo agatur
utiq ip̃o uire mucilit̾ agi dice¬
ndum est si iuri bomi arbitͣtũ
huic usq portigitur aut in fac¬
tum excipe debebit.

Expanded text:
desinat pertinere quod nec coepit. Si usus fructus repetitus erit legato, quotiensque amissus fuerit nisi utiliter fuerit cautione opus erit. Sed et si quis usum fructum tibi legaverit et sub condicione "si libamisso usu fructu committetur quidem stipulatio, sed exceptio locum habebit.Si heres alienauerit proprietatem et postea amittatur usus fructus, an ex stipulatu agere possit, uideamus. et fortius dici potest ipso iure non committi stsoribusue eius restitui potest neque is cui potest, id est ad quem peruenit proprietas, pertinet ad stipulationem: quaesiti dominii sibi prospicere alia cautione debet: quod etsi non fecerit, nihilo minus in rem actione uti arius proprietatem adsecutus fuerit, desinit quidem usus fructus ad eum pertinere propter confusionem: sed si ex stipulatu cum eo agatur, aut ipso iure inutiliter agi dicendum est, si viri boni arbitrium huc usque porrigitur, aut in factum excipere debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
actiones susciꝑe. ¶plane si exdie
cus pure dicendũ ẽẽ põp̃ ait ẽẽ re¬
mittendam hanc cautionem fruc¬
tuario. qr certũ sit ad eũꝓprieta¬
temł ad Rdemeius ꝑuenturam¬
¶Giuestis usufructus legetur. scri

Expanded text:
ex die tus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heredem eius peruenturam.Si uestis usus fructus legatus si
Abbreviated transcription (Latin):
necta erit ħ cautio hrdi meo ꝙͣius
ei depprictate possit cõi dnudũdo
cepiri. tamcã usufructus qui tu¬
relicto urri bom arbittatu cauto¬
nem intpom or nec mutat si pat̾
hrdes filios si mul habitare cũ exo¬
ite legataria uoluit.
cosulti necca s illa sola boni iuiri
arbitratu se usurũ fruiturũ. Si
igitur tradita st fruendi ca nenx
dubitat non ficriqui euis acce¬
pit. non eĩ id̾o tradunturut do¬
miniũ recedat ab eo quitradi
dit. s utatur fruat᷑ legatarius
ergo cũ non fiant fructuaru
uasa. uendicarii a ꝓprietario po¬
ssunt caut̾one non data. luden¬
dũ est de cõd̾one an possit locũ
habe. ⁊ ꝓditũ est neminem rem
suam nisi a fure cõdidic̾e posse.

Expanded text:
a erit haec cautio heredi meo: quamvis enim de proprietate possit communi dividundo experiri, tamen causa usus fructus, qui turelicto viri boni arbitratu cautionem interponi oportet: nec mutat, si pater heredes filios simul habitare cum uxore legataria voluit. consulti necessaria, sed illa sola "boni viri arbitratu usurum fruiturum". si igitur tradita sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii vasa, vindicari a proprietario possunt cautione non data. videndum est de condictione, an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condicere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
Ybi gr̃a. ꝙͣ diu uolam cõstitui po¬
ssunt. s tam̃ si hoc adiciatur. pac
tił doli exceptione occurritur ccͣ
placitum ẜuitutem ue̾dicanti
ut asibi placet. ¶ Modũ adiciẜ
uitutib posse cõstat ueluti quo
gen̾e uehiculi agaturł non ag¬
atur. uel uti ut equodutaxatł
yt certũ pondus uehatur .ł res
ule transducantur aut carbo
portetur. ¶Lterualla dierũ ł
horarũ. non ad temporis cãm

Expanded text:
tui possunt: sed tamen si haec adiciantur, pacti uel per doli exceptionem occurretur contra placita seruitutem uindicanti:et sibi placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur uel grex ille transducatur aut carbo portetur. Interualla dierum et horarum non ad temporis causam,
Abbreviated transcription (Latin):
bitratu ꝓceptũmti nsufructũ. ħ ẽ
non detiorem cãm ususfructus se¬
factutu. cet̾a q facturũ que mre
sua faceret.¶Recte aũ facient ⁊
hrs ⁊ legarius qualis res sic cũ
frui incipitlegatarius si inces¬
tatu redeguit ut m possit appa¬
tere an ei quat enus tem peiorez
legatarius facerit ucilius aĩ
uisu est stipulationem de hoc
ui. ut si quic non bom uiri ar¬
bitrari utatut cõmitetur stip¬
uatio statim nec expeccabimus
ut amictatur usuffructus. ħt
au stipulat̾ob duaristas duas
causas. ynam si aliter quic ut¬
atur qua uit bonuc arbitratu
aliam de usuft̃uctu resticuen¬
do. quarũ prior statim cõmute¬

Expanded text:
itratu perceptu iri usum fructum, hoc est non deteriorem se causam usus fructus facturum ceteraque facturum, quae in re sua faceret.Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem legatarius fecerit.Utilius autem uisum est stipulatione de hoc caueri, ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, committ‹a›tur stipulatio statim, nec expectabimus, ut amittatur usus fructus.Habet autem stipulatio ista duas causas, unam, si al‹i›ter quis utatur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quarum prior statim commit
Abbreviated transcription (Latin):
t cauere. ucrũ citius anego qui
iegatatius si. an ul ud dicimus
ego domino ꝓprietatis caueam.
Quod fid̾icomissaru ca ususfruce
michi relictur est. nec est ulla spes
ad me reuertendi usususfructus
recta uia fid̾icõmissariũ cauere o
siue iure ip̃o quis usufrrictum ha

Expanded text:
t cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus ego domino proprietatis caueam. quod si fideicommissarii causa usus fructus mihi relictus est nec est ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fideicommissarium cauere oposiue iure ipso quis usum fructum ha
Abbreviated transcription (Latin):
uendum est. s si michi sub cõd̾oe
pprietas legata sit. quid̃ ⁊ marti¬
auus ⁊ brdia michi cauendũeẽ
putant que sina uera est ¶Item¬
ad me ptinere desierit. alii ⁊hicu¬
trisq cauendum ut supͣ placu¬
ctimus usstuctus legitus sit. ⁊ in¬
uicem sibicauere dẽbebũt. ⁊ ħ̾r¬
dim cau illo si ad sotiũ non ꝑti
ususfructus bedi reddi.¬

Expanded text:
mihi sub condicione proprietas legata sit, quidam et Marcianus et heredi et mihi cauendum esse putant: quae sententia uera est. itemad me pertinere desierit, alii, et hic utrisque cauendum ut supra placuctim usus fructus legatus sit, et inuicem sibi cauere debeb‹u›nt et heredi in casum illum: 'si ad socium non pertineat usus fructus, heredi reddi
Abbreviated transcription (Latin):
legatus sit equissimũ p̃tori iu¬
desinet. resticututurũ quodin ex¬
tabit. ħ scipulat̾o siue res mobilis
sit siue soluint̾poi d. ¶Illud scie¬
ndũ est ad fidicomissa ⁊̃ aptari eã¬

Expanded text:
legatus sit, aequissimum praetori uidesinet, restituturum quod inde exstabit.Haec stipulatio, siue mobilis res sit siue soli, interponi debet.Illud sciendu
Abbreviated transcription (Latin):
it fructum quoq legatũ eis in¬
deri. qr insi liceret legatarus ce¬
dere siluam ⁊ uendere. ꝙ ad̾m
usufructuarus l nicħ habitu¬
ri eeñt ex eo legato. ¶Licet tam̃
angustus est legatarius cui do¬
mus usus legatus est. ut non
possit occupare totuis domus
usũ. tam̃ eis que uacabũt ꝓpri¬
etarius non utetur. qr licebit
usuario aluc ⁊ alus tẽporib co¬
ta domo uti. cũ incerdũ dm̃qͦ¬
ediũ ꝓ ut cẽporis cod̾o exigit. qͥ¬
brdam utãt᷑. quibdmm ñ utat᷑.¬
¶Usu legato si plus usuc sit log¬
atarus ꝙͣ oportet offõ uidicis

Expanded text:
it fructum quoque eis legatum uideri, quia nisi liceret legatariis caedere siluam et uendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato.Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt proprietarius non utetur, quia licebit usuario aliis et aliis temporibus tota domo uti, cum interdum dedium, prout temporis condicio exigit, quibusdam utantur, quibusdam non utantur.Usu legato si plus usus sit legatarius quam oportet, officio iudicis,
Abbreviated transcription (Latin):
dions cui fuitus debetur ĩ¬
putaturei qui in eiuc loco
successit ¶ Si cu iushrs ĩmu¬
trendi uicinus statuto tp̃r
odificatũ non ħuit. Ideoꝙ
nec tu muttẽ poteris nec io
mag̾ ẜuitutem amictes q
nõ potest iudi usucepiceiu

Expanded text:
inus, cui servitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit. Si, cum ius haberes immittendi, vicinus statuto tempore aedificatum non habuerit ideoque nec tu immittere poteris, non ideo magis servitutem amittes, quia non potes
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Aius oũtarat de peculio
alius tributoria fui nõie con dño
agit quesitũ est an deouc̾e dus de
pectulio debeat ꝙ de tributoria
agenti p̃staturus sic .ix. tributori¬
a acc̃one tũc dem̃ agit pocest cũ dñs
ĩdisit ibuẽdo p̾tiũ mͥcis edcop̾toriꝰ

Expanded text:
um Alius dumtaxat de peculio, alius tributoria servi nomine cum domino agit: quaesitum est, an deducere dominus de peculio debeat, quod tributoria agenti praestaturus sit. respondit: tributoria actione tunc demum agi potest, cum dominus in distribuendo pretio mercis
Abbreviated transcription (Latin):
cuius potestate erit ccͣe̾it. siue ĩ pe¬
culiũ cius siue ĩ pẽimoniũ eutscꝰ
ĩ potestate fu̾it ea res redacta fu̾it
act̃onẽ cã cognita dabo ĩ id qd̾ face̾
potest. s et si circa e mãcipat̾onẽ su
i uit fc̃s fit ł ĩadopt̃onẽ datus d̾m̃¬

Expanded text:
cuius potestate erit contraxerit, sive in peculium ipsius sive in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita dabo in quod facere potest". Sed et si citra emancipationem sui iuris factus sit vel in adoptionem datus, d
Abbreviated transcription (Latin):
iurainit cam que eror sua fuerat
rem sibi in dotẽ de disse. Namet ħ
crori ait ucilem de dote actom
dãdã que n ẽẽ ex̃ equitatẽ poitã
ñ negauerim. ¶Si quis uiraut
nire poculiaria ꝑͥ geniũ pr̃icipis
darc se ñ oporte et purainti da

Expanded text:
iuravit eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem uxori ait utilem de dote actionem dandam. quae non esse extra aequitatem posita non negauerim.Si quis iurauerit in re pecuniaria per gen‹i›um principis dare se non oportere et peiera
Abbreviated transcription (Latin):
raest is a quo pecimia ppercepto¬
ne peti nõ potet. ¶S edsi qnͣtititẽ
que mediotempe coiigitur stipla¬
mur. cñsi codoerstitit sicut est in
fructibe id̾ et musuris potest expͥ¬
iii. ut ad diemn sotuta pecia qd
copetit usurarũ nõie p̃stetur erdi¬
e incerpoite stipsatiorus.¬

Expanded text:
ptionem peti non potest. sed quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis
Abbreviated transcription (Latin):
itiuus fuus nũmos tibi credid¬
consessa est peculu administ᷑¬
tio tradiderit tibi erit mutua
accipientis. ¶Q ud e̾gorendi¬
cari nii possuc. si erstant. au¬
t si dolomalo desmant possidi
ad cribendagi. ¶Q xod si fñ do¬
lo malo consũpsisti. codice tibi

Expanded text:
itivus servus nummos tibi credidconcessa est peculii administratio, crediderit tibi, erit mutua:accipientis. quid ergo? vindicari nummi possunt, si exstant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad exhibendum agi: quod si sine dolo malo consumpsisti, condicere tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ido n furtim codictitia cenet᷑.
qr cõdictitia inquit solus furte¬
net᷑. ¶ Nonquid ergo quiuira¬
uit se furcũ ñ fecisse si solo nõie
codone si cõuemiat᷑ erceptõe uta

Expanded text:
ideo neque furti neque condicticia tenetur, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. numquid ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione si conueniatur, exceptione uta
Abbreviated transcription (Latin):
nos nũmos cinituos dedi tibi. ñ
aut michni teneris. ꝙͣ si eos cõsu¬
seris. ¶ Quod si ꝑ partes eot cõ¬
sũpseris. an ꝑpartes tibi codicã
auienos numos fuisse. Ideo ꝑ pa¬

Expanded text:
nos nummos tibi mutuos dedi, non ante mihi teneris, quam eos consumpseris. quod si per partes eos consumpseris, an per partes tibi condicam, alienos nummos fuisse ideo per pa
Abbreviated transcription (Latin):
nam et si colonus post lustru cõp¬
ietum. fructus ꝑcepit. cõditi coc¬
posse costat ita dem si ñ er xolũ¬
tatedin ꝓculdubio cessat codo.¬
Ea que ui fluminu importata
st̾. condici possunt
Omi Oxos te micii dare opo¬
t̾tuerat si id postea pierit ꝙͣ ꝑte
factu erit quommus id mictu da¬
res. tim fore id detrimetu costa
testate tua filit nec neaut dolo

Expanded text:
nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex uoluntate, procul dubio cessat condictio.Ea, quae ui fluminum importata sunt, condici possuntm Quod te mihi dare oporteat si id postea perierit, quam per te factum erit quominus id mihi dares, tuum fore id detrimentum constestate tua fuerit id nec ne aut dolo
Abbreviated transcription (Latin):
mulca ad ccͣcͣtus uarios ꝑtient¬
ia uira subsi titulo p̾tor insenut
Ido rcrũ creditatũ titulũ p̾misit
om̃s em̃ ccͣctus p quos alienam
fidem secuti institiumius cõp¬
celsus ait. E redenti ubũ gnal.
appuo est sldo sub ħ titulop̃tor
et de comodato. et de pignore e¬
dicit. ¶Nam ci̾ rei assentiam¬
us. alienam fidem secuti mox

Expanded text:
tinentia iura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contractus, quos alienam fidem secuti instituimus, conpCelsus ait, credendi generalis appellatio est: ideo sub hoc titulo praetor et de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitiscatur pecc̃ia ¶ E redituma
ueluti si post nuptias doc ꝓiit¬
tat ¶ In mutui dat̾oe or om̃mer
fiuius fam̃. et ẜuus dantes pecui¬
iares numos obligant. ¶dens
tale est quale est. si uolu̾tate in¬
ea tu des peccumam.nam mic¬
fuerint. ¶ ubis quorcredimꝰ
quodã actu ad obligatom cõpã¬
dã int̾p̃oito uelutii scipłatt

Expanded text:
ficiscatur pecunia, creditum ueluti si post nuptias dos promittatur.In mutui datione oportet filius familias et seruus dantes peculiares nummos obligant: id enim tale est, quale si voluntate mea tu des pecuniam: nam mifuerint. Verbis quoque credimus quodam actu ad obligationem comparandam interposito, veluti stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
torem tibi ꝓmutere uisserim
tustipulatus sic. cuputares eũ
tien debitorẽ eẽ. an michi oblig¬
eris subfisto si quid nullu nego¬
tiuĩ men cͣcristi. s. ꝓprius est ut
obligari te existimem nͥ qr pe¬
cimiam credidi. ¶Hoc eni nnt
consentientes fieri non potest
Sed q pecia mea ad te pucuit

Expanded text:
m tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto, si quidem nullum negotium mecum contraxisti: sed propius est ut obligari te existimem, non quia pecuniam tibi credidi hoc enim nisi inter consentientes fieri non potest: sed quia pecunia mea ad te pervenit,