comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u lenitatis. Et neforte quia sp̃uales mouͬe¬
rat. uelut securi sibi uiderentur. continuo
subiecit intendens teipsũ. ne et tu tempteris.
Deinde quod cũ memoraui subiunx̃. alter
altertus onera portate. et sic implebitis legẽ
xp̃i. Unde dicit prept̾ legẽ tuã fustinuite
dñe : dicuntur cerui quando transeunt freta
in proximas insulas pascue gratia: capita
supra in uicẽ ponere. et unus qui ante . ẽ. solus
portat caput. et nom ponit suꝑ alterũ. Sed cum
etipse defecerit. tollit se ab interiore parte &
redit posterius ut et ipse in altero requiescat. Et
sic portant om̃s onera sua. & perueniunt ad quod
desiderant. et non patiuntur naufragiũ. quia quasi
nauis. ẽ. illis caritas. Itaq caritas portat onera. Sed
nontmeat ne prematur oneribus calibus:. nepec¬
catis suis unusquisq prematur: attendat. Nam
quando portas infirmitatẽ fr̃is tui. nonte onerant

Expanded text:
spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuespiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Dicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portant omnes onera sua, et perveniunt ad quod desiderant; et non patiuntur naufragium, quia quasi navis est illis charitas. Itaque charitas portat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant
Abbreviated transcription (Latin):
omnia peccata mea. dare mihi decetero monita.
nete offendã in ipsis monitis. Siquid forte ti¬
tuba uero. dedisti mihi remediũ. quote orem
docens. Dimitte nobis debita nr̃a. sicut et nos
dimittimus debitoribus nr̃is. Hanc legẽ statuis¬
ti mihi. ut quomodo dimitto dimittatur mihi
Propt̃ hanc legẽ. sustinui tẽ dñe. Expectaui
deseruisti legẽ miseri cordiae. Audi quã legẽ
dicat sinondũ intellexisti: quia modo dicit
onera sua nisi qui habent caritatẽ: Qui non
habent caritatẽ. grauesunt sibi. Qui autem
habent caritatẽ. portant se. lesitte aliquis. pe¬
tit ueniã. Si non dimittis. non portas onus fr̃is
tui. Si dimittis. portas infirmũ. & tu si forte
in aliquã in firmitatẽ cecideris. quasi homo.
oporcet ut sic te portet et ille quẽ ad modũ
& tu. Audi quid p̃cesserit. Fratres inquit
si p̃ occupatus fuerit homo in aliquo delicto.
uos qui sp̃uales estis instruite huiusmodi in

Expanded text:
omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem graves sunt sibi. Qui autem habent charitatem portant se. Laesit te aliquis, petit veniam; si non dimittis, non portas onus ftui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in
Abbreviated transcription (Latin):
enim legis. imperator .ẽ. Lex data .ẽ. quae ter¬
reat et constringat in reatũ. Et non soluit lex
a peccatis sed ostendit peccata. Et forte subipsa
lege positus. anim aduertit iste in profundo
quanta fecerit contralegẽ. et sic exclamauit
dicens. Simiquitates obseruauoris dñe. dñe quis
sustinebit. est ergo lex miseri cordiae dĩ. lex
propitiationis dĩ. Illa timoris dĩ fuit. E st alia
lex caritatis. Lex caritatis. dat ueniã peccatis.
delet preterita. ad monet de futuris. Inuia non
deserit comitẽ. comesfit ei quẽ ducit in uia.
Sed concordandũ est cũ ad uersario. dumes in
uia cumeo. Est enim sermo dĩ aduersarius cuus.
quamdiu cum illo non cordas. Con cordas autẽ
cũ coeperit te delectare facere quod dicit sormo
dĩ. lam quierat aduorsarius. fit amicus. Sic
finita uia. nonerit quite tradat iudici Ergo
propt̃ legẽ tuã sustinuite dñe. quia dignatus
es legẽ misericordiȩ afferre mihi. dimittere

Expanded text:
enim legis Imperator est. Lex data est quae terenim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Est ergo lex misericordiae Dei, lex propitiationis Dei. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
tinebit. quare autẽ spesest: qm̃ apudte propi¬
tiatio est. Et quȩ ẽ. ista propitiatio. nisi sacrificiũ :
Et quodest sacrificiũ. nisi quod pronobis oblatũ . ẽ.
Sanguis in nocens fusus. deleuit omnia peccata no¬
centiũ. Pretiũ tantũ datũ. redemit om̃s captiuos.
demani captiuitatis inimici. Ergo .ẽ apud te pro¬
pitiatio. Nam si non e&̾. apudte propitiatio. si
udex solũ. ẽẽ. uelles etmrisericors. eẽ. nolles :
obseruares om̃s iniquitates nr̃as et quȩreres eas:
Quissustineret  quis antete staret et diceret
in nocens sũ quisstaret inuidicio tuo spes
ergo una .ẽ. qm̃ est apudte propitiatio. propt̃
legẽ tuã sustinuite dñe. Quam legẽ : quȩ reos
fecit: damnat eni. Est lex sc̃a iusta. bona iudȩ¬
is. sedreos eos potuit facere. Nondata ẽ. lex
quae possit uiuificare. sed quȩ ostenderet
peccatorẽ peccatori. Peccator eni oblitus erat
se. nec uidebat. Sed data . ẽ. illi lex. ut inderet
se. Fecit reũ lex liberauit lator legis. lator

Expanded text:
 Quare autem spes est? «Quoniam apud te propitiatio est.» Et quae est ista propitiatio, nisi sacrificium? Et quod est sacrificium, nisi quod pro nobis oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis staret in judicio tuo? Spes ergo una est, «Quoniam est apud te propitiatio. Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Quam legem? Quae reos fecit? Data est enim lex sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator
Abbreviated transcription (Latin):
ligate illi manus et pedes. et proicite illũ intenebras
exteriores ibi erit fletus et stridor dentiũ. Non e&
unde illi ligarentur mamis et pedes. nisi ipse sibi
restẽ fecisset. Unde apertissime alio loco scriptũ ẽ.
Crinicnlis peccatorũ suorũ. unusquisq constringet᷑.
Ergo quia depeccatis suis homines uapulant. ideo
dnis flagellũ deresticula fecit. etinde expulit de
templo om̃s qui sua quȩrebant nonquae iħ̃u xp̃i.
Hluius ergo templi uox ẽ. inpsalmo. In hoc templo
ut dixi rogatur d siexaudit in spũ et ueritate. non
in illo corporali. Nam illie umbra erat. in qua
demonstraretur quod uenturũ erat. ideo illud iã
cecidit. Cecidit ergo domus orationis nrãe : ab sit.
Non enĩ illud templũ quod cecidit hoc potuit
dici domus orationis. dequa dictum . ẽ. Domꝰ mea
domus orationis uocabitur omnibus gentibus. Audis¬
tis enĩ quid dixerit dñs ihc̃ xp̃c. Scriptũ est : domꝰ

Expanded text:
«Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras «Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Non esset unde illi ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio loco scriptum est: «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» . Ergo quia de peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagellum de resticula fecit, et inde expulit de templo omnes qui sua quaerebant, non quae Jesu Christi. 3. Hujus ergo templi vox est in Psalmo. In hoc templo, ut dixi, rogatur Deus, et exaudit in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud templum quod cecidit, hoc potuit dici domus orationis, de qua dictum est: «Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus.» Audistis enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
xpi quod est uerũ templũ cuius illa imago erat . hab&
permixtos ementes etuendentes. id est sua querentes
non quȩ ihu xp̃i. Sed excluduntur inde de flagel¬
lo resticulae. Restis enĩ. peccata significat: Sicut
dicitur perprophetã. VUae eis. quitrahunt peccata.
sicut restã longã. Illi autẽ trahunt peccata sicut
restẽ longã. qui addunt peccata peccatis. Qui cũ
fecerint unũ peccatũ : ut cooperiant illud faciunt
alterũ. Quomodo enim ut restis fiat. additur
spartũ sparto. non autẽ in rectũ it sed troquetur.
sic omnia parua facta. quae sunt peccata cũ adduntur
sibi. et depeccato peccatũ : et peccatũ ad peccatũ ad¬
nectitur: fit restis longa. Quorũ semitȩ prauae.
et flexuosi gressus eorũ. Quo ualet autẽ ista res¬
tis. nisi unde ligentur ei manus et pedes. et proicia¬
tur quisq intenebras exteriores: Mleministis
enim dictũ. eẽ. de quodã peccatore in euangelio.

Expanded text:
Christi, quod est verum templum cujus illa imago erat, habet Christi, quod est verum templum cujus illa imago erat, habet permixtos ementes et vendentes, id est sua quaerentes, non quae Jesu Christi . Sed excluduntur inde flagello resticulae. Restis enim peccata significat, sicut dicitur per prophetam: «Vae eis qui trahunt peccata velut vestem longam» . Illi autem trahunt peccata sicut restem longam, qui addunt peccata peccatis; qui cum fecerint unum peccatum, ut cooperiant illud, faciunt alterum. Quomodo enim ut restis fiat, additur spartum sparto, non autem in rectum it, sed torquetur: sic omnia prava facta, quae sunt peccata cum adduntur sibi, et de peccato peccatum, et peccatum ad peccatum annectitur, fit restis longa. Quorum semitae pravae, et flexuosi gressus eorum . Quo valet autem ista restis, nisi ut inde ligentur ei manus et pedes, et projiciatur quisque in tenebras exteriores? Meministis enim dictum de quodam peccatore in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
ligna inputribilia ͤ. quib arca illa compacta est.
quae indiluuio mergi non potuit. Hoc autẽ tem¬
plũ . ẽ. idemipsi homines. ubi rogatus ds exaudit.
Quisquis enĩ p̃templũ dĩ orauerit dm̃. non exau
ad quȩdã temporalia quae d̃s et paganis donauit:
nam et ipsi demones exauditi sunt utirent in por¬
cos: exaudiri aduitã aet̾nã aliud ẽ nec concedit᷑
nisi ei qui intemplo dĩ orat. Ille autẽ intemplo
orat. qui orat in pace ecclesiȩ inunitate corporis
xp̃i. Quod corpus xp̃i. constat exmultis creden¬
tibus in toto orbe terrarũ: et ideo ex auditur qui
orat intemplo. Ipse enĩ orat in spu et ueritate
quiorat in pace ecclesiae: non in illo templo ubi fi¬
gura erat. Secundũ figurã enim dñs exclu fit
homines detemplo. illos qui sua querebant. id est
propt̃ uendendũ et emendũ ibant intempls̃. Si aut̃
figura erat illud templũ : manifestũ est. quia etcorpꝰ

Expanded text:
ligna imputribilia, ex quibus arca illa compacta est, ligna imputribilia, ex quibus arca illa compacta est, quae in diluvio mergi non potuit . Hoc autem templum est, id est ipsi homines, ubi rogatur Deus, et exaudit. Quisquis enim praeter templum Dei oraverit Deum, non exaudad quaedam temporalia, quae Deus et Paganis donavit. Nam et ipsi daemones exauditi sunt, ut irent in porcos . Exaudiri ad vitam aeternam aliud est, nec conceditur nisi ei qui in templo Dei orat. Ille autem in templo Dei orat, qui orat in pace Ecclesiae, in unitate corporis Christi; quod corpus Christi constat ex multis credentibus in toto orbe terrarum: et ideo exauditur, qui orat in templo. Ipse enim orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non in illo templo ubi figura erat . 2. Secundum figuram enim Dominus exclusit homines de templo, illos qui sua quaerebant, id est, propter vendendum et emendum ibant in templum. Si autem figura erat illud templum, manifestum est quia et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
serui dĩ etfidelis. cuius uoce cantatur qđ ẽ. uniuer¬
sũ corpus xp̃i. Sepe enim  m onuimus caritatẽ
urãm. non quasi unius hominis cantantis uocem
accipi debere. sed omniũ qui sunt in xp̃i corpore
&̾ quia in illius corpore sunt om̃s. tamquã unus
homo loquitur. Et ipse est unus. quiet multi sunt
Multi enim sunt inseipsis. unus sunt in illo qui imꝰ
est. Ipsũ . ẽ. autẽ &iã templũ dĩ. dequa apłs dicit.¬
Templũ enim dĩ scm̃. ẽ. quod estis uos. Om̃s qui ere¬
dunt inxp̃m etsic credunt ut diligant. hoc est
enĩ credere in xp̃m diligere xp̃m: Non quomodo
daemones credebant. sed non diligebant. Et ideo
quamuis crederent. dicebant. Quid nobis et tibi
fili dĩ nos autẽ sic credamus. ut in ipsũ credamꝰ
diligentes eũ : Et nondicamus quid nobis et tibi
.ẽ. sed dicamus potius. ad te pertinemus. tu nos
emisti. Om̃s ergo quisic credunt. tam quã lapides
sunt uiuiͤ quib templũ dĩ aedificatur. & tamquĩ

Expanded text:
i Dei et fidelis, cujus voce cantatur, quod est universum corpus Christi. Saepe enim admonuimus Charitatem vestram, non quasi unius hominis cantantis vocem accipi debere, sed omnium qui sunt in Christi corpore. Et quia in illius corpore sunt omnes, tanquam unus homo loquitur: et ipse est unus qui et multi sunt. Multi enim sunt in seipsis, unus sunt in illo qui unus est. Ipsum est autem etiam templum Dei, de quo dicitTemplum enim Dei sanctum est, quod estis vos» ; omnes qui credunt in Christum, et sic credunt ut diligant. Hoc est enim credere in Christum, diligere Christum: non quomodo daemones credebant , sed non diligebant; et ideo quamvis crederent, dicebant, «Quid nobis et tibi est, Fili Dei» ? Nos autem sic credamus, ut in ipsum credamus, diligentes eum, et non dicamus, «Quid nobis et tibi est?» sed dicamus potius, Ad te pertinemus; tu nos redemisti. Omnes ergo qui sic credunt, tanquam lapides sunt vivi, de quibus templum Dei aedificatur ; et tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
qui ssustinebit: Obserua illũ. et expecta illum
et sustine ꝓpt̃ legẽ ipsius. Quã legẽ tibi dedit. &¬
dimitte nobis debita nr̃a. sic ut et nos dimittimus
debitoribus nr̃is. Sperate resurrecturũ et cuno
futurũ omnimodo sine peccato. qm̃ ille surrexit
qui primus fuit sine peccato. Auigilia matutina spera
noli dicere ego nonsũ dignus. Propt̃ peccata non
es dignus. sed multa apua illũ redomptio. et ipse
redimet israhel ex omnibis iniquitatibus eius.

Expanded text:
quis sustinebit?» Observa illum, et exspecta illum, quis sustinebit?» Observa illum, et exspecta illum, et sustine propter legem ipsius. Quam legem tibi dedit? «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Spera te resurrecturum, et tunc futurum omni modo sine peccato, quoniam ille resurrexit qui primus fuit sine peccato. A vigilia matutina spera. Noli dicere: Ego non sum dignus propter peccata. Non es dignus; sed «multa apud illum redemptio, et ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
per illũ culpe ur̃ȩ delebuntur. Ipse redimet
isr. ab omnibus iniquitatibus eius. Quia isr ł uon¬
dere se potuit: et fieri uenundatur subpeccato
redimere se ab omnibus iniquitatibus non potest:
lle potuit redimere : quise non potuit uendere
Quinon cõmisit peccatũ : ipse .ẽ redemptor pec¬
catox ipse redimet isrł. Unde redimet ab illa
timeat ascensurus ad dnm. aliquas iniquitates fuas
Tantũ modo accedat pleno corde. et definat iam
facore quȩ faciebat: et non dicat. illa iniquitas
non mihi dimittitur. Sienĩ hoc dixerit : propt᷑
ipsam quamputat sibi non dimitti. nonse conuerde
Et faciendo cetera non illi dimittitur. et illud qa
nontimebat. Quia feci inquit scelus magnũ ed
non potest mihi dimitti: um faciã & cetera. Nlos
enim perdo quod non facto. Noli timere. In profin¬
do es. noli contempnere. De pro fundis clama ad
dñm. et dic. Simiquitates obseruaueris dñe. dñe

Expanded text:
per illum vestrae culpae delebuntur: «Ipse redimet per illum vestrae culpae delebuntur: «Ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se potuit, et fieri venundatus sub peccato; redimere se ab iniquitatibus non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere: qui non commisit peccatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse redimet Israel.» Unde redimet? Ab illatimeat accessurus ad Deum aliquas iniquitates suas: tantummodo accedat pleno corde, et desinat jam facere quae antea faciebat, et non dicat, Illa iniquitas non mihi dimittitur. Si enim hoc dixerit, propter ipsam quam putat sibi non dimitti, non se convertit, et faciendo caetera, non illi dimittitur et illud quod non timebat. Quia feci, inquit, scelus magnum, et non mihi potest dimitti; jam faciam et caetera: hoc enim perdo quod non facio. Noli timere: in profundo es, noli contemnere de profundis clamare ad Dominum, et dicere, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
multa apud eũ redemptio. Magnifice melius dici
non posset loco suo. propt̃ illuid quod dixit. a uigilia
matutina speret isrł in dnm. Quare : quia ugilia
matutina resurrex̃ dñs. et hoc debet sperare conpꝰ
quod in capite p̃cessit. Sed nesuggeratur ista co¬
gitatio. capiti licuit resurgere. quia percatis ñ
premebatur. nullũ peccatũ erat in illo: quid nos
facturi sumus sperabimus talẽ resurrectionẽ
qualis in dño precefsit. cumpeccatis nr̃is aggrauem
sed inde quid sequitur. Qm̃ apud dnm̃ misericor¬
dia et multa apud eũ redemptio. Et ipse redimet
isrł. ab omnibus iniquitatibus eius. Ergo sip̃me¬
batur peccatis suis : ad est misericordia dĩ. Ideo
precessit ille sine peccato. ut deleat peccata sequen¬
tiũ. Nolite in uobis presumere sed auigilia
matutina p̃sumite. Uidete capud̾ urm surrexis¬
se. & ascendisse incaelũ. In illo culpa nonerat. sed

Expanded text:
multa apud illum redemptio.» Magnifice! melius dici multa apud illum redemptio.» Magnifice! melius dici non posset loco suo, propter illud quod dixit, «A vigilia matutina speret Israel in Dominum.» Quare? Quia a vigilia matutina resurrexit Dominus; et hoc debet sperare corpus, quod in capite praecessit. Sed ne suggeratur ista cogitatio: Capiti licuit resurgere, quia peccatis non premebatur, nullum peccatum erat in illo; quid nos facturi sumus? Sperabimus talem resurrectionem, qualis in Domino praecessit, cum peccatis nostris aggravemur? Sed vide quid sequitur: «Quoniam apud Dominum misericordia, et multa apud illum redemptio. Et ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Ergo si premebatur peccatis, suis, adest misericordia Dei. Ideo praecessit ille sine peccato, ut deleat peccata sequentium. Nolite in vobis praesumere, sed a vigilia matutina praesumite. Videte caput vestrum resurrexisse et ascendisse in coelum. In illo culpa non erat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
soeret istł. Ergo culpo spom scłi quando sporatur
dedõ : non. Sed alia spes ẽ isrł propria rentꝓ
summo suo bono speret isrł diuitias. non salunt᷑
corporis. non habundantiã terrenorũ. Inmo tri¬
bulationẽ hic habiturus ẽ si forte contigerit ili ꝓpt̃
ueritatẽ patrali quas molestias. Nonenim non spert¬
bant in dñm martyres. & tamen tali sunt passi quala
latrones. qualia imqui subrecti adbestias ignibus
concremati. gladio percussi ungulis exarati. citenis
obtriti. carcerȩ necati. Ista omnia mala nonspera¬
bant in dnm̃: aut ideo sperabant. ut istis malis caren¬
tes hac uita fruerentur: nonplane : quia auigilia
matutina sperabant. Quid ẽ hoc: considerabant
illã uigiliã matutinã qua resurrex̃ dñs eorũ. et
uidebant quia antequã resurgeret : talia et ipse
passus erat. qualia ipsi patiebantur. et non despera¬
bant etiã se post tales passiones resurrecturos ad
uitã aeternã. Sperauit isrł in dñm auigilia matu¬

Expanded text:
Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non sperabant in Deum martyres, et tamen talia sunt passi, qualia latrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis tricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur, et non desperabant etiam se post tales passiones resurrecturos ad vitam aeternam. «Speravit Israel in Dominum, a vigilia matu
Abbreviated transcription (Latin):
peccator. Et qua spe clamat. quia qui uenit sol¬
uere peccata. dedit spem etiã in profundo posito
peccatori. Ideo quid sequitur post istas uoces. &¬
Si iniquitates obseruaueris dñe. dñe quissustme¬
bit . ecce aperuit. quia de profundo clamaret.
Clamat enim submolibus. et subfluctibus iniqui¬
tatũ suarũ. Circum spexit se. circumspex̃ uitã
suã. Uidit illã undiq flagitus et facinoribus
co opertã. Quacumq respex̃ nihil in se bonũ
inuenit. nihil illi serenũ iustitiae potuit occur¬
rere. Et cum tanta et tam multa peccata undiq
ot cateruas scelerũ suorũ uideret. tam quã ex¬
pauescens clamauit. Si iniquitates obseruaueris
dñe. dñe quissustinebit. Non dix̃ ego nonfus¬
tinebo. sed quis sustinebit. Uidit enim prope
totã uitã humanã circũ latrari peccatis suis ac¬
cusari om̃s conscientias cogitationibus suis. non
inueniri cor castũ p̃sumens de iustitia sua Si gͦ.

Expanded text:
Peccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solPeccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solvere peccata, dedit spem etiam in profundo posito peccatori. Ideo quid sequitur post istas voces? «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Ecce aperuit de quo profundo clamaret. Clamat enim sub molibus et fluctibus iniquitatum suarum. Circumspexit se, circumspexit vitam suam; vidit illam undique flagitiis et facinoribus coopertam: quacumque respexit, nihil in se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit occurrere. Et cum tanta et tam multa peccata undique et catervas scelerum suorum videret, tanquam expavescens exclamavit, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Non dixit, Ego non sustinebo; sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam humanam circumlatrari peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
illis euenire qui multũ in profundo sunt : et pro¬
sperantur in iniquitatibus suis. Et tanto magis in
profundũ merguntur: quanto magis uidentur
eẽ. felices. Fallax enĩ felicitas. ipsa . ẽ. maior in¬
felioitas. Do inde ethoc solent homines dicere.
lam qm̃ multa feci. et damnatio imminet: hoc
solent desperati latrones dicere. sio me occisurus
.ẽ. iudex prodecẽ homicidis. quomodo pro quin¬
que. quomodo prouno. Quare noniam quio quid
adistã uitã uenire dignatus ẽ promittens remissio¬
nẽ omniũ peccatorũ. etiam deprofundo exoitauit
hominẽ ut clamaret deprofundo submolib peccato¬
rũ et perueniret uox peccatoris ad dm̃. Vnde claman¬
tis. nisi de profundo malorũ: Et uidete. quia uox
peccatorũ clamat de profundo. Doprofundis clama¬
ui adte dñe. dñe exaudi uocẽ meã. Fiant aures
tuae intendentes. in uocẽ de p̃cationis moȩ̃. Unde
clamat  de profundo. Quis ẽ. ergo quiclamat

Expanded text:
illis evenire, qui multum in profundo sunt, et proillis evenire, qui multum in profundo sunt, et prosperantur in iniquitatibus suis: et tanto magis in profundo merguntur, quanto magis videntur esse felices; fallax enim felicitas, ipsa major est infelicitas. Deinde et hoc solent homines dicere: Jam quoniam multa feci et damnatio imminet, hoc solent desperati latrones dicere: Sic me occisurus est judex pro decem homicidiis, quomodo pro quinque, quomodo pro uno; quare non jam quidquid ad istam vitam venire dignatus est, promittens remissionem omnium peccatorum; etiam de profundo excitavit hominem, ut clamaret de profundo sub molibus peccatorum, et perveniret vox peccatoris ad Deum: unde clamantis, nisi de profundo malorum? 2. Et videte quia vox peccatoris clamat de profundo: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae.» Unde clamat? De profundo. Quis est ergo qui clamat?
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ utiuat anima. donec ad illũ liber&eur unago
ipsius quod est honio. quȩ in hoc ꝓfundo tanquã assi¬
duis fluctib exagitata detrita est. Etnisi reno¬
u&ur & reparctur adõ qui illã inp̃ssit quado for¬
mauit hominẽ: id oneus esse potuit homo ad casum
fundo est. Sed cu deprofundo &lamat. surgit de
profundo & ipse clemor non cum permitit
multũ inimo. eẽ. Ualde enim in profundo sunt
qui nec clamant de profundo. Dicit scriptura.
Peccator cum uenerit in profundo malorũ : con¬
temnit. lam uidete fr̃s. quale profundũ sit. ubi
contemnitur ds. Cumquisq uiderit se cotidianis
peccatis obrutũ : aceruis quibusdã et molibus qui¬
busdam iniquitatũ premi: sȩͥdictũ illi fuerit ut
dm̃ roget. in ridet. Quibus modis primo dicit
Si dõ displicerent facinora. ego uiuerẽ : Si curaret
ds̃ res humanas. ad tanta scelera quae feci non solu
uiuerẽ sed et bene mihi. esset: Solet enim hoc

Expanded text:
ad eum veniat anima, donec ab illo liberetur imago ad eum veniat anima, donec ab illo liberetur imago ipsius, quod est homo, quae in hoc profundo tanquam assiduis fluctibus exagitata, detrita est: et nisi renovetur et reparetur a Deo, qui illam impressit quando formavit hominem Idoneus potuit esse homo ad casfundo est. Sed cum de profundo clamat, surgit de profundo, et ipse clamor non eum permittit multum in imo esse. Valde enim in profundo sunt, qui nec clamant de profundo. Dicit Scriptura: «Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit» . Jam videte, fratres, quale profundum sit, ubi contemnitur Deus. Cum quisque viderit se quotidianis peccatis obrutum, acervis quibusdam et molibus quibusdam iniquitatum premi, si dictum illi fuerit ut Deum roget, irridet. Quibus modis? Primo dicit: Si Deo displicerent facinora, ego viverem? Si curaret Deus res humanas, ad tanta scelera quae feci, non solum viverem, sed et bene mihi esset? Solet enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
MUOS NONSOLŨ oCULIS CORBORIS
sed etiã corde uigilare presumimꝰ.
intelligent᷑ nos cantare oportet.
ad cantioũ graduũ. Debet itaq unusquisq nrm
uidere. in quo profundo sit. de quo clamet ad
diim. Clamauit deprofundo iona deuentre cet
erat non solũ subfluctibus uerũ &iam inuisceribs
beluȩ. Nec tamen illud corpus et illi fluctus intꝰ¬
cluserunt orationẽ neperueniret addnm. etuent̾
bestiae non potuit tenere uocẽ dep̃cantes. Poneora
quia disruptis om̃ib ꝑuenit adauresdĩ: quando au¬
resdĩ incorde p̾cantis erant. Ubi enĩ dm̃ presentẽ
non hab&. cuius fidelis est uax: Verũtanĩ & nos debe¬
mus uttelligere de quo ꝓfundo cdamemus addm̃.
Profundũ enĩ nobis est uita ista mortalis. Quisquis
se in ꝓfundo intellexerit. clamat. genit. suspirat
donec de ꝓfundo eruatur. & ueniat ad. eum quisuꝑ
om̃s abyssossed&: Super cherubin. superomĩa quȩ
creauit: Non solũ corporalia. sed &iã spiritalia: donec

Expanded text:
os non solum oculis corporis, sed etiam corde vigilare praesumimus, intelligenter nos cantare oportet: ad canticum graduum. Debet itaque unusquisque nostrum videre in quo profundo sit, de quo clamet ad Dominum. Clamavit de profundo Jonas, de ventre ceti . Erat non solum sub fluctibus, verum etiam in visceribus belluae; nec tamen illud corpus et illi fluctus intercluserunt orationem ne perveniret ad Deum, et venter bestiae non potuit tenere vocem deprecantis. Penetraquia disruptis omnibus pervenit ad aures Dei, quando aures Dei in corde precantis erant. Ubi enim Deum praesentem non habet, cujus fidelis est vox? Verumtamen et nos debemus intelligere de quo profundo clamemus ad Dominum. Profundum enim nobis est vita ista mortalis. Quisquis se in profundo intellexerit, clamat, gemit, suspirat, donec de profundo eruatur, et veniat ad eum qui super omnes abyssos sedet et super Cherubim, super omnia quae creavit, non solum corporalia, sed etiam spiritualia; donec
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus hominibus. Propt̃ quid damnatisunt ad
bestias martyres: quod ẽ illud bonũ: dici potest:
Unde aut quȩ lingua dicat: aut quȩ aures audiant.
et quid ẽ. illud nec auris adunt. nec incor hominis
ascendit : Amemus tam̃. proficiamus tantũ. Uidetis
enim quia pugne nonde sunt. & pugnamꝰ. cũ con¬
oupiscentis nris. Pugnamus foris. cũ infidelib
et in oboedientibus hominibus. Pignamus intus cum
suggestionibus. cumperturbat ionibus carnalibus:
Ubiq pugnamus. A dhuc corpus quod corrumpitur.
ad grauat animã. Pugnamus adhuc qm̃ si sp̃s uita. ẽ¬

Expanded text:
omnibus hominibus» . Propter quid damnati sunt ad omnibus hominibus» . Propter quid damnati sunt ad bestias martyres? quod est illud bonum, dici potest? unde, aut quae lingua dicat? aut quae aures audiant? Et quidem illud «nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Amemus tantum, proficiamus tantum: videtis enim quia pugnae non desunt, et pugnamus cum concupiscentiis nostris. Pugnamus foris cum infidelibus et inobedientibus hominibus; pugnamus intus cum suggestionibus, cum perturbationibus carnalibus: ubique pugnamus adhuc, quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam ; pugnamus adhuc, quoniam si
Abbreviated transcription (Latin):
marmorati parietes sunt: tecta laqueata sunt: ab sit.
lsta ab undantius pauperes habent in hac uita. Plus
est enim pauperi uidere caelũ stellatũ: quã diuiti
tectũ inauratũ: fr̃s. ergo quide illud bonũ quo accen¬
dimur. cui suspiramus. quo in flammamur. propt̃
quod bonũ adipiscendũ etuidendũ tantos labores
sustinemus sicut audistis cum legeretur a postolus.
quia om̃is qui uolunt pie inuere in xp̃o iħu. per¬
secutionẽ patient᷑: Non enim modo quia diabolus
perreges non saeuit: ideo xp̃iani non patiunt᷑ per¬
secutionẽ. Si mortuus .ẽ. diabolus: mortuae sunt
persecutiones. Si autẽ ille aduersartus ñr unde non
aut scandala ꝓcurat: Osi incipias pie uiuere: uide¬
bis quia omnis qui uult pie uiuere inxp̃o iħu perse¬
cutionẽ patietur. Propt̃ quid ergo patimur tantas
persecutiones: Sienim in hac uita in xp̃o speran¬
tes sumus tantũ ait apłs: miserabiliores sumus

Expanded text:
marmorati parietes sunt, tecta laqueata sunt? Absit. marmorati parietes sunt, tecta laqueata sunt? Absit. Ista abundantius pauperes habent in hac vita. Plus est enim pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum inauratum. Fratres, ergo quod est illud bonum, quo accendimur, cui suspiramus, quo inflaMmamur, propter quod bonum adipiscendum et videndum tantos labores sustinemus, sicut audistis cum legeretur Apostolus, quia «omnes qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patiuntur» ? Non enim modo, quia diabolus per reges non saevit, ideo Christiani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit,aut scandala procurat? O si incipias pie vivere, videbis quia omnis qui vult pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patietur. Propter quid ergo patimur tantas persecutiones? «Si enim in hac vita in Christo sperantes sumus tantum,» ait Apostolus, «miserabiliores sumus
Abbreviated transcription (Latin):
& quandiu uidebobona hierusalẽ : om̃s dies
uitȩ tuae. Sod siuita tua ȩterna fuerit. in ȩt̾nũ
sed nonom̃s dies uitȩ tuae uides. Non enĩ quando ex¬
is decorpore & moreris. perseuerat uita tua. Corpꝰ
moritur. seduita sp̃s perseuerat. Oculi non uident.
quia discessit quiperoculos uidebat. Ubicumq est
qui peroculos uidebat: uidet aliquid. Non enim
mortuus erat diues ille: quunterra induebat᷑ purpura
& bysso. Si mortuus e&: apud inferos non torqueret᷑
Optandũ illi forte erat ut moreretut. sed malo
suo uix̃ apud inferos. Torquebatur enim. & non
uidebat bona illa quae in terra dimiserat. Haec
erat uita ipsius talis. & bona illa non uidebat. Ergo
talia bona desidera. quae uideas om̃s dies uitȩ tuae.
Idest ut cum ipsis bonis uiuas in ȩt̾nũ. Quae sunt
ergo illa bona fr̃s. attendite. Dioi possunt bona
ista. aurũ est argentũ est: fundus amȩnus est.

Expanded text:
Et quamdiu videbo bona Jerusalem? «Omnes dies Et quamdiu videbo bona Jerusalem? «Omnes dies vitae tuae.» Sed si vita tua aeterna fuerit, in aeternum sed non omnes dies vitae tuae vides: non enim quando exis de corpore, moreris. Perseverat vita tua: corpus moritur, sed vita spiritus perseverat. Oculi non vident, quia discessit qui per oculos videbat. Ubicumque est qui per oculos videbat, videt aliquid. Non enim mortuus erat dives ille qui in terra induebatur purpura et bysso; si mortuus esset, apud inferos non torqueretur . Optandum illi forte erat ut moreretur, sed malo suo vixit apud inferos. Torquebatur enim, et non videbat bona illa quae in terra dimiserat: ecce erat vita ipsius talis, et bona illa non videbat. Ergo tu talia desidera bona quae videas «omnes dies vitae tuae,» id est, ut cum ipsis bonis vivas in aeternum. 16. Quae sunt ergo illa bona, fratres, attendite. Dici possunt bona ista: Aurum est, argentum est, fundus amoenus est,
Abbreviated transcription (Latin):
te. moritur a dolescentia. Ueniente senectute.
moritur iuuentus. Ueniente morte moritur
ominis actas. Quod optas gradus ȩtatis. simul optas
s & mortes ȩtatũ: non sunt ergo ista. Deinde nati
sunt filii in terra tecũ uicturi. aut te potius ex¬
clusuri. autsuccessuri : Ad eos gaudes quinati sunt
ut excludaris : Nati enĩ pueri. tamquã hoc di¬
cant parentibis fais. heia cogitate ire hinc aga¬
mus et nosni mũ nr̃m. Minius s̃. enĩ generis
humani. tota uita temptationis. Quia dictum . ẽ
uniuersa uanitas. omnis homo uiuens & tamen
siguidetur ad filios succ essuros quanto gaudendũ ẽ.
ad filios cum quibus permanebimus ad illũ patrẽ cui
nati sumus non morituri: sed utnos semꝑ cum illo
iuuamus. ipsa sunt bona hierusalẽ. Quia ipsa sunt.
benedicat te ergo dñs exion. etuideas quia bona sunt
hierusalẽ. Nam ista quae attendis bona. cecus
uides. Uideas: sed illa bona quȩ corde uidentur

Expanded text:
te, moritur adolescentia; veniente senectute, te, moritur adolescentia; veniente senectute, moritur juventus; veniente morte, moritur omnis aetas. Quot optas gradus aetatis, tot simul optas et mortes aetatum. Non sunt ergo ista. Num deinde nati sunt tibi filii in terra tecum victuri, an te potius exclusuri et successuri? Ad eos gaudes qui nati sunt, ut excludaris? Nati enim pueri tanquam hoc dicunt parentibus suis: Eia, cogitate ire hinc, agamus et nos mimum nostrum. Mimus est enim generis humani tota vita tentationis; quia dictum est, «Universa vanitas omnis homo vivens» . Et tamen si gaudetur ad filios successuros; quantum gaudendum est ad filios cum quibus permanebimus, et ad illum patrem cui nati sumus non moriturum, sed ut nos cum illo semper vivamus? Ipsa sunt bona Jerusalem, quia ipsa sunt. «Benedicat te» ergo «Dominus ex Sion; et videas quae bona sunt Jerusalem.» Nam ista quae attendis bona, caecus vides. «Videas,» sed illa bona quae corde videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Si accipis : magis cogita quomodo nutrias quinatist̃:
quam ut nascantur. Non enim felicitas . ẽ. habere
filios : sed bonos habere. Denutriendis labori sinati
fuerint. Siautẽ non nati: age gr̃as dõ: forte minꝰ
sollicitus eris: & tamen sterilis non remansisti illius
matris. Forte perte nascuntur sp̃ualit̃ de ista
matre. qui sunt innouellis oliuarũ : circum euntes
mensã dñi. Consoletur ergo te ds. ut uideas bona
hierusalẽ. Illa enim bona sunt. Quare sunt.
quia aeterna sunt. Quare sunt : quia ibi est rex.
ego sũ quisũ. Ista uera bona sunt: & non sunt.
Nlon enĩ stant. labuntur fluunt. Filii sunt paruuli
blandiris paruulis. blandiuntur paruuli. Numqđ
stant in eo sed optas ut crescant. ut accedat ȩtas
optas. Sed uides quia cũ accedit una. altera morit᷑
Ueniente pueritia : moritur infantia. Ueniente
ad olescentia : moritur puritia. Ueniente iuuentu¬

Expanded text:
si accipis; et magis cogita quomodo nutrias qui nati sunt, si accipis; et magis cogita quomodo nutrias qui nati sunt, quam ut nascantur. Non enim jam felicitas est habere filios, sed bonos habere. De nutriendis labora, si nati fuerint; si autem non nati, age gratias Deo. Forte minus sollicitus eris, et tamen sterilis non remansisti illius matris. Forte per te nascuntur spiritualiter de ista matre, qui sunt ut novellae olivarum circumeuntes mensam Domini. Consoletur ergo te Dominus, ut «videas bona Jerusalem.» Illa enim bona «sunt.» Quare «sunt?» Quia aeterna sunt. Quare «sunt?» Quia ibi est rex, «Ego sum qui sum» . Ista vero bona sunt, et non sunt: non enim stant; labuntur, fluunt. Filii sunt parvuli; blandiris parvulis, blandiuntur parvuli: numquid stant in eo? Sed optas ut crescant, ut accedat aetas optas. Sed vide quia cum accedit una, altera moritur. Veniente pueritia, moritur infantia; veniente adolescentia, moritur pueritia; veniente juventu
Abbreviated transcription (Latin):
peras enim attendere. ecce sic benedicitur homo.
qui timet dñm. lam forte oculi tui ibant perillos
qui non timent dñm. & uidebant ibi uxores fecũ¬
das. filios abundantes. circuire mensã patris sui
Nescio quaibas. Benedicat te dñs sed exion. Noli
querere illas benedictiones. et non exion. Nonbe¬
ned ix̃ dñs tales fr̃s meiꝰ Benedictio ista domini ẽ.
Aut sinon .ẽ. ad nõ: quis ducet uxorẽ sinolit dñs.
quis possit eẽ. sanus sinolit dñs.& autquis possit esse
diues sinolit dñs  dat illa. sed nonuides. quia et pec¬
coribus dedit. Nonergo desion ẽ. ista benedictio
Benedicat te dñs exion: ecuideas quaebona sunt
hierusalẽ. Nam illa bona: non sunt hierusalem.
Uis uidere quia non sunt bona hierusalẽ  et auib
dictum ẽ : cresote et multiplicamini. Promagno
ius habere quod auibus donatuest: uoce quidem
didonatum. ẽ: quisnesciat. sed utere bonis istis.

Expanded text:
peras enim attendere, «Ecce sic benedicetur homo peras enim attendere, «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum:» jam forte oculi tui ibant per illos qui non timent Dominum, et videbant ibi uxores fecundas, filios abundantes circuire mensam patris sui; nescio qua ibas: «Benedicat te Dominus,» sed «ex Sion.» Noli quaerere illas benedictiones quae non sunt ex Sion. Non benedixit Dominus tales, fratres mei? Benedictio ista Domini est: aut si non est a Domino, quis ducet uxorem, si nolit Dominus? quis possit esse sanus, si nolit Dominus? aut quis posset esse dives, si nolit Dominus? Dat illa: sed non vides quia et pecoribus dedit? Non ergo de Sion est ista benedictio. «Benedicat te Dominus ex Sion; et videas quae bona sunt Jerusalem.» Nam illa bona non sunt Jerusalem. Vis videre quia non sunt bona Jerusalem? Et avibus dictum est, «Crescite, et multiplicamini» . Pro magno vis habere quod avibus donatum est? Voce quidem Dei donatum est, quis nesciat? Sed utere bonis istis,
Abbreviated transcription (Latin):
uit ad arcã. Ut significaret. quia & illi qui foris
baptitati sunt : sicut ligna illa extra arcã baptita¬
tisunt. non sola folia habuerunt. idest sola uerba
sed habuerint & fructũ quod ẽ. caritas. Ipsa colũba
illos reportat ad arcã. etueniunt ad unitatem.
Tales ergo filii debent. eẽ. icircuitu mensȩ
dñi. uelut nouellatio oliuarũ. Perfecta res est.
magna beatitudo: iam qui sibi nolit. eẽ : Cũ uide¬
ris aliquẽ blasphemũ habere uxorẽ. filtos. nopo¬
tes. & te forte non habere : noli telare. Uide.
quia et inte completũ .ẽ. sed sp̃ualit̃ . An forte
non es in membris: si nomibies. plange quia nec
hic. nec ibi Si autẽ ibi: securus esto. Quia et si
ibi et non hio fructuosius ibi quamhio Siergo habe¬
mus quare habemus: quia timemus dnim. Ecce sio
benedicitur homo quitimet dñm. Ille est homo.
qui sunt homines & ipsi homines homo: quia multi

Expanded text:
vit ad arcam ; ut significaret quia et illi qui foris vit ad arcam ; ut significaret quia et illi qui foris baptizati sunt, sicut ligna illa extra arcam baptizata sunt, si non sola folia habuerint, id est verba sola, sed habuerint et fructum, quod est charitas, ipsa columba illos reportat ad arcam, et veniunt ad unitatem. Tales ergo filii debent esse «in circuitu mensae» Domini, «velut novellatio olivarum.» Perfecta res est, magna beatitudo: jam quis ibi nolit esse? Cum videris aliquem blasphemum habere uxorem, filios, nepotes, et te forte non habere, noli zelare; vide quia et in te completum est, sed spiritualiter. An forte non es in membris? Si non ibi es, plange quia nec hic, nec ibi. Si autem ibi, securus esto; quia etsi ibi et non hic, fructuosius ibi quam hic. 14. Si ergo habemus, quare habemus? Quia timemus Dominum. «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Ille est «homo,» qui sunt homines; et ipsi homines, «homo:» quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
cum ds̃ illi p̃ponitur : immo gaudeat tantũ sibi de¬
ferri. ut ille inuentuse&̃. qui ei deberet preponi
Ergo quid dicã : dñs quid ait : quȩ mͥ mat̃ aut
qui fr̃s: & extendit manũ super discipulos suos. dicens
Ecce mater: & fr̃s mei. Fratres erant: mat̾ quo modo
erant : addidit & quid fecerit uoluntatẽ patris
mei: ipse mihi fr̃ & soror etmater est. Puto. fr̃s.
cotidie parit ecclesia : Ergo inquibus intelligis
coniugẽ. in illis matrẽ. in illis filios. Dicatur ergo
quales debent. eẽ. filii: Quales pacifici. Quare
pacifici: quia beati pacifici. qm̃ filii dĩ uocabunt᷑.
Quia ergo in oliua fructus ẽ. pacis. oleũ enĩ pacẽ
significat. quia caritatẽ significat. sine caritate.
nulla pax . ẽ. Et manifestũ est. qua quidiuiserunt
pacẽ. non habent caritatẽ. Unde iam ex posui cari¬
tati urãe. quare columba folia cum fructu porta¬

Expanded text:
cum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum decum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum deferri, ut ille inventus esset qui ei deberet praeponi. Ergo quid dicam? Dominus quid ait? «Quae mihi mater, aut qui fratres? Et extendit manus in discipulos suos, et ait: Ecce mater mea et fratres mei.» Fratres erant; mater quomodo erant? Addidit, «Et qui fecerit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater, et soror, et mater est» . Puta, «fraquotidie parit Ecclesia? Ergo in quibus intelligis conjugem, in illis matrem, in illis filios. 13. Dicatur ergo quales debent esse filii. Quales? Pacifici. Quare pacifici? Quia, «Beati pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuntur» . Quia ergo in oliva fructus est pacis: oleum enim pacem significat, quia charitatem significat; sine charitate nulla pax est: et manifestum est quia qui diviserunt pacem, non habebant charitatem. Unde jam exposui Charitati vestrae quare columba folia cum fructu porta
Abbreviated transcription (Latin):
mat̃ eius & fr̃s cius. stantes: quia foris stabant: ty¬
pũ gerebant. Quistypus matrissinagoga. et¬
quis typus. fratrũ carnaliu : Iudei foris stant: et fo¬
ris stant : sinagoga. Nam maria in lateribus domus
eius. & cognati eius exuirginis marie consangui¬
nitate uenientes. quimeum crediderunt: in laterib
domus etus. non inquantũ carnali consanguiitate
iuncti erant: sed inquantũ uerbũ dĩ audiebant et
factebant: hoc enim respondit dñs et ait. Quae mihi
quare ergo & petrus et iohannes et iacobus & alii
a postoli patres habuerunt in terra: & tam̃ quis
eis dicit. nolite uobis dicere patres suꝑ terrã. unus
discipulos. hoc in matre ipse de monstrauit. Vult
enim dñs. ut consanguinitatibus terrenis. p̃ponamꝰ
dm̃. Deferpatri : quia pat̾ est. deferdõ quia ds̃ ẽ.
Generauit te pat accommodando carnẽ suã: creauit
te ds̃ adhibendo potentiã suã. Nec irascat᷑ pater

Expanded text:
ei mater ejus et fratres foris stantes; quia foris stabant, tyei mater ejus et fratres foris stantes; quia foris stabant, typum gerebant. Quis typus matris? Synagoga. Quis typus fratrum carnalium? Judaei foris stantes. Et foris stat synagoga. Nam Maria in lateribus domus ejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanguinitate venientes, qui in eum crediderunt, in lateribus domus ejus; non in quantum carnali consanguinitate juncti erant, sed in quantum verbum Dei audiebant et faciebant. Hoc enim respondit Dominus et ait, «Quae mihiQuare? Ergo Petrus et Joannes et Jacobus, et alii Apostoli patres non habuerunt in terra? Et tamen quid eis dicit? «Nolidiscipulos, hoc in matre ipse demonstravit. Vult enim Dominus ut consanguinitatibus terrenis praeponamus Deum. Defer patri, quia pater est; defer Deo, quia Deus est. Generavit te pater accommodando carnem suam; creavit te Deus adhibendo potentiam suam. Ne irascatur pater
Abbreviated transcription (Latin):
latere uiri cumcosta de tracta ẽ. & ista delatere
uiri quando latus lancea percussum . ẽ & sac ramenta
profluxerunt. Ergo Vxor tua ut uinea fertilis.
Sed inquibus in lateribus domustuȩ. In aliis qui
non adherent xp̃o sterilis. Sed nec illos. inuinea
computabo. Filii tui. Quae .ẽ. uxor et qui sunt filii:
in istis carnalibus nuptiis & coniugiis: alia uxor. &
alii filii. In ecclesia quȩ uxor: ipsi filii. Ad ecclestã
enim pertinebant apłi. & in membris ecclesiae
erant. Ergo in coniuge ipsius erant. & coniunx
erat scđ̾m portionẽ suã quã in membris obtinebatł.
Quare ergo de illis dicitur. cum recesserit ab eis
sponsus tunc ieiunabunt filii sponsi: ergoᷤ ipsa con¬
uyꝰx & ipsi filii. Mirũ dico fr̃s mei. In uerbis dñi.
inuenimus ecclesiã. et fr̃s ipsius. eẽ. & sorores ipsius
.eẽ : & matrẽ ipsuis. eẽ. Nam cum ei nuntiaretur

Expanded text:
latere viri, cum costa detracta est; et ista de latere latere viri, cum costa detracta est; et ista de latere viri, quando latus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt. Ergo «uxor tua ut vinea fertilis.» Sed in quibus? «In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, sterilis. Sed nec illos in vinea computabo. 12. «Filii tui.» Quae est uxor, ipsi sunt et filii. In istis carnalibus nuptiis et conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Ecclesiam enim pertinebant Apostoli, et in membris Ecclesiae erant. Ergo in conjuge ipsius erant, et conjux erant secundum portionem suam quam in membris obtinebant. Quare ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa conjux, et ipsi filii. Mirum dico, fratres mei. In verbis Domini invenimus Ecclesiam et fratres ipsius esse, et sorores ipsius esse, et matrem ipsius esse. Nam cum nuntiarentur