comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Num parũ uobis est qđ separauit uos ds¬
isrł ab ommi populo. & iunxit sibi ut
seruiretis ei in cultũ tabernaculi. & staretis
coram frequentia populi. & ministraretis
er: Iccirco ad se fecit accedere te & omnes
fr̃s tuos filios leui. ut uobis etiã sacerdoti¬
um uendicetis. & omnis globus tuus stet
contra dnm: Quid est enĩ aaron. at mur¬
muretis contra eũ: Misit gͦ moẏses. ut
uocaret dathan & abiran filios heliab
Qui responderunt. Non uenimꝰ. Nun¬
quid parum ẽ tibi qđ eduxisti nos de
terra quȩ lacte & melle manabat ut occi¬
deres in deserto. nisi & dominatꝰ fueris nr̃i:
Reuera induxisti nos in terrã quȩ fluit
riuis lactis & mellis. & dedisti nobis posses¬

Expanded text:
Num parum vobis est, quod separavit vos DNum parum vobis est, quod separavit vos DIsrael ab omni populo, et junxit sibi, ut serviretis ei in cultu tabernaculi, et staretis coram frequentia populi, et ministraretis ei? idcirco ad se fecit accedere te et omnes filios tuos filios Levi, ut vobis etiam sacerdotium vendicetis, et omnis globus tuus stet coram Domino? quid est enim Aaron, ut murmuretis contra eum? Misit ergo Moyses ut vocaret Dathan et Abiron filios Eliab. Qui responderunt: Non ibimus: numquid parum est tibi quod eduxisti nos de terra quae lacte et melle manabat, ut occideres in deserto, nisi et dominatus fueris nostri? Revera induxisti nos in terram, quae fluit rivis lactis et mellis
Abbreviated transcription (Latin):
ponentes in eis uittas iacinthinas. Quas
toꝵ dñi. nec sequantur cogitationes suas.
& oculos ꝑ res uarias fornicantes. sed magiꝰ
memores mandatoꝵ dñi faciant ea Sinto
terra egỹpti. ut essem ur̃ ds.
cce autẽ chore filiꝰ isaar filii caath.
filii leui. & dathan atq abiran filii
heliab. hon quoq filiꝰ phelech de. filiis
ruben. surrexerunt contra moysen. Aliiq
filioꝵ isrł ducenti quinqͣginta uiri ꝓceres
synagoge. & qui tẽpore concilii ꝑ nomina
uocabantur. Cumq stetissent aduersũ
moysen & aaron. dixerunt. Sufficiat uo-¬
bis. quia omnis multitudo scõꝵ est. & in
faciet añs qui ad se ꝑtineant. scõsq appli¬
cabit sibi. & quos elegerit. appropinqua¬
bunt ei Hoc igitur facite: Tollat unꝰquisq
thuribula sua tu chore & om̃e concilium
tuũ. & hausto cras igne ponite. desuper
tymiama corã dño. & quenicũq elegerit.
ipse erit sc̃s. Multũ erigimini filii leui.
Dixitq rursũ ad chore. Audite filii leui.

Expanded text:
etc. in eis vittas hyacinthinas: quas torum Domini, nec sequantur cogitationes suas, et oculos per res varias fornicantes: sed magis memores praeceptorum Domini faciant ea, sintque ter Ecce autem Chore filius Isaar, filii Caath, filii Levi, et Dathan, et Abiram, filii Eliab, Hon quoque filius Phelech, de filiis Ruben, surrexerunt contra Moysen, aliisque filiorum Israel ducenti quinquaginta viri, proceres synagogae, et qui tempore concilii per nomina vocabantur. Cumque stetissent adversus Moysen et Aaron, dixerunt: Sufficiat vobis, quia omnis multitudo sanctorum est, et in faciet Dominus qui ad se pertinent, et sanctos applicabit sibi: et quos elegerit, appropinquabunt ei. Hoc igitur facite: Tollet unusquisque thuribula sua, tu Core, et omne concilium tuum: et hausto cras igne, ponite desuper thymiama coram Domino: et quemcumque elegerit, ipse erit sanctus: multum erigimini filii Levi. Dixitque rursum ad Core: Audite filii Levi:
Abbreviated transcription (Latin):
nunc dimittite. peccatũ michi etiam
hac uice. & rogate dñm dm̃ ur̃m ut
auferat a me mortẽ istam. Egressusq¬
moyses de conspectu pharaonis. ora¬
uit dñm. Qui flare fecit uentum ab
occidente uehementissimũ. & arrepta
locustam ꝓiecit in mare rubrũ. non
remansit ne una quidem in cunctis
finib ęgẏpti. Et indurauit dñs cor
pharaonis. nec dimisit filios israhel:¬

Expanded text:
nunc dimittite peccatum mihi etiam nunc dimittite peccatum mihi etiam hac vice et rogate Dominum Deum vestrum ut auferat a me mortem istam egressusque est de conspectu Pharaonis et oravit Dominum qui flare fecit ventum ab occidente vehementissimum et arreptam lucustam proiecit in mare Rubrum non remansit ne una qfinibus Aegypti. Et induravit cor Pharaonis, nec dimisit filios Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ita. Sed ite tantũ uiri. & sagrificate
dño. Hoc enĩ & ipsi petistis. Statĩq
eiecti sunt de conspectu pharaonis.¬
Dixit autẽ dñs ad moysen. Extende
manum tuã suꝑ terram ȩgypti ad lo¬
custam. ut ascendat suꝑ eam & deuoret
omnem herbam. quȩ residua fuit gran¬
dim. Extendit moyses uirgam suꝑ
terrã ȩgypti. & dñs induxit uentũ uren¬
tem. tota illa die ac nocte. Et mane
facto. uentus urens leuauit locustas.
quȩ ascenderunt suꝑ uniuersam terrã
egẏpti. & sederunt in cunctis finibus
egyptioꝵ innumerabiles. quales ante
illud tempus non fuerunt. nec post ea
futurȩ sunt. Operueruntq uniuersã
suꝑficiem terrȩ. uastantes omnia. De¬
uorata est igitur herba terrȩ & quicqͥd
pomoꝵ in arborib quȩ grando dimi¬
serat. nichilq omnino uirens relictũ
est in lignis & herbis terrȩ in cuncta
egypto. Quã obrem festinꝰ pharao.
uocauit moysen & aaron. & dixit eis.

Expanded text:
ita, sed ite tantum viri, et sacrificate ita, sed ite tantum viri, et sacrificate Domino: hoc enim, et ipsi petistis. Statimque ejecti sunt de conspectu Pharaonis.Dixit autem Dominus ad Mosen: Extende manum tuam super terram Aegypti ad lucustam ut ascendat super eam et devoret omnem herbam quae residua fuit grandini extendit Moses virgam super terram Aegypti et Dominus induxit ventum urentem tota illa die ac nocte et mane facto ventus urens levavit lucustas quae ascenderunt super universam terram Aegypti et sederunt in cunctis finibus Aegyptiorum innumerabiles quales ante illud tempus non fuerant nec postea futurae sunt operueruntque universam superficiem terrae vastantes omnia devorata est igitur herba terrae et quicquid pomorum in arboribus fuit quae grando dimiserat nihilque omnino virens relictum est in lignis et in herbis terrae in cuncta Aegypto quam ob rem festinus Pharao vocavit Mosen et Aaron et dixit eis p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uis subici michi: Dimitte po
ego inducam cras locustam in fines tuos.
quȩ operiat suꝑficiem terrȩ nec quicꝗͣ
eiꝰ appareat. sed comedatur qd residuũ
fuit grandini. Corrodet enim omnia
ligna quȩ germinant in agris & im¬
plebunt domos tuas. & seruoꝵ tuoꝵ.
& omnium ȩgyptioꝵ. quanta non
uiderunt patres tui & aui ex quo orti
sunt suꝑ terram. usq in prȩsentẽ diem.
Auertitq se. & egressus est a pharaone
Dixerunt autem serui pharaonis ad eũ.
Usq quo patiemur hoc scandalum:
Dimitte homines ut sacrificent año
đõ suo. Nonne uides quod perierit
ȩgyptus: Reuocaueruntq moysen &
aaron ad pharaonem. Qui dixit eis.
Ite. sacrificate dño dõ ur̃o. Qui nam
sunt qui ituri sunt: Ait moỹses.
cum filiis & filiab cum ouibus & ar¬
mentis. est enim sollemnitas dñi nr̃i.
Et respondit pharao. Sic dñs ds̃ sit
uobiscum. quomodo ego dimittam
uos & paruulos ur̃os. Eui dubium
est qđ pessime cogitetis: Non fiet

Expanded text:
non vis subjici mihi, dimitte pop eum, ecce ego inducam cras locustam in fines tuos? quae operiat superficiem terrae, ne quidquam ejus appareat, sed comedatur, quod residuum fuerit grandini: Corrodet enim omnia ligna, quae germinant in agris: Et replebunt domos tuas, & servorum tuorum, & omnium Aegyptiorum; quantam non iderunt patres tui, et avi, ex quo orti sunt super terram usque in praesentem diem. Avertitque se, et egressus est a Pharaone. Dixerunt autem servi Pharaonis ad eum: Usquequo patiemur hoc scandalum? Dimitte homines, ut sacrificent Domino Deo suo: nonne vides quod perierit Aegyptus? Revoca veruntque Mosen et Aaron ad Pharaonem: qui dixit eis: Ite, sacrificate Domino Deo vestro: quinam sunt qui ituri sunt? Ait Moses: Cucum filiis et filiabus, cum ovibus et armentis: est enim solemnitas Domini Dei nostri. Et respondit Pharao: Sic Dominus sit vobiscum, quomodo ego dimittam vos, et parvulos vestros, cui dubium est quod pessime cogitetis? Non fiet
Abbreviated transcription (Latin):
manu ȩgyptioꝵ & de manui pharaonis
qui eruit populum suum de manu
egẏpti. Nunc cognoui. quia magnus
dñs suꝑ omnes deos. eo qđ supbe ẽge¬
rint contra illos. Optulit ergo iethro
cognatus moysi. holo causta & hostias
dño. Ueneruntq aaron & om̃s seniores
isrł. ut comederent panem cum eo corã
dño. Altero autẽ die sedit moyses ut
iudicaret populum. qui assistebat mo
ysi de mane usq ad uesperam. Qđ cum
uidisset cognatus eiꝰ omnia scilicet que
agebat in populo.ait. Quid est hoc ga
facis in plebe: Cur solus sedes & omĩs
populus prestolatur de mane usq ad
uesperam: Cui respondit moyses.
Uenit ad me populus. quȩrens senten¬
tiam dĩ. Cumq acciderit eis aliqua
disceptatio. ueniunt ad me ut iudicẽ
inter eos. & ostendam precepta đi. &
leges er. At ille: Non bonam inquit
rem facis. stulto labore consumeris. &
tu & populus iste qui tecũ est. Utra
uires tuas est negocium. solus illi d
non poteris sustinere.¬

Expanded text:
manu Aegyptiorum et de manu Pharaonis manu Aegyptiorum et de manu Pharaonis qui eruit populum suum de manu Aegypti nunc cognovi quia magnus Dominus super omnes deos eo quod superbe egerint contra illos obtulit ergo Iethro cognatus Mosi holocausta et hostias Deo veneruntque Aaron et omnes senes Israhel ut comederent panem cum eo coram Domino altero autem die sedit Moses ut iudicaret popsi de mane usque ad vesperam. Quod cum vidisset cognatus ejus, omnia scilicet quae agebat in populo, ait: Quid est hoc quod facis in plebe? cur solus sedes, et omnis populus praestolatur de mane usque ad vesperam? Cui respondit Moses: venit ad me populus quaerens sententiam Dei cumque acciderit eis aliqua disceptatio veniunt ad me ut iudicem inter eos et ostendam praecepta Dei et leges eius at ille non bonam inquit rem facis stulto labore consumeris et tu et populus iste qui tecum est ultra vires tuas est negotium solus illud non poteris sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos madian cognatus moysi
dmnia quȩ fecerat ds moysi & isrł po¬
pulo suo. eo qđ eduxisset dñs isrł cie
ȩgrpto. tulit sephoram uxorẽ moysi
quam remiserat. & duos filios eius.
quoꝵ unus uocabatur gersan. dicente
patre aduena fui in terra aliena. alter
uem eiezer. d̾s enim ait patris mei
aiutor m̃s. & eruit me de. gladio pha¬
raonis. Uenit ergo iethro cognatus mo-
& filii eiꝰ & uxor ad moysen ui
desertum ubi erat castra metatꝰ iuxta
montem di. & mandauit moỹsi dicens.
Ego cognatus tuus iethio uenio ad te.
÷ uxor tua. & duo filii tui cum ea.
Qui egressus in occursum cognati sui
dorauit. & osculatus est eum. salu¬
taueruntq se mutuo. uerbis pacificis
Cumq intrasset tabernaculũ. narra
set eis enitinere. quo liberauerat eos
dñs. Lȩtatusq est iethro suꝑ omnib¬
bonis quȩ fecerat dñs israheli. eo quod
eruisset eũ de manu ȩgỹptioꝵ. & ait.
Benedictus dñs qui liberauit uos de

Expanded text:
sacerdos Madian cognatus Mosi sacerdos Madian cognatus Mosi omnia quae fecerat Deus Mosi et Israhel populo suo eo quod eduxisset Dominus Israhel de Aegypto tulit Sefforam uxorem Mosi quam remiserat et duos filios eius quorum unus vocabatur Gersan dicente patre advena fui in terra aliena alter vero Eliezer Deus enim ait patris mei adiutor meus et eruit me de gladio Pharaonis venit ergo Iethro cognatus Mosi et filii eius et uxor ad Mosen in desertum ubi erat castrametatus iuxta montem Dei et mandavit Mosi dicens ego cognatus tuus Iethro venio ad te et uxor tua et duo filii tui cum ea qui egressus in occursum cognati sui adoravit et osculatus est eum salutaveruntque se mutuo verbis pacificis cumque intset eis in itinere, quo liberaverat eos inus. Laetatusque est Jethro super omnibus, quae fecerat Deus Israeli, eo quod eruisset eum de manu Aegyptiorum, et ait: benedictus Dominus qui liberavit vos de
Abbreviated transcription (Latin):
& pugnabat contra isrł in raphidim
Dixitq moyses ad iosue. Elige uiros.
& egressus pugna contra amalech. Cras
ego stabo in uertice collis. habens uirgã
dĩ in manu mea. Fecit iosue ut locuttis
ei erat moyses. & pugnauit contra ama¬
lech. Moyses autem & aaron & hur:
ascenderant sup uerticem collis. Cumq
leuaret moyses manus. uincebat isrł.
Sin autẽ paululum remisisset. suꝑabat
amalech. Manus autem moysi. erant
graues. Sumentes igitur lapidem posu¬
erunt subter eum in quo sedit. aaron
autẽ & hur sustentabant manus eiꝰ ex
utraq parte. Et factum est ut manus
ipsiꝰ non lassarentur. usq ad occasum
solis. Fugauitq iosue amalech & po¬
pulum eh. in ore gladii. Dixit autem
dns ad mor̃sen. Seribe hoc ob moni¬
mentum in libro. & trade aurib iosue.
delebo enĩmemoriã amalech sub cęlo.
Edificauitq moyses altare. & uocauit
quia manꝰ solii dñi. & bellũ dĩ erit con¬
tr amalech. a generatione in generationẽ:
umq audisset iethroL.

Expanded text:
 pugnabat contra Israel in Raphidim. Dixitque Moses ad Josue: Elige viros, et egressus, pugna contra Amalech: cras ego stabo in vertice collis, habens virgam Dei in manu mea: Fecit Josue ut locutus ei erat Moses, et pugnavit contra Amalech: Moses autem et Aaron et Hur ascenderunt super verticem collis. Cumque levaret Moses manus, vincebat Israel: sin autem paululum remisisset, superabat Amalech. Manus autem Mosi erant graves: sumentes igitur lapidem, posuerunt super eum, in quo sedit: Aaron autem et Hur sustentabant manus ejus ex utraque parte. Et factum est ut manus ipsius non lassarentur usque ad occasum solis. Fugavitque Josue Amalech et populum ejus in ore gladii. Dixit autem Dominus ad Mosen: Scribe hoc ob monimentum in libro, et trade auribus Josue: delebo enim memoriam Amalech sub coelo: Aedificavitque Moses altare: et vocavit quia manus solii Domini et bellum Dei erit contra Amalech a generatione in generationem cumque audisset Iethro
Abbreviated transcription (Latin):
holocaustũ Suꝑ cuiꝰ caput cum impo¬
suissent aaron & filii eiꝰ manus suas.
immolauit eũ: & fudit sanguinem eiꝰ
ꝑ altaris circũitum: Ipsumq arietem¬
in frusta concidens. caput eiꝰ & artus
& adipem adoleuit igni. lotis prius
intestinis & pedib. Totumq simul
arĩẽtẽ incendit suꝑ altare. eo qđ esset
holocaustũ suauissimi odoris dñi. sicut
prȩceperat ei. Optulit & arietẽ scdm
in consecratione sacerdotũ. posuerunta
suꝑ caput illiꝰ aaron & filii eiꝰ manus¬

Expanded text:
holocaustum, super cujus caput cum imposuissent Aaron et filii ejus manus suas, immolavit eum, et fudit sanguinem ejus per altaris circuitum: ipsumqin frusta concidens, caput ejus, et artus, et adipem adolevit igni, lotis prius intestinis et pedibus, totumque simul arietem incendit super altare, eo quod esset holocaustum suavissimi odoris Domino, sicut praeceperat ei. Obtulit et arietem secundum, in consecratione sacerdotum: posueruntque super caput illius Aaron et filii e
Abbreviated transcription (Latin):
quia prudẽs eẽ ĩ Iure ciuili putaba᷑. Cato
⁊ in foro uel ꝓuisa prudent̾. uel acta cõstantꝰ.
uel ⁊ esponsa acute fe̾bant᷑. Pret̾ea ꝙͣiͣ cogͤmen
iã hẽbat in seuectute sapientis.ͤ ãt alio
qdã mõ nõ solũ nã ⁊ morib ueru̾etia̾ studio
⁊doct̾ua eẽ sapiente᷑. n ͨ sicut uulgꝰ qd̵ dinitẽ

Expanded text:
dens esse in iure civili putabatur, Cato et in foro vel provisa prudenter vel acta constanter vel responsa acute ferebantur; propterea quasi cognomen iam habebat in senectute sapientis. Te autem alio quodam modo non solum natura et moribus, verum etiam studio et doctrina esse sapientem, nec sicut
Abbreviated transcription (Latin):
emo regia potestate confisus sit Inmortalẽ ista nõ faciu
Intendanius g iusticie que nos inseparabilis comes ad deũ sola
perducet. Et dũ spus hos regit artus infatigabili milicia
litemus. stationes uigiliasq celebremus. Congredi
quẽ nouimus fortiter ut uictores ac deuicto aduersario

Expanded text:
m regia potestate confidat: inmortalem ista non faciunt. intendamus ergo iustitiae, quae nos inseparabilis comes ad deum sola perducet, et dum spiritus hos regit artus, infatigabilem militiam deo militemus, stationes uigiliasque celebremus, congrediamur cum hoste quem nouimus fortiter, ut uictores ac deuicto aduersario
Abbreviated transcription (French):
mnes qui pi de bant
me
aspernaban e tur me
locuti sunt la bus et mouerũ
cripi at c um saluũ faciat
um quoniam uult e um.u.¬

Expanded text:
mnes qui conspiciebant me aspernabantur me et locuti sunt labiis et mouerunt eripiat eum; saluum faciat eum, quoniam uult eum.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerãtes om̃s celi milites. sed
ptipiie pͥmatẽ celestis exeratꝯ.
michaelẽ in uirtute ꝯterentẽ
zabulon. Quo custode procul
pelle rex xp̃e pussime. õe nephas
in unai mũdo corde ⁊ corpore. pa¬
radiso redde tuo. nos sola clemẽ¬
cia. Gloriã pr̃i melodis. ꝑso¬

Expanded text:
venerantes omnes celi milites, Sed precipue primatem celestis exercitus, Michaelem in virtute conterentem Zabulon. Quo custode procul pelle, rex Christe piissime, Omne nephas inimici mundo corde et corpore, Paradiso redde tuo nos sola clementia. Gloriam Patri melodis perso
Abbreviated transcription (Latin):
licet ceteri aplĩ sciant.
petrus tũ respõdit p̾ceteris.
Tu es xpũs filius dei uiui
Cõplexus itaq oĩa. qͥ ⁊ natu¬
rã ⁊ nomẽ expressit. ĩ quo sũ¬
ma uirtutũ est: eciã ne nos
degeneratione dei seramus
questiones: cũ paulus iudica¬
uerit nichil se scire nisi xp̃z.¬

Expanded text:
licet ceteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae ceteris: tu es Christus filius dei uiui. conplexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa uirtude generatione Dei disserimus quaestiones? Cum Paulus indicaverit nihil se scire nisi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rere supra nos c̃: alte¬
rius sentencie alteria puiden¬
cie est. Niã si paulo apostolo sa¬
tis c̃ nichil scire. nisi ih̃m xp̃
⁊ hũc crucifixũ. quid amplius
mͥ desiderandũ est scire quam
xp̃m: In uno eĩ hoc nõie ⁊ di¬
uinitatis ⁊ ĩ carnationis ex¬
pressio. ⁊ fides est passionis: Re

Expanded text:
rere supra nos est: alterius sententiae, alterius prudentiae est. nam si Paulo apostolo satis est nihil scire nisi Christum Iesum et hunc crucifixum, quid amplius mihi desiderandum est scire quam Christum? in uno enim hoc nomine et diuinitatis et incarnationis expressio et fides est passionis. e
Abbreviated transcription (Latin):
errauerũt auentre. id est alege.
que axp̃o grauida erat. erraue¬
rũt auentre locuti sut falla:
ideo hic uenit ĩ testimonium.
ut testimoniũ philr̾t delĩne:
Q uod autẽ iobẽs ĩ cartereł gͣ¬
constitutus. ad xp̃m discipulos
suos ordinat. lex ad euãgelia
trans inictit: Quelex iuxta fi¬
pum iohis quasi iguorancie
clausa carcere. ĩ obscuro ⁊ ĩ ocrul¬
to latebat: ⁊ iudaite cecitatis
cerna ardẽs. id c̃ que spũs sctĩ
igne suctensa. mũdo ignorãcie
nocte possesso lumen salutis
ostenderet. ⁊ quasi ĩ ter densis¬
si mas tenebras plen didissi¬
mũ iusticie solẽ lucis suc ra¬
diuz p̾monstraret. de se ip̃o
dicẽs: Ego uox clamantis in
deserto: uideama ĩ quo deser¬
to: id est ĩ genciũ ppłõ. tu at̾¬

Expanded text:
erraverunt a ventre, id est, a Lege quae Christo gravida erat; Erraverunt a ventre, locuti sunt falsa : ideo hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine . Quod autem Joannes in carcere constitutus ad Christum discipulos suos ordinat , Lex ad Evangelia transmittit. Quae Lex juxta typum Joannis quasi ignorantiae clausa carcere, in obscuro et in occulto jacebat, et Judaicae caecitatis cerna ardens ; id est, Spiritus sancti igne succensus, ut mundo ignorantiae nocte possesso, lumen salutis ostenderet, et quasi inter densisum tenebras, splendidissimum justitiae solem lucis suae radio demonstraret, de se ipso dicens, Ego vox clamantis in deserto . Videamus in quo deserto, id est, in Gentium populo. Va
Abbreviated transcription (Latin):
sctm̃ dm̃i natalẽ diem
nouimꝯ illũ dic̃ colli: quo iolꝰ¬
illos post ꝯsũmationẽ laborum
⁊ de uictũ triũphatũq mũdũ:
ĩ perpetuas et̾nitates presens
let uita parturiit. In alus cõ¬
sũmata ultimi diei merita ce¬
lebiantur. ĩ hoc eciã pͥma dies

Expanded text:
nctum Domini natalem diem, novimus illum diem coli, quo illos post consummationem laborum, et devictum triumphatumque mundum in perpetuas aeternitates praesens haec vita parturiit; in aliis consummata ultimi diei merita celebrantur: in hoc etiam prima dies
Abbreviated transcription (Latin):
sibito ĩsperatũ hoĩes nõ aguos¬
cerẽt.: uoluit eẽ testatũ: Iohẽs
antẽ figura fuit ueteris testa¬
menti: ⁊ ĩ se formã pretulit
legis: Et ideo ioħes prenũtiat
saluatorẽ: sic̾ lex gr̃a p̾cucurrit.
Quod autẽ nõ dũ nata. ł in¬
de secreto materni uteri ꝓphe¬
tauit. ⁊ expers lucis iã testis
c̃ ueritatis. hoc c̃ intelligendũ.
qd̾ latẽs subuelamine carna¬
lis littere. ⁊ redẽptorẽ mundo

Expanded text:
agnoscerent, voluit esse testatum. Joannes autem figura fuit veteris Testamenti, et in se formam praetulit Legis: et ideo Joannes praenuntiavit Salvatorem, sicut Lex gratiam praecucurrit. Quod autem nondum natus de secreto materni uteri prophetavit, et expers lucis jam testis est veritatis: hoc est intelligendum, quod latens sub velamine et carne litterae, et Redempt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ p̾sencie dm̃ redditus est.
qui cũ helya sctissimo cõspet¬
tui dei uiuentis ꝑpetus asti¬
tit ĩ deffessus. Dicã cqui dem
de illo aliquid. Et si nõ satis
proprie. at nõ nimis ĩ epte. t¬
Et si nimis audaciter .ł uͣ¬
satis certe ueraciter. Dicam
ĩ quã hũc ẽẽ. beatissimi resti¬
brẽ. nõ lugubrẽ sed salubrem.
In quo longũ finẽ imporiẽs
certamini. caltato mũdo ꝓs¬
trato diabolo. głiosus uictor
emicuit: et tanquã alter he¬
lias curru p̾uectus angelico
celeste capitoliũ athleta trium¬
Ture enĩ huic helix triũphis
adscribitur. cui oĩbus sctitatis
⁊ u̾tutũ ĩ signibus. ex equo res¬
pondere probatur. Nã ut omit¬
tã cet᷑a. ĩ quib se sctĩ dei hoĩes
pia emulatione. emula pic¬
Tn illo certe singularis uel
abstinencie. uł cõtiuencie pͥui¬
legio. altoꝵ p̾ferre alteri. non
satis liberaliter audeo. Utrũꝙ
enĩ sctĩssimũ. utrũq abstinẽ¬
tissimũ: nõ conde̾nanda testa¬

Expanded text:
sentiae Domini redditus est, qui cum Elia sanctissimo, conspectui Dei viventis perpetuo astitit indefessus? Dicam equidem de illo aliquid, etsi non satis proprie, at non nimis inepte; etsi minus audaciter, satis certe veraciter: dicam, inquam, hunc esse beatissimi Gerbrem; non lugubrem, sed salubrem; in quo longo finem imponens certamini, calcato mundo, prostrato diabolo, gloriosus victor emicuit, et tanquam alter Elias curru praevectus angelico, coeleste Capitolium athleta triumJure enim huic, Eliae triumphus ascribitur, cui omnibus sanctitatis, et virtutum insignibus ex aequo respondere probatur: nam, ut omittam caetera, in quibus se sancti Dei homines pia aemulatione, aemula pien illo certe singularis vel abstinentiae, vel continentiae privilegio, alterum praeferre alteri non satis liberaliter audeo: utrumque enim sanctissimum, utrumque abstinentissimum non contemnenda testa
Abbreviated transcription (Latin):
noueritis. quantũ de liderium
descripturis. uirgiũer̃ paritu¬
rã. sicut audistis cũ esayas le¬
geretur: Ecte uirgo ĩ utero ac¬
cipiet. ⁊ pariet filiũ. ⁊ uocabis
nomen eia emmanuel: Em¬
manuel quid sit: euãgelurz
nobis aparuit dicc̃s: qd̾ in t̾¬
prctatur nobisods̃. Nõ t̾ ergo

Expanded text:
rium de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Est quoͦ dicitur uenite ad
me om̃s qͥ laboratis ⁊ onera¬
ti estis. ⁊ ego nos reficiã. ac
nõ pocius dicitur. ueuite qͥ
uacatis. ut laboretis: Lam
i uacãtes ĩuenit. quos cõdu¬
xit ĩ uineã: ut ferrẽt estũ di
Et subillo iuigo lẽ ix̃ ei. tͦ¬
apłm dicẽrẽ. In oĩbus cõmẽ¬
dantes nos metip̃os tanquã
dei ministros. In multa paci¬
encia. ĩ tribulãtionib. ĩ nec

Expanded text:
ite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos: ac non potius dicitur, Venite, qui vacatis, ut laboretis? Nam et vacantes invenit, quos conduxit in vineam, ut ferrent aestum diei . Et sub illo jugo leni etApostolum dicere: In omnibus commendantes nosmetipsos, tanquam Dei ministros, in multa patienta, in tribulationib
Abbreviated transcription (Latin):
cus. hic laus tu illis.
tu nõs ĩ hũc te colere. qͥn ipfũ
ĩ te tribue. Qui das ꝑorbis
cardines. qd̃ gẽma fulget pre¬
sulũ. da quos premũt culpe
graues. soluas pĩgẽs merifũ.
En pauper hic ⁊ modicus.
celũ diues ingreditur. celi co¬
hortes obuiãt. lingue tribus
getes olouãt. Ut uita ful¬
get trãsitus. celis ⁊ aruo splẽ¬
didus. gaude̾ cũctis puiz est.
cũctis salus sit hec dies. S it

Expanded text:
cus Hic laus tua, tu illius: Tu nos in hunc te colere, Quin ipsum in te, tribue. Qui das per orbis cardines, Quod gemma fulget Præsulum: Da quo, premunt culpæ graues Soluat peringens meritum. En pauper hic & modicus, Cœlum diues ingreditur: Cœli cohortes obuiant, Linguæ, tribus, gentes, ouant. Vt vita, fulget transitus, Cœlis, & aruo splendidus: Gaudere cunctis pium est, Cunctis salus sit hæc dies. Mart
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs ctas ⁊ uterq serus ł uͣ¬
uẽturoꝵ q mracula fi¬
dem astruũt: uirgo generat.
sterilis parit mutus loquit᷑.
elizabeth ꝓphat. magus ads¬
rat. utero clausus cxultat. ui¬
dua ꝯfitetur. iustus expectat:
Et beue iustus. qͥ nõ suã sed po¬
puli gr̃az reqͥrebat. cupic̃s se cor¬
peree iũculis fragilitatis ab sol¬
ui: s expectãs uid̾e ꝓmissũ. Ex¬

Expanded text:
is aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suapuli gratiam requirebat: cupiens ipse corporeae vinculis fragilitatis absolvi, sed exspectans videre promissum;
Abbreviated transcription (Latin):
archangelos: pene om̃s
sacri eloquii pagine testantur.
Cherubin uero atq seraphin:
seꝑe ut notũ est libri ꝓphetarũ
locũtur. Quatuor quoq ordi¬
nũ noĩa paulus aplũs ad cple

Expanded text:
archangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uthero. uocẽ ĩ deserto.
Neq enĩ ullã ĩfancie sc̃sit
ctatẽ. qui supra naturã supͣ
ctatẽ ĩuthero situs matris.
amensura ꝑfecte cepit ctalis

Expanded text:
in utero, uocem in deserto. neque enim ullam infantiae sensit aetatem qui supra naturam, supra aetatem in utero situs matris a mensura perfectae coepit aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
ne marie pñcia taceatur. sed
tpus siletur ĩ fancie. eo qd̾ pͥsen¬
cia dm̃ ĩ materno uthero robo¬
uatur. qͥ ĩ fancie impediniẽta
nesauit. Et ideo ĩ euãgelio ni

Expanded text:
ne Mariae praesentia taceatur, sed tempus siletur infantiae, eo quod praesentia domini matris in utero roboratur, qui infantiae inpedimenta nesciuit. et
Abbreviated transcription (Latin):
aligelut. In psepi dignatus
at poni. nt̾ ce̾t pioꝵ cibaria
umentor, Acepit ergo cum
somncon ĩ brachia sua. et dix
pice: Quia uiderũt occli mei.

Expanded text:
ligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: pacem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
desiderãti ⁊ suspiranti. adicent.
cothidic ĩ or̃omibii suis̃. Quãdo
uemet: Quãdo nascet᷑. Quã¬
do indebo: Putas durabo: pu¬
tas hic me ĩ ueĩet: pntas isti
ta reuelabũtur: Dicebat ista
ĩ er̃onibus suis. ⁊ pro deliderio
suo accepit responsũ. qd̵ non
gustaret mortẽ. nisi iide̾t xp̃¬

Expanded text:
iranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti li revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem, nisi p
Abbreviated transcription (Latin):
la facientẽ: Cũ ergo cegnouis¬
set: accepit eũ ĩ nulnas suas
⁊ pt ẽ ĩbrachia sua: amplexato
est eũ Portabat. aquo porta¬
batur. Ip̃e est eñi xp̃s lapĩa¬

Expanded text:
ia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
na p̾cesserint. q̃ apłos antequã
crederẽt: uidisse nõ dubiũ est:
Certe fulgor ip̃e ⁊ maiestas diui¬
nntatis occulta. q̃ etiã inhuma¬
ua facie relucebat: Exprimo ad
se uidentes trahere poterat as¬
pectu: Si eĩ ĩ magnete lapide
⁊ suctinis hec ẽc̃ uis dititur. ut
amillos ⁊ stipullã. ⁊ festucas
sibi copulẽt: quãto magis dñs
oĩu creaturaꝵ adse trahere po¬
terat quos. uolelebat. tu¬

Expanded text:
na praecesserint, quae Apostolos antequam crederent, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse, et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere poterat aspectu. Si enim in magnete lapide et succinis haec esse vis dicitur, ut annulos, et stipulam, et festucas sibi copulent, quanto magis Dominus omnium creaturarum ad se trahere poterat, quos volebat?
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipitur. istus actusator sui c̃.
inprĩcipio sermonis. ⁊ ĩ alio loco.
dic tu pct̃a tua ut iustificeris:
matheũ se ⁊ publicanũ noĩat. ui¬
Ut ostendat legentib nulluz
liana augustus: uel ĩpericia:
historici mencientis. uł stultici¬
a coꝵ qͥ statĩ secuti sũt saluatorẽ.
quasi irracion abiliter quẽ libet

Expanded text:
citur: Justus accusator est sui in principio sermonis . Et in alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris . Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nullulianus Augustus, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet
Abbreviated transcription (Latin):
ditĩt ⁊lõ duicius pastons no¬
aendũ ad huc ppło. prunas ar¬
dentes ĩ birro suo posuit. ⁊ ad le
stringis usq ad scm̃ sepulcrum
bñ martini. una cũ ppło ⁊ turbis
nadit. Proiectisq ante sctm̃ se¬
pulchrũ puunis. uestimentũ n
ustũ apparuit. Illo quoq. sit pro¬
sequcte. Sic̾ istud uestimentu
abhis ignib uidetis illesũ: ita
itripus meũ atactu mulieris

Expanded text:
 pastoris nociendum adhuc populo, prunas ardentes in byrrum suum posuit: et ad se stringens, usque ad sepulcrum beati Martini una cum populorum turbis accedit: projectisque ante sepulcrum prunis, vestimentum ejus inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis illaesum, ita et corpus meum a tactu mulierisque
Abbreviated transcription (Latin):
serat: Arepto itaq ferro quo at¬
cintus erat. mediã diuidit: par¬
tẽq eus pauperi tribuit. reli¬
qua uero rursus ĩduitur. In¬
terea de circũstantib ridere nõ¬
nulli: qr deformis eẽt. ⁊ trũcatꝰ
habitu uideretur: Multi tamẽ
quibus mẽs sanior erat altuis
gemere qd̾ nichil siłe fecissent:
cũ utiq plus habentes. uesti¬
re pauperẽ. sine sua nuditate
potuissent: Nocte igitur ĩ setu¬
ta cũse sopori dedisset.: uidit xͣ.
clamidis suc qua pauperem
texerat. parte uestitum: In¬
tueri diligentissime dmn. ues¬
tẽq quã dederat iubetur agnos¬
cere: Mox q adangeloꝵ circũ¬

Expanded text:
serat. arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam diuidit partemque eius pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu uideretur: multi tamen, quibus erat mens sanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent, cum utique plus habentes uestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circu
Abbreviated transcription (Latin):
surdus auditor. de crastino
nõ cogitabat: Quodã itaq tpre
cũ ia nichil p̃ter arma. ⁊ simp¬
plicẽ milicie uestẽ haberet medi¬
a hyeme que solito asperior ĩ hor¬
ruerat. adeo ut pleros̃q us al¬
goris extingueret: obuiũ habu
nudũ: Qui cũ pretereñtes ut
sui misererẽtur oraret. om̃sq
miserũ p̾terirẽt. ĩ tellexit iur
adco plenus sibi illũ alus mĩa¬

Expanded text:
stino non cogitabat. Quodam itaque tempore, cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris extingueret, obuium habetnudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret omnesque miserum praeterirent, intellexit uir Deo plenus sibi illum, aliis mi
Abbreviated transcription (Latin):
artine par apłis festũ
colentes tu foue. qͥ uiue¬
re discipulis. uis aut mori nos
respict. Tac nũc qd̵ olĩ gesse¬
ras. nũc presules clarifica. au¬
ge decus eccłie. fraudes relide sa¬
thane. Qui ter chaos euit e¬
ras. mesos reatu suscita. diuise¬
ras ut clamidẽ. nos ĩ duc iusti¬
ciã. Et specialis głie condam
recorderis tue. monastico nũt
ordini. iã pẽne lapso sub ueni:¬

Expanded text:
artine par Apostolis, Festum colentes tu foue: Qui viuere discipulis Vis, aut mori, nos respice. Fac nunc quod olim gesseras, Nunc Præsules clarifica: Auge decus Ecclesiæ, Fraudes relide Sathanæ. Qui ter chaos euiceras: Mersos reatu suscita: Diuiseras vt chlamydem, Nos indue iustitiam. Vt specialis gloriæ Quondam recorderis tuæ: Monastico nunc Ordini Iam pene lapso subueni
Abbreviated transcription (Latin):
cinꝰ nũt festiuitate leta¬
mur: celestia mũdo gaudia. ste¬
Et illi qͥdẽ ĩ dubitata iã głia
regnantẽ ꝯfessi sũt dei filium.
natũ priui legio gr̃e singula¬
ris ostendit: In tantũ autem
spetialis ĩ co prefulsit electio.
ut ante mererctur annũciare
dñm. quã nascendi inicium.
uł linguã q̃ mĩciare posset ac¬

Expanded text:
207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia steEt illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, ac
Abbreviated transcription (Latin):
nec dũ semctip̃m senciẽs dm̃¬
cũ iã sentiret aduẽtũ: Uere hic
õiu bratissimꝯ paruuloꝵ. qui
ĩ tra uiscera ad huc mat̾na cõ¬
clusus ad ẽẽ saluatorẽ mundi
phetico gaudio reuelauit.t sx¬

Expanded text:
 semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, prophetico gaudio revelavit.
Abbreviated transcription (Latin):
leticiã plurimoꝵ. quia
comunc ẽ bonũ. Insticia enĩ
cõs ẽ uirtus. ⁊̃ ideo ĩ ortu iusti
future uite ĩ signe pͥmiltitur
i gr̃a setutute u̾tutis exultati¬
onc uicinoꝵ p̾figurante signa¬

Expanded text:
aetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signa
Abbreviated transcription (Latin):
decuit frẽs ut de matre
sterili nasceretur. qͥ fecũditatẽ
uirginis reuelabat quatinus
mirabilẽ partũ mirabiliter
natus ostenderet. Illud etiam
quã stupendũ quãq magnifi¬
cũ. ꝙ zacharias sacerdos pater
iegebatur angelo loquenti non
credidit. usũ loquẽtis amisit:
donec ꝓmissione cõpleta. natꝰ
noni hoĩs p̾co paterne lingue
uĩcula relaxaret. tu añt. fe¬

Expanded text:
decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dicẽs: Nõne uoꝵ dixi. istũ de¬
lira u̾ba ꝓpferre: Sed ad p̾sbiterii
honorẽ preditus: sepus beatum
martinũ cõnicus lacessunt
Adeptus ergo cõsencientib ciui¬
bus põtificatus officiũ: oratiomi
uatabat: Qui quamquã erat
supbus ⁊ uanus: castus tamen

Expanded text:
um delira verba proferre? Sed et presbyterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptus ergo, consentientibus civibus, pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quanquam esset superbus et vanus, castus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cubitularii en uestimenta de fe¬
rebãt ad lauandũ. que sub sp̃s
religionis erat ueste mutat a.
cõcepit ⁊ pepetit: Qua de re sur¬
rexit oĩs ppłus turonoꝵ in ira.
⁊ totũ crimen suꝑ epm referũt.
uolentes eñ unaminiter lapi

Expanded text:
cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lap
Abbreviated transcription (Latin):
sũ btĩ martini turonice
ciuitatis ep̃i lũmi ⁊ ĩ cõprehen¬
sibilis uiri. deciuo u̾tutibus
magna apud nos uolumina
cõtinentur: scũs bricius ad e¬
piscopatũ succedit: At uero hic
bricius cũ eẽt primene ctatis
iuuenis. sco martino ad huc
uiuente ĩ corpore mltas ferebat
ĩ sidias. proco qd̃ eodẽ tpĩe cor fa

Expanded text:
sum beati Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, sancto adhuc viventi in corpore multas tendebat insidias
Abbreviated transcription (Latin):
brictius ad huc diaconus ĩ pla¬
tea ꝯuenit. Cin simplicit̾ ait
Ette ego p̾stolor btm uiꝵ. ⁊ nes¬
cio ubi sit. uł quid operis agat.
Cui brictius; Si ĩ quit deliruz
illũ queris. ꝓspice eminus
Ette celũ solito sic̾ amẽs respicit:
Cũq pauper ille occurł in¬
so reddito quod pecierat impetras¬
tinus alloquitur: En ego bricti
delirus tͥ uideor: Cũq ille cõfu¬
sus. hec audiẽs dixisse se negaret.
scũs martinq ait. Nõne aures
mec ad os tuũ erãt. cũ het emi¬
nus loquebaris: Amen dico tibi
qr obtinui apd̾ deũ. ut post me

Expanded text:
uc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: 'Ecce! ego praestolor beatum virum et nescio, ubi sit vel quid operis agat'. Cui Brictius: 'Si', inquid, 'delerum illum quaeris, prospice eminus; ecce! caelum solite sicut amens respicit'. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat inpetrastus adloquitur: 'En ego, Brictio, delerus tibi videor?' Cumque ille confusus haec audiens dsanctus Martinus: «Nonne aures mee ad os tuum erant, quando hoc eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud deum ut michi
Abbreviated transcription (Latin):
am frugalitatẽ lc̃ uĩ net¬
ĩ eo laudate nõ est nec¬
cesse. qua ita usus est: ut iã illo
tpr̃e. nõ miles sed monachus
putare tur: Quibz rebus ita
cũ miro affectu uencrãretur:
Nec dũ tamẽ regeneratus ĩ xp̃o.
agebat quendã bonis oꝑib lap¬
tismatis candidatũ. Assistere scili¬
cet laborãtibus. ope ferit miseris.
alere egentes. uestire nudos. ni¬
chil sibi ex milicie stipendus. pre¬
ter cothidianũ uictũ reserualut:¬

Expanded text:
am frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua ita usus est, ut jam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. Quibus rebus ita eum miro affectu venerarentur. Nec dum tamen regeneratus in Christo, agebat quemdam bonis operibus baptismatis candidatum: assistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, vestire nudos: nihil sibi ex militiae stipendiis praeter quotidianum victum reserva
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt aregibus. ut uete¬
ranoꝵ filii admiliciã scriberẽ¬
tur: ꝓdente patre qui felicib
en actibus ĩ uidebat: cũ esset
ãnoꝵ qͥndetim. raptus ⁊ cathe¬
uatus sacramentis militaribꝯ¬

Expanded text:
set a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militarib
Abbreviated transcription (Latin):
tunũ tpũs cxistimãs quo pe¬
teret missionẽ. neq eĩ ĩ tegrũ
sibi fore arbitrabatur. si dona¬
tiuũ nõ militaturus acciꝑet.
hactenus inqͥt ad cesarẽ mili¬
taui tibi. patere ut nũc mili¬
tẽ deo: donatiuũ tuũ pugna¬
turus accipiat. xp̃i enĩsũ mi¬
les. pugnare michi non licet:
Cũ uero adu̾sus hãt uotem
tyrãnus ĩ fremuit. dicẽs euz
metu pugne que postca die e¬
rat futura. nõ religionis gr̃a
de trectare miliciã: At marti¬
nus tnitrepidus inmo illa¬
to sibi terrore cõstancior: si loc
ĩ quit ignauie ascribitur nõ
fidei. crastina die ante aciem
in ermis adstabo: ⁊ ĩ noĩe dm̃
ihũ signo crucis nõ dipeo pro¬
tectus aut galea: hostĩi cune¬
os penetrabo securus: fietrudi
ergo ĩ custodia iulrtur. factu¬
rus fidẽ dictis: ut ĩ ermis bar¬
baris obiceretur. Postera die
hostes legatos de pate miserũt.
sua oĩa seqz dedentes. Unde qͥs
dubitet hant bti uiri fuisse

Expanded text:
tunum tempus existimans, quo petunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat, Christi ego miles sum: pugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
suior suoꝵ qd̾ ante p̾dixetat. quã¬
dui fccistis hec uni ex minims
mcis mͥ fecistis. se ĩ paupere pro¬
fsus ẽ. fuisse uestitũ: Et ad
cofirmandũ tã boni opis testĩs¬
niũ: ĩ eodẽ se habitu quẽ panꝑ
asteperat dignatus ẽ ostendere.
Qno niso uir btissimꝰ. nõ glo¬
nã est elatus humanã. sed bo¬
nitatẽ dei ĩ suo oꝑe recognoscies
cũ cẽt annoꝵ duode uiginti.
adbaptismũ cõuolauit: Nec
timen statĩ milicie renũcia¬
nit. tribum sui p̾cib deuicta:
au ꝯtuberniũ familiare pres¬
tabat. Et eĩ transacto tribuna¬
tus sui tpr̃e: renũciatuꝵ se se¬
tulo pollicebatur: Qua mar¬
tinq erpectatioẽ suspensus: ꝑ
biẽniu fere postea quaz est
baptisma ꝯsccutus. solo sciluet
gallias barbaras uilianus
cesar coacto ĩ unũ excercitu:
ꝓud uagionũ ciuitatẽ dona¬
tiuũ cepit erogare militibus:
Sed ut est ꝯsuctudinis. singu¬
li ĩ citabantur. donet ad mar¬
tnũ uentũ est: Cũ uero opor¬

Expanded text:
suorum, qui ante praedixerat: quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est baptismum consecutus, solo licet Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero opor
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Nlo plargitate ⁊ parcitate
alferi pluis. alteri minustribu¬
eis. sed paccipientiũ uiribus.
quomodo ⁊ apłus eos qui solidũ
abii capere nõ poterãt lacte potas¬

Expanded text:
 pro largitate ergo et parcitate, alteri plus et alteri minus tribuens, sed pro accipientium viribus. Quomodo et Apostolus eos, qui solidum cibum capere non poterant, lacte potas
Abbreviated transcription (Latin):
sibi noticia duplicata. excreatu¬
ris ĩ telligẽs creatorẽ excorporalib
ĩ corporalia. exinsibilib ĩ iusibili
iste ꝓuiribus. quicqͥd ĩ lege didi¬
cerat: ĩ euãgelio duplicauit. siue¬
⁊ scientiã ⁊ oꝑa plentis uite fu tu¬
re btĩtudinis typos ĩ tellexit. R¬

Expanded text:
titiam duplicavit: ex creaturis intelligens Creatorem: ex corporalibus, incorporalia: ex visibilibus, invisibiliaiste pro viribus quidquid in Lege didicerat, in Evangelio duplicavit: sive scientiam et opera praesentis vitae, futurae beatitudinis typos intellexit.
Abbreviated transcription (Latin):
eniq ⁊ ille qui de qͥnꝙ
talentis dect fecerat. ⁊ qͥ
de duobus quatuor. siłe recipit
uł diuersas gr̃as ĩ telligamus
om̃s sensus examinatos. l scdõ
ĩtelligentiã ⁊ oꝑa: ĩ tertio ratio¬
nẽ qua loĩes̃ ab̾ bestus scparãt᷑.

Expanded text:
enique et ille qui de quinque talentis decem fecerat, et qui de duobus quatuor, simile recipit vel diversas gratias intelligamus, omnes sensus examinatos: In secundo, intelligentiam et opera: In tertio, rationem, qua homines a bestiis separamur.
Abbreviated transcription (Latin):
seruiebat. adco ut plez¬
q ci ⁊ calciamenta ip̃e detrahe¬
ret: ⁊ ip̃e detergent: Cibũ una
caperẽt. hic sepus ministraret.
Triẽniz ferc ante baptismu
ĩ armis fuit: ĩ ter tamen ab his
uiciis quibz illud hominuz ge¬
nus implicari solet: Multa
illi circa militones benignitas.
muira caritas: Paciẽtia uero atq
humilitas: ultra humanum
modũ. Tu autẽ dr̃c mise̾ nl uiͣ

Expanded text:
o ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum.
Abbreviated transcription (Latin):
uicina patrui. nono
indelicet dic priusqͣ nasceret᷑
dfingit ut cũ suo uiro iugilã¬
ti iuigilas ip̃a iaceret: Et dũ
nestis quid uicissim sermoci¬
narentur: ĩ fãs emisit uotẽ
quã ambo audierũt: Tũ at¬
toniti qͥd nã cẽt obstupescerẽt.
nap ignora poterãt quod illa
uox ĩ aluo matris sonuerit.
nocat pat̾ cubiculatiã. ⁊ qui
ile uagitus ĩ crepuerit. ad hi¬
bito lumine iubet disquiri. fu

Expanded text:
icina partui, nono videlicet die priusquā nasceretur, contigit vt cum suo viro vigilanti vigilans ipsa iaceret. Et dum nescio quid vicissim sermocinarētur, infans emisit vocem quam ambo audierunt. Cumq. attoniti, quidnam esset obstupescerent, neq. ignorare poterant, quod illa vox in aluo matris sonuerit; vocat pater cubiculariam, & quonam ille vagitus increpuerit, adhibito lumine iubet disquiri.
Abbreviated transcription (Latin):
hilenda est. indetur bet inisis
u ifetui ꝯuenire futurarũ.
anditũ uisionis pueꝵ ꝯcepit.
⁊ d futasse de lyc. quasi de sõp¬
no dubitari potest. Aliud tamẽ¬
ntitis indiciũ euidenter setufã

Expanded text:
hibenda est, videtur hæc visio rerum effectui cōuenire futurarum. condictum visionis puerum concepit. Sed fortasse de hoc quasi de somnio dubitari potest. Aliud tum virtutis indicium euidenter sequutum
Abbreviated transcription (Latin):
t senectute scta: expecta¬
bat ĩ fanciã saluatoris:
ut paruũ iideret annosa: par¬
uũ cognosceret annicula ĩ trã¬
tez ĩ mũdu saluatorẽ uideret
itura: Et ĩ masculmo lexu. f̾a
ip̃a genc̾a cõmendata st̃. Yp̃e
xp̃us. puer natus est: Exul¬
tẽt pucri. cõtinenciã uouentes
puoro. Ip̃c uero ĩ tegritatẽ pue¬
ricie cõlecrauit: qͥ lue matri fe

Expanded text:
 senectute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Christus puer natus est; exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vere integritatem pudicitiae consecravi
Abbreviated transcription (Latin):
occlĩ qͥ xp̃m̃ uiderent
Nũc ĩquit dimicte seruũ tu¬
ũ: uidete iustũ. uelut corporee
cartere molis ĩ clusũ ue se dis¬
solui. ut ĩcipiat eẽ cũ xp̃o: Dis¬
lius. Sed qui uult dimucti. ue¬
nat ĩ templũ. ueĩat ĩ ihrłm.¬

Expanded text:
oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christo; dislius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat in H
Abbreviated transcription (Latin):
martini ep̃i btũs bricus cathediuã cp̃ale
suscepit. ã ẽ ricisimo oidinatiois sue
ãno oritur ꝯtra eũ lamentabile crimen
nã quedã mulier que cubica latia uesti¬
menta abluerat ⁊epit ⁊ peperit ⁊ om̃e

Expanded text:
tus Briccius cathedram episcopalem suscepit. Antiph. Trigesimo ordinationis suae anno oritur contra eum lamentabile crimen. Nam quaedam mulier quae cubiculariis vestimenta abluebat, concepit et peperit et omne