comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guedo butyri speciem ñ recipit: nͥ quando prius
agitata tonsionib indurescit. Sic &. ds in homine
ñ cognosceretui uͥ prius ds homo flagellis cesus.
cruci affixus. ꝑ potestatem dunitatis a mortuis
suscitaretur. Hoc gͥ butẏro pascimur: dum in uer¬
bis ꝓpħicis contemplatione diuinitatis delectamͣ.
ꝑlac uͦ de ouib. designatur innocentia cordis. sic̃¬
cor ꝑtinet inuocentia: ad corpus oꝑin munsdi¬
cia. ut innocens habeatur intentio cordis: et mũ¬
da sint opera carnis. Hȩc sunt lac et lana. Hoc lac¬
te debemus pasci: hac lana uestiri. Hȩc gͥ ad simpli¬
citatem claustralium ꝑtinent: qui inundicia carius
uestiuntur: et nulli nocent. In adipe uͦ agnoꝵ et ari¬
etũ: designatur in prelatis dilectio fr̃m. Hi enim
dñr filii basan. id est pinguedus: in quo demon¬
stratur dulcedo caritatis. ꝑ hẏrcos siquidem figu
iitatores passionum xp̃i. Sanguis uͦ uuę meracis¬

Expanded text:
guedo butyri speciem non recipit, nisi quando prius guedo butyri speciem non recipit, nisi quando prius agitata tunsionibus indurescit. Sic et Deus in homine non cognosceretur, nisi prius Deus homo flagellis caesus, cruci affixus, per potestatem divinitatis a mortuis suscitaretur. Hoc igitur butyro pascimur, dum in verbis propheticis contemplatione divinitatis delectamur. Per lac vero de ovibus, designatur innocentia cordis icor pertinet innocentia, ad corpus, operum munditia, ut innocens habeatur intentio cordis, et munda sint opera carnis. Haec sunt lac et lana, hoc lacte debemus pasci, hac lana vestiri. Haec igitur ad simplicitatem claustralium pertinent, qui munditia carnis vestiuntur, et nulli nocent; in adipe vero agnorum et arietum, designatur in praelatis dilectio fratrum. Hi enim dicuntur filii Basan , id est, pinguedinis in quo demonstratur dulcedo charitatis. Per hircos siquidem figurimitatores passionum Christi. Sanguis vero uvae meracis
Abbreviated transcription (Latin):
te passionem: sarũ durissimũ post resurrectionẽ.
Petra prius ꝓpter pacientię firmitatem: sarum
ũ durissimum postea ꝓpter immortalitatis ęterm¬
tatem. Petra enim erat frangi poterat. quia adhuc
mortalis fuerat: nunc autẽ saxũ durissimũ ẽ: quia
factus immortalis. iterũ mori ñ potest. ꝑmel gͥ de
nis. Hȩc ẽ enim effusio olei. remissio peccator ꝑ gra
Discite a me quia mitis sum. et humilis corde: et
inuenietis requiem ammab ur̃is. Ecce mel humili¬
tatis. cũ dulcedine mansuetudinis. Sieut mel con¬
cordat in confectionibus medicinȩ. cũ om̃ib: diuer¬
sitatib specierum: sic ex humilitatis dulcedine.
condiuntur om̃ia genera uirtutum. ꝑbutyrum
uͦ de armento. signatur in patriarchis et ꝓpħis doc¬
trinȩ spiritalis. pinguedo: quia sicut pinguedo lac¬
tis in uasis suꝑ eminere cognoscitur. sic et in uer¬
bis ꝓpħicis sensus de diuinitate et humanitate.
spiritaliter suꝑhabundans repperitur.S hec pi¬

Expanded text:
te passionem, saxum durissimum post resurrectionem. Petra prius propter patientiae firmitatem; saxum vero durissimum postea propter immortalitatis aeternitatem. Petra enim erat, frangi poterat, quia adhuc mortalis fuerat; nunc autem saxum durissimum est, quia factus immortalis, iterum mori non potest. Per mel igitur de nis. Haec est enim effusio olei, remissio peccatorum per Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Ecce mel humilitatis cum dulcedine mansuetudinis. Sicut mel corcordat in confectionibus medicinae cum omnibus diversitatibus specierum, sic et humilitatis dulcedine condiuntur omnia genera virtutum. Per butyrum vero de armento, signatur in patriarchis et prophetis doctrinae spiritualis pinguedo, quia sicut pinguedo lactis in vasis supereminere cognoscitur, sic et in verbis propheticis sensus de divinitate et humanitate spiritualiter superabundans reperitur. Sed haec pin
Abbreviated transcription (Latin):
te mea: & quesiui sponsam mͥ eam assumere: et a¬
mator factus sum formę illius. Quit gͦ mirum si ia¬
cob in huiusmodi sponse amore flagrabat: si talis
ignis tantȩ dilectionis flãmas temperare ñ pote¬
rat: Oquantũ amabat: o qualiter in eius amo¬
re flagrabat. qui dixit. Suꝑ salutem. et omũe
pulcritudinem. dilexi sapientiam. Nichil enum
hac ut diximus sapientia. ardentius diligitur: iul
dulcius possidetur. Hine est eium qd̾ sapientes om¬
nes cẽ uolunt: ꝓauci tam̃ admodũ sapientes eẽ

Expanded text:
quaesivi sponsam mihi eam assumere, et amator factus sum formae illius . Quid ergo mirum, si Jacob in hujusmodi sponsae amore flagrabat, si talis ignis, si tantae dilectionis flammas temperare non poterat? O quantum amabat, o qualiter in ejus amore flagrabat, qui dixit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam! Nihil enim hac, ut diximus, sapientia, ardentius diligitur, nil dulcius possidetur. Hinc est enim quod sapientes omnes esse volunt, pauci tamen admodum sapientes esse
Abbreviated transcription (Latin):
erunt facti sunt ꝓpe in sanguiie.xp̃i. Qui aliquan¬
tempus acceptabile & dies salutis. et tempora re¬
frigerii. in conspectu altissimi. Quando unaquȩ¬
que gens habet testem resurrectionis: quomͦ
dieb. usq ad consũmationẽ scłi. Non faciamus gͦ
siune .xp̃o. in hoc tempore transitorio aliqͥd: ne sinc
nobis xp̃c ẽẽ incipiat. in futuro.

Expanded text:
erunt facti sunt prope in sanguine Christi, qui aliquanerunt facti sunt prope in sanguine Christi, qui aliquantempus acceptabile et dies salutis , et tempora refrigerii in conspectu Altissimi . Quando unaquaeque gens habet testem resurrectionis, quomodo diebus usque ad consummationem saeculi. non fiamus ergo sine Christo in hoc tempore transitorio, ne sine nobis Christus esse incipiat in futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
oues errauimus: inius quisq in uiam suam decli¬
nauit. De quibus etiam sapientia loquitur ꝑ salo¬
monem. Dultȩ uię uidentur hominib recte: et no¬
iussima eor ducunt ad mortẽ. Quȩ utiq multe ꝑ¬
dicionis uiȩ tunc inceduntur: cũ una regalis uia.
lex dĩ uidelicet. quȩ nec ad dexteram. neq ad suus¬
tram declinat. ꝑ negligentiam deseritur. De qua
ta. Nemo uenit ad patr̃e. nͥ ꝑ me. Ad qũã uiam om̃s
homines cõmuniter inuitat dicens. Henite ad me
om̃s qui laboratis et onerati estis. et ego uos refi¬
ciam: quia non ẽ ꝑsonarum acceptio apud dm̃.
Ubi ñ est uideus. et grecus. masculus. et femma.
seruus. et liber. barbarus. et scita: s om̃ia. ⁊ in om¬
tur ppłs sine lege. ppłs sine. xp̃o est. Abusuũ gͦ ẽ
in temporib eũgłui ppłm fieri siue. xp̃o: quaudo
apłis in cunctis gentib licentia predicationis da¬
ta ẽ: quaudo tomtruũ eũgłii. ꝑ cunctas scli partes

Expanded text:
oues errauimus, unusquisque in uiam suam declioues errauimus, unusquisque in uiam suam declinauit. de quibus etiam eadem sapientia loquitur per Salomonem: multae uiae uidentur hominibus rectae, et nouissimae earum ducunt ad mortem. quae utique multae perditionis uiae tunc inceduntur, cum una regalis uia lex Dei uidelicet, quae neque ad dexteram neque ad sinistram declinat, per neglegentiam deseritur. de qua ta: nemo uenit ad patrem nisi per me. ad quam uiam omnes homines communiter inuitat dicens: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. quia non est personarum acceptio apud Deum. ubi non est Iudaeus et Graecus, masculus et femina, seruus et liber, barbarus et Scytha, sed omnia in omtur populus sine lege populus sine Christo est. abusiuum ergo in temporibus euangelii populum fieri sine Christo, quando apostolis in cunctas gentes licentia praedicationis data est, quando tonitruum euangelii per cunctas saeculi partes
Abbreviated transcription (Latin):
tes ũ consciderũt tumcam: quia eccłię xp̃i scui¬
dit disciplinam. Sicut enuim tumca totũ corpus.
preter capito tegit: ita disciplina omnẽ eccłiam¬
tegitur. et ornatur. Ipsa uͦ tunca. conterta desuꝑ
fuerat ꝑ totum.: quia eadem eccłię disciplina. a
dño de cęlo tribuitur. et integratur. De qua dñs
cũ ad patrem ascendisset. postquam surrerisset
a mortius: ad apłos suos loquebatur. Nos autẽ
sedete hic in ciuitate: quo adusq uiduamun uir¬
tute ex alto. Tunca uͦ corporis xp̃i. discipliua ȩ¬
celie: Qui aut̃ẽ extra disciplinam ẽ: alienus a cor¬
pore . xp̃i ẽ. Non seindamus gͥ illam: s. sortiamͣ.
de illa. Non soluamus quicquã de mandatis. xp̃r
s. unusquisq in quo uocatus est. in eo permane¬
uodecimus abusionis gradus ẽ ꝓpłs
sine lege: qui dũ dĩ dicta. et legum
scita contenunt: ꝑ diuersas erroꝵ in
humanũ genus ꝓpħa ita deplangit. Nos autẽ sic̃

Expanded text:
tes non consciderunt tunicam, qui ecclesiae Christi scintes non consciderunt tunicam, qui ecclesiae Christi scindit disciplinam. sicut enim tunica. totum corpus praeter caput tegitur, ita disciplina omnitegitur et ornatur. ipsa uero tunica contexta desuper fuerat per totum, quia eadem ecclesiae disciplina a Domino de caelo tribuitur et integratur. de qua Dominus cum ad patrem ascendisset, postquam resurrexit a mortuis, ad apostolos suos loquebatur: uos autem sedete in ciuitate, quoadusque induamini uirtute p b excelso. tunica ergo corporis clesiae est. Qui autem extra disciplinam est, alienus a corpore Christi est. Non scindamus igitur illam, sed sortiamur de illa. Non solvamus quidquam de mandatis Christi, sed unusquisque in quo vocatus est, in eo permaneuodecimus abusionis gradus est populus sine lege, qui dum Dei dicta et legum scita contemnit per diuersas errorum unus propheta ita deplangit: nos autem sicut
Abbreviated transcription (Latin):
discipline rigore. ñ euadet: atq ie¬
cnxo psalmistȩ̨ uocib indisciplinatȩ plebi predica¬
tur. Apprehendite disciplinam: ne quando irascat᷑
dũs. Disciplina uͦ mor ÷ ordinata correctio: et maio¬
rũ precedentium regłarũ obseruatio. De qua disci¬
plina paulus apłs ita loquitur dicens. In disciplina
perseuerate : tanquam filus uobis offert se ds̃. Qõ
si extra disciplinam estis. cuius participes factist
om̃s: gͦ adulteri. et ñ filu estis. Qui gͦ adulteri fũt.
sine discipliuna sũt: et cęlestis regni hereditatem ñ
capiunt. filii autem paternę disciplinę. correctionẽ
ferunt: et hereditatẽ quandoq recipere posse non
desperant. De qua etiã disciplina. Ysaias indisci
plinate plebi predicat diceus. Qiuiescite agere ꝑ¬
uerse : discite bene facere. Et eade psalmista conso
na uoce ꝓsequitur dicens. Declina a malo: et fac
bonum. Infelix gͦ ẽ. qui abicit disciplinam. Auoet
enim extra milites aliquid. qui dũm crucifigen¬

Expanded text:
disciplinae rigore non evadit. Atque idcirco Psalmistae vocibus indisciplinatae plebi praedicatur, Apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus . Disciplina vero est morum ordinata correctio, et majorum praecedentium regularum observatio: de qua disciplina Paulus apostolus ita loquitur, dicens: In discipperseuerate: tamquam filiis uobis offert se Deus. quod si extra disciplinam estis, cuius participes facti sunt omnes, ergo adulteri et non filii estis. qui ergo adulteri et sine disciplina sunt, et caelestis\'regni hereditatem non capiunt: filii autem paternae disciplinae correctiones ferunt et hereditatem quandoque recipere posse non deplinate plebi praedicat, dicens: Quiescite agere perverse, discite benefacere . Et eadem Psalna uoce compsallit dicens: declina a malo et fac bonum. infelix ergo est qui abicit disciplinam. audet enim extra milites aliquid, qui Dominum crucifigen
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui sint earũ filii. facilius intelligamus. Rachel
doctrina ueritatis: lia disciplina uirtutis. Rachel
studium sapientię: lia desiderium iusticie S sci¬
mus iacob septem annis ꝓ rachel seruisse: et tam̃
u debantur ei dies pauci. pre amoris magnitu¬
dine. Quid miraris: Dedin magnititoinẽ pul¬
critudinis. erat magnitudo dilectionis. Terte si in
laudem sapientie aliquid temptare uoluero: mi¬
nus erit quantucũq di.xero. Quid eñĩ sapientia
ardentius diligitur: dulcius possidetur: sus de¬
cor omnẽ superat pulcritudinem: eius duleor om¬
nẽ excedit suauitatem. Est enim ut ait quida spe¬
ciosior sole: et suꝑ omnem stellarũ dispositionem.
luci comparata. inuenitur prior. Illi enĩ succedit
uo.x: sapientiam autem ñ uineit malicia. attingit
g a fine usq ad finẽ fortiter: et dispoiit om̃ia sua

Expanded text:
ut qui sint earum filii facilius intelligamus. Rachel, ut qui sint earum filii facilius intelligamus. Rachel, doctrina veritatis, Lia disciplina virtutis. Rachel, studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis pro Rachel servisse, et tamen videbantur ei dies pauci, prae amoris magnitudine. Quid miraris? Secundum magnitudinem pulchritudinis erat magnitudo dilectionis. Certe si in laudem sapientiae aliquid tentare voluero, minus erit quantumcunque dixero. Quid enim sapientia ardentius diligitur, dulcius possidetur? Ejus decor omnem superat pulchritudinem, ejus dulcor omnem excedit suavitatem. Est enim, ut ait quidam, speciosior sole, et super omnem stellarum dispositionem: Luci comparata, invenitur prior . Illi enim succedit nox, sapientiam autem non vincit malitia: Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
ter saguiatur. qui inuisibiliter renascitur qui ere
eaxessu. Audiant adolescen¬
tuli. sermonem de adolescen¬
te: euigilent ad uocem ꝓpħe
Benianun adolescentulus
in mentis excessu. Quis sit
beniamin iste. multi noue¬
runt: alii ꝑ scientiam. alii ꝑ
experientiam. Qui ꝑ doctri¬
nam nouerunt. audiant pacienter: qui ꝑ experien¬
tiam didicerunt. audiant libenter. Qui eñi eum ex¬
perientiȩ magisterio semel nosse potuit: fidenter
loquor. sermo de eo. quãuis ꝓlixus illum saciare
ñ poterit. Sed quis de eo loqui digne sufficiat:
Est eium speciosus forma pre om̃ibus filus iacob
et qualem rachel generare decuit. Nam lia qͥdem
quãuis plures: pulcriores tam̃ liberos habere
ñ potuit. Ouas nãq ut legitis uxores iacob ha¬
buisse cognoscitur: uma lia. altera rachel. dicebatur
lia fecundior: rachel formosior. Lia fecunda. s
lippa: rachel fere sterilis. s formȩ singularis. Sed
iam quȩ suit iste duȩ urores iacob udeamus:

Expanded text:
ter saginatur, quia invisibiliter renascitur. Infans excessu . Audiant adolescentuli sermonem de adolescente, evigilent ad vocem Prophetae: Benjamin adolescentulus, in mentis excessu. Quis sit Benjamin iste, multi noverunt, alii per scientiam, alii per experientiam. Qui per doctrinam noverunt audiant patienter; qui per experientiam didicerunt, audiant libenter. Qui enim eum experientiae magisterio semel nosse potuit fidenter loquor, sermo de eo, quamvis prolixus, illum satiare non poterit. Sed quis de eo digne loqui sufficiat? Est enim speciosus forma prae omnibus filiis Jacob, et qualem Rachel generare decuit. Nam Lia quidem, quamvis plures, pulchriores tamen liberos habere non potuit. Duas namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una Lia, altera Rachel dicebatur: Lia fecundior; Rachel, formosior. Lia fecunda, sed lippa; Rachel fere sterilis, sed forma singularis. Sed jam, quae sint istae duae uxores Jacob, videamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ere uolens: qualem in his cautelam haberent.
admonebat dicens. Si sal euanuerit. in quo salie¬
tur: Hoc ẽ si doctor errauerit: a quo iterũ docto¬
re emendabitur: Et silumen qd̾ in te ẽ tenebre st̃.
ipse tenebie quantȩ erunt: Si namq ocłs a uiden¬
di officio desiuerit: quis a manu. aut pede. uel a¬
reliquo corpore illud minsterium exiget: Qua¬
ꝓpter tectores cogitent ne ampliori undiete sub¬
iaceant. si plurimor ꝑditiomi occasionẽ habun¬
dantius prestent. Nam et salomon dũmultȩ sapi¬
entiȩ transgressionem incurrit: tocius isrłitice
plebis regni disꝑsionẽ solo suo merito prestitit.
Quib gͥ cõmittintur multa. maiora ꝑounit: si
ñ recte dispensauerint largitoris sui mimera. quę
ꝑceperunt. Cui em̃ plus cõmittitur. plus ab eo exi¬

Expanded text:
ere uolens qualem in his cautelam haberent ere uolens qualem in his cautelam haberent ammonebat dicens: si sal euanuerit, in quo salietur? hoc est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uidendi officio desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerium exiget? quapropter doctores cogitent ne ampliori uindictae subiaceant, si plurimorum perditionis occasionem abundantius praestent. nam et Salomon dum multae sapientiae transgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo suo merito praestitit. quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerint rectoris sui munera, quae perceperunt. cui enim plus committitur, plus ab eo exi
Abbreviated transcription (Latin):
uodecim abusiua sunt scłi
Hoc ẽ sapiens sine operib:
senex. sine religione: ado¬
lescens sine obedientia. di¬
ues sine elemosina: femina
sine pudicitia: dñs sine uirtute. xp̃ianus¬
xp̃ianus
contentiosus: pauper superbus: rex iniquus. ep̃c
ne gligens. plebs sine disciplina: ppls sine¬
ppls sine
lege. Sie suffocatur iusticia. Hȩc sunt duo decim ab
& ad cartari tenebras. nullo impediente iusticie
suffragio. ꝑ iustum di udieium rotatur.
ribus sapiens & predicator fueruit.
qui quod sermone docet. actibus
explere negligit. Auditores em̃ doctrinȩ dicta con¬
temnunt: cũ predicatoris opera. a predicationis
uerbis discrepare conspiciunt. Numquam eium
fit efficax predicantis auctoritas: nͥ eam effectu
operis cordi affixerit audientis. presertum cũ et
ipse doctor in uitior amorem dilapsussit: et alte¬
rius doctoris medicamentũ. suis uulnerib adhibe¬
re paruipenoat. Unde et ipse dominus in eũgłio
de doctria pariter et bono oꝑe discipłos instru¬

Expanded text:
uodecim abusiua sunt saeculi. hoc est: sapiens sine operibus, senex sine religione, adulescens sine oboedientia, diues sine eleemosyna, femina sine pudicitia, dominus sine uirtute, christianus contentiosus, pauper superbus, rex iniquus, episcopus neglegens, plebs sine disciplina, populus sine lege. sic suffocatur iustitia: haec sunt duodecim abuset ad tartari tenebras nullo impediente iustitiae suffragio per iustum Dei iudicium rotatur. ribus sapiens et praedicator si fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere neglegit. auditores enim doctrinae dicta contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis uerbis discrepare conspiciunt: numquam enim fit efficax praedicantis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi adfixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in uitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis uulneribus adhibere paruipendat. unde et ipse Dominus in euangelio de doctrina pariter et bono opere discipulos instru
Abbreviated transcription (Latin):
lamech chain occiditur: et ex lamech noc uoscit᷑.
qr quandoq ꝑuersus ꝑ disciplinã eicitur. uel per
disciplinam nutritus. quietis mentis efficitur.
accusatur chain de morte fr̃is. Qui eñi nulli obe¬
diunt. qui se ipsos possident. qui exemplũ prauȩ
operationis fr̃ib ostendunt: qͥd aliud quã fr̃is

Expanded text:
Lamech Cain occiditur, et ex alio Lamech Noe generatur, Lamech Cain occiditur, et ex alio Lamech Noe generatur, quia quandoque perversus per disciplinam ejicitur, et per disciplinam nutritus, quietae mentis efficitur. Accusatur Cain de morte fratris. Qui enim nulli obediunt, qui seipsos possident, qui exemplum pravae operationis fratribus ostendunt, quid aliud quam fratris
Abbreviated transcription (Latin):
terpretatur: quę tunc nascitur. quando mens ab ex¬
terioribus ꝑ disciplinã reprunitur. Hic est noc qui
construit archam. idẽ edificat aminam: qui irratio¬
nabilia aminalia in inferioribus ordinat: homines
& uolatilia in superiori parte locat: idẽ motus car¬
nales subicit: spiritales supponit. Si autẽ munda¬
uerit diluuium carms. tunc intrat archam mentis.
et licet circũfluant torrentes iracundię. fluenta lu¬
xuriȩ: uoragines gulȩ: licet ebulliant fontes delec¬
tationũ. abyssus cuptoitatũ: maria conturbationũ.
intrat tam̃ noc securus archam: idẽ quietus aminꝰ
clauso a foris silentii ostio. possidet anumam. S et
lamech interfecisse chai legitur. Chain aut̃e. pos¬
sessio interpretatur. Cuius: Diaboli: non dĩ sui. ñ
magistri: ꝓpria. ñ cominunis. Inter folia iacens
cham occiditur: quia ꝑuersus in leuitate cordis.
et in multiplicitate uerboꝵ uolutatur.Sic gͥ per

Expanded text:
terpretatur, quae tunc nascitur, quando mens ab exterpretatur, quae tunc nascitur, quando mens ab exterioribus per disciplinam reprimitur. Hic est Noe, qui construit arcam , id est, aedificat animam, quae irrationabilia animalia in inferioribus ordinat, homines et volatilia in superiori parte locat, id est, motus carnales subjicit, spiritales superponit. Si autem inundaverit diluvium carnis, tunc intrat arcam mentis; et licet circumfluant torrentes iracundiae, fluenta luxuriae, voragines gulae, licet ebulliant fontes delectationum, abyssus cupiditatum, maria conturbationum, intrat tamen Noe securus arcam, id est, quietus animus clauso foris silentii ostio possidet animam. Sed et Lamech interfecisse Cain legitur . Cain autem possessio interpretatur. Cujus? diaboli non Dei, sui non magistri, proprii non communis. Inter folia jacens Cain occiditur, quia perversus in levitate cordis et multiplicitate verborum volutatur. Sic igitur per
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: qõ ñ impẽdat corpori necessitatem: s amet pan¬
nositatem: iniditatẽ. et egestatem. Agit ciũ quandoq
miscđia remissius: iusticia crudelius: humilitas par¬
cius. honestas habundantius: nec tũ desinunt eẽ
uirtutes: licet imperfectę suit. Dũ autẽ accus. antur:
quasi ad suscipiendam discipliuam denudantur: Sed
quomͦ demstantur: Quando ꝑ confessionem uiei¬
or occulta manifestantur. Oue siquidem sũt speci¬
es disciplinę: interior. scilicet. et exterior. Interior.
disciplina ẽ ꝑ diftrictionẽ cordis correptio moꝵ:
ex terior uͦ ꝑ afflictionẽ carnis. correctio actionũ.
Exterior. quandoq generat interiorẽ: quia dum
mens ñ spargitur ad exteriora. reuertitur ad qui¬
etis amorem. Eo hoe ꝑtinet. pd lamech noe gemuit.
toẽ disciplina requiem. Inter pretatur enuim lamech
ꝑcutiens. qd ẽ ꝓprium disciplinȩ: noc uͦ requies in¬

Expanded text:
tem, quod non impendat corpori necessitatem, sed amet nuditatem, pantem, quod non impendat corpori necessitatem, sed amet nuditatem, pannositatem et egestatem. Ait enim quandoque misericordia remissius, justitia crudelius, humilitas parcius, honestas abundantius, nec tamen desinunt esse virtutes, licet imperfectae sint. Dum enim accusantur, quasi ad suscipiendam disciplinam denudantur. Sed quomodo denudantur? Quando per confessionem vitiorum occulta declarantur. Duae siquidem sunt species disciplinae, interior scilicet et exterior. Interior disciplina est per districtionem cordis, correctio morum; exterior vero per afflictionem carnis, correctio actionum. Exterior quandoque generat interiorem; quia, dum mens non spargitur ad exteriora, revertitur ad quietis amorem. Ad hoc pertinet quod Lamech Noe genuit , id est, disciplina requiem. Interpretatur enim Lamech percutiens, quod proprium est disciplinae: Noe vero requies in
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc sp̃iali capitulo abbis locũ ratio possidet: con¬
scientia culpas accusat. ꝑuersitas excusat: suꝑbia ir¬
atum defendit: innocentia confitetur: humilitas le¬
ipsam iidicat: arrogantia uͦ alienos udicare ñ desi¬
uit. More ꝑuersor fr̃m uicia preceptis contrrdicunt:
more uͭ simplicium uirtutes obediunt Se ipsas tam̃
quandoq uirtutes iincẽ accusant. Aecusat eñi mi¬
ciam: qd manus usq ad crudelitatẽ extenderit. qd
nacindie uerba ꝓtulerit: qđ manfuetudinis uultũ
mutauerit. Iusticia uͦ miscdiam accusat: qd seue¬
ritatis uultũ ñ induerit: qd peccatũ impiitũ di¬
miserit: qd saltẽ delinquentẽ uerbis ñ increpaue¬
rit. Accusat humilitas honestatem: qd̾ caredat me¬
dio critatẽ: qd̾ sequatur suꝑfluitate: id nou tantũ
utatur honestis. s etiam uoluptuosis. Honestas nͦ
accusat hummilitatẽ. qd niiniam diligat pauperta¬

Expanded text:
In hoc spirituali capitulo abbatis locum ratio possidet, conIn hoc spirituali capitulo abbatis locum ratio possidet, conscientia culpas accusat, perversitas excusat, superbia reatum defendit, innocentia confitetur, humilitas seipsam judicat, arrogantia vero alienos. More perversorum fratrum vitia praeceptis contradicunt, more vero simplicium virtutes obediunt, seipsas tamen quandoque virtutes invicem accusant. Accusat enim mitiam, quod manus usque ad crudelitatem extenderit, quod iracundiae verba protulerit, quod mansuetudinis vultum mutaverit. Justitia vero misericordiam accusat, quod severitatis vultum non induerit, quod peccatum impunitum dimiserit, quod delinquentem saltem verbis non increpaverit. Accusat humilitas honestatem, quod excedat mediocritatem, quod sequatur superfluitatem, quod non tantum utatur honestis, sed etiam voluptuosis. Honestas vero accusat humilitatem, quod nimiam diligat pauperta
Abbreviated transcription (Latin):
nia benigintate soluantur. Sic et in archa taber¬
naculi uirga simul et magna erant: toc̃ uinga distri¬
tionis. et inagua dulcedinis. Hinc & psalmista. llix¬
ga tua et baculus tuus ipsa me consolata sũt.lliaga
eñi ꝑeutimur: haculo sustentamur. hec ẽ uirga direc¬
tionis ꝑ correctionẽ: Inc ẽ baculus sustentatioius per
consolationẽ.S: ut superius diximus plus amari a
subiectis p̃lati appetant. quã tumeri. ne seueritatis in¬
ne uultus ehiminet: quos eõpassioiuis benignitas ꝑ
consolatioñe fouet.¬
ieut fr̃m multitudo. ut errata corrigat.
statutis horis ao capitulũ confluit: sic
m̃tis ratio. cogitationes diuersas eo se¬
cretũ cordis quandoq conuocat: ut
incorrigibiles eiciat. corrigat in quie¬
tas: negligentes eiundet: instruat simpliciores.
mitiget iracundas: uoluptuosas restringat. pigras
exeitet: consoletur pusillanimes: doceat in discretas.

Expanded text:
imia benignitate solvantur. » Sed et in arca taberimia benignitate solvantur. » Sed et in arca tabernaculi virga simul et manna erant , id est, virga districtionis, et manna dulcedinis. Hinc Psalmista: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Haec est virga directionis per correptionem, hic est baculus sustentationis per consolationem. Sed, ut superius dictum est, plus amari a subjectis praelati appetant quam timeri, ne severitatis nimiae vultus eliminet, quos compassionis benignitas per consolationefratrum multitudo, ut errata corrigat, statutis horis ad capitulum confluit, sic mentis ratio cogitationes diversas ad secretum cordis quandoque convocat, ut incorrigibiles ejiciat, corripiat inquietas, negligentes emendet, erudiat simpliciores, mitiget iracundas, voluptuosas restringat, pigras excitet, consoletur pusillanimes, doceat indiscretas.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑse sungere cogitin Qui uͦ ꝑ amoris dulcedinẽ
tribitur. quasi ꝑ compassionẽ blandientis aduiua¬
tur. Amor erigit. trabit. et sustentat: timor eogit. ii¬
erigit .s: cruciat. Id hoc ꝑtinet. quod ꝑ beatũ augus¬
tinũ. ad pielatos de subditis dĩ. Plus inqͥt a uobis
amari appetant. quã timeri.slȩc tam̃ miniũ pareat
amor: nec minium terreat timor.S. sic tunor amo¬
r̃e comttetur: ut nȩc timor odium pariat: nec amor
negligentiam paciatur. Hinc ꝑ beatũ iob dr: Cũ se¬
ueiem quasi rex circũ stante exerettu: erã tũ meren¬
tiũ consolator. Cece timor. ex auctoritate regimi¬
ins: amor autẽ ex dulcedine consolationis. Sic et
uulnerib illius qui incidit in latrones. samarita¬
nans seueritatẽ districtionis: in oleo uͦ molliciem
pietatis. Undoe uͦ ꝑbeatũ gregoriũ dĩ. faciendum
est inquit quosdã eax utroq tẽperim̃tũ. ut neq
mnulta exasperitate exulcerentur subditi: neq in¬

Expanded text:
 se surgere cogitur; qui vero per amoris dulcedinem trahitur, quasi per compassionem blandientis adjuvatur. Amor erigit, trahit et sustentat; timor cogit, erigit, sed cruciat. Ad hoc pertinet quod per beatum Augustinum ad praelatos de subjectis dicitur: « Plus, inquit, a vobis amari appetant, quam timeri. Nec tamen nimium parcat amor, nec nimium terreat timor; sed sic amorem timor comitetur, ut nec timor odium pariat, nec amor negligentiam patiatur. » Hinc per beatum Job dicitur: Cum sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator . Ecce timor ex auctoritate regiminis, amor autem ex dulcedine consolationis. Sic et vulneribus illius, qui incidit in latrones, Samaritanans severitatem districtionis, in oleo vero mollitiem pietatis. Unde per beatum Gregorium dicitur: « Faciendum est quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque n
Abbreviated transcription (Latin):
os suȩ cognitionis: illuminans corda: uerbo con¬
solationis. Exierat maria magdalene. ad sepul¬
chrum. quasi in ortũ. ut plantaret & irrigaret:
inuenit eũ qui dat incerem̃tum. et audit. Duli¬
er gd ploras: Quẽ queris: Ecce post pluuiã
compunctionis. irradiat claritas consolationis.
At illa audito quid quereret: estimans. quia or.¬
tolanus eẽt ait. Dñe si tu sustulisti eũ. dicito mͥ
ubi posuisti eũ: et ego eum tollam. Desperabat

Expanded text:
os suae cognitionis et illuminans corda verbo conos suae cognitionis et illuminans corda verbo consolationis. Exierat Maria Madalene ad sepulcrum quasi in hortum, ut plantaret et irrigaret; invenit eum qui dat incrementum, et audit: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Ecce post pluviam compunctionis irradiat claritas consolationis. At illa, audito quid quaereret, existimans quia hortulanus esset, ait: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posui
Abbreviated transcription (Latin):
a meditationc scripturarũ ad memoriam delie¬
tor. quasi a domo in porticũ: a memoria delictor.
ad compassionẽ ꝓrimor. quasi a portieu in uicũ.
a compassione ꝓrimor ad agendã curam cor. qua¬
si a inco in agrũ. In contemplatione gͥ quies ẽ: in
ceteris labor. In meditatione scripturarũ labora¬
mus: timentes ne premia iustoꝵ amittamus. In
memoria delictor laborantes gemimus: ne con
deminati simus. In compassione uͦ proximor. labor
nrur: in quarto meremur. Oonet scriptura quid
agere debeamus: docet memoria delicti ut pe¬
niteamus: in ouenur compassione ut diligamꝰ.¬
ꝑ opus uͦ bonum meremur. ut nobis qͥ alus suc¬
currimus. succurratur. Exit & ammus in ortũ. ut
uideat ortolanũ. uidelicet.xp̃m: qui plantat ger¬
mina uirtutum. Erit & olera rigare. idẽ fragili
pluiiam elartor fulget: sic xp̃e post irrigatio¬
nẽ lacrimarũ benignior apparet. extendeus radi¬

Expanded text:
a meditatione Scripturarum ad memoriam delica meditatione Scripturarum ad memoriam delictorum, quasi a domo in porticum; a memoria delictorum ad compassionem proximorum, quasi a porticu in vicum; a compassione proximorum ad agendam curam eorum, quasi a vico in agrum. In contemplatione igitur quies est, in caeteris labor. In meditatione Scripturarum laboramus, timentes ne praemia justorum amittamus; in memoria delictorum laborantes gemimus, ne cum damnatis simus. In compassione vero proximorum labor mur, in quarto meremur. Monet Scriptura quid agere debeamus; docet memoria delicti, ut poeniteamus; movemur compassione, ut diligamus; opus vero bonum meretur, ut nobis, qui aliis succurrimus, succurratur. Exit et animus in hortum, ut videat hortulanum, videlicet Christum, qui plantat gramina virtutum. Exit et olera rigare, id est, fragipluviam clarior fulget: sic Christus post irrigationem lacrymarum benignior apparet, extendens radi
Abbreviated transcription (Latin):
tres egredi solent: sic post quietẽ
contemplationis. egreditur animus
ad prouidendum laborẽ corporee ne¬
cessitatis. E greditur a contemplatione: qui cęlesti
fruebatur delectatione. Egreditur. & descendit.
Quo. et quomͦ: E greditur a contemplatione cȩle¬
stiũ. ad meditationẽ scripturarũ: et ibidem morã
faciens. audit uite presentis miseriam. futurȩ uͦ be¬
atitudinẽ: considerat premia iustor. attendit et
penam damnator. Deinde prenuor amore trac¬
tus. et penarũ tunore tactus: descendit ad suor
memoriam delictoꝵ. Qui dũ culpam ꝓpriam cog¬
noscit. alienȩ citius ignoscit: et too post memo¬
riam delictor. descendit ad compassionem ꝓxi¬
mor: inde uͦ ꝓgreditur ad agenoã curam eor.
Potest et hoc ꝑ similitudinẽ: demonstrari: cũ ali¬
quis egreditur a thalamo indomũ. a domo in
porticũ: a porticu in uicũ: a uico in agrũ. Egredi¬
tur siquidem a contemplatione cęlestiũ ad medi¬
tationẽ scripturarũ: quasi a thalamo in domũ:

Expanded text:
i solent: sic post quietem contemplationis egreditur animus ad providendum laborem corporeae necessitatis. Egreditur a contemplatione, qui coelesti fruebatur delectatione. Egreditur, et descendit, quo, et quomodo? Egreditur a contemplatione coelestium ad meditationem Scripturarum, et ibidem moram faciens audit vitae praesentis miseriam, futurae vero beatitudinem, considerat praemia justorum, attendit et poenam damnatorum. Deinde de praemiorum amore tractus et poenarum timore tactus, descendit ad suorum memoriam delictorum. Qui dum culpam propriam cognoscit, alienae citius ignoscit, et ideo post memoriam delictorum descendit ad compassionem proximorum, inde vero progreditur ad agendam curam eorum. Potest et hoc per similitudinem demonstrari, cum aliquis egreditur de thalamo in domum, a domo in porticum, a porticu in vicum, a vico in agrum. Egreditur siquidem a contemplatione coelestium ad meditationem Scripturarum, quasi a thalamo in domum;
Abbreviated transcription (Latin):
uis. ungat blandiens oleo consolatioius. Descendit
supcrior ad inferiorem. ut sublimet ad bonorem.
ut qui sequebatur asinas. regat. mimas. dẽ qui
carius affectus querebat irrationales. eligatur.
ut eosdẽ ixgat. et obtineat spiritales. Qui iacet
ñ erigitur: nͥ qui iacentẽ crigit melinetur. Inde
beatus gregorius. Iacentẽ inquit ñ erigit: nͥ qui
statũ sũe rectitudims ꝑ compassionẽ flectit. Tales¬

Expanded text:
nis, ungat blandiens oleo consolationis. Descendit nis, ungat blandiens oleo consolationis. Descendit superior ad inferiorem, ut sublimet ad honorem, ut qui sequebatur asinas, regat animas, id est, qui carnis affectus quaerebat irrationabiles, eligatur ut eosdem regat et obtineat spiritales. Qui jacet, non erigitur, nisi qui jacentem erigit, inclinetur. Unde beatus Gregorius: « Jacentem, inquit, non erigit, nisi qui statu
Abbreviated transcription (Latin):
qui deuorait subam suam eũ meretricib uenit.
occidisti et uitulũ saginatũ. Reuera ille ẽẽ dicitur. ex¬
tra domũ compassionis. qui neseit beneficiũ consold¬
tionis: qui tantũ nouit merepaie ñ obsecrare. Sie tũ
temperand.a ẽ miscdia regentis: ne impunita rema¬
neat culpa delinquentis Sic quandoq spiritales
patres quogoã delinquentes recipiunt. quos fratres
despiciunt: domũ compassionis intraie dedigiant᷑.¬
& sic extra morantur: & qui fr̃ib compati debuert.
crudelia res prelatis funit. Dũe perdita. xp̃c ad cau¬
las molenta manu ñ reduxit: s humeris ꝓprus im¬
positim reportauit. S. et angli super uno peccato¬
fr fratri dedignatur compati: dũ pater spiritalis.
nuscditer ignoscit filio delinquenti: Descendit sa¬
inuhel de excelso in oppidũ. ut in regem saul unge¬
ret. Descensus samuelis. exemplũ designat condes¬
censionis. ꝑ unctionẽ uͦ demonstra tur ut qui des¬
cendit miserratur: ut qui prebet effectũ eõpassio¬

Expanded text:
 meretricibus, venit, occidisti ei vitulum saginatum. Revera ille dicitur esse extra domum compassionis, qui nescit beneficium consolationis, qui tantum novit increpare non obsecrare. Sic tamen temperanda est misericordia regentis, ne impunita remaneat culpa delinquentis. Sic quandoque spiritales patres quosdam delinquentes recipiunt, quos fratres despiciunt, qui domum compassionis intrare dedignantur; et sic extra morantur, et qui fratribus compati debuerunt, crudeliores praelatis fiunt. Ovem perditam Christus ad caulas violenta manu non reduxit, sed humeris propriis impositam reportavit. Sed et angeli super uno peccatofrater fratri dedignatur compati, dum pater spiritualis misericorditer ignoscit filio delinquenti. Descendit Samuel de excelso in oppidum, ut in regem Saulem ungeret . Descensus Samuelis exemplum designat condescensionis; per unctionem vero demonstratur, ut qui descendit misereatur, ut qui praebet effectum compassio
Abbreviated transcription (Latin):
mam tangit.Sic et spiritalium patrũ pietas. quȩ̨
quasi paterno affectu presidet subiectis. delinquen¬
tem discipłm. cũ ꝑ penitentiam redierit. longe ue¬
nientem uidet compaciendo: occurrit indulgen¬
do: amplectitur familiarẽ sibi faciendo: oceidit
uitulum carnis mortificationẽ predicando: cho¬
rũ oroinat. sẏmphoniam tangit. morũ coneordi¬
am & unitatẽ edocendo. Inuitat gͥ pietas desperan¬
tẽ: trahit caritas iuit̾um: iratũ miscdia pacificat:
hilaritas securum reddit. affabilitas fauuliarẽ: fa¬
miliaritas secretũ aperit: aꝑtio secretoꝵ amettiam
seruat: predicatio instruit: moꝵ concordia ficit
amnicum proximo: humilitas dõS dũ hec fiuit.
timeo ne fr̃ ille qui foris erat. suꝑueniat & dicat.
pater tot annos seruio tͥ. et numqua mandatum
tuum pretermi: et nũquã dedisti mͥ hedum. ut eũ

Expanded text:
niam tangit. Sic et spiritualium patrum pietas, quae niam tangit. Sic et spiritualium patrum pietas, quae quasi paterno affectu praesidet subjectis, delinquentem discipulum cum per poenitentiam redierit longe venientem videt compatiendo; occurrit indulgendo, amplectitur familiarem se illi faciendo; occidit vitulum, carnis mortificationem praedicando; chorum ordinat, symphoniam tangit, morum concordiam et unitatem docendo. Invitat igitur pietas desperantem, trahit charitas invitum, iratum misericordia pacificat, hilaritas securum reddit, affabilitas familiarem, familiaritas secretum aperit, apertio secretorum amicitiam servat, praedicatio instruit, morum concordia facit amicum proximo, humilitas Deo. Sed dum haec fiunt, timeo ne frater ille, qui foris erat, superveniat et dicat: Pater, ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterivi, et nunquam dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
lumnarũ: idẽ obedientiã prelator.¬
nter coadiacentes spiritalis edificu officinas. hos¬
pitũ domus prior oceurrit: quȩ peregrinantib
in regionẽ longinquam. cũ ad claustrum auimę
redierint. apertis muiscdĩȩ ianuis patet. Hospiti¬
um siquidem domus. mens compaciens appella¬
ri potest. Uitde beatus ambrosius. Meus inquit
sapientis hospitalis debet cẽ. Deus eñ hospitalita¬
tis officio fungitur: dũ delinquentiũ eulpis fratrum
benigne cõpatimur. Habet hȩc domus uistros su¬
os : qui hospitibus seruiant. Pulsanti enĩ ianuam pe¬
regrino. caritas aperit: intrantẽ hẏlaritas recipit:
receptũ affabilitas detinet: esurientem. collatio pas¬
cit: fesso humilitas seruit. Hec hospiti debentur:
hec reuertenti filio qui luxuriose uiuendo partem
substantię dissipauerat. pater familias ex soluit. A
longe enum uement̾ẽ uidet: occurrit amplectitur:
ocetdit uitulum saginatũ: ordinat chorũ. sẏmpho¬

Expanded text:
lumnarum, id est obedientiam praelatorlumnarum, id est obedientiam praelatornter coadjacentes spiritualis aedificii officinas, hospitum domus prima occurrit, quae peregrinantibus in regionem longinquam, cum ad claustra animae redierint, apertis misericordiae januis patet. Hospitum siquidem domus, mens compatiens appellari potest. Unde Ambrosius: « Mens, inquit, sapientis hospitalis esse detis officio fungitur, cum delinquentium fratrum culpis benigne compatitur. » Habet haec domus ministros suos, qui hospitibus serviant. Pulsanti etenim peregrino januam charitas aperit. intrantem hilaritas recipit, receptum affabilitas detinet, esurientem collatio pascit, fesso humilitas servit. Haec hospiti debentur, haec reverenti filio, qui luxuriose vivendo partem substantiae dissipaverat, paterfamilias exsolvit . A longe enim venientem cum videret, occurrit, amplectitur, occidit vitulum saginatum, ordinat chorum, sympho
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is edificus repperiuntur: scilicet lignea. lapidea.
& picta: s hȩ fragiliores precedentib. Citius eñĩ
destri possunt. Lignea eium igne comburitur:
lapidea gelu frangitur picta ũ mehil portat. scd
ab alio sustentatur. Hec autẽ in edificio nĩx m̃tis.
ocło intelligibili quandoq discermi possunt. Dum
em̃ fascib iricundię. seu luxurię flinimis suecendi¬
mur: qd aliud in nobis quã pacientie basis. nel ab¬
stinentie fortitudo destrintur Dũ caritas in nobis
frigeseit. & mens ad diuersa desideria partitur:
nonne lapidea basis. frigore temptationis in partes
dunditur: Basis uͦ pictã ẽ. pacientia ficta: que sumi¬
litudiũẽ tenet ñ ueritatem: colorem. ñ fortitudinẽ.
Simulationis & enim pacientia in ostensione ẽ: ñ
in operatione. Prigamus gͥ in edificio nr̃e mentis
bases pacientiȩ ꝑseuerantis: erigamus bases. quȩ ne¬
queant gelu frangi. aut igne comburi. quȩ por¬
tent tabulas uirtutũ: quę sustiueant pondus eo¬

Expanded text:
 lapidea et picta, sed hae fragiliores sunt praecedentibus, citius enim destrui possunt. Igne enim lignea comburitur, lapidea gelu frangitur, picta nihil portat, sed ab alio sustentatur. Haec autem in aedificio nostrae mentis, oculo intelligibili quandoque discerni possunt. Dum enim facibus iracundiae seu luxuriae flammis accendimur, quid aliud in nobis quam patientiae basis vel abstinentiae fortitudo destruitur? Dum charitas in nobis frigescit, et mens ad diversa desideria partitur, nonne lapidea basis frigore tentationis in partes dividitur? Basis vere picta est patientia ficta, quae similitudinem tenet non veritatem, colorem non fortitudinem. Simulationis etenim patientia in ostentatione est, non in operatione. Erigamus igitur in aedificio nostrae mentis bases perseverantis patientiae; erigamus bases, quae nequeant gelu frangi aut igne comburi, quae portent tabulas virtutum, quae sustineant pondus co
Abbreviated transcription (Latin):
sertũ dr: quia desenaerat. xp̃m. Similiter & animus
desertum nuncupatur: quando sp̃e sc̃i gr̃a ñ fecunda¬
tur. Posuit moyses in tabernacło suo archam:. xp̃c
in suo. carnem ꝓpriam: iustus uͦ conscientiam. Archa
moysi decoratur auro purissimo intus & exteruis.
splendore puritatis: exterius uͦ operib caritatis.
Posuit et moyses tabulas ꝑ cireuitũ tabernacłi
stantes: & bine in castrature erat ꝑ singulas tabu¬
las.: ut altera alteri uingeretur. Duę bases sub uua
tabula ponebantur ex itraq parte anguloꝵ: ubi
in castrature laterum in angulis terminantur.Ta¬
bule quȩ̨ disponuntur ꝑ eirenitum: designant ino¬
raliter oroiem uirtutũ ẜ̾mę gͦ in castrature quę
erant in suigulis tabulis: sunt affectus mentis. et
exhibtuo operis. Dũ eñĩ mens operi concordat. ne
tabula tabulam excedat. incastrature firmitas ser¬
uatur. Duȩ uͦ bases sub singulis tabulis sunt. ꝑseueran¬

Expanded text:
sertum, quia deseruerat Christum: similiter et anima desertum nuncupatur, quando Spiritus sancti gratia non fecundatur. Posuit Moyses in tabernaculo suo arcam, Christus in suo carnem propriam, justus vero conscientiam. Arca Moysi decoratur auro mundissimo intus et exterius.splendore puritatis, exterius vero operibus claritatis. Posuit Moyses tabulas per circuitum tabernaculi et binae incastraturae erant per singulas, ut altera alteri jungeretur. Duae bases sub una tabula ponebantur ex utraque parte angulorum, ubi incastraturae laterum in angulis terminantur. Tabulae, quae disponuntur per circuitum, designant moraliter ordinem virtutum. Binae vero incastraturae, quae erant in singulis tabulis, sunt affectus mentis et exhibitio operis. Dum enim mens operi concordat, ne tabula tabulam excedat, incastraturae firmitas servat. Duae vero bases sub singulis, sunt perseveran
Abbreviated transcription (Latin):
telluris per thiacones occultosq meatus: desuꝑ uero
insuꝑficie per alueos suos in om̃s partes deducte sunt
itu et reditu mirabili et indefeno. lege perpetua ad
unum locum: Quid significet quod aque ille qe

Expanded text:
telluris per trachones occultosque meatus, desuper vero telluris per trachones occultosque meatus, desuper vero in superficie per alveos suos in omnes partes deductae sunt, itu et reditu mirabili et indefesso, lege perpetua, ad unum locum. CAP. XXIII. Quare aquae illae quae
Abbreviated transcription (Latin):
culum aquarum esse potuisset. Nam aquarũ natura
in principis tenuis admodũ lenisq. ⁊ in modũ nebu¬
le cunisdam dispersa. post quã diuina uirtute ⁊ ufsi¬
one in unã ut ita dixerim massam compingi. quodã¬
modo atq densari cepit: ipso suo pundere uergens
deorsum. in ima collapsa a terra excepta est: spaciũ
illud ꝗd desuper usq ad ipsum firmam̃tũ oceupaue¬
rat serenũ. purũq dereliquit. Ipsa quoq terre super¬
ficies aquis om̃ibus inter alueos suos conclusis appare¬
re cepit: primo quidem lutulenta et lubrica. nudaq
uelut que germina necdum ulla ꝓtulisset. quib uesti
terra herbam uirentẽ et facientẽ semen: lignumq
pomiserũ faciens fructum in genere suo: cuius iemenin se¬
ipso esset super terram: et factum est ita. Beinde ad irri¬
gandam uniuersam terrã. ab illa magna abisso quasi
ꝯ fonte quodam. aque interns quidem intra uiscera

Expanded text:
culum aquarum esse potuisset. Nam aquarum natura culum aquarum esse potuisset. Nam aquarum natura in principio tenuis admodum levisque, et in modum nebulae cujusdam dispersa; postquam divina virtute et jussione in unam, ut ita dixerim, massam compingi quodammodo atque densari coepit, ipso suo pondere deorsum vergens in ima collapsa a terra excepta est, spatiumque illud quod desuper usque ad ipsum firmamentum occupaverat, serenum purumque dereliquit. Ipsa quoque terrae superficies aquis omnibus inter alveos suos conclusis apparere coepit. Primo quidem lutulenta et lubrica nudaque, velut quae germina necdum ulla protulisset, quibus vestirterra herbam virentem et facientem semen, lignumque pomiferum faciens fructum in genere suo, cujus semen in semetipso esset super terram: et factum est ita . Deinde ad irrigandam universam terram ab illa magna abysso quasi a fonte quodam aquae interius quidem intra viscera
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dictum ẽ quia factum est: cur etiani hie dici ñ
debuit. si factũ fuit: Fortassis quia binarius sig¬
num diuisionis est. qui primis ab unitate discedit:
Eicram̃tũ aliquod hic ꝯmendatur. Et ideo non sũt
laudata opera secunda: non quia bona non essent.
sed quia m. lorũ signũ essent. frima enim oꝑa fecit
deris. et illa omĩa ualde bona erant: quib neq in¬
erit corruptio. nec deerat perfectio. S uenit deinde
diabolus et homo. et fecerunt ipsi opera sua: ⁊ hec
erant opera secunda post prima. mala post bona:
et noluit deus uidere opera ista qr mala erant:
sed que per sapientiã indit. per iudiciũ impro¬
It dixit d̾s. Congregentur aque que sub
celo sunt: in locũ unũ. Quantum ad litie¬
ram spectat. locus unus in quo congregate
sunt aque. que sub celo erant. abissus magna credit᷑:
que ab ipso mundi exordio in terre corpore tante
capacitatis facta fuisse putatur: ut om̃ium recepta¬

Expanded text:
alibi dictum est quia factum est, cur etiam hic dici non alibi dictum est quia factum est, cur etiam hic dici non debuit si factum fuit? Fortassis quia binarius signum divisionis est, qui primus ab unitate discedit: sacramentum aliquod hic commendatur. Et non sunt laudata opera secunda, non quia bona non essent, sed quia malorum signum essent. Prima enim opera fecit Deus et illa omnia bona valde erant ; quibus neque inerat corruptio, neque deerat perfectio. Sed venit deinde diabolus et homo, et fecerunt ipsi opera sua; et haec erant opera secunda post prima, mala post bona; et noluit Deus videre opera ista quia mala erant, sed quae per sapientiam vidit, per judicium improEt dixit Deus: Congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum . Quantum ad litteram spectat, locus unus, in quo congregatae sunt aquae quae sub coelo erant, abyssus magna creditur, quae ab ipso mundi exordio in terrae corpore tantae capacitatis facta fuisse putatur, ut omnium recepta