comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas de quo unodõ dictũ ẽ. dnm dm̃ tuum
adorabis & illi soli seruies: uisus fuerit abia¬
hȩ. Sub ylice autẽ mambrȩ tres uiros
uidit. quib & inuitatis hospicioq suscep¬
tis. & cpulantib ministrauit. Sic tam̃
scriptura illam rem gestã narrare cępit.
ut ñ dicat uisi sunt ei tres uiri. s uisus ẽ
de trib uiris. quos abraham ꝑ pluralem
numerũ inuitat. ut hospicio suscipiat.
& postea singularit᷑ sicut unũ alloquit᷑.
Et sicut unꝰ ei de sarra filium pollicetur.
quẽ dnm dicit scriptura sicut in eiusdem
narrationis exordio uisus ẽ inqͥt dñs abra-¬
hȩ. Inuitat gͦ & pedes lauat. & deducit
abeuntes tanquã homines. Loquitur
autẽ tanquã cũ dño dõ siue cũ ei ꝓmitti.¬
tur filius. siue cũ ei sodomȩ imminens
iste scripture locus. Si enim uir unus
uisus fuisset. iam illi qͥ dicunt & priusꝙͣ.
de uirgine. nasceretur ꝑ suam substanti-¬
am uisibilem filium. qͥd aliud quã ipsũ
c̃ẽ clamarent. qm̃ de patre. inquiunt

Expanded text:
uno Deo dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies , visus fuerit Abrahae. Sub ilice autem Mambre tres viros vidit, quibus et invitatis hospitioque susceptis et epulantibus ministravit. Sic tamen Scriptura illam rem gestam narrare coepit, ut non dicat, Visi sunt ei tres viri; sed, Visus ede tribus viris, quos Abraham per pluralem numerum invitat, ut hospitio suscipiat; et postea singulariter sicut unum alloquitur; et sicut unus ei de Sara filium pollicetur, quem Dominum dicit Scriptura, sicut in ejusdem narrationis exordio, Visus est, inquit, Dominus Abrahae. Invitat ergo, et pedes lavat, et deducit abeuntes tanquam homines: loquitur autem tanquam cum Domino Deo, sive cum ei promittitur filius, sive cum ei Sodomis imminens iste Scripturae locus. Si enim vir unus visus fuisset, jam illi qui dicunt et priusquam de Virgine nasceretur per suam substantiam visibilem Filium, quid aliud quam ipsum esse clamarent? Quoniam de Patre, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
an sine ulla distinctione ꝑsonarũ sicut
dicitur d̾s unus & solus. idẽ ipsa trinitaᷤ
ꝑ illas creaturȩ formas patrib apparu¬
erit. deinde quod libet hoꝵ. inuentum
uisũ ue. fuerit. utrũ ad hoc tantumodo¬
opus creatura formatasit. in qua deus
sicut tunc oportuisse ipse udicauit
humanis ostenderet᷑ aspectibus. anan-
geli qui iam antea erant ita mittebant᷑
uͦt ex psona di loquerentur assumentes
corporalem speciem de creatura corporea
iusum ministerii sui sicut cuiq opus
eẽt. an ipsum corpus suum cui non
subduntur s subditũ regunt. in spe¬
cies quas uellent accõmodatas atq ap¬
tas actionib siuis mutantes atq uer-¬
tentes scđm attributã sibi a creatore.
potentiam. postremo uidebimꝰ id qd̃
mittebantur. quid int̾ illam missionẽ
& cam quam in euuangłio legimꝰ distet.

Expanded text:
one personarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, utrum ad hoc opus tantummodo creatura forsicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; geli, qui iam erant, ita mittebantur, ut ex persona dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum minisesset; aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas vellent accommodatas atque aptas actionibus suis mutantes atque vertentes secundum attributam sibi a Creatore potentiam. Postremo videbimus id quomittebantur, quid inter illam missionem, et eam quam in Evangelio legimus, distet:
Abbreviated transcription (Latin):
tu ẽ intelligere etiam de spũ scõ curmis¬
sus & ipse dicatur. Facta est enim quedã
creature species ex tempore. in qua uisibi¬
ba descendit. siue cum decem diebus
pactis post cius ascensionem dic penteco¬
stes factus est subito de cęlosonus. quasi
ferretur flatus uehemens. & iuisȩ. sunt.
illis lingue diuisȩ sicut ignis. qui &¬
insedit suꝑ unũquemq eoꝵ. Hȩc oꝑati-¬
o uisibilit expressa dculis oblata morta¬
libus missio spc̃ scĩ dicta ẽ. non ita ut
appareret eiꝰ ipsa substantia qua & ipse
inuisibilis & incõmutabilis est: sicut pa¬
ter & filius. s ut exteriorib uisis homi¬
num corda commota. a temporali mani-¬
festatione uenientis ad occultã ȩternita.¬
tem semꝑ presentis conuerterentur.
in qua appareret sp̃c sc̃s. sicut assumptꝰ
est filius hominis in qua forma ipsuis¬

Expanded text:
tu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur mistu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etiam ipse dicatur. facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua uisibiba descendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a temporali manifestatione uenientis ad occultum aeternitatis semper praesentis conuerterentur.in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est Filius hominis in qua forma ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
lis unã cum filio secum inuisibili. eun¬
dem filium uisibilem faciendo. misisse.
cum dictus est: qui si eo modo uisibilis
fieret. ut cum patre. inuisibilis eẽ desi-¬
steret. id ẽ. si substantia inuisibilis uerbi
in creaturã uisibilẽ mutata & transienꝰ
uerteretur: ita missus apparere. intelli¬
geretur filus. ut tantũ missus. ñ etia
cũ patre mittens iuiueniretur. Cũ uͦ
sic accepta ẽ forma serui ut maneret
incõmutabilis forma di: manifestum ẽ
qł apatre. e filio non asparentibus factũ
t qd appareret in filio. i ẽ ab ininsibili
pat̾it cum inuisibili filio. idem ipse. filius
uisibilis mitteretur. Curgͦ ait. & a meip¬
so non ueni: Iam hoc scđ̃m form̃a serui
dictumẽ. scđ̃m qu̾a dictum est. ego non
uidico quemqu̾ã. Sigͦ missus dicitur
in quantũ apparuit foris in creatura corpo¬
rali. qui intus in natura spiritali oculis
mortalium semꝑ occultus ẽ: iam in ꝓm¬

Expanded text:
lis una cum Filio secum invisibili, eumlis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo misisse eum dictus est: qui si eo modo visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse desisteret, id est, si substantia invisibilis Verbi in creaturam visibilem mutata et transiens verteretur, ita missus a Patre intelligeretur Filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso non ueni? iam hoc secundum formam serui dictum est, secundum quam dictum est: ego non iudico quemquam. Si ergo missus dicitur, in quantum apparuit foris in creatura corporali qui intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in prom
Abbreviated transcription (Latin):
rere oportebat. Itaq cum sine ullo mi¬
tio temporis in principio esset uerbũ &
uerbũ esset apud ãm. & ds eẽt uerbũ.
sine ullotempore. in ipso uerbo erat qͦ
tempore. uerbũ caro fieret. & habitaret
in nobis. Quȩ plenitudo temporis
cum uenisset. misit d̾s filiũ suũ factũ
ex muliere. id ẽ factum᷑ in tempore: ut
incarnatũ uerbũ hominib appareret.
qd in ipso uerbo sine tempore erat: in qͦ
tempore. fieret. Ordo quippe tempoꝵ
in ȩterna di sapientia sine tempore. est.
Cum itaq hoca patre. & filio factum eẽt
ut in carne filius appareret. congruent᷑
dictus ẽ missus ille qui in carne. apparu¬
it. misisse aute. ille qui in ea ñ apparuit.
qm̃ illa quȩ coram corporeis oculis foriᷤ
geruntur. ab interiore apparatu natu-¬
re spiritalis existunt. ꝓpterea conue.¬
nent̾ missa dicuntur. Forma porro
illa suscepti hominis filii ꝑsona ẽ. non
etiam patris. Quappter pat̾ inuisibi¬

Expanded text:
rere oporteret. Itaque cum sine ullo inirere oporteret. Itaque cum sine ullo initio temporis in prinuerbum esset apud deum, et deus esset uerbum, sine ullo tempore in ipso uerbo erat quo tempore uerbum caro fieret et habitaret in nobis. quae plenitudo temporis cum ueex muliere , id est, factum in tempore, ut incarnatum Verbum hominibus appareret; quod in ipso Verbo sine tempore erat, in quo tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei Sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne apparuit; misisse autem ille qui in ea non apparuit. Quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur, ab interiore apparatu naturae spiritualis existunt, et propterea convenienter missa dicuntur. Forma porro illa suscepti hominis, Filii persona est, non etiam Patris. Quapropter Pater invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
tem in qua filius intelligitur missus
una eademq oꝑatione. patris & filii in¬
separabilit̾ ẽẽ factam. ñ utiq inde sepa-
etiam si ita queramꝰ. enodatius fortas¬
sis qd̾ dicimꝰ apparebit qͦmodo misit
d̾s filium suũ. Iussit ut ueniret. atq
ille iubenti obtempans uenit. an ro-¬
gauit. an tantummͦ ammonuit:
S quodlibet hoꝵ sit. uerbo utiq factũ
est. Dĩ autẽ uerbũ. ipse est dĩ filius.
Quappter cũ cum pat̾ uerbo misit. a pa-¬
tre & uerbo eiꝰ factum ẽ ut mitteretur.
Ergo a patre & filio missꝰ est id̾e filius.
qͣuia uerbum patris idem esꝰt filius.
Qiuis enim tam sacrilega se induat opi-¬
mone. ut putet teporale. uerbum
a patre. factum ẽẽ ut ęternus filius
mitteretur: & in carne appareret ex
tempore: S utiq in ipso di uerbo qd̾
erat in principio apud dđm. & d̾s erat.
in ipsa scilicet sapientia dĩ sine tempore.
erat. quotempore illum in carne appa¬

Expanded text:
tem, in qua Filius intelligitur missus, tem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non utique inde separaetiam si ita quaeramsis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre et uerbo eius factum est, ut mitteretur. ergo a patre et filio missus est idem filius, quia uerbum patris est ipse filius. quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale uerbum a patre factum esse, ut aeternus filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? sed utique in ipso dei uerbo, quod erat in principio apud deum in ipsa scilicet Sapientia Dei, sine tempore erat, quo tempore illam in carne appa
Abbreviated transcription (Latin):
bit tibi. & matheus dicit. inuenta est
in utero habens de spu scõ. qũaquam
& nunc dñs misit me: & sp̃c eius. Fortas¬
se aliquis cogit ut dicamꝰ etiam a seip¬
so missum esse filium. quia ille marie
qua creante. om̃ia creantur. Et qͥmͦ
iam inquit pat̃ eũ misit. si pse se misit:
Cui primũ respondeo quȩxens ut dicat
se ipse scĩficauit. Utrumq enim ide dñs
dicit. Quem pat̾ inqͥt scĩficauit &mi.¬
sit in hunc mundũ. uos dicitis quia
blasphemat qm̃ dixi . filius d̃ĩ sum.
Alio autẽ locoait. & ꝓ eis scĩfico meipsũ.
Iterum quęro quomodo cũ pat̾ tradidit.
si ipse se tradidit. Utrumq enĩ dicit
apłs paulus. Qui filio inqͥt ꝓprio non
peꝑcit. s pronobis om̃ib tradidit eũ.
Alibi autẽ de ipso saluatoreait. Qui
me dilexit. & tradidit scipsum prome.
Credo respondebit si hȩc ꝓbe sapit quia
una uoluntas ẽ patris & filii: & insepa-¬
rabilis oꝑatio. Sic gͦ intelligat illam
incarnationẽ. & ex uirgine natiuita¬

Expanded text:
nuenta est in utero habens de spiritu sancto; quamquam : nunc dominus misit me et spiritus eius. Fortasse aliquis cogitat, ut dicamus etiam a se ipso missum esse filium, quia ille Mariaenitatis est, qua creante omnia creantur, et "quomodo iam" inquit "pater eum misit, si se ipse misit?" cui primum respondeo quaerens, ut dicat,se ipse sanctificauit. utrumque enim idem dominus ait: quem pater, inquit, sanctificauit et misit in hunc mundum, uos dicitis, quia blasphemat, quoniam dicit: filius dei sum. alio autem loco ait: et pro his sanctifico me ipsum. item quaero, quomodo eum pater tradidit, si ipse se tapostolus Paulus: Qui Filio, inquit, proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum illum. Alibi autem de ipso Salvatore ait: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me. Credo, respondebit, si haec probe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio: Sic ergo intelligat illam incarnationem et ex Virgine nativita
Abbreviated transcription (Latin):
ł quia scriptũ est. & locutꝰ est dñs¬
L ad moysen facie ad faciẽ sicut qͥs
loquitur ad amicũ suum. cũ paulopost
dicat idem moyses. si gͦ inueni grãm
ante te. ostende mͥ temetipsũ manife.¬
ste ut uideam te: ut sim inueniens grãm
ante te: ut sciam quia populꝰ tuus hec
gens ẽ. Et paulopost iterũ. Dixitq
moyses addñm. O stende mͥ maiestatẽ
tuam. Qͥa est hoc qd̾ in om̃ibus quȩ supͣ
fiebant d̾s uideri ꝑ suam substantiam
putabatur. unde a miseris treditus est.
ñ ꝑ creaturã s ꝑ scipsum uisibilis filiꝰdi.
& qd intrauerat in nebulam moyses
ad hoc intrasse. uidebatur. ut oculis qͥd̾e.
popłi ostenderetur caligo nebulosa. ille.
autẽ intus uerbadĩ tanquã eius faciem
contẽplatꝰ audiret: Ecce idem dicit.¬
ipsum manifeste. Nouerat utiq quod
corporalit̾ uidebat. & uerã uisionem d̾i
spũalit᷑ requirebat. Locutio quippe illa
quȩ fiebat in uocib sic modificabatur.
tanquã cẽt amiti loquentis ad amicũ.

Expanded text:
riptum est, Et locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: cum paulo post dicat idem Moyses, Si ergo inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; ut sim inveniens gratiam ante te, et ut sciam quia populus tuus est gens haec: et paulo post iterum dixit Moyses ad Dominum, Ostende mihi majestatem tuam. Quid est hoc, quod in omnibus quae supra fiebant, Deus videri per suam substantiam putabatur, unde a miseris creditus est, non per creaturam, sed per seipsum visibilis Filius Dei; et quod intraverat in nebulam Moyses, ad hoc intrasse videbatur, ut oculis quidem populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictipsum manifeste? Noverat utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter requirebat. Locutio quippe illa quae fiebat in vocibus, sic modificabatur, tanquam esset amici loquentis ad amicum.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qd̃ uiderit patrẽ facientẽ. Elx hacgͦ
regula quaita loquuntur scripture. ut
ñ alium alio minorẽ. s tantũ uelint
ostendere. qͥs de quosit: nonnulli eum¬
eum sensum conceꝑunt. tanqũa minor
filius diceretur. Quidam aut̃e nr̃i¬

Expanded text:
nisi quod viderit Patrem facientem. Ex hac ergo nisi quod viderit Patrem facientem. Ex hac ergo regula, qua ita loquuntur Scripturae, ut non alium alio minorem, sed tantum velint ostendere quis de quo sit, nonnulli eum sensum conceperunt, tanquam minor Filius diceretur. Quidam autem n
Abbreviated transcription (Latin):
uita filii sicut patris: & tam̃ de patre ẽ.
& in separabilis ẽ oꝑatio patris & filii .s
tam̃ ita oꝑari filio de illo ẽ: de quo ipse
est: idest de patre. Et ita uidet filius
patrem. ut quo eum uidet hoc ipso sit
filius. Non enim aliud illi est cẽ de pa-¬
tre. id ẽ nascide patre: quam uidere pa-¬
trẽ. aut aliud uidere. oꝑantẽ. qũa parit᷑
oꝑari. S ido nonase: quia ñ est ase.
Et ido quod uiderit patrem facientẽ hȩc
eadem facit filius similit᷑: qͥa de patre. ẽ.
eq enim alia similit᷑. sicut Lli.¬
pictor alias tabulas pingit. que¬
admodũ alias abalio pictas uidit.
nec eadem dissimilit. sicut corpꝰ easdem
literas exprimit. quas animꝰ cogitauit.
S quȩcũq inqͥt pat̾ facit. hec eadem
facit & filius similit. Et hȩc eadẽ dixit
& similit᷑. ac ꝑ hoc inseparabilis & par
oꝑatio ẽ patri & filio. s a patre est filio.
Idđo non potest filius a se facere quicqũa.

Expanded text:
vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; et inseparabilis est operatio Patris et Filii, sed tamen ita operari Filio de illo est, de quo ipse est, id est de Patre; et ita videt Filius Patrem, ut quo eum videt hoc ipso sit Filius. Non enim aliud illi est esse de Patre, id est nasci de Patre, quam videre Patrem; aut aliud videre operantem, quam pariter operari: sed ideo noEt ideo quae viderit Patrem facientem, haec eadem facit et Filius similiter, quia de Patre est. Neque enim alia similiter, sicut pictor alias tabulas pingit, quemadmodum alias ab alio pictas videt; nec eadem dissimiliter, sicut corpus easdem litteras exprimit, quas animus cogitavit: sed quaecumque, inquit, Pater facit, haec eadem et facit Filius similiter . Et, haec eadem dixit; et, similiter: ac per hoc inseparabilis et par est operatio Patri et Filio, sed a Patre est Filio. Ideo non potest Filius a se facere quidquam,
Abbreviated transcription (Latin):
& pat̾ non udicat qũeqũa. s om̃e iudici-¬
um dedit filio. Nam paulopost conse¬
quent᷑ ait: Et potestatẽ dedit ei iudici-¬
um facere: quia filius hominis ẽ. Quȩ-¬
dam porro ita. ut nec minor nec ȩqualis
tunc ostendatur. s tantũ qđ de patre.
sit intimetur. ut ẽ illud. Sicut habet
pat̾ uitam in semetipso. sic dedit filio
uitã habere. in semctipso. Et illud.
Neꝙ enim potest filus a se facere. quicꝗͣ
nisi qd uiderit patr̃e facientẽ. Qd̾̃ si
ꝓpterea dictũ accepimꝰ. quia in forma
accepta ex creatura minor est filius:
consequens erit ut prior pat̾ suꝑ aquas
ambulauerit. aut alicuiꝰ alterius cȩci
nati de sputo & luto oculos apuerit. &
cetera quȩ filius in carne. apparens inter
nomines fȩcit. ut possit ea facere. qui
aixit non posse filium a se facere quicꝗͣ.
nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. qͥs autẽ.
uel deliriis ita sentiat: R.estat gͦ ut
hȩc ido dicta sint quia incõmutabilis est

Expanded text:
et, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Nam paulo post consequenter ait, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam Filius hominis est. Quaedam porro ita, ut nec minor nec aequalis tunc ostendatur, sed tantum quod de Patre sit intimetur, ut est illud, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso; et illud, Neque enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Quod si propterea dictum acceperimus, quia in forma accepta ex creatura minor est Filius, consequens erit ut prior Pater super aquas ambulaverit, aut alicujus alterius caeci nati de sputo et luto oculos aperuerit, et caetera quae Filius in carne apparens inter homines fecit , ut posset ea facere qui dixit non posse Filium a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quis autem vel delirus ita sentiat? Restat ergo ut haec ideo dicta sint, quia incommutabilis est
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. s ipsa uita filius ẽ : ita nonẽ aliud
filius aliud doctrina eiꝰ. s ipsa doctrina
filius est. Ac ꝑ hoc sicut id qd dictũ
ẽ. dedit filio uitã non aliud intelligit᷑.
qua genuit filium qui ẽ uita: sic etiã
cũ dicitur dedit filio doctrinã. bene.
intelligitur genuit filiũ quiẽ doctri¬
na. ut qd̃ dictũ est mea doctrina ñ est
mea s eiꝰ qui me misit. sic intelligatur
ac si dictũ sit. ego ñ sum a memetipso.
s ab illo qui me misit. Nam & de sp̃u scõ

Expanded text:
ejus, sed ipsa vita Filius est; ita non est aliud ejus, sed ipsa vita Filius est; ita non est aliud Filius, aliud doctrina ejus, sed ipsa doctrina Filius est. Ac per hoc sicut id quod dictum est, dedit Filio vitam, non aliud intelligitur quam, Genuit Filium qui est vita; sic etiam cum dicitur, Dedit Filio doctrinam, bene intelligitur, Genuit Filium qui est doctrina: ut quod dictum est, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit, sic intelligatur ac si dictum sit, Ego non sum a me ipso, sed ab illo qui me misit. CAPUT III. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
indoctiores & in his minime. eruditi. dũ
hec scđm form̾ã serui conantur accipere.
& eos rectus intellectus non sequit᷑ ꝑturban¬
tur. Qđ neaccidat tenenda est hȩc regu.¬
la. qua ñ minor filius. s qđ de patre sit
intimatur. Quib uerbis ñ inequalitas.
s natiuitas cius ostenditur. Sunt ergo¬
quȩdam in scĩs libris ut dicere. ceꝑam
ita posita. ut ambigium sit quo nam
referenda sint. utrũ ad illud qđ ꝓpter
assumt᷑a creaturã minor est filius. an
ad illud qđ qu̾auis equalis. tamen quia
de patre sit indicatur. Et mͥ quidem
uidetur si eo modo ambigium ẽ. ut ex¬
plicari discerniq non possit. ex utralibet
regula sine ꝑiculo posse intelligi. sic̃ est¬
qd̾ ait mea doctrina non ẽ mea: s eiꝰ qui
me misit. Nam ex forma serui potest
accipi sicut iam in libro suꝑiore tracta¬
iumꝰ. & ex forma di in qua sic equalis est
patri: ut tam̃ de patre sit. In dĩ quippe
forma sicut ñ est aluid filius aliud uita

Expanded text:
indoctiores, et in his minime eruditi, dum haec secundum formam servi conantur accipere, et eos rectus intellectus non sequitur, perturbantur. Quod ne accidat, tenenda est haec regula, qua non minor est Filius, sed quod de Patre sit intimatur: quibus verbis non inaequalitas, sed nativitas ejus ostenditur. CAPUT quaedam in sanctis Libris, ut dicere coeperam, ita posita, ut ambiguum sit quonam referenda sint: utrum ad illud quod propter assumptam creaturam minor est Filius; an ad illud, quod quamvis aequalis, tamen quia de Patre sit indicatur. Et mihi quidem videtur, si eo modo ambiguum est, ut explicari discernique non possit, ex utralibet regula sine quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit. nam et ex forma serui potest accipi, sicut iam superiore libro tractauimus, et ex forma dei, in qua sic aequalis ePatri, ut tamen de Patre sit. In Dei quippe forma, sicut non est aliud Filius, aliud vita
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ cũ cum misit id ẽ fecit ex femina.
non utiq sine sp̃ũ scõ fecisse. uerũ etiã
qđ manifestissime. atq aꝑtissime in
euuangłio dicitur uirgini maris quȩren-¬
tiabangło quomͦ fiet istud. spẽ sc̃s suꝑ¬

Expanded text:
Pater cum eum misit, id est, fecit ex femina, Pater cum eum misit, id est, fecit ex femina, non utique sine Spiritu suo fecisse; verum etiam quod manifestissime atque apertissime in Evangelio dicitur virgini Mariae quaerenti ab angelo, Quomodo fiet istud? Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
si ascendero in celũ tu ibies. si descendero
in infernũ ades. ubiq uolens intelligi
presentẽ dm̃. prius nominauit sp̃m eiꝰ.
Namsicait. Quo abibo a spũ tuo. & quo
dum ẽ quomodo intelligatur ista missio
siue filii suie sp̃c scĩ. pat᷑ enimsolus nusꝙͣ
legitur missus. Et de filio quidẽ ita
scribit apłs. Cum autem uenit pleni¬
tudo temporis misit ds filium suum
factum ex muliere. factum sub lege. ut
eos qui sub lege erant redimeret. Nisit
itaq filium siuim factum ex muliere
Quo nomine quis catholicꝰ nesciat ñ eum
priuationẽ uirginitatis s differentiam
sexus hebreo loquendi more. significare.
uoluisse: Cum itaꝙ ait misit ds filiũ
suum factum ex muliere. satis ostendit
eo ipso missum filium: quo factus ẽ ex
muliere. Qđ̃ gͦ de dõ natus ẽ in hoc
mundo erat. quod autẽ de maria natꝰ
est in hunc mundũ missus adiienit.
Proinde mitti apatre sine spũ scõ non
potuit. non solum quia intelligitur

Expanded text:
si ascendero in caelum, tu illic es, et si descendero in infernum, ades, ubique uolens intellegi praesentem deum, prius nominauit spiritum eius; nam sic ait: quo abibo ab spiritu tuo, et quo dum est, quomodo sit ista missio siue filii siue spir tus sancti; pater enim solus nusquam legitur missus. et de lio ita scribit apostolus: cum autem uenit plenitudo te aporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege eraninquit, Filium suum factum ex muliere. Quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria natus est, in hunc mundum missus advenit. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit: non solum quia intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
sequebatur. & fulgorib & tonitruis quȩ
fiebant cum lex daretur in monte. La
tit species. ut aliquid significaret atq
mas quȩ ad eum significandũ. & sicut
humanis sensib oportebat demonitran¬
dum temporalit᷑ extiterunt. missus
tre dictus ẽ. sicut filius ꝓpter formam
serui. quia illa forma serui inhȩsit ad
unitatẽ ꝑsonȩ. illȩ uͦ species corporales
ad demonstrandũ qđ opus fuit ad tẽpꝰ
apparucrunt: & eẽ postea destiterunt.
Curgͦ non & pat̾ dicitur missus ꝑ illas
species corporales ignem rubi & colum¬
nam nubis uel ignis. & fulgura in mon¬
te. & si qua talia tunc apparuerunt cũ
cum coram locutũ patrib teste scriptura
didicimꝰ. si ꝑillos creaturȩ modos & for¬
mas corporalit᷑ expressas. & humanis
Si autem filius ꝑ ea demonstrabatur. cur
tanto post dicitur missus. cũ ex femina
antea mittebatur. cum ꝑ illas creaturȩ.
mutabiles formas patrib apparebat:¬

Expanded text:
sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in monte . Ad tit species, ut aliquid significaret atquemas, quae ad eum significandum, et sicut humanis sensibus oportebat demonstrandum temporaliter exstiterunt, missus tre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstrandum quod opus fuit ad tempus apparuerunt, et esse postea destiterunt. Cur ergo non et Pater dicitur missus per illas species corporales, ignem rubi, et columnam nubis vel ignis, et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis Si autem Filius per ea demonstrabatur, cur tanto post dicitur missus, cum ex femina antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ expressam corporalem speciem ocu-¬
lis demonstrant᷑ non solet dici uisum ẽ mͥ.
s uidi. De illo gͦ igne potest cẽ questio
quomͦ uisus sit. utrum intus in sp̃ũ tan¬
quam foris. an uere foris coram oculis
carnis. De illa uͦ columba quȩ dicta est
corporalispecie. descendisse. nullus unqu̾a
dubitauit qđ oculis uisa sit. Nec sicut
lumbã uel ignem. Ilia enim petra ĩa erat
in creatura. & ꝑ actionis modũ nuncu-¬
pata ẽ nomine xp̃i quem significabat.
sicut lapis ille. quẽ iacob positũ ad caput
etiam unctionem ad significandũ dnm̃
assumpsit. sicut ysaac xp̃c erat cũ ad se.
immolandũ ligna portabat. Accessit istĩ
actio quȩdam significatiua ia existentib
non aute. sicut illa columba & ignis ad
hȩc tantummꝰ significanda repente. exti¬
terunt. Magis ista similia mͥ uidentur
flaminȩ illi quȩ in rubo apparuit moysi.
& illi columpnȩ qua populus in heremo

Expanded text:
quae per expressam corporalem speciem ocuquae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut lumbam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerunt ista sicut oportune appa-¬
rere debuerunt creatura seruiente crea-¬
tori. & ad nutũ eiꝰ incõmutabilit̾ in seip¬
so ꝑmanentis ad eum significandũ &
demonstrandũ. sicut significari & de¬
monstrari mortalib oportebat muta.¬
ta atq conuersa. Promde. qũaqũa illa
queadmodũ sp̃c̃ dabat eis ꝓnuntiare.
agnũ dĩ. ñ solum loħe baptista dicente
ecce agnus dĩ. s etiam lohe euuangłista
uidente. agnũ occisum in apocalipsi:
Illa quippe uisio ꝓphetica non est exhibita
oculis corporalib ꝑ formas corporeas.s
disceptari potest utrũ oculis anspũ uisus
sit. ꝓpter uerbasic posita. Non enimait
uiderunt linguas diuisas uelut ignem.
s uisȩ sunt eis. Non enim sub eadem sig¬
nificatione. solemꝰ dicere. uisum ẽ michi:
qua dicimꝰ uidi. Et in illis quidẽ spirita-¬
libus uisis imaginũ corporalium solet di¬
ci & uisum est michi. & uidi. in utis uero

Expanded text:
apparuerunt ista, sicut opportune appaapparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare ,agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corporeas, sedisceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero
Abbreviated transcription (Latin):
uerbidi ꝑsona presentaretur. ñ ut haberet
uerbum di sicut aliĩ scĩ sapientes. s pre.
participib suis. Non utiq qđ amplius
habebat uerbũ ut eẽt. qua cęteri excellen-
est enim uerbum in carne. aliud uerbum
caro. id c̃ aliud est uerbũ in homine. ali¬
ud uerbũ homo. Caro enim ꝓ homine.
posita ẽ: in eo qđ ait uerbũ caro factum est.
sicut illud & uidebit om̃is caro salutare dei.
N on enim sine anima uel sine mente. s ita.
om̃is caro: ac si diceretur om̃is homo. Non
gͦ sic ẽ assumpta creatura in qua appareret
sp̃c sc̃s. sicut assumpta ẽ caro illa & huma¬
na ila forma ex uirgine maria. Neq eñi
columbam beatificauit sp̃s uel illũ flatũ
uel illum ign̾e. sibiq & ꝑsonȩ suȩ in uni-¬
tatem habitumq comunxit in eternum.
Aut uͦ mutabilis & conuertibilis ẽ natura
sp̃s scĩ. ut non hec ex creatura fierent.
s ipse in illud atq illud mutabiliter
uerteretur. sicut aqua in glaciem. Sed

Expanded text:
Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiest enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ est. QQuedam itaq ita ponuntur
inscripturis de patre. & filio. ut indicent
unitatẽ equalitatẽq substantiȩ: sicuti
est: ego & pat̾ unũ sumꝰ. & cũ in forma
dĩ esset ñ rapinam arbitratꝰ est c̃ẽ. equalis

Expanded text:
pater est. 3. Quaedam itaque ita ponuntur pater est. 3. Quaedam itaque ita ponuntur in Scripturis de Patre et Filio, ut indicent unitatem aequalitatemque substantiae, sicuti est, Ego et Pater unum sumus ; et, Cum in forma Dei esset, non rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
in qua forma ñ solum patre. s etiam sp̃ũ
sco. neq hoc tantũ s etiam seipso minor
inuentus est. non scipso qui fuit. s seip¬
so qui est: quia forma serui accepta
formã di non amisit. sicut scripturarũ
que insuꝑiore. libro cõmemorauimus
testimonia docuerunt.Ill.
yrit tam̃ quȩdam in diuinis elo-¬
quiis ita posita. ut ambiguum¬
sit ad quam potius regulam referant᷑.
utrum ad eam qua intelligimꝰ minore.
filium massumpta creatura. an ad eam
qua intelligimus ñ quidẽ minorem ẽe.
filium s ȩqualẽ patri. tam̃ ab illo hunc
ẽẽ am de dõ. lum̃ de lumine. Filium qͥppe
dicimꝰ dm de d̾o. patrem autẽ đm tantũ
non de d̾o. Unde manifestũ est quoa
filius habeat alium de quosit. & cui filius
sit: pat̾ aut̃ẽ non filium de quosit habe¬
at. s tantũ cui pat᷑ sit. Om̃ĩs enĩ filius
de patre est. qđ est: & patri filius est.
Nullus autẽ pat̾ de filio est: qd̾ ẽ. s filio

Expanded text:
in qua forma non solum Patre, sed etiam Spiritu in qua forma non solum Patre, sed etiam Spiritu sancto, neque hoc tantum, sed etiam se ipso minor inventus est, non se ipso qui fuit, sed se ipso qui est; quia forma servi accepta, formam Dei non amisit, sicut Scripturarum, quae in superiore libro commemoravimus, testimonia docuerunt: sunt tamen quaedam in divinis eloquiis ita posita, ut ambiguumsit ad quam potius regulam referantur; utrum ad eam qua intelligimus minorem Filium in assumpta creatura, an ad eam qua intelligimus, non quidem minorem esse Filium, sed aequalem Patri, tamen ab illo hunc esse Deum de Deo, lumen de lumine. Filium quippe dicimus Deum de Deo: Patrem autem, Deum tantum; non, de Deo. Unde manifestum est quod Filius habeat alium de quo sit, et cui Filius sit; Pater autem non Filium de quo sit habeat, sed tantum cui Pater sit. Omnis enim filius de patre est quod est, et patri filius est: nullus autem pater de filio est quod est, sed filio
Abbreviated transcription (Latin):
ratant̃ enim suscipit oculũ colũ¬
binũ pulcherrima & modestissima
caritas. dentẽ autem caniũ uel
cuitat cautissima humilitas. uel retun¬
dit solidissima ucritas. Magisq optabo
a quolibet reprehendi. quã siue ab erran¬
te siue ab adulante. laudari. Nullus
enim reprehensor formidandꝰ est:amato¬
ri ueritatis. Et enim aut inimicus rep̃-¬
hensurꝰ est: aut amicus. Si gͦ inimicus
insultat: ferendꝰ est. Amicus autẽ si er¬
rat: docendꝰ. si docet: audiendus. Lau¬
dator uͦ & crrans confirmat errorẽ: & adu-¬
lans illicit in errorem. E mendabit gͦ
me iustus in miscdia de arguet me: oleũ
autẽ peccatoris non impinguabit caput
mneum. Quam obrem quanqu̾a firmiᷤ
scripturas disseminat᷑a. & a doctis catho¬
licis carumdẽ scripturarũ tractatoribus
demonistratã tanqũa canonicã regulam.
qͦmodo intelligatur dĩ filius & equalis
patri scãm di fõrma in quaẽ: & minor
patre. scam serui formam quam accepit.

Expanded text:
ratanter enim suscipit oculum columbinum pulcherrima et modestissima charitas; dentem autem caninum vel evitat cautissima humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si ergo inimicus insultat, ferendus est: amicus autem si errat, docendus; si docet, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem. Emendabit ergo me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum . CAsto, et per Scripturas disseminatam, et a doctis catholicis earumdem Scripturarum tractatoribus demonstratam tanquam canonicam regulam, quomodo intelligatur Dei Filius et aequalis Patri secundum Dei formam in qua est, et minor Patre secundum servi formam quam accepit ;
Abbreviated transcription (Latin):
quęrunt
& ad in¬
telligen¬
tiam
trinitatis ꝓ
captu infirmitatis humanȩ animum
intendunt. exꝑti difficultates labori¬
osas. siue in ipsa mentis acie conantes
intueri inaccessibilẽ lucẽ: siue in ipsa
multiplici & multimoda locutionelit.¬
terarum sacrarũ. ubimͥ non uidetur
nͥ atteri adam. ut xp̃i gr̃a glorificata
dulcescat: cum ad aliquid certũ diffu-¬
sa om̃i ambiguitate. ꝑuenerint. facilli¬
me debent ignoscere errantib in tanti
puestigatione. secreti. S duosunt quȩ. ⁊̃ cap̃
in errore hominũ difficillime tolerant᷑.
presumptio priusqua ueritas pateat.
& cũ iam patuerit. presumpte defensi¬
o falsitatis. Aquib duobus uitiis nimiᷤ
immicis inuentioni ueritatis. & tracta
precor & sꝑo d̾s defenderit. atq muni-¬
crit scuto bone uoluntatis sus & gr̃a
miscd̾ie. sue: non ero segnis ad inqui¬
rendam substantiam di. siue ꝑscriptu¬
ram eius. siue ꝑ crtaturam. Quȩ utraq
nobis ad hoc ꝓponitur intuenda. ut

Expanded text:
quaerunt, et ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutione Litterarum sacrarum, ubi mihi non videtur nisi atteri animam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficillime tolerantur; praesumptio, priusquam veritas pateat; et, cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. A quibus duobus vitiis nimis inimicis inventioni veritatis, et tractatprecor et spero, Deus defenderit atque munierit scuto bonae voluntatis suae et gratia misericordiae suae, non ero segnis ad inquirendam substantiam Dei, sive per Scripturam ejus, sive per creaturam. Quae utraque nobis ad hoc proponitur intuenda, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dem sententias habentes. multõ ta¬
men enodatiores. atq planiores:
quantũ rerũ tantarũ explicandarũ
difficultas. & facultas nr̃a pateretur.
Sunt autẽ qui pͥmos quatuor uel
potius quinq etiã sine ꝓemiis ha¬
bent. & duodecimũ sine extrema
parte non parua. Sed si cis hȩc elitio
potuerit in notescere. omĩa si uolu¬
eruit & u aluerint emendabunt.
Peto sane ut hanc epłam seorsũ qͥdẽ.
sed tam̃ ad caput eorumdẽ libroꝵ¬

Expanded text:
dem sententias habentes multo tadem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. sunt autem, qui primos quattuor uel potius quinque etiam sine prooemiis habent et duodecimum sine extrema parte non parua. sed si eis haec editio potuerit innotescere, omnia, si uoluerint et ualuerint, emendabunt. peto sane, ut hanc epistulam seorsum quidem sed tamen ad caput eorundem libro
Abbreviated transcription (Latin):
libros iuiuenis inchoaui. senex edidi.
Omiseram quippe hoc opus. postea¬
quã comperi prereptos michi esse.
siue subreptos antequã eos absolue.¬
rem. & retractatos ut mea disposi¬
tio fuerat expolirem. Non enim
sigillatim s om̃s simul edere ea
Cum ergo ꝑ eos homines qui prius¬
qua uellem ad quosdam illoꝵ ꝑue¬
nire potuerunt dispositio mea ne¬
quiuisset impleri. int̾ruptã dictatis¬
onem reliquerã. cogitans hocipsũ
in aliquib scriptis meis conqueri.
ut scirent qui possent non a me
fuisse cosdem libros editos. s ablatoᷤᷤ
priusquã mͥ edicione mea digni
uiderentur. Uerũ multoꝵ frm
uehementissima postulatione &
maxime tua iussione compulsusͤ
opꝰ tam laboriosũ adiuuante dño
terminare. curaui. eosq emendatoᷤᷤ
non ut uolui s ut potui ne ab illiᷤ
qui subrepti iã in manꝰ hominũ
exierant. plurimũ discreparent.
ꝑmisi. In quib siseruari mea dispo¬
sitio potuisset. essent ꝓfecto & si eas¬

Expanded text:
libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant, plurimum discreparent, misi. in quibus si seruari mea dispositio potuisset, essent profecto etsi eas
Abbreviated transcription (Latin):
pariturq noticia. partus & ꝓles recte
dici non potest. Idemq appetitus qͦ
inhiatur rei cognoscendȩ fit amor.
cognitȩ. aum ten̾et atq amplectit᷑
placitam ꝓlem id est noticiam. gig.¬
nentis coniungit. Et est quȩdam
imago trinitatis ipsa mens & noticia
aꝰ. quod est ꝓles eiꝰ. ac de scipsa uerbũ
ciꝰ. & amor tertius. Et hȩc tria unũ.
atq una substantia. Nec minor ꝓles.
dum tantã se nouit mens quanta ẽ:
nec minor amor. dum tantũ se dili¬
ꝗit quantũ nouit. & quanta est.¬

Expanded text:
pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quanta est.
Abbreviated transcription (Latin):
non sufficit auaritiȩ nosse & amare
aurũ. nisi & habeat. Neq nosse. &
amare. uesci aut concũbere. nisi etiã
id agat. N eq nosse & amare honores
& imperia. nisi ꝓueniant. Or uȩ ta-¬
men omnia. nec adepta sufficiunt.
sitiet iterum. Ideoq & in psalmis.
Concepit in quit aolorem & peperit
iniquitatẽ. Dolorem uel laborẽ concipi
dicit. cum ea concipiuntur quȩ nosse.
ac uelle non sufficit. & mardescit atq
egrotat animꝰ indigentia. donet ad
ea ꝑueniat. & quasi pariat ea. Unde.
elegant᷑ in latina lingua parta dicun¬
tur᷑. & repta atq comͦꝑta. quȩ uerba
quasi a partu aucta resonant. Quia
concupiscentia cum conceperit. parit
peccatum. Unde dñs clamat Menite.¬

Expanded text:
non sufficit avaritiae nosse et amare non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores et imperia, nisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt. sitiet iterum . Ideoque et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite
Abbreviated transcription (Latin):
debes sed in eo qui fecit te: sicetiam
illo quẽ ailigis tanquam te ipsum.
Et nobis g & fratribꝰ in año fruam᷑.
& inde nos nec ad nosmetipsos remit.¬
tere. & quasi relaxare deorsum uersoᷤᷤ
audeamꝰ. N ascitur aut̃ẽ uerbũ cum
excogitatum placet: aut ad peccandũ
aut ad recte. faciendum. Uerbum ergo
nr̃m & mentẽ de qua gignitur quasi
medius amor coniungit. seq cum cis
tercium complexu incorporeo sine ul¬
la confusione constringit. Conceptũ¬
autẽ uerbum & natũ idipsum est.
cũ uoluntas in ipsa noticia conquies-¬
cit. quod fit in amore spiritalium.
Qui enim uerbi gr̃a ꝑfecte nouit
ꝑfecteq amat iusticiam. iam iustꝰ est.
etiam si nulla existat scđ̃m eam forin¬
secus ꝑ membra corporis oꝑandi neces.¬
sitas. In amore autem carnalium tem¬
poraliumq rerum sicut in ipsis anima¬
lium fȩcibus. alius est conceptus uerbi.
alius partus. Illic enim quod cupien.¬
do concipit᷑. adipiscendo nascitur. Qm̃

Expanded text:
debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit. CAPUautem verbum et natum idipsum est, cum voluntas in ipsa notitia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
aus manenti ministerium uocis
ainbemꝰ. aut alicuiꝰ signi corpora¬
us ut ꝑ quandam cominemoratioñe
sensibilem. tale aliquid fiat ctiam in
animo audientis. qualt de loquentis
animo non reccdit. Nicbilitaq agimꝰ
ꝓ membra corporis infactis dictisꝙ
nr̃is. quibꝰ uel approbantur uel in¬
ꝓbantur mores hominũ: quod ñ
uerbo apua nos intus edito preueni¬
mus. Nemo enim uolens aliquid
facit: quod non in corde suo prius
aixerit. Quoa uerbum amore con-¬
cipitur. siue creature sius creatoris.
id est aut nature mutabilis: aut in c̃õ
piditate aut caritate. Non quo ñ
sit amanda creatura. sed si ad creato¬
rem refertur ille amor. non iam
cupiditas sed caritas crit. Tunc enĩ
est cupiditas. cum ꝓpter se amatur
creatura. Tunc non utentẽ adiuuat.
sed corrumpit fruentẽ. Qum gͦ
aut par nobis aut inferior creatura
sit: inferiore utendum eist ad am.
pari autẽ fruendum sea in deo.
Sicut enim te ipso non inte ipso frui

Expanded text:
tus manenti ministerium vocis tus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dictisque nostris, quibus vel approbantur vel improbantur mores hominum, quod non verbo apud nos intus edito praevenimus. Nemo enim volens aliquid facit, quod non in corde suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutabilis, aut incommutpiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui