comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & exaudi&e eũ. Quia bonoꝵ menti dũ pͣui
exꝓbrant: ostendunt quẽ suoꝵ actuũ testem
quęrant. Quȩ dũ cõpuncta sese in p̃cib accui¬
git: inde uitra se suꝑnȩ exauditioni iungit᷑: ui¬
de extra se ab humana laude separat᷑. Notandũ
ñnulli qͦs & humanȩ irrisiones deprimunt:
& tam̃ diuinis aurib exaudibiles ñ sunt. Nam
cũ derisio contra culpã nascit᷑: ꝓfecto nullũ uir¬
tutis meritũ in derisione generat᷑. Saal & enĩ
sacerdotes clamosis hunc uocib implorantes.
derisi ab helia fueratt: cũ dicebat. Clamate
uoce maiore. d̾s enĩ ẽ: & forsitan loquit᷑. aut
in diuersorio est. Sed hec eis irrisio ad uirtu¬
tis usũ non fuit: qr ꝑ culpȩ meritũ uenit. Pro¬
uide gͦ nunc dr qͥ deridet᷑ ab amico suo sic̃ ego.
inuocabit dm̃ & exaudi& eũ÷ quia illũ facit᷑
humana derisio do proximũ: quẽ ab humanis
prauitatib uitȩ innocentia seruat alienum.

Expanded text:
Deum, et exaudiet eum, quia bonorum menti dum pravi Deum, et exaudiet eum, quia bonorum menti dum pravi exprobrant, ostendunt quem suorum actuum testem quaerant. Quae dum compuncta sese in precibus accingit, inde intra se supernae exauditioni jungitur, unde extra se ab humana laude separatur.  Vet. Xnonnulli quos et humanae irrisiones deprimunt, et tamen divinis auribus exaudibiles non sunt. Nam cum derisio contra culpam nascitur, profecto nullum virtutis meritum in derisione generatur. Baal etenim sacerdotes clamosis hunc vocibus implorantes, derisi ab Elia fuerant, cum dicebat: Clamate voce majori, Deus enim est, et forsitan loquitur, aut in diversorio est . Sed haec eis irrisio ad virtutis usum non fuit, quia per culpae meritum venit. Provide ergo nunc dicitur: Qui deridetur ab amico suo, sicut ego, invocabit Deum, et exaudiet eum, quia illum facit humana derisio Deo proximum, quem ab humanis pravitatibus vitae innocentia servat alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
ant: s ut ipsi quanta doctrina polleant inno¬
tescant. Preire se quippe sapientia cunctos ex¬
istimant: & id circo nichil se cuilib& dicere
ultra mensurã suȩ magnitudinis putant. Sic
praui quilib&. sic om̃s heretici suꝑba uoce me¬
lioreᷤᷤ docere ñ metuunt: qr om̃s se inferiores
iationis suȩ culmine reuocat: & discretionis
manu ad ȩqualitatis cõpagẽ reformat. Unde
beatus iob qui eiusdẽ scẽ eccłiȩ mẽbrũ est.
uidens qđ amicoꝵ mens ꝑ uerba plate erudi

Expanded text:
ant, sed ut ipsi quanta doctrina polleant, innoant, sed ut ipsi quanta doctrina polleant, innotescant. Praeire se quippe sapientia cunctos existimant, et idcirco nihil se cuilibet dicere ultra mensuras suae magnitudinis putant. Sic pravi quilibet, sic omnes haeretici superba voce meliores docere non metuunt, quia omnes se inferiores mationis suae culmine revocat, et discretionis manu ad aequalitatis compagem reformat. Unde beatus Job, qui ejusdem sanctae Ecclesiae membrum est, videns quod amicorum mens per verba prolatae erudi
Abbreviated transcription (Latin):
sauciant: sic mollia spm necant. Sic̃ illã labori¬
osa interununt: ita hunc delectabilia extingua.
Spes itaq carnaliũ abominatio anime dr: qr
inde in ꝑpetuũ sp̃s interit: unde ad tẽpꝰ caro
nͥ beatus iob cuncta largius etiã uiuendo p̃di¬
casset. At postꝗͣ sauctiorẽ monere de uita niri¬
t᷑. doctiorẽq se erudire sapientiȩ magisterio co¬
nat᷑. ipse dictoꝵ suoꝵ pondus leuigat. qͥ in dis¬
cretione interposita om̃e qđ loquit᷑ destruit:
quia liquorẽ scientiȩ pleno uasculo suꝑfundit.
Sic nãq ab indiscretis opes scientię: sic̃ ab stultis
sepe opes corporalis substantiȩ possident᷑. Non¬
nulli enim qͥ terrenaꝵ rerũ multiplicitate sub¬
nixi sunt. aliquando multa & habentib tribu¬
unt: ut ipsi hȩc cunctis largius habere uidean¬
t᷑. Ita ꝑuersi cũ uera sapiunt. recta quȩdã & iã
rectiorib loquunt᷑: non ut alios audientes doce¬

Expanded text:
sauciant, sic spiritum mollia necant; sicut illam laborisauciant, sic spiritum mollia necant; sicut illam laboriosa interimunt, ita hunc delectabilia exstinguunt. Spes itaque carnalium, abominatio animae dicitur, quia inde in perpetuum spiritus interit, unde ad tempus caronisi beatus Job cuncta largius etiam vivendo praedicasset. At postquam sanctiorem monere de vita nititur, doctioremque se erudire sapientiae magisterio conatur, ipse dictorum suorum pondus levigat, qui, indiscretione interposita, omne quod loquitur destruit, quia liquorem scientiae pleno vasculo superfundit. Sic namque ab indiscretis opes scientiae, sicut a stultis saepe opes corporalis substantiae possidentur. Nonnulli enim, qui rerum terrenarum multiplicitate subnixi sunt, aliquando multa et habentibus tribuunt, ut ipsi haec cunctis largius habere videantur. Ita perversi, cum vera sapiunt, recta quaedam etiam rectioribus loquuntur; non ut alios audientes doce
Abbreviated transcription (Latin):
sis omib. se solũmodo & iudicẽ conspicit. T̃ c̃
uoluptas subtrahit᷑: & uoluptatis culpa serua¬
t᷑. Et repente miseri pereundo discunt: quia
perit᷑a tenuerunt. Qui tam̃ quousq corpora¬
liter uiuunt: querere nocit᷑a ñ desinunt. Uñ
rat. nͥ ut potestate ceteros transeat: cunctos
rerũ multiplicitate transcendat᷑: aduersantes
dominando subiciat: obsequentib miraudus
innotescat: ire ad uotũ satisfaciat᷑. benignũ
se cũ laudat᷑ ostendat: quicqͥd gula appetit
offerat: ad hoc qđ uoluptas imꝑat᷑. oꝑis exple¬
tione concurrat.s Bene gͦ spes illoꝵ ab homi¬
natio aĩe dr: quia ea que carnales ambiunt: spu¬
ales quiq iudicio rectitudinis auersantur.
ubi caro reqͥescit. Ut enĩ caro mollib: sic aĩa
duris nutrit᷑. Illã blanda refouent: hanc as¬
ꝑa exercent. Illa delectationib pascit᷑: hȩc
amaritudinib uegetat᷑. Et sicut carnẽ dura

Expanded text:
sis omnibus, se solummodo et judicem conspicit. Tunc sis omnibus, se solummodo et judicem conspicit. Tunc voluptas subtrahitur, sed voluptatis culpa servatur, et repente miseri pereundo discunt quia peritura tenuerunt. Qui tamen quousque corporaliter vivunt quaerere nocitura non desinunt. Underat, nisi ut potestate caeteros transeat, cunctos rerum multiplicitate transcendat, adversantes dominando subjiciat, obsequentibus mirandus innotescat, irae ad votum satisfaciat, benignum se, cum laudatur, ostendat; quidquid gula appetit, offerat; ad hoc quod voluptas imperat, operis expletione concurrat? Bene ergo spes illorum abominatio animae dicitur, quia et ea quae carnales ambiunt spiritales quique judicio rectitudinis aversantur. ubi caro requiescit. Ut enim caro mollibus, sic anima duris nutritur: illam blanda refovent, hanc aspera exercent; illa delectationibus pascitur, haec amaritudinibus vegetatur. Et sicut carnem dura
Abbreviated transcription (Latin):
oculos a iocunditate pristina claudi
psalmista conspexerat: cũ dicebat. In illa die
peribunt om̃s cogitationes eoꝵ. Quia & ęt̾na
mala nũꝗͣ cogitata repperiunt: & subito amit¬
tunt bona tẽporalia quȩ diu tractata tenuert̃.
A quib & om̃e effugium perit: quia eoꝵ ma¬
licia. ab animaduersione districti iudicis quo
se ualeat occultare ñ inuenit. Nã nc̃ iniqui
cũ tristia aliqua uel aduersa paciunt᷑. effugii
latebras inueniunt: qr ad uoluptatẽ ꝓtinus de¬
siderioꝵ carnaliũ recurrunt. Ne enĩ pauꝑtas
cruci&: diuitiis animũ demulcent. Ne despe¬
ctus proximoꝵ deprimat: sese dignitatib ex¬
altant. Si fastidio corpus atterit᷑: antepositis
epulaꝵ diuersitatib nutrit᷑. Si quo animus
mesticiȩ impulsu deicit᷑: mox ꝑ interposita io¬
coꝵ blandim̃ta releuat᷑. T ot gͥ habent hic ef¬
fugia : quot sibi preparant delectam̃ta. Sed
quandoq eis effugiũ perit: quia eoꝵ mens amis¬

Expanded text:
oculos a jucunditate pristina claudi oculos a jucunditate pristina claudi Psalmista conspexerat, cum dicebat: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum ; quia et aeterna mala nunquam cogitata reperiunt, et subito amittunt bona temporalia quae diu tractata tenuerunt. A quibus et omne effugium perit, quia eorum malitia ab animadversione districti judicis quo se valeat occultare non invenit. Nam nunc iniqui cum tristitia aliqua, vel adversa patiuntur, effugii latebras inveniunt, quia ad voluptatem protinus desideriorum carnalium recurrunt. Ne enim 358 paupertas cruciet, divitiis animum demulcent. Ne despectus proximorum deprimat, sese dignitatibus exaltant. Si fastidio corpus atteritur, antepositis epularum diversitatibus nutritur. Si quo animus moestitiae impulsu dejicitur, mox per interposita jocorum blandimenta relevatur. Tot ergo hic habent effugia, quot sibi praeparant delectamenta. Sed quandoque eis effugium perit, quia eorum mens, amis
Abbreviated transcription (Latin):
corpus tuũ lucidũ erit. Quia uidelic& si o¬
perationẽ uram̃ intentio munda preuenerit:
quãlib& alit̾ hominib uideat᷑: interni tam̃
iudicis oculis mundũ subsequentis actionis
corpus ostendit᷑. Oculi gͦ impioꝵ sunt: inten¬
tiones in eis carualiũ desiderioꝵ. Qui iocirco
deficiunt. quia ȩterna negligunt: & sola
semꝑ transitoria prestolant᷑. Adipisci qͥppe
terrenã głam cogitant: multiplicari reb
tẽporalib exoptant. Ad mortẽ cotidie cͣ su
rerũ labentiũ tendunt: s cogitare morta¬
lia mortaliter nesciunt. Carius uita ꝑ¬
momenta deficit: & tam̃ carnale desiderium
crescit. Res habita instanti fine corripit᷑: &¬
habendi anxietas non finit᷑. Sed cũ mors impi¬
os subtrahit: eoꝵ ꝓfecto desideria cũ uita ter¬
minant᷑. Quoꝵ scilic& oculi tunc suꝑna ultio¬
ne deficiunt: quia suo hic iudicio a terrena
deficere delectatione noluerunt. Hos illoꝵ

Expanded text:
corpus tuum lucidum erit ; quia videlicet si ocorpus tuum lucidum erit ; quia videlicet si operationem nostram intentio munda praevenerit, quamlibet aliter hominibus videatur, interni tamen judicis oculis mundum subsequentis actionis corpus ostenditur. Oculi ergo impiorum sunt intentiones in eis carnalium desideriorum. Qui idcirco deficiunt, quia aeterna negligunt, et sola semper transitoria praestolantur. Adipisci quippe terrenam gloriam cogitant, multiplicari rebus temporalibus exoptant, ad mortem quotidie cursu rerum labentium tendunt; sed cogitare mortalia mortaliter nesciunt. Carnis vita momenta deficit, et tamen carnale desiderium crescit. Res habita instanti fine corripitur, et habendi anxietas non finitur. Sed cum mors impios subtrahit, eorum profecto desideria cum vita terminantur. Quorum scilicet oculi tunc superna ultione deficiunt, quia suo hic judicio a terrena deficere delectatione noluerunt. Hos illorum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ est in xp̃o iħu dño nr̃o: Cuius uidelico&
fortitudo caritatis uera sc̃ẽ eccłiȩ uoce laudat᷑.
cũ ꝑ canticoꝵ canticũ dr̃. Ualida est ut mors
dilectio. Uirtuti & enĩ mortis. dilectio com¬
paratur : quia nimirũ mentẽ ꝗͣ. semel ceꝑit
a delectatione mundi funditus occidit. Et
tanto hanc ualentius in auctoritatẽ erigit:
quanto & insensibilẽ contra terrores reddit.
taciti ambiunt ñ erũpant. Unde & sophar
plurimi. Neq enĩ iusti uiri idcirco se ꝑ in¬
nocentie itinera arta custodiunt: ut ab aliis
exorentur. Sed siue heretici seu ꝑuersi qͥlib&
ꝑ hoc qđ inter homines quasi innocent̃ ui-
ipsi appetunt. hoc aliis ꝓ magno pollicent᷑.
Dũq cęlestia p̃dicant: in suis repente sponsi¬
onib ostendunt qđ amant. Sed ne diu ter¬
rena pollicendo patescant qđ sunt : ad u̾ba
rectitudinis citius recurrunt. Unde mox
tionis exprimat᷑: ꝑ euangłm ueritas attestat᷑
dicens. Si oculus tuus simplex fuerit: totũ

Expanded text:
Cujus videlicet fortitudo charitatis, vera sanctae Ecclesiae voce laudatur, cum per canticorum Canticum dicitur : Valida est ut mors dilectio . Virtuti etenim mortis dilectio comparatur, quia nimirum mentem, quam semel ceperit, a delectatione mundi funditus occidit; et tanto hanc valentius in auctoritatem erigit, quanto et insensibilem contra terrores reddit. taciti ambiunt non erumpant. Unde et Sophar ri. --Neque enim justi viri idcirco se per innocentiae itinera arcta custodiunt, ut ab aliis exorentur. Sed sive haeretici, seu perversi quilibet, per hoc quod inter homines quasi innocenter vivuod ipsi appetunt, hoc aliis pro magno pollicentur; dumque coelestia praedicant, in suis repente sponsionibus ostendunt quod amant. Sed ne diu terrena pollicendo patescant quod sunt, ad verba rectitudinis citius recurrunt. Unde mox tionis exprimitur, per Evangelium Veritas attestatur, dicens: Si oculus tuus simplex fuerit, totum
Abbreviated transcription (Latin):
iste aliud ꝗͣ solũ se ẽẽ hominẽ exultat : Et se¬
pe contingit. ut cũ ꝑ tumorẽ mens in altum
ducit᷑: in despectu om̃iũ & sui admiratione
subleuet᷑. In cogitatione & enim ꝓprii fauores
oriunt᷑. sibiq de singularitate sapientiȩ blan¬
diunt᷑. Ipsa fatuitas pensat ea que audierit. ac
uerba quȩ ꝓfert :et mirat᷑ sua᷑ & derid& ali¬
ena. Qui gͦ solũ se saꝑe estunat: quid aliud ꝙͣ
hanc eaudẽ secũ morari sapientiã putat a Nã
quã adeẽ aliis abnuit: soli sibi hanc tribu¬
ens. ꝓfecto intra tempora suȩ breuitatis clau¬
dit. ꝑensandũ uͦ est. uir sc̃s quanta discreti¬
one utit᷑. ut amicoꝵ suꝑbientiũ arrogantia cõ¬

Expanded text:
 hominem exsultat? Et saepe contingit ut cum per tumorem mens in altum ducitur, in despectum omnium et sui admirationem sublevetur. In cogitatione etenim proprii favores oriuntur, sibique de singularitate sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pensat ea quae audierit, ac verba quae profert; et miratur sua, ridet aliena. Qui ergo solum se sapere aestimat, quid aliud quam hanc eamdem secum mori sapientiam putat? Nam quam adesse aliis abnuit, soli sibi hanc tribuens, profecto intra tempora suae brevitatis claudit. Pensandum vero est vir sanctus quanta discretione utitur, ut amicorum superbientium arrogantia com
Abbreviated transcription (Latin):
quis presentẽ głam quęrit: ꝓfecto despectũ
metuit. Qui semꝑ ad lucra inhiat: semꝑ ui¬
delic& dap̃na formidat. Cuius enĩ ꝑceptio¬
ne reficit᷑: eius rei ꝓculdubio & amissione
sauciat᷑. & quo obligatus mutabilib ac pe¬
rit᷑is inher&: eo longe in infimis ab arce se-¬
curitatis iacet. At contra quisqͥs in solo ȩter¬
nitatis desiderio figit᷑. nec ꝓsperitate attollit᷑.
nec aduersitate quassat᷑: dũ nil hab& in mun¬
do qđ appetat: nil est qđ de mundo ꝑtimes¬
cat. Hinc & eũ salomon ait. Non contrista¬
bit iustũ: quicqͥd ei acciderit. Hinc iter um
dicit. Iustus quasi leo confidens: absq terro¬
re erit. Bene itaq nẽ dr̃: requiesces.
& non erit quite exterreat. Quia tanto quisq
a se plenius pauorẽ qui ex mido ẽ abicit:
quanto in semet ipso uerius mundi coneu-¬
piscentiã uncit. Annon absq terrore paulus
in corde requieuerat qui dicebat.: certus sũ enĩ

Expanded text:
quis praesentem gloriam quaerit, profecto despectum metuit. Qui semper ad lucra inhiat, semper videlicet damna formidat. Cujus enim perceptione reficitur, ejus rei procul dubio et amissione sauciatur; et quo obligatus mutabilibus ac perituris inhaeret, eo longe in infimis ab arce securitatis jacet. At contra quisquis in solo aeternitatis desiderio figitur, nec prosperitate attollitur, nec adversitate quassatur; dum nil habet in mundo quod appetat, nihil est quod de mundo pertimescat. Hinc etenim Salomon ait: Non contristabit justum quidquid ei acciderit . Hinc iterum dicit: Justus quasi leo confidens absque terrore erit . Bene itaque nunc dicitur: Requiesces, et non erit qui te exterreat , quia tanto quisque a se plenius pavorem qui ex mundo est abjicit, quanto in semetipso verius mundi concupiscentiam vincit. An non 357 absque terrore Paulus in corde requieverat, qui dicebat: Certus sum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ritas in uesꝑe: Quia in presenti uita felicitate
attollit᷑: s aduersitatis tenebris in fine deuo
uesꝑum: quia quanta sibi claritas maneat.
cũ iam occũbere ceꝑit agnoscit. Hinc namq
scriptũ est. Timenti dm̃: bene erit in extremiᷤ
Hinc ꝑ psalinistã dr. Cũ dederit dilectis
sius somnũ: hȩc est hereditas dñi. Qui in huiꝰ
quoq uitȩ adhuc certamine positus. cũ se
consũptũ putauerit ut lucifer orit᷑: quia
foris cadens intus innouat᷑. & quo magis ex¬
terius aduersa tolerat. eo uberius uirtutũ
lumine uterius coruscat: paulo ad testante
qui ait. Sed lic& is qui foris est nr̃ homo
corrũpit᷑: tam̃ is qui intus est reuouat᷑ de
die in diem. Io enĩ qđ in presenti ẽ mo-

Expanded text:
ritas in vespere, quia in praesenti vita felicitate ritas in vespere, quia in praesenti vita felicitate attollitur, sed adversitatis tenebris in fine devorrum surgit, quia quanta sibi claritas maneat cum jam occumbere coeperit agnoscit. Hinc namque scriptum est: Timenti Deum bene erit in extremis . Hinc per Psalmistam dicitur: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Qui in hujus quoque vitae adhuc certamine positus, cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia foris cadens, intus innovatur; et quo magis exterius adversa tolerat, eo uberius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: Sed licet is qui foris est noster homo corrumpitur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem. Id enim q
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ caligine ceꝑit. ad lucẽ gr̃ȩ reformat᷑:¬
& in se ipso monstrat diem iusticiȩ: qͥ casurꝰ
scõꝵ innocentia: nͥ sequentis uidicis claritatẽ
clamat: In eoꝵ nãq ammiratione conspicim᷑
qͥd de maiestate ueri luminis ȩstimemꝰ. Nec¬
dũ redemptoris nr̃i p̾sentiam uidemus. sed
tam̃ uirtutẽ illius in electoꝵ suoꝵ morib ad¬
miram᷑. Quia gͥ bonoꝵ uita in consideratione
sua. oculis nr̃is iuim ueritatis obicit: clarus
ad nos lucifer ante solẽ uenit. Sciendũ uͦ est.¬
tate discussimus: iuxta exteriora quoq ma-¬
la nil obstat intelligi. Scĩ & enĩ uiri quia
sũma medullitus diligunt. in infimis dura
paciunt᷑: s in fine. gaudii lum̃ inueniunt: qd̾
habere in hoc spacio ꝑcurrentis uitȩ contẽp¬
nunt. Unde nunc ꝑ sophar dr̃. & quasi
meridianus fulgor. consurget tibi ad uespe¬
rũ. Peccatoris & enim luuen in die ẽ. obscu¬

Expanded text:
tionum caligine coeperit, ad lucem gratiae reformatur, ettionum caligine coeperit, ad lucem gratiae reformatur, et in se ipso monstrat diem justitiae, qui casurus sanctorum innocentia nisi sequentis judicis claritatem clamat? In eorum namque admiratione conspicimus quid de majestate veri luminis aestimemus. Necdum Redemptoris nostri potentiam videmus, sed tamen virtutem illius in electorum suorum moribus admiramur. Quia igitur bonorum vita in consideratione sua oculis nostris vim veritatis objicit, clarus ad nos lucifer ante solem venit. 35. Justus dutate discussimus, juxta exteriora quoque mala nil obstat intelligi. Sancti etenim viri quia summa medullitus diligunt, in infimis dura patiuntur; sed in fine gaudii lumen inveniunt, quod habere in hoc spatio percurrentis vitae contenunt. Unde nunc per Sophar dicitur: Et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperum. Peccatoris enim lumen in die est obscu
Abbreviated transcription (Latin):
lapsũ desperationis inclin&. Unde plerumq
mens in tediũ uertit᷑: uix ipsa uirtutis suȩ dãp¬
tia considerat: & tota dolens. s quasi ia & a
sensu doloris aliena frangit᷑: & enumerare
non ual& quanto cogitationũ tumultu ua-¬
stat᷑. Ruiturã se ꝑ momenta conspicit: eiq
nebre sẽꝑ impediaut: mesta mens nil aliud
quã tenebras uidet. Sed apud misericordẽ
orat. Nam meroris nr̃i caliginẽ conditor con¬
spicit ͥ & subtracti luminis radios refundit:
ita ut erecta ꝓtinus ꝑ dona mens uigeat: quã
paulo ante decertantia uicia supbiȩ calce depͥme¬
bant. Mox tor poris pondus decutit: atq
ad contẽplationis lumen post ꝑturbationis
suȩ tenebras erũpit. Mox in gaudio ꝓuectꝰ
re ex desperatione cogebat᷑. Sine cogitationis
certamine presentia despicit: sine dubitatio¬
nis obstaculo de uentura retributione confi¬
dit. Iustus gͦ cũ se consũptũ putauerit. ut
lucifer ortt : qͥa mox ut tenebrescere tẽpta¬

Expanded text:
sperationis inclinet. Unde plerumque cum mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae damna considerat; et tota dolens, sed quasi jam et a sensu doloris aliena, frangitur, et enumerare non valet quanto cogitationum tumultu vastatur. Ruituram se per momenta conspicit, eiquenebrae semper impediant, moesta mens nihil aliud quam tenebras videt. Sed apud misericordem orat. Nam tunc moeroris nostri caliginem conditor conspicit, et subtracti luminis radios refundit, ita ut erecta protinus per dona mens vigeat, quam paulo ante decertantia vitia superbiae calce deprimebant. Mox torporis pondus discutit, atque ad contemplationis lumen post turbationis suae tenebras erumpit. Mox in gaudium profecre ex desperatione cogebatur. Sine cogitationis certamine praesentia despicit, sine dubitationis obstaculo de ventura retributione confidit. Justus ergo cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia mox ut tenebrescere tenta
Abbreviated transcription (Latin):
lus ait. Si conmorim᷑: & cõuiuemꝰ. Si sustine¬
dicens. ꝑ multas tribulationes: oport& nos
introire in regnũ dĩ. Hinc scõꝵ głam iohanins
angelus indicans: ait. Hi sunt qui uenert̃
de tribulatione magna: & lauerunt stolas sua
& candidas eas fecerunt in sanguine agni.
Quia gͥ minc ꝑ tribulationẽ serit᷑. ut post
gaudii fructus metat᷑: tanto maiori fidutia
git. & defossus securus dormies. Sic̃ enĩ ma-¬
lis p̃sens securitas laborẽ: ita bonis p̃sens la¬
bor ꝑpetuã securitatẽ parit. Unde & defos-¬
sũ se securũ dormire posse iam nouerat: qui

Expanded text:
lus ait: « Si commorimur, et convivemus, si sustinelus ait: « Si commorimur, et convivemus, si sustinedicens: Per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei . Hinc sanctorum gloriam Joanni angelus indicans, ait: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni . Quia igitur nunc per tribulationem seritur, ut post gaudii fructus metatur, tanto major fiducia Et defossus securus dormies. - Sicut enim malis praesens securitas laborem, ita bonis praesens labor perpetuam securitatem parit. Defossum se securum dormire posse
Abbreviated transcription (Latin):
modũ in sublimitate ęternũ głȩ pondus o¬
perat᷑ in nobis. & notandũ qđ nequaꝗͣ. cũ
consũptus fueris. s cũ te consũptũ putaue¬
ris dicit: quia & qđ uidemus in dubietate
est. & qđ speramus in certitudine. Unde &
isdẽ paulus ñ se consũptũ nouerat. s putabat.
qui & in aduersa tribulationũ corruens. ut
lucifer resplendebat dicens. Quasi morientes:
& ecce uuimus. Quasi tristes: semꝑ aũ gauden¬
tes. Sicut egentes: multos aũ locupletantes.
Sciendũ quoq est. qđ bonoꝵ mens qͦ duriora
ꝓ ueritate tolerat: eo eternitatis p̃mia certius
tiã. ꝓposita tibi spe. Tanto nãq spes in dm̃
solidior surgit: quanto ꝓ illo quisq grauiora
ꝑtulerit. Quia nequaꝗͣ. retributionis gaudi¬
um de ȩternitate colligit᷑: qđ non hic prius
pia tribulatione seminat᷑. Hinc enĩ ꝑ psalmis¬
tã dr. Euntes ibant & flebant: mitentes se¬
mina sua. Uenientes aũ uenient cũ exulta¬
tione: portantes mampulos suos. Hinc pau¬

Expanded text:
 pondus operatur in nobis . Et notandum quod nequaquam cum consumptus fueris, sed cum te consumptum putaveris dicit, quia et quod videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum corruens ut lucifer resplendebat, diet ecce vivimus, quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes . Sciendum vero est quod bonorum mens, quae duriora pro veritate tolerat, aeternitatis praemia certius ciam, proposita tibi spe. - Tanto namque spes in Deum solidior surgit, quanto quisque pro illo graviora pertulerit, quia nequaquam retributionis gaudium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. Hinc per Psalmistam dicitur: « Euntes ibant et fiebant, mittentes semina sua. Venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos . » Hinc Pau
Abbreviated transcription (Latin):
in illa die iustus uidex. Quia enĩ contra ma¬
la transeuntia sine defectu certau̾at: de man-¬
suris nimirũ gaudiis sine dubietate p̾sume
Sepe namq reb trausitoriis occupati pensa¬
re negligimus: ꝑ quanta peccamꝰ. Seo si re¬
ducto considerationis oculo a sinu cordis t̃¬
rene cogitationis agger excutit᷑: quicqͥd in
mente latebat inuenit᷑. Wnde sc̃i uiri ani¬
moꝵ latebras ꝑscrutari ñ desinunt: sese sub-¬
tiliter indagantes. terrenarũ rerũ curas ab¬
iciunt. Et effossis plene cogitationib. cũ nul¬
lo se reatu criminis morderiꝰ dep̃hendunt:
uelut in stratu cordis apuo se securi reqͥesct̃.
Latere quoq ab huius mundi actib appetus:
sẽꝑ sua considerant: Et cũ loco regiminis
minime constringunt᷑. iudicare quȩ aliena
sunt recusant. Effossi gͦ securi dormiunt:
laboriosis se huius mundi onerib sub qͥetis
ocio occultant. Unde & adhuc subdit᷑. Re¬

Expanded text:
ie illa justus judex . Quia enim contra mala transeuntia sine defectu certaverat, de mansuris nimirum gaudiis sine dubietate praesumSaepe namque, rebus transitoriis occupati, pensare negligimus per quanta peccamus; sed si, reducto considerationis oculo, a sinu cordis terrenae cogitationis agger excutitur, quidquid in mente latebat invenitur. Unde sancti viri animorum latebras perscrutari non desinunt, sese subtiliter indagantes, terrenarum rerum curas abjiciunt, et, effossis plene cogitationibus, cum nullo se reatu criminis morderi deprehendunt, velut in strato cordis apud se securi requiescunt. Latere quoque ab hujus mundi actibus appetunt, semper sua considerant, et cum loro regiminis minime constringuntur, judicare quae aliena sunt recusant. Effossi ergo securi dormiunt, laboriosis se hujus mundi oneribus sub quietis otio occultant. Unde et adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tam̃ quia nos culpas rarius cõmittimus:
aliena pigrius delicta laxamus. & quo pec¬
care nr̃ animus sollicitius metuit: eo distric¬
tiꝰ hoc qd̃ in se ab alio delinquit᷑ abhorrescit. Un¬
de fit ut inueniat᷑ quisq tardus ad ueniam:
quo ꝑficiendo factus est cautus ad culpam.
Et quo ipse excedere in alterum metuit:
hoc qđ in se excedit᷑. punire durius exquirit.
Sed quid hac doloris macula repperiri deteriꝰ
potest: quȩ in conspectu iudicis caritatẽ non in

Expanded text:
sed tamen quia culpas rarius committimus, sed tamen quia culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta laxamus, et quo peccare noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri deterius potest, quae in conspectu judicis charitatem non in
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte dicat. Cũ male gesta defleueris: nequaꝗͣ
rursũ facias. qđ in p̃cib iterũ plangas. Ut gͦ
tioĩs sẽꝑ tẽpora deb sollicite conspici. quic quid
potest in oratione reꝓbari. Talẽ qͥppe se mens
& cũ ab oratione cessat exhibere festin&: qͣlis
apparert iudici in ipso orationis tẽpore exop¬
tat. Sepe namq inmunda quedã uel illicita
rerũ imagines reuerberata patit᷑. quib liben¬
anima ad dm̃ leuare ñ sufficit: quia in se ni¬
mirũ inquinata mente. maculas pollutȩ cogi¬
tationis erubescit. Sepe curis mundi libenter
occupam᷑: cũq post hȩc studio orationis inten¬
dimꝰ. nequaꝗͣ se mens ad celestia erigit: quia
pondus hanc terrenȩ sollicitudinis in ꝓfun¬
dũ mersit. Et in p̃ce facies munda ñ osten¬
dit᷑ : quia cogitationis infimȩ luto maculat᷑.¬
Nonnũꝗͣ uͦ cor a cunctis excutimus: & illici¬
tis motib etiã cũ ã prece uacat obuiamus.

Expanded text:
aperte dicat: Cum male gesta defleveris, nequaquam aperte dicat: Cum male gesta defleveris, nequaquam rursus facias, quod in precibus iterum plangas. 29. nis tempora debet sollicite conspici, quidquid potest in oratione reprobari. Talem quippe se mens, et cum ab oratione cessat, exhibere festinet, qualis apparere judici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illicita rerum imagines reverberata patitur, quibus libenanima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, nequaquam se mens ad coelestia erigit, quia pondus hanc terrenae sollicitudinis in profundum mersit; et in prece facies munda non ostenditur, quia cogitationis infimae luto maculatNonnunquam vero cor a cunctis excutimus, et illicitis motibus etiam cum a prece vacat obviamus;
Abbreviated transcription (Latin):
ria mordetur. Diffidit nãq acciꝑe se posse
qł appetit: quȩ ꝓfecto reminiscit᷑ nolle se
petierimus ab eo accipiemus. Hinc salomon
in peticione reprehendit: cũ resistere
se preceptis eius quẽ postulat meminit. Et
oratio fit execrabilis: cũ a censura auertit᷑
legis. Quia dignũ ꝓfecto est. ut ab eius bene-¬
ficiis sit quisq extraneus: cuius nimirũ iussi
onib ñ uult esse subiectus. Qua in re hoc est sa
errauit: quatinus erroris macula cũ fletibus
t̃gitur: in petitone cordis facies ab auctore
munda uideatur. S curandũ ninis est. ne ad
hoc rursus ꝓruat. qd̾ se mundasse fletib exul¬
tat: ne dũ deplorata iterũ culpa cõmittitur:
in conspectu iusti iudicis. ipsa etiã lam̃ta leui¬
gentur. Sollerter qͥppe debemꝰ meminisse
quinat. sed necat. Uitam quippe animȩ quelib&
uidelic&e dicto uir sapiens nequaꝗͣ nos ꝓhi¬
b& sepe ueniã petere: s culpas iterare. Ac si

Expanded text:
ria mordetur. Diffidit namque accipere se posse ria mordetur. Diffidit namque accipere se posse quod appetit, quae profecto reminiscitur nolle se petierimus ab eo accipiemus . Hinc Salomonin petitione reprehendit, cum resistere se praeceptis ejus quem postulat meminit, et oratio fit exsecrabilis, cum a censura avertitur legis, quia dignum profecto est ut ab ejus beneficiis sit quisqueonibus non vult esse subiectus. Qua in re hoc est salerravit; quatinus erroris macula cum fletibus tergitur, in petitione sua cordis facies ab Auctore munda videatur. Curandum est etiam, ne ad hoc rursus proruat, quod se mundasse fletibus exultat; ne dum in conspectu justi judicis ipsa etiam lamenta levigentur. Solerter quippe debemus meminisse quinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibevidelicet dicto vir sapiens nequaquam nos prohibet saepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
mina : quȩ ex oꝑatione nascunt᷑. Nã sicut
ab animo opus sumit᷑: ita rursus ab oꝑe animꝰ
erudit᷑. Mens quippe diuini amoris exordia
quantũ minus uidebat. fõris gͦ ager excolit᷑.
ut domus postmodũ construat᷑ : quia plerũq
ab exteriori oꝑe sumimus. quantã subtilita¬
tẽ rectitudinis in corde teneamus. Quẽ bene
sophar seruare ordinẽ studuit. cũ prius au¬
ferri inquitatẽ a manib & post a taberna¬
culo inusticiã dixit: quia nequaꝗͣ plene
anunus in cogitatione erigit᷑. quando adhuc
ab eo extrinsecus in oꝑe errat᷑. Quia si ꝑfecꝰte¬
duo hȩc tergimus: ad dm̃ statim faciem sine
macula leuamus. Interna quippe facies homi¬
nis mens est: in qua nimirũ recognoscimur.
ut ab auctore nr̃o diligam᷑. Quã scilic& faciẽ
leuare est: in dõ animũ ꝑ studiũ orationis
si intendentẽ mentẽ reatus sui conscientia
accusat. Quȩ ab spei fidutia ꝓtinus frangit᷑.
si intenta precib nec dũ deuictȩ culpȩ memo¬

Expanded text:
mina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erratur.  duo haec tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. Interna quippe facies hominis mens est, in qua nimirum recognoscimur, ut ab auctore nostro dirigamur. Quam scilicet faciem levare est in Deo animum per studia orationissi intendentem mentem reatus sui conscientia accusat, quia a spei fiducia protinus frangitur, si intenta precibus necdum devictae culpae memo
Abbreviated transcription (Latin):
ne illius ipsa uiscerũ occulta ꝑforant᷑. Qui scilic&
a tranffixo corde si prius non educit᷑. nichil in
mẽbris imponi salutis medicamina nequeunt:
nͥ ferrũ a uulnere ante subtrahat᷑. Hinc est enĩ
‸ qd ꝑ sem& ipsam ueritas dicit. Nisi remiseritis

Expanded text:
ne illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a transfixo corde si prius non educitur, nihil in lneratis membris imponi salutis medicamina nequeunt, nisi ferrum a vulnere ante subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nisi remiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait. Michi aũ nimis honorificati st̃ amici
tui ds. Quoꝵdũ celsitudinẽ cordis aspicer&.
mundi głam qua calce calcarent: ꝓtins addi¬
dit. Nimis confortatus est principatus eoꝵ.
Ac ne paucos ẽẽ crederemus. quos ꝑficere usq
ad sũmã tantȩ ꝑfectionis agnoscimus: ilico ad¬
iunxit. O inumerabo eos: & suꝑ arenã multi¬
⁊ plicabunt᷑. Quot itaq nẽ ꝓ amore ueritatis¬
⁊ sese li benter humiliant: tot tunc in iudicio
lampades coruscant. Dicat᷑ gͥ recte. Lampas
⁊contempta apud cogitationes diuitũ. parata
ad tempus statutũ: quia uniꝰcuiꝰq iusti aĩa
uelut abiecta contẽpnit᷑. cũ degens inferius

Expanded text:
, ait: Mihi autem nimis honorificati sunt amici , ait: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Quorum dum celsitudinem cordis aspiceret, mundi gloriam qua calce calcarent protinus addidit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ac ne paucos esse crederemus, quos proficere usque ad summam tantae perfectionis agnoscimus, illico adjunxit: 364 Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Quot itaque nunc pro amore veritatis sese libenter humiliant, tot tunc in judicio lampades coruscant. Dicatur igitur recte: Lampas contempta apud cogitationes divitum, parata ad tempus statutum, quia uniuscujusque justi anima velut ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ one cũ sederit filius hominis in sede maiesta
tis suȩ: sedebitis & uos suꝑ duodecĩ sedes. iudi¬
cantes duodecĩ trib isrł. Neq enĩ plus ꝗͣ . xii.
iudices. illa interni consessus curia ñ habebit ⁊
sed irimirũ duodenario numero. quantitas u¬
niuersitatis exprimit᷑: quia quisqͥs stimulo
diuni amoris excitatus. hic possessa reliquerit᷑:
illic ꝓculdubio culm̃ iudiciariȩ potestatis
optinebit: ut simul tunc uidex cũ iudice
ueniat: qͥ nunc consideratione iudicii sese
spontanea pauꝑtate castigat. Hinc ẽ enĩ qđ
de sc̃e eccłiȩ sponso ꝑ salomonẽ dr̃. Nobilis¬
⁊ in portis uir eius: quando sederit cũ senato¬
rib terrę. Hinc ysaias ait. Dñs ad iudiciũ¬
⁊ ueni&: cũ seniorib popłi sui. Hinc eosdẽ se¬
⁊ natores ueritas ñ iam famulos: s amicos de¬
nuntiat dicens. Non iã dicã uos seruos: sed
amicos meos. Quos nimirũ psalmista in tuens¬

Expanded text:
one cum sederit filius hominone cum sederit filius homine, sedebitis et vos super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Neque enim plus quam duodecim judices illa interni consessus curia non habebit; sed nimirum duodenario numero quantitas universitatis exprimitur, quia quisquis, stimulo divini amoris excitatus, hic possessa reliquerit, illic procul dubio culmen judiciariae potestatis obtinebit, ut simul tunc judex cum judice veniat, qui nunc consideratione judicii sese spontanea paupertate castigat. Hinc est enim quod de sanctae Ecclesiae sponso per Salomonem dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hinc Isaias ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . Hinc eosdem seniores Veritas non jam famulos, sed amicos denuntiat, dicens: Non jam dicam vos servos, sed amicos meos . Quos nimirum Psalmista intuens
Abbreviated transcription (Latin):
extra urbẽ trahit᷑: quia extinctus ȩstimat᷑. Seo
usq qͦ lampas ista contẽpnit᷑: usq qͦ despicabilis
habet᷑. s Nũ quidnã fulgorẽ suũ nullatenus exe¬
rit: & nũꝗͣ. quanta claritate candeat ostendit.s
ostendit plane. Nam cũ lampas contẽpta apud
cogitationes diuitũ diceret᷑: ꝓtinus additur.
Parata ad tempus statutũ. Statutũ quippe con¬
temptȩ lampadis tempus est. extremi iudicii
p̃destinat᷑ dies: quo iustus quisq qui nẽ despi¬
cit᷑. quanta potestate fulgeat demonstratur.
Tunc enĩ cũ dõ iudices ueniunt: qͥ nc̃ ꝓ do in¬
iuste uidicant᷑. Tunc eoꝵ lux tanto latius emi¬
cat: quanto eos nc̃ manus ꝑsequentiũ durius
angustat. Tunc reꝓboꝵ oculis patescet. quod
cȩlesti potestate subnixi sunt: qui terrena omĩa
sponte reliquerunt. Unde electis suis ueritas¬
⁊ dicit. Uos qui sequuti estis me. in regenerati¬

Expanded text:
extra urbem trahitur, quia exstinctus aestimatur . Sed extra urbem trahitur, quia exstinctus aestimatur . Sed usquequo lampas ista contemnitur? Usquequo despicabilis habetur? Nunquidnam fulgorem suum nullatenus exerit, et nunquam quanta claritate candeat ostendit? Ostendit plane. Nam cum lampas contempta apud cogitationes divitum diceretur, protinus addiParata ad tempus statutum. - Statutum quippe contemptae lampadis tempus est extremi judicii praedestinatus dies, quo justus quisque qui nunc despicitur, quanta potestate fulgeat, demonstratur. Tunc enim cum Deo judices venient, qui nunc pro Deo injuste judicantur. Tunc eorum lux tanto latius emicat, quanto eos nunc manus persequentium durius angustat. Tunc reproborum oculis patescet quod coelesti potestate subnixi sunt, qui terrena omnia sponte reliquerunt. Unde electis suis Veritas dicit: Vos qui secuti estis me, in regenerati
Abbreviated transcription (Latin):
sermo contẽptibilis. Quẽ enĩ talia dicere posse
cognouerant: secũ cõmunit̾ uiuere ñ posse iudi¬
cabant. Cũq eũ & humilẽ uiuendo cernerent.
& altũ sermone pensarent: sua eos elatio cõpu-¬
lit: ut quẽ ꝑ scripta tunuerant. ꝑ p̃sentiȩ u̾ba
despicerent. Quid g̾ͥ paulus nͥ contẽpta lampas
apud cogitationes diuitũ fuit : qͥ unde magiste¬
riũ humilitatis exhibuit. inde a rudib disci-¬
pulis suꝑbiȩ contumelias recepit. Horrend o
& enĩ modo. languor suꝑbientiũ unde detumes¬
cere debuit excreuit: dũ mens elata carnaliũ.
hoc quasi dedignabile reppulit: qđ magister
imitabile ostendit. An contẽpta lampas ñ erat:
qui tot uirtutib emicans. tanta a ꝑsecutorib
aduersa tolerabat.s Legatione in catͬena fungi¬
t᷑: eiuꝰq uincula in om̃i p̾retorio manifestant᷑.
Uirgis cedit᷑: multisq ex genere. ex gentib pe¬
riculis urget᷑. Lapidib listris tondit᷑: pedib

Expanded text:
talia dicere posse cognoverant, secum communiter vivere non posse judicabant. Cumque eum et humilem vivendo cernerent, et altum sermone pensarent, sua eos elatio compulit ut quem per scripta timuerant per praesentiae verba despicerent. Quid igitur Paulus, nisi contempta lampas apud cogitationes divitum fuit, qui unde magisterium humilitatis exhibuit, inde a rudibus discipulis superbiae contumelias recepit? Horrendo etenim modo languor superbientium unde detumescere debuit excrevit, dum mens elata carnalium hoc quasi dedignabile repulit, quod magister imitabile ostendit. An contempta lampas non erat, qui, tot virtutibus emicans, tanta a persecutoribus adversa tolerabat ? Legatione in catena fungitur, ejusque vincula in omni praetorio manifestantur, virgis caeditur, multisque ex genere, ex gentibus, periculis urgetur , lapidibus Lystris tunditur, pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
ualent: ex crimine tumoris accusent. Unde
& ea bona que exterius fiunt. nequaquam
bona ẽẽ iamcensentur: que qͣsi ꝑ studiũ turgi¬
de cogitationis exhibent᷑. Qui sepe humilia
tumentes increpant: & qđ dictis suis sema¬
ipsos feriunt ignorant. Sed quia iustũ uirũ
sophar hactenus reprehendendo corripuit:
nunc uelut docendo subiungit. Si iniqͥtatẽ¬

Expanded text:
valent, ex crimine tumoris accusent. Unde valent, ex crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc velut docendo subjungit: CA
Abbreviated transcription (Latin):
insensibilitatẽ. Omĩs nãq animꝰ qui districti¬
otiis intimȩ consideratiom se subicit. ex eius
ꝓtinus timore mollescit: eũq saguta diuinę
formidinis penetrat: qr infirma iuscera ꝑ hu¬
militatẽ gestat. Quisquis aũ ꝑtinatia insensi-¬
bilitatis obdurescit. quasi cor firmat: ne hoc
iacula timoris suꝑni confodiant. Uude qui-
neũ. Cor quippe lapideũ tollit: cũ a nobis su¬
ꝑbiȩ duritiã subtrahit. & cor carneũ tribu¬
it: cũ eandẽ ꝓtinus nram̃ duritiã ad sensibi¬
litatẽ uertit. ꝑ manus uͦ ut iam crebro do
dm̃ manus expandere est: contra largitoris
gram̃ de uirtute oꝑum suꝑbire. Qui enĩ u
conspectu ȩterni iudicis loquens. sibi bona
quȩ facit tribuit: ad dm̃ manus suꝑbiens ten¬
dit. Sic ꝓfecto contra electos reꝓbi. sic contra
catholicos heretici semꝑ effrenant᷑: ut cum
obiurgare facta nequeunt. bonos reprehen¬
dere de factoꝵ elatione moliant᷑: quatinus eos
quos redarguere ex infirmitate actionis non

Expanded text:
insensibilitatem. Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant. Unde quibuum Ezech. XXXVI, 26. Cor quippe lapideum tollit cum a nobis superbiae duritiam subtrahit, et cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non
Abbreviated transcription (Latin):
rando & ꝓfunditatẽ suã exhib&. occultos & illi¬
citos cogitationũ motus districte iudicando.
Sed eius celsitudo & ꝓfunditas quã sit inuesti¬
gabilis nullus agnoscit: nisi qui uel contẽplatio¬
ne ad sũma ꝓuehi ÷ uel occultis motib resistens.
tẽptationũ ceꝑit importunitate turbari. Unde¬
& beato iob dr̃. Excelsior cęlo est. & quid facies as
Profundior inferno: & uude cognosces .s Ac si ei
aꝑto despectu diceret᷑. Profunditatẽ eius atq
excellentiã quando tu cognoscere sufficis: qͥ uel
uirtute ad sũma euehi. uel tem& ipsũ rep̃hen¬
dere in temptationib nescis. SS equit᷑. Si subuer

Expanded text:
rando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illirando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo, et profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel occultis motibus resistens tentationum coeperit importunitate turbari. itur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tumuerant: ut &iã flagelli experunentis edo¬
miti. quasi iumenta domestica preceptoꝵ loris
mentis colla subiciant: & uitȩ presentis itine¬
ra. ad nutũ p̃sidentis ꝑagant. Quib bene loris
ligatũ se nouerat: qͥ dicebat. Ut uimentũ fa¬
ctus sũ apud te: & ego semꝑ tecũ. Unde &
seuus ille ꝑsecutor. ab agro ꝑfidę uoluptatis
ad doniũ fidei deductus: rectoris sui calca¬
rib punctus audiebat. Durũ tibi est contra
stimulũ calcitrare. Restat gͦ ut si ee̾ iã similes
pullo onagri nolumus. in c̾unctis quȩ appe¬
timꝰ. nutũ prius intime dispensationis exqͥramꝰ.
ut mens nr̃a in om̃e qđ intit᷑ suꝑni regiminis
loro teneat᷑: & inde magis uota sua ad uitã
impleat: unde uite sue studia & contra ꝓpriã
uoluntatẽ calcat. Multa sophar fortia ꝓtulit.
s qđ mneliori se hȩc loquit᷑ nescit. Unde ad¬
huc increpando subiungit. Tu aũ firmasti¬

Expanded text:
tumuerant; ut jam flagelli experimentis edotumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et contra propriam voluntatem calcat. Multa Sophar fortia protulit, sed quod meliori se haec loquitur nescit. Unde adhuc increpando subjungit: CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
Agri namq anunalia in libertate habent.¬
& ire quo appetunt: & quiescere cũ lassantur.
& quãius insensatis animalib homo longe sit
melior: hoc tam̃ plerũq homini non licet:
qđ brutis animalib lic&. Quȩ enĩ ad aliud
miniie seruant᷑: eoꝵ motus ꝓculdubio ne¬
quaꝙͣ sub discipliua restriugit᷑. Homo autẽ
qui ad sequentẽ uitã ducit᷑. necesse ꝓfecto est
ut ui cunctis suis motib sub discipline dispositio¬
ne religetur: & quasi domesticũ animal loris uin¬
cꝰtũ seruiat: atq ȩternis dispositionib restrictũ
uiuat. Qui gͥ iplere cuncta quȩ desiderat ꝑ
effrenatã libertatẽ quęrit. quid aliud ꝙͣ pullo
onagri ẽẽ similis concupiscit: Ut discipline
huuc lora ñ teneant. s audent̃ uagus ꝑ siluã
quos ꝓdire in effrenationẽ illicite libertatis
conspicit. obiectione ꝓspere aduersitatis fran¬
git: quatuius elisi discant. quã reꝓba erectione

Expanded text:
Agri namque animalia in libertate habent etAgri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homini non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub disciplina restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam ducitur, necesse profecto est ut in cunctis suis motibus 350 sub disciplinae dispositione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositionibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut disciplinae hunc lora non teneant, sed audenter vagus per silvam quos prodire in effrenationem illicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione
Abbreviated transcription (Latin):
licta multa deserit: & ad maiora ferienda se
incipit᷑. & ad grauiora ꝑuenit᷑: uanitas m̃tẽ
obnubilat. iniquitas cecat. Quȩ nimirũ mens
amisso mox lumine. tanto se altius ꝑ tumorẽ
erigit: quanto & iniquitatis capta laqueis. a
ueritate longius recedit. Unde apte quoq
quo uanitas cũ iniquitate ꝑtrahat exprimit:
cũ repente subiungit. Uir uanus in suꝑbi¬
am erigit᷑. Wanitatis quippe finis est. ut
cũ peccato mentẽ sauciat. hanc ex culpa
audacẽ reddat: quatinus sui reatus oblita
quȩ amisisse se innocentiã non dol&: iusto
excecata iuditio. simul & humilitatẽ ꝑdat.
Et fit plerũq. ut prauis desideriis seruieus.
a iugo se diuini timoris excutiat: & quasi in
maloꝵ ꝑpetratione iam libera. om̃e qđ uo¬
luptas suggerit. implere contendat. Unoe
cũ uir uanus se erigere in suꝑbiã dr̃: ilico
agrestium genus exprimit᷑: qđ naturȩ de¬
missũ motib. loris dominantiũ non tenetur.

Expanded text:
licta multa deserit, et ad majora ferienda se licta multa deserit, et ad majora ferienda se incipitur, et ad graviora pervenitur; vanitas mentem obnubilat, iniquitas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repente subjungit: CAPUT XII  --Vanitatis quippe finis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit implere contendat. Unde cum vir vanus se erigere in superbiam dicitur, agrestium genus exprimitur, quod, naturae dimissum motibus, loris dominantium non tenetur.