comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uite. significaie uñdelegnutur padres mĩ in teria ꝑeginacionis
sue in casulis habitare. et per tugurium in isaia iule habitaculũ
et cito deciduum in hoc mundo exprimitus ut est illus erit syon um
braculum in uinea et sicut turgurium in eucumerauio n

Expanded text:
vitae significare. Unde legitur , patres nostros in terra peregrinationis vitae significare. Unde legitur , patres nostros in terra peregrinationis suae in casulis habitare. Et per tugurium vile habitaculum in Isaia, et cito deciduum in hoc mundo exprimitur, ut est illud: Erit Sion sicut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario .
Abbreviated transcription (Latin):
siue similatores quiq ut meuuãgelio ne uobis pharisei et scutẽ i
sumiles estis sepul chris deallatis/ fossa dampnacõ pccõrum ut in
psalt̃. ut mitiges eum adieb mal donec fodiatur fouca ffossa dõ
in fossa nembroch. Fouea dolus uel laqueus inmortem ut ꝑsal̃tio
ladum aꝑuit et effdit eũ rinadit in foueã quã fecit. Fouea hẽtica
decepeio ut in salomone. Ffouea ꝓfunda est mecrix ut puteus augus
aliena.¬
De edificus Rusticis
Alli est agreste habitaailum pat atq iugultt arundim¬
busq conceptum quibus possint honiẽs cueri aui fugo¬
ris uel caloris murria. Engunũ ca sula est quã faci¬
unt sibi cuftodes uiuearum ad tegimiẽ sui qĩ deginũ siue ppt̃ ardo¬
iem sol et iuidiõs declimandos siue us inde hoiẽs uel besaiolas que insi¬
diari solent nacis frigib abigant hanc iustiei campaniã uocant
ꝙ ũnũ tancum capiat. Casa siue tugiiũ possunt egestatem pũtis

Expanded text:
sive simulatores quique, ut in Evangelio: Vae vobis, Pharisaei et scribae, qui similes estis sepulcris dealbatis . Fossa, damnatio peccatorum, ut in Psalmo: Ut mitiges eum a diebus malis, donec fodiatur . Fossa, damnatioin fossa Nebroth . Fovea dolus vel laqueus in mortem, ut in psalmo: Lacum aperuit et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Fovea haeretica deceptio, ut in Salomone: Fovea profunda est meretrix, et puteus angustus alienaDe aedificiis rusticis. Casa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis, et radios declinandos: sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant. Hanc rustici capannam vocant quod unum tantum capiat. Casa sive tugurium possunt egestatem praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuuat uel qd ip̃e mibes multũ aquarum ad setrahat̃ siue ꝙ illĩ ꝓti
anfferãt uenti partim soe exsicret postiemũ qd ꝑocculta quedam t̾re
soramina ꝓcolatus et ad caput amiũ fontes q reuolutus reciurat

Expanded text:
consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo libera me de aquis multis. Aique multipliuicõ pccõrum¬
sut ut in psalmo misit exalto et accepit me et assumpsit me de mul¬
titudine aquarum Aqua dogna hereticoꝵ ut in salomone Aque
fuitiue dulciores sunt et in esaia canpones tui miscent aquã ui¬
no siqua mumo derata locucio ut in sal. qui diuitat aquã idest
liuguã caput est iurgiorum Aqua lupuria caris ut in salomĩe
t̾ra que nõ saciabitur/ aqua idest cuo homĩs que nõ expletur lũ¬
ourio et ir enuagelio pro quodã limatico dicitur sepe dadit inigue
crebro aũt in aquam
flre Elt̃ aquarum gn̾aif collectõ. Onũs eiĩ cong̾¬
gacio aquarum siuie salse sue duloes abusiue mariã
mĩcupantur. iuõ illud et cong̾gadõnes aquarum uoca¬
uit marra / Propue aut̃ appellatũ eoꝙ aque eius amare suit
omes fontes recipiat/ hec causa est partim ꝙ influentos budas
ip̃a magnitudo eius non seutiat deinde ꝙ amara aqua duloe fiuentũ

Expanded text:
Psalterio: Libera me de aquis multis . Aquae multiplicatio peccatorum, ut in Psalterio: Misit ex alto, et accepit me, et assumpsit me de multitudine aquarum . Aqua, dogma haereticorum, ut in Salomone: Aquae furtivae dulciores sunt . Et in Isaia: Caupones tui miscent aquam vino . Aqua, immoderata locutio, ut in Salomone: Qui dimittit aquam, id est, linguam, caput est jurgiorum . Aqua luxuria carnis, ut in Salomone: Terra, quae non satiabitur aqua , id est, caro hominis, quae non expletur luxuria. Et in Evangelio pro quodam lunatico dicitur: Saepe cadit in ignem, crebro autem in aquam re est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint, sive dulces, abusive maria nuncupantur, juxta illud: Et congregationes aquarum vocavit maria. Proprie autem mare appellatum, eo quod aquae ejus omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum
Abbreviated transcription (Latin):
sordida habeat etrefiiat sicientes ut in ilerenna me derelinq̃rũt
fantem aque uiue et in psalmo sicut aqua effisus sum. diqua flu¬
entu diuine p̃dicacõnis ut in esaia dedi in desto aquas idest in ppło
aeris et alibi a multicudine sonitus aquarũ uocem dedeiĩt imbes
diqua baptisinus uti esaia or̃s sicientes uenitead aquas. Etin
ezechiele effundã suꝑ ues aquã mnũdã item ibi ec erce aqua de lacẽ
in salomone aqua profunda u̾ba ex oie uiri item ibi bile aquã de
eist̾na tua Aqua caritas a quibusdã puta ut in psalmo qui regit
in aquis suꝑiora eus i dest celum diuine scripture qr ẜin enuãge

Expanded text:
sordida abluat, et reficiat sitientes, ut in Jeremia: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Et in psalmo: Sicut aqua, effusus sum . Aqua, fluenta divinae praedicationis, ut in Isaia: Dedit in deserto aquas , id est, in paeris . Et alibi: A multitudine sonitus aquarum vocem dederunt nubes . Aqua baptismus, ut in Isaia: Omnes sitientes venite ad aquas . Et in Ezechiele: Effundam super vos aquam mundam . Item ibi: Et ecce aqua de latere in Salomone: Aqua profunda verba ex ore viri . Item ibi: Bibe aquam de tua cisterna . Aqua charitas a quibusdam putatur, ut in psalmo: Qui tegit in aquis superiora ejusdem , coelum divinae Scripturae, quia se
Abbreviated transcription (Latin):
non iugibus aquis sed mc̃tis horis diebus qz ebullit In iudea
quondã riuus sabbatis om̃ib sierabatur In sardima fentes co¬
lidi ocłis iuebentur fines arginẽ nam cecitatt decegi᷑ eoꝵ facmꝰ
In epuo ẽẽ fentem in quo fades extingunitur accense accendint᷑
extunce Apud gramantas fontemẽẽ ita algentẽ ae ut nõ bibat᷑
ita ardentem nocte ut nõ tangatur Iarn uo in multe loers aque
manant ꝑpetim feruentes tanca ui ut baluea calefaaiant/ Que¬
dam enĩ t̾re sunt que multũ sulphm̃ et aliomimis habent itaq euõ
ꝑ uenas calentes aqua fagida uenit. iutinos sulphur caloie coir¬
tacta excaudescit nec talis ab orignie effluit sed ꝑmutatur dum
uent, Sulphur enĩ aliuuen que secum ferul aque utr̃q mat̾i¬
am igne plenã mnmimis q mentibus inealescentem/ Oiierse em̃
spẽs aquarum diũsõs efeccos habentes congruas significacõnes in scͥp¬

Expanded text:
non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit: nec talis ab origine effluit, sed permutatur, dum venit. Sulphurem alumenque secum ferunt aquae utramque materiem igne plenam, minimisque motibus incalescentem. Diversae enim species aquarum diversos effectus habentes, congruas significationes in Sc
Abbreviated transcription (Latin):
In th̾essalia duo siuit faumima ex ono bibentes cues ingras fiꝰ ex alt̾o
allas ex utioq narias gignit   Cactumus lacus in umbria ma
has faltite lacu iudee nichil̃ ingi pt̃ quicquid aiam̃ ht̃ In indis lioca
ri seden feagiũ in quo nchĩe inuatat sed onñã merguntur dd
cont᷑ maltẽ lacu ꝑ possidauiũ omña fluitant nichie igitur marside
fens infrrgia saxa gerit machaia aqua prefeuet esaxis Stixap¬
pellata qđ ilico potata in oclo conum ftãgnũ sicilie tetio odore abigͭ
pooxnuautes / stons est in affrica eura templũ auimomis qui hu¬
moris uepibus humũ strmetit fauillas eciã meespitẽ solidat fous
iod in id̾uiuea quat᷑ in anuo colorem mutare dieitur Idem pulie¬
rulentum sarguineũ uiudem et limpidum t̾nis mensibus in anno
tenens ephis unũ colorem. Introgoditis lacus est ter. in die fit auia¬
rum et deinde toeiens dultis fons siloa ad raditem montꝭ stn

Expanded text:
In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maxAsphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion
Abbreviated transcription (Latin):
quarum nature mula
diuersitas est/ alia eiñ salis alie uitri alie alu¬
minis alie sulphuris alie bitiminus alie eurã
morboꝵ adhibentes de quo historia plura narrasse
reꝑunitur nã ut farit̃ np̃s romami albule aque
nuluera medentur In ytalia fons cicrionis acẽo¬
rum uuluera sanat Ineclropia latus est quo ꝑ¬
fusa corpora uelud oleo intescunt/ zaeme fons est maffrica canorus¬
uoees facit Exchuatoris lacu italie qui biberint nm tediũ hũt
Incio in sula sontẽ el̃ quo eberes fiant / Inibo etid̃ duo fontes alt̾ me¬
moriã alt̾ obluuonẽ afferat Eruti fons amorẽ uen̾i̾s tolłit Roetie
lacus furral est̃ de quo qui biberit audore libidins epardescit Incã¬
poma sunt aque que st̾ilitatẽ feinarum et uuoꝵ in samũ abholẽ
dicuntur In eclnopie fonte iubro qui biberit lumphatieus fit / lech¬
nꝯ  frns archade abortꝰ fien non patitur In Sicilia fontes sunt
Requo quor omis scilitatem fecuidat alt̾ fecundã feilitatem facit

Expanded text:
quarum naturae diversitas multa est. Aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes: de quo historici plura narrasse reperiuntur. Nam fertur juxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia locus est, quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamvoces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter memoriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ gm̃ uenit. Ligna siluarũ ꝑse amaroset
steriles infert̃ fructꝰ. s cũ fuerint insitu dulci:
dulcissima ub̾tate pinguescunt. sic gs̾ quȩ
priꝰ fuerant uelud ligna siluarũ adculturã
fructiferã ꝓductȩ.añ faciẽ dm̃ magno gaudio
letate. s cũ dicit omĩa ligna illã partẽ uult in¬
telligi. ꝗͣ inseri bonis oꝑib. potuit ac mutari.
Saltꝰ ppłs ecełe. ut in ipħa: qui habitant inde¬
serco. securi dormient insaltib. Saltꝰ agri
meridiam ppłs iudoꝵ. ut in hiet echielꝓpha¬

Expanded text:
do venit . Ligna silvarum per se amaros et steriles inferunt fructus: sed cum fuerint insita, dulcissima ubertate pinguescunt. Sic gentes, quae prius fuerant velut ligna silvarum, ad culturam fructiferam productae, ante faciem Domini magno sunt gaudio laetaturae. Sed cum dicit, omnia ligna, illam partem vult intelligi, quae inseri bonis operibus potuit ac mutari. Saltus populus Ecclesiae, ut in propheta: Qui habitant in deserto, securi dormient in saltibus . Saltus agri meridia
Abbreviated transcription (Latin):
sis atq ꝑsecurorib eccłe comꝑat᷑. quia sicut
palliũ subiecta cooꝑit: ita sili mundũ fedissi¬
ma suꝑstitione rexert̃. ut si solũ medio cres
eminentissimos torm̃tis corꝑũ obruere ui

Expanded text:
sis atque persecutoribus comparatur, quia sicut sis atque persecutoribus comparatur, quia sicut pallium subjecta cooperit, ita illi mundum foedissima superstitione texerunt; ut non solum mediocres emi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunditas aquarũ impenetrabił
siue spelunce aquarũ latentiũ ȩqͥb
fontes et flumina ꝓcedunt. ł qui et occul¬
te subtereunt. unde et abyssus dictꝰ. Nam
om̃s aque siue torrentes ꝑ occultas uenas
ad matrice̾ ab yssum reuertunt᷑. Abyssuss n¬
intelligitur ꝓ funditas scripturarũ: ut ÷
illud inpsalmo: abyssus abyssũ inuocat.
id÷ uetꝰ testam̃tũ nouũ annuntiat: et no¬
uum uetꝰ inuocat intestimoniũ. inuoce
cataractarũ tuarum: hoc ÷ in p̃dicatione
scoꝵ. Item abyssus aquȩ immͣsitas ÷ ut in
genesi legit᷑ erupti sunt funtes abyssi ma¬
gne. Item abyssus ineffabilia iudicia dei
designat. ut ÷ hoc: iuditia tua ab ysiꝰ multa.
Item abyssus infernũ significat. ut apłs ait:
aut quis descendit in abyssum. id ÷ xp̃m a
mortius reducere. Item abyssus corda hoĩm
denotat facinorib tenebrosa. ut ÷ illud be¬
ati iob: abystꝰ dicet ñ ⁊ inme. et mare lo¬
quetur. ñ ⁊ mecũ. Necñ ec abyssus suꝑstitio¬

Expanded text:
funditas est aquarum impenetrabilis, sive speluncae aquarum latentium, quibus fontes et flumina procedunt, vel qui et occulte subtereunt. Unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae torrentes per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. Abyssus intelligitur profunditas Scripturarum, ut est illud in psalmo: Abyssus abyssum invocat ; id est, Vetus Testamentum Novum annuntiat, et Novum Vetus in testimonium vocat: In voce cataractarum tuarum . hoc est, in praedicatione sanctorum. Item abyssus aquae immensitas est, ut in Genesi legitur: Et rupti sunt fontes abyssi magnae . Item abyssus ineffabilia judicia Dei designat, ut est hoc: Judicia tua abyssus multa . Item abyssus infernum significat, ut Apostolus ait: Aut quis descendit in abyssum? id est, Christum a mortuis reducere . Item abyssus corda hominum denotat facinoribus tenebrosa, ut est illud beati Job: Abyssus dicet: Non est in me, et mare loquetur: Non est mecum . Nec non et abyssus su
Abbreviated transcription (Latin):
uorauit abyssum multã. Abyssus dãpna¬
tio peccõꝵ sempit̾ua ut in iob estimauit
abyssũ quasi senescentẽ. id ÷ diabolꝰ ꝑ mi¬
nistros suos putabat qd̾ pena impioꝵ finẽ

Expanded text:
us damnatio peccatorum sempiterna, ut in Job: Aestimavit abyssum quasi senescentem ; id est, diabolus per ministros suos putabit quod poena impiorum finem
Abbreviated transcription (Latin):
inibi hostiȩ uictime. holocausta. sacrificia et li¬
bamina. oblata cõmemorant᷑. Boues aũ. uaccȩ
et uituli. Aut dñicȩ incarnationis oꝑationes. si¬
ue agri dñici cultores hocẽ. doccores. aut legaliũ
mandatoꝵ oꝑatores significant. Ques aũ et
agni aur ipsũ saluatorẽ qͥ scđm isaiã tanqmͣ¬

Expanded text:
t ibi hostiae, victimae, holocausta, sacrificia et lit ibi hostiae, victimae, holocausta, sacrificia et libamina oblata commemorantur. Boves autem vaccae et vituli aut Dominicae Incarnationis operationes sive agri Dominici cultores, hoc est, doctores, aut legalium mandatorum operatores significant. Oves autem et agni, aut ipsum salvatorem, qui, secundum Isaiam, tanq
Abbreviated transcription (Latin):
incensĩ. Cerimonie apͣ latinos dñr. sacia oĩa.
q̃ ap̃ grecos orgia uocant᷑. Propͥe aũ uisũ ÷ docto¬
rib acarenda appellari cerimonias. qͣsi carimo
carerent hoĩes. qd̾ nom̃ etiã in usu ÷ literarum
scãrũ. Alii cerimonias ꝓpͥe in obseruationib iu¬
deoꝵ creduit. abstinentiã scił. quarundã escarũ
scd̾m ueterẽ legẽ. eo qd̃ obseruantes careant his¬
reb qͥb se abstinuerint. Sacrificiũ dictũ qͣsi sacrũ
factũ. qd̾ pͣce mistica cͣsecrat᷑ in me moriã ꝓ nob̾
dñice passionis unde hoc eo iubente corpꝰ xp̃i et
sanguinẽ dicimꝰ. qd̾ dũ sit ex fructib t̾rȩ: scificat᷑
etfic sacram̃tũ oꝑante inuisibilit̃ spu di: cuiꝰ pa¬
nis et calicis sacra m̃tũ greci eucharistiã dicunt:
qd̾ latine bona gr̃a int̃pͣtat᷑. Et qͥd meliꝰ corꝑe et¬
ouiũ. caprarũ. auiũ. simile et libam̃toꝵ: sic &¬

Expanded text:
incensum. Caerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia incensum. Caerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi carimon, in suo usu id carerent homines. Quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii cerimonias proprie in observationibus Judaeorum credunt, abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem leget. Sacrificium dictum quasi sacrum factum, quia prece mystica consecratur in memoriam pro nobis Dominicae passionis; unde hoc eo iubente corpus Christi et sanguinem dicimus. Quod dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur et fit sacramentum, operante invisibiliter Spiritu Dei; cuius panis et calicis sacramentum Graeci Eucharistian dicunt, quod Latine bona gratia interpretatur. Et quid melius ovium, caprarum, avium, similae et libamentorum. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ ÷ aũ uicrima. et quȩc̃q in aura cremañ
seu ponunt᷑. Om̃e aũ qd̾ do dat᷑. auc dedicat᷑.
aut ẽsecrat᷑. qd̾ dedicat. dicendo dat᷑. unde et
appellat᷑. unde et erant qͥ consecrationẽ dedica¬
tionẽ putant significari. Immolatio ab anti¬
qͥs dicta. eo qd̃ inmole altaris posita altaris uicti¬
ma cederet᷑. unde et mactatio. pt immolationẽ
ẽ. nc̃ aũ immolatio panis et calicis conuenit.
qui ingrecia usũ reꝑit uicis. E f. holocistis¬
ostie apud ueteres dicebant᷑ sacrificia. quȩ
fiebant anceqmͣ adhostes ꝑgerent. Uicti¬
me uͦ sacrifitia q̃ pt uictoriã deuitis hostib iͣ¬
molabant. et erant uictime maiora sacrisitia
ꝗͣ hostiȩ. Alii uictimã diccã putauert.qr ictu
ꝑcussa cadebat: ł qr uincta adaras ducebatur.
Holo caustũ illud ẽ. uͥ totũ igne consumit᷑. qd̾ of¬
fert᷑. Antiqͥ enĩ cũ maxima sacrificia administ¬
rent: solebant totas hostias insacroꝵ consũmere

Expanded text:
e in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit, qui in Graecia usum repperit vitis. Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia quae fiebant antequam ad hostem pergerent. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabant. Et erant victimae maiora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur quod offertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere
Abbreviated transcription (Latin):
tem supplicioꝵ trahat. Item uenti suꝑbiȩ sp̃c
intelligunt᷑ uelud mosea dehȩxeticis dr̃: li¬
gauit eũ sp̃c malis suis. itẽ ibi. om̃s pastores¬
tuos pascet uentꝰ. et alibi qui nitit᷑ m̃daciis.
hic pascit᷑ uentis. Orientał aũ uentꝰ subsolanꝰ
ar̃. quia subsoł ortu oritur. significat p̃dica¬
tionẽ euangłii: quȩ asole uͦ ꝓcessit et totum
mundũ lucȩ fidei atq sapientiȩ illuminauit.
Uñ seriptum ÷. oriet᷑ uob̾ tim̃tib nom̃ meũ
sol nistitiȩ. et sanitas inpennis eiꝰ. Auster ab
auriendo aquas uocatꝰ. unde et crassũ actẽ
facit: et nubila nutrit. hic grece nothus ap
pellat᷑. ꝓpt̾ qd̾ int̾dum corrumpat aerem.
Nam pestilentiã quȩ excorrupto aere nascit᷑.
aust̃ fians in reliquas regiones transmutit.
s si aust̾ pestilentiã gignit. sic aquilo repel¬
lit. Significat aust̃ aligñ calorẽ fidi ut in psal¬

Expanded text:
tem suppliciorum trahat. Item venti superbiae spiritus tem suppliciorum trahat. Item venti superbiae spiritus intelliguntur, velut in Osee de haereticis dicitur: Ligavit eum sptuos pascet ventus ; et alibi: Qui nititur mendaciis, hic pascitur ventis . Orientalis autem ventus subsolanus vocatur, quia sub solis ortu oritur: significat praedicationem Evangelii, quae a sole vero processit, et totum mundum luce fidei atque sapientiae illuminavit. Unde scriptum est: Orietur vobis timentibus nomen meum sol justitiae, et sanitaauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit et nubila nutrit. Hic Grpellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit. Sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Significat Auster aliquando calorem fidei, ut in psal
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ: celeritatẽ nimiã decent᷑ ostendit.
qñ fama nauitatis. quã passionis. et resur¬
discurrit. Quid enĩ dicit potest uelotiꝰ. qñ
ipso incunabuł iacente: magis eũ claritas
di parte ⁊ conspectꝰ. Item uenci. animas sig
nificant. unde scriptũ ÷: qui fecit uentis pon¬
dus. uelocitate ac sublimitate uentoꝵ solent
animȩ designari. Pondꝰ gͦ accipiunt animȩ
scõꝵ. ab intentione di ñ iam lȩui motu desili¬
ant. s in eũ fixa constantie grauitate consistati.
ł certe uentis pondꝰ ÷: facere concessã hic ȩlec¬
tis deuirtutib głam. ꝑmixta infirmitate
tõperare. In contrariã uõ partẽ uentꝰ ponit᷑.
ut ÷ illud in exuangłio: descendit pliupa
diaboli tẽptationes ꝑflumina: aꝑtas mani¬
festasq ꝑ secutiones. ꝑuentos malignos sp̃c
incontrariã partẽ intelligendũ ÷. tulit eũ uentꝰ
urems. Uentꝰ urens. malignꝰ sp̃c uocat᷑: qui de¬
siderioꝵ flãmas incorde excitat. ut ad ec̃ĩita¬

Expanded text:
ecenter ostendit, quando fama nativitatis ejus, passionis et resurdiscurrit. Quid enim dici potest velocius, quando, ipso in cunabulidi parte conspectus est? Tuncnificant. Unde scriptum est: Qui fecit ventis pondus . Velocitate ac sublimitate ventorum solent animae designari. Pondus ergo accipiunt animae, ut ab intentione Dei non jam levi motu desiliant, sed in eum fixa constantiae gravitate consistant. Vel certe ventis pondus facere est, concessam hic electis de virtutibus gloriam permista infirmitate temperare. In contrariam vero partem ventus ponitur, ut est illud in Evangelio: Descendit pluvia, diabolicas tentationes? per flumina, apertas manifestasque persecutiones? per ventos, malignos spiritus in contrariam partem intelligendum est: Tulit eum ventus urens . Ventus urens malignus Spiritus vocatur, qui desideriorum flammas in corde excitat, ut ad aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. ꝑtinens adpatiẽ et filiũ. et ad sp̃m
scm̃. Ad quã trinitatẽ: etiã reliqua quȩ deo
infra sunt posita uocabula referunt᷑. Quartũ
nom̃ ÷ sabaoth. qd̃ u̾tit̃ in latinũ. exercituũ.
siue uirturũ. Deqͦ inpsalmo abangło dr̃. Qͥ¬
ordinationes: uirtutes multȩ. ut angłi. arch¬
angłi. pͥncipatꝰ et ꝑodestates. cunctiq oe lestis
militiȩ ordines. quors tam̃ ille dñs ÷. Omneᷤᷤ
enĩ subipso sunt. eiꝰq dñatui subiacent. Qn¬
tũ elyon. qd int̃pretat᷑ in latinũ excelsus. qͥ sr̃
cȩlos.ẽ. sic̃ scriptũ ÷ deco. Excelsꝰ dñs. suꝑ cȩlos¬
gła eiꝰ. Excelsus aũ dictꝰ ꝓualde celsus .Ex. enĩ
ꝓualde ponit᷑. sic̃ eximiꝰ qͣsi ualde eminens.
Sextũ ieie. i dẽ qͥ ẽ. bs enĩ solus qui et̃nꝰ ÷. hoc ẽ.
quia exorliũ ñ ht̃. essentiȩ nom̃ tenet. Hoc

Expanded text:
nitatis, pertinens ad Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Ad quam Trinitatem etiam reliqua, quae in Deo infra sunt posita, vocabula referuntur. Quartum nomen est Sabaoth, quod vertitur in Latinum, exercituum sive virtutum. De quo in psalmo ab angelis ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque dominatui subiacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, quia supra caelos est, sicut scriptum est de e . Excelsus autem dictus pro valde celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. Sextum, Ieie, id est qui est. Deus enim solus, quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen tenet
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd alio mͦ nc̃ ÷. aut fuit. sołm id qd̵ desti¬
incorruptibiłq appellat᷑. qͥa corrũꝑi et dissol¬
ui ñ pot̃. nec diuidi. Quicqͥd eñi caꝑit diui¬
sionẽ: et interitũ capit caꝑit. Ille nec diuidi.
pot̃ nec int̾ire. inde incorruptibił ÷. In com

Expanded text:
quid alio modo nunc est aut fuit secundum id quod destiincorruptibilisque appellatur, quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire: inde incorruptibilis est. Inc
Abbreviated transcription (Latin):
dine. dSerpens. ꝓmorte ecsapĩa. dẽ ec uer¬
mis: qi resurrex̃.s̾ Aquila: ꝓpt̃ qd̾ ptꝰ resur¬
rectionẽ adastra remeauit. o̾ Nec mirũ si
uilib significationib figuret᷑. qui usꝙ ad
nr̃arũ passionũ seu carnis c̃tumelias descen¬
disse cognoscit᷑. qui dũ sit di patris coet̾nꝰ añ
scła filiꝰ. ptꝰ ꝗͣ uenit plenitudo tpris. ꝓpt̃ sa¬
lutẽ nrãm formã serui accepit. et factꝰ: filiꝰ
di filiꝰ hoĩs. Uñ quedã deillo inscriptrͣs scd
formã di. quȩdã scd̾m formã serui dñr. ꝙͣ¬

Expanded text:
ne; serpens pro morte et sapientia. Idem et vermis, quia resurrexit; aquila, pro eo quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur, qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis, propter salutem nostram formam servi accepit, et factus est Filius Dei filius hominis. Unde quaedam de illo in Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi d
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ id qd ineffabile ÷. ut cͣq dici possit. qm̃
dedo nichil digne humanꝰ sermo dic̃. sic̃st̃
et alia. Oreator dictꝰ: ꝓtotiꝰ mundi reb ab
ipso creats. Nicħ enĩ ÷ qd̾ ñoriginẽ adeo
traxerit. Ipse et unꝰ qr diuidi ñ pot̃. uł qͥa
nicħ aliuã tẽ. pot̾ qd̾ tantũdẽ capiat potes¬

Expanded text:
quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit: quomodo Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis: nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantumdem capiat potes
Abbreviated transcription (Latin):
Manꝰ meȩ distillauert mirrã. digiti mei pleni
st̃ mirra. In manib enĩ oꝑa. indigitis discͤetio
signat᷑. Inmirra c̃tinentia et passiones. q̃ tẽ
ꝓbatissima ẽ. cũ solũ mͦ ꝓ caritate di et ꝓpcimi
uł cͣcinentia uł passiones fiunt. Dexr̃a dm̃:

Expanded text:
Manus ejus tornatiles aureae. Digiti mei pleni sunt myrrha . In manibus enim opera, in digitis discretio designatur: in myrrha continentia et passiones, quae tunc probatissima est, cum solummodo pro charitate Dei et proximi, vel continentia vel passiones fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
os indo ponit᷑. iothe. iothei. idẽ. duab ĩa.
q̃ duplicata in effabile illud et gloriosũ dei
latenꝰ pot̃. et ideo qͥa deeo nichil digne dici
uotest: in effabił. ẽ. Decimũ: saddai. idẽ oips. q¬
qd uult. ñ apatiendo qd ñ uult. Qd si ei acci
ꝑiũ. Dicunt᷑ aũ et alia quȩdã indm̃ subistan¬
nit᷑ creatẽ. Immortał. sic̃ deco scriptũ÷. Qui ¶ I
solus hr̃ immortalitatẽ. quia in eiꝰ nacaͣ nul

Expanded text:
os in Deo ponitur: iod, he, vau, he, id est duabus ia: quae duplicata ineffabile illud et gloriosum nomelatenus potest: et ideo quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum, Saddai, id esquod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accidperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substannitur creaturae. 19. Immortalis, sicut de eo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ illam dicunt. quȩ ab hoĩe ñ pot̾ intueri:
qmͣ ñ solũ malã. s etiã pessimã. eẽ. ꝓfitet᷑. re¬
uera pessima qm̃ eam ȩc̾na pęna comitat᷑. Ui¬
uentes mindo et mortui dõ peccatores in¬
delligunt᷑. inpsalmo: descendt̃ in infermĩ
uiuentes. Cadauer aũ÷. si insepultũ ia¬
cet.Nam cadauer nominatũ acadendo. qi
iam stare ñ pot̃. Qd̾ dũ portat᷑. exeqͥas dici¬
mꝰ: crematũ reliqͥas c̃ditũ iam sepultum.¬

Expanded text:
potest intueri, quam non solum malam, sed etiam pessimam esse profitetur. Revera pessima, quoniam eam aeterna poena comitatur. Viventes mundo et mortui Deo peccatores intelliguntur in psalmo: Descendunt in infernum viventes . Cadaver autem est, si insepultum jacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia jam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus, crematum reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
de÷ et honorib functꝰ. hinc gͦ defunciꝰ qd̾ ab
officio sit uite depositꝰ. siue quasi diẽ functꝰ.
Sepultꝰ aũ dictꝰ eo qd̾ iã sine pulsu et palpi¬
tatione ÷: id sine motu. Sepelire aũ ÷ conde
corpꝰ. nã humare obruere dicimꝰ. hoc humũ
inicere. Sepultuᷤᷤ aũ aut uiciss obrutũ. aut
dãpnatũ ininferno significat. unde dr̃. mor¬
tuus : diues. et sepultꝰ: in inferno. Sepul¬
chrũ uͦ allegorice corpꝰ peccatoris intelligit᷑.
mortuã uiciis animã intrinsecꝰ retinens. ut

Expanded text:
go defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quasi diem functus. Sepultus autem dictus eo, quod jam sine pulsu et palpitatione est, id est, sine motu. Sepelire est autem condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est, humum injicere. Sepultus autem non vitiis obrutum aut damnatum in inferno significat. Unde dicitur: Mortuus est et dives, et sepultus est in inferno . Sepulcrum vero allegorice corpus peccatoris intelligitur, mortuam vitiis animam intrinsecus retinens. Et
Abbreviated transcription (Latin):
effector mortiũ.: siue amorsu hõĩs pͥmi
qd̃ uetite arboris pomũ mordens. mortẽ in¬
currit. Tria sunt aũ gena̾ mortis. acerba.
Immatura. nat᷑ał. acerba infantũ. immatã
ĩti intelligunt᷑. qͥ consistunt inet̾na uita: und¬
⁊ illud. placebo dño in regione uiuor: et
in altam partẽ. laudaui magis mortuos qͣ
uiuentes. hoc÷ bono fine c̃sumatos qͣ ui¬
uentes inpeccatis. Mortui enĩ aliq̃n pecca¬
tores ł infideles significant. ut ÷ illud ineũ¬
głio: sine mortuos ut sepeliant mortuos
suos. et inbonã partẽ: beati mortui qͥ indño
moriunt᷑. unde scriptũ⁊ inꝑsaltio: p̃tiosa¬
est in conspectu dñi mors scoꝵ eiꝰ. et in apło.
ritũ aĩȩ. et dãpnationẽ inferni seificat. unde
scriptũ:: quoc̾q die comederitis exeo: morte

Expanded text:
effector mortium, sive a morsu hominis primi, quod vetitae arboris pomum mordens mortem incurrit . Tria sunt autem genera mortis; acerba, immatura, naturalis. Acerba infantum: immatura justi intelliguntur, qui consistunt int in aliam partem: Laudavi magis mortuos quam viventes , hoc est, bono fine consummatos, quam viventes in peccatis. Mortui enim aliquando peccatores vel infideles significant, ut est in Evangelio: Sine mortuos, ut sepeliant mortuos suos . Et in bonam partem: Beati mortui qui in Domino moriuntur . Unde scriptum est in Psalterio: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Et in Apostolo: ritum animae et damnatorum inferni significat. Unde scriptum est: Quocunque die comederi
Abbreviated transcription (Latin):
peccõꝵ tenebrosa. ut in ꝓpħa: et tenebre suꝑ
speluncas usq in ȩt̾nũ. Spiracła appellata
omĩa loca pestiferi sp̃s. quẽ greci paronia
appellant: Pacerontea. etiã uarro spiracłm
dicit huiꝰcemodi locũ et spiracła exeo allĩr.¬

Expanded text:
peccatorum tenebrosa, ut in Propheta: Et tenebrae super peccatorum tenebrosa, ut in Propheta: Et tenebrae super speluncas usque in aeternum . Spiracula appellata omnia loca pestiferi spiritus, quae Graeci charoneia appellant vel Acherontea. Etiam Varro spiraculum dicit hujuscemodi locum: et spiracula ex eo di
Abbreviated transcription (Latin):
pisces colligunt᷑ inuasa. mali aũ foras mit¬
tunt᷑. aliqũ aũ ꝑlitꝰ immortatis statꝰ signat᷑.
Uñ legit᷑ dñs in eũgłio sedisse inlitore. et dis¬
cipłi describunt᷑ nauigio laborare. Post re¬
surrectionẽ dñs in litrore stetit: qͥ ante resur¬
rectionẽ suã coram discipłis suis influctib
maris ambula uit. cui ratio rei festine cog¬
noseitur.si ipsa quȩ tt̃ inerat causa pensetͣ.
se causarũ rumultu. et undis uita corrup¬
tibił inlidit. qͥd ꝑsoliditatẽ littoris. nͥ illa
ꝑpetuitas quiȩtis ȩt̃nȩ figurat᷑. Quia gͥ
discipłi ad huc fluctib mortał uitȩ inerais
in mari laborant. qr hic redẽptor nr̃ iã cor
ruptionẽ carnis excesserat: ptꝰ resurrectio¬
nẽ sua̾ inlitore stabat. acsi iplũ resurrec¬
tionis suȩ mist̾iũ reb discipłis loqueret᷑
dicens. iam uob̾ in mari ñ appareo. quia
uob̾cũ inꝑturbationis fluctib non sum.
spelunca latine. Spelunce designant corda

Expanded text:
asa, mali autem foras mittuntur. Per littus immortalitatis status signatur. Unde legitur Dominus in Evangelio sedisse in littore, et discipuli describuntur navigio laborare. Post resurrectionem Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis suis in fluctibus maris ambulavit. Cujus rei ratio facile cognoscitur, si ipsa, quae tunc inerat, causa pensetur.se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae, figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, iruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat: ac si ipsum resurrectionis mysterium suis discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. spelunca Latine. Speluncae designant corda
Abbreviated transcription (Latin):
uoliuiratis eoꝵ. et denecessitatib eoꝵe lib̃auit
cos: ostendit dñm laborantib solatiũ p̃stait.
Solet eñĩ ptꝰ ꝑicła labore fessis emergere. ut
segaudeant ingenti clade lib̾atos. qñ ad por¬
tũ ceꝑint uenire tutissimũ. Portꝰ enĩ aportans¬
dis nauib dictꝰ ÷: subiungit᷑ repecita quid̃
litꝰ qr fluctꝰ elidit᷑. ł qd̾ aqua alluit᷑ cicero into¬

Expanded text:
de necessitatibus eorum liberavit eos . Ostendit Dominum laborantibus solatium praestare: solent enim post pericula labore fessi emergere, ut se gaudeant ingenti clade liberatos, quando ad portum coeperunt venire tutissimum. Portus enim a portandis navibus dictus est. Subjungitur repetita quidem, littus, quia fluctu eliditur, vel quod aqua alluitur. Cicero in To
Abbreviated transcription (Latin):
Cõpunctionẽ cordis uͦ significat in illo psal¬
isto ꝓfundo głosas ꝓfudit lacrimas petrus.
Deisto publicanꝰ pectora culpanda tondebat.
qͥ sic inalcũ uenerat peccoͣꝵ: ut nec ocłos le¬
uaret adcelũ. Deisto qͦ loco ionas tacitꝰ uoci¬
ferabat addñm qͥ inuentre ceti positꝰ infer¬
nũ uiuus intrauerat. Cetꝰ enĩ ꝓpłiȩ oratoriũ
fuit. Designat aũ ꝓ fundũ uoracitatẽ peccõꝵ
ł ꝑsecutionũ uͥdr̃. lib̾a me exodientib me.
et deꝑfundo aquarũ. Inferm aũ claustra
significat uͥ dr̃. neq ab sorbeat me ꝓfundũ

Expanded text:
ificat in illo psalisto profundo gloriosas fudit lacrymas Petrus. De isto Publicanus pectora culpanda tundebat, qui sic in altum venerat peccatorum, ut nec oculos levaret ad coelum. De isto denique loco Jonas tacitus vociferabat ad Dominum, qui in ventre ceti positus infernum vivus intraverat. Cetus enim prophetae oratorium fuit. Designat autem profundum voracitatem p dicitur: Libera me ex odientibus me et de profundo aquarum . Inferni autem claustra significat, ubi dicitur: Neque absorbeat me profundu
Abbreviated transcription (Latin):
aualia st̃ loca uͥnaues fabricant᷑. hoc et
refugiũ qͣsi nulłꝰ portꝰ. portꝰ aũ locꝰ ⁊ abaccessu
uentors remotꝰ. uͥ hib̾na opponere solent: et
portꝰ dictꝰ adeportandis cõmertiis. hc̃ uetere ᷤᷤ
abaio laudis mercil baias uocabant: illa de¬
clinatione ab aia baias. ut a familia familias. Si

Expanded text:
avalia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Li
Abbreviated transcription (Latin):
lis gigantiũ. adu̾sus qͥs pͣliatꝰ : dauid. Coclas
id ÷ ualł iosa phat int̾ irłm et montẽ oliueti. lege
ꝓpłiam iohel. Raphaun uallis allophiloꝵ. ad
septẽtrionalẽ plagam irłm. Uallis significat
cͣtritionẽ cordis ꝑhumilitatẽ. ut ÷ illud in psal¬
mo: conualles habundabt̃ frumͣto. Conualles
lius quȩ inquadã t̾rȩ c̾cauitate descendt̃. Isti
ꝙͦ humiles habundant frum̃to. id÷ doctrina
spĩtali et oꝑe uͥtutũ sic̃ ille publicanꝰ. qͥ nec ocło ᷤ
audebat adcȩlũ erigere: nec aliqͦ meritoꝵ p̃sũꝑ

Expanded text:
liatus est David. Codas, id est vallis Josaphat, inter Jerusalem et montem Oliveti: lege prophetam Joel. Rafaim vallis Allophylorum ad septentrionalem plagam Jerusalem. Vallis significat contritionem cordis, et humilitatem, ut est illud in Psalmo: Convalles abundabunt frumento . Convalllius, quae in quadam concavitate descendunt. Isti ergo humiles abundant frumento, id est, doctrina spiritali et ope virtutum, sicut ille publicanus, qui nec oculos audebat ad coelum erige
Abbreviated transcription (Latin):
humił conualł fuit. ereptꝰ ÷ quia p̃stante dño
se ipsũ deiecit. Itẽ maliã paitẽ ualł ponit᷑. ut
ẽ. illd̾ ꝓpħȩ: ualł filior hennon. inquo pęna
gehenne ex pͥmit᷑. Ualles hȩretici ł iudei siue
peccatores deȩccłȩ sublimitate cadentes. ut in
esaia. uallẽ filiȩ syon. Et alibi. uallẽ filioꝵ he¬
mon. Ualles humiles corde significant. dequo

Expanded text:
aestante Domino, seipsum dejecit. Item in aliam partem vallis ponitur, ut est illud prophetae: Vallis filiorum Ennon , in quo poena gehennae exprimitur. Valles haeretici vel Judaei sive peccatores de Ecclesiae sublimitate cadentes, ut in Isaia: Vallem filiae Sion . Et alibi: vallem filiorum Ennon . Vallis humiles corde significat, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
sa aurea et argentea scĩ sunt: sapientie splen¬
dore et ȩloquentiȩ nitore fulgentes. sicͣ ecͣtra¬
rio lignea. uł fictilia uasa illi sunt. qui ad¬
huc aliqn minꝰ deꝑfectione hñt. Uñ dix̃ apłs.¬

Expanded text:
sa, aurea et argentea, sancti sunt sapientiae splensa, aurea et argentea, sancti sunt sapientiae splendore et eloquentiae nitore fulgentes: sicut econtrario lignea, vel fictilia vasa, illi sunt, qui adhuc aliquid minus de perfectione habent. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
mare. unde et siguli dñr: et uas fictile dr̃
ñ fictũ. mn illud qd̾ mendaciũ ÷: s qd̾ forma¬
t᷑ ut sit: et habeat aliꝗͣ formã. unde et apł̃s
dicit: nunqͥd dicit figm̃tũ ei qui se finxit:
qͣre sic me fecisti: ficailia uasa in samo insu¬
la priꝰ inuenta tradunt᷑ facta excreta. et in¬
durara ignȩ. idnde samia uasa: pꝰtea inuen¬
tũ ẽ. rubrica addere. et exrubra creta fingẽ¬
Antiqͥorẽ fise uidi fictiliũ fuisse uasoꝵ con¬
stat quã fundi exisaut argenti. apud uete¬
res enĩ nec aurea nec argentea. s fictilia ua¬
sa habebant̃: sic̃ aduma doliũ excogntatꝰ
adaquas amphoras. hydrus adbalnea. ac re¬
liquis qui musũ hom̾m aut rota fiunt. aut
manu aptant᷑. fictiliũ gͦ uasoꝵ figura. adhu¬
mane condicionis sortẽ ꝑtinet. unde scrip¬
tũ ÷ formauit hominẽ ds delimo t̾rȩ. quȩ
tam̃ igne sp̃s scĩ adpurũ ee cocta. uasa p̃tiosa
ec adseruitiũ dei habiliaftunt. Uasa enĩ p̃tio¬

Expanded text:
mare; unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur, non fictum illud quod mendacium est, sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, unde et Apostolus dicit: Nunquid dicit figmentum ei qui se fingit: Quare me sic fecisti? 3. Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta, et indurata igne, unde et Samia vasa. Postea inventum est rubricaAntiquiorem fuisse usum fictilium vasorum constat, quam fundendi aeris aut argenti. Apud veteres enim nec aurea, nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balnea, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt, aut manu aptantur. Fictilium ergo vasorum figura ad humanae conditionis sortem pertinet. Unde scriptum est: Formavit Deus hominem de limo terrae . Quae tamen igne Spiritus sancti ad purum excocta, vasa pretiosa ad servitium Dei habilia fiunt. Vasa enim pretio
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥb ammonem᷑. ut libidinẽ et crudelitatẽ
fugiamꝰ. et fraudẽ uł ꝑditionẽ facẽ omino ca¬
ueamꝰ. Om̃s luxuriam herodis. et auaritiã
iude de testem̃. Mensa gͦ am̃se dicta ÷ quia
eo die conuiuia ritu gentiũ exercebant᷑. De
m̃sa gͣ ꝓpħa ait. parasti inconspectu meo m̃sã:
beata conuiuatio. epulatio felix. saturatio
fidei. ȩsca cȩlestis. Uerum istam mensã aduersꝰ
mersi. eccłã di grauit᷑ suo ertore comristant: de

Expanded text:
In quibus admonemur, ut libidinem et crudelitatem In quibus admonemur, ut libidinem et crudelitatem fugiamus, et fraudem vel proditionem facere omnino caveamus omnes, qui luxuriam Herodis et avaritiam Judae detestamur. Mensa enim a mense dicta est; quia eodem die convivia ritu gentium exercebantur. De mensa ergo propheta ait: Parasti in conspectu meo mensam beata convivatio, epulatio felix, saturitas fidei, esca coelestis. Verum istam mensam adversusmersi Ecclesiam Dei suo graviter errore contristant, de
Abbreviated transcription (Latin):
adstitit᷑ ĩnsextris tuis inuestitu deaurato. cir¬
c̃data uarietate. Aurũ deliemꝰ ad caritatis
aptare fulgorẽ qͥ uͥture circ̃data sc̃a resplen¬
der eccła. et ne solã ibi intelligeres caritatẽ¬
caritatis apparuit: quia oĩa eiꝰ fulgor excellit.
addit circ̃am icta uarietate. ꝑscrutemͣ cur
ȩccła di deuestis uarietate laudetͣ cui totum
simplex conueniat atq unũ. S hic uarie¬
tare atq linguas multiplices significat. qͥ a
oĩs gens scd̾m suã patriã inȩccła psalla̾t au¬
ccori aduirtutũ pulcherrimã diu̾sitatẽ.¬
om̃ib gentib pia conu̾satione placit᷑a con-
et scutella pꝰrea discus uocat᷑. qd̾ deescas idest
apponat. aquo et discubentes dicti sunt: siue
głm et qͦdrilaterũ uas: idẽ. parib aꝑsidis. pa¬
et parapside inęũgłio lȩgit᷑. hoc ẽ. in decol¬
latione ioħis baptistȩ: disci cõmemoratiofit.
et inpassione salnacoris deparapside legrtur.

Expanded text:
Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, cirAstitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Aurum ad charitatis debemus aptare fulgorem, qua virtute circumdata sancta resplendet Ecclesia. Et ne solam ibi intelligeres esse charitatcharitatis apparuit, quia omnia 153 ejus fulgor excellit. Addidit, circumamicta varietate. Perscrutemur cur Ecclesia Dei de vestis varietate laudetur, cui totum simplex convenit atque unum. Sed hic varietatem, aut linguas multiplices significat, quia omnis gens secundum suam patriam in Ecclesia psallit auctori; aut virtutum pulcherrimam diomnibus gentibus pia conversationet scutella. Postea discus vocatus, quod det escas, id est, apponat. A quo et discumbentes dicti, sivegulum, et quadrilaterum vas, id est, paribus absidis. Paet paropside in Evangelio legitur , hoc est in decollatione Joannis, disci commemoratio fit. Et in passione Salvatoris de paropside legitur .
Abbreviated transcription (Latin):
magna domu ñ possunt omĩauasa similia
rea et argentea uasa ꝑspiciunt᷑ ec lignea
et ficcilia: et aliaquidẽ multa digna sunt ho¬
nore. alia uͦ sunt contẽptibiliar et ad certum
usũ discreta: Deinde quia naturalis erat
uasoꝵ discretio. ut nequid tale apud nos
existimaret᷑ adicit. sien̾̃ qui se mundauerit
erit uas in hionore scificatũ. et oꝑtimũ dño¬
turał facit. hoc lnc arbitriũ: qͥ eñi se adeti̾o¬
rib segregauerit. ẽ. uas utile in honorẽ di̾:
alia uͦ incontumeliã. hoc aũ in nr̃o ÷ positũ
arbrio et potestate: utrũ id qd̾ meliꝰ an qd̾
deteriꝰ eligamꝰ. Cȩlata uasa argentea uel
aurea sunt: signis eminentiorib intꝰ extͣ¬
uulgo cilionẽ uocant. chrisen dñr uasa de¬
glifa significant scõs. uariarũ uirtutũ insi¬
gnis distinctos atq decoratos. illa aũ uasa q̃
deaurara ah̃r. significant eos qͦs donũ ꝑfe¬
ett caritatis adornat: deqͥb scriptũ ⁊ inpsalmo.

Expanded text:
ilia rea et argentea vasa perspiciuntur et lignea et fictilia; et alia quidem multa digna sunt honore, alia vero sunt contemptibilia et ad certum usum discreta. Deinde quia naturalis erat vasorum divisio, ut ne quid tale apud nos existimaret, adjecit: Si enim quis se mundaverit ab his, erit vas in honore sanctificatum Dominoturalis facit, hoc hic arbitrium. Qui enim se a deterioribus segregaverit, est vas utile in honorem Dei; alia vero in contumeliam. Hoc autem in nostro est positum arbitrio et potestate; utrum id, quod melius, an quod deterius est, eligamus. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrvulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deglypha significant sanctos, variarum virtutum insigniis distinctos atque decoratos. Illa autem vasa, quae deaurata dicuntur, significant eos quos donum perfectae charitatis adornat. De quibus scriptum est in psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽq om̃ib pot̃ conuenire doctrina. Alit̃
nanq sapientes. alit̾ insipientes. alic̃ diuites.
alit̾ pauꝑes. alit̾ sani. alit̃ infirmi. Alit̃ sene̾.
idẽ. casti. alit̾ conugati. alit̃ p̾lati. Alit̾ sub¬
diti docendi st̃. Quȩ tam̃ uasa oĩa admensã
dientiũ loquit᷑. uniu̾sa in regula sacre scrip

Expanded text:
eademque, omnibus potest convenire doctrina. Aliter eademque, omnibus potest convenire doctrina. Aliter namque sapientes, aliter insipientes, aliter divites, aliter pauperes, aliter sani, aliter infirmi, aliter senes, es, aliter conjugati; aliter praelati, aliter subditi docendi sunt. Quae tamen vasa omnia ad mensam dientium loquitur, universa in regula sacrae Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ m̃sa altare : xp̃i. a quo fideles ꝑcipuint
corꝑis et sanguinis eiꝰ misti̾ũ. Rursũ m̃sa
dñi ÷ utriꝰq legis intellectuał ȩpulatio. in
qͥ conuiuarũ more pascunt᷑. qui delitias diñ
auiditate mͣtis ęsuriunt. ec scĩ sp̃s salub̾ri¬
ma ȩbrietate impleri sedesid̾ant. Hoc iude¬
is fuit in scandalũ. Sicut psalmista testat᷑
dicens. fiat m̃sa eoꝵ corã ipsis in laqueũ. ee inre¬
tributiones et inscandalũ: qñ ipsi iudei xp̃i
sp̃tale detestati st̃ conuiuiũ. Precepit gͦ dñs
moysi in exodo. ut facẽr m̃sam delignis sechim:
et pararet in ministiũ diu̾sa uasa. hocẽ. aceta¬
bula fialas. turibula. et cyatos. inqͥb offeren¬
da erant libamina et cȩt̾a. Mensa eñi ãñi de
lignis seduim facta. scriptã ÷ sacra descĩs. uiriᷤ
plata. uaria uasa q̃ ad offerenda st̃ libamina
facta. uarie st̃ distinctiones ȩloquii diuini.
ꝓdispari capacitate audientiũ: ñ eñĩ una

Expanded text:
uo fideles percipiunt corporis et sanguinis ejus mysterium. Rursum mensa Domini est utriusque legis intellectualis epulatio, in qua convivarum more pascuntur, qui delicias Domini aviditate mentis esuriunt, et sancti Spiritus saluberrima ebrietate impleri se desiderant. Haec Judaeis fuit in scandalum, sicut Psalmista testatur, dicens: Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum et in retributiones et in scandalum ; quando ipsi Judaei Christi spiritale detestati sunt convivium. Praecepit Dominus Moysi in Exodo , ut faceret mensam de lignis sethim, et pararet, in ministerium ejus diversa vasa, hoc est, acetabula, phialas, thuribula, et cyathos, in quibus offerenda erant libamina, etc. Mensa enim Domini de lignis sethim facta Scriptura est sacra, de sanctis viris prolata. Vasa varia, quae ad offerenda sunt libamina facta, variae sunt distidispari capacitate audientium? Non enim una
Abbreviated transcription (Latin):
insumo ore latiores. luciditatẽ ac ꝑspicuttatẽ
euangłici sensus in qͦ mist̾i̾a oĩa legis et ꝓpħaꝵ
explanata sunt et planã locutionẽ doctͥnȩ
apłice inqua ea quȩ pͥus menignate late¬
bant inlucẽ ꝓlara et exposita stͣ insinuant.
Et quid inmortariolo aureo. nͥnitor electoꝵ
plenꝰ diuina sapientia: et aromatha inse

Expanded text:
o sunt oris latioris, luciditatem ac perspicuitatem Evangelici sensus, in quo mysteria omnia legis et prophetarum explanata sunt, et plana locutione doctrinae Apostolicae, in qua ea, quae prius in aenigmate latebant, in luce prolata et exposita sunt, insinuant. Et quid in mortariolo aureo, nisi cor electorum plenum divina sapientia, et aromata in se