comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redarguere. undete itaq frattes quomͦ idẽ quo moderami¬
ne cante ambuletis uiuendo & redarguendo non quasi
discreti sed nt sapi¬
idẽ p̃pantes uobis
oportuntiatem ser¬
di diuinis quod ne¬
cesse est qm̃ dies ma
li sunt id ẽ hodie¬
qm dies mali st. Dies mali dicunt᷑
isti. qͣntum ꝑtinet ad spatia horarum. ordinati sunt. du¬
cunt enim uices. agunit temꝑa: oritur enim sol & occidit.
transeunt temꝑa. Cui molestasunt dempora. si homines
litiam hominum & miseriam. sedmiseria hominis cõmu¬
nis est ñ debet malicia ẽẽ cõmunis. Ex quo enim lapsus est¬
aclam & deparadẏso expulsus. numqͣm fuerunt dies nisi
mali. qđ ostũdit puer qui nascitur. qui aploratu incipit
nec ridere potest. Statim natus plorat ꝓpħa sue calamitatis
iam ꝓpħat in labore se futurum uł timore. Etiam si iustus
fu̾it. certe in mediis temptationib positis semꝑ timebit.
Redimamꝰ gͦ tempꝰ. Quid ẽ tempꝰ redimere: Raliunt

Expanded text:
redarguere, Videte itaque, fratres, quomodo, id est quodam moderamine, caute ambuletis, vivendo et redarguendo, non quasi indiscreti, sed ut sapieparantes vobis portunitatem serdi divinis: quod necesse est, quia li sunt, id est hodiemali homines. Dies mali dicunturisti, quantum pertinet ad spatia horarum ordinati sunt. Ducunt enim vices, agunt tempora. Oritur enim sol et occidit, transeunt tempora, cui molesta sunt tempora si homines litiam hominum et miseriam; sed miseria hominis communis est, non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus Adam de paradiso expulsus, nunquam dies nisi mali: quod ostendit puer qui nascitur, quia a ploratu incipit, nec ridere potest: statim natus plorat, propheta scilicet sujam prophetizat. Quid? in labore se futurum, vel timere etiam, si justus fuerit, in mediis certe tribulationibus positus semper timebit. Redimamus ergo tempus. Quid est tempus redimere? Redimit
Abbreviated transcription (Latin):
uino sed impleami¬
tis impleri sp̃u sc̃o:¬
si uos estis loq̃ntes
uob̾met ip̃is idest siuos intelligits ce siuos¬
XPI. ipsos intus insteuitis. dehiis quedicitis inpsal¬
mis qui ad bonam oꝑationem commonent. & hẏmins
qui delaudib dei agunt & canticis sp̃ualib que de et̾¬
no gaudio sunt. & ideo sp̃lialiter intelligenda sunt. qr
sp̃ualia sunt que docent. & oꝑe etiam implenda surit.
Unde subdit. Cantantes. Quasi. Debetis loqui uobis idẽ
instruere uos dehiis. & post locutionem horum estote ip̃o
actu cantantes idẽ dm̃ laudantes. & de et̃nis exultantes. sic̃
himnꝰ &e canticum docet: ce psallentes bono oꝑe ut psal¬

Expanded text:
 Sed impleamitis impleri Spisi vos estis loquentes vobismetipsis, id est si vos intelligitis, et si vos intus instruitis de his quae dicitis, in psalmis, qui ad bonam operationem commonent, et hymnis, quae de Dei laudibus dicunt, et canticis spiritualibus, quae de aeterno gaudio sspiritualia sunt quae docent, et implenda sunt opere. Unde subdit: Cantantes. Quasi dicat: Debetis loqui vobis, id est instruere vos de his. Et post locutionem horum, estote ipso actu, cantantes, id est Deum laudantes, et de aeternis exsultantes, sicut hymnus et canticum docent, et psallentes, bono opere, ut psal
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur auctoritas
arguendi. Sobrii¬
enim possunt hab̾e
fiduciam arguendi.¬
quia bona conũsa¬
tio t̾rorem incutit
andum est auino

Expanded text:
ollitur auctoritas arguendi. Sobrinim possunt habere fiduciam arguendi,quia bona conversatio terrorem incutit erandum est a vino
Abbreviated transcription (Latin):
qui torpes inpecca¬
to iacendo & nescis
te inpercatis esse.¬
obli tus dei surge¬
exurge ꝑsarisfacti

Expanded text:
qui torpes in peccato jacendo, et nescis te esse in peccatis oblitus Dei, surgexsurge, per satisfacti
Abbreviated transcription (Latin):
phitum: subponit ne elatus insuꝑbiam p̾ceteris diginorẽ
se putans. nouitate porestatis intiatus. quasi eo indigeat
resigio. in cidat in uidicium diaboli idest ruat ꝑarrogan
militatem. & modos ꝑsonarum. uł se ip̃m continere. Non
ieiinauit. non fleuit. nonse correxit. non pauꝑib erogaiit.
In argogantiam que est ruina a iaboli intidunt. qui pun¬
cto ore nec dum discipłi fiunt magistri. Sportet autem il
stimonium habere bonum. non solum afidelib sed¬
etiam abhis qui

Expanded text:
phytum, supponit. Ne elatus in superbiam, prae caeteris digniorem se putans novitate potestatis inflatus, quasi eo indigeat religio, incidat in judicium diaboli, id est ruat per arrogantmilitatem et modos personarum, vel seipsum continere: non jejunavit, non flevit, non se correxit, non pauperibus erogavit. In arrogantiam quae est ruina diaboli incidunt, qui puncto horae necdum discipuli fiunt magistri. Oportet autem illum testimonium habere, non solum a fidelibus,etiam ab hi
Abbreviated transcription (Latin):
num. quod ei idetur importunum. dilectionem curam¬
q sanitatis eiꝰ animo teneas mansueto &e modesto. Mł̃ti
enim qmuis ꝑturbationes uidentur amedito abscedere.
paulatim tñ ubi uigore ꝑmedullas penetrante sanati sunt
cum scriptura dicat in multiloquio ñ effugies peccatum.
ñ est dicendum iu stum multum eẽ. loquutum. Et si apłs
dicat insta oportune importune: Intantiloquio enim non
est multum quod est necessarium. Et argue de peccatis ne¬
gligentes. Uł ita potest distingui. insta oportune &e argue.
d emnde ceta contexuntur. Obsecra. idest adiura uolentes:
Increoa. asꝑis uerbis resistentes. ⁊ ħĩ om̃ pacientia repug-¬
nantiũ. ⁊ docͥna accipientiũ .i. ita uͭpatient̃ sustineaᷤ repug
p̃dices. erit enim
sustinebunt sanã¬
dire quasi onus sit
eis. sed coaceruab̾t¬
sibimultos magi¬
doceant que uolũt.
rum doctrina precipit esse instandum. ut contra hoc
ceant quilibenter audiunt. quia ueritas illis asꝑa uide¬

Expanded text:
num, quod ei videtur importunum, dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto et modesto. Multi enim quamvis per turbationes a me dico videntur abscedere, paulatim tamen verbi vigore per medullas penetrante sanati sunt, cum Scriptura dicat: In multiloquio non effugies peccatum , non est dicendum istum multum esse locutum, et si Apostolus dicat, insta opportune importune. In tantiloquio enim non est multum quod est necessarium. Et argue, de peccatis negligentes. Vel ita potest distingui. Ista opportune importune argue. Deinde caetera contexuntur. Obsecra, id est adjura volentes, increpa, asperis verbis persistentes, et hoc, in omni patientia repugnantium et doctrina accipientium, ita upraedices, erit enim sustinebunt sadire quasi onus sit eis; sed coacervabsibi multos, magidoceant quae volunt.  doctrina praecipit esse instandum, ut contra hoc ceant quae libenter audeant; quia veritas illis aspera vide
Abbreviated transcription (Latin):
credita sunt tibi
ut fideli dispensa¬
tori. ut aliisannũ¬
ties: ꝑmane dico
sciens idest memo¬
riter retinens aqͦ
ris &e ideo ñdebent
tibiuenire indubi¬
um. Et ideo etiam
ꝑmane. quia ab
infantia tua nosti
satras litteras legis
& ꝓpharum: ecce
sas salitts. omnis
enim scͥptura cuiꝰ¬
deus auctor est in¬
spirata alicuidini
docendum nescien¬
tes ad arguendum
id est adconumcen¬
dum de malo ñe¬
gligentes adcorri¬
piendum idest ad
increpandum du¬
riter in malo ꝑsistñ¬
tes. aderudiendũ¬

Expanded text:
credita sunt tibi, ut fideli dispensatori, ut aliis annunties; permanens, dico, sciens, id est memoriter retinens, a qris. Et ideo non debent tibi venire in dubium. Et ideo etiam permane, quia ab infantia tua nosti sacras litteras legis et prophetarum. Ecce sas salutis. Omnis enim Scriptura, cujus auctor Deus est, inspirata alicui divin est ad docendum nescientes, ad arguendum, id est ad convincendum de malo negligentes, ad corripiendum, id est ad increpandum duriter in malo persistentes, ad erudiendu
Abbreviated transcription (Latin):
qui residui erunt
tormentis antrxp̃i.¶
&e mortuos scil eos
qui mortui reꝑiren¬
tur. Uł uiuos idest
iustos. & mortuos
idest malos:. ae per
ip̃uis aduentum pri¬
orem. cui debes gra¬
tes agere. uł futurũ¬

Expanded text:
qui residui erunt tormentis Antichristi, et mortuos, scilicet eos qui mortui reperientur. Vel, vivos, id est justos, et mortuos, id est malos. Et per ipsius adventum, priorem cui debes grates agere, vel futuru
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝓficient inpeiꝰ.
ita scił ip̃idico erran
tes abono. & alios¬
rorem mittentes.
ip̃o actu. quales sunt
lliqui timentes hos ledere coram quib loquuntur. non
solum ñ p̃parant se adimminentes temptationes. sed etiã
ꝓmittunt felictatem huiꝰ scłi. qͣm deusin scło ñ ꝓmisit. Ille
spntis illiniri. spinis coronari. opꝓbriabibere. ligno confi¬
gi. om̃ia hec ille tulit prote: tunichil ꝓillo. S ꝑte ille ꝑte¬
scli. ait : fili accedens adsermitittem. sta inuisticia &e timo¬
re. & p̃para animam tuam ad temptationes. Tuuͦ. Quasi.
Mali erant ce mer¬
rorem mittunt. tu
uero pmane fir̃mus in hiis que didicisti adeoułame. &
&e credita sunt tibi.¬

Expanded text:
sunt, proficient in pejus, ita scilicet ipsi dico, a bono, et aliosrorem mittentes, ipso actu. Quales sunt illi qui timentes hos laedere coram quibus loquuntur, non solum non praeparant se ad imminentes tentationes, sed etiam promittunt felicitatem hujus saeculi quam Deus in saeculo non promisit. Ille sputis illini, spinis coronari, opprobria bibere, ligno configi. Omnia haec ille tulit pro te, tu nihil pro illo; sed pro te ille era hujus saeculi ait: Fili, accedens ad servitutem sta in justitia et timore et praepara animam tuam ad tentationem. Tu vero. QuasMali errant et in errorem mittunt, tu vero permane firmus in his quae didicisti a Deo vel a  credita sunt tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc sit dignior. Om̃s
horum est ꝑ quod aliqͥs¬
dignior sit ixp̃o quia
omnes uos gentiles unĩ¬
tes inaliguo. unum dico¬

Expanded text:
 hoc sit dignior. Omnes horum est per quod aliqdignior sit in Christo, quia omnes vos gentiles utes in aliquo. Unum dico
Abbreviated transcription (Latin):
mente corruptorum quorum scił ratio coirupta est &e quipͥuati
sunt ũitate idest nerarerum cognitione. & seripturarum in¬
telligentia. hominum dico estimantium questum esse pietatẽ
id est qui ideo opꝰ pictatis faciunt idest p̾dicant. ut lucrum tem¬
sufficientia. iuł eternus pietas eum suffieientia¬
qͣm habet ille cui sua parua sufficiunt quando homo plus ñ
desiderat hab̾e qͣm neresie est: qd deret. Nichil enim naseñdo.

Expanded text:
mente corruptorum, quorum, scilicet ratio corrupta est, et qui privati sunt a veritate, id est a vera rerum cognitione, et Scripturarum intelligentia. Hominum, dico, existimantium quaestum esse pietatem, Haimo id est qui ideo opus pietatis faciunt, id est praedicant ut lucrum temscilicet aeternus, pietas cum sufficientiam habet ille cui sua parva sufficiunt, quando homo plus non desiderat habere quam necesse est: quod decet. Nihil enim nascendo
Abbreviated transcription (Latin):
siue cupuditas est radix om̃ium malorum que ñ iuidñtur
conuenire. Sciendum uͦ utrumq uere dictum ẽe. si peccatoꝵ
genera attendantur. Nullum enim genus peccati ẽ. qͦd
enim homo qui ñ esset amator peccunie. nͥ ꝑ hoc putaret
se excellentiorem esse: & est qui ñ amaret excellere. nisi
putarit ꝑ hoc maiores diuitias habere. Sequitur. Quan
cupiditatem. quidam appetentes. qͥ nr. petumã appetit. cuꝑe
appetit. erranerunt afide om̃ino xp̃m deserentes. & imier¬
uerunt se dolorib multis. Hoc̃ constat in auaris. quitan¬
to plures sollicitudinum cruciatus sustinent. quo am
plius desid̾ant. nel que habita transeunt. uł que habe¬

Expanded text:
superbia est radix omnium malorum . Quae non videntur convenire. Sciendum vero utrumque vere dictum esse, si peccatorum genera attendantur. Nullum enim genus peccati est quodAugustinus Est enim homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; et est qui non amaret excellere, nisi putaret per hoc majores divitias habere. Quam cupiditatem quidam appetentes, qui enim pecuniam appetit, cupere appetit, erraverunt a fide, omnino Christum deserentes, et inseruerunt se doloribus multis. Hoc constat in avaris qui tanto plures sollicitudinum crplius desiderant quae vel habita transeunt, vel quae habe
Abbreviated transcription (Latin):
dentue repugnare uerbis apłi. sed sensus concordat. Sequit᷑.
ce blasphemie indm̃. quia aliena tollit sibi: & suspiniones
male quasi hanc lib̾tatem finxerimiis add luerum. & conflicta¬
tiones etiam pseudo p̃dicatorum contra alios: scił hominum
ones ce pugnas uer¬
erat analiquis eẽt
seruus. cum om̃s
exeisdem patrib¬

Expanded text:
dentur repugnare verbis Apostoli, sed sensus concordat. Ex quibuset blasphemiae in Deum, quia aliena tollit sibi; et suspiciones malae, quasi hanc libertatem finxerimus ad lucrum, et conflictiones pseudopraedicatorum contra alios, scilicet hominum ones, et pugnas vererat, an aliquis esset servus, cum omnes ex eisdem patrib
Abbreviated transcription (Latin):
tes sed qui uolunt
Non est enimgenꝰ
mali quod ñ excupi¬
ditate aliqͦndo ꝓue¬
niat. quia radix ẽ.
illisautem qunam
diuites sunt. aliud
ñ suꝑbe saꝑe. sed
lare pauꝑib. Et
nem animarum. Badix enim general est
bendi. quam opor¬
tet. hac & diabolusce¬
cidit & primihomi¬
nes. aliqͥ librihabẽt:

Expanded text:
tes, sed qui volunt Non est enim genus mali quod non ex cupiditate aliquando proveniat, quia radix est Illis autem qui jam divites sunt, aliud non superbe sapere, sed dare pauperibus, et nem animarum. Radix enim generalis ombendi quam oportet. Hac et diabolus cecidit, et primi homines. Aliqui libri habent:
Abbreviated transcription (Latin):
que est scđ̾m pieta¬
iste talis est supb
suꝑbia nonratio du¬
cit eum. Et ideo ela¬
nus est nou patiens¬
se uinci. quippe cũ
ad fauorem queren¬
duminconflictum
suetis &e bonis uita¬
tur. Et est nich̾sciens¬
dehiis que ueritas
habet. & non est ef¬
ficax sed languens
cirra questiones &¬
pugnas ũborum id
est mnexpeditus ad¬
solnendum. sedsem¬
per cuta. Uñ recte ait
retusando fidem pe
conualescit. sedqͣsi
repetitis accessiombꝰ¬

Expanded text:
quae est secundum pietiste talis est superbus, superbia non ratio dcit eum. Et ideo elatus est non patiensse vinci, quippe cum ad favorem quadum in conflictum suetis et bonis vitatur. Et est nihil shis quae veritas habet, et non est efsed languens circa quaestionesgnas verborum, id est inexpeditus asolvendum, sed semper circa. Unde recte ait, recusando fidem penalescit, sed quasi repetitis accessio
Abbreviated transcription (Latin):
endo eis. Sciendum
est quosdam p̾dicas¬
se communem om̃i
ñ decarnali. ut illi intelligebant. Ideo contra eos loquitur
hic apłs. iubens seruos dominis suis esse subditos. N on
nomendomim quasi aliena inuadentis. & doctrinarͥana
quasi iniusta &e contraleges p̃dicet: sed potius ꝑ obsẽquia
seruorum fidelium domini infideles conutantur. Qui
autem fideles dominos habent ñ conc empnant eos ideo.
Qui autem fideles
cti deo. qui dicunt᷑¬
& sunt participes
beneficii seruorum

Expanded text:
nque. Sciendum est quosdam praese communem omnibtique verum est, non de carnali, ut illi intelligebant: ideo contra eos hic loquitur  jubens servos dominis suis esse subditos. Ne exnomen Domini, quasi aliena invadentis, et doctrina Christiana, quasi injusta, et contra leges praedicet, sed potius per obsequia servorum fidelium Domini infideles convertantur. Qui autem habent fideles dominos non contemnant eos, ideo quia fideles cti Deo, qui dsunt participes beneficii servorum
Abbreviated transcription (Latin):
morientes accipiunt.
decimas: ibi autem¬
ubi agitur de melchi¬
sedech scriptura conte¬
multis locis testatur.
contestatur qͥa

Expanded text:
morientes accipiunt decimas. Ibi auubi agitur de Melchisedech, Scriptura conteest mecum testatur. Vel, contestatur,
Abbreviated transcription (Latin):
de morte eiꝰ nicħ dicit infigura x¬
uuiit. bat enimtẏpum pontiticis nr̃i. cnius
excellentia potestatis ꝑ illuis similitudinem ostendit᷑.
Der melchisedech enim in quo rei future fignia preces¬
optulit. non exaliqua necessitate. sed exuoluntate ꝓpͥe
est melchiseclechqͣm leui. & id est quia &e leui idest le

Expanded text:
de morte ejus nihil dicit in figura bat enim typum pontificis nostri, cujus excellentia potestatis per illius similitudinem ostenditur. Per Melchisedech enim in quo rei futurae figura praecesobtulit, non ex aliqua necessitate, sed ex voluntate propriae est Melchisedech quam Levi Etiam, id est quia Levi, id est Le
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nat. & iniquitati m̃tis. q̃ ⁊ si¬
corpꝰñ inquinet: aĩam tñ cor¬
rũpit. iniquitati dico ducen¬
ti ad iniqͥtatẽ .i. ad mali ꝯsũ¬
matõnẽ. ita .i. similit̾ nc̃. cũ

Expanded text:
nat, et iniquitati mentis, quae enon inquinet animam tamen corrumpit. Iniquitati dico ducen, ad iniquitatem, id est ad mali consummationem. Ita, id est similiter nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
tam sine onere. qd̾ ꝓroꝰ nulla¬
possit carnis infirmitas excusa
re. Qi dr̃ẽt. Uere humanũ dico¬
qr ħ humanũ sic̾ enĩ exhibiustiᷤ
.i. uoluntate duce p̃ꝑastis m̃¬
letis seruire oꝑando ĩmundi

Expanded text:
tam sine onere, et quod nullapossit carnis infirmitas excusare? Quasi dicat: Vere humanum dicohoc humanum. Sicut enim exhibuistis, id est voluntate duce praeparastis, mletis, servire operando immundi
Abbreviated transcription (Latin):
so est ꝑsangu mem eins. Inquib dam codicib repꝑitur ẽẽ
scͥptum qui ibi uos qui gentes eratis: & scdm hoc suspensi¬
ne legitur. usq ibi nune autem. eodem tamen manente
sensu hoc modo. Memores estote quod uos qi aliqͣndo¬
sanguine xp̃i. Et recte dico inxp̃o ip̃e est enim ꝑax nr̃a in¬
ter nos ipsos scił n¬
addm̃ quia & duos

Expanded text:
st per sanguinem ejus. In quibusdam codicibus reperitur esse scriptum Qui, ibi, vos qui gentes eratis, et secundum hoc suspensive legitur, usque ibi: Nunc autem, eodem tamen manente sensu, hoc modo: Memores estote quod vos qui aliquandosanguine Christi, et recte dico, in Christo. Ipse enim est pax nostra, inter nos ipsos, sciad Deum qui et duos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ꝯmune eẽ. s illi ꝓ conscĩ̾a qͣ hoc existimat ꝯmu¬
ne ẽ. Nñ dñs in eungłio ait. ñ qd̃ intrat in os com¬
quinat hoĩcm: s qd̾ ꝓcedit ex corde coingͥnat ho
dum ẽ qd̾ putat ñ edendũ. Sic¬
Si enim. Qĩ. id̾o ne po¬
bum fr̾tuus ñ dico scan

Expanded text:
hoc aestimat, commune est. Unde Dominus in Evangelio ait: Non quod intrat in os coinquinat hominem, sed quod procedit ex corde coinquinat hodum est quod putat non edendum. Si enim. Quasi dicat: ideo ne pobum frater tuus, non dico scan
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝓpħ̾e. figura fuerunt rp̃i melchisededh tamen specia¬
lius. qui non degenere iudeorum. ut quidam dicunt
precessit intypum sacerdotii xp̃i. qui dicitur sacerdos
scdm ordinem melchisedech multis moddis. quia solus rex
& sacerdos fuit. & ante circnicisionem functus sacer¬
dotio. ut nongentes aiudeis. sed iudei agentib sacerdo¬
cium acciꝑent. & non fuit imctus oleoinsibili ut moy¬
ses instituit. sed oleo exultationis & puritate fidei. nec
animalia immolauit. sed pane & ninoxp̃i sacerdocium
indncitur subito occurrisse abrahe. & nec ante. nec post
genealogia eius inuenitur uł nomen. huiꝰ autemerẽ¬
plo affirmat apłs quod sacerdocium aaron & pͥncipiũ
habuit & finem: sed eccłie sacerdocium & inpret̾itum
& in futurum eternum sit. quia nec alius precessit añ
melchiselech. nec post xp̃m succedit. uł post xp̃m. nec
olim successit. nec infiituro succedit alis. In omnib
successisset. U elmistice ꝑ eum loquitur desacerdocio

Expanded text:
erunt figura Christi, Melchisedech tamen specialius, quia non de genere Judaeorum, ut quidam dicunt, praecessit in typum sacerdotii Christi qui dicitur sacerdos secundum ordinem Melchisedech multis modis, quia solus rex et sacerdos fuit, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acciperent. Et non fuit unctus oleo visibili, ut Moyses instituit, sed oleo exsultationis et puritate fidei, nec animalia immolavit, sed pane et vino Christi sacerdotium inducitur subito occurrisse Abrahae, et nec ante nec post genealogia ejus invenitur vel nomen: hujus autem exemplo affirmat Apostolus quod sacerdotium Aaron et principium habuit et finem, sed Ecclesiae sacerdotium, et in praeteritum, et in futurum sit aeternum, quia nec alius praecessit ante Melchisedech, nec post Christum succedet, vel post Christum, nec olim successit, nec in futuro succedet alius. In omnibus successisset. Vel mystice per eum loquitur de sacerdotio
Abbreviated transcription (Latin):
duratꝰ ẽ. se obduratum debite. & qͥsqͥs aduitus c̃se
aduitum gratis agnoscat. Miscretur gͦ magna bo¬
nitate. & oburat nulla iiquitate. ut nͨ lib̾atus
de m̃itis suis głetur. nͨ dãpnatus nͥ de sius meritis
conquerat᷑. Sola enim grã redeptor nr̃ discerint
a ꝑditis. qͦs in una ꝑditioi̾s concreauerat massa
ab origine ducta ꝑditionis causa cõmuni. Uni¬
u̾sum qͥppe genꝰ humanũ tam usto di iudicio in
apostatica radice dampnatum ẽ. ut ꝙͣ si nullus
m̃ liberetur. nemo recte poss uituꝑare di uistici¬
am. Illis uͦ qui lib̾ant᷑ ostendit᷑ plurib ñ lib̾atis
⁊ in dampnatioẽ iusta derelictis. qͥd ꝯmeruisset

Expanded text:
duratus est, se obduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia Redemptor discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. Universum quippe genus humanum tam justo judicio Dei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recte posset vituperare Dei justitiam. In illis vero qui liberantur ostenditur, pluribus non liberatis, et in damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ meam .i. uidos de qͥb
natꝰ sum ad emulandũ .i.
rib modis exꝑiar conu̾tere
desperarem. Prouocem di¬
co ad emulandum. ut sic
erit assũptio eoꝵ ad in¬
formationẽ gentium.
Et uͦ. si enĩ amissio eoꝵ
id ẽ infidelitas reconci¬
liatio c̃ mundi. que crit
assũptio reliquoꝵ nͥ ui
ta gentiũ ex mortuis .i
ex eo qd̾ mortue st̃ Qd̾

Expanded text:
os de quibus natus sum, ad aemulandum, id est ribus modis experiar convertere desperarem; provocem, dico, ad aemulandum, ut sic erit assumptio eorum ad informationem gentium. Et vere: Si enim amissio eorum, id est infidelitas reconciliatio est mundi, quae erit assumptio reliquorum, nisi vita gentium ex mortuis, id est ex eo quod mortuae sunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sa .i. genus potest scĩficari. Est̃ aũ delibatio par¬
ua ex aliqua re assumptio. ad exꝑim̃tũ tocius
masse. ut ex cibo & potu. Cum enim delibatio
uniꝰ substantie sit cum massa ñ potest eẽ deliba¬
tio scã ⁊ massa ĩmunda delibatio enĩ de massa ẽ.

Expanded text:
st gens potest sanctificari. Est autem delibatio parva ex aliqua re assumptio ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel potu. Cum enim delibatio unius substantiae sit cum massa, non potest esse delibatio sancta, et massa immunda. Delibatio enim de massa est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nob̾ ẽ ut p̃dictũ ẽ p̃desti¬
do adu̾sos. iusti ficando pec¬
& dilamare: s aĩam inuictã educit auxiliator
pro nobis dedit. Et ħ ẽ

Expanded text:
 nobis est, ut praedictum est praedestido aversos, justificando pecet dilaniare, sed animam invictam educit auxiliator pro nobis dedit. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ñ annumerat᷑
ineis id est inuidis.
quasi quierat alie¬
mandato sua aucto¬
ritate sumpsit deci¬
mas quasi excellenti¬
or ababraham patͥ
archa. & benedixit
tam magnimi. qui
habebat id est cui¬
facte sunt repinissio¬
nes gentum. in suo
semine benedicen¬
darusi. Quasi. Beuedixit eur
etiam temꝑe maioriᷤᷤ
dignitatis. benedixit. sine ulla¬
la iam contradictione.
quod minus est bẽnedicitur amai¬
ori p̾roinde typus xͥ
meuor est promissio¬
nes habente. quia h
uidetur minus quod¬
benedicitur ab aliquo
ex communiominũ¬
iudicio &e sine ulla
contradictione. Et si¬
gͦ inacceptione deci¬
marum contraditit᷑.¬
q uod non ideo fit
maior quia ce filii leui accipiunt a fratril¬
ñ potest contraditi. Et hic. Quasi. hocetiam mͦ intu¬
emini dignitatem.¬
melchisedech & idẽ.
quiahic quidem iad est in sacerdocio leuitico. homines

Expanded text:
ratio non annumeratur in eis, id est in Judaeis. dicat: Qui erat aliemandato, sua auctoritate sumpsit decis, quasi excellentior ab Abraham, archa, et benedixit tam magnum qui habebat, id est cufactae sunt repromissiones gentium in suo semine benedicendarum. Quasi dicat: Benedixit eum etiam tempore majoris dignitatis. Benedixit, dico, sine ulla jam contradictione. Quod minus est benedicitur a majori. Proinde typus Christi melior est promissioes habente, quia hoc videtur minus qubenedicitur ab aliquo ex communi omnjudicio, et sine ulla contradictione. Etsgo in acceptione decimarum contradicitquod non ideo sit major quia filii Levi accipiunt a fratrnon potest contradici. Et hic. Quasi dicat: Hoc etiam modo intuemini dignitatemMelchisedech. Et, id est quia, hic quidem, id est in sacerdotio Levitico, homines
Abbreviated transcription (Latin):
sui ñ serui timore foras mittendo. ad quem ꝑtinet seruitus
Scribunt hanc epłam omnib scĩs. idẽ in baptismate sc̃i¬
ficatis. qui sunt philippis que est ciuitas grecie qm alifi¬
cauit philippꝰ pater ad optiuus alexandri uocans eam
philippis a nomine suo. Sanctis dico in xp̃o iħu idẽ ope

Expanded text:
sui, non servi, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servitus, sui, non servi, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servitus, Scribit hanc Epistolam omnibus sanctis, id est in baptismate sanctificatis, qui sunt Philippis, quae est civitas Graeciae quam aedificavit Philippus pater Alexandri adoptivus, vocans eam Philippis a nomine suo. Sanctis dico, in Christo Jesu, id est ope
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuemant aer ide adpatientiam tͥbulationum monet exem
płorum. tandem moralem ammonitionem interserit. & ꝓpe
dere se dicit. ꝑ remittens gͦ salutationem ait. Paulus ce thi¬
motheus. Thimotheum apponit. quia hunc erat ad eos mis¬
surus. ꝑ hoc eum quodam modo comm̃dans. ut eadem que
scribit abeo bene accipiant. Seru iħu xp̃i. Nom̃ dignita¬
tis tatet qͦd est apłs. quia non erat opus auitoritate. tum
recta de illo sentirent. Conditionem fatitur. qr casto tunore
xp̃o subditi. uere liberisunt. Sicut en̾im dno sunt timores
qui faciunt duo genera timentium. sic due seruitutes que
faciunt duo genera seruorum. Est enim timor quem ꝑfecta
caritas foras mittit. est etiam seruitus simulcum eo foras
mutenda. Est e alius timor castus ꝑmanens in scłm scłi.
cui adiunctͥa est alia seruitus. qua miro &e in effabili. sed ta¬
men uero modo sic sermi sumꝰ ut lib̾i simns. serm: scił tuno¬
re casto. adquem ꝑtinet seruitus. intrans ingaudium dñi

Expanded text:
ant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exempseudoapostolorum, tandem moralem admonitionem interserit, edere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum quodammodo commendans, ut eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi Jesu Christi. Nomen dignitatis tacet quod est Apostolus, quia non erat opus auctoritate cum de illo recta sentirent. Conditionem fatetur, quia casto timore Christo subditi vere liberi sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est enim timor quem perfecta charitas foras mittit. Est etiam servitus simul cum eo foras mittenda. Et alius timor castus permanens in saeculum saeculi: cui adjuncta est alia servitus, qua miro et ineffabili modo, sed tamen vero sic servi sumus, ut liberi simus servi, scilicet timore casto, ad quem pertinet servitus intrans in gaudium Domini
Abbreviated transcription (Latin):
minores p̃mittit. & ad humulitatem in uitat. Et quia hos
subnedit. ostũdit ñ eẽ. aliquem adeo ꝑfectum. qui nonin¬
digeat hac monitione. Uł paulus scͥbit adtimothens om̃i¬
b sanctis qui sunt philippis. scͥbit dico cum ep̃is & diaco¬
nib qui eorum bonum parit optabant. Et iuscͥbendo
p̃mittitur salutatio in hunc modum. Gr̃a iddẽ remissio
pecc̃orum sit uob̾ & pat. scił &e tranquillitas mentis &
teconciliatio. ad dm̃. adeo patre nr̃o & dño iħuxp̃o. Gras

Expanded text:
minores, ad humilitatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et Timotheus, omnibus sanctis, qui sunt Philippis, scribit dico, cum episcopis et diaconibus, quia eorum bonum pariter optabant, et in scribendo praemittitur salutatio, in hunc modum. Gratia, scilicet remissio peccatorum sit vobis et pax, scilicet tranquillitas mentis et reconciliati
Abbreviated transcription (Latin):
ne alt̾ adu̾sꝰ alterũ suꝑbir
monuit. Hinc ẽ morał am¬
monitio. q̃ monet ut alt̾
de alt̾ius utilitate laboret.
exhibitam. Qd rogo. Nt
corpora licet caro repugnet.¬

Expanded text:
ne alter adversus alterum superbiret monuit. Hinc moralis admonitio, qua monet ut alter de alterius utilitate laboret, exhibitam. Quod rogo, ut s, sed etiam corpora licet caro repugnet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾se posst̃ accipi. qr aliter¬
solent dicta ad aliud refer¬
ri abhereticis. Id̾o gͦ desi¬
derat eos uidere ut p̃sens
doctrinã eugłica sensu qͦ¬
scribit eis tradat. ne sub
auctoritare litterarũ eiꝰ
suaderet uͥtute miracło¬
rũ. Deinde desiderii sui cau¬
sam exponens addit. ut ali.¬
qͥd qiͣ dicẽt. Ad hoc uidere

Expanded text:
perverse possunt accipi, quia alitersolent ad aliud referri ab haereticis. Ideo errat eos videre, ut praesens doctrinam evangelicam sensu qscribit eis tradat, ne sub auctoritate litterarum ejussuaderet virtute miraculod deinde desiderii sui causam exponens, addit: Ut aliqquasi dicat: Ad hoc desidero
Abbreviated transcription (Latin):
gionis gr̃a romã uenie¬
bant. Cũq sepe uellet us.¬
nire ⁊ ꝓhiberet᷑. sic factũ
ẽ ut scriberet epłam. ne
diu in malo detent diffi¬
cilius corrigerent᷑. qͣi qͥs
dicẽt. Desideras uenire

Expanded text:
gionis gratia Romam veniebant. Cumque saepe vellet venire, et prohiberetur, sic factum est, ut scriberet Epistolam, ne diu in malo detenti difficilius corrigerentur, quasi quis diceret: Desideras venire
Abbreviated transcription (Latin):
idest p̃uaricans legẽ
moysi dnob uł trib
testib con uctus si¬
ne ullamiseratione¬
moritur morte quam
lex precipit. Qinel gͦ¬
illi facient contra
quos ꝑibebunt an¬
gelitestimonium ce
sancti & ꝓpria con¬
scientia: Quasi. mł
to grauius punien¬
tur. Unde subdit. Quantomas
is illum putatis dete¬
riora mereri suppli¬
cia qui filium dei¬
conculcauerit id est
iulipendit. ut non
sufficere credat ad sa¬
lutem. sed animalia:
& sanguinem rp̃i.
confirmatorem nom
testamenti pollutũ
duxerit id est pecca¬
tum purgare nonua¬
lentem inquo tam̃

Expanded text:
id est praevaricans legem Moysi, duobus vel tribus testibus convictus, sine ulla miserationemoritur, morte quam lex praecipit. Hieron.illi facient contra quos perhibebunt angeli testimonium et sancti et propria concientia: Quasi dicat: Multo gravius punientur? Unde subdit. Quanto ergo magis illum putatis deteriora mereri supplicia qui Filium Deiconculcaverit, id est vilipenderit, si non sufficere credat ad slutem, sed animalia, et sanguinem Christi confirmatorem Novi Testamenti, pollutum duxerit, id est pecctum purgare non valentem. In quo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaremur adoptati ẽẽ
mantem. Quasi. Sp̃m dico. clamantem. id est qui facit
quod o pater. & hanc consuetudinem in płib locis scrip¬
tura seruat ut ebraicum nomen cum sua interp̃tatione po¬
nat. Duo namq sunt uerba que posuit. ut posteriore in¬
t̃pretaretur pͥmum. nam hoc est abba qđ pater. Elegant̃
autẽ intelligitur ñ frustra dnarum linguarum uerba
posuisse idem significantia. ꝓpter unnersum popłm
qui de nidis && gentib inunit᷑atem fidei uocatus est. ut
autẽ uerbi eadem signifitatio. ad esdem fidei sp̃s q unitã¬
tem. Nõtandum enam quia clamor in scͥpturis nonmag
ficit ut clamemus. Misit gͦ sp̃m filii sui clamantem ab

Expanded text:
probaremur adoptati esse mantem, quasi dicat: Spiritum, dico, clamantem, id est qui facit quod et pater. Et hanc consuetudinem in pluribus locis Scriptura servat, ut Hebraicum nus Duo namque sunt verba quae posuit, ut posteriore interpretaretur primum. Nam hoc est abba quod pater. Eleganter autem intelligitur non frustra duarum linguarum verba posuisse, idem significantia, propter universum populum qui de Judaeis et gentibus in unitatem fidei vocatus est, utautem verbi eadem significatio, ad ejusdem fidei spiritusque unitatem. Notandum quia clamor in Scripturis non magficit ut clamemus. Misit ergo Spiritum Filii sui clamantem Ab
Abbreviated transcription (Latin):
estimo ip̃m ꝓprie uocari sp̃m scm. Cum etiam si de sin¬
gulis int̾rogemur. ñ possumꝰ patrem e filium dic̃e nisi
&e singłi hoc porte oportunt eum. qui ñ est uniꝰ eoium. s
in quo cõmim̾itas apparet amborum. Cur gͦ non credamꝰ.
quod etiam de filio ꝓcedat sp̃c sc̃s. cum filii quoq ip̃e sit
sp̃c : Sienim abeo non ꝓcederet. ñ post resurrectionem se
rep̃sentans. discipłis in sufflasset dicens: accipite sp̃m sc̃m.
Quid enim aliud significauit illa insufflatio. nͥ qł ꝓcedit
liere fluxum sanguinis patiente. teagit me aliquis. ego
enimsensi de me lͥtutem exisse. N am uͥtutis nomine ap¬

Expanded text:
aestimo ipsum proprie vocari Spiritum sanctum, cum etiam si de singulis interrogemur, non possumus Patrem et Filium dicere, nisi roprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credamus quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim ab eo non procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis insufflasset eis, dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit illa insufflatio, nisi quod proliere fluxum sanguinis patiente: Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse , nam virtutis nomine ap
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e sc̃s suꝑueniet inte: qe uirtis altissimi obumbrabit
tibi. Et domnnꝰ ꝓmntens eum idiscipłis ait: sedede in ciui¬
tate. quo usq induamini uirtute exalto. Hic est uirtus de
qua dicit eungłista: uirtus deillo exibat. & sanabat om̃s
Cum autem de patre & filio ꝓcedat sp̃s sc̃s. dicit tam̃ ipse
filius illum apatre ꝓcedere. quia ad eum solet referre ce
quod ip̃ius est de quo & ip̃e est. sicut alibi ait : mea docͥtna
non est mea. sed eius quimisit me. Sigͥ hic incelligitur eiꝰ
docͥtua. qͣm tam̃ dicit ñsuam ẽẽ sed patris. quanto magis
illic intelligendus est &e de ip̃o ꝓcedere sp̃c sc̃s. scił ubi dicit
eum de patre ꝓcedere: Aquo emm habet filius. ut sit deus
est enim de deo deus. abillo ħt ut etiam ab illo ꝓcedat sp̃c sẽs
xp̃c ita dicit. quem ego mutam uobis apatre: & alibi: qͣm
mittet pater innomine meo. Non dicẽs ame ostendit. qđ
totius est diuinitatis: uł si melius dr᷑. d̾itatis pͥncipium pat̃¬

Expanded text:
sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Et Dominus eum promittens discipulis, ait: Sedete in civitate, quousque induamini virtute ex alto . Haec est ergo virtus de qua dicit Evangelista: Virtus de illo exibat, et sanabat omnes . Cum autem de Patre et Filio procedat Spiritus sanctus, dicit tamen ipse Filius illum a Patre procedere, quia ad eum solet referre, et quod ipsius est de quo etiam ipse est; sicut alibi ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Si hic intelligitur ejus doctrina quam tamen dicit non suam esse, sed Patris, quanto magis illic intelligendus est et de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi dicit eum de Patre procedere? A quo enim habet Filius ut sit Deus, est enim de Deo, Deus ab illo habet ut etiam ab illo procedat Spiritus dicens: Quem ego mittam vobis a Patre , et alibi, quem mittet Pater in nomine meo , non dicens a me, ostendit quam totius divinitatis, vel si melius dicitur, deitatis principium Pat
Abbreviated transcription (Latin):
collecte NaIT. uens ne it̾m illud sumat. hic ẽ sen¬
sꝰ hoꝵ u̾boꝵ. Precipit apłs omem̃ plebem dñico die conue¬
unx ad eccłiam. & illuc deferre qd uolebat unusqͥsq dare
ad opꝰ scõꝵ. & nea malis minist̾s deꝑiret si apd̃ eccłiam di¬
muterẽt. p̾cepit ut sccũ referret᷑. & tuto loco reponeret᷑ qͦad¬
usq tpẽ ueniret. & hoc ꝑ singłos dies dm̃cos faciebant. qr ꝙ
paulatim colligit᷑. nͨ graue ẽ & inuenit᷑ multũ. Ido̾ aũ hec p̾¬
ꝑate. ut n cum uenero tẽ collecte fiat̾. qr guaret uos si totum

Expanded text:
et cavens ne iterum illud sumat. Hic est sensus horum verborum: Praecipit Apostolus omnem plebem Dominico die convenire ad ecclesiam, et illuc deferre quod volebat unusquisque dare ad opus sanctorum, et ne a malis ministris deperiret, si apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto loco reponerent, quoadusque ipse veniret. Et hoc per singulos dies Dominicos faciebant, quia quod paulatim colligitur, nec grave est, et invenitur multum. Ideo autem hoc praeparate, ut non cum venero, t
Abbreviated transcription (Latin):
bat auctoritate dauid qui futura quasi pretita refert.
ut pote admissus diuinis consiliis. ubietiam omnia fu¬
tenir de exaltatione. & ñ tantum de humilitate xp̃i. ue
rum etiam &e totius generis humani ostendens hominẽ
per se miserum & abiectum. sedd ꝑdei gr̃am ex altatum.

Expanded text:
bat auctoritate David, qui futura quasi praeterita refert, bat auctoritate David, qui futura quasi praeterita refert, utpote admissus divinis consiliis ubi omnia etiam futetur de exaltatione: et non tantum de humilitate Christi, verum etiam et totius generis humani, ostendens hominem per se miserum et abjectum, sed per Dei gratiam exaltatum.
Abbreviated transcription (Latin):
tis saluare. Quasi. Nere nonefugiemus si neglexerimꝰ salu¬
tem xp̃i. tum ꝓsermone angłorum ñ seruato punitisuit
iudei. quia filio subiecit deus orbemterre. quod ñ fecit
angelis quorum minist̾io &e si multa fiunt in orbe. om̃ia
tamen spectant ad imꝑium der. sed hoc scił ut subiniatur
futurum est ei dequo loquimne. idẽ xp̃o. Ex hoc est ql
ait: orbem dico futurum. subiecit ei. dequo loquimur.
bł ita: deus subietit ñ angelis sed filio orbem terre fu¬
turum. Ita hic dicit futurum. sicut alibi qui est forma fu¬
turi. de adam oe xp̃o loquens. &e respectu temporum ade
orbemdicit. quantum ad xp̃m. Futurus quippe erat orb̾.
quantum adfilium dei qui semꝑerat. Et ne dealtero or¬
be. disputare intelligeretur. addit. De quo oibera loqui¬
mur. Hoc addidit nementem auditoris errare relinque¬
ret. dum alius quereretur orbis. hunc gͦ orbem futurũ
non anglis sed xp̃o futurum subditum dicit. quod ce pro¬

Expanded text:
tis salvare. Quasi dicat: Vere non effugiemus, si neglexerimus salutem Christi, cum pro sermone angelorum non observato puniti sunt Judaei, quia Filio subjecit Deus orbem terrae, quod non fecit angelis, quorum ministerio, etsi multa fiunt in orbe, omnia tamen spectant ad imperium. Sed hoc, scilicet ut subjiciatur, futurum est ei de quo loquimur, id est Christo. Et hoc est quod ait, orbem, dico, futurum subjectum ei de quo loquimur,  ita: Deus subjecit, non angelis, sed Filio, orbem terrae futurum. Ita hic dicit futurum, sicut alibi dixit: Qui cum forma futuri : de Adam et Christo loquens, et respectu temporum Adaeorbem dicit quantum ad Christum. Futurus quippe erat orbis quantum ad Filium Dei qui semper erat, et ne de altero orbe disputare intelligeretur, addit de quo orbe loquimur. Hoc addit ne mentem auditoris errare relinqueret, dum alius quaereretur orbis. Hunc ergo orbem futurum non angelis, sed Christo subditum dicit, quod compro
Abbreviated transcription (Latin):
bra corꝑis xp̃i. quod est eccł̃ia. continet ce uegetat. Et sict̃
humani corꝑis menbrum p̃scisum. Formam quidem qua
cognoscitur retinet. sed ne qua qm sp̃c sequitur. quo pret᷑
unitatem uiuat. sic quicumq ap̃dicte patis unitate diuiꝰ
est. sacram̃tum quidem. tanqm formam retinet. sed sp̃u¬
tur. nisi intus sp̃u uegetetur. Ppter hanc societatem. illi
sic ꝑlinguas gentium significabat᷑ ista societas menbroꝵ
xͥ futura in om̃ib gentib ut qͦmad modum tunc ille appa¬
rebat accepisse sp̃m scm. qui loquebatur linguis om̃iũ
gñtium: ita nunc ille se agnoscat accepisse sp̃m scm qui

Expanded text:
mbra corporis Christi quod est Ecclesia, continet et vegetat. Et sicut humani corporis membrum praecisum formam quidem qua cognoscitur, retinet, sed nequaquam spiritus sequitur quo praeter unitatem vivat, sic quicunque a praedictae pacis unitate divisus est, sacramentum quidem tanquam formam retinet, sed spia gloriatur, nisi intus spiritu vegetatur. Propter hanc societatem illi sic per linguas gentium figurabatur ista societas membrorum Christi futura in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanctum qui loquebatur linguis omnium gentium, ita nunc ille se cognoscat accepisse Spiritum sanctum qui
Abbreviated transcription (Latin):
seruare unitatem sp̃c. quia unum corpꝰ debetis ẽẽ multoꝵ
&e filio. Eccłia utiq accepit hoc donum. ut in sp̃u sc̃o fiat fi¬
at ei remissio pectorum qmͣ remissionem cum tͥnitas faciat
ꝓprie tam̃ ad sp̃m sc̃m intelligitur ꝑtraere. Ip̃e est enim
sp̃c adoptionis filiorum. ip̃e est patris & filii amor & con

Expanded text:
servare unitatem spiritus, quia unum corpus esse debetis multorum et Filio. Ecclesia utique accepit hoc donum, ut in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum, quam remissionem cum Trinitas faciat, proprie tamen ad Spiritum sanctum intelligitur pertinere. Ipse est enim Spiritus adoptionis filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ auctor ipse sensit. ñ tũ habent iñ uitatẽ. qi nesciũt qͦmͦ
sit uerũ nec ĩ ẽẽ uerũ. S iudeus iactat se habere sensũ
legis. ⁊ scire uerũ ẽẽ illũ sensũ legis. ita ut aliis scire uo¬
lentib sit exemplar. Et cũ om̃ia ħ o iudee habeas.
Qui ergo alium

Expanded text:
or ipse sensit. Non tamen habent inde veritatem, quia nesciunt quomodo sit verum, nec etiam esse verum; sed Judaeus jactat se habere sensum legis, et scire verum esse ipsum sensum legis, ita ut aliis scire volentibus sit exemplar. Et cum haec omnia habeas, qui ergo alium
Abbreviated transcription (Latin):
larũ ⁊ bonarũ .i. cogitationũ inuic̃ẽ accusantiũ eos. ⁊ dr
hoc de ñ eredentib. Aut ⁊̃ defendentiũ hoc dr de credẽ¬
tib. Hon credentes enĩ accusabunt cogitationes male.
eredentes uͦ defendent bone. Et hoc int̾̃ se qr illos ille accu.¬
sabunt. hos iste defendent. Uel sint hic genitun ꝓ ablatiuiᷤ
more grecoꝵ qui ablatiuis carent. un in libris quoꝵd̾a ꝑ ab¬
latiuos sc̾ptũ repitur sic. ⁊̃ int̾ se cogtatiõib inuic̃ẽ accu¬
santib. aut ⁊̃ defendentib. Reddet aũ eis testimoniũ ꝯseĩa

Expanded text:
tium eos. Et dicitur hoc de non credentibus, aut etiam defendentium. Hoc dicitur de credentibus. Non credentes enim accusabunt cogitationes malae; credentes vero, defendent bonae. Et hoc, inter se, quia illae illos accusabunt, istae hos defendent. Vel sunt hic genitivi pro ablativis more Graecorum, qui ablativis carent. Unde in libris quorumdam per ablativos scriptum reperitur, sic: Et inter se cogitationibus invicem accusantib
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum. opꝰ legis scͥptũ in cordib suis .i. firmit̃ infixũ rati¬
oni eoꝵ. Dũ illa oꝑa laudant q̃ lex iubet. illa damnant
cordib .i. in intimo affectu. uͥ fides ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. qũa
cũ qͥs exhibet dõ. naturali iudicio ostendit. semet ipiũ legẽ
ẽẽ sͥ. qr qd̾ mandat lex facit. scił ut credat in xp̃m. Seqͥt᷑.
Testimoniũ rẽdelente. illis ꝯscĩa ipsoꝵ ⁊ ceta qiͣ dice̾t. Opꝰ¬

Expanded text:
m, opus legis scriptum in cordibus suis, id est firmiter infixum rationi eorum, dum illa opera laudant, quae lex jubet, illa damnant,cordibus, id est in intimo affectu, ubi fides per dilectionem operatur, quam cum quis exhibet Deo, naturali indicio ostendit semetipsum legem sibi esse, quia quod mandat lex, facit, scilicet ut credat in Christum. Testimonium reddente illis conscientia ipsorum, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃t̾ uenit. Et reqͥ¬
escis in lege. ñ uagariᷤ
errorib. certꝰ qͥd debeas
obseruare. sic̃ uagant᷑
illi qͥst̃ sine lege. Et gła¬
imaginẽ dĩ in hoĩe sopitã. si ne qua renouatiõe male oꝑa¬
factores uistisicabunt᷑ qr etiã gentes. Et hoc ẽ. cũ enĩ gentes
q̃ legẽ scͥptã moysi ñ habent. naturalit̃ q̃ legis st̃ faciunt.

Expanded text:
n tibi venit. Et requiescis in lege, id erroribus, certus quid debeas observare, sicut vagantur illi qui sunt sine lege. Et gimaginem Dei in homine sopitam, sine qua renovatione male operafactores justificabuntur, quia etiam gentes. Et hoc est: Cum enim gentes quae legem, scriptam Mosi, non habent, natu
Abbreviated transcription (Latin):
Hon enĩ ita intelligendu ẽ. ut dicar eos qr erant facto¬
res legis ꝑtꝰea iustificari. s potiꝰ sic. ut sciamꝰ alit̃ ñ ẽẽ fa¬
ctores legis. ñ iustificent᷑. ut ñ iustificatio factorib ac¬
cedat. s ut factores iustificatio p̃cedat. ut si diceret᷑
hoĩes creabunt᷑. ñ posset intelligi eos creari. qͥ ãnerãt
hoĩes. s ipsa ereatione fieri. ut sint hoĩes. Sic gͦ intelli¬
cat eos ut adimpleant leg̃ẽ.qr ñ faciũt ut iustificent᷑.¬

Expanded text:
Non enim ita est intelligendum ut dicat eos qui ante erant factores legis, postea justificari; sed potius sic, ut sciamus aliter non esse factores legis, nisi justificentur; ut non justificatio factoribus accedat, sed ut factores justificatio praecedat. Ut si diceretur, homines creabuntur, non possit intelligi eos creari, qui ante erant homines, sed ipsa creatione fieri ut sint homines. Sic ergo intellicat eos, ut adimpleant legem, quia non faciunt ut justificent
Abbreviated transcription (Latin):
gnominaris. Alia lit
sans eos de pecc̃o. eo qd̃
tu uͦ iudee plura habes.
qr cognominaris iu¬
deus auida patͥarcha.
qi ex cognitione hoc

Expanded text:
cognominaris, alia littsans eos de peccatis, eo quod pm, o Judaee, plura habes, quia cognominaris Jua Juda patriarcha, quasi ex cognatione hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Don gͦ usqr adeo m aĩa
humana imago di t̃re.
ginẽ cũ crearetur ẽ imp̃s
grãm naturalit̃ fiunt ea
nom̃ ut dictũ õ negata sit
grã. s potiꝰ ꝑ grãm reparata
natura. qua grã m int̾iori
hoĩe innouato lex iusticie
scribit᷑. quã deleuerat cul¬
pa. Hoc enĩ ibi scribit᷑ ꝑ re¬
nouationẽ qd̾ deletũ erat ꝑ
uetustatẽ. Et ido talis ⁊ si

Expanded text:
Non ergo usque adeo in anima humana imago Dei terreginem Dei, cum crearetur, impressum gratiam naturaliter fiunt ea nomen, ut dictum est, negata sit gratia, sed potius per gratiam reparata natura, qua gratia interiori homine innovato lex justitiae scribitur quam deleverat culpa. Hoc enim illic scribitur per renovationem quod deletum erat per vetustatem. Et ideo talis, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
nil alienũ p̃riꝑe. a frau¬
de ⁊ ꝑiurio abstinere. con.¬
⁊ cerã talia. Et ut breuĩt
dicat᷑. nõlle alii facere
ee ꝯcordat doctͥno: ꝑinde

Expanded text:
nil alienum praeripere, fraude ac perjurio abstinere, era talia; et ut breviter dicatur, nolle aliis facere cae concordat doctrinae. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
militudine carnis peccati
tudini carnis peccati. qr moriendo carnis mortalitate exu¬
tus ẽ. & ẽ sensꝰ. fec̃ eum pecc̾m .i. mortalem. It̾a &ẽ maledic¬
tum accipit᷑ ꝓ morte q̃ de maledicto dĩuenit. ut uͦ dictũ
in lege intelligat᷑ maledictus omĩs qui pendet in lig¬
no. Ed ẽ maledict᷑ꝰ ẽ  Idẽ t̾ra es &e in t̾ĩam ibis. Qd ẽꝙ. dic̃ oĩs

Expanded text:
militudine carnis peccati tudini carnis peccati, quia moriendo carnis mortalitate exutus est. Et est sensus: Fecit eum peccatum; id est mortalem. Ita etiam maledictum accipitur pro morte, quae de maledicto venit; ut vere dictum in lege intelligatur: Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quid est maledictus es? id est terra es, et in terram ibis.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs.⁊ ido uult eos seꝑari ab omĩ ꝯtaminatõne ut suscipiat
eos in filios. Unde subd̾. Propt̾ qd̾. ⁊c̾. utit᷑ hiis u̾b̾ ysaie qͣi siuis
hoc ad litt̾am dictũ ẽ iu¬
deis habitantib in baby¬
lone ne cõmuni carẽt ba¬

Expanded text:
ideo vult eos separari ab omni contaminatione, ut suscipiat eos in filios. Unde subdit: Propter quod, etc. Utitur hic verbis Isaiae, quasi suis: hoc ad litteram dictum eis habitantibus in Babylone, ne communicarent Ba
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ mortificati. q̃i ñ iuncebant᷑. ñ cedebat᷑. mortificat᷑ enĩ qui
in fid̾i confessione ñ ꝑmanet. Uł de morte corporali potest in¬
telligi facti sumꝰ ut castigati p̾ssuris. qi ꝑmisit eos d̾s p̃ssuris
exerceri. ut mĩto cresce̾nt. & ñ mortificati sumꝰ. qr ñ ꝑmitte¬
bat d̾s corporałr occidi. Q si enĩ muiti occidunt᷑ mr̾es. ñ tñ¬

Expanded text:
quia non vincebantur, nec cedebant. Mortificatur enim qui in fidei confessione non permanet. Vel de morte corporali potest intelligi, facti sumus ut castigati pressuris, quia permisit eos Deus pressuris exerceri, ut merito crescerent. Et non mortificati sumus, quia non permittebat Deus corporaliter occidi. Etsi enim multi