comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Oĩs gͦ sub ꝑsecutorib qui uolunt pie ui¬
uere. quia ubi multi ꝑsecutores. nullum a
ꝑsecutorib uacat tempꝰ pie uiuere gestien¬
ti. Et fortasse cum ꝑsetutiones ñ patimur
tanqm̃ condemnati habemur. qͥl nequaqm̃
pie iuiuere uelimꝰ in xp̃o Namutiq q̃
sit definita sententia. quod om̃s quiuou
pie uiuere in xp̾oniũ psecutiones pacui¬
tur. uidetur is qui ꝑsecutionẽ ñ patitiu
abdicatus. quod ñ sit piȩ intentionis in
xp̃o. Deuotionẽ & enim fidi: prelia pie¬
cuntur. Si desint certamina. uereor us
deeẽ uidcatur qui certare desicrit. Omi
inquit p̃cepta tua ueritas. Quȩ precepo
nisi illa si me ꝑsetuti sunt & uos psequent.
Hec p̾cepta dauid anterior licet incarna¬
tionis sacramento. iam tam̃ audiebat in
spũ. & quasi xp̃i discipulus ñ subtrahelut
se passionib. s certaminib offerebat Sa¬
ebat hoc sibi ad glłam fructuosũ. hoc ad cu¬

Expanded text:
omnes ergo sub persecutoribus qui uolunt pie uiomnes ergo sub persecutoribus qui uolunt pie uiuere, quia, ubi multi persecutores, nullum a persecutionibus uacat tempus pie uiuere gestienti. et fortasse, cum persecutiones non patimur, tamquam condemnati habemur, quia nequaquam pie uiuere uelimus in Christo. nam utique, cum sit definita sententia, quod omnes qui uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur, uidetur is qui persecutionem non patitur abdicatus, quod non sit piae intentionis in Christo; deuotionem etenim fidei proelia persequuntur; si desint certamina, uereor ne deesse uideatur qui certare desierit. omnia, inquit, praecepta tua ueritas. quae praecepta nisi illa: si me persecuti sunt, et uos persequentur? haec praecepta Dauid, anterior licet incarnationis sacramento, iam tamen audiebat in spiritu et quasi Christi discipulus non subtrahebat se passionibus, sed certaminibus offerebat. sciebat hoc sibi ad gloriam fructuosum, hoc ad cu
Abbreviated transcription (Latin):
loquuntur a lege. Unde bene eos ꝓpheta
rẽsugit atq reprehendit. sciens quid p̃scri¬
pto legis accepit. Recte gͦ ait sequenti uer¬
siculo sexto. Omĩa precepta tuaueritas.
iniuste. ꝑsecuti sunt me adiuua me. Qua¬
si bonus miles bella ñ refugit. nec conflictꝰ
qnͣuis grandiu prelioꝵ hellator pauescit
assuetꝰ: s. fidelis & ꝓuidus aspirare sibi diui¬
nitus orat auxilia. & piȩ. deuotionis fidelia
sibi adiumenta deposcit. Idoꝙ ñ petit ut
psecutiones quiescant. s in ꝑsecutionibus
postulat se iuuari. Sciebat enim qđ om̃s
qui uolunt pie uiuere in xp̃o iniu ꝑsecuti¬
ones paciuntur. Mauult gͦ ꝑsecutiones
pati. ut pie uiuere possit in xp̃o. Et bene
ñ unam ꝑsecutionẽ s multas ꝑsecutiones
dixit. Nec ex pressit uocabula ꝑsequentiu.
quia multi ꝑsecutores ñ solũ quos uidemꝰ
s etiã quos ñ uidemꝰ. Persequunt᷑ nequitiȩ.
spuales. ꝑsequit᷑ hereticꝰ. iudeus. gentilis

Expanded text:
loquuntur a lege. Unde eos bene Propheta loquuntur a lege. Unde eos bene Propheta refugit atque reprehendit: sciens quid praescripto legis acceperit. 21. Recte ergo ait sequenti versiculo: Omnia praecepta tua veritas: injuste persecuti sunt me, adjuva me. Quasi bonus miles bella quamuis grauium proeliorum bellator pauescit adsuetus, sed fidelis et prouidus adspirare sibi diuinitus orat auxilia et piae deuotionis fidelia sibi adiumenta deposcit. ideoque non petit, ut persecutiones quiescant, sed in persecutionibus postulat se iuuari. sciebat enim, quod o mnes qui uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur. mauult ergo persecutiones pati, ut pie uiuere possit in Christo. et bene non unam persecutionem, sed multas persecutiones dixit nec expressit uocabula pesolum quos uidemus, sed etiam quos non uidemus. persequuntur nequitiae spiritales, persequitur haereticus Iudaeus gentilis.
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatori enim dixit ds. quare tu enarras iu¬
sticias meas. Conticescat gͥ ꝑfidia quȩ t̾mitẽ
ueritatis ñ nouit. quȩ di precepta ñ seruat.
Cur enim ꝑ os suum assumunt peccatores
eugłium ueritatis. in quoꝵ ore ueritas ñ est:
Omnia autẽ p̾çepta di ueritas. xp̃c autẽ ueri¬
qui dicit ꝑfido. os tuu abundauit nequitia.
& lingua tua concinnabat dolũ. Lingua enĩ
quȩ uult astruere mendatiũ. dolũ utiq ne¬
ctit assertis. Sed huiꝰ modi fur ẽ: & cu fure.
concurrens. Multi enim fures sunt: qui
uerbum dĩ ñ ad utilitatẽ suam furantur
& rapiunt. s ad fraudem. & patrimonium
quoddam cȩlestiũ scripturarũ in sua furta
detorquent. adulterina sibi compendia col¬
ligentes. dolo magis qm̃ ueritate quesita S
hi sunt qui miscent aqmͣ uino tanqͣ. cau¬
pones pessimi. adulterantes sermonẽ dĩ.
& insincerũ ꝓferentes. quicqͥd ꝑfido & tan¬
qmͣ ebrio ore deꝓnserint. Et id̃o aliena

Expanded text:
peccatori enim dixit deus: quare tu enarras iupeccatori enim dixit deus: quare tu enarras iustitias meas? conticescat igitur perfidia quae tramitem ueritatis non nouit, quae dei praecepta non seruat. cur enim per os suum adsumunt peccatores euangelium ueritatis, in quorum ore ueritas non est ? omnia autem praecepta dei ueritas, Christus autem ueriqui dicit perfido: Os tuum abundavit nequitia, et lingua tua concinnavit dolum ; lingua enim quae vult astruere mendacium, dolum utique nectit assertis. Sed hujusmodi fur est, et cum fure concurrens. Multi enim fures sunt, qui verbum Dei non ad utilitatem suam furantur et rapiunt, sed ad fraudem; et patrimonium quoddam coelestium Scripturarum in sua furta detorquent, adulterina sibi compendia colligentes, dolo magis quam veritate quaesita. Sed hi sunt qui miscent aquam vino, tamquam caupones pessimi, adulterantes sermonem Dei, et insincerum proferentes quidquid perfido et tamquam ebrio ore deprompserint; et ideo aliena
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ enim illum pedib castitatis Conterimꝰ
scorpione ne possit excutere. calcamꝰ uesti
phum de aduersariis habere ppetuum.
Sequitur uersus quintꝰ. Narrauerunt
mͥ iniqui expectationes. s non sicut lex tua
diie. Bene optat iudicium sibi fieride ꝑse.¬
quentib. qui non solum oꝑa iusti impedire.
uerum etiam fidem suꝑflua narratione cona¬
tisunt. Et enim quasi fabulȩ cuiusdam
nenias narratas sibi dicit adoleschias. hoc ẽ
suꝑfluas loqͣcitates. Narratores enim suꝑflui
sicut hirundines. disputationis suauitate.
natiuitatẽ loquacitatis continuatione. cor-¬
rumpunt. ut aristotilis sententia ẽ. Suꝑ-¬
flua gͥ loquitur hereticꝰ. qui ñ loquit᷑ uerita¬
tem. ñ loquitur scđłm legem. Qui autẽ fun-¬
datus in lege ẽ. nouit aueris falsa discernere.
sp̃italis cruditione doctrinȩ heretica ab cũ¬
gelicis dogmata separare. Idoq ne multi
decipiantur. iubetur a dño tacere peccator

Expanded text:
us enim illum pedibus castitatis, conterimus us enim illum pedibus castitatis, conterimus scorpionem, ne possit excutere, calcamus uestigphum de aduersariis habere perpetuum. Sequitur uersus quintus: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, dom in e. bene optat iudicium sibi fieri de persequentibus, qui non solum opera iusti inpedire, uerum etiam fidem superflua narratione conati sunt. etenim quasi fabulae cuiusdam naenias narratas sibi dicit ἀδολεσχίας, hoc est superfluas loquacitates. narratores enim superflui sicut hirundines disputationis suauitatem natiuae loquacitatis continuatione corrumpunt, ut Aristotelis sententia est. Superflua igitur loquitur haereticus qui non loquitur ueritatem, non loquitur secundum legem. qui autem fundatus in lege est, nouit a ueris falsa discernere, spiritalis eruditione doctrinae haeretica ab euangelicis dogmata separare. ideoque, ne multi decipiantur, iubetur a domino tacere peccator;
Abbreviated transcription (Latin):
dib suis ꝓpħa sicut puluere. & in hac cor¬
poris suimilitia constitutꝰ. qmuis breueᷤ
dies uitȩ sint: triumphum tam̃ de ad¬
uersario adipiscatur. quo reformati ho¬
minis in ueterem gram que ante delictoꝵ
uinculis tenebat astrictum. & feruentis
libidinis lassabat ȩstu. libertatẽ ingemi¬
scat. potestatẽ sentiat. Subiectus ẽ gͥ ad¬
uersarius. scđ̃m dñi sententiã. Et enim
anis nic ueniens in hunc mundũ ꝑuirgi-¬
nis partũ subiecit animȩ. nr̃e om̃s contrari¬
aspotestates. ut fide tua. uerbo tuo. conuer¬
satione tua & oꝑib conteratur: Si gͦ non
conteris aduersariũ tua culpa ẽ: qui ꝑmissa
non uteris potestate. In nobis est gͥ ut aut
subiciatur aduersarius. aut resultet. Si enĩ
actus nr displiceat. incipit aduersarius su-¬
ꝑbire:. Si autem bonis inhereamꝰ oꝑibus.¬
ut exerceamꝰ studia castitatis. iusticiȩ. conti¬
nentiȩ. calcamꝰ serpentes & scorpiones C alca-¬¬

Expanded text:
dibus suis propheta sicut puluerem et in hac cordibus suis propheta sicut puluerem et in hac corporis sui militia constitutus, quamuis breues dies uitae sint, triumphum tamen de aduersario adipiscatur, quo reformati hominis in ueterem gratiam, quem ante delictorum uinculis tenebat adstrictum et feruentis libidinis lassabat aestu, libertatem ingemescat, potestatem sentiat. subiectus est igitur aduersarius secundum domini sententiam. etenim dominus Iesus ueniens in hunc mundum per uirginis partum subiecit animae nostrae omnes contrarias potestates, ut fide tua, uerbo tuo, conuersatione tua et operibus conterantur. si ergo non conteris aduersarium, tua culpa est, qui permissa non uteris potestate. in nobis est igitur, ut aut subiciatur aduersarius aut resultet. si enim actus noster displiceat, incipit aduersarius superbire, si autem bonis inhaereamus operibus, exerceamus studia castitatis iustitiae continentiae, calcamus serpentem et scorpionem. calcam
Abbreviated transcription (Latin):
uite. non duitius grãm suam dñs çirta p¬
phetam suũ differat.s. ipsi iudiciũ de ꝑsẽ¬
quentib faciat. Nam hic quoq iudicium
at psecutorib. Siquidem quiñ credit
in xp̃o. iam iudicatus ẽ. Iudiciũ autẽ hoc
est qd dedit seruulis suis dñs iñs dicens:
habebitis potestatẽ calcandi supͣ serpentes
a scorpiones. & suꝑ omẽm uirtutẽ inimici:
Et uerum iudicium in quotorquetur in¬
imicus. sicut ipse confessus ẽ dicens: auid ue¬
nisti ante tempꝰ torquere nos: Hoc gͦ de-¬
poscit uirtutũ stabilitate. fundatꝰ ꝓpħa.
ut subitiatur sibi ñ homo. s ille qui locum
sibi in homine uendicauit. Unde & apłs
ipsum magis in hominis peccato putauit
et damnandũ. ipsum subiciendũ. de quo
ait. conterat as satanan sub pedib urĩs
cito. Ex hoc gͦ ꝑsecutore iudicium sibi fie.¬
rigestit. ut fidi ꝓpheticȩ uestigiis aduersa-¬
rius conteratur. Et cõminuet eu sub pe¬

Expanded text:
uitae, non diutius gratiam suam dominus circa puitae, non diutius gratiam suam dominus circa prophetam suum differat, sed ipsi iudicium de persequentibus faciat. nam hic quoque iudicium est de persecutoribus, siquidem qui non credit in Christo iam iudicatus est. iudicium autem hoc est, quod dedit seruulis suis dominus Iesus dicens: habebitis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones et super omnem uirtutem inimici. et uerum iudicium, in quo torquetur inimicus, sicut ipse confessus est dicens: quid uenisti ante tempus 10 requere nos? Hoc ergo deposcit uirtutum stabilitate fundatus propheta, ut subiciatur sibi non homo, sed ille qui locum sibi in homine uindicauit. unde et apostolus ipsum magis in hominis peccato putauit esse damnandum, ipsum subiciendum, de quo ait: conterat deus satanan sub pedibus uestris cito. ex hoc ergo persecutore iudicium sibi fieri gestit, ut fidei propheticae uestigiis aduersarius conteratur et comminuat eum sub pe
Abbreviated transcription (Latin):
ne tranquillo cursu istius scł̃i ꝑfruamir.
Cur inbreui spacio tam multi ꝑsequel¬
tium nos laquei tenduntur: Assit ud.
bus digna impietatis suȩ precia reddim¬
tur. Uel sic. Quousꝙ insultare potet̃.
quousq inquietare. qui nos diuersis mo¬
dis quęrunt affligere: Non serus ent
terminꝰ. Et enim qͣsi ꝓpheta celeritate
transcurrendȩ istiꝰ uitȩ. non annoꝵ a
dierum estimationȩ subducit dicens
sunt dies seruitur. Et bene dies dixit is
non solum moras annuas ꝓphetica uisoi
trans curreret. uerum etiam splendidun
sibi utte huiꝰ curriculũ uirtutũ lumil
declararet. Meritoq securus ait. Qnl
cesurgunt impii in iudicio. s edmͥ inquit
aa uidicium. ut cum remuneraris ⁊ uuo¬
catiam. fidem ꝓuchis. miscdiam coronas.
imi ꝑsetutores meritoꝵ premiis. ꝓpheticoꝵ
prtnuis iudicentur. Non absurdum etiã
ulus. ut quia breues dies & pauci sunt istiꝰ

Expanded text:
ne tranquillo cursu istius saeculi perfruamur ? ne tranquillo cursu istius saeculi perfruamur ? cur in breui spatio tam multi persequentium nos laquei tenduntur? adsit iam bus digna impietatis suae pretia redduntur. uel sic: \'quo usque insultare poterunt, quo usque inequitare, qui nos diuersis modis quaerunt adfligere?\' non serus erit terminus; etenim quasi propheta celeritatem transcurrendae istius uitae non annorum, sed dierum aestimatione subducit dicens: quot sunt dies serui tui? et bene \'dies\' dixit, ut non solum moras annuas prophetica uisione transcurreret, uerum etiam splendidum sibi uitae huius curriculum uirtutum lumine declararet. meritoque securus ait: quanresurgunt impii in iudicio. sed mihi, inquit, da iudicium, ut, cum remuneraris innocentiam, fidem prouehis, misericordiam coronas, impii persecutores meritorum praemiis prophetico ore promissis iudicentur. Non absurdum etiam illud, ut, quia breues dies et pauci sunt istius
Abbreviated transcription (Latin):
opationẽ petcati ñ sentiens. Et bene pa¬
catum gelicidio comparatur. Sicut en
gelicidium ad nullu usum utile ẽ: adma¬
lam oꝑationẽ. sic culꝑa nulli ꝓdest usus
nulli oꝑationi. & id̃o sicut gelicidiũ decdi¬
nanda e: ne noceat & adurat. Sonu qͥ
mͥ fieri sicut utrem in gelicidio. ut possim
ñ obliuisci iustificationes dñi. ut earum
liquore ꝑfusus. refrigeret om̃is feruor in¬
ternȩ cupiditatis. Non gͦ uacuum s plens
hunc utre eẽ ꝯportet. plenum sp̃s. pleni
iustificationũ. ut peccata mea ip̃se confi¬
tear. ut luxuriam carnis meȩ comprimi
Moriendum ẽ enim mundo. ut uiuams
d̾o. Si autẽ uiuamꝰ carni mors utiq est
carnis prudentia. uiuere ñ possumꝰ do.
quia inimica o carnalis ista sapientia
uita ẽ scł̃aris. Sequitur uersus quartus
quot sunt dies seruitui. quasi dicat. qͣnt
sunt dies humani. qnͣtum tempꝰ. qnͣtu
spacium: Cur inuidetur t̾a breuiunte.

Expanded text:
operationem peccati non sentiens. Et bene pecoperationem peccati non sentiens. Et bene peccatum gelicidio conparatur. sicut enim gelicidium ad nullum usum utile est, ad nullam operationem, sic culpa nulli prodest usui, nulli operationi, et ideo sicut gelicidium declinanda est, ne noceat et adurat. bonum ergo mihi fieri sicut utrem in gelicidio, ut possim non obliuisci iustificationes domini, ut earum liquore per- fusus refrigeret omnis feruor internae cupiditatis. non ergo uacuum, sed plenum hunc utrem esse oportet, plenum spiritus, plenum iustificationum, ut peccata mea ipse confitear, ut luxuriam carnis meae conprimam; moriendum est enim mundo, ut uiuamus deo. si autem uiuamus carni, mors utique est carnis prudentia; uiuere non possumus deo, quia inimica deo carnalis ista sapientia et uita est saecularis. Sequitur uersus quartus:quot sunt dies serui tui?, quasi dicat: \'quanti sunt dies humani, quantum tempus, quantum spatium? cur inuidetur tam breui uitae,
Abbreviated transcription (Latin):
in gelicidio. eoquod in asꝑitate. licet positꝰ
glatiali. mꝯͣtificauerit tam corpꝰ suum.
ne sentiret hiemis illiꝰ asꝑitatẽ. qua salua¬
tor dicit qͣuem futura ee fugientib Sic̃
enim glatiem ñ sentit uter quia pellis ẽ
mortui. ita mortuus peccato ꝓpheta fri¬
guspeccati sentire. ñ poterat. Ualcerte
quod ñ frangatur necessitatib. nec resi¬
stat caro menti. s mollior ductu animȩ
se inflectat imꝑiis. & in hoc mundi gelici¬
dio ñ arescat. Ue quia corpꝰ afflictionis
sumꝰ & morte dñi uui semꝑ in nr̃o corpore.
circumferre debemꝰ. Hic est uter qͥ castigat
corpꝰ suui. non ut ille in craslatus & obesus
populus qui sedit manducare & bibere. &
surrexerunt ludere. Hicẽ autẽ qͥ in ebrut ñ
uino s spu: in qͦ non botrio amaritudinis.
ñ araconu furor. ñ furor aspidũ. s pocu-¬
lũ in ebrians qmͣ preclarũ. In hoc gͦ głatur
dauid quia factus ẽ sicut uter in gelicidio.

Expanded text:
in gelicidio, eo quod in asperitate licet positus in gelicidio, eo quod in asperitate licet positus glaciali mortificauerit tamen corpus suum, ne sentiret hiemis illius asperitatem quam saluator dicit grauem futuram esse fugientibus. sicut enim glaciem non sentit uter, quia pellis est mortui, ita mortuus peccato propheta frigus peccati sentire non poterat, uel certe quod non frangatur necessitatibus nec resistat caro menti, sed mollior ductu animae se inflectat imperiis et in hoc mundi gelicidio non arescat, uel Quia corpus adflictionis sumus et mortem domini Iesu semper in nostro corpore circumferre debemus. hic est uter qui castigat corpus suum, non ut ille incrassatus et obesus populus, qui sedit manducare et bibere, et surrexerunt ludere. hic est uter qui inebriat non uino, sed spiritu, in quo non botryo amaritudinis, non draconum furor, non furor aspidum, sed poculum inebrians quam praeclarum. in hoc ergo gloriatur Dauid, quia factus est sicut uter in gelicidio,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ calorem facit frigere corporeũ. & om¬
nẽ naturȩ interioris restinguit ardoiẽ
Et forte ido cum uic resurrectionis suȩ
demonstraret głam. uestimenta eiꝰ erant
canddida sicut mͦx: ut ñ solum ipse alienꝰ
estimaretur cogitatione peccati. uerum
etiam quicũq resuscitatur. congelatis con¬
ugii cupiditatib resurgere frigidꝰ uidere¬
tur. In resurrectione enim neq nubunt
neq uxores ducunt. s erunt sicut angłi in
cȩlo. Bonigͦ utres frigidi. hoc ẽ in gelicidio
constricti pruinis. ñ libidinis calore reso¬
luti. Utrem autem corpus hoc dici licet
ex plurib locis. tam̃ etiam inde intellige.
qđ adam & eua ubi imaginẽ deposuere
cȩlestis quatarte portabant. imaginem
terrem lominuentes. tunicas di-¬
cti sunt uotit Illicias. Corporales
enim eos de spiritaub fecerat culpa com¬
missa. Nec illud absurdũ intelligendũ.
qd ita se dicat factum dauid sicut utrem

Expanded text:
quae calorem facit frigere corporeum et omquae calorem facit frigere corporeum et omnem naturae interioris restinguit ardorem. et forte ideo cum Iesus resurrectionis suae demonstraret gloriam, uestimenta eius erant candida sicut nix, ut non solum ipse alienus aestimaretur contagione peccati, uerum etiam quicumque resuscitatur congelatis coniugii cupiditatibus resurgere frigidus uideretur; in resurrectione enim neque nubunt neque uxores ducunt, sed erunt sicut angeli in caelo. boni ergo utres frigidi, hoc est in gelicidio constricti pruinis, non libidinis calore resoluti. Utrem autem corpus hoc dici licet ex pluribus locis, tamen etiam inde intellege, quod Adam et Eua, ubi imaginem deposuere caelestis quam ante portabant, imaginem terreni hominis induentes tunicas dicti sunt uestiti esse pellicias; corporales enim eos de spiritalibus fecerat culpa commissa. nec illud absurdum ad intellegendum, quod ita se dicat factum Dauid sicut utrem
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur & nos peccato moriamur ut uiua¬
tes infirmitate corporea. & integro m̃tis
sinu infusam nobis diumnoꝵ mysterioꝵ
gram rescruantes. De his utrib dicit. qͥa
uinũ nouum in utres nouos mittunt.
qui uolunt utruq seruare & corpꝰ & gram:
Non effluat gͥ tuus hic uter. ñ rimosus
sit. n terreno inueterascat situ. ne uinũ
nouũ ueteres utres rumpat. scindantur
ut refundatur gra. N on iterum sole mi¬
quitatis & minia ui caloris arescant. sed
feruentiũ uiscerũ cupiditates diuersȩ.
niuali quodam frigore temꝑentur. Fri¬
gescat estus libidinis. & quodã continen¬
tiȩ gelu iciunioꝵ restrictus. matutina
oratione ꝑfletur. quando sicut ros ita su¬
ꝑ terrã nram di uerba descendunt. sicut
ymber suꝑ omͣnem. & sicut nix suꝑ fenu.
N escit utre bonũ ista nixledere. nix quȩ.
diuini splendore fulget eloquii. Nix hec
refrigerat ñadurit. fecundat sata ñ int̾¬
necat. Hix hȩc ꝑceptio continentiȩ est:

Expanded text:
igitur et nos peccato moriamur, ut uiuaigitur et nos peccato moriamur, ut uiuates infirmitate corporea et integro mentis sinu infusam nobis diuinorum mysteriorum gratiam reseruantes. de his utribus dicitur, quia uinum nuuom in utres nouos mittunt qui uolunt utrumque seruare, et corpus et gratiam. non effluat igitur tuus hic uter, non rimosus sit, non terreno inueterascat situ, ne uinum nonum ueteres utres rumpat, scindantur utres, fundatur gratia. non iterum sole iniquitatis et nimia ui caloris arescant, sed feruentium uiscerum cupiditates diuersae niuali quodam frigore temperentur. fngescat aestus libidinis et quodam continentiae gelu ieiuniorumque restrictus matutina oratione perfletur, quando sicut ros ita super terram nostram dei uerba descendunt, sicut imber super gramen et sicut nix super faenum. nescit utrem bonum ista nix laedere, nix quae diuini splendore fulget eloquii. nix haec refrigerat, non adurit, fecundat sata, non internecat. nix haec praeceptio continentiae est,
Abbreviated transcription (Latin):
re. ut timentes nichil metuerent nͥ ann
uim: trementes pacem ciꝰ tranquillita¬
temq seruarent. Audi g̃ qͣlem apłs ser¬
monẽ habebat. Et sermo inquit m̃s &
predicatio mea. ñ in ꝑsuasione sapientiȩ
uerboꝵ. s in ostensione sp̃s uirtutiᷤ:
Quia fides ñ forensis sermone sapientiȩ.
s di uirtute firmatur. Ergo in sermone
scõꝵ uirtus ẽ: in sermone autẽ forensi
Ito ac philosophico uanitas mundi Uir¬
dute autẽ ee in sermone scoꝵ. etiam iste
ꝓpheta te doceat quiait: Dñs dabit uerbũ
eugłuantib uirtute multa. hoc ẽ ut mul¬
ta possint uirtute eugłm p̾dicare. Pro¬
batu est gͦ quod in eugłii predicatione
sit uirtus. Predicatio autem eugłii. ser¬
mosçõꝵ est Ita dubium ñ residet. quia
ista. uox iusti est: qui mortificauerit corpꝰ
suum. Recte enim uter dicitur iustus.
qui expoliatus ñ nudus inueniatur. Uter
namq exuuiis fit animantis mortui.

Expanded text:
re, ut timentes nihil metuerent nisi dore, ut timentes nihil metuerent nisi dominum Iesum, trementes . pacem eius tranquillitatemque seruarent. audi ergo, qualem apostolus sermonem habebat: et sermo, inquit, meus et praedicatio mea non in persuasione sapientiae uerborum, sed in ostensione spiritus et uirtutis, quia fides non forensi sermone sapientiae, sed dei uirtute firmatur. ergo in sermone sanctorum uirtus est, in sermone autem forensi isto ac philosophico uanitas mundi. uirtutem autem esse in sermone sanctorum etiam iste propheta te doceat, qui ait: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, hoc est ut multa possint uirtute euangelium praedicare. probatum est ergo, quod in euangelii praedicatione sit uirtus; praedicatio autem euangelii sermo sanctorum est. ita dubium non residet, quia ista uox iusti est qui mortificauerit suum corpus. recte enim uter dicitur iustus, qui expoliatus, non nudus inueniatur; uter namque de exuuiis fit animantis mortui.
Abbreviated transcription (Latin):
Et cuim scd̾m qđ uerbum ẽ. uerbũ inqui¬
rentib grande opꝰ uerbum ẽ. Unde cum
mirtha festinaret cirea ministeriũ. maria
autem uerbum dñi audiret. ea quȩ audi¬
ibat. ei quȩ ministrabat meruit ante.¬
ftrri. Dicenti enim marthȩ. ane non ẽ
pondens dixit ans. Martha marta. maria
bonam partẽ elegit. quȩ ñ auferetur.
illi. Itauerbum cognoscere. maiꝰ opus ẽẽ
qmͣ ministrare. diuine. auctoritate sen¬
tentiȩ definitur. Sed fortasse dicat ali¬
quis dictum ẽe ab apło. quia ñ in sermo¬
ne regnum ẽ dĩ s in uirtute. Scriptu
n nego. Sed in quo sermone: cognosce:
Nempe quem inflatus effuderit qͥ audi-¬
entib sermo ꝓdeẽ non possit. qͥsine osten¬
sione fit sp̃s atq uirtutis. Hunc sermo¬
nem. eaulus ñ dignatur cognoscere:
Uult enim magis uirtutẽ sermonis agno¬
sccre. Deniq nolebat talem suum apłs ẽẽ.
sermone. qui in infirmitate ueniebat ut
alios faceret fortiores. intimore. & tremo¬

Expanded text:
etenim secundum quod uerbum est, uerbum inquirentibus, grande opus uerbum est. unde cum Martha festinaret circa ministerium, Maria autem uerbum domini audiret, ea quae audiebat ei quae ministrabat meruit anteferri. dicenti enim Marthae: domine, nonpondens dixit dominus: Martha, Martha, Maria bonam partem elegit, quae non auferetur illi. ita uerbum cognoscere maius opus esse quam ministrare diuinae auctoritate sententiae definitur. Sed fortasse dicat aliquis dictum esse ab apostolo, quia non in sermone regnum est dei sed in uirtute. scriptum non nego, sed in quo sermone, cognosce: nempe quem inflatus effuderit, qui audientibus sermo prodesse non possit, qui sine ostensione sit spiritus atque uirtutis, hunc sermonem Paulus non dignatur cognoscere; uult enim magis uirtutem sermonis agnoscere. denique nolebat talem suum apostolus esse sermonem, qui in infirmitate ueniebat, ut alios faceret fortiores, in timore et tremo
Abbreviated transcription (Latin):
cutus ẽ: In quo gͦ iusta iudicia dĩ sunt:
Quia ꝑ labores & tribulationes & afflcti¬
ones. ad celeste prȩmium ꝑuenit᷑. Sicut
eni certantib athletis corona defertur
iusto iudicio hominũ. ita legitime certin¬
tib xp̃ianis diuino iudicio palma dectr¬
nitur. Uincenti inquit dabo sedere me¬
cum in sede mea: Uita gͦnra examinatur
igne sicut splendor argenti. ut uirtꝰ certa¬
minib approbetur: Transiuimꝰ inquit
ꝑ ignem & aqm̃. & induxisti nos in refri¬
gerium. Per hȩc gͥ uera iudicia tua eẽ co-¬
gͥnoui. Humiliatus eni sum ut hȩc uide.¬
rem. quia hi qui exaltati sunt corde. ocus
ad ueritatẽ aꝑire. ñ possunt. Cũ autem
humiliam᷑ peccata nr̃a cognoscimꝰ. & ip.¬
sa humilitate delicta nr̃a purgamꝰ Hu¬
miliatus sum inquit & saluũ me fecit
In ueritate gͦ humiliatꝰ. qͥ humiliatꝰ ẽ a
salutẽ. Nec uane ꝑtulit passionẽ. qͥ sala¬
ꝑtem ueritatis setutus ẽ Distat gͥ nites

Expanded text:
cutus est. In quo ergo iusta iudicia dei sunt ? cutus est. In quo ergo iusta iudicia dei sunt ? quia per labores et tribulationes et adflictiones ad caeleste praemium peruenitur. sicut enim certantibus athletis corona defertur iusto iudicio hominum, ita legitime certantibus christianis diuino iudicio palma decernitur. uincenti, inquit, dabo sedere mecum in sede mea. uita ergo nostra examinatur igne sicut splendor argenti, ut uirtus certaminibus adprobetur. transiuimus, inquit, perignem et a qua m, et induxisti nos in refrigerium. per haec igitur uera iudicia tua esse cognoui. humiliatus enim sum, ut haec uiderem, quia hi, qui exaltati sunt corde, oculos ad ueritatem aperire non possunt; cum autem humiliamur, peccata nostra cognoscimus et ipsa humilitate delicta nostra purgamus. humiliatus sum, inquit, et saluum me fecit. in ueritate ergo humiliatus qui humiliatus est ad salutem, nec uane pertulit passionem, qui salutem ueritatis se
Abbreviated transcription (Latin):
cut legisti in eugłio. quia cum int̾rogass&
dns ũc discipulos quot panes haberent.
& illi rẽpondissent. quia quinꝙ tantum
baberent panes. ait. Quid faciemꝰ inquie
int̾tantos homines: Hoc autẽ dicebat
temptans ecum: sciebat enim qͥd factur
cet. Qui gͦ iustus ẽ. examini iusticis sic
credit quia di iudicia sunt. uel scđm gre¬
cum quia iudicia di sunt ipsa iusticia. S.
hoc ut agnosceret. fecit prȩmissa prȩcatis
qm intellectũ darisibi poposcit ut man¬
data di disceret: Accepta ẽ gͦ intellectꝰ &
cognitionis gra: agnouit iusta dĩ ẽẽ u¬
dicia. Agnoscere aute ꝑfecti est. Deniq
aliud ẽ credere. aliud agnoscere. Fides ti¬
mentis. agnitio sapientis. Qui enĩ timet.
ratione non quȩrit. Sapiens autẽ & cog¬
nitione eoꝵ inuestigat. quȩtumq ꝑcipe
desiderat. Credidi inquit ꝓpt̾ qđ locutꝰ
sum: Cognouit autẽ intelligens qđ lo¬

Expanded text:
cut legisti in euangelio, quia, cum interrogasset cut legisti in euangelio, quia, cum interrogasset dominus Iesus discipulos, quot panes haberent, et illi respondissent quia quinque tantum haberent panes, ipse ait: quid faciemus, inquit, inter tantos homines? hoc autem dicebat temptans eos; sciebat enim quid facturus esset. qui ergo iustus est, examine iustitiae suae credit, quia dei iusta iudicia sunt, uel secundum Graecum, quia iudicia dei sunt ipsa iustitia. Sed hoc ut agnosceret, fecit praemissa precatio, quoniam intellectum dari sibi poposcit, ut mandata dei disceret. accepta est ergo intellectus et cognitionis gratia, agnouit iusta dei esse iudicia. agnoscere autem perfecti est. denique aliud est credere, aliud agnoscere: fides timentis, agnitio sapientis. qui enim timet, rationem non quaerit, sapiens autem et agnitionem eorum inuestigat quaecumque percipere desiderat. credidi, inquit, propter quod Locutus sum; cognouit autem intellegens quod lo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fiunt. ut egrum corpꝰ aliquis habeat.
ut salubre. ut diues. ut pauꝑ sit: ut mo¬
riatur iuuenis uel senex. si quis intendat
scripturis diuinis. intelligit hȩc fieri u¬
dicio di. Nichil enim ẽ pret̃ dĩ scientiam.
Exemplum queximꝰ. Non ẽ absconditũ.
Si quidem iob nunqmͣ amisisset ꝓprias fa-¬
cultates. nͥ eẽt traditus aduersarie potesta¬
ti. Dedit enim dñs potestatẽ diabolo
in facultates eiꝰ. ut temptaretur qͣlem amiᷤ¬
so patri monio heberet affectum. Dedit
in filios. dedit in corpus eiꝰ. ut ꝓbaretur
quod ñ dolore liberoꝵ defunctoꝵ. aut cru¬
ciatu corporis. a constantia mentis defati¬
sceret. Dñs quidem nouerat fortẽ. s in
illo docere atq examinare nos uoluit.
utrũ imitatores ciꝰ eẽ possimꝰ. Deniq &
abraham temptauit. qnͣdo filiu senis uni¬
cum sibi petiuit unmolari: Sciebat utiq
mente abrahȩ. sed sciens temptat dñs si¬

Expanded text:
dei fiunt, ut aegrum corpus aliquis habeat, dei fiunt, ut aegrum corpus aliquis habeat, ut salubre, ut diues, ut pauper sit, ut moriatur iuuenis uel senex. si quis intendat scripturis diuinis, intellegit haec fieri iudicio dei; nihil enim est praeter dei scientiam. exemplum quaerimus? non est absconditum, siquidem Iob numquam amisisset proprias facultates, nisi esset traditus aduersariae potestati. dedit enim dominus potestatem diabolo in facultates eius, ut temptaretur, qualem amisso patrimonio haberet affectum; dedit in filios, dedit in corpus eius, ut probaretur, quod non dolore liberorum defunctorum aut cruciatu corporis a constantia mentis anima defetisceret. dominus quidem nouerat fortem, sed in illo docere atque examinare nos uoluit, utrum imitatores eius esse possemus. denique et Abraham temptauit, quando filium senis unicum sibi petiuit immolari. sciebat utique mentem Abrahae, sed sciens temptat dominus, si
Abbreviated transcription (Latin):
do tͥ iniurias fecimꝰ qnͣdo spoliauimꝰ. qnͣ¬
do etiã uerberauimꝰ. dicet. Quadui uni
hoꝵ minimoꝵ fecistis. mͥ fecistis. Propt̾¬
ea caueamꝰ diligentius ne cui uel minimã
contumeliam irrogemꝰ. ne ipsi dño in illis
minimis contuneliosi fuisse. uideamur.
Qua ratione autẽ dixerit. qͥ timent te
uidebunt me & lȩtabuntur. ipse expo¬
suit dicens. quia in uerba tua suꝑsꝑaui.
hoc ẽ dicere: Intus me uiderunt. intus
me tetigerunt. intus me aspexerunt. ubi
spem assumsi de tuis uerbis. ubi uerba
tua ꝑcepi. Beati gͦ & qui uident iustum &¬
qui lȩtantur. quia sꝑant in di uerba: Qmͣ
multi autẽ sunt qͥ oderunt iustos. quia ꝑ-¬
scrutantur di uerba qͥ iustisunt: Et cum
aliquos doctos audiunt impios. ꝓpter
doctrinã uitare consuerunt. Sequitur
Qui potest intelligere quȩ sunt diuinȩ.
puidentie. utitur eo sermone quo usus
ꝓpħa est sc̃s dauid. quia omnia iudicio

Expanded text:
ndo tibi iniurias fecimus, quando spoliauimus, quando tibi iniurias fecimus, quando spoliauimus, quando etiam uerberauimus ?\', dicet: quamdiu uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis. propterea caueamus diligentius, ne cui uel minimo contumeliam inrogemus, ne ipsi domino in illis minimis contumeliosi fuisse uideamur. Qua ratione autem dixerit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, ipse exposuit dicens: quia in uerba tua supersperaui. hoc est dicere: intus me uiderunt, intus me tetigerunt, intus me aspexerunt, ubi spem adsumpsi de tuis uerbis, ubi tua uerba percepi. beati ergo et qui uident iustum et laetantur, quia sperant in dei uerba. quam multi autem sunt qui oderunt iustos, quia perscrutantur dei uerba qui iusti sunt, et cum aliquos doctos audiunt impii eos propter doctrinam uitare consuerunt! Sequitur qui potest intellegere quae sunt diuinae prouidentiae, utitur eo sermone quo usus propheta est sanctus Dauid, quia omnia iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: fecisse uidetur inuriam. Genti¬
les lignũ adorant. quia añi imaginem
putant. Sed inuisibilis dĩ imago ñ in eo
est quod uidetur. s in eoutiq qđ ñ uidet᷑
Uides gͦ quia int̾ multas xp̃i imagines am¬
bulamꝰ. E aueamꝰ ne corona imagini
det᷑here uideamur: qm̃ unicuiq xp̃c im
posuit. Caueamꝰ ne aliquid detrahamꝰ
his quib debemꝰ adiungere. Sed quod
peus ẽ non solum ñ honestamꝰ paupess
etiam dehonestamꝰ. destruimꝰ ꝑsequim᷑.
& ignoramꝰ quod has i maginũ di congre¬
gamꝰ iniurias. cum factos ad dłi imagi¬
ne putamꝰ ẽẽ ledendos. Qui enĩ irri¬
det pauꝑem. exacerbat eũ qui fecit illũ.
Sed adderit ille quidicat. Esuriui & non
dedistis mͥ mancducare. sitiui & ñ dedistis
mͥ bibere. Eger eram. & ñ uisitastis me.
Et qͣnto ista leuiora sunt. qmͣ si dicat
iniurias mͥ fecistis. nudastis me. uerbera.¬
stis me. Quem si quis int̾rogauerit. qnͣ¬

Expanded text:
uerit fecisse uidetur iniuriam. gentiuerit fecisse uidetur iniuriam. gentiles lignum adorant, quia dei imaginem putant; sed inuisibilis dei imago non in eo est quod uidetur, sed in eo utique quod non uidetur. Uides ergo quia inter multas Christi imagines ambulamus. caueamus, ne coronam imagini detrahere uideamur, quam unicuique Christus inposuit. caueamus, ne aliquid detrahamus his quibus debemus adiungere. sed, quod peius est, non solum non honestamus pauperes, sed etiam dehonestamus destruimus persequimur, et ignoramus, quod has in imaginem dei congregamus iniurias, cum factos ad dei imaginem putamus esse laedendos; qui enim inridet pauperem exacerbat eum qui fecit i II u m. sed aderit ille, qui dicat: esuriui et non dedistis illum manducare, sitiui et non dedistis mihi bibere, aeger eram et non uisitastis me. et quanto ista leuiora sunt, quam si dicat: \'iniurias mihi fecistis, nudastis me, uerberastis me\'! quem si quis interrogauerit: \'qua
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ assumere. Tunc gͥ letabitur cum ista ꝓs¬
pexerit. cũ ista cognouerit. Ita gͦ & nos audi
mꝰ sicubi iustũ festinemꝰ uidere. sicut illa
mulier quȩ audiuit in domo pharisei discũ-¬
bere dum uim. & ingressa ẽ: & ciꝰ pedes ꝑfu¬
dit unguento Iuius imitatores simꝰ. Nãq
eccłiam in illa muliere figuratã ẽẽ qͥs dubi¬
tet: Sicubi gͦ iust sedeat. sicubi accũbat. fe¬
stinemꝰ uidere eũ. Preciosum ẽ uidere ui.¬
rum iustum. ut uideas scđ̃m imaginẽ dĩ
Q d foris ẽ nichil ꝓdest. qđ intꝰ ẽ sanat:
Sane & in eo qͥ foris ẽ illũ qui intꝰ ẽ freqn¬
ter aspicimꝰ. ut si uiderimꝰ pauꝑem illũ
ad cuiꝰ similitudinẽ factus ẽ honoremꝰ
in pauꝑem. De quo ait. dedistis mͥ man¬
ducare. quia qđ uni eoꝵ dedistis mͥ dedi-¬
stis. Q ui enim honorat imaginẽ imꝑa¬
toris. utiq illũ honorat. & eiꝰ imaginem
coronauit: Et quistatuam contẽpserit

Expanded text:
eius adsumere. tunc igitur laetabitur, cum ista perseius adsumere. tunc igitur laetabitur, cum ista perspexerit, cum ista cognouerit. ita ergo et nos, sicubi audimus iustum, festinemus uidere, sicut illa mulier quae audiuit in domo Pharisaei discumbere dominum Iesum et ingressa est et eius pedes perfudit unguento. illius imitatores simus; namque ecclesiam in illa muliere figuratam esse quis dubitet? sicubi ergo iustus sedeat, sicubi accumbat, festinemus uidere eum. pretiosum est uidere uirum iustum, ut uideas secundum imaginem dei. quod foris est nihil prodest, quod intus est sanat. sane et in eo qui foris est illum qui intus est frequenter aspicimus, ut, si uiderimus pauperem, illum ad cuius similitudinem factus est honoremus in paupere, de quo ait: dedistis mihi manducare, quia quod uni eorum dedistis mihi dedistis. qui enim coronat imaginem imperatoris, utique illum honorat cuius imaginem coronauit, et qui statuam contempserit
Abbreviated transcription (Latin):
uiaerit. Basiliscus quoq hoc ẽ nexius ser-¬
pens. quodcũꝙ uiderit prior animal fer-¬
tur occidere. & alligatus statim necari. qͥ
potuerit a serpente huiꝰ modi preuideri
Ipse quoꝙ serpens mori dicitur. si fuerit
hominis puentus aspectu. Ergo si tanta
uirtꝰ uel in oculis serpentis uel in oculis eit
ħ ominis. ut si alterũ alt̾ prior uiderit pos¬
sit occidere. ñ est uirtꝰ in oculis iusti qͥ reple.¬
tus uirtutis ẽ gra. cum p̾sertim tantũ oꝑet᷑
fides ut & illa quȩ fimbriã diũ tetigit sana-¬
retur. ut ille cui intendit dns iñc statim
ex eiꝰ oculis gram sanitatis hauriret. Sȩd
qui uidet iustũ. debet scire qđ uideat. N
illũ uidet in corpore. ñ in uestimento. ñ in
patrimonio. ñ in uultu. sed intꝰ uidet. N
inqmͣ illũ uidet nͥ eiꝰ uiderit mentẽ. nisi eiꝰ
sermonẽ intenderit. nͥ sensus illiꝰ potue¬
rit comprehendere. sapientiã de tractatu

Expanded text:
viderit. Basiliscus quoque hic est noxius serviderit. Basiliscus quoque hic est noxius serpens si quodcumque viderit prior animal, fertur occidere: et allegatur statim necari, qui potuerit a serpente hujusmodi praevideri. Ipse quoque serpens mori dicitur, si fuerit hominis praeuentus aspectu. ergo si tanta uirtus uel in oculis serpentis uel in oculis est hominis, ut, si alterum alter prior uiderit, possit occidere, non est uirtus in oculis iusti qui repletus uirtutis est gratia, cum praesertim tantum operetur fides, ut et illa quae fimbriam domini tetigit sanaretur et ille cui intendit dominus Iesus statim ex eius oculis gratiam sanitatis hauriret? Sed qui uidet iustum debet scire quod uideat. non illum uidet in corpore, non in uestimento, non in patrimonio, non in uultu, sed intus uidet. non, inquam, illum uidet nisi eius uiderit mentem, nisi eius sermonem intenderit, nisi sensus illius potuerit conprehendere, sapientiam de tractatu
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝓsit ictericis. ita ut mortui quoꝙ
cornu eiꝰ animantis ꝓdesse. dicatur si tu¬
erit demonstratũ his qui huiꝰ modi incilli¬
rint passionẽ. dubitare possumꝰ qd iusti
sanet aspectus: Ergo animal uile. irrati¬
onabile. tantã uirtutẽ ħ abet ut sanart
homine possit momento exiguo qͦ uidẽ.
homo iustꝰ si tam̃ cũ fide ab eo aspiciatis
qui utilitatẽ ab eo ꝑcipere desiderat nicbꝰ
confert: An ñuelipsi oculoꝵ radĩ uit al¬
tem quandã uidentur infundere bis ꝙͥ
aam uuactur. ita impbi iustoꝵ cognatao¬
int orquentur. quia uel tacitis scoꝵ mori¬
bus arguuntur. T orquet castitas inconti.¬
hes te. auaritiã liberalitas. impietatẽ fides
Nioc quoq parile. uilis animantis suma-¬
mꝰ exemplum: Nam sicut ꝓdesse diximꝰ
mutu animal cũ uidetur. ita obesse ꝑce¬
pimnꝰ lupũ sialique uidendo p̃uenerit.
Uoce eni feruntur amittere. qͦs priu̾ lupꝰ

Expanded text:
sum prosit ictericis, ita ut mortui quoque sum prosit ictericis, ita ut mortui quoque cornu eius animantis prodesse dicatur, si fuerit demonstratum his qui huiusmodi inciderint passionem, dubitare possumus, quod iusti sanet aspectus ? ergo animal uile inrationabile tantam uirtutem habet, ut sanare hominem possit momento exiguo quo uidetur: homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur qui utilitatem ab eo percipere desideratconfert? An non vel ipsi oculorum radii virtutem quamdam videntur infundere iis, qucum videtur: ita improbi justorum cognitione torquentur; quia vel tacitis sanctorum moribus arguuntur. Torquet castitas incontinentiam, avaritiam liberalitas, impietatem fides. De hoc quoque parile vilis animantis sumam exemplum. Nam sicut prodesse diximus mutum animal cum videtur, ita obesse percipimus lupum, si aliquem videndo praevenerit; vocem enim feruntur amittere, quos prius lupus
Abbreviated transcription (Latin):
mitur. ita hic ȩccł̃ie. gr̃a reuelatur. Prophe
enim totũ orbem replendũ ec̃ timore diui¬
no. & ido qͣsi timentes dm̃ scõꝵ dicit coqui¬
tione lȩxari. Qui enim uidet iustũ & qui¬
det: etiã ipse auilt eẽ iustus. Pulchiũ et
enim ut in alsis delectetur. quod uult ip¬
se in se seruare. si sumpsit. Est enim insitũ
bonis. ut castũ pudicꝰ. prudentẽ sapiens
affectu pio diligat. misericors liberalem
& uirtutes suas maliis amet. Plerisꝙ enĩ
iusti aspectus ammonitio correptionis ẽ.
ꝑfectiorib uͦ leticia est: Qua pulchrũ gͥ
si uidearis & ꝓsis. Bonũ est gͦ uir uis tus.
Propterea deniq apls eaulus ascendit ie¬
rosolumã ut iustos uideret. & cũ petro man
infice excipiebantur ab ȩccł̃ia. ab apostolis
& maiorib natu. Cum autẽ abire uellent
ne discederent rogabantur. & ut postea de
paulo legimꝰ cum lacrimis deducebatur
Namsi est uis in naturalib ut animal ii.¬

Expanded text:
mitur, ita hic ecclesiae gratia reueletur. prophetat mitur, ita hic ecclesiae gratia reueletur. prophetat enim totum orbem replendum esse timore diuino et ideo quasi timentes deum sanctorum dicit cognitione laetari; qui enim uidet iustum et gaudet, etiam ipse uult esse iustus. pulchrum est enim ut in aliis delectetur, quod uult ipse in se seruare, si possit. est enim insitum bonis, ut castum pudicus, prudentem sapiens affectu pio diligat, misericors liberalem, et uirtutes suas in aliis amet. plerisque enim iusti aspectus admonitio correctionis est, perfectioribus uero laetitia est. quam pulchrum igitur, ut uidearis et prosis! bonum ergo uir iustus. Propterea denique apostolus Paulus ascendit Hierosolymam, ut iustos uideret, et cum Petro mansr, magnifice excipiebantur ab ecclesia, ab apostolis et maioribus natu. cum autem abire uellent, ne discederent rogabantur et, ut postea de Paulo legimus, cum lacrimis deducebatur. nam si est tanta uis in naturalibus, ut animal ui
Abbreviated transcription (Latin):
legisti in libro eugłii scd̃m matheũ scrip¬
tum. beati pauꝑes spũ. subiecit in posteri¬
orib. Omnis qui audierit uerba mea hec
& fecerit ea. similis erit homini sapienti.
Non gͦ qui audit tantũ mͦ similis erit. sed
qui facit quȩ. audierit. Ergo neq factum
sine auditu. neq auditio sine. facto potest
ẽẽ sapientis. sed qui audit & facit. Audia¬
mꝰ gͥ. intelligamꝰ faciamꝰ. ut intellexisse.
nos quod audiuimꝰ comꝓbemꝰ. Sequitur
uersus scđs. Qui timent te uidebunt
me & lȩtabuntur. qm in uerba tua speraui.
Fortasse aliquib uideatur hoc eẽ cont᷑ri¬
um. quia iustus dicit. qui timent te. uide.¬
bunt me & lȩtabuntur. Multis eñi iustꝰ
grauis ẽ cum uidetur. D eniq in eugłio
pleriq dnm im uidere ñ poterant. sicit
geraseni qͥ rogabant eũ ut abiret de reio¬
nib eoꝵ. & alii ei transitũ denegabant. n
sicut illic udaicȩ forma impietatis ꝯpri¬

Expanded text:
legisti in libro euangelii secundum Matthaeum scriplegisti in libro euangelii secundum Matthaeum scriptum: beati pauperes spiritu, subiecit in posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intellegamus, faciamus ut intellexisse nos quod audiuimus conprobemus. Sequitur uersus secundus: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, quia in uerba tua supersperaui. fortasse aliquibus uideatur hoc esse contrarium, quia iustus dicit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur; multis enim iustus grauis est cum uidetur. denique in euangelio plerique dominum Iesum uidere non poterant, sicut Geraseni rogabant eum, ut abiret de regionibus eorum, et alii ei transitum denegabant, qusicut illic Iudaicae forma impietatis expri
Abbreviated transcription (Latin):
serit. Simul humilitatẽ considera. Si pro¬
pheta intellectũ dari sibi postulat. qͥs tam
arrogans qui ꝓfiteatur in sua potestate ẽẽ
intelligentiam: Intellectum petit ut ip¬
se se nouerit. & naturȩ suȩ possit scire rati¬
onem: At illi qui de rerum natura disputant.
cęli scrutantur plagas. qui se ipsos scire ñ
possunt. putant intelligentiã sine dĩ dono
posse concedi. Unde & nos humilitatem
debemꝰ assumere. ne excollamur si forte.
unã aliqmͣ de scripturis parabolã cognoue¬
scientia. Propħa ille qui accepit sp̃m sc̃m̃
postqm̃ unctus ẽ in regnũ. unctꝰ ẽ in
ꝓpħ̃am. centesimũ & octauũ decimũ psal¬
mũ scribenᷤ intellectũ dari sibiposcit. ut
mandata dĩ intelligat. & scit nͥ a dño acce¬
perit gram intelligere eiꝰ se mandata non
posse. In eugłio quoq lego quia ꝓponebat
Deniq explanatione ꝓpositȩ parabolȩ
postulabant. Ipse dñs uic cum diceret ut

Expanded text:
serit . 20. Simul humilitatem considera. Si Proserit . 20. Simul humilitatem considera. Si Propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intelligentiam? Intellectum petit, ut ipse se noverit, et naturae suae possit scire rationem: at illi qui de rerum natura disputant, coeli scrutantur plagas, qui se ipsos scire non possunt, putant intelligentiam sine Dei dono posse concedi. Unde et nos humilitatem debemus assumere; ne extollamur, si forte unam aliquam de Scripturis parabolam cognovescientiam. Propheta ille qui accepit Spiritum sanctum, postquam unctus est in regnum, unctus est in am, centesimum et octauum decimum psalmum scribens intellectum sibi dari poscit, ut mandata dei intellegat, et scit, nisi a domino acceperit gratiam, intellegere eius se mandata non posse. in euangelio quoque lego, quia proponebat denique explanationem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo qd memor es eiꝰ. aut filius homi.¬
nis quia uisitas eum: Et nunc in reliqͣ
uersiculi portione ait. Da mͥ intellet̃¬
tum ut discam mandata tua. Sp̃italem
Et enim intellectu dari a dño. & inter
munera grarum primo constitui loco
in apłica lectione didicisti. quia unicuiq
datur manifestatio sp̃s ad utilitatem:
Et in ꝓpheta primo loco sapientiȩ & in¬
tellectus sp̃italis gr̃a postulatur. Petitur
gͣ ut dłi donũ. Demde uide ordinẽ. Da
mͥ inquit intellectũ ut discã mandata tua.
Intellectus p̾mittitur. ut scientia sequat᷑.
Nam nͥ quis intellexerit. doctꝰ eẽ non po¬
terit. Doctrina gͥ intellectus facit. ñ me¬
moria. Cichil enim ꝓdest multa legisse.
nͥ intelligas ipse quȩ legeris. Et in apło
post manifestationẽ sp̃s. sermonẽ scienti¬
e legisti postea substitutũ. ut scias intelle¬
ctum memoriȩ prȩferendũ. & illu posse
habere scientiam cui ante intellectꝰ afful-¬

Expanded text:
est homo quod memor es eius, aut filius homiest homo quod memor es eius, aut filius hominis quia uisitas eum? m? Et nunc in reliqua uersiculi portione ait: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. spiritalemetenim intellectum dari a domino et inter munera gratiarum primo constitui loco in apostolica lectione didicisti, quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem, et in propheta primo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur. petitur ergo ut dei donum. deinde uide ordinem: d a mihi, inquit, intellectum, ut discam mandata tua. intellectus praemittitur, ut scieNam nisi quis intellexerit, doctus esse non poterit. Doctrinam igitur intellectus facit, non memoria. Nihil enim prodest multa legisse, nisi intelligas ipse quae legeris. Et in Apostolo post manifestationem Spiritus, sermonem scientiae legisti postea substitutum; ut scias intellectum memoriae praeferendum, et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus afful
Abbreviated transcription (Latin):
ta. alia figurati. Tsta de d̃i spũ. illa de limo.
Propterea ait iob: Resuscitabit corium
meum. Quia qđ de limo ẽ resuscitatur. t̾ra
enim in terram redit. Quod autẽ factum
est ut principatũ haberet suꝑ cȩteras ani-¬
mantes. ia prestantius c̃ẽ intelligis. Larti
enim etiam bestiis nobiscũ commnune con¬
sortiũ est. Et ido anime specialis prero¬
gatiua donata est: idest tam̃ quia cęteris
animantib imꝑat. Sed ut possit imꝑare :
debet d̃o eẽ subiectu ᷤᷤ. Docetur gͥ seruire.
ut ad regnũ puenire mereatur. Qui enĩ
seruit xp̃o. placet do Qui seruit. xp̃o pla-¬
cet utiq ueritati. & debet nescire menda-¬
tium. Qui seruit iusticie: debet repellere.
iniquitatẽ. Qui seruit immaculato. de¬
bet tenere castimoniȩ. disciplina. Qui
seruit luci. debet odisse tenebras peccatoꝵ.
Ergo quia corpꝰ infirmũ: uisitationem
dñ postulemꝰ. Unde ꝓpheta ait: Quid

Expanded text:
tia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. tia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. propterea ait Iob: resuscitabit corium meum, quia quod de limo est resuscitatur — terra enim in terram redit —, quod autem factum est, ut principatum haberet super ceteras animantes, id praestantius esse intellegis; intellegis enim etiam bestiis nobiscum commune consortium est. et ideo homini specialis praerogatiua donata est, id est anima qua ceteris animantibus imperat; sed ut possit imperare, debet deo esse subiectus. docetur igitur seruire, ut ad regnum peruenire mereatur; qui enim seruit Christo, placet deo. qui seruit Christo placet utique ueritati et debet nescire mendacium, qui seruit iustitiae debet repellere iniquitatem, qui seruit inmaculato debet tenere castimoniae disciplinam, qui seruit luci debet odisse tenebras peccatorum. ergo, quia corpus infirmum est, uisitationem domini postulemus, unde propheta ait: quid