comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concconsecuta mir defunctif¬
uerit qmꝓpte sua est.iderfi¬
dei comissica consequi deḃat
rendi debere. ¶debitor cuius
pignus creditor distrit cum

Expanded text:
one consecuta mater defuncti fuerit quam pro parte sua est, id ex fideicommissi causa consequi debeat. respondit debere. Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
domicu̾um tnsferre altut᷑ eoꝵ
aut si causa auqua urgeat
presentis pocis. aut si a płib
ei aumnta reuita sunt. ⁊ mi¬
nutatim singulos conueire
difficue eisit aut siqua alia
ca fiut utpłos sol̾it incide que

Expanded text:
domicilium transferre alter‹uter› eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos conuenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere
Abbreviated transcription (Latin):
in codm loco scrib̾. si debitore
tum fło debxeristimas ⁊ debi¬
torpattus sit cum ticõsuo de¬
bitore constituto n tibi adũ¬
sus tuum debitorem̃. n ipse
adiisus suum acco pem̾pt̃¬

Expanded text:
em eodem loco scribit, si debitorem tum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum actionem p
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cͥclicłit pociam. ⁊ pactus
Sit ut q̃tenus fac̾epossit debi¬
nus desidat conueninr qto
Un inpossioue puto in cont¬
Ractibꝰ depõiti comodati. ⁊ lo¬
ne ita negugas suum ut ef
ficiatur fursicut .n. ẜui corr¬

Expanded text:
quis crediderit pecuniam et pactus sit ut, quatenus facere possit debinus desideret conueniri, n impossibile puto in contractibus depositi, commodati et lone ita neglegas servum, ut fur efficiatur. sicut enim servi corr
Abbreviated transcription (Latin):
runt si singuli non ꝓfide rri
gestetotum debitum singulie
pactus⁊ ut post mortem suar¬
mimio snuberis defuncta fiua:
porco dotis apud hrdem suu
frem remanet. ea ꝯuenco uibie
asccero postea susceptis cum
atur.⁊ilio tpr quo p̾r auos fi

Expanded text:
erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis pactus est, ut post mortem suaine liberis defuncta filia portio dotis apud heredem suum fratrem remaneret. ea conuentio liberis a socero postea susceptis et hatur et illo tempore, quo pater alios fi
Abbreviated transcription (Latin):
aut abbrditate pris. abstine¬
ret. tutorcumplisq editoribꝰ
decidit. ut certam porcom ac¬
cipent. idem curatores cum al¬
ns fecunt quero an ⁊ tutor idr
cditor pris cand porcom ixti

Expanded text:
ab hereditate patris abstineretur, tutor cum plerisque creditoribus decidit, ut certam portionem acciperent: idem curatores cum aliis fecerunt. quaero, an et tutor idemque creditor patris eandem porti
Abbreviated transcription (Latin):
is dicat aubiee maioremptẽ
torem fidizmissum prariubit
petitur. ¶Gractatum est deere
alieno sim ca puincia ubi fidi¬
ꝯmissum petitur plus erit eris
aliem.an qi maiorps. alibi edr
prescripcolecum hr̃et. s ⁊ hic
s unius ur facuitum. es eni
auenum priomium totum mi¬
nuere constititͤ to loa fac̃ulĩtos
quid tu si forte ctis honbrdes
tinatum sit ioprionum ut
puta auintis prandis que

Expanded text:
 dicat alibi esse maiorem partem torem fideicommissum praestari, ubi petitur.Tractatum est de aere alieno: si in ea prouincia, ubi fideicommissum petitur, plus esset aeris alieni, an quasi maior pars alibi esset, praescriptio locum haberet. sed et hic sed uniuersarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum si‹t› id patrimonium, ut puta alimentis praestandis quae
Abbreviated transcription (Latin):
tius ca¶ It com scciettem pos¬
seut nllam ꝑtem dampialt
sinat iucrum uo d̾une sit cas¬
sius putat. ¶Qĩt dem̃ uaiebit
ut ⁊ saꝑscribit. si tanti sit ꝙra¬

Expanded text:
causa. Ita coiri societatem posse, ut nullam partem damni alter sentiat, lucrum vero commune sit, Cassius putat: quod ita demum valebit, ut et Sabinus scribit, si tanti sit
Abbreviated transcription (Latin):
un qrit᷑ siꝗs suo alieno suasit
incectum ascend̾e uri puteu
descent̃s ⁊ ille parens ascendit
aliꝗd aliud freg̾it ul ꝑieritan

Expanded text:
 quis seruo alieno suaserit in tectum ascendere uel in puteum descendere et ille parens ascenderit quid aliud fregerit uel perierit, an
Abbreviated transcription (Latin):
uticum fuita sitdum ad̾int̾
tułonis sit ⁊ io p̾toria ac̃co qd¬
tus uouu. s ⁊ ꝑ p̾torem restit¬
uendus sum ut apstrñdi mi¬
chi potas cripuatur. ¶Si coa¬
ttus h̾rditem ipudicm dup¬
liciuia ptor michi succurrit.
aut utiles acc̃ones qiͣ hrdi da¬

Expanded text:
t tilationis sit, et ideo praetoria actus uolui: sed per praetorem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur.Si coactus hereditatem repudiem, duplici uia praetor mihi succurrit aut utiles actiones quasi heredi da
Abbreviated transcription (Latin):
ad huiss teneb̾ reus sicut ĩ
intchicto unde mur q ui. aut
homimis mortu. p̃cium recip̃
q cum uenditurus fiit si un
cum possõm amesit consecu¬
tus fur nor ꝙͣuis quirapuit
furimpbior ẽe urdaturut uli¬
anoplac. ¶Eum q metur
fecit ⁊ ⁊ de dolotenen certum

Expanded text:
 sicut in interdicto unde ui uel quod ui aut hominis mortui pretium recipit, qui eum uenditurus fuit, si uim cum possessionem a me sit consecutus, fur non est: quamuis qui rapuit, fur improbior esse uideatur, ut Iuliano placet.Eum qui metum fecit et de dolo teneri certum
Abbreviated transcription (Latin):
uod ẜuus ms ꝑ debitoremo
m exꝓmisit expecuło deduci
d ⁊ a debitore nichomi. deb̃¬
tur. s uid̾amꝰ ne cdñdum
sit pecuniare fi nom̃ eius ꝓ qͦ¬

Expanded text:
us meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet et a debitore nihilo minus debetur. sed uideamus, ne credendum sit peculiare fieri nomen eius,
Abbreviated transcription (Latin):
ntonrocãtum no fuiss eao̾
batur mlicem tnslatan.
¶ Duus alienus cum bonaf
ide ẜirz michinũmos a ti¬
comutuatos michi delit

Expanded text:
tatum non fuisset, eadem tur, in litem translata non est.Seruus alienus, cum bonae fidei seruiret mihi, nummos a Titio mutuatos mihi d
Abbreviated transcription (Latin):
qui defu̾nt restit̃omis auxiui.
nec siguiatim enuari põtut.
ut queciens equitas restito
suggit. ad hnc clausuanier
descridñdum. utputa legõne
⁊ adiuuari eum debẽ sũhuit
ꝓcuratoremsunon. idempu
sepissimez reptum subuem.¬

Expanded text:
qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut, quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione t adiuuari eum debere, siue habuit procuratorem siue non. idem pusaepissime est rescriptum subue
Abbreviated transcription (Latin):
quialoc defunctoriu intorz.
ntheant ouccessores intest ⁊ in¬
uencium nep̃cpittur q̃mdiu
iuste delibunt. ¶Int̾oumin¬
trogatus quis anbro oit non co

Expanded text:
quia hoc defunctorum interest, ut habeant successores, interest et uiuentium, ne praecipitentur, quamdiu iuste deliberant.Interdum interrogatus quis, an heres sit, non co
Abbreviated transcription (Latin):
cunc nctia cum in peisona sitac¬
co ⁊ ita siccrtum pctͣcurfnedum
ignoretactor qua crpte. adu̾s¬
anus defuncto hrs crtitit int̃¬
dum plus pethido aliꝗd dãm¬
pr scacit. ¶Int̾rog̃toriis
autem actõnib hodie nonu¬
timur. quia nemo cogit᷑ ante
urom de suo iure aliqd rode.¬

Expanded text:
cessaria, cum in persona‹m› sit actio et ita, si certum petetur, ne, dum ignoret actor, qua ex parte aduersarius defuncto heres exstiterit, interdum plus petendo aliquid damni sentiat.Interrogatoriis autem actionibus hodie non utimur, quia nemo cogitur ante iudicium de suo iure aliquid re
Abbreviated transcription (Latin):
tore octiso sit hr̃dittis extim¬
acom cessare q retrorsum
qͣntipsimi fuit inspicit᷑.
¶Ioem uit scribit ercimaci¬
onem hominis occisi ad id
tp̃t refri quo płimi in eo.an
poller fu̾nit p̃cisꝰ ⁊ intͣannũ
quo p̾ait̾et᷑ fu̾it occiso posse
timandum qͣnti fuit prius¬
qͣm artem cum pollice amis
labo scribit tanti extiman¬
dum qͣnti mea int̾eat frau

Expanded text:
atore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur. Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo annpollex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse timandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amissLabeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat frau
Abbreviated transcription (Latin):
dide noleues auctores qnq¬
es q̃ternos enixam pelopense
multas egiptiunouto sep¬
tenos s ⁊ .iii.gemios senat
ores cunttos uidimus orat

Expanded text:
dere non leues auctores quinquies quaternos enixam Peloponensi, multas Aegypti uno utero septenos. sed et tregeminos sena- tores cinctos uidimus Horat
Abbreviated transcription (Latin):
tem possid s ambo utrius:
sidanthrdictem cum unus¬
quisz coꝵ ꝑtem dimidiams¬
pet̾e debñt ut ꝑtos rex cõnsc¬
qnͣtuz aut si contioũsiam
cohes aut meus possidat
srdittͣem cum ex̃cocu non
pius coh̾rs h sua p̾teutr̾

Expanded text:
tem possidet, sed ambo utriusqusideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiampetere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controversiam coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
sidem dem̃ residuum scẽnter
uelim ꝓsequi q̃lragam u¬
damus ⁊ labo scribit utiz
ꝑtem dimidiam me petede
ee trienteꝙͣpossidbam ⁊ io
offõ iudicis inuicem conpñ¬
sõ erit. admittnda eius q pos¬
sido si forte cosrdes sirita q¬
b hrdittem pũto. ¶Intce

Expanded text:
siderem, deinde residuum sextantem uelim persequi, qualiter agam uideamus. et Labeo scribit u‹t›ique partem dimidiam me petere ex triente quem possidebam. et ideo officio iudicis inuicem compensatio erit admittenda eius quod possideo, si forte coheredes sint a quibus hereditatem peto. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃m prari. non potest. ¶Sier
causa furtiua res condicatur
cuius temporis estimo fiat.
queritur plac tam̃ id tempa
spectandum quores uirqm
płim furat marime cum de¬
tioremiem fcam furdandono
faceuidetur ¶Nouissime
dicendum est ⁊̃ fructus ih¬

Expanded text:
aestari non potest.Si ex causa furtiua res condicatur, cuius temporis aestimatio fiat, quaeritur. placet tamen id tempus spectandum, quo res umquam plurimi fuit, maxime cum deteriorem rem factam fur dando non facere uidetur.Nouissime dicendum est etiam fructus i
Abbreviated transcription (Latin):
l .uii. ait .n. sires michi subre¬
ꝑta tua remanat dices. s ec
si diuum non tuo fro amiserio
eque condices. In commu¬
in igitur re celsus clegant̾ait
int̾ce utrum tu ꝓuocasti com¬
mum dundundo iudo an ꝓ¬
uoratus osut si tupuocasti co¬

Expanded text:
 ait enim: si res mihi subrepta tua remaneat, condices. sed et si dominium non tuo facto amiseris, aeque condices.In communi igitur re eleganter ait interesse, utrum tu prouocasti communi diuidundo iudicio an prouocatus es
Abbreviated transcription (Latin):
S. i condicatur ẜuus er causa
furtiua to uenire in condõo
luti sih̃rs sit institutlis. ⁊ ꝑ¬
iculum subcat dominus sor¬
ditatis pdendeq ⁊ uilscrib.

Expanded text:
m.Si condicatur seruus ex causa furtiua, id uenire in condictioluti si heres sit institutus et periculum subeat dominus hereditatis perdendae. quod
Abbreviated transcription (Latin):
de detreuit ea que auienata er¬
ant ñminuendi fidiomissica
nec pͥcu in corpus prĩoniz
statuti sumptus utr̃ ex h̃ ⁊ditͣ¬
te decedent eremplo reptidiui
marcu an ex solo prioniodec¬
ut ex suo prionio decedant ea¬

Expanded text:
 decreuit ea, quae alienata erant non minuendi fideicommissi nec pretium in corpus patrimonii statuti sumptus utrum ex hereditate decedent exemplo rescripti diui Marci an ex solo patrimonio,ut ex suo patrimonio decedant ea
Abbreviated transcription (Latin):
lem quidtur fecisse. ⁊ in male
fidei possõrib at qn senatus
denus ⁊ lecutus q seyrdes exis¬
tĩant. insi forte adeas nes refĩ¬
mus quas disthi cxpedierat q̃
trio petitoris qlemꝯputonem
ncipius rei ⁊ fructuum. an p̃cu
ausurax post motam ⁊trousiã

Expanded text:
em videtur fecisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, qutrio petitoris, qualem computationem ipsius rei et fructuum an pretii et usurarum post motam controversiam.
Abbreviated transcription (Latin):
quun debitum exegit restitue¬
Dsturum qui nodebitum solut
¶S ⁊ sires sit rechioita ẜutueth
obstritus sitemptoripossorh¬
redit̃tis dñdum erit. ꝓspiciei
caucõne. ¶Restitũeautemp̃¬
ria debebit possõr ⁊ sipdite zĩt¬

Expanded text:
ndebitum exegit restitueaturum quod non debitum solvit. Sed si res sit redhibita, hic utique et obstrictus sit emptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici ei cautione. Restituere autem pretia debebit possessor, etsi deperdit
Abbreviated transcription (Latin):
ait utizinich̾ restituendumd
illodubitat utr̃ totum anꝑtẽ
restituendam dicatputo ture
siouum mintegrum no ee res¬
tituendum s ꝓtemeius dimi¬
diam. ¶Qaut quis ex ħrditte
croguit utr̃ totum decedat an
penu hrditaum ebibit utr̃
totum hrdicti expssum fãtir
anaud ex priomo eius ut in
io fc̃us locuplecor uidatur q
solebat ip̃e crogre añ delata
h̾rdittem ut siꝗs lacius ꝯt̃p¬

Expanded text:
ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam. Quod autem quis ex hereditate erogavit, utrum totum decedat an penum hereditarium ebibit: utrum totum hereditati expensum feratur an aliquid et patrimonio eius? ut in id factus locupletior videatur, quod solebat ipse erogare ante delatam hereditatem: ut si quid lautius
Abbreviated transcription (Latin):
conceliturtan dm quã dui asqui concesẜit patitut ꝙ
genus lib̾alitatis exure gencium descendit. adistat a
crãtione eo ꝙ qui donat sic dat. ne tecipiat. ꝙ p̃cario cõ¬
cedit.sic datꝰ ꝙrtinic receptutus. cum sibi libuit p̃catiũ
solũe. ⁊ est simile cõmodato. slam ⁊ qui cõmodut rem

Expanded text:
is qui concessit patitur. Quod genus liberalitatis ex iure gentium descendit. Et distat a donatione eo, quod qui donat, sic dat, ne recipiat, at qui precario concedit, sic dat quasi tunc recepturus, cum sibi libuerit precarium soluere. Et est simile commodato: nam et qui commodat
Abbreviated transcription (Latin):
ac̾noctib. ⁊ oĩ tempestate contempta int̃ ꝯtimũe co¬
gaitut. n tam̃ delicate ꝓgredi debeat. ut rephnsioẽ
tempore quo płiq eiud̾ ꝯdictionis. homines solent ꝑ¬
uenire eoq tumsacto. quauis rome remãẜit. nec p̃¬
sit ephesi pecumam dre. inchomnus eirecte ꝯdice¬

Expanded text:
ac noctibus et omni tempestate contempta iter continuar‹e› cogatur neque tam delicate progredi debeat, ut reprehensionore, quo plerique eiusdem condicionis homines solent peruenire. eoque transacto, quamuis Romae remanserit nec possit Ephesi pecuniam dare, nihilo minus ei recte condice
Abbreviated transcription (Latin):
siue legib incognitos. ⁊ siquis contua hoc fecent. ⁊ ns
qui factus est ⁊ is qui eum fecit epãtus expellantur
honorenec liceat pecinnie datõe epm̃ fi legete añt¬
d sacros coones. eo tpr̃ quo consecratur. consulat eũ
isqui consecit si possit facere ata custodire oĩa q̃ di¬
inni p̃cipint canones. ⁊ siquid̾ denegau̾t se posse
custodire nõ consecretur. sm aũ pollicitus fui̾t obẜũ¬
turum se quatum hoĩ possibile est. scã canoñ. p̃cepta
tunc isqui consetrat eum amon̾e atq p̃clicere d ad̾¬

Expanded text:
sive legibus incognitos; et si quis contra haec fecerit, et is qui factus est, et is qui eum fecit, episcopatus expellatur honore. Ne liceat pecuniae datione episcopum  autem tempore, quo consecratur, consulat eum is qui consecrat, si possit facere atque custodire omnia quae divini praecipiunt canones, et si quidem denegaverit se posse custodire, non consecretur. Si autem pollicitus fuerit opservaturum se, quantum homini possibile est, sancta canonum praecepta, tunc is qui consecrat eum ammonere atque praedicare ei d
Abbreviated transcription (Latin):
petere incto ħide. potãs enim euictionis tollit intllectũre¬
stitutionis in debito fid̾i ꝯmisso cõsinuta. plane sifid̾icom¬
missum abeo quo qui postea incit relictũ est. quia posso̾r
iratione reodente ħrditatis ꝑtem ꝙͣ fid̾i cõmissario testi¬
tunit ħrdi. qui uicit reputat deffendi põt actione trebellia

Expanded text:
ta: potestas enim euictionis tollit intellectum restitutionis indebito fideicommisso constituto. plane si fideicommissum ab eo quoque qui postea uicit relictum est: quia possessor in ratione reddendae hereditatis partem, quam fideicommissario restituit, heredi reputat, defendi potest actiones Trebellia
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ꝑẜuos ħrclitarios. aut expartu ancuiarũ ħroita¬
riatum. aut exfetu peccoꝵ tantu accesẜit ħrclitati ait.
ciaureis legatoꝵ nomine. erogatis ħrł qrͣtam ꝑtẽ ħidi¬
tatis sit hĩtirus. s necc̃e estut nlominus qtͣta pars le
aut naufragus. aut morte ẜuoꝵ ait tio amplius qͣm.¬
tentur. nec ea res tampnosa est ħidi. cum lib̾m ẽ nõ a¬
dire ħrclitatem. q̃ res efficit ut neccẽ sit legatatiis cũ ħt¬

Expanded text:
ervos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum, tantum accesserit hereditati ut, centum aureis legatorum nomine erogatis, heres quartam partem hereditatis habiturus sit, sed necesse est ut nihilo minus quarta pars legaut naufragiis aut morte servorum, ut non amplius qdebentur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legata
Abbreviated transcription (Latin):
legatnoꝵ insolidum legatum acciꝑt uoluisse tunc
essm uni p̃tum cbq res ipa assignatur electõe rei uł ẜ¬
tqͣ. ẜͣuanda ei qm pͥo delegato uł sidei ꝯmisso litem con¬
testutus est qta tam̃ ut non hãt licentiam also electo ad
betur tanĩ sinornssimus sir talis inciuns ꝑ sonalegatũ
nõ confistit. ut stieila. si plutib . l planet silus fid̾i¬

Expanded text:
eorum solidum accipere uoluisse: tunc enim uni pretium, alii ipsa res adsignatur electione rei uel pretii seruanda ei, qui prior de legato siue fideicommisso litem contestatus est, ita tamen, ut non habeat licentiam altero electo ad bebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non constitit. at si
Abbreviated transcription (Latin):
te sup̃ sumptiñ debitor. sicut eĩ creditorem negli¬
gere rem pignoratam dolus ⁊ culpa quã dolus prãt
nõ patitur ita nec talem efficete reni pignoratam.
ut grannis sit debiton ad recuꝑand̾. puta saltum gn¬
de pignori datum ab homine qui urc luere põt. siec¬

Expanded text:
umptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, qui uix luere pote
Abbreviated transcription (Latin):
reodtur. coꝰnachi mutia domo hĩtent ⁊comuniter
alantur.⁊ muna domo semotĩ domnant ansi forte
quidam exhiis pp̃ plixim inmonasterio exerticõe
degerint. ⁊ hoc tm̃ nõ citra uolintatem egumimi
monachas uum moãsterium hrẽ s n ea que du¬
plitia uocant. ⁊ siquid tile est religiosus epẽ mmilie¬
tes quidem insuo loco ftudeat manere. monachos i
monache. ⁊ malas monachikes aũt quas hũt cões¬

Expanded text:
em Monachi in una domo habitent, communiter alantur, in una domo semotim dormiant, nisi forte quidam ex his propter prolixam in monasterio exercitationdegerint, et hoc tamen non citra voluntatem hegumeni unum monasterium habere; sed nec ea quae duplicia vocant. Et si quid tale est, religiosus episcopus mulieres quidem in suo loco studeat manere, monachos aumonachae, et in aliis monachi. Res autem quas habent co
Abbreviated transcription (Latin):
stimoꝵ hnqui ĩ fui hr̃dis locũ succedendo qͥi
ãgime ito suĩt parentib suis hr̃des ut ecces
filiuexeonepotem neptẽ ue in põtate hãm.
qr filius gradi precedit . n solus iura suihĩ¬
ois ht̃ quauis nepos quo ineptis exeo ĩ eadẽ pͥ¬
tate sint/ S⁊ fifiluis meus me uiuo moriat᷑¬

Expanded text:
in sui heredis locum succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes: ut ecce si filium et ex eo nepotem neptemue in potestate habeam, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriat
Abbreviated transcription (Latin):
ille ĩform ⁊ religua obtuli̾t lib̾ eĩ. ñ eĩ testa¬
tor ħ sensit. s illud ut rões reddet. qͦmꝰ ẜuus
redd̾e sol .i. legendas offerre rõ̾es pͥmũ. de¬
inde computandas ut explorari pꝰsit ĩpu¬
tationes ꝓbe an impbe referant᷑ acceptaret¬
te relata anñ recte. Ita eĩ incipit quidã res
a fc̃o. ꝑuenit at̃ ad pecuniã. sistis u̾bis ⁊̃ he¬
redes notitia ĩstitui rõnũ ut sciam quis in

Expanded text:
tulerit, liber erit: non enim testator hoc sensit, sed illud, ut rationes reddat, quomodo seruus reddere solet, id est legendas offerre rationes primum, deinde computandas, ut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: ita enim incipit quidem res a facto, peruenit autem ad pecuniam. inest his uerbis etiam heredes notitia instrui
Abbreviated transcription (Latin):
s⁊ si subꝯditione legetur. pot̾it legatũ uale
si existentis ꝯditõis tp̃rmea ñ sit. ł edibiũt¬
ꝓmiti mͥ stipsanti.⁊ legari aiut̃. puꝵ gͥ le¬
gatum catoniana rͣ ĩpedit. ꝯditionale ñ ꝙr
ad ꝯditionabacatoniana ñ ꝑtin⁊. ut ¶. en ĩ¬

Expanded text:
sed si sub condicione legetur, poterit legatum ualere, si exsistentis condicionis tempore mea non sit uel aedibus iuncmihi stipulanti et legari aiunt. purum igitur legatum Catoniana regula impediet, condicionale non, quia ad condicionalia Catoniana non pertinet. I
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ mouere alit̃ eĩ sibi non currit p̃scrip¬
tio ĩ reb aduenticus. nͥ ex quo lib̾atus fuit
patria potestate. nec mulieri currit ĩ do¬
te . nͥ soluto. m̃ĩo. ł marito u̾gente adin¬
opiam nec creditori. nͥ existente ꝯdit̃e de¬

Expanded text:
Unde filio familias non currit prescriptio in rebus adventitiis, nisi ex quo liberatus fuerit a paterna potestate nec mulieri currit in dote, nisi soluto matrimonio vel marito vergente ad inopiam, nec creditori, nisi ei existente de
Abbreviated transcription (Latin):
fructus custodit᷑ ⁊ cet̾a deb ⁊ tatio quid est h̃rdẽ
colere agros ac posse fructus redigere. s custo¬
dire logatariũ fructus oportebit. ne ab ħocꝯslimũ
legatario cogere fructus ⁊ coactos ẜuare. Qnĩmo
sitales sint fructus: quo tp̃ruenire. expediat
custodiat ubidoniciliũ huũit desunetus. ⁊ sinulla¬
sit domus hrditaria hĩtationẽ ꝯducat ł orreum
qd̾dam in quores collecta custodiretur. demq ita¬

Expanded text:
fructus custodire et cetera debebit. et pati quidem heredem colere agros et fructus redigere, sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede conslegatario cogere fructus et coactos seruare. quin immo si tales sint fructus, quos primo quoque tempore uenire expediat,custodiat, ubi domicilium defunctus habuit, et, si nulla domus sit, habitatione‹m› conducat uel horreum quoddam, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ri necc̃e est distrah posso̾nes e obligari
requirat gͦ neccĩos pupilli ł parenteᷤ.
liberos aliquos fideles ł quem aliũ qui¬
ht̃ notitiam rr̃ pupillarũi. aut si ne¬
mo ĩueniatur aut suspecti sũt qui iue¬
muntur iubere deb edi roẽs. Item si ĩ¬

Expanded text:
 necesse esse distrahi possessiones vel obligari. requirat ergo necessarios pupilli vel parentes vel libertos aliquos fideles vel quem alium, qui notitiam rerum pupillarium habet, aut, si nemo inveniatur aut suspecti sint qui inveniuntur, iubere debet edi rationes itemque sy
Abbreviated transcription (Latin):
donatarius illo fuiͣt illatus licet morte
dicetur. loc̃ religiosum fieri. ꝓm̃ ⁊ si ma
locũ in qͦ opus. p̾ublicũ ꝙ ꝓmifat fac̾e̾t
ł ut edem publicã dedicaret fiet locus
sacer. S⁊ et siquid ei detur ut donũ deo

Expanded text:
rit illo illata, licet morte dicetur locum religiosum fieri. Proinde locum, in quo opus publicum quod promiserat facere, velut aedem publicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si quid ei det, ut donum deo
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ⁊ obtentu proximitatis ĩ temptate de¬
pulerit̃ ꝓpt̃. ꝯmemoratõem necc̃itudinᷤ
fidẽ cͥmini derogando dũ extimatũ ñ d̾¬
bere credi ꝙ alleganur ł ñ potuisse ꝯmit¬
ti hiis si postinod̾ ĩ nuptias suas ꝯsortiũq¬

Expanded text:
sati et obtentu proximitatis intentata depulerint, per commemorationem necessitudinis fidem crimini derogando, dum existimatur non debere credi quod adlegatur, non potuisse committi, hi si postmodum in nuptias suas
Abbreviated transcription (Latin):
eritienuue hoĩs occidendi furtuie facien¬
di cũ ẽ telo ambulauit. qui ue ẽ magi¬
stratus eẽt publico ue iudicio p̃ess ope¬
ram dedis quo quis fłm iudiciũ ꝓfitere¬
qui hoĩem occidit punr᷑ ñ hĩta distra cui

Expanded text:
erit: quiue hominis occidendi furtiue faciendi causa cum telo ambulauerit: quiue, cum magistratus esset publicoue iudicio praeesset, operam dedisset, quo quis falsum indicium profiterequi hominem occiderit, punitur non habita di
Abbreviated transcription (Latin):
cernit emansorem afurtiuo. ⁊ estuctore ꝙ fu¬
rem diurnũ a nocturnio. Qualitate aũ fr̃
ł atrotiuis ł leuius ẽ ut furta mãs esta añno
manifestis discerm solĩrixa acrassarus expi¬
nit furem ab abigeo. nam ꝗ unũ sue̾ subra¬
puerit ut fur᷑ cohercebitur qui gregem. a¬

Expanded text:
Tempus discernit emansorem a furtivo, et effractorem vel furem diurnum a nocturno. § 6. Qualitate, quum  atrocius vel levius est, ut furta manifesta a non manifestis discerni solent rixe a grassaturis, expinit furem de abigeo, nam qui suem unum surripuerit, ut fur coercebitur, qui gregem,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ respiciend̾ iudicandi nequid aut durius
aut remissius ꝯstituatur qm̃ cã depostit.
nec eͥ uit seuĩtatis aut clem̃tie gła offectã¬
statuend̾ ẽ ꝑlane ĩ leuiorib cãis ꝓ eluuon¬
b ad leuitatẽ debr̃ ẽẽ iudices. In grauioribꝰ
penis seuͣtatẽ legũ c̃ aliquo temꝑam̃to be

Expanded text:
rspiciendum est iudicanti, ne quid aut durius aut remissius constituatur, quam causa deposcit: nec enim aut seueritatis aut clementiae gloria affectanstatuendum est. plane in leuioribus causis proniores ad lenitatem iudices esse debent, in grauioribus poenis seu
Abbreviated transcription (Latin):
qui hanc ĩiuriam possĩ sut pclam quirĩt̾
audire eos p̃ses pluncie deb qui uirili¬
tatẽ amiser̃. nemo ẽ lib̾m ẜuũue uutũ
seuientẽ ue castrare deb. neue quis senã
tẽ ipsi qui se sponte occidens pbu̾t. hi cͥͥ¬

Expanded text:
qui hanc iniuriam passi sunt, proclamauerint, audire eos praeses prouinciae debet, qui uirilitatem amiserunt: nemo enim liberum seruumue inuitum sinentemue castrare debet, neue quis se spoitem ipsi qui se sponte excidendum
Abbreviated transcription (Latin):
In illo loco ꝑmittimꝰ moãchos ⁊ mõãchar unũ
mõast̾iũ hie s neq ea q̃ duppliciuocant. ⁊ si
qͥd tale ẽ. religiosus ep̃c muberes quid ĩ suo loco
stud̾at manere. monachos aũt aluid moãst̾iũ
edificare sibicogat. sinaũ pła fintalia moãsf̾i¬
a seꝑent᷑ ĩ alus moãst̾iis moãche ⁊ aliis muãchi

Expanded text:
unum monasterium habere, sed nec ea, quae duplicia vocant, et si quid tale est, religiosus episcopus mulieres quidem in suo loco studeat manere, monachos autem aliud monasterium aedificare sibi cogat. Sin autem plura sint talia monasteria, separentur in aliis monasteriis monachae, et in aliis monachi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuit naui. ad hoc solũ uterigat ueturas
nõ ut loret qd̾ forte ip̃e locauerat: nõ rene¬
bitur ey̾citor simagist᷑ ip̃e locau̾it. uł si ad
iocandũ tm̃ nõ ad exigendũ. Id̾ erit dicend̾.
uit si ad hoc ut uectorib locet. nõ ut m̾cibꝰ¬

Expanded text:
posuit naui ad hoc solum, ut uecturas exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, si magister locauerit: uel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut mercib
Abbreviated transcription (Latin):
culpa qͣm pr̃at nõ patitur. Ita nec talẽ efficõ
rẽ pignoratã ut guius sit debitori ad recuꝑ¬
andum puta saltũ gr̃a d̾ pignori datũ abhoĩe
itraere qd̾uelim receptũ.aut penuria coac
inspicienda. ut neq delicatꝰ debitor. neq ho¬
nerosuis e̾ditor audiatut. ut sẜ .e.l. Si ẜuos ⁊¬

Expanded text:
culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, trahere quod uelim receptum aut tibi paenuria coactnt dispicienda, ut neque delicatus debitor neque onerosus creditor audiatur. 26 Idem libro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueniri p̾sunt. uel infructib conditis
r enã in reddituũ spe atq obuentionui
tum distractoe tt̃ ꝑmititur distrabi. si
parendum eri asieno suadeat. ¶Item̃ p̃¬
tor estimare debebit. Utr̃ uend̾e pociꝰ
an obligare ꝑmutat. nec ñ ⁊ illd uigi¬
lanter obẜuabit ne plus accipiat᷑ sub ob¬
ligatione p̃dioꝵ fenoris qͣm ꝙ opus sit
ad soluendꝰ es alienũ. aut fi distrahend̾
arbitrabitur s⁊ si sit alia ꝑossõ muiꝰ uel

Expanded text:
conueniri possunt, uel in fructibus conditis uel etiam in redituum spe atque obue‹nti›onum. rum distractione, tunc permittet distrahi, si parendum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum vendere potius an obligare permittat nec non illud vigilanter observare, ne plus accipiatur sub obligatione praediorum faenoris, quam quod opus sit ad solvendum aes alienum: aut distrahendum ar
Abbreviated transcription (Latin):
pediat pupillo rep̃sentari cognitõem. an differri
i tp̃c pub̾tatis.⁊ maxime ĩquirere hoc a cognatis
matre tutorib q pupilli deb. finge̾ ẽẽ testes
qͣsoam ꝗ dilata ꝯt᷑uersia: aut mutabt̃ ꝯfilium.
decederẽt. aut ꝓpt ip̃ris int̃u allũ fidem ñ eand̾¬

Expanded text:
pediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controuersia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis interuallum non eand
Abbreviated transcription (Latin):
e uidebatur igaates ⁊ ĩuitos tutoees sub ali¬
eni ꝯpendu emolum̃to ⁊ ꝑuiriũ anceps su
tantam affectoem pupillo suo ł adolescen
sos acceptum est fiuas huiꝰmoĩ possit adhr̃i.
ñ enĩ ad suã utilitatẽ iirsiurãdi refeñda
ẽ estimatio. s ad eum cuiꝰ nõe tutele rõ postu¬

Expanded text:
enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps sutantam affectionem pupillo suo uel adulescentsos acceptum est, finis eiusmodi possit adhiberi. non enim ad suam utilitatem iurisiurandi referenda aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ is qui deliberat sñ p̃iudicio eas iustis p̃
mora det̾iora fiant uend̾e. Igit sũ hr̃ditate¬
situinũ. oleũ frum̃t ũ. nũata pecĩa ind̾ fi
debent impendia siminꝰ a debitorib hĩ¬
ditarus sit exigenda petunia . ꝙ simillisit
debitores. aut iudicem ꝓuocent. uenur de¬

Expanded text:
t is qui deliberat sine praeiudicio eas iustis premora deteriora fiant, uendere, quique prsit uinum oleum frumentum numerata pecunia, inde fieri debebunt impendia: si minus, a debitoribus hereditariis exigenda pecunia. quod si nulli sunt debitores aut iudicem prouocent, uen
Abbreviated transcription (Latin):
ditio ⁊ substitutio aliquid afferre. S si extitiͣt
conditio: due pure st̃.⁊ ĩ onulliꝰ mom̃ĩti erit
sub stitutis. cẽ. si pure quis ĩstituat᷑. d̾ñ sub
ꝯditione s substituat᷑ nicħ facit substito ꝯdi¬
tionał nͨ mutata ĩtelligͥ. quippe cũ ⁊ si exti¬
terit conditio due pure sunt subititões.⁊ u

Expanded text:
liquid adferre: sed si exstiterit condicio, duae purae sunt et ideo nullius momenti erit substitutio. contra si pure quis instituatur, deinde sub condicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio, duae purae sunt institutiones.
Abbreviated transcription (Latin):
te om̃ib : ab sentib cã aliqua iubet tabulaᷤ
aꝑue. deb ꝓconsul curare ut int̃u enientib
opptime oppinionis uiris: aꝑiant᷑. ⁊ pꝰ descrip¬
tum ⁊ cognitum fc̃m abhi dem quib int̃ue¬
mentib aꝑtesunt obsignentur at̃ demũ eo
mutant᷑. ubi ipsi signatores siit adĩspc̃dasi¬

Expanded text:
te omnibus absentibus causa aliqua aperire tabulas urgueat, debet proconsul curare, ut interuenientibus optimae opinionis uiris aperiantur et post descriptum et recognitum factum ab isdem, quibus interuenientibus apertae sunt, obsignentur, tunc deinde eo mittantur, ubi ipsi signatores sint, ad inspicienda si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectio manu missionis grã mor¬
tis cãm p̾buit. ut uł alatronibus
sit int̾ fectus. uł ruina in stabu¬
lo opp̃ssus. uł uehiculo obstrictus uł
alio quoquo modo quo nõ ꝑiret nisi¬
ĩ manumissiõis causa ꝓficiscere¬

Expanded text:
profectio manumissionis gratia morti causam praebuit, ut uel a latronibus sit interfectus, uel ruina in stabulo oppressus, uel uehiculo obtritus, uel alio quo modo, quo non periret, nisi manumissionis causa proficiscere
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ eñi pñia fruendi que oftertur
eo tõi. quo frui colonus aliis rebus
auigatus nõ pot̃. ⁊ sip aucis dieb phi¬
buit deinde penitentiũagit oĩa ã do¬
lono integra sũt. nicħ exobligone
paucoꝵ dieꝵ mora minuet ut Et e

Expanded text:
ra est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. ite
Abbreviated transcription (Latin):
lrax trans sumptis manu
notarii publici subs criptis
et sigillo alicinꝰ Archiepi
proosus in indicio ⁊ extoa
fides plenaria. adhibeatur
et illis stetur in õmbus ac
et staretur si forent exhi-¬
bite uel ostense Aulli er¬

Expanded text:
m transsumptis manu alicujus Notarii publici subscriptis, et sigillo alicujus Archiepiscopi, prorsus in judicio, et extra, fides plenaria adhibeatur, et illis stetur in omnibus et et staretur, si forent exhibitæ vel ostensæ, atque
Abbreviated transcription (Latin):
locorũ in indicio ⁊ ex stitꝰ
illiq detur ⁊ adhibeatur
talis et tanta fides, qual
et quanta dictis p̃uisert᷑
auscultatis ⁊ collationat

Expanded text:
locorum in judicio et extra stetur illique detur et adhibeatur talis et tanta fides qualis et quanta dictis litteris aauscultatis et collationatis
Abbreviated transcription (Latin):
tem purgat
sensum subleuat. Carnem
spĩ subiicit. Cor facit cõ¬
trictũ ⁊ hũiliatum. Cõcupi¬
scentie pabula dispergit
Libidimĩq ardores ext̃i¬
guit et castitatis lumen

Expanded text:
tem purgat, sensum sublevat, carnem spiritui subicit, cor facit contritum et humiliatum, concupiscencie nebulas dispergit, libidinum ardores extiguit, castitatis vero lumen
Abbreviated transcription (Latin):
malione pro illoꝵ subsesta
pomiori robur. a płice cõfro¬
mnatois addictee Aliasq in
ꝑmissis opportune prouideᷤ
de begninitate appłica digna¬

Expanded text:
atis pro illorum subsistencia firmiori robur apostolice confirmacionis adijcere aliasque in premissis oportune prouidere de benignitate apostolica digna
Abbreviated transcription (Latin):
Rauissima culpa est incorugibilita ᷑ illiuis qui
non culpas timet commnitte ⁊ penas fr̾e recusat
timam monitõnem ad hĩtam ⁊ incorngibilitatem pa¬
teft̃am deuitari iub tamqm̃ petrantem pccm̃ ad mortẽ
qũ sb̾u̾sꝰ ẽ qui huiusmodi est Hic quidem hĩtu exutꝰ fic̃

Expanded text:
ravissima culpa est incorrigibilitas illius, qui nec culpas timet admittere, et penas recusatcorrectionem adhibitam et incorrigibilitatem patefactam devitare iubet, tanquam peccantem peccatum ad mortem, quia subversus est qui huiusmodi est. Hic quidem habitu exutus et
Abbreviated transcription (Latin):
Et kh nos tuenericis ea q̃scripta sunt facientes
agite grãs duo bonoꝵ om̃iũ largitori. U bi
antem quicũq ur̃m lede uidet aliquid deesse
doleat de p̃teritoicaneat de futuis. otaus ut
ei debitum dĩmittatur ⁊ in temptationẽ non
inducatur.

Expanded text:
et ubi vos inveneritis, quae scripta sunt, facientes, et ubi vos inveneritis, quae scripta sunt, facientes, agite gratias Domino bonorum largitori. Ubi autem sibi quicunque vestrum videt aliquid deesse, doleat de praeterito, caveat de futuro, orans ut sibi et debitum dimittatur, et in tentationem non inducatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sernatum ffuerit. nõ negligenter p̃tereatur.
sedut ent dandum corrigendum q curetut i¬
ad pp̃oitũ p̃cipne ꝑtinebit. ut ad ꝑbrm cuiꝰ est
apud uos indior auctoritas. refferat qdͬ modĩ
nel ires eius excedit. Ipse nero qui uobiẽ p̃est
non se existimet potestate dñdarte sed carita¬
te serulrente feluem. Houore cordim uobis
prelatus sit nobis. tuitore coram deo sit sub¬
bonoꝵ oꝑium p̃beat exemplum corripiat
inquietos. consoletur pusillaniines. sustipiat infir¬
mos paciens sit ad om̃es. Dscipluam libens adh ibe¬
meri semꝑ cogitaus deo se pro uobis reddicirũ
racionem Dude nos m agis obediendum solum
uiĩ. sed̾eciam ipĩs miseremĩĩ: qu inter nos qnͣto
in loco superioie. talnto in periculo maiore u̾sat᷑.¬
odore de bona conuĩsacõne flagrantes. aõ sunt suer¬
i sus lege sed sient Riber sunt ꝙ diconsti uat
tis inppicere semel in septimana Ribis leg atu

Expanded text:
servatum minus fuerit non negligenter pretereatur servatum minus fuerit non negligenter pretereatur set ut emendandum corrigendumque curetur ad prepositum precipue per ut ad presbiterum cuius est aput vos maior auctoritas referat quod modum vel vires eius excedit Ipse vero qui vobis preest non se existimet potestate dominante set caritate serviente felicem Honore coram vobis prelatus sit vobis timore coram deo subbonorum operum prebeat exemplum Corripiat inquietes consoletur pusillanimes suscipiat infirmos ens sit ad omnes Disciplinam lib habemeri semper cogitans deo se pro vobis redditurum esse rationem Unde vos magis obediendo non solum vestri set et ipsius miseremini qui inter vos quanto in loco superiori odore Christi de bona conuersatione fraglantes non sicut ancillae sub lege sed sicut liberae sub gratia constitutae. tis, semel in septimana vobis legatur:
Abbreviated transcription (Latin):
debita rela uare debebunt. Melior est autẽ qui
quãuis ird sepe temꝑtatur taiẽ impetrdae¬
festinat. ut sibi dimiitdit cui se fecisse aguostit
Tiuridom.: quã qui tardius irastitur. r ad ue¬
niam petendam difficilius incliatur.
Quy ancem nũꝙͣ nult pet̾e uenidm. aut non
ex amino petit᷑. siue causa est in mona sterio eciã
si uide non ꝑiciatur. Prouide nõbis a uerbis
duciorib parcite Qne si emissa fuerĩt ex ore
Qudo autẽ necessitas disciplinẽ morib coheroẽ¬
dis uos dicere nerba durd compellit si eciam
ip̃i modum nos excessisse sentitis. nõ a uobis exi¬
gitur. ut a uobis subdictis uemidm postuletis.
ne apud eos quos oportet ẽẽsubiettos. dum i¬
miũ serudtitr. humilitas regendi fraugdtur
auctoritase sed tamen pecenda est uenia. ab
oñm doño qui nouĩt eos quos plus iusto for¬
te comripitis : qut̃a beniuolencia diligitis. Non
autem carnalis sed sp̃ñalie int̾ nos debet esse di
Ut ergo ciicta ista seruentur. ⁊ siquid mius¬

Expanded text:
debetis melior est autem qui quamvis ira sepe temptetur tamen impetrare  sibi dimittat cui se fecisse agnoscit iniuriam quam qui tardius irascitur ad veniam petendam tardius inclinatur Qui autem non wlt petere veniam aut non ex animo petit sine causa est in monasterio etiam et si inde proiciatur Proinde vobis sententiis durioribus parcite Que si emissa fuerint ex horedo autem necessitas disciplinae moribus coercendis dicere vos dura verba compellit, si etiam ipsi modum vos excessisse sentitis, non a vobis exigitur ut a vobis subditis veniam postuletis, ne apud eos quos oportet esse subjectos, dum nimium servatur humilitas, regendi frangatur auctoritas Set tamen petenda est venia ab omnium domino qui novit eos quos plus iusto for orripitis quanto benivolentia diligatis non autem carnalis set spiritualis inter vos debet esse dilUt ergo cuncta ista serventur et si quod
Abbreviated transcription (Latin):
gis suꝑbiant. qr eas in mouasterio parciañtur. ꝙͣ
sieis in scł̃o fiuerentur Alia quippe quecũq ñqui¬
tas in malis oꝑibus exercetur ut fiant. suꝑbid
uero ecidon bonis oꝑibus infidiatur ut peredut.
Et quid ꝓdest dispergere dando pauꝑib. ⁊ pauꝑem
fieri. cũ aĩa misera suꝑbior efficitur diuicias cou¬
tempuendo ꝙͣ fuerat possidendo ¶Ames e go und¬
nimiter ⁊ concorditer uinite. ⁊ honoratẽ in uob
raciouibiis instate horis ⁊ temporib
constitutis In oratoriõ nemo aliquidagat
nisi ad quod est fccm. unde ⁊ nomen accepit. Ut si
forte ecidm aliqui preter horas coustitutas. si eis
uacat orare uolueruit. non eis suit impedimẽto qui
ibi aquid agendum putau̾u̾nt ¶salmis hynis
cũ gratis deum. hoc uersetur in corde quod ꝑfert᷑
in uoce. Et nolite eantdre nisi qd legistis esse catã¬
dum Quod autem non ita scriptũ est ut cantet᷑

Expanded text:
gis superbiant, quia eas in monasterio partiuntur, quam gis superbiant, quia eas in monasterio partiuntur, quam si eis in saeculo fruerentur. Alia quippe quaecumque iniquitas in malis operibus exercetur, ut fiant; superbia vero etiam bonis operibus insidiatur, ut pereant: et quid prodest dispergere dando pauperibus et pauperem fieri, cum anima misera superbior efficitur divitias contemnendo, quam fuerat possidendo? omnes ergo unanimiter et concorditer uiuite et honorate in uobis rationibus instate horis et temporibus constitutis. in oratorio nemo alinisi ad quod est factum, unde et nomen accepit: ut si forte aliqui etiam praeter horas constitutas, si eis vacat, orare voluerint, non eis sint impedimento, qui ibi aliquid agendum putaverint. Psalmis et hymnis cum oratis Deum, hoc versetur in corde, quod profertur in voce: et nolite cantare, nisi quod legitis esse cantandum; quod autem non ita scriptum est ut cantetur,
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt monasteriũ libenter nelũit ẽẽ
ea querant in monasteriõ q̃ nec fores habere po¬
tuerunt eged tamen eoꝵ eop infirmitati quod
opus est tribuat᷑ir eciam si pauꝑtas eoꝵ qñ forit
erant nec ip̃a necessana poterat ĩuenire Ta¬
men non ideo prtent se ẽẽ felices. qr ĩuenerũt
uictũ ⁊ tegumnentum. quale foris ĩuemire non pote¬
raut nec enig aut ceruicem. ꝙ sociantieis
aᵈ quos forĩs accedere non audebant sed si sũ
corheant. ⁊ terrena uana non guerant neniti¬
piant ẽẽ monasterid diuctib utilia non panꝑ bus
sidiuites illic humiliantur ⁊ pauꝑes illie inf̾lant᷑
ed rursus ecidon illi qm aliquid eẽ feria
uidebantur in scło nõ ħẽant fastidio Quarto¬
fr̃ẽs suos qu ad illam scam societatem expauꝑtate
uenerunt. magis aucem studeant non de parẽtũ
dignitate. sed de p auperum srm societate glonari
Nec este extollantur si cõmum uite de suĩs faccul
tatib aliquid contulerint ne de suis diuiciis ma¬

Expanded text:
si sunt in monasterium nter velint esse ea querant in monasterio que nec foris habere potuerunt Set tamen eorum infirmitati quod opus est tribuatur etiam si paupertas eorum quando foris erant nec ipsa nec eterat invenire Tamen non ideo putent se esse felices  invenerint victum et tegumentum quale foris invenire non potuerunt nec erigant cervicem quia sociantur eis ad quos foris accedere non aucor habeant et terrena bona non quaerant, ne incipiant monasteria esse diuitibus utilia non pauperibus, si diuites illic humiliantur et pauperes illic inflantur. ed rursus etiam illae, quae aliquid esse uidebantur in sres suos, qui ad illam sanctam societatem ex paupertate venerunt: magis autem studeant non de parentum divitum dignitate, sed de pauperum fratrum societate gloriari. Nec extollantur, si communi vitae aliquid de suis facultatibus contulerunt; ne de suis divitiis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ p̾is hũerat. ⁊ indignũ se esse ꝙ nontt ita uesti¬
acur sicut alius sr̃ eins nestie batur. huic uos ꝓba¬
te qnͣtũ nobis desit millo int̾iore stõ hitir cordis
qui ꝓ hĩtu corꝑis litigatis Taiem si uĩa tolerat
infirmitas ut hoc recipiatis quod deposueritisĩd
unũ tamẽ locũ sub cõmunib custodib hẽte quod
pouitis uta sane. ut nillus sibi aliquid opet᷑ sed oĩa
alacritate qͣmi si Robis siugulis faceretis ꝓpͥna
¶ aritas enm dequa scriptum ẽ ꝙ nõ querat a

Expanded text:
quam prius habuerat, et indignum se esse qui non ita estiquam prius habuerat, et indignum se esse qui non ita estiatur, sicut alius frater ejus vestiebatur; hinc vos probate quantum vobis desit in illo interiore sancto habitu cordis, qui pro habitu corporis litigatis. Tamen si sic vestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiatis quod deposueratis, in uno tamen loco sub communibus custodibus habete quod ponitis. Ita sane, ut nullus sibi aliquid operetur; sed omnia alacritate, quam si vobiCharitas enim de qua scriptum est quod non quaerit quae
Abbreviated transcription (Latin):
fit audelit̾ sed iisericorditer̃ne contagione pes¬
difera pluriiuos ꝑdat. Et hoc qd dixi de oc¬
cillo non figendo eciã moet̾is ĩueĩendis. ꝓ hibẽdis.
indicandis. cõiũcendis uindicaudisq pcc̃is. diligẽ¬
ter ⁊ fidelr̃ ebseruetur cũ dileccd̃e hominũ rõdi
uitioꝵ. Quicunꝙ autem in tantũ ꝑgressus fu̾it
malũ. ut occulte ab aliquo lict̾as. uel quo libet
imunꝰ accipiat. si hoc ultͦ confitetur parcatin
emendetur. Uestes nrãs in unũ ħeatis. sub
uno custode nel duobus. nel qd suffic̾e potu̾tt ad
sicimuduami ex uno uestiariõ Si fieri potest
non aduos ꝑtineat ꝙ uobis indumentũ ꝓtẽpoꝵ
congruencia ꝓferatur. utrũ hoc recipiat unꝰ¬
qͥsis quod deposuerat. an aliud qd̾ alt̾ hũerat.
dũm tñ unit̾mq ꝑut ciiq opus est non neget
i autem hunic int̾ nos contencoẽs ⁊ mͣmura
oriũtur ꝯ queritur aliquis deterius se accepisse

Expanded text:
hoc crudeliter fit sed misericorditer, ne contagione peshoc crudeliter fit sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimas perdat. et hoc, quod dixi de oculo non figendo, etiam in ceteris inueniendis, prohibendis, indicandis, conuincendis uindicandisque peccatis diligenter obseruetur cum dilectione hominum et odio uitiorum. quaecumque autem in tantum progressa fuerit malum, ut occulte ab aliquo litteras uel quaelibet munuscula accipiat, si hoc ultro confitetur, parcatur estes vestras in unum habeatis, sub uno custode vel duobus, vel quot sufficere potuerint ad sic induamini ex uno vestiario. Et si fieri potest, non ad vos pertineat quod vobis indumentum pro temporum congruentia proferatur, utrum hoc recipiat unusquisque quod deposuerat, an aliud quod alter habuerat; dum tamen unicuique, prout cuique opus est, non negetur. Si autem hinc inter vos contentiones et murmura oriuntur, cum queritur aliquis deterius se accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ⁊ alteri nel tercio demõstrandum ut duoꝵ
uel triũ possit oie cõmc̃i ⁊ competenti seneritate
coherceni. Nec uos iudicetis eẽ malmolos. qñ hoc
indicatis. Magis quippe p̃iocentes nõ estis. sisiẽs
urõs quos iudicando corrigere potestis. tacendo
corpore quod uelit occultari cũ tuuet sequagi.
non ne cindeliter sileretur ⁊ mseritorditer iñ¬
dicaretcueru ¶uaudo ergo pocius debes manisesia¬
re ne deterius putrestat in corde. Sed autequã
aliis demonstietur ꝑ quos cõñcendus est si mag̃a¬
uerit. camẽ prius pp̃oĩto debet oustendi. si ãmoni¬
tus neglexerit coirigi nefor te correptus secreciꝰ
possit non inuotestere ceteris. e mautẽ negam̾̾t
tunc negandi ad hibendi sunt eciã alii cõram
om̃ib ut possit non ab uno argii. sed a duobus¬
nel tribus cõm̃ci Conuictus uero scdm̃ arbitum¬
bitrur debet emendatoriam subire undictam.
Quam siferre recusauent eciã si Ip̃e non ab¬
accessent de nr̃a societate ꝑiciatur. Non enĩr

Expanded text:
lteri uel tertiae demonstratam, ut duarum uel trium possit ore conuinci et competenti seueritate coherceri. nec uos iudicetis esse maliuolas, quando haec indicatis; magis quippe innocentes non estis, si sorores uestras, quas indicando corrigere potestis, tacendo corpore quod velit occultari, cum timet secari, nonne crudeliter abs te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius debes manifestare, ne deterius putrescat in corde? Sed antequam aliis demonstretur, per quos convincendus est, si negaverit, prius praeposito debet ostendi, si admonitus neglexerit corrigi, ne forte possit secretius correptus non innotescere caeteris. Si autem negaverit, tunc neganti adhibendi sunt alii, ut jam coram omnibus possit non ab uno teste argui, sed a duobus tribusve convinci. Convictus vero, secundum praebitrium debet emendatoriam sustinere vindictam: quam si ferre recusaverit, et si ipsa non abscesserit, de uestra societate proiciatur. non enim