comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plina. Quando hȩc in cautis ñ fuit ad disciplina: qͦd ig¬
nis ad cera qͦd solis radius ad mue. uel glaciem : Sapiens
dauid sapiencior salomon fuit. s blandientibꝰ nimis scdis
rebꝰ alt̃ ex parte. alt̃ ex toto desipuit. Magnꝰ qͥ meidens
in aduersa. ñ incidit uel parũ a sapiencia: nec minor cui
p̃sens felicitas si arrisit. ñ irrisit. Quãq. facili̾ inuen̾is
qͥsapientiã retinuert̃ c̃tͣria sͥ fortunã. quã qͥ ꝓpicia ñ
ꝑdider̃t. Prefe rendꝰ ille. &. magnis ẽ. eu int̾. ꝓsꝑa saltem
risiis indecencior. aut sermo insolencior aut immoda¬
cura uestis uel corꝑis ñ irrepsit. Et si recte sapiens horta
tͣ sapienciã scribi in ocio: cauendũ & in ocio. ociũ ẽ. Fu¬
gienda ꝓ inde ociositas: mat̾ nugarũ. nouerca uirtutũ.
Intͣ secłares. nugȩ. nuge st̃: in ore sacerdotis blasphemi¬
e.Int̃dũ tam̃ si incidant. ferende fortassis. referende

Expanded text:
plina. 425 Quando haec incautis non fuit ad disciplinam, quod igplina. 425 Quando haec incautis non fuit ad disciplinam, quod ignis ad ceram, quod solis radius ad nivem vel glaciem? Sapiens David, sapientior Salomon fuit: sed blandientibus nimis secundis rebus alter ex parte, alter ex toto desipuit. Magnus qui incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdiderunt. Praefrisus indecentior, aut sermo insolentior, aut immodecura vestis vel corporis non irrepsit. tur sapientiam scribi in otio , cavendum et in otio otium est. Fugienda proinde otiositas, mater nugarum, noverca virtutum. Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore sacerdotis, blasphemiae. Interdum tamen si incidant ferendae fortassis; referendae
Abbreviated transcription (Latin):
ao uirtutes Solent discreciõis ocło caligante alterutrũ
sibi preriꝑe loca t̃minos occupare. Porro calignus due
st causȩ ira & mollior affectꝰ. Is iudicĩ censur̃a eneruat.
slla p̃cipitat. Qͦsi ab altero ñ ꝑiclitet᷑ aut pietas clem̃¬
ciȩ. aut zeli rechtudo: ITurbatꝰ pre ira ocłs. element᷑ mil
intuet᷑. suffusus fluxa quadã & muliebri molliciȩ animi
rectũ ñ uidet. Neris innocens siaut punias eũ eui for¬
te parcendũ ee̾t aut parcas ei qͥ fuerat pumendᷤꝰ. Intri¬
bulaciombꝰ qͥq qualẽ te inueneris: nolo dissimules.S
ẽstantẽ intuis ẽdolentẽ in alienis gaude. Recticordis hoc
ẜregione ꝑuersissimi sicũ in ꝓpriss dep̃hendaris fortas¬
se impaciens: minime tam̃ in aliems ẽ paciens senciaris.
si diligent᷑ attendas. quã rarꝰ semꝑ extiterit qͥ ñ uel mo¬
dice in ꝓsꝑitate animũ relaxarit a sui custodia &. disci¬

Expanded text:
do, virtutes. Solent discretionis oculo caligante alterutrum do, virtutes. Solent discretionis oculo caligante alterutrum sibi praeripere loca, terminos occupare. Porro caliginis duae sunt causae, ira et mollior affectus. Is judicii censuram enervat, illa praecipitat. Quomodo ab altero non periclitetur, aut pietas clementiae, aut zeli rectitudo? Turbatus prae ira oculus clementer nil intuetur; suffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non videt. Non eris innocens, si aut punias eum cui forte parcendum esset, aut parcas ei qui fuerat puniendus. bulationibus quoque qualem te inveneris nolo dissimules. Si constantem in tuis, condolentem in alienis gaude. Recti cordis hoc; e regione perversissimi, si cum in propriis deprehendaris fortasse impatiens, minime tamen in alienis compatiens sentiaris. si diligenter attendas, quam rarus semper exstiterit, qui non vel modice in prosperitate animum relaxaverit a sui custodia et disci
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Paciencior sis. an impaciencior solito: iracundior
lenior ne. insolencior. an humilior. affabilior anau¬
sterior. exorabilior. andifficilior: pusillior animo an
magnanimior: seruis magis. an plusculũ dissolutꝰ. ti¬
moracior. an forte fidencior quã oportet. Quã latꝰ tibi
patet capus: in hoc genere c̃sidand. Ce mos ego pauca
ueluti q̃dã seminaria. ꝓferens: ñ tam̃ ipse serens. sed
dans sem̃ serenti. Oportet innote scat tͥ zelus tuus.
clem̃eia tua. discrecio qͦꝙ moderatrix earside uirtu¬
Qualis uidelicet indonandis iniuriis. qualissis iuaciscendis
qua inutroq ꝓuidꝰ modi. loci tẽporis. obseruator. Prorsus con¬
sidanda tria hȩc inusu uirtutũ harũ. ne ñsint uirtutes. si
prȩ̃t hȩc reꝑꝑiant᷑ lepe eiꝰmodi. ñ natura uirtutes s usus
facit. sã ex se in differentes e̾e̾ noscunt᷑ luũ ẽ aut ab uten¬
Ad .&. c̃ fundendo facere uicia: aut bene ordimateq uten¬

Expanded text:
ris. Patientior sis, an impatientior solito, iracundior ris. Patientior sis, an impatientior solito, iracundior leniorne, insolentior an humilior, affabilior an austerior, exorabilior an difficilior, pusillior animo an magnanimior, serius magis an plusculum dissolutus, timoratior an forte fidentior quam oportet. Quam latus tibi patet campus in hoc genere considerandi! Memoro ego pauca, veluti quaedam seminaria proferens; non tamen ipse serens, sed dans semen serenti. Oportet innotescat tibi zelus tuus, clementia tua, discretio quoque moderatrix earumdem virtuqualis videlicet in donandis injuriis, qualis sis in ulciscendis, quam in utroque providus modi, loci, temporis observator. Prorsus consideranda tria haec in usu virtutum harum; ne non sint virtutes, si praeter haec reperiantur: nempe ejusmodi, non natura virtutes, sed usus facit. Nam ex se indifferentes esse noscuntur. Tuum est, aut abutendo et confundendo facere vitia; aut bene ordinateque uten
Abbreviated transcription (Latin):
gioris uitȩ ñ ab ducit᷑ incerto. Modestꝰ. moderabit᷑ curas
teꝑabit a suꝑfluis. ñ deerit necessariis. Porro iustꝰ aleio¬
ra se ñ prȩsumet. s loq̃t᷑ cũ iusto. Si iustꝰ fuero. ñ leu¬
bo caput. Iugͦ in hac considacione tui caute ãbules. &
tota ȩqͥtate uerseris. ut nec plus uͦ tͥ tribuas: nec plu
iusto parcas. Porro plus uͦ tribuis. ñ mͦ arrogando t qͦd
ñ habes bonũ: s & qͦd habes ascribendo. Uigilant̃ discerno
qualis ex te .&. qualis sis dono deu& ñ sit insꝑu tuo do¬
lus Erit aũ nͥ fidelit̃ parciens tua tͥ. &. q̃ st̃ dei deo sin
fraude resignes. Exte mala. bona adño eẽ. ꝑsuasũ tib
ñ ambigo. Sane int̾ consid̾andũ qualissis: etiã qualis
fueris. ad memoriã reuocandũ. Conferenda posterior
poribꝰ. Profeceris ne in uirtute. in sapiencia. mintel¬
lectu. in suauitate moꝵ: an abhis forte qͦd absit de fece¬

Expanded text:
gioris vitae non abducetur incerto. Modestus moderabitur curas, gioris vitae non abducetur incerto. Modestus moderabitur curas, temperabit a superfluis, non deerit necessariis. Porro justus altiora se non praesumet, sed loquetur cum justo: Si justus fuero, non levabo caputtota aequitate verseris, ut nec plus vero tibi tribuas, nec plus justo parcas. Porro plus vero tribuis, non modo arrogando tibi quod non habes bonum, sed et quod habes adscribendo. Vigilanter discerne, qualis ex te, et qualis sis dono Dei; et non sit in spiritu tuo dolus. Erit autem, nisi fideliter partiens, tua tibi, et quae sunt Dei, Deo sine fraude resignes. Ex te mala, bona a Domino esse, persuasum tibi non ambigo. Sane inter considerandum qualis sis, etiam qualis fueris ad memoriam revocandum. Conferenda posteriora prioribus. Profecerisne in virtute, in sapientia, in intellectu, in suavitate morum; an ab his forte quod absit! defece
Abbreviated transcription (Latin):
&. altitudo runã .&. ꝓfundũ ab sorcionẽ. Dico hec
planius. nec me putes ea loqͥ q̃ apłs cõprehendere
ris. Nunc aũ longũ dico. cũ sibi homo longiorẽ
ꝓmittit uitã: latũ cũ insuꝑfluas animꝰ distendit᷑
curas: altũ. cũ de se plus presumit: ꝓfundũ. cũ
uere ingredit᷑ it̃ ex t̾minii. transiens uitȩ t̃m inos
ꝓductiori sollicitudine: Inde ẽ qͦd homines in pre¬
sentia sese exules ꝓ obliuonẽ. in alia ꝑ inanem
sollicitudinẽ migrant scła ñ ꝓfutura. inmo nȩe futura. d¬
milit᷑ animꝰ distentꝰ in multa. multis laceret᷑ curis nec¬
se ẽ. Nẽpe in mod̾ata extensio. ex tenuacionẽ: & extenui¬
cio nimia scissionẽ facit. Iã uͦ alta p̃sũpeio: qͥd ñ ruinosi
p̃cipitacio ẽ: Legisti nãq ante rumã exaltat᷑ cor. E de
regione nimiȩ pusillanimitatis de iectio: n desꝑata
q̃dã absorcio ẽ : Inhanc fortis ñ deiciet᷑. Prudens. lor¬

Expanded text:
et altitudo ruinam, et profundum absorptionem. Dico haec et altitudo ruinam, et profundum absorptionem. Dico haec planius, ne me putes ea loqui quae Apostolus comprehendere ris . Nunc autem longum dico, cum sibi homo longiorem promittit vitam; latum, cum in superfluas animus distenditur curas; altum, cum de se plus praesumit; profundvere ingreditur iter exterminii, transiens vitae terminos productiori sollicitudine? Inde est, quod homines in praesenti a sese exsules per oblivionem, in alia per inanem sollicitudinem migrant saecula, non profutura, imo nec futura. Similiter animus distentus in multa, multis laceretur curis necesse est. Nempe immoderata extensio extenuationem, et extenuatio nimia scissionem facit. Jam vero alta praesumptio, quid nisi ruinosa praecipitatio est? Legisti namque, Ante ruinam exaltatur cor . Quid e regione nimiae pusillanimitatis dejectio, nisi desperata quaedam absorptio est? In hanc fortis non dejicietur. Prudens lon
Abbreviated transcription (Latin):
parit uilissimũ cinerẽ. ñ fuisse. s e̾e̾. Imitet᷑ cogitacio
natura. imitet᷑ .&. qͦd dignius auctor̃e nature: sũma imaq
c̃socians. Nonne natura inꝑ sona hominis uili limo ui¬
te spiracłm colligauit Nonne auctor nature. in sui
ꝑsona uerbũ limũq ẽtẽꝑauit : Ita t̾ sume formã. tã
de nr̃e c̃erecione originis. quã de sacramento redẽp¬
ciõĩs: ut altꝰ sedens. ñ alta sapiens sis. s humilia de te
es: cogita etiã qualis. & maxime. Kec te sane ẽsidacio
tenet in te: nec a te suolare sinit. ñ ambulare in mag¬
nis. neq inmirabilibꝰ suꝑ te. In te ẽsistito. Non infra
deici. ñ attolli supra: non euadere in longis. ñ ex¬
tendi in lacius. Tene mediũ: si ñius ꝑdere modum
Propterea ñ ẽ illi habitare in longo. qͦd ultra modũ
sit: s ne in lato qͥdẽ qͦd extra sit: porro nec in alto uel
imo. qͦd alterũ supra. alterũ infra sit. Beniq & longi¬
tudo ext̃miniũ habere solet .&s. dilatacio scissuram.

Expanded text:
 fuisse, sed esse. Imitetur cogitatio naturam; imitetur et, quod dignius est, Auctorem naturae, summa imaque consocians. Nonne natura in persona hominis vili limo vitae spiraculum colligavit? Nonne Auctor naturae in sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens, non alta sapiens sis, sed humilia de te es, cogita etiam qualis et maxime. Haec te sane consideratio tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene medium, si non vis perdere modum.Propterea non est illi habitare in longo, quod ultra modum sit: sed ne in lato quidem quod extra sit: porro nec in alto vel imo, quod alterum supra, alterum infra sit. Denique et longitudo exterminium habere solet, et dilatatio scissuram,
Abbreviated transcription (Latin):
mo dolens qͦd homo sit erubescens qͦd nudꝰ sit. plo¬
rans qͦd natus sit murmurans qͦdsit. Nomo natꝰ
adlaborẽ. ñ adhonore. Romo natꝰ de muliere. &t
ob hoc cũ reatu breui uiuens tẽpore. id̾oq cũ¬
metu: repletꝰ multis miseriss. & ꝓpterea cũ fle¬
tu. Et uere multis: qͥa corꝑis &. animȩ simuł
Qd enĩ calamitate uacat. nascenti in peceato: fra¬
gili eorꝑe .&. mente sterili : uere gͦ repletus. cui
infirmitas corꝑis. &. facuitas cordis cumulatur
traduce sordis: mortis ad dictione. Salubris eo¬
pula: ut cogitans te sũmũ pontifice. attendas

Expanded text:
mo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plomo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens teltis miseriis , et propterea cum fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid enim calamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris copula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas
Abbreviated transcription (Latin):
respondebit᷑ nom̃. qͦd est ep̃s. qͦd qͥdẽ factꝰ ñ natus es
factꝰ. anqͦd natꝰ. Nonne qͦd natꝰ Hoc gͦ consulo consi
natꝰ es. Nec mͦ qͥd natꝰ s .&. qualis natꝰ oportet attenda
si ñuis tue c̃sideracionis fructu et utilitate frau¬
dari. lolle ꝓinde nc̃ hereditaria hȩc ꝑizomata: ab
inicio maledicta. Difrũpe uelam̃ filioꝵ. cȩlaneiũ ig¬
nominiã. ñ plaga curanciũ. Bele fucũ fugacis ho¬
noris huiꝰ &. male colorate nitore głȩ. ut nude nu¬
dũ consideres ꝙ nudꝰ egressus es de utero matri
tue. Nũqd infulatus Nũqͥd micans gẽmis. aut flo¬
ridꝰ sericis aut coronatꝰ pennis. aut̃ suffarematus
metallis Si cuncta ec uelut nubes quasdã ma¬
tutinas uelocit transeuntes. q. cito ꝑ transituras di¬
sipes &̃ ex suffles a facie c̃sidacionis tuȩ. occurrer
ł homo nudꝰ & pauꝑ &. miser & miserabilis ho¬

Expanded text:
respondebitur nomen, quod es episcopus: quod quidem factus, respondebitur nomen, quod es episcopus: quod quidem factus, factus, an quod natus? Nonne quod natus? Hoc ergo consulo considnatus es. 18. Nec modo quid natus, sed et qualis natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; ho
Abbreviated transcription (Latin):
missa ẽ grandissima nauis. facta ex om̃ibꝰ ipsa uniuer¬
salis ȩccła. toto orbe diffusa. En quis es. Sed noli ob
luusci etiã qͥd sa & ego ñsũ oblitꝰ id me ꝓmisisse repeti¬
turũ in oportunitate. Quã oportue cũ eo qͥes etiam
qͦd ante eras c̃sid̾as. Ed dico eras &. nẽ es. Qd desmas
intueri. qͦd ñ desisti g̾e: yna sane c̃sid̾acio ẽ: qͥd fueris.
.&. qͥd fis. sã qͥ sis factꝰ altera. Non oportet ut ista extun¬
dat illã: inscrutinio tui. Es enĩ ut dixi adhuc qͦd eras.
.&. ñ minꝰ hoc es. quã qͦd factꝰ es post. forte & magis. Beniq
illud natꝰ es: mutuatꝰ hoc. ñ in hoc mutatꝰ. Non reiectũ
illud: s istud adiectũ. Tractͥemꝰ utrũq simul: na᷑ ut pre¬
fatũ me memini. collate ex inuice ambe res utiliores
fient. Dixi fupra c̃sidant qͥd sis: naturã occurrere qua
es homo. Nã homo natꝰ es. Porro peunctanti qͥs. ꝑsone

Expanded text:
missa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa univermissa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa universalis Ecclesia, toto orbe diffusa. livisci etiam quid? Nam et ego non sum oblitus, id me promisisse repetiturum in opportunitate. Quam opportune cum eo qui es, etiam quod ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natus es. Porro percunctanti quis, personae
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ limitibꝰ. tua extendit᷑ &. in ipsos. qͥ potestatẽ suꝑ a
lios a ccepert̃. Nne si causa extiterit. tu ep̃o cȩlũ claudere:
tu ipsũ ab episcopatu deponere: etiã & tradere sathanȩ
potes: Stat gͦ in c̃cussũ priuilegiũ tuũ tͥ: tã indatis cla¬
ubꝰ. quã pouibꝰ cõmendatis. Accipe aliud: qͦd nichilo
druitio. Sciens petrus qͥa dñs ẽ. in mare se misit & sic ue¬
nit ad ipsũ. aliis nauigio ꝑuenientibꝰ. Qa istud : Nempe
signũ singłaris pontificii petri :ꝑ qͦd ñ nauẽ una. ut cȩt
qͥq suã. s scdđm ipsũ susce ꝑit gubernandũ. Mare eni
secłm ẽ: naues eccłȩ Inde ẽ qͦd altera uice instar dñi gra¬
diens suꝑ aqͦs. unicũ se.rꝑi uicarnũ designauit: qͥ ñ
uni popło s cunctis prȩesse deberet. Siqͥdẽ aquȩ mul¬
tȩ. popłi multi.Ita cũ qͥsq ceteror habeat suã. ⁊ una cõ¬

Expanded text:
ctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super ctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo coelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere etiam et tradere satanae potes? Stat ergo inconcussum privilegium tuum tibi tam in datis clavibus, quam in ovibus commendatis. Accipe aliud, quod nihilomdivivo. Sciens Petrus quia Dominus est, in mare se misit, et sic venit ad ipsum, aliis navigio pervenientibus . Quid istud? Nempe signum singularis pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quique suam, sed saeculum ipsum susceperit gubernandum. Mare enim saeculum est; naves, Ecclesiae. Inde est quod altera vice instar Domini gradiens super aquas, unicum se Christi vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet: siquidem aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum habeat suam, tibi una com
Abbreviated transcription (Latin):
liquas. s assignasse om̃s.: Nichil excipit᷑. ubi distingu¬
t᷑ nichil. Et forte p̃sentes cȩteri condiscipłi erãt. cũ
cõmittens uni unitatẽ om̃ibꝰ cõm̃daret. inuno grege
.&.uno pastore scđm illuq. Una ẽ colũba mea formos
mea. ꝑfecta mea. Ubi unitas ibi ꝑfectio. Reliqͥ nume¬
ri ꝑfectionẽ ñ habent. s qiisionẽ: recedentes ab un¬
tate. Inde ẽ qͦd alii singłi singłas sortiti st̃ plebes: sci¬
entes sacram̃tũ Peniq iacobꝰ qͥ uidebat᷑ colũpna ec¬
cłȩ. una c̃tentꝰ ẽ iherosolima: petro umiuersitatẽ
cedens. Pulcrhe uͦ ibi positꝰ ẽ suscitare sem̃ de func¬
tifris: ubi occisus ẽ ille. Nã dictꝰ ẽ frat dñi Porro ce¬
dente dñi fr̃e. qͥs sealter ingerat petri p̃rogatiue: Ergo iux¬
ta eanones tuos. alii in partẽ sollicitudinis: tu inple¬
nit udinẽ potestatis uocatꝰ es. Alioꝵ potestas certis ar¬

Expanded text:
liquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguliquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguitur nihil. Et forte praesentes caeteri condiscipuli erant, cum committens uni, unitatem omnibus commendaret in uno grege et uno pastore, secundum illud: Una est columba mea, formosa mea, perfecta mea . Ubi unitas, ibi perfectio. Reliqui numeri perfectionem non habent, sed divisionem, recedentes ab unitate. Inde est quod alii singuli singulas sortiti sunt plebes, scientes sacramentum. Denique Jacobus, qui videbatur columna Ecclesiae, una contentus est Hierosolyma, Petro universitatem cedens. Pulchre vero ibi positus est suscitare semen defuncti fratris, ubi occisus est ille: nam dictus est frater Domini . Porro cedente Domini fratre, quis se alter ingerat Petri praerogativae? 16. Ergo, juxta canones tuos, alii in partem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. Aliorum potestas certis ar
Abbreviated transcription (Latin):
extundit᷑. Et id̃o sapiens qͥ dicere potuit .:e dolor meus in
ẽspectu meo semꝑ. Nunc iã repetende reliqͥe si quȩ st̃.¬
tu noȩ: patriarchatu ab rahã: ordine melehisedech.
dignitate aaron. auctoritate moyses: iudicatu samu¬
hel. potestate petrus: unctione xꝑs Iueseu cla
nitores . &. gregũ pastores: s tu tanto głosius. quan¬
to & differentiꝰ utrũq p̾ceteris nom̃ hereditasti. Habẽ
illi sibi assignatos greges. singłi singłos: tibi uniuer¬
si crediti. uni unꝰ. Aec mͦ ouiũ s &. pastoꝵ: tuumꝰ omne¬
ũ pastor. Ande id ꝓbẽ q̃ris. ex uerbo dni. Cui eñi ñdi¬
co ep̃oꝵ. s et iã apłoꝵ. sic absolute & indiserete tote cõ¬
misse stͥ oues. Si me amas petre: pasce oues meas. Cus
Illus uel illius popłos eiuitatis: aut regionis. aut cer¬
te regni. Sues meas inqͥt. Eui ñ planũ ꝓ̃ designasse a¬

Expanded text:
extunditur. Et ideo sapiens, qui dicere potuit: Et dolor meus in extunditur. Et ideo sapiens, qui dicere potuit: Et dolor meus in conspectu meo semper . Nunc jam repetendae reliqtu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu nitores, et gregum pastores: sed tu tanto gloriosius, quanto et differentius utrumque prae caeteris nomen haereditasti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli singulos: tibi universi crediti, uni unus. Nec modo ovium, sed et pastorum tu unus omnium pastor. Unde id probem quaeris? Ex verbo Domini. Cui enicoporum, sed etiam Apostolorum sic absolute et indiscrete totae commissae sunt oves? Si me amas, Petre, pasce oves meas . Quas? illius vel illius populos civitatis, aut regionis, aut certi  al. certe regni? Oves meas, inquit. Cui non planum, non designasse a
Abbreviated transcription (Latin):
quã dignitas fuit. Augustis relinqͥto illã senten
gr̃a nabugod onosor. alexandro.antiocho.hero¬
d. Iu uͦ c̃sid̾a. ñ c̃sũmacione sũmũ te dici. s com¬
ꝑacione. Nec me putes ẽꝑacionẽ dicere meritoꝵ
s minist̾ioꝵ. Sic te existimet homo. ut minis
dixerim. sũmũ plane int̾ ministros. Alias niti
te ad sũmũ uelim. ñ putare sũmũ. aut uelle
putari anteqͣ.sis. Nã qͦmꝰ ꝓficis. si iã sufficis tibi :
Nonsit. ꝓinde aut pigrũ uestigare qͥd desit: aut fateri
qͦd de sit uerecundũ. Loq̃re & tu uoce antecessoris
tui: ñ qͦs iã acceꝑim. aut iã ꝑfectꝰ sim. rursum.
Ego me ñ arbitror cõprehendisse. Lec sciencia
scõꝵ: hec longe ab illa q̃ inflat. Hanc qͥ apponit.
apponit & dolorẽ: s dolorẽ hunc. nemo ũquã
sapiens subt̃fugit. Est qͥppe mediemalis dolor
ꝑ quẽ stupor ille lȩtalis animi. duri &. impenitentis

Expanded text:
quam dignitas fuit. Augustis relinquito illam sentenquam dignitas fuit. Augustis relinquito illam sentengratia. Nabuchodonosor, Alexandro, Antiocho, Herodi. Tu vero considera non consummatione summum te dici, sed comparatione. Nec me putes comparationem dicere meritorum, sed ministeriorum. Sic te existimet homo, ut ministcujuspiam dixerim summum plane inter ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum, aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit proinde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere et tu voce antecessoris tui, Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: et rursum, Ego me non arbitror comprehendisse . Haec scientia sanctorum: haec longe ab illa quae inflat. Hanc qui apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis
Abbreviated transcription (Latin):
tgrauis a. acłꝰ leuis ingens auctoritas &. nu¬
tans stabilitas Admoui speculũ. fedꝰ se in eo uul¬
fpagnoscat: tu tuuĩ gaude dissimilẽ inueniri. In¬
spiee tam̃ ꝙ tu ne forte. s si sit unde merito pla¬
ceas tͥ: etiã in qͦ debeas displicere ñ desit. Uolo glorie¬
ris testimonio ẽscieneiȩ tue.: s ñ minꝰ ut eodẽ ipso
humilieris. Rara uox: nichil mͥ ẽscius sũ. Caucior
inbonis ambulas : si & mala ñ lateant. Quã obrẽ
ut dixi noueris te. ut int̃ angustias q̃ ñ desunt
fruaris ẽsciencie bono: magis aũ ut seias qͥd desit
tͥ. Nã ciuii desit : Om̃ia illi desunt : q nil sibi de esse
putat. Quia si sũmꝰ pontifex sis: Nũqͥd qͥa sũmus
pontifex. id̾o sũmꝰ.: Infimũ noris ẽẽ: si sũmũ
putas. Quis sũmꝰ : Ciu addi ñ possit. Grauit̃ er-¬
ras. si te illũ existimes. Abfit ñ tu de illis es. qͥ dig¬
nitates uirtutes putant. Tibi ante exꝑta uirtus.

Expanded text:
tus gravis, et actus levis; ingens auctoritas, et nutus gravis, et actus levis; ingens auctoritas, et nutans stabilitas. Admovi speculum: foedus se in eo vultus agnoscat: tu tuum gaude dissimilem inveniri. Inspice tamen et tu, ne forte, etsi sit unde merito placeas tibi, etiam in quo debeas displicere, non desit. Volo glorieris testimonio conscientiae tuae, sed non minus ut eodem ipso humilieris. Rara vox, Nihil mihi conscius sum . Cautior in bonis ambulas, si et mala non lateant. Quamobrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es qui dignitates virtutes putant. Tibi ante experta virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
micor. Quȩ enĩ uirtutũ ȩque portis demonũ om¬
nẽ debeilare fuꝑbiã tiramud̃e hominũ Eȩtersi
cũ omini indifferent᷑ ꝑsone. hȩc sit quada turri
forstetudnos afacie inimici: nescio q paets tam̃
iuseiꝰ maior inmaiorib & inclariorili clatior
ec̃pbatͦ Nulla splendidior gẽma. in omniecipis
oxnati sũmi pontificis. Quo eñĩ celsior extexis.
eo humilitate apparet illustrior a. se ipso. Dgi.
inscdas nescio qͦmͦ stilus excurrerit. de sorsbere
mehoans qualẽ te oporteat ẽe. cũ nec dũquissis
plenius enpressisset. Eredo erubescens in fumo
positũ apiee uider bomine nudũ fest iaunt
mduere in signibꝰ suis. Absq his nẽpe eodefte¬
mior qulustrior pares Nluqd potest abscondi
euutatis supra monte positȩ desolacio aut
latere fumus lucer nȩ extincte suꝑ candela¬
birũ. Sinia intecto rex fatuus in solio sedens
sedes pͥma .s. suta ima lingua magniloqua. &
mam oriosa sermo multꝰ & fructus nullus. uul¬

Expanded text:
Quae enim virtutum aeque potest daemonum omnem debellare superbiam, tyrannidem hominum? Caeterum cum omni indifferenter personae haec sit quaedam turris fortitudinis a facie inimici; nescio quo pacto tamen vis ejus major in majoribus, et in clarioribus clarior comprobatur. Nulla splendidior gemma, in omni praecipue ornatu summi Pontificis. Quo enim celsior caeteris, eo humilitate apparet illustrior et se ipso. CAPUTin secundas nescio quomodo stilus excurrerit, describere inchoans qualem te oporteat esse, cum necdum, quis sis, plenius expressisset. Credo erubescens in summo positum apice videri hominem nudum, festinavit induere insignibus suis. Absque his nempe eo deformior, quo illustrior pares. Nunquid potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut latere fumus lucernae exstinctae super candelabrum? Simia in tecto, rex fatuus in solio sedens. sedes prima, et vita ima; lingua magniloqua, et manus otiosa; sermo multus, et fructus nullus; vul
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ ponit Itaq iuxta ꝓmissũ illius. c̃side¬
randa q̃ sub te st̃. Quȩ na sint illa ñ ẽ qͦd ame qren¬
dũ putes sacerdotũ optime eugeni rectius fortasse
qnsint q̃ras. Orbe exeundũ ei qͥ forte uoiet explora¬
re . q̃ ñ ad tuã ꝑtinent eurã. Parentes turde stinan
st n aliquas regiones. s ipsũ de bellaturi orbemi
Ite in orbẽ uniuersũ dictũ ẽ illis Ipsiu uendente
tunicas. emere gladios: ignitũ elogur& sꝑm uehenitẽ¬

Expanded text:
it. Itaque juxta promissum illius consideranda quae sub te sunt. Quaenam sint illa, non est quod a me quaerendum putes, sacerdotum optime Eugeni; rectius fortasse quae non sint quaeras. Orbe exeundum ei qui forte volet explorare quae non ad tuam pertinent curam. Parentes tui destinati sunt non aliquas regiones, sed ipsum debellaturi orbem: Ite in orbem universum , dictum est illis. Ipsi vero vendentes tunicas, emere gladios, ignitum eloquium et
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ In gratũ ad beneficia ẽ: Ad õsilia infidũ.
solas in iurias nicbil om̃ino ñ preterit. p̃senciũ nichil
ñ ꝑit: futuroꝵ nulla nͥ forte ad ulciscendũ ꝓspectio se¬
u prepacio ẽ. Et ut inbreui cuncta horribilis mali ma¬
la cõ ꝑlectar: ipsũ ẽ qͦd nec d̾m timet. nec hominẽ reue¬
ret᷑. En qͦ trahere te babent occupaciones he maledictȩ
si t.m̃ ꝑgis ut cepisti dare. ita totũ te illis. nil tui t re¬
Inquens. Edis tẽpꝰ &. si licet nẽ alterũ me tͥ ex hibere
ietro tu ꝙͦq in his stulto labore c̃sumeris: q̃ ñ st̃ n affu

Expanded text:
ratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, ratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, solas injurias, nihil omnino non praeterit; praesentium nihil non perit; futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare te totum illis, nil tui tibi relinquens. Perdis tempus: si licet nunc alterum me tibi exhibere Jethro, tu quoque in his stulto labore consumeris , quae non su
Abbreviated transcription (Latin):
occupant terra. Nonne si exis &. cernis ista: pudebit
ociosã iacere sec ur̃i. pudebit sine causa falcẽ ap̃o¬
stolicã accepisse: In hunc qͦnda agrũ ysaac patriar¬
cha exierat. cũ pͥmo rebecea occurritera&. ut scrip¬
tura habet. exierat ad meditandũ. Ille ad medi¬
tandũ: tu adextir pandũ egrediaris necesse ẽ. Iibi sã preces¬
sisse meditacio debet:. tẽpꝰ faciendi prȩ manibꝰ. Si nc̃ he
sedisse debueras: ante estimasse opꝰ. metiri uires. ꝑon¬
derasse sapienciã merita cõꝑasse. sũptꝰ cõputasse uir¬
tutũ. Agẽ gͦ puta tẽpꝰ putacionis ad eẽ.si tam̃ medita

Expanded text:
occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit otiosam jacere securim; pudebit sine causa falcem apostolicam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad exstirpandum egrediaris necesse est. Tibi jam praecessisse meditatio debet: tempus faciendi prae manibus. Si nunc hsedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, ponderasse sapientiam, merita comparasse, sumptus computasse virtutum. Age ergo, puta tempus putationis adesse, si tamen me
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc głeris opto semꝑ optimo genere głe: qͦd apłiqd
Felix qui dicere potuit: plus om̃ib laboraui.
Gła ẽ. s nilin ea inane. nil molle: nil resupinũ. Si
labor t̾ret: merces inuitet. Unꝰ qͥsq enĩ sedm suula¬
horẽ : mercedẽ accipiet. Et si ille plus om̃ibꝰ labora¬
uit ñ tam̃ totũ elaborauit. Eẜ ad huc locꝰ ẽ. Exi in
agrũ dñi tui. & c̃sid̾a diligent̃ quantis hodieq de
ueteri maledicto filuescat spinis ac tribulis. Exi
nqua in mundũ ager ẽ enĩ mundꝰ isq creditus tͥ
re unde exigendꝰ es racionẽ. Exi dixer̃i qͥbꝰdã tuȩ¬
passibꝰ intente sollicitudinis. & sollicite intenciõis
ua ocłos qͦsõa c̃sidacionis tue & uide regiones. si ñ
st̾ magis sicce ad ignẽ. quã albȩ ad messẽ. Quã multe
quas putaueras fruges diligent inspectȩ: uepres
t̾nose arbores st̃ s ñ ꝓfecto fructifere. nͥ forte glan¬
diũ aut siliquarũ quas porei manducant. Oͦ usq

Expanded text:
Hoc glorieris opto semper optimo genere gloriae, quod ApFelix qui dicere potuit: Plus omnibus laboravi . Gloria est, sed nil in ea inane, nil molle, nil resupinum. Si labor terret, merces invitet. Unusquisque enim secundum suum laborem mercedem accipiet. Et si ille plus omnibus laboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locus est. Exi in agrum Domini tui, et considera diligenter, quantis hodieque de veteri maledicto silvescat spinis ac tribulis. Exi, inquam, in mundum: ager est enim mundus, isque creditus tibi. re, unde exigendus es racionem. Exi, dixerim, quibusdam passibus tue intente sollicitudinis et sollicite intencionis. leva oculos consideracionis tue et vide regiones, si non sunt magis sicce ad ignem quam albe ad messem. Quam multe, quas putaveras fruges, diligenter inspecte vepres ternosae arbores sunt, sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquarum, quas porci manducant. Quousque
Abbreviated transcription (Latin):
ta ssla. homo cũ in honore ee̾t ñ inteller. Loq̃re gͦ tibi
Abiect᷑ꝰ erã in domo dei mer. Quale ẽ hoc de pauꝑe &
ab iecto leuari suꝑ gentes & regna: Qͥs ego aut quȩ do¬
mꝰ patris mei: ut sedeã excelsis sublior : Sane qͥ hr̃
mͥ. amice ascende suꝑius: amicũ fore fidit Si minꝰ iꝑ¬
ueniar: ñ expedit qd̃e. Qͥ eleuauit & deicere potest
Sera q̃rela. qm̃ eleuans allifisti me. Non ẽ q̃dblandiat᷑
celsitudo. sollicitudo maior. Illa discrim̃ intendit
hȩc amicũ ꝓbat. Nuic accingam. si nolumꝰ tandẽ cũ
rubore nouissimũ locũ tenere. factũ supiorẽ dissi¬

Expanded text:
ta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: ta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: Abjectus eram iabjecto levari super gentes et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , amicum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: Quoniam elevans allisisti me . Non est quod blandiatur celsitudo, ubi sollicitudo major. Illa discrimen intendit, haec amicum probat. Huic accingamur, si nolumus tandem cum rubore novissimum locum tenere. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
duohȩc simul racionale mortaleq is t̾ exinde oc¬
ouneit fruct ut de mortale qͦd inte ẽ. racionale hu¬
miliet & rursũ racionale. mortale c̃fortet: qͦd neu¬
nisẽ neslecłu erit homini circu̾specto. Siqua adhu
ñsens csidanda reqrit locꝰ tractabunt᷑ infra . &. forte
ut dius ex parciũ collacione. Nunc qͥs sis .&. de qͦis¬
facłꝰ aduertendũ. Quaquã qde dixi de qͦ im prȩte¬
reund ũ putẽ: tuȩ pocius relinquendũ agnicioni.
uua dico in dignũ t citra ꝑfectu agere: de tanta
assupto ꝑfectione. Qd ni erubescas minimꝰ inuenie
in magnis: qͥ te recordaris magnũ in minimis excitisse. Non
manui.s ne affectu qͥdẽ. Ipsã ad singła tua imꝑia. iudi¬
eia instituta. habere prȩ ocłis ñ erit inutile. Rec te con¬
sid acio facit honoris ẽtẽptorẽ: in honore ipso. Atꝙ id
magnũ. Non recedat a pectore: clipeust ẽ uela sagit¬

Expanded text:
duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde ocduo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra, et forte utilius ex partium collatione. Certendum. Quanquam quod dixi, de quo, id mihi praetereundum putem, tuae potius relinquendum agnitioni. Illud dico indignum tibi, citra perfectum agere de tanta assumpta perfectione. Quidni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstitisse? Non manui, sed ne affectui quidem. Ipsam ad singula tua imperia, judicia, instituta, habere prae oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi vel a sagit
Abbreviated transcription (Latin):
semittente ã retmnente. Uerbũ tini c̃sdacio tua Qu
sibi ꝓcedit: ñ recedat Sic ꝓgrediat᷑. ut ñ egrediat᷑
Sic exeat: ut ñ deserat. In adqͥsicione salutis: nemo
tgermanior unico mat̾ris tue. Contra salutẽ ꝓpriã.
cogites nichil. ¶mꝰ dixi contra prȩt dixisse debue¬
r̃a. Ecqͥd se c̃sidacioni offerat: qͦd ñ qͦ qͦm ad tuã ipsi¬
uis sal ute ꝑtineat respuendũ. Et hec tui ẽsidacio
intria qda diuidit᷑: si c̃sideres. qͥd. qͥs .&. qualis sis. Qd
honatura: qs inꝑsona qualis inmoribꝰ. Qͥd uerbigrã
homo. Qs para uel sumꝰ pontiser. Qualis benign
nansuet uel heqͥd tale. Quãquã pͥmũ illu&. pyio¬
soplicũ sit magis quã apłicũ uestigare Attam ẽ
undieimcione hominis quã dicunt animat raci¬
onale. mortale : qͦo diligencius intueri. si libit. li¬
cet non ẽ ꝯͦꝗ tue in eo aut. ꝓfessioni obuiet. aut
dignitat. eu̾ qͦd salut afferre q̃at. slã ẽsideranti

Expanded text:
t retinente. Verbum tuum, consideratio tua: quae si procedit, non recedat. Sic progrediatur, ut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris tuae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dixi, Contra: Praeter, dixisse debueram. Quidquid se considerationi offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius salutem pertineat, respuendum. CAPUT IV. Noin tria quaedam dividitur, si consideres quid, quis, et qualis sis. Quid in natura, quis in persona, qualis in moribus. Quid, verbi gratia, homo. Quis, Papa, vel summus Pontifex. Qualis, benignus, mansuetus, vel quidquid tale. Quanquam primum illud, philosophicum sit magis quam apostolicum vestigare; attamen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est quod tuae in eo aut professioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti
Abbreviated transcription (Latin):
onis attinet fructũ. quatuor ut oceurrunt t
õsidanda reor.te. que sub te. q̃ eircate .q̃ supra
te stAte tua c̃sidacio ꝓnehoet. ne frustra exten¬
daris in alia. te neglecto. Qͥd tͥ ꝓdest. si uniuer¬
sũ mundũ lucreris: te unũ ꝑdens. Et si sapi¬
ens sis: de ẽ tibi ad sapienciã. si tͥ ñ fueris. Quan-¬
nia misteria. noueris lata t̃rȩ. alta cęli. ꝓfun¬
da maris: si te nescieris. eris similis edificanti
sine fundam̃to. runã. ñ structura faciens
Qͥ eqͥd extruxeris extra te: erit instar congesti
pulueris uentis ob noxiũ. Nongͦ sapiens : qͥ
sibi ñ est. Sapiens. sibi sapiens erit:.&. bibet de
fonte putei sui pͥmꝰ ipse. A te ꝓinde incipiat tua c̃si¬
deracio : ñ solũ aũ. s &s inte finiat᷑. Quocũq euaget᷑
ua te reuocaueris eã: oũ salutis fructu. su pͥmꝰ t: tuul

Expanded text:
onis attinet fructum, quatuor, ut occurrunt, tibi consideranda reor: te, quae sub te, quae circa te, quae supra te sunt. A te tua consideratio inchoet, ne frustra extendaris in alia, te neglecto. Quid tibi prodest si universum mundum lucreris, te unum perdens? Etsi sapiens sis, deest tibi ad sapientiam, si tibi non fueris. Quannia mysteria, noveris lata terrae, alta coeli, profunda maris; si te nescieris, eris similis aedificanti sine fundamento, ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus ipse. A te proinde incipiat tua consideratio; non solum autem, sed et in te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis
Abbreviated transcription (Latin):
multũ senciamꝰ de nob̾: impositũ senserimꝰ ministe¬
riũ: ñ dominiũ datũ. Ñsũ ego maior ꝓpħa:. & si forte
par potestate.s meritoꝵ. ñ ẽ cõꝑacio. Hec loq̃re ł. &
doce te ipsũ qͥ alios doces. Puta te uelut unũ aliquẽ
de ꝓpħis. Anñ satis ad te . ẽł nimiũ. Sed gr̃a dei es. id
qͦd es. Qd: Esto qͦd ꝓpħa: nũqͥd plusquã ꝓpħa: Si sapis.
eris contentꝰ mensura quã tͥ mensus ẽ d̾s̾. Nã qͦd am¬
plius ẽ: a malo ẽ. Disce exẽplo ꝓpħico p̃sidere. ñ t̃ã ad
imꝑitandũ: quã ad factitandũ qͦs tempꝰ reqͥrit. Disce
sarcło ł opus eẽ ñ sceptro. ut opus facias ꝓphe. Et qͥoe
nle ñ regnaturꝰ ascendit s extirpaturus. Putas nee
tes tuii. pe neo tu adomne sufficies aliqͥd ꝓfect
tuio relicterus es successori & ille aliis .&. alis aliis

Expanded text:
 sentiamus de nobis, impositum senserimus ministerium, non dominium datum. Non sum ego major propheta; et si forte par potestate, sed meritorum non est comparatio. Haec loquere tibi, et doce te ipsum, qui alios doces. Puta te velut unum aliquem ex prophetis. An non satis ad te? Et nimium. Sed gratia Dei es id quod es. Quid? Esto quod propheta: nunquid plus quam propheta? Si sapis, eris contentus mensura quam tibi mensus est Deus. Nam quod amplius est, a malo est. Disce exemplo prophetico praesidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opus facias prophetae. Et quidem ille non regnaturus ascendit, sed exstirpaturus. Putasne ettes tui tibi. Sed nec tu ad omne sufficies. Aliquid profecto tuo relicturus es successori, et ille aliis, et alii aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ magis habeat. Iuxta quẽ sensũ poten ẽtẽ¬
pͣlacio qͥdẽ diffiniri uerꝰ certꝰq intuitꝰ animi
de quacũq re. siue apprehensio ueri ñ dubia. Con¬
sid̾acio aũ intensa ad uestigandũ cogitacio uel
intensio animi uestigantis uerũ. Quãqͦ. soleant

Expanded text:
nem magis se habeat. Juxta quem sensum potest contemplatio quidem definiri, verus certusque intuitus animi de quacunque re, sive apprehensio veri non dubia. Consideratio autem, intensa ad investigandum cogitatio, vel intentio animi vestigantis verum. Quanquam solebant
Abbreviated transcription (Latin):
enciã &. põtestatẽ data tibi desuꝑ: facies de hoc
Nonẽ mee humilitatis dictare t sic. uel sic fie¬
niqͥ equã. Sufficit intimasse oportere aliqͥd fieri
iiqua Nec pauca uice apologiȩ dictasint: ut
ipsa qualicũq habeat c̃seiencia tua ex me ⁊m
de me habeat excusatũ & te parit. Et si ñ a¬
pud eos qͥ facta ex euentibꝰ estimant: certe a

Expanded text:
entiam et potestatem datam tibi desuper, facies de hoc. entiam et potestatem datam tibi desuper, facies de hoc. Non est meae humilitatis dictare tibi sic vel sic fieri quidquam. Sufficit intimasse oportere aliquid fieri,iniqua. Haec pauca vice apologiae dicta sint, ut ipsa qualiacumque habeat conscientia tua ex me, unde habeat me excusatum, et te pariter, etsi non apud eos qui fact
Abbreviated transcription (Latin):
Quando me audirent monentẽ t̃cio repetere it̃
repetere opꝰ. in qua semel iã &. sedõ frustrati forent:
Et tam̃ ifrabelitȩ unã &. alterã ñ reputantes frustra¬
cionẽ: tcio parent & suꝑant. Sed dicunt forsitan
isti. Unde scimꝰ qͦd a dño sermo egressus fit: Que
signa tufacis: ut credamꝰt Non ẽ qͦd ad ista ipse
respondeã: parcendũ uerecundiȩ meȩ. Respon¬
de tu ꝓ me &. ꝑ te ipso: scđm ea q̃ audisti & uidi¬
sti. au̾t eerte scdm qͦs tͥ inspirauerit as. Sed forte
mirari mȩ. ꝓseqͥ ista: qͥ aliud.ꝓposuerã. Facio. ñ oblit̾
ꝓpositi s qͦd a ꝓposito ñ iudicẽ aliena. Nẽpe de con¬
sudacione ut memini. sermo mͥ ad tuã dignaci¬
onẽ. Et sane magna ista res. &. egens ẽsideraci¬
one ñ mninima. Qͦo si res magnas a magnis ẽfide¬
rarioportet: eui eque ut tibi id studii conpete
qpane̾ suꝑ terra non habes: Sed tu scdm sapi¬

Expanded text:
quando me audirent monentem tertio repetere iter, quando me audirent monentem tertio repetere iter, repetere opus, in quo semel jam, et secundo frustrati forent? Et tamen Israelitae unam et alteram non reputantes frustrationem, tertio parent, et superant . Sed dicunt forsitan isti: Unde scimus quod a Domino sermo egressus sit? Quae signa tu facis, ut credamus tibi? Non est quod ad ista ipse respondeam: parcendum verecundiae meae. Responde tu pro me et pro te ipso, secundum ea quae audisti, et vidisti; qui aliud proposueram. Facio non oblitus propositi, sed quod a proposito non judicem aliena. Nempe de consideratione, ut memini, sermo mihi ad tuam Dignationem. Et sane magna ista res, et egens consideratione non minima. Quod si res magnas a magnis considerari oportet, cui aeque, ut tibi, id studii competit, qui parem super terram non habes? Sed tu secundum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
rãt ꝓficere: qͥ semꝑ reuertebant᷑ cũ ambularent:
istos eadẽ facientes. eade passos Sed nũqͥd illoꝵ casus
aduersus ꝓmissa dei : Ergonec istoꝵ Neq enĩ aliqͣndo
ꝓmissiones dei: iusticiȩ dei preiidicãt. E audi aliud.
Peccauit beniamin: accingunt᷑ reliq̃ tribꝰ ad ulcio¬
nẽ: nec sine nuitu de i. Deniq ipse designauit duc̃e pre¬
liaturis. Itaq p̃liant᷑. freti .&. manu ualidiori. & cau¬
sa pociori &. qͦd his maiꝰ ẽ. fauore diuino. At quã t̃ribi
lis d̾s in ẽsiliis suis. suꝑ filios hominũ. Terga dede re
sceleratis. ultore sceleris & paucioribꝰ plures. Sed recur
rt̃ ad dñ. & dñs ad eos Ascendite inqͥt. Ascendũt denuo.
demuoq fusi. &. ẽfusi st̃. Ita deo pͥmũ qͥde fauente.
sedo & iubente: iusti. iustũ certamen in eunt . &. sũc¬
cũbunt. Sed qͦ inferiores certamine: eo fide suꝑio¬
res inuentist. Qͥd putas de me facerent isti.si meo
hortatu iterato ascenderent: iterato succũberent:

Expanded text:
rant proficere qui semper revertebantur, cum ambularent? istos eadem facientes eadem passos? Sed numquid illorum casus adversus promissa Dei? Ergo nec istorum. Neque enim allquando promissiones Dei iusticie Dei preiudicant. Et audi aliud. Peccavit Beniamin, accinguntur relique tribus ad ultionem nec sine nutu Dei. Denique ipse designavit ducem preliaturis. Itaque preliantur freti et manu validiori et causa potentiori et quod his maius est favore divino. At quam lis Deus in consiliis super filios hominum! Terga dedere sceleratis ultores sceleris, et paucioribus plures. Sed recurrunt ad Dominum. Et Dominus ad eos: Ascendite, inquit. Ascendunt denuo, denuoque fusi et confusi sunt. Ita Deo primum quidem favente, secundo et jubente, justi justum certamen ineunt, et succumbunt. Sed quo inferiores certamine, eo fide superiores inventi sunt. Quid putas de 417 me facerent isti, si meo hortatu iterato ascenderent, iterato succumberent?
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex se normã ducat iusticiȩ. nec factura utiq al¬
teri qa sibi fieri nolit. nec qͦd sibi uelit fieri nega¬
tura. In his nẽpe duobꝰ. liquet integrũ eẽ iusticie
statũ. Sed nec ipsa solitaria ẽ Intuere & enĩ nẽ me¬
cũ etiã huiꝰ pulerã conerionẽ.& coherenciã qłite¬
dencia & fortitudine. Nã cũ iusticie dicat᷑ porcio
qͥã sibiñ uult fieri qͥs alii ñ facere: porro ꝑfectio
qd ait añs q̃ cũq uultis ut faciant uob homines
&. uos facite illis: neutrũ hoꝵ erit. nͥ ipsa uolun¬
tas de qua tota ducit᷑ forma. sic ordinata fuerit.
ut nec uelit aliqͥd suꝑfluũ. nec necessariũ qd fu¬
ysticiose nolit. qͥd qͥdẽ teꝑancie ẽ Demiq & ipsiu¬
sticie ut uistasit: tẽꝑancia modũ inponit. Nolini¬
mui ẽẽ iustꝰ ait sapiens: ostendens ꝑ hoc minime
approbanda iusticiã. q̃ tẽꝑanciȩ moderamine ñfre¬

Expanded text:
ut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alteri, quod sibi fieri nolit; nec quod sibi velit fieri negatura. In his nempe duobus liquet integrum esse justitiae statum. Sed nec ipsa solitaria est. Intuere etenim nunc mecum etiam hujus pulchram connexionem et cohaerentiam cum tedentia et fortitudine. Nam cum justitiae dicatur portio, quod sibi non vult fieri quis, alii non facere; porro perfectio, quod ait Dominus, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines et vos facite illis : neutrum horum erit, nisi ipsa voluntas, de qua tota ducitur forma, sic ordinata fuerit, ut nec velit aliquid superflum, nec necessarium quid superstitiose nolit, quod quidem temperantiae est. Denique et ipsi justitiae, ut justa sit, temperantia modum imponit. Noli nimium esse justus, ait Sapiens , ostendens per hoc minime approbandam justitiam, quae temperantiae moderamine non fre
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ hoc loco uides fortitudinis matr̃ẽ ẽẽ prudene¬
A ice fortitudm̃e s temeritatẽ eẽ quelibet ausũ
que ñ parturiut prudencia. Recite ẽ q̃ int̃ ua¬
leptates & necessitates media quasi qda arbitia
sedens. itrinq certis limitibꝰ disterminat fines.
ntis assiguans & p̃bens qͦd sacest. illis qͦd nimis ẽ de¬
mensa sc ex alterutro t̾ciã formans urtute quã
dieunt tẽ panciã Nẽpe intẽꝑantẽ ipsa õsidacio
Genset ta eũ q necessariis ꝑtinacit demt. quia
candis suꝑ fluis: ẽ & madmittendis necessariis.
Diceus si qdẽ ciuã carnis ñ ꝑfici. suꝑflua cohibet
adoens indesidio necessaria ñ excludit. Unde m
uidet ñ om̃mo absurde diffinire tẽpanciã qͥhan
nec precidere necesfitate. nec excedert dicat
ex qͣtuor est ñne c̃stat ẽsidacione ment̾e ꝓreue¬
niri uit se formet in ea: Se enĩ necesse ẽ pruis cogiter

Expanded text:
sicut hoc loco vides, fortitudinis matrem esse prudentsicut hoc loco vides, fortitudinis matrem esse prudentiam: nec fortitudinem, sed temeritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assignans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex alterutro tertiam formans virtutem, quam dicunt temperantiam. Nempe intemperantem ipsa consideratio censet, tam eum qui necescandis superfluis: est et in admittendis necessariis. Dicens siquidem curam carnis non perfici, superflua cohibet: addens, in desiderio , necessaria non excludit. Unde mihi videtur non omnino absurde definire temperantiam, qui hanc nec praecidere necessitatem, nec excedere dicat, ex quatuor est, nonne constat consideratione mentem praeveniri, ut se formet in ea? Se enim necesse est prius cogitet,