comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tre iosaphat genitꝰ adꝑfidiã declinauit. ec for¬
uicari fecit filios iuda. amitatꝰ fornicationẽ domꝰ
achab. eos pot̾ significare qͥcatholica fideibuti
axp̃iano baptismate regenerati ȩccłe institue¬
bant᷑ sacͣm̃tis. s relinquentes fidi uerrtatẽ erro¬
res secunt᷑ herecicoꝵ. et ñ solũ ipsi atramite sani
dogmatis exorbitant. immo alios secũ ꝑerrorũ
deuia ducẽ cercant. Uñ illos helias hocẽ sermo
ꝓpħicus redarguit. qi oĩs diuinoꝵ libroꝵs sanctio
tales rep̃hendit. ac merito suȩ ꝓu̾sitatis gͣuissi¬
app̃hendens dnm. significat scribas et phariseoᷤ
doccores legis ueteris. qui tenentes scriptã legẽ
dotes baal int̾ficiendos misit. ꝑcussit iorã regẽ
ifrł. et achariã regẽ iuda: et iezabel ĩpiissimã re¬
ginã depalatio inierrahel p̃cipitari fẽc̃. Ieu eñi¬

Expanded text:
tre Josaphat genitus ad perfidiam declinavit, et fornicari fecit filios Juda, imitatus fornicationem domus Achab, eos potest significare qui catholica fide imbuti, ac Christiano baptismate regenerati, Ecclesiae instituebantur sacramentis; sed relinquentes fidei veritatem errores sequuntur haereticorum, et non solum ipsi a tramite sani dogmatis exorbitant, imo alios secum per errorum devia ducere certant. Unde illos Elias, hoc est sermo propheticus redarguit, quia omnis divinorum librorum sanctio tales reprehendit; ac merito suae perversitatis gravissiapprehendens Dominum, significat scribas et Pharisaeos doctores legis veteris, qui tenentes Scripturam, legrdotes Baal interficiendos misit, percussit Joram regem Israel, et Achaziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte uirgines. et ex parte uolucres:haben
tes alas et ungulas. quarũ una uoce: alt̾a ti¬
biis. t̾tia lira canebat. q̃ inlectos nauigantes sub
me retrices fuert. qͣ transeuntes qm̃ ad egestatẽ de¬
ducebat his fictȩ st̃ inferre naufragia. Alas aũ habuisse
et ungłas qr amor et uolat ec uulnerat. atꝙ
influctib commorasse dñr: qr fluctꝰ uenerẽ
creauert̃. Scillam qͦ fert̃ feminã capitib suc¬
cintã caninis cũ latratib magnis. ꝓpt̃ fretũ
siculi maris. inq̾ nauigantes uerticib inse
c̃currentiũ undarũ ext̾riti latrare existimais
undas: qͣs sorbentes estꝰ uorago collidet. fingt̃
et monstra quȩdã inrationabiliũ animantiũ
ut cerberũ inferoꝵ: canẽ tria capita habentẽ.
significantes ꝑeu̾ tres etates ꝑqͣs mors hominẽ
deuorat. idẽ. infantiã. iuuentutẽ. senectutẽ.
quẽ quidã id̾o dictũ cerberũ putant: qͣsi cre¬

Expanded text:
ex parte virgines, et ex parte volucres, habenex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas, et ungulas; quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat. Quae illectos navigantes suo tem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam ad egestatem deducebant, iis fictae sunt inferre naufragia. 36 Alas autem habuisse, et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus commorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. 32. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti, latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. 33. Fingunt et monstra quaedam irrationalium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juvenuttem, et senectutem. Quem quidam ideo dictum Cerberum putant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
umbrent . łni podas in libia plantas u̾sas¬
linĩt. post eruras et octenos digitos inplantis.
Yppodes inscithia st̃: humanã formã et eqͥnos
pedes habentes. Inĩdia ferc̃ eẽ. gentẽ ꝗͣ nacrobi
nuncupant᷑ .xͦii. pedũ staturã habentes. Est
et gens ibi statura cubital. qͦs greci acubito pi
tenent: qͥb ÷ uicinꝰ occeanꝰ. Phibent ecineadẽ
india. eẽ. gentẽ feminarũ. q̃ qͥnquennes c̃cipi¬
unt: ec octauu uitȩ annũ ñ excedt̃. Dñr dũ et
alia haĩm fabulosa portenta q̃ ñ st̃. s ficta in
ca usis rerũ int̾p̃tant᷑. Ut gerionẽ ispaniȩ re¬
gones qͦ meretrices crinitos serpentesq aspi¬
cientes conu̾tebant in lapides. habentes unũ
ocłm. qͦ inuice̾ utebant᷑. fuert̃ aũ tres sorores
uniꝰ pulcͥtudinis qͣsi uniꝰ ocłi. ꝗͣ ita spectato¬
res suos stupescere faciebant. ut u̾tere eospu¬
tarent᷑ in lapides Sirenas tres fingt̃ fuisse

Expanded text:
umbrantur. Antipodas in Libya plantas verumbrantur. Antipodas in Libya plantas vernt post crura, et octenos dHippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quae μακρόβιοι nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pytenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fing
Abbreviated transcription (Latin):
labro subt̾iore adeo ꝓminente ut insoł ardorib
totã exeo faciem c̃tegant dormientes. Aliis c̃cre¬
ta ora eẽ. modico tantũ foramine calamis ha¬
benarum haurientes partꝰ. Nonnulli sine
linguis. cẽ. dñr inuicẽ sermonis utentes nutu
siue motu. Panicies apud scithiã. eẽ. fert᷑. tam
diffusa magnitudine auriuĩ. ut omĩe corpꝰ exeiᷤ
cͣtegant. ꝑan eñĩ greco sermone om̃e otħi au¬
res dñr. Artabatite in ȩthiopia ꝓni ut pecora
gatꝰ adi seruo respondisse fert̃. dicens mortal
ego sũ. unꝰ exacoł heremi. qͦs uario delusa erib¬
re gentilitas faunos satirosq colit. Dicunt qͥ¬
dam. eẽ. siluestres hoĩes qͦs ĩnulli faunos fica¬
rios uocant. Sciopodũ gens fert᷑ in ȩthiopia.
singłis crurib et cęleritate mirabili. qͦs inde¬
sciopodas greci uocant. eo qd̵ ꝑestũ int̾ra re¬
supini iacentes pedũ suoꝵ magnitudine ad¬

Expanded text:
labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora,gatus, Dei servo respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit. 22. Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. 23. Sciopodum gens fertur esse in Aethiopia, singulis cruribus, et celeritate mirabili; qsciopodas Graeci vocant eo quod per aestum in terra resupini jacentes pedum suorum magnitudine ad
Abbreviated transcription (Latin):
genis genꝰ. licet et t̃re filios uulgꝰ uocat. quoꝵ
genꝰ incertũ ÷. false aũ opinant᷑ quidã ĩꝑiti de
script᷑is scĩs. p̃uaricatores angłos cũ filiab ho¬
minũ ante diluuiũ c̃cubuisse. et ex inde natoᷤ
gigantes. idẽ. nimiũ grandes et fortes uiros.
deqͥb t̾ra cõpleta ÷. Cinoͣphali appellant᷑. eo
qd̾ canina capita habeant: qͦsq latratꝰ magis
bestias qmͣ hoĩes consitet᷑. hi inindia nascunt᷑
Ciclopes ꝙͦ eadẽ india gignit. ec dictos ciclopeᷤᷤ
eo qd̾ unũ hr̃e ocłm infronte media ꝑhibent᷑:
hi et agriophagite dñr. ꝓpt̃ qd̾ solas ferarũ
cantes edunt. Lemnias in libia credunt trun¬
cossine capita nasci: et os et ocłos hr̃e inpec¬
tore. alia sine ceruicib gigni ocłos habentes
in humeris. inultimo aũ orientis monstruose
gentiũ facies scribunt᷑. Alia sine narib eqͣli
totiꝰ ore planitiȩ informes habentes uultꝰ. Alia

Expanded text:
genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt. Lemnias in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae
Abbreviated transcription (Latin):
Alia scđ̾m cũ nat᷑ationẽ ut inalia manu digiti
plures. c̃naturati et coherentes reꝑiunt᷑:ina¬
lia minꝰ siue inpedib. Alia scdm immaturaͬ
et intẽꝑatã creationẽ. sicut hi qͥ dentati nascur
siue barbati łcani. Alia cõplexu plurimarũ
differentiarũ. sic̃ illud qd̾ p̃diximꝰ in alexandro
multiforme portentũ. Alia cõmixtione gene-¬
ris. ut andiogeni ec hermafrodite uocant᷑. Er-¬
masrodite aũ nincupati. eo qd̵ eis utͣq sexus ap-¬
pareat: erma quippe apud grecos masculꝰ. afro¬
difemina nuncuꝑat᷑: indextͣ mamillã uirilẽ.
sinistra muliebrẽ habentes uicissim coeundo.
et gignunt. et pariunt. Sic aũ insinguł gen¬
tib quȩdã monstra st̃ hoĩm. ita et inuniu̾so
Gigantes diccos iuxta grecisermonis ȩchimolo¬
giã qui eos gegines existimant: idẽ. t̾rigenas.
eo qd̾ eos fabulose pariens t̾ra imm̃sa mole
et similes sibi genuerit. Ge enĩ t̾ra appellat᷑.

Expanded text:
Alia, secundum connaturationem, ut in alia manu digiti Alia, secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiunt, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universGigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. eo qd st̃ statura cubitales. Alia magnitu
dine partiũ ueluti capite informi. aut suꝑsluiᷤ
m̃broꝵ partib. ut bicipites: et trimami. ł scino¬
dontas qͥb gemini ꝓcedt̃ dentes. alia defectu par¬
tiũ inqͥb alt̾a pars plurimũ defecit ab alt̾a. ut
manꝰ amanu. ł pes apede. Alia discissione ut sine
manu aut capite generata. qͦs grece steresios uo
nascit᷑. Alia qͣ inparte tͣnsfigurant᷑. sic̃ qͥ leo nis
ht̃ uultũ. ł canis łtaurinũ caput aut corpꝰ. ut
exfaside memorant. genitũ minotaurũ. qđ
greciechero morsion uocant. Alia quȩ exom̃ĩ
parte transsigurant᷑ in aliene creationis poꝵ¬
tentũ ut ex muliere uitulũ dicit hystoria gene¬
ratũ. Alia qui sine tͣnsfiguratione mutationẽ
hñͣt locoꝵ: ut ocłos inpeciore łinfronte. aures
supͣ intimꝑa: ł sic̃ aristotiles tradidit. quendã
insinistra parte ietur: indextra splen habuisse.

Expanded text:
vocant, eo quod sint statura cubitalevocant, eo quod sint statura cubitaledine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodentes, quibus gemini procedunt dentes. Alia defectu partium, in quibus altera pars plurimum defecit ab altera, ut manus a manu, vel pedes a pede. Alia discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graece steresios vocnascitur. Alia, quae in parte transfigurantur: qui leonis habet vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut Erfasi dememorant genitum Minotaurum, quod Graeci heteromorphian vocant. Alia, quae ex omni parte transfigantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore, vel in fronte: aures supra in tempore: vel sicut Aristoteles tradidit quemdam in sinistra parte jecur, in dextra parte splen habuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
centiũ noxia. sic̃ ꝑsomnos et ꝑ oracula qͦ p̃mo¬
nũ portendit. Alexandro ex muliere mon
s mortuas habuerit. inferiores diu̾sarũ be¬
stiarũ s uiuentes. significasse repentinã
regis int̾fectionẽ. suꝑ uixerant enĩ det̾iora
meliorib. S hȩc monstra ꝗͣ in significatio¬
nib dant᷑ ñ diu uiuunt. s cͣtinuo ut na¬
ta fuerint occidunt. Int̾ porcentũ aũ. et porten¬
tuosũ differt. Nam portenta st̃ qͣ transsiguranͣ.
sic̃ feit᷑ inumbra mulierẽ peꝑisse serpentem:
Uñ lucanꝰ. matrẽq suus cont̾ruit infans. Por¬
tentuosa uͦ leuẽ sumunt mutationẽ. et exẽpli
causa cũ sex digitis nati. Portenta gͥ ł porten¬
tuosa existunt. alia magnitudine totꝰ corꝑis¬
ut ulita cominunẽ hoĩm modũ quantꝰ fuit ci¬
tan innouẽ iugerib iacens homero testante. a-¬
lia paruicate totiꝰ corꝑis ut nani. ł qͦs greti pigmeoᷤ

Expanded text:
centium noxia, sicut per somnos et per oracula qua praemocentium noxia, sicut per somnos et per oracula qua praemoissolvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monssed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra, 32 quae in significationibus dantur, non diu vivunt, sed continuo, ut nata fuerint, occidunt. 6. Inter portentum et portentosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentosa vero levem sumunt mutationem. 7. Exempli causa, cum ex digitis nati. Portenta igitur, vel portentosa, existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem jugeribus jacens. Homero testante; alia, parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos
Abbreviated transcription (Latin):
ortenta eẽ. uarro ait. ꝗͣ contͣ naturã na¬
ta uident᷑. s ñ st̃ contͣ naturã. qr diuina
uoluntate fiunt: cũ uoluntas creatoris cuiꝰq
condite rei nateͣ sit: unde ec ipsi gentiles dm̃
mͦ naturã. mͦ dm̃ appellant. Portentũ gͦ fit nͣ¬
nͣcontͣ naturã. s contͣ quȩ ÷ nota naturam.¬
Portenta aũ ec ostenta. monstra atq ꝓdigia:
ideo ñcupant᷑. qd̃ portend̾e atq ostendẽ. mon¬
strare ac p̃dicare aliqua fut᷑a uident᷑. Nam
portenta dicta ꝑhibent᷑ a ꝑtendendo. id÷ pͣ
ostendendo: ostenta añ. qd̾ ostendẽ quicqmͣ
futurũ uideant᷑: ꝓdigia qd̃ porro dicant. id:
futura p̃dicant. Monstra uͦ amonitu dicta.
qd̾ aliqͥd significando demonstrent. siue qd̃
statiͣ monstrent qͥd appareat. et hoc ꝓpͥetatis ÷:
abusione tam̃ scriptoꝵ plerunq corrũpit᷑.
Quedã aũ portentoꝵ creationes insignifica¬
tionib futuris constituta uident᷑. Nult enĩ
ds int̾dum uentura significare ꝑ aliqua nas¬

Expanded text:
ortenta esse Varro ait, quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam: quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cujusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo naturam, modo deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura.Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicere aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibentur a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent: sive quod statim monstrent quid appareat. Et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibus futuris constitutae videntur. Vult enim Deus interdum ventura significare per aliqua nas
Abbreviated transcription (Latin):
deportentis q̃ gentiliũ libri narrant ditiuf¬
diutiꝰ disputare. sz ec hoc nos conuenit credere.
qd̃ quecͣ ueracit̃ inreb fiunt: et innaturarũ
mutatione describunt᷑. ñ nͥ ordinatione et uo¬
luntate di fieri posse qͥ oĩa iͦte agit. et recte dis

Expanded text:
de portentis quae gentilium libri narrant diutius disputare. Sed et hoc nos convenit credere, quod quaecunque veraciter in rebus fiunt et in naturarum mutatione describuntur, non nisi ordinatione et voluntate Dei fieri posse, qui omnia juste agit et recte dis
Abbreviated transcription (Latin):
dict̃ fabulose in laborintho fuisse inclausã
dequa ouidius semi bou̾eq uirũ. semi uinͣq
bouẽ. Onocentaurũ aũ uocari. eo qd media
hoĩs sp̃e. media asini. eẽ. dicat᷑. sic̃ et yppo¬
centauros qd̃ equoꝵ hoĩm qͣ̃ ineis nataͣ con¬
iuncca fuisse putat᷑. Hoc qͦ notandũs qd̾ ali
qñ ꝓpħici accꝰ portenta dñr. cũ aliqͥd defutis
fili hoĩs dedite insignũ et porcentũ domui isrł.
Uñ idẽ ꝓpħa legit᷑ iussus cdormire. in latere
dexcio ad cẽpꝰ. et itẽ in latere sinistro ad tẽpꝰ. ut
p̃figuraret qd dñs ppło isrłitico in uindictã

Expanded text:
dicunt fabulose in Labyrintho inclusum fuisse. dicunt fabulose in Labyrintho inclusum fuisse. De qua Ovidius: Semibovemque virum, semivirumque bovem. Onocentaurum autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur: sicut et Hippocentaurus; quod equorum hominumque in eis natura conjuncta fuisse putatur. Hoc ici actus portenta dicuntur, cum aliquid de futuris Fili hominis, dedi te in signum et portentum domui Israel . Unde idem propheta legitur jussus dormire in latere dextro ad tempus, et item in latere sinistro ad tempus, ut praefiguraret, quod Dominus populo Israelitico in vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uno ceso tria capita excrẽcebrant. s c̃stat
ydrã fuisse locũ euoisitẽ aqͣs: uastaritẽ uicinã
ciuitatẽ. in qͦ uno meatu clauso multi erũpe¬
bant. qd̾ hercules uidens loca ipsa exussit. et
sic aꝗͣ clausit meatꝰ. Nam ydra abaqͥ dicea ẽ hꝰ
nerib fuis creuit. et dũ sepe recidit᷑ pululauit .¬
igni debita. incendioꝙ ꝑita. fingt̃ et cimerã
triformẽ bestiã. ꝗͣ ore ÷ leo: postremis partib
diaco media capra. quã quidã phisiologiñ
aĩal s cilicie montẽ. eẽ. aiunt. qͥbꝰdaͣ locis
leones et capreas nutrientẽ: qͥbꝰdã aidentẽ.¬
qͥb̾dã serpentib plenã. hc̃ bellorofontis ha¬
bicalẽ fecit. unde cimerã dr̃ occidisse. Cen¬
tauris auͣ sp̃es uocabulũ indidit. idẽ. homi¬
dict. s ꝓ eo qd discurrentes inbello uelud. unx
corpꝰ equoꝵ et hoĩm uiderent᷑. inde centau¬
ros fictos asseuerant. Porro monocentaurũ¬
nom̃ sũpsit extauro et homine. qͥlẽ bestiã

Expanded text:
d uno ceso tria capita excrescebant. Sed constat Ydram fuisse locum evomentem aquas vastantes vicinas civitates, in quo uno meatu clauso multi erumpebant. Quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aque clausit meatus. Nam Ydra ab aqua dicta est. neribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentequibusdam serpentibus plenam. Hunc Bellerophontis habitabilem fecit. Unde Chimaeram dicitur occidisse: Centauris autem species vocabulum indidit, id est, homidicunt: sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde centauros factos asseverant. Porro Minocentaurun sumpsisse ex tauro et homine: qualem bestiam
Abbreviated transcription (Latin):
uastationẽ t̾rȩ iudeoꝵ. et captiuitatẽ ppłiisrłi¬
tici. Sic̃ et alii ꝓpłiȩ accib suis et uaticimis futã
exemplabant. S imilit et in nouo destam̃to.
signa portenta et ꝓdigia legunt᷑ accidisse. qd̾
ec iohel in suo libro pͣdicare uidet᷑. ut ÷ illud:
et erit pãt hec estundã sp̃m meũ suꝑ connẽ car¬

Expanded text:
ionem terrae Judaeorum, et captivitatem populi Israelitici. Et sic alii prophetae actibus suis et vaticiniis futura exemplabant. Similiter et in Novo Testamento signa, portenta et prodigia leguntur accidisse. Quod etiam et Joel in suo libro praedicere videtur; ut est illud: Et erit, post haec effundam spiritum meum super omnem car
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ crucẽ dm̃i apilato fint causa eiꝰ scripta.
Uñ ec ꝓpt̾ obscuritatẽ scãrũ scriptarũ. harũ
triũ linguarũ cognitio necefsaria ÷: ut adal¬
terã recurrat᷑. Cũ sibi aliꝗͣ dubitationẽ nõĩs.
ł int̾p̃tationis sermo uniꝰ linguȩ attulerit.
Greca aũ lingua int̾ cet̾as gentiũ clarior ha¬
bet᷑ͣ: ẽ. eñĩ ec latinis et oĩb linguis sonan¬
nis. qua om̃s utunt᷑: sccła aitica uidelicet
atheniensis. qͦ usi st̃ om̃s greciȩ auctores:
t̾cia dorica quã hñt egyptii ec siri. qͦrta iom¬
ca. qͥnra eolica. qͥ se eoliste locutos dixert.
et sunt in obseruatione greae lingue eĩmo di certa
Latina quã sublatino et irgib tusciȩ et cȩtis in latio
st̃ locuti ex qͦ fuert̃ .xiͦi. tabule scripte. Nomana
simul cł̃ morib et hõib in romana̾ ciuitatẽ irru¬

Expanded text:
scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur, dum si quam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae attulerit. Graeca autem lingua inter caeteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonannis, qua omnes utuntur. Secunda Attica est, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri. Quarta lonica. Quinta Aeolica, qua se Aeolisti locutos dixerunt, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa Latina quam sub Latino et regibus Tusciae caeteri in Latio sunt locuti. Ex qua XII Tabulae fuerunt scriptae. Romana, simul cum moribus et hominibus in Romana
Abbreviated transcription (Latin):
dis lib̾is. Uñ et genitales lecti dicebant᷑ agentib
sa figm̃ta: qͣ in t̾pͣtata sic habent᷑: ut ea ñ intel¬
lecta dãpnabilit̾ tam̃ adorent. Fatũ aũ dict. eẽ. ¶̃fac¬
qͥcqͥd dii fantͣ. qͥcqͥd ioppit̃ fat᷑. Afando gͥ fatũ
intelligi. qͦ corda hoĩm nolumꝰ inclinare ratio¬
n abilit possemꝰ afando fatũ appellare. N eñĩ
abnuere possumꝰ. eẽ. scͥptũ inlitt̾is seĩs semello¬

Expanded text:
dis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibdis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibsa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum intelligi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel lo
Abbreviated transcription (Latin):
maximꝰ egyptioꝵ ds̃. ipse ⁊ apis rex argiuoꝵ.
Qui nauib transuectꝰ inegypto. cũ ibidẽ mor¬
ruus fuisset: serapis appellatꝰ ÷.ꝓpt̃ea quia
archa inqͣ mortuus ponit᷑. quã sarcofagum
uocant. soros dr̃ grece. et ibi eũ uenerari in
S apis sorapis pͥmo. deinde una littã cõmurata:
serapis dictꝰ ÷. Apis fuit apud egypros taurꝰ. sera¬
pi c̃secratꝰ: et ab ea ita cognominatꝰ. quẽ epyptꝰ in¬
star numinis colebat: eo qd̃ defutis daret quȩdã
manifesta signa. Apparebat enĩ inm̃ͣlꝰ ꝗ̃ centũ .n¬
antistites ꝓsoq̾bant᷑. et reꝑente uelud lĩphatici
p̃canebant. huiꝰ capitis inaginẽ sibi inheremo
dicti. qd̾ uoce ñsignis ostende̾ uiderent᷑ fut᷑a. in
lucis em̃i cͣsulebant᷑ apaganis. et responsa illis
nͣ signis s uocib dabant. Geniũ aũ diccͣ qd̾ qͣsi
uiͣ habeat oĩũ rerũ gignendarũ: seu agignen¬

Expanded text:
maximus Aegyptiorum deus. Ipse est Apis rex Argivorum, maximus Aegyptiorum deus. Ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Aegyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis appellatus est; propterea quia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, σορὸς dicitur Graece, et ibi eum venerari sepm. Velut σορὸς et Apis, Sorapis primo, deinde una littera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo dicti, quod voce, non signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignen
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: qui ido alatꝰ pingit᷑ qr nicħ aman¬
tib leuiꝰ. nicħ mutabiliꝰ inuenit᷑. Puer pin¬
git᷑ qr stultꝰ ⁊ et inrationabil amor. sagittaͣ
et face̾ tenere fingit᷑. sagittã qr amor cor
uulnerat. facẽ qr inflãmat. Pan dict̃ greci.
latini siluanũ:. dm̃ rusticoꝵ: quẽ innat᷑e
similitudinẽ formauert̃. unde et pan dictꝰ
ec lunȩ. Distinctã macłis htͣ pellẽ ꝓpt̾ cȩli
sidera. rubet eiꝰ facies. ad similitudinẽ aeriᷤ
fistulã septẽ calamoꝵ gestat ꝓpt̾ armoniã
celi in ꝗͣ septẽ st̃ soni et ami. discrimina uocͣ:
Caprinas ungulas ht̃. ut soliditatẽ t̾re osten¬
dat. Quẽ uolt̃ rerũ et rotiꝰ natẽ dm̃. unde
pan qͣsi oĩa dic̃t. Isis lingua egyptioꝵ tra ap¬
pellat᷑: quã ismn uolt̃. c̃ẽ. Fuit aũ isis reginaȩ
noͣ gyptioꝵ machi regis filia. q̃ degrecia uenien
egyptios luteraᷤᷤ docuit. eot̾ras colere instituit.
ꝓpt̃ qd̾ et t̾rã eiꝰ nõe appellaueit̾. Seraꝑis o̾iũ

Expanded text:
pingitur, quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et irrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur; sagittam, quia amor cor vulnerat; facem, quia inflammat. 81. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum: deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt; unde et Pan dictuset Lunae. Distinctam maculis habet pellem, propter coeli sidera. Rubet ejus facies ad similitudinem aetheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam coeli, in qua septem sunt soni, et septem diCaprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que de Grecia veniens, Egyptios literas docuit et terras colere instituit; propter quod et terram eius nomine appellaverunt. Serapis omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Fortunatã afortuits nom̃ hab̾e dict̃ qͣhdãm ꝗͣdã
res humanas uariis casib et fortuitis illuden¬
tẽ. Uñ et cȩcã appellant. eo qd passim inqͦslib&
incurrens sine ullo examine meritoꝵ. et adbo¬
nos et admalos uenit. Fatũ aũ afortuna seꝑans.
ecforcunã qͣsi sit inhis q fortuitu ueniunt
milla palam causa. fatũ ũ adpasitũ singłis et sta¬
tũ aunt. Atunt et tres farias feminas crinitas ser¬
pentib ꝓpt̾ tres effectꝰ. ꝙ̃ in ac̃s hoĩm multas ꝑtur¬
bationes gignunt: et int̾dũ cogt̃ delinq̃re. ut
do: q̃ appetit uoluptates. q̃ ido furiȩ appellant᷑
qd̾ stimuł suis m̃tẽ feriant: et qͥetã. eẽ. ñsinant.
Usĩphas aũ das aquarũ putant dictas anubib¬

Expanded text:
Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem unde et cecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens, sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos pervenit. Fatum autem a fortuna separant et fortunam quasi sit in his que fortuitu accidunt, nulla palam causa: fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres furias feminas crinitas serpentibus, propter tres effectus qui in animis hominum multas perturbationes gignunt et interdum cogunt ita delinquere, ut do que appetit voluptates. Que ideo furie appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas vel musas deas aquarum putant, dictas a nubib
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã ñ moueri. Qs cͣuͣ tusfantes eiꝰ ministri cũstri¬
ctis gladiis. eẽ. fingunt᷑. ut significet᷑ om̃s ꝓt̾ra sua
debere pugnare. Qđ gallos huic de& ut serui¬
rent fecert̃. significat qͥ semine indigeant t̾rã seqͥ
oportere. iea qͥppe oĩa reꝑire. qd̾ se ap̃ eã iactant.
qd̾ agant. Cymbaloꝵ aũ sonitꝰ. ferram̃toꝵꝵ crepitꝰ.
inuentũ. Candẽ uestã et ignẽ eẽ ꝑhibent. qr t̾rã ig
ne hab̾e ñ dubiũ ÷. ut exethna uulcanoq dat᷑¬
olabile sit ȩlemͣtũ. nicħꝙ possit nasci exeo.
qͥꝑpe qr oĩa qͣ arripuerit assumat. Quidiꝰ infas¬
ris nec tu aliud uestã quã uiuã intelligere flãmã:
nata deflãma corꝑa nulla uides ꝓ ꝑt̾ea et uir¬
gi nes ei seruire diet̃. eo qd̾ sic̃ ex iurgine. ita ni¬
chil ex uugine nascat᷑. Iunonẽ dict̃ qͣsi ianoniẽ¬
.i. ianuã ꝓpurgationib feminarũ: eo qd̾ qͣsi por
tas matroꝵ natũ pandat. ec nubentũ mariti

Expanded text:
moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorum est crepitus inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram et ignem habere non dubium olabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, ppe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. iure gines ei servire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonemest ianuam, pro purgationibus feminarum, etas matrum natorum pandant et nubentium maritis:
Abbreviated transcription (Latin):
cessabt̃. Iło aũ priꝰ delinguis ac de inde degentibꝰ
posuimꝰ. qr ex linguis goͦ ñ exgentib linguȩ ex¬

Expanded text:
cessabunt.' Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae ex
Abbreviated transcription (Latin):
idolũ fuit accharon. qd int̾ptat᷑ uir muscaril.
Zebul em̃ musca uocat᷑. Sputcissimũ gͥ idolũ.
id̾o uirũ muscarũ uocatũ. ꝓpt̾ sordes idolatͥe
siue ꝓ ĩmunditia. Belial enĩ beemoth. exhe¬
brea uoce inlatinã linguã aĩal sonat ꝓpt̾ qd̾
deexeelsis ad t̾rena oecidit. et ꝓmĩto suo ut
aĩal brutũ effectꝰ sit. ipse ⁊ et leuiathan .i. ser¬

Expanded text:
 vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth exraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effect
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ĩꝓbi existunt etiã mulierib. et earũ
fanũ ficariũ dict̃: ad quẽ oratiꝰ dic̃. faune
nĩpharũ figientiũ amatoi ꝑ meos fines. et
apͥca rura lenis incedas. S falsis diis et fig¬
m̃tis hoĩm spͣtis deqͥb psalmista ait. om̃s
dii gentiũ demonia: dñs aũ cȩlos fecit. Dif¬
ferentiã ipsiꝰ noĩs. patefaciemꝰ. Dii gͦ gentiũ
demonia st̃. q̃ nulli p̃stant bonũ. s in se cre¬
dente ᷤᷤ sẽꝑ decipiunt. seꝑ illudt̃. Nam ꝗͣ uis
demones latine scientes uocent᷑. qͣsi dẽp
di. stultitia ẽ. ap̃ dm̃. unde nocesse ÷ ut hoc
scientes ꝓñ intelligentib cos habeamꝰ. De¬
excellens hoĩes cirata sub̾a q̃ ꝓpͥa fatiente¬

Expanded text:
enim improbi existunt etiam mulieribus et earum enim improbi existunt etiam mulieribus et earum Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit: Faune, Nympharum fugientum amator, Per meos fines et aprica rura Lenis incedas Sed falsis diis et figmentis hominum spretis, de quibus Psalmista ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit ; differentiam ipsius nominis patefaciamus. Dii ergo gentium daemonia sunt, quae nulli praestant: sed in se credentes semper decipiunt, semper illudunt. Nam quamvis daemones Latine scientes vocentur, quasi daedi stultitia est apud Deum . Unde necesse est ut hoc scientes pro non intelligentibus eos habeamus. Daeexcellens o
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ aer iunoni deputet᷑. uͥ uoltͣ eioas habitare.
entiã et fortitudinẽ. Pęnates gentiles dicebat̃s
õs dõs qͦs domi colebant: et pęnates dicti qd es
dos mortuoꝵ dict̃. qͣ potestatẽ int̾ luuã ect̾rã
assert̃: aqͥb et mane dictũ existimant. qͦs pu
dictos. siue qr late manant pauras. siue qͥ mi¬
tes st̃ inmanib c̃trario nõe hoc appellant᷑. A¬
puleius aũ ait. ꝑcata antifrasin dicimanes. hoc
ẽ. mites atq modestos. cũ sint t̾ribiles et inma¬
nes: ut parras ee eumenides. Laruas exhõib
facros aiunt: demones qͥ meriti mali fuerint
quarũ nat᷑a. eẽ. dr̃ t̾rere paruulos: et inan¬
guł garrire renebrosis. Lamias qͣs fabulȩ tra¬
diuit infantes corriꝑe. ac laniare solitas. a la¬
mando specialit̾ diccos. Pilosi qͥ greoe pani¬
te. latine incubi appellant᷑. siue in .uii. ab
meundo passim cũ aĩalib uñ et incubi. u¬
dñr abincubendo hoc ⁊ stuprando. sepe

Expanded text:
d aer Iunoni deputatur, ubi voluit heroas habitare, entiam et fortitudinem. omnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos pudictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi ntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nulla loci det̾̃minatione c̃cludit᷑. Sic em̃
deipso et ioħs baptista dic̃. mediꝰ aũ ur̃m
stat quẽ uos nescitis. addidit ecũ doꝵ: ut
euidentiꝰ dehoĩb dictũ adu̾teres. int̾ quos
corꝑalit̾ habitasse cognoscit᷑ xp̃c. sic̃ hieir
mias ꝓpħa p̃dixit: pꝰ hec int̾ris uisus e cecũ
hõĩb conũsatꝰ es. Nam hoc dehõib dictã¬
sepiꝰ inuenimꝰ. unde et ad moysen dic̃. c̃stitui
te dm̃ pharaonis. et inferiꝰ psalmꝰ ipse dicturꝰ
⁊. Ego dixidii estis. et filii excelsi om̃s. Sic em̃
et filios dĩ hoes uocamꝰ. qͦs si ad naturã ditatiᷤ
referas: unũ ÷ u̾bũ qd̾ ueracit᷑ ac ꝓpͥe sic debe¬
at ñcupari. Dicimꝰ ñ nunꝗͣ. ab usiue dos et su¬
peras potestates. sic̃ ait apłs. Et si sint qͥ dicant᷑
dii siuc incȩlo siue int̾ra. nob̾ tam̃ unꝰ ⁊ ^ pat̃. seq̃r.¬
qͥ maiestatis eiꝰ monita fidẽꝙ secuti st̃. Discer¬
neie eñi adp̾scientiã ꝑtinet intellectũꝙ diuino:

Expanded text:
loci determinatione concluditur. Sic enim de ipso et Joannes Baptista dicit: Medius autem vestrum stat, quem vos non scitis . Addit et, deorum, ut evidentius de hominibus dictum adverteres, inter quos corporaliter habitasse cognoscitur Chra praedixit: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Nam hoc de hominibus dictaepius invenimus; unde et ad Moysen dicit: Constitui te deum Pharaonis . Et inferius psalmus ipse dicturus est: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes. Sic enim et filios Dei homines vocamus. Quod si ad naturam deitatis referas, unum est Verbum quod veraciter ac proprie sic debeat nuncupari. Dicimus nonnunquam abusive deos, et superas potestates, sicut ait Apostolus: Etsi sint qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra: nobis tamen unus est Dequi majestatis ejus monita fidemque secuti sunt. Discernere enim ad praescientiam pertinet intellectumque divinum,
Abbreviated transcription (Latin):
a qͥrũ deas. qͣsi numina lĩpharũ. Ipsas aũ dict
et musas qͣs et nĩphas. nec i̾merito. nã aq̃ motꝰ.
musicen efficit. Nĩpharũ apͣ gentiles. uariast
uocabula. Niͣphas.i. montiũ oreades dicunt.
se. nom̃: grece eñĩ iuno ero appellat᷑. et iło nes

Expanded text:
um deas, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, Nec immerito: nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, se nomen: Graece enim Juno Er
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ .i. femina. ap̃ latinos aũ mineruã uocatã.
qͣsi dãm et munꝰ artiũ uariarũ. Hanc enĩ in¬
uentricẽ multoꝵ ingenioꝵ ꝑhibent. et inde
eã artẽ et rationẽ intͣpͣtant᷑ qr sine ratione
nicħ pot̾ cͣcineri: quȩ ratio qr exsolo aiõ nas¬
cit᷑. animu̾̃q putant eẽ. incapite et cerebro.
iło eã dict̃ decapite iouis eẽ. natã qr semsꝰ sapi¬
entis qͥ inuenit oĩa in capite ÷. Incuiꝰ peccore
icło cap̃ gorgonis fingit᷑. Qd̾ illic ⁊̃ oĩs pru¬
dentia. qͣ confundit alios et ĩꝑitos ac saxeos
cõꝓbat. qd̾ et in antiqͥs ĩꝑatoꝵ statuis cernimꝰ
inmedio pectore locatã. ꝓpt̾ insinuandã sapi¬
entiã et uirtutẽ. Hȩc minerua et trimonia dr̃.
Triton ȩnĩ affrice palꝰ ÷. circa quã fert᷑ uirgina¬
li apparuisse ȩtate. ꝓpt̾ qd̾ tritonia ñcupata ÷.
Uñ et tanto ꝓcliuiꝰ dea credita ÷ qͣntominꝰ ori¬
go eiꝰ innotuit. Pallas aũ dicta łabinsula pal¬

Expanded text:
os autem Minervam vocatam quasi deam et munus artium variarum: hanc etenim inventricem multorum ingeniorum perhibent. Et inde eam artem et rationem interpretantur; quia sine ratione nihil potest contineri. Que ratio quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro. Ideo eam dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia que confundit alios et imperitos ac saxeos comprobat; quod et in antiquis imperatorum statuis cernimus. In medio pectore lorice, ad insinuandam sapientiam et virtutem. Hec Minerva et Tritonia dicitur; Triton enim Africe palus est, circa quam fertur virginali apparuisse etate, pro quo Tritonia nuncupata est; unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Pallas autem dicta, vel ab insula Pal
Abbreviated transcription (Latin):
catã qd̾ plurima pariat. magnã qd cibũ gignat.
alinã qͣ uinu̾sa aĩalia fructib suis ait. Est enĩ
elem̃toꝵ nutrix t̾ra. qd̾ simulachrũ eiꝰ cũ claui
figit᷑: qr tellꝰ hieme claudit᷑. uere aꝑit᷑. ut fruges
re. qd̾ sustinet᷑ totis. qr mundꝰ rotat᷑ et uolubił ÷:
qd̾ leones illi subitiunt mansuetos. ut ostendaĩs
rariabea. Qł incapite tritã gestar coronã. osten¬
dit suꝑpositas t̾r̃e ciuitates qͣsi insignitas tͣrib c̃¬

Expanded text:
catam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. catam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges re: quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nrari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus c
Abbreviated transcription (Latin):
chil pariat: ee ido ambosagntas hab̾efingunt᷑. qd̾
ipsa duo sidera decȩlo radios usq adt̾ras emittant.
Dianã aũ uocatã qͣsi duanã. qd̾ luna et dic et nocte
appareat. ipsa et lucinã asseuerant. eo qd luceat.
Eandẽ et triuiã eo qd̾ trib fingat᷑ figuris. Dequa
uirgiliꝰ. tria uirginis oradiane: qr eande̾ luna.
eadẽ diana: eadẽ ꝓserpena uocat᷑. S cũ luna fin¬
gieͣ. cũ sublustri splendet amietu: cũ subscincta
iacec thalamo latonia uirgo ÷ cũ subnixa secdet
solio. plutonia coniunx. Latonia aũ diana eo
qd̾ latone fuerit filia. Cererẽ .i. t̾rã acreandis fru¬
gib assert̃ dict̃a: appellantes eã nõib plurimis.
Dut̃ etiã et eã opẽ qd̾ oꝑe melior fiat tr̾a. ꝓserpi¬
nã. qd̾ exea ꝓserpiant fruges. uestã. qd̾ herb̾ ł
uariis uestita sit reb. ł aui sua stando. Candẽ
et cellurẽ ec matrẽ magnã fingt̃. turrita̾ cũ tỹ¬
pano: et gallo er strepitu eymbaloꝵ. matrẽ uo¬

Expanded text:
hil pariat: et ideo ambo sagittas hebere finguntur, quod ipsa duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna die ac nocte appareat. Ipsam et Lucinam asseverant eo quod luceat: eamdem et Triviam, quod tribus fingatur figuris. De qua Virgilius: Tria virginis ora Dianae: quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum luna fingitur, . . . . sublustri splendet amictu: Cum subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vo
Abbreviated transcription (Latin):
dine cordis obitiat. Mars aũ apͣ grecos gͣdiuus łr.
eo qd inbello gͣdũ inferant qͥ pugnant aut qd̾ ĩpi¬
gre gradiant᷑. Appollinẽ ꝗͣui diuinatotẽ et medic.¬
appellent. ipsũ tam̃ etiã solẽ dixert. qͣsi solũ ipsũ
eo qd̾ cotidie ortat᷑. et noua luce nascat᷑. Phitiũ
qͦ eundẽ appollinẽ uocari aiunt aphitone. mi¬
m̃se moł serpente. cuiꝰ ñ magis uenena ꝗͣ ma

Expanded text:
dine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, dine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum eo quod quotidieo oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem vocari aiunt a Pythone inmensae molis serpente, cuius non magis venena
Abbreviated transcription (Latin):
net qr serpentes diuidit .i. uenena. Nã bellantes
ac dissidentes int̾̃ptũ orone sedant᷑: unde scłm li¬
uiũ legati pacis caducatores dñr. sic̃ enĩ ꝑfectiales
bella induce bant᷑. ita pax ꝑcaducatores fiebat.
hermes aũ dr̃ grece apote sermenias. latine int̾p̾tat᷑¬
qͥ ob uirtutẽ multarũq artiũ scientiã trimegestꝰ ..
ter maximꝰ nõatꝰ ÷. Cur aũ eũ capite canino fingt̃
et ꝑspicax habeat᷑. Martẽ dm̃ belli. eẽ. dict̃ & mar g ai¬
tẽ appellatũ qr ꝑ uiros pugnat᷑ ut sit mars mas.
licet et tria st̃ gena̾ cͣsuetudinũ. sic̃ scitarũ: uͥ ecfe. õ¬
mine et uiri inpugnã eunt. Amaronũ. uͥ sole fe¬
mine romanoꝵ aliarũq gentiũ. uͥ soli mares. Icẽ
martẽ. qͣsi effectorẽ mortiũ. naͣ amarte mors ñcupat᷑.
hc̃ et adulterũ dict̃. qr belligerantib incertꝰ: euentꝰ.
Qd̾ uͦ nudo pectare stat: ut bello seqͥsq sine formi¬

Expanded text:
net, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes net, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes autem dicitur Graece apo tes ermeneias, Latine intequi ob virtutem multarumque artium scientiam Trimegistus, id est ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino finguntet perspicax habeatur. Martem deum belli esse dicunt, et Martem appellatum quia per viros pugnatur, ut sit Mars mas; licet et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formi
Abbreviated transcription (Latin):
uolt᷑. qd̾ qͣsi mares incoeundo ꝑ eiꝰ benefitiũ
emisisse seminib lib̾ent᷑. qd̾ id ÷ lib̾ muliebri
et dedicato amꝑe pingit᷑. Dict̃ enĩ muliere ᷤᷤ ei
adtributas. et uinũ ꝓpt̃ excitandã libidinẽ.
Uñ ec fions euiꝰ pãpino dr̃. s ido coronatã uiteã
et cornu ht̃. qr cũ grate et mod̾ate uinu bibit᷑.
leticiã p̃stat: cũ ultͣ modũ excitat lites .i. qͣsi cor
monẽ int̾pͣtant᷑. nã idẽ mercuriꝰ qͣsi mediꝰ curcens dr̃
appellatꝰ qd̾ sermo eurrat int̾ hoes mediꝰ. Ido et her¬
mes grece qd̾ sermołint̾pͣtatio ꝗͣ adsermonẽ utiq
dentes et em̃tes sermo fit: mediꝰ. qͥ ido fingit᷑ hab̾e
pennas. qr citiꝰ u̾ba discurrt̃. unde et uelox et erranᷤ
inducit᷑. Alas eiꝰ incapite et inpedib significare.
uolucrẽ fieri ꝑaera sermonẽ: nuntiũ dictũ. qm̃ ꝑser
dict̃. qr sermo animos audientiũ fallit. uirgaͬ te¬

Expanded text:
volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornmonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens appellatus: quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Hermes Graece, quod sermo vel interpretatio quae ad sermonem utique dentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam pdicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam te
Abbreviated transcription (Latin):
ianũ geminũ appellant ad iͦͬi. mundi parteᷤᷤ
fingt̃ munstrũ ñ dm̃ faciunt. Neptunũ aqͥs
mundi p̃dicant. et dictꝰ ab eis neptunꝰ. qͣsi nube
tonans. Wlcanũ uolt̃ ignẽ. et dictꝰ uulcanꝰ qͣsi
uolans candor. ł qͣsi uolicanꝰ. qd̾ ꝑ aerẽ uolet. ig
nis eñi enubib uascit᷑. unde etiã homerꝰ dicit.
eũ p̃cipitatũ deaere int̾ras qd̾ omẽ fulm̃ dea¬
ere cadit. Idcuto aũ uulcanꝰ defemore iunomiᷤᷤ
fingit᷑ uatꝰ. qd fiumina dẽfimo aere nascuiͣ¬
s qͣsi claudꝰ eiꝰmodi sp̃em motuͣq hñt. Ido aũ
infabroꝵ fornace eundẽ uulcanũ auctorẽ di¬
cunt. qr sine igne nullũ metalli genꝰ fundi
extendiq pot᷑. Pluton grece latine diespitͣ
łditis pat̾. quẽ alii orcũ uocant. qͣsi receptorẽ
mortiũ. Uñ et otra nͣcupat᷑ uas: qd recipit aqͣs.
ipse et grece caron. Liberũ alib̾am̃to appellatũ

Expanded text:
Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes  monstrum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant: et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem esse, et dictus Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi Volicanus, quod per aerem vonis enim de nubibus nascitur, unde et Homerus dicit eum precipitatum de aere in terras quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore iunonis fingitur natus, quia fulmina de imo aere nascused quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum