comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tescet: & non aperiet os suũ.
tates nr̃as: & liuore eius sana¬
ti suimis. Sed inuidoꝵ corda
principũ in cunctis que ꝓui¬
de gessit. eũ persequi: quam in
eũ credere maluerunt. Et mul¬
tũ miseri uitȩ auctorem morti
potius dare: quã per eũ ipsi ir¬
uificari studebant. Uerũ nos
perfidoꝵ cecitate declinata. eo¬
rũ magis exempla qui fidelit
dñm laudauere sequamur:
& iter eius misticũ mistica ut
decet interp̃tatione scrutem.
Asina & pullus quib iheroso¬
limã uenit. utriusq populi iu¬
dei uidelicet & gentilis simpli¬
cia corda designant: quib ipse
p̃sidens. queq a noxia libertate
suo frenans imperio. ad uisio¬
nem suꝑnȩ pacis ꝑducit. Ihero¬
soluna etenim uisio pacis inter¬
p̃tatur. Et bene cũ ad montẽ
oliueti uenisset dñs. discipulos
qui hec animalia adducerent
misit: quia non nr̃is ad eum
meritis. sed sola ipsius gr̃a largi¬
ente ꝑuenimus. iohanne atte¬

Expanded text:
tescet, & non aperiet os suum. tescet, & non aperiet os suum. tates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina lymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne atte
Abbreviated transcription (Latin):
ex iohannis eugłio didicimus:
ut etiam per hoc ostencleret se
esse agnũ immaculatũ: qui
peccata tolleret mundi. Fignꝰ
quippe paschalis. cuius ĩmola¬
tione populus isrł est ab egip¬
tia seruitute liberatus: ante
quinq dies pascȩͦ id est quarta
decima luna ad uesperũ iussuᷤ
est ĩmolari: significans eum
qui nos suo sangume redemp¬
turus. ante quinq dies pascȩ
id est hodierno die. magno p̃¬
cedentiũ sequentiũq populoꝵ
ta demũ peracta die. ubi uete¬
ris paschȩ sacramenta hactenꝰ
didit: egressus in montem oli¬
ueti tentus est a iudeis. & ma¬
ne crucifixus. Ipsa nos die a de¬
monica dominatione redemit:
qua antiquus ille hebreoꝵ po¬
pulus per ĩmolationẽ agni iu¬
gũ egiptiȩ seruitutis abiecit.
Ergo dñs instar agni paschalis.
ante quinq dies quam pati in¬
ciperet. locũ passionis adiit. ut
se insinuaret esse illũ. de quo
predixit ysaias. Sicut ouis ad
occisionem ducetur: & quasi
agnus coram tondente obmu¬

Expanded text:
ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum nta demum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenusdidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionagnus coram tondente se obmu
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis salute
passũrus de celo descenderat
ad terras. appropinquante ho¬
ra passionis eiusdẽ: appropin¬
quare uoluit loco passionis. ut
etiam per hoc claresceret. quia
non inuitus sed sponte patere¬
tur. In asino uenire. & a turbiᷤ
rex appellari ac laudari uoluit.

Expanded text:
humani generis salute passurus de coelo descenderat ad terras, appropinquante hora passionis, appropinquare voluit loco passionis, ut etiam per hoc claresceret quia non invitus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit
Abbreviated transcription (Latin):
uota tua dedie indiem: Quid est redde uota
tua dedie in diem: Dedie isto in illum diem:
ꝑꝰ seuera reddere inisto die: donec ꝑuenias ad
et dulcedo in telligendi uerbi dĩ.
aduiuante ipso quidat suauita.¬
tem. ut terra nr̃a det fructum
suum: et nos ad loquendum. et
uos ad audiendum exhortatur: Uideo sine fastidic¬

Expanded text:
ota tua de die in diem. Quid est, redde ei vota tua de die in diem? De die isto in illum diem. Persevera reddere vota in isto die, donec venias ad et dulcedo intelligendi verbi Dei, adjuvante ipso qui dat suavitatem, ut terra nostra det fructum suum , et nos ad loquendum, et vos ad audiendum exhortatur. Video vos sine fastidi
Abbreviated transcription (Latin):
maximianiste. Quid michi responstruᷤ
est aliud nsi qdegodico: qui se separaue¬
runt abunitate. et animas seducendo
int̾imunt spiritalit̾ non carnalit̾ sangui¬
nem fundunt. Optime exposiusti: sed in ex¬
positione tua cognosce facta tua. Uiri say¬
guinum et ddolostatis. Infraude dolositas. in
simulatione: inseductione. Quid gͦ illi ipsi
qui diuiꝰsunt pre ira uultus eiꝰ: ipsisunt ui¬
ri sanguinum et dolositatis. Sed quid de
illis ait: Non dimidiabunt dies suos. Quid
est non dimidiabunt dies suos: non ꝓfici¬
unt quantum putant. Intra tempus qͦd
sperant ꝑibunt. Ipse est enim ꝑdix ille:
de quo dictum est Indimidio dierum euẽ
dderelinquent eum: et in nouissimis suis
erit insipiens. ꝓficiunt. sed ad tempus oͥd
enim ait apostolus: Maligni audem hoĩes
et seductores proficient inpeuis. ipsi erranteᷤ.
et alios merrorem mittentes. Cecus autem ce¬
cum ducens: simul infoueam cadunt. Meri¬

Expanded text:
Maximianistae? Quid mihi aliud responsurus Maximianistae? Quid mihi aliud responsurus est, nisi quod ego dico? Qui se separaverunt ab unitate, et animas seducendo interimunt, spiritualiter, non carnaliter sanguinem fundunt. Optime exposuisti, sed in expositione tua agnosce facta tua. Viri sanguinum et dolositatis. In fraude dolositas, in simulatione, in seductione. Quid ergo illi ipsi qui divisi sunt prae ira vultus ejus? Ipsi sunt viri sanguinum et dolositatis. 27. Sed quid de illis ait? Non dimidiabunt dies suos. Quid est, Non dimidiabunt dies suos? Non proficient quantum putant: intra tempus quod sperant, peribunt. Ipse est enim perdix ille, de quo dictum est: In dimidio dierum ejus derelinquent eum, et in novissimis suis erit insipiens . Proficiunt, sed ad tempus. Quid enim ait Apostolus? Maligni autem homines et seductores proficient in pejus, ipsi errantes, et alios in errorem mittentes. Caecus autem caecum ducens, simul in foveam cadunt . Meri
Abbreviated transcription (Latin):
rgo et de ntis uisibilib mortibus sunt
uti sanguinum: sedde illis dicamus. Uti¬
nam solas uisibiles facerent: et animas
nonpimerent. Asti qui sunt uiri sanguinũ
et dolositatis ne putent. quia nos male
sic intelligimus uiros sanguinum qui
animas occidunt᷑. Ipsi mauxumianistas
suos sic intellexerunt. ħam cum eos dãp¬
narent: inpsa sententia concilii sui. ista
uerba posuerunt. Ueloces pedes eorum
ad effundendum sangunem: annunci¬
atorum. sontribulatio et calamitas in
uus eorum: et uiam pacis non cognouert̃.
Hoc de maximianistis dixerunt. Quero er
go abeis. quando maximianiste fudert̃
corporis sanguinem: non quia et ipsi non
fũderent si esset talis multitudo quȩ fun¬
deret: sed propt̃ timiditatem paucitatis
ipsi tale aliquid aliquando fecerunt. Er¬
go interrogo donatistam et dico. Concilio
tuo posiusti. demaximianistis: ueloces
pedes eorum ad effundendum sanguinẽ
Unum date michi: quem digito leserint

Expanded text:
Ergo et de istis visibilibus mortibus sunt Ergo et de istis visibilibus mortibus sunt viri sanguinum. Sed et de illis dicamus: Utinam solas facerent, et animas non perimerent. Isti qui sunt viri sanguinum et dolositatis, ne putent quia nos male sic intelligimus viros sanguinum, qui animas occidunt; ipsi Maximianistas suos sic intellexerunt. Nam cum eos damnarent, in ipsa sententia concilii sui ista verba posuerunt: Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem annuntiatorum. Contribulatio et calamitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . Hoc de Maximianistis dixerunt. Quaero autem ego ab eis quando Maximianistae fuderint corporis sanguinem, non quia et ipsi non funderent, si esset talis multitudo quae funderet, sed propter, timiditatem paucitatis ipsi tale aliquid aliquando fecerunt. ergo interrogo donatistam, et dico: In concilio tuo posuisti de Maximianistis, Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Unum mihi date quem digito laeserint
Abbreviated transcription (Latin):
Amauerunt enim tenebras et non luoẽ
dilexerunt cecitatem: non uisionem. Nã
ecce dominꝰm̃c eluxit uniuso mundo. can¬
tent inunitare c̾utotomũdo Non enim est.
quise abscondat acalore eius. Illi autem
traducentẽseãtoto adpartem. Acorꝑe ad
uulnus. auita ad precisionem: quid passu¬
risunt nisi inputeum corruptionis itu¬
rt᷑. Hiri sanguinum. et dolositatis. Uiros
sanguineos propter int̃fectiones dicit at¬
q utinam corporales. et nonspiritales.San¬
guis enim de corpore exiens uidetur et bor¬
retur. Quis uidet sanguinem cordis in re¬
baptirato : Ille mortes alios oculos querunt.
quamqu̾a et de istis mortibus uisibilibus
non quiescant armati ubiq circũcelliones
Et sustas uisibiles mortes attendamus ui¬
ri sanguinum sunt. Attende armatum:
Siuit pacis ẽet. et non sanguinis: sustẽ
saltem solum ferret: S fert fundibalum.
Et ista portantes ubiq qua possunt eua¬
gantur: sanguinem innocentium siciunt.

Expanded text:
amaverunt enim tenebras, et non lucem; amaverunt enim tenebras, et non lucem; dilexerunt caecitatem, et non visionem. Nam ecce Dominus Jesus eluxit universo mundo; cantent in unitate cum toto mundo: Non enim est qui se abscondat a calore illius . Illi autem traducentes se a toto ad partem, a corpore ad vulnus, a vita ad praecisionem, quid passuri sunt, nisi in puteum corruptionis ituri? 26. Viri sanguinum et dolositatis. Viros sanguinum propter interfectiones dicit; atque utinam corporales, et non spirituales! Sanguis enim de carne exiens, videtur et horretur: quis videt sanguinem cordis in rebaptizato? Illae mortes alios oculos quaerunt. Quanquam et de istis mortibus visibilibus non quiescant armati ubique Circumcelliones. Et si istas visibiles mortes attendamus, viri sanguinum sunt. Attende armatum, si vir pacis est, et non sanguinis. Si fustem saltem solum ferret; sed fert fundibulum, et ista portantes ubique qua possunt evagantur, sanguinem innocentium sitiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuationem iusto. Nideris fluctuari in
mari isto. sed excipit te portus. Tu tantum
ante quam intres inportum: abanchora noli
abrumpi. Ftuctuat nauis in anchoris. sed
non longe aterra proicitur. nec inȩternuo
fluctuabit: et si ad tempus fluctuat. & enĩ
ad fluctuationem ꝑtinent uerba suꝑiora:
Contristatus sum iexercitatione mea: et
conturbatus sum. Expectabam eum qui
me saluum faceret. apussillanimitate sp̃c. ⁊¬
tempestate. Fluctuans loquitur: sedñmet̃
num fluctuabit᷑. nõ anchora ligatur. An-¬
chora spes eius est. Hondabit meternũ
Tuuero deus deduces eos inputeum torrup¬
tionis. ꝑuiteus cortuptionis tenebre sub
mersionis. Deduces eos inquit inputeum
corruptionis. quia cecus cecum ducens am¬
bo infoueam cadunt. Deducit illos deuᷤ
inputeum corruptionis: non quod iꝑse
sit auctor culpe ipsorumꝰ sed quod ipsefit
uidex iniquitatum eorum. Tradidit enĩ
cosstleus inconcupicentiis cordis eorum.

Expanded text:
fluctuationem justo. Videris fluctuare in fluctuationem justo. Videris fluctuare in mari isto, sed excipit te portus. Tu tantum antequam intres in portum, ab anchora noli abrumpi. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur; nec in aeternum fluctuabit, etsi ad tempus fluctuat. Etenim ad fluctuationem pertinent verba superiora: Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Exspectabam eum qui me salvum faceret a pusillanimitate et tempestate. Fluctuans loquitur, sed non in aeternum fluctuabit; nam anchora ligatur, anchora spes ejus est. Non dabit in aeternum Tu vero, Deus deduces eos in puteum corruptionis. Puteus corruptionis, tenebrae sunt submersionis. Deduces eos, inquit, in puteum corruptionis: quia caecus caecum ducens, ambo in foveam cadunt . Deducit illos Deus in puteum corruptionis, non quod ipse sit auctor culpae ipsorum, sed quod ipse sit judex iniquitatum eorum. Tradidit enim eos Deus in concupiscentias cordis eorum :
Abbreviated transcription (Latin):
Molliti sunt sermones suꝑ eius oleum: et ipsi
molliti ser mones ipsi sunt iacula. Sed tu
nũdum forte idoneus es qͥ armeris his ia¬
culis. et nũdum tibi eluxit quod insermo
ne obscurum forte est et durum. Iacta in
dño curam tuam: et ipse te enutriet. Indo¬
mino ͤ lacta. Ecce uis te lactare in dñm: ne¬
mo se supponat prodño. lacta indominio
curam tuam. Uide quen admodum mag¬
nus ille miles xp̃i: insecuram paruulorum
iactari noluit. N Iumquid paulus ꝑuobis
crucifirus est. aut in nomine pauli bapti¬
tati estis: Quid eis aluid dicebatꝰ nisi iacta¬
te indomino curam uram. et ipse uos enu¬
triet: Modo autẽ uult paruulus iactare
curam suam indomino: et occurrit nescio qͥs
et dicit᷑. ego excipio.T̃. anꝗͣ nauioce̾rit fluctu¬
anti. et dicit ego excipio. Responde et tu:
portum quero non saxum. lacta in dño cu¬
ram tuam: et ipse te enutriet: et uide quia
portus te excipit. Non dabit ineternum

Expanded text:
Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi, Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi, molliti sermones, ipsi sunt jacula. Sed tu nondum forte idoneus es qui armeris his jaculis, et nondum tibi eluxit quod in sermone forte obscurum est et durum; Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. In Dominum jacta te. Ecce vis te jactare in Dominum, nemo se supponat pro Domino. Jacta in Dominum curam tuam. Vide quemadmodum magnus ille miles Christi in se curam parvulorum jactari noluit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis Quid eis aliud dicebat, nisi, Jactate in Dominum curam vestram, et ipse vos enutriet? Modo autem vult parvulus jactare curam suam in Dominum, et occurrit nescio quis, et dicit: Ego excipio. Tanquam navi fluctuanti occurrit, et dicit: Ego excipio. Responde et tu: Portum quaero, non saxum. Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. Et vide quia portus te excipit: Non dabit in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
soluetur. et fiet tibi oleum: et usq adossa
penetrabit. Proinde tanquam ipse petrus
post illos duritiam sicut putabant ser¬
monis domini scandalitatos. etiam hic dicer&.
uerbum uitȩ eternȩ habes. quo ibimus: ita
subiecit. Lacta indomino curam tuam: et
ipse te enutriet. Paruulus es. nũdum intel¬
ligis secreta uerborum. forteᷤ panis latet. &¬
ad huc lacte nutriendus es. Noli irasci uberi¬
bus. ipsa te idoneum redent admensani: cu¬
imodo minus idoneus es. Ecce ꝑdiuisionẽ
hereticorum: multa dura mollitasunt. ser¬
mones illius duri mollitisunt super oleũ:
u ipsift̃ iacula Iaculaħ̃ ar mauerunt enange¬
litantes: et ipsi sermones diriguntur in
pectora quorumq audientium. ab instan¬
tibus oportune et inportune. Illis sermoni¬
bus illis uerbis tanquam sagittis. corda ho¬
minum. ad amorem pacis figuntur. Duri
erant: molles factisunt. Molliti. non uirtu¬
tem amiserunt: sed iniacula conuersi sunt.

Expanded text:
solvetur, et fiet tibi oleum, et usque ad ossa solvetur, et fiet tibi oleum, et usque ad ossa penetrabit. post illos duritia, sicut putabant, sermonis Domini scandalizatos etiam hic diceret, Verbum vitae aeternae habes, ad quem ibimus? ita subjecit, Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. Parvulus es, nondum intelligis secreta verborum: forte tibi panis latet, et adhuc lacte nutriendus es ; noli irasci uberibus, ipsa te idoneum reddent ad mensam, cui modo minus idoneus es. Ecce per divisionem haereticorum multa dura mollita sunt: sermones illius duri molliti sunt super oleum, et ipsi sunt jacula. Armaverunt evangelizantes: et ipsi sermones diriguntur in pectora quorumque audientium ab instantibus opportune et importune; illis sermonibus, illis verbis tanquam sagittis, corda hominum ad amorem pacis feriuntur. Duri erant, et molles facti sunt. Molliti non virtutem amiserunt, sed in jacula conversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dura uidebantur cum obscura essent. expo¬
sita mollita sunt. Nam prima heresis indis¬
cipulis xp̃i. uelut adduritiam sermonis ip¬
siis factaest. Cum enim diceret nisi quis
manducauerit carnem meam et biberit san¬
guinem meum. non habebit uitam inse:
illi non intelligentes. dixerunt ad inucẽ.
Durus ẽ hic sermo. Quis pot̾ eum audire:
dicentes quia durus est ipse sermo. separa¬
uerunt se ab illo: remansit cum aliis duo¬
decim. Cum ei suggessissent illos insermo¬
ne eiꝰ esse scandalitatos: numquid et uos in¬
quit uultis abire: Et petrus. Nerbum uitȩ
ȩteruȩ habes. adquem ibimus : Intenditẽ
obsecramus uos: et paruuli discite pietatẽ.
Numquid petrus iam intelligebat secre
tum sermonis illiꝰ domini: nundum in¬
telligebat: sed bona esse uerba quȩ non uitel¬
ligebat. pie credebat. Ergo sidurus est sermo
et nundum intellectus est durus sit impio:
Taut̾ inpietate molliatur. quia quandoq

Expanded text:
dura videbantur, cum obscura essent; expodura videbantur, cum obscura essent; exposita mollita sunt. Nam et prima haeresis in discipulis Christi velut a duritia sermonis ipsius facta est. Cum enim diceret, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit vitam in se: illi non intelligentes dixerunt ad invicem, Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Dicentes quia durus est sermo hic; separaverunt se ab illo: remansit cum aliis duodecim. Cum ei suggessissent illos in sermone ejus fuisse scandalizatos, Numquid et vos, inquit, vultis ire? Et Petrus: Verbum vitae aeternae habes, ad quem ibimus Intendite, obsecramus vos, et parvuli discite pietatem: Numquid jam Petrus intelligebat secretum illius sermonis Domini? Nondum intelligebat; sed bona esse verba quae non intelligebat, pie credebat. Ergo si durus est sermo, et nondum intellectus est, durus sit impio, tibi autem pietate molliatur: quia quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
q intelligite illud quod inpsalmo alio com¬
memorauit: congregatio taurrum. id est
superborum cornupetarum inter uaccas
populorum. Quas dixit uaccas: animas se¬
ductibiles. Ut quid hoc : ut excludantur
hi. idest appareant. qui latebant: qui pro¬
batisunt argento. Quid est argento: eloqͥo
domini. Eloqͥa dĩ eloquacasta argentum ig¬
ne examinatum. probabile terrȩ. purgatũ
septies tantum. Hunc sensum obscurum: ui¬
dete quem admodum inluce excludat apoᷤ¬
tolus. Oportet inquit hereses esse: ut pro¬
bati manifesti fiant inter uos. Quid est ꝑ.¬
bati: probati argento: ꝓbati eloquio. Quid
est manifesti fiant: excludantur. Quare hoc
ꝓꝑter hereticos. Quid est propt̾ hereticos:
ꝓpter congregationem taurorum. inter
uaccas populorum. Sic ergo ethi diuisift̃
p̾iram uultus eiꝰ et appropinquauit cor illiꝰ
Mollitisunt sermones eiꝰ suꝑ oleum: et ip¬
si sunt iacuala. Quȩdam enim inscripturi

Expanded text:
que intelligite illud quod in psalmo alio comque intelligite illud quod in psalmo alio commemoravit: Congregatio taurorum, id est superborum cornupetarum, inter vaccas populorum. Quas dixit vaccas? Animas seductibiles. Utquid hoc? Ut excludantur hi, id est appareant qui latebant, qui probati sunt argento. Quid est, argento? Eloquio Dei. Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probabile terrae, purgatum septies tantum . Hunc sensum obscurum, videte quemadmodum in lucem excludat Apostolus: Oportet, inquit, et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Quid est, probati? Probati argento, probati eloquio. Quid est, manifesti fiant? Excludantur. Quare hoc? Propter haereticos. Quid est, propter haereticos? Propter congregationem taurorum inter vaccas populorum. Sic ergo et hi divisi sunt prae ira vultus ejus, et appropinquavit cor illius. 23. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Quaedam enim in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur mnalio psalmo. Congregatiõ tauro¬
rum inter uaccas populorum: ut excludan¬
tur hi qui probati sunt argento. Excludan¬
tur eni apeit emineant. eañt appareant.
Unde dicuntur. et inarte argenearia exclu¬
sores. id est exquadam confusione massȩ ad¬
sua formã expressores. Ergo multi qui op¬
time possunt scripturas dinoscere et per¬
tractare. latebant inpopulo dei:. nec assere¬
bant solutionem questionum difficiliũ:
cum calũpniator nullus instaret. Numqͥd
enim per fecte de triuitate tractatum est
antequam oblatrarent arriani: numquid
ꝑfecte de penitentia tractatum est. aute¬
quam obsisterent nouatiani: Sic nonper
unitate xp̃i enucleate dicta erant quȩ dic̃¬
uerant hec tractare atq dissoluere. ne ꝑirent
infirmi sollicitati questionibus impiorum:
sermonibus et disputationibus siuis obscura
uisi sunt pre ira uultus eius: et nobis ad in¬
telligendum appropinquaut coreius. Ita¬

Expanded text:
dicitur in alio psalmo, Congregatio taurodicitur in alio psalmo, Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur hi qui probati sunt argento . Excludantur enim dixit, emineant, appareant. Unde dicuntur et in arte argentaria exclusores, id est, ex quadam confusione massae, formae expressores. Ergo multi qui optime possent Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei; nec asserebant solutionem quaestionum difficilium cum calumniator nullus instaret. Numquid enim perfecte de Trinitate tractatum est, antequam oblatrarent Ariani? numquid perfecte de poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perunitate overant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi, sollicitati quaestionibus, impiorum sermonibus et disputationibus suis, obscura visi sunt ab ira vultus ejus: et nobis ad intelligendum appropinquavit cor i
Abbreviated transcription (Latin):
minis testamentum confirmatum. nemo
inuno: et semini tuo quod est̃ xp̃e. In hoc
Insemine tuo benedicentur omnes gentẽ
Tu qui dimisisti unitatem om̃iũ gentiũ.
et in parte remansisti:. polliusti testamen¬
tum eiꝰ. Quid tibi ergo contigit: ut ext̃¬
minareris: ut abhereditate separeris de tra
dei est. Attende enim quid sequatur. Pollu¬
erunt testam̃tum eius. diuisi sunt p̃ira
uultus eius. Quid expectatis: quia maiore
nota ostendantur heretici: diuisi sunt p̃
iram uultꝰ eius. & appropinquauit coril¬
lius. Cuius in delligimus: nisi cuiꝰ ira diui¬
sisunt : quomͦ appropinquauit cor illius̾ ut
intelligamꝰ uoluntatem illuis: Et enim
hereticis exercitata ẽ catholica: et exhis qui
male sentiuit. probatisunt quibene sen¬
tiunt. Multa enim latebant inscripturis.
Et cum procesũssent heretici: questionibus
agitauerunt eccłam di. Aꝑta sunt quȩ late¬
bant: et intellecta est uoluntas dei. Inde

Expanded text:
minis testamentum confirmaminis testamentum confirmain uno, Et semini tuo, quod est Christus. Hoc In semine tuo benedicentur omnes gentes. Tu qui dimisisti unitatem omnium gentium, o haeretice, et in parte remansisti, contaminasti testamentum ejus. Quod tibi ergo contigit, ut exterminareris, ut ab haereditate separareris, de ira Dei est. Attende enim quid sequatur: Polluerunt testamentum ejus; divisi sunt prae ira vultus ejus. Quid exspectatis, qua majore nota ostendantur haeretici? Divisi sunt prae ira vultus ejus. 22. Et appropinquavit cor illius. Cujus intelligimus, nisi cujus ira divisi sunt? Quomodo appropinquavit cor illius? Ut intelligamus voluntatem illius. Etenim ex haereticis asserta est Catholica, et ex his qui male sentiunt probati sunt qui bene sentiunt. Multa enim latebant in Scripturis; et cum praecisi essent haeretici, quaestionibus agitaverunt Ecclesiam Dei: aperta sunt quae latebant, et intellecta est voluntas Dei. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
quia est fides xp̃i quȩ falli non potest. Qnͣ¬
do in heresim remanebit ad tantam eui¬
dentiãsc̾e ałȩ catholicȩ quam diffudit deuᷤ
ꝑtotum orbem terrarum᷑. quam ante quã
diffunderet promisit: prenuntiauit᷑. sic exi¬
buit ut ꝓmisit. Ergo caueant et obseruent.
qui non timent dm̃. Extendit manum su¬
am inretribuendo: polluerunt testam̃¬
tumeiꝰ. Lege testam̃tum. quod polluert̃.
lnsemine tuo benedicentur onines genteᷤ.
Polluerunt testamentum eius. Tu contra
uerba ista contestatoris quiddicis: affri¬
ca sola istã grãni meruit sc̃ĩ donati. In ip¬
so remansit eccła xp̃i. Dic saltem eccłam do¬
nati quare ad iungis xp̃i. dequodictum
est. insemine tuo beuedicentur om̃s gen¬
tes : post donatum uis ireꝰ pone xp̃m: et
sic recede. Hidete ergo quid sequitur. Pollu¬
erunt testamentum eius. Quod testamen¬
tum  Abrahȩ dictȩ sunt promissiones. et
semini eius. Apostolus dicit. fr̃s. tamen ho¬

Expanded text:
quia est fides Christi quae falli non potest; quoquia est fides Christi quae falli non potest; quomodo in haeresi remanebit ad tantam evidentiam sanctae Catholicae, quam diffudit Deus per totum orbem terrarum; quam antequam diffunderet promisit, praenuntiavit, sic exhibuit ut promisit? Ergo caveant et observent qui non timent Deum. Extendit manum suam in retribuendo. 21. Polluerunt testamentum ejus. Lege testamentum quod polluerunt: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Polluerunt testamentum ejus. Tu contra ista verba testatoris quid dicis? Africa sola istam gratiam meruit sancti Donati, in ipso remansit Ecclesia Christi. Dic saltem, Ecclesia Donati. Quare adjungis, Christi, de quo dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Post Donatum vis ire? Pone Christum, et sic recede. Videte ergo quid sequitur: Polluerunt testamentum ejus. Quod testamentum? Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Apostolus dicit: Fratres, tamen ho
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ morituros. Nidemus enim eos. et non
est illis cõmutatio. Qui sic moriuntur i
ipsa ꝑuersitate in ipso scismate: non est
illis cõmutatio. Humiliauit illos deus.
humilia ũilloᷤ ĩdant᷑natione. quia erectist̃
indissensione. Non est illis comutatio qͥa
non mutantur in meluis. sed inpeusꝰ: nec
cumhic sunt. nec inresurrectione. Om̃s
enim resurgemus s non omnes immuta¬
bimur. Quãre: quia non est illis cõmu¬
tatio: et nontimuerunt dm̃. fr̃s mei unũ
remedium est. Timeãt deumn: deserant
donatum:. Dicis illi. Peris inheresi. inscis¬
mate: et necesse est. ut deus retbuat istis
malis. Uenies indampnationẽ:. noli tibi blan¬
diri uerbis tuisꝰ non sequaris cecum ducẽ.
Cecus enuim cecum ducens. simul infoueã
cadunt. Quid adme ait: quo heri uixi:
sic et hodie Parentes mei quod fuerunt:
hoc et ego. Nontimes dm̃: datimorem dei
Cogriet quia ista omiua uers que legunt᷑

Expanded text:
ae morituros. Videmus enim eos, et non ae morituros. Videmus enim eos, et non est illis commutatio: qui sic moriuntur in ipsa perversitate, in ipso schismate, non est illis commutatio. Humiliabit illos Deus, humiliabit illos in damnatione, quia erecti sunt in dissensione. Non est illis commutatio, quia non mutantur in melius, sed in pejus; nec cum hic sunt, nec in resurrectione. Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Quare? Quia non est illis commutatio, et non timuerunt Deum. Fratres mei, unum remedium est: timeant Deum, deserant Donatum. Dicis illi: Peris in haeresi, in schismate; necesse est ut Deus retribuat istis malis: venies in damnationem, noli tibi blandiri verbis tuis, non sequaris caecum ducem; caecus autem caecum ducens, simul in foveam cadunt . Quid ad me, ait? quomodo vixi heri, sic et hodie; parentes mei quod fuerunt, hoc et ego. Non times Deum. Da timorem Dei: cogitet quia ista omnia vera sunt quae leguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
maior ẽ. Ergo in omnib sacram̃tis mecũ:
in una caritate non mecum. In multis erant
mecum. Rursus alio modo:. qm̃ in multiᷤᷤ
erant metum. Quise separauerant ame me¬
cum erant: non inpaucis sed inmultis.
& enum ꝑ totum orbem terrarum pauca
sunt grana: multęspaleȩ. Quid gͦ ait: in
palea mecum erant: intritico non erant
mecum. Et propinquat palea tritico.
De uno semine exit: inuno agro radicat᷑.
una pluiua nutritur. eundem messorem
patitur: eandem triturationem sustinet. candẽ
uentilationem expectat: non in unum hor¬
est ante secula. Iui enim presumũt de nescio¬
de quo duce suo qui cepit herr. Humilia¬
bit illos qui est ante secula quia et si ex¬
gine. ante secula tamen inpͥncipio uerbũ
et uerbum erat apud dm̃. et deus uerbũ.
humiliabit illos qui est ante secula. Non
enim est cõmutatio illis. De illis dico. qͥ¬
bus non commutatio. Nouerat aliquos
ꝑseueraturos et inꝑseueratione nequitiȩ¬

Expanded text:
major est . Ergo in omnibus Sacramentis mecum, major est . Ergo in omnibus Sacramentis mecum, in una charitate non mecum: In multis erant mecum. Rursus alio modo, Quoniam in multis erant mecum, qui se separaverunt a me, mecum erant, non in paucis, sed in multis. Etenim per totum orbem terrarum pauca sunt grana, multae sunt paleae. Quid ergo ait? In palea mecum erant, in tritico non mecum erant: et propinquat palea tritico, de uno semine exit, in uno agro radicatur, una pluvia nutritur, eumdem messorem patitur, eamdem triturationem sustinet, eamdem ventilationem exspectat, non in unum horest ante saecula. Illi enim praesumunt de nescio quo duce suo qui coepit heri: humiliabit illos qui est ante saecula. Quia etsi exgine, ante saecula tamen in principio Verbum, et Verbum apud Deum, et Deus Verbum . Humiliabit illos qui est ante saecula. Non enim est illis commutatio: de illis dico, quibus non est commutatio. Noverat aliquos perseveraturos, et in perseveratione suae nequiti
Abbreviated transcription (Latin):
ab his qui appropinquant michi: Quoni¬
am inter multis erant mecum. Quare
dixit propinquant michi: quia in multẽ
erant mecum. In hoc uersu: duȩ sentencie
occurrunt. In multis erant mecum: bap¬
in eo mecum. Festa martyrum celebraͬmus:
erant ibi mecum. Pasche sollempnitatẽ
frequentabamus: erant ibimecũ. s nͥ omĩno
mecum. Inscisinaten̾erãt mecum: inhere¬
se non mecum᷑. In multis mecun. In pau¬
cis non mecum. Sed inhis paucis inqͥtub
non mecum: non eis prosunt multa in
quib mecum. Et enim fr̃s: udete quam
multa enarrauit apostolus paulus. Unũ
dixit: si defuerit. frustra sunt illa. Si lin¬
gius hominum loquar et angelorum ait:
ũ habeam omnem ꝓpħiã. ⁊ omne fidẽ. ⁊ omnẽ sci¬
entiam᷑ simontes tͥransteram: si distribu¬
am omnia mea pauꝑibus: si tradam corpꝰ
meum ut ardeaoꝵ Quam multa enumera¬
uit: his omnibus multis de sit una cari-¬
tas. Illa numero plura sunt. hec ponde

Expanded text:
ab his qui appropinquant mihi: quoniab his qui appropinquant mihi: quoniam in multis erant mecum. Quare dixi, appropinquant mihi? Quia in multis erant mecum. In hoc versu duae sententiae occurrunt. In multis erant mecum: Bapin eo mecum; festa martyrum celebrabamus, erant ibi mecum; Paschae solemnitatem frequentabamus, erant ibi mecum. Sed non omnino mecum: in schismate non mecum, in haeresi non mecum. In multis mecum, in paucis non mecum. Sed in his paucis in quibus non mecum, non eis prosunt multa in quibus mecum. Etenim, fratres, videte quam multa enarravit apostolus Paulus: unum dixit; si defuerit, frustra sunt illa. Si linguis hominum loquar et Angelorum, ait, si habeam omnem prophetiam et omnem fidem, et omnem scientiam, si montes transferam, si distribuam omnia mea pauperibus, si tradam corpus meum ita ut ardeat. Quam multa enumeravit! His omnibus multis desit una charitas: illa numero plura sunt, haec pondere
Abbreviated transcription (Latin):
& in his qui foris sunt. cum fuissent int̾.
parietum horum uidetis turbulentos suꝑ¬
bos. sua querentes. elatos. non habentes
telum dei castum. sanum. quietum . sed
multum sibi tribuentes: ad dissensionem
paratos. sed occasionem non inuenientes.
ipsa est palea dominice areȩ. Hic illos pau¬
cos suꝑbiȩ uẽtꝰ excussit. axclusit. Tota palea
nonuolabit: nisi cum ille in ultimo uentila¬
bit. Sednos quid nisi cum isto cantemus:
cum isto oremus: cum isto plangamus. et
dicamus securi. Redimet in pace animã
meam: contra illos qui non amant pacem.
inpace redimet animam meam: quia cũ
his qui oderant pacem eram pacificus. Re¬
dimet inpace animam meam : Abhis qui
aꝓpinquant michi. Nam ab illis quilonge
sunt ame: facilis causa est. Nonme tam ci¬
to fallit qui dicit: ueni idolum adorare.
Multum ame longe est xp̃ianus es xp̃i¬
anus inquit expropinquo aduersatur:
ꝓpe est. Redimet in pace animã meam

Expanded text:
et in his qui foris sunt, cum fuissent intus!et in his qui foris sunt, cum fuissent intus!parietum horum videtis turbulentos, superbos, sua quaerentes, elatos, non habentes zelum Dei castum, sanum, quietum, sed multum sibi tribuentes; ad dissensionem paratos, sed occasionem non invenientes, ipsa est palea dominicae areae . Hinc illos paucos superbiae ventus excussit: tota palea non volabit, nisi cum ille in ultimo ventilabit. Sed nos quid, nisi cum isto cantemus, cum isto oremus, cum isto plangamus et dicamus securi: Redimet in pace animam meam? Contra illos qui non amant pacem, In pace redimet animam meam: quia cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Redimet in pace animam meam, ab his qui appropinquant mihi. Nam ab illis qui longe sunt a me, facilis causa est: non me tam cito fallit qui dicit, Veni, idolum adora: multum a me longe est. Christianus es? Christianus, inquit. Ex propinquo adversatur, prope est. Redimet in pace animam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
dominus exaudiuit me. Uespere. mane ᷑ me
ridie. narrabo ⁊ annu̾tiabo. ⁊ exaudiet uocẽ meã. Euã¬
geliratu. nolite tac̾etu dic quo  accepisti:
uesꝑe de preteritis: mane defuturis me¬
ridie desempit̃nis. Ideo adid quod ait ues¬
pere: ꝑtinet quod enarrat. Adid quod ait
mane: ꝑtinet quod annuntiat. Ad id quod
ait meridie: ꝑtinet quod exauditur uox
eius. finis enim meridie ẽ: sedunde ñ de¬
clinatur inoccasum. Inmeridie enim lux
excelsa est. splendor sapientiȩ. feruor dilec̃¬
tionis. Uesꝑe et mane et meridie. Uesꝑe
dominus incruce. mane in resurrectione:
meridie in ascensione. E narrabo uespere
pascientiam morientis: Adnuncio mane u¬
tam resurrectionis: orabo ut exaudias meri-¬
die: sedens ad dexteram patris. Exaudiet uo¬
cem meam: qui interpellat ꝑnobis. Quan¬
ta huiꝰ securitas: quanta consolatio: quan¬
ta refectio: apusillanimitate et tempestate
contra malos. contra iniquos. et foris. et intꝰ.

Expanded text:
Dominus exaudivit me. 18. vers. 18. VeDominus exaudivit me. 18. vers. 18. Veannuntiabo, et exaudiet vocem meam. Evangeliza tu, noli tacere tu quod accepisti, vespere, de praeteritis; mane, de futuris; meridie, de sempiternis. Ideo ad id quod ait, vespere, pertinet quod enarrat: ad id quod ait, mane, pertinet quod annuntiat: ad id quod ait, meridie, pertinet quod exauditur vox ejus. Finis enim in meridie est, sed unde non declinatur in occasum. In meridie enim lux excelsa est, splendor sapientiae, fervor dilectionis. Vespere, et mane, et meridie. Vespere Dominus in cruce, mane in resurrectione, meridie in ascensione: enarro vespere patientiam morientis, annuntio mane vitam resurgentis, orabo ut exaudiat meridie sedens ad dexteram Patris; exaudiet vocem meam qui interpellat pro nobis . Quanta hujus securitas, quanta consolatio, quanta refectio a pusillanimitate et tempestate, contra malos, contra iniquos et foris et intus,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ardorem dissensionis ardor consũptionis.
Heniat mors suꝑ illos: et descendant in in¬
fernum uiuentes. Qm̃ nequitia in hospici¬
is eorum: in medio eorum. In hospicus. ubi ꝑ¬
egrinantur et transeunt. Non enim hic sẽꝑ
futuri sunt: et tamen pro animositate
temporali sic pumant. In hospiciis eorum ini¬
quitas: in medio eorum iniquitas. Nullum
tam medium eorum quam cor eorum. Ego
conturbatione exercitationis suȩ. Ille unus
homo. inuno corpore. posita unitas. cum ted̾et
animã eius clamans afinibus terrȩ afinibus
terre ad te clamaui inquit: cum angeretur
cormeũ. Ipse unꝰ: s unitasunꝰ. Et ipse unus: ñ ĩuno
loco unus: sed afinibus terrȩ clamat unus.
Quomͦ afinibus terre clamaret unus. nisi in
multis esset unus: eͣgo ad dm̃ exclamaui. Rec̃¬
te tu exclama ad dñm. Noli addonatum Nlemotͥ
sit prodomino dominus: qui sub dño noluit
esse conseruus.. Ego ad dm̃ ᷑ clamaur: et

Expanded text:
super ardorem dissensionis ardor consumptionis. super ardorem dissensionis ardor consumptionis. Veniat mors super illos, et descendant ad infernum viventes. Quoniam nequitia in hospitiis eorum, in medio eorum. In hospitiis, ubi peregrinantur et transeunt. Non enim hic semper futuri sunt: et tamen pro animositate temporali sic pugnant. In hospitiis ergo eorum iniquitas, in medio eorum iniquitas: nullum tam medium eorum quam cor eorum. 17. conturbatione exercitationis suae; ille unus homo, in uno corpore posita unitas, cum taederet animam ejus exclamans a finibus terrae: A finibus terrae ad te clamavi, inquit, cum angeretur cor meum . Ipse unus, sed unitas unus: et ipse unus, non in uno loco unus, sed a finibus terrae clamat unus. Quomodo a finibus terrae clamaret unus, nisi in multis esset unus? Ego ad Dominum exclamavi. Recte. Tu exclama ad Dominum, noli ad Donatum; ne tibi sit pro Domino dominus, qui sub Domino noluit esse conservus. Ego ad Dominum exclamavi: et
Abbreviated transcription (Latin):
mul inutiles factisunt: non est qui faciat
bonum non est usq adunum. Duȩ quȩsti¬
ones oriuntur aliquantũ difficiles. Si enim
respexit de celo dominus ut uideat si est
intelligens aut requirens dm̃: sub intrat
cogitatio imprudentr̃ quia non omĩa no¬
uit deus. Hȩc una questio ẽ. Quȩ ẽ altera:
sinon est quifaciat bonum. non ẽ usq ad
conclusit. Heniat mors suꝑ eos qui consensert̃.
et consecutisunt. Quid illi illi duces et prin¬
cipes : descendant in infernum uiuentes. quia
ipsi scripturas tractant᷑. & nouerunt bene coti¬
die legendo. quomͦ eccła catholica ꝑ totum or¬
bem terrarum ita diffusa est. ut om̃ino contͣ¬
dictio omnis uacet: necinueniri possit aliqͦd
testimonium proscisiate eorum. Nouerunt
bene: Ideo ad inferos uiuentes descendt̃: qr ma¬
lum quod faciunt malum esse nouerunt.
lllos dediuina iracundia ignis absũpsit. Stu¬
dio enim contentionis accensi: aducibus su¬
is malis recedere noluerunt. Nenit suꝑ ignẽ ignis:

Expanded text:
s facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Duae quaestiones oriuntur aliquantum difficiles. Si enim respicit de coelo Deus, ut videat si est intelligens aut requirens Deum; subintrat cogitatio imprudenti, quia non omnia novit Deus. Haec una quaestio est: quae est altera? Si non est qui faciat bonum, non est usque ad conclusit. Veniat mors super eos, qui consenserunt et consecuti sunt. Quid illi duces et principes? Descendant ad infernum viventes: quia ipsi Scripturas tractant, et noverunt bene quotidie legendo quomodo Ecclesia catholica per totum orbem terrarum ita diffusa est, ut omnino contradictio omnis vacet, nec inveniri possit aliquod testimonium pro schismate eorum, noverunt bene; ideo ad inferos viventes descendunt, quia malum quod faciunt, malum esse noverunt. Illos autem divinae iracundiae ignis absumpsit. Studio enim contentionis accensi, a ducibus suis malis recedere noluerunt: venit super ignem ignis,
Abbreviated transcription (Latin):
istos. qui hec dicunt : Corruptisunt et
abominabiles factisunt ininiquitatib
suis. Non est quifaciat bonum. ñ est us
q adunum. Dominus decęlo prospexit su¬
per filios hominum: ut uideat si est intel¬
ligens aut requirens dm̃. Quid est hoc ͭ
corruptisunt et abominabiles factisunt
isti omnes qui dicunt: non ẽ deus. Ꝙ qͥde
hoc latebat dm̃ tales esse factos: aut uero
nobis eorum interior cogitatio aꝑiret᷑: nͥabillo dic̾e¬
t᷑: Sigͦnouerat. si sciebat: quid est quod dic̃¬
tum est quod de cęlo prospexit ut iudłat¬

Expanded text:
istos qui haec dicunt? Corrupti sunt, et istos qui haec dicunt? Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in iniquitatibus suis: non est qui faciat bonum. 5. versinus de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. Quid est hoc, Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt isti omnes qui dicunt: Non est Deus? Et quid? hoc latebat Deum, tales esse factos? aut vero nobis eorum interior cogitatio aperiretur, nisi ab illo diceretur? Si ergo noverat, si sciebat, quid est hoc quod dictum est, quod de coelo prospexit su
Abbreviated transcription (Latin):
tes serpenti suggerenti. non morte morie¬
ris. quod dixerat inparadiso: contra ueri¬
tatem dei constituentis et dicentis morte
morieris: ita faciunt mala ut dicant sibi.
Nenet xp̃c. et dabit indulgentiam om̃ib.
Ita ergo mendax est: ipse dixit. quia sepa¬
rabit iniquos ad sinistram: separabit iustoᷤᷤ
addexteram. Iustis dicetur llenite benedic̃¬
ti patris mer ꝑcipite regnum quod uob̃¬
paratum est aborigine mundi. Iniquis di¬
cetur: Ite in ignem in eternum: qui paratus
est diabolo et angelis eiꝰ. Quo mͦ ergo oĩ¬
bus dabit. indulgentiam: quomͦ nemi¬
uem dãpnabit: ergo mentitꝰ ẽ. Hoc est di¬
cere non est deus. Uide ergo ne forte tu m̃¬
ciaris. Tu enim homo es ille deus est. Peus
enim uerax: omnis autem homo mendax.
Sed quid de istis ocorpus xp̃is separate in¬
terim corde et uita: nec imiteris. nec asu¬
escas nec annuas. nec approbes: magis au¬
tem et reclargueͭ. Quid enim attendis ad

Expanded text:
tes serpenti suggerenti, Non morte morietes serpenti suggerenti, Non morte morieris , quod dixerat in paradiso contra veritatem Dei constituentis et dicentis, Morte morieris ; ita faciunt mala, ut dicant sibi: Veniet Christus, et dabit indulgentiam omnibus. Ita ergo mendax est ille qui dixit quia separabit iniquos ad sinistram, separabit justos ad dexteram; justis dicet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod paratum est vobis ab origine mundi; iniquis dicet, Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quomodo ergo omnibus dabit indulgentiam? Quomodo neminem damnabit? Ergo mentitur. Hoc est dicere: Non est Deus. Vide ergo ne forte tu mentiaris. Tu enim homo es, ille Deus: Deus enim verax, omnis autem homo mendax . Sed quid de istis, o corpus Christi? Separa te interim corde et vita, nec imiteris, nec assuescas, nec annuas, nec approbes: magis autem et redargue. Quid enim attendis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñua iudebantur iam iludum loqui: coronemꝰ
nos rosis. ante quam marcescant. Quid deli-¬
catius: quid lenuis : Sperares de hac lenita-¬
te cruces. gladios: noli mirari. Lenes sunt
et radices spinarum. Siquis eas contrectet
non pungitur: sed quo pungeruinde nasci¬
tur. Corrupti ergo isti et abominabiles fac̃
timiniquitatib suis. dixerunt in corde suo
nonẽ deus. Sifilius dei est: descendat decru
ot Ecce aꝑte dicere: non est deus. Sed quo¬
xp̃i. Ad nos isti quid pertinentꝰ quomodo
niꝰ enter hos et nos parturimus : Ad huc sunt
quidicant: xp̃c non est deus. Hoc dicunt pa¬
gam quiremanserunt: hoc dicunt impii
uider:. qui ad testimonium confusionis suȩ
ubiq diffusi sunt: hoc dicunt et heretici.
Multi namq arriani dixerunt non est deus
eunomiani dixerunt non est deus. Huc ac¬
cedit fr̃s. quia et illi de quibus paulo ante
diti qui male uiuunt᷑. nichil aliud dicunt
non fallunt: illi autem magis aurem preben¬

Expanded text:
nia videbantur jam dudum loqui: Coronemus nia videbantur jam dudum loqui: Coronemus nos rosis, antequam marcescant. Quid delicatius, quid lenius? Sperares de hac lenitate cruces, gladios? Noli mirari, lenes sunt et radices spinarum; si quis eas contrectet, non pungitur: sed quo pungeris inde nascitur. Corrupti ergo isti et abominabiles facti sunt in iniquitatibus suis. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Si Filius Dei est, descendat de cruce . Ecce aperte dicere: Non est Deus. 4. Sed quodiscipuli Christi: ad nos isti quid pertinent? quomodo inter hos nos parturimus? Adhuc sunt qui dicunt: Christus non est Deus. Hoc dicunt Pagani qui remanserunt; hoc ipsum dicunt ipsi Judaei, qui ad testimonium confusionis suae ubique diffusi sunt; hoc dicunt et haeretici multi. Namque et Ariani dixerunt, Non est Deus: Eunomiani dixerunt, Non est Deus. Huc accedit, fratres, quia et illi de quibus paulo ante dixi, qui male vivunt, nihil aliud dicunt non fallunt: illi autem magis aurem praeben
Abbreviated transcription (Latin):
Qqui corruptisunt et abominabiles facti
Tint quid dixerunt : non est deus. Occida¬
mus eum. non est deus. Habes uocem ipso¬
rum in libro sapientiȩ: sed primo illos uide
corruptos: ut possint dicere in corde suo ñ
est deus. Premisso enim uersu dixit im-¬
prudens incorde suo nonẽ ds: tanqu̾ã cause
quererentur unde hoc possit dicere impru¬
dens subiecit. Corruptisunt & ab ominabi¬
les factisunt iniquitatibus suis. Audul¬
los corruptos. Dixerunt enim apudse non
recte cogitantes. Cepit corruptio amala fi¬
de: Inde itur inturpes mores: uide inacer¬
rimas ipiquitates. Gradus istisunt. Quid
enum apudse dixerunt cogitantes non rec̃¬
te : Exgnum et cum tedio est uita nr̃a. Ab
hac mak fide. sequitur illud quod et apłs
dixit manducemuis. & bibamus: cras enĩ
moriemut. Ibi autem latius liicuria ipsa
describitur. Coronemꝰnõ rosis ante quam
am. quid sequitut : occidamus pauperẽ
uestum. Hoc est gͦ dicere: non est deus. Le¬

Expanded text:
qui corrupti sunt et abominabiles facti qui corrupti sunt et abominabiles facti sunt, quid dixerunt? Non est Deus: occidamus eum, non est Deus. Habes vocem ipsorum in libro Sapientiae: sed primo illos vide corruptos, ut possint dicere in corde suo, Non est Deus. Praemisso enim versu, Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, tanquam causae quaererentur unde hoc possit dicere imprudens, subjecit: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in iniquitatibus suis. Audi illos corruptos. Dixerunt enim apud se non recte cogitantes: coepit corruptio a mala fide, inde itur in turpes mores, inde in acerrimas iniquitates, gradus isti sunt. Quid enim apud se dixerunt cogitantes non recte? Exiguum et cum taedio est vita nostra. Ab hac mala fide sequitur illud quod et Apostolus dixit: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur . Ibi autem latius luxuria ipsa describitur: Coronemus nos rosis, antequam am, quid sequitur? Occidamus pauperem justum : hoc est ergo dicere, Non est Deus. Le
Abbreviated transcription (Latin):
qui male uiuunt. quã uox libera eorum qͥ
bene uiuunt. & isti tales sunt ut dicant
incorde suo. non est deus. Tales conuinco ego.
Ynde conuincos facta sua placere deo arbi¬
trantur. Non gͦ ait aliqui dicunt᷑. sed dix̃
imprudens incorde suo: non ẽ deus. Qui
usq adeo credunt esse dm̃i. ut eidem deo
arbitrantur placere quod facunt. atq sun¬
deo placere facta mala. non cumputat dmdieñ¬
ds ẽ. iustꝰ: Siuistꝰ ẽ. displicet ei mtͦticia: displic⁊ nqͥcas sa
autem cum putas ei placere iniquitadem:
negas deum. Si autem deus est cui dispicet
iniquitas: tibi. autem non uidetur deus
cui displicet iniquitas non ẽ autem ds̃
nisi cui displicet iniquitas cũ dicis incorde
tuo fauet iniquitatibus meis ds: nichil
ad illum intellectum: qui et de ipsoxp̃o
nr̃o. de ipso capite nr̃o occurrit. Ip
im cum informa serui appareret intͣ
iłhxerunt qui eum crucifixerunt ñ ẽ d̃s.
Quia filius dei erat: utiq deus erat. Sed il

Expanded text:
qui male vivunt, quam vox libera eorum qui qui male vivunt, quam vox libera eorum qui bene vivunt. Et isti tales sunt, ut dicant in corde suo: Non est Deus. Tales convinco. Unde convinco? Facta sua Deo placere arbitrantur. Non ergo ait, Aliqui dicunt; sed, Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Qui usque adeo credunt esse Deum, ut eidem Deo arbitrentur placere quod faciunt. Atqui si inDeo placere facta mala, non eum putat Deisplicet, ei injustitia, displicet iniquitas. Tu autem cum putas ei placere iniquitatem, negas Deum. Si enim Deus est cui displicet iniquitas, tibi autem non videtur Deus cui displicet iniquitas, non est autem Deus nisi cui displicet iniquitas, cum dicis in corde tuo, Favet Deus iniquitatibus meis, nihil ad illum intellectum qui et de ipso Christo Domino nostro, de ipso capite nostro occurrit. Ipse enim cum in forma servi appareret in terra, dixerunt qui eum crucifixerunt: Non est Deus. Quia Filius Dei erat, utique Deus erat. Sed illi