comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nhil paciendo quod noll& illeautem
uerebeatus est qui & hab& omnia quȩ uult
bona & nibil uult male &x hus enimduobur
beatus homo efficitur
Donus a uenustate corporis traditur
postea & ad animum trans latum no¬
men eum aut̃ dicimus bonum cuinon
preual& malum eum queoptimum qui
pec catminimum:
Denignus est uirsponte ad bene facien¬
dum paratus & dulcis ad loquio non aut̃
multum distat benignus abono quia &
ipse ad bene faciendum uid&ur x possi¬
tus sedineo defert quia potest bonus c̃e
& tristior & benequidem facere & pres¬
ta re quod poscitur non tamen suauis ẽẽ
nouit consostio berignus autem suacunc¬
tos nouit huitare dulcidine:
Denificus ab ene faciendo alteridictus un¬
de & beneficientia uocaturq: proximo
prodest:
Deniuolus quiabeneuult necta men
dicimus beniuolus. sic nec maliuolus
sepe enim & duabus pastibus conpos¬
situm nomen aut priorem aut sequen¬
tem litteram corrumpit nam bene¬
uolentia absordumsonat:
Bandus dulcis & inuitans ad famaliari¬

Expanded text:
nollet. Ille autem vere beatus est qui et habet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus homo efficitur. Bonus a venustate corporis creditur dictus: postea et ad animum translatum nomen. Eum autem dicimus bonum cui non praevalet malum: eumque optimum qui peccat minimum. Benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus et dulcis adloquio. Non autem multum distat benignus a bono, quia et ipse ad benefaciendum videtur expositus. Sed in eo differt quia potest bonus esse et tristior, et bene quidem facere et praestare quod poscitur, non tamen suavis esse novit consortio; benignus autem sua cunctos novit invitare dulcedine. Beneficus a benefaciendo alteri dictus; unde et beneficientia vocatur, quae proximo prode est. Benivolus, quia bene vult. Non tamen dicimus benevolus, sicut nec malevolus. Saepe enim ex duabus partibus conpositum nomen aut priorem aut sequentem litteram corrumpit. Nam benevolentia absurdum sonat. Blandus, dulcis et invitans ad familiari
Abbreviated transcription (Latin):
dictoreum & uitio Sicius quod sit
xsuatus siue p̃antiphra s in quod
it iine succo: Sepultus dictus eo quod
Sitor asuendis pellibus nominatus est
Subulcus porcerum paftlor sicut bo¬
bulcus acura bouum:
Vtor quiapupillum tu&ur hoc
est intu&ur dequo in consu&udine

Expanded text:
t. Siccus, quod sit exsucatus; sive per antiphrasin, quod sit sine suco. Sepultus dictus est eo quod sit do dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetud
Abbreviated transcription (Latin):
rum factum erubescit : Uenus¬
tuspulcher auenis id est sanguine :
uiae sed incefte mixteq sententiae
Uersutus eo quod eius mens in quo¬
lib&actu adquam lib& fraudem
facile uestitur unde &uer sutia
dicitur contorta sententia plau
tusuer sutior est quam sota figu¬
laris. Villis auilla pullius enim
urbanitatis est. Uersipellis eo
quod indiuersa uultum & men¬
tem uestat inde & uersutus &
callidus Violentus quia uim
infest Ve cors malicor dis & ma¬
lae constientiae: Uagusquia
sineuia: Uanus auenere a & hi¬
mologiam trachit Itemuanus
in anis falsus eo quod sine memo¬
ria euaniscat. Uessanus pon
probeporosanus. Uinolentus
qui& sags bibit & dificile lnebri¬
atur Vlexatus id est postatus ab
eo quod est ueo uecto uexo utue¬
xasse sit & postas se:
Vdnificus eo quod ueninum mostis
causa parauit aut prȩstitit aut
uendidit: Vector q̃s uechitur
estaut̃ uettor & qui uechit & qui
uechitur: Uenator qs uenabu¬

Expanded text:
rum factum erubescit. Venusrum factum erubescit. Venustus, pulcher, a venis, id est sanguine. Vviae, sed incertae mixtaeque sententiae. Versutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. Plautus Epid. 371: Versutior est quam rota figularis. Vilis, a villa; nullius enim urbanitatis est. Verquod in diversa vultum et mentem vertat. Inde, et versutus, et callidus. Violentus, quia vim infert. 279. Vecors, mali cordis, et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. 280. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit et qui vehitur. Venator, quasi venabu
Abbreviated transcription (Latin):
cendo diutur us Txxtinatur & ami¬
natur & udirubera perpendens
Recta trans latianem a trintinaq:
estgemina ponderum lances : Triti
Tȩnax nummi cupidior quo ł tenore
interdum &ꝑtinax: PEucliutus
Toruus terrioiis eo quod sirsto
uuliu & turbulento aspectu ut tor
lumine turuo: Turbidus terribilis
&er absobscura tenebro saquita
T &errimus proferonimium taium
enim u&eres profero dixerunt
&tim&ur Tergiuersator quod an¬
mum q̃s ter gumuestat huc & illuc
nec facile qualis sit intellegitur
pemulentus atem&o id est umodicius
timidus quod timeat diu id est san¬
guine namtimor sanguinemge¬
lat quicoactus gignit timorem:
Turpis quod sit informis & turpeat
Rauistute : Utilis abutendo
bore sua aut̃ quoabene quio
uterepossit sicut docilis quo d doce¬
ripossit: Uerus aueritate hinc
& uerax maior est ueritas quan ue¬
rus quia non ueritas a uero sedueri
aueritate discendit: Ueridicus
qui auerum dicit : & uernatis
adseftor est: Uericundus qui a ue¬

Expanded text:
minator, ex iudicii libra perpendens recta; translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tristis. Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum et pertinax. Truculentus. Torvus, terribilis, eo quod sit torto vultu et turbulento aspectu, ut: 'tlumine torvo. Turbidus, terribilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita. Teterrimus, pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro fero dixerunt,et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis et torpeat. Vir, a virtute. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus a veritate descendit. Veridicus, quia verum dicit et veritatis adsertor est. Verecundus, quia ve
Abbreviated transcription (Latin):
indolis propriae est imagoqua edã
future iuistus: Iustur dictus quod
iura custodit & secundum legem
uiuit: In nox quod non noc& in no¬
cuus cui nocitum non sit seda p̃u&e¬
res utrumque ipdefferensesti
Illaris grecum nomem est: Iocun¬
dus eo quod sit semper iocis aptus.
osilaritatea frenta sicutiracundus: Ioco¬
sus iocisusus: Inclitur grecum nome mest
namcli tongroti doriosũs dñt: Inlustris
nñ notitiae quod lareat multis splendo¬
regeneris uel sapientiae ueliustutis cui
antrarius est obscure natus : Ideneus¬
ruptus & sempiternus quod sit sine mar¬
coreatq langore : In temeratus incorrup¬
tus: & nulla temeritate uiolatus : Infirm:¬
uelarro tans est quia maiorum institutis
non adquiescit sed propriam quandamiuã
iustitiae & scitatis inquirit : Iracundus
dictus quod accensos anguine infurore
compellitur urenimflam madr̃¬
quia prauasu ggestione ad ui tiacor aliorum
succendit & per suadendo in flamimat:

Expanded text:
Indoles proprie est imago quaedam Indoles proprie est imago quaedam futurae virtutis. Iustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, iocis usus. Inclitus Graecum nomen est. Nam κλυτὸν Graeci gloriosum dicunt. Inlustris nomen notitiae est, quod clareat multis splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis; cuius contrarius est obscure natus. Idoneuruptus et sempiternus; quod sit sine marcore atque languore. Intemeratus, incorruptus et nulla temeritate violatus. Infirmns vel arrogans est, quia maiorum institutis non adquiescit, sed propriam quandam viam iustitiae et sanctitatis inquirit. Iracundus dictus quia accenso sanguine in furorem conpellitur; †urquia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. 132.
Abbreviated transcription (Latin):
enim falsum chrisiniuditium interp̃¬
tatur nñ aut̃ hippochritȩ tractumest
abspecie eorum qui in spectaculis con¬
tecta facie incdunt distinguentes uultũ
ceruloominioq: colore & c& eraspigm̃¬
tas habentes simulacraoris lintex
gpfta &iuario coloredis tincta poninunqũe
acollaampus er&a perungentis utad per¬
senie colorem peruemirent & populum du
in ludiis agerent & fallerent modo in spe¬
cie uiri. Modo in foemine modo tonsi
modoer initi anibi & uirgnalicadera¬
ludus agant que species argumentn
tranlata est in his quifas souultumei¬
dunt & simulant quod non sunt nam
hipochritae dici non possunt exquo fo¬
ras &uerint: humatus quod sit hun
dictus eo quod eaque quaerit inuenit
unde & ipsa qua ea ppellator inuentiof
uerbio riginem r&ractemus quid aliuso
resonat pnsiqui a inuenire est in iduen¬
re quod queritur : Inter praes quodi¬
terpastes medius sitduarum linguarũ
dumtran fest sedq̃uid m interprela¬

Expanded text:
enim falsum, κρίσις iudicium interpretatur. Nomen autem hypocritae tractum est specie eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum caeruleo minioque colore et ceteris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gipsata et vario colore distincta, nonnumquam et colla et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent et populum, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anuli et virginali ceteraludis agunt. 121. Quae species argumenti translata est in iis qui falso vultu incedunt, et simulant quod non sunt; nam hypocritae dici non possunt ex quo foras exierint. 122. Humatus, quod sit humo dictus quod in ea quae quaerit venit; unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? 124. Interpres, quod inter partes medius sit duarum linguarum 476 dum transfert. Sed et qui inter De
Abbreviated transcription (Latin):
nificiutest in prouerbio u&er un mu¬
nẽ:. ciue sodere sui item inmunos qui
non facit munia id est offitionon fun
uersarius duae aut̃ res inmicos faci¬
unt fraus & terror terror quod timent

Expanded text:
nificus, ut est in proverbio venem cives odere sui.' Item inmunis, qui non facit munia, id est officio non funersarius. Duae autem res inimicos facet terror. Terror, quod timent
Abbreviated transcription (Latin):
enim lapsus caelerior est : Latro
insessor estui a suma latendo dictus¬
in edius aut̃ latro est inquid latere
tor id est carnifextus ca lingua appella¬
tus a laniendo scilic& & corpora:
Zacessitor pestranlationem dictus a can¬
bus uela feris quae solent lacerando pro¬
uocare : Le non conciliator stupri eo
quod mentes aliorum miserorum blan¬
diat & deleniendo seducat: Libid ino sus
ab eo quod facit quod lib&: libidinosus
alibero qui puellarum sectator fuit :
Auxoriosus qs solutus inuoluntates
unde & menbralo co motata luxa di¬
quiuitium & aqua contrachit cuius uiti¬
umest huc ad que illuccurrere autaf
fluere aque sumto uitio sed poete
iam hoc genus nominis profurios is

Expanded text:
enim lapsus celerior est. Latro, enim lapsus celerior est. Latro, insessor viarum, a latendo dictus: Aelius autem 'latro est,' inquit, 'latero tor, id est, carnifex Tusca lingua appellatus, a laniando, scilicet corpora. 161. Lacessitor, per translationem dictus a canibus, vel a feris, quae solent lacerando provocare. Leno, conciliator stupri, eo quod mentes miserorum blandiat, et deliniendo seducat. Libidinosus, ab eo quod facit quodlibet. Libidinosus, a Libero, qui puellari corpore pingitur. Luxuriosus quasi solutus in uoluptates, unde et membra loco mota luxa diqui vitium ex aqua contrahit, cujus vitium est huc atque illuc currere, a fluore aquae sumpto vitio. Sed poetae jam hoc genus nominis pro furiosis
Abbreviated transcription (Latin):
Rarus grecum nñ est sicut & caritas
Uculentus ab eo quod sit lingua clarus
& sermone splendidus : Lector dr̃
alegendo id est percurrendo inde &
pauis dr legere quicquid transit nam legit
L&us a latitudine: Locupl&x q̃s locis ple¬
nur& possessionum plurimarum pos¬
sessor quemad modũ doc& tullius dere¬
pullica in lib̵ secundo multaq: aditione
ouium & bouum quod tuno eratres
inpectore & in locorum possessionib:
&x quo pecuniosi & locupl&es uocabant
Liberalis dictos ab eoquod libenterdo¬
n& nec mormorat : Largus Longui
alin& dictus propter quod sit porrectus
Longeuus qs longeui & longi temporis
Longanimis siue magnanimis coquod
nullis passionibus ꝑturbatur sed
aduniuersa sustenenda paciens est
cui contrarius est pussil¬
lanimis angustus & in
nulla pesturbatione subsis¬
tiam uagationis appellatus quia leui
motumentis nuncista nunc illa deside¬
rat: lubricus ab eoquod labitur

Expanded text:
Karus Graecum nomen est, sicut et caritas, Karus Graecum nomen est, sicut et caritas, uculentus, ab eo quod sit lingua clarus et sermone splendidus. Lector da legendo, id est, percurrendo. Unde eur legere quicquid transit. Nam 'legiLaetus a latitudine. Locuples, quasi locis plenus, et possessionum plurimarum possessor, quemadmodum docet Tullius de Republica in libro secundo 16: 'multaque editione ovium et boum, quod tunc erat res in pecore et in locorum possessionibus: ex quo pecuniosi et locupletes vocabantur.' Liberalis dictus ab eo quod libenter donet nec murmuret. Largus. Longus a linea dictus, propter quod sit porrectus. Longaevus, quasi longi aevi et longi temporis. Longanimis, sive magnanimis, eo quod nullis passionibus perturbatur sed ad universa sustinenda patiens est. Cui contrarius est pusillanimis, angustus et in nulla tribulatione subsistiam vagationis appellatus, quia levi motu mentis nunc ista, nunc illa desiderat. Lubricus, ab eo quod labitur.
Abbreviated transcription (Latin):
It nobilis coquod sit ignotus &inbis &obrcu¬
rigeneriscuinec nomen quidem scitur:
Ir cosus quia sudore corporis f&ido pit&
Ignotus ignobilis uel & prouiso ueniens
Iu prouissus dr̃ eo qđ sũbitosit & non porro an¬
teuissus Ind ex proditor ab indicando:
Iudigena uocatur quod indesit genitus idest
in eodem loconatus: Inpudens eo quod abeo
pudor & puditia proculabest Ippudicus
apudore uocatus putorem enim fo&orẽ dm̃s
q̃r in castus sicut qui uirginem sacram uela d f¬
nitatis suae proximam stu prauerit :
Internicida est qui falsum testamentum fecit
&obici hominem occidit: Inficiatur nega¬
tor quia non fat&ur. sed contra uerratem
medacium nititur : Inpostor interceptor
propriae dr̃ qui inter duos demedio tollitus
dolo aliquem & spectareunde & insidie
nominate sunt : Incincta id est sinecincto
quia procingi fofltter uterus non promitut
Iscurra uocatur quia causa escae quempi¬
am insectatur:
ato licur uniuersalis grecum enimẽ:

Expanded text:
Ignobilis, eo quod sit ignotus et vilis et obscuri generis, cuius nec nomen quidem scitur. Ircosus, quia sudore corporis foetido putet. Ignotus, ignobilis, vel ex inproviso veniens. Inprovisus dictus eo quod subito sit et non porro ante visus. Index, proditor ab indicando. Indigena vocatus quod inde sit genitus, id est in eodem loco natus. Inpudens, eo quod ab eo pudor et pudicitia procul abest. Inpudicus a podice vocatus. Putorem enim foetorem diciquasi incastus; sicut qui virginem sacram, vel adfinitatis suae proximam stupraverit. Internicida est qui falsum testamentum fecit et ob id hominem occidit. Infitiator, negator, quia non fatetur sed contra veritatem mendacio nititur. Inpostor. Interceptor proprie dicitur qui inter duos de medio tollitur. dolose aliquem expectare. Unde et insidiae nominatae sunt. Incincta, id est sine cinctu; quia praecingi fortiter uterus non permittitIscurra vocatur quia causa escae quempiam consectatur. K Katholicus, universalis: Graecum enim est.
Abbreviated transcription (Latin):
maxime utunt᷑. qui apit italos latro.¬
cinia exercent. a quo et sicarii dicti
Tranquillus autẽ dicit: dum cuiusclam
gladiatorii in ludum emissum gladiũ
curuatum fuisset. ex acie recta procur.¬
rit unus ad corrigendum. tuncq a
pugnante responsum est: Sica hac pug¬
nabo: Inde sicȩ nom̃ datum est: Se¬
cures signa sunt. que ante consules
ferebant᷑. quas hispani ab usu francoꝵ
per diriuacionem franciscas uocantes
ea signa portari. ne aut usum perderet

Expanded text:
maxime utuntur qui apud Italos latromaxime utuntur qui apud Italos latrocinia exercent; a quo et sicarii dicti. Tranquillus lud. gladiatoris in ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant. Ea signa portari ne aut usum perdere
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ est gladius longus. ex una parce acutꝰ.
stamea uero gladius ex utraq parte acutꝰ.
quam uulgo spatã uocant. ipsa est et rũ¬
phea. framea aũ dicta. quia ferrea est
Nam sicut ferram̃tum. sic framea dicit᷑
ac proin de omnis gladius framea. S pata
a passione dicit᷑ greco uerbo. quõ patin gre¬
Alii spatam latine autumant dictam. eo qd̃
spaciosa sit. idest lata et ampla: unde et
spatula in pecoribus: Semispatium gla¬
dius est amedia spate longitudine ap¬
pellatum. ñ ut imprudens uulgus dicit
sinespatium. dum sagitra uelocior sit:
Pugia a pungendo et transfigendo uo¬
catus: Est enim gladius paruus et bis
acutus lateri adherens Idem et clunabir¬
lum dictum. quod religetur ad clunem
Celidoniacus gladius. ferrum est latũ.
cuiis duplex mucro ac bifurcus in mo¬
dum cauclȩ hirundineȩ formatur. uñ
et celidoniaciis uocatur. Sica. a secan:¬
do dicta: Est enim breuis gladius. quo

Expanded text:
autem est gladius longus ex una parte acutus. autem est gladius longus ex una parte acutus. Framea vero gladius ex utraque parte acutus, quam vulgo spatam vocant. Ipsa est et romphea. Framea autem dicta quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur; ac proinde omnis gladius framea. a passione dicitur greco verbo, quoniam patin GreAlii spatam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispatium gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhaerens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem. Chelidoniacus gladius ferrum est latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur; unde et chelidoniacus dicitur. Sica a secando dicta. Est enim gladius brevis quo
Abbreviated transcription (Latin):
Orma generalit̾ omnium rerum instru¬
m̃ta sunt. Unde et ubi reponunt᷑
armaria dictil sunt. Item arma
et tela omnium generum: S arma st̃
quib ipsi tuent᷑. tela sunt que emitti¬
nius Nam arma duplicia sunt. id÷ uł
quibus ꝑcutimꝰ.uł quibus tegim᷑: Ar¬
ma aũ proprie dicta sunt. eo qd̃ armoᷤ
tegunt Iam arma uel ab armis di-
Uadius generalit̃ dicit᷑ dus. Iuii¬
Ensis inp̃lio. S ensis ferrum tãtũ.
cladius uero totꝰ: Proprie aũ appel¬
latꝰ gladius. quod gulam diuidit. id:
ceruicem secat. Ad hac enim primũ est
factus. Nam cetera m̃bra securibus ma-¬
gis cedunt᷑. collum gladio tantũ: Aci-¬
es aũ gladii ab acumine dicta. Capulꝰ
uocatus. uel quia caput est gladii.
uł quia ibi capit᷑ ut teneat᷑. Nam ali-¬
as a cies ferri non siit tenere. Muero
non tantum gladii est. s et cuiusli¬
bet teli. Acum̃ dictum a longitu¬
dine. nã macron greri longum uo¬
cant: hinc et machera. Machera

Expanded text:
rma generaliter omnium rerum instruenta sunt; unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittimus. Nam arma duplicia sunt: id est vel quibus percutimus, vel quibus tegimur. Arma autem proprie dicta sunt eo quod armos tegunt. Nam arma vel ab armis dicu. Gladius generaliter dicitur ensis in proelio; sed ensis ferrum tantum, gladius vero totus. Proprie autem appellatus gladius, quod gulam dividit, id est cervicem secat. Ad hoc enim primum est factus; nam cetera membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum. Acies autem gladii ab acumine dicta. Capulus vocatus vel quia caput est gladii, vel quia ibi capitur ut teneatur: nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cuiuslibet teli acumen, dictus a longitudine. Nam μακρὸν Graeci longum vocant; hinc et machaera. Machaera
Abbreviated transcription (Latin):
cincta saloresonant magnus cuipes p&imento profinit oceanur & flimina crimibus
errant Ment oenim tempora & crines non adocea num pestͥnent sed ad homines

Expanded text:
cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines
Abbreviated transcription (Latin):
duris sine pondere habentia pondus Ypalage quotiescumque ꝑ contra¬
rium uerba intelleguntur ut daretlasibus austrorcumue tisnaues de
V interpra & antur: Piunt aũt propria significatione ad non proprũ
similitudinem. Quorum omnium nomina difficillimum est ad notare
sed ex omnibus donatus xiiiu suttradenda conscripsit N& aphora
est uerbi alicuius uͣ surpata tranlatio sicut cuindicimus fluctuari
uerba alumnde traneferuntus S edhaent que aliae tropice loquitiones adea queno¬
tesba unda sunt propterea figuratis a metibus obtoguntus ut sensusle ientisaen¬
panimab a dinanimale ut pontupinus arat sulium praenit alta carina mudut urum
ternas aquis dumarart & sulcupmere adterrã ꝑteneat non admare. Abin aninal
ad animale ut florida iuuentus mistuit florer inanimales iuuentute qui animã
h ab&. Ab animali a dinanimale ut tuneptune pater cuitemporã canaerfpanti

Expanded text:
duris; sine pondere, habentia pondus. 22. Hypallage quotiescunque per contraduris; sine pondere, habentia pondus. 22. Hypallage quotiescunque per contrarium verba intelliguntur, ut dare classibus austros., cum ventis naves demm interpretantur. Fiunt autem a propria significatione 59 ad non propriam similitudinem. Quorum omnium nomina difficised ex omnibus Donatus tredecim usui tradenda conscripsit. Metaphora est verbi alicuius usurpata translatio, sicut cum dicimus 'fluctuare verba aliunde transferuntur. Sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensus legentis exinanimali ad inanimale, ut Pontum pinus arat, sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti
Abbreviated transcription (Latin):
tyranne tulisti. Sed bene hec temperat uergilius dumnon totouersuutitur. Hanc
sola mihitalercã sus ca sandra canebat. Homo eoptoton est cumplurima nomi
est cumuno modo uerba plurima finiuntur ut abiit abscessit eua sit erupit : Po¬
liptotonest cũ diuersirca sibus sententia uariatur ut ex nichilo nihilum adnihilũ
suum usque adultimum seruans ut est in secessu longo locus in sola portur
& reł : Hic enimin longumua dit sensus us quea dillud horrentiq: a trin
nemus immin & umbris. Polipsintþ&on est dictio multis concatenata
coniunctionibus ut tectumque laremq: armaq: amicleumq: canem
Diali ton uel a seit h&on est figura quȩ econtrariosine coniunctionibus
solute acsimpliciter efferturut uenimus uidimus placuit Antitho¬
ton est ubi contraria contraris opponuntur & sententiae pulcritu diner
reddunt ut  illud frigida pugnabant cali dishumentia siccis molli a cun

Expanded text:
tyranne tulisti. Sed hoc bene temperat Virgilius, dum non toto versu utitur hac fSola mihi tales casus Cassandra canebat. 58 15. Homoeoptoton est, cum plurima nominest, cum uno modo verba plurima finiuntur: ut abiit, abscessit, evasit, erupit. 17. Polyptoton est, cum diversis casibus sententia variatur, ut: Ex nihilo nihilum, ad nihilum suum, usque ad ultimum servans, ut: Est in secessu longo locus, insula portum, reliqua. Hinc enim in longum vadit sensus usque ad illud: Horrentique atrum nemus imminet umbra. 19. Polysyntheton est dictio multis concatenata conjunctionibus, ut, tectumque, laremque, armaque, amycleumque canem. 20. Dialyton, vel asyntheton figura est, quae e contrario sine conjunctionibus solute ac simpliciter effertur, ut, venimus, vidimus, placuit. 21. Antitheton est ubi contraria contrariis opponuntur, et sententiae pulchritudinem reddunt, utillud: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis; Mollia cum
Abbreviated transcription (Latin):
tllaba grece latine conceptiosiue conexio dr̃ namsillaba dicta est apditsyllã¬
unde uere illa est sillaba que ex pluribus nascitur litteris. Namunã uocalẽ prosil

Expanded text:
llaba Graece, Latine conceptio, sive complexio dicitur. Nam syllaba dicta est Unde vere illa est syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. Nam unam vocalem pro sy
Abbreviated transcription (Latin):
tocs & ceteraq: non occidunt sedinfamaent: Facinus dictum cefacien¬
domalum qđ nocead alten: flagitiũ ceflagitaendo cofrupte lom libi dinisqua
nocead sibi haecsunt duogener& omnium pec catoꝵ: Vist uirtus potes¬
tectis p̃ quẽc causec siueres uelccufer t̃ uelȩxtor que t uispii uata ÷ siquisq
aote iudicium ces mectis hominibur que qua ã suo de ecent uel expugnauesst:¬
uispupliat siquisunem entepopulum uelidiẽe uelregẽ aeppellaentẽ negccuent auttorseqt
siueuerberecuerit uelitumx egt Dlus: mentis calliditees cebeo qd deludoet cdiudenim egt
& cdiuds mulat petronifs aliter ex stimeet dicens quid ÷ iudie is dolus ni mirum ubi celiquad
facctũ÷ qđ legidol& hebetisdolũ accipite nunc melũ. Ecclumnia est iurgium alienae

Expanded text:
tas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a facientas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnavepopulum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae
Abbreviated transcription (Latin):
quimaencipium eaccipit conp̃hindere idipsum que ei mancipio doctus: Cessio ÷
ꝓphae rei concessio sicut ÷ illudcedo iure ꝓpinquitacus cedere enim dicimus
qua si concedere id ÷ quȩ ppy & sunt Nacmaliena reftituenus ñ concedimus
naicedere propne dr̃ qui contra ueniectẽ aldei consentit ut cicero cessit in¬
quidam plisimi uiꝯ acutos tete uel pocius pecruit Iterdictum ÷ qđ eciudice non
in ꝑ petuum sedpre formando moment adtempus interimdr̃ seclucȩꝓpositione¬
actionisenis Precium uoeatur oo qđ psius eum docmus u ꝓqͥi uicerem quẽc xppetim
possedere debeccmus: Com mercium dictũ ÷ c̃mercibus quo nomine resuena¬
les appellamus unde mercatus dr̃ coetus multoꝵ hominũ quiresuendere
uelem ere solent: IN tegi resttutio ÷ cause uelreirepcercctio: causcered inte¬
ecminibus in lege conscyptis cmena carendo nome ut furtũ falsi¬

Expanded text:
qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicuquasi concedere, id est, quae propria sunt; nam aliena restituimus, non cedimus. Nam cedere proprie dicitur, qui contra veritatem alteri consentit, ut Cicero: Cessit, inquit, amplissimi viri auctoritati, vel potius paruit. 33. Interdictum est quod a judice non in perpetuum, sed pro reformando momento ad tempus interim dicitactionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redinteta est. § 26 De criminibus in lege conscriptis. Crimen a carendo nomen: ut furtum, falsi
Abbreviated transcription (Latin):
stione pignens pacctouel autione sol&c inter ueniente Momentum dictũ
atempons breuitaete ut quẽ cito quẽ stcetim scluo negociore formetur Nec
in nulleẽ morcem ꝓducidebe ad qđ repetitur sicut necullũ spectium÷ momen¬
ti cuiustem brouis ÷ tempoꝰs punctus ut hcliquã moram nullomodo ꝓduca
IN strumentum ÷ undeccliquid construemus utcultros calamos ascia INs¬
tructum qđ p instrum entum efficitur utbaculus codex tebula : ussus quem
in rem instructec utimur utbecculo inttenere incodice legere intacbula ludere
s& &dipsefructus agrorum ꝗeo utimur us sus uocatur: Haec sunt illactii ccusus fruc¬
tus h. uocatus ꝗ solo usa habetur enus fructus manente apud clium iure: usuca¬
pio ÷ ademtio domini p continucctionem iustae possesionis uel biennu aut
clicuius tempohs Mancipatio dictec ÷ ꝗ ma nures̃ capitur undeopor t&eũ

Expanded text:
sitione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum sitione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum,
Abbreviated transcription (Latin):
sit unde & commodumdictum ÷: Precarium ÷ dumprece creditor rogatus
ꝑmit ut debitorem in possessione pundisibiobligoti demoraen & ex eofruc¬
tus capere & dictum p̃carium quia p̃cedit᷑ dium rꝓd. literoe commo tecta
positum ÷ pignus com mendectum ad tempus quasi diupossitum deponere
Nampignus : qđ datur ꝓp̃trem creditaem qua edum redditur stactim
pignus cufertur. &sreuero ÷ que primum ꝓrembo nȩ fidei contractu
enita &expartt dectur &pos tecc conpletur estenim cerr ee conpledee non
auferenda undequi hecb& cerram non reddit sicut pignus sed de siderat
plenitudi nem & diete cerre c̃cre. proquec treeditur:. I tem inter pignus¬
a fducieem &ipotetẽ h inter est Pignusenim ÷ qđ pp̃t̃ rem eredit̃ obligcctus cuius rer
posses sonem solam ac tempus conseqr̃ creditor caeterum dominum penesde¬
bitorem ÷: Fidiciat cumres celiquas sumen de metuae pecuniae grectico
uel mancipcetur uelin u recaeditur i potete÷ cumres commodectur sine pͥo¬

Expanded text:
sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quasi precaDepositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arrha vero est quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postauferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem; et dicta arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depo
Abbreviated transcription (Latin):
exhomine & caede quienum cedemꝰ inhominẽ fecisse conꝑtuserat homicidã ueteres ceppellac¬
boent. Pacricidu cectioñ solũ ineũ debatꝰ qui paerentẽ ide qui paetrẽ uel mectrẽ int̃emis set
sed & incum qͥ frectrẽ oc udercet & dictũ paerricidiũ quaesi pecrentiscacdem. Inter netiu iudiciũ in
eum debect qui ful sute fto mentũ fecereet & obidhominẽ occidercet accussatorẽ ciusposesio¬
eluere: furtum ÷ reicdiȩnae cdandestinae contrectacciocefuruo id m obscuro ft fur¬

Expanded text:
ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedem. Internecivum iudicium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. Accusatoreeluere. 19. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fu
Abbreviated transcription (Latin):
p uec sioh &eccrũq treens ser runtꝰ & ecrũ quae in moblesiunt: In fiictio ÷ negcctio debi¬
terei cum a. creditore deposcitur itẽ & aebiuratio id ÷ reicreditae ab negcctio: Ambitus
iudicium ineum ÷ quilaer gitionẽ honorẽ capit &oembit cmissurus dignitatẽ quãc munere
nuccdit: Peculatim iudicium in eosdactur qui frecudẽ ccercei ofeccunt pecunicẽq publi

Expanded text:
 et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publi
Abbreviated transcription (Latin):
catȩ: Propes sunis quo pes ueli alligat᷑.
quasi prope pedes: de quo turpiluis. Qi
cum uentis fert nauem in mare secun¬
dis. si quis propidon misit uelis sinstrũ.
Tormentũ funs in nauib longus qui
a prora ad puppem extendit᷑. quo magis
constringant᷑. Tormenta aũ a corto dicta.
Nestes funes que. safon funis in prora po¬
sitꝰ. de quo cecilius: Uenerio cursu ueni
prolato pede usq ad saphonem: Opiffera
sunis. quo cornib antempne dextra
sinistra q tendunt᷑ retrouerso. Pro¬
nesium sunis quo nauis in littore re-¬
ligat᷑ ad palum. Mitra sunis. quo na-¬
uis media uincit᷑ Anquina sunis
quo ad malum antempna constrin-¬
git᷑. de qua cinna. atq anquina
regat stabilem fortissima cursum Ne
mulcum sunis. quo deligata nauis tͣhit᷑
uice remi. de quo uulgius. Hicq me.¬
am e longo succedens prora remulco.
letantem gratis sistit in hospiciis: Strup¬
pi. uncula loro uel lino facta. quib:

Expanded text:
catae. Propes funis quo pes veli alligatur, catae. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi pro pedes. De quo Turpilius215: Quasi quum ventus fert navem in mare secundus, si quis propedon misit †si veli sinistrum†. Tormentum funis in navibus longus, qui a prora ad puppim extenditur quo magis constringantur. Tormenta autem a tortu dicta, restes funesque. Scaphon funis in prora positus. De quo Caecilius256: Venerio cursu veni, prolato pede usque ad scaphonem. Opisphora funes, qui cornibus antennae dextra sinistraque tenduntur, et retroverso. Prymnesium, funis quo navis in littore religatur ad palum. Mitra funis quo navis media vincitur. 7. Anquina, quod ad malum antenna constringitur. De qua Cinna: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 8. Remulcum, funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius: Hic mea me longo succedens prora remulco, Laetantem gratis sistit in hospipi vincula loro vel lino facta quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta uelorum. accateon. epidromos. dalũ
artemon. si parum. mendicum: Ex qͥb:
accateron uelum maximũ. et in me-¬
elia naue constitutum: Epid romon
secundȩ amplitudinis.s ad puppem:
dalum minimũ uelũ. et ad proram
desixum: arteman. dirigende pocius
nauis causa cõmendatũ quam celerita¬
tis: Siparum genus ueli unum pedẽ
habens quo uiuari nauigia solentin na-¬
uigatione. quotiens uisuenti langues¬
cit. de quo lucanus. Summaq tendes
sipara. uelorum ꝑituras colligit auras
qd̃ ex separationẽ exutimant nominatũ
pes extremus angulus ueli. quẽ sic nai¬
te ioqunt᷑. De fu ni Bus. Iuu¬
unes dicti. qd̾ antea in usum luminiᷤ
suerunt circumdati cera. unde et
funalia. Testes siue qd̃ rates contineãt.
siue quod his retes tendant᷑. Rudentes
sunt sunes nauium ex nimio stridore
ita dicti Spirȩ funes quas in tempesta¬
tib utunt᷑ quas nautici suo more co¬
curbas uocant Spirȩ aũ a sparto uo-¬

Expanded text:
ra velorum: acation, epidromos, dolo, ra velorum: acation, epidromos, dolo, artemo, siparum, mendicum. Ex quibus acation velum maximum, et in media nave constitutum. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemo dirigendae potius navis causa conmentatum quam celeritatis. Siparum genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione quotiens vis venti languescit. De quo Lucanus5, 428: Summaque tendens sipara velorum perituras colligit auras; quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic nautae loquuntur. § 4 De funibus. Funes dicti quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera; unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Spirae funes quae in tempestatibus utuntur; quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem ab sparto vo
Abbreviated transcription (Latin):
arbor sustinet᷑ Catomalum deligatum.
parastatȩ uinctȩ. Clauus est quo regit᷑
qubnaculum. de quo ennius Ut clauũ
rectum teneam in auemq gubernem:
porticulus. malleus in manu portat᷑.
quo modus signumq dat᷑ remigantib
de quo plautus Ad loquendum atq: ca-¬
cendum tute habes particulum: Ton¬
silla uncinus ferreus uel ligneꝰ. ad quẽ
in littore defixum funes nauium illi¬
gant᷑. de quo ennius Tonsillas capiunt.
configunt litus ad uncas: Anchora dens
ferreꝰ ex greca exhimologia nomen du¬
cit. qd quasi hominis manus comp̃hen¬
dat uł scopulos uł harenas: Nham manꝰ
grete Nipo dicit᷑. Aput hebreos autẽ aspi¬
rationẽ non habet: Nam anchira. unde¬
et aput maiores sine aspiratione profe-¬
naues declucunt᷑ et subiciuntur in por¬
gum pons scalȩ nauium. De uelis.
ela greci armena dicunt. proinde
qd̃ aere mouentur. Aput latinos
autem uela a uolatu clicta. unde est

Expanded text:
arbor sustinetur. Catoinc. 18: 'Malum deligatum, arbor sustinetur. Catoinc. 18: 'Malum deligatum, parastatae vinctae.' Clavus est quo regitur gubernaculum, de quo Ennias: Ut clavum rectum teneam, navemque gubernem. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus, de quo Plautus: Ad loquendum atque tacendum tute habeas porticulum. Tonsilla, uncinus ferreus vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur, de quo Ennius: Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. Anchora dens ferreus ex Graeca etymologia nomen ducit: quod quasi hominis manus, comprehendat vel scopulos vel arenas: nam manus Graece cheir dicitur. Apud Graecos autem aspirationem non habet: nam ancyra dicitur. Unde apud majores sine aspiratione profenaves deducuntur et subducuntur in portum. Pons, scala navium. § 3 De velis. Vela Graeci ἄρμενα dicunt, proinde quod aere moventur; apud Latinos autem vela a volatu dicta. Unde est
Abbreviated transcription (Latin):
loca sunt in naui ꝑ que ad remiges hortator
accedit: de qua ennius Multa foro ponit. et
agea longa repletur: Transtra sunt tabulȩ.
ubi sedent remiges. quod in transuerso sut̃
ti. sicut tonsores a tondendis ac clecutiendiꝰ
capillis: Palmula est extrema latitudo
remi a palma dicta. qua mare impellit᷑:
Antempne autẽ dicte. quod ante amnẽ
sint positȩ. p̃t̃fluit enim eas amnis: Cornua
extreme partes amtẽpnarum sunt dictȩ
per tropum. Malus est arbor nauis. qua
uela sustinent᷑ Malus autẽ dictus qd ht̃
instat mali in sũmitate. uł quia quasi qͥb¬
dam malleolis ligneis cingit᷑. quorum no-¬
lubilitate uela facilius eleuant᷑ Moduis:
dictus carteria sunt in cacumine arboris
Troclie autem quasi f. littera ꝑ quas funes
trahunt᷑ Cinna lucida confulgent alti
carceria mali: Trocliȩ autẽ uocatȩ. qd
rotulas habeant Trocos enĩ grece rota dr᷑:
Parastate stipites sunt pares stantes. qͥb

Expanded text:
vel loca, in navi, per quae ad remiges hortator vel loca, in navi, per quae ad remiges hortator accedit. De qua Ennius: Multa foro ponet, et Agea longa repletur. 5. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quod in transverso sint,ti, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antemnarum sunt, dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibus
Abbreviated transcription (Latin):
lintris id ÷ carabus. quem in pado pa¬
ludibusq utunt᷑ Carabus parua sca¬
fa. ex uimine facta. que contecta cru¬
do corio genꝰ nauigii p̃bet. Portemia
nauicula siriatiei generis lata. et sine
carina a portando uocata: Utuntur
his in pannonia. Trabarie annice na-
ues ex singulis trabib cauant᷑. quȩ
alio nomine littoriȩ dicunt᷑: hȩ et
caudicȩ ex uno ligno cauato factę
Et inde caudice. quia a quatuor
usq ad decem homines capiunt :
quasi post. Prora anterior. qua¬
si priora. Cymba locus imus nauis
quo aquis incumbat: Carina cur¬
rendo dicta quasi currina: fori na¬
uium latera concaua a ferendo onẽ
dicta. siue tabulata nauium quȩ
st̃nunt᷑. clicta ab eo qd̃ incessus ferũt
uł foris emineant. de quib uirgiliꝰ:
li axat q foros: Columbaria in sũmiᷤᷤ
laterib nauium loca concaua ꝑ qͤ
eminent remi. dicta credo qd̃ sint
similia latibulis columbarum. ĩ
quib nidificant: Ageauia loca sunt

Expanded text:
linter, id est, carabus, quo in Pado, palinter, id est, carabus, quo in Pado, paludibusque utuntur. 26. Carabus, parva scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet. Portemia, navicula Syriaci generis, lata, et sine carina, a portando vocata. Utuntur iis in Pannonia. 27. Trabariae, amnicae naves, quae ex singulis trabibus cavantur, quae alio nomine littorariae dicuntur. Hae et caudicae ex uno ligno cavato factae, et inde caudicae, quia a quatuor usque ad decem homines capiant. Cquasi post. Prora anterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. 420 2. Fori navium latera concava a ferendo onere dicta, sive tabulata navium, quae sternuntur. Dicta, ab eo quod incessus ferant, vel foris emineant. De quibus Virgilius: Laxatque foros. 3. Columbaria, in summis lateribus navium loca concava, per quae eminent remi, dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum, in quibus nidificant. 4. Agea, viae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
que contecta crudo corio genus na-¬
uigii p̃bet. quales utuntur germanoꝵ
pirate in oceani littoribis uł paludi¬
bus ob agilitatem: de qualib in his¬
toria: Gens inquit saxonũ mio paro¬
nib non uirib nitunt᷑. fugȩ pociꝰ
quam bello parati. Celones quos gre¬
ci celectras uocant .i. ueloces: Biremes
carinaꝑ equora cana celonis: Biremes
aũ naues sunt habentes remorum
ordinem geminũ: Triremes et qͣ¬
driremes. triũet quatuor ordinum. sic
et penteremes  et exeremes quinos
uł senos ordines habentes Acturiȩ na¬
ues sunt. que uelis simul et remis agunt᷑
ꝓppogauus in quo equos transuehere so¬
litum est. Pontonium. nauigiũ flumi¬
nale trdum et graue. qd non nisi re¬
migio progreli potest: hinc et cransiectꝰ
id÷ extentꝰ: Et enĩ funis iatꝰ. Unde et
trans e hina dicit᷑ extentꝰ sunis L.imbꝰ
nauicula b̃uis que alia appellatione
dicit᷑ et cimba. et caupoliis. sicut et

Expanded text:
quae contecta crudo coreo genus naquae contecta crudo coreo genus navigi praebet; quales utuntur Germanorum piratae in Oceani litoribus vel paludibus ob agilitatem. De qualibus Historia 'Gens,' inquit, 'Saxonum mioparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati.' Celoces, quas Graeci κέλητας vocant, id est veloces biremes carina per aequora cana celocis. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes et quadriremes trium et quattuor ordinum. Sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium navigium fluminale tardum et grave, quod nonnisi remigio progredi potest. Hic et traiectus, id est extentus: est enim latus; unde et transenna dicitur extentus funis. Lembus navicula brevis, quae alia appellatione dicitur et cymba, 419 et Caupilus, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
ne feriant᷑ et collidant᷑: Lionge naues
sunt. quas dromones uocamꝰ dicte.
eo qd̃ longiores sunt ceteris. cuius con-¬
trarius musculus. curtum nauiguun:
droma aucẽ a decurren Ido dictus:
uicule. que ligna militibus portant.
Anciromanchus lictus pro eo qd celeri¬
tate sui anchoris et instrum̃tis reli¬
quis nauium uehendis sit aptꝰ fase¬
lus est nauigium. quem nos corrupte
scopꝰ. naugium quod latme na spetu¬
latorium dicit᷑. Scophos enĩ latine
intendere dicitur: Parca est. quȩ c̃ẽ¬
ta nauis cõmertia ad littꝰ partat. Hac̃
nauis in pelago ꝑꝑ nimias undas suo
suscipit in gremi̾oUbi enĩ appropin¬
quauerit ad portũ. reddit uicem bar¬
ca naui quam accepit in pelago: Pa¬
ro nauigium piratarum aptum. et
ex his ita uocatum: Cicero Tunc se
fluctigero tradit. mandatq paroni:
Et alibi: Parunculis ad littus ludit
celeribus: Mioparo. quasi minimus
paro: Est enĩ scapha ex iumine facta.

Expanded text:
ne feriantur et conlidantur. Longae naves ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris: cuius contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus; viculae quae ligna militibus portant. Ancyromachus dictus pro eo quod celeritate sui ancoris et instrumentis reliquis navium vehendis sit aptus. Phaselus est navigium quem nos corrupte κοπος, navigium quod Latine speculatorium dicitur; σκοπὸς enim Latine intendere dicitur. Barca est quae cuncta navis conmercia ad litus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. CiceroMar. 3: Tunc se fluctigero tradit mandatque paroni. Et alibiCom. pall. inc. 21: Parunculis ad litus ludit celeribus. Mioparo quasi minimus paro. Est enim scapha ex vimine facta,