comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotium. alit᷑ e¬
min ñ auderent su
ge sinc cuis anati¬
tate numgnam p̃¬
sime̾nt sume̾᷑ de¬
çimas non ab ali¬
quo simimo uiro
humili ⁊ sibi car¬
nis tognitione cõ¬
buis iñ quibus me¬
luis licecconfidere
Sumie dico nec ab¬
solutalicentia s
secundum legem¬
.ĩ. non alit̾ quam̃¬
uius aut̃
generatio ñ
annumera¬
tur ineis.
decimas sũ¬
ꝑsit ab abra¬
ham ⁊ hũc
qui habebat
repromissi¬
ones benedi¬
xit. Sineul¬
la autem cõ¬
tradictione
quod minꝰ
est a maiore
benedicitur.

Expanded text:
sacerdotium. Aliter enim non auderent sumge, sine cujus auctoritate nunquam praesumerent sumere decimas, non ab aliquo summo viro humili, sibi carnis conjunctione consuis, in quibus melius licet confidere, sumere, dico, nec absoluta licentia, sed secundum legest non aliter quamujus autem generatio non annumeratur in eis, decimas sumpsit ab Abraham, et hunc, qui habebat repromissiones, benedixit. Sine ulla autem contradictione, quod minus est, a meliore benedicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ deficiatis ⁊ iõ
supplico deo patri
to ne defi. ostendit
eos habere ꝓprie uo¬
lintatis arbitrium
s ne illud sufficere
habetur tantum
ꝑtitur. ut ipsa qͦ eẽ ⁊ bona dicant᷑ ita
⁊ ipse qui solus p̃r est omniumrerum crea¬
tione. et fidelnim regeneratione pat̾nitatis
nomen ceti̾s dedit. Uel nominatur .i. nomi¬
nabilis est. ab illo enim qui est pat̾ omni¬
um et angeli in celo et homines in terra
acceꝑunt ut pr̃es alios nocarent. uł. alicoꝵ¬
dei imigenitus ꝑ naturam adoptionis bñ

Expanded text:
ut non deficiatis, et ideo supplico Deo Patri to ne deficiatis, ostendit eos habere propriae voluntatis arbitrium, sed ne illud sufficere habetur tantumtit, ut ipsa quoque esse et bona dicantur, ita et ipse qui solus Pater est omnium rerum creatione et fidelium regeneratione, paternitatis nomen caecis dedit. Vel nominatur, id est nominabilis est. Ab illo enim qui est Pater omnium, et angeli in coelo, et homines in terra acceperunt, ut patres aliorum vocarentur. Dei Unigenitus per naturam, adoptionis bene
Abbreviated transcription (Latin):
fionem possumus
deo tribu. ꝓ nobis.
nichil enmn ẽ tam
dignum quod suf¬
ficere possit ad cõ¬
pensationem ac¬
quisite salutis gẽ¬
tium nos dico po¬
siti in omni gan¬
dio. quo gaudemꝰ¬

Expanded text:
ionem possumus Deo retribuere pro vobis? Nihil enim est tam dignum quod sufficere possit ad compensationem acquisitae salutis gentium. Nos, dico, positi in omni gaudio quo gaudem
Abbreviated transcription (Latin):
bñplacito dei. nos
dico nocte ⁊ dieo¬
rantes ut uidea¬
mus faciem nr̃am
⁊ compleamus ea
que desunt fidei
ure. que olim nõ
potuimus docere
uos quia eratis ꝑ¬
unli orantes dico
ante quia modo
plus posset add̾e

Expanded text:
beneplacito Dei. Nos, dico, nocte et die orantes, ut videamus faciem vestram, et compleamus ea quae desunt fidei vestrae, quae olim non potuimus docere vos, quia eratis parvuli. Orantes, dico, antea, quia modo plus posset addere
Abbreviated transcription (Latin):
mus in recuem
ueram. nos qui c̃¬
dimus ingͥdiemur
q̃mad̾ ex opposito di
de incredulis ꝑ qd̾
patet ꝙ qui cͥdint
m̃t᷑bunt quio dix̃¬

Expanded text:
mus in requiem veram. Nos qui credidimus ingrediemur, quemadmodum ex opposito dixde incredulis per quod patet quod qui credunt intrabunt. Quid dix
Abbreviated transcription (Latin):
pora̾t muesce que fecit iñchoando ab m̃sti¬
tutione mundi .i. ex quo mundus cepit in¬
ftitui. muia ip̃se omnia fecit. Nota oꝑib¬
ꝑfõis ꝙ fuit fcõ homine ꝑro qnooninia
fc̃a sunt ⁊ ip̃e ad deum głificandum ft̃s
est retni. deus. dic sep. Sexenim diebus
fecit deus omnia in mat̾ia ut similitu¬
dine ut postea nichil fieret nifi de ma¬
tiͥa ibi fc̃a. uel ad similitudinem fc̃oꝵ
in mundo ad laborem. ⁊ sexta hora diei pas¬
enit. sic ⁊ nos drim oꝑib sex dierum i¬
uinius: oꝑam. inde excuntes quiescimꝰ
uel eodem uerbornn sensu manente
ita pot̃ legi. ut sic ibi dixit enĩ. ⁊ subĩ¬
telligat᷑ minciatum ẽ hoc modo ⁊ quid̾¬

Expanded text:
rat requiescere quae fecit inchoando, ab institutione mundi, id est ex quo mundus coepit institui, quia ipse omnia fecit. Remiuit facto homine pro quo omnia facta sunt, et ipse ad Deum glorificandum factus est. Requievit Deus die septima. Sex enim diebus fecit Deus omnia in materia vel similitudine, ut postea niteria tunc facta, et ad similitudinem factorum. s natus est mundo ad laborem, sexta die evit, sic et nos dum sub operibus sex dierum vivimus operamur; inde exeuntes quiescemus. Vel eodem verborum sensu manente ita potest legi, ut sit ibi enim, dixit enim, et subintelligitur nuntiatum est, hoc modo: Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
dicente in danid ho¬
atum ẽ de requie illa
pletio illius uere re¬
quiei. ⁊ significate
quia ea nullus adls
ꝑ quam significat᷑
etͥnaretimes. Et re¬
quseuit deus a no¬
ua oꝑatione cessan¬

Expanded text:
dicente in David. Hoatum est de requie illa.pletio illius verae requiei et significatae, quia ea nullus adhuc per quam significatur aeterna requies: Et requievit Deus a nova operatione cessan
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilium abͣ¬
saac cum tẽ¬
retur a deo .i. cum
deus ostenderet qͣ¬
lis eẽt ad exemplũ
aliorum. non em̃¬
temptainit deusa¬
braham tn qui fi
dem cius ignoraret
s ut ipse abraham

Expanded text:
invisibilium Isaac, cum tentaretur a Deo, id est cum Deus ostenderet qsset ad exemplum aliorum. Non tentavit Deus Abraham, quasi dem ejus ignoraret, sed ut ipse Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine uisti so¬
lo dato pascebat
ꝑ nidiram fructũ
tne sciebat quod
hominem dei pas
donationis habũ

Expanded text:
in nomine justi, dato pascebatur; per viduam fructu, quae sciebat quod hominem Dei pascdonationis, abund
Abbreviated transcription (Latin):
quam illorum gra¬
tulatur fecimdita¬
ti discerne int̾ da¬
tum ⁊ fructum. da¬
tum est res ip̃a que
datur. ut nimimꝰ.
iusmõi. frrctus ã
oꝑa bona ⁊ recta
uoluntas datoris.
uñ domins in e¬
urangelio non ait
simplicit᷑. Qui reci¬
pit instum uel pro¬
pħam s addsdit in
nomine iusti uel

Expanded text:
quam illorum gratulatur fecunditati. Discerne inter datum et fructum: datum est res ipsa quae datur, ut nummus, jusmodi. Fructus autem, opera bona et recta voluntas datoris. Unde Dominus in Evangelio non ait simpliciter: Qui recipit justum vel prophetam; sed addit, in nomine justi vel
Abbreviated transcription (Latin):
dicatio crucis. stul¬
ticta quidem est .i.
esse ui dr̃. pereuntib
.i. sapientib. huius
dampnandi sunt
dicẽ sapientib dixic
pereuntib hiis autẽ¬

Expanded text:
dicatio crucis stultitia quidem est, id est esse videtur pereuntibus, id est sapientibus hujus  damnandi sunt.dicere sapientibus, dixit pereuntibus. His aute
Abbreviated transcription (Latin):
profectus tu¬
us manife¬
stus sit om¬
nibus. actẽ¬
de tibi ⁊ do¬
ctrine. insta
in illis. hoc
enimfaciẽs
et te ipsum
saluum fa¬
cies et eos
qui te audi¬
unt. Seni¬
orem ne in¬
crepaueris
sed obsecra
ut patrem.
iuuenes. ut

Expanded text:
profectus tuus manifestus sit omnibus. adtende tibi et doctrinae, insta in illis hoc enim faciens et te ipsum saluum facies et eos qui te audiunt. Seniorem ne increpaueris, sed obsecra ut patrem, iuuenes ut
Abbreviated transcription (Latin):
uͥsatione ⁊ morib
graues. ut antem
hec possis seruare
dum rienio atten¬
delectioni ut scͥp¬
turas intelligas
⁊ post lectionem at¬
tende. exhortationi
tam uolentium et
doctrine nescienti

Expanded text:
satione et moribus graves. Ut autem haec possis servare, dum venio, attende lectioni, ut Scripturas intelligas et, post lectionem attende exhortationi jam volentium, et doctrinae nescienti
Abbreviated transcription (Latin):
Exspecto. N
illum cum
fratribus.
quoniam
multum ro¬
gauieum¬
uenĩret ad uos
correcti fuerin.
Tos antem uigi¬
late mentis cenlis
contra astutias di¬
aboli. ⁊ state ĩ fide
quia stanti non ob
fortamini in dño.
rectio. fiant nĩ ca¬
ritate non cã ma
nͥis glorie. ¶Obr¬
secro autem ordo
illuc. it ⁊ uossub¬
diti sitis quasi pre¬
dicta facite nt dixi
hos aut̃ imitamini

Expanded text:
exspecto enim illum cum fratribus. quoniam multum rogavi eumveniret ad vos correcti fueritis. Vos autem vigilate mentis oculis contra astutias diaboli, et state in fide, quia stanti non obrfortamini in Dominorectio, fiant in charitate, non causa inanis gloriae. Obsecro autem. Ordoilluc; Ut et vos subditi sitis. Quasi dicat: Praedicta facite ut dixi hos autem imitamini
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis igne succen¬
si. gemimius in nob̃
ip̃is pret corpus .i.
exceptis corꝑeis mo¬
lestiis suspirantese¬
terne ierłm nos dicit exspestantes secu¬
re ⁊ fortit᷑. nͨ dilatione: nec adusis fracti
adoptionem ꝑfectam filiorum dei .i. ut
corruis etiam̃ bñficium adoptionis acci
corpus reformatum ost iñ illam celestẽ
imitationem ut sp̃c iam mutatus est rec̃o¬
tiliatione fidei ab errorib comu̾sus ad deum
gͦ etiam in hiis qui credidi̾nt exspectar ad¬
hnc adoptionem corꝑis deinde quid dixit
talitate ꝙ prius emptum fint a pecoato.
ta ut tractatum est aꝑiatur non incidi¬
inus iñ illas molestias quib pleriq hoĩ¬
nes contͣ catholicam disciplinam quedam
dicerr cognntur. scio enin uanos hrticos
de hoc capitulo multa impia ⁊ inepra iac¬
tasse quia emin apłs uniũsalit᷑ ait om̃is
mes q uirtutes doleant ⁊ gemant añqͣm
libemur poniitus penitus. s non ẽ uerum
nam ⁊ si nos adiunant sinc dolore c̾deudi¬

Expanded text:
itatis igne succesi, gemimus in nobis ipsis, praeter corpus, id exceptis corporis molestiis suspirantes aeternae Jerusalem. Nos dico, exspectantes, secure et fortiter, nec dilatione, nec adversis fracti, adoptionem perfectam filiorum Dei, id est ut corpus etiam beneficium adoptionis accipcorpus reformatum est in illam coelestem mutationem, ut spiritus jam mutatus est, reconciliatione fidei ab erroribus conversus ad Dominum. Ergo etiam in his qui crediderunt exspectat adhuc adoptionem corporis. Deinde quid dixerit talitate, quod prius emptum fuit a peccato. ta ut tractatum est aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines contra catholicam disciplinam quaedam dicere cogantur. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia et inepta jactasse, quia enim Apostolus universaliter ait: Omnis mesque virtutes doleant et gemant, antequam liberemur penitus. Sed non est verum. Nam etsi nos adjuvant, sine dolore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ excellentib angelis nefas ẽ diec̾.s. ꝙ subie
omnis .s. c̾atura ni homine dolet ⁊ amnis m̃
hominc lib̾abẽ. ⁊ si non in omnib hominib
na non sine labrre statuta sibi implent spa
tia ꝙ est causa nr̃i. unde quiescent nobis as¬
sumptis ⁊ ideo diligentͤ nos paremus. non
adicit nos. hoc exspectare ⁊ ingemisc̾e ad dm̃
ut hinc libe̾mtr quia xp̃ianis mundus hic¬
hic pelagꝰ est. Eeqm᷑.

Expanded text:
 excellentibus angelis nefas est dicere, scilicetomnis in homine dolet, et omnis in homine liberabitur, etsi non in omnibus hominibus. na non sine labore tia; quod est causa nostri. Unde quiescent nobis assumptis, et ideo diligenter nos paremus, non adjicit, etiam nos exspectare, hoc et ingemiscere ad Deum, ut hinc liberemur, quia Christianis mundus hic pelagus est. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
dar homo adisum se tͥbumal mentis sue:
cogitatio ⁊ testis conscientia ⁊ carnifex timor
inde quidam sanguis auini confitentis ꝑ la¬
crimas ꝑfluat. postremo aħ ip̃a mente ta
timam sententiam. ad tempris ꝑ eccłasticã
discipliũam a sacramento celestis panis se¬
ꝑctur. Indĩgͥnen. accipit. si time accipit a¬
catus. non iñdicet᷑ a dño. pecc̾ata enĩ siue
parua siue magna sint: impinita ẽẽ nã
possunt quia uł homine penitente uel
deo uissdicante plectuntur. Cessat antem
uindicta aiuina. si confessio p̃cutrat huã¬

Expanded text:
dem quotidie in tribunali mentis suae, atrix ejus cogitatio, testis conscientia, carnInde quidam sanguis animi confitentis per lacrymas profluat. Postremo ab ipsa mente taltimam sententiam, ad tempus per ecclesiasticam disciplinam a sacramento coelestis panis separetur. Indigne enim accipit, si tunc accipit icatus non judicetur a Domino. Peccata enim sive parva, sive magna sint, impunita esse non possunt, quia vel homine poenitente, vel Deo judicante plectuntur. Cessat autem vindicta divina, si confessio praecurrat huma
Abbreviated transcription (Latin):
que netia nisi infirma carni eẽ ñ possẽt
mirum est nͥ homines eẽ arbitratus ẽ.
s m̃ quib deum loqui intellexit quibꝰ¬
dam diuine maiestatis existentib ⁊ ap¬
parentib signis. sicut in hominib dei se¬
pe apparuisse scͥptura testatur. postta u̾
angelos eẽ cognouĩt. cum se uidente iñ ce¬
losirent. Sic ⁊ lotb qui occurrit angłis
⁊ adoranit in faciem uidetur m̃tellexis¬
se ꝙ angeli eent. S rursus cum ad refe¬
ctiõnem corꝑis inuitat que mortalibus
qui uenerunt ad abraham .s. ꝙ apparo.
sos qui tamen homines cẽ crede̾ntur
Exhibuit itaq hospitalitatem ut scĩs ho¬
minib dei. in quibus deum ẽẽ cognouit.
cum eos sicut ip̃e Abraham angelos esse¬
nesciret. ⁊ Abrabam iñ tribꝑs. ⁊ soch
gularem numetum ẽẽ soquebat᷑. tam̃
eos homines eẽ arbitrabant᷑. cum eistã¬
quam indigentib humanam refestiõm
ministrabant. Mementote hic monet

Expanded text:
necessaria, nisi infirmae carni, esse non possent. Mirum est, nisi homines esse arbitratus est, sed in quibus Deum loqui intellexit, quibusdam diem majestatis existentibus et apparentibus signis, sicut in hominibus Dei saepe apparuisse Scriptura testatur; postea vero angelos esse cognovit, cum se vidente in coelos irent. Sic et Lot qui occurrit angelis, et adoravit in faciem, videtur intellexisse quod angeli essent, sed rursus cum ad refectionem corporis inuitat, quae mortalibus qui uenerunt ad Abraham, ut aliquibus sos, qui tamen homines crederenturExhibuit itaque hospitalitatem quomodo sanctis hominibus Dei, in quibus Deum esse cognovit, cum eos, sicut nesciret. Et Abraham in tribus, et Lot gularem numerum loquebantur eos homines esse arbitrabantur, cum eis tanquam indigentibus humanam refectionem ministrabant. Mementote. Hic monet
Abbreviated transcription (Latin):
crecuit s ꝑf̾t eos patient̾ quousq scit opor¬
te non inanit᷑. s ntens eis ad ammonitõm
ut excitatõm bonoꝵ. stullum enim̃ deus uł
angelorim uł hominum cͥaret. quem ma
sustinuit cos malos ⁊ interim dum ex sp̃¬
tabat oftendit eis multis in diciis. uł ipsos
aliqñ ꝑnniendo uel alios coram eis iram su¬
ainfuturam .i. penam et̾nam ut sibi caue̾nt
⁊ iñ hor ꝙ fustirit̃ eos ⁊ iram eis ostendit
Notam fecit potentiam suam .s. ꝙ ꝑ malos
purganit bonos. Si aut̃ hoc est .s. ꝙ deusuo

Expanded text:
creat, sed perfert eos patienter quousque scit oporcreat, sed perfert eos patienter quousque scit oportere, non inaniter, sed utens eis ad admonitionem vel exercitationem bonorum. Nullum enim Deus vel angelorum vel hominum crearet, quem malsustinuit malos, et interim dum exspectabat, ostendit eis multis indiciis vel ipsos aliquando puniendos, vel alios coram eis, iram suam futuram, id est poenam aeternam ut sibi caverent, et in hoc quod sustinuit eos, et iram eis ostendit. Notam fecit potentiam suam, scilicet quod per malos purgat bonos. Si autem hoc est, scilicet quo
Abbreviated transcription (Latin):
omnes liberarẽtur lateret quid pc̃cato per
iusticiam deberetur. si uo̾ ñ liluarent᷑ late̾t¬
i quid gr̃a largiret᷑ quia p̃cuidubio qͣntum
ꝑtinet ad originale põcm omnes pares erant.
s mĩa quos noluit discrenit᷑. ib̃i gratuita ẽ
indulgentra quia insta posset eẽ uinaieta
Ecee ex hiis mbicia dei aparet iñ huis qui nõ
habent tempus ꝯꝑandi .s. in ꝑuulis de hñs
non tamen im̃iquus est s quid dices si qui¬
brisdam etiam bona dedit:s. cum eẽnt aꝑ¬
⁊ si nichil daret boni. s dat bonum quibdã¬
hommib ꝑ quod apparet bonus qr sustimt
nasa ire ap. iñ intͥi iñ multa patientia pa¬
b̾. tientia ⁊ longanimitas dei est tua diu susti¬
net malos ut si ueliñt corrigant᷑ uel in ceꝑ¬
linb̾. ta malitia ꝑdurantes ord̾inate disꝑdat. din
enim exspectati inextusabiles sunt. ⁊ iõ exspͦ¬
tait eos deus cum sciret ñ cdituros ⁊ ut uta¬
tur illis tanquam iñstrumento ad filutem

Expanded text:
omnes liberarentur, lateret quid peccato per justitiam deberetur; si nemo liberaretur, lateret quod gratia largiretur, quia procul dubio, quantum pertinet ad originale peccatum, omnes pares erant, misericordia quos voluit discrevit. Ibi gratuita est indulgentia, ubi justa posset esse vindicta. Ecce ex his justitia Dei apparet, in his qui non hanon tamen iniquus est. Sed quid dices, si quibusdam etiam bona dedit, scilicet cetsi nihil daret boni, sed dat bonum quibusdam, per quod apparet bonus. Quia sustinuit vasa irae apta in interitum in multa patientia. Ptientia et longanimitas Dei est quandiu sustinet malos, ut, si velint, corrigantur, vel in incoepta malitia perdurantes ordinate disperdat. Diu enim exspectati inexcusabiles sunt, et ideo exspectavit eos Deus, cum sciret non credituros, et ut utatur illis quasi instrumento ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ panit in głam. auos ⁊ uocauit. ꝑ p̃dicato¬
res ⁊ int̾ius cum sint exuna massa ade de
qua ⁊ mali qui sunt uasaire qui debita erat
dampnatio ⁊ tota quippe ista massa iust e
dampnationis retipet debitum insi ex ea fa¬
cẽt non solum iustus. s etiam miẜicors figul
alia urasa in honorem secundum gr̃am ñ ẜm
debitum dum ⁊ puuilis sabuenit quorum
nulla mui̾ta dici possunt ⁊ maiores p̃uenit
ut ħre alicai bora mita possat qr de styr¬
pe mobedientie duicit᷑ ꝑpago peccati atq sup
Aug̃ plicuĩ non coͣndicione diutna s noluntatis ini¬
quitato intiata natura que a deo condita ẽ¬
Aug̃ bona S ĩ igͣ male uin̾unt homines de suo
lunt recte uiue̾ dicentes quid nos fecimmis qͥ
male un̾iimis: cum grãm unde bñ nnuiere¬
mis non accepimus: son ueratit᷑ posst̃
se excusare. si enim uasarre sunt quibus
debita ꝑditio reddr̃ hac sibi imputent qr
it. non se inflent. s ip̃m glorificent qui
in osee dicit. deus quasi non osee ex se dic̃.

Expanded text:
avit in gloriam. Quos et vocavit, per praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Tota quippe ista massa juste damnationis reciperet debitum, nisi ex ea faceret non solum justus, sed etiam misericors figulus alia vasa in honorem secundum gratiam, non secundum debitum, dum et parvulis subvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habere aliqua bona merita possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines de suo lunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quit, non se inflent, sed ipsum glorificent qui in Osee dicit Deus. Quasi dicat: Non Osee ex se hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mulpa. ꝯuid wndeas deo uel qmd dices:
peccatis nolunt restpiscere. s hac p̃dicta gͣ¬
cͣ ad hoc patit᷑ deus maios ⁊ p̃ostendit eis irã
⁊ ad noticiam sui attͣhit ut sic ostende̾t in
quam diues ⁊ quam magna sit głosam̃a sua
ob hoc enim̃ dat bona mitis ⁊ tam diui eos tole¬
rat ut comuncat eas ĩste dampnari ⁊ ut fide¬
les magis ea diligant quib grãm malis non
commnera ip̃e tonẜ̾nauit. ut ostende̾t hic.

Expanded text:
uid respondeas Deo? vel quid dices? peccatis noluerunt resipiscere, sed hac praedicta gr Quasi dicat: Ad hoc patitur Deus malos, et praeostendit eis iram, et ad notitiam suam attrahit, ut sic ostenderet inquam dives et quam magna sit gloriosa misericordia sua. Ob hoc enim dat tot bona malis, et tandiu eos tolerat, ut convincat eos juste damnari; et ut fideles magis eum diligant, quibus gratiam malis non communem ipse conservavit. Vel ostenderet hic
Abbreviated transcription (Latin):
lñs iñfert eam quasi coactis ut apło pauto.
tuiã non alit᷑ euenit quam futurum nouit
pͥscientia emm̃ dei est qua diffinit᷑ ht̃ qua¬
lis innũseiusq futuraerit noluntas ꝑ ꝙͣ
aut qͣm dampnet᷑ aut coronetur. p̃sciens
itat dens angnos male noluntatis futuros
non habuit eos in mimero bonoram sic̃ et
de p̃scr̃a phaonem dampnandum censint
sciens eum ñ se correcturum. Apłm uo̾ pau¬
Sunc antem ⁊ asii cuidam quibus gr̃a da¬
cnĩ deẜnsebant quia hoc est rũstum ut ir¬
nicniq respondeat pro nu̾to ac si dice̾t. dig¬
i estis muc nita eterna. quia erant bom fͤ¬
quent᷑ enim antemali qui futuri sunt boni.
⁊ alicinociens prius sunt boni quifuturi st̃
⁊ ꝑmansuri mau. tales erant illi ⁊ iõ noĩa
eorum erant scͥptam̃ celo p̃p̃ isticiam cui
deseruiebant secundum u̾o p̃scientiam it
numero erant malorum de iisticia emin ui¬
secundum p̃sc̃iam minquam defint. Cum

Expanded text:
liis infert eam quasi coactis ut apostolo Pauliis infert eam quasi coactis ut apostolo Pauquia non aliter evenit quam futurum novit. Praescientia enim Dei est qua diffinitum habet, qualis uniuscujusque futura erit voluntas, per quam aut damnetur aut coronetur. Praesciens itaque Deus aliquos malae voluntatis futuros, non habuit eos in numero bonorum, sicut et de praescientia Pharaonem damnandum esse censuit, sciens eum non se correcturum, Apostolum vero PauSunt autem et alii quidam, quibus gratia dacui deserviebant, quia hoc est justum ut unicuique respondeat pro merito. Ac si diceret: Digni estis nunc vita aeterna, quia erant boni. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et permansuri mali. Tales erant illi, et ideo nomina eorum erant scripta in coelo propter justitiam, cui deserviebant; secundum vero praescientiam, in numero erant malorum. De justitia enim jusecundum praescientiam nunquam defuit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
etramsi nichil bom daret. s quid dices si etiã
poss iudicur statim. diu sustinuit ut cõq̃ri
dituros. deus dico. uolens ostende iñ futuro.
iram fuam .i. penam et̾nam in ꝑditis quos
maleusos dei patientia etͥtalit᷑ dampnabit
glorificabit cum uindictam sanguinis eormm
suꝑ malos ex̾cebit traicum ante pritaretur
non uĩdicaturus ⁊mnã dui dissimulamt iudi¬
cando potens usdebr̃. ut ostende̾t. Quasi non
ita modo sustit nasaire ut iñ futuro se¬
culo ostendet ꝑ comꝑationem reproborum
copiosani ⁊ copiosam mĩam suam. ostendit
enim deus quantum fecit eis quos lib̾auit
⁊ głificauit cum illi quos deseruit penam ha¬
bent. qui ꝑit omnib debebatur. Nota qr
ex uͥbis apłi quibus usus est iñ hor ẜmone
dicens iacob gratis dilectum ⁊ electum adeo
esau antem iuditio reprobatum sicut ⁊ pha¬
onem ⁊ alios quos uoluntatesira deus obdu.¬
rat ostendr̃ t quidam sunt quibus nec gra¬
tiam apponit deus ut esari ⁊ phar̃. cum a¬

Expanded text:
etiam si nil boni daret. Sed quid dices, si etiam posset judicare statim, diu sustinuit ut conqueridituros. Deus dico volens ostendere, in futuro, iram suam, id est poenam aeternam, in perditis quos male usos patientia sua aeternaliter damnabit; sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretur, non judicaturus quia diu dissimulavit, judicando potens videbitur. Ut ostenderet, quasi dicat: ita modo sustinuit vasa irae, ut in futuro saeculo ostenderet, per comparationem reproborum, oriosam misericordiam suam. Ostendit enim quantum fecit eis quos liberavit et glorificavit, cum illi quos deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo; Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Pharaoni, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
stantia. ibi est enim
do eorami umna est. E¬
rat in xp̃o dico. m̃¬
dum .i. clec̾tos de
mundo sin recon¬
cilians qualit᷑. hoc
modo reconcilians. non rerutans illis

Expanded text:
stantia. Ibi est enim do eorum una est. Erat in Christo dico, mundum, id est electos de mundo sibi reconcilians. Qualiter? hoc modo reconcilians, non reputans illis,
Abbreviated transcription (Latin):
.s. oretis pro mo:
ut liberer ab infi¬
delibus qui sunt
in iidea. ne quod
defero anferent.¬
⁊ ita. oblatio obse¬
quiĩmei. et michi
miuncti fiat acce¬
ꝑta quasi suffici¬
entͥ non dimuinu¬
ta. sanctis qui sũt
in ierusalem nel
fiat illis oblatio ac¬
cepta ut illi intel¬
lecta caritate apo¬
stoli se ipsos gͦ cũ
illo imanimes dõ
gratias agant
magnus enim pro¬
fectus est ei cinus
ministerio mui¬
ti ft̃ĩleti deuin
laudant oratei
mendo antem. a¬
modo multos pro
autem imitamini

Expanded text:
 oretis pro me, ut liberer ab infidelibus, qui sunt in Judaea, ne quod defero auferant. Et ita oblatio obsequii mei, id est mihi injuncti, fiat accepta. Quasi dicat: sufficiens, non diminuta, sanctis qui sunt in Jerusalem. Vel fiat illis oblatio accepta, ut illi intellecta charitate Apostoli erga seipsos, cum illo unanimes Deo gratias agant. Magnus enim profectus est ei, cujus ministerio multi facti laeti Deum laudant. Orate mendo autem vobis. Amodo multos justautem imitamini
Abbreviated transcription (Latin):
ħ omusa in utraq uita faciam eis qr
ꝑꝑitius ero inicinitatib eorum ⁊ pecea¬
tum illoꝵ iam non memorabor ad pe¬
nam etuam. distingure. iniquitates
dicit peccata que fatiut  homines contͣ
ꝑximos peccata que in se ip̃is uel idem
est .i. ꝓ eodem accipr̃ hic iñquitas ⁊ pccm.
S distinguit᷑ int ppituis ero ⁊ memo.
quia ꝓpituis est dum hic non punit᷑ ⁊
in fucuro iam ñ memorabr̃ tr̃a ñ pini¬
et. Sciendum uo̾ ꝙ in quibus dam lib̾s
uͥ scribumis peccatorum inuenit᷑ scͥptũ
peccatum ⁊ tunc de originali accipitur.
Quare autem hanc de ieremya auctorita¬
tem adduxi̾t. aꝑit subdens. Dicendo ã¬
nouum ue¬

Expanded text:
 omnia inutraque vita faciam eis, quia propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatorum illorum jam non memorabor, ad poenam aeternam. Distingue. Iniquitates dicit peccata quae faciunt homines contra proximos, et peccata quae in seipsis. Vel idem est, id est pro eodem accipitur hic iniquitatis et peccatum, sed distinguitur inter, propitius ero, et memorabor, quia propitius est, dum hic non punit, et in futuro jam non memorabit quando non puniet. Sciendum vero quod in quibusdam libris ubi scribimus peccatorum, invenitur scriptum peccatum, et tunc de originali accipitur. Quare autem hanc de Jeremia auctoritatem adduxerit, aperit, subdens: Dicendo aunovum ve
Abbreviated transcription (Latin):
turo ñ docehit u¬
simm que amat.
⁊ miusquisq fra¬
trem suum quem
plus diligit dicẽs
ita. cognosce dñm
Ideo altͤ aitm nõ
docebit quiã om̃s
in futuro scient
at. Scient dico.
ad maiorem coꝵ
Non int̾est si

Expanded text:
turo non docebit usuum quem amat, et unusquisque fratrem suum quem plus diligit, dicens ita: Cognosce Dominum, Ideo alter alterum non docebit, quia omnes in futuro scient at. Scient, dico, ad majorem eorum. Non interest si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑflue conantur ⁊ sibi ⁊ cet̾is caliginem ob¬
dnce̾ quod utilit̾ caritas monet non solũ
face̾ nolint s nͨ intellige̾ cum multis ali¬
is locis epłarum suarum quid hinc senti
at apłs aꝑtissime doceati uul emin ser¬
uos dei corꝑalit̾ oꝑari unde uiuant ut
non compellantur egestate ncc̃ia petere.
nec est ccͣ illud ꝙ p̃dictum est. Nolite sol¬
liciti eẽ quid manducetis. Nonenim hoc
ideo dictum est ut ista ñ ꝑcurent qͣntũ
ncc̃ttati sat est. Uñ honeste uiu̾e ñ potit¬
erunt s ut ñ ista intueantur. ⁊ ñ p̃p ista
ostendr̃ rõ cur labo¬
ris sui mentionem
fecit. quasi hoc iõ¬

Expanded text:
flue conantur et sibi et caeteris caliginem obducere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere velint, sed nec intelligere, cum multis aliis locis epistolarum at Apostolus apertissime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari, unde vivant, ut non compellantur egestate necessaria petere, nec est contra illud quod praedictum est: Nolite solliciti esse quid manducetis. Non enim hoc ideo dictum est ut ista non procurent quantum necessitati sat est, unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur, et non propterostenditur ratio, cur laboris sui mentionem fecerit. Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
uocande essent et
future ꝑticipes do¬
ni dei hoc enim fig¬
nificau̾nt in muni¬
tis scripture locis
s hoc latuit eos ꝙ
sine lege ꝑ fidem
one ⁊ sabbatis ⁊ ne¬
omeniis ⁊ huins¬
fc̃a abrahe de h̾editate ⁊ concorꝑatiõe

Expanded text:
vocandae essent et futurae participes dono Dei. Hoc enim significaverunt in multis Scripturae locis; sed hoc latuit eos quod sine lege per fidem one, et Sabbatis et neomeniis, et hujusfacta Abrahae, de haereditate et concorporatione.
Abbreviated transcription (Latin):
nouenim est me¬
um s dei et ita
michi mille gra¬
tie reddende sed
deo factus sum mi¬
nist dico nõ me¬
is meritis s secũ¬
dum donñm grẽ
dei que data est
michi secimdum
õpationem nirtu¬
tis eiis. Magna
enim uirtus eius
est qua fecit quod
hoc enim est ut ꝙ¬
lib miraculum
uł ita hoc est occultum dei . s. gͣs eẽ cohe

Expanded text:
n enim est meum, sed Dei. Et ita mihi nullae gratiae reddendae, sed Deo. Factus sum minister, dico, non meis meritis, sed secundum donum gratiae Dei quae data est mihi secundum operationem virtutis ejus. Magna enim virtus ejus est, qua fecit quod Hoc enim est ut quodlibet miraculum. Vel ita: hoc est occultum Dei, scilicet ge
Abbreviated transcription (Latin):
bre erat omnib gentib p̃ponit ut magistri
nomine anilito accinieseant correctioni. et
qr eis uilis erat. apponit dignitatisnomim
non humilitatisut ẜmis. Post salutatiõm
pro donis eorum qui bonierant int̾ eos ͣ¬
tias agit. deinde merepat illos qui de bap¬
tistisse iactabaat. Postretrahit eos ab amo¬
re tͥrene sapientie. deinderedarguit eosde
fornicatore. quem int̾ se eẽ ferebant. deinde
increpat eos qui sibi inuicem inuirias
⁊ frandes faciebant. ⁊ infidelium examina
remirebant. Postea instruiteos demr̃imo¬
mis et de ꝑceptione encharystie ubi phirimi
errabant. et de aliis pluribus. Qrra sinem
un̾ subdr̃ moralis ammonitio. p̃mittit aut̃
salntationem ilicens. Daulnsnocatus
missus ad p̃dicandumm gentib xp̃m. uel no

Expanded text:
bre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri bre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri nomine audito acquiescant correctioni, et quia eis vilis erat apponit dignitatis nomina non humilitatis, ut servus, post salutationem pro donis eorum qui boni erant inter eos gratias agit. Deinde increpat illos qui de baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore terrenae sapientiae. Deinde redarguit eos de fornicatore quem inter se esse ferebant. Deinde increpat eos quia 67 sibi invicem injurias, et fraudes faciebant, et infidelium examina requirebant. Postea instruit eos de matrimoniis, et de perceptione Eucharistiae, ubi plurimum errabant, et de aliis plurimis. Circa finem vero subditur moralis admonitio. Praemittit autem salutationem dicens: Paulus vocatumissus ad praedicandum Christum. Vel, vo
Abbreviated transcription (Latin):
thii autem sunt a¬
chanͣ. hii ab ip̃o apło
sunt conu̾si. qui pir¬
cepto domini ammo¬
ntus resectit apud
chorinthyos ꝑ an¬
mimunum ⁊ men¬
ses .ui. docens inter
eos u̾bum dei. sed
tatem ecclesiescindẽ¬
tes ⁊ sacramentoꝵ
uirtutem ⁊ usim
exministrorum mi̾¬
tabant enim sac̃mẽ¬
ta maioris eẽnsus si
ꝑ bonos tractarent᷑.
maioris antem uel
minoris cẽusus. si
ꝑ magis nel mimis
bonos darent. Ita
qͦ subrsierant. at
sapientibus seruli se
iactarent. quoeum
eloq̃ntia ⁊ t̾renaphi¬
losophia delectarent᷑
ut sub nomine xp̃i
hiis imbuerentur¬
que confͤria sunt fidei. Inffatiquoq e tant
blaniliens. aliqñ argnens. Nam multe sũt
ctam fidem. ⁊ ab soimatibus eos reuocans
ad unitatem. Et gͦ intentio apłi in hac e¬
pła chorinthios ab errorib et scismatib
ad fidem rectam. ⁊ a micñs ⁊ aliis pecratis ad
bonos mores reuocare et meis confirmare.
Modnis talis est huic epłe sicut ⁊ alñssaluta¬
tionem prescribit. et nomen sinm ꝙ cele¬

Expanded text:
thii autem sunt Achaici, hi ab ipso Apostolo sunt conversi, qui praecepto Domini admonitus resedit apud Corinthios annum unum et menses sex, docens inter eos verbum Dei; sed tatem Ecclesiae scindentes, et sacramentorum virtutem, et usum ex ministrorum mertabant enim sacramenta majoris esse usus, si per bonos tractarentur, majoris autem vel minoris esse usus si per magis vel minus bonos darentur. Ita quoque subversi erant sapientibus saeculi se jactarent, quorum eloquentia et terrena philosophia delectabantur, ut sub nomine Christi his imbuerentue contraria sunt fidei. Inflati quoque erant blandiens, aliquando arguens. Nam multae suntctam fidem et a schismatibus eos revocans ad unitatem. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Corinthios ab erroribus et schismatibus ad fidem rectam, et a vitiis et aliis peccatis ad bonos mores revocare, et in eis confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut et aliis salutationem praescribit, et nomen suum quod cele
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ⁊sostenes¬
scribunt nobis hãc
epłam. et ance alia
tes ut gratia sic
uobis. stantib ut¬
maneant. lapsis: ut
redeant. et ꝑax i
mentis transquillitas
eo quidem ꝑsonali ꝓprietate distinctus ẽ. s

Expanded text:
Paulus et Sosthenesscribunt vobis hanc Epistolam, et ante alia tes ut gratia sit vobis, stantibumaneant, lapsis ut redeant. Et pax, id est mentis tranquillitas. eo quidem personali proprietate distinctus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui int᷑ eos comi̾sabat᷑. culpas eormi se
scire miuuit. Iõ añ frater dicit. qr ꝑ hoc re¬
mouet suspitionem sinistram ab illo. osten¬
dons ꝙ ñ malo animo de eismintianit. s
ex caritate et defiderio torrectionus. Pan¬
lus inquam et sostenes scribunt hanc eps¬
non hominum. ut nos facitis arbitrantes mi¬
nistiorum dispensatores: ec̃ grãꝵ auctores.
ita crim eẽt ecc̃a hominum. non dei. Quos
aũ eccm dĩ dicat aꝑit subdens. s. sc̃ificatis
dieit ut ostenaat uił boniẽe ab homine s
totum a deo. hiis iñcnam apłs scribit cũ
omnib .i. ⁊ omnib scribit. suffraganeis
chornchii qui in eusdem uitiis laborant aĩn
thiorum. et nr̃o .i. mͥ pͥmitus commisso.
b dr̃ ꝓpe est omnib inuocantib eum in ue.
Hoc .ni. inuocat as : ꝙ uult ad se uenire.
Quid ẽ inuocare. nisi in se uocare᷑ Qui gͥ
dm̃ inuocat. ut diuesfiat dñi ñnocat. Nam
oum dicis: ds̃ da mͥ diuitias. ñ uis ut ad te
deus ip̃e ueniat. s ut aliitie ueniant ad te

Expanded text:
eum qui inter eos conversabatur, culpas eorum se scire innuit. Ideo autem frater dicit, quia per hoc removet suspicionem sinistram ab illo, ostendens quod non malo animo de eis nuntiavit, sed ex charitate, et desiderio correctionis. Paulus, inquam, et Sosthenes, scribit hanc Epinum, ut vos facitis eam, arbitrantes ministeriorum dispensatores esse gratiarum auctores. Ita enim esset Ecclesia hominum, non Dei. Quos autem Ecclesiam Dei dicat, aperit subdens, scilicet sanctificatis,dicit ut ostendat nil boni esse ab homine, sed totum a Deo. His inquam Apostolus scribit, cum omnibus, id est et omnibus scribit suffraganeis Corinthi, qui in eisdem vitiis laborant. Unde thiorumr, prope est omnibus invocantibus eum in veritate. Hoc enim invocat aliquid quod vult ad se venire. Quid est invocare, nisi in se vocare: Qui ergo Deum invocat ut dives fiat, Deum non invocat. Nam, cum dicis: Deus, da mihi divitias, non vis ut ad te veniat ipse Deus, sed ut divitiae veniant ad te.
Abbreviated transcription (Latin):
nos autem paten¬
tes estis .s. ñ timen¬
tes uiditum quia
bñ agentes ⁊ uitia
uincentes a uobis
repellitis uindictã
⁊ non solum gau¬
demus s etiam ora¬
consinmnationem
.ĩut in omnibus ꝑ¬
fecti sitis. ⁊ quia ħ
uolo ⁊ oro iõ abses
scͥbo uobis hecut
nolo ꝙ utiq possẽ
si mala feceritis.
ẜm potestatem li¬
gandi ⁊ soluendi
quam dominus.
dedit in in edifica¬
cionem ⁊ ñ in dos¬
t̾ructionem ur̃am
.i. ut nos edificemi¬
ni ⁊ ñ destruami¬
ni nec apłs destru¬
it si qñq arguit.
Non enim destruũ¬
tar qui arguunt᷑
usq correxi nos de
cetero antẽ fratres
gaudete .i. hoc agi¬
te. uñ gandiumsit
⁊ ut gandeatis. Esto¬
te ꝑfecti in fide
⁊ nos maiores. ex¬
hportamini ad idẽ¬

Expanded text:
os autem potentes estis, scilicet non timentes judicium, quia bene agentes et vitia vincentes a vobis repellitis vindictam. Et non solum gaudemus, sed etiam oraconsummationem, id est ut in omnibus perfecti sitis; et quia hoc volo et oro, ideo absens scribo vovolo: quod utique possem, si mala faceretis, secundum potestatem ligandi et solvendi, quam Dominus dedit mihi in aedificationem, et non in destructionem vestram, id est ut vos aedificemini, non destruamini. Nec Apostolus destruit, si quandoque arguit. Non enim destruuntur qui arguunturusque correxi vos, de caetero autem, fratres, gaudete, id est hoc agite unde gaudium sit, et ut gaudeatis, estote perfecti in fide, et vos majores exhortamini, ad ide
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. o fratees
iñ fide ⁊ dilectione.
confortamini cõ¬
tra bellum diaboli
xilio domini ⁊ in
potentia nirtutis
eius quia ip̃e dat
potentem uirtutẽ
pngnare uolentib
⁊ utiq ita debetis
confortari. Indui¬
te nos armaturã
dei .i. uirtutes. ut
possitis stare firmi
adusus insidias di¬
aboli quiã ex occril¬
to molitur mala
tis quia est nobis
colluc̾tatio quasi
uicinum est bel
non contͣ hommes
qui nisibiles ⁊ fra¬
uitia tantum q̃
sunt ex carne et
sanguine. s adu̾¬
sus principes .i. de
mones qui princi¬
panturaliis et
porestates .i. contͣ
eos qui etiam suꝑ
hos possunt qui
aliis presunt cͥtũ
est enim cuna exi¬
tia famulis dei an¬
ctore diabolo irro¬
gantur siue ꝑ se
sine ꝑ ministros¬
do grandis est dico
ꝙ colluctatio est
nobis adu̾sus de¬
mones qui utiq
timendi funt q̃r¬

Expanded text:
tempore, o fratres, in fide et dilectione, confortamini, contra bellum diaboli, xilio Domini, et in potentia virtutis ejus, quia ipse dat potentem virtutem pugnare volentibus: et utique ita debetis confortari. Induite vos armaturam Dei, id est virtutes, ut possitis stare firmi adversus insidias diaboli, quia ex occulto molitur mala.tis, quoniam est nobis colluctatio, quasi vicinum est bellnon contra hostes qui visibiles sunt et fravitia tantum quae sunt ex carne et sanguine, sed adversus principes, id est daemones, qui principantur aliis, et potestates, id est contra eos, qui etiam super hos possunt, qui aliis praesunt. Certum est enim quia exitia famulis Dei a diabolo irrogantur, sive per se sive per ministrodo grandis est. Dico quod colluctatio est vobis adversus daemones, qui itaque timendi sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
gloriamini. Quid
igͣ ẽ apollo. quid uͦ
etiam paulus. qui
nec magis ꝑ melio¬
demq modo. s sicut
dominus dedit un¬
officia singulis qlã
ego paulus planta¬
ad fidem conuorni
apollo rigaint ba¬
ptismo. s deus ñ
inc̾mentum ex se
est aligiud. dando
ex sei neq qui rigat
s deus solus qui dat
enim tantum ope¬
rant᷑ nisi gͦ rene¬
let ille quimtus ẽ:
quid ꝑdest ꝙ faci¬
unt : frustra qͥppe
o parins omma mo

Expanded text:
gloriamini, quid igitur est Apollo? quid vero etiam Paulus, qui nec magis per meliodemque modo, sed sicut Dominus dedit unofficia singulis. Nam ego Paulus plantaad fidem converti; Apollo rigavit baptismo; sed Deus, non incrementum ex se, est aliquid, dando ex se; neque qui rigat, sed Deus solus qui dat enim tantum operantur. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid prodest quod faciunt? Frustra quidem operarius omnia mo
Abbreviated transcription (Latin):
deum diligit. hoc ei placet ꝙ ⁊ domino. qr
⁊ deus quem in hoc secnitur. S pluit hic
suꝑ iustos ⁊ imustos rum ⁊ in hoc seculo ł¬
ait. Date locum ire .i. uinelicte dei. uel ire
adu̾sarioꝵ. Ille dat locum ire .i. uidictẽ¬
pͥtum est enim in prou̾biis michi uiridc̃am
reserus. uel uos ros

Expanded text:
Deum diligit. Hoc ei placet quod Domino, quia Deum diligit. Hoc ei placet quod Domino, quia et Deus, quem in hoc sequitur, pluit hic super justos et injustos : tamen et in hoc saeculo ta. Unde ait, date locum irae, id est vindictae Dei, vel, irae adversariorum. Ille dat locum irae aiptum est enim in Proverbiis: Mihi vindictam reservavi, vel vos res
Abbreviated transcription (Latin):
dent locum ire dei qui dixit. michi niñ¬
dictam. ad quem in apcralypsi scĩ clamant.
oꝑteat accipi non est pretereundum ne uide¬
antur sancti p̃pex faturandum odium deside¬
rare niñdictam. quod ab eorum ꝑfectione lõ¬
ge est. Non gͦ uindictam nolunt pp̃exsata¬
ranclum odium. s tamen scriptum letabit᷑
instus cum uiderit uindictam precipit aũ
Apłs hic ubi dictum est ut non ipsi se uiñdi¬
cantes dent locum ure dei. S si nult bomuis
ut deus inimicum puniat. ubi gͦ est illud
diligite inimicos nr̃os ⁊ bñfacite hnĩs qui
oderunt uos. ⁊ illud. non reddentes malũ
ꝓ malo. Nonnie hoc est reddere malum ꝓro
malo. ⁊ non diligit. nec bonuimi facit inimi¬
co: Cum igitur homo ⁊ istus ⁊ homo ma¬
lus. de mnimicis suis uelint a domino uin¬
dicari in quo discernunt᷑ : s bonus ma¬
gis cupit corrigiini micum qiam pamiri
⁊ c. Dens punit. non delectatur depena mi¬
mici ꝙ non odit eum. s de iuditio dei. qura

Expanded text:
dent locum irae Dei, qui dixit: Mihi vindictam, ad quem in Apocalypsi sancti clamantQuod aliter oporteat accipi, non est praetereundum, ne videantur sancti, propter exsaturandum odium desiderare vindictam, quod ab eorum perfectione longe est. Non ergo vindictam volunt propter exsaturandum odium; sed tamen scriptum est: Laetabitur justus cum viderit vindictam . Praecipit autem Apostolus hic, ut dictum est, ut non ipsi se vindicantes dent locum irae Dei. Sed si vult bonus, ut Deus inimicum puniat, ubi ergo est illud: Diligite inimicos vestros, benefacite illis qui oderunt vos , et illud, Non reddentes malum pro malo? Nonne hoc est reddere malum pro malo? et non diligit, nec bonum facit inimico? Cum igitur et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, in quo discernuntur. Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non odit eum, sed de judicio Dei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
offenidit. Onsde sub¬
dit. et nulli sitis
reddentes malum
ne etiam licita csĩ
scaridalo fiant. dicẽs.
⁊ sitis ꝓuidentes bo
non tantum coram
deo .i.ansecreto cor¬
hominib ut non
fiat scandalum s
teat et fratri scan¬
dalum non sit. et
tes pacem cum o
uo̾ non potest fieri.
malorum iniqui¬
tate merentem fa¬
cite ꝙ ex uobis est.¬

Expanded text:
offendit. Unde subdit: Nulli sitis reddentes malum monet ne etiam licita cum scandalo fiant, dicens: Et sitis providentes bona, non tantum coram Deo, id est in secreto corhominibus, ut non fiat scandalum, seceat et fratri scandalum non sit. Et tes pacem cum omvero non potest fieri, malorum iniquitate merente, saltem quod ex vobis est
Abbreviated transcription (Latin):
mur sicut proba¬
a deo ad hoc ut cre
placentis habennis sed placentes deo
qui probat corda nr̃a .i. probata facit
ne głe amor non sentit. nisi qui ei bel¬
lum iñdixit quia ⁊ sicui anam facile
est laudem non cuꝑe dum negatur
difficile est tamen ea non delectari tũ
offertur: et ne̾ nõ q̃rimꝰ hominib place̾
¶Leq enim aliquã¬

Expanded text:
mur, sicut probaa Deo, ad hoc ut credplacentis habemus, sed placentes Deo, quod probat corda nostra, id est probata facit, nae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia et si cuique facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offertur, et vere non quaero hominibus placere. Nec enim aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
substantie sunt. uum sunt. Et summe
unum sinit. quia ibi nulla naturarim nus¬
la est diu̾sitas noluntatum. Si enim naͣ
inum eẽt ⁊ consensione non eẽnt ñ simi¬
mennum eẽnt. si n̾o in natura disꝑes essẽt.
ñ erat totus ⁊ creuitcum hamo diuimtati
etis accessit. ꝙ si in una ꝑsonarum ꝑs non
pot̃ ẽẽ deus. quantomagis ꝑs tͥnitatis eẽ nõ
pot̃ quicumq unus in trib. huius gͥ tͥni¬
tatis. nec t̾cia ꝑsest unus. nec maius aliqͥd
onines quam singuli. Du nempe dixi¬
sti unum deum ex ꝑtib non ẽẽ camposi¬
tum ⁊ hoc de pr̃e nis intelligi. ille inquis
nirtus est mñgenita simpłxaũ huius mr̃tu¬
tis quam simplicem dixisti eẽ minquid ꝑ¬
tes sunt. bonitas. sapientia. c̾ementia ⁊ po¬
tentia. Si dixi̾s ꝑtes sunt. simpłx gͦ uir¬
tus ȩx ꝑtib constat que te dissiniente imuis
ẽ deus. gͦ deum ex ꝑtib compositum ẽẽ di¬
cis. non dico inquis. ñ sunt gͦ ꝑtes. Sigͦ

Expanded text:
substantiae sunt, unum sunt, et summe unum sunt, quia ibi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. Si enim natura unum essent, et consensione non essent, non summe unum essent. Si vero in natura dispares essent, mam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona pars non potest esse Deus, quanto magis pars Trinitatis esse non potest, quicunque unus in tribus? Hujus ergo Trinitatis, nec tertia pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt ergo partes. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
chil est. estimabãt .n ydolum eẽ ꝑsonam
q̃ sir in iniudo. similitudinem hñs. ỹdolũ
sibii fingit. ut siqnis humanis membris ca¬
put cauis uł arietis formet. uel in imo ha-¬
bitu hominis duas facies ⁊ hurꝰmõĩ qui ħ̃
facit. ñ sumlitudinem. s ydolum facit. fa¬
cit enim ꝙ ñ ht̃ aliquid similesui s ꝙ mẽs
otiosa ⁊ curiosa repꝑit. iõ distincte᷑ dc̃m
ẽ in lege. ñ facies ydolum neq omnem si¬
militudinem rei. Simulitado uo̾ ẽ cum¬

Expanded text:
nihil est. Existimabant enim idolum esse personam quae sit in mundo similitudinem habens. Idolum lus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, et hujusmodi, qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non habet aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
illo ⁊ pr̃o illo etiam maledictum quod
mortem comitatur susciꝑe non dedig¬
tur. si a maledicto penitus sẽꝑaretur. In¬
sipiens cundem honorificentia xp̃m ama¬
ledicto ꝙ morti comunctum est separat.
et ita uere mortuum negat dicens pepen¬
disse in ligno spetie quadam false carnis
⁊ non ueram mortem in cruce soluisse ccͣ
peccati uel ex bñdictione uenit. optare de.¬
bes semꝑ ẽẽ in pena percati. si aut̃ optas
in de liberari. cͥde ꝑ diuine sententie in¬
sticiam ex maledictione uenisse. quadẽ
a maledicto legis ut etiam in gendib q̃
non sub maledictione legis erant fieret
bñdactio abrahe promissa ⁊ hoc in xp̃o¬
ꝓmittit. accipiamns dico ꝑ fidem non
ex lege s ex fide.¬
esse exemplo sui
⁊ abrahe ⁊ scrip¬
turarum anaori¬
manam consuetu¬
dĩnem idem demõ¬

Expanded text:
illo et pro illo etiam maledictum quod illo et pro illo etiam maledictum quod mortem comitatur suscipere non dedigtur, si a maledicto penitus separaretur. Insipiens quidem honorificentia Christum a maledicto quod morti conjunctum est separat. Et ita vere mortuum negat, dicens pependisse in ligno specie quadam falsae carnis, et non veram mortem in cruce solvisse. Coned si ex benedictione venit, optare debes semper esse in poena peccati. Si autem cupis inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse, qua dica maledicto legis, ut etiam, in gentibus, quae non sub maledictione legis erant, fieret benedictio Abrahae promissa. Et hoc in promittit. Accipiamus, dico per fidem, non ex lege, sed ex fideesse, exemplo sui et Abrahae, et Scripturarum auctorihumanam consuetudinem idem demon