comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Frenata restringitur restricta languescit. languescens
emoritur. & male consuetudini bona succedit. Deniq
ñ uob̾ dicimꝰ. ñ nos iurare. Sienĩ hoc dicimꝰ m̃tim᷑. Quantũ
cũ magno timore dico corã dõ aut testis : ds. aut scit¬
xp̃s. qͦd scit sic esse in animo meo: & uideo quia plus est. id ÷ quia
amplius ÷. qũa est est. non . non. sed hoc quod ampliuꝰ ÷ amalo
÷. Et siñ amalo iurantis. amalo ÷ ñcredentis. Deniq ñ ait.
si amplius facit malus est. Sit inore ur̃o. ẽ. ẽ. ñ. non. Siqui
amplius facit. malus est. Sed sit inore ur̃o. est est. ñ non. Quod
aut̃ amplius ÷ amalo est sed quere cui. Sed tam̃ aliud hab&
humana pessima consuetudo. Et cũ tibi creditur uiras. & cũ
nemo exigit iuras. & horrentibꝰ hominibꝰ iuras. N ontaces
iurando. uixes sanꝰ ñ ꝑiurando: nisi forte putatis fr̃sqr si scir&

Expanded text:
Frenata restringitur, restricta languescit, languescens Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum cum magno timore dico, Coram Deo; aut, Testis est Deus; aut, Scit Christus sic esse in animo meo: et video quia plus est, id est, quia amplius est quam Est, est; Non, non: sed quod amplius est, a malo est; et si non a malo jurantis, a malo est non credentis. Denique non ait, Si amplius facit, malus est: et, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non; si quis amplius facit, malus est: sed, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod autem amplius est, a malo est . Sed quaere cujus. Sed tamen aliud habet humana pessima consuetudo. Et cum tibi creditur, juras; et cum nemo exigit, juras; et horrentibus hominibus juras; non taces jurando, vix es sanus non perjurando. Nisi forte putatis, fratres, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
falsum iurat. ꝑiurꝰ est. Unde hocdico: quia multi & in hoc fal¬
luntur & putant quia nihil est. ꝑquod iurant. Nonsine
crimine teneri ꝑ iurii. ꝓrsus ꝑ iurꝰ es: quia ꝑid qͦd scm̃ pu¬
iuras. Non enĩ quando iuras. tibi iuras: aut lapidi iuras.
sed ꝓximo iuras. homini iuras: ante lapidem sed nũquid
ñ ante dm̃: nonte audit. lapis loquentẽ sed punit te ds̃
causa me hȩc ds̃ loqͥ cõpulerit. Dico enĩ ante ipsũ quod
dixi sepe me istã deuitasse questionẽ. Timui ne mouendo
& p̃cipiendo plus reos facerẽ auditores. hodie aut̃ plus
timui. neloqui recusarẽ: quod loqͥ iuberer quasi uͦ paruus
sit fructus sudoris huiꝰ mei siom̃s qͥm ad clamauer̾ clament
& contrase. ne falsũ iurent aduersũ se si tot homines qͥ me
ad tentissime audier̃ ad tentisint aduersus consuetudinẽ
seruire cȩpimꝰ: & quantũ malũ sit in ꝑiurio uidimiꝰ timiumꝰ
uehem̃t᷑. & uet̾ nosissimã consuetudinẽ timore frenauimꝰ.

Expanded text:
falsum jurat, perjurus est. Unde hoc dico? Quia multi et in hoc falluntur, et putant, quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, quia per id quod sanctum pu putat cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem: sed punit te Deus fcausa me Deus haec loqui compulerit. Dico enim ante ipsum quod dixi, saepe me istam quaestionem devitasse: timui ne monendo et praecipiendo plus reos facerem non audituros: hodie autem plus timui ne loqui recusarem, quod loqui juberer. Quasi vero parvus sit fructus sudoris hujus mei, si omnes qui mihi acclamaverunt, clament et contra se, ne falsum jurent adversum se: si tot homines qui me attentissime audierunt, attenti sint adversus consuetudinem re coepimus, et quantum malum sit in perjurio vidimus, timuimus vehementer, et veternosissimam consuetudinem timore frenavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
reportauit. Ipse pastor mons est. Ouis aut̃ in humeris
suis ciuitas in monte. Facile ÷ ut uideas eã conlocatam
inmonte: quando eã inuenires cũ later& inuepribus
inspinis utiq delictorũ suoꝵ. Ibi enĩ quȩsisse magnũ est
ibi inuenisse mirabile ÷. Hȩc eiꝰ difficilis inuentio cõm̃dat᷑
cũdicit. Mulierẽ fortẽ quis inueni&. Quisenĩ quia unus
ñquia nec unꝰ. qͦmͦ dictũ ÷ de ipso uiro eiꝰ leone de tribu iuda
de quo ꝓpheta aute p̃dix̃. ascendisti recũbens utiq incruce.
Ascendisti crux est: recũbens mors ÷. Quid enĩ ascendisti
nͥ qͦd scriptũ ÷ & crucificer̃ eũ: unde & ipse ait. Sicut ex al

Expanded text:
reportavit . Iste pastor, mons est: ovis autem in humeris reportavit . Iste pastor, mons est: ovis autem in humeris ejus, civitas in monte. Facile est ut videas eam collocatam in monte: quando eam invenires, cum lateret in vepribus, in spinis utique delictorum suorum? Ibi enim quaesisse magnum est: ibi invenisse mirabile est. Haec ejus difficilis inventio commendatur, cum dicitur, Mulierem fortem quis inveniet? Quis enim, quia unus; n quia nec unus. Quomodo dictum est de ipso viro ejus, leone de tribu Juda, de quo propheta ante praedixit, Ascendisti recumbens: utique in cruce. Ascendisti, crux est; recumbens, mors est. Quid est enim. Ascendisti, nisi quod scriptum est, Et crucifixerunt eum? Unde et ipse ait, Sicut ex
Abbreviated transcription (Latin):
altera martyrũ mat̾ ita est quod intellexistis. hoc de qua muliere
uolumꝰ aliquid dicere ȩccła est. Nonenĩ licet nos loqͥ dequa¬
cũq alia muliere quãquã & in recitatione passionis marti¬
rum audiuumꝰ feminas de quibꝰ decent̃ loquam᷑. Sed nec
eas p̃ter mittimꝰ. quando earũ matrẽ laudamꝰ. Ad tendite
inuenie. Congruit diei martyrũ fortitudo mulieris.
Mulierẽ fortẽ quis inueni&. Difficile est inuenire eã in¬
mo difficile est nescire eã. Non ne ipsa ÷ ciuitas inmonte
quȩ abscondi ñ potest Quare gͦ dictũ ÷ quis inueni&: cũ
dici debuerit qͥs ñ inueni& sed tu ciuitatẽ inmonte po¬
sitã uides. ut aut̃ in monte poneret᷑: inuenta ÷ quȩ peri¬
erat quando inlustrata ÷. Quis eam non uide: quando
latebat quis eã in uenir&: ipsa enĩ ciuitas ÷ & una oiuis illa
quã ꝑditã quȩ siuit pastor. & inuentã gaudens inhumeriᷤᷤ

Expanded text:
altera martyrum mater? Ista est: quod intellexistis, hoc est; de qua muliere altera martyrum mater? Ista est: quod intellexistis, hoc est; de qua muliere volumus aliquid quid dicere, Ecclesia est. Non enim deceret nos loqui de quacumque alia muliere. Quanquam et in recitatione passionis martyrum audivimus feminas, de quibus decenter loquamur: sed nec eas praetermittimus, quando earum matrem laudamus. CAPUT II. inveniet? Congruit diei martyrum fortitudo mulieris. Mulierem fortem quis inveniet? Difficile est invenire eam, imo difficile est nescire eam. Nonne ipsa est civitas in monte, quae abscondi non potest ? Quare ergo dictum est, Quis inveniet? cum dici debuerit, Quis non inveniet? Sed tu civitatem in monte positam vides: ut autem in monte poneretur, inventa est quae perierat. Quando illustrata est, quis eam non videt? quando latebat, quis eam inveniret? Ipsa enim civitas quam perditam quaesivit pastor, et inventam gaudens in humeris
Abbreviated transcription (Latin):
REST ABIT nobis ds̃ ut infirmitas uocis
nr̃ȩ sufficiat intentioni ur̃ȩ. Hoc idõ cõmen¬
daui. ut me silentio ad iuuare dignemini.
Animus enĩ ꝓmptꝰ est ad uos. sed caro infirma.
Et ipse animus quȩ cũq forte gaudia de scriptura dĩ
concepit. parturit. & parere querit in aurib & m̃tibꝰ
ur̃is prestate in uobis nidũ sermoni. Cõmendat᷑ enĩ
& inscriptura turtur querere nidũ sibi ubi ponat
pullos suos & hoc qͦd gestamus in manibꝰ scriptura
scilic& quã uidetis conmendat nob inquirendã & lau¬
ornauit inuentã. De hac scđdm lectionis tenorẽ quã
me portare conspicitis pauca ꝓtempore. quȩ dñs gesse¬
rit dicã. Dies est enĩ martirũ & idõ magis laudanda ÷
mat᷑ martyrũ. lamquȩ sit ista mulier ine ꝓloquente accepistis.
Uidete &iam. ut legente. agnoscatis. Om̃is nunc auditur
quantũ ex affectu ur̃o satis appar& dic̃ in corde suo eccła
deb& esse. Confirmo istã cogitationẽ. Namq potuit esse

Expanded text:
sanctis suis, ut infirmitas vocis nostrae sufficiat intentioni vestrae. Hoc ideo commendavi, ut me silentio vestro adjuvare dignemini: animus enim promptus est ad vos, sed caro infirma. Et ipse animus, quaecumque forte gaudia de Scriptura Dei concepit, parturit et parere quaerit in auribus et mentibus vestris: praestate in vobis nidum sermoni. Commendatur enim et in Scriptura turtur, quaerere nidum sibi, ubi ponat pullos suos . Et hoc quod gestamus in manibus, Scriptura scilicet quam videtis, commendat nobis inquirendam et lauornavit inventam. De hac secundum lectionis tenorem, quam me portare conspicitis, pauca pro tempore, quae Dominus suggesserit, dicam. Dies enim est martyrum: et ideo magis laudanda est mater martyrum. Jam quae sit ista mulier, me proloquente accepistis: videte etiam ut me legente agnoscatis. Omnis nunc auditor, quantum ex affectu vestro satis apparet, dicit in corde suo, Ecclesia debet esse. Confirma istam cogitationem. Nam quae potuit esse
Abbreviated transcription (Latin):
& uere nos uerbũ carnẽ factũ cibo dñco sumimꝰ. qͦmͦ non
naturalit̾ manere in nob̃ existimandus est : qͥ & naturam
mucandȩ carnis admiscuit: ita enĩ indõ om̃s sumꝰ quia & in
xp̃o pat̾ est & xp̃s innobis est. Quisqͥs gͦ naturalit̾ patrẽ in
nos faciunt. Siuere gͥ carnẽ corporis nr̃i xp̃s assũpsit.
& uere homo ille qui exmaria natus fuit xp̃s est : nosque
asseritur. cũ naturalis ꝑsacram̃tũ ꝓpͥetas ꝑfecte saeram̃tũ
sit unitatis: ipse enĩ ait. Caro mea uere est ęsca. & sanguis¬
m̃s uere est potus. Qui edit carnẽ meã & bibit sanguinẽ
meũ in me man& & ego ineo. Deueritate carnis & sanguinis
non relictus est ambigidi locus. Nc̃ enĩ & ipsius dñi ꝓfessione
& fide nr̃a. uere caro est: & uere sanguis est. Et hȩc accepta
ineo: dum secum hoc quod nos sumus indeo est.

Expanded text:
et vere nos Verbum carnem factum cibo Dominico suminus, quomodo non et vere nos Verbum carnem factum cibo Dominico suminus, quomodo non naturamunicandae carnis nobis admiscuit. Ita enim omnes unum sumus, quia in est, et Christus in nobis est. Quisquis ergo naturaliter Patrem in nos faciunt. Si vere igitur carnem corporis nostri Christus assumpsit, et vere homo ille, qui ex Maria natus fuit, Christus est, nosque asseritur, cum naturalis per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis? Ipse enim ait: « Caro mea meus vere est potus. Qui edit carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. De Veritate carnis et sanguinis non relictus est ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione, et fide nostra vera caro est, et vere sanguis est. Et haec accepta t sumus in eo, dum secum hoc quod nos sumus, in Deum est.
Abbreviated transcription (Latin):
contribulati sp̃s. & cordis contriti & humiliati: indolore
penitentiȩ. remissionẽ peccatorũ & blasphemiarũ suarũ.
quibꝰ ꝑignorantiã te offenderunt. accipere mereantur.
Tantũ enim ual& p̃pollens miscdia & potestas tua. & ueritas
baptismi tui. Clauesq regni cęlorũ inscã ȩccła tua: ut nec
de illis de sperandũ sit. quãdiu in hac terra ꝑtuã pacientiã
uiuunt: Qui &iam scientes quantũ malũ sit talia dete senti¬
re uel dicere: ꝓpt̃ aliquã tẽporalis & terrenȩ cõmoditati
consuetudinẽ uel adeptionẽ in illa maligna ꝓfessione de¬
tinentur: Si ad tuã in effabilem bonitatẽ saltẽ increpatiuis
correptionibꝰ fugiant᷑: & om̃ibꝰ carnalis uitȩ illęͬbris cȩlestem
uitã eternãq preponant. SERMO BEATI HILA
Uos inquit nc̃ qͥ inter patrẽ & filiũ uoluntatem
uoluntatis. Sienĩ uere uerbum caro factũ est.

Expanded text:
contribulati spiritus et cordis contriti et humiliati in dolore contribulati spiritus et cordis contriti et humiliati in dolore paenitentiae remissionem peccatorum et phemiarum suarum, quibus per ignorantiam te offenderunt, accipere mereantur. tantum enim ualet praepollens misericordia et potestas tua et ueritas baptismi tui clauesque regni caelorum in sancta ecclesia tua, ut nec de illis desperandum sit, quamdiu in hac terra per tuam patientiam uiuunt, qui etiam scientes, quantum malum sit talia de te sentire uel dicere, propter aliquam temporalis et terrenae commoditatis consuetudinem uel adeptionem in illa maligna professione detinentur, ei ad tuam ineffabilem bonitatem saltem increpati tuis correptionibus fugiant et omnibus carnalis uitae inlecebris caelestem uit« nunc, qui inter Patrem et Filium voluntatem  concordiam voluntatis? Si enim vere Verbum caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
confira. & ab originis suȩ felicitate separata. tollerabilia
uideantur.: cũ ꝑse ipsa si considerentur. sustineri ñ possint:
Omagna patientia tua dñẽ misericors & miserator. longani¬
mis & multũ e misericos. & uerax: qui facis solem tuũ orͥri
piens das locũ pęnitentiȩ: ut relicta malitia credant inte
dñe : qͥ patientia tua adpęnitentiã e ad ducis quã uis
multi scđm duritiã cordis sui. & cor inpenitens. Thesau¬
rizent sibi irã indie irȩ. & reuelationis iusti iuditii tui:
qui reddes unicuiq scđ̾m opera sua: Qui inqua die conuers fuerit
homo anequitia sua ad miscdiam & ueritatẽ tuã. om̃s iniqͥ¬
tates eiꝰ obliuisceris : Presta nobis. dona nobis. ut ꝑ nr̃m mi-¬
nisteriũ quo execrabilem & nimis horribilẽ hunc errorẽ
redargui uolusti. sicut iam multi liberatisunt & aluĩ libe:¬
rentur :. Et siue ꝑsacram̃tũ scĩ baptismi tuisiue ꝑsacrificiũ

Expanded text:
confixa et ab originis suae felicitate separata, tolerabilia confixa et ab originis suae felicitate separata, tolerabilia uideantur, cum per se ipsa, si considerentur. sustineri non possint? O magna patientia tua, domine misericors et miserator, longanimis et multum misericors et uerax, qui facis oriri solem tuum piens das locum paenitentiae, ut relicta malitia credant in te, domine; qui patientia tua ad paenitentiam adducis, quamuis multi secundum duritiam cordis sui et inpaenitens cor thesaurizent sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui; qui reddis unicuique secundum opera sua; qui in qua die conuersus fuerit homo a nequitia sua ad misericordiam et ueritatem tuam, omnes iniquitates eius obliuisceris: praesta nobis, da nobis, ut per nostrum ministerium, quo execrabilem et nimis horribilem hunc errorem redargui uoluisti, sicut iam multi liberati sunt, et alii liberentur et siue per sacramentum sancti baptismi tui siue per sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
mate : Qui cum dicit in om̃ibꝰ seminibꝰ esse partem dĩ & cõcũ¬
bendo ligari. quicquid aut̃ luminis hoc est eiusdem parti
dĩ ad ȩscas electorũ ꝑuenerit. manducando purgari. quid
uobis suadeat uidetis: & eũ adhuc anathemare dubitatis.
qͥdagunt inquã cum hoc eis dr̃: adquas tergi uersationes sẽ
conuertunt. cũ aut tam nefaria doctrina sit anathema tuandi
aut tã ne faria turpitudo facienda: in cuiꝰ cõparatione iã illa
omĩa mala quȩ intollerabilia paulo ante cõmemorabã eos
denatura dĩ dicere: quod necessitate oppressasit ut bellum
gerer&. quod aut sempitna ignorantia secura erat. aut sem¬
piterno dolore & timore sollicita quando sibi uenir& cor¬
ruptio cõmictionis. & uinculũ ȩternȩ dãpnationis: quod
deniq gesto bello sic suerit captiuata. oppressa. polluta: quod post
falsam uictoriã. sic futura sit inhorribili globo inȩternũ

Expanded text:
mate, qui, cum dicit in omnibus seminibus esse partem dei et concumate, qui, cum dicit in omnibus seminibus esse partem dei et concubendo ligari, quicquid autem luminis. hoc est eiusdem partis dei ad escas electorum peruenerit, manducando purgari, quid uobis suadeat uidetis et eum adhuc anathemare dubitatis: quid agunt, inquam, cum hoc eis dicitur? ad quas tergiuersationes se conuertunt, cum aut tam nefaria doctrina sit anathemanda aut tam nefaria turpitudo facienda, in cuius comparatione iam illa omnia mala, quae intolerabilia paulo ante commemorabam, eos de natura dei dicere, quod necessitate obpressa sit, ut bellum gereret, quod aut sempiterna ignorantia secura erat aut sempiterno dolore et timore sollicita, quando sibi ueniret corruptio commixtionis et uinculum aeternae damnationis, quod denique gesto bello sic fuerit captiuata, obpressa, polluta, quod post falsam uictoriam sic futura sit in horribili globo in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
gari. Hoc se facere qͥdã confessi esse inpublico iudit̾io ꝑhiben¬
tur. non tantũ in paflagonia. sed &iam ingallia: sicut aqͦdã
romȩ xp̃iano catholico audiui. Et cum interrogarentur
cuiꝰ auctoritate scripturȩ ista facerent: hoc de thesauro
suo ꝓdidisse. quod paulo ante cõmemoraui. Isti aut̃ cum
hoc eis obicitur. solent respondere nescio quẽ inimicum
suũ de numero suo hoc est electorũ suoꝵ desciuisse. &
scisma fecisse: atq huius modi spurcissimã heresim con-¬
didisse. Unde manifestũ est quia hoc &iã susti ñfaciunt:
de ipsorũ libris hoc faciunt qͥcũq faciunt. Abiciant
ergo libros. sicrimen exhorrent: qͦd cõmittere cogunt᷑
si libros tenent. A ut si ñ cõmittunt: mundius uiuere
contra suos libros conantur. Sedquid agunt cumeis
dr̃. aut purgate lumen deqͥbus potueritis seminibꝰ. ut nec illud
recusetis quod uos non facere asseritis. aut manicheũ anathe¬

Expanded text:
gari. hoc se facere quidam confessi esse in publico iudicio perhibengari. hoc se facere quidam confessi esse in publico iudicio perhibentur non tantum in Paphlagonia, sed etiam in Gallia, sicut a quodam Romae christiano catholico audiui; et cum interrogarentur, cuius auctoritate scripturae ista facerent, hoc de Thesauro suo prodidisse, quod paulo ante commemoraui. isti autem cum hoc eis obicitur, , solent respondere nescio quem inimicum suum de numero suo, hoc est electorum suorum desciuisse et schisma fecisse. atque huiusmodi spurcissimam haeresim condidisse. unde manifestum est, quia hoc etiam si isti non faciunt, de ipsorum libris hoc faciunt, quicumque faciunt. abiciant ergo libros, si crimen exhorrent, quod committere coguntur, si libros tenent; aut si non committunt, mundius uiuere contra suos libros conantur. sed quid agunt, cum eis dicitur: aut purgate lumen de quibus potueritis seminibus, ut nec illud recusetis, quod uos non facere adseritis, aut Manichaeum anathe
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ deuorauerat. Non nichil &iam ipse adiciens ex sua cogi¬
tatione ac uirtute: ut esse. sensus eiꝰ om̃iũ eorũ quȩ ꝓfuderat
formator atq de scriptor: Cuiꝰ compar excipiebat hȩc. ut semen
consueuit culta optime terra ꝑciꝑe. Ineadem enĩ construe¬
bantur & contexabantur om̃iũ imagines. cȩlestiũ ac terrena¬
rũ uirtutũ: ut pleni uidelic& orbis id quod formabat᷑ simili
deceptarũ animarũ. Omitto quid sit de natura dĩ quod sic
legetur hȩc dicere: hoc saltẽ adtendant miseri decepti &
errore mortifero uenenati: quia si ꝑcoitũ masculorũ & fem¬
narũ ligatur parsdĩ. quãse manducando soluere & purga¬
re ꝓfitent᷑ cogit eos huiꝰ tam ne fandi erroris necessitas ut
ñsolũ depane & oleribꝰ & pomis quȩ sola uidentur uimani¬
festo accipere. sed inde &iam soluant & purgent partẽ dĩ un
de ꝑconcubitũ potest si feminȩ utero concepta fuerit cobli¬

Expanded text:
quae deuorauerat, nonnihil etiam ipse adiciens ex sua cogiquae deuorauerat, nonnihil etiam ipse adiciens ex sua cogitatione ac uirtute, ut esset sensus eius omnium eorum, quae profuderat formator atque descriptor; cuius compar excipiebat hconsuevit culta optime terra percipere. In eadem enim construebantur et contexebantur omnium imagines, coelestium ac terrenarum virtutum, ut pleni videlicet orbis, id quod formabatur, simildeceptarum animarum! Omitto quid sit, de natura Dei quod sic ligetur, haec dicere. Hoc saltem attendant miseri decepti et errore mortifero venenati, quia si per coitum masculorum et feminarum ligatur pars dei, quam se manducando soluere et purgare profitentur, cogit eos huius tam nefandi erroris necessitas, ut non solum de pane et holeribus et pomis, quae sola uidentur in manifesto accipere, sed inde etiam soluant et purgent partem dei, unde per concubitum potest, si feminae utero concepta fuerit, conli
Abbreviated transcription (Latin):
intueri uoluerit. qm̃ eorũ qui conuenerant frequentia ꝓmiscua
erat. feminarũ scilic& ac masculoꝵ ꝓinde impulit eos ut iuter
se coirent. In quo coitu alii seminarunt: aliȩ grauidȩ effecte
sunt. Erant aut̃ partus his qͥ genu erant similes: uires pluri¬
mas parentũ uti pͥmi optinentes. Hȩc sumens eorũ pͥnceps
uti p̃cipuũ donũ: gauisus est. & sicuti &iam nc̃ fieri uidemꝰ
corporũ formatricẽ naturã mali inde uires sum̃tẽ figurare.
ita &iam ante dictus pͥnceps sodaliũ ꝓlem accipiens haben¬
tem parentũ sensus. prudentiã. lucẽ. simul secũ ingenerati¬
one ꝓ creatã comedit. Ac plerisq uiribꝰ sũptis existuis
modi ȩsca. in qua ñmͦ inerat fortitudo. sed multomagis
astutia parui sensus exfera genitorũ m̃te: ꝓpͥam adse
con iugem euocauit. exea qua ipse erat stirpe manantẽ. Et
facto cum ea coiti: seminauit ut ceteri. abundantiã maloꝵ

Expanded text:
intueri uoluerit. quoniam eorum, qui conuenerant, frequentia promiscua intueri uoluerit. quoniam eorum, qui conuenerant, frequentia promiscua erat, feminarum scilicet ac . masculorum, inpulit eos, ut inter se coirent. in quo coitu alii seminarunt, aliae grauidae effectae sunt. erant autem partus his, qui genuerant, similes uires plurimas parentum uti primi obtinentes. haec sumens eorum princeps uti praecipuum donum gauisus est. et sicuti etiam nunc fieri uidemus corporum formatricem naturam mali inde uires sumentem figurare, ita etiam ante dictus princeps sodalium prolem accipiens habentem parentum sensus, prudentiam, lucem simul secum in generatione procreatam comedit; ac plerisque uiribus sumptis ex istius modi esca, in qua non modo inerat fortitudo, sed multo magis astutiae et praui sensus ex fera genitorum mente, propriam ad se coniugem euocauit ex ea, qua ipse erat, stirpe manantem; et facto cum ea coitu seminauit ut ceteri abundantiam malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ cõm̃tis ad eos qͥ ad erant ait. Quid uobis uidetur maximũ
hoc lum̃ qͦd oritur: intuemini quẽ ad modũ polũ mou&:
concutit plurimas potestates. Qua ꝓpt̃ mͥ uos potius ȩquũ
est. ĩd quod in ur̃is uiribꝰ habetis luminis p̃rogare. Sic qͥppe
illius magni qͥ głosus apparuit imaginẽ fingam: ꝑ qu̾a regnare
poterimꝰ. tenebrarũ aliquando conuersatione liberati. Hȩc
audientes ac diu secũ deliberantes: iustissimũ putarunt id
quod postulabant᷑ p̃bere:. Nec enĩ fidebant se idem lumen
iugiter retenturos. Unde melius ratisunt principi suo offer¬
re: nequaquã desperantes eodem sepacto regnaturos. Quo
gͥ mͦ lumen idem qͦd habebant prebuerit: considerandũ est.
Nam hoc &iam om̃ibꝰ diunis scripturis archanisq cȩlestibꝰ
asꝑsum est. Sapientibꝰ uͦ qͦmͦ sit datum: scire minime est
difficile. Nã corã aꝑteq cognoscitur abeo qͥuere acfidelit̃

Expanded text:
igitur commentis ad eos, qui aderant, ait: quid uobis. uidetur maximum igitur commentis ad eos, qui aderant, ait: quid uobis. uidetur maximum hoc lumen, quod oritur? intuemini, quemadmodum polum mouet, concutit plurimas potestates. quapropter mihi uos potius aequum est id, quod in uestris uiribus habetis, luminis praerogare: sic quippe illius magni, qui gloriosus adparuit, imaginem fingam, per quam regnare poterimus, tenebrarum aliquando conuersatione liberati. haec audientes ac diu secum deliberantes iustissimum putauerunt id quod postulabantur praebere. nec enim fidebant se idem lumen iugiter retenturos: unde melius rati sunt principi suo offerre, nequaquam desperantes eodem se pacto regnaturos. quo igitur modo lumen idem, quod habebant, praebuerint, considerandum est. nam hoc etiam omnibus diuinis scripturis arcanisque caelestibus aspersum est; sapientibus uero quomodo sit datum scire minime est difficile; nam coram aperteque cognoscitur ab eo, qui uere ac fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ibꝰ est seminibꝰ ligata parsdĩ. & abelectis manducando
purgatur: quis ñ digne credat eos facere quod inter uirtutes
cȩlorũ & pͥncipes tenebrarũ fieri inthesauro suo legunt:
quando qͥdẽ & carnes suas degente tenebrarũ esse dicunt & in
eis ligatam teneri uitalẽ illam substantiã partẽ dĩ credere
atq affirmare non dubitant: quȩ utiq si soluenda ÷ & man¬
ducando purganda. sicut eos fateri cogit funestus error
ipsorũ: quis ñ uideat. quis ñ exhorreat quanta turpitudo
& quanti ne faria consequantur : nã & aquibꝰdam pͥncipi¬
bus gentis tenebrarũ sic dicunt adam pͥmũ hominẽ crea¬
tum. ut lum̃ ab eis nefuger& teneret᷑. In epła enĩ quam
fundam̃ti appellant. quomͦ pͥnceps tenebrarũ quẽ patrẽ
pͥmi hominis inducunt. ad ceteros sotios suos tenebrarum
pͥncipes locutus fuerit & egerit: ĩta scripsit manicheus. Iniqͥs

Expanded text:
in omnibus seminibus est ligata pars dei et ab electis manducando in omnibus seminibus est ligata pars dei et ab electis manducando purgatur: quis non digne credat eos facere, quod inter uirtutes caelorum et principes tenebrarum fieri in Thesauro suo legunt, quandoquidem et carnes suas de gente tenebrarum esse dicunt et in eis ligatam teneri uitalem illam substantiam, partem dei, credere atque affirmare non dubitant? quae utique si soluenda est et manducando purganda, sicut eos fateri cogit funestus error ipsorum, quis non uideat, quia non exhorreat, quanta turpitudo et quam nefaria consequatur ?. Nam et a quibusdam principibus gentis tenebrarum sic dicunt Adam primum hominem creatum, ut lumen ab eis ne fugeret teneretur. in epistula enim, quam Fundamenti appellant, quomodo princeps tenebrarum, quem patrem primi hominis inducunt, ad ceteros socios suos tenebrarum principes locutus fuerit et egerit, ita scripsit Manichaeus: iniquis
Abbreviated transcription (Latin):
deq stirpis pͥncipes masculi siue feminȩ soluunt᷑: atq id quod
inipsis est uitalȩ fugit. Qđ uͦ resederit. laxatũ deducit᷑ in
t̾ram p̃frigore. & cunctis terrȩ generibꝰ ad miscetur. Quis
hoc ferat. qͥs hoc credat ñdi co ita esse: uͦł dici potuisse: ecce
qͦd docentẽ timent anathematt . manicheũ: & non timent
credere hȩc facientẽ hȩc pacientẽ dm̃. Per electos aut̃ suos
purgari dicunt eandem ipsam cõmixtã partẽ ac naturã dei.
Manducandoscilic& & bibendo: qͥ eam inalimentis om̃ibꝰ dicuxi
ligatam teneri. Quȩ cum abelectis uelud scĩs in refectionẽ
corporis manducando & bibendo assumit᷑: ꝑeorũ sc̃ĩtatem
solui signari. & lib̾ari. Nec attendunt miseri quã ñ in congruȩ
de illis creditũ sit quod frustra negant: nͥ eosdem libros anathe¬
maͣserint. & manichei esse destiterint. Sienim sicut dicunt

Expanded text:
daeque stirpis principes masculi siue feminae soluuntur atque id, quod daeque stirpis principes masculi siue feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit; quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. quis hoc ferat? quis hoc credat, non dico, ita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docentem timent anathemare Manichaeum et non timent credere haec facientem, haec patientem deum! Per electos autem suos purgari dicunt eandem ipsam commixtam partem ac naturam dei manducando scilicet et bibendo, quia eam in alimentis omnibus dicunt ligatam teneri: . quae cum ab electis uelut sanctis in refectionem corporis manducando et bibendo adsumuntur, per eorum sanctitatem solui, signari et liberari. nec adtendunt miseri, quam non incongrue de illis creditum sit, quod frustra negant. nisi eosdem libros anathemauerint et Manichaei esse destiterint. si enim, sicut dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
portant: ꝑ aestus atq calores particulatim descendit: atqͣue
arboribus ceterisq plantationibꝰ ac satis om̃ibꝰ miscet᷑: & colo¬
ribꝰ diuersis infigitur. Et qͦ pacto exista magna & clarissima
naui. figurȩ puerorũ & uirginũ apparent contrariis potesta
tibꝰ quȩ incȩlis degunt. quȩq igneam habent naturã. atq
existo aspectu decoro. uitȩ pars quȩ inearundẽ m̃bris habet᷑
laxata deducitur ꝑcalores interrã: eodem mͦ &iã illa altissi
ma uirtus quȩ innaui uitaliũ aquarũ habitatͫ. similitudinẽ
puerorũ ac uirginũ scãrum. ꝑsuos angłos appar& his potes¬
tatibꝰ quarũ natura frigida est atq humida. quȩq incȩlis
ordinatȩ sunt: quidem. Hisquȩ feminȩ: sunt. in ipsis formae
puerorũ apparent. masculis uͦ uirgͥnũ. Hac uͦ mutatione &di¬
uersitate ꝑsonarũ diuinarũ ac pulcherrimarũ. humide frigi¬

Expanded text:
portat, per aestus atque calores p articulatim descendit atque portat, per aestus atque calores p articulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur et coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum adparent conttibus, quae in caelis degunt quaeque igneam habent naturam atque ex isto aspectu decoro uitae pars, quae in earundem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam altissima illa uirtus, quae in naui uitalium aquarum habitat, in similitudine puerorum ac uirginum sanctarum per suos angelos adparet his potestatibus, quarum natura frigida est atque humida quaeque in caelis ordinatae sunt. et quidem his, quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum adparet, masculis uero uirginum. hac uero mutatione et diuersitate diuinarum personarum ac pulcherrimarum humidae frigi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem. Harũ uͦ uirtutũ diuinarũ quȩ ad instar con¬
uigũ contra inferna genera statuunt᷑. quȩ qłiȩ alacritate
ac facilitate id qͦd cogitauerst mom̃to eodẽ efficiunt: plenȩ
sunt lucidȩ naues: Itaq cũ ratio poposcerit ut masculis
appareant ȩedem scȩ̃ uirtutes: ilico & iam suam effigiem
uirginũ pulcherrimarũ habitu demonstrant. Rursus¬
cum ad feminas uentũ fuerit: post ponentes species uirginum.
puerorũ inuestiũ speciẽ ostendt̃. Hoc aut̃ uiso decore illarũ
ardor & concupiscentia crescit: atq hoc mͦ uinculũ pessimarũ
cogitationũ earũ soluitur: uiuaq anima quȩ eorundem m̃bris
tenebatur. hac occasione laxata euadit. & suo purissimo aeri
miscetur. Ubi penitus ablutȩ animȩ ascendunt ad lucidas
naues: quȩ sibi aduectationẽ atq ad suȩ patriȩ transfretatio¬
nẽ sunt p̃parate. Id uͦ qͦd adhuc. aduersi generis maculas

Expanded text:
uoluntatem. harum uero uirtutum diuinarum, quae ad instar conuoluntatem. harum uero uirtutum diuinarum, quae ad instar coniugii contra inferna genera statuuntur quaeque alacritate ac facilitate id, quod cogitauerint, momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursuscum ad feminas uentum fuerit. postponentes species uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et concupiscentia crescit atque hoc modo uinculum pessimarum cogitationum earum soluitur uiuaque anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque ad suae patriae transfretation em sunt praeparatae. id uero, quod adhuc aduersi generis maculas
Abbreviated transcription (Latin):
stantiȩ ᷤi nuisibili suo nutu. illas suas uirtutes quȩ inclaris¬
sima hac naui habent᷑ transfigurat: easq parere fac̃ aduersis
potestatibꝰ quȩ nsingulis cȩloꝵ tractibꝰ ordinatȩ sunt. Quȩ qm̃
ex utroq sexu masculoꝵ ac feminarũ consistunt: idõ p̃dictas
uirtutes. partĩ speciem pueroꝵ inuestiũ parere iub& generi
aduerso feminarũ. partĩ uirginũ lucidarũ forma: generi
contrario masculoꝵ: sciens eas om̃s hostiles potestates. ꝓpt̃
ingenitã sibi letalẽ & spurcissimã concupiscentiã facillime
capi. atq eisdem speciebꝰ pulcherrimis quȩ apparent manci¬
pari. hoc qͣuȩ mͦ dissolui. Sciatis aut̃ hunc eundẽ nrm beatũ
patrẽ hocidem ẽẽ quod &iã suȩ uirtutes: quas ob necessariã
causã trans format in pueroꝵ & uirginũ intemeratã simili¬
tudinẽ. Utitur aut̃ his tanqͣ. ꝓpͥis armisatq ꝑeas suã cõpl&

Expanded text:
stantiae. itaque inuisibili suo nutu illas suas uirtutes. quae in clarisstantiae. itaque inuisibili suo nutu illas suas uirtutes. quae in clarissima hac naui habentur, transfigurat easque parere facit aduersis potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus ordinatae sunt. quae quoniam ei utroque sexu masculorum ac feminarum consistunt, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ob necessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atque per eas suam conplet
Abbreviated transcription (Latin):
lucis tranfigurari in masculos pulchros. & opponi feminis
gentis tenebrarũ:. Et easdẽ rursus uirtutes lucis trans figu¬
rari infeminas pulchras. & opponi masculis gentis tenebrarũ:
Ut ꝑpulchritudinẽ suã in flãment. spurcissimã libidinẽ:
pͥncipũ tenebrarũ: & eo mͦ uitalis substantia hoc est dĩ na¬
tura quã dicunt in eoꝵ corporibꝰ ligatã teneri: ex eorum
menbris ꝑ illã concupiscentiã relaxatis soluta fugiat. &
suscepta uel purgata lib̾etur. Hoc infelices legunt. hocdicunt.
hoc audiunt. hoc credunt: hoc in libro septimo thesauri eoꝵ
sic enĩ appellant scripturã quandã manichei. ubi iste blas¬
phemiȩ conscriptȩ sunt ita positũ est. Tc̃ beatꝰ ille pat̾ qui
lucidas naues hab&. diuersoria. & habitacula. seu magnitu¬
dines: ꝓinsita sibi clem̃tia fert opẽ. quaexuit᷑ & lib̾at᷑ ab
impiis retinaculis & angustus atq angoribꝰ suȩ uitali sub¬

Expanded text:
lucis transfigurari in masculos pulchros et obponi feminis lucis transfigurari in masculos pulchros et obponi feminis gentis tenebrarum, et easdem rursus uirtutes lucis transfigurari in feminas pulchras et obponi masculis gentis tenebrarum, ut per pulchritudinem suam inflamment spurcissimam libidinem principum tenebrarum et eo modo uitalis substantia, hoc est dei natura, quam dicunt in eorum corporibus ligatam teneri, ex eorum membris per illam concupiscentiam relaxatis soluta fugiat et suscepta uel purgata liberetur. hoc infelices legunt, hoc dicunt, hoc audiunt, hoc credunt, hoc in libro septimo Thesauri eorum — sic enim appellant scripturam quandam Manichaei, ubi istae blasphemiae conscriptae sunt — ita positum est: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues habet diuersoria et habitacula secundum magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem. qua exuitur et liberatur ab inpiis retinaculis et angustiis atque angoribus suae uitalis sub
Abbreviated transcription (Latin):
erat. sidĩ natura gaudebat se tenebras dilecturã & lucis
scȩ̃ inimicã futurã. Unde hoc tã inmane & scelestũ malũ:
anteꝗͣ ullũ exgente contraria. misceret᷑ malũ: quis tã per-¬
uersã & tam impiã ferat insaniã : sũmo malo tribuere
tanta bona. & sũmo bono qͦd dsẽ tanta mala: iã uͦ quod
ipsam partẽ naturȩ dĩdicunt. ubiq ꝑmixtã incęlis. int̾ris.
subt̾ris. in om̃ibꝰ corporib̾. siccis. & humidis. in omibꝰ carnibꝰ.
om̃ibꝰ rebꝰ administrandis. regendisq p̃sentẽ. quod nos de
dõ dicimꝰ: sed ligatã. opp̃ssã. pollutã. Quã solui. lib̾ari. pur¬
gariq dicut. ñ solũ ꝑdiscursũ solis & lunȩ. & uirtutes lu¬
cis. uerũ &iam ꝑelectos suos. Hoc genꝰ nefandissimi erroris.
quã sacrilegas & incredibiles turpitudines eis suadeat. &iã¬
si non ꝑsuadeat. horribile est dicere. Dicunt enĩ uirtutes

Expanded text:
erat, si dei natura gaudebat se tenebras dilecturam et lucis erat, si dei natura gaudebat se tenebras dilecturam et lucis sanctae inimicam futuram. unde hoc tam inmane et scelestum malum, antequam ullum ex gente contraria misceretur malum ? quis tam peruersam et tam inpiam ferat insaniam summo malo tribuere tanta bona et summo bono, quod deus est. tanta mala ? Iam uero quod ipsam partem naturae dei dicunt ubique permixtam in caelis, in terris, sub terris, in omnibus corporibus, siccis et humidis, in omnibus carnibuomnibus rebus administrandis regendisque praesentem, quod nos de deo dicimus, sed ligatam, obpressam, pollutam, quam solui, liberari purgarique dicunt, non solum per discursum solis et lunae et uirtutes lucis, uerum etiam per electos suos: hoc genus nefandissimi erroris quam sacrilegas et incredibiles turpitudines eis suadeat, etiamsi non persuadeat, horribile est dicere. dicunt enim uirtutes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa certe particula naturȩ ipsius. quȩ in illius globi ȩterno
uinculo configitur. si hoc sibi imminere nesciebat. Miãsic erat
naturȩ dĩ sempit̾na ignorantia: Siaut̃ sciebat. sempit̾na mise¬
ria. Unde hoc tantũ malũ: anteꝗͣ illud degente contraria
misceret᷑ malũ : anforte magna caritate gaudebat: qr ꝑ eius
pęnã ꝑpetua qͥes ceteris lucis incolis parabatur: hoc quã
nefas sit dicere. naturȩ dĩ anatura dĩ sic subueniri qͥ uid&:
anathema. Sed si hoc saltẽ ita facer& ut ipsa luci inimica
ñfier& : poss&e fortasse ñ tanꝗͣ dĩ natura. sed tanquã aliquis
homo laudari: qui ꝓpatria sua uell& mali aliquid pati. Qđ qͥdẽ
malũ. ad tempꝰ poss& ẽe̾: ñ inȩt̾nũ. Nc̃ uͦ & illã inglobo tene¬
brarũ c̃fixionẽ dicunt ȩt̃nã & ñ cuiꝰq rei. sed naturȩ dĩ: &
utiq iniqͥssimũ & execrab ile & in effabilit̾ sacrilegũ gaudiũ

Expanded text:
ipsa certe particula naturae ipsius, quae in illius globi aeterno ipsa certe particula naturae ipsius, quae in illius globi aeterno uinculo configitur, si hoc sibi imminere nesciebat, etiam sic erat in natura dei sempiterna ignorantia; si autem sciebat, sempiterna miseria. unde hoc tantum malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum ? an forte magna caritate gaudebat, quia per eius poenam perpetua quies ceteris lucis incolis parabatur? hoc quam nefas sit dicere naturae dei natura dei sic subueniri qui uidet, anathemet. sed si hoc saltem ita faceret, ut ipsa luci inimica non fieret, posset fortasse non tamquam dei natura, sed tamquam aliquis homo laudari, qui pro patria sua uellet mali aliquid pati, quod quidem malum ad tempus posset esse, non in aeternum. nunc uero et illam in globo tenebrarum confixionem dicunt aeternam et non cuiusque rei, sed naturae dei. et utique iniquissimum et execrabile et ineffabiliter sacrilegum gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas gͦ erat. Vnde & hoc tam magnũ malũ. ut ds ipse naturȩ
suȩ nocere uell&. cui noceri abhoste ñpoterat: mittendo eã
crudelit̾ miscendã. Turpit̾ purgandã iniqͤ dãpnandã: ecce
quantũ malũ ꝑnitiosȩ & noxiȩ & inmanissimȩ uoluntatis:
anteꝗͣ ullũ malũ degente contraria misceret᷑. Anforte nes¬
ciebat hoc euenturũ m̃bris suis ut diligerent tenebras. & mi¬
micȩ existerent sc̃ȩ lucis. sic̃ ipse dic̃: Hoc est ñtantũ dõ suo.
sed & iam patri deqͦ erant: unde gͦ hoc indõ tã magnũ igno¬
rantiȩ malũ : anteꝗͣ ullũ degente contraria misceretur malum:
siaut̃ futurũ hoc sciebat: aut sempit̾na in illo erat crudelitas.
side suȩ naturȩ: futura contaminatione & dãpnatione nihil
dolebat. aut sempit̃na miseria. sidolebat. Unde & hoc tantum
malũ sũmi boni ur̃rͤante ullam conmixtionẽ sũmi mali ur̃i :

Expanded text:
uoluntas ergo erat. unde et hoc tam magnum malum, ut deus ipse naturae uoluntas ergo erat. unde et hoc tam magnum malum, ut deus ipse naturae suae nocere uellet, cui noceri ab hoste non poterat, mittendo eam crudeliter miscendam, turpiter purgandam, inique damnandam ? ecce quantum malum perniciosae et noxiae et inmanissimae uoluntatis, antequam ullum malum de gente contraria misceretur. an forte nesciebat hoc euenturum membris suis, ut diligerent tenebras et inimicae existerent sanctae luci, sicut ipse dicit, hoc est non tantum deo suo, sed etiam patri, de quo erant? unde ergo hoc in deo tam magnum ignorantiae malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum? si autem futurum hoc sciebat, aut sempiterna in illo erat crudelitas, si de suae naturae futura contaminatione et damnatione nihil dolebat, aut sempiterna miseria, si dolebat. unde et hoc tantum malum summi boni uestri ante ullam commixtionem summi mali uestri?
Abbreviated transcription (Latin):
uicta dilexit. Quod uultis elegite: utrũ necessitate cõpulsa.
ut diligeret tenebras. an uoluntate seducta. Sinecessitate.
quare dãpnat᷑ : si uoluntate: quare dĩ natura intanta iniqͥ¬
tate dep̾henditur : sinecessitate dĩ natura co acta est di¬
ligere tenebras: uicta est gͦ. ñ uic̃. Siuolutate: qͥdiã miseri
dubitant. peccandi uoluntatẽ tribuere naturȩ quã deui
ex nichilo fec̃: ne tribuant eã luci quã genuit : qͥd si &iam
ostendamꝰ ante commixtionẽ mali . quã fabulose confictã
dem̃tissime credider̃. inipsa lucis natura ꝗͣ dicunt magna
mala fuisse. quid ad istas blasphemias ad di posse uidebitur: illic enĩ
fuit antequã pugnaretur: dura & inuitabilis pugnandi necessitaᷤ.
Ecce iã magnũ malũ: anteꝗͣ. bono misceret᷑ malũ. Dicant hoc
unde: cũ adhuc nulla ess& facta c̃mixtio. Siaut̃ necessitas ñerat:

Expanded text:
uicta dilexit. quod uultis eligite: utrum necessitate conpulsa, uicta dilexit. quod uultis eligite: utrum necessitate conpulsa, ut diligeret tenebras, in uoluntate seducta: si necessitate, quare damnatur? si uoluntate, quare dei natura in tanta iniquitate deprehenditur ? si necessitate dei natura coacta est diligere tenebras. uicta est ergo, non uicit; si uoluntate, quid iam miseri dubitant peccandi uoluntatem tribuere naturae, quam deus ex nihilo fecit, ne retribuant eam luci, quam genuit? Quid? si etiam ostendimus ante commixtionem mali, quam fabulose confictam dementissime crediderunt, in ipsa lucis natura, quam dicunt, magna mala fuisse, quid ad istas blasphemias addi posse uidebitur? illic enim fuit, antequam pugnaretur, dura et ineuitabilis pugnandi necessitas. ecce iam magnum malum, antequam bono misceretur malum. dicant, hoc unde, cum adhuc nulla esset facta commixtio. si autem necessitas non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
quippe & si uitenebris intꝰ est: ad naturã eiꝰ ꝑtin& in tenebriᷤᷤ
habitare. Animȩ aut̃ quȩ hoc st̃ qͦd ds̃ ñ poter̃ recipi sicut
dic̃ in regna illa pacifica. Et auita ac lib̾tate scẽ lucis ali¬
enabunt᷑ & ecͣfigentur in p̃dicto horribili globo. Unde
& ad herebt̃ inqͥt his rebꝰ animȩ ȩedẽ quas dilexerunt.
relicte in eodẽ tenebrarũ globo: suis meritis id sibi con¬
qͥrentes. Certe ñ est liberũ uoluntatis arbitriũ. Uide
qͦmͦ insaniens. qͥd dicat ignorat. & contraria sibi loquendo.
peius bellũ contra se gerit quã contra dm̃ ipsius gentis
tenebrarũ. Deinde siꝓpterea dãpnant᷑ animȩ lucis. quia
dilexer̃ tenebras. in iuste dãpnat᷑ gens tenebrarũ. quȩ lucẽ
dilexit. Etgens qͥdẽ tenebrarũ. lucẽ ab initio dilexit.
Quã & siuiolent̃ tam̃ possidere uoluit. ñ extinguerelucis
aut̃ natura inbello. tenebras extinguere uoluit. Easgͦ

Expanded text:
quippe etsi in tenebris intus est, ad naturam eius pertinet in tenebris quippe etsi in tenebris intus est, ad naturam eius pertinet in tenebris habitare; animae autem, quae hoc sunt quod deus, non poterunt recipi, sicut dicit. in regna illa pacifica et a uita ac libertate sanctae lucis alienabuntur et configentur in praedicto horribili globo: unde et adhaerebunt, inquit, iis rebus animae eaedem, quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo, suis meritis id sibi conquirentes. certe non est liberum uoluntatis arbitrium. uidete quomodo insaniens quid dicat ignorat et contraria sibi loquendo peius bellum contra se gerit quam contra deum ipsius gentis tenebrarum. deinde si propterea damnantur animae lucis, quia dilexerunt tenebras, iniuste damnatur gens tenebrarum, quae lucem dilexit. et gens quidem tenebrarum lucem ab initio dilexit, quam etsi uiolenter, tamen possidere uoluit, non extinguere, lucis autem natura in bello tenebras extinguere uoluit ; eas ergo
Abbreviated transcription (Latin):
culũ : an ille animȩ quas inglobo tenebrarũ in ȩt̃nũ con¬
sigit: Nonerant incole lucis: de qͥbꝰ aꝑte dic̃: qͦd errare sẽ
apriore sua lucida natura passȩ sunt. Ubi & nolens coactꝰ
est dicere. lib̃a eoͥs uoluntate peccasse: qui ñ uult peccatũ
ponere nͥ in necessitate naturȩ contrariȩ: Ubiq nesciens.
qͥd loquat᷑. Et tanꝗͣ ipse iam inclusus sit intenebrarũ globo
quẽ finx̃. querens quaexeat & ñ inueniens. Seddicat quod
uult seductis & miseris. aqͥbꝰ multo amplius quã xp̃s hono.¬
ratur: Ut hocꝰ tam longas & tã sacrilegas eis fabulas uendat.
Dicat qͦd uult: includat inglobo tanꝗͣ in carcere gentem
tenebrarũ: & forinsecꝰ asfigat naturã lucis cui de hoste extincto
qͥetẽ ꝑpetuã ꝓmittebat. Ecce peior est pęna lucis quã tene¬
brarũ: peior pęna diuinȩ naturȩ quã gentis aduersȩ. Illa

Expanded text:
culum?" an illae animae, quas in globo tenebrarum in aeternum conculum?" an illae animae, quas in globo tenebrarum in aeternum configit, non erant incolae lucis, de quibus aperte dicit, quod errare se a priore lucida sua natura passae sint? ubi et nolens coactus est dicere libera eas uoluntate peccasse, qui non uult peccatum ponere nisi in necessitate naturae contrariae ubique nesciens, quid loquatur, et tamquam ipse iam inclusus sit in tenebrarum globo. quem finxit, quaerens, qua exeat, et non inueniens. sed dicat quod uult seductis et miseris, a quibus multo amplius quam Christus honoratur, ut hoc pretio tam longas et tam sacrilegas eis fabulas uendat. dicat quod uult, includat in globo tamquam in carcere gentem tenebrarum et forinsecus affigat naturam lucis, cui de hoste extincto quietem perpetuam promittebat: ecce peior est poena lucis quam tenebrarum, peior poena diuinae naturae quam gentis aduersae. illa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: sic̃ manicheus aꝑtissime in epła ruinosi sui fundam̃ti
delirat. Oblitus. qͦd paulo ante dixerat. ita aut̃ fundata st̃
eiꝰdẽ splendidissima regna supͣ lucidã & beatã t̾rã. ut a nullo
umquã aut moueri aut concuti possint: postea dixit. Lucis
uero beatissimȩ pat̾. sciens labem magnã ac uastitatem
quȩ extenebris surger& aduersũ sua scã impencdere scła
nͥ aliqͦd eximiũ acp̃clarũ & uirtute potens lum̃ opponat.
qͦ suꝑ& simul acdestruat stirpẽ tenebrarũ. Qua extincta
ꝑpetua qͥes lucis incolis pararet᷑. Ecce timuit labẽ: ac
uastitatẽ inpendentẽ scł̃is suis. Certe sic erant fundata
suꝑ lucidã & beatã terrã: ut anullo umꝗͣ moueri aut con¬
cuti possent. Eece atimore nocere uoluit uicinȩ genti.
quã destruere & extinguere conatꝰ est: ut ꝑpetua quies
lucis in colis pararet᷑. Quare ñ addidit. & ꝑpetuũ uin¬

Expanded text:
uoluit, sicut Manichaeus apertissime in epistula ruinosi sui, Fundamenti uoluit, sicut Manichaeus apertissime in epistula ruinosi sui, Fundamenti delirat. oblitus enim, quod paulo ante dixerat: ita autem fundata sunt eiusdem splendidissima regna supra lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam aut moueri aut concuti possint. postea dixit: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersum sua sancta impendere saecula, nisi aliquod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua extincta perpetua quies lucis incolis pararetur. ecce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant fundata super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. ecce a timore nocere uoluit uicinae genti, quam destruere et extinguere conatus est. ut perpetua quies lucis incolis pararetur. quare non addidit "et perpetuum uin