comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid exiguũ habentes: unde lu¬
cere possimꝰ. Deniq & ioħs lucerna
erat: sicut dixit de eo dñs: Ille erat
lucerna: ardens & illuminans: Bo¬
na lucerna quȩ lum̃ accipiebat a
xp̃o: ut lucere posset in hoc scło:
Merito ardens. merito illuminans:
qui erat nuntius xp̃i. illuminans
p̃dicatione fidei pectora singłorũ:
Sed̾ & istis lucernis dedit ut lux mũ¬
di essent: dicens ad apłos: Uos estis
lux mundi Ergo si gła scõꝵ nunc si¬
eut lucerna. nunc sicut lux mundi
fulget in hoc seculo: quid dicimꝰ de
uerbo dĩ. quod & lucerna est pe¬
dib meis: Et fortasse ubi non srnt
tenebrȩ. non est lucerna uerbũ dĩ.
sed supra lucernã. quia lux ẽ Tene¬
bre his non sunt: qui uident lucẽ
Deniq tunc iusti fulgebunt sicut sol:
in regno patris sui Et fortasse scd̾m
legen. lucerna est uerbũ dĩ. Scd̾m
euugłium: lux magna est: Iudeis
lucerna est: & lucerna sub modio
lucet lex. sed non uidetur: qui a

Expanded text:
aliquid exiguum habentes unde lualiquid exiguum habentes unde lucere possimus. Denique et Iohannes lucerna erat, sicut dixit de eo dominus. ille erat lucerna ardens et inluminans. bona lucerna quae lumen accipiebat a Christo, ut lucere posset in hoc saeculo, merito ardens, merito inluminans, quia erat nuntius Christi, inluminans praedicatione fidei pectora singulorum. sed et istis lucernis dedit ut lux mundi essent, dicens ad apostolos: uos estis 1 u x m u n d i. ergo si gloria sanctorum nunc sicut lucerna, nunc sicut lux mundi fulgebat in hoc saeculo, quid dicimus de uerbo dei quod et lucerna est pedibus meis? Et fortasse, ubi non sunt tenebrae, non est lucerna uerbum dei, sed supra lucernam, quia lux est. tenebrae his non sunt qui uident lucem; denique tunc iusti fulgebunt sicut sol i n reg no patris sui. et fortasse secundum legem lucerna est uerbum dei, secundum euangelium lux magna est. Iudaeis lucerna est et lucerna sub modio. lucet lex, sed non uidetur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
neq lucerna neq lampas tua lu¬
ceat. stulta uirgo diceris: nec in¬
troibis in thalamũ sponsi tui supe¬
rioris. sed remanebis in tenebris
cecitatis. quasi qui oderis lucẽ: ne
oꝑa tua flagitiosa prodant᷑: Om̃ĩs
enĩ qui male agit: odit lucem:
Habeto fidẽ. habeto prudentiã:
ut semꝑ habeamꝰ in uasis nr̃is oleũ
miscdiȩ. deuotionis grãm: quia
prudentes acceperunt oleum in
uasis suis cum lampadibꝰ Ungite
caput ur̃m: Infundamꝰ mentib
nr̃is oleum: ut corpus nr̃m lucidũ
sit: Luceat tibi semꝑ lucerna uer¬
bũ dĩ: luceat & lucerna corporis
tui: oculus tuus Conscientia tua
lucens bene in hoc corpore. lucernȩ
lux est: Ipsa est ocłs tuus: Sit purꝰ
ocłs tuus. Si conscientia tua munda
sit: munda est caro tua. .XII.¬
i aut̾ in te tenebrosa est conscientia
tua. etiã corpus tuũ conscientię
tue nocte tenebrosũ est: Lucernȩ gͦ
& nos sumꝰ toto operti corpore. uix

Expanded text:
neque lucerna, neqneque lucerna, neqceat, stulta uirgo diceris nec introibis in thalamum sponsi tui superioris, sed remanebis in tenebris caecitatis, quasi qui oderis lucem, ne opera tua flagitiosa prodantur; omnis enim qui male agit odit lucem. habeto fidem, habeto prudentiam, . ut semper habeas in uasis tuis oleum misericordiae, deuotionis gratiam, quia prudentes acceperunt oleum in uasis suis cum lampadibus suis. ungite, caput uestrum. infundamus mentibus nostris oleum, ut corpus nostrum lucidum sit. luceat tibi semper lucerna uerbum dei, luceat et lucerna corporis tui oculus tuus. conscientia tua lucens bene in hoc corpore lucernae lux est, ipsa est oculus tuus. sit purus oculus tuus. si conscientia tua munda sit, munda est caro tua; si autem in te tenebrosa est conscientia tua, etiam corpus tuum conscientiae tuae nocte tenebrosum est. lucernae ergo et nos sumus toto operti corpore, uix
Abbreviated transcription (Latin):
propħȩ: Oleũ tuũ humilitas est:
quo ceruicis nĩx dura mollesct̃:
Oleum tuũ miscd̃ia tua ẽ: qͦ etiã
collisa scopulis peccatoꝵ fouent᷑
corpora: Hoc oleũ uulnerato illi
a latronib descendenti ex hieru¬
salẽ: euuangelicꝰ ille samaritanꝰ
infudit. qͥ uidens eũ miscd̾ia mo¬
tus est: & alligauit uulnera eiꝰ
infundens oleum & uinũ: Hoc oleum
curat egrotos Miscd̃ia enĩ a peccato
liberat: Hoc oleũ lucet in tenebris.
si oꝑa nra luceant corã hominibus:
Hoc oleum lucet in eccłiȩ sollempni¬
tatibꝰ Deniq quib oleũ non defuit.
nec lumen fidei defẽcit: sed cũ lam¬
padib in locũ nuptiarũ introire
meruerunt:
ue aut̃ in uasis suis oleũ non
tulerunt. hoc est non habuert̃
fidem non prudentiã. ñ miscđiã.
animẽ in hoc constititȩ corpore
merito infidelitatis exclusȩ sunt:
Ideo & tu habẽto semꝑ lucernam
ardentẽ: uel lucentẽ facẽ: Si enim

Expanded text:
prophetae. oleum tuum humilitas est, prophetae. oleum tuum humilitas est, quo ceruicis nostrae dura mollescunt. oleum tuum misericordia tua est, quo etiam conlisa scopulis peccatorum fouentur corpora. hoc oleum uulnerato illi a latronibus descendenti ex Hierusalem euangelicus ille Samaritanus infudit, qui uidens eum misericordia motus est et alligauit uulnera eiinfundens oleum et vinum. . Hoc oleum sanat aegrotos; misericordia enim a peccato liberat. Hoc oleum lucet in tenebris, si opera nostra luceant coram hominibus. Hoc oleum lucet in Ecclesiae solemnitatibus. Denique quibus oleum non defuit, nec lumen fidei defecit; sed cum lampadibus in locum nuptiarum introire meruerunt: ae autem in vasis suis oleum non 1142 tulerunt, hoc est, non habuerunt fidem, non prudentiam, non misericordiam, animae in hoc constitutae corpore, merito infidelitatis exclusae sunt . Ideo et tu habeto semper lucernam ardentem, vel lucentem facem. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in principio erat uerbũ apud dm̃i:
Quomͦ gͦ lucerna est: Noune hoc
erat uerum lumen qd illuminat
omnẽ hominẽ. uenientẽ in hunc
mundũ: Quomͦ gͦ lucerna dicit᷑:
Isaias clamat: Popłs qͥ sedebat in
tenebris: lucẽ uiderunt magnã
Quomͦ hic dicit lucernã: Sed uide¬
amus ne forte idem uerbũ dĩ aliis.
magna lux sit: aliis lucerna: Michi
lucerna: angłis lux est: Petro lux
erat. quando astitit ei angłs in
carcere: & lum̃ refulsit ei: Paulo
lux erat. quando eundẽ ad perse¬
quendũ popłm xp̃ianũ. circũfulsit
eum lum̃ de cȩlo: & audiuit dicen¬
tem sibi: Saule saule. quid me
ꝑsequeris : Et magna quidẽ lux:
Deniq lucernȩ pauli lum̃ euanuit:
ubi diuini splendoris lum̃ emicuit:
It uere lucerna .x.
censetur: Lucet in limo. fulget in
uase fictili thesaurꝰ ille: quẽ ha¬
bemus in uasis fictilibus Lumen¬
lucernȩ est oleum. non oleum
terrestre. sed illud oleũ miscd̾iȩ
celestis & gr̃ȩ: quo ungebantur

Expanded text:
hoc in principio erat uerbum apud deum? quomodo ergo lucerna est? nonne hoc erat uerum lumen quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: populus, qui sedebat in tenebris, lucem uiderunt magnam: quomodo hic dicit \'lucerna\'? Sed uideamus, ne forte idem uerbum dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando adstitit ei angelus in carcere et lumen refulsit ei. Paulo lux erat, quando euntem ad persequendum populum christianum circumfulsit eum lumen de caelo et audiuit dicentem sibi: Saue Saule, quid me persequeris? et magna quidem lux; denique lucernae Pauli lumen euanuit, ubi diuinae splendor lucis emicuit. Et uere lucerna est censetur. lucet in limo, fulget in uase fictili thesaurus ille, quem habemus in uasis fictilibus. mlucernae est oleum, non oleum terrestre, sed illud oleum misericordiae caelestis et gratiae quo ungebantur
Abbreviated transcription (Latin):
monachũ: Sic namq sibi fuissẽ
reuelatũ diuinitꝰ dicebat. ut
p̃dictus uir illuc ꝑgens: corpꝰ
iam dicti transferret benedict:
fuit nãq idẽ aigulfus uenera¬
bilis uir: & dõ om̃imꝰ placere
gestiens Qui quante sc̃itatis
fuerit. cuiꝰue uirtutis. finis ꝓba¬
uit: in qͦ omis laus secure canit᷑:
Namq cũ bonis polleret moribus.
& in monasterio lirinensi ob bonoꝵ
studiũ oꝑum . peteret᷑ aliquantisꝑ

Expanded text:
monachum. Sic namque sibi fuisse monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur ali
Abbreviated transcription (Latin):
sub norma regulȩ uiuere p̃pa¬
ratos. patrẽq & abbatẽ bis p̾fe¬
cit: nomine mũmolũ: Qui quã¬
diu reb humanis int̾fuit. ut
idoneus pastor gregi sibi cõmis¬
so: sollicite curã exhibuit illl.¬
git᷑ cũ ꝓcessu temporis. eueluen¬
tib annis supradictꝰ leodebod̾
corpore exemptꝰ. sicut credimꝰ
celicas recessiset ad sedes. iã dictꝰ¬
aut̃ niũ molꝰ gregis sibi cõmissi
custodias optime seruans. & lecti¬
oni assidue studiũ dans: int̾
oetera repꝑit in libris beati gre
sc̃s ac dõ dilectus benedictꝰ. ago¬
nis sui cursũ in beneuentana
prouincia consũmauerit: Re¬
cordansq quia isdẽ uenerabilis
pat̾ oraculo diuino ad monitꝰ.
ꝓspitiensq futuros casus. pre¬
dixerit illud monasteriũ fun¬
ditꝰ euertendũ: & qd̾ ille spiri¬
talib oculis. iste ocłis patratũ
carneis conspiciebat. misit ad
p̃dictã ꝓuinciã unũ ex cõmili¬
tonib sius: nomine aigulfũ

Expanded text:
sub norma regulae vivere pasub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuit. AigulIgitur cum processu temporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac psanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum
Abbreviated transcription (Latin):
ub auditis rex. libentissime
eiꝰ p̃cib annuit: & desideriũ
uliꝰ qd diu dilatione creuerat:
cõpleri iudicauit: Igit᷑ ab utrisq
partib mutuȩ cõmutationes fac¬
tȩ sunt: memorato abbate dan
ciproca uicissitudine. pro eo agel¬
lũ quendã floriacũ cognomina¬
tũ cũ appenditus suis. haut
longe a litore ligeris Qđ testa¬
mentũ mutuę uicissitud inis:
usq hodie in arc̾iuis publicis
nr̃i reseruat᷑ monasterii: Pre¬
dictus aut̃ uir dñi leode bodus
hoc negotio ꝑacto. neqͣquã oblitꝰ
sui destinationẽ desiderii: in
sripradicto agello cepit edifica¬
re utiles habitationes mona¬
chis Qd̃ opus sagaci insistens in¬
dus triȩ: mirifico consũmauit
e ffecti: Elificansq ibi basilicã
in honore scĩ petri. itẽq aliã
in honore sc̃ẽ marię: dño dedi¬
cari uoluit: Mox etiã ut p̃para¬
ta habitatio. ñ inanis esset atq
sine habitatoribꝰ. collegit ibidẽ¬
quãplures ad seruiendũ dño:¬

Expanded text:
us auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dantciproca vicissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidequamplures ad Domino serviendum
Abbreviated transcription (Latin):
Terui gͦ patris familias sumus:
dispensatores dñi sumꝰ. mensu¬
ram tritici qͣm uobis erogemus
accepimꝰ. Quȩ uero sit ista mensura
tritici si queramꝰ. ipsam quoq nobis
beatꝰ paulus apłs ostendit dicens. Uni¬
cuiq sicut ds̃ diuisit mensurã fidei.
mensurã fidei paulus appellat: ut ag
xp̃ianȩ fidei uenerabile sacram̃tum.
Buiꝰ tͥtici msuram uobis in nomine dñi
damꝰ: quoties illuminati dono gr̃e sp̃ua
et eandem tritici mensurã ꝑdñicos dis¬
pensatores accipitis: cũ cotidie ꝑdĩ famu¬
De psa nunc gͥ tritici mensura loqͥ  iii.
camur. inde alimenta bonȩ uitȩ sumamꝰ.
ut ad ȩternȩ uitȩ prȩmia ꝑuenire possimꝰ.
n illum credentes. millum sperantes. illũ
prȩ omnib & inomnib diligentes. qui se¬
ipsum nob̃ & alimentum prestat. ne defi¬
ciamus inuia. & prȩmiũ seruat ut gaude¬

Expanded text:
Servi ergo patris familias sumus, Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . mensuram fidei Paulus appellat, ut intianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiet eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famuDe ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . camut ad aeternae vitae praemia pervenire possint, in illum credentes, in illum sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaude
Abbreviated transcription (Latin):
ec autem familia. scã ÷ ȩccła catholica. quȩ
porbẽ terrȩ copiosa fertilitate diffundit᷑.
redemptã se prȩcioso sui dñi sangiune głat.
Filius erum homnus sicut ipse ait uenit
non ministrari sed ministrare: et dare
animã suam redemptionẽ ꝓmultis. Ipse ẽ.
etam pastor bonus: qui animã suã posuit
pro ouib suis. Grex gͦ bomi pastoris. ip¬
sa est familia redemptoris.
is pensator uͦ quis sit. quem opor¬
tet esse fidelem pariter & pruden¬
tem. paulus nobis ostendat apłs: qui de
se suisq socus loquens ait. Sic nos existi¬
met homo ut ministros xp̃i. & dispensa¬
tores misteriorũ dei. Nic iam queritur
inter dispensatores: ut fidelis quis inueni
atur. Ne quis autem ur̃m solos apłos dispen¬
satores factos existimet. neglectoq militiȩ
spͤualis officio seruus piger infideliter
imprudent᷑q dormitec: ipse beatus
apłs episcopos quoq dispensatores esse
ostendens ait. Oporcet cm̃ ep̃m sine cri
mine essẽ. sicut ddĩ dispensatorem. Ull.

Expanded text:
ec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispenatur . Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus apostolus episcopus quoque dispensatores esse ostmine esse, sicut Dei dispensatorem .
Abbreviated transcription (Latin):
d sancti ac beatissimi istius
patris nostri Oswaldi cuius ho¬
die festa gelebramꝰ laudes addi¬
disse aliquid decerpsise est. cum siquidem
uirtutum eiꝰ gratia non sermonib exponen¬
da sit: sed oꝑib compbanda. Cum enim
dicat scriptura. gła pacris est filius sapiens:
quante huius sunt glẽ. qui tantoꝵ filioꝵ
sapientia & deuotione lȩtatur: In xp̃o
icquid igitur in hac sc̃a l
plebe pocest ẽẽ uircutis & gr̃e. de
hõc scõ Uiro quasi quodam fonte lucidis¬
simo. omnium riuuloꝵ puritas emanãuit.
Et enim quia castitatis pollebat uigore.
quia abstinentiȩ głabatur angustuis. quia
blandimentis erat predicus lenitatis: omniũ
ciuium indm̃ ꝓuocauit affectum. quia
pontificis amminstratione fuleebat. plu¬
res ẽ discipulis reliquit sui sacerdiocii successores
ene & congrue in hac die quam

Expanded text:
D sancti ac beatissimi Odonis Patris nostri, cuius hodie festa celebramus, laudes addidisse aliquid, decerpsisse est. Cum siquidē virtutum eius gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicat scriptura, Gloria Patris est Filius sapiens: quantæ huius sunt gloriæ, qui tantorū siliorum sapientia & deuotione lætatur? In Christo Quidquid igitur in hac sancta plebe potest esse virtutis, et gratiae, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam
Abbreviated transcription (Latin):
an guores: ĩ om̃e sỹriã seuirtutũ eiꝰ
fama diffuderat: & multe ex uniuer¬
sa uidea turbȩ. ad cȩlestẽ medicũ
confluebant. Quia enĩ taula ẽ. hu¬
manȩ ignorantiȩ fides ad creden¬
da quȩ non uidet. & speranda qͣ
nescit: oportebat diuina eruditio¬
ne firmandos. corporeis beneficus
& uisibilib muaculis incitari. ut
cuiꝰ tam benignã exꝑiebant᷑ poten¬
tiã: non ãbigerent salutarẽ esse
doctrinã: Ut gͦ exteriores medelas
dñs ad remedia interiora transfer¬
ret. & post sanitates corpoꝵ. curati¬
ones oꝑ aretur animarũ ⁊ segregatꝰ
a circumstantib turbis. secessũ ui¬
cini montis ascendit: aduocatis
a płis. quos sublimiorib iustitutis ab
edito misticę sedis imbueret. ex ipsa
loci atq oꝑis qualitate significans se
e.iͥ moysen quondã suo fuisset dig¬
natꝰ alloquio.: illie qͥdẽ t̾ribiliore ius¬
ticiaꝰ hic aut̃ sacratiore clementia:
ut impleret᷑ qd ꝑ os fuerat ꝓphetȩ

Expanded text:
riam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fuerat, propheta
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mͦ credenda est: Que dĩ ppłm
faciendo monebat sꝑnere ꝑituri
luxiis scłi. ac lenocinia mortalis na¬
ture declinare. carnis pudiciciã cũ
uirginitatis honore. intra cordis hos¬
pitia obseruare. Eamq om̃iũ uir¬
tutũ reginã. fructuᷤ salutis ꝑpetuȩ.
plis zita ut innumerabilis utriuisq
sexus multitudo. eiꝰ sequeret᷑ uestigia:
& relictis nuptiarũ copulationib.
amantes. elemosinas sectantes: pau¬
ꝑes recreantes. nudos uestientes: In¬
firmos uisitantes. in tribulatione
gaudentes: in uerbis calumpnie
uel contumeliȩ patientes: in augiñ¬
to suȩ ꝓuectionis humiles: in dãpno
rerũ temporaliũ dõ grãs agentes:
His om̃ib & hoꝵ similib ꝓ desiderio
regna celestis & ꝓpt̃ spem ȩt̃nę remu¬
nerationis: ardentissimo amore inde¬
sinent̾ atq libent᷑ insistunt: Et sic in
caritate dĩ ac proximoꝵ amore ꝑseue¬
iantes.: dõ soli uitã fuure gaudent:¬

Expanded text:
enda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum reginam, et fructum salutis perpetuae: plis, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus,amantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes, Deo soli vitam finire gaude
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cadentẽ tenemꝰ: Aliquando
tantis plagis plenus est: ut ipse iã
nos mundus mittat ad dm̃: Pensate gͣ qͥ a
nulla sunt: quȩ temporalit currunt finis¬
enĩ temporaliũ ostendit: quã nichil sit
qd̃ transire potuit: Casus rerũ indicat.
quia res transiens. & tẽ ꝓpe nichil fuit :
cum stare uderetur: Hȩc gͥ uobiscum
agite. hȩc in mente. sedula cogitatione
uersate: Et si adhuc hic tenem᷑ infirmi¬
tate corporis. tam̃ ad eos de qͥb loquimͣ
toto corde tendamꝰ: ut cũ ipsis post¬
modũ. in ęt̾na secła gaudere merea¬
mur : ꝑ eu̾ qui uiuit & regnat in

Expanded text:
quem cadentem tenemus. Aliquando quem cadentem tenemus. Aliquando ; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indiquia res transiens et tunc prope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat in
Abbreviated transcription (Latin):
unt crincta: quȩ temporalit̾ festi¬
uae celebrant᷑: Curate qui his sollemp¬
nitatib int̾estis: ne ab ęt̾na sollẽp¬
nitate separemini: Quid ꝓdest int̾ ẽẽ
festis hominũ: si deesse contingat fes¬
tis angłoꝵ: Nolite gͦ pensare in
uobis transitoria quȩ possidetis. sed
considerate quid estis Ecce mundꝰ qͥ
diligitur. fugit: Scĩ isti quoꝵ hodie
mentionẽ facimꝰ: florentẽ mundũ
mentis despectu calcauerunt: Tc̃ enĩ
erat uita longa. salus continua: opu¬
lentia in reb fecunditas in ꝓpagi¬
ne: tranqͥllitas in diuturna pace
Et tam̃ cum in seipso floreret: iam
ipso mundꝰ aruit: & ad huc in uris
cordib florescit: Ubiq mors. ubiq¬
luctꝰ: ubiq desolatio Undiq ꝑcuti¬
mur. undiq amaritudinib reple-¬
mur : &. tam̃ ceca mente carnalis
concupiscentię. ipsas eius amaritu¬
dines amamꝰ: fugientẽ sequimͣ: la¬
benti inheremꝰ: Et qͥa labentẽ reti¬
nere ñ possumꝰ : cum ipso labimur.

Expanded text:
unt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat tis angelorum? Nolite ergo pensare in vobis transitoria, quae possidetis, sed considerate quid estis. Ecce mundus, qui diligitur, fugit. Sancti isti, quorum hodie mentionem facimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam ipso mundus aruit, et adhuc in nostris cordibus florescit. Ubique desolatiluctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuendũ. qͦs humilitas cõmendat
animoꝵ: magis ꝗͣ. indigentia facul¬
tatũ. Dubitari aut̃ ñ potest. qd̾ humi¬
litatis istius bonũ. faciliꝰ pauꝑes quã
diuites assequant᷑ dũ & illis in tenui¬
tate amica est mansuetudo: Mistis
in diuitiis familiaris elatio Uerũ¬
tam̃ in plerisq diuitib inuenit᷑ hic
animꝰ. qui abiuidantia sua ñ ad tu¬
morẽ suꝑbrȩ. sed ad oꝑa benignitatis
utat᷑ lidq ꝓ lucris maximis nume¬
ret. qd̾ ad releuandã miseriã alieni
laboris impenderit: Om̃i generi atq
ordini hominũ dat᷑ in hac uirtute
consortiũ: quia posst̃ ẽẽ ꝓposito pa¬
res: &. impares censu: Nlec int̃ ẽ qͥn¬
tũ sint in t̾rena facultate dissimi¬
les: qͥ ĩ spualibꝰ bonis inueniunt᷑¬

Expanded text:
tribuendum quos humilitas commendat tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalibus bonis inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
leges meas in sensu ipsoꝵ: & in corde
ipsoꝵ seribã eas:
ui gͦ locutus fuerat moysi. locutꝰ
est & apłis. & in cordib disci¬
płoꝵ uelox scribentis uerbi manꝰ.
noui testamenti decreta condebat:
nulla ut quondã circũ fusa nubi¬
um crassitudine.: neq ꝑ t̾ribiles so¬
nos atq fulgores popło ab accessu
montis absterrito: sed patente ad
aures circũ stantiũ tranquillitate
colloquii: ut ꝑ grẽ lenitatẽ remo¬
ueretur legis asꝑitas: & sp̃s adop¬
tionis. auferret formidinẽ seruitu
tis. Qualis gͥ doctrina sit xp̃i. sacrȩ
ipsiꝰ sententie ꝓtestant᷑ ut qͥ ad
ȩt̾nã beatitudinẽ ꝑuenire deside¬
rant: gradus felicissime ascers ionis
ambiguũ: si dicens beati pauperes.
nichil adderet de intelligenda pau¬
perũ qualitate: et sufficere iuderet᷑
ad ꝓmerendũ regnũ cęloꝵ ea sola
inopia. ꝙͣ multi sub dura & graui
necessitate patiunt᷑. S cũ ait beati
pauꝑes spũ: ostendit eis regnũ celoꝵ

Expanded text:
n corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitu doctrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sub maximiano os
diocletiano. qͥ simul
imꝑiali potiti potestate.
re eccłiã. ꝑsecitio seua in orbe pene
uniuerso ꝑstreꝑet: quintinꝰ. lucianꝰ.
rufinus. ualeriꝰ. & eugenius. rome
claris orti natalib. in gallias p̃dicaturi
secuti eadẽ fidei deuotione. paresq
nataliũ nobilitate crispinꝰ &. crispi
nianꝰ. suessionis ciuitatẽ. hospitã suȩ

Expanded text:
um sub maximiano. Et Deocliciano qui simul| imperii potiti potestatem re eclesiam. Persecu| tio seua in orbe pene uniuerso praestrepiret. quin| tinus . luceus. rufinus. ualerius. et eugenius. romae| clarus orti natalibus in gallias predicaturi secuti eadem fidei deuotione. paris que natalium nobilitate. Crispinus et crispi| nianus suessiones ciuitatem hospitam su
Abbreviated transcription (Latin):
ta martionẽ &. manicheũ matrẽ
negauit. ut natꝰ de phantasmate
putaret᷑. ⁊ sed apostolos cognationi
p̃tulit: ut &. nos in cõꝑatione dilec¬
tionis. carni sp̃m p̾feramꝰ. XLl.¬
uicũq enĩ fecerit uoliuitatẽ
patris mei qui in cęlis est: ipse

Expanded text:
ta Marcionem et Manichaeum, matrem ta Marcionem et Manichaeum, matrem negavit, ut natus de phantasmate putaretur; sed et apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spiritum praeferamus. Quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m fortasse non agnoscunt᷑ exem¬
plũ: quẽ admodũ nos agnoscem᷑. si
foris stamus: fõris enĩ stantes. uolt᷑ dnm̃
uidere cognati ipsius: cũ iudei spũalẽ
in lege sensũ non querentes sese ad
custodiãlitter foris fixerunt.&. quasi
xp̃m potius ad carnalia docenda co¬
gunt exire. quã ad discenda sp̃ualia
consentiunt ingredi: Quidã. fr̃s dñi
de alia uxore ioseph filios suspicant᷑.
sequentes deliramenta apocriphoꝵ:
& quandã mechã muliereulã con¬
fingentes Nos aut̃. fr̃s dñi ñ filios
ioseph: sed consobrinos saluatoris.
liberos marię intellegimꝰ materterȩ
dñi÷ quȩ esse dicit᷑ mat̾ iacobi mino¬
fĩs aut̃ consobrinos dicr om̃is scrip¬
tura demonstrat: Et extendens
manũ in discipłos suos dixit Eore
mat̾ mea: &. fr̃s mei: Isti sunt mat̾
mea: qͥ me cotidie in credentiũ ani¬
nus generant: Isti sunt frĩ mei: qui
faciunt oꝑa patris mei: Non gͦ uix¬

Expanded text:
nostrum fortasse non agnoscuntur exemnostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stamus. Foris enim stantes volunt Dominum videre cognati ipsius, cum Judaei spiritalem in lege sensum non quaerentes sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritalia consentiunt ingredi. Quidam fratres Domini de alia uxore Joseph filios suspicantur, sequentes deliramenta apocryphorum, et quamdam Escham mulierculam confingentes. Nos autem fratres Domini non filios Joseph, sed consobrinos Salvatoris liberos Mariae intelligimus materterae Domini, quae esse dicitur mater Jacobi minoFratres autem consobrinos dici omnis Scriptura demonstrat. Et extendens manum in discipulos, dicit: Ecce mater mea, et fratres mei. Isti sunt mater mea, qui me quotidie in credentium animis generant. Isti sunt fratres mei, qui faciunt opera Patris mei. Non ergo jux
Abbreviated transcription (Latin):
fris mei: Sane qd̾ dñs ad matrẽ fr̃sq
rogatus. ab officio uerbi dissimulat
ẽgredi: ñ mat̾nȩ refutat obsequia
pietatis. cuiꝰ p̃ceptũ est. honora patrẽ
tuũ & matrẽ: sed pat̾nis se ministeriis
amplius quã mat̾nis debere monstrat
affectib. idẽ nob̃ exemplo. qd̾ uerbo
cõmendans. cũ ait: Qui amat patrẽ
aut matrẽ plusꝗ̃ me: non ẽ me dignꝰ
Non inuiriose frs contempnit: sed
opꝰ spuale carnis cognationi p̾ferens:
religiosiorẽ cordiũ copulã docet eẽ.
quã corpoꝵ: Mistice aut̃ mat̾ & fr̃s
tħu. synagoga ex cuiꝰ carne ẽ editꝰ. po¬
płs est udeoꝵ: qui saluatore intꝰ do¬
cente. uenientes intrare nequeunt:
cuiꝰ spualit̃ intellegere dicta neglegt̃:
Preoccupans enĩ turba ingredit᷑
domũ et eiꝰ auscultat sermones: qͥa
differente iudea. gentilitas confluxit
quanto fide uicinior. tanto mente
capatior hausit: iuuxta qdđ psalmꝰ
ait Accedite ad eũ: & illuminamini:
agnoscunt᷑ parentes. &. ꝓpter

Expanded text:
i. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem tuum et matrem, sed paternis se mysteriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus: idem nobis exemplo quod verbo commendans, cum ait, Qui amat patrem aut matrem plunon injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem mater et fratres Jesu synagoga ex cujus carne est editpulus est Judaeorum. Qui Salvatore intus docente venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba ejus ingreditur domum, ejus auscultat sermonibus, quia differente Judaea gentilitas confluxit quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum et illuminamini ;agnoscuntur parentes, et propter
Abbreviated transcription (Latin):
Ite nuntiate frĩb meis: Qui gͦ frat᷑
dnĩ fieri. id fidem uenieudo potuerit:
querendũ est. quomͦ idem etiã eẽ mat̾
eius possit. Sed sciendũ est nob̾. quia
qui iłru fr̃ &. soror est credeudo: mat̾
efficit᷑ p̾dicando. sicut supͣ dictũ est
Quasi enĩ parit dnm. quẽ cordi au¬
dientis infũderit: & mat̾ eiꝰ efficit᷑.
si ꝑ eiꝰ uocẽ. amor dñi in ꝓximi mente

Expanded text:
Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo idem esse mater ejus possit. Sed sciendum est nobis, quia qui Jesu frater, et soror est credendo, mater efficitur praedicando, sicut supra dictum est. Quasi enim parit Dominum quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur, si per ejus vocem amor Domini in proximi mente
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ꝓprietatis nomine celtum
adire. Que cum cognouisset
sc̃m remigium uixta trãnsitus
sui uiam esse. uente ad eum &
benigne ut par erat ab illo sus¬
cepta. petit eundem scm uirũ.
ut unã cum illa. domum suã
quo ibat dignaretur adire. Idem
uir sanctus. ut erat prestabilis
suꝑ uistis peticionibus. ipsius
sobrinȩ suȩ postulationi prebu¬
it assensum. Lui.

Expanded text:
suae proprietatis nomine Celtum suae proprietatis nomine Celtum adire. Que cum cognovit, sanctum Remigium iuxta transitus sui viam esse, venit ad eum, et benigne, ut par erat, ab illo suscepta, petiit eundem sanctum virum, ut una cum illa domum suam, quo ibat, dignaretur adire. Isdem vir sanctus, ut erat prestabilis super iustis petitionibus, ipsius sobrinae suae postulationi assensum
Abbreviated transcription (Latin):
uit: & ne ultra eum uexare pre¬
sumeret. in nomine xp̃i prece¬
pit: opemq uictus petitam pau¬
peri tribuit. Oineffabilis grã
pietatis: a quo dum substantia
sola petitur: triplex temedium
obtinẽtur. Uictu pauit egẽnũ:
munerauit uisu cecatum: reddi¬
dit libertati captiuum. Atq i¬
ta contigit ꝑ hoc insigne mira¬
culum. sancte trinitatis i iste¬
riumꝰ ut dum apparuit unus
in pauꝑe: trinitas se ostendit in
mus. internorum curam in exte¬
riorum occupatione non minu¬
ens. exteriorum ꝓuidentiam in
internoꝵ sollicitdine non relin¬
quens. Cum ergo circuens par¬
roͤchias sollicitudine pastorali.
transiret ꝑ condumam episcopii
uillȩ. cuius uocabulum est tu¬
dimacus. aspexit messores messẽ
secantes: accedensq ad eos cum uer¬
bo predicationis. exhortatus est
eos: dando cibum & potum in
consolatione laboris. Et dum
hec agerentur: accidit sobrinã
illius nomine celsam. deo sacra¬
tam ꝑinde transire. & uillam

Expanded text:
vit, et ne ultra eum vexare previt, et ne ultra eum vexare presumeret, in nomine Christi precepit opemque victus petitam pauperi tribuit. O ineffabilis gratia pietatis, a quo dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinctur! Victu pavit egenum, muneravit visu cecatum, reddidit libertati captivum, atque ita contigit per hoc insigne miraculum sancte Trinitatis mysterium, ut, cum apparuit unus in paupere, Trinitas se ostendit in mus internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens. Cum ergo circuiens parrochiam sollicitudine pastorali transiret per condumam episcopii villae, cuius vocabulum est Tudiniacus, aspexit messores messem secantes, accedensque ad eos, cum verbo predicationis exortatus est eos dando cibum et potum in consolationem laboris. Et dum haec agerentur, accidit, sobrinam illius nomine Celsam, Deo sacratam, perinde transire et villam
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit autem quodãU
tempore. dum pastorali sol¬
lertia ex more parrochias cir¬
ciuiet: ut si negligenter aliquid
indiinis cultib ageretur. fide¬
lis xp̃i serlius agnosceret: et ut
bonus agricola quȩ inculta erant.
ad bonȩ oꝑationis fructus ꝓfe¬
rendos excoleret: ad uicum cui
uocabulum est calmiciacus
ꝑuẽnit. Ubi dum quidam ce¬
cus ꝑ interualla temporum. oc¬
cultantis se demonis inuasione
possessus. ab eo miscłiȩ opem
postulasset: qm̃ ante ipsius scĩ
iuri presentiam occultari nõ
potuit. erat enim illiis gene¬
ris de quo in euuangelio dñs
dicit. quod non cicitur nisi in
oratione & ieiumo: cepit qua
dudum captus fuerat dẽmoniᷤ
inuasione. idemcecus corꝑis uexa¬
tione torqueri. Tunc beatus
remigius moratione. qua semꝑ
animo addm intendebat. cor¬
pore quod ieiuniis & bonorũ
oꝑum exercitio incessanter af¬
ficiebat. se humiliter ad terrã
ꝓstrauit: statimq lumen pristi¬
num ceci oculis reddidit: & ab
eo pestem immundi sp̃c effuga¬

Expanded text:
ccidit autem quodam tempore, cum pastorali sollertia ex more parrochias circuiret, ut, si neglegenter illiquid in divinis cultibus ageretur, fidelis Christi servus agnosceret et ut bonus agricola quae inculta erant ad bonae operationis fructus proferendos excoleret, ad vicum cni vocabulum est Calmitiacus pervenit. Ubi dum quidam cecus, per intervalla temporum occultantis se daemonis invasione possessus, ab eo misericordiae opem postulasset, quoniam ante ipsius sancti viri presentiam occultari non potuit, – erat enim illius generis, de quo in euvangelio Dominus dicit, quod non eicitur, nisi in oratione et ieiunio, – cepit qua dudum captus fuerat daemonis infestatione isdem cecus corporis vexatione torqueri. Tunc beatus Remigius in oratione, qua semper anim o ad Dominum intendebat, corpore, quod ieiuniis et bonorum operum exercitio incessanter afficiebat, se humiliter ad terram prostravit, statimque lumen pristinum ceci oculis reddidit et ab eo pestem inmundi spiritus effuga
Abbreviated transcription (Latin):
Uxit tẽ pͥnceps mirari simul. UIII.¬
& efferre tantã oꝑis elagantiã: iussitq
ilico fabro tribue mercedẽ laboris dig¬
nã. Tc̃ eligiꝰ alterant ex deculto in medio
plata: qd suꝑfuit inqͥt ex auro ne neglegens
ꝑderẽ. huic aptaui oꝑi. Confestĩ stupefactus
lothariꝰ. & maiori ad miratione deten¬
tus: sciscitabat᷑ opificẽ. si cuncta ex ẽo¬
dem penso facere potiusset: Et cũ conse¬
quent̃ iuxta id qd̾ fuerat sciscitatꝰ res¬
ponsũ accepisset: ingeniũ eiꝰ sublimi fa-¬
uore attollens. ex hoc iã inqͥt etiã ĩ maxi¬
mis credi poteris: Porro hoc fuit inttiũ.
necñ &. testimoniũ in palatio regis. ho
norandi. imoq credendi eligiũ: Be hoc
nẽpe ad altiꝰ consurgens. factꝰ ẽ. aurifex
peritissimꝰ: atq in om̃i fabricandi arte
doctissimꝰ. Inuenitq gram in ocłis re¬
gis. & corã cunctis optimatib eiꝰ. dño
iuuante roborabat᷑ in fide: & a rege

Expanded text:
Coepit tunc princeps mirari simul eCoepit tunc princeps mirari simul et efferre tantam operis elegantiam, jussitque illico fabro tribuere mercedem laboris dignam. Tunc Eligius altera ex occulto in medio prolata: Quod superfuit, inquit, ex auro ne negligens perderem, huic operi aptavi. Confestim stupefactus Glotarius, et majori admiratione detentus, sciscitabatur opificem si cuncta ex eodem penso facere potuisset, et cum consequenter juxta id quod fuerat sciscitatus responsum accepisset, ingenium ejus sublimi favore attollens: ex hoc jam, inquit, etiam in maximis credi poteris. Porro hoc fuit initium, necnon et testimonium in palatio regis, hnorandi immoque credendi Eligium. Ex hoc nempe adauctius consurgens factus est aurifex peritissimus atque in omni fabricandi arte doctissimus, invenitque gratiam in oculis regis et coram cunctis obtimatibus eius, Domino iuvante, roborabatur in fide, et a rege
Abbreviated transcription (Latin):
tellexisset: ingressus ad pͥncipẽ. indi¬
cauit ei inuenisse se artificẽ industriũ:
qͥ disposito sine cunctamine ad grede¬
Iunc rex m̃te gratissima. tracdidit
Dei copiã auri ĩpensã: sed & ipse ni
chilominꝰ tradidit eligio At ille accep̃tũ
opꝰ cũ celeritate inchoauit. atq cũ dili¬
gentia celerit̃ consũmat: Deniq qd̾
ad uniꝰ opificii acceꝑat lisũ. tta ex eo
duo cõposuit: ut incredibile foret᷑
om̃ia ex eodẽ pondere fieri ꝓotuisse:
Nã absq ulla fraude uel uniꝰ etiã sillq
ĩminutione. cõmissũ sibi patrauit
opꝰ: ñ ceteroꝵ fiaudulentiã sectans.
ñ mordacis limȩ fragmina culpans.
ñ foci edacẽ flãmã inciisans s om̃ia
fidelit̾ cõplens: geminã felicit᷑ meruit
felix remunerationẽ: Opꝰ gͦ ꝑfectũ defert
ꝓtinꝰ ad palatiũ. traditq regiquã dona-¬
uerat sellã: altera penes se ꝙͣ gratuitu
fecerat reseruata:

Expanded text:
tellexisset, ingressus ad principem, inditellexisset, ingressus ad principem, indicat ei invenisse se artificem industrium, qui disposito sine cunctamine adgredeTunc rex mente gratissima tradidit ei copiosam auri inpensam, sed et ihilominus tradidit Eligio: at ille acceptum opus cum celeritate inchoavit, atque cum diligentia celeriter consummavit. Denique quod ad unius opificii acceperat usum, ita ex eo duo composuit, ut incredibile foret omnia ex eodem pondere fieri potuisse; nam absque ulla fraude, vel unius etiam siliquae imminutione commissum sibi patravit opus, non caeterorum fraudulentiam sectans, non mordacis limae fragmina culpans, non foci edacem flammam incusans, sed omnia fideliter complens, geminam feliciter meruit felix remunerationem. Opus ergo perfectum defert protinus ad palatium, traditque regi quam donaverat sellam, altera penes se quam gratuito fecerat, reservata.
Abbreviated transcription (Latin):
hauriebat: atq ita in cordis sui me¬
moriã recondebat: ut etiã cũ absens
eẽt: ea qͣ didicerat. meditatione inten¬
tissima ruminaret:U.
Nterea post aliquot annos extitit qͣdã
causa. diuina credo gubernante pro-¬
uidentia: ut relicta parria & paren¬
tib. francoꝵ adiret solũ Ubi paucis
degens dieb. factꝰ ẽ. notꝰ cuidã regis
thesaurario. bobboni uocabulo. iuro
honesto. & mansueto: cuiꝰ se patrociniõ
cõmittens. sub eiꝰ dicione degebat.Stie¬
nue enĩ ad om̃e opꝰ se aptabat. & om̃s
cũ qͥb colloqͥ potuisset: in suo amore
adnectelut:
idẽ rex sellã urbane auro gẽmisq fa¬
bricare. s ũ inueniebat᷑ in eiꝰ palatio:
qͥ huiꝰ modi opꝰ sic̃ m̃te conceꝑat. posset
oꝑe ꝑficere: Cũ sciret gͦ p̾fatꝰ regis thes¬
auiaariꝰ eligu industriã: cepit eũ ex¬
plorare. si qͦminꝰ opꝰ optatũ posset
ꝑficere Et cũ facile apud eũ fieri in¬

Expanded text:
hauriebat atque ita in cordis sui mehauriebat atque ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam, cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ruminaret. 4. Interim post aliquod annos extitit quaedam causa, divina, credo, gubernante providentia, ut, relicta patria et parentis, Francorum adiret solum. Ubi paucis degens diebus factus est notus cuidam regis thesaurario Bobone vocabulo, viro honesto et mansueto, cuius se patrocinio committens, sub eius tuitione degebat. Strenue enim ad omne opus se abtabat et omnis cum quibus vel loqui potuisset in suo amore adnectebat. idem rex sellam urbane auro gemmisque fabricare, sed non inveniebatur in ejus palatio qui hujusmodi opus, sicut mente conceperat, posset opere perficere. Cum sciret ergo praefatus regis thesaurarius Eligi industriam, coepit eum explorare, si quo modo opus optatum possit perficere, et cum facile id apud eum fieri in
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ eligiꝰ nutritꝰ est in fide recta: atq
imbutꝰ a parentib xp̃ianis religione
catholica Ex in gͥ pueritiȩ annos excẽ¬
dens. euũ adolescentiȩ cũ industria ge¬
arripiusset: mira agilitate ꝑficiebat:
Cum gͦ uideret pat̾ eiꝰ tantũ filii inge¬
niũ: tradidit eũ ad imbuendũ hono¬
rabili uiro abboni uocabulo. fabro au¬
rifici ꝓbatissimo. qͥ eo tẽpore in urbe¬
lemouicina. publicã fiscalis monẽtȩ
officinã gerebat: A qͦ in breui huiꝰ officu.
usu plenissime doctꝰ. cepit int̾ uicinos
& ꝓpinqͦs in dño laudabilit̃ honora¬
ri Gerebat enĩ simplicitatẽ colũbe:
ne cuiꝗͣ machinaret᷑ dolos Habebat
& serpentis astutiã: ne aliquoꝵ sup¬
plantaret᷑ insidus: Dignũ qͦq in
cunctis habens ingeniũ. & facile lo¬
quebat᷑ & pure Aeccłiarũ etiã con¬
uenticulis frequent᷑ int̾erat: & qͦcũq
ibi ex diuinis scripturis recitabant᷑.
aurẽ libent̃ accõmodans. auidissime

Expanded text:
gitur Eligius nutritus est in fide recta, atque imbutus a parentibus Christianis religione catholica; exinde igitur pueritiae annos excedens, aevum adolescentiae cum industria gearripuisset, mira agilitate perficiebat. Cum ergo videret pater ejus tantum filii ingenium, tradidit eum ad imbuendum honorabili viro, Abboni vocabulo, fabro aurifici Lemovecina publicam fiscalis monetae officinam gerebat. A quo in brevi huius officii usu plenissimae edoctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari. Gerebat enim simplicitatem colunibae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum subplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et purae. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, et quaecumque ibi ex divinis scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi & qui adorant eos lu autẽ
tanꝙ̃. stultꝰ adoras eos Utinã audi¬
res me & adorares dm̃ qui fecit
cȩlũ &. t̾rã. qui potestatẽ habet
liberare te de igne inferni: & di¬
mittere peccata tua: Ipse autẽ
tanqͣ. stultꝰ rex: cogitans intra se
dicebat: Quomͦ possũ eũ qui intra
feras nutritꝰ est suꝑ are. nisi exqͥsita
torm̃ta ei intulero: Et uissit eũ
rex mitti in carcerẽ:.li.¬
nerunt ante conspectũ dagni.¬
& uos maleficiestis. qͥ illũ uultis seqͥ:¬
do uobis aurũ & aigentũ: & in
Uixerunt milites ad eũ: Aurũ &
argentũ tuũ tecũ sit in ꝑditione:

Expanded text:
ipsi qui adorant eos . tu autem tam| quam stultus adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nutritus est superare nisi exquisita| turmenta intulero . et iussit eum rex mitti in carcere| enerunt ante conspectu| dagniet uos maleficati estis quod| ipsum uultis . seqdo uobis| aurum et argentum et in Dixe| runt militis ad eum Aurum et argentum te
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ȩ estis de maleficio eiꝰ. ut negetis
deos meos magnos: Cogitate aut̃¬
de pulchritudine ur̃a. sacrificanteᷤᷤ
diis: Si aut̃ nolueritis: male uos fa
ciam ꝑire a facie t̾re: Respondert̃¬
illȩ dicentes ad eũ: Si uolueris ut
sacrificemꝰ diis tius. iube mundari
palatia tua Et exiit p̾co. clamans.
ut om̃s congregarent᷑ in tẽplũ: qͥa
nicea & aquilina sacrificare ha¬
bent diis. Tẽ congregatꝰ est popłs
magnꝰ: Et dixit rex: Nicea & aqͥ¬
lina: sacrificate dis meis Erantq¬
cacerẽ. ubi erat sc̃s xp̃oforris inclu¬
sus: & clamabant uoce magna di¬
centes Ora ꝓ nob̾ famule dĩ. ut libe
uox in illis. Et dicebant iterũ: Ne

Expanded text:
de maleficio . ut uos negaretis deus meus magnus| cogitate pulchritudinem uestram et sacrifi| cate diis . si autem nolueritis . male faciam uos| perire a faciae terrae. Responderunt dicentes ad| eum. Si uolueris ut sacrificemus diis tuis iube mun| dare plateas totas . et exeat praecum clamans| ut omnes congregentur in templum . et quia nicia| et aquilina sacrificare habent diis Cum congre| gatus est populus magnus . et dixit rex . nicia et| aquilina . sacrificate diis Veneruntcarcerem . ubi erat s .| et clamabant uocem magnam dicentes. Ora| pro nobis famuli dei . ut liberit uox in illis .| et dicebant iterum . ne
Abbreviated transcription (Latin):
quia magnꝰ erat. statĩ corruit
de consistorio ubi sedebat: & post¬
modũ surrexit. & sedit ꝓtribunali:
int̾rogauitq eũ dicens Qͥs es tu. aut
mea reꝑb dictus sũ: post baptis¬
neȩ & facies mala. non sacrificas
Uere bene uocatꝰ es dagnꝰ. qͥa tu es
pars mortis: & uingeris patri tuo

Expanded text:
quia| magnus erat statim curruit ad consesturio ubi| sediat et postmodum surrexit+ sedens pro tribunali| interrogabat eum dicens. Quis es tu aut meam reprobus dictus sum| post baptisneae et  mala . non sacrificas uere bene loquutus es . dagne .| quia tu es patris mortis . et coniux+ patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo quo dagnus
rex regnabat in ciuitate samon:
chananeus Hic dm̃ non nouerat:
sed ostensũ est ei a dño. ut bap¬
tizaretur baptismo. qd̾ ei ostendit

Expanded text:
empore illo quu dagnus rex regnabat in ciui| tate samon . chananeus .| hic dei non nouerat sed ostensum est ei a domino| ut baptizaretur baptismum . quem osten| dit