comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n nullũ nomͣ religionis seu ue¬
rũ. seu falsũ coagulari hoines¬
t.xxxuiiii. possunt: nͥ aliqͦ signacłoꝵ uel sacra¬
m̃toꝵ uisibiliũ consortio colligent᷑.
Quoꝵ sacram̃toꝵ uis in enarrabilit
ualet plurimũ. & ideo contempta
sacrilegos facit. Impie quippe con¬
tempnit᷑. sine qua ñ potest ꝑficipi
sicut habusse sc̃m baptisma etiã
magũ symonẽ legimꝰ. fiunt tales
quales apłs ait. Habentes formã pie¬
tatis: uirtutẽ autẽ eius abnegantes.
Uirtus autẽ pietatis ẽ finis pͣcepti:
id: karitas de corde puro ⁊ conscien¬
tia bona ⁊ fide ñ ficta. Unde apłs
petrus cũ de sacram̃to archȩ in qua
noe domꝰ a diluiio liberata eͣ loq̃¬
ret᷑: sic ⁊ uos inqͥt simili forma bap¬
tisma saluos facit. Et ne sibi suffice¬
re putarent uisibile sacram̃tũ per
qđ habebant speciẽ pietatis: & per
malos mores ꝑdite uiuendo uirtu¬
tẽ eius abnegarent: continuo sib¬
iecit. Non carnis depositio sordiũ
sed conscientie bonȩ interrogatio.

Expanded text:
 autem nomen religionis, seu verum, seu falsum, coagulari homines possunt, nisi aliquo signaculorum vel sacramentorum visibilium consortio colligentur: quorum sacramentorum vis inenarrabiliter valet plurimum, et ideo contempta sacrilegos facit. Impie quippe contemnitur, sine qua non potest perfici pisicut habuisse sanctum Baptismum etiam magum Simonem legimus ; fiunt tales, quales apostolus ait: habentes formam pietatis. uirtutem autem eius abnegantes. uirtus autem pietatis est finis praecepti, id est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. unde apostolus Petrus. cum de sacramento arcae. in qua Noe domus a diluuio liberata est, loqueretur, sic et uos, inquit. simili forma baptisma saluos facit. et ne sibi sufficere putarent uisibile sacramentum. per quod habebant formam pietatis. et per malos mores perdite uiuendo uirtutem eius abnegarent, continuo subiecit: non carnis depositio sord ium. sed conscientiae bonae interrogatio.
Abbreviated transcription (Latin):
multomagis qͥ fuerͣt post illos. an¬
te nos. ⁊ multomagis nos. & magis
quã nos qͥ erunt post nos. donec
ad illos ueniat᷑ qui erunt si dici
potest nouissimoꝵ nouissimi : atq Ex ser¬
ad ipsũ om̃ino nouissimũ. quen
uult intelligi dns ubi dicit ⁊ resus¬
citabo eũ in nouissimo die: qͥ qͣmuis
longe absit comp̃hendi ñ potest.

Expanded text:
multo magis, qui fuerant post illos ante nos, et multo magis nos et magis quam nos. qui erunt post nos, donec ad illos ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, c
Abbreviated transcription (Latin):
pessimas ñ refrenent sic̃ incontinen¬
tes: exerceant lites sicut inmites: nes
cogrouer int sic̃ ꝓditores: humana
uerecundiã inuerecunda exagitan¬
one ꝑturbent sicͣ ꝓcaces. ñ intelli¬
gant neq quȩ loquunt᷑ neq de qͥb:
affirmant sicut cecati: lȩticias car¬
nales spͣualib gaudiis ante ponart
sicͣ uoluptatũ amatores magis qua
dĩ. Hec enĩ atq huiusmodi uicia
siue uni homini accidant omĩa. si¬
ue his alia illis alia d̾nent᷑. ex illara¬
dice quodãm᷑ pullulant cũ sunt ho¬
mines se ipsos amantes : qđ uicium
maxime cauendũ ẽ eis qͥpascunt
oues xp̃i: ne sua q̃rant ñ quȩ iħu¬
xp̃i. & inusu cupiditatũ suarũ con¬
ferant ꝓ qͥb sanguis fusus ẽ xp̃r
Cuius amor in eo qui paseit oues eul
in tã magnũ debet sp̃italem cres¬
cere ardore̾ : ut uncat etiã moras¬
naturalem timorẽ. quomori nolumus
& quando cum xp̃o uiuere uolumꝰ.¬

Expanded text:
pessimas non refrenent, sicut incontinenpessimas non refrenent, sicut incontinentes; exerceant lites, sicut immites; nesccognoverint, sicut proditores; humanam verecundiam inverecunda exagitatione perturbent, sicut procaces; non intelligant neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant , sicut caecati; laetitias carnales spiritualibus gaudiis anteponant, sic ut voluptatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive uni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pascunt oves Christi, ne sua qi, et in usus cupiditatum suarum conferant, pro quibus sanguis fusus est Christi. Cujus amor in eo qui pascit oves ejus, in tam magnum debet spiritualem crescere ardorem, ut vincat etiam mornaturalem timorem, quo mori nolumus, et quando cum Christo vivere volum
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. Nescio qͦ enĩ in explicabi¬
limͦ quisqͥs se ipsũ non d̾m amat:
ñ se amat. &e quisqͥs dm̃ ñ se ipsũ
amat: ipse se amat. Qui enim
ñ potest uiuere de se: moritur
utiq amando se. Non gͦ se amat.
qͥ ne uiuat se amat. Cum uͦ ille
diligit᷑ de qͦ uiuit᷑ ñ se diligen¬
do magis diligit: qui ꝓpterease
ñ diligit. ut eũ diligat de qͦ uiuit.
Non sint gͦ se amantes qͥ pascunt
oues xp̃iͦ: ne tanꝗͣ. suas ñ tanquã
ipsius pascant eas & uelint ex illis
sicut suꝑbi: uel in tantũ ꝓgredi ut etũ
hereses faciant sic̃ blasphemi: nec ce¬
dant scĩs patrib sic̃ parentib nͣ obe¬
dientes: & eis qͥ illoᷤ corrigere uolunt
qr perire nolunt mala ꝓ bonis reddant
sicut ingrati: interficiant animas&
suas ⁊ alienas sicut scelesti: materna
eccłiȩ uiscera dissipent sic̃ irreligi¬
osi: non compatiant᷑ infirmis sicut
sine affectione : famã scõꝵ detraher
conent᷑ ficut detractores: cupiditates

Expanded text:
cio quo enim inexplicabili modo, quisquis seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando se: non ergo se amat, qui ne vivat se amat. Cum vero ille diligitur de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea non se diligit, ut eum diligat de quo vivit. Non sint ergo seipsos amantes qui pascunt oves Christi, ne tanquam suas, sed tanquam ipsius pascant eas, et velut ex illis sicut superbi; vel intantum progredi, ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi, nec cedant sanctis patribus, sicut parentibus non obedientes; et eis qui illos corrigere volunt, quia perire nolunt, mala sicut ingrati: interficiant animas et suas et alienas, sicut scelesti; materna Ecclesiae viscera dissipent, sicut irreligiosi; non compatiantur infirmis, sicut sine affectione; famam sanctorum maculare conentur, sicut detractores; cupiditates
Abbreviated transcription (Latin):
cians. sic̃ supra dixerat. instabunt
tpͣra ꝑiculosa: sed ait penetrant
domos: & captiuas ducunt muli¬
erculas. Non ait ducent ueldu¬
cturi st᷑: sed ĩa ducunt. Nec putan¬
dus ẽ hoc loco ꝓ tp̃ris futuri uerb̃.
p̃sentis tp̃ris uerba posuisse: quan¬
doquidẽ illos ab eo cui scribit eui¬
tari admonebat. Nec tam̃ frustra
dixit in nouissimis dieb instabt᷑
tpͣra ꝑiculosa: & hinc ea ꝑiculosa
futura demonstrans tales hoĩnes
futuros ẽẽ pͣdixit: nisi qr tanto plu¬
res erunt magisq habundabunt
quantomagis ꝓpinquat᷑ ad finẽ.
Uidemus gͦ. tales nẽ habundare.
Sed qͥd si habundantiores ert̃ post
nos ⁊ omĩno habundantissimi.
quando iãiãq ipse finis instabit:
qui quandiu aberit ignoratur.
Nouissimi quippe dies dicti sunt

Expanded text:
tians, sicut supra dixerat: Instabunt tians, sicut supra dixerat: Instabunt tempora periculosa, sed ait: Penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas; non ait \'ducent\' uel ducturi sunt\' sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis praesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura defuturos esse praedixit, quia tanto plures erunt et magis abundabunt, quanto magis appropinquabitur ad finem. Videmus ergo tales nunc abundare. Sed quid si abunnos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
simis tpͣrib recedent qͥdã a fide. Nundũ
utiq erant eadẽ tpra. hereticoꝵ scili¬
cet taliũ quales eodẽ sermone descrip.¬
sit sed iã uenerunt. Ac ꝑhoc: inno.¬
uissimis tp̃rib iudem᷑ etiã ꝑ ipsos
de fine scłi comoneri. Itẽq alibi di¬
cens hoc autẽ scito. qmͣ in nouissimis
dleb instabunt tpͣra seua. uel sicͣ alii
codices habent ꝑiculosa: deinde qua¬
lia futura fint expͥmens. erunt enĩ
inqͥt homines se ipsos amantes: ama¬
tores pecumȩ: elati. fuꝑbi. blasphe¬
mi: parentib ñ obedientes: ingrati.
scelesti. irreligiosi. sine affectione.
detractores: incontinentes. tmites.
sine benignitate: ꝓditores. ꝓcaces.
cȩcati: uoluptatũ amatores magis
quã d̃i: habentes qͥdẽ specieni pieta¬
tis. uirtutẽ eius ab negantes. Airũ
si tales homines aliquando defuer̃t.
Deniq qr ⁊ tunc erant: adiungit ac
dicit. & hos deuita. Ex his eni sunt
qͥpenetrant domos. Non ait pene¬
rabunt tanquã ⁊ hic futurũ ꝓnun¬

Expanded text:
simis temporibus recedent quidam a fide . Nondum utique erant eadem tempora, haereticorum scilicet et talium, quales eodem sermone describit; sed jam venerunt: ac per hoc in novissimis temporibus videmur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. Itemque alibi dicens, Hoc autem scitote, quoniam in novissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deuita; ex his enim sunt, qui penetrant domos. non ait \'penetrabunt\' tamquam et hic futurum praenun
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo uelut fonte manant qđ pͥmũ
posuit: seipsos amantes. Aerito
gͦ dr petro diligis me. ⁊ respondit
amo te: eiq refert᷑ pasce agnos
meos. & hoc iterũ. hoc tercio.
bi etiã demonstrat᷑ unũ atq ide

Expanded text:
ab eo velut fonte manant, quod primum posuit, seipsos amantes. Merito dicitur Petro, Diligis me? et respondet, Amo te; eique refertur, Pasce agnos meos: et hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demo
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad qͥrendi cupiditate: ñ obe¬
diendi ⁊ subueniendi ⁊ do placen¬
di caritate. Contra hos gͦ uigilat
totiens inculcata ista uox.xꝑ̃i: qͦs
xp̃i. Nã qͥd ẽ aliud si diligis me
pasce oues meas: quã si diceretur
si me diligis ñ te. pascere te cogita
oues meas. ⁊sicͣ meas pasce ñsic̃ tuas.
głiã meã in eis quere ñ tuã: dñiũ
meũ ñ tuũ. lucra mea ñ tua: ne sis¬
sis in eoꝵ societate qͥ ꝑtinent ad

Expanded text:
vel acquirendi cupiditate, non obediendi et subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hoc ergo vigilat toties inculcata ista vox Christi, qChristi . Nunquid est aliud Diligis me? pasce oves meas, quam si diceretur: Si me diligis, non te, pascere te, cogita oves meas; et sicut meas pasce, non sicut tuas; gloriam meam in eis quaere, non tuam; Dominum meum, non tuum; lucra mea, non tua; ne sis in
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa penitentia quando digna cau¬
sa ẽ scd̾m morẽ eccłiȩ curagat᷑: ple¬
rũq infirmitate ũ agit᷑. qr ⁊ pudor
timor ẽ displicendi: dũ plus delec¬
tat hominũ existimatio: quã iusti¬
cia qua se qͥsq humiliat penitendo.
Unde ñ solũ cũ agit᷑ penitentia: ue¬
rũ etiã ut agat᷑ cd̃i miscłia necessa¬
ria ẽ. Alioqͥnꝰ. ñ diceret apłs de qͥb¬
dã. ne forte det illis ds penitentiã.
& ut petrus amare fleret p̃misit
eũngłista ⁊ ait. Respexit eũ dñs.¬

Expanded text:
ipsa poenitentia, quando digna causa est secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret Apostolus de quibusdam: Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, et ait: Respexit eum D
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemi. parentib ñ obedientes.
ingrati. scelesti. sine affectiõe. sine
pace: criminatores.incontinentes.
in mites. sine benignitate: ꝓditores.
ꝓterui. tumidi: uoluptatũ amato¬

Expanded text:
hemi, parentibus non oboedientes, ingrati, scelesti, sine affectione, sine pace, criminatores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, proterui, tumidi, uoluptatum amato
Abbreviated transcription (Latin):
rantes eos qr linguis quas nͣ didi¬
cerant loq̃bant᷑ : quidã uͦ irriden¬
tes. musto plenos ẽẽ dicebant. Quo
die petrus loquens ad illos qui de
hac re uariȩ mouebant᷑. ñ enĩ sic̃¬
uos inqͥt suspicamini ebru st̃ isti
cũ sit hora diei t̃cia. sed attendite
Erit in nouissimis dieb dic̃ d̃ns
effundã de sꝑu me suꝑ omnẽ carnẽ.
& cȩtera. Iã tc̃ gͦ erant dies nouissi¬
nn: quantomagis nẽ : Etiã si tantũ
dierũ remansit usq in finẽ. quan¬
tũ ad hanc diem a dñi ascensione
transactũ ẽ: uel aliqͥd siue minus
restet siue amplus qđ ꝓfecto nes¬
m̃ta. quȩ pater posuit in sua po.¬
testate: cũ tamͣ sciamꝰ in nouissimis

Expanded text:
rantes eos qui linguis quas non didicerant, loquebantur, quidam vero irridentes, musto plenos esse dicebant. Quo die Petrus loquens ad illos qui de hac re varie movebantur: Non enim sicut, inquit, suspicamini, ebrii sunt isti, cum sit hora diei tertia. Sed attendite Erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod profecto nespora, quae pater posuit in sua potestate, cum tamen sciamus in
Abbreviated transcription (Latin):
e serm̃ rat us E Ra saliu facti estis ꝑ fidẽ.
deñs aplia hoc ñ ex uob̾ s dĩ donũ est non ex
oꝑib ne forte dicas ꝓmerui. ⁊ ideo ac¬
cepi. Non putes te ꝓmerendo accepis¬
st: qui ñ ꝓmerereris nͥ accepisses. Gr̃a
p̃cessit meritũ tuũ. Non gr̃a ex meri¬
to: sed meritũ ex gr̃a. Nã si gr̃a ex me.¬
rito: emisti non gratis accepisti. Ero ni¬
chilo inqͥt saluos facies eos. Quid ẽ ꝓ
nichilo saluos facies eos: Nichil in
eis inuenis unde salues: & tam̃ saluas.
Gratis das: gratis saluas. Om̃ia meri¬
ta p̃cedis: ut dona tua consequantur
merita mea. Prorsus gratis das gratis
saluas: qui nichil inuenis unde salues
&e multũ inuenis unde damnes.

Expanded text:
i estis per fidem; et hoc non ex vobis, sed Dei donum est: non ex operibus . Ne forte dicas, Promerui, et ideo accepi. Non putes te promerendo accepisse, qui non promerereris, nisi accepisses. Gratia praecessit meritum tuum: non gratia ex merito, sed meritum ex gratia. Nam si gratia ex merito; emisti, non gratis accepisti. Pro nihilo, inquit, salvos facies eos . Quid est, Pro nihilo salvos facies eos? Nihil in eis invenis unde salves, et tamen salvas. Gratis das, gratis salvas. Omnia merita praecedis, ut dona tua consequantur merita mea. Prorsus gratis das, gratis salvas, qui nihil invenis unde salves, et multum invenis unde damnes.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inqͥt qđ gr̃a salui facti estis ñ ex uos
s dĩ donũ ẽ. Sed ⁊ nos forte aliqd feciꝰ
ut dona d̾i mererem᷑: Non ex oꝑib ingͥ¬
ne forte qͥs extollat᷑. Quit gͦꝰ. nos benc
ñ oꝑam: Immo oꝑam᷑. Sed quomodo
Ipso innobis oꝑante : qr ꝑ fidẽ locũ damꝰ
in corde nr̃o ei qui in nobis ⁊ ꝑ nos bon
oꝑatur. Audi enĩ unde oꝑeris bona.
Ipsius eñi sumꝰ figmentũ. creati in xp̃o
iħu in oꝑib bonis: ut in illis ambulemꝰ¬
Iuomͦ quisquã de libero arbitrio
in bono głiet᷑ oꝑe qui ñdũ ẽ libit
ad operandũ bene. nͥ se uana suꝑbia
inflatus extollat: quã cohibet apłeo
cens. grã salui facti estis ꝑ fidẽ: & ne
ipsã saltẽ fidẽ sibi sic arrogarent ut
ñ intelligerent diuinitus ẽe donatam
sic̃ idem apłs alio loco se dicit ut fside¬
lis ee̾t miscdiã consecutũ. hic qͦq ad¬
iuinxit atq ait. Et hoc ñ ex uob s ai

Expanded text:
hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremur. «Non ex operine forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene non operamur? Imo operamur. Sed quomodo? Ipso in nobis operante; quia per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulemquomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ qi sumpsit d̾s limũ de terra. &
formauit hominẽ. Ante quã homo
esses: limus eras. Ante quã limus
ẽẽs: nichil eras. Sed ñ de isto solo
figm̃to grãs agas artifici tuo. Audi
aliud eius figmentũ. ubi te fecit.
Non ex oꝑib ait ne forte qͥs extollat᷑
S qͥ dix̃ non ex operib ne forte quis
extollatur: superius qͥd cõmemorauit:
Gr̃ã salui facti estis ꝑfidẽ: e hoc ut¬
salui ẽc̾tis ꝑfidẽ. non ex uobis. quã¬
uobis. Sed neqͥs aliter intelligeret. planius
hoc aꝑire dignatus ẽ Da intellectorẽ. &p
tũ dixit. Gr̃a salui facti estis. Ubi auas
grãm. gratis intellige. Si g gratis nichil t
aitulisti. nichil meruisti. Nãsi meritis
aliqͥd redditũ ẽ: merces ẽ non gr̃a. Grata
inquit salui facti estis ꝑfidem. Expone
illuo aꝑtius ꝓpt̾ arrogantes: ꝓpt̾ sibi placd¬
tes: ꝓpt̾ ignorantes dĩ iusticiã ⁊ suã uolen¬
tes constituere. Audi hoc idẽ aꝑtius. Et

Expanded text:
tum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollatur.» Sed qui dixit, «Non ex operibus, ne forte quis extollatur;» superius quid commemoravit? «Gratia salvi facti estis per fidem; et hocsalvi essetis per fidem «non ex vobis.» Quamue, «non ex vobis:» sed ne quis aliter intelligeret, planius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam si meritis aliquid redditum est, merces est, non gratia. «Gratia,» inquit, «salvi facti estis per fidem.» Expone illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: «Et
Abbreviated transcription (Latin):
in quib te ds fuxxit id : formauit &
creauit. Hoc enĩ ait. Ipsuis enĩ sumus
figm̃tũ. creati in xp̃o iħu in operib
bonis: ñ illa creatione qua homines
facti sumꝰ. sed ea de qua ille dicebat.
qͥ utiq iã homo erat. cor mundum
crea in me ds. & de qua dicit apłs
siqua igit᷑ in xp̃o noua creatura.
uetera transierunt. ecce facta sunt

Expanded text:
formavit et creavit. Hoc enim ait, Ipsius sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis; non illa creatione qua homines facti sumus, sed ea de qua ille dicebat, qui utique jam homo erat, Cor mundum crea in me, Deus ; et de qua dicit Apostolus, Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt; ecce
Abbreviated transcription (Latin):
sima. resurrexꝰ. ascendit in cęlum. de uerbi¬
In duob pͥmis conditionẽ tua tibi enugłi¬
ostendit: in duob nouissimis mer¬
cedis exemplũ p̃buit. Hasci ⁊ mo¬
ri noueras: plena ẽ his duob regio mor¬
taliũ. Quid hic abundat in om̃i car¬
ne: nisi nasci ⁊ mori: Hoc homo cũ
pecore habet. Hanc gͦ uitã. cũ pecor¬
b comunẽ ducimus. Nati sumus. mo¬
rituri sumꝰ. Iilud ñdũ noueras. resur¬
gere ⁊ in celũ ascendere. Duo noueras
duo ñ noueras. Suscepit qđ noueras:
ostendit qđ ñ noueras. Patere qd̃ sus¬
ceꝑit: spera quod ostendit.

Expanded text:
sima, resurrexit, ascendit in coelum. In duobus primis conditionem tuam tibi ostendit: in duobus novissimis mercedis exemplum praebuit. Nasci et mori noveras: plena est his duobus regio mortalium. Quid hic abundat in omni carne, nisi nasci et mori? Hoc homo cum pecore habet: hanc ergo vitam cum pecoribus communem ducimus. Nati sumus, morituri sumus. Istud nondum noveras, resurgere, et in coelum ascendere. Duo noveras, duo non noveras: suscepit quod noveras, ostendit quod non noveras: patere quod suscepit, spera quod ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenisse Uide quantus fac¬
tussit tantillus: qui cũ in forma dĩ
ẽet ñ rapinã arbitratꝰ est ẽẽ eqͣł do.
Non enĩ erat rapina. s erat natura.
equalitas filii cũ patre. Ioħes si se
xꝑm putari uellet: illi rapina eẽt.
Non gͥ rapinã arbitiatus ẽ. esse gq̃ł do
Erat enĩ. ⁊ sinc rapina erat. qͥ coet᷑nus
ab ȩterno natus ⁊ .at. Tam̃ sem&e ipsũ
exinaniur iormã serui accipiens.
hoc ẽ srmã hominis accipiens. Qui
cã informa dĩ ee̾t ñ formã d̾i accepisset.
Ergo cũ in forma dĩ ẽẽt: semetipsum
exinaniuit formã serui accipiens.
Sic accepit qđ non erat: ut ñ ꝑderet
qđ erat. Manens d̾s hominẽ assũpsit.
formã serui accepit. ⁊ factus ẽ d̃s. hõ.
a qͦ do factus ẽ homo. Uide gͦ quȩ Cexsermũ¬

Expanded text:
 te. Vide quantus factus sit tantillus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non enim erat rapina, sed erat natura aequalitas Filii cum Patre. Joannes si se Christum putari vellet, illi rapina esset. Non ergo rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Erat enim, et sine rapina erat, coaeternus ab aeterno natus erat. Tamen semetipsum exinanivit formam servi accipiens ; hoc est, formam hominis accipiens. Qui cum in forma Dei esset, non formam Dei accepisset: ergo cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Sic accepit quod non erat, ut non perderet quod erat. Manens Deus, hominem assumpsit. Formam servi accepit, et factus est Deus homo, a quo Deo factus est homo.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͦ maior pater: Si enĩ maior
magnitudine maior. Dũ autẽ mas̃¬
nitudo eius filius sit: nec ille utiq
magnũ ẽẽ: Rut si ȩtnitatȩ patͣ malor
ẽ: non est ęqualis filius quacũq re.
Unde eñi ȩqualis: Si magnitudine
dixeris. ũ ẽ par magnitudo quȩ minꝰ
ȩserna ẽ. atq ita cetera. Anforte in uir¬
Sed quomͦ ẽ equał uirtus: quȩ minus
rapinã arbitratus ẽ. esse ȩqualis deo.
Cogit᷑ gͦ quiuis adu̾sarius ueritatis. q

Expanded text:
Unde ergo major Pater? Si enim major, magnitudine major: cum autem magnitudo Filius ejus sit, nec ille utiquemagnum esse? Aut si aeternitate Pater major est, non est aequalis Filius quacumque re. Unde enim aequalis? Si magnitudine dixeris, non est par magnitudo, quae minus aeterna est, atque ita caetera. An forte in virSed quomodo est aequalis virtus quae minus rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Cogitur ergo quivis adversarius veritatis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ubi manifestius ista distinctio cõmaat.
Ait enͣi. Qui cũ in forma dĩ esset. ⁊ ceter
Est gͦ dĩ filius do patri natura ȩqualis:
habitu minor. In forma enĩ quã accȩ.¬
pit minor ẽ patre: in forma autẽ di
in qua erat etiã ante quã hanc acce¬
pisset. equalis ẽ patri. In forma cđi
uerbũ ꝑ qđ facta stͣ omĩa: in forma
autẽ serui factus ex mnuliere factus sus
lege: ut eos qͥ sub lege erant redunos
Prouide in forma dĩ fecit hominẽ.
forma serui factus ẽ homo. Nã sipt
tantũ sine filio faecisset hominẽ. ñ
scriptũ ẽẽt. faciamꝰ hominẽ ad ina¬
ginẽ ⁊ similitudiie̾ nr̃am. Ergoq
forma di accepit formã serui: utrũq

Expanded text:
mitur, ubi manifestius ista distinctio commendatur. mitur, ubi manifestius ista distinctio commendatur. ait enim: qui cum in forma dei esset, non rgo dei filius deo patri natura aequalis, habitu minor; in forma enim serui, quam accepit, minor est patre, in forma autem dei, in qua erat etiam antequam hanc acciperet, aequalis est patri. in forma dei uerbum, per quod facta sunt omnia, in forma autem serui factus ex muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. proinde in forma dei fecit hominem, in forma serui factus est homo. nam si pater tantum sine filio fecisset hominem, non scriptum esset: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. quia forma dei accepit
Abbreviated transcription (Latin):
t heretici qͥdẽ dicunt minorẽ
filiũ ẽẽ quã pater ẽ: ꝙ scriptũ
ẽ ipso filio dicente pater maior me ẽ
Ueritas autẽ ostendit scđm istũ modũ
etiã seipso minorẽ filiũ. Quomͦ enĩ
ñ etiã seipso minor factus ẽ: qͥ sem&
ipsũ exinaniuit formã serui accipi¬
ens. Neq enĩ sic accepit formam
serui ut amitteret formã di in qua
erat ȩqualis patri. Si gͦ ita accepta
ẽ forma serui ut ñ amitteret᷑ forma
di: cũ ⁊ in forma dĩ ⁊ in forma serui
idem ipse sit filius unigenitus dĩ
patris. in forma dĩ equalis patri.
in forma serui mediator dĩ ⁊ homi
ui forma autẽ serui etiã se ipso mi tͥmt̃ .uiͦ.¬
nor est: Non itaq inmerito scrip¬
tura utrũq dicit. & equalem patri
filiũ. ⁊ patrẽ maiorẽ filio. Illud enĩ
ꝓpt̾ formã dĩ hoc autẽ ꝓpt̾ formã
serui sine ulla confusione intelli¬
git᷑. Et hec nobis regula pia ꝑ om̃s scãs seͥp¬
turas dissoluendȩ huius quȩstionis er

Expanded text:
t illi quidem dicunt minorem esse filium, quam pater est, quia scriptum est ipso domino dicente: pater maior me est. ueritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem filium; quomodo enim non etiam se ipso minor factus est qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma serui mediator dei et homin forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. et haec nobis regula per omnes sanctas scripturas dissoluendae huius quaestionis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Tenit aliqͥs. & accepit aliquid
Quis uenit aliqͥs: Qui cũ informa
dĩ ee̾t. ñ rapinã arbitratus ẽ esse eqł d̃õ.
Ecce qͥs uenit. Quid accepit: Sed se¬
met ipsũ exinaniuit formã serui
accipiens : in similitudinẽ hominũ
factus. Ille factor factus. ille creator
creatus. S in qͦ factus. ⁊ creatus: In
forma serui accipiendo formã ser¬
ui. non amittendo formã dñi
In hac gͦ forma serui. in eo qđ a
nob̾ ꝓ nob̾ accepit. & natus ẽ ⁊ pas¬
sus ẽ. ⁊ resurrexͣ ⁊ ascendit in celũ.¬

Expanded text:
quid. Quis venit? Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Ecce quis venit: quid accepit? Sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus . Ille factor factus, ille creator creatus. Sed in quo factus et creatus? In forma servi, accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. In hac ergo forma servi, in eo quod a nobis pro nobis accepit, et natus est, et passus est, et resurrex
Abbreviated transcription (Latin):
acceptum hominẽ. Neq enĩ illa sul¬
ceptione alterũ eoꝵ in alterũ conu̾¬
sum. atq mutatũ ẽ. Nec diuinitas
quippe in creaturã mutata ẽ ut de¬
sisteret ẽẽ diuinitas: nec creatura in
diuinitatẽ mutata ẽ. ut desisteret ei¬

Expanded text:
Neque enim illa susceptione alterum eorum in alterum conversum atque mutatum est, nec divinitas quippe in creaturam mutata est ut desisteret esse divinitas, nec creatura in divinitatem ut desisteret es
Abbreviated transcription (Latin):
rapinã arbitratus ẽ esse ȩquał dõ.
Non rapina: ꝙi natura. Natura erat.
rapina ñ erat. Non rapinã arbitra¬
tus ẽ esse equał do. Non erat ei ra¬
pina: natura erat. Sic erat ex ȩt̃ni¬
tate: sic erat coeternus gignenti:
sic erat equał patri: sic erat. sema¬
do qđ erat: an assum̃do qd̃ ñ erat:
Sequat᷑ apłs. audiamus. Semet ipsũ
exinaniuit formã serui accipiens.
Sic se exinaniuit formã serui accipi¬
ens: ñ formã dĩ amittens. Forma
serui accessit: ñ forma dĩ discessit.
Hoc ẽ confiteri xp̃m in carne uenis¬
se. Arrianus autẽ qͥ ñ confitet᷑ eqͣlẽ:¬

Expanded text:
rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non rapina, quia natura. Natura erat, rapina non erat. Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non erat ei rapina, natura erat: sic erat ex aeternitate, sic erat coaeternus gignenti, sic erat aequalis Patri, sic erat. Semedo quod erat, an assumendo quod non erat? Sequatur Apostolus; audiamus: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Sic se exinanivit, formam servi accipiens, non formam Dei amittens. Forma servi accessit, non forma Dei discessit. Hoc est confiteri Christum in carne venisse. Arianus autem q
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. Paruulus cũ illo ẽ. in terra
cũ illo ẽ equalis omĩpotenti ñdũ
illi ẽ. Proficienti ascendit: & cũ illo
qͥ ꝓficit ascendit. Quid ẽ gͦ noli
me tangere Tactꝰ. fidẽ significat.
Tangendo enĩ accedit᷑ ad eũ qͥ tangit᷑
Alulierẽ illã udete: quȩ fluxũ san¬
guinis patiebat᷑. Dix̃ in corde suo
Sanabor: si tetigero fimbriã uestim̃¬
ti eius. Accessit ⁊ tetigit. &e sanataẽ
Quid ẽ accessit ⁊ tetigit᷑ P ropinqͣ¬
uit ⁊ credidit. Ut sciatis eã creden¬
do tetigisse: dñs dicit. Tetigit me
aliqͥs. Turba ista p̃mere me nouit¬
tangere ñ nouit. Constat hoc eũ sig¬
nificare uoluisse. dicendo qͥs me teti¬
git tetigit me aliqͥs: ut illũ tactum
fidẽ credamꝰ ẽẽ tangentis: uel potiꝰ
credentis accessũ. Quid sibi gͦ uult
noli me tangere: nundũ enĩ ascendi
ad patrẽ meũ: Qđ me uides. hoc
me putas. Nundũ ascendi ad patrẽ.
Hominẽ me uides: homine̾ me
putas. Sũ qͥdẽ homo: sed ñ hic ftet

Expanded text:
Patrem; parvulus cum illo est, in terra cum illo est, aequalis omnipotenti nondum illi est. Proficienti ascendit, cum illo qui proficit ascendit. Quid est ergo, Noli me tangere? Tactus fidem significat. Tangendo enim acceditur ad eum qui tangitur. Mulierem illam videte, quae fluxum sanguinis patiebatur. Dixit in corde suo: Sanabor, si tetigero fimbriam vestimenti ejus . Accessit et tetigit, sanata est. Quid est, Accessit et tetigit? Propinquavit et credidit. Ut sciatis eam credendo tetigisse, Dominus dixit: Tetigit me aliqtangere non novit. Constat hoc eum significare voluisse dicendo, Quis me tetigit? Tetigit me aliquis. Ut illum tactum fidem credamus esse tangentis, vel potius credentis accessum. Quid sibi ergo vult, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum? Quod me vides, hoc me putas: nondum ascendi ad Patrem. Hominem me vides, hominem me putas: sum quidem homo, sed non hic stet
Abbreviated transcription (Latin):
Respondemꝰ fotiniano: noli tangere.
Procedat arrianꝰ. Ego inqͥt dđi cre¬
do xp̃m: sed minorẽ. Nec tͥ adhuc
ascendit ad patrẽ. Cũ ascenderit
ad patrẽ: extende te ut tangas. fac¬
teor: sed alterius naturȩ alteruis
substantiȩ. Creatũ ñ ꝑ quẽ creata st̃
omĩa: factũ ñ in pͥncipio uerbũ
sine tpr̃e. Ad huc gͥ infra es. ndũt

Expanded text:
Respondemus Photiniano: Noli tangere. Procedat Arianus. Ego, inquit, Deum credo Christum, sed minorem. Nec tibi adhuc ascendit ad Patrem. Cum ascenderit ad Patrem, extende te, ut tangas: exteor; sed alterius naturae, et alterius substantiae; creatum, non per quem creata sunt omnia; factum, non in principio Verbum sine
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħc axp̃c cũ in forma di esset: ñ ra¬
pinã arbitratus ẽ esse equalis deo.
Cui eñ equalitas dõ natura erat: rapi¬
na ñ erat. Sedtam̃ semetipsũ exma¬
niuit formã serui accipiens: ut nos sex serm̃¬
essemꝰ iusticia d̾i in ipso. Si enĩ ille innat sc̃¬
pauꝑtatẽ uitaret: nos pauꝑtate non iohis b.¬
careremus. Pauꝑ enĩ ille factus ẽ cũ tiste.
diues ẽẽt: ut illius pauꝑtate sicͥ scrip¬
tũ ẽ nos ditarem᷑. Diuiciȩ illius qͥd¬

Expanded text:
ristus, cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Cui enim aequalitas Dei natura erat, rapina non erat. Sed tamen semetipsum exinanivit, formam servi accipiens , ut nos essemus justitia Dei in ipso. Si enim ille paupertatem vitaret, nos paupertate non careremus. Pauper enim ille factus est, cum dives esset; ut illius paupertate, sicut scriptum est, nos ditaremur
Abbreviated transcription (Latin):
in deliciis uiuit: ad quas delicias
ꝑ cupiditates tãꝗͣ ꝑ portas mortis
ꝑuenitꝰ.UIta quȩ in peccatisẽ.
mors appellari in scripturis solet.
sic̃ apłs dicit mortuã eẽ uiduam
quȩ in delicuis ẽ. Et mortui nomi.¬
ubi dictũ ẽ. Qui baptizat᷑ a mortuo
⁊ tterũ tangit illũ. quid ꝓficit inse ttt. eu¬
lauachro suo Sic ⁊ qͥieninat ugłi scdn¬
suꝑ peccata sua: & iterũ anibulansioher
facit hȩc eadẽ. Pro peccato enim
mortuũ posuit.: abstinentiã uͦ ie.¬
uiniũq a peccato tanquã baptis.¬
mũ hoc ẽ mundationẽ a mortuo:
iterũ autẽ redire ad pec̃em. tanꝗͣ.
iterũ tangere mortuũ. Siqͥs autẽ¬

Expanded text:
in deliciis vivit : ad quas delicias in deliciis vivit : ad quas delicias per cupiditates tanquam per portas mortis Nam vita quae in peccatis est, mors appellari in Scripturis solet, sicut Apostolus dicit mortuam esse viduam quae in deliciis vivit : et mortui nomiubi dictum est, Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit in lavacro suo? Sic et qui jejunat super peccata sua, et iterum ambulans haec eadem facit . Pro peccato enim mortuum posuit, abstinentiam vero jejuniumque a peccato, tanquam baptismum, hoc est mundationem a mortuo: iterum autem redire ad peccatum, tanquam iterum tangere mortuum. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ s elemosine pauperũ: quȩ
inimmsũ modũ rationes adiuuant
uiduarũ. lenima qͦq ac uigiliȩ
in quantũ ualitudinẽ ñ ꝑtur¬
bant oꝑando. psallendo. legñdo
in lege di meditando si sumant᷑.
in delicias sp̃itales etiã ipsa quȩ
uident᷑ laboriosa uertunt᷑. Nul
lomͦ em̃ sunt onerosi labores aman¬
tiũ : sed etiã ipsi delectant: sicut
uenantiũ. aucupantiũ. piscan¬
tiũ uindemiantiũ. negotiantiũ
ludo Aliq̃ sese oblectantiũ. Interẽ
gͥ qͥd amet᷑. Nã in eo qđ amat᷑. aut
non laborat᷑. aut ⁊ labor amatur.
Et uide quã pudendũ ⁊ dolendũ sit
si delectat labor ut fera capiat᷑ ut
cupa ⁊ sacculus impleat᷑ ut pyla
iaciat᷑. & non delectat ut d̾s adqͥrat᷑.¬
Mors ẽ etiã ipsa leticia in ꝑfru-¬
endo: cũ qͥsq ad ipiscit᷑ qd̾ ꝑdite
concupiuit. Radix ẽ enĩ omniũ
maloꝵ cupiditas: & ꝓꝓterea porta
mortis ẽ: qr mortua est uidua quȩ

Expanded text:
dorum, sed elemosynae pauperum, quae dorum, sed elemosynae pauperum, quae in inmensum modum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia quoque ac uigiliae, in quantum ualetudinem non perturbant, si orando, psallendo, legendo et in lege dei meditando insumantur, in delicias spiritales etiam ipsa quae uidentur laboriosa uertuntur. nullo enim modo sunt onerosi labores amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut uenantium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid ametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor, ut fera capiatur. ut cupa et sacculus inpleatur, ut pila iaciatur, et non delectat. ut deus adquiratMors autem est jam ipsa laetitia in perfruendo, cum quisque adipiscitur quod perdite concupivit: radix est enim omnium malorum cupiditas ; et propterea porta mortis est, quia mortua est vidua quae
Abbreviated transcription (Latin):
cordib ur̃is nũmus uiroꝵ amori
succedat. Intuentes enĩ hominũ
conuersationẽ : sepe exꝑti sumus
in quibdã lasciuia compͣssa cre¬
uisse auariciã. Nã sic̃ in ipsis sen¬
sib: corporis acutuns Audiunt qͥ
ñ uident ⁊ tangendo multa dis¬
cernunt: nec tanta uiuacitate
tangunt qͥ ocłis utunt᷑.: ubi intel¬
ligitur ex imo aditu id÷ luminũ
rep̃ssa intentione sentiendi. eã se
in alios sensus promptiori dinos¬
cendi acumine exerere. tanquã
ex altero conet᷑ implere qđ negat᷑
in altero: ita etiã sepe carnis cu¬
piditas a concũbendi uoluptate
cohibita. maiorib urib in pe¬
cunie se porrigit appetitũ. & il¬
linc auersa. huc se impetu ar¬
dentiore conũtit. In uobis aut̃
amor duntiarũ simul frigescat
cũ anore nuptiaru & pus usus
rerũ quas possidetis. ad sp̃itales
ferueat aduuiandis egenis. quã
ditandis auaris. In thesaurũ quip¬
pe cȩlestẽ n mittunt᷑ dona cupi¬

Expanded text:
cordibus uestris nummus uiri amori cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intellegitur ex uno aditu, id est luminum repressa intentione sentiendi eam se in alios sensus promptiorem dinoscendi acumine exerere, tamquam ex altero conetur inplere, quod negatur in altero — ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi uoluptate cohibita maioribus uiribus in pecuniae se porrigit adpetitum et illinc auersa huc se inpetu ardentiore conuertit. in uobis autem amor diuitiarum simul frigescat cum amore nuptiarum, et pius usus rerum, quas possidetis, ad spiritalesferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupi
Abbreviated transcription (Latin):
afat̾i suppetunt. qđ uelut ex fonte
largissimo terrene felicitatis fluunt.
Omnino hȩc inte despice atq contẽpne.
nec in his quicquã requiras p̃ter inte-¬
gram corporis ualitudinẽ. Nec enim
contempuenda ñ ẽ ꝓpter necessarios
mitate deficiens. corruptibili uolup¬
tate reficit᷑ sed cęlesti firmitate ꝑsis¬
tens ȩterna in corruptibilitate uegetat᷑¬
in in scã castitate succedant: lectio.
oratio. psalmus. bona cogitatio. bo¬
nor operũ frequentatio: spes futuri
scłi ⁊ cor sursũ: atq de his om̃ĩbus
gr̃arũ actio patri luminũ: a qͦsine
ulla dubitatione om̃e datũ optimũ.
iomẽ donũ ꝑfectũ scriptura testan¬
te descendit. Nã quando ꝓdeliciis¬
nuptarũ quas in carne uiroꝵ habent.
quȩ sequant᷑ mala: cũ breuit apłs
dixerit uiuentẽ mortuã ẽẽ uiduã
quȩ in deliciis uiuit: Absit gͦ a uo¬
bis. ut diuitiarũ cupiditate capia¬
mini ꝓ cupiditate nuptiarũ: & in

Expanded text:
affatim suppetunt, quod uelut ex fonte affatim suppetunt, quod uelut ex fonte largissimo terrenae felicitatis fluunt. omnino haec in te despice atque contemne, ne in his quicquam requiras praeter integram corporis ualitudinem. haec enim contemnenda non est propter necessarios mitate deficiens corruptibili uoluptate reficitur, sed caelesti firmitate persistens aeterna incorruptibilitate uegetatin sancta castitate succedant; lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi, et cor sursum: atque de his omnibus gratiarum actio Patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum, Scriptura teste, descenditnuptiarum quas in carne viri habere soquae sequantur mala, cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in
Abbreviated transcription (Latin):
desolatã quandui ꝑegrinat᷑ a dno:
ꝓfecto quandã uiduitatẽ suã do
defensori assidua ⁊ ĩpensissima p̃ca¬
cione comm̾dat. Ora gͦ ut iudua
cuius p̾caris auxiliũ. E licet sisal¬
tissima. sic̃ pauꝑ ora. Nundũ ol̃
ueras futuri scłi diuitias habes.
ubi nulla dampna formides.¬
Iuantacũq tpr̃aliũ bonoꝵ feli¬
citate circum fluas: ut ꝑsistas in ora¬
cionib nocte ac die desolatã te esse
memineris. Non enĩ apłs qualicũq:
uiduȩ tribuit hoc munus. sed que
rauit in dño: & ꝑsistit in orationib
nocte ac die. Qđ uͦ sequit᷑ uigilan¬
tissime caue. Quȩ autẽ in delicus
agit.: uiuens mortua est. Agit enĩ
hõ in hisquȩ diligit. quȩ ꝓ magno
appetit: quib beatũ ẽẽ se credit: Qua¬
ꝓptͣ qđ scriptura dixit de diuitiis
diuitiȩ si affluant ñ apponatis cor
hoc etiã de deliciis tͥ dico. deliciȩ
si affuant ñ apponas cor. Non ido
te magni pendas qđ ñ desunt as

Expanded text:
desolatam, quam diu peregrinatur a domino, desolatam, quam diu peregrinatur a domino, profecto quandam uiduitatem suam deo defensori assidua et inpensissima precatione commendat. ora ergo ut uidua cuius precaris auxilium, et, licet sis ditissima, sicut pauper ora; nondum enim ueras futuri saeculi diuitias habes, ubi nulla damQuantacunque temporalium bonorum felicitate circumfluas, ettionibus nocte ac die, desolatam te esse memineris. non enim apostolus qualicumque uiduae tribuit hoc munus, sed quae rauit in domino et persistit in orationibus nocte et die. quod uero sequitur, uigilantissime caue: Quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est; agit enim homo in his, quae diligit, quae pro magno appetit, quibus beatum esse se credit. quapropter quod scriptura dixit de diuitiis: Diuitiae si adfluant, ne adponatis cor, hoc etiam de deliciis tibi dico: Deliciae si adfluant, ne adponas cor. non ideo te magni pendas, quod non desunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
conuigata quȩ scm̃ samuhebem
uit ⁊ conuigata in dolore animi
& afflictiõe cordis. qr filios ñ habe¬
bat. Tunc ipsũ samuhelem impe¬
trauit. & acceptũ do reddidit: qr
cũ posceret uouit. S oratio eius
paruũ malũ uidet᷑ ⁊ nuptã esse & sitẽ ex aod¬
fructu carere nupciarũ: cũ sola
excuset nuptias ꝓcreandoꝵ causa
filioꝵ. De illa uͦ anna uidua uide
qͥd scriptũ eͣ: qr ñ discedebat de
templo ieiuniis ⁊ obsecrationib
seruiens nocte ac die. Nec aliunde
orandũ ⁊ ñ deficiendũ nos horta¬
retͣ. uiduã cõmemorauit: quȩ licet
Cũ gͣ pͣ eȩteris uiduȩ debeant ua¬
care orationibus: Satis hinc intel¬
ligi potest. qđ omĩb ad suscipien¬
endum orandi studiũ. de uidius ꝓ¬
positũ ẽ exhortatioi̾s exemplum
Quid autẽ in hoc oꝑis genere inui¬
dius electũ ẽ. nͥ destitutio ⁊ desola¬
tio: Qua ꝓptͣ si se omĩs anima i¬
telligat in hoc scło destitutã atq

Expanded text:
coniugata, quae sanctum Samuhelem coniugata, quae sanctum Samuhelem uit et coniugata in dolore animi et afflictione cordis, quia filios non habebat; tunc ipsum Samuhelem impetrauit et acceptum deo reddidit, quia, cum posceret, uouit. sed oratio eius paruum malum uidetur et nuptam esse et fructum carere nuptiarum, cum sola excuset nuptias procreandorum causa filiorum. de illa uero Anna uidua uide quid scriptum sit, quia non discedebat de templo ieiuniis s et obsecrationibus seruiens nocte ac die. nec aliunde orandum et non deficiendum nos hortaretur, uiduam commemorauit, quae licet quam ergo prae ceteris uiduae debeant uacare orationibus, satis hinc intellegi potest, quod omnibus ad suscipiendum orandi studium de uiduis propositum est exhortationis exemplum. Quid autem in hoc operis genere in uiduis electum est nisi destitutio et desolatio? quapropter si se omnis anima intelle- \' gat in hoc saeculo destitutam atque
Abbreviated transcription (Latin):
is: quas oñs dicimꝰ in eccłia. Dixe¬
rat autẽ. quȩ in delicuis agit ui¬
uens mortua ẽ: & ñ illã numera¬
uit int uiduas. Describens autẽ
cratioĩb nocte ac die. Ibi subie¬
cit. quȩ autẽ in delicus agit.
uiuens mortua ẽ. Unde ergo
uidua: Quia ñ habet auxiliũ
aliunde: nͥ solius di. Illȩ quȩ
habent uiros. quasi suꝑbiunt¬
dua ẽ: siue in uris siue in femi¬
nis. siue in conuigatis. siue in ma¬
ritatis. feminis: siue in ad oles¬
centib siue in senib siue in uir¬
ginib Omĩs eccłia una uidua ẽ
certa in oratiõe uincere hoc
scłm: ora in spe. ora fideliter &
ainant᷑: ora instant᷑ ⁊ pacienter
ora sic̃ uidua xꝑi. Quãuis em̃
ad omĩa mẽbrã eius. hoc ẽ ad
om̃s qui in cũ credunt. & eius corpori
sociant᷑. sicͣ docuit orare ꝑtineat.
specialit᷑ tam̃ diligenter cura orati¬
onũ in scriptura eius uidius inue.¬
nit᷑ iniuncta. Nam duȩ fuerunt
annȩ honorabilit᷑ nominatę: una

Expanded text:
cimus in Ecclesia. Dixerat autem, «Quae in deliciis agit; vivens mortua est;» et non illam numeravit inter viduas. Describens autem crationibus nocte ac die.» Ibi subjecit, «Quae autem in deliciis agit, vivens mortua est» . Unde ergo vidua est? Quia non habet auxilium aliunde, nisi solius Dei. Illae quae habent viros, quasi sudua est, sive in viris, sive in feminis, sive in conjugatis, sive in maritatis feminis, sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus. Omnis ecclesia una vidua est, certa in oratione uincere hoc saeculum; ora in spe, ora fideliter et amanter, ora instanter atque patienter, ora sicut uidua Christi. quamuis enim ad omnia membra eius, hoc est ad omnes, qui in eum credunt et eius corpori sociantur, sicut docuit, orare pertineat, specialiter tamen diligentior cura orationum in scriptura eius uiduis inuenitur iniuncta. nam duae fuerunt Annae honorabiliter nominatae, una
Abbreviated transcription (Latin):
Spreuit: & illicita tanta cõmittit:
Hoc dico. Nubere licet ante quã uoue¬
at: suꝑbire ñ quã licet Otu uirgo
di nubere noliusti qđ licet: extollis
te qđ ñ licet: Mlelior uirgo suꝑba.
quã maritata humilis: Sed melio
maritata humilis: quã uirgo suꝑli
Quȩ autẽ respexerit ad nuptias. non
qr uoluit nubere dampnat᷑: sed q
iã ante cesserat. & fit uxor loth rs̃¬
apnciendo retrorlũ. Qyod enĩ ciuiq
n ante quã uouisset licebat. cũ se id ñquã
facturũ uouerit. ñ licebit si tam̃ id uo¬
uerit qđ uouendũ fint: sicuti ẽ ꝑpetua
uirguitas. uel continentia post exꝑta
conubia solutis a uincło coniugali. uł
ex consensu uouentib ⁊ carnalia de¬
bita sibi inuicẽ relaxantib fidelib
castisq conuigib: qđ alterũ sine al¬
tera uel alteram sine altero uouere
rectissime uouent᷑. cũ homines uoue¬
rint. nulla racione rumpenda sunt.
quȩ sine ulla conditione uouer̃t¬

Expanded text:
superbit, et illicita tanta committit. superbit, et illicita tanta committit. Hoc dico: Nubere licet antequam voveat; superbire nunquam licet. O tu virgo Dei, nubere noluisti, quod licet; extollis te, quod non licet. Melior virgo humilis, quam maritata humilis; sed melior maritata humilis, quam virgo superba. Quae autem respexit ad nuptias, non quia voluit nubere damnatur; sed quia jam antecesserat, et fit uxor Lot respiciendo retrorsum. Non sitis e, antequam uouisset, licebat, cum id se numquam facturum uouerit, non licebit; si tamen id uouerit quod uouendum fuit, sicuti est perpetua uirginitas uel continentia post experta conubia solutis a uinculo coniugali uel ex consensu uouentibus et carnalia debita sibi inuicem relaxantibus fidelibus castisque coniugibus, quod alterum sine altera uel alteram sine altero uouere sunt, quae rectissime uouentur, cum homines uouerint, nulla condicione rumpenda sunt, quae sine ulla condicione uouer
Abbreviated transcription (Latin):
runt. De die iudicii cũ dñs mina¬
ret᷑ qͥd ait. Alem̃tote uxoris loth.
Om̃ib dixit. Quid enĩfecit uxor
loth. Liberata ẽ asodomis. &
in uia posita retrorsũ respexit. Ubins¬
pexit: ibi remansit. Facta ẽ autẽ statua
salis. ut illius contemplatiõe condiarꝰ
homines: cor habeant: non suit fatui
ñ retro respiciant: ne malũ exemplũ
dantes ipsi remaneant.⁊ alios condun¬
loth ad om̃s ꝑtinet. Maritata mulio
uoluit facere adulteriũ. de loco suo
qͦ ꝑuenerat retro respexit. Uidua qͥ
ia sic ꝑmanere uouerat uoluit nuibx¬
re: hoc uoluit qđ licuit ei quȩ mb¬
sit: sed illi ñ licuit qr de loco suo rtt
respexit. Uirgo ẽ castimonialis ũdi¬
cata dõ. habeat ⁊ cȩtera quȩ ornert
ipsã uirginitatẽ: & sine quib: ipla
corpus : sedsi forte ebriosa sit. suꝑba
sit: litigiosa sit linguosa sit: Hec
omĩa. dampnat ds. Si ante quã uo¬
uisset nubsisset: ñ dampnaret᷑. Flegit
aliqͥd melius. spreuit qđ ei licebat.

Expanded text:
. De die judicii cum Dominus minaretur, quid ait? Mementote uxoris Lot . Omnibus dixit. Quid enim fecit uxor Lot? Liberata est a Sodomis, et in via posita retrorsum respexit: ubi respexit, ibi remansit. Facta est autem statua salis , ut illius contemplatione condiantur homines; cor habeant, non sint fatui, non retro respiciant, ne malum exemplum dantes, ipsi remaneant, et alios condLot ad omnes pertinet. Maritata mulier voluit facere adulterium; de loco suo quo pervenerat retro respexit. Vidua quae jam sic permanere voverat, voluit nubere, hoc voluit quod licuit ei quae nupsit; se castimonialis, jam dicata Deo; habebat et caetera, quae vere ornant ipsam virginitatem, et sine quibus illa corpus, sed si forte ebriosa sit, superba sit, litigiosa sit, linguosa sit? Haec omnia damnat Deus. Si antequam vovisset nupsisset, non damnaretur: elegit aliquid melius, superavit quod ei licebat;