comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a requiem credã ur̃i Corporis ꝓfecisse.: mͥ quoq hunc ur̃m
consi deranti feruoteni sollicitudo maior incũlit. Necesse
st em̃ etiam nie. in ꝑsol uendo. debito tanto malorem sͥe¬
llã sententiam. Si sedens oenare ad mensam potentis. sapient̃
intellige. quȩ apponuntur t: Ecinmate mauũ tuã siicere
quia tasia ee oport& prȩparare. Quã obrem: de hono discre¬
tions. eiq inrtute. dicturi. in quã sermo nocte̾nȩ colations
inoressus st aem urȩ disputationꝰ dedit:. cong rurli radue et qđ¬
leitra eꝰ pattũ pͥma con signare sententus : ut cũ patieta iote
Ar illa señseriunt ut ꝓñtiaueriit maiores nrͣitũ plaainã ant

Expanded text:
d requiem credam vestri corporis profecisse, mihi quoque hunc vestrum d requiem credam vestri corporis profecisse, mihi quoque hunc vestrum consideranti fervorem sollicitudo major incumbit. Necesse est enim etiam me in persolvendo debito, tanto majorem de, secundum illam sententiam: Si sederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige quae apponuntur tibi, et immitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare. quamobrem de bono discretionis eiusque uirtute dicturi, in quam sermo nocturnae conlationis ingressus finem nostrae disputationi dedit, congruum credimus excellentiam eius patrum primo consignare sententiis, ut cum patuerit quid de illa senserint uel pronuntiauerint maiores nostri, t
Abbreviated transcription (Latin):
da diseretione xuii. d e inmodicis ieniniis. & uigiliis.xuiii. Int̾roga¬
tio de cõtinentiȩ .ł. refectionis m̃sura.xGii. De oꝑtimo cibi cotidiani
modo .xx. Obiectio de facilitate cõtinẽtiȩ. quȩ duobꝰ paximacis
sustineatur. xxͭ Respõsio de uirtute. & misura. exꝑte continentiȩ¬
xxiͭ Qui nã generalis cõtinentiȩ ac refectionis modus sit. xxii.¬
Q ueniadmnodũ habunda̾tia umiorũ genitaliũ castigetur. xxiii.
labort ȩqualis refectionis. & do srĩs beniami edaeraate.. x̾uti.¬
pt̾iegatio quara possit ima semꝑ eadẽꝙ m̾suta seruati. xxs.¬
espensio de ñ exce dendo refectiors modor¬
sopare. cum ortũ lucis tande̾ nobis claruisse gauden¬
tes. repromissam narrationẽ reposcete cepissemus:. beatꝰ¬
uoyses ita ex orsus est. Cum indeam uos tanto desideti ardore
flamatos. ut ne ipsũ quidẽ parlussimũ qͥscis mom̃tũ. quod spĩta
onlaidiom subtrahens refectioni carnis maluetam desudare. depi¬

Expanded text:
nmoderatis ieiuniis et uigiliis. Interrogatio de continentiae uel refectionis mensura. De optimo cibi cotidiani modo. Obiectio de facilitate continentiae, quae duobus paiamatiis sustineretur. Responsio de uirtute et mensura expertae continentiae. Quinam generalis continentiae ac refectionis modus sit. Quemadmodum abundantia umorum genitalium castigetur. De labore aequalis refectionis et de fratris Beniamin edacitate. Interrogatio, quomodo possit una semper eademque mensura seruari. Responsio de non excedendo refectionis modosopore, cum ortum lucis tandem nobis claruisse gaudetes, repromissam narrationem reposcere coepissemus, beatoyses ita exorsus est: Cum videam vos tanti desiderii ardore flammatos, ut ne ipsum quidem parvissimum quietis momentum, quod spiritali collationi subtrahens, refectioni carnis malueram deputare, a
Abbreviated transcription (Latin):
nescit ohtegere : sed eas maturo examine segioꝵ. uł repro¬
bat uł ammittt. Ilico nanque ut patefacta fueria. cogy¬
tatio maligna marcescit. & antequã discretionis tudicum
cu iurtute c fessionis ꝓtractus ad lucẽ: & traduot quodam̾
ac de honestatus: ab scedit. Tandiu em̃ susgestores et tuot¬
riȩ dominant᷑ in nobis: quaniduu cęlantur na corde. rut¬

Expanded text:
nescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum uel repronescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum uel reprobat uel admittit. ilico namque ut patefacta fuerit cogitatio maligna marcescit, et antequam discretionis iudicium cu virtute confessionis protractus ad lucem, et traductus quodammodo ac dehonestatus, abscedit. Tandiu namque suggestiones ejus noxiae dominantur in nobis quandiu celantur in corde. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
onedixisti taqua para chaximũ reꝓbemꝰ: illa unstruco
pieia quã satis copiose & integre ꝙsecptus fpottabi atẽ
enangłico trapezetȩ iesser debere signasti. Quuiđd enino d¬
derit inrtutis eiꝰ & grȩ merita cognouisse : si quẽ ad iodũ
exp&cenda uł. ad quirenda sit nesciamus. ⁊ꝰ Iunc moy ses¬
humilitatis hȩc erit pͥma ꝓbatio: si innusa ñ solũ quȩ agn̾da ft̃.
sed &iam quȩ cogitantur semoꝵ reseruent᷑ examini: ut nichil
suo quis iudicio credens. illoꝵ ꝑ om̃ia diffimtionib ad quiescat.
& quid bonu uel malũ debeat iudicare eoꝵ traditione cog¬
noscat. Quȩ institutio. non solũ ꝑ ueram discretionis inam su¬
uenem fecto tramite docebit inceðe: uerũ &iam acunctis frau¬
dib & infidiis intmnici seruabit illesũ. Nullatenus eñĩ deci¬
pi poterit quisq qͥ ñ suo uidicio. sed maiorũ tiunt exẽplo
nec ualebit ignorationi eiꝰ callidus hostis illude qui uni¬
irsas cogitationes in corde nascentes. ꝑniciosa nerecundia

Expanded text:
lla instructi peritia, quam satis copiose et integre prosecutus spiritali atque euangelico trapezitae inesse debere signasti. quid enim proderit uirtutis eius et gratiae merita cognouisse, si quemadmodum expetenda uel adquirenda sit nesciamus P Tum MOVSEShumilitatis hec erit vera probacio, si universa non solum, que agenda sunt, sed eciam, que cogitanda, reservantur seniorum examini, ut nichil quis suo iudicio credens illorum per omnia diffinicionibus acquiescat et quid bonum uel malum debeat iudicare eorum traditione cognoscat. quae institutio non solum per ueram discretionis uiam iuuenem recto tramite docebit incedere, uerum etiam a cunctis fraudibus et insidiis inimici seruabit inlaesum. nullatenus enim decipi poterit, quisque non suo iudicio, sed maiorum uiuit exemplo, nec ualebit ignorationi eius callidus hostis inludere, qui uniuersas cogitationes in corde nascentes perniciosa uerecundia
Abbreviated transcription (Latin):
so in heremo scit ubi monachoꝵ ꝙbatissimi
patres. & om̃ĩs scoꝵ morabat᷑ ꝑfectio. abbatem
moysen qui int̾ illos egregiuꝰ floreᷤ suauiuꝰ non
solũ actuali. uerũ &ram theorica ur tutute
flagrabat. institatione &i fandari cupiens expetissem. una eũ
talis. ita in diuiduũ deinceps c̃tubmũ ta in hereme quã in cȩ¬
nohio fuit: ut cuncti ad significandã sodalitatis ac ꝓpositi
nr̃i parilitatẽ ꝓnuntiarent unã m̃tẽ atq animͥũ dnob
in eͦe corporibꝰ: partt̃q ab eodẽ abb̃e ȩdificationis sermo¬
nom fasis lacrimis posceremꝰ. quippe cuiꝰ hunc animi
rigorens manifestissime noueramꝰ: ut nͥ fidelit deside¬

Expanded text:
 in heremo Sciti, ubi monachorum probatissimi patres et omnis commorabatur perfectio, abbatem Moysen, qui inter illos egregios flores suauius non solum actuali, uerum etiam theoretica uirtute fragrabat, institutione eius fundari cupiens expetissem una cum s spiritalis ita indiuiduum deinceps contubernium tam in coenobio quam in heremo fuit, ut cuncti ad significandam sodalitatis ac propositi nostri parilitatem pronuntiarent unam mentem atque animam duobus in- Be corporibus, pariterque ab eodem abbate aedificationis\' sermonem fusis lacrimis posceremus quippe cuius hunc animi rigorem manifestissime noueramus, ut nisi fideliter deside
Abbreviated transcription (Latin):
flosculos castitatis. clamardũ ẽ mͥ. ds in ad¬
tutorum meiĩ inten de: dnẽ ad adiuandũ
me festina. Extincta sentio libidinis incen¬
tiua. & genitalẽ menbris meis indepuis¬
se feruorem: ut ꝯꝑta hec uirtus. immo
medicus. discipulus apostolo¬
rum. paulum secutus usq ad
confessionem eius. seruiens
domino fuit sine crimine.
Nam neq uxorem umquam
habens neꝙ filios. septuagin¬
ta quattuor annorum. obiit
inbithina plenus spũ sancto.

Expanded text:
flosculos castitatis, clamandum mihi est: Deus, in adflosculos castitatis, clamandum mihi est: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Exstincta sentio libidinis incentiva, et genitalem membris meis intepuisse fervorem, ut parta haec virtus, immo medicus, discipulus apostolorum; Paulum secutus usque ad confessionem ejus serviens Domino sine crimine; neque uxorem unquam habens neque filios. Septuaginta et trium annorum obiit in Bithynia, plenus Spiritu sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
dor: cum euilatu ꝓclamandum ẽ urichi
ds̃ in aduitoriũ meũ intende: dñẽ ad ad¬
iuuandũ me festina. Uolente me obsta
bilitate cordis in sistere lectiomi. interpel¬
em meam ad sacram paginam somnus al¬
ludit. ac de putatum qui &is tempꝰ. uel.
transgredi. uł p̃uenire compellor apsum
demq canonicum synaxeos psalmorum&
modũ int̾eide me grauiss ima somni cogit
impressio: fimilit ꝓclamandum e. mido in
adutornim meũ intende: dñe ad adiuta¬
dum me festina. Sublato ab oculis meis
sopore muttis me motibꝰ diabolicis in lo¬
nis uideo fatigatũ: omnemq a palpebtis
meis refectione nocturnȩ guicis exclu¬
sam: cũ suspiriis orandũ e. mͥ ds iiad¬
iutorium meũ intende: dñe ad aduuan¬
dũ me festina: Ad huc me in colluctatio¬
ne positũ uitiorum. tttillatio caenis sepende
compungit. & ad consensũ ꝑthere dormi¬
entem blanda oblectatione conatur.ne. g¬
nis alienꝰ exestuans urat suaue olentes

Expanded text:
dor: cum heiulatu proclamandum est mihi dor: cum heiulatu proclamandum est mihi : deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuubilitatem cordis insistere lectioni, interpelem meam ad sacram paginam somnus allidit; ac deputatum quieti tempus, vel transgredi, vel praevenire compellor, ipsum denique canonicum synaxeos psalmorumque modum intercidere me gravissima somni cogit impressio; similiter proclamandum est mihi: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Sublato ab oculis meis sopore, multis me noctibus, diabolicis insomniis, video fatigatum, omnemque a palpebris meis refectionem nocturnae quietis exclusam; cum suspiriis orandum est mihi: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Adhuc me in colluctatione positum vitiorum titillatio carnis repente compungit, et ad consensum pertrahere dormientem blanda oblectatione conatur; ne ignis alienus exaestuans urat suave olentes
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ingerunt᷑ m odores regaliũ fercu¬
loꝵ atq ad illorũ desiðia sentio me in¬
uitissimum trahs dicendum ꝓinde mͥ eꝰ
ds̃ in ad iutoriu in eum intende dñe ad
ad iuuandum me festina. Anticipase
horam statuta refectionis instigor seu
modũ iuste ac solitȩ parcitatis. retinere
cũ magno cordis mei dolore contendo.
cum gemitu mͥ e ꝓclamandum. ds in ad¬
iutorium meum intende dnẽ ad ad iuuan¬
dũ me festina. Ieuniis me ob impugna¬
tione carnis districtioribꝰ indigentem.
stomachi ꝓ hib& lassitudo. seu uentris
ariditas. contricioq det̾ret. ut effectꝰ.
meo desiðio tribuatur. uł certe. ut est
carnalis concupiscentiȩ absq temꝑ am̃to
districtionis ieiunis conquiescant: oran¬
dũ mͥ est. ds̃ in adutorium meum inte̾¬
de: dnẽ ad ad uuandũ me festina.
Accedens ad refectionem hora legreima
fuggerente:. ꝑceptionem panis ex hor̾reo.
atꝙ ab omĩ esu naturalis necessitatis exdu¬

Expanded text:
tudine ingeruntur mihi odores regalium fercutudine ingeruntur mihi odores regalium ferculorum atque ad illorum desideria sentio me inuitissimum trahi: dicendum proinde mihi est: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihifestina. anticipare horam statutae refectionis inetigor seu modum iustae ac solitae parcitatis retinere cum magno cordis mei dolore contendo: cum gemitu mihi est proclamandum: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihi festina. ieiuniis me ob inpugnationem oarms districtionbus indigentem stomachi prohibet lassitudo seu uentris ariditas constrictioque deterret: ut effectus meo desiderio tribuatur uel certe ut aestus carnalis concupiscentiae absque temperamento districtioris ieiunii conquiescant, orandum mihi est: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihi festina. accedens ad refectionem hora legitima suggerente perceptionem panis exhorreo atque ab omni esu naturalis necessitatis exclu
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens. illum quẽ inuocat inspicere
uigit᷑ nr̃a certamina : atq asins
supplicationibꝰ non abesse Iste. nos
in sp̃italibꝰ successibus cordisꝙ Loicia
constitutos. ammon& extolli
penitus non debere:
nec inflari de prosꝑo
statu. Quem. sine ꝓtectore. dõ
retineri ñ posse testatir.
dũ non solum eum semꝑ
sed etiam uelocit᷑ ut sͣibi auxilietur
implorat. Iste inquam usiculꝰ: unicuiq
nrm̃ in qualib& qualitate degentr necessari¬
us & utilis inuenitur. Nam. qͥ se semꝑ atq
in omĩbꝰ desiderat adiuuars. manifegtat
quod ñ tantũ in rebus duris ac tristibus.
sed &iam in secundis ac l&is. pari modo
egeat ad uitore : ut quẽ ad modũ exillis e¬
rui. ita in istis eũ faciat inmorari: in neͦ¬
utro sciens humana fragilitatem sine
illiuꝰ opitulatione subsiftere. Castrimar¬
giȩ passione ꝑstringor. cybos quos here¬
nus ignorat in quiro. & in squalida soli¬

Expanded text:
ostendens illum quem invocat inspicere ostendens illum quem invocat inspicere jugiter nostra certamina, atque a suis supplicibus non abesse. Iste nos in spiritalibus successibus cordisque laetitia constitutos admonet extolli penitus non debere, nec inflari de prospero statu, quem sine protectore Deo retineri non posse testatur, dum non solum eum semper, sed etiam velociter ut sibi auxilietur, implorat. Iste, inquam, versiculus unicuique nostrum in qualibet qualitate degenti necessarius et utilis invenitur. Nam qui se semper et in omnibus desiderat adjuvari, manifestat quod non tantum in rebus duris ac tristibus, sed etiam in secundis ac laetis pari modo Deo egeat adiutore, ut quemadmodum ex illis erui, ita in istis eum faciat inmorari, in neutro sciens humanam fragilitatem sine illius opitulatione subsistere. gastrimargiae passione perstringor, oibos quos heremus ignorat inquiro et in squalida soli
Abbreviated transcription (Latin):
statum. atꝙ uniuersos incursus. ꝓpͥe satis et
competent aptatur. Hab& siquidem aduersus
untuersa discrimina inuocationẽ dĩ. Habet
humilitatẽ piȩ confessionis. hab& sollicitu¬
dinis. ac timoris. ꝑ p&ui iugilantiã. hab &
consiðationẽ fragilitatis suȩ : exauditionis
fidutiam: confidentiã presentis semꝑ asstãtis¬
ꝙ prȩsidii. Qui em̃ iugit᷑ suũ inuocat ꝓtecꝰ¬
torem certus ẽ eum semꝑ ẽeͤ p̾sentẽ. Hab&
a moris & caritatis. ardorem: hab& insidia:¬
rũ contẽplationem inimicorũꝙ formidinẽ.
quibꝰ ꝑspiciens sem& ipsũ die noctuq ual¬
latum. confitetur se. nõ posse fine su de¬
fensoris auxilio liberari. Hic uersiculus.
omĩbꝰ in festationibꝰ demonum laborantibꝰ
in expugnabilis murus ẽ: & in pene trabilis
lorica : ac munitissimus clippeus. Iste. in
acidia & anxietate animi colloçatos. seu
tristicia uł cogitationibꝰ quibꝰ cũq depres¬
sos salutis remedia desꝑare non patitur.

Expanded text:
statum atque uniuersos incursus proprie satis et conpetenter aptatur. habet siquidem aduersus uniuersa discrimina inuocationem dei, habet humilitatem piae confessionis, habet sollicitudinis ac timoris perpetui uigilantiam, habet considerationem fragilitatis suae, exauditionis fiduciam, con- : fidentia praesidii. Qui enim jugiter suum invocat protectorem, certus est eum esse semper praesentem. Habet amoris et charitatis ardorem, habet insidiarum contemplationem inimicorumque formidinem, quibus perspiciens semetipsum die noctuque vallatum, confitetur se non posse sine sui defensoris auxilio liberari. Hic versiculus omnibus infestatione daemonum laborantibus inexpugnabilis murus est, et impenetrabilis lorica, ac munitissimus clypeus. Iste in acedia et anxietate animi collocatos, seu tristitia, vel cogitationibus quibuscumque depressos, salutis remedia desperare non patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ eruditioni prudentissime cõ¬
ñ posfunt. nec eoꝵ uel agnoscere liuneas. uel
intrepida manu q̃unt describe caraetheres
qnĩa ꝓ typis quibꝰdã & formulis cerȩ diligñt
impressis. effigies eoꝵ expͥmere conteͬt latio¬
ne iugi. & cotidiana meditatione consuescant.
hinꝰ quoq sp̃italis theoriȩ ⁊denda uob ẽ sor

Expanded text:
ntissime connon possunt nec eorum uel agnoscere lineas uel intrepida manu queunt describere characteres, quam protypiis quibusdam et formulis cerae diligenter inpressis effigies eorum exprimere contemplatione iugi et cotidiana imitatione consuescant, huius quoque spiritalis t
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Haec. E uobis. huiꝰ quã q̃ritis disciplinȩ
at q orationis formula ꝓponet᷑. quã uiuis¬
quisq monachus ad iugem di memoriam ten¬
dens in cesabili cordis uolutatione riedi¬
tari. expulsa om̃ium cogitationũ uarieta¬
te con suescat: quia nec alias et llo modo
pot̾it retentare: n ab om̃ibꝰ fuerit corpo

Expanded text:
igitur nobis huius quam quaeritis disciplinae atque orationis formula proponetur, quam unusquisque monachus ad iugem dei memoriam tendens incessabili cordis uolutatione meditari expulsa omnium cogitationum uarietate consuescat, quia nec alias eam ullo modo poterit retentare, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
De quib beatus dauid. Cogitaui inquit dies antiquos: &an¬
nos etnos ia mente habui: & meditatus sũ nocꝰte cũ corde
meo: exercebar & scobebam spm̃ meuͣ. Et iterum.
Dñs scit cogitationes hominũ : qm̃ uanȩ. sunt : & cos¬
tationes iustoꝵ iudicia. In eugło quoq dñs ad pha¬
riseos. Quid cogitatis mala in cordib urn  Hancg̃
triꝑtitam rationẽ oport& nos iugit᷑ obseruare. &
n niu̾sas cogitationes quȩ emergunt in corde. nrõ.
sagaci in discretione discutere: origines earũ & causas.
anctoresq pͥmitus indagantes: ut quales nos eis pͣbe¬
debeamꝰ. ex illorũ merito qͥ eas suggerunt. considera¬

Expanded text:
de quibus beatus Dauid cogitaui, inquit, dies antiquos, et ande quibus beatus Dauid cogitaui, inquit, dies antiquos, et annos aeternos in mente habui, et meditatus sum, nocte cum corde meo exercitabar, et scobebam spiritum meum. et iterum: dominus scit cogitationes hominum, quoniam uanae sunt, et: cogitationes iustorum iudicia. in euangelio quoque dominus ad Pharisaeos: quid cogitatis mala in cordibus uestris? Hanc igitur tripertitam rationem oportet nos iugiter obseruare et uniuersas cogitationes quae emergunt in corde nostro sagaci discretione discutere, origines earum et causas auctoresque pdebeamus, ex illorum merito qui eas suggerunt, considera
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥmini. s sp̃c patris uñ qͥloquit᷑ in uob: & uas electionis. an¬
exꝑim̃tũ queritis eiꝰ qͥ in me loqͥt᷑ xp̃c  Ex diabolo uͦ cogi¬
tationũ nascit᷑ series. cũ subũtere nos tã uitiorũ oblȩctatione.
quã etiam occultis conat᷑ insidiis. subtilissima callidiisima
mala ꝓbonis fraudulent᷑ ostentans. & transfigurans sei nob̃
in angłm lucis: uł cũ euangłista refert. & cȩna facta cũ dia
torẽ: & it̾im. pꝰ buccellã inqͥt introiũ in illũ sathanas: pe¬
trus qͦq ad anamam. quare ait tẽptaũ sathanas cor tuum
ñtiri te sp̃ui scõ. & illud qđ in eũgłio multo ante ꝑ ȩcclesi¬
asten p̾dictũ legimꝰ. si spc̃ potestatẽ habentis ascend̾it suꝑte
in t̾cio regnorũ libro ex persona spiritꝰ in mũdi. egrediar
&ero spiritꝰ m̃dax in ore om̃iũ ꝓpħarũ euis. Et x nob̾ aut᷑
oriunt᷑: cũ eoꝵ q̃ gerimꝰ. ł gessimꝰ. E audiuimꝰ: nat̾alit̾ recordam̃

Expanded text:
s patris uestri qui loquitur in uobis. et uas electionis: experimentum quaeritis eius qui in me loquitur Christi. ex diabolo uero cogitationum nascitur series, cum subuertere nos tam uitiorum oblectatione quam etiam occultis conatur insidiis, subtilissima calliditate mala pro bonis fraudulenter ostentans et transfigurans se nobis in angelum lucis. uel cum euangeiista refert: et cena facta cm. et iterum post buccellam, inquit, introiuit in illum Satanas. Petrus quoque ad Annaniam quare, ait, temptauit Satanas cor tuum, mentiri te spiritu sancto. et illud quod in euangelio multo ante per Ecclesiasten praedictum legimus: si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, chab in tertio Regnorum libro ex persona spiritus inmundi: egrediar et sero spiritus mendax in ore omnium prophetarum eius. ex nobis autem oriuntur, cum eorum quae gerimus uel gessimus uel audiuimus naturaliter recordamur.
Abbreviated transcription (Latin):
quit me solam ministrare: Dic gͦ illi ut me ad tuu&e. Utque
non ad uile opus.s ad laudabile nunistertũ eam ꝓuocabat
Et tam̃ quid audunt a dño Martha. martha: sollicita
es & tͣbaris erga plurima. Paucis uꝰ opꝰ ẽ: aut etiam uno.
Maria eñĩ bonã partẽ elegit: quȩ ñ auferet᷑ ab ea.
Ulidais gͦ pͥnciale boñ in theoria sola: idẽ. in cotẽpla¬
tione diuina. dnm posuisse. Unde ceteras uirtutes licet

Expanded text:
quit me solam ministrare? dic ergo ei ut me adiuuet. utique quit me solam ministrare? dic ergo ei ut me adiuuet. utique non ad uile opus, sed ad laudabile eam ministerium prouocabat. et tamen quid audit a domino? Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima: paucis uero opus est aut etiam uno. Maria bonam partem elegit, quae non auferetur ab ea. uidetis ergo principale bonum in theoria sola, id est in contemplatione diuina dominum posuisse. unde ceteras uirtutes, licet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ similitudinem mauiae. & marthȩ
ic ergo nob̵ pͥncipalis deb& e̾ẽ conat᷑. hȩc imniobilis destina¬
tio cordis iugit̃ mͣsectãda: ut diuinis reb ac dõ mens semꝑ in¬
hereat. Quicqͥd ab hac diu̾sum ẽ: quaus mnagnũ. importunũ¬
tam̃. aut &eram in fimũ seu certe noxiũ. iudicandũ est. Hunus
m̃tis uł actus figura: &iam in euangłio ꝑ martham & mari¬
am pulcherrime designat᷑. Cũ enim martha sco utiq mini¬
sterio deseruir&. ut pote quȩ ipsi dño eiꝰq discipłis ministra
dibꝰ inherer&. quos osculans bonȩ c̃fessionis limebat im¬
guento : prefert᷑ tam̃ a dño qđ & meliorẽ elegerit partẽ.
& eam quȩ ab ea nõ possit auferri. Nam cũ laborar& mar¬
tha pia sollicitudine ac dispensatione distenta. solam se ui¬
dens ad tantũ ministeriũ ñ posse fufficere : ad iutorium sororis
a d̾ño postulat dicens. Dne ñ est tͥ curȩ qr soror mea reli¬

Expanded text:
et similitudine Mariae et Marthae. et similitudine Mariae et Marthae. Hic ergo nobis principalis debet esse conatus, haec immobilis destinatio cordis jugiter affectanda, ut divinis rebus ac Deo mens semper inhaereat, quidquid ab hac diversum est, quatamen aut etiam infimum seu certe noxium judicandum est. Hujus mentis vel actus figura etiam in Evangelio per Martham vel Mariam pulcherrime designatur . Cum enim Martha sancto utique ministerio deserviret ut potuit, quae ipsi Domino ejusque discipulis ministrabdibus inhaerebat, quos osculans bonae confessionis liniebat unguento: praefertur tamen a Domino, quod et meliorem elegerit partem  eam quae ab ea non possit auferri. nam cum laboraret Martha pia sollicitudine ac dispensatione distenta, solam se uidens ad tantum ministerium non posse sufficere adiutorium sororis a domino postulat dicens: non tibi sedet quia soror mea reli
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ. meditatio script᷑arum. nuditas ac pͥuatio omĩũ facultatũ.
ñ ꝑfectio siꝯ ꝑfectionis instrum̃ta st̃ qr ñ in ipsis c̃sistit disci¬
plinȩ illiꝰ finis: sis ꝑ illa ꝑuenit᷑ ad finẽ. In cassũ gͥ bȩc exerci¬
tia moliet᷑. qͥsqͥs his uelut sũmo bono c̃tent᷑. intẽtionẽ sit
cordis huc uͦq defixerit: & ñ ad capiendũ finẽ ꝓpt̾ qũe hȩc
app&enda sunt. omeꝵ̾ studiũ uirtutis extẽdit: habens quidẽ
disciplinȩ illiꝰ instrum̃ta. finẽ uͦ in qͦ om̃is fructꝰ cõsistit igno¬
rans. Quicqͥd gͥ potest istã m̃tis nr̃ȩ puritatẽ tͥnquillitatẽ ꝙ
tͥbare. qua̾uis utile ac necessariũ indeat᷑: ut noxiũ deuitãdũ ẽ
Hac em̃ norma & erroꝵ ꝑuagationũq om̃iũ disꝑsiones pot̾im
euad̾e: & defid̾atũ finẽ linea certȩ directionis attigere. uiu.
De pͥncipali conatu erga diuinarũ rerũ cõtẽplationẽ.

Expanded text:
liae, meditatio scripturarum, nuditas ac priuatio omnium facultatum liae, meditatio scripturarum, nuditas ac priuatio omnium facultatum non perfectio, sed perfectionis instrumenta sunt, quia non in ipsis consistit disciplinae illius finis, sed per illa peruenitur ad finem. in cassum igitur haec exercitia molietur, quisque his uelut summo bono contentus intentionem sui cordis huc usque defixerit et non ad capiendum finem, propter quem haec adpetenda sunt, omne studium uirtutis extenderit, habens quidem disciplinae illius instrumenta, finem uero, in quo omnis fructus consistit, ignorans. quidquid igitur potest istam mentis nostrae puritatem tranquillitatemque turbare, quamuis utile ac necessarium uideatur, ut noxium deuitandum est. hac enim norma et errorum peruagationumque omnium dispersiones evadere, et desideratum finem linea certae directionis attingere. CAPUT VIII. De principali conatu erga divinarum rerum contemplationem,
Abbreviated transcription (Latin):
quãtum ne dispendiũ: nec tant᷑ lectione capit᷑ fructꝰ. qua¬
tñ cõtẽptu frĩs incurrit᷑ detͥm̃tum. Eagͥ quȩ seqnͣtia st̃.
ideꝰ. ieinia. ingili&. anachoresis. meditatio seript̾arũ di
uiarũ. ꝓpt̾ pͥncipalẽ scopoñ. idẽ puritatẽ cordis qd̾ est
caritas nos cẽuenit exercere: & ñ ꝓpt̾ illa pͥncipalem
hanc ꝑt᷑bare nirtutẽ. Qua mnob̾ integra ulesaq duran¬
te: nichil oberit si aliqͥd eoꝵ quȩ seqn̾tia st̃. ꝓ necessitate
ta hac quã diximꝰ pͥncipali causa: cuiꝰ obtentu st̃ om̃ia ꝑ¬
agñda. Obhoc enĩ qͥs ferram̃ta cuiꝰ lib& artis. instituere
sibim& ac pͣparare. festinat: nͣut ea possideat ociosa: nec ut e¬
molum̃ti illiꝰ fructũ qͥ sꝑat᷑ ex ipsis. in nuda istrunĩtoꝵ possessi¬
one c̃stituat: s ꝯnt eoꝵ ministeris ꝑitiã. finẽq illiꝰ disciplinȩ.
cuiꝰ hȩc adium̃ta st̃. efficacit᷑ app̃hendat. Igit̾ ieiunia. ugi¬

Expanded text:
uctus, quantum contemptu fratris incurritur detrimentum. Ea igitur quae sequentia sunt, id est, jejunia, vigiliae, anachoresis, meditatio Scripturarum, propter principalem scopon, id est, puritatem cordis, quod est charitas, nos convenit exercere, et non propter illa principalem hanc perturbare virtutem; qua in nobis integra, illaesaque durante, nihil oberit, si aliquid eorum quae sequentia sunt, pro necessitate ta hac quam diximus principali causa, cujus obtentu sunt omnia peragenda. Ob hoc enim quis ferramenta cujuslibet artis instituere sibimet ac praeparare festinat, non ut ea possideat otiosa, nec ut emolumenti illius fructum qui speratur ex ipsis, in nuda instrumentorum possessione constituat; sed ut eorum ministerio peritiam finemque illius disciplinae, cuius haec adiumenta sunt efficaciter adprehendat. igitur ieiunia, uigi
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ requiem ꝓmeret᷑ : aliꝰ intolerabili ardore ȩt̾ni ignis
ex uritur. Si aut̃ & illud qđ dr̃ ad latronẽ hodie mecũ eris
in paradyso uoluerimꝰ intende: qͥd aliud manifeste significat
qua ꝑdurare in animabꝰ. ñ solũ pristinos intellectus so etiã
incissitudine eas ẽgrua. ꝓmeritoꝵ actuũq suoꝵ ꝑfru qua¬
litate: Hoc enĩ ill nequaquã dñs ꝓomisisse: fi eiꝰ anenã
nossec pꝰ seꝑationẽ carms. ut pͥugndam sensu ut anuiche¬
lum resoluendã. Non enĩ caro eiꝰ in paradysũ: Eo arrorẽ¬
rat ingressura cũ xp̃o. Cauenda sane. immonclio hotro por
e detestadar ꝓ rauis suna hereticoꝵ illa distinctio : pora ꝯpm

Expanded text:
nis exuritur. si autem et illud quod dicitur ad latronem: kodie mecum eris in paradiso uoluerimus intendere, quid aliud manifeste significat quam perdurare in animabus non solum pristinos intellectus, sed etiam uicissitudine eas congrua pro meritorum actuamque suorum perfrui qualitate? hoc enim illi nequaquam dominus promisisset, si eius animam nosset, post separationem carnis uel priuandam sensu uel in nihilum resoitendam. non enim caro eius in paradiso, sed anima erat ingressura cum Christo. cauenda sane, immo toto horrore est detestanda prauissima haereticorum illa distinctio, qui dum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã : & curabo eñ. Sed illo hanc eiꝰ oblationem
feruentioris fidei flagͣntia suꝑgrediente. atq di¬
cente. dnẽ ñ sum dignus ut intres sub tectũ me¬
atq collaudat: cunctisq illis qͥ ex israhelis pͦpło
credid̾ant. p̃fert dicens. Amendico uob̃. ñ inue¬
ni tatã fidem in ifrł. Nulluiꝰ enĩ laudis ess& ac
meriti : si id in eo xp̃c qd̃ ipse donauerat pͣtuliss&.
alioquin dixisset. am̃ dico uob̃. ñ dedi tãtã fidem
in istł. Quã explorationẽ fidei. etiã i illo magni¬
ficentissimo patriarcha. diiunã legimꝰ dispensas¬
se iusticiã cũ dicit᷑. Et fact̾ũ ẽ pꝰ hȩc ũba. tẽp¬
tauit ds̃ abraham. Non enĩ illã fidẽ quã ei dñs
in spirabat. sꝯ illã qua uocatus semel: atꝙ̃ illum
exꝑiri uoluit duuna iusticia. Unde ñ im merito
fides eiꝰ cõstantia comꝓbat᷑: atꝙ ad eũ p̃uementȩ

Expanded text:
ueniam et curabo eum. sed illo hanc eius oblationem ueniam et curabo eum. sed illo hanc eius oblationem feruentioris fidei flagrantia supergrediente atque dicente: domine, non sum dignus ut intres sub tectum meatque collaudat, cunctisque illis qui ex Israelis populo crediderant praefert, dicens: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel . Nullius enim laudis esset ac meriti, si id in eo Christus quod ipse donaverat praetulisset; alioquin dixisset: Non dedi tantam fidem isset. quam explorationem fidei etiam in illo magnificentissimo patriaroha diuinam legimus dispensasse iustitiam, cum dicitur: et factum est post haec uerba, temptauit deus Abraham.non enim illam fidem quam ei dominus inspirabat, sed illam quam uocatus semel atque inlumibere, eiperiri uoluit diuina iustitia. unde non inmerito fidei eius constantia conprobatur, atque ad eom subueniente
Abbreviated transcription (Latin):
tũ.Sꝯ aufer manũ tuã. idẽ. sine eũ suis mecũ in¬
ribꝰ decertare: nͥ in faciem tuã benedixerit tibi
Sed cũ nullã huiꝰce modi q̃rimoniã. calũpniosus ho¬
stis. pꝰ conflictũ. audeat iterare: ñ dei. so illiꝰ se iuic¬
tũ uiribꝰ c̃fitet licet etiã gra dĩ. ñ in totũ illi de¬
fuisse credenda sit: q̃ tãt᷑a tẽptatori. tẽptãti tͥbu¬
it potestatẽ. quãtã & illũ resistendi nouerat ha¬
be uirtutẽ. ñ euͣ. ab illiꝰ ĩpugnatione sic ꝓtegens.¬
ut nullũ uirtuti humane ręlĩquer& locũ: so hoc
tatũ ꝓ curans. ne uolentissunꝰ inimicꝰ. animã eiꝰ amen¬
tem faciens. & imipotem sensu. impari eũ. atq iniqͦ
certaminis p̃gͣuar&. Quid gͦ soleat intͣdũ tẽptare
dñs fidẽ nrãm. ut fortior uł głosior fiat: suagł¬
ci illius centurionis edocem᷑ exẽplo. cuiꝰ ꝓuerũ.
cũ sciret utiq potestate sermonis sui. se dñs euratu¬
rũ : offerre maluit p̾sentiã corꝑalẽ dicens. Ego

Expanded text:
tum.? sed aufer manum tuam, id est sine eum suis mecum uiribus decertare, nisi in faciem tuam benedixerit tibi. sed oum nullam huiuscemodi querimoniam calumniosus hostis post conflictum audeat iterare, non dei, sed illius se euictum uiribus confitetur: licet etiam gratia dei non in totum illi defuisse credenda sit, quae tantam temptatori temptandi tribuit potestatem, quantam et illum resistendi nouerat habere uirtutem, non eum ab illius inpugnatione sic ut nullum virtuti humanae relinqueret locum; sed hoc tantum procurans, ne violentissimus inimicus animam ejus amentem faciens et impotem sensu, impari eum atque iniquo ere praegrauaret. quod ergo soleat interdum temptare dominus fidem nostram, ut fortior uel gloriosior fiat, euangelici illius centurionis edocemur exemplo, cuius puerum cum sciret utique potestate sermonis sui se dominus curaturum, offerre maluit praesentiam corporalem dicens: ego
Abbreviated transcription (Latin):
cans tẽptat te dñs ds̃ tuus. utrũ diligas eũ intoro corde
tuo. & cꝰto dias mandata illiꝰ. an non. Quid ergo: Cumistu
propħam. aut somniatorẽ surgere ꝑmiserit as: itane
cos. quoꝵ fidem ꝓbare disponit. ꝓtecturꝰ esse creden.
ẽ: ut nullũ penitus locũ. qͦ suis uirib cũ tẽptatore
confligere. libo eoꝵ reseru& arbitrio: Et ꝗͥd eosne¬
cesse eͣ. uł tẽptari. ita infirmos atq fragiles. ut ne¬
quaꝗͣ uirtute sua. ualeant refistere teptatori:
S.ꝯ utiq teptari eos iusticia dñ ꝑmisiss&: nͥ parem¬

Expanded text:
tans temptat be dominus deus tuus. utrum diligas eam in toto corde tuo et custodias mandata illius an non. quid ergo? cum istum prophetam aut somniatorem surgere permiserit deus, itane eos, quorum fidem probare disponit, protecturus esse credendus eet, ut nullum penitus locum, quo suis uiribus cum temptatore confligant, libero, eorum reseruet arbitrio? et quid eos necesse est uel temptari, quos ita infirmos nouit acfragiles, ut nequaquam uirtute sua ualeant resistere temptatori P sed utique nec temptari eos iustitia domini perm
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃ meũ. Querit dñs dicens. Questui & nõ
erat uir : uocaui. & ñ erat qͥ responderet. Querit̃
&ipse: asponsa flebiliter conquerente. In cubi¬
limeo. in noctib quesiu quẽ dilex̃ anima mea.
quesiui eũ & nõ inueni eũ. Nocaui eũ & nõ
respondit m Quod grãm dĩ humani conatus

Expanded text:
in deum meum. quaerit nos dominus dicens: quaesiui, et non in deum meum. quaerit nos dominus dicens: quaesiui, et non erat uir: uocaui, et non erat qui responderet, quaeritur et ipse a sponsa flebiliter conquerente: in cubili meo in noctibus quaesiui quem dilexit anima mea: quaesiui eum et non inueni eum, uocaui eum et non respondit mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
xII Desponsio. qͦ pacto memoriȩ fucũ possimus
abluere. xui Q uod immũda anima neq tbe. neq
quod multi immũdi scientiã habeant. ⁊ scĩ nͣ habeant.
Respõsio. eoqd̾ mali scientiã uerã habe
ñ possint. xui Q uibus ratio ꝑfectionis debeat aꝑiri.¬
xuII Quibꝰ de causis spũalis doctrina ĩfruc tuosasit¬

Expanded text:
i. Responsio, quo pacto memoriae fucum possimus abluere.\' Quod inmunda anima neque tradere nquod multi inmundi scientiam habeant et sancti non habeant. Responsio, eo quod mali scientiam aeram habere non possint. Quibus ratio perfeetionis debeat aperiri. Quibus de causis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus catholicis patͥbꝰ diffinit᷑. qͥ ꝑfect̾ionẽ cor¬
dis. ñ uiam disputatione ũboꝵ sed re. atꝙͥ oꝑe. di.¬
dicerunt. diuim muneris ẽeꝰ pͥmũ. ut accendatur
unꝰ quisq ad desiðandũ om̃e qd bonũ ẽ. sed ita ut
in altutram partẽ. plenũ sit lib̃ȩ uolu̾tatis arbitũ.
Itemq etiã scdm̃ diuinȩ Ee̾ gr̃ȩ ut effici ualeant
exercitia p̃dicta uirtutũ : sed ita ut possibilitas non
extinguatur arbitrii. Terciũ qͦq ad dĩ munera ꝑtine¬
re. ut ad quisitȩ uirtutis ꝑse uerantia teneat᷑: sed
tta ut captiuitatẽ libertas addicta ñ sentiat. Sic e¬
nim iiniuersitatis ds̃. omĩa in om̃ibꝰ credend ẽ oꝑari:
ut incit& pͣtegat. atꝙ cõfirmet. ñ ut auferat.
quã ipse semeł c̃cessit arbitrii lib̃tatẽ. Siqͥd sane
uersutui humana argum̃tatione. ac ratione colle¬
ctum. huic sensi uidet᷑ obsistere: uitandũ mag̃ ẽ.
quã ad destructionẽ fidei ꝓuocandũ. Non eni fi¬

Expanded text:
tbolicis patribua definitur, qui perfectionem cordis non inani disputatione uerborum, sed xe atque opere didicerunt, diuini esse muneris primum ut accendatur unusquisque ad desiderandum omne quod bonum est, sed ita ut in alterutram partem plenum sit liberae uoluntatis arbitrium: itemque etiam secundum diuinae esse gratiae ut effici ualeant exercitia praedicta uirtutum, sed ita ut possibilitas non extinguatur arbitrii: tertium quoque ad dei munera pertinere ut adquisitae uirtutis perseuerantia teneatur, sed ita ut captiuitatem libertas addicta non sentiat. sic enim uniuersitatis deus omnia in omnibus credendus est operari, 30 ut incitet, protegat atque confirmet, non ut auferat quam semel ipse concessit arbitrii libertatem. si quid sane uersutius humana argumentatione ac ratione collectum huic sensui uidetur obsistere, uitandum magis est quam ad destructionem fidei prouocandum non enim fi
Abbreviated transcription (Latin):
PONSIONIS NRE
& ttineris ordo compellit
ut abbatis nestergtis
p̃clari in om̃ibꝰ sumȩꝙ
scientiȩ uiri institutio.
subsequatur. Qui cum
sacrarun scripturarum

Expanded text:
ponsionis nostrae et itineris ordo compellit, ut abbatis Nesterotis praeclari in omnibus summaeque scientiae viri institutio subsequatur. Qui cum sacrarum Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
spiritũ formcationis. totis uirib desudanti uic¬
toria singłaris ẽ: de merito conatus si. reme¬
diũ nõ spare. Quȩ fides lic& facilis. ac plaua
am̃b uideatur. tam̃ difficile. ab incipientibꝰ qua ip¬
ui castitatis ꝑfectio possidetus. Nam eũ eis uel
pirticula puritatis arriserit: cononuo in conseien¬
re suȩ secretis elatione quadã fubtilauie labe scte
nbim& buandiunt᷑: credentesq eã se diligñras sux
buno eͥsecutos necesse ẽ. ut suꝑno ulloa qsittos
sqululũ denudati tãdiu illis quas diina pterta
ositluxerat passiomibͦ oppmant quadus expientia
docente cog noscant se inibꝰ atqꝵ induse soai fatioñe¬
icent honi obtinere nõ possei C Tonodltaciabe

Expanded text:
spiritum fornicationis totis uiribus deendanti uictoria singularis est de merito conatus sui remedium non sperare. quae fides licet facilis ac plana omnibus uideatur, tamen tam difficile ab incipientibus quam ipsius castitatis perfectio possidetur. nam cum eis uel particula puritatis adriserit, continuo in conscientiae suae secretis elatione quadam subtiliter inlabente sibimet blandiuntur, credentesque eam se diligentiae suae studio consecutos necesse est ut superno illo praesidio paululum denudati tamdiu illis quas diuina uirtus extinxerat passionibus opprimantur, quamdiu experientia docente cognoscant se uiribus atque industria sua puritatis bonum obtinere non posse. et ut disputationem
Abbreviated transcription (Latin):
tem: beatus apłs m̃te ꝑtract᷑ans. & in qͦddã inm̃¬
sũ. atꝙ int̾mminabile p̾idcatis ꝙi pelaguis. se mei¬
disse cõspiciens: exclamauit. O altitudo sapien¬
quã ille talis. ac tant gñtiũ magister expauit.
e uacuare conabit᷑: quisq credid̾it illius inesti¬
posse m&ciri. Nam. qui ad plenũ dispensationis
dĩ. quib salutẽ in hominibꝰ oꝑat᷑ uel m̃te cõci
ꝑe. uł disserere se posse cõfidit. ꝓculdubio im¬
pugnans aplicȩ sententiȩ ueritate. scrutabilia di
bit audatia: ipso quoq dnõ hec ad eos ita testan¬
te. Non eni cogitationes mee. cogitationes ur̃e

Expanded text:
tem beatus apostolus mente pertractans et in quoddam inmetem beatus apostolus mente pertractans et in quoddam inmensum atque interminabile pietatis dei pelagus se incidisse conspiciens exclamauit: o altitudo diuitiquam ille talis ac tantus gentium magister expavit, evacuare conabitur quisque crediderit illius inaestiposse metiri. Nam qui ad plenum dispensationes Dei quibus salutem in hominibus operatur, vel mente concipere, vel ore disserere se posse confidit, procul dubio impugnans Apostolicae sententiae veritatem, scrutabilia Dei vit audacia, ipso quoque Domino haec ad eos ita testante: Non enim cogitationes meae ut cogitationes ve
Abbreviated transcription (Latin):
IeR hec ig exepla q̃ de euangłicis ꝓtulim monis¬
ñtis euidentis fimis pot̾mus aduͣtere diuersis
atq in numeris modis. & inscrittabilibꝰ uris. dm̃ salu¬
tem humam generis ꝓcurare: & quoꝵdã qͥdẽ uo¬
le ntiũ ac sicientiũ cursũ. ad maiorẽ inuitare fla¬
grantiã. quosdã uͦ & iã nolentes inuitosꝙ compel¬
lere: & nunc qͥdem ut impleant᷑ ea. qͣ utilit̾ anobis
de sid̾ata ꝑspexerit ad iuuare. nc̃ uͦ &iam ipsiuꝰ scĩ
desiderii inspirarȩ pͥncipia & uł initiũ boni oꝑis
uł ꝑseuerantia cõdonare. Inde ẽ. qđ orantes. non
solũ ꝓtectorẽ. ac saluatorẽ. sꝯ etiam adtutorem.
ac susceptorẽ qͥnm ꝓclamamus. In eo enĩ qd̃ pͥor ad¬
uocans. ignorãtes nos atq inuitos at tͣhit ad salu¬
te ꝓtector. atq saluator ẽ. In eo aut̃ qđ ad tirten¬
tib nobis. opẽ ferre. refugientes q susciꝑe. ac mu¬
nire cõsueuit. susceptor. ac refugtũ. nominatur.
Deniq hanc dispensationis dĩ. multiplice largita¬

Expanded text:
er haec igitur exempla quae de evangelicis protulimus monumentis, evidentissime poterimus advertere, diversis atque innumeris modis et inscrutabilibus viis, Deum salutem humani generis procurare, et quorumdam quidem volentium et sitientium cursum ad majorem invitare flagrantiam; quosdam vero etiam nolentes invitosque compellere, et nunc quidem ut impleantur ea quae utiliter a nobis desiderata perspexerit, adjuvare; nunc vero etiam ipsius sancti desiderii inspirare principia, et vel initium boni operis vel perseverantiam condonare. Inde est quod orantes non solum protectorem ac salvatorem, sed etiam adjutorem ac susceptorem Dominum proclamamus. In eo enim quod prior advocat, et ignorantes nos atque invitos attrahit ad salutem, protector atque saluator est, in eo autem quod adnitentibus nobis opem ferre refugientesque suscipere ac munire consueuit, susceptor ac refugium nominatur. denique hanc dispensationis dei multiplicem largita
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oꝑũ m̃oꝵ merito so gelesti gixͣ deputãdã: tta dñ
ipsius uocibꝰ. edocem᷑ Et recordabimini uiarũ ur̃arũ.
& om̃ium scelerũ ur̃oꝵ. quibꝰ polluti estis in eis. et
displicebitis uob in c̃spect̾a ur̃o. in omibꝰ malitiis uñs
quas fecistis. & sciris quia ego dñs. cũ benefecero¬

Expanded text:
orum merito, sed caelesti gratiae deputandam ita domini ipsius uocibus edocemur: et recordabimini uiarum uestrarum, et omnium scelerum uestrorum, quibus polluti estis in eis: et displicebitis uobis in conspectu uestro in omnibus malitiis uestris, quas fecistis. et scietis quia ego dominus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
colligit᷑. ab his qͥñ loquacibꝰ uerb̃. sed expientia
duce: uł magnitudinẽ grẽ. uł modulũ humani me.¬
tiunt᷑ arbitris quia ñ leuibꝰ curfus. nec fortibꝰ p̃lium
nec sapientib panis. nec prudentibꝰ diuitiȩ. nec scientib
pabili exꝑientia comꝓbat᷑. untũsitatis dm̃a ue lt
piissimũ patrẽ. benigͥnissimũq medicũ scđm apło
in different᷑ omĩa in om̃ibꝰ oꝑarr & nunc qͥdẽ salu.¬
tis inspirares pͥncipia & inserere uniciuos bone
uolutatis ardorem: nunc uͦ. ipstus oꝑationis effectũ
& consũmationẽ donare inrtutũ: & nc̃ ruina iã ꝓxi¬
ma. lapfuq p̾cipiti. etiã inuitas & inscios reuocare.
nunc aut̃ occastones & oportunitates salutis ingepere.

Expanded text:
colligitur ab his qui non loquacibus verbis, sed experientia duce, vel magnitudinem gratiae, vel modulum humani metiuntur arbitrii, quia non levibus cursus, nec fortibus praelium, nec sapientibus panis, nec prudentibus divitiae, nec scientibuspabili experientia comprobatur, universitatis Deum, velut piissimum patrem, benignissimumque medicum, secundum Apoindifferenter omnia in omnibus operari et nunc quidem salutis inspirare principia et inserere unicuique boac uoluntates ardorem, nunc uero ipsius operationis effectum et consummationem donare uirtutum: et nunc a ruina. iam proxima lapsuque praecipiti etiam inuitos et inscios reuocare, nunc autem occasiones et oportunitates salutis ingerere a
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationẽ. atq amorẽ suũ. que nob tribuere dñs
in defessa pi&cate dignat᷑. uolens motu humanȩ affec¬
tionis expͥmere. nec inueniens in hac creata:. talem
caritatis affectum. cui eũ comꝑare dignius poss&. te.¬
nerrimis piȩ matris uiscerib com ꝑauit.: & utit᷑ qͥdem
hoc exẽplo: qͥa carnis aliud innat᷑a hominũ. nͥ potest
inueniri dicens. Numꝗͥd obliuisci potest mulier infan¬
tẽ suũ: ut ñ misereatur filio uteri sui.. S. ꝯ nͣ cõtent᷑.
hac comꝑatione: tnscendit eũ confestĩ. atq sũbtungit
diceus. Et si illa oblita fuerit: ego tam̃ ñ obltuiscar tui

Expanded text:
dispensationem atque amorem suum, quem nobis tribuere dominus indefessa pietate dignatur, uolens motu humanae affectionis exprimere nec inueniens in hac creatura talem caritatis affectum, eoi eum conparare dignius posset, tenerrimis piae matris uisceribus conparauit et utitur quidem hoc exemplo, quia carius aliud in natura hominum non potest inueniri, dieeas: numquid obliuisci potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? sed non contentus hac conparatione transcendit eam confestim atque subiungit dicens: et si illa oblita fuerit, ego autem non obliuiscar tui
Abbreviated transcription (Latin):
scientes hoñ. & malũ. Concepit gͦ adam. p̃p̃ua¬
uͦ quã acceꝑat scientiã: ñ amisit. Peniꝙ ñ ami.¬
sisse humanũ genꝰ. pꝰ pͣuaricatione. scientia b&¬
ni.etram apłi sententia euidentissime. dec larat᷑.
qua dicit. Cũ eni gntes qͣ lege̾ ñ habent nata¬
At̃ ea ꝗ̃ legis sunt faciunt hi lege̾ n haben¬
ds iꝑpsi sibi funt lex : qͥ ostendunt opꝰ legis
scriptũ in cordib suis. testimoniũ eis ieddentẽ¬
cõscientia. & int̾ se inuicẽ cogitationibꝰ accusi¬
tib ant enã defendentib mn die qͥ iudicabit
dns occulta hominũ. Quo sensu. etiam dñs ꝑ
cecitatem : quã ipsi sib coͣtumacit᷑ inferebant.
Surdi inqͥt audite : & oeci ituemini ad ude̾¬
dũ. Quis surdus: nͥ seruus m̃s Et cecͦ n ad
citatẽ eoꝵ aliquis nat᷑x̧. ñ uoluntati possir
asscribe: alibi ait. Educit foras populu cecũ
de oculos habentẽ: furdũ. & aures ei sunt.¬

Expanded text:
scientes bonum et malum. concepit ergo Adam post praeuascientes bonum et malum. concepit ergo Adam post praeua quam acceperat scientiam non amisit. Denique non amisisse humanum genus post praevaricationem scientiam boni, etiam Apostoli sententia evidentissime declaratur, qua dicit: Cum enim gentes quae legem non habent, naturaliter ea quae legis sunt faciunt, hi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis; testimonium se inuicem cogitationibus accusantibus ant etiam defendentibus, in die qua iudicabit deus occulta hominum. quo sensu etiam dominus caecitatem, quam ipsi sibi contumaciter inferebant. surdi, inquit, audite, et caeci intuemini ad uidendum. caecitatem aliquis naturae, non voluntati possit ascribere, alibi ait: Educ foras populum caecum et oculos habentem, surdum et aures ei sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in die tbulationis: & eruã te. & głificabis me.
Et rursus. si nos nolle. uł intepuisse ꝓspexerie.
ad hortationes salutiferas amou& cordib nr̃is. quib
uolũtas bona uł rẽparet. uł reform&ur in nobis.
:Quod uoluntas bona nec sẽꝑ grẽ nec sẽꝑ¬
possit bonũ. Alioquin. nec lib̃ũ ei ꝑmiste arbitr¬
dñi. uꝰ p̃uaricationẽ pͥmi hominis. lata sententia. eoce
adam factus ẽ quasi iuiꝰ ex nob̃. sciens bonũ & ma¬
lũ: Non enĩ talis ante finsse credendus: qͥ bonꝰ ẽ ił&
prsus ignarus:. Alioquin uelut qđdã rrrationabile
atq in sensatũ amnial fatendũ e fuisse. formatũ.
Quod satis ab surdũ. atq a catholica fide om̃imo.¬
dis alienũ ẽ: quin ĩmo scdm sapientissimi salomonis
sentẽtiã. fec̃ ds hominẽ rectũ: id ẽ. ut tantum mͦ
bom scientia. iugit᷑ frugretur: s ipsi quesierunt
cogitationes multas. Fact̾i enĩ sunt ut dictũ ẽ.

Expanded text:
in die tribulationis: et eripiam te, et glorificabis me. in die tribulationis: et eripiam te, et glorificabis me. et rursus si nos nolle uel intepuisse perspexerit, adhortationes salutiferas admouet cordibus nostris, qubiu uoluntas bona uel rQuod voluntas bona nec semper gratiae, npossit bonum. Alioquin nec liberum ei permisit arbitrDomini post praevaricationem primi hominis lata sententia: Ecce Adam factus est sicut unus ex nobis, sciens bonum et malum ? Non enim talis ante fuisse putandus est, qui boni esset prorsus ignarus; alioquin velut quoddam irrationabile atque insensatum animal eum fatendum est fuisse formatum. Quod satis absurdum atque a catholica fide omnimodis alienum est. Quinimmo, secundum sapientissimi Salomonis sententiam fecit deus hominem rectum, id est, ut tantummodo boni scientia iugiter frueretur, sed ipsi quaesiuerunt cogitationes multas: facti enim sunt, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dantibꝰ fratrib suspicionẽ timoris auferret. no¬
lite inquit timere: numquid di possumꝰ renue¬
re uoluntati Uos cogitastis ad u̾sum me malũ.
ds uiertit illud in bonũ ut ex altaret me. sicut
in pͣsentiarũ cernitis: ut sal uos facer& populos
multos. Qđ & iã beatus dauid. economice tunc
factũ. in psal mo centesimo quarto similit̃ de¬
clarauit. dicens. Et uocauit famem suꝑ t̾rã. &
ome firma mͣtũ panis contriuit. Misit ante eos
iurũ: in seruũ uenũdatus ẽ ioseph. Hec duo.
uidentur adusa: sꝰ utraq cõcordant. & utiaq noi
parit᷑ deb̃e susciꝑe. pi&atis ratione colligimus.
ne unũ hoꝵ hominib subthentes. ecclesiastice
fidei regulã. excessisse uideamur. Nã cũ iudit
nos ds̃. ad bonum uelle de flectere: occurrit. di¬
rigit. atq cõfortat. Aduocẽ enĩ clamoris tui. sta¬
tim ut audierit. respõdebit tibi. Et in uoca me iqͥt

Expanded text:
dantibus fratribus suspicionem timoris auferret, nodantibus fratribus suspicionem timoris auferret, nolite, inquit, timere: numquid dei possumus resistere uoluntati? uos cogitastis aduersus me malum: sed deus uertit illud in bonum, ut exaltaret me, sicut in praesentiarum cernitis, ut saluos faceret populos. multos. quod etiam beatns Dauid oeconomice tunc factum in psalmo centesimo quarto similiter declarauit dicens: et uocauit famem super terram: et omne firmamentum panis contriuit. misit ante eos uirum: in seri uennudatus est Ioseph. haec ergo uidentur aduersa, sed utraque concordant et utraque nos pariter debere suscipere pietatis ratione colligimus, ne unum horum homini subtrahentes ecclesiasticae fidei regulam excessisse uideamur. nam cum uiderit nos dens ad bonam uelle deflectere, ocourrit, dirigit atque confortat: ad uocem enim clamoris tui statim ut audierit, respondebit tibi, et inuoca me, inquit,