comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecapols ẽ. regio decem
urbium trans iordanen.
ad orientem circa hippum & pellam & gada-¬
ran. contragalileam. Quod g̃ dicitur auia
dñs uenit ad mare galileȩ int̾ medios fines
decapoleos. non ipsos fines decapolis eum in¬
trasse significat. Neq enum mare transnaui¬
gasse dicitur. s potuis usq ad mare uenisse.
e ail ipsum ꝑuenisse locum. qui medios fines
decapolis. ionge trans mare positos respicit.
uit̃. ia &ẽ. contra. U el galileȩ. quȩ ẽ. int̾ me-¬
dios fines. Et a aducunt ei surdum & niu¬
tum. & dep̃cantur eum. ut imponat illi ma¬
num. Et app̾bendens eum de turba seorsum.
misit digitos suos in auriculas euꝰ. & expuens

Expanded text:
ecapolis est regio decem urbium trans Jordanem ad orientem circa Hippum et Pellam et Gadaram contra Galilaeam. Quod ergo dicitur, quia Dominus venit ad mare Galilaeae inter mediosDecapoleos, non ipsos fines Becapolis eum intrasse significat. Neque enim mare transnavigasse dicitur, sed potius usque ad mare venisse, et ad ipsum pervenisse locum, qui medios fines Decapolis longe trans mare respicit, inter, id est, contra. Vel Galilaeae, quae est inter medios fines. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecantur eum ut imponat illi manum. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos in auriculas ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ris aliis narrantibus didicerunt. Quoniã quidẽ¬
cet instigante cuius gr̃a geritur. ut id quod bo¬
num ẽ. nobis etiam bonum uideatur. Assecu¬
tum quidem se ñ pauca dicit. seid omĩa. id ẽ. mul¬
ta. de quibus quȩ ad fidem legentium confir-¬
mandam crederet idonea scripsit. Theopbilus
interp̃tatur amans dm̃. uel amatus a dõ. Quis¬
quis gͦ amat dm̃. siue ã dõ se desiderat amari.
obeiliat ȩuangelio tanquam sibi scripto. Here¬
tici noua ꝓmittunt. sei tbeophilo uerborum
de qͥb eruditꝰ ẽ. ueritas expͥmenda ꝓmittitur:

Expanded text:
ris aliis narrantibus didicerunt. Visum esris aliis narrantibus didicerunt. Visum escto instigante, cujus gratia geritur, ut id quod bonum est, nobis etiam bonum videatur. Assecutum quidem se non pauca dicit, sed omnia, id est multa, de quibus, quae ad fidem legentium confirmandam crederet, idonea scripsit. Theophilus interpretatur amans Deum, vel amatus a Deo. Quisquis ergo amat Deum, sive à Deo se desiderat amari, obediat Evangelio tanquam sibi scripto. Haeretici nova promittunt, sed Theophilo verborum, de quibus eruditus est, veritas exprimenda promitt
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ scribere optime theophile. ut cognoseas eorum
uerborum de quib eruditus es ueritatem.
ulti non tam numerositate quam beresum di-¬
uersitate ut sasilides & appelles temeraria pre¬
sumptione conati sunt scribere de rebus nr̃ȩ salu¬
tis. quȩ in nobis a dõ completȩ sunt & redundan.
Quod redundat nulli deficit. & ide completo ne¬
mo dubitat. cum fidem asfectus astruat. ltaq
completum ȩuangelium redundat. ꝑ uniuersũ
mundum mentes fidelium rigans & confirmais.
Conatur autem qui incipit nec ꝑficit. quisuis
uiribus ñ gr̃ȩ dĩ quȩ irrigat confidit. Non co-¬
natur. quidiuino sp̃u res & dicta ministrante
cepta complet. Qui ab initio tam corporeo quã
mentis intuitu. iuderunt res factas a dño. &
ministri fuerunt sermonis. uerbo & exemplo
docende tradiderunt nobis. Beda.¬
or solum marcus & lucas auditu didicerunt
quȩ scriberent. sed etiam iohannes & mathens.
multa de infantia. pueritia. genealogia saluato¬

Expanded text:
optime Theophile, ut cognoscas eorum verborum, de quibus eruditus es, veritatem. ulti non tam numerositate quam haeresum diversitate, ut Basilides et Apelles, temeraria praesumptione conati sunt scribere de rebus nostrae salutis, quae in nobis a Deo completae sunt et redundant. Quod redundat, nulli deficit; et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus astruat. Itaque completum Evangelium redundat per universum mundum, mentes fidelium rigans et confirmans. Conatur autem, qui incipit nec perficit, qui suis viribus, non gratiae Dei, quae irrigat, confidit. Non conatur, qui divino Spiritu res et dicta ministrante coepta complet. Qui ab initio tam corporeo quam mentis intuitu viderunt res factas à Domino, et ministri fuerunt sermonis verbo et exemplo, docendo tradiderunt nobis. Non solum Marcus et Lucas auditu didicerunt quae scriberent, sed etiam Joannes et Matthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
amice ꝑoꝑationẽ. At ille obmutuit.
dimus oꝑa & cȩlamus corda nr̃a . s in illa
die quando sol& luina & totus mundus stabit
a duersum nos in testimonium peccatorum
nr̃orum & si omina taceant. ipsȩ tam̃ cogitati¬
ones nĩȩ & ipsa oꝑa specialt̃ stabunt ante ocu¬
los ur̃os ante dm̃. dicente apło. C ogitationi¬
b inuicem accusantib aut etiã defendentibꝰ.
in dic quando iudicauerit dñs occulta homi

Expanded text:
amice per operationem. At ille obmutuit. dimus opera et celamus corda nostra, sed in illo die, quando sol et luna et totus mundus stabit adversum nos in testimonium peccatorum nostrorum, etsi omnia taceant, ipsae tamen cogitationes nostrae et ipsa opera specialiter stabunt ante oculos nostros ante Deum, dicente Apostolo: Cogitationibus invicem accusantibus aut etiam defendentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
uocetur uillicus iniquitatis in lege diͦ
scias quia iniquiis erat uillicꝰ. qui bene
quidem offerebat. s non bene diuidebat.
credens in patrem s filium ꝑsequens.
gans. Prudentior itaq fuit paulus apl̃s¬
in transgressione legis. filiis quondam lu¬
cis: qui in lege uersati. xp̃m qui dĩ patris
uerum lumen. ẽ ꝑdiderunt. Si autem
de mammona inquitatis bene dispensato
recipiuntur ȩterna tabnacula. quantoia¬
gis sermo diuinus in quo nulla. ẽ. iniqui¬
tas. qui apłis creditus. ẽ. bonos dispensa¬
tores leuabit in cęlum: Quam ob rem
qui fidelis.ẽ. in minimo. id. ẽ. in carnalib
& in maiore fidelis erie. id. ẽ. in sp̃ualibus
Qui autẽ in paruo iniquus. ẽ. ut ñ det
fribꝰ ad utendum quod a dõ ꝓ omnibus
ẽ. creatum. iste & in sp̃uali pecunia diu¬
denda miquus erit. ut non ꝓ necesstalẽ
S ꝓ ꝑsonis doctrinam dm̃ diuidat. Augustinꝰ

Expanded text:
vocetur villicus iniquitatis in lege Dei, vocetur villicus iniquitatis in lege Dei, scias quia iniquus erat villicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene dividebat, credens in Patrem, sed Filium persequens; gans. Prudentior itaque fuit. Paulus in transgressione legis, filiis quondam lucis qui in lege versati, Christum qui Dei Patris verum lumen est, perdiderunt. Si autem de mammona iniquitatis bene dispensato recipiuntur in aeterna tabernacula, quanto magis sermo divinus, in quo nulla est iniquitas, qui apostolis creditus est, bonos dispensatores levabit in coelum? Quamobrem qui fidelis est in minimo, id est in carnalibus, s, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diuidat. \'sin
Abbreviated transcription (Latin):
antea ꝓ luero fuerant: reputari in stercora
Uocauit itaq duos de pliribꝰ debitoribꝰ
Primum. qui debebat centum cados olei.
congregatos uidelicet ex gentibꝰ dĩ miseri¬
cordia indigentibꝰ Et de centenario nu¬
mero qui plenus. ẽ atq ꝑfectus. fecit scribi
quinquagenariũ. qui ꝓpͥe pęnitentiũ. ẽ.
uxta iubeleum annum. & illam parabolã
in septuagesimo quarto capitulo lucȩ. ui
qua alteri quingenti. alteri debitori quin¬
quaginta denarii dimittuntur. Sedm̃
autem. uocauit populum iudeorũ. qui tri¬
tico mandatorũ dĩ nutritꝰ erat. & debebat ei
centenariũ num̃ũ ⁊ coegit ut de centum fa¬
ceret octoginta. id .ẽ. crederet in dñi resur¬
rectionẽ. octaua die factã. octoginta enim
completur de octo decadibꝰ. & de sabbato
transiret ad pͥmam sabbati. Ob hanc cau¬
sam a dño p̾dicatur bene fecisse. quod de le¬
gis austeritate mutatus sit in euangelii
clementiam. Quod si quesieris quare

Expanded text:
antea pro lucro fuerant, reputari in stercora. antea pro lucro fuerant, reputari in stercora. Vocavit itaque duos de plurimis debitoribus. Primum, qui debebat centum cados olei, congregatos videlicet ex gentibus, Dei misericordia indigentes. Et de centenario numero, qui plenus est et perfectus, fecit scribi quinquagenarium, qui proprie poenitentium est, juxta jubileum annum et illam parabolam, in septuagesimo quarto capitulo Lucae, in qua alteri quingenti, alteri debitori quinquaginta denarii remittuntur . Secundum autem vocavit populum Judaeorum, qui tritico mandatorum Dei nutritus erat, et debebat ei centenarium numerum, et coegit ut de centum faceret octoginta, id est crederet in resurrectionem Domini octava die factam, octoginta enim completur de octo decadibus, et de Sabbato transiret ad primam Sabbati. Ob hanc causam a Domino praedicatur benefecisse, quod de legis austeritate mutatus sit in Evangelii clementiam. Quod si quaesieris, quare
Abbreviated transcription (Latin):
heophylus autiochenus. qui quatuor
euangelistarũ in unũ opus dicta
compuxit. hȩc suꝑ hanc parabolam ĩ
suis comm̃tariis. ẽ. locutꝰ. Diues habens
uillicũ uel dispensatorẽ. omp̃s. ẽ.
Huiꝰ dispensator fuit paulus. legẽ dĩ
discens a gamaliele. Qui cum cepisset
xp̃ianos ꝑsequi. & dñi sui substantiam
dispensare. correptus. ẽ. a dño. audiens.
durum. ẽ. tͥ contra stimulum calcitrare.
Dixq in corde suo. O uid faciam: Oa¬
gister sui & uillieꝰ. nunc cogor. ẽẽ. disci¬
pulus & oꝑariꝰ. Hodere ñ ualeo. mandata
enĩ legis terrȩ incumbentia. destructa suis.
Mendicare crubesco. ut qui doctor fuerã
iudeorũ. nunc incipiã doctrinam salutis
mendicare ab anania. Eaciam gͥ. ut me re¬
cipiant xp̃iani. cum eiectus fuero de uiui¬
catione mea. Cȩpitq eis qui priꝰ uersa¬
bantur in lege. & sic in xp̃m crediderant.
ut arbitrarentur se in lege iustificandos.
dicere legẽ abolitã. ꝓphas p̾terisse. & quę

Expanded text:
heophilus Antiochenus, qui quatuor evangelistarum in unum opus dicta compinxit, haec super hanc parabolam in suis commentariis est locutus: « Dives habens villicum vel dispensatHujus dispensator fuit Paulus, legem Dei discens a Gamaliele. Qui cum coepisset Christianos persequi, et Domini sui substantiam dissipare, correctus est a Domino, audiens: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Dixitque in corde suo: Quid faciam? Magister fui et villicus, nunc cogor esse discipulus et operarius. Fodere non valeo, mandata enim legis terrae incumbentia destructa sunt. Mendicare erubesco, ut qui doctor fueram Judaeorum, nunc incipiam doctrinam salutis mendicare ab Anania. Faciam igitur ut me recipiant Christiani, cum ejectus fuero de villicatione mea. Coepitque eis qui prius versabantur in lege, et sic in Christum crediderant, ut arbitrarentur se in lege justificandos, dicere legem abolitam, prophetas praeteriisse, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
Llxxxui. U ocauit ad se quos uoluit ipse. &
uenerunt ad eum. Et fecit ut ẽc̃nt duodecimn
cum illo. quosq apłos nominauit. L xliiii.
M lxxx R xxx. Symonem quem cogno¬
minauit petrum & andream frẽm exꝰ. Iacobũ
rebedei. &. iohanncm frẽm iacobi. quib impo.¬
suit nomina boanerges. quod ẽ. filii tonitrui.
Phylippum & Bartholomeum. matħm & tho¬
mam. Lacobum alpbei. & symonem qui uocat᷑
relotes. ludam iacobi & iudam qui uocat᷑ sca

Expanded text:
sset vocavit ad se quos voluit ipse. Et venerunt ad eum, et fecit ut essent duodecim cum illo, quos et apostolos nominavit. L. 44II M. 80 R. 30 Simonem quem cognominavit Petrum et Andream, fratrem ejus, Jacobum Zebedaei et Joannem fratrem Jacobi, quibus imposuit nomina Boanerges, quod est, filii tonitrui. Philippum et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam, Jacobum Alphaei, et Simonem qui vocatur Zelotes, Judam Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
num a constitutione mundi. Rex regum
sine strepitu uerboꝵ loqͣt᷑ ia. ẽ. manifestabit cousci¬
entias & merita. Dicet itaq ꝑ collationem głe.
dum regnum uitȩ. p̃destinatum uobis a con-¬
stitutione mundi. E suruu enim & dedistis
mͥ manducate. Situi & dedistis mͥ bibere. Ho¬
spes eram & collegistis me. Nudus & oꝑuistis
me. Infirmus. & iusitastis me. In carcere & ue¬
nistis ad me. Mauifesta sunt oꝑa miscđłiȩ.
ad corꝑis nuserias ꝑtinentia. Ad anunas uero
spectat. ut esurientem & sitientem iusticiam.
pane uerbi dĩ reficias. uel potu sa pientiȩ refri¬
geres. E rrantem in domo matris ȩcclȩ reuoea.
nudum a bono oꝑe uirtutib orna. infirmum
in fide corrobora. in tribulatione aliqua seu car¬
cere tristiciȩ opp̃sso subueni. compatiendo uel
consolando uera dilectione. Iune respon¬
debunit ei iusti dicentes. Domine. quando te

Expanded text:
num a constitutione mundi. Rex regum num a constitutione mundi. Rex regum sine strepitu verborum loquetur, id est, manifestabit conscientias et merita. Dicet itaque per collationem gloridum regnum vitae, praedestinatum vobis a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me; infirmus et visitastis me; in carcere, et venistis ad me. Manifesta sunt opera misericordiae, ad corporis miserias pertinentia. Ad animas vero spectat, ut esurientem et sitientem justitiam pane verbi Dei reficias, vel potu sapientiae refrigeres. Errantem in domum matris Ecclesiae revoca; nudum a bono opere, virtutibus orna; infirmum in fide corrobora. In tribulatione aliqua seu carcere tristitiae oppresso subveni, compatiendo vel consolando vera dilectione. Tunc respondebunt ei justi, di
Abbreviated transcription (Latin):
udicandus apparuit. Itaq tradendus in ꝓxuno
eruci. recte ꝓmutit głam triumphantis. In
famulatu eiꝰ uenient angłi. tauquam testes
humanoꝵ actuum. Et congregabuntur
aute eum omnes gentes. & separabit eos abin¬
uiccm. sient pastor segregat oues ab hedis. &¬
statuet oues quidem a dertris suis. hedos autẽ
a sinistris. I⁊ dextris ȩternȩ beatitudinis
confirma buntur qui amauerunt ȩterna. in
sinistris uͦ eternȩ nuseriȩ qui cupierunt p̃sen¬
tia. Nam & ipsa transitoria dĩ dona. respectu
ȩteruoꝵ dicuntur. ẽẽ. in suustra. ȩterna uͦ in
dextera. quia sunt potiora.
hinc. ẽ. illud. C or sapientis uidex¬
tera eius. & cor stulti in suustra illius. Hȩdos
uocat peccatores. quia ꝓ peccato hedi offere¬
bantur. Non dicit capras quȩ possunt habere
sȩtus. sed lascuium animal & petulcum .&.
semꝑ feruens ad coitum. ponit. I unc di¬
cet rex his qui a dextris ex erunt. Uenite bene¬
dicti patris mei. possidete paratum uobis reg¬

Expanded text:
judicandus apparuit. Itaque tradendus in proximo cruci, recte praemittit gloriam triumphantis. In famulatu ejus venient angeli tanquam testes humanorum actuum. Et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos ab invicem sicut pastor segregat oves ab haedisstatuet oves quidem a dextris suis, haedos autem a sinistris. In dextris aeternae beatitudinis confirmabuntur, qui amaverunt aeterna; in sinistris vero aeternae miseriae, qui cupierunt praesentia. Nam et ipsa transitoria Dei dona, respectu aeternorum dicuntur esse in sinistra; aeterna vero in dextera, qui sunt potiora. Hinc est illud: Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistris illius . Haedos vocat peccatores, quia pro peccato haedi offerebantur. Non dicit capras, quae possunt habere fetus, sed lascivum animal et petulcum, et semper fervens ad coitum, ponit. Tunc dicet rex his qui a dextris ejus erunt: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis reg
Abbreviated transcription (Latin):
Nicans de non deẽẽ. ubi inuitatur. solo ius¬
su sanat. In hoc gͦ quod seruo centurionis ñ
de dignatur occurrere. cum ad filium reguli
dedignaretur ire. nr̃a retunditur supbia.
quia in hominib ñ naturam qua ad imagi
Regulus iste dũm ad domum suam des¬
cendere cupiebat. centurio indignum se. ẽẽ. di¬
cebat. Hic cessum ẽ. elationi. illic concessum
ẽ. humilitati. tanquam huic diceretur. Nou
mͥ tedium facere. p̃sentiam meam uis in do¬
mo tua. uerbo possum filium tuum sanare.
Centurio auenigena. credidit me uerbo hoc¬

Expanded text:
icans se non deesse ubi invitatur, solo jussu sanat. In hoc ergo quod servo centurionis non dedignatur occurrere, cum ad filium reguli dedignaretur ire, nostra retunditur superbia; quia in hominibus non naturam qua ad imagin. Regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat, centurio indignum se esse dicebat. Hic cessum est elationi, illic concessum est humilitati, tanquam huic diceretur: Noli mihi taedium facere, praesentiam meam vis in domo tua, cum verbo possim filium tuum sanare, centurio a
Abbreviated transcription (Latin):
gabat g horam ab eis. in qua meluis babu¬
erit. Et dixcrunt ei. quia beri hora septima
reliquit eum febris. Cognouit gͥ pat̃ quod
illa hora erat in qua dix̃ ei uãc filius tuus ui¬
uit. Er credidit ipse & domus eius tota.
exit homo credere quia dñs eque. Mas u t̾.
absens corꝑe. ut p̃sens sanaret. & sic meruit sa¬
uitem filio. Hon gͦ diffidit de miscdia seruos
interrogando de hora.s: desiderat ut uirtus
diuina seruoꝵ confessione pluriis innotes-¬
cat. Uel ne casu sanitas contigisset. interroga¬
bat. quia forsitan nundum ꝑfecte credebat.
In figura sc̃i sp̃c septisoemis in auo omnis sa¬
lus consistit. reliquit enm febris hora septi¬
ma.

Expanded text:
qua melius habuerit, et dixerunt ei, quia heri hora septima reliquit eum febris. Cognovit ergo pater quod illa hora erat, in qua dixit Jesus ei: Filius tuus vivit. Et credidit ipse, et domus ejus tota. Coepit homo credere, quia Dominus aeque absens corpore ut praesens sanaret: et sic meruit salutem filio suo. Non ergo diffidit de misericordia, servos interrogando de hora; sed desiderat, ut virtus divina servorum confessione plurimis innotescat. Vel, ne casu sanitas contigisset, interrogabat, quia forsitan nondum perfecte credebat. In figura sancti Spiritus septiformis, in quo omnis salus consistit, reliquit illum febris hora septima.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdet eam. Qautem ꝑdiderit animam suam
ꝓpt̾ me inueniet eam. Qui temꝑe ꝑsecu¬
tionis p̃sentem uitã carnis ꝑdidit ꝓpt̾ me. inueni¬
et: ulẽ recipiet eam in resurrec̃tione saluã.
Sic istuad dicitur fideli acsi agricolȩ dicatur.
Frumentum si scruas ꝑdis. si seminas reno¬
uas. Unde putrescit in pulucre. inde uiri¬
descit in renouatione. ꝑdenda .ẽ. anima ĩ
hoc scło ꝓpt̾ me. subaudis non retinenca ꝓ
desideriis terrenis. Quid enim ꝓdest ho¬
mini si mundum uniuecsum lucretur. ani¬
mȩ uͭ suȩ detrimentum patiatur: Hoc id̃o
dictum ẽ. quia dum licet uiuere. libet etiã
ambire. D uotempa significat ȩcclȩ alind
ꝑsccutionis quando ponenda ẽ. anima ante¬
quam diñ negemus. aliud pacis quando fran¬
genda sunt desideria tecrena. Aut auam
dabit homo cominutationem ꝓ anima sua:
ro anima humana illa ẽ. sola retͥbutio quã
psalmista canit. Quid retribuam dño ꝓ

Expanded text:
perdet eam. Qui autem perdiderit animam suam perdet eam. Qui autem perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Qui tempore persecutionis praesentem vitam carnis perdiderit propter me, inveniet id est recipiet eam in resurrectione salvam. Sic istud dicitur fideli, ac si dicatur agricolae: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Unde putrescit in pulvere inde viridescit in renovatione. Perdenda est anima in hoc saeculo propter me, subaudis, non retinenda pro desideriis terrenis. Quid enim prodest homini, si mundum universum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Hoc ideo dictum est, quia dum licet vivere, libet etiam ambire. Duo tempora significat Ecclesiae. Aliud persecutionis, quando ponenda est anima antequam Deum negemus; aliud pacis, quando frangenda sunt desideria terrena. Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Pro anima humana illa sola est retributio quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro
Abbreviated transcription (Latin):
quam turbam.
ui deponit ueterem hominẽ cum oꝑibꝰ suis.
denegat scinctipsum. alter factus ex altero di
me xp̃c. Tunc enim nosmetipsos abnegamꝰ.
cum uitamus quod ꝑ uetustatẽ fumus. ꝙ ad
hoc nitimur. quo ꝑ nouitatem uocamur. Oͥ¬
uersi namq impii non erunt. non quod non
sint in essentia .s. non erunt in impietatis
culpa. N isi quis a seipso defitiat. ad cum qui
suꝑ ipsum ẽ. non appropinquat. nec ualet
apprehendere quod ultra ipsum ẽ. si nescierit
mactare quod ẽ. Qui autem se a uitiis ab ne¬
gat. ut in uirtutibꝰ crescat. crucem suam tol¬
lat. uel ꝑ abstinentiam affligendo corpus. uel
ꝑ compassionemanimum. Inde paulus. Ca¬
stigo corpꝰ meum & in seruitutem redigo. De
compassione ꝓrimi ait. Quis infirmatur &
ego non infirmor: Bauilantes autem crucẽ.
debemius seaui dñm. animam poncndo ꝓ
quia uoions uitain suam saluare hic. ꝑdet
eam in futuro. Et hoc ẽ. quod aicit. Qui
entm uolucrit animam suam saluam facere.

Expanded text:
quam turbam. Qui deponit veterem hominem cum operibus ejus, denegat semetipsum, alter factus ex altero, di me Christus . Tunc enim nosmetipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur, quod per novitatem vocamur. versi namque impii non erunt, non quod non sint in essentia, sed non erunt in impietatis culpa. Nisi quis a seipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat, nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Qui autem se a vitiis abnegat, ut in virtutibus crescat, crucem suam tollat vel per abstinentiam affligendo corpus, vel per compassionem animum. Inde Paulus: Castigo corpus meum et in servitutem redigo . De compassione proximi ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Bajulantes autem crucem, debemus sequi Dominum, animam ponendo prQuia volens animam suam salvare hic, perdet eam in futuro. Et hoc est quod dicit: Qui enim voluerit animam suam salvam facere,
Abbreviated transcription (Latin):
serito secuti sunt cum bora decima. quia ue¬
uerat tempꝰ ut impleretur ꝑdilectionem
iex habens i exẽ p̃ccpta. quȩ a mdeis ñ implebatur
ꝑ tanorẽ. Unde dũs Nonueni soluere legem sea
implere. E rat autẽ audreas fr̃. symonis pedel.
umis er duob qui audierant ab iohanne &s secuti
stuerant eum. Als mus¬
n fide ñ queritur annoꝵ multitudo. nec paueitas.
Andieas minor erat symone etate. & tam̃ ib̃m
prior ũiuenit. statimq iuentum nuntiat fr̃i.
ut sicut ẽ. sanguine. sit germanus & fide. Et hẽ.

Expanded text:
erito secuti sunt eum hora decima, quia venerat tempus ut impleretur per dilectionem lex habens decem praecepta, quae a Judaeis non implebatur per timorem. Unde Dominus: Non veni solvere legem, sed implere . Erat autem Andreas frater Simonis Petri, unus ex duobus qui audierant ab Joanne, et secuti fuerant eum. ALn fide non quaeritur annorum multitudo nec paucitas. Andreas minor erat Simone aetate, et tamen Jesum prior invenit. Statimque inventum nuntiat fratri, ut sicut est sanguine, sit germanus et fide. Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
equaquam negandum.ẽ. ȩternum ignem
ꝓ diuersitate meritorum. aliis leuiorem.
aliis futurum. ẽc̃. grauiorem. siue ipsuis ardor ꝓ
pęna digna cuiusq uarietur. siue ipse ȩqualit̾
ardeat. scd non equali molestia sentiatur
Gregorius quintodecimo libro in ios.
iro ualde mͦ geheunȩ ignis corporcus est.
nec lignis nutritur. nec succensione in¬
diget. &.ẽ. inextinguibilis creatus a dõ. ab ipsa
bet. lumen non habet. Ignis ille ad con¬
solationem ñ lucet. & tamen ut magis torqueat.
ad aliquid lucet. Nam reꝓbi sc uisuri sunt in
inferno. ut magis doleant. quia & diues in sinu
abrahe lacarum uidit. Ex libro ꝓnosticoꝵ.

Expanded text:
equaquam negandum est, aeternum ignem pro diversitate meritorum aliis leviorem, aliis futurum esse graviorem; sive ipsius ardor pro poena digna cujusque varietur, sive ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiatur. » Gregorius decimo quinto libro in Job: « Miro valde modo gehennae ignis corporeus est, nec lignis nutritur, nec succensione indiget et est inexstinguibilis creatus a Deo ab ipsa mubet, lumen non habet. Ignis ille ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat, ad aliquid lucet. Nam reprobi se visuri sunt in inferno, ut magis doleant; quia et dives in sinu Abrahae Lazarum vidit . » Ex libro Prognostico
Abbreviated transcription (Latin):
amiserit. ꝑmaneat in peccato. MCIXXXIIII.¬
i autem te non audicrit. aahibe tecuͣ
adhuc unum uel duos. ut in ore duoꝵ
deslium uel trium stet omne uerbum.
Quod si non audierit eos. dic ȩccłȩ. Beua.¬

Expanded text:
amiserit, permaneat in peccato. M.amiserit, permaneat in peccato. M.i autem te non audierit, adhibe tecum adhuc unum vel duos; ut in ore duorum testium, vel trium, stet omne verbum. Quod si non audierit eos, dic Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ nr̃is debita penȩ peccati. si penite¬
in dm̃ peccat. non ẽ. nr̃i arbitrii. Auoust̃.¬
eccat antẽ frat in nos de uerbis dñi.¬
si etiam icientibꝰ nobis peccet. quia
quantum in eoẽ. exemplo corrumpit. quos
testes sue miquitatis efficit. Quando me
sit ut illam inuiriam ame putem alienã
ut cȩteri tunorem babeant. Si autẽ tu solus
nosti peccatum fr̃is. tunc uere inrie solum
peccauit. Quid ẽ. in te peccanit: Tu scis
quia peccauit. Et quia secreto in te peccauit.
sccreto corrige. Nam si solus nosti & eum
uis coram omnibꝰ arguere. non es correptor s:
ꝓditor. Forte quod scis ego scio. s non coram
te corripio. quia curare uolo non accusare.
Sunt homines adulteri in domibꝰ suis. In
sccreto peccant. nobis ꝓduntur ab uxoribꝰ
suis. plerumq ⁊elantibꝰ aliquando marito¬
rum salutem querentibꝰ. Non ꝓdimus pa-¬
lam s insecreto arguimus. Iadco quoq corri¬
pienlus ẽ. fr̃ seorsum. ne si scinel pudorem

Expanded text:
ris debita poenae peccati, si poenitein Deum peccat, non est nostri arbitrii. Peccat autem frater in nos, si etiam nobis scientibus peccet; quia quantum in eo est, exemplo corrumpit, quos testes suae iniquitatis efficit. Quando me sit ut illam injuriam a me putem alienam.eteri timorem habeant . Si autem tu solus nosti peccatum fratris, tunc vere in te solum peccavit. Quid est, in te peccavit? Tu scis quia peccavit. Et quia secreto in te peccavit, secrete corrige. Nam si solus nosti, et eum vis coram omnibus arguere, non es corrector, sed proditor: forte quod scis ego scio, sed non coram te corripio, quia curare volo, non accusare. Sunt homines adulteri in domibus suis; in secreto peccant, nobis produntur ab uxoribus suis, plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus. Non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ideo quoque corripiendus est frater seorsum, ne si semel pudorem
Abbreviated transcription (Latin):
in regionem longinqͣm: accipere¬
suis: dedit illis decem mnas. Et ait ad
illos. Negotiamini: dum uenio.
Cuĩes autem eius oderant illum. &. mi¬
serunt legationem post illum dicentes.
Nolumus hunc regnare suꝑ nos. Et factũ
est dum rediret accepto regno: & ussit uo

Expanded text:
inquam accipersuis dedit illis decem mnas et ait ad illos negotiamini dum venio cives autem eius oderant illum et miserunt legationem post illum dicentes nolumus hunc regnare super nos et factum est
Abbreviated transcription (Latin):
peccati tantum contagio pellitur .s. ab elec¬
torum mente ipsa etiam uitȩ p̾sentis quȩ in
carne .ẽ. ielectago tollitur. Unde apłs. Nrã
autẽ conuersatio in cȩlis. ẽ. Uel ita. Altare
dĩ cor ȩlectorum.ẽ. hostiȩ in hoc altari offeren¬
dȩ. bona oꝑa sunt. In omnibꝰ antẽ sacrificiis
sal debet offerri. quia nullum .ẽ. opꝰ bonum si¬
ne sapientia. Ignis in altari sacrificia consu¬
mit. de quo iobannes ait. ipse uos baptirabit
in sp̃u scõ & igni. uel ignis tribulationis quo
paticntia fidelium exercetur. ut ꝑfectum opꝰ
habeant. Omnis gͥ qui cauere uult uer ͤ¬
mem ęterni tormenti. igne castigabitur. ut
omne opꝰ suum sit uictima dõ sale condita.

Expanded text:
peccati tantum contagio pellitur, sed ab elecpeccati tantum contagio pellitur, sed ab electorum mente ipsa etiam vitae praesentis, quae in carne est, delectatio tollitur. Unde Apostolus: Nostra autem conversatio in coelis est . Vel ita: Altare Dei, cor electorum est, hostiae in hoc altari offerendae, bona opera sunt. In omnibus autem sacrificiis sal debet offerri, quia nullum est opus bonum sine sapientia. Ignis in altari sacrificia consumit, de quo Joannes ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . Vel ignis tribulationis, quo patientia fidelium exercetur, ut perfectum opus habeant. Omnis igitur qui cavere vult vermem aeterni tormenti, igne castigabitur, ut omne opus suum sit victima Deo sale condita.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis & sanguinis. Ideoq caro recens sale
conditur. ut exsiccato humore sanguineo. uer¬
mescere nequeat. C aro gͦ & sangnis uermes
creat. quia delectatio carnalis cui condi-¬
mentum continentiȩ non resistit. pęnam
luxuriosis generat ȩternam. Quius fȩcorẽ
quisquis uitare desiderat. corpus sale conti¬
nentiȩ. & mentem studeat condimento sapi¬
entiȩ ab erroris & uitiorum labe castigare.
Auter. Mire dictum ẽ. omnis igne sallie¬
tur. Quȩ enim uic̃tuna sale sauitur. uer¬
mis putre dinem arcet. quȩ uͦ igne sale asꝑ¬
so. carnem quoq consumit. Hoc scđm legẽ
in hostiis fiebat. quȩ in altari cremabantur.
ubi in omni iuctuna sal offerri p̃ceptum. ẽ.
designat. Et ita omnis igne sallietur. quia
electi ꝑamorem sci sp̃c deo uictima dignacon¬
secrantur. Et quia sale sapientiȩ se a uitiis
emundant. bene addidit. & omnis uictira.
sauietur. Itaq uictima talis non solum sale
asꝑgitur. s & igne consumitur. quia non

Expanded text:
carnis et sanguinis. Ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo, vermescere nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creat; quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Cujus fetorem quisquis vitare desiderat, corpus sale continentiae et mentem studeat condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe castigare. Aliter: Mire dictum est, omnis igne salietur. Quae enim victima sale salitur, vermis putredinem arcet; quae vero igne sale asperso, carnem quoque consumit Hoc secundum legem in hostiis fiebat, quae in altari cremabantur, ubi in omni victima sal offerri praeceptum est sancti gratiam designat. Et ita omnis igne salietur; quia electi per amorem sancti Spiritus Deo victima digna consecrantur. Et quia sale sapientiae se a vitiis emundant, bene addidit, et omnis victima sale salietur. Itaque victima talis non solum sale aspergitur, sed et igne consumitur; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Responderunt & dixerunt ei. Nunquid &
tu galileus. es: Ti ẽ a galileo seductus: Dñs
galileus dicebatur. quoniam de natareth ci¬
uitate galileȩ erant parentes eius. S̾ ciu¬
tare scripturas. & uude quia ꝓpħa a galilea¬
non surgit. Dñs ꝓph̃arum inde surrex̃.
quem scriptura natareum uocat.CxXx.

Expanded text:
Responderunt et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? Id est, a Galilaeo seductus Dominus, Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate Galilaeae erant parentes ejus. Scrutare Scripturas et vide, quia propheta a Galilanon surgit. Dominus prophetarum inde surrexit, quem Scriptura Nazaraeum vocat.
Abbreviated transcription (Latin):
mni gͦ habenti quomͦ debet scilicet ut cum
beniguitate utatur quod habet. dabitur gr̃a
suꝑ gr̃am. Omnis autem res quȩ dando non
deficit. dum habetur & non datur. nondum
habetur quomͦ habenda. ẽ. Timeat gͦ qui id
iudetur habere quo abutitur. ne ꝓrsꝰ ab eo
t inutilem seruum eicite in tenebras exterio.¬
res. ibi crit fletus & stridor dentium.¬
autem ab eo foras inititur. caret uero lumi¬
ne. Nunquam gͦ soluetur a carcere tenebra¬
rum. qui quadrantẽ uerbi nouissimum. ñ
soluerit aute finem uitȩ. Quatuor nanq
partib fundatur denarius uitȩ ȩternę. ut
quod corde credis. ore confitearis. & quod con-¬
fiteris oꝑe compleas. & quod compleueris. do-¬
cere non cessaueris. Qui autem fecerit & do¬
cuerit. hic magnus uocabitur in regno cȩlor.¬

Expanded text:
mni ergo habenti quomodo debet, scilicet ut cum benignitate utatur quod habet, dabitur gratia super gratiam. Omnis autem res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Timeat ergo qui id videtur habere quo abutitur, ne prorsus ab eo  inutilem servum ejicite in tenebras exteriores, illic erit fletus et stridor dentium.autem ab eo foras mittitur, caret vero lumine. Nunquam ergo solvetur a carcere tenebrarum, qui quadrantem verbi novissimum non solverit ante finem vitae. Quatuor namque partibus fundatur denarius aeternae vitae, ut quod corde credis, ore confitearis; et quod confiteris, opere compleas; et quod compleveris, docere non cessaveris. Qui enim fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelor
Abbreviated transcription (Latin):
patur uerbum pͥns in iohanne. decla-¬
rans ei quid uait ab ipso ꝓferri. deinde
ꝑ iobannẽ fit uerbum dñi in deserto derelictȩ
& destitutȩ uideȩ solatiũ redemptionis annũ¬
tians. Congregaturus itaq dĩ filius ȩccłam.
pͥmum oꝑatur in seruulo. ut eccła ñ ab homine
cȩꝑit. sed a uerbo. Ipsa quidem pͥus deserta.

Expanded text:
atur verbum prius in Joanne, declarans ei quid velit ab ipso proferri; deinde per Joannem fit verbum Domini in deserto, derelictae et destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntians. Congregaturus itaque Dei Filius Ecclesiam, primum operatur in servulo, ut Ecclesia non ab homine coeperit, sed a verbo. Ipsa quidem prius deserta,
Abbreviated transcription (Latin):
dente it curcere. secesse. ẽ ut curras. hoc . ẽ. non
potest simul fieri ut uideam te currere. & ñ ceur¬
ras. Et ex hoc nequaquam ꝓuenit. quod necessa¬
rio curras. Sicgͥ exclusum ẽ. sopbisina. quod inul¬
tos u eriorem duxit. ut omtua ex necessitate fie¬
riputarent.an A Cx.
ec dixit ysaias. quando uidit głam eius.
ec de excecatione iudeorum p̾dixit. quan
moyses. nisi forsan uiderint supra hominem
iapti ut paulus. U̾nde iste iohannes in epła sua
ait. Nondum apparuit quid erimus. scimus
quia cum apparuerit similes ei erimus. quia
uidebimus eum sicuti. ẽ. Ostendit gͦ dũs se
ante incarnationem oculis hominum. sieut
uoluit in subiecta sibi creatura. ñ sicuti . ẽ.

Expanded text:
dente te currere, necesse est ut curras, hoc est, non dente te currere, necesse est ut curras, hoc est, non potest simul fieri, ut videam te currere, et non curras. Et ex hoc nequaquam provenit ut necessario curras. Sic igitur exclusum est sophisma, quod multos in errorem duxit, ut omnia ex necessitate fieri putarent. A. 110X Haec dixit Isaias quando vidit gloriam ejus, ec de excaecatione Judaeorum praedixit, quandMoyses, nisi forsitan viderint supra hominem rapti, ut Paulus . Unde iste Joannes in Epistola sua ait: Nondum apparuit quid erimus, scimus quia cum apparuerit similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . Ostendit ergo se Dominus ante incarnationem oculis hominum, sicut voluit in subjecta sibi creatura non sicuti est.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem inferc ¶ ꝓuidentia re¬
rum euentib. sed sicut se has ent res ad uttũq
uidelicet ad fieri. & non fieri: sic se p̃uidentur
habere. Quȩ ꝓuidentia uel quod idem. ẽ. p̃sci¬
entia dĩ. ex sua sapientia p̃scientis omiua au¬
tequam sint. omnino imimitabilis . ẽ. &
nullo t falli potest. Neq m̃ scit aliquid d̃s̃
quod ab ȩterno nescierit. nec in futuro seitu¬
rus quicquam. ẽ quod m̃ nesciat. Uerbi gr̃a
Si scit hodie te legere. scuut ab ȩterno te fors¬
lecturum bodie. & inȩteruum sciet te legise
bodie. Qiua g̾ p̃scientia faui non pocest.
omina ꝓuisa a dõ. necesse. ẽ. fieri. Et ita hoc
ꝓuisum quod antixp̃c nascatur. necessario fu¬
tarum. ẽ. Ergo necessario futurum .ẽ. quod anti¬
xp̃e nascatur: Non sequitur quia falsum . ẽ.
Cum enun dicimus boc ꝓuisum necesse. ẽ. fieri.
intelligimus & uerum .ẽ. quia non potest simul
quod necessario fiat. Sic quoq dicimus me ui¬

Expanded text:
necessitatem infert providentia rerum eventibus, sed sicut se habent res ad utrumque, videlicet ad fieri et non fieri, sic se providentur habere. Quae providentia vel quod idem est praescientia Dei, ex tua sapientia praescientis omnia antequam sint, omnino immutabilis est, et nullo modo falli potest. Neque modo scit aliquid Deus, quod ab aeterno nescierit nec in futuro quidquam sciturus est quod modo nesciat. Verbi gratia: si scit hodie te legere, scivit ab aeterno te lecturum hodie, et in aeternum sciet te legisse hodie. Quia ergo praescientia falli non potest, omnia provisa a Deo necesse est fieri. Et ita hoc provisum quod Antichristus nascatur, necessario futurum est. Ergo necessario futurum est quod Antichristus nascatur, non sequitur quia falsum est, Cum enim dicimus, hoc provisum necesse est fieri, intelligimus et verum est; quia non potest simul quod necessario fiat. Sic quoque dicimus, me vi
Abbreviated transcription (Latin):
homuubꝰ ie uinans. sed patͥ tuo qui ẽ. in abscon¬
ilito. Et pat̾ tuus qui uidet in absamdito reo¬
aet tͥ. Exterminant facies suas id ẽ. defor¬
mant. & quasi ext̃ terminos ꝓpͥos abducunit.
ut pallidi uideantur & tͥstes. id eͣ. quasi iugen¬
tes dde peccatis suis & alioeum. Ungue caput

Expanded text:
jejunans, sed Patri tuo qui est in abscondito. Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi. Exterminant facies suas, id est, deformant et quasi extra proprios terminos abducunt, ut pallidi videantur et tristes, id est, quasi lugentes de peccatis suis et aliorum. Unge caput
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis mͦ naturam significat ut ibi.
anima rationalis & caro sunt unus homo. mͦ
fragilitatem sine culpam. Fragilitatem ut ibi.
homo tu quis es qui respondeas dõ: Culpa nota¬
tur ibi. Uos autem sicut homines moricmini.
Unde bic dr̃. Si dimiseritis. hominib id ẽ pecca¬
toribꝰ. qui ex diis homines peccando facti sunt.¬

Expanded text:
Scripturis modo naturam significat, ut ibi: Anima rationalis et caro, sunt unus homo; modo fragilitatem, sive culpam; fragilitatem, ut ibi: Homo, tu quis es qui respondeas Deo? Culpa notatur, ut ibi: Vos autem sicut homines moriemini . Unde hic dicitur: Si dimiseritis hominibus, id est, peccatorib
Abbreviated transcription (Latin):
ne foete ueniant discipuli esꝰ
& furentur eum. & dicant
plebi surcexit a mortuis. E t erit nouissimus
error peior pͥore. Altera die a sabb̃o quȩ est
parasceuen. uidentur iudei dixisse dño iai se¬
pulto. Uel sicut alii libri babent alta die quȩ ẽ.
pꝰ parasecuen. id ẽ. in sabb̃o hȩc dixerunt. Est
autem credibile quod hȩc & alia quȩ ñ sunt scͥp¬
ta dixerit utraq die manifesta coꝵ inuidia. ad

Expanded text:
discipuli ejus, et furentur eum, et dicant plebi: Surrexit a mortuis, et erit novissimus error pejor priore. Altera die a Sabbato quae est Parasceve, videntur Judaei haec dixisse, Domino jam sepulto. Vel, sicut alii libri habent, altera die quae est post Parasceven, id est in Sabbato, haec dixerunt. Est autem credibile quid haec et alia quae non sunt scripta, dixerint utraque die, manifestata eorum invidia a
Abbreviated transcription (Latin):
Habetis custodiam: ite custodite sicut scitis.
Illi autem abeuntes. munierunt sepulchrum.
signantes lapidem cum custodibꝰ. Hẏlariꝰ.
etus furandi corꝑis & sepulebri custodia.
atq obsignatio. testimonium ẽ. stulticiȩ
& infidelitatis. cum pͥus p̃cepto dñi conspexis¬
sent de sepulchro mortuum suscitatum. Leꝵ.
uod autẽ in sepulchro ponendus eẽt.
ꝓpħȩ testimonium ẽ. dicentis. Hic ha¬
bitabit in excelsa petre spelunca fortissimȩ.
Statunq pꝰ duos uersiculos sequit᷑. regem cum
gła uidebitis

Expanded text:
sicut scitis. Illi autem abeuntes, munierunt sepulcrum, signantes lapidem cum custodibus. HILARIUS. Metus furandi corporis, et sepulcri custodia, atque obsignatio, testimonium est stultitiae et infidelitatis, cum prius praecepto Domini conspexissent de sepulcro mortuum suscitatum . HIERON. Quod autem in sepulcro ponendus esset, prophetae testimonium est dicentis: Hic habitavit in excelsa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis
Abbreviated transcription (Latin):
nauem. rogabat eum uir a quo demonia ex ie¬
rant. ut cum eo ẽẽt. & ñ admisit eum s. ait illi.
Uale indomum tuam ad tuos. & narra quanta
tͥ dñs fec̃it & misertꝰ ẽ. tui. Et abiit p̃dicans
indecapolim. quanta sibi feciss. rãc. & omnes
t ascendens in nauiculam transfretauit. & uenit

Expanded text:
 rogabat eum vir a quo daemonia exierant ut cum eo esset. Et non admisit eum, sed ait illi: Vade in domum tuam ad tuos, et narra quanta tibi Dominus fecerit, et misertus est tui. Et abiit praedicans in Decapolim quanta sibi fecisset Jesus: et omnes scendens in naviculam transfreta
Abbreviated transcription (Latin):
t cum ueniss trans fretum in IIII.¬
regione gerasenorum. quȩ ẽ. contra galileã.
& cum egressꝰ eẽt ad terram. occurrerunt
ei duo habentes demonia de monumtis exeuntes
seui nimis. ita ut nemo posset transire ꝑ uiam
illam. L. Unus enm habebat demonia iã
temꝑib multis. Et uestim̃to ñ iuduebat᷑. neq
in domo mauebat. s in monum̃tis. Et neq cate¬
ius iam quisquam eum pot̾at ligare. qm̃ sepe
compedibꝰ & catenis uinctꝰ. disrupiss:. catenas.
& compedes cõminuisset. Et nemo pot̾at cum
domare. & semꝑ nocte acdie in moutib erat cla¬
mans & concidens se lapidib Uidens autẽ it̃m

Expanded text:
t cum venisset trans fretum in regionem Gerasenorum, quae est contra Galilaeam, et cum egressus esset ad terram, occurrerunt, ei duo habentes daemonia, de monumentis exeuntes, saevi nimis, ita ut nemo posset transire per viam i multis, et vestimento non induebatur: neque in domo manebat, sed in monumentis, et neque catenis jam quisquam eum poterat ligare, quoniam saepe compedibus et catenis vinctus, dirupisset catenas, et compedes comminuisset, et nemo poterat eum domare, et semper nocte ac die in montibus erat clamans, et concidens se lapidibus. Videns aut
Abbreviated transcription (Latin):
reeunt ꝓpħȩ. secuntur apłi. Abyssus
abyssum inuocat. id . ẽ. lex. legem alte¬
ram. P recessit iudaicꝰ ppłs. secutus.ẽ. gentilis.
Om̃s fideles clamant filio dauid osanna
quod latine dr̃ salus: quia credunt daiuid fi¬
lium. dĩ filium. uiuum filium. saluare ter¬
renos. ut iusti in angelorũ ruinam edificent᷑
Consitentur etiam benedictum qui uenit
in nomine añi. i .ẽ. patris sui. qm̃ filius de pa¬
tre suscepit nomen. & pater de filio. B enedic̃tio
quȩ fit in dõ. confessio sola.ẽ. & laudatio bonq
quȩ p̃stita sunt ab eo. Benedictio u quȩ fit
a dõ. in nobis impletur. dum eiꝰ beneficiis

Expanded text:
etae, sequuntur apostoli. Abyssus abyssum invocat , id est lex legem alteram. Praecessit Judaicus populus, secutus est gentiles. Homines fideles clamant filio David: Hosanna: quod Latine dicitur salus, quia credunt David filium Dei filium, unum filium salrenos, ut justi in angelorum ruinam aedificentur. Confitentur etiam benedictum qui venit in nomine Domini, id est, Patris sui, quoniam Filius de Patre suscipit nomen, et Pater de Filio. Benedictio quae fit in Deo, confessio sola est et laudatio bonorum, quae praestita sunt ab eo. Benedictio vero quae fit a Deo, in nobis impletur, dum ejus beneficiis
Abbreviated transcription (Latin):
elictis meredulis uit in sethaniam. quȩ
interp̃tatur domus obedientiȩ. iam tunc
uocationẽ gentium p̃sigurans. Uesꝑe facto iuit.
quia in iuideis tenebras reliquit. sol egrediens. In
t sciens turba quod exiit extra ciuitatem.
secuti sunt eum . & suscipiens eos quibꝰ
nẽcessaria erat cura. sanabat. Cum dño in¬
grelienti euutatẽ maximo uoto quam multi oe¬
curierint. & deuide mirabilia quȩ fecit uiderinit.
quis negare audeat quin saitem turba. cui neces¬
saria erat cura secuta sit egredientem: O mnẽ
quippe langorem curabat. ut quib sermo non su¬
aserat credere. oꝑa suaderent. U nae iohannes art.
C um autem. ẽẽt iberosolimis in pascha die festo.
multi crediderunt in nomine eus: udentes

Expanded text:
elictis incredulis, ivit in Bethaniam, quae interpretatur domus obedientiae, jam tunc vocationem gentium praefigurans. Vespere facto ivit, quia in Judaeis tenebras reliquit sol egrediens. Et sciens turba quod exiit extra civitatem, secuti sunt eum, et suscipiens eos quibus necessaria erat cura, sanabat. Cum Domino ingredienti civitatem maximo voto quam multi occurrerint, et deinde mirabilia quae fecit viderint, quis negare audeat quin turba saltem cui necessaria erat cura, secuta sit egredientem? Omnem quippe curabat languorem, ut quibus sermo non suaserat credere, opera suaderent. Unde Joannes ait: Cum autem esset Hierosolymis in pascha in die festo, multi crediderunt in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
mat̃ mea & frẽs mei. Quicumq enum fece¬
rit uoluntatem patris mei qui incȩlis ẽ. ipse
meus fẽ & soror & mat̃ ẽ. ambrosiꝰ
on recusat obsequi matͥ qui dicit. honoea
patrem& matrem: s ostendit se plus debe¬
re pat̾nis mẏ nisteriis quam affectib mat̾nis.
Nec tr̃es contempuit. s opꝰ sõuale p̃seit cogna¬
tioni. docens meliorem ẽẽ. copulam mentium
quam corpoꝵ: uit & nos carni sp̃m p̃soramus.
on negauit matrem quasi Ler¬
de pbantasmate natus. ut uoluit mar-¬
tion & manicheus. s insidianti respondit.
Acsi diceret. Mater mea ẽ. qui ꝑp̃dicationẽ
megenerat in credentibꝰ. frẽs sunt qui oꝑa
patris mei faciunt. Beda in marcum.
añs in factis potus quam in sexibꝰ discer¬
nat. Qui autem xp̃i fr̃ uel soror ẽ. credendo.
mat eius fit p̃dicando. dum ꝑp̃dicationem
auasi parit eum incordibꝰ auditoꝵ. si fides ibi

Expanded text:
ue enim fecerit voluntatem patris mei qui in coelis est, ipse meus frater et soror et mater est. Non recusat obsequi matri, qui dicit: Honora patrem et matrem ; sed ostendit se plus debere paternis mysteriis, quam affectibus maternis. Nec fratres comtemnit, sed opus spirituale praefert cognationi, docens meliorem esse copulam mentium quam corporum, ut et nos carni spiritum praeferamus. Non negavit matrem, quasi de phantasmate natus, ut voluit Marcion et Manichaeus, sed insidianti respondit. Ac si diceret: Mater mea est, qui per praedicationem me generat in credentibus; fratres mei sunt, qui opera Patris mei faciunt. Soror et frater minus in factis potius quam in sexibus discernat. Qui autem Christi frater vel soror est credendo, mater ejus fit praedicando, dum per praedicationem quasi parit eum in cordibus auditorum, si fides ibi
Abbreviated transcription (Latin):
um. sepultura inferni. suꝑbis & immiscdĩbꝰ
ꝓfunditas. ẽ. pęnarum. Unde gregorius¬
libro auodecimo in ios. Non iustorum ani¬
mas ad infernum dicimus descendisse. ut
in locis penalibꝰ tenerentur. s in suꝑioribꝰ
requiescerent. Idem tercio decimo. Tedium
quo iusti desiderabant uidere saluatorem.
uocat ios tenebras ubi ait. In tenebris straui
lectulum meum. Idem in octauo. Sieut con¬
sumitur nubes & ꝑtransit. sic qui descendit
ad instros. non ascendit. Acii aꝑte loquere¬
tur ios dicens. In altum currendo deficit.
qui suꝑbiendo ad interitum tendit. Qu̾em
si semel culpa ad py̨nam ꝑtrahit. miscđia
ulteruis ad ucniam non reducit. Eele¬
uans autẽ oculos suos cum. c̾ẽt intormentis.
uidit abraham alonge. & latarum in sinu

Expanded text:
erum, sepultura inferni, superbis et immisericordibus erum, sepultura inferni, superbis et immisericordibus profunditas est poenarum. Unde Gregorius duodecimo in Job: « Non justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur, sed ut in superioribus requiescerent. » Idem tertio decimo: « Taedium quo justi desiderabant videre Salvatorem, vocat Job tenebras, ubi ait: In tenebris stravi lectulum meum . » Idem in octavo. « Sicut consumitur nubes et pertransit, sic qui descendit ad inferos, non ascendit. » Ac si aperte loqueretur Job, dicens: In altum currendo deficit, qui superbiendo ad interitum tendit. Quem si semel culpa ad poenam pertrahit, misericordia ulterius ad veniam non reducit. Elevans autem oculos suos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe et Lazarum in sinu