comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i hoc tempore concupiuimꝰ. aut uocẽ ex ore
canis illiꝰ pcedentem aurib ammittere deside¬
raumꝰ. nullum in illo tẽporalem odorem que suu-¬
mis. Perfudit eum quedam mulier p̃ciosissimo
unguento. domꝰ illa odore completa est. Sed
pos ibi ñ suimꝰ ecce ñ olefecimꝰ & credimꝰ. Cȩnã
manib suis consecratam disciptilis deddit. s
in illo conuiuio ñ discubtumꝰ. & tamen
psam genam fide cotidie manducamꝰ. Nec mag¬
um putetis in illa cena quam manib suisꝰ
bolit. sine fide interfuisse. Mlelior extitit fides
postea. qͣm tunc ꝑfidia. Non ibi fuit paultis
ti credidit. ibi fuit iudas qui tradidit. Qm
melt. & modo in ipsa gena qmtis tunc illam
nensam ñ uiderint. nec panẽ quẽ dñs gesta¬
uit in manib oculis sius aspexerint nec fau¬
aib gustauerint: tamen quia ipsa est quȩ
mans t̃paratur. qͣm multi etiã nc in ipsa cena
iudicuꝰ fib manaucant &. hibunt. Inde aus¬

Expanded text:
in hoc tempore concupivimus, aut vocem ex ore in hoc tempore concupivimus, aut vocem ex ore carnis illius procedentem auribus admittere desideravimus: nullum in illo temporalem odorem quaesivimus. Perfudit eum quaedam mulier pretiosissimo unguento, domus illa odore impleta est : sed nos ibi non fuimus; ecce non olfecimus, et credimus. Coenam manibus suis consecratam discipulis dedit: sed nos in illo convivio non discubuimus; et tamen ipsam coenam fide quotidie manducamus. Nec magnum putetis in illa coena, quam suis manibus dedit, sine fide interfuisse: melior exstitit fides postea, quam tunc perfidia. Non ibi fuit Paulus qui credidit: ibi fuit Judas qui tradidit. Quam multi et modo in ipsa coena, quamvis illam tunc mensam non viderint, nec panem quem Dominus gestavit in manibus, oculis suis aspexerint, vel faucibus gustaverint; tamen quia ipsa est quae nunc praeparatur, quam multi etiam nunc in ipsa coena judicium sibi manducant et bibunt ?
Abbreviated transcription (Latin):
natura ipsa me docet: non cogor credere. qd̾
mͥ ñ potes ostendere. Tox est: sentio quia uox
est. Bene cantat. male cantat. suauis est. rauca
est. N oui. scio. ꝑuenit ad me. Bene olet. male
olet. sentio scio. Hoc dulce est: hoc amarum.
hoc salsum: hoc fatuum. Quid mͥ plus dicas
nescio. Tangendo noui qd̾ durũ est: quid mol-¬
le sit. quid lene sit. quid asꝑum sit. qͥd cale¬
at quid frigeat. Quid m̃ plus demonstratu-
retione nec solis oculis credere uoluit. Nisi
rumq loca. & nisi manũ meã in latus eiꝰ mi-¬
sero: non credam. E dñs qui posset sine ullo
uestigio uulneris resurgere. seruauit cicatrices
quȩ a titubante tangerentur. & cordis uulne-¬
ra sanarentur. Et tamen uocaturꝰ ad cȩnam.
contra excusationẽ quinq ugoꝵ boum: bea-¬
ti inquit qui ñ uident & credent. Nos frẽs
mei ad cenam uocati. ab istis quinq tugis ñ
simꝰ inpediti. Non enim faciem carnis dñi uidere

Expanded text:
natura ipsa me docet. Non cogor credere quod natura ipsa me docet. Non cogor credere quod mihi non potes ostendere. Vox est: sentio, quia vox est; bene cantat, male cantat, suavis est, rauca est: novi, scio, pervenit ad me. Bene olet, male olet: scio, sentio. Hoc dulce est, hoc amarum; hoc salsum, hoc fatuum. Quid mihi plus dicas nescio. Tangendo novi quid durum est, quid molle sit; quid lene sit, quid asperum sit; quid caleat, quid frigeat. Quid mihi plus demonstraturude Christi resurrectione nec solis oculis credere voluit. Nisi rum loca, et nisi manum meam in latus ejus misero, non credam. Et Dominus qui posset sine ullo vestigio vulneris resurgere, servavit cicatrices, quae a dubitante tangerentur, et cordis vulnera sanarentur. Et tamen vocaturus ad coenam contra excusationem quinque jugorum boum: Beati, inquit, qui non vident, et credunt . Nos, fratres mei, ad coenam vocati, ab istis quinque jugis non sumus impediti. Non enim faciem carnis Domini videre
Abbreviated transcription (Latin):
endo sentimꝰ. Dulcia & amara. gustando sen¬
timus. Dura & mollia. leuia & asꝑa. calida &
frigida. grauia & leuia: tangendo sentimꝰ
Quinq sunt. & uga sunt. S quia iuga sun
in trib priorib sensib faciliꝰ apparet. Puo fẽ
oculi. duȩ aures: geminȩ nares. Ecce tria uga
Faucib id est sensu gustandi geminatio quesa
muenttur: quia nichil gustando sapit. nisi lin¬
gua & palato tangatur. P oluptas carnis quȩ al
tactum ꝑtinet. occultiꝰ geminat᷑. est enim & f¬
tinsecus & intrinsecus. Ergo & ipsa gemina e
Quare botim iuga dicantur: Quia ꝑ sensus A¬
tos carnis terrena requirantr. boues eũ aeñ
uessant. Sunt autem homines remoti a fide.
terenis dediti. carnalib occupati: nolunt credere
perueniunt. In eis quinq sensib. totiꝰ uolunta¬
ts sibi regulas ponunt. Non inquit credo ego.
nisi qd̃ tudeo. Ecce quod noui. ecce qd̃ scio: al¬
hum est. nigrũ est. rotundũ est. quadratũ est.
sic uel sic coloratum est. Noui. sentio. teneo.

Expanded text:
ando sentimus. Dulcia et amara, gustando sentimus. Dura et mollia, lenia et aspera, calida et frigida, gravia et levia, tangendo sentimus. Quinque sunt, et juga sunt. Sed quia juga sunt, in tribus prioribus sensibus facilius apparet. Duo sunt oculi, duae aures, geminae nares: ecce tria juga. In faucibus, id est, sensu gustandi, geminatio quaedam invenitur, quia nihil gustando sapit, nisi lingua et palato tangatur. Voluptas carnis quae ad tactum pertinet, occultius geminatur. Est enim et forinsecus et intrinsecus. Ergo et ipsa gemina est. Quare boum dicuntur juga? Quia per sensus istos carnis terrena requiruntur. Boves enim terram versant. Sunt autem homines remoti a fide, terrenis dediti, carnalibus occupati: nolunt credere artito perveniunt. In eis quinque sensibus totius voluntatis sibi regulas ponunt. Non, inquit, credo ego, nisi quod video. Ecce quod novi, ecce quod scio. Album est, nigrum est, rotundum est, quadratum est, sic vel sic coloratum est: novi, sentio, teneo;
Abbreviated transcription (Latin):
tas ostendisti mͥ tribulationes multas & malas.
& conuersus uiuificasti me: & de abyssis ter¬
re iterum redaxisti me. Quid deinde: Mul-¬
tiplicasti iusticiam tuam. & conuersus consola-¬
tus es me: & de abyssis terrȩ iterum reduxisti
me. Ecce alterũ iterum. Si hoc iterũ soluere
laboramꝰ semel positum. quis poterit soluere
geminatũ: Iam ipsum iterũ geminatio est:
& rursus positum est iterũ. Assit ille a quo
gr̃a. assit brachium qd̾ annunciamꝰ om̃i gene-¬
rationi suꝑuenturȩ. assit ille & tanqͣm cla-¬
ue crucis suȩ clausum sacramentũ aperiat.

Expanded text:
tas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! tas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod annuntiamus omni generationi superventurae: adsit ipse, et tanquam clave crucis suae clausum sacramentum aperiat.
Abbreviated transcription (Latin):
similis tibi: Quantas ostendisti mͥ tribulatio-¬
nes multas & malas. S disciplinȩ fuit ammo is¬
nitio. ñ desertiõ. Demq gr̃as agens quid
dicit: S conuersus uiuificasti me. & de abys-¬
sis terre iterum reduxisti me. Qtiando enim
antea: Quid est hoc iterum: E ecidisti ab al-¬
titudinẽ o homo mancipiũ mobediens. suꝑbe
aduersus dñm cecidisti. Eacdum est in te. om̃is
qui se exaltat humiliabitur. fiet in te: qui se
humiliat exaltabitur. Redi de ꝓfundo. reddeo
inquit redeo. agnosco. d̾s qͥs similis tͥ: Qͣntas
ostendisti mͥ tribulationes multas & malas. &
conuersus uiuificasti me: & de abyssis terrȩ
iterum reduxisti me. Intelligo. audio. Reduxi¬
abissis terre. reduxisti a. ꝓfunditate & sub¬
mersione peccati. S quare iterũ: Quando iam
factum erat: Sequamur. ne forte posteriara
psalmi ipsiꝰ exponant nobis qd̾̃ hic ñ intelli.¬
gimus. Quid dixerit iterum gͥ audiamꝰ. Ouan-¬

Expanded text:
similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulatiosimilis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de profundo. Redeo, inquit; redeo, agnosco: Deus, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Intelligabyssis terrae; reduxisti a profunditate et submersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quan
Abbreviated transcription (Latin):
a ceruice iugũ. disciplinȩ habenas ñ uescendi¬
libidine sed exultandi ammositate disrupit.
Ubi est nunc: Certe. captiuus clamat. añe
quis similis tͥ: Uolui esse ꝑuerse similis tibi. &
factus sum similis pecori. Sub tua dñatione
sub tuo p̃cepto uere similis eram. sed homo in
honore positus ñ intellexit: comparatꝰ est ium̃-¬
tis insipientib & similis factus est illis. Iam de
similitudine umentoꝵ clamas & dic: d̾s quis si
milis tͥ. Quantas ostendisti mͥ tribulationes
multas & malas. Merito suꝑbe serue. uoliuisti
enim suꝑbe esse similis dño tuo: qui factus
eras ad ymaginem dñi tui. bene tͥ uelles ut es¬
set recedenti ab illo bono. Prorsus dicit tibi d̃s.
Si recedis a me & bene est tibi. ego ñ sum bo:¬
no bono bonus. & ipse nr̃m summũ bonum.
recedendo inde quid eris nsi malus: Item si ip-¬
se est beautudo nr̃a. qͥd erit recedenti nͥ mise-¬
ria: Redi g ꝓost miseriam & dic: dñe quis

Expanded text:
a cervice jugum disciplinae, hab nas rea cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Jam de similitudine jumentorum clama sero, et dic: Deus, quis si 21. Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! Merito, superbe serve: voluisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bono bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis
Abbreviated transcription (Latin):
te subicit morti. qui ꝓhibita tetigisti. Ideo
arbor illa appellata est scientiȩ dinoscendi
boni & mali. non quia inde talia quasi po-¬
ma pendebant. s qͥcqͥd esset arbor illa cuiꝰ¬
libet pomi cuiꝰlibet fructus esset. ido sic uo¬
cata est: quia homo qui nollet bonũ a malo
discernere ꝑ p̃ceptum. disciturus erat ꝑ exꝑi¬
mentum. ut tangendo uetitum inueniret sup-¬
plicium. Quare autem tetigit: Frẽs mei. quid
illi deerat: Dicatur mͥ quid illi deẽrat in para¬
diso constituto in media opulentia medusq de-¬
licũs. cui magnȩ deliciȩ erant ipsa uisitatio
dei: cuiꝰ faciem timuit quasi inimici post pecca¬
tum. Quid̃ illi deerat ut tangeret. nisi qͥa
sua potestate uti uoluit: Preceptũ rumpere
delectauit. ut nullo sibi dñante fieret sicut
d̾̃s: quia d̾o nullus utiq dñatur. male elatus
male presumens. futurus mortuus recedendo
a uita iusticiȩ. Ecce soluit p̃ceptum. excussit⁊

Expanded text:
te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fecit om̃ia. in quib te fecit: Obsequere mͥ
didarus est tibi. siie ad lectum cum requiesco.
siue ad mensam cum reficio. siue ad balneum
cum lauo. Quia gͦ nichil abs te indiget d̾s
ndil gͥ tibi debuit iubere: Si autem debuit
alquid iubere. ut te qd̃ tibi expedit sentires
esse sub dño: nec esse ab aliqua re ꝓhibendꝰ
tias ñ ꝓpter illiꝰ arboris maliciam. secd ꝓpter
diam obedientiam. Non potuit ds ꝑfedius de-¬
nonsttare quantũ sit bontm obedientiȩ. nisi
tum ꝓhibuisset ab ea re quȩ non erat mala:
quͥa obedientia tenet palmã. sola ibi mo¬
belientia inuenit penam. Bonum est: s nolo
angas. ñ enim ñ tangendo moriturus eras.
Iunquid qui hinc ꝓhibuit. alia sabtraxit ᷤ
Somne est paradisus frutuosus. plenꝰ arbori¬
bol Quid tibi deest: Hoc nolo tangas. hinc
nolo gustes. Bonum est. sel obedientia melior
est. Pioinde cum tetigeris. nunquid arbor i¬
la malum erit ut moriaris: S mobedientia

Expanded text:
ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia
Abbreviated transcription (Latin):
initari dm̃ uoluit sed ꝑuerse: ñ esse sub illiꝰ
potestate. s habere contra illum potestatem.
Nomo autem positꝰ sub precepto audiuit a dño
deo. noli inquit tangere hanc arborem. Quid
est enim illa arbor. Si bona est quare non
tango: si mala est. quid facit in paradiso:
ꝑtorsus ideo est in paradiso quia bona est. s
nolo tangas. Quare ñ tango: Quia obedien.¬
tem te uolo. non contradicentem. Serue audi.
adhuc serue: sed noli male serue. Serue audi
prius dñi uissum. & tunc iubentis disce con¬
silium. Bona est arbor. nolo tangas. Quare:
Quia dñs sum. & tu seruus es. Hȩc tota causa
est. Si parua est. dedignaris esse serutis. Quid
autẽ tibi expediat. nisi esse stib dño: Quom̃
eris sub dño. nisi fueris sub precepto: Porro si
expedit tibi esse sub dño & sub p̃cepto. qͥd tͥ
uissirus erat d̾s: Aliquid enim querit abste.
Oster mͥ sacrificium. diclurus est tibi. Nonnȩ

Expanded text:
imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Serve, audi prius Domini jussum, et tunc jubentis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ minor qui uoluit in suam potestatẽ habe¬
re substantiã quȩ illi apud patrẽ optime sei-¬
uabatur. factus suȩ potestatis ꝓfectus est in id¬
gionem longinquam: hesit pͥncipi malo &
porcos pauit. fame correptꝰ est: qui saturitale:
suꝑbus abscesserat. Ergo quisquis ita uult si¬
milis esse deo ut ad illum stet: fortitudinẽq
suam sicut scͥptum est aͥ illam custodiat:
ab illo recelat i coherendo signetur tanq̃sl
faciens qd̾ dictum est: mͥ autem adherere
des bonum est: ut custodiat similitudinẽ
R ymaginem ad quã factꝰ est. Porro autẽ
si ꝑuerse uult imitari d̃m. ut qͦm d̾s ñ ha¬
bet alium a quo formetur. ñ habet ã quo
regatur: sic ipse uelit sua potestate uti. ut q̃¬
modo d̾s nullo formante nullo regente uiuat.
quid restat frẽs nisi ut recedens ab eiꝰ calore tor-¬
pescat. recedens a ueritate uanescat. recedens
ab eo quod summe atq incominutabiliter est.
in deteriꝰ mutatus deficiat: Hoc diabolus fecit.

Expanded text:
filius minor, qui voluit in sua potestate habere substantiam suam, quae illi apud patrem optime servabatur, factus suae potestatis, profectus est in regionem longinquam, haesit principi malo, porcos pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult milis esse Deo, ut ad illum stet, fortitudinem suam, sicut scriptum est , ab illo custodiat, non ab illo recedat: ei cohaerendo signetur tanquam faciens quod dictum est, Mihi adhaerere Deo bonum est ; vere custodit similitudinem et imaginem ad quam factus est. Porro autem si perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit:
Abbreviated transcription (Latin):
sani. quasi benẽ ambulantes & acute cernen¬
tes. multũ de se presumentes. Ideo desꝑatio¬
res. q̃nto suꝑbiores. Ueniant mendici. quia
ille inuitat qui ꝓpter nos pauꝑ factus est
cum diues esset: ut illiꝰ pauꝑtate mendici
ditaremur. Temant debiles. quia ñ est opus
sanis medicus s male habentib. Uemant
claudi qui ei dicant. compone gressus meos
in semitis tius. Uemant cȩci qui dicant. illumi-¬
na oculos meos ne unqͣm obdormiam in mor¬
tẽ. Tales uenerunt ad horam. illis priꝰ in ua¬
nitatis suȩ excusatione reprobatis. Uenerunt
ad horam. intrauerunt de plateis & uicis cuii-¬
tatis. & respondit seruus qui missus erat.
dñe factum est qd̃ iussisti: & adhuc locus elł
Exi inquit in uias & in sepes & quos inuerers
coge uitrare: quos inueneris ut dignentur
noli expectare. coge intrare. Ilagnã cȩnã. mag¬
nam domũ paraui: ñ ibi patior locum uacare.
Uenerunt de plateis & uicis gentes. ueniant de

Expanded text:
sani, quasi bene ambulantes, et acute cernensani, quasi bene ambulantes, et acute cernentes; multum de se praesumentes, et ideo desperatiores, quanto superbiores. Veniant mendici, quia ille invitat qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate mendici ditaremur . Veniant debiles: quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Veniant claudi qui ei dicant: Compone gressus meos in semitis tuis . Veniant caeci qui dicant: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Tales venerunt ad horam; illis prius invitatis, sua excusatione reprobatis: venerunt ad horam, intraverunt de plateis et vicis civitatis. Et respondit servus, qui missus erat, Domine, factum est ut jussisti, et adhuc locus est. Exi, inquit, in vias et sepes, et quos inveneris coge intrare. Quos inveneris, ut dignentur, noli exspectare; coge intrare. Magnam coenam, magnam domum paravi, non ibi patior locum vacare. Venerunt de plateis et vicis Gentes: veniant de
Abbreviated transcription (Latin):
se sp̃m uidere: quid inquit dubitatis. & qua-¬
re cogitationes ascendunt in cor ur̃m:. Uide-¬
te manꝰ meas & pedes meos. E parum est
uidete. tangite inqͥt & palpate & uidete:
intendite & iudete. palpate & uidete. In solis
oculis uidete. in om̃ib sensib uidete. Quia
interiorem fidi sensum querebat. exteriorib
corꝑis sensib adiacebat. Nos nichil ab istis
exteriorib sensib. in dño carpsimꝰ. Auditu
audiuimꝰ corde credidimꝰ: & ipsum auditum
ñ ab illiꝰ ore s ab ore p̃dicatoꝵ eiꝰ. ab ore¬
illoꝵ qui iam genabant. & nos ructando inuita
bant. Tollamꝰ gͦ de medio excusationes uanas
& malas. & ueniamꝰ ad cȩnam qua intrinsecꝰ
saginemur. Non nos impediat extollentia sup¬
biȩ. ñ nos extollat uel ñ nos terreat curiosi¬
tas illicita & auertat a deo: non nos impedi¬
at uoluptas carnis a uoluptate cordis. ueniamꝰ
& saguiemur. Et qui uenerunt nͥ mendici.

Expanded text:
se spiritum videre: Quid, inquit, dubitatis? et quase spiritum videre: Quid, inquit, dubitatis? et quare cogitationes ascendunt in cor vestrum? Videte manus meas et pedes meos. Et parum est, Videte: Tangite, inquit, et palpate et videte . Intendite et videte, palpate et videte: in solis oculis videte, in omnibus sensibus videte. Quia interiorem fidei sensum quaerebat, exterioribus corporis sensibus adjacebat. Nos nihil ab istis exterioribus sensibus in Domino carpsimus, auditu audivimus, corde credidimus: et ipsum auditum non ab illius ore, sed ab ore praedicatorum ejus, ab oreillorum qui jam coenabant, et nos ructuando invi. Tollamus ergo de medio excusationes vanas et malas, et veniamus ad coenam, qua intrinsecus saginemur. Non nos impediat extollentia superbiae, non nos extollat, vel non nos terreat curiositas illicita, et avertat a Deo: non nos impediat voluptas carnis a voluptate cordis. Veniamus, et saginemur. Et qui venerunt, nisi mendici,
Abbreviated transcription (Latin):
totum. ꝑ solos oculos cõmemorati
sunt isti sensus. quia oculoꝵ est
in quinq sensib pͥncipatꝰ. Propterea
cum ꝓprie ad oculos ꝑtineat uisus. ipsum
uidere per om̃s quinq sensus solemꝰ appellare.
candidum est. intende & uide qm candidum est:
hoc ad oculos ꝑtinet. audi & uide qͣm canorũ
est: nunquid conuersim ꝓotes dicere. audi &
uide qͣm candidum est: hoc qđ dicitur uide
ꝑ om̃s sensus currit. ceteroꝵ autẽ senstiũ ꝓprie-¬
tas non per se recurrit. Intende & uide qͣm ca-¬
norum est. odora & uide quam suaue est: gus-¬
ta & uide qͣm dulce est. tange & uide qͣm
molle est. Utiq qm sensus sunt: sic potiꝰ dice-¬
remus. Audi & senti qͣm canorum est. odora
& senti qͣm suaue est. gusta & senti qͣm dul¬
ce est: tange & senti qm calidum est: palpa
& senti qͣm lene est: palpa & senti qͣm molle
est. Nichil hoꝵ. Nam & ipse dñs post resur-¬
rectionem cum apparuit discipulis suis. cumq
cernentes adhuc tittibarent in fide putantes

Expanded text:
totum per solos oculos commemorati sunt isti sensus, quia oculorum est in quinque sensibus principatus. Propterea cum proprie ad oculos pertineat visus, ipsum videre per omnes quinque sensus solemus appellare. icis, Vide quam candidum est, intende et vide quam candidum est: hoc ad oculos pertinet. Audi et vide quam canorum est. Numquid conversim potes dicere: Audi et vide quam candidum est? Hoc quod dicitur, Vide, per omnes sensus currit: caeterorum autem sensuum proprietas non per se recurrit. Intende et vide quam canorum est: odora et vide quam suave est: gusta et vide quam dulce est: tange et vide quam molle est. Utique quoniam sensus sunt, sic potius diceremus: Audi et senti quam canorum est: odora et senti quam suave est: gusta et senti quam dulce est: tange et senti quam calidum est: palpa et senti quam lene est: palpa et senti quam molle est. Nihil horum. Nam et ipse Dominus post resurrectionem cum apparuit discipulis suis, cumque cernentes adhuc titubarent in fide, putantes
Abbreviated transcription (Latin):
& quas audiamꝰ. & de quib aliquid sermonis
quia ipse fecit. In psalmo diximꝰ. d̾s uirtutũ
conuerte nos & ostende faciem tuam & salui
erimꝰ: in euũgło ad cȩnam uocati sumꝰ Immo
alii uocati. nos non uocati s: ducti. ñ solum
ducti sed etiam coacti. Sic enim audiuimꝰ. quia
homo quidam fecit cȩnã magnam. Quis est
iste homo. nisi mediator d̾i & hominũ homo¬

Expanded text:
t quas audiamus, et de quibus aliquid sermonis,quia ipse fecit. In Psalmo diximus: Deus virtutum, converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi erimus . In Evangelio, ad coenam vocati sumus: imo alii vocati, nos non vocati, sed ducti; non solum ducti, sed etiam coacti. Sic enim audivimus, quia Homo quidam fecit coenam magnam. Quis est iste homo, nisi mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
unxit me: eũugłirare pauꝑib misit me. Au¬
di in psalmis. Uerbo dm̃i cęli firmati sunt: &
sp̃u oris eiꝰ om̃is uirtꝰ eoꝵ. & iterum. Redde mͥ
leticiam salutaris tui. & sp̃u pͥncipali confirma
in cȩlo & in terra. euntes baptitate om̃s gentes

Expanded text:
unxit me, evangelizare pauperibus misit me . Audi in Psalmis, Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum : et iterum, Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma in coelo et in terra: euntes baptizate omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
inseꝑabilem. pulsis hereticis scdm apłm dicea¬
tem. hereticũ post unam & scđam correptionẽ
deuita: iam fideles ppłos nr̃os de ipsa fide
catholica confirmemꝰ. Nulle sunt quippe ma-
iores diuitiȩ. nulli thesauri. nulli honores.
nulla mundi huiꝰ maior substantia: quȩ est
fides catholica. quȩ peccatores homines sal¬
uat. cȩcos illuminat. infirmos curat. cathecu¬
minos baptuat. fideles iustificat. penitentes
reparat. iustos augientat. martyres coronat.
uirgines uiduas & iugales casto pudore con-¬
seruat. clericos ordinat. sacerdotes consetrat.
regnis celestib fideles p̃parat. in ȩterna hert¬
ditate cum angłis sc̃is cõmunicat sicut ipse
dñs ꝓmittend̾o confirmat: in resurretione
neq nubent neq uxores ducent. s erunt

Expanded text:
ereticis secundum Apostolum dicentem, Haereticum post unam correptionem devita ; jam fideles nostros populos de ipsa fide catholica confirmemus. Nullae quippe sunt majores divitiae, nulli thesauri, nulli honores, nulla mundi hujus major substantia, quam est fides catholica, quae peccatores homines salvat, caecos illuminat, infirmos curat, catechumenos baptizat, fideles justificat, poenitentes reparat, justos augmentat, martyres coronat, virgines, viduas et conjugales casto pudore conservat, clericos ordinat, sacerdotes consecrat, regnis coelestibus praeparat, in aeterna haereditate cum Angelis sanctis communicat. Sicut ipse Dominus promittendo confirmat: In resurrectione neque nubunt, neque uxores ducunt, sed erunt
Abbreviated transcription (Latin):
rentẽ. fulgentẽ. calentẽ. Diuide gͦ si potes arria¬
ne solem. & tum demũ diuide trinitatem. Sed
fortassis de sole discernendo difficilis est ratio
quia in celo est: & a nobis longe positus est.
Ecce aliud ꝓponimꝰ elementũ qd̾ minꝰ est & in ter¬
ra nobiscũ est. ignem dico qui in manib nr̃is
habetur. & tam̃ nunqͣm diuiditur. Ignis enim
tria habet. s diuidi ñ potest: hoc est motum.
lucem & feruorem. Si gͥ nefande heretice diui-¬
dere ñ potes creatum solem & ignẽ. quomͦ po¬
tes diuidere deũ om̃ium creatorẽ:. Audi autẽ¬
dio generis humani fuisse ostensam. audi in lege
ꝓculdubio declaratam. Nudi inq̃m in genesi.
ꝑecit deus hominẽ ad ymaginem dĩ. Ut sinus
ostenderet inseꝑabilem trinitatẽ. ait in eo liom

Expanded text:
rentem, fulgentem, calentem. Divide ergo, si potes, ariarentem, fulgentem, calentem. Divide ergo, si potes, ariane, solem, et tum demum divide Trinitatem. Sed fortassis de sole discernendo difficilis est ratio, quia in coelo est, et a nobis longe positus est. Ecce aliud proponimus elementum quod minus est, et in terra nobiscum est: ignem dico, qui in manibus nostris habetur, et tamen non dividitur. Et ignis enim tria habet, et dividi non potest: hoc est, motum, lucem et fervorem. Si igitur, nefande haeretice, dividere non potes creatum solem et ignem, quomodo potes dividere Deum omnium creatorem? CAPUTdio generis humani fuisse ostensam. Audi in Lege procul dubio declaratam. Audi, inquam, in Genesi: Fecit Deus hominem ad imaginem Dei. Ut simul ostenderet inseparabilem Trin
Abbreviated transcription (Latin):
se hoc tempore impie iactitant. & multos xp̃i-
anos seducendo corrũpunt atq decipiunt. bre¬
uiter ꝑcuntemur : quomͦ orant contra dñm.
quid sentiunt contra d̾m. Respondent nobis
dicentes. Oramꝰ dñm utiq in trinitate. sed ut
legimꝰ patrem maiorẽ. filum minorẽ. sp̃m sc̃m
oramus. Ad hos dicimꝰ. Si gͦ ita deũ colitis &
oratis. hoc ñ est dcũ magnũ unũ colere & ro¬
gare: sed tres deos facere. Et ubi est qd̾ in le¬
ge diuina dicitur. audi isrł dñs d̾s tuus d̾s
unus est: & iterum alibi ait. dñm deum
adorabis & illi soli seruies. Si enĩ aliud est
una trinitas: s diuisa potestas. Quom autẽ
a semetipsa discernit᷑. cum lucis splendor aut
solis calor nullatenꝰ separatur. Ecce enĩ sicut
uidemꝰ in sole tria sunt: & separari om̃ino ñ
possunt. Que autẽ tria sunt: uideamꝰ. Cursus.
splendor & calor. Uidemꝰ enim solem in cȩlo cur¬

Expanded text:
se hoc tempore impie jactitant, et multos Chrisse hoc tempore impie jactitant, et multos Christianos nostros seducendo corrumpunt atque decipiunt, breviter percontemur, quomodo orant Dominum, qui sentiunt contra Dominum. Respondent nobis, dicentes: Oramus Dominum utique in trinitate, sed ut legimus, Patrem majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum oramus. Ad hos dicimus: Si ergo ita Deum colitis et oratis, hoc non est Deum magnum unum colere et rogare, sed tres deos facere: et ubi est quod in lege divina legitur, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est? Et iterum alibi ait, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Si enim aliud est una trinitas, sed divisa potestas. Quomodo auta semetipsa discernitur, cum lucis splendor aut solis calor nullatenus separetur? Ecce enim sicut videmus, in sole tria sunt, et separari omnino non possunt. Quae autem tria sunt videamus: cursus, splendor, et calor. Videmus enim solem in coelo cur
Abbreviated transcription (Latin):
dinem dulcior. si splendorem fulgidios. si iusti-¬
ciam iustior. si fortitudinẽ fortior. si pietatem
clementior. Nulla enĩ ratio patit᷑. ut uel fac-¬
tura factori suo ȩquetur. uł opꝰ artifici cõpare.¬
tur: sicut legitur in ꝓpħa. Qui fecit fortia for¬
tior est: & qui fecit pulchra pulchrior est. Sic¬
autẽ huiꝰ unicȩ ditatis precelsa insignia p̃dica-¬
mus. ut tam̃ ñ sicut uidei sedd sicut xp̃iani tri-¬
nitatis diuinȩ misteria parit̃ fateamur. Sicut
enim om̃ps & ineffabilis pater est: ita om̃ps
& in comp̃hensibilis filiꝰ: ita etiã sp̃s sc̃s in pa¬
tre & filio indiscrete connexus. ineffabilis atq
tas. trinitas. sempiterna maiestas. unũ potens ꝑ
om̃ia. & trinitas in uuitate & unitas in trini¬
tate consistit: sed nec trinitas diuiditur. nec uni¬
tas separatur. hac gͥ catholica fide armati atq
instructi km̃i. nefandos arrianos hereticos qui

Expanded text:
dinem, dulcior; si splendorem, fulgidior; si justidinem, dulcior; si splendorem, fulgidior; si justitiam, justior; si fortitudinem, fortior; si pietatem, clementior. Nulla enim ratio patitur, ut vel factura factori suo aequetur, vel opus artifici comparetur: sicut legitur in propheta, Qui fecit fortia, fortior est; et qui fecit pulchra, pulchrior iautem hujus unicae deitatis praecelsa insignia praedicamus, ut tamen non sicut Judaei, sed sicut Christiani, Trinitatis divinae mysteria pariter fateamur. Sicut enim omnipotens et ineffabilis Pater est, ita omnipotens et incomprehensibilis Filius: ita etiam Spiritus sanctus in Patre et Filio indiscrete connexus, ineffabilis atque tas, trinitas, sempiterna majestas, unum potens per omnia, et trinitas in unitate, et unitas in trinitate consistit: sed nec trinitas dividitur, nec unitas separatur. Hac igitur catholica fide armati atque instructi, charissimi, nefandos Arianos haereticos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia fr̃es uigiter mino cotidies salu-¬
briter recitantur ut animȩ nr̃ȩ pascan¬
tur. in futuro autẽ scło ęxernis epulis saginen-¬
tur: dicente ꝓpħa. Saciabor dum manifestabi-¬
tur gła tua. Qualis sit autẽ hȩc gła futura.
ex quib diuitũs floreat. quantoq splendore
prefulgeat: laudare possumꝰ. explicare ñ pos-¬
sumus. Quare: Suia legimꝰ nec oculus uidit
nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit.
quȩ p̃parauit d̾s diligentib se. Si gͥ tanta
& talia sunt bona ȩterna. cȩlestia. quȩ d̾s om̃i-¬
potens p̃patauit sq̃s suis catholicis & fidelib
ppłis. quid est ipse d̾s qui tanta & talia p̃para¬
uit: Quid est inqͣm om̃ps d̾s: Quid nisi inesti¬
mabilis. in effabilis. in comp̃hensibilis: ultra
om̃ia. extra om̃ia. preter om̃ia⁊ Om̃em enim
creaturã suã excedit. omnẽ facturã preterit:
uniuersa p̃cellit. Si enĩ queras magnitudinẽ
maior est: si pulchritudinẽ pulchrior: si dulce-¬

Expanded text:
eloquia, fratres, jugiter, imo quotidie nobis salubriter recitantur, ut animae nostrae pascantur: in futuro autem saeculo aeternis epulis saginentur; dicente propheta, Satiabor dum manifestabitur gloria tua . Qualis sit autem haec gloria futura, et quibus divitiis floreat, quantoque splendore praefulgeat, laudare possumus, explicare non possumus. Quare? Quia legimus, Nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Si igitur tanta et talia sunt bona aeterna coelestia, quae Dominus omnipotens praeparavit sanctis suis catholicis et fidelibus populis; quid est ipse Deus, qui talia et tanta praeparavit? Quid est, inquam, omnipotens Deus? quid, nisi inaestimabilis, ineffabilis, incomprehensibilis, ultra omnia, extra omnia, praeter omnia? Omnem enim creaturam suam excedit, omnem facturam praeterit, universa praecellit. Si enim quaeras magnitudinem, major est; si pulchritudinem, pulchrior; si dulce
Abbreviated transcription (Latin):
huc ferri. ñ abutant̃ hac patientia ȩcłiȩ.
Corrigant᷑ bonũ est: ut amici exhortam.
non ut inimici litigamꝰ. Dẽtrahunt nobis
ferimꝰ. E anoni ñ detrahant. ueritati ñ de¬
trahaut: eccłiȩ sc̃ȩ ꝓ remissione peccati ori¬
ginalis paruuiloꝵ cotidie laboranti ñ contra¬
dicant. E undata est res ista. Ferendus est dis-¬
putator errans in aliis questionib ñ diligen¬
ter digestis. nondũ plena ęccłiȩ auctoritate
firmatis. Ibi ferendus est error. Non tantũ
progredi debet. ut etiã fundamentũ ipsum
eccłiȩ quatere moliatur. Non expedit. Ad-¬
huc nr̃a forte ñ est rep̃hendenda patientia.
sed debemꝰ timere ne culpetur etiã negligen¬
tia. Sufficiat caritati ur̃ȩ. habete ad illos
qui nostis illos habete cum illis amiciciam
fraternã: placide amantes. placide dolentes.
Quicqͥd potest faciat pietas. quia postea di¬
ligentia ñ erit impietas. Conuersi ad dñm.

Expanded text:
huc ferri. Non abutantur hac patientia Ecclesiae, huc ferri. Non abutantur hac patientia Ecclesiae, corrigantur, bonum est. Ut amici exhortamur, non ut inimici litigamus. Detrahunt nobis, ferimus: canoni non detrahant, veritati non detrahant; Ecclesiae sanctae pro remissione peccati originalis parvulorum quotidie laboranti non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputator errans in aliis quaestionibus non diligenter digestis, nondum plena Ecclesiae auctoritate firmatis; ibi ferendus est error: non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ecclesiae quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehendenda patientia: sed debemus timere ne culpetur etiam negligentia. Sufficiat Charitati vestrae, habete ad illos qui nostis illos, habete cum illis amice, fraterne, placide, amanter, dolenter: quidquid potest faciat pietas; quia postea diligenda non erit impietas. Conversi ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
simis delictorib & in dño multũ ante pec-¬
cantib. cum postea crediderint remissio
peccatoꝵ datur. & a baptismo atq gr̃a
nemo ꝓhibetur. Quantõmagis ꝓhiberi ñ
debet infans qui recens natꝰ nichil pecca-¬
uit. nisi qd̾ scłm adam carnaliter natus
contagiũ mortis antique prima natiuitate
contraxit. Qui ad remissionẽ peccatoꝵ ac-¬
apiendam hoc ipso faciliꝰ accedit. qd̾ illi di-¬
mittuntur ñ ꝓpria sed aliena peccata. Uide¬
te quẽ admodũ de hac re nichil dubitans.
soluit illam unde dubitabatur. Hoc de fun-¬
damento ȩccłiȩ sumpsit. ad confirmandum
a fr̃ib nr̃is ne nos insuꝑ appellent here-¬
acos. qd̾ eos talia disputantes nos appella-¬
Epossemꝰ forsitan si uellemꝰ nec tam̃ appel¬
lamus. Sustineat eos mater pus uscerib sa-¬
uandos. portet docendos ne plangat mortu¬
u. Nimiũ est quo progrediunt᷑. multũ est:
lix serendum est. Plagnȩ patientiȩ est ad-¬

Expanded text:
simis delictoribus et in Dominum multum ante pecsimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit; qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi dimittuntur, non propria, sed aliena peccata » ? Videte quemadmodum de hac re nihil dubitans, solvit illam unde dubitabatur. Hoc de fundamento Ecclesiae sumpsit, ad confirmandum a fratribus nostris, ne nos insuper appellent haereticos, quod eos talia disputantes nos appellare possimus forsitan, si velimus, nec tamen appellamus. Sustineat eos mater piis visceribus sanandos, portet docendos, ne plangat mortuos. Nimium est quo progrediuntur; multum est, vix ferendum est, magnae patientiae ad
Abbreviated transcription (Latin):
canonicus & catholicus sensus in hũs uerbis
quȩ paulo aute tractaui. Interrogatus est
utrũ infans baptirari debeat ante octauũ
diem. quia uetere lege ñ licebat circũcidi
infantem insi octauo die. Questio inde erat
nata. de die baptirandi. Nam de origine
peccati nulla erat questio. & idõ ex ea re un¬
de nulla erat questio: soluta est exorta
questio. Sẽs cyprianꝰ dixit inter cetera quȩ
superiꝰ dixit. Propter qd̾ neminẽ putamꝰ ad
gr̃am consequendã impediendũ esse a lege
quȩ iam statuta est: nec spiritalem circum¬
cisionẽ impediri carnali circũcisione debe¬
re. s om̃em om̃ino admiitendũ esse ad
loquatur & dicat. Deus mͥ dixit. nemi-¬
nem hominẽ communẽ aicendum & immun¬
dum. Ceterum si homines impedire aliqͥd
id consecutionẽ gr̃e possit. magis adultos
& ꝓuectos & maiores natu possint impedi-¬
re peccata grauiora. Porro autẽ etiã grauis-¬

Expanded text:
canonicus, et catholicus sensus in his verbis canonicus, et catholicus sensus in his verbis quae paulo ante tractavi. Interrogatus est utrum infans baptizari debeat ante octavum diem, quia vetere Lege non licebat circumcidi infantem, nisi octavo die. Quaestio inde erat nata, de die baptizandi: nam de origine peccati nulla erat quaestio; et ideo ex ea re, unde nulla erat quaestio, soluta est exorta quaestio. Sanctus Cyprianus dixit inter caetera, quae superius dixi: « Propter quod neminem putamus a gratia consequenda impediendum esse a lege quae jam statuta est, nec spiritualem circumcisionem impediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino admittendum esse ad loquatur et dicat, Deus mihi dixit neminem hominem communem dicendum et immundum . Caeterum si homines impedire aliquid ad consecutionem gratiae possit, magis adultos et provectos et majores natu possint impedire peccata graviora. Porro autem, si etiam gravis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi habes & maritũ infidelem: ibi habes &
uxorem fidelem. Sc̃ificatur inquit uur infi¬
delis in uxore fideli. & scificatur mulier in¬
fidelis in fratre fideli. Nunquid quia est ibi
forte modus aliqͥs sc̃ificationis. ut uir uifi¬
delis scificetur in uxore fideli. ideo iam secil¬
ritatem debet accipere qd̾ in regnũ celoꝵ
intraturꝰ est: & ñ baptirandus. ñ regeus¬
ranaus. ñ xp̃i sanguine redimendusꝰ Quoñ
gͥ scificatur uir infidelis in uxore & tamen
perit nisi baptiretir. sic filũ fideliũ &. si
ad quendã mociũ scĩficati: pereunt tam̃ I
est quem in manꝰ sumpsi. antiquus ep̃s¬
sedis huiꝰ. Quid senserit de baptismo par¬
uuloꝵ. immo qͥd semꝑ ȩccł̃iam sensisse mon¬
strauerit: paululum accipite. Parum est enĩ
quia isti disserunt & disputant nescio quas
impias nouitates. & nos conantur arguere
qd̃ aliqui nouũ dicamꝰ. Ad hoc gͦ sego sc̃m
ciprianũ. ut uideatis quomͦ sit intellectus

Expanded text:
ubi et maritum habes infidelem, ibi habes et ubi et maritum habes infidelem, ibi habes et uxorum fidelem. Sanctificatur, inquit, vir infidelis in uxore, et sanctificatur mulier infidelis in fratre . Numquid quia est ibi forte modus aliquis sanctificationis, ut vir infidelis sanctificetur in uxore fideli, ideo jam securitatem debet accipere, quod in regnum coelorum intraturus est, et non baptizandus, non regenerandus, non Christi sanguine redimendus? Quomodo ergo sanctificatur vir infidelis in uxore, et tamen perit, nisi baptizetur: sic filii fidelium, etsi ad quemdam modum sanctificati, pereunt tamen, si est, quem in manus sumpsi, antiquus episSedis hujus: quid senserit de Baptismo parvulorum, imo quid semper Ecclesiam sensisse monstraverit paululum accipite. Parum est enim quia isti disserunt, et disputant nescio quas impias novitates; et nos conantur arguere, quod aliquid novum dicamus. Ad hoc ergo lego sanctum Cyprianum, ut videatis quomodo sit intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit apłs. Alioquin filii ur̃i immundi es¬
sent. nunc autẽ sci sunt. Et quomͦ hoc acci¬
pis. quomͦ intelligis de fidelib natũ ita scm̃.
ut baptizari ñ debeat: Quom̃ libet accipias
sc̃itatem istam. Nulti eñ modi sunt sc̃itatis.
& multi modi sunt sc̃ificationis. Non enim
om̃e qd̾ sc̃ificatur. ad regnũ celoꝵ mittitur.
De esca nra dixit apłs. Sc̃ificatur ꝑ uerbum
dei & orationem. N unquid quia esca ñr̃a sc̃ifi-¬
catur. ñ scimꝰ quo mittatur.isce gͦ esse ali¬
quem modũ & quasi umbraculum qͥddam
sc̃ificationis. qd ñ sufficiat ad ꝑceptionem
salutis. Distat. & qͥd distet d̾o notũ est: ta¬
men cum filio fideliũ curratur ad baptismũ
Don sic errent parentes ut putent eũ iam
fidelem natũ. natum enĩ possunt dicere ñ
renatum. Nam ut noueris quomͦ intelligas
scĩficatos filios fidelium ut mͥ ñ queram
quia longum est: modũ sc̃ificationis huiꝰ.

Expanded text:
dixit Apostolus, Alioquin filii vestri immundi esdixit Apostolus, Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Et quomodo hoc accipis? Quomodo intelligis, de fidelibus natum ita sanctum, ut baptizari non debeat? Quomodo libet, accipias istam sanctitatem. Multi enim modi sunt sanctitatis, et multi modi sunt sanctificationis. Non enim omne quod sanctificatur, ad regnum coelorum mittitur. De esca nostra dixit Apostolus, Sanctificatur per verbum Dei et orationem . Numquid quia esca nostra sanctificatur, non scimus quo mittatur? Disce ergo esse aliquem modum, et quasi umbraculum quoddam sanctificationis, quod non sufficiat ad perceptionem salutis. Distat, et quid distet, Deo notum est. Tamen cum filio fidelium curratur ad Baptismum; non sic errent parentes, ut putent eum jam fidelem natum. Natum enim possunt dicere, non renatum. Nam ut noveris quomodo intelligas sanctificatos filios fidelium, ut modo non quaeram, quia longum est, modum sanctificationis hujus;
Abbreviated transcription (Latin):
& ego sicut dico & sicut mecũ tota eccł̃ia
dicit᷑: credentib ꝓdest. fidelib ꝓdest. Tu
quod uis elige. uolo quidem ut qd̾ ueriꝰ est
eligas: ut nobiscum dicas quia credentib
prodest. S si dixeris ñ credentib ꝓdest.
contra te dixisti. Si dixeris credentib ꝓdest.
mecũ dixisti. Eilige utrũ contra te dicas
quod falsum est: an mecũ dicas qđ uerũ est
Tu enĩ paulo ante dicebas xp̃m ñ credentib
nichil ꝓdesse. uolens efficere quia sic & adan
ñ peccantib nichil nocuit: quomͣ xp̃c ñ cre
bus ñ credentib baptizatis aliqͥd ꝓdesse ap̃m
sed si credentib dicis bene dicis: mecũ dicis.
credunt: Fide parentum. Si fide parentum
purgantur. peccato parentũ polluti sunt.
Corpꝰ mortis in primis parentib generauit
eos peccatores. sp̃s uitȩ in posteriorib pa¬
rentib regenerauit eos fideles. Tu das fidem
non respondenti. & ego peccatũ nichil agen¬

Expanded text:
; et sicut ego dico, et sicut mecum tota Ecclesia ; et sicut ego dico, et sicut mecum tota Ecclesia dicit, credentibus prodest, fidelibus prodest: tu quod vis elige. Volo quidem ut quod verius est, eligas; ut nobiscum dicas quia credentibus prodest. Sed si dixeris, Non credentibus prodest; contra te dixisti. Si dixeris, Credentibus prodest; mecum dixisti. Elige, utrum contra te dicas quod falsum est, an mecum dicas quod verum est. Tu enim paulo ante dicebas, Christum non credentibus nihil prodesse, volens efficere quia sic et Adam non peccantibus nihil nocuit, quomodo Christus nbus non credentibus baptizatis aliquid prodesse Christum. Sed si credentibus dicis, bene dicis, mecum dicis, credunt? Fide parentum. Si fide parentum purgantur, peccato parentum polluti sunt. Corpus mortis in primis parentibus generavit eos peccatores: spiritus vitae in posterioribus parentibus regeneravit eos fideles. Tu das fidem non respondenti, et ego peccatum nihil agen
Abbreviated transcription (Latin):
tur infantes. Ut autẽ ñ suꝑfluo baptiten-¬
baptiratis. quero quib ꝓsit: credentib an
non cred̾entib. Eligant qd̾ uolunt. Si dixe¬
rint ñ credentib. ubi est gͦ qd̃ calumniaba¬
ris. quia xp̃c ñ credentib ꝓdesse ñ potest.
Ecce tu confiteris ꝓdesse infantib. ñ tamen
credentib. Ad quod libet ꝓdest. Hon putas
ad uitã ȩternã. ñ putas ad salutẽ eternã. ad
tpsum regnũ cȩloꝵ accipiendum: Utiq pro¬
dest xp̃c paruulis baptiatis. Prodest gͦ non
credentibꝰꝰ S absit ut dicam. Ego ñ creden-¬
tes infantes. iam superiꝰ disputaui. Credit
in altero. qui peccauit in altero. Dicitur cre¬
dit & ualet. & inter fideles baptiratos com¬
putatur. Hoc habet auctoritas matris ȩccłiȩ.
hoc fundator ueritatis optinet canon. Cont᷑
hoc robur. contra hunc in expugnabilẽ mu¬
rum quisqͥs atietat : ipse confringitur. Er¬
go prodest aliqͥd xp̃c infantib baptiratis.¬

Expanded text:
tur infantes. Ut autem non superfluo baptizentur infantes. Ut autem non superfluo baptizenbaptizatis, quaero quibus prosit, credentibus, an non credentibus? Eligant quod volunt. Si dixerint, Non credentibus: ubi est ergo quod calumniabaris, quia Christus non credentibus prodesse non potest? Ecce tu confiteris prodesse infantibus, non tamen credentibus. Ad quodlibet prodest: non putas ad vitam aeternam, non putas ad salutem aeternam: ad ipsum regnum coelorum percipiendum utique prodest Christus parvulis baptizatis. Prodest ergo non credentibus? Sed absit, ut ego dicam non credentes infantes. Jam superius disputavi, credit in altero, qui peccavit in altero: dicitur, Credit; et valet, et inter fideles baptizatos computatur. Hoc habet autoritas matris Ecclesiae, hoc fundatus veritatis obtinet canon: contra hoc robur, contra hunc inexpugnabilem murum quisquis arietat, ipse confringitur. Ergo prodest Christus aliquid infantibus baptizatis