comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da percensuero. hec ipsa nimirum sibi ugens
uolumem exposcete uidebuntut. Igitur sin¬
gulos in alios locos reuiciamus et tertium uc̃
ailfonfi dicteriorum librum agrediamur.
alfonsi dicta aut facta memotatu dig¬
na tam multa ac preclara le le exhibent
atq oltendunt. ut cum eorum copia
pene obruar. tr̃ magnitudine plane obstupescam.
Nam per u mortalem deum quale illud est. quod
nupet ab eo dictum audiuimus. Nam cum qui dã
ab eo sciscitaretur quomodo intot diuituis pauꝑ
esfici posser. effica polle respondit. si sapientia uenidi¬
iatetur. Quo exdicto uti que planutu fecit pli¬
ris se reruta cogtutionem qͣ regna aut diuitias
estimare. Alexandruma ta cedonem ra hoc ut
inpletisq quodata modo imi tatus. qui lauede
ex sapia potius ꝗͣ earmis quetete cotcu piuerit:
His accedit quod sapientiam filiata dei appellate
solitus fuit: eamq solam terum fere ounum ẽẽ
im mortalem. atq exomin genere animattium so¬

Expanded text:
da praecensuero, haec ipsa nimirum sibi ingens da praecensuero, haec ipsa nimirum sibi ingens volumen exposcere videbuntur. Igitur singulos in alios locos reiciamus, et tertium nunc Alfonsi dicteriorum librum aggrediamur. Alfonsi dicta aut facta memoratu digna, tam multa et praeclara sese exhibent atque ostendunt, ut cum eorum copia pene obruar, cum magnitudine plane obstupescam. Nam per immortalem Deam, quale illud est, quod nuper ab eo dictum audivimus? Nam cum quidam ab eo sciscitaretur, quomodo in tot divitiis pauper effici posset. Effici posse respondit, si sapientia venditaretur. Quo ex dicto utique planum fecit pluris se rerum cognitionem quam regna aut divitias aestimare. Alexandrum Macedonem in hoc ut in plerisque quodam modo imitatus, qui laudem ex sapientia potius quam ex armis quaerere concupiverit. His accedit quod sapientiam filiam Dei appellare solitus fuit, eamque solam rerum fere omnium esse immortalem, atque ex omni genere animantium so
Abbreviated transcription (Latin):
emq orationis haud satis probabattut. Leonã¬
dim uero atretimun uirum etatis lue disertil¬
simum quo mitus apud se habuerit. non uolutas
sed inualitudo illius atq etas ingrauascens ĩ¬
pedimento fuit. At epistole que ultto citroq
extant et extabunt dui mutui et amotis et of¬
ficii documenta prestabunt: Poggiuma floten¬
tinum Uirum illustrem ob cyropediam suo noĩe
e greco conuersam non solum beniuolentia am¬
płexus est sed houoribus et opuleutissimis dous
otnauit. Sileo theologos quos exultmis terrasꝵ
regionibus arcessitos legentes ac disputantes
quotidie audierit et quotutu non millos post¬
modum ad sutmas dignitates mortalium
omnium gratilsimus euexetit ptetereo phi¬
losophos medicos tnusicos. iure consultos ꝗ¬
bus regia omtis redundat: omnes a rege ho¬
nestatos omnes lautiores. omnes locupletiores
effectos. Namsi singillatim eorum non dico uit¬
tutes atque preconia. sed nomina duta taxat nu¬

Expanded text:
emque orationis haud satis probabantur. Leonaremque orationis haud satis probabantur. Leonardam vero Aretinum, virum aetatis suae disertissimum, quo minus apud se habuerit, npn voluntas sed invalitudo illius atque aetas ingravescens impedimento fuit. At epistolae quae ultro citroque extant et extabunt diu mutui et amoris et officii documenta praestabunt. Poggium Florentinum, virum illustrem ob Chiropediam suo nomine e graeco conversam, non solum benivolentia amplexus est, sed honorabilibus et opulentissimis donis ornavit. Sileo theologos, quos ex ultimis terrarum regionibus arcessitos legentes ac disputantes quotidie audierit, et quorum nonnullos postmodum ad summas dignitates mortalium omnium gratissimus evexerit. Praetereo philosophos, medicos, musicos, iureconsultos, quibus regia omnia redundat, omnis ab rege honestatos, omnis lautiores, omnis locupletiores effectos. Nam si singillatim eorum non dico virtutes atque pracconia, sed nomina dumtaxat nu
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit quetu adulelieus ad huc iudisciplina milita¬
ti magistri loco et habuit. et obseruauit. Is est qui
rei bellice glotiam apud italiros pene extitctatu
ad mirabili arte atque industria reuocauit atq
auctiorem fecit. Post hunc ni colao piccinino ex
bracciata disciplina sed nec inseriotis glorie ui¬
ro conuinclissime et amantissime usus elt. Doctti¬
ua uero et iagenio in signes amplexus esi pre¬
upre Battliolomeum sacuum suauis ac ptisce
eloquentiae irum aquo quidem et tes ase ges¬
tas psiribi cupide appetunt. Maxiine eius libri
luauitate allectiis quera deuite feliutate regi
ipsi autea dicauetat Georgium trapezuntium
greus et latimis litteris uitum etuditilsi mum
intet lamiliares quos cum ad mitatione dilige¬
bat admisit dato negotio ut atistotelis denati¬
rali histotia libros otanis egreco inlatinum tra¬
duceret quoniam illi qui prius ab nescio quo
traducti extabant proptet asperitatet barhati¬

Expanded text:
dilexit, quem adolescens adhuc in disciplina militadilexit, quem adolescens adhuc in disciplina militari magistri loco et habuit et observavit. Is est qui rei bellicae gloriam apud Italicos pene extinctam admirabili arte atque industria revocavit, atque auctiorem fecit. Post hunc Nicolao Picinino ex Bracciana disciplina sed nec inferioris gloriae viro coniunctissime et amantissime usus est. Doctrina vero et ingenio insignes amplexus est, praecipue Bartholomeum Faccium suavis et priscae eloquentiae virum, a quo quidem et res a se gestas perscribi cupide appetivit, maxime eius libri suavitate alloctus, quem de vitae felicitate regi ipsi antea dicaverat. Georgium Trapezuntium graecis et latinis litteris virum eruditissimum inter familiares, quos cum admiratione diligebat, admisit, dato negocio ut Aristotelis de naturali historia libros omnis e graeco in latinum traduceret, quoniam illi qui prius a nescio quo traducti extabant, propter asperitatem barbari
Abbreviated transcription (Latin):
ARguebatur aliquando rex. quod cum asaltatione tan¬
topere ipłe ab horreret in aduentu tameu bederui un¬
patoris cum ipło impatore et helionota augusta lalti¬
tare pro palam uisus esset. et is itaquidem argueba¬
tut cum se expurgantem audiuimus. Not uolup¬
tatis gratia se saltate. umo id sibi neꝗͣꝗͣ ptobatico
eterum in honorem impatoris et auguste id in pre¬
sentia a se fieri. Plutimum nanque referte que ui¬
ad modum res fiat Si quidem luxurie aut laxiuie
cauła quis saltet. stultum aut ebrium uideri. Sun
honoris alicuius gratia teptehensiotiema effugete.
neque ẽẽ insanum qui cuta tragnis uitis seruel
insamiat.
SAPIENTER LIBERALITER
Illud uel precipue notabile inter tegis facinota fu¬
etit. quod quot uitos aut rebellica. aut litteraria
illustres acceperit ad lese pene omues euocauerit.
enocatos amplissimis honoribus magnisuentissimis¬
ẜ muneribus asfecerit. Braccium lu tempotio pte¬
statitissimina copiarũ duceta arcde lamiliatiter que

Expanded text:
Arguebatur aliquando rex, quod cum a saltatione tantopere ipse abhorreret, in adventum tamen Federici imperatoris cum ipso imperatore et Helionora augusta saltitare propalam visus esset, et is ita quidem arguebatur, cum se expurgantem audivimus, non voluptatis gratia se saltare, immo id sibi nequaquam probari, ceterum in honorem imperatoris et augustae id in praesentia a se fieri. Plurimum namque refert, quemadmodum res fiat. Siquidem luxuriae aut lasciviae; causa quis saltet, stultum aut ebrium videri. Sin honoris alicuius gratia reprehensionem effugere, neque esse insanum, qui cum magnis viris semel insaniat. LXVII. SAPIENTER, LIBERALITER lllud vel praecipue notabile inter regis facinora fuerit, quotquot viros aut re bellica, aut litteraria illustres accepit ad sese pene omnis evocaverit. Evocatos amplissimis honoribus, munificentissimisque muneribus affecerit. Braccium, sui temporis praestantissimum copiarum ducem, arcte familiariterque
Abbreviated transcription (Latin):
dum quarto post die ꝗͣ interim staude captum a
riccio extiterat rȩcupatum.
E Quiti cuidam prodigo qui ppe cui nulla pecurua
esset: satis. et arege quondie multa postulanti dixis¬
.se. tandem sextur. Amice si tibi plura dare iudies ꝑ¬
rexero cuius me paupem. ꝗͣ te diuitem essecero. Hoc
euiui ꝑinde esse ac si piscinam ꝑforatam unplere
quis piam contendat:¬
darem atq ego idipsiun iocando his uerbis suade¬
ten. quod hac ille boua eẽt qui nunꝗͣ indisset: solẽ
exorientem sobrius. subridens rex adiecit multo minus

Expanded text:
dum quarto post die quam interim fraude captum a dum quarto post die quam interim fraude captum a Riccio extiterat recuperatum.Equiti quidam prodigo, quippe cui nulla pecunia esset satis et ab rege quotidie multa postulanti, dixisse tandem fertur: "Amice, si tibi plura dare in dies perrexero, citius me pauperem quam te divitem effecero. Hoc enim proinde esse, ac si piscinam perforatam implere quispiam contendatdarem, atque ego ad ipsum iocando his verbis regi suaderem quod hic ille Bova esset, qui nunquam vidisset solem exorientem sobrius, subridens rex adiecit multo minus
Abbreviated transcription (Latin):
puenit. cuuis uestigia ultro subsecuti regii milites tã ta
trepi dationẽ intulere proditori. uit. facile in telligeres
illum in coepti poenetrusse preuentum regis ac regioꝵ
celeritate incredibili. Neq dum enim. arcem quas
ianiculam uocant maximũ illius expeditionis aut
manis prodinonis momentũ expuguauerat: At qm̃
qui de rex acceperat: ingets eroma presidiũ riccio ꝓ¬
pe diem aduenturũ qua spe fretus riccius inarce ad¬
huc expugnauda pseueraret uoctu in montem peditatũ
rex demittit admonitum uti sub nomine riccii turri:
templi que ticciauo presidio tenebatut ꝑ tratiseant.
atq inde ad riccium sub ipsum diei ortum delcen¬
daut. Quo ꝑ acto riccius auxiliares copias arbi¬
tratus. primo letari dein cum regios elle ex lignis
armisq cognosceret anteaqͣ arege circũiieuretur
fuga saluti consuluit. Reliqui capti quos poosua
consuetudine rex omẽs dimisit iucolumes. Oppi¬

Expanded text:
pervenit. Cuius vestigia ultro subsecuti regii milites, tantam pervenit. Cuius vestigia ultro subsecuti regii milites, tantam trepidationem intulere proditori, ut facile intelligeres illum incepti paenituisse preventum regis ac regiorum celeritate incredibili. Dum enim arcem, quam Ianniculam vocant, maximum illius expeditionis aut manis proditionis momentum expugnaverat. At quoniam quidem rex acceperat ingens e Roma praesidium Riccio prope diem adventurum, qua spe fretus Riccius in arce adhuc expugnando perseveraret, noctu in montem peditatum rex dimittit admonitum, uti sub nomine Ricci turrim templi, quae Ricciano praesidio tenebatur, pertranseant, atque inde ad Riccium sub ipsum diei ortum descendant. Quo peracto Riccius auxiliares copias arbitratus primo laetari, dein, cum regios esse ex signis armisque cognosceret, antea quam ab rege circumveniretur, fuga saluti consuluit. Reliqui capti, quos pro sua consuetudine rex omnes dimisit incolumes. Oppi
Abbreviated transcription (Latin):
rex nõ prius aliquid gustate nõ prius ex armari e¬
aut puluerem. et sudorẽ etergi passus est licet: ĩ
medus et estatis et diei et apulie Hagrãtissimis calo¬
ribus ꝗͣ rem diuinã uel sollenniter fecerit ieluq gra¬
tias prouictoria egetit armatus ieiunus ac pro¬
clio defatigatus.
DILIGENTER̃ FORTIIER.
Enebatut rex in camsis leborus quos nũc rosarũ
uocant. quo nuntius adfertut. Riccium regiotum.
peditũ ductorem adhostes defecisse ac ꝑ fraudem
occupasse oppidũ sanctigermani cũ monte cassinati
ac properare uicina ommia ĩuader̃. Quo nuntio
pmotus rex dixisse fertur. facto nõ consulto opus
esse et ut erat uenationi potius ꝗͣ armis ĩ structus
contra proditorẽ iter instituit cumiis tantũ io¬
do purpuratis qui secum uenationis gratia conue¬
nerãt ciuitatibus solum demintians ut qui eum.
diligetet propere sequeretur. Opĩone ederius adricciũ

Expanded text:
rex non prius aliquid gustare, non prius exarmari rex non prius aliquid gustare, non prius exarmari aut pulverem et sudorem extergi passus est, licet et in mediis et aestatis et diei et Apuliae flagrantissimis caloribus, quam rem divinam vel solenniter fecerit, Iesuque gratias pro victoria egerit armatus, ieiunus ac proelio defatigatus. XXV. DILIGENTER, FORTITER Venabatur rex in campis Leboriis, quos nunc Rosarum vocant, quo nuntius affertur Riccium regiorum peditum ductorem ad hostes defecisse, ac per fraudem occupasse oppidum sancti Germani cum monte Cassinati, ac properare vicina omnia invadere. Quo nuntio permotus rex dixisse fertur, facto non consulto opus esse, et ut erat venationi potius quam armis instructus, contra proditorem iter instituit cum his tantummodo purpuratis, qui secum venationis gratia convenerant, civitatibus solum denuntians, ut qui eum diligeret propere sequeretur, opinione celerius ad Riccium
Abbreviated transcription (Latin):
in hostem ferebatur. Crederes fortimam presidem bel¬
lorum adesse regi tam exigno momento hostes uiros
fortissimos fuderit fugaueritq et in portam usquȩ¬
usque ciuitatis ꝓsecutus plurimos ceperit nõ nullos
etiam infossam urbis precipites egerit. Regiotũ uͭoͣ
nõ nulli holtibus mixti urbem introire qui exporta
altera ad regem incolumes redierũt. In hac uicto¬
ria ꝓ multa quide obtigere narratu dignillima.x
Quidam eques cum ĩ tueretut regem ornatu pre¬
ter alios elegantiore. et quistram esset: nam ignotaba¬
tut proiecto in eum ense ꝑcontaretur atq ille alfo¬
sus rex sum etlã protenso ense respondisset conti¬
nuo ad regis nom̃ pro cubuisse dicitur atq illius po¬
testati reducto gladio sese ꝑ mnisisse. Illudquoque¬
ad inemoriam huius uictorie insigne extitit. Qđ
reuersis militibus e proelio in castra unde profecti
erant ceteris ut fit corpora passim curantibus ipse

Expanded text:
in hostem ferebatur. Crederes fortunam praesidem belin hostem ferebatur. Crederes fortunam praesidem bellorum adesse regi, tam exiguo momento hostes viros fortissimos fuderit fugaveritque, et in portam usque civitatis persecutus plurimos ceperit, nonnullos etiam in fossam urbis praecipites egerit. Regiorum vero nonnulli hostibus mixti urbem introiere, qui ex porta altera ad regem incolumes redierunt. In hac victoria per multa quidem obtigere narratu dignissima. Quidam eques cum intueretur regem ornatu praeter alios elegantiore, et quisnam esset ignorabatur, proiecto in eom ense percortaretur, atque ille: "Alfonsus rex sum", etiam protento ense respondisset, continuo ad regis nomen procubuisse dicitur, atque illius potestari reducto gladio sese permisisse. Illud quoque memoria huius victoriae insigne extitit, quot reversis militibus e proelio in castra, unde profecti erant, ceteris, ut fit, corpora passim curantibus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
simul et illibatas cum presi dio quo uellent dimi¬
sit pancis post diebus ad lates unde digresse
erant prout li bitum fuerit tuto reddi tutas
ERat insaumio rex haut procul bouiano cũ subito
affertut hostes aduentate ac iam pͣtope esse. Quo
nũtio capere arma milites uissit atq hostibus
obuiam contendere. Et iam ad trimilia passuũ
processerat instructus armatusq ta inde que
in campis aptis uxta troiam in conspectu hostium
consedit. Stabant enim loco edito ad proeliũ et
ipsi parati istructiq. Coeteꝵ rex consulto haud x¬
mouebat quo hostes in equum pelliceret adpugnã
Illi uero numero fidentes. quo sane prestate uide¬
bantut. ecolle descendunt magnoq i petu pu¬
gnã incipinut: Tum regem ex clamasse his aurib
audiui nam uixta etam. O milites ictoria nostra
est ostendens etiam aqua acie a quoue loco uictoria
oriretur. Mox et ipse intet primos contrtatissime

Expanded text:
simul et illibatas cum praesidio, quo vellent, dimisimul et illibatas cum praesidio, quo vellent, dimissit. Paucis post diebus ad lares, unde digressae erant, pro ut libitum fuerit tuto redituras. Erat in Samnio rex aut procul Boviano, cum subito affertur hostes adventare ac iam prope esse. Quo nuntio capere arma milites iussit atque hostibus obviam contendere, et iam ad tria milia passuum processerat instructus armatusque, tandemque in campis apertis iuxta Troiam in conspectu hostium consedit. Stabant enim loco edito ad proelium et ipsi parati instructique, ceterum rex consulto haud monebat, quo hostes in equum pelliceret ad pugnam. Illi vero numero fidentes quo sane praestare videbantur, et colle descendunt magnoque impetu pugnam incipiunt. Tum regem exclamasse his auribus audivi nam iuxta eram: "O milites, victoria nostra est!", ostendens etiam a qua acie, a quove loco victoria oriretur. Mox et ipse inter primos concitatissime
Abbreviated transcription (Latin):
copularent tatus uidelicet id quod euetut auimos il¬
lorũ deliniri et conciliati posse prole suscepta. Coete¬
rum in eadẽ expeditione & hoc contigit quod cum
uictorie compos dus gratias actutus ad littus ubi r¬
templum extat. Mariae uirguuis trauceret scapha tu¬
mio poridere tegiotum pressa sub sedit tege usque ad
uada una delapso nandi poenitus ignaro. Cumque o¬
pe caietani cuiuslam ab imo redlitus fundo mox sele
collegifset dixisse fertur. Non paruo magna constare
Tum acdiutori ip̃i ultime sortis homuncioni salati¬
um anum constituit. patiter et filiabus quin¬
que dotem đdit.
CONTINE NTTR
Blccato apulie oppido ui capto cũ miles a direpti¬
one contiueri nequisset rex ueritus ne furor tã¬
dẽ baccharetut in mulierũ pudicitiã conquisi¬
tas cum cuta in locum extra muros procul auili¬
tum impetu congregauit set uandoꝵ dato negotio
ioanni olzine uiro amplissimo et mihi. Seruatas

Expanded text:
copularent, ratus, videlicet id quod evenit, animos ilcopularent, ratus, videlicet id quod evenit, animos illorum deliniri et conciliari posse prole suscepta. Ceterum in eadem expeditione et hoc contigit, quad cum victoriae compos diis gratias acturus ad litus ubi templum extat Mariae virginis traiceret, schapha nimio pondere regiorum pressa subsedit, rege usque ad vada ima delapso nandi penitus ignaro. Cumque ope Caietani cuiusdam ab imo redditus fundo max sese collegisset, dixisse fertur non parvo magna constare. Tum adiutori ipsi ultimae fortis homuncioni salarium annuum constituit, pariter et filibus quinque dotem dedit. XXIII. CONTINENTER Viccaro Apuliae oppido vi capto, cum miles a direptione contineri nequisset, rex veritus ne furor tandem baccharetur in mulierum pudicitiam, conquisitus cum cura in locum extra muros procul a militum impetu congregavit servandas, dato negocio Ioanni Olgine viro amplissimo, et mihi servatas
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣiͣ hereditarium regis hostem cumotanes morte
mulctandum essẽ censerẽt laluũ esse rex iussit botus et pat̃¬
uis et suis om̃ibus seruatũ testitutũq nec iacobi patris
caipitales itumicicias nec antonii filii ꝑui caciam iam¬
dudum sibi datinosisli mam uel paulu su ostimate usus
est Milites preterea captiuos missos fecit. Hontullos
et qͣuis hostes ob egregiam tam̃ uittutem atq inte¬
gran famam donauit ex ornauitque. Quia masue¬
tudine et benignitate ipsos etiam hostes sibi exinde be¬
tuolos teddidit Uniuersoque posthac regno neapo¬
litano ab aquila marsorum urbe ad regum usq brutio¬
tũ sine ad uerlario ĩ pace summa & traqllitate potitus ẽ
FORTITER CLEMENTER GRATE
Ysclam oppidum et milite et situ ipso mututissimũ pu¬
guando cepit captis licet grauissimis hostibus pepẽcit
in id postea ab eo colonia cathealanoꝵ deducta ut essẽt
qui cuta uirginibus aut uiduis hysclanis connubia

Expanded text:
et quasi haereditarium regis hostem, cum omaes morte et quasi haereditarium regis hostem, cum omaes morte mulctandum esse censerent, salvum esse rex iussit bonis et paternis et suis omnibus servatum restitutumque. Nec Iacobi patris capitales inimicitias, nec Antonii filii pervicatiam iamdudum sibi damnosissimam vel paululum aestimare visus est. Milites praeterea captivos missos fecit, nonnullos etiam, quamvis hostes, ob egregiam tamen virtutem atque integram famam donavit exornavitque. Qua mansuetudine et benignitate ipsos etiam hostes sibi exinde benivolos reddidit, universo post hac regno Neapolitano ab Aquila Marsorum urbe ad regium, usque Brutiorum sine adversario in pace summa et tranquilitate potitus. XXII. FORTITER, CLEMENTER, GRATE Hisclam oppidum et milite et situ ipso munitissimum pugnando cepit, captis licet gravissimis hostibus pepercit. In id postea ab eo colonia Catelanorum deducta ut essent, qui cum virginibus aut viduis Hisclaris connubia
Abbreviated transcription (Latin):
hostes iteuere ꝑtendit quotũ dux erat antonius cau¬
dola uit strenuus atque in armis clatus. Qumq eos
inagro carpinonio nactus esset proelio insiructos in¬
tenitosq et numero et uirtute plutinũ exultantes
ad hibito consilio tex ptoponit exquititq anpreliu
sumendum sit: nec ne. Cumq exproceribus quidã
susci piendum otatitio esse censuisset si tex ipse pteses
non esset. Ergo qđ maxime inquit opitulati dimuã¬
tibus solet impetatotis presentia nuncsi diis placet o¬
ffutura est: statimq ut deo betie uiuante proclium cõmit¬
terent proiutiauit mox intellecturi nibil eotli for¬
tune ac glorie obstatutam ꝑtesentiam suam. fit ergo
proeliũ initiosatis anupiti marte demum postea te¬
gis auspiciis atque uittute fudetũt ceperũt que ho¬
stes ferme omnis. Inquibus fortiatri equites ptope
us dux item captus. Accidit hic omnibus seculis
taetuo tanda clementia Antoniũ caudolam exiciabile

Expanded text:
hostes itinere pertendit, quorum dux erat Antonius Calhostes itinere pertendit, quorum dux erat Antonius Caldoria, vir strenuus atque in armis clarus. Cumque eos in agro Carpinonio nactus esset proelio instructos intentosque, et numero et virtute plurimam exultantes, adhibito consilio rex proponit exquiritque an proelium sumendum sit nec ne. Cumque ex proceribus quidam suscipiendum omnino esse censuisset, si rex ipse praesens non esset: "Ergo quod maxime – inquit – opitulari dimicantibus solet imperatoris praesentia, nunae, si diis placet, offutura est." Statimque, Deo bene iuvante, ut proelium committerent, pronunciavit mox intellecturi nihilo eorum fortunae ac gloriae obstaturam praesentiam suam. Fit ergo proelium initio satis ancipiti marte, demum postea regis auspiciis atque virtute fuderunt ceperuntque hostes ferme omnis, in quibus Sfortiani equites prope us dux item captus. Hic omnibus saeculis memoranda clementia: Antonium Caldoriam exitialem
Abbreviated transcription (Latin):
sententia aliqua lata nõ scripta ut solet sedtatito quo¬
dam iudicio in eum animaduertit. Quo ex facto u¬
trunque prouidit et ne scelus impunitum remanert
& ne geuerosa rliqua domus uniꝰ noxa notar̃tur ĩ famia.
CLEMEITTR
Rbem neapolitanam ꝑtinacissime obduratam pugnã¬
do deniq cum cepisser deus immortilis qͣ manluete¬
milites acede ac direptione coercuit: et preter primos
impetus. quos continere fauile non fuit postea ciies om¬
nis amilitum furore & auaritia tutos incolumesq sẽ¬
uauit. ipsemet stricto enle perequitas ciuitatera pros¬
piciensq ne quis alteriui aut contutueliam affer¬
tet. De in his quanqͣs uictis liberorum uita concessit ĩ¬
uitiatum omnium etiam petri iocũ dissimi fratris
cedis oblitus.
Expugnata iata uuitate neapolitana ne ex uictotia ut
euenit in solesceret exercitus aut uoluptatis resolue¬
retut illecebris confestim compositis tebus tecto ad

Expanded text:
sententia aliqua lata, non scripta, ut solet, sed tacito quosententia aliqua lata, non scripta, ut solet, sed tacito quodam iudicio in eum animadvertit. Quo ex facto utrumque providit, et ne scelus impunitum remaneret, et ne generosa reliqua domus unius noxa notaretur infamia. XX. CLEMENTER Urbem Neapolitanam pertinacissime obduratam pugnando denique cum cepisset, Deus immortalis! Qumilites a caede, ac direptione coercuit, et praeter primos impetus, quos continere facile non fuit, postea cives omnes a militum furore, et avaritia tutos incolumesque servavit. Ipsemet stricto ense, perequitans civitatem prospiciensque ne quis alteri vim, aut contumeliam afferret. Dein his, quamquam victis, liberorum iura concessit, inimicorum omnium etiam Petri iocundissimi fratris caedis oblitus. L. Expugnata iam civitate Neapolitana, ne ex victoria, ut evenit, insolesceret exercitus aut voluptatis resolveretur illecebris, confestim compositis rebus recto ad
Abbreviated transcription (Latin):
Cua classis tegia tempestate abrepta adinsulas sthocades
decurrisset atq e ⁊dem una ex dissipatis triremibus ad¬
uentare prospectatetur conscisso uelo ac temone decusso
summo cum militũ et nautatum discrimine inclamauit
rex. uł aduenienti illico omẽs irent suppetias. Cumq
et omnes periculũ recusantes reclamarent melius unã
qͣ uniuersas triremes iti ꝑditum rex nihilo segnius
pretoriã soluit. Ipse maet et si nemo subsequatur solus o¬
pem enississime laturus. Quo facto ceteri postea pudore cõ¬
pulsi regem sub secuti tritemem prope obrutam nõ siue
omĩũm periculo reduxerũt incolumem Tum tex nõ ne
uobis sepius dixeram ꝑiculum sine ꝑiculo moueri non
posse. Mihi profecto satius uisum est unacum sociis ui¬
tie foctissimis occumbere q̃ illos uidere et pati ante ocu¬
los intetire
Eu M quidam stirpe illustris quem hic honoris gratia
non nomino. lese maiestatis aput regem delatus es¬
set: et esset facinoris conuictus et maiestatis reus nõ

Expanded text:
Cum classis regia, tempestate abrepta, ad insulas Schochades decurrisset, atque eadem una ex dissipatis triremibus adventare prospectaretur, conscisso velo ac temone decusso, summo cum militum et nautarum discrimine, inclamavit rex ut advenienti illico omnes irent suppetias. Cumque et omnes periculum recusantes reclamarent melius unam quam universas triremes iri perditum, rex nihilo segnius praetoriam soluit ipsemet et, si nemo subsequatur, solus opem enixissime laturus. Quo facto exteri postea pudore compulsi regem subsecuti, triremem prope obruptam non sine omnium periculo reduxerunt incolumem. Tum rex: "Nonne vobis saepius dixeram periculum sine periculo moneri non posse? Mihi profecto satius visum est una cum sociis viris fortissimis occumbere, quam illos videre et pati ante oculos interire." Cum quidam stirpe illustris, quem hic honoris gratia non nomino, laesae maiestatis apud regem delatus esset et esset facinorus convictus, et maiestatis reus, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ol missus a plulipporex cum inportũ Ueneris se recepislet
accepit genuam urbem aphilippo desciuisse. ibiq plurios
hyspanie procetes detineri. inquibus et iohannem naua¬
rie regem captum catcere asseruari. Quod eum accidisset
nom nullige nuenses uiri patricu qui in portu uenetis a¬
gebatit apud regem credidere et le uicissim capi etasser¬
uari debere in regiorum commutationem. Cocterum
alfonso mos fuit ut qui apud sediuer sarentur ꝗͣ uis inimi¬
ci aut aduersatii. hi tam tuti semꝑ et in columes essent
hos igitut omnes adunum millos fecit

Expanded text:
missus a Philippo rex cum se in portum Veneris recepisset, accepit Genuam urbem a Philippo descivisse ibique plurimos Hispaniae proceres detineri, in quibus et Ioannem Nauariae regem captum carcere asservari. Quod cum accidisset, nonnulli Genuenses viri patritii, qui in portu Veneris agebant, apud regem credidere et se vicissim capi et asservari debere in regiorum commutationem. Ceterum Alfonso mos fuit, ut qui apud se diversarentur, quamvis inimici et adversarii, hi tamen tuti semper et incolumes essent. Hos igitur ommes ad unum missos fecit
Abbreviated transcription (Latin):
Unc iratus quĩcianus iussit eã ĩ mãnulla
uero agatha ad eũ dixit. Impie et crudelissime
et dire tyrãne non es confusus hoc ãputare in
feĩa quod ipse ĩ matre suxisti. Sed ego habeo
ab infancia mea quibus nutrio oẽs sensꝰ meos

Expanded text:
s quintianus| iussit eam in mammillam excidi. Agathe respondit impie et crudelis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos
Abbreviated transcription (Latin):
caput est et hiuiꝰ capitis mẽbra sũt
oẽs ĩiqui. An non dyaboli mẽbrũ pilatus
An non dyaboli mẽbra uidei ꝑsequentes et
milites crucifigentes fuerũt quid ergo mirũ
si se ab illo ꝑmisit ĩ mõtẽ duci et tẽptari. si¬
se ꝑtulit eciam a mẽbris illiꝰ crucifigi. N

Expanded text:
caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego sto ꝓpe fontẽ aque et filie habitatoꝵ¬
huiꝯ ciutatis egrediẽtur ad hauriẽdã
aquã. Igitur puella cui ego dixero. inclina
yduã tuã ut bibã et illa reponderit bibe. quĩ
et camelis tuis dabo potũ. ip̃a ẽ quã p̃parasti
seruo tuo ysacit et per hoc ĩtelligã ꝙ feceris
msericordiã cũ dño meo. ad bñdꝰ anͣ Scriptũ

Expanded text:
ego sto prope fontem aquae, et filiae habitatorhujus civitatis egredientur ad hauriendam aquam. Igitur puella, cui ego dixero: Inclina 164 hydriam tuam ut bibam: et illa responderit: Bibe, quin et camelis tuis dabo potum: ipsa est, quam praeparasti servo tuo Isaac: et per hoc intelligam quod feceris misericordiam cum dom
Abbreviated transcription (Latin):
õnẽ nostrã intẽcionẽ in ĩteriora gaudia di¬
rigi. ne foris querentes mercedẽ. huic seculo cõ¬
formemur. et amictaꝰ promissionẽ. tãto solidioris
atq firmioris quãto ĩterioris beatitudĩs. qͣ nos ele¬
git deus conformes fieri ymagiis filii dei.¬

Expanded text:
omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur, et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit Deus conformes fieri imaginis Filii sui
Abbreviated transcription (Latin):
ilii dauid filii abraham Ordo p̃pos taua¬
terus fed necessarie cõmutatus. Si enĩ
primũ posuisset alidhã et postea dauid. rur¬
sus repetendus ei fuerat abrahã ut gene̾acio¬
nis feries texeretur. Ideo autẽ ceteris p̃t̾missis¬
horũ filiũ nũcupauit quia ad hos tantũ est
de cristo repromissio. Ad abrahã. n semĩe ĩquit
tuo benedicentur õnes gentes quod est cristus
Ad dauid De fructu uentris tui ponã suꝑ sedẽ

Expanded text:
ilii David, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea Dasus repetendus esset Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo etiam David phorum filium nuncupavit; quia ad hos tantum est facta de Christo repromissio, ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes , quod est Christus. Ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur didimꝰ nõ ea̾t cũ eis qñ peĩt iħs Et
ste unus discipulus defuit Gregorii pape¬
reuersus quod gestũ est audiuuit. audita
credere rẽnuit. Benit iterũ iħs. et non credenti
discipulo latus palpandũ prebuit. manꝯ ostẽdit
et ostensa suorũ cicatrice pulnerũ. infidelitatis
illius pulnus sanae̾t. lectio octaua

Expanded text:
dicitur Didymus, non erat cum eis, quando venit Jesus. ste unus discipulus defuit, reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suorum vulnerum cicatrice, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fra
Abbreviated transcription (Latin):
ta enĩ ĩ precdara prophecia cũ iacob pa¬
triarcha benediceret filiis suis. pñtes
cangens futura prospiciens. predictũ erat qd
ĩ paulo contigit Et at autẽ paulus sicut ip̃e
testatur de tribu benyamm Cũ autẽ iacob be¬
nedicens filios sirõs penisset ad benedicẽdũ
benyamn Ait de illo. Benyamin

Expanded text:
im erat in praeclara prophetia, cum Jacob patriarcha benediceret filiis suis, praesentia tangens, futura prospiciens. Praedictum erat quod in Paulo contigit. Erat autem Paulus, sicut ipse testatur, de tribu Benjamin . Cum autem Jacob benedicens filios suos, venisset ad benedicendum Benjamin, ait de illo: Benjamin
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ab ipso pacientia mea Quia ip̃e deꝰ me
saluator meus: aduitor meus non emigrabo
An. deo salutare meũ et gloria mea: deus au¬
lii mei et spes meã in deo est S perate in eo
õnis congrogatio populi. effundice coram illo
corda bestra : deus adiuitor noster meternum
Terũ̃tamen uani filii hom̃i mendaces filuhi
minũ in stateris: ut decipians ip̃i de ranitate

Expanded text:
patientia mea quia ipse Deus meus et salvator meus adiutor meus non emigrabo in Deo salutare meum et gloria mea Deus auxilii mei et spes mea in Deo est sperate in eo omnis congregatio populi effundite coram illo corda vestra Deus adiutor noster in aeternum verumtamen vani filii hominum mendaces filii hominum in stateris ut decipian
Abbreviated transcription (Latin):
P rincipes iuda duces eorũ: principes zabulõ
prĩcipes neptalim Manda deus uirtuti tue:
confirma deus hoc quod operatus es in nobis
L templo tuo in iherusalẽ: tibi offerẽt reges
gatio taurorũ in uacts populorũ: ut excludãt¬
eos qui probati sunt argento S issipa gc̃tes
que bella uolunt. uenient legati ex egiptõ. cthi¬
opia preuẽĩet manus eia deo Regna terre
cantate deo: psallite dño O fallite deo: q̃ ascen¬
dit supercelũ celi ad orientem. Ecce dabit
poci sue pocem uirtutis. date gloriã deo super
israel: magnificentia ciꝯ et pirtꝰ eis ĩ nubibꝰ

Expanded text:
principes Juda duces eorum  principes Zabulon, principes Neptalim. Manda, Deus, virtuti tuae  confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis. A templo tuo in Iherusalem  tibi offerunt reges cilia taurorum inter vaccas populoruargento. Dissipa gentes, quae bella volunt: venient legati ex Aegypto  Aethiopia praeveniat dare manus Deo. Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino, psallite Deo  qui ascendit super coelos coelorum ad orientem. Ecce dabit vocem suam vocem virtutis suae  date honorem Deo. Super Israel magnificentias eius, et virtutes eius  in nubibus.
Abbreviated transcription (Latin):
bunt et abscondent: ipsi calcaneũ meũ obseruaot̃
Sicut susanuerunt aiam meã pro nichilosaluos
facies illos: in ira populos confringes D eus
uidam meam ãnũciaui tibi: posuisti lacrimas
meas inconspectu tuo S icut et in promissione
tua: tunc conuertentar inima mei retrorsum
In quacũq die ĩuotauers te: ecce cognoui qm̃
deus meus es In deo laudabo perbum in dño¬
laudabo laudabo sermonẽm leo speraui non
timebo quid facies michi homo In mesunt
deus pota tua: que reddam laudationes tibi
Qm̃ eripiusti aiãm meã de morce et pedes mees
de lapsu: ut placeam corã deo in lumĩe uũtiũ.

Expanded text:
abscondent: ipsi calcaneum meum observabunt. Sicut sustinuerunt animam meam, pro nihilo salvos facies illos: in ira populos confringes. Deus vitam meam annuntiavi tibi: posuisti lacrymas meas in conspectu tuo. Sicut et in promissione tua: tunc convertentur inimici mei retrorsum. In quacunque die invocavero te: ecce cognovi quoniam Deus meus es. In Deo laudabo verbum, in Domino laudabo sermonem: in Deo speravi, non timebo, quid faciat mihi homo. In me sunt Deus vota tua; quae reddam laudationes tibi. Quoniam eripuisti animam meam de morte, et pedes meos de
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ecce ceperunt aĩam meam. irrueriont
m me fortes Neq iiq̃tas mea neq peccatũ
ieũ dñe: sine iniquitate cucurri et direxi
E xurge in occursũ meũ et uide: et tu dñe d
eoruir qm̃ quis audunt Et tu dñs deridebis
eos : ad nichilũ deduces onines gentes Fortitu¬
dinẽ meã ad te custodiã : quia deus susceptor mea
deus meus miscricordia eius preueniet me D ea

Expanded text:
imam meam inruerunt in me fortes neque iniquitas mea neque peccatum meum Domine sine iniquitate cucurri et direxi exsurge in occursum meum et vide et tu Domine Deus eorum quoniam quis audivit et tu Domine deridebis eos ad nihilum deduces omnes gentes fortitudinem meam ad te custodiam quia Deus susceptor meus Deus meus voluntas eius praeveniet m
Abbreviated transcription (Latin):
abõ: et exaudiet uocem mcã Redimet in pace
aĩam meã ab hiis qui appropinquant michi:
qm̃ inter multos erant mecũ Erqudiet deus
extendit manũ suã in retribuendo ontami¬
nauerunt testamentũ cia: diuisi sunt ab ia
dultus eiꝰ: et appropĩquauit cor illiq Q olliti

Expanded text:
am redimet in pace animam meam ab his qui adpropinquant mihi quoniam inter multos erant mecum exaudiet Deus extendit manum suam in retribuendo contaminaverunt testamentum eius divisi sunt ab ira vultus eius et
Abbreviated transcription (Latin):
puit aĩam meã de medio catulorũ leonũ: dor¬
miui concurbatus Silii hom dentes corum
arma et sagitte: et lingua eorũ gladius acuta
Exaltare super celos deus : et in õnẽ teram¬
M
gloria tua Laqueũ parauerũt pedibꝰ mcis:
et ĩcuruauerunt aiãm meã Noderũt ante faciẽ
meam foueam: et inciderunt in eã Paratũ¬

Expanded text:
ulorum leonum, dormibi conturbatus. Filii hominum dentes eorum arma et sagitta  et lingua eorum machaera acuta. Exaltare super coelos Deus  et super omnem terram gloria tua. Laqueos paraberunt pedibus meis  et incurbaberunt animam meam. Foderunt ante faciem meam fobeam  et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
lũ deueĩent tanꝙͣ aqua decurrens: intendit
arcũ siũt donec infirmentur Sicut cera que
Eluit auferentur: supercecidit ignis et non
uiderunt solem Priusꝙͣ intelligerent some
pestre ramũ: sicũt uiuences sicũt in ira absor¬
bet cos Lctabitur iustus cam uiderit uĩdictã:
manus sũas lauabit in fanguine peccatoris
Et dicet homo si rtiq est fructꝰ usto: utiq est

Expanded text:
devenient tamquam aqua decurrens intendit arcum suum donec infirmentur sicut cera quae fluit auferentur supercecidit ignis et non viderunt solem priusquam intellegerent spinae vestrae ramnum sicut viventes sicut in ira absorbet vos laetabitur iustus cum viderit vindictam manus suas lavabit in sanguine peccatoris et
Abbreviated transcription (Latin):
tectũ arche appexit riditq ꝙ exsiccata eẽt suꝑsi¬
cies terre mense secunda septĩa et ricesiã die
mensis arefacta est terra lectio secunda¬
Ocutus est autẽ deus ad noe dicens.
Egredere de archa tu et uyxor tua. filii¬
tui et pxores filiorũ tuorũ tecũ. Cũcta aĩancia
que sunt apud te ex õm carne tã ĩ polatilibꝰ
ꝙͣ in bestiis et pniu̾sis reptilibus que reptant
suꝑ terrã educ tecũ et ingredinũ suꝑ terram
Crescite et multiplicamuĩ suꝑ eam. lũo tercia
Greslus est ergo noe et filii eia et uxor
illius et uxores filiorũ eiꝯ cũ eo. sed et
oĩa aiãncia u̾menta et reptilia que repũt
super terrã scd̾m genus suũ de atcha egressa

Expanded text:
ctum arche aspexit viditque, quod exsiccata esset superficies terre. Et: Mense secundo, septima et vicesima die mensis, arefacta est terra locutusque est Dominus ad Noe dicens: Egredere de archa et reliqua. t uxores filiorum tuorum tecum: cuncta animantia quae sunt apud te, ex omni carne, tam in volatilibus quam in bestiis et universis reptilibus quae reptant super terram, educ tecum, et ingredimini super terram: crescite et multiplicamini super eam. gressus est ergo Noe, et filii ejus, uxor illius, et uxores filiorum ejus, cum eo. Sed et omnia animantia, jumenta, et reptilia quae reptant super terram, secundum ge
Abbreviated transcription (Latin):
Ieit quoq sech centũ quĩq ãnus et genut¬
enos. Bixit quoq sech postꝙͣ genuit enos
octingentis septẽ ãnis et genuit filios et filias
et facti sũt õnes dies seth nongentorũ duodet̃i ã¬
norũ et mortuuis est. Bixit pero enos nonaginta
ãnis et genuit capnam. post cuiꝰ ortũ uixit octigẽ¬
as quĩdccĩ ãnis et genuit filios et filias. Tu aũt

Expanded text:
xit quoque Seth centum quinque annis, et genuiEnos. Vixit quoque Seth postquam genuit Enos, octingentis septem annis, genuitque filios et filias. Et facti sunt omnes dies Seth nongentorum duodecim annorum, et mortuus est. Vixit vero Enos nonaginta annis, et genuit Cainan. Post cujus ortum vixit octingentis quindecim annis, et genuit filios et filias. Fact
Abbreviated transcription (Latin):
dñs deus de humo cunctis aĩantibꝰ t̾re
et uniuersis polatilibus celi. adduxit ea ad adã
ut uideret quid pocaret ea. Omne eĩ quod põuit
adã aĩe piuẽtis ipm est nomẽ eiꝰ. Appellauitq
adam nõibus siuis cuncta aiãncia et pniuerfa¬

Expanded text:
inus Deus de humo cunctis animantibus terrae et universis volatilibus caeli adduxit ea ad Adam ut videret quid vocaret ea omne enim quod vocavit Adam animae viventis ipsum est nomen eius appellavitque Adam nominibus suis cuncta a
Abbreviated transcription (Latin):
Ixitq cayn ad abel fratrẽ suũ. Egre prima¬
oiamur foras. Cũq eeñt in agro cõsurrexit
cayn aduersus abel fratrẽ suũ et interfecit eum
Et ait dñs ad cayn. Ubi est abel frater tuus.
Tiui respondit. Nestio. Num custos frĩs mei sũ ego.
pox sanguĩs fratris tui clamat ad me de

Expanded text:
ixitque Cain ad Abel fratrem suum: Egrediamur foras. Cumque essent in agro, consurrexit Cain adversus Abel fratrem suum, et interfecit eum. Et ait Dominus ad Cain: Ubi est Abel frater tuus? Qui respondit, Nescio. Num custos fratris mei sum? vox sanguinis fratris tui clamat ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ftti cicis me hodie a facie terre. et a facie tua
abscondar et ero pagus et profugus in terra. Oĩs
igitur q̃ ĩuenerit me occidet me. Dixitq ei dñs
Neqͣꝙͣ ita fiet sed oĩs qui occiderit capn septuplũ
punietur. Posuitq dñs signũ in capn ut non ĩter¬
fice̾t oĩs qui ĩuenisset eũ. Egressusq cayn a facu¬

Expanded text:
e terrae et a facie tua abscondar et ero vagus et profugus in terra omnis igitur qui invenerit me occidet me dixitque ei Dominus nequaquam ita fiet sed omnis qui occiderit Cain septuplum punietur posuitque Dominus Cain signum ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum egressusque Cain a fac
Abbreviated transcription (Latin):
Eingressus ẽ noe et filii erꝯ et rxor euus
et uxores filiorũ eius cũ eo m archã ꝓpter aquas
diliuui De aiãntibus quoq mũdis et ĩmũdis et
de polucribus et ex oĩ quod mouatur suꝑ terrã
duo et duo ingresla sunt ad noe in archã mas¬
culꝰ et feĩna sicut preceperat deꝰ noe. ł quĩta¬
Uniq transissẽt septem dies aq̃ dilu̾iui
ĩundauerũt suꝑ terrã. Anno sexcẽtesĩo
nite nõe mense secundo septĩodecĩo die mensis.
rupti sũt õnes fontes abissi magne et catharat¬
te celi aꝑte sunt et facta est pluia suꝑ terrã qͣ

Expanded text:
ingressus est Noe et filii eius uxor eius et uxores filiorum eius cum eo in arcam propter aquas diluvii de animantibus quoque mundis et inmundis et de volucribus et ex omni quod movetur super terram duo et duo ingressa sunt ad Noe in arcam masculus et femina sicut praeceperat Deus Noe cumque transissent septem dies aquae diluvii inundaverunt super terram anno sescentesimo vitae Noe mense secundo septimodecimo die mensis rupti sunt omnes fontes abyssi magnae et cataractae caeli apertae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
domus tua in archam. Te cñi bidi iustũ corã
ne n generacione hac. Ex õibus aiãntib mun¬
dis tolle septena et septena masculũ es feminã.
mũdis duo et duo masculũ et fẽm̃iã Da
de polatilibus celi septena et septena mastulũ
et fẽinã it saluctur semen luꝑ faciẽ mũse terre
Out enũ et post dies lectio tercia
septẽ ego pluã suꝑ terrã quadragĩta du¬
bus et quadragĩta noctibus et delebo õnẽ substã¬
ciã quã feci de suꝑficie terre. fecit ergo noe oĩa

Expanded text:
domus tua in arcam, te enim vidi justum coram me in generatione hac. Ex omnibus animantibus mundis tolle septena et septena, masculum et feminam; dis duo et duo, masculum et feminam. Sed et de volatilibus coeli septena et septena, masculum et feminam, ut salvetur semen super faciem universae terrae. dhuc enim et post dies septseptem: ego pluam super terram quadraginta diebus et quadraginta noctibus: et delebo omnem substantiam quam feci de superficie terre. Fecit ergo Noe omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. quod dicebat ut sciatis rerũ signis¬
taciones quer̾e in hiis eciã que ꝑ semetipsũ polu
explana̾e Exponendo ergo quod dixit figurate se
loqui ĩnotuit. quatenꝯ pos certos redderet cũ uobis
nostra fagilitas pͥborũ illiꝗ figuas aperiret.ł no¬
Pis enĩ michi unꝙͣ crederet si spinas dina¬
uicias interpretari poluissẽ maxĩe cũ ille
pungãt isde delectent Et tamẽ spine sunt quia
cogitacionũ suarũ pũctionibus mentẽ lacerant.
Et cũ usq ad peccatũ ꝑtrahũt quasi ĩflicto duln̾e

Expanded text:
quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. uis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicari suꝑ terrã et filios procurassent. Di¬
dentes filii dei filias hoĩi ꝙ essent pulchre. acci¬
perunt yxores sibi ex oĩbus quas elegerant.ẜ ⁊ͣ¬
Ixitq deus. Llon ꝑmanebit sp̃s meus in
hoĩe in eternũ quia caro est Erũtidies il¬
lius centũ uiginti ãtiorũ. Gigantes autẽ erãt suꝑ
terrã in diebus illis. Postꝙͣ enĩ ingressi sũt filii dei¬

Expanded text:
filias procreassent videntes filii Dei filias eorum quod essent pulchrae acceperunt uxores sibi ex omnibus quas elegerant dixitque Deus non permanebit spiritus meus in homine in aeternum quia caro est eruntque dies illius centum viginti annorum gigantes autem erant super terram in diebus illis post
Abbreviated transcription (Latin):
Actũ est autẽ post multos dies ut offerret
cayn de fruitibus terre munera dño. abel
quoq obtulit de prĩogenitis gregis sui et de adpi¬
bus eorũ. Et respexit dñs ad abel et ad munem
eiꝰ. ad cayn uero et ad mũera eiꝰ non respexit.
menter et concidit pultus eiꝰ. Dixitq dñs
ad eũ Qua̾e iratus es et cur concidit facies tua
Nõne si bene egeris recipies. sinautẽ male. stati ĩ
foribus pectatũ aderit. Sed sub te erit appetitus

Expanded text:
t multos dies, ut offerret Cain de fructibus terrae munera domino. Abelis quoque obtulit de primitiis gregis sui et de adipibus eius. et respexit dominus ad Abel et ad munera eius, ad Cain uero et ad munera illius non respexit. menter et concidit vultus eius dixitque Dominus ad eum quare maestus es et cur concidit facies tua nonne si bene egeris recipies sin autem male statim in foribus peccatum aderit sed
Abbreviated transcription (Latin):
Dam pero non ĩueniebatur aduitor sil̃is ag
Immisit ergo dñs deus soporẽ in adam
Cũq ob dormisset tulit ynã de costis eius et repd¬
uit carnẽ pro ea. Et edificauit dñs deus costã
quã tulerat in mulierẽ et adduxit cũ ad adã.
ex ossibus mcis et caro de carne mea. He

Expanded text:
dam vero non inveniebatur adiutor similis eius inmisit ergo Dominus Deus soporem in Adam cumque obdormisset tulit unam de costis eius et repleuit carnem pro ea, et edi/ficauit Dominus Deus costam quam tulerat de Adam in muliere et adduxit eam ad Adam; x ossibus meis et caro de carne mea; e
Abbreviated transcription (Latin):
Ic itaq paterfailias ad excolẽdã pmeã suam
mane hora tercia sexta nona et ondecima
operarios conducit quia a mũdi huiꝰ ucio rsq
ĩ finẽ ad erudiendã plebẽ fideliũ. p̃dicatores nut¬
tore non desutit R An sudore pultus tui ues¬

Expanded text:
icus paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit; quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non desistit. Man
Abbreviated transcription (Latin):
me iiqͥtatẽ quã considerat euagniat. de fide
perfidie sumit arma. ter reno querit furore¬
ferire quẽ natũ celitus non credit. Ad sinus
matrũ militũ cogit castra. inter rbera arcẽ pietatł
oppugnat. in teneris oberibꝰ ferrũ durat. Lac
fundit aiteꝙͣ sanguinẽ. dat ante mortẽ sentire ꝙͣ
ꝑitẽ tenebras ingerit intrantibus lucem N

Expanded text:
 iniquitatem quam considerat, evaginat. De fide perfidiae sumit arma, terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit. Ad sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat. In teneris uberibus ferrum durat, lac fundit antequam sanguinem, dat ante mortem sentire quam vitam, tenebras ingerit intrantibus lucem.
Abbreviated transcription (Latin):
cepĩt drigo sed in oĩbus euisdẽ ecclesie finibus.
quecũq ꝑ orbẽ diffusa est ꝑsecutionẽ seuiturã
ꝑfidorũ. et piorũ patientiã esse coronandã. Qui
bimoccisi sunt. doctrina et operatione ꝑfectos
indicant. qui uero infra simplices uel ydiotas.
fidei tñ non ficte constancia fortes eq̃ denunciant

Expanded text:
cclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant