comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gligens ymee frequenter a sancto
uiro pro ignauia uel seguitie sua
u̾bis compiebatur. Niam et multiᷤ¬
modis emendare eum cupieus mi¬
nas ei u̾berum non nunqm inten¬
tabat. Sed cum uir beatus migras¬
set ad dominũ ille utpote insolens
⁊ stultus uemens die quadam cõ
eius tumbam cum catechinno ex¬
probracionis elato dixisse illicõ
fertur. Ecce qui minas michi u̾be¬
rum pollicebaris tu lam mortu¬
us iates. sed ego quidem ad huc
consisto uiuens. Post que uerba
uisum ei fuit astitisse reperite sãt¬
tum eligium. manuq ungam
gestantem. ⁊ ꝑcussisse caput eius
atq dixisse. Agnosce serue neqͣ
quoniam non sum mortuus yt
tu gloriaris. seo ueraciter nunt ut¬
no ereꝑtus e terris. Hiis dictis cõ¬
tinuo ex ꝑcucientis u̾bere. cepit ta¬
put hominis intumesce tunctiq
artus ipsius uehenient a grauaĩ
Exinde iam dolore magis in gra¬
uescente ceꝑit utraqz mami capꝰ
tenens turgens magnns ꝑurbem
uocib maamare. at ꝑomnes pla¬

Expanded text:
gligens vineae frequenter a sancto viro pro ignavia vel segnitia sua verbis corripiebatur; nam et multimodis emendare eum cupiens, minas ei verborum nonnunquam intentabat; sed cum vir beatus migrasset ad Dominum, ille ut pote insolens et stultus veniens die quadam ad ejus tumbam, cum cachinno exprobrationis elato dixisse illico fertur: Ecce qui minas mihi verborum pollicebaris, tu jam mortuus jaces; sed ego quidem adhuc consisto vivens. Post quae verba visum ei fuit astitisse repente sanctum Eligium manu virgam gestantem, et percussisse caput ejus, atque dixisse: Agnosce, serve nequam, quoniam non sum mortuus ut tu gloriaris, sed veraciter nunc vivo ereptus e terris. His dictis continuo ex percutientis verbere coepit caput hominis intumescere, cunctique artus ipsius vehementer aggravari; exinde jam dolore magis ingravescente coepit utraque manu caput tenens turgens magnis per urbem vocibus inclamare, ac per omnes pla
Abbreviated transcription (Latin):
uel oblacionem int̾dicit celebrari
e arbustula nutarii arefacta
bi demoniati ad cnus imꝑium
silueriuit
bi famulum aficta sanauit

Expanded text:
el oblationem interdicit celebrari. 22. De arbuscula nucarii arefacta. 23. Ubi daemoniaci ad eius imperium siluerunt. 24. Ubi famulum a ficta sanavit
Abbreviated transcription (Latin):
uenili ewo alteriam ꝑ¬
uecte etatis aliquot ill
diebz excubantes interredente con¬
fessore xpisti illuminati samqz a
ppria sunt renu̾si. Puella quedant
manns adhuc tenera ⁊ contrat¬
ta diu ibi oleo quod suꝑfundit᷑
ꝑuncta orante confessore domini
sana est facta. Alius itidem uit
uiuo capitis luminari prinatus
cum illit diu excubaret lumine
tanden recepto sanus deuui ad
locum suum discessit. Sed ne dũ
aliis tanto oꝑe sermone succint¬
to festinamus placere alios pro
ipsa prolixitate ierum uideamus
offendere aliquid interim lacius
ppagandum est ue uideautur qͥd¬
qͣm ueritati subtrahe
lo in cecindillo osteuso.

Expanded text:
venili aevo, alter jam provectae aetatis, aliquot illic diebus excubastes, intercedente confessore Christi illuminati, samque ad propria sunt reversi. Puella quaedam in annis adhuc tenera, et contracta diu, ibi oleo quod superfunditur peruncta, orante confessore Domini sana est facta. Alius itidem vir bino capitis luminari privatus, cum illic diu excubaret devotus, lumine tandem recepto, sanus demum ad locum suum discessit. Sed ne dum aliis tantopere sermone succincto festinamus placere, alios pro ipsa perplexitate rerum videamur offendere, aliquid interim latius propagandum est, ne videamus quidquam veritati subtraherlo in cecindillo ostenso.
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur quodam tempore causa extitit ut regionem que pro¬
prie prouincia mincupatur adire debuisset. Cumq die
quadam cum nobili suo comitatu iter agens. partes eiꝰ¬
dem prouincie ꝑagraret. Occurrit ei uir quidam in nim
io et nimus seuo repletus spiritu. is cum uidisset sanctũ
quid ad te innuundissime dyabole. in nomĩe ih̃u xpisti obinu-¬
tescere et exi abillo. Et continuo uehementer decerpens homi¬
nem exiit ab eo. Quindecim uero aunuis obsederat ⁊ truciauẽat
uirum pessimus spiritus. statim ergo pristine sauitati restitu¬
tus surrexit incolumis ⁊ sanus factus est exilla hora. Tu R̾m

Expanded text:
gitur quodam tempore causa exstitit ut regionem quae proprie Provincia nuncupatur, adire debuisset. Cumque die quadam cum nobili suo comitatu iter agens partes ejusdem Provinciae peragraret, occurrit ei vir quidam immundoo et nimis saevo repletus spiritu. Is cum vidisset sanctum quid ad te, inmundissime diabole? In nomine Iesu Christi obmutesce et exi ab illo'. Et continuo vehementer decerpens hominem, exiit ab eo; quindecim vero annis obsederat et cruciaverat virum pessimus ille spiritus. Statim ergo pristinae sanitati restitutus, homo surrexit incolomis et sanus factus est ex illa hora.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus sacratum. Tunt gaudio magno repletus cum sar
mine ex eo mannauit. ut etiam ip̃e sanctus eliguis fulgore liũs
uim sue clatitatis sparsit. ut timictoꝵ astantium obtutib oculo¬
rum retonsis ꝑtem ma s¬
ximam regioñis illiuis
in diei laritatem mu

Expanded text:
corpus sacratum. Tunc gaudio magno repletus, cum sarmine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgore luminivim suae claritatis sparsit, ut, cunctorum adstantium obtutibus oculorum retunsis, partem maximam regionis illius in diei claritatem mu
Abbreviated transcription (Latin):
os inprincipatum reliquit. Ne
non post multos annos maior
natu exip̃is qui potissimum ius
tenere uidebatur. dum quiete tnͣ¬
quilleqz reguaret obiens duos
suꝑstites fratres reliquit. De ip̃is
quid agatur iam solius dei uiditi¬
o diffiniri conuenit. hoc igitur s
⁊ alia qͣmplura hiis similia que
prosequi longum est plerumq eli¬
gius ꝓph̃ie gratia afflatus p̃nunt

Expanded text:
os in principatum reliquit, ac non post multos annos maior natu ex ipsis, qui potissimum ius teuere videbatur, dum quiete tranquillaeque regnaret, diem obiens, duos superstites fratres reliquit. De ipsis iam quid agatur, solius Dei iudicio definiri convenit. Haec igitur, sed et alia conplura his similia, quae persequi longum est, plerumque Eligius prophetiae gratia afflatus praenunt
Abbreviated transcription (Latin):
tongrua ad unam mensam ꝑiter
cõuiuans ita duntaxat ut prius
singulis aquan manib fund̾et
merumq ac panem inamii ꝓpria
preberet. Sed quid hec ouicius uai¬
rando in moror. ita fateor noudum
uidi studium feruere nusꝙͣ in galli¬
is huiusmodi oꝑa talit̾ aquoquã
audun expleri. Posset emm quis
uel caro arriꝑe. sed uix aut difficile
ꝑpetuo tenere. Hic uero quod semł
ꝓposuit ꝑpetuo retuut. Quod deo¬
primũ uouit nullis mundi nego¬
ciis obligauit. Quod in pncipio
missam traxit aduitam salutis

Expanded text:
congrua ad unam mensam pariter congrua ad unam mensam pariter convivans, ita duntaxat, ut prius singulis aquam manibus funderet, merumque ac panem manu propria praeberet. Sed quid haec diutius narrando immoror? Ita, fateor, nunquam vidi studium fervere, nusquam in Galliis hujusmodi opera taliter a quoquam audivi expleri: posset enim quis vel raro arripere, sed vix aut difficile perpetuo tenere; hic vero quod semel proposuit, perpetuo retinuit; quod primum Deo vovit, nullis mundi negotiis obligavit; quod in principio missam traxit ad viam salutis
Abbreviated transcription (Latin):
Demqz ouini ep̃ali pompa postpo¬
sita. ppłorum agmine contempto
clericorum frequentia spreta famu¬
lantium obsequiis relictis pau-¬
pum semꝑ captinorumq delecta¬
batur consorais. Hilbebat ennise¬
questratim statutum locum ĩ quo
certis quib q dieb egenos at debi¬
les intromittens ip̃e ut dudum cõ¬
sueuerat famuloꝵ inore satagens
satis eis deuote scruiebat ip̃e squa¬
lencia capita lauans increpitum¬
qz ac deformem cesariem manu ꝓ¬
pria radens potumq singulis at
cibum post diligenciam prebens
omnes q clement᷑ refocillabat. De¬
etiam uestitos gratifice dimittebat
illis qz exuna ꝑte excuntib alios
si adessent ex altera ꝑte intromitti
iubebat. Quib similit cuncta ex¬
plens benignissime refouebat. Nõ¬
nunqͣm uero etiam si plunna tur¬
la conflueret similit̾ omnib facie¬
bat. Singulis tamen diebz consti¬
tutum duodenarium nuuerum
reficiebat ip̃e plerum cum eis hor̃

Expanded text:
Denique omni episcopali pompa postpoDenique omni episcopali pompa postposita, populorum agmine contempto, clericorum frequentia spreta, famulantium obsequiis relictis, pauperum semper captivorumque delectabatur consortiis; habebat enim sequestratum statutum locum, in quo certis quibusque diebus egenos ac debiles intromittens, ipse ut dudum consueverat famulorum more satagens satis eis devote serviebat, ipse squallentia capita lavans, incomptam ac deformem caesariem manu propria radens, potumque singulis ac cibum post diligentiam praebens, omnes clementer refocillabat; deetiam vestitos gratifice dimittebat, illisque ex una parte exeuntibus, alios, si adessent, ex altera parte intromitti jubebat; quibus similiter cuncta explens benignissime refovebat. Nonnunquam vero etiamsi plurima turba conflueret, similiter omnibus faciebat: singulis tamen diebus constitutum duodenarium numerum reficiebat, ipse plerumque cum eis hora
Abbreviated transcription (Latin):
Aut quis tanta u̾borum coꝑia in¬
structus existat. uel que dr̃o tante
affluencie ulertate exundans que
cuncta eius bona ut decet queat ꝑ¬
sequi. Idem semꝑ robustus ad uit¬
tutis instanciani se exercens ꝯstau¬
tissime incepto ꝓposito ꝑseu̾abat.
Cadem incorde iumlitas. Eadem
in ultu granutas erat. Canden
paupib curam. Candem ut prius
sollicitudinem gerebat. E adem di¬
leccio fraterua. Cadem mentis cõ¬
stancia eidem ꝑiuanebat. Nisi qd̃
epalis ambicio que cet̾is pompe
fomentum subministrare solet
ci plus studium abieccionis ex¬
hibuit. Et unde alii adtempus
uidentur extolli. ince. Is ampliꝰ
studuit humiliari. Sempenim ĩ¬
obsequiis panꝑni. in diligentia
pegrinoꝵ infatigabilit̾ ꝑseuẽabãt
atqr ita cis suum impendebat obse¬
quium. ut insi quis fundatam in
xpo hret mentem proculdubio des¬
pectui duceret talia uel coequalib
prebere qualia hiis iugiter lucidis
at senis ⁊ despicabililiz exhiberet. i¬

Expanded text:
aut quis tanta verborum copia inaut quis tanta verborum copia instructus existat; vel quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta ejus bona, ut decet, queat prosequi? Idem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens, constantissime in coepto proposito perseverabat; eadem in corde humilitas, eadem in vultu gravitas erat, eamdem pauperibus curam, eamdem ut prius sollicitudinem gerebat, eadem dilectio fraterna, eadem mentis constantia eidem permanebat, nisi quod episcopalis ambitio, quae caeteris pompae fomentum subministrare solet, ei plus studium abjectionis exhibuit, et unde alii ad tempus videntur extolli, inde his amplius studuit humiliari. Erat iobsequiis pauperum, in diligentia peregrinorum infatigabiliter perdurabat, atque ita eis suum impendebat obsequium, ut nisi quis fundatam in Christo haberet mentem, procul dubio despectui duceret talia vel coaequalibus praebere, qualia is jugiter luridis ac seniis et despicabilibus exhibebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne tamen in nullo tatholice regle
deuiare uideretur. non se ꝑinisit p̾¬
us sacerdotem consetrani insi sub
nomiuila elericatus aliqua temꝑi
curricula exigeret. Temꝑe ergo dila¬
cionis transacto atq and̾ceno de ꝑ¬
tibiz ligeritanis reducto ianiqz eo
presbitero a domino deo dato mata¬
censis urbus ep̃o ordinato inito cõ¬
silio ꝑiter subuinus dei articulo
aplicam bñdiccionem meruerunt
gratuitu. E rat emm tempus quo
aput gallias rogationes acuncto
ppło celebrabantur. Conuementes
igitur simul in ciuitatem rodoma¬
gensem quarto decimo die mensis
terrii t̾us anno lodouei iuuenculi
adhuc regis die comunto ante le¬
tanias inter catenas ppłi inter ag¬
minia clericorum int̾ choros ꝑsal¬
lentium cousetrati simius gratis
ab episcopis ꝑiter ep̃i. egorodomo
ille uo nomoino. Sic ergo ep̾atu
suscepto adsedem suam remcaus.
qualẽ se demum qͣnturm cũq presti¬
terit quis digne ualeat explitare.

Expanded text:
ne tamen in ullo catholicae regulae ne tamen in ullo catholicae regulae deviare videretur, non se permisit prius sacerdotem consecrari, nisi sub normula clericatus aliqua temporis curricula exigeret. Tempore ergo dilationis transacto, atque Audoeno de partibus transligeritanis reducto, jamque eo presbytero a Domno Deodato Matascensis urbis episcopo ordinato, inito concilio pariter sub unius diei articulo apostolicam benedictionem meruerunt gratuito: erat enim tempus quo apud Gallias Rogationes a cuncto populo celebrabantur. Convenientes igitur simul in civitatem Rothomagensem quarto decimo die mensis tertii, tertio anno Clodovei, juvenculi adhuc regis, die Dominico ante Litanias inter catervas populi, inter agmina clericorum, inter choros psallentium consecrati sumus gratis ab episcopis pariter episcopi, ego Rodomo, ille Noviomo. Sic ergo episcopatu suscepto ad sedem remeans, qualem se demum quantumque praestiterit quis digne valeat explicare;
Abbreviated transcription (Latin):
Einde igitur clegerunt ex
merito sanctitatis cunctiꝰ
bois oꝑib predi tũ ad
satenutale officium sanctũ eliguiz
iam lumĩe radiatum ut p̃esset et¬
clesie noniomagensi. Decesserat
enim in xꝑo ani ciraulo archan
prefate uibis autistes. Elegerunt
aũt cum eo ⁊ audortium sodalem eͥ
qui uotabatur dado ut p̃esset eecse
rodomagensi. Hoc eigo modo aux¬
ficem iuitum de tonsura constitue¬
runt custodem urbium seu inunici¬
piorum. Hiis uocabulis uerman¬
deusi scilicet que est metropolis urbꝰ
cornacensi uõ que quondani regal
extitit ciuitas nomomagensi quo¬
qz ⁊ flandrensi. gandensictiani ⁊ cor¬
turiacensi. Obhot itaq cum uel.
maxime in hiis locis dederunt pas¬
toreni. ꝙ incole eiusdem regionis
magna abhoc exꝑte gentilitatis
errore detinebantur ⁊ uanis supstici¬
onibz satis dediti erant. Quiqz ue¬
lut agrestes fere nullius usꝑiam.
salutare u̾buni recipere poterant
Sed uir beatus cum se nullo modo
ab officio disposito discute posset

Expanded text:
inde igitur elegerunt ex merito sanctitatis cunctis bonis operibus praeditum ad sacerdotale officium sanctum Eligium jam lumine radiatum, ut praeesset Ecclesiae Noviomagensi: decesserat enim in ipso anni circulo Acharius praefatae urbis antistes. Elegerunt autem cum eo et Audoenum sodalem ejus qui vocabatur Dado, ut praeesset Ecclesiae Rothomagensi. Hoc ergo modo aurificem invitum detonsum constituerunt custodem urbium, seu municipiorum, his vocabulis, Vermandensi scilicet, quae est metropolis urbis, Tornacensi vero, quae quondam regalis exstitit civitas, Noviomagensi quoque et Flandrensi, Gandensi etiam et Corturiacensi. Ob hoc itaque eum vel maxime in his locis dederunt pastorem, quod incolae ejusdem regionis magna adhuc ex parte gentilitatis errore detinebantur, et vanis superstitionibus satis dediti erant, quique velut agrestes ferae, nulliuspiam salutare verbum recipere poterant; sed vir beatus cum se nullo modo ab officio disposito discutere posset,
Abbreviated transcription (Latin):
Niuenit ergo cligius graci¬
am corain deo ⁊ coram re-¬
gib francorum. ⁊ ferebatꝰ
eius abominib testimoni¬
uin intantunt ut copiosã
molem aigenti ⁊ auri uel gẽmaz
abq ulla pensa a rege acciperet
Crescebatq ei honor cumi nigno
Mortus intea lotario rege frantõ
dagobertus filius eius monarchi¬
am regni solus obtnunt. Aquo
eliguus tanta familiaritate hĩtꝰ
est ut plunnorum eius felicitas
ingens gignet oduim. Siquidem
õderant cum prai quiqz quomã
magno oꝑe. oderat ip̃e suꝑbiam.
diligebat ueritatem. Et cum esset
str̃eunus iugis ei erat contra eoꝵ
uesamam pugua ꝑpetuumq cta¬
meu. Sed plane illum bomi om̃es
admirabautur ⁊ diligebant quia
noueranit tatholicami homis sciẽ¬
ciam. as patrie celestis meritẽ iugi¬

Expanded text:
s gratiam coram Deo, et coram regibus Francorum, et ferebatur ei ab omnibus testimonium in tantum, ut copiosam molem argenti et auri vel gemmarum absque ulla pensa a rege acciperet: crescebatque ei honor cum magno fMortuo interea Clotario rege Francorum, Dagobertus filius ejus monarchiam regni solus obtinuit, a quo Eligius tanta familiaritate habitus est, ut plurimorum ejus felicitas ingens gigneret odium. Siquidem oderant eum pravi quique, quoniam magnopere oderat ipse superbiam, diligebat veritatem, et cum esset strenuus, jugis ei erat contra eorum vesaniam pugna, perpetuumque certamen; sed plane illum boni omnes admirabantur et diligebant, quia noverant catholicam hominis scientiam, ac patriae coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ discessit
llud quoqz nou uos effugi¬
at ꝙ uir illustris ebronius
pallacii p̃positus quod ul¬
go dicitur maior domus.
habebat filium adolescen¬
tem uosabulo bobonem. Que
ipse ac coniuux eius uinceat sĩ¬
gulaniter ytpote cari parentes
diligebant. Quodam itaq temꝑ
inorbo medullitus ingrueute.
cepit isdem puer uesano egrotãt
langirore pro quo ꝑutes nims
sollici erant positi ni angustia g¬
ui. Dehint in ualescente paula¬
tim egritudine cepit iam puer re¬
hementer augi. Et morte iam¬
iamq nunente cum uiuendi pe¬
nitus spes auferetur. nmis an¬
xii ꝑntes pro filio ud sanctũ ton¬
fugiunt engiuim. Confidentes¬
qr de nuraculis tanti antistitis pu¬
eru illico deuouent ei supplices
nulla offerunt ornamenta. bal¬
theuinq eius speciosissimũ pro¬
tuns cum deuocione sepulchro
figunt. Quo facto confestim si¬
ne mora interresente confessore
egritudo abscessit. Et ad presens
conualescens puer saitatem il¬
lico recepit ac cemceps incolumi

Expanded text:
 discessit. 56. Illud quoque non nos effugiat, quod vir inlustris Ebroinus palati praepositus – quod vulgo dicitur maior domus – habebat filium adulescentem vocabulo Bobone, quem ipse ac coniux eius unice ac singulariter, utpote cari parentes, diligebant. Quodam itaque tempore, morbo medullitus ingruente, coepit isdem puer vesano aegrotare languore; pro quo parentes nimis solliciti erant, positi in angustia gravi. Dehinc, invalescente paulatim aegritudine, coepit iam puer vehementer angeri, et morte iamiamque inminente, cum vivendi penitus spes auferretur, nimis anxii parentes pro filio ad sanctum confugiunt Eligium, confidentesque de miraculis tanti antestitis, puerum ilico devovent ei supplices nulla offerunt ornamenta balteumque ejus speciosissimum protinus cum devotione sepulcro infigunt: quo facto confestim sine mora intercedente confessore aegritudo abcessit, et ad praesens convalescens puer sanitatem illico recepit, ac deinceps incolumi
Abbreviated transcription (Latin):
ex more ꝑ soluit clerus minium
uir prefatus exmerore defessus sb̾¬
ito obdorinunt in inxus. Et ecce
repente sauctus et astitit eliguis
modestissimo q aspectu blande
eun recreans consolari cepit pol¬
licens ꝙ crastino die ip̃e esset tum
principe. ⁊ iscem pro eadem culꝑa
nullatenus poneret uitam. sed
magis moulgentia a principe at¬
cepta illico absq pena esset ing̾s¬
surus ad ꝓpua. factumq est ita.
Et postem die accitus p̾dictus uir
in anlam a principe sicut p̃dixat
uir sanctus liber abounissus. O¬
uans ad ꝓpria est reuersus
de monacho apustula sanato

Expanded text:
ex more persolvit clerus, nimium ex more persolvit clerus, nimium vir praefatus ex moerore defessus subito obdormivit innixus, et ecce repente sanctus ei astitit Eligius, modestissimoque aspectu blande eum recreans consolari coepit, pollicens quod crastina die ipse esset cum principe, et isdem pro eadem culpa nullatenus poneret vitam, sed magis indulgentia a principe accepta, illico absque poena esset regressurus ad propria. Factumque ita, et postera die accitus praedictus vir in aulam a principe, sicut praedixerat vir sanctus, liber ab eo dimissus, ovans ad propria est reversus. De monacho a pustula sanato
Abbreviated transcription (Latin):
dam secularis ex nobili
gener culpa uel ꝑua int̾¬
uemente infensum omimodo
habebat principem ꝑ quo mnimi¬
num ulaiscendo offendiculo duciꝰ
principis iussu exetutus in pala¬
cium. Ubiduni sententia mor¬
tis eius diffimretur trahitur in¬
tetim seruandus a malbto uiro
illustri comriti scilicet nomom ał¬
gensi. Cumq aliquot dies sub
eus custodia degeret. cepit una
die inter frequenciam famulor
ulgato sermone ꝑcipere quod die
trastina prolatam adusum se sõ¬
tenciant capitalem acciꝑet. At il¬
le hec audieus cum nuniun for¬
iidaret mori nec ullum iam ꝑ¬
fugium sparet enadendi. unũ
solummodo sibi credidit suffra¬
gari si ꝑnuttetur noctem eandẽ
Aput sanctum eligium ꝑuigilẽ
ducere. Cumq rogasset ⁊ impet̾s¬
set arceuter minis atcurrens ad
mansoleum confessoris totaz pe¬
ne noctem in lacrimis ⁊ gemtib
duxit sibi ut eum opportebat ꝑ a¬
trocinan in crastinum in antisti¬
tem innixe supplitans. Et factũ
est postqͣm matutinos ympnos

Expanded text:
dam saecularis ex nobili genere, culpa vel parva interveniente infensum omnimodo habebat principem, pro quo nimirum ulciscendo offendiculo ducitur principis jussu exsecutus in palatium; ubi dum sententia mortis ejus definiretur, traditur interim servandus Amalberto viro illustri, comiti scilicet Noviomagensi: cumque aliquot dies sub ejus custodia degeret, coepit una die inter frequentiam famulorum vulgato sermone percipere, quod die crastina prolatam adversum se sententiam capitalem exciperet. At ille haec audiens cum nimium formidaret mori, nec ullum jam perfugium speraret evadendi, unum solummodo sibi credidit suffragari, si permitteretur noctem eamdem apud sanctum Eligium pervigil ducere. Cumque rogasset et impetrasset, ardenter nimis accurrens ad mausoleum confessoris, totam pene noctem in lacrymis et gemitibus duxit, sibi ut eum oportebat patrocinari in crastinum sanctum antistitem innixe supplicans; et factum est postquam matutinos hymnos
Abbreviated transcription (Latin):
Ost aliqua tempis curri¬
cula ceꝑat urbs parisia¬
ta senissimo cremari in
qͣm in ꝑte fauillas. Tunt eligus
mestus cum uideret iam supra su¬
um monastium p̃dc̃amq eccłia
flante uento globos flaiumar cũ
axib ⁊ carbonibz ferri grauiter ĩ¬
gemuit. Iam enm inuillescẽte
igne in promptuerit ut etiam te¬
gumentũ basilice funde̾tur in ual¬
lantis intendii. Attollens ergo eli¬
gius uocem cum gemitu dixit. O
sancte marcullis cur domui tue nͦ
non sucturuis. Ecce enim noueĩs
ꝙ si te hodie non curante crematꝰ
numqͣm iam ab eligio in erom re-¬
staurabr. Confestim igitur affuit
domni gr̃a. ⁊ aliam in ꝑtem uento
flamas ipellente. ⁊ eccłia ⁊ eius
totum monastium remansit in¬
coluine¬

Expanded text:
ost aliqua temporis curricula coeperat urbs Parissaevissimo cremari incaqua in parte favillas; tunc Eligius moestus cum videret jam supra suum monasterium praedictamque ecclesiam flante vento globos flammarum cum axibus et carbonibus ferri, graviter ingemuit; jam enim invalescente igne in promptu erat ut etiam tegumentum basilicae funderetur vi vallantis incendii. Attollens ergo Eligius vocem cum gemitu dixit: O sancte Martialis, cur domui tuae modo non succurris? certe enim noveris quod si te hodie non curante crematur, nunquam jam ab Eligio in aevum restaurabitur. Confestim igitur affuit Domini gratia, et aliam in partem vento flammas impellente, et ecclesia, et totum ejus monasterium remansit incolu
Abbreviated transcription (Latin):
lem monachoꝵ uitam accipien¬
tes claustra cenobii expeterent.
hos taniqͣm dominos insigint
honorans. uestimenta eciã ⁊ que¬
qz erant necessaria tribuens illi¬
co archiceriis cum exultacione
destinatis cum grandi demun
solicitudine corum gerebat curã
Hebut pret̾ea secum plures una¬
culos in suo contubino degentes
sibiq necessario iugit obtemꝑe¬
rantes exquibz crat bandenus ẽ¬
dem liber comprouincialis qui ĩ
omnibz honeste ualde eius curaz
gerebat. Erat eciam tituems ge¬
nere suemus fidelis cubitulanis
laytus. qui postea ad mercedis
tumulum ꝑuenit int̾emptus nͨ¬
non et biich̃ius exgentili comĩ¬
sus. Qui ⁊ ip̃e postea uenembił
extitit. at ferrariensi cenobio pre¬
fuit. Andreas quoq ⁊ martinus
acq iohannes. qui eo etiam pro¬
curante adclericatum ꝑueire ine
ruerunt. Sed ⁊ alii qͣm plures qͦs
enumerare ꝑlongum est. qui die
mnoctuq meius camera cum omi
studio solempint canonicum ad¬

Expanded text:
lem monachorum vitam arripienlem monachorum vitam arripientes claustra coenobii expeterent, hos tamquam dominos insigniter honorans, vestimenta etiam et quaeque erant necessaria tribuens, illico archisteriis cum exsultatione destinans, cum grandi demum sollicitudine eorum gerebat curam. Habebat praeterea secum plures vernaculos in suo contubernio degentes, sibique necessario jugiter obtemperantes, de quibus erat Baudericus ejusdem liber comprovincialis, qui in omnibus honeste valde ejus curam gerebat. Erat etiam Tituenus genere Suevus, fidelis cubicularius laicus, qui postea ad mercedis cumulum pervenit interemptus; necnon et Buchinus ex gentili conversus, qui et ipse postea venerabilis exstitit, ac Ferrariensi coenobio praefuit. Andreas quoque et Martinus atque Joannes, qui eo etiam procurante ad clericatum pervenire meruerunt, sed et alii quamplures quos enumerare perlongum est, qui die noctuque in ejus camera cum omni studio solemniter canonicum ad
Abbreviated transcription (Latin):
bat. O quotiens cebitor esse uo¬
ut. ut debitorib subueniret Q¬
tiens brachile aureum pugnaz
quoq auro gemiisqz comptã
sibi subripuit tantũ ut miseris
succurret. Ut autem breuit com¬
p̾hendam cantam captiuorum
multitudniẽ ꝑ succedentia tꝑm
spacia a duro commor ubsoluit
iugo. tanitasqz elemosinas diuer¬
so hominũ genieri utriusq sexus
di̾sis eccłis at monastiis distri¬
buit. ut nullus ea orator qm ius
studiosus. qͣmius sic elloquens
ad plenum uarrare suffitiat. Rie¬
demptos enim captiuos ꝓtinus
coram rege statuens. lact̾atis añ
eum denariis cartas eis lib̾tatis
tribuebat. Deinde trinam ipsis
optionis ꝓponebat eleccionem.
id est ut si qui uelinit iam libi ad
ꝓpriam remcare prĩam. ip̃e eis in
quantum suppeterat preberet sub¬
sidium. Si qui autem cum ip̃o ue¬
lint ꝑmanere. libens ualde atcom¬
mendabat assensum. ita dũtaxat
non iam ut serui sed potius ut fra¬
tres cum eodem degerent. Porro si

Expanded text:
bat. O quotiens debitor esse vobat. O quotiens debitor esse voluit, ut debitoribus subveniret? Quotiens brachilem aureum, pungam quoque auro gemmisque comptam sibi subripuit, tantum succurreret? Ut autem breviter comprehendam, tantam captivorum multitudine per succedentia temporum spatia a duro dominorum absolvit iugo tantasque elemosinas diverso hominum genere utriusque sexus, diversis ecclesiis ac monasteriis distribuit, ut nullus ea orator, quamvis studiosus, quamvis sit eloquens, ad plenum narrare sufficiat. Redemptos enim captivos protinus coram rege statuens, iactatis ante eum denariis , cartas eis libertatribuebat; deinde trinam ipsis optionis proponebat electionem, id est, ut si qui velint jam liberi ad propriam remeare patriam, ipse eis, in quantum suppetebat, praeberet subsidium; si qui autem cum ipso velint permanere, libens valde accommodabat assensum, ita duntaxat non jam ut servi, sed potius ut fratres cum eodem degerent; porro si
Abbreviated transcription (Latin):
aut eis in elemosinam dabt. aut
certe caꝑtiuoꝵ in pretia distra hebͣt
hẽbat enim maximũ in husꝰmõi
oꝑe studium. Sane ubicuinq ue¬
nũdandum intellexisset mancipi¬
uni magna cum inia in festinaei¬
one occurrens mox dato precio li¬
simul a captinitate redumebat. slũ¬
uinqͣm uo aginen integrum ⁊ us¬
qz adcentum ammas cum uani
egrederentur utriusq sexus. exdiu̾¬
sis gentibz uementes ꝑiter libera¬
bat. Romanoꝵ scilicet galliorũ
acq britannoꝵ nection et mauro¬
rum. sed p̃cipue ex gen̾e saxono¬
r. qui abude eo tempe. ueluti gre¬
ges a sedib ꝓpriis ewulsi in dui¬
sa distrahebantur. Q d̃ si contigis¬
set ut copiosus uenditorum nu¬
merus mensuran precii exced̾et.
cunctis pret̾ corpus ꝓprium que
hre poterat usq ad cuigulum et
amphibalum. uecnon ⁊ uictum
necessarium sed ⁊usq adcalsia
menta se cxspoliabat tantũ mo
ut captiuis subueire. Idetiam
in pegrinos xꝑi sepissime facie¬

Expanded text:
aut eis in elemosinam dabat aut aut eis in elemosinam dabat aut certe captivorum in praetia distrahebat; habebat enim maximum in huiusmodi opere studium. Sane ubicumque venundandum intellexisset mancipium, magna cum misericordia et festinatione occurrens, mox dato praetio lisimul a captivitate redimebat; nonnumquam vero agmen integrum et usque ad centum animas, cum navem egrederentur, utriusque sexus, ex diversis gentibus venientes, pariter liberabat, Romanorum scilicet, Gallorum atque Brittanorum necnon et Maurorum, sed praecipuae ex genere Saxonorum, qui abunde eo tempore veluti greges a sedibus propriis evulsi in diversa distrahebantur. Quod si contigisset, ut copiosus venditorum numerus mensuram praetii excideret, cuncta praeter corpus proprium quae habere poterat usque ad cingulum et amphibalum necnon et victum necessarium, sed et usque ad calciamenta cuncta se expoliabat, tantummodo ut captivis subveniret. Id etiam et in peregrinos Christi saepissime facie
Abbreviated transcription (Latin):
Ollebat itaq magis at
magis in uigiliis in ie-¬
niniis atq in taritate.
Fabricabat in usuni regis utensi¬
lia qͣm plurima exauro ⁊ gen¬
mis. Sedebat fabucans in sefõs¬
so. ⁊ contra eui thillo unaculus
eis ex genere saxomco. Qd̾ ma¬
gistri uestigia sequens. ip̃e post¬
modum uenenbilem uitam du¬
xit. Sicdens ergo eligis adopus
p̾̃dictum. codicem sibi met p̃ ocũ¬
lis p̃pabat aꝑtum. ut quoquo gͣ¬
ue laborans diuinũ ꝑcipet man¬
datum. Sit igitur dup̾lum g̾ens
officium manus usib hominui
mentem usiu mancipabat dun¬
no. Elagrabat eius ubiq fama
intantum ut si qui ex romana pl
tralita aut gothica uel qualicũq
proiuincia legatiom federe a alia
quacumq excausa pallacium re¬
gis franicorin adire parent non
prius regi eccurrent qͣm eliguim
agrederentur. uel iunamen alio¬
me ab eoposcentes. uel certe con¬
silium salubre querentes. Con¬
fluebant quoqz ad euin undiqz
uiri religiosi. aduene quoqz ⁊ mo¬
nachi ⁊ quitquid militare ꝑoterat

Expanded text:
ollebat itaque magis ac magis in vigiliis, in ieiuniis atque in caritate. Fabricabat in usu regis utensilia quam plurima ex auro et gemmis; sedebat fabricans in defossum et contra eum Thille vernaculus eius ex genere Saxonico, qui magistri vestigia sequens, et ipse postmodum venerabilem vitam duxit. Sedens ergo Eligius ad opus praedictum, codicem sibimet prae oculis praeparabat apertum, ut quoquo genere laborans divinum perciperet mandatum. Sic igitur duplum gerens officium, manus usibus hominum, mentem usui mancipabat divino. Flagrabat eius ubique fama in tantum, ut si qui ex Romana vel Italica aut Gothica vel qualecumque provintia legationis foedere aut alia quacumque ex causa palatium regis Francorum adire pararent, non prius regi occurrerent quam Eligium adgrederentur, vel iubamen alimoniae ab eo poposcentes, vel certe consilium salubre quaerentes. Confluebantque ad eum undique viri religiosi, advenae quoque et monachi, et quicquid militare poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
Liquo rursus intempore
agebatur natalis beati
¶martim pontificis. Cum¬
qr inter missarum sollempinia eu¬
uangelica iuxta morem lecciõe ex
sata uehementer intercipiebant u̾¬
ba eius plurimi debactantes in ec¬
cłia. Tunt eligius porretta contrͣ
inpacientes manu. preceꝑit ĩ no¬
mine ihu xpisti ut quousqz ip̃e p̃¬
dicationem compleret nullus eoꝵ¬
uintire presumeret. Quod ⁊mox
factum est. ⁊ non solum adiuben¬
tis u̾bum omnniailla conticuit.
amplius enm erant duodecim
uerum etiam ⁊ demones non fe¬
rentes tantam u̾borum eius uir¬
tutem. confestim ut ille manum
contra eos protendit non nullos
exeis relinquentes cofusi fugierut
at uasa dudum obsessa sana illi
um a ficta sanatut capitolum

Expanded text:
liquo rursus in tempore agebatur natalis beati Martini pontificis; cumque inter missarum solemnia, evangelica juxta morem lectione expdata, vehementer intercipiebant verba ejus plurimi debacchantes in ecclesia. Tunc Eligius porrecta contra impatientes manu, praecepit, in nomine Jesu Christi, ut quousque ipse praedicationem compleret, nullus eorum mutire praesumeret; quod et mox factum est: et non solum ad jubentis verbum omnis illa turba conticuit amplius enim erant quam duodecim, verum etiam et daemones non ferentes tantam verborum ejus virtutem, confestim ut ille manum contra eos protendit, nonnullos ex eis relinquentes, confusi fugerunt, ac vasa dudum obsessa sana illic famulum a ficta sanavit. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie prouintia nuncupã
adire debuisset. Cumqz die
quadam nobili suo comita¬
tu iter agens eiusdem proiuntie ꝑ
tes ꝑagraret. Occurrit ei uir quida
inmundo minus seuo repletus
spiritu. Is cum uidisset sactum ui¬
rum timore ꝑcussus et spunians
ac pallens dixit adeum. Nohit
cu eligii. Ad quem conu̾sus sunctꝰ
mio rehementer decerpens houu¬
nem exiit ab eo. Quindecim u̾o
amus obsederat ⁊ truciauerat unz
pessuus ille spiritus. Stãtim gͦ
pristine sanitati rescitutus homo
surrexit incolumis ⁊ sanus factus
est exilla hora

Expanded text:
priae Provintia nuncupatur, adire debuisset. Cumque die quadam nobili suo comitatu iter agens partes eiusdem Provintiae peragraret, occurrit ei vir quidam inmundo et nimis saevo repletus spiritu. Is cum vidisset sanctum virum, timore perculsus et spumans ac pallens dixit ad eum: 'Quid hic tu, Eligi?' Ad quem conversus sanctus nuo vehementer decerpens hominem, exiit ab eo; quindecim vero annis obsederat et cruciaverat virum pessimus ille spiritus. Statim ergo pristinae sanitati restitutus, homo surrexit incolomis et sanus factus est ex illa hora
Abbreviated transcription (Latin):
des. Duces michi ⁊ domestici spati¬
osas subripunit iullas. et xꝑi fa¬
mulus ꝓꝑter fidem quam habuit
in domino. nec planum quidem
passus est nobis celare dehuno.
s is ergo clement eligio consola¬
to duplicauit donum quod dudũ
tribuerat pusillum. Ex quo facto
liquido patet qutum uir sanctus
mendatii culꝑani ꝑtinunit. qui tã
uilissime rei conscium sibi piacu¬
lum minime reseruauit. Talis
eum fides ad celum euexit. Het il¬
lum fidelitas ⁊ deo sarum ⁊ homi¬

Expanded text:
des! Duces mei et domestici spatides! Duces mei et domestici spatiosas surripiunt villas, et Christi famulus propter fidem quam habet in Domino non palmum quidem passus eSic ergo clementer Eligio consolato duplicavit donum quod dudum tribuerat pusillum. Ex quo facto liquido patet, quantum vir sanctus mendacii culpam pertimuit, qui tam vilissimae regi conscium sibi piaculum minime reservavit. Talis eum fides ad caelum evexit, haec illum fidelitas et Deo carum et homi
Abbreviated transcription (Latin):
ac solicita cura ꝓuidit. Cuniqz oĩs
oꝑa. cunctaq comus necessaria ĩ
prefato loco explete essent atqz ꝑ¬
fecte. Dinum abhuc restabat. uiłe
quidem sed necessariũ edificandũ
doncilium. Et cum non hr̃et t̾re
pata adiacelat eiadopus necessa¬
rium. Area quedam fiscalie exiguͣ
Precepit ergo metiri tram. ut sciret
qntum cẽt. ⁊ confestim ad printi-¬
pemi prexit. Suggessit aream. et
sine mora obtuuut quod peciebt
Cumqz reu̾sus locumi adisset. at
linca iactata amplitudinẽ hĩta¬
culi ꝯsid̾aret. Inuenit ampliꝰ qͣiͣ
pedem int̾ra amplitudine quã
ip̃e nunctiauat regi. Ex quo tris¬
tis effrus quippe qui ulłi uolens
mentiri regi esset mentitus. relit¬
to ꝓtinus oꝑe ad aulam repedat
mestus. Et mnoxut principem a¬
iit solo illico corruit mendacium
iudicauit. aut uemain a mortez
poposcit. Sed cum rextam ꝑuis-
sime rei causam agnouisset mag̾
instuporem usus eius iniurie cõ¬
doluit. soxq ad ccumstantium

Expanded text:
ac sollicita cura providit. Cumque omnis ac sollicita cura providit. Cumque omnis opera, cunctaeque domus necessariae in praefato loco expletae essent atque perfectae, unum adhuc restabat, vile quidem sed necessarium aedificandum domicilium; et cum non baberet terpata; adjacebat ei ad opus necessarium area quaedam fiscalis exigua: praecepit ergo metiri terram, ut sciret quantum esset, et confestim ad principem perrexit, suggessit aream, et sine mora obtinuit quod petierat. Cumque reversus locum adiisset, ac linea jactata amplitudinem habitaculi consideraret, invenit amplius quasi pedem in terrae amplitudinem quam ipse nuntiaverat regi: ex quo tristis effectus, quippe qui nulli volens mentiri, regi esset mentitus, relicto protinus opere ad aulam repedat moestus, et mox ut principem adiit, solo illico corruit, mendacium indicavit, aut veniam aut mortem poposcit; sed cum rex tam parvi simae rei causam agnovisset, magis in stuporem versus, ejus injuriae condoluit, moxque ad circumstantium
Abbreviated transcription (Latin):
Sco igitur cenobio ni omin
cum solercia stabilito. cõgi¬
tabat ꝑasius in urbe fabrica¬
re cenodochum. Sed excelẽ¬
ciore consilio deo inspirante ꝯcep¬
to. ceꝑit intra domum suan quil
in eadem urbe ex mun̾e regis ꝑte
lium. In quo oꝑe diu multumq
instantissime desudans dignum
tandem sanctaꝵ uirginũ constru¬
xit archicerum. Ubi districtam re¬
usq adcrecentaꝵ muneꝵ puellaꝵ
ex dusis gentibz tam ex ancillis
sius qui ex nobilib francie inatro¬
ins congregauit. Quib ⁊ abbatis¬
sain dignam deo puellam nomĩe
auream filiam scilicet maurim ⁊
quirie constituit. Terre etiam red̃¬
ditus copiosos delegauit. atq ex ĩ¬
tegro omne suum illuc studium
conutit. Uides ⁊ illuc trah̾e undiq
ueluti utilissimam apem cuncta
monastio necessaria uasa sumul
uestimenita. necnon ⁊ sacra uolu¬
imna aliaq qͣm plura ornau̾ita
Nam quitquid huic sexui cõgrus
necessaria forent ut piissinius pr̃
satis solerti in omuib diligencia

Expanded text:
sto igitur coenobio in omni cum solertia stabilito, cogitabat Parisiis in urbe fabricare xenodochium; sed excellentiore consilio, Deo inspirante, concepto, coepit intra domum suam, quam in eadem urbe ex munere regis perre domicilium; in quo opere diu multumque instantissime desudans, dignum tandem sanctarum virginum construxit archisterium, ubi districtam reusque ad trecentarum numerum puellarum ex diversis gentibus, tam ex ancillis suis, quam ex nobilibus Franciae matronis congregavit; quibus et abbatissam Deo dignam puellam, nomine Auream, filiam scilicet Maurini et Quiriae, constituit: terrae etiam redditus copiosos delegavit, atque ex integro omne suum illuc studium convertit. Videres et illuc trahere undique veluti utilissimam apem cuncta monasterio necessaria, vasa simul et vestimenta, necnon et sacra volumina, aliaque quamplurima ornamenta; nam quidquid huic sexui congrue necessarium foret, ut piissimus pater satis solerti in omnibus diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
lio rursus tempe dum
aput parisium cõmora¬
retur. Quadam die ma¬
ne confugit ad euni tremebundꝰ
custos basilice sancte columbe u¬
nincciauit eadem se quiescente
nocte uastaturam enm oratu
fuisse basilicam. Quod eliguis
audiens. tristis admodum effc̃s
citotam̃ ad solita spei prefidia re¬
ciurens cleuient refouit custodem
Demq ad sancte columibe oratoi¬
um ꝑgens or̃one prenussa. hec
loqueratur u̾ba. Audi inquit sc̃a
coluniba que dico. Ciouit meus
redemptor insi tito ornam̃ta tha¬
b̾uatuli huius futura reduxeris
equidem spimis allatis fatiam
hant iannam ita obserari. ut nũ¬
qͣm tibi in hot loco uenatio prebe¬
atur abhodie. Dixit hec ⁊ disces¬
sit. Et ecce sequenti die custos
maturius surgens inuenit oĩa
uela usq ad minimã palmam
sicut prius fuerant restituta. Tũt
concito cursu quanto prdie tru¬
lentior tanto nunc lecior nuincci¬
auit eligio. Ad que ille accedens
omina que sicut dudum fue̾ant
sius inlocis compoita cemens u̾¬

Expanded text:
lio rursus tempore dum apud Parisios commoraretur, quadam die mane confugit ad eum tremebundus custos basilicae S. Columbae vnuntiavit eadem se quiescente nocte vastatam omni ornatu fuisse basilicam: quod Eligius audiens tristis admodum effectus, cito tamen ad solita spei praesidia recurrens, clementer refovit custodem, deinde ad sanctae Columbae oratorium pergens, oratione praemissa, haec loquebatur verba: Audi, inquit, sancta Columba, quae dico: novit meus Redemptor, nisi cito ornamenta tabernaculi hujus furata reduxeris, equidem spinis allatis faciam hanc januam ita obserari, ut nunquam tibi in hoc loco veneratio praebeatur ab hodie. Dixit haec et discessit, et ecce sequenti die custos maturius surgens invenit omnia vela usque ad minimam pallam, sicut prius fuerant, restituta. Tunc concito cursu quanto pridie truculentior, tanto nunc laetior nuntiavit Eligio; atque ille accedens, omniaque sicut dudum fuerant, suis in locis composita cernens, ma
Abbreviated transcription (Latin):
cupiens palam fieri qui dixit.
Dra pr̃em tuum in absconso ⁊
pater tuns qui uidet in abscon¬
so reddet tibi. Sit quippe facie¬
bat eligius ⁊ in itmere ⁊ ĩ ꝓpria
sono. et hic ꝑpetuus ei mos fu¬
it cunctis dieb uite sue. Hiis igi
eum btĩs actib intentum intm̃
diuina prouexit clementia ut e¬
huc in layco hĩtu donño largien¬
te declararet miracula

Expanded text:
cupiens palam fieri, qui dixit: cupiens palam fieri, qui dixit: Ora Patrem tuum in absconso; et Pater tuus qui videt in abconso, reddet tibi . Sic quippe faciebat Eligius et in itinere et in propria domo; et hic ei perpetuus mos fuit cunctis diebus vitae suae. His igitur eum beatis actibus intentum, in tantum divina provexit clementia, ut adhuc in laico habitu Domino largiente declararet miracula
Abbreviated transcription (Latin):
acta refectione singulis quorũ
antea capita lauerat ⁊ manus
demũ abluens pedes deosculabã
extergens. At postremo stratis
inpositis ⁊ thoris ip̃e diligenter
ad capita componebat puluillõ
Deniq se ip̃m spolians indumẽ¬
tis collotare discubitũ simulabat
s cum cinctos cerriet alto sopoe
quiesce adhibitis secum paucis
fidissinus faiulis. si ẽẽt ciuitaᷤ
cast nel uicus omĩa oronũ loca
profunda ian notte c̾cuibat pene
innisus. ⁊ si omimodis occurre
potuisset aute lucem ad ꝓprium
conu̾teratur defessus stracũ. Qd̃
si ecclĩa in loco hospicii nõ habere¬
tur completo ut dictum est ues¬
pe onmi officio siniulabat se qͥ¬
escere st̃ato. Sed mox ut eius tu¬
bicularii obdormnissent erectum
se electo totum prost̾riebat in pa¬
ium̃tum. Iiq omni noctis l¬
spacio transacto cum aurora di¬
ei daret iniciũ iteꝵ se uidebat tho¬
ro. Het autem a gebat ob osten¬
tationem declinanidam. illi soli

Expanded text:
acta refectione, singulis quorum acta refectione, singulis quorum antea capita laverat et manus, demum abluens pedes deosculabatur extergens, ac prostremo stratis impositis et thoris ipse diligenter ad capita componebat pulvillos; deinde seipsum spolians indumentis, collocare discubitum simulabat, sed cum cunctos cerneret alto sopore quiescere, adhibitis secum paucis fidissimis famulis, si esset civitas, castrum, vel vicus, omnia orationum loca profunda jam nocte circuibat pene invisus; et si omnimodis occurrere potuisset ante lucem, ad proprium convertebatur defessus stratum; quod si ecclesia in loco hospitii non haberetur, completo, ut dictum est, vespere omni officio simulabat se quiescere strato, sed mox ut ejus cubicularii obdormissent, ejectum se a lectulo totum prosternebat in pavimentum, ibique omni noctis spatio transacto cum aurora diei daret initium, iterum se indebat thoro. Haec autem agebat ob ostentationem declinandam, illi soli
Abbreviated transcription (Latin):
afflictus erat. ⁊ compãciebatur
anima mea ꝑaupi. Porro si
horrencia conspiceret ora. ꝓprio
pallatuni ꝑfricaus digito do-¬
lorem leuiter mulcebat morbi¬
dum. Sit minira omma cum
tura ⁊ diligentia ꝑficiens ꝯpo¬
nebãt cuuctos suos sedere ꝑordi¬
ues. Et prius qͣm ip̃e quid qͣm
sumeret ex cibo. ominb tnauu
ꝓpria rescam p̾bebat ⁊ iuerum
Sostremo ip̃e gr̃as deo actitãs
una cum eis sumebat cibũ sed
plus qͣm illi exignum. Demq
cum ip̃i tarib uterentur as ui¬
no. is pane procibo. ⁊ pauxil¬
lum acetirum a qua mixtum.
utebatur ꝓ potu. Si quidẽ octo
ant decem fluxere anni quo unꝰ¬
qͣmi uinũ hausit pro poculo. De
carnib us melius tacere puto
ꝙͣ aliqus dicẽ. qñquidem eas
post ꝓpoĩtum nec esere passus
sit nec atting̾e. Et tum in p̃dcõ
annoꝵ spatio una tin die eum
meminerim ꝓpter hospitẽ can¬
tate exigente deuolatilib mo-¬
dicum quid gustasse. ceteꝵ uõ ꝑ¬

Expanded text:
afflictus erat; et compatiebatur afflictus erat; et compatiebatur anima mea pauperi . Porro si horrentia conspiceret ora, proprio palatum perfricans digito, dolorem leniter mulcebat morbidum; sic nimirum omnia cum cura et diligentia perficiens, componebat cunctos suos sedere per ordines, et priusquam ipse quidquam sumeret ex cibo, omnibus manu propria et escam praebebat et merum, postremo ipse gratias Deo actitans, una cum eis sumebat cibum, sed plusquam illi exiguum: denique cum ipsi carnibus uterentur ac vino, is pane pro cibo, et pauxillum aceti cum aqua mixtum utebatur pro potu: siquidem octo aut decem fluxere anni quibus nusquam vinum hausit in poculo: de carnibus vero melius tacere puto quam aliquid dicere, quandoquidem eas post propositum nec edere passus sit, nec attingere, et cum in praedicto annorum spatio una tantum die eum meminerim propter hospitem charitate exigente de volatilibus modicum quid gustasse. Caeterum per
Abbreviated transcription (Latin):
Am ⁊ hant herat consue¬
tudinem. ut bbicumq
iter ageret si sciret eadez
se nocte uel admonastium uel
ad qualencumq eccliam siue
etiam ad religiosum quẽpiam
uirum posse attingere nullateꝰ
cibuni recipet. Etiam sibi dua¬
num uel triouanũ ienimum ex¬
pleret. priusꝙ adlocum destina¬
tum ꝙ ius defessus ꝑtingeret. ¶¬
Seo et si nosset uenerabilem ad
quem ꝑgebat locum esse. eiecto
se contite de equo ꝑtua uł quã¬
tuor miliaria pdestri labore con¬
ficiebat iter usq quo ad sancta
illa posset attingere lininã. Cũ¬
qr ad mansionẽ uentum ess pri¬
us qͣm thab̾natulum introiret
mittelut ꝑueros fideles qui oĩa
late uagantes scrutarentur lo¬
ca mansionis. ⁊ sic ybi possent
mendicos egrotos uel pegrinos
inuenire. omines quos repissẽt
as seaut adduti aut certe depor¬
tan iubebat. Quib ip̃e occurrẽs
si morbidum uiset medebatur. si
putritas hñtem tarnes ip̃e sam¬
em radebat ut cum iob dic̃e poss
Eleham quondam suꝑ eum qꝰ

Expanded text:
am et hanc habebat consuetudinem, ut ubicunque iter ageret, si sciret eadem se nocte vel ad monasterium, vel ad qualemcunque ecclesiam, sive etiam ad religiosum quempiam virum posse attingere, nullatenus cibum sumeret, etiamsi biduanum vel triduanum jejunium expleret, priusquam ad locum destinatum quamvis defessus pertingeret; sed et si nosset venerabilem ad quem pergebat locum esse, ejecto se concite de equo per tria vel quatuor millia pedestri labore conficiebat iter usquequo ad sancta illa posset attingere limina; cumque ad mansionem ventum esset, priusquam tabernaculum introiret, mittebat pueros fideles qui omnia late vagantes scrutarentur loca mansionis, et sicubi possent mendicos, aegrotos, vel peregrinos invenire, omnes quos reperissent ad se aut adduci, aut certe deportari jubebat, quibus ipse occurrens, si morbidum videret, medebatur; si putridas habentem carnes, ipse saniem radebat, ut cum Job dicere posset: Flebam quondam super eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
regi et̾no omũq principi xꝑo. fuerat quoq detemꝑibus
locharii ut dicam mansueti regis francorum ⁊ toto tempe
tagobemti inaiti principis necuon ⁊ lodouei filii eius ⁊ usq ad mi¬
tiim regmi iumoris
locharii mansit in

Expanded text:
regi aeterno omniumque principi Christo; fuerat quoque de temporibus Lotharii mediani, mansueti regis Francorum, et toto tempore Dagoberti incliti principis necnon et Chlodovei, filii eius, et usque ad initium regni iunioris Chlotharii mansit in
Abbreviated transcription (Latin):
ore mextrenutate scilicet den¬
tiu suscepto grauiter ꝑ di¬
es plurimos laborabat. Intantũ
demqz ulcus illud inualuerat atz
ita fauces eius uehemencia tuns¬
ris obstruxat. ut ꝑ septunam con¬
tinuam neq panem edere neq
ullum cibum simniere preualeret
Hic namq cum nuillum prorsus
remedii genus adipisciposset ad sc̃
se patrocinia eligii conuitit. Et ad¬
iens basilicam quam eo inloco ue¬
neranda eius illustrabant ꝑigna
p̾missa orone cepit exfimbriis cris¬
malis quo tegebantur reliquie fan-¬
ces suas ⁊ guttur turgidum ꝑfrita¬
re. Postqͣm nuinirum palpacione
erumpens wulnus exore omnem
putrem sames illius funditus r̃¬
retit atq ita digesto extymplo ul¬
Temq frater quidam exmo-

Expanded text:
 extremitate, scilicet, dentium, susceptum, graviter per dies plurimos laborabat; in tantum denique ulcus illud invaluerat, atque ita fauces ejus vehementia tumoris obstruxerat, ut per septimanam continuam neque panem edere neque ullum cibum sumere praevaleret. Hic namque cum nullum prorsus remedii genus adipisci posset, ad sancti se patrocinia Eligii convertit, et adiens basilicam quam eo in loco veneranda ejus illu trabant pignora, praemissa oratione, coepit ex fimbriis chrismalis quo tegebantur reliquiae fauces suas et guttur turgidum perfricare; post quam nimirum palpationem erumpens vulnus ex ore, omnem putrem saniem illius funditus rejecit, atque ita digesto extemplo vulItemque frater quidam ex mo