comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quales enmꝰ in die iudicii purissimis
angłoꝵ ꝯspectib offerendi.⁊ ȩt̾no uidici tõ¬
nem de libris ꝯscĩȩ rędituri. Remotis enim
om̃ib ꝓbationib c̾tum ẽ in die illa ip¬
sum añ se hominem ꝯstituend̾ :⁊ ip̃am sͥ
animam in cordis specło demonstrandã.
⁊ testes ꝯtra eam ñ deforis aliunde s intꝰ
de semetipã ꝓferendos adicienda crunt.
ñ aliqua ꝑegrina. s nimium nota testi¬

Expanded text:
quales erimus in die iudicii purissimis angelorum conspectibus offerendi et aeterno iudici rationem de libris conscientiae reddituri. remotis enim omnibus probationibus certum est in die illa ipsum ante se hominem constituendum et ipsam sibi animam de cordis speculo demonstrandam et testes contra eam non deforis aliunde, sed intus de ipsa anima proferendos. adicienda erunt non aliqua peregrina, sed nimium nota testi
Abbreviated transcription (Latin):
exterra qñquidẽ ⁊ delignis. ⁊ de lapidib
nascitur quȩ sunt corꝑa sine dubitati¬
one tetrena. Cur gͦ nolunt ut crecda¬
mus naturam corpni trenoꝵ a liqñ
incortuptibilem factam celo ꝯuenienter
fituram. si cut nc̃ ignis corruptibilis his
conuenit treris: Nicħ gͥasserunt ex pon¬
dib atq ordine elementoꝵ un om̃ipot̃nti
do quo minꝰ faciat corpora nr̃a talia ut ⁊̃
in cęlo possint habitare p̃scribant:
mala cuncta in memoriam reuocentur:
⁊ mentis intuitu mira celeritate c̾nantur

Expanded text:
erra, quandoquidem et de lignis et lapidibus nascitur, quae sunt corpora sine dubitatione terrena. Cur ergo nolunt ut credamus naturam corporum terrenorum aliquando incorruptibilem factam coelo convenientem futuram sicut nunc ignis corruptibilis his convenit terris? Nihil igitur asserunt ex ponderibus atque ordine elementorum unde omnipotenti Deo quo minus faciat corpora nostra talia ut etiam in coelo possint habitare, praescribanl bona vel mala cuncta in memoriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur,
Abbreviated transcription (Latin):
uare sursum terrena corꝑa non ualebunt᷑.
Postremo si ita ẽ elementoꝵ ordo disposi
tus.ui.ẜ plaronem duob mediis .i. aere
⁊aqua. duo extrema .i. ignis ⁊ t̃ra. uin¬
Scđ̾m hanc quippe rõnem ita duo ista¬
elementa in locis ppͥis pmo ac sũmo tͣra
⁊ ignis ẽẽ debuerunt. ut quẽ ad modũ
nolunt in sumino eẽ posse. Imũ ẽ ita ꝙ¬
nec in imo ẽẽ posset ꝗ summi ẽ. Sicut
gͦ nullam putant ł eẽ ł fituram ẽẽ par¬
ticłam t̾re in cȩlõ. ita nullam particłam
uidẽ debiumꝰ ignis in t̾ra. Nc̃ uͦñ solum
uiterris uenum ĩ  t̃ris ita ẽ. ut eũ erudu¬
ent u̾tices montiũ.p̃t̃ ꝙ in usib hominũ

Expanded text:
vare sursum terrena corpora non valebunt? vare sursum terrena corpora non valebunt? Postremo si ita est elementorum ordo dispositus, ut secundum Platonem duobus mediis, id est aere et aqua; duo extrema, id est ignis et terra junSecundum hanc quippe ratione ista duo elementa in locis propriis, imo ac summo terra et ignis esse debuerunt, ut quemadmodum nolunt in summo esse posse quod imi est, ita nec in imo esse posset quod summi est. Sicut ergo nullam putant vel esse vel futuram esse particulam terrae in coelo, ita nullam particulam videre debuimus ignis in terra. Nunc vero non solum in terris, verum etiam sub terris ita est, ut eum eructent
Abbreviated transcription (Latin):
ualidus quam exils ⁊ morbidꝰ. ip̃e tñ
ad suum corpꝰ mouendum atq portand̃
agiliorẽ. cũ in bona ualitudine plus ht̃
moł. quam cum in peste ł in fame mini
corꝑib quanuis ad huc corruptibilib
atq mortalib ñ qͣntitatis pondꝰ s temꝑa¬
tionis modus. sẜ quis t̾ibis explicat qnͣ¬
tum distat int̾ p̃sentem quam dm̃s
sanitatem ummnortalitatẽ futuram: Non
itaq redarguant nrãm fidem philosophi:
de corpoꝵe pondib Sic ẽ enim hinc sursũ
quartum ut suꝑ omĩa sit animȩ natura.
slam ⁊ austotiles quartum corpꝰ eam dixit
ẽẽ. ⁊ plato nullum. Si quintũ eẽt certe
suꝑiꝰ eẽt cet̾is. cum uͦ nullũ ẽ. multo magis
suꝑat omnia. In terreno gͦ qͥd facit corpore:
In hac mole qͥd agit subtilior omnibꝰ: In
hoc ponde qͥd agit leuior omnibꝰꝰ In hac
tarditate quid agit celerior om̃ibꝰ: Ita ne
ꝑ huiꝰ tam excellentis naturȩ m̾itum. ñ po¬

Expanded text:
validus quam exilis et morbidus; ipse tamen validus quam exilis et morbidus; ipse tamen ad suum corpus movendum et portandum agilior est cum in bona valetudine plus habet molis, quam cum in peste vel fame minimcorporibus quamvis adhuc corruptibilibus atque mortalibus non quantitatis pondus; sed temperationis modus. Et quis verbis explicet quantum distat inter praesentem quam dicimus sanitatem et immortalitatem futuram? Non itaque redarguunt nostram fidem philosophi de corporum ponderibus. Est enim sic hinc sursum quartum, ut super omnia sit animae natura. Nam et Aristoteles quartum corpus eam dixit esse, et Plato nullum. Si quintum esset, certe superius esset caeteris. Cum vero nullum est, multo magis superat omnia. In terreno ergo quid facit corpore? in hac mole quid agit subtilior omnibus? In hac pondere quid agit levior omnibus; in hac tarditate quid agit celerior omnibus? Itane per hujus tam excellentis naturae meritum non po
Abbreviated transcription (Latin):
cta. Ac ꝑ ħ inquiunt qm̃tĩa ab hinc sur¬
sum u̾sꝰ ẽ pͥma. sccła aqua suꝑ terram.
Tercius a er suꝑ aquam. Quartũ suꝑ
aerem celum. ñ pot̃ ẽẽ tr̃enum corpꝰ in
celo. Momentis enĩ ꝓpͥis ut ordinẽ suum
teneant: sua elementa librant᷑. Ecce qͣli¬
bus argumentis om̃ipotentiȩ di huma¬
na ꝯtradicit infirmitas: qmͣ possidet ua¬
nitas. Qͥd gͦ faciunt in aȩre tr̃ena tot cor¬
poracum at̾ra sit aer tc̃uis: nͥ forte qͥ ꝑplu¬
matum ⁊ pennarum leuitatem donauit
auium trenis corꝑib ut portent᷑ in aere
immortalib factis corꝑib hominũ ñ po¬
t̾t donare uirtutem qua in cȩlo ⁊̃ uale¬
ant habitare: Nam cũ t̃renoꝵ corpors
sic̃ onera gestando ꝯsentire ꝯsueiuimus.
qnͣto maior ẽ quantitas. tanto maior sit¬
⁊ grauitas. tñ membra suȩ carnis leuiora
portat anima cum in sanitate robusta st̃.
quam in languore cuma macra st̃.⁊ cũ
aliis gestantib onerosior sit sanus:⁊

Expanded text:
c, inquiunt, quoniam terra ab hinc sursum versus est prima secunda aqua super terram, tertius aer super aquam, quartum super aerem coelum, Non potest esse terrenum corpus in coelo. Momentis enim propriis ut ordinem suum teneant sua elementa librantur. Ecce qualibus argumentis omnipotentiae Dei humana contradicit infirmitas quam possidet vanitas. Quid ergo faciunt in aere terrena tot corpora, cum a terra sit aer tertius, nisi forte qui per plumarum et pennarum levitatem donavit avium terrenis corporibus ut portentur in aere, immortalibus factis corporibus hominum non poterit donare virtutem qua in coelo etiam possint habitare: nam cum terrenorum corporum sicut onera gestando sentire consuevimus, quanto major est quantitas tanto fit major et gravitas; tamen membra suae carnis leviora portat anima cum in sanitate robusta sunt, quam in languore cum macra sunt. Et cum aliis gestantibus onerosior sit salvus et
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt quidam ut tentua cmꝑa
naturale pondus ł intena tendat neł
cogat ad terram. ⁊ ido incęlo eẽ ñ posst̃.
Pmi quidem illi homines in t̾ra erant
nemorosa atq fructuosa qu̾ȩ pachy si no¬
mem obtinuit.:⁊ depondib elementoꝵ
sic argumentant᷑. Om̃ .s. magistro platoni¬

Expanded text:
aiunt quidam, ut terrena corpora naturale pondus vel in terra teneat vel cogat ad terram; et ideo in coelo esse non possunt. Primi quidem illi homines in terra erant nemorosa atque fructuosa quae paradisi nomen obtinuit, et de ponderibus elementorum sic argumentantur.
Abbreviated transcription (Latin):
num aliqͥd relinquit᷑ uͥ unũ aliud e¬
ligatur. dubietas ñ tollitur.s mutat᷑.
Acced̾ ad hanc alia rõ maior. meliꝰ ẽ eẽ¬
ꝯfit̾i unum pͥncipiũ quam inulta. qmͣ
uͥ multitudo ẽ.aut płalitas suꝑflua ẽ.

Expanded text:
num aliquid relinquitur ut unum aliud enum aliquid relinquitur ut unum aliud eligatur, dubietas non tollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi multitudo est, aut pluralitas superflu
Abbreviated transcription (Latin):
quanuis nomine fideles dicantur.
re tñ ⁊ u̾itate longe sunt a fide. Tñ
huiꝰmi aliqñ diuina gr̃a uisitantur.
⁊ ad sui ꝯsid̾ationẽ excitant᷑. nͥ qͣrhõ
natus sit. ⁊ si alia pꝰ hanc uitam seqͣt᷑
inquirant. si p̃mia iustis. ⁊ peccõrib
tormenta reposita sint. ⁊ si pꝰ finẽ oꝑis
sequatur pͣmium iuste retͥbutionis.
Tali gͦ ꝯsidatione in corde oborta.
magno mox trepidationis motu de
dubio uitȩ mortał ꝯscientia ip̃a ꝯcu¬
titur: ⁊ qnͣtomagꝰ sͥ errantiꝑicłm im¬
min̾e c̾nit. tantom ag̃ ad cognitionẽ
u̾itatis ꝑuenire satagit. Consid̾ãt
in ħ mundotam diu̾sas hominum
ẽẽ estimationes: suꝑhis in quib salꝰ
hominis ꝯstat. Pagani in ple̾s unitatẽ
diuinitatis scindunt. Iudi c̾atorem ꝯ¬
fitentur. saluatorẽ ñ cognoscuis:⁊ in
his om̃ib mens fluctuat. ⁊ nͥ pietate
in suo ten̾etur: fortassis abiecta u̾itate
falsitatẽ seq̃retͥur. Acced̾ ad ħ spũ scõ¬

Expanded text:
quamvis nomine fideles dicantur, re tamen et veritate longe sunt a fide. Tamen hujusmodi aliquando divina gratia visitantur; et ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis abjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedit ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
fortis ostñditur. Cum gͦ fides cog¬
fides st̃. qui sola pietate crede elig̃t.
ꝙ fide credant. Alii puritate cordis
⁊ munda ꝯscientia int̾iꝰ iam gusta¬
re incpiunt: ꝙ fide credunt. In pͥ¬
mis sola pietas facit electionẽ. In se¬
cundis rõ adiungit apꝓbationem.
In tertiis puritas intelligentie app̃¬
hñdit certitu dinẽ. Quartũ genꝰ ho¬
mimim ẽ. quib crede ẽ solũ fidi
ñ ꝯtra dic̾e qui ꝯsuetudine uiuen¬
di mag̃ quam uirtute credñdi.fi

Expanded text:
foris ostenditur. Cum ergo fides cogfideles sunt qui sola pietate credere eligunquod fide credunt. Alii puritate cordis et munda conscientia interius jam gustare incipiunt quod fide credunt. In primis, sola pietas facit electionem: in secundis, ratio adjungit approbationem; in tertiis, puritas intelligentiae apprehendit certitudinem. Quartum genus hominum est quibus credere est, solum fidei non contradicere, qui consuetudine vivendi
Abbreviated transcription (Latin):
religionis diuinȩ deuotionẽ excitatur.
Deuotione mundatur ⁊ purificatur.⁊i
mundo corde iam qͦdammꝰ p̃gustare
incipiat: id adꝙ. fide ⁊ deuotione cog noᷤ¬
cendũ festinat. Ita munda ꝯscientia in¬
uisibilib docum̃tis ⁊ secreta ac familia¬
ri uisitatione de do suo cotidie eruditur
⁊c̾tificatur: in tm̃ u iam qͦdammͦ eũ ꝑ¬
ꝯtemplationẽ p̃sentẽ hab̾e incipiat. ⁊
nulla iã rõe ab eiꝰ fide ⁊ dilectione ⁊̃ si
totꝰ mundus in miracła u̾tat᷑ a uelli
queat. Isti gͦ tres gradꝰ st̃ ꝓmotionis fidi.
quib fides crescens ad ꝑfectũ ꝯscendit.
Primus ꝑpietatem eligẽ. Scds ꝑ rõem

Expanded text:
ivinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quodammodo praegustare incipiat, id ad quod fide et devotione cognoscendum festinat. Ita munda conscientia invisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur et certificatur; in tantum ut jam quodammodo eum templationem praesentem habere incipiat; et nulla jam ratione ab ejus fide et dilectione etiam si totus mundus in miracula vertatur avelli queat. Isti ergo sunt tres gradus promotionis fidei, quibus fides crescens ad perfectum conscendit. Primus per pietatem eligere;
Abbreviated transcription (Latin):
cred̾ndi. ẜ cognitionẽ fides crescit :
qñ eruditur ad scientiam. Scdm
affectum crescit. qñ ad deuotionem
excitat᷑ & corroboratur ad ꝯstantiam.
Quorumdã fides ꝯgnitione magna:
affectu parua. Quorumdã uero affec¬
tu magna ẽ: cognitione parua. Alii
fidem ⁊ cognitione ⁊ affectu magnam
hñt: alii. ⁊ cognitione ⁊ affectu parũa.
Neruntam̃ affectum magnũ in fide.
magis laudabilem ẽẽ . ꝙͦ. cognitionẽ
magnã. dñs manifeste ostñdit: uͥ fi¬

Expanded text:
credendi. Secundum cognitionem fides crescit, quando eruditur ad scientiam. Secundum affectum crescit, quando ad devotionem excitatur et roboratur ad constantiam. Quorumdam fides cognitione magna est; affectu parva. Quorumdam vero affectu magna, cognitione parva. Alii fidem et cognitione et affectu magnam habent. Alii et cognitione et affectu parvam. Verumtamen affectum magnum in fide magis laudabilem esse quam cognitionem magnam Dominus manifeste ostendit ubi fi
Abbreviated transcription (Latin):
seriãspt̃ hoc necesse huit hõ pͥmũ ꝙ ui
stificari a culpa. ũ reconciliaret᷑. pꝰ ea
uͦ lib̾ari amiseria uͭ reformaret᷑. In h
gͦ mecdiatore eguit hõ ad dm̃. ii reꝯ¬
ciliaretur illi: i reduc̾et᷑ ad illũ. S
causam dissidentiũ agendam. ꝯueni¬
ent̃ susciꝑe ñ posset. quiñ aliqͤ socie¬
tatis ac pacis amicicia utrinq fami¬
reconciliationis ⁊ pacis mediator ẽẽ
posset. Suscep̾ humanitatẽ: ꝑ qmho¬
minib appinquaret. Retinuit diui-¬
nitatẽ ꝑ quã a doͣ reced̾et: factꝰ homo
sustinuit penã. ũ demonstraris affe¬
ctum. Seruauit iusticiã. ũ ꝯferret re¬
medium. Herbũ quippe q c̃. patre
do unum erat. ꝑlesfabilẽ unitatem
cum hoĩe assumpto: unũ factũ est
ꝑ aminirabilẽ unionẽ. Unitas in na¬
taᷤ. unio in ꝑͣ. Cum patre do unũ in na¬

Expanded text:
er hoc necesse habuit homo primum quidem justificari a culpa, ut reconciliaretur; postea vero liberari a miseria, ut reformaretur. In hoc ergo mediatore eguit homo ad Deum, ut reconciliaretur illi, et reduceretur ad illum. Sed causam dissidentium agendam convenienter suscipere non posset, qui non aliqua societatis ac pacis amicitia utrinque famireconciliationis et pacis mediator esse posset. Suscepit humanitatem per quam hominibus appropinquaret. Retinuit divinitatem per quam a Deo non recederet. Factus homo, sustinuit poenam, ut demonstraret affectum; servavit justitiam, ut conferret remedium. Verbum quippe quod cum Patre Deo unum erat per ineffabilem unicum homine assumpto unam factum est per admirabilem unionem. Unitas in natura, unio in persona, cum Patre Deo unum in na
Abbreviated transcription (Latin):
sint unum sic̃ ⁊ nos unũsumꝰ. Ego ĩ
eis ⁊ tu inme. uͥ sint ꝯsummati in
unũ: ut cognoscat mundꝰ qr tu me
misisti. Rogat unitas ꝓ uiione. Ubũ
cum patre unũ in nata᷑. hõ cũ u̾bo u¬
nũ in ꝑsona. M embra cũ capite. unũ
pͥmum in iusticia. pꝰ ea ingła. Ult eñi
in iusticia unum sint: cognoscat mũ¬
dus qr tu me misisti. Ut aũ ingła
unũ sint. uolo uͥ uͥ ego sũ. ⁊ illi sin
mecũ. ũuideant claritatẽ meã qͣm
dedisti mͥ. qr dilexisti me añ ꝯstitutio¬

Expanded text:
unum, sicut et nos unum sumus. Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum, et cognoscat mundus, quia tu me misisti. Rogat unitas pro unione, Verbum cum Patre unum in natura, homo cum Verbo unum in persona, membra cum capite unum primum in justitia, postea in gloria. Ut enim in justitia unum sint, cognoscat mundus, quia tu me misisti. Ut autem in gloria unum sint, volo, ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam, quam dedisti m
Abbreviated transcription (Latin):
estimant u̾ba illa q̃ ad ꝯficiendã eu ca¬
ristiam instituta sunt: aquac̃q ꝑsona.
siue inqͦcunq loco:⁊ qualicunq inten¬
tione suꝑ panẽ ⁊ uinũ ꝓlata. effectum
ꝯsecrationis ⁊ scĩficationis hab̾e. quasi
sacm̃ta cdi sic instituta sint. ut nullam
oꝑanãn rõnẽ ati mittant. s tu multuo¬
sa qͣdam ⁊ iuolenta atq irrationabili
ꝑtinatia sine omni intentione aut uo¬
luntate oꝑantiũ ad effectũ ꝓcedant. Igo
filium meũ forte ad balneas tuleram.
Nem ad aquã ñ u baptizarem. s ubal¬
nearem. Non uͥ sacram̃tũ darem. s ut
sem in manclucando. in bibendo. sic̃
inarando. R seminando. siue aliud ꝗc̃q
agendo dixissem. dixi in nomine. pri.fei.s.¬
s. łuuenis ⁊ dicis mͥ q baptitatꝰ ẽ filiꝰ m̃s
Ego balneͬum scio baptiratum nestio.
Qd̃ si iccirco baptiratum putas. qr cum

Expanded text:
existimant verba illa quae ad conficiendam Eucharistiam instituta sunt: a quacunque persona sive in quocunque loco et qualicunque intentione super panem et vinum prolata, effectum consecrationis et sanctificationis habere, quasi sacramenta Dei sic instituta sint, ut nullam operandi rationem admittant; sed tumultuosa quadam et violenta atque irrationabili pertinacia sine omni intentione aut voluntate operantium ad effectum procedant. Ego filium meum forte ad balnea tuleram. Veni ad aquam non ut baptizarem, sed ut balnearem: non ut sacramentum darem, sed ut sem in manducando et bibendo, sicut in arando et seminando, sive aliud quodcunque agendo dixissem, dixi: In nomine Patris. Tu venis et dicis mihi, quod baptizatus est filius meus. Ego balneatum scio, baptizatum nescio. Quod si idcirco baptizatum putas, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
impositionẽ manꝰ occidens. ꝑ unctionẽ uͦ
sacͥ cͥmatis adͣgressũ catholicȩ ȩccłe or¬
ens reformauit. Nam qui solum sacͤm̃tum
foris acceꝑunt: ĩntꝰ ꝑ impositionẽ manꝰ
spm̃ accipiunt. P lacuit tñ eos qͥ se bapti¬
zatos nesciunt. ⁊ sui baptismatis tostes
ñ hñt. sine cunctatione baptizare. quia
iteratum dici non debet:ꝙ factum eẽ neᷤ¬
citur. Queritur. ⁊ dehis qui mimice .i.
iocose baptizantur: utrum ⁊ uerum ⁊
plenum sacͣmentũ baptismi ꝑcipiant.
s sciendum ẽ qi aliud est aliquid io¬
cose ł lusorie dare siue acciꝑe: ⁊ tñ uelle
dare aut acciꝑe: ⁊ ħ omnino intende.
ut detur. ⁊ accipiat᷑. ꝙ iocose ł dat᷑ ł ac¬
cipitur. aliud aũ alitͥd ag̾e̾ qđ formã
illiꝰ in oꝑ ehabeat. ⁊ tñ ħ nolle ag̾e
neq inten de u ħ agatur: s aliud ali¬
quid ꝙcunq. U gͦ intentio baptizandi
est. ⁊̃ si reu̾entia debita in agendo ñ
ħ intenditur: nec tñ sinc culpa agen¬

Expanded text:
impositionem manus occidens, per unctionem vero sacri chrismatis ad ingressum Catholicae Ecclesiae oriens reformavit. Nam qui solum sacramentum foris acceperunt, intus per impositionem manus spiritum accipiunt. Placuit tamen eos qui se baptizatos nesciunt, et sui baptismatis testes non habent, sine cunctatione baptizari; quia iteratum dici non debet, quod factum esse nescitur. Quaeritur etiam de iis qui mimice, id est jocose baptizantur, utrum verum et plenum sacramentum baptismi percipiant. Sed sciendum quod aliud est aliquid jocose vel lusorie dare, sive accipere; et tamen velle dare aut accipere, et hoc omnino intendere, ut detur et accipiatur, quod jocose vel datur vel accipitur. Aliud autem aliquid agere quod formam illius in opere habeat; et tamen hoc nolle agere neque intendere ut hoc agatur, sed aliud aliquid quodcunque. Ubi ergo intentio baptizandi est, etiamsi reverentia debita in agendo nonhoc intenditur; nec tamen sine culpa agen
Abbreviated transcription (Latin):
lico siue abħetico. siue demiq ã fideli.
siue ab infideli cuiꝰcunq ꝯditionis. eta¬
tis. aut sexus ꝑsona illud acceꝑit: tm̃mͦ
sidẽ E rectam catholici baptismatis formã
acceꝑit. ratum ꝯstare debebit. nec ulla
rõne pot̾it iterari. Qd̾ enĩ bonũ accepit
qr̃ bonum ñ iudicet᷑ ⁊̃ si a bono ñ acce¬
pit: Non eñi illiꝰ erat aqͦ accepit. ł po
tiꝰ ꝑ quẽ accepit. qui semꝑ bonꝰ. ialum
dare non yoouit. Ppt̃ ħ eos qͥ ab ħeticis
in nomine tͥnitatis baptizati sunt. cũ ad
unitatem ȩccłȩ redeunt ñ rebaptirare s ł
unctione cͥsmatis ł impositione manꝰ re¬
conciliare eccłȩ catholicȩ anciqͣ patrũ

Expanded text:
lico, sive ab haeretico, sive denique a fideli, sive ab infideli cujuscunque conditionis, aetatis, aut sexus persona illud acceperit, modo tantum secundum rectam Catholici baptismatis formam acceperit, ratum constare debebit, nec ulla ratione poterit iterari. Quod enim bonum accepit, quare bonum non judicetur etiamsi a bono non accepit? Non enim illius erat a quo accmine accepit qui semper bonus, malum dare non potuit. Propter hoc eos qui ab haereticis in nomine Trinitatis baptizati sunt, cum ad unitatem Ecclesiae redeunt non rebaptizari, sed vel unctione chrismatis, vel impositione manus reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
tit̃ magis ꝓ dec̃ uidet᷑. iõ fortassis dint
aado saluabit infirmum. ũ int̾q utrũ¬
ꝙ atelligas. ⁊ non putes unctionẽ magͣ
nissionẽ. Priꝰ anima curat᷑ ẜꝰ ea corpꝰ sanat᷑.
spt cortuptionẽ animȩ. infirmatũ: corpꝰ.
Iao ad sant̃tẽ corpis ohtinendã pꝰ curanda
c̃anima ⁊ si forte corpꝰ ad pͥstinã scppita
unctionis sacram̃tum suꝑ infirmũ it̾ari¬
ñ possit. ad recuꝑandã sepiꝰ sanitatẽ ⁊ ad
impetñdã sepiꝰ peccõꝵ remissionẽ. cũ nega
n non possit ꝓeadẽ corꝑis sanitate. ⁊ si¬
milit̃ ꝓ peccõꝵ remissione sepiꝰ it̾andã ẽẽ
orationẽ: Et ut in sacram̃tis idẽ demõ¬
stremꝰ. quis dicat hominẽ aqͣ asꝑsionis
semel lustratũ. ampliꝰ asꝑigi ñ posse.
⁊ ꝗ maiꝰ ẽ sacram̃to corꝑis ⁊ sanguiniᷤᷤ
x semel ꝑcepto. ampliꝰ illud susciꝑe ñ
deb̾e: S si forte adħ respondend̾ ex¬
istimes. qr semel corpꝰ ꝯsecratũ denuo in

Expanded text:
tem magis prodesse videtur: ideo fortassis dixit oratio salvabit infirmum, ut in utroque utrumque intelligas, et non putes unctionem magis missionem. Prius anima curatur, postea corpus sanatur. Propter correctionem animae infirmatum est corpus. Ideo ad sanitatem corporis obtinendam, prius curanda est anima. Et si forte corpus ad pristinam sospitatunctionis sacramentum super infirmum iterari possit; ad reparandam saepius sanitatem et ad impetrandam saepius pecnon possit pro eadem corporis sanitate, et similiter pro peccatorum remissione, saepius iterandam esse orationem? Et ut in sacramentis idem demonstremus, quis dicat hominem aqua aspersionis semel lustratum amplius aspergi non posse; et quod majus est sacramento corporis et sanguinis Christi semel percepto amplius illud suscipere non debere? Sed si forte ad haec respondendum existimes, quia corpus semel consecratam denuo i
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝗͣ icctͥo aꝑcipiendo it̾m eo ꝓhibet᷑.
sic ei qui unclionis sacram̃tũ ꝑcepit
sinetẽe fuerit ⁊ causa siue deuotio expo¬
stulet ut illud it̾m ꝑcipiat rõnabilit᷑ ñ
Os morientib. Do exitu animarum.

Expanded text:
nequaquam idcirco a percipiendo iterum eo prohibetur, sic ei qui unctionis sacramentum accepit, si necesse fuerit et causa sive devotio expostulet, ut illud iterum percipiat rationabiliter non US
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. ꝓ pt̾ea qui semel baptitatꝰ ẽ denuo
non baptirat᷑. ⁊̃ si de malo ad bonũ qu̾tat᷑
Qui aũ oleo ungit᷑. iõ ungit᷑ ut ei pecc̃a
dimitant᷑: ⁊ infirmitas alleuiet᷑. S qͥ
iustificat᷑: pot̃ it̾m peccare. ⁊ qui sanatur
q̃dam medicina. corꝑis ⁊ aĩȩ languores
mitigans ⁊ sanans. Nã oltũ m̃bra dolentu
sanat. Ita oleũ ad utrũq curandũ ꝓdest.
Si morb ñ reu̾tit᷑ medicina ñ tt̾et᷑. Siaũ¬
ñ pot̃ morb cohib̾i: qrͣ debet medicila
ꝓhibi: Si unctio it̾ari ñ pͥ nec oratioi¬
t̾ari pot̃. Utraq enĩ illic ꝯmemorala
st̃. Orent inquit ꝑ eo ungentes oleo satͦ.
⁊ si in peccatis ẽ dimitunt᷑ ei. ⁊ orõ sal¬
uabit insinum. S fortassis dices qͥa

Expanded text:
desinit. Praeterea qui semel baptizatus est denuo non baptizatur, etiam si de malo ad bonum convertatur. Qui autem oleo ungitur ideo ungitur ut ei peccata dimittantur, et infirmitas allevetur. Sed qui justificatur potest iterum peccare, et qui sanatur quaedam medicina corporis et animae, languores mitigans et sanans. Nam oleum membra dolentia sanat. Ita oleum ad utrumque curandum prodest; si morbus non revertitur medicina non iteretur. Si aun potest cohiberi, quare deberet medicina prohiberi? Si unctio iterari non potest, nec oratio iterari potest. Utraque enim illic commemorata sunt. Orent, inquit, pro eo, ungentes eum oleo sacro; et si in peccatis est, dimittentur ei; et oratio salvabit infirmum . Sed fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
erat nͥ ip̃e qui fecit: Quasi eñi ꝓnichilo
factũ eẽ uid̾r. ⁊ causam ñ hũisse ũ fierq:
qd̾ ita factũ ẽ uͥ iñ neciuuaret᷑ ille qͥ fec̃ q¬
ꝑfectꝰ ñ eguit. nec alt̾ iñ uiuaret᷑. qr p̃t̃ ip̃m
qui uiuari possq alt̃ ñ fuit. ꝙ ħ fortassis
diligñtiꝰ ꝯsidatum: aliq̃. mou̾e possit. ẜ¬
pt̃ta causam ꝯditionis rõnaliũ. ꝙͣ. in solo
terum auctore ꝯstituimꝰ. ñ solũ ꝓ hõib

Expanded text:
erat nisi ipse qui fecit. Quasi enim pro nihilo factum esse videtur et causam non habuisse, ut fieret quod ita factum est; ut inde nec juvaretfectus non eguit; nec alter inde juvaretur, quia praeter ipsum qui juvari posset alter non fuit. Et hoc fortassis diligentius consideratum aliquem movere possit; propterea causam conditionis rationalium quam in solo rerum auctore
Abbreviated transcription (Latin):
E. S aliuo bonũ deorsum erat ide
subtus sumebatur ad necessitate: aliud bo¬
num sursũ erat. ⁊ de sr̃ sumebat᷑ ad felici¬
tatẽ. Nonũ qͥppe illd̾ qd̾ in c̾atura posirũ
etat: bonũ erat necessitatis. ꝙ uͦ in c̾atore

Expanded text:
e. Sed aliud bonum deorsum erat et de subtus sumebatur ad necessitatem, aliud bonum sursum erat, et desuper sumebatur ad felicitatem. Bonum quippe illud quod in creatura positum erat, bonum er
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ uͥ seriuret homini ꝑꝑ q̃. factꝰ est
uari. qm̃ nec minui potuit ȩt̃nꝰ: nec
imm̃sꝰ aug̾i. hõ uͦ nataͣ egñs erat alien
auxilii. quo ł ꝯseruarq qd mutabileac¬
Ita potꝰ ẽ in medio hõ uͥ ⁊ ei seruiretur
tum sͥ uendicaret. ⁊ reflueret totũ ad

Expanded text:
est ut serviret homini propter quem factus est. uvari, quoniam nec minui potuit aeternus, nec immensus augeri. Homo vero natura egens erat alieni auxilii, quo vel conservaret quod mutabile acIta positus est in medio homo, ut et ei serviretur tum sibi vindicare
Abbreviated transcription (Latin):
mo potui sermone.⁊ qͥ marime u ꝓo¬
situm nob̾ fuerat intͦducendis ꝯueni¬
ne ꝓseqͣmur. Eo sane ordine loqñdo
incedñtes. ꝙ̃ c̾ator ipẽ rerum demonst᷑¬
uit oꝑando. Priꝰ siqͥd̾ opisex ds mun¬
dum fȩx̾̃. ac dem̃ hoĩem possessorẽ.⁊
dnm mundi. ũ cet̾is om̃ib pure ꝯditi¬
onis dñaretur hõ. ip̃i a qͦ factꝰ fuerat
soli uoluntaria lib̾tate subiectꝰ ¶ñ
stat c̾ationẽ hominis rerũ ꝯĩum uisi¬

Expanded text:
mo potui sermone et qui maxime, ut propositum nobis fuerat, introducendis convenine prosequamur eo sane ordine loquendo incedentes quem Creator ipse rerum demonstravit operando. Prius siquidem opifex Deus mundum fecit; ac deinde hominem possessorem et dominum mundi, ut caeteris omnibus jure conditionis dominaretur homo, ipsi a quo factus fuerat soli voluntaria libertate subjectus. Unde constat creationem hominis, rerum omnium visi
Abbreviated transcription (Latin):
ymonia a symone mago nom̃ac¬
cepit. qui huiꝰ mali exemplum
excile posti̾s reliquit. Ost eñi symonia:
gram spũalem pecunia aomꝑare uelle.
Qdͥ cum fit ⁊ ille utiq qui uendit.:⁊ ille
qui emit eadem sententia fegͥunt᷑. qͥa
eiꝰdem reatꝰ culpe obnonii comꝓbant᷑:¬
De auctib sẏmonie.
ymoniacȩ ħesis ꝯtagium iã oli
Iin balaam pullulauit. qui di¬
uinationis p̃cio ꝓposito ad maledicend̾
popłm di ꝑrexit. d e hinc huiꝰ hesis duo
leguntur auctores pestilendes em̾̃sisse.
alt̃ sub ꝓpħica. alt̾ sub apłica doctna.
Pͥmus gieri magist᷑ ẽẽ uendentiũ dem̃
symon auctor uicdetur emptoꝵ. hoꝵ
rore diu̾si: ita nec in dampnatione dis

Expanded text:
monia a Simone Mago nomen accepit, qui hujus mali exemplum exitiale posteris reliquit. Est enim simonia gratiam spiritualem pecunia comparare velle. Quod cum fit, et ille utique qui vendit, et ille qui emit eadem sententia feriuntur, quia ejusdem reatus culpae obnoxii comprobantDe auctoribus simoniae. Simoniacae haeresis contagium jam olim in Balaam pullulavit, qui divinationis pretio proposito ad maledicendum populum Dei perrexit . Dehinc hujus haeresis duo leguntur auctores pestilentes emersisse: alter sub prophetica, alter sub apostolica doctrina. Prius Giezi magister esse vendentium , deinde Simon auctor videtur emptorum . Hrore diversi, ita nec in damnatione dis
Abbreviated transcription (Latin):
qñ de peccorib. aliqñ deuolatilibꝰ. Ob¬
latio aliqñ desimila fiebat: q̃ dicebat᷑¬
sacͥficium crudum: aliqñ de clybano:
aliqñ de sartagine. aliqñ de craticula.
ꝙ sacͥficium coctũ uocabat᷑. Sacrificia.
maretur delictũ. Peccatũ ẽ. qn̾fit ꝙ fic¬
ti non debet. Belictũ ẽ. qñ ñ fit ꝙ fieri
deb&. Et inhis ꝙ omnib sacram̃ta

Expanded text:
quando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Obquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliqsacrificium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticula, quod sacrificium coctum vocabatur. Sacrificia piaretur delictum. Peccatum est quando fit quod fieri non debet; delictum est quando non fit quod fieri debet. Et in his qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad emundationẽ: alia q̃ tractabant᷑ ad
deuotionẽ. Tercia. q̃ ex̾cebantur ad uen̾a¬
tionem. ẜma necessitatis scda. uirtutis.
T̃ cia laudationis. Pͥma suscipiebantur
ad scificationẽ. scda tractabant᷑ ad de¬
uotionem.: Tercia ex̾cebantur ad lauda¬
tionem. It̾m sacramenta alia erant in re¬
b quibdã sc̃ificatis. alia insacrificiis.⁊
oblationib alia in mynist̾iis diuins.
Sic res ead̾ multis mͦis ad euidñtiam di¬
stingui pot̃. Sacͥficium dicebat᷑ qñ de
animalib fiebat immolatio. Oblatio
causta. alia sacficia simplicia alia pa¬
cifica: holocaustum uocabant᷑ ꝗł ex dehto
uł sponte oblatum. totũ incendebatur.
Sacrificiũ uocabat᷑. ꝙ ꝓ debito insti¬
tutionis oblatum. partĩ cremebat. partim
reseruabatur. Pacifica dicebantur.
q̃ sponte offerebantur. siue ꝓ gr̃aꝵ
actione. siue ꝓ p̃cedñtis uoti adimpletãe.
siue ꝓuoluntaria ⁊ spontanea deuotiõe.
holocaustũ aliqñ fiebat de arm̃ tis. Ali¬

Expanded text:
 ad devotionem; tertia quae exercebantur ad venerationem. Prima necessitatis; secunda virtutis; tertia laudationis. Prima suscipiebantur ad sanctificationem; secunda tractabantur ad devotionem; tertia exercebantur ad laudationem. Iterum sacramenta alia erant in rebus quibusdam sanctificatis, alia in sacrificiis et oblationibus, alia in ministeriis divinis. Sic res eadem multis modis ad evidentiam distingui potest. Sacrificium dicebatur, quando de animalibus fiebat immolatio. Oblatio causta, alia simplicia sacrificia, alia pacifica. Holocaustum vocabatur quod vel ex debito, vel sponte oblatum totum incendebatur. Sacrificium vocabatur quod pro debito institreservabatur. Pacifica dicebantur quae sponte offerebantur, sive per gratiarum actionem, sive pro praecedentis voti adimpletione, sive pro voluntaria et spontanea devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, ali
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta ꝗ̃ ꝓͥe sacramenta dñr. ẽẽ debe
obħ solummꝰ sacram̃ta uocata. q sac̾rũ
legis hactenꝰ dixisse sufficiat. He ꝓmis¬
sionib uͦ quas in tcia parte pͥmȩ  distĩc¬
tionis posuimus tractare ꝓpositi p̃sentis
non fuit. Sunt gͥ tͥa: q̃ lex scͥpta contine¬
bat. Precepta.sacramenta ꝓmissa.¬

Expanded text:
e debere ob hoc solummodo sacramenta vocata; quia sacrarum legis hactenus dixisse sufficiat; de promissionibus vero quas in tertia parte primae distinctionis posuimus; tractare propositi praesentis non fuit. Sunt igitur tria quae lex scripta continebat: praecepta, sacramenta, promissa.
Abbreviated transcription (Latin):
Rla gen̾a sacramentoꝵ lege.
inueniuntur fuisse sub lege scͥp¬
ta. queda specialit̃ ad remediũ. q̃dã
uͦ ad obse quium. q̃dam ad cultũ di¬
uinum. Pma ꝑtint ad pecĩoꝵ remissi¬
onem. Scda. ad ex̾cendam deuotionẽ.
Teitia. ad colendam pietatẽ. ꝑmaansti¬
tuta fuerunt quasi ad necessitatẽ. ũ in
eis homo scificaretur. qͣsi cͥcuncisio fuit.

Expanded text:
ria genera sacramentorum inveniuntur fuisse sub lege scripta, quaedam specialiter ad remedium, quaedam vero ad obsequium, quaedam ad cultum divinum. Prima pertinent ad peccatorum remissionem; secunda ad exercendam devotionem; tertia ad colendam pietatem. Prima instituta fuerunt quasi ad necessitatem, ut in eis homo sanctificaretur, qualis circumcisio fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tolłe possit quin legitimũ appelletua.
Non mͥ gͦ quis frc̃m ⁊ sororem opponat.
aut ceta ciꝰmͦi in quib ratio ignorantiȩ
excusationẽ ñ ad mitcit. Non ꝑmittunt᷑
in eiusmͦi offendẽ. quos ieo ꝙ. faciunt
ignorantia non debet excusare. Erroris st̃¬
facta cimmͦ non rõnis. in quib ⁊ si ignorã¬
tia fu̾it. u̾ccundia tñ ⁊ pudicicia ꝯfusio¬
nem non cuadit. Aliud ẽ de ilł loqui
de quib dicit apłs. Temptatio uos ñ ap¬
p̃hendat: nͥ humana. In quib em̃ huma¬
num᷑ errare: in ilł pot̾ ignorantia erroriᷤᷤ
culpam excusare. S ic gͦ legitimas pͣs¬

Expanded text:
tollere possit quin legitimum appelletur. tollere possit quin legitimum appelletur. Non mihi ergo quis fratrem et sororem opponat aut caetera hujusmodi, in quibus ratio ignorantiae excusationem non admittit. Non permittuntur in ejusmodi offendere, quod in eo quod faciunt ignorantia debet excusare. Horroris sfacta non rationis, in quibus et si ignorantia fuerit, verecundia tamen et pudicitia confusionem non evadit. Aliud est de illis loqui de quibus dicit Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . In quibus enim humanum est errare in illis potest ignorantia erroris culpam excusare; sic ergo legitimas p
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłe legitime fuerint copłati: necẽẽ est¬
ꝯcedant copłam illam ex qͣ ꝓcreati sunt.
qͣndiu q. causa latuit. legitimam fuisse.
⁊̃ si iuste^ licitam fiusse cau sent᷑. Non .N. õe
ꝙ illicite fit. iõ ñ fit qr illicite fit. qm ꝙ
fit. fieri omnino dicend̾: qͣnuis in eo q. sic
illicite fit. fieri ꝗͣ sciatur. illicite aũ fieri
nesciatur: pot̃ equidẽ ignorantia culpã
temꝑare. aut excusare ut actum legitmũ
constet in eo ꝙ. fit. qͣnuis fac̾e non possit.
ut rep̃hensibilit̃ non fiat in eo ꝙ sic fit.
Sigͦ filii scđm aliquid legitimi sunt:
ẜ aliquid legitima ẽ ⁊ copła de qͣ sunt.
Q. si copła ip̃a . ẜ aliquid legitima recte
na ꝯtentio de nomine: uͥ idem de u̾itate
sentitur. Exceptis gͦ eiusmͦi causis in qͥbꝰ¬
ł ꝑꝑꝰ errorem ł turpitudinẽ pudiciciȩ ꝯ su¬
lendum uidet᷑. in cet̾is omib ħ sentiend̾
puto. ꝙ si aliqua forte ꝑ ignorantiam of¬
dicium ȩccl̃ȩ legitime facto. nequaqͣm

Expanded text:
Ecclesiae legitime fuerunt copulati: concedant necesse est copulam illam ex qua procreati sunt, quandiu quidem causa latuit, legitimam fuisse, etiam si juste illicitam fuisse causentur. Non enim omne quod illicite fit, ideo non fit, quia illicite fit; quoniam quod fit fieri omnino dicendum est, quamvis in eo quod sic t et quod illicite fit fieri quidem sciatur, illicite autem fieri nesciatur, potest quidem ignorantia culpam temperare aut excusare, ut actum legitimum constet in eo quod fit? quamvis facere non possit, ut irreprehensibiliter non fiat, in eo quod sic fit. Si ergo filii secundum aliquid legitimi sunt, secundum aliquid legitima est et copula ex qua sunt. Quod copula ipsa secundum aliquid legitima recte na contentio de nomine, ubi idem de veritate sentitur. Exceptis ergo ejusmodi causis, in qurpitudinem, pudicitiae consulendum videtur; in caeteris omnibus hoc sentiendum puto quod si in aliqua forte per ignorantiam ofjudicium Ecclesiae legitime facto, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
iuuiste pꝰmodũ ab alt̾o exigi ñ pot̃. Ꝙ tñ
sirmum stat. ⁊ suc ꝯuigiꝰi sacram̃tũ cuiꝰ
uiruutem copula carnis sic̃ non efficit
cum adẽ.ita ⁊̃ si cle fuerit. tolle non pot̾
Talis itaq consensꝰ induudualem une
ꝯsuetudinem retin̾e credit᷑ qui ad ħ factꝰ
est: ut mutua societas q̃ ad inuicẽ ꝑ ip̃o
initiata ẽ. utͦq uiuente ampliꝰ discidi
sum legituum. ħ ẽ int̾ legitimas pͣs i
pariuoto aut futurũ ñ ꝯtͣđr. aut non

Expanded text:
juste postmodum ab altero exigi non potest; et tamen juste postmodum ab altero exigi non potest; et tamen firmum stat etiam sic conjugii sacramentum cujus virtutem copula carnis sicut non efficit cum adest, ita si defuerit tollere non potest. Talis itaque consensus individualem vitae consuetudinem retinere creditur qui ad hoc factus est, ut mutua societatis quae adinvicem per ipsum initiata est utroque vivente amplius dissidiusum legitimum, hoc est inter legitimas personas et pari voto aut futurum non contradicitur, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
litatem societatis facta þaretur. in ħ tñ
quodammͦ inferior ip̃o ꝙ facta ẽ de ip̃o.
uad ip̃m semꝑ quasi ad pͥncipiũ suum
respiscẽt:⁊ er indiuidue adherendoabea
se quȩ ad inuicem ꝯstare debea̾t societate
non seꝑaret. Het gͦ societas ꝯugiũ ẽ q̃fe
de sponsionis mutuȩ ꝯsecrat᷑. qñ ut᷑q
uoluntaria ꝓmissione debitorẽ se facit
alt̾i. u deuiceps neq ad alienam alto
uiuente societatẽ tnͣseat. neq se ab illa
quȩ ad inuicem ꝯstat societate disum-¬
gat. Ad cuiꝰ ꝙ societatis ꝯsensũ. si ĩ car¬
nalis commutionis ꝯsensꝰ in pͥma fed̾a-¬
tione ꝯuingit᷑. eiꝰdem ꝯmationis debi
to conurgati pꝰmodũ ad inuicẽ ꝯstͥnge¬
tur. Qd si fortem fedatione ꝯugii utũ¬
q pari uoto consensꝰ carnis remutitur.
ꝓ eodem deinceps ꝯiuigati debit ores
adinuicem ñ tenent᷑ Qd̃ enĩ abutrisq
pari ꝯfensu dumissũ. ⁊ uoto firmatum ẽ.

Expanded text:
litatem societatis facta probaretur. In hoc tamen litatem societatis facta probaretur. In hoc tamen quodammodo inferior ipso quod facta est de ipso, ut ad ipsum semper quasi ad principium suum respiceret, et ei individue adhaerendo, ab ea se quae adinvicem constare debebat societate non separaret. Haec ergo societas conjugium est, quae foedere sponsionis mutuae consecratur, quando uterque voluntaria promissione debitorem se facit alteri, ut deinceps neque ad alienam altero vivente societatem transeat, neque se ab illa quae adinvicem constat societate disjungat. Ad cujus quidem societatis consensum, si etiam carnalis commistionis consensus in prima foederatioto conjugati, postmodum ad invicem constringuntur. Quod si forte in foederatione conjugii utrinque pari voto consensus carnis remittitur, pro eodem deinceps conjugati debitores adinvicem non tenentur. Quod enim ab utriusque pari consensu dimissum et voto firmatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
legitimum ñ eẽt. Nunc aũ ꝑ ignoranti¬
am excusatur ũ ex eo ipo tam apd̃ dm̃
quã apud homines legitimũ sit. qnͣdiu
ignoratur. qr apd̃ homines ꝙ nicħ in eo
rep̃henditur. apud dm̃ aũ ꝙ. rep̃hensi¬
is ꝯmutionẽ ꝯsentiunt ꝓtali ꝯ sensu
conuiges adhuc dici non possunt. hoc
cnim ⁊ formcantes ⁊ adult̾antes faciunt.
a quib ꝯuigał castimonie nom̃ ꝓcul ab-¬
ẽe cognoscitur. Qͦ aliud illud ẽ cuuiꝰ ꝯsensꝰ
int̃ mascłm ⁊ feminã ꝯuigium sacrat. ħ
aũ quid ẽẽ dicend̾ ẽ nͥ societas illa ꝙͣ. ds
creator a pͥncipio ut̃ mascłm ⁊ feminã
iustituit. qñ mulierẽ de lat̾e uiri forma¬
ta łidem sociauit: Quia enĩ socia data
ẽ non ancilla. aut domina. iccirco nec¬
de summo nec de imo. s de medio fue¬
rat ꝑducenda. Si enĩ decapite fieret
creata. Si aũ de pedib fieret: deimo
fieret. ⁊ uidetur ad seruitutẽ subicien¬
da. ꝓpt̃ea demedio facta ẽ. uͥ ad equa¬

Expanded text:
legitimum non esset. Nunc autem per ignorantiam excusatur, ut ex eo ipso tam apud Deum quam apud homines legitimum sit, quandiu ignoratur, quia apud homines quidem nihil eo reprehenditur; apud Deum autem quod reprehensinis commistionem consentiunt, pro tali consensu conjuges adhuc dici non possunt. Hoc enim et fornicantes et adulterantes faciunt, a quibus conjugalis castimoniae nomen procul abesse cognoscitur. Ergo aliud illud est, cujus-consensus inter masculum et feminam conjugium sacrat. « Hoc autem quid esse dicendum est, nisi societas illa quam Deus Creator a principio inter masculum et feminam instituit quando mulierem de latere viri formatam eidem sociavit? » Quia enim socia data est, non ancilla, aut domina; idcirco nec de imo, sed de medio fuerat producenda. Si enim de capite fieret,creata. Si autem de pedibus fieret, de imo fieret; et videretur ad servitutem subjicienda. Propterea de medio facta est, ut ad aequa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuigio int̃ mascłm ⁊ feminam ꝯstat. sacͣ¬
mentum ⁊ imago ẽ. Et forte ũ ex p̃ssuis
ip̃iꝰ sacramenti res ẽ dilectio mutua ani¬
moꝵ. q̃ ad inuicẽ insocietatis ⁊ fedis
ꝯiugał uincło custodit᷑. ⁊ ħ ip̃a rursum
dilectio qua mascłs ⁊ femina in scĩtate
ꝯuigii animsununt᷑. sacram̃tũ ẽ. ⁊ si¬
gnum illiꝰ dilectionis qua d̾s aĩȩ rõnali¬

Expanded text:
jugio inter masculum et feminam constat, sacramentum et imago est: et forte, ut expressius m et ipsius sacramenti res est dilectio mutua animorum, quae ad invicem societatis et foederis conjugalis vinculo custoditur. Et haec ipsa rursus dilectio, qua masculus et femina in sanctitate conjugii animis uniuntur, sacramentum est et signum illius dilectionis qua Deus
Abbreviated transcription (Latin):
spectat᷑ pactum ꝯuigale neq ꝓ hib̾i pot̃
ũñ fiat: neq cum factum fuerit infir¬
mari pot̾ ũ ñ ꝯsistat. Qd enĩ om̃ino oc¬
cultum ẽ qͣntũ ad iudiciũ ȩccłȩ ñ ẽẽ di¬
cendũ ẽ: qr ad efficiendũ aliqͥd ł impe
⁊ matrem a contractu matͥmonii exce¬
pit. uͥ hominẽ uͥ ad ħere possit uxori
suȩ. matrem ⁊ patrem relicturũ eẽ as¬
seruit dicens. ꝓpt̾ ꝙ relĩquet hõ .p .s.i.¬
quiruntur ad hoc: qui relinquntur
institutio excepit. Incet̾is om̃ib nullã
ꝓhibuit. Uenit pꝰ ea scda institutio q̃
ꝑlegem facta ẽ ⁊ excepit qͣsdam ꝑsonas
alias. siue ad decorem naturȩ siue ad pli¬
diciciȩ augm̃tum. Et extẽ cepit ẽẽ ex ꝑ-¬
hibitione illicitum. ꝙ. fuerat ex natura
ignoratur. intnͣsgressione ignorantia
excusat᷑. nec ꝓhibetur uͥtꝰ sacramenti.
quamdiu ñ patet transgressio pcepti
non iudicatur. Orunt fortassis qui existi¬
latet cognosceret᷑. Ego illos int̾rogo quid

Expanded text:
gale neque prohiberi potest ut non fiat, neque cum factum fuerit infirmari potest, ut non consistat. Quod enim omnino occultum est, quantum ad judicium Ecclesiae, non esse dicendum est, quia ad efficiendum aliquid vel impedt patrem et matrem a contractu matrimonii excepit, ubi hominem ut adhaerere possit uxori suae patrem et matrem relicturum esse asseruit, dicens: Propter hoc relinquet homo quiruntur ad hoc, qui relinquunturinstitutio excepit. In caeteris omnibus nullam hibuit. Venit postea secunda institutio, quae per legem facta est; et excepit quasdam alias personas sive ad decorem naturae, sive ad pudicitiae argumentum. Et extunc coepit esse ex prohibitione illicitum quod fuerat ex natura ignoratur in transgressione ignorantia excusatur. Nec prohibetur virtus sacramenti quandiu non patet transgressio praecepti.non judicatur. Erunt fortassis qui existiur, si causa quae latet cognosceretur. Ego illos interrogo quid
Abbreviated transcription (Latin):
utilitib deseruas. P̃bendam peto. ad
cotidian uidꝰ usum sic̃ ht̃ aliꝰ qui in ec¬
⁊ sua reddens. immo mea ñ sua mͥ dis¬
pensans. Quid gͥ iñ iudicandũ senciã
inquiris. Ego tͥ breuit̃ respondeo.qr si
ȩccłam in uita tua dispensatricẽ facis aut
pꝰ mortem ħedem tuoꝵ relinquis: ego ꝓ¬
hiłie nec uolo nec possum. ⁊ si de tuo paᷤ¬
cit te aut ꝓtuo: ꝓuidentia ẽ ñ culpa.
necessitas non iniquitas. Sic int̾im u
aliud ñ requiras nec accipias. C orꝑał
cẏbi necessitudo ꝯcedit᷑. c̃ommertium

Expanded text:
ipti sunt. Praebendam peto ad quotidiani victus usum, sicut habet alius qui in ecet sua reddens, imo mea non sua mihi dispensans. Quid igitur inde judicandum sentiam inquiris. Ego tibi breviter respondeo: quod si Ecclesiam in vita tua dispensatricem facis aut post mortem haeredem relinquis, ego prohibere nec volo, nec possum. Et si de tuo te pascit aut pro tuo, providentia est non culpa; necessitas non iniquitas. Sic interim ut aliud non requiras nec accipias, corporalis tibi necessitudo conceditur, commercium
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ꝓlis institutũ eẽ. pꝰ peccm aũ idẽ
ip̃m ad remeilium unfumitatis. ꝯcessũ:
beatꝰ augꝰ testat᷑ his u̾bis dicens. Utͥusq
sexꝰ insumitas ꝓpendens in ruinã turpi¬
tudinis. recte honestate nuptiarũ ecipit᷑.
uͥꝙ. sanis eẽt officium sit egrotis remedi¬
um. Item in quigio aliud dic̃ eẽ ⁊ altiꝰ rei
sacramentum eẽ ip̃m ꝯugium⁊⁊ altud
ẽẽ ⁊ alt̾ius rei sacram̃tum .s. ip̃m ꝯuigii

Expanded text:
institutum esse, post peccatum aut idem ipsum ad remedium infirmitatis concessum beatus Augustinus testatur his verbis, dicens: Utriusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis recte honestate nuptiarum excipitur, ut quod sanis esset officium, sit aegrotis remedium. Item in conjugio aliud esse et alterius rei sacramentum esse ipsum conjugium, et aliud esse et alterius r
Abbreviated transcription (Latin):
Scͥptum ẽ inquit. E runt duo in carne
una. & si duo in carne una.lam ñ duo
s unacaro. hoc ẽ sacramentũ q. ait apłs.¬
ꝑtine ñ pot̾ mulier. cum qua noscitur
ñ fuisse carnale ꝯmertiũ. P ot̃ tamen
ꝑtin̾e ad alud sacramentum non magnum

Expanded text:
Scriptum est, inquit: « Erunt duo in carne una . » Et si duo in carne una, jam non duo, sed una caro. Hoc est sacramentum quod ait Apospertinere non potest mulier cum qua noscitur non fuisse carnale commercium. Potest tamen rtinere ad aliud sacramentum non magnum
Abbreviated transcription (Latin):
lis beneficii participatio ⁊̃ spalis digni¬
tatis accipitur uͥ ꝑfecto quisqͥs alt̾m
uͤndẽ. aut eme cognoscit᷑: neutrum
inuenditũ. aut in emptum reliqͥsse
Ego in ȩcda uictũ ⁊ uestitum emi ͥ cor¬
em̾e uolui. dic gͦ mͥ. Quis nom̃ tuum
int̃ nomina fr̃m ascͥpsit: Quis tͥ in cho¬
ro incapitulo locum assignauit: Si hec
ñ emisti un̾ hec habes: Quis tͥ hec dedit:
S ħ inquis gratis accepi. Get̾a emi ħ
gratis data sunt. Benedicis. Ouẽ emisti.
⁊ lanam ñ emisti. s gratis accepisti. Tñ
si ouem ñ emisses.: lanã ñ habuisse̾.ẜ
arbore p̃cium dedisti. ũ fructum eiuᷤ
manducares gratis. Satis astute in¬
S dicis mͥ ttm. Quid gͦ: Non possũ
ab eccła stipem em̃e ⁊ corꝑalis susten¬
tationis impensam p̃cio sine symoniȩ
culpa ꝯꝑare: Ecce habeo p̃dia mea
aut pecuniam meam qua sustentari
possem ⁊ uiu̾e. S forte timeo uiolentã
pͥncip ũ aut fraudẽ familiaiͥũ. siue
aliud ꝗ cunq forte ⁊̃ defectũ etatis

Expanded text:
alis dignitatis accipitur. Ubi profecto quisquis alterum vendere aut emere cognoscitur, neutrum invenditum aut inemptum reliquisse Ego in Ecclesia victum et vestitum emi, emere volui. Dic ergo mihi: Quis nomen tuum inter nomina fratrum ascripsit? Quis tibi in choro, in capitulo locum assignavit? Si haec non emisti inde haec habes? Quis tibi haec dedit? Sed haec, inquis, gratis accepi, caetera emi. Haec gratis data sunt. Bene dicis. Ovem emisti, et lanam non emisti, sed gratis accepisti. Tamen si ovem non emisses, lanam non habuisses. Pro arbore pretium dedisti, ut ejus fructum gratis manducares. Satis astute inSed dicis mihi iterum: Quid ergo? Non possum ab Ecclesia stipem emere, et corporalis sustentationis impensam pretio sine simoniae culpa comparare? Ecce habeo praedia mea aut pecuniam meam, qua sustentari possem, et vivere; sed forte timeo violentiam principum, aut fraudem familiarium sive aliud quodcunque. Forte etiam defectum aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ tñminist̃ est. Malus in eo ꝙ symo¬
niacꝰ ẽ: minist̃ in eo ꝗ. in officium ordi-¬
natus est. Malus inco ꝙ p̃cium dedit.
minister in eo ꝙ ordinem ⁊ officiũ acce¬
pit. S dicis mͥ. Quomͦ ordinem aut of¬
ficium acciꝑe potuit qui p̃cium dedit᷑.
potuit. grãm acciꝑe non potuit. Tam̃ qͥ
officium accepit. ⁊ ht̃. ꝑ minist̾ium eiꝰ
bonis ꝙͣ grã ⁊ officium datur: amalis
uͦ ñ grã s officiũ solum accipit᷑. ⁊ tñac¬
cipitur quanuis ad ꝑnitiem eiꝰ qui male
accipit. sicut ad ꝑnitiem eius qui ma-¬
le dedit:. De his qui corporalia in
ȩccła comparando cum eis ⁊ in eis spi¬
ritalia emurit.
unt aũt quedam in ȩccła quȩ dũ

Expanded text:
est, et tamen minister est: Malus in eo quod simoniacus est, minister in eo quod in officium ordinatus est; malus in eo quod pretium dedit, minister in eo quod ordinem et officium accepit. Sed dicis mihi: Quomodo ordinem aut officium accipere potuit qui pretium dedit? Apotuit, gratiam accipere non potuit. Tamen quia officium accepit et habet, per ministerium ejus bonis quidem gratia et officium datur. A malis vero non gratia sed officium solum accipitur, et tamen accipitur quamvis ad perniciem ejus qui male accipit, sicut ad perniciem ejus qui male dedit. CAP. IV. De iis qui corporalia in Ecclesia comparando cum eis et in eis spiritualia emunt. Sunt autem quaed
Abbreviated transcription (Latin):
duplex ẽ. Una añ peccatum ad officiũ:
alia pꝰ peccatum ad remediũ. Prima: ut
natura multiplicaret᷑. Scda ut natura
exciꝑet᷑. ⁊ uitium cohib̾et᷑. Pma institutio
ꝯuigim ꝓposuit in fede dilectionis:

Expanded text:
duplex est. Una ante peccatum ad officium, alia post peccatum ad remedium. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Prima institutio conjugium proposuit in foedere dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
qñ mulierem ad ꝓpagationẽ gñi huma¬
nuhomini. in aduitoriũ fecit. Adam qͦ
in spũ cognoscens ad quẽ tisum mulier
facta eẽt. crm adducta fuisset ad cũ dix̃.
hoc nc̃ os ex ossib meis. ⁊ es .cm. ꝓ pt ħ¬

Expanded text:
quando mulierem ad propagationem generis humani homini in adjutorium fecit. Adam quoque in spiritum cognoscens ad quem usum mulier facta esset, cum adducta fuisset ad eum dixit: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de