comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis quemadmodum tract& singulas
difficile dictu est hoc loco: nec enim
semper tractant᷑ uno modo. quonã
autem non quem doceam quaero:
sed quem probem: probabo primũ
eum qui quid deceat uidebit. haec
enim sapientia maxime adhibenda
eloquenti est ut sit temporum
personaꝵq moderator: nam nec
semper nec apud omnis nec contra
omnis: nec pro omnibus: nec omnib
eodem modo dicendum arbutror.
Iserit ergo eloquens qui ad id quod¬
cunq decebit poterit accommodare
orationem: quod cum statuerit
ut quiq erit dicendum itadic&
nec satura ieuine nec grandia mi¬
nute nec item contra sed erit reb
ipsis par & equalis oratio prinoi¬
pia uerecunda non elans incensa
uerbis sed acuta sententiis uel ad
offensionem aduersari uel ad cõ¬
mendationem sui: narrationis cre¬
dibiles: nec historico sed prope quo¬
tidianosermone explicatae dilu¬
cidae: dein si tenues cause tum
enam argumentandi tenue filum
& indocendo & in refellendo idq

Expanded text:
tis quem ad modum tractet singulas tis quem ad modum tractet singulas difficile dictu est hoc loco; nec enim semper tractantur uno modo. quoniam autem non quem doceam quaero, sed quem probem, probabo primum eum qui quid deceat viderit. Haec enim sapientia maxime adhibenda eloquenti est, ut sit temporum personarumque moderator. Nam nec semper nec apud omnis nec contra omnis nec pro omnibus nec cum omnibus eodem modo dicendum arbitror. is erit ergo eloquens qui ad id quodcumque decebit poterit accommodare orationem. Quod cum statuerit, tum ut quidque erit dicendum ita dicet, nec satura ieiune nec grandia minute nec item contra, sed erit rebus ipsis par et aequalis oratio. principia verecunda, nondum elatis incensa verbis, sed acuta sententiis vel ad offensionem adversarii vel ad commendationem sui. Narrationes credibiles nec historico sed prope cotidiano sermone explicatae dilucide. Dein si tenuis causa est, tum etiam argumentandi tenue filum et in docendo et in refellendo, idque
Abbreviated transcription (Latin):
tiam udet᷑ ẽẽ alud in uerbis ge¬
nus est quoddam ambigui quodex
praeterito uerbo fierisol& in quo
quod est ambiguoꝵ proprium res¬
res dnas significari indemus. cum tã
pauca sint genera causarum enam
argumentoꝵ praecepta paufa sunt
traditi sunt e quibus eaducantur
duplices loei tim e rebus ipsis alteri.
assunti. Tractato igitur rerum effi¬
cit ad mirabiliorem orationem. Na
ipse quidem res in perfacili cogni¬
tione uersant᷑. Quid enim iam seꝗtꝰ
quod quidem artis sit nisi ordiri
orationem: in quo aut concibietur
auditor: aut erigatur aut paret
se ad dicendum rebn breuiter ex¬
ponere & probabiliter & aperte
ut quid agatur intelligi possit. Sua
confirmare aduersaria euertere
eaq efficere non perturbate sed
singulis argumentationibus ita con¬
cludendis ut efficiatur quod sit con¬
sequens his quae sumentur ad quãq
rem confirmandam. Post omnia
per oratonem inflammantem re¬
stinguentem ue condudere has par¬

Expanded text:
tia videtur esse aliud in verbis, getia videtur esse aliud in verbis, genus est quoddam ambigui quod ex praeterito verbo fieri solet, in quo quod est ambiguorum proprium res duas significari videmus. cum tam pauca sint genera causarum, etiam argumentorum praecepta pauca sunt. Traditi sunt e quibus ea ducantur duplices loci: uni e rebus ipsis, alteri adsumpti. Tractatio igitur rerum efficit admirabilem orationem; nam ipsae quidem res in perfacili cognitione versantur. Quid enim iam sequitur, quod quidem artis sit, nisi ordiri orationem, in quo aut concilietur auditor aut erigatur aut paret se ad discendum; rem breviter exponere et probabiliter et aperte, ut quid agatur intellegi possit; sua confirmare, adversaria evertere, eaque efficere non perturbate, sed singulis argumentationibus ita concludendis, ut efficiatur quod sit consequens eis quae sumentur ad quamque rem confirmandam; post omnia peroratione inflammantem restinguentemve concludere? has par
Abbreviated transcription (Latin):
scipere cum sis legum & ciuilis iuris
ignarus: cognoscat etiam rerum
gestaꝵ & memoria ueteris ordinẽ
maximae scilic& nostrae ciuitatis
sed imperiosoꝵ populoꝵ & regum
illustrium. quem laborem nobis at¬
noi nostri leuait labor qui conser¬
uatis notatisq temporibus nihlcũ
illustre pretermuter& annorũ
riam uno libro colligauit uescire
autem quid ante ꝗ̃ natus sis accide¬
rit id est semper esse puerum. ꝗd
enim est aetas hominis nisi memoria
rerum ueterum cum superiorũ
etate contexit᷑. commemoratio
autem antiquitatis exemplorumq
ploratio summa cum delectatione
& auctoritatem orationi affert &¬
fidem: sic igitur instructus ueni&
ad causas quaꝵ habebit genera
primum ipsa cognita: erit enun
ei perspectum nihil ambigi posse
in quo non aut rescontrouersiam
faciat aut uerba. Res autem de
uero aut de recto: aut de nomine
Uerba autem de ambiguo aut de cõ¬
trario: nam siquando aliud insentẽ¬

Expanded text:
scipere, cum sis legum et civilis iuris scipere, cum sis legum et civilis iuris ignarus? cognoscat etiam rerum gestarum et memoriae veteris ordinem, maxime scilicet nostrae civitatis, sed etiam imperiosorum populorum et regum inlustrium; quem laborem nobis Attici nostri levavit labor, qui conservatis notatisque temporibus, nihil cum inlustre praetermitteret, annorum riam uno libro conligavit. Nescire autem quid ante quam natus sis accident, id est semper esse puerum. Quid enim est aetas hominis, nisi ea memoria rerum veterum cum superiorum aetate contexitur? commemoratio autem antiquitatis exemplorumque prolatio summa cum delectatione et auctoritatem orationi adfert et fidem. sic igitur instructus veniet ad causas, quarum habebit genera primum ipsa cognita. Erit enim ei perspectum nihil ambigi posse in quo non aut res controversiam faciat aut verba: res aut de vero aut de recto aut de nomine, verba aut de ambiguo aut de contrario. Nam si quando aliud in senten
Abbreviated transcription (Latin):
tate: nibil de caritate patriae: tubl
de nouis rebus aut malis: nibl de
uirtunbus aut uinis: nihil de offi¬
cio nihil de dolore: nihil de nolup¬
tate : nihil de perturbationibus
animi & erroribus quae sepe ca¬
dunt in causas: sed ieuinuis agũt᷑
nihil inquam sine ea seientia quã
dixi grauiter ample copiose dici
& explicari potest. De materia
loquor orationis etiam nunc non
prius habeat orator rem de qua
dicat dignam auribus eruditis
quam cogit&. quibus uerbis quidq
dicat. aut quomodo quem enam
quo grandiorsit & quodam modo
excessior: de peride dixi supra
ne physicoꝵ quidem esse ignarum
uolo. Omnia profecto cum se a cele¬
stibus rebus refer& ad humanas ex¬
celsius magnificentiusq & dic& &
senti&. Cumq illa diuina cognoue¬
rit nolone ignor& ne hȩc quidẽ
humana. ius ciuile teneat: quo
egent causae forenses quotidie. Quid
est enim turpius ꝗͣ legitimaꝵ & ci¬
ulium controuersiaꝵ patrocinia su¬

Expanded text:
tate, nihil de caritate patriae, nihil tate, nihil de caritate patriae, nihil de bonis rebus aut malis, nihil de virtutibus aut vitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihil de perturbationibus animi et erroribus, quae saepe cadunt in causas et ieiunius aguntur, nihil, inquam, sine ea scientia quam dixi graviter ample copiose dici et explicari potest. de materia loquor orationis etiam nunc, non prius habeat orator rem de qua dicat, dignam auribus eruditis, quam cogitet quibus verbis quidque dicat aut quo modo ; quem etiam, quo grandior sit et quodam modo excelsior, ut de Pericle dixi supra, ne physicorum quidem esse ignarum volo. Omnia profecto, cum se a caelestibus rebus referet ad humanas, excelsius magnificentiusque et dicet et sentiet. cum illa divina cognoverit, nolo ignoret ne haec quidem humana. Ius civile teneat, quo egent causae forenses cotidie. Quid est enim turpius quam legitimarum et civilium controversiarum patrocinia su
Abbreviated transcription (Latin):
perueniri potest. explicanda est
saepe uerbis mens nostra de quaq
re atq inuolutae rei nona defimẽ¬
do aperienda est. Siquidem est de¬
finino oratio quae quid sit idde quo
agitur ostendit ꝗͣ breuissime tum
ut scis explicato genere cuiusque
rei uidendum est quae sint eius
generis siue formae suie partes
in eas tribuatur omnis oranios. Erit
igitur haec facultas in eoquem io¬
lumus esse eloquentem ut definire
rem possit. neq id faciat tam presse
& anguste ꝗͣ in illis eruditissimis
disputationibus fieri sol&. sed cum
explanatius: tum enam uberiuis &
ad commune uidicium popularemq:
intelligentiam accommodanus idẽꝙ
etiam cum res postulabit genus uni¬
uersum: species certas: ut nulla
tempus: quoniam ut supradixi
iudicem esse me non doctorem uolo
nec uero dialeticis modo sit instructꝰ¬
sed babeat omnis pbilosophiae notos
& iradetos locos: nhilenim de re¬
lgione: in hil de morte: nibil de pie¬

Expanded text:
perveniri potest—, explicanda est perveniri potest—, explicanda est saepe verbis mens nostra de quaque re atque involuta rei notitia definiendo aperienda est, si quidem est definitio oratio, quae quid sit id de quo agitur ostendit quam brevissime; tum, ut scis, explicato genere cuiusque rei videndum est quae sint eius generis sive formae sive partes, ut in eas tribuatur omnis oratio. erit igitur haec facultas in eo quem volumus esse eloquentem, ut definire rem possit nec id faciat tam presse et anguste quam in illis eruditissimis disputationibus fieri solet, sed cum explanatius tum etiam uberius et ad commune iudicium popularemque intellegentiam accommodatius; idemque etiam, cum res postulabit, genus universum in species certas, ut nulla tempus, quoniam, ut supra dixi, iudicem esse me, non doctorem volo. nec vero a dialecticis modo sit instructus et habeat omnis philosophiae notos ac tractatos locos. Nihil enim de religione, nihil de morte, nihil de pie
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit praecepta plurima disserẽ¬
di & postea qui dialenci dicuntur
spinosiora multa pepererunt. Ergo
eum censeo qui eloquentiae laude
ducatur: non esse earum rerum
omnino rudem: sed uel illa antiqua
uel hac chrysippi di sciplina institu¬
tum. Nouerit primum uim natu¬
ram: genera uerboꝵ & simplicuim
& coprilatoꝵ: de inde quor modis
quidq dicatur: qua ratione uerum
falsum ne sit udicetur quid efficiat᷑
eo quoq quod euiq consequens sit
quodq contrarium eumq ambigue
multa dicentur: quomodo quidq
eorum diuidi explanariq oporteat
haec tenenda sunt oratori: sepe enĩ
oceurrunt: sed quo sua sponte squa¬
lidiora sunt: adhibendus erit in ins
explicandis quidam orationis nator
& quoniam in omnibus quae ranõe
docentur & uia: primum constuu¬
endum est: quid quidq sit : nisi
enim inter eos qui discept& conue¬
tut quid sit illud de quo ambigie᷑
nec recte disseri: nec unꝗͣ ad exirẽ

Expanded text:
tradidit praecepta plurima disserentradidit praecepta plurima disserendi et postea qui dialectici dicuntur spinosiora multa pepererunt. ego eum censeo qui eloquentiae laude ducatur non esse earum rerum omnino rudem, sed vel illa antiqua vel hac Chrysippi disciplina institutum. Noverit primum vim, naturam, genera verborum et simplicium et copulatorum; deinde quot modis quidque dicatur; qua ratione verum falsumne sit iudicetur; quid efficiatur e quoque, quid cuique consequens sit quidve contrarium; cumque ambigue multa dicantur, quo modo quidque eorum dividi explanarique oporteat. Haec tenenda sunt oratori—saepe enim occurrunt—, sed quia sua sponte squalidiora sunt, adhibendus erit in his explicandis quidam orationis nitor. et quoniam in omnibus quae ratione docentur et via primum constituendum est quid quidque sit—nisi enim inter eos qui disceptant convenit quid sit illud quod ambigitur, nec recte disseri umquam nec ad exitum
Abbreviated transcription (Latin):
ac finitimam dialetcorum scientiam
adsumere quanqͣ aliud uidetur
oratio esse aliud disputano: nec idẽ
loqui esse quod dicere: attamen
utrunq in disserendo est disputãdi
rano & loquendi dialeticorum sit:
oratoꝵ autem dicendi & ornandi
Teno quidem ille a quo disciplina
stoico est manu demonstrare so¬
lebat quid inter has artes interess&
nam cum compresserat digitos pu¬
gnumq fecerat dialeticam aiebat
eiusmodi esse: eum autem deduxe¬
rat & manum dilatauerat palmae
illius similem eloquennam esse dice¬
bat. Atq etiam ante hunc Aristoteles
principio arts rhetoricae dicit illam
artem quasi ex altera parte respon¬
dere dialeticae: ut hoc iudelic& dif¬
ferant inter se quod haec rano dice¬
di latior sit: illa loquendi contractior
Uolo igitur huic summo omnem quae
addicendum trahi poss& loquendi
rationem esse notam. Quae quidẽ
res quod te his artibus eruditum
minime fallat: duplicem habuit
docendi uiam: nam & ipse aristoteles

Expanded text:
ac finitimam dialecticorum scientiam ac finitimam dialecticorum scientiam adsumere. Quamquam aliud videtur oratio esse aliud disputatio, nec idem loqui esse quod dicere, ac tamen utrumque in disserendo est: disputandi ratio et loquendi dialecticorum sit, oratorum autem dicendi et ornandi. Zeno quidem ille, a quo disciplina Stoicorum est, manu demonstrare solebat quid inter has artis interesset; nam cum compresserat digitos pugnumque fecerat, dialecticam aiebat eius modi esse; cum autem deduxerat et manum dilataverat; palmae illius similem eloquentiam esse dicebat. atque etiam ante hunc Aristoteles principio artis rhetorical dicit illam artem quasi ex altera parte respondere dialecticae, ut hoc videlicet differant inter se quod haec ratio dicendi latior sit, illa loquendi contractior. Volo igitur huic summo omnem quae ad dicendum trahi possit loquendi rationem esse notam; quae quidem res, quod te his artibus eruditum minime fallit, duplicem habuit docendi viam. Nam et ipse Aristoteles
Abbreviated transcription (Latin):
uariae ut contra aeschinem falsae
leganonis ut contra eundem pro
causa c tesiphontis. lam illud mediũ
quotiens uult arripit & a grauis¬
simo discedens eo ponssimũ delabitꝰ
Clamores tamen tum mou& & tum
indicendo plurimum efficit: eum
grauitatis locis utit᷑. Sed ad hoc pa¬
rumper ab eamus: quando quidẽ
de genere non de homine quaeri¬
mus: rei potius idest eloquentiae iũ
& naturam explicemus. Illud tamẽ
quodtam ante diximus memmeri¬
mus: nihiluos praecipiendi causa esse
dicturos: atq ita potius acturos ut
existimatores uideamur soqui non
magistri. In quo tamen longuis pro¬
gredimur: quod uidemus non tehaec
solum esse lecturum: qui ea multo
ꝙͣ nos qui quasi docere iudeamur
habeas notiora: sed hunc librum
etiam si mainus nostra commendanõe
tuo tamen nomine duulgari necesse
estlłsse iguur perfecte eloquentis
puto: non eam solum facultatem
habere quae sit euis propria fuse
lateq: dicendi sed etiam iuernam eius

Expanded text:
variae, ut contra Aeschinem falsae variae, ut contra Aeschinem falsae legationis, ut contra eundem pro causa Ctesiphontis. Iam illud medium quotiens vult arripit et a gravissimo discedens eo potissimum delabitur. Clamores tamen tum movet et tum in dicendo plurimum efficit, cum gravitatis locis utitur. sed ab hoc parumper abeamus, quando quidem de genere, non de homine quaerimus: rei potius, id est eloquentiae vim et naturam explicemus. Illud tamen quod iam ante diximus meminerimus, nihil nos praecipiendi causa esse dicturos atque ita potius acturos ut existimatores videamur loqui, non magistri. In quo tamen longius saepe progredimur, quod videmus non te haec solum esse lecturum, qui ea multo quam nos qui quasi docere videmur habeas notiora, sed hunc librum etiam si minus nostra commendatione, tuo tamen nomine divulgari necesse est. esse igitur perfecte eloquentis puto non eam tantum facultatem habere quae sit eius propria, fuse lateque dicendi, sed etiam vicinam eius
Abbreviated transcription (Latin):
poetas diuino ingenio profero: hi¬
seriones eos uidemus quibus nihil possa
in suo genere esse praestantius qui
non solum in dissimillimis personis sa¬
tisfaciebant: cum tamen in suis uer¬
sarentur & sed et comoedum in tra¬
goediis & tragoedum in comoediis ad¬
modum placere uidimus. Ego non ela¬
borem cum dico me te brute dico.
nam in me quidem iam pridem ef¬
fectum est quod futurum fuit. Tu
autem eodem modo omnis causas ages
aut aliquod causarum genus repu¬
diabis: aut in eisdem causis perpetuũ
& eundem spiritum sine ulla com¬
mutatione obtinebis. De mosthenes
quidem cuius nuper inter imagines
tuas ac tuoꝵ quod eum credo amares
cum ad te in tusculantm uenissem:
imaginem ex aere uidi: nihil lysiae
subulitate cedit: nihil argunis & acr¬
mani hẏperidis: nihil leuitate aeschi¬
ni & splendore uerborum. Multae
sunt eius totae orationes subules ut
conira leptinem: multae & totae gra¬
ues ut quaedam philippice. multae

Expanded text:
poetas divino ingenio profero? hipoetas divino ingenio profero? histriones eos vidimus quibus nihil posset in suo genere esse praestantius, qui non solum in dissimillimis personis satis faciebant, cum tamen in suis versarentur, sed et comoedum in tragoediis et tragoedum in comoediis admodum placere vidimus: ego non elaborem? cum dico me, te, Brute, dico; nam in me quidem iam pridem effectum est quod futurum fuit; tu autem eodem modo omnis causas ages? aut aliquod causarum genus repudiabis? aut in isdem causis perpetuum et eundem spiritum sine ulla commutatione obtinebis? demosthenes quidem, cuius nuper inter imagines tuas ac tuorum, quod eum credo amares, cum ad te in Tusculanum venissem, imaginem ex aere vidi, nil Lysiae subtilitate cedit, nihil argutiis et acumine Hyperidi, nil levitate Aeschini et splendore verborum. multae sunt eius totae orationes subtiles, ut contra Leptinem; multae totae graves, ut quaedam Philippicae; multae
Abbreviated transcription (Latin):
ossa terra non tangat. Ita iactantur
fluctibus ut nunꝗͣ abluantur. lta
postremo eiciuntur ut ne ad sara ꝗde
mortui conquiescant & quae sequũt
sunt enim omnia sicut adulescentis
non tam re & maturitate ꝗͣ saepe
expectatione laudati. Ab hac indole
iam illa matura uxor gener.nouerca
fili filiae paelex. Nec uero hic erat
unus ardor in nobis: ut hoc modo or¬
nia diceremus: ipsa enim illa proro
Roscio uiuenilis redundantia. multa
hab& attenuata. quaedam etiam pa¬
ulo hilariora. At pro habito pro cor¬
nelio compluresq aliae: nemo enĩ
orator tam multa ne in graeco quidẽ
otoscripsit: ꝗͣ multa sunt nostra.
Eaq hanc ipsam habent quam probo
uarietatem. An ego homero enmo
reliquis poetis maximis tragicis con¬
cederem: ut ne omnibus locis eadẽ
contentone uterent᷑: crebroque
mutarent: nonnunquam enam ad
ad quottidianum genus sermonis ac¬
cederent: ipsa nunꝗͣ ab illa acerrima
contennone descenderem. Sed quid

Expanded text:
ossa terram non tangant; ita iactantur ossa terram non tangant; ita iactantur fluctibus ut numquam adluantur; ita postremo eiciuntur ut ne ad saxa quidem mortui conquiescant, et quae sequuntur; sunt enim omnia sic ut adulescentis non tam re et maturitate quam spe et exspectatione laudati. Ab hac etiam indole iam illa matura: vxor generi, noverca filii, filiae paelex. nec vero hic erat unus ardor in nobis ut hoc modo omnia diceremus. Ipsa enim illa pro Roscio iuvenilis redundantia multa habet attenuata, quaedam etiam paulo hilariora, ut pro Habito, pro Cornelio compluresque aliae. Nemo enim orator tam multa ne in Graeco quidem otio scripsit quam multa sunt nostra, eaque hanc ipsam habent quam probo varietatem. an ego Homero, Ennio, reliquis poetis et maxime tragicis concederem ut ne omnibus locis eadem contentione uterentur crebroque mutarent, non numquam etiam ad cotidianum genus sermonis accederent: ipse numquam ab illa acerrima contentione discederem? sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
les: nos magnum fecissemus siquidẽ
potuissemus quo contendimus per¬
uenire in ea urbe in qua ut ait Ao¬
tonus auditus eloquens nemo erat
Atqui si Antonio crassus eloquens ui¬
sus non est: aut sibi ipse nunꝗͣ uisus
tensuis: nihil enim ample cotta
nibil leniter Sulpicius: non multa
grauiter hortensius. Superiores
magis ad omne genus acti. Crassum
dico & Antonium. le uinas iguur
huius multiplicis & equabiliter in
omnia genera fuse orationis auris
ciuitatis accepimus easq nos primi
quicunque eramis & quantulum¬
cunq dicebamus ad huuuis generis
dicendi: audiendi incredibiliastudia
conuertimus: quantis illa clamorib:
adulescentuli diximus de supplicio
parricidaꝵ: quae nequaꝗͣ satis de¬
feruisse post quanto senure cepimꝰ.
Q uid enim tam commune ꝗͣ spiritus
iuius terra mortuis: mare fluctibus:
littus eiectis: Ita uiuunt dum pos¬
sunt ut ducere animam de coelonõ
queant. Ita moriuntur ut eorum

Expanded text:
lis; nos minus. Magnum fecissemus, si quidem lis; nos minus. Magnum fecissemus, si quidem potuissemus quo contendimus pervenire in ea urbe in qua, ut ait Antonius, auditus eloquens nemo erat. atqui si Antonio Crassus eloquens visus non est aut sibi ipse, numquam Cottensius; nihil enim ample Cotta, nihil leniter Sulpicius, non multa graviter Hortensius; superiores magis ad omne genus apti, Crassum dico et Antonium. Ieiunas igitur huius multiplicis et aequabiliter in omnia genera fusae orationis auris civitatis accepimus, easque nos primi, quicumque eramus et quantulumcumque dicebamus, ad huius generis dicendi audiendi incredibilia studia convertimus. quantis illa clamoribus adulescentuli diximus de supplicio parricidarum , quae nequaquam satis defervisse post aliquanto sentire coepimus: Quid enim tam commune quam spiritus vivis, terra mortuis, mare fluctuantibus, litus eiectis? ita vivunt, dum possunt, ut ducere animam de caelo non queant; ita moriuntur ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
trarer uel posse eligere qui quae¬
rerent: nulla est enim ullo inge¬
nere laus oratoris: cuuis in nostris
oranonibus non sit aliqua: si non per¬
fectio at conanis tamen atq adum¬
bratio non adsequimur. At quid
siqui decat uidemus. nec enim nũc
de nobis:csed dere dicimus: in quo
tantum abest ut nostra miremur
ut lisq eo difficiles ac morosi simus
ut nobis non satisfaciat ipse demo¬
sthenes qui quanꝗͣ unus eminet inter
omnes in omni genere dicendi: tamẽ
non semper impl& auris meas ita
sunt auidae & capaces & semperalꝗd
immensum infiniumq desiderant
sed tamen quodiam & hunc iu ora¬
torem cum eis studiosissimo lato¬
mene cum esses athenis totum dili¬
gentissime cognoiusti neque eum
dimitis e manibus: & tamen nostra
enam lectitas. uides profecto illũ
multa perficere: nos multa conari
Illum posse nos uelle quocunq modo
causa postulet nos dicere. Sed ille
magnus nam & successit ipse magnis
& maximos oratores habuit equa¬

Expanded text:
trarer vel ipsi possent legere qui quaetrarer vel ipsi possent legere qui quaererent. Nulla est enim ullo in genere laus oratoris cuius in nostris orationibus non sit aliqua si non perfectio, at conatus tamen atque adumbratio. non adsequimur; at quid sequi deceat videmus. Nec enim nunc de nobis, sed de re dicimus; in quo tantum abest ut nostra miremur, et usque eo difficiles ac morosi sumus, ut nobis non satis faciat ipse Demosthenes; qui quamquam unus eminet inter omnis in omni genere dicendi, tamen non semper implet auris meas; ita sunt avidae et capaces et saepe aliquid immensum infinitumque desiderant. sed tamen, quoniam et hunc tu oratorem cum eius studiosissimo Pammene, cum esses Athenis, totum diligentissime cognovisti nec eum dimittis e manibus et tamen nostra etiam lectitas, vides profecto ilium multa perficere, nos multa conari, ilium posse, nos velle quocumque modo causa postulet dicere. Nam ille magnus et successit ipse magnis et maximos oratores habuit aequa
Abbreviated transcription (Latin):
tamen animo tenere possumus: nõ
enim eloquentem quaero neq ꝗcꝗͣ
mortale & caducum: sed illud ip̃m
cuius quid sit compos sit eloquens
quod nihil est aliud nisi eloquentia
ipsa quam nullis nisi ments oculis
iudere possumus. Iserit igitur eloq̃ns
ut idem illud iteremus qui poterit
parua summisse: modica temperate
magna grauiter dicere. Tota mihi
causa pro caecina de uerbis interdicti
fuit. res inuolutas definiendo expli¬
cauimus: uis ciuile laudauimus: uer¬
ba ambigua distinrimus. Fuit or¬
nandus in manilia lege pompeuis
temperata oratione ornandi copiã
pesecun sumus. Ius omne retinen¬
dae maiestatis rabiri causa contine¬
batur. Ergo in omni genere ampli¬
ficatonis exarsimus. At hec interdr̃
temperanda & uarianda sunt quod
igitur in accusationis septem libris
non reperitur genus: Quod in habiti:
Quod in corneli: Quod in plurimis no¬
stris defensionibus : quae exempla
selegissem: nisi uel nota esse arbi¬

Expanded text:
tamen animo tenere possumus. Non tamen animo tenere possumus. Non enim eloquentem quaero neque quicquam mortale et caducum, sed illud ipsum, cuius qui sit compos, sit eloquens; quod nihil est aliud nisi eloquentia ipsa, quam nullis nisi mentis oculis videre possumus. Is erit igitur eloquens, ut idem illud iteremus, qui poterit parva summisse, modica temperate, magna graviter dicere. tota mihi causa pro Caecina de verbis interdicti fuit: res involutas definiendo explicavimus, ius civile laudavimus, verba ambigua distinximus. Fuit ornandus in Manilia lege Pompeius: temperata oratione ornandi copiam persecuti sumus. Ius omne retinendae maiestatis Rabiri causa continebatur: ergo in ea omni genere amplificationis exarsimus. at haec interdum temperanda et varianda sunt. Quod igitur in accusationis septem libris non reperitur genus? quod in Habiti? quod in Corneli? quod in plurimis nostris defensionibus? quae exempla selegissem, nisi vel nota esse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
copiosissimus: si nihil est aliud uix satis
sanus uideri sol& qui enim nihilgo¬
test tranquille: nihilleniter: nihil par¬
ti definite: distincte facete dicere:
praeserum cum cause partm totae
sint eo modo partim aliqua exparte
tractandae: si is non praeparats aurib:
inflammare rem coepit: furere apd
sanos: & quasi inter sobrios bacchari
uinulentus uidetur. Tenemus igitur
brute quem quaerimus sed animo
non manu. Si prendissem: ne ipse ꝗdẽ
sua tanta eloquentia mibi per suasissa
ut se dimiuerem: sed inuentus pro¬
fecto est ille eloquens quem nunquã
uidit Antonius. Quis est igitur: sed
complectar breui: disseram pluribus.
s est enim eloquens qui humilia sub¬
tiliter: & magna grauiter & medi¬
ocria temperate potest dicere.
Nemo is inquies unꝗͣ fuit: ne fuerit
ego enim quid desiderem non ꝗd
uderim disputo: redeoq ad illam
platonis de qua dixeram rei formã
& speciem quam & si non cernimꝰ

Expanded text:
copiosissimus, si nihil aliud est, vix satis copiosissimus, si nihil aliud est, vix satis sanus videri solet. Qui enim nihil potest tranquille, nihil leniter, nihil partite definite distincte facete dicere, praesertim cum causae partim totae sint eo modo partim aliqua ex parte tractandae si is non praeparatis auribus inflammare rem coepit, furere apud sanos et quasi inter sobrios bacchari vinulentus videtur. tenemus igitur, Brute, quem quaerimus, sed animo; nam manu si prehendissem, ne ipse quidem sua tanta eloquentia mihi persuasisset ut se dimitterem. sed inventus profecto est ille eloquens, quem numquam vidit Antonius. Quis est igitur is? complectar brevi, disseram pluribus. Is est enim eloquens, qui et humilia subtiliter et alta graviter et mediocria temperate potest dicere. Nemo is, inquies, umquam fuit. ne fuerit. Ego enim quid desiderem, non quid viderim disputo redeoque ad illam Platonis de qua dixeram rei formam et speciem, quam etsi non cernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
irrepit in sensus. Inserit nouas opi¬
niones: euellit insitas. Sed multum
interest inter hoc dicendi genus &
superiora qui nullo subtili &. acuto
claborauit ut callide arguteq: dicer&
nec quicꝗͣ altius cogitar&: hoc uno
perfecto magnus orator est: si non
maximus: minimeq in lubrico
uersabitur & si semel constiterit
nunꝗͣ cad&. Melius ille autem quẽ
modicum & temperatum uoco: si mõ
suum illud satis instrixerit non ex¬
timescit ancipitis dicendi incertosq
casus etiam si quando minus succed&
ut saepe fit magnum tam ẽ ꝑiculr̃
non adibit. Aliter enim cadere non
potest. At uero hic noster quem prin¬
cipem ponimus grauis. acer: ardens
si ad hoc unum est natus: aut in hoc
solo se exercuit: aut huic generi stu¬
d& uni: nec suam copiam cum illis
duobus generibis temperauit: maxĩe
est contemnendus. Ille enim sumanis¬
sus quod acute & ueteratorie dicit.
sapiens iam medius suauis. Hic autem

Expanded text:
irrepit in sensus, inserit novas opiirrepit in sensus, inserit novas opiniones, evellit insitas. Sed multum interess inter hoc dicendi genus et superiora. Qui in illo subtili et acuto elaboravit, ut callide arguteque diceret, nec quicquam altius cogitaret, hoc uno perfecto, magnus Orator est, si non maximus; minimeque in lubrico versabitur, et si semel constiterit, numquam cadet. medius ille autem, quem modicum et temperatum voco, si modo suum illud satis instrtimescet ancipites dicendi incertosque casus; etiam si quando minus succedet, ut saepe fit, magnum tamen periculum non adibit: alte enim cadere non potest. at vero hic noster, quem principem ponimus, gravis acer ardens, si ad hoc unum est natus aut in hoc solo se exercuit aut huic generi studuit uni nec suam copiam cum illis duobus generibus temperavit, maxime est contemnendus. Ille enim summissus, quod acute et veteratorie dicit, sapiens iam, medius suavis, hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
sententaꝵ late eruditeq disputa¬
nones ab eode m exxplicantur & loci
communes sine contentione dicunis
quid multa e philosophoꝵ scͥolis tales
fere euadunt & nisi coram erit
comparatus ille fortior: per se hic
quidem probabitur. Est quoddam
etiam insigne & florens orationis pic¬
tum & excpolium genus in quo
omnes uerboꝵ omnes sentennarũ
illigantur lepores. hoc totum ẽ sophi¬
starum fontibus deflirxit in forum
sed spretum a subtilibus repulsum
a grauibus: in ea de qua loquor me¬
diocriate consedit. Teruus est ille
amplus copiosus grauis ornatus in
quo profecto uis maxima est. Hic
est enim euius ornatum dicendi &
copiam admirate gentes eloquen¬
tam in ciuitatbus plurimum ua¬
lere passe sunt sed hanc eloquentiã
quae cursu magno sonituq ferretur
quam suspicerent omnes: quam ad¬
mirarentur: quam assequi posse dif¬
fiderent. huis eloquentiae est trac¬
tare animos. huiuis omnimodo per¬
mouere. haec modo perfringit: mõ

Expanded text:
sententiarum; latae eruditaeque disputasententiarum; latae eruditaeque disputationes ab eodem explicabuntur et loci communes sine contentione dicentur. Quid multa? e philosophorum scholis tales fere evadunt; et nisi coram erit comparatus ille fortior, per se hic quem dico probabitur. est enim quoddam etiam insigne et florens orationis pictum et expolitum genus, in quo omnes verborum, omnes sententiarum inligantur lepores. Hoc totum e sophistarum fontibus defluxit in forum, sed spretum a subtilibus, repulsum a gravibus in ea de qua loquor mediocritate consedit. tertius est ille amplus copiosus, gravis ornatus, in quo profecto vis maxima est. Hic est enim, cuius ornatum dicendi et copiam admiratae gentes eloquentiam in civitatibus plurimum valere passae sunt, sed hanc eloquentiam, quae cursu magno sonituque ferretur, quam suspicerent omnes, quam admirarentur, quam se adsequi posse diffiderent. Huius eloquentiae est tractare animos, huius omni modo permovere. Haec modo perfringit, m
Abbreviated transcription (Latin):
alio modo transtulit: cum dixit fniuuꝰ
arcem & urbem orbas alio modosi
pro patria arcem dicciss& & horri¬
dam africam te rribili tremere tu¬
multi eum dieit pro afris immu¬
tat africam. hanc hy pallagen thetores
quia quasi summutantꝰ uerba pro
uerbis metonomiam grammatici
appellant quia nomina transferunt᷑.
Aristoteles autem translationi haec ip̃a
subiungit & abusionem quam Ra¬
Ta xpnosp uocant ut eum minutum
dicimus animum pro paruo & ab uti¬
mur uerbis propinquis si opus est uł
quod delectat: uel quod lic&. lam cũ
fluxerunt continue plures irans¬
lationes: alia plane fit oratio. Itaq
genus hoc graeci appellant nomine
recte genere meluis ille qui ista
omnia translationes uocat. Haec fre¬
quentat falerius maxime suntq
dulcissima & quanꝗͣ translatio est
apud eum multa. tamen immu¬
tationes nusꝗͣ crebͥiores. in idem
genus orationis: loquor enim de
illa modica & temperata. uerboꝵ
cadunt lumina omnia multeetiam

Expanded text:
alio modo transtulit cum dixit Ennius alio modo transtulit cum dixit Ennius arce et urbe orba sum, alio modo , si pro patria arcem dixisset; et horridam Africam terribili tremere tumultu cum dicit pro Afris immutate Africam : hanc upallagh/n rhetores, quia quasi summutantur verba pro verbis, metwnumi/an grammatici vocant, quod nomina transferuntur; Aristoteles autem translationi et haec ipsa subiungit et abusionem, quam kata/xrhsin vocat, ut cum minutum dicimus animum pro parvo; et abutimur verbis propinquis, si opus est vel quod delectat vel quod decet. Iam cum fluxerunt continuo plures translationes, alia plane fit oratio; itaque genus hoc Graeci appellant allhgori/an: nomine recte, genere melius ille qui ista omnia translationes vocat. Haec frequentat Phalereus maxime suntque dulcissima; et quamquam translatio est apud eum multa, tamen immutationes nusquam crebriores. in idem genus orationis—loquor enim de illa modica ac temperata—verborum cadunt lumina omnia, multa etiam
Abbreviated transcription (Latin):
non tam dicax fuit ꝗͣ facetus: est
autem illud acrioris ingenii: hoc ma¬
ioris artis. Uerius est aliud aliquantoq
robustius ꝗͣ hoc humile de quo dictũ
est: summissius autem ꝗͣ illud de
quo iam dicetur amplissimum hoc
in genere neruoꝵ uel minimum
suauitatis autem est uel plurimum
est enim plenuis ꝗͣ hoc enucleatum
ꝗͣ autem illud ornatum copiosumq
summissius: huic omnia dicendi orna¬
menta conueniunt. plurimumq est
in hac oratioras forma suauitatis in
qua multi floruerunt apud graecos.
sed phalerius demetrius meo iudicio
praestitit caeteris. euuis oratio eum
sedate placideq loquitur tum illu¬
strant ea quasi stelle quȩdam trãs¬
lata uerba atq immutata: translata
eodico quae ut sepe iam persimilitu¬
dinem ab alia re aut suauitatis aut
inopre causa transferunt᷑ mutata
in quibus pro uerbo proprio subi¬
icitur aliud quod idem signific&.
sumptum ex re aliqua consequenti
quod quanꝗͣ transferendo fit tamẽ

Expanded text:
non tam dicax fuit quam facetus; est non tam dicax fuit quam facetus; est autem illud acrioris ingeni, hoc maioris artis. vberius est aliud aliquantoque robustius quam hoc humile de quo dictum est, summissius autem quam illud de quo iam dicetur amplissimum. Hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum. Est enim plenius quam hoc enucleatum, quam autem illud ornatum copiosumque summissius. huic omnia dicendi ornamenta conveniunt plurimumque est in hac orationis forma suavitatis. In qua multi floruerunt apud Graecos, sed Phalereus Demetrius meo iudicio praestitit ceteris, cuius oratio cum sedate placideque liquitur, tum inlustrant eam quasi stellae quaedam translata verba atque immutata. Translata dico, ut saepe iam, quae per similitudinem ab alia re aut suavitatis aut inopiae causa transferuntur; immutata, in quibus pro verbo proprio subicitur aliud quod idem significet sumptum ex re aliqua consequenti. quod quamquam transferendo fit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nec nimis frequenti ne scurrile
sit: nec subobsceno ne iniicum
nec petulanti ne improbum nec
calamitate ne inhumanum nec
in facinus ne odii locum risus occu¬
p&: neque aut sua persona: aut
uidicum aut tempore alienum.
Haec enim ad illud indecorũ referũ¬
tur. uitabit enim quae sita nec e
tempore ficta: sed domo allata
quae plerunq sunt frigida. par¬
c& & amicieiis & dignitanbus :
uitabit: insanabilis contumelias:
tantum modo aduersarios fig&
nec eos tamen semper: nec omnis
nec omnino: quibus exceptis sic
utetur sale & facenis ut ego ex
istis nouis auicis talem cognouerĩ
neminem: eum id certe sit uelma¬
xime atticum. hanc ego uidico for¬
mam summissi oratoris sed magni
tamen & germani aitici. quoniã
quicquid est salsum aut salubre in
oratione id proprium atticorum
est e quibus tamen non omnes fa¬
ceti. lẏsias satis & hypericles: dima¬
des praeter caeteros ferunt: demo¬
sthenes minus habetur: quo quidẽ
mih nihil uidetur urbanius: sed

Expanded text:
nec nimis frequenti ne scurrile nec nimis frequenti ne scurrile sit, nec subobsceno ne mimicum, nec petulanti ne improbum, nec in calamitatem ne inhumanum, nec in facinus ne odii locum risus occupet, neque aut sua persona aut iudicum aut tempore alienum. Haec enim ad illud indecorum referuntur. vitabit etiam quaesita nec ex tempore ficta, sed domo adlata, quae plerumque sunt frigida. Parcet et amicitiis et dignitatibus, vitabit insanabilis contumelias, tantum modo adversarios figet nec eos tamen semper nec omnis nec omni modo. Quibus exceptis sic utetur sale et facetiis, ut ego ex istis novis Atticis talem cognoverim neminem, cum id certe sit vel maxime Atticum. hanc ego iudico formam summissi oratoris, sed magni tamen et germani Attici; quoniam quicquid est salsum aut salubre in oratione, id proprium Atticorum est. E quibus tamen non omnes faceti: Lysias satis et Hyperides, Demades praeter ceteros fertur, Demosthenes minus habetur; quo quidem mihi nihil videtur urbanius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uchementer illustria non faciat rẽ
p. loquentem: nec ab inferismor¬
tuos excitabit: nec aceruatim mul¬
ta frequentans una complexione
de uinci&. ualentioꝵ haec laterũ
sunt: nec ab hoc quem informataus
aut eccpetenda aut postulanda erit
enim ut uoce sic & oratione sup¬
pressior. Sed pleraq ex illis con¬
uenient etiam huic tenuitati. ꝗ¬
ꝗͣ usdem ornamentis utetur hor¬
ridius : talem enim inducimus.
Accedit actio non tragica: nec scene
sed modica iactatione corporis: uil¬
tu tamen multa conficiens non
hoc quo dicuntur os ducere: sed
illo quo significat: ingenue quo
sensu quidq pronunti&. Nuic
generi orationis asperguntur etĩã
sales qui in dicendo nimium ualent
quorum duo genera sunt: unũ
facctiarum: alterum dicacitatis.
utetur utroq: sed altero in nar¬
rando aliquid uenuste. alterom
iacendo muttendoq ridiculo: cuius
genera plura sunt: sed nunc aliud
agimus. Illud admonemus tamen
ridiculo sic usurum oratorem: ut

Expanded text:
vehementer inlustria. Non faciet rem vehementer inlustria. Non faciet rem publicam loquentem nec ab inferis mortuos excitabit nec acervatim multa frequentans una complexione devinciet. Valentiorum haec laterum sunt nec ab hoc, quem informamus, aut exspectanda aut postulanda; erit enim ut voce sic etiam oratione suppressior. sed pleraque ex ills convenient etiam huic tenuitati, quamquam isdem ornamentis utetur horridius; talem enim inducimus. Accedet actio non tragica nec scaenae, sed modica iactatione corporis, vultu tamen multa conficiens; non hoc quo dicuntur os ducere, sed illo quo significant ingenue quo sensu quidque pronuntient. huic generi orationis aspergentur etiam sales, qui in dicendo nimium quantum valent; quorum duo genera sunt, unum facetiarum, alterum dicacitatis. Vtetur utroque; sed altero in narrando aliquid venuste, altero in iaciendo mittendoque ridiculo, cuius genera plura sunt; sed nunc aliud agimus. illud admonemus tamen ridiculo sic usurum oratorem ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum ornamenta transfertur.
adhibent quidem hnc subtilis quem
nisi quod solum cateroq recte: qui¬
dam uocant aticum: sed paulo par¬
tus: nam si ut in epularum appa¬
ratu magnificentia recedens non
se parcum solum sed euam elegantẽ
uderi uol&. Elig& quibus utatur
sunt enim pleraq apte huius ipsius
orationis de qua loquor parsimonie
Nam illa de quibus ante dixi hiuc acuto
fugienda sunt: paria paribus relata
& similiter conclusa eodemq pacto
cadentia & immutatione lutere qua¬
si quesite uenustates ne elaborata
concinnitas: & quoddam aucupiũ¬
manifesto delectationis de praehensũ
appareat. Itemq siquae uerborum
iteranones contentionem aliquam
& clamorem requirent erunt ab
hac summissione oratonis alienae.
Caeteris promiscue poterit uti: con¬
tinuationem modo uerborum rela¬
exet & duidat utaturq uerbis ꝗͣ
usitatissimis: translatonibusq quã
mollissimis: etam illa sententiarũ
lumina assumat quae non erunt

Expanded text:
tiarum ornamenta transfertur, tiarum ornamenta transfertur, adhibet hic quidem subtilis, quem nisi quod solum ceteroqui recte quidam vocant Atticum, sed paulo parcius; nam sic ut in epularum apparatu a magnificentia recedens non se parcum solum sed etiam elegantem videri volet, et eliget quibus utatur; sunt enim pleraque apta huius ipsius oratoris de quo loquor parsimoniae. Nam illa de quibus ante dixi huic acuto fugienda sunt: paria paribus relata et similiter conclusa eodemque pacto cadentia et immutatione litterae quasi quaesitae venustates, ne elaborata concinnitas et quoddam aucupium delectationis manifesto deprehensum appareat; itemque si quae verborum iterationes contentionem aliquam et clamorem requirent, erunt ab hac summissione orationis alienae; ceteris promiscue poterit uti, continuationem verborum modo relaxet et dividat utaturque verbis quam usitatissimis, translationibus quam mollissimis; etiam illa sententiarum lumina adsumet, quae non erunt
Abbreviated transcription (Latin):
parcus & in priscis reliquisq or¬
namentis & uerborum & sentẽ¬
uarum demissior translatione for
tasse crebrior qua frequentissime
sermo omnis utitur non modo urba¬
noꝵ sed etiam rusticoꝵ. siquidem
est eorum geminare uites sire
agros: letas esse segetes. luxurio¬
sa frumenta nihil horum parum
audactar: sed aut. simile est illi un¬
de transferas: aut si ressuum nul¬
lum hab& nomen: docendi causa
sumptum non laudandi uidetur
Hoc ornamento liberuis paulum ꝗͣ
caeteris utetur. hic sum missuis: nec
tam licenter tamen ꝗͣ si genere di¬
cendi utatur amplissimo. Itaq illd
indecorum quod quale sit ex decoro
deb& intelligi hic quoq appar&
cum uerbum aliquod altius transferi
idq in oratione humili ponitur qđ
idem in alia decer&. Illam autem
concinnitatem quae uerborum
collocationem illuminat us lumini¬
bus quae graeci quasi aliquos gestus
orationis oxiiuaTa appellant qđ
idem uerbum ab iisetiam in sentẽ¬

Expanded text:
et in priscis reliquisque oret in priscis reliquisque ornamentis, et verborum, et sententiarum demissior. Translatione fotasse crebrior, qua frequentissime sermo omnis utitur non modo urbanorum, sed etiam rusticorum: si quidem est eorum gemmare vitis, sitire agros, laetas esse segetes, luxuriosa frumenta. nihil horum parum audacter, sed aut simile est illi unde transferas, aut si res suum nullum habet nomen, docendi causa sumptum, non ludendi videtur. Hoc ornamento liberius paulo quam ceteris utetur hic summissus, nec tam licenter tamen quam si genere dicendi uteretur amplissimo; itaque illud indecorum, quod quale sit ex decoro debet intellegi, hic quoque apparet, cum verbum aliquod altius transfertur idque in oratione humili ponitur quod idem in alia deceret. illam autem concinnitatem, quae verborum conlocationem inluminat eis luminibus quae Graeci quasi aliquos gestus orationis sxh/mata appellant, quod idem verbum ab eis etiam in senten
Abbreviated transcription (Latin):
acute crebreq sententie ponentꝰ
& nescio unde ex abdito erutae.
Atq in hoc oratore dominabitur. Ue¬
recundus erit usus oratoriae quasi
supellectilis. suplex est enim quo¬
dam modo nostra quae est in orna¬
mentis: alia rerum: alia uerborũ
ornatus autem duplex: unus sim¬
plicium. alter collator. Simplex
probatur in propriis ufitatisq uer¬
bis: quod aut opume sonat aut
rem maxime explanat. In alieis
autem translatum aut factum ali¬
unde ut mutuo aut factum ab
ipso aut nouum aut priscum &
usitatum sed etiam usitata aut pri¬
sca sunt in proprus nisi quod raro
utimur. collata autem uerba habẽt
ornatum si aliquid concinnitatis
efficunt quod uerbis mutatis nõ
maneat manente sententa.Nã
sentenuaꝵ ornamenta que per¬
manent etiam si uerba muraue¬
ris sunt illa quidem permulta
sed quae emineant pauciora. Ergo
ille tenuis orator modo sit elegans
nec in faciendis uerbis erit audax
& in transferendis uerecundus &

Expanded text:
Acutae crebraeque sententiae ponentur Acutae crebraeque sententiae ponentur et nescio unde ex abdito erutae; ac—quod in hoc oratore dominabitur—verecundus erit usus oratoriae quasi supellectilis. supellex est enim quodam modo nostra, quae est in ornamentis, alia rerum alia verborum. Ornatus autem verborum duplex: unus simplicium alter conlocatorum. Simplex probatur in propriis usitatisque verbis, quod aut optime sonat aut rem maxime explanat; in alienis aut translatum et factum aliunde ut mutuo, aut factum ab ipso ac novum aut priscum et inusitatum; sed etiam inusitata ac prisca sunt in propriis, nisi quod raro utimur. conlocata autem verba habent ornatum, si aliquid concinnitatis efficiunt, quod verbis mutatis non maneat manente sententia; nam sententiarum ornamenta quae permanent, etiam si verba mutaveris, sunt illa quidem permulta, sed quae emineant pauciora. ergo ille tenuis orator, modo sit elegannec in faciendis verbis erit audax, et in transferendis parcus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ille tanꝗͣ hiatus concursu uo¬
calium molle quiddam & quod in¬
dic& non ingratam negligentiam
de re hominis magis ꝗ de uerbis la¬
borantis.Sed erit uidendum de re¬
liquis cum hec duo ei liberiora
fuerunt: circuitus conglutinatioq:
uerboꝵ. illa enim ipsa contracta &.
minuta non negligenter tractanda
sunt. sed quedam etiam negligen¬
ta est diligens. Nam ut muliores
esse dicuntur nonnullae inornate
quas id ipsum deceat sic haec sub¬
tilis oratio etiam in compta delectat.
Fit enim quiddam in uiroq quosit
uenustius sed non ut appareat. Tũ
remouebitur omnis insignis ornatus
quasi margaritaꝵ: ne calamistri
quidem adhibebuntur fucati uero
medicamenta candoris & ruboris
omnia repelluntur elegantia irĩo
& mundiua remanebit: sermo pu¬
rus erit & latinus: dilucide planeq
dicetur: quid deceat circunspiciet᷑
unum aberit quod quartum nume¬
rat theofrastus in oranotus laudib
ornatum illud suaue & affluens:

Expanded text:
enim ille tamquam hiatus et concursus voenim ille tamquam hiatus et concursus vocalium molle quiddam et quod indicet non ingratam neglegentiam de re hominis magis quam de verbis laborantis. sed erit videndum de reliquis, cum haec duo ei liberiora fuerint, circuitus conglutinatioque verborum. Illa enim ipsa contracta et minuta non neglegenter tractanda sunt, sed quaedam etiam neglegentia est diligens. Nam ut mulieres esse dicuntur non nullae inornatae, quasi id ipsum deceat, sic haec subtilis oratio etiam incompta delectat; fit enim quiddam in utroque, quo sit venustius, sed non ut appareat. Tum removebitur omnis insignis ornatus quasi margaritarum, ne calamistri quidem adhibebuntur; fucati vero medicamenta candoris et ruboris omnia repellentur; elegantia modo et munditia remanebit. Sermo purus erit et Latinus, dilucide planeque dicetur, quid deceat circumspicietur; unum aberit, quod quartum numerat Theophrastus in orationis laudibus: ornatum illud, suave et adfluens.
Abbreviated transcription (Latin):
quid ageremus Nunc quidem iã
quocunq feremur danda nimirũ
uaela sunt: ac primum informan¬
dus est ille nobis quem solum quidẽ
uocant atucum: summissus est &
humilis consuetudinem imitans ab
in disertis re plus ꝗͣ opinione differẽs.
I taq eum qui audunt ꝗuis ipsi in¬
fantes sint tamen illo modo confidũt
se posse dicere. Nam oranonis subn¬
litas imitabilis illa quidem uidetur
esse ecristimanti: sed nihil est expe¬
rienti minus & si enim non pluri¬
mum sanguinis est habeat tamen
succum aliquem oport& ut si enam
illis maximis iuribus careat: sit ut ita
dicam integra ualitudinẽ. Primum
igincum tanꝗͣ ẽ unculis numeror:
eximaniis. Sunt enim quidam ut
scis oratori numeri de quibus mox
agemus obseruandi ratione quadã
sed alio genere orationis in hoc om¬
nino relinquendi. Solutum quiddã
sit nec uagum tamen ut ingredi
libere non ut licenter uideatur er¬
rare. Uerba etam uerbis quas.
coaugumentare: negligat. hab&

Expanded text:
quid ageremus, nunc quidem iam quid ageremus, nunc quidem iam quocumque feremur danda nimirum vela sunt. Ac primum informandus est ille nobis quem solum quidem vocant Atticum. summissus est et humilis, consuetudinem imitans, ab indisertis re plus quam opinione differens. Itaque eum qui audiunt, quamvis ipsi infantes sint, tamen illo modo confidunt se posse dicere. Nam orationis subtilitas imitabilis illa quidem videtur esse existimanti, sed nihil est experienti minus. Etsi enim non plurimi sanguinis est, habeat tamen sucum aliquem oportet, ut, etiam si illis maximis viribus careat, sit, ut ita dicam, integra valetudine. primum igitur eum tamquam e vinculis numerorum eximamus. Sunt enim quidam, ut scis, oratorii numeri, de quibus mox agemus, observandi ratione quadam, sed alio in genere orationis, in hoc omnino relinquendi. Solutum quiddam sit nec vagum tamen, ut ingredi libere, non ut licenter videatur errare. Verba etiam verbis quasi coagmentare neglegat. Habet