comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
talia agunt regnumdĩ ñ possidebunt: Si hol
dicimꝰ nosipsos seducinꝰ. Nam sermo dĩ ñ nos se¬
ducit. qui nec tacet nec parcit: nec ulla ad usi¬
tione nos decipit. Ideo quippe ⁊ alibi dicit.
hoc aũ scitote cognoscentes: qm̃ oĩs formcatoꝵ
aut immundꝰ. aut auarꝰ qͦd ẽ idoloꝵ seruitꝰ ñ
queram᷑. Dicit omnino ⁊ aꝑte ac lib̾e dicit: eos
qui male uiuunt. ad regnumdĩ ñ ꝑtin̾e. His
gͥ omib uiciis circum septũ catholicum non
adulem᷑: nec ei quia xꝑianus catholicus ẽ im¬
punitatẽ quam diuina scͥpt᷑a non ꝓmittit ꝓ¬
mittere audeamꝰ. nec si aliquod unũ habeat
ex his quȩ dicta sunt. debemꝰ ei societatẽ suꝑ¬
nȩ illius pat̾e polliceri. Ad corinthiosenĩ sin¬
gula enumerat: inquib singłis subaudit᷑.
q̃d regnum dei non possidebunt. Nolite in¬
qͥt errare. Neq fornicatores. neq idolis serui¬
entes. neq adulteri. neq molles. neq mascłoꝵ
concubitores. neq fures. neq auari. neq ebri-¬

Expanded text:
talia agunt regnum Dei non possidebunt? Si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit: Hoc autem scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, queramur. dicit omnino et aperte ac libere dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumsaeptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina non promittit promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque ebri
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietates. comessationes. ⁊ his similia. quȩ
p̃dico uob̃ sicut predixi: qm̃ qui talia agunt ie¬
gnum dei ñ possidebunt. Constituamꝰ gͦ aliqͣm
castũ. continentẽ non auarũ. ñ idolis seriuente.
hospitalem indigentib ministrantẽ. ñ cuiꝰꝙͣ
muicũ. noncontentiosũ. patientẽ. quietum.
nullum emulantẽ. nulli inuidentẽ. sobrium.
Constituamꝰ alium fornicatorẽ immundũ.
luxuriosũ auarũ uł cẽ aꝑtius idolis deditũ
ueneficum. discordiosum. contentiosũ. ȩmulũ.
animosũ seditiosũ. inuidũ ebriosũ. comessa¬
torẽ. catholicũ: nũquid ꝓpt̃ hoc solũ qd̾ catholic̃

Expanded text:
sationes et his similia. quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. constituamus ergo aliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli inuidentem, sobrium, constituamus alium fornicatorem, inmundum, luxuriosum, auarum uel etiam apertius idolis deditum, ueneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, inuidum, ebriosum, comisatorem catholicum: numquid pro
Abbreviated transcription (Latin):
ex nobismet ipsis: s sufficientia nr̃a exd̃o ẽ.
Deinde singula inspiciamꝰ. Bonũ inqͥt cer-¬
tam̃ certaui. Quero qua uirtute certau̾it:
utrũ que illi ex semet ipso fuerit: an que de¬
suꝑdata sit. S absit ut tantus doctor genti-¬
um ignorau̾it legem dĩ: cuiꝰ uox ẽ in deutero¬
nomio. Ne dicas in corde tuo. fortitudo mea
& potentia manus mee. fecit mͥ uirtutem
qm̃ ꝓpter te mortificam᷑ tota die: deputati
sumꝰ ut oues occisionis: subiecit. atq ait. S
Deinde dixit. Cursũ ꝯsũmaui. S ille hoc dix̾
qui alio loco dicit. Igit᷑ ñ uolentis. neq cur¬
rentis: s miserentis ẽ di. Que sententia nul
lomͦ potest etiã sic ou̾ti: ut dicat᷑ nͨ miseren¬
tis di: s uolentis & currentis ẽ hominis.
Quisqͥs emĩ hoc ausus fuerit dice: aꝑte se ostẽ
ui. S ille hoc dixit: qui alibi ait. Miscd̾iam
ꝯsecutus sum: ut fidelis essem. Nonenĩ dixit mi
sem: hinc ostendens etiã ipsã fidem haberi. nͥ

Expanded text:
ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Deinde singula inspiciamus: Bonum, inquit, certamen certavi. Quaero qua virtute certaverit; utrum quae illi ex semetipso fuerit, an quae desuper data sit. Sed absit ut tantus doctor ignoraverit legem Dei, cujus vox est in Deuteronomio: Ne dicas in corde tuo, Fortitudo mea et potentia manus meae fecit mihi virtuteQuoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis; subjecit atDeinde dixit, Cursum consummavi: sed ille hoc dixit, qui alio loco dicit, Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Quae sententia nullo modo potest etiam sic converti ut dicatur, Non miserentis Dei, sed volentis et currentis est hominis: quisquis enim hoc ausus fuerit dicere, aperte se osvi; sed ille hoc dixit, qui alibi ait, Misericordiam nsecutus sum, ut fidelis essem . Non enim dixit, sem: hinc ostendens etiam ipsam fidem haberi nisi
Abbreviated transcription (Latin):
maui: fidem seruaui. De cet̾o suꝑ ẽ mͥ corona
iusticiȩ: quã mͥ reddet dns in ilło die iustus
iudex. Quare: Quia agonẽ certaui. Quare:
Quia cursũ ꝯsũmaui. Quare: Quia sid̾e ser¬
uaui. Unde certasti: Unde ꝯsũmasti: Unde
qͦd coronaris: illiꝰ miscd̾ia coronaris. Repo¬

Expanded text:
mavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, quam mihi reddet Dominus in illa die justus judex» . Quare? Quia «agonem certavi.» Quare? Quia «cursum consummavi.» Quare? Quia «fidem servavi.» Unde certasti? unde fidem servasti? quod coronaris, illius misericordia coronaris.
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ qͣd indet᷑: Sodm illã dñi sententiã: qndo
discipulũ arguit dicens. Quia uidisti me
credidisti: beati qui ñ uident. & credunt. Et
nescio utrũ credere dicendꝰ ẽ quisq qͦd uidet.
Nam ipsa fides in epła que scbit᷑ ad hebreos
ita definita ẽ. Est aũ sides sꝑantiũ substan¬
tia: iunctio rerũ que ñ uident᷑. Quappt̾

Expanded text:
ni sententiam, quando discipulum arguit dicens: Quia vidisti, credidisti, beati qui non vident et credunt ? Et nescio utrum credere dicendus est quisque quod videt; nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita: Est autem fides sperantium substantia, convictio rerum quae n
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ẽ que ñ uident᷑. Nam ꝙ ille cui dictũ ẽ.
qr udisti ꝙ credidisti: ñ hoc credidit qͦd ui¬
dit: s aliud uidit. aliud credidit. Uidit enĩ
hominẽ: credidit dm. Cernebat quippe atq
tangebat carnẽ uiuentẽ. quã uiderat mori¬
entẽ: & credebat d̃m in carne ipsa latentem.
Credebat gͦ m̃te qͦd ñ uidebat : ꝑ hoc qͦd sensibꝰ
corpis apparebat. S & si dicunt᷑ credi que
uident᷑. sic̃ dic̃ unꝰquisq oculis suis credidis¬

Expanded text:
um fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae vident
Abbreviated transcription (Latin):
aior quippe. lib̾tas ẽ necessaria. gra.¬
adu̾sus tot & tantas temptationes que ĩ
ꝑadyso ñ fuert̃. dono ꝑseuerantie munita.
atq firmata: ut cũ om̃ib amorib. terroribꝰ
errorib suis. iuincat᷑ hic mundus. Hoc scõꝵ
martyria docuert̃. donante illo. a quo mise.¬
ricordiã ꝯsecuti st̃. ut fideles eẽnt: a quo acce¬
ꝑunt sp̃m ñ timoris. quo ꝑseqñtib cederent:
s uirtutis & caritatis. & ꝯtinentie: quo cuncta
minantia. cuncta nutantia. cuncta crucian¬

Expanded text:
aior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. dricordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta crucian
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatũ soluebat:Lux ipse uenerat: um̃bras
remouebat. Sabbatũ enĩ adno dõ p̾ceptũ ẽ.
ab ipso xͦ p̃ceptũ: qui cũ patre erat. qnͣdo lex
illa dabat᷑. ab ipso xͦ p̃ceptũ ẽ s in umbra
futuri. Aemo gͦ uos iudicet in cybo. & cet̾a¬

Expanded text:
Sabbatum solvebat? Lux ipse venerat, umbras removebat. Sabbatum enim a Domino Deo praeceptum est, ab ipso Christo praeceptum, qui cum Patre erat, quando Lex illa dabatur: ab ipso praeceptum est, sed in umbra futuri. Nemo ergo vos judicet in cibo, a
Abbreviated transcription (Latin):
cce qui ẽ uir ꝑfectꝰ caput ⁊ corpꝰ quod
constat omnib m̃bris quȩ suo tẽpo¬
re complebunt᷑. cotidie tñ eidem corꝑi acce
eius qd ẽ eccła. Itemq alibi. Unus panis.
unum corpus multi sumꝰ. Decuiꝰ corporis
dificatione ⁊ hic dictum ẽ. ad consũmatio¬

Expanded text:
cce qui est uir perfectus, caput et corpus, quod constat omnibus membris, quae suo tempore conplebuntur, cottidie tamen eidem corpori accedeius quod est ecclesia, itemque alibi: Unus panis, unum corpus multi sumus. De cuius corporis aedificatione et hic dictum est: Ad consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
ullus in eccłia recte posset
ordinari minister. si qdixisset apl̃s si qͥs
sine peccato ẽ uͥ ait si qͥs sine cͥmine ẽ: aut
si dixisset nullũ peccatũ habentes uͥait nul¬
lũ cͥmen ħntes. Multi quippe baptirati fi¬
deles st̃. sine cͥmine: sinȩ peccato aũ in hac
uita neminẽ dixerĩ. qͣntalibet pelagiani
qr hoc dicimꝰ adu̾sũ nos inflent᷑. & difrum¬
pant᷑ insania: ñ qr peccati aliqͥd remaneat¬
tidie fieri ñ quiescunt: que sidelit̾ orantibꝰ cotdie
dimittant᷑.¬

Expanded text:
utem in ecclesia recte posset ordinari minister, si dixisset apostolus: \'si quis sine peccato\',ubi ait: siquis sin e crimine est, aut si dixisset: \'nullum peccatum habentes\', ubi ait: nullum crimen habentes. multi quippe baptizati fideles sunt sine crimine; sine peccato autem in hae uita neminem dixerim, quantalibet Pelagiani, quia haec dicimus, aduersus nos inflentur et disrumpantur insania, non quia peccati aliq quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittant
Abbreviated transcription (Latin):
amittens. s formã serui accipiens. Non enĩ ẽ mu¬
tabilis illa natura. ut se exinaniret ꝑdendo qd
erat. s accipiendo qd ñ erat: nec osumendo que
sua st̃. s assumendo q̃ nr̃a st̾: ac deinde in forma
serui obediendo sic̃ homo usq ad mortẽ eruciᷤ.
Non itaꝙ facias imparem dõ formã d̃i: qͦd nec
in ipsis hominib dici potest. Nam cũ dictũ
fuerit. iste homo in forma ẽ illius ħors: nemo
intelligit nisi equales. An forte ñ uissic acci¬
ꝑe qͦd dictũ ẽ cũ in forma d̾i eẽt. ut in forma di¬
aliud qͣm eqͣli tas apparet amboꝵi s in for¬
ma d̾i putas intelligendu in forma sua. qr &
ipse utiq d̾s ẽ: Non multũ curo: si ꝙ̾ sic intel¬
ligas. Ubi enĩ plenitudinẽ formȩ etatis in cre-¬
m̃ta ñ faciunt. s d̾o gignente ꝑfectus natꝰ ẽ

Expanded text:
amittens, sed formam servi accipiens. Non enim est mutabilis illa natura ut se exinaniret perdendo quod erat, sed accipiendo quod non erat: nec consumendo quae sua sunt, sed assumendo quae nostra sunt; ac deinde in forma servi obediendo sicut homo usque ad mortem crucis.Non itaque facias imparem Deo formam Dei: quod nec in ipsis hominibus dici potest. Nam cum dictum fuerit, Iste homo in forma est illius hominis, nemo intelligit nisi aequales. An forte non vis sic accipere quod dictum est, Cum in forma Dei esset, ut in forma Daliud quam aequalitas apparet amborum; sed, in forma Dei, putas intelligendum in forma sua, quia et ipse utique Deus est? Non multum curo si etiam sic intelligas. Ubi enim plenitudinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo gignente perfectus natus est
Abbreviated transcription (Latin):
liũ d̾o ofiteris equalem:   P resertim qi
de u̾bis apłi uͥ ait. ñ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ eqͦ¬
lis d̾o: ñ potuisti ꝓ tuis partib inuenire qͥd
diceres. Ꝙ qr hoc dixisse apłm ñ potuisti ne¬
gare. ido dixisti qͦd ille ñ rapuit. Nec nos dici¬
mꝰ tamꝙͣ hoc sit ñ rapuit. qͦd ẽ ñ habuit. id
ẽ equalitatẽ dri atq ita dictũ sit. ñ rapinã ar¬
bitratꝰ ẽ eẽ eqlis d̾o. ac si diceret᷑ ñ arbitratꝰ ẽ ẽs
rapiendam equalitatẽ d̾i eo qͦd ab illo fuerit
aliena. Raptor eñĩ rei aliene usurpator ẽ. tãꝙͣ
hoc filiꝰ cũ posset raꝑe noluisset. Qͦd uides qͣn¬
ta sapientia sentiat᷑. Gͦ intellige apłm sd̾o di

Expanded text:
alem? Praesertim, quia de verbis Apostoli, ubi ait, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; non potuisti pro tuis partibus invenire quod diceres. Et quia hoc dixisse Apostolum non potuisti negare, ideo dixisti, quod ille non rapuit, nec nos dicimus: tanquam hoc sit non rapuit, quod est non habuit, id est, aequalitatem Dei: atque ita dictum sit, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; ac si diceretur, Non arbitratus est esse rapiendam aequalitatem Dei, eo quod ab illo fuerit aliena. Raptor enim rei alienae usurpator est: tanquam hoc Filius, cum posset, rapere noluisset. Quod vides quanta insipientia sentiatur. Ergo intellige A
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ t̾stis eẽt ⁊ aliꝰ gauderet. Si aũ aduersꝰ se
tͥstes sint: ꝓrsus se tolerare ñ posst̃. Et ideo
in huiꝰmodi affectionib suscipienda ẽ aliqͣn¬
tulum ipsa egͥtudo de quauis alũ ꝑte lib̾a¬
ri: & sic suscipienda. ut ad auxiliũ ñ ad eqͥlita¬
tẽ ualeat miseriȩ quẽadmodũ se inclinat qui
manũ iacenti p orrigit. Non enĩ se ꝑicit. ut am
bo iaceant: s incuruat tñ ut iacentẽ erigat.

Expanded text:
unus tristis esset et alius gauderet: si autem adversus se unus tristis esset et alius gauderet: si autem adversus se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. Et ideo in hujusmodi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis alium per te liberari; et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat: quemadmodum se inclinat, qui manum bo iaceant, sed incuruat tamen, ut iacentem erigat.
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ. S diu̾sa tẽpora ⁊ diu̾sa gn̾a infirmitatiᷤᷤ
faciunt: ut onera nr̃a inuicẽ portare ua¬
leamus. Uerbi grã irã frĩs tc̃ portabis. cũ tu
adu̾sꝰ eũ ñ irasceris: ut rursũ eo tẽpore qͦ te ira
p̃occupau̾it. ille te lenitate ⁊ tranqͥllitate suꝑ¬
portet. Hoc exemplum ad id ꝑtinet cũ diu̾sa st̾¬
tẽpora portantiũ onerasua: quãuis ipsa sit in¬
firmitas. In ambob enĩ ab inuicẽ ira portat᷑
Ad diu̾sũ aũ infirmitatis genꝰ. aliud exẽplũ
uicerit.⁊ ꝑtinaciã ñ dum uicerit: alius uͦ adhuc
loquax s iam ꝑtinax ñ sit: debet ille huiꝰ lo qͦci¬
tatẽ ⁊ iste illiꝰ ꝑtinaciã. donec illud in illo. ⁊ hoc
in isto sanet᷑. caritate portare. Par quippe in
firmitas induob. si uno accidat tp̃re. se inuicẽ
Nam adu̾sum aliquẽ t̃ciũ ⁊ duo irati sibi cõ¬
ueniunt. ⁊ se tolerant: quãꝙͣ nec tolerare. s

Expanded text:
genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus enim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infivicerit, et pertinaciam nondum vicerit; alius vero adhuc loquax, sed jam pertinax non sit: debet ille hujus loquacitatem, et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, charitatfirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare Nam adversus aliquem tertium, et duo irati sibi conveniunt, et se tolerant: quanquam nec tolerare se i
Abbreviated transcription (Latin):
portemꝰ: ut ad eã uitã quȩ caret oĩ onere ꝑue¬
niamꝰ. Sic̃ enĩ de cerius ñnulli taliũ cogni¬
tionũ studiosi scͥpsert̃. cũ fretũ ad insulam
tͣnseunt pascuoꝵ grã sic se ordinãt. ut onera
capitũ suoꝵ que gestant incornib suꝑ inuicẽ
portent: ita ut post̾ior suꝑ ant̾iorẽ ceruice ꝓ¬
iecta caput collocet. Et qͥa necẽe ẽ unũ eẽ qͥ cȩt̾os
p̃cedens ñ ante se habeat cui caput inclinet:
uicib dicunt᷑ id agere ut lassatus sui capitiᷤ
onere. ille qͥ p̃cedit. post om̃s redeat: ⁊ ei succe¬
dat. cuiꝰ ferebat caput cũ ipse p̃iret. Ita in¬
uicẽ onera sua portantes. fretũ transeunt.
donec ueniant ad t̾re stabilitatẽ Istã ceruoꝵ
nat᷑am fortasse intenderit salomon cũ ait.
amici portatio. Nec tñ inuicẽ poetaremus
on̾a nr̃a. si unũ tẽpꝰ infirmitatis ẽẽt amboꝵ.
qͥ onera sua sustinent: aut unũ infirmitatiᷤ

Expanded text:
portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueportemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: madmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq ꝓpͥum onus portabit. Itẽ ꝯtͣ
eos quib ꝑhoc posset negligentia subint᷑¬
re. ut quasi securi facti quod ñ contami¬
narentur peccatis alienis. neminẽ cura¬
rent corrigere: inuicem onera ur̃a porta¬
te. Breuit̾ dictum: breuit̃q distinctũ ẽ.¬
Oneraquȩ unusqͥsq sua portat: pecc̃a st̃.
Has detestabiliũ onerũ sarcinas portanti¬
b hominib.⁊ subeis frustra sudantib.
dñs dicit. Uenite ad me om̃s qui laboratiᷤᷤ
⁊ onerati estis. ⁊ ego reficiã uos. Quomͦ re¬
uia ueteris testam̃ti custodia timorẽ
habebat: ñ potiuit aꝑtiꝰ significari no¬
ui testam̃ti donũ ẽẽ caritatẽ quã hoc loco.¬
uͥ apłs ait. inuicem onera ur̃a portate. ⁊ sic
ad implebitis legẽ xꝑi. Hanc enĩ legẽ xp̃i di
cere intelligit᷑. qua ipse dñs p̃cipit. ut nos
inuicẽ diligamꝰ: tantũ in ea sententia p̃¬
uͦ cũ in hac uita. id ẽ in hac uia sumꝰ. oña nr̃a

Expanded text:
Unusquisque onus proprium portabit. Item, contra Unusquisque onus proprium portabit. Item, contra eos quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quod non contaminarentur peccatis alienis, neminem curarent corrigere, Invicem onera vestra portate. Breviter dictum, breviterque distinctum eOnera quae unusquisque sua portat, peccata sunt. Has detestabilium onerum sarcinas portantibus hominibus, et sub eis frustra sudantibus, Dominus dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Quomodo reQuia ueteris testamenti custodia timorem habebat, non potuit apertius significari noui testamenti donum esse caritatem quam hoc locoa portate, et sic adimplebitis legem Christi. hanc enim legem Christi dicere intellegitur, qua ipse dominus praecipit, ut nos inuicem diligamus, tantum in ea sententia pruero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra
Abbreviated transcription (Latin):
chil sit: seducit seipsum. Opus aũ suum
ꝓbet unusquisq: & tunc insemet ipso glo¬
riam habebit ⁊ non in altero. Unusquisq
enim ꝓprium onus portabit. Nisi oneris
nom̃ sub diuersis significationib acceꝑis:
ꝓculdubio putabis eundem sibi in loquen¬
do ẽẽ contrariũ: & hoc inuna sententia tã
uicinȩ positis uerbis. Qui cum pauloante
diceret. alter alterius onera portate. postes
dixit. unus qͥsq ꝓpͥum onus portabit. Sẽd
alia sunt onera participandȩ infirmitatis
alia reddendȩ rationis deo de actib nris. Illa
cum frĩb sustentanda cõmunicantur. hȩc
lia sunt onera inquib unusqͥsq ꝓpͥũ
portat: nec portat cum eo alter: nec
picit in alterum. ⁊ alia sunt onera in qͥb
recte dicis fr̃i porto tecum: aut porto ꝓte
Sigͦ distinctione oꝑus ẽ: ñ ẽ facilis intellestꝰ.
Contͣ eos qui putabant posse hominẽ con¬
taminari alienis peccatis respondit apls.

Expanded text:
hil sit, seipsum seducit: opus autem suum hil sit, seipsum seducit: opus autem suum probet unusquisque, et sic tunc in semetipso habebit gloriam et non in altero; unusquisque enim onus proprium portabit. Nisi oneris nomen sub diversis significationibus acceperis, proculdubio putabis, eumdem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una sententia, tam vicine positis verbis, qui cum paulo ante diceret: Alter alterius onera portate, postea dixit: Unusquisque proprium onus portabit. Sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis Deo de actionibus nostris. Illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec  sunt onera, in quibus unusquisque proprium portat, nec portat cum alio alter, nec projicit in alterum; et alia sunt onera, in quibus recte dicis fratri, Porto tecum, aut Porto pro te. Si ergo distinctione opus est, non est facilis intellectus. Contra eos ergo qui putabant posse hominem contaminari peccatis alienis, respondit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
at si diligitis eum. Iila seductionis ẽ. hȩc ꝓ¬
bationis: sicut iuidicium alit̃ accipit᷑ de qͦ
dictũ ẽ qui bene fecerunt in resurrectio¬
nẽ uitȩ. qui male fecerunt in resurrectio¬
nem iudicii ⁊ aliter de quo dictum ẽ. iu¬
dica me ds ⁊ discerne causam meã de gente
non scã. Iilud enĩ iudicium dampnationis
ẽ hoc discretionis. Et multa alia st̃ uerba
quȩ ñ hñt unam significationẽ: s diu̾sis
locis congruent̃ posita diuerso modo intel¬
ligunt᷑. ⁊ aliquando cũ expositione dicunt᷑
ut ẽ illud. Dolite pueri effici sensib: s ma¬
licia pariuili estote: ut sensib ꝑfecti sitis.¬
hoc enim breuit̃ clausa sententia dici po¬
tuit. nolite ẽẽ pueri: s estote pueri. Et il¬
lũd. Siquis putat se sapientẽ ẽẽ in uobis
in hoo scło stultus fiat: ut sit sapiens. Qd
enim aliud dixit: quã ñ sit sapiens. ut sit
sapiens: Aliquando aũ clausȩ ita dicunt᷑.
xp̃i. Qui enim putat se aliquid ẽẽ cum ni¬

Expanded text:
at si diligitis eum ; illa seductionis est, haec probationis. Sicut judicium aliter accipitur, de quo dictum est, Qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae; qui male fecerunt, in resurrectionem judicii ; et aliter, de quo dictum est, Judica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba, quae non habent unam significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur — ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed maliHoc enim breviter clausa sententia dici potuit. Nolite esse pueri, sed estote pueri; et illud: Si quis putat se sapientem esse in vobis, in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens. Quid enim aliud dixit, quam, non sit sapiens ut sit sapiens? Aliquando autem clausae ita dicuntur, lebitis legem Christi. Qui enim putat se aliquid esse cum ni
Abbreviated transcription (Latin):
ut fiat supͣmodũ peccõr aut ꝑecẽm ꝑ
mandatum. fieri supͣmodũ: hoc alibi.
lex subintrauit ut abundaret delictũ. Ubi
aũ abundauit delictũ: suꝑabundauit grã
Et alibi cũ suꝑiꝰ de dispensatione gr̃ȩ loqueret᷑
ꝗ̃d ipsa iustificet: uelut int̾rogans ait. Qd gͦ
lex: Atq huic int̾rogationi continuo respon¬
dit. Preuaricationis grã posita ẽ: donec ueni¬
ret sem̃ cui ꝓmissum ẽ. Hos gͦ dampnabilit
dicit eẽ sublege. quos reos facit lex ñ implẽ¬
des legẽ: dum ñ intelligendo grẽ beneficiũ
ad facienda dĩ precepta quasi de suis uirib
suꝑba elatione p̃sumunt. Pienitudo enĩ
legis caritas. Karitas uͦ dĩ diffusa ẽ in cor¬
ẽ nob̃. Ergo ⁊ illud qd̾ lex ait ñ concupisces
si humana infirmitas. grã dĩ aduita non
fuerit. sub se reum tenet: & p̃uaricatorẽ ꝑo¬
tius dampnat. quã ub̾at peccatorẽ. Ex .ł.¬

Expanded text:
ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum fieri supra modum, hoc alibi: Lex subintrauit, ut abundaret delictum: ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia; et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: Quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: Praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damndicit esse sub Lege, quos reos facit Lex, non implentes Legem, dum non intelligendo gratiae beneficium ad facienda Dei praecepta, quasi de suis viribus superba elatione praesumunt. Plenitudo enim Legis charitas . Charitas vero Dei diffusa est in cor Si ergo illud quod Lex ait, Non concupisces , si humana infirmitas gratia Dei adjuta non fuerit, sub se reum tenet, et praevaricatorem potius damnat, quam liberat peccatorem;
Abbreviated transcription (Latin):
agna m̃ uidetur questio. qͥd sit ẽẽ sub lege.
sic quẽ admodũ apłs culꝑat. Neq enĩ hȩc
eum ꝓpt̃ circu̾cisionẽ arbitror dicere. aut illa sa¬
fiunt: & cet̾a huiusmodi. S hoc ipsũ cẽ qd̾ lex
dicit. ñ concupisces. q̃d fatem̃ certe xp̃ianos ob¬
seruare debere. atq euigłicam maxime p̃dicati¬

Expanded text:
agna mihi uidetur quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa safiunt, et cetera eius modi, sed hoc ipsum etiam, quod lex dicit: Non concupisces, quod fatemur certe Christianos obseruare debere atque euangelica maxime inlustrati
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ aberrau̾ant. & fidẽ quorũd̾a
subu̾̃tebant. quorũ sermo ut cancer serpebat ÷
cũ euitandos eẽ dicẽt. in una tñ domo mag¬
na eos fuisse significabat: s tamꝙͣ uasa in otu¬
meliã. Credo qͦd nond̾u foras exierant. Aut
si iam exierant. qͦmͦ eos dicit in ead̾e domo mag
na cũ uasis honorabilib : nͥ forte ꝓpt̾ ipsa sacͥ¬
m̃ta. que seꝑatis etiã hereticorũ ꝯuenticulis
ñ mutata st̃: Ad unã magnã domũ dic̃ om̃s.
s diu̾sis m̾itis ꝑtin̾e: alios in honorẽ. alios in
le d̾no: ad om̃e opus bonũ paratũ. Qd ẽ autẽ
mundare semetipsũ ab istiꝰmodi: nͥ qͦd pau¬
loante dixit. recedat ab iniquitate om̃is qui
nominat nom̃ dmi: Ꝙ ne quisꝙͣ putaret
tamꝙͣ in una domo magna ꝑire se posse cũ ta¬
libꝰ: uigilantissime p̃dixit. Nouit d̾ns qͥ st̾
eiꝰ: eos uidelicet qui recedendo ãb iniquitate
se mundant a uasis fictis in ꝯtumeliã: ne cũ
ipsis ꝑeant quos in domo magna tolerare
cogunt᷑.¬

Expanded text:
ritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum fsi jam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum vasis honorabilibus: nisi forte propter ipsa Sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conventiculis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diversis meritis pertinere, alios in honorem, alios in le domino, ad omne opus bonum paratum. quid est autem mundare semet ipsum a talibus nisi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare cogunt
Abbreviated transcription (Latin):
ro qui spiritalit̾ uiuunt ꝙ suꝑeminen¬
tẽ uiã u̾tatis ingrediunt᷑: & cũ p̃occupatũ
hominẽ in aliquo delicto instruunt inspu
lenitatis. intendunt ne & ipsi temptent᷑:
ꝙ cũ forte & ipsi p̃occupant᷑. repͥmit᷑ in eis
aliqͣntułu ñ aũ extinguit᷑ caritatis affectꝰ.

Expanded text:
 spiritaliter uiuunt et supereminentem uiam caritatis ingrediuntur et, cum praeoccupatum hominem in aliquo delicto instruunt in spiritu lenitatis, intendunt ne et ipsi temptentur, et cum forte et ipsi praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem extinguitur caritatis adfectus
Abbreviated transcription (Latin):
pentib uncułu pacis ds̃ reuelauit. Qͥd̃a
uͦ adhuc carnales & animales ꝓuectꝰ suoᷤ
instant̾ exercent: & ut cybo spiritaliũ fiant
idonei. scõꝵ mister ioꝵ lacte nutͥuntur:
ea que in prauis morib populari etiã ui¬
ditio manifesta st̃ in dĩ timore deuitant: ꝙ
ut minꝰ minꝰq rebꝰ t̾renis & temꝑalibꝰ delecten-¬
tur uigilantissime satagunt᷑: reguła fidĩ dili¬
gent̾ inquisitã firmissime tenent: & si qͥd ab
ea deuiant. cito auctoritate catbolica corrigũ¬
t᷑: qͣmuis in eius u̾bis ꝓ sensu carnali uariis
adhuc fantasmatũ ꝯcur sibꝰ fluctuent. Sunt
etiã quida ex eoꝵ numero. qui adhuc nequit̾
uiuant: aut etiã in heresibꝰ. uel in gentiliũ
multi qui foris uident᷑. intꝰ st̃: & multi qui
intus uident᷑. foris st̃. Ex illis gͦ om̃ibꝰ. qui ut
ita dicã intͥnsecꝰ ꝙ in occulto intꝰ sc̃. ꝯstat ille
ortꝰ ꝯclusus. fons signatus. puteus aquȩ uiue::
paradysus cũ fructu pomoꝵ. Hoꝵ munera

Expanded text:
reuelabit. quidam uero adhuc carnales et animales prouectus suos instanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minusque rebus terrenis et temporalibus delectentur, uigilantissime satagunt, regulam fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium multi qui foris uidentur intus sunt et multi qui intus uidentur foris sunt. ex illis ergo omnibus, qui ut ita dicam intrinsecus et in occulto intus sunt, constat ille hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera
Abbreviated transcription (Latin):
emo meo qd uidetur habere gletur
tanꝙͣ non acceꝑit: aut ideo se ꝑutȩt
accepisse. quia littera extrinsecꝰ. uł ut le¬
geret᷑ apparuit. i. ł ut audiret᷑ i sonuit.
us ẽ. ascendens in altum captuã duxit
captiuitatẽ. dedit dona hom nib. in¬
de habet. quic̃q habet. Quisqͥs aũ in¬
de se habere negat: aut uere ñ habet aut
icl quod ht̃ auferetur ab eo. Quigͦ tͥbuit¬

Expanded text:
eo quod videtur habere glorietur, tamquam non acceperit; aut ideo se putet accepisse, quia littera extrinsecus, vel ut legeretur apparuit, vel ut audiretur insonuit. us est: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Inde habet, quicumque habet. Quisquis autem inde se habere negat, aut vere non habet, aut id quod habet, auferetur ab eo . XVI
Abbreviated transcription (Latin):
seruiebat: unũ dm cognouit. Mortuus ẽ iny
dolat᷑a: resurrexit in fide. Ebriosus erat: sob̃us
ẽ. Mortua ẽ ebrietas: resurrexit sobrietas. Dũ
gͦ facta mala. que desinimꝰ facẽ: qͣli mors ẽ in

Expanded text:
serviebat unum Deum cognovit, mortuus est in idololatria, resurrexit in fide. Si qui ebriosus erat, sobrius est, mortua est ebrietas, resurrexit sobrietas. Omnia ergo facta mala quae desinimus facere, quasi mors in
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. Uidemꝰ homines in filiis suis facere
illud. Aliqͣndo ia n despatos filios suos di¬
mittunt uiu̾e qͦmͦ uolunt: cos qui spem̃ ha¬
sine spe & indomitos cẽ: dimutunt ut fac¬
ant qͦd uolunt. lã quẽ di nittunt facẽ qͣd
uult: nolunt ꝑmitt̾e ad hereditatẽ suã. Cũ
aũ flagellant filiũ: cui ipsã hereditatẽ ser¬
uant. Cũ gͦ flagellat ds filiũ: currat sub
manu patͥs flagellantis. Quia flagellat:
ad hereditatẽ erudit. Nõ sit tam uano sen
su & tam puerili: ut dicat. Plus amat pater
ms̃ fr̾em meu̾: cui ꝑmittit face̾ quicquid
uult. Ego si me mouero ꝯtra iussionẽ patͥs
mei: flagella inuenio. Iu gaude sub flagel¬
lis: qr tͥ seruat᷑ hereditas. Ad tempꝰ em̃dat:
ñ in et̾num dampnat. Illis aũ ad tempꝰ par¬
cit: in et̾num illos dampnabit. Elige tibi᷑¬

Expanded text:
repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem hasine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam qui dimittunt facere quod volunt, nolunt permittere ad haereditatem suam. Quem autem flagellant filium, huic ipsam haereditatem servant. Cum ergo flagellat Deus filium, currat ille sub manu patris flagellantis, quia dum flagellat, ad haereditatem erudit. Non sit tam vano et puerili sensu, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult. Ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis, quia tibi servatur haereditas. Ad tempus emendat ne in aeternum damnet. Alius autem ad tempus parcit, sed in aeternum illos damnabit. Omnem fili
Abbreviated transcription (Latin):
telligibili m̃tis illuminate. Sic̃ enĩ post lapsũ
peccati ħo in agnitionẽ d̃i renouat᷑. scd̃m ima¬
ginẽ eiꝰ qui creauit eũ: ita in ipsa agnitione cre¬
atus est. anteg. delicto uet̾asceret. unde rursꝰ
in ead̾e agiitione renouaret᷑.¬

Expanded text:
. sicut enim post lapsum peccati homo in agnitione dei renouatur secundum imaginem eius, qui creauit eum, ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto ueterasceret, unde rursus in eadem agnitione renouaret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ. quicqͥd pati deberet ex sua uoluntate. ñ
ex peccati necessitate: & uidet᷑ qr om̃ia. In cru¬
ce enĩ positꝰ accepit acetũ ultimũ: & ait. ꝑ fec¬
tũ ẽ. Ꝙ inclinato capite emisio sꝑm. Qͥd ẽ¬

Expanded text:
enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non ex peccati necessitate; et videtur quia omnia: in cruce enim positus accepit acetum ultimum, et ait, «Perfectum est; inclinato capite emisit s
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ: saluator corꝑis. ꝙ m̃bra corꝑis. duo in car¬
ne una. & in uoce una. ꝙ in passione una:
& cũ tñsierit iniquitas in regiue una. Passi
bris xͥ es: quicqͥd pateris ab eis qui ñ st̾ ĩmem-
bris xͥ. deerat passionib xͥ. Id̾o addit᷑: qr de¬
erat m̃surã implens. ñ suꝑ fundens. Tantũ
pateris. qnͣtũ ex passionibꝰ tuis inferend̾u
erat uniũsȩ passioni xͥ qui passus ẽ in capi¬
te nr̃o. ꝙ patit᷑ in m̃bris siuis. id ẽ. in nõbis
ipsis. Ad omunẽ hanc qͣsi rem puplicã nr̃a
quisq ꝓ modulo nr̃o exsoliumꝰ. qd debemus:
ex possessione uiriũ nr̃arũ quasi canonẽ in¬
ferimꝰ passionũ. Paritoria plenaria passionũ
om̃iũ ñ erit: nͥ cũ scłm finitũ erit. Ex l¬
qr in ipso xͨ patiebat᷑. Ut impleã inguit
que desunt pͣssurarũ xͥ. in carne mea. Ut ad¬
impleã inqͥt que desunt. Cui desunt: Pressu
aliqͥd p̃ssurarũ deerat in illo homine. qͦd fas¬
tũ ẽ u̾bum dĩ: nato de maria uirgine: Passꝰ

Expanded text:
 salvator corporis et membra corporis, duo in carne una , et in voce una, et in passione una; et cum transierit iniquitas, in requie una. Passiobris Christi, quidquid pateris ab eis, qui non sunt in membris Christi, deerat passionibus Christi. Ideo additur, quia deerat, mensuram adimplens, non superfundens. Tantum pateris, quantum ex passionibus tuis inferendum erat universae passioni Christi, qui passus est in capite nostro, et patitur in membris suis, id est in nosi rempublicam nostram quisque pro modulo nostro exsolvimus quod debemus, pro possessione virium nostrarum quasi canonem passionum inferimus. Pariatoria plenaria passionum omnium non erit, nisi cum saeculum finitum fuerit. a in ipso Christus patiebatur: «Ut adimpleam,» inquit, «quae desunt pressurarum Christi in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae desunt.» Cui desunt? «Pressualiquid pressurarum deerat in illo homine, quod factum est Verbum Dei, nato de Maria virgine? Passus
Abbreviated transcription (Latin):
iacob ad ioseph. qͦd ẽ sompniũ qͦd sõ
pniasti. numqͥd uenientes ueniemꝰ. ego ꝯ
mat̾ tua & fr̃s tui adorare te suꝑ t̾rã. nͥ ĩ
aliqͦ mysterio dictũ accipiat᷑: qͣmͦ intelli¬
git᷑ de matre ioseph que iã erat mortua:
Unde nec in egypto cũ sublimaret᷑. putan¬
dũ ẽ hoc ẽẽ completũ: qr nec pat̃ cũ ad ora¬
uit qnͣds uenit ad eũ in egyptũ: nec mat̾
olim defuncta potuit. In xp̃i gͦ ꝑsona faci¬
le intelligi pot̾. ꝙ de mortuis: scd̃m illuo qͦd
dic̃ apłs. qͥa donauit ei nom̃. qͦd ẽ suꝑ om̃e

Expanded text:
Iacob ad Iosepli: quod est somnium hoc quod somniasti? numquid uenientes ueniemus ego et mater tua et fratres tui adorare te super terram? nisi in aliquo mysterio dictum accipiatur, quomodo intellegitur de matre Ioseph, quae iam erat mortua? unde non in Aegypto, cum sublimaretur, putandum est hoc esse completum, quia nec pater eum adorauit, quando ad eum uenit in Aegyptum, nec mater olim defuncta potuit. in Christi ergo persona facile intellegi potest etiam de mortuis secundum illud, quod dicit apostolus, quia donauit ei nomen quod est super omne
Abbreviated transcription (Latin):
eq enim melius potest intelligi. quod
dictum ẽ deo. apprehende arma ⁊ scu¬
tum. & exurge in aduitoriũ michi: quam
tum ꝓ aliquo munim̃to positũ legerimtus.
ñ accipiamus nͥ bonam uoluntatẽ dei. Dictũ
est enim & scutum fidei: in quo possitis in
qͥt om̃s sagitas maligni ignitas extinguere.
Nec rursus ideo debemus in armis huiꝰcemo¬
di spiritalib scuto tantũmͦ fidem tͥbuere:
cum alio loco &̃ lorica dicta sit fidei. Indu¬
ti inquit loticã fidi ⁊ caritatis.¬

Expanded text:
e enim melius potest intellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scutum et exsurge in adiutorium mihi, quam tum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonam uoluntatem dei. dictum est enim: et scutum fidei. in qquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere . Nec rursum ideo debemus in armis hujuscemodi spiritualibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Dep̃ssa implent᷑: alta siccant᷑. Gr̃a: pluuia ẽ. Qd
gͦ miraris. si ds suꝑbis resistit: humilib aũ
dat gr̃am: Ideo cũ timore ꝙ tremore: id ẽ c̃
humilitate. Noli altũ saꝑe: s time. Time ut
implearis: noli altũ saꝑe. ne sicceris. Ds̃ ẽ em̃¬

Expanded text:
. Gratia pluvia est. Quid ergo miraris, si Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ? Ideo cum timore et tremore, id est, cum humilitate. Noli altum sapere, sed time . Time, ut implearis: noli altum sapere, ne sicceris. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o crucifixo audiunt duo: unꝰ ꝯtẽp¬
nit. alt̾ ascendit. Qui ꝯtempnit. imputet
sibi: qui ascendit. ñ arrogetsͥ. Audiunt
enĩ a uerace magistro: nemo uenit ad me nͥ
datũ fuerit ei a patre. Gaudeat quia datũ ẽ:
gr̃as agat danti. corde humili ñ arrogan¬
ti: ne qd humilis meruit. supbꝰ amittat
Nam ꝙ qui tam in ipsa uia iusta ambulant.
si sibi eam tͥbuerint ꝙ uiribꝰ suis ꝑeunt de il¬
la. Ido humilitatẽ nos docens scriptura sc̃a:¬

Expanded text:
o crucifixo, audiunt duo, unus contemnit, alter ascendit. Qui contemnit, imputet sibi: qui ascendit non arroget sibi. Audivit enim a veraci Magistro, Nemo venit ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo. Gaudeat, quia datum est: gratias agat danti corde humili, non arroganti; ne quod humilis meruit, superbus amittat. Nam etiam qui jam in ipsa via justa ambulant, si sibi eam tribuerint et viribus suis, pereunt de illa. Ideo humilitatem nos docens sancta Sc
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ &̃ gentes quȩ ñ erant sub lege. ad eandẽ tñ
dono qui omĩb datus ẽ. docet. Unde se cẽ petrꝰ
de baptirato incircũciso centurione cornelio
defendit apud uideos qui crediderant. dicenͤ.
ñ se potuisse aquam negare illis: qͦs ĩa sp̃mscm̃
accepisse claruerat. Nam ipso grauissimo do¬
cum̃to &̃ ad galathas usus ẽ paulus: cũ dicer&.
Hoc solũ discere uolo a uob̃. Ex oꝑib legis sp̃m¬

Expanded text:
 Gentes, quae non erant sub Lege, ad eamdem tamedono, qui omnibus datus est, docet. Unde se etiam Petrus de baptizato incircumciso Centurione Cornelio defendit apud Judaeos qui crediderant, dicens non se potuisse aquam negare illis quos jam Spiritum sanctum accepisse claruerat . Nam et ipso gravissimo documento etiam superius usus est Paulus, cum diceret, Hoc solum volo discere a vobis: Ex operibus Legis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ue st̃ oꝑamanuũ eiꝰ: Gr̃ã di illa de qua
salui facti sumꝰ. qua creati in oꝑib bonis sumꝰ.
Ipsus enĩ sumus figm̃tũ: creati in xp̃o iħu. in
oꝑib bonis. Nonsolũ quippe hoĩes: s &ẽ iꝰtos.
si tñ sumꝰ. ipse fecit nos ⁊ ñ iꝑsi nos. Ipse ẽ eñi¬

Expanded text:
era manuum ejus? Gloria Dei illa, qua salvi facti sumus, qua creati in bonis operibus sumus: ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis ; non solum quippe homines, sed etiam justos, si tamen sumus, ipse fecit nos, et non ipsi nos . 4.
Abbreviated transcription (Latin):
apis quẽ reꝓbauert̃ edificantes. hic factꝰ ẽ
in caput anguli: quia ex cutũcisione ⁊ p̃putio po¬
płi tanꝙͣ parietes de diu̾so uenientes in angu¬
lo sibimet tanꝙͣ in pacis osculo copulant᷑. Und̃
ipsi sunt lapidi angulari coherentes. & in
dñi luce ambulantes. Quos uͦ ibi dimisit iꝑsi
st̃ ruinã ȩdificantes: & angularẽ lapidẽ reꝑ¬

Expanded text:
hic factus est in caput anguli ; nisi quod ex circumcisione et praeputio populi tanquam parietes de diverso venientes, in angulo sibimet tanquam in pacis osculo copulantur? Undeipsi sunt lapidi angulari cohaerentes, et in Domini luce ambulantes: quos vero ibi dimisit, ipsi sunt ruinam aedificantes, et angularem lapidem re
Abbreviated transcription (Latin):
ni: qui ꝓpt̾ea uolebant circũcidi. qd̾ alit̃ se
putabant in xp̃o saluos eẽ ñ posse. Hoc gͦ
animo ac uoluntate. ista intentione qͥs qui ᷤ
tunc circũcidebat᷑. xꝑc ei omĩno nicħ ꝓderat
sicut alibi aꝑte dicit. Nam si ꝑ legẽ usticia:.¬
gͦ gratis xp̃c mortuus ẽ. Hoc declarat.⁊ qd̃
iꝑse cõmemorasti. Euacuati estis axꝑo. qui
in lege iustificamini. a grã excidistis. Iuos ita¬
q arguit qui se iustificari in lege credebant:
ñ qui legitima illa in eiꝰ honorẽ a quo man¬
data sunt obseruabant: intelligentes ⁊ qua
p̃nuntiandȩ u̾itatis ratione mandata sint.
tionis iatius innotescente. necesse fuerat ab¬
oleri. iustificare neminẽ pot̾ant. Non tñ ideo
fuerant tamꝙͣ diabolica gentiũ sacͥlegia fu¬
gienda. &ẽ cum ipsa grã iam ceꝑat reuelari
quȩ umbris talib fuerat p̃nuntiata. s ꝑ¬
mittenda paululũ eis maxime qui ex illo
ppło cui data sunt uenerant: postea uͥ tãꝙͣ

Expanded text:
ni\', qui propterea uolebant circumcidi, quod aliter se putabant in Christo saluos esse non posse. hoc ergo animo, hac uoluntate, ista intentione quisquis tunc circumcidebatur, Christus ei omnino nihil proderat, sicut alibi aperte dicit: nam si per legem iustitiaergo.Christus gratis mortuus est. hoc declarat et quod ipse commemorasti: euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. illos itaque arguit, qui se iustificari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenuntiandae ueritatis ratione mandata sint tione latius innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permittenda paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant, postea uero, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm cȩlestis quȩ sursũ ẽ mat̃ omniũ
nr̃m: lib̾a ẽ. Et lib̾a qui de peccato. sed
ancilla iusticie: cuius filiis adhuc pegͥnan
eos seruos facit dicens. S in caritate seruite
inuicẽ. Quib itẽ dr. Cũ seruiebatis peccato.
lib̾i eratis aiusticia. Nunc uͦ lib̾ati apeccato.
serui aũ factideo: habetis fructũ ur̃m in scĩfi¬

Expanded text:
em coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrin et rursus eos servos facit, dicens, «Sed in charitate servite invicem» : quibus item dicitur, «Cum serviebatis peccato, liberi eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in s
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Talis finis ñ ħt finem. Nemo ibi morit᷑:
qr nemo ꝑuenit. nͥ huic scło moriat᷑: ñ mor¬
te omiũ. qua corpꝰ ab anima deserit᷑. s mor¬
te electorũ. qua ꝙ̾ cũ in carne mortali ad-¬
huc manet᷑. cor sursũ ponit᷑. De qua morte
dicit apłs. Mortui enĩ estis: & uita ur̃a abs¬
dita ẽ cũ xp̃o in dõ. Hinc fortasse dictum ẽ.
Ualida ẽ ut mors dilectio. Hac enĩ dilectioẽ
fit. ut in ista adhuc corruptibili carne cõ¬
stituti. moriam᷑ huic scło: & uita nr̃a ab¬
scondatur cũ xͦ in deo. Immo ipsa dilectio
qnͣdo de mundo amor nr̃ exit: ualida ẽ gͦ
ut mors dilectio. Quid ea ualidiꝰ. qua uinci¬
t᷑ mundꝰ:¬

Expanded text:
ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur huic saeculo, et vita nostra abscondatur cum Christo in Deo: imo ipsa dilectio ando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mund
Abbreviated transcription (Latin):
nicb aliud qͣm sacrificiũ sacrificio p̃la¬
tũ oportet in telligi: qm̃ illud qͦd ãb ho¬
minib appellatur sacrificiũ. signũ ẽ ue¬
ri sacrificii. Porro aũ miscd̾ia uerũ sacri¬
ficium ẽ: unde dictũ ẽ qͦd paulo ante cõ¬
memoraui: talib enĩ hostiis placet᷑ d̾o.
Q uecumꝙ g̾ in ministerio tab̾nacub
siue templi. multis modis de sacrificiis legun¬
t᷑ diuinitꝰ eẽ p̃cepta. ad cilectionẽ di & ꝓxi¬
mi significando referunt᷑. In hiis enĩ d iobꝰ
p̃ceptis ut scͥptũ ẽ: tota lex pendet & ꝓpħe.¬

Expanded text:
nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intellegi; quoniam illud, quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: Talibus enim sacrificiis placetur Deo. Quaecumque igitur in ministerio tabernaculi siue templi multis modis de sacrificiis leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut scriptum est, tota lex pendet e
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ dedissem: utiꝙ bolocaustis ñ delecta-¬
beris. Sacͥficiũ do sp̃c contͥbulatus: cor
st̾tum ꝙ humiliatũ ds̃ ñ sꝑnet. Intue¬
am᷑ quẽadmod̾u uͭ d̾m dixit nolle sacrifi¬
ciũ: ĩbi đm ostendit uelle sacͥficiũ. Nõ
uult gͦ sacͥficium trucidati pecoris: ꝙ iult
sacͥficium ꝯtriti cordis. Ilo gͥ qͦd cũ nolle
dixit: hoc significat᷑ qdͦ eũ uelle subiecit. Sic
itaq illa dm nolle dixit: quomͦ ab stultis ea
uelle credit᷑. uelud suȩ gra uoluptatis. Nã si
ea sacͥficia que uult. quoꝵ hoc unũ ẽ. cor cõ¬
tͥtũ & humiliatũ dolore penitendi nollet
eis sacͥficiis significari. quȩ uelud fibi delec¬
tabilia desideria putatꝰ ẽ: ñ utiꝙ de hiis
offerendis in lege ueteri p̃cepisset. & idco
mutanda erant oportuno certoꝙ iam tꝑr:
ne ipsi dõ desiderabilia. uł certe in nob̾ ac¬
ceptabilia: ac ñ potiꝰ que hiis significatu
quo inqͥt app̃hendam d̾nm: assumã d̾m

Expanded text:
 holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernet. Intueamur quem ad modum, ubi Deum dixit nolle sacrificium. ibi Deum ostendit uelle sacrificium. Non uult ergo sacrificium trucidati pecoris, sed uult sacrificium contriti cordis. Illo igitur quod eum nolle dixit, hoc significatur, quod eum uelle subiecit. Sic itaque illa Deum nolle dixit, quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae uelut sibi delectabilia desiderare putatus est: non utique de his offerendis in lege uetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia uel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata quo, inquit, adprehendam dam Dominum, adsumam Deum