comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: sic̃ corpꝰ ab illo᷑ ex qͦ mat̾iã tͣnt.
sic sp̃s ab illo ẽ ꝑquẽ ⁊ ã quo ẽẽ accep̃.
ꝑillum uidelicet cum fecit. ab illo aũt
cum dedit. Dicit rursum psalmista. Qui
admodũ in corꝑali natura apparet. s
singła ꝑ se denicħo creare ꝑhibetur.
Prec̾ea cum in lege scͥptum sit. si quis
ꝑcusserit mulierem p̃gnantẽ. ⁊ illa
ab ortiuũ fecent. sinon fuerit forma¬
tum fuerit. reddat animam ꝓ anima.
aꝑte declaratur: quia cum caro excarne
seminatur. anima similrͣ ex anima nͣ
tͣhitur. Si enĩ cum carne aĩa seminat᷑.
qr̃ in abortiuo ⁊ꝰ formato anima ꝓ aĩa
ñ redd̾etur: Cum gͦ in ab ortiuo tñ for

Expanded text:
Sicut corpus ab illo est ex quo materiam traxit, sic spiritus ab illo est per quem et a quo esse incoepit. Per illum videlicet cum fecit, ab illo autem cum dedit. Dicit autem rursum Psalmista: Qui admodum in corporali natura apparet, sed singula per se de nihilo creare perhibetur. Propterea cum in lege scriptum sit: Si quis percusserit mulierem praegnantem et illa abortivum fecerit; si non fueritum, reddat animam pro anima ; aperte declaratur quod cum caro ex carne seminatur, anima similiter ex anima non trahitur. Si enim cum carne anima seminatur, quare in abortivo et non formato anima pro anima non redderetur? Cum ergo in abort
Abbreviated transcription (Latin):
a quo ꝓpagandum ẽ pars sumi ñ pot̾.
si totũ ensierit. nicħ ex eo remanet
illi a quo ẽ. Si aũ totũ ꝑmanet. nicħ
ꝯfertur illi aoq. ẽ. Si gͣ anima ex aĩa
gignidur sic̃ caro ex carne. dicant qͦm
te remancat si ingenitum insient. ant
totaingenitum tnͣseat sungignente
remanserit. N forte animas om̃s con¬
sub̾ales dic̾e ueluit. ⁊ illam naturan
simplicẽ in ꝓpagatione filioꝵ ꝑsonali
attendentes qͣnta in ꝯuenienti a hanc
assertionẽ seqͣntur. si una ⁊ eadẽ eẽn¬
tia sim̃ul beatitudini ⁊ damꝑnatiõi.
głe ⁊ pene addicta c̾dat᷑. P̾tremo dĩ
dicat auctoritas reu̾tatur pulius in t̃

Expanded text:
pagandum est pars sumi non potest si totum transierit, nihil ex eo remanet illi a quo est. Si autem totum permanet, nihil confertur illi ad quod est. Si igitur anima ex anima gignitur sicut caro ex carne, dicant quomte remaneat si in genitum transierit, aut tota in genitum transeat si in gignente remanserit. Nisi forte omnes animas consubstantiales dicere velint, et illam naturam simplicem in propagatione filiorum personaliattendentes quanta inconvenientia hanc assertionem sequantur si una et eadem essentia simul beatitudini et damnationi, gloriae et poenae addicta credatur. Postremo dum dicat auctoritas: Revertatur pulvis in t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituti. Qui uͦ inatura mimis subtiles:⁊
sapĩa minus ꝑspicaces ꝯditi st̃. m̾ito ⁊ di¬
gnitate inferiꝰ sunt ordinati. ita tñ u ⁊
hi qui excellentiores ꝯstituti st̃. sñ suꝑia
p̃lati eẽnt. ⁊ qͥ inferiores positist̃. sine mi¬

Expanded text:
 et natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, merito dignitate inferiores sunt ordinati, ita tamen ut ii qui excellentiores constituti sunt sine superbia praelati essent, et qui inferiores positi sunt, sine mi
Abbreviated transcription (Latin):
assignare uoluerit: ñ ẽ qͥ ex rõne occurrat.
sic̃ ꝙr differens uigor. ⁊ subtilitas naturȩ.
insirmitatẽ ñ acdduc it. minorq ꝯgnitio
sapĩe ignorantiam ñ ingerit: sic lib̾tas in¬
ferior nullam arbitͥo uoluntatis necessita¬

Expanded text:
uerit non est qui ex ratione occurrat. Quia sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit; sic libertas inferior nullam arbitrio voluntatis necessita
Abbreviated transcription (Latin):
quam pꝰ ea ꝑamorem ⁊ nu̾sionẽ ad c̾atorem
suum acceptura erat. formam ñ hũit. s erat
informis sine illa. formanda ab illa. Quales

Expanded text:
quam postea per amorem et conversionem ad creatorem suum acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sine illa formanda ab illa. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ pͥmo omnium ẽ c̾ata sapĩa. Qui aũt
dñt artecęlum ⁊ terram angłos c̾atos. et
substitisse añ omnia q̃ mutabilia factas̃.
⁊ ꝯputant spatia. ⁊ annos. ⁊ scła. quibꝰ añ
mundi ꝯstitutionẽ do seruierunt: asse¬
runt qm̃ cũ mundo tempꝰ cepit: ⁊ ñ fuit
tempꝰ ante munclum. qm̃ mutabilitas ñ
suit: ⁊ tñ fuisse angłos immutabiłr ⁊ in

Expanded text:
 primo omnium creata est sapientia. Qui autem dicunt ante coelum et terram angelos creatos, et substitisse ante omnia quae mutabilia facta sunt, et computant spatia et annos et saecula quibus ante mundi constitutionem Deo servierunt, asserunt quod cum mundo tempus coepit, et non fuit tempus ante mundum, quoniam mutabilitas non fuit; et tamen fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ale alt̾i. nicħ s inuifibile. nicħ cͤatis
insibile. nicħ morib ł uoluntate di-¬
u̾sum. nicħ dͤ et̾nitatis eẽntia ad crea¬
t᷑arum naturã deductũ. nicħ officio
singłare. nec alti communicabile. nicħ
confusũ.s cotũ ꝑfectum. qr totũ ex u¬
no ⁊ uñ. non tñ solitarium. ¶Itẽ. hõu¬
syon gͦ.i. in diinitate patͥ filiꝰ. housy¬
on patͥ ⁊ filio sp̃s sc̃s. hõusy on ło ⁊
homini unꝰ filiꝰ. maneis ds in hoĩe suo.

Expanded text:
il sibi invisibile, nihil creaturis visibile, nihil moribus vel voluntate diversum, nihil de Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum, nihil officio singulare, nec alteri communicabile, nihil confusum, sed totum perfectum: quia totum ex uno, et unum, non tamen solitarium. Item: Homousion ergo in divinitate Patri Filius; homousion Patri et Filio Spiritus sanctus: Homousion Deo et homin
Abbreviated transcription (Latin):
natis neq in mixtis. Ita em̃ filiꝰ assũpsit
hominẽ ũ qui susce p̃.⁊ ꝗ suscep̃: una eẽt
intͥnitate ꝑͣ. Neq enim hominẽ assũpto
quat̾nitas facta:. s tͥnitas mansit. assũp¬
tem qͣminor ÷ patre minuere aliqͥs eiꝰ

Expanded text:
mistis. Ita enim Filius assumpsit hominem, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto, quaternitas facta est; sed Trinitas mansit; assumptem qua minor est Patre, minuere aliquid ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ñinnominib. Unum nom̃ ẽ uͥ ẽ una
cdiuinitas. una sub̾a. una maiestas. ħ
nom̃ ẽ: in quo oport& om̃s saluos fieri.
nefiat disc̾tio potestatis. sumꝰ addidit.
u ꝑͣs cognoscamꝰ. Non enĩ pat̃ ipẽ qͥ filiꝰ.
sex pat᷑ genitꝰ filiꝰ. ex do ds. ex pleno
plenis. Non sunt gͥ ħ nuda nomina.
s uirtittis indicia. pͦlenitudo diuinita¬
tis inpatre.plenitudo infilio.plenitu¬
do in.s.s. s ñ disc̾pans nec ꝯfusũ ꝗ unũ
ẽ. nec multiplex ꝙ indifferens. ¶ uodꝰ¬

Expanded text:
non in nominibus unum nomen est, ubi est una divinitas, una substantia, una majestas. Hoc nomen est in quo oportet omnes salvos fieri . ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex Patre genitus Filius, ex Deo Deus, ex pleno plenus. Non sunt ergo haec nuda nomina, sed virtutis indicia, plenitudo divinitatis in Patre, plenitudo in Filio, sed non discrepans, nec confusum quod unum est, nec multiplex quod indifferens.
Abbreviated transcription (Latin):
enim uisus ẽ non sicitti ẽ. s quali spe̾ illi
placuit apparere. Quid gͦ ẽ ꝙ. eadem dicit
apłs planius explicans quẽ nemo inqͥt
inquit gͦ dm̃ uidit abraham. ysaac. lacob
moyses. iob. micheas ysaias. ⁊ si qui alii
sunt de quib uacissima scͥptura testat᷑
ꝙ dm̃ uiderint. si dm̃ nemo unꝗͣ. hõium

Expanded text:
enim visus est non sicut est, sed quali specie illi enim visus est non sicut est, sed quali specie illi placuit apparere. Quid est ergo quod eadem dicit  quod Apostolus planius explicans: Quem nemo, inquit, eum uidit Abraham, Isaac, Iacob, Iob, Moyses, Michaeas, Esaias et si qui alii sunt, de quibus ueracissima scriptura testatur, quod deum uiderint, si deum nemo umquam hominum
Abbreviated transcription (Latin):
õꝑa ab iniquitate commutari: Item de eo
lo ⁊ angłis eiꝰ ȩt̃no supplicio deputatis. Q
nunc ⁊̃ causa ẽ ut ñ.orent sci hoĩes¬
nͥ qr de eis utiq quos ȩt̃no supplicio depu¬
tatos iam nouerunt ante illum uidicis iꝰti
ꝯspectum orationis suȩ m̾itum assari re¬
fuguint : Id si nunc qͦ uiuentes iusti et
mortuis ⁊ dampnatis. inuistis minime ꝯ¬
patiuntur. qñ adhuc aliquid iudicabile
de sua causa sese ꝑpeti. ⁊̃ ip̃i nouerunt ꝙͣto
districtiꝰ tc̃ iniquoꝵ tormenta respiciunt
qñ ab omi uicio cortuptionis exuti ipsi
iam iusticiȩ uiciniꝰ atq artiꝰ inherebunt :
in herent iudici uis districtionis absorbet.
ut ommino eis non libeat quicqͥd ab illiꝰ
d̾s uidi respondeo pot̃. si queris ũn
sciam̃ respondeo.ꝙr inu̾issima scͥpta legit᷑.
t̾a talia. Siqueris quomͦ dictꝰ sit inuisibił
siuid̃i pot̃: respondeo inuisibilem ẽẽ nati.
Nicdi autem cum uult: sic̃ uult. Plurimis

Expanded text:
a ab iniquitate commutari? Eadem itaquque ejus aeterno supplicio deputatis. Ipsa nunc nisi quia eis utique quos aeterno supplicio deputatos jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt? Quoniam nunc quoque viventes justi et mortuis et damnatis et injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua causa sese perpeti etiam ipsi noverunt. Qui tanto districtius tunc iniquorum tormenta despiciunt, quanto ab omni vitio corruptionis exuti ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt. inhaerent judici, vis districtionis absorbet ut omnino eis non libeat quidquid ab illiuus videri respondeo: Potest. Si quaeris unde sciam? respondeo: Quia in verissima Scriptura legitur: tera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ł ⁊̃ ip̃e diabolus qñuenit cum angłis ut co¬
ram illo assiste̾t si beati mundicordes qm̃
ip̃i dm̃ uidebunt: respondeo non quidẽ
ẽẽ ꝯseq̃ns. ut ⁊̃ uideant dm̃ qui uoces ab
eo facłis aliqñ audiunt. Neq enĩ uiderũt
cum qui audicrunt qñ dixit ad filium. &
clarificaui ⁊ it̾m clarificabo. Uerum tñ ñ
ẽẽ inirandum. si aliqui ⁊̃ ñ mundicordes
uident dm̃ in spẽ quã uoluntas ciꝰ fec̾it. la¬
tente inuisibili:⁊ apud se in ꝯmutabili ma¬
nente natura. Si queris utrũ ĩ sicuti ẽ ali¬
qñ possit uidi: respoadeo filiis dĩ hoc ẽẽ
ꝓmissum. de quib dictum ẽ. Scimꝰ qi cum
apparuerit similes ei erimꝰ qm̃ uidebimꝰ cũ¬

Expanded text:
 ipse diabolus quando venit cum angelis ut coram illo assisteret ; si beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt? Respondeo: non quidem esse consequens ut etiam videant Deum qui voces ab eo factas aliquando audiunt. Neque enim viderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quo- Diam u
Abbreviated transcription (Latin):
rimus lib̾. a pͥncipio usq
ad in carnationem u̾bi narratiõis¬
G seriem deducit. Scd̾s lib̾ ab incarnati¬
one u̾bi usq ad finem ⁊ ad ꝯsumatiõẽ
omnium. ordine ꝓcedit. Item pͥmus
lib̾. xiiͦ. clausulas siue partes oplectitur.
Prima pars tͣctat de c̾atione ⁊ constitu¬
tione huiꝰ sensił mundi. Scd̃a pars tͣ¬
ctat de causa c̾ationis humanȩ. ⁊ d̃ pri¬
mordialib carisis rerum om̃ium. Ter¬
cia pars tͤctat d̾ ꝯnitione di. qualit̃ ab
initio manifestatꝰ ẽ. ⁊ unꝰ ⁊triꝰ. Qͣ rta¬
pars t̾ctat de uoluntate di iꝰdiu̾sis mͦis
quib sac᷑ scͥpt᷑a de uoluntate di loqͥ

Expanded text:
rimus liber a principio mundi usque ad Incarnationem Verbi narrationis seriem deducit. Secundus liber ab Incarnatione Verbi usque ad finem et consummationem omnium ordine procedit. Item primus liber duodecim clausulas sive partes complectitur. Prima pars tractat de creatione et constitutione hujus sensibilis mundi. Secunda de causa creationis humanae et de primordialibus causis rerum omnium. Tertia de cognitione Dei, qualiter ab initio manifestatus est et unus et trinus. Quarta de voluntate Dei et de diversis modis, quibus sacra Scriptura de vol
Abbreviated transcription (Latin):
corporum ꝙ generandoꝵ. homini iniũx
testatem sͥ retinuisse. uͥ ħo iustꝰ. corpora
bonum animas mundas creare corꝑib
sociare. in quib dum corruptionẽ inuie¬
niunt. ⁊ corruptionem trahunt. ñ ħ ex d̾o
c̃ẽ qui sine corruptione illas fecit. s ex ho
nunt. qr sic̃ ad diuinam bonitatẽ ñ ꝑti¬
nuit ũ eas malas fac̾et. sicnec ꝯuenire
uidebatur. ũꝓpon̾et illic collocare. uͥ ma¬
las fieri necẽẽ eẽt. Non gͥ magnoꝑe in¬
sistendum ẽ. uͥ rõne inuestigetur. q. fide
magis quam rõne scruptari oportet:¬

Expanded text:
andorum homini officium testatem sibi retinuisse, ut homo justus corpora bonum animas mundas crearet et corporibus sociaret, dum in quibus corruptionem inveniunt et corruptionem trahunt non hoc ex Deo esse qui sine corruptione illas facit; sed ex homnunt; quia, sicut ad divinam bonitatem non pertinuit ut eas malas faceret, sic nec convenire videbatur ut proponeret illic collocare ubi malas fieri necesse esset. Non igitur magnopere insistendum est ut ratione investigetur, quod fide magis quam ratione scrutari oportet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi humano infusa. nec uoluntate corrun¬
pitur. ne pecc̃m sit actuale: nec necessi¬
tate corrumpit᷑. ne uicium sit ñ imputa¬
bile. Non iraq malũ illi ẽ. aut mala uo¬
luntas. q necdũ uelle accepit. aut malũ
opꝰ. qr nondũ adhuc bñ ł male ag̾e̾ potu
uetur. neq cognitionẽ u̾itatis ꝑciꝑe. neq
ꝯcupiscentie carnis suȩ resist̾e possit. hoc
aũt illi in est. non de integritate ꝯditiõĩs
s de societate carnis corruptibił. Quȩ uide¬
licet corruptio qi apͥmo parente in om̃ẽ
trauit. s ex sola carnis societate ꝯtraxt. Q
tñ societatem non ip̃a suo arbitrio uinidi¬
cauit. s p̃cepto ⁊ dispõne c̾atoris sui susce¬
pit. nos tandẽ id ꝙ u̾um est ꝓfit̾i oportet.
iusticiam diuinã in ħ inrep̃sibilem qͥdem
eẽ s conp̃sibilem non eẽ: Ratio quoꝵdam¬

Expanded text:
i humano infusa nec voluntate corrumpitur ne peccatum sit actuale, nec necessitate corrumpitur ne vitium sit non imputabile. Non itaque malum illi est aut mala voluntas quia nondum velle accepit, aut opus malum quia nondum adhuc bvetur, neque cognitionem veritatis accipere, neque concupiscentiae carnis suae resistere possit. Hoc autem illi inest non de integritate conditionis, sed de societate carnis corruptibilis. Quae videlicet corruptio quia a primo parente in omnem travit; sed ex sola carnis societate contraxit, quam tamen societatem non ipsa suo arbitrio vindicavit, sed in praecepto et dispositione creatoris sui suscepit. Nos tandem id quod verum est profiteri oportet, justitiam divinam in hoc irreprehensibilem quidem esse, sed comprehensibilem n
Abbreviated transcription (Latin):
anima peccati originalis particeps fuit.
uomͦ aũ anima quȩ munda ac sñ
uicio creatur. particeps fiat illiꝰ uicii.
ꝙ ꝑsolam carnẽ adducitur. dignũ in
Nam si dixerimus animam qñ corꝑi ꝯmiᷤ¬
cetur uoluntate quadam ad delectatiõe
culpe inclinari.iam ñ originali tm̃. s actu¬
ali qͦ peccõ obnoxiam eẽ demonstramꝰ.
Siuͦ necessitate aliqͣ ad ꝯsortiũ corꝑis ⁊ ad
ꝯtagium uicii corꝑał detrusam ꝯfitemur.

Expanded text:
anima peccati originalis particeps fiat. Quomodo autem anima quae munda ac sine vitio creatur, particeps fiat illius vitii quod per solam carnem adducitur, dignum inqNam si dicimus animam quando corpori commiscetur voluntate quadam ad delectationem culpae inclinari; jam non originali tantum sed actuali quoque peccato obnoxiam esse demonstramus. Si vero necessitate aliqua ad consortium corporis et ad contagium vitii corporalis detrusam confit
Abbreviated transcription (Latin):
gii.additum ẽ officium ꝙ. in ꝯmyctiõe
carnis expleri debuerat: ũ in ꝯiunctios
exerterentur ꝑ obedientiã ad uͥtute.
⁊ fructificarent per ꝓlis generationem.
erat datũ ÷ ꝙ. ꝓpagandũ fuisset de suo
in eadem similitudine demonstraret᷑.
qm̃ in illa inuisibili societate aĩa rõnali ᷤ
nullatenꝰ fructificare posset. nͥ pͥꝰ semen
uirtutis a do ꝯciꝑet. Erat adhuc ali¬
ud in natura humana. ꝙ. ꝑ societatẽ ꝯ¬
iugii monstrari debuisset. Sic quippe
ꝯditus : homo. u quiddã in eo supp̾mũ
eẽt. ⁊ in homine nicħ altius eẽt. Pals̃

Expanded text:
gii additum est officium quod in commistione carnis expleri debuerat, ut in eo conjuncti exercerentur per obedientiam ad virtutem, et fructificarent per prolis generationem. erat datum est quod propagandum fuisset de suo re, ut in eadem similitudine demonstraretur quod in illa invisibili societate anima rationalis nullatenus fructificare posset, nisi prius semen virtutis a Deo conciperet. Erat adhuc aliud in natura humana quod per societatem conjugii monstrari debuisset. Sic quippe conditus est homo, ut quiddam in eo supremum esset, et in homine nihil altius esset. Post
Abbreviated transcription (Latin):
ũ formam aĩȩ rõnał expͥm̾et necessi¬
tate magis. ⁊ quasi respectu ꝯmodita¬
tis cuiusdã amare ꝑsuacłetur. sic tñu¬
uirinq uoluntaria esset dilectio. Qa
si uoluntaria non eẽt: nec u̾a dilectio.
nec u̾e dilectionis sacram̃tũ eẽ posset.
Itmuͥ aliud sacram̃tum in hac societate
formaretur: p̃cepit ds uͥ macłs ⁊ femina
in una carne ung̾entur. uͥ sic̃ priꝰ insa¬
cramento ꝯuigii unum erant ꝑ dilectio

Expanded text:
ut formam animae rationalis exprimeret, necessiut formam animae rationalis exprimeret, necessitate magis et quasi respectu commoditatis cujusdam amare persuaderetur. Sic tutrinque voluntaria esset dilectio, quia si voluntaria non esset neque vera dilectio nec verae dilectionis sacramentum esse posset. Iterum ut aliud sacramentum in hac societate formaretur praecepit Deus ut masculus et femina in una carne jungerentur, ut sicut prius in sacramento conjugii per dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
gii officium: iutrumq sacram̃tũ erat.
Comugiũ ꝯstabat in ꝯsensu fscłis so¬
cialis. Officium ꝯuigii. ꝯstabat in co-¬
pula camis. Coniugiũ sacramtũfuit.
cuiꝰdam societatis spiritał. q̃ ꝑ dilecti¬
onem erat int̾ dm̃ ⁊ animã. in qua so¬
cietate aĩa sponsa erat. ⁊ sponsꝰ ds. Of¬
ficium ꝯiugii sacram̃tum fuit cuꝰdã
xͦ sponsus futurus erat. ⁊ sponsa eccła.
& qui sponsus erat ut᷑biq suꝑior erat:
⁊ eiꝰ dilectio ꝑ pietatatem trahebatur
rem. Suꝑior diligñdo bñficium p̃¬
stitit. Inferior. diligñdo bñficiũ accep̃.
huiꝰ gͦ societatis q̃ ut̾nq dilectione
stincta:. uͥ in uiro d robustior in femi¬
na uͦ infirmior. ⁊ aliena opxꝰ egñs ap¬
pareret. ⁊ iuncti sunt duo in unum
ima dilectione. ⁊ societate una. uͥ inu¬
na dilectione eeñt. ⁊ ꝑunam dilectionẽ
in una societate man̾ent. & uir qͥdẽ
ĩuimago dĩfieret in ħ sacram̃to. pietate
ad dilectionẽ inclinaretur: femina uͦ

Expanded text:
jugii officium, et utrumque sacramentum erat. Conjugium constabat in consensu foederis socialis, officium conjugii constabat in copula carnis. Conjugium sacramentum fuit cujusdam societatis spiritualis quae per dilectionem erat inter Deum et animam in qua societate anima sponsa erat et sponsus Deus. Officium conjugii sacramentum fuit Christus sponsus futurus erat et sponsa Ecclesia. Et qui sponsus erat utrobique superior erat, et ejus dilectio per pietatem trahebatur rem. Superior diligendo beneficium praestitit, inferior diligendo beneficium accepit. Hujus ergo societatis quae utrinque dilectione stincta est, ut in viro quidem robustior, in femina vero infirmior et aliena epe egens appareret. Et juncti sunt duo in unum, una dilectione et societate una, ut in una dilectione essent, et per dilectionem unam in una societate manerent. Et vir quidem, ut imago Dei fieret in hoc sacramento, pietate ad dilectionem inclinaretur. Femina vero,
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. se filios in obedientie ẽẽ intel¬
ligant. ⁊ ex sua origine ex qualibus ⁊
tnsire debuit signum in obedientiȩ
positum÷: cunctis ꝑ illud tnͣseuntibus
manifeste ostñditur. qm̃ cum culpa in¬
obedientiȩ gen̾antur. Quasi enĩ in ipso
hoc uͦ membrum in quo ꝯcupiscentia ma¬
ume regnat. qr nutum uoluntatis ñ se¬
buit: ex quo illud sine turpi ꝯcupiscen¬
tia  carnis libidine exerceri non potuit.
Ipe enim sͥ ħ illicitũ fecit. ex quo ᷤͤ talẽ fec̃
qui illud licite implere non possit. S
qi carnis humanȩ infirmitas turpuᷤ
ad omnẽ ꝯcupiscentiã efflueret. si ñ in
parte aliqua licite exciꝑetur: concessũ:
pꝰ ea ad remediũ. ꝙ pͥꝰ ad officium solũ
fuerat institutũ. ũ dum ꝑ indulgñtiã
ꝓ maiori malo euitando agitur: ip̃or
ꝙ ei in ẽ malum infirmitatis ꝑpudici¬
ciam ꝯuigalem excusetur. & de pͥma
ꝙ institutione ꝯiugii. ħ inp̃senti loco

Expanded text:
rentur se filios inobedientiae esse intelrentur se filios inobedientiae esse intelligant, et ex sua origine quales et ex qualibus geio transire debuit signum inobedientiae positum est, cunctis per illud transeuntibus manifeste ostenditur quod cum culpa inobedientiae generantur. Quasi enim in ipso hoc vero membrum in quo concupiscentia praecipue regnat, quia nutum voluntatis non sebuit; ex quo illud sine turpi concupiscentia et carnis libidine exerceri non potuit. Ipse enim sibi hoc illicitum fecit, ex quo se talem fecit qui illud licite implere non possit. Sed quia carnis humanae infirmitas turpius ad omnem concupiscentiam efflueret si non in parte aliqua licite exciperetur; concessum est postea ad remedium, quod prius ad officium solum fuerat institutum. Ut dum per indulgentiam pro majori malo evitando agitur, ipsum quod inest ei malum infirmitatis, per pudicitiam conjugalem excusetur. Et de prima quidem institutione conjugii haec in praesenti loco
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenti in ꝯiugio nessaria ñ fuit. s
qr sine ea in officio ꝯiugii minist̾ium
gen̾andi impleri non potuit. Sic gͥ añ
pecc̃m institutum fuit ꝯiugium ⁊ ꝯui¬
one. officium qͦ ꝯuigii impleret᷑ sine car¬
caro humana corrupta ÷ iam pꝰ pecc̃m
carnis ꝯmyxtio sine carnali ꝯcupiscẽ
dilignt̃ ꝯsid̾anti: tõ manifesta occurrit.
iectus fuit. nullam in carne sua ꝯtra¬
dictionem inuenit. ⁊erant membra
suo inferiori uᷤ antiq dñationis ami¬
sit. uͥmembra corꝑis iam eiꝰ imꝑio ad
inuiriam creatoris ulciscendam ꝯtͣdi
tenus subsiste̾ posset. si in m̃bris corꝑiᷤᷤ
sticiam excercuit. ⁊ in parte misericor¬
dĩt temꝑauit: quatinꝰ simul ⁊ culpa
plectẽtur. ⁊ natura fou̾etur. Ut gͥ in obe¬
dientia manifesta fieret: unum in cor¬
ꝑe humano membrũ potestati aĩȩ
subtraxit. ꝑ ꝙ posti̾tas in carne semi¬
nanda fuit: ũ om̃s qui ꝑ illud gene¬

Expanded text:
sacramenti in conjugio necessaria non fuit, sed sacramenti in conjugio necessaria non fuit, sed quia sine ea in officio conjugii ministerium generandi impleri non potuit. Sic igitur ante peccatum institutum fuit conjugium et conone; officium quoque conjugii impleretur sine carcaro humana corrupta est, jam post peccatum, carnis commistio sine carnali concupiscediligenter consideranti ratio manifesta occurrit. i suo subjectus fuit, nullam in carne sua contradictionem invenit; et erant membra suo inferiori jus antiquae damnationis amisit, ut membra corporis jam ejus imperio ad injuriam creatoris ulciscendam contratenus subsistere posset si in membris corporis stitiam exercuit, et in parte misericorditer temperavit, quatenus simul et culpa plecteretur, et natura foveretur. Ut igitur inobedientia manifesta fieret unum in corpore humano membrum potestati animae subtraxit, per quod posteritas in carne seminanda fuit, ut omnes qui per illud gene
Abbreviated transcription (Latin):
alia rõ ad corꝑalia ⁊ uisibilia respici
la informata. subiectȩ sͥ sensualitatai
dominabatur: que tertio ⁊ in imo loco ꝯ¬
in homine. Sapientia. prudñtia:⁊ sensua
ħ ẽ affectꝰ siue appetitꝰ ad t̾rena. Ex quib¬
pͥma rõ regebat cm̃: ⁊ non regebatur.s en¬
sualitas ultima regebat᷑ tm̃. ⁊ non regebat.
Media uͦ rõ ⁊ ã suꝑiori regebatur: ⁊ infe¬
rius regebat. Ad hanc similitudinẽ tͥa
animalia foris facta sunt. unũ rõnaleͭ
riori dominabat᷑. Erat gͥ uir imago sa¬
feminam p̃ecc̃m serpens suadendo de¬
cepit. Femina uͦ uirum decepta ad con¬
sensum inclinauit: qr ꝯcupiscentia pͥ¬
dentiȩ carnis pͥmũ delectionẽ suggerit
peccĩ. Deiñ prudñtia carnis ꝑ delectati¬
onem pecã decepta. rõnem ad ꝯsensum
iniquitatis trahit. ꝓpt̃ has ⁊ huiꝰcemi
rõnes discreta: humana natura. ut
in alt̾a parte robustior eẽt. in alt̾a uͦ in¬
fprmior demonstraretur: u in ea unũ
tio sensuũ. quȩ ꝙ qͣntum ad uirtutem

Expanded text:
atio ad corporalia et visibilia respiciela informata subjectae sibi sensualitati dominabatur, quae tertio et imo loco in homine: sapientia, prudentia et sensualhoc est affectus sive appetitus ad terrena. Equibatio, regebat tantum et non regebatur. Sensualitas ultima regebatur tantum et non regebat. Media vero ratio et a superiori regebatur et inferius regebat. Ad hanc similitudinem tria animalia foris facta sunt. Unum rationaleriori dominabatur. Erat igitur vir imago safeminam peccatum suadendo decepit, femina vero virum. Decepta ad consensum inclinavit, quia concupiscentia prudentiae carnis primum delectationem peccati suggerit: deinde prudentia carnis per delectationem peccati decepta, rationem ad consensum iniquitatis trahit. Propter has et hujusmodi rationes discreta est humana natura ut in altera parte robustior esset, in altera vero infirmior demonstraretur, ut in ea unumtio sensuum, quae quidem quantum ad virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ ainum sacram̃tũ. Claret ita¬
q qm̃ diuinissimȩ eucharistiȩ assũp¬
tio sacram̃tum ẽ. ⁊ imago participatio
ꝑupimꝰ : signum ẽ ꝙ ei spĩalit̃ uniri
uocat᷑. qm̃ diuinos fac̃ ⁊ participes
diuinitatis. eos qui se digne partic ip̃at.
⁊ qi ipsa signum est ⁊ u̾tas in qua u̾a ca-
ro xͥ sub sp̃e panis sumit᷑. ⁊ in carne eiꝰ
digne assumpta ip̃iꝰ ⁊̃ diuinitatis sucep¬
tio. ⁊ participatio. et ꝯsortiũ ꝯdonatur.

Expanded text:
sunt, et unum sacramentum. Claret itaque quod divinissimae eucharistiae assumptio sacramentum est, et imago participatiopercipimus signum est quod ei spiritualiter uniri vocatur; quoniam divinos facit, et participes divinitatis eos qui se digne participant. Et quia ipsa signum est et veritas, in qua vera caro Christi sub specie panis sumitur; et in carne ejus digne sumpta, ipsius etiam divinitatis susceptio et participatio et consortium condonat
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa dĩ quȩ se ꝑ uisibilia ma¬
nifestat ostendẽ. qm̃ ipã anima rũ
in edulium ꝓposuit. ũ ꝑ cybum car¬
nis. ad gustum inuitaret diuinitatis.
S ne rursum humana infirmitaᷤᷤ
ꝯtactum carnis in assumptione horrer&.
consueti ⁊ pncipali edulii spẽ illam ue¬
lauit. ⁊ sic sumendã ꝓposuit uͥ sensus
inuno fou̾et᷑: ⁊̃ fides in altõ edificaret᷑.
Fouet᷑ enĩ sensꝰ inuno: dũ solita tm̃
⁊ ꝯsueta ꝑcipit. E dificat᷑ aũ fides in

Expanded text:
a Dei, quae se per visibile manifestat, ostendere, quod ipsa animorum in edulium proposuit, ut per cibum carnis ad gustum invitaret divinitatis. Sed ne rursum humana infirmitas contactum carnis in assumptione horreret, consueti et principalis edulii speciem illam velavit, et sic sumendam proposuit, ut sensus in uno foveretur, et fides in altero aedificaretur. Fovetur sensus in uno, dum solita tantum et consueta percipit. Aedificatur fid
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. T am̃ dicis minꝰ ħuit uoluntas eiꝰ.
⁊ minꝰ ad epta:. ⁊ minis impleta.⁊ in ꝑfec¬
ta remansit. qr factum ñ ẽ bonũ ꝙ uoluit.
⁊ ꝙ noluit malum factũ ẽ. Nongͦ ꝯsid̾as qõ
sic̃ malum ñ ħt. qd̾ factum ẽ qd̾ noluit:
ita nec bono carde ꝙ factum ñ ẽ qd̾ uoluit.

Expanded text:
as ejus et minus adepta est et minus impleta, et imperfecta remansit; quia factum non est bonum quod voluit; et quod noluit malum factum est. Non ergo consideras quod sicut malum non habet quod factum est quod noluit; ita neque bono caret, quod factum non est quod voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ si bonum uoluit. ĩmo qi uoluit boñ
qd p̃cep̃. ⁊ malum qd̾ ꝑmisit ñ uoluit: fac¬
tum ẽ qd̾ noluit. ⁊ qd uoluit factum ñ ẽ:
⁊ ñ factum ẽ nͥ qd̾ uoluit. qm̃ sic uoluit fie¬
ri. ⁊i sic eẽ uͥ factum ẽ. ⁊ ñ alit̃ eẽ: s sic esse

Expanded text:
oluit imo quia voluit bonum quod praecepit, et malum quod permisit non voluit, factum est quod noluit et quod voluit factum non estet non factum est nisi quod voluit, quia sic voluit, fieri, et sic esse ut f
Abbreviated transcription (Latin):
ne sic eẽt. cum bonũ sit ita ẽẽ. ⁊ ita fu-¬
turum fuit pͥꝙͣ fuit. ⁊ bñplacitum. qͥa
bonum fuit ita ẽẽ. ⁊ alit̃ non ẽẽ: S trũq
qđ nolit. uł ꝙ nolit fieri ꝑmutat.
ali questione coartamur: ⁊ ducim᷑
in ambiguum. uͥñ facile audeamꝰ
ex duob unum faciliꝰ apꝓbamꝰ. qr uolu¬
it qd p̃cep̃ bonum ꝙͣ. malum ꝙ ꝑmisit.¬

Expanded text:
ne sic esset, cum bonum sit ita esse, et ita futurum fuit priusquam fuit et beneplacitum, quia bonum fuit ita esse, et aliter non esse. quod quae nolit fieri permittat. Tali quaestione coarctamur et ducimur in ambignum, ut non facile audeamuse duobus unum facilius approbamus, quod voluit quod praecepit bonum, quam malum quod permisit
Abbreviated transcription (Latin):
factũ eẽ qd̃ uoluit. Non ẽ aut̃ factũ ꝙ iꝰ
sit. ⁊ factum ẽ ꝙ ꝑhibuit. Quid gͦ ꝯseqͥtur
factum ẽ: ⁊ si factum non ẽ: tñ ꝑmissũ ẽ.
Ꝙ si factum ẽ uoluntarie factũ ẽ. ⁊ si
ꝑmissũ ẽ uoluntarie ꝑ missũ ẽ: qr neq
ad fatiendũ ꝯtͣ uoluntatẽ suam ꝯpelli
potuit. neq ad ꝑmittendũ sine uolun

Expanded text:
quod voluit. Non est autem factum quod jussit, et factum est quod prohibuit. Quid ergo consequitur factum est, et si factum non est tamen permissum est, et si factum est voluntarie factum est, et si permissum est voluntarie permissum est; quia neque ad faciendum contra voluntatem suam compelli potui
Abbreviated transcription (Latin):
rit. T̃ unc enim c̾tum ẽ cum ħ fẽcit d̾s.
siue ꝑmiserit ũfiat. ⁊ factũ fuerit qm̃
Cum aut p̃ceptũ fuerit ł ꝓhibitũ fu̾it¬
aliquid: nondũ ꝯstat ad huc qͥd de ip̃o
diffinitum sit in bñplacito ȩt̃no. donec
siue oꝑatione siue ꝑmissione. ũ banũ
Preceptum autẽ ⁊ ꝓhibitio inmiunt tm̃.
qm̃ ita est inuoluntate iuibñtis. ut fiat
siue ñ fiat. i demonstrationẽ faciunt. qͣ
iustũ ⁊ pium ẽ. ñ aliud crede illũ cuifit ĩ
si aluid ẽ in illo aquo fit. E pͣcipit᷑ sepe
ũ fiat ꝙ futum ñ ẽ nec fiet. ⁊ ꝓhibet᷑ ut

Expanded text:
. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod Cum autem praeceptum fuerit vel prohibitum aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso definitum sit in beneplacito aeterno, donec sive operatione, sive permissione, ut bonum Praeceptum autem et prohibitio innuunt tantum quod ita est in voluntate jubentis ut fiat, sive non fiat. Et demonstrationem faciunt quod justum est et pium non aliud credere illum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum non est, nec fiet. Et prohibetur ut
Abbreviated transcription (Latin):
occides: homicidiũ. sit multism᷑is.
Manu. lingua. consensu. Manu fit cũ
qͥs alium actualit᷑ uita pͥuat. łin locũ
mortis uͥ uita pͥue tur pͣcipitat. uͥ incar¬
suggerendo. Iuda quippe.xp̃m occide¬
runt. dũ uͥ occidẽtur uidici suggesse
homicidiũ. dũ ł mortẽ alt̾iꝰ desicłamus
⁊cupimꝰ. ł sidũ eum a morte lib̾are pos¬
sumus: uitã eiꝰ negligimꝰ .i. adiutoriũ
non impendimus: Tercium.
Non mechab̾is .i. ñ formcab̾is.
Fornicatio est omnis illicitꝰ ꝯcubitꝰ. ⁊ ẽ
duplex fornicatio: animȩ. Unde ꝓpħia.
plene s ex parte data ꝑꝑ infurmitatẽ
mata sunt. Lex enĩ dic̃. Non mechab̾is.
dic. qr quicunq uidit mulierẽ ad ꝯcui¬

Expanded text:
occides . Homocidium sit multis modis, manu, lingua, consensu. Manu fit cum quis alium actualiter vita privat, vel in locum mortis ubi vita privetur praecipitat, ut in carsuggerendo. Judaei quippe Christum occiderunt, dum ut occideretur, judici suggesserhomicidium, vel dum mortem alteruis desideramus et cupimus, vel si dum eum a morte liberare possumus, vitam ejus negligimus, id est, adjutorium non impendimus. Tertium Non moechaberis , id est non fornicaberis. Fornicatio est omnis illicitus concubitus; et est duplex fornicatio. Animae, unde Prophetplene, sed ex parte data, propter infirmitatem mata sunt. Lex enim dicit: Non moechaberis, dicit: Quicunque viderit mulierem ad c
Abbreviated transcription (Latin):
ex ponant᷑: nos u̾issime confitem᷑ sac̃ doteᷤ
di in eccła potestatẽ hab̾e ligandi atq sol¬
uendi ñ ꝑsunctorie ⁊ inu sitato qͦda gen̾e
loqñdi significata. s u̾acit̃ a do ꝯcessam.
Quib diclum ẽ. Quoꝵ remiseritis.p.r.e¬
absoluunt. ⁊ sic ñ erit u̾um quoꝵ remise.¬
sacra scͥptura de re aliqua sic loqͥt᷑. ũ qͥd
in uentũm sit p̃nuntiare uideat᷑: ⁊ tñ uir¬
uuitem eiꝰ magis ꝙͣ euentũ expͥmat qi ñ

Expanded text:
ponantur, nos verissime confitemur sacerdotes Dei in Ecclesia potestatem habere ligandi atque solvendi, non perfunctorie inusitato quodam genere loquendi significatam, sed veraciter a Deo concessam, quibus dictum est: « Quorum remiseritis peabsolvunt, et sic verum non erit quorum remisesacra Scriptura sic de re aliqua loquitur, ut quid inde eventurum sit praenuntiare videatur, et tamen virtutem ejus mag
Abbreviated transcription (Latin):
pettam ueniam pecc̃oꝵ ꝯfit̾i eadẽ pecc̃a
sua neglex̾it: quasi institutionis diui¬
ne ꝯtemptor ẽ. quauuis ñ ꝓ peccatis q̃
reus erit. Uł fortassis qr ip̃a pecc̃a iam
onem humillato dimissa fuert̃. hac gͦ
rõne ꝓbant homines nullo mͦ potestatẽ
hab̾e dimittendi peccã. s hanc soliꝰ dĩ

Expanded text:
petratam veniam peccatorum confiteri eadem peccata sua neglexerit, quasi institutionis divinae contemptor, quamvis non pro peccatis, quae reus erit. Vel fortassis, quia peccata ipsa jam onem humiliato dimissa fuerunt. Hac ergo ratione probant homines nullo modo potestatem habere dimittendi peccata, sed hanc solius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ mutatꝰ. qui suis nunquã ꝓpiciꝰ ñ
ẽ s absit. S necẽẽ ẽ sic fieri. Quia alit
reatꝰ nr̃i sce: Aeris ñ pot̃ expiari. Necẽe
non fuerat. in nob̃ tñ. ẜ sratum ira ma¬
nebat. quȩ cum debita satisfatione
soluitur. ut ita dicam ñ d̾s homini
s homo dõ reconciliat᷑. De peccĩs aũt
utrum redeant ł non ex quo semel di¬
missa fuerint: ego int̾im ñ asserendum
iudico s u̾endum. Od̾ tñ si sit ł ñ sit: qͣ
iudticia fiat ł non fiat: alt̾ius tractatꝰ
oꝑam expectat. eo p̃cipue ꝙ q̃dã diuinarũ
scͥpturarum destimonia de hacre ã-¬
bigue edita legunt᷑. ita ⁊̃ ut ñ nichil
ex eis absurditatis nasciiuideat᷑. quȩ
certe ñ leui aut tnͣsitoria ꝯsid̾atione
discutienda sunt. De eo utrum pecc̃a

Expanded text:
non mutatus est, qui suis nunquam propitius non est, absit! Sed necesse est sic fieri, quia aliter reatus nostri sceleris non potest expiari. Necesse non fuerat, in nobis tamen snebat, quae dum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini, sed homo reconciliatur. De peccatis autem utrum redeant an non, ex quo semel dimissa fuerint, ego interim non afferendum judico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutienda sunt. CAP. IX. De eo utrum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
se iñ int̃uent᷑am spondeat. ueniã pro¬
mittat. ⁊ silium salutis suggerat. int̃¬
cessores querere suadeat. ñ nͥ mag¬
nis p̃cib pant̾ placati posse dicat
causam rei tñ se suscepturam asserat ⁊¬
ad bonum finem rem omẽm se ꝑductu-¬
ram ꝓmiitat. Hidete queso si ñ ita cau¬
sa nr̃a agitur. Peccantẽ filium ds̃ pat̃
fuit. S qr humana infirmitas ꝑ se de
lapsu surg̾e ñ ualet. ad cor pecc̃oris ma-¬
t̃ gr̃a mittit᷑. sac̾dos int̾cessor querit᷑ ut.
ds quiiratꝰ non suerat ꝯplacet᷑. Q uid

Expanded text:
se tamen interventuram spondeat, veniam prose tamen interventuram spondeat, veniam promittat, consilium salutis suggerat, intercessores quaerere suadeat, non nisi magnis precibus patrem placari posse dicat, causam tamen rei se suscepturam asserat, et ad bonum finem rem omnem se perducturam promittat. Videte, quaeso, si non ita causa nostra agitur. Peccantem filium Deus Patefuit. Sed quia infirmitas humana per se de lapsu surgere non valet, ad cor peccatoris mira gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus cui iratus non fuerat complacetur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
milit̃ astare creatori. uͥ in ħ ⁊̃ facto qͦdaoͦs
despic abilis deuotio. Magnum ẽ ꝙ ab¬
stuli. nec parum ẽ ꝙ reddo. Oquã sua¬
uis ⁊ iocunda di nr̃ miseratio. totum
bonum nrm̃ ip̃e in nob̾ oꝑat᷑:i uelut
pat̃ alludens in filiis sic totũ facit ut
quasi nicħ fac̾e uideat᷑. Ecce pecc̃or ꝯ¬
punctꝰ gemit. suspirat. lacͥmat᷑ ꝯsitetur
reatum sicũ. postulat ueniam. flagiat
đitur: s. quis queso ħ facit nͥ ille qͥuitꝰ
p̃sidet. ⁊ corhominis ad ħ faciend mo¬
uer: Obsecto ut ñ sit honero sũ. si breue
fuidre expulit: ut ita afflictꝰ humili¬
ari disc̾et. s illo in ꝯtumacia sua ꝑsistñ¬
te: quadã secreta dispensatione ꝯ silii a
patre mat̾ mictit᷑. ut ñ qͣsi a patre mis¬
sa si quasi ꝑ se mat̾na pietate ductaue¬
niens muliebri lenitate obstinatũ de¬
mulceat: ꝯtumacẽ ad humilitatẽ fle¬
ctat. uehem̃t̃ patrem iratum nuntiet

Expanded text:
noluit astare Creatori, ut in hoc etiam facto quodammodo noluit astare Creatori, ut in hoc etiam facto quodammodo despicabilis devotio. Magnum est quod abstuli, nec parum est quod reddo. O quam suavis et jucunda Dei nostri miseratio! Totum bonum nostrum ipse in nobis operatur, et velut pater alludens in filiis sic totum facit ut quasi nihil facere videatur. Ecce peccator compunctus gemit, suspirat, lacrymatur, confitetur reatum suum, postulat veniam, flagitatditur. Sed quis, quaeso, hoc facit nisi ille qui intus praesidet, et cor hominis ad hoc faciendum movet? Obsecro ut non sit onerosum, si breve magno furore expulit, ut ita afflictus humiliari disceret. Sed illo in contumacia sua persistente quadam discreta dispensatione consilii a patre mater mittitur, ut non quasi a patre missa, sed quasi materna per se pietate ducta veniens muliebri levitate obstinatum demulceat, contumacem ad humilitatem flectat, vehementer patrem iratum nuntiet,
Abbreviated transcription (Latin):
quã seq̃r effectꝰ curationis. Quia gͦ ꝑ
suꝑbiam om̃e peccm̃ gerit᷑. neceẽ ẽ ut
ꝑhum ilitatẽ omĩs penitentia ꝯdiatur:
quatinꝰ obedientia in obedientiã fran-¬
gat. ⁊ elagzonis tiaorẽ humilitatis de¬
uotio p̃mat. Conueniens gͦ ual de ẽ.
ut nos qui peccando do ꝯtumaces fui¬
młꝰ: penitendo hominib ⁊̃ seruis dĩ suꝑ¬
plices simꝰ. ꝙ homo qͥ ad dĩ grãm ꝯser¬
uandã mediatore ñ eguit: iam eã re-
cuꝑare ñ nͥ ꝑ hominẽ mediatorẽ possit.
Nã ⁊ hoc salub̃rimũ ẽ peccõri ũ discat
ꝙͣ longe peccando a do recesserit. cũ
tam difficult̃ penitendo ad dm̃ redit. qr
⁊ cautior de reliquo efficit᷑. cum non sine
graui labore penitenti aditꝰ indulgñtiȩ
aꝑit᷑. Gemat gͦ pecc̃or ⁊ suspiret: ⁊ ãxus
ꝓpecc̃o suo tumeat ⁊ ex pauescat: sollicitꝰ¬
discurat. auxliatores ⁊ int̾cessores q̃rat.
ꝓsternat se humilit̃ hõi qui noluit hu

Expanded text:
ectus curationis. Quia ergo per superbiam omne peccatum geritur, necesse est, ut per humilitatem omnis poenitentia condiatur, quatenus inobedientiam obedientia frangat, et elationis tumorem humilitatis devotio premat. Conveniens ergo valde est ut nos qui peccando Deo contumaces fuimus poenitendo hominibus etiam servis Dei supplices simus, et homo qui ad Dei gratiam conservandam mediatorem non eguit, jam eam cuperare non nisi per hominem mediatorem possit. Nam et hoc saluberrimum est peccatori, ut discat quam longe peccando a Deo recesserit. Cum autem difficulter poenitendo ad Deum redit, quia et cautior de reliquo efficitur, cum non sine gravi labore poenitenti aditus indulgentiae aperitur. Gemat ergo peccator, et suspiret, et anxius pro peccato suo timeat, et expadiscurrat, auxiliatores et intercessores quaerat, prosternat se humiliter homini, qui humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta uob̾ potestatẽ in ligandis ⁊ solũe¬
dis pecc̃s tͥbuo ut quisqͦs a uob̾ ligari
iuerit apud me solutꝰ ẽẽ non possit.⁊
qͥsqͥs auoł solui m̾uerit iam aps ligatꝰ
meñ sit. Audiant homines ⁊ intelligaus
peccores ꝗ p̃sidium eis a dõ ꝯcedit᷑. ꝙ.
nirsum iudiciũ p̃ꝑat᷑. fortassis nec dũ¬
am̃ int̾pellare p̾sumunt. hñt hoĩes sa

Expanded text:
Tantam vobis potestatem in ligandis et solvendis peccatis tribuo, ut quisquis a vobis ligari meruerit, apud me solutus esse non possit, et quisquis a vobis solvi meruerit, jam apud me ligatus non sit. Audiant homines, et intelligant peccatores quod praesidium eis a Deo conceditur, quod rursum judicium praeparatur. Fortassis Deum necdum interpellare praesumunt. Habent homines sa
Abbreviated transcription (Latin):
men si io ꝙ dictũ ẽ quac̾q hora ingenu¬
erit pecc̃or saluus ent. de p̃senti salute
accipit᷑. sic intelligend̾ ẽ. ac si dic̾e̾t᷑. c̃.
suis ingemiscit. Quȩ tñ salꝰ tc᷑ plene ꝑ¬
ficit᷑: qñ id uñ ingemuit ⁊̃ ore ꝯfitetur.
ecce addsum. sic ꝯuenient̃ pͭ accipi. qr pͥꝰ
ds adest ꝑ gr̃am. ũ cor ad penitentiã ꝯ¬
pungat: dem̃ ad est ut pecc̃oꝵ indul¬
gentiã ꝯfitenti tͥbuat. Postremo id ꝙ
de psalmista opponunt. Dixi ꝯfite bor¬
gͥgoriꝰ de culpa cogitationis tm̃mꝰ dictũ
eẽ asserit. in ħ u̾ba. Sepe misericors ds
eo citiꝰ pecc̃a cordis abluit: quo ħ exire ab
oꝑa ñ ꝑmutit. Uñ recte ꝑ psalmistã dr̃.¬
p.m ⁊ paulo pꝰ Quam facilis sit suꝑ ħ
uenia osten. qui dum se adhuc ꝓmitit
Q& si quis ħ de quolib& delicto uelit
acciꝑe. sciat tñ aliud peccm̃ eẽ. aliud
impietatem pecc̃. Impictas nanq pecã
ip̃a rectissime obduratio cordis accipit᷑.

Expanded text:
 quod dictum est: « Quacunque hora ingemuerit peccator salvus erit, » si de praesenti salute accipitur, sic intelligendum est, ac si diceretur. Tunc suis ingemiscit; quae tamen salus tunc plene perficitur, quando id unde ingemuerit etiam ore confitetur. Ecce adsum; sic convenienter potest accipi, quod prius Deus adest per gratiam ut cor ad poenitentiam compungat, deinde adest, ut peccatorum indulgentiam confitenti tribuat. Postremo id quod de Psalmista opponunt. Dixi: ConfiteborGregorius de culpa cogitationis tantummodo dictum esse asserit in haec verba. Saepe misericors Deus eo citius peccata cordis abluit quo haec exire ad opera non permittit. Unde recte per Psalmistam dEt paulo post, quam facilis sit super hoc venia ostendit, qui dum se adhuc promittQuod si quis hoc de quolibet delicto velit accipere: sciat tamen aliud peccatum esse, aliud impietatem peccati. Impietas namque peccati ipsa rectissime obduratio cordis accipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ds ad optinendã ueni am instituit. ħ
ẽ aũ remediũ ut corde peniteat ⁊ ore
consiteat᷑ delictũ . ꝙ. cum fecit iam ãpliꝰ de¬
bitor dampnationis ñ erit ⁊̃ si satisfacio
restat quã ꝓ pecc̃o ꝑsoluit. Qd̾ si forte
pecc̃or u̾e peniteat. s int̾ currente arti¬
cło necessitatis ad ꝯfessionẽ uenire ñ po ᷤᷤ¬
sit: ꝯfident̃ ꝓnuntio. qi in eo sũmꝰ sac̾¬
dos ꝯplet ꝙ mortał non potuit :⁊ aptid

Expanded text:
instituit. Hoc est autem remedium, ut corde poeniteat, et ore confiteatur delictum: quod cum fecerit, jam amplius debitor damnationis non erit, etiam si satisfactio restat, quam pro peccato persolvit. Quod si forte peccator vere poeniteat, sed intercurrente articulo necessitatis ad confessionem venire non possit, confidenter pronuntio quod in eo summus sacerdos complet
Abbreviated transcription (Latin):
cator añ confessionẽ absolui credendꝰ
ẽ qr lepsus mundatꝰ ẽ. añ demonstratio¬
tionẽ: eadem rõne peccator pꝰ ꝯpunctio¬
nẽ ad sac̾dotem ire non debet. pecc̃m su¬
um plang̾e̾. s: iusticiam demonstrare.
qr ⁊ ille ad sac̾dotes missꝰ ẽ ñ ut sanita¬
tem reciꝑet. s ut sanitatẽ demonstrar&.
ꝗ omĩno fides xp̃iana ab horret. ꝓpt̃ea
reu̾entiam officiĩ. s ad imꝰꝑtũ ostendit᷑
qͥd aliud ꝙͣ. noui qͦ sac̾dotii in spũali cu
erit. ego dehis p̾cipue dictũ exstimo qͥ
totã uitã suam in peccis agentes in fine
penitent. ⁊ tc̃ pecca deserunt. qñ iã in
hac uita tp̃s satisfactionis hab̾e ñ posst̃.
Quib dr̃ nȩ tñ ullo mͦ de uenia despẽt.¬
extremis. ⁊ in articło necessitatis. si pecta¬
tor ingemuerit ħ ẽ ex tota cordis ꝯtͥtione
ꝯu̾sus fuerit saluus erit ab ȩt̃na uidel
dampnatiõe. Quasi aliis u̾b dic̾et᷑. Quiac̃q
hora in p̃senti uita pecc̃or u̾e penituerit:

Expanded text:
dendus est, quia leprosus mundatus est ante demonstrationem eadem ratione peccator post compunctionem ad sacerdotem ire non debet peccatum suum plangere, sed justitiam demonstrare, quia et ille ad sacerdotes missus est, non ut sanitatem reciperet, sed ut sanitatem demonstraret: quod omnino fides Christiana abhorret. Propterea reverentiam officii, sed ad improperium ostenditur: quid aliud quam novi quoque sacerdotii in spirituali curerit: ego de iis praecipue dictum existimo qui totam vitam suam in peccato agentes in fine poenitent, et peccata deserunt, quando jam in hac vita tempus satisfactionis habere non possunt. Quibus dextremis, etiam in articulo necessitatis, si peccator ingemuerit, hoc est, ex tota cordis contritione conversus fuerit, salvus erit, ab aeterna scilicet damnatione. Quasi aliis verbis diceretur: Quacunque hora in praesenti vita peccator vere poenituerit,
Abbreviated transcription (Latin):
a. uitã. St tñ paulꝰ dic̃. Quia quiqͥs
corpꝰ dm̃ indigne manducare ⁊ calicẽ
bib̾e p̃sumpserit: iudiciũ sͥ manducat
tes saluandi sint: s ꝙ saluari possint
significat᷑. Q uasi dicetur. ł̃ anta uitꝰ
ẽ baptismi. ut quisqͥs illud sidelit̾ ⁊
cdeuote acceꝑit: ꝑ illud ad ȩtñam salut̃
ꝑting̾e possit. Item tanta iuitꝰ ẽ in sũp¬
tione corꝑis ⁊ sanguinis mei. ũ ꝑ uiuo
qui cunq digne sumpserit: gc̃nam ꝯͣsequi

Expanded text:
Paulus dicit: « Quia quisquis corpus Domini indigne manducare et calicem bibere praesumpserit, judicium sibi manducat et tes salvandi sint, sed quod salvari possint significatur. Quasi diceretur: Tanta virtus est baptismi, ut quisquis illud fideliter et devote acceperit, per illud ad aeternam salutem pertingere possit. Item tanta virtus est in sumptione corporis et sanguinis mei, ut per illud quicunque digne sumpserit aeternam vi
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ ñ ẽ quisqͥs pꝰ in hac uita a teneb̾s
int̾iorib solui non m̾et᷑. S: male inqͥuit.
de sac̾dote dm̃ facitis : qui ei potestatem
dimittendi pecc̃a ꝗͣ dõ soli cõpetit tͥbu¬
istis. Non ego sac̾dotes dos facio Sermo
diuinꝰ qui m̃tiri non pͣ. sac̾dotes dõs dĩ
Diis inquit non detrahes.⁊ pͥncipi po¬
płi tui ñ maledices. Isti uͦ ꝯtͣ legis p̃ce¬
tũ diis detͣhunt qr potestatẽ diuinitus
collatam sac̾dotib auferre uolurit. Neq
uͦ ego sac̾dotib potestatẽ dimitrendi põ
tͥbui. Ille hominib potestatem diuinã t¬
pecc̃a dimitt̾e pot̃. Hi uͦ qui ex semet¬
ipsis dii ñ sunt. illi ĩ nͥ eo aquo st̃ ħ
ꝗ sunt in eis ⁊ ꝑ eos oꝑante. ⁊ eis coo¬
ꝑante: pecc̃a dimitt̾e ñ possunt. Quomͦ

Expanded text:
 quisquis prius in hac vita a tenebris interioribus solvi non meretur. Sed male, inquiunt, de sacerdote Deum facitis, qui ei potestatem dimittendi peccata quod soli Deo competit, tribuitis. Non ego sacerdotes deos facio, sermo divinus qui mentiri non potest, sacerdotes deos dicit: Diis inquit, non detrahes, et principi populi tui non maledices . Isti vero contra legis praeceptum diis detrahunt, quia potestatem divinitus collatam sacerdotibus auferre volunt. Neque vero ego sacerdotibus potestatem dimittendi peccata tribui. Ille hominibus potestatem divinam tripeccata dimittere potest. Hi vero qui ex semetipsis dii non sunt, etiam nisi eo a quo sunt hoc quod sunt, in eis et per eos operante et eis cooperante peccata dimittere n
Abbreviated transcription (Latin):
statim ipã sua obduratione mens in¬
tͥnsecus obligat᷑. Ista obduratio siue
excecatio mentis. int̾iores tenebre st̃.
in quib hõ ꝓpecc̃o suo in p̃senti ob¬
ligatꝰ tenetur. Et nͥ ab his in hac uita so¬
lutꝰ fuerit. pꝰmodũ ligͥitis manib pedib.

Expanded text:
statim ipsa sua obduratione mens intrinsecus obligatur. Ista obduratio sive excaecatio mentis interiores tenebrae sunt, in quibus homo pro peccato suo in praesenti obligatus tenetur, et nisi ab his in hac vita solutus fuerit, postmodum ligatis manibus et pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ diuina mĩa gͣtuato p̃ueniens eũ suscitame:
iõ necẽe ẽ ut d̾s grãm suã quam peccantib
nob̾ iuste subtraxerat. qñ ad penitentiam
tuos pecc̃is. ꝑ solam grãm suam int̾iꝰ uiui¬
ficans ad compunctionẽ accendit. atq
uiuifica tos ꝑ ꝯfessionẽ foras uenire p̃¬
cipit. ac sic demum ꝯfitentes ꝑminist̾ium
sac̾dotum ab ext̾iori uincło .i. ã debito
dampnationis absoluit. Bñ aũ debitũ
dampnationis ex̾ius uincłm dr. qr ꝑti¬

Expanded text:
dia gratuito praeveniens eum suscitaret, ideo necesse est ut Deus gratiam suam quam peccantibus nobis juste subtraxerat, quando ad poenitentiam tuos peccatis per solam gratiam suam interius vivificans ad compunctionem accendit, atque vivificatos per confessionem foras venire praecipit, ac sic deinde confitentes per ministerium sacerdotum ab exteriori vinculo, hoc est a debito damnationis absolvi. Bene autem debitum damnationis exterius vinculum