comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuin egit suꝑ eos ferrata carpenta diuisit
culcris & transduxit intypo laterum
dest serrauit ferratis carpentis corpora
bomuinũ: & diuisit cultris ferreis. sicut
lateres duudi solent. qͥ ex paleis i luto con¬
stitiuunt᷑. Uictoria aut̃ ħ dauid inaimo¬
nitis quã dux suus bellando in choauit.
s rex ipse ꝑfecit. quid significat. nͥ regsi
nr̃i uictoriã incunctis gentib. Duxen
dauid contra hostes bellũ agit: cũ ordo
tum fidei opponit. Si finis certamiul &
capite tulit. & sibumet diadema iide
formauit: cũ redẽptor nr̃ excontraria
potestate regnũ auferens. siimet in¬
signe decoraim parauit. Que autẽ meli
corona ueri dauid intelligitur: quam
conuentus popłi catholici. qͥ capud nris
regẽ uidelicet xỹm corde credulo no¬
biliter ambit: & digne conuersans de¬
center coronat. Ommnis enĩ scõr labol
& certamen atͣuictoria ad honorem
celestis regis refertur: qͥa ipse ẽ cui om¬
ne genu flectitur. celestiũ & terrestriũ

Expanded text:
cumegit super eos ferrata carpenta. Divisitque cultris et transduxit in typo laterum. » Id est serravit ferratis carpentis corpora hominum, et divisit cultris ferreis, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam sed ipse rex perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum agit, cum ordo tum fidei opponit. Sed finis certaminis et capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae caput nostrum, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit, et digne conversans decenter coronat? Omnis enim sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem coelestis regis refertur, quia ipse est « cui omne genu coelestium et terrestrium
Abbreviated transcription (Latin):
constabat manzirem esse.
gitur pugnabat ioab contra rabath
filior anunon: & expugnabat urbẽ
regiam. Misitq io ib nuntios ad dauid¬
dicens. Duncaui ad uersus rabach ꝙ
capienda ẽ urbs aquarũ. Nunc igitur
congrega reliquã partẽ popłi iobside
ciuitatẽ & cape eam: ne cũ ante uasta¬
ta fuerit urbs. nonuni meo ascriba¬
tur iuctoria.

Expanded text:
constabat manzerem esse. « Igitur pugnabat Joab contra Rabath filiorum Ammon, et expugnabat urbem regiam; misitque dicens: Dimicavi adversus Rabath, capienda est urbs aquarum. Nunc ergo congrega reliquam partem populi: et obside civitatem, et cape eam, ne, cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur victoria.
Abbreviated transcription (Latin):
micasłit cepit ea. & tulit diadema regis
coꝵ decapite eiꝰ. pondo auri calentũ. Et R
Nparalipomenon libro ita habet᷑. Tulit
inqͥt daiud coronã melchom de capite
eiꝰ: & inuenit inea auri pondo talentũ
& p̃ciosissimas geminas. fecitq sͥ dia¬
dema ide. Melchom qͥhpe ñ ẽ nomen
propͥum regis. s ydolũ fuit. & int̾pretas¬

Expanded text:
micasset, cepit eam et tulit diadema regis eorum de capite ejus pondo auri talentum, » etc. In Paralipomenon libro ita habetur: « Tulit, inquit, David coronam Melchom de capite ejus, et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque diadema inde. » Melchom quippe non est nomen proprium regis, sed idolum fuit: et interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
or regis uersũ esse ad absalon uidisse dr:
nusitq thecuam & tulit uide mulierẽ sapi¬
entem. Tbecua ciuitas ẽ: dequa fuit amos
ꝓpħa. Putatur autem eadẽ uidua auia
fuisse eusdem amos prophete.
ue respondit. heu mulier uidua ego simi:
mortuus ẽ aut̃ uir m̃s. & ancille tue erant
duo filii. Orixati st̃ aduersus se magro:
nullusq erat qͥ eos ꝓhibere posset. ⁊ ꝑcussit
alter alterũ & interfecit: & ecce consurgens
umuersa cognatio ad uersus ancillã tuã
dicit. trade eũ qͥ percussit frẽm suum.
ler udua duos filios habuit. qͥrirati sunt
iagro suꝑ hereditate patͥs sii. & alter̃ ab
atero interemptũ. S seipsa tam̃ eadeni
uidua imꝑsona dauid posuit & duos filios suoᷤ
inꝑsona amon & absalon: cognationẽ uͦ eĩ
que consurrexit aduersus filiũ suũ. inꝑsoni
ceteroꝵ filioꝵ dauid.
Diritq mulier. Inme dñe mirex nnquitas

Expanded text:
» Cor regis versum esse ad Absalom vidisse dici» Cor regis versum esse ad Absalom vidisse dici« Misit Thecuam et tulit inde mulierem sapientem. » Thecua civitas est, de qua fuit Amos propheta. Putatur autem eadem vidua avia fuisse ejusdem Amos prophetae. Quae respondit: « Heu mulier vidua ego sum. Mortuus est autem vir meus, et ancillae tuae erant duo filii, qui rixati sunt adversus  eos prohibere posset, et percussit alter alterum, et interfecit eum. Et ecce universa cognatio adversus ancillam tuam, dicit: Trade eum, qui percussit fratrem suumlier vidua duos filios habuit, qui rixati sunt in agro super haereditatem patris sui, et alter ab altero interemptus; seipsam tamen eadem vidua in persona David posuit, et duos filios suos in persona Ammon et Absalon. Cognationem vero quae consurrexit adversus filium suum, in persona caeterorum filiorum David. « Dixitque mulier
Abbreviated transcription (Latin):
cessauitq itaq rex exire post absalon. idẽ
pertractans incorde suo quod quotiens
eũ uideret. tociens dolorẽ mortis absalon
ei ad memoriã reducẽt. Dcirco cessasse dr̃.¬
exire post absalon. sub. auditur ut eũ . ao ꝓpͥa
reuocaret. Iilud etiã qđ sub infertur conso¬
latus ẽ dauid suꝑ ammon interitu: ita ui¬
telligi uoluit. uidelicet post quã uoluit
crire post absalon ut reduceret cũ & iu¬
deretur abeo. cepit consolari suꝑ morte
ammon. Quam dui enĩ putabatur reduci
absalon ut uideret a dauid: semꝑ morsam¬
mon filii sui anino eiꝰ occurebat. Siue con¬
solatus ẽ suꝑ eiꝰ interitu. sicut nob̃ uidet᷑
et quod nouerit eũ flagitiosũ. & dignum
morte meritoq perusse.
Ntelligens aut̃ ioab filiꝰ sariue qđ cor regis
uersũ esset ad absalon: nusit thecuam & tu¬
lit inde mulierẽ sapientẽ. dixitq ad eani
Iugere te simula & indurre ueste lugubri
&e ne unguaris oleo: ut sis quasi mulier
pluruno iã tempore lugens mortuũ.

Expanded text:
Cessavit itaque rex exire post Absalon. » Volpertractans in coreum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret: idcirco cessasse diexire post Absalom, subauditur ut eum ad propria revocaret. Illud etiam quod subinfertur: « Consolatus est David super Amnon interitu, » ita intelligi volunt, videlicet postquam noluit exire post Absalom, ut reduceret eum et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quandiu enim putabatur reduci Absalom, ut videretur a David, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat: sive consolatus est super ejus interitu, sicut nobis videtur, eo quod noverit eum flagitiosum et dignum morte, meritoque perisse.ntellegens autem Ioab filius Sarviae quod cor regis versum esset ad Absalom misit Thecuam et tulit inde mulierem sapientem dixitque ad eam lugere te simula et induere veste lugubri et ne unguaris oplurimo jam tempore lugens mortuum.
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. idẽ imphiboseth ⁊ interỹtatur
litigans cũ altissimo. litigatꝰ enĩ cũ
altissimo idẽ dõ fuisse dicit᷑: eo quod
reduxisset dauid cũ pace. Unde quod
ait regi. etiam cuncta accipiat yꝰquã
reuersus ẽ dñs mĩs rex indoniũ suã
pacifice: ũ hoc dixisse suspicat᷑ gratu¬
lanti auimo s insultanti. ⁊ quasi con¬
tra dñi murmuranti: eo quod donuĩ
dauid in pace. redurisset.
t ait berrellai ad regẽ. Est aut̃ chaniaã
seruus tuus: ipse ascendat cecũ
hamaam int̾pretat᷑ suspirans. Quani
dui cũ patre ꝑmausit suspiraus uoca¬
tus ẽ: post quam uͦ indoctrinã dauio
transut. ñ chaniaam sed chama: quod
inter pretat᷑ fidelis appellatus ẽ.

Expanded text:
legitur, id est, Miphiboseth interpretatur litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimo, id est Deo fuisse dicitur, eo quod reduxisset David cum pace. Unde quod ait regi: « Etiam cuncta accipiat postquam reversus est dominus meus rex in domum suam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod Dominus David in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Est autem Chamaam servus tuus, ipse ascendat tecum. » Chamaam interpretatur suspirans, quandiu enim cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David transiit, non Chamaam, sed Chama, quod interpretatur fidelis, appellatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ infuturo iudicio: cũ eis ceperit
reddere qd̃ merentur. Auiro iniquo
liberabis me. hoc ẽ ȩccłam suam depotes¬
tate diaboli erepturus est. Et faciens
enda: ñ consumenda s que cunctis fidelib
ꝑfectionis plenitudiuniẽ conferant. Et ideo
ultimã confessionem laudis significant.
quam suꝑato hoste & ꝑ acta uictoria mor¬
tis. laudem scĩ meteruũ deo cantabunt.
dixit uir cui constitutũ ẽ de. xp̃o dei
iacob egregiꝰ psaltes isrł idẽ nobilis psal¬
mista: qui uidelicet: ꝓpħa luculento ser¬
mone & manifestissime de. rp̃o filio d̃i
iacob. & de incarnatione eiꝰ ac redẽptione

Expanded text:
Hoc est, in futuro judicio, cum eis coeperit reddere quod merentur. « A viro iniquo liberabis me. » Hoc est, Ecclesiam suam de potestate diaboli erepturus est. « Et facienenda: non consumenda, sed quae cunctis fidelibus perfectionis plenitudinem conferant: et ideo ultimam confessionem laudis significant, quam superato hoste, et peracta victoria mortis, laudem sancti in aeternum Deo cantabunt. « Dixit vir cui constitutum est de Christo Dei Jacob: egregius psaltes Israel. » Id est, nobilis psalmista, qui videlicet et propheta luculento sermone et manifestissime de Christo Filio Dei Jacob, et de incarn
Abbreviated transcription (Latin):
nuracła scõr. fundamenta terrȩ fides
eccłe manifesta. Misit de celo ⁊ assimpsit
me. Idest filiũ suũ pater misit. ꝙ assũp¬
sit ęccłam suam. Liberauit me de n¬
mico meo potentissimo: idẽ exdiabolo.
Et edurit me ulatitudine. hoc ÷ incarita¬
te. Retribuet mͥ dñs scđm iusticiã meã:¬

Expanded text:
um. « Fundamenta terrae, » fides Ecclesiae manifestata. « Misit de coelo et assumpsit me. » Id est, Filium suum Pater misit, et assumpsit Ecclesiam suam. « Liberavit me de inimico meo potentissimo, » id est, ex diabolo. « Et eduxit me in latitudine, » hoc est, in charitate. « Retribuet mihi secundum justitiam mea
Abbreviated transcription (Latin):
esse uidetur: qͥa superb̾ resistit. humi¬
lib dat grãm. Indeo meo transiliam
murũ. Ourũ utiq illum: quẽ huma¬
no generi inter dm̃ & honiue̾ erexe¬
rant peccata. Coequans pedes meos cer¬
ius. Ceruos spu ales uiros appellat ꝓpt̃
alacritatẽ: ueloci cursu spinas iuepres

Expanded text:
esse videtur: quia « superbis resistit, humilibus dat gratiam . » « In Deo meo transiliam murum. » Murum itaque illum, quem humano generi inter Deum et hominem erexerant peccata. « Coaequans pedes meos cervis. » Cervos spirituales viros appellat, propter alacritatem velocis cursus. « Spinas et vepres.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris illabit᷑: ubi pulchernimis al
scio. Templũ dei: filĩ di. Ec contremuit
intentiũ. Carbones succensi sunt abeo:
corda honuium inflaminata ab spu scõ.
Iuclinauit celos: qͥa ipsos de quib dictũ
est. celi enarrant głam dei. de aduentu
suo muntios msit ꝙ descendit formani
serui suscipiendo. Cherubui scieutie ple¬
intudo. Penuas uencor. scientia ẽ scõrum.
Touauit de celis dñs. idẽ de apłis. Misit¬

Expanded text:
Salvatoris illabitur, ubi pulcherrimis allsuo. » Templum Dei, Filius Dei. « Et contremuit enitentium. « Carbones succensi sunt ab eo. » Corda hominum inflammata a Spiritu sancto. « Inclinavit coelos. » Quia ipsos, de quibus dictum est: « Coeli enarrant gloriam Dei , » de ad ventu suo nuntios misit, et descendit, formam servi suscipiendo. « Cherubim, » scientiae plenitudo. « Pennas ventorum, » scientiae sanctorum. « Tonabit de coelis Dominus, » id est, de apos
Abbreviated transcription (Latin):
repperimꝰ. Iosephus induob p̃lus concr¬
dat cũ scriptura regum. Ne tercio p̃lio
ait: qd̃ apparuit uir fortis nuttente di¬
uid exercitũ nomine. ephan cognatꝰ eiꝰ
S utrũ ipsum adeodatũ ephan appella¬
uerit uł aliũ quemlibet hoc nomine
palestinos bellũ significant xp̃i. quod
onini tempore ist̾ius uite inmenbris
siuis contra ꝑfidos quosq istuis uite
& contra spũales nequitias incessanter
agit. licet eiũ fastus mundamus uel ꝓ¬
teruitas malignoꝵ sp̃ũum se erigat
contra. eccłam. rp̃i: omnis tam̃ pͥncipa¬
tus aduersarioꝵ uero dauid hoc÷ re

Expanded text:
reperimus. Josephus in duobus praeliis concorreperimus. Josephus in duobus praeliis concordat cum Scriptura Regum. De tertio praelio ait: quod apparuit fortis, mittente David exercitum nomine Ephan, cognatus ejus. Sed utrum ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine Palaestinos bellum significant Christi quod omni tempore istius vitae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agit? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorum spirituum se erigat contra Ecclesiam Christi, omnis tamen principatus adversariorum vero David, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
tra plalistros. in quo ꝑ cussit adeodatus
filiꝰ saltus polunitariꝰ bethlenutes go¬
liach getbeum.
ulti qͥ reqͥrunt qͥs fuerit iste adõdatꝰ
filiꝰ saltus polunitariꝰ bethleemites.
s. hebreus sepe dictus ita ex ꝑonit. Ado¬
datus uquit ipse est daiuid. Idcirco dr
adeodatus : qa adeo electus ẽ iureguũ.
bat eductus ẽ. Polumtariꝰ uͦ: qͥa degeue¬
re beselebel mater eiꝰ fuit. Bechleemi¬
Naui notini & ruch tempore ub̃tatis
ex quib dauid ortus ẽ reuerse sunt
uibethleem. Et qͥa causa panis ruch bo¬
or nota ẽ: idcirco idem locus domus
panis uocatus est. Unde gog inqͦ fuit
bellũ ut idem hebreus transtulit lacuᷤ
interp̃tatur: idcirco qͥa sicut in lacum
leonũ qͥs nuttit᷑ ⁊ p̃ceps labit᷑. ita dauid
semet ipsũ contra goliath fortiter ad
pugnandum opposuit. Quem etiã sen¬
sum iudelicet qd̃ adeodatus dauid in¬
telligitur sequentia declarant: ubi expe
uoemi esse arbitrantur. Nam & taliter
nos etiã incuid.ani uolumine scriptũ

Expanded text:
quo percussit Adeodatus filius saltus polymitarius Bethlehemites Goliath Gethaeum. » Multi igitur requirunt quis fuerit iste Adeodatus, filius saltus, polymitarius, Bethlehemites. Sed Hebraeus saepe dictus ita exponit. Adeodatus, inquit, ipse est David. Idcirco dicitur Adeodatus, qest eductus Polimitarius: quia de genere Beseled mater ejus fuit. BethleemiNam Noemi et Ruth tempore ubertatis, ex quibus David ortus est, reversae sunt in Bethlehem. Et quia causa panis Ruth Booz nota est: idcirco idem locus domus panis vocatus est. Unde Gob in quo fuit bellum, ut idem Hebraeus transtulit, lacus interpretatur: idcirco quia sicut in lacum leonum quis nutritur et praeceps labitur, ita David semetipsum contra Goliath fortiter ad pugnandum opposuit. Quem etiam sensum videlicet quod ab eo datus David intelligitur, sequentia dNoemi esse arbnos etiam in cujusdam volumine scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
luit eos ꝑcutere zelo quasi ꝓfiliis isrł &
uida: eo qd̃ eosdẽ uiuere iosue gͣtis quo¬
damiuͦ ꝑmiserit. & abstulerit afiliis isrł
predã eoꝵ iniuste. huiꝰ ultionis causa
ingabatuitas abimelech sacerdos extitit.¬
& ideo fames exorta ẽ. fames itaq ħ signi¬
ficat stesilitatẽ bonoꝵ oꝑum inplebib
ꝓptͣ negligentiã doctoꝵ dũ inseruiunt
cupiditatib t̾rens: ⁊ ñ ꝓcurant subdi¬
tis pastũ impendẽ p̃dicationis. Unde se

Expanded text:
 eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » eo quod eosdem vivere Josue gratis quodammodo permiserit, et abstulerit a filiis Israel praedam eorum injuste. Hujus ultionis causa in Gabaonitas Abimelech sacerdos exstitit, et ideo fames exorta est. Fames itaque haec significat sterilitatem bonorum operum in plebibus, propter negligentiam doctorum, dum inserviunt cupiditatibus terrenis, et non procurant pastum impend
Abbreviated transcription (Latin):
irit itaq ioab ad amasa. Salue mi
friter. Et cenuit manu dextra m̃tũ
amase quasi oculans eũ. Porro amasa
ñ obseruauit gladiũ quẽ habebat ioab.
Qͥ ꝑcusit eũ inlat̾e. ⁊ effudit intestia eũ¬
s interram.
Quid est quod ioab amase mentim
dextera tenuit. s sistrã ad gladium
latenter mittens eiꝰ iuscera effudit. nͥ
hoc qd̃ patent᷑ dat᷑ intelligi. Dertera
nauiq mentũ tenere ẽ: quasi ex be¬
iugritate blandiri. S sinistrã adgladi¬
um mittit: qͥlatenter ex malitia per¬
cutit. Sic ioab qͦ blande ⁊ benigue lo¬
cutus ẽ: s ex malitia indolo occidit.
t exclamauit mulier sapiens decuu¬
tate. ad ioab dicens. Sermo inqͥt dice¬
batur uiueteri ꝓuerbio: qͥ interrogam
interrogent. mnabela: & sic ꝑficie bant.
Non ne ego sũ que respondeo ueritatẽ
inisrł: & tu queris subuertere ciuita¬
tem: Et Reliqua.
it enĩ. Sermo inqͥt dicebatur in
auti quo ꝓuerbio: qͥ interrogant
interrogent. et cet̾a. Ac si aꝑte diceret.

Expanded text:
ixit itaque Ioab ad Amasa salve mi frater et tenuit manu dextra mentum Amasae quasi osculans eum porro Amasa non observavit gladium quem habebat Ioab qui percussit eum in latere et effudit intestina eius in te» Quid est quod Joab Amasae mentum dextera tenuit, sed sinistram ad gladium latenter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitate blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit, qui latenter ex malitia percutit. Sic Joab quoque blande et benigne locutus est, sed ex malitia in dolo occidit. « Et exclamavit mulier sapiens de civitate ad Joab, dicens: Sermo, inquit, dicebatur in veteri proverbio: Qui interrogant, interrogent Abela, et sic proficiebant. Nonne ego sum quae respondebo veritatem Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? et reliqua. » Ait enim: « Sermo, inquit, dicebatur in antiquo proverbio, qui interrogant, interrogent, » etc. Ac si aperte diceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
tes infirma menbra illiꝰ de aduersarus
potestatib uelut ordeũ tuentur: uel
certe uerecundiã castitatis incontinentib
quasi lentem gladio oris sui contra
lururiam defendunt.
Iec non ante descenderant tres qͥ erant
pͥncipes iuter triguita: & uenert̃ tempore
messis ad dauto inspeluncã odollam.
res isti uenerunt: abisai filiꝰ saruie &
subochai usatites. & ionathan filiꝰ sẽmaa
fris dauid. hu etiam tres irruperunt
castra philistinoꝵ & hauserunt aquã

Expanded text:
lius de adversariis potestatibus, velut hordeum tuetur: vel certe verecundiam castitatis in continentibus, quasi lentes gladio oris sui, contra luxuriam defendit. « Necnon et ante descenderant tres, qui erant principes in triginta, et venerunt tempore messis ad David in speluncam Odollam. » Tres isti fuerunt, Abisai filius Sarviae et sub hoc Hai Usatites, et Jonathan filius Sammaa fratris David. « Hi etiam tres irruperunt castra Philisthinorum, et hauserunt aqua
Abbreviated transcription (Latin):
habet: sic ille affabilis omnib domi ⁊qͥetꝰ
atq humilis uidebatur: at incertanune
publico robustũ se atq intolerabilem hos¬
tib exhibebat. S hunc pͥncipem hebreuᷤ
ipsum suspicatur esse dauid.
cce hystoriã tetigimꝰ: s qͥd sp̃ualiter
sigificet breuiter indagemꝰ. Ait enĩ
Ipse ẽ quasi tenerrimꝰ ligni uermiculũ
utiq añĩco homini specialiter congruit.
ex cuiꝰ ꝑ sona psalmographus cecunt. Ego
autẽ sũ uermis ꝙ ũ homio. Quẽ admodum
enĩ lignũ ex se uermiculũ ꝓcreat: ita
quoq beata uirgo MaRia uidelicet de
radice iesse absq oꝑe nuptiali florẽ pro¬
tulit dñm & saluatorẽ. Qui octingentos
interfecisse impetu uno dicit᷑: qͥa ut eugłista
ꝓmuuntiat de homine uno qͥ uinuersarũ
gentiũ typum p̃ferebat: uno impetu
idest sermonis imperio legionem ex pu¬
lit demonum.
Iost hunc semnia filiꝰ agge de arari.
Et congregati st̃ philistum instatione:

Expanded text:
habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus atque humilis videbatur: at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat. Sed hunc principem Hebraeus ipsum suspicatur esse David. Ecce historiam tetigimus, sed quid spiritaliter significet, breviter indagemus. Ait enim: « Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus. utique Dominico homini specialiter congruit: ex cujus persona Psalmographus cecinit: « Ego autem sum vermis et non homo . » Quemadmodum enim lignum ex se vermiculum procreat, ita quoque beata Maria virgo, videlicet de radice Jesse, absque opere nuptiali, florem protulit Dominum et Salvatorem: qui octingentos interfecisse impetu uno dicitur: quia ut Evangelista pronuntiat de homine uno, qui universarum gentium typum praeferebat, « uno impetu, » id est sermonis imperio, legionem expulit daemonum. ost hunc Semma, filius Age de Arari, et congregati sunt Philisthiim in statione.
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ omnia scandala. s eos qͥ facunit iniqͥta¬
tem: &̃ mittent eos incaminũ ignis. ibierit
fietus & stridor dentium. Ille scilicet quasi
tangeus spinas armabit᷑ ferro & ligno lan¬
ceato: qͥ comininicans peccatis alienis ꝓpt̃
et̾ius gehenne ignib digna ad nichilũ redi
ec nonuua fortiũ dauid.Igent᷑
sedens incathedra sapientissimꝰ pͥuceps
inter tres: ipse ẽ quasi tenerrimꝰ ligni
uermiculus qͥ octingentos int̾fecit ĩpetu uno.
rod dicitur de sapientissimo pͥncipe for¬
gum tacetur. at uͦ inlibro paralipomenon
ielbaam nomunatur. ꝙ fuisse filiꝰ achamoni
commemoratur : ipse ẽ quasi tenerr umus
ligni uermiculus. uirtus simul inhoc bel¬
lica & modesta iiri designatur cuulitaᷤ.
quia uidelicet sicut uermiculus ligni te¬
uer quid̃e & fragilis toto suo corpore uec
non & ꝑmodicus apparet: nichilonunus
tamen fortissimũ ligni robur exedeus
consumit. & scabrosum & cariosũ reddit.
unde & aterendo ligna teredoins nomen

Expanded text:
mnia scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, et mittet eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas armabitur ferro et ligno lanceato, qui communicans peccatis alienis proptaeternis gehennae ignibus digna ad nihilum rediec nomina fortium David sedens in cathedra sapientissimus princeps inter tres: ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus, qui octingentos interfecit impetu uno. » Quod dicitur de sapientissimo principe fortacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumiUnde et a terendo ligna teredonis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dñi. Necant᷑ gͦ gabaonite: cũ studiũ
recte conuersationis ⁊ restauratio peniten¬
cie pꝰ lapsũ ab incautis ꝑ hereticos seu ꝑ
malignos sp̃c sub trahitur. Gabaon enim
collis meroris int̾p̃tat᷑. Et bene gabaonite
intfecti dicunt᷑: cũ desidiosi qͥque post
ꝑpetrata scelera uana spe securitatis a
diabolo deludunt᷑: qͥ dicunt faciamus
cilitiũ substrauit sͥ suꝑ petrã. donec
stillaret aqua suꝑ eos decelo. & ñ. dimi¬
sit aues. lacerare eos ꝑdiẽ. neq bestias
ꝑ noctẽ: cũ pia sollicitodo scõꝵ talib
succurrens rigore ieuinii. atq instan¬
tie precum incumbit. donec miscdiam
dei impetret suꝑ cos decelo: compescẽs
iudelicet prauos homines nec non ꝙ
malignos sp̃c prauis suggestionibus
eorum uitam ulterius corrumpere.
philistinor aduersus isrł. ⁊ reliqua

Expanded text:
nis. Necantur ergo Gabaonitae, cum studium rectae conversationis, et restauratio poenitentiae, post lapsum ab incautis per haereticos seu per malignos spiritus subtrahitur. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera, vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui dicunt: « Faciamcilicium, substravit sibi super petram, et donec stillaret aqua super eos de coelo, et non dimisit aves lacerare eos per diem, neque bestias per noctem, cum pia sollicitudo sanctorum talibus succurrens rigore jejunii atque instantiae precum incumbit, donec misericordiam Dei impetret super eos de coelo: compescens videlicet pravos homines, necnon et malignos spiritus, pravis suggestionibus eorum vitam ulterius corrumpere. Philistinorum adversus Israel, » et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuerbio. ⁊ cet̾a. In hebreo ũ habet᷑ pro¬
uerbio. Iste sermo. sermo legis ẽ: inqͥ
iubetur adño ꝑ moysen ut quando ill¬
gressuri essent terrani chanaan ⁊ gen¬
tes delcturi. pͥmũ pacẽ offerrens. & si
abeis reciꝑet᷑ pacẽ recipientes tͥbutarii
eoꝵ efficerentur. ꝙ si pacẽ ñ recipereus
tẽ afilus isrł delerent᷑. Id circo exclamas¬
se mulier sapiens decuutate fertur.
non ne ego sum que respondeo ueritatẽ
musrł. & tu queris subuertere cutatẽ:
Quare p̃cipitas hereditatẽ dñi: Ac si dice¬
ret. Cur ius destruere ciuitatẽ hanc an¬
te quã pacem interrogando offeras sicut
inlege iubetur: Cur etiã ñ eandẽ legẽ
innob̾ isrłitis seruas: que in alienis
olim seruata est:
uit aut̃ loab suꝑ omnem israhel.
editus itaq isrłitici popłi ad dauid pꝰ
inter fectionẽ absalon: reditũ pͥoris po¬
puli ad xp̃m post interitũ prauorũ
magistroꝵ significat. Siba gͦ filiꝰ bocͥh
qͥ popłin seducendo ad auid auertebat.¬

Expanded text:
proverbio, » etc. In Hebraeo non habetur « proverbio. » Iste sermo, sermo legis est in qua jubetur a Domino per Moysen, ut quando ingressuri essent terram Chanaan et gentes deleturi, primum pacem offerrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur: et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum quae respondebo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? Quare praecipitas haereditatem Domini? » Ac si diceret: Cur vis destruere civitatem hanc antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non legem in nobis Israelitis servas, quae in alienigenis olim servata est? « Fuit autem Joab super omnem Israel. » Reditus itaque Israelitici populi ad David post interfectionem Absalom, reditum prioris populi ad Christum post interitum pravorum magistrorum significat. Siba ergo filius Bochri, qui populum seducendo a David a
Abbreviated transcription (Latin):
dieb dauid trib annis: ꝙ cũ consu¬
liusset dñm responsũ ẽ qd̃ propt̃ saul
a domũ eiꝰ & sanguinem eiꝰ quia oc¬
cidit gabaonitas. Et Reliqua.
lii saul qͥ cũ docch ydumeo dũ ad¬
luc pueri essent. sacer dotesigabaonitas
innobe occiderunt: hii sunt armoni q
mifiboseth qͦs peꝑit ei reffa. filia ahia. &
hu filii inichol filie saul qͦs genuit adri¬
heli filio berzellai qͥ fuit de molathi. Que¬
ritur cur filii michol dicant᷑. cũ ñ de
uror fuit a driheli filio berzellai. Qd̃ ita

Expanded text:
id tribus annis. Et cum consuluisset Dominum, responsum est: Quod propter Saul et domum ejus et sanguinem, quia occidit Gabaonitas, et reliqua. Filii Saul qui cum Doeg Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderant, hi sunt Armoni et Miphiboseth, quos peperit ei Respha filia Ahia, et quinque filii Michol filiae Saul, quos genuit Adrieli filio Berzellai, qui fuit de domo Lathi. Quaeritur cur filii Michol dicuntur, cum non uxor fuerit Adrieli filio Bercella
Abbreviated transcription (Latin):
figuram ueteris ꝓphetie gestabat: qͥ
indicat atq p̃cipit. qͥd de inimicis xp̃i ꝙ
hoc qd̃ dauid de ioab & semei fiei p̃cept.
salomon uero impleuit.
alomon autem sedit suꝑ tbronũ isrł
alomon qͥ patri suo dauid successit.⁊
figuram sine dubio gestauit: ineo scilicet
qd̾ templum edificauit. sicut ꝙ ꝙ p̃e et¬
cłam: & ineo qd̾ regnũ in pace admuis¬
trauit. & pacem habuit scd̾m nom̃ suũ
Sic & ipse dñs rex pacis ẽ dictus: acper
lioc illius uocabulum illi uerissime con¬
gruit. ꝑquẽ mediatorem ex ininucis
accepta remissione peccatoꝵ reconcili¬
amuir deo. Et enĩ cũ inmici et̃mꝰ: recon¬
ciliati sumus deo. ꝑ mortem filii eus.

Expanded text:
figuram veteris prophetiae gestabat, quae judicavit atque praecepit, quid de inimicis Christihoc quod David de Joab et Semei fieri praecepit, Salomon vero implevit. « Salomon autem sedit super thronum Israel. » Salomon qui patri suo David successit, Christi figuram sine dubio gestavit: in eo scilicet quod templum aedificavit, sicut eam: et in eo quod regnum in pace administravit, et pacem habuit secundum nomen suum, sic et Dominus Rex pacis est dictus, ac per hoc illius vocabulum illi verissime congruit, per quem Mediatorem, ex inimicis accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo: etenim « cum inimici essemus, reconciliati sum
Abbreviated transcription (Latin):
unum & medium parietem macerie
soluens inunicitias incarne sua legẽq
mandatoꝵ decretis euacuans. ut duos
conderet inse inunũ nouũ homiueni
faciens paceni his qͥ longe erant. ꝙ pacẽ
his qͥ ꝓpe: sicut ipse ineugłio dicit. Pa¬
linquo uobis. his & multis aliis testimo¬

Expanded text:
m parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem his qui longe, et pacem his qui prope. Ipse in Evangelio dicit: Panquo vobis. . His et multis aliis testimo
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis uiconspectu eiꝰ. Ipse nouit omnes
cogitationes hominũ. ipse numerat
multitudines stellar ũ: ipsi patet abissus
& infernus non ẽ absconditus corani eo.
Quasi eiũ disputare ipsiꝰ ẽ: cũ singuloꝵ
rationẽ nob̃ ꝓponit: & inscͥpturis suis
manifestat sacramenta que fuerunt
abscondita a scłis & generationib: ut con¬
sidemꝰ beatitudinem angłoꝵ. utilitatem
hominũ & calliditatẽ malignoꝵ spĩutm:

Expanded text:
sibilis in conspectu ejus . Ipse enim novit omnes cogitationes hominum, ipse numerat multitudinem stellarum , ipsi patet abyssus, et infernus non est absconditus coram eo . » Quasi enim disputare ipsius est, cum singulorum rationem nobis proponit, et in Scripturis suis manifestat sacramenta, quae fuerant abscondita a saeculis et generationibus, ut consideremus beatitudinem angelorum, utilitatem hominum, et calliditatem maligno
Abbreviated transcription (Latin):
aqua oiius inter p̃tat᷑ ñ uror dauio
s. filia saul appellatur. qͥa qͥ xp̃o fidetenꝰ
seruuuit. ũ illiꝰ regno coronandi sant s¬
ꝑsecutor eiꝰ quos inutati st̃. anathemate
damipnandi. Uerũ praui succeuseant hu¬
uilitatẽ eccłe contẽpnant: iucbllonimꝰ
archa diũi suũ locũ ingreditur. Ponit᷑
in medio cab̾naculi qđ cetenderat ei da¬
uid: idest fides eccłe p̃dicatur & ꝓficit.¬
ac inseritur cordib omniũ quos dnĩs ad
uitã p̃ordinauerat eternã. Offert dauid
bolocausta &e pacifica corã dño. fidẽ deuo¬

Expanded text:
aqua omnis interpretatur, non uxor David, aqua omnis interpretatur, non uxor David, sed filia Saul appellatur, quia qui Christo fidetenus serviunt non illius regno coronandi, sed persecutorum ejus quos imitavere, sunt anathemate damnandi. Verum pravi succenseant, humilitatearca Domini suum locum ingreditur. « Ponitur in medio tabernaculi quod tetenderat ei David, id est, fides Ecclesiae praedicatur, proficit, inseritur cordibus omnium, quos Dominus ad vitam praeordinaverat aeternam. Offert David holocausta et pacifica coram Do
Abbreviated transcription (Latin):
dem rediens dauid archã incuitateni
daiuo inducit: qaͥ dñis enoch ⁊ helia p̃di¬
cantib conuertet corda patrũ uifilios.
Boues ⁊ arietes imnolans. hoc ẽ eos qͥ
areã dũi triturant. & ouiũ eiꝰ ducatũ
gerunt martirii sangͥne coronaus: &
ipsũ quoq sue incarnationis & passionis
exemplũ eatenus uideis ñ creditũ palã
manfestans. Hoc enĩ significat qđ ⁊ ipse
dauid accictus erat ephod lineo. Nam
linũ qđ deterra ꝓcreatũ multiplici labo¬
re ad candorẽ uestis ꝑuenit. ueritatẽ
bumane carnis inter flagella trium¬
phantis ostendit. Uerũ cunctis ex ultan¬
tib & ad arche celestis introitũ hymnos
resonantib sola michol filia saul arcã
ducentib abẽ: qnetiã e specuł dauid hu¬
muliatũ despicit. qͥa credentib inim¬
di fine uideis erunt ñ uilli qͥ xp̃m¬
Quib merito congruit. qđ eadẽ michol
que obfiguranda instabilitatẽ carnaliũ

Expanded text:
dem rediens David arcam in civitatem dem rediens David arcam in civitatem David inducet, quia Dominus, Enoch et Elia praedicantibus, convertet corda patrum in filios . « Boves et arietes immolans. » Hoc est, eos qui aream Domini triturant, et ovium ejus ducatum coronans, et ipse quoque suae Incarnationis et passionis exemplum eatenus Judaeis non creditum palam manifestans. Hoc enim significat quod et ipse David accinctus erat ephod lineo. Nam linum quod terra procreatum multiplici labore ad candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctis exsultantibus, et ad arcae coelestis introitum hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest. Quin etiam e speculis David dentibus in mundi fine Judaeis, erunt nonnulli qui ChQuibus merito congruit quod eadem Michol, quae ob figurandam instabilitatem carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
obededomi. & omnem domum euis.
bededom getheus ideo uocatur. e
quod ingeth pater eiꝰ habitauerit. Qd
uero subuingitur. benedirit eũ diis & om¬
uem domum eiꝰ: sic ũ nulli intelligiuo¬
lunt. eo quod onĩs urores eiꝰ & concubine
& uurus & ancille masculos pepereruit
filios. nec ñ & pecora quadrupedes gemi¬
nos ei ediderint fetus.
einde sequitur qualiter dauid & omis

Expanded text:
 omnem domum ejus. » Obededom Gethaeus ideo vocatur, eo quod in Jeth pater ejus habitaverit. Quod vero subjungitur: « Benedixit eum Dominus et omnem domum ejus, » sic nonnulli intelligi volunt, eo quod omnes uxores ejus et concubinae, et nurus, et ancillae, masculos pepererint filios, necnon et pecora et quadrupedes geminos ei ediderint fetus. Deinde sequitur qualiter David et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
quod multũ desidauerat expleuit: qͥl
dĩis incarne apparens. eugłm filus isrel
sue uidelicet genti p̃dicauit: s cecitas
ex parte contigit inisrł. donec plenitu¬
festius. ꝑ singła udeamꝰ. Congregauit
dauid om̃s electos exisrł aurͣ milias¬

Expanded text:
quod multum delectaverat explicuit. Quia Dominus in carne apparens, Evangelium filiis Israel, suae videlicet genti, praedicavit; sed caecitas ex parte contigit in Israel donec plenitufestius, per singula videamus. Congregavit David omnes electos ex Israel tri
Abbreviated transcription (Latin):
dauid idẽ manufortis dñs p̃cepit. ut ai tu
diuine intelligentie sint minuti: ne aut ig¬
uaorantie cecitate decepti: inimpietate ruant.
aut certe ignaiua dissoluti inconspectti hos
aiume uireꝑabilit᷑ cadant. Nolite adnuntiare
ingeth ae ceta. Geth que intpretat᷑ torcular

Expanded text:
id est manu fortis Dominus, praecepit, ut arcu divinae intelligentiae sint muniti: ne aut ignorantiae caecitate decepti, in impietate ruant, aut certe ignavi ac dissoluti in conspectu hostanimae irreparabiliter cadant. « Nolite annuntiare in Geth, » etc. Geth, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ideo fecit. qͥa philisteos sagitatus habun¬
dare  iã nouerat. fliter. Precepit daiuid
ut docerent filios uida arcũ. hoc ẽ ut re¬
ges uida docerent fortitudinẽ. scilicet ut
fortes & intenti essent intimore dñi & inp̃¬
ceptis dei. ne ꝑ inobedientiã afortitudine
&e̾ timore dru sic̃ saul recederent: & eo mͦ
qͦ ille perierat pirent Unde qͥa &e saul mar¬
ie hor ictib ꝑierat. eandẽ bellaudi artẽ
& sui milites ad reuincendos eos discerent.
Quod uͦ seqͥtur sic̃ scͥptũ ẽ inlibro iustoꝵ.
ipsũ librũ hodie nusq neq apud ipsos
bebreos inueniri posse asseuerant: sicut uͭ
librũ belloꝵ dm̃. cuiꝰ in libro numerorum
mentio ẽ. neq carmina salomonis. neq
disputationes eiꝰ sapientissimas delignorimi
natura herbarũq omniũ. itẽq uim̾toꝵ¬

Expanded text:
abundare jam noverat. Aliter: « Praecepit David ut docerent filios Juda arcum, » hoc est ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei: ne per inobedientiam, a fortitudine et timore Domini sicut Saul recederent: et eo modo quo ille perierat, perirent, et unde Saul maxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem, et sui milites ad revincendos eos, discerent. Quod vero sequitur « sicut scriptum est in libro justorum, » ipsum librum hodie nusquam, neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse, asseverant: sicut nec librum bellorum Domini, cujus in libro Numerorum mentio est, neque carmina Salomonis, neque disputationes ejus sapientissimas de lignorum natura, herbarumque omnium, totorum
Abbreviated transcription (Latin):
tangere & quasi parcendo superare. Asa¬
hel aut̃ ꝓtuꝰ obcumbit: qaͥ cominote
meutes dũ & parci sibi sentiunt. & tam
responsor ratione inintinus sub tranqͥl¬
litate tangunt᷑. ab eo quod se erexerant
statĩ cadunt. Qgͦ afuroris sui impetu
sublenitatis ꝑcussione resiliunt: quasi si¬
ue ferro moriuntur. t exclamauit ab¬
ner ad ioab & ait. Num usq ad intern¬
tionẽ tuus mucro deseiuet:
ebreus ut legi in ciuusda disputatione
ñhabet. tuus. An ignoras. quia ꝑiculosa
sic despatio: In bebro ita habetur. An ig¬
noras qđ a marus erit fuis. Et est sensus
Numqͥd ignoras. quod ad amaritudinẽ
tibi proueniat. quod popłm hũc dełe nit̾is:¬

Expanded text:
angere, et quasi parcendo superare. Asaangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes, dum et parci sibi sent unt, et tunc responsorum ratione in intimis, sub tranquillitate tanguntur, ab eo quo se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu, sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro, moriuntur. « Et exclamavit Abner ad Joab, et ait: Num usque ad internecionem tuus mucro desaeviet. » Hebraeus, ut legi in cujusdam disputationen habet, tuus. An ignoras, quod periculosa sit desperatio? In Hebraeo ita habetur: An ignoras, quod amarus erit finis. Et est sensus: Numquid ignoras, quod ad amaritudinem tibi proveniet, eo quod populum hunc delere niteris
Abbreviated transcription (Latin):
ide asahel tipũ tenuit. nͥ eor quos uehem̃t᷑
arripit furor & inp̾ceps ducit ducit: Qui
ineodem furcris impetu tanto cautiꝰ decli¬
uandi st̃: quanto & insane rapiunt᷑. Unde
fugit: qͥa doctor lingua que suꝑnũ di lum̃
indicat. cũ ꝑ abrupta furoris nitẽ cuiꝰpiã
ferri conspicit. cõmq contra trascentẽ dissi¬
muiat uerbor iacła reddẽ. quasi ꝑsequentẽ
ñ uult ferire. S cũ iracundi nulla consida¬
tione. se nutigant: quasi a sahel persequi
& insanire ñ cessant: uecesse ẽ ut hii furen¬
tes repͥmere conant᷑. nequaqͣ. se infurorẽ
erigant. s. qͥcͥqͥd ẽ tranqͥllitatis ostendant. Que¬
dam uͦ subtilit᷑ ꝓferant: inqͥbus ex obliquo
furentis aniniũ purgent. Unde & ab ner
cũ contra ꝑ sequentẽ substitit: ñ eũ recta
s auersa basta cranffo rauit Carmucrone
quippe ꝑcutere ẽ: impetu aperte incre¬
pationis obiuare. auersa uͦ hasta ꝑsequẽ¬
tem ferire ẽ: furentẽ tranqͥlle ex qͥb da

Expanded text:
 Asael typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu, tanto caute declinandi sunt, quanto insane rapiuntur. Unde fugit, quia doctorum lingua, quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem, dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Asael, persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furorem erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant, quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner, cum contra persequentem substitit, non eum recta, sed aversa hasta transferavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem intranquille, ex quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
a nr̃is ibide eccła iã exstructa sit: incir¬
cuitu acinictis gentib therebinti locus
supestitione colit᷑. eo quod sub ea abrahã
angłos quoncła hos pitio susceꝑit. Hec gͦ
pͥmũ arbe. postea chebron ab uno filioꝵ
caleph sortita uocabulũ ẽ. lege uerba dierũ
Condita ẽ aut̃ ante septẽ annos quam
thamnes urbs egipti conderetur.

Expanded text:
a nostris ibidem Ecclesia jam exstructa sit, in cira nostris ibidem Ecclesia jam exstructa sit, in circuitu a cunctis gentibus, Therebinthi locus superstitione colitur, eo quod sub ea Abraham angelos quondam hospitio susceperit. Haec ergo primum Arbae, postea Hebron ab uno filiorum Caleb sortita vocabulum est. Lege Verba dierum. Condita est autem ante septem annos, quam Tamnes
Abbreviated transcription (Latin):
sdi & post expletionẽ senarii numerib
est ꝑfectionẽ bom oꝑis. om̃s electos suos ad
sabbatũ uerũ idest ad reqͥem sempit̾nam
ꝑducet: tibi & ꝑfruent̾ dei tusione ꝑpetua
Est aut̃ hebron ciuitas intuda tribu que
quoncła uocabat᷑ arbe: licet male ingrecs
codicib babeat᷑ arboc. Corrupte gͥ innr̃is co¬
dicib arboc sebit᷑ cũ inbebreis legat᷑. ar be
idest quatuor: exeo quod ibi tres patͥarche
abrahani ssaac ꝙͥ iacob septati si int. ꝙ adam
magnꝰ iniħu libro scuptũ ẽ. licet eũ quidans
conditũ inloco caluarie. suspicentur. Quod fal¬
sura ẽ. hec ẽ arit eacłe hebron olim metropo¬
lis philistinor & habitacłm gigantũ. reguis
postea daiud intribu uida. ciuitas saceido¬
talis & fugitiuor. distat admeridianã pligi
abhelia milib circit᷑ xx duobus ubi qꝰ qus¬
cus abraham que & manbre usq aadepi¬
stantii regis inꝑiũ monstrabat᷑ &e malls¬
leum eiꝰ inp̾sentiarũ cernitur. Cumq

Expanded text:
et post expletionem senarii numeri, hoc est perfectionem boni operis, omnes electos suos ad sabbatum verum, id est ad requiem sempiternam, perducet, ubi et perfruentur Dei visione perpetua. Est autem Hebron civitas in tribu Juda, quae quondam vocabatur Arbae, licet male in Graecis codicibus habetdicibus scribitur, dum in Hebraeis legatur arbe, id est quatuor, eo quod ibi tres patriarchae Abraham, Isaac et Jacob sepulti sunt, et Adam nesi libro scriptum est. Licet eum quidam conditum in loco Calvariae suspicentur, quod falsum est. Haec est autem eadem Hebron olim metropolis Philisthinorum, et habitaculum gigantum, regnumque postea David in tribu Juda, civitas sacerdotalis, et fugitivorum. Distat ad meridianam plagam ab Elia millibus circiter viginti duobus, ubi et quercus Abraham, quae et Mambre, usque ad Constantii regis imperium monstrabatur, et mausolaeum ejus in praesentiarum cernitur. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
Nhebreo habetur. traduxit eũ inmana¬
imi que incerptatur castra. Tradurit eũ¬
gessuri. hebreus assuri: idẽ suꝑ tribũ aser.
Sola aut̃ dom̃ uida sequebat᷑ damo
Quis aut̃ ẽ qd filĩ saus isbosethq̃ int̃p̃tat᷑
uir confusionis. abner auxiliante qua in¬
terpretat᷑ patͥs lucerua regnauit suiꝑisrł
umiuer sũ. & domꝰ uida sola sequebatur
daind: nͥ quod solis credentib & uere din con¬
fitentib ex pͥori popło dauuid nr̃m dñm salua¬
torem sequentibus. Inceteris ad huc error
confisionis reguat. diabolo iustigante qui
sepe se tranfigurat inangłm lucis.
Et fuit mimerus dierũ quos cominoratis
est daiuid inꝑans inhebron suꝑ donũ uidi
seꝑten annorũ & sex mensium.

Expanded text:
Heb. dicitur: Traduxit eum in Mahanaiim quod interpretatur castra, traduxit scGessuri. Hebraeis Assuri, id est super tribum Aser. « Sola autem domus Juda sequebatur David. » est autem quod filius Saul Isboseth, qui interpretatur vir confusionis, Abner auxiliante, qui interpretatur patris lucerna, regnavit super Israel universum, et domus Juda sola sequebatur David, nisi quod solis credentibus et vere Dominum confitentibus, ex priori populo David nostrum Dominutorem sequentibus, in caeteris adhuc error confusionis regnat, diabolo instigante, qui saepe se transfigurat in angelum lucis. « Et fuit numerus dierum quos commoratus est David, imperans in Hebron super domus Juda, septem annorum et sex m
Abbreviated transcription (Latin):
liter. Post mortẽ saul iniguit᷑ dauio
& reguat: tranfertq archam testamenti.
inciuitatẽ suã. sicut insequentib legitur:
dequa insuo suo dicturi sumus. Similiqͦ
modo post abolitionẽ regni uideoꝵ & sa¬
cerdotii cessationẽ. uerus dauid idẽ xp̃c
accepit: & archã testam̃ti hoc ẽ sacrã scͥptu¬
ram ineccłam que eiꝰ ẽ domꝰ cranstulit.
t nuntiatũ est damd: quo a uiri iabes
galaao sepelissent saul & reliqua.
Hoc pleiũ inparalipomenon libro quomodo
gestũ ẽ narratur. Cĩ audissent inqͥt uirua¬
bes galaad ominia scilicet que pbilastium fece¬

Expanded text:
» Aliter: Post mortem Saulis ungitur David, » Aliter: Post mortem Saulis ungitur David, et regnat, transfertque arcam Testamenti in civitatem suam: sicut in sequentibus legitur, de qua in suo loco dicturi sumus. Simili quoque modo post abolitionem regni Judaeorum, et sacerdotii cessationem, verus David, id est Chaccepit: et arcam Testamenti, hoc est sacram Scripturam, in Ecclesiam, quae ejus est domus, transtulit. « Et nuntiatum est David quod viri Jabes Galaad sepelissent Saul, » et reliqua. Hoc plenius in Paralipomenon libro quomodo gestum sit narratur. « Cum audissent, inquit, viri Jabes Galaad, omnia scilicet quae Philisthiim fece
Abbreviated transcription (Latin):
ud singłos cũ domo sua: & manserunt in
oipidis hebron.
scrusus iste dauid cũ duabus uxorib
Auis inbebron signisficat connocationes
duarum plebiũ ineccłam catholicam. he¬
bron enĩ iuterpretatur conuigiũ. Et bene
tico canticor dicitur. Septuginta sunt re¬
gine & octoginta concubine: & adolescen¬
mea. perfecta mea: una ẽ mat̾s sue electa
geitricis sue. Iluc durit daiua singulos ui¬
ros cũ domo sua: quia unꝰquisq fidelium
inillam societate ꝑp̃dicationẽ ergłii conuo¬
catur. nec ẽ ibi distinctio udei & greci
dauid: ut regnaret super domũ uida.
ngunt uiri uida dauid inregẽ. ut reg¬
net super domũ iuda: quia superbis
ac contemptorib spernentib grãm dei
electi q bona fama sacre p̃dicationis &
uirtutũ studio. rite conficentur. xp̃m
esse regem inuniuerso ipło: ac ipsũ esse
cui omnis potestas apatre data ẽ nicelo
&e interra. ut innomine ibu omne ge¬
nu flectitur celestiũ t̾restriũ. e iufernor.¬

Expanded text:
singulos cum domo sua et manserunt in oppidis Hebron. » Ascensus iste David cum duabus uxoribus suis in Hebron significat convocationes duarum plebium in Ecclesiam catholicam. Hebron enim interpretatur conjugium, et bene ticis canticorum dicitur: « Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae, et adolescenmea perfecta mea: una est matri suae, electa genitrici suae . » Illuc duxit David singulos viros cum domo sua: quia unusquisque fidelium in illam societatem per praedicationem Evangelii convocatur. « Nec est ibi distinctio Judaei et Graeci, David, ut regnaret super domum Juda. » Ungunt viri Juda David in regem, ut regnet super domum Juda; quia superbis ac contemptoribus spernentibus gratiam Dei, electi quique bona fama sacrae praedicationis et virtutum studio rite confitentur Christum esse regem in universo populo suo, ac ipsum esse, cui « omnis potestas a Patre data est in coelo et in terra, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernor
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ qualit̾ saul recedens atimore di ꝑin
obedientiam suam pertit.
Ncliti tui isrł super montes tuos intfectist.
gloriosi isrł super excelsa tua interfecti sunt.
qͥa inpeccato inobedientie tue una tecũ ꝑiert.
Inobedientia uãq ꝓ ydolis idest ex celsis re¬
puta ẽ: sic̃ ẽ illud inlibro samuheł. Melior
ẽ enĩ obedientia quã uictime. & auscultare
magis quã offerre adipẽ arietũ. qm̃ quasi

Expanded text:
tur, qualiter Saul recedens a timore Domini, per tur, qualiter Saul recedens a timore Domini, per inobedientiam suam periit. Inclyti tui Israel super montes tuos interfecti sgloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, qua