comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pluii. E ł exoiu̾so si petitor lit¬
tecõtestata usũ fructũ legau̾i̾t
er eo tẽpore ex quo dicessit aꝓpri¬
etate fructuũ rõm ñ habendã
quidam recte putant. ¶bi aũ
declarauit meũ cẽ dcb̾e ⁊̃ de fruc
tib possorm cõdc̃pnare. cod̾ eĩ eri¬
ore. ⁊ de fructib cõdẽpnaturũn
deb̾e eĩ lucro possoris ced̾e fructur
cũ uictus sit. alioqiũ ut mauri¬
ss. ¶ P etitor possori de eiuctione
caue nõ cogit᷑. rei noĩe cuiucer¬
stimatione acepit. sibieĩ possõr

Expanded text:
ctum Et ex diverso si petitor lite contestata usum fructum legaverit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant. Vbi autem declaravit mtibus possessorem condemnare: eodem enim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin, ut Maurisset?Petitor possessori de euictione cauere non cogitur rei nomine, cuius aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
ristone iussa. dolautiq collonoeẽ
p̾standa. ⁊ p̾lum ⁊ trapetũ uiciatũ¬
minus dñm ĩstruere ea deb̾e.S ⁊ p̃
be. ꝙ si culpacolom ꝯuid eorũ cor¬
ruptũsit ex locato eũ tem̾ ¶piscos
aũ quib ad p̾mendã oleam utimͣ
colonũ sibi parare deb̾e neratius
scribit. quid si regłis olea p̾mat᷑. ⁊
plũ. ⁊ succula. ⁊ reglas ⁊ tmpanus
aria dñn p̾stare oport̾e. sicuti dal¬
ia uiaria q̃ ad p̾sentẽ usũ colono
parare oportebit. ħ oĩa sic st̃ accipiẽ

Expanded text:
colono esse praestanda et praelum et trapetum instrminum instruere ea debere: sed bere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et t‹y›mpanum aria dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic
Abbreviated transcription (Latin):
qui perrorẽ soluit. ⁊ eũqui pẽto
ĩtegra ꝓrogauit multũ icest. ¶ Si
quis mulierẽ uehenda naui cõdu¬
xiss. dem̃ ĩ naue ĩ fans natus fuis¬
set. ꝓbandũ est ꝓ ĩfante nich deb̾i
cũ n uectura eius magnasit. n hi
is oĩb utat᷑ q̃ ad naiigantũ usũ
birant᷑. Ex cõducto actone etiã ad
heredẽ transire palamest. ¶Cũqͥ¬
dã erceptor opas suaslocass dem
tas opas locatas antomo aquilio
solu̾es. si eode annom̃cedes ab alio
functo legato cesaris salariũ com¬
itib residui tẽpip̃standũ modosi
ñ postea comites cũ alus eod̾tẽpe¬

Expanded text:
qui per errorem soluit, et eum, qui pensionem integram prorogauit, multum interest, Si quis mulierem uehendam naui conduxisset, deinde in naue infans natus fuisset, probandum est pro infante nihil deberi, cum neque uectura eius magna sit neque his omnibus utatur, quae ad nauigantium usum parantur.Ex conducto actionem etiam ad heredem transire palam est.Cum quidam exceptor operas suas locasset, deinde tas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio functo legato Caesaris salarium comitibus residui temporis praestandum, modo si non postea comites cum aliis eod
Abbreviated transcription (Latin):
ui dns excepit ĩ locat̾one. ut frum¬
ñs uolens frumentũ acciꝑe. n pe
cuniã exm̃cede deduc̾e potest quid
seqns est existimare offõ iudicis ħ
cõuenire. habirõnẽ qnͣto cõductor¬
is ĩt̾erat i trumẽto pocius ꝙͣ ĩ pec¬
cumã solũe pensionis exceptã po

Expanded text:
one, ut frumdominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem sequens est existimare officio iudicis hoc conuenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia so
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Item qr sicisiarius .i. caruca¬
rius dũ cetos tnͣsire cõtendit.cisi¬
ũeu̾tit. ꝗ ẜuũ quassauit. ł occidit
puto ex locatoĩeu ẽẽ act̃onẽ. tẽ p¬
re eĩ debuit. s ⁊utilis aquilie da¬
bit᷑. ¶ Si nauicłarius honus ĩ mi¬
nt̾nas uehendũ cõdux̾it. ⁊ cũlu¬
men mint̾nense nauis ea sb̃iren
poss. ĩ aliã nauẽ m̃ces tnͣstułit. ea¬
q nauis ĩ hostio fluminis ꝑierit.
tenet᷑ primus nauidarur. lab̾o sic¬
aut siminus ydonee nam tunc
ex locato agend̾ ee ¶Si magist̾ na¬
uis sine gub̾natore ĩ flumennanẽ
miẜit. ⁊ tẽpestate orta. tẽꝑare ñ po¬
tuerit an allepdioit. uecrores he¬
but adusus euerlocato actono¶ Si
s uũ docendũ cõdurit. eũ q duxit p¬

Expanded text:
aeritur, si cisiarius, id est carucharius, dum ceteros transire contendit, cisium euertit et seruum quassauit uel occidit. puto ex locato esse in eum actionem: temperare enim debuit: sed et utilis Aquiliae dabitur. Si nauicularius onus Minturnas uehendum conduxerit et, cum flumen Minturnense nauis ea subire non posset, in aliam nauem merces transtulerit eaque nauis in ostio fluminis perierit, tenetur primus nauicularius? Labeo, si caut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum. Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si quis seruum docendum c
Abbreviated transcription (Latin):
ober᷑. piñ het᷑ acsi uiribom arbitͥ¬
alt̾ius cimusl arbitriũ tõphensũ
sit. nã fides bona exigit ut arbitr¬
ũ tale p̃stet᷑ quale iirobono cõue¬
nit. idq arbitriũ ad qlitatẽ opis
ñ ad prorogand̾ temp̃qd̾ loge fimi¬
tũ sit. ꝑtinet. nisi id ip̃m lege cõp̾¬
hensũ sit. quib cõseqns est ut irri¬
ta sit approbatio dolocõductoris
ft̾a ut ex locato agi possit. ¶Sĩcolo¬
nus locau̾it fũdũ. res post̾ioris cõ¬
ductoris dñoñ obligat᷑. s fructus
ĩcã pignoris manent. ꝙ̃adm eet
si primus colonus eos ꝑcepiss ¶S
ductorem lib̾aret. sinõ paci at᷑
h̾rs eũ reliquo tẽpore frm ex cõ¬

Expanded text:
si uiri boni arbitralterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit.Si colonus locauerit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quesi primus colonus eos percepisseteruerit habitationem uel fundi culturam col‹o›nus uel inquilinus, cum eis sta
Abbreviated transcription (Latin):
bstulit ¶ S si agͥ tremotun⁊ corru¬
eĩt. ut nusꝙͣ sit.. dapnũ dm̃ eẽ opo¬
rt̾e eĩ agrũ pstari cõductori ut frui
possit. ¶ Cũ quida ĩcendiũ fũdi al¬
legaret. ⁊ remissõnẽ desidaret. ita
ei rescriptũ est. si p̾diũ coliusti pca
sũ ĩcendi repentim ñ ĩmito sb̃uem¬
endũtibiest.¬
qͣntib amnns cõting̾it ub̾tas nicħ
obcẽ dño remissõne s ĩtegͣm pensi¬
onẽ. etiã cius anni quoremisẜit er¬
igendã. ħ id̾ ⁊ iuectigalis dãpno.x.¬
s ⁊ si u̾bo donatois dñs obsterilita¬
tẽ anniremisfit. id erit dictndũ qiͣ
ñ sit donatõ. s tnͣssacto. Gruidtñ e¬
ẽt si nouissimus erat annus sc̾ilis
ĩ quo ei remisẜit i̾nus dice̾t᷑. ⁊ si su¬
piores lib̾es fũnt. ⁊ scit locator ñd̾¬
be eũ ad cõputat̾onẽ uocari. ¶ Cum
quidã de fructuũ exiguitate q̃r̾er᷑¬
ñ eẽ ronẽ eius ħndã repto diui ant¬
omi cõtinet᷑. Itẽ alio iepto cõtinet᷑¬

Expanded text:
stulit. sed et si ager terrae motu ita corruerit, ut nusquam sit, damno domini esse: oportere enim agrum praestari conductori, ut frui possit. Cum quidam incendium fundi allegaret et remissionem desideraret, ita ei rescriptum est: "Si praedium coluisti, propter casum incendii repentini non immerito subveniendum tibi est"quentibus annis contigit uberitas, nihil obesse domino remissionem, sed integram pensionem etiam eius anni quo remisit exigendam. hoc idem et in vectigalis damnorilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. quid tamen, si nouissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? uerius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem uocari.Cum quidam de fructuum exiguitate querui Antonini continetur. item alio rescripto ita continet
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ cãm ediũ faciat. s ut ⁊ pristi¬
nã faciem ediũ reddat. ¶Siĩ qui¬
linus ardiam camerata ⁊̃ edes cõ¬
tułit ⁊ ediũ aditũ coangustauit
dñs. mius est ex cõductoe ũ tem̃. ⁊
ad exibend̾ act̾one. siue scit siue ig¬
norauit. ¶Offo eĩ iudicis cõtinet᷑
ut agat eũ adicũ ⁊ facultatẽ ĩqu¬
ilmo pstare. ad archam tollendã

Expanded text:
riorem causam aedium faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat.Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad
Abbreviated transcription (Latin):
la post .ui. mẽses corruerint.ł ĩcẽ¬
dio cosũpta sit.pẽtione residui
tẽpis rectissime melascripsit
excoducto act̾one repetiturũ.
ñ qͣi idebitũ cõducturũ. ñ ei per
rorẽ dedit plus s ut sibi ĩ cam cõ¬
duct̾onis ꝓspic̾et. ¶Alit atq si

Expanded text:
la post sex menses ruerit uel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum: non enim per errorem dedit plus, sed ut sibi in causam conductionis proficeret. aliter atque si
Abbreviated transcription (Latin):
couusi egocũtutore ee cõducto te¬
near ĩ id qd̃ pupilli int̾fuit ¶ Si qͥs
dolia uitiosa ignarus locau̾it. dĩ
cuũ locasti ĩ quosiba mala nasceba¬
tͣ.anc ei si peccora ł demortu a fint
si scisti. si ignorasti pensionẽ ñ pe¬
tes. ⁊ ita suiolabeom.sabmo. pla¬
cuit. ¶Iuud nobis indendũ est.si
quis fũdu locau̾it q̃ solcant ĩst̾ri

Expanded text:
collusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit.Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deicuum locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora uel demortua sunt si sci‹s›ti, si ‹i›gnorasti, pensionem non petes, et ita Seruio Labeoni Sabino placuit.Illud nobis uidendum est, si quis fundum locauerit, quae soleat instrumenti
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ cõducto act̃o cõductori dat᷑. Cõpe¬
tit aũ exhus caĩs fere. ut putasire
qͣm cõducrat fruieĩ licaat. forte
qr possõ ei aut tocius agri aut ꝑtic
ñ p̃stat᷑. aut uillañ reficit᷑. aut sta¬
bulũ. ł ubi greges eius stare opor¬

Expanded text:
 conducto actio conductori datur.Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare opor
Abbreviated transcription (Latin):
grereẽt abactus ꝙ̃ quis cõdux̾at
ita rescripsit. ¶ Sicapras latrones
citra tuã fraude abegisse ꝓbari p̃t
iudolocaticasũ p̾stare ñ cog̾is. atq
tẽporis qd ĩsecutũ est m̃cedes ut ĩ¬
r sarciendũ quid. poliendũ ue cõd
rrxit. ¶ Si aliena domũmichi loca¬
ñ tem̃ mctibi exlocato obpensionẽ
S de tẽpre p̾tito uideamus. si quid
añ legati diem pensionis deb̾et. p
uel inhocut meliberes.

Expanded text:
grex esset abactus quem quis conduxerat, ita rescripsit: 'Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod insecutum est mercedes ut inuel sarciendum quid poliendumue conduxit.Si alienam domum mihi locanon teneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tempore praeterito uideamus, si quid ante legati diem pensionis debetur: et putuel in hoc, ut me liberes.
Abbreviated transcription (Latin):
ł nabitasõne ⁊ mag̾ admitit᷑ tem
eũ ⁊ est equissimũ ¶ Id qrit si fũt
fecit ĩ fũdũ qͣi qm̃qnmo fruiturus
an recipiat. ⁊ ait ñ recepturũ qr
ħ̃ eu enire posse ꝓspice debuit. quid
tam siñ qĩ fructuarius ei locauit.

Expanded text:
abitationem? et magis admittit teneri eum: et est aequissimum. idem quaerit, si sumptus fecit in fundum quasi quinquennio fruiturus, an recipiat? et ait non recepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›cere debuit. quid tamen si non quasi fructuarius ei locauit,
Abbreviated transcription (Latin):
sabdistinguit utr scit cõductor.
an ñ. Si scit. ex locato eẽ act̾onẽ. si
mimis ñ. Guod si eq̃ st̃ it. idem̃ eũ
tem̃. siculpaeius id fecit edił. ⁊ ita
lab̾o ⁊ melascribũt. ¶Duo reilo¬
cat̾onis insolid̾ ẽẽ possut. ¶ Si lege
oꝑis locandi cõp̾hensũ eet si ad
diem effectũ ñ oẽt ut alu reloca¬
re idliceret. ñ ał prior coductor ex
locato te neba̾ ꝙͣ si eade lege locatũ
eẽt. nec añ relocari id ꝑotest ꝙͣ si di¬

Expanded text:
ductor an non: si scit, esse ex locato actionem, si minus, non. quod si aequae sunt, ita demum eum teneri, si culpa eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt.Duo rei locationis in solidum esse possunt.Si lege operis locandi comprehensum esset, ut, si ad diem effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si eadem lege relocatum esset: nec ante relocari id potest, quam di
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui cõdurit ut ei p̾stet᷑ fru qd̃
cõdurit lic̾e ¶Plane si dñs ñ paci
at᷑ ⁊ locator patus sit aliã habi¬
cat̾onẽ ñ minus cõmodam p̾sta¬
re equissimũ eẽ ait absolui locato¬
rẽ. ¶Hc sbuigi potest ꝙ marcelꝰ¬

Expanded text:
ei qui conduxit, ut ei praestetur frui quod conduxit licere. plane si dominus non patitur et locator paratus sit aliam habitationem non minus commodam praestare, aequissimum esse ait absolui locatorem.Hic subiungi potest, quod Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Adeo. ini familiaritatẽ aliꝙͣ sre ui¬
dent᷑ ẽpt̃o ⁊ uẽdit̾o. It̃ locat̾o ⁊ con¬
duct̾o. ut ĩ quibdã q̃ri soleat. utr̃
ut ecce si cũ aurifice michi cõuen̾it
ut is erauro suo amiulos inichi
facet certipond̾is certeq forme.⁊
accepit iibi grã trecenta. utrept̃o¬

Expanded text:
 familiaritatem aliquam habere videntur emptio et venditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam quaeri soleat, utrumonductio. ut ecce si cum aurifice mihi convenerit, ut is ex auro suo anulos mihi faceret certi ponderis certaeque formae et acceperit verbi gratia trecenta, utr
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł .x.di. scipsit. si quis fũdũ loca¬
ĩt. ut etiã si quid ui maiori accidi¬
set. ħ eip̾staret᷑ pactostand̾ee. ¶ Sico¬
lonis p̾diorũ legelocat̾onis ut ĩno¬
centẽ ignẽhant denũtiatũ sit. si qͥd
fortuitus cau̾s incendicãm ĩtulit¬

Expanded text:
um dicit, si quis fundum locauerit, ut etiam si quid ui maiori accidisset, hoc et praestaretur, pacto standum esse.Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendi
Abbreviated transcription (Latin):
ermog̾.Ui ꝑcollusionẽ yma¬
gmaria colonũ circõuemendiẽp¬
toris cã supposuit. ꝓut exẽptote¬
netͣ. nec defendit᷑ si quo facilius
ercogitata fraus occłtet᷑. colonũ
quĩqn pensõnes ĩ fidẽ suã reci¬
piat ¶ Pretii sorte licet post morã
soruta. usure peti ñ possũt. cũ liee
nd sint ĩ obligatone. s offõ iudicis
cũ ẽptor alicuius legis bñfitiope¬
cumã rei uendite deb̾e desiiss. Añqͥ
res ei tradat᷑. ut uẽditor tradẽ cõp¬
ta. futurũ est ut rẽuẽditor eq̃ ad¬
mitt̾et. ut pote cõpetenti eã rem
petitor ein uẽdidiss. n t̃didiss.¬

Expanded text:
lusionem imaginarium colonum circumueniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occultetur, colonum et quinquennii pensiones in fidem suam recipiat.Pretii, sorte licet post moram soluta, usurae peti non possunt, cum hae non sint in obligatione, sed officio iudicis cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei uenditae debere desisset antequam res ei tradatur, uenditor tradere compta futurum est, ut rem uenditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam rem petitor ei neque uendidisset neque tradidiss
Abbreviated transcription (Latin):
essurã ee eptori dictũ est. ꝙͣti ĩsula
locataest. tm̃ ep̃tori p̾stet᷑ ¶ Paul.
ĩmosi ĩsuiã totã umno nõie locau̾is
⁊ ãplioris cõductorlocau̾it. ⁊ ĩuen¬
denda ĩsula m̃cedẽ ẽptoris acceffu¬
rã ec̃ dix̃is. idacced ꝙ tibitotius ĩ¬
sule cõductor debebit. ¶ Si eũ fũdũ
uẽdidisti m quo sepulcrũ huisti.
nec nonĩatĩtibi sepulcrũ ercepisti
prarũ est eonoĩe cautũ. paur m̾um¬
e si modoĩ se pulcrũit̾ publicũ tnͣ
sit. ¶ Si habitatorib nabitato lege
uẽd̃onis recepta ẽ oĩb ĩ eahabitã¬
gratis habitat̾one ded̾is. ⁊ sic recep¬
eris. habitatorib aut ĩ ꝙͣ quisq di¬
eĩ delis recipi oportuit. ¶Itaq eos
habitatores ẽptor ĩ sulehitat̾one
fipue ꝓhibebit. ¶D̾ .ł.¬

Expanded text:
essuram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur. Paulus: immo si insulam totam uno nomine locaveris et amplioris conductor locaverit et in vendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter punsit.Si habitatoribus habitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitangratis habitationem dederis et sic receperis: 'habitatoribus aut quam quisque dienim de his recipi oportuit itaque eos habitatores emptor insulae habitatione impune prohibebit. 54
Abbreviated transcription (Latin):
ccũ ¶Reditor fũdũ sibi obligatũ
cinus cytographa cributorũ a de¬
bitore retrosolutorũ. Mud se depo¬
sita habebat. uẽdidit meiuo ea le¬
ge ut si quid tributorũ nõie debi¬
cũ eet.eptor soluẽt.Id fudus obca¬
usa eorũ tributorũ q̃ iam soluta
erant acõductore saltus in quoid̃
fũdus est uenit. eũ quo id̾ meuiꝰ
emit ⁊ p̃tiũ soluit. ¶Queñtũesta
n ep̃ti iudit̾o ł aliq̃ act̃one ẽptora¬

Expanded text:
um Creditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, vendidit Maevio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solveret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundus est, venit eumque idem Maevius emit et pretium solvit: quaesitum est, an empti iudicio vel aliq
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S suta umest si n̾alius ꝓ eo ⁊̃ pͥ ore
coduct̃oneres obligau̾at. in xĩ no¬
uus cosensus erit nocͣcnus. ¶ E ad̾ca
erit.⁊ si reipublice p̾dialocata fue¬
rint. qrd̾. aũ dirimus tacitur nita¬
ce ut̾ius ꝑtis colonũ recõdu xisseu¬
idi. ita accipiend̾ est. ut nsi ĩ ip̃o ã¬
no quotacuerũt uideant̃ eãd̾loca¬
tionẽ renouasse. ñ etiã ĩ seqntib an¬
nis. ⁊ silustrũ forte ab mit̾o fu̾at cõ

Expanded text:
 uerum est, si non alius pro eo in priore conductione res obligauerat: huius enim nouus consensus erit necessarius. eadem causa erit et si rei publicae praedia locata fuerint. quod autem dix‹im›us taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse uideri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, uideantur eandem locationem renouasse, non etiam in sequentibus annis, etsi lustrum forte ab initio f
Abbreviated transcription (Latin):
artifer inse recepit. tũc eĩ ⁊ si uitio
mat̾ie ideuen̾it. erit exlocato act̾o.¬
ISi fullouestimenta pollienda acce
nestras ⁊ ceta sõstulerũt.si dñoñ de¬
nũciauit.⁊ migͣuit ex locato tenebrͣ
¶Lab̾o. aũsi resiste potuit. ⁊ ñ restitit

Expanded text:
artifex receperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenit, erit ex locato actio.Si fullo uestimenta polienda accepnestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non resistit,
Abbreviated transcription (Latin):
quoco culꝑa eoꝵ sit. eũ lege a¬
quilia tem. ꝓculus ait intõ¬
sorem eẽ culpam. ⁊ sane si ibi
condebat ubi ex cõsuetudine
ludebatur. ł transitus ubi fr¬
equens erat. s̃ quod ei ĩputet᷑
ꝙͣuis nec ullud maledicatur
Si in locopiculoso sellam hem¬
ti tonsori se quis comisit ip̃
de se queri debe. ¶S si alius
tenuit alius itemit. is qui ten¬

Expanded text:
um culpa sit, eum lege Aquilia teneri. Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur vel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamvis nec illud male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit, alius interemit, is qui ten
Abbreviated transcription (Latin):
iur. Sl mulr post diuorsuĩ
alii nupta decesẜit nõ putat fu¬
icimus priore marito licet lu¬
cri dotem faciat fuins impen¬
sam prestari. ¶s qui filiam fa.
fuerauit. añ ꝙ̃ dos pr̃i reddatut
cũ marito recte agit. Reddita do¬
te pri obligatũ bt. utiq aut̃
si cu marito actũ fu̾it. Ioeo minꝰ
prĩ mulris restiturus est

Expanded text:
iale Si mulier post divortium alii nupta decesserit, non putat Fulcinius priorem maritum, licet lucri dotem faciat, funeris impensam praestare. Is qui filiam familias funeravit antequam dos patri reddatur, cum marito recte agit: reddita dote patrem obligatum habet. utique autem, si cum marito actum fuerit, is eo minus patri mulieris restituturus est
Abbreviated transcription (Latin):
gnfessiomb falsis rendenter ita
obligant᷑ sieius noĩe de quo quis
int̾rogatus fit cũ aliquosit actio
n noc met excõfectione nr̃a cofĩ¬
mus. a si eũ qui in potestate prĩs

Expanded text:
nfessionibus falsis respondentes ita obligantur, si eius nomine, de quo quis interrogatus sit, cum aliquo sit actio, in nosmet confessione nostra conferimus. et si eum, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
probibendi etiam hu hñt ¶ Si
qui phibitus est inferre me
um locũ quoeiius inferendie
in factum actio cõpetit. ⁊ unt¬
dictum ⁊ si nomp̃e phibitus
sit s ꝓcuritor eius. qm̃ niteu¬
ectu aliquo ip̃e prohibitus
iudetur.
hibetur mortuũ nnfere ossaue
mortui aut statim interdicto
uti quo phibetur ei uis fieri

Expanded text:
prohibendi etiam hi habent. Ei, prohibendi etiam hi habent. Ei, qui prohibitus est inferre in eum locum, quo ei ius inferendi esset, in factum actio competit et interdictum, etiamsi non ipse prohibitus sit, sed procurator eius, quilectu aliquo ipse prohibitus videtur. hibetur mortuum ossave mortui inferre aut statim interdicto uti, quo prohibetur ei vis fieri
Abbreviated transcription (Latin):
que tam brdi quã in bere deni
competit ⁊ ppetua est. adusus
cum qui maltius archam lap¬
idcam in qua adhuc mortuus
non erat cõditus mortuũ in¬
sepuchaumł in locũ at̾ius in¬
ł corpus an liceat dño fũdi effo¬
dere ioci ł eruere sinc decreco po¬
ncificũ seu iussu principis qor
est. et ait labeo cxpectandũł
ꝓmissuni poutificalem seu iu¬
ssionem principis. al ioqum ĩ¬
niriarũ fore. icconem aducrs
eum qui effodit ¶ Si locus re¬
ligiosus pro puro uenisse dr
dat. ei adqm̃ eates ꝑtinet que
acto ⁊ in brdem cõpetit cũ qͣiͣ
ex empto accõnem cõtineat.
¶Stm in loci ĩ puolicis usibus
destinatum intulerit quis ir¬
ortuum p̾tor ineũ iudicĩdat
si dolo fecit ⁊ erit extra ordinẽ
plectendus modica tam̃ cober¬
tione s si sine dolo ab solũe¬
dus est. ¶In hac aũ accione lo¬
ci puri applso ⁊ ad edificiũ ꝓ¬
ducenda est. nec solũ dno rec
accio conipetit uerũ ⁊ ci quo
qui euisdem loci ht usunftuc¬

Expanded text:
quae tam heredi quam in heredem competit et perpetua est. Aduersus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erit conditus, mortuum insepulchrum uel in locum alterius inuel corpus an liceat domino loci effodere uel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum uel permissum pontificale seu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit. Si locus religiosus pro puro uenisse dicdat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat. Si in locum publicis usibus destinatum intuler‹i›t quis mortuum, praetor in eum iudicium dat, si dolo fecerit et erit extra ordinem plectendus, modica tamen coercitione: sed si sine dolo, absoluendus est. In hac autem actione loci puri appellatio et ad aedificium producenda est. Nec solum domino haec actio competit, uerum ei quoque, qui eiusdem loci habet usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
non erit locus qr nõ aĩo hrdis
ge ffisse uidetur. q̃re qui añ
aditam hrditatem quid gess¬
it ueluci si testatorem sepeli¬

Expanded text:
non erit locus, quia non animo heredis gessisse uidetur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, ueluti si testatorem sepeli
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Qi erat bes ex parte ĩstitu¬
tus testatorem iussus a p̾tore se¬
pelire fuũ ciuerat testõ delata
libtas ido distraxit duplamq ꝓ¬
misit. ⁊ ex ea cautione cõuetus
cõseqͣt᷑ qd̃ exdupie stipłatone ab¬
est. primo uidamus anbic deb¬
uit duplam caue. ⁊ michi uid̾¬
tur nõ debuisse. hu eĩ dem̃ ad
duplecautõne cõpellut᷑ qui
sponte sua distrahũt. ¶eetm̃m¬

Expanded text:
. Qui erat heres ex parte institutus, testatorem iussus a praetore sepelire seruum, cui erat testamento data libertas, ideo distraxit duplamque promissit et ex ea cautione conuentus consequatur, quod ex duplae stipulatione abest. primo uideamus, an hic debuerit duplam cauere. et mihi uidetur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus distrahat. nam ⁊ hic ĩ ea cõ¬
doe est necogatur implere qd̃
cogũtur hii qui suo arbitrio
distrahũt. nam it̾ offm̃ susci¬
pientis. ⁊ uolũtatem distrahẽ¬
tis multũ ĩtest. Quapp̃ rein

Expanded text:
tus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum interest, quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑ sua qͣq ꝑte posse. ⁊ cũ adu¬
dicationes ab arbitro fiant siu¬
ni adiudicet᷑ totus fũdus caui
o ut que ex biis act̾onib recepta
dantur. aut que ĩ eas ĩpense fc̃e
eo nois actũ nõ fu̾it eũ sequi in¬
tegram actionem cuitotus fud
adidicatus fu̾it. aut ꝓquacõr
parte adiudicatus erit. It q̃ res
mouĩ posint. ⁊ ĩ ea iudicia uem¬
aut. si int̾a subrepte sint furcia¬
g̾e eos quoꝵ iste res piclo fuint
posse.

Expanded text:
re pro sua quemque parte posse, et cum adiudicationes ab arbitro fiant, si uni adiudicetur totus fundus, caueri oportet, ut quae ex his actionibus recepta dantur aut quae in eas impensae factae eo nomine actum non fuerit, eum sequi integram actionem, cui totus fundus adiudicatus fuerit, aut pro quacumque parte adiudicatus erit. Item quae res moueri possint et in ea iudicia ueniant, si interea subreptae sint, furti agere eos, quorum istae res periculo fuerint, posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tutus sit a pr̃e hãs intim exoris de
dote accionem pendere. plane si
post mortem soceri diuortiũ fcm̃
sit ꝙͣ uis pendence cod̾oe ĩsticuto¬
ius dicendũ est p̾cept̾oi dotis lo¬
cũ eẽ. qr mortuo prẽ quedã filio¬

Expanded text:
tutus sit, interim uxoris de dote actionem pendere. plane si post mortem soceri diuortium factum sit, quamuis pe‹nd›ente condicione institutionis dicendum est praeceptioni dotis locum esse, quia mortuo patre quaedam filio
Abbreviated transcription (Latin):
appeliauerat. qd̾ dicet eũ dedi¬
udenda b̾rditate ĩt se ⁊ coħr des
nõ tm̃ res s ⁊ lib̾tos diuisise ⁊ a¬
limenca que daritestator cer¬
tis lib̾tis iuffiss. nulloeĩ iure
id eũ fecisse. ex diu̾so rendebat᷑
consensisse eos diuisionẽ p̾stiti
lam eẽ liboꝵ diuisioneo.

Expanded text:
 diceret eum de dividenda hereditate inter se et coheredem non tantum res, sed et libertos divisisse et alimenta, quae dari testator certis libertis iussisset: nullo enim iure id eum fecisse. ex diverso respondebatur consensisse eos divisioni et multislam esse libertorum divisionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ br dem q eiuc ratũ habiturũ
a titius plib brdib relictis dece¬
sit. cũ solũ tem̾ qui nohuit racũ
⁊ solũ exb̾rdib stipulatoris accu¬
rũ a quofint pecitũ ¶Usufruc¬
pare potest ꝙͣ ut cob̾rs soluat ef¬
fici posse cassius ait aum est. Si
duo cobrdes dãpnati sint statuã
pone ⁊ alt̾o cessante ait̾ eã fecit

Expanded text:
urum et Titius pluribus heredibus relictis decesserit, eum solum teneri qui non habuit ratum et solum ex heredibus stipulatoris acturum a quo fuerit petitum. Usu frucperare potest, quam ut coheres soluat effici posse Cassius ait: et uerum est. Si duo coheredes damnati sint statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fimũ regũdoꝵ agunt. ⁊ actore
sunt ⁊ rei. ⁊ ĩo irare debent nõ
calũpnie cã littem ĩtendẽ ⁊ non
calupme ca ad inficiationes ire
Quod ex fco suo unus ex cobadi¬
b ex stiplatione hrditaria p̃stat
a cobade nõ repetet ueluti si a se
brosq suo dolũmalũ abfuturũ
de functus spopondit ł i ꝑ se n¬

Expanded text:
res sunt et rei et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire. Quod ex facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: ueluti si a se heredeque suo dolum malum afuturum defunctus spopondit uel n
Abbreviated transcription (Latin):
riuũ facerem nicħ uiris am¬
ito qr nullũ irer aque fue¬
rit s manet ius michi uis
integrũ. ꝙ si fecissem iter
ꝑ fudum meum uiam tĩbi
legauero a adita hrditate me¬
a ꝑ costitutu tempus adam¬
ictendam suitutengnora¬
iu̾s eam tibi legatam eẽ am¬
utec uam nonꝰ utendo. ¶Q
si intra idem tẽpus añ ꝙͣ sci¬
res tibilegatam ẜuitutem
tuum fun̾dum uendidis
ad eptorem ua ꝑtinebit.
si reliquo tempore iua usꝰ
tum cibi possit cõting̾e cu
stid cefũdus non ꝑtineat.
ceu. Usu retinetur fiuto
cũ ipecii debetur utitur q¬
ue in possõe eius noie est. aut
mercennarius aut hospes.¬
qui ue adinsitandũ dũmus
nit ł coionus aut fructuari¬

Expanded text:
riuum facerem, nihil iuris amitto, quia nullum iter aquae fuerit, sed manet mihi ius integrum: quod si fecissem iter per fundum meum uiam tibi legauero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uendideris, ad emptorem uia pertinebit, si reliquo tempore ea usus tum tibi possit contingere, cum ad te fundus non pertineat.. Usu retinetur seruitus, cum ipse cui debetur utitur quiue in possessionem eius est aut mercennarius aut hospequiue ad uisitandum dominum uenit uel colonus aut fructuari
Abbreviated transcription (Latin):
sirdẽ ĩstituerit. et tusirditatẽ eius
uẽdid̃is. illa parte stipłat̃ois qͣnta
pectia erseditate ad te puem̾it tene¬
bis de peccłio. ¶Si fuo tuo ꝑmifis
uicariũ eme aureis octo. ille x em̾it
et tibi scripfit se octoemisse. tuq
ei piifis cos octo ex tua pecc̃ia so

Expanded text:
heredem te instituerit et tu hereditatem eius uendideris, illa parte stipulationis 'quanta pecunia ex hereditate ad te peruenerit' teneberis de peculio.Si seruo tuo permiseris uicarium emere aureis octo, ille decem emerit et tibi scripserit se octo emisse tuque ei permiseris eos octo ex tua pecunia so
Abbreviated transcription (Latin):
nũ passurũ. ut ꝑac̾et᷑ si cuilz alii fu¬
orũ suoeũ peccłiũ ñ ħnci credidiss
idq ita se ħere cuidẽtr appiturũ ait
si sticho peccłiũ legatũ cẽꝓponat᷑. qͥ
certe si er testo agat. cogedus ñ est
cius qd̾ uicarius fuus de. alit̾ ꝙͣ erpe¬
clĩo ip̃ius deductone pati. alioquĩ fu¬
turũ ut si tm̃d̃ uicarius dño debeat

Expanded text:
 si cuilibet alii seruorum suorum peculium non habenti credidisset. idque ita se habere euidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum esse proponatur: qui certe si ex testamento agat, cogendus non est eius, quod uicarius suus debet, aliter quam ex peculio ipsius deductionem pati: alioquin futuru
Abbreviated transcription (Latin):
est an teneat actõdẽ peccłio etĩa si
nich̾ sit in poccłiocũ ag̾et᷑. si insit
rei iudicate tẽpore ꝓcullus et pega¬
sus nicħominus cem̾ auĩt. intẽdit᷑
ei recte etĩa si nicħ sit ĩ poccłio id̾ et
circa ad exibend̾ et ĩ remact̾one pla¬
cuit. q̃ sina et anobis ꝓbanda est¬

Expanded text:
at actio de peculio, etiamsi nihil sit in peculio cum ageretur, si modo sit rei iudicatae tempore.Proculus et Pegasus nihilo minus teneri aiunt: intenditur enim recte, etiamsi nihil sit in peculio. idem et circa ad exhibendum et in rem actionem placuit, quae sententia et a nobis probanda est
Abbreviated transcription (Latin):
tit de poccłio cõuentus. cet̾is exead̃
debeat. qͣntũ dolominuit ñ erit cõ¬
dẽpnãdus his cõseqns eritut ma¬
numisso quo ł alienato ẜuo ex ea¬
cã etiã doli int̾ annũ tencat᷑.¬
nõie et filiarũ fam. ĩ peccho actio
daf marime si qua sartinatrix auc
textrix erit aut aliꝙ artifitiũ nul¬
gale erceat. dat᷑ p̾t̾ea acc̃o. depõiti
quo et cõmodati acc̃onẽ danda¬

Expanded text:
terit de peculio conuentus, ceteris ex eadem debeat quantum dolo minuit, non erit condemnandus. his consequens erit, ut manumisso quoque uel alienato seruo ex causa etiam doli intra annum teneatnomine et filiarum familias in peculio actio datur: maxime si qua sarcinatrix aut textrix erit aut aliquod artificium uulgare exerceat, datur propter eam actio. depositi quoque et commodati actionem danda
Abbreviated transcription (Latin):
peculii ẽẽ ĩcipit ꝙ ita dedit dñs ut
eo uestimento ẜuũ ꝑpecuo utiue¬
llet. eoq nõie ei tradẽt ne quis ali¬
us cout̾et᷑. id q ab eo eius usus gr̃a
custodiret᷑. s ꝙ uestimentũ fuo
dũs ita ded̾it utend̾ ut ñ senꝑ ẜad¬

Expanded text:
peculii esse incipit, quod ita dederit dominus, ut eo uestitu seruum perpetuo uti uellet eoque nomine ei traderet, en quis alius eo uteretur idque ab eo eius usus gratia custodiretur. sed quod uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑. idq ita uuł. scripsit. id̾q est ⁊
si ĩ alt̾ius rem fuit usũ. s et si płes
sint fructuaru ł bonc fidei poss¬
ores unus cõuentus cet̾os lib̾at ꝙͣ¬
penes se est cõdẽpnari debeat. s lz
lioc iure cõtingat tñ equitas dic¬
tat iud̃m ñ in eos dan qui occasi¬
one iuris lib̾ant᷑. ut mag̾ eos ꝑce¬
pt̾o ꝙͣ itent̾olib̾et. nã qui cũ ẜuo
cõthit uinu̾su peccłiũ eius ꝙubi
accesẜit aliquid p̾fñs status poc¬
culii spectandus ẽ. qͣre cuta uen¬
ditore quor et ẽptorẽ ħ nobis isi
uius ꝙ accesfit peccłio posse nos
ab ẽptore cõsequi. nec retrorsu
uelut ĩ uno iud̾o ad id tẽp̃cõuen¬
tone reduc̾e eptoris. quouẽdito
cõuentus fit. ¶ Uenditor fui si
cũ peccłio fuũ uendid̾it et tradi¬
d̾it peccłiũ nen int̾ annũ quid̃¬

Expanded text:
us scripsit. idemque est et si in alterius rem fuerit uersum. sed et si plures sint fructuarii uel bonae fidei possessores, unus conuentus ceteros liberat, qupenes se est, condemnari debeat. sed ‹licet› hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in eos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio quam intentio liberet: nam qui cum seruo contrahit, uniuersum peculium eius quod accesserit aliquid, praesens status peculii spectandus est. quare circa uenditorequod accessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit.Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne int
Abbreviated transcription (Latin):
ditorẽ aũ dũtarat int᷑ annũ post
redẽpt̃onẽ. numand̾ de eo ꝙ adhuc
alieno credid̃im. dandã michi ac¬
t̃one eristimat deducto eo ꝙ ap̃d
me pecclu ẜuus hebat. ¶ Sicut aũ
de eo ꝙ ip̃e credidim suo moo non
putat uul inẽptorẽ alienato eo ac¬
touemichi dari debe.lta et de eo ꝙ
fuus meus ẜuomeo credid̾it. si is
cui creditũ fu̾it alienatus sit. ne
ri ¶ Siquis cũfuo duorũ płiu ue
cõtͣe̾ĩt ꝑmittend̾ est ei cũ quoue¬
lit dnorũ i solid̾ erpiri. est eĩ iniqũ

Expanded text:
ditorem autem dumtaxat intra annum post redemptionem numerandum de eo, quod adhuc alieno crediderim, dandam esse mihi actionem existimat deducto eo, quod apud me peculii seruus habebit.Sicut autem de eo, quod ipse crediderim seruo meo, non putat Iulianus in emptorem alienato eo actionem mihi dari debere, ita et de eo, quod seruus meus seruo meo crediderit, si is, cui creditum fuerit, alienatus sit, negri.Si quis cum seruo duorum pluriumue contraxerit, permittendum est ei cum quo uelit dominorum in solidum experiri: est enim
Abbreviated transcription (Latin):
id̃ et si peccł̾iu locuplex sit. ¶ Is qͥ
semel de peccłio egit rursus aucto
peccłiode residuo debici age p̃t.¬
Si amnia erceptone sit repulsus
auendicore creditor. sb̾uem ei ad¬
u̾fus ẽptorẽ d. s si alia except̾one
hatenus sb̃uem. ut dedueta ea ꝙͣ¬
titate ꝙͣ a ueditore cõsequi potuis¬
set. ab eptore resi duũ cõsequatur¬

Expanded text:
t?Idem et si peculium locuples sit.Is, qui semel de peculio egit, rursus aucto peculio de residuo debiti agere potest.Si annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia exceptione, hactenus subueniri, ut deducta ea quantitate, quam a uenditore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
tincãt᷑. et ita diuus pius rescripss¬
t. ¶s. ane dicutiede diuifr̃s puta¬
uerũt ħi psona cius qui pantid¬
iũ admifut ucrũ simulato fut¬
ore facinus admisissi. an ñ reuer¬
a cõcopos mctis ncẽt ut si simu¬
lassi plectet᷑.si fureret ĩ en dẽmcõ¬

Expanded text:
Pius rescripsit. sane excutiendum divi fratres putaverunt in persona eius, qui parricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admisisset an vero re vera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecteretur, si fureret, in c
Abbreviated transcription (Latin):
ut obsequiuparẽtibi et patronis¬
filiũ a p̃ae oblatũ qui ñut opor¬
tẽt cuersandicatur⁊ potĩt dep¬
iano simłr et lib̾tũ nobseqnte
ut sit ordo aliquis postulatiũ s.
ꝓbitaricedit. mediocres desidia
ssib ipspererat. ¶d duocato quor
petetib ocbebit iduige plim fem¬

Expanded text:
patronorfilium a patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano: similiter et libertum non obsequentem portet, ut sit ordo aliquis postulationum, robitati ceditur, mediocres desideria s sibi prospexerunt.Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere ple
Abbreviated transcription (Latin):
tiores inriluumiliores uirus affici¬
ant. neue defesoros eonĩcalũpri¬
iosiscriminib ĩsoctãt᷑ mocẽtes
Illitita ministĩa sb̾ pcertu adiu¬
uãtiũ nulitates iuros ad cõcuti¬
endos hoĩes p̾cetetia phibereetd

Expanded text:
tiores viri humiliores iniuriis afficiant neve defensores eorum calumniosis criminibus insectentur innocentesIllicita ministeria sub praetextu adiuvantium militares viros ad concutiendos homines procedentia prohibere et
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑. ¶p ficisci ant ꝓcsule meliꝰ qu¬
id est fñ urore.s. et cũ urore pote¬
st dumodo sciat senatũ cobita et
mesella cõstilib censuisse futurũ
ut si quidurores eorũ qui ad off¬
icia ꝑficiscut᷑ crliquerũt ab ip̃is
ratio et iu̾dicta erigat᷑. ¶ anqͥm
uo fines piñtie decrete sibipcũsu
ingressus sit eoc̾m debet de adue¬
e tu suo mittere c̾tinems cõmẽda¬
tonẽ aliquã suisiqua ei familia

Expanded text:
ur. Proficisci autem proconsulem melius quidem est sine uxore: sed et cum uxore potest, dummodo sciat senatum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et vindicta exigatur. Antequam vero fines provinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de adventu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familia
Abbreviated transcription (Latin):
ritis sit cum pinicialib et cõiuct̾o
et marime eicusauꝰ nepublicer
ens ut unusquis in sua pattiacũ
ciriperet ¶Recte at et come facut
rit significet ꝙ qua diefines sit ĩ¬

Expanded text:
ritas sit cum provincialibus vel coniunctio, et maxime excusantis, ne publice vel ens, ut unusquisque in sua patria eum exciperet. Recte autem et ordine faciet, erit significetque, qua die fines sit in
Abbreviated transcription (Latin):
lp. N Oc senatus cõsultũ nõ so¬
legauit. um ⁊̃ si fu̾int aliene ¶S¬
i pectume usuffructus legatus
sit ł aliarũ rerum que mabusu
cõsistunt. nec cautio interuem¬
at udendũ funtousufructu
an peccuma que data sic. ł cerere
res quem abiisione sunt cõdici
possut. ¶ S si quid̾ ad huc cõstan¬
te usufructu cautionẽ quis ue¬
lit cõdic̾e. dicip̃t omissam cautõ
posse cõdici incerti cõd̾one. s fin¬
itousufructu. ip̃am qͣntitatem
sab̾putat posse cõdici ꝙͣ fin̾am

Expanded text:
.Hoc senatus consultum non solegauit, uerum et si fuerint alienae.Si pecuniae sit usus fructus legatus uel aliarum rerum, quae in abusu consistunt, nec cautio interueniat, uidendum, finito usu fructu an pecunia quae data sit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint. sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem quis uelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incerti condictione: sed si finito usu fructu ipsam quantitatem, Sabinus putat posse condici: quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯip̃. ¶Rib ħrdib institutis .u¬
sufructũ .xx. miliũ titio legau̾it
⁊ duob ex hadib iussit ꝓ legata¬
rio satisdare.placebat utile quo¬
q eẽ cautonis legatũ. nec refrag¬
ari senatus cõsuscũ qr cautio nõ
impediretur. ⁊ eẽ alt̾m legatũ.
uelut certi. alterũ incerti. usus
fructus itaq noĩe partem pecu¬
me petendam ab eo qui satis acte¬
pit.acoħ̾rde. Incerticũ eod̾ agen¬
dum si satis nõ dediss. ¶ Eũ uõ
qui satis p̾sticit ac pp̃ moram co¬
b̾rdis satis non accepit. n ususfr
qr cohrdi satis dedit ¶ Illud ã no¬
bplacet legatariũ cogendũ ꝓm
eĩ suscepice mandatum s uolũ¬
tati parusse. deniq cautionis le¬
gato lib̾atos. deillo nec diutt¬
actandũ fuit s legatũ .i. cauti

Expanded text:
.Tribus heredibus institutis usum fructum quindecim milium Titio legauit et duos ex heredibus iussit pro legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum uelut certi, alterum incerti. usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum uero, qui satis praestitit ac propter moram coheredis satis non accepit, neque frucquia coheredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum proenim suscepisse mandatum, sed uoluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit secundum legatum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ei nͥ hadi.s cibi cauerem bõi uiri
arbitratu. S si duob eorud̾.x.
nuliũ usuffructus legatus fu̾it
quina milia accipient ⁊ inui¬
cem h̾rdi satisdabunt.
rium tufferri debebit.⁊ ab eoca¬
utio de fideranda est. ut qͣnc̃o is
mortuus aut capite diminutus
sit. eiusd̾ qͣlititis resticuatur au¬
c extimatis reb certe peccume
nõie cauendum est ꝙ ⁊ cõmodiꝰ
est. id̾ scil ⁊ de cetis quoq reb q̃

Expanded text:
edi, sed tibi cauerem boni uiri arbitratu.Sed si duobus eorundem decem milium usus fructus legatus fuerit, quina milia accipient et inuicem et heredi satisdabunt. rium transferri debet et ab eo cautio desideranda est, ut, quandoque is mortuus aut capite deminutus sit, eiusdem qualitatis res restituatur, aut aestimatis rebus certae pecuniae nomine cauendum est, quod et commodius est. id
Abbreviated transcription (Latin):
nimistc̃om pecumi lut cõcessam
si donãdicã de ñ peteda peccm̃a
pactus sit. ñ oebeat racunaberi
t aliquid ĩ quo ñ minus ł ecia
ãptuis eẽt cõsequtus fint ratasiu¬

Expanded text:
ionem peculii habeat concessam, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi tur aliquid, in quo non minus vel etiam amplius esset, consecutus fuerit, rata
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙ est u̾mu. Idem qr in duobe
rcis stipulandi dicendũ est. ¶S
icut reo ad certũ tẽpus paccof
acca sit ultͣ u reo n fideuissor¬
i pdest. ¶Q uodͥsñ ꝑsona suar¬
cus pepigerit ne a fidcuissore p¬
ccatur nicũ ꝓ desse fide ussori q¬
iudu putant. qͣꝙͣ id rei int̾si¬

Expanded text:
quod est verum. idemque in duobus reis stipulandi dicendum est. Si cum reo ad certum tempus pactio facta sit, ultra neque reo neque fideiussori prodest. quod si sine persona sua reus pepigerit, ne a fideiussore petatur, nihil id prodesse fideiussori quidam putant, quamquam id rei intersi
Abbreviated transcription (French):
dit si agecibe obporcom eius
pacti couentiercept̃ois quift¬
aud̾ a titio cõmissam ignorat¬
es transegerũt obitiatur ded¬
olo uciliter replicare posse.

Expanded text:
dit, si agentibus ob portionem eius, pacti conventi exceptio his, qui fraudem a Titio commissam ignorantes transegerunt, obiciatur, de dolo utiliter replicari posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pure scriptor paciscẽ ces priusq
se ninisceãt putat recte pacisciq
si quis ut sup̃ reculimus ĩsuitũ¬
ce pactus ẽ nogat marccll. hb̾e e¬
ũ acc̃omi qm ñ sol ei ꝓfice̾. si qu¬
id ĩ fuitut eg̾it post lib̾tatẽ ꝙr ĩ

Expanded text:
ium pure scriptos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, si quis, ut supra rettulimus, in servitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid i
Abbreviated transcription (Latin):
budass ut implesi ꝯmẽmloc¬
um ĩ quo sisti oportuit .ł al. õ¬
fui fortuita calamnitas eud̾ lo¬
cũ eu̾̃tit. ł psentia uementi p¬
criculosamfecit. er bouo ete¬
quo et ħercept̃o ei acomodãd¬
a est. ¶Sinuli modo ercept̃o
datur eiquicũ adiud̾m uen¬
ire uolebat a magratu reten¬

Expanded text:
bundasset, ut implesset omnem locum, in quo sisti oportuit, uel aliqua fortuita calamitas eundem locum euertit uel praesentiam uenienti periculosam fecit, ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda est.Simili modo exceptio datur ei, qui cum ad iudicium uenire uolebat, a magistratu reten
Abbreviated transcription (Latin):
slul. Qi occidit ad ultm de pͥi¬
ensũ fuũ alirnũ hac legentene¬
br ¶Pignori dicus fuus si occis
sit debitori actio cõpetis. s ancte
dicori danda sit utił. qr potest ĩt̾¬
eẽ eius ꝙ debitor soluendo nõsit.
aut ꝙ littemtꝑr amisit q̃urit̃.
gem nsi siquis putuu̾t null ã
in eam remdebitorem iiuriara
uassũ cũ ꝓsic ei ad debiti qnͣcitatẽ¬

Expanded text:
um. Qui occidit adulterum deprehensum seruum alienum, hac lege non tenebitur. Pignori datus seruus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius, quod debitor soluendo non sit aut quod litem tempore amisit, quaeritur. teneri. nisi si quis putaverit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
Mrichi aũ udetur eocaũ quo
ex locato actio est cõpet̾e ⁊̃ a
quilie. ¶L tem si tectori loca¬
iis lacũ umno plemi curand̃
ꝗ ille eũ ꝑtondit ut umu fit
effusũ labeo scribit ĩ fc̃m agẽ¬
rũ ceruoꝵ q capiendoꝵ cã faci¬
ut si ĩ itinerib facuĩt eoq a¬
liquis decidit fcmq det̾ius est
lege aquilia obligati st̾rat si
ĩaluc locis ubi fieri solent fe¬

Expanded text:
mihi autem uidetur et eo casu, quo mihi autem uidetur et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam Aquiliae. Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo scribit in factum agenrum ceruorumque capiendorum causa faciunt, si in itineribus fecerunt eoque aliquid decidit factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt: at si in aliis locis, ubi fieri solent, fe
Abbreviated transcription (Latin):
fregit a rimas hebat uitiosas
cifices couemre solent cũ eius¬
nuo matie dantur. nõ piculo
suo se face q̃res ex locatotollit
actom ⁊ aquilie. si cũ marit
exori margaritas extricatas
dediss ĩnsu easq muitoł ĩsci¬
o uiro ꝑforass ut ꝑcussis ĩ li¬
nea uretur temeam lege aqͥ¬
lia siue diu̾cit siue nup̾ta est
adhuc. ¶Si quis edificu mei fo
¶S̃i quis aqueductũ meũ dir¬
uerit l cementa mea st. q̃ ruꝑ¬
ta st̃ tam̃ qr t̾ra mea non sit qͣ
aꝙͣ duco melius est dic̾e utilẽ
acconem dandam. ¶Si ex pla¬
ustro lapis cecid̾it. ⁊ quid cor¬
ruꝑit ł fregit. aquilie acciore
plaustrũ tem placet simale
cõposuit lapicles ⁊ ĩolapsi st̃
Si quis fuucoductũ hñc ad
mulũ regendũ comendauit
ei mulũ. q ip̃e ad pollice suũ
adligauit de loro ⁊ muluse¬
ruꝑit fic ut ⁊ pollicẽ auellet
ex cõducto agendũcũ dñoob
mulũ ruptu ⁊ debilitatũ. S
si iccu aut t̾rore mulus tur
turum legis aquilie actõm

Expanded text:
itiosas, tifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc. Si quis aedificii mei forSi quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbturum legis Aquiliae actionem.