comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um dico ex corde dimittas. ñ discipli¬
nam. Quid siille qui petit ueniam:
castigandꝰ ẽ a me: fac qͦd iuis. puto
enim quia filium tuum diligis. Et
quando cedis: lacrimas uapulantiᷤᷤ
ñ curas: quia hereditatẽ seruas. E go
hoc dico. ut de corde odium dimittas:
S forte dicis: mentit᷑. fingit. O iuidex
cordis alieni: dic mͥ cogitationes patͥs
tui: dic mͥ hesternas tuas. Nogat. ue¬
niam petit: dimitte ꝓrsus dimitte.
Si ñ dimiseris. ñ illi noces s tͥ. Nã ille
scit: quid ẽ facturus. Non uis tu di¬
mittere conseruus conseruo tuo: ibit
conseruum meũ ut dimitteret mͥ: &
noluit dimittere: tu mͥ dimitte. Nũ¬
quid ñ licet dño: debita relaxare ser¬
ui sui: Ille accepta uenia a dño. re¬
cedit absolutus: tu remanes obligatꝰ.
Quomͦ obligatꝰ: Uenturũ ẽ tempꝰ
orationis: uenturũ ẽ ut dicas. dimit¬
te nobis debita nr̃a. sicut &e nos di¬

Expanded text:
n disciplinam. Quid si ille qui petit veniam, castigandus est a me? Fac quod vis: puto enim quod filium tuum diligis et quando caedis. Lacrymas vapulantis non curas; quia ei haereditatem servas. Ego hoc dico, ut de corde dimittas odium, Sed forte dicis: Mentitur, fingit. O judex cordis alieni, dic mihi cogitationes patris tui, dic mihi hesternas tuas. Rogat, veniam petit: dimitte, prorsus dimitte. Si non dimiseris, non illi noces, sed tibi. Nam ille scit quid est facturus. Non vis tu dimittere conservus conservo tuo: ibit conservum meum, ut dimitteret mihi, et noluit dimittere; tu mihi dimitte. Numquid non licet Domino debita relaxare servi sui? Ille accepta venia a Domino recedit absolutus, tu remanes obligatus. Quomodo obligatus? Venturum est tempus orationis, venturum est ut dicas, Dimitte nobis debita n
Abbreviated transcription (Latin):
Quia tenebre obcecauerunt eos.
Unde ꝓbamus: Quia fũs odert̾.
Quia cum offendunt in fr̃s. sepa¬
rant se ab orbe terrarũ: qͥa ñ tole¬
rant ꝓ pace xp̃i qͦs infamant. et
tolerant ꝓ parte donati qͦs damp¬
filioli. quia remittunt᷑ uobis pec

Expanded text:
Quia tenebrae excaecaverunt eos. Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos damfilioli, quia remitt
Abbreviated transcription (Latin):
bat non ocłis tantũ s aure. nec au¬
re corporis. s aure cordis: adu̾tit.
Trit in nouissimis dieb manife¬
stus mons dñi :paratus in cacumi¬
ne montiũ. Quid tam manife¬
stum quã mons: S sunt & mon¬
tes ignoti: quia in una parte ter¬
rarũ positi sunt. Quis urm̃ noiit
olimpum montẽ. quomͦ qui ibi
habitant giddam nr̃am ñ noruit:
Inpartib sunt isti montes. Ille.
autẽ mons non sic: qͥa impleuit
uniu̾sam faciem terre. Et de il¬
lo dicit. Paratus in cacumine mõ¬
tium. Mons ẽ suꝑ cacumina om¬
nium montiũ. Et congregabunt᷑
inquit ante. eũ om̃s gentes. Quis
errat in hoc monte: Quis frangit
faciem offendendo in illum: Qs
ignorat ciuitatẽ suꝑ montẽ con¬
stitutam: S nolite mirari. quia
ignoratur ab istis qui oderunt
fr̃s: quia in tenebris ambulant.
& nescuint quo eunt: qͥa tenebre
excecauerunt ocłos eoꝵ. M ontẽ
ñ uident. nolo mireris: ocłos non
habent. Unde oculos ñ habent:

Expanded text:
bat, non oculis tantum, sed aure, nec aubat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et congregabuntur, inquit, ad eum omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent?
Abbreviated transcription (Latin):
nib tercia luna: Nerbi gr̾a. qͣn¬
do uolunt homines uidere lunã
nouam. ecce luna. ecce uͥ ẽce sint ibi
qui ñ ualeant intendere aciem
& dicant ubi: intendit᷑ illis digitꝰ.
ut uideant. Aliqͣndo dum erubeᷤᷤ¬
cunt. ne ceci putent᷑ dicunt se ui¬
disse quod ñ iuiderunt. Nunqͥd
sic ostendimꝰ eccliam fr̃s mei: Non¬
ne aꝑta ẽ. nonne manifesta ñne
tenet om̃s gentes: Nonne implet᷑.
quod ante tot annos ꝓmissum ẽ
abrahȩ in semine eiꝰ benedici om̃s
gentes: Uni fideli ꝓmissum ẽ:
inmilib fidelium mundiim¬
pletũ est. Ecce mons implens
uniu̾sam faciem terre. ecce ciui¬
tas de qua dictum e ñ potest ci¬
uitas abscondi suꝑ montẽ consti¬
tuta. Illi autẽ offendunt in mon¬
tem: ce cum eis dicat᷑ ascendite. ñ
ẽ mons dicunt᷑. & faciliꝰ illuc faci¬
em impingunt: quã illic habita¬
culum querunt. Ysaias esterna
die lectus ẽ. Quisquis ur̃m uigila¬

Expanded text:
nibus tertia luna? Verbi gratia, quannibus tertia luna? Verbi gratia, quando volunt homines videre lunam novam, dicunt, Ecce luna, ecce ubi est: et si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigila
Abbreviated transcription (Latin):
sufferentes inuicẽ in dilectione.
studentes seruare unitatẽ sp̃c in
uincło pacis:. Et quia ipsa ẽ lexxͥ:
eundem audi apłm commendantẽ
ipsam legem. Inuicem inquit one¬
ra urã portate.&e sic adimplebitis
legem xp̃i. Nam qui odit frẽm su¬
um in tenebris ẽ. & in tenebris am¬
bulat.& nescit quo eat. Alagna
res fr̃s. Attendite rogamꝰ uos. Qi¬
odit frẽm suũ in tenebris ambu¬
lat. & nescit quo eat: qm̃ tenebre
excecauerunt ocłos eiꝰ. Quid tam
cȩcũ. quã isti qui oderunt frĩs:
Nam ut noueritis quia cecisunt:
in montẽ offenderunt. Eadem di¬
co. ne uobis excidant. Nonne lapiᷤ
ille qui p̾cisus ẽ de monte sine ma¬
pere maritali: Nonne ille lapis
confregit om̃ia regna terrarũ. id est
om̃s dominationes idoloꝵ & de¬
monioꝵ: Nonne ille lapis creuit.
& factus est mons magnus:. & im¬
pleuit uniu̾sum orbem terraꝵ:
N unquid digito ostendimꝰ mon¬
tem istum: quomͦ ostendit᷑ homi¬

Expanded text:
Sufferentes invicem in dilectione, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex Christi, eumdem audi apostolum commendantem ipsam legem: Invicem, inquit, onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . 13. Nam qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Magna res, fratres; attendite, rogamus vofratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est de monte sine mapere maritali? Nonne ille lapis confregit omnia regna terrarum, id est, omnes dominationes idolorum et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur homi
Abbreviated transcription (Latin):
te nescio quis. siue malus. siue ut
tu putas malus. siue ut tu fingis
malus: & deseris tot bonos: Qual
dilectio frat̾na ẽ. Nunquid qualiᷤᷤ
apparuit in istis: Cũ accusant
afros deseruerunt orbem terrarum.
Nunquid in orbe terrarũ scĩ ñ erant:
aut ñ auditi a uobis dampnari po¬
tuerunt S o si diligeretis fratres:
scandalum in uobis ñ eet̾. Audi
psalmum quid dicat. Pax multa
diligentib legem tuam: & ñ ẽ ills
scandalũ. Pacem multam dixit eiꝰ
qui diligunt legem di. & idõ ñ eiꝰ
eẽ scandalũ. Illi gͦ qui scandalum
patiunt᷑. pacem ꝑdunt. Et qͦs dixit
ñ pati scandalũ. aut ñ facere: Di¬
ligentes legem dĩ. Gͣ in caritate po¬
siti sunt. S dicit aliquis. Legem di
dixit diligentib ñ fus. Audi quid
dñs dicat. Mandatũ nouũ do uo¬
bis: ut uos inuicẽ diligatis. Quid
ẽ lex nisi mandatũ : Quomͦ autẽ
ñ patunt᷑ scandalum. nͥ du suffe¬
runt inuicem. sicut paulus dicit:

Expanded text:
te nescio quis, sive malus, sive ut te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
dalum. tanquã a sole.illi carnales.
quib p̾dicabat carnem suam xp̃c:
& dicebat. Qui non manducaue¬
rit carnem filii hominis. & biberit
sanguinẽ eius. ñ habebit in se uitã.
Septuaginta ferme homines dixe¬
runt. durus ẽ hic sermo: ce recesse¬
runt ab eo. & remanserunt duode¬
cim. Om̃s illos ussit sol & recesse¬
runt: non ualentes ferre uim u̾bi.
Remanserunt gͦ duodecim. Et ne
forte putarent homines. qͥa ipsi p̾¬
ab ipso illis prestatur beneficium:
cum duodecim remansissent. ait illiᷤ
usserat sol responderunt ex uoce pe¬
tri. Dñe u̾bum uitȩ et̾nȩ habes: quo
ibimus: Quos autẽ urit eccłia: tan¬
quam luna ꝑ noctẽ: Qui scismata
fecerunt. Audi ipsum u̾bum posi¬
tum in apło. Quis infirmatur. et
ego non infirmor: Quis scandali¬
scandalum: in eo qui diligit fratrẽ:
Quia qui diligit frẽm tolerat omĩa
ꝓpter unitatem: qͥa in unitate ca¬
ritatis ẽ frat̾na dilectio. Offendit

Expanded text:
dalum tanquam a sole illi carnales, dalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi prab ipso illis praestatur beneficium; cum duodecim remansissent, ait illis usserat sol, responderunt ex voce Petri: Domine, verbum vitae aeternae habes; quo ibimus ? Quos autem urit Ecclesia tanquam luna per noctem? Qui schismata fecerunt. Audi ipsum verbum positum in Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandaliscandalum in eo qui diligit fratrem? Quia qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit
Abbreviated transcription (Latin):
maxime necessariũ est. Qui dili¬
git frẽm suũ in lumine manet. &
scandalum in eo non ẽ. Qui sunt qͥ
patiunt᷑ scandalum: aut faciunt:
Qui scandalitant᷑ in xp̃o. ce in ecclia.
Qui in xp̃o scandalitant᷑. tanquã a so¬
le uruntur: qui in eccłia. tanqͣm a lu¬
na. Dicit autẽ psalmꝰ. ꝑ diem sol nõ
uret te. neq luna ꝑ noctem: id est si
tenueris caritatẽ. nec in xp̃o scanda¬
lum patieris. nec in eccl̃ia: nec xp̃m
relinques: nec eccłiam. Qui enim
gͦ patiunt᷑ scandalum: qui relinq̃t
aut xp̃m aut eccłiam. Unde intelli¬
gimus quia inde dixit psalmus:. ꝑ
diem sol non uret te. neq luna per
noctem. Quia ipsam ustionẽ. scanda¬
lum uult intelligi. Primũ ipsam
similitudinẽ attende. Quomͦ qui
uritur dicit. non tolero. ñ fero. et
subdiicit se: sic qui queda ñ fer̃t
in eccłia. & subtrahunt se uł nõi
xp̃i uł eccl̃iȩ. scandalũ patiuntur.
uidete enim quomͦ passi sunt scan¬

Expanded text:
maxime necessarium est. Qui dilimaxime necessarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Qui sunt qui patiuntur scandalum, aut faciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim ergo patiuntur scandalum, qui relinquunt aut Christum aut Ecclesiam. Unde intelligimus quia inde dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non ferunt in Ecclesia, et subtrahunt se vel nomii vel Ecclesiae, scandalum patiuntur. Videte enim quomodo passi sunt scan
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o grãs om̃s gratulent᷑: recitat᷑ apłs
gratulans. fiustis aliquando tene¬
bre: nunc autẽ lux in dño. Adora¬
bat idola: adorat dm. Adorabat qͣ
fecit. adorat qui eum fecit. Mutatꝰ
tib adhuc suspectus ẽ. ft̃s. mat̾nã
sollicitudinẽ libent̾ amplectamur.
Don sine causa mat̾ sollicita ẽ de no¬
bis cum alii gaudent. Matrẽ cari¬
tatẽ dico. Ipsa enĩ habitabat in cor¬
de iohannis.cũ ista diceret. Qua¬
re. nisi qͥa aliquid timet in nobis:
&e cum iam de nobis homines gra
adhiic. Quod exponere ñ est: s qͦd
gaudere si ñ fiat. aut qͦd plangere
si fiat. Qui diligit fratrẽ suũ in lu¬
mine manet. & scandalũ in eo ñ ẽ.
Obsecro ꝑ xp̃m pascit nos ds.refec¬
turi sumus corpora in nomine xp̃i
& aliqͣntum refecta sunt. & reficien¬
da sunt: mensnr̃a pascat᷑. Non qͥa
diu dicturus sum dico. nam ecce
iam finitur lectio: s ne forte ex te¬
dio minus attente audiamꝰ quod

Expanded text:
Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus gratulans. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. Adorabat idola, adorat Deum; adorabat quae fecit, adorat qui eum fecit. Mutatus tibus adhuc suspectus est. Fratres, maternam sollicitudinem libenter amplectamur. Non sine causa mater sollicita est de nobis, cum alii gaudent: matrem dico charitatem; ipsa enim habitabat in corde Joannis, cum ista diceret. Quare, nisi quia aliquid timet in nobis, et cum jam nobis homines gratadhuc. Quod exponere non est; sed quod gaudere si non fiat, aut quod plangere si fiat. 12. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Obsecro per Christum; pascit nos Deus, refecturi sumus corpora in nomine Christi, et aliquantum refecta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod
Abbreviated transcription (Latin):
apls paulus: Exuite uos ueterẽ
hominẽ ce indiute nouum. Etite¬
rum quid dicit: fuistis aliqͣndo
tenebre. nunc autẽ lux in dño. Qi
dicit eẽ se in lumine. Modo ma¬
nifestat totũ quod dixit. Qui di¬
cit eẽ se in lumine. & fratrẽ suum
odit: in tenebris ẽ usq adhiic. Eia
frs me. quamdui dicamꝰ uobis dili¬
gite inimicos: Uidete quod peus
est: ne adhuc fĩs oderitis. Si frẽm
solum amaretis. nondum essetis ꝑ¬
fecti. Si autẽ fr̃s oditis. quid estis. uͭ
estis: Respiciat unusquisq cor suũ:
ñ teneat odium contra fratrẽ. pro
aliquo u̾bo duro. pro contentione
terie: ne fiat terra. Quisquis eñ odit
fratrem suum. ñ dicat qͥa in lumine
ambulat. Quid dixit: Non dixit qͥa
in xp̃o ambulat. Qui dicit eẽ se in
lumine. & odit fratrem suũ. in tene¬
bris est usq adhiic. Nescio quis ex
pagano factus est xp̃ianus. Intendi
te. Ecce tenebre erat qͣndo paganuᷤ
erat. M odo iam xp̃ianus factus est.

Expanded text:
apostolus Paulus? Exuite vos veterem apostolus Paulus? Exuite vos veterem hominem, et induite novum . Et iterum quid dicit? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . 11. Qui dicit se esse in lumine; modo manifestat totum quod dixit: Qui dicit se esse in lumine, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Eia, fratres mei, quamdiu dicemus vobis, Diligite inimicos ? Videte, quod pejus est, ne adhuc fratres oderitis. Si fratres solum amaretis, nondum essetis perfecti: si autem fratres oditis, quid estis? ubi estis? Respiciat unusquisque cor suum: non teneat odium contra fratrem pro aliquo verbo duro; pro contentione terrae, ne fiat terra. Quisquis enim odit fratrem suum, non dicat quia in lumine ambulat. Quid dixi? non dicat quia in Christo ambulat. Qui dicit se esse in luce, et odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. Nescio quis enim ex pagano factebris erat, quando paganus erat; modo jam christianus factus est;
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Si gͦ didiceris orare ꝓ mi¬
mico tuo: ambulas uiam. dñi. Di
lectissimi ñ mandatum nouum
scribo uobis. s mandatũ uetus
quod habetis ab initio. Qd̃ man¬
datum uetus dixit: Qd̃ habuistiᷤᷤ
inquit ab initio. Ido gͦ uetus: qͥa
iam illud audistis. Alioquin con¬
tͣriũ erit dño. ubi ait dñs. Man¬
datum nouumdo uobis: ut uos in¬
uicem diligatis. S mandatũ uetꝰ.
Quare non nouum: Quia ad ho¬
Quod habebatis ab initio. Man¬
datum uetus ẽ: u̾bum qͦd audi¬
stis. Ido gͦ uetus: quia iam audi¬
stis. Et id ipsum nouum ostendit
dicens. Iterum mandatũ nouum
scribo uobis. Non alterũ s idem
ipsum. Quod dixit uetus: idem ẽ.
& nouũ. Quare: Qa qͦd ẽ uerũ & in
ipso ẽ. & in nob̾. Nam quare uetꝰ
audistis:. Quia iam illud noueratiᷤ.
Quare autẽ nouũ: Quia tenebre
transierunt: & lux uera iam lu¬
cet. Ecce unde nouũ. Quia tene¬
bre ad ueterem hominẽ lux uͦ ad
nouũ hominẽ ꝑtinet. Quid dic̃

Expanded text:
ciunt. Sic ergo, si didiceris orare pro iniciunt. Sic ergo, si didiceris orare pro inimico tuo, ambulas viam Domini. 10. Dilectissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habebatis ab initio. Quod mandatum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo vetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius erit Domino, ubi ait, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatum vetus quare? Non quia ad veQuod habebatis ab initio. Mandatum vetus, est verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam audistis. Et idipsum novum ostendit dicens, Iterum mandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipsum quod dixit vetus, idem est et novum. Quare? Quod est verum in ipso et in vobis. Jam quare vetus, audistis; quia jam illud noveratis. Quare autem novum? Quia tenebrae transierunt, et lux vera jam lucet. Ecce unde novum: quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum pertinet. Quid dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Ignosce illis. qm̾̃ nesciunt qͥd faci¬
unt. Mortem sempit̾nam ab eis
expellebat: prece misericordissima.
&e potentia p̾stantissima. Alulti
ex eis crediderunt: & dimissus est
eis sanguis fusus xp̃i. Primũ fu¬
derunt cum seuirent. biberunt cũ
crederent. In hoc cognoscimꝰ qͥa in
ipso sumus. si in ipso ꝑfecti fueri¬
mus. De ipsa ꝑfectione diligen¬
doꝵ inimicoꝵ dñs amnmonensait.
Estote gͦ uos ꝑfecti. sicut pat̾ u̾r
celestis ꝑfectus ẽ. Qui gͦ dicit in
ipso se manere.debet sicut ipse am¬
bulauit & ipse ambulare. Quomͦ
fr̃s: Quid nos monetꝰ Qui dicit
se in ipso manere. id est in xp̃o. de¬
bet sicut ille ambulauit. & ipse am¬
bulare. Forte hoc nos monet: ut
ambulemꝰ in marie Absit. Hocgͥ
ut ambulemꝰ in uia iusticiȩ. In qͣ
uia: Iam cõmemoraui. fixiis in
cruce erat: & in ipsa iua ambula¬
bat. Ipsa est uia caritatis. Pater ig¬
nosce illis: quia nesciunt quid fa¬

Expanded text:
Ignosce illis, quia nesciunt quid faciIgnosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos monet? Qui dicit se in ipso manere, id est in Christo, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambulabat: ipsa est via charitatis, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
inquit nouũ do uobis: ut uos in¬
uicem diligatiᷤ. In hoc cognosci¬
mus quia in ipso sumus: si in ip¬
so ꝑfecti fuerimus. Perfectos in
dilectione uocat. Quȩ ẽ ꝑfectio di¬
lectionis: Et inimicos diligere:
& ad hoc diligere ut sint fratres.
Non enim dilectio nr̃a carnalis
eẽ debet. Optare alicui salutẽ tẽ¬
poralem bonum ẽ. s &e si desit. ani¬
ma tuta sit. Optas alicui amico
tuo uitam. bene facis. Gaudes de
morte inimici tui. male facis. Sed
forte & amico tuo uita illa quam
optas inutilis ẽ. &e inimico tuo
mors de qua gaudes. utilis fuit.
Incertum ẽ utrũ alicui sit ittilis
uita ista: an mutilis. Uita uͭ quȩ
ẽ apud dm: sine dubio utilis est.
Sic dilige mimicos tuos ut fr̃s op¬
tes. Sic dilige inimicos. ut in societa¬
te tua uocent᷑. Sic enim dilexit ille:
qui incruce pendens ait. Pater ig¬
nosce illis: qm̃ nesciunt quid faci¬
unt. Neq enim dixit par̾ uiuait
isti multo tempore: me quidem
occidunt. s ipsi uiuant. S qͥd ait:

Expanded text:
 do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui salutem temporalem, bonum est; sed et si desit, anima tuta sit. Optas alicui amico tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vivant. Sed quid ait?
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit ei. hec omĩa regna tͥ dabo:
si ꝓstratus adoraueris me. De ela¬
tione regni t̾reni uoluit tempta
Quid gͦ respondit diabolo. nͥ qͦd te
docuit ut respondeas: Seͥptum ẽ.
Dñm dm tuũ adorabis: &e illi soli
seruies. Tenentes ista. ñ habebitis
concupiscentiã mundi. Non haben¬
do concupiscentiam mundi. non uos
subiugabit. nec desid̾ium carnis.
nec desid̾ium ocłoꝵ. nec ambitio
scłi. Et facitis locum caritati uenien¬
ti ut diligatis dm: quia si fuerit
ibi dilectio mundi. non ibi erit di¬
lectio di. Tenete potius dilectionẽ
maneatis in ęternum: quia talis
ẽ quisq qualis eius dilectio ẽ. Ter¬
ram diligis. terra eris. Deum dili¬
gis. quid dicam. ds erise Ñ audeo
dicere ex me: scͥpturas audiamꝰ Ego
dixi dii estisc&e filii altissimi om̃s. Si
gͦ uultis eẽ dii&e filii altissimi. nolite
diligere mundum. nec ea quȩ in
mundo sunt. Siquis dilexerit mũ¬
dum. ñ ẽ caritas patris in illo:quia

Expanded text:
et dixit ei: Haec omnia tibi dabo, et dixit ei: Haec omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me. De elatione regni terreni voluit tentarQuid ergo respondit diabolo, nisi quod te docuit ut respondeas? Scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Tenentes ista, non habebitis concupiscentiam mundi: non habendo concupiscentiam mundi, non vos subjugabit nec desiderium carnis, nec desiderium oculorum, nec ambitio saeculi; et facietis locum charitati venienti, ut diligatis Deum. Quia si fuerit ibi dilectio mundi, non ibi erit dilectio Dei. Tenete potius dilectionem maneatis in aeternum: quia talis est quisque, qualis ejus dilectio est. Terram diligis? terra eris. Deum diligis? quid dicam? deus eris? Non audeo dicere ex me, Scripturas audiamus: Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes . Si ergo vultis esse dii et filii Altissimi, nolite ailigemundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑ nͥ aut cessisse: aut curiositate
fecisse. fecit enim qͣndo uoluit tã¬
quam ds: s tanquã infirmos cu¬
rans. Nam si tunc faceret: qua¬
si tantumm miracłm uoluisse
facere. putaret᷑. S ne hoc homineᷤ
sentirent. attende quid respondit:
& qͣndo tͥ talis temptatio euen̾it.
dic illud & tu. Redi pͦt me satha¬
nas. Scriptũ ẽ enim. Non temp¬
tabis dñm d̾m tuũ: id est. si hoc
fecero. temptabo dm. Hoc dixit
quod te uoluit dicere. Quando tͥ
suggerit inimicꝰ qualis homo. qͣ¬
fecisti. aut orationib tuis mortui
resurrexerunt. aut febricitantes
sanasti. si uere eẽs alicuiꝰ mom̃ti fa¬
tum ẽ. non temptabis dñm dm
tuum. Non gͦ temptabo dmͥ qͣsi
tunc ꝑtineam ad dm. si fecero mira¬
culum: & ñ ꝑtineã. si ñ fecero. Et uͥ
sunt uerba eiꝰ gaudete qͥa nomina
ur̃a scͥpta sunt in çȩlo: De ambi¬
tione scłi quomͦ temptatꝰ ẽ dñs:
Quando eũ leuauit in excelsum:

Expanded text:
deretur nisi aut cessisse, aut curiositate deretur nisi aut cessisse, aut curiositate fecisse: fecit enim quando voluit tanquam Deus, sed tanquam infirmos curans. Nam si tunc faceret, quasi tantummodo miraculum voluisse facere putaretur. Sed ne hoc homines sentirent, attende quid respondit; et quando tibi talis tentatio evenerit, dic illud et tu, Redi post me, satanas; scriptum est enim, Non tentabis Dominum Deum tuum: id est, Si hoc fecero. tentabo Deum. Hoc dixit, quod te voluit dicere. Quando tibi suggerit inimicus, Qualis homo, qufecisti, aut orationibus tuis mortui surrexerunt, aut febrientes sanasti? si vere esses alicujus momenti, fatum est, Non tentabis Dominum Deum tuum: non ergo tentabo Deum, quasi tunc pertineam ad Deum si fecero miraculum, et non pertineam si non fecero. Et ubi sunt verba ejus, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo? De ambitione saeculi quomodo tentatus est Dominus? Quando elevavit eum in excelsum,
Abbreviated transcription (Latin):
bdam pseudo ꝓpħ̃is. dixit dñs: qͥa
facturi sunt signa & ꝓdigia. Ergo
ñ sit aeãbitio seculi. Ambitio scli
suꝑbia ẽ. Cũ iactare se uult in honorib.
magnus sibi uidet᷑ homo: siue de
diuiciis. siue de aliqua potentia.
Tria sunt ista. ce nichil inuenis un¬
De temptet᷑ cupiditas humana. nͥ
aut desid̾io carnis. aut desid̾io o¬
cłoꝵ. aut ambitione scli. Per ista
tria temptatꝰ ẽ dñs a diabolo. De¬
sidio carnis temptatꝰ ẽ. qͣndo di¬
ctum ẽ ei. si filius di es. dic lapidi¬
b istis ut panes fiant. qͣndo esuri¬
uit post ieuiniũ. S qͦm reppulit
temptationẽ: & docuit pugnare
militẽ: Attende quid illi ait. Nõ
u̾bo di. Temptatꝰ est &e desidio o¬
culoꝵ de miracło: quando ei dixit
mitte te deorsum. quia scriptũ ẽ.
Angłis sius mandauit de te. ut
suscipiant te. neqͣndo offendas
ad lapidem. Ille restitit temptato¬
ri. Si enim faceret miraculũ. ñ ui¬

Expanded text:
ibusdam pseudoprophetis dixit Dominus, quia ibusdam pseudoprophetis dixit Dominus, quia facturi sunt signa et prodigia . Ergo non sit ambitio saeculi. Ambitio saeculi superbia est. Jactare se vult in honoribus; magnus sibi videtur homo, sive de divitiis, sive de aliqua potentia. 14. Tria sunt ista, et nihil invenis unde tentetur cupiditas humana, nisi aut desiderio carnis, aut desiderio oculorum, aut ambitione saeculi. Per ista tria tentatus est Dominus a diabolo. Desiderio carnis tentatus est, quando dictum est ei, Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant; quando esurivit post jejunium. Sed quomodo repulit tentatorem, et docuit pugnare militem? Attende quid illi ait: Non verbo Dei. Tentatus est et desiderio oculorum de miraculo, quando ei dixit: Mitte te deorsum, quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, ut suscipiant te, ne quando offendas ad lapidem pedem tuum. Ille restitit tentatori: si enim faceret miraculum, non vi
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ. Desid̃ium ocłoꝵ: dicit om¬
nen curiositatẽ. Iam quã late pa¬
tet curiositas. Ipsa in spectaculis. in
theatris. in sacramentis diaboliin
magicis artib. in maleficiis. Ipsa
est curiositas. qͣ aliqͣndo temptat
etiam seruos di ut uelint quasimi¬
raculum facere. temptare utrum
exaudiat illos ds. In miraculis cu¬
riositas ẽ. Hoc desid̾ium oculoꝵ:
non ẽ apatre. Si dedit ds. fac. Ob¬
tulit enim ut facias. N ũ enim
qui ñ fecerunt. ad regnum đi non
ꝑtinebunt Cum gauderent apłi
quia demonia eis subiecta erant:
quid eis ait dñs: Nolite in boc
gaudere:s gaudete qͥa nomina
ur̃a scripta sunt in cȩlo. Inde uo¬
luit gaudere apłos: unde gaudes
& tu. Ue enim tͥ.si nom̃ tuũ ñ est
scriptum in cȩlo. Nunquiduȩ t᷑. si
ñ suscitaueris mortuos: Nunqͥd
ue tͥ:si ñ ambulaueris in mareꝰ
Nunqͥd ue tͣ.siñ exeluseris demonia:
Si accepisti hoc unde facias: uitere
humilit̾. & ñ suꝑbe. Nam &e de qͥ¬

Expanded text:
oculorum: desiderium oculorum dicit omnem curiositatem. Jam quam late patet curiositas? Ipsa in spectaculis, in theatris, in sacramentis diaboli, in magicis artibus, in maleficiis ipsa est curiositas. Aliquando tentat etiam servos Dei, ut velint quasi miraculum facere, tentare utrum exaudiat illos Deus in miraculis; curiositas est, hoc est desiderium oculorum; non est a Patre. Si dedit Deus, fac; obtulit enim ut facias: non enim qui non fecerunt, ad regnum Dei non pertinebunt. Cum gauderent Apostoli quia daemonia eis subjecta erant, quid eis dixit Dominus? Nolite in hoc gaudere; sed gaudete quoniam nomina vestra scripta sunt in coelo . Inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Vae tibi enim, si nomen tuum non est scriptum in coelo. Numquid vae tibi, si non suscitaveris mortuus? numquid vae tibi, si non ambulaveris in mari? numquid vae tibi, si non excluseris daemonia? Si accepisti unde facias, utere humiliter, non superbe. Nam et de qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiatio est peccatoꝵ nr̃oꝵ. Hoc qͥ
tenuit. heresim non fecit. hoc qui
tenuit scisma non fecit. Unde enĩ
facta sunt scismata: Cum dicunt
homines nos iusti sumus: cũ dict̃
homines nos scĩficamꝰ immundos.
nos iustificamꝰ impios: nos petimꝰ.
nos impetramꝰ. Ioh̾es autẽ quid
dixit: Et siquis peccauerit: ad¬
iustum. S dicit aliquis. Ergo scĩ
ñ petunt pro nobis: Ergo ep̃i uł
p̾positi ñ petunt pro ppło⁊ S attẽ¬
dite scripturas: & uidete quia & p̾¬
positi commendant se ppło. Nam
apłs dicit plebi:̃ orantes simul ce
ꝓ nobis. Orat apls̃ pro plebe. orat
plebs pro apło. Oramus pro uobis
fr̃s. ẜ & uos orate pro nobis. Imucẽ
pro se omĩa membra orent: caput
pro omĩb interpellat. P ropterea
ñ mirum qͥa sequit᷑ &e hic &e clau¬
dit ora diuidentib eccłiam di:
quia dixit. iħm xp̃m habemꝰ ustũ.
ce ipse ꝓpitiatio est peccatoꝵ nr̃oꝵ.
Propter illos qui se diuisuri erant.

Expanded text:
propitiatio est peccatorum nostrorum. Hoc qui propitiatio est peccatorum nostrorum. Hoc qui tenuit, haeresim non fecit; hoc qui tenuit, schisma non fecit. Unde enim facta sunt schismata? Cum dicunt homines, Nos justi sumus; cum dicunt homines, Nos sanctificamus immundos, nos justificamus impios, nos petimus, nos impetramus. Joannes autem quid dixit? Et si quis peccaverit, adjustum. Sed dicet aliquis: Ergo sancti non petunt pro nobis? ergo episcopi et praepositi non petunt pro populo? Sed attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam Apostolus dicit plebi, Orantes simul et pro nobis . Orat Apostolus pro plebe, orat plebs pro Apostolo. Oramus pro vobis, fratres: sed et vos orate pro nobis. In vicem pro se omnia membra orent, caput pro omnibus interpellet. Propterea non mirum quia sequitur hic, et claudit ora dividentibus Ecclesiam Dei. Qet ipse propitiatio est peccatorum nostrorum: propter illos qui se divisuri erant,
Abbreviated transcription (Latin):
nuo displiceat: continuo dampna.
Et cum dampnaueris. securus ad
uidicem uenies. Ibi habes aduoca¬
tum: noli tiniere. ne ꝑdas causam
confessionis tuȩ.Si enim aliqͣndo
in hac uita cõmittit se homo diser¬
te lingue &e non perit. cõmitris te
uerbo &e ꝑiturus es: Clama. Aduo¬
catum habemꝰ ad patrẽ. Uidete ip¬
sum ioħem seruantem humilitatẽ.
Certe uir iustus erat & magnus: qͥ
de pectore dñi myst̾ioꝵ secreta bibe¬
bat. Ille qui bibendo de pectore dñ
diuinitatẽ ructabat. in pͥncipio erat
uerbum. & uerbũerat apud dm. Il¬
le talis uir. ñ dixit aduocatũ me
habetis ad patrẽ. s siquis peccaue¬
rit. aduocatũ inquit habemꝰ. Non
Dixit habetis. nec me habetis dix̃:
nec ipsum xp̃m habetis dixit. s ce
xp̃m posuit. ñ se. & habemꝰ dixit.
ñ habetis. Alaluit se ponere in nu¬
mero peccatoꝵ ut haberet aduo¬
aduocatum: &e inueniri inter damp¬
stũ ipsũ habemꝰ aduocatũ ad patrẽ ip̃e

Expanded text:
nuo displiceat, continuo damna; nuo displiceat, continuo damna; et cum damnaveris, securus ad judicem venies. Ibi habes advocatum; noli timere ne perdas causam confessionis tuae. Si enim aliquando in hac vita committit se homo disertae linquae, et non perit; committis te Verbo, et periturus es? Clama, Advocatum habemus ad Patrem. 8. Videte ipsum Joannem servantem humilitatem. Certe vir justus erat et magnus, qui de pectore Domini mysteriorum secreta bibebat; ille, ille qui bibendo de pectore Domini divinitatem ructavit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum : ille talis vir non dixit, Advocatum habetis apud Patrem; sed, Si quis peccaverit, advocatum, inquit, habemus. Non dixit, habetis; nec, me habetis, dixit; nec, ipsum Christum habetis, dixit: sed et Christum posuit, non se; et habemus dixit, non, habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advoadvocatum, et inveniri inter damstum, ipsum habemus advocatum ad Patrem; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Unde fieri potest ut d̾s mendaxsit.
&e homo uerax cũ contradicat scͥp¬
tura. omĩs homo mendax. ds solꝰ
uerax: Ergo ds̃ ꝑ se ipsum uerax¬
ẽ. tu ꝑ dm uerax: nam ꝑ te mendax.
Et ne forte impunitatẽ uideret᷑
dedisse peccatis. qͥa dixit fidelis est
& iustus. qui mundat nos ab omĩ
iniquitate: & dicerent iam sibiho¬
mines peccẽmus. & securi faciamꝰ
iniquitate:⁊ olle tibi securitatẽ¬
malam. & inserit utilem timorem.
M ale uis ẽẽ securus. Sollicitus esto.
fidelis est enim & iustus. ut dimit¬
tat nobis delicta nr̃a. Si semꝑ tibi
displiceas. cẽ muteris. donec ꝑficia¬
ris. Ideo audi quid sequit᷑. filioli. li¬
meĩ hec scribo uobis:. ut ñ peccetis
S forte subrepit de uita humana
peccatum. Quid gͦ fiet: Iam des¬
peratio erit: Audi. Et siquis in qͥt
Ipeccauerit. aduocatũ habemꝰ ad
aduocatus: da oꝑam tu ne pecces.
Si de infirmitate uite subrepserit
peccatum: continuo uide. conti¬

Expanded text:
Unde fieri potest ut Deus mendax sit, Unde fieri potest ut Deus mendax sit, et homo verax; cum contradicat Scriptura: Omnis homo mendax, Deus solus verax ? Ergo Deus per seipsum verax, tu per Deum verax; nam per te mendax. 7. Et ne forte impunitatem videretur dedisse peccatis, quia dixit, Fidelis est et justus, qui mundet nos ab omni iniquitate; et dicerent jam sibi homines, Peccemus, securi faciamusiniquitate: tollit tibi malam securitatem, et inserit utilem timorem. Male vis esse securus, sollicitus esto. Fidelis enim est et justus, ut dimittat nobis delicta nostra, si semper tibi displiceas, et muteris donec perficiaris. Ideo quid sequitur? Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis. Sed forte subrepit de vita humana peccatum: quid ergo fiet? Quid? jam desperatio erit? Audi: Et si quis, inquit, peccaverit, advocatum habemus ad advocatus; da operam tu ne pecces: si de infirmitate vitae subrepserit peccatum, continuo vide, conti
Abbreviated transcription (Latin):
pliceamus hominib si nos iustos
eẽ dixerimꝰ. faciunt hoc impii &e in¬
sam. Scio qͥdem quia iustus sum. sed
quid dicturus sum ante homines si
me iustum dixero:. quis ferat. quis to¬
leret: Apud d̾m nota sit iusticia me¬
a. Ego tamen dicam me peccatorẽ:
ñ quia sum. s ne arrogantia odio¬
sus inuemar. Dic hominib qͦd ñ es:
dic do quid es. Quia si ñ dixeris dõ
quid es. Dampnat ds̃ qͦd in te inue¬
nit. Non us ut ille dampnet: tu
dampna. Uis ut ille ignoscat. tuag¬
nosce. ut possis deo dicere. auerte fa¬
ciem tuam a peccatis meis. Dic illi
etiam illa uerba in ipso psalmo: qm̃
iniquitatẽ meam ego agnosco. Qd
si confessi fuerimꝰ delicta nr̃a fidẽ¬
lis ẽ &e iustus qui dimittat nobis
delicta nr̃a: & purget nos ex om̃i
iniquitate. Quod si dixerimꝰ qͥa
ñ peccaumꝰ mendacẽ facimus eũ.
& uerbũ eiusñ erit in nobis. Si di¬
xeris non peccaui. illum facis men¬
dacem: cum te uis facere ueracẽ.

Expanded text:
pliceamus hominibus, si nos justos pliceamus hominibus, si nos justos esse dixerimus. Faciunt hoc impii et insani: Scio quidem quia justus sum, sed quid dicturus sum ante homines? si me justum dixero, quis ferat, quis toleret? apud Deum nota sit justitia mea: ego tamen dicam me peccatorem; non quia sum, sed ne arrogantia odiosus inveniar. Dic hominibus quod es, dic Deo quod es. Quia si non dixeris Deo quod es, damnat Deus quod in te inveniet. Non vis ut ille damnet? tu damna. Vis ut ille ignoscat? tu agnosce, ut possis Deo dicere, Averte faciem tuam a peccatis meis. Dic illi etiam illa verba in ipso Psalmo, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco . Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis delicta nostra, et purget nos ex omni iniquitate. Quod si dixerimus quia non peccavimus, mendacem facimus eum, et verbum ejus non est in nobis. Si dixeris, Non peccavi; illum facis mendacem, cum te vis facere veracem.
Abbreviated transcription (Latin):
contraximꝰ ex hac uita. qͥa ñ potest
homo qͣmdi carnẽ portat non ha¬
bere uł leuia peccata. S ista leuia
quȩ dicimꝰ. noli contempnere. Si con¬
tempnis quando appendis. expaues¬
ce quando numeras. Leuia multa. fa¬
ciunt unũ grande. Multȩ guttȩ im¬
plent flumen. Aulta grana faciunt
massam. Et quȩ spes est: Ante omĩa
confessio. Ne quisquã se iustum pu¬
tet: ce ante ocłos dĩ qui uidet qͦd e:
erigat ceruicem homo. qui ñ erat.
&e est. Ante omĩa gͦ confessio. dem¬
de dilectio. Quia de caritate quid di¬
ctum estꝰ Caritas cooꝑit multitu¬
dinem peccatoꝵ. Iam udeamus
si ipsam caritatẽ commendat. ꝓpter
subripientia delicta: quia sola cari¬
tas extinguit delicta. Suꝑbia extin¬
guit caritatem. Humilitas gͦ roborat
caritatem: caritas extinguit delicta.
Humilitas ꝑtinet ad confessionẽ: qͣ
confitemur nos percatores eẽ. Ipsa ẽ
humilitas ñ ut dicamus illud lin¬
gua quasi ꝓpter arrogantiã. ne dis¬

Expanded text:
otest homo quamdiu carnem portat, nisi habere vel levia peccata. Sed ista levia quae dicimus, noli contemnere. Si contemnis, quando appendis; expavesce, quando numeras. Levia multa faciunt unum grande: multae guttae implent flumen; multa grana faciunt massam. Et quae spes est? Ante omnia confessio: ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei qui videt quod est, erigat cervicem homo qui non erat et est. Ante omnia ergo confessio, deinde dilectio: quia de charitate quid dictum est? Charitas cooperit multitudinem peccatorum . Jam videamus si ipsam charitatem commendat, propter subrepentia delicta: quia sola charitas exstinguit delicta. Superbia exstinguit charitatem: humilitas ergo roborat charitatem; charitas exstinguit delicta. Humilitas pertinet ad confessionem, qua confitemur nos peccatores esse: ipsa est humilitas, non ut dicamus illud lingua; quasi propter arrogantiam ne dis
Abbreviated transcription (Latin):
siluas magnum semen posituri estiᷤ.
Non sit in agro quod suffocet semen.
hec sunt u̾ba exstirpantia. quȩ dixi.
Nolite diligere mundum: nec ea qͦ
sunt in mundo. Siquis dilexerit mũ¬
dum: ñ e caritas patris in illo. Quia

Expanded text:
silvas. Magnum semen posituri estis; silvas. Magnum semen posituri estis; non sit in agro quod effocet semen. Haec sunt verba exstirpantia quae dixit: Nolite diligere mundum, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charita
Abbreviated transcription (Latin):
est:. nichil uerius. Siquis dilexerit
mundum. dilectio patris ñ est in
ipso. Uis habere dilectionẽ patris:
ut sis coheres filii: Noli diligere
mundum. Exclude malũ amorẽ
mundi.: ut implearis amore dei.
Uas es. s adhuc plenus es. funde qͦd
habes:ut accipias quod ñ habes.
Certe iam renati sunt exaqua & sp̃u
frẽs nr̃i: et nos ante aliquot annos
renati sumꝰ ex aqua &e sp̃u. Bonũ
ẽ nobis non diligere mundum. ne
remaneant in nobis sacram̃ta ad
damnationem nr̃am: non firmam̃¬
ta ad salutem. firmam̃tũ salutis ẽ
habere radicem caritatis: habere pie¬
mam solam. Bona forma: sc̃a for¬
ma. S quid ualet forma. si ñ tene¬
at radicem: Sarmentũ p̾cisum:
ñne in ignem mittitur: Habet for¬
mam: s in radice. Quomͦ autẽ radi¬
camint̾. ut ñ eradicemin: Tenen¬
do caritatẽ: sicut dicit apls paulus.
In caritate radicati & fundati. Quo¬
mͦ ibi radicabit᷑ caritas: int̾ tanta
siluosa amoris mundi: Extirpate

Expanded text:
est, nihil verius, Si quis dilexerit est, nihil verius, Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Vis habere dilectionem Patris, ut sis cohaeres Filii? Noli diligere mundum. Exclude malum amorem mundi, ut implearis amore Dei. Vas es, sed adhuc plenus es; funde quod habes, ut accipias quod non habes. Certe jam renati sunt ex aqua et Spiritu fratres nostri; et nos ante aliquot annos renati sumus ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem Firmamentum salutis est, habere radicem charitatis, habere vimam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autem radicamini, ut non eradicemini? Tenendo charitatem, sicut dicit apostolus Paulus, In charitate radicati et fundati . Quomodo ibi radicabitur charitas, inter tanta silvosa amoris mundi? Exstirpate
Abbreviated transcription (Latin):
rum. S quomͦ poterimꝰ amare dm̃:
si amamus mundum: Parat nos
gͦ in habitare caritatẽ. Duo sunt
amores: mundi & di. Si mundi a¬
mor habitet: non ẽ quo intret amor
dĩ. Recedat amor mundi: &e habi¬
tet di. Melior accipiat locũ. Ama¬
bas mundu. noli amare mundũ.
Cum exhauseris cor tuũ amore ter¬
reno. hauries amorẽ diuinũ &e in¬
cipit habitare iam caritas de qua
nichil mali ꝓcedere potest. Audite
gͥ uerba purgantis modo quasi
agrum. inuenit corda hominũ.S
quomͦ inuenit.: Si siluam inuenit.
extirpat. si agrum purgatũ inue¬
nit. plantat: plantare ibi uult arbo¬
rem caritatẽ. Et quam siluam uult
exstirpare: Amorem mundi. Audi
exstirpatorem silue. Nolite diligere
mindum. hoc enim sequit᷑: neq qͤ
sunt in mundo. Siquis dilex̾it mũ¬
dum: dilectio patris non est in ipso.
Audistis. quia siquis dilexerit mũ¬
dum dilectio patris ñ ẽ in ipso. Ne¬
quis dicat in corde suo falsum ẽẽ hoc:

Expanded text:
rum. Sed quomodo poterimus amare Deum, rum. Sed quomodo poterimus amare Deum, si amamus mundum? Parat nos ergo inhabitari charitate. Duo sunt amores, mundi et Dei: si mundi amor habitet, non est qua intret amor Dei: recedat amor mundi et habitet Dei; melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum: cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum; et incipit habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo verba purgantis modo. Quasi agrum invenit corda hominum: sed quomodo invenit? Si silvam invenit, exstirpat; si agrum purgatum invenit, plantat. Plantare ibi vult arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem mundi. Audi exstirpatorem silvae. Nolite diligere mundum, hoc enim sequitur, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. 9. Audistis quia si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Nequis dicat in corde suo falsum esse hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cognouistis patrem. Scribo
uobis patres. Commendat hoc &e
repetit: qͥa cognouistis eum. qui
a pͥncipio ẽ. M em̃tote uos patres eẽ.
Si obliuiscimini eum qui a pͥncipi¬
o ẽ: perditis pat̾ntatẽ. Scribo uo¬
bis iiuenes. Etiam atq etiã consi¬
derate. quia iuuenes estis: pugnate
ut uincatis uincite ut coronemini.
Scribo uobis iiuenes. quia fortes
estis. & uerbum di in uobis manet:
& uicistis malignum. Hec omĩa frr̃s.
quia cognouimꝰ id qͦda pͥncipio ẽ.
qͥa fortes sumꝰ. quia cognouimꝰ pa¬
trem: omĩa ista quasi cognitionẽ cõ¬
mendant: caritatẽ non cõmendant.
Si cognouimꝰ amemꝰ. Nam cogni¬
tio sine caritate: ñ facit saluos. Sci¬
entia inflat: caritas edificat. Si con¬
fiteri uultis. & non amare incipitiᷤ.
demonib similes estis. Confitebant᷑
demones filium di. &e dicebant. quid
nobis & tibi. &e repellebant᷑. Confite¬
mini &e amplectimini. Illi enim ti¬
mebant de iniquitatib suis. uos
amate dimissorem iniquitatũ urã¬

Expanded text:
Quia cognovistis Patrem. Scribo vobis, patres: commendat hoc, et repetit, Quia cognovistis eum qui a principio est. Mementote vos patres esse: si obliviscimini eum qui a principio est, perdidistis paternitatem. Scribo vobis, juvenes. Etiam atque etiam considerate, quia juvenes estis: pugnate, ut vincatis; vincite, ut coronemini; Scribo vobis, juvenes, quia fortes estis, et verbum Dei in vobis manet, et vicistis malignum. 8. Haec omnia, fratres, quia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum vestra
Abbreviated transcription (Latin):
tuium: redemptor. ñ opp̾ssor. Dñs
ꝓ nobis suũ sanguinẽ fudit: rede¬
mut nos. mutauit spem nr̃am. Ad¬
huc portamus mortalitatẽ carnis:
& de futa immortalitate p̾sumimꝰ.
& in mari fluctuamus: s anchorã
spei in t̾ram iam fiximus. S non
diligamus mundum: neq quȩ ft̃
ista. nequis forte dicat quȩ in mũ¬
dosunt. d̾s fecit. id est cȩlum & t̾rã.
mare. solem. lunam. ce stellas. oĩa
ornamenta celoꝵ. Quȩ sunt orna¬
menta maris: Omĩa repentia. Qͤ
terre . Animalia. arbores. uolatilia.
Ista sunt in mundo: d̾s illa fecit.
Quare gͦ ñ amẽmus. qͦd ds fecit:
Sp̃c di sit in te ut uideas: qͥa hȩc oĩa
bona sunt. S ue tͥ si amaueris con¬
dita: &e deserueris conditorẽ. Pul¬
chra tͥ ista sunt: s quanto est ille
pulchrior: qui ista formauit: In¬
tendat caritas ur̃a: similitudini¬
b enim potestis instrui. ne subre¬
pat uobis sathanas dicens. quod so¬
lent dicere. B ene nobis sit in crea¬

Expanded text:
tivum redemptor, non oppressor. Dominus tivum redemptor, non oppressor. Dominus pro nobis sanguinem suum fudit, redemit nos, mutavit spem nostram. Adhuc portamus mortalitatem carnis, et de futura immortalitate praesumimus: et in mari fluctuamus, sed anchoram spei in terra jam fiximus. 11. Sed non diligamus mundum, neque ea quae ista: ne quis forte dicat, Quae in mundo sunt, Deus fecit, id est, coelum et terram, mare, solem, lunam, stellas, omnia ornamenta coelorum. Quae sunt ornamenta maris? Omnia repentia. Quae terrae? Animalia, arbores, volatilia. Ista sunt in mundo, Deus illa fecit. Quare ergo non amem quod Deus fecit? Spiritus Dei sit in te, ut videas quia haec omnia bona sunt: sed vae tibi si amaveris condita, et deserueris conditorem. Pulchra sunt tibi; sed quanto est ille pulchrior qui ista formavit? Intendat Charitas vestra. Similitudinibus enim potestis instrui: ne subrepat vobis satanas, dicens quod solet dicere. Bene vobis sit in crea