comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabricata erant in porticu qͣttuor cubitoꝵ.
Duid enim ꝑ lilia nͥ suꝑnę claritas patriȩ.
atq immortalitatis florib redolens parady¬
si designatur amęnitas: Quid ꝑ qͣttuor cubi¬
tos nͥ eũgłicus sermo. qͥ introitum nob̃ et̾nȩ
ꝑueniat᷑ ostendit: Cum gͦ scĩ doctores ꝓmis¬
sa nob̾ limina regni cęlestis in quattuor ȩũ
głii libris ostendunt. qͣsi capita columnaꝵ
opꝰ in se lilii quattuor cubitoꝵ exhibent. Ubi
notandũ iuxta litt̾am quia cũ opꝰ lilii in ca¬
pitellis qͣttuor cubitoꝵ eẽ memoratur. neq
utrũ in altitudine an in latitudine intelli¬
gi debeat. relictũ ẽ. Constat autẽ absq ul¬
la prarsꝰ dubietate. quia columna ꝙͣ .xii.
cubitoꝵ restis ambiebat. quattuor cubitos habe¬
bat grossituclinis. Omĩs enĩ circułꝰ qͣntũ hab&
spacii indiametro tantũ habet ter in gyro. De¬
niq mare ȩneũ qͥa diametr ũ habebat decem
cubitoꝵ ut in sequentib legit᷑. ꝯsequent̃ habe¬

Expanded text:
porticu, quatuor cubitorum. Quid per lilia nisi supernae claritas patriae, atque immortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? Quid per quatuor cubitos, nisi evangelicus sermo, qui introitum nobis aeternperveniatur, ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum opus in se lilii quatuor cubitorum exhibent. Ubi notandum juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse memoratur, nequeutrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Constat autem absque ulla prorsus dubietate, quia columna, quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor habebat cubitos grossitudinis. Omnis etenim circulus quantum habet spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum, quia diametrum habebat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, consequenter habe
Abbreviated transcription (Latin):
typum tenere. quia nimirũ quater deni faciunt
quadraguita. Decem autẽ sunt p̾cepta quib om̃is
nr̃a oꝑatio in lege diuina p̾fixa est. qͣttuor eugłioꝵ¬
libri in quib ꝑ dispensationẽ dnĩcȩ incarnationis.
cȩlistis patriȩ nob̾ est patefactꝰ iutroitꝰ. Et quiaᷤ
om̃s qͥ ad minist̾ium baptisiatis ꝑtinent. cum
fide &e sacmentiᷤs exigłii fructũ debent rectȩ oꝑa¬
tionis ostendere. apte luteres singuli in quib
holocausta lauabant᷑ q̃draginta bathos capiebais.
Quod uͦ sequit᷑. erat quatuor cubitoꝵ. siue in altitu¬
dine seu in altitudine significet. intellectꝰ mys¬
terii in promptu ẽ. Luter enĩ unꝰ quatuor erat
ma nob̾ baptisii p̾fixa est uel ꝓpter quattuor
cardinales urtutes quib qͥsq fidelis si non
frustra fidelis ẽ debet institui. nel certe ꝓpt̃
quattuor mundi plagas quib lauachrũ salutis
ministrat᷑. dicente psalmographo. qͦs redemit de¬

Expanded text:
typum tenere, quia nimirum quater deni faciunt typum tenere, quia nimirum quater deni faciunt quadraginta. Decem autem sunt praecepta, quibus omnium nostrum operatio in lege divina praefixa est. Quatuor suationis coelestis patriae nobis est patefactus introitus. Et quia omnes qui ad mysterium sacri baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii fructum debent rectae operationis ostendere, apte luteres singuli, in quibus holocausta lavabantur, quadraginta batos capiebant. Quod vero sequitur: « Erat quatuor cubitorum, » sive altitudine seu in latitudine, quid significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unus quatuor erat ma nobis baptismi praefixa est; vel propter quatuor cardinales virtutes, quibus quisque fifrustra fidelis est, debet institui, vel certe propter quatuor mundi plagas, quibus lavacrum salutis ministratur, dicente Psalmographo, « Quos redemit de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ioħs qͥ uidebantur colũnȩ eẽ. dextras dederunt
mͥ ⁊ Barnabȩ societatis. ut nos ingentib illi autẽ
in circũcisione. Quib u̾bis qͣsi exponere uidetur
mysterium columnarũ materialiũ. & qͥd uide¬
licet figurauerint ⁊ qͣre duȩ sint factȩ. Apłos
namq ⁊ doctores cunctos sp̃uales significant. for¬
tes nimirũ fide atq oꝑe. ⁊ contẽplatione ad suꝑ¬
na erectos. Due sunt autẽ. ut & gentes ⁊ circũci¬
sionẽ p̃dicando in eccł̃iam introducant. Stabant
in porticu ante fores templi. ⁊ ingressum illius
suo decore ac pulchritudine ex utraq parte mira¬
bilit̃ ornabant. Ostium autẽ templi dñs ẽ: qͥa
ego sum ostiũ. ꝑ me siqͥs introierit saluabitur.
Q uod uidelicet ostium colũnȩ ab utroq latere corã
positȩ circunistant. cũ ministri ser monis utriq
ppło introitũ regni cȩlestis ostendunt. ut siue a
luce scientiȩ legalis qͥsq siue ex rigore gentilita¬

Expanded text:
ntur columnae esse, dextras dederunt mihi et Barnabae societatis: ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione . Quibus verbis quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium, et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolos namque et doctores cunctos spiritales significant, fortes nimirum fide atque opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae enim sunt, ut et gentes, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est: quia Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur . Quod videlicet ostium, columnae ab utroque latere coram positae circumstant cum minister sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendit, ut si a luce scientiae legalis quisque seu ex rigore gentilita
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ facte colũnȩ atq ita dispositȩ. ut nobis ⁊¬
in ꝓsꝑis ⁊ in aduersis ingressũ patrie cȩlestis
ante oculos mentis habendũ eẽ doceant. Notan
dum sane in hac sententia paralipomenon ꝙͣ
utraq colũna decem ⁊ octo cubitos altitudi¬
nis habere memorat᷑. Ter &enĩ sen. decem &
octo faciunt. Tria uͦ ad fidem ꝑtinent propt̃
scãm tͥnitatẽ. sex ad oꝑationẽ. Q uod in eo die¬
rum numero mundꝰ sit factꝰ. luce clarius est.
& tria ꝑ sex multiplicant᷑. cũ iustꝰ ex fide uiuit.
cognitionẽq piȩ credulitatis executione bonȩ
actionis accumulat. Columnaq ante fores tẽ¬
pli decẽ zocto cubitis alta ẽ: cũ p̃dicator quisq
egregiꝰ palam cunctis insinuat. ñ nisi ꝑ fidem
⁊ oꝑa iusticiȩ nos ad suꝑnę gaudia uitȩ posse¬

Expanded text:
e sunt columnae et ita dispositae, ut nobis in prosperis et in adversis ingressum regni coelestis ante ocudum sane in hac sententia Paralipomenon quautraque columna octodecim cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinent propter sanctam Trinitatem. Sex ad operationem quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, cognitionemque piae credulitatis in exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est: cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat, non nisi per fidem et opera justitiae, nos ad su
Abbreviated transcription (Latin):
tos tẏpice in scͥpturis uocari. eo quod sint
recte huic uasi scͥptura maris nom̃ indidit.
in memoriam uidelicet maris rubri. in quo priꝰ
ꝑ extinctionẽ egyptioꝵ & ppłi di liberationẽ
baptismi forma p̃cessit. exponente apło ac di¬
cente: qm̃ patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt
& onĩs mare tͣnsierunt. & om̃s in moyse bap
tigati sunt in nube & mari. Sacramentum
autẽ baptismi & nitȩ nob̾ mundiciam quexte
in hoc scło. & uite nobis ȩt̾nȩ głam ꝓmittit
infuturo. Quod utrũq in mari hoc ęneo una
sententia designat᷑. cum ẽẽ decem cubitoꝵ a
labio usq ad labiũ ꝑhibetur. Decem namq
p̃ceptis in lege dñs om̃ia quȩ facere debeamꝰ
exp̃ssit. denario mercedẽ benefactoꝵ signauit.
cũ hunc in uinea laborantib dandũ esse

Expanded text:
tos typice in Scripturis vocari, eo quod sint tos typice in Scripturis vocari, eo quod sint recte huic vasi Scriptura mare nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum, et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit. Exponente Apostolo ac dicente: « Quoniam Patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes mare transierunt, et omnes in Mose bapntum autem baptismi et vitae a nobis munditiam quaerit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternae gloriam promittit in futuro. Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus expressit; denario aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea
Abbreviated transcription (Latin):
hunc iam uenisse & mundũ suo sanguine rede¬
misse testant᷑. Et apte simili uocabulo ambȩ
censebant᷑ columnȩ. eũ una firmitas. alt̾a in
robore dicta ẽ. ut una fidi ⁊ oꝑis fortitudo cun¬
ctis inesse doctorib monstraret᷑. nr̃i qͦq tẽporis
inertia notaretur. ubi se ñ nulli doctores sacer¬
dotes ⁊ columnas domꝰ dĩ uideri atq appellari
uolunt. cũ nichil in se ꝓrsꝰ firmȩ ficłi & ad
ꝯtemnendas scłi pompas ac desideranda bona
inuisibilia. nichil habeant roboris ad corrigen¬
dos. nil in dustriȩ saltem ad intelligendos
coꝵ quib prȩlati sunt errores.
ecit qͦq mare fusile decẽ cubitoꝵ ã labio
usq ad labiũ rotundum incircumitu.
are hoc fusile in figurã lauachri saluta¬
ris qͦ in remissionẽ peccatoꝵ emundam᷑. factũ:
Namq sacerdotes in ea lauabant᷑. ut u̾ba dier ũ
aꝑte. testant᷑. Sacerdotes autẽ ꝯstat om̃s elec¬

Expanded text:
hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redehunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse testantur. Et apte simili vocabulo ambae censebantur columnae, cum una, firmitas: altera in robore, dicta est: ut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia notaretur: ubi se nonnulli doctores, sacerdotes, et columnas domus Dei videri atque appellari volunt: cum nihil in se prorsus firmae fidei et ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nihil habeant roboris, ad corrigendos, nihil industriae, saltem ad intelligendos, eorum quibus praelati sunt, errores. « Fecit quoque mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium rotundum in circuitu. » Mare hoc fusile in figuram lavacri salutaris quo in remissionem peccatorum emundamur factum est. Namque sacerdotes in ea lavabantur, ut Verba dierum aperte testantur. Sacerdotes autem constat omnes elec
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ducenti ordines erant in circũitu capitelli
scd̃i. Piximꝰ eñĩ malogͣnata uł tocius sc̃ȩ
ȩxcłiȩ uel singuloꝵ quoꝵq fideliũ typum tene¬
re. Centenaris uͦ numerꝰ qͥ ad dexterã manũ
pͥmꝰ ꝑuenit. ñ nunꝗͣ. inet̾nȩ beatitudinis fi¬
gura poni ꝯsueuit. Duplicatur autẽ hic nume¬
rus malogranatoꝵ incircu̾itu capitelli scdi.
ut in sinuetur mysticȩ qd̾ utriꝰq testamenti
ppls adunandꝰ inxp̃o. atq ad ȩt̾nȩ uitȩ sit in¬
troducendꝰ coronam. Et statuit duas
columnas inporticu templi. Cũq statuiss
columnã dexterã uocauit eam noĩe iachim.
quȩ int̾pretatur firmitas. Similit̃ erexit
columnã scdãm ⁊ uocauit nom̃ eiꝰ booe:
hocẽ in robore. Pextera columna ut su-¬
tam in ierosolima instituer̃t ȩccłiam. scđa eoꝵ
qͥ ad p̃dicandum gentib destinati siuit. Uel cer¬
te dextra colũna eos significat qͥ uenturum in
carne dñm ꝓphetando p̃dixerunt. scd̃a illos qͥ

Expanded text:
tu capitelli secundi. » Diximus enim malogranata, vel totius sanctae Ecclesiae, vel singulorum quorumque fidelium typum tenere. Centenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnunquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice, quod utriusque testamenti populus adunandus in Christo, atque ad aeternae vitae sit introducendus coronam. « Et statuit duas columnas in porticu templi. Cumque statuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Joachim, » quae interpretatur firmitas. « Similiter erexit columnam secundam et vocavit nomen ejus Booz, » hoc est in robore. Dextra columna, ut suvam in Hierosolyma instituerunt Ecclesiam. Secunda eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextra columna eos significat, qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant. Secunda illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ his capitib erant suꝑposita. duo st̃ testam̃ta.
quoꝵ meditationi atq obseruantiȩ doctores scĩ to¬
to ⁊ animo subdunt᷑ ⁊ corpore. Unde bene utrũq
capitellũ qͥnq cubitos habebat altitudinis. quia
nimirũ qͥnq libris scͥptura moy saicȩ legis comp̃¬
hensa ẽ. ⁊ qͥnq etiã scłi ȩtatib tota uet̾is instrum̃¬
ti series cõplexa ẽ. Nouũ uͦ testamentũ ñ alia nob̃¬
aliqua p̃dicat. ꝗͣ quȩ moyses p̾dicanda ꝑ hoc esse
p̾̃dixerat ⁊ ꝓpħȩ. Et qͣsi in modũ retis ⁊ cathe

Expanded text:
quae his capitibus erant superposita duo sunt testamenta quae his capitibus erant superposita duo sunt testamenta quarum meditationi atque observantiae doctores sancti toto et animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis, quia nimirum quinque libris scriptura Mosaicae legis comprehensa est, et quinque etiam saeculi aetates, tota veteris instrumenti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis praedicat, quam quae Moyses praedicanda per hoc esse p
Abbreviated transcription (Latin):
Anani. donauit mͥ. Banereem. filii to¬
nitrui. quod corruptȩ boanerges usꝰ obtinu
it. Barsemia. filiꝰ cȩxus. quod & ipsũ corrup
nominis .b. litt̾a legenda ẽ. ñ .l. Musca enim
rebub. uocat᷑. Barrabas. filiꝯ patris. Cephaᷤᷤ.
petrus. Sirũ ẽ. Cana. possessio. siue possedit.
E ffraim. fertilis. siue auctus. quẽ nos possumꝰ
ab augendo augnientũ dicere. Messias. unctꝰ
id est xp̃c. Manna. quid est. Narareth. Nlos
char. conclusio. siue ramꝰ. Corrupte aut̃ pro
sichem. quȩ transfert᷑ in humeros ut sichar
legeret᷑ usus obtinuit. Siloe. missus. O

Expanded text:
arum vocari. Banereem, filii tonitrui; quod corrupte Boanerges, usus obtinuit. , filius caecus, quod et ipsum corruptnominis B littera legenda est, non L. Musca enim zebub vocatur. Barabba, filius patris. Cephas, Petrus, Syrum est. Cana, possessio, sive possedit. Ephraim, fertilis, sive auctus; quem non possumus ab augendo, Augentium, dicere. Messia, unctus, id est, Christus. Manna, quid est? Nazareth, mundichar, conclusio, sive ramus. Corrupte autem pro Sichem, quae transfertur in humeros, ut Sichar legeretur, usus obtinuit. Siloe, missus. 98
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. ł ppłs dñi. A mathi. ueritas mea. Acaria
adiutor dñs. Affith. lib̾tas. Argob. maledicẽs
excelsũ. Arihel. leo cłi. Asor. sagita lumnus.
Aar: continens. aut app̃hendens. Ala. infirmi
Adramelech. stola regis. ł decor regis:
Anamelech. respondente rege. Abisa. uoluntas
mea in ea. Asaf. colligens. Arfath. sanans
cham. fr̃ m̃s surgens. Asaia. facienti dño
Achobor. mus. Aars. sol. Amithal. calefa Pꝰ
Beel rebub. deuorans muscã. Baalsalisa.
habens terciũ. baldachar. uenit compungi.
tura. Basan. confusio siue pinguedo. uel sic¬
rus. Baladan. uenit sibimet iudicans. uel
uanitas ꝓsemetipso. Basechat. adipem. Be¬

Expanded text:
Domini. Amathi, veritas mea. Azaria, adjutor Dominus. Assith , libertas. Argob, maledicens excelsum. Dei. Asor, sagitta luminis. Aaz  , continens, aut comprehendens. Ala, infirmitAdramelech, stola regis, vel decor regis. Anamelech, respondenti regi. , voluntas mea in ea. Asaph, colligens. Arphad, sanans,cam, frater meus surgens. Asaia, facienti Domino. Achbor, mus. Aars, sol. Amutal, calefactus Baalzebub, devorans muscam. Baalsalisa, habens tertium. Badacar, venit compungi. turae. Basan, confusio, sive pinguedo, vel sicrus. Baladan, venit sibimet judicans, vel vanitas pro semetipso. Basecath, adipem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpalauimꝰ. deinceps cõpendioso sermone stric̃¬
tim tangere aggredimur qͥd allegoricȩ signifi¬
cet. In hoc enĩ quod ait. cũ audieris sonitũ
gradientis in cacumine piroꝵ. & cęt̾a. ad uen.¬
tum dñi significat. suꝑ celsitudinem ꝓpħaꝵ
& apłoꝵ uirtute diuinitatis suȩ suꝑ gradien¬
ten. sicut in canticis canticoꝵ scͥptum est: ec
roꝵ autẽ cacumina. arboꝵ significant sũmi¬
tates. Quid ꝑ arbores. nͥ sublimes patres in¬
telligunt᷑. In quoꝵ catuminib dũ sonitꝰ audit᷑.
id ẽ in sublimitate uitȩ sonꝰ p̃dicationis flante.
spũ scõ intonuit. dauid nr̃ uirtute suę diui¬
uitatis que celsitudinẽ scõꝵ tnͣscendit. philis¬
leos idest unmundos sp̃c suꝑauit.¬

Expanded text:
propalavimus, deinceps compendioso sermone stricpropalavimus, deinceps compendioso sermone strictim tangere aggredimur, quid allegorice significet. In hoc enim quod ait: « Cum audieritis sonitum gradientis in cacumine pyrorum. » etc. Adventum Domini signi virtute divinitatis suae supergradientem, sicut in Canticis canticorum scriptum est: « Erorum autem cacumina arborum significant summitates. Quid per arbores, nisi sublimes patres intelliguntur? In quorum cacuminibus dum sonitus auditur, id est, dum in sublimitate vitae sonus flas intonuit, David noster virtute suae divinitatis, qua celsitudinem sanctorum transcendit, Philisthaeos, id est immundos spirit
Abbreviated transcription (Latin):
Ut addiderunt iterum philistiim ut as¬
cenderent & pugnarent contͣ dauid. Con¬
suluit autẽ dauid dñm. Qui respondit. Non
in cuiꝰdam uolumine legi. contendunt ñ
rum suoꝵ. ubi scilicet idola eoꝵ erant in qͥb
confidebant. quȩ ut inquiunt ꝓ ut ex tradi¬
tione hebreoꝵ didicerunt. id̾circo flentium
uocantur. quia fletu digna sunt. & eos qui¬
ea colunt ad fletũ miseriarũ ꝑducunt. flentiũ
itaoreoꝵ yr ola ab blasphemiã hic sermo diuinꝰ
uocat si c̃ alibi uocat᷑ ydolũ moab. contaminatio moab.
gradientis in cacumine flentiũ. hoc est ut fe
runt cũ audieris a potestatib angłicis eorũ
conculcari. tunc inibis p̃lium quia tunc egre¬
dietur dñs ante faciem tuam. ut ꝑcutiat castͣ
philistiim. in eoꝵ nãq idolis dñs iudicia fecit.
int̾pres intrib linguis ꝑitus. galeatũ ponit
exemplũ. de arborib simplicit̾ intelligit allo¬
philoꝵ. S quia hẏstoriã didascalo consentiente

Expanded text:
t addiderunt iterum Philisthiim ut ascenderent et pugnarent contra David. Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Non in cujusdam volumine legi, contendant non rum suorum, ubi scilicet idola erant in quibus confidebant: quae ut inquiunt, prout ex traditione Hebraeorum didicerunt vocantur, quia fletu digna sunt, et eos quea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat: sicut alibi vocatur idolum Moab, contaminatio Moab. gradientis in cacumine flentium: runt: Cum audieris a potestatibus angelicis, eorum conculcari. « Tunc inibis pdietur Dominus ante faciem tuam, ut percutiat castra Philistiim. In eorum namque idolis Dominus judicia fecit, interpres in tribus linguis peritus galeatum ponit exemplum, de arboribus simpliciter intelligit Allophylorum. Sed quia historiam didascalo consentiente
Abbreviated transcription (Latin):
& in quib dictis dñs ab iniustis offendit᷑. ineide
qͦq a iustis placat᷑. Nam phariseꝰ ingressus
templũ. dicebat. ieiuno bis in sabbato. decimas
do om̃ium quȩ possideo. s iustificatꝰ magis pub
licanꝰ quã ille exiit. E techias qͦq rex cũ moles¬
tia corporis afflictꝰ. ad extremitatẽ ꝑuenisset in
oratione compunctꝰ dix̃. obsecro dñe memĩto qͦ mͦ
ambulauerim corã te in ueritate & in corde
aueliuit. Eece phariseꝰ se iustificauit in oꝑe. ere
chias iustũ se asseruit etiã in cogitatione. atq
unde ille offendit. uide iste dño placuit. Cur
nes pensat. & in eiꝰ aurib suꝑba ũ sunt. quȩ
humili corde ꝓferunt᷑  Tleuit itaq ere
chias fletu magno. ⁊ anteqͣ. egrederet᷑ ysaias
mediam partẽ atrii. factꝰ est sermo dñi ad eũ
dicens. Reu̾tere ⁊ dic etechiȩ duci popłi mei.
Hȩc dicit dñs ds dauid patris tui. Audiui ora¬

Expanded text:
Et in quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem Et in quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum dicebat: « Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo.licanus quam ille exiit . » Ezechias quoque rex cum molestia corporis afflictus ad extremitatem pervenisset, in oratione compunctus dixit: « Obsecro, Domine, memento quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde audivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere, et chias justum se asseruit etiam in cogitatione; atque unde ille offendit, inde iste Domino placuit. Cur nes pensat, et in ejus auribus superba non sunt, quae humili corde proferuntur? Et factum echias fletu magno. Et antequam egrederetur Esayas mediam partem atrii: factus est sermo Domini ad eum dicens. Revertere: et dic Ezechie duci populi mei: Hec dicit Dominus Deus David patris tui. Audivi ora
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Co enĩ tẽpore ezechias filios nl habebat.¬
annoꝵ. regnare ceꝑit in nida. Ex qͦ ꝑspicuũ ẽ
post terciũ annũ concessȩ uitȩ manassen ẽẽ
xp̃m de suo semine nasciturũ. Alii asseruiss
qu̾auis scõs uiros morte terreri ꝓpt̾ incertũ
iudiciũ ⁊ ignorationẽ sententiȩ di quã sedẽ
habituri sunt. Simulq fati qͥstio soluitur.
ac necessitatis uincula atq eausarũ. qd neqͣꝗͣ
dies mortis singłis p̾stituta sit. s uoluntate
di & ignotis mortalib causis. uł uiuat aliqͥs
uł moriat᷑. p̃sertim cũ ⁊ statuta nunc mortis
necessitas differat᷑. & post mortẽ resuscitatos
rat. Et uocat᷑ erechias dux ppłi eiꝰ ⁊ filiꝰ dauid.
cuiꝰ oꝑa sectabatur. fẽcerat enĩ rectũ uixta
omĩa quȩ fecit dauid pat̾ er. &s audit᷑ eius
oratio uident᷑q lacͥmȩ. qm ambulauerat

Expanded text:
ram. Eo enim tempore Ezechias filios non habebatannorum, regnare coepit in Judaea. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse rabat Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei, et ignotis mortalibus causis vel vivat aliquis, vel moriatur. Praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos it. Et vocatur Ezechias dux populi ejus, et filius David, cujus opera sectabatur. Fecerat enim certum juxta omnia quae fecit David pater ejus, et auditur ejus oratio, videnturque lacrymae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ciet fructũ sursum. qͥa de ierłm exibunt reliqͥȩ
& saluatio de monte syon. Selus dñi exerci¬
tuum faciet hoc. Nunc ad ipsum erechiã loqͥt᷑.
Hocerit inquit signũ eoꝵ quȩ futura p̾nuntio
scd̾o iuxta siminachũ pomis uescere. siue uxta
eosdẽ qͥ de p̾teritis segetib & catdente int̾ram
semine pollulauerint. In anno autẽ tercio fuga¬
to iam assyrio. & obsidione laxata. seminate &
li uallant᷑ exercitu. & euasuras ẽẽ ñ credunt.
tantã recipient rerũ omniũ abundantiam ac
felicitatem. ut instar arboris alta radice funda¬
tȩ. pomis densissimis impleant᷑. De ierłm enim
& de monte syon egredientur reliquiȩ ⁊ imple¬
bunt t̾ram iudȩam ñ suo merito s d̾i miscd̃ia.¬

Expanded text:
ciet fructum sursum, quia de Jerusalem exibunt reliquiae, et salvatio de monte Sion: zelus Domini exercituum faciet hoc . » Nunc ad ipsum Ezechiam loquitur. Hoc erit, inquit, signum eorum quae futura praenuntio, secundo juxta Symmachum pomis vescere, sive juxta eosdem quae de praeteritis segetibus et cadente in terram semine pullulaverint. In anno autem tertio, fugato jam Assyrio, et obsidione laxata, seminate, et li vallantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae, pomis densissimis impleantur. De Hierusalem enim et de monte Sion egredientur reliquiae, et implebunt terram Judeam, non suo merito, s
Abbreviated transcription (Latin):
& misit dñs angłm qͥ ꝑcussit omnẽ uirũ robus¬
tum & bellatorem ⁊ pͥncipem exercitꝰ regis assy.¬
rioꝵ. reu̾susq est cũ ignominia in t̾ram suam.
Qui iccireo seruatꝰ est ut scir& potentiã dei et
blasphemantia ora compͥmera. fieretq testis
illio maiestatis quẽ pauloante contempserat.
Et reu̾sus est sennacherib rex assyrioꝵ & man¬
sit in niniue. Cumq ad orasset in templo nes¬
rach dm suũ ad ramelech & sarasar filii etus
ꝑcusserunt eum gladio fugeruntq int̾ram ar-

Expanded text:
irum robustum, et bellatorem et principem exercitus regis Assyriorum. Reversusque est cum ignominia in terram suam . » Qui idcirco servatus est, ut sciret potentiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret, fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. « Et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et mansit in Ninive. Cumque adoraret in templo Nesrach Deum suum, Adramelech et Sarasar filii ejus percusserunt eum g
Abbreviated transcription (Latin):
ascendam. suꝑ sidera cęli ponam thronũ meum.
ero similis altissimo. Itaq furor tuus & suꝑbia
ꝑuenit inaures meas. E nequaꝗͣ te ultͣ portabo.
ut intelligas qd̃ potusti ñ tuis potuisse te uirib.
s meo arbitͥo. MMerebant᷑ enĩ impiȩ gentes & in¬
fructuose arbores. ut ꝑte qͣsi securi & sera mea
sueciderent᷑ & caderent. Itaq ponani circulũ &
chaniũ in narib tuis. ut blaspemantia ora con¬
stringam. ⁊ nequaꝗͣ. ultͣ talia loqui audeas.
F renumq immittã labiis tius. qd̾ tuã feroci¬
am domet. & te reducat in assyrios. Tibi aut̃
erechia hoc erit signũ. Comede hoc anno quȩ
reppereris. in sodo autẽ anno q̃ sponte nascunt᷑.
Porro in anno tercio seminate & metite. & reliqͣ.
Notandũ autẽ. qd̃ in libro ysaiȩ ubi u̾ba ipsiꝰ¬

Expanded text:
ascendam, super sidera coeli ponam thronum ascendam, super sidera coeli ponam thronum ero similis Altissimo. Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit signum: comede hoc anno quae repereris, in secundo autem anno quae sponte nascuntur: porro in anno tertio seminate et metite, » et reliqua. Notandum autem quod in libro Isaiae ubi verba ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
circulũ in narib tius. ⁊ frenũ in labiis tuis. &
reducam te in uiã ꝑ quã uenisti. Hȩc ex ꝑso¬
na di contͣ u̾ba assyriĩ sentienda sunt. qd̾ ad
blasphemiam eiꝰ responderit dñs. Num ignoras
qd̃ hec quȩ fecisti mea feceris uoluntate. ⁊ hec
ego futura p̾dixerim. ac ꝑ te facienda manda¬
uerĩ .i Itaq qd̃ olim decreui hocẽ expletũ t̃ꝑe
ut colles idest pͥncipes qͥ int̾ se ante pugnabant
& ciuitates inuntissime. me contͣhente manũ
meã. nec solitũ p̃bente auxiliũ eradicarentur
& contremiscerent ac ꝑirent. ⁊ cõpararent᷑ ñ oli¬
ue & uinee fructuosisq arborib. s fȩno & gra¬
mini herbisq domatũ quȩ frugib impedim̃ta
sunt. & ante marcescunt ꝗͣ ad maturitatem
ꝑueniant. Itaq & sessionem & egressum & in¬
troitũ tuũ ante cognoui. & insaniam qͣ cont᷑
me de bachaturꝰ eras ꝓpħis uaticinantib sũ
locutꝰ. ꝑ qͦs olim dicturũ te ẽẽ nouerã. in cęlũ

Expanded text:
aribus tuis, et frenum in labiis tuis, et reducam te in viam per quam venisti. » Haec ex persona Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus: « Num ignoras quod haec quae fecisti, mea feceris voluntate, et haec ego futura praedixerim, aperte facienda mandaverim? » Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore: ut colles, id est principes qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam nec solitum praebente auxilium eradicarentur, et contremiscerent ac perirent; et comparentur non olivae et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno et gramini herbisque dogmatum, quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt quam ad maturitatem perveniant. Itaque sessionem et egressum et introitum tuum ante cognovi, insaniam qua contra me debacchaturus eras, prophetis vaticinantibus sum locutus, per quos olim dicturum esse te noveram: In coelum
Abbreviated transcription (Latin):
significant suo uastauit exercitu. Nunqͥd
ñ audisti quȩ olim fecerĩ ex dieb antiquis
eradicationẽ colliũ cõpugnantiũ ⁊ ciuitatum
munttarũ. Habitatores harũ breuiata ma¬
nu contremuert̃ & ꝯfusi sunt. facti st̃ sicut¬
fȩnum agri &e gramen pascuȩ. & herba tectoꝵ qͥ
exaruit anteꝙͣ maturescer&. Habitationẽ tuã
& egressum tuũ & introitũ tuũ cognoui. t in

Expanded text:
significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti quae olim fecerim? Ex diebus antiquis eradicationem collium compugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores earum breviata manu contremuerunt, et confusi sunt: Facti sunt sicutfenum agri, et gramen pascuae, et herba tectorum, quae exaruit antequam maturesceret, Habitationem tuam, et egressum tuum, et introitum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ blasphemasti ⁊ Contͣ quẽ exaltasti uocem
& eleuasti in excelsum ocłos tuos: Contͣ
scm̃ isrł. & reł. Peniq erechias audacter
dñm dep̃cabatur. nec misit adẏ saiam ut pͥus
fecit. Non ipse ppħa ꝑgit ad eum. s nuntios
quia cunctis gentib simulachra mortuoꝵ ad¬
orantib. hȩc sola ꝯseruat castitatẽ religionis
cdi & uniꝰ diuinitatis cultũ. & quȩ ne ad
maiorem blaspemiam concitar&. p̾senti ñ
respondit. post abeuntẽ mouit caput suũ.
certa de ultione. secura de pęna. In manu
Ut maior esset arrogantia. dñm blaspemasti.
Ctis gentib accipiendum ẽ & pͥncipib ear um
uł de ierłm quȩ est libanꝰ. Cedri & abietes.
potentes & optimates. Altitudo sum mitatis &
saltꝰ carmeli. tẽplum ẽ. Id̾q infert. ego fodi
& bibi aquã. & siccaui uestigio pedis mei om̃s
riuos aggerũ. uł ob hoc dixit. qͥa ꝓ multitudi¬
ne exercitꝰ omĩa fluenta siccauerit ut puteos
sͥ fodere cõpulsꝰ sit. uł qͥa om̃s ppłos quos aq̃

Expanded text:
ti? Contra quem exaltasti vocem, et elevasti in excelsum oculos tuos? Contra sanctum Israel, » etc. Denique Ezechias audacter Dominum deprecatur; nec misit ad Isaiam, ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios quia, cunctis gentibus simulacra mortuorum adorantibus, haec sola conservat castitatem religionis Dei, et unius divinitatis cultum, et quae, ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, post abeuntem movit caput suum, certa de ultione, secura de poena. « In manut major esset arrogantia, Dominum blasphemasti. ctis gentibus accipiendum est, et principibus earum, vel de Jerusalem, quae est Libanus, cedri et abietes, potentes quique et optimates, altitudo summitatis et saltus Carmeli templum est. Quod infert: « Ego fodi et bibi aquam, et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes populos, quos aquae
Abbreviated transcription (Latin):
Iropt̾ea hȩc dicit dñs de rege assyrioꝵ. Non
intrabit ciuitatẽ hanc. & ñ iaciet ibi sagutã.
nec occupabit eam clipeꝰ. & ñ mittet in circũ
excutit metũ. Dicit autẽ qͥa ñ suo merito s d̾i
clementia ꝯseruent᷑. immo patris eoꝵ dauid me
& ꝑcussit castra assy rioꝵ centũ octognta

Expanded text:
de rege Assyriorum: Non intrabit civitatem hanc, et non jaciet ibi sagittam: nec occupabit eam clypeus, et non mittet in circuitexcutit metum. Dicit autem, quia non suo merito sed Dei clementia conserventur, imo patris eorupercussit in castris Assyriorum centum octoginta
Abbreviated transcription (Latin):
um narrat herodotus.
taq cum accepisset erechias litt̾as de manu
nuntioꝵ & legisset eas. ascendit in domũ dñi.
& expandit eas corã dño. & orauit in conspec̃¬
tu eiꝰ dicens. Dñe d̾s isrł qͥ sedes suꝑ cheru¬

Expanded text:
um, narrat Herodotus. « Itaque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et expandit eas coram Domino, et oravit in conspectu ejus, dicens: Domine Deus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam putant in corpore uiuere condẽpnatio
est. & iuxta illud qd̃ dicitur. reuertere anima
mea in reqͥem tuam. & in alio loco. educ de
carcere animã meã optandũ est uiris ut
de carcere liberent᷑. qmodo nunc donat dñs
ꝓ beneficio. ut qͥ lib̾andus erat. adhuc qͥnde¬
cim annis uiuat incarcere Pixitq¬
tũaginta ulcꝰ sonare ñ uulnꝰ. Nam aquila
simmachꝰq & theodocio cãRõe int̾pretati sunt.
ꝑ qd̾ morbũ regiũ incelligi uolunt. cui con¬
traria putant᷑ uł sũpta in cibo uł apposita
corpori quȩcumq sunt dulcia. Ergo ut dei
potentia monstraret᷑. ꝑ res noxias ⁊ aduersas
sanitas restituta est. Aliĩ sĩti ñ ulcus s apos¬
tema suspicant᷑. qͣndo tunens corpꝰ noxio & pu¬
trescente pure cõpletur. Et iuxta artẽ medico¬
rum oĩs sauies sicciorib ficis atq contusis
in cutis suꝑficiem ꝓuocat᷑. ac ꝑ hoc ñ sꝑnen¬
dam eẽ medicinã quȩ usu constet. & exꝑi¬

Expanded text:
orpore vivere condemnatio est, et juxta illud quod dicitur: Revertere, anima mea, in requiem tuam . Et in alio loco: Educ de carcere animam meam , optanda est mors ut de carcere liberemur: quomodo nunc Dominus donat pro beneficio, ut qui liberandus erat, adhuc quindecim annis vivat in carcere? Dattuaginta ulcus sonare, non vulnus. Nam Aquila, Symmachusque et Theodotion ἕλκος interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt. Cui contraria putantur vel sumpta in cibo, vel apposita corpori quaecunque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per tres noxias et adversas sanitas restituta est. Alii schehin, non ulcus, sed apostema suspicantur, quando tumens corpus cocco et computrescente pure impletur, et juxta artem medicorum omnis sanies siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem provocatur. Ac per hoc non spernendam esse medicinam, quae usu constet et ex
Abbreviated transcription (Latin):
Seir. pilosus. ł hispidus. Saraa. pͥnceps. Sur.
murus uł directꝰ. aut continens sonũ u̾tit᷑.
Saba. conu̾sio. siue rete. siue loq̃ns. siue can¬
tilena. Sẏ meon. exauditio ł nom̃ habitacłi.
Sale. pax. siue reddens. Sichimoꝵ. humeri.
Ipsa ẽ q̃ & sichem. s in latinũ ⁊ in grecum
sonũ uertit᷑. Sebeon. stante iniquitate. Sofar.
speculator eiꝰ. uel bucina. Samma. ꝑditio.¬
uectes ad portandũ. Salama. uestimentũ.
ł pacifica. Saul. expetitus. ł abitens. Saua.
eloquentia. ł clamor. Sela. ut eiꝰ. ł omissio
tiis didicimꝰ. qd̾ in lingua eoꝵ resonet sal¬
uator mundi. Semron. nom̃ uidens. aut
custos. Sareil. ut descenderet. Sefion egres¬
sum ẽ os tͥsticiȩ. suni. pupilla mea. ł scd̾s

Expanded text:
Seir, pilosus, vel hispidus. Sara  , princeps. Sur, murus, vel directus, aut continens. Saba  , conversio, sive rete. Sue, loquens, sive cantilena. Simeon, exauditio, vel nomen habitaculi. Salem, pax, vel reddens. Sichimorum  , humeri: ipsa est quae et Sichem. Sed in Latinum et Graecum sonum vertitur. Sebeon, stante iniquitate. Sophar, speculator ejus, vel buccina. Samma, perditio.vectes ad portandum.vel pacifica. Saul, expetitus. Sava  , eloquentia, vel clamor. Sela  , ut ei, vel dimissio tiis didicimus, quod in lingua eorum resonet, salvator mundi. Semron, nomen videns, aut custos. Sarad, ut descenderet. Sephion, egressum est os tristitiae. Soni, pupilla mea, vel secundus
Abbreviated transcription (Latin):
a hec. occidens. Tacho. silens. Talam.
ros. hucusq ꝑ litt̾am .t. simplicẽ legerimꝰ.
nc̃ aspiratione addita legendũ ẽ. G hobel.
siue thubal. ductus ad luctũ. ł ꝯuersus ad
uniuersa. Tniras. timens siue rediens ad
fluuiũ. ł hogorma. incolatꝰ qͥs piam. aut in¬
terpres. Thares. exploratores leticiȩ. siue
gaudiũ. t hara. exploratores odoris. siue ex¬
ritudo. ł cõmutans. T heman. auster: ł affri¬
cus. Thamma. uetans. ł deficiens. thamath.
ꝑfecta pars. siue ꝯsũmatio data. ł hola. uer¬

Expanded text:
erficiens. Tachos  , silens. Talam, ros. Hucusque per litteram T simplicem legerimus, nunc aspiratione addita, legendum est. Thobel, sive Thubal, ductus ad luctum, vel conversus, aut universa. Thiras, timens, sive rediens, aut superfluum. Thogorma, incolatus quispiam, aut interpres. Tharsis, exploratores laetitiae, sive gaudium. , exploratores odoris, sive exritudo, vel commutans. Theman, auster, vel Africus. Thamna, vetans, vel deficiens. Thamath  , perfecta pars, sive consummatio data. Tholae
Abbreviated transcription (Latin):
humeri. uł labor. Seor. parua. ł meridiana.
Sennaab. dentis pat̾. siue fetor patͥs. Seme¬
ber. nom̃ ꝑditionis. siue ibi ꝑdicio. Segor.
patria. Ipsa ẽ quȩ & supͣseor. S sciendũ. qd̾ .g.

Expanded text:
humeri, vel labor. Soor, parva, vel meridiana. humeri, vel labor. Soor, parva, vel meridiana. Sennaab, dentis pater, sive fetor patris. Semebad, nomen perditionis, sive ibi perditio. Segor  , parva: ipsa est quae et sup
Abbreviated transcription (Latin):
apud hebreos uariis uocib ꝓferant᷑. hoc ñc̃
qͦ in .s. litt̾a sciendum ẽ. Siquide apud
hebreos .s. tres sunt litt̾ȩ. Una quȩ dicitur
littera describat᷑. alia sin. in qua stridor
euenerit. ut eade nomina alit̃ atq alit̃ inter¬
pretent᷑. illud in causa ẽ qđ diu̾sis scͥpta st̃
luteris. Noc aut̃ qd̾ ingenesi diximꝰ. in om¬
nibus libris similit obseruandũ.
fla. umbra eiꝰ. Seth. positio. siue po¬
situs. aut poculũ. uł grãm. aut sem̃.
girans. siue circiuens. Sabathacha. circiuiers
te. siue circũsessio tua. ł sedes tua. Senna¬
ar. excussio dentiũ. siue fetor eoꝵ. Sidona.
uenatio meroris. Samareaim. lanã meam.
siue ꝯiunctũ meũ. s meliꝯ custos. Sodoma.
Seboim. caprearũ. uł damularũ. siue sta¬
tio eiꝯ mare: ł statio maris. Sales. missa.
Sefar. narratio. siue liber.Serug. corrigia.
siue ꝑfectus. Sarai. pͥnceps mea. Sichem.

Expanded text:
apud Hebraeos variis vocibus proferatur: hoc nunc apud Hebraeos variis vocibus proferatur: hoc nunc quoque in S littera sciendum est. Siquidem apud Hebraeos tres sunt S litterae: una quae dicitur litteram describatur: alia SIN  , , in qua stridor evenerit, ut eadem nomina aliter atque aliter interpretentur, illud in causa est, quod diversis scripta sunt litteris. Hoc autem quod in Genesi diximus, in omnibus libris similiter observandum. 16 Sela, umbra ejus. Seht, positio, vel positus, aut poculum, sive gramen, aut semen, gyrans, sive circumiens. Sabathacha, circumiens te, sive circumsessio tua, vel sedes tua. Sennaar, excussio dentium, sive fetor eorum. Sidona  , venatio moeroris. Samaraeum, lanam meam, sive conjunctum meum, sed melius custos. Sodoma Seboim, caprearum, vel damularum, sive statio ejus mare, aut statio maris. Sala  , missa. Sophera  , narratio, sive liber. , corrigia, sive perfectus. Sarai, princeps mea. Sichem,
Abbreviated transcription (Latin):
rech. longitudo. Ochorath. tenens. Goli¬
ba. tabnaculũ meum in aliquo. uł ta¬
bernaculi altitudo. Od ollamites. contestans
aliquem. uel testimoniũ in aqua. Ofim. tha¬
ex in. ꝑ extensum ꝓnuntiemꝰ elementum.
fir. siue afir. qđ ꝑ aleph litterã scribitur.
int̾pretatur irritũ ł herbosum. Ox. uolen¬
tem. omar. ppłs ł amarꝰ. onan. meror eoꝵ. de
ifath. uidens buccelła. siue uidens.
bona. Rodu. qđ hebraice dr rodim. in¬
ter pretat᷑ descendentes. aut paruus iudi¬
nans uł excelsa. Rooboth. inclinatio ł plateȩ.
Ragau. egrotans uł pascens. Raphaym.gi¬
gantes. Rebecca. multa patientia. ł inultũ
Hoc aut̃ scđ̾m accentuũ & literarũ euenit
diuersitatem. ut tam incontrarias signifi¬
cationes nomina commutent᷑. Ruben. uidenꝰ
filis. ł uidens inmedio. Raguhel. pastor dĩ.
pulũ. uł tinea. siue malicia detinea.Od
in pͥncipio dixeramꝰ in uocalib luteris ob¬
seruandũ. eo qd̃ ap̃ nos int̾dum una sit lut̾a. &

Expanded text:
 longitudo. Ochozad, tenens. Olibama, tabernaculum meum in aliquo, vel tabernaculi altitudo. Odollamites, contestans aliquem, vel testimonium in aqua. Ophim  , than per extensum pronuntiemus elementum. , sive Uphir, quod per ALEPH litteram scribitur, interpretatur irritum, vel inherbosum. , volentem, Omar, populus, vel amarus. , moeror eorum. 15 Ripheth, videns buccellam, sive videns bona. Rhodii, quod Hebraice dicitur RODIM pretantur descendentes, aut patruus judivel excelsa. Rhooboth, inclinatio, vel plateae. Ragau, aegrotans, vel pascens. Raphaim, gigantes. , multa patientia, vel multum Hoc autem secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut tam in contrarias significationes nomina commutentur. , videns filius, vel videns in medio. Raguel, pastor Dei, l tinea, sive malitia de tinea. Quod in principio dixeramus in vocalibus litteris observandum: eo quod apud nos interdum una sit littera, et
Abbreviated transcription (Latin):
lonioꝵ. Beniq samariã id ÷ decẽ tͥb cȩꝑere as¬
syriĩ. iudã autẽ & ierl̃m postea legimꝰ cȩpisse
chaldeos. quoꝵ rex nabugodonosor fuit. &s qͥa
diei spacia duplicata seruire ei quẽ solũ dm
idt sole putabant. Cumq causas huiꝰ miracl̃
rationẽq ꝑqͥrerent. fama ꝑ oñs gentes uolante
didicerunt ꝓpt̾ egrotationẽ regis iudeȩ etiã cur¬
sum signi clarissim cõmutatũ. Quam ñ eẽ opi¬
nationẽ meam. s fidẽ scͥpturȩ sc̃ȩ dierum u̾ba
testant᷑. quȩ dixere post alia. Ipse est erechias qͥ
opturauit fuꝑiorẽ fontẽ aquar ũ gẏon. & auer¬
tit eas subt̃ ad occidentẽ urbis dauid. In oꝑib¬

Expanded text:
loniorum. Denique Samariam, id est, decem tribus cepere Asloniorum. Denique Samariam, id est, decem tribus cepere Assyrii. Judam autem et Jerusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit. Et quia, diei spatia duplicata, servire ei quem solum Deum, id est, solem putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Judaeae etiam cursum signi clarissimi commutatum. Quam non esse opinationem meam, sed Scripturae sanctae, Dierum Verba testantur, quae dixere post alia: « Ipse est Ezechias, qui obturavit superiorem fontem aquarum Gion, et avertit eas subtus ad occidentem urbis David. In omnib
Abbreviated transcription (Latin):
to decimo anno regis erechiȩ ascendisse senna¬
cherib regem assyrioꝵ suꝑ om̃s ciuitates iuda
munitas & cȩpisse eas. & postea obsedisse lachis.
tͥnsisse lobnam. misisse ierłm partẽ exercirꝰ sui.
cesaq ꝑ angłm centũ octoginta qͥnq milia exerci¬
tus eiꝰ. & ipsum fugisse ninuen. int̾fectumq
a filiis infano dĩ sui. & regnasse ꝓ eo assaradon
filiũ eiꝰ. egrotasse erechiam. & recepisse ꝓpħañuo
sospitatẽ factũ signũ incredibile. ut sol horarũ
spaciis reuerteret᷑ ad ortũ suũ. & pene duplex di¬
es fieret. nc̾ legimꝰ qd̃ in tẽpore illo hoc ẽ in eode
anno qͦ hȩc gesta sunt omĩa misit marodachiul¬
dab filiꝰ balacdan rex babilonis libros ⁊ mun̾a
ad erechiam. ñ assaradon qͥ sennacherib patri
ap̃ assẏrios in regnũ successerat. de cuiꝰ seu
morte seu uita scͥptura ꝯticuit. Ex qͦ ꝑ spicuũ
est alud fuisse t̾c̃ regnũ assẏrioꝵ ⁊ aliud babi¬

Expanded text:
to anno regis Ezechiae ascendisse Sennacherib, regem Assyriorum, super omnes civitates Juda munitas, et cepisse eas, et postea obsedisse Lachis, transisse Lobnam, misisse Jerusalem partem exercitus sui, caesaque per angelum centum octoginta quinque millia exercitus ejus, et ipsum fugisse Niniven, interfectumque a filiis in fano Dei sui, et regnasse pro eo Asarhadon filium ejus; aegrotasse Ezechiam, et recepisse, prosospitatem; factum signum incredibile, ut sol decem horarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex dies fieret ; nunc legimus quod in tempore illo, hoc est, in eodem anno, quo haec gesta sunt omnia, misit Merodach Baladam, filius Baladam, rex Babylonis, litteras et numera ad Ezechiam, Asarhaddon, qui Sennacherib patri apud Assyrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum est aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Baby
Abbreviated transcription (Latin):
de regio semine ẽẽ eu nuchos. qͦs in ministerio
nabugodonosor fuisse ñ dubiũ est. Dix̃q ere¬
chias. Bonũ u̾bum dñi qd̾ locutꝰ est. In qͦ ab
hebreis rep̃henditur. cur ñ sit imitatꝰ boni
tatẽ moysi qui locutꝰ ẽ ad dñm: aut dimitte
eis hanc noxã. aut si ñ facis dele me de libro
itaq sententia ꝓpħȩ ad erechiam mysticȩ contͣ
ypocritas ꝓlata accipi potest. qͥ postꝗͣ. magius
uirtutib accrescunt. qͥa cauere malignoꝵ sp̃uũ
insidias negligunt. & celari in eisdẽ uirtutib
nolunt. bona sua ostendendo ostiũ faciunt. &
ꝓdentes subito amittunt qͥcqͥd diutiꝰ studendo
oꝑantur. Hinc ꝑ psalmistã dicit᷑: tradidit in
captiuitatẽ uirtutẽ eoꝵ & pulchritudinẽ eoꝵ¬

Expanded text:
de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabuchodonosor fuisse, non dubium est . « Dixitque Ezechias: Bonum verbum Domini, quod locutus est. » In quo ab Hebraeis reprehenditur, cur tatem Moysis, qui locutus est ad Deum: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facies, dele me de libro itaque sententia prophetae ad Ezechiam, mystice contra hypocritas prolata accipi potest: qui post magnas virtutes decrescunt, quia cavere malignorum spirituum insidias negligunt, et celari in eisdem virtutibus nolunt, bona sua ostendendo, hostium faciunt: et imprudentes subito amittunt, quidquid diutius studentes operantur. Hinc per Psalmistam dicitur: « Tradidit in captivitatem virtutem eo
Abbreviated transcription (Latin):
De t̾ra longinqua uenert̃ ad me de baby lone. qd̵
qͣnto terra longinquior unde uenerunt. tan¬
to iste głosior ꝓpt̾ quẽ uenerunt. Q uenerunt
inquit ad me. qͥ debuerat dicere. uener̃t ad
glorificandũ dm ꝓsigni magnitudine de baby¬
lone. quȩ urbs in toto orbe potentissima esł.
R ursumq ysaias. Quid inqͥt uidert̃ in domo tua:
in domo illiꝰ. nec fuerit res ꝗͣ ñ ostenderit eis
in thesauris suis. S alterũ tacet de qͦ uere¬
batur offensam. qd̃ ostenderit eis cuncta q̃
haberet inpotestate sua. haud dubium quin
& templi supellectilem ꝓpt̾ quȩ y salas dđi ser¬
mone ꝓfert sententiam. Audi u̾bum dñi ex¬
ercituũ. Ueniet tempꝰ qͣndo oĩa hec q̃ in domo
tua sunt. & ñ tuo s patrũ tuoꝵ labore q̃sita
in babẏlonẽ tnsferantur. & de semine tuo fiais
eunuchi in aula regia. Ex qͦ hebrei uolunt
damhelẽ. ananiã. misahelẽ. arariã. qͥ fuere

Expanded text:
De terra longinqua venerunt ad me de Babylone; » quod De terra longinqua venerunt ad me de Babylone; » quod quanto terra longior sit unde venerunt, tanto iste gloriosior, propter quem venerint. Et « Venerunt, inquit, ad me, » qui debuerat dicere: Venerunt ad glorificandum Deum pro signi magnitudine, « de Babylone, » quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias: « Quid, inquit, viderunt in domo tua? in domo illius, nec fuerit res, quam non ostenderit eis in thesauris suis. Sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua: haud dubium quin et templi supellectilem, propter quae Isaias Dei sermone profert sententiam: « Audi verbum Domini exercituum: Veniet tempus, quando omnia haec, quae in domo tua sunt, et non tuo, sed patrum tuorum labore quaesita, in Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere
Abbreviated transcription (Latin):
audita uictoria ⁊ assirii regis interitu. non
cecinerit laudes dño qͣs cecinit moyses pha¬
raone submerso. & debbora int̾fecto sisara. &
anna genito samuhele. unde cõmonitũ esse
fragilitatis suȩ: rursumq corꝑis sanitate &
signi magnitudine offerri aliquã occasionem
suꝑbie. ꝙͣ ut prudens ⁊ dĩ cultor uitare debue¬
rat. nec monstrare alienigenis diuitias suas
qͣs ło tͥbuente possederat. Ex quo iuxta legeᷤᷤ
qͦq tropologiȩ discimꝰ ñ mittendas margaritaᷤᷤ
ante porcos. nec daudũ scm canib. Qui enim
fidelis est spu. abscondit negotia. & qͥcumq¬
hoc fecerit. om̃is uirtꝰ illiꝰ eneruat᷑. perito pos¬
teritas. & anusso uirili robore in muliebrẽ redi¬
gitur mollitudinẽ. Ingredit᷑ gͦ ysaias ad regem.
& qͣsi nescrꝰ siscitatur. Quid dixerunt uiri isti.
& unde uenert̃: Duo int̾rogat. qͥd locuti st̃.
⁊ undͤ uener̃t. Ille ad unũ respondit altero
prȩt̾nusso. qd̾ cũ emphasi & suꝑcilio legendũ ẽ.

Expanded text:
udaeorum, et Assyrii regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses, Pharaone submerso , et Debora, interfecto Sisara , et Anna, genito Samuele ; unde commonitum esse fragilitatis suae. Rursumque post corporis sanitatem, et signi magnitudinem, offerri aliam occasionem superbiae, quam, ut prudens et Dei cultor, vitare debuerat, nec monstrare alienigenis divitias suas, quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta leges quoque tropologiae discimus, « non mittendas margaritas ante porcos, nec dandum sanctum canibus . » Qui enim fidelis est, spiritu abscondit negotia. Et quicunque fecerit, omnis virtus illius enervatur, peritque posteritas, et amisso virili robore, in muliebrem redigitur mollitudinem. Ingreditur ergo Isaias ad regem, et, quasi nescius sciscitatur: « Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt? » Duo interrogat, « quid locuti sunt, » et « unde venerunt? » Ille ad unum respondit, altero praetermisso, quod cum emphasi et supercilio legendum est: «