comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit suecessio filioꝵ Iupͣsenti siqͥdem
uita. Necesse ẽ ut ꝓcreentur filii carna¬
les: qͥ patribꝰ mortius uł morituris. suc¬
cedant in hereditatẽ. Inula aũ beatitu¬
dine ubi uemo moritur: ñ est uecesse
ut fiat suecessio filioꝵ: i pragacionem
carnis. Qua ꝓpt̾ appellat᷑ sterilis. & đr ei
congaudendo uoee. ꝓphetica. Letaro o
ȩccła sterilis a carnali. ꝓpagacione .&.
quȩ ñ paris filios carnales eũ dolore
&ͥ animi anrietate: qr plures filii deser¬
te quondã gencilitatis uemient tͥ quã
ex sẏnagoga:. quę olim habuit đm omin¬
potente̾ uirũ. uł quȩ mͦ głatꝰ se habere.
er gentilitate: quã de sẏnagoga. fer om̃s
eñi pene ciuitates &. regiones. uicos :
.s. uillulas. gentiles se elamant credere
in xpm. Iudeor aũ aut rarus. iut mullus

Expanded text:
enit successio filiorum. In praesenti siquidem vita necesse est ut procreentur filii carnales, qui patribus mortuis vel morituris succedant in haereditatem: in illa autem beatitudine ubi nemo moritur, non est necesse ut fiat successio filiorum per propagationem carnis. Quapropter appellatur sterilis, et dicitur ei congaudendo voce prophetica: Laetare, o Ecclesia, sterilis a carnali procreatione, quae non paris filios carnales cum dolore et nimia anxietate, quia plures filii desertae quondam gentilitatis venient tibi, quam ex Synagoga quae olim habuit Deum omnipotentem virum, vel quae modo gloriatur se habere. ex gentilitate quam de Synagoga. Per omnes enim pene civitates et regiones, vicos quoque et villulas gentiles clamant se credere in Christum, Judaeorum autem rarus aut nullus
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑsa uobis. Nolite locũ dare diabolo.
ia÷ nolite uindictã expetere. neq irasci
ultra modũ. ne recedat sol auobis xꝑs
& adueniat diabolus pͥnceps tenebrarũ.
Quandocũq eñĩ peccamꝰ locũ damꝰ dia¬
bolo in nobis. Qui furabat᷑ bona alior.¬

Expanded text:
a vobis. Nolite locum dare diabolo, id est, nolite vindictam expetere, neque irasci ultra modum, istus, et veniat diabolus princeps tenebrarum. Quandocunque enim peccamus, locum diabolo in nobis damus. « Qui furabatur » bona alior
Abbreviated transcription (Latin):
diligentes amicos ind̾m &. inimicos
ꝓpt̃ dđm. sicut inqͥt filius knĩs imitat᷑¬
bonũ patr̾e in omni c̃uersacione moꝵ
& lenitate mentis. atq honestate uitȩ
ita q uosimitamini patrẽ ur̃m omni¬
potent̾ẽ d̾m. scdm qͦd ipse uobis adiu¬
toriũ bonȩ uoluntatis .ꝙ. op. ac ionis pre¬
stiterit. Patrẽ aũ dieo: ñ ꝑ naturam

Expanded text:
diligentes amicos in Deo, et inimicos diligentes amicos in Deo, et inimicos propter Deum. Sicut, inquit, filius charissimus imitatur patrem bonum in omni conversatione morum et lenitate mentis atque honestate vitae, ita et vos imitamini Patrem vestrum Deum omnipotentem, secundum quod ipse vobis adjutorium bonae voluntatis et operationis praest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa sꝑmsc̃m fugare auobis qͥ habitator
ee̾ cepit uri indie redempeionis: idd in
die baptis matis: Sic ut eñĩ contrutatur
homo qͥndo de ꝓpria domo expellit᷑. quã
ipse sibi edificauit ut quiete ibi habita¬
ret: sic sps sẽs contristari dr qͥndo de ho¬
mine quẽ sibi mundauit in baptismate.
p praua oꝑa eicit᷑. Aliter. Nolite c̃trista
la opa. Siqͥde̾ sꝑitales uiri. si qͥndo uident
alios peccare .s. a uia rectitudinis deui¬
aro. c̃tristant᷑ de illor miseria: .s. condo¬
simi. Hor tat᷑ apłs ephesios. ut sint
imitatores derꝰ sic ut filii Rm̃i. Imitari
aũ est sequi. Imitacio aĩr est. quȩdã ima¬
ginacio. Uerbi gr̾a. qͥndo disc ipłi conat᷑
imitari magistrũ in aliqͦ oꝑe. Ouomͦ gͦ
possimꝰ imitari d̾m omnipotentẽ: uide¬
amꝰ. Est ille sapiens. prudens. misericors.
iustꝰ q. uerus: simꝰ &̾ nos sedm modulum
nr̃e capacitatis sapientes. prudentes. si¬
mꝰ iusti & ueraces. simꝰ & misericordes

Expanded text:
vobis, qui habitator esse coepit vestri in die redemptionis, id est in die baptismatis. Sicut enim contristatur homo quando de propria domo expellitur quam ipse sibi aedificavit ut quiete ibi habitaret, sic Spiritus sanctus contristari dicitur, quando de homine quem sibi mundavit in baptismate, per prava opera ejicitur. Aliter: Nolite contristala opera. Siquidem spiritales viri, si quando vident alios peccare, et a via rectitudinis deviare, contristantur de illorum miseria, et condosimi. Hortatur Apostolus Ephesios ut sint imitatores Dei, sicut filii charissimi. Imitari autem est sequi. Imitatio autem est quaedam imaginatio; verbi gratia, quando discipulus conatur imitari magistrum in aliquo opere. Quomodo ergo possumus imitari Deum omnipotentem? Videamus. Est ille sapiens, prudens, misericors, justus et verus: simus et nos secundum modulum nostrae capacitatis sapientes, prudentes, simus justi et veraces et misericordes,
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯtra p̾ceptũ dei plures uxores acçepe
st̃: q ñ solũ plures uxores acceper̃t. s in¬
suꝑ ꝯtra naturalẽ usũ fornicabant᷑ Diabo¬
lus aũ diffide ueia appellat᷑. qr homines dif¬
fidere & in desꝑacionẽ cadere facit. Noli¬
te gͦ effic i participes eoꝵ: ids nolite illoꝵ.¬
opa imitari: ꝙr si fueritis socii in oꝑe. eri¬
tis .s. in pęna. Eratis enĩ aliqͣndo tenebre.
uũc aũ lux in dño. id eratis peceatores .i.
ignorantes d̾m anteꝗͣ ad fidẽ ueniretis &

Expanded text:
 praeceptum Domini plures uxores acceperusunt, quia non plures uxores acceperunt, sed insuper contra naturalem usum fornicabantur. Diabolus autem diffidentia appellatur, quia homines diffidere et in desperationem cadere facit. Nolite ergo effici participes, id est, nolite illos imitari, quia si fueritis socii in opere, eritis et in poena. Eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , id est eratis peccatores et ignorantes Deum antequam ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
donis sꝑs sc̃ĩ datur nobis mensura. Uerbi
gr̃a. mare in mensurabile ẽ: in longitudi¬
ne ꝓfunditate. latitudine: siue multitu¬
dine aquarũ. e sicut incolȩ uemientes
ad illud. aquã sed̾m mensura uasculoꝵ
suoꝵ. unꝰ qͥsq deportat. alius plus. alius
minꝰ .&. tam̃ͣ mare inm surabile ma
sua natura in mensurabilis manet. ꝓropt̃
uncuiq nrm data ẽ gra scđ̾m mensura do¬
dens xꝑs in altũ. captiuã duxit captiuita¬
tẽ dedit dona hominibꝰ. Quida doctor
hoc mͦ hunc uersicłm ex planat. qͦd aue¬
ritate ñ diserepat: .&. appellat diabolũ cap¬
tiuitate. qͥ genꝰ humanũ de paradyso cap¬
tiuauit. Aseendens xꝑs in altũ id in cru¬
ce. iuxta qͦd &. ipse dix̃. cũ exaltaueritis
rit captiu̾ii:q. captiuauit illũ. auferendo
ab illo potestatẽ quã tenebat in hoc mun¬
do.: uixta illud. Nunc pͥnceps huiꝰ mundi.
eiciet᷑ foras. Sed qͥd fecit postmodũ: Teret
die resurgens dedit dona discipłis spssc̃i¬

Expanded text:
donis Spiritus sancti datur mensura. Verbi gratia: mare immensurabile est in longitudine, profunditate, latitudine sui et multitudine aquarum; et sicut incolae venientes ad illud, aquam secundum mensuram vasculorum suorum unusquisque deportat, alius plus, alius minus, et tamen mare immensurabile mansua natura immensurabilis manet. Propter unicuique data gratia secundum mensuradens Christus in altum, captivam duxit captivitatem; dedit dona hominibus. Quidam doctor hoc modo hunc versiculum explanat, quod a veritate non discrepat, et appellat diabolum captivitatem: quia genus humanum de paradiso captivavit. Ascendens Christus in altum, id est in crucem, juxxit captivum, et captivavit illum auferendo ab illo potestatem quam tenebat in hoc mundo, juxta illud: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Sed quid fecit postmodum? Tertia die resurgens, dona Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uite .&. c̃uersamini sc̃e &. immacłate: ambu¬
lantes de uirtute inuirtutẽ. Quanta distan¬
cia ẽ inter luc̃e.ẜ. tenebias: tanta distan¬
cid ẽ inter lumen fidi .&. cognic ionis dei
bonorq opum: & inter tenebras in fideli¬
tatis &. ignorancie atq peccati. fructus
&. fidĩ. est in ommi bonitatẽ .x. iusticia ꝙ.
ueritate uuiere. ut qͥ fidem habet lumq
cognictonis dei. omnia opa bona sectet᷑.
iuste uiuat. ueraq loquat᷑ ad ꝓrimii at¬
tendens qͦd apłs subdit. Probantes qͥd sit
beneplacitũ deo.Sicuti trapereca. idest
mone tarius. ꝓbat̾ meialla pondere. puri¬
iate .&. tinnicii. ita debemꝰ nos opa nĩ ꝓba¬
re. Debemꝰ illa ꝓbare pondere: ẽ sułantes
qͥnta .&. quã magna sint. Purit .ate. utrum
puro &. simplici animo. honaq utencio¬
ne fiant .T. innitu. uirĩ bouã famã de se
redidlant. ehimna sub. iui.dis. opa. quȩ argu¬
unt᷑. id÷ que repͣhendunt᷑ abonis a. sc̃is

Expanded text:
ini sancte et immaculate, ambulantes de virtute in virtutem . Quanta distantia est inter lucem et tenebras, tanta distantia est inter lumen fidei et cognitionis Dei, bonorumque operum, et inter tenebras infidelitatis et ignorantiae atque peccati. Fructus et fidei, in omni bonitate, et justitia, et veritate vivere, ut qui fidem habet, lumenque cognitionis Dei, omnia bona opera sectetur, juste vivat, vera loquatur ad proximum, attendens quod Apostolus subdit: Probantes quid sit beneplacitum Deo. Sicut trapezita, id est monetarius, probat metalla, pondere, puritate et tinnitu, ita debemus nos opera nostra probare. Debemus illa probare pondere, considerantes quanta et quam magna sint. Puritate, utrum puro et simplici animo, bonaque intentione fiant: tinnitu, utrum bonam famam de se reddant. Omnia, subaudis opera, quae arguuntur, id est quae reprehendun
Abbreviated transcription (Latin):
si. cauti. & attenti semꝑ sitis. seruare unita¬
tẽ sꝑs. ut unũ sapiatis de xꝑo. ut una fide̾
habeatis. & ñ sint in uobis scismata. atq he¬
reses ¶. hoc agite in uincło pacis. id÷ in di¬
cordia frat̾nitatis. Oulectio eñi uincłm ree

Expanded text:
si, cauti et attenti sitis semper. Servare unitatem spiritus, ut unum sapiatis de Christo, ut unam fidem babeatis; et non sint in vobis schismata atque haereses, et hoc agite in vinculo pacis, id est in dioncordia fraternitatis. Dilect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħȩ falsi de quibꝰ d̾r. qͥ furabant᷑ sii
uerba dicentes. hȩc dicit dñs. cũ dñs ñ
miserit eos. iã ñ furet᷑: s recedat ab erro¬
re suo. Magis aũ laboret oꝑando mani¬
bꝰ suis. qd bonũ est. ut habeat unde tri¬
buat necessitatẽ pacienti. Ille qͥ ante
furabat᷑ ñ solũ debet a furto cessare.
s debet oꝑ ari manibꝰ suis ut habeat un¬
le sustentet alios in opiam pacientes.

Expanded text:
r: Qui furabantur sibi verba, dicentes: Haec dicit Dominus, cum Dominus non miserit eos, jam non furetur, sed recedat ab errore suo. Magis autem laboret, operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Ille qui antea furabatur, non solum debet a furto cessare, sed debet operari manibus suis, ut habeat unde sustentet alios, inopiam patientes.
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ moros bonos colloqͥa mala. ẜ̃ stote aũ
sicut decet sc̃os. Quid decet sc̃os: Nonesta¬
te̾ seruare moꝵ uirtutes appetere. iucia
cauere. Aut turpitudo . e urpitudo est
qͥndo nimis miotus carnis ur̃e inflãmat᷑
ad libidinẽ s plerũq ꝓpt᷑ timorẽ dei.

Expanded text:
enim mores bonos colloquia mala. Estote autem sicut decet sanctos. Quid decet sanctos? Honestatem morum servare, virtutes appetere, vitia cavere. Aut turpitudo. Turpitudo est quando nimis motus carnis nostrae inflammantur ad libidinem, sed plerumque propter mortem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
Ioctrine appellat dialecticã .x. sapienciã
mundana. quę nullius utilitatis ẽ a qua
cireũferimꝰ .s. pulsam̾i: ꝙ plerũq seduci¬
inꝰ ꝑ illam: putantes ea ee uera. quę sunt
saisa. eẜ isti ephesii dialectici erant. p quã
seducebant simplices. facientes ea putare ue¬
ra quę erant falsa. sius fic̾tionib .&. astuci¬
is. Unde .s. sequit᷑ In neqͥcia. id÷ in malicia ho¬
minũ .&. astucia illoꝵ circũferim dd encũ¬
uencionẽ erroris. Dicit beatꝰ iheronimꝰ
Quid ꝓdest ugit᷑ dialeclice arti insistere.
.s. sillabas labioꝵ. cõponere. iđ÷ diuersa
carmima: ubi uulla ueritas eͣ s seductio
łerror hominũ: In pͣsenti qͥdem secło potest
illud e̾ẽ: s post resurrectionẽ cessabit.
enoilamini spu mentis ur̃e. ꝙ indui

Expanded text:
entiam mundanam, quae nullius utilitatis est, a qua circumferimur et pulsamur, quia plerumque seducimur per illam, putantes ea esse vera quae sunt falsa. Et isti Ephesii dialectici erant, per quam seducebant simplices, facientes ea putare vera quae erant falsa suis fictionibus et astutiis. Unde et sequitur: In nequitia, id est in malitia, hominum et astutia illorum circumvenimur ad circumventionem erroris. Dicit beatus Hieronymus: Quid prodest jugiter dialecticae arti insistere, et syllabas iamborum componere in diversa carmina, ubi nulla veritas est, sed seductio et error hominum? In praesenti quidem saeculo potest illud esse, sed post resurrectionem cessabit. Renovamini spiritu mentis
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ad tẽpꝰ. ante solis occasũ reconeiliams¬
ni .s. recedat ira a uobis. Alit̃. Sol appellat᷑
i ꝑs inscripturis sacris: ut ib Uobisti¬
mentibꝰ nomen meũ: oriet᷑ sol iusticię.
Oui sol. plerũq ꝓpt̾ ira que iundictã
expectat . &. ꝓpt̃ discordiã occidit nobis
id÷ recedit a nobis: sicut falsis. ꝓpħis occi

Expanded text:
mum, ante solis occasum reconciliamini, et recedat ira a vobis; aliter: Sol appellatur Christus in Scripturis sacris, ut ibi: « Vobis timentibus nomen meum, orietur sol justitiae . » Qui sol plerumque propter iram, quae vindictam expetit, et propter discordiam, occidit vobis, id est, recedit a vobis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
una ẽ potestas. una etͣuitas. unũ regnu.
Nemo uos seducat in anibꝰ uerbis. In ania
uerba loquunt᷑. id: quę nullius utilitatis
st̾. qͥ dicunt apud infe ros aliã pęnã ii susti¬
nere. nͥ ꝯscieneia. ꝓpria torquęri: ni atten¬
dentes qͦd sicut ysaias infine sui uolumi¬
nis de repbis dicit. uerinis eoꝵ iĩ morier:
.x. igniseor. nĩ ex tinguet̾. Erit enĩ pęna
ria: qͥ dicunt. Quicrediđdit .s. bapti:atus
fuerit. saluus erit: lieet mala opa agas.
qͥd omnino mendac issimũ s̃. Propi liȩe

Expanded text:
una potestas, una trinitas, unum regnum. Nemo vos seducat inanibus verbis. Inania verba loquuntur, id est, quae nullius utilitatis sunt, qui dicunt apud inferos aliam poenam non sustineri, nisi conscientia propria torqueri, non attendentes quod dicit Isaias in fine sui voluminis de reprobis: Vermis eorum non morietur, et ignis non exstinguetur. Erit enim ibi poena icunt: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit ; si et mala opera agat, quod omnino mendacissimum est. Propter haec
Abbreviated transcription (Latin):
fidem habebunt. Erit enĩ ds̃ omnia moni¬
nibꝰ. In uirũ ꝓfectũ. in mensurã etatis ple¬
nitudinis xpi. Ex supioribꝰ ista pendeni
Ipse inqͥt dedit pastores. qͥedificent cor¬
pus illius. donec occurramꝰ om̃s post re¬
surrectione̾ generalẽ mniurũ ꝑfectum
Quidã hoc mͦ istud intelligunt. qͥd in
generali resurrectione. om̃s in eadem
ȩtate resurgent. inqua rꝑs resurręrit.¬

Expanded text:
nibus . In virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Ex superioribus ista pendent. Ipse inquit dedit pastores qui aedificent corpus illius, donec occurramus omnes post resurrectionem generalem in virum perfectum. Quidam hoc modo illud intelligunt, quod in generali resurrectione omnes in eadem aetate resurgent, in qua Christus resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
ͥfiluilucis st̃. inanifestant᷑ ñ ee̾ bona.
Quãdiuem̃ mala oꝑa nͣ rep̾hendunt᷑ a
bonis: uident᷑ eẽ uona malis. Cũ uͦ boni
& pint ea repͣhe ndere: ostendunt᷑ ñ esse
bona. Omne eni qͦd manifestat᷑ lumen ẽ.
id÷ omne malũ opis qͦd manifestat᷑ ꝑ con¬
fessionẽ. siue ꝑ peniteneiã. lumen est. id

Expanded text:
ilii lucis sunt, manifestantur, non esse bona. Quandiu enim mala opera non reprehenduntur a bonis, videntur esse bona malis: cum vero boni coeperint ea reprehendere, ostenduntur non esse bona. Omne enim quod manifestatur lumen est, id est omne malum opus quod manifestatur per confessionem sive per poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰqͥsq cũ ꝓrimo suo: qr omne mendaciũ
adiabolo ẽ. qͥ est mendax .& patͣ mendaei.
Quicũq filii ueritatisst̃. debent deponere
x abicere mendaciũ. dolositatẽ .&. duplici¬
catẽ . &. loqͥ ueritatẽ de animo puro cũ omni.¬

Expanded text:
imo suo, quia omne mendacium a diabolo est, qui est mendax et pater mendacii. Quicunque filii veritatis sunt, debent deponere et abjicere omne mendacium, dolositatem et duplicitatem, et loqui veritatem de animo puro cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
nicionẽ dedit. suaq grͣa illos impleuit
discipłi: quosdã. ꝓpħas. ut agabꝰ .s. alii
antiochent & qͥtuor filie philupi. Ali¬
os uͦ euangelistas. ut fuit marciis. .&.
apłi fuert. Alios aũ pastores ꝙ docto¬
res ad c̃sũ macionẽ id÷ ad ꝑfectionẽ

Expanded text:
nitionem dedit, suaque gratia illos implevit.nitionem dedit, suaque gratia illos implevit.discipuli, quosdam prophetas, ut Agabus et alii Antiocheni, et quatuor filiae Philippi, alios vero evangelistas, ut fuit Lucas et apostoli fuerunt, alios autem pastores et doctor
Abbreviated transcription (Latin):
cendit in inferiores partes tͣre. ad infer¬
scd̾m diuinitate quȩ omnia implet. ascen¬
dit ip̃se. neq descendit: s scđm humani¬
omͣs celos. Notandũq qr ꝑ hoc qͦd dicit.
descendit ad inferiores partes t̾re: osten¬
dit infernũ infra tęrrã ẽe̾: unde dr in¬
fernꝰ. qͦd sit in ferior tęrra: uł infra ter¬
se erant scripta: uł omnia. id: quasdã
dispensaciones quas ipse eũ patre dispo¬
suerat .&. quas ipse solus cũ illo sciebat.
Uel etiã impleret omnia cęlestia &. ter¬
restria. de sua cogiicione & reuelacio¬
ne diuinitatis suę: quę omnia ante illi¬
us aduentũ qͣsi uacua erant. ad cõpara¬
cionẽ illã quã postmodũ de eiꝰ diumita¬
te cognouert. Celestia impleta st̃. ꝙr
erant quȩdã angelice ꝑ otestates. quȩ my¬
steria natiuitatis .xꝑi. passionis &. resur¬
rectionis. ascensionisq ad cȩlos. ad liqui¬
dũ ñ cognouer̃t: qͦ usq impleta st̃. Un¬
de ammirando dr in psalmo. Quis est

Expanded text:
inferiores partes terrae ad infersecundum divinitatem, quae omnia implet, ascendit ipse neque descendit: sed secundum humaniomnes coelos. Notandum quia per hoc quod dicit: Descendit ad inferiores partes terrae, ostendit infernum infra terram esse: unde dicitur infernus, quod sit inferior terra, vel infra terse erant scripta; vel omnia, id est quasdam dispensationes, quas ipse cum Patre disposueraVel etiam ut impleret omnia coelestia et terrestria de sua cognitione et revelatione divinitatis suae, quae omnia ante illius adventum quasi vacua erant ad comparationem illam, quam postmodum de ejus divinitate cognoverunt. Coelestia impleta sunt, quia erant quaedam angelicae potestates, quae mysteria nativitatis Christi, passionis et resurrectionis, ascensionisque ad coelos, ad liquidum non cognoverunt, quousque impleta sunt. Unde admirando dicitur in psalmo: Quis est
Abbreviated transcription (Latin):
inse. s in nobis qͥ sumꝰ corpꝰ. Comple ta
aũ mensura etatis. id÷ ꝑfecto & integro
numero electoꝵ: ex qͥb plenitudo eor¬
poris impletꝰ: obuiamꝰ ei ut ĩa. id post
resurrectionẽ in qua erit . xꝑs ꝑfectus

Expanded text:
in se, sed in nobis, qui sumus corpus ejus. Completa autem mensura aetatis, id est perfecto et integro numero electorum ex quibus plenitudo corporis impletur, obviabimus ei Ut jam, id est post resurrectionem in qua Christus erit perfectus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne inulieris sine iuiri hoc nouu fint. FecIt
muiraeła que nemo alius fecit. conuersitꝰ :
sine peccato in hoc mundo: est uerus di &¬
uerus homo: resurrerit a mortus .ꝓ hex oui
est. in iusticia.ꝙ iustus est: q. in sc̃itate ueri¬

Expanded text:
ne mulieris sine semine viri; hoc novum fuit. Fecit miracula quae nemo alius fecit, conversatus est sine peccato in hoc mundo verus Deus et verus homo, resurrexit a mortuis, et haec nova est in justitia, » quia justus est
Abbreviated transcription (Latin):
.s. utilibꝰ rebꝰ de in anibꝰ &. inutilibꝰ rebꝰ
tractat᷑. Auc seurrilitas quȩ ad rem ñ ꝑ¬
tinet s magis grarũ actio Scurrilitas.
ẽ iocularitas: quę risũ solet mouere. Hoc
aũ distat inter stultiloqͥũ &. scurrilitãtrͣ.
ꝑ stultiloqũ nullius utilitatis ẽ. nichilq
inse sapiens habet: scurrilitas u plerũq
abore sapie neiu ꝓcedit .i. constat qͥdam
urbanitate ut illud uirgilis. Oui brqui¬
ũ ñ oqͥit: amet tua carmina neui. Atq
idem. Iiungat uuilpes .&. mulgeat hẏrcos:
ociosis reddituri st̃ homines rac ionẽ
Potest &. hoc alit̾ intelligi qͦd dicit. sed
omnibꝰ que agitis &. que habetis: uł si¬
tis uos graciosi .&. accepti deo .s. hominibꝰ.

Expanded text:
rebus, de inanibus et inutilibus tractatur. Aut scurrilitas, quae ad rem non pertinet, sed magis gratiarum actio. Scurrilitas est jocularitas, quae risum solet movere. Hoc autem distat inter stultiloquium et scurrilitatem, quod stultiloquium nullius utilitatis est nihilque in se sapientiae habet: scurrilitas vero plerumque ab ore sapientium procedit, et constat quadam urbanitate, ut illud Virgilii: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi: Atque idem jungat vulpes, us verbis otiosis reddituri sunt homines rationem. Potest et hoc aliter intelligi quod dicit, sed omnibus quae agitis et quae habetis, vel sitis vos gratiosi et accepti Deo et h
Abbreviated transcription (Latin):
tis qͥbꝰ ds delectat᷑. Ita q in hoc loco apłs
intencionẽ mentis . &. affectũ sincerissi¬
mȩ dilect ionis qua filius dei nos dilexit.
odorẽ suauitatis appellat: qr in his delec¬
tatꝰ ẽ ds pater .&. qͥsi multa aromata in
conspectu eiꝰ efferbuert᷑. Ipse deniq fuit
oblacio & hostia .ꝙ. sacrificiũ sacerdos
.s. sc̃ificator: ꝙ semet ipsũ optulit deo
patri. in altari crueis ꝓ nobis. F or meder
daui &. om̃is inmundicia. qut auarieia.
nec nominet᷑ in uobis: sicut decet sc̃õs.
f ormcacio dr a forncibꝰ hoc ẽ alocis lu¬
panaribꝰ & theatralibꝰ. quȩ foriicibꝰ id÷
arcubꝰ st̃ contructa. que & arenaria ap¬
pellantꝰ: in qbꝰ erant meretrices. cũ qͥb¬

Expanded text:
ita et in hoc loco Apostolus intentionem mentis et affectum sincerissimae dilectionis qua Dei Filius nos dilexit, odorem suavitatis appellat: quia multum in his delectatus est Deus Pater, et quasi multa aromata in conspectu ejus efferbuerunt. Ipse denique fuit oblatio, et hostia, ipse sacerdos et sacrificator, qui semetipsum obtulit Deo Patrmunditia, aut avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos. Fornicatio dicitur a fornicibus, id est, a locis lupanaribus et theatralibus, quae fornicibus, id est, arcubus sunt constructa, quae et arenaria appellantur, in q
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ int̾ragat beatꝰ augustinꝰ a paulino:
respondit unũ ee̾ pastorẽ .&. doctorẽ. Pa¬
Nor aui ii potest ee̾. nͥ habeat doctriniam
qua pascat grege̾ sibi cõmissũ. Quod si ca¬
ruerit doctrma: licet nomͣ habeat pasto¬
ris. caret tam̃ officio. Pastores au& docto¬

Expanded text:
torum interrogatus beatus Augustinus a Paulino, respondit unum esse pastorem et doctorem. Pastor enim non potest esse, nisi habeat doctrinam qua pascat gregem sibi commissum. Quia si caruerit doctrina, licet nomen habeat pastoris, caret tamen officio. Pastores autem et docto
Abbreviated transcription (Latin):
uocae ionis ur̃e: sic uiuite. Sẽi uocati estis
in baptismate. scđ̾m illud. sc̃ĩ estote ꝙ ego
sẽs sũ. id̾oq sc̃ę uiuere debetis. Bene aũ
triã cȩlestem. Unus est dñs omniũ erea¬
turarũ: una fides debet ee̾ in omnibꝰ cre¬
dentibꝰ: qͥbꝰ unũ baptisma ẽ. Licet alii ma¬
iore. alii minor̾e fid̾e habeant. ꝙ maiora
& minora de deo intelligunt: tam̃ in hoc
dr e̾e̾ una fides. qr unũ qm credunt. tri¬
nitatẽ habere in ꝑsonis. unitat᷑e in sub¬
stancia. Unũ est baptisma: qr om̃s eqͥlit̃
ꝑ uniuersũ orbẽ baptizant᷑. qͥ signacłm¬
fid̾i ꝑcipiunt. Uinis est ds omniũ creatu¬
rarũ. & pater omniũ rerũ. id÷ ereator
Qui subaudis. pat̾. suꝑ om̃s eraturas excellit.
aͥ ꝑ omnia filius est. qr omnia ꝑ ipsũ facta
st̃ . a. reparata: .&. in om̃ibꝰ nobis. sub. audis.

Expanded text:
ut sancti vocati estis, uniti in baptismate, secundum illud: Sancti estote, quia ego sanctus sum , ideo sancte vivere debetis. Bene autem triam coelestem. Unus est Dominus omnium creaturarum, una fides debet esse in omnibus credentibus, quibus unum baptisma est. Licet alii majorem, alii minorem fidem habeant, qui majora et minora de Deo intelligunt, tamen in hoc dicitur esse una fides, quia unum Deum credunt trinitatem habere in personis, et unitatem in substantia. Unum est baptisma, quia omnes aequaliter per universufidei percipiunt. Unus est Deus omnium creaturarum, et pater omnium rerum, id est creator, qui, subaudis Pater, super omnes creaturas excellit, et per omnia est Filius, quia omnia per ipsum facta sunt et reparata, et in omnibus nobis, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
drge simo resurrectionis sue diẽ. capti¬
uã duxit captiuitatẽ. qͥndo naturã huma¬
nã quȩ de paradẏso fuerat a diabolo
captiuata. ipse iterũ captiuauit. de po¬
cestate diaboli illã abstrahendo .&. ad ce¬
lestia reuoeando: ac postmodũ decimo
die ascensionis sue. dedit dona sꝑs Sc̃i
singłari numero. data ẽ grͣa scđm mensu¬
ra donacionis. siue doni xꝑi. qͣre mͦ dicat
plurali numero. dedit dona hominibus.
numero donũ. uł donacio appeliat᷑ tamͣ
scđm qualitatẽ meritoꝵ. tribuunt᷑ dona

Expanded text:
 die resurrectionis suae, captivam duxit captivitatem, quando naturam humanam quae de paradiso fuerat a diabolo captivata, ipse iterum captivavit de potestate diaboli abstrahendo illam, et ad coelestia revocando, ac postmodum decimo die ascensionis suae dedit dona sancti Spsingulari numero, Data est gratia secundum mensuram donationis suae, quare modo dicat plurali numero: Dedit dona hominibus? numero donum vel donatio appelletur, tamen secundum qualitatem meritorum tribuuntur dona
Abbreviated transcription (Latin):
docet ñ eẽ peceandũ: si sys uiuificare desit. oc¬
cidit Seire eñi. peccitũ faeit poeius quã ca¬
uere: &. iđo magis augeri. qua miniu. qr male
cipiscenciȩ. etiã prȩuaricacio legis accidit.

Expanded text:
docet non esse peccandum, si spiritus vivificans desit, occidit: sciri enim facit peccatum potius quam caveri, et ideo magis augeri quam minui, quia malae concupiscentiae etiam praevaricatio legis accedit.
Abbreviated transcription (Latin):
mata ẽ. Natꝰ rꝑs ex uirgine̾ de semine a¬
brahe. p̃dicauit in secło. miracła fecit: re¬
demit genꝰ humanũ sua passione: misit
discipłos suos pdicare & baptizare. ex com¬
pletũ est qͥd. ꝓmisit ab rahȩ. qͥndo. ꝓfecti¬

Expanded text:
atus est Christus ex virgine Maria de semine Abrahae; praedicavit in saeculo, miracula fecit; redemit genus humanum sua passione; misit discipulos suos praedicare et baptizare, et completum est quod promisit Abrahae quando apost
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ dixisset plur alit̾ se minibꝰ. fortasse diceret.
aliqͥs eontendendo ded atud .x. de alis iudeis cȩ dictũ.
inuenire semina plurali numero posita
si de ꝓpagacione filioꝵ res ageret Siuero
ad sementẽ fructuũ ꝑtinet: imięnitur
plialit̾ positũ. ut in gene si habet᷑. Prȩce¬
pit inqͥens ioseph egipeis. ut accipent se¬
iniia & seminarent: ne forte terra redige¬
ret᷑ in uchnlũ. Hoc auĩ testam̃tũ. id÷ illud
confirmatũ a deo. Hunc uersicłm: uario
m̾ in suis scripturis distingunt doctores
Quidã eñi faciunt ꝑfecta distinctionẽ u¬

Expanded text:
Si enim dixisset pluraliter seminibus, fortasse diceret aliquis contendendo de David et de aliis Judaeis esse dictum.invenire semina plurali numero posita, quando de propagatione filiorum res agitur. Si vero ad sementem fructuum pertinet, invenitur pluraliter positum, ut in Genesi habetur: Praecepit, inquiens, Joseph Aegyptiis, ut acciperent semina, et seminarent, ne forte terra redigeretur in nihilum . Hoc autem testamentum, id est illud confirmatum a Deo. Hunc versiculum vario modo in suis scripturis distinguunt doctores. Quidam enim faciunt perfectam distinctionem, u
Abbreviated transcription (Latin):
& moẜ se i qr docłores eugł ir sicut iã sup̃
lixiiiiꝰ. legimiꝰ in erodo. qͦd moy se de scenden¬
te de monte. facies eiꝰ erat cornuta ex ẽsoreio
sermonis dñi id ÷: radios qͦ sđã emintebat splen¬
doris sicut sol. intantũ ut n possent inten¬
dere filii isrł infaciem eiꝰ. s qͥndo egredie¬
uatꝰ ad popłm. ponebat uelamen suꝑ faci
&claritate̾ inortalis hominis ñ pote rant
intendere. Cui respondendũ ẽ. qr moyses
scͥs ꝙ istꝰ erat ido ehoruscibat: siuiq splen¬
dore̾ ipse poterat ferie. Illi aũꝙ peccato
ri splendore illius: Sensus gͥ iste eꝰ Si moy¬
ses tantã claritate hubuit inuultu qͥndo
legẽ dedit popło. que ministra erat mortis
qr morte̾ inmabat᷑ : qͥnto inmiore głam ha¬
sticiã ministrant: ꝗͦd uit̾a e ternã prestat.
Multo maiorẽ głam & elaritate̾ habebunt.¬

Expanded text:
 Moysen et doctores Evangelii, sicut jam supra diximus. Legimus in Exodo , quod Moyse descendente de monte, facies ejus erat cornuta ex consortio sermonis Dei, id est radios quosdam emittebat splendoris sicut sol, intantum ut non possent intendere filii Israel in faciem ejus, sed quando egrediebatur ad populum, ponebat velamenet claritatem mortalis hominis non poterant intendere? Cui respondendum est, quia Moyses sanctus et justus erat, ideo coruscabat, suumque splendorem ipse poterat ferre: illi autem qui pecri splendorem ejus. Sensus igitur iste est: Si Moyses tantam claritatem habuit in vultu, quando legem dedit populo, quae ministra erat mortis, quia mortem minabatur, quanto majorem gloriam hastitiam ministrant, quae vitam aeternam praestant? multo majore
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: a forma uidelicet ereacionis. ad formã
iustificaeionis: a forma mortalitatis ꝙr
&. immortalitatis: a forma filideionis qua
filii dei sumꝰ inͦ in spe. ad formã contẽpla¬
cionis & iusionis: a forma obscura. ad for¬
ma lucida dequa iohannesait. Filii dei su¬
niꝰ iuspe .is ñdũ apparuit qͥd erimꝰ in re.
do ist. ob seura forma. transducem᷑ adfor
ma lucida: qͥndo similes deo erimꝰ. qmͣ
formam᷑ ad elaritatẽ speciei .ꝙ. delarita¬
te fidi ud claritate̾ res ut qͦd mͦ tenemꝰ

Expanded text:
mus, a forma videlicet creationis ad formam justificationis: a forma mortalitatis et immortalitatis: a forma filiationis, qua filii Dei modo sumus in spe, ad formam contemplationis et visionis: a forma obscura ad forman lucidam, de qua Joannes ait : Filii Dei sumus in spe, et nondum apparuit quid erimus in re. Ab ista obscura forma transducemur ad lucidam, quando similes Deo erimus: quoformamur ad claritatem speciei, et a claritate fidei ad claritatem rei, ut quod modo tenem
Abbreviated transcription (Latin):
riã dari. quę sublimitati congruat dantis.
Moysi eñi gła .i. elaritas. nec tanta fuit dnta
xii in monte. uec ꝑ henius. Tantũ eñi đs con¬
.e. ꝓmisso.: ita fideles qͥ tpr̃e baptismatis spi¬
ritũ scm ꝓpignore & arra accipiunt. securi
st̾ de ꝓmissionibꝰ patrie cęlestis: ꝙ ab illo
tes a. fiduciã &. spem transformandi. quę

Expanded text:
riam dari, quae sublimitati congruat dantis. Moysi enim gloria et claritas, nec tanta fuit quanta Christi in monte, nec perennis. Tantum enim Deus conex promisso, ita fideles qui tempore baptismatis Spiritum sanctum pro pignore et arrha accipiunt, securi sunt de promissionibus patriae coelestis, quia ab illo tes fiduciam et spem transformandi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ lnteralis incelligen.ia legis. Sps aut̃e
uuficat: id÷ sꝑitalis intelligeneia uitam
eterna prestat. Quod si ministracio mor¬
tis id si lex quę minutra fruit inortis stẽ
mͦ diximꝰ. de formata uł descripta litteris
inlapidi fuit. suibaiudis. moysi. Mgła. .aẜ
claritate uultꝰ ita ut nͣ̃ posse nt intendere
filii isrł infaciem eiꝰ. ꝓpt̾ glam uultus eiꝰ

Expanded text:
is intelligentia legis: spiritus autem vivificat, id est spiritalis intelligentia vitam aeternam praestat. Quod si ministratio mortis, id est, si lex quae ministra erat mortis, sicut modo diximus, deformata vel scripta litteris in lapidibus fuit, subaudis Moysi in gloria, ex claritate vultus, ita ut non possent intendere filii Israel in fa
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑ fide̾ xpi &. intelligene iã seriptura¬
rũ głam dñi quã ostendit tribꝰ discipłis.
.&. quã ꝑcepturi st̾ om̃s electi. sumꝰ uos
cłm hoc inter est. qr specła ẽ turris inei¬
uitatibꝰ & locus unde speculat᷑ alonge.
ex qua parte fuꝑueniant hostes: specłin
imagines uultꝰq suos .s. alior: de qͦ hic đr¬

Expanded text:
et intelligentiam Scripturarum, gloriam Domini quam ostendit tribus discipulis, et quam percepturi sunt omnes electi sumus nos culum hoc interest, quia specula est turris in civitatibus, et locus unde speculatur a longe ex qua parte superveniant hostes: speculumimagines vultusque suos et aliorum, de quo hic
Abbreviated transcription (Latin):
mo qͥ fide̾ sc̃e̾ trinitatis habet. dubitat
scõ cooꝑante ꝑ fidẽ dnice passionis: libe¬
ram᷑ in anima ab om̃ibꝰ peccatis. De qua
latet eũ exhis que ibi c̃tinent᷑: neq ue¬
lamen alicuiꝰ obseuritatis &. dubieta¬
tis opponit᷑ ei s magis ipse reuelat que
ibi latent. sicut sequeneia manifestant

Expanded text:
mo qui fidem sanctae Trinitatis habet, dubitato cooperante, per fidem Dominicae passionis liberamur in anima ab omnibus peccatis, de qua latet eum ex his quae ibi continentur, neque velamen alicujus obscuritatis et dubietatis opponitur ei, sed magis ipse revelat quae ibi latent, sicut sequentia manifestant.
Abbreviated transcription (Latin):
similes er̾t electi ingła. Habentes gͥ tale
spem uidendi .&. pcipiendi głam. nͣ talen
qualis fuit in uultu moysi. s eam quaͣ ui¬
der̾t tres apłi in monte. reuelante se dño.
multa fiduc ia utimͣ in pͣdicaeione. securi
de pͥmio.e nͣ ficut moyses ponebat uela¬
men suꝑ faciem suã. ut ñintenderent
tabit xꝑs głam suã electis. sicut moy
ꝓ eo qͦd euaeuatũ est. qͣndo moyses mor
riã spitalis intelligencie. quȩ in lege la
em id ipsũ uelamen. id÷ ips obscuritas
& ignorane ia. in lectione ueteris tes
nec ualent ꝑ se penetrare illã. qm̃ in
scienciã. nec reuelabit᷑ in illis nͥ credant.
Sed usq in hodiernũ diem. cũ legitur a
uideis in credulis moyses. id÷ lex quȩ p
leant penetrare spitalẽ intelligenciã
legis: quȩ obscura illis & occultaerit
audis. ille popłs. ut credant in xꝑm: au¬
feret᷑ uelamen ids obseuritas de lege

Expanded text:
mnes electi in gloria. Habentes igitur talem spem, videndi et percipiendi gloriam, non talem qualis fuit in vultu Moysi, sed eam quam viderunt tres apostoli in monte revelante se Domino, multa fiducia utimur in praedicatione, securi de praemio. Et non sicut Moyses ponebat velamen super faciem suam, ut non intenderent Christus velamen intelligentiae litteralis in pro eo quod evacuatum est, quando Moyses mortriam spiritalis intelligentiae quae in lege latem idipsum velamen, id est ipsa obscuritas et ignorantia, in lectione Veteris Testnec valent per se penetrare illam: quoniamscientiam, nec revelabitur illis nisi credant. Sed usque in hodiernum diem cum legitur a Judaeis incredulis Moyses, id est, lex qualeant penetrare spiritalem intelligentiam legis, quae obscura illis et occulta erat, audis ille populus ut credat in Christum, auferetur velamen, id est obscuritas de lege
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ. maior est gła legis quȩ splenduit infa¬
cie moysi: qr fuit tẽporalis. & aqͦcũq ui
deri potuit .&. uideri ab aliis. Ista aũ etͣna
erit. nec potuit ferri ab apłis. ostensa in
mortui. Qua ꝓpt laborandũ ẽ ominbꝰ. ut
obseruatores simꝰ euigłii. quatinꝰ ad illã
głam digni simꝰ ꝑ tingere. quã ꝓmittit
Nã nec glorificatũ est qͦd elaruit in hac
partea ppt̾ excellente̾ głam. In hae par¬
te. dicit in moyse: uł quod narrat᷑ in hae
parte libri exodi .&. splendore uultus
illius. Excellentẽ głam appellat. qua do¬
minꝰ glorificatꝰ est in monte: &. qua glo¬
rificandi st̃ oñis electi. C est sensus. Illud
qͦd splenduit in facie moysi ñ est glorifica¬
tũ. id÷ ñ fuit gła uera q euacuari potu¬
it ꝑ mortẽ illius. nec fuit głosũ cõpara¬
cione istius głȩ que etͣnalit᷑ apparebit .ẜ.
multo amplior erit. In hoc enĩ qͦd nulli

Expanded text:
duit in facie Moysi, quia illa fuit temporalis, et a quocunque ferri potuit et videri, ista autem aeterna erit, nec potuit ferri ab apostolis quando amortui. Quapropter laborandum est omnibus ut observatores simus Evangelii: quatenus ad illam gloriam digni simus pertingere quam promittit. Nam nec glorificatum est quod claruit in hac parte propter excellentem gloriam. In hac parte dicit in Moyse , vel quod narrat in hac parte libri Exodi de splendore vultus illius, excellentem gloriam appellat, qua Dominus glorificatus est in monte, ex qua glorificandi sunt omnes electi, et est sensus: Illud quod splenduit in facie Moysi, non est glorificatum, id est, non fuit gloria vera, quia evacuari potuit per mortem illius: nec fuit gloriosum comparatione istius gloriae, quae aeternaliter manebit, et multo amplior erit. In hoc enim quod nulli
Abbreviated transcription (Latin):
strũ: ñ deficimꝰ inter aduersa huiꝰ secł i. sed
inulta fiducia ut imur in pͣdicacione: For¬
tit᷑ tolerantes om̃ia in comoda. securi de
pͣmio &. gła. S ed abdicamꝰ occ ulta de deco¬
ris. ids respumꝰ s abicimꝰ om̃ia turpia
acorde. ore. & oꝑe nr̃o. quę maxime inoe¬
culto solent fieri. ñ ambulantes in astu¬
eia. id÷ incalliditate huiꝰ secłi. Astucia x
ab hasta. id÷ ab acumine: eoqͦd nimiũ sit
ac uta ad decipiendũ homines. Neq adul¬
terantes uerbũ dei. sic̃ pse udo apłimultis
modis: s in manfestacione ueritatis. subau¬
dis. pͣdicamꝰ uerbũ dei: ñ in fucato serino¬
ne. neq philosophico. s simplici: ut sim
ẽ laudabiles nosfacientes adom̃s homines
sc̃ę uiuendo. bene p̃dicando. Cora deo.
id÷ in pͣsencia dei. cui placet qͦd agimꝰ. Uel
corã deo: qr sicut ađo nobis dat᷑. ita pͣdica¬
mꝰ in pͣsencia illius: quẽ cognoscimꝰ nobis

Expanded text:
strum non deficimus, inter adversa hujus saeculi, sed multa fiducia utimur, in praedicatione, fortiter tolerantes omnia incommoda, securi de praemio et gloria: sed abdicamus occulta dedecoris, id est, respuimus et abjicimus omnia turpia a corde, ore, et opere nostro, quae maxime in occulto solent fieri, non ambulantes in astutia, id est in calliditate hujus saeculi. Astutia dicitur ab hasta, id est acumine, eo quod nimium sit acuta ad decipiendos homines. Neque adulterantes verbum Dei, sicut pseudoapostoli multis modis, sed in manifestatione veritatis, subaudis praedicamus verbum Dei, non fucato sermone, neque philosophico, sed simplici, ut simpminum, id est laudabiles nos facientes ad omnes homines sancte vivendo, bene praedicando; coram Deo, id est, in praesentia Dei, cui placet quod agimus: vel coram Deo, quia sicut ab illo nobis datur, ita praedicamus in praesentia illius quem cognoscim
Abbreviated transcription (Latin):
docent: qͦdnũꝙ̃. cuaciiat᷑ : Nã si minstiacio
mortis in gła est. multomigis ib indat
iinitteriũ iustieie ingła. Repetieio est
supior: mutato sermone. Nã si ministiacio
dapͥnacionis ingła est. id: ni ler que mini¬
straerat dãpnacionis &. morcis. cantã glam
prestat moysi suo ministiatori .a. ceteris
sius obserustorib᷑ multomagis abundat

Expanded text:
ministratio damnationis gloria est, multo magis abundat ministerium justitiae in gloria. Repetitio est superiorum mutato sermone. Nam si ministratio damnationis gloria est, id est, si lex quae ministra erat damnationis et mortis, tantam gloriam praestitit Moysi suo ministratori et caeteris suis observatoribus, multo magis abundat
Abbreviated transcription (Latin):
grͣs dei p̃cedente .&. subsequente. s nec co¬
gitare. Dei eñ grã nos preuenit ut uelimꝰ.
ae ipsa nos subsequit᷑ ut possimꝰ. Uude exora¬
bat psalmista dicens. eiscd̾ia eiꝰ prȩueniet
me & miscisia tiia siib sequet᷑ me Si eñi ñ
id÷ ñ fecit nos ministros in littera legis.
ut p̃dicarenꝰ circũcisionẽ carnalit᷑ seruan¬
da. aut sabbati ociu̾ aut sacrificioꝵ. uel
neomneniarũ ritũ celebrandũ. s inspitali
intelligencid eugłis. qͦd spitalit᷑ ent intelli
it tpr̃e baptismatis. Quod aũ dicit idone¬
us minister est ꝓpriȩ congruus & utilisat¬
q illi rei aptꝰ de qua sermo agit᷑. Littera
telligendũ ẽ. Littera legis mosaice occidit
hominẽ corpalit᷑: iubendo. ñ iuuando.
Dũ enĩ dicit lex ñ occides ñ adulteriũ
facies. qͥ aũ occidit. uł qͥ adulteriũ. aut
tale aliqd ꝑ petrauerit. reus erit iudicio

Expanded text:
raecedente et subsequente sed nec cogitare. Dei enim gratia nos praevenit, ut velimus, et ipsa nos subsequitur, ut possimus. Unde exorabat Psalmista dicens: Misericordia ejus praeveniet me , et Misericordia tua subsequetur me . Si enim non spiritu, id est, non fecit nos ministros in littera legis, ut praedicaremus circumcisionem carnaliter observandam, aut sabbati otium, aut neomeniarum vel sacrificiorum ritum celebrandum, sed in spiritali intelligentia Evangelii, quod smatis. Quod autem dicit idoneus minister est proprie congruus et utilis, atque illi rei aptus de qua sermo agitur. Litteraintelligendum. Littera legis Mosaicae occidit hominem corporaliter, jubendo, et non juvando. Dum enim dicit lex: Non occides, non adulterium facies; qui occiderit, vel qui adulterium aut tale aliquid perpetrarit, reus
Abbreviated transcription (Latin):
pit. expellite. &. eicite a ur̃o consorcio. e
ne indespacione̾ laberei᷑: si semp exclusin
eet a societate fidelii: reconciliai illii mͦ
cognoscens illũ ee purgatui. Hiabolo.reñi
iemimi eii. ne forte. subaudis. exelusus. auo¬
uis ab undanciori irIicia. Nsorbeat᷑ qui
simodi ẽ: id: ne forte indespacione cu¬
gens suffacci se laqueo ul uradat se uolus̨¬

Expanded text:
io; et ne in desperationem delaberetur si semper exclusus esset a societate fidelium, reconciliat illum hoc modo cognoscens illum esse purgatum: diabolo etenim lemini eum, ne forte, subaudis exclusus a vobis, abundantiori tristitia absorbeatur qui ejusmodi est, id est, ne forte in desperationem cadens suffocet se laqueo vel tradat se volupt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mendacio: s est in illo fuit. sic ut ipse
dixit. Ego sũ ueritas. Quotqͣt eni ꝓmissio¬
nes deipatris facte st̃ ꝑ ophas de natiu¬
tate xꝑi passione. morte. resurrectione
atq ascensione eiꝰ de salute qͦq gencium
in eruce. Consũmatũ est. id÷ cõpleta sunt
omnia quȩ de me p̃dicł a erant. Ido .i. r ip¬

Expanded text:
 veritas, in illo fuit; sicut ipse dixit: Ego sum veritas . Quotquot enim promissiones Dei, Patris sunt factae per prophetas de nativitate Christi, passione, morte, resurrectione atque ascensione ejus, de salute quoque gentium, in cruce: Consummatum est , id est, completa sunt omnia quae de me praedicta erant. Ideo et per ip
Abbreviated transcription (Latin):
as duricia cordis uideor: candẽ legen
quã illis dabat inlapido scripsii: ut ꝑ
lapide duricio cordis illoꝵ de signaset.
Per iabilas gͦ lapideas debenꝰ iineilige¬
redura coda bominũ ꝓ insonibilia: in
sibile. qͥd sentit & flectitꝰ ad moliciem.
ꝙ. intelligit qͥd đs & recipit ÷. continet
Inquꝰ scribit᷑ epła xpiid: fides aspuscõ.¬

Expanded text:
s duritiam cordis Judaeorum, eamdem legem quam eis dabat, in lapide scripsit, ut per lapidem duritia cordis illorum designaretur. Per tabulas ergo lapideas debemus intelligere dura corda hominum et insensibilia, in sibile, quod sentit et flectitur ad mollitiem, et intelligit quod dicitur, recipit et continet, in
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Nunqͥd ñ se s alios laudauit paulo
suꝑius. Fecit utiq &. suꝑuis: &. iterũ isto
in loco atq in sequentibꝰ ðed cũ sapiencia
hcat ꝑ salomonẽ. laud et te alienꝰ.  ñ os
cuũ quare se laudabat apłs: Nimirũ idc ir¬
co. ut corithios ab amore pseudo apłoꝵ
retraheret ad suũ amorẽ: alioꝵq ueridi
quę ab aliis gentibꝰ & eccłiis uobis mntan¬
t aut ex uobis ad alias quȩ nobis testimo¬
mũ laudis & sc̃itatis ꝑ hibeant. sicut qͥdã
sub audis. faciunt. ꝓseudo uidelicei apłi
s. iudei qͥ accipiunt a scribis & phariseis
mend aeiis: quȩ nobis testimoniũ laudis
ulibeant. Exponit gͦ causa qͦre ñ indige¬
it inqͥens Epła nostra uos estis. seripta in
cordibꝰ nr̃is. Epła signũ est salutis. ꝙ siui

Expanded text:
dare. Nunquid non se et alios jam laudavit paulo superius? Fecit utique et superius, et iterum isto in loco atque in sequentibus. Sed cum sapientia dicat per Salomonem: Laudet te alienus, et non os tuum , quare se laudabit Apostolus? Nimirum idcirco ut Corinthios ab amore pseudoapostolorum retraheret ad suum amorem, aliorumque veridiquae ab aliis gentibus et Ecclesiis, ad vos mittantur, aut a vobis ad alias, quae vobis testimonium laudis et sanctitatis perhibeant, sicut quidam, subaudis faciunt, pseudo videlicet apostoli et Judaei, qui accipiunt a scribis et Pharisaeis laudatitiis quae nobis testimonium laudis perhibeant. Exponit ergo causam quare non indigeat, inquiens: Epistola nostra vos estis, scripta in cordibus nostris. Epistola signum
Abbreviated transcription (Latin):
creduli dapnabant᷑. qr in excusabiles e¬
rant .eł. ad hȩc. subaudis. discernenda.
qͥs tantũ idoneus ꝙ aptus p̃dicator est.
ut possit disceruere qͥ sint eiꝰ p̃dicacione
suluandi .s. qͥdãpnandi : Nullus Iłoq on¬
nibꝰ impendendus ẽ sermo p̾dicacionis
Nonenisumꝰ nos apłi sicut plurimi adul¬
terantes uerbũ derħme ꝑeutit pseudo¬
apłos. Sicut eñĩ adułt̃ ñ causa amoris
filior. adulterat alterius uxore .s causa
sue libidinis explende. ita falsi apłi ad¬
ulterabant uerbũ dei. qr nͣ idõ u̾dicabant
ut filios spitales deo ad qͥrerent. ꝙ falso
humanis. In hoc adulterabant uerbũ dei
ꝙ ñ recte neq ueraeit illud docebant. al¬
centes x ꝑm ii ee̾ mortuĩ. neq amortuis
surrerisse. Aui aũ ñ adulterabant qr sꝑi¬
tales fil ios. deo. aeqͥrere desidabant: ñp¬

Expanded text:
creduli damnabantur, quia inexcusabiles erant. Et ad haec, subaudis discernenda, quis tam idoneus et aptus praedicator est, ut possit discernere qui sint ejus praedicatione salvandi atque damnandi? Nullus. Ideoque omnibus impendendus est sermo praedicationis. Non enim sumus nos apostoli sicut plurimi adulterantes verbum Dei. Hic percutit pseudoapostolos. Sicut enim adulter non causa amoris filiorum adulterat alterius uxorem, sed causa suae libidinis explendae, ita falsi apostoli adulterabant verbum Dei, quia non ideo praedicabant ut filios spiritales Deo acquirerent, quia falso avoribus humanis. In hoc etiam adulterabant verbum Dei, quia non recte neque veraciter illud docebant, dicentes Christum non esse mortuum, neque a mortuis surrexisse. Apostoli autem non adulterabant, quia spiritales filios Deo acquirere desiderabant,
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ odore qͦdam & cognicionẽ diuinita¬
tis illius ꝑeipiebant. Q uia xꝑi bonꝰ odo
sumꝰ do in his qͥ peunt. ꝙ. in his qͥ salui fi¬
unt. Legimꝰ in genesi. qͦd noȩ offerente
sacrificiũ post diliu cessacionẽ. odora¬
tꝰ ẽ dñs odor̾e suauitatis: in tantũ ut be¬
uediceret illi .s. filiis eiꝰ. Nondebemꝰ ergo
puerilit᷑ intelligere qͦd dñs qui fꝑs est
inodore &. fumo carniũ delectetꝰ: s in¬
tencionẽ illius iuri. Scam. appellat serip¬
tura odore suauitatis: qua delectatꝰ est
ꝗs. Similit᷑ in hoc loco intelligendũ stu¬
dũi & bonã uoluntat̾e intencioneq o¬
dor̃ẽ ẽẽ appellatũ. Aꝑi inqͥt bonꝰ odor

Expanded text:
ionem divinitatis illius percipiebant: quia Christi bonus odor sumus Deo in his qui pereunt, et in his qui salvi fiunt. Legimus in Genesi, quod Noe offerente sacrificium post diluvii cessationem, odoratus est Dominus odorem suavitatis intantum ut benediceret illi et filiis ejus. Non debemus ergo pueriliter intelligere quod Deus, qui spiritus est, in odore et fumo carnium delectetur: sed intentionem illius boni viri sancta appellat Scriptura odorem suavitatis, qua delectatus est Deus. Similiter in hoc loco intelligendum studium et bonam voluntatem intentionemque odorem
Abbreviated transcription (Latin):
buenda ẽ ueritas pxpmt deo patri: Quia
tradidit. apłis p̃dicantibꝰ ds pater miracla
faciendo ostendebat uerũ eeͥ qͦd ipse ꝓmi¬
serat .&. qͥd illi p̃dic abant.ꝙ. in hoc gła erat
lopide angłari quos popłos. ꝓ qͥlinxit nos
uerus. In ueteri testam̃to. sacerdotes &. re¬
les ungunt᷑ ñ tantũ oleo uisibili qͥntũ in¬

Expanded text:
m Deo Patri? Quia tradidit, et illis praedicantibus Deus Pater miracula faciendo, ostendebat verum esse quod ipse promiserat, et quod illi praedicabant, et in hoc gloria erat lapide angulari duos populos, et qui unxit nosverus. In Veteri Testamento sacerdotes et reles unguntur non tantum oleo visibili quantum in
Abbreviated transcription (Latin):
lectat᷑ odgre nĩx inteneionis. iue gͦ in his
qͥ saluont᷑ siue in his qͥ ꝑeunt bonis odor
rꝑierant apłi deo patri placentes: qr sin¬
cerit᷑ & sine adulacione p̾dicabant. Aliis
qde sumꝰ odor mortis in mortẽ. illis scili¬
is dũ odor uite in uitã: illis seilicet qͥ audi¬
unt & credunt. Cũ una e̾e̾t pͣdicacio a¬
płor quã impendebant omĩbꝰ.&. uolen¬
tibꝰ credere &. nolentibꝰ. qͥbꝰdã erat pͣdica

Expanded text:
go in his qui salvantur, sive in his qui pereunt, bonus odor erant apostoli Deo Patri placentes, quia sinceriter et sine adulatione praedicabant. Aliis quidem sumus odor mortis in mortem, illis videis autem odor vitae in vitam, illis qui audiunt et credunt. Cum una esset praedicatio apostolorum, quam impendebant omnibus et volentibus credere, et non volentibus, quibusda