comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsonans.m. illisa uocalib: ut uerũ enĩ. De¬
cabuli translatis nõib sit utendũ: ñ tam̃ lon¬
ge accitis. s ut ueris ꝓxima & cognata uide¬
ant᷑ fugienda ⁊̃ ẏꝑbata longiora. que fieri
sñ alioꝵ sensuũ confusione nõ possunt Ambi¬
guitas qͦ ⁊ uiciũ illud cauendũ. cũ qͥdã iacta¬
cione eloq̃ntie ducti. qd̾ uno aut duob u̾bis
significare pot̾ant int̾positis manib uocib
longua ⁊ circ̾flexa ambage conchadunt. Qd̃
uiciũ ꝑissologiã uocat. cu ẽtrariũ eͥminis
uiciũ ẽ. ait breuitãs studeait ⁊̃ necessaria u̾ba
furari Fugiendast̃ qͦ sic̃ in litt̾is ⁊ uͣbis. ita:
tautologra. elempsis. acirologia. macrologia
ꝑissologia. pleonasmos. ⁊ his similia. At contͣ
orõnẽ extollit ⁊ exornat energia tñfasis. quȩ
pbꝰ qͥddã ꝗͣ dixit intelligi fac̃: ut si dicas ad
ginis sugg̾it. Huic contͣria uͥtus ẽ: ũbis

Expanded text:
consonans m, illisa vocalibus: ut, verum enim. Cconsonans m, illisa vocalibus: ut, verum enim. Ccabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium perissologia vocatur. 3. Cui contrarium vitium est, brevitatis studio, etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque sicut in litteris et verbis, quae tautologia, eclipsis, acyrologia, macrologiaissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad ginem suggerit. Huic contraria virtus est, verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Tententie: colon. m̃brũ. ꝑidos ambitꝰ uł cir¬
cuitꝰ. fit arit̃ ex ꝯnunctione u̾boꝵ cõma: ex
seqͥt᷑ ⁊ aliud cõma. ne turpe sit ꝓfortissimo
uiro dicere: & factũẽ colon. ios m̃brũ qd̾ in¬
tellectũ sensui pr̃et.S adhuc pendet oratõ.
ma sententie clausula. ite ueterẽ iudicioꝵ¬
morẽ requir̾. Periodꝰ aut̃ longiorec̃ ñ debet. qͣ
ut uno spũ ꝓferat᷑ Deuiciis lntar n u̾boꝵ ⁊ senten
oratoris. eloquiũ carere debet omĩb uiciis:
tã in littis ꝗͣ in u̾bis. quã etiã in sententiis. In lit¬
teris: ut iunctura apta ⁊ conueniens sit.& sit
obseͥuandũ. ne precedentis u̾biextma uocalis
in eandẽ uocalẽ pͥma incidat ũbi seq̃ntis: ut.
femine egyptie. Quȩ instruct᷑a melior fit: si cõ¬
sonantes uocalib applicant᷑. Triũ qͦ consonã¬
tiũ que in seincidentes stridere ⁊ qͣsi rixare ui¬
dent᷑. uitanda iuncta ẽ. idr̃ .r.s.x. ut. ars stu¬
cdioꝵ. rexxerses. error romuli. fugienda ẽ &

Expanded text:
sententie, colon membrum, periodus ambitus, vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, ma sententiae clausula: 'ita veterem iudiciormorem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis, tam in litteris quam in verbis, quam etiam in sententiis. 2. In litteris, ut junctura apta et conveniens sit, et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eamdem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut feminae Aegyptiae; quae structura melior fit, si consonantes vocalibus applicantur; triumque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixari videntur, vitanda junctura est, id est, r, s, x, ut: Ars studiorum, Rex Xerxes, 91 Error Romuli. Fugienda est et
Abbreviated transcription (Latin):
ue. si uinco i ꝑeo: qͥd ibi me uincẽ p̾stat. Alie
suꝑlatiuȩ: que cũ aliqͦ motu animi & indig¬
natõne ꝓferunt᷑. Qd ñ mortalia pectora cogis
genꝰ. unde domꝰ. pacẽne huc fertis an arma:
sequere italiã uentis pete regna ꝑundas. Que tñ
ne ñ intellecta sit ꝑsuasio: ꝑmixta st̃ aliq̃que ue¬
tent latent᷑. ut. uentis ꝑundas. Alie demonst᷑¬
quã aAliȩ que cũ exclamatõe ꝓferunt᷑: ut qͥs fu¬
ior o ciues. pacẽ ꝯũtit inarma: & cicero. Odii. ⁊̃¬
ne opes Alie adhortatiue cũ a cont᷑rio auicio
peccatoq reclucimꝰ. St̃ & affirmatuȩ: ut qͥd¬
ni. qͥppe. Ercceptiue: ut nudꝰ ara. sere nudꝰ. et¬
gatiue: ut ñ miuime. Sunt & miratuȩ: ut
pape: uiuere ñ licet. & fornicari libet. Bolen¬
tis: ut heu mͥ qd̾ millis amor ẽ sanabilis herb̾.
figure: tot ⁊ in ꝓnuntiando uoces. St̃ & anfi¬
doxe: quarũ pars honestaẽ. pars in bonesta:

Expanded text:
si vinco et pereo, quid ibi me vincere prestat? Alie superlative, que cum aliquo motu animi et indigAen. 3, 57: Quid non mortalia pectora coges, genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an arma? sequere Italiam ventis, pete regna per undas. Quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permixta sunt aliqua quae vetent latenter, ut 'ventis', 'per undas'. Aliae demonstraquam. Aliae, quae cum exclamatione proferuntur, ut: Quis furor, o cives, pacem convertit in arma? Et Cicero: O dii imere opes. 23. Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et affirmativae, ut, quidni, quippe. 24. Praeceptivae, ut: Nudus ara, sere nudgativae, ut, non, minime. Sunt et mirativae, ut: Papae! vivere non licet, et fornicari libet! 27. Dolentis, ut: Hei mihi quod nullis amor est sanabilis herbis! figure, tot et pronunciando voces. Sunt et anfidoxe, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
cies. Incredibile qd̾ factũ ñ c̃eeredat᷑: ut ad oles¬
centẽ qͥ de siculo litiore ing̾dientes affricã clas¬
ses uiderit. Impossibileẽ ut claudiꝰ insidias
milom fecertt. & id̃e occisꝰ ẽ a milone contri¬
ũ ẽ. Nã si insidias fec̃ occidit: occisꝰ ẽ. ñ fec̃ in¬

Expanded text:
cies: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescies: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescentem de Siculo littore egredientes Africa classes videre. 5. Impossibile est: « ut Clodius insidias Miloni fecerit, et idem occisus sit a Milone. » Contrarium est: « Nam si insidias fecit, occidit. Occisus est, non fec
Abbreviated transcription (Latin):
cheua aut̃. contͣria suꝑiori ẽ. Reuinẽ enĩ
ñ fuisse. aut ñ eẽ: qd natũ. aut factũ. aut
dictũ eẽ ꝓponit᷑. Ut siqͥs chimerã neget fu¬
isse. aut fuisse confirmet. Int bec & thesin ħ
tionẽ. inutͣmq partẽ tam̃ in certe rei qͣsi
quedã delib̾atõ uł coartatio ẽ. Catascheuȩ
aut̃ ⁊ anascheuȩ: in his reb que uere similes
ñ st̃.s ꝓueris ꝓponunt᷑. plerũq u̾sant᷑. Anas¬
cheue pͥma diuisio ẽ. inconueniens. mĩdati¬
ũ. In ꝯuenientis sp̃es st̃. qd̾ in honestũẽ. ⁊ qd̾
inutile. Itẽ in honestũ tractat᷑: aut in dictis.
aut infactis. In dictis: ut siqͥs in decora. ⁊ ñ
respondenda. auctoritate dixisse dicat᷑: uelut
si aliqͥs infamet catonẽ illũ censoriũ. iuuen¬
tutẽ illã ad nequitiã ⁊ luxuriã coartatũ.
In factis. uit siqͥs abhorrens aliqͥd. ascĩmonia
⁊ noĩe suo fecisse dicat᷑. ut ẽ fabula deadul¬
terio martis.⁊ ueneris. Mendatiũ tres ht̃ spe¬

Expanded text:
revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum aut factum esse, vel dictum proponitur; ut si quis Chimeram neget fuisse, aut non fuisse confirmet. Inter has et thesintionem in utramque partem, tamen incerte rei quasi quedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceva autem et anasceva, in his rebus que verisimilenascevae prima divisio est, in inconveniens, et mendacium. Inconvenientis species sunt: quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur, aut in dictis, aut in factis. In dictis, ut si quis indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur, velut si aliquis infamet Catonem illum Censorium juventutem ad nequitiam et luxuriam cohortatum. 4. 87 In factis, ut si quis abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur, ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium autem tres habet spe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patria mea quę mͥ uita mea multo ẽ ca¬
rior loqueret᷑. dicens: icetã. Sic & montes:
flnminauł arbores loq̃ntes inducimꝰ: ꝑso¬
tissime inuenit᷑. De etͥopocian¬
thopoeian uͦ illã uocamꝰ: in qͣ hõis ꝑso¬
nã fingimꝰ. ꝓ expͥmendis effectib eta¬
tis. studii. fortune. leticie. sexꝰ. meroris. au¬
datie. Nã cũ pͣte ꝑsona suscipit᷑. audax. ab¬
rupta temeraria erit orato. Cũ femine
sermo simulatur sexui conuenire debet
oratio.Ia uͦ adolescentis & senis. ⁊ militis &¬
diu̾sa ratõdicenda ẽ. Alit̃ enĩ loquit᷑ gaudio¬

Expanded text:
cum patria mea, quae mihi vita mea multo est charior, loqueretur, dicens, etc. 2. Sic et montes, et flumina, vel arbores loquentes inducimus, persontissime invenitur. 88 CAthopeiam vero illam vocamus, in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus etatis, studii, fortune, sexus, letitie, meroris, audacie. Nam cum pirate persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum femine sermo simulatur, sexui convenire debet oratio. Iam vero adolescentis et senis, militis diversa oratio dicenda est, aliter etiam loquit
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ patrie. loco temporiq cõueniens meces¬
saria. utilis. manifesta qͦ: ne aliqͥd ꝑ obscuri¬
tatẽ in captionẽ contineat. Nullo priuato
le. ut obsequiũ amicos. uitas odiũ parit.
Hinc si ꝑsona fuerit adiecta: crian erit ita. Offen¬
dit achilles agam̃nonẽ uera dicendo: metro¬
fanes ꝓmeriũt grãm int̾tdatis obseq̃ndo.

Expanded text:
dinem patriae, loco temporive conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in cautione contineat, nullo privato le, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis obsequendo.
Abbreviated transcription (Latin):
eathascheue ꝓdit. Oportebit tam̃ pͥncipia
sic ordinare. ut aut credendũ eẽ ueter̃ aucto¬
ritati aut fabuł fide ñ hñdã eẽ dicamꝰ.: ⁊ ad
ia postremũ in anascheua reqͥramꝰ. ae qͥd a¬
liud significare uoluert̃ qͥ ista finxert̃: ut scil¬

Expanded text:
trarium. Oportebit tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamus. Et ad id postremum in anasceua requiramus, ne quid aliud significare
Abbreviated transcription (Latin):
tabile ẽ qd̾ certa rei demonstratõe ꝯstring̃.
sic̃ cicero in cantilena. hic tñuiuit: riinit¬
qͥnimo ⁊ĩ insenatuniem t. Sententialeẽ:
qd̾ sententia gn̾ał addic̃: ut ap̃t̾entiũ obse¬
quiũ amicos: uĩtas odiũ parit. Exẽplabile
ẽ qd̾̃ alicꝰ exempli cõꝑatõe euentũ simile cõ¬
minat᷑. sic̃ cẏcero in philippi᷑s. Te miror an
cosligunt᷑. sic̃ ait cicero ꝓ milone. Qnẽ gͥ cũ
grã noluit: hc̃ uoluit cũ aliqͦrũ querela. ¶

Expanded text:
tabile est quod certa rei demonstratione constringit; sic Cicero in Catilinam: Hic tamen vivit, imo etiam in senatum venit. Sententiale est quod sententia generalis addicit; ut apud Terentium: Obsequium amicos, veritas odium parit. Exemplabile est quod alicujus exempli comparatione eventum similem comminatur, sicut Cicero in Philippicis dicit: Te miror, Ancolliguntur; sicut ait Cicero pro Milone: Quem igitur cum gratia nolui
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ iubi: & qͦ tẽpore. qͥd egerit. qͥd acturꝰ sit.
aut qͥd pati possit. si ħ consulta negle xerit:
st. Quoꝵ ẽfinitũ: altm̃ infinitũ. finitũ ypo¬
sitũ nõat hos psona ñ ht cerca ne ine in aniq̃
certa cͥcrinstantia. id÷ nec locꝰ. nec tẽpꝰ. Incausa¬

Expanded text:
 ubi, et quo tempore; quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neglexerit. Cest finitum, alterum infinitum. Finitum hypositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝓbatione. Tertia assũptõe. qͣrta eiꝰ ꝓbatõne.
qͥnta conclusione. Hẽ cicero ita fãc̃. marte
rethorica. Si delib̾ato ⁊ demonstrat̃o genã ft̃
causarũ: ñ posst̃ recte partes alicꝰ gñas caui¬
se putari. s adẽ enĩ res alii genꝰ & pars eẽ ñ po

Expanded text:
ejus probatione, tertia assumptione, quarta ejus probatione, quinta conclusione. Hunc Cicero ita facit in Arte Rhetorica: Si deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicujus generis causae putari; eadem enim res, alii genus, alii pars esse po
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tat̾o appellat᷑. Argum̃ tat̾õ aut̃ dic¬
Ta ẽ qͣsi argite m̃tis orõ: qua inuentũ ꝓba
ex ambigentis incerto. uit exfidutia cõꝓban¬
tis. Constat enrĩ tͥb partib ꝓpositõe assũptõ¬
ne conclusione. Prapositõne. ut puta. Qd̃bo¬
mĩẽ: turpẽ usr̃ hab̾e ñ pot̾. Consensit audi¬
ens. Assũpsit ille. Pecumattirpẽ usã ht̃. son¬
cludit᷑ gͦ petunia bom̃ñ ẽ. Sillogismꝰ. nit̃
ñ solũ rethores.s. maxime dialecticiutunt᷑.
licet apłs sepe ꝓponat. assumat confirmet.

Expanded text:
argumentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argutae mentis oratio, qua inventum probabex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptione, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. Syllogismis autem non solum rhetores, sed maximlicet Apostolus saepe proponat, assumat, confirmet
Abbreviated transcription (Latin):
ad disserendas rerum causã in¬
uenta. Ipsa ẽ philosophiȩ species
que logica dr̃. id÷ rationalis: de¬
fimendi. querendi. ⁊ disserendi
potens. Docet enĩ in plurib gn̾ib q̃stionũ.
quẽadmodũ disputando uera & falsa diui¬
dicent᷑. Hanc qͥdã pͥmi philosophi in sius dic¬
tionib habuert᷑: ñ tam̃ ad artis redegere ꝑici¬
am. Post hos aristoteles ad regulas qͣsdã huiꝰ
doctrine argum̃ta ꝑduxit: & dialecticã mĩ¬
cupauit. ꝓeo qd̾ ine idẽ dictis disputat᷑. Nã
lecton. dictio dr̃. Id̃o aut̃ pꝰ rethoricã disciplinã.
dialectica sequit᷑ : qr in multis utͦq cõmunia
existunt. De differentia dialectice ⁊ Retorice¬
alecticã uͦ ⁊ rethoricã uarro in nonẽ disci¬
plinarũ librĩ tal similitudine diffimuit.
Dialectica ⁊ rethorica ẽ: qd̾ in manu hoĩs pugnꝰ
adstrictꝰ. & palma distensa. Illa u̾ba couthens:¬
ista distendens. Dialectica siquid̾ ad disseren¬
das res acutior: rethorica adilla quȩ intitur

Expanded text:
ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa diiudicentur. Hanc quidam primi philosophi in suis dictionibus habuerunt; non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrinae argumenta perduxit, et Dialecticam nuncupavit, pro eo quod in ea de dictis disputatur. Nam λεκτόν dictio dicitur. Ideo autem post Rhetoricam disciplinam Dialectica sequitur, quia in multis utraque communia existunt. De differentia Dialecticae et Rhetoricalecticam uero et rethoricam Varro in nouem Disciplinarum libris tali similitudine definiuit: 'Dialectica et rethorica est quod in manu hominis pugnus astrictus et palma distensa,' illa breuista distendens. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior, rethorica ad illa quae nititur
Abbreviated transcription (Latin):
imprudentiã. casũ. necessitatẽ. Dep̃catõ ẽ. cũ
⁊ peccasse. ⁊ consuiltu. peccasse reꝰ confitet᷑. & tñ
ut ignoscat᷑ postulat. Qd̾ genꝰ ꝑraro pot̃ accid̾e.
tẽ ex legali statu hec oriunt᷑. id scͥptũ riobũ
tas. leges cont᷑riȩ. ambigintas collectõ. siue rõ¬
qñ u̾ba ip̃a uident᷑. c̃ sententia scͥptoris dissid̾e̾.
Legis cont᷑rie statꝰ ẽ. cũ int̾ se due leges aut plu
duas. aut plures res significare uidet᷑. Collec¬
tio. tił ratiocinatõẽ. qm̃ exeo qd̾ scͥptũ e aliud
qͦ qd̾ ñ scͥptũ ẽ iuenit᷑. Definitio legalis ẽ:
eũ uis qͣsi indefintiuã ꝯstitutionẽ in qͦpofi¬
ta sit querit᷑ Statꝰ gͦtã rationales quã lega¬
fixit stat᷑. Inde seipse etiã cicero rep̃hendens:¬

Expanded text:
inprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum tas – leges contrariae – ambiguitas – collectio siue ratioquando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plurd scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum est, invenitur. Definitio legalis est, cum vis quasi in definitiva constitutione, in quo posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legafixit status; unde se ipse etiam Cicero, s
Abbreviated transcription (Latin):
nectus rei publice flagiciũ. sic & ap̃ cipionẽ
ui atq gratis coactꝰ cũ illo sponsionẽ feci. fac¬
ta sponsione ad iudicẽ adduxi. adductũ pͥ¬
mo cȩtu dãpnani. dãpnatũ ex uoluntate
dimisi. Antiteta quȩ latine suꝑ posita ap¬
pellant᷑. que dũ exadu̾so ponunt. sententiȩ
pulcͥtudinẽ faciunt: & in ornam̃to locutõis
decentissima existunt ut cicero. Ex hac parte
pudor pugnat. illic petulantia hirc pudicitia.
islinc stuprũ. hinc fides. illinc fraudatio. hĩc
pietas. illic scelꝰ. hinc constantia. illĩc furor.
hinic honestas. illĩc tͣpitudo. hinc ꝯtinentia.
illĩc libido. hinc deniq eqͥtas. tẽꝑantia. for¬
titudo. prudentia. uirtutes os certant cũ
iniquitate. luxuria. ignauia. temeritate
cũ uiciis om̃ib. Postremo copia cũ egestate.
bona rõ cũ ꝑdita rõne. mens sana cũ am̃tia.
bona deniq spes cũ oĩũ rerũ desꝑatõne con

Expanded text:
nectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: nectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur, que dum ex adverso proponuntur, sententie pulchritudinem faciunt et in ornatu locutionis decentissima existunt, ut Cicero: ex hac pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate, bona ratio cum perdita, mens sana cum amentia, bona denique spes cum omnium rerum desperatione con
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Nãq cũ directa ⁊ ꝑpetua oratõfatigatõnẽ
atq fastidũ tãdicenti. ꝗͣaudienti ereat: flec¬
tanda ẽ. in alias u̾sanda formas. ut & dicentẽ
reficiat. ⁊ ornatior fiat: ⁊ iudicẽ diu̾so uultu
Uñ tm̃ illa hic int̃poni oportuit. que in poe¬
mate aut nũꝗͣ. aut difficult̃ funt. In orõe
aut̃ lib̾e. Itẽ anadiplosis ẽ congeminatio
t̾minant᷑ꝰ. inferior. incipit: ac de hinc qͦsi ꝑ
gͣdus . dicendi ordo seruat᷑. ut ẽ illd̃ affri¬
cani. ex innocentia nascit᷑ dignitas: exdig¬
nitate honor. ex honore imꝑiũ: ex ĩꝑio lib̾¬
tas. Hanc figurã ñ nulli cathenã appellãt
ꝓpt̃ qd̾ aliud. inalio qͣsi nectit᷑ noĩe. atq ita
res plures. ingeminatõne ũboꝵ tͣhunt᷑.
Eit aut̃ hoc scema. ñ solũ in singłis u̾b̾. s etĩã
in condextione u̾boꝵ: ut ap̃ graccũ. Que¬
ricia tua adolescentie tuȩ. in honestam̃tã
fuit. adolescentia senectuq dedecoram̃tũ. se¬

Expanded text:
 perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior fiat, et judicem diverso vultu unt. 2. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminatio terminatur, inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: 'ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contexione verborum, ut apud Gracchum: 'pueritia tua adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, se
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciale. Delib̾atiuũ genꝰ ẽ: in qͦdeqͥb li¬
bet utilitatib. uite qͥd aut debeat aut ñ
debeat fieri tͣctat᷑. Demonstratium̃: in qͦ lau¬
dabił ꝑsona. aut rep̃hensibił ostendit᷑. Iu¬
diciale. in qͦ de ip̃iꝰ ꝑsone facto. aut pene aut
p̃mii sententia dat᷑. Dictũ aut̃ iudiciale. eo
qd iudic& hominẽ. i sententia sua ostendat:
utr̃ laudabił p̾mio dignꝰ. aͣut certe reꝰ con¬
depnari. delib̾ariq supplicio. Delib̾atitũ
genꝰ uocat᷑: eo qd̾ de una quaq re. in eodeli¬
bat᷑. huiꝰ genꝰ duplexẽ. Suasio. & dissuasio:
id÷ de expectando ⁊⁊ fugiendo: id÷ defacien¬
do ⁊ ñ faciendo. Suasoria aut̃ extͥb locis di¬
uidit᷑: honesto. utibi:⁊ possibili. Hec differt
aliqͥd a delib̾atiua: qr suasoria eget alt̾a ꝑso¬
na. Delib̾atiua: int̾dũ ⁊ ap̃se agit. In sua¬
soria aut̃ due st̃ quȩ plus ualent: spes
met᷑. Demonstratiuũ dictũ: qd̾ unã ꝗͣq
rẽ. aut. laudando. aut uituꝑando demon¬

Expanded text:
iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demon
Abbreviated transcription (Latin):
osola infandos troiȩ anserata labores. M
ipsũ ut infreta. Dñ fluiii currt̃. dũ montib
desq manebt̃. Pari ordine e contͣrio: nn uitu¬
ꝑat̃one. hoĩs. hec forma seruanda ẽ. Añ homi¬
nẽ. in hoĩem pꝰ hoĩem. Locꝰ ꝯmunis ad de¬

Expanded text:
O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus sum. Pari ordine econtrario in vituperatione hominis hec forma servanda est, ante ipsum hominem, in hominem, post hominem. Boethius A
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ap̃ grecos: locuito dr. retor. orator. Con¬
iuncta ẽ aut̃ grãmatice arti. rechorica. In
grã matica ãi sciãm recte loq̃ndi discimꝰ ĩ
feramus. De inuentorib retorice artis
ec aut̃ disciplina agrecis inuenta ẽ age¬
sati in latimĩ. a tullio uidełc ⁊ titimano
ꝓ loqͣcitate u̾boꝵ eã lectori admirari in ꝓmptu
sit: cõp̃hende ĩpossibile. Nã m̃branis retentis.
qͣsi accrescit memorie series dictõis: ac mox re¬
positis recordat̃o om̃is elabit᷑. Huiꝰ di scipline ꝑ¬
fecta cognitõ. oratorẽ faci
atorẽ gͥ uir bonꝰ. dicendi ꝑitꝰ. uir bonꝰ
consistit. uita. nat᷑a. morib. artib. Dicẽdi
ꝑitꝰ consistit artificiosa eloq̃ntia quȩ constat.
partib qͥnq inuentõe. dispositõe. elocutione
memoria. ꝓnuntiatõe. ⁊ fine officii qd̃ ÷ aliqͥd
ꝑsuade. Ipsa ant̃ ꝑicia dicend in tͥb reb constat.

Expanded text:
enim apud Graecos locutio dicitur, ῥήτωρ orator. Coniuncta est autem Grammaticae arti Rhetorica. In Grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in proferamus. De inventoribus Rhetoricae artis . Haec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorlata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano t eam lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae perfecta cognitio oratorem facitur vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consist
Abbreviated transcription (Latin):
aut simplex ẽ. aut iũcta. Et si iuncta erit:
c̃sidandũ ẽ utrũ ex płib questiõib iuncta
sit. an ex aliqͣ ꝯꝑatione. Contidu̾sia simplex
ẽ: quȩ absolutã cortuiet unã q̃stionẽ ħ mͣ.
Chorintis bellũ indicam an ñ: Itinctaẽ expłi
Utrũ cartago diritat᷑. ancartaginensil red¬
dat᷑. an eocolonia deducat᷑.¶ Ex cõꝑatione:¬

Expanded text:
ut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iuncta est Utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia deducatur? 316 CAR. Se
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpłia dd̾. Intͦibt̾ in inferiora t̾re. tͣdent᷑ in manu gla¬
cdii. partes uulpiũ ert̃. Deniq ⁊herodes assimilatꝰ ẽ uul¬
latine uͦ unicornis phisiologꝰ dĩc. unicornẽ hanc hr̃e
nat᷑am. Ptsillũ aĩal ẽ simile hedo. acerrimũ nimis. u¬
nũ cornu hñs ĩ medio capite. ⁊ qr nullꝰ uenator. om̃o¬

Expanded text:
te Dauid: Intrabunt in inferiora terrae, tradentur in manus gladii, partes uulpium erunt. Denique et Herodes assimilatus est uulro unicornis. Physiologus dicit unicornem hanc habere naturam: pusillum animal est, simile haedo, acerrimum nimis, unum cornu habens in medio capite. Et nullus om
Abbreviated transcription (Latin):
coitꝰ Si enĩ uoluerit filioᷤ ꝓcreare: uadit adori¬
ente ꝓpe ꝑadisũ. Est enĩ ibi arbor q̃ uocat᷑ mandra¬
gora: ⁊ uadit cũ femina sua. femina pͥor accipit
de arbore. ⁊ tͣdit mascło ⁊ seducit eũ: donec mandu¬
cat. E cũ manducaui̾t mascłs.statĩ femina ĩ ut̾o ꝯci¬

Expanded text:
Si autem uoluerit filios facere, uadit in orientem prope paradysum; est autem ibi arbor que dicitur mandracora; et uadit ibi cum femina sua, que prior accipit de arbore, et tradit uiro suo, et seducit eum, donec manducet. Et cum manducauerit masculus, statim femina in utero
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ mox ut senserint minoreᷤ pisces. ꝯgͣgant se infͤ
os ipsiꝰ. Cũ aũ repletũ fuit os eiꝰ. de diu̾sis piscib pꝰitł.
qͣsi a qͥb dã odorib diabolicis adescati. subito absor¬
bent᷑ ab eo sic̃ piscicłi minuti. Maiores u. carient
tunt multiformes astutias diaboli. ⁊ custodrutĩ
se ab illo. x mag̃ resistunt ilh. ⁊ fugiuntt abilł. Dubii

Expanded text:
t minores pisces, congregant se intra os ipsius; cum autem repletum fuerit os eius diuersis piscibus pusillis, quasi quibusdam odoribus diabolicis adescati subito absorbentur ab eo sicut pisciculi minuti; maiores enim se connt perfecti, agnoscunt multiformes astutias diaboli, et custodiunt se ab eo et magis resistunt: ille uero fugit ab eis. Dubii
Abbreviated transcription (Latin):
niã ad uos ⁊ ñ duntitã uos orphanos. Et ĩ finẽ e¬
ꝑ legẽ. ⁊ gentiles qͥ longe erant sũ lege. audientes
aocẽ xͥ. ⁊ repleti acrecrcati suauissimo odore man¬
datoꝵ eiꝰ sequunt᷑ eũ. cdamantes cũ ꝓpħa dicen¬
des. Quã dulcia faucib meis eloqͥa tia dnẽ. sr̃¬

Expanded text:
niam ad uos, et non dimittam uos orphanos. Et in fine er legem; et gentes, qui longe erant sine lege, audientes uocem eius, repleti et recreati suauissimo odore manda- torum eius, sequuntur eum, clamantes cum propheta et dicentes: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, domine, s
Abbreviated transcription (Latin):
uuã illã. ita ut cadãt os racemi in t̾rã. Tõ demũ
descendens uoluit se suꝑ illoᷤ. ita ut os racemi fi¬
gant᷑ in spinis eiꝰ: & sic portat escã filiis suis. Tu
uͦ hõ cłi custodidiligent̃ uineã tuã. ⁊ õs fructꝰ eiꝰ
sp̃ales. ne te occupent istiꝰ scłi sollicitudineᷤ. ⁊ corꝑa¬
liũ uicioꝵ uoluptates. Et nc̃ spinosꝰ ile ctiabolꝰ¬
anima tua nuda. uacua m⁊inanis. sic̃ ramꝰ sñ frue¬
tu. ⁊ pꝰ hec gͣtis clamabis dicens. Uineã meã ñ cu¬
stodrui. sic̃ incanticis canticoꝵ scͥpt᷑a testat᷑. Con¬

Expanded text:
a ut cadant omnes acini in terram; deinde descendit et uolutat se super illos, ita ut omnes acini figantur in spinis eius; et sic portat escam filiis suis. Tu uero, homo dei, custodi diligenter uineam tuam et omnes fructus eius spiritales, ne te occupet istius saeculi sollicitudo et temporalium bonorum uoluptas; et tunc spinosus diaboluanima tua nuda, uacua, et inanis, sicut pampinus sine fructu; et post haec gratis clamabis dicens: Vineam meam non custodiui, sicut in Canticis Canticorum scriptura testatur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
tat illi ꝓpħa dicens. O mors ero mors tua. morsꝰ
tuiꝰ ero infernȩ: Irursꝰ alibi. Absorta ẽ mors in
qͦd gce dr̃ dr̃ dracor. latine uͦ caprea. Dehac
fisiologꝰ dic̃. Qamat altoᷤᷤ montes: pascit᷑ .. in
ꝯuallib montiũ. ẽ nͦ satis p̾sciuũ aĩal nimiᷤᷤ

Expanded text:
tam dicens: O mors, ero mors tua; morsus tuus ero, inferne Et alibi: Absorta est mors in dicitur dorcon, latine uero caprea. De hac Physiologus dicit quia amat altos montes, pascitur autem in conuallibus montium. Est autem satis perspicuum animal et nimis
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ extendit radios suos ñ fulgae. Luna siñ extend̾it cor¬
nua sua ñ lucae. Uolucres celi si ñ extend̾int alas fuas:
uolare ñ poes. Naues neleuatieruit nela sua uentiᷤᷤ stantibꝰ
ñ mouent᷑ Deniq dũ moyses eleuara& inanꝰ suas. suꝑa¬
batisrł. Cũ renntterae manꝰ: in ualescebat amalech.

Expanded text:
dios suos, non lucet; luna si non exierit cornua sua, non lucet; uolucres nisi expanderint alas suas, uolare non possunt; naues nisi leuauerint uela sua, uento flante non mouebuntur. Denique dum Moyses eleuaret manus suas, superabat Israel, cum remitteret manus suas conualescabat Amalech.
Abbreviated transcription (Latin):
seminis. Cũ enĩ inuenerint. ore app̃hendt᷑ singła
gͣna. ⁊ bauilant inspeluncã suã. Aleuͦ formicȩ.
ñ habentes in ore scio gͣna. s nacuȩ obuiantes. q̃
uehunt cibaria iore suo. ñ dici̾ eis date nob̾
deannona ur̃a. s uadt̃ gͣrentes ꝑ uestigia illar̃:
mis reptilib qd tã prudent̃ agerent. ut nulle illa¬
rũ stalte remanerent. s os argute. ⁊ sapientes in¬
uenirent᷑ qͣntomag̾ cũ ẽẽnt rõnabiles ullȩ.uͦ uͥ¬
st̃ stultȩ. debuerant imitari illas uͦ sapientes uir
gines ⁊ sumẽ oleũ inuasis suis. ũn ille sũpsert̾  ñ
ꝑ desidiã atq stulticiã suã petere abitł sapientib:
terent. ud. ⁊ ille pecierant. ł formice sollertiã
debrierant initari. S dũ de alienis uasis oleũ
dit illd̾ mediũ: ne de hyeme madefacta hꝰ se¬

Expanded text:
seminis; cum autem inuenerint, ore suo apprehendunt singula grana, portantes in spelunca sua. Aliae uero formicae non habentes grana in ore suo, sed sic uacuae obuiantes, eis quae uehunt cibaria in ore suo non dicunt eis: Date nobis de annona uestra; sed uadunt quaerentes per uestigia illarum,mis reptilibus, quod tam prudenter agunt ut nulla illarum stulta remanet, sed omnes argutae et sapientes inuenisunt stultae, debuerunt imitari illas quinque sapientes, et sumere etiam oleum in vasis suis unde illae sumpserunt, et non per desidiam, ac per stultam spem suam petere ab illis sapientibus, terent, unde et illae petierunt, uel formicarum solertiam imitari debuissent. Sed dum de alienis uasis oleum dit illa per medium, ne hieme madefacta se
Abbreviated transcription (Latin):
ani styrpe tãꝗ ex ut̾o draconis serpentini fecꝰ
ꝓgredunt᷑. Hor enĩ dognata: falsa atq inui¬
¶ cast ueritati. De serenis & mono centauriᷤ.¬
sayas ꝓphadic. Serene ⁊ demonia. saltabt̾ in ba¬
bylonia. ⁊ erinacq̃ ⁊ honocentauri habitabt̃
ĩdomib eoꝵ. Uni̾cuiꝰq nat᷑am fisiologꝰ disseru¬
it. Serenȩ inqͥt aĩabia st̾ mortifera. q̃ acapite usq.¬

Expanded text:
ana stirpe, tamquam ex utero draconis serpentini fetus, prodeunt: horum hominum dogmata falsa atque inimica sunt ueritati. SIRENAE ET ONOCENTAVRI Isaias propheta dicit: Sirena et daemonia saltabunt in Babylonia, et herinacii et onocentauri habitabunt in domibus eorum. Vnius cuiusque natura Physiologus disseruit: sirenae inquit animalia sunt mortifera; qua
Abbreviated transcription (Latin):
tiul: ⁊ mattẽ tuã. Itt̾m. Qͥ maledix̾it patͥ uł matͥ:
niorte moriat᷑. fisiologꝰ dic̃. ẽ auis q̃ dr̃ hupupa. hor
filii cũ uid̾int parentes suos senuisse. nec uolare
donec crescant pennȩ eoꝵ. ⁊ re illuminant᷑ ocłiemꝵ.
ita ut toto corꝑe renouari possint. sic̃ antea. ⁊ ui

Expanded text:
it patri et matri, morte moriatur. Physiologus dicit: est auis quae dicitur upupa; horum filii, cum uiderint parentes suos senuisse, et neque uolare donec recrescant pennae eorum et reilluminentur oculi eorum, ita ut totum corpore renouari possint sicut antea, et ui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊. qͤ ẽ marcio m̾sȩ. aut apͥł m̃se. Cur aũ significatũ
fũit sac̾doti. ingͦdit᷑ uimplo ̃ arã d̾ lignis sarm̃toꝵ.
niens sacdos: uidet exusta ligna qͥ ĩposuerat suꝑam̃.
Scrutans uͦ inuenit. ibi u̾micłm modic̃ suauissimo
iã auicłam figa̾tã. Rurs t̾cia die ueniens sac̾doᷤ.
inuenit eã statu suo integrã. atq ꝑfectã auẽ fe¬
nicẽ. Et ualedicens sac̾doti. euolat ⁊ ꝑgit ad pͥsti

Expanded text:
 aut martio aut aprili mense; cum autem hoc significatum fuerit sacerdoti, ingreditur et implet aram de lignis sarmentoruniens sacerdos, uidens exusta ligna quae composuerat super aram, scrutans inuenit ibi uermiculum modicum suauissimo iam auiculam figuratam. Rursum tertia die ueniens sacerdos, inuenit eam iam statu suo integram atque perfectam auem phoenicem. Et uale dicens sacerdoti, euolat et pergit
Abbreviated transcription (Latin):
longa serrȩ figãm hntia: ita ut possit ⁊̃ arbores seca
ad magnũ flum̃ eufratẽ ⁊ bibit. Ẽ aũ ibi frutex qͥdr̃
cipit lude cornibi ss ad ericene. Et dũ ludit: obli¬
gat ccenua sua n.irguttis eiꝰ. Cũ enĩ du pugnais
lib̾are se ñ possit. exclamat uoce mnagna. Audiens aũ

Expanded text:
serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas ad magnum flumen Euphratem, et bibit; est autem ibi frutex qui dicipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem
Abbreviated transcription (Latin):
uocis. auditꝰ alonge nauigantiũ mulceant.⁊ ad
se chant. ac nimia suauitatis modulatõe ꝓlec¬
tant aures: ac sensꝰ eo delurientesi sõniũ uer¬
tunt. T mc dem̃ cũ uderint eoᷤ gͣuissimosõno
sopitos inuadõ. ⁊ delaniã carnes eoꝵ: ac sic ꝑ¬
suasiont̃ uocis ⁊gnaros ⁊ incautos hoĩes decipi¬

Expanded text:
uocis auditus hominum a longe nauigantium mulceant et ad se trahant, ac nimia suauitate modulationis prolixae aures ac sensus eorum delinientes in somnum uertunt. Tunc deinde, cum uiderint eos grauissimo somno sopitos, inuadunt eos et dilaniant carnes eorum, ac sic persuasionis uocis ignaros et insipientes homines decipi
Abbreviated transcription (Latin):
apostatare faciunt hoĩes sapientis¬
unt lapides igniferi in quodã monte orientis.
qͥ grecs dñt phiroboli. mascłs ⁊ femina. Isti qͣn¬
diu longo st̃ abinuicẽ: in eis ignis ñ accendit᷑. Cũ
enĩ casu appropinqͣuerit femina mascło: statĩ ig¬
nis accendit᷑ ab eis. ita ut ardeant: omĩa ꝗͣ st̃ circa ul¬
lũ mortẽ. Uñ ⁊ uoᷤ hoĩes dĩ qͥ scam uitã gertns. se¬
parate uos longe a feminis: ne cũ appropiunquĩ
ꝑ mulieres tẽptati st̃. Unꝰ uic̃. alt̾ uictꝰ ẽ. Eran su¬
sanna. tẽptate st̃. ħ uic̾. illa uicta ẽ. Custodiendũ:

Expanded text:
apostatare faciunt homines a deount lapides igniferi in quodam monte orientis, qui graece dicuntur terobolem, masculus et femina. Isti, quando longe sunt ab inuicem, ignis in eis non accenditur; cum autem casu appropinquauerit femina masculo, statim ignis accenditur in eis, ita ut ardeant omnia quae sunt circa illum montem. Vnde et uos, homines dei, qui istam uitam geritis, separate uos longe a feminis, ne cum appropinquauerper mulieres temptati sunt, unus uicit, alter uictus est; Eua et Susanna temptatae sunt, haec uicit, illa uicta
Abbreviated transcription (Latin):
pelago nauĩ uellificantẽ: eleuat pennas suas¬
nens defic̃. & deponens penuas: ad se attͣhit eas. Uñ
uͦ maris iã lassã reportant. eã ad pͥstinũ loc̃ suñ ĩ ꝓ¬
fundũ maris. Sͦ hꝰ scłi. figaͣm gerit. Nauis uͦ iustoꝵ
ht̃ exẽplũ. qͥ fñ ullo ꝑicło ł naufragio fiłi tnsiert̃

Expanded text:
pelago nauem uelificantem, eleuat pennas suanens, deficit; et, deponens pennas, ad se attrahit eas; undae uero maris iam lassam reportant eam ad pristinum locum suum in profundum. Mahabent exemplum, qui sine ullo periculo uel naufragio fidei transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
statua honoratꝰ ẽ. De pedib septem.
edes st̃. qͥ certis sillabar̃ tempr̃ib insistiuit.
nec a legitimo spatio unꝗͣ recedunt. Pedes
dicti eo qd̾ ꝑipsos met᷑ ambulent. Nã sic̃ nos
pedib incedimꝰ: ita niet᷑ quasi pedib gradiũt᷑

Expanded text:
statua honoratus est. De pedibus . Pedes sunt, qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
xunt. abiete. costas. Abiete. nc̃ resolutõ ẽ.
spondei: in ꝓceleumatico. In qͣ resolut̾one.
semꝑ sinalimphã seqͥt᷑ uirgiliꝰ. Ex una aut̃
longa. duebreues fiunt: ex duab aut̃ breiti¬
b longͣ nũꝗͣ fit. finddi enĩ solida posst̃: solida¬
ri scissa ñ possunt. figura ẽ cuiꝰ nota sillabȩ ag¬
nosciuit᷑ u̾ enĩ cͥculi partẽ inferiorẽbis posi¬
tã aspicis: pirrichiꝰ ẽ.00. Ubi eiũ .i. gemi
natã iacentẽ. spond̃s.. Nã nota breuis
inferior semic̾culꝰ ẽ. Nota longa .i. iacensẽ.
Met᷑ in pedib accidunt. ut trocheo troeaicũ
a cdactilo dactilic̃.a iambo iabicũ. De qͥb

Expanded text:
xunt abiete costas. 'Abiete' nunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, pyrrhicnum jacens, spondeus, ––. Nam nota brevis inferior semicirculus , nota longa i jacens est–. 30. Metra pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactilicum, a iambo iambicum, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ar. eleuatõ ẽ. ma. positio. In his duob ꝑ diuisi¬
onẽ pedes legitimi colligunt᷑. Aqua diuisio
ẽ qͦtiens arsis ⁊ thesis eqͣli tẽpoꝵ diuisiõe cedũ¬
tur. Dupla qͦtiens ex his unũ. altm̃ duplo ign¬
cit. Sescupla uͦẽ. quotiens unũ. altm̃ sescuplo
suꝑat. In simpla enĩ eiꝰ parte. unꝰ plꝰ inuenitur.
indupla unꝰ nruiꝰ habet᷑. Sescuplũ enĩ. dimi¬
diũ dr̃. Triplũ ẽ. qñ maior pars.⁊̃. continoe do¬
tũ minꝰ. id÷ tͥa uinũ. Epitritũ ẽ. qñ minꝰ con

Expanded text:
'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisi'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum min
Abbreviated transcription (Latin):
miniᷤ constant iãbis.spõdeis. uł trocheis. Anti¬
pastꝰ. qd sit ex contͣriis sillab̾. exbreui . ⁊ longua.
ex longua ⁊ breui. Coruãb uͦ. qr ex hoc pede cõ¬
positũ carm̃. choris aptissimũ sit. Iomcisane.
ꝓpt̾ numoꝵ in equalẽ sonũ dicti. Hñt enĩ bi¬
qas longas sillabas. biuasq correptas. Peones¬
Epitriti uocati. qd̾ semꝑ tres longas hñt sillabas
n uma breuẽ. Tinguziȩ aut̃ sunt penta silla¬
bi. ⁊ exasillabi pedes. & dicte ap̃ grecos ⁊ ingutie.
qͣsi quedã declinatões. S hii ñ sunt pedes. s ap¬
pellant᷑ pentasillabi ⁊ exasillabi: qr ult᷑ qͥnq¬
sex sillabas ñ ꝓcedunt. Uñ ñ oport& in carmine
bas sillabas qd lib& excede nom̃. ut cartagimen¬
siũ iherosolimitanoꝵ. & constantin opolitanoꝵ
Accidunt. unicuiq pedi. arsis. i thesis. id⁊ eleua¬
tio ipositio. Neq enĩ uocis pedes dirigere pote¬
runt: nͥ alt̾na uice leuent᷑ iponant᷑. ut arma.

Expanded text:
minis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasqEpitriti vocati, quod semper tres longas habeant syllabas, et unam brevem. 20. Syzygiae autem sunt pentasyllaexasyllabi pedes. Et dictae apud Graecos συζυγίαι, quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi, et hexasyllabi, quia ultra quinqmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma':
Abbreviated transcription (Latin):
bẽ dimidiũ duȩ tenent europa ⁊ affrica. aliũ
uͦ dimidiũ sola asia. S io iste duȩ partes facte
st̃. qr int̾ uttãq ab oceano. mare magnũ ingͥdit᷑.
qd̾ eas int̾secat. Qua ꝓpt̃ si in duas partes orien¬
tis ⁊ occidentis orbẽ diriidas: asia erit in una. ĩ
alt̃ uͦ europa ⁊ affrica. De asia ⁊ partib eiꝰ.¬
Sia ex noĩe cuiꝰ mulieris ẽ. appellata: quȩ apd̾
antiqͦs imꝑiũ tenuit orientis. ħ in t̾cia orbis
partẽ disposita. aboriente ortu soł. a meridie o¬
ceano : ab occiduo nr̃o mari finit᷑: a septẽt̾one
in eotidi lacu. ⁊ tanas fluuio t̾minat᷑. Ht̃ aũ ꝓ
unicias niultas ⁊ regiones. qͣrũ breuit̾ noĩa ⁊¬
gtꝰ breuit̃ expecliã: stĩpto initio aꝑadiso.
anadis ẽ locus in orientis partib ẽstitutꝰ. euiꝰ
nocabłm ex gͣco in latinũ u̾tit᷑ ortꝰ. Porro he¬

Expanded text:
Europa et Africa, alium vero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes orientis et occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. De asia . Asia ex nomine cuiusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit orientiparte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro He
Abbreviated transcription (Latin):
mero totũ orbẽ significat. płali uͦ
singłas partes. Cciꝰ not̃a dnĩsadet
ro. Nam t̾ra dicta ẽ a suꝑiori porte qua terit᷑.
humꝰ ab inferiori uł humida. t̾ra ut subma¬
.ri. tellꝰ aũ eo qd̾ fluctꝰ eiꝰ tollimꝰ. Hec oꝑs di¬
cta ẽ. eo qd̾ opẽ fert frugib. Fadẽ ⁊ arua ab
arando ⁊ colendo uocata ẽ cꝰpͥe aut̃ t̾ra ad
distanctionẽ aque arida ñcupat. sic̃ scͥptã¬

Expanded text:
 orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupat
Abbreviated transcription (Latin):
uocant t̾ram. cuiꝰ pler̃q latentes. ruine siꝑ post¬
ta. cuncta ꝯcutiunt. Teriȩ qͦ hiatꝰ. aut motua¬
quȩ inferioris fit. aut crebris tomtruis. aut de
ꝯcaiis t̾re. erũpentib uentis. De orbe.
rbis a rotiuiditate cutul dictꝰ ẽ. qi sic̃ rota ẽ e
Nñ breuis ñ rotella: orbicłs appellat᷑. Undiq
eñ oceanũ cͥc̃fluens eix in cͥculo ambit fines. Diui¬
sꝯ ẽ aut̃ tͥphariȩ. Ex qͥb una pars asia. alt̾a eu¬
ropa: t̾tia affrica. quȩ ⁊libra nuncupat᷑. Qs tres
partes orbis uet̾es ñ eqͣlit̾ druisert̃. Nã asia a me¬

Expanded text:
olunt, cuius plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. De orbe . Orbis a rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviser
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ppẽ int̾ scͥbentes eũ uenȩ natãlib sic notant for¬
mis: ut cũ optimꝰ sit. uarias p̾ferat rerũ imagines
Uñ anulꝰ pyrri regis. qͥ adu̾sus romanos bella gessit.
ñ ignorabił famȩ fuit. Cuiꝰ gẽma achates fuit: ⁊̃
qͦ nouẽ muse cũ insignib suis singłe. ⁊ apollo tenẽs
cytharã uidebat᷑. ñ ĩp̾ssis figis. s ingenitis. Nc̃ di¬
u̾sis locis para. Dat creta ꝗͣ curat̾ii acbatẽ uocant.
curalio similẽ. s illitũ guitis auro micantib iscor¬
pionũ ictib resistentẽ. Dat indra reddentẽ. nc̃ nemoꝵ
nc̃ aĩaliũ facies: ꝗͣ uidisse ocłis fau&. qͥq intͣ os receptꝰ

Expanded text:
quippe interscribentes eum venae naturalibus sic notant formis, ut cum optimus est varias praeferat rerum imagines. Vnde anulus Pyrrhi regis, qui adversus Romanos bella gessit, non ignobilis famae fuit, cuius gemma achates erat, in quo novem Musae cum insignibus suis singulae et Apollo tenens citharam videbantur, non inpressis figuris sed ingenitis. Nunc diversis locis paret. Dat Creta quem curalliachaten vocant curallio similem, sed inlitum guttis auro micantibus et scorpionum ictibus resistentem. Dat India reddentem nunc nemorum nunc animalium facies, quem vidis
Abbreviated transcription (Latin):
culi appellant᷑. eo qd̾ ĩ circ̃ductõnẽ sꝑe existunt.
Qr̃ pͥmꝰ cͥculꝰ. iõ articos appellat᷑: eo qd̾ intͣ eũ acr¬
exeo terinos tropios dr̃. qd̾ in eo cͥculo cͥcuiens¬
sol aqͥlonis finib estatẽ faciens. ultͣ eũ cͥculũ ñ
tͣnsit. s statĩ reu̾tit᷑: ⁊ ind tͦpicos appellat᷑. Terciꝰ
cͥculꝰ hiemerinos. qͥ a latins iõ eqͥnoctiał appel¬
lat᷑. eo qd̾ sol cũ ad eũ orbẽ ꝑuenĩt. eqͥnoctiũ fac̃
Hyemĩnos enĩ latinȩ. dies dr̃ atq nox qͦ cͥculo di
tarticos uocat᷑. eo qd̾ ꝯtͣriꝰ fit cͥculo qͦ articon no¬
minanꝰ. Qntꝰ cͥculꝰ cimerinos tͦpicos qͥalati¬
nis hiemał siue brumał appellat᷑. ĩo qd̾ sol¬

Expanded text:
 in circumductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arcex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem dia tarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ro dictũ. qr rarꝰ ẽ. ⁊ ñ sꝑissꝰ ut pluuia. Ne¬
bula inde dicta. ũn ⁊ nubila. ab obnuben
uolans faciat. Exhalant enĩ ualles humi¬
de nebulas. ⁊ fiunt nubes. Inde :nubilũ:
inde inues.  lebulȩ aũ ima petuins cũ sere¬
uitas ẽ suma. cũ mibilũ. Caligo umbra ẽ. d
spissitudine aeris effecta. Et dicta ẽ caligo:
qd̾ maxĩe aeris calore gignat᷑. Tenebre dñr
qd̾ teneant umibs. Nicħ aũ st̃ tenebre. s ip̃a
lucis absentia tenebrȩ dñr. sic̃ silentiũ ñ
aliqͣ res ẽ. s uͥ sonꝰ ñ ẽ silentiũ dr̃ Sic tene¬
bre ñ aliqͥd st̃. s uͥlux ñẽ. tenebre dim̃ uin¬
bra ẽ aer carens sole. Dicta ẽ aut̃ qd̾ fiat cũ so¬
lis obicimꝰ radiis. Est añ nobił ⁊ incerta. ⁊
ex soł cuctutu. ⁊ ex motu uentorNãq qͦti¬
es moriem᷑ in sole nob̾ẽ moueri uidet᷑. qr uͥq
ferim. sic ⁊ing̾di nob̾ẽ ũbra⁊ gestꝰ nr̃os ui¬
ce manat .i. candor lucis. S ħ ꝯfundt᷑ auctoreᷤᷤ

Expanded text:
ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubend quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid bra est aer carens sole, dicta autem, quod fiat cum solis objicimur radiis. Est autem mobilis, et incerta, et ex solis circuitu, et ex motu ventorum. Namque quoties movetur in sole, nobiscum moveriferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros vice manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores.