comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Descende. sede inpuluere uir¬
go filia babylon. sede int̾ram. Non ẽ so¬
lium filiȩ caldeorum. Hoc eium loco hu¬
mana mens uirgo nõ in corrupta ut ar¬
bitror dr̃ sed infecunda. Et quia babi¬
lon confusio int̾ p̃tatur. recte infecunda
mens babilonis filia uocatur: quȩ ineo
qd nequaquã bona oꝑa gminat. dum
nullo ordine recte uite componit᷑. quasi
cõfusione matre genãtur. Sin aut̃ uir¬
go nõ infecunda dr̃. seo incorrupta. post¬
quam statum salutis ꝑdidit. ad confusi¬
onis suȩ cumulũ appellatur qd fuit. Cui
descende. In alto quippe humanus ani¬
mus stat: qñ suꝑnis retͥbutionib inhi¬
at. Sed ab hoc statu descendit. eum tur¬
pit̾ uictus sese defluentibus mundi de¬
sidis subicit. Cui bene mox additur:
sede inpulue. Descendens enim inpul¬
u̾e residet. quia celestia deserens. tr̃em
cogitationib asꝑsus unfimis ulescit.
U ad hue ingeminando subiungitur.
Sede in t̾ra. Ac si aꝑte exꝓbrans dicat.

Expanded text:
escende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeorum . » Hoc enim loco humana mens, virgo, non incorrupta, ut arbitror, dicitur, sed infecunda. Et quia Babylon confusio interpretatur, recte infecunda mens Babylonis filia vocatur, quae in eo quod nequaquam bona opera germinat, dum nullo ordine rectae vitae componitur, quasi confusione matre generatur. Sin autem virgo non infecunda dicitur, sed incorrupta, postquam statum salutis perdidit, ad confusionis suae cumulum appellatur quod fuit. Cui Descende. In alto quippe humanus animus stat, quando supernis retributionibus inhiat. Sed ab hoc statu descendit, cum turpiter victus sese defluentibus mundi desideriis subjicit. Cui bene mox additur: Sede in pulvere. Descendens enim in pulvere residet, quia coelestia deserens, terrenis cogitationibus aspersus in infimis vilescit. Ubi adhuc ingeminando subjungitur: Sede in terra. Ac si aperte exprobrans dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
głiꝰ niuunt et sentiunt: et in telligendo
discernunt. Homo itaq qui ht̃ cõmune
ẽẽ cum lapidibus. uiue̾ cum arboribus.
sentire cum animalib. discerne̾ cum an¬
głis: recte nomine uniu̾sitatis erpͥmitur.
in quo uirta aliquid ipsa uniu̾sitas tene¬
tur. Uñ et discipłis u̾itas dicit. E untes
in mundum unu̾sũ. p̃dicate engłm omĩ
creature. Omnẽ uidł ereaturam solum in¬
telligi hominẽ uoluit: eui cõmune aliqͥd

Expanded text:
geli, et vivunt, et sentiunt, et intelligendo geli, et vivunt, et sentiunt, et intelligendo discernunt. Homo itaque, quia habet commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, discernere cum angelis, recte nomine universitatis exprimitur, in quo juxta aliquid ipsa universitas tenetur. Unde et discipulis Veritas dicit: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . Omnem videlicet creaturam solum intelligi hominem voluit, cui commune aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ ut hec elipha uerba mistice dis¬
seramus. Onmp̃s enim ds̃ t̾re pluui¬
am tribuit. cum arentia corda genti¬
lium suꝑne grẽ p̃dicatione infiuidit.
& aquis uniu̾sa irrigat. quia stilita¬
tem ꝑ diti homĩs repletione sp̃c ad fr̃c¬
tificationem format: sic̃ ꝑ semet ipsã
u̾itas dicit. Qui bibit aquam. quam
ego do ei: nõ siciet inet̾num. e niu̾si¬
tatis aũt nomĩe homo signatͤ. quia
in ipso u̾a spẽs. et magna cõmunio
uniu̾sitatis ostendit᷑. Omne namq qd̃
ẽ: aut ẽ. et non uiut. aut ẽ ⁊ uiuit. sed
nequaqm sentit: aut ẽ. ⁊ uiuut. et sẽtit.
s. nõ intelligit. nec discernit: aut est.
busta. uiuunt quidẽ: nec tam̃ sentiũt.
herbaꝵ namq atq arborum uita
iuriditas uocatur: sicut ꝑ paulum de
seminibus đr. In sipiens. tu qd̾ se mi¬
nas non iuuificat᷑: nisi pͥus moriaturr
Sunt bruta animalia.: uiuunt. et sen¬
tiuitit: nec tam̃ intelligunt. Sunt an¬

Expanded text:
se est ut haec Eliphaz verba mystice disse est ut haec Eliphaz verba mystice disseramus. Omnipotens enim Deus terrae pluviam tribuit, cum arentia corda gentilium, supernae gratia praedicationis infundit. Et aquis universa irrigat, quia sterelitatem perditi hominis repletione Spiritus ad fructificationem format, sicut per semetipsam Veritas dicit: Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum . Universitatiin ipso vera species et magna communio universitatis ostenditur. Omne namque quod est, aut est, et non vivit; aut est, et vivit, sed nequaquam sentit; aut est, et vivit, et sentit, sed non intelligit, nec discernit; aut est, busta, vivunt quidem, nec tamen sentiunt. Herbarum namque atque arborum vita viriditas vocatur, sicut per Paulum de seminibus dicitur: Insipiens, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur . Sunt bruta animalia, vivunt et sentiunt, nec tamen intelligunt. Sunt an
Abbreviated transcription (Latin):
sam surgẽ arborem credet. nisi certũ
hoc ꝑ exꝑim̃tum teneret : In tanta nã¬
q: unus gran paruitate. et pene nul¬
la sui dissimilitudine. ubi latet ligni
duricia. Et ligno tenerior. uel durior
medulla. as ꝑitas corticis. iuriditas
radicis. Sapor fructuum. suauitas odo¬
rum. colorum diu̾sitas. mollicies folioꝵ:
Et tam̃ quia hoe ꝑerꝑim̃tum nouimus
exuno grano seminis. ꝓdire omnia nõ du¬
bitamus. Quid gͦ ẽ difficile ut pulius in
m̃bra redat. dum conditoris potentiam
condie cernimus. quia et ex grauo lig¬
na mirabilit̾. et ad huc mirabilius fru¬
ctus exlignis ereat: Dicat gͦ. Qui facit
magua et inserutabilia. et in mirabili¬
a absq num̃o. Quia diuinorũ oꝑum
magnitudo nec ex qualitate ualet ex¬
cuti. nec ex quantitate numari. Uñ ad
huc subdit᷑. Qui dat pluuiam suꝑ faci
Nem t̾re. et irrigat aquis uinu̾sa. Qui¬
erigit sospitate. Quia amicos bati iob
eruditos eius sociatate credimus. neceᷤ¬

Expanded text:
sam surgere arborem crederet, nisi certum sam surgere arborem crederet, nisi certum hoc per experimentum teneret? In tanta namque unius grani parvitate et pene nulla sui dissimilitudine, ubi latet ligni duritia, et ligno tenerior vel durior medulla, asperitas corticis, viriditas radicis, sapor fructuum, suavitas odorum, colorum diversitas, mollities foliorum? Et tamen quia hoc per experimentum novimus, ex uno grano seminis prodire omnia non dubitamus. Quid ergo est difficile, ut 190 pulvis in membra redeat, dum conditoris potentiam quotidie cernimus, qui et ex grano ligna mirabiliter, et adhuc mirabilius fructus ex lignis creat? Dicat ergo: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero, quia divinorum operum magnitudo nec ex qualitate valet discuti, nec ex quantitate numerari. Unde et adhuc subdiem terrae, et irrigat aquis universa. homo signatur. --Quia amicos beati Job eruditos ejus societate credimus, neces
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quia diuina miracula et semꝑ debẽt
considari ꝑ studiũ. et numquã discuti
ꝑ intellectum. Sepe namq humanus
sensus dum quarumdã rerum rõnem
q̃rens nõ inuenit.: indubitationis se uo¬
raginem mergit. Uñ fit ut nõ nulli ho¬
mines mortuoꝵ corpora in puluerem re¬
ragͥ que exfide credenda sunt. ꝑ seru¬
tanda ꝑ rationẽ nõ sunt: quia si hec nr̃iᷤ
occłis ratio ex pand̾et. mira nõ ẽẽnt.s
cum in his fortasse. ammus titubat. ne¬
cesse ẽ ut ea que ꝑusum nouit. nec tam̃
ꝑ rõnem colligit. ad memoriam reducat.
quatinus rei similis argum̃to fidem
rob̾et. quam labefactari sua sagacita¬
te dep̃hendit. Considato quippe huma¬
ne carnis pulu̾e. quorumdam mens cõ¬
cussa desꝑat. qñ puluis ad carnemre¬
deat. et rediuinũ corpus ꝑ m̃broꝵ lim¬
am̃ta componat: qñ illa t̾rę ariditas
ꝑ iuuentia m̃bra uiridescat. ac sese ꝑ
eorum sp̃es formasq distinguat. hoc
Quis enim ab uno seminis grauo ĩmen¬

Expanded text:
quia divina miracula et semper debent considerari per studium, et nunquam discuti per intellectum. Saepe namque humanus sensus dum quarumdam rerum rationem quaerens non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homines mortuorum corpora in pulverem rera igitur, ex fide credenda sunt, perscrutanda per rationem non sunt; quia si haec nostris oculis ratio expanderet, mira non essent. Sed cum in his fortasse animus titubat, necesse est ut ea quae per usum novit, nec tamen per rationem colligit, ad memoriam reducat; quatenus rei similis argumento fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. Considerato quippe humanae carnis pulvere, quorumdam mens concussa desperat, quando pulvis ad carnem redeat, et redivivum corpus per membrorum lineamenta componat; quando illa terrae ariditas per viventia membra viridescat, ac se per eorum species formasque distinguat. Hoc Quis enim ab uno grano seminis, immen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta castigant: tanto tunc subluniorẽ
sospitatẽ recipiunt. quanto nunc acũc
tis mundi gaudiis de uote moriuntur.
hinc ẽ enim qd̾ ꝑ salomonẽ dr. sor qd̾¬
nouit amaritudinẽ anime sue in gau¬
dio eius nõ miscebit᷑ extraneus. huma
egrmationis sue penam flendo cogno ᷤ¬
cit. Sed in eius gaudio extraneus non
miscetur: quia qui nunc amerore cõ¬
punctionis alienus ẽ. tẽ p articeps ad
leticiam consolationis nõ est. Hine est
quod in eũgłio u̾itas dicit. A m̃dico uob

Expanded text:
menta castigant, tanto sublimiorem tunc menta castigant, tanto sublimiorem tunc sospitatem recipiunt, qutis mundi gaudiis devoti moriuntur. Hinc est enim quod per Salomonem diciturnovit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus . Humaeregrinationis suae poenam flendo cognoscit; sed in ejus gaudio extraneus non miscebitur, quia qui nunc a moerore compunctionis alienus est, tunc particeps ad laetitiam consolationis non est. Hinc est quod in Evangelio Veritas dicit: Amen amen dico vob
Abbreviated transcription (Latin):
quippe om̃e delectam̃tum. atq omĩs
um saporem dedit. quia diuinus sermo
.⁊ omnib congruens. ⁊ a semet ipso nõ
discrepans: qualitati audientium con¬
descendit. Quem dum electus quisq u¬
tilit̾ uirta. modum suum in telligit. qua¬
si acceptum manna uoluntarium sapo¬
rem u̾tit. Et quia laborem boni oꝑis. gła
sequit᷑ retributionis: post aquarum ir¬
rigationẽ recte subungitur. Qui ponit
humules in sublune. ⁊ merentes erigit ĩ¬
n sublime humiles ponuntur: quia hii
qui nũc. ꝓdi amore des pecti sunt. tunc
cum do uidices uenient. sic̃ hoc qđ pa¬
ulo añ diximus eis dem humilib u̾itaᷤ
pollicetur dicens. Uos qui secuti estis
me in regenãtione cum sedit filius ho¬
muns insede maiestatis sue. sedebitis
bus isrł: Tuc̃ m̾entes d̾ns sopitate eri¬
git. quia hii qui eius desitleriis accẽ¬
si ꝓsꝑa fugiunt. adu̾sa paciunt᷑. eruci¬
atus ꝑ seqñtium tołant. seq ipsos ꝑ la¬

Expanded text:
quippe omne delectamentum atque omnis quippe omne delectamentum atque omnis um, saporem dedit, quia divinus sermo et omnibus congruens, et a semetipso non discrepans, qualitati audientium condescendit; quem dum electus quisque utiliter juxta modum suum intelligit, quasi acceptum manna in voluntarium saporem vertit. Et quia laborem boni operis gloria sequitur retributionis, post aquarum rigationem recte subjungitur: Qui ponit humiles in sublimi, et moerentes erigit n sublime humiles ponuntur, quia ii qui nunc pro Dei amore despectcum Deo judices veniunt, sicut hoc quod paulo ante jam diximus, eisdem humilibus Veritas pollicetur, dicens: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sedeibus Israel . Tunc moerentes Dominus sospitate erigit, quia hi qui, ejus desideriis accensi, prospera fugiunt, adversa patiuntur, cruciatus persequentium tolerant, seque ipsi per la
Abbreviated transcription (Latin):
suam cognitionẽ uocat. Possunt autẽ
unu̾soꝵ nomine ipse moꝵ dissimilitudi¬
nes designari. Alius namq elatione eri¬
gitur: alius pond̾e timoris ielinat᷑. Aliꝰ
libidine estuat. alius auaritiȩ anhelat.
Alius remissione se deicit. alius ira fer¬
uescit. Sed ꝑ doctͥnam sacͥ eloquii. dũ su¬
ꝑbo humilitas tribuitur. timido confidẽ¬
tia p̾betur: luxuriosus ꝑ castitatis stu¬
dium ab inmundicia tegitur. auarus
ꝑ continẽtiam ab ambicionis estu tem¬
ꝑatur: remissus deło rectitudinis erigi¬
tur. iracundus a p̃cipitationis suȩ exci¬
tatione refrenatur. uiniu̾sa ds̃ irrigat a
quis. quia ium sui sermonis insingłis
uirta morũ diu̾sitatẽ format. ut hõc in
eius eloquio quisq in ueniat: ꝑ qd̾ uir¬
tutis necessariȩ germ̃ ferat. Uñ ꝑ qñdã
sapientẽ de ma̾nȩ dulcedine dr̃. Para¬
tum panem de cęlo p̃stitisti illis sine
labore. om̃e delec tam̃tum. in se hñtem¬
et omĩs saporis suauitatem. Manna

Expanded text:
sitatem format. --Possunt autem universorum nomine ipsae morum dissimilitudines designari. Alius namque elatione erigitur, alius pondere timoris inclinatur, alius libidine aestuat, alius avaritia anhelat, alius remissione se dejicit, alius ira fervescit. Sed per doctrinam sacri eloquii, dum superbo humilitas tribuitur, timido confidentia praebetur, luxuriosus per castitatis studium ab immunditia tergitur, avarus per continentiam ab ambitionis aestu temperatur, remissus zeli rectitudine erigitur, 191 iracundus a praecipitationis suae excitatione refrenatur, universa Deus aquis irrigat; quia vim sui sermonis in singulis juxta morum diversitatem format, ut hoc in ejus eloquio quisque inveniat, per quod virtutis necessariae germen ferat. Unde per quemdam sapientem de mannae dulcedine dicitur: Paratum panem de coelo praestitisti illis sine labore, omne delectamentum in se habenis saporis suavitatem . Manna
Abbreviated transcription (Latin):
Scimꝰ qm̃ si trestris domus nrã huius h
abitationis dissoluat᷑: quod edificationẽ
nam in celis. Uelud aius gͦ ima transcẽ¬
derat. quẽ ad huc corpore in t̾ra demorã¬
tem iam in sublimib spei penna suble¬
uabat.S quia nullus sius uirib ualet
sc in alta sustollere. ut cum uisibilibus
affugituran iusibili ñ anore subleuetur.

Expanded text:
Scimus quoniam si terrestris domus Scimus quoniam si terrestris domus is dissolvatur, quod aedificationem rnam in coelis . Velut avis ergo ima transcenderat, quem adhuc corpore in terra demorantem, jam in sublimibus spei penna sublevabat. Sed quia nullus suis viribus valet sese in alta sustollere, ut cum visibilibus affligitur, in invisibilia sublevetur,
Abbreviated transcription (Latin):
custodire. Braius labor ẽ. hoc cũ mag¬
na fatigatione app̃hende. quod his qui
app̃hend̾it nou̾i diu stare nõ posset. Scĩ
aũt uiri. quia transeuntia nõ amant:¬
Nula nõ solũ nulla tempẽalium desidioꝵ
pond̾a tolant. sed et si qua adu̾sa consur¬
gunt. in ipsis sius p̃ssuris et langoribii
nõ laborant. Quid eñ flagellati durius:
Et tam̃ de flagelłis apłis scptum est.
Ibant gaudentes a conspectu concilii.
qm̃ digni babitu sunt ꝓ nomine ihu cõ¬
tumeliam pati. Quid gͦ eoꝵ m̃tibus la¬
bor e. quib et pena uerbum labor nõ
ẽ: Homo gͦ ad laborem nascit᷑. quia il¬
le hiius mundi u̾acit̾ mala sentit. qui etꝰ
bona in biant᷑ appetit. Nam cuius mens
ad alta suspenditur: sub ipsa ẽ quicquid
mus a laboris afflictione se subtrahit.
quanto ꝑ spem ad sũma sustollit. An nõ
quasi aius paulus ad uolatum natus
fuãt. qui tot adu̾sa sustinens dicebat:
Arã conũsatio in celis ẽ.: Et rursum qm

Expanded text:
custodire. Gravis labor est, hoc cum magcustodire. Gravis labor est, hoc cum magna fatigatione apprehendere, quod is qui apprehendet, noverit diu stare non posse. Sancti autem viri quia transeuntia non amant, non solum nulla temporalium desideriorum pondera tolerant; sed et si qua adversa consurgunt, in ipsis suis pressuris et languoribus non laborant. Quid enim flagellis durius? et tamen de flagellatis apostolis scriptum est: Ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Quid ergo eorum mentibus labor est, quibus et poena verberum labor non est? Homo ergo ad laborem nascitur, quia ille hujus mundi veraciter mala sentit, qui ejus bona inhianter appetit. Nam cujus mens ad alta suspenditur, sub ipsa est quidquid mus a laboris afflictione se subtrahit, quanto per spem ad summa sustollit. An non quasi avis, Paulus ad volatum natus fuerat, qui tot adversa sustinens dicebat: Nostra conversatio in coelis est ? Et rursum:
Abbreviated transcription (Latin):
homo nascitur. quia nimirũ is qui
de s̾ sit impossibile. ut bec ꝑ egͥnationis
sue tpr̃a sine gemitu euadat. Uñ bñ pa¬
ulus cũ tribulationes suas discipłis e¬
num̃aret adinx̃. Ipsi enm̃ scitis qd in
hoc positi sumus. Sed in eo qd caro fla¬
gellis afficitur. mens ad appetenda as¬
tiora subleuatur: paulo rursus attestã¬
te qui ait. Et licet his qui foris ẽ nr̃
homo eorrumpat᷑. tam̃ is qui intus est
renouatur de die indicm. homo gͦ ao
laborem nascitur. et auis aduolatum:
Quia inde mens ad suꝑna euolat. uñ
caro mi fimis durius laborat. Pot̃ qͦq¬
signari.De ñ paulus ait. Cum enim sit ĩ¬
ter uos delus et contentio. nõ ne carna¬
les estis. Quibus paulopꝰ subiecit di¬
cens. Nonne homines estis. In bac ita¬
q uita homo ad laborem nascit᷑. quia
desid̾iorũ suoꝵ se pond̾e affugit. Gra¬
uisis quippe laboe ẽ hanc ipsam p̃sen¬
tis uitȩ głam querẽ. quesitam qñq ꝑ¬
ciꝑe. et ꝑceꝑtam cũ circum spectione

Expanded text:
 quo de enim impossibile est ut haec peregrinationis nostrae tempora sine gemitu evadamus. Unde bene Paulus cum tribulationes suas discipulis enumeraret, adjunxit: Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Sed in eo quod caro flagellis afficitur, mens ad appetenda altiora sublevatur, Paulo rursus attestante, qui ait: Et licet is, qui foris est, noster homo corrumpatur, tamen is, qui intus est, renovatur de die in diem . Homo ergo ad laborem nascitur, et avis ad volatum, quia inde mens ad summa evolat, unde caro in infimis durius laborat. 16. Csignari. Unde et Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Quibus paulo post subjecit, dicens: Nonne homines estis? In hac itaque vita homo ad laborem nascitur, quiadesideriorum suorum se pondere affligit. Gravis quippe labor est, hanc ipsam praesentis vitae gloriam quaerere, quaesitam qe, et perceptam cum circumspectione
Abbreviated transcription (Latin):
creuisse escas in dentibus euncti mira¬
ti sunt. Cotidie sparsa grana seminum
plenitudine multiplicant᷑ spicarum:⁊
nemo mirat᷑. Mira itaq. aquam semͦł
inunũ ꝑmutatam uidentes euncti mi¬
rati sunt. Cotidie humor trȩ in radicẽ
uitis ad tractus ꝑ botrum inunum ũ¬
titur:⁊ nemo miratur. Mira itaq st̃
ommia que mirari homines negligũt.
qui ad consid̾andum ut p̃diximus usu
cit magna: ad iunx̃ statim et inseruta¬
bilia. ꝙmus enum fuãt magna facere:
si tam̃ ea que facta sunt ꝑ scrutari po¬
tuissent. Et recte subditur. ⁊ mirabilia
absq num̃o. quia minoris eẽt magni

Expanded text:
crevisse escas in dentibus cuncti miracrevisse escas in dentibus cuncti mirati sunt; quotidie sparsa grana seminum, plenitudine multiplicantur spicarum, et nemo miratur. Aquam semel in vinum permutatam videntes cuncti mirati sunt; quotidie humor terrae in radicem vitis attractus, per botrum in vinum vertitur, et nemo miratur. Mira sunt itaque omnia quae mirari homines negligunt, quia ad considerandum, ut praediximus, usu cit magna, adjunxit statim: Et inscrutabilia. Minus enim fuerat magna facere, si tamen ea quae facta sunt, perscrutari potuissent. Recte autem subditur: Et mirabilia absque numero, quia minoris esset magni
Abbreviated transcription (Latin):
tis di miracła ꝑserutari suffitiat. qd
cuneta ex nchilo creauit. qđ ipsa mundi
fabrica mira potentie uirtute disposita.
.et suꝑ aera cȩlum suspendit᷑. et suꝑ ha¬
byssum t̾ra libratur. qđ ex rebus in ui¬
in bui eolligens mundum alt̾m. sed
rõnalem. qd̵ hunc ex anima et carne
constituens. inuestigabili mrͣtis dispo¬
sitione ꝑmiscuit sp̃m et lutum: Ex hi
itaq aliud nouunis. aliud et sumus:
s tam̃ mirari negligimus. quia ea q̃ ĩ¬
comp̃hensibili in dagatione mira sunt:
humanis ocłis usu mluerunt. Uñ fit.
ut si mortis bomo suscitat᷑. in admira¬
tione om̃s exiliant. Et cotidie homo qͥ
nõ erat nascit᷑. ⁊ nemo miratur. dum ꝓ¬
cul dubio omnibconstet. quia plus sit
creari qd nõ erat. quam reꝑari qͦd erat.
Quia arida aaron uirga floruit: cunc¬
ti mirati sunt. Cotidiȩ ex arente tr̃a ar¬
bor ꝓducitur: uirtusq pulu̾is in lignũ
ũtitur. et nemo miratur. Quia qͥnq
sunt panib .X. milia hominũ saturati.

Expanded text:
tis Dei mirabilia perscrutari sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et super aera coelum suspenditur, et super abyssum terra libratur; quod ex rebus inviin brevi colligens mundum alterum, sed rationalem; quod hunc ex anima et carne constituens, investigabili virtutis dispositione permiscuit spiritum et lutum? Ex his 189 itaque aliud novimus, aliud et sumus; sed tamen mirari negligimus, quia ea quae incomprehensibili indagatione mira sunt, humanis oculis usu viluerunt. Unde fit ut si mortuus homo suscitetur, in admirationem omnes exsiliant, et quotidie homo qui non erat nascitur, et nemo miratur, cum procul dubio omnibus constet quia plus sit creari quod non erat, quam reparari quod erat. Quia arida Aaron virga floruit, cuncti mirati sunt; quotidie ex arente terra arbor producitur, virtusque pulveris in lignum vertitur, et nemo miratur. Quia quinque sunt panibus quinque millia homines satiati,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc humilẽ in sublime iam positum.
Ait. An nescitis qm̃ angłos iudicabimꝰ:
Et rursum. Conresuscitauit. ⁊ consede
nos fecit in celestib fortasse hunc ext̾rꝰ
tunc chatena ligabat. m̃te tam̃ positus
in sublimib fu̾at: quia iam ꝑspei sue
certitudinẽ in celestib sedebat. Scĩ ita¬
q iuri foris despecti sunt. et uelud indi¬
gni omnia tołant. sed dignos se suꝑni
sedibus confidentes: et̾nitatis głam
cum certicudine expectant. Cumq la¬
borant foris adu̾sitate ꝑ sequutionis.
ad munitam recurrunt in trinsecus ar¬
cem m̃tis. et inde euncta sub se ire deᷤ¬
piciunt: int̾ que transire corporalit̃
etiam semet ipsos cernunt. Minas
nõ metuunt: quia et torm̃ta pacien¬
do contempnunt. h me enim ꝑ salo¬
monẽ dr. Iustus quasi leo confidens.
absq t̾rore erit. hinc ab eo itm scͥptumẽ.
Non contristabit iustum: quiequid ei ac¬
cidit. Quia enim recti quiq in alto in¬
tentionis sue u̾tice sici sunt: dum mortẽ

Expanded text:
hunc humilem in sublimi jam positum. Ait: An nescitis quia angelos judicabimus ? Et rursum: Conresuscitavit et consedere nos fecit in coelestibus . Fortasse hunc exterius tunc catena religabat, mente tamen positus in sublimibus fuerat, qui jam per spei suae certitudinem in coelestibus sedebat. Sancti itaque viri foris despecti sunt, et velut indigni omnia tolerant; 192 sed dignos se supernis sedibus confidentes, aeternitatis gloriam cum certitudine exspectant; cumque laborant foris adversitate persecutionis, ad munitam recurrunt intrinsecus arcem mentis; et inde picit, inter quae transire corporaliter etiam semetipsos cernunt; minas non metuunt, quia et tormenta patiendo contemnunt. Hinc enim per Salomonem dicitur: Justus quasi leo confidens absque terrore erit . Hinc ab eo iterum scriptum est: Non contristabit justum, quidquid ei acciderit . Quia enim recti quique in alto intentionis suae vertice siti sunt, dum mortem
Abbreviated transcription (Latin):
Uos gͥ nunc quidẽ d̃ĩ tͥsticiam habetiᷤ.
it̾m aut̃ udebo uos. ⁊ gaudebit corue¬
strum. et gaudium urm̃ nemo auferet
a uobis. Sospitate gͦ dñs mentes erigẽ
dicit᷑. quia ꝓ se afflictos temꝑalit̾ u̾a
salute consolatur. Qd̃ tñ de clectis dei
quia cum se ex humilitate subst̾nunt.
alte m̃tis uidicio cuncta temporalia
transcendunt. Cumq se in dignos moĩ¬
bus estimant: recte cogitationis ex ami¬
nes huius mundi głam transcenden

Expanded text:
istitiam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . Sospitate ergo Dominus moerentes erigere dicitur, quia pro se afflictos temporaliter vera salute consolatur. Quod tamen de electis Dei quia cum se ex humilitate substernunt, altae mentis judicio cuncta temporalia transeunt; cumque se indignos in omnibus aestimant, rectae cogitationis examine hujus mu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e grã cum sͥ diuites subicit: pauꝑ¬
es nõ repellit. Cum fortes humiliat: ue¬
nire ad se debiles nõ recusat. Cũ nobiles
colligit: siul et ignobiles app̃hendit. Cũ
sapientes suscipit. imꝑitoꝵ stulticiã non
contẽpnit. Uniu̾sa gͦ ds̃ aquis irrigat:

Expanded text:
a cum sibi divites subjicit, pauperes non repellit, cum fortes humiliat, venire ad se debiles non recusat; cum nobiles colligit, simul et ignobiles apprehendit; cum sapientes suscipit, imperitorum stultitiam non contemnit. Universa ergo Deus aquis irrigat,
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicitatẽ seminis. recte sub iungitur. Et
ꝓienies tua siẽ herba t̾re. Iusti ꝓienies. h¬
erbe t̾re comꝑatur: quia qui de euis imi¬
tatione nascitur. dum arentẽ p̃sentis ui¬
te glam deserit. spe metña iuridescit.
Uel certe iusti ꝓ iemes sic̃ herba oritur:
quia dum uiuendo monstrat. quod p̃di¬
cando asserit. multitudo seqñtiũ in nume¬
rabilis ex surgit. Sed quis qͥs iam t̾rena
desidia despicit. quis qͥs se ꝑ actiue uite
oꝑa extendit: nequaquã ei sufficit mag¬
na ext̃ĩus age̾. nisi etiam ꝑ contẽplatio¬
nem ualeat intius penetrare. Uñ et ap¬

Expanded text:
ltiplicitatem seminis recte subjungitur: Et ltiplicitatem seminis recte subjungitur: Et progenies tua sicut herba terrae. Justi progenies herbae terrae comparatur, quia qui de ejus imitatione nascitur, dum arentem vitae gloriam deserit, spe in aeterna viridescit. Vel certe justi progenies sicut herba oritur, quia dum vivendo monstrat quod praedicando asserit, multitudo sequentium innumerabilis exsurgit. Sed quisquis jam terrena desideria despicit, quisquis se per activae vitae opera extendit, nequaquam ei sufficit magna exterius agere, nisi etiam per contemplationem valeat interna penetrare. Unde et ap
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ quippe tab̃nadi. post speciei nr̃e ui¬
sitationẽ. Sem̃ iusto multiplex surgit: qr
nimirũ post m̃brorũ macerationẽ. ac mo¬
rũ maguitudinẽ: tanto ei fecundiꝰ p̃dica¬
tionis u̾bum tribuitur. qnͣto hoc in eius
pectore ꝑfecti oꝑis exaratione p̃uenitur.¬
lle namq bene loqñdi facundiam accip̃.
qui sinũ cordis ꝑ recte uiuẽdi studia extẽ¬
dit. Nec loqñtem conscĩa p̃pedit: c̃um u¬
ta lingã ante cedit. hinc ẽ qd egiptii ser¬
uicio publico ioseph dispensante subiecti.
cũ uiri regis semet ipsos tradentes humm¬
liant: frum̃ta ⁊̃ ad sem̃ reportant. Fr̃ugẽ
quippe etiã ad esũ ribi accipimus: cũ et
sacro eloquio pascunur. ⁊ tñ ad quedam
que in hoc mundo appetimus. inur̃ĩs uo¬
luptatibus uagamur. Sed serui facti. et
ad semen frum̃ta ꝑcipimus: quia dum ple¬
ne do subdimur. ⁊̃ uerbo p̃dicationis re¬
plemur. Et qm̃ magna ꝓles fidelium se¬
quitur. cum scã p̃dicatio p̃rogat᷑. post mł¬

Expanded text:
pacem quippe tabernaculi, post speciei nostrae visitationem, semen justi multiplex surgit, quia nimirum post membrorum macerationem, ac morum magnitudinem, tanto ei fecundius praedicationis verbum tribuitur, quanto hoc in ejus pectore perfecti operis exaratione praevenitur.amque bene loquendi facundiam accipit, qui sinum cordis per recte vivendi studia extendit. Nec loquentem conscientia praepedit, cum vita linguam antecedit. Hinc est quod Aegypti, servitio publico, Joseph dispensante, subjecti ; cum juri regis semetipsos tradentes humiliant, frumenta etiam ad semen reportant. Frugem quippe ad esum etiam liberi accipimus, cum et sacro eloquio pascimur, et tamen ad quaedam, quae in hoc mundo appetimus in nostris voluptatibus vagamur. Sed servi facti, et ad semen frumenta percipimus, quia dum plene Deo subdimur, etiam verbo praedicationis replemur. Et quoniam magna proles fidelium sequitur, cum sancta praedicatio praerogatur, post mu
Abbreviated transcription (Latin):
quanto salutis eius modũ ex ꝓpͥa consi¬
datione didicisset. Bñ gͦ dr̃. Et uisitans
spẽm tuam nõ peccabis. quia tunc pec¬
catũ plene uincit᷑. cũ ex sua similitudĩe
unus quisq ꝑpendit. quomͦ in ꝓrimi
stringit᷑. cum mens uirtutib ex̾cetur. re¬
stat ut loqñdo quisq doceat uitã. quã
moribus seruat. Ille namq ub̾es fruetꝰ
p̃dicationis colligit. qui semina bone o

Expanded text:
quanto salutis ejus modum ex propria consiquanto salutis ejus modum ex propria consideratione didicisset. Bene ergo dicitur: Et visitans speciem tuam non peccabis, quia tunc peccatum plene vincitur, cum ex sua similitudine unusquisque perpendit, quomodo in proxistringitur, cum mens virtutibus exercetur, restat ut loquendo quisque doceat vitam quam moribus servat. Ille enim uberes fructus praedicationis colligit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Que uultis ut faciant uob̾ homi¬
nes: ⁊ uos eadem facite illis. Ac si aꝑte
uo oporteat aliis ex hibe. hinc paulus¬
ait. Factus sũ uideis tamꝗͣ uideus. ut
uideos lucrarer. Et his qui sub lege sũt
quasi sub lege eẽm. eũ ipse nõ eẽm sub
lege. ut cos qui sublege erant lucͥ face¬
rem. et his qui sine lege sunt. quasi sine le¬
ge eẽm. cum sine lege dĩ nõ cẽm: sed inle¬
gem eẽ xp̃i. Et paulopost. Omnib omnia
factus sum: ut om̃s face̾m saluos. Neq enĩ
egregius p̃dicator. ut quasi udeus fieret.
ad ꝑfidiam erupit. neq ut quasi sub le¬
ge eẽt ad carnale sacrifitium rediit. neq
ut i omnib omia fieret simplicitatem
m̃tis in erroris uarietatẽ cõmutauit. sed
condescendendo appinquauit. infidelib
non cadendo. ut uideł singłos in se susci¬
piens et se infingłis tranffigurans. com¬
paciendo collige̾t: si ita ipse ut illi eẽt qͥd
impendi sͥ ab aliis recte uoluisset. Et tã¬
to u̾ius unicuiq erranti concurreret.

Expanded text:
cunque vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Ac si apervos oporteat aliis exhibere. ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer; et his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum ipse non essem sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; et his qui sine lege sunt quasi sine lege essem, cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi. . Et paulo post: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos . Neque enim egregius praedicator, ut quasi Judaeus fieret, ad perfidiam erupit; neque ut quasi sub lege esset, ad carnale sacrificium rediit; neque ut omnibus omnia fieret, simplicitatem mentis in erroris varietatem commutavit; sed condescendendo appropinquavit infidelibus, non cadendo; ut videlicet singulos in se suscipiens, et se in singulos transfigurans, compatiendo colligeret, si ita 206 ipse, ut illi, esset quid impendi sibi ab aliis recte voluisset; et tanto verius unicuique erranti concurreret,
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione quisq compellitur. unde qͦ
c ecidit. qui post quam pacẽ dei deseru¬
it rixam sͥ contrase exurg̾ẽ semet ipsũ
sentit. et tunc sus uidet de secura dei
delectatione quid ꝑdidit. qui ad se dilap¬
sus suam se contumeliã inuenit. P acem
gͦ nob t̾re bestie faciunt. quia motus carmͤ
dum nos temptando lacessunt. ad amorẽ
quietis untue impellunt Bene aũt sub

Expanded text:
tentatione unusquisque compellitur, unde quo tentatione unusquisque compellitur, unde quo cecidit, qui postquam pacem Dei deseruit, rixam sibi contra se exsurgere ex semetipso sentit, et tunc verius videt de secura Dei dilectione quid perdidit, qui ad se dilapsus, suam in se contumeliam invenit. Pacem ergo nobis terrae bestiae faciunt, quia motus carnis, dum nos tentando lacessunt, ad amorem quietis intimae impellunt. Bene autem sub
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ claustra continentie. et si adhuc temptando
ruguint.usq ad morsum tamen ut dixin¬
us illicite accionis non excedunt. Lacifice
itaq sunt t̾re bestiȩ. quia motus car¬
nis. et si ꝑ desid̾ia palpitant: aꝑta nos
tam̃ contradictione oꝑis nõ impugnant.
Quamius ꝑ hoc ipsum qd̾ pacisice. dicũ¬
tur. etiam id qd malignis de sp̃ibus dixi¬
mus.: nõ inconuenient̃ accipit᷑. Motus
et enum carnis pacem nob cum do faciũt.
cum temptando contradiẽt. Nam iusti m̃s
inco quod ad suꝑna dirigit᷑. ex corrupti¬
bili corpore graui bello fatigatur. Que¬
et si quando adesidus celestibus huius
mundi qualibet minima delectatione
tardatur. ipso bello sue temptationis im¬
pellitur. ut illuo toto corde diligat. qd̾
contradictio nulla ꝑturbat. Uñ fit ut qͥc¬
tem intimã ad memoriam reuocet. et car¬
nis sue illecebras fugiens. ad illam ple¬
no amore suspiret. Considare enim ex

Expanded text:
tra claustra continentiae, etsi adhuc tentando tra claustra continentiae, etsi adhuc tentando rugiunt, usque ad morsum tamen, ut diximus, actionis illicitae non excedunt. Pacificae itaque sunt terrae bestiae, quia motus carnis etsi per desideria palpitant, aperta nos tamen contradictione operis non impugnant. Quamvis per hoc ipsum quod pacificae dicuntur, etiam id quod de malignis spiritibus diximus, non inconvenienter accipitur. Motus etenim carnis pacem nobis cum Deo faciunt, cum tentando contradicunt. Nam justi mens in eo quod ad superna dirigitur, ex corruptibili corpore gravi bello fatigatur. Quae si quando a desideriis coelestibus, hujus mundi quamlibet minima delectatione tardatur, ipso bello suae tentationis impellitur, ut illud toto corde diligat, quod contradictio nulla perturbat. Unde fit, ut quietem intimam ad memoriam revocet, et carnis suae illecebras fugiens, ad illam pleno amore suspiret. Considerare enim ex
Abbreviated transcription (Latin):
hostium acriores pensat. De pacificis bes
Ipacifice electis fiunt. quia maligni
sp̃c cum bonoꝵ corda adu̾santes depri¬
munt: hec nolentes. ad amorem dnĩ im¬
pellunt. Inde gͣ eum dõ pax robustior
oritur. ñi. nobis ab adu̾sariis durior pug¬
stias motus carnis intelligi. Qui dum m̃¬
tẽ nr̃am irrationabilia suadendo laces¬
sunt: contra nos bestialit̃ insurgunt. S
cũ cor iuna lege compͥmitur. etiam car¬
nis incentiua detumescunt: ut et si tem¬
ptando submurmurant. nequaquã tam̃
usq ad effectum oꝑum quasi ad aꝑti mor¬
sus rabiem ex surgant. Quis enĩ ad huc
in hac corruptibili carne subsistens. has
t̃re bestias plene edomat. cum ille adt̾¬
tium celum raptus egregius p̃dicator
dicat: Uideo aliam legẽ in m̃bris meis
repugnantẽ legi m̃tis mee. et captiuum
me ducentẽ in legem pecc̃i. que ẽ iuim̃¬
bris meis. Sed aliud ẽ has bestias in cã¬
po oꝑis seuientes aspicere: aliud intra cordis
caueam frendẽtes tenere. Redacte namq in¬

Expanded text:
hostium acriores pensat. Terrae pacificae electis fiunt, quia maligni spiritus, cum bonorum corda adversantes deprimunt, haec nolentes ad amorem Domini impellunt. Inde ergo cum Deo pax robustior oritur, unde nobis ab adversariis durior pugstias motus carnis intelligi, qui dum mentem nostram irrationabilia suadendo lacessunt, contra nos bestialiter insurgunt. Sed cum cor sub divina lege deprimitur, etiam carnis incentiva detumescunt; ut etsi tentando submurmurant, nequaquam tamen usque ad effectum operum, quasi ad aperti morsus rabiem exsurgant. Quis enim in hac adhuc corruptibili carne subsistens, has terrae bestias plene edomat, cum ille ad tertium coelum raptus egregius praedicator dicat: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Sed alius est has bestias in campo operis saevientes aspicere, aliud intra cordis caveam frementes tenere. Redactae namque in
Abbreviated transcription (Latin):
peties quippe hominis ẽ. alt̾ homo
mus. Corꝑali enim uisitatione ad ꝓri¬
mũ gressuum accessu imus. sp̃ali uero
nõ gressu sed affectu ducimur. Spẽm
ꝙͦ su̾am uisitat. quisquis ad eum quem
sͥ similem ꝑnat᷑am conspicit. passib amori ᷤ
tendit. ut in alto sua consid̾ans exse ipse
colligat. qualit̾ infirmanti alt̾i condescẽ¬
dat. Sp̃ẽm suam insitat. qui ut inse alte¬
rum refitiat. se in alt̾m pensat. hinc nã
q ꝑmoysen cum u̾itas gesta describet.
gerenda signabat: dicens. ł tulit t̾ram
herbam iurentẽ et affentem sem̃ uixta
sem̃ suum. lignumq faciens fructum.

Expanded text:
pecies quippe hominis est alter homo.mus. Corporali enim visitatione ad proximum gressuum accessu imus; spiritali vero, non gressu, sed affectu ducimur. Speciem ergo suam visitat, quisquis ad eum, quem sibi similem per naturam conspicit, passibus amoris tendit; ut in altero sua considerans, ex se ipso colligat, qualiter infirmanti alteri condescendat. Speciem suam visitat, qui ut in se alterum reficiat, se in altero pensat. Hinc namque per Moysen Veritas cum gesta describeret, gerenda signabat, dicens: Protulit terra herbam virentem et afferentem semen juxta genus suum, lignumque faciens fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
n scͥptura sacra. alit̃ pax plena dicitur. at¬
q alit̃ incohata. Inchoatam quippe u̾itas
discipłis ded̾at. cum dicebat. Pacem relĩ¬
quo uob̃. pacẽ meam do uobis. Et plenã
ditoris inchoatur: ex manifesta aũt uisi¬
one ꝑfititur. Plena quippe tunc erit. cũ
mens nr̃a nec ignorantia cecatur. nec car¬
nis suȩ impuguatione concutitur. Sed
quia cius exordia tangimus. uł cũ men¬
tem d̾o uel carnẽ menti subiugamus ta¬
bnacłm usti habe pacẽ dr̃. quia uidł erꝰ¬
corpus qd̾ m̃te in habitat. a ꝓn̾sis desid̾¬
rioꝵ motib subiusticiȩ dispositione refre¬
natur. Sed quid ꝓdẽ ꝑ continentiã car-¬
nẽ restͥngere. si mens se ꝑcompassionẽ
nesciat in ꝓximi amore oilatare : Nul¬
la namq ẽ castitas carnis. quã nõ com̃¬
dat suauitas m̃tis.  ñ post pacem tab̾¬
naculi apte subiungitur. et uisitans spẽm¬

Expanded text:
n Scriptura sacra aliter pax plena dicitur, atque aliter inchoata. Inchoatam quippe Veritas discipulis dederat, cum dicebat: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Et plenam ditoris inchoatur; ex manifesta autem visione perficitur. Plena quippe tunc erit, cum mens nostra, nec ignorantia caecatur, nec carnis suae impugnatione concutitur. Sed quia ejus exordia tangimus, cum vel mentem Deo, vel carnem menti subjugamus, tabernaculum justi habere pacem dicitur, quia videcorpus, quod mente inhabitat, a perversis desideriorum motibus sub justitiae dispositione refrenatur. Sed quid prodest per continentiam carnem restringere, si mens se per compassionem nesciat in proximi amore dilatare? Nulla namque est castitas carnis quam non commendat suavitas mentis. Unde post pacem tabernaculi apte subjungitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
excitatꝰ ipso. zelo rectitudus. longe a recti
tudine ab erret. Quia u̾o sic̃ diximus.
etiam laudanda bom emulatio m̃tis o¬
cłm turbat: recte nunc dr. Uirum stul¬
tum int̾ficit iracundia. Ac si aꝑte dicẽ¬
tur. Ira ꝓ zelum sapientes turbat.: ĩra
ꝑ uicium stultos trucidat. quia illa sub
rõne restringit᷑: hec u̾o irrõnabiliter
de uicte m̃ti dominat᷑. Bene at̃ subdit᷑¬

Expanded text:
excitatus ipso zelo rectitudinis longe a rectiexcitatus ipso zelo rectitudinis longe a rectitudine aberret. Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. Bene autem subdit
Abbreviated transcription (Latin):
instrum̃tum uirtutis assumit᷑. m̃ti ira
dũctur. ne quasi dña p̃eat. s uelud an¬
cilla ad obsequium ꝑata. a rõnis tergo
numquam recedat: Tune enim robus¬
tius contra uicia erigit᷑. si subdita rõni
famulat᷑. Nam qnͣtum libet ira exze¬
lo rectitudinis surgat. si in modata m̃¬
tem uicĩt. rõni ꝓtinus ser uire contep̃¬
uit. et tanto se impudentius dilatat. qnͣ¬
to impacĩe uicium uirtutẽ putat. Und
necẽe ẽ ut ħ ante omnia qui zelo recti¬
tudinis mouet᷑ ad tendat. ne ira extra
m̃tis diũum transcat. s in ultione pec¬
catis tp̃s modumq considans. surgentẽ
anum ꝑturbationẽ subtilius ꝑtractan¬
do. restringat. aumositatẽ repͥmat.⁊ mo¬
tus feruidos sub equitate disponat: ut
eo fiat iustior ultor alienis. quo pͥus ex¬
titit uictor suus: quatinus sie culpas de¬
linqũtium corrigat. ut añ ipse qui corri¬
git ꝑ pacientiam crescat. et feruorem
suũ trans cendendo diuidicet. ne ĩ tẽꝑant᷑

Expanded text:
instrumento virtutis adsumitur, menti ira dominetur, ne quasi domina pręeat, sed velut ancilla, ad obsequium parata,/ a rationis tergo numquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si inmoderata meutem vicerit, rationi protinus servire contempnit et tanto se inpudentius dilatat, quanto inpatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est, ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius pertractando restringat, animositatem reprimat et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat iustior ultor alienus, quo prius extitit Victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse, qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo diiudicett ne intemperanter
Abbreviated transcription (Latin):
uectu illius sua dampna ꝑtimescit.
Que si ꝑfecte in amore celestis patriȩ
rapiatur: plene etiam in ꝑximi dilec¬
tone solidatur quia cum nłła trena de¬
sidat: nicħ ẽ qđ eius erga. ꝓximũ cari¬
tati contradicat. Que nimirum caritas.
quid ẽ aliud quã ocłs m̃tis: Qui si t̾re
ni amoris pulu̾e tangit᷑. ãb int̾ne lucis
mor intuitu lesus reu̾batur. Qui aũt par¬
uulus est qui t̾rena diligit. magnꝰ qui
etña cõcupiscit: pot̾ etiam sic nõ incon

Expanded text:
rofectu illius sua damna pertimescit. rofectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore cęlestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur, quia cum nulla terrena desiderat, nihil est, quod eius erga proximum caritati contradicat. Quae nimirum caritas, quid est aliud quam oculus mentis, / qui si teni amoris pulvere tangitur, ab internae lucis mox intuitu laesus reverberatur? Quia autem parvulus est qui terrena diligit, magnus qui aeterna concupiscit, potest etiam sic non incon
Abbreviated transcription (Latin):
trescẽ ẽ. q̃ uedam etiam robusta deꝑire.
Sed eur hec de inuidia dicimus. si nõ
etiam qualit̾ seruat᷑ in timemus:: diffi¬
cile namq ẽ. ut hoc alit̾ nõ inuid̾at. qd̾
ad ipisci alt̾ exoptat. quia quicquid
temporalit̾ ꝑcipit᷑. tanto fit miuf sin¬
głis. quanto duudit᷑ in multis. Et ide̾¬
co desid̾antis m̃tem liuor ex cruciat: qͣa
hoc qd̃ appetit. aut funditꝰ alt̾ accipiẽs
adimit: aut aquantitate restͥngit. Qui
gͦ liuoris peste plene carẽ desid̾at. illã
heditatẽ diligat. quam coħrdum numt
nõ angustat: que ⁊ omnib una ẽ. et sin¬
głis tota. que tanto largior ostenditur.
qnͣto ad hanc ꝑcipientiũ multitudo di¬
latat᷑. Imminutio gͦ liuoris ẽ. affectus sur¬
gens it̾ne dulcedinis. et plene mors eiꝰ
ẽ. ꝑ fectus amor et̾nitatis. Eam cum m̃s
ab eius rei appetitu retrabit᷑. que acci¬
pientium num̃o partitur: tanto magis
ꝑrimũ diligitur. quanto minus ex ꝓ¬

Expanded text:
trescere est, quaedam etiam robusta deperire. trescere est, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam, qualiter eruatur, intimemus? Difficile namque est, ut hoc/ alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat, quia quicquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis. Et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc, quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris feste plene carere desiderat, illam hereditatem diligat, quam coheredum numerus non angustat. Quae et omnibus una est et singulis tota, quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Inminutio ergo livoris est affectus surgens internę dulcedinis, et plena mors eius est perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab eius rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit, quanto minus ex p
Abbreviated transcription (Latin):
tum fabrica ducitͤ. tanto fundam̃tum
m̃tis liuidȩ ꝓfundius suffodit᷑. et quo
alii ad melicea ꝓꝑant: eo ipsa dec̾ius
ruat. Qua riuna uidł etiam illud des¬
truitur: qd̃ in aliis actibus ꝑfecto oꝑ¬
e surrexisse putabatur. Nam inuidi¬
a cum m̃tem tabefecĩt: cuncta que in¬
ꝑ carnem. nͥ infirma quedam ac tenã :
Et quid ꝑ ossa. nͥ fortia acta signant᷑:
Et plerumq contingit. ut quidam eũ
ua cordis innocentia. in nõ nullis suis
actib infirmi uidicant᷑. quidã uͦ ĩ qedã
añ humanos ocłos robusta ex̃ceant: sed
tũ erga aliorum bona intus inudie
peste larent̃ tabescunt. Bene gͦ d̾r: ui¬
ta carmũ sanitas cordis. q̃uia si m̃tis
innocẽtia eustodit᷑. etiam si qua foris infir¬
ma sunt: qñq roborantur. Et recte sub¬
dit᷑. Putredo ossium in uidia. quia ꝑ li¬
uoris uicuĩ. añ di ocłos ꝑeunt. ⁊̃ fortia
acta uirtutũ. Ossa quippe ꝑ inudiã pu¬

Expanded text:
tum fabrica ducitur, tanto fundamentum tum fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividae profundius suffoditur, ut quo alii ad meliora properant, eo ipsa deterius ruant qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus perfecto opere surrexisse putabatur. Nam invidia, cum mentem tabefecerit, cuncta quae inper carnes, nisi infirma quaedam ac tenera? Et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: Putredo ossium invidia, quia per lioris vitium ante dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam pu
Abbreviated transcription (Latin):
successib sensit: ultra se excrescẽ erpa¬
uit. Paruulus itaq ẽ. qui inuidia ocei¬
ditur. quia nisi ipse inferior. existeroe:
de bono alt̾ius nõ dolet. Sed int̾ hec¬
um qđ ꝑpetratur. humano cordi atitiqͥ
hostis uirus infunditur: in hac tam̃
nequicia tota sua iuscã serpens con¬
cutit. et impͥm̃de malicie pestẽ uomit.
De quo nimir̾ scͥptum ẽ. In uidia dia¬
boli mors in trouut in orbem tr̾arũ.
Nam cum deuictum cor liuoris pu¬
tredo corruꝑit: ipsa quoq ex tĩora in¬
dicant. quam grauit̃ ammum uesa¬
ficitur. ocłi dep̾munt᷑. mens accendi¬
tur.⁊ m̃bra frigescunt. Fit in cogi¬
tatione rabies. in dentibus stridor. Cũ¬
qr in latebris cordis crescenͣs abseon¬
ditum odium dolore ceco tenebrat cõ¬
scĩam uulnus in clusum: ncħ letum de
ꝓpͥus libet. quia tabescentẽ m̃tem sua
pena sauciat. quam felicitas torquet
aliena. Quanto qͦ ex tranei oꝑis inal¬

Expanded text:
successibus sensit, ultra se excrescere expasuccessibus sensit, ultra se excrescere expavit . Parvulus est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferior existeret, de bono alterius non doleret. Sciendum sumum quod perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Nam cum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant quam graviter animum vesaficitur, et oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt; fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor: cumque in latebris cordis crescens absconditur odium, dolore caeco tenebrat conscientiam vulnus inclusum. Nil laetum de propriis libet, quia tabescentem mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena; quantoque extranei operis in al
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: nͥ eis quos nob̃ in aliquo melio¬
res putamus. Paruulus gͦ ẽ. qui liuo¬
re occidit᷑. quia ipse sͥ testimonium ꝑ¬
hibet. qđ eo minor sit: euius in uidi¬
a torq̃tur. hinc ẽ qd hostis callidus pͥ¬
mo homini inuidendo subripuit. quia
amissa bitudine minorem se iumorta
litate. illius agnouit. H inc ẽ qđ cam ad
ppetͣnͣdum frĩcidium corruit. quia des¬
pecto suo sacͥficio p̃latum sͥ in fremuit.
cuius ds hostiam accepit. et quẽ meli¬
orem se eẽ ex hoeruit. ne ut cumq ẽẽt ã¬
putauit. Hinc esaxͣ ad ꝑ sequutionem
frĩs ex arsit. quia pͥmoientoꝵ b̃ndicti¬
one ꝑdita. quam tam̃ esau lentieule ip¬
se uendidat. mmorem se ei quem nascẽ¬
do p̃ibat ingemuit. hinc iosepl fr̃s sui
ismahelitis transeuntib uendidunt.
quia cognito reuelationis mistĩo. ne se
melior fieret. eius. ꝓuectibus obiuare
conati funt. hinc saul clauid subditũ.
lanceam intorqñdo ꝑ sequitur. Quia
quem magnis cotidie augĩ uirtutum

Expanded text:
sumus nisi eis quos nobis in aliquo meliores putamus. Parvulus ergo est, qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod eo minor sit, cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudlitati illius agnovit. Hinc est quod Cain ad perpetrandum fratricidium corruit ; quia despecto suo sacrificio, praelatum sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Esau ad persecutionem fratris exarsit , quia primogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revelationis mysterio, ne se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. Hinc Saul David subditum, lanceam intorquendo persequitur, quia quem magis quotidie augeri virtutum