comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sea uenit adte qui fecit mundum.
& liberauit te de hoc mundo. Si
delectat te mundus. semꝑ uis esse
moriemini in peccato uro. Et qui
plus peccat plus est in mundo. &
plus est inmundus. Et quanto
se quis mundat apeccato. tauto se
deuat de mundo non esse. Merito
auditrunt iudei morremini in pec¬¬
catis uris: quia non habere peccatũ
nullomodo potustis. qui cũ petcato
nati estis. Si tamen si innir inquit
credideritis. quamuis cũ peccato
quidem nati estis. sed in peccato
uro morituri non estis. Adiunxit¬
enim dicens. Si non credideritis
quia ego summ: moriemini in peccatis
urs. Ergo si credideritis quia ego
sum: non moruemini in peccatis
uris. Reddita spes est desperantib
ecitatio facta est dormientibus.
Cordibus eitigilatrerunt. inde plu¬
rimi credidẽrunt: sicut euuangelui
ipsius consequtitia testantur ubi
ait. Hȩc illo loquente: multi cre¬
diderunt in cum. In hoc ergo popło
cui dñs loquebatur erant qui in

Expanded text:
sed venit ad te qui fecit mundum, sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse « Moriemini in peccato vestro. » Et qui plus peccat, plus est in mundo, et plus est immundus. Et quanto se quis mundat a peccato, tanto se elevat de mundo non esse. Merito audierunt Judaei, « moriemini in peccatis vestris, » quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui cum peccato nati estis. Sed tamen si in me, inquit, credideritis, quamvis cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Adenim dicens: Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. « Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus; cordibus evigilaverunt, inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testatur, ubi ait: Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in
Abbreviated transcription (Latin):
aequale sibi. coacternum sibi.
unigenitum sibi. sine tempore.
ꝑ quem conderet tempora. Ideo
xp̃s ante om̃s ercaturas & ante
om̃ia tempora. quia de patre co¬
acternus patri genitus est. Ulos
de mundo hoc estis. ego non sun
de hoc mundo. Dixi ergo uoby
quia moriemini in peccatis urs
Exposuit nobis quid intellegi uolus
uos de hoc mundo estis. Ideo quipf
dixit uos de hoc mundo estis qui
trant: quia tertena sapiebant
Numquid apłi & sc̃ĩ dei de hoc mundo
non erant: Erant siquidem quia
deadam nati sunt. Et ipsa ueritas
decis att. Eigo elegi uos de mundo
il est de carnali conuersatione. quȩ
nundi nomine in hoc loco signi ficari
uidetur. Qui ergo crant de mundo
fisti sunt non de mundo. sed per.¬
inere cȩperunt adrum: ꝑ quem
fictus est mundus. Isti autẽ reman.¬
serunt esse in mundo. quib dictum
st moriemini in peccatis ur̃is.
emo dicat. de hoc mundo non sũ.
Quis quis es ohomo de hoc mundo es:

Expanded text:
aequale sibi, coaeternum sibi, aequale sibi, coaeternum sibi, unigenitum sibi, sine tempore, per quem conderet tempora. Ideo Christus ante omnes creaturas, et ante omnia tempora, quia de Patre coaeternus Patri genitus est. « Vos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis, quia moriemini in peccatis vestris. » Exposuit nobis quid intelligi voluit, vos de hoc mundo estis; ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quierant, quia terrena sapiebant. Nunquid apostoli et sancti Dei de hoc mundo non erant? Erant siquidem, quia de Adam nati sunt, sed ipsa Veritas de eis ait: « Ego elegi vos de mundo , » id est, de carnali conversatione, quae mundi nomine in hoc loco significari videtur. Quia ergo erant de mundo, facti sunt non de mundo, sed pertinere coeperunt ad eum, per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse in mundo, quibus dictum est: « Moriemini in peccatis vestris. » Nemo dicat, de hoc mundo non sum. Quisquis es, o homo, de hoc mundo es,
Abbreviated transcription (Latin):
tiae pbena. Quid enim : Non
poterant illo uenire quo ille
perrexisset si in terficeret semet¬
ipsum : Numquid ipsi ñ trant
morituri: Quid est ergo: Num¬
quid interfici& stmetipsum. qua
dixit quo ego uado uos non potesti
utnire: Si de morte hominis u¬
ctret. quis hominũ non moritur
Ergo quo ego uado dixit non cuͥ ran
ad mortem. sed quo ibat ipse post
estis: ideo terram sapitis. quia sicit
serpens terram manducatis. terre¬
nis pascimini. terrę delectamini
terrenis in hiatis. sursum cor non
habetis. Uos de drorsum estis. ego
de suꝑnis sum. Uos de mrundo he
estis: ego non sum de hoc mundo
Quomodo ergo non erat de hoc mundi
per̃ que factus est mundus. & scy
ubiq est Sed homines de mundo
sed prius mundus. postea homo.
Sed xp̃s ante mundum. ante xp̃m
nihil. quia in principio erat uerha
& oñria per ipsum facta sunt. Su
enim erat ille de supernis. Dequib
supernis: Ab ipso patre nihibilo
superius. quia uerbum genuit

Expanded text:
tiae plena. Quid enim? Non tiae plena. Quid enim? Non poterant illo venire quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, nunquid interficiet semetipsum, quia dixit: Quo ego vado, vos non potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo, quo ego vado dixit, non quo itur ad mortem, sed quo ibat ipse post estis. » Ideo terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis, terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. « Vos de deorsum estis, ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo. » Quomodo ergo non erat de hoc mundo, per quem factus est mundus, et semper ubique est? Sed omnes de mundo, sed prius mundus, postea homo. Sed Christus ante mundum, ante Christum nihil, qui « in principio erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : « sic enim erat ille de supernis. De quibus supernis? Ab ipso Patre, nihil illo superius, quia Verbum genuit
Abbreviated transcription (Latin):
Ille xp̃m non quȩrit. qui salutem
animȩ suae ꝑ prnitentiã ñ quȩrit.
Adque propha clamat. Querite
dñm. dum inueniri potest. Modo
qui misericorden dum tempus
habet non quȩrit. inuenret eum
tratũ. Iudȩis dixit in peccato uro
moriemini. quia prȩscrebat eos in
peccato suo permanere. Singulari
dixit numero in precato. & plurali
ur̃o : quia omibus illis ad quos lo¬
quebatur. unam esse uoluntatem
aequalem malitiam perpendit.
Quo ego uado. uos non potestis
urnite. Non abstulit eis spem:
sed prędixit dilationem. Quande
eñii hoc diserpulis dñs loquebatur
tunc non poterant uenire quo ille
ibat. sed postea uenturi erant.
Isti autẽ numquã. quibus prȩscius
dixit in peccato uro moriemini.
His autẽ auditis uerbis. quomͦ solbent
carnalia cogitantes & scđm carniẽ iudi¬
cantes & totu carnalitꝰ audientes
& sapientes dixert̃. Nũqͥd int̾ficret
stmetipsum quia dixit quo ego
uado uos non potestis urenrre.
S tulta uerba. & omnino in sipten¬

Expanded text:
qui salutem animae suae per poenitentiam non quaerit, ad quem Propheta clamat: « Quaerite Dominum dum inveniri potest . » Modo qui misericordem, dum tempus habet non quaerit, inveniet eum iratum. Judaeis dixit: « In peccato vestro moriemini, » quia praesciebat eos in peccato suo permanere. Singulari dixit numero, in peccato, et plurali, vestro: quia omnibus illis, ad quos loquebatur, unam esse voluntatem sciebat, aequalem malitiam perdendi eu« Quo ego vado, vos non potestis venire : » non abstulit eis spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, « In peccato vestro moriemini. » His autem auditis verbis, quomodo solent carnalia cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter at: Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: 547 Quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba et omnino insipien
Abbreviated transcription (Latin):
GOUADOINQUIT
& quȩrstis me. non de¬
siderio sed odio. Nam
illum postea quam abscessit ab
oculis hominum inquisierunt.¬
& qui oderant & qui amabant.
Illi persequendo. isti habere
cuprendo. Bonum est animã
xp̃i querere. sed quomodo disci.
que sicrunt ut haberent. isti ut
perderent. Deniq isti quia sic
querebant mori malo corde & per-¬
uerso. quid secutus ad iunxit au-
tetis quia bene me quȩritis. in
peccato uro moriemini. Hoc est
xp̃m male quȩrere. in peccato suo

Expanded text:
go vado, inquit, et quaeretis me: non desiderio, sed odio. Nam illum, posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt, et qui oderant, et qui amabant: illi persequendo, illi habere cupiendo. Bonum est animam Christi quaerere, sed quomodo discipuenim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? tetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo
Abbreviated transcription (Latin):
sed et mortuos uiuificare suffi¬
ceret. Motus ergo aquȩ. passionẽ
dñi quȩ mota titrbataq tudeorũ
gente facta est insinuat. Et quia
ꝑcandem passionem redempti st
credentes amaledicto legis. quasi
descendentes in aquam piscinae
turbatam sanabantur: qui eritenꝰ
iacurrant in porticibus egroti. legis
siquidam litterȩq nescientes quid
ignorantiȩ prioris. in porticibus
suis continrbat. nec sanabat lan¬
guidos Gratia aut̃ cuuangelii
quac ꝑdm̃ ac ministeriũ dominicȩ
passionis sanat oms languores ini.¬
quitatum nr̃arum: aquibus in bege
moysi non potumus iustificari.
quasi eiectos de porticibus legis
argrotos. in aquam piseinȩ turbidã
ut sanare possimus inmittit. quia
apeccatis quȩ lex ostenderat ꝑ aquã
baptismatis abluit. testantẽ apłõ.
quia quicumq baptizati sumus
in xp̃o iħ̃u: in morte ipsius bapti.¬
rati sumus. Consepulti eni sumus

Expanded text:
sed et mortuos vivificare suffised et mortuos vivificare sufficeret. Motus ergo aquae passionem Domini quae mota turbataque Judaeorum gente facta est insinuat. Et quia per eamdem passionem redempti sunt credentes a maledicto legis, quasi descenturbatam sanabantur, qui eatenus jacebant in porticibus aegroti. Legis siquidem littera, quae nescientes quid ignorantiae prioris, in porticibus suis continebat, nec sanabat languidos: gratia autem Evangelii, quae per fidem ac mysterium Dominicae passionis sanat omnes languores iniquitatum nostrarum, a quibus in lege Moysi non potuimus justificari, quasi electos de porticibus legis aegrotos in aquam piscinae turbidam, ut sanari possint, immittit, quia a peccatis quae lex ostenderat per aquam baptismatis abluit, testante Apostolo: Quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; consepul
Abbreviated transcription (Latin):
fitebimur tibi in selã. U ulgo autẽ
probatica id est pecualis piscina
fertur appellata. quod in ea sacr
dotes hostias lauare consutueras
Multitudo languentium quae m
memoratis porticibus iacebataqis
motũ expectans. significat cona
dolebant: atq ideo dominicos
lumei babrbant. Claudi qu
bona quȩ nouerant operandi
gressibus implere nonquibant.
Ardi. qui quamlib& oculum seientiȩ
habentes: pinguedine tamen spri
& dilectionis egebant. Tales in
quinq porticibus iacebant. sed non¬
nisi in piscina angelo uenrente
sanabantur: quia per legem cog¬
nitio peccati. gr̃a aute remissionis
designat angelus qui inuisibiliter
descendens in piscinam. ad sugge.¬
rendum um sanandi mouebat aqua.
Descendit enim carne indictus magni
consilii angelus idest paternȩ uo¬
luntatis nuntius in populo iudȩo¬
rum. & mouit peccatores factis ac
doctrina sual ut occideretur ⁊pse
qui sua morte corporali non solum
spiritaliter languentes sanate:

Expanded text:
fitebimur tibi in saecula . » Vulgo autem fitebimur tibi in saecula . » Vulgo autem probatica, id est pecualis piscina fertur appedotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat, aquae motum exspectans, significat eorumdolebant, atque ideo Dominicae lumen habebant; claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae habentes, pinguedine tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente sanabantur; quia per legem cognitio peccati, gratia autem remissionis designat angelus, qui invisibiliter descendens in 508 piscinam, ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus , id est, paternae voluntatis nuntius, in populum Judaeorum, et movit peccatores factis ac doctrina sua, ut occideretur ipse, qui sua morte corspiritualiter languentes sanare,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uobis & nunc di euuange.¬
lica lectione inqua duo pariter
iniracula humanȩ sanitatis
leguntur. unum in uisibiliter
pangelicam administrationem
alterum per dominicam pręsentia
ui sibiliter exhibitum: sed utriusqi
nobis sunt brcuiter exposita mys.¬
teria. ne prolixe lectionis ꝓlixa
quoq explanatio cuiquã forte
grauis existat. Probatica piscina
quȩ quinq porticibus cingebatur
populus est iudeorum. legis undi
custodia ne peccare debrat mu¬
nitus. Recte eteni lex quȩ quins
libris moysi descripta est: quinario
numero figuratur. Recte popu¬
lus qui in quibusdam munditiae
uitȩ serarre in quibus uero soledit
in mundorũ spirituũ temptamtis
agitari per aquam signatur pis.¬
cinȩ. quae nunc placida uentis
stare nunc eis irruentibus turban
consueuerat. Et bene piscina ca¬
dem probatica uocatur. Frobatica
quippe grece oures dicuntur. qua
erant nimirũ in illo populo: qui
dicere dño nossent. Nos autem
populus tius & oues gregis tui. con¬

Expanded text:
ergo vobis et nunc de evangelica lectione, in qua duo pariter miracula humanae sanitatis leguntur, unum invisibiliter per angelicam administrationem, alterum per dominicam praesentiam visibiliter exhibitum, sed utriusque nobis sunt breviter exposita mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forte gravis existat. Probatica piscina, quae quinque porticibus cingebatur, populus est Judaeorum, legis undique custodia, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi descripta est, quinario numero figuratur. Recte populus qui in quibusdam munditiis vitae servire, in quibusdam solebat immundorum spirituum testamentis agitari, per aquam significatur piscinae quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibus turbari consueverat. Et bene piscina eadem probatica vocatur, τά πρόβατα quippe graece, oves dicuntur. Quia erant nimirum in illo populo, qui dicere Domino noscerent: « Nos autem populus tuus, et oves gregis tui, con
Abbreviated transcription (Latin):
Persequebantur aute̾ eum quasi
legis auctoritatem simul & diuinȩ
oprrationis exempla secuti quia
dñs sex dieb mundi perfecta ete-¬
prȩcrperit. non intellegentes
quia carnalis legis decreta paui.¬
latim erant spiritali interprȩta.¬
tione mutanda. apparente illo
qui non tantum legis lator. sed
& finis legis est xpͣs adiustitiam
om̃i credenti. nreq animaduer¬¬
tentes. quia conditor indie septi-¬
ma non ab opere mundanȩ gu-
stitutione. sed anoua creatirrarũ
institutione cessauit. Quod uero
dicitur requieuit ds die septimo
ab om̃ibus operibus suis. ita in¬
telligendum est cessasse dm̃ ano¬
uarum conditione creaturarum.

Expanded text:
Persequebantur autem eum quasi Persequebantur autem eum quasi legis auctoritatem simul et divinae operationis exempla secuti; quia et Dominus sex diebus mundi perfecta crepraeceperit; non intelligentes quia carnalia legis decreta paulatim erant spiritali interpretatione mutanda, apparente illo qui non tantum legislator, sed et finis legis est Christus, ad justitiam omni credenti ; neque animadvertentes quia conditor in die septima non ab opere mundanae gubestitutione, sed a nova creaturarum institutione cessavit. » Quod vero dicitur, Requievit Deus in die septimo ab omnibus operibus suis, ita intelligendum est, cessasse Deum a novarum conditione creaturarum.
Abbreviated transcription (Latin):
latur indonis di. sicut de paulo
apło legitur. sepe ut probatur
tribulatir. sicut brati iob pati.¬
entia. tribulata & probata est.
Sept insirmitas. pro castigatiore
datur. Pagellat as̃ om̃em filiũ
quem recipit. Quibusdam utro
infirmitas progloria dĩ datur
ut de ceco nato uel de lazaro
legitur. Nouit dñs pro quo
quemlib& iubeat infirmari. uid
dimittat. Sepe occulto in homi¬
quã in iusto. Sed discamus fla¬
gellis pussimi tedemptoris ntri
humiliter substerni. arbitrantes
nos minus pati quam meremur.
semꝑ illius sententiae memores.
quia bratus homo qui corripitur
adño. Eit ipse in apocalipsi. Eigo
inquit quos amo. arguo & castigo.
Longeuo autẽ languenti in terius
exteriusq sanato: id est & a flagel¬
lis aꝑte castigationis & apeccatis
quibus hȩc merebatur erepto.
iudei econtra male intus lan-¬
guidi deterius iam argrotare
incipiunt. persequendo uidelic&
iħim qui hec faceret in sabbato

Expanded text:
latur in donis Dei, sicut de Paulo latur in donis Dei, sicut de Paulo apostolo legitur , saepe ut probetur tribulatur, sicut beati Job patientia tribulata et probata est : saepe infirmitas pro castigatione datur. Flagellat enim Deus omnem filium quem recipit . Quibusdam vero infirmitas pro gloria Dei datur, ut de caeco nato vel de Lazaro legitur : novit Dominus pro quo quemlibet jubeat infirmari, vel dimittat. Saepe occulto in homiquam injusto. « Sed discamus flagellis piissimi Redemptoris nostri humiliter substerni, arbitrantes nos minus pati quam meremur, semper 510 illius sententiae memores: Quia beatus homo, qui corripitur a Domino . Et ipse in Apocalypsi: Ego, inquit, quos amo, arguo et castigo . Longaevo autem languenti, interius exteriusque sanato, id est, et a flagellis apertae castigationis et a peccatis quibus haec merebatur erepto; Judaei e contra male intus languidi jam deterius aegrotare incipiunt, persequendo videlicet Jesum, qui hoc faceret in sabbato.
Abbreviated transcription (Latin):
prohibendo. C onfugianus seduli
ad domum orationis. ubi secreta
libritate dñm inuocantes. & de
ꝑceptis ab eo brneficiis gratias aga¬
mus. & de percipiendis humi li
dcuotione precͤnur. immo & ia̾
ipsi templum dĩ scm̃ in quo utnire
& mansionem facere dignrtur ex-¬
istere curemus. audientes ab aplõ¬
quia corpora ur̃a templa sunt
sp̃s scĩ qui in uobis est. Interq¬
est diligentius inturudum fres
mei. quod inuentens in templo
qui sanauerat dñs. ait illi. Ecce
sanus factus es iani noli peccate :
ne deterius tibi aliquid contingat.
Quibus uerbis aperte monstratur.
quia propter peccata langurbat.
nec nisi dimissis eisdem poterat
sanari. Sed qui foris ab infirmi-¬
tate. ipse & iam intus saluauit
a scelere. Unde & caute pręmonuit.
ne amplius peccando grauioris
sibi sententiam dampnationis
contraheret. Quod non ita sen¬¬
tiendum est: quasi om̃is qui infir.¬
matur. ob peccata infirmetur.
Sepe infirmatur homo. ne extol¬

Expanded text:
prohibendo. Confugiamus seduli prohibendo. Confugiamus seduli ad domum orationis, ubi secreta libertate Dominum invocantes, et de perceptis ab eo beneficiis gratias agamus, et de percipiendis humili devotione precemur. Imo etiam ipsi templum Dei sanctum, in quo venire et mansionem facere dignetur, existere curemus, audientes ab ApostolQuia corpora vestra templa sunt Spiritus sancti, qui in vobis est . » Inter quae diligentius intuendum, fratres mei, quod inveniens in templo quem sanaverat Dominus, ait illi: « Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. » Quibus verbis aperte monstratur quia propter peccata languebat, nec nisi dimissis eisdem poterat sanari. Sed qui foris ab infirmitate, ipse etiam intus salvavit a scelere. Unde et caute praemonuit, ne amplius peccando gravioris sibi sententiam damnationis contraheret. Quod non ita sciendum est, quasi omnis qui infirmatur, ob peccata infirmetur. Saepe infirmatur homo, ne extol
Abbreviated transcription (Latin):
bonis insistere factis. Quod in
hac quoq lectione dñs tẏpice
ostendit. cum cũ qui duo de qua.¬
draginta annos langurbat in die
sabbati non solum surgere. uerũ
&iam grabbatũ
tolbere. & ambrilare prȩcepit.
udelic& insinuans eos qui longo
uitiora languore tabescunt.
duo minus habent. iam ꝑ donum
sci sp̃s auitiis posse resurgere. eo
rumq discusso torpote cũ fraternȩ
dilectionis honore ad uisionem
debere sui properate conditoris.
Quod autẽ is qui sanatus est iħm
non in turba adhuc positus. sed
post in templo cognoscit. mystice
nos instituit: ut si uete conditoris
nr̃i grãm cognoscere. si cius anore
confirmati. si ad tius uisiorem
ꝑuenire desideranus. fugiamus
sollicite turbam. non solũ turban-¬
tum nos cogitationum. affectũq
prauorum. utrũ & iam hominum
nequam qui nr̃ȩ sinceritatis pos¬
sunt inpedire propositũ. uel mala
uidelic& exemplo suo moristrando.
uel bona nr̃a oꝑa de ridendo uel

Expanded text:
bonis insistere factis, quod in bonis insistere factis, quod in hac quoque lectione Dominus typice ostendit, cum eum qui duodequadraginta annos languebat in die Sabbati non solum surgere, verum etiam grabatum tollere et ambulare praecepit: videlicet insinuans eos qui longo vitiorum languore tabescunt, duo minus habent, jam per donum sancti Spiritus a viis posse rrumque discusso torpore, cum fraternae dilectionis fervore ad visionem debere sui properare Conditoris. Quod autem is, qui sanatus est, Jesum non in turba adhuc positus, sed post in templo cognoscit, mystice nos instituit, ut si vere conditoris nostri gratiam cognoscere, si ejus amore confirmari, si ad ejus visionem pervenire desideramus, fugiamus sollicite turbam non solum turbantium nos cogitationum, affectuumque pravorum, verum etiam hominum nequam qui nostrae sinceritatis possunt impedire propositum, vel mala, videlicet exemplo suo monstrando, vel bona nostra opera deridendo, vel
Abbreviated transcription (Latin):
cebant inquit iudȩi. illi qui si¬
natus fuerat. Sabbatum est. non
lic& tibi tollere grabbatũ tuum
Ltiteram legis stultę defendeban
ignorando dispensatioiem eius
qui legis quondam edicta ꝑstruu
decernens nunc ipse adurniens
eandem legem gratia mutare dis.¬
posuit: ut quod iuxta litterã diu
carnales carnaliter obseruabant.
deinceps spiritales spiritaliter obser¬
uandum cognoscerent. S abbato
quippe carnali quod iuxta liteꝰ
custodrebatur. populus ab omni
oprre seruili die septima uacaro
preceptus est. Spiritale autem
sabbatum est: in luce grae spirtali
que septi formis accipitur non
una sed omni die nos ab inquis¬
tudint uitiorũ mant̾re feriatas
S ienim iuxta uocem dñicam: om̃is
qui facit peccatum seruuis est
peccati. patet liquido quia pec.¬
cata recte seruilia intelliguntur.
A quibus quasi in die septima in
ꝑreceptione gratiȩ spiritalis in¬
munes incedere iubriur. nec
solum a prauis contintri. sed &

Expanded text:
cebant, inquit, Judaei illi qui scebant, inquit, Judaei illi qui snatus fuerat: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum. Litteram legis stulte defendebant, ignorando dispensationem ejus qui legis quondam edicta per servum decernens, nunc ipse adveniens eamdem legem gratia mutare disposuit, ut quod juxta litteram diu carnales carnaliter observabant, deinceps spirituales spiritualiter observandum cognoscerent. Sabbato quippe carnali, quod juxta litteram custodiebatur, populus ab omni opere servili die septima vacare praeceptus est; spirituale autem saquae septiformis accipitur, non una, sed omni die nos ab inquietudine vitiorum manere feriatos. Si enim juxta vocem dominicam, omnis qui facit peccatum servus est peccati , patet liquido quia peccata recte opera servilia intelliguntur: a quibus quasi in die septimo in perceptione gratiae spiritualis immunes incedere jubemur, nec solum a pravis continere, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
toto corte tota anima tota uir-¬
tute dilige: ut ad eius uisionem
ꝑtingere mercaris. Cotidianis
bonorum optrũ passibus de uiitu¬
te in urrtutẽ progredere. ntc
fratrem quem sufferendo ducas
do cum quo manere desideras in-¬
tentionem recti incessus auer.
Surge tolle grabbatũ tuũ & ambrila.
idest relinque peecata pristina
Necessitatibus frũm succurre. &
in uniutrsis quae agis uide ne
in hoc scło mentem figas: sed ad
uidendam faciem tui festines re.¬
demptoris. Putge bona operando
porta grabbatum diligendo prox.¬
imũ. & ambula expectando btata
spem & aduentum głę magni
dĩ. Sed mtra ꝑfidorũ dementia.
Qui ad tam i nopuiatam diu lan¬
guentis sanationem ctedere ac
spiritaliter sanari debuerant.
contra scandalizantur. & saluato
pariter ac saluatori calumpnias
struunt. Daluato quidem quia
sabbato grabbatũ tulerit. saluator
autẽ quia sabbato & illũ saluan
& grabbatum tolli prȩcepit: quasi
diuinitatis potentia noffẽt. Di.¬

Expanded text:
toto corde, tota anima, tota virtoto corde, tota anima, tota virtute Deum dilige, et ut ad ejus visionem pertingere merearis, quotidianis bonorum operum passibus de virtute in virtutem progredere, nec fratrem quem sufferendo ducis do cum quo manere desideras, intentionem recti incessus avertasurge, tolle grabatum tuum et ambula, id est, relinque peccata pristina, necessitatibus fratrum succurre, et in universis quae agis, vide ne 509 in hoc saeculo mentem figas, sed ad videndum faciem tui festines Redemptoris. Surge bona operando, porta grabatum diligendo proximum, et ambula exspectando beatam spem et adventum gloriae magni Dei . Sed o mira perfidorum dementia! qui ad tam inopinatam diu languentis sanationem credere ac spiritaliter sanari debuerant, e contra scandalizantur, et salvato pariter ac Salvatori calumnias struunt. Salvato quidem, quia sabbato grabatum tulerit; Salvatori autem, quia sabbato illum salvari, et grabatum tolli praeceperit, quasi divinitatis potentia nosset. Di
Abbreviated transcription (Latin):
mitate. Quadragenarius autẽ
numtrus qui denario quaterducto
conficitur pto perfectione tecte
conuersationis solet inscripturis
decalogum per quattuor sc̃i euan.¬
gelit libros adimplit. Aqua ni¬
mirum ꝑfectione duo minus hab&e.
qui indi & proximi dilectione qua
legis pariter & euuangelii scriptu¬
ra commendat uacuus incedit.
Quod & iam mystice dñs sanans in¬
firmum docuit cum ait. Surge tolle
grabbatũ tuum & ambula. Surge
enim dicitur. uitiorũ torporem
inquibus diu langirebas excute:¬
& ad exercitium uirtutũ quibus
ꝑpetuo salueris erigere. Tolle
grabbatũ tuũ. id est porta. Diliges
proximũ tuu̾ patienter eiꝰ infirma
toltrando. qui te adhue temptatio¬
num fasce depressum diu patrenter¬
q sustinuit. Alter en̾i alterius
onera portate & sic ad implebitis
legem xp̃i. Et sicut alibi dicit.
S ubportantes inuicem. in caritate
solliciti seruare unitatem sp̃s: in
uinculo pacis. Ambrila autem. idest¬

Expanded text:
mitate. Quadragenarius autem mitate. Quadragenarius autem numerus, qui denario quater ducto conficitur, pro perfectione rectae conversationis solet in Scripturis Decalogum per quatuor sancti Evangelii libros implet. A qua nimirum perfectione quo minus habet, qui in Dei et proximi dilectione, quam legis pariter et Evangelii Scriptura commendat, vacuus incedit. Quod etiam mystice Dominus sanans infirmum docuit, cum ait: « Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. » Surgere enim dicitur vitiorum torporem, in quibus diu langet ad exercitium virtutum, quibus perpetuo salveris, erigere. Tolle grabatum tuum, id est, porta. Diligis proximum tuum? Patienter ejus infirma tolerando porta, qui te adhuc tentationum fasce depressum diu patienterque sustinuit. Alter, enim, alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . Et sicut alibi dicitur: Supportantes invicem in charitate, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Ambula autem;
Abbreviated transcription (Latin):
aquocumq languore terebatur.
quia tinus dñs. una fides. unum
baptisma. Eit qui inunitate ca¬
tholica xp̃i mysteriis imbuitur.
sanus fit aquocumq peccatorum
languore detinctur. Quisque
enim ab unitate discrepat. salutẽ
quȩ ab uno est consequi ñ ualet.
Hȩc deprimo euuangelicȩ lectionis
miraculo quod dñs dedit loquut.
nunc de secundo quod ipse dederit
fraternitati ut̃ȩ loquanur. in
quo & iam ipso unus commendatur
sanatus. Non quia om̃i potentis
pictas saluatoris om̃s quos ibi lan-¬
guentes inuenit sanare nequiuit.
sed ut doceret pręter unitatem
catholicȩ fidei nullũ cuilib& locũ
patere salutis. E rat aut̃ quidã
homo inquit ibi. trigiita & octo
annos habrnis in infirmitate sua.
Homo iste multorũ infirmitate
detentus annorũ significat pecca¬
torem quemlib& enormi sceberum
magnitudine uel numerositate
depressum. cuius signi ficando reatui
&iam motus temporis quo iste ban¬
guebat congruit. Nam duo dequa
dragiita annos habebat in infir¬

Expanded text:
anguore tenebatur; quia unus Dominus, una fides, unum baptisma. Et qui in unitate catholica Christi mysteriis imbuitur, sanus fit, a quocunque peccatorum languore detinetur. Quisquis autem ab unitate discrepat, salutem, quae ab uno est, consequi non valet. Haec de primo evangelicae lectionis miraculo, quod Dominus dedit, locuti sumus, nunc de secundo, quod ipse dederit, fraternitati vestrae loquamur, in quo etiam ipso, unus commendatur sanatus. Non quia omnipotentis pietas Salvatoris, omnes quos ibi languentes invenit, sanare nequiverit, sed ut doceret praeter unitatem catholicae fidei, nullum cuilibet locum patere salutis. « Erat autem quidam homo, inquit, ibi triginta et octo annos habens in infirmitate sua. » Homo iste, multorum infirmitate detentus annorum, significat peccatorum quemlibet enormi scelerum magnitudine, vel numerositate depressum, cujus significando reatui etiam motus temporis quo iste languebat, congruit. Nam duo minus quadraginta annos habebat in infir
Abbreviated transcription (Latin):
duo efficrunt. Tot autẽ gentes
leguntur ad tutrẽ babel: indurer¬
sitatẽ linguarũ diuisȩ esse. Et
est sensus. Non egeo auxilio et
si totus mundus in nece mea con-¬
spirauerit. possum rogare patrem
intum. & exhibebit mihi contra
unan quamq gentem mille
angelos. Tamquam ad latrone᷑
existis cum gladiis & fustibus &
tumultu adme comprȩhendendũ
& in nocte. qui manifeste uobis
indie apparui. & in templo coti¬
die docui. Stultum est ergo cum
armis me quȩrere. qui sponte
me urͬę potestati trado. Hoc
autẽ totũ factum est. ut impbe¬
rentur scriptutȩ propħarum :
id est ut inrplerentur uaticinia
ꝑtȩdicta erant. quae longu est
enumerare. Equibus unu est.
Foderunt manus meas & pedes
meos. Eit cx̧tera. Et sicut
orus ad occisionem ducrtur.
Et iterũ. Ab iniquitatibus po

Expanded text:
duo millia efficiunt. Tot autem gentes duo millia efficiunt. Tot autem gentes leguntur ad turrim Babel in diversitatem linguarum divisae esse. Et est sensus: Non egeo auxilio et si totus mundus in necem meam conspiraverit, possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi contra unamquamque gentem mille angelos. « Tanquam ad latronem existis cum gladiis et fustibus, » et tumultu, « ad me comprehendendum, » et in nocte, « qui manifeste vobis in die apparui, et in templo quotidie docui. » Stultum ergo cum gladiis me quaerere, qui sponte me vestrae potestati trado. « Hoc autem totum factum est, ut adimplerentur Scripturae prophetarum. » Id est, ut implerentur vaticinia praedicta erant, quae longum est enumerare. E quibus unum est: « Foderunt manus meas et pedes meos , » etc. Et: « Sicut ovis ad occisionem ducetur . » Et iterum: « Ab iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
qui ctedituri sunt cirea drem
iudicii spiritalem intellegentiã
teparabit. Unde idem tex &
feruus principis sacerdotum di
Sed rex in illis qui fidem xpͣi ac.¬
cepturi sunt. Seruus in illis qui
in feruitate᷑ peccati remansuri
sunt. Tunc ait illi ihe. Conuerte
gladium tuum. in locum suum.
Om̃s en̾i qui acceperint gladium.
gladio prribunt. Iuxta litteram
non oñs gladium accipientes.
gladio pereunt. Nam & multi
homicidiis insistunt. & tantu
gladio non eeduntur. Sed altiuꝰ
ostendit esse intellegendum:
ac si diceret. Atemeritate
qua altum punis uel iudicas.
necesse est ut cadem temeritate
adño puniaris. An pritas quia
non possum rogare patrem meu
& exhibebit mihi plusquam
duodecim legiorres angelorum :
Ac si dicera. Non indigeo inquit¬
uoluero patre meũ rogate. possũ
ab eo impetrare duodeci̾ legiores
angelorũ. L egio en̾i apud uete¬
res sox milibus constabat. Duo¬
decim aut legiores. septuaginta

Expanded text:
qui credituri sunt circa diem qui credituri sunt circa diem judicii, spiritualem intelligentiam reparabit. Unde idem, rex et servus principis sacerdotum dicSed rex in illis, qui fidem Christi accepturi sunt: servus in illis, qui in servitute peccati remansuri sunt « Tunc ait illi Jesus: Converte gladium tuum in locum suum. Omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt. » Juxta litteram non omnes accipientes gladium, gladio pereunt. Nam et multi homicidiis insistunt, et tamen gladio non caeduntur. Sed altius ostendit esse intelligendum, ac si diceret: Ea temeritate, qua alium punis vel judicas, necesse est, ut eadem temeritate a Domino puniaris. « An putas, quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi plusquam duodecim legiones angelorum? » Ac si diceret: Non indigeo oniam si voluero Patrem meum rogare, possum ab eo impetrare duodecim legiones angelorum. Legio enim apud veteres sex millibus constabat. Duodecim autem legiones, septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit seusus. amice ad quod uer¬
nisti. idest ad quantũ malum
deiectus es. ut de apłõ fieres apos¬
tata. & de doctore ueritatis. fieres
magister erroris. Si trepo plenã
distinctionem ibi fecerimus ut di¬
cãmius amice ad quod urnisti. crit
subauditur. perfice. Acsi dicer&
Celinque osctilum pacis
& imple traditoris officium. Eit
ecer unis ex his qui erant cum
ih̃u extendriis matiũ exemit gla-¬
dium suum. & percutiens seruu
principis sacerdotũ ampritauit
auriculam cius. Hoc petrus apło
fecisse legitur scđm iohannem.
eo ardore mentis quo & cętera
facrebat. Nam seruus princrpis
sacerdotu curius auricula ampu¬
tata est malchtis uocabatur. qui
interprȩtatur rex. In quo seruo
nihil aliud quam iudȩorũ populus
designatur. ctiius dextera auricula
am putata est. quia ablata spiritali
intellegentia. sola in eis ariditas
littere remansit. tamquã uidelica
manus suȩ auriculam dexteram
illius testaurauit: quia in illis

Expanded text:
ut sit sensus? « Amice, ad quod veut sit sensus? « Amice, ad quod venisti? » id est, ad quantum malum dejectus es, ut de apostolo fieres apostata, et de doctore veritatis, fieres magister erroris? Si vero plenam distinctionem ibi fecerimus, ut dicamus: « Amice, ad quod venisti, » ut ur, perfice, ac si diceret: Relinque osculum pacis, et imple traditoris officium. « Et ecce unus ex his qui erant cum Jesu, extendens manum, exemit gladium suum, et percutiens servum principis sacerdotum, amputavit auriculam ejus. » Hoc Petrus apostolus fecisse legitur secundum Joannem eo ardore mentis, quo et caetera faciebat. Nam servus principis sacerdotum, cujus auricula amputata est, Malchus vocabatur, qui interpretatur rex. In quo servo nihil aliud quam Judaeorum populus designatur, cujus dextera auricula amputata est, quia, ablata spirituali intelligentia, sola in eis ariditas litterae remansit, tanquam videlicet manus suae auriculam dexteram illius, quia in illis,
Abbreviated transcription (Latin):
Q uenicumq osculatus furro. ipse
et tenete eũ. Infelix iudas esti¬
magicis artibus patrasse. recole&
eum transfiguratũ fuisse in mon¬
te corã discipulis. aestimans & iã
mutari : ideo dat signũ ꝑsecutorib
suus. ut quenicũq oscularetur
ipsum comꝓtȩhenderent. estimad ᷤ¬
ana persequutores suos cludere.
& in aliam se formam trans figu-¬
rare. Et confestim accedens ad
iħ̃m dixit. Aire rabbi. Eet oscui¬
latus est eũ. Dumina dementia
infelicis iudȩ. Nam osculũ pacis
porrigit ei. quem̃ uult tradere
ꝑsequutoribus scris. Adimpletũ
est hoc loco. quod per ꝑsalmistam
dicitur. Qui ędebat pant̾ meũ.
ampliauit aduersum me subplan.¬
tationẽ. Amice. ad quod utrustiᷤ
Duobus modis intelbegendũ est.¬
& distingirendum. Si enii ita
distinguendum est. ut dicamus
amice ad quod utnisti. ut inter¬
rogantis modo legatur. uox dñi
est miserum increpantis & dolentis
quod a summo grada apostolatus.
id apostasionem deuolutus fuerat.

Expanded text:
emcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum. » Infelix Judas aestimagicis artibus patrasse, recolens eum transfiguratum fuisse in monte coram tribus discipulis, aestimans etiam mutare, ideo dat signum persecutoribus suis, ut quemcunque oscularetur, ipsum comprehenderent, aestimans Dominum persecutores suos eludere, et in aliam formam se transfigurare. « Et confestim accedens ad Jesum, dixit: Ave, rabbi. Et osculatus est eum. » Summa dementia infelicis Judae! Nam osculum pacis porrigit ei quem vult tradere persecutoribus suis. Adimpletum est hoc loco quod per Psalmistam dicitur: « Qui edebat panem meum, ampliavit adversum me supplantationem . » « Amice, ad quod venisti? » Duobus modis est intelligendum et distinguendum est. Sed ita distinguendum est, ut dicamus: « Amice, ad quod venisti? » ut interrogantis modo legatur, vox Domini est miserum increpantis, et dolentis quod a summo gradu apostolatus ad apostasiam devolutus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi usq ad locum quo figenda erat.
quod amagno mysterio non uacat.
Sĩ quidem sẏmon qui interpretatur
obedixus. gentibem populum defig¬
nat. unde cẏteneus fuisse legitur
qui hetes interprȩtatur. Nam de
gentili populo adõ patre filio itpo¬
primi patris coquod caput hoc dt
ualuaria ipsius codem loco sit ul¬
mulata. Quod perspieue falla
qt quia uidelic& sicut libtr ihesu
nde refeit. non iuxta huerłm sed
nater hebron & cariathatbe tumulatꝰ
q Ucrior ergo sensus est quod cal¬
uasiam dicimus locum illum. ex
consartudine antiqua. Siquidem
ꝯt̾ra om̃s ciuitates locus deputat᷑.
abi reorũ capita de truncabuntur.
Incaluaria ergo truncabuntur capi¬
ta corũ. & recte ⁊ dem locus caluariȩ
mincupatur. id est acapitibus dap.¬
natorũ. Et merito ibi dñs cruci-¬
fixus est. ut ubi erant arae dãpna¬

Expanded text:
Domini usque ad locum quo figenda erat, Domini usque ad locum quo figenda erat, quod a magno mysterio non vacat. Siquidem Simon, qui interpretatur obediens, gentilem populum designat. Unde bene Cyrenaeus fuisse dicitur, qui haeres interpretatur. Nam de gentili populo a Deo Patre Filio reproprimi parentis, eo quod caput, hoc est, calvaria ipsius, eodem loco sit tumulata. Quod perspicue falsum est, quia videlicet, sicut liber Jesu Nave refert, non juxta Jerusalem, sed inter Hebron et Cariatharbe tumulatus est. Verior ergo sensus est, quod calvariam dicimus locum illum ex consuetudine antiqua: siquidem extra omnes civitates locus deputatur, ubi reorum capita detruncabantur. In calvaria ergo ibi truncabantur capita eorum, et recte idem locus calvariae nuncupabatur, id est a capitibus damnatorum. Et merito ibi Dominus crucifixus est, ut ubi prius erigeban
Abbreviated transcription (Latin):
habirit. non propria uestinenta
habuit induta. sed alitna. Mox
aut̃ ut hora despectionis transit
ꝓpria uestimtrita resumpsit. qui
quod passus est. & quod flagellatus
est non fuit propriũ diuinitatisi
Quod autẽ die tertia resurreno ͥ
proprium uestimentũ resumpsit
per quod significabatur quod al
horã mortẽ erat gestaturas. & iuq
ad tempus ꝑacta passiorre de sepl¬
chro tesurrecturas. Impletum &
in co prophrtia quȩ dicit. ut facit
Ut en̾i operaretur opus suum. iad
salutem generis humani. opus illis
alrenum fuit. quia passioriẽ quin
ꝑtulit. eius diuinitati alienũ fut
Exeuntes autͥ inurnerunt homins
cyreneũ nomure sẏmonem. hunc
angariauerunt ut toller& crucem
cius. Non est contrarius matheus
tohanni euangelistȩ qui scripsit
drim cruceni sibi baiulasse sed il¬
legendum quod primũ exiens dt
prętorio crucem sibi portauer
dtinde uero obuiante symone an.¬
gariauerunt eum ut tollerae cruce

Expanded text:
habuit, non propria vestimenta habuit, non propria vestimenta habuit induta, sed aliena. Mox autem ut hora despectionis transiit, propria vestimenta resumpsit. Quia quod passus est, et quod flagellatus est, non fuit proprium Divinitatis illius. Quod autem die tertia resurrexit, quasi proprium vestimentum resumpsit, per quod significabatur, quod  horam mortem erat gustaturus, et iterum ad tempus peracta passione de sepulcro resurrecturus. Impleta est in eo prophetia quae dicit: « Ut faciUt enim operaretur opus suum, id est salutem generis humani, opus illius alienum fuit, quia passionem quam pertulit, ejus Divinitati aliena fuit. « Exeuntes autem, invenerunt hominem Cyrenaeum nomine Simonem, hunc angariaverunt ut tolleret crucem ejus. » Non est contrarius Matthaeus Joanni evangelistae qui scripsit Dominum crucem sibi bajulasse, sed intelligendum quod primum exiens de praetorio crucem sibi portaverit: deinde vero, obviante Simone, angariaverunt eum ut tolleret crucem
Abbreviated transcription (Latin):
solutra. Quod aute harundurẽ
in dextera manu ferebat. designa-¬
bat se sa crilegiũ iudgorũ scribere.
siue &iam hoc significabatur quod
in sua passione uaticinia scriptu-¬
rarũ implebantur. Solemus enim
calamo pleruq scribere. & in cala¬
mo uenerata aninialia ocordit.
Aue. rex iudeorũ. Quasi dicerent.
qui te dixisti regem esse iudȩorũ.
etus. Semel hoc factum est dr̃o cor¬
poraliter. Cotidie hoc heretici fa-
crunt. qui sprritaltaeri caput eius
ꝑcuttunt. & in faciem illius spu¬
te paulo apło. Caput ergo xp̃i
ꝑcittt quisquis in illo diuinitate̾
illius abnegat fuisse. sicut arrius
qui dicit filium minore esse patre.
In faciem spuit. quisquis prȩsentẽ
illum in carne urnientẽ derrega¬
uerit. sicut manicheus. qͥ dicit
uerã in xp̃o non fuisse carnem.
Et postquam illuserunt ei: exuerc̃
eum clamide. & induerunt illu̾
uestimentis cius. Quamdiudñs
illusionem pafsus. ẽ. & sputa susti¬
nuit: & coronam spireã in capite

Expanded text:
solveret. Quod autem arundinem solveret. Quod autem arundinem in dextra manu ferebat, designabat se sacrilegium Judaeorum scribere. Sive etiam hoc significabatur, quod in sua passione vaticinia prophetarum implebantur. Solemus enim calamo plerumque scribere. Et in calamo venenata animalia occidit. « Ave, rex Judaeorum, » quasi dicerent, qui te dixisti regem esse Judaeorum. t ejus. » Semel hoc factum est Domino corporaliter, quotidie haeretici hoc faciunt, qui spiritaliter caput ejus percutiunt, et in faciem illius spute Paulo apostolo . Caput ergo Christi percutit quisquis in illo Divinitatem illius abnegat fuisse, sicut Arius, qui dicit Filium minorem esse Patre. In faciem spuit, quisquis praesentem illum in carne venientem denegaverit, sicut Manichaeus, qui dicit veram in Christo non fuisse carnem. « Et postquam illuserunt ei, exuerunt illum chlamyde, et induerunt eum vestimentis suis. » Quandiu Dominus illusionem passus est, et sputa sustinuit, et coronam spineam in capite
Abbreviated transcription (Latin):
uel ⁊deo flagellauit eu ut uidelic&
illi satiati pęnis illius. cessarent ultra
Cohors erat apud tomanos. milites
triginta. Exuentes cũ uestimentis
propriis. clamidem coccineam cir¬
cum dederunt ei. Ob probrii causa
dño clamidem coccitream crreum¬
dederunt pro pirrpura regali. &
procorona aurea coronam de spi-¬
nis imposuerunt capiti illius. &
pro sceptro imperiali. harundinẽ
in manum dexteram ei dederunt.
In bis autem om̃ibus. nr̃ę̧ salutis
cȩlebratur sacramentũ. Quod
eñi dñs coccurea ueste idest rabro
uestimento induitur. siguificatur
nr̃oꝵ peccatorũ suserptio: qnm
cum sine peccato ess&. nr̃a peccata
insem& ipso suscepit. Quod aut̃
spiream coronam in capite acce-¬
pit. hoc significabatur qđ peccata
nr̃a quae ꝑ spinas intelleguntur
ipse ess& ablaturus anobis: & ma-¬
ledictum quod primo parenti dic¬
tum eꝰ. terra tua spinas & tribulos
germinabit tibi. ꝑ suã passiorirm

Expanded text:
Sive ideo flagellavit eum, ut videlicet Sive ideo flagellavit eum, ut videlicet illi satiati poenis illius, cessarent ultra nt. » Cohors erat apud Romanos milites triginta. « Et exuentes eum vestimentis propriis, chlamydem coccineam circumdederunt ei. » Opprobrii causa Domino chlamydem coccineam circumdederunt pro purpura regali: et pro corona aurea, coronam de spinis imposuerunt capiti illius, et pro sceptro imperiali, arundinem in manu dextra illi dederunt. In his autem omnibus nostrae salutis celebratur sacramentum. Quod enim Dominus coccinea veste, id est rubro vestimento, induitur, significatur nostrorum peccatorum susceptio: quoniam, cum sine peccato esset, nostra peccata in semetipso suscepit. Quod autem spineam coronam in capite accepit, hoc significabatur, quod peccata nostra quae per spinas intelliguntur, ipse esset ablaturus a nobis: et maledictum quod primo homini dictum est: « Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , » per suam passionem
Abbreviated transcription (Latin):
csarem in pingitur tos uideritis.
lgo legũ minister sum. uox ipsa
ur̃a sanguinem fundit. Et res¬
pondens imiuersus populus dixit.
inguis cuuis stiꝑ nos. & suꝑ filios
nros. Hȩc maledictio perstuerat
in iudȩis usq hodie. & usq in
diẽ iudicii perseurrabit. Non
eni sufficit eis ut semet ipsos qui
tunc temporis erant dampuatent.
sed & iam omẽm ꝓgenieni quae
necdum nata erat. subhac ma¬
ledictionis noxa constringerent.
Manet en̾i sanguis dñi. id est
uindicta dñi suꝑ iudeos & super
omrm progenten eoru usq in fine̾
scłi. Iħm autẽ flagellatum tradidit
cis. ut crucifigeretur. In consequens
esse uidetar ut ille qui superius
dñm uoluerat liberare modo cum
flagellauerit. & flagellatũ potestati
eorũ tradiderit. Quod duob modis
soluendum est. ideo cum flagellauitꝰ
ut satis faceret legibus romanorũ.
quorũ consuetudo erat ut is qui
morti ess& addictus. primũ flagel¬
laretur. & post modum occideret᷑.

Expanded text:
Caesarem impingitur, vos videritis. Caesarem impingitur, vos videritis. Ego legum minister sum, vox ipsa vestra sanguinem fudit. « Et respondens universus popurus, dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. » Haec maledictio perseverat in Judaeis usque hodie, et usque in diem judicii perseverabit. Non enim sufficit eis ut semetipsos, qui tunc temporis erant, damnarent, sed etiam omnem progeniem, quae necdum nata erat, sub hac maledictionis noxa constringerent. Manet enim sanguis Domini, id est vindicta Domini, super Judaeos, et super omnem progeniem eorum usque in finem saeculi. « Jesum autem flagellatum tradidit eis ut crucifigeretur. » Inconsequens esse videtur, ut ille qui superius Dominum voluerat liberare, modo eum flagellaverit, et flagellatum potestati eorum tradiderit. Quod duobus modis solvendum est: ideo flagellasse, ut satisfaceret legibus Romanorum, quorum consuetudo erat, ut is qui morti esset addictus, primum flagellaretur, et postmodum occideretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uel patris corũ tẏpu̾ antixpͥi tenit.
quem iudei in fine scłi pro dño
susctpturi sunt. sicut cis dixit. Ego¬
utni in nomnit patris nrei. & non
suscrpistis me. Alras uentet in
nomine suo. hunc suscipirtis.
ene filius patris eorũ. id est filius
liaboli. qui est pater corũ. sicrit
quis agit cius filius est. Barrabbas
silegitur per duo .R.Ri. in terpre¬
tatur filius magistri. quia rabbi
dicitur magister. Si autẽ begat᷑
patris eoꝵ. quia abba hebraicȩ
latine dicitur pater. Videns
autẽ pilatus quia nihil proficer&.
sed magis tumultus fieret. accepta
aqua lauit manus coram populo
dicens. Innoceis ego sum a sanguine
uusti huius. uos uidrtitis. Legerat
forsitan pilatus scriptum in psalmo.
lauabo inter inuocentes manus
meas: & ideo abluit manus. ut
exsors uideatur esse ascelere domi¬
nicȩ passionis. Ac si diceret.
igo inquit uolui cum liberate. &
in noctatem ostendere. sed quia
rebellionis crinen mihi contra

Expanded text:
vel patris eorum, typum Antichristi tenet, vel patris eorum, typum Antichristi tenet, quem Judaei in fine saeculi pro DoEgo in nomine Patris mei veni, et non suscepistis me. Alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . » Bene filius patris eorum, id est filius diaboli, qui est pater eorum, sicut Dquis agit, ejus filius est. Barabbas, si legitur per duo rr, interpretatur filius magistri, quia rabbi dicitur magister. Si autem legaturpatris eorum, quia abba Hebraice, Latine dicitur pater. « Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, accepta aqua, manus lavit coram populo, dicens: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, vos videritis. » Legerat fortassis Pilatus scriptum in Psalmo: « Lavabo inter innocentes manus meas . » Et ideo abluit manus, ut exsors videatur esse a scelere Dominicae passionis, ac si diceret Ego inquit volui eum liberare et innocentem ostendere, sed quia rebellionis crimen mihi contra