comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
item trutmus. cultros. dolabris
instro relinquimuc. ¶ mistr̃o
legito aliqn ociam ꝑsonis legnici
niu nccͣc c̃ inspici. ut ecce pustori¬
o instr̃o icgito ita ip̃i pistores ĩ et̃

Expanded text:
item trutinas cultros dolabras instrumento relinquimus. Instrumento legato aliquando etiam personas legantium necesse est inspici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse
Abbreviated transcription (Latin):
tum. item cacabos et patimas miti
nec multum refert int̾cicabos
etencum ꝙ supͣ focum pencet.
hic aqͣ alpotindum eilescit milli
pulicutinu coquitur ꝙ sicu

Expanded text:
. Item caccabos et patinas in innec multum refert inter caccabos et aenum, quod supra focum pendet: hic aqua ad potandum calefit, in illis pulmentarium coquitur. qu
Abbreviated transcription (Latin):
itiant et si quidem omincꝰ.
nantem ind̾i tunc ꝑsuadẽ¬
dum mulieri crit ut ꝑĩ
custodem admittat. atq si
ip̃⁊ ħ desidass quod si ciuix¬
a nonfint sciat maritus ał
suam ꝑtin̾e. ut non mi¬
to possit idi captasse hoc ad
aliquam mulieris miuriã
¶Si antem ur omines. uł plu¬
res non cẽ gͣuidamn remm¬
tiai̾unt: milla c̾i custodien¬
di crit. ¶Crħ irpto euidentis
sunc apparet senatus .ꝙ. deli¬
u̾is agnoscendic locum non
hũisse si muilier dissiminla¬
ret se pͥgnantem.aił eciam
negaret᷑. noc inunto. ꝑtus
enim antequamedaturi
mulieris porcõc̃. uł usco¬
um. ¶ post editum plane
ꝑtuni amuliere iam põt
maritus nire suo filium
ꝑ int̾ dictum cesit̾are aut
txhibi sibi. aut duct ꝑmitti
ex or dnicin igitur princep̾

Expanded text:
ant. et si quidem uel omnes natem uideri, tunc persuadendum mulieri erit, ut perinde custodem admittat atque si ipsa hoc desiderasset: quod si enixa non fuerit, sciat maritus ad suam pertinere, ut non immerito possit uideri captasse hoc ad aliquam mulieris iniuriam. si autem uel omnes uel plures non esse grauidam renuntiauerint, nulla causa custodiendisime apparet senatus consulta de liberis agnoscendis locum non habuisse, si mulier dissimularet se praegnatem uel etiam negaret, nec immerito: partus enim antequam edatur, mulieris portio est uel uiscerum. post editum plane partum a muliere iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut ducere permitti. extra ordinem igitur princeps
Abbreviated transcription (Latin):
miis .s. ut liceat marito nõ
agnosce.s finge uou ẽs co
contentum maritum eoi
qui se prem pocuis optet.
quam carere filio uelit. co
gͥtnda erit remediis pͥtoriis
e̾t inusuenire et si uen̾it
respond̾e pignoriq cinis ca¬
picnda et distrahenda si cõt¬
da.¶quidigitur si it̾roga

Expanded text:
scilicet ut liceat marito non agnoscere? Sed finge non esse eo contentum maritum, qui se patrem potius optet quam carere filio velit. Cogenda igitur erit remediis praetoris et in ius venire, si venit, respondere: pignoraque eius capienda et distrahenda, si contda. Quid ergo, si interroga
Abbreviated transcription (Latin):
to filio ur cibrdato tutore
atur. set inquin menm qui
mris testamento datus ẽ. tu¬
tor oꝑtebit cum ap̃re ditus
qnͣus minus ure danuis
sit. tñ sinc inquisicõnc conf

Expanded text:
to filio uel exheredato tutorem atur. sed et inquiri in eum, qui matris testamento datus est tutor, oportebit, cum a patre datus, quamuis minus iure datus sit, tamen sine inquisitione conf
Abbreviated transcription (Latin):
orib dare pubes fc̃s pup¬
illus pubium fc̃e sorori
suc ducenta legati cã solu¬
m̾ta pup ille m̾cede sratuto¬
re ex tutela pͥstitum sit. R.
cxistimo et si citra magistiti¬
tinm decͥta tutor sororem
pupili siualu̾t et librilib
artib eam inscruxit cum

Expanded text:
oribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa solventa pupillae et mercedes a tutore ex tutela praestitum sit. respondi: existimo, etsi citra magistratuum decretum tutor sororem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
facultites qr pupillimodũ
ẜuorum estimared quicir¬
cacum futuri sunt. ¶ non ẽ
co tempore suam pctiunami
bũ collocasse. ¶ In soluendis

Expanded text:
facultatesque pupilli modum seruorum aestimare debet, qui circa eum futuri sunt. Non est eo tempore suam pecuniam bene collocasse. In soluendis
Abbreviated transcription (Latin):
auruufict ꝙ tunc p̃rfa. cum mo¬
recctur uendient pot̾it suiuncẽ.
Q di q̃ disttioncõ eĩ reifacta ẽ. tunc
int᷑ẽ quo m̃o sit legatum. si factũ
aliquid ẽ elftm. sinc iosirm siuc
tinsa aurta cmblemita signa. i¬
rum mulicbre cct̾a quebue reb
sunt simitm s si infcctum c̃. into

Expanded text:
 cum moreretur›, uindicare potuit suum esse. sed si qua distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aliquid est effectum, siue id suae siue ti uasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt similia. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
accommnodart non potuit.
putafuriosus uł. ad aliam.
dicti quid enim si duo tut.¬
ores alt̾ falsus. alt̾ uerus anͣs¬
tem accommnodaũit non¬
ne ualebit quod gestimẽ.
erunt qui nitores noncrant.

Expanded text:
accommodare non potuit? puta furiosus uel ad aliam rdicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter uerus auctoritatem accommodauerint, nonne ualebit quod gestum esterint, qui tutores non erant,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt apd pcuritorem qsꝑ is in¬
fra scriptꝰ ꝓscus ꝓcurator cesa.¬
uellus ꝓcurator dicit.abstinco
pupillum piscus ꝑturator cesa¬
dis dixil Rusum hes. ¶ Scis quid

Expanded text:
infra scripta. Priscus procurator Caesarvellius curator dixit: "abstineo pupillum". Priscus procurator Caesaris dixit: "responsum habes: scis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
Itutor pupillo nout. auctor
muri quia iniquinmꝰ ẽ cciam¬
si non ex pedut pupillo auͣctẽ
iacturam consequitur.tt̾.
dumẽ n delegri cum. n ꝑtu

Expanded text:
tutor pupillo nolit auctor mum quia iniquum est, etiamsi non expedit pupillo, auctoriiacturam consequitur. d
Abbreviated transcription (Latin):
i petuma alt̾ins pupilli alti
pupilio fund uc sit compa¬
tris. is pupillo uł minori tra¬
ditus sit. anpignoris obliga¬
concm possit br̃e is cunus pe¬
cunu fundris sit emptus. a
mag̾ ẽ ut saluum sit uis pig¬
nois ẜ in constitucõm impꝰ¬
erpupillo cinuc pecuma
comꝑitus ẽ fimdus. ¶pig¬
cidistrihi fundus pupilli¬
rerum pupillarium aptore
quis põt. et ius pignoris tra¬
lutur siuc lgitorum ẜuind¬
orum cĩ. su̾e dimpm infocti
ut ꝓcedit mbi et possid̾i pon̾̃t.

Expanded text:
i pecunia alterius pupilli alteri pupillo fundus sit comparatus isque pupillo uel minori traditus, an pignoris obligationem possit habere is, cuius pecunia fundus sit emptus? et magis est, ut saluum sit ius pignoris secundum constitutionem impeei pupillo, cuius pecunia comparatus est fundus.Piget distrahi fundus pupillarerum pupillarium a praetore quis potest et ius pignoris contrahitur, siue legatorum seruandorum causa siue damni infecti, ut procedat, iuberi etiam possideri pot
Abbreviated transcription (Latin):
possiteat euemiet. ut ꝑinde
tencatur atq sihrditatem
sse indetur quo minus p̾si¬
deat quiadalium tnͣstulit
possonem ꝑ frandem. ut le¬
gatarii cctiq qucquid in

Expanded text:
eueniet, ut perinde teneatur atque si hereditatem sse uidetur quo minus possideat, qui ad alium transtulit possessionem per fraudem, ut legatarii ceterique qui quid in
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto co minuentur honorarie
quoz accones que intͣ certum tp̃t
aptore punttiuitur cum bonici
accoris desicto eo agmentum.¬
c rei dctisionem ue si tales cruitut
inhrdem quo transcuit p̾stabũt.¬
ius. snͣber si utriusq hrdes pars er¬

Expanded text:
defuncto eo minuerentur.Honorariae quoque actiones, quae intra certum tempus a praetore promittuntur, cum bonis actoris defuncto eo augmentum rei decessionemue, si tales erunt, ut in heredem quoque transeant, praestabunt.Iulianus scribit, si utriusque heredis pars e
Abbreviated transcription (Latin):
finus hro esto. que condito i
nomne fi lu palumi imple¬
ri põt. nm suꝑioris quidem
sp̃es condicõm ad nuttit ui¬
uo fino nepotes ad hrditittm
qui si ucimem substittũ
hrct dum moritur. legitimꝰ¬

Expanded text:
s heres esto', quae condicio nomine filii per alium impleri potest. nam superior quidem species condicionis admittit uiuo filio nepotes ad hereditatem, qui si neminem substitutum haberet, dum moritur, legitim
Abbreviated transcription (Latin):
me si non sc liti obtulit. s cũ
non possi. ul ꝓp̾absentiam
pupilli. ul pp infanciam a¬
nctor ec̃ ci. id accipicudum
indicnum ethoc cciam diua
puis rpsit. et exinde multis
i ptis de daratum ẽ inpupi¬
llum dandam actõnem in¬
dicati semp tutore condem¬
pnato. uisi abstineatur. tũc
enim nec intutorem. nec in
pupillum. ncc pignora tu¬
toris capienda ee scͥpe reptũ
morum abstinint pupillꝰ¬

Expanded text:
me, si non se liti optulit, sed cum non posset vel propter absentiam pupilli vel propter infantiam auctor ei esse ad accipiendum iudicium. et hoc etiam divus Pius rescripsit et exinde multis rescriptis declaratum est in pupillum dandam actionem iudicati semper tutore condemnato, nisi abstineatur: tunc enim nec in tutorem nec in pupillum. nec pignora tutoris capienda esse saepe rescriptum orum
Abbreviated transcription (Latin):
I plures curatores datisunt
stum c̃. nm et infuriosi cur¬
atorib uc utilittes furiosi
impediantur p̾torum coru
cͣracõncm decernet eitumq¬

Expanded text:
Si plures curatores dati suntstum est: nam et in furiosi curatoribus, ne utilitates furiosi impediantur, praetor uni eorum curationem decernet ratumq
Abbreviated transcription (Latin):
datisunt cmm qͣiobsuato¬
res actus eius et custodes. et
male eum comuisꝑi udebĩt
suspectum eum non fecͥunt.
issiduc igitur et rõnem ab co
crig̾c cosoꝑtẽ ei sollicitecura¬
it qualit̾ conu̾sctur et si pccu

Expanded text:
dati sunt enim quasi obseruatores actus eius et custodes, impmale eum conuersari uidebant, suspectum eum non fecerunt. adsidue igitur et rationem ab eo exigere eos oportet et sollicite curare, qualiter conuersetur, et si
Abbreviated transcription (Latin):
effici ut duo testament sit
s inppõito cum fidei hrdis
cominittttur. ut uuleat pͥ
testimentum apparet tumi
missi et codicillorum nm
prioris testinenti comitis¬
sc. uttum autem totum te¬

Expanded text:
effici, ut duo testamenta sint. sed in proposito cum fide‹i› heredis committatur, ut ualeat prius testamentum, apparet eum missi et codicillorum vim prioris testamenti convertisse. Vtrum autem totum te
Abbreviated transcription (Latin):
lirditatem arrogano: nõdubitat᷑.
quin scpante sint portõnes. ꝑm̃
atq sicoħrdi meo hrs ertitissem.
¶Si mannos singnios logatum fit
ticõ. quia multa legita et condicõ¬
nalia sunt crucõm locns ẽ. que ĩ edc̃o
ꝓponitur qnͣto implius accepit re¬
ddi. ¶ id quod intura hrditati tebẽ.

Expanded text:
hereditatem adrogavero, non dubitabitur, quin separandae sint portiones, perinde atque si coheredi meo heres exstitissem. Si in annos singulos legatum sit Titio, quia multa legata et condicionalia sunt, cautioni locus est quae in edicto proponitur "quanto amplius accipit reddi". Id, quod natu
Abbreviated transcription (Latin):
reddi. ncluti si caque apupillo
logati sunt non excedmt modũ
iogis falcidie nemur. ne autem
in pube co mortuo alia legata in¬
uemantur que contributõnȩ fic¬
ta cxcedunt codrantem itemd᷑ et
si principali testõ quedam sub con

Expanded text:
reddi': ueluti si quae a pupillo legata sint non excedant modum legis Falcidiae, ueremur autem, ne impubere eo mortuo alia legata inueniantur, quae contributione facta excedant dodrantem. idem dicitur et si principali testamento quaedam sub con
Abbreviated transcription (Latin):
et .x. deb̾iidemq crit. et si ab imcõ
ita legatum datum sit. ut si penũ
uonded̾it .t. duto. qui hic pemis
nonẽ iogati et penus sidatur mo¬
rtic ci cipitur. quuteficit legati
condico ¶si ususfructus iegatus
sit qui et dnndi põt non si tut ct¬
te ẜuitutes indiudue sunt. uic¬
tos quitem estimandum tomĩ
cõstituendimi qnͣtum inegato i
sit s ansto auctum opĩone roces

Expanded text:
ecem deberi. idemque erit et si ab initio ita legatum datum sit: 'si penum non dederit, decem dato', quia hic penus non est legata et penus si datur, mortis causa capitur, quia deficit legati condicio.Si usus fructus legatus sit qui et diuidi potest, non sicut ceterae seruitutes indiuiduae sunt, ueteres quidem aestimandum totum constituendum, quantum sit in legato. sed Aristo a ueterum opinione rec
Abbreviated transcription (Latin):
bi patꝰ familia decessit aut ubi ip̃e
relictuesit. uit ubiuelit redt̾e roes
debere. s int̾impro fecisti aleum
curedie debeat. utiq si is reipubi¬
ce cͥi aberit inssimum antem ẽ ut

Expanded text:
bi pater familias decessit aut ubi ipse relictus sit aut ubi uelit, rationes reddere debere, sed interim proficisci ad eum, cui reddere debeat, utique si is rei publicae causa aberit: uerissimum est aut
Abbreviated transcription (Latin):
ello quo querttur sundus quib¬
dam legatus e si pecumam c̾tam
ifiuius inpeusam qͣm per fren¬
di cĩ corpre maliam regionem
dedissent nam nsi utriq ded̾it
uentri legitum. qui condicõ nͥi
perututrumq explen non põt s
ñ humamus int̾ptan soiemusut¬

Expanded text:
llo quoque quaeritur: fundus quibusdam legatus est, si pecuniam certam in funus impensamque perferendi corporis in aliam regionem dedissent. nam nisi uterque dederit, neutri est legatum, quoniam condicio nisi per utrumque expleri non potest. sed haec humanius int
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ul hrditatis. ui statu libi. in¬
tendum. et uilimis scrib. instami¬
lib̾o decctam condicõm non repsen
eliimi non posse. nͦec enmi dutur
inquid condicõ. s ascribitur: qd̾
autem ascribitur nõ po̾t admui. s

Expanded text:
t uel hereditatis uel statuliberi, uidendum. et Iulianus scribit in statulibero detractam condicionem non repraesentadimi non posse: nec enim datur, inquit, condicio, sed adscribitur: quod autem adscribi
Abbreviated transcription (Latin):
enut. ¶ Si ioci uim fructimise¬
get testator et it̾ almut. nomiul
id emptõ. noc incut᷑ logatum si¬
cuti quiꝓprictitem fundi iggat
it̾ ad micͥndo logatum nõ minu¬
it. ¶Siquis dnob ticnis sepatĩ

Expanded text:
erit. Si loci usum fructum leget testator et iter adimat, non valet ademptio nec vitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minuit. Si duobus Titiis separatim
Abbreviated transcription (Latin):
instruuntur. s siegenii
sunt pupilli desuo cosałe
tutor non complłitur et
si forte decta alnũti adege¬
statem fint pripillus ꝑdu¬
ctus dumuui debent. que
decreta sunt. qͦ nd̾m solcut
augͥesiquid p̾rimoniõ

Expanded text:
instruuntur.Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio
Abbreviated transcription (French):
uin fuscianum ninudie legitũ
placuit pentes et libos hrtos q no
ad cum ꝑ uenturum cẽt qui cõt᷑

Expanded text:
um Fuscianum Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque ad eum peruenturum esset, qui cont
Abbreviated transcription (Latin):
repsunt tempns tũ cob̾rdi
pstiterunt intra quod miit¬
ał ad opus facicnoum. post
quod solam ꝓculam uolunt
fac̾e inputaturam coħrdi ⁊¬
eł instatua. et inẜuitute cctis¬
q que dunsioncm non rccipi¬
uut. idem dinis mntus irpsit.¬
¶ Si quis opus fac̾e nissus ꝑatus
sit pctium dare ei .p. ut ip̃e¬
stator ꝑ ip̃m id fi̾ nolu̾it et iti

Expanded text:
r›unt: tempus tamen coheredi praestituerunt, intra quod mittat ad opus faciendum, post quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi et in statua et in seruitute ceterisque, quae diuisionem non recipiunt, idem diuus Marcus rescripsit.Si quis opus facere iussus paratus sit pecuniam dare rei publicaestator per ipsum id fieri uolu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ħͥ sim̃a marcelli ucrissima.¬
¶ Sic tucint ut nit̾dum siplur¬
ib l testator honorem hre no¬
luit. et teplunb sensit. quͣmiᷤᷤ
imum legatum sit. tñ ab ꝑse¬
cucõnemꝰ eius plures admitt

Expanded text:
a Marcelli uerissima. Sic euenit, ut interdum si pluribus testator honorem habere uoluit et de pluribus sensit, quamuis unum legatum sit, tamen ad persecutionem eius plures admitt
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. et legatonis ip̃r complłeris
multum officõ occupatmr. et l
delibͥure se dicat an ad cat toge̾¬
dus ẽ adire s non ut stitim resti¬
tuat. s ut reu̾sus comum si pu

Expanded text:
dicat, et legationis tempore compellendus multum officio occupatur: et licet deliberare se dicat an adeat, cogendus est adire, sed non ut statim restituat, sed ut reuersus domum, si pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpomis uentrem nistitutũ
si pucctur ẽe pͥgnans sic acci¬
ttm. quio crgo sup̃a non di¬
cat. s neget aͦuii dicant pͥgnĩ¬
tem eẽ ab huc adire ħ̾rditas
non põt. finge obstrinces

Expanded text:
oponas ventrem institutum "si putetur esse praegnas", sic acciatem. quid ergo, si ipsa non dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices
Abbreviated transcription (Latin):
u̾nguntiub̾etur. ¶ Nich aut intest
utrum pĩ ꝓmittant patrono aue¬
is quimpotestatecius sunt. set⁊
si creditorisuo lib̾tum patronus
delegauit nonpotest. idemdiciso¬
lucouis enim iucem contiuet ħ̾de
legacio pot̾ tameucdici quod sim
delegatus sit posse eumlibari echẽ

Expanded text:
iberetur. Nihil autem interest, utrum ipsi promittat patrono an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus delegaverit, non potest idem dici: solutionis enim vicem continet haec delegatio. potest tamen dici, si in d
Abbreviated transcription (Latin):
litastipulacio apatro PAulus¬
uidendum est. annec. ux. acciodã¬
dasit qi hon̾ande lib̾tatis grapro¬
nussa sunt. necoparum que pnu¬
sse nonsunit anu̾o ope dimitaxat¬

Expanded text:
ita stipulatio a patrouidendum est, an nec uiginti actio danda sit, quasi onerandae libertatis gratia promissi sint, nec operarum, quae promissae non sint? an
Abbreviated transcription (Latin):
nonine condempnatus est. non
pot̾ libtrariquami.ampeccumam
debecepit. ¶Postumus lib̾ati hr
lib̾acio alib̾to debet necquicqua
pͥmortem lib̾.an intelligi pot̾is
exlege antem natinbi pͦsunt eci¬
am simpsona lib̃ti collatalib̾a

Expanded text:
nomine condemnatus est, non potest liberari, quoniam iam pecuniam debere coepit. Postumus liberti herliberatio a liberto debet nec quisquam post mortem liberari intellegi potest. ex lege autem nati liberi prosunt. Etiamsi in personam liberti collat
Abbreviated transcription (Latin):
utorem qui tutelam gerit: sa¬
biius et cassius ꝓutggͦrit ut ĩ
singulas res ꝑtemꝑa uelut ex
plurib cãis obligari putu̾t.
itis exigendis. si lib̾ stͥs incotem
tutis obligari non poti̾nt pͥt̾i¬
ti tempie nomine ictõne negõ¬
rum gestorum. non mutiłit̾
conuc̾intur carum .s. rerum q̃¬

Expanded text:
utorem, qui tutelam gerit, Sabinus et Cassius, prout gerit, in singulas res per tempora uelut ex pluribus causis obligari putaueruitis exigendis si liber factus in eodem tutis obligari non potuerit, praeteriti temporis nomine actione negotiorum gestorum non inutiliter conuenietur, earum
Abbreviated transcription (Latin):
functo bo non adhrdes scriptos
uulet alierare uł pignorire nõ
posse testĩ autem factõnem ineo
funto et mexͣneos ccum ħrdes
hĩturum. ¶iuł agrippa primi¬
piliaris testamento suo cauit ne
ullo m̃o reliquas enis et pͥdium
suburbanum aut domum mai¬
orem hrs eius pignoraret aut ul¬
lo m̃o auienaret. fina enis scripta
hrs hrtem reliquit filiam suam
neptem primipilaris que enstẽ
res diu possedit. et decedenc in¬

Expanded text:
functo eo non ad heredes scriptos ‹u›iueret alienare uel pignerare non posse, testamenti autem factionem et in eo fundo in extraneos etiam heredes habiturum. Iulius Agrippa primipilaris testamento suo cauit, ne ullo modo reliquias eius et praedium subur banum aut domum maiorem heres eius pigneraret aut ullo modo alienaret: filia eius heres scripta heredem reliquit filiam suam neptem primipilaris, quae easdem res diu possedit et decedens
Abbreviated transcription (Latin):
t̾um ẜuum ẜoloco hrdes scri¬
psit solus isqui primo loco
conscriptus ẽ brditatem ca¬
pit. nam loge eliecencia ita
cuetur utsidno plurts ue

Expanded text:
um secundo loco heredes scripsit. solus is qui primo loco scriptus est hereditatem capit: nam lege Aelia Sentia ita cauetur, ut, si duo pluresue
Abbreviated transcription (Latin):
ne habuat. ut instructa suuit.
cum iuo grano balenomrio. ctal¬
iecta sunt huba. quicquuid erit cũ
morur m illiregione. et quicquid
inqͣ cumq sp̃̾e crt milli regione.
ur ꝯnicq id incum erit. unu test¬
uince inuns et debitorib contc̃p

Expanded text:
 habuerat ut instructa sunt, cum uino grano calendario, et adiecerat haec uerba: 'quidquid erit cum moriar in illa regione, et quidquid in quacumque specie erit in illa regione, uel quod meum erit'. uiua testatrice unus ex debitor
Abbreviated transcription (Latin):
simdũ istructũ libtis pr̃onꝰ testõ
legͣunt. postea codicillis petiit ut mori¬
etes ꝑtes suas. fundi suꝑstitib resti¬
tuerent. nec istrumenti mencõmi
bnnt talci incim̃ ficcicommissi
deductim ind̾i placint. quilis furit

Expanded text:
dum instructum libertis patronus testamento legauit: postea codicillis petit, ut morientes partes suas fundi superstitibus restituerent, nec instructi mentionem habuit. talem in causam fideicommissi deductum uideri placuit, qualis fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
putat contimͥ̾. sicut ꝓthirim
domus sinclam̃ ẽ in quit ĩstrõ
donnus cõtinctur. ¶fistruc. aũt
et carles ettritheres. et siqua
suit alia. xlaquas sallientes ues¬
cessaria. it scert et clines mrigis
domus porco ꝙͣ tomus instri sut.¬

Expanded text:
sicut prothyrum domus, si uelamen est, inquit, instrumento domus continetur.Fistulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instru
Abbreviated transcription (Latin):
q in quib uuc comportitur con¬
et cupe inquibiami regionib t¬
cedunt in strõ si nillecultor c̃. uci¬
nti. itrienses scoporiti. siccuam
saltus pastiono h̃t gregts leto¬
nim pastoros siltrim. P ai¬

Expanded text:
 in quibus uuae comportantur. conet cuppae.Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuarii. 9
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽ cummino testitore inisula
ĩ qͣ ccmenlum funt. q ci leganim
crit erusti sit. et post bicinuum
codem ioco cõstrnta uoui. cthorre¬
um q cittm iogitimi erat atesta¬
tore nemerit. iiiii.nittm nendi¬
cõ diliticit. nt eo cõmõ uenirent.
an ininisa iegati ꝑguli cõsoqui pꝰ¬

Expanded text:
t›, cum uiuo testatore insula, in qua caenaculum fuit quod ei legatum erat, exusta sit, et post biennium eodem loco constituta noua, et horreum, quod eidem legatum erat, a testatore uenierit, uini autem uenditio dilata sit, ut ex eo commodo uenirent, an uniuersa legata Pardula cons
Abbreviated transcription (French):
iusticum patisinit. it focitim ci
millicim simo. iliquo officõ itũ
tiria nsticis coquũt. Si an instrͣi
lmmifice. et uue. et tonsores et fuuo¬
nes. et focme uon agnsunt istr̾i¬

Expanded text:
rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si modo aliquo officio uirum taria rusticis coquant.Sed an instrumelanificae et lanae et tonsores et fullones et focariae non agri sunt instr
Abbreviated transcription (Latin):
neo peti possit dixi it cemum pe¬
tem ille prior testator iti ficerꝯ.
uoits aut quibr noics erfimilu
reliquas rem mex pedito foreq
sitalu uba fuissent peto ne fim¬
duc defamilia extat hrdis hrtem¬

Expanded text:
 peti possit. dixi ita demum pedem ille prior testator ita fideicomuoles aut quibus uoles ex familia relinquas', rem in expedito fore: quod si talia uerba fuissent: 'peto non fundus de familia exeat', heredis he
Abbreviated transcription (Latin):
legato silir̃s sepelicrit estimato
rifcrenda er̃ ad totum p̾cium fim¬
di quo potint añ scpulturam este¬
no ex hrdib quisolus hoi̾atus
te abstulit. postea coditillis aꝑ¬

Expanded text:
o si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestino ex heredibus, qui solus oneratus rei abstulit, postea codicillis a
Abbreviated transcription (Latin):
genilr ho logatur. nam qui somu¬
postea sit alicnitus ab alto lr de
item solm non potit. eatemquo
gatum oronis compendio sm¬
ab micõ ucnconsistit rahiis que
legatarii fi̾nit. iti frustra soluitur¬

Expanded text:
im homo legatur: nam qui solupostea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque gatum orationis compendio siab initio non consistit in his qui legatarii f
Abbreviated transcription (Latin):
duc ẽ. qmns limium tutorẽ
pupillus hãt. sciendum ẽ
tutcla speratin łimm cess¬
are. et sisemel ad testam̃tar¬
num deuoluta sit tutcla.
tcinde excusatu sit tutor te¬
stimti:ius ad huc dicimir¬

Expanded text:
dus est, quamvis legitimum tutorem pupillus habeat: sciendum est tutela speratur, legitimam cessare. Et si semel ad testamentarium devoluta fuerit tutela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
lamilite scriptus hrs su
sponte adierit hrditatem
et rogatus totam ħr ditatẽ
restitint ex trebellanoi
tnͣseunt actõnies. ¶milce
testamento suo mammu¬
ttento ucħ efficit moo cui
liqua impedutm. ¶edem¬

Expanded text:
milite scriptus heres sua sponte adierit hereditatem et rogatus totam hereditatem restituerit, ex Trebelliano transeunt actiones. Miles testamento suo manumittendo nihil efficit in eo, cuius lia qua impeditur. Ed
Abbreviated transcription (Latin):
ciui fundum tusculium qui mͥ
ascio conitꝰ e̾. nam si constit deqͦ ho¬
mine et de quo fundo senẜit testa¬
tor ad rem nõ ꝑtinebit susquem
cmisse significunt donitus cẽt

Expanded text:
i' 'fundum Tusculanum, qui mihi a Seio donatus est'. nam si constat, de quo homine, de quo fundo senserit testator, ad rem non pertinet, si is, quem emisse significauit, donatus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
sit stichum cocum stichum sutor
co sensisse testatortm comicurt
nau et simpsoni legatani tefi¬
ginda aliquid crrituni fu̾it
tonstat añt cin legate uolu̾it. ꝑ

Expanded text:
sit: 'Stichum cocum', 'Stichum sutoreeo sensisse testatorem conueniat: nam et si in persona legatarii designanda aliquid erratum fuerit, cons
Abbreviated transcription (Latin):
erit.⁊ab hus pecient sine ut̾q siue
ait̾ h̾re cẽt. ut hr̃ditas suaex parter
cdiidi arestituetur alicui post du¬
alt̾raue cogi. alire hrdiatatemet fi¬
dri cominiss ario restiturrecu. ita
ut fidei cominussario et. rluersus e¬
um accõnes competant qiͣertreb¬
elhano restituta h̾rditate. meciauꝰ
scribit. cum quidamier fideicomi¬

Expanded text:
et ab his petierit, siue uterque siue alter heres esset, ut hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post qualterumue cogi adire hereditatem et fideicommissario eam restituere ita, ut fideicommissario et aduersus eum actiones competant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
atem aliiss. ¶ qui cõpulsus cluit
hͥrditatẽ sicuti cet̾is cõmodis eiret.
ita quo hoc cm̃i careat ne possit pe¬
nitendo qͣrtam retin̾e. et ita muenio
tu. ¶non omius autem suspect¬

Expanded text:
atem adisset. Qui compulsus adit hereditatem, sicuti ceteris commodis caret, ita hoc quoque casu careat, ne possit paenitendo quartam retinere: et ita inuenio tum. Non omnis autem suspect
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃te sunt ibrditate relicte non
fuissent. ¶ item R. udit ꝑtus. au¬
cillirum. añ dicificticominissi e¬
ditos. alhrdos ci qui rogrtus ẽ ꝑ¬
tine eos qr in qͣrtam et qͣrte fruct᷑
computandos. Si delege falcidra
qͥo int̾cidat. ¶item rxndit frrict᷑¬

Expanded text:
nt, in hereditate relictae non fuissent.Idem respondit partus ancillarum ante diem fideicommissi editos ad heredes eius qui rogatus est pertinere eosque in quartam et quartae fructus computandos, si de lege Falcidia quaestio intercedat.Idem respondit fruct
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑtib scripsit ħ̾rtes et asingulis
legati m uicem dedit ab imiꝰtu u
ita legat tam cołdib eius qmͣ
cͣcͣntis. ut filcidie sit locus quero
an aluso cobrdos suos aquibns
legata et ip̃a accepit uti possit et¬
falcidia et si non possit falcidr uti.¬
uł toli erceptõne submonenda ẽ.¬

Expanded text:
es et a singulis legata inuicem dedit, ab una tamen ita legauit tam coheredibus eius quam extraneis, ut Falcidiae sit locus. quaero, an aduersus coheredes suas, a quibus legata et ipsa accepit, uti possit Falcidia et, si non possit uel doli exceptione summouenda e
Abbreviated transcription (Latin):
emplum erat bonorum possõ pe¬
ti non potit. ut pomponius sc̃¬
bonor um possõdatur. utroqr tp̃e
iustestamiti faciendi habu̾it.
et cum facit testamentum et cũ
moritur. ꝓm̃simpubos. uł furi¬
osus. iirquis alius. erhus qui
testamentum face non possut

Expanded text:
erat, bonorum possessio peti non poterit, ut Pomponius scrbonorum possessio datur, utroque tempore ius testamenti faciendi habuerit, et cum facit testamentum et cum moritur. proinde si impubes uel furiosus uel quis alius ex his qui testamentum facere non p
Abbreviated transcription (Latin):
at adito p̾tore dixit se tres
ti tritor datus es nonẽ tibu
nccͣia excusacõ. quero cum
nemo patrinis impub̾i tu¬
tor ec̃t in nchoninus tutor

Expanded text:
at, adito praetore dixit se tres enti tutor datus es, non est tibi necessaria excusatio". quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus tutor
Abbreviated transcription (Latin):
errore pocruc ꝙ se puire tri¬
umliborum ꝙ allegabat ex¬
cusatum cdid̾it quim mmi¬
licuabad ministracõne ce¬
ssass utilem actõm non

Expanded text:
errore potius quod se pro iure trium liberorum, quod allegabat, excusatum crederet quam malitia ab administratione cessasset, utilem actionem non
Abbreviated transcription (Latin):
l. scpissime scripsit utiltru ac¬
cõnem pupillo dudam. s et
si ab scus sit pupillus oꝑte
tutorem suo nomine stipła¬
ri. ¶ncquiqmͣ ambigtndu

Expanded text:
us saepissime scripsit utilem actionem pupillo dandam. sed et si absens sit pupillus, oportere tutorem suo nomine stipulari nequaquam ambigendum
Abbreviated transcription (Latin):
scũus decreuit. doc̾ugitur d in
usus suos peccumam utisse.
utisse inusus suos non accipi¬
uius: cum qui tebitor pr̃is pu¬
pilli fuit dem̃ ip̃e sinonsoluit.
Hic crim cas usuras p̾stabit qsͣ
p̃ri ꝓmiẜat. ¶situtor peccm¬
ami pupillarem suo nomie
usuras quas ꝑcepit pͥstare. si
susciput pupillus cctorum
nominum ꝑiculum. ¶Side¬
pom oꝑteat pectumas ad p̾di¬
orum comꝑacõm si quitem
fcm̃ e uire non current. si uont
fcm̃ non ẽ siquidem non p̾cep¬
upilliros p̾stabuntur si p̾cep¬
tum ẽ neglcctum. ¶ dem̃o us¬
urarum indendum ẽ solent
p̾tores cõminiari. ut sinonfrãt
ił legittime usure pͥstantur.
dugitur comnurcõ int̾cess¬
it. inder qui qn cognoscet dect
um p̾toris se quetur. ¶itcm
solent fice p̾tores eciam cͥtar
cos tutores qui negant h̾re
adalentos pupillos pcncs
scaliquid ut quicquid con¬
stititit penes cos ẽc eius gra
cõnem tesiduarum autemi
sinumarum pripillares usu¬
ras pendi or. ¶ que antera st̃

Expanded text:
gitur debet in usus suos pecuniam uertisse. Uertisse in suos usus non accipimus eum, qui debitor patris pupilli fuit, deinde ipse sibi non soluit: hic enim eas usuras praestabit, quas patri promiserat. Si tutor pecuniam pupillarem suo nomine usuras quas percepit praestare, si suscipiat pupillus ceterorum nominum periculum. Si deponi oporteat pecunias ad praediorum comparationem, si quidem factum est, usurae non current: sin uero factum non est, si quidem nec praecepupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est. et solent praetores comminari, ut, si non fiat at, legitimae usurae praestentur: si igitur comminatio intercessium praetoris sequetur. Idem solent facere praetores etiam circa eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius graone. Residuarum autem summarum pupillares usuras pendi oportet. Quae autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sticho .u. aurcos dampns esto
dire uͥ ticius ostendit admĩedi
ca id pubno legitum cẽ reuictũ
qui nos anreos ab utro accipict.
filizs meis hos ẽt tutores do ren¬

Expanded text:
ue aureos damnas esto dare", nisi Titius ostenderit adimendi causa a Publio legatum esse relictum, quinos aureos ab utroque accipietfiliis meis hosce tutores do
Abbreviated transcription (Latin):
ie fict or sempno lego nocad ie¬
cit p̾scus iudiem ue uondubi¬
tart qnͣtum aouborum signi¬
ficaconem attin̾et quin ea petu¬
nia complensa nonec̃t cuius
dies moriemte co quitestimen¬
tum ficiss uonoum uciiss ał¬
icicrito autem ħ uba pͥsens in

Expanded text:
t, Sempronio lego' nec adiecit 'praesens in diemue', non dubitarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, qui testamentum fecisset, nondum uenisset. adiciendo autem haec uerba 'praesens in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. curatorem ignorãte
uec mandante pupͦulo nõ
recte ciatutore petitum ui¬
diq piculum eorum que cu¬
rator non uire datus gessit
non sine rõne eumqui peci¬
it cogendum agnoste alia a¬

Expanded text:
tum est curatorem ignorante nec mandante pupilla non recte ei a tutore petitum uideri periculumque eorum, quae curator non iure datus gessit, non sine ratione eum qui petit cogendum agnoscere. et alia pa
Abbreviated transcription (Latin):
conuencõnes pupillo non
pͥudicut duus adriamis
diuur urorum iuspubli¬
cum mutm non põt. pͥne
tñ arbitior comicinendu
eum quiboc suscepit. tem̾
excussic ficultatib ciustũe

Expanded text:
conuentiones pupillo non praeiudicare diuus Hadrianus duumuirorum ius publicum mutari non potest. prius tamen arbitror conueniendum eum, qui hoc suscepit, deinde excussis facultatibus eius tu
Abbreviated transcription (Latin):
di h tucelam gerere si cessat
ex quo nissus ẽ indempnem p¬
upillam pͥstare tebebit. non ex
quo tutor cẽ ceꝑit. Iulan
ui tutor nogocia pupillgess¬
it quinis inuullare. anctor
pupillo fint quin tutele iud¬
icõ tencatur dubitari non o.
quid orim ꝓhibet ita pr̃imo¬
nium pupillicompõ̾itum ẽẽ
tutoris anͣctas nt poni debeat.
ex duob tutorib sicum alt̾o
actum fuit alt̾ non libabitii.

Expanded text:
 tutelam gerere, si cessasset, ex quo iussus est indemnem pupillum praestare debebit, non ex quo tutor esse coepit. Iulianui tutor negotia pupilli gessit, quamvis in nulla re auctor pupillo fuerit, quin tutelae iudicio teneatur, dubitari non oportet: quid enim prohibet ita patrimonium pupilli compositum esse, tutoris auctoritas interponi debeat? Ex duobus tutoribus si cum altero actum fuerit, alter non liberabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
utor uł curator cinus imiusta
applło ꝓminciati erit. cuius¬
ne extuscõ recepta non sit ex
quo accede ad amunistracõm
debinit. erit obligatus. Marłł
nimfi. testamento suo filio

Expanded text:
utor vel curator, cuius iniusta appellatio pronuntiata erit cuiusve excusatio recepta non sit, ex quo accedere ad administrationem debuit erit obligatus. Marcelfamilias testamento filio
Abbreviated transcription (Latin):
ost cuuncipatõnem p̾ris suscep¬
ta aprũo ut legittimo snde pecier¬
at. ut parter hrditatis auud̾o
suo daret. ctagros duos ad utrũ¬
quia aũt ut pm̃muncõgnat
ħ̾rs ec̃t de omnib ut pͥstaret quod
cui q legass p̾stari fi ne uississet
ancum dod antem ħ:ditatis res¬
titu̾et ortos massem uendiere

Expanded text:
ost emancipationem patris suscepta a patruo ut legitimo herede petierat, ut partem hereditatis auunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximum cognatuset" de omnibus, ut praestarent quod cuique legasset praestari fierive iussisset, an, cum dodrantem hereditatis restituerit, hortos in assem vindicare
Abbreviated transcription (Latin):
des instituit. el uxoris fideicomis
uxor ut ex fundo ticimo ꝑtemtibi
uendices cum scias me uniusam
cipcõnem tuis fundi fecisse. set
buficõ affcõnis et pictatis quantͥ
debin eandem empcõnem cum nr̃i¬
mis meis comparassem tetum com¬
rõnem infundo lre uoluisse ac
undia ꝑte et uror et filius agrum
ut ħrditarium hañt. ¶in testamẽ¬
to ita scriptum fuit tomum me¬
am cum orto applicito ubtis me
h̾itabam. item cellarni urnctũ¬

Expanded text:
instituit et uxoris fidei commisit uxor, ne ex fundo Titiano partem tibi uindices, cum scias me uniuersam emptionem eius fundi fecisse, sed beneficio affectionis et pietatis, quam tibi debui, eandem emptionem, cum nummis meis comparassem, tecum comrationem in fundo haberi uoluisse ac midia parte et uxor et filius agrum ut hereditarium habeant.In testamento ita scriptum fuit: 'domum meam cum horto applicito libertis habitabam, item cellarium iunctu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuns hr̃s scriptus ab co qui
inhostium potãtt deccsrit.
etlib et hes erit. seu uelit. sen
nolit lz mius ꝓprie ncͣcius
hes dicatur. nani et funis¬

Expanded text:
us heres scriptus ab eo, qui in hostium potestate decesserit, liber et heres erit seu uelit se‹u› nolit, licet minus proprie necessarius heres dicatur: nam et fi
Abbreviated transcription (Latin):
ibc. s et si numcupat pilam
nonutiq inpublicum. set
ut eraudiri possit. craudi¬
n iutem non ab omnib
s atestib .uii. et siplures
sunt testes abhibiti sufficit
anpost sollempina cr pliu¬
ari possit. queritur. ut pu¬
tistichi legnut cum plu¬
res brẽt. nec declaranit teqͦ
sentiret ticõ logunt cum i

Expanded text:
si nuncupat, palam non utique in publicum, sed ut exaudiri possit: exaudiri autem non ab omnibus, sed a testibus: et si plures fuerint testes adhibiti, sufficit an post sollemnia explanare possit, quaeritur: ut puta Stichum legaverat, cum plures haberet, nec declaravit de quo se
Abbreviated transcription (Latin):
tustius ha̾it testamcntum
cõnem lũt si quis obcarmicri
famosimi dumpuctur scna¬
nis consulto ex pͥssumc̾. ut
intestabilis fiat. ergo nec te

Expanded text:
testis ad testamentum onem habeat. Si quis ob carmen famosum damnetur, senatus consulto expressum est, ut intestabilis sit: ergo nec te
Abbreviated transcription (Latin):
functo si condicõ substit¬
ucõns ex trt̾it alio hrde
ꝑtemsnam repudiante
stituti indebunt in. nbi
enim quis ħ̾rdes instituit
et ita scripsit cos inince¬

Expanded text:
functo, si condicio substitutionis exstitit alio herede partem suam repudiante,stitui videbuntur: ubi enim quis heredes instituit et ita scribit: "eosque invice
Abbreviated transcription (Latin):
es alicnum ex solu̾e non deꝓprio.
pr filio et fiba h̾rdib institutis
cum singulis circap̾dia et kalẽ¬
erit cris alicm. si quid intempus
ꝓ mutuo acceꝑam. et debuero a
it solui uolo. ut quod sororitue

Expanded text:
non de proprio. Pater filio et filia heredibus institutis cum singulis certa praedia et kalenerit aeris alieni, si quod in tempus pro mutuo acceperam et debuero. a te solui uolo, ut quod soro
Abbreviated transcription (Latin):
iod. Rndit. quod in primis
c̃ non c̃e consumptam detote
actõnem mnulieri cum p̃ri suo
non consenẜit utiq non ig¬
noraus sic crum res explicat
ut si quidem maior qntitas
inpriore dote fuit illius ꝑt¬

Expanded text:
ondit: quod in primis est non ess‹e› consumptam de dote actionem mulieri, cum patri suo non consenserit, utiqunoras. sic enim res ‹ex›plicatur, ut, si quidem maior quantitas in dote fuit, illius
Abbreviated transcription (Latin):
legata amplius sit qmͣ indo¬
te principali compensacõ fi¬
at us ademtem summrm q̃
concurrit et it tiu m̃o quod
cõne dotis filiumi cum demq¬

Expanded text:
legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam quae concurrit et id tantummodo, quod tione dotis filium eundemq
Abbreviated transcription (Latin):
Ifiliusfa. tutor apͥtore sit
datus. siquidem p̃r tutelã
agnonit insolidum di te¬
iꝰ si non agnouit dum¬
tarat depetulio. ¶agnou¬
isse autem indetm᷑. siue
gessit. siue genti filio cõ¬
scnsit. siuc omnino attigit

Expanded text:
ilias tutor a praetore datus sit, si quidem pater tutelam agnouit, in solidum debet teneri, si non adgnouit, dumtaxat de peculio. adgnouisse autem uidetur, siue gessit, siue gerenti filio consensit siue omnino attigit
Abbreviated transcription (Latin):
mamicõ sintet cum quilib̾¬
titem dure põt ip̃mtebe aut
pͥscuti die. aut indiem. aut
subcondio ne drre lib̾tate
n hre facititatem incisum
bit alti. aut non uult mibe
consobmam quier huis du¬
xit iuorem rebit codrantem
erit altius quadrans sieam

Expanded text:
ratio suadet eum qui libertatem dare potest, ipsum debere aut praesenti die aut in diem aut sub condicione dare libertatem nec habere facultatem in casum bi‹t› alteri aut non uult nubere. consobrinam qui ex his duxit uxorem, habebit dodrantem, erit alterius quadrans.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quo fecit non iuu. ut
nisi additi quo: pris ħrdi¬
tie sit pupillirc testrinen¬
tum cumescit. ¶plane si
ꝯmissa cansa principalis
testamenti ab intescato pͦ¬
sictatur hrditas dicendum
ẽ et pupillo substitutimu
pupilaris testam̃ti cã com¬
pellendum hrdem institu¬
tum adire ħrditatem ut exi
ẜis tabulis fideicominissũ
conualescat. ut puta si iam
pupillus decessit. cet̾ium sic

Expanded text:
 ut, nisi adita quoque patris hereditas sit, pupillare testamentum evanescat. plane si omissa causa principalis testamenti ab intestato psideatur hereditas, dicendum est et pupillo substitutum pupillaris testamenti causa compellendum heredem institutum adire hereditatem, ut ex secundis tabulis fideicommissum convalescat: ut puta si iam pupillus decessit: ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
te quaniticia scptus uidetu .s.
hanc racionenicum sectans iia¬
cuus relinquatur possombono
tante cidem accrescit ¶fiuo
unpub̾i substitinturitasifiliuꝰ
meus moritur: priusquam in
suam tutel am ueriat: tunctici¬
ditas ꝑtiuct eciam bonorum pꝰ¬
sõnem accipit. is autem cuis
nomen intest.amento uolunta¬
tetestatoris inductum est sicus
ademndam hrditatem: itã adpe¬
tendam bonorum possõm scp̃tue
nõ intelligitur quamius nomen
cius legatur.¶Q dam testancu¬
tum intabulis sibi fecit. filio aut
impuberi ꝑiiccupacõm sb̾sti¬
tuit .R. sentenciam p̾toris indan¬
enstimaridebeant.nam quem ał¬
modum scp̃tofilio hrdis sepatim
abhrdibpatris itanuncupator
pot uderi sepatim asscriptis had¬

Expanded text:
te quam tertia scriptus uidetur. secundum hanc rationem cum sextans uacuus relinquatur, bonorum potante eidem adcrescit. Qui filio impuberi substituitur ita: 'si filius meus moriatur, priusquam in suam tutelam ueniat, tunc Titiereditas pertinet etiam bonorum possessionem accipit. Is autem, cuius nomen in testamento uoluntate testatoris perductum est, sicut ad adeundam hereditatem, ita ad petendam bonorum possessionem scriptus non intellegitur, quamuis nomen eius legatur. Quidam testamentum in tabulis sibi fecit, filio autem impuberi per nuncupationem substituit. respondi sententiam paestimari debeant: nam quemadmodum scripto filii heredi separatim ab heredibus patris, ita nuncupato potest uideri separatim a scriptis pa
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministret audicuduis ẽ.
uł edco canctur. s recte p̾tor
etiam cetis detulit hanc con¬
dicõm .s. si et ip̃i uelint satis¬
non omni mo aũt isqui sa¬
sisuspecta ꝑsonasit. ur tur¬
pis cui tutela comunittit.¬
ułcum satis dacõne debert.
uił quidsium muta fla¬
gicia intrtcla admisit ñ¬
ne mag̃ repelli etrcitia tu¬
tela quam solusad minis

Expanded text:
administret, audiendus est, ut edicto cavetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit hanc condicionem, si et ipsi velint satisNon omnimodo autem is qui sasi suspecta persona sit vel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? vel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus adminis
Abbreviated transcription (Latin):
ab intestito succesẜ it locum
hũt codicilli. nami inius caũs
c̃. nec int̾ẽ qui succedit dum¬
ab intestito succedit. ¶ ad tes¬
tamentum antem ꝙ quoquo
tempore feciss ꝑtinerit codici¬
lli.ctut manifestius dieuu

Expanded text:
ab intestato successerit, locum habent codicilli: nam unus casus est nec interest qui succedit dum intestato succedat. ad testamentum autem quod quoquo tempore fecisset, pertinent codicilli. et ut m
Abbreviated transcription (Latin):
bõr. possõnis ambo imnam ptem ha¬
bent ¶Si sit filius inpotãte aliuse
inancipatus ⁊ ex defũcto imꝰ mn po
tate nepos. alisnepos emancipatus
clegant sceuolatͣitat patruusemã

Expanded text:
bonorum possessionis ambo unam partem habent. Si sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, eleganter Scaevola tractat, patruus eman
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes ipotate. filius emãcipatꝰ
susceptis p̾ealib̾is decessit. Pacuit
n am potate manẽtis simł cuin
hus qpꝰ em ãcipacõm nati sunt
emancipet ut sͥ emolum̃tũ pr̃ne e¬

Expanded text:
emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his, qui post emancipationem nati sunt,emancipet, ut sibi emolumentum paternae he
Abbreviated transcription (Latin):
quit c̾ hr̃s institut ⁊ uatꝰ neget᷑ eefi¬
liuis. s sb̃iectus ẽẽ dicetur. quo caueiꝰ
ptis tm̃ dunda ẽ ei bonor posẜo ex qͣm
stitutus est ¶Idem ait cum qdemerte¬
tem scͥpsiss filiũ qui dret eũ ex al¬

Expanded text:
quit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius partis tantum danda est ei bonorum possessio, ex qua institutus est. Idem ait, cum quidam exheredem scripsisset filium, quod diceret eum ex ad
Abbreviated transcription (Latin):
pos qui se retentũ iaui potãte di¬
cit ab emãcipato prẽ cun̾gidesidat.
an clifferti debebat ⁊ mag̾ẽ. ut lif¬
feratur pariuerĩ refert quisei ꝯtͦ¬
u̾siam faciat.cũ ⁊ si testor eũ nega¬
u̾it ex lib̾is ñtũ exhr̾dem scͥpsit car¬
bomano possit eẽlccus ¶S ⁊ siꝯser

Expanded text:
pos, qui se retentum in potestate avi dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parvi enim refert, quis ei controversiam faciat, cum et si testator eum negaverit ex liberis, non tamen exheredem scripserit, Carboniano possit
Abbreviated transcription (Latin):
tis cũ filus sius. iͣ ut qͣdñtem br̃di¬
tatis ip̃e ferat q̃dr.aus inlib̾oc eĩ di¬
uidat. ¶S ⁊ si ambo filii eman¬
cipati fuit ⁊ hant singli nepotec
eueniet ut singli in singłoc sem¬
isses cũ neponb sinc clundant
ita ut ip̃iquid̃ q̃ dnͣtes ferant. ne¬
potes aut residrios q̃drantes ⁊ si al¬
t̾ cluos filios alt̾ res ħt. quadnͣs¬

Expanded text:
 cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius dividatur. sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eveniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis dividant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habean
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it ⁊ nepote ereo mlccũ filu. ⁊dopta¬
u̾it ⁊p̃cito emãcipato decesfit. Iulianꝰ
ait uepoti mlocũ filn adoptato succu¬
quit. ut filius q ĩ pot̾ate fu̾it c̾ciam
ptem nepos mlitufilii adoptatus ma¬
liamtriam emancipatꝰ filius cũ nepo

Expanded text:
nepotem ex eo in locum filii adoptaverit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adoptato succuquit, ut filius, qui in potestate fuit, tertiam partem, nepos in locum filii adoptatus aliam tertiam emancipatus filius cum nepo
Abbreviated transcription (Latin):
dem institint ex ñma pte sic ille q
ex illa uit ẽ. hr̃s esto. ñ qĩ filiũ suu de¬
iñ h contẽdit prem intestatũ decess¬
isse. seq ei suumhr̃dem cẽ. ñ int̾est coħ¬
cdes eius utrũ nogẽt eũ filiũ eẽ. in¬
r̾o contẽclũt testĩnei uałc. si testm̃ u
Alere contẽdut contͦu̾sia ñẽ diffe̾rida.
⁊ carbomanũ cessat. ꝙ sifilium cum
negant ⁊ adip̃os pocius q̃i ad esangͥ

Expanded text:
arte sic "ille qui ex illa natus est heres esto", non quasi filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seque ei suum heredem esse, interest, coheredes eius utrum negent eum filium an vero contendunt testamentum valere. si testamentum valere contendunt, controversia non est differenda et Carbonianum cessat: quod si filium eum negant et ad ipsos potius quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ ꝯferat ⁊ puto cdimidiam mm̃i
bonoꝵ eius ptem ꝯferre del̃e. Nam
⁊ si alius emãcipatus sic filrꝰ alui¬
sit uam ptẽ dubit. c̾ciam ip̃c hẽbit.
nocq nepotib ꝯft̾ur. apatruo emã¬
nis aui. Si pp̃ bõa peaeis acc̾scit¶E¬
ueniet gͥ ut pr em. ancipatus si .c. ĩ

Expanded text:
onferat? et puto dimidiam tantum bonorum eis partem conferre: nam et si alius emancipatus sit filsit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emannis aui, sed propter bona postea eis accessit. Eueniet igitur, ut pater emancipatus si centum in