comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uietua postolũ primoom¬
nium abhis fieri obsecrationes
orationes postulationes
gratiarum aetiones ꝓom
nib hominib ꝓregibus
&omnib: qui in sublimitate
s̃ constrtitti. ut quia& um
&tranquillum uitam agam:
in omnipic&ate & castitate.
Hoc enim in quida postolus
bonum ẽ & acceptum corã
saluatore nr̃o dõ : Caueant
u&ium : ne ꝓrequie sibi in
locis diuinocultui mancipatis
concessa. otiotor peant. sed
magis in ꝑsoluendis diuinis
laudib: promptiores ade¬
uotiores existant. ut ꝑhanc
qui u&em bene o perantes.
adeam quuefine car& pue¬
nire ualeant : Qui uero hasN
horas frequenture & in his
ut dignũ ẽ cueleste neglexerit
officium ꝑsoluere: digna
inuectione corripiatur. ut
ant: s qm̃ aliud. ẽ extoto
omittere. aliud pigreoccur¬
rere : quis egniter auttarde
admatutinum. aut aliud
quod lib& diuinũ obsequiũ
choro sed omnium ultimus
aut ceste ut crubes cerediscat.
in lo cohuius cẽmodi negle¬

Expanded text:
juxta Apostolum , primo omjuxta Apostolum , primo omnium ab his fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt constituti, ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate et castitate. Hoc enim, inquit Apostolus, bonum est et acceptum coram salvatore nostro Deo. Caveant etiam, ne pro requie sibi in locis divino cultui mancipatis concessa, otio torpeant: sed magis in persolvendis divinis laudibus promptiores ac devotiores existant: ut per hanc quietem bene operantes, ad eam quae fine caret, pervenire valeant. Qui vero has horas frequentare, et in his, ut dignum est, coeleste neglexerit officium persolvere, digna invectione corripiatur, utant. Sed quoniam aliud est ex toto omittere, aliud pigre occurrere; qui segniter aut tarde ad matutinum, aut aliud quodlibet divinum obsequium choro, sed omnium ultimus, aut certe, ut erubescere discat, in loco hujuscemodi negli
Abbreviated transcription (Latin):
tationibus : pene totum
in fatigubiliter deducunt
diem : e mox uteccłum
ad diuinum officium ꝑ agen¬
dum intrauerint: ta fa¬
tigati uidentur. ut nec
orationi uucare nec ad
psallendum starequeant
s potus edentes ñ diuinis
ẜ uanis solent instareloque -lis
et saecularia uerba e qđ dictu
nefus ẽ. turpia & obscena
inuicem proferunt ⁊
Opost& nam que ut ab his
qui id faciunt & ubillis qui
cos foste imitari uolunt.
iste execrabilisusus radici¬
tus a euellatur : Quia secun
dum dñi sentenddam domi
eius domus orationis uo¬
canda ẽ : Omnes igiturab
otiors sermocinationib :
auditum pariter castigeN
& linguam : Et inecdesi acũ
timore & ueneratione stan
tes: aut orent. aut cantent.
aut legant. aut audiant.
Verba uerotur piu & liuida
ac secularia : nec ipsi ꝓferanł
nec alios ꝓferre sinant :
Quinimmo: laudes dõ in cõ¬
mune ꝑsoluentes ꝓsuis
populorum q: quorum
oblationib: uiuunt delictis
dm̃ exorent: Debent quoq

Expanded text:
tationibus pene totum tationibus pene totum infatigabiliter deducunt diem, et mox ut ecclesiam ad divinum officium peragendum intraverint, ita fatigati videntur, ut nec orationi vacare, nec ad psallendum stare queant: sed potius sedentes, non divinis, sed vanis solent instare loquelis, ac saecularia verba, et quod dictu nefas est turpia et obscena invicem proferunt. Oportet itaque ut ab his qui faciunt, et ab illis qui eos forte imitari volunt, iste exsecrabilis usus radicitus evellatur: quia secun dum Domini sententiam, domus ejus domus orationis vocanda est . Omnes igitur ab otiosis sermocinationibus auditum pariter castigent, et lin guam, et in ecclesia cum timore et veneratione stan tes, aut orent, aut cantent, aut legant, aut audiant. Verba vero turpia, et livida, ac saecularia nec ipsi proferant, nec alios proferre sinant. Quinimo laudes Deo in commune persolventes, pro suis populorumque, quorum oblationibus vivunt, delictis Dominum exorent. Debent quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine nascidignatus. ẽ
sic quue exillo ꝑ uniuersũ
mundum eiusdem caelebra¬
tionis inualuit consuu&ũdo
Diluculo autem ꝓ̃ indeoratur :
qđ resurrectio xp̃i cuelebr&
Matutina autẽ luce radiante.
dñs & suluator ñr ab inferis
resurrexit : quando cuepit
oriri fidelibus lux quue mo¬
riente xp̃o occiderat pecca¬
torib  Si quidẽ & eodem
tempore. cunctisspes futurȩ
resurrectionis creditur :
poraria moste quasi a sopore
sõni resurgentes euigilabun ⁊
CXXI UTHIORAS CANONICAS
Ctudeant sum mopere cano¬
nici p̃dictus horas ugilan¬
tissima cura custodire:
Rinhis diuinum officium
humilit̃ acdeuote ꝑ soluere ⁊
Mox enim ut datum fuerit
signum festinato omnes ad
ecclesium conueniaNT
Quam non ponpatice autin¬
honeste uel inconpositue:
s cum reuerentia. &dĩtimore
ingrediantur Nec cumba¬
culis inchoro exceptis debihb
s religiosissime illis stundũ
&psullendũ ẽ sunt & enĩ
quidam clericorũ qui in se¬
culuribus negotii s. & discep¬

Expanded text:
irgine nasci dignatus est: sicque ex illo per universum mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. Diluculo autem proinde oratur, quod resurrectio Christi celebretur. Matutina autem luce radiante, Dominus et Salvator noster ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae moriente Christo occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, porali morte, quasi a sopore somni resurgentes, evigilabunt.  horas canonicas are debent. Studeant summopere canonici praedictas horas vigilantissima cura custodire, et in his divinum officium humiliter ac devote persolvere; mox enim ut auditum fuerisignum, festinato omnes ad ecclesiam conveniant, quam non pompatice, aut inhoneste, vel incomposite, sed cum reverentia et Dei timore ingrediantur. Nec cum baculis in choro, exceptis debilibus, sed religiosissime illis standum et psallendum est. Sunt etenim quidam clericorum, qui in saecularibus negotiis et discep
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ secẽ ineuangelio
saluator asseruit. Vnde ad
uigilandũ auditoressuos ex¬
iuscitans. dicit Beati seriuilli:
quoscum uenerit dñs inuene¬
rit uigilantes : Et siuesꝑtina
inquit horauenerit & sime¬
dia nocte & sigulli cantu.
& inuenerit eosuigilantes
beati sunt serui illi : Ituque
& uos uestote parati quianes¬
citis quahora filius hominis
uenturus ẽ  Si quidem
nec uerbissolum docuitui¬
gilius. sed &ium confirma¬
uit exempio ⁊ Nam testatꝰ¬
a euangelium. quiueratiħ s
ꝑ noctuns in orationedĩ :
Paulus quoque & siłi sincusto¬
diu publica : circa mediũ noc¬
tis horantes. hrmnumaudi¬
entibus cunctis. uincti dixis¬
sememorantur : Vbi repen¬
te terremotu facto & concus¬
sis curceris fundumentis
&ianua sponte uꝑtae
&omniũ uinculus̃ soluta:
Vndeo post& his horis psullendi¬
orandique frequentiam
finem quenr̃m. uel siudue¬
nerit. subtuli actu ex pectare
securi Estautem quoddũ
genus her&icorũ supfluas

Expanded text:
venturum se esse in Evangelio venturum se esse in Evangelio Salvator asseruit. Unde ad vigilandum auditores suos exsuscitans, dicit: Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Et si vespertina, inquit, hora venerit, et si media nocte, et si galli cantu, et invenerit eos vigilantes, beati sunt servi illi: itaque et vos estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Siqnec verbis solum docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo. Nam testatur Evangelium quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hymnum, audientibus cunctis, vincti dixisse memorantur. Ubi repente terraemotu facto, et concussis carceris fundamentis, et januae sponte apertae, et omnium vincula sunt soluta. Unde oportet his horis, psorandique frequentiam finemque nostrum, vel si advenerit, sub tali actu exspectare securi. Est autem quoddam genus haereticorum superfluas
Abbreviated transcription (Latin):
& palpebris meis dormitatio¬
nem : Et requiem temporib
meis donec inueniam locũ
dño tuber naculum dõ ia cob:
Quis non stupeat. tanta indi
amore animideuotione.
ut somnum sibi siquo utiq
corpora humana deficiunt
puenitus inter dixerit
don eclocũ actẽplũ dño fabri¬
candum in pectore suo rex
quueres nos deb& fostiter
amonere ut supsilo cus dñi
eẽ uolumus. & tubernacu¬
lũ ei auttem plum cupim:
haberi inquantũ possum:
exempla scõrũ imitemus
nedenobis dicat᷑ qđ legitur
Dormierunt sõnũ suũ & nihil
inuenerunt. omnes iuri
diuitiurum in manib: suis
denique ꝓpha&u exclumat
ad dm̃m dicens: De nocte
uigilat sp̃s meus ad tedr̃
quialux p̃ceptitua sunt
suꝑ terram: Itẽ dauid¬
Media nocte surgebũ ad con¬
fitendum tibi : suꝑ iudicia
iustitiaetuue. Hocnãq:
tẽporeuustator angelus
trunsiens: primo genita
acgrptiorũ ꝑcussit : Vnde
& nos uigilure o post&: ne
periculo aegrptiorũ ad mis¬
ceamur. Isdem &iã horis

Expanded text:
pebris meis dormitationem, et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob . Quis non stupeat tantam in Dei amore animi devotionem, ut somnum sibi, sine quo utique corpora humana deficiunt, penitus interdixerit, donec locum ac templum Domino fabricandum in pectore suo rex Quae res nos debet fortiter admonere, ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus aut templum cupimus haberi, in quantum possumus, exempla sanctorum imitemur, ne de nobis dicatur quod legitur: Dormierunt somnum suum et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis denique propheta exclamat ad Deum dicens: De nocte vigilat spiritus meus ad te, Deus, quia lux praecepta tua sunt super terram. Item DaMedia nocte surgebam ad confitendum tibi, super judicia justitiae tuae . Hoc namque tempore vastator angelus transiens, primogenita Aegyptiorum perculsit . Unde et nos vigilare oportet, ne periculo Aegyptiorum admisceamur. Iisdem etiam horis
Abbreviated transcription (Latin):
Inmatutinis medi tabor inte
quia fuisti adiutor meus:
etulibi ⁊ Preuener̃ oculi mei
ad tediluculo ut meditarer
eloquiatua : Cassiunus autẽ
dicit ⁊ Matutinae sollemni¬
tatis officio: nouo achuctẽ¬
pore instituto. primitus
inbahleem monasterio.

Expanded text:
editabor in te, quia fuisti adjutor meus : et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit , matutinae solemnitatis officium, novo adhuc tempore institutum, primitus in Bethleem monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
ciare curramus : Quia sicut
nos nullis meritis. hocipsum
bonum quod habemus accipimꝰ.
ita illos quoq pocest gratia suꝑ¬
nȩ uistutis in fundere. ut excitati
naquaenos ante accepimus p̃ue¬
nire: Quis enim creder& quod
ꝑ aposto latus meritum saulus
lapidatum stephanum p̃cursi¬
rus erat qui in moste cius lapidan¬
tium uestimenta seruabat : his
ergo primum cogitationib hu¬
miliari cordeb& : & tuncdemũ¬

Expanded text:
cia recurramus. Quia sicut cia recurramus. Quia sicut nos nullis meritis hoc ipsum bonum quod habemus, accipimus: ita illis quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati na quae nos ante accepimus, praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecursurus erat, qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demu
Abbreviated transcription (Latin):
Vestimenta &enim sacerdotis
quidaliud quam recta opera
debemus accipere: ꝓphu&a
ad testante quiait ⁊ Sacerdo¬
testiu induant᷑ iustitiam ⁊
Vestimentis itaq illius tinti¬
nabula in herent: utuitue uiã
cum linguue sonitu. ipsuquoq
opera sacerdotis clument :
Nos quia in fir mi homines sum:¬
cumdedõ hominib: Loquinur :
debemus primum ineminis se
quod sumus utex ꝓpria in fir¬
mitate pensemus. quodocendi
ordine infiriis fratribus con¬
solemur: Considere mus igit᷑ :
quia auttalessumus quales ñ¬
nullos corrigimus aut tales
aliquando fuimus & suã diui¬
nagratia operante non sumus
ut tanto eostemperantius cor¬
dehũmili corrigamus : q̃uan¬
tonos m&ipsos uerius in his
quo semendumus agnoscimus:
Sin os sacerdo testales nec sumꝰ
nec fuimus quales adhuc illi
sunt quos emendu recuramus :
ipsa in nocentia peius ruat.
quorum mala corrigimus :
alia eorũ bona nobis anteocu¬
losreuocemus: Quaesi omnino
nulla sunt: ad occultadĩ iudi¬

Expanded text:
Vestimenta etenim sacerdotis Vestimenta etenim sacerdotis quid aliud quam recta opera debemus accipere, Propheta attestante qui ait: Sacerdotes tui induantur justitiam ; vestimentis itaque illius tintinnabula inhaerent, vitae viam, cum linguae sonitu, ipsa quoque bona opera sacerdotis clament. Nos quia infirmi homines sumucum Deo de hominibus loquimur, debemus primum meminisse quid sumus: ut ex propria infirmitate pensemus, quo docendi ordine infirmos fratres consolemur. Consideremus igitur, quia aut tales sumus, quales nonnullos corrigimus: aut tales aliquando fuimus, etsi jam divina gratia operante non sumus: ut tanto eos temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus, agnoscimus. Si nos sacerdotes tales nec sumus, nec fuimus quales adhuc illi sunt quos emendare curamus: nipsa innocentia in pejus ruat, quorum mala corrigimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus; quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judi
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad tendat Nesi in ordinatȩ
ad loquendum rapitur : erroris
uulnere audientium corda feri¬
antur ꝗ& cum fostusse sapiensiu¬
deridesiderat : unitatis compagẽ
& pacem hab& int̃uos ⁊ Persul
quipꝰpe: uerbi s apientia designat᷑
Quigitur loquisapient᷑ nititur :
magno pem&uat nein eius elo¬
quio audientium unitas confun
datur: Hinc paulus ait : Nplus
superequũ opost& sapere : s& sape¬
re ad sobria &atem: Neigiturrec¬
torin cautus ad loquendũ ꝓruat:
hoc quodiã p̃misimus ꝑsem& ipsã
discipulis ueritas clamat: Ha¬
b&esul in uobis & pacẽ hab&rintuos ⁊
Acsifigurate ꝑhabitũ sacerdotis
dicat: Mala punica tintina¬
bulis iungite : ut ꝑomnequae
dicitis. unitatẽ fidei cauta ob¬
intabernaculum in grediens
uelegrediens moritur. sideco
sonitus non auditur: quia irã
contrase occulti iudicis exigit.
si sinepdicationis sonitu incedit
Apcetintinabula : uestimentis
pontificis describuntur in sestar

Expanded text:
tur attendat; ne si inorditur attendat; ne si inordiad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur: et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem t pacem habete inter vos . Per sal quippe verbi sapientia designatur. Qui igitur loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne in ejus eloquio audientium unitas condatur. Hinc Paulus ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam discipulis Veritas clamat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Ac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite; ut per omne quod dicitis unitatem fidei cauta obin tabernaculum ingrediens vel egrediens moritur si de eo sonitus non auditur, quia iram contra se occulti Judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Apte tintinnabula vestpontificis describuntur inserta.
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus sapientiae princi paliter
emic& ⁊ Cunacinctus quia & hereo
colore resplend& adiungitur :
ut ꝑomne quod incellegendo pe¬
n&rat non ad fauores infimos s
adamorẽ caelestium surgat :
Nedum suir in cautibs laudib capi¬
tur : ipso&iũ ueritatis intellectu
uactiu&ur uro uidelic& iacine¬
to acpurpurabis tinctuis coccur
adiungitur : ut ante int̃niudicis
oculos. om̃a uistutum bona exca¬
ritate decorentur. & cunctaquae
coram hominib riitilant. haec
inconspectu occula arbi tris flã¬
mu intimiamoris accendat:
Quue scilic& caritas. qui adm̃ simuł
acꝓximum diligit : quasi exdupli¬
citinctura fulgescit: Quisie ad
auctoris speciem̃ un huelatiut
÷ꝓximorum diram inolegat
uel si e ꝓximerũ curq̃exsequit᷑
ut adiuino amore torpescat:
quiunum horum quod lib& ne¬
glegit insuꝑ humeralis ornam̃to
hubere coccum bistinctum nescit:
Cumrector scadloquendũ p̃parat:
subquanto cauteluestudio loqua¬

Expanded text:
tellectus sapientiae principaliter tellectus sapientiae principaliter emicet. Cui hyacinthus, qui aereo colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautus laudibus capitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro videlicet, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni Judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur, et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu occulti arbitris flamma intimi amoris incendat. Quae vero scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui sic ad auctoris speciem anhelat ut proximorum curam negligat, vel sic proximorum curam exsequitur ut a divino amore torpescat, quia unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. Cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loqua
Abbreviated transcription (Latin):
pulsoferiuntur ⁊ Doctorquisq
tatis aedific& : ex una doctrina.
non una eademq exhostatione
tangere corda audientium deba:
Doctor & enim qui lo cisui neceni¬
tate exigitur sum madicere hac
eadem necessitate conpellitur
summamonstrare Illanãq uox
libentius auditorum corpene¬
trat : quãdicentis uita comm̃dat:
Quia quodloquendo imperat:
ostendendo adiuuat ut fiat:¬
ꝑꝓphu&amdñs dicit: Suꝑ mon¬
tem excelsum ascende tu quie¬
uangelizussion Vt uidelic&
qui ca el esti p̃dicatiope utitur:
imaiã terrenorũ operum de se¬
rens in rerum culmine stareui
deatur ⁊ Tantoq facilius subdi¬
tos ad meliora ꝑtrahat: quanto
ꝑuitae meritum desuꝑniscdu¬
mat : Recte &ium & sacerdos
suꝑ humerale ex auro iacincto
purpurabis tincto cocto & tostu
bisse fieri habere precipitur:
irquantauistutum diuersitate
clares cere debeat de monstr& :
Insacerdotis qui ppehubitu. ante
omnia aurum fulg& : ut in eo in¬

Expanded text:
pulsu, feriuntur. Doctor quisque, pulsu, feriuntur. Doctor quisque, tatis cunctos aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione, tangere corda audientium debet. Doctor etenim, qui loci sui necessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat, quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo imperat ostendendo adjuvat ut fiat dicitur: Super montem excelsum ascende tu qui evangelizas Sion. Ut videlicet qui coelesti praedicatione utitur, ima jam terrenorum operum deserens, in rerum culmine stare deatur, tantoque facilius subditos ad meliora pertrahat, quanto per vitae meritum de supernis clamat. Recte etiam sacerdos superhumerale ex auro, hyacintho, purpura, bis tincto cocco, et torta fieri bysso habere praecipitur; ut quanta virtutum diversitate clarescere debeat, demonstretur. In sacerdotis quippe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo in
Abbreviated transcription (Latin):
DISCRETACIRCUMS TECTIONEẼ UIDRANT
uiaigitur qualiscẽ debeatpas¬
tor superius ostendimus. nunc
quali terdoceat de monstremus
Nonuna eademq cunctis ex hosta¬
tio congruit: quia nec cunctos
paipmbgum qualitas astringit:
Sepȩ nunq ubi n oifficricrtr quue
aliis ꝓsunt : Quia & plerũq
herbae quaehaec animalia
nutriunt alia occidunt:
Edenis sibilus equos mitigat :
catulos instigat: & medicam̃tũ
quod hunc morbũ imminuit.
alteriuires iungit : Et panis
quiuitam fostiũ roborat par¬
uulorũ necat : ꝓqualitateigit᷑
audientiũ formari deb& ser¬
modoctorꝰ: Vt & ad sua singu
lis congruat: & tamen a cõmu¬
nis aedificationis astenũ ꝙ re¬
cedat: Quid enĩ sunt intentae
mentes auditorum. ni siut
itadixerim quaedã incithara
tensiones tractae chordarum
quas tangendi astifex ut non
sibi m&ipn. dissimile canticũ
faciat : dissimilit̃ pulsat
Etid cireo chordȩ cõnsonam mo¬
dulationem reddunt: quia uno
quidem plectro s non uno in¬

Expanded text:
discreta circumspectione praevideant. Quia igitur qualis esse debeat pastor superius ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt quae aliis prosunt, quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt, et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctlis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi ut ita dixerim quaedam citharae tensiones tractae chordarum. Quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat: et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno im
Abbreviated transcription (Latin):
rat: qua in reẽ adhucaliud
sollicitius formidandum : neqͥ
placare posse iram creditur.
hancipse exꝓprio reatumere¬
atur: Cuncaliquido nouimꝰ.
quiacum is quidis plic& ad int̃¬
cedendum mittitur : ĩ ratus
animus ad deteriora ꝓuocatur
Qui adhuc desi deriis terrenis
adstringitur : caueat nedistric¬
ti irã iudicis grauius accendens.
dũ loco delectatur gloriae fiat
sub ditis auctorruinae: Soller¬
tersequisq metiat᷑. nelocum
regiminis ad sumere audeat.
si ad huc in seuitium damnabi¬
liter regnat : Neis que mcrim̃
deprauat ꝓprium: intercessor
fieri app&at ꝓculpis aliorum ⁊¬

Expanded text:
rat? Qua in re est adhuc aliud rat? Qua in re est adhuc aliud sollicitius formidandum, ne qui placare posse iram creditur, hanc ipse ex proprio reatu mereatur. Cuncti liquido novimus quia cum is qui displicet ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur. Qui adhuc desideriis terrenis astringitur, caveat ne districti iram judicis gravius accendens, dum loco delectatur gloriae, fiat subditis auctor ruinae. Solerter se quisque metiatur, ne locum regiminis assumere audeat, si adhuc in se vitium damnabiliter regnat, ne is quem crimen depravat proprium intercessor fieri appetat pro culpis aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
lu&aturi Ad dignitatem ponti¬
ficalis excellentiae rectaꝑuenit :¬
quuta scimitabilem c&eris. in
cunctis quae ait insinuat. ut in¬
t̃ eos non habeat quod saltimde
trans actis erubescat: quisic
stud& uiuere ut ꝓximorum
quoque corda arentia : doctri¬
Qquiorationis usuex perimento
iamdidicit : quod obtinere a
dño quae poposcerit porsit:
Cui ꝑaffectus sui uocem : iam
quas specialiter dr̃ adhuclo¬
quentete dicã ecce ad sum
Si fostas sequisquam ueniatiut
ꝓse ad intercedendum nos apud
potentem quẽ piam uirum
qui sibi iratus nob̵ uͦ ẽ incognitus
ducat ꝓtinus respondemus ⁊
Ad inẽ cedendum uenire non
possumus : quia familiaritatis
ei notitiã non habem Siergo ho¬
moapud hominẽ de quominime
p̃sumit fieri in tercessor eru¬
besdit quamente apud dnmint̃ XIIII¬
cessionis locũ ꝓpopulo arripit
quisamiliarẽ seeius gratiae. eẽ
ꝓuitae meritũ nescit : aut abeo
que medo aliis ueniam postulat
quiutrum sibi sit placatus igno¬

Expanded text:
laetatur. Ad dignitatem pontilaetatur. Ad dignitatem pontificalis excellentiae rite pervenit qui ita se imitabilem caeteris in cunctis quae agit insinuat, ut inter eos non habeat quod saltem de transactis erubescat; qui sic studet vivere, ut proximorum quoque corda arentia doctriqui orationis usu et experimento jam didicit quod obtinere a Domino quae poposcerit possit; cui per effectus vocem jam quasi specialiter dicitur: Adhuc loquente te dicam: Ecce adsum . Si fortasse quisquam veniat ut pro se ad intercedendum nos apud potentem quempiam virum, qui sibi iratus, nobis vero est incognitus, ducat, protinus respondemus: Ad intercedendum venire non possumus, quia familiaritatis ejus notitiam non habemus. Si ergo homo apud hominem, de quo minime praesumit, fieri intercessor erubescit, qua mente apud Deum intercessionis locum pro populo arripit qui familiarem se ejus gratiae esse per vitae meritum nescit? Aut ab eo quomodo aliis veniam postulabit, qui utrum sibi sit placatus igno
Abbreviated transcription (Latin):
bonidum quosdam uident adue¬
niam pͥculpasredire. quosdam
uero in iniquitate ꝑsistere : oc¬
culta omni potentis dĩ iudicia
mirantur s penetrare neque¬
unt Obstu percłt enim q̃: non in¬
tellegunt: Illemodi somnibus
deb& exemplumuiuendi ꝑtra¬
hi quicunctis carnis passionibȩ
moriens iamspiritaliteruiuit
Quipsperamundi pͥposuuit: Qui
nulla ad uersa ꝑtimescit Quiso¬
la internadenderat Cuius inten¬
tioni bene congruens. necomni¬
noꝑ in becillitatem. nec ualde ꝑ
concumeliũ corpus repugnat᷑ :¬
Ipsenibi lominus ad dignitatem
pastoralis officiideb& ꝓuehi : qui
ad aliena capienda non ducitur.
si ꝓpriu largitur: qui ꝑpia&atis
uis ceracitius ad ignoscendum
flectitur. si non plus quam dec&
ignoscens ab arcaerectitudinis
inclinatur Quinulla mlicita ꝑ¬
p&rat si ꝑpecrata ubaliis.
ut ꝓpriadeplorat: Quiex af¬
fectu cordis. aliena e in firmitati
compatitur ⁊ Sicqua einbonis
ꝓximi : sicut in suis puectibus

Expanded text:
boni, dum quosdam vident ad veboni, dum quosdam vident ad veniam post culpas redire, quosdam vero in iniquitate persistere, occulta omnipotentis Dei judicia mirantur, sed penetrare nequeunt. Obstupescunt enim quae non intelligunt. Ille modis omnibus debet ad exemplum vivendi pertrahi qui cunctis carnis passionibus moriens jam spiritaliter vivit, qui prospera mundi postposuit, qui nulla adversa pertimescit, qui sola interna desiderat. Cujus intentioni bene congruens, nec omnino per imbecillitatem, nec valde per contumeliam corpus repugnat. Ipse nihilominus ad dignitatem pastoralis officii debet provehi qui ad aliena cupienda non ducitur, sed propria largitur; qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed nusquam plusquam deceat ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur: qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis ut propria deplorat; qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi, sicut in suis profectibus
Abbreviated transcription (Latin):
naturam suꝑbire. ẽ : ab aequali
uelletimeri: Cuncti quip̃sunt:
non insepotestatem debentor¬
dinis: si aequalitatem pensare
conditionis: Nam sicut p̃fati¬
sumus antiqui patres nostri
pastores pecorum & non reges
hominum fuisse memorantur:
NUecer seẽ ergo ut rectores a sub¬
ditistimeantur : quando ab eisdẽ
dm̃mini metimere dep̃hendunt
Vt humana saltim formidine
peccaremetuant : quidiuina
iudicia non formidant : Nequa¬
quam p̃positi ex subiectorum
timore suꝑbiant. inquo non suã
glorium si subditorũ iustitiã
quaer̃ : In eo autem qđ m&ũ sibi
aꝑ uers e iuuentib exigunt
quasi non hominibus s animalib¬
cere substrati ⁊ Facies scãe eccłae
sunthi quuin locis regiminum
positi. apparent primi : utex eoꝵ
speciehonorsit fidelis populi.
&iamsiquid in corpore lat& de¬
formae Quinimir̾ p̃lati plebib
planguntculpas infirmantiũ
seque sic deulienis lapsibus acsi
deꝓprus affligunt: Sȩꝓerectores

Expanded text:
naturam superbire est, ab aequali naturam superbire est, ab aequali velle timeri. Cuncti ergo qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis. Nam sic, ut diximus, antiqui patres nostri pastores pecorum, et non reges homiNecesse est ergo ut rectores a subditis timcantur, quando ab eisdem Deum minime timeri deprehendunt: ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam praepositi ex subjectorum timore superbiant, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo autem quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibjacere substrati. Facies sanctae Ecclesiae sunt hi qui in locis regiminum positi apparent primi, ut ex eorum specie sit honor fidelis populi, etiam si quid in corpore latet deforme. Qui nimirum praelati plebibus plangunt culpas infirmantium, seque sic de alienis lapsibus ac si de propriis affligunt. Saepe rectores
Abbreviated transcription (Latin):
discere cũ questionẽ deb& enodare
Circulis arcae foederis uectes in¬
haercant : ut doctores semp insu¬
is cordib: eloquia sacra meditan¬
tes testam̃ti arcamsi nemora
eleuent siquicquid necesse est
ꝓtinus doceNt  Vndebene primꝰ
pastor eccłae: pastores cu&eros
ammon& dicen s:Parati semꝑ
uectes a circulis nũquã recedaNT ⁊
Scĩ uiridum p̃sunt: non in se
potestatem ordinis. s aequa¬
litatem conditionis attendant:
Necp̃ ẽẽ gaudeant hominibus
siꝓdessei Sciantenim quod
antiqui patres nr̃i. non tam
reges hominum : quam pas¬
tores pecorum fuisse memo¬
rantur: Cum noe dñs filus¬
q: eius p̾diluuium dicer&. cres¬
cite & multiplicamini &imple¬
te terram : subditur: Ct ter¬
rorur̃ actremor stosuꝑ cuncta
animalia t̾raes Homoquippe
animalib inrationalibus : ñ
autem cu&eris hominib: natu¬
ra p̃latus ẽ ⁊ Idcirco eidicitur:
ut ab animalibus & non ab ho
mine timeatur Quia contra

Expanded text:
discere, cum quaestionem debet enodare. discere, cum quaestionem debet enodare. Circulis arcae foederis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dicens: Parati sempevectes a circulis nunquam recedant. Sancti viri dum praesunt, non in se potestatem ordinis, sed aequalitatem conditionis attendant; nec praeesse gaudeant hominibus, sed prodesse. Sciant enim quod antiqui patres nostri non tam reges hominum quam pastores pecorum fuisse memorantur. Cum Noe Dominus filiisque ejus post diluvium diceret: Crescite et multiplicamini, et implete terram, subditur: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae . Homo quippe animalibus irrationalibus, non autem caeteris hominibus natura, praelatus est. Idcirco ei dicitur, ut ab animalibus, non ab hmine timeatur, quia contra
Abbreviated transcription (Latin):
gradiatur: Sacerdo sergo sip̃¬
dicationis ẽ nescius quã clamoris
uocemdaturus ẽ p̃comutus : for¬
tes ꝑseuerantesq doctores uelut
inputribilia ligna quaerendis :
qui instructioni sacrorum uolu¬
minum semꝑ in haerentes scãe
ecclȩsi ac unitatẽ denuntient.
& quasi intro missicirculi arcam
dñi postent: Vectib arcam testa¬
menti postare ẽbonis doctorib:
scãm ecclesiã ad rudes infideliũ
mentes. p̃dicando deduci  Qui
auro quoq iubent operiri : ut cũ
sermone alus iñ sonant i pr &iã
uitae splendore fulgescant
Necesse ẽigitur ut qui adofficiu
p̃dicationis excubant : a sacrae
lectionis studionon recedant:
Ad hoc nam quac uectes eẽ in cir¬
culis arcae sem ꝑ iubentur : ut cũ
postari arcam opostunitas exigit.
de intromittendis uectib: por¬
tandi tarditas nulla gener&ur
Quia uidelic& cũ spiritale aliqđ
a subditis pastor inquirit᷑ ĩgno¬
minio sũ ualde ẽ. si tunc querat

Expanded text:
gradiatur. Sacerdos ergo si prgradiatur. Sacerdos ergo si praedicationis est nescius, quam clamoris vocem daturus est praeco mutus! Fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi circuli arcam Domini portent. Vectibus arcam testamenti portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deduci. Qui auro quoque jubentur operiri, ut cum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant. Necesse est igitur ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant: ad hoc namque vectes esse in circulis arcae semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur: quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis pastor inquiritur, ignominiosum valde est, si tunc quaerat
Abbreviated transcription (Latin):
T AEAURINECISSITAS IXEOSCIT
pensandum ualde ẽ ad culm̃
uquisq: regiminis qualit̃ ueniat:
Atque adhoc rite ꝑueniens: qua¬
literuiuat : Etbeneuiuens: qua¬
literdoceat Et recte docens: in¬
firmita tẽ suam quotidie quan¬
ta consideratione cognoscat ⁊
Neaut humilitas accessũ fugiat:
autꝑuentioni uita contradicat.
aitiuitam doctrinadestituat.
aut doctrinae p̃sumptio extollat ⁊
Prius ergo appecitum : Timor
tem per& postautẽ magisteriũ
quod non aquucrente suscipit᷑
uita cõmend& : Acdẽin de neces¬
se ẽ ut pastorisbonũ quod uiuen¬
do ostenditur : loquendo ꝓpa¬
g&ur ÷ Ad extremum uero suꝑ. ẽ
in ꝑfecta q̃ que opera consideratione
ꝓpriae infirmitatis deprimat :
nehoc anteocculti arbitris oculos
tumor elationis gxtinguat
Isaias quoque ꝓphu&uait: Cla¬
maneces ses sicut tuba exultauo¬
cemtuam ⁊ Praeconis nam que
officium suscipit : quis quis ad
sacerdotium accedit. Vtante
aduentum iudicis. quiterribilit̃
sequitur. ipsescilic& clamando

Expanded text:
 rerum necessitas exposcit, pensandum valde est, ad culmen quisque regiminis qualiter veniat: atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat, et bene vivens, qualiter doceat, et recte docens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat: ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Prius ergo appetitum timor temperet: post autem magisterium, quod non a quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum, quod vivendo ostenditur, loquendo propagetur. Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratione propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitri oculos tumor elationis exstinguat. Isaias quoque ait: Clama, ne cesses: sicut tuba exalta vocem tuam . Praeconis namque officium suscipit, quisquis ad sacerdotium accedit, ut ante adventum judicis, qui terribiliter sequitur, ipse scilicet clamando
Abbreviated transcription (Latin):
omnes inuno conclaui atrii
commorentur: ut lubricȩ
&u&atis annos. p̃ in luxoria
sed in disciplinis ecclesiastiqs
agunt. depututi ꝓbatissimo
seniori. quem & mugistrũ
doctrinae & testem ui tue
hubeant & ex hisitupre¬
missis: opost& ut ꝓbatissimo
seniori pueri ad custodien¬
dum lic&ubalio erudiant᷑
deputentur : Frat̃ cihaec
cura cõmittitur. sieorũ
curã parui penderit. & aliud
quũ opost& docuerit aut
eis in uliquo cuns lib&
luesionis maculũ in gesserit :
seueris sime correptus ab
officio amoueatur. & fratri
ulio id committutur. qui
eos & innocentis uitae exẽ¬
plis inform&. &adopus¬

Expanded text:
omnes in uno conclavi atrii omnes in uno conclavi atrii commorentur, ut lubricae aetatis annos, non in luxuria, sed in disciplinis ecclesiasticis agant, deputati probatissimo seniori, quem et magistrum doctrinae, et testem vitae habeant, etc. His ita praemissis: oportet ut probatissimo seniori pueri ad custodiendum, licet ab alio erudiantur, deputentur. Frater vero, cui haec cura committitur, si eorum curam parvipenderit, et aliud quam oportet docuerit, aut eis in aliquo cujuslibet laesionis maculam ingesserit, severissime correptus ab officio amoveatur, et fratri alii id committatur, qui eos et innocentis vitae exemplis inform
Abbreviated transcription (Latin):
Colles er rectores ecclesiarũ
iugilure opost& ut pueri&
ad olescentes qui in congre¬
gatione sibi commissa nutri¬
untur uelerudiuntur.
ituiugibus ecclesiusticis dis¬
ciplinis constringantur
ut eorum las ciua u&us &
ad peccandum uulde ꝓcliuis
nullum possit repperire
locum quo inpeccati facinus
modi custodiendis & spirita¬
liter erudiendis: tulis a p̃latis
constituendus ẽ uitaȩ ꝓba¬
bilis frater qui eorum curã
sum magerat industria eosq
astissi me constringat.
quidit̃ ecclesiusticis doctrinis
imbuti & urmis spiritulib
induti. et eccdesiueutilitatib
decent̃ parere: & ad gradus
ecclesiusticos quundo que
dignepossint ꝓmoueri
Libuit p̃terea obaedificationẽ
congruum & instructionẽ
negotii dequo agitur.
quandã scorum patrum sen¬
tentiã huicoperi inserere quȩ
ita sehub& : Pronaẽ omnis
adas. ab ad olescentia in ma¬
lum  ihilincestius quã
uita adolescentium. ob hoc
constituendum opostuit.
utsiqui sindero puer est
aut adoliscentes existunt.

Expanded text:
olerter rectores ecclesiarum vigilare oportet, ut pueri adolescentes, qui in congregatione sibi commissa nutriuntur vel erudiuntur, ita jugibus ecclesiasticis disciplinis constringantur, ut eorum lasciva aetas, et ad peccandum valde proclivis, nullum possit reperire locum, quo in peccati facinus modi custodiendis, et spiraliter erudiendis, talis a praelatis constituendus est vitae probabilis frater, qui eorum curam summa gerat industria, eosque ita arctissime constringat, qualiter ecclesiasticis doctrinis imbuti, et armis spiritalibus induti, et ecclesiae utilitatibus decenter parere, et ad gradus ecclesiasticos quandoque digne possint promoveri. Libuit praeterea, ob aedificationem congruam, et instructionem negotii de quo agitur, quamdam sanctorum Patrum sententiam huic operi inserere, quae ita se habet: Prona est omnis aetas ab adolescentia in malum. Nihil incertius quam vita adolescentium . Ob hoc constituendum oportuit, ut si quis in clero puer est, aut adolescentes existunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ẽuox : Constituant᷑
interea seniores fr̃s. ꝓbabi¬
lioris scilic& uitue : quitẽ¬
porestatuto uicis sim cũ can¬
torum scolusint. nehi quidis¬
ceredebent. aut otio uaceN.
autinanib: & suꝑuacuis
fubulis instent : Siuero can¬
tores suꝑbi extiterint. & ustẽ
quũ diuinitus adiuti didice¬
rint aliis insinuarere nue¬
riNt : grauit̃ ac seuere iudicent᷑
Vt em̃ dati atq correcti. taleNtũ
sibia dõ conlatum. aliis ero¬
gure ꝓcurent ⁊ huius cemodi autẽ
correptionis modus. erga eos
quiquarũ lib& astiũ disci¬
plinis eruditisunt: et decu¬
lento sibi diuinitus conlato.
magis sealiis suꝑbiendo p̃¬
ferre quamidcum caritate
insinua regestiunt ap̃latis
obnixetenendus estcxxxuiii¬

Expanded text:
tanda est vox. Constituantur tanda est vox. Constituantur interea seniores fratres, probabilioris scilicet vitae, qui tempore statuto vicissim cum cantorum schola sint, ne hi qui discere debent, aut otio vacent, aut inanibus et supervacuis fabulis instent. Si vero cantores superbi exstiterint, et artem, quam divinitus adjuti didicerint, aliis insinuare renuerint, graviter ac severe judicentur, ut emendati atque correcti, talentum sibi a Deo collatum aliis erogare procurent. Hujuscemodi autem correptionis modus erga eos qui quarumlibet artium disciplinis eruditi sunt, et de talento sibi divinitus collato, magis se aliis superbiendo praeferre, quam id cum charitate insinuare gestiunt, a praelatis obnixe tenendus est
Abbreviated transcription (Latin):
sibi conlatum sȩc&eris suꝑ¬
biendo p̃ferant: s humilit̃
socios exhibeant ⁊ Et ꝓui¬
dendum ẽ illis: quando tẽ¬
perate quandoq submisse
diuinum agatur officium ⁊
Scilic& ut secundũ numerũ
dericorũ & officii quulitatẽ
& temporis ꝓlixititẽ cantũ
ꝓtendant . & uoces mode¬
rentur c&erorum ⁊ Sonũ
u&ium uocaliũ litterarũ
beneatq: ornate ꝑstrepant ⁊
His uero quihuius ustis minus
cupaces s̃ donec erudiant᷑
melius conueniantut sileant :
quũ cuntare uolendo quod
nesciunt: aliorũ uoces dis¬
sonure conpellunt : ꝓsulmi
namq: inecđa non cursim.
& exclsis atque in ordinatis
scu intẽ peratis uocibus. siplu¬
nae acdelucidue. &cũ conpune¬
tio ne cordis recitentur
Vt& recitantiũ mens illoriĩ
dulcedine pascatur : & au¬
dientiũ aures illorũ ꝓnun¬
tiatione demulceantur
qm̃ quã uis cantilenae sonus in
aliis officiis excelsu soleat
ediuoce : inrecitundis tam̃
psalmis. huiuscemodiui¬

Expanded text:
sibi collatum se caeteris supsibi collatum se caeteris superbiendo praeferant, sed humiliter socios exhibeant. Et providendum est illis, quando temperate, quandoque submisse divinum agatur officium: scilicet ut secundum numerum clericorum, et officii qualitatem, et temporis prolixitatem, cantum protendant, et voce moderentur caeterorum. Sonum etiam vocalium litterarum bene atque ornate perstrepant. His vero, qui hujus artis minus capaces sunt, donec erudiantur, melius convenit ut sileant, quam cantare volendo quod nesciunt, aliorum voces dissonare compellant. Psalmi namque in ecclesia non cursim, et excelsis atque inordinatis, seu intemperatis vocibus, sed plane ac dilucide, et cum compunctione cordis recitentur: ut et recitantium mens illorum dulcedine pascatur, et audientium aures illorum pronuntiatione demulceantur, quoniam quamvis cantilenae sonus in aliis officiis excelsa soleat edi voce, in recitandis tamen psalmis hujusmodi vi
Abbreviated transcription (Latin):
xpl&is religiosi s simoob¬
sequio horis competentib:
diurnis officiis : ab omnib:
canonicis datosigno deuo¬
tissime ad compl&orium
que in seruiant loquelis.
sohis penitus pꝰ positis. humi¬
lectis qui estant Lu cerna
quoque in eodem dormitorio.
noctistempore iugit᷑ ardeat ⁊
Nihil denique in honestum auł
in decens indormitorio gerat᷑
ubaliquo : necquis piam ali¬
quem in qui u&are p̃sumat :
Nec ad uerba inutiliu &otiosa
ꝓrum pere cogat : Huius il¬
capituli contemptor : speci¬
uliter up̃lutis & mugistris
seuerissime corripiatus
Utudendum sum mopere can¬
Dtorib ẽ nedonum sibi diui¬
nitus conlutum uitiis fedeNT
exornent : Qũorũ melodia
animos populi circũ stantis
ad memoriã amorẽq cueles¬
tiũ : non solum sublitate uer¬
borum : su&iam suuuitate
sonorum quae dicunturerigat
cantorẽ autẽ sicut traditũ ẽ
p̃clurum in lustrẽque. ẽc̃
opost&. ituut oblectumen¬
dulcedinis animos incitent
res ituque non ꝓpt̃ donum

Expanded text:
Expletis religiosissimo obsequio horis competentibus diurnis officiis ab omnibus canonicis, dato signo, devotissime ad completoriumque inserviant loquelis, sed his penitus postpositis, humilectis quiescant. Lucerna quoque in eodem dormitorio noctis tempore jugiter ardeat. Nihil denique inhonestum aut indecens in dormitorio geratur ab aliquo; nec quispiam aliquem inquietare praesumat, nec ad verba inutilia et otiosa prorumpere cogat. Hujus capituli contemptor specialiter a praelatis et magistris severissime corripiatur. Studendum summopere cantoribus est, ne donum sibi divinitus collatum vitiis foedent, exornent: quorum melodia animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium non solum sublimitate verborum, sed etiam sauvitate sonorum, quae dicantur, erigat. Cantorem autem, sicut traditum est praeclarum illustremque esse oportdulcedinis, animos incitet res itaque non propter donum
Abbreviated transcription (Latin):
angulis plateurũ : ne rectũ
iterp̃cum tuarum frangat
aura populuris : Nolote
dilatare fimbrias. & osten¬
tui habere filacteria. & cons¬
cientia repiignante. phurisa¬
ica ambitione circumdari ⁊
Independ& euangeliũ inde
crux & ꝓpha&e: Fidelis me¬
cum lector: intellegis quid
taceam & quid magistacendo
loquar ⁊ Tot tegulue : quot
species gloriarum: Quanto
melius erat huec non incor¬
pore sed in corde gesture :
Dnm̃ habere fautorem. non
as pecius hominum. uissuire
qualesquȩ erat dñsornatus e
Hab& oiustitiam prudentiã
temperantiũ fostitudinem:¬
Hiscueli plugis includere :
p̃tiosius : nihil hac gemma¬
rum uuriu&ate distine¬
tius : Ex omni puste deco¬
raris cingeris atq: ꝓtege¬
ris. Etornamentotibis:
autaures habeis prurientes
Iid ẽ : neaut ipse alus detra¬
has: autulios audius de¬
trahentes: Sedens inquit
aduersus fratrem tuum
aduersum filium matristuue
ponebas scandulum & cu&ene ⁊
Parceade tractione linguue ⁊

Expanded text:
angulis platearum, ne rectum angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, quot species gloriarum percurrant. Quanto melius erat haec non in corpore, sed in corde gestare? Deum habere fautorem, non aspectus hominum? Vis scire quales Dominus quaerat ornatus? Habeto justitiam, prudentiam, temperantiam, fortitudinemHis coeli plagis includere, hpretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris, atque protegeris, et ornamento tibi saut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas, aut alios audias detrahentes. « Sedens, inquit, adversus fratrem tuum adversus filium matris tuae ponebas scandalum: Parce a detractione linguae,
Abbreviated transcription (Latin):
moderata & non suꝑstitiosa
quid ꝓdest oleo non uesci &
molestius quasdã difficulta¬
tesque ciborum querere :
carigus piper nuces pal¬
marum fructus. simila.
mel pistatia: tothostorum
cultura uexatur utcibarioñ
ues camurpane : Audio p̃terea
quosdam contrarerum homi¬
numq: naturam: aquum non
bibere nec uescipane. Sed sor¬
bicunculas delicatus & contri¬
tuolera beturumq sucum ñ
calice. sorbere sed concan
Fostissimum ieiuniũ. ẽ : aqua
& panis ꝗ Sed quiagloriam non
hub& &omnes pane& aqua
uiuimus: quasi publicum &
cõmuneieiunium non putatur q
Cauenehominum rumusculis
aucuperis. ne in offensa dĩ popu¬
lorum laudẽ commũtes : Siad¬
huc inquid a postoł hominibus
placerem : xp̃i seruus non es
&us inistris xp̃i miles gradit᷑
Nec laude ex collit: nec uitu peratione
frangꝗtur
Nondiuitus tum& non contra¬
hitur pauꝑtate & lu&u con¬
temnit & tristiu : Perdiem
solnonurit eum. neq: luna
ꝑ noctem: Nolotẽorare in

Expanded text:
moderata, et non superstitiosa. moderata, et non superstitiosa. Quid prodest oleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere, caricas, piper, nuces, palmarum fructus, similam, mel, pistacia? Tot hortorum cultura vexatur, ut cibario non vescamur pane. Audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam, aquam non bibere, nec vesci pane, sed sorbitiunculas delicatas, et contrita olera, betarumque succum non calice sorbere, sed concha. Fortissimum jejunium est aqua et panis. Sed quia gloriam non habet, et omnes pane et aqua vivimus, publicum et commune jejunium non putatur. Cave ne hominum rumusculos aucuperis, ne in offensam Dei populorum laudem commutes. Si adhuc, inquit Apostolus, hominibus placerem, Christi servus non esset a sinistris Christi miles graditur: nec laude extollitur, nec vituperatione frangitur: non divitiis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in
Abbreviated transcription (Latin):
atario seruiunteui num&si
ceram nonbibunt : Sicera:
hebreo sermone omnis po¬
tionuncupatur qua m ebri¬
nsuri potest si ueilla quae fer¬
mento conficitur.siue pe¬
morũ suco aut fauideco¬
quuntur hidulce & barbanẽ
potionem auopalmarum
fructus exprimuntur
inliqͥuorem coctsq frugib
iuqua pugiuor coloratur⁊
quic quidinebrat estatum
⁊imeneis euestit: fuge sunilit̃
Siquidem & dñs iuinipotator¬
ẽ appellatus: & timodieo
dolentisto machũ. modica
uini sorbitio relaxatu est
Sed modum d&atis & ualitu¬
dinis. ꝓcorporũ qualitatẽ
exigimus in potando uod¬
si absque uino ardeo & ãdoles¬
centis inflãmorcalore : &¬
tenuato sanguine suculento
ualidoq: sum corpore ÷ li¬
bent̃ cauebo poculũ. in quo
sus picio ueneni ẽ tPulchre
dicitur apud grecos: sed nescio
utrum apud nos aeq resond
Pinguis uent̃: nongignit¬
alrite sensũ tenuem: Tantum tͥ
ieiuniorũ inpone : quantũ
ferre potes: Sinttibi ieiu¬
nia pura. casta. simplicia.

Expanded text:
tario serviunt, vinum et tario serviunt, vinum et siceram non bibant . Sicera, Hebraeo sermone, omnis potio nuncupatur quae inebriare potest, sive illa quae frumento conficitur, sive pomorum succo, aut cum favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem, aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem, coctisque frugibus, atque pinguior coloratur. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, fuge similiter siquidem et dominus uini potator appellatur et Timotheo dolenti stomachum modica uini sorbitio relaxata est, sed modum et aetatis et ualitudinis et corporum qualitates exigimus in potando. quodsi absque uino ardeo et ardeo adulescentia et inflammor calore sanguinis et suculento ualidoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio ueneni est. pulchre dicitur apud Grutrum apud nos aeque resonet: Pinguis venter non gignit sensum tenuem. Tantum tibi jejuniorum impone, quantum ferre potes. Sint tibi jejunia pura, casta, simplicia,