comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imtãs ĩcertũ semꝑ ⁊ dermabile. Quid qd̃ recte opĩo¬
is recte oĩs uir ꝑticeps. Intellectus it dei ꝓpͥus ⁊ pau¬
coꝵ ad modũ lectori hoĩm. Quod cũ ita fit faciendũ ẽ
eẽ enismõi spẽm se motã a sensib ĩsemet locatã sine
ortu sine octasu q̃ neq ĩ se recipit quidꝙͣ aliunde neq
ipã ꝓcedit ad aliud quidꝙͣ ĩinsibilẽ ĩsensibilẽ soli mẽ¬
tis intencioni aĩadu̾siomiq ꝑspicuã porro quod ad hoc
secund̾ est nationũ sensibile sustentabile ꝯsistens aliq
in loco ⁊ rirsũ cũ ĩuuitacõe atq ĩteritu recedens sensib
et opĩone noscendũ. Tertiũ est genꝰ loci qd̃ ue ad ĩt̾itũ
quidẽ ꝑtinet sedem quidẽ p̾bet. hiis q generantur s ip̃
sine sensu tangentis tangitur ad ulterima quadã rõẽ
opmabile. deiq cũ id aĩo intuemi᷑ patim᷑ qd̾̃ sonniãte

Expanded text:
nutans, incertum semper et deriuabile. Quid quod rectae opinionutans, incertum semper et deriuabile. Quid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus uero dei proprius et paucorum admodum lectorum hominum? Quod cum ita sit, fatendum est esse eius modi speciem semotam a sensibus in semet locatam sine ortu sine occasu, quae neque in se recipit quicquam aliunde neque ipsa procedit ad aliud quicquam, inuisibilem insensilem, soli mentis intentioni animaduersionique perspicuam; porro quod ab hoc secundum est, natiuum sensile sustentabile consistens aliquo in loco et rursum cum immutatione et interitu recedens, sensibus et opinione noscendum. Tertium genus est loci, quod ne ad interitum quidem pertinet; sedem porro praebet his quae generantur, sed ipsum sine sensu tangentis tangitur, adulterina quadam ratione opinabile. Denique cum id animo intuemur, patimur quod somniantes:
Abbreviated transcription (Latin):
telligibłes spẽs quar sint ymagines censiles. etisq nichu
aliud eẽ ꝙ̃ uerba. Q d̾ quid̃ neq ĩ examinatũ relĩqui pla¬
cet n ͨ ad ꝓlixũ natura sua tractatũ mĩme ꝑtinẽs ad rẽ
u̾boꝵ agnien addendũ. At u ͦ si qͥs ample rei finis discep¬
tacõem cõpendio dirimet hũc certe ascist̾e oꝑe p̃ciũ faciẽ¬
tis est. Ip̃e gͥ quid de hac re sentiã dicã. Si intellectꝰ itẽ¬
q opĩo uera due res sũt neccesse ẽ hec ip̃a ꝑ semet ẽẽ ĩtel¬
lectu potius ꝙͣ sensib assequẽda. Sin ucͦ ut quibdã u¬
detur uera opĩo ab intellectu nichil diffeit oĩa q̃ corporea
sentimꝰ certa habenda sũt s opinor duo ẽẽ dicendũ
pp̃ea ꝙ utraq magna differencia dictant quippe quoꝵ
alterũ doctrina nob̾ ĩsimuet. alt̃m uͦ ꝑsuassionis assu
ptio. ⁊ altm quidẽ semꝑ cũ rõne u̾a porro siue ulla rõe
alteꝵ. it̾m alteꝵ nullã ꝑsuasione traducibile. alterũ

Expanded text:
 quarum sint imagines sensiles, easque nihil aliud esse quam uerba? Quod quidem neque inexaminatum relinqui placet nec ad prolixum natura sua tractatum minime pertinens ad rem uerborum agmen addendum; at uero si quis amplae rei finis disceptationem compendio: dirimet, hunc certe asciscere operae pretium facientis est. Ipse igitur, quid de hac re sentiam, dicam. Si intellectus itemque uera opinio duae res sunt, necesse est haec ipsa per semet esse intellectu potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia quae corporea sentimus certa habenda sunt. Sed opinor duo esse dicendum, propterea quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alterum doctrina nobis insinuet, mptio, et alterum quidem semper cum ratione uera, porro sine ulla ratione alterum, item alterum nulla persuasione transducibile, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ferrent elementoꝵ uestigia meo qualore a deforunta¬
re que apparet in hiis quib diuina deest ꝓspiciencia.¶N
quondã imstitutis. Huic iã ordinacoem genitura q oor
sigilłatim demonstrari ꝯuenit. Nouo quidẽ ⁊ mnusita¬
to gen̾e demõstracoĩs uerũ nobis qͥ omnis eiu deui am
ingenue uias pagraueritis. neq ĩ cognito. s ex leui am¬
monicõe perspitus. ⁊c̃.¬

Expanded text:
ferrent elementorum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in his quibus diuina deest prospicientia; nunc quondam institutis. Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demons trari conuenit nouo qui de m et inu sitato genere demon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis, neque incognito et ex leui admonitione perspicuo.
Abbreviated transcription (Latin):
rum discripcio q fit auisu atq oculis disputantis remo¬
ta. Qua pp̃ea que de sycłib insibilibus diurius potesta¬
tib sunt dicta latis suꝑq dicta finẽ suũ hẽant. at uͦ ni¬
uisibil iũ diuinaꝵ q potestatũ que demo nes nõcuꝑan¬
tur pͥstare rõnem. maius est opꝰ ꝙ̃ ferre ualeat hoĩs iu¬

Expanded text:
rum descriptioque sit a uisu atque oculis disputantis remorum descriptioque sit a uisu atque oculis disputantis remota. Quapropter ea quae de sideribus uisibilibusque diuinis potestatibus dicta sunt satis superque dicta finem hisibilium divinarum potestatum que demones nuncupantur, prestare rationem maius est opus quam ferre valeat hominis i
Abbreviated transcription (Latin):
tiuẽtis poli diei noctisq custodẽ locauit antiquissimã et ex¬
uue dignitatis deã ex eoꝵ nũo qui intͣ mũdi anibitũ ꝯ¬
tinentur deoꝵ.stellaꝵ u ͦ choreas ⁊ alteriꝰ applica cões cid
alcerã uarios q gyros quos edunt ãmirabili uenustate
uista ambitus ciculoꝵ reditus q i ainfractꝰ aditas sc¬
des ex qͥb ꝓgresse sut̃ accessꝰ eciã ⁊ regressus cũqz ꝯtigue
sͥ ĩutẽ tiunt quales ex contagione sua cõdicoẽs accipi
quamq ⁊ cunismoĩ nantiscantur qualitatẽ ex rania de
qñto post futura portendant uł cũ in colitis horis curricu¬
lis ꝙtempoꝵ rursus emergut ⁊ apparent qnͣtes dinuinit¬
denũcient motꝰ hiis qui quidẽ rõnẽ motꝰ euꝵ intellige
possunt. cunctaq hinõi rõne atq oracionib ꝑsequi in¬
chuil agentis ac frustra laborantis ẽ maxiẽ ꝯmotus es¬

Expanded text:
tinentis poli diei noctisque custodem locauit, antiquissimam et extinentis poli diei noctisque custodem locauit, antiquissimam et eximiae dignitatis deam ex eorum numero qui intra mundi ambitum continentur deorum. Stellarum uero choreas et alterius applicationes ad alteram uariosque gyros, quos edunt admirabili uenustate iuxta ambitus circulorum, reditusque et anfractus ad eas sedes ex quibus progressae sunt, accessus etiam et recessus, cumque contiguae sibi inuicem fiunt, quales ex contagione sua condiciones accipiant quamque et cuius modi nanciscantur qualitatem ex uaria designificent et mox aut aliquanto post futura portendant, uel cum insolitis horis curriculisque temporum rursus emergunt et apparent, quantos denuntient metus his qui rationem motus earum intellegere possunt, cunctaque huius modi ratione atque orationibus persequi nihil agentis ac frustra laborantis est, maxime cum motus ea
Abbreviated transcription (Latin):
tũq posuit ĩ gͦmio prudencie celi undiq ĩ estabił pec¬
cutudĩs ornam̃tis eũ stipans. Tunc uegetans adet̾m
mentus est alterũ cͥcũ se ꝑ que eã dẽ orbitam semiꝑ ob¬
euntẽ eamdẽ q semꝑ deliberantẽ. ac de hisdẽ ⁊ riciocu¬
uantẽ. alterũ u ͦ talẽ qui semꝑ ultra ꝓced̾e gesfies eiuso¬
tu ĩmutabłis nat᷑e cohercione int᷑ obiectũ eiꝰrocobudus
ten̾etur quĩq ilł erraticit ⁊ qͣriis s ͥ ĩuice ꝓhibitis ip otibi
ut ufq cuilus eẽt ĩ optimo bea tissiõ q agitacdĩs statu
Qua ex caula facti lũt lũma diinitate p̾diti om̃s illi ig¬
nes syderei qui nullos errores ex orbitationesq paciũ tur
pp̃ea q ĩ semet ip̃os ꝯuertuntur et̾no circuitu. ut uͦ alu
uagi pallantes q ignes erroris cãm eam hñt cuiꝰ ĩsupio
rib hĩta ꝯmemoracio est. Terrã u ͦ matrẽ alt̾cẽ om̃ terre¬
noꝵ aminanciũ ꝯstrictã linitib ꝑ oĩa uacentis ĩ cũcta cõ¬

Expanded text:
um posuit in gremio prudentiae caeli undique ineffabilis pulchritudinis ornamentis stipans eum et conuegetans ad aetesque natura commentus est, alterum circum se perque eandem orbitam semper obeuntem eademque semper deliberantem ac de isdem ratiocinantem, alterum uero talem, qui semotabundus teneretur quinque illis erraticis et contrariis sibi inuicem prohibitis motibus, ut uterque circulus esset in optimo beatissimoque agitationis statu. Qua ex causa facti sunt summa diuinitate praediti omnes illi ignes siderei, qui nullos errores exorbitationesque patiuntur proptereaque in semet ipsos conuertuntur aeterno circuitu. At uero alii uagi palantesque ignes  uero matrem et altricem omnium terrenorum animantium constrictam limitibus per omnia uadentis et cuncta con
Abbreviated transcription (Latin):
potenciis instruat᷑ nichil eẽ eiꝰ equale. s undiq uergẽtẽ ⁊ ĩ
ꝓnũ uł aibsonũ pponderãtẽ agitari q̃ dͤ mat̾s agitãtũ ⁊ ne¬
uicẽ q recipto ĩpulsu pulsare atq agitare mat̾ias ex quo
cluctu turbatas nt̾ias ĩ diu̾sa raptan discerm q ese m
inde ut que infrumẽti purgacõe pistorus ĩstumẽtis i¬
tu ⁊ excussione discerm uidemꝰ. Brauia qudẽ t soa nii
ii eurippo fluctuante iactari uł machinã quadã facta ad
otus tiendos dissinuluma queq adisimilimis płciniũ. E¬
liqua n ͣ similitudine sociata necꝙ̃ disputari. ppet q sedi¬
bus fuisse diuisa ante mũdi scil exorna coein. At tieqi¬

Expanded text:
uergentem et in pronum uel absonum praeponderantem agitari quidem materiis agitantibus inuicemque reciproco pulsu pulsare atque agitare materias. Ex quo fluctu turbatas materias in diuersa raptari discernique a se, perinde ut quae in frumenti purgatione pistoriis instrumentis motupo fluctuante iactari uel machina quadam facta ad motus ciendos dissimillima quaeque a dissimillimis plurimum, aliqua uero similitudine sociata nequaquam disparari proptereaque sedibus fuisse diuisa ante mundi scilicet exornationem. Ac tunc qui
Abbreviated transcription (Latin):
rib ⁊ ꝑuexis ĩmolẽ laterib dextmͣ iusus ꝑtem ĩleuã
specłr leuã itẽ ĩ dexteriora deiecit. ¶uꝰ spẽculi denũ
si talis facta erit conu̾sio. ut ela ciores ille ꝑtes altera
supior altera inferior locentur: resupun uultus apps¬
rebunt uidentis splendore luuis e suꝑiore margine
cũ sũnus oris ꝑtib ⁊ ip̃o capite ad infeniora teiects cir
porro ut m̃to genisq ad suꝑiora sublatis. Qui quidẽ
sensus famulantur actib opificis dĩ sũma optimã¬
q ⁊ pͥmariã spem molientis s a uulgo ꝑ semet ip̃os
sentire estuuant᷑ ⁊ agere aliquid ut si quis nõ opificis s ser
ur ascie trbuat effecti autoritatẽ cũ a se płimũ distent cẽ
et ea que causaui secuntur li eiũ corporea sunt fundam̃¬
ta oñm sensuũ quod tam̃ sentit alienũ a natura corpori
excipit seusus puro ⁊ ĩ corporeo iugore. Quippe corpo t

Expanded text:
ribus et prouectis in molem lateribus dextram uisus partem in laeuam ribus et prouectis in molem lateribus dextram uisus partem in laeuam speculi, laeuam item in dexteriora deiecit. Cuius speculi demum si talis facta erit conuersio, ut elatiores illae partes altera superior altera inferior locentur, resupini uultus apparebunt uidentis splendore luminis e superiore margine cum summis oris partibus et ipso capite ad inferiora deiectis, similis porro ut mento genisque ad superiora sublatis. Qui quidem sensus famulantur actibus opificis dei summam optimamque et primariam speciem molientis, sed uulgo per semet ipsos sentire existimantur et agere aliquid, ut si quis non opifici sed serrae uel asciae tribuat effecti operis auctoritatem, cum a se plurimum distent causae et ea quae causam sequuntur. Licet enim corporea sint fundamenta omnium sensuum, quod tamen sentit, alienum a natura corporis, excipit sensus puro et incorporeo uigore; quippe corpora
Abbreviated transcription (Latin):
at uͦ simulatroꝵ que inspeculis oboriunt᷑ umbraꝵ e
que ĩ hũida cernũ tur suꝑficie. facilis ẽ assecucio. si qui¬
dem utuusq igius tam intumi ꝙͣ exͣpositi ꝯcursu i¬
cidente intersã aliquã leueniq inat̾ie suꝑficiẽ forma¬
te ĩ multas ⁊ uarias figuras sunulacra ex leuigati cor¬
poris ꝯspectu resultant. Dextre porro ꝑtes q̃ sũt suustre
udentur in hudem speculis ĩ solito quodã more pp̃ea
ꝙ dextus ꝑtib insus ꝯͥtra snistrã ꝑtẽ speculi sinistris
itẽ ꝯͣ dexterã positis. motu facto corporis ex adu̾so ꝑtis
cius unde mo tus fit: gesticulatur motꝰ ymago. at uͦ dex¬
tre corporis ꝑtes dextre ita ut sũt in speculis quoq suu¬
stre itẽ suustre uidentur cũ excoitu uisus ⁊ splendore
ex speculo corpulençior conglobata ymago uenidet qd̃
fit quociens teres speculi serenitas huic uide tauidio¬

Expanded text:
At uero simulacrorum quae in speculis oboriuntur, umbrarum etiam At uero simulacrorum quae in speculis oboriuntur, umbrarum etiam quae in humida cernuntur superficie, facilis assecutio est, siquidem utriusque ignis tam intimi quam extra positi concursu incidente in tersam aliquam leuemque materiae superficie in formatique in multas et uarias liguras simulacra ex leuigati corporis conspectu resultant. Dextrae porro partes quae sunt sinistrae uidentur in isdem speculis insolito quodam more, propterea quod dextris partibus uisus contra sinistram partem speculi, sinistris item contra dextram positis, motu facto corporis ex aduerso partis eius unde motus fit gesticulatur motus imago. At uero dextrae corporis partes dextrae ita ut sunt in speculis quoque sinistraeque item sinistrae uidentur, cum ex coitu uisus et splendoris e speculo corpulentior conglobata imago recidet; quod fit, quotiens teres speculi serenitas hinc inde tumidio
Abbreviated transcription (Latin):
cia tuebunt᷑. ac si ad hunc statũ accedat auxiliatux eru¬
dicionis honeste moderacionis q dil igencia. ĩniuius oũ
ꝑturbacõe atq egritudine ducẽt euum si negliget clau¬
diu iter uite seipeus cũ familiari demũ stulticia reuoca¬
bitur ad inferuia s hoc quidẽ uouissime ꝓuemient meu¬
tis iã iute locatis. Non u ͦ diuine ꝓuidencie spectari pen
sum ꝯueuit ex mẽbroꝵ rõnabili ꝯfirmacoe que susci¬
piendo intali ingore celestis apparebat ꝓspiciencia.
Principio figurã capitis diuine potestates quib in¬
formandi corporis erat oficiũ ꝯcreditũ ex mũdi fignia
mutua te teretẽ globosauq piuxerunt cidẽ q duos
circuitus uenerande diuiuitatis iunexerunt. Est aut
caput p̾ter ceteꝵ corpus hon oratius ⁊ opti. Que cũ est
bus in locis reliqͥe talia pariaq somnioꝵ suuilatra
Mascent᷑ eoꝵ q ex ꝑgefactos quoq memoria ꝯiuitabr̃

Expanded text:
tia tuebuntur. Ac si ad hunc statum accedat auxiliatrix erutia tuebuntur. Ac si ad hunc statum accedat auxiliatrix eruditionis honestae moderationisque diligentia, immunis omni perturbatione atque aegritudine ducet aeuum; si negleget, claudum iter uitae serpens cum familiari demum stultitia reuocabitur ad inferna. Sed haec quidem nouissime prouenient meritis iam uitae locatis; nunc uero diuinae prouidentiae spectariit ex membrorum rationabili conformatione, quae suscipiendo uitali uigori caelestis apparabat prospicientia. Principio figuram capitis diuinae potestates, quibus informandi corporis erat officium concreditum, ex mundi figura mutuatae teretem globosamque finxerunt eidemque duos circuitus uenerandae diuinitatis innexuerunt. Est autem caput praeter caeterum corpus honoratius et optimati quadam bus in locis reliquiae, talia pariaque somniorum simulacra nascentur eorumque expergefactos quoque memoria comitabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
litate discerendi autumãt. Est q ħ eaꝵ pleua erroris et
falsitatis opinio orta ex depͣua cõe sensuũ n ͨ habet ullũ
certũ ducem talis ꝑagratio. Cuniq extrapositi sensu ͦ
pulsaueruit aĩam uelxinentius. omnẽ q eã possederĩt
tunc illa subnĩgata ⁊ seruitus pontificiũ aliquod pote¬
stateui q retinere falso putat᷑ eacemq passionib egͣ
et ĩ mcio cũ ĩ corporata est quãdã ꝑude afficiet᷑ amẽs
erit. Atq postꝙͣ incrementi mat̾cacionis q tecũ iã riuo
meatus effluet animeq circuitus tũsquilliore motu
uiani suã ꝑagent. ꝓcessũ q temꝑis sedaciores erunt ut¬
pote qr nature sue ꝯpetenti motu mĩmne exorbitent fa¬
cile iã dulse nature uicia bonitatẽ q ⁊ honestatẽ q sẽp
eiuscem cũ alteriꝰ appetttu. alteriꝰ u ͦ detestacione secer¬
uent honimẽ q ita iusticutũ plena ⁊ ĩcolium pruden¬

Expanded text:
litate discer nendi autumant estque haec eorum plena erroris et litate discer nendi autumant estque haec eorum plena erroris et falsitatis opinio orta ex deprauatione sensuum nec habet ullum certum ducem talis peragratio; cumque extra positi sensus pulsauerint animam uehementius omnemque eam possederint, tunc illa subiugata et seruiens pontificium aliquod potestatemque retinere falso putatur eademque passionibus aegra et initio, cum incorporata est, et quamdiu perinde afficietur amens erit. At postquam incrementi nutricationisque tenui iam riuo meatus effluet animaeque circuitus tranquilliore motu uiam suam peragent processuque temporis sedatiores erunt, utpote qui a naturae suae competenti motu minime exorbitent, facile iam diuersae naturae uitia bonitatemque et honestatem semper eiusdem cum alterius appetitu, alterius uero detestatione secernent hominemque ita institutum plena et incolumi pruden
Abbreviated transcription (Latin):
plorũq ⁊ epogdoꝵ medietatib cũ dissõlui a nullo ꝙͣ fir
mata ãb eo soło qui iuuxerat poterat om̃ tamen icatta¬
cionis geuere diuexerant aduexsis sibi inuitẽ motib a¬
nuuã t̾otam q substanciã eius diu̾se distrahentes ut u¬
ua quidẽ feratur cũ ꝯfirmacoĩs sue uexib uerũ sine rap¬
cione ut pote discordantib motib ⁊ de prauante rectũi¬
ter sensum illescebra pp̃ea uarias inclmacoẽs existere obli¬
quas ꝯͣrias ⁊ item resupuus casib similes ut si qͥs natu¬
ralem iuenbus regionẽ nuitans caput ꝓ pedib Colo fi¬
gat pedes in altũ ꝓ capite sustollat. Tunc oppinor tam
eius qui patt᷑ ꝙͣ eoꝵ qui spectant dexte re quidẽ ꝑtes sim¬
stre. sunstre nõ dextee uidentur inuicẽ. Id ipm aiẽ cirtu¬
placione cũ quod est diu̾sũ idem ⁊ quod ẽ idẽ diũsũ ĩbecil¬

Expanded text:
plorumque et epogdoorum medietatibus plorumque et epogdoorum medietatibus uam ab eo solo qui iunxerat poterant omni tamen iactationis genere diuexarent aduersis sibi inuicem motibus animam, totem eius substantiam diuerse distrahentes, ut una quidem feratur cum confirmationis suae nexibus, uerum sine ratione utpote discordantibus motibus et deprauante rectum iter sensuum illecebra. Propterea uarias inclinationes existere obliquae, contraries et item resupinis casibus similes, ut si quis naturalem memoris regionem mutans caput pro pedibus solo figat, pedes in altum pro capite sustollat; tune, opinor, tam eius qui patitur quam eorum qui spectant dextrae quidem parses sinistrae, sinistrae uero dextrae uidentur inuicem. Id ipsum aniplatione, cum quod diuersum idem, et quod est idem diuersum imbecil
Abbreviated transcription (Latin):
motib ultro citro dextrorsũ simstrorsũ ⁊ itẽ sinsũ
deorsũ ꝑgens atq oberrans. In menso quippe gurgi¬
te urigante ⁊ ĩmoderate effluente ex quo cib ⁊ alim̃¬
ta ꝯꝑabantur. Multo maior extrm secus turba cõ¬
flictatio q uexa bat cũ corpus aliquod ĩ raptatu ĩ¬
curss ig̾is offensionẽ uł ⁊ terrenã ꝯplssionẽ sł¬
lctionib omib ꝑ corpus ad aĩam ꝯmeantib stuuu¬
lata mens estua ret. Qui quidẽ estus ⁊ ĩmicio inẽ¬
usq sensus cognonumantur maxios molentos q
motus tientes cũ naturali deriuacõe ngiter ⁊ sin
ciuꝰ est orbiculata circũuo litatio statuentes. ⁊ qͣ qmͣ illa
mouet᷑ oꝑcuntes imꝑium q eius respucutes. at u ͦ diu̾¬
si cirtuli diu̾sis montib incertisq famulantes usq
adeo ut qr limites duplicis illiꝰ ⁊ triplicis quãtitatis
et item int̾ualla terua per utrũq latus ꝑ epitricoꝵ secu¬

Expanded text:
motibus, ultro citro, dextrorsum sinistrorsum et item sursum motibus, ultro citro, dextrorsum sinistrorsum et item sursum deorsumque pergens atque oberrans. Immenso quippe inrigante et immoderate effluente gurgite, ex quo cibus et alimenta comparabantur, multo maior extrinsecus turba conflicta tioque uexabat, cum corpus aliquod in raptatu incurrisset ignis offensionem uel etiam terrenam complosionem, slationibus omnibus per corpus ad animam commeantibus stimulate mens aestuaret; qui quidem aestus propteusque sensus cognominantur. Maximos uiolentosque motus cientes cum naturali deriuatione iugiter et sine uius est orbiculata circumuolutatio, statuentes et contra quam illa mouetur operantes imperiumque eius respuentes, at uero diuersi circuli diuersis motibus incertisque famulantes usque adeo ut — quia limites duplicis illius et triplicis quantitatis et item interualla terna per utrumque latus epitritorum sescu
Abbreviated transcription (Latin):
terentut ut̃ ꝙ̃ optime natura m orcał regeretur exce¬
ꝑtis ĩꝓsꝑitatib quaꝵ eẽt autoritas ⁊ cã penes ip̃ds.
Quib mistũ modũ digestis omĩbcũ ĩ ꝓposito rer
creator maueret intelligentes nissionẽ prĩs filii iuxͣ
mandatã informacoem ĩmortali sup̃to iicio mo¬
talis aĩantis ex mũdi materiis igni terra ⁊ aqua cũ
spũ fenus elementariũ mutuati qd̾ redderet᷑ cũ opꝰ
foret: ea q̃ acceperant ꝯglutina bant nõ hustẽ quib ipĩ
nexib. s aliis ob incõp̾hensibilem breuitatẽ ĩsibi¬
lib gunfis. Itaq aꝑꝑate materie circuntus ĩmorcalis
aĩe circũ ligabant irriguo fluidoq corpori. Cutiut
porro ut torrenti itipͥido defluoq obligati neq tene¬
bant neq tenebant᷑ s unferebant ⁊ in uitẽ in fereban¬
tur ut totũ quidem aĩal moneretur. p̾cipititũ et ĩ or¬
diuata iactacõe quippe cũ sex sine rõne raptaretu

Expanded text:
iterentur, ut quam optime mortalis natura regeretur exceiterentur, ut quam optime mortalis natura regeretur exceptis improsperitatibus, quarum esset auctoritas et causa penes ipsos. Quibus in istum modum digestis omnibus cum in proposito rerum creator maneret, intellegentes iussionem patris filii iuxta mandatam informationem immortali sumpto initio mortalis animantis ex mundi materiis igni terraque et aqua cum spiritu faenus elementarium mutuati, quod redderetur cum opus foret, ea quae acceperant conglutinabant non isdem quibus ipsi nexibus, sed aliis ob incomprehensibilem breuitatem inuisibilibus gomphis. Itaque apparata materia circuitus immortalis animae circumligabant inriguo fluidoque corpori; circuitus porro ut torrenti rapido defluoque obligati neque tenebant neque tenebantur, sed ita ui ferebant et inuicem ferebantur, ut totum quidem animal moueretur, praecipiti tamen et inordinata iactatione, quippe cum sex sine ratione raptaretur
Abbreviated transcription (Latin):
dem semꝑ uoluens illa circũ actio mũdi cuncta eaꝵ
.uicia ex igni ⁊/ a qua terra q ⁊ aere ꝯtracta omnẽq il¬
luuiem cetersent in ꝯsultis ⁊ ĩ moderatis errorib ad me¬
diũ rõius temꝑienq redactis quo possitis enorib expi¬
ate purificate q deniũ ad antiquii uultus honestatem
ꝑtingere meregut᷑. Quib cunctis fataliũ legũ ꝓmu¬
gacionib in nistũ modũ patefactis ⁊ expoĩtis. ne qua
penes se de mceps ex retinencia noxe resideret auctori¬
tas cemẽtẽ fecit hinoĩ deus ut ꝑtim ĩterrti ꝑtun ĩ luna
geius huam iacerentur exordia ꝑtim in ceteris q̃ instru¬
menta sunt temꝑis. Ea porro officia que seuientẽ seq̃¬
tur factis a sediis ĩnĩxit. ut dixerã maxĩe formandoꝵ
residua supereẽt cuiꝰ ꝯstitucoĩ nouandi oꝑa uideren¬
tur cetera q oĩa ꝯsequentꝰ aggrederentur hortatꝰ est
que operis ꝑtectio reꝵq ordo ceposceret ꝓq iurib en¬

Expanded text:
dem semper uolucris illa mundi circumactio cuncta earum uitia ex igni et aqua terraque et aere contracta omnemque illuuiem deterserit inconsultis et immoderatis erroribus ad modum rationis temperiemque redactis, quo positis sordibus expiatae purificataeque demum ad antiqui uultus honestatem pertingere mereantur. Quibus cunctis fatalium legum promulgationibus in istum modum patefactis et expositis, ne qua penes se deinceps ex reticentia noxae resideret auctoritas, sementem fecit eius modi deus, ut partim in terra, partim in luna generis humani iacerentur exordia, partim in caeteris quae instrumenta sunt temporis. Ea porro officia quae sementem sequuntur factis a se diis iniunxit, ut dixeram, maximeque formanresidua superesset, cuius constitutioni nauanda opera uideretur, caeteraque omnia consequenter aggrederentur hortatus est, quae operis perfectio rerumque ordo deposceret proque uiribus en
Abbreviated transcription (Latin):
ctib renouat exordia. Ceteraꝵ ie stellaꝵ cituitus neq no¬
tant neq dimumerant hoĩes exceptis pecucis. ec intella¬
gunt discursus eriores q eaꝵ temꝑis ec̃ geniturã. iciͦ
cit aĩmranda uanetas ꝓuentuũ celestes tramite udiq¬
onũcursus ꝑacti uelut ad origniẽ ticq exo rdiũ ẽcũaiti¬
oms alteriꝰ reuertentur ꝙ semꝑ idẽ atq unforma
motus dimecietur. Q uã ob cãm cetera qł nfuti smait
cistra que ꝑ celũ meãtia ꝯuersiones hũt ut qr sinili¬
nuĩ eet oẽ hoc perfecto ilłli quod mente ꝑspicitur sũale
nerant usq ad geniturã tpĩs ad gerinana᷑ ꝯpoi¬
ta simlitudinẽ exempli ⁊ ueritatis sue nͥ quod rrcdũ
hic mũtens ciuicta ꝯtinebat aĩalia pinde ut nntelliq

Expanded text:
ctibus renouat exordia; ceterarum uero stellarum circuitus neque noctibus renouat exordia; ceterarum uero stellarum circuitus neque notant neque dinumerant homines exceptis paucis, nec intellegunt discursus erroresque earum temporis esse genituram, in quo sit admiranda uarietas prouentuum caelestes tramites undiqionum cursus peracti uelut ad originem atque exordium circumactionis alterius reuertentur, quam semper idem atque uniformis motus dimetietur; quam ob causam caetera quoque nata sunt astra, quae per caelum meantia conuersiones habent, ut quam simillimum esset omne hoc perfecto illi quod mente perspicitur animali nerant usque ad genituram temporis ad germanam composita similitudinem exempli et ueritatis suae, nisi quod nondum hic mundus cunct
Abbreviated transcription (Latin):
que mmĩore tardiꝰ u ͦ que maiore ut pote ambitu cũtuma¬
cta ꝓlixiore. Qua de cã fiebat ut ex unforiui eiustẽq na¬
ture conu̾sione ciciꝰ que cirtiurẽt ab hiis q̃ tardiꝰ circũfe¬
rebantur ꝯp̾hendencia ꝯp̾hendi inderent᷑. Duĩs quippe
cutulos eoꝵ uniforims ⁊ ĩerrabilis illa ꝯu̾sio uertens m
speram ⁊ uelut siuuosũ achanti uolumen qr gemino et
ꝯͣrio motu ferebantur tum ip̃a eciã cita ⁊ uoluens ea q̃ tar¬
dius a se recedebant ꝓxuna sibi semꝑ ex consecucione
faciebat. atq ut rõnabilis ⁊ consulta ħ motuũ ꝑspi¬
lum infra q illustrarẽtur oĩa mens num̾us q oñu ex¬
staret amanciũ. Nuic gͦ noctis dieiq ortus ex eodẽ sẽper
et inerrabili motu rata factus alterna lucis atq unibra¬
rum successione mensis u ͦ ꝓuentꝰ cũ lustrato luna cur
riculo suo solem cõsequitur aum cũ sol itẽ emẽsis aifra¬

Expanded text:
quae minore, tardius uero quae maiore, utpote ambitu circumaquae minore, tardius uero quae maiore, utpote ambitu circumacta prolixiore. Qua de causa fiebat, ut ex uniformi eiusdem naturae conuersione quae citius circuirent ab his quae tardius circumferebantur comprehendentia comprehendi uiderentur. Omnes quippe circulos eorum uniformis et inerrabilis illa conuersio uertens in spiram et uelut sinuosum acanthi uolumen, quia gemino et contrario motu ferebantur, tum ipsa etiam cita et uolucris ea quae tardius a se recedebant proxima sibi semper ex consecutione faciebat. Atque ut rationabilis et consulta haec motuum uarilum infraque illustrarentur omnia numerusque omnium extaret animantium. Hinc ergo noctis dieique ortus ex eodem semper et inerrabili motu factus rata alterna lucis atque umbrarum succesriculo suo solem consequitur, anni cum sol item emensis anfra
Abbreviated transcription (Latin):
lue quidẽ iuxta terrã in pͥma cͥcumactione solis uͦ
in secũda tum luciferi ⁊ mercurii collocat igues ĩ eo mo
cumfertur agitacõe. Quare fit ut ꝯp̾hendant se iniucem
⁊a se rursũ ꝯp̾hendant᷑ hee stelle. Ceteros q sideꝵ ortus et
ꝓgressiones diuine rõnis ductu degessit in ordinẽ. Cuiꝰ e¬
ornacoĩs causã explicare si quis uelit. plus erit oꝑe ipo
quã qd̃ oꝑis grã suinitur. Uerũ hoc si erũt ad id̃ qͦ deagit᷑
utilia: post exeq̃mͦ Gͥ singulis uniu̾sis q apto ⁊ decẽ¬
te s̾ͥ motu latatiꝰ uidel hiis que ꝯsequẽs erat tempore
ꝓuenire uexib q uitilib nͥ constricta corpora fc̃ã sũt
aĩa lia imꝑatũq didicerut eci q̃ diu̾se nature motꝰ
obliquus ꝑ directũ eiusdẽ nature motũ uertens se me
ut pote ꝯstrictꝰ cͥcũ ferabat ꝑtim inaiore ꝑtun mĩore
cͥculo rotobantur cicius quidem dim̾sũ spãciũ ꝑagencia

Expanded text:
lunae quidem iuxta terram in prima circumactione, solis uero lunae quidem iuxta terram in prima circumactione, solis uero in secunda, tum Luciferi et Mercurii collocat ignes in eo mot eo circumfertur agitatione; quare fit, ut comprehendant se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stellae. Caeteros quoque siderum ortus et progressiones diuinae rationis ductu digessit in ordinem. Cuius exornationis causam explicare si quis uelit, plus erit opere ipso quod operis gratia sumitur; uerum haec, si erunt ad id quo de agitur utilia, post exequemur. Igitur singulis uniuersisque apto et decenti sibi motu locatis, uidelicet his quae consequens erat temport animalia imperatumque didicerunt, ea quae diuersae naturae motus obliquus per directum eiusdem naturae motum uertens semet utpote constrictus circumferebat partim maiore partim minore circulo rotabantur, citius quidem dimensum spatium peragentia
Abbreviated transcription (Latin):
s temporis. Eui quippt mansio ꝑꝑetua ⁊ ĩmutabilis
gꝰ neq iumor se neq semor n ͨ fuit n ͨ eut n ͨ pacietin
eoꝵ ailiquid q̃ sensibilis natura patit᷑ s st̃ hec oĩa iue
temporis uintantis eũ. Ac de hiis quidẽ fors erit ap¬
cior deinceps disputandi locus. Tempus uꝰ celo equũ
eĩt ut una orta una disoluatur si mõ dissolui rõ fas¬
ꝙ pacietui sił ut euitatis exemplo sił eet ut̾q mũdꝰ
Archetipus quippe oĩ euo semꝑ existens ẽ. Senłilis p¬
mago q eiꝰ is est q̃ ꝑ oẽ tempꝰ fuerit quippe ⁊ futurꝰ
sit. enic gͦ dei rõne consilioq hinoĩ geniturã tempis
uolentis creciri sol rsluna ⁊ ailie qͥnq stelle q̃ uocsuntiu.
erratice facte sunt quo tam ꝑtes temꝑis notarẽtur certa
dimensione qua reditus amfractꝰ q tẽperarii sb̃ nu̾i cõ¬
p̾heusionẽ uenirent corporeaq sidera fabricatꝰ asigͣuit
uitalib diu̾se nature motib nu̾̃o uiĩ totidem corpora

Expanded text:
ua et immutabilis. Ergo neque iunior se neque senior nec fuit nec erit nec patietur eorum aliquid quae sensibilis natura patitur, sed sunt haec omnia uices temporis imitantis aeuum. Ac de his quidem fors erit aptior deinceps disputandi locus. Tempus uero caelo aequaeuum est, ut una orta una dissoluantur, si modo dissolui ratio fasque patietur, simul ut aeuitatis exemplo similis esset uterque mundus; archetypus quippe omni aeuo semper existens est, hic sensibilis imagoque eius is est qui per omne tempus fuerit, quippe et futurus sit. Hac ergo dei ratione consilioque huius modi genituram temporis uolentis creari sol et luna et aliae quinque stellae quae uocantur erraticae factae sunt, quo tam partes temporis notarentur certa dimensione quam reditus anfractusque temporarii sub numeri comprehensionem uenirent, corporaque siderea fabricatus assignauit uitalibus diuersae naturae motibus numero septem totidem corpora,
Abbreviated transcription (Latin):
stiricõe obũbrãcit. Tũt admiratũ solonẽ arere orare ac ob¬
secrare ut s̾ oĩa sacͥdos de u̾tutib cunb reuelaret ⁊ rñdisse
amnice cuntatis referẽdꝰ ⁊ id me cogat fac̾e̾ uen̾acio dee q̃
utͣq urbẽ ꝯdidit educauit ĩstituit pͥorẽ urã ãnis fere ⁊¬
nuille exidige᷑ agͦ ⁊ uulgano seĩe postenorẽ hãc nra octo
milib ãnis post ut sacris delubroꝵ apitib ꝯtinet᷑. De hiis
runt quib sunt usi legib ꝙ̃ q amplis ã ꝙͣ p̾claus facinori¬
bus nobilita ti. Si ꝓbacoẽm desiderabis pͥꝰ ex ocio sacias licti¬
ras receusebimꝰ ac pͥmũ leges ĩtuere fors eĩ repenas niria n¬
dicia gerinaĩtatis uł quid sacerdotiis p̾ditis seꝑatĩ ac ert̾o po¬
pulo mauerent/ ne cõtagione ciliqͣ ꝓphana caftitas pollricri¬

Expanded text:
strationem obumbrantia". Tum admiratum Solonem orare atque obstrationem obumbrantia". Tum admiratum Solonem orare atque obsecrare ut sibi omnia sacerdos de ueteribus ciuibus reuelaret et amicae ciuitati referendus et id me facere cogat ueneratio deae quae utramque urbem condidit educauit instituit, priorem uestram annis fere mille ex indigete agro et Uulcanio semine, posteriorem hanc nostram octo mrunt, quibus sint usi legibus quamque amplis et quam praeclaris facinoribus nobilitati; si probationem desiderabis, post ex otio sacras litteras recensebimus. Ac primum leges intuere; fors enim multa reperies indicia germanitatis, uel quod sacerdotiis praediti separatim a caetero populo manent, ne contagione aliqua profana castitas poll
Abbreviated transcription (Latin):
nos ⁊ cet̾os nc̃ plane ⁊ miꝑ refecto moͥmentoꝵ edes ute celest
ceiũ lequore ꝓcũbũt ĩuolute q luteris publicis cũ anti¬
quioris ystorie memoria dissipant᷑ ut neccͣc sit nouo ũcio
nrite nouoq popiu̾o nouã condi mnemoriã licieraꝵ. Qua
iacione fit ut neq res uestras ꝓpͣas suitiquas n ͨ alioꝵ scia¬
tis/ eaq ipã que recensere memoriter arbitrabare nõ młtũ
distant a puerilib fabłis. Principioq uius hiiõi me¬
miueris inunda cõis cũ intunte p̾cellerint. De hinc q̃ opt¬
mũ uiroꝵ maioꝵ genꝰ nescuctis ex qͦ tu ⁊ athemenses ce¬
teri facti estis exͥuo seĩe facto suꝑstite quõ p̃clara inuen¬
tus illiuione diei ac uoctis peniit publice cladi fuit em̃ o¬
lun atheniensiũ cuntas longe ceteris p̾stans moꝵ bonita¬
te ac potencia uirium belloq ⁊ pace memorãda eiusq oꝑa
magirifica oem sicut nos accepimꝰ quãius p̾clare głie illu¬

Expanded text:
os et caeteros nunc plane et nuper refectae monumentorum aedes ictae caelesti demum liquore procumbunt inuolutaeque litteris publicis cum antiquioris historiae memoria dissipantur, ut necesse sit nouo initio uitae nouoque populo nouam condi memoriam litterarum. Qua ratione fit, ut neque uestras proprias res antiquas nec aliorum sciatis eaque ipsa, quae recensere memoriter arbitrabare non multum distant a puerilibus fabulis, principio quod unius modo memineris inundationis, cum infinitae praecesserint, dehinc quod optimum uestrorum maiorum genus nesciatis ex quo tu et Athenienses caeteri estis exiguo semine factuo semine facti tunc superstite publicae cladi. Fuit enim olim Atheniensium ciuitas longe ceteris praestans morum bonitate ac potentia uirium belloque et pace memoranda eiusque opera magnifica omnem, sicut nos accepimus, quamuis praeclarae gloriae illu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidis auctoritatib neccessitate pͥma reꝵ mũdi huiꝰ¬
iustitucoẽm ĩsinuatͤus erit. hũc oportet erratite q cẽ
eoꝵ q̃ errorib inplicant originẽ facto recursu ꝑude
ut ĩ hiis q̃ ex iente sunt fecimꝰ geniturã sub̾eamq
eoꝵ ab exordio retexamꝰ naturã q igius ⁊ terre cetera¬
rum itẽ inateriaꝵ ex quib mũdi sensibilis coangiũ¬
tata molicio est ꝯsideremꝰ. n ͨ naturã m ͦ uerã ilłã ue

Expanded text:
prouidis auctoritatibus necessitate prima rerum mundiquprouidis auctoritatibus necessitate prima rerum mundiquinstitutionem insinuaturus erit, hunc oportet erraticae quoqueeorum quae erroribus implicant originem facto recursu, perinde ut in his quae ex mente sunt fecimus, genituram substantiamque eorum ab exordio retexamus naturamque ignis et terrae, caeterarum item materiarum, ex quibus mundi sensilis coagmentata moliti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfirmato q ingenerate rõiis exanime dũ mutant¬
ĩ applaue mũdi intelligibił cirtũ actionẽ sue mẽtis
rõ est ad eosdẽ usus atq ad pleuã iite hoũ ĩstructi¬
onẽ datoꝵ. Eni quide pp̃ea eiuonis est ordinata ꝯmum¬
cacõ ut p̾sto forent mutue uoluntatis iudicia quãtũ
ꝙͣ oblectacõnis satis comoda: quipp̃e dis crepantes ⁊
ĩ ꝯsonantes aiẽ ꝯuotiones ad ꝯcentũ exornacoẽm q
ꝯcordie musis auxiliantib reuocet. Ritinus aut̃ datꝰ¬
est ut medela ꝯ̃ ĩlepida numeroꝵ q ⁊ modoꝵ nesciã
exceptis ad modũ paucis executi sumꝰ que ꝓuide mẽ¬
tis intellectus instituit oportet de illis ⁊̃ que neccessi¬
tas muehit dice. Mixta si quidẽ mnũdi sensibilis ex
ueccessitatis intelligencie q cetu ꝯstitit gen̾atio dua¬
te ĩtellcũ ⁊ salubri ꝑsuassione rigorẽ uectessitatis assi¬
due trahente ad optimos actus. Itaq uicta ⁊ parente

Expanded text:
irmatoque ingeneratae rationis examine, dum imitantirmatoque ingeneratae rationis examine, dum imitantur aplanem mundi intellegibilis circumactionem, suae mentis tus ratio est ad eosdem usus atque ad plenam uitae hominum instructionem datorum, siquidem propterea sermonis est ordinata communicatio, ut praesto forent mutuae uoluntatis indicia; quantumque quam oblectationis satis est commoda, quippe quae discrepantes et inconsonantes animae commotiones ad concentum exornationemque concordiae Musis auxiliantibus reuocet; rhythmus autem datus ut medela contra illepidam numerorumque et modorum nesciam exceptis admodum paucis executi sumus, quae prouidae mentis intellectus instituit, oportet de illis etiam, quae necessitas inuehit, dicere, mixta siquidem mundi sensilis ex necessitatis intellegentiaeque coetu constitit generatio dominante intellectu et salubri persuasione rigorem necessitatis assidue trahente ad optimos actus. Itaque uicta et parente
Abbreviated transcription (Latin):
ctellis sole celoq uisis ac n ͨ diei noctis q ĩsinuata nobi
tus extitit nũs cũ temꝑis recordacio q uaturã uiuiuse
rei quer docuit. curanq inuestigacõĩs ĩiecit mẽtib ꝯĩ
quoddam seminarium pħie pandens quo bono uichil in¬
ꝙͣ maiꝰ ad hoĩm genꝰ diuina mumficentia cõmeauit
Noc gͥ maxinũ beneficiũq insus oculoꝵ q eẽ diconimo
les ceciq mestã uitã lugubreniq aguo. ⁊ iobis uꝰ cau¬
sa dicenda demonstranda q indetur diuim mun̾is qd̾ ꝓ¬
uidentia comẽta est sal ubriter hactenꝰ. deũ oculos houb
idcuro dedisse ut uentis ꝓuidencie q crecuitꝰ qui fuunt
iu celo notantes eoꝵ siunles cognatos q ĩ usũ redigerẽt
sue mentis ⁊ circuitus aie qui aĩa du̾siones seu delibe¬
racoẽs uocantur ꝙͣ sumi luuos efficerent diume menti
ꝓuide motib placidis tñsquillis q ꝑturbatos licet

Expanded text:
stellis sole caeloque uisis. At nunc diei noctisque insinuata nobisstellis sole caeloque uisis. At nunc diei noctisque insinuata nobistus extitit numerus, tum temporis recordatio, quae naturam uniuersae rei quaeri docuit curamque inuestigationis iniecit mentibus, quasi quoddam seminarium philosophiae pangens, quo bono nihil umquam maius ad hominum genus diuina munificentia commeauit. Hoc igitur maximum beneficium uisus ocles caecique maestam uitam lugubremque agunt. Nobis uero causa dicenda demonstrandaque uidetur diuini muneris quod prouidentia commenta est salubriter hactenus: deum oculos hominibus idcirco dedisse, ut mentis prouidentiaeque circuitus, qui fiunt in caelo, notantes eorum similes cognatosque in usum redigerent suae mentis, circuitusque animae, qui animaduersiones seu deliberationes uocantur, quam simillimos efficerent diuinae mentis prouidis motibus placidis tranquillisque, perturba
Abbreviated transcription (Latin):
prudenciã q ht̃. sola aĩa ħ porro minsibile. At u ͦ igiis
et aqua cetere q mnaterie iusibilia sunt corpora. Opor¬
tet aut̃ intellectꝰ discipline amatorẽ prudentissue n¬
ture pn̾cipales causas non ad iuinicula cause pñcipalis
inqͥrere. Illas uͦ que ab aliis mote moueant alias secim¬
de utroq cã ⁊ geri̾e disserendũ s seꝑtitu quidẽ de optius
q̃ cũ intelłcu prudencia q cunctã honesta ⁊ bona moluu¬
tur. seorsum n ͦ de hiis q̃ mente prudentia q casse ten̾ie ⁊ u
lib confusa ⁊ ĩordinata que faciũt relinquit ⁊ de oculoꝵ
quidẽ inmisterii cã obꝙͣ uacti sũt eã qmͣ hũt u̾tutẽ satis
dictũ est. ¶ De pcipua tũ utilitate opis eoꝵ mox erit aꝑ¬
tior dictereudi locus. uiius enĩ nixͣ meã sententiã cã est
mnaxĩ cõmodi plerisq nõ ociose natis atq institutis obid
ip̃m qd̾ agimꝰ. ⁊ Ieq enĩ de uiuu̾sa re quisꝙͣ q̃reret ñ pus

Expanded text:
prudentiamque habet, sola anima. Hoc porro inuisibile, at uero ignis et aqua caeteraeque materiae uisibiia sunt corpora. Oportet autem intellectus et disciplinae amatorem prudentissimae naturae principalem causam, non adminicula causae principalis inquirere, illas uero, quae ab aliis motae mouent alias, secunde utroque causarum genere disserendum, sed separatim quidem de optimis, quae cum intellectu prudentiaque cuncta honesta et bona moliuntur, seorsum uero de his quae mente prudentiaque cassae temere et ut libet confusa et inordinata quae faciunt relinquunt. Et de oculorum quidem ministeitate operis eorum mox erit aptior disserendi locus. Visus enim iuxta meam sententiam causa est maximi commodi plerisque non otiose natis atque institutis ob id ipsum quod nunc agimus; neque enim de uniuersa re quisquam quaereret nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
plunie stagnoꝵq ĩfonciũ largitas demũqz ex aqua tre¬
ne moles aggerantur. Atq ita circuitu quodã ures fom̃¬
ta q genera coĩs corporib ĩuicẽ sͥ mutuantib n ͨ ĩ una
eadẽ q forma ꝑ seuerantib q̃ tandẽ eut certa eoꝵ ⁊ a cũ¬
ctatõe semota ꝯp̾hensio: 2. Iulla certe. Qua pp̃ decuncti
hinõi mutabilib ita ẽ. habendũ. Hoc qd̃ sepe alias ałr for¬
matum nob̃ udetur ⁊ plerũq ixͣ igns effigĩe. nõ ẽ oppi¬
nor igis s igneũ quoddã nõ aer. s aerũ n ͨ oĩo quidꝙͣ ue

Expanded text:
pluuiae stagnorumque et fontium largitas demumque ex aqua terrepluuiae stagnorumque et fontium largitas demumque ex aqua terrenae moles aggerantur. Atque ita circuitu quodam uires fomentaque generationis corporibus inuicem sibi mutuantibus nec in una eademque forma perseuerantibus quae tandem erit certa eorum et a cunctatione semota comprehensio? Nulla certe. Quapropter de cunctis huius modi mutabilibus ita est habendum: hoc quod saepe alias aliter formatum nobis uidetur et plerumque iuxta ignis effigiem non est, opinor, ignis sed igneum quiddam, nec aer sed aereum,
Abbreviated transcription (Latin):
turã putandũ ẽ opmor oĩm q̃ gignũtur receptatu lũ est
qiͣ quedã mit̾cula. atq hoc qd de ea dicitur. uerũ ẽ ꝯmidẽ
s dicendũ indetur paulo aꝑtius. Est tũ suduũ eo ma¬
gͥis ꝙ p̾confundi uentis aciẽ necc̃e ẽ ⁊ astutire tẽ a qi¬
gue ꝙͣ de ceteris materiis qui magis aquã ure aiquc
dici putari q oporteat ꝙͣ terrã cũ nulla sit certee ⁊ ista¬
bilis ꝓpͥetas corpoꝵ q̃ cuiusq indicet naturale gerina¬
nitatẽ. Principo ut de aqua cuiꝰ modo secm ꝯuierecios¬
nẽ ordiam᷑ cũ astringitur ĩ glaciẽ certe sexũ tereneiꝑso¬
lidatis corpus ⁊ inime fusile apparet. Eadẽ ħ ignita
et diffluens discreta q uarie ĩ hũorem ĩspm ⁊ aerias auras
dissoluit᷑. aer porro exustꝰ iguem creat iursũq extuictꝰ
igis aera corpulencior fcũs iustitint aer itẽ crassiorca¬
ctus ĩuubes nebulas q ꝯcrescit. Quib elisis ⁊ exp̾ssis

Expanded text:
turam putandum est? Opinor, omnium quae gignuntur receptaculum est, quasi quaedam nutricula. Atque hoc quod de ea dicitur uerum est quidem, sed dicendum uidetur paulo apertius; est tamen arduum eo magis, quod praeconfundi mentis aciem necesse est et aestuare tam de igni quam de caeteris materiis, qui magis aquam iure aquam dici putarique oporteat quam terram, cum nulla sit certa et stabilis proprietas corporum quae cuiusque indicet naturalem germanitatem. Principio ut de aqua, cuius modo fecimus mentionem, ordiamur: cum astringitur in glaciem, certe saxum terrenaeque soliditatis corpus et minime fusile apparet, eadem haec ignita et diffluens discretaque uarie in humorem, spiritum et aereas auras dissoluitur; aer porro exustus ignem creat rursumque extinctus ignis aera corpulentior factus instituit, aer item crassior factus in nubes nebulasque concrescit, quibus elisis et expressis
Abbreviated transcription (Latin):
detis ait post dissolucionc id fenus qd̾ credideratis fata
celłione cuẽ ⁊ corporis recipiatis. ħ dixit ⁊ demũ reliqͥaᷤ
poris co ncrecionis ex quo mũdi cũam ꝯuiscuerat ĩ eiust¬
sinũ c̾teris refuntens eodem ꝓpe modũ gen̾e aco eadẽ rõ

Expanded text:
detis ac post dissolutionem id faenus quod credideratis facta detis ac post dissolutionem id faenus quod credideratis facta secessione animi et corporis recipiatis." Haec dixit et demum reliquias prioris concretionis, ex qua mundi animam commiscuerat, in eiusdem crateris sinum refundens eodem propemodum genere atque
Abbreviated transcription (Latin):
colubies nͨ tũ uinꝙͣ dissoluemuui n ͨ mortis neccessita¬
tem sublitis. qr uolũtas mea maior ẽ nexus ⁊ uegetar¬
ci ad et̾i. itatis custudiã ꝙ̃ illi nexus uitalos exquib
cternitas ura cocgmẽtata atq ꝯposita ẽ: iubendi gͦqd
⁊ quib carens umu̾sa mortalium gen̾a intͣ septũ iuiuine
contine̾bit. Oportet enĩ si erit mnũdus ꝑfactus futurus
uiũ si gen̾is sbam quo aĩalib singulis sippeditato uuẽ¬
di iugore es q̃ st uieliora ꝓximã diuinitati fortuna di¬
guitatemr quoq sorciantur. Qua pp̃ ut ⁊ mortalia sint
inumm i ctitutoem. Limitantes gͦ mea̾ uixͣ effectũ urũ so¬
letim ita insiicite atq extrcate mortalia ut quib
ꝯ nciũ diunitatis ⁊ appeliacionis parilitas cõpetit di¬
tem faciam. uobisq tradã uos cetera exequi par est. ita ut
ĩmortalem celesteniq naturã mortali exitu extͥnsetus
ãbiatis ibeatis q nasci. cibũ q ꝓuideatis ⁊ ĩtrementa

Expanded text:
solubiles, nec tamen umquam dissoluemini nec mortis necessitatem subibitis, quia uoluntas mea maior est nexus et uegetatior ad aeternitatis custodiam quam illi nexus uitales ex quibus aeternitas uestra coagmentata atque composita est. Iubendi ergo quod  si uniuersa mortalia genera intra conseptum suum minime continebit. Oportet autem, si erit mundus perfectus futurus uniuersi generis substantiam, quo animalibus singulis suppeditato uiuendi uigore ea quae sunt meliora proximam diuinitati fortunam dignitatemque sortiantur. Quapropter, ut et mortalia sint generum institutionem. Imitantes ergo meam iuxta effectum uestrum sollertiam, ita instituite atque extricate mortalia ut, quibus consortium diuinitatis et appellationis parilitas competit, ditem faciam uobisque tradam; uos cetera exequi par est ita ut immortalem caelestemque naturam mortali textu extrinsecus ambiatis iubeatisque nasci cibumque prouidea
Abbreviated transcription (Latin):
bat opifex deꝰ. atq ut mens cuiꝰ insus ꝯtemplatis qĩ
intellectꝰ ẽ ꝓdear gen̾a ꝯtemplatur intelligibili mnũ¬
do q̃ ꝓdee sũt illic a ĩalia sic deus in hoc opere sensibili
pͥpes aeruiagũ tertiũ aque liquorib accõmodatiuꝵ
quartũ qd̾ terrena soliditas sustin̾et ⁊ diuiui qͣdẽ ge¬
ueris ex ꝑte maxĩa spẽm ignis serena claritu dire p¬
polibat. ut pp̃ exiumũ splendorẽ intoremq uitẽtib
eet iisurisq uen̾abilis. figurã porro eiꝰ sigure ũid

Expanded text:
us contemplatioque intellectus est, idearum genera contemplatur in intellegibili mundo, quae ideae sunt illic animalia, sic deus in hoc opere suo sensilpraepes aeriuagum, tertium aquae liquoribus accommodatum, quartum quod terrena soliditas sustineret. Et diuini quidem generis ex parte maxima speciem ignis serena claritudine perpolibat, ut propter eximium splendorem nitoremque uidentibus esset uisurisque uenerabilis. Figuram porro eius figurae mund
Abbreviated transcription (Latin):
lami q expͥmet siłitudĩem. Ex quo fit ut receptacłi suni ᷤ¬
intelligat᷑ omĩi quippe for̾a carens eodem ut qͥ pigm̃ ta cõ¬
tura uidel sucos humidos oderaminũ. Et quidẽ mat̾us mo¬
ub ĩpssioni q cedentib insig̃re for̃as aliqͣs uolunt pure
leuigatas apparant n ͨ ullã oiõ for̃am ĩ apparata leugacõe

Expanded text:
lamque exprimet similitudinem. Ex quo fit, ut receptaculi sinus nlamque exprimet similitudinem. Ex quo fit, ut receptaculi sinus nintellegatur omni quippe forma carens, ut qui odora pigmenta contura uidelicet humidos sucos odoraminum, et qui materiis mollibus impressionique cedentibus insignire formas aliquas uolunt, pure leuigatas apparant nec ullam omnino formam in apparata leuigatione
Abbreviated transcription (Latin):
hit ⁊ cũ uelut intͣ grennũ eiꝰ formentur q̃ recipi piũt
ipã in fornus manet. Est q usus eiꝰ sinuł molli ceden¬
ti q materie ĩ quã ĩprimũtur uaria signa cula moue¬
tur q ⁊ ĩformatur onũ mode ab ĩ troeuntib. ipã n ͨ forͣa¬
uec motũ hñs ex natura sua. Que uͦ ingrediunt᷑ tor̃as niu¬
tant alias q alia ⁊ diu̾sa cernũtur. Eademq q̃ int̾eruit
et egrediuntur simulacra sũt uere existentiũ ueꝵ reꝵ uro
in q gignitur p̾terea t̾ciũ ex quosimilitudinẽ trahit uiu¬
tuatq qd̾ gignnt᷑. Decet gͦ facere ꝯꝑacoẽm siłitudĩem q im¬
ꝑtiri. Illi quidẽ qd̾ suscepit matͥs. atuͦ unde obuenit ꝑatͥs
m̃a subuehenda. Et eĩ si erit alicuiꝰ eoꝵ q̃ in se recipit si¬
mile receptaculũ cũ quid obueniet disiłe hiis qͣb siłc ẽ
discorda bit opinor uultꝰ eiꝰ cũ intͦgressi corꝑis uultu nul¬

Expanded text:
hit, et cum uelut intra gremium eius formentur quae recipiuntur, hit, et cum uelut intra gremium eius formentur quae recipiuntur, ipsa informis manet estque usus eius similis molli cedentique materiae, in quam imprimuntur uaria signacula, moueturque et conformatur omnimode ab introeuntibus, ipsa nec fornec motum habens ex natura sua. Quae uero ingrediuntur, formas mutant aliasque alia et diuersa cernuntur, eademque quae introeunt et egrediuntur simulacra sunt uere existentium rerum miro qin quo gignitur, praeterea tertium ex quo similitudinem trahit mutuaturque quod gignitur. Decet ergo facere comparationem similitudinemque impertiri illi quidem quod suscipit matris, at uero unde obuenit patrismina subuehenda. Etenim si erit alicuius eorum quae in se recipit simile receptaculum, cum quid obueniet dissimile his quibus simile est, discordabit, opinor, uultus eius cum introgressi corporis uultu nul