comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retariũ. in ipsis suꝑiorib palacui: et die noc¬
tuq gemitib ac fletib et ieiunuis. atq ora¬
tionib occupati: exorabant dñm ut digni
haberent̃ tolerantie confessionis eius: et nu¬
mero scõrum mr̃m sociari. Ascendebant au¬
tem ad eos occulte religiosi uiri. religioseq
femine: et a sanctis diuersas sibi sanitatũ
gracias impetrabant. Nam et cecorũ oculi¬
illuminabant̾ eorũ precib. et sanabantur
infirmi: et de obsessis corporib demones
pellebant᷑. Interea cũ hec agunt᷑. tͣnsiens
beatus tiburciꝰ occurrit homini. qͥ de alto
lapsus. caput et omĩa m̃bra quassauerat:
ita ut de sepultura eius agerent hi qͦrum
filius esse dinoscebat᷑. Tunc dicit illis flen¬
tibus. Permittite me p̃cantare er: forsitan
recuperat sanitatẽ. Cumq om̃s dedissent
solidata sunt ossa eius et caput et omĩa
uiscera: et quasi nichil ei euenisset. ita fac¬

Expanded text:
zetarium, in ipsis superioribus palatii, et die noczetarium, in ipsis superioribus palatii, et die noctuque gemitibus ac fletibus, et jejuniis atque orationibus occupati, exorabant Dominum, ut digni haberentur tolerantia confessionis ejus, in numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos occulte religiosi viri et religiosae feminae, et a Sanctis diversas sibi sanitatum gratias impetrabant. Corilluminabantur eorum precibus, et sanabantur infirmi, et ex obsessis corporibus daemones pellebantur. 71. Interea dum haec aguntur, transiens B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerent hi, quorum filius esse dignoscebatur. Tunc dicit eis flentibus: Permittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent ymbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, ita fac
Abbreviated transcription (Latin):
tius: nichostratus ex primiscrinio. cũ fr̃e
suo castorio. et cũ coniuge sua. Loe nomi¬
ne. Item claudius cũ uictorino fr̃e suo
et cum filio suo simpniano: qui fuerat
a morbo idropis liberatus. Hi tantũ. uinuer¬
sis cũ cromatio ꝓficiscentib. cũ gaio ep̃o re
ad multorũ solaciũ sub specie militari late¬
bat. defensorẽ ecclesie instituit: ceteros uͦ
subdiaconos fecit. S quia tutus nullus inue¬
niri poterat locus ad latebrã confouendam:
tii. Qui castulus morabat᷑ ibidem in palacio:
in suꝑiori loco et ualde altissimo ꝯmanebat.
Ideo autem hec apta mansio ꝓbabatur: qr
et ipse castulus cũ suis omĩb xͥanissimꝰ erat.
Et lex data de sacrificiis. cum ubiq sui fer¬
uore deseuiret: in illis qui palacio adhere¬
bant. quia nec suspicio de eis esse poterat.
celabant᷑. Erant ergo ut diximꝰ om̃s hi.
morantes cũ scõ papa gaio apud castulum

Expanded text:
tius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre tius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum Victorino fratre suo et cum filio suo Symphoriano qui fuerat a morbo hydropis liberatus. Hi tantum, universis cum Chromatio proficiscentibus, cum Caio episcopo remaad multorum profectum sub specie militiae latebat, defensorem Ecclesiae instituit, caeteros vero subdiaconos fecit. 69. Sed quia tutus nullus inveniro poterat locus ad latebram confovendam, tii: qui Castulus ibidem in palatio, in superiori loco et valde altissimo commanebat. Ideo autem haec apta mansio probabatur, quia et ipse Castulus cum suis omnibus christianissimus erat; et lex data de sacrificiis cum ubique sui fervore desaeviret, in illis qui palatio adhaerebant, quia nec suspicio de eis esse poterat, celabatur. Erant ergo, ut diximus, omnes hi morantes cum sancto papa Caio apud Castulum
Abbreviated transcription (Latin):
tiburcio: et mecũ in hac urbe qͥ uoluerim
maneant. Non enim nos terratũ spacia di¬
uident: quos xͥ caritas nectit. Nec absei. uã¬
urãm sentiunt oculi nr̃i: quia de macrioris
hominis uos intuem̃ aspectu. Hec et his simi¬
lia dicente papa gaio: exclamauit tibur¬
cius uir clarissimꝰ dicens. Obsecro te pater.
et ep̃orum episcope: ne me patiaris terga
dare ꝑsequentib. Michi enim ualde iocun¬
dum est. et optabile. pro uero deo nalies
si esse posset occidi: tantũ ut illius uite dig¬
nitatem inueniã. quã nullus mͥ succelsor
eripiat. nulla tẽpora finem ĩponant. Tunc
sanctus gaius congaudens fidei eiꝰ. lacrimas
effundebat: orans ut om̃s qui remanstrant
certamini uictores existant. triũphũ mat¬
rabili papa hi. marcellianꝰ et marcus: simaul
quoq et pater eorũ uir clarissimꝰ tͣnquilli¬
nus. Item beatus sebastianus. et pulcherri¬
mus iuuenis. sed m̃te pulchrior sc̃s tibur¬

Expanded text:
Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir clarissimus dicens: Obsecro te, pater et episcoporum episcope, ne me patiaris terga persequentibus dare. Mihi enim valde jucundum est et optabile, si possem millies pro vero Deo occidi, tantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum marrabili Caio papa hi, Marcellianus et Marcus, simul quoque et pater eorum vir clarissimus Tranquillinus, item B. Sebastianus, et pulcherrimus juvenis, sed et mente pulchrior, S. Tibur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino sacrificandi necessitati succũberet.
Uerũ quia tanta uis ꝑsecutionis extrterat.
meruit ex sacro rescripto cromarius. ut me¬
dendi gr̃a in campano litore moraret᷑. In
quo erat lati cespitis dñs: tribuitq ei copi¬
am. om̃i xͥano ire uolenti cũ eodem. ad ꝑse¬
cutionis rabiem declinandã. Tunc orta est
ret. et quis iret cũ cromatio: qui tantũ po
latis. Unde mͥ uidetur ut tufr̃ policarpe. qͥ
et sacerdotii rectũ tramitẽ tenes. et sciencie dei
repletus es donis. pergas simul ad confortandas
At ille his auditis adqͥeuit: blandũq pape im¬
perium equanimit̾ tulit. Uenit itaq dies
dñica. qua gaius ep̃c agens que dei sũt intra
duos credentib in se constituit gradus: con¬
fessionis scilicet et martirii. Si qui enim
confessionis grãm teneant: et dantes latus
pugnaturi. sollicitudinẽ gerant. Pergant itaq
qui uolunt una cũ filiis nr̃is cromatio t

Expanded text:
omnino sacrificandi necessitati succumberet. omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exstiterat, meruit ex sacro rescripto Chromatius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo erat lati cespitis dominus, tribuitque copiam omni Christiano ire volenti cum eodem ad persecutoris rabiem declinandam. Tunc orta est ret, et quis iret cum Chromatio, qui tantum poplatis. Unde mihi videtur, ut tu, frater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra duos in se credentibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui confessionis gratiam teneant, et dantes latus pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et
Abbreviated transcription (Latin):
habere patrẽ. serui hominis esse non debeant.
uir magne prudentie. magneq uirtutis:
imꝑantib carino. diocliciano. et maximiano.
Didelicianꝰ in urbe erat cũ maximiano: cari¬
nus autẽ erat cũ om̃i exercitu in partibus
galliarũ: et eius intuitu lenta ꝑsecutio dio¬
cliciani cirta xͥanos esse ceperat: qr carinus
habebat aliquos amicos. quos huius tituli
professio decorabat. Igͥ occiso carino in ciui¬
tate maguntiaco. max imiano et aquilino
consulib facta est ꝑsecutio talis. ut nullus
emeret uel uenundaret aliqͥd: nisi qui sta¬
ticulis positis in eo loco ubi emendi gracia
uentũ fuisset. thuris ex hibuisset incensum.
Circa insulas. circa uicos. circa nimphas
copiã darent. aut haurientib aquã ipsam
facultatẽ tribuerent: nisi qui idolis delibas¬
sent. Tunc sc̃i gai ep̃i consilio habito. cro¬
matius illustris uir. om̃s xͥanos in domo sua
suscepit: et uniuersos ita fouebat. ut millus

Expanded text:
habere patrem, servi hominis non debent habere patrem, servi hominis non debent vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, imperantibus Carino, Diocletiano et Maximiano. Sed Diocletianus in Urbe erat cum Maximiano: Carinus autem erat cum omni exercitu in partibus Galliarum positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur occiso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa nymphea copiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibassent. 66. Tunc S. Caii episcopi consilio habito, Chromatius illustris vir omnes Christianos in domo sua suscepit, et universos ita fovebat, ut nullus
Abbreviated transcription (Latin):
gitur : ut tot dieb ipsis dicant renuncia¬
turos se esse om̃ib artib inimici. et mũdi
flagitas: ego qui adhuc suscepturus eram
negotia. solius susceptionis uoluntati reñtio
Et qui futurus eram aduocatus ad agendãᷤ
causas mortaliũ. fuscipiã xͥanitatẽ ad agen¬
das actiones angelicas: cũ unꝰ esse cepero
ex eorũ numero qui eternã uitã accipiũt.
et efficiunt᷑ causidici scĩtatis. Tũc ãplexatꝰ
est eũ beatus sebustianꝰ. Quẽ cũ baptizasset
sc̃s policarpus : ipse pater acceptionis eius
est factꝰ. Igitur dũ pauci ad modũ tͣnsacti
fuissent dies: otm̃ib rite abrenunciatis
uniuersis mundi negotuis. suscepit cromatiꝰ
sacri baptismatis nouitatẽ: et cũ eodem ex
familia eius ꝓmiscui sexus. mille quadringen¬
te amme. Quos om̃s priꝰ manu missioni gr̃a
a seruitutis nodo exsoluit: et donis optimis
instruxit: dicens hoc qd̃ isti qui dm̃ incipiunt

Expanded text:
gitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiagitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos se esse omnibus artibus inimici et mundi cflagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis optimis instruxit, dicens hoc: Illi qui Deum incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
nunciaret om̃ib idolis: respondit. Abrenũ¬
tio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis: utrũ
renunciaret om̃ib peccatis. At ille ait. Ista
prius debiusti inquirere: anteꝗͣ has aulas
regis celorũ intrarẽ. Nunc autẽ reinduã me
non baptizatus: ut omnibus prius quibus
sum iratus indulgeã: om̃ib debitorib meis
ciro grapha restituã. Si cui aliqͥd uiolenter
abstuli: integrũ reddi p̃cipiã. Due mͥ post
uxoris obitum ꝯcubine sunt: et istis donẽ
et maritis tradam. Ab om̃i nexu seruili in¬
genuo priuato uel publico. actuũ meorũ¬
nodos exsoluã: et ita demũ ꝓmittã renun¬
ciaturũ me om̃ib peccatis diabolicis. et uo¬
luptatib mũdi. Dicit ei sc̃s policarpus p̾s¬
biter. Beatiorẽ te celestis unda ꝑfundet.
cum ea que arbitrio tuo dicis te esse factu¬
rum. tota festinatione ꝯpleueris. Nam et
quadragesime tẽpus ideo baptizandis ĩiun¬

Expanded text:
nuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenunnuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus, ut omnibus prius, quibus sum iratus, indulgeam; omnibus debitoribus meis chirographa restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concubinae sunt, et istis dotem et maritis tradam, ab omni nexu servili, ingenuo, privato, vel publico actuum meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injun
Abbreviated transcription (Latin):
efficerem: ne passionũ dolorib cederent
quos fides fecerat bellatores. Tuautẽ ãplis¬
sime potestatis apicem gerens: non potes
temet ipsũ nec ab spectaculis tolleie. neq
iudicandis negotiis absentare. Simulans
gͥ egritudinẽ. tibi psi postula successorẽ:
ut possis liber ab occupationib mundi.
future uite rudim̃ta suscipere: ut secun¬
da natiuitate iterũ natus. eternis efficiaris
parentib ꝓles. Eodem itaq die cromatiꝰ¬
mitit ad amicos suos in palacio positos:
per quos testimonialia scripta suscipiens.
tirociniũ diuine milicie anteꝗͣ baptirare¬
tur accepit. Quid memorẽ quã plenissi¬
me fidei fuerit. quãq acris ingenii contͣ
infideliũ assertionẽ constiterit: sequens lectio
manifestat. Nam in inicio qualiter sit sacro¬
sancti fontis unda ꝑfusus: mentis eius fides
euidenter enituit. Interrogatus si crederet:
dixit. Credo. Iterum interrogatus utrũ abre¬

Expanded text:
efficerem, ne passionum doloribus cederent, efficerem, ne passionum doloribus cederent, quos fides fecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec a spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postula successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta suscipere, ut secunda nativitate iterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem itaque die mittit ad amicos suos in palatio positos, per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: Credo. Iterum interrogatus, utrum abre
Abbreviated transcription (Latin):
prohibebat fieri. Sc̃i ucro non solũ ñ metuebãt
promissũ exiciũ: uerũ etiã preparare ꝯstanter
clibana hortabant᷑. Tunc accesserũt ad uniu̾sa
idola cristallina. et olointrea. et omne illud
opus mechanicũ: et subito dum scõrum ma¬
nib frangerent᷑. apparuit ante oculos cro¬
matii iuuenis. cuius facies flãmeo radiabat
tuorũ recipias sanitatẽ. Ad hane uocẽ sanis¬
simus cromatiꝰ redditus: cepit currere post
iuuenẽ. ut pedes eius oscularetur. At ille
dixit ei. uide ne contingas me: qr ñdum
huptismatis scĩficatio. te ab squalorib ab¬
luit idiclorũ. Uidens hec tiburcius filius
cius: aduoluitur pedib sc̃ĩ policarpi. Ipse
filius dei: quem p̃dicatis boni ministri eiꝰ.
cut ipse uosti principatũ prime cohortis
ago. sid utrum sit milicia hoĩs. nescire
olim decreui. nec uelle. Ad hoc tantũ sub
el. mide latere uolui. ut nutanciũ ani¬
mos instrucrẽ. et dubitantes corstantes

Expanded text:
ejus, prohibebat fieri. Sancti vero non solum non metuebant ejus, prohibebat fieri. Sancti vero non solum non metuebant promiclibanos hortabantur. 59. Tunc accesserunt ad universa idola crystallina et holovitrea, et omne opus illud mechanicum: et subito, dum sanctorum manibus frangerentur, apparuit ante oculos Chromatii juvenis, cujus facies flammeo radiabat tuorum recipias sanitatem. Ad hanc vocem sanissimus redditus coepit currere post juvenem, ut pedes ejus oscularetur. At ille dixit ei: Vide ne contingas me, quia nondum baptismatis sanctificatio te a squaloribus abluit idolorum. Videns haec Tiburtius filius ejus, advolvitur ad pedes S. Polycarpi. Ipse unigenitus Filius Dei, quem praedicatis boni ministri ejus.cut ipse nosti, principatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire olim decrevi, nec vellem. Ad hoc tantum sub chlamyde latere volui, ut nutantium animos instruerem, et dubitantes constantes
Abbreviated transcription (Latin):
recte laudent̃. et iniusti merito puniantur.
Et hoc nolo ut ociosũ esse existimes: quod
teipsum nondũ saluatũ attendis. Nam si ex
integro a te inimici generis humani ceri¬
monias abiceres: in temet ipso qd uerũ ẽ
didicisses. Audiens hec cromatius dix̃. Uerꝰ
ille deus est: qui uos tales ꝓbatur habere
cultores. Nam om̃is sermo ũr ita racionib
affluit: ut pecudes ad racionẽ uerã m̃tis
inclinet. Unde uiã hoc ipsũ qd̃ ad ornatũ
domus uisus sũ excepisse: ne impediat sa¬
luti mee eius incolumitas. dissipetur. Credo
gro si a me separauero. et p̃sentẽ merear sa¬
one. hoc opus p̃ciosũ et p̃cipuũ. et incõpa¬
rabile deici. S ne paterne saluti uidear ue¬
nire contͣrius. deferant᷑ duo clibana: et ac¬
censa ante ianuã cubiculi p̃parent᷑: ut dũ
destructũ ab eis fuerit. et pater meus ñ
receperit sanitatẽ: ambo clibanis ardentib
dimergant̾ singulis. Audiens hec pater

Expanded text:
laudentur recte, et injusti merito puniantur. laudentur recte, et injusti merito puniantur. Et hoc nolo ut otiosum existimes, quod te ipsum nondum salvatum attendis. Nam si ex integro a te inimici generis humani caeremonias abjiceres, in temetipso quod verum est didicisses. 57. Audiens haec Chromatius dixit: Verus ille Deus est, qui vos tales probatur habere cultores. Nam omnis sermo vester ita rationibus affluit; ut et pecudum ad rationem veram mentes inclinet. Unde etiam hoc ipsum quod ad ornatum domus visus sum excepisse, ne impediat saluti meae ejus incolumitas, dissipetur. Credo ex integro separavero, et praesentem merear saone hoc opus pretiosum et praecipuum et incomparabile dejici. Sed ne paternae saluti videar venire contrarius, deferantur duo clibani et accensi ante januam cubiculi praeparentur, ut dum destructum ab eis fuerit, et pater meus non receperit sanitatem, ambo in singulis clibanis ardentibus demergantur. Audiens haec pater
Abbreviated transcription (Latin):
exuberasse casib dicas: ilico uidebis eum
tibi racionabilia scemata infinita afferre.:
quib approbet quia in ipsis tẽporib tibi
euenire debuerint bona. Circulũ et enĩ tenet
ex om̃i parte collectũ. in quo diuersas et ua¬
rias causas accipit: ex quib occasionẽ capiat
dicendi qd uoluit. Nam futura dũ penitus
p̃uidere non possunt. clemacterica dixerũt.
id est nature rei incerta ꝓfugia. Nam diu̾sis
tẽporib nati. uno naufragio perierũt: et
una hora diei uel noctis ecorti. alter ad men¬
dicitatem deponitur. alter ascendit ad reg¬
num. In uno p̃lio innumerabilis multitudo
prosternit᷑: et uno die. ĩmo uno puncto.
in domo due nate femine: pudicissima al¬
tera. altera efficit̾ ĩpudica. Si utriusq stelle
meritũ contuler̃t: nec meretrix uitupanda
est. nec casta laudanla. Certe letulatores
et principes sacra sua p̃uaritata puniunt:
et ideo forum. ideo iudex. ideo iura. ut iusti

Expanded text:
exuberasse casibus dicas, illico videbis eum exuberasse casibus dicas, illico videbis eum tibi rationabilia schemata infinita afferre, quibus approbet, quia in ipsis tibi temporibus evenire debuerint bona. Circulum etenim tenet ex omni parte collectum, in quo diversas et varias causas accipit, et quibus occasionem capiat dicendi quod voluerit. 56. Nam futura dum penitus praevidere non possunt, climactericas dicunt, id est naturae rei incerta profugia. Nam diversis temporibus nati uno naufragio perierunt, et una hora diei vel noctis exorti, alter ad mendicitatem deponitur, ascendit alter ad regnum: et in uno praelio innumerabilis multitudo prosternitur, et uno die, imo uno puncto, in una domo, duae feminae, pudicissima altera, altera efficitur impudica: utriusque stellae si meritum contulerint, nec meretrix vituperanda est, nec casta laudanda. Certe legum latores et principes sacra sua praevaricata puniunt, et ideo forum, ideo judex, ideo jura, ut justi
Abbreviated transcription (Latin):
qui huiuscemodi nugis suũ occupãt pectus:
Omĩa enim ista falsa: deceptionisq mins¬
tra sunt. Similitudo enim in eis ueritatis
est: non ipsa ueritas. Dicit ei cromatiꝰ. Q d.
quod ñnũquã futura ꝓnunciant: Sanetꝰ
festius aperiemus. Precipe hodie ad te ma¬
thesis uenire doctorẽ. cui dicas illo tẽpore
asperis te casib laborasse: et inqͥre ꝑ quas
stellas. hoc tibi euenerit mali. Responsa eiꝰ
erũt ꝓculdubio talia. qd̾ tẽpus tuũ a ma¬
licic so marte susceptũ est : aui saturnus
apocatasticus fuit. aut annus tuus ex dia¬
metro susceptus ẽ. aut clemacterici tͥ in
centro sint nata. aut sindetos fuit cũ ma¬
lo. aut inuisibilis aut instigmate: aut im¬
mobilis circa te extitit cursus stellarum.
Hec et his similia dũ dixerit: rationẽ tͥ
uerisimilẽ assignare nititur et probare.
age eiunc. interroga alterũ mad. ematicũ.
cui ipsas horas ipsũq tẽpus in bonis tibi

Expanded text:
qui hujuscemodi nugis suum occupant pectus? qui hujuscemodi nugis suum occupant pectus? Omnia enim ista falsa deceptionisque ministra sunt: similitudo in eis veritatis est, non ipsa veritas. 55. Dicit ei Chromatius: Quid? quod nonnumquam futurastius aperiemus. Praecipe hodie ad te mathesis venire doctorem, cui dicas, illo tempore te asperis casibus laborasse, et inquire per quas stellas hoc tibi evenerit mali; responsa ejus erunt procul dubio talia, quod tempus tuum a malitioso Marte susceptum est, aut Saturnus apocatasticus fuit, aut annus tuus ex diametro susceptus est, aut climacterica tibi in centro sunt nata, aut syndetus fuit cum malo, aut invisibilis, aut in schemate, aut immobilis circa te exstitit cursus in stellis. Haec et his similia cum dixerit, rationis tibi verisimile assignare nititur aliquid et probare. Age nunc, interroga alterum mathematicum, cui ipsas horas ipsumque tempus in bonis tibi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa fracta sunt. quid in aĩo geras nobis
euidentiꝰ manifesta. Prefectꝰ diceit. Habeo in¬
quit cubiculũ olouitreũ. in qͦ oĩs disciplina
stellarũ ac mathesis mechanica est arce
ꝯstructũ: in cuiꝰ fabrica pater meus tarqͥ¬
nius amplius ꝗͣ ducentos pondo auri di¬
noscitur expendisse. Cui sc̃s sebastianꝰ dc̃e.¬
Si hoc tu integrũ habere uolueris: te ipsum
frangis. Cromatius dix̃. Quid enĩ mathesis
aut ephemeris aliquo sacrificiorũ ritu co
plenitudo uel diminutio digitorũ motu ra¬
tionis magisterio. et calculi ꝯputacione p̃
leonis et capricorni. et sagittarii. et scorpi¬
onis et tauri sunt: illic in ariete luna. in
cancro hora. in ioue stella. in mercurio tiro¬
pica. in uenere mars: et in om̃ibus iftis de¬
monib monstruosis. ars deo inimica cog¬
noscitur. Ista quis non ita recuset. ut ñ solũ
ipsi non habeant. non colant. ñ credant. ñ
teneant. uerũ etiã nec illos amicos habeant:

Expanded text:
omnia fracta sunt, quid in animo geras nobis omnia fracta sunt, quid in animo geras nobis evidentius manifesta. Tunc ille: Habeo, inquit, cubiculum holovitreum, in quo omnis disciplina stellarum ac mathesis mechanica est arte constructa, in cujus fabrica pater meus Tarquinius amplius quam ducenta pondo auri dignoscitur expendisse. Cui S. Sebastianus dixSi hoc tu integrum habere volueris, te ipsum frangis. Chromatius dixit: Quid enim? Mathesis aut ephemeris aliquo sacrificiorum usu coluplenitudo vel diminutio, digitorum motu, rationis magisterio, et calculi computatione pLeonis et Capricornii et Sagittarii, et Scorpionis, et Tauri sunt, illic in Ariete luna, in Cancro hora; in Jove stella, in Mercurio tropica, in Venere Mars, et in omnibus istis monstruosis daemonibus ars Deo inimica cognoscitur. Ista Christiani ita recusant, ut non solum ipsi non habeant, non colant, non credant, non teneant; verum etiam nec animos illos habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
eos: et statim ut lesi fuerint. dicent infideles
propterea eos lesos esse. quia idola confrege¬
runt. Nisi enim loricã habens: ñ eripietur
ictib sagittarũ. Galea enim et scuto. et
tegminis xp̃i ꝓtegunt᷑. habentes galeam
pei et salutis: ipsis est tutũ mnire certam̃.
Pugnant et enim acerrime et fortiter uincũt:
quia contra inuisibilẽ hostẽ. die noctuq infa¬
tigabiliter p̾liant᷑: et sunt tecti in õib m̃bris.
fide potius armati ꝗͣ ferro. Cromatiꝰ dixit.
Fiat uoluntas dei. et ur̃a. Tũe sc̃s policarpꝰ
presbiter. et beatus sebastianꝰ p̃cingentes se:
orauer̃t. Et post orõnem amplius quam
ducenta idolorũ signa ꝯfrin gentes: ceper̃t
matium: dicentes ei. Confringentib nobis
idola. tu debuisti sanitatẽ recipere: nͥ forte
aliqua tibi in animo signa infidelitatis dere¬
licta sũt. Hoc enĩ apud nos certũ gerimꝰ. qd̾
aut est aliqͥd qd̾ ñdum est fractũ: aut si

Expanded text:
eos, et statim ut laesi fuerint, dicent infideles, eos, et statim ut laesi fuerint, dicent infideles, propterea eos laesos esse quia idola confregerunt. Nisi enim loricam habens non eripitur ictibus sagittarum. Galea enim et scuto et tegminis Christi proteguntur, habentes galeam fidei et salutis, ipsis est tutum inire certamen. Pugnant enim acerrime et fortiter vincunt, quia contra invisibilem hostem die noctuque infatigabiliter praeliantur; et sunt tecti in omnibus membris, fide potius armati quam ferro. Chromatius dixit: Fiat volontas Dei et vestra. Tunc S. Polycarpus presbyter, et B. Sebastianus praecingentes se oraverunt; et post orationem amplius quam ducenta idolorum signa confringentes, coeperunt matium dicentes ei: Confringentibus nobis idola tu debuisti sanitatem recipere, nisi forte aliqua tibi in animo signa infidelitatis derelinquuntur. Hoc enim apud nos certum gerimus, quod aut est aliquid, quod nondum est fractum; aut si
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s sebastianꝰ dix̃. Da nobis potestatẽ. ut
omĩa idola que intra domũ tuã inueneris
lapidea confringamꝰ. lignea incendamꝰ: au¬
rea uͦ et argentea uel erea conflemꝰ: et p̃cia
eorũ egentib diuidamꝰ. Cromatiꝰ dix̃. Et
dum hec feceritis: qͥd mͥ fructus accidet:
Sc̃s sebastianꝰ dixit. Om̃ium neruorũ tu¬
orum quorũ nodositate ꝯstringeris. statĩ
consequeris sanitatẽ: et quasi cui nũꝗͣ aliqͥd
doluerit. ita pedib tuis currere incipies: et
agnosces qd̾ inimicos tue salutis deos dilexeris
tuũ uero parentẽ hũc esse. qui te statĩ ut eius
noticiã atq culturã inueneris. restaurat et
saluat. Cromatiꝰ diã. Nolite uosmet ipsos
ad hanc iniuriã deponere: sed seruis meis
p̃cipiã. et ipsi uniuersa confringãt. Sanctus
sebastianus dixit. Dubii. et timidi. et infide¬
les. si ea confregerint. inueniet diabolus ꝑ
quãcũq negligentiã eorũ occasionẽ ledendi

Expanded text:
S. Sebastianus dixit: Da nobis potestatem ut S. Sebastianus dixit: Da nobis potestatem ut omnia idola, quae in domo tua invenerimus, lapidea confringamus, lignea incendamus, aurea et argentea vel aerea conflemus, et pretia eorum egentibus dividamus. Chromatius dixit: Et cum haec feceritis, mihi quid fructus accedet? S. Sebastianus dixit: Omnium nervorum tuorum, quorum nodositate constringeris, statim consequeris sanitatem; et quasi qui numquam dolueris, ita pedibus tuis currere incipies, et agnoscere quod inimicos tuae salutis deos dilexeris; tuum vero parentem hunc esse, qui te statim ut ejus notitiam atque culturam inveneris, restaurat et salvat. 53. Chromatius dixit: Nolite vosmetipsos ad hanc injuriam deponere: sed servis meis praecipiam; et ipsi universa confringent. S. Sebastianus dixit: Dubii et timidi et infideles si ea confregerint, inveniet diabolus per quamcumque negligentiam eorum occasionem laedendi
Abbreviated transcription (Latin):
et oratores. s piscatores et simplices: et ipsis
tradidit noticiã suã. Cromatius dix̃. Cur¬
me ergo dicis prius debere agnoscere qͥ sit
creator m̃s: quem nisi cognouerĩ. salutem
inuenire ñ possim ÷ Sc̃s sebastianus dixit.
Quia multos deos et multas deas coluisti:
nisi hos a corde tuo excluseris. et imagines
corũ confregeris. et cognoueris unũ et ue¬
rum dm̃: uitã et salutẽ inuenire ñ poteris.
Cromatiꝰ diã. Indica gͦ mͥ. quis est unus et
uerus ds. Sc̃s sebastianus respondit. Si
seruũ tuũ ad hauriendã aquã miseris:
dũ ad fontẽ uenerit aspicit priꝰ. ne forte
sordes alique intus lateant: et ñ est ausus
aquã in uas mittere. nisi mundatũ a sordib
uiderit. Nostibi qͦmͦ poterimꝰ tradere fontẽ
ueritatis: nͥ priꝰ te ab om̃ib idolorũ sordib
et a squalorib feceris alienũ: Cromatiꝰ dix̃.
Et quo ordine alienꝰ effici potero ab his:

Expanded text:
et oratores, sed piscatores et simplices, et ipsis et oratores, sed piscatores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. Chromatius dixit: Cur ergo me dicis prius debere agnoscere quis sit creator meus, quem nisi agnoverim salutem invenire non possim? S. Sebastianus dixit: Quia multos deos, et multas deas coluisti. Nisi ergo hos a corde tuo excluseris, et imagines eorum confregeris, et cognoveris unum et verum Deum, vitam et salutem invenire non poteris. Chromatius dixit: Indica ergo mihi quis sit unus et verus Deus. S. Sebastianus respondit: Si servum tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateant in lagena, et non est ausus aquam in vas mittere, nisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo poterimus tradere fontem veritatis, nisi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum? Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his?
Abbreviated transcription (Latin):
munus. Age ergo nobiscũ prius de illis
dicens. In hoc de fide mea certos uos esse
conuenit: q etiã filiũ meũ xͥanum fieri
mecũ exopto. Cui beatus sebastianꝰ dixit.
Uide ne sola recuperatione tui corporis
ductus. te xp̃ianum fieri speres: s magis
spe uite eterne facias mentẽ tuã purã. ad ui¬
dendam racionẽ ueritatis. Nisi enim agnoueris
qui sit creator tuus: non poteris inuenire sa¬
lutem quã queris. Cromatius dix̃. Ergo rus¬
ticos et simplicissimos homines non uidemꝰ
esse xͥanos: ita ut inter mille uiros uix in¬
uenias unũ qui possit uel sermonũ discipli¬
nam adipisci: Nũqͥd om̃s ad istam inquisi¬
tionem attingere potuer̃t: dum fierent xͥa¬
ni: Sẽs sebastianus dix̃. Hoc responsũ tu¬
um: nr̃e partis assertionẽ affirmat. Nam
ab origine mũdi cum agricolis et pastori¬
bus ouium deus habuit racionẽ: et iuxta
finẽ mundi ueniens. non elegit grãmaticos

Expanded text:
munus. Age ergo nobiscum prius de dolorimunus. Age ergo nobiscum prius de doloridicens: In hoc de fide mea certos vos esse convenit, in qua etiam filium meum Christianum fieri mecum exopto. S. Sebastianus dixit: Vide ne sola recuperatione tui corporis ductus te Christianum fieri speres, sed magis spe vitae aeternae facias mentem tuam puram ad videndam rationem veritatis. Nisi enim agnoveris qui sit Creator tuus, non poteris invenire salutem quam quaeris. Chromatius dixit: Ergo et rusticos et simplicissimos homines non videmus esse Christianos, ita ut inter mille viros vix invenias unum qui possit vel sermonum disciplinam adipisci. Numquid hi omnes ad istam inquisitionem attingere potuerunt dum fierent Christiani? S. Sebastianus ait: Hoc responsum tuum nostrae partis firmat assertionem. Nam ab origine mundi cum ruricolis et pastoribus ovium Deus habuit rationem, et juxta finem mundi veniens non elegit grammaticos
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ in celis didici ostensione xxp̃ianorũ. ab¬
negaui uniuersa que sine causa colueram :
et tradidi fidem animi mei dño iħu xp̃o.
Mox autẽ ut unũ et uerũ deum in celis
regnare confessus sũ: statim om̃is quã per
undecim annos amiserã ad me reuersa est
sanitas: et omĩs a me est ꝓtinus infirmitas
separata. Hec audiui aurib ꝓbaui oculis:
corde credidi. Suꝑ est. ut qd̾ fecistis tͣnquil¬
lino et mͥ faciatis: ut possim mei corporis
recipere sanitatẽ. Sc̃s policarpus presbiter
dixit. Si transeuntes dolores anima hominis
non suffert. quid de illis dolorib actura ẽ
quib nullus ũquã euenit finis: nullus da¬
tur omino successus: Nam isti dolores. illo¬
rum dolorũ imaginẽ portant: s quantũ
distat inter ignem uiuũ et picturas eius.
tantũ distat inter dolores quos nũc patitur
corpus et illos quos anima passura est: si
ignara creatoris sui p̃sentis uite impleuerit

Expanded text:
Deum in coelis didici ostensione Christianorum, abDeum in coelis didici ostensione Christianorum, abnegavi universa quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi mei Christo. Mox autem ut unum et verum Deum in coelis regnare confessus sum, statim omnis, quam per undecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et omnis a me est protinus infirmitas separata. Haec audivi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitatem. 50. Polycarpus presbyter dixit: Si transeuntes dolores anima hominis non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio? Nam isti dolores illorum dolorum imaginem portant, et quantum distat inter ignem vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae impleverit
Abbreviated transcription (Latin):
dit tͣnquillinus: saluus eris. Dicit ei p̃fectus.
Quo ordine credere debeã. intimato. Tunc
sc̃s policarpus cathecitauit eũ: indiõc̃q ei
ut ꝑ triduũ ieiunaret. Et conuocans ad se
sc̃m sebastianũ: trib dieb et trib noctib
ieinauit cũ eo. Et cũ lacrimis pariter ora¬
bant: ut fidem nominis sui. in salutẽ uo¬
tercia que ꝯstituta fuerat aduenisset: ad
domũ sustinentis p̃fecti ueniu̾t pariter. ꝓpe¬
rantes. Qui ingressi dixer̃t. Pax fidei tue. At
ille resalutauit eos officiosissime: et hortatur
sedere uixta se. et dix̃. Ex ore tranquillini
racio egressa: oculorũ meorũ assertione de¬
claratur. Uidi enim hunc sanissimũ: quem
podagrico er ciragrico uiderã dolore ꝯtrac¬
tũ. a quo genus medicam̃ti unde fuissec sana¬
tus inquirens: tale ab eo suscepi responsũ.
Dum fidem meã in idolis ponerẽ: debilis
et nimia sũ infirmitate detentꝰ. Atu̾ unũ

Expanded text:
dit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: dit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: Quo ordine credere debeam intimato? Tunc S. Polycarpus catechizavit eum, et indixit ei ut per triduum jejunaret. Et convocans ad se S. Sebastianum tribus diebus et tribus noctibus jejunavit cum eo: et cum lacrymis pariter orabant, ut fidem nominis sui in salutem votertia, quae constituta fuerat, advenisset, ad domum sustinentis praefecti veniunt pariter properantes. Qui ingressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; et hortatur eos sedere juxta se, et dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus: at ubi unum
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanus. Statim autẽ tͣnquiilinꝰ ueniens ad
sc̃m policarpũ presbiterũ. narrauit ei omĩa
que gesta uel dicta sunt: et ducens eũ intra
domũ occulte. p̃fecti eũ aspectib p̃sentauit.
Cui p̾fectus ait. Licet grauis animaduersio
principũ xͥanis infesta sit: tam̃ spe recupe¬
rande salutis offerã uobis quicqͥd illud est
usq ad dimidiũ bonorũ patrimonii mei:
si ab hac nodositate condologinatũ. mei fu¬
erint m̃bra corporis resoluta. Tunc sc̃s poli¬
carpus subridens ait. Potens est dñs iħc xp̃c
dat tibi quod ipse sit tui corporis restaurator.
Nam pecuniã siue qui offerũt. siue qͥ oblatã
accipiũt. ñ solũ nullã dolentib confer̾t me¬
dicinã: s etiã ipsi sibi insanabilẽ morbũ as¬
sumũt. Dicit ei p̃fectus. Dic gͦ mͥ qͥd faciam:
ut conseqͥ ualeã qd̾ spero. Dicit ei sc̃s policar¬
pus. Si credideris ex toto corde tuo sicut credi¬

Expanded text:
Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad S. Polycarpum presbyterum narravit ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est usque ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens ait: Potens est Dominus Jesus dat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei praefectus: Dic ergo mihi quid faciam, ut consequi valeam quod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credideris ex toto corde tuo, sicut credi
Abbreviated transcription (Latin):
Ita qui nobis recte credentib irascunt᷑. seui¬
re quidem possũt et inferre iniꝗͣ supplicia:
nũquã tamen de corde nr̃o hoc auferre pote
esse gaudemꝰ. Tune p̾fectus iussit eũ recipi
a cõmentariis dicens. Proxima te audiã ses
pit ꝑ noctẽ occulte: et offerens ei infinitũ
pondus auri. dicebat. Ostende mͥ medicam̃¬
tum: ex quo recuperasti salutẽ. Cui tͣnqͥllinꝰ
ait. Scias grandem irã et furorẽ dei passuros:
ri. crede xp̃m filiũ dei. et liberaberis: sicut me
uides ita saluus eris. Nempe uix manib defe¬
rebar: et undecĩ annis per om̃s iuncturas ner¬
uorum in corpore meo dolorũ nodis astrictꝰ.
uix ori meo panis alienis manib tradebatur.
Ilico ut xp̃m uerũ dm̃ esse credidi. salutis mee
gaudia recepi: et sum incolumis. qr uerũ sal
dicens. Adduc ad me illũ qui te xͥanum fecit:
ut si mͥ ꝓmiserit sanitatẽ. possim et ego fieri

Expanded text:
Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, saeviIta qui nobis recte credentibus irascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde nostro hoc auferre poteresse gaudemus. Tum praefectus jussit eum recipi a Commentariis, dicens: Proxima te audiam sesspit per noctem occulte, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furorem Dei passuros eri, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix ori meo panis alienis manibus tradebatur: illico ut Christum verum Deum esse credidi, salutis meae gaudia recepi, et sum incolumis, quia verum Dedicens: Adduc ad me qui te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri
Abbreviated transcription (Latin):
et ciragrico dolore contractus et qͣssatus:
statĩ ut xͦ credidi. ac si paruulus omĩum
m̃brorũ meorũ recepi sanitatẽ. Constat gͦ
apud animũ meũ: ipsũ me creasse. qui me
renouare dignatus est. Et sicut dedit restau¬
rationem corpori: ita quoq anime post istã
uitam dare ꝓmisit. S tam̃ non dubius nec
timidus hominũ terrorib frangar: s in eiꝰ
nominis confessione ꝑdurans. fidẽ itegram
quã me ds fecit inuenire conseruẽ. Prefetꝰ
dix̃. Ignoras tͣnquilline quanta inuictissimo¬
rum principũ erga xͥanos ira deseuiat: et
ideo quasi securus qđ tibi uidet̾ sine timore
prosequeris. Tranquillinꝰ dixẽ. Stultus timor
est: quo plus timetur humana indignatio
ꝗͣ diuina. Nũqͥd si in medio canũ latͣntium
uenerimꝰ. et uano furore nos ceperint suis
morsib attrectare. possũt nobis de animo
tollere hoc qd̃ nos homines sumꝰ racionales:
cũ sint illi canes irracionabiles et insani:

Expanded text:
et chiragrico dolore contractus et quassatus, et chiragrico dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, quam me Deus fecit invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani?
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitatẽ uolutabam̃ in squalorib mũ¬
di: per fidem abluti a sordib. diuinis su¬
mus manib. ut ille tuus anulus restituti.
Nũquid serui qui te negauer̃t dñm suum.
dum te in habitu scruili respicerẽt: ñ potu¬
erunt ut rebelles occidi : Ita et qui negant
pit: nullatenꝰ poter̃t eterni ignis penas eua¬
dere. Ideo deniq nobis qui in eũ credimus
eterni fontis unda subuenit: ut et̃nꝰ ignis
ab eterno fonte uincat᷑. et infidelitas a fi¬
delitate superet᷑. Prefectus diã. Ut uideo
non ut filios tuos ab hac intencione tolle¬
res poposcisse ꝓbaris inducias: sed ut has
aniles fabulas ad nr̃a tribunalia meditatas af¬
ferres. Tranquillinꝰ diẽ. Non meditant᷑ discipu
puli xͥ: quid in conspectu iudicũ ꝓsequantur.
Sic enim monuit dicens. Quando uos potes¬
tatib huius mundi causa mei nominis tradũt.
do inueni creatorẽ ineũ. Et qui erã podagͥco

Expanded text:
incredulitatem volutabamur in squaloribus munincredulitatem volutabamur in squaloribus mundi, per fidem abluti a sordibus, divinis sumus manibus, ut ille tuus annulus, restituti. Numquid servi tui, qui te negaverunt dominum suum, dum te in habitu servili respicerent, non potuerunt ut rebelles occidi? Ita et qui negant pit, nullatenus poterunt aeterni ignis poenas evadere. Ideo denique nobis qui in eum credimus, aeterni fontis unda subvenit, ut aeternus ignis ab aeterno fonte vincatur, et infidelitas a fidelitate superetur. 45. Praefectus dixit: Ut video, non ut filios tuos ab hac intentione tolleres poposcisse probaris inducias, sed ut has aniles fabulas ad nostra tribunalia meditatus afferres. Tranquillinus dixit: Non meditantur discipuli Christi quid in conspectu judicum prosequantur. Sic enim praemonuit dicens: Quando potestatibus hujus mundi vos causa mei nominis tradent, do inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico
Abbreviated transcription (Latin):
unũ hominẽ faciũt: qͦmͦ aurũ et gẽma unũ
anulũ facere ꝯꝓbantur. S quantii uis tibi¬
p̃ciosus sit anulus: longe satis homo p̃cio¬
sior est centuplũ xͦ. Tu misisti seruos tuos
ut anulũ de sordib eriperen:: et nulla ra¬
cione eũ eripere potuer̃t. Misit et ꝓpħas
suos ds̃ de celo. loquens eis ut humanũ ge¬
nus a sordib huius mũdi eriperent: et nul¬
la racione om̃ino hoc facere. nulla instancia
potuer̃t. Tu deposuisti aureas uestes. et ser¬
uili indum̃to indutꝰ. descendisti in cloacam:
et manꝰ tuas misisti in sordib. ut anulũ de
sordib liberares. Ex uit se et maiestas. di¬
uinitatis sue splendore. ñ tam̃ suꝑna relin¬
quens. et induit se seruili nr̃i corporis in¬
dum̃to: et huc in cloacã huius mundi de¬
celo descendens. misit manꝰ suas in sordib
passionũ nr̃arũ: et passionẽ que meritis
nr̃is debebat᷑ in semet ipso suscipiens. glorie
nos suorũ reddidit digitorũ. Nam qui per

Expanded text:
hominem faciunt, quomodo aurum et gemma unum annulum facere comprobantur. Sed quantumvis pretiosus tibi sit annulus, longe satis homo pretiosior est centuplum et charus Christo. Tu misisti servos tuos, ut annulum de sordibus eriperent, et nulla ratione eum eruere potuerunt. Misit et prophetas suos Deus de coelo loquens ad eos, ut humanum genus a sordibus hujus mundi eriperet: et nulla ratione omnino hoc facere vel instantia potuerunt. Tu deposuisti aureas vestes, et servili indumento indutus descendisti in cloacam, et manus tuas misisti in sordibus, ut annulum de sordibus liberares: Exuit et se majestas Divinitatis suae splendore, non tamen superna relinquens; et induit se servili nostri corporis indumento, et huc in cloacam hujus mundi coelo descendens, misit manus suas in sordibus passionum nostrarum; et passionem, quae meritis nostris debebatur, in semetipso suscipiens, gloriae nos suorum reddidit digitorum. Nam qui per
Abbreviated transcription (Latin):
induas te seruilẽ tunicã. et descendens in clo¬
acam mittas manus tuas in stercorib. et anu¬
lum aureũ simul tuis manib rep̃sentes et
las: et letaris suꝑ anulũ et gẽmã quod sint
de nimiis squalorib liberati. Prefectus dix̃.
Hanc ꝓpositionẽ. ad cuiꝰ similitudinẽ attulistie
Tranquillinꝰ respondit. Ut ostenderẽ tͥ unũ

Expanded text:
induas te servilem tunicam et descendens in cloinduas te servilem tunicam et descendens in cloacam mittas manus tuas in stercoribus, et annulum aureum simul tuis manibus repraesentes et las et laetaris super annulum et gemmam, quod sint de nimiis squaloribus liberata. Praefectus dixit: Hanc propositionem ad cujus similitudinem attulisti? Tranquillinus respo
Abbreviated transcription (Latin):
et sol ipse cotidie terre mariq pariter et
clauditur in fine diei. et in diei iterũ reno¬
inuisibilis est quẽ colitis: xp̃m quẽ iudei
crucifixer̃t ñ colitis. Tranquillinꝰ diã. Rec¬
te hec inquireres: si credere destinares. In¬
nans omne qd̃ uituperat intuperari desi¬
derat: et uult ut laudetur ab om̃ib om¬
ne qd laudat. S sapient̾ ꝓ merito suo cui¬
cumq rei: aut uituperacionẽ suã impen¬
dere nititur. aut laudem. Prefectus diaxit.
Ego te de xp̃o ur̃o interrogo. Si enĩ auo¬
bis hoc colitur. qd̾ istis oculis ñ uidetur.
xp̃m ñ colitis qui et uisus est et auditus
et interrogatus: et omĩa que fragilitati
tem gemorã p̃ciosã uideas in cloaca aut in
sterquilinio uolutatam. et ad hunc eruendũ
mittas seruos tuos. illi autẽ nec illũ potuer̃t
liberare. sed et se ipsos in aliquo dum illũ co¬
nantur eripere polluerint: postea uͦ tu ipse
deponens has sericas uestes quib indutus es

Expanded text:
et sol ipse quotidie terrae marique pariter et et sol ipse quotidie terrae marique pariter et clauditur in fine diei, et in diei iterum renoinvisibilis est quem colitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt, non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec inquiereres, si credere destinares. Innans, omne quod vituperat vituperari desiderat; et vult ut laudetur ab omnibus omne quod laudat. Sed sapiens pro merito suo cuicumque rei, aut vituperationem suam impendere nititur aut laudem. Praefectus dixit: Ego te de Christo vestro interrogo. Si enim a vobis hoc colitur quod istis oculis non videtur, Christum non colitis qui et visus est, et auditus, et interrogatus, et omnia quae tem gemmam pretiosam videas in cloaca, aut in sterquilinio volutantem, et ad hunc eruendum mittas servos tuos; illi autem nec illum potuerint liberare, sed et seipsos in aliquo dum illum conantur eripere, polluerint; postea vero tu ipse, deponens has sericas quas indutus es vestes,