comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelle hominem. qui mortuos
suscitabat. Repente idest insi¬¬
diose. quasi inopinati. quasi non
pręuisi. Similis eni nescienti
crat inter ipsos dñs. ignorantes
quid nescir& & quid serr&: immo
ignorantes eum nihil nescrre.
& om̃ia serre: & ad hoc uenisse
ut illi facerent. quod se potestate
facere arbitrabantur.
EPENT E sagittabunt
moti perstiterunt in consilio
sermonis maligni. Traditus est
ille iudici. trepidat tudex: & non
trapidant qui iudici tradidert.
Contremiscit potestas: & non con-¬
tremiscit in manitas. U ult ille
lauare manus: & illi inquinant
linguas. Sed quate hoc Prr¬
mauerunt sibi sermonem ma¬
lignum. Quanta egit pilatus.
quanta fecit ut refrenarentur.
quia dixit. Quid egit. Sed
firmauerunt sibi sermorrem ma¬
lignum. crucifige. crucifige.
Repetitio. confirmatio est seritionis
maligni. Uideamus quoniodo fir¬¬
mauerunt sibi sermone malignũ.
Regem urm crucifigam : Dixert̾.
Ion habemus tegem. nisi solum
cęsarem. O firmate. strinorrem

Expanded text:
velle hominem qui mortuos velle hominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbitrabantur. Repente sagittabunt moti, perstiterunt in consilio sermonis maligni. Traditus est ille judici: trepidat judex, et non trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi sermonem malignum. Quanta egit Pilatus? quanta ut refrenarentur? quae dixit? quid egit? Sed firmaverunt sibi sermonem malignum: Crucifige, crucifige! Repetitio, confirmatio est sermonis maligni. Videamus quomodo firmaverunt sibi sermonem malignum. Regem vestrum crucifigam? Dixerunt: Non habemus regem nisi solum Caesarem . Obfirmaverunt sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
moniuꝰ quisquã perhiberet de
homine. Ipse enii screbat. quid
ess& in homine : sicut euuange¬
lista testatur. Tameti audiamu
eos. & intucamur cos. quasi nes¬
crente dño facere quod moliunt᷑.
Intenderunt arcum rem amaram
ut sagittarent in abscondito inma¬
culatum. Quod dixit intendert
arcum: hoc est in abscondito quasi
fallentes insidiis. Nostis enͣi quib
dolis id egerunt : Que ad modu
discipulam ei coherentem pecunia
corrũperunt ut sibi traderetur:
Quomodo falsos testes ꝓcurauerunt:
Quibus insidiis & dolis egutrunt.
ut sagittarent in abscondito in-¬
maculatum. Magna iniquitas.
Ecce de abscondito. uenat sagitta.
Qua maculam fert qui nec tantã
habebat maculam. quanta potest
pungi asagitta. Agnus quippe
inmaculatus: totus inmaculatus
semꝑ inmaculatus : non cui ma.¬
culȩ ablatȩ sint. sed quri maculas
nullas contraxerit: Nam fecit
multos in maculatos. donando pec.¬
cata. ipse in maculatus. non ha.¬
bendo peccata. Ut sagittent in
abscondito inmaculatũ. Re

Expanded text:
onium quisquam perhiberet de homine? Ipse enim sciebat quid esset in homine, sicut evangelista testatur . Tamen audiamus eos, et intueamur eos quasi nesciente Domino facere quod moliuntur. Intenderunt arcum, rem amaram, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Quod dixit, Intenderunt arcum; hoc est, in abscondito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dolis id egerint; quemadmodum discipulum ei cohaerentem pecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos testes procuraverint; quibus insidiis et dolis egerint, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Magna iniquitas! Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito immaculatum. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
RACUE RUNT tã quã
gladrum linguas suas.
intenderunt a rcũ rem
amatam. Arcũ dieit insidias.
Qui en̾i gladio comminus pugua
aꝑte pugnat: qui sagittam mie¬
tit fallit ut feriat. Prius enim
sagitta ꝑcutit : quam uenire ad
uulnus prȩuiditur. Ped quemi
laterent insidie cordis humanis

Expanded text:
Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem laterent insidiae cordis humani
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores ad pęnitentiam. Quidã
aute dixerunt exipsis. Non poterat
hic qui aperuit oculos cȩci facere.
ut & hic non moreretur. Qui
noluit facere ut non moreretur.
plus est quod facturus est ut mortuus
suscitetur. Iħs ergo rursũ fremens
in sem&ipso. uenit ad monumentũ.
Fremat & inte. si disponis reuiuescere:
om̃i homini dicitur qui pręmitur
pessima consurtudine. Uenit ad
monumentũ. Erat autͥ in spe
Scitis eni. quia lex quae data est
iudȩis: in lapide scripta est. Om̃s
aut̃ rei sub lege sunt. Bene
uiuentes enum. in lege non sunt.
est ergo lapidem remouere.
Gram predicare. Apłs eni parilus
minstrũ se dicit noui testamenti.
nor littera fed sp̃u. Nam littera
inquit occidit. sp̃s aut̃ uruificat.
Lititra occidens. quas lapis est
prȩmens. Remouete inquit
lapidem. remouete legis pondus.
grãm prędicate. Dicit ci martha.
soror eius qui mortirus fuerat.
Dñe. iam fę̧tet: quatriduanus eni

Expanded text:
peccatores in poenitentiam. Quidam peccatores in poenitentiam. Quidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. Jesus rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremit et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunScitis enim quia lex, quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes enim in lege non sunt est ergo lapidem removere? Gratiam praedicare. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit novi testamenti, non litterae, inquit, occidit, spiritus autem vivificat . » Littera occidens, quasi lapis est premens. « Removete, inquit, lapidem, » removete legis pondus, gratiam praedicate. « Dicit ei Martha, soror ejus qui mortuus fuerat: Domine, jam foetet, quatriduanus enim
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Eirgo fremat xp̃s in corde tuo.
leuit ergo xp̃s amicum mortirũ.
quem uenit tesuscitatitrus. Quare
enim fleuit. nisi quia hominem
fltre docuit opptessum pondere
peccatoram. Quare fremuit &
turbauit sem&ipsum. nisi quia
fides hominis sibi merito displi¬¬
centis. fremereum cun
oprrum. ut uiolentiȩ pęnitendi
etdat consurtudo prccandi. Eat
dixit. Ubi posuistis cum: Scis
quia mortuus sit. & ubi sit sepul¬¬
tus ignoras: Eit ista significatio
est. Non ausus sum dicẽre nescit.
Quid enim ille nescit.: Sed quasi
nescit. Unde hoc ꝓbanrus. Dñm
audi dictirrũ inrudicio non uouu
quam noui. Sic & hic tamquam¬
nesciens tabem peccatorem dixit.
Quid est uide: Miserere. Uicdet
enim dñs. quando miseret᷑. Un de
illi dicitur. Uide humilitatem
mea & laborem mrum: & dimitte
om̃ia peccata mea. Lacrimatus
est xp̃s. Dixerunt ergo iudxi. Ecce
quomodo amabat eu. Quid est
amabat cũ : Non uenit uocare iustos: sed

Expanded text:
tuo; ergo fremat Christus in corde tuo. tuo; ergo fremat Christus in corde tuo. Flevit ergo Christus amicum mortuum, quem venit resuscitaturus. Quare enim flevit, nisi quia hominem flere docuit, oppressum pondere peccatorum? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis, fremere hunc aoperum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? Et dixit: « Ubi posuistis eum? » Scis quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio quae est? Non ausus sum dicere, nescit. Quid enim ille nescit? sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio: « Non novi vos, quam novi. Sic et hic, tanquamnesciens talem peccatorem, dixit:Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur. Unde illi dicitur: Vide humilitatem meam, et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . Lacrymatus est Jesus. Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est. uerum est: sed quia uoluit. In
illius potestate erat sic uel sic affe
uel non affici. Ueram eñi animam
suscepit. & carnem totixs hominp
sibi coaptans in personae unitate
naturam. Nam & anina apłi uttbo
inlustrata est petri. & anin
pauli uerbo illustrata est. Alioni
ꝓ hoc ubi summa potestas. scdm̃
uluntatis nutu turbatur infir¬
mitas. Hoc est quod ait. turbauit
semce ipsum. Quid est ergo quod
uirbat sem& ipsum xp̃s. nisi ut
signific& tibi quomodo tirrbaritu
debras cum tanta mole ꝓeccati
grauaris & premeris : Aatendisti
eni te. uidisti te. computasti tibi.
illud feci & pepercit ds. illud com¬
misi. & sustulit me. cuuangelrum
audiui & contẽpsi. baptizatus sũ.
& iterũ ad cadem reuolutus sum.
Quid faciam. Quo eo Unde
cuado Quando ista dicis. ia fremit
spͣs. quia fides fremit. In uoce fre.¬
mentis. appat& spes resurgentis
E tgo fides tua de xp̃o: xp̃s est in corde

Expanded text:
est Jesus, verum est, sed quia voluit. In est Jesus, verum est, sed quia voluit. In illius potestate erat, vel sic affici, vel non affici. Veram enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli verbo illustrata est; anima Petri et anima Pauli verbo illustrata est; aliorumper hoc ubi summa potestas, secundum voluntatis nutum turbatur infirmitas, hoc est quod ait: « Turbavit semetipsum. » Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi, quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccata gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te, computasti tecum; illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et sustinuit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum; quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit spiritus, quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Ergo fides tua de Christo, Christus in corde
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent mariam quia cito surie
& exiit: sequuti sunt ea dicenta
quia uadit ad monumentũ. ut
plor& ibi. Quarȩ hoc ꝑtinuit a
cuuangelistam natrare. Ut ui¬
deamus quae occasio fecerit in
plures ibi essent. quando lazarus
resuscitatus est. Putantes enim
iudȩi propterea illam festinare
ut doloris sui solacium lacrimis que¬
rer&. sequuti sunt eam ut tam
grande miraculum quatriduani me¬
tui resurgentis. testes plurimos inuo¬
niret. Maria ergo cum tuenisset ui
crat is: uidens eum cecidit ad pedis
non ess& mortuus frater ms. ħsergo
ut uidit eam plorantẽ. & iudeos qui
cum illa crant plorantes: fremuit
spu & turbauit serpsum & dixit
Ubi posustis eum: Aliquid nobis
insinuaurit fremendo spͣu. & tur¬
bando serpsum. Quis enim cum
poss&. nisi ipse serpsum turbare:
Itaq primo hic adtendite potestate
& sic inquirite significationem.
Turbaris tu nolens. turbatur xpͥs
uerum est quia uoluit. Dormiuit
iħs. uerũ est: quia uoluit. Mortito

Expanded text:
idissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes non esset mortuus. Jesus ergo, ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Aliquid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset nisi ipse  Ms., seipsum turbare? Itaque primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens, turbatur Christus, verum est, quia voluit; dormivit Jesus, verum est, quia volu
Abbreviated transcription (Latin):
Furtum uts pati: Utiq non uis.
Ficce lex incorde tuo quod non uis
pati. facere noli: & hanc lege̾ trans¬¬
gredunitur homines. Ecce alter
dres mortis. Data est & iam lex diui
brris. non falsum testimoniũ dices.
Honora patrem tuũ & matrẽ tuam.
non concirpisces rem proximi tui.
Ecce lex scripta est & ipsa contemp¬
uitur. & ad tertium drem mortis
qui restat uenitur. Et etiriange¬
lium prȩdicatur. regnum cęlorum
diffamatut. ubiq xpͣs minatur
gebennani uitam ptomittit ętͣnã:
& illud contempnitur. transgredi¬
untur homines euuangelium.
Ecce quartus dies mortis. merito
iam putet. Numquid de talib
neganda est miscdĩa. Absit.
Etiam ad tales excitandos. non de¬
dignatur accedete. Multi autͣ
& iudȩis uenerant ad martham
& mariam. ut consolarentur cas
de fratre suo. Martha ergo utt.

Expanded text:
Furtum vis pati? utique non vis. Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinberis; non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisc» Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur, et ad tertium diem mortis qui restat, venitur. Et Evangelium praedicatur, regnum coelorum diffamatur ubique, Christus minatur gehennam, vitam promittit aeternam. Et ipsum contemnitur, transgrediuntur homines Evangelium. Ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid de talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales excitandos non dedignatur accedere. « Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratr
Abbreviated transcription (Latin):
tiusq credatis. Sed eamus ad cũ¬
Dixit ergo thomas qui dicitur didim
ad condiscipulos. Etamus & nos
& moriantir eum co. Uenit itaq
in monumento habentem. De
quattuor dtebus multa quidẽ dici
possunt. sicut sc habent obscura
scripturarũ. quac pto diuersitate
intelligentiũ multos sensus pariuas.
Nuamus & nos quid nobis uideatur
siguificare mortuus quatriduanus
Quando enim in illo ex̧eo intelligimꝰ
quodammodo humanũ genus. si forte
sn isto mortuo multos intellecturi
sumus : Diutersis enim modis una
sts significari potest. Homo quatido
nasciturꝰ iam eum morte nascitur.
quia de adam peccatum trabit. unde
dicit apło. Per unum homine pecca¬
tum intrauit in mundo & ꝑ peccatũ
mors. & ita in omes homines ꝑtran.¬
sit in quo om̃s peccautrunt. Eicce
habes unum diem mortis. quod homo
trahit de mortis propagine. Deude
erescens incipit ꝑuenire ad rationales
annos ut legem saptat naturalem.
ipsa sicut quodam modo legitur.

Expanded text:
tiusque credatis. « Sed eamus ad eutiusque credatis. « Sed eamus ad euDixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos,  moriamur cum eo. Venit itaque in monumento habentem. « De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. « Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus: diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit. Unde dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, peccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, ipsa quodammodo legitur?
Abbreviated transcription (Latin):
Dñc. si dormit saluus erit. Solea¬
eni esse somnia egrotanti peritum
iel salutis indicia. Dixerat ib¬
demorte eius. illi autẽ putauerꝰ
quia de dormitiore somni dictrae
Tunc ergo dixit. cis iħs manifest
Subobscute en̾i dixerat dormit.
Ait ergo manifeste. Laza rus morti
est. & gaudeo propter uos ut credius
mortuus fuerat nuntiatus: sed quo
lateret qui creauerat & ad cuius
manus anima morientis exierat
Hoc est quod att. gaucdeo propter uos
ut credatis quia non eram ibi. in
iam inciperent admirari. quia dis
potuit dicere mortuũ quod nec
uiderat nec audierat. Ubi sant me¬
minisse debemus. quod adhuc &u
ipsorum discipulorũ corda qui ineu
iam crediderunt mrraculis ardifi¬
cabat. fides non ea quae iam esse¬
cȩperat crescer&: quanuis tali
uerbo usus sit quasi tunc credere
inciperent. Non erum ait gaudo
ꝓpter uos ut̃ ur᷑a fides augeatur
siue firmetur sed credatis. quab
intelligendum est ut amplius robus¬

Expanded text:
« Domine, si dormit, salvus erit. » Sol« Domine, si dormit, salvus erit. » Solent enim somnia esse aegrotanti interitus vel salutis indicia. « Dixerat i autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscure enim dixerat, dormit: ait ergo manifeste, Lazarus mortuus est: et gaudeo propter vos, ut credatis; mortuus, fuerat nlateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non ecoeperat, cresceret: quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, gaudeo propter vos, ut vestra fides augeatur, sive firmetur; sed ut credatis, quod intelligendum est, ut amplius robus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam dñs tanta facili tate suscitabat¬
cum de sepulchro. quanta tu non
excitas dormientem de lecto.
Ei rgo scđm potentiã suam dormi¬
entem. quia & alii mortui dicti
sunt inscriptitris sepe dormren¬¬
tes. sicut apls dicit. De dormi¬
entibus autem nolo uos ignorare
fratres. ut non contristemini:
sicut & cȩteri qui spem ñ habent.
Ideo & ipse dormientes appella-¬
uit. quia resurrectirros pronim¬
tiauit. Et in alio loco. Om̃es
quidem dormiemus. sed ñ om̃s
resurgeius: mortẽ nr̃am dor¬
mitionis nomine significans.
Nam corpus dum deseritur ab
animia. doriit in sepuilchto:¬
usq resuscitatur in nouissimo
die. Animȩ ueto dũ deserunt
corpora diuersas receptiorres
habent. gaudrum bonȩ. malae
tormenta. Sed cum facta fuerit
resurrectio. & boriorũ gaudium
amplius crit. & malorũ tormem
grauiora : quando eum corpore
÷ quebuntur. Dum dñs de dormo¬
one amici dixerat. discipuli ress¬
derunt quomodo intellexenun

Expanded text:
Nam Dominus tanta facilitate suscitabatNam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini sicut et caeteri, qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos pronuntiavit. Et in alio loco: Omnes quidem dormiemus, sed non omnes resurgemus ; mortem nostram dormitionis nomine significans. Nam corpus, dum deseritur ab anima, dormit in sepulcro, resuscitandum in novissimo die. Animae vero dum deserunt corpora, diversas receptiones habent, gaudium bonae, malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Dum Dominus de dormone amici dixerat, discipuli responderunt, quomodo intellexerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt diei.  Quia ut diem se.ee.
ostender&. xii discipulos degit.
Si ego sum inquit dies & uos borę.
numquid horę diti consiliũ dant:
Horȩ diem sequuntur. non horas
dies. Si ergo illi horę: quid ibi
uidas : Et ipse inter duodecim
horas. Sibora erat: lucebat. Si
lucebat. quo modo diem ad mortẽ
trabebat. Sed dñis in hoc uerbo.
non ipsũ iudam. sed sucessorem
ipsum pręuidebat. Iuda enim
cadente. successit mathias : &
duodenarius mansit. Nori enim
frustra duod etim discĩpulos degit
ipse. qui spiritalis. ẽ. dies. Sccunt᷑
ergo diem. prędicant hotȩ dtem.
horę in lustrentur adie. hotȩ in¬
lumurentur adie. ꝑ horarum
prȩdicationem: credat mundus
diem. Ergo ait de contpendio.
Me sequimini : si non uultis errare.
Et post hȩc dicit eis. Lazarus
amicus nrͣ dormit. sed uado ut
a somno excitem eũ. Uerũ dixit.
sororibus mortuus crat: dño dor¬
mrebat. Hominibus mortuus crat.
qui eũ suscitare non poterant.

Expanded text:
sunt diei? » Quia ut diem se esse sunt diei? » Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, nunquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non horas dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas, et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat, si lucebat, quomodo diem ad mortem trahebat? Sed Dominus in hoc verbo, non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente, successit Matthias, et duodenarius mansit. Non enim frustra duodecim discipulos elegit, nisi quia ipse spiritualis est dies. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, per horarum praedicationem credat mundus diem. Ergo ait de compendio: Me sequimini, si non vultis errare, et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado ut a somno excitem eum. Verum dixit: sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui lucem huius mundi udet. Si
autem ambrlauerit in nocte offendit.
quia lux non est inea. Dedie qͥdem
lo quutus est. sed ad nram intelli¬
gentiam quasi ad huc nox est. Inuo¬
cemus diem ut repellat noctem.
& cor lumine illustr&. Quid
enim dñs dicere uoluit: Quantu
mihi uidetur quantũ subiacẽt
altitudo profunditasq sententię.
redatguere uoluit dubitatione
illorum & infelicitatem. Uolire.¬
rant enim dare dño consilium ne
moreretur qui ueirerat mori. ne¬
ipsi mortrentur. Sic & ia quodã
alio loco sc̃s petrus diligens dñm.
sed adhue non plene intelligens
cur ueniss&. timuit ne moreret᷑:
& uitę displicuit. id est ipsi drĩo.
Cum ergo uellent dart consilium
homines dõ. discipuli magistro.
serui dño. argroti medico. corripuit
cos & ait. Nonue duodecim sunt
horȩ dici : Siquis ambula uerit
indie. non offendit. Me seqͥmini.
si non uuiltis offendere. Nolite
mibi consilium dare. quos ame
consilium oportet accipere. Quo
ergo ꝑtinet. non ne duodecim horȩ

Expanded text:
ujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. » De die quidem locutus est, sed ad nostram intelligentiam, quasi adhuc nox est, invocemus diem, ut repellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum subjacet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit dubitationem illorum et infidelitatem. Voluerunt enim dare Domino consilium ne moreretur, qui veipsi morerentur. Sic etiam quodam in alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intecur venisset, timuit ne moreretur. Et vitae displicuit, id est ipsi Domino. Cum ergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico, corripuit eos et ait: « Nonne duodecim sunt horae diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. » Me sequimini, si non vultis offendere. Nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, « Nonne duodecim horae
Abbreviated transcription (Latin):
quia tu es xp̃s filius di: qui in hunc
mundum urenisti. Quando hoc cre
credit inte. & si moriatur uiuet.
& qui uiuit & credit inte. non
morcetur in aeternũ. Et cu hȩc
dixiss&. abuit & uocauit mariam
sororem suam sibentio dicetis. Ma¬
gister ad est: & uocat te. Aduer¬
tendum est quemadmodũ suppressã
uocem. silentiũ nincuipauit. Nã
quornodo siluit quae dixit. magister
adest & uocat te: Aduestendum
& iam quemad modum euuangelista
non dixerit ubi irel quando uel quo¬
modo mariam dñs uocauerit. ut hoc
in uerbis marthȩ potius inttellͥ ge¬
retur. narrationis ueritate seruata.
Illa uit audiuit surrexit crito: & utenit
ad cum. Nondum urnerat iħs in
castellum: sed erat adhue in illo

Expanded text:
istus Filius Dei vivi, qui in hunc mundum venisti. Quando hoc credcredit in te, et si moriatur, vivet; et qui vivit, et credit in te, non morietur in aeternum. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam, silentio dicens: Magister adest et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in ca
Abbreviated transcription (Latin):
quia semꝑ me audis. sed propter
poprilumꝰ qui circumstat dixi.
ut credant quia tu me misisti.
Hȩc cum dixiss&: uoce magna cla¬
mauit. Fremuit. lacrimatꝰ est
surgit. quem moles malȩ consue¬
tudinis pręmit. Sed tamen
surgit. quia occulta gratia intus
uiui ficabatur. Surgit post
sudario erat ligata. Quomodo
processit ligatis pedibus mrraris.
& non mrraris quia furtexit qua¬
triduanus Inutroq potentia
dñi erat. non uires mortui. Pro¬
cefsit & ad huc ligatus est. adhuc
in uolutiis. tamen foras iã ꝓcessit
Quid hoc significat. Quando
contepnis mortuus iacẽs: & si
tanta quanta dixi contempnis.
nisi ab occultis irebut exeundo
manifestari : Sed ut confitea
ds facit clamando. id est maqui
gra uocando. Ideo cum ꝓcessisec
mortuus adhuc ligatus. adhuc
reus ut solutrentur peccata eniss
ministris hoc dixit soluite eum
& smnite abtre. Potuit eñi ligi¬
menta soluere. qui mortuu suscs¬
tauit. Sed propter unitatem
dicitur ministris. ⁊dest discrpili

Expanded text:
r populum qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Haec cum dixisset, magna voce clamavit. Fremuit, lacrymavit, voficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit! Sed tamen surgit: occulta gratia intus vivificatur; surgit post dario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus miraris, et non miraris quia resurrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen foras jam processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnis, snisi ab occultis velut exeundo manifestari? Sed ut confiteas facit clamando, id est magna gratia vocando. Ideo processit mortuus, adhuc ligatus, adhuc reus, ut solverentur peccata ejus. Ministris ergo hoc dixit: « Solvite eum, et sinite abire. » Potuit enim ligamenta solvere, qui mortuum resuscitavit. Sed propter unitatem dicitur ministris, id est discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
crederent: siue potius prodendo
ut seuirent. sed quomodo libet
& aquibris lib& ad pharisȩos ista
perlata sunt.
Ego sum lux inundi. Qui sequã
me non ambulat in tenebris o¬

Expanded text:
crederent; sive potius prodendo, ut saevirent. Sed quomodolibet et a quibuslibet, ad Pharisperlata sunt. Ego sum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
LURINTA UTRO
in hoc mrraculo resusci¬¬
tationis la tari manifesta
sunt: expositioire in singulis non
indigemus. In superiori lectiorre
manifestat euuangelista qͦđ dñs
exit de manibus eoram qui
lapidare cum uoluerant. & ab iit
trans iordanen ubi iohannes bap¬
tizabat. Ibi etgo dño constituto
infirmabatur in bethania latarus.
quod castellum erat proximum
hietosolymis. Maria autem erat
quȩ uunxit dñm unguento. et
extersit pedes eius capillis suis

Expanded text:
lurima vero in hoc miraculo resuscitationis Lazari, quia manifesta sunt, expositione in singulis non indigemus. In superiore lectione manifestat evangelista, quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et abiit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. « Maria autem erat quae unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis
Abbreviated transcription (Latin):
&iam si mortuus fuerre in carne
uiu& inanina. donee resurgat
caro numquam postea morͥtura. hoc
est qui credit lic& moriatur. uiurt.
Et om̃is qui uuret in carire & credit
in me: & si morietur ad tempris ꝓpͣt
mortem carnis. nori morietur inae¬¬
ternu ꝓpter uitam sp̃s. & in mortali¬¬
tatem resurrectionas. Hoc est quod ait

Expanded text:
iam si mortuus fuerit in carne, iam si mortuus fuerit in carne, vivet in anima, » donec resurgat caro nunquam postea moritura. Hoc est, qui credit in me, licet moriatur, vivet. « Et omnis qui vivit » in carne, « et credit in me, » etsi morietur ad tempus propter mortem carnis, « non morietur in aeternum » propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
ut suscites fratrem inei. hoc tantũ
dixit scio quia potes siuis. Utrum
autẽ facias iudicii tui est: non prȩ¬¬
sumptionis meȩ. Dicit illi iħs.¬
refurrectione secirra sum dehac
incerta sum. Dicit ei iħs. Eigo
sum resurrectio & uita. Dicis
resurget frater tuus in nouissimo
dre tret᷑u est: sed per que tunc
resurg&. potest & modo resurgere.
quia sum resurrectio & uita. Ideo
resurrectio quia uita: quia qui
ctedit in me. non morietur in
acternum. Quid est hoc qui eredit
in me. &iam si mortuus fuerit
uiuet. Sicut lazarus mortuuis
est & uuet. quia non est ds mortu¬
otũ sed unuorũ. Hs olim mortius
patribus. hoc est ds̃ abraham. isaac.¬
sed uiriorũ. Om̃s enim illi uiuunt.
¶ rede ergo. & si mortuus fueris
uries: si autem non credis. & cii
uiuis mortuus es. Unde est ergo
mors in anima: Quia non est fides
in ca. Unde est incorpore : Quia
non est ibi anima. Ei tgo animȩ tuȩ
uita est fides: sicut anima tua cor¬
poris uita est. Qui credit in me inqͥt.

Expanded text:
ut suscites fratrem meum. Hoc tantum dixit: scio quia potes si vis; utrum autem facias, judicii tui est, non praesumptionis meae. « Dicit illi Jesrrectione secura sum: de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. Dicis: Resurget frater meus in novissimo die; verum est: sed per quem tunc resurget, potest et modo resurgere, quia ego sum resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita: quia qui credit in me, non morietur in aeternum. « Quid est hoc? Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet: sicut Lazarus mortuus est, et vivit; quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. De olim mortuis patribus, hoc est, de Abraham, de Isaac,. Omnes enim illi vivunt. Crede ergo, et si mortuus fueris, vives: si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Unde est ergo mors in anima? Quia non est fides in ea. Unde est in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae vita, fides est. Sicut anima corporis, vita e
Abbreviated transcription (Latin):
frustra nisi qdeta forte immo quia
ceite & ipse numetus dierũ intimat
aliquod sacranentũ. Deinde post
hȩc dicit discrpulis suis. Eiamus
intudȩam iterũ. Ubi pęne fuerat
lapidatus. quia propterea in de
decessisse tridebatitr: ne laprdateo᷑.
Discessit enim ut homo. sed in rede¬
undo quasi oblitus infirmitatem:
ostendit potestatem. E amus in¬
quit iniudeam. Deniq hoc dicto.
udete quemadmodum discrpulis¬
dicentibris. Rabbi: nunc quȩte¬
uadis illuc. Respondit iħs.
onne duodecim sunt horȩ diei:
Q uid sibi uult ista responsio: Illi
dixerunt modo uolebant te tuidȩi
lapidate. & iterum uadis illuc ut
te lapident. & dr̃is. nonne duoder¬
cim borȩ sunt diti: Piquis

Expanded text:
frustra, nisi quia forte, imo quia frustra, nisi quia forte, imo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit iterum discipulis suis, Eamus in Judaeam: ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. 8. Deinde hoc dicto, videte quemadmodum discipulinunc quaerevadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim horae sunt diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi dixerunt: Modo te volebant lapidare Judaei, et iterum vadis illuc, ut te lapident? Et Dominus: Nonne duodecim horae sunt diei? VERS
Abbreviated transcription (Latin):
gła diͥut glorificetur filius di ꝑ
cam. Talis glorificatio ipsius
non ipsum auxit. sed nobis ꝓfutt
Hoc ergo ait non est ad mortem
quia ipsa mors non est ad mortẽ
sed potius ad muraculũ. quo facto
erederent homines in xp̃m. ut in
uenirent uitam ꝑmortem. Nam
sunt heretiei qui hoc negant quod
filius dĩ sit ds. Eecce audiant. infir¬
mitas ergo hȩc inquit non est ad
mortem: sed pro gła dĩ. Qua gła:
s inus dĩ: Audi quod sequitur.
it glorificctur filius diꝰ per eam.
Per quam: Per illam infirmitatẽ.
Diligebat aut̃ ibs martham & sororẽ
dus mariam. & lazarum. Ilbe langues.
ille tristes: om̃s dilecti. ed diligebat
cos & languentium saluator. immo
& iam mortuorũ suscitatorꝰ & tristuaꝰ
consolator. Ut ergo audiuit quod
infirmatetur. tunc quidem mansit
i eodem loco duobus diebiis. Nunti.¬
auerunt ergo illȩ. mansit illic ille
Ia diu tempus dictum est: quo usq
quatriduum compleretur. Non

Expanded text:
gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam. » Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, « non est ad mortem, » quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto, crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus; ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. Quae gloria? cujus Dei? Audi quod sequitur: Ut glorificetur Filius Dei per eam, per quam? per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Languens ille, tristes omnes dilecti; sed diligebat eos et languentium Salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit, quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illi; mansit illic ille: tamdiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. lam intelligius quo
miserunt. Ubi etat dñs. qnm
absens erat transiordanen. Seilla
miferunt ad dñm nuntiantes qͣl
egrotaret frater earũ. ut si dig¬
naretur uenir&: ut eum ab egnti¬
dine liberaret. Ille distulit sanat
ut poss& resuscitare. Quid ergo
nuntiauerunt sorores cuis:
Dire. ecce quem amas infirmatur
Non dixerunt uem. amanti cum
tantu᷑ modo nuntiatum fuit.
Non auseerant dicere ueni & sani
non sunt ausę dicere ibi iube
& hie fiet. Cur enim non & istę
laudantur si fides illius centun¬
onis inde laudatur quod ait
non sum dignus ut intres subtestu
intu. sed tantũ dic uerbo & sana¬
bitur puerm̃s: Nihil horum
istę. sed tantu modo dñe ecce
quem amas infirmatur. Sufficti
ut noueris. non enim amas & de¬
stris. Dicit aliquis. Quomodo
ꝑlararum peccator significabat᷑.
& adno sic amabatur: Rudiat
uersos non amaret. Nudrens
atit̃ iħsꝰ dixit illis. Infirmitas
hȩc non est ad mortem sed pro

Expanded text:
dicentes: » Jam intelligimus quod miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens, trans Jordanem scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut si dignaretur, veniret ut eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo annuntiaverunt sorores ejus? « Domine, ecce quem amas infirmatur. » Non dixerunt, Veni, amanti enim tantummodo nuntiatum fuit; non ausae sunt dicere, Veni et sana; non sunt ausae dicere: Ibi jube, et hic fiet. Cur enim non istae laudantur, si fides illius centurionis inde laudatur, quod ait: « Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus? » Nihil horum istae, sed tantummodo: « Domine, ecce quem amas infirmatur. » Sufficit ut noveris, non enim amas et deseris. Dicit quis, quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat versos non amaret. « Audiens autem Jesus, dixit illis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
uel transitu gloriȩ suȩ̨. oninem
ad momentum ereaturã serficat.
uiuificat & illustrat. Aquas eni
consecrat : dum baptiratur. Terra
scificat : dum sepelitur. Mortuos
suscitat. dum resurgit. Cęlestia
glorificat. dũ ascendit iucȩlum.
& sed& ad dexterã patris. Oml.¬
DE CPIPHANIA ET IN NOCENT.

Expanded text:
vel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris. In Epiphani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ consiliarios tuos sic̃ ab initio. Et tunc uocabtris cuitã
iusticie. ꝙ mat̾ ciuitatum. id ẽ eccłiarũ fidelis syon. Prop¬
mines. dm̃ uł dei filium ñ cognoscentes. Est enĩ animal
hoc inmundũ. ꝙ p̃ cct̾is pene uim̃tis magis in rationabibe:
ꝙ stultũ ꝙ infirmũ ꝙ ignobile: ꝙ oneriferũ magis. Sic
fuetunt ꝙ hoĩes ante xp̃m ydolattiis ꝙ passionib diu̾sis
inmundi. ꝙ ĩ rationabiles uerbi ratione carentes: quantũ

Expanded text:
et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion. Propmal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
gresse sunt in tabernatula iudeoꝵ. Euntes autẽ discipłi feceit̃
sit̃ preceꝑat eis iħcͥ ꝙ ad luxerunt asinã et pullũ. Qm̃ eun¬
tes apłi solurr̃t asinam alienam ministeriũ quidẽ fuit illoꝵ:
uirins autẽ & auctoritas xp̃i. Nec cñi potuissent tollere ium̃¬
tum alienũ ab illo tdño qui non eos tognoscebat qui essent:
potestate diaboli solucte potussent nisi gr̃a xp̃i confregiss¬

Expanded text:
tem discipuli fecerunt sicut praecepit illis, et adduxerunt asinam et pullum. Quod euntes apostoli solverunt asinam alienam, ministerium fuit quidem illorum, virtus autem et auctoritas Christi. Nec enim potuissent tollere jumentum alienum ab illo domino qui non eos cognoscebat qui essent, potestate diaboli solvere potuissent, nisi gratia Chris
Abbreviated transcription (Latin):
animaliũ. neꝙ solũ eoꝵ qui mͥ subditi ft̃: s om̃iũ hõina
etiã qui mͥ contrarii st̃. Nam & pectatores conditione
quidem mei ft̾: uoluntate autẽ sua diaboli. Meuss
eiũ orbis t̾re ꝙ plenitudo eius. Dñs oꝑam eoꝵ cdesiderit
Iustũ est. ut aliqndo creatura seruiat suo factori. Omu

Expanded text:
solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et peccatores conditione quidem mei sunt, voluntate autem sua diaboli. Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Dominus operam eorum desiderat. Justum est, ut aliquando creatura servi
Abbreviated transcription (Latin):
at sibi tegem quẽ dligit. Sed cũ texille fuit fact̾ ꝙ ꝯfir¬
matꝰ in regno iã habet potestatẽ in hominib: ꝙ ñ potest
in potestate ppłi est facete sibi regem: quẽ uult. Factũ
autẽ. de regno repellere iam ñ est ĩ potestate eiꝰ. ꝙ sic uo¬
luitas ppłi postra in uecessitatẽ coni̾tinir. Sit g ho¬
mo priusquam peccet. liberũ babet arbtiriũ. utrũ ne¬
lit sub regno esse diaboli. Cũ autẽ se pettando tradide
sic pͥma uoluntas ciis in necessitatẽ conu̾it᷑. Et hoc est¬
quia primum potuer̃t̃ ñ esse sub potestate diaboli si

Expanded text:
at sibi regem, quem elegit. Sed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regno, iam habet potestatem in hominin potestate populi est facere sibi regem quem vult, factum autem de regno repellere, jam non est in potestate ejus, et ita voluntas populi in necessitatem convertitur; sic homo priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum lit sub regno esse dyaboli. Cum autem peccando se tradidersic prima voluntas eius in neccessitatem eius convertitur etquia primum potuerat non esse sub potestate diaboli,
Abbreviated transcription (Latin):
ge odorat᷑ bellũ. ꝙ gaudet ad uotẽ tube: ꝙ cũ uiderit
sanguiueã pugnã dicit in corde suo bñfactũ. ħ sedit suꝑ asinã tranqͥl¬
litatis et pacis amitã. Don aut̃ uides in circuitu eiꝰ splendentes gla
monia pietatis. Uenit autem mansuetꝰ. ñ ut ꝓpt̾ potentiã timeat᷑.
s ut ꝓpt̾ mansuctudinẽ amet᷑. scdens suꝑ asinã et pullum euis.¬

Expanded text:
ubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non autem vides in circuitu ejus splendentes gladmonia pietatis. Venit ergo mansuetus, ut non propter potentiam timeretur, sed ut propter mansuetudinem amaretur sedens su
Abbreviated transcription (Latin):
lignorum super humeros alic̃uius
tiam reiciat. aut suscipitus dim
plius peccat. Nam & si erramus
modicam pęnitentiam peccantib
imponentes. melius est tamen de
misedĩa adõ iudicari: quam de ctu-
esse austerus. cirea aliorũ uitam
benignus. Om̃ia eñi opera sua fa
facrebant ut abhominibus uide¬
tentur. hoc est ut laudem & fauore̾
populi exterius caperent. Similit᷑
& om̃is homo quicumq opera sua
ideo tantũ facit ut abhominibus
uideatur. similis est scribis & p̾hari-¬
seis. E xꝓꝓposito namq unius cuiusq
ordinis accipit diabolus occasione᷑¬

Expanded text:
lignorum suplignorum suptuam rejiciat, aut suscipiens, dum plius peccet. Nam si erramus modicam poenitentiam peccantibus imponentes, melius est tamen de misericordia judicari, quam de crudeesse austerus, circa aliorum benignus. Omnia enim opera sua facfaciebant, ut ab hominibus viderentur, hoc est, ut laudem et favorem populi exterius caperent. Similiter et omnis quicunque opera sua ideo tantum facit, ut ab hominibus videatur, similis est Scribis et Pharisaeis. Ex proposito namque uniuscujusque hominis, accepit diabolus occasione
Abbreviated transcription (Latin):
& facite. Tamquam dictret. Doc¬
trinam qua docuit moyses legis lator
prȩdicant & adnuntiant scribe
a pharisȩi. sed quia quod ore prę.¬
dicant oꝑe destruunt: quod uobis
adnuntiant seruate. quod utro facutes
facere nolite. Eit mira bonitate dñs
a phariseis temptatus machinas corũ¬
dissipat. & nihilominus propter sa¬¬
cerdotii dignitatem ortatur homines
ut cis subiciantur. non opera illoru sed
doctrinã imitantes. E requenter eni
& de homme malo bona doctrina
procedit. & uilis terra ptętiosũ aura
producit. Alligant aut̃ onera graii.¬
tabilia legis dicit mandata. quae
iudȩis maximȩ propter peccatum
uituli adorati constat fuisse imposita.
Quȩ quidem mandata seribę & phari.¬
sei permixtis suis traditionibus tam¬
quam grauissima onera simpliciori
populo imporebant. quae ipsi nec
digito uno morrere hoc est ne inmi-¬
nimis quidem preceptis uolebant
ꝑficere. Tabes sunt modo in ecclã¬
titiam populo mandantꝰ. fed ipsi nec
modicam feruant. Si eni fascem

Expanded text:
 nolite. Tanquam diceret eis: Doctrinam quam docuit Moyses legislator praedicant et annuntiant Scribae et Pharisaei; sed quia quod ore praedicant, opere destruunt, quod vobis annuntiant servate, quod vero faciunt, facere nolite. Et mira bonitate Dominus a Pharisaeis tentatus, eorum machinas dissipat, nihilominus propter sacerdotii dignitatem, hortatur homines ut eis subjiciantur, non opera illorum, sed doctrinam imitentur. Frequenter enim et de homine malo bona doctrina procedit, ac vilis terra pretiosum aurum producit. Alligant enim onera gravitabilia, legis dicit mandata, quae Judaeis maxime propter peccata vituli adorati constat fuisse imposita. Quae quidem mandata Scribae et Pharisaei permistis suis traditionibus, tanquam gravissima onera simpliciori populo imponebant, quae ipsi nec uno digito movere, hoc est, nec in minimis quidem praeceptis volebant perficere. Tales sunt modo titiam populo mandant, sed nec ipsi modicam servant. Si enim fascem
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem cadunt: qui confringun¬
tur per pȩuitentiam. L. apis autẽ
suꝑ eos indie iudicii cadet : quia
dñs iħs cum om̃ibus uirtutibus
suꝑ eos adiudiciũ uenret. Eit
cum audissent principes sacer-¬
dotum & pharisȩi parabolas erus.
cognouerunt quod de ipsis dicer&.
Lic& duti corde essent scribȩ et
pharisȩi. & lic& in xp̃m credere
noluissent: aperte intellegebant
parabolas dñi ad se ꝑtinere. Eit
ideo quȩrebant eum tenere: sed
timuerunt turbas. quia sicut
ptopħam eum habebant. Intu-¬
enda est mobilitas uulgi. Quem
enim nunc sicut propħam habent.
post modum in eius passione sunt
clamaturi dicentes. ⁊cus ost mortis.
& crucifige crucifige talem. sua¬¬
dentibus uidelic&ꝵ scribis & pha¬
riseis

Expanded text:
lapidem cadunt, qui confringunlapidem cadunt, qui confringuntur per poenitentiam. Lapis autem super eos in die judicii cadet, quia Dominus Jesus cum omnibus virtutibus superius ad judicium veniet. « Et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas ejus, cognoverunt quod de ipsis diceret. » Licet duri corde essent scribae et Pharisaei, et licet in Christum credere noluissent, aperte tamen intelligebant parabolas ejus ad se pertinere. Et ideo quaerebant eum tenere, sed timuerunt turbas, quia sicut prophetam eum habebant. Intuenda est mobilitas vulgi. Quem enim nunc sicut prophetam habent, postmodum in ejus passione sunt clamaturi, dicentes: « Reus est mortis , » et, « Crucifige, crucifige talem, » suadentibus videlicet scribis et Pharisaeis
Abbreviated transcription (Latin):
psalmistę prophetia nisi me
tespuatis & crucifigatis: Et est
itrabile inoculis nrͣis. Hoc eni
mirabile est: ut de duobus populis
efficeretur una ȩccłã. Ideo dico
uobis. quia hȩc parabola ad uos
pertinet. Dico uobis. quia aufe¬¬
retur a uobis regnum di: & dabit᷑
genti facirenti fructus crus. Regnũ
dĩ. scientia diumarũ scripturarũ.
& remanebit uobis sola ariditas
ltiterȩ. Et dabitur genti. idest
gentili populo factenti fructus
eius: uidelic& opera illius. Et
qui crcidenit suꝑ lapidem istum
confringetur. Aliuid est super
lapidem cadere : & altud sub lapide
Super lapidem cadit id est suꝑ xp̾m
qui peccando illum offendit. spem
tamen ueniȩ per pęnitentiam ha¬
bendo. Quicumq enim xp̃m ne-¬
gauerit. suꝑ illum cadit: hoc est
animaduersio diuina super cum
irruit & pęnitus conteret eum:
ut non remareat ex eo testa unde
aqua hauriri possit. Potest & alit
intelligi. In prȩsenti peccatores suꝑ

Expanded text:
Psalmistae prophetia, nisi me Psalmistae prophetia, nisi me respuatis et crucifigatis? « Et est mirabile in oculis nostris. » Hoc enim mirabile est, ut de duobus populis efficeretur una Ecclesia. Ideo dico vobis, quia haec parabola ad vos pertinet. « Dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. » Regnum Dei, sciet remanebit vobis sola ariditas litterae. « Et dabitur genti, » id est gentili populo, facienti fructus ejus, videlicet opera illius. « Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur. » Aliud est super lapidem cadere, et aliud sub lapide. Super lapidem cadit, id est super Christum, qui peccando illum offendit, spem tamen veniae per poenitentiam habendo. Quicunque enim Christum negaverit, super illum cadit, hoc est animadversio divina super eum irruit, et penitus conteret eum, ut non remaneat ex eo testa, unde aqua hauriri possit. Potest et aliter intelligi. In praesenti peccatores super