comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥdẽ eã prestigus falsitatis suȩ potu¬
erit exhibere : qͣsi ñ fuerit legitima
sua uxor. uult eã penitꝰ a se sequȩstrare.
Sin aut̃ : uult eã tãquã ꝓpͥã uxorẽ
dimittere. s deinde qͣsi mechata fu¬
erit insimulare : atq ꝓhoc hominẽ
suũ. ⁊ hominẽ lhiet birgȩ ad mono¬
machiã ĩpellere. ⁊ si homo ipsius reginȩ
ceciderit: disponit hanc sine dilati.¬
one ꝑimere. Quȩ qͣntũ sint omni
dentiȩ uñȩ credimꝰ iam aduercit:¬

Expanded text:
si quidem eam praestigiis falsitatis suae potusi quidem eam praestigiis falsitatis suae potuerit exhibere, quasi non fuerit legitima sua uxor, vult eam penitus a se sequestrare: sin autem, vult eam tanquam propriam uxorem admittere, sed deinde, quasi moechata fuerit, insimulare, atque pro hoc hominem suum et hominem Thietbirgae ad monomachiam impellere, et, si homo ipsius reginae ceciderit, disponit hanc sine dilatione perimere. Quae quantum sint omni dentiae vestrae, credimus, jam advertit
Abbreviated transcription (Latin):
Nã excepta fornicationis causa. uirũ
uxorẽ relinquere nulla ratione c̃ce¬
dit᷑: qr pꝰquã copulatione c̃iuguuiri
atq mulieris unũ corpꝰ efficit᷑: non
potest ex parte c̃uerti. ⁊ ex parte in
thietbirga regina. regia se uelle dig¬
nitate seu copula exui. ⁊ solã pͥuata
uita e̾c̾ c̃tentã desiderare. Cui nos
scripsimꝰ. ñ hoc alit̃ fieri posse: nisi
eandẽ uitã c̃iunx eiꝰ lotharius elegerit.
It post pauca. De retro acta ẽtrouersia.
Thietbirga ñ debet ulterius ad iteratã
responsionẽ ꝓuocari. Qđ qr bene se¬
mel definitũ ẽ: ⁊ int̃positis iuram̃tis
deliberatũ. nulla deb& iteratione nisi
fortassis ubi fuerit maior auctoritas
retractari. : De lothario rege. qui
uxorẽ suã in custodia detinebat
erũ sic̃ multoꝵ relatu didicimus.
lotharius rex c̃uentũ cęlebrare dis¬
ponit: ⁊ i hietbirgã reginã examini
ꝓpͥo ⁊ iudicio subicere meditat᷑. &

Expanded text:
Nam, excepta fornicationis causa, virum Nam, excepta fornicationis causa, virum uxorem relinquere nulla ratione conceditur; quia postquam copulatione conjugii viri atque mulieris unum corpus efficitur, non potest eThietbirga regina, regia se velle dignitate seu copula exui, et solam privata vita fore contentam desiderare. Cui nos scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elegerit. Et post pauca: De retroacta controversia Thietbirga non debet ulterius ad iteratam responsionem promoveri. Quod bene semel definitum est, et interpositis juramentis deliberatum, nulla debet iteratione, nisi fortassis ubi fuerit major auctoritas, retractari. CAP. 50.-- De Lothario rege qui uxorem suam in custodia detinebat. Verum, sicut multorum relatu didicimus, Lotharius rex conventum celebrare disponit, et Thietbirgam reginam examini proprio et judicio subjicere meditatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
conuertatur: De muliere. si sine
licentia uiri sui uelũ sibi ĩposuerit̃:
Uulier sisine licentia mariti sui ue.¬
lũ incaput miserit: siuiro placuerit.
recipiet eam iterũ ad coniugium:
quȩsta ẽ maritũ suũ c̃tra uoluntatẽ
suã in monasterio urbici abbatis e̾ẽ
c̃uersũ. Qđ qr ad eiꝰdẽ abbatis culpã.
⁊ inuidiã ñ ẽ dubiũ ꝑtinere: experi
entiȩ tuȩ p̃cipimꝰ. ut diligenti inqͥsi¬
tione discutiat: ne forte cũ eiꝰ uolun¬
tate c̃uersus sit : ł ipsa se mutare ꝓmi¬
serit. Et si hoc reppererit : ⁊ illũ in mo¬
nasterio ꝑmanere ꝓuideat: ⁊hanc
sic̃ ꝓmisit mutare cõpellat. Siuͦ nil¬
hoꝵ ẽ : nec qđdã fornicationis crim̃
ꝓpt̾ qđ uiro licet uxorẽ relinquere:
p̃dictã mulierẽ cõmisisse cognoueriᷤᷤ
ne illius c̃uersio uxori relictȩ in scło
fieri possit ꝑditionis occasio. uolumꝰ
ut maritũ suũ illi ł siiã tonsuratus ẽ¬
reddas: omni excusatione cessante.

Expanded text:
CAP. 47.-- De muliere, si sine licentia viri sui velum sibi imposuerit. Mulier, si sine licentia mariti sui velum in caput miserit, si viro placuerit, recipiet eam iterum ad conjugium. questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, expentie tue precipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte eius voluntate conversus sit vel ipsa se mutare promiserit, et si hoc reppererit, et illum in monasterio permanere provideat et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si horum est, nec quoddam fornicationis crimen, propter quod viro licet uxorem relinquere, praedictam mulierem commisisse cognoveris, ne illius conversio uxori relictae in saeculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, vel si jam tonsuratus ereddas omni excusatione cessante.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ c̃cordare. qͦmͦ alteri c̃ueniet: Igit᷑
siuir aliã uult accipere uxorẽ: mani¬
festa ratio patet. qr succendente dia¬
bolo odi fomitẽ: exosã cã habuit. &
id circo illã dimittere m̃datu falsitate
molit᷑. Qđ si mulier causat᷑ ⁊ dicit uolo
mat᷑ cͥt. ⁊ filios ꝓereare : uterq corũ
.xi. manu ꝓpinqͦrũ. tactis sacro scĩs re¬
liqͥis. iure iurandodicat: ut nũquã
ꝑ cõmixtionẽ carnis c̃iuncti una caro
effecti fuissent. t̃c̃ uidet᷑ mulierem
scđas posse c̃trahere nuptias. Huma¬
nũ dico. ꝓpt̾ infirmitatẽ carnis eoꝵ
Uiraut̃ qͥ frigidȩ naturȩ ẽ : maneat
sine c̃iuge. Qđsi ⁊ ille aliã copulã¬
acceperit : tc̃ hi qͥuirauerint. ꝑiurii
ad monasteriũ : ñ ẽ recipiendus. nisi
pͥus a c̃iuge castimoniã ꝓfitente fu
dubio adultera erit. nec recipit᷑ apud.
dm̃ eiꝰmodiuiri c̃uersio: cuiꝰ sequit᷑
c̃iugalis fȩderis ꝓstitutio. Ialesigitur

Expanded text:
liter concordare, quomodo alteri conveniet? Igitur liter concordare, quomodo alteri conveniet? Igitur si vir aliam vult accipere uxorem, manifesta ratio patet, quia succendente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco illam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit, Volo mater esse et filios procreare, uterque eorum septima manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuis sent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum. Vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod acceperit, tunc qui juraverint perjurii ad monasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuedubio adultera erit; nec recipitur apud Dominum ejusmodi viri conversio quam sequitur conjugalis foederis prostitutio. Tales igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Inio iuncti st̃ ⁊ nubere ñ posst̃. si ille
aliã. ł illa aliũ ducere possit. quib
scriptũ ẽ : uir ⁊ mulier sise c̃iunxeriđ̃.
⁊ pꝰea dixerit mulier de uiro qđ ñ pos¬
sit coire cũ ca: si potest ꝓbare ꝑiustũ
iudiciũ qđ uerũ sit: accipiat aliũ. si aut̃
ille aliã acceperit. separent᷑: De ead̾re:
crucẽ. & si uerũ fuerit: separentur.
aliqͦ tẽpore. ⁊ ipsa femina dicit qđ ñ
coisset cũ ea. ⁊ ille uirdicit qđ sic fecit:
inueritate uiri consistat. quia uir
Pir si duxerit uxorẽ c̃cũbere cũ cañ
ualens. ⁊ fr̃ ciꝰ clanculo eã uitiauerit.
⁊gͣuidã reddiderit: separent᷑. Consi.¬
derata aut̃ inbecillitate : miscđia eis
ĩꝑtiat᷑ ad c̃iugiũ. tantũ in dño. Item
uicẽ operã carnis dantes cõmisceri.
Iste uͦ siñ potest eauti ꝓuxore: habe¬
at qͣsi sororẽ. Qđ si retinaculũ iugale
uolunt rescindere: maneant utriq
innupti. Nã si huic ñ potuit natura¬

Expanded text:
uncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea dixerit mulier de viro, quod non possit coire cum eo, si potest probare per justum judicium quod verum sit, accipiat alium: si autem ille aliam acceperit, separentur. CAP. 41.--crucem: et si verum fuerit, separentur, aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod non coisset cum ea, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat: quia vir eadem re. Vir si duxerit uxorem concumbere cum ea non valens, et frater ejus clanculo eam vitiaverit, et gravidam reddiderit, separentur. Considerata autem imbecillitate, misericordia eis impartiatur ad conjugium, tantum in Domino. vicem operam carni dantes commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Quod si retinaculum jugale voluerint rescindere maneant utrique innupti. Nam si huic non potuit natura
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentiã: si ȩtas ⁊ inc̃tinentia exege¬
rit. legitimo ⁊ exutrisq partib placito
c̃iugio socient᷑. Nã in his ñ regułã con¬
stituimꝰ. s ut u̾bis magni Leonis utamͦ:
ꝗd sit tolerabilius ȩstimamꝰ. Qđsi unꝰ
exc̃iugatis obierit : is qͥ publicã pęni¬
tentiã exegerit. ⁊ suꝑstes extiterit :
iterare c̃iugiũ ñ p̃sumat. nisi forte
ep̃s p̃uiderit aliquã c̃cedere indul¬
gentiã : ut gͣuiorẽ possit amouere of¬

Expanded text:
poenitentiam, si aetas et incontinentia exegepoenitentiam, si aetas et incontinentia exegerit, legitimo ex utrisque partibus placito conjugio socientur. Nam in his non regulam constituimus, sed, ut verbis magni Leonis utamur, quod sit tolerabilius aestimamus. Quod si unus ex conjugatis obierit, is qui publicam poenitentiam exegerit et superstes exstiterit, iterare conjugium non praesumat, nisi forte episcopus praeviderit aliquam concedere indulgentiam, ut graviorem possit amovere of
Abbreviated transcription (Latin):
zent᷑. Quib uerb dat᷑ intellegi: qͣlit̃
huiꝰ mali auctores dãpnandi st̃: qͣndo
participes c̃siliũ conibentes tanto
anathemate feriunt᷑. ⁊ iuxta canonicã
auctoritatẽ : ad c̃iugia legitima rap
statutũ ẽ a sacro c̾uentu. ut si aliquis
licentia nubendi alii ñ neget᷑. Qđ si&
ipsi pꝰhȩc se c̃iungere p̃sũpserint utriq
usq ad satissactionc̃ anathematirent᷑:
Desponsatas puellas. ⁊ pꝰabDe eað̾re.
aluis raptas: placuit erui. ⁊ eis reddi
qͥb ante fuerant desponsatȩ : &iã sicis
a raptorib uis illata c̃stiterit De ead̾ re
Si aut̃ necdũ cas qͣs rapuerant cũ uo:¬
luntate parentũ sub pͣfato desponsio¬
nis. ł dotalicu nomine inc̾iugiũ sũpd
habent: qͣndo in omniũ aures hȩc fu¬
erit c̃stitutio ꝓmulgata. ab earũ con-¬
iunctione separent᷑ : ⁊ publicȩ pęniten¬
tiȩ subigant᷑. Raptȩ aut̃. parentib le.¬
galit̾ restituant᷑. Post actã uͦ publicã

Expanded text:
uibus verbis datur intelligi, qualiter hujus mali auctores damnandi sint, quando participes consilii et conniventes tanto anathemate feriuntur, ut juxta canonicam auctoritatem ad conjugia legitima raptstatutum est a sacro conventu ut, si aliquis licentia nuipsi post haec se conjungere praesumpserint, utrique usque ad satisfactionem anathematizentur. Desponsatas puellas, et post ab aliis raptas, placuit erui, et eis reddi quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis illata constiterit. De eadem reSi autem necdum eas quas rapuerant, cum voluntate parentum sub praefato desponsionis vel dotalitii nomine, in conjugium sumptas habent, quando in omnium aures haec fuerit constitutio promulgata, ab earum conjunctione separentur, et publicae poenitentiae subigantur. Raptae autem parentibus legaliter restituantur. Post actam vero publicam
Abbreviated transcription (Latin):
sani c̃traxerint: luni ex duob am̃tia
aut furor aut aliqͣ infirmitas acces¬
serit: obhanc infirmitatẽ. c̃ iugia
taliũ solui ñ posst̃. Similit̃ sentiendũ
dehis qͥ ab adũsaruis excȩcant᷑. aut̃
potestatiua qͣdã p̃sũptione dirimañ .
ñ adtendentes illud euangelicũ qđ
uisũ ẽ. ut c̃iugia seruoꝵ ñ dirimant᷑
etiã si diũsos dominos habeant. ẜ in
uno c̃iugio ꝑmanentes: dominisser.¬
uiant suis. Et hoc in illis obseruandũ
ẽ: ubi legalis c̃iunctio fuit. ⁊ ꝑuolun.¬
eq furiosus. monia contraxeriꝵ
neq furiosa. matrimoniũ c̃trahere

Expanded text:
contraxerint, et uni ex duobus amentia aut furor, aut aliqua infirmitas accesserit, ob hanc infirmitatem conjugia talium solvi non possunt. Similiter sentiendum de his qui ab adversariis excaecantur, aut potestativa quadam praesumptione dirimant, non attendentes illud evangelicum: Quvisum est ut conjugia servorum non dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant: sed in uno conjugio permanentes, dominis serviant suis. Et hoc in illis observandum est, ubi legalis conjunctio fuit, et per volunSi furiosi matrimonia contraxerint. Neque fur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ synodalis sententia obseruet᷑. Qđ
& si forte in ȩccła euentꝰ talis reppe¬
riri dinoscit᷑ ut ꝓsalutis ⁊ religionis
cõpetentius humanius qͥd dã debeant
tractare pontifices: sic̃ canonica ut
aut̃ ꝗddã tractauit humanius. nullo
mͦ ut ad maximã indulgentiã des¬
cendamꝰ : alt̾ius sponsȩ acceptor.
sine publica transeat pęnitentia.
refragatione anathematiret᷑. Fau¬
tores uͦ illius. iuxta modũ culpȩ ep̃i
c̃sensorẽ ł int̾uentorẽ manifeste ꝓ¬
diderit: agͣdu ꝓpͥorepellat᷑. & si
ueri similib exinde suspitionib fu¬
erit ꝓpulsatꝰ: canonice se purget:
rapiunt feminas ł furant᷑. aut sedu.¬
cunt: eas nullatenꝰ habeant uxoreᷤᷤ.
quã uis eis pꝰmodũ c̃ueniat: aut eas
dotauerint. łnuptialit̾ cũ c̃sensu pa¬
rentũ suoꝵ acceꝑint. Siqͥs aut̃ uxorẽ
habere uoluerit : canonice ilegalit̃
eã accipiat. iñ rapiat. Qui uͦ eã ra¬
puerit. ł furatꝰ fuerit. aut seduxerit:

Expanded text:
et synodalis sententia observetur. Quod et si forte in ecclesia eventus talis reperiri dinoscitur, ut pro salutis et religionis competentia humanius quiddam debeant tractare pontifices, sicut canonica, utautem quiddam tractavit humanius, nullo modo, ut ad maximam indulgentiam descendamus, alterius sponsae acceptor sine publica transeat poenitentia, refragatione anathematizetur. Fautores vero illius juxta modum culpae episcopi dconsensorem vel interventorem manifeste prodiderit, a gradu proprio repellatur; et si verisimilibus exinde suspicionibus fuerit propulsatus, canonice se purget. rapiunt feminas vel furantur aut seducunt, ut eas nullatenus habeant uxores, quamvis eis postmodum conveniat, aut eas dotaverint vel nuptialiter cum consensu parentum suorum acceperint. Si quis autem uxorem habere voluerit, canonice et legaliter eam accipiat puerit, vel furatus fuerit, aut seduxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
habere : quȩ ꝑ repudiũ discessit ã ma¬
rito. Solius fornicationis causa. licor
uxorẽ adulterã dimittere : sed illa
bescunt: qͣs pꝰ aliqͦt annosdimittuÑ.
⁊ sic pꝰea legitimas uxores accipiunt :¬
atq denuntio. dm̃ ⁊ ista sẽꝑꝓhibu¬
isse : ⁊ nũquã ei placuisse. & p̃cipue
tẽporib xp̃ianis c̃cubinas habere
nũquã licet. & nũquam licebit.:
btẽpore duas uxores habere. hneq
iqͥs ancillã suã lib̾tate donauerit.
⁊ in matrimonio sibi sociauerit: du¬
bitabat᷑ apud qͦsdã utrũ huiꝰmodi
nuptiȩ legitimȩ c̃ẽ uideant᷑ an ñ.
Nos itaq uetustã abiguitatẽ deci¬
dentes: talia conubia legitima ẽẽ
censuimꝰ. Si enĩ ex affectu fiunt om̃s
nuptiȩ. ⁊ nihil ĩpiũ ⁊ legib c̃trariũ
in tali copulatione fieri potest. qͣre
p̾dictas nuptias inhibendas existi¬
mauerimꝰ : Omnib uob̃unꝰ ẽ pater

Expanded text:
habere, quae per repudium decessit a mahabere, quae per repudium decessit a marito. Solius fornicationis causa licet uxorem adulteram dimittere; sed illa bescunt, quas post aliquot annos dimittunt, et sic postea legitimas uxores accipiunt. Patque denuntio, Deum et ista semper prohibuisse, et nunquam ei placuisse. Et praecipue temporibus Christianis concubinas habere nunquam licet, et nunquam licebit. Ctempore duas uxores habere, sed neis ancillam suam libertate donaverit, et in matrimonio sibi sociaverit, dubitabatur apud quosdam utrum hujusmodi nuptiae legitimae esse videantur, an non. Nos itaque vetustam ambiguitatem decidentes, talia connubia legitima esse censuimus. Si enim ex affectu fiunt omnes nuptiae, et nihil impium et legibus contrarium in tali copulatione fieri potest, quare praedictas nuptias inhibendas existimaverimus? Omnibus vobis unus est Pater
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ eccłȩ filii. Qđ dico cõpetentibus:
audiant fideles. qđ dico fidelibus:
audiant cõpetentes. Qđ dico fidelib
⁊ cõpetentib ⁊ pęnitentib: audiant
⁊ catecumini. audiant om̃s. timeant.
i nemo ẽtẽpnat. Sit mͥ in c̾solationẽ
ũr auditꝰ. ne uob̃sit intestimonium
dolor m̃s. Cõpetentib dico. Fornicari
uob̾ñlicet. sufficiant uob̃ uxores: con¬
cubinas uob̃ñ licet habere. Audiat
ds̃ siuos surdi estis: audiant angłi ciꝰ
siuos c̃tẽpnitis. c̃cubinas ñ licet uobis
habere. Et si ñ habetis uxores: tam̃ ñ
licet uob̃ habere c̃cubinas. qͣs postea
dimittatis. ⁊ ducatis uxores. Tanto ma¬
ior dãpnatio uob̃ erit: si uolueritis ha¬
bere ⁊ c̃cubinas ⁊ uxores. Nlicet uob̾
habere uxores. qͣrũ pͥores mariti ui¬
uunt. Nec uob̃ feminis habere uiroᷤ
licet: quoꝵ pͥores uxores uiuunt.
Adulteria siue ista c̃iugia: ñ st̃ iuire
cȩli. ẜ iure scłi. Nec illã feminã licet

Expanded text:
licae Ecclesiae filii. Quod dico competentibus, audiant fideles. Quod dico fidelibus, audiant competentes. Quod dico fidelibus et competentibus et poenitentibus, audiant et catechumeni, audiant omnes, timeant, et nemo contemnat. Sit mihi in consolationem vester auditus, ne vobis sit in testimonium dolor meus. Competentibus dico: Fornicari vobis non licet, sufficiant vobis uxores; concubinas vobis non licet habere. Audiat Deus si vos surdi estis; audiant angeli ejus, si vos contemnitis, concubinas non licet vobis habere. Et si non habetis uxores, tamen non licet vobis habere concubinas, quas postea dimittatis et ducatis uxores; Tanto major damnatio vobis erit, si volueritis habere et concubinas et uxores. Non licet vobis habere uxores, quarum priores mariti vivunt. Nec vobis, feminae, habere viros licet, quorum priores uxores vivunt. Adulteria sunt ista conjugia, non sunt jure coeli, sed jure saeculi. Nec illam feminam licet
Abbreviated transcription (Latin):
De c̃iugali aut̃ uiolatione reqͥsisti. si
desponsatã alii puellã. alt̃ in matri¬
moniũ possit acciꝑe. Hocne fiat mo¬
dis õib inhibemꝰ. qr illa benedictio
quã nupturȩ sacerdos imponit. apd
fideles cuiꝰdã sacrilegui instar. ẽ: si
ulla transgressione uioletur: De his

Expanded text:
De conjugalium autem violatione requisisti, si desponsatam alii puellam alter in matrimonium possit accipere? Hoc ne fiat, modis omnibus inhibemus, quia illa benedictio quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla transgressione violetur. De his
Abbreviated transcription (Latin):
inire c̃cedit᷑ : ita pꝰ eas nullꝰ ad cleri¬
cale sinit᷑ uenire collegiũ. Alia est
enĩ humanȩ fragilitati generalit̃ con¬
cessa licentia: alia deb& c̾e uita. diui¬
narũ rerũ seruitio dedicata: De illis.

Expanded text:
inire conceditur, ita post eas nullus ad clericale sinitur venire collegium. Alia est enim humanae fragilitati generaliter concessa licentia, alia debet esse vita divinarum rerum servitio dedicata. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
De illis qͥ t̃cionuptias cȩlebrauerim
Te quisquã amplius quã duas acci¬
piat uxores. quia iam tertia super
aclegitime sȩđis nuptus iuncti st̃:
nec occulte nuptiarũ copulã fecert̃.
oportet ut paruo tẽpore trans acto:
uacent orationib & ieiunus. Quib
etiã iuxta indulgentiã cõmunionẽ

Expanded text:
De illis qui tertio nuptias celebraverint. Ne quisquam amplius, quam duas accipiat uxores: quia jam tertia superfac legitime secundis nuptiis juncti sunt, nec occulte nuptiarum copulam fecerunt, oportet ut parvo tempore transacto vacent orationibus et jejuniis. Quibus etiam juxta indulgentiam communionem
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs ingenuus homo ancillã alteruᷤᷤ
uxorẽ acceperit. ⁊ existimat qđ inge¬
faciat. siñ potest : si uoluerit aliã ac¬
cipiat. Si aut̃ seruã eã scierat ⁊ c̃lau.¬
dauerat : pꝰut legetimã habeat. Simi¬
lit̃ ⁊ mulier ingenua de seruo alteruᷤ
accipit seruũ. sciensqr seruus ect per
habeat eũ. qr om̃s unũ patrẽ habemꝰ

Expanded text:
is ingenuus homo ancillam alterius uxorem acceperit, et aestimat quod ingefaciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem servam eam scierat, et collaudaverat: post, ut legitimam habeat. Similiter et mulier ingenua de servo alteriuscipit servum, sciens quia servus esset, habeat eum: quia omnes unum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
aboꝵ in matrimoniũ c̃iunxerit. &
pꝰea lib̃tato seruo ł ancilla ñ potest
redimi qͥ in seruitio ẽ: ideo matrimo
Siqͥs multis nuptiis fuerit copulatꝰ.
pęnitentiã agat. Conũsatio aut̃ &
fides pęnitentis. cõpendit tempuᷤ :¬

Expanded text:
amborum in matrimonium conjunxerit, et postea liberato servo vel ancilla, non potest redimi qui in servitio est, ideo matrimonSi quis multis nuptiis fuerit copulatus, poenitentiam agat: conversatio autem et fides poenitentis compendit tempu
Abbreviated transcription (Latin):
inclȩro hoc fecisse c̾uincunt᷑: ep̃i
⁊ abbates desidia. illi uͦ rapacitate
⁊ auaritia iudicent᷑. Hoc uͦ qđ qͥs dõ
iuste ⁊ rationabilit̾ de reb suis offert:
tissa magnã eurã habeat de c̃grega.
habeat curã de c̃gregatione sibi cõ¬
missa. ⁊ ꝓuideat ut in lectione & in
officio. & in modulatione psalmorum
ipsȩ scimoniales strenuȩ sint. & in õĩb¬

Expanded text:
in clero hoc fecisse convincuntur, episcopi in clero hoc fecisse convincuntur, episcopi et abbates de desidia, illi vero rapacitate et avaritia judicentur. Hoc vero quod quis Deo juste et rationabiliter de rebus suis offert, tissa magnam curam habeat de congregathabeat curam de congregatione sibi commissa, et provideat ut in lectione et in officio et in modulatione psalmorum, ipsae sanctimoniales strenuae sint, et in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ante se ioca turpia fieri non per
ioca turpia facere ñ ꝑmittant. sed¬
beant: ⁊ lectio diuina ibi ꝑsonet. ⁊
ut ep̃i siue abbates. ñ infructũ ani¬
marũ. ẜ in auaritiã ⁊ turpe lucrũ
inhiantes. qͦs libet homines in lectoᷤ
circũueniendo totonder̃: ⁊ res cor
tali ꝑsuasione ñ solũ acceper̃ s po¬
tius subripuer̃: pęnitentiȩ canonicȩ
siue regulari ut pote turpis lucri
sectatores. subiaceant. hiuͦ qͥ uanis ꝓ¬
missionib in lecti. ł qͥb libet machina¬
tionib ꝑsuasi. m̃tis in opes effecti rerx¬
suarũ domini e̾e nescientes comã de¬
posuer̃: in eo qđ cȩper̃. ꝑseuerare
cogant᷑. Res nãq quȩ ab illectis et
neglegentib datȩ. ab auaris i negle.¬
gentib ñ solũ acceptȩ ẜ raptȩ noscuꝗ᷑.
hȩredib reddant᷑. qͥ dem̃tia parentũ.
auaritia incentoꝵ. ex hȩredati e̾ẽ
noscunt᷑. Si uͦ nescientib ep̃is aut ab¬¬
batib. ministri eoꝵ qͥlibet uidelic&

Expanded text:
ante se ioca turpia fieri non permloca turpia facere nbeant, et lectio divina ibi personet, et sumut episcopi sive abbates, qui non in fructum animarum, sed in avaritiam et turpe lucrum inhiantes, quoslibet homines illectos circumveniendo totonderunt, et res illorum tali persuasione non solum acceperunt, sed potius subripuerunt, poenitentiae canonicae sive regulari, ut puta turpis lucri sectatores subjaceant. Ii vero, qui vanis promissionibus illecti, vel quibuslibet machinationibus persuasi, msuarum domini esse nescientes, comam deposuerunt, in eo quod coeperunt perseverare cogantur. Res namque quae ab illectis et negligentibus datae, ab avaris et negligentibus non solum acceptae, sed raptae noscuntur, haeredibus reddantur qui dementia parentum, et avaritia incentorum exhaeredati esse noscuntur. Si vero nescientibus episcopis aut abbatibus, ministri eorum quilibet, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. nec alicuiꝰ causã a se noue¬
rint ꝓseq̃ndã : idcirco exauctori¬
tate canonica int̾ dicimꝰ. ut nulla
sc̃imonialis uirgo ł uidua c̃uentuᷤ
generales adeat: nisi a pͥncipe fu¬
erit euocata. aut ep̃o suo : nisi forte
ꝓpͥȩ necessitatis ratioĩpulerit: ⁊ hoc
ipsũ cũ licentia & nuntio ep̃i sui.
⁊ cũ ꝑmissione ep̃i locũ suũ derelin¬
quere. Tam̃ fr̃s eligant sibi abbatẽ
de ipsissi habeant. sin aut̃. de extraneiꝰ:
Nec ep̃s deb& abbatẽ uiolent̃ retinere
in loco suo. Congregatio. deb& eligere
sibi abbatẽ pꝰmortẽ abbatissui. ł eo
uiuente si ipse discesserit. ł peccauerit .
Ipse enĩ ñ potest aliquẽ ordinare de
suis ꝓpinqͥs ł amicis. sine uoluntate
lectionẽ recitare. nec alleliua dicere :
nisi psalmos tantũ. & responsoria sine

Expanded text:
potestatem, nec alicujus causam a se novepotestatem, nec alicujus causam a se noverint prosequendam: idcirco ex auctoritate canonica interdicimus, ut nulla sanctimonialis virgo, vel vidua, conventus generales adeat, nisi a principe fuerit evocata aut ab episcopo suo: nisi forte propriae necessitatis ratio impulerit, et hoc ipsum cum licentia et nuntio episcopi s cum permissione episcopi, locum suum relinquere: tamen fratres eligant sibi abbatem de ipsis si habeant, sin autem de extraneis. Nec episcopus debet abbatem violenter retinere in loco suo. Congregatio debet eligere sibi abbatem post mortem abbatis sui, vel eo vivente, si ipse discesserit, vel peccaverit. Ipse enim non potest aliquem ordinare de suis propinquis vel amicis, sine voluntate lectionem recitare, nec Alleluia dicere, nisi psalmos tantum et responsoria, sine
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ: mirũ uidet᷑. qđ quȩdã mulier¬
culȩ c̃tra diuinas humanasq leges.
attrita fronte ĩpudent̾ agentes. pla¬
cita generalia ⁊ publicos c̃uentus in¬
desinent᷑ adeunt: ⁊ negotia rogni uti.¬
litatesq rei publioȩ magis ꝑturbant
quã disponant. cũ indecens sit ⁊ etiã
lnt̾ barbaras gentes rep̾hensibile:
mulieres uiroꝵ causas discutere. &
quȩ de lanificiis suis ⁊ oꝑib textri¬
lib ⁊ muliebrib int̾ genitiariassuaᷤᷤ
residentes debuerant disputare. in
c̃uentu publico acsi ĩcuria residen¬
tes senatoriã sibi usurpant auctori¬
tatẽ. Quȩ ignominiosa p̾sũptio. fau.¬
torib magis ĩputanda uidet᷑ quã
feminis. Vnde qr diuinȩ leges ut
supͣ monstratũẽ hoc c̃tradicunt. &
humanȩ nihilominꝰ ad ipsũ ꝓhiben
ut feminȩ nihil aliud ꝓseqͣnt᷑ in pub¬¬
lico quã suã causã: Ait enĩ lex theo¬
dosiana. nulla ratione feminȩ am¬
plius quã suas causas agendi habeans

Expanded text:
loqui; mirum videtur quod quaedam mulierculae contra divinas humanasque leges attrita fronte impudenter agentes, placita generalia et publicos conventus indesinenter adeant, et negotia regni utilitatesque reipublicae magis perturbent, quam disponant: cum indecens sit, et etiam apud barbaras gentes reprehensibile mulieres virorum causas discutere, et quae de lanificiis suis operibus textilibus et muliebribus, inter genitiarias suas residentes debuerant disputare, in conventu publico, ac si in curia residentes, senatoriam sibi usurpant auctoritatem. Quae ignominiosa praesumptio fautoribus magis imputanda videtur, quam feminis. Unde, quia divinae leges, ut supra monstratum est, hoc contradicunt, et humanae nihilominus idipsum prohibent, ut feminae nihil aliud prosequantur in publico, quam suam causam. Ait enim lex Theodosiana: Nulla ratione femmae amplius quam suas causas agendi habeant
Abbreviated transcription (Latin):
tati pͥus deb& ad tempus restitui:
Prȩterea siue de c̃̾iugui fȩdere. siue de
adulterii crimine iudiciũ sit agitan¬
dũ: nulla ratiopatet lhietburgam
cũ lothario posse in ire c̃flictũ. uel
legitimũ c̃trouersiȩ in ire certam̃ :
nisi pͥus ad tẽpus fuerit suȩ potesta.¬
ti. ⁊ c̃sanguineis ꝓpͥis libere sociata.
Int̃qͦs etiã locꝰ ꝓuidendꝰ ẽ: in qͦnulla
sit uis multitudini formidanda. &
ñ sit difficile testes ꝓducere. ł cȩteraᷤᷤ

Expanded text:
s restitui. Praeterea sive de conjugii foedere, sive de adulterii crimine judicium sit agitandum, nulla ratio patitur Thietbirgam cum Lothario posse inire conflictum, vel legitimum controversiae inire certamen, nisi prius ad tempus fuerit suae potestati et consanguineis propriis libere sociata. Inter quos etiam locus providendus est, in quo nulla sit vis multitudinis formidanda, et non sit difficile testes
Abbreviated transcription (Latin):
corã dõ. Pęnitentiã itaq age ab hac
neqͥtia tua: & roga dm̃ ut forte remit¬
tat᷑ tͥ hȩc cogitatio cordis tui. In felle
enĩ amaritudinis. & obligatione ini¬
qͥtatis uideo te e̾e̾. Ideo tales nisi re¬
sipiscant: sp̃ualigladio ꝑcutere cen¬
semꝰ. Non enĩ fas ẽ sp̃ui sc̃o mentiri.
sicuti ananias & saphira m̃titi st̃: &

Expanded text:
coram Deo. Poenitentiam itaque age ab hac coram Deo. Poenitentiam itaque age ab hac nequitia tua, et roga Deum, ut forte remittatur tibi haec cogitatio cordis tui. In felle enim amaritudinis, et obligatione iniquitatis video te esse . Ideo tales, nisi resipiscunt, spirituali gladio percutere censemus. Non enim fas est Spiritui sancto mentiri, sicuti Ananias et Saphira mentiti sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerentissimo & scĩssimo c̃ fratri nr̃o
Ad aluuino sc̃ȩ iuuauensis ȩccłae
archiep̃o. Qd aut̃ int̾rogasti de fe¬
mina quȩ post obitũ mariti sui ue¬
lam̃ sacrũ suꝑ caput suũ ĩposuit.¬
& finxit se sub eodẽ uelamine scĩ¬
monialẽ e̾ẽ. pꝰea uͦ adnuptias redut:
sticã regulã c̃turbare uoluit. & non
legitime in uoto suo ꝑmansit: ut
pęnitentiã agat de illusione nefan¬
da. & reũtatur ad id qđ spopondit.
& in sacro ministerio inchoauit. Nã
si c̃senserimꝰ qđ om̃a sacram̃ta ȩccła¬
stica qͥsq ꝓut uult singat. & ñ uere
faciat: ominis ordo ȩccłasticꝰ ẽturba¬
bit᷑. nec catholicȩ fidei ura c̃sistus.
nec canones sacri rite obseruantur.
Quid eñĩ ꝓfuit sẏmonima gobaptis .
sacrũ ficte susciꝑe. & in xp̃ianitate
ꝑmansurũ se finxisse. cũ ꝑ apłm frau¬
de eiꝰ detecta. qđ sibi futurũ c̾e̾t p̾nun¬
tiatũ ẽ: Ait enĩ. Pecunia tua tecum
sit in ꝑditionẽ. corenĩ tuũ ñ ẽ rectũ

Expanded text:
erentissimo et sanctissimo confratri nostro ADALWINO sanctae Juvaviensis Ecclesiae archiepiscopo. Quod autem interrogasti de femina quae post obitum mariti sui velamen sacrum super caput suum imposuit, et finxit se sub eodem velamine sanctimonialem esse, postea ad nuptias rediit, sticam regulam conturbare voluit, et non legitime in voto suo permansit, ut poenitentiam agat de illusione nefanda, et revertatur ad id quod spopondit, et in sacro monasterio inchoavit. Nam si consenserimus quod omnia sacramenta ecclesiastica quisque prout vult fingat, et non vere faciat, omnis ordo ecclesiasticus est turbatus, nec catholicae fidei jura consistunt, nec canones sacri rite observantur. Quid enim profuit Simoni Mago baptismum sacrum ficte suscipere, et in Christianitate permansurum se finxisse, cum per ade ejus decreta, quod sibi futurum esset, praenuntiatum est? Ait enim: Pecunia tua tecum sit in verditione: cor enim tuum non est rectum
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs uirginẽ aut uiduã suratꝰ suerit
in uxorẽ. nisi a se desponsatã: anathe
ante nuptias non custodierint:
erint. si eosdẽ qͥ eas uiolauerint mari¬
tos acceꝑint: eoqđ solas nuptias uiola

Expanded text:
is virginem vel viduam furatus fuerit in uxorem, nisi a se desponsatam, anathemrginitatem ante nuptias non custodierint. erint, si eosdem qui eas violaverint, maritos acceperint, eo
Abbreviated transcription (Latin):
nubant: ut filios ñ spurios. ẜ hȩredita
⁊ benedicere ãbos: ⁊ pꝰca se abstineant
Siqͥs sr̃ uxorẽ hab& in fidelẽ ⁊ hȩc coñ¬
sentit habitare cũ illo: ñ dimittat illã.
hic c̃sentit habitare cũ illa: ñ dimittat
uirũ. Sc̃ificatꝰ enĩ uirerit infidelis. in
muliere fideli: ⁊ scificata erit mulier
xp̃ianos euntes ad nuptias plaudere
ł saltare : ẜ uenerabilit̾ cęnare ł pran¬

Expanded text:
nubant, ut filios non spurios sed haereditaret benedicere ambos, et postea se abstineant Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. hic consentit habitare eum illa non dimittat illum. Sanctificatus enim vir erit infidelis in muliere fideli, et sanctificata erit mulier ianos euntes ad nuptias plaudere, vel saltare; sed venerabiliter coenare, vel pran
Abbreviated transcription (Latin):
Quireligiosis sis feminis p̃ponendꝰ¬
studiũ in legendo & in cantando.
⁊ horas canonicas sollẽpnit̾ pariter
cȩlebrent. ⁊ om̃s exceptis qͣs infir¬
mitas tenet in dormitorio dormiañ :¬
⁊ omnib dieb ad capitulũ & ad col¬
lationes ueniant. ⁊ regulã ascĩs pa¬
trib illis c̃stitutã. diligent̃ obseruen:
Nullus laicꝰ clastra scĩmonialiũ in¬
grediatur. nisi ad opera exercenda:
aliqͥs. nec clericꝰ. nec laicꝰ claustra
ancillarũ dĩ ingrediat᷑ : nisi forte
qͣndo necessitas operandi in cumbit:
testimoniũ habeat bonum. & uitȩ
sui ep̃i. a monasterio ñ egrediatur:
diat᷑ nisi ꝑlicentiã ep̃i sui. Et si qͣndo
foras ꝑgit: de sc̃imonialib qͣs secũ
ducit curã maximã habeat. ut nulla
cis det᷑ occasio peccandi. Ut unꝰ abbas.

Expanded text:
Qui religiosis feminis prstudium in legendo, et in cantando, et horas canonicas solemniter pariter celebrent, et omnes, exceptis quas infirmitas tenet, in dormitorio dormiant, et omnibus diebus ad capitulum et ad collationem veniant, et regulam a sanctis Patribus illis constitutnullus claustra sanctimonialium ingrediatur, nisi ad opera exercenda. aliquis nec clericus, nec laicus claustra ancillarum Dei ingrediatur, nisi forte quando necessitas operandi incumbit. testimonium habeat bonum, et vitaesui episcopi, e monasterio non egrediatur. diatur, nisi per licentiam episcopi sui; et si quando foras pergit, de sanctimonialibus quas secum ducit, curam habeat maximam, ut nulla eis detur occa
Abbreviated transcription (Latin):
ponsus ⁊ sponsa cũ benedicendr⁊ sponsa¬
st̃ a sacerdote : a parentib ł a paranim¬
phis in ȩccła sacerdoti offerant᷑. & cũ
benedictionẽ acceperint: cadẽ nocte
ꝓreuerentia ipsius benedictionis. in
ullũ sine c̃ugium sine dote fiat
cũ p̃cib ⁊ oblationib a sacerdote be¬
nedicant᷑. ⁊ legib sponset᷑ ac donetur:
⁊ a paranĩphis custodiat᷑. ipublice sol¬
lẽpnitq accipiat᷑. Biduo eciã ac tri¬
duo abstincant se. ⁊ doccant᷑ ut cas¬
tuatẽ int̾ se custodiant. certisq tẽporib¬

Expanded text:
nsus et sponsa cum benedicendi sunt a sacerdote, a parentibus vel paranymphis in ecclesia sacerdoti offerantur, et cum benedictionem acceperint, eadem nocte pro reverentia ipsius benedictionis in nullum conjugium sine dote fiat. bus et oblationibus a sacerdote benedicantur: et legibus sponsetur ac donet a paranymphis custodiatur, et publice solemniterque accipiatur. Biduo etiam ac triduo abstineant se, et doceantur ut castitatem inter se custodiant, certisque temporib
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uirgines sacrȩ si parentib uant᷑.
a qͥb custodiebant᷑ pͥuatȩ fuerint:
ab ep̃o custodiant᷑. Ubi aut̃ ep̃s ab¬
sens. ẽ: ꝓuidentia gͣuiorib feminis
c̃om̃det᷑: ut simul habitantes inuicẽ

Expanded text:
Ut virgines sacrae, si parentibus a quibus custodiebantur privatae fuerint, ab episcopo custodiantur. Ubi autem episcopus absens est, providentia gravioribus feminis commendetur, ut simul habita
Abbreviated transcription (Latin):
sancitũ ẽ : ne laici. ł scłares de uiriᷤ
dõ dicatis. ȩccłȩq facultatib aliꝗd
ad se putent ł p̃sumant p̾terre.¬
uerentiã ꝑtinere : quoꝵ quarũq
sacerdotib disponendi ĩdiscusse
a dõ cura cõmissa docet᷑. Siqͥs ẽtra
hȩc uenire p̾sũpserit: anathema.¬
te feriatur: De eadem Re..¬
tatib aliqͥd disponendi: nulla legit᷑
laicis quãuis religiosis unquã attri
dũ ire ñ cogant᷑. nisi ꝓ rationabili
p̃s ñ debet abbatẽ cogere ad re.¬
sy nodũ ire. nisi aliqͣ rationabilis

Expanded text:
citum est, ne laici vel saeculares de viris Deo dicatis ecclesiaeque facultatibus aliquid ad se putent vel praesumant praeter reverentiam pertinere, quorum quarumque sacerdotibus disponendi indiscusse a Deo cura commissa docetur. Si quis contra haec venire praesumpserit, anathemate feriatur. » Item in eistatibus aliquid disponendi, nulla legitur laicis quamvis religiosis unquam attribdum ire cogantur, nisi pro rationabilipus non debet abbatem cogere ad synodum ire, nisi aliqua rationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposito c̃stitutȩ. barbaricã ꝑtulere
uiolentiã. ⁊ integritatẽ pudoris ñ¬
in animo ẜ corpore ꝑdider: ea nob̃̾
uidet᷑ seruanda moderantia. ut neq
inuiduarũ deiciant᷑ gradũ. neq in
saerarũ ⁊ ꝑseuerantiũ uirginũ nu¬
mero censeant᷑. Quib si in omnib
⁊ castimoniȩ soliditatẽ m̃te custo¬
diunt : sacram̃toꝵ eis ñ ẽ neganda
cõmunio. qr iniustũ ẽ illas in eoł
argui ł notari : qđ ñ uoluntas ad
misit. suis hostilis erupit: De
intͣ monasteriũ ipsius milites ho¬
spitent᷑. Et omnino de frat̾nitatis
ur̃ȩ sollicitudine mirati sumꝰ. cur
hoc patient᷑ tulerit: ⁊ñ illud cũ¬
omni celeritate fecerit em̃dare. Unde
hortam᷑. ut ł nc̃ studu ur̃i sit: instant̃
eis quors iter ẽ ĩminere. qͣtenꝰ sinȩ
aliqͣ ex inde excusatione tollant᷑.
⁊ nullus illic ulterius meatũ accipi¬
at: ne callidus hostis occasionẽ in¬
ueniens. de deceptione religiosi
habitꝰ qđ absit. ualeat exultare :¬

Expanded text:
aricam pertulere violentiam, et integritatem pudoris non animo, sed corpore perdiderunt, ea nobis videtur servanda moderatio, ut neque in viduarum dejiciantur gradum, nec in sacrarum et perseverantium virginum numero censeantur: quibus, si in moribus et castimoniae soliditatem mente custodiunt, sacramentorum non est neganda communio, quia injustum est illas in eo vel argui vel notari, quomisit, sed vis hostilis eripuit. CAintra monasterium ipsius milites hospitentur. Et omnino de fraternitatis vestrae sollicitudine mirati sumus, cur hoc patienter tulerit, et non illud cuomni celeritate fecerit emendare. Unde hortamur, ut vel nunc studii vestri sit, inscanter eis, quorum interest, imminere, quatenus sine aliqua exinde excusatione tollantur, et nullus illic ulterius meatum accipiat, ne callidus hostis occasionem inveniens, de deceptione religiosi habitus quod absit valeat exsultare
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ uiuere ꝑmittant. Sin aut̃ ep̃is
suis canonice obȩdire noluerint: ex¬
cõmunicent᷑. usq ad iudiciũ ep̃i regi¬
onis illius. Sin aut̃ nec illi eos corri¬
gere ualuerint: omnino sub uinculis
c̃stringant᷑ usq ad synodũ. ut ibi eis
iudicet᷑: utrũ ad iudiciũ pͥncipis. aut

Expanded text:
suarum vivere permittant. Sin autem episcopis suarum vivere permittant. Sin autem episcopis suis canonice obedire noluerint, excommunicentur usque ad judicium episcopi regionis illius. Sin autem nec illi eos corrigere valuerint, omnino sub vinculis constringantur usque ad synodum, ut ibi eis indicetur utrum ad ju
Abbreviated transcription (Latin):
suo episcopio uagantes ad suũ ep̃m re¬
sint: & si aliquẽ fugitiuũ inuenerit.
idẽ de his qͥ st̃ sine capite. neq in ser¬
uitio dñi nr̃i. neq sub ep̃o. neq sub
abbate. ẜ sine canonica ł regulari ui¬
ta degentes: ut in libro officioꝵ scđõ.
cap̃ .iiͦi. de his dr̃: hosneq int̾ laicos
& int̾ scłariũ officioꝵ studia. neq int̃
clericos religio tẽptat diuina: ẜ solu¬
tos atq oberrantes. sola turpis uita
cõplectit᷑ & uaga: qͥq dũ nullũ metu¬
unt. explendȩ uoluptatis suȩ licentiã
sectant᷑: & qͣsi animalia bruta. lib̾tate
ac desideno ferunt᷑: habentes signũ
religionis. ñ religionis officiũ. ypocen¬
taurissimiles. nec equi nec homines.
Tales omnino p̃cipimꝰ. ut ubicũq in¬
uenti fuerint: ep̃i sine ulla mora eos
sub custodia c̃stringant canonica. &
nullatenꝰ eos ãplius ita errabundos
& uagos scđm desideria uoluptatum

Expanded text:
suo episcopio vagantes ad suum esuo episcopio vagantes ad suum esint: et si aliquem fugitivum invenerit, est, de his qui sunt sine capite, neque in servitio Domini nostri, neque sub episcopo, neque sub abbate, sed sine canonica vel regulari vita degentcap. tertio, de his dicitur: Hos neque inter laicos, et inter saecularium officiorum studia, neque inter clericos religio tentat divina, sed solutos atque oberrantes, sola turpis vita complectitur et vaga: quique dum nullum metuunt, explendae voluptatis suae licentiam sectantur, et quasi animalia bruta libertate ac dedesiderio feruntur, habentes signum religionis, non religionis officium, hypocentauris similes, neque equi nec homines. Tales omnino praecipimus, ut ubicunque inventi fuerint, episcopi sine ulla mora eos sub custodia constringant canonica, et nullatenus eos amplius ita errabundos et vagos secundum desideria voluptatum
Abbreviated transcription (Latin):
Qu sc̃imoniales uirgines rapiunt::¬
Sł uiduas rapiunt. & ꝓgressuetiã eri¬
minis in c̃iugiũ sumunt : publicȩ pę¬
nitentiȩ subigant᷑. Ipsȩ uͦ feminę. lo¬
cis c̃gruis pęnitentię retrudant᷑. &
adhabitũ religionis redire cogantur.
Ipse aut̃ incestuosus. sine spe uxoriȩ
copulationis ꝑhennit̾ maneat. nisi
nescisse seuelatã expurgare potuerit.
Si uͦ qđ absit c̃iugia iterare p̃sũpse¬
rint: acriori subdant᷑ uindictȩ. &
amplius ꝓpellant᷑. Qui si forte oboe¬
dire monitis salutarib noluerint:
peculiaritate uirginũ. nec usq ad
uestibulũ habeant accedendi fami¬
liare ꝑmissũ. nec ipse qͥ p̃ẽ. cũ sola
colloqͥ debet: s sub testimonio duarũ
aut triũ soroꝵ ita ut rara sit accessis.
domib suis habitum obserueNt.:
in monasterio regularit̃ uiuant: aut
in domib suis susceptũ habitũ caste
chiȩ p̃c̃. si sustentandę̧ ab ȩccła uitȩ
p̃sentis causa. adolescentiores uiduȩ

Expanded text:
Qui sanctimoniales virgines vel viduas rapiunt, et progressu etiam criminis in conjugium sumunt, publicae poenitentiae subigantur. Ipsae vero feminae locis congruis poenitentiae retrudantur, et ad habitum religionis redire cogantur. Ipse autem incestuosus sine spe uxoriae copulationis perenniter maneat, nisi nescisse se velatam expurgare potuerit. Si vero, quod absit! conjugia iterare print, acriori subdantur vindictae, et amplius propellantur. Quod si forte obedire monitis salutaribus noluerint,peculiaritate virginum, nec usque ad vestibulum habeant accedendi familiare permissum. Nec ipse qui praeest cum sola colloqui debet, sed sub testimonio duarum aut trium sororum, ita ut rara sit accessio, domibus suis habitum observent. Ein monasterio regulariter vivant, aut in domibus suis susceptum habitum caste ciae praeest, si sustentandae ab Ecclesia vitae praesentis causa adolescentiores viduae,
Abbreviated transcription (Latin):
Non semel. s sȩpius in anno ep̃i uisi¬
tent monasteria monachoꝵ. & siqͥd
corrigendũ fuerit: corrigant. Mo
ꝑ loca aliqͣ uagari. aut peculiare
aliqđ habere p̾sũpserit: om̃a quȩ
acqͥsierit. ab abbatib auserantur.
scđm regulã monasterio ꝓfutura. Ipsi
aut̃ qͥ fucrint ꝑuagati: ubi inuenti
sucrint. cũ auxilio ep̃i tãꝗ fugaces
Uonachi filios ꝓcreantes. in carcere
recludant᷑ : tam̃ facinꝰ c̃tinua lam̃¬
tatione deflentes. ut eis ł ad mortẽ
sola miscđia in cõmunionis gratia

Expanded text:
Non semel, sed saepius in anno, episcopi visiNon semel, sed saepius in anno, episcopi visitent monasteria monachorum, et si quid corrigendum fuerit, corrigant. Monper loca aliqua vagari, aut peculiare aliquod habere praesumpserit, omnia quae acquisierit ab abbatibus auferantur secundum regulam monasterio profutura. Ipsi autem qui fuerint pervagati, ubi inventi fuerint, cum auxilio episcopi tanquam fugaces s procreaverint. Monachi filios procreantes in carcere recludantur, tantum facinus continua lamentatione deflentes, ut eis vel ad mortem sola misericordia in communionis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
& scĩmonialiũ freq̃nt̃ introeat. & cũ
grauib & religiosis ꝑsonis in eoꝵł¬
rigere satagat. Scĩmonialiũ etiam
pudicitiã. subtilit̃ inuestiget. Et si
aliqͣ inuenit᷑ quȩ neglecto ꝓposito
castitatis. clerico aut laico ĩpudent̃
misccat᷑: acrit̾ ũberib coherceatur.
& in pͥuata custodia retrudat᷑ ubi qđ
male cõmisit: digne pęniteat. Inter.¬
dicat etiã ex auctoritate sc̃oꝵ cano¬
nũ. ut nullus laicꝰ aut clericꝰ in carũ
claustris & secretis habitationibus
accessũ habeat neq pb̃ri: nisi tantũ
admissã. Expleta missa: ad eccłas¬
suas redeant. Omnib p̃terca pub¬
lice & pͥuatĩ denuntiet. qͣntũ pia¬
culũ sit qͥ sponsã xp̃i uitiare p̾sumit̃
Si eñĩ ille reus tenet᷑ qͥ sponsã homi¬
nis uiolat. qͣntomagis reus maiesta
potestate ep̃orum consistant.
Abbates ꝓhumilitate religionis. in
ep̃or potestate c̃sistant: & si qͥd extͣ
regulã fecerint. ab ep̃is corrigantur.

Expanded text:
sanctimonialium frequenter introeat, et cum gravibus et religiosis personis rigere satagat. Sanctimonialium etiam pudicitiam sublimiter investiget, et si aliqua invenitur, quae neglecto proposito castitatis clerico aut laico impudenter misceatur, acriter verberibus coerceatur, et in privata custodia retrudatur, nisi quod male commisit digne peniteat. Interdicatur etiam ex auctoritate sacrorum canonum, ut nullus laicus aut clericus in earum claustris et secretis habitationibus accessum habeat, neque presbyteri nisi tantum ad missam. Expleta missa, ad eccsuas redeant. Omnibus praeterea publice et privatim denuntiet, quantum piaculum sit, qui sponsam Christi vitiare praesumit. Si enim ille reus tenetur, qui sponsam hominis violat, quanto magis reus majestatpotestate episcoporum coAbbates pro humilitate religionis in episcoporum potestate consistant, et si quid extra regulam fecerint, ab episcopis corrigantur.
Abbreviated transcription (Latin):
habere. G nec ea quȩ duplicia uocad̃:
& siꝗd tale ẽ. Religiosus ep̃s: mu
lieres qͥdẽ in suo loco studeat ma¬
nere : monachis aut̃ aliud monaste.¬
riũ ȩdificare cogat. Si aut̃ plurima
sint talia monasteria: separent᷑. in
aliis monasteriis monachȩ. & in aliᷤ
monachi. Res aut̃ qͣs habent cõmu¬
nes : scđ̾m iura eis cõpetentia distri¬

Expanded text:
habere, sed nec ea, quae duplicia vocant, et si quid tale est, religiosus episcopus mulieres quidem in suo loco studeat manere, monachos autem aliud monasterium aedificare sibi cogat. Sin autem plura sint talia monasteria, separentur in aliis monasteriis monachae, et in aliis monachi, res autem, quas habent communes, secundum iura eis competentia distri
Abbreviated transcription (Latin):
monachis omnino ẽtradicimꝰ. De qͥb
siue canonico siue in monachico or¬
dine tonsurati sine eoꝵ uoluntate :
si liberi sunt. ut ita ꝑmaneant.: ⁊ de¬
inceps cauendũ. ut nullus tondeat᷑.
nisi legitima ȩtate : ⁊ spontanea uo
luntate . ł cũ licentia domini sui.

Expanded text:
monachis omnino contradicimus; de quibus monachis omnino contradicimus; de quibus sive in canonico sive in monachico ordine tonsorati sine eorum voluntate, si liberi sunt, ut ita permaneant. Et deinceps cavendum est, ut nullus tondatur nisi legitima aetate spontaneaque voluntate vel cum licentia domini sui.
Abbreviated transcription (Latin):
negotia sçłaria. de his tam̃ pauca ꝑ¬
stringamꝰ : adquȩ ꝑtinet omnis libido.
ñ solũ inmunditia carnis: s etiã om̃is
carnalis c̃cupiscentia. Quicqͥd plus
iusto appetit homo : turpe lucrũ ẽ.¬
Munera iniusta acciꝑe ł etiã dare
amare. in placitis sçłarib disputare.
excepta defensione orfanoꝵ aut
uiduarũ. c̃ductores aut ꝓcuratores
ee scłariũ rerũ. turpis uerbi ł facti
iocularẽ c̾e. ł iocũ scłarẽ diligere.
aleas amare. ornam̃tũ inc̃ueniens
ꝓposito suo quęrere. in delicus ui¬
uere uelle. gulã ⁊ ebrietatẽ sequi.
pondera iniusta ł m̃suras habere.
negotiũ iniustũ exercere. Nec tamen
iustũ negotiũ ẽ c̃tradicendũ ꝓpter
necessitates diũsas: qr legimꝰ scõs apłos
negotiasse. ⁊ in regula sc̃i benedicti
p̃cipit᷑ p̃uidere. ꝑ quoꝵ manꝰ negotiũ
monasterii transeat. Canes ⁊ aues
milia : ministris altaris dñi nec ñ &

Expanded text:
negotia saecularia, de his tamen pauca pnegotia saecularia, de his tamen pauca perstringamus, ad quae pertinet omnis libido, non solum immunditia carnis sed etiam omnis carnalis concupiscentia. Quidquid plus justo appetit homo, turpe lucrum eMunera iniusta accipere vel etiam damare, in placitis saecularibus disputare, excepta defensione orfanorum aut viduarum, conductores aut procuratores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti ioculatorem esse, vel iocum saecularem diligere, aleas amare, ornamentum inconveniens proposito suo quaerere, in deliciis vivere vel gulam et ebrietatem sequi, pondera iniusta vel mensuras habere, negotium iniustum exercere, non tamen iustum negotium est cont adicendum propter necessitates diversas; quia legimus sanctos apostolos negotiasse, et in regula sancti Benedicti praecipitur praevidere, per quorum manus negotium monasterii transeat: canes et avesmilia ministris altaris Domini necnon et