comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt p̃ lacrimis oculi
mei:conturbata sunt ui¬
scera mea. Effufũ est in
derra iecur meũ suꝑ contͥ¬
dione filiȩ popł̃i mei: cum
deficeret paruulus & lac¬
tens in plateis opidi. Ma¬

Expanded text:
cerunt prae lacrymis oculi mei, conturbata sunt viscera mea. Effusum est in terra jecur meum, super contritionem filiae populi mei, cum deficeret parvulus et lactens in plateis oppidi.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dii. Popls uͦ meusmu¬
tauit głam suam in ido¬
lum. Obstupescite cęli suꝑ
hoc: & portȩ eius desolami.¬
ni uehement̃. dicit dñs.
duo enim mala fecit po¬
pulus meus. Me derelique¬
runt fontem aquȩ uiiuȩ.
& foderunt sibi cisternas

Expanded text:
sunt dii: populus autem meus mutavit gloriam suam in idolum. Obstupescite, coeli, super hoc; et portae ejus, desolamini vehementer dicit, Dominus, Duo enim mala fecit populus meus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae. et foderunt sibi cisternas
Abbreviated transcription (Latin):
temptauit: sed temptan¬
ꝑ consensũ subdidit. Ex
gula quippe temptauit.
cũ cibũ ligni uetitũ osten¬
dit: atq ad comedendũ

Expanded text:
temptavit, sed temptanr consensum sibi eum subdidit. Ex gula quippe temptavit, cum cibum ligni vetiti ostendit, atque ad comedendum
Abbreviated transcription (Latin):
te legatur:quia post re¬
surrectionem apparens
eis insufflauit & dicit eis.
accipite sp̃m sc̃m: sed quia
ipso in derris posido. & cor¬
poraliter conuersante cũ
eis: ñ ualebant illi erigere
mentem ad sitienda mu¬
nera gr̃ȩ celestis. Ascendñ¬
de auitẽ ipso ad cęlos. & illi
pariter om̃e desiderrũ su¬
um illo transferebant: rux
ta qd̃ alibi audier̃t. Ubi ẽ
thesaurrus tuus:ibi & cor
turũ erit. Ideoq capaces sp̃c
iam facti erant: non ultͣ
de morte eius contristati.
sed de ꝓmissionis eius nru¬
nere letati: luca atcestan¬
de cũ ait. Et factũ est dũ
benediceret illis: recessit

Expanded text:
te legatur quia post resurrectionem apparens eis insufflavit et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum . Sed quia ipso in terra posito, et corporaliter conversante cum eis, non valebant illi erigere mentem ad sitienda munera gratiae coelestis; ascendente autem ipso ad coelos, et illi pariter omne desiderium suum illo transferebant, juxta hoc quod alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit
Abbreviated transcription (Latin):
stratur: nisi nunc cũ ꝑ in¬
sufflationem ꝑcipitur: &
postmodũ cũ de cȩlo ue¬
niens. in linguis uariis
demonstratur.

Expanded text:
stratur , nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum, de coelo veniens, in linguis variis demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
batur: eũ nemo poterat
ꝓpter intolerantiam feco¬
ris portare. iii.¬
me igitur cepit ex
tus. ad agnitionem sui
uenire diuina admonit᷑
plaga: ꝑ momĩta singła
dolorib suis augm̃ta ca

Expanded text:
batur, eum nemo poterat propter intolerantiam fetoris portare. Hinc igitur cepit ex erbia ad agnitionem sui venire, divina admonitus plaga, per momenta singula dolori
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ factũ est: Ipsũ quod
faciendũ est. Nichil fit¬
sub sole nouũ: nec ualet
quisqͣm dicere ece hoc
recens est.Iam enim p̃ces¬
sit in scłis: que fuerunt
ante nos. Non est prioꝵ
memoria.sed nec eoꝵ qui¬
dem que postea futura
sunt: erit recordatio apd̃
eos. qui futuri sunt in

Expanded text:
est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos non est priorum memoria sed nec eorum quidem quae postea futura sunt erit recordatio apud eos qui futuri sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Suauitatem eiꝰ nõn
cognoscitis: si hanc mini¬
me gustastis. Sed cibuma
uitȩ ex palato cordis tan¬
gite: ut ꝓbantes eius
oulcedinem.amare ua

Expanded text:
cat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare va
Abbreviated transcription (Latin):
otest etiam om̃is crea¬
turȩ nomine:omnis
natio gentrũ designari. An¬
te etenim dictũ fuerat. in
uiam gentiũ ne abieritis:
ñc audem dicitur. p̃dicate
om̃i creaturȩ: ut scilicet
prius a iudea apłoꝵ repul¬
sa p̾dicatio t̾c nobis in ad¬
iutoriũ fieret. cũ hanc illa
ad dampnationis suȩ testi¬
moniũ suꝑba repulisset.
Sed cũ discipłos ad p̃dican¬
dũ ueritas mittit. quid ali¬
ud in mundo facitꝰ. insi gra¬
na seuims aspergit et pau¬
ca grana mittit in semine
ut multarum messiũ tru¬
ges recipiat ex nostra fide:
Neq et enim in unuersum
mundũ tanta fideliũ mes¬
lis exsurgeret. si de manu
donuin suꝑ rationalem ter¬
ram illa electa grana predicã¬
tum nõ uenissẽt. Sequitur
Qui credident. ⁊ baptizat
fuerit: saluus erit. Qui uͦ
ñ crediderit: condempna¬
bitur. fortasse unusquisq
apud semet ipsũ dicit. Ego
iam credidi: saluus ero.
Uerũ dicit: si fidem oꝑib
tenet.uera etenim fides ẽ:
que in hoc qd̃ uerbis dicit:

Expanded text:
otest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
de contrarrũ est: loqui
me de expositione euͣglii
longa mora int̾riemente
ꝓhibuit. Sed ñ quia lin

Expanded text:
de contrarium est, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm eis p̃sentib quib an¬
nuntiant euͣgłm. alioqͥn
contra hoc precepcũ fecit
apłs. qui uictũ de manu¬
um suarũ laborib transi¬
gebat: ne cuiqͣm grauis
esset. sed potestatem dedis¬
se in qua scirent sibi ista
deberi. Cũ autẽ a dño ali¬
quid imperat᷑. nisi fiat:
inobedientiȩ culpa ẽ. cũ
autẽ potestas datur. licet
cuiq non uti: & tanqͣm de
suo iure cedere.Hoc ergo
nasse dicit apłs. his qui
euͣgłm annuntiant de
euuͣgłio uiuere: illa apłis

Expanded text:
quam eis praebentibus quibus annuntiant evangelium. Alioquin contra haec praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset , sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum enim a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est; cum autem potestas datur, licet unicuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo nasse dicit Apostolus, his qui evangelium annuntiant, de evangelio vivere , illa
Abbreviated transcription (Latin):
as in ieruniis: ipsi & mu¬
lieres eoꝵ. Et induerunt
se sacerdotes cilitiis. & in¬
fantes ꝓstrauerunt contͣ
faciem tẽplidñi & altare
dñi operuerunt cilitio.
Et clamauerunt ad do¬

Expanded text:
as in ieiuniis ipsi et mulieres eorum, et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini, et altare Domini operuerunt cilicio et clamaverunt ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s tantũ: Nonne & gen¬
tium: Immo & gentiũ.
Qm̃quidem unus ds̾. qui
iustificat circũcisionem
ex fide: & p̃putiũ ꝑ fidem.
Legem ergo destriumus
ꝑ fidem: Absit. Sed legẽ
statuimus. Quid ergo di¬
cemus inuenisse abrahã

Expanded text:
gentium immo et gentium quoniam quidem unus Deus qui iustificabit circumcisionem ex fide et praeputium per fidem legem ergo destruimus per fidem absit sed legem statuimus quid ergo dicemus invenisse Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
inhiat. honoris p̃latione
galidet: temporalib lu¬
cris pascitur: impensa sibi
ab hominib reuerentia
letatur. Istȩ sunt etenm
mercedes mercennarii:

Expanded text:
inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt enim mercedes mercenarii
Abbreviated transcription (Latin):
sine int̃missione p̃pare¬
mur. Proinde frẽs mei
in conditione mortalita¬
tis ũrȩ mentis oculos fi¬
gite: uenienti uos iudici

Expanded text:
sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ simul uidentur.
Sed ecce nos dũ demonstra¬
re ulmũ querimꝰ: ꝑ multa¬
arbusta longnis euaga¬
ti sumus. Ad hoc itaq

Expanded text:
tandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multaarbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaq
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Ecce agnus dei: ecce
qui tollit peccata mundi.
Ecce agnus dei. ecce inno¬
cens & ab om̃ri peccato im¬
munis: ut pote qui os qui¬
dem de ossib adam: & car

Expanded text:
cens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ecce agnus Dei, ecce innocens, et ab omni peccato immunis utpote qui os quidem de ossibus Adam, et car
Abbreviated transcription (Latin):
miles nobis multa que pa¬
trem in xp̃i nomine uiden
gelus sathanȩ a quo tribu¬
labatur abscederet: nec im¬
petrare potuerit. x¬
ed huiꝰ motio questio

Expanded text:
similes multa, quae Patrem in Christi nomine videntgelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit . Sed hujus motio quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̾ram consternent te:
& filios tuos qui in te st̃.
hoc quoq quod dicitur.
& ñ relinquent in te lapi¬
dem suꝑ lapidem: etiam
ipsa iam eiusdem cruita¬
tis transmigratio testat᷑:
quia dũ nunc in eodem
loco constructa est. ubi ex¬
tra portam fuerat dñs cru¬
cifixus: prior illa iherłm
ut dicitur funditus euer
sa est. Qui ex qua culpa

Expanded text:
ernent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Non relinquent in te lapidem super lapidem, etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat Dominus crucifixus, prior illa Jerusalem, ut dicitur, funditus est eversa. Cui ex qua culpa
Abbreviated transcription (Latin):
sicit. Est om̃is auarus si¬
tim multiplicat᷑. qui cũ
ea que appetit adeptus
fuerit: ad appetenda alia
amplius anhelat. Et re¬
spondens ad illos: dixit.
Cuius ur̃m asinus aut
bos in puteũ cadet: & ñ
continuo extrahet illum
die sabbati: Sic obserua¬
tores sui phariseos con¬
uincit: ut eosdem etiã
auaritiȩ condempnet.
Si uos inquit in sabb̃o
asinũ aut bouem. aut
aliud qd̃libet animal in
puteũ decidens eripere
festinatis. ñ animali sed
ũre auaritie consulen¬
des. qͣntomagis ego ho¬
minem qui muldo me¬
lior est pecore debeo libe¬
rare:¬

Expanded text:
sitit, et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos dixit: Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum, aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed trae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare
Abbreviated transcription (Latin):
ed natiuitate regis
nr̃i cognita. herodes
ad callida argumenta con¬
uertitur: ne derreno reg¬
no priuaretur.Renunti¬
ari sibi ubi puer inuenire¬
tur postulat. adorare uel¬
le se simulat᷑. ut quasi h̃c¬
si inuenire possit extin¬
guat. Sed quanta est hu-¬
mana malitia.contra con¬
siliũ diuinitatis: Scrip¬
tũ quippe est. Non est sa¬
pientia. ñ est prudentia:
ñ est consiliũ contra dñm.
Nam ea que apparuit ma
gos stella ꝑduxit. natũ re¬
gem repperiunt.munera
detulerunt: & ne redire ad
herodem debeant in som¬
nis admonentur. Sicq fit :¬
ut iħm quem querit he¬
rodes: inuenire ñ possit.

Expanded text:
ed nativitate Regis tri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
git. humanȩ hoc aulire
aures expauescunt. Qui
tam̃ non esse incredibilia
ista cognoscimus: sim illo
& alia facta pensamus.
erte miquoꝵ x.
omniũ caput dia¬
bolus est: & huius capitis
menbra. sunt om̃s iniqui.
An non diaboli menbrũ
fuit pilatus: An non di¬
aboli menbra iudei ꝑse¬
quentes. & milites crucifi¬
gentes fuerunt: Quid gͦ
mirũ si se ab illo ꝑmisit¬
filii diaboli atq discipłi:
qui repleti inspiratione
uiperea.simplices quosq

Expanded text:
git, humanae hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium caput diabolus est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum fuit Pilatus? An non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes Christum fuerunt? Quid ergo mirum si se ab illo filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosq
Abbreviated transcription (Latin):
est: sed ꝑfecta deitas in cor¬
pore uenit. Integer gͦ iste
& indiuisus ds. in huma¬
no aduenit uel genitus est
corpore: quiq d̃s & dñs figu¬
ram serui suscepit. Non enĩ
pars unigemti uenit in cor¬
pore. nec se ipse diuisit ut di¬
midius apud patrem. & di¬
midius esset in uirgine:
sed totus apud patrem. & do¬
tus esset in uirgine. Totus
in sinu patris: & totus in
humano corpore. Non re-¬
linquens suꝑiora. uenit qͤ¬
rere t̃rena: que in cȩlis st̃
conseruans. & que in terra
sunt saluans. Ubiq omp̃c.
inscissus. & indiuisus: hic
sc̃s unigenitus ds. Sienĩ
hoc uerbũ humanũ & cor¬
porale. ĩmissũ in auribus
plurimoꝵ ñ diuiditur ꝑ
singłos. ut pars in alio. &
pars sit iterũ in alio. sed
in om̃ib integrũ & plenũ
habetur. ut in unoquoq
totũ sit: qntomagis uer¬
bũ dei unigenitus ubiq to¬
tus est: & in cȩlo & in terra.
& apud patrem. & in uirgi

Expanded text:
est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
nos uitiis subdidit. iste nos
florere uirtutib fecit. Iue
nos uitio deiecit. quo pri¬
mus cecidit: iste nos uirtu¬
te eleuat. quo primꝰ ascen¬
dit. Iue quippe primꝰ ceci¬
dit in infernũ: iste primꝰ
conscendit in cȩlũ. Interea
niter audiatis. Umgeni¬
tus enim d̃s sicut ꝓ nobis
dignatus est nasci: sis pro
nobis scdđm carnem digna¬
tus est mori. dignatus est
etiam suscitari. Iste quippe
oies est uisitationis: iste
redemptionis.Opus enim
gr̃ȩ qua nos ds unigenitꝰ
saluos fecit. conceptus in
utero cepit:ipsũq opus
gr̃e de sepulchro resuscita¬
tus impleuit. Conceptus
in utero. factus est parti¬
surgens de sepulchro. fecit
nos participes uitȩ suȩ.
Nunc itaq om̃s dñm exore

Expanded text:
nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, lemniter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 partisurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exore
Abbreviated transcription (Latin):
cat a misterio. qd̃ dñs in
galilea post refurrectionẽ:
uel qd̃ in monde discipu¬
lis apparuit.i¬
N monde etenim apparu¬
it ut significaret quia cor¬
pus qd̃ de cõmuni huma¬
nigeneris derra nascendo
susceperat: refurgendo
iam suꝑ derrena om̃ia
subleuatũ. celesti uirtute
induerit. In monte appa¬
ruit. ut ãmoneret fideles.
si illic celsitudinem resur¬
rectionis eius upiunt ui¬
dere. hinc ab infimis cupi¬
ditatib ad suꝑna stude¬
ant desideria transire.
Nomen uͦ galileȩ quid mi¬
sterii salutaris contineat:
crebra patrũ expositione
notissimũ est. Sed ñ ab re

Expanded text:
a mysterio, quod Dominus in Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fidesi illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria tNomen vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum expositione notissimum est. Sed non ab re
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. diliges ꝓximũ turũ
sicut te ip̃sum. minus ꝓxi¬
mũ amare conuincitur:
qui ñ cũ eo in necessitate
illius etiam ea que sibi st̃
necessaria partitur. Id circo
gͦ de diuidendis cũ ꝓximo¬
suo duab tunicis datur
preceptũ. quia hoc de una
dici ñ potuit: quia si una
diuiditur. nemo uestitur.
In dimidia quippe tunica
& nudus remanet qui de¬
dit: & nudus qui accipit.
Int̃ hec autẽ sciendũ est.
ant: cũ ad fructus dignos
penitentiȩ. ipsa p̃ceteris p̃¬
cipiuntur. Hinc etiam ue¬
ritas ꝑ semet ipsam dicit.
Date elemosinam: & ecce om¬
nia munda funt uobis.
hinc rursũ ait. Date: & da¬
bitur uobis. Hinc scriptũ
est. Ignem ardentem extin¬
guit aqua: & elemosina
resistit peccatis. Hinc ite¬
rũ dicitur. Conclude elemo¬
sinam in sinu pauꝑis: &
hec ꝓ te exorabit. hinc bonꝰ¬
pater innocentem filrum
ãmonet dicens. Si multũ
tibi fuerit habundanter
tribue: si exiguũ fuerit.
etiam exiguũ libenter stu

Expanded text:
tum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est ant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam in sinu pauperis et haec pro te exorabit . Hinc bonupater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stu
Abbreviated transcription (Latin):
discant ex p̃senti loco. qd
utiq potuerit seire ihc
criius imago esset in nũ¬
mo: sed interrogat. lit ad
sermonem eoꝵ competen¬
der respondeat.Respon¬
oentes dixerunt. Cesari̾.
Etait illis. Reddite ergo
que. sunt cesaris cesari:
esarem. ñ putemus
augustũ. sed tybe¬
riũ significari. priuignũ
erus. qui in loco successe¬
rat uitrici: sub quo & pas¬
sus est dñs. Om̃s autem
reges romani.a primo

Expanded text:
discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes, dixerunt, Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae Caesaris sunt, Caesari: Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo
Abbreviated transcription (Latin):
głosam mortẽ magis qͣm
odibilem uitam amplec¬
tens: uoluntarie p̃ibat ad
supplicrũ. Intuens autem
quẽadmodũi oportet acce¬
dere: patient̃ sustinens.
destinauit ñ admitcere
amorem.Hii autẽ qui as¬
tabant. iniqua miseratio¬
ne cõmoti. ꝓpter antiqͣm
uiri amricitiam tollentes
eũͥ secreto rogabant affer¬
ri carnes quib uesci ei lice¬
bat: ut simularet᷑ man¬
ducasse sicut rex impera¬
uerat de sacrificii carnibꝰ:
rit hoc facto. a morde libe¬
raretur.Est ꝓꝓter ueterẽ
amicitiam: hanc in eo fa¬
ciebant humanitatẽ .ii.

Expanded text:
osam mortem magis quam odibilem vitam amplectens voluntarie praeibat ad supplicium intuens autem quemadmodum oportet accedere patienter sustinens destinavit non admittere amorem hii autem qui adstabant iniqua miseratione commoti propter antiquam viri amicitiam tollentes eum secreto rogabant adferri carnes quibus vesci ei licebat et simularetur manducasse sicut rex imperaverat de sacrificii carnibus ut hoc facto a morte liberaretur et propter veterem amicitiam hanc in eo facerent humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dot signis tantisq uircu¬
tib. non scandalizari qͥsꝙ
potuit: sed admirari. Sed
infideliũ mens graue in
illo scandalũ ꝑtulit: cum
eũ post tot miracula mori¬
camus xp̃m crucifixũ: iu-¬
oeis quidem scandalũ: gen¬
tib autẽ stulticiam. Stril¬
tũ quippe hominib uisũ
est. ut ꝓ hominib auctor
uitȩ moreretur: & inde
contra eũ homo scandalũ
sumpsit: unde amplius
oebitor fieri debuit. Nam
tanto ds ab hominib dig¬
nius honorandus est: qͣn¬
to ꝓ hominib & indigna
suscepit. Quid gͦ est dice¬
re.beatus qui ñ fuerit scan¬
dalizatus in me. nisi aꝑta
uoce abiectionem mortis
suȩ humilitatemq signa¬
re: Nesi aꝑte dicat. Mira
quidem facio: sed abiecta
ꝑpeti ñ dedignor. Quia gͦ
moriendo te subsequor ÷
cauendũ ualde est homi

Expanded text:
ot signis tantisque virtutibus, non scandalizari quisquam potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula moricamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, quanto pro hominibus et indigna suscepit. Quid est ergo dicere: Beatus qui non fuerit scandalvoce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat, Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est homi
Abbreviated transcription (Latin):
ta dempoꝵ. uirtus castita¬
tis excresceret.
N ipsa quoq eoꝵ translati¬
one qui ascensionem dñi¬
cam rit uidelicet famuli
designauerunt: & in ip¬
sos se qui ad celũ ascendit
dñs ostendit. Nam enoch
quidem uxorem & filios
babuit: helias uͦ neq uxo¬
rem neq filios legitur ha¬
buisse. Pensate ergo. quo¬
modo ꝑ increm̃ta creuerit
munditia sc̃itatis: qđ & ꝑ
translatos famulos & per
ascendentis dñi ꝑsonam
patenter ostenditur. Trans¬
latus namq est enoch. & ꝑ
coitũ genitiis: & ꝑ coitum
generans. Raptus ẽ heli¬
as ꝑ coitũ genitus. sed ñ
iam ꝑ coitũ generans. As¬

Expanded text:
ta temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum generans; as
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ignorantes quid nesci¬
ret & quid sciretꝰ immo ig¬
norantes eũ nichil scire et
om̃ia serre: & ad hoc uenis¬
se ut illi facerent qd̃ se po¬
testate facere arbitrabant᷑.
Repente sagrctabunt eũ
& non timebunt: firmaue¬
runt sibi sermonem ma

Expanded text:
nus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbitrabantur. Repente sagittabunt eum, et non timebunt. 8. Obfirmaverunt sibi sermonem ma
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dũ fauorib excollunt
accumulant: & peccanteᷤᷤ
contemptu quasi agge¬
re derrȩ obruunt.De qui¬
b alibi dicitur. Dimitte
mortuos: sepelire mortu¬
os suos. Mortuos quippe

Expanded text:
rum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe
Abbreviated transcription (Latin):
pueri. sed fatũ stellȩ isqui
apparure puer fuit. Sed
Uitam quippe hominũ:
solus hanc qui creauit
conditor administrat.
Neq enim ꝓpter stellas ho¬
mo: sed stellȩ ꝓpter homi¬
nem factȩ sunt. Et si stel¬
la fatũ hominis dicitur:
ipsis suis ministeriis sub¬
esse homo ꝑhibetuR.

Expanded text:
pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dilectioni huiꝰ mundi
de qua satis agimus. ut mi¬
nuatur & consumatur in
nobis:contraria est dilec¬
tio dei. que diffundicur
Non enim habet inuisibi¬
ies oculos mundana dilec¬
inuisibilit̃ non podest.¬
uos autẽ inquit cogno¬
scetis eũ: quia apud uos
manebit. & in uobiserit.
Erit in eis ut maneat: ñ
manebit ut sit. Prius enĩ
est esse alicubi: qͣm mane¬
re.Sed ne putarent quod
dictũ est apud uosmane¬
bit. ita dictum. quẽadmo¬
dũ apud hominem hospeᷤ
uisibilit manere consue¬
uitꝰ exposuit qd̃ dixerit
dixit: in uobiserit. Ergo
muisibilit̃ uideturͥ nec si
non sit in nobis: podest
esse in nobis eius scientia.

Expanded text:
ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur Non enim habet inuisibiles oculos humana dilecinuisibiliter non potest.Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit,dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia.
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliter quidem factũ
est: sed & cotidie complet᷑
in conuersione credentrũ.
ut expulso primũ demo¬
ne.fidei lumen aspiciant:
deinde ad laudes dei ta¬
centia prius ora laxent᷑.
yidam autẽ:

Expanded text:
carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversione credentium, ut expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam aute
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificans: lux & illumi¬
nans: bonus & bonitas: sp̃c
rectus. sp̃c principalis. qui
est dñs omniũ: mittens
apłos. separans sibi mini¬
stros. templa sibi ipse consti¬
tuens inspirans ubi uult:
diuidens donationes sp̃irũ.¬
sp̃c indellectus. & scientiȩ. &
pietatis: consibii & uirtutis.
& timoris dei. ꝑquem pat̃
agnoscitur. & filius glorifi¬
catur: & a quib solis ipse
cognoscitur. Anus ordo.
unus cultus.una uenera¬
tio. una uirtus: una ꝑfec¬
tio. & scĩficatio. Et quid opꝰ
est plurib uerbis: Om̃ia
que pater est. hec est & filiꝰ:
excepto eo qđ innatus est
qd̾ natus est filius: sed hec
non substantiã separant.¬
sed erga substantiam dis¬
cernuntur.

Expanded text:
vivificans, lux et illuminans, bonus et 753 bonitas: Spiritus rectus, Spiritus principalis, qui est Dominus omnium, mittens apostolos, separans sibi ministros, templa sibi ipse constituens; inspirans ubi vult, dividens donationis, spiret intellectus, et scientatis, et consilii et virtutis, et timoris Dei, per quem Pater agnoscitur, et Filius glorificatur, et a quibus solis ipse cognoscitur; unus ordo, unus cultus, una veneratio, una virtus, una perfectio et sanctificatio. Et quid opus est pluribus verbis? Omnia quae Pater est, haec est Filius, excepto eo quod innatus est quod natus est Filius. Sed haec non substantiam separant,sed erga substantiam discernuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ostis enim quib do¬
lis id egerint. quẽad¬
modũ discipłm ei coheren¬
dem pecunia corruperint.
ut sibi traderetur: quomͦ
falsos testes ꝓcurauerint.
quib insidiis & dolis ege

Expanded text:
ostis enim quibus dolis id egerint; quemadmodum discipulum ei cohaerentem pecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos testes procuraverint; quibus insidiis et dolis ege
Abbreviated transcription (Latin):
tur emere dampnat.De
quo demplo mox subdit᷑.
Domus mea domus orati¬
onis est: uos autẽ fecistis
illam speluncã latronũ.
Qui enim ad accipienda
munera in templo reside¬
bant: ꝓfecto quia quib¬
dam non dantib lesiones
exquirerent dubrũ non
erat. Domus gͦ orationis
spelunca latronũ facta
fuerat:quia ad hoc in dẽ¬
plo assistere nouerant:
ut aut ñ dantes munera
studerent corporalit ꝑse¬
qui:aut dantes sp̃ualit
necare. Quia uͦ redemptor
ñr p̃dicationis uerba nec
indignis & ingratis sub¬
ostendit. Nam subditur.

Expanded text:
tur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipiemunera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesiones exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba, nec indignis et ingratis subtiae ostendit; nam subditur
Abbreviated transcription (Latin):
portamus. De quo adhuc
agno suhditur. Et edent
carnes nocte illa assas ig¬
ni.In nocte quippe agnũ
comedimus: quia in sacra¬
mento mõdo dñirũ corpꝰ
accipimus. qͣndo adhuc
inuicem nr̃as umscienti¬
as ñ uidenru:. Que tam̃
carnes igni as satȩ sunt:
quia minirũ chiisolurt
Quas uͦignis sine aqua
excoquit: roborat.U
arnes itaq agni nr̃i
ignis excoxit. quia
eũ ipsa uis passionis illius
ad resurrectionem ualen¬
tiorem redclidit:atq ad
incorruptionẽ roborauit.
Quia enim ex morte con¬
ualuit: uidelicet carnes
illius ab igne duruerunt.
Unde ꝑ psalmistam dicit.
Exaruit uelut testa uirtꝰ
mea. Quid namq est testa
ante ignem nisi molle
lutũ: Sed ei ex igne agit᷑:
ut solidecur. Uirtus ergo
humanitatis erus uelut
testa exaruit: qrria ab ig¬
ne passionis ad uircutẽ
incorruptiorns creuit. Sed
sola redemptoris ñri ꝑcep¬
ta sacram̃ta ad ueram sol¬
lempnitatẽ non sufficiũt.
nisi eis qͦ & bona oꝑa iun¬

Expanded text:
portamus. De quo adhuc portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni . In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo dominicum corpus accipimus, quando adhuc adinvicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae sunt, quia nimirum dissolvit quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque Agni nostri ignis excoxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit. 8. Sed sola Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jun
Abbreviated transcription (Latin):
endo: sed bibendo didici¬
stis. Qui sanguis super
utrũq poitem ponitur.
indo ñ solũ ore corporis:
sed ore cordis hauritur
In utroq etenim poste ag¬
m sanguis est positus.
qͣndo sacramentũ passio¬
nis iliius cũ ore ad redẽp¬
tionem sumitur. ad imi¬
tationem qͦ intenta m̃te
cogitatur. Nam qui fic
redempcoris fui sal gu¬
nem accipit ut martari
passionem illius necctũ
uelit:mn uno poste san¬
guiem uonis. Quri enã¬
in suꝑliminarib domoꝵ
ponendus est. Quid etiam
sp̃ualider domos. nisi men¬
des nr̃as accipimus. in qui¬
bus ꝑ cogitationem in ha¬
bitamus: Cuiꝰ donrus
suꝑliminare est ipsa in¬
tentio: que p̃minet acti¬
om. Qui gͥ intentionem
cogitationis suȩ ad imita¬
tionem dñicȩ passionis
orrigit: in suꝑliminari
domus agni sangurnem
ponit. Uel certe domꝰ nr̃e
ipsa sunt corpora. in quibꝰ
quousq uruimus in habi¬
tamus. Et in suꝑlimina¬
ri domus agni sanguinẽ
ponimus: quia crucem
passionis illius in fronte

Expanded text:
endo, sed bibendo didicistis. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste sanguis agni est positus, quando sacramentum passionis illius cum ore ad Redemptionem sumitur, 1534 ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris sui sanguinem accipit ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit, qui etiinsuper liminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritaliter domos nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui ergo intentionem cogitationis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superliminari domus agni sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae ipsa sunt corpora, in quibus, quousque vivimus, habitamus. Et in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte
Abbreviated transcription (Latin):
erumpit.
uid est gͦ peccatoꝵ
confessio: nisi que¬
dam uulnerũ ruptio.
Quia peccati uirus salu¬
bricer aperitur in confes¬
sione:qd̃ pestifera late¬
bat in mende: Lulnera
etenim cutis: in suꝑficiẽ
trahunt humorem putre¬
dinis. Et confitendo pec¬
cata. quid aliud agimus
nisi malũ qđ̃ in nobis late¬
bat aperimus: Sed latarꝰ
uulneratus cupiebat sa¬
turari de micis. que cade¬
bant de mensa huitis. &
nemo illi dabat:quia gen¬
tilem quemq ad cognitio¬
nem legis admittere: suꝑ¬
bus ille popłs despiciebat.
Qui dũ doctrinã legis ñ
ad caritatẽ habuit. sed
ad elationem: quasi de
acceptis opib tumuit. Est
quia ei uerba defluebant
de scientia: quasi micȩ ca¬
roebant de mensa. xii.

Expanded text:
erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa.
Abbreviated transcription (Latin):
temporib dilectissi¬
mi que redemptioni homi¬
nũ fuerant p̾stituta. in¬
greditur hec mundi infi¬
celesti sede descendens: & a
paderna gła ñ rececdens.
nouo ordine: noua nati¬
uitate generatus. Nouo

Expanded text:
temporibus, dilectissimi, quae redemptioni hominum fuerant praestituta, ingreditur haec mundi inficoelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens, novo ordine, nova nativitate generatus. N
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pollicetur. Cemplũ eti¬
am sc̃m qd̃ prius expolia¬
uerat. optimis donis or¬
naturũ: & sc̃a uasa mul¬
tiplicaturũ: & ꝑtinentes
ad sacrificia sumptuᷤ de
redditib suis prestatu¬
rũ. Suꝑ hec & iudeũ se¬

Expanded text:
rum pollicetur templum etiam sanctum quod prius expoliaverat optimis donis ornaturum et sancta vasa multiplicaturum et pertinentes ad sacrificia sumptus de reditibus suis praestaturum super haec et Iudaeum
Abbreviated transcription (Latin):
draginta dierũ noctrũq
ieiuniũ. insirmitatis ñre
in se recepisset esuriem:
gauisus diabolus signũ
se in eo passibilis atq mor¬
talis inuenisse naturȩ: ut
exploraret potentiam
quam timebat. si filius m
quit dei es: dic ut lapides
uti panes fiant. Poterat
itaq istud omp̃s: & facile
erat. ut ad creatoris impe¬
rrũ in qͣm iuberetur spe-¬
ciem cuiustibet generis
natura transiret: sicut cũ
uoluit in conuiuio nup¬
tiarũ. aqͣm mutauit in
uinũ. Sed hoc magis sa¬
luuseris dispensationib
congruebat: ut nequissi¬
mi hostis astutia ñ poten¬
tia deitatisꝰ. sed humilita

Expanded text:
draginta dierum noctiumque jejunium, infirmitatis nostrae in se recepisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . Poterat utique istud Omnipotens, et facile erat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nuptiali aquam mutavit in vinum : sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut superbissimi hostis astutia, non potentia Deitatis a Domino, sed humilita
Abbreviated transcription (Latin):
aqua uocatur. Est autẽ
humor subcutaneus de
uitio uesicȩ natus: cũ in¬
flatione turgente. & anhe¬
litu fetido. Propriũq est
ydropici. qͣntomagis ha¬
bundat humore morcli¬
nato: tanto amplius sici¬
re. Et ideo recte compara

Expanded text:
aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte compara
Abbreviated transcription (Latin):
ceteroꝵ de terra clamare
ad dñm: iuxta illud uiri
sapientis. Non despiciet
p̃ces pupilli nec uiduȩ: si
effundant loquelã gẽmitꝰ.
Nonne lacrimȩ uiduȩ ad
maxillam descendunt. &
exclamatio eius suꝑ dedu-¬
cendem eas: Il maxilla
enim ascendunt usq ad
cȩlũ: & dñs exauditor ñ de¬
lectabitur in illis. Qd̃ ra¬
chel plorasse dicitur filios
suos.nec uoluisse consola¬
ri quia ñ sunt: significat
eccłiam plorare quidem
scõꝵ de hoc scło ablationẽ
sed ñ ita uelle consolari:
ut qui scłm morte uicert.
rursus ad scłi certamina
doleranda redeant:quia
nimirũ ñ funt ultra reuo¬
candi in mundũ. de cuiꝰ
erumnis semel euaserunt
coronandi ad xp̃m. Rachel
namq que ouis aut ui¬
dens dm̃ dicit᷑ eccłiam fi

Expanded text:
tyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam fi
Abbreviated transcription (Latin):
indellexit: uel potius sus¬
picatus est esse dei filium.
Non igitur ideo rudeis eũ
tauit: sed quia morte illiꝰ
ñ preuidit se esse dãpnan¬
dũ. Ulere enim de hoc mi¬
sterio a scłis abscondito di¬
cit apłs: qd̾ nemo princi¬
pũ huiꝰ scłi cognouit. Si
enim cognouissent:nũ¬

Expanded text:
intellexit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eumtavit, sed quia morte se illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus, quod nemo principum hujus saeculi cognovit. « Si enim cognovissent, nu
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis triginta trib annis
in terra apparuit: & cũ ho¬
minib conuersari dignatꝰ
pore ꝑ angłm nichilominꝰ
apparuit. colluctans cũ eo:
quiq se ab eo superari per¬
misit. ut hunc muncticor¬
dem merito benediceret:
atq ifrł nominaret. Nob̃¬
cum ds̃. Amplius magisq
nobis magnificũ certamen
adimplens. & usq ad mor¬
tem accedens: ut morte sua
mortẽ occideret. & benectic¬
tionem atq ĩmortalitatẽ
mundicordi popło condona¬
ret. qui fiducialiter dicit.
Nobiscũ ds. ꝑ euangłista¬

Expanded text:
nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari dignatus per angelum nihilominus apparuit colluctans cum eo , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret. Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens, et usque ad mortem accedens, ut morte sua mortem occideret, et benedictionem ac immortalitatem mundo corde populo condonaret, qui fiducialiter dicit, Nobiscum Deus per evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
cameloꝵ:cũ his que exerci¬
tib sufficerent copiose.
Boũ quoq armenta. gre¬
gesq ouiũ: quoꝵ ñ erat
numerus.Frumentũ ex
om̃i syria: in transitu suo
parari constituit. Nurũ
uero & argentũ de domo
regis assumpsit multũ
nimis: & ꝓfectus ẽ ip¬
se & om̃is exercitus

Expanded text:
elorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit aurum vero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis et profectus est ipse et omnis exerc
Abbreviated transcription (Latin):
se cui talis hostia testimo¬
niũ dabat. oblatusq pa¬
tri ꝓ nobis. in hostiam o¬
doremq suauitatis: mi¬
sterrũ suȩ passionis abla¬
to agno in creaturam
panis iiniq transfert :¬

Expanded text:
se, cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis, oblato Agno in creaturam panis vinique transfer
Abbreviated transcription (Latin):
assirioꝵ. in captiritate
tam̃ positus uiam uerita¬
tis ñ deseruit. ita ut om̃ia
que habere poterat coti¬
die concaptiuis fr̃ib qui
erant ex eius genere im¬
ꝑtiret. Cumq esset iu-

Expanded text:
ssyriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, ita ut omnia, quae habere poterat, quotidie concaptivis fratribus, qui erant ex ejus genere, impertiret. Cumque esset ju
Abbreviated transcription (Latin):
iste mittendus est: dũ ta¬
Et id nos posse atq agere
tanto minus: qͣnto illũ ꝑ¬
cipimus minꝰ. Tanto autẽ
amplius: qͣnto illũ ꝑcipi¬
mus amplius. uii.

Expanded text:
isto mittendus est: dum taet id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius.
Abbreviated transcription (Latin):
corporales delitiȩ cũ non
habentur graue in se de¬
siderrũ accendunt: cũ
uͦ habitȩ eduntur. come¬
uentem ꝓtinus in fasti¬
drũ ꝑ satietatem uertũt.
At contra sp̃uales delitiȩ
cũ non habentur in fasti¬
dio sunt: cũ uero habent᷑
in desiderio. tantoq a co¬
medente amplius esuri¬
untur: quanto & ab esu¬
riente amplius come¬
duntur. In uris appetit̾¬
placet. experientia displi¬
cet: in istis appetitus uilis
est: & experientia magis

Expanded text:
corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem dium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt; cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitplacet, experientia displicet; in istis appetitus vilis est, experientia magis
Abbreviated transcription (Latin):
se auctor pacis & dempoꝵ
conditor:primo domui
ilacob id est plebi isrłiticȩ
deinde cunctis gentib ad

Expanded text:
se auctor pacis et temporum conditor, primo domui Jacob, id est, plebi Israeliticae, deinde cunctis gentibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatur. non pie sapit᷑.
sed nimis carnalit̾ caliga¬
tur: & ipsũ qd̃ de patre
congruent̃ sentiri uideba

Expanded text:
cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videba
Abbreviated transcription (Latin):
espondens autẽ
dñs iob de tur¬
bine ait. Accin¬
ge sicut uir lũ¬
bos tuos: interrogabo de
quid irritũ facies iudicrũ
meũ. & condempnabis me
ut tu iustificeris: Et si
habes brachiũ sicut s :
& si uoce simili donas. cir¬
cũda dibi decorem &. in
sublime erigere. & esto
głosus: & spetiosis indue

Expanded text:
espondens autem Dominus Iob de turbine ait accinge sicut vir lumbos tuos interrogabo te quid irritum facies iudicium meum et condemnabis me ut tu iustificeris et si habes brachium sicut Deus et si voce simili tonas circumda tibi decorem et in sublime erigere et esto glo
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi dimittant maiora
peccantib. Si autẽ ob fac¬
tam contumeliã simus
implacabiles. & ꝓpter ama¬
rius uerbũ ꝑpetes habea¬
mus discordias: nonne
nobis uidemur recte re¬
digendi in carcerem. et
sub exemplo oꝑis nostri
hoc agere.ut maioꝵ no¬
bis delictoꝵ uenia ñ rela¬

Expanded text:
 ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simus implacabiles, et propter amarius verbum perpetes habeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non rela
Abbreviated transcription (Latin):
lia talenta. Scio quosdã
istũ qui debebat decem
milia talenta. diabolũ in¬
t̃pretari: curus uxorem &
filios uenundandos ꝑse¬
uerante illo in malitia:
insipientiã & malas cogi¬
tationes intelligi uolunt.
icut enim iusti xi

Expanded text:
itum. Scio quosdam istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi
Abbreviated transcription (Latin):
Peo qd nos in latinis codi¬
cib habemus consentiens.
in grecis scriptũ est. Eͤynuo
lus ac benignus. Ex p̃ce¬
oentib autẽ & conseqͤn¬
dib manifestus est sen¬
sus: qd nos dñs atq sal¬
uia currimus. ad pacẽ
& concordiam cohortat᷑.
iuxta apłm dicentem.
cedenti capitulo dixerat.
Si offeres munus dirũ ad
altare. & ibi recordatus fu

Expanded text:
emus in Latinis codicibus, consentiens, in Graecis scriptum est Εὐνοῶν, lus, aut benignus. Ex praecedentibus autem et consequentibus manifestus est sensus, quod nos Dominus atque Salvia currimus, ad pacem et ad concordiam cohortetur, juxta Apostolum dicentem: aecedenti capitulo dixerat: Si offeres munus tuum ad altare et ibi recordatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
ui enim edificatam
suꝑ se ciuitatem si¬
ue domũ dñi id est eccłiã
in aldo bonoꝵ extollit ope¬
rũ. & cunctis manifestã
gentib exhibet:ipse hãc
ab infimis delectationi¬
bus abstractam. pane cȩ¬
li reficit: atq ad appeti¬
tũ suꝑnę suauitatis da¬
do pignore cibi sp̃ualis
accendit. Misereor in qͥt
suꝑ turbam quia ecce iã
trictuo sustinent me. nec
habent qd̃ manducent.
Et si dimisero eos ieru¬
nos in domũ suam: defi¬
cient in uia. Quare tri¬
erit:matheus exponit
plenrus qui ait. Et ascen¬
dens in montẽ: seclebat
ibi. Et accesserunt ad eũ
turbȩ multȩ: habentes
secũ mutos. claudos. cecos

Expanded text:
ui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est Ecclesiam, in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor, inquit, super turbam: quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare trierit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos