comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legimus uerum natura ipsa arripu¬
imus: hausimus ex pressimus ad
quam non docti sed fadti non inso¬
tuu: sed imbuti sumus. haeceram
talia sunt ut quia referuntur ad ea
quae debent referri intellegamus
non quaesitum esse numerum sed
secutum quod fit item in ferun¬
dis contrariis: ut illa sunt quibus
non modo numerosa oratio: sed enã
uersus efficuur: eam quam nihil
accusas damnas: condemnas dicera
qui uersum effugere uell&: bene
quam meritam esse autumas pro¬
aunmas: dicis male merere: id
quod sois prodest: nihil id quod ne¬
scis obest: uersum effiort ipsa orão
contrarioꝵ id essa in oranone nu¬
merosum quod seis nibl prodest qđ
nescis multum obest semper haec
quae graeei apli feta nominãt
cum contrariis opponuntur contra¬
ria numerum oratorium necessitate
ipsa efficiunt & eum sine industria
hoc genere antqui iam ante isoeratẽ
delectabantur & maxime gorgias ciuꝰ
in oratione plerunq efficit numerr

Expanded text:
legimus, verum ex natura ipsa arripulegimus, verum ex natura ipsa arripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti, sed facti, non instituti, sed imbuti sumus. Haec enim talia sunt, ut, quia referuntur eo quo debent referri, intellegamus non quaesitum esse numerum, sed secutum. quod fit item in contrariis referendis, ut illa sunt quibus non modo numerosa oratio sed etiam versus efficitur: eam quam nihil accusas damnas— condemnas dixisset qui versum effugere vellet—, bene quam meritam esse autumas dicis male merere? id quod scis prodest nihil; id quod nescis obest? versum efficit ipsa relatio contrariorum. Idem esset in oratione numerosum: quod scis nihil prodest; quod nescis multum obest. semper haec, quae Graeci anti/qeta nominant, cum contrariis opponuntur contraria, numerum oratorium necessitate ipsa efficiunt etiam sine industria. hoc genere antiqui iam ante Isocratem delectabantur et maxime Gorgias, cuius in oratione plerumque efficit numerum
Abbreviated transcription (Latin):
sus sed proximus inquinatus in sua¬
uissima lutera sinis frugifera et
ferta arua asiaten&. quarebo¬
nitati potius nostroꝵ uerborim
utamur ꝗͣ splendore graecorum
Nisi forte sic loqui poenit& qua tem¬
sequunt imo uero ista sequamur
asperitatemq fugiamus: habeo
istam ego preterricrepam: idemꝙ
uersutiloquas malitias nec solum
componentur uerba ratione sed enã
finientur quoniara id iudicium
esse alterum aurium diximus sed
finuintuntur : aut compositione ip̃a¬
& quasi sua sponte: ut quaedam
genera uerborum in quibus ipsis
conemnnitas inest: quae siue casus
habent in exitu similes: siue paribus
paria redduntꝰ: siue opponuntur
contraria suapte natura numerosa
sunt: etiam si tuhil est factum demn¬
dustria in huius concinnitans consec¬
tione gorgiam fuisse principem ac¬
cepimus quod e genere illa nostra
sunt in miloniana. Est etum uidices
haec non seripta sed nata lex quã
non didicimus sed accepimus non

Expanded text:
sus, sed proximus inquinatus insuasus, sed proximus inquinatus insuavissima littera: finis frugifera et efferta arva Asiae tenet. qua re bonitate potius nostrorum verborum utamur quam splendore Graecorum, nisi forte sic loqui paenitet: qua temsequuntur. Immo vero ista sequamur asperitatemque fugiamus: habeo istanc ego perterricrepam itemque: versutiloquas malitias. nec solum componentur verba ratione, sed etiam finientur, quoniam id iudicium esse alterum aurium diximus. Et finiuntur aut ipsa compositione et quasi sua sponte, aut quodam genere verborum, in quibus ipsis concinnitas inest; quae sive casus habent in exitu similis sive paribus paria redduntur sive opponuntur contraria, suapte natura numerosa sunt, etiam si nihil est factum de industria. in huius concinnitatis consectatione Gorgiam fuisse principem accepimus; quo de genere illa nostra sunt in Miloniana: Est enim, iudices, haec non scripta. sed nata lex, quam non didicimus, accepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim loquebamur: qui est omnium
Q uod si indocta consuetudo tam est ar
uita illa dignum Iocoque non dignꝰ.
arte & doctrina postulari putamus:
haec dixi breuius: ꝗ si hac de reuna
disputarem: est enim hic locus late
patens de natura usqͣ uerborum:¬
longuis autem ꝙ instituta ratio postu¬
labat: sed quia rerum uerborumq
iudicium prudentia est. uocum aut
& numerum aures sunt iudices :¬
& quod illa ad intelligennam referũr᷑.
haec ad uoluptatem: in illis ratio inue¬
nit: in his sensus artem: aut enim
negligenda fuit nobis noluptas eoꝵ
quibus probari uolebamus aut ars
eus conciliandae repetenda. Duae sut
igitur res quae permulceant aures
sonus & numerus: de numero inox
nunc de sono quaerimus uerba ut
supradixi legenda sunt potissimũ
bene sonanta : sed ea non ut poetae
exquisita ad sonum: sed sumpta de
medio qua pontus hellus superat
t molirm. At tauricos locorum splẽ¬
didis nortunibus illuminatus est uer¬

Expanded text:
enim loquebamur: qui est omnibu' enim loquebamur: qui est omnibu' Quod si indocta consuetudo tam est arita illa dignu' locoque non dignus.arte et doctrina postulari putamus? haec dixi brevius quam si hac de re una disputarem—est enim locus hic late patens de natura usuque verborum—longius autem quam instituta ratio postulabat. sed quia rerum verborumque iudicium in prudentia est, vocum autem et numerorum aures sunt iudices, et quod illa ad intellegentiam referuntur, haec ad voluptatem, in illis ratio invenit, in his sensus artem. Aut enim neglegenda fuit nobis voluntas aurium, quibus probari nitebamur, aut ars eius conciliandae reperienda. duae sunt igitur res quae permulceant auris, sonus et numerus. De numero mox, nunc de sono quaerimus. Verba, ut supra diximus, legenda sunt potissimum bene sonantia, sed ea non ut poetae exquisita ad sonum, sed sumpta de medio. qua pontus Helles, †supera Tmolum ac Tauricos†: locorum splendidis nominibus inluminatus est ver
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Loquebar sicut pulchros &
cethegos: triumphos charthagraẽ
dicerem aliquando idq sero con¬
uicto aurium cum extorta mihi
ueritas essa usum loquendi paulo
concessi scientiam mihi reseruaui.
oseuuos tamen & mathones othones
caepiones sepulchra coronas lacri¬
mas dicimus: quia per aurium ii¬
dicium semper lic& purrum semp
Ennius nunquam phyrrum ui pate¬
fecerunt fruges non phyges ipsuis
antiqui declarant libri: nec enim grae¬
cam luteram adhibebant: nunc autẽ
etiam duas & cum phrygum & cum¬
frigibus dicendum ess&: absurdum
erat aut tam in barbaris casibus grae¬
cam literam adhibere aut recto ca¬
su solum graece loqui tamen & phry¬
ges & phrygum aurium causa di¬
cimus: quinenam quod iam subrustiõi
uidetur: olim autem politius eorum
uerborum quorum eadem erant
postremae duae literae que sunt
in optumus:. postre mam luteram
de trahebant: nisi uocalis insequebatur
ita non erat ea offensio in uersibris
quam nimc fuguint poetae nour.Ita

Expanded text:
rentur, loquebar sic, ut pulcros, rentur, loquebar sic, ut pulcros, Cetegos, triumpos, Cartaginem dicerem; aliquando, idque sero, convicio aurium cum extorta mihi veritas esset, usum loquendi populo concessi, scienotiam mihi reservavi. Orcivios tamen et Matones, Otones, Caepiones, sepulcra, coronas, lacrimas dicimus, quia per aurium iudicium licet. Burrum semper Ennius, numquam Pyrrhum; vi patefecerunt Bruges, non Phryges, ipsius antiqui declarant libri. Nec enim Graecam litteram adhibebant, nunc autem etiam duas, et cum Phrygum et Phrygibus dicendum esset, absurdum erat aut etiam in barbaris casibus Graecam litteram adhibere aut recto casu solum Graece loqui; tamen et Phryges et Pyrrhum aurium causa dicimus. quin etiam, quod iam subrusticum videtur, olim autem politius, eorum verborum, quorum eaedem erant postremae duae litterae, quae sunt in optimus, postremam litteram detrahebant, nisi vocalis insequebatur. Ita non erat ea offensio in versibus quam nunc fugiunt poetae novi. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
substulisses: ut exegit edixit.: re¬
fecit: rettulit: reddidit. adiuncti
uerbi primam literam praepositio
commutauit: ut subegit: submu¬
tauit: substulit: quid in uerbis
iunctis quam scite insipientem nõ
insapientem iniqum non in aequu
tricipitem non tricapitem con¬
cissum non concaesum ex quo
quidam ꝑtisum etiam uolunt.
quod eadem consue tudo non probauit.
quid uero hoc elegantius quod non
fit natura: sed quodam instituto :
inductus dicimus breui parma litera
insanus producta. inhumanus breui
infelix longa & ne multis quibus in
uerbis eae primae luterae sunt quae
in sapiente atq felice productae dicit᷑.
In caeteris omnibus breuiter. itemq
composuit: consueuit. concrepuit.
confecit. Consule ueritatem repre¬
hendet. Refer ad auris: probabunt.
quaere cur ita se dicent iuuari: uo¬
luptati autem aurium morigerari
deb& oratio. Quin ego ipse cum
scirem ita maiores locutos esse ut
nusꝗͣ nisi in uocali aspiratione ute¬

Expanded text:
sustulisses, ut exegit, edixit; resustulisses, ut exegit, edixit; refecit, rettulit, reddidit: adiuncti verbi prima littera praepositionem commutavit, ut subegit, summovit, sustulit. quid in verbis iunctis? quam scite insipientem non insapientem, iniquum non inaequum, tricipitem non tricapitem, concisum non concaesum! Ex quo quidam pertisum etiam volunt, quod eadem consuetudo non probavit. Quid vero hoc elegantius, quod non fit natura, sed quodam instituto? indoctus dicimus brevi prima littera, insanus producta, inhumanus brevi, infelix longa. Et, ne multis, quibus in verbis eae primae litterae sunt quae in sapiente atque felice, producte dicitur, in ceteris omnibus breviter; itemque composuit, consuevit, concrepuit, confecit. Consule veritatem: reprehendet; refer ad auris: probabunt. Quaere cur ita sit: dicent iuvare. Voluptati autem aurium morigerari debet oratio. quin ego ipse, cum scirem ita maiores locutos esse, ut nusquam nisi in vocali aspiratione ute
Abbreviated transcription (Latin):
templisidem probauit. At isdem
erat uerius: nec tamen isdem ut
optunius male sonabat: isdem im¬
petratum est a consuetudine: ut
peccare suauitatis causa licer& &
pomeridianas quadrigas : quam
& mehercule ꝗͣ mehercules: non
scire quidem barbarum iam uider
nescire dulcius ipsum meridiem
cur non medidiem: credo quod erat
insuauius: una prae posino est ea
quae nunc tantum in accepti tabu¬
lis man& ne his quidem omnium
in reliquo sermone mutata est. nã
ammouit dicimis & abegit & abs¬
tulit: ut iam nescias an ne uerum su
an abs: quid si enam affugit turpe
uisum est & afer noluerunt. aufer
maluerunt: quae prepositio praet̾
haec duo uerba nullo alio in uerbo
reperietur noti erant & naui et
gnari quibus cum in preponi opor¬
ter&: dulcius iusum est ignoti:
ignaui: ignari dicere ꝗͣ et ueritas
postulabat: ex usu dicunt & ex re.
p. quod in altero uocalis excipiebat
in altero ess& asperitas nisi litterã

Expanded text:
templis: EIDEM PROBAVIT; at isdem templis: EIDEM PROBAVIT; at isdem erat verius, nec tamen eisdem ut opimius.; male sonabat isdem: impetratum est a consuetudine ut peccare suavitatis causa liceret. Et posmeridianas quadrigas quam et me hercule quam me hercules. Non scire quidem barbarum iam videtur, nescire dulcius. Ipsum meridiem cur non medidiem? credo, quod erat insuavius. †vna praepositio est af, quae nunc tantum in accepti tabulis manet ac ne his quidem omnium, in reliquo sermone mutata est; nam amovit dicimus et abegit et abstulit, ut iam nescias a'ne verum sit an ab an abs. Quid si etiam abfugit turpe visum est et abfer noluerunt, aufugit et aufer maluerunt? quae praepositio praeter haec duo verba nullo alio in verbo reperietur. Noti erant et navi et nari, quibus cum IN praeponi oporteret, dulcius visum est ignotos, ignavos, ignaros dicere quam ut veritas postulabat. Ex usu dicunt et e re publica, quod in altero vocalis excipiebat, in altero esset asperitas, nisi litteram
Abbreviated transcription (Latin):
audio dicere. non fabroꝵ & procor
planeq duoꝵ uiroꝵ iudicium: aut
trurm uirorum capitolium aut decẽ
uirorum litibus iudicandis: dico nũꝗ
& qui dixit accius: uideo sepulchra
dua duorum corpoꝵ idemq mulier
una duum uirum: quid uerum sit
intellego: sed alias ita loquor ut con
uiroꝵ: cum sestertium nummum
uaria non est. quid quod sic loqui nos¬
e iudicas: si uetant nouisse iubent
& uidicauisse quasi uero nesciamus
in hoc genere & plenum uerbum
recte dici & imminutum usitate. itaq
utrunq terentius eho tu cognatum
tuum non noras: post idem stilionẽ
inquam est noueras & si ple num
est. sient. imminutem lica utare
utroq ergo ibidem ꝗͣ cara sint quae
post carendo intellegunt quam¬
quem attinendi magni dominatus
sient nec uero reprehenderim
scripsere alirem & scripserunt esse
uerius sentio: sed consuetudini aurib
indulgenti libenter obsequor. idẽ
campus hab& inquit ennius & in

Expanded text:
audeo dicere, non fabrorum aut procorum; audeo dicere, non fabrorum aut procorum; planeque duorum virorum iudicium aut trium virorum capitalium aut decem virorum stlitibus iudicandis dico numquam. Et quid dixit Accius? video sepulcra duo duorum corporum; idemque mulier una duum virum. quid verum sit intellego; sed alias ita loquor ut concvirorum, et sestertium nummum,varia non est. quid quod sic loqui, nosse, iudicasse vetant, novisse iubent et iudicavisse? quasi vero nesciamus in hoc genere et plenum verbum recte dici et imminutum usitate. Itaque utrumque Terentius: eho tu, cognatum tuom non noras? post idem Stilponem inquam noveras. Sient plenum est, sint imminutum; licet utare utroque. Ergo ibidem: quae quam sint cara post carendo intellegunt, quamque attinendi magni dominatus sient . Nec vero reprehenderim scripsere alii rem et scripserunt esse verius sentio, sed consuetudini auribus indulgenti libenter obsequor. isdem campus habet inquit Ennius; et in
Abbreviated transcription (Latin):
le illis nobiscum atq uobiscum. Atq
enam a quibusdam seroiam emendat᷑
antiquitas qui haec reprehendunt
nam pro deum atq hominum fidem
deorum aunt. Ita credo hoc illi nescie¬
bant: an dabat hanc licentiam con
suetudo. Itaq idem poeta qui inusi¬
tatius contraxerat patris mei: meũ
factum pud&: pro meorum factoꝵ
& texitur exinum: examen rapit
pro exitiorum: non dicit liberum ut
pleriq loquimur: cum cupidos liber̃
aut in liberum loco dicimus: sed ut isti
uolunt neq tu unꝗͣ in gremium ex¬
tollas liberoꝵ ex te genus: & idem
nanq aesculapi liberoꝵ. At ille aliter
in chryse non solum ciues antiqui
amici maioꝵ meum quod erat usita¬
tum: sed durus enam consilium soci
augurium atq extum interpretes.
Idemq pergit post ꝗͣ prodigium hor¬
riferum portentum pauox quae
non sane sunt in omnibus neutris
usitata: nec enim dixerim tam libẽt
armum iudicium & si est apud eun¬
dem: nihil ne ad te de udicio armum

Expanded text:
le illis nobiscum atque vobiscum. atque le illis nobiscum atque vobiscum. atque etiam a quibusdam sero iam emendatur antiquitas, qui haec reprehendunt. Nam pro deum atque hominum fidem deorum aiunt. Ita credo hoc illi nesciebant: an dabat hanc consuetudo licentiam? itaque idem poeta qui inusitatius contraxerat: patris mei meum factum pudet pro meorum factorum, et texitur, exitium examen rapit pro exitiorum,non dicit liberum, ut plerique loquimur, cum cupidos liberum aut in liberum loco dicimus, sed ut isti volunt: neque tuom umquam in gremium extollas liberorum ex te genus, et idem: namque Aesculapi liberorum. at ille alter in Chryse non solum: cives, antiqui amici maiorum meum, quod erat usitatum, sed durius etiam: consilium socii, augurium atque extum interpretes; idemque pergit: postquam prodigium horriferum, portentum pavos; quae non sane sunt in omnibus neutris usitata. Nec enim dixerim tam libenter armum iudicium,—etsi est apud eundem: nihilne ad te de iudicio armum
Abbreviated transcription (Latin):
tiora. Nam ut duellum bellum & di
uis bis sic diuillium eum qui poenos
classe deuicit. bellum nominauerũt
cum superiores appellan essent semꝑ
duelli: quin enam uerba saepe con¬
trabuntur: non usus causa. sed auriu
quomodo enim uester axilla ala factus
est: nisi fugat luterae uastioris: quã
litteram euam e maxillis & axillis &
uexillo & pauer illo consuetudo elegans
latini sermonis ẽ uellit. Libenter enam
copulando uerba uingebant: ut sodes
pro si audes. sis prosiuis. lam in uno
capsistria uerba sunt.Ain proais ne:
nequire prononquire: malle pro
magis uelle: nolle pro non uelle: de¬
inde etiam sepe & ex in proinde &
pro exinde dicimus. quid illud non
ol& unde sit quod dicitur cum illis
cum autem nobis non dieuur: sed
nobiscum: quia si ita diceretur ob¬
scenius concurrerent literae ut etiã
modo: nisi autem interposuissem cõ¬
currissent: ex eo est mecum & tecũ
non cum me & cum te ut ess& simi¬

Expanded text:
tiora? nam ut duellum bellum, et tiora? nam ut duellum bellum, et duis bis, sic Duellium eum qui Poenos classe devicit Bellium nominaverunt, cum superiores appellati essent semper Duellii. Quin etiam verba saepe contrahuntur non usus causa sed aurium. Quo modo enim vester Axilla Ala factus est nisi fuga litterae vastioris? quam litteram etiam e maxillis et taxillis et paxillo et vexillo consuetudo elegans Latini sermonis evellit. libenter etiam copulando verba iungebant, ut sodes pro si audes, sis pro si vis. Iam in uno capsis tria verba sunt. Ain pro aisne, nequire pro non quire, malle pro magis velle, nolle pro non velle, dein etiam saepe et exin pro deinde et pro exinde dicimus. Quid, illud non olet unde sit, quod dicitur cum illis, cum autem nobis non dicitur, sed nobiscum? quia si ita diceretur, obscaenius concurrerent litterae, ut etiam modo, nisi autem interposuissem, concurrissent. Ex eo est mecum et tecum, non cum me et cum te, ut esset simi
Abbreviated transcription (Latin):
tentione eos qui sint in praeliis in¬
terfecti quae si probata est: ut ea
quot annis ut scitis illo die recitari
necesse est. In ea est crebra ista uocu
concursio quam magna ex parte
ut uitiosam fugit de mosthenes. Sed
graeci uiderint nobis ne si cupiamꝰ
quidem distrahere uoces conceditur
Indicant orationes illae ipsae horri¬
dulae catonis. Indicant omnes poe¬
tae praeter eos qui ut uersum fa¬
cerent sepe hiabant: ut ne uius
Uos qui accolitis histrium fluuium
atq algidam & ibidem quam nunqͥ
uobis gai atq barbari. At ennius
semel scipio inuicte & quidemnos
hoc moni radiantis & est aeruada
ponti. hoc idem nostri sepuis non
tulissent: quod graeci laudare etiam
solent. sed quid ego uocalis sine uocalib
saepebre uitatis causa contrahebat. ut
ita dicerent multi modis uiuas argen¬
teis palma & crinibus tectisractis. quid
uero licentius ꝗͣ quod hominum enam
nomina contrahebant quo essent ap¬

Expanded text:
contione eos qui sint in proeliis incontione eos qui sint in proeliis interfecti; quae sic probata est, ut eam quotannis, ut scis, illo die recitari necesse sit. In ea est crebra ista vocalium concursio, quam magna ex parte ut vitiosam fugit Demosthenes. sed Graeci viderint; nobis ne si cupiamus. quidem distrahere voces conceditur. Indicant orationes illae ipsae horridulae Catonis, indicant omnes poetae praeter eos qui, ut versum facerent, saepe hiabant, ut Naevius: vos, qui accolitis Histrum fluvium atque algidam et ibidem: quam numquam vobis Grai atque barbari. at Ennius saepe Scipio invicte, et semel quidem nos: hoc motu radiantis etesiae in vada ponti. hoc idem nostri saepius non tulissent, quod Graeci laudare etiam solent. Sed quid ego vocalis? sine vocalibus saepe brevitatis causa contrahebant, ut ita dicerent: multi' modis, in vas' argenteis, palmi' crinibus, tecti' fractis. Quid vero licentius quam quod hominum etiam nomina contrahebant, quo essent ap
Abbreviated transcription (Latin):
compositae ut tesseruale omnesarte
pauimento atq emblemate uermi¬
eulato. Nolo tam minuta haec con¬
strueno appareat. sed tamen salust
exereitats officia̾. facile hanc uła
componendi: uam ut intellegendo
ocultis sic animus in docendo prospi¬
ciet quid sequatꝰ Ne extremorũ
uerboꝵ cum in sequentibus primis
concursus aut huilcas uoces efficr&
aut asperas. Quãnis enim suaues
exauesq sentennae. tamen si in cõ
dius uerbis efferuntur: offendent
aures quarum est uidieuim super¬
bissimum. Quod quidem lanna liu¬
gua sic obseruat: nemo ut tam ru¬
stiens sit qui uocalis nolit conum¬
gere. in quo quidam theopompũ¬
etiam reprehendunt quod eas
litteras tantopere fugerit & sid
magister euis isocrates aut non
thucydides ne ille quidem aut
paulo maior seriptor plato nec
folum in his sermonibus qui dialogi
dicuntur: ubi etiam de industria
id faciendum fuit: sed in popular
qua mos est athenis laudari incon

Expanded text:
compostae ut tesserulae omnes arte compostae ut tesserulae omnes arte pavimento atque emblemate vermiculato! nolo haec tam minuta constructio appareat; sed tamen stilus exercitatus efficiet facile formulam componendi. Nam ut in legendo oculus sic animus in dicendo prospiciet quid sequatur, ne extremorum verborum cum insequentibus primis concursus aut hiulcas voces efficiat aut asperas. Quamvis enim suaves gravesque sententiae tamen, si incondite positis verbis efferuntur, offendent auris, quarum est iudicium superbissimum. Quod quidem Latina lingua sic observat, nemo ut tam rusticus sit qui vocalis nolit coniungere. in quo quidam etiam Theopompum reprehendunt, quod eas litteras tanto opere fugerit, etsi idem magister eius Isocrates fecerat; at non Thucydides, ne ille quidem haud paulo maior scriptor Plato nec solum in eis sermonibus qui dia/logoi dicuntur, ubi etiam de industria id faciendum fuit sed in populari oratione, qua mos est Athenis laudari in
Abbreviated transcription (Latin):
stemꝙ preber& qui hanc mib
non dar& ueniam: ut cum meae
forenses artes & actiones publicae
concidissent: non mea ut defidiae
quod facere non possum aut mesti¬
tiae eun resisto potius quam luteris
dederem. Quae quidem antea in
iudicia atq in curiam deducebant
nunc oblectant domi. Nec uerota¬
libus modo rebus qualis hic liber con¬
tin&: sed multo etiam grauioribus
a maioribus. Quae si erunt per¬
spondebunt. Sed ad institutam dis¬
putationem reuertamur. Colloca¬
buntur iguur uerba ut aut inter
se quam aptissime cohaereant ex¬
trema cum primis eaq sint quam
suanissimis uocibus: aut ut forma
ipsa concinnitasq uerboꝵ conficiat
orbem suum: aut ut compraehensio
numorose & aptedicat Atq illũ
primum tudeamus quale sit quod
uel maxime desiderat diligenuam
Est enim quasi structura quaedam
nec id tamen fi&d operose. nam essa
eum infinitus tum puerilis labor quo
apud lucilium sorte exagitat in
albutio sceuola quam lepide lexis

Expanded text:
stemque praeberet qui hanc mihi stemque praeberet qui hanc mihi non daret veniam, ut cum meae forenses artes et actiones publicae concidissent, non me aut desidiae, quod facere non possum, aut maestitiae, cui resisto, potius quam litteris dederem? quae quidem me antea in iudicia atque in curiam deducebant, nunc oblectant domi; nec vero talibus modo rebus qualis hic liber continet, sed multo etiam gravioribus et maioribus; quae si erunt perspondebunt. Sed ad institutam disputationem revertamur. conlocabuntur igitur verba, aut ut inter se quam aptissime cohaereant extrema cum primis eaque sint quam suavissimis vocibus, aut ut forma ipsa concinnitasque verborum conficiat orbem suum, aut ut comprehensio numerose et apte cadat. Atque illud primum videamus quale sit, quod vel maxime desiderat diligentiam, ut fiat quasi structura quaedam nec tamen fiat operose; nam esset cum infinitus tum puerilis labor; quod apud Lucilium scite exagitat in Albucio Scaevola: quam lepide lexis
Abbreviated transcription (Latin):
notae. Cumq uulgo scripta no¬
stra legerent᷑: dissimularem me
didicisse : quid erat cur probarẽ
nisi quod parum fortasse profece¬
ram: quod cum ita sit. tamen
ea quae supradicta sunt plus in
disputando ꝗͣ ea de quibus dicendũ
est dignitans habuerunt.De uer¬
bis enim componendis & de sillabis
prope modum dinume randis & de¬
mentendis loquemur quae enam
si sunt sicuti mihi uidentur neces¬
saria: tamen fiunt magnificentiꝰ
qͣ docentur. Est id omnino uerũ
sed proprie in hoc dicitur. nam
omnium magnarum aruum sicut
arboꝵ alttudo nos delectat radi¬
ces stirpesq non item: sed esse illa
sine his non potest: me autem siue
peruagatissimiis ille uersus qui uel¬
ad artem pudere proloqui quam
factites dissimulare non sinit quin
delecter: siue tuum studium hoc a¬
me uolumen expressit. tamen
eis quos aliquid reprehensuros
suspicabar respondendum fuit.
Q uod si ea quae dicri non ita essent
quis tamen se tam durum agre¬

Expanded text:
notae cumque vulgo scripta nonotae cumque vulgo scripta nostra legerentur, dissimulare me didicisse? Quid erat cur probarem nisi quod parum fortasse profeceram? quod cum ita sit, tamen ea quae supra dicta sunt plus in disputando quam ea de quibus dicendum est dignitatis habuerunt. de verbis enim componendis et de syllabis prope modum dinumerandis et dimetiendis loquemur; quae etiam si sunt, sicuti mihi videntur, necessaria, tamen fiunt magnificentius quam docentur. Est id omnino verum, at proprie in hoc dicitur. Nam omnium magnarum artium sicut arborum altitudo nos delectat, radices stirpesque non item; sed esse illa sine his non potest. Me autem sive pervulgatissimus ille versus, qui vetat artem pudere proloqui quam factites, dissimulare non sinit qui delecter, sive tuum studium a me hoc volumen expressit, tamen eis quos aliquid reprehensuros suspicabar respondendum fuit. quod si ea quae dixi non ita essent, quis tamen se tam durum agre
Abbreviated transcription (Latin):
si cohortando: ꝑcontando. si cor¬
memorando: si interdum enato
una legendo: audiendo: nescio cur
non dicendo etiata aliquid aliqũ
posses meluis facere cur nobis. An
quibus uerbis sacroꝵ abenatio fiat
docere honestum est ut est. quibus
ipsa sacra renneri defendiq possĩt
non honestum est: At iuis profitẽt᷑
enam qui nesciunt eloquennaaũt
illi ipsi qui consecuti sunt: tamen
se ualere dissimulant propterea
quod prudenua hominibus grata
est lingua suspecta. Num iguur
aut latere eloquenta potest: aut
id quod dissimulat effugit. aut est
periculum nequis put& in magna
arte & gloriosa turpe esse docere
alios id quod ipsi fuerit honestissimũ
dibcere. Ac fortasse ceteri tectio¬
res. ego semper per me didicisse
prae metuli. Quid enim possem
cum & affuissem adulescens & hoꝵ
studior causa mare transissem &
doctissimis hominibus referta domꝰ
ess&. & alique fortasse inessent
insermone nostro doctrinarum

Expanded text:
si cohortando, si percontando, si comsi cohortando, si percontando, si communicando, si interdum etiam una legendo, audiendo, nescio cur cum docendo etiam aliquid aliquando si possis meliores facere, cur nolis? an quibus verbis sacrorum alienatio fiat docere honestum est, ut est : quibus ipsa sacra retineri defendique possint non honestum est? 'at ius profitentur etiam qui nesciunt; eloquentiam autem illi ipsi qui consecuti sunt tamen ea se valere dissimulant.' propterea quod prudentia hominibus grata est, lingua suspecta. Num igitur aut latere eloquentia potest aut id quod dissimulat effugit aut est periculum ne quis putet in magna arte et gloriosa turpe esse docere alios id quod ipsi fuerit honestissimum discere? ac fortasse ceteri tectiores; ego semper me didicisse prae me tuli. Qui enim possem, cum et afuissem domo adulescens et horum studiorum causa maria transissem et doctissimis hominibus referta domus esset et aliquae fortasse inessent in sermone nostro doctrinarum
Abbreviated transcription (Latin):
acuat: aut adiuu&. in eo iuuentutẽ
ui tuperetur: nam si uinosum est
dicere ornate pellatr ommno e
ciuitatibus eloquentia. Sin ea non
modo eos ornat penes quos est. sed
discere turpe est: quod scire ho¬
nestum est: aut quod nosse pul¬
cherrimum est: id non gloriosr
docere : At alterum factitatum ẽ
alterum nouum fateor: sed uiri¬
usq rei causa est. Alteros enim
respondentes audire sat erat ut
ii qui docereut nullum sibi adeã
rem tempus ipsi seponerent: sed
eodem tempore discentibus &¬
satisfacerent & consulentibus. Alte¬
ri cum domestieum tempus inco¬
gnoscendis componendisꝙ carisis
forense magendis reliquum in
se ip̃sis reficiendis omne consumerẽt
Quem babebant instituendi aut do¬
ce ndi locum. Atq haud scio anplo
plus ualuerint ꝗͣ doctrina. Ataq
illi dicend ielius ꝗͣ precipere. nos
contra fortasse possumus ad digni¬
tatem melus docere. non habet
certe se quasi in ludo: sed si monẽdo

Expanded text:
acuat aut adiuvet in eo iuventutem, acuat aut adiuvet in eo iuventutem, vituperetur? nam si vitiosum est dicere ornate, pellatur omnino e civitate eloquentia; sin ea non modo eos ornat penes quos est, sed discere turpe est quod scire honestum est aut quod posse pulcherrimum est id non gloriosum est docere? 'at alterum factitatum est, alterum novum.' fateor; sed utriusque rei causa est. Alteros enim respondentes audire sat erat, ut ei qui docerent nullum sibi ad eam rem tempus ipsi seponerent, sed eodem tempore et discentibus satis facerent et consulentibus; alteri, cum domesticum tempus in cognoscendis componendisque causis, forense in agendis, reliquum in sese ipsis reficiendisomne consumerent, quem habebant instituendi aut docendi locum? atque haud scio an pleplus valuerint quam doctrina; itaque illi dicere melius quam praecipere, nos contra fortasse possumus. 'at dignitatem docere non habet.' certe, si quasi in ludo; sed si monendo,
Abbreviated transcription (Latin):
meritis tanta senatus uidicia fecissa
artificio dicendi litteris tam multa
mandare. Quibus si nibil aluid respõ¬
derem nisi me.M. Bruto negare
roganti noluisse iusta ess& excusa¬
tio eum & amicissimo & prae stan¬
nssimo uiro & recta & honesta pe¬
tenti satisfacere uoluissem. Sed si
prositear quod utinam possen¬
me studiosis dicendi precepta et
quasi uias quae ad eloquentam
ferrent traditurum quis tandẽ
id ustus rerum existimator repre¬
hender&: nam quis unꝗͣ dubitauit
quin in re p. nostra primas eloquen¬
ua tenuerit semper urbanis pa¬
catisq rebus: secundas uiris scientia:
cum in altera. gratiae: gloriae
praesidii plurimum ess&: in altera
persecuuonum caunonumq prae¬
ceptio. Quae quidem ipsa auxiliũ
ab eloquentia saepe peter&. Ea uero
repugnante uia suas regiones finesq
defender&. Cur igitur uis ciuile do¬
cere semper pulchrum fuit homi¬
numq clarissimor. discipulis floru¬
erunt domus: ad dicendum siquis

Expanded text:
meritis senatus tanta iudicia fecissetmeritis senatus tanta iudicia fecisseta de nullo, de artificio dicendi litteris tam multa mandare. Quibus si nihil aliud responderem nisi me M. Bruto negare roganti noluisse, iusta esset excusatio, cum et amicissimo et praestantissimo viro et recta et honesta petenti satis facere voluissem. sed si profiterer—quod utinam possem!—me studiosis dicendi praecepta et quasi vias quae ad eloquentiam ferrent traditurum, quis tandem id iustus rerum existimator reprehenderet? nam quis umquam dubitavit quin in re publica nostra primas eloquentia tenuerit semper urbanis pacatisque rebus, secundas iuris scientia? cum in altera gratiae, gloriae, praesidi plurimum esset, in altera praescriptionum cautionumque praeceptio, quae quidem ipsa auxilium ab eloquentia saepe peteret, ea vero repugnante vix suas regiones finisque defenderet. cur igitur ius civile docere semper pulchrum fuit hominumque clarissimorum discipulis floruerunt domus: ad dicendum si quis
Abbreviated transcription (Latin):
& hberus quid audeat. Ut irascat᷑
enam: ut obuirg& aliquando ut
de precetur ut supplica. Ut medeat¬
medeatꝰ. Ut a proposito declin&
aliquantum ut opt& ut execret᷑
ut siat his apud quos dic& familiaris
atq in alias dicendi quasi uirtutes
sequatur breuitatem si res petet
Sac pe etiam rem dicendo subici&
oculis: sepe suprafer& quam fieri
possit significatio: sepe erit maior
ꝗͣ orauo. sepe hilaritas saepe uitae
naturaꝵq imitatio. hoc in genere¬
nam quasi siluam uideas omnis elu¬
ceat oport& eloquennae magnitudo
sed haec nisi collocata & quasi structa
& uexa uerbis ad eam landem quã
uolumus aspirare non possunt. De
quo cum mihi de inceps inderem
esse dicendum: & si non mouebatit
iam me illa quae supradixeram
tamen his quae sequunt᷑ pertur¬
babar magis. Occurrebat enim posse
reperiri non inuidos solum quibus
referta sunt omnia sed fautores
enam mearum laudum qui non
censerent eius iuiri esse de ciuus

Expanded text:
ut liberius quid audeat; ut irascatur ut liberius quid audeat; ut irascatur etiam, ut obiurget aliquando; ut deprecetur, ut supplicet, ut medeatur; ut a proposito declinet aliquantum; ut optet, ut exsecretur; ut fiat eis apud quos dicet familiaris. atque alias etiam dicendi quasi virtutes sequetur: brevitatem, si res petet; saepe etiam rem dicendo subiciet oculis; saepe supra feret quam fieri possit; significatio saepe erit maior quam oratio; saepe hilaritas, saepe vitae naturarumque imitatio. hoc in genere—nam quasi silvam vides—omnis eluceat oportet eloquentiae magnitudo. sed haec nisi conlocata et quasi structa et nexa verbis ad eam laudem quam volumus aspirare non possunt. De quo cum mihi deinceps viderem esse dicendum, etsi movebant iam me illa quae supra dixeram tamen eis quae sequuntur perturbabar magis. Occurrebat enim posse reperiri non invidos solum, quibus referta sunt omnia, sed fautores etiam laudum mearum, qui non censerent eius viri esse, de cuius
Abbreviated transcription (Latin):
deat ut declin& a proposito deflec¬
tatq sententiam: ut proponat quid
dicturus sit: ut cum transegerit
iam aliquid definiat: ut se ipse reuo¬
c& ut quod dixit iter& ut argu¬
mentum ratione condudat. Ut in¬
terogando urgeat: ut rursum
quasi ad interogata sibi ipse respõ¬
deat: ut contra ac dicat accipia
sentre uelit: ut ad dubit& quid
ponus. aut quomodo dicat ut diuidat
in partis ut aliquid relinquat ac
negligat. Ut ante premuniat ut
in eo ipso in quo reprehendatur cul¬
pam in aduersaruim conferat. Ut
sepe cum his qui audiunt nonnuꝗͣ
etiam cum aduersario quasi delibe¬
r&. Ut hominum sermones moresq
describat: ut muta quaedam eloquẽ¬
tia inducat. Ut ab eo quod agitur
aduertat animos. ut sepe in hila¬
ritatem risumq conuertat. ut
ante occup& quod uideat opponi
ut compar& similitudines utatur
exemplis. Ut aliud ali tribuens dis¬
pertiat. Ut interpellat oratorẽ
coherceat: ut aliquid rencere se
dicat & denuntiet quid caueant

Expanded text:
deat; ut declinet a proposito deflecdeat; ut declinet a proposito deflectatque sententiam; ut proponat quid dicturus sit; ut, cum transegerit iam aliquid, definiat; ut se ipse revocet; ut quod dixit iteret; ut argumentum ratione concludat; ut interrogando urgeat; ut rursus quasi ad interrogata sibi ipse respondeat; ut contra ac dicat accipi et sentiri velit; ut addubitet ecquid potius aut quo modo dicat; ut dividat in partis; ut aliquid relinquat ac neglegat; ut ante praemuniat; ut in eo ipso in quo reprehendatur culpam in adversarium conferat; ut saepe cum eis qui audiunt, non numquam etiam cum adversario quasi deliberet; ut hominum sermones moresque describat; ut muta quaedam loquentia inducat; ut ab eo quod agitur avertat animos; ut saepe in hilaritatem risumve convertat; ut ante occupet quod videatur opponi; ut comparet similitudines; ut utatur exemplis; ut aliud alii tribuens dispertiat; ut interpellatorem coerceat; ut aliquid reticere se dicat; ut denuntiet quid caveant;
Abbreviated transcription (Latin):
aut cum gradatim susum uersus re¬
ditur aut cum demptis conumctoni¬
bus dissolute plura dicuntꝰ aut cum
aliquid pretereuntes: eur id facia¬
mus ostendimus: aut cum corrigi¬
mus nosm& ipsos quasi reprehendẽ¬
tes: aut si est aliqua explanatio uel
admiratonis uel quaestionis aut cũ
eiusdem nominis casus sepius com¬
mutantꝰ: sed sentenuaꝵ ornamẽta
maiora sunt quibus quia frequẽ¬
tissime de mosthenes utat᷑ sunt qui
putant idcirco elus eloquennam
maxime esse laudabilem Et uere
nullus fere abeo locus sine quadam
conformatione sentennae e dicit᷑
Nec quicꝗͣ est aliud dicere nisi quam¬
aut omnes aut certe plerasq aliqua
specie illuminare sentennas quas
cum ni optime brute teneas quid
attin& nominibus un aut exemplis
tantum notetur locus. Sic igitur
dic& ille quem expetimus ut uer¬
set saepe multis modis eadem. ut
unam in remhaereat & in eandem
commoretur sententam. Saepe etiã
ut extenu& aliquid: saepe ut irri¬

Expanded text:
aut cum gradatim sursum versus reaut cum gradatim sursum versus reditur; aut cum demptis coniunctionibus dissolute plura dicuntur; aut cum aliquid praetereuntes cur id faciamus ostendimus; aut cum corrigimus nosmet ipsos quasi reprehendentes; aut si est aliqua exclamatio vel admirationis vel questionis; aut cum eiusdem nominis casus saepius commutantur. sed sententiarum ornamenta maiora sunt; quibus quia frequentissime Demosthenes utitur, sunt qui putent idcirco eius eloquentiam maxime esse laudabilem. Et vero nullus fere ab eo locus sine quadam conformatione sententiae dicitur; nec quicquam est aliud dicere nisi omnis aut certe plerasque aliqua specie inluminare sententias: quas cum tu optime, Brute, teneas, quid attinet nominibus uti aut exemplis? tantum modo notetur locus. sic igitur dicet ille, quem expetimus, ut verset saepe multis modis eadem et una in re haereat in eademque commoretur sententia; saepe etiam ut extenuet aliquid, saepe ut inri
Abbreviated transcription (Latin):
undabit ut uerbum ex ore nullũ
nisi aut elegans: aut graue exeat
ex ommq genere frequentissime
translationes erunt quod eas propt̾
similitudinem transferunt & re¬
ferunt ac mouent huc & illuc:
qui motus cogitationis celeriter
agitatus per se ipse delectat. Et re¬
liqua excollocatione uerborum
quae sumuntꝰ quasi lumina ma¬
gnum afferunt ornatum oratiõi.
S unt enim simalia illis quae in am¬
plo ornati scaenȩ aut fori appel¬
lantur insignia: non quod sola
ornent: sed quod excelleant. eadẽ
ratio est horum quae sunt oratio¬
nis lumina & quodãmodo insignia
cum aut duplicantur iteranturꝙ
uerba. aut breuiter commutata
ponuntur: aut ab eo uerbo ducit
saepius orano: aut in idero comcit᷑
aut utrunq: aut adiunguur
idem iteratum: aut idem ad extre¬
mum refertur: aut continenter
unum uerbum non in eadem sentẽ¬
tia ponitur: aut cum similiter uel
cadunt uerba uel desinunt aut mul
ts modis contrariis relata contraria

Expanded text:
undabit, ut verbum ex ore nullum undabit, ut verbum ex ore nullum nisi aut elegans aut grave exeat, ex omnique genere frequentissimae translationes erunt, quod eae propter similitudinem transferunt animos et referunt ac movent huc et illuc, qui motus cogitationis celeriter agitatus per se ipse delectat. Et reliqua ex conlocatione verborum quae sumuntur quasi lumina magnum adferunt ornatum orationi; sunt enim similia illis quae in amplo ornatu scaenae aut fori appellantur insignia, non quia sola ornent, sed quod excellant. eadem ratio est horum quae sunt orationis lumina et quodam modo insignia: cum aut duplicantur iteranturque verba aut leviter commutata ponuntur, aut ab eodem verbo ducitur saepius oratio aut in idem conicitur aut utrumque, aut adiungitur idem iteratum aut idem ad extremum refertur aut continenter unum verbum non in eadem sententia ponitur; aut cum similiter vel cadunt verba vel desinunt; aut cum sunt contrariis relata contraria;
Abbreviated transcription (Latin):
ut me ipse non teneam. Nec unqͥ
is qui audir& incenderet᷑: nisi ardes
ad eum peruenir& oratio. Uterer
exemplis domesticis nisi ea legisses
Uterer alienis uel latinis si ulla rep¬
perirem: uel graecis si decer&.
Sed crassi perpauca sunt nec ea ui¬
dicioꝵ: nihil antonii nihil coitae.
nibil sulpioii. Dicebat melius quam
scripsit hortensuis. Uerum haec
uis quam quaerimus: quanta sit
suspicemur: quoniam exemplum
non habemus: ut si exempla sequi¬
mur a de mosthene sumamis &¬
&. quidem perpetuae distinctionis
ex eo loco unde inctesiphonus iu¬
dicio de suis factis consiliis merits
in rem .p. aggressus est dicere. Ea
profecto oratio in eam formam q̃
est insita in mentibus nostris includi
sic potest: ut maior eloquentia nõ
requiratur sediam forma ipsa
restat & character ille qui dieuꝰ
qui qualis debeat esse ex ipsis quae
supradicta sunt intellegi potest: nã
& singuloꝵ uerboꝵ & conlocatorũ
lumma auingimus: quibus sic ab¬

Expanded text:
ut me ipse non teneam; nec umquam ut me ipse non teneam; nec umquam is qui audiret incenderetur, nisi ardens ad eum perveniret oratio. Vterer exemplis domesticis, nisi ea legisses, uterer alienis vel Latinis, si ulla reperirem, vel Graecis, si deceret. Sed Crassi perpauca sunt nec ea iudiciorum, nihil Antoni, nihil Cottae, nihil Sulpici; dicebat melius quam scripsit Hortensius. verum haec vis, quam quaerimus, quanta sit suspicemur, quoniam exemplum non habemus, aut si exempla sequimur, a Demosthene sumamus et quidem perpetuae dictionis ex eo loco unde in Ctesiphontis iudicio de suis factis, consiliis, meritis in rem publicam adgressus est dicere. Ea profecto oratio in eam formam quae est insita in mentibus nostris includi sic potest, ut maior eloquentia ne requiratur quidem. sed iam forma ipsa restat et xarakth\r ille qui dicitur; qui qualis esse debeat ex his quae supra dicta sunt intellegi potest. Nam et singulorum verborum et conlocatorum lumina attigimus; quibus sic ab
Abbreviated transcription (Latin):
non poenit& quanta sint. sed appa¬
rent in orationibus: & si carent li¬
bri spiritu illo propter quem maio¬
ra eadem illa cum aguntur ꝗͣ eum
leguntur uideri solent : nec uero
miseratione solum mens iudicum
permouenda est: qua nos ita dolen¬
ter uti solemus ut puerum infantẽ
in manibus perorantes tenuerimus
ut alia in causa excitato reo nobili
sublato etiam filio paruo plangore &
lamentauone compleremus forum.
sed enam est faciendum ut irascatur¬
uidex: mitiget᷑: inuideat: faueat.
contemnat. ad miretur. oderit : di¬
diligat cupiat sacietate afficiatur.
sper& metuat lȩtetur doleat in qua
uarietute duriorum accusatio sup¬
peditabit exempla mitorum : de¬
fensiones maeae nullo enim modo
animus audientis: aut incitari aut
leniri potest qui modus a me non
tentatus sit. Dicerem perfectum
si ita iudicarem: nec inueritate
erimen arrogantiae extimescerẽ
Sed ut supradixi nulla me ingenii
sed magna uis animi inflaminat¬

Expanded text:
 paenitet quanta sint—, sed appa paenitet quanta sint—, sed apparent in orationibus, etsi carent libri spiritu illo, propter quem maiora eadem illa cum aguntur quam cum leguntur videri solent. nec vero miseratione solum mens iudicum permovenda est —qua nos ita dolenter uti solemus ut puerum infantem in manibus perorantes tenuerimus, ut alia in causa excitato reo nobili, sublato etiam filio parvo, plangore et lamentatione complerimus forum—, sed eIudex, mitigetur, invideat, faveat, contemnat, admiretur, oderit, diligat, cupiat, facietate afficiatur, speret, metuat, laetetur, doleat. Qua in varietate duriorum accusatio suppeditabit exempla: mitiorum defensiones meae. Nullo enim modo animus audientis, aut incitari, aut leniri potest, qui modus a me non tentatus sit. Dicerem perfectum, si ita iudicarem, nec in veritate crimen arrogantiae extimescerem. Sed ut supra dixi nulla me ingenii, sed magna vis animi inflam
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem accommodatum: alterum
quodidem tagnsiRop nominant
quo per urbantur animi & coneitãt᷑
id quo uno regnat oratio. Illud su¬
perius come iucundum ad beniuo¬
lentam conciliandam paratum
hoc uehemens incensum incitatum
quo causae eripiunt᷑ quod cum ra¬
pide fertur sustineri nullo pacto
potest: quo genere nos mediocres
aut multo enam mitius: sed magno
semper isi impetu sepe aduersa¬
rios de statu omni deiecimus: nobis
pro famihari reo summus orator
non respondit hortensius: a nobis
homo audacissimus catilina in senato
accusatus ommutuit nobis priua¬
ta in causa magna & graui cum
cepissa curio pater respondere
subito adsedit cum sibi uenenis erep¬
tam memoriam dicer& : quid ego
de miserationibus loquar: quibus
eo sum usus pluribus quod etiam si
plures dicebamus per orationem mi¬
in tamen omnes relinquebant. In
quo ut uiderer excellere non inge¬
nio sed dolore assequebar: quae qualia¬
cunq in me sunt me enim ipsum¬

Expanded text:
tudinem accommodatum; alterum, tudinem accommodatum; alterum, quod idem paqhtiko\n nominant, quo perturbantur animi et concitantur, in quo uno regnat oratio. Illud superius come iucundum, ad benevolentiam conciliandam paratum; hoc vehemens incensum incitatum, quo causae eripiuntur: quod cum rapide fertur, sustineri nullo pacto potest. quo genere nos mediocres aut multo etiam minus, sed magno semper usi impetu saepe adversaries de statu omni deiecimus. Nobis pro familiari reo summus orator non respondit Hortensius; a nobis homo audacissimus Catilina in senatu accusatus obmutuit; nobis privata in causa magna et gravi cum coepisset Curio pater respondere, subito adsedit, cum sibi venenis ereptam memoriam diceret. quid ego de miserationibus loquar? quibus eo sum usus pluribus quod, etiam si plures dicebamus, perorationem mihi tamen omnes relinquebant; in quo ut viderer excellere non ingenio sed dolore adsequebar. Quae qualiacumque in me sunt—me enim ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Ac uero illa parsorauonis que
est de genere uniuerso totas causas
sepe contn&. Quicquid est enim
illud in quo quasi certamen est con¬
trouersiae quod grece RpiponEpΟΡ
dicitur id ita dici plac& ut traducat
ad perpetuam quaestionem atque
ut de uniuerso genere dicatur nisi
cum deuero ambigenir quod quaeri
coniectura sol&. dicetur autem non
peripateticorum more. est enim
illoꝵ exercitauo elegans iaminde
ab aristotele constituta. sed aliquãto
neruosus & ita de re communia di¬
centur ut & pro reis multa leniter
dicantur & maduersos aspera. Au¬
gendiuerorebus & conira abicien¬
dis nibil est quod non perficere possit
oratio. quod & inter media arguinẽ¬
ta faciendum est quotiense imque
dabiuir uel amplificandi uelminuẽ¬
di locus & pene infinite in perorãdo
re admirabilem eloquennam faciãt
quoꝵ alterum est quod graeci
NSIRON uocant ad naturas & ad
mores & ad omnem uitae consue¬

Expanded text:
bunt. At vero illa pars orationis, quae bunt. At vero illa pars orationis, quae est de genere universo, totas causas saepe continet. Quicquid est enim illud in quo quasi certamen est controversiae, quod Graece krino/menon dicitur, id ita dici placet, ut traducatur ad perpetuam quaestionem atque uti de universo genere dicatur, nisi cum de vero ambigitur, quod quaeri coniectura solet. dicetur autem non Peripateticorum more—est enim illorum exercitatio elegans iam inde ab Aristotele constituta—, sed aliquanto nervosius et ita de re communia dicentur, ut et pro reis multa leniter dicantur et in adversaries aspere. Augendis vero rebus et contra abiciendis nihil est quod non perficere possit oratio; quod et inter media argumenta faciendum est quotiescumque dabitur vel amplificandi vel minuendi locus, et paene infinite in perorando.re admirabilem eloquentiam faciunt. Quorum alterum est, quod Graeci hqiko\n vocant, ad naturas et ad mores et ad omnem vitae consue
Abbreviated transcription (Latin):
ita tenebitꝰ: ut quanta ad remtãta
ad orationem fiat accessio:eum ue¬
ro causa ea inciderit in qua ius elo¬
quentiae possit ex promi: tum se
latius fund& orator: tum rega &
flect& animos & sic affici& ut uolã
id est ut causa natura & ratio tem¬
poris postulabit. sed ei duplexom
nis eius ornatus ille admirabis propi
quem ascendit in tantum honorẽ
eloquentia. Nam cum omnis pars
orationis ess& deb& laudabilis fic
ut uerbum nullum nsi aut graue
aut elegans excidat tum sunt maxĩe
luminosae & quasi actuosae partes
duae quarum alteram in uniuersi
generis quaestone pono quam ut
supradixi graeci appellant. Eecip
altera in augendis amplificandisq
rebus quae ab eisdem aus iolo est
nominata. quae & suequaliter toto
corpore orauonis fusa esse deb& ta¬
men in communibus locis maxime
excell& qui communes apellati:
quod uident᷑ multaꝵ idem esse ca¬
usaꝵ sed propri singulaꝵ esse debe¬

Expanded text:
ita tenebitur, ut quanta ad rem tanta ita tenebitur, ut quanta ad rem tanta ad orationem fiat accessio. cum vero causa ea inciderit in qua vis eloquentiae possit expromi, tum se latius fundet orator, tum reget et flectet animos et sic adficiet ut volet, id est ut causae natura et ratio temporis postulabit. sed erit duplex eius omnis ornatus ille admirabilis, pro- pter quem ascendit in tantum honorem eloquentia. Nam cum omnis pars orationis esse debet laudabilis, sic ut verbum nullum nisi aut grave aut elegans excidat, tum sunt maxime luminosae et quasi actuosae partes duae: quarum alteram in universi generis quaestione pono, quam, ut supra dixi, Graeci appellant qe/sin, alteram in augendis amplificandisque rebus, quae ab isdem au/chsis est nominata. quae etsi aequabiliter toto corpore orationis fusa esse debet, tamen in communibus locis maxime excellet; qui communes sunt appellati eo quod videntur multarum idem esse causarum, sed proprii singularum esse debe