comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ad illud negociũ uͥ uos beatus apłs giam.
ȩquauit dicens. uxori uir debitũ reddat
poris s mulier. Ubi adhoc uentũ fuerit. clamate
ritꝰ. & ferto femina. ferto ancilla:. noli litigare.
noli contradicere. Contemptus auri tui: dilec
ferto patienter: ⁊ si dubitat. tu offer. Contẽp¬
ne om̃ia ꝓamore uiri tui: s castum opta. ꝓ
castitate litiga. Patient̃ ꝑeat iuilla tua. ñ aĩa
hac causa zelent uxores suas S cio qr
faciunt. Noui. Qis ferat adulteram uxorem:
& imperatur femine ut ferat adulterũ uirũ
Oiusticia. Mare rogote qͥre: Qia ego uir sũ
Ui es: infortitudine tua ꝓbem. qr uir es.
Uir es uince libidinẽ. Qmͦ uir: qͦ uxor est
fortior. Tu es caput mulieris uir. Uerum est.
Si caput. ẽ. ducat: uxor sequatur. Si caputes
leat tͥ si tu solus ruas. Telo ñus ut rtiat illa.
timore noli ruere tu. Nolite autẽ pudicissime
femine imitari impudicos uiros ur̃os : absit

Expanded text:
fuerit ad illud negotium, ubi vos beatus Apostolus fuerit ad illud negotium, ubi vos beatus Apostolus aequavit, dicens, Uxori vir debitum reddat,potestatem, sed mulier . Ubi ad hoc ventum fuerit, clamate essitate sua: ferto, femina; ferto, ancilla; noli litigare, noli contradicere. Contemptus auri tui, dilectferto patienter; et si dubitat, tu offer: contemne omnia propter amorem viri tui. Sed castum opta, pro castitate litiga. Patienter pereat villa tua, non anima hac causa zelent uxores suas. Scio quia faciunt, novi. Quis ferat uxorem adulteram? Et imperatur feminae ut ferat adulterum virum! O justitia! Quare, rogo te? quare? Quia ego sum vir. Vir es? in fortitudine tua probemus, quia vir es. Vir es? vince libidinem. Quomodo vir, quo uxor est fortior? Tu es caput mulieris, vir, verum est. Si caput est, ducat, uxor sequatur. Sed ubi rec si tu solus ruas. Zelas, non vis ut ruat illa: time, tu noli ruere. Nolite autem, pudicissimae feminae, imitari impudicos viros vestros. Absit
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s mei audiunt me uiri: audiunt me fe¬
mine. Ed adme irascimini: Utinã facia¬
tis qd̃ scͥptũ ẽ: irascimini ⁊ nolite peccare.
Timere debeo ne contingat mͥ. qd̃ conti-¬
git tanto apło paulo: qd mͦ cũ legeretur
si intenti fuistis audistis. G inimicus factꝰ
sũ uobis uerũ p̃dicans. Et siita ẽ: fiat. Si
uxorib ur̃is. filie mee sunt: sic̃ & uos filii
mei estis. Audiant me. zelent uiros suos.
nͣ sibi seruent uanã głam. qͣ solent a ma¬
ritis impudicis matrone laudari: quia
impudicitiã uiroꝵ suoꝵ eqͦ animo fert̃.
Nolo talem pacientiã habeant xp̃iane
mulieres: ꝓrso zelent uiros suos: non
ꝓpt carnẽ suam. s ꝓpt̃ animas illoꝵ. Om¬
iubet. nouit ille in cuius conspecꝰtu ar¬
det cor meũ. Ego iubeo. nolite uiros ur̃os
ꝑmittere formcari. Incerpellate contra
illos ecclam: ñ dico iudices publicoᷤ. non
ꝓ consulem. ñ uicariũ. ñ comitẽ. ñ impe-¬
Prsꝰ tanqͣm ancille seruite: s ubi uentum ad egdi¬

Expanded text:
res mei, audiunt me viri, audiunt me feminae, quid ad me irascimini? Utinam faciatis quod scriptum est, Irascimini, et nolite peccare . Timere debeo, ne contingat mihi quod contigit apostolo Paulo, quod modo cum legeretur, si intenti fuistis, audistis: Ergo inimicus factus sum vobis verum praedicans ? Et si ita est, fiat. Si uxoribus vestris. Filiae meae sunt, sicut et vos filii mei estis. Audiant me: zelent viros suos; non sibi servent vanam gloriam, qua solent a maritis impudicis matronae laudari, quia impudicitiam virorum suorum aequo animo ferunt. Nolo talem patientiam habeant christianae mulieres: prorsus zelent viros suos; non propter carnem suam, sed propter animas illorum. Oms in me jubet. Novit ille in cujus conspectu ardet cor meum. Ego, inquam, jubeo. Nolite viros vestros permittere fornicari. Interpellate contra illos Ecclesiam. Non dico, judices publicos, non proconsulem, non vicarium, non comitem, non impesus tanquam ancillae servite. Sed ubi ventum
Abbreviated transcription (Latin):
Añs. cũ se tͥbutum ñ debere monstrasset. de libro.¬
soluit tam̃: ne scandalizaret eos quibuis
ad et̃nã salutẽ gerens hominẽ consulebat.
Ia uͦ apłs quẽ admodũ ista commendet.
eiꝰ u̾ba testantur. uͥ dic̃. Cũ eniliber sim
ex om̃ib om̃um me seruum feci. ut
plures lucͥfacerem: eũ paulo suꝑius dixisset. Nĩquto¬

Expanded text:
s, cum se tributum non debere monstrasset, s, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem
Abbreviated transcription (Latin):
Reddit etiã rationem: cur fieri ñ expediat
qͣmuis liceat. Uñ enĩ scis inquit mulier si
uirũ saluum facies: aut uñ scistur si uxorem
saluã facies : Cum etiã suꝑius dixisset. sc̃i¬
ficatus ÷ enim uir infidelis inuxore. ⁊ sc̃ifi¬
cata ÷ mulier infidelis infr̃e: hocẽ. in xp̃i¬
ano: alioquin filii urĩ inqͥt ĩmundi essent. In expo¬
nc̃ autͣ sc̃i sunt. Si ad lucrandos coniuges sitione¬
& filios xp̃o.etiã exemplis q̃ iã ꝓuenerant epłe at¬
uidet᷑ hortatꝰ. cur gͦ ñ expediat etiã infi Galatha¬
deles coniuges dimitti a fidelib causa eui-¬
dent̃ expressa est. Non erim ꝓpt̃ uiculũ
cũ talib coniugale conseruandum: sed
ut ad quirant᷑ xp̃o recedi ab infidelibus
coniugibus apłs uetat. Osulta sunt autẽ
facienda. ñ iubente lege. s libera caritate:
& ea sunt in nrͣis officiis gratiora: quȩ cũ
liceret etiã nobis ñ impendere: tam̃ causa
dilectiomis impendimus. Uñ prior ipse Itẽ in eo u¬

Expanded text:
reddit etiam rationem cur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam facies? cum etiam superius dixisset: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in fratre, hoc est in christiano, alioquin filii uestri, inquit, inmundi essent; nunc autem sancti sunt. sic ad lucrandos coniuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: ut si se nͣ continent nubant. Fiat ali¬
quid: un de ꝑueniat᷑ adueniã. ꝑtineat ad
ueniã: ne irruat᷑ inet̾nã penã. Fiat qd̾
licet: unde ignoscatur qd̾ nͣlicet. Hoc indi-¬
cat qd̾ sequitur: mallẽ eos nubere qͣm uri.
Concessit inqͣm aliquid incontinentie: qr
expectat. ⁊ manet adulteros. etiã hoc
qd̾ coniugati uicꝰti concupiscentia utunt᷑
inuicẽ ultra necessitatẽ liberos ꝓcreandi.
ꝑonã inhis ꝓ quib cotidie dr: dimitte

Expanded text:
ritas, ut si se non continent, nubant. Fiat aliritas, ut si se non continent, nubant. Fiat aliquid, unde perveniatur ad veniam. Pertineat ad veniam, ne irruatur in aeternam poenam. Fiat quod licet, unde ignoscatur quod non licet. Hoc indicat quod sequitur: Mallem eos nubere, quam uri . Concessit, inquam, aliquid incontinentiae quiexspectat et manet adulteros. Etiam hoc quod conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, pona
Abbreviated transcription (Latin):
triusq sexꝰ infirmitas ꝓpendens inrumã
turpitudinis. recte excipitur honestate nup¬
tiarum: ut qd̾ sanis esse posset officiũ. sit
egrotis remediũ. Neq enĩ qr incontinentia
malũ ẽ: id̾o conubiũ. ł qͦ incontinentes co¬
pulant᷑ ñ ẽ bonũ: immo uͦ ñ ꝓpt̾ illud malũ
culpabile: hoc bonũ: s ꝓptͣ hoc bonum
ueniale ÷ illud malũ: qm̃ id qd̾ bonũ ha¬
bent nuptie. ⁊ qd̾ bone sunt nuptiȩ. pec¬
catũ esse nũqͣm potest. Hoc aut̃ tͥꝑtitũ ẽ.:
fides. ꝓles. sacram̃tũ. Infide attenditur. ne
p̃t̃ uinculũ coniugale cũ altera ⁊ altero con¬
cũbat᷑: in ꝓle. ut amanter suscipiat᷑. be¬
nigne nutͥat᷑: religiose educetur: in sa¬
cram̃to. ut coniugiũ ñ separet᷑: ⁊ dimissꝰ
aut dimissa. nec causa ꝓlis alteri comungat᷑.
Hec ẽ tanqͣm regula nuptiarum. q uel
nature decorat᷑ fecunditas. ł incontinentie
S nͨ possũ inquit. Non potes: Non possum.
Suscipit te nutritoria quedã apłi aucto¬

Expanded text:
triusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis recte excipitur honestate nuptiarum, ut, quod sanis esse posset officium, sit aegrotis remedium. neque enim quia incontinentia malum est, ideo conubium uel quo incontinentes copulantur, non est bonum; immo uero non propter illud malum culpabile est hoc bonum, sed propter hoc bonum ueniale est illud malum, quoniam id, quod bonum habent nuptiae et quo bonae sunt nuptiae, peccatum esse numquam potest. hoc autem tripertitum est: fides, proles, sacramentum. in fide adtenditur, ne praeter uinculum coniugale cum altera uel altero concumbatur; in prole, ut amanter suscipiatur, benigne nutriatur, religiose educetur; in sacramento, ut coniugium non separetur et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri coniungatur. haec est tamquam regula nuptiarum, qua uel naturae decoratur fecunditas uel incontinentiae sSuscipiat te nutritoria quaedam Apostoli aucto
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̃is autem. ego dico ñ dominus.
ic pͥmo uidendũ ÷ quib cȩteris. Dicebat
enĩ suꝑius ex dñi ꝑsona. his qͥ st̃ inconiugio
S nͣ hoc sequit᷑. Ita enĩ subtungit. Siqͥs fr̾
habet uxorem infidelem. ⁊ hec consentit ha¬
bitare cũ illo: ñ dimittat illam. Ergo etiã nc̃
his dicit qui st̃ incomugio. Qd sibi gͦ uult. qd
ait cȩteris: nͥ qr suꝑius eis loquebat᷑ qui sic co¬
pulati erant. ut pariter in fide xp̃i eẽnt :
ambo fideles sint. S qͥd eis dicit: Siqͥs fr̾
habet uxorẽ infidelem. ⁊ hec consentit habi¬
tare cũ illo. nͣ dimittat ilłã.: & si qͣ mulier ht̃

Expanded text:
eris autem ego dico, non Dominus. Hic primo videndum est quibus caeteris; dicebat enim superius ex Domini persona iis qui sunt in conjugio. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid sibi ergo vult quod ait, caeteris: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic copulati erant, ut pariter in fide Christi essenambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam: et si qua mu
Abbreviated transcription (Latin):
s dñs. uxorẽ auiro suo ñ discedere. qõ si dis¬
cesserit manere innuptã : aut turosuo re-¬
conciliari. Potest enim fieri ut discedat ea
causa qͣ dñs ꝑmisit: aut si femine licet
uirũ dimittere etiã p̃ter causã fornicati¬
onis. ⁊ ñ licet uiro: qͥd respondebimus de
hoc qd̾ lixit posterius.⁊ uir uxorẽ ne
dimittat: Euare ñ addit excẽpta causa Ex libro¬
fornicationis qd̾ dñs ꝑmittit: ñ qr similẽ q̃stionũ¬
formã uult intelligi. ut si dimiserit qd̾ capitło
causa fornicationis ꝑmittitur: maneat. Lxxx iii¬
sine uxore. aut reconciliet᷑ uxori: Non enĩ
malc reconciliaret᷑ uir illi mulieri. quã
cũ lapidare nemo ausus esset. dic̃ ei dñs.
sa forncationis ñ fuerit. Si autẽ fuerit.
nͣ cogit dimittere s ꝑmittit: sic̃ dicit᷑
nͣ licet mulieri nubere alteri. nͥ uiro mor
tuo: si ante uiri mortẽ nupserit rea ẽ:
si pꝰ uiri mortẽ nupserit ñ est rea: ñem̃
iussa ÷ nubere s ꝑmissa.

Expanded text:
viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut reconciliari viro suo. Potest enim fieri, ut discedat ea causa, qua Dominus permisit. Aut, si feminae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, et non licet viro, quid respondebimus de hoc, quod dixit posterius: Et vir uxorem ne dimittat? quare non addit: excepta causa fornicationis, quod Dominus permittit? nisi quia similem formam vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori? Non enim male reconciliaretur vir illi mulieri, quam cum lapidare nemo ausus esset, dixit ei Dominsa fornicationis non fuerit; si autem fuerit, non cogit dimittere, sed permittit: sicut dicitur, Non liceat mulieri nubere alteri, nisi mortuo viro; si ante viri mortem nupserit, rea est: si post viri mortem non nupserit, non est rea; non enim jussa est nubere, sed permissa.
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ificatus ÷ enim inquit uir infidelis in
uxore: & sc̃ificata ÷ mulier infidelis in-
fratre. Credo ia ꝓuenerat. ut ñ nullȩ
feminȩ ꝑ uiros fideles. ⁊ uiri ꝑ uxores
fideles infide̾ uenirent: & qͣm is non
dicens nomina. exemplis tam̃ ex hortat᷑
est ad confirmandũ consiliũ suũ. Deinde
sequit᷑. Ali oquin filii ur̃i ĩ mundi essent
nc̃ autẽ sc̃i sunt. Iã em̃ erant paruuli¬
dente dissociaret᷑ coniugium : Incoleraretur
infidelitas coniugis. usq ad oportunitatẽ cre¬
dendi. Hoc ẽ gͦ consilium eiꝰ: cui credo dictũ
esse. si quio suꝑ erogaueris rediens reddã t̃.¬
Id ait apłs cũ fideles moneret ut se ab in¬
fidelib coniugib ñ dissungerent. sanctisi¬
catus : enĩ uir infidelis in uxore. ⁊ sc̃ificata
est mulier infidelis infr̃e: alio quin filii ur̃i

Expanded text:
ctificatus est enim, inquit, vir infidelis in uxore; et sanctificata est mulier infidelis in fratre. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt dente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam td ait Apostolus, cum fideles moneret ut se ab infidelibus conjugibus non disjungerent, Sanctificatus est enim vir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in fratre: alioquin fili
Abbreviated transcription (Latin):
gentis imꝑio inpotestate dimissa st̾: in his
ut uł meliora capiant᷑. uł ea q̃ ñ erpediunt
caueant᷑. Ibi audiat᷑ dicens p̃ceptũ dñi ñ ha¬
beo. consilium aut̃ do. ꝙ ego dico ñ dñs. ibisi
meliora audit elegit. qͥ audit solutꝰ ẽ ab ur¬
ore ñquerat ipporem. qr ꝙ si accepit urorem
ñ peccat. ibi uirgo ñ nubat. Q enĩ ñdat nu¬
ptum meliꝰ facit : & qͥ dat nuptũ benefac̃.
Ibibeatior sit mulier sic ꝑmanendo. q̃ mor¬
tuo uiro suo inpotestatẽ habet cui uult

Expanded text:
gente praecepto in potestate dimissa sunt, in his ut uel meliora capiantur uel ea, quae non expediunt, caueantur. ibi audiatur dicens: praeceptum domini non habeo, consilium autem do, et: ego dico, non dominus. ibi si meliora elegerit, qui audit: solutus est ab uxore, non quaerat uxorem, quia et si acceperit uxorem, non peccat, ibi uirgo non nubat. qui enim non dat nuptum, melius facit; et qui dat nuptum, bene facit. ibi beatior sit mulier sic permanendo, quae mortuo uiro suo in potestate habet, cui uult
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. singłi autẽ alt alt̾ius m̃bra: habentes¬
autẽ dona diu̾sa. scđm grãm q̃ data est
nobis. Id̾o etiã cũ cõmoneret conugatos
ne debito carnalis cõmixtionis fraudarẽt
inuicẽ. ⁊ ꝑ hec alter eoꝵ negato sibi de¬
bito conugali ꝑ intemꝑantiã suã temp¬
imꝑium: uolo aut̃ om̃s homines ẽẽ sic̃ tiarum
me ipsum: s unus quisq ꝓpriũ habet
donũ ex d̾o. alius sic. alius quide sic.
Uides etiã coniugałẽ pudiciciã. ⁊ thori
xani matͥmonialẽ fidẽ donũ eẽ. ⁊ hoc
cessitatẽ liberoꝵ. modũ concũbendi ali¬
quatenus concupiscentia carnalis exce-¬
dit. ñ nuptiarũ sit hoc malũ. s uenia¬
le sit ꝓpt̾ nuptiarũ bonũ. Non enĩ de
coniugii copula liberoꝵ ꝓcreandoꝵs causa
⁊ fide pudicitie conugalis. ⁊ indissolubili
quã diu ambo uiuunt matͥmonii sacra¬
m̃to. que om̃ia bona sunt. s de illo in-¬
modico carnis usu. qͥ in infirmitate con-¬
iugũ agnoscit᷑. ⁊ int̾uentu boni nuptialis

Expanded text:
utem alter alterius membra, habentes dona diuersa secundum gratiam quae data est nobis. Ideo etiam cum moneret coniugatos, ne debito carnalis commixtionis fraudarent inuicem et per hoc alter eorum negato sibi debito coniugali per intemperantiam suam temprium. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium donum habet a deo, alius sic, alius quidem sic. Vides etiam coniugalem pudicitiam et tori christiani matrimonialem fidem donum esse et hoc cessitatem modum concumbendi aliquatenus concupiscentia carnalis excedit, non nuptiarum sit hoc malum, sed veniale sit propter nuptiarum bonum. Non enim de od copulatur liberorum procreandorum causa et fide pudicitiae coniugalis et indissolubili, quamdiu ambo uiuunt, matrimonii sacramento, quae omnia bona sunt. sed de illo inmodico carnis usu, qui in infirmitate coniugum agnoscitur et interuentu boni nuptialis
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ scilicet dñm esse solum cui seruitꝰ illa¬
nũ debetur quȩ latria greco uocabulo nuncu¬
quẽ si dñm patrem tantũmͦ dixerimus. res¬
pondebitur nobis: gͦ latria domino filio ñ
debetur: qd̃ nefas ÷ dici. Si autẽ debetur. qͦnꝰ

Expanded text:
unum scilicet deum esse solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncuquem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si autem debetur, quo m
Abbreviated transcription (Latin):
hoc÷ uiri sui. Nãs qͣuedã ut cõmemorat apł̃s
petrꝰ mulieres scẽ que indm̃ sꝑabant orna
bant se subiecte uiris suis: sic̃ sara obseque¬
bat᷑ abrahȩ dnm̃ eũ uocans: cunus uos estis¬

Expanded text:
hoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus hoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulierbant se, subjectae suis viris: sicut Sara obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans, cujus, i
Abbreviated transcription (Latin):
dd quisieras qñ lucrata fueras uirum tuum at
tecũ xp̃o scĩore castitate seruiret.: intellige ꝑ
illas elemosinas tuas quib cor ciꝰ cũfum est:
qnto grauiore dampno ꝑcussa fueris. qͣmsit
illa lucra que celestia cogitabas. Si eñi habet
ibi magnũ locum panis fractꝰ esurienti. qͥntũ
locũ ibi credenda ẽ habere miscdia. qͣ homo
eripitur. diabolo tanqͣm leon rugienti: & qũ
deuoret in quirenti: Neq hoc ita dicimus
ut si quisqͣm scandalizatus fuerit debonis
oꝑib nr̃is. ab eis desistendũ putemus: s alia
eausa est alienoꝵ. alia necessariarũ in soci¬
etate aliqͣ ꝑsonarũ. alia fidelis. alia infidetis
alia parentum erga filios. alia filioꝵ erga
parentes: alia postremo ea q̃ inhis reb uel
maxime intuenda ÷ uiri ⁊ uxoris: ubi mili¬
erẽ coniugatã nͣlicet dicere. facio qd̾ uolo
de meo. cum ⁊ ipsa ñ sit sua. s capttis sui.

Expanded text:
adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam non licet dicere: \'Facio, quod uolo, de meo\', cum et ipsa non sit sua sed capitis sui,
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti. multo consultius dilectiõe concor¬
di. multoq ordinacius : honestius ambo
faceretis. ne blasphemarentur seruidei.
sitam̃ hoc fuerunt. qͥ marito absente
atq nesciente. ab ignota muliere. ⁊ ali¬
ena uxore. tanta sumpserunt: ⁊laudaret᷑
ds in oꝑib ur̃is. quoꝵ eẽt tamfida socie¬
tas. ut auobis cõmuniter teneretur ñ
solũ sũma karitas. uerũ etiam gloriosa
pauꝑtas. Nc̃ autẽ in considerata festina¬
tione attende quid feceris. Nũqͥd tantũ¬
bonũ est qd̃ pauꝑm carnẽ largiorib ele¬
mosinis refecisti. qͣntũ malum ẽ qd̾ uiri
tiu mentẽ. a tam bono ꝓposito subruisti :
Ancuius qͣm tͥ temporalis sals carior ẽẽ
debuerat: qͥm huius et̾na: N onne
si ampliorẽ miscdiam cogitans. iđo res tuas
paupib erogare differres. ne scandaliratus
maritꝰ tuus d̾o ꝑiret. sruberiores tibiõs
elemosinas computaret: ꝓinde si recolis qͥo

Expanded text:
fecisti, multo consultius dilectione concorfecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enbonum est, quod pauperum carnem largioribus elemosynis refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam tibi temporalis salus carior esse debuerat quam huius aeterna? nonne, si ampliorem misericordiam cogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo periret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid
Abbreviated transcription (Latin):
rebusue ullis terrenis. sine arbit̾o eiꝰ
facere debuisti. ne scandalizares hominem
q do tecũ maiora uouerat. & ab eo qu detua
carne licita potestate posset exigere. se con¬
tinent᷑ abstulerat. Deniq factũ ẽ ut uinculũ
continentie qͦ se dilec tꝰ innexucrat. contẽptꝰ
abrumꝑet. & iratus tͥ. ñ parceret sibi. Sic̃
pauꝑib eroganda donaueris: tẽ ille de¬
testans eos tecũ. ⁊ nͣ dĩ seruos. s domꝰ aliene
penetratores. ⁊ tuos captiuatores & depre¬
datores putans: tã scãm sarcinã qͣ. tecum
subierat in dignatus abiecit. Infirmꝰ enĩ
erat. Et io̾o tibi quȩ in cõmuni ꝓposito
fortior uidebaris. ñ erat p̃sumptione
turbantꝰ. s dilectione portandus: quia
ctiã si ad ipsas elemosinas larguis facien¬
das forte pigrius mouebat᷑. posset &¬
ista condiscere. si tuis inopinatis ñ feri¬
ret᷑ expensis. s expectatus inuitaretur
obsequiis: ut etiã hoc qd̾ temere sola

Expanded text:
rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicutuam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito fortior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a
Abbreviated transcription (Latin):
A q ꝓposito si lapsus: ille: tu saltẽ constan¬
tissime ꝑseuera. Qd̃ ñ te exhortarer: nͥ
qr tibi ad hoc ipse consenserat. Nã si nũqͣm
tenuisses eius assensum. numerꝰ te nullus
defendisset annor: s si post quodlibet
tẽpꝰ me consuluisses. nichil aluro tibi
responderẽ nͥ qd̾ ait apłs: uxor ñ habet
potestatẽ corporis sui s uir. De qͣ potestate
sic tibi iã ꝑmiserat continentiam: ut eã
tecum ipse susciꝑet. S illud ÷ qd minꝰ de
obseruasse contristor: ꝙr tanto humilius
⁊ obedientiꝰ ei obsequi in domestica con¬
uersatione debitisti: quanto ille religiosius
tibi rẽ magnã sitando concesserat. Non
enim qr pariter temperabatis a cõmixtione
carnali. ideo tuus maritus ẽẽ destiterat.
immo uͦ sanctius int̾ uos coniuges mane¬
batis: qͣnto sanctiora concorditer placita
seruabatis. Nichil gͦ de tua ueste. nichil
de auro ł argento ł quacũq pecunia.

Expanded text:
a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constana quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, sed post quantum libet tempus me consuluisses, nihil tibi aliud responderem. nisi quod ait apostolus: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir. de qua potestate sic tibi iam permiserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia,
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm hȩc u̾ba apłica. etiã supse conti¬
nere uoluisset & tu noluisses. debitũ tͥ
reddere cogeretur: ⁊ illi d̾s imputaret
continentiã. si ñ sue s cue cedens infirmi-¬
tati: ne in adulterii dampnabile flagitiũ
caderes. maritalem tͥ concubitũ ñ negaret:
qͥntomagis te qͣm magis ẽẽ subiecꝰta decu-¬
erat. ne ipse quoq in adulterium diabolica
temptatione traheretur. in reddendo huiꝰ
modi debito uoluntati eius obtemperare
conuenerat. cũ tͥ uoluntatẽ continendi ac
maritꝰ: S hoc ut dixi omitto. qm̃ postea
tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia
debita consentire. ad eadẽ continentie pac¬
ta ipse consensit. & tecũ continentissime
dui uixit. suoq consensu a peccato illo
qͦ ei debitũ carnis negabaᷤ ipse te absoluit. N gͦ
intua causa ista uertit᷑ questio: utrũ redi-¬
re debeas ad concubitũ uiri. Qd̃ enim d̾o
pari consensu ambo uoueratis. ꝑseuerant᷑
usq infinem reddere ambo debiustis.

Expanded text:
c uerba apostolica. etiam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cum tibi uoluntatem continendi accmaritus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia debita consentire ad eadem continentiae pacta ipse consensit et tecum continentissime diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis.
Abbreviated transcription (Latin):
talia sunt. ut qͣmuis sint licita ñ expedi¬
ant: ñ ineis dici potest. bonũ c̃ hoc sed
ulud melius: sic̃ dictũ eͣ. qͥdat nuptum
bene facit: ⁊ qͥñ dat nuptũ melius facit.
lbi eni utrũq licet. Et hoc aliquando.

Expanded text:
talia sunt, ut quamvis sint licita non expediant, non in eis dici potest, Bonum est hoc, sed illud melius: sicut dictum est, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit . Ibi enim utrumque licet, et h
Abbreviated transcription (Latin):
ita loquens. Scificatus ẽ enim ur infidelis
inuxore: & sc̃ĩficat᷑ mulier infidelis ĩ frẽ:
alio quin filii ur̃i ĩmundi essent: nc aut̃
sc̃i sunt. Non opmor quisqͣm tã intelligit
infidelit᷑ qõlibet inhis u̾bis intelligat.
ut obhoc existimet etiã maritũ. xͥp̃ianũ
zari oportere ⁊ ad peccatoꝵ remissionem
peccatoꝵ ꝑuenisse. ⁊ in regnũ celoꝵ esse
intraturum: qr scificatus dictꝰ: inuxore.

Expanded text:
is in uxore et sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intellegit, quodlibet in his uerbis intellegat, ut ob hoc existimet etiam maritum non christizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. quia sanctificatus dictus est in uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a uirginitas. hec di dona st̃ ⁊ ur̃a qui¬
dẽ sunt. s ñ ex uobis. Habetis eñ the¬
saurũ istũ int̃renis corporib & adhuc
fragilib tamqͣm inuasis fictilib: ut
eminentia uirtutis sit d̾i: ⁊ ñ ex uobis.
Nec miremini qr dicimus  urã esse.
& ex uobis nͣ esse. Nã ⁊ pane̾ cotidianũ
dicimus nr̃m: s tam̃ addimus da nobis.

Expanded text:
sceretur. haec dei dona sunt et uestra quisceretur. haec dei dona sunt et uestra quidem sunt sed non ei uobis; habetis enim thesaurum istum in terrenis corporibus et adhuc fragilibus tamquam in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex uobis. nec miremini, quia dicimus et uestra esse et ex uobis non esse; nam et panem cotidianum dicimus nostrum, sed tamen addimus: Da
Abbreviated transcription (Latin):
s illũ audiat qͥ dic̃. Habemus thesaurũ istũ
inuasis ficꝰtilibꝰ ut eminentia uirtutis sit
di. ⁊ ñ ex nobis. De ipsa quoq sacra conti¬
nentia uirginali. qd̾ ñ sibi sit ex se ipsa. sed
us sit donũ cdi credenti uolentiq conlatum:
cundẽ audiat uerace piũq doctorẽ. qͥ cũ
hinc ageret ait. Uellẽ om̃s esse sic̃ me ipsũ:
s unusquisq ꝓprium habet donũ a deo:¬
alius sic. alius aut̃ sic. Audiat etiã ipsum
ñ tantũ suũ. s uniu̾se eccłȩ unicũ sponsũ
de tali castitate atq integritate dicentẽ.
Non om̃s capiunt uerbum hoc. s quib
datũ eͣ: ut intelligat ex eo qd̾ habet tam
magnũ bonũ atq p̃clarum. se potius do
nͣ dicamus absentantis adulatoris. ne de
occultis hominũ temere iudicare uideam̃.
certe errantis laudatoris audire. Om̃e
quippe datũ optimũ. ⁊ om̃e donũ ꝑfectũ
sic̃ dic̃ etiã apłs iacob de sursum est.
descendens a patre luminũ. Hinc gͦ ⁊

Expanded text:
 illum audiat. qui dicit: Habemus thesaurum istum in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis. De ipsa quoque sacra continentia uirginali, quod non sibi sit ex se ipsa, sed sit dei donum quamuis credenti uolentique conlatum, eundem audiat ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, ait: Vellem omnes esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium alius sic, alius autem sic . Audiat etiam ipsum, non tantum suum, sed universae Ecclesiae unicum sponsum, de tali castitate atque integritate dicentem. Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est ; ut intelligat ex eo quod habet tam magnum bonum atque praeclarum, se potius Deonon dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere judicare videamur, certe errantis laudatoris audire. Omne quippe datum optimum, et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Jacobus, desursum est, descendens a Patre lumin
Abbreviated transcription (Latin):
erigebas te: lactabas te. ẜ enedix̃ apłs: opti¬
me dixit uas electionis. Uxor ñ habet sui cor
Similit̃⁊ uir nͣ habet potestatẽ corporis sui.
s mulier. Hoc libent̾ audi. Uitiũ tibi coslitur:
ñ dominiũ. Adulteria tua ꝓhibent᷑: ñ femine
subriguntur. Tu uir es: ostende. Uir a urti¬
dinẽ. Caput mulieris uir. Si caput es: duc ⁊
sequatur. S uide qͣ ducas. Caput es. duc se
quat᷑. S noli ire: qͦñuis ut sequatur Sic uos¬

Expanded text:
erigebas te, jactabas te. Bene dixit Apostolus, optime dixit Vas electionis: Uxor non habet potestasimiliter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Hoc libenter audi. Vitium tibi tollitur, non dominium: adulteria tua prohibentur, non feminae subriguntur. Tu vir es, ostende: vir eniit, caput vir . Si caput es, duc, et sequatur: sed vide quo ducas. Caput es, duc quo sequatur: sed noli ire quo non vis ut sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne se inuic̃ẽ fraudent. Qõ cũ admonuisset.
adiecit. Uelle̾ aute om̃s homines ẽẽ. sic̃ me
ipsũ: & utiq ipse ab om̃i concubitu conti¬
nebat. Et continuo subiunxit. S unus qͥsq¬
ꝓpͥum donũ habet ex do.: aliussic. aliꝰ autẽ sic.¬
alius aut̃ sic. Ubi satis ostendit ñ tantũ con-¬
tinentiã donũ di esse: s conuigatoꝵs etiam
castitatẽ. Que cũ uera sint: hortamur tam̃
adhec qͥntũ cuiq nr̃m datũ ÷ ut possit hor¬
tari: qr ⁊ hoc eiꝰ donũ ẽ. in cuius manu stͣ

Expanded text:
ne se invicem fraudent: quos cum admonuisset, adjecit, Vellem autem omnes homines esse sicut et me ipsum; quia utique ipse ab omni concubitu continebat: et continuo subjunxit, Sed unusquisquprium donum habet a Deo; alius sic, alius autem sicalius autem sic . Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uit: s d̾s increm̃tũ dedit. Itaq neq qui
plantat ẽ aliquio neq qͥ rigat: s qͥ incre¬
m̃tũ dat d̾s. Ac ꝑ hoc sic̃ hortat᷑ ⁊ predicat
recte. s ille qͥ accepit hoc donum: ita ex¬
hortantẽ recte atq p̃dicantẽ. ꝓfecto ille
tas haberent: dicebat tam̃. Qͥ habet aures
audiendi audiat: qͣs nͣ om̃s habere ꝓcul
dubio nouerat. A qͦ autẽ habeant qͥcũq

Expanded text:
aque neque qui plantat, aliquid est, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ac per hoc sicut exhortatur et praedicat recte, sed ille qui accepit hoc donum: ita exhortantem recte atque praedicantem profecto ille ertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul dubio noverat. A quo autem habea
Abbreviated transcription (Latin):
uinquto apłs diceret: qͥ autem adheret
dño unũ sunt: Qd enĩ aliud dicet. si hoc
ab illa sapientia: ista sententia. Et tam̃ dix̃
qͥ aũ adheret dño unus sp̃c est: ut noueris
de his dicere unũ sunt q̃uniꝰ st̃ eiusdemꝙ
substantiȩ: sic̃ qͥbusdã hominib dictũ ẽ.
om̃s enĩ uos unũ estis in xp̃o itły: & sic̃ ait

Expanded text:
tolus diceret, Qui autem adhaeret Domino, unum sunt? Quid enim aliud diceret, si hoc ab illa sapientia ista sententia: et tamen dixit, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est ; ut noveris de his dici, Unum sunt, quae unius sunt ejusdemque substantiae: sicut quibusdam hominibus dictum est, Omnes enim vos
Abbreviated transcription (Latin):
um mens humana bona uoluntate ad int̾iora
& suꝑiora ꝑcipienda q̃ ñ pͥuatim s cõmuniter
ab om̃ib qͥ talia diligunt sine ulla angustia ut
inuidia casto possident᷑ amplexu. ł sibi ł aliis
consulit: ⁊ si fallat᷑ in aliqͦ ꝑ ignorantiã tẽꝑaliũ¬
qr ⁊ temporaliter hoc gerit:⁊ modũ agendiñ
teneat quẽ debebat. humana temptatio est.:
⁊ magnũ ẽ hanc uitam sic diligere qͣm uelut
uiã redeuntes carpimus. ut temptatio nos non
app̃hendat nͥ humana: hoc enim peccatũ extͣ
corpꝰ ẽ. nec fornicationi deputatur. ⁊ ꝓpterea
facillime ignoscitur. Cũ uͦ ꝓpt̃ adipiscenda ea
ł contrectandi cupiditatem. ut in his finem
boni sui ponat. aliquid agit. qͥ cquto agat tur-¬
pit agit: ⁊ fornicatur in corpꝰ ꝓpͥum peccans.:
to: corporearũ rerum fallacia simulaera introrsi
rapiens. ⁊ uana meditatione componens: ut ei
nec diuinum aliquid nͥ tale uideat᷑. priuatim
auara fedat᷑ errorib: & pͥuatim ꝓdiga inanitꝰ

Expanded text:
um ergo bona voluntate ad interiora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporaliteneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea l excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ religionẽ qͣ colitur ds. sic̃ dignũ ẽ
cogitares: multo plus esse cerneres quod
habet sp̃c sc̃s templũ. ꝙͣ si cũ legeres adoratũ.
Templũ uͦ ñ ÷ factum ab hominib nisi
aut uero d̾o sicͣ salomon fecit: aut eis qui
ꝓdiis habentur sic̃ gentes que ignorant

Expanded text:
Si autem religionem qua colitur Deus, sicut dignum est cogitares, multo plus esse cerneres quod habet Spiritus sanctus templum, quam si eum legeres adoratum. templum vero non est factum ab hominibus, nisi aut vero Deo, sicut Salomon fecit; aut eis qui pro diis habentur, sicut gentes quae ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ ex patre s ex mundo: ⁊ mundꝰ tranfit
& concupiscentia eius. qͥ autem fecerit uolun¬
tatẽ dñi manet in eternum. sic̃ ille manet
inȩt̃nũ. Ista gͦ dil cc̾tio mundi quȩ uniu̾salẽ
inse concupiscentiã continet mundi. gene¬
ralis ẽ fornicatio qͣ peccatur ĩ corpꝰ ꝓprium:
eo qd̾ om̃ib corporalib ⁊ uisibilib ⁊ tempo

Expanded text:
 mundus transiet et concupiscentia eius; qui autem fecerit uolnntatem dei, manet in aeternum, sicut et ille manet in aeternum. ista ergo dilectio mundi, quae uniuersalem in se concupiscentiam obtinet mundi, generalis est fornicatio. qua peccatur in corpus proprium eo quod omnibus corporalibus et uisibilibus et tempo
Abbreviated transcription (Latin):
homo: aut in hominẽ. Peccat᷑ aũ in d̃m: etiã
corrumpendo templum eiꝰ inte. Et enĩ ds
redemit te sanguine filii sui. Aͣ. qͣm & ante¬
qͣm redimereris cuius eras. nͥ eiꝰ qͥ condidit
om̃ia : Pecculiariter quodãm᷑ te hab̾e uoluit.
redemptũ sanguine filii sui. Non estis ur̃i
inquit. Empti enim estis p̃cio magno: głi¬
ficate ⁊ portate dm̃ incorpore ur̃o. Ergo
ille a quo redemptus es: fecit te domum
nec d̾s suam: hoc est te ipsum. Si tibi
te fecit templũ suum. Templũ em̃ scm̃ est:¬

Expanded text:
, aut in hominem. Peccatur autem in Deum etiam corrumpendo templum ejus in te, etenim Dominus redemit te sanguine Filii sui quanquam et antequam redimereris, cujus eras, nisi ejus qui condidit omnia? Peculiariter tamen quodammodo habere voluit redemptum sanguine filii sui. Non estis, inquit, vestri, empti enim estis pretio magno, glorificate et portate Dominum in corpore vestro, Ergo ille a quo redemptus es efficit te domum nec Deus suam, hoc est, te ipsum? Si tibi te fecit templum suum, templum enim Dei sanc
Abbreviated transcription (Latin):
c̃a uiditi. Sc̃ã scͥptura. nr̃e doct᷑ne regułã figit.¬
e ad iułi neaudeamus saꝑe plus q̃m oportet saꝑe.¬
renendũs sapianus ut ipseait ad temptranciã.
sic̃ unicuiq ds partitꝰ ẽ m̃surã fidei. Nonsit g
aliud te docere nͥ u̾ba tͥ docꝰtoris exponere: &
de his qd̾ dñs dederit disputare. Ait itaq aps̃
doctor gentiũ. uas elec̾tionis. Dico autẽ in¬
nuptis ⁊ uiduis: bonũ: illis si sic ꝑmanserint
sic̃ ⁊ ego. hec u̾ba ita intelligenda st̃: ut non
existimemus uiduas ñ oportere innuptas dici
qr nuptias uident᷑ exꝑtȩ. Innuptarũ enĩ no¬
mine illas significat q̃ ñ st̃ nuptiis alligate.
siue fuerint siue ñ fuerint. Qd̃ alio loco aꝑit.
ubi ait. Diuisa ÷ mulier innipta. ⁊ uirgo. Qñ
utiq ⁊ uirginẽ adiungit: qͥd mulierẽ ĩnuptã
nͥ uiduã uult intelligi. Uñ etiã deiceps uno

Expanded text:
cta enim scriptura nostrae doctrinae regulam figit. ne audeamus sapere plus quam oportet sapere, sed sapiamus, ut ipse ait, ad temperantiam. sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei. non sit ergo mihi aliud te docere nisi uerba tibi doctoris exponere et de his quod dominus dederit disputare. Ait itaque apostolus, doctor gentium, uas electionis: dico autem innuptis et uiduis bonum esse illis. si sic permanserint sicut et ego. haec uerba ita intellegenda sunt, ut non existimemus uiduas non oportere innuptas dici, quia nuptias uidentur expertae; innuptarum enim nomine illas significat, quae non sunt nuptiis alligatae, siue fuerint sine non fuerint. quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quando utique et uirginem adiungit, quid mulierem innuptam nisi uiduam uult i
Abbreviated transcription (Latin):
habebas ñ solũ fidelem. & uerũ tecũ dm̃ colentẽ.
s etiã continentem: qͥ ꝓculdubio ꝓpositi ur̃i
ñ immemor: & si te ad conuigalia cogeret in
ut tuum recꝰtũ institutũ sermone meo fran¬
gerẽ: s qd̾ te in ordinate ⁊ incaute agente
uiri tui fructũ dolerem: de cuius repara¬
tione debes uehem̃tissime cogitare: siuere
ad xp̃m uis ꝑuenire. Indue itaq humili¬
tatẽ mentis: ut ⁊ te d̾s conseruet ꝑseuerantẽ.
Noli maritũ contempnere ꝑ euntem: funde
ꝓ illo pias & assiduas orationes: sacrificia
lacrimas. tanqͣm uulnerati sanguinẽ cordis:
& sc̃be ad eũ satisfacꝰtionẽ petens ueniam.
qr in eũ peccasti: qd̃ pret̃ eiꝰ consiliũ ⁊ uo¬
luntatem. de reb tius fecisti qd̃ faciendum
putasti: ñ ut te peniteat tͥbuisse pauꝑibꝰ.
s cum boni tui oꝑis participẽ ⁊ moderatorẽ
habere noluisse. ꝓmitte de cetero in adiu
te illi sic̃ decet in om̃ib seruiturã: ne forte

Expanded text:
um tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogitare, si uere ad Christum uis pertinere. indue itaque humilitatem mentis et, ut te deus conseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutte illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte,
Abbreviated transcription (Latin):
renuerit ñ debeantur. apłs tam̃ cũ de
concubitu coniugatoꝵ loqueret᷑. ñ ibi ma¬
iorẽ auctoritatem uiro qͣm femine dedit.
S uxori inquit debitũ uir debitũ reddat
similiter ⁊ uxor uiro: uxor ñ habet potes
cũbendo. ł ñ concũbendo regulam. non
ꝑtinere ad ea uota uͥ nͣ habent parẽ uir ⁊ muiso
potestatẽ. s uiri maior ÷. ac ꝓpe eius solius est
Non enĩ aitlex uirũ ñ debere reddere uota sua
siuxor ꝓhibuerit: s uxorem siuir ꝓhibuerit.
debere seruire: S qd̾ adm̃bra corporis attint
quib sexus ipse distinguitur: apłs dĩc. Similit
ut cũ incȩteris actib ad humanã pacẽ ꝑtinemi
mulier uiro debeat seruitutem: huius uniꝰ re
qͣsexꝰ utriusq carnali sorte discernit᷑. ⁊ carnat
cõmixtione concernt᷑. similem inse habeant
potestatem: uir inuxorẽ. uxor inuirum.

Expanded text:
rennuerit, non debeantur. apostolus tamen, cum de rennuerit, non debeantur. apostolus tamen, cum de concubitu coniugatarum loqueretur, non ibi maiorem auctoritatem uiro quam feminae dedit, sed, uxori, inquit, uir debitum reddat, similiter et uxor uiro. uxor non habet pcumbendo uel non concumbendo regulam non pertinere ad ea uota, ubi non habent parem uir et mulier potestatem, sed uiri maior est ac prope eius solius est. non enim ait lex uirum non debere reddere uota sua, si uxor prohibuerit, sed uxorem, si uir prohibuerit. debere servire? Sed quod ad membra corporis attinet, quibus sexus ipse distinguitur, Apostolus dicit, Siut cum in caeteris actibus ad humanam pacem pertinentibus, mulier viro debeat sequa sexus utriusque carnali sorte discernitur et carnali conmixtione conceraitur, similem in se habeant potestatem uir in uxorem ut uxor in uirum.
Abbreviated transcription (Latin):
s mulier. Manffestũ ÷ ita uoluisse le faustum¬
gẽ feminã eẽ sub uiro: ut nulla uota eius hap̾xluuͦi
que abstinentiȩ causa uouerit. reddant᷑
ab ea. nͥ auc̾tor uir fuerit ꝑmittendo.
Nã cũ ad peccatum ciusoẽ utri ꝑtinere uo¬
luerit. si prius ꝑmiserit. ⁊ postea ꝓhibu¬
erit: etiã hic tam̃ ñ dix̃ ut fiat mulier.
qd̾ uouerat qr ꝑmissa prius auiro fuerat Ex sern¬
s uiri dixit eẽ peccatũ qr abnuit qd̾ priꝰ d̾natłi
concesserat: ñ tam̃ mulieri ł ex hoc per mr̃m¬
missum dedit. ut cũ ei prius uir concesse¬
rit. postea si ꝓhibuerit contempnat᷑.¬
Utrum autẽ ista etiã ad uota continentie
rad concubitu s abstinentiam ꝑtineant
merito queritur: ne forte ea tantũ intel¬
ligibilia sint adu̾ss animã u oueri. qͦ
sunt in cibis ⁊ potib: qd̃ uidet᷑ ⁊ illud sig¬
lex auctoritatem uiro tͥbuat ñ mulieri.
quȩ uiro fubdita ẽ.: ut cunc ꝑ soluenda
uota mulieris siuir approbauerit. si aũ

Expanded text:
suum. Manifestum est ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius permiserit et postea prohibuerit, etiam hic tamen non dixit, ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc pemissum dedit, ut, cum prius ei uir concesserit. postea si Utrum autem ista etiam ad votum continentiae et concubitus abstinentiam pertineat, merito quaeritur, ne forte ea tantum intelligenda sint adversus animam voveri, quae sunt in cibis et potibus. Quod videtur et illud siglex auctoritatem uiro tribuat, non mulieri quae uiro subdita est, ut tunc persoluenda sint uota mulieris, si uir adprobauerit, si autem
Abbreviated transcription (Latin):
extra corpꝰ hoc hominẽ facere: cũ con¬
stet. eũ carnali sensu & carnali pruden¬
tia hoc agere. isto ad huc circum septũ
corpore. Nam ⁊ qd̾ in psalmo scͥptũ ẽ.
dixit impius in corde suo ñ ẽ d̾s. ioem
beatꝰ paulus ñ potuit utiq separare
a corporali oꝑt. illo loco ubiait. om̃s
stabimus ante tͥbunal xp̃i. ut recipiat unusqͥsꝙ
scđm ea que ꝑ corpꝰ gessit siue bonũ siue malũ¬

Expanded text:
extra corpus hoc hominem facere, cum conextra corpus hoc hominem facere, cum constet eum carnali sensu et carnali prudentia hoc agere isto adhuc circumseptum in corpore. nam et quod in psalmo scriptum est: dixit impius in corde suo: non est deus, idem beatus apostolus non potuit utique separare a corporali opere illo loco, ubi ait: omnes adstabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit suum, sine
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. netalib flagitiis pollueretur. sed
potius inuiolatũ tanqͣm dĩ habitaculum
seruaretur. agebat ⁊ defendebat. Qyare
gͦ subuingere uoluit hoc unde difficilis
questio nasce̾tur: to: ut dicet. om̃e peccatũ
qd̾ cũq fecerit homo extͣ corpꝰ ẽ. qͥ aut̃¬
fornicat᷑ in corpꝰ suum peccat: cũ siue
ipsa fornicatio. siue alia huiusmodi que
ñ nͥ ꝑ corpus fiunt peccata. turpitudini
&. fornicationi simillima. ñ nͥ ꝑ ipsũ corpꝰ
gerant᷑ atq exerceantur : Qd enim :
Pot̃it ne esse quispiã ut cetera memorata
suꝑius taceã. fur. ł ebrioso. ł maledicus.
Tr̃apax. extra oꝑationem corporis huus:
qͣmuis nec ipsa idolatria. nec ipsa aua¬
ritia. pret̃ seruitium corporis poterit
peccatũ qd̾ cũq fecerit homo extra cor¬
pꝰ ẽ : qͥautẽ fornicat᷑. in corpꝰ ꝓprium
peccat.: Primũ. qr incorpore isto ho
constitutus quicqͥd solo tantum animo
pot̾it iniq concupiscere. dici ñ potest

Expanded text:
a deo, ne talibus flagitiis pollueretur, sed potius inuiolatum tamquam dei habitaculum seruaretur, agebat et defendebat. quare ergo subiungere uoluit hoc, unde difficilis quaestio nasceretur, id est ut diceret: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autfornicatur, in corpus suum peccat, cum sive ipsa fornicatio, sive alia hujusmodi, quae non nisi per corpus fiunt peccata turpitudini et fornicationi simillima, non nisi per ipsum corpus gerantur atque exerceantur? Quid enim? poteritne esse quispiam, ut caetera memorata superius taceam, fur, vel ebriosus, vel maledicus, vel rapax, extra operationem corporis hujus? quamvis nec ipsa idololatria, neque ipsa avaritia, praeter servitium corporis poterit peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat? primum quia in corpore isto homo constitutus quidquid solo tantum animo poterit inique concupiscere, dici non potest
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait apłs auferte malũ ex uobis
ipsis. ut ex se ipso quisq auferat᷑ malum
ñ sic esse intelligendum: s sic potius ut
homo malus auferat᷑ ex hominib bonis.
qd̾ fit ꝑ eccłasticã disciplinã. satis greca
lingua indicat: uͥsine ambiguitate scͥptũ ÷
ut intelligat᷑ hunc malum ñ hoc malum.

Expanded text:
Quod ait Apostolus: Auferte malum ex vobis ipsis; ut ex seipso quisque auferat malum, non sic esse intelligendum est; sed potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, satis Graeca lingua indicat; ubi sine ambiguitate scriptum est ut intelligatur hunc malum, non hoc malum.