comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xus includat. ut ego quoq possim dicere. qđ in
eodẽ libro scͥptũ ẽ. Sinistra eiꝰ sub capite meo.
& dextra eiꝰ amplerabit᷑ me. Osculet᷑ ine gͦ ab o¬
sculo oris sui. Moris ẽ scͥpturarũ imꝑatiuum
modũ ꝓ optatiuo ponere. ut ibi. Pat̃ nr̃ qͥ es in
celis. scificet᷑ nom̃ tuũ. ꝓ utinã scĩficetur. Et
nc̃ in p̾senti. Osculetur me ab osculo oris
sui. ꝓ eo qđ ẽ utinã oscłet᷑ Deide conspic̃
sponsũ. Uenit delibutꝰ
Cungen¬
tis. nec alit̾ ad sponsã poterat uenire. nec dece¬
bat alit̾ patrẽ ad nuptias filtũ destinare. Uarus¬
enĩ eũ unxit ungentis fec̃ illũ xp̃m. Uenit diũsis
odorib inspirans. & audit qͥa bona ubera tua
suꝑ uinũ. Congrue sermo diuinꝰ unã eãdẽq
rem ꝓ locoꝵ qualitate diu̾sis uocabulis nun¬
cupat. Quando hostia offert᷑ in lege. & uult
intellectũ ostendere. pectuscłm separationis

Expanded text:
xus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in xus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in eodem libro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optativo ponere, ut ibi: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam eamdemque rem, pro locorum qualitate, diversis vocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis
Abbreviated transcription (Latin):
quid audentiꝰ dicã sp̃uali cupidine uł amore.Si¬
qͥdẽ ẽ & sp̃ualis amor. & qͦm̃ ẽ aliꝰ qͥdã carnalis cibꝰ
quidã amor carnalis a sathana ueniens. aliꝰ amor
sp̃c adeo exordiũ habens. Et nemo potest duob
amorib possideri. Si carnis amator es. amorem
sp̃c ñ capis. Si oĩa corporalia despexisti. ñ dico
carnẽ & sanguinẽ. s argentũ & possessiones.
s ipsã t̾rã ipsũq celũ. hec quippe ꝑtransibt̃.
si ista oĩa contẽpsisti. & ad uullũ hoꝵ aĩa tua
obligata ẽ. neq quoquã uicioꝵ amore retine¬
ris. potes amorẽ caꝑe sp̃ualẽ. Itaq uenit occa¬
sio. ut de amore sp̃uali aliqua diceremꝰ. Ex¬
pedit autẽ nobis salomonis custodire p̃cep¬
tũ. & magis illiꝰ qͥ ꝑ salomonẽ loquebat᷑ de sa¬
pientia ita dicentis. Ama illã. & seruabit te.
circũda illã & exaltabit te. honora illã. ut te
utinã contingat ut ineã sponsã altior sponsi ample¬

Expanded text:
quid audentius dicam, spirituali cupidine vel amore. Siquidem est et spiritualis amor. Et quomodo est quidam carnalis cibusquidam amor carnalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: honora illam, ut te utinam contingat, ut meam sponsam altior sponsi ample
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa quoq nomina cũ spouse decore conueniunt.
Arunt hebrei cedar iut̃ptari tenebras. Nigra
sũ gͦ ut tab̾nacła cedar. ut ethiopes. spetiosa ut
pelles salomonis. quas eo tẽpore in tab̾nacłi orna¬
m̃to cõposuit. quando tẽplũ sũmo studio & labo

Expanded text:
Ipsa quoque nomina cum sponsae decore conveniunt. Aiunt Hebraei Cedar interpretari tenebras. Nigra sum ergo, ut tabernacula Cedar, 512 ut Aethiopes: speciosa, ut pelles Salomonis, quas eo tempore in tabernaculi ornamento composuit, quando templum summo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas. & uere cõpletũ ẽ. unguentũ effusũ no¬
mn tuũ. P ropterea iuuencłe dilexerunt te.
nr̃a. congrue nom̃ effusionis infertur. Un¬
guentũ effusũ ẽ nom̃ tuũ. Hec dicens sponsa
adolescentulas concupiscit. Quando illa
sponsi patrẽ rogabat. & ad ipsũ sponsũ comi¬
nus loquebat᷑. necdũ adolescentule aderant.
In medus uͦ p̃cib ingredit᷑ uiuencłarũ chorus.
& sponse laudatur eloquiis. Apt̾ea iuuencłe
cdilexert̃ te & attraxert̃ te. Adolescentłeq respon¬
dent. Post te modore unguentoꝵ tuoꝵ cur¬
remꝰ. Quã pulchre sponsi pedissequȩ necdũ ha¬

Expanded text:
Prophetas, et vere completum est, Unguentum effusum noProphetas, et vere completum est, Unguentum effusum nomen tuum. Propterea juvenculae dilexerunt te. st in corda nostra , congrue nomen effusionis infertur: Unguentum effusum nomen tuum. Haec dicens sponsa adolescentulas conspicit. Quando illa sponsi Patrem rogabat, et ad ipsum sponsum cominus loquebatur, necdum adolescentulae aderant. In mediis vero precibus ingreditur juvencularum chorus, et sponsae laudatur eloquiis: Propterea juvenculae dilexerunt te, et attraxerunt te. Adolescentulaeque respondent: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus. Quam pulchre sponsi pedisequae necdu
Abbreviated transcription (Latin):
strat᷑. Obserua inquã & inuenies in euanglica lec¬
tione ñ fabulas & narrationes ab euangłistis s mi
dũ ẽ. si qđ ea que ñ peccatrit ad caput. nec mi¬
tũ domũ fuisse odore cõpletam. cũ hoc odore¬
mundus cõpletus sit. Scͥbit᷑ in eodẽ loco de simo¬
mꝰ ad aduentũ xp̃i suaui odore completa sit.
agente penitentiã peccatrice. & sc̃a caput ihu¬
in ungenti odorib ꝑfundente. Ungentũ effu¬
sũ nom̃ tuũ. Quomͦ ungentũ qđ effusione
sua odorẽ longe lateq disꝑgit. sic xͥ nom̃i effu¬
sũ ẽ. In uniuersa t̾ra xp̃c noĩat᷑. in om̃i mun¬
do p̃dicatur. dñs. Unguentũ enĩ effusũ. ẽ nom̃
eiꝰ. Nc̃ moysi nom̃ audit᷑. qđ pͥus iudee tantũ
claudebat᷑ angustiis. Neq eñ grecoꝵ qͥspiam
meminit eiꝰ. neq in ulla gentiliũ litt̾arũ hẏstoria
de illo seu cet̾is aliqͥd scͥptũ inuenimꝰ. Statim
ut iħc radiauit in inundo eduxit secũ legẽ &

Expanded text:
 invenies in Evangelica lectione non fabulas et narrationes ab Evangelistis, 508 sed dum est: et si quod ea, quae non peccatrix, ad caput . Nec mirum domum fuisse odore completam, cum hoc mundus completus sit. Scribitur in eodem loco de Simomus ad adventum Christi suavi odore completa sit, agente poenitentiam peccatrice, et sancta caput Jesu unguenti odoribus perfundente. Unguentum effusum nomen tuum. Quomodo unguentum quod effusione sua odorem longe lateque dispergit, sic Christi nomen effusum est. In universa terra Christus nominatur, in omni mundo praedicatur Dominus. Unguentum enim effusum est nomen ejus. Nunc Moysi nomen auditur, quod prius Judaeae tantum claudebatur angustiis. Neque enim Graecorum quispiam meminit ejus, neque in ulla gentilium litterarum historia de illo seu caeteris scriptum aliquid invenimus. Statim ut Jesus radiavit in mundo, eduxit secum Legem et
Abbreviated transcription (Latin):
unctus ad sponsã. & dr ad eũ. Dilexisti iustirã
& ocdisti unqͥtatẽ. ꝓpt̾ea uticit te deus ds iuis
oleo exultationis p̃ participib tuis. Si me ten¬
loco. Nos autẽ cũ hec audimꝰ adhuc peccatis ui¬
runt & corrupte st̃ cicatrices mee. a facie imptu
spirat unguenta. quoꝵ tipos in exodo inuenes.
qua. Hec qͥdẽ ad incensũ. Dem̾ ad opus un¬
gentarii uaria sumunt᷑ ungenta. in qͥb ẽ nat¬
dus & stacten. Et d̾s qͥ fec̃ celũ & t̾rã loqͥtut al
moy sen dicens. Ego impleui eos sp̃u sapientie
& intellectꝰ. ut faciant oꝑa artis unguentane.
ligantur. nonne fabule sunt: Nisi aliqͥd ha¬
beant secreti. nonne indigna st̃ do: Nleccsle ẽ
gͥ eũ qͥ audire scͥpt᷑as sp̃ualit̃ nouit. aut qui es¬
te ñ nouit. & desiderat nosse. om̃ labore concen

Expanded text:
unctus ad sponsam, et dicitur ad eum: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetsumus in omni loco . Nos autem cum haec audimus, adhuc peccatis, virunt et corrspirat unguenta, quorum typos in Exodo relege. Iqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . n intelligantur, nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter novit, aut qui certe non novit, et desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus uenit unctꝰ ungentis. Si autẽ & ad
meã animã factã sponsã suã uenire dignabit᷑.
quã oportet ẽẽ formosã. ut illũ de celo ad se
trahat. ut descendere faciat ad t̾ras. ut ueni¬
at ad amatã quali pulchritudine decoranda
ẽ. quali debet amore feruere. ut ea loquatur
ad ilłã que ad ꝑfectã locutꝰ ẽ sponsã. qͥa ceruix
tua. qͥa ocłi tui. qͥa gene tue. qͥa manꝰ tue. qͥa uen¬
si concesserit dñs disputabimꝰ. qͦmͦ sponse m̃bra
uarient᷑. & singłarũ partiũ laus diu̾sa dicatur.
ut post disputationẽ etiã ad nr̃am dici animã
similit̾ labotemꝰ. Bona gͥ ubera tua suꝑ uinum
Si uideris sponsũ. tc̃ intelliges uerũ ec̃ qđ łt. qmbo
na ubera tua suꝑ uinũ. & ndor ungentoꝵ tuoꝵ
suꝑ oĩa aromata eiꝰ. Multi habuert̾ aromata.
Regina austri detulit aromata salomoni. & plu¬
res alii aromata possidert̃. S habuerit qͥs quan¬
talibet. ñ possunt. xͥ odorib cõparari. de qͦ nc̃

Expanded text:
tem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui, quia genae tuae, quia manus tuae, qsi concesserit Dominus, disputabimus: quomodo sponsae membra varientur, et singularum partium laus diversa dicatur, ut post disputationem, etiam ad nostram dici animam similiter laboremus. Bona igitur ubera tua super vinum. Si videris sponsum, tunc intelliges verum esse quona ubera tua super vinum, et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Multi habuerunt aromata. Regina austri detulit aromata Salomoni, et plures alii aromata possederunt: sed habuerit quis quantalibet, non possunt Christi odoribus comparari, de quibus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Orantib autẽ uobis & reuelante dño. quatuor
in his mͥ uideor inuenisse ꝑsonas. uirũ & spon¬
sam. cũ sponsa adolescentulas. cũ sponso soda¬
liũ greges. Alia dicunt᷑ ab sponsa. alia ab spon¬
so. ninulla a iuiuencłis. quedã a sodalib sponsi.
Congruũ quippe ẽ ut in nuptiis adolescentulatũ
sit multitudo cũ sponsa riruenũ turba cũ spon¬
so. Hec oĩa noli foris querere. noli extra eos
qͥ in p̃dicatione euangłu saluati sunt. Ap̃m spon¬
sũ intellige. eccłiã sponsã sine macła & ruga. de

Expanded text:
Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salvati sunt. Christum sponsum intellige: Ecclesiam sponsam sine macula et ruga
Abbreviated transcription (Latin):
re mare rubrũ ut possis pͥmũ canticũ cane¬
re dicens. Cantemꝰ dño. głose enĩ magnificatꝰ
ẽ. Licet autẽ pͥmũ dixeris canticũ. adhuc lon¬
ge es a cantico canticoꝵ. Pambula t̾rã deserti
sp̃ualit̃. donec uenias ad puceũ quẽ fodert̃
reges. ut ibi scđm canticũ canas. Post hec
ueni ad uiciniã t̾re sancte. ut suꝑ iordanis ri¬
pam constitutꝰ. canticũ cantes moysi dicens.
Attende celũ & loquar & audiat t̾ra u̾baoris
mei. Rursũ habes necessariũ ut milites & sc̃am¬
te iudicet. debbota quippe apes int̾pretat᷑. ut pos¬
sis & illud carm̃ qđ in libro iudicũ concinet᷑ edice¬
re. Ad regnoꝵ deinceps uolum̃ ascendens: ueni
mam̃tũ meũ & fortitudo mea. & refugiũ meũ
& liberator meus. Puemendũ tͥ ẽ ad isaiã. ut
cũ illo dicas. Cantabo canticũ dilecto uinee mee.
Et cũ uniu̾sa tͣnsieris. ad altiota conscende. ut
possis aĩa decora cũ sponso & hoc canere canti

Expanded text:
re mare Rubrum, ut possis primum canticum canere mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necessarium, ut milites spis te judicet, Debbora apis interpretatur: ut possis et illud carmen, quod in libro Judicum continetur , ediscere. Ad Regnorum deinceps volumen ascendens , veni mamentum meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Cantic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ scã. s & scã scõꝵ. & alia
ñ tantũ sabbata. s & sabbata
sabbatoꝵ. sic nc̃ docem᷑ scͥben¬
te salomone ẽẽ quedã ũ solum
cantica. s & cantica canticoꝵ
Beatꝰ qͥdẽ & is qͥ ingredit᷑ scã. s
beatior qui in¬
gredit᷑ sc̃a scõꝵ. Beatꝰ
qͥ sabbata sabbatizat. s beatior qͥ sabbatitat sabba¬
ta sabbatoꝵ. B eatꝰ similit̃ & is qͥ intelligit canti¬
ca & canit ea. nemo qͥppe nͥ in sollemuitatib
canit. s multo beatior ille qͥ canit cantica canti¬
coꝵ. Et sic̃ is qͥ ingredit᷑ in scã plurib adhuc
indiget ut ualeat introire in sc̃a scoꝵ. & qui¬
sabbatũ celebrat qd a dño ppło constitutũ ẽ.
multa adhuc necessaria habet ut agat sabbata
sabbatoꝵ. eodẽ mͦ difficile repꝑit᷑ qui oĩa que
in scͥpt᷑is continentur cantica ꝑagrans. ualeat
ascendere ad cantica canticoꝵ. Egredi te opor¬
tet ex egipto. & egressũ de t̾ra egipti ꝑtransi¬

Expanded text:
 alia non tantum sabbata, sed et sabbata sabbatorum; sic nunc docemur, scribente Salomone, esse quaedam non solum Cantica, sed et Cantica Canticorum. Beatus quidem is, qui ingreditur sancta, sed beatior qui ingreditur sancta sanctorum. Beatus qui sabbata sabbatizat, sed beatior qui sabbatizat sabbatorum sabbata. Beatus similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut valeat introire in sancta sabbatum celebrat, quod a Domino populo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransi
Abbreviated transcription (Latin):
uidiciũ. & condẽnabit homines genetationis huiꝰ.
qͥa uerit ã finib t̾re audire sapientiã salomoniꝰ et
ecte plus quã salomon hic: audi inistica que dicun¬
tur. Regina austri uenit a finib t̾re eccłia. & con¬
dẽnat homines generationis huiꝰ. id ẽ iudeos car¬
ni & sanguini deditos. Uenit a finib t̾re auoi¬
re sapientiã salomonis ñ illiꝰ qͥ in testam̃to uet̾i

Expanded text:
judicium, et condemnabit homines generationis hujus: judicium, et condemnabit homines generationis hujus: quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: et ecce plus quam Salomon hic : audi mystica quae dicuntur. Regina Austri venit a finibus terrae, Ecclesia: et condemnat homines generationis hujus, id est, Judaeos carni et sanguini deditos. Venit a finibus terrae audire sapientiam S
Abbreviated transcription (Latin):
opissã transingrauit. Murmuret aaron sacer¬
dotiũ iudeoꝵ. murmuret & maria sinagoga
eoꝵ: moyses de imiriuratione non curat. a
Ethiopia p̃ueniet manꝰ eiꝰ do. Pulcre p̃ueniet.
Quomꝰ enĩ in euangłio mulier illa que sangui¬
ne defluebat archisinagogi filiã curatione p̃¬
uenit. sic ethiopia. isrł egrotante sanata ẽ.
Illoꝵ delicto salus gentib facta ẽ ad emulandũ
eos. Nigra sũ & speciosa filie ierłm. & tu
eccłastica aĩa ad filias ierłm conũte sermo¬
nẽ & dic. Me plus amat sponsus. memagis di¬
ligit quã uos. Que multe filie isrł uos foris stats.
& sponsam cubicłm uidetis intrante. Nemo du¬
bitat nigrã uocatã. nigrã ẽẽ formosã. qͥ nos sumꝰ
ut cognoscamꝰ dm̃. ut cantica cantici p̃dicemꝰ. ut
ab ethiopie finib ab extremo t̾re ueniremꝰ sapi¬
entiã ueri audire salomonis. & quando saluato¬
ris uox intonantis audit᷑. regitia austri uemet in

Expanded text:
opissam transmigravit. Murmuret Aaron, saceropissam transmigravit. Murmuret Aaron, sacerdotium Judaeorum: murmuret et Maria, Synagoga eorum: Moyses de murmuratione non curat: amAethiopia praeveniet manus ejus Deo . Pulchre praeveniet. Quomodo enim in Evangelio mulier illa quae sanguine fluebat, archisynagogi filiam curatione praevenit : sic Aethiopia, Israel aegrotante, sanata est. Illorum delicte, salus gentibus facta est, ad aemulandum eos. Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem. Et tu Ecclesiastica anima ad filias Jerusalem converte sermonem, et dic: Me plus amat sponsus, me magis diligit, quam vos: quae multae filiae Israel. Vos foris statis, et sponsam cubiculum videtis intrantem. Nemo dubitet nigram vocatam, nigram esse formosam. Qui nos sumus, ut cognoscamus Deum, ut Cantica Cantici praedicemus, ut ab Aethiopiae finibus, ut ab extremo terrae veniremus, sapientiam veri audire Salomonis? Et quando Salvatoris vox intonantis auditur: Regina austri veniet in
Abbreviated transcription (Latin):
recũbens. Significant̾q de anima sponse & ser¬
mone dr. super pectus illiꝰ recũbens. qͥa ibi¬
pͥncipale ẽ cordis ur̃i. Unde a carnalib receden¬
teᷤᷤ sp̃ualia sentire debenꝰ. & incelligere multoine¬
lius ẽẽ sic amare. quã amare desistere. aAscendit gͥ
recũbens suꝑ pectus fratruelis sui. Et que nt̃
in exordio cantici nigͣ ponit᷑. mepithalamii
fine alba cantat᷑. Que ẽ ista que ascendit dealbata:
Intelleximꝰ gͦ quomͦ & nigra & formosa sit sponsa.
Si autẽ tu ñ egeris penitentiã. caue ne anima tua
ngra dicatur & turpis. & duplici feditate tur¬
peris. Nigra ꝓpt̾ peccata preterita: turꝑis ꝓpt̃
hoc quia in hisdẽ uicus ꝑseueras. Si uͦ peniten¬
tiã egeris. nigra erit aĩa tua ꝓpt̾ antiqua deli¬
cta. ꝓpt̾ penitentiã uͦ habebit aliqͥd ut ita di¬
sermone. Aaron & maria murmurant. qͥa moy¬
ses cthiopissã habet uxorẽ. & nc̃ moyses echio¬
pissã duxit uxorẽ. Siqͥdẽ lex eiꝰ. ad hanc nr̃am ethi¬

Expanded text:
recumbens. Significanterque de anima sponsae et sermone dicitur, super pectus illius recumbens: quia principale ibi cordis est nostri. Unde a carnalibus recedentes spiritalia sentire debemus, et intelligere multo melius esse sic amare, quam amare desistere. Ascendit igitur recumbens super pectus fratruelis sui, et quae nunc in exordio Cantici nigra ponitur, in epithalamii fine de ea cantatur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Intelleximus quomodo et nigra, et formosa sit sponsa. Si autem et tu non egeris poenitentiam, cave ne anima tua nigra dicatur, et turpis, et duplici foeditate turperis: nigra propter peccata praeterita, turpis propter hoc, quia in eisdem vitiis perseveras. Si vero poenitentiam egeris, nigra erit anima tua propter antiqua delicta: propter poenitentiam vero habebit aliquid, ut ita disermonem. Aaron et 511 Maria murmurant: quia Moyses Aethiopissam habet uxorem . Et nunc Moyses Aethiopissam ducit uxorem. Siquidem lex ejus ad hanc nostram Aethi
Abbreviated transcription (Latin):
dantiũ. Qd̃ si nec ad istũ ordinẽ potes acce¬
celestẽ. ꝓperare contende. Si uͦ nec ad hoc
aptus es : saltim ad montẽ syon conten
de. ut in monte salueris. Tantũ ẽ ne in
t̾ra resideas. ne in uallib remaneas. ne in
demersis & humilib ꝑseueres. Michi itao¬

Expanded text:
dantium. Quod si nec ad istum potes accedantium. Quod si nec ad istum potes accecoelestem propera contendere. Si vero nec ad hoc aptus es, solum ad montem contende Sion, ut in monte salveris. Tantum est ne in terra resideas, nec in vallibus maneas, ne in demersis et humilibus perseveres . Levabit
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ierłm celestẽ. & multitudines angłoꝵ
collaudantiũ eccłiam pͥmitiuoꝵ asscͥptã in
celis. Igit᷑ moyses ꝑ quatuor castta ppłm di
diuisũ descͥbit ii t̾ris. & apłs ꝑ quatuor ordi¬
nes scõs descͥbit in celis. ad quoꝵ singłos unũ
quẽq nr̃m dicit accedere. Nenĩ om̃s ad om̃s
accedunt. s alii qͥdẽ accedunt ad montẽ syon.
Hotũ autẽ paulo meliores accedunt ad ciuita¬
tẽ di uiuentis ierłm celestẽ. Qautẽ & his emi¬
nentiores st̃: accedunt ad multitudinẽ angłoꝵ
collaudantiũ. Qui autẽ suꝑ om̃s istos sunt.
acedunt ad eccliã pͥmitiuoꝵ asscͥptã in celis.
Si gͦ intellixistiqͥ sit ordo pͥmitiuoꝵ. & qđ sit no¬
minis istius sacram̃tũ. p̾para te in iti¬
nere quanto uales si forte actib. uita. mo¬
rib. fide. insticutiso ꝓficias. ut possis ac¬
cedere ad eccłiã pͥmituoꝵ que asscͥpta ẽ in
celis. Qđ si ñ tantũ uales. s es paulo infe¬
rior. accede ad multitudinẽ angłoꝵ collau¬

Expanded text:
elestem, et multitudinis angelorum collaudantium, et ecclesiam primitivorum ascriptam in coelis . Igitur Moyses per quatuor castra populum Dei divisum divisit in terris; et Apostolus quatuor ordines sanctorum describit in coelis: ad quorum singulos unum quemque nostrum dicit accedere. Non enim omnes ad omnes accedunt, sed alii accedunt quidem ad montem Sion. Horum autem paulo meliores, accedunt ad civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem. Qui autem ex his eminentiores sunt, accedunt ad multitudinem angelorum collaudantium. Qui autem super omnes istos sunt sanctos, accedunt ad ecclesiam primitivorum ascriptam in coelis.is intellexisti qui sit ordo primitivorum, et quod sit nominis istius sacramentum, praepara te et enitere quantum vales, si forte actibus, vita, moribus, fide, institutisque proficias, ut possis accedere ad ecclesiam primitivorum quae ascripta est in coelis. Quod si tantum non vales, sed es paulo inferior, accede ad multitudinem angelorum collau
Abbreviated transcription (Latin):
errauert̃ a uentre. locuti st̃ falsa. Qđ utiq
scdm litterã stare nullo mͦ potest. Quomͦ
enĩ qͥs errare a uia di potuit. statim ut de
uentre matris exiit: Aut quomͦ potuit fal
quẽ a uentre uł loqͥ falsa. necessariũ erit &
uentrẽ & uuluã talẽ requiri cui conuenire
possit dictũ hoc qd̃ alienati sunt pectato¬
res a uulua. & errauert̃ a uentre. locuti st̃
falsa. Et illa erit uulua quã adaꝑit omniᷤᷤ
pͥmitiuus qͥ scĩficatur d̃o. Adaꝑuit aliquan¬
do d̾s uuluã lie. que erat clausa. & peꝑit̾ pa

Expanded text:
utique secundum litteram nullo modo potest. Quando enim quis errare potuit a via Dei, statim ut de ventre matris exivit? Aut quomodo potuit falsquem a ventre, vel loqui falsa, necessarium erit, et ventrem et vulvam talem requiri, cui convenire possit dictum hoc, quod alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt ab utero, locuti sunt falsa; et illa etiam vulva, quam adaperiat omnis primitivus qui sanctificatur. Adaperuit aliquando Deus vulvam Li
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c qͥ ẽ pͥmogenitꝰ omnis creature. qͥ pͥncipa¬
tus & potestates adu̾sas traduxit. triumphãs
eos in cruce: Quos utiq nͥ ille ꝑcussisset &
triumphasset. scificatio ad nos pͥmitiualis
uenire nullatenꝰ posset. Ut autẽ nobis pri¬
mogenitoꝵ benedictionẽ donaret. efficit᷑ ptiꝰ
ipse pͥmogenitꝰ ex mortuis. ut sit in oĩb
ipse pͥmatũ tenens. & nos credentes resurre¬
ctioni fue assumeret ꝓ pͥmitiuis. & in pͥmi¬
tiuoꝵ ordinẽ collocaret. si tam̃ benedictionũ
gr̃am usq ad finẽ firmũ retineamꝰ. adiuti

Expanded text:
 qui est primogenitus omnis creaturae, qui principatus et potestates adversas traduxit, triumphans eos in cruce? Quos utique nisi ille percussisset, sanctificatio ad nos primitivalis venire nullatenus potuisset. Ut autem nobis primitivorum benedictiones donaret, efficitur prius ipse primogenitus ex mortuis, ut sit in matum tenens ; et nos credentes resurrectionis suae assumeret pro primitivis, et in primitivorum ordinem collocaret, si tamen benedictionum gratiam usque ad finem firmam retineamus, adjuti
Abbreviated transcription (Latin):
ditor si potes. & a t̾renis sensib intuitu m̃tis
& ꝑspicatia cordis eleuare. obliuiscere paulisꝑ
incedere Ibi require tabernacłm dĩ. uͥ p̾cursor ꝓ
nob̾int᷑iuit iħc: & assistit nc̃ uultui di int̾pel¬
lans ꝓ nobis. Ibi inquam require quat̾nos
istos ordines. stationesq castroꝵ. ibi isrłitica
agiina. & excubias cerne scõꝵ. & ibi illa
que nc̃ querimꝰ pͥmitiuoꝵ sacram̃ta rimare.
Sed ego ñ audeo illuc solus ascendere. nec au¬
deo me inhonestũ secretos misterioꝵ recessus
sine auctoritate magni aliciuiꝰ doctoris immer¬
gere. Non possũ illuc accedere. nͥ p̃cedat me
paulꝰ & ipse mͥuiã noui huiꝰ & ardui itineris osten
ẽe ñ solũ in t̾ris s & in celis eccłias. ex qͥb et
septẽ quasdã ioħs enu nerat. ipse tam̃ pau

Expanded text:
ditor, si potes, et a terrenis sensibus intuitum mentis et perspicia cordis eleva; obliviscere paulisper incede; ibi require tabernaculum Dei, ibi praecursor pro nobis introivit Jesus, et assistit nunc vultui Dei interpellans pro nobis., Ibi inquam, require quaternos istos ordines stationesque castrorum; ibi Israelitica agmina et excubias cerne sanctorum; et ibi illa quae nunc quaerimus, primitivorum sacramenta rimare. Sed ego non audeo illuc solus ascendere; non audeo me in hos tam secretos mysteriorum recessus sine auctoritate magni alicujus doctoris immergere. Non possum illuc ascendere, nisi praecedat me Paulus, et ipse mihi viam novi hujus et ardui itineris ostendesse non solum in terris, sed in coelis Ecclesias, ex quibus et septem quasdam Joannes enumerat , et ipse tamen Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m quẽ uos nescitis. Puto gͦ. ioħs eũ qui
nunquã declinauerit ad dexterã neq ad sim¬
strã. dicit posse mediũ stare. qͥ peccatũ non
fecit nec inuentꝰ ẽ dolus in ore eiꝰ: & ideo ille¬
quidẽ qͥa semꝑ stat. medius stare dr. Siqͥs¬

Expanded text:
 quem vos nescitis. Puto ergo eum qui nunquam declinaverit ad dexteram vel ad sinistram, dici posse medium stare, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Et quia semper stat, medius stare dicitur. Qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussi om̃e pͥmogenitũ in t̾ra egipti. mͥ scĩfi¬
caui om̃e pͥmitiuũ. Notũ est qđ de his histo¬
ria contineat. qͦmͦ ꝑcussa sint pͥmogenita
egiptioꝵ. cũ ppłs isrł educeret᷑ ex egipto. hoc
ẽ gͦ qđ in hoc loco indicat᷑. qͥa ñ pͥus scĩfica¬
ti st̃ pͥmogeniti ifrł quã ꝑu̾terent᷑ egiptioꝵ
pͥmogeniti. & quasi causam sc̃ificationis hoꝵ
in interitu & nece ponit illoꝵ. Unde & hic
intelligendũ ẽ ẽẽ qͦsdã pͥmogenitos etiã in egi
ptiis. id ẽ in contraruis potestatib quasi electos
in malicia. & pͥmogenitos int̾ demones. qͥ nͥ
ꝑcussi fuerint. & extincti. sc̃ĩficationẽ ꝑciꝑe
isrłitarũ pͥmogenita omnino ñ possunt.
Qs gͦ ẽ qui pͥmogenitos egiptioꝵ. id ẽ pͥncipa

Expanded text:
nitum in terra Aegypti, mihi sanctificavi omne primitivum. Notum est quod historia contineat, quomodo percussa sint primogenita Aegyptiorum, cum populus Israel duceretur de Aegypto. Hoc est ergo quod in hoc loco indicatur: quia non prius sanctificati sunt primogeniti Israel, quam percuterentur Aegyptiorum primogeniti. Et quasi causam sanctificationis, horam in interitu et nece ponit illorum. Unde et hic intelligendum est esse quosdam primogenitos in Aegyptiis etiam, id est, in contrariis potestatibus quasi electos in malitia, et primos inter daemones: qui nisi percussi fuerint et exstincti, sanctificationem percipere Israelitarum primogeniti omnino non possunt. Quis ergo est qui primogen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peꝑcert̃ patri aut matri. Et tu gͦ ueniente
tẽptatione. siue ueniente ira peccati. ñ incli¬
neris ad dexterã neq ad sinistrã. nec p̾ua¬
riceris legẽ di. s stes medius fixus & stabi¬
peccato. nec pecudis caput id ẽ stultitie se¬
quaris imaginẽ. Assumeris de medio filioꝵ
isrł. & in pͥmitiuoꝵ numero collocaberis.

Expanded text:
non pepercerunt patri vel matri. Et tu ergo si, veniente tentatione et ira peccati, nec inclineris ad dexteram vel ad sinistram, non praevariceris legem Dei, sed stes medius fixus et stabipeccato, nec pecudis caput, scilicet, stultitiae sequaris imaginem: assumeris de medio filiorum Israel, et in primitivorum numero collocaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
pientes. ñ multi potentes. ñ multi nobiles. s que
stulta st̃ mundi elegit ds. ut confundat sapientes.
stigͦ tales sic̃ euangłica que in parabolis ageban¬
tur gesta designant. ab istiᷤ pessimis dm̃s scͥbis
ac phariseis subiecti. quodam mͦ & uincti s a dño¬

Expanded text:
iles: sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Isti ergo tales, sicut evangelica, quae in parabolis agebant, gesta designant, ab istis pessimis Dominis Scribis ac Pharisaeis subjecti quodammodo teneban
Abbreviated transcription (Latin):
cite. Sic̃ gͦ in euangłio ñ ipse dñs s discipłi soluunt
asinã. ita & hic ñ a do ipso s ab angło os aꝑitur
asine. Et sic̃ in euangłus qͥ ñ uident arguunt ui¬
dentes. ita & hic qͥ muti erant arguunt loquen¬
tes. Et hoc ẽ qdđ. dicebat dñs. Pat̃ gr̃as tͥ ago.¬

Expanded text:
i solvunt asinam, ita et hic, non a Deo ipso, sed ab angelo ipso aperitur os asinae. Et sicut in Evangeliis, qui non vident arguunt videntes, ita et hic qui muti erant arguunt loquentes. Et hoc est quod dicebat Dominus: Pater, gratias ago
Abbreviated transcription (Latin):
atur ꝑ eã balaã. & muti pecudis uocib confutet᷑.
is qͥ diuinꝰ ẽẽ uidebat᷑ & sapiens. Uerũ post hec
conueniens iam uidetur. aliqua etiã de allegoria
contingere. Balaã hic qͥ int̾pretat᷑ ppłs uanꝰ. uide¬
tur mͥ habere ꝑsonã scͥbarũ & phariseoꝵ iudaici
ppłi. Balac uͦ qͥ incerp̃tat᷑ exclusio uł deuoratio.

Expanded text:
atur per eam Balaam et muti pecudis vocibus confutetur atur per eam Balaam et muti pecudis vocibus confutetur is qui divinus videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videtur aliqua etiam de allegoria contingere. Balaam hic, qui interpretatur populus vanus, videtur mihi habere personam Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi. Balac
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis cordis eoꝵ. ibant in uoluntatib suis.
s tam̃ consiliũ diuine dispensationis ñ exple¬
tur. Dicit᷑ enĩ ad eũ. Uerbũ qđcũq dedero in
ore tuo. hoc loqueris. Si dignꝰ fuiss & balaã
u̾bũ suũ ds ñ in ore eiꝰ s in corde posuiss. Nẽ
autẽ qm̃ in corde eiꝰ desideriũ mercedis erat. & cupi¬
ditas pecunie. ũbũ di ñ in corde s in ore eiꝰ pom¬
tur. Agebatur enĩ mira & magna dispensatio.
tur isrłiticã. ad gentes ꝑuenire ñ poterant. ꝑ
balaã cin fides ab uniu̾sis gentib habebatur.
innotescerent etiam uniũsis nationib secreta
de xͦ misteria. & thesaurũ magnũ ꝓferret ad
gentes. ñ tam corde & sensu quã ore & sermo¬
ne portatum. S ne ꝑ singła immorem᷑. ñ enim
temporis ẽ cuncta dissoluiascensa asina sua
balaã ibat ꝑ uiã. Occurrit ei angłs. ille sine du¬
bio qͥ aderat filus isrł. Aꝑit os asine. & ut argu¬

Expanded text:
desideria cordis eorum: ibunt in voluptatibus suis . desideria cordis eorum: ibunt in voluptatibus suis . Sed tamen consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, et cupiditas pecuniae, verbum Dei non in corde, sed in ore ejus ponitur. Agebatur enim mira et magna dispensatio, tur Israeliticam, ad gentes pervenire non poterant, per Balaam, cui fides ab universis gentibus habebatur, innotescerent etiam nationibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut argu
Abbreviated transcription (Latin):
te magica ñ nunꝗͣ fut᷑a p̃noscens rogat᷑ a balac
rege ad maledicendũ ppłm isrł. legati ueniunt¬
tes & anxie expectantes qͥd respondeat balaã de
qͦ ꝑsuasũ habebant. qđ dignꝰ diuinis colloqͥis ha¬
beretur. Uide nc̃ quomͦ sapientia di uas istud ad
contumeliã p̃paratũ ꝓficere facit ad utilitatẽ non
solũ gentis uniꝰ. s pene totius mundi. Et huic cui
oꝑis iter. stupescit balaã. & mirat᷑ ꝓhibentis aucto¬
ritatẽ. Non enĩ solebat malũ demonib displice¬
re. S interĩ remittit legatos dicens. ñ se posse
facere. nͥ u̾bũ qd ds dederit in ore eiꝰ. Redeunt
rursus legati. iterũ reqͥrit. iterũ molestus ẽ. ite¬
rũ cupit audire. Non enĩ facile cupidus merce¬
dib caret. Qo gͦ audit sccło ado: Si uocare
inqͥt te uenert̃ homines isti. surge & uade cum
eis. In qͦ uoluntati quidẽ cupiditatis eiꝰ cedit d̾s.
ut cõpleatur illud qđ scͥptũ ẽ. dimisit eos in

Expanded text:
te magica, non nunquam futura praenoscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum Israel. Legati ventes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui operis iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi verbum, quod Deus dederit in ore ejus. Redeunt rursus legati, iterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facile mercedibus caret. Quid ergo audit secundo a Deo? Si vocare te, inquit, venerunt homines isti, surge et vade cum eis. In quo voluntati quidem cupiditatis ejus cedit Deus, ut compleatur illud quod scriptum est: Dimisi eos in
Abbreviated transcription (Latin):
debant suꝑ asinã hanc & tenebant eã uinctã. Ipsis
ꝑemiss. asinã autẽ seruass. qͣ uidet & reuerita ẽ eũ
qͥ uenit ad uineã. & stat int̾ uineas. Cõpressit tam̃
pedes sedentis suꝑ se in maceriã. & ideo forte ñ po¬
test ambulare ille eiꝰ sessor antiquus. nec uenire
ad eũ qͥ dicit. uenite ad me om̃s qͥ laboratis & one¬
rati estis. Asina tam̃ uenit adducta a discipłis.
& cui tc̃ sedebat balaã mercedis cupidus. nc̃ sedet
unus homo ꝑeat ꝓ om̃i ppło. S hoc inqͥt qͥa erat
scientiã mereat᷑. s redeat ad apłi dictũ. qͦ ad ista
manet: Fides inqͥt & spes & caritas. maior autem
hoꝵ caritas. Et sola inqͥt caritas ẽ: que nunquã ca¬
dit. Idõ suꝑ ꝓphetiã. suꝑ scientiã. suꝑ fidẽ. suꝑ ipsũ etiã

Expanded text:
debant super asinam hanc, et tenebant eam vinctam. Ipsis peremisset, asinam autem servasset; quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor antiquus, nec venire ad eum, qui dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, etc. . Asina tamen venit adducta a discipulis; et cui tunc sedebat Balaam mercedis cupidus, nunc ei sedet unus homo pereat pro omni populo . Sed hoc, inquit, quia erat aescientiam mereatur, sed redeat ad Apostoli dictum, quo ad ista manet? Fides, inquit, et spes, et charitas. Major autem horum est charitas. Et sola, inquit, charitas est quae nunquam cadit; ideo super prophetiam, super scientiam, super fidem, super ipsum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ scđ̾m sp̃m. Uolens gͦ potestas ista contraria de¬
leri & penitꝰ extingui sp̃ualẽ isrł. ñ aliis utitur
ministris nͥ pontificib & scͥbis & phariseis. Ipsos
inuitat. ipsis mercedẽ ꝓmitit & p̃mia. Iui uͦ sic̃
iste balaã facit. simulant se cuncta ad dm̃ referre.
& relo di agere. Dicunt enĩ scrutari se scͥptͣas. & ui¬
dere quia ꝓpħa de galilea ñ surgit. Et iterum
dicunt. Nos legẽ habemꝰ. & scdm legẽ de bet mo¬
ri. quia filiũ cdi fecit. ꝑque singła uident᷑
qͥdẽ scͥbe & pharisei zelũ di habere. s simulatũ.
potest intelligi. que siue ꝓ stultitia fiue ꝓ in no¬
centia aĩalibꝰ cõparait᷑. Sic enĩ & apłs dicit. Uidete¬

Expanded text:
 spiritum. Volens ergo potestas illa contraria delere, et penitus exstingui spiritalem Israel, non aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promittit et praemia. Illi vero sicut iste Balaam facit, simulant se cuncta ad Deum referre, et zelo Dei agere. Dicunt enim, scrutare Scripturas, et vide quia propheta de Galilaea non surgit . Et iterum dicunt: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae et Phapotest intelligi: quae sive pro stultitia, sive pro innocentia, animalibus comparatur. Sic enim et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ iste que in t̾ris sunt continent. que nẽ
in hac scͥptuta mistice nobis ꝑ ib̾m naue filium
designant᷑. & de ipsis puto cintatib dictũ. edi¬
ficabuntur ciuitates iude. & habitabunt ibi
& inhereditabunt eã. De ipsis etiã dñs & salua

Expanded text:
imaginem istae quae in terris sunt continent, quae nunc in hac Scriptura mystice nobis per Jesum Nave filium designantur. De ipsis puto civitatibus dictum: « Aedificabuntur civitates Judae, et habitabunt ibi, et haereditabunt eam . » De ipsis eti
Abbreviated transcription (Latin):
misticã quandã int̾pretationẽ contineant. ꝑ
que indicetur nobis qͥa hec certis qͥbq ratio¬
nib & ñ casu uł fortuitu fieri dispensant᷑. Sic̃ enĩ
ñ ẽputandũ qđ fortuitu acciderit uerbi causa
ut ille angłs michael uocatet᷑. aliꝰ autẽ gabriel.¬
ali uͭ taphael. & ut ad humana descenda. sic̃ non¬
fuit fortintũ ut ille patriarcha ab rahã uocaret᷑.
& ille aliꝰ isaac. aliꝰ isrł. s ne in feminis quidẽ cafu
accidit. s certa & diuina ratione ut illa uocaret᷑

Expanded text:
dam interpretationem contineant, per quae indicatur vobis qui haec cernitis, quibusque rationibus, et non casu vel fortuitu fieri dispensentur. Si enim est putandum quod fortuitu acciderit, verbi causa, ut ille angelus Michael vocaretur, alius vero Raphael; et, ut ad humana descendam, sicut non fortuitu, ut ille patriarcha Abraham vocaretur, et ille Isaac, et alius Israel; sed ne in feminis quidem casu accidit, sed certe divina ratione, ut illa Sara vocaretur
Abbreviated transcription (Latin):
cim. Precedente nãq oratione. ñ iã casu. s ꝓ¬
uidentia sors diuinũ iudiciũ deferebat. S ad¬
huc querebam in nouo testam̃to sicubi sors in
xp̃o uł in eccłia nominatur. uł in reb misti¬
cis. & que ad animã ꝑtinere uideant᷑. Inuenio¬

Expanded text:
 Praecedente namque ratione, non jam casu sed prudentia sors divinum judicium deferebat. Sed adhuc quaerebam in Novo Testamento si sors in Christo vel in Ecclesia nominatur, vel in rebus mysticis quae ad animam
Abbreviated transcription (Latin):
scͥbentẽ. grãs agentes dõ patri qͥ idoneos nos
fecit in parte sortis scõꝵ in lumine. Tam
multis gͥ ex scͥpturis sc̃ĩs de cõmemoratione sortiũ
testimonus congregatis. quo ex multoꝵ locoꝵ con¬
sideratione uittutẽ di possimꝰ diligentiꝰ appre¬
hendere. mͥ quidẽ ex his omnib uł cuidens ad¬
huc sensus ad liquidũ patere non potuit. uł
etiã de re tanta enuntiandi & ꝓferendi archani
metus insedit. Illud tam̃ in quantũ res pa-¬
tit᷑ contigisse sufficiat. qđ nobis ab apłis sors
ducta sit designat. qͥa uͥ ex fide integra & ratio¬
ne premissa sors ducit᷑. ea que dei uoluntas con¬
tinet in occulto. sors hominib declarat in ma¬
infesto. Scd̾m interiorẽ uͦ intellectũ siẽ apłs
ne forte ñ solũ in hominib s & in suꝑnis
uirtutib sors agatur. & p̃sideat aliqua uirtus har
officio. que u̾bi causa iħu filio naue nc̃ sorte

Expanded text:
scribentem: « Gratias agentes Deo Patri, qui idoneos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine . » Tam multis ex Scripturis sanctis de commemoratione sortium testimoniis congregatis, quo ex multorum locorum consideratione virtutem rei possimus diligentius apprehendere, mihi quidem ex his omnibus vel evidens adhuc sensus ad liquidum patere non potuit, vel etiam de re tanta enuntiandi et proferendi animi metus insedit. Illud autem, in quantum res patitur, contigisse sufficiet, quod nobis ab apostolis sors ducta designat; quia ubi fide integra ac oratione praemissa sors dicitur, ea quae Dei voluntas continet in occulto sors hominibus declarat in manifesto. Secundum interiorem vero intellectum, sicut Paulus ne forte non solum hominibus sed et in supernis virtutibus sors agitur; et praesideat aliqua virtus huic officio, q
Abbreviated transcription (Latin):
nauigaret ionas. & tempestas urgeret. Aiunt
namq hu qui nauigabant. Mutamus sor¬
tẽ. ut sciamꝰ cuiꝰ causahec tanta malitia est.
quasi sors tantũ ualeret ut ꝓdere eum pos¬
set. cuiꝰ causa ꝑicłm naingantib immineret¬
Et quãuis gentiles ẽent & alien a cognitione¬

Expanded text:
navigaret Jonas, et tempestas urgeret; aiunt navigaret Jonas, et tempestas urgeret; aiunt namque illi qui navigabant: « Mittamus sortem, et sciamus cujus causa haec tanta malitia , » quasi sors tantum valeret ut prodere posset cujus causa periculum navigantibus immineret. Quamvis gentiles essent
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ dñi calepli filio iephone & tribui iuda
sortẽ. Dedit autẽ & tribui effrẽ. & illi que su¬
ꝑerat dumdie tribui manasse. Et post hec¬
inquit congregauit in eccłia filios isrł & dixit.
Mittã sortẽ & ꝓferam in conspectu dm̃ sorẽ.
si ptiꝰ describentes t̾rã attuleritis mͥ descrip¬
tionẽ eiꝰ. & ita post hec sortib missis. fic¬
hereditas ppło dĩ distribuitur. & agitatur
sors ista non fortuitu. s scđm hoc qdđ pre¬
destinatũ ẽ a dño. Deniq trib beniamin
pͥma ibi accepit sortem uͥ erat ierłm. Post
hec trib simeon scła. post hanc isachar. de¬
inde tabulon. deinde aser. post etiã neptalun
inde dan in quib nouissime ueniunt tres
ille trib que ex concubinis descendert̃ iacob.
Que gͦ sit ratio sortiũ apud memetipsũ requite¬
bam. ut ex multis testimoniis scͥpture qđ la¬
tebat agnoscerẽ. Inueniebã saue in scͥpturis
etiã gentiles homines usos cẽ sortib tc̃ cũ

Expanded text:
filio Jeffone, et tribui Juda sortem. Dedit autem Ephraim et illi quae supererat tribui Manasse, et post haec congregavit in ecclesia filios Israel et dixit: Mittam sortem, et proferam in conspectu Domini, si prius describentes terram, et tuleritis mihi descriptionem ejus. Et ita post haec sortibus missis haereditas populo Dei distribuitur; et agitatur sors ista, non fortuitu, sed secundum hoc quod praedestinatum est a Deo. Denique tribus Benjamin primam ibi accepit sortem ubi erat Jerusalem, post haec tribus Simeon secunda, post haec Issachar, deinde Zabulon, deinde Aser, post haec etiam Nephthalim, deinde Dan; in quibus novissime veniunt tres illae tribus quae ex concubinis descenderant Jacob. Quae ergo ratio sortium apud memetipsum requirebam, ut ex multis testimoniis Scripturarum quod latebat agnoscerem. Inveniebam sane in Scripturis etiam gentiles homines usos esse sortibus. Hinc cum
Abbreviated transcription (Latin):
cadere. in scͥptura autẽ sc̃ã non ẽ ita. Et aliquoti¬
ens querebã apud memetipsũ si de rectitudine
tanta ac tali patres sc̃i sortib iudiciũ cõmisissent.
Q đ si ẽẽt hoc apud scõs ita gestũ. iã de altis homi¬
nib uł gentib nichil mirũ iudecim. si nichil
haberetur eximiũin his que de sc̃is dicunt᷑ sorte
diuisa. S uideamus si forte in scripturis uiuem
tur in sortib manifestet. Incipiamus gͥ a leuiti¬
co uͭ scͥptũ est. & accipient inquit duas sortes.
sors una a dño. & sors una apompeo. hoc ẽ trans¬
missori. & suꝑ quẽcumq uenerit sors apompei.
accipiet hucũ illũ & abducet eum in locũ he¬
remi uiuũ & dimttet eũ ibi in dimissione sua.

Expanded text:
e. In Scriptura autem sacra non ita est: et aliquoties quaerebam apud memetipsum si dere tanta ac tali patres sancti sortibus judicium commisissent. Quod si esset apud sanctos ita gestum, jam de aliis hominibus vel gentibus nihil mirum videres, si nihil haberetur eximium in his quae a sanctis dicuntur sorte divisa. Sed videamus si forte in Scripturis aliquitur in sortibus manifestet. Incipiamus ergo a Levitico, ubi scriptum est: « Et accipient, inquit, duas sortes, sors una Domino, et sors una apopompaeo, » hoc est, transmissori: « et super quemcunque venerit sors apopompaei, accipient hircum illum, abducent in locum eremi vivum, et dimittent illum in dimissionem su
Abbreviated transcription (Latin):
quit sors suꝑ ionã. Querens gͦ de his inuenio
& salomonẽ in ꝓuerbus dicentẽ. Contradicti¬
ones cohibet sors & int̾ potentes definit. uelu¬
ti cessare ostendens contradictiones ubi miti¬
tur sors. S cũ hec in testam̃to ueteri non
pauca referri de sortibꝰ inuenirẽ. conu̾ti me etiã
ad nouũ testam̃tũ. ut uiderẽ si forte uł ibi contemp¬
nuntur sortes. aut ne ibi quidẽ earũ usus a
bicitur. & inuenio qđ aliquando cũ deesset¬

Expanded text:
is sors super Jonam. Quaerens ergo de his, invenio et Salomonem in Proverbiis dicentem: « Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definit , » veluti cessare ostendens contradictiones, ubi mittetur sors. Sed cum haec in Testamento Veteri non pauca referri de sortibus invenirem, converti me etiam ad Novum Testamentum, ut viderem si forte vel ibi contemnerentur sortes, aut ne ibi quidem earum usus alibi diceretur, et invenio quod aliquando cum deesset
Abbreviated transcription (Latin):
consiantẽ eos qui cõmixti st̃ argento & stagno
& eram̃to & plũbo. & querula uoce causantẽ
de his qui habeant in se cõmixtionẽ materie
uilioris. Argentũ inquit cõmixtũ facti estis:
& tanquã granũ de uua reꝓbũ argentũ facti
estis. Quando enĩ creature di que ab initio
bona ẽ suꝑ inducimꝰ de malicus nr̃is uicia ac
bũq miscemus. & necessariꝰ est ignis ad pur¬
gandũ. Ideoq sollicite ꝓuidendũ ẽ. ut cum
uenerimꝰ ad ignẽ istũ securi tͣnseamꝰ ꝑ eũ: &¬
ad ĩstar auri & argenti & lapidis p̾tiosi que¬

Expanded text:
conflantem eos, qui mixti sunt argento et stanno, et aeramento, et plumbo, querula voce causantem de his, qui habent in se commixtionem materiae vilioris. Argentum, inquit, commixtum facti estis, et tamquam granumde uva reprobum argentum facti estis . Quando enim creaturae Dei, quae ab initio bona est, superinducimus de malis nostris vitia ac bumque miscemus, et necessarius est ignis ad purgandum. Ideoque sollicite providendum est, ut cum venerimus ad ignem istum, securi transeamus per eum, ad i
Abbreviated transcription (Latin):
estis. Si autẽ petcaueritis: ausculta qđ seqͥt᷑.
Uos uͦ ut homines moriemini. Non ẽ hic culpa
uocantis ad salutẽ. ñ ipse ẽ causa mortis. qui
inuitat ad diuintatẽ. & ad celestis nature
adoptionẽ: s in nr̃o peccato & in nr̃o scelere
consistit qđ dr. Uos autẽ ut homines morie¬
mini: & quasi unꝰ de pͥncipib cadetis. Multi
pͥncipes erant. & unꝰ ex eis corruit : de qͦ & in
genesi scͥbitur. Eoce adã factus ẽ non quasi
nos: s quasi unꝰ ex nobis. Ergo quando pec¬
cauit adam: tc̃ factus ẽ quasi unꝰ cadens.
Et factus ẽ sermo dñi ad erechiel filiũ bu¬
ri. Etiã si de saluatore hec dicta uolueris
intelligere: ne timeas. Habet & sic allego¬
ria intellectũ suũ. Uenit sermo dñi ad eum
qͥ de uirgine nascebat᷑. id ẽ hominẽ semꝑ in¬
patre setmo manens: ut fierent utraq unũ.
& consociaretur homo. quẽ ob sacͣm̃tum &
salutẽ uniu̾se humanitatis induerat. diui¬

Expanded text:
estis. Si autem peccaveritis, ausculta quid sequitur: estis. Si autem peccaveritis, ausculta quid sequitur: Vos vero ut homines moriemini. Non est haec culpa vocantis ad salutem, non ipse causa mortis, qui invitat ad divinitatem, et ad coelestis naturae adoptionem, sed in nostro peccato, et in nostro scelere consistit quod dicitur: Vos autem ut homines moriemini, et quasi unus de principibus cadetis. Multi principes erant et unus ex eis corruit, de quo et in Genesi scribitur: Ecce Adam factus est, non, quasi nos, sed quasi unus ex nobis . Ergo quando peccavit Adam, tunc factus est quasi unus. Et factus est sermo Domini ad Ezechielem filium Buzi. Etiamsi de Salvatore haec dicta volueris intelligere, ne timeas, habet et sic allegoria intellectum suum: venit sermo Domini ad eum, qui de Virgine nascebatur, id est, hominem, sermo semper in Patre manens, ut fierent utraque unum, et consociaretur homo, quem ob sacramentum et salutem universae humanitatis indueret, divi