comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. ouem quȩ rere ꝑditam. de
celis in hunc mundum ꝑ uirgi¬
nalem uenerat uterum. & tota
suȩ dispensationis. et nr̃e salutis ꝑ acta ple-¬
nitudine. cum triumpho głȩ. ad sedem ma-¬
iestatis paternȩ reuersus. ut tetricas ignorantiȩ
cenebras. toto depelleret orbe: multa scõrum
lumina doctorum euangelicȩ p̃dicationis lucȩ
fulgentia. toto diuiserat mundõ. Ut sicut cęlũ
fulgentib ornatur stellis. quȩ tamen omnes
ab uno illustrantur sole: sic os lata terrarum spa¬
cia sc̃ĩs splendescerent doctoribus: qui tamen
ab ȩterno sole illuminati. diuina p̾ueniente gr̃a.
cȩcas ignorantiȩ tenebras. uere fidei fulgore &
glorioso. xp̃i nomine illustrarent: ut eis mini-¬
strantib. longa ab initio seculi esuries. ȩternȩ
uitȩ eꝓulis satiaretur: Ic .ii.¬
e quorum numero sc̃s dĩ sacerdos uedastꝰ.
et p̃dicator egregius. temporib fortissimi
regis tunc temporis francorum hludouici. in haᷤ

Expanded text:
 ouem quaerere perditam de caelis in hunc mundum per uirginalem uenerat uterum et, tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae maiestatis reuersus, ut tetricas ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, euangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diuiserat mundo ut, sicut caelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno inlustrantur sole, sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole inluminati, diuina praeueniente gratia, caecas ignorantiae tenebras uerae fidei fulgore et glorioso Christi nomine inlustrarent, ut, eis ministrantibus, longa ab initio saeculi esuries aeternae uitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus et praedicator egregius temporibus fortissimi regis tunc temporis Francorum Hloduuii in has,
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Nȩc loquutis sum uobis. ut gaudiũ
meum in uobis sit et gaudium ur̃m imple¬
atur. Quod est gaidum. xp̃i in nobis: insi
quod dignatur audere de nobis: & qđ
gaudium nr̃m qiod dicit implendum: ñ
eius habere consꝗtium: Prop̃t quod bea¬
to petro dixerat inon lauero te: ñ habebiᷤ
partem mecum. Saudium ergo eiꝰ in nob̃
gr̃a est quam p̃sat nobisͥ ipsa ẽ utiq
gaudium nr̃m. ed de hac ille etiam et̃¬
nitate gaudebł quandonos diligit:
ante mundi castitutionem. Nec recte pos¬
sumus dicere. ⁊uod gaudium eiꝰ plenũ
bis non erat quia nec nos in quibus ẽẽ
posset iam amus:. nec quando ẽẽ cepi-¬
mus. cum io ẽẽ cepimus. In ipso autẽ
semꝑ erat Ilu nos suos futuros. certissima
sue p̃fient uertate gaudebat:¬

Expanded text:
is. Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est ut gaudium nostrum; sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante mundi constitutionem . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenumbis non erat, quia nec nos, in quibus esse posset, jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat
Abbreviated transcription (Latin):
maui: quia dicit apłs. S abraham ex oꝑi¬
bus tustificatus est. habt głam: s ñ ad
am̃. hȩc est gła ad dm̃ quia glorificatur
non potest ferre fructun a semetipso
i ergo in hoc clanfiatus est pat̃ .ii.¬

Expanded text:
s, Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiuersa detulit fora: nec alicubi uenundare
potuit. donec post annum ad eumdem prin-
et sc̃i Reorgii benedictione suscepit. Sed et
tam prius creberrime quam postea. clarissimiᷤ
quȩ nequaquam litteris habentur scripta: st̃
namq multimoda:¬

Expanded text:
diversa detulit fora, nec alicubi venundare potuit, donec post annum ad eumdem princiet sancti Remigii benedictione recepit. tam prius creberrime, quam postea, clarissimis quae nequaquam litteris habentur comprehensa: sunt namque multimoda
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ nuscdiȩ oꝑa. mactemꝰ in ara eiꝰ hos¬
tias placationis: cognoscamꝰ nos cũ eo
in iudicio ñ posse contendere. pensemꝰ
uirtutẽ eiꝰ fortitudinis. rogemꝰ ea qͦ
pacis st̃: Hȩc ẽ nr̃a legatio: qͣ regẽ
uenientẽ placat: Ili.¬
ensate fr̃i. quã benignũ sit qd is
qͥ suo aduentu ualet oppͥmere.
tardat uenire: Mittamꝰ adhuc ut
diximꝰ legationẽ nr̃am. flendo. tri-¬
buendo. sacras hostias offerendo:
Singularit̃ nãq absolutionem
nrãm oblata cũ lacͥmis & benignita¬
te m̃tis. sacͥ altaris hostia suffragat᷑
qr is qͥ in se resurgens a mortius iã ñ
mortt᷑. ad huc ꝑ hanc in suo miste
tiã suȩ passionis offerimꝰ. totiens uobs
ad absolutionẽ nr̃a passionẽ illiꝰ

Expanded text:
diae opera, mactemus in ara ejus hostias placationis, cognoscamus nos cum eo in judicio non posse contendere, pensemus virtutem ejus fortitudinis, rogemus ea quae pacis sunt. Haec est nostra legatio, quae regem venientem placat. Pensate, fratres, quam benignum sit, quod is, qui suo adventu valet opprimere, tardat venire. Mittamus ad hunc, ut diximus, legationem nostram, flendo, tribuendo, sacras hostias offerendo! Singulariter namque ad absolutionem nostram oblata cum lacrimis et benignitate mentis sacri altaris hostia suffragatur, quia is, qui in se resurgens a mortuis iam non moritur, adhuc per hanc in suo mystertiam suae passionis offerimus, totiens nobis ad absolutionem / nostram passionem illius
Abbreviated transcription (Latin):
meruimꝰ fieri templũ dĩ: Qntũ
possumꝰ cũ ipsius adiutorio labore¬
mus. neas̃ nr̃ in templo suo. hoc est
in nob̾ ipsis inueniat. qd̾ ocłos suȩ
maiestatis offendat᷑. sed habitacu¬

Expanded text:
meruimus fieri templum Dei, quantum possumus cum Dei adjutorio laboremus, ne Deus noster in templo suo, hoc est in nobis ipsis inveniat quod oculos suae majestatis offendat; sed habitacu
Abbreviated transcription (Latin):
consideret conscientiã suã: &. qͣn¬
do se aliquo crimine uulneratũ
ẽẽ cognouerit: prius orationibus.
ieuinus uel elemosinis studeat mũ¬
dare conscientiã. & sic eucharistiã
p̃sumat acciꝑe.llli.

Expanded text:
consideret conscientiam suam: et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam; et sic Eucharistiam praesumat accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ brictio ep̃o. ꝑ uisũ reuelatũ ẽ:
Qͥ ait sius Surgite uelociꝰ: ut ad tumu
landũ frem̃ nrm turonicũ pontificẽ
occurramꝰ: Cũq illi uenientes por¬
tã ciuitatis ingrederent᷑: eoce istũ¬
ꝑ aliam portã mortuũ efferebant

Expanded text:
protinus Brictio episcopo per visum revelatum est; protinus Brictio episcopo per visum revelatum est; qui ait suis: 'Surgite velocilandum fratrem nostrum Turonicum pontificem occurramus. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederentur, ecce istaliam portam mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
anũ in ep̃atu constituunt: Deniq
bricciꝰ romȩ urbis papã expetiit. flens
& eiulans atq dicens. Merito hec pa¬
tior. qi peccaui in scm̃ dĩ. & eũ desirũ
&. amentẽ uocaui: cuiꝰ uidens uir¬
tutes non credidi: Post cuiꝰ abscessũ:
aiunt tironici pontifici suo Uade
post eum. & exerre negociũ tuum:
quasi eũ prosequutꝰ ñ fueris: ad nr̃m
om̃iũ contemptũ humiliaberis Ius¬
tin anꝰ gͦ egressus a turonis. uercel¬
lis italiȩ ciuitatẽ agressus: ĩudicio
dĩ ꝑcussus. obiit ꝑegrinꝰ. Turonici
eiꝰ obitũ audientes. &. in sua malicia
tuunt: At bricciꝰ ep̃c romã uenieps
cuncta qͣ ꝑtulerat. pape refert Q
ad sedẽ apłicã residens. plerũq mis¬
sarũ sollẽpnia celebrauit: ibi qͥcqͥd
eptimo gͥ anno regressus a romã
cũ auctoritate papę illiꝰ. turonis
redire disposuit. Ueniens aut̃ ad
sexto ab urbȩ miliario. marisionẽ
accepit Arm̃tiꝰ u febre corripitur:
media aut̃ nocte. spm̃ exalauit: Qd̾

Expanded text:
anum in episcopatu constituunt. Denique Brictius Romanae urbis papam expetiit, flens et eiulans atque dicens: 'Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei et eum delerum et amentem saepe vocavi; cuius videns virtutes non credidi'. Post cuius abscessum aiunt Toronici sacerdoti suo: 'Vade post eum et exere negotium tuum, quia, si eum prosecutus non fueris, a nostro omnium contemptu humiliaberis' Iustinianus vero egressus a Turonus, Vircellis Italiae civitatem adgressus, iudicio Dei percussus, obiit peregrinus. Toronici eius obitum audientes et in sua malitia tuunt. At Briccius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam residens, plerumque Missarum solemnia celebrans, inibi quidquid eptimo igitur regressus anno a Roma, eum auctoritate papae illius Toronus redire disponit; et veniens ad sexto ab urbe miliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, media autem nocte spiritum exalavit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uid dicitis qui uos ipsos decipi¬
tis: Non assertores. sed p̾cipita¬
tõres liberi arbitrii: ex alto elatio¬
nis. ꝑ in ania p̾sumptionis: in pro¬
funda submersionis: Nempe uox
urã est: qd homo ex semetipso fa¬
ctriusticiã: Hoc est altũ elationis
urȩ̃: Sed ueritas contradicit & di¬
eit: Palmes non potest ferre frue¬
tum a semet ipso: nisi manserit
in uite: Ite nunc ꝑ abrupta. &
non habentes ubi figamini: uen¬
tosa loquacitate iactamini: Hȩc
sunt inania p̾sumptionis ur̃ȩ:
Sed quid uos sequatur iuidete:
& si est in uobis ullus sensus hor

Expanded text:
uid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, hor
Abbreviated transcription (Latin):
lominꝰ confitere & laudal qm̃
inde miscd̃ia om̃ib profluxit
& gr̃a: ut laudent: Et quãuis
non sit spetiosa laus in ore pecca¬
laudes Alioqͥn nisi iuxta modu¬
lũ ingerii nr̃i dm̃ laudare in scĩs
suis studeamꝰ . quomͦ eũ scdm qͣd
canimus iuxta multitudinẽ mag¬
nitudinis eiꝰ. laudare poterimus :
Omino qd p̾termittendũ ñ ẽ quod
impleturi sumꝰ quandoq. scd̃m qd̾
dicitur. beati qui habitant in
domo tua dñel in scła scłoꝵ lau¬

Expanded text:
lominus confitere et lauda, quoniam lominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia omnibus profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccalaudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare poterimus? omnino quippe praetermittendum non est, quod impleturi sumus quandoque, secundum quod dicitur: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tur. penitus ignorat Tam̃ & si
ad hec nemo idoneus inuenitur
uotis om̃ib cessare non debet
quilibet etiã peccator a laudibꝰ:
quãius expleri non queat. qd̾
sentitur Unde sermo diuinus
cũ de peccatorib ageret inssalmis:
sacrificrũ inquit laudis honorifica¬
illi salutare dĩ: Ac si patent̃ dicat:
Iuie est iter laudis ad et̾nã laudẽ.
sine fine mansurã. sed nemo ap¬
prebendet illud: nisi ego p̾mons¬
trauero: Prxpterea km̃ȩ quia it̃
salutis nr̃e. in laudib est saluato¬
ris hortor uos & cõmoneo in hac
sacra sollempnitate genitricis di
mariȩ: nolite cessare a laudibus:
Qd̾ si uirgo es gaude. qͥa meriusti
& tu ẽẽ. qd laudas Tantũ cura:
ut sis quȩ digne laudare possis:
Qd̃ si continens es & casta: uene¬
rare & lauda: quia ñ aliunde
constat ut possis ẽẽ casta. quã
ex grã xp̃iͣ quȩ fuit plenissime
in maria. quã laudas Qd si con¬
ugata certe aut peccatrix. nichi¬

Expanded text:
tur, penitutur, penituad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis honorificailli salutare Dei : ac si patenter dicat, Illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram: sed nemo apprehendet illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimae, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae, nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, nihi
Abbreviated transcription (Latin):
on enĩ simplex fateor.Xll.
uel consueta fuit ista saluta¬
tio. sed omi admiratione digna:
Siquidẽ uenerationis fuit delatio
oblatio muneris. famulatꝰ obse¬
quiiͥ quia & si in scĩs patrib &
propħis grã fuisse credit᷑: ñ tamen
eatenus plena: In mariã uͦ. totiꝰ
gr̃e quȩ in xp̃o est plenitudo ue¬
nit : quãquã alit̃ : Et ideo inquit
benedicta tu int̾ mulieres: id est
plus benedicta quã om̃s mulieres:
Ac ꝑ hoc quicqͥd maledictionis in¬
fusum ẽ ꝑ euã. totũ abstulit be¬
nedictio mariȩ. insuꝑ & grãm
refudit xp̃i ortus: quã ñ habuit
priꝰ omĩs mundus: Igit᷑ qd̾ natura
non habuit. usus nesqiuit. ignora¬
uit ratio. mens ñ capit humana:
pauet cȩlũ. stupet terra. creatura
om̃is etiã olestis mirat᷑. hoc totũ
est quod ꝑ gabrihelẽ mariȩ diui¬
pletur Qua de causa de tali tantaq
loqui:me indignũ fateor: Sȩd
& puto qđ nemo est qui p̾sumat:
nisi qui quanta sint quę pandun¬

Expanded text:
on enim simplex, fateor, vel consueta fuit ista salutatio, sed omni admiratione digna. Siquidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii. Quia etsi in sanctis patribus et prophetis gratia fuisse creditur: non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae, quae in Christo est plenitudo venit, quamquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu in mulieribus, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum est, quod per Gabrielem Mariae divium adimpletur. Qua de causa de tali tantaque loqui, me indignum fateor: sed et puto quod nemo sit qui praesumat, nisi qui quanta sint quae pandun
Abbreviated transcription (Latin):
uoce ñ possumꝰ. nec facundia uale¬
mꝰ. exequamͣ uotis. & medullis
ac qualẽ ipse se nouit ore ac sp̃u
confiteamur ad iusticiã &. salutẽ:¬

Expanded text:
oce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis et qualem ipse novit, ore et spiritu confiteamur ad justitiam et salute
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ iħm: dicentes Quis putas ma¬
idem tributũ redditũ: ex
tione tributi dño fuerat cõparatꝰ :
ideo int̾rogant. quis maior sit in
gitationes eoꝵ: & causas erroris in¬
telligens: uult desideriũ głe. hu-¬
militatis contentione sanare: Et
aduocans tħc paruulũ: staguit
libet paruulũ. ut etatẽ quereret:
& similitudinẽ innocentie de¬
monstraret: Uel certe paruulum
statuit in medio eoꝵ. se ipsũ: qui
ñ ministrari uenerat sed ministrare:
ut eis humilitatis tribueret exẽplũ:
Alii. paruulũ int̾pretant᷑ sp̃m scm̃.¬

Expanded text:
utas maidem tributum redditum, ex tione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant, quis major sit in gitationes eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum, statuit libet parvulum ut aetatem quaereret, et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio eorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare. Ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s int̾ sint: tantomagis ardent:
quanto hunc uiciniꝰ uident: Quoꝵ
ꝓfecto flãma amor est: qͥa quo sub¬
tiliꝰ claritatẽ diuinitatis eiꝰ aspici¬
unt. eo ualidiꝰ in eiꝰ amore flãmas¬
cunt: Lẽescĩ eugłii: Scđm matħm.¬

Expanded text:
spiritus intersint, tanto magis ardent amore, spiritus intersint, tanto magis ardent amore, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia, quo subtilius claritatem divinitatis eius aspiciunt, eo valid<i>us in eius amore flammescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a gͦ angłoꝵ agmina quȩ mira
potentia p̾minent: ꝓ eo qd̵ eis
cetera ad obediendũ subiecta sunt:
dominationes uocant᷑: Throni qͦq
illa agmina sunt uocata: quib
p̃sidet: Quia enĩ thronos latino elo¬
quio sedes dicimꝰ: throni dĩ dicti
sunt hu qui tanta diuinitatis grã
replentur. ut in eis dñs sedeat : &
ꝑ eos sua uidicia decernat: Unde
& ꝑ psalmistã dicit᷑: Sedes suꝑ thro¬
nũ: qui uidicas equitatẽ: Cheru¬
bin quoq: plenitudo scientiȩ dicit᷑:
Et sublimiora illa agmina iccirco
cherubin uocata sunt: quia tanto
ꝑfectiori scientia plena sunt. qͥnto
ut scđm creaturȩ modũ eo plene
omĩa sciant: qͦ uisioni conditoris
sui ꝑ meritũ dignitatis apꝓpinqͥnt:
Seraphin etiã uocant᷑ illa scorum
spũum agmina: quȩ ex singulari
ꝓpinquitate conditoris sui. incom¬
parabili ardent amore: Seraphin
nãq ardentes uel incendentes uo¬
cant᷑: Quȩ. quia ita dõ coniuncta
sunt. ut int̃ hȩc & dm̃ nulli alii

Expanded text:
go angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni scilicet illa agmina sunt vocata quibus potens praesidet. Quia enim thronos latino eloquio sedes dicimus, throni dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sdicitur: Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Cherubim plenitudo scientiae dicitur; et sublimiora illa agmina idcirco cherubim vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quantout secundum creaturae modum, eo plene omnia sciant quo visioni Conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. Seraphim vocantur illa sanctorum spirituum agmina, quae ex singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore. Lectio IIIa. Seraphin namque ardentes vel incendentes vocantur. Que quia ita Deo coniuncta sunt, ut inter hec et Deum nulli alii
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sine diuino moderamine
gestũ fuisse constat. qd acu¬
leos temptationis in sese tã uali¬
dos ibidẽ exꝑtꝰ est: Sicut enĩ dux
bonoꝵ petrus pͥmo sibi ostensus
crimine ꝓbaret. qͣntũ subditis mi¬
sereri debuisset. Quia tam̃ primo
certaminis impetii fortit᷑ deuicit.
tale quid deinceps non sensit: Quã
obedient̾ sane. quã discrete priua¬
to bono qͥsq debeat cõmune bo¬
nũ p̃ferre. hic spiritalis disciplinȩ
magister in hoc suo facto demons¬
trat. qd̾ morx ͥ e xpetitꝰ est dilectã so¬
litudinẽ se uncens deseruit. & uo¬
to supplici satisfecit:

Expanded text:
Nec sine diuino moderamine gestū fuisse cōstat, quod aculeos tentationis in sese tam validos, ibidem expertus est. Sicut enim Dux bonorum Petrus, primo sibi ostensus, crimine probaret, qualiter subditis misereri debuisset. Quia tamen primo certaminis impetum fortiter deuicit, tale quid deinceps nūquā sensit. Quam obediēter sane, & quam diserte, priuato bono quisq. debeat cōmune bonū præferre, hic spiritalis disciplinę magister, in hoc suo facto demōstrat. Quod mox vt expetitus est, dilectā solitudinem, se vincens, deseruit, & voto supplicum satisfecit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmilitones benignitas: mira cari¬
tas. patientia uͦ atq humilitas. ult
humanũ modũ: Nã frugalitatẽ¬
in eo laudari non est necesse. qua ita usus
est: ut iam illo tempore ñ miles sed mo¬
nachis putaret᷑: Quib reb ita sibi om̃s
cõmilitones suos deuinxerat: ut eũ mi¬
ro affectu uenerarentur: Nec tũ rege-¬
neratꝰ in xp̃o. agebat quendã bonis
oꝑibꝰ baptismatis candidatũ.: assistere scilicet
laborantib. opẽ ferre miseris.: alere egentes.
uestire nudos Hichil sibi ex milttiȩ
stipendiis. p̃ter cotidianũ uictũ reser¬
uabat. iã tũ enugłii ñ surdus audi¬
tor: de crastino ñ cogitabat.Ll.

Expanded text:
benignitas, mira caritas, patientia uero adque humilitas ultra humanum modum. nam frugalitatein eo laudari non est necesse, qua ita usus est, ut iam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. pro quibus rebus ita sibi omnes commilitones deuinxerat, ut eum miro adfectu uenerarentur. necdum tamen regeneratus in Christo agebat quendam bonis operibus baptilaborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, vestire nudos: nihil sibi ex militiae stipendiis praeter quotidianum victum reservans, jam tum Evangelii non surdus auditor de cra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã quoq martyrii palmã ui¬
cit: fertur apud ueteres mos fu¬
isse. ut qͥs qͥs consul existeret: rux¬
ta ordinẽ tempoꝵ. honoris sui lo¬
cũ teneret: At si quis posteriꝰ ad
consulatũ ueniens. consul non
semel sed bis fortasse aut tercio
fieret: etiã illos laude & hono¬
re transcenderet. qui ñ plus quã
se mel consules extitissent. Uicit
gͦ beata felicitas martẏres. quȩ
tot ante se morientib filus. pro
xp̃o frequent᷑ occubuit: quia
ad amorẽ illiꝰ sola sua mors mi¬

Expanded text:
ipsam quoque martyrii palmam viipsam quoque martyrii palmam vicit. Fertur apud veteres mos fuisse ut quisquis consul existeret juxta ordinem temporum honoris sui locum teneret; at si quis posterius ad consulatum veniens consul non semel, sed bis fortasse aut tertio fieret, etiam illos laude et honore transcenderet qui non plus quam semel consules exstitissent. Vicit ergo beata Felicitas martyres, quae, tot ante se morientibus filiis, pro Christo frequenter occubuit, quia et amori illius sola sua mors mi
Abbreviated transcription (Latin):
consortẽ:
qd̾ eius cor morientib filus.
etĩã carnalis affectꝰ minime pul¬
sauit: Neq enĩ filios qͦs carnẽ
suã eẽ nouerat: sine dolore po¬
terat morientes uidere: Sed erat
ius amoris interior. quȩ dolorẽ
uinceret carnis Unde & passuro
ducet qͦ non uis Neq enĩ plenis¬
sime petrꝰ si nollet ꝓ xp̃o pati po¬
tiusset. sed martyriũ qd̃ ꝑ infir¬
mitatẽ carnis noluit : ꝑ uirtutẽ
sp̃s amauit: Qui dũ ꝑ carnẽ ad
martyrii nolendo uoliusset: sic̃
nos quoq cũ gaudiũ querimus
salutis amarũ poculũ sumimꝰ
purgationis A maritudo qͥdẽ in
poculo displicet. sed restituenda ꝑ
amaritudinẽ salus placet: Amauit
sed ꝓ amore celestis patriȩ. mori
corã se uoluit quos amauit: Ip̃sa
eoꝵ uulnera accepit. sed ipsa in
eis ad regna ꝑuenientib excreuit:
Recte gͦ hanc feminã ultra mar a¬
tyrẽ dixerĩ. quȩ totiens in filus¬
est desiderabilit̾ extuicta Dum
multiplex martx̧riũ obtinuit.

Expanded text:
consortem. quod ejus cor morientibus filiis, etiam carnalis affectus minime pulsarit. Neque enim filios, quos carnem suam esse noverat, sine dolore poterat morientes videre; sed erat vis amoris interior, quae dolorem vinceret carnis. Unde et passuro quo non vis. Neque enim plenissime Petrus, si nollet, pro Christo pati potuisset; sed martyrium, quod per infirmitatem carnis noluit, per virtutem spiritus amavit. Qui dum per carnem ad cruciatum martyrii nolendo volunos quoque cum gaudium quaerimus salutis, amarum poculum sumimus purgationis. Amaritudo quidem in poculo displicet, sed restituenda per amaritudinem salus placet. Amavit sed pro amore coelestis patriae mori etiam coram se voluit quos amavit. Ipsa eorum vulnera accepit, sed ipsa in eisdem ad regnum praevenientibus excrevit. Recte ergo hanc feminam ultra martyrem dixerim, quae toties in filiis desiderabiliter exstincta, dum multiplex martyrium obtinuit, 1446
Abbreviated transcription (Latin):
Sanifestũ ẽ aut̃. qr om̃s qͥ a regno
dĩ alienant᷑: in ęt̾no igne cũ diabo¬
lo eiꝰq angłis dãpnabunt᷑ : Proinde di¬
lectissimi. si ñ oñs posst̃ implere qd oñs
ait. uendite que possidetis. illud tam̃
facile siñ assistat dira cupiditas. om̃ib
salubre. si ferueat caritas Cunctis gͦ de¬
bet eẽ cõmune: ut om̃ib donet᷑ et̾na
felicitas:

Expanded text:
s quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite quae possidetis , illud tamefacile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas.
Abbreviated transcription (Latin):
cce hoc tã nignũ bonũ implere pauci
posst̃: multi ñ posst̃. Eqͥd qr paucis
dõnat᷑ ista ꝑfectio. ꝑpt̾ea debent eeͥ pessi¬
mi. qͥcũq in bono ñdũ posst̃ eẽ ꝑfecti:¬
tatis insistere. qr forte ũdũ potest om̃s
res suas pauꝑib erogare: Aut idco de¬
bet aliena concupiscere: qr ꝓpͥa necdũ
potest omino contẽpnere: Absit hoc
a fidelib sius: Apłs enĩ ueratit᷑ dicit:
qr neq auari neq rapaces. regnũ dĩ

Expanded text:
cce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfectitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, n
Abbreviated transcription (Latin):
d ubi ne faceret.I.l.
reuocatus est: publicas muli¬
eres publice ad se ingredi fecit:
ad hoc tantũ ut uisis his: popłi
intentio reuocaretur: At uero
popłs: magis magisq clamabat:
Peccatũ tuũ suꝑ nos At ille cũ
uideret intentionẽ suã nichil¬
posse proficere : fugã parauit:
Egressusq nocte media de ciuita¬
te: cũ tici nũ se petere putaret.
mane ad portã ciuitatis qͤ dicit᷑¬
romana inuenit᷑. Dñs enĩ qͥ eccłiȩ
suę catholicȩ parabat murũ ad¬
uersũ inimicos suos. & turrĩ eri¬
gebat dauid contra faciẽ damas
est ad clementissimũ imꝑatorẽ:
Tunc ualentinianꝰ qͥ perat sũmo
gaudio accepit: qd̾ iudices a se directi
ad sacerdotiũ peterentur: Letabatur
etiã ꝓbis p̃fectus. quia uerbũ eiꝰ im¬
pleretur in ambrosio: Dixerat enun
proficiscenti. cũ mandata ei ab eodẽ

Expanded text:
d ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit, egressusque noctis medio civitatem cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Medi invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damascest ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eode
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit inqͥt. quasi aurora con¬
surgens. pulcra ut luna. electa
ut sol: terribilis. ut castroꝵ acies
admirantes facit: qd qͦsi noui di¬
luculi aurora ritilans. ascensu
suo resplendeat: multis freta &
uallata scõꝵ agminibꝰ Unde di¬
cit᷑ : terribilis ut castroꝵ acies or¬
dinata: Si quidẽ t̾ribilis suis fac¬
ta uirtutib ut castroꝵ acies
admodũ ordinata: hinc inde scõꝵ
luna immo pulcrior quã luna:
quia iã sine defectu sui chorus¬
cat: cȩlestib illustrata fulgoribꝰ.
Electa ut sol fulgore urtutũ: qͥa
ipse eã elegit sol iusticiȩ: ut nas¬
ceretur ex ea. Ad cuiꝰ ꝓsecto exeqͥas
quantũ fas est credere famulant᷑
angłi: & uniuerse cȩlox congra¬
tulantur curiȩ. Nec mirũ. quia
honor mat̾nus. eiꝰ est qui ẽ natus
ex ea: quẽ omĩs cȩloꝵ ordo uene¬
ratur. & adorat suꝑ se eleuatũ:
cũ patre in sede maiestatis dm̃¬

Expanded text:
ndit, inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans, ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata: hinc inde angeloluna, immo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat, coelestibus illustrata fulgoribus. Electa ut sol, fulgore virtutum, quia ipse elegit eam sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias quantum fas est credere famulabantur angeli, et universae coelorum congratulabantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus ejus est, qui est natus ex ea: quem omnis coelorum ordo veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis D
Abbreviated transcription (Latin):
uitas: in qua głosa & felix
ãd ȩthereum ꝑuenit thalamũ:
Quę ꝓfecto sestiuitas.
sieiti & uirgo in cõꝑabilis
est ceteris uirginibus. ita in cõ
tib angłicis. Propt̃ qd ex ꝑsona
suꝑnoꝵ quiũ. in eiꝰ ascensione
admirans sp̃s sc̃s: ait in canticis.
Quȩ est ista quȩ ascendit ꝑ de¬
sertũ: qͣsi uirgula fumi ex aroma¬
tibus:
t bene quasi uirgula fumũ
quia gracilis &. delieata: qͥa diui¬
nis extenuata disciplinis. &s conere¬
mata intus in holocaustũ. incendio
pi amoris: & desiderio caritatis:
Ut uirgula inqͥt fumi. ex aromati¬
bus: nimirũ quia repleta erat
multis uirtutũ odorib: manans
ex ea flagrabat suauissimꝰ odor.
de radice iesse olim exorta: s mi¬
rabant᷑ electoꝵ animȩ p̾ gaudio
quȩ nã esset. quȩ etiã meritoꝵ

Expanded text:
x ad aethereum pervenit thalamum. Quae profecto festivitas, sicuti et virgo incomparabilis est caeteris virginibus, ita et incotibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, et concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex aromatibus: nimirum quia multis repleta est virtutum odoribus: manans ex ea fragrabat suavissimus odor de radice Jesse olim exorta: sed mirabantur electorum animae prae gaudio, quaenam esset quae etiam meritorum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs Et si abiero & p̾parauero
uobis locum : iterũ uenio & ac¬
cipiã uos ad me ipsũ. ut ubi ego
sum: & uos sitis Deinde addiderat.
& quo ego uado scitis & uiã scitis.
nichilq aliud ostendit eẽ qd dix̃.
nisi quia ipsũ sciebant: .Il.¬
uid gͦ esset ire ad seipsũ ꝑ se

Expanded text:
t si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum pe
Abbreviated transcription (Latin):
stinanter aciueniꝰ ut nuntiarem omnia ista
quȩ uentura sunt ingallias. Obhoc notum
nobis facio si uiuus in corpore p̃cando ꝓuo
bis ista optinere non potui: credo quod iam
defunctus. in spũ ꝓ animabus ur̃is apud al¬
tassimum qui me ad regimen animatũ uĩarũ
pastorem ẽe constituit: et quime monente

Expanded text:
stinanter adveni, ut nunciarem omnia ista, stinanter adveni, ut nunciarem omnia ista, que Ventura sunt in Gallea. Ob hoc notum vobis facio, si vivus in carnem precando pro vobis ista obtinere non potui, credo, quod iam defunctus in spiritu pro animabus vestris ,apud Altissimum, qui me ad regendum animarum vestrarum pastorem esse instituit; et qui, me monente
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓuoliitus genib meis orando. ad scĩ petri
tumulum diutius in cumbendo. in orationi¬
b meis responsum audire merur:&e. dixit mͥ.
Quid inquietas me scissime uir: cum apudl do¬
minum definitum sit. ut cuncta gallia destru¬
aturꝰ et in manus hunorum tradenda hostili
erercitu uastetur: et uniuersȩ ciuitates eurdpe
et castella igni cremanda exurenturꝰ & cuncta
sancitiaria erunt combusta: excepto altari
sc̃i stephani urbis metensium. ubi sanguis eꝰ
dõ ergo non possumus rogare dominum ut
ista nobis orando concedat: s tu uer scĩssi¬
me  beate seruati: audi consilium. Helociter
ꝑge ad domum tuam. et ad populum tuuim
et iube parare sepulturam tuam: et quere t
pura et munda linteamina. ad tegendum
corptisculum tuum: cito mnigrabis a corpore
cum pauco dolore: et oculꝰ tui non tndebtis
mala quȩ sunt facturi hum ingallia:ͥ sicut
loquutus est dominus ds̃ nr̃ ad me. Idõ tã
cto egressuss ab urbe roma. et nunc aduos fe¬

Expanded text:
et, provolutis genibus meis, orando ad sancti Petri tumulum, diucius incumbendo in oracionebus meis responsum audire merui. Et dixit mihi: „Quid me inquietas, sanctissimi vir, quia apud Dominum definitum est, ut cuncta Galea distruatur et in manus Chunorum tradenda hostile exercitu vastetur, et universae civetatis Eorupe et castella igni cremen da exurentur, et cuncta sanctuaria erunt conbuste, excepto altare sancti Stefani urbis Mettinsium, ubi sanguis eius dio non possumus rogare Dominum, ut ista nobis orando concedat. Sed tu, vir sanctissimi et beati Servaci, audi consilium meum, velociter perge ad domum tuam et ad populum tuum et iube parare sepultura tua et quere tibi pura et munda lenteamina ad legendum corpusculi tui, et cito migraberis a corpore cum pauca dolore, et oculi tui non videbunt mala, que sunt facturi Chuni in Gallea, sicut locutus est dominus Deus noster ad me". Ideo tam cito egressus ab urbem Romam, et nunc ad vobis fe
Abbreviated transcription (Latin):
qui scandalizatur: paruilꝰ est:
Maiores enĩ: scandala ñ recipiunt:
Expedit ei ut suspendat᷑ mola asi¬
naria in collo eius: & demergat᷑
in ꝓfundo maris: Quãquã hȩc gene
ralis possit ẽẽ sententia. aduersũ
om̃s qui aliquẽ scandalizant.
tam̃ uixta consequentiã sermonis.
etiã contra apłos dictũ intelligi
potest: qui int̾rogando qͥs maior
esset in regno celoꝵ : uidebant᷑ int̾
se de dignitate contendere: Et si
in hoc uitio ꝑmansissent:⁊ pote¬
rant eos quos ad fidẽ uocauerant
ꝑ suũ scandalũ ꝑdere: dũ apłos
uiderent int̾ se de honore pugna¬
re. Qd̃ aut̃ dixit. expedit ei ut
suspendat᷑ mola asinaria in collo
quo maioꝵ criminũ ista apud
ueteres iuideos pena fuerat. ut
in ꝓfundũ ligato saxo demerge¬

Expanded text:
qui scandalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec geralis possit esse sententia adversum omnes qui aliquem scandalizent, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest. Qui interrogando quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere; et si in hoc vitia permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant per suum scandalum perdere, dum apostolos vident inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demerge
Abbreviated transcription (Latin):
crifacere cognatos. &. necessarios:
causã habeas ruinarũ: Itaq non
uxor. non fr̃. non filii. ñ amici.
non om̃is affectus qui nos exclu¬
dere potest a regno celoꝵ: amori
dñi p̃ponat᷑. Nouit unusquisq
credentiũ quid sibi noccat. uel in
quo sollicitet᷑ animꝰ: ac sepe tẽpte¬
tur: Melius est uitã solitariã du¬
cere: quã ob uitę p̃sentis necessa¬
ria. ęt̾nã uitã ꝑdere Uidete. ne

Expanded text:
crifacere cognatos et necessarios, crifacere cognatos et necessarios, causam habeas ruinarum. Itaque non frater, non uxor, non filii, non amici, non omnis affectus qui nos excludere potest a regno coelorum, amori Domini praeponatur. Novit unusquisque credentium, quid sibi noceat, vel in quo sollicitetur animus, ac saepe tentetur. Melius est vitam solitariam ducere, quam ob vitae praesentis necessaria, aeternam vitam perdere. Videte
Abbreviated transcription (Latin):
e mundo ab scandalis Neces¬
se est enĩ: ut ueniant scanda¬
la. Uerumtam̃. ue homini: per
quẽ scandalũ uenit. Non quo
necesse sit uenire scandala. alio¬
quin absq culpa essent qui scan¬
dalũ faciunt: sed cum necesse
sit in hoc mundo fieriscandala:
unusquisq suo uitio scandalis
patet: Simulq ꝑ generalẽ sen¬
tentiã ꝑeutitur uidas: qui pro¬
ditioni animũ preparauerat:
Necesse est quidẽ. uenire scandala
Uerũtamen ue ei est homini: qui qd
necesse est ut in mundo fiat: uitio
suo facit. ut ꝑ se fiat: Igit᷑ om̃is
truncat᷑ affectus. & uniuersa pro¬
pinquitas amputat᷑: ne ꝑ occasio¬
nẽ pietatis. unusqͥsq credentium
scandalis pateat: Si in quit tea est
quis tͥ coniunctꝰ. ut manꝰ. pes. ocłs.
& est utilis atq sollicitꝰ & acutus
ad ꝑspiciendũ ⁊ scandalũ aut̃ ⁊ͥ
faciat. & propt̃ dissonantiã moꝵ.
te ꝑtrahit in gehennã: meluis ẽ
ut & ꝓpinqͥtate eius & emoliuñtis
carnalib careas: quã dũ uis lu¬

Expanded text:
do a scandalis. Necesse est enim ut veniant scandala; verumtamen vae homini per quem scandalum venit. Non quo necesse sit venire scandala alioquin absque culpa essent qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet; simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditioni animum praeparaverat. Necesse est quidem venire scandala: Vae tamen ei est homini, qui quod necesse est ut fiat in mundo, vitio suo facit, ut per se fiat. Igitur omnis truncatur affectus, et universa propinquitas amputatur, ne per occasionem pietatis unusquisque credentium scandalis pateat. Si, inquit, ita est quis tibi conjunctus, ut manus, pes, oculus, et est utilis atque sollicitus, et acutus ad perspiciendum: scandalum autem tibi facit, et propter dissonantiam morum te pertrahit in gehennam: melius est, ut et propinquitate ejus, et emolumentis carnalibus careas, ne dum vis lu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ nec insolens turba ꝑstreperet.¬
nec infidelis rideret auditor:
sed hii tantũ audire possent
qui p̃dicant̾e uerbũ salutis
cura tantũ diuini cultꝰ expe.¬
terent : & aduerterent eũ uera
annuntiare de xp̃o. qͥ per asser¬
tione̾ iusticie ut illicitas hero¬
dis nuptias increparet. nec regẽ
timuisset offendere: nec sqͣlorẽ
carceris declinasset: nec tyrannt ql.

Expanded text:
ejus nec insolens turba perstreperet,ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrann
Abbreviated transcription (Latin):
ulũ uel ꝓmissũ fuisse uel
nãtũ. cuiꝰ causa & amisisse
ꝓbabat᷑: & recepisse sermonẽ:
Quid hac fr̃s religione głosius. qͥd
hac insigniꝰ fide. in qua stẽrilis
loquit᷑. & in secreto mat̾noꝵ uis¬
cerũ. paruuli totiꝰ mundi gaudia
ec enĩ poterat ueteri sub lege
ordinẽ suũ mortalis seruare
natura. quando ꝑ nouã diuini¬
tatis grãm. nouũ saluti om̃ium
misteriũ parabatur: Hic ergo est
ioħs: de quo ꝓpħauit isaxas di¬
cens Uox clamantis in deserto.
parate uiam dñi: rectas facite
semitas dĩ nr̃i: uox inqͥt claman¬
tis: Qũa bene uoxdicit᷑: qͥ ueniente de
cȩlestibꝰ ĩ carne hõis unigenitũ di. pleno
letus ore clamabat : Recte uox
dicitur. cuiꝰ intonante p̃conio
sacramentũ redemptionis hu¬
manę: surda dudũ cepit audi¬
re mortalitas Re.
It enĩ uenerandus baptista
muto patri aꝑuit linguã:
ita aures hominũ salutaris gr̃ę
innouauit auditu Clamabat.
aut̃ in deserto: ubi p̾dicationẽ

Expanded text:
el natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia ec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit:
eatissimus itaq petrus apłici
ordinis princeps. pͥmꝰ dnĩ con¬
fessor factus est: petra ȩccłiȩ. cla¬
uicularius regni est constitutus
Huic nom̃ ex opere datur. & titulꝰ
ex merito potestatis imponitur:
cũ a dño audire meruerit Et
ego dico tͥ. id est sicut tͥ pat̾ m̃s
manifestauit diuinitatẽ meam. ita
& ego tibi notam facio excellentiã
tuam. quia tu es petrus: id est. cũ
ego sim inuiolabilis petra: ego lapis
angularis qui facio utraq unũ.
ego fundam̃tũ pret̃ qđ nemo po¬
test aliud ponere : tam̃ tu quoq
petra es: quia mea uirtute solidaris.
ut quȩ mͥ potestate sunt propria.
sint tͥ mecũ participatione cõmu¬
nia Suꝑ hanc inquit fortitudinẽ
ȩt̾num instruã templũ: & eccłiȩ
mee cęlo inserenda sublimitas: ex
huius fidei firmitate consurget:

Expanded text:
indicavit. indicavit. Beatissimus itaque Petrus apostolici ordinis princeps, primus Domini confessor factus, petra Eccleclesiae, clavicularius regni est constitutus. Hinc nomen ex opere datur, et titulus ex merito potecum a Domino audire meruit. Et ego dico tibi, id est, sicut Pater meus tibi manifestauit diuinitatem meam, ita & ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmu Super hanc, inquit, fortitudinem, æternum instruam templum, & Ecclesiæ meæ cœlo inserenda sublimitas, ex huius fidei firmitate consurget
Abbreviated transcription (Latin):
eligitur petrus: qui & uniuer¬
sarũ gentiũ¬
patrib preponatur: ut quãius in
paliter regit xp̃c: Magnũ & mira¬
bile dilectissimi huic uiro consorti¬
um potentię suę tribuit diuina
dignatio. & si quid cõmune cũ eo
ceteris uoluit esse principibꝰ: nũꝗͦ
nisi ꝑ ipsum dedit. quicqͥd alus
non negauit: Om̃s deniq apłos
dñs quid de se opinent᷑ homines
int̾rogat: & tam diu responden¬
tiũ sermo cõmunis fuit: quã diu
humanȩ ignorantiȩ ambiguitas
ꝑstitit: At ubi quid habeat disci¬
płoꝵ sensus exigitur: primꝰ est in
dñi confessione. qui primꝰ erat
in apłica dignitate Qui cũ dixis¬
set tu es xp̃c filius dĩ uiui: respon¬
dit ei tħs: Beatus es symon bario¬
na : quia caro o sangius non re¬
uelauit tͥ. sed pater m̃s qui in cȩ¬
lis est. Id est ideo beatus es: quia
te pater m̃s docuit. nec te terrena
opinio fefellit : sed inspiratio ce¬
lestis instruxit. & non caro & san¬
guis: sed ille me tͥ cuiꝰ sũ unigenit

Expanded text:
 qui et universarum gentiPatribus praeponatur: ut quamvis in paliter regit Christus. Magnum et mirabile, dilectissimi, huic, viro consortium potentiae suae tribuit divina dignatio, et si quid cum eo commune caeteris voluit esse principibus, nunquam nisi per ipsum dedit, quidquam aliis non negavit. Omnes denique apostolos Dominus quid de se opinentur homines interrogat, et tandiu respondentium sermo communis fuit, quandiu humanae ignorantiae ambiguitas perstitit. At ubi habeat discipulorum sensus exigitur, primus est in Domini confessione, qui primus erat apostolica dignitate. Qui cum dixisset: Tu es Christus Filius Dei vivi , respondit ei Jesus: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Id est, ideo beatus es, quia te Pater meus docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed inspiratio coelestis instruxit. Et non caro et sanguis, sed ille me tibi, cujus sum unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
Duȩ & enĩ sunt conditȩ domꝰ. ob
significationẽ utriꝰq popłi in ean¬
dem fidẽ uenturi. iudei scilicet
& gentilis: Unde bene taberna¬
culũ sola plebs hebrea condidit
in heremo. templi aut̃ structurã
ꝓfeliti id est aduenȩ de gentibꝰ. qͥtqt
in popło isrł tunc inueniri poterant.
deuota fide compleuerunt: Sed
& rex potentissimꝰ tyri conductus
a salomone cõmodatis artificibus
& lignis gratissime iuuit: qͥa nimi¬
rũ ante incarnationẽ dñicã notꝰ¬

Expanded text:
nim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi in eamdem Fidem venturi, Judaei scilicet atque gentilis. Unde bene Tabernaculum sola plebs Judaea condidit in eremo. Templi autem structuram Proselyti, et advenae de Gentibus quotquot in populo tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et Rex potentissimus, Tyri conductus a Salomone commodatis artificibus, et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem Dominicam no
Abbreviated transcription (Latin):
lationes. urx̧.rixe. dissensiones. hereses.
inuidiȩ. homicidia. ebrietates. comessa¬
tiones. & his similia:
ultis audire. an arbores quȩ tales
cens Quȩ p̃dico uobis sicut p̾dixi. qm̃
qui talia agunt: regnũ dĩ ñ conse¬
quent᷑: Bonȩ quoq arboris fructus.
subsequent᷑ enumerat dicens fructꝰ
aut̃ sp̃s est. caritas. gaudiũ. pax. pati-¬
entia. bonitas. benignitas. fides. man¬
suetudo continentia: De quib & ali¬
bi ãmonens ait Ut filii lucis am¬
bulate. fructus enĩ lucis est in om̃i
bonitate: & iusticia & ueritate: Qi
nimirũ fructus cũ arborib e. quib
prodeunt: & hic ad domũ fidei: &
illic ad habitationẽ suꝑnę beatitu¬
dinis. ueracit̾ ꝑtinent: Audiamꝰ
in miscdia dĩ sperat. in templo ȩt̃¬
nitatis. qui in domo dĩ presenti
miscdiȩ grã resplendet: iuire se
talis ad templũ magni regis ꝑti¬
nere confidens alibi dicit: Et mise¬

Expanded text:
rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes et his similia . Vis audire an arbores quae hos frcens: Quae praedico vobis sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamusin misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et mise
Abbreviated transcription (Latin):
d etiã mistica ueteris instru¬
menti nobis historia diligent̃
insinuat. quando uel moyses ta¬
bernaculũ. uel templũ dño salo¬
mon in scẽ eccłiȩ tipũ condidit:
Utraq enĩ domsꝰ firmit᷑ fundata eẽ
refertur: tabernaculũ qͥdẽ. qͥa cõpae¬
tos de tabulis habebat parietes. suꝑ
bases argenteas: templũ aut̃ super
quoq erant imputribilia: ẽ quib
& tabernaculũ om̃e factũ & tẽplũ
uitus ornatũ ac desuꝑ tectũ fulge¬
bat: Aurũ etiã de thesauro bono
optimũ ꝓferebat᷑. de quo & taber¬
naculi parietes intꝰ ac foris uestiti.
& templi non tantũ parietes. uerũ
etiã laquearia. trabes. ostia. postes.
& paiumenta erant cooꝑta: Sȩd
& uasa uel utensilia domꝰ utriꝰq.
cuncta pene aurea. neq hȩc nisi de
auro purissimo fieri licebat. Fructꝰ
etiã arboꝵ qui in domo dñi offe¬
rebant᷑. purissimi & exquisiti ẽẽ
mirrȩ. uel stactis. & ceterarũ huiꝰ¬
modi: quȩ uidelicet cuncta spiri

Expanded text:
d etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super quoque erant imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse myrrhae, vel stactis, et caeterarum hujusmodi. Quae videlicet