comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culdubio ñ habebant. ñ eis repecitur lauachrũ
carnis. N defait etiã foris positis ista forma
pietatis. s nͥ uitꝰ ñ pot̾ eis cdari unitas sp̃c in
uincło pacis. De talib dicit apłs. habentes
formam pietatis. ĩtutẽ aũt eis abnegantes.
Potest enĩ ẽe uisibił forma palmitis ctiã p̃ter
uitẽ. s inuisibilem uitã radicis hab̾e ñ pot̾̃
nͥ in uite: Puide corꝑalia sacramta que poitãt
&e celebrant etiam segͥgati ab unitate corꝑis xͥ.
formã possunt exhibere pietatis. uurtus nͭ pieta¬
tis inuisibilis. ⁊ sp̃uał. ita in eis ñ pot̃ eẽ. quẽ¬

Expanded text:
cul dubio non habebant, non eis repetitur lavacrum carnis. Non defuit etiam foris positis ista forma pietatis, sed nisi intus non potest eis dari unitas Spiritus in vinculo pacis, de talibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Potest enim esse visibilis forma palmitis etiam praeter vitem, sed invisibilem vitam radicis habere non potest nisi in vite. Proinde corporalia sacramenta quae portant et celebrant etiam segregati ab unitate corporis Christi, formam possunt exhibere pietatis, virtus vero pietatis invisibilis et spiritualis ita in eis non potest esse, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tur regnumdiaboli. cum quo & uos subu̾timini
Regnum di ẽ potestas qͣ dampnant᷑ impii. ⁊
celoꝵ. Quasi dicat. Si in sp̃n dĩ eitio demonia. sñ
dubio sciatis aditum regni celestis patefactũ cre¬
dentib. Digitus di ẽ. quẽ ꝯfessi sunt magi. qui
contͣ moysen ⁊ aaron signa faciebant dicenteᷤ
digitꝰ dĩ ẽ iste. quo ⁊ tabule lapidee scͥpte sunt
in monte syna. Ipse enim scͥpsit. quł scribenda
dictauit. Manis et brachiũ di. filius eiꝰ ẽ. ⁊ digi
minum. suie angłoꝵ. In nullis enim m̾b̾s mag̃
Dicut aut digitus cummanu uł brachio.
manꝰ uͦ uł brachium in corꝑe unũ sunt
ꝑsone. una au̾t sub̾a duunitatis. Digiti uͦ di plu¬
ralit̾ sc̃i intelligunt᷑ ꝓpħe. per quos sp̃c sc̃s libͦs
legis ac ꝓpħay sua inspiratione describit. De
insinuauit. auit quomͦ pottĩt quiiquam int̾re
in domum fortis. ⁊ uasa eius diriꝑe. in quibus

Expanded text:
tur regnum diaboli, cum quo et vos subvertimini. tur regnum diaboli, cum quo et vos subvertimini. Regnum Dei est potestas qua dominantur impii et coelorum quasi dicat: Si in spiritu Dei ejicio daemonia, sine dubio sciatis aditum regni coelestis patefactum credentibus. Digitus Dei est quem confessi sunt Magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant dicentes. « Digitus Dei est iste , » quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina. Ipse enim scripsit qui scribenda dictavit. Manus et brachium Dei Filius ejus est, et diminum, sive angelorum. In nullis enim membris Sicut autem digitus cum manu vel brachio; manus vero vel brachium cum corpore unum sunt personae, una autem substantia divinitatis. Digiti vero Dei pluraliter sancti intelliguntur prophetae, per quos Spiritus sanctus libros legis ac prophetarum sua inspiratione describit. De insinuavit. « Aut quomodo potest quisquam intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cicio demonia filii ur̃i in quo eiciunt: Iõ ipsi
uidices ur̃i eĩt. filios uideoꝵ. uł erorcistaᷤ gen¬
tis illiꝰ significat. uł apłos ex eoꝵ stirpe gene¬
ratos. Quasi dicat. Si in filiis ur̃is exptilsionẽ
demonũ dõ attͥbuitis. qͣre in me ñ idẽ facitis:
Apłi qui sunt ignobilia:⁊ ꝯtẽptibilia hꝰ mundi
ĩ quibꝰ ñ malignitas. s mee iurtutis simplicitaᷤᷤ
apparct. testes mei er̾t. qd̾ in sp̃u scõ eicio demo¬
ma. Et crunt ũri iudices. de hoc qd̾ mͥ imponi¬
tis. ꝑ bedrebub oꝑari. Uł exorciste qui filii ur̃i
sunt ⁊ demones fugant ab obsessis iudices
u̾ri erunt ñ potestate ut mei discipłi. s c̃oꝑa¬
tione dum illi expulsionẽ demonũ do assi¬
gnant uos beclrebub pͥncipi demoniꝙ. Porto
si indigito di eicio demomia: ꝓfecto ꝑuenit ĩ uoᷤ¬
citio demone. nec alit̾ possunt filii ur̃i eicere
ꝓculdubio ꝑuenit in uos regnum di. qͦ subu̾ti¬

Expanded text:
ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. » Filios Judaeorum vel exorcistas gentis illius significant, vel apostolos ex eorum stirpe generatos. Quasi dicat: Si in filiis vestris expulsionem daemonum Deo attribuitis, quare in me non idem facitis? Apostoli, qui sunt ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non malignitas, sed meae virtutis simplicitas apparet, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio daemonia. Et erunt vestri judices de hoc quod mihi imponitis per Beelzebub operari. Vel exorcistae, qui filii vestri sunt et daemones fugant ab obsessis judices vestri erunt, non potestate ut mei discipuli, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principe daemoniorum. « Porro, si in digito Dei ejicio daemonia, cio daemones, nec aliter possunt filii vestri ejicere, procul dubio pervenit in vos regnum Dei, quo subverti
Abbreviated transcription (Latin):
dix cis. Om̃e regnum inscipsum diuisum deso¬
labitur. ⁊ domus diuisa adu̾sꝰ se ñ stabit. ad co¬
gitationes phariscoꝵ respondit. ut uł sic cõpel¬
lerentur crede. huxta litt̾am patet. qͦd om̃e re¬
gnũ solidũ ⁊ firmumsi ꝑ partes diuiditur.
cum alii ab aliis uł ꝑimunt᷑. uł opͥmuntur
in solitudinẽ redigit᷑. uacuatũ ab habitatoribꝰ
Eadẽ qͦ ratio ẽ domꝰ. siue ciuitatis. qd̾ matħs¬
ponit. Concordia nãq parue res crescunt. diᷤ¬
cordia maxune dilabuntur. Quo aũt ħ sp̃u
alit̾ tendant exponit. Si aũt ⁊ sathanias in
scipsum diuisꝰ ẽ: qͦmͦ stabit regnũ ipsiꝰ: Npot̾
stare. s finem ht̃. quia dicitis in beelzebub
cic̾e me demonia. Eligant quod uelint. Si
sathanas sathanan ñ pot̾ eicere. nicħ contͣ
dñm dicunt. Si aũt potest. recedant a regno
eiꝰ. qd̾ diuisum stare ñ potest. ne in ruina
cuis parit̾ inuoluant᷑. Si aũt ego in beelzebub

Expanded text:
eis. « Omne regnum in seipsum divisum desoeis. « Omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus divisa adversus se non stabit. » Ad cogitationes Pharisaeorum respondit ut vel sic compellerentur credere. Juxta litteram patet quod omne regnum solidum et firmum, si per partes dividitur, cum alii ab aliis vel puniuntur vel perimuntur, in solitudinem redigitur, vacuatum ab habitatoribus. Cadere quoque ratio est domus sive civitas. Quod Matponit. Concordia namque parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Quo autem haec spiritualiter tendant, exponit: Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quomodo stabit regnum ipsius? Non potest stare, sed finem habet, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia. Eligant quod velint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicunt. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest ne in ruina ejus pariter involvantur. « Si autem ego in Beelzebub
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. In beel rebub pͥncipe demonioꝵ
hic eicit demnones. Turb̃ minꝰ eruditis. facta dmñ
mirantib scribe ⁊ pharisci sinistra int̾p̃tatione
de factis dñi laborabant. attribuentes mirada
ciꝰ beelrebub. qui d̾s erat acharon. Beel ipse ẽ
baal. zebub au̾t musca uocatur. Nec uirta q̃dã
m̃dosa exemplaria .l. litt̾a. uł .d. in fine ẽ nomi¬
nis legenda sb. Bcelzebub aũt uir muscarũ
siue habens muscas int̾p̃tatur: ob sordes uide¬
licet unmolatit cruoris. cuiꝰ spurtissimo rata
uł nomine pͥncipẽ demonioꝵ cognominabat̃s
Nota quia minus rex conditor. nimue. belo patͥ
statuam ꝯscc̾uit. eiq diuinos honores ꝯstituit.
Cuiꝰ simulacͥ similitudine caldei suscipientes
bel uocabant. iñ palestim suscipiente baaldi¬
cebant. moabite beelphegor. Iud̃i autẽ uniꝰ dĩ
cultore ꝓpt̾ dcrisionẽ gentium. beelzebub
appellabant asserentes in hoc simulacro pͥnci¬
ree aũt ut uidit cogitationes eoꝵ R xxxiii.

Expanded text:
dicebant: In Beelzebub principe daemoniorum hic ejicit daemones. » Turbis minus eruditis facta Domini mirantibus, Scribae et Pharisaei sinistra interpretatione de factis Domini laborabant attribuentes miracula ejus Beelzebub, quod deus erat Accaron. Beel ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Haec juxta quaedam mendosa exemplaria, l, littera, vel d in fine est nominis legenda. Sed b, beel, zebub, aut vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant.  Belo patri statuam consecravit, eique divinos honores constituit. Cujus simulacri similitudinem Chaldaei suscipientes, Bel vocabant. Inde Palaestini suscipientes, Baal dicebant. Moabitae Beelphegor, Judaei autem, unius Dei cultores propter, derisionem gentium, Beelzebub appellabant, asserentes in hoc simulacro principse autem ut vidit cogitationes eorum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
eicietur foras. Fortior illo fuit ipse d̾ns. qͥ arma
cł abstalit .i. astuitias ⁊ dolos neqͥtie sp̃ualis ⁊
sic adimendo potestatem a seductione electoꝵ
compescere coegit quod fuit alligari fortẽ Spolia
scu uasa sunt homines ab eo decepti. que uictor
xxp̃c distribuit. qd̾ ẽ insigne tͥunphantis. quia
captiuam ducens captiuitatẽ. dedit dona ho
foitis diripere. ereptos adiabolo. eecłie adunare.
& ꝑ distinctas gͣduum dignitates ꝓmouere. Q
non ẽ mecum contͣ me ẽ. ⁊ quin̾ colligit mecũ
spargit. ħ consequent̾ ab ħeticos. s ad diabolũ
refert᷑. cuiꝰ oꝑa saluatoris oꝑil comꝑari neque¬
unt. Ille etũ cupit animas hõiũ tenere captiuaᷤᷤ
qͣs d̾ns lib̾at. Ille tͣhit aduitia. d̾ns reuocat ad
iurtutes. Quomͦ gͦ concoidant. quoꝵ oꝑa diuisa
sunit: Qui ñ collig̾. hoc ẽ qui ñ congregat oues
meas mecũ. disꝑgit. ħ ẽ dissipat eas acetu fi
greget. hic om̃ino nos compulit intelligere

Expanded text:
ejicietur foras . Fortior illo fuit ipse Dominus, qui arma ejus abstulit, id est, astutias et dolos nequitiae spiritualis: et sic adimendo potestatem, a seductione electorum compescere coegit: quod fuit alligari fortem. Spolia seu vasa, sunt homines ab eo decepti, quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona homfortis diripere, ereptos a diabolo Ecclesiae adunare, et per distinctas graduum dignitates promovere. Qui non est mecum, contra me est; et qui non congregat mecum, spargit. Hoc consequenter non ad haereticos, sed ad diabolum refertur, cujus opera Salvatoris operibus comparari nequeunt. Ille enim cupit animas hominum tenere captivas, quas Dominus liberat; ille trahit ad vitia, dominus revocat ad virtutes. Quomodo ergo concordant, quorum opera divisa sunt? Qui non colligit, hoc est, qui non congregat oves meas mecum, dispergit, hoc est dissipat eas a coetu fcongreget. Hic omnino nos compulit intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
suã maiestatẽ ditatis oppugnare ñ trepidat. ñ
ht̃ remissioũẽ in ctuũ. s reus erit et̾m delicti.
sicut marcꝰ exponit. subiungens testimomo
tia credunt.⁊ dicunt. irremissibili cͥmine ñ
tenent᷑. Inquit d̾ns. Quimanducat meã car¬
nẽ. & bibit meũ sanginnẽ. uime manet ⁊ ego
in illo. Nũ quid sumens indigne sat̾m̃tũ car
nis ⁊ sanguinis eiꝰ. qui iudiciũ sͥ manducat
nẽ illã ⁊ inbendi sanguinẽ illũ ad salutẽ
& quidam modus ad iudicium. Sic gͥ hdã mo
sionẽ impetrat. De hac impenitentia tamñ
potest iudicari. ꝗͣ di impenitens uiuit. Pa¬

Expanded text:
suam majestatem deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut Marcus exponit, subjungens testimoniotia credunt et dicunt, irremissibili crimine non tenentur. Inquit Dominus: Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego inis et sanguinis ejus, qui judicium sibi manducat nem illam, et bibendi sanguinem illum ad salutem, et quidam modus ad judicium. Sic igitur quidsionem impetrat. De hac impoenitentia tamen non potest judicari, quamdiu impoenitens vivit. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur. Me uidetis oꝑa bona fac̾e. ⁊ me
uituꝑatis. in quo magna dissonantia appa.¬
ret. G aut facite .i. discite me bonũ sic̃ opꝰ me
que cernitis bona ft̃. ñ ẽ diabolꝰ qui ea facit.
Seipsum dicit arborem. suũ opꝰ fructũ. Ege¬
nies uiꝑaꝵ. qͦmͦ potestis bona loqͥ. cũ sitiꝰ ma¬
lis fx abundantia enim cordis os loquit᷑. hic
ostendit illos eẽ malam arbort̃. ⁊ malos ftuct̃
dare. cum in intentione cordis eoꝵ malicia
Ionꝰ hõ de bono thesauro ꝓfert bona.⁊
malus hõ de malo thesauro ꝓfert ma¬
la. Sic nec xꝑc mala. nec diabolꝰ pot̾ bona oꝑa¬

Expanded text:
cognoscitur. Me videtis opera bona facere, et me cognoscitur. Me videtis opera bona facere, et me vituperatis: in quo magna dissonantia apparet. Igitur aut facite, id est, dicite me bonum sicut opus mquae cernitis bona sunt, non est diabolus qui ea facit. Seipsum dicit arborem; suum opus, fructum.  potestis bona loqui, cum sitis mali? Ex abundantia enim cordis os loquitur. Hic ostendit illos esse malam arborem, et malos fructus dare, cum in intentione cordis eorum malitia Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala. Sic nec Christus mala, nec diabolus potest bona o
Abbreviated transcription (Latin):
peccata ñ credens. contẽpnit rantã di¬
uini mun̾is laigntẽ. ⁊ in hac obstinatione m̃tis
diẽ claudit extirmũ. reꝰ ẽ illo ir remissibili pec
ticos. uł ħeticos. in lige de adultis. q̃ errore
illoꝵ imbuti st̃. uł ctiã de paruuł qͥ neq re¬
cta intentione offeruntur ad baptismũ naꝙ
recta intentione baptizant᷑. ⁊ si extiꝰ integrã
sectandi ebrietatẽ spc ebrietatis. ita uoluntaᷤᷤ
scient᷑ impugnandi u̾itatẽ nuncupat᷑ sp̃c
blas phemis cuiꝰ remissio inuitis nulla fiet ĩ
etͥnũ. Hic redarguit᷑ ougenes. asserens pꝰ ui¬
dicium uniu̾sale. tͣnsactis scłoꝵ uoluminibꝰ
innumeris. cunctos peccatore ueniã conss¬
pas in ħ scło. quasdã nͦ laxari in futuro. Ed enĩ
de uno negatur. consequens ẽ de qͥb̾dã concedi.
s tam̃ de minimis peccatis credendũẽ. ut ẽ
ut facite arborẽ bonam ⁊ fructũs eiꝰ
bonũ. aut facite arborẽ malã ⁊ fru¬
ccum eiꝰ malũ. Si quidcm ex fructu arbor.

Expanded text:
ontemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccticos vel haereticos, intellige de adultis, qui errore illorum imbuti sunt, vel etiam de parvulis, qui neque recta intentione offeruntur ad baptismum, neque recta intentione baptizantur, etsi exterius integram sectandi ebrietatem spiritus ebrietatis, ita voluntas scienter impugnandi veritatem, nuncupatur spiritus blasphemiae, cujus remissio multis nulla fiet in aeternum. Hic redarguitur Origenes, asserens post judicium universale transactis saeculorum voluminibus innumeris, cunctos peccatores veniam consepas in hoc saeculo, quasdam vero laxari in futuro. Quod enim de uno negatur, consequens est de quibusdam concedi, sed tamen de minimis peccatis credendum est, ut est Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam, et fructum ejus malum. Siquidem ex fructu arbor
Abbreviated transcription (Latin):
S si quis usq in sinem uite mancat impeni¬
tens. ⁊ ita moriatur. ei ñ remutetur. hic uł in
futuro. E enim peccatũ ad mortẽ ait ioħs
ñ ꝓ illo dico ut roget quis. ad mortẽ .i. usq
ad mortẽ. quia peccatũ qd̾ hic non corrigitur
penitentia plurib uerb̾ blasphemiã ꝯtexat
Solet enĩ scͥptura multa u̾ba u̾bũ appellare ut
illuo. u̾bum qͦd factum ẽ ad ulũ uł illũ ꝓpħam¬

Expanded text:
 si quis usque ad finem vitae maneat impoenitens, et ita moriatur, ei non remittetur hic vel in futuro. Est enim peccatum ad mortem, ait Joannes, non pro illo dico ut roget quis . Ad mortem, id est, usque ad mortem, quia peccatum quod hic non corrigitur,poenitentia pluribus verbis blasphemiam contexat. Solet enim Scriptura multa verba verbum appellare, et illud Verbum quod factum est ad illum vel illum p
Abbreviated transcription (Latin):
hic nouitianꝰ: negans ueniã penitentib mar¬
tyriũ incurrentibꝰ.A. ad consentiuor
lasphemia ẽ ꝑ quam de ipso dõ falsa di¬
cunt᷑. ⁊ ĩo peiꝰ ẽ blasphemare. ꝗͣ peierare
qͣm peierando falsarie adhibet᷑ testis ds blas¬
phemando de ipso do falsa dicunt᷑ Sencꝰ ẽ gͦ¬

Expanded text:
hic Novatianus, negans veniam penitentibus martyrium incurrentibus. AUG. ad Consentianum.  Blasphemia est, per quam de ipso Deo falsa dicuntur, et ideo pejus est blasphemare quam pejerare; quoniam pejerando, falsarie adhibetur testis Deus; blasphemando, de ipso Deo falsa dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
aloralis insimuiaf locus. ficit q̃d facieno ũa ÷¬
aminonet. scił ut a piis filiis cura parentib un¬
pendat᷑. Ex hac doctrina didicerat paulus qͦd
docebat dicens. Siqͥs aut̃ suis & maxime dome¬
sticis ñ ꝓuidet fidẽ negauit. &  infideli det̾ior
Quid aũt tam domesticũ cuiq ꝙͣ parentes
filiis. aut filii parentib ͤ Dñs ꝓse matͥ alt̃m

Expanded text:
oralis insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, scilicet ut a piis filiis cura parentibus impendatur. Ex hac doctrina didicerat Paulus quod docebat, dicens: Si quis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam domesticum cuique, quam parentes filiis, aut filii parentibus? Dominus pro se matri alt
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium. qͣs lat᷑ seruauit incruce. He aũt sunt
fides spes. caritas. fic̾em habuit. qr d̾nm regna¬
turũ credidit. Spem habuit. qi aditũ regni
eiꝰ postulauit. Caritatẽ tenuit. qr collatͦnem de
iniquitate arguit. Confitebat᷑ dñm quẽ uide¬
bat secũ morientẽ. quẽ petr negauerat qui
uiderat eũ miracda facientẽ. Magna ẽ grã
dñi & plus tͥbuit ꝙͣ rogat᷑. Latro enĩ rogabat
dnm̃ ut memor sui fuisset. dñs aut̃ ꝓmisit
ei paradysum. ubi & ꝑc fuit. ibi paradysꝰ stut.
baptiratoꝵ generib coaptant. Quicũq enĩ
baptizati sumus inxꝑo iħii. in morte ipsius
baptirati sumꝰ. S alii habences oꝑa fidĩ de

Expanded text:
m, quas latro servavit in cruce. Haec autem sunt, fides, spes, charitas . Fidem habuit, quia Dominum regnaturum credidit. Spem habuit, quia regni ejus aditum postulavit. Charitatem tenuit, quia collatronem de iniquitate arguit. Confitebatur Dominum, quem videbat secum morientem, quem Petrus negaverat, qui viderat eum miracula facientem. Magna est gratia Domini, et plus tribunt quam rogatur. Latro etiam rogabat Dominum ut memor sui fuisset, Dominus autem promisit ei paradisum. Ubi Christus fuit, ibi paradisus fuit.baptizatorum generibus coaptant. Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus . Sed alii habentes opera fidei de
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥo q ħ signa ũ facimꝰ ñ eredimus: Hec in exor¬
dio ȩccłie fuert̃ necessaria. ut fides credentiũ mi¬
racłis nutͥret᷑. Nos enĩ nͣ arbusta plantamꝰ. cãdiu
eis aquã fundimꝰ. quousq int̾ra conualeant. Hine
pauł. Lingue in signo st̃. ñ fidelib s infidelib¬
corporalit̾ faciebut. Sac̃dotes ciũ ꝑ exorcisii gr̃a
manũ credentib imponentes demonia eicuint
& fideles scłaria u̾ba relinquentes. conditoris
sui laudes insonant. qͦd ẽ linguis nouis loqui
Qͥ &̃ dũ bonis exortatioĩb maliciã de alienis cor¬
dib auferunt. serpentes tollunt. & dũ pesti¬
feras suasiones audiunt. s cam̃ ad oꝑationem
pͣuã minime ꝑtͣhunt᷑. mortiferũ bibt. s ñ eis
nocet. Dũ aut̃ uitã infir moꝵ infide exẽ plo sue
oꝑatioĩs roborant: suꝑ egͦs manꝰ imponunt.
G tant omaiora st̃ miracła. qͣnto ꝑ ħ ñ corꝑa

Expanded text:
uia haec signa non facimus, non credimus? Haec in exordio Ecclesiae fuerunt necessaria, ut fides credentium miraculis nutriretur. Nos enim cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque in terra convalescant. Hinc Paulus: « Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibuismi gratiam manum credentibus imponentes daemonia ejiciunt, et fideles saecularia verba deponentes, Conditoris sui laudes insonant, quod est, linguis novis loqui. Qui etiam, dum bonis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum bibunt, sed non eis nocet. Dum autem vitam infirmorum in fide exemplo suae operationis roborant, super aegros manus imponunt. Ergo tanto majora sunt miracula, quanto per ha
Abbreviated transcription (Latin):
claritatis suȩ reditu. securitati eos qͥetiq resti¬
tuet. Ecce appropinqͣuit hora & filiꝰ hoĩs cͣdet᷑. in
qͥ euisse discipłos. Nã pꝰ. scd̾m marcũ intalit.
suffic̃. iã qͦd requieiustis. & deinde addidit uenit
eamꝰ obuiã ut passim confidentiã uideant. Ult᷑
nos offerre debemꝰ qnͣ ñ expedit mortẽ fage̾.¬

Expanded text:
claritatis suae reditu, securitati eos quietique resticlaritatis suae reditu, securitati eos quietique restituet. Ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur in quievisse discipulos. Nam post secundum Marcum, intulit, sufficit, jam quod requievistis, et deinde addidit, venit eamus obviam, ut passuri confidentiam videant. Ultro nos offerre debemus, quando non expedit mortem e
Abbreviated transcription (Latin):
secrauetat. Tyib uicib coauit. ut & nos a
p̃cicis peccatis ueniã. & apresentib malis
tutelam. & a fututis ꝑicłis caucelam oremus.
scm̃ dirigamus. Itẽ sic̃ tͥna ẽ tẽptatio cupiditatis.
ita & timoris. Et enĩ concupiscentia carnis. con¬
cupisdentia ocłoꝵ. ambitio scłi ẽ & timor moetis.
timor ulitatis. timor doloris. Cont᷑ qͥ oĩa docit᷑:
oratioe deb̾e nos muniri. Uñ & ꝓpt̃ tͥnã tẽptati¬
onẽ pissionis pot̃ intelligi ter dnm̃ orasse.
unc uenit ad discipłos suos & ait illis.
Dormite iã & teqͥescite. Qͦd ad cos teuer
tens dorimentesq. repꝑiens. pͥmũ reu̾sꝰ obiuir¬
gat. scdo silet. t̃cio. quiescẽ iubet. ratio ista ẽ
quod pͥmũ pꝰ resurrectionẽ disꝑsos eos & diffi¬
dentes ac trepidos rep̃hendit. scdo misso spũ
paraclito grauatos ad contuendam engłis lib̾¬
tatẽ ocłos iusicauit. Nã aliqͣnoru legis amore
detenti qͦdã fidi somno occupati sunt. Tercio uͦ

Expanded text:
secraverat. Tribus vicibus oravit, ut et nos a praeteritis peccatis veniam, et a praesentibus malis tutelam, et a futuris periculis cautelam oremus, piritum sanctum dirigamus. Item sicut trina est tentatio cupiditatis, ita et timoris. Est enim concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, ambitio saeculi: est et timor mortis, timor vilitatis, timor doloris. Contra quae omnia docet oratione debere nos muniri. Unde et propter trinam tentationem passionis, potest intelligi ter Dominum orasse. unc venit ad discipulos suos, et ait illis: Dormite jam ettens, dormientesque reperiens, primum reversus objurgat, secundo silet, tertio quiescere jubet: ratio ista est, quod post resurrectionem, dispersos eos et diffidentes ac trepidos reprehendit; secundo, misso Spiritu Paracleto, gravatos ad contuendam Evangelii libertatem oculos visitavit. Nam aliquandiu legis amore detenti, quodam fidei somno occupati sunt. Tertio vero,
Abbreviated transcription (Latin):
udȩoꝵ s militũ fitit a p̃side accepta. ut nulł
cenentib auderet obfist̾e̾. Uenit &̃ cũ uda
a iudis tradica turba multa. ut siqͥs tesiste̾
auderet. contͣ tot. ñ posset. Confidit de uri¬
tute scłi: qͥ desꝑat de auxilio di. Uerũtaõ
inuocte magistrũ tradit. ut sine tͦb̾ q̃ indie fre¬
quent̃ aderant. inuenirit᷑. Cũ lat̾nis. & facibus
facta magicis artib. Et̃ qi forte audierat do¬
minũ in monte tranffiguratũ timebat. ne
simili transfignratioe elaberet᷑ de manibus
ministroꝵ. Dat gͦ signũ oscłi cũ ueneno diabo¬
li. sic̃ cain obtulit sacͥficium subdolũ. & rep¬
batũ. Uñ uinũ cũ aceto incruce ponunt. Et
confestĩ accedens ad iħm. dix̃. Aue rabi. Q ap¬
dix̃ ei. Iuda oscło filiũ hoĩs tradis: Amice:
de uerecũdia discipli. qi ñ palam ꝑsecutoribꝰ
eũ tradidit. s ꝑ oscłi signũ. Suscipit dñs oscłm

Expanded text:
Judaeorum, sed militum fuit, a praeside accepta, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Venit etiam cum Juda a Judaeis tradita turba multa, ut si quis resistere auderet, contra tot non posset. Confidit de virtute saeculi, qui desperat de auxilio Dei. Verumtamen in nocte magistrum tradit, ut sine turbis quae in die frequenter aderant, inveniretur. Cum laternis et facibus facta magicis artibus. Et quia forte audierat Dominum in monte transfiguratum, timebat ne simili transfiguratione elaberetur de manibus ministrorum. Dat ergo signum osculi cum veneno diaboli, sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobatum . Unde vinum cum aceto in cruce ponunt. Et confestim accedens ad Jesum, dixit: Ave, Rabbi. Et apdixit ei: Juda, osculo Filium hominis tradis? Amice, de verecundia discipuli, quia non palam persecutoribus eum tradidit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tradis: Int̾rogatiue ꝓnuntiandũ puto. qͣi
amantis affectu corripiat ꝓditorẽ. Ac sidicat.
Amoris pignore uuluꝰ infligis caritatis officio.
sanguinem fundis. pacis instrum̃do mortẽ
irrogas seruus dnm̃. discipłis ꝓdis magistrũ.¬

Expanded text:
tradis? interrogative pronuntiandum puto, quasi amantis affectu corripiat proditorem. Ac si dicat: Amoris pignore vulnus infligis; charitatis officio sanguinrogas? seruus dominum, discipulus prodis magistru
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ calix hic tͣnsire nͥbibam illũ. fiat uolũ¬
tas tua. In agonia .i. incertamine moetis. ꝓlixius
orabat ut nos doceret de uotius orare inꝑi¬
cłoso certamine. Orat aut̃ ut si niniue alit̃
saluari ñ pot̾ nͥ aruerit cucurbita. fiat uolun

Expanded text:
st calix hic transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua. In agonia, id est, in certamine mortis, prolixius orabat, ut nos doceret devotius orare in periculoso certamine. Orat autem, ut si Ninive aliter salvari non potest, nisi aruerit cucurbita, fiat volun
Abbreviated transcription (Latin):
nãq iudicantis ẽ. stare uͦ pugnantis uł ad¬
iuiuantis. . Et ipsi adorantes reg̃ssi ft̃
in ierłm. cũ gaudio magno. Ido redeunt ini
ierłm. qi ibi uissi st̃ expectare ꝓmissionẽ patͥs.
ciis suis. & bñdicentes idẽ magnificantes
de ꝓmissis diuinis. Nos aut̃ discipłoꝵ exẽ¬
plo pꝰcelebrata sollempnia anĩcȩ passioĩs
& resurrectionis domus obedientie cure¬
mꝰ existere. ulius uestigia sequentes. qͥ ut
formã uiuendi nob̾ tribueret. factꝰ ẽ obe¬
diens usq ad mortẽ. Sic enĩ cotidianã illiꝰ
bñdictionẽ merebim᷑. sic cotidie memores
erimus illius criumpbalis ascensionis. lau

Expanded text:
udicantis est, stare vero pugnantis vel adjuvantis. L. Et ipsi adorantes, regressi sunt in Jerusalem cum gaudio magno. Ideo redeunt in Jerusalem, quia ibi jussi sunt exspectare promissionem Patris. ciis suis, et benedicentes, id est, magnificantes de promissis divinis. Nos autem discipulorum exemplo post celebrata solemnia Dominicae passionis et resurrectionis, domus obedientiae curemus existere, illius vestigia sequentes, qui ut formam vivendi nobis tribueret, factus est obediens usque ad mortem . Sic enim quotidianam illius benedictionem merebimur, si quotidie memores erimus illius triumphalis ascensionis, laud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ impsius sũmi montis .i. xp̃i lat̾e locauit funta¬
m̃ta suȩ ficdi & spei & dilectionis. de cuiꝰ u̾tice
ub̾rimo .i. apice diuinitatis munera sp̃ualis
unctioĩs desicdat. & ꝓmissa lucis acꝑpetuȩ pa¬
cis expectat. Tercio sic̃ ioħs scͥbit erat bechania
uixta iherosolimã qͣt stadiis xuͬ. Qui ꝓfecto¬

Expanded text:
latere locavit fundamenta suae fidei, et spei, et dilectionis. De cujus vertice uberrimo, id est, apice divinitatis, munera spiritualis unctionis desiderat, et promissa lucis ac perpetuae pacis exspectat. Tertio, sicut Joannes scribit, erat Bethania juxta Hierosolymam quasi stadiis qu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuenitis sp̃c scĩ inuos. & eritis mͥ testes. Nlo¬
tandũ qr st̃ quos a p̃dicatioĩs officio. uł ȩtas ꝓ¬
hibet uł iꝑfectio. & caiĩ eos impellit p̃cipita¬
tio. Qͥ monendi st̃ ut consicłent facta saluato¬
ris qͥ repente qͥs uellet roborare posset. S ne
imꝑfecti p̃dicare p̃srimerent. pꝰꝗͣ discipłos in¬
struxit. adiunx̃ sedete in ciuitate. qͦadusq in¬
duanuni uͥtute ex alto. In ciuitate sedemus
si int᷑ mentiũ nr̃arũ claustra nos constringimꝰ.
ne loqñdo euagem᷑. ut cũ diuina uͥtute indue¬
ñ. a nob̃ ipsis foras exeamꝰ & alos instruatnꝰ.
Edux̃ aut̃ eos foras inbethaniã. & eleuatis
manib suis bñdix̃ eis. Bñdicturꝰ disciplos e

Expanded text:
tis mihi testes . Notandum quia sunt quos a praedicationis officio vel aetas prohibet vel imperfectio, et tamen eos impellit praecipitatio. Qui monendi sunt ut considerent facta Salvatoris, qui repente quos vellet, roborare posset. Sed ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam discipulos instruxit, adjunxit: Sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto. In civitate sedemus, si intra mentium nostrarum claustra nos constringimus, ne loquendo evagemur, ut cum divina virtute induemur, a nobisipsis foras exeamus, et alios instruamus. Eduxit autem eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus suis, benedixit eis. Benedictu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seminaui. Et quare ũ dedisti pecuniã ieam
adm̃sã. & ego ueniens utiꝙ cum usuris exegissẽ
cogitatio ñ ineussit tͥ timorẽ. ut scires me mea
diligentius quesiturum: ad m̃sam q̃ intelligit᷑
credendo. neceẽ ẽ ut cũ usuris soluat oꝑando.
Uł de accepto u̾bi fenore usitras soluit qͥ ex eo qͦs
audit ẽ alia studet intelligere. Et astantibus
dix̃. anferte ab illo mnã. & date illi qͥ decẽ innas
ht̃. Et dixert̃ ei. Dñe ht̃ decẽ innas. adstantes
intelligitt᷑ angłi. ꝑ qͦs dñs malos punit. &¬
bonos remunerat. Recte amittit collatam
grãm qͥ eam aliis cõmunicare p̃dicando negli¬
git. hinc ẽ quod saul suꝑbiendo regnum chris¬

Expanded text:
 meam ad mensam, et ego veniens cum usuris utique exigerem cogitatio non incussit tibi timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum? Ad mensam quae intelligitur credendo, necesse est ut cum usuris solvat operando. Vel de accepto Verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit, etiam alia studet intelligere. Et astantibus dixit: auferte ab eo mnam, et date illi qui decem mnas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem mnas. Astantes intelliguntur angeli, per quos Dominus malos punit, et bonos remunerat. Recte amittit collatam gratiam, qui eam aliis communicare praedicando negligit. Hinc est quod Saul superbiendo regium chris
Abbreviated transcription (Latin):
tħm. congregas uͥñ sparsisti. & scd̾m lucã tolł
bona recipis. ita oĩa mala puis. Quod mͥ uidet᷑¬
cẽ magna duritia. & fera austeritas. Timens
donance intellexi. Hie seriuus ꝗ stulte loqͥt᷑. de
ore sno uidicat᷑. Dic̃ ei. de cee tuo te uidico serue
ne quã. uere neqͣm qi piger ad officiũ exerrendũ.

Expanded text:
m, congregas ubi non sparsisti, et secundum Lucam, tollis bona recipis, ita omnia mala punis. Quod mihi videtur magna esse duritia et fera austeritas. Timens donante intellexi. Hic servus quia stulte loquitur, de ore suo judicatur. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Vere
Abbreviated transcription (Latin):
mnas. Denariꝰ ad legem ꝑtinet. ꝓpt̃ decalogñ.
Uocat itaq pat̃ familias dece su̾os q elegit discipłoͦ
onẽ quippe suam aꝑuit ilł sensum ut intellige¬
rent scͥpturas. Alna scdm gc̃os centũ dragius
appendit᷑. & sermo script̾ȩ ꝙ uitȩ cȩlestis ꝑfec¬
tionẽ suggerit. qͣi centenarii ponde fulgescit. Et
ait adillos. Negociamim dum uenio. Mistica
legis & ꝓpħarum popłis offerte. & ab eis fidĩ
confessionẽ moꝵq ꝓbitatẽ recipite iuxta psal¬
mistam. Sumite inquit psalmũ & date tympa¬
nũ. hoc ẽ laudem p̃dicationis incorde ꝑcipite.&.
denotionẽ oꝑis incarnis castigationẽ redigite
ẏmpanũ ẽ pelł in ligno extenta. & significat
carnem nr̃am ad exemplũ dnĩce crucis affli-¬
gendam. Ciues aut̃ euis oderant illũ. & mistr̃
lagationẽ pꝰ illũ dicentes. Nolumus hunc reg¬
nare suꝑ nos. Ciues impios dic̃ uideos deqͥb

Expanded text:
 ad legem pertinet propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos resurrectionem quippe suam aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Mna secundum Graecos, centum drachmis appenditur, et sermo Scripturae, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi centenarii pondere fulgescit. Et ait ad illos: Negotiamini dum venio. Mysticalegis populis offerte, et ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite, juxta psalmistam: Sumite, inquit, psalmum et date tympanum . Hoc est laudem praedicationis in corde percipite, et devotionem operis in carnis castigationem redigite. Tympanum est corium in ligno extentum, et significat, carnem nostram ad exemplum Dominicae crucis affligendam. Cives autem illius oderant illum, et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare super no
Abbreviated transcription (Latin):
spreuert̃. Et factũ ẽ. dum rediret accepto reg¬
no. & uissit uocari seruos. quib dedit pecuniam.
ut sciret quantũ quisq negotiat᷑ eẽt. Quod dicit
ut rediret. sigc̃at scd̾m aduentũ eiꝰ. Ut sciret inqͥt
nes. palã oĩb ostendent᷑. Neñ aut̃ pͥmꝰ dicens:
Dñe mna tua clecẽ mnas adquisiuit. Pmꝰ seriuis
ordo doctoꝵ ẽ. incircumcisionẽ missoꝵ. qͥ una in

Expanded text:
to regno, et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Quod dicit, ut rediret, significat secundum adventum ejus. Ut sciret, inquit, nes palam omnibus ostendentur, Venit autem primus, dicens: Domine, mna tua decem mnas acquisivit. Primus servus, ordo
Abbreviated transcription (Latin):
Uũ alibi ipse dñs dic̃. Recumbent eũ abraham. &
ysaac. & iacob. Transiens ministrabit q rediens
de udicio adregnũ. pꝰ ipsũ udiciũ. nos lucis suȩ
illustratione satiabit. Quẽ enĩ in humanitate in
uidicio cernemus. ꝙ indiunitate pꝰ uidiciũ ui¬
debimus. Vł certe ttansiens dr ministrare. quia
suos felicit̃ transire faciet cum de speculatione hu¬
manitatis. ad contemplationẽ diuinȩ claritatis
eleuabit. Et si uenĩt inscła iugilia. & si inceia¬

Expanded text:
Unde alibi ipse Dominus dicit: Recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob . Transiens ministrabit, quia rediens de judicio ad regnum, post ipsum judicium nos lucis suae illustratione satiabit. Quem enim in humanitate in judicio cernemus, etiam in divinitate post judicium videbimus. Vel certe transiens dicitur ministrare, quia suos feliciter transire faciet, cum de speculatione humanitatis ad contemplationem divinae claritatis elevabit. Et si venerit in secunda vigilia, et si in
Abbreviated transcription (Latin):
głice grã conũtit. Ce huic aic. Et ti esto
supͣ quinq ciuitates. Hoc ẽ fulgeto exfide aĩaꝵ
qͣ imbustieas. & de illoꝵ ꝓfectib honoreris. inqͥbꝰ
qͥnq sensꝰ de oꝑib tenebrarũ adoꝑa lucis cõmu¬
tasti. Hinc ysayas ait. Indie illaer̃t quinq
cinitates int̾ra egypti loquentes lingͣ chanaan:
.i. litgͣ mutata. Et alt̃ ueñ dicens. Dnẽ ecce ina
tua ꝗͣ habui repositam in fudario. Tmui enĩ
qr hõ absterus es. tollis quod ñ positisti : metis
qͦd ñ seminasti. Tercius seruus sunt illi. qͥ pꝰ
collectos uideos & gentes negligent utuntur
cõmisso officio p̃dicationis. In sudario mnã ligant.
qr mollit̃ & delicate uiuendo doctͥnã ꝯmissã ener¬
uant. Omĩs insudario pecuniã reponit. qͥ ad p̃di¬
candũ idoneus. officiũ p̃dicandi uł susciꝑe renu¬
it. uł susceptũ ñ bñ regit. s ꝑceptadona sub ocio
torporis abscondit: secũ dicens. Sufficit mͥ ut de

Expanded text:
elicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Hoc est, fulgeto ex fide animarum qua imbuisti eas, et de illorum profectibus honoreris, in quibus quinque sensus de operibus tenebrarum ad opera lucis commutasti. Hinc Isaias ait: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua Chanaan , id est, lingua mutata. Et alter venit dicens: Domine, ecce mna tua quam habui repositam in sudario. Timui enim te, quia homo austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Tertius servus sunt illi qui post collectos Judaeos et gentes negligenter utuntur commisso officio praedicationis. In sudario mnam ligant, qui molliter et delicate vivendo, doctrinam commissam enervant. Omnis in sudario pecuniam reponit, qui ad praedicandum idoneus, officium praedicandi vel suscipere renuit, vel susceptum bene non gerit, sed percepta dona sub otio torporis abscondit, secum dicens: Sufficit mihi ut de
Abbreviated transcription (Latin):
lege sͥ sociauit. Ee ait illi. Euge seruȩ bonȩ
ꝗ in modico fuisti fidelis: eris potestatẽ bñs
ti ꝑcipimus. incomꝑatione futuroꝵ. Ex parte enĩ
cognoscimꝰ. & ex parde ꝓpħamus. Cũ aut̃ uenĩt quod
ꝑfectum ẽ. tuacuabit᷑ qͦd exparte ẽ. Decẽ ciuitates¬

Expanded text:
avit. Et ait illi: Euge, serve bone, quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habens esenti vita percipimus in comparatione futurorum. Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est
Abbreviated transcription (Latin):
ħẽ ñ extollat se głando de m̃itis sius. qͣsi sublimior ce¬
t̾is. Studeat uestenupnali uestiri. ħ ẽ uͥtutũ fulgore
choruscare. s cũ huimlitate. Honoratiori ĩuituto
dat locũ. qͥ de aliis mneliora cognoscens. qͥcqͥd de sua
oꝑtione celsũ sentiebat paruũ reputat ⁊ cũ ꝓpba
se hiuimliat dicens. Pauꝑ sũ ego ⁊ ĩ laboribꝰ auiuen¬
tute mea exaltitꝰ aũt humiliatꝰ sũ ⁊ ꝯtͥbatꝰ. Metito¬

Expanded text:
limior caeteris. Studeat veste nuptiali vestiri, hoc virtutum fulgore coruscare, sed cum humilitate. Honoratiori invitato dat locum, qui de aliis meliora cognoscens quidquid de sua operatione celsum sentiebat parva reputat, et cum Propheta se humiliat, dicens: « Pauper sum ego et in laboribus a juventute mea, exaltatus au
Abbreviated transcription (Latin):
It respondens iħc dix ad legisꝑitos. ⁊ ad pha¬
riseos dicens. Silicet sabbo curare :ᷤ At illi ta¬
cuert. Merito tacent. qͥ ꝯͣ se dictũ qͥ cͥd dixerint
uident. Si enĩ curare licet. cur obseruant. si sabb̾m
solu̾it. si ñ licet cur pecora curant: Dix̃ dicens tał
positio ẽ qͣł expactans expectaui. signisicans ꝑsene¬
rantiã loqͣntiᷤ. donec expleat qd̾ intendit. Ipse uͦ

Expanded text:
t respondens Jesus, dixit ad legisperitos et ad Pharisaeos, dicens: Si licet Sabbato curare? At illi tacuerunt Merito tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Si enim curare licet, cur observant si Sabbatum solverit? si non licet, cur pecora curant? Dixit dicens, talis positio est, qualis exspectans exspectavi , significans perseverantiam loquentis, donec explea
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñc ad plenũ ueł reciꝑe. qd̾ tͥ seruat᷑ ĩ fine. hĩc
salomon ait. Hecditas ad ꝙͣ festinat᷑ in pͥucipio bñ¬
dictione carebit in nouissimo. Ihac ̃i uita humił

Expanded text:
ne nunc ad plenum velis recipere quod tibi serviatur in fine. Hinc Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, benedictione carebit in novissimo . In hac etiam vita humi
Abbreviated transcription (Latin):
mox ꝯtͣauariciã disputat. ut ꝑ eiꝰ egͥtudinẽ corꝑis
in itł ex pͥmet᷑ egͥtudo m̃tis. ⁊ corꝑał exẽplo curatiõis
discent. sp̃uałr curari. Congruet ⁊̃ ydropicũ ani¬
mali qd̾ cecidit ĩ puteũ cõꝑat humore enĩ laborabat.
b̾os ⁊ asinꝰ sapicntes ⁊ hebetes significant. uł bospo¬
płmi signat. iugo leg̃ atͥtũ. asinꝰ gentilẽ ppłm. nulla
ratione domnitũ. qͣsi animal stolidũ. ⁊ brutũ. Hoꝰ apu

Expanded text:
 avaritiam disputat, ut per ejus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo mentis, et corporalis exemplo curationis discerent spiritualiter curari. Congruenter etiam hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparat: humore enim laborabat. Bos et asinus sapientes et hebetes significant, vel bos populum significat jugo legis attritum; asinus gentilem populum, nulla ratione domitum, quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
gi tẽpcris popłs isrł murmurauit cõtͦ d nm̃
& moysen. idõq dñs immisit in illũ ignicos
serpentes. Cũ gͥ moyses orasset iussit eũ dñs fa¬
cẽ eneũ serpentẽ. Et plagis ꝑcussos aspice ineũ
qͥ ꝑesfigiẽ serpentis figurat᷑ qi a serpente mors.
Lib̾ant᷑ gͦ qui eũ fide intuent᷑. a plagis ignitoꝵ
serpentiũ .i. ab incentiuis uitioꝵ q̃ animã
pungunt in mortẽ. Sic enĩ dilex̃ d̾s munc¬
dũ ut filiũ suũ ungenitũ daret. ut oĩs qͥ

Expanded text:
gi laboris populus Israel, murmuravit contra Dominum et Moysen, ideoque Dominus immisit in illum ignitos serpentes. Cum igitur Moyses orasset, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et plagis percussos aspicere in equi per effigiem serpentis figuratur, quia a serpente mors. Liberantur ergo qui eum fide intuentur, a plagis ignitorum serpentium, id est ab incentivis vitiorum, quae animam pungunt in mortem. Sic enim dilexit Deus mundum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit qͥ ꝑmaneant ad coronã. qͥ ad flaminã.
Nouit in archa sua tͥticũ. nouit paleam.
Nouit segetẽ. nouit ⁊itania. Non eos au¬
diamus qui negant ex hoc loco diẽ iudicii
futurum. Dicunt enim. Si & ille qui
credit non ueniet in iudicium. et ille q̃¬
ñ credit iam uidicat᷑ ẽ. ubi st̃ qͥs udicaturus
ẽ dns indie uidicii: Non incelligt̃ tẽpꝰ p̃tĩcũ

Expanded text:
Novit qui permaneant ad coronam, qui ad flammam. Novit in area sua triticum, novit paleam, novit segetem, novit et zizania. Non eos audiamus, qui negant ex hoc loco diem judicii futurum. Dicunt enim: Si et ille qui credit, non veniet in judicium: et ille qnon credit, jam judicatus est: ubi sunt quos judicaturus est Dominus in die judicii? Non intelligunt p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽent humiles ex sp̃u nati. crederent eaq̃ dñs
uioent᷑ in abscondito di. Eugłista ioħes in consu¬
etudine bt̃. geminare am̃. iu ꝯfirmatiõe diui¬
noꝵ uerboꝵ. illud attendens quod dñs ait. Sit
s sic̃ ꝓfertis ore. credatis corde. Tale ẽ gͦ am̃ am̃.
ac sidiceret. Geniina id u̾tate. tã oris ꝙͣ cordis ꝓnũ¬
tio. Si t̾rena dixi uob̾ & ñ creditis: qͣmͦ si dixero
uob cȩlestia credetis: Sensꝰ ẽ. Si ñ creditis nec
&̃ intelligitis. quia tẽplũ possũ suscuare de¬
iectũ a uob̾. qͦo t̾renũ ẽ. quomͦ credetis qr ꝑsꝑm¬
possunt homines regenerari: hunc tam̃ ꝑ in¬
crepationẽ inuitatũ ad hurmilicatẽ. instriuit̃
ad huic de diuina & humana sui natiuitate.
de passioẽ & ascensiõe & aliis pluribꝰ. Uñ seqͥt
Et nemo ascendit in cęlũ nͥ qͥ descendit cde
cȩlo: filiꝰ hoĩs qͥ ẽ incelo. Nemo ascendit .r ascẽ¬
dẽ fac̃ ad eminentiã suꝑne uitȩ. nͥ qͥ inde descẽ¬

Expanded text:
essent humiles ex spiritu nati, crederent ea quae Dovidentur in abscondito Dei. Evangelista Joannes in consuetudine habet geminare amen in confirmatione divinorum verborum, illud attendens quod Dominus ait: Sit sed sicut profertis ore, credatis corde. Tale est ergo, amen, amen, ac si diceret: Gemina id veritate tam oris quam cordis pronuntiat. « Si terrena dixi vobis, et non creditis: quomodo si dixero vobis coelestia, credetis? » Sensus est: Si non creditis, nec etiam intelligitis quia templum possum suscitare dejectum a vobis, quod terrenum est, quomodo creditis qpossunt homines regenerari? Hunc tamen per increpationem invitatum ad humilitatem, instruit adhuc de divina et humana sui nativitate, de passione, et ascensione, et aliis pluribus. Unde sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Nemo ascendit, id est ascendere facit ad eminentiam supernae vitae nisi qui inde descen
Abbreviated transcription (Latin):
eĩt id̃o exhedutꝰ. filii iacob non admitterent᷑
ad hereditatẽ. Qo aut̃ sata affligit ancillam
agar. non dr̃ ꝑsecutio. s correctio. Inde & an
głs fugienti dic̃. Reu̾dere. & humiliare sub
manu dñȩ tuȩ. Sic boni pͥncipes hereticos.
& quosubet ꝑnitiosos eccłie. ex ilł & aliis le¬
galibus. penis iustȩ affligt̃. Respondit iħc
Am̃ am̃ dicotibi: nͥqͥs renatꝰ fuerit ex aqua
& spũ. ñ pot̾ introtre in regnũ di. Sensus
ẽ. Quisquis renasci contẽpserit ex uisibili
uitam finierit. a regno d̃ imꝑpetuum exclus
ad dimittenda peccata: quantũ si abluerent᷑
sac fonte baptismatis. Qui enĩ dix̃ siqͥs ñ re¬
natꝰ fuerit ex aqua & sꝑu. ñ incroibit in reg¬
nũ cȩloꝵ. alia sententia istos fec̃ exceptos. uͥ

Expanded text:
esset ideo ex haeredatus, filii Jacob non admitterentur esset ideo ex haeredatus, filii Jacob non admitterentur ad haereditatem. Quod autem Sara affligit ancillam Agar, non dicitur persecutio, sed correctio. Unde etiam angelus fugienti dicit: Revertere et humiliare sub manu dominae tuae . Sic boni principes haereticos et quoslibet perniciosos Ecclesiae exsiliis et aliis legalibus pamen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Sensus est: Quisquis renasci contempserit ex visibili vitam finierit, a regno Dei in perpetuum exclusuad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum, alia sententia ist
Abbreviated transcription (Latin):
sionis cum fr̃ib ex eq̃. seo p̃ualuit sem̃ pat̾nũ:
sic quic̃q ꝑmalos baptirant᷑. qͣmꝙͣ ex małꝰ nati
sint. tam̃ quia ex semine u̾bi dĩ qͦo figurat᷑ in
iacobnati sunt. si boni ẽẽ uoluerint hẽditatẽ
scismaticus. siue facinorosꝰ. qͥsq inconfessione
scẽ tͥnitatis baptuet. ñ ualet ille rebaptirari
a catholicis. neconfessio uł inuocatio tanti
nõĩs uideat᷑ admillari. Et inut̾o eccłiȩ magna
lucta ẽ int̃ bouos & malos. sic̃ iacob & esau:
luctabant᷑: & sẽꝑ mali ꝑsequunt᷑ bonos. ut ys¬
mael ysaas. Ido nãq dix̃ sara abrahe. eice an¬
cuiã & filiũ eiꝰ. quia ulusionẽ uidit in lusu:
ñ iõ qr ludebat ysmael cũ filio suo. Nñ apłs.
nem nati sunt dilectores mundi. scđm sꝑm ama
do seduc̃t ita. Ueni ueni baptirare hic: hic ha¬
bes uerũ baptismũ. Ismael gͦ ñ iõ fuit exhere¬
datꝰ. qr ex ancilla natꝰ: s: qͥa suꝑbꝰ fuit. Nam si

Expanded text:
sionis cum fratribus ex aequo, sed praevaluit semen paternum: sionis cum fratribus ex aequo, sed praevaluit semen paternum: sic quicunque per malos baptizantur, quanquam ex malis nati sint, tamen quia ex semine Verbi Dei, quod figuratur in Jacob, nati sunt, si boni esse voluerint, haereditatem chismaticus, sive facinsanctae Trinitatis baptizet, non valet ille rebaptizari a Catholicis, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et in utero Ecclesiae magna lucta est inter bonos et malos, sicut Jacob et Esau luctabantur , et semper mali persequuntur bonos, ut Ismael Isaac. Ideo namque dixit Sara Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus, quia illusionem vidit in lusu, non ideo quia ludebat Ismael cum filio suo . Unde Apostolus: nem nati sunt dilectores mundi, secundum spirdo seducunt ita. Veni, veni baptizare hic; hic habes verum baptismum. Ismae ergo non ideo fuit exhaeredatus, quia ex ancilla natus, sed quia superbus fuit. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
inquib cõplet᷑ forma totius xꝑianitatis. An¬
cillas accipiamus in malis: lib̾as in bonis.
dut gͥ libe pariunt bonos ud sara ysaac. aut
malos & bonos. ut rebecca es au & iacob: aut ma¬
le malos. utagar ysmal. aut male bonos &
malos ut ancille iacob. ad banc similitubinẽ
aut boni baptirant bonos. ut ananias paulũ.¬
aut malos ut phillippus symonẽ magũ: aut
mali bonos & malos. ut predicatores quidam
qͥs dic̃ apłs non caste solere annuntiare augłim.
colerans eos insocietate.xꝑiana & dicens. Qd enĩ.
tiet᷑: Et in hoc gaudeo. Non de alieno malo
gaudebat. s quia uerũ p̃dicabat᷑. Siqs isti sui
similes baprabant. tc̃ mali malos. Si qͦs uͦ tales
qͣles admonet dñs cũ dic̃. que dict̃ facite. que
autẽ faciunt facere nolite. tc̃ mali bonos bap¬
tirant. Quomꝰ gͦ infiliis iacob. ñ obfuit illis
qͥ nati sunt de ancillis qͦ minꝰ ten̾ent t̾rã ꝓmis¬

Expanded text:
in quibus completur forma totius Christianitatis. Anin quibus completur forma totius Christianitatis. Ancillas accipiamus in malis, liberas in bonis. Aut igitur liberae pariunt bonos, ut Sara Isaac ; aut malos et bonos, ut Rebecca Esau et Jacob ; aut malae malos, ut Agar Ismael ; aut malae bonos et malos, ut ancillae Jacob . Ad hanc similitudinem aut boni baptiaut malos, ut Philippus Simonem magum; aut mali bonos et malos, ut praedicatores quidam, quos dicit Apostolus non caste solere annuntiare Evangelium, tolerans eos in societate Christiana, dicens: « Quid enim tietur! et in hoc gaudeo . » Non alieno malo gaudebat, sed quia verum praedicabatur. Si quos isti similes sui baptizabant, tunc mali malos. Si quos vero tales quales admonet Dominus, cum dicit: « Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite , » tunc mali bonos baptizabant. Quomodo ergo in filiis Jacob non obfuit illis, qui nati sunt de ancillis, quominus tenerent terram repromis