comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uidens uidi afflictionem
popłi mei qͥ est in egypto.
& gemitũ eoꝵ audiu̾i. &
descendi liberare eos Uidit
ergo hominẽ miseratus est
eum: qui humanis tantũ
studiis deditus. necdum¬
⁊ angelico nomine di¬
gnus extiterat Uidit se¬
dentẽ in theloneo. ꝑtinaci
uidelicet animo: tempora¬
libus lucris inhiantem:
Matheum inquit nomine:
Natheus hebraice.latine
dicitur donatus Quod
ꝓfecto nom̃ illi apte con¬
gruit: qui tantũ gratiae
supernȩ munus acceprt
Nec prȩter eundum quod
idem matheus erat dromi¬
mos Nam & leui uocabat᷑:
quod eliam nomen. eidẽ
gr̃ȩ qua donatus est testi¬
moniũ ꝑhib&. Interp̃tatur
enĩ additus siu̾e assumptus:
significans quia assumptus
est ꝑ electionẽ a dño: &
additus ad numerũ gradꝰ
apostolici: Hoc autem illũ uiiii¬
nomine marcus & lucas
in hac lectione magis
appellare uoluerunt: ne
consortẽ operis euangelici
de prisca conuersatione
palam notabilẽ reddereÑ

Expanded text:
Videns vidi afflictionem Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent.
Abbreviated transcription (Latin):
publicano iustũ : de the¬
loneario discipulũ fecit:
Quẽ etiam proficientibus.
eiusdẽ gr̃ȩ incrementis.
de cõmuni discipulorũ
numero: ad apostolatus
gradũ ꝓmouit Nec solũ
predicandi. uerum etiam
scribendi euangeliũ illi
ministeriũ com̾misit: ut
qui terrestrium omise
torum dispensator in
ciperet: Quod ob id utiq
prouidentia superna fieri
disposuit: ut nullũ enor
numerositas scelerum.
asperarida ueria re¬
uocaret : cum hunc tan¬
tis mundi nexibus ab¬
solutum. tam cęlestem
factum corispiceret:
ut commuricato cum
argelicis spiritibus
uocabulo euargelista
NomiNiaretur & esset:¬
Uidit inquit iħc hominem
sedentem in theloneo.
matheum nomine. & ait
illi Sequere me Uidit
autẽ. non tã corporei in¬
tuitus: quã internȩ mise¬
rationis aspectib: quibus
& petrũ negantẽ ut rea¬
tum suũ cognoscere ac
deflere põsset: respicere
dignatus est. Quib populũ
suum egyptia Seruitute
depressum. ut eriperet
aspexit : dicens ad moysen:

Expanded text:
publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curam terrestrium omisertorum dispensator esse inciperet. Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum enormnumerositas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen:
Abbreviated transcription (Latin):
stat quippe ueridica pa¬
trũ sententia : quia lege
non stringitur sci sp̃c donũ.
ac domũ eius ante ꝑcepti¬
onem baptismi sua gratia
consecrauit: Ipse utique
lohannem. non solũ ante
circum cisionẽ : sed & ante
natiuitatẽ. eiusdẽ gratiȩ
munere ꝑfudit. ita ut of¬
ficiũ suȩ prȩcursionis : dño
adhuc in utero positus.
quia loquendo necdum
poterat : iam gratulando
preberet. quando sicut se¬
quentia scĩ euangłii tes¬
tantur: intrante beata dĩ
genitrice & salutante he¬
lisabeth. exultauit ingau¬
dio infans in utero eius:
ed & in eo quod illũ mũl¬
tos filioꝵ isrł ad dñm
am̃ ipsoꝵ conuersurum
asseuerat: manifeste an¬
gelus quã magnꝰ coram
dño. eẽt. futurus indicat.
quẽ optimo genere coN¬
uersandi: uitã ꝑ acturũ
et̃. declarat: Quȩ en im
inter homines sublimior &
dõ gratior. eẽ. conuersatio
potest. quã eos qui se casti¬

Expanded text:
stat quippe veridica Patrum sententia quia lege non stringitur Spiritus sancti et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui se casti
Abbreviated transcription (Latin):
audiui auditũ tuũ & timui:
consideraui oꝑa tua & ex¬
paui Expauit autẽ tale
aliquid ut uidit: expauit¬
& moyses eoquod in cõpre.¬
hensibile erat homini utriq¬
qđ uidebant: Paueamus
ergo & nos: ne forte per¬
effluamꝰ a tanto mysterio
redẽptionis nr̃ȩ. & ad eamꝰ
m̃te cũ fiducia ꝑ interuentũ
sacratissimȩ uirginis usq
ad thronũ sũmi pontificis
ubi ꝓ nobis. ẽ. hostia ipse
& sacerdos: aduocatus &
iudex: Et quia minꝰ idonei
sumꝰ adhȩc. ꝑ ipsã rogemꝰ
xp̃m cuius hodie festum
colimꝰ: rogemꝰ uotis om̃ib:
mploremus p̾cibus. ut &¬
ipsa ꝓnob̾ rogare dignet᷑
eũ quẽ genuit: quia & si
non sumus tanti meritis
ut moyses & ꝓphetę̧ aut
apłi: beati tamen qui
non uiderunt & credidert᷑:
Credamꝰ ergo & nos & lau¬
demꝰ quȩ gesta sunt uisa
& credita qm̃ uera sunt:
ut ad ea quȩ reꝓmissa sunt
ꝓtingere ualeamꝰ Sed qͥa¬
digne laudare Nequimus
beatã uirginẽ. quia inferior
est ei nr̃a laus: uenerem᷑

Expanded text:
ivi auditum tuum, et timui; consideravi opera tua, et expavi . Expavit autem, tale aliquid ut vidit; expavit et Moyses, eo quod incomprehensibile erat homini quod utrique videbant. Paveamus ergo et nos, ne forte pereffluamus a tanto mysterio redemptionis nostrae; et adeamus mente cum fiducia per interventum sacratissimae Virginis usque ad thronum summi Pontificis, ubi pro nobis est hostia ipse, et sacerdos, advocatus, et judex. Et quia minus idonei sumus ad hoc, per ipsam rogemus Christum, cujus hodie festum colimus. Rogemus votis omnibus, imploremus precibus, ut ipsa pro nobis rogare dignetur apud eum quem genuit; quia etsi non sumus tanti meriti ut Moyses, et prophetae, aut apostoli, beati tamen qui non viderunt, et crediderunt . Credamus ergo et nos, et laudemus quae gesta sunt, visa, et credita, quoniam vera sunt, ut ad ea quae repromissa sunt pertingere valeamus. Sed quia laudare digne nequimus beatam Virginem, quia inferior est ea nostra laus, venerem
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uiuentes in carne
ibidem miri odoris fra¬
grantiam diutius persen¬
sisse: Quod si ad recreandã
spem dilectissimȩ. & cor¬
roborandã fidem interdũ
comprobanda. talia &
tanta dignatus est exhi¬
bere per suos cęli mini¬
stros circa defunctos:

Expanded text:
adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreandam spem, dilectissimae filiae, et corroborandam fidem interdum comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos:
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. post unã correp¬
tionẽ detuita: sciens quia
subuersus est : qui eiusmodi
est. Hos scripturȩ uerus
interpres xp̃c illudit: ut
in anes suos in uanũ effun¬
dant impetus. & nocere
non possint: Qui si quem
uersuta disputationis suȩ
circũ scriptione prȩuene¬
rint. faciunt obmutiscere:
Mutus est enĩ: qui uerbũ
dĩ non eãdem qua ẽ gła
conficetur: Caue ergo. ne
tibi uocẽ tollat hereticꝰ:
sprior eũ non ipse de¬
prehenderis: Serpit enĩ.
dum latet eius ꝑfidia:
Si autẽ commenta impie¬
tatis eius agnoueris: iactu¬
ram piȩ uocis timere
non poteris: Caue igitur.
uersitȩ disputationis ue¬
nena. animã petunt. gut¬
tur inuadunt. uitalibus
uulnus affigunt: Graues
sunt morsus hereticorũ :
qui ipsis grauiores & rapa¬
tores bestiis Nullũ auã¬
ritiȩ finẽ impietatisq
nouerunt: Nec uos mo¬
ueat. quod formã pręten¬
dere uidentur humanã:
& si foris homo cernitur.
intus bestia fremit. & ideo
eos lupos esse Non dubiũ

Expanded text:
hominem post unam correptionem deuita sciens quia subuersus est qui eiusmodi est. hos scripturae uerus interpres Christus inludit, ut inanes suos in uanum effundant inpetus et nocere non possint. qui si quem uersuta disputationis suae circumscriptione praeuenerint, faciunt ommutescere; mutus est enim qui uerbum dei non eadem qua est gloria. confitetur. caue ergo ne tibi uocem tollat haereticus, si prior eum non ipse deprehenderis. serpit enim, dum latet eius perfidia; si autem conmenta inpietatis eius agnoueris, iacturam piae uocis timere non poteris. caue igitur uersutae disputationis uenena; animam petunt, guttur inuadunt, uitalibus \'}\' adfigunt. graues sunt morsus haereticorum, qui ipsis grauiores et rapaciores bestiis nullum auaritiae finem inpietatisque nouerunt. Nec uos moueat quod formam praetendere uidentur humanam; etsi foris homo cernitur. intus bestia fremit. et ideo eos lupos esse non dubiu
Abbreviated transcription (Latin):
elegeras. sed au̾di Non uoᷤᷤ
eligentis essemus: Et ui
non eligat bonos. sed quos
elegit faciat bonos Ego
inquit elegi uos. & posui
uos ut eatis & fructũ af¬
feratis: & fructus ur̃ mane¬
at. Nonne iste est fruct
de quo iã dixerãt. sine m
nichil potestis facere.&
Elegit ergo & posuit: ut
eamꝰ & fructũ afferamꝰ:
Nullũ itaq fructũ. unde

Expanded text:
elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegeras eum. Sed audi: « Non vos me eligentis essemus. Non non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fecisse dixerit xp̃e:
Non uos me el egistis in¬
quit. sed ego elegi uos
Hȩc est illa in effabilis
gr̃a Quid enĩ eramus
quandõ xp̃m nondum
elegeramus. & ideo non
disigebamꝰ Nam qui
non eũ elegit quomodo
nisi iniqui & ꝑditiꝰ Neq
enĩ iam credideramꝰ in
eũ. ut eligeret nos Nã
si iam credentes elegit:
uacat uana illoꝵs ratio¬
cinatio: qui prescientiã
dĩ defendunt contra
gratiã dĩ Et ideo nos¬
dicunt electos ante
mundi constitutionem.
qr prȩsciuit nos ds̃ futu¬
ros bonos: Non seipsũ nos
facturũ bonos Non hoc
futuros ẽẽ p̾scierat: simul
etiã presciss&. qđ eũ nos
fuissemus prius electuri:
bonis Non enĩ electi
sunt qr boni fuerunt. qͥ
boni non essent ł Nisi
electi essent: Alioquin:
gratia iam non est gr̃a.
n prȩcessisse contendiniꝰ
merita: Audi ingrate. non
uos me elegistis: sed ego
uos elegi: Non est ut dica.
ideo electus sũ: qr iã credelua.
si enĩ credebas in eũ: iam

Expanded text:
hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Hgratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus meritvos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam
Abbreviated transcription (Latin):
quodcumq solueris suꝑ
terrã erit solutũ: & in
cȩlis Mirum est hoc
ualde & gloriosum. in
terra ligãre & soluere :¬
& incȩło ligatũ & solutũ
esse Et dum hȩc prȩdi¬
cante beato SITULSTRO
agnoscerem. & beneficus
ipsius beati PeroRi in-¬
tegre me sanitati com¬
peri restitutũ: utile
iudicauimus una cum
omnib nr̃is satrapibus
& uniuerso senatu. opti
populo romano gloriȩ
imperii nr̃i subiacenti :
ut sicut in terris uicarius

Expanded text:
Quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis. Mirum est hoc valde et gloriosum, in terra ligare et solvere, et in coelo ligatum et solutum esse. Et dum haec, praedicante beato Silvestro, agnoscerem, et beneficiis ipsius beati Petri integerrime sanitati me comperi restitutum. Utile judicavimus una cum omnibus nostris satrapis, et universo senatu, optimpopulo Romanae gloriae imperio subjacenti, ut sicut in terris sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
NTER PARABOLAS
a dño dictas. solet quȩ¬
rentes multũ exerere :¬
ista quȩ de decẽ uirgi¬
nib posita est Et mul¬
ti quidem hinc multa
senserunt. quȩ non sint
preter fidẽ: sed quomodo
partib eius omnib con¬
ueniat expositio: id ela¬
borandũ est Legi etiã
in quadã scriptura. ex
earũ genere quȩ apoer.¬
phȩ nominantur: quod

Expanded text:
nter parabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sunt praeter fidem: sed quomodo partibus omnibus ejus conveniat expositio, id elaborandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere quae apocryphae nominantur, no
Abbreviated transcription (Latin):
tuum animȩ non nege¬
tis: si quando enĩ repen¬
tinus ignis habitaculum
adsumit quisquis eius
possessor extiterit. rapii¬
quod ualuerit & fugit lu¬
irũ deputat. siquid secum
ex ignibus tollat Ecce
tribulationũ flãma mun¬
dũ concremat. & cuncta
quȩ in eo speciosa uideban¬
tur: finis iã ꝓximꝰ uelut
ignis deuastat Lucrũ gͦ
rapiatis: Siquid rapient̃
tollitis. si hoc quod perire¬
remanendo poterat: ad
retributionem ꝑpecuam¬
uobis largiendo seruatis
Perrena quippe omnia
seruando amittimꝰ: sed
bene largiendo seruamꝰ :
Cũ uel ocitate tẽpora fu-¬
giunt: ad uidendũ ergo
citius iudicẽ nr̃m quia
cũ magna importunita.¬
te imp̾ellimur: ei bonis
actib cum festinatione
prȩparemur:¬

Expanded text:
tuum animae non negetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapquod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrum ergrapiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
suas de munere: sed ad¬
iunxit ab omni Quia
aliud est munꝰ ab obseqͥo.
aliud munꝰ amanu: ali
ud a lingua: Munus
quippe ab obsequio: est
subiectio indebite impen¬
sa: Munus a manu: pe¬
cunia est Munꝰ a lin¬
gua: fauor: Qui ergo
sacros ordines tribuit.
tunc ab om̃i munere
manꝰ excutit. quando
in diuinis rebus non so
habitus tenet: cum quȩ
sint nr̃a cognoscitis. m̃tis
oculos ad uestra reuocat.
cuncta erga uos uicissin
gratis agite . nolite oꝑis
ur̃i in hõc mundo recri.¬
butionẽ querere: quem
cũ tanta lam cernitis ue.¬
locitate. defecisse: Caue¬
ne bona ꝓ tẽporali retri¬
butione faciatis Ipsum
testẽ ur̃i operis quęrite:
quẽ iudicem sustinetis
ur̃a uideat: ut ea retri¬
butionis suȩ tẽpore in
publico ostendat Sicut
carni ur̃ȩ ne deficiat
cibos cotidie prebetis:
sic mentis ur̃ȩ cotidians
alim̃ta. bona sint opesa
cibo corpus pascit᷑: pio
Quod moriturȩ carni tri¬
buitis uicturȩ inperpe¬

Expanded text:
suas a munere, sed adsuas a munere, sed adjunxit ab omni, quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subjectio indebite impensa, munus a manu pecunia est, munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solhabitus tenet, cum quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vos vicissim gratis agite. Nolite operis vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocitate defecisse. Sicunec bona pro temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. esse videat, ut ea retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus pascitur, pioQuod moriturae carni tribuitis, victurae in perpe
Abbreviated transcription (Latin):
ptor nr̃ subiungat au¬
diamus Gratis accepistiᷤ.
gratis date Prȩsciebat
namq non nullos hoc
ipsum donũ accepti sp̃c
in usum negotiationis in¬
flectere: & miraculorũ
signa ad auaritiȩ obse¬
quium declinare Hinc
est enĩ quod sẏmon ꝑ
miracula concupiscens:
cunia uoluit. scilicet ut
deterius uenderet. quod
male cõparass& Hinc
de tẽplo redẽptor noster
flagello de resticulis
facto turbas eicit: ca¬
thedras uendentiũ colũ¬
bas euertit: Colũbas
quippe uendere est.
impositionẽ manus qua
sc̃s sp̃c accipitur. non ad
uitȩ meritũ: sed ad p̃¬
miũ dare: Sed sunt
nonulli quiquidẽ num¬
morũ prȩmia exordi¬
natione non accipiunt.¬
& tamen sacros ordines
ꝓhumana gr̃a largiunt᷑:
atq de lar̃gitate eadẽ
laudis solum modo retri-¬
butionẽ quȩ̨runt Hii
nimirũ quod gratis ac¬
ceptũ ẽ gratis non tri¬
biuint : quia de impenso
officio scĩtatis nummum
expetunt fauoris Unde
bene cũ iustũ uirũ de¬

Expanded text:
ptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim quod Simon Magmiracula conspiciens, cunia voluit , scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere est impositionem manus qua Spiritus sanctus accipitur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt , et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est gratis non tribuunt, quia de impenso officio sanctitatis nummum expetunt favoris. Unde bene cum justum virum de
Abbreviated transcription (Latin):
psũ erat granũ mortifican¬
dum: & multiplicandum
Mortificandũ infidelitate
iudȩorũ: multiplicandum
fide populoꝵ: Iam uero ex¬
hortans ad passionis suae
sectanda uestigia: qͥ amat

Expanded text:
psum erat granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide populorum. 10. Jamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. suꝑnȩ felicitati
comparata. pondus est. non
subsidium Temporalis
uita. et̃nȩ uitȩ cõparata:
mors est potius dicenda.
quã uita Ipse enĩ cotidi¬
anus defectus corruptioniᷤᷤ
quid est aliud. quã quȩ¬
dam ꝓlixitas mortis.&
Quȩ autẽ lingua dicere.
sufficit: illa suꝑnę eiuitatiᷤᷤ
quanta sint gaudia
Angelorũ choris inter esse :
cum beatissimis spiritib
gle conditoris assistere
incircũ scriptũ lumen
uidere. nullo mortis me¬
ii affici: incorruptionis
ꝯpecuȩ munere letari:
ed ad hȩc audita in arde u¬
sit animꝰ: iamq illic cu¬
pit assistere: ubi se sperãt
sine fine gaudere: Sed
ad magna prȩmia ꝑue¬
nri non potest. Iusi ꝑ
magnos labores: Unde
& paulus egregius prȩdi¬
cator dicit Non coronabit᷑
nisi qui legitime certaue

Expanded text:
substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris sui assistere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non coronabitur nisi qui legitime certave
Abbreviated transcription (Latin):
tate xp̃c annuntietur
Et in hoc gaudeo. Nũquid
maliuolus erat. & de
alieno malo gaudebat:
Seqd quia & ꝑ malos uerũ
p̃dicabatur. & ꝑ malorũ

Expanded text:
tus annuntietur, et in hoc gaudeo . Numquid malevolus erat, et de alieno malo gaudebat? Sed quia et per malos verum praedicabatur, et per maloru
Abbreviated transcription (Latin):
absit uacue inueniami¬
nI Propterea quȩ sursũ
sunt sapite. ubi beata
peruenit uirgo. & non
quȩ super terram: quia
uestra conuersatio si estii
iam quod uouistis. in

Expanded text:
absit, vacuae inveniamini. Propterea quae sursum sunt sapite, ubi beata pervenit Virgo, et non quae super terram; quia vestra conversatio, si estis jam quod vovistis, in
Abbreviated transcription (Latin):
patronos modo non quȩri¬
mus: quos tunc defensoreᷤ
habeamꝰ. Assunt defensoreᷤᷤ
nr̃i scĩ martyxes: rogari
uolunt: atq ut ita dixerĩ.
quęrunt ut quȩrantur.
hos gͦ ad iuitores ur̃is orati¬
ne punire peccatores de¬
beat: rogari uult & ipse
qui iudicat Unde & tam
longo tempore cõminat᷑
iram: & tam̃ misericordit̃
expectat: Sic autẽ nos¬
& miscđia eius refoueat.
ut nullo modo negligen-¬
tes reddat Sic peccata
nr̃a ꝑturbent. ut mens
in desperationẽ non pro-¬
ruat: Quia &si prȩsum̃teᷤᷤ
metuimꝰ. & metuentes
speramꝰ: ȩternũ regnũ
citius adepturi sumꝰ. per

Expanded text:
patronos modo non quaeripatronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quaeruntHos ergo adjutores nostrae oratine punire peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat, unde et tam longo tempore comminatur iram, et tamen misericorditer exspectat. Sic autem nos misericordia ejus refoveat, ut nullo modo negligentes reddat: sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationem non proruat: quia et si praesumentes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum citius adepturi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
randarũ substantia rerũ:
argum̃tũ Non apparentũ.
nequaquã iam dicimus
ut uenturã uitã credatis.
quia ecce ipsi qui in illa
uiuunt: humanis obtu¬
tib uisibilit̃ presentatur
Quod enĩ uderi potest:
melius dicitur scĩri quã
credi Uenturã gͦ uitam.
nos dñs magis uoluit scire
quã credere : qui eos quos
inuisibilit̾ recipit. apud se
uiuere nobis etiã iusibili
in causa ur̃i examinis. quã
cũ districto iudice hab̾e¬
bitis patronos. facite. hos
in diem tanti terroris
illuis. defensores adhibete:
Certe si apud quendam
magnũ iudicẽ. causa que¬
libet ur̃a ess& die crasi¬
stino uentilanda: totus
hodiernꝰ dies in cogitatio¬
ne duceretur Patronũ
ur̃a fraternitas quȩrere
magnisq precib ageret :¬
ut apud tantũ iudicem.
sibi defensor ueniret:
Ecce districtꝰ iudex iħc uen¬
turus est : tanti illius an-¬
gelorũ archangelorumq
concilii terror adhibetur.
In illo conuentu causa nr̃a
discutitur. & tamen nos lxxxii.¬

Expanded text:
randarum substantia rerum, argumentum non apparentium , nequaquam jam dicimus ut venturam vitam credatis, quia ecce ipsi qui in illa vivunt, humanis obtutibus visibiliter praesentantur. Quod enim videri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter recipit, apud se vivere nobis etiam visibiliter in causa vestri examinis, quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelorumque concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos
Abbreviated transcription (Latin):
ornatos. caritate coniunctos.
humilitate fundatos. beata
dĩ mat̾ suȩ nos inter essẽ
festiuitati ꝑspexerit: arden¬
tius nobis subuenire festinet
qui coronis peremnis re¬
gni clarificat scõs suos: &
est ȩt̃na laus & expectatio

Expanded text:
ornatos, charitate conjunctos, humilitate fundatos beata Dei Genitrix suae nos interesse festivitati perspexerit, ardentius nobis subvenire festinet qui coronis perennis regni glorificat sanctos suos, et est aeterna laus et exspectatio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nationis homines
in hac tunc urbe non
essent: aut quȩ usquam
gentes ignorarent quod
roma didiciss&e: Llic col¬
luctantes phylosophiae
opiniones : hic dissoluende
erant terrenȩ sapientiae
uanitates: Hic confutan¬
dus demonũ cultus: hic
omniũ sacrificiorũ impietaᷤ
destruenda: ubi diligentis
fuerat uanis erroribus in¬

Expanded text:
autem nationis homines autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissfuerat variis erroribus in
Abbreviated transcription (Latin):
effectus: Romanũ regnũ
diuina ꝓuidentia p̃para¬
uit: Cuius ad eos limi¬
tes increm̃ta ꝑducta suNł:
quib cunctarũ undiq
gentiũ uicina & conti¬
gua eẽt uniuersitas:
Disposito utiq diuinitus
operi maxime congrue¬
bat. ut multa regna uno
confederarentur imperio:
& eito ꝑuios haberet
populos p̃dicatione ge¬
nerali : quos unius tene̾¬
ret regimen ciuitatis:
ec autẽ ciuitas ignorats
suȩ ꝓuectionis auctorẽ.
sum pene omnibus do¬
minaret᷑ gentib omniũ
gentiũ seruiebat errorib:
& magnam sibi uidebatur
suscepisse religionẽ: quia
Nullam respuerat falsitatẽ :
Unde quantũ erat ꝑdiabolũ
tenacius illigata: tanto ꝑ
imbuendũ euangłio mun¬
dũ: distributis sibi terrarũ
partibus suscepissent: bea¬
tissimus petrus princeps
apłici ordinis. ad arcem
romani destinat᷑ imperu:
ut lux ueritatis quȩ in
omniũ gentiũ reuelabat᷑
salutẽ : efficatius se ab ipso
capite. ꝑ totũ mundi cor¬
pus effunderet Cuius

Expanded text:
effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum pimbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
gła. Sed si pastor bonus
qui posuit animã suã ꝓ
ouibus suis ex ipsis ouibus.
tam multos sibi martyres
fecit: quantomagis debent
usq ad mortẽ ꝓueritate
certare & usq ad sanguinẽ
aduersus peccatũ quibus
oues pascendas. hoc.ẽ. do¬
cendas regendasq cõmit¬
tit. ac ꝑhoc p̃cedente pas¬
sionis eius exemplo quis
Non uideat magis debere
imitando pastori herere
pastores si eũ multȩ etiã
imitate sunt oues. sub quo
pastore uno in grege uno
& pastore ipsi sunt oues:
Omnes quippe fecit suas
oues. ꝓ quibus est om̃ib
passus quia & ipse ut ꝓ¬
om̃ib pateret᷑ ouis .ẽ. factꝰ

Expanded text:
a. Sed si pastor bonus qui posuit animam suam pro ovibus suis , ex ipsis ovibus tam multos sibi mafecit, quanto magis debent usque ad mortem pro veritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc est, docendas regendasque, committit? Ac per hoc praecedente passionis ejus exemplo, quis non videat magis debere imitando pastori haerere pastores, si eum multae etiam imitatae sunt oves? sub quo pastore uno, in grege uno, et pastores ipsi sunt oves. Omnes quippe fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus, quia et ipse ut pro nobis pateretur ovis est factus.
Abbreviated transcription (Latin):
illustrauerit passione: oc¬
cidentis plagam. ne quid
minus ess&. uice sui apłoꝵ
sanguine illuminare digna¬
tus. ẽ. Et licet illius passio
nobis sufficiat ad salutem :
tamen etiã horũ marty¬
rium nobis contulit ad
die beati apłi sanguinem
ꝓfuderunt: Sed uideamus
causam: quare ista ꝑpessi
sunt: Scilic& quod inter
cetera mirabilia : etiam
magũ illũ symonẽ. oratio¬
nibus suis de aeris uacuo
prȩcipitii ruina ꝓstraue¬
rint : Cum enĩ idem sy¬
mon se xp̃m diceret. &
tanquã filiũ ad patrem
asserer&e uolando se posse
conscendere. atq elatus
subito magicis artibus
uolare cepisscee. Tunc pe¬
trus fixis genibus p̾catus
est dñm. & precatione sc̃a
uicit magicam leuitatem:
Prior enim ascendit ad dñm
oratio: quã uolatus: & antes
ꝑuenit iusta petitio quam

Expanded text:
illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui Apostolorum sanguine illuminare dignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum martyrium nobis contulit ad die beati Apostoli sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam
Abbreviated transcription (Latin):
pertinet ad dñm. si gene¬
rationis ordo deductus
usq ad ioseph: Tui respon¬
debimus Primũ. non esse
consuetudinis scripturarũ.
ut mulierũ in generatio¬
nibus ordo texatur. De inde
ex una tribu fuisse ioseph.
& MaRtaco. Unde dẽ ex
lege eã accipere cogebat᷑:
ut propinquam: & quod
simul censentur. In bech¬
leem. ut de una uidelic&
styrpe generati Cũ esset
Quare non de simplici uir¬
gine: sed desponsata con¬
cipitur: Primũ ut per
generationem loseph. origo
Maries monstraretur:
Secundo. ne lapidaretur a
iudȩis ut adultera: Tertio.
ut in egyptum fugiens. ha¬
beret solatium mariti
Martyr ignatius etiam.
quartam addidit causam :
cur ab sponsata conceptꝰ
sit: ut partus inquiens eius
celaretur diabolo. dũ eum
putat Non de uirgine
sed de uxore generatum:¬

Expanded text:
pertinet ad Dominum genepertinet ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam: unde ex Lege eam accipere cogebatur ut propinquam, et quod simul censetur in Bethleem, ut de una videlicet stirpe generati. Cum esset  Joseph. Quare non de simplici Virgine, sed de desponsata concipitur? Primum, ut per generationem, Joseph, origo Mariae monstraretur. Secundo, ne lapidaretur a Judaeis ut adultera. Tertio, ut in Aegyptum fugiens haberet solatium mariti. Martyr Ignatius etiam quartam addidit causam, cur a desponsata conceptus sit: ut partus, inquiens, ejus celaretur diabolo, dum eum putat non de Virgine, sed de uxore generatum
Abbreviated transcription (Latin):
acob autẽ genuit a
Iunc locumꝰ obicit nal
iulianus augustus ap
nantiȩ euangelistarum:
cur euangelista mat
loseph filium dixerit is¬
cob: & lucas filium sus
appellauerit heli: nos
intelligens consuetudinem
scripturarũ. quod alter
scđm naturam. alter
scam legem ei pater sit :¬
cimus enim hoc ꝑ moysen
dõ iubente p̃ceptũ: ut si
frat̃ aut propinquus absq
liberis mortuus fuerit.
alius accipiat uxorem.
ad suscitandum semeN
fratris. uel propinqui
sui Super hoc & affri¬
canus temporũ scriptor
& eusebius cesariensis.
tibi non subeat nuptia¬
rum: sed recordare con¬
suetudinis scripturarũ :
quod sponsi uiri . & spon¬
Ne uocentur uxores:
t a transmigratione
babylonis usq ad xp̃m.
generationes quattuor¬
alcim Numera a iecho¬
nia usq ad ioseph. &
inuenies generationes
tredecim: Uerum quarta
decima generatio ir
ipsum xp̃m reputabitur.
Xp̃i autẽ generatio sic erat.
Quęrat diligens lector &
dicat: cum ioseph non sit
pater dñi saluatoris: Quid

Expanded text:
acob autem genuit Joseph. Hunc locum objecit nobis Julianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph filium dixerit Jacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesariensis tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tredecim. Quarta decima ergo generatio in Christum reputabitur. Christi autem generatio sic erat. Quaerat diligens lector et dicat: Cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, 12 quid
Abbreviated transcription (Latin):
soror ochoriae tulit loas
filium fratris sui. & eum
internetioni quȩ exerce
cui successit in regnum
filius eius amasias: post
quem regnauit filius eiꝰ
tham filius eius Cernis
ergo quod scđm fidem
hystoriȩ. tres reges in
medio fuerint: quos hic
euangelista pretermisit:
Ioram quippẽ non genuit
oriam. sed ochoriam: &
reliquos quos enumerauimꝰ:
Uerum quia euangelistȩ
ꝓpositũ erat. tres tesseres.¬
decades in diuerso tq̃
statuto ponere. & lora
generi se miscuerat inp¬
sime ihezabel : leciri
usq ad tertiam generto¬
nem eius memoria tlltꝰ
ne in sc̃ẽ fiatiuitatis mi¬
ne poneretur: Et post
transmigrationẽ babln
lechonias genuit salaha¬
Si uoluerimus lechonian
in fine primȩ tessere¬
decadis ponere. In sequer
Non erunt quattuordei
sed tredecim Sciamus
ergo lechoniam priorẽ
& .R. scribitur. quod serp¬

Expanded text:
soror Ochoziae tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebCui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus than filius ejus. Cernis ergo quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerint, quos hic Evangelista praetermisit: Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam: et reliquos quos enumeravimus. Verum quia Evangelistae propositum erat tres tessarescedecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissimae Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Et post transmigrationem Babylonis, Jechonias genuit SalaSi voluerimus Jechoniam in fine primae tessaradecadis ponere, in sequenti non erunt quatuordecim, sed tredecim. Sciamus ergo Jechoniam priorem t ν scribitur. Quor
Abbreviated transcription (Latin):
mansueti nec humilis dñi
prȩcepto conuenire ui¬
detur. quod ille qͥ etiam
accubitionis loco prȩcepit
esse cedendũ: hoc loco man

Expanded text:
mansueti et humilis domini praecepto conuenire uideatur, quod ille qui etiam accubitionis loco praecepit esse cedendum hoc loco man
Abbreviated transcription (Latin):
rabiem ꝑsequentũ infideliũ
cũ corona martyrii patiendo
superat Non corrũpit᷑ a falsis
fratrib : qr & hereticoꝵ dogma¬
ta recte credendo refũtat:
& uitiosa quorundã catholi

Expanded text:
rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholi
Abbreviated transcription (Latin):
ris: thesauri tui necessa¬
rio domi remanent:
Quibus longe a te positis.
semper trepidus. semper
incertus es: ne cũ domũ
redieris : Non habeas qð ꝑdas
Ita dũ semꝑ amissionem
eorũ metuis: apud consci¬
entiã tuã nudus & pauꝑ
es. Eigo autẽ quocumq
iero. meȩ diuitiȩ me se¬
quentur: nec separari a
me possunt bona: qm̃
non terreno specu. sed
thesauro pectoris retinen¬
tur. Tu cum recedis a sȩ¬
culo: relinquendo tuas
diuitias perdidisti Ego
autẽ cũ michi de hocͭ
mundo migrare contin¬
git. diuitias meas mecũ
ad paradysum ueho
Tuas diuitias post mortẽ.
exemplo illius purpurati
diuitis. ignis & tenebre
subsequentur: Meas diui¬
tias exemplo lazari. sinꝰ

Expanded text:
ris, thesauri tui necessaris, thesauri tui necessario 267 domi remanent, quibus longe a te positis, semper trepidus, semper incertus es, ne cum domum rIta dum semper amissionem eorum metuis, apud conscientiam tuam nudus et pauper es. Ego autem quocunque iero, meae divitiae me sequuntur, nec separari a me possunt bona, quoniam non terreno specu, sed thesauro pectoris retinentur. Tu cum recedis a saeculo, relinquendo tuas divitias, perdidisti; ego autem, cum mihi de hoc mundo migrare contingit, divitias meas mecum ad paradisum veho; tuas divitias post mortem, exemplo illius purpurati divitis, ignis et tenebrae subsequentur; meas divitias, exemplo Lazari, sin
Abbreviated transcription (Latin):
causa ꝓdendi Seruant
autẽ illud: & non utun¬
tur: Seruant inquam:
Custodes ergo dixerim
istos esse non dominos.
& alienũ attendere di¬
ligenter : Non propriũ
conuenient̃ expendere:
Quid igitur fr̃s putatis.
habere aurũ esse diui¬
tias Ego dixerĩ maioreᷤ
esse. aurum non habere¬
diuitias Pretiosior enĩ
mens ẽ quȩ aurũ despi¬
cit : quã quȩ aurũ requi¬
rit Maiores plane sunt
diuitie non habere au¬
rũ: sed aurũ habentib.¬
uI
eminere Qui enĩ ꝓprũ
abundat bonis. saeculi
thesauros non requirit:
Bona enĩ sunt ꝓpria. ho¬
nestas. sobrictas. miscđia.
castitas Quȩ bona om̃a
auro magis sunt prȩtio¬
sa. Ut sciatis quia his ita
uiliora sunt metalla:
auri talenta emi possur
argenti uasa comparari
possunt. honestas sola ñ¬
potest emi Honestas enĩ
non emitur sed ad quirit᷑:
quia non constat prętio
sed uirtute: Tu igitur qͥ
aurum possides: si placet
bona nr̃a. inuicẽ conferamꝰ.
ucum peregre ꝓficisce¬

Expanded text:
causa prodendi. Servant autem illud et non utuntur, servant, inquam; custodes ergo dixerim istos esse, non dominos, et alienum attendere diligenter, non proprium convenienter expendere. Quid ergo, fratres, putatis habere aurum esse divitias? Ego dixerim majores esse divitias aurum non habere: pretiosior enim mens ejus, quae aurum despicit quam quae aurum requirit, majores plane sunt divitiae non habere aurum, sed aurum habentibus eminere. Qui enim propriis abundat bonis, saeculi thesauros non requirit; bona enim sunt propria, honestas, sobrietas, misericordia, castitas: quae bona omnia auro magis sunt pretiosa; ut sciatis qui his ita viliora sunt metalla: auri talenta emi possunt: argenti vasa comparari possunt; honestas enim npossunt; honestas enim non emitur, sed acquiritur; quia non constat pretio, sed virtute. Tu igitur, qui aurum possides, si placet, bona invicem conferamus. Tu cum peregre proficisce
Abbreviated transcription (Latin):
scendi instrumentũ do¬
loris: Ergo humilis dñi
in humilitate enĩ iudiciũ
eius sublatũ est. humilis
in quã dñi prȩceptũ: di¬
scipuli eius. humilitatis
officiis exequunt᷑ Eos
enĩ misit ad seminandã
fidẽ. qui non cogerent.
sed docerent: Nec uim
potestatis exercerent.
sed doctrinã humilitatis
attollerent: Quo loco:
humilitati put̾auit etiã
patientiã cõpulandã: qr
ipse quoq iuxta testimo¬
niũ petri cũ maledice¬
retur: non male dixit :
cũ ꝑcuteret᷑ : Non reꝑcussit
Hoc est ergo dicere Imita¬
tores mei estõte: ultionis
studia depo̾nite In solen¬
tiam uerberantum. non
in iuriȩ relatione : sed ma¬
gnanimitate patientiae
uerberate: Nemo ipse de¬
bet. quod in alio reprehen¬
dit imitari: Grauiora con¬
tumacibus. mansuetudo uul¬
nera refert: Hoc pugno
repercussit dñs uerberantẽ.
dicendo: qui te ꝑcutit in
maxillã. prȩbe ei & alterã

Expanded text:
scendi instrumentum doscendi instrumentum doloris? ergo humilis domini — in humilitate enim iudicium eius sublatum est - humilis inquam domini praeceptum discipuli eius humilitatis officiis exsequuntur; eos enim misit ad seminandam fidem, qui non cogerent, sed docerent nec uim potestatis exsererent, sed doctrinam humilitatis adtollerent quo loco humilitati putauit etiam patientiam copulandam, quia ipse quoque iuxta testimonium Petri, cum malediceretur, non remaledixicum percuteretur, non repercussit . Hoc est ergo dicere: Imitatores mei estote, ultionis studia deponite, insolentias uerberantum non iniuriae relatione, sed magnanimitate patientiae uerberate. nemo ipse debet quod in alio reprehendit imitari; grauiora contumacibus mansuetudo uulnera. refert. hoc pugno repercussit dominus uerberantem dicendo: qui te percutit in maxilla, praebe ei et altera
Abbreviated transcription (Latin):
talib uinculis censuit ex¬
uendũ: Quod si quẽ mo¬
uet qua ratione in egypto
calciati iubentur edere
agnũ. apłi autẽ sine cal¬
ciamentis ad prędicandũ
euangeliũ diriguntur:
is considerare deb&. quia
in egypto positus: debet
adhuc morsus cauere
serpentis Multa enĩ ue¬
nena in ȩgypto: & qui
in tẏpo pascha celebrat.⁊
patere potest uulneri:
Qui autem minister est
ueritatis. hebetat uenẽna
Non trẽpidat: Denique
momordit paulũ uipera
in mileto insula: & uiden¬
des pendentẽ de manu
eius uiperã incolȩ loci
illius ⁊ putabant eũ esse
moriturũ Sed ubi in of¬
fensum stare uiderunt :
dm̃ ẽẽ dicebant. cui ue¬
nẽnũ nocere non põte¬
rat Et ut scias hoc uerũ
esse: ipse dñs ait Ecce
candi supra serpentes &
scorpiones. & supra omnẽ
uirtutẽ inimici: & nichil
uobis nocebunt: Non uir¬
gas in manu iubentur tol¬
lere apłi. sic enĩ matheus
scribendũ putauit Quid
est uirga nisi prȩferende
potestate insigne. & ulci¬

Expanded text:
talibus uinculis censuit exuendum. quod si quem mouet, qua ratione in Aegypto calciati iubentur edere agnum, apostoli autem sine calciamentis ad praedicandum euangelium diriguntur, is considerare debet, quia in Aegypto positus debet adhuc morsus cauere serpentis — multa enim uenena in Aegypto — et qui in typo pascha celebrat patere potest uulneri, qui autem minister est ueritatis hebetat uenena, non trepidat. denique momordit Paulum uipera in Melita insula. et uidentes pendentem de manu eius uiperam incolae loci illius putabant eum esse moriturum, sed ubi inoffensum stare uiderunt, deum esse dicebant, cui uenenum nocere non poterat. et ut scias hoc uerum esse, ipse dominus ait: ecce candi supra serpentes et scorpiones et supra omnem uirtutem inimici et nihil uobis nocebunt. Non uirgas in manu iubentur tollere apostoli; sic enim Matthaeus scribendum putauit. quid est uirga nisi prae. ferendae potestatis insigne et ulci
Abbreviated transcription (Latin):
EC IETIO
superiori
pulcherri¬
ma ratioll
conectitus
quia ude¬
licet illa dilectionẽ dĩ &
ꝓximi uerbis & parabolis:
hȩc autẽ ipsis reb & ueri

Expanded text:
ec lectio superiori pulcherrima ratione connectitur, quia videlicet illa dilectionem Dei et proximi verbis et parabolis, haec autem ipsis rebus et veri
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliam pati Qui ergo
multa in terris pro xp̃o
sustin& aduersa: multa
in cȩlis ꝓxp̃o recipiet dona

Expanded text:
tumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona
Abbreviated transcription (Latin):
sine carne. quicquã effi¬
cere Unde quod concipit
& parit uirgo: sicut non
sine potentia uerbi est :
ita Non sine ueritate
carnis quod nascitur.
quod pannorum fascuis

Expanded text:
sine carne quidquam efficere. Unde quod concipit et parit Virgo, sicut non sine potentia Verbi est, ita non sine veritate carnis quod nascitur, quod pannorum fasciis
Abbreviated transcription (Latin):
sit : sed tunc quando uer¬
bum caro factũ est ex
carne uirginis. diuinita¬
tis atq humanitatis sub¬
stantia in utero ita in¬
confuse uni̾tur: ut una
persona sit ds̃ & homo

Expanded text:
sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis substantia in utero ita inconfuse unitur, ut una persona sit Deus et homo
Abbreviated transcription (Latin):
tit in terra. ut hoc ab
eis fidelius in cęlo p̃sumat᷑
Ex ipso itaq regno qđ iã
uidemꝰ in mundo esse
sublimatũ: speremꝰ re¬
gnũ qđ in cęlo credimꝰ
ꝑcipiendũ Nam sunt
non nulli qui xp̃ianitatiᷤᷤ
nomine censetur. sed
xp̃ianitatis non habent
fidem: sola esse uisibi¬
lia estimant. inuisibilia
Non appetunt . quia nec
esse suspicantur Ad scõꝵ
martyrũ corpora consi¬
stimuis fr̃s mei: Nunquid
isti carnẽ suã in mortẽ
darent. Nisi eis certis¬
sime constitisset esse
uitã ꝓ qua mori debuis¬
sent. Et ecce qui ita
credidert̃: miraculis cho¬
ruscant: Ad extincta
namq eorũ corpora:
uiuentes egri ueniunt¬
& sanantur. Periuri ue¬
niunt: & demonio ue¬
xantur. Dȩmoniaci ue¬
niunt. & liberantur:
Quomodo gͦ uiuunt illie.
ubi uiuunt. si in tot mira

Expanded text:
tit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam sunt nonnulli qui Christianitatis nomine censentur, sed Christianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora iventes aegri veniunt et sanantur, periuri veniunt et a daemonio vexantur, demoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivit illic, ubi vivit, si in tot mira
Abbreviated transcription (Latin):
Perfectus possideat pri¬
mũ uirtutis locũ: inper¬
fectus saltim ꝑueniat
ad secundũ Efficiatur
ille gloriose dignus: sit
iste laudabiliter largus:
Sit ille sc̃e paupertatis
ardentissimus amator
sit iste scõrũ pauperũ
piissimꝰ consolator:
Habeat iste apud dm̃ pa¬
trõnos pauperes: quos
ille se gaud& uirtutis
habere consortes. Sit
ille talis qui cũ dño
iudicaturus sedeat: sit
iste talis. qui ad dexterã
ludicandus assistat: Sit
ille talis. qui ęterna ta-¬
bernacula ꝑpetuo iure

Expanded text:
Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula p
Abbreviated transcription (Latin):
Ne appẽtitus surripiat.
& quod foras ostenditur.
intus a mercede uacuet᷑
Ecce enĩ redẽptoris uoce
decẽ uirgines & omnes
dicunturꝰ uirgines: &
tamen intra beatitudi¬
nis ianuam non omnes
receptȩ. quia earũ quȩ¬
dam dum de uirginitas
sua głam foris expetun

Expanded text:
ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetun