comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm post suam ascensionem. ñ
insua natura apparuisse. s poctꝰ
ꝑ angłm tantum inea forma
inqua recognosei ab hominibꝰ
solet. Quod hinc etiam ꝓbari
potest. quia si beatus paulus
nuꝑ conuersus in sua eũ sub¬
stancia uidisset. consequens es¬
set ut pre omĩbꝰ dilecto disci¬
pulo sibiq ab ad olescentia di¬
cato. non ꝑ angłm. s ꝑ semet¬
ipsum appareret. Quod dicit
alio loquntur. uncde est qđ¬
dr̃. uir erat interra hus no¬
mine iob. ꝙ cetera usq rece¬
dens amalo. Et erat moyses
uir mitissimus suꝑ om̃s qui
morabantur in terra. Et idẽ
iohannes sepe in ȩuangelio suo.
Hłic est discipulus ille quẽ dili¬
gebat iħc. Qut testimoniũ
cestimonium uerbo dĩ iohanneᷤ

Expanded text:
Dominum, post suam ascensionem, non Dominum, post suam ascensionem, non in sua natura apparuisse, sed potius per angelum tantum in ea forma, in qua recognosci ab hominibus solet. Quod hinc etiam probari potest, quia si beatus Paulus nuper conversus, in sua eum substantia vidisset, consequens esset, ut prae omnibus dilecto discipulo, sibique ab adolescentia dicato, non per angelum, sed per semetipsum appareret. Quod dicit:alio loquuntur. Unde est: Vir erat in terra Hus nomine Job, etc., usque, recedens a malo . Et: Erat Moyses vir mitissimus super omnes qui morabantur in terra , et idem Joannes saepe in Evangelio suo: Hic est discipulus ille quem diligebat Jesus. Qui testimonium testim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e sieut dictum est. non in
sua natura. sed ꝑ angłm apparu¬
it. sicut olim fecit patribus. Ex¬
pleto enuim ministerio propter
quod uenerat. uisus etiam᷑ homi¬
nibus quamdui oportuit. donec
deinceps ꝑ eam substanciã quã
sumpsit ex nobis apparere uo¬
luit. Unde non corporalem eiꝰ
pͣsentiam debemus requirere.
s pocius credere eum esse uͥq
in diuina maiestate. Totus itaq
filius dei ꝑ diuinitatem erat
inangło. totus cum patre ꝙ
spũ seo consistebat incęlo. Qd̃
nulli alii posse tribuitur nisi
illi incorporee simplici naturȩ.
que tota incęlis reperitur.
tota in terris. tota sine loco
im locis. tota sine parte re¬
peritur in partibus. Quid est
autem mirum sipost eius in¬
carnationem. angelus apparẽs
similis filio hominis dieitur:
sicut insequentibus inuenimꝰ.
cum etiam angłi qui multo
ante eius aduentum sanctis
patribus apparuerunt. uiri
uocantur: Quo in loco dicit
potest beato paulo apostolo.

Expanded text:
Christus sicut dictum est non in Christus sicut dictum est non in sua natura, sed per angelum apparuit, sicut olim fecit patribus. Expleto enim ministerio propter quod venerat, visus est etiam ab hominibus quandiu oportuit, donec deinceps per eam substantiam quam sumpsit a nobis apparere voluit. Unde non corporalem ejus praesentiam debemus requirere, sed potius credere eum esse ubique in divina majestate. Totus itaque Filius Dei per divinitatem erat in angelo, totus cum Patre et Spiritu sancto consistebat in coelo quod nulli alii posse tribuitur, nisi illi incorporeae et simplici naturae, quae tota in coelis reperitur, tota in terris, tota sine loco in loco, tota sine parte in partibus. Quid est autem mirum, si post ejus incarnationem angelus apparens, similis filio hominis dicitur, sicut in consequentibus invenimus, cum etiam angeli qui multo ante ejus adventum sanctis patribus apparuerunt, viri vocantur? Quo in loco dicit potest beato Paulo apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
sine fuie mansura. Ac ꝑ hoc.
nequaꝗ malorum prosperi¬
tatibus inuideat: S pocius
insuis aduersitatibꝰ gaudeat:
Et significauit: łl oc loco sig¬
nificauit. non ab ostensione.
s a signo positum intellige¬
re debemus. & hoc esse dic¬
tum significauit. quod est sigil¬
lauit. Signũ enĩ dicitur sigil¬
lum. Quo in loco questio orit᷑.
quare hoc dicatur. cum in seq̃n¬
no clauditur. fidelibus aperit᷑.
Non enim ꝓpt̾ fideles seruos. s
propter fures & latrones diui¬
ciȩ sub signo clauduntur. S
dicendo ergo significauit. ꝙ
infidelibus claudi. ꝙ fidelibus
spiritali doeit exercicio do¬
cuit aperiri. Unde & danieli
dr. Uade quia clausi sunt. sig
paruit beato iohauni. Quia
enim cum patre ꝙ spũ sc̃o fi¬
lius unus est d̾s omnia reue¬
lans . utiq & illum angelum
repleuit. atq in illius corde
habitans. ꝑ eum locutus est
iohanni. Ipse autem iohanues
figuram ecclesiȩ tenet. sicut
insequentibꝰ uidebimus. Cui

Expanded text:
sine fine mansura, ac per hoc sine fine mansura, ac per hoc nequaquam malorum prosperitatibus invideat, sed potius in suis adversitatibus gaudeat. Et significavit. Hoc loco, significavit, non ab ostensione, sed a signo positum intelligere debemus, et hoc esse dictum significavit, quod est, sigillavit; signum enim dicitur sigillum. Quo in loco quaestio oritur: quare hoc dicatur cum in sequenno clauditur, fidelibus aperitur. Non enim propter fideles servos, sed propter fures et latrones divitiae sub signaculo clauduntur. Sed dicendo ergo, significavit et infidelibus claudi, et fidelibus spiritali exercitio docuit aperiri. Unde et Danieli dicitur: Vade, quia clausi sunt signaparuit beato Joanni, quia enim cum Patre et Spiritu sancto Filius unus est Deus, omnia revelans, utique et angelum illum replevit; atque in illis corde habitans, per eum locutus est Joanni. Ipse autem Joannes figuram Ecclesiae tenet, sicut in sequentibus videbimus. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
fieri cito. In his uerbis duo cõp̃¬
henduntur. ut ea scilicet quȩ
fiuienda sunt cito accipiant t̾̃¬
minum. & ea quȩ inchoanda
sunt cito sumant iniciũ. ista
tamen nequaꝗͣ finẽ acceptu¬
ra sunt. Unde nec metuenda
sunt tormenta quȩ transeunt.
sed ea metuenda sunt quȩ me
ternum ꝑ seuerant. Nec gaudia
fugitiua sunt appetenda. sed
iugi statu ꝑmanentia. Cito. id ẽ
inpresenti tempore. Omne enĩ
tempus pͣsentis uitȩ compara¬
tum ęternitati. quasi unius
hore spaetum paruissimum
est nomomentum. Unde &
idem iohannes in epistola sua
dicit de hoc longissimo tem¬
pore. filioli: nouissima hora
est. R euelat gͦ xp̃s iohanni.
id est ȩccłȩ suȩ ꝙ ea quȩ cito
transeunt. ꝙ ea quę cito ad¬
ueniunt. ut dum se tempora¬
liter cernit affligi. uel ꝓspera¬
ri. cogitet breuitatem istius
temporis. ꝙ quã uelociter trã¬
seant gaudia & tribulationes
cum tempore. ꝙ quam uelo¬
citer appropinquent eadem

Expanded text:
fieri cito. In his verbis duo comprfieri cito. In his verbis duo comprehenduntur, ut ea scilicet quae finienda sunt cito accipiant terminum: et ea quae inchoanda sunt, cito sumant initium. Ista tamen nequaquam finem acceptura sunt. Unde nec metuenda sunt tormenta quae transeunt, sed ea metuenda sunt quae in aeternum perseverant. Nec gaudia fugitiva sunt appetenda, sed jugi statu permanentia. Cito, id est in praesenti tempore. Omne enim tempus praesentis vitae comparatum aeternitati, quasi unius horae parvissimum est momentum. Unde et idem Joannes in epistola sua dicit de hoc longissimo tempore: Filioli, novissima hora est . Revelat ergo Christus Joanni, id est Ecclesiae suae, et ea quae cito transeunt et ea quae cito adveniunt, ut dum se temporaliter cernit affligi vel prosperari, cogitet brevitatem istius temporis, et quam velociter transeant gaudia et tribulationes cum tempore, et quam velociter appropinquent eadem
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ est bono certamine certa¬
ui. Hȩc autem reuelatio ipsius
accepit. ut sua reuelatione ma¬
nifesta faciat seruis suis. quȩ
oportet fieri cito. S in his uer¬
bis. utraq eius natura demon¬
strarir. diuina scilicet ꝑ hoc qd̃
ipse cum patre ꝙ spũ sancto.
cuncta reuelat inisteria. Hu¬
mana autem in hoc. quod non
a se ipso accepit. ut sua reuelati¬
oue in anifestaret seruis siuis q̃
oportet fieri cito. Us̃ enĩ in hoc
loco. tora trinitas intelligitu..
a qua accepit ipse homo assump¬
tus a uerbo dei. ut ista mysteria
suis reuelaret. seruis. ubi etiam
ipsa forma serui domina p̃lica¬
tur seruorum. Seruis suis ea
manifestauit. id est pͣcepta sua
sequentibus. Quibus alibi dieit.
Cuin feceritis omuia quȩ p̃cep¬
ta sunt uobis: dicite. serui inuti¬
les sunius. N on enĩ serius mosa
gelio dicit. Confiteor tibi dĩe
pater: quia abscondisti hȩc a sapi¬
entibus ꝙ prudentibꝰ. ꝙ reuelasti
ea paruulis. Que oportet

Expanded text:
eo quod est: Bono certamine certaeo quod est: Bono certamine certavi. Haec autem revelatio ipsius accepit, ut sua revelatione manifesta faciat servis suis, quae oportet fieri cito, sed in his verbis utraque ejus natura designatur: divina scilicet, per hoc quod ipse cum Patre et Spiritu sancto cuncta revelat mysteria: humana autem in hoc quod non sa seipso accepit, ut sua revelatione manifestaret servis suis quae oportet fieri cito. Deus enim in hoc loco tota Trinitas intelligitur, a qua accepit ipse homo assumptus a Verbo Dei, ut ista mysteria suis revelaret servis, ubi etiam ipsa forma servi, domina praedicatur servorum. Servis suis ea manifestavit, id est praecepta sua sequentibus, quibus alibi dicit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sugelio dicit: Confiteor tibi, Domine Pater, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Quae oportet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ lanior esset sensus. si
dixiss ad iuncto uerbo.
hec est apocalipsis. S
hunc modum locutionis qui cũ
diminutione uerbi fit. frequent̾
inuenimus indiuinis scripturis.
Unde nec salomon ait. hȩ sunt
parabole salomonis. aut hȩc sunt
uerba ecclesiastes: s tantum parabo¬
le salomonis.q uerba ecclesiastͥeͥs.
regis hierłm. Sic etiam ysaias di¬
eit. Uisio yzaie. absq ullo admini¬
culo uerbi. Et sic reliqui. ⁊aliter
autent loquentes. subauditiones
necessarias tales sentencias habr̃e
docuerunt. ut uerbi gr̃a cũ legi¬
mus apocalypsis iħu xp̃r subau¬
diendum est. hec est. Est autem
apocalẏpsis grecus sermo. latine
dicitur reuelatio. siue in anifes¬
tacio. eo qđ in ea status p̃sentis
ꝙ futurȩ ȩccłȩ beato iohanni q
uullo eccłe sit manifestatꝰ. Quã
dedit illi ds̃. palam facere ser¬
uis suis. Et hic aperciꝰ esset. si
dirisset. qua. S ꝙ hic modus lo¬
cutionis sepe fit inscͥpturis. Und̃
est. bonũ certamen certaui. pro

Expanded text:
Planior esset sensus, si dixisset adjuncto verbo: Haec est Apocalypsis; sed hunc modum locutionis, qui cum diminutione verbi fit, frequenter invenimus in divinis Scripturis. Unde nec Salomon ait: Hae sunt parabolae Salomonis, aut: Haec sunt verba Ecclesiastis, sed tantum: Parabolae Salomonis, et: Verba Ecclesiastis regis Jerusalem. Sic etiam Isaias dicit: Visio Isaiae, absque ullo adminiculo verbi. Sic et reliqui. Taliter autem loquentes, subauditiones necessarias tales sententias habere docuerunt. Verbi gratia, cum legimus: Apocalysis Jesu Christi, subaudiendum est: Haec est. Est autem Apocalypsis Graecus sermo, et Latine dicitur revelatio sive manifestatio, eo quod in ea status praesentis et futurae Ecclesiae beato Joanni, et in illo, Ecclesiae sit manifestatus. Quam dedit illi Deus palam facere servis suis. Et hic apertius esset, si dixisset, Qua; sed et hic modus locutionis saepe fit in Scripturis. Unde est: Bonum certamen certavi , pro
Abbreviated transcription (Latin):
uunt dõ. Quoꝵ pͥmogenitꝰ
catum non fecit. ꝙ mortifi¬
cationem uitȩ carnalis inse¬
ostendit. Et princeps re¬
gum terre. Reges terrȩ ap¬
pellant᷑ om̃s electi. qͥ uicioꝵ
tyrannidem in se consurgere
non sinunt. s eis iire domi¬
nantur. Possunt aut̃ ꝙ re¬
ges terrȩ specialiter intelli¬
gi p̾dicatores. qui dum corda
carnalium a prauitate restͥn¬
gunt: suꝑ terram ut reges
unperant. Ceterũ bonis &
spiritalibꝰ uiris. inuullo se pͣ¬
ferunt. łlic est quod petr̃
cornelio se coequalem fatet᷑.
ananiȩ uͦ animã. gladio uer¬
bi ꝑunit. Sciendum est aut̃
quia p̃dicatores eccłȩ etiã ip¬
sis carnalibꝰ ita dñari appe¬
tunt. quatinꝰ ꝙ compassionẽ
naturȩ. ꝙ uiciis rectitudinẽ
exhibeant. Eorum itaq pͥn¬
ceps est xp̃c qui est rex regũ
ꝙ dñs dominantiũ. De quo
ad huc sequit᷑. Qut dilexit
nof ꝙr bauit nos ã peecacif nos¬
tris insanguine suo. Quo
eiĩ amore filius dĩ uos dilex¬

Expanded text:
primogenitus catum non fecit, et mortificationem vitae carnalis ostendit. Et princeps regum terrae. Reges terrae appellantur omnes electi qui vitiorum tyrannidem in se consurgere non sinunt, sed eis jure damnantur. Possunt autem et reges terrae specialiter intelligi praedicatores, qui dum corda carnalium a pravitate restringunt, super terram ut reges imperant, caeterum bonis et spiritualibus viris in nullo se praeferunt. Hinc est quod Petrus Cornelio se coaequalem fatetur ; Ananiae vero animam gladio verbi perimit . Sciendum est autem quia praedicatores Ecclesiae etiam ipsis carnalibus ita dominari appetunt, quatenus et compassionem naturae, et vitiis rectitudinem exhibeant. Eorum itaque princeps est Christus, qui est rex regum, et Dominus dominantium, de quo adhuc sequitur: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Quo enim amore Filius Dei nos dilex
Abbreviated transcription (Latin):
tate uerbi secuntur Phibuit
testimonium iħu xp̃o cũ dixit.
ꝙ uerbum caro factum est. ꝙ
habitauit innobis. Non tam̃
diuidimus ꝑsonã cum ista di¬
cimus. s utramq ostendimꝰ
naturã. Quod uero ait inhs
quȩcumq uidit. subintelli¬
gendum est quecumq de
incarnato dei uerbo siue ĩ
diuinitate siue in humanita¬
te cognouit. Aliud uero ui¬
dit oculis corporeis. atq ali¬
ud oculis mentis. Oeulis cor¬
dis uidit diuinitatem. ocu¬
lis corporeis uidit hum anita¬
tem. Uidit eum ante omĩa
secula a patre genitũ. cum
patre omnia fecisse. Uidit
infine temporum natũ ex
matre. pro nr̃a salute deĩd
passum. a iusto homne sepi.¬
lcum. a mortius resuscitatũ.
atq in dextera patris subleua

Expanded text:
tate verbi sequuntur. Perhibuit testimonium Jesu Christi, cum dixit: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Non tamen dividimus personas cum ista dicimus, sed utramque ostendimus naturam. Quod vero ait in his quaecunque vidit, subintelligendum est quaecunque de incarnato Dei Verbo, sive in divinitate, sive in humanitate cognovit. Aliud vero vidit oculis corporeis, atque aliud oculis mentis: oculis mentis vidit divinitatem, oculis corporeis humanitatem. Vidit eum ante omnia saecula a Patre genitum, cum Patre omnia fecisse. Vidit in fine temporum natum ex matre pro nostra salute, deinde passum, a justo homine sepultum, a mortuis resuscitatum, atque in dextera Patri
Abbreviated transcription (Latin):
num exutraq p̾arte flumi¬
nis positũ. idest contẽplatio
sce tͥnitatis que angłicam si¬
mul & humanã naturamhinc
inde satiat. Ipsaq uisionis
potio. ita ẽ multimoda. ut
quicquid cuiqͣm indesiderio
tunc uenerit hec eadẽ tusio
s omĩa inom̃ib. Seo nec
mirũ cum & ipsum manna
filiis isrł de celo atcributũ
ꝑ quod et̾na satietas figura

Expanded text:
m ex utraque parte fluminis positum, id est contemplatio sanctae Trinitatis, quae angelicam simul et humanam naturam hinc inde satiat, ipsaque visionis potio ita est multimoda, ut quidquid cuiquam in desiderio tunc venerit, haec eadem visio s omnia in omnibus . Sed nec mirum, cum et ipsum manna filiis Israel de coelo attributum, per quod aeterna satietas figura
Abbreviated transcription (Latin):
affert fructus .xii. intelli¬
gunt᷑ apħ. Bicit em̃ ipse de
se & ipsis apłis in euangłio.
Nonne xii. st̃ hore diei᷑ Se¬
utiq appellans diẽ. horas auͣt
ex dieb mͣses efficiunt᷑. quod
significat᷑ simplicit᷑ ꝑ xii ho¬

Expanded text:
lliguntur. Dicit enim ipse de se et de ipsis apostolis in Evangelio: Nonne duodecim sunt horae diei? seipsum appellans diem, horas autemex diebus menses efficiuntur, quod significatur simpliciter per
Abbreviated transcription (Latin):
Recte qͦ cristallo splendenti
cõparat᷑ ꝓpt̃ puritatẽ fidĩ que
inbaptisino ꝑcipit᷑. Quos eñi
irrigando inuficat. ad aqu̾a
baptismatis ꝑduc̃. eosq & pu¬
ritatẽ fidei splendidos. & ro¬
bore fortissimos reddic. Sede ᷤᷤ
auͣt dĩ patris. & agni. idest dĩ¬
filii exqua ipsa aqua ꝓcedit.
eccłia est fideliũ qͥb paulus

Expanded text:
crystallo splendenti comparatur propter puritatem fidei, quae in baptismo percipitur. Quos enim vivificando vivificat, ad aquam baptismatis perducit, eosque et puritate fidei splendidos, et robore fortissimos reddit. Sedes autem Dei Patris et Agni, id est Filii Dei, ex qua ipsa procedit, Ecclesia est fidelium, quibus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
apħ. ꝑ quos xp̃s fructũ suũ
affert hoc ẽ miracula p̾dica¬
tionẽ atq oꝑa celestia. Hinc
in eugłio legit᷑. quia ꝓfecti p̃¬
dicauer̃t ubiq dño cooꝑante
Hinc & paulus dic̃. An exꝑi¬
mentũ queritis eius qͥ in me

Expanded text:
per quos Christus fructum suum affert, hoc est, miracula, praedicationem atque opera coelestia. Hinc in Evangelio legitur, quia profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante. Hinc et Paulus dicit: An experimentum qu
Abbreviated transcription (Latin):
dat. ut uniis quisq habita¬
tor ꝓuiribꝰ inde hauriat. ꝓ
meritis accipiat. Qua licet
eadem uusio simul habeat᷑
abom̃ibꝰ: tam̃ ꝓsingulorum
meritis uniciq distribuit᷑.
texutraq parte fluminis.
lignũ uite. Quod suꝑius de¬
signat᷑ Per fontẽ aque uite.¬

Expanded text:
dat, ut unusquisque habitator pro viribus inde hauriat, pro meritis accipiat: quia licet eadem visio simul habeatur ab omnibus, tamen pro singulorum meritis unicuique distribuitur. Et ex utraque parte fluminis lignum vitae. Quod superius designatur per fontem aquae vi
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis atq in cominutabi¬
litatis. Quod etiã flum̃ bene
asede dĩ ꝓcedere dicit᷑. & in
plateam ciuitatis diriuari.
Quod eñi est sedes. hoc est
& platea ciuitatis. id ẽ om̃is
eccłia generalit̃. S ꝓpt̃ diu̾¬
sorũ ꝑsonas ita diffinguit᷑.
Quia enĩ qͦs possidendo regit
ub̃tate sue isionis satiat. be¬
ne insede tainqͣ fons redun¬

Expanded text:
talitatis atque incommutabitalitatis atque incommutabilitatis. Quod etiam flumen bene a sede Dei procedere dicitur, et in plateam civitatis derivari. Quod enim est sedes, hoc est et platea civitatis, id est omnis Ecclesia generaliter, sed propter diversorum personas ita distinguitur. Quia enim quos possidendo regit, ubertate suae visionis satiat, bene in sede tanquam fons redun
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ fidei sue atq oꝑationis
reddere assidue non cessant.
t folia ligni. ad sanitatẽ
gentiũ. Si ꝑramos stipitis
gni intelligunt᷑ apłoꝵ disci¬
pul qͥa ad sanitatẽ gentiũ
ꝑueniunt quas suo exem¬
plo & doctrina instruuid.
& aduerã sanitatẽ mentis
ducunt. Si aũt hec ad cele¬
stem ierusalẽ referre uolu¬
erimus. flum̃ aquȩ uite
intelligamꝰ contẽplationẽ sc̃e
tͥmitatis. inqua ẽ satietas ex̃ne
redemptionis. Iuxta illud psal
nuste. Satiabor dũ manifesta¬
bit᷑ gła tua. Nam & supͣ dicen¬
te ipso dño legimꝰ. Ego sitien¬
ti dabo defonte aque iute gra¬
tis. Hinc & psalmista ipsum
ẽẽ fontẽ osteudens. dicit fihii
hominũ inpdectione alarum
tuarũ sꝑabunt. In ebriabun¬
t᷑ abubertate domus tue. &
torrente uoluptatis potabis
eos. In hoc uͦ fonte ẽ uica ꝑpe¬
tua. Quia quicũq addĩ con¬
templationẽ ꝑuenire pote¬
tamꝗͣ. cristallum dicit᷑. quia
udelicet sua contẽplatione
ꝑducet ad firmitatẽ immor¬

Expanded text:
ctum fidei suae atque operationis reddere assidue non cessant. Et folia ligni ad sanitatem gentium. Si per ramos stipitis gni intelliguntur apostolorum discipuli, qui ad sanitatem gentium perveniunt, quas suo exemplo et doctrina instruunt, et ad veram sanitatem mentis perducunt. Si autem haec ad coelestem Jerusalem referre voluerimus, flumen aquae vivae intelligamus contemplationem sanctae Trinitatis, in qua est satietas aeternae refectionis, juxum manifestabitur gloria tua . Nam et supra, dicente ipso Domino, legimus: Ego sitienti dabo de fonte aquae vivae gratis. Hinc Psalmista ipsum esse fontem ostendens, dicit: Filii hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . In hoc vero fonte est vita perpetua, quia quicunque ad Dei contemplationem pervenire potetanquam crystallum dicitur, quia videlicet sua contemplatione perducet ad firmitatem immor
Abbreviated transcription (Latin):
culati & facientes abomina¬
tionem. id est peccatũ: simul
uitrant cumbonis. Quia sic̃
hec uita media inter celum &
t̾ram consistit. ita utriꝰq par-¬
tis ciues inse continet. In illa
aũt ubi soli erunt boni. non
intrabit coinquinatũ & fa¬
ciens abominationẽ. idest.
peccatũ. quia nulla erit ib
ꝑmixtio maloꝵ. sed sola soci¬
etas bonoꝵ sol enĩ boni reg¬
nabunt cum xp̃o. cum quõ
& in quo in eadem ierusalẽ
celesti felicit̾ ꝑmanebunt.

Expanded text:
culati, et facientes abominaculati, et facientes abominationem, id est peccatum, simul intrant cum bonis, quia sicut haec vita media inter coelum et terram consistit, ita utriusque partis cives in se continet. In illam autem, ubi soli erunt boni, non intrabit coinquinatum, et faciens abominationem, id est peccatum, quia nulla erit ibi permistio malorum, sed sola societas bonorum. Soli enim boni regnabunt cum Christo, cum quo et in quo in eadem Jerusalem coelesti feliciter permanebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ p̃dicatores diabolũ repel¬
lunt acordib fideliũ. Ipsiq
aditum ingrediendi dene¬
gant dum fideles instriuune
quomͦ eiꝰ temptationib resi¬
stant. hinc pecrus dic̃. Ad¬
leo rugiens circuit. qͤrens
qũe deuoret. cui resistite for¬
tes infide. Ideo aũt ibi iam
porte euis non claudentur.
quia sublato noctis timo¬
re. ꝑpetua dies electis ful¬
gebit. nec iam dicet᷑ ibi ui¬
gilate & orate. qͦd ad noctẽ
aduersitatis ꝑtinet. sed
uacate & uidete qͥa ego sũ
ds̃. quod ad diei redigit᷑
securitatem.
t afferent głam & hono¬
rem gentium in illã. Haut
dubium ipsi qui suꝑtus appel¬
lant᷑ reges terre. idest sc̃ĩ p̃di¬
cacores. Quigłam & honorẽ
gentium in illam ciuitatem
afferent. qͦndo aggregata tur¬
ba fideliũ ipsos quos p̃dican¬
do adduxerunt adfidem. secũ
adpatriã celestem introducen.
Magna enĩ gła magnusq ho¬
nor gentiũ in illã ciuitatem
affert᷑. qͥa maxima ex parte

Expanded text:
sancti praedicatores diabolum repelsancti praedicatores diabolum repellunt a cordibus fidelium, ipsique aditum ingrediendi denegant, dum fideles instruunt quomodo ejus tentationibus resistant. Hinc Petrus dicit: Adleo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Ideo autem ibi dicit: Portae ejus non claudentur, quia sublato noctis timore, perpetua dies electis fulgebit. Non jam dicetur ibi: Vigilate et orate , quod ad noctem adversitatis pertinet, sed: Vacate et videte quoniam ego sum Deus , quod ad diei redigitur securitatem. Et afferent gloriam et honorem gentium in illam. Haud dubium, ipsi qui superius appellantur reges terrae, id est sancti praedicatores, qui gloriam et honorem gentium in illam civitatem afferent, quando aggregata turba fidelium, ipsos quos praedicando adduxerunt ad fidem, secum ad patriam coelestem introducent. Magna enim gloria, magnusque honor gentium in illam civitatem afferetur, quia maxima ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
deferunt qͣndo ibi exaltat
remuuerabunt᷑ cũ um illoꝵ
dixerit dñs. tu esto supͣ decẽ
ciuitates. Alteri aũt tuesto
suꝑ qͥnq sic̃ in euangłio ipse¬
dñs manifestat. Alit̃. Regeᷤᷤ
tͣre intelligunt᷑ apħ. cetẽriq
p̾dicatores qui ꝓpt̃ regimͣ
animaꝵ quas regunt iure
reges uocant᷑. Isti afferent
glam suã & honorẽ urlla. hoc
sua p̾dicatione & doctrina.
Unde paulus qͥbusdam
nant᷑. t porte eus
non claudent᷑ ꝑdiem. Mag¬
na securitas erit inierusa¬
lem celestz uͥ nulle iamert̃
insidie inimici. Et id circo
porte illius non claudent᷑.
quia uidelicet dies erit ibi
ꝑpetua cui nox non succedet.
Unde sequit᷑. Nox eñĩ nonerit
illic. S rndeamꝰ qͦmͦ inp̃senti
uita claudunt᷑ porte: que
utiq p̃dicatores intelligunt᷑.
ꝑ quoꝵ mynisteriũ eccłiã
intramꝰ. Dorte enĩ ciuitatis
dũ claudunt᷑ ingredientib
aditũ non ꝑmittunt. Ita gͦ
quasi claudunt᷑ portẽ. dum

Expanded text:
deferunt, quando ibi exaltati deferunt, quando ibi exaltati remunerabuntur, cum et uni illorum dixerit Dominus: Tu esto supra decem civitates; alteri autem: Tu esto supra quinque, sicut in Evangelio ipse manifestat. Aliter: Reges terrae intelliguntur apostoli caeterique praedicatores, qui propter regimen animarum quas regunt, jure reges vocantur. Isti afferent gloriam et honorem in illam, hoc sua praedicatione et doctrina. Unde Paulus quibusdam nantur. Et portae ejus non claudentur per diem. Magna securitas erit in Jerusalem coelesti, ubi nullae jam erunt insidiae inimici, et idcirco portae ejus non claudentur, quia videlicet dies erit ibi perpetua, cui nox non succedet. Unde sequitur: Nox non erit illic. Sed videamus quomodo in praesenti vita clauduntur portae, quae utique praedicatores intelliguntur, per quorum ministerium Ecclesiam intramus. Portae enim civitatis dum clauduntur, ingredientibus aditum non permittunt. Itaque quasi clauduntur portae, dum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ in ambulando laborabt̃.
s post laborẽ beate uiuentes
qui escent. Nunc itaq ambu¬
escant inipsolumine hoc est
inipsius dĩ condẽplatione.
t reges terre afferant
głam suã & honorẽ in illam.
Reges terre intelliguntur
om̃s iusti qui bene secũ sub-¬
iectis regere satagunt. Deqͥb
dictum ẽ. Corregis inmanudĩ.
qͦcũq uoluerit uertet illud.
Isti itaq reges. hoc ẽ om̃s iu¬
sti suã głam & honorẽ quod
& ipsum ẽ. referent adillam
celestem ierusalem. quia om¬
nem suã remumerationẽ et
ꝓsꝑitatẽ atq omne suũ gaui¬
dium & exultationẽ ibi reci¬
pient. Et quo amplius in
p̃senti uita affligunt᷑ & des-¬
piciunt᷑. eo ampliꝰ ibi ex al-¬
tabunt᷑. Quo contra reꝓbi
qͥ inp̃senti suã głam & hono
manebunt. Unde dñs dic̃.
Ne uobis diuitib qui hic
habetis consolationẽ urãm.
Quia enĩ sc̃i inp̃senti uita
est non amant. ideͥco suam
ad et̃nam felicitatẽ głam

Expanded text:
sancti in ambulando laborabunt, sancti in ambulando laborabunt, sed post laborem beate viventes quiescent. Nunc itaque ambuescant in ipso lumine, hoc est, in ipsius Dei contemplatione. Et reges terrae afferent gloriam suam et honorem in illam. Reges terrae intelliguntur omnes justi, qui bene se cum subjectis regere satagunt, de quibus dictum est: Cor regis in manu Dei, quocunque voluerit, vertet illud . Isti itaque reges, hoc est, omnes justi, suam gloriam et honorem, quod idipsum est, referent ad illam coelestem Jerusalem, quia omnem suam remunerationem et prosperitatem, atque omne suum gaudium et exsultationem ibi recipient: et quo amplius in praesenti vita affliguntur et despiciuntur, eo amplius ibi exaltabuntur. Quo contra reprobi, qui in praesenti suam gloriam et honormanebunt. Unde Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui hic habetis consolationem vestram . Quia enim sancti in praesenti vita est, non amant, idcirco suam ad aeternam felicitatem gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
corpora s etiã mentes sin¬
guloꝵ illuminabit. nde
sequit᷑. am claritas dĩ.
illuminabit eam. Ipse eñ
d̃s̃ qui nunc illuminat m̃¬
tes fidelium ꝑfidem. ipse iam
tunc multomagis illumina¬
bit. cũ eũ uidere meruerint
facie ad faciem. Hinc ipse dic̃.
Beati mundo corde. quoniã
ipsi dm̃ uidebunt.
t lucerna eius est agnus.
Lucerna adignem ꝑtinet. Nã
p̃sens eccłia eget lucerna hoc
est igne corporali inluminari.
Illa aũt iam non indigebit.
bac fru lucerna quia lum̃ eiꝰ
ẽ agnus. id est uisio xp̃i cum
patre & sp̃u scõ. De ipso enim
filio in libro sapientie dicit᷑.
Candor ẽ eñĩ lucis eterne. qͣ
lux utiq inp̃senti uideri ne¬
quit. unde dñs admoysendic̃.
non enĩ uidebit homo⁊ uiuec.
t ambulabunt gentes
est. Unde ꝑysaiam dicit᷑. Sur¬
ge illuminare ierususalem
quia uenit lumen tuũ & hec
auͣt uerba. non ad futuri tem¬
poris remunerationẽ. sed ad
p̃sentis laborẽ referenda ẽẽ
satis elucet. Neq eñi iam tc̃

Expanded text:
corpora, sed etiam mentes singulorum illuminabit, unde sequitur: Nam claritas Dei illuminabit eam. Ipse enim Deus, qui nunc illuminat mentes fidelium per fidem, ipse jam tunc multo magis illuminabit, cum eum videre meruerint facie ad faciem. Hinc ipse dicit: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et lucerna ejus Agnus. Lucerna ad ignem pertinet. Nam praesens Ecclesia eget lucerna, hoc est igne corporali illuminari. Illa autem jam non indigebit hac frui lucerna, quia lumen ejus est agnus, id est visio Christi cum Patre et Spiritu sancto, de ipso enim Filio in libro Sapientiae dicitur: Candor enim est lucis aeternae . Quae lux utique in praesenti videri nequit. Unde Dominus ad Moysen dicit: Non enim videbit me homo et vivet . Et ambulabunt gentes est. Unde per Isaiam dicitur: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum . Haec autem verba non ad futuri temporis remunerationem, sed ad praesentis laborem, referenda esse satis elucet. Neque enim jam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
inseparabilis ẽ potestas. in¬
separabilis ẽ etiã & sedes. Ab
ipsa gͦ dĩ sede ꝓcedit aqua.
quia ꝑ ipsã eccłiã diffun¬
dit᷑ p̾dicatio. Inmedio pla¬
tec eiꝰ. id ẽ in medio ipsiꝰ eccłe.
Nec solũ ipsa doct̾na robustos
qͦsq irrigat. s etiã simplices
qui ꝑ plateã designat᷑.¬
t exutraq parte fluminis
lignũ uite. afferens fructꝰ¬
litterã non potest incelligi
ut uidelicet lignũ ex utraq¬
parte sit fluminis. nsi force
inmedio fuerit collocatũ
ut ramni illiꝰ hine & inde sint
expansi. Uerũ sp̃italit᷑ hoc
intelligendũ ẽ. qͦd scilicet
lignũ exut᷑q parte flumi
salomon dic̃. Lignũ uite ẽ
his qui app̃henderint eam.
& qͥ tenuerit eam beatus.
hinc & inlibro genesi legi¬
mus. quod fuerit lignum
uite inmedio paradysi. Qoͦ
scilicet lignũ dñm ihm xp̃m¬

Expanded text:
inseparabilis est potestas, inseparabilis est etiam sedes. Ab ipsa ergo Dei sede procedit aqua, quia per ipsam Ecclesiam diffunditur praedicatio. In medio plateae ejus. Id est in medio ipsius Ecclesiae. Nec solum ipsa doctrina robustos quosque irrigat, sed etiam simplices, qui per plateam designanis lignum vitae, afferens fructulitteram non potest intelligi, ut videlicet lignum ex utraqparte fluminis sit, nisi forte in medio fuerit collocatum, ut rami illius hinc et inde sint expansi. Verum spiritualiter hoc intelligendum est, quod scilicet lignum ex utraque parte fluminSalomon dicit: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus . Hinc et in libro Geneseos legimus, quod fuerit lignum vitae in medio paradisi, quod scilicet lignum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
iuit semel inscͣa. Et hoc cẽ¬
plum. id est cota tͥnitas ncͣ
eccłiã possidet ꝑ fidẽ canc uͦ
possidebit ꝑmanifestam
speciem qͣndo erit ds̃ omnia
mom̃ib & millo. Erit enim
tunc templũ eccłie. pat̾. cũ
filio. & spu scõ. qͥa in habita¬
bit ille eccłiã regendo. et
ista inhabitabit illũ ineo
quiescendo. Inqua scilicet
mansione. idest indiuinita
tis ꝓtectione. trib qualita¬
tib iugebit quia habebit
ib eẽ felicit᷑. & nosse sc̃am
tͥnitatẽ ꝑfecte. & eamqͣm
nouerit diligere caste. In
his au̾t trib beatitudinu
qualitatib om̃is summa
beatitudinis consistit.
t ciuitas non eget sole.
neq luna ut luceant inea.
Hec ierusalem que inpre¬
senti ẽ. eget indie frui lu¬
mine solis. innocte uͦ lumi¬
ne lune. Illa auͣt celestis¬

Expanded text:
mel in sancta . Et hoc templum, id est totam Trinitatem, nunc Ecclesia possidet per fidem, tunc vero possidebit per manifestam speciem, quando erit Deus omnia in omnibus et in illo. Erit enim tunc templum Ecclesiae, Pater cum Filio et Spiritu sancto, quia inhabitabit ille Ecclesiam regendo, et ista inhabitabit illum in eo quiescendo. In qua scilicet mansione, id est in divina protectione, tribus qualitatibus vigebit, quia ibi habebit esse feliciter, et nosse sanctam Trinitatem perfecte, et eam quam noverit, diligere caste. In his autem tribus beatitudinum qualitatibus omnis summa beatitudinis consistit. Et civitas non eget sole neque luna, ut luceant in ea. Haec Jerusalem quae in praesenti agitur, in die fruitur lumine solis, nocte vero lumine lunae: illa au
Abbreviated transcription (Latin):
& agnus. Presens eccłia tem¬
estis uos. Tamͣ habet etiã
ipsa templũ corporale. idest
locũ orationis quo conueni¬
unt fideles. ad audienda
diuina eloquia & celebran¬
da xp̃i sacramͣta. Illa anͣt
celestis ciuitas ierusalem.
iam non habebit templũ
uisibile. qͥa dñs ds̃ om̃ipoteis
pater. & agnus. id est filiꝰ
dĩ templum eius ẽ. Hinc
paulus dicit. Non enim in

Expanded text:
ia temestis vos , Tamen habet etiam ipsa templum corporale, id est locum orationis, quo conveniunt fideles ad audienda divina eloquia et celebranda Christi sacramenta. Illa autem coelestis civitas Jerusalem jam non habebit templum visibile, quia Dominus Deus omnipotens Pater et Agnus id est Filius Dei, templum ejus est. Hinc Paulus dicit: Non enim in
Abbreviated transcription (Latin):
isi qͥs xp̃ost̃ in libro uite ag¬
ent᷑ ierusalẽ. qͥ indĩ p̾scientia.
adhoc ante omĩa scła st̃ p̃sci¬
ti & p̾ordinati. Liber quippe
uite agni. uis intelligit᷑ omptis
dĩ sic̃ supͣdictũ est. qua omĩa
scit ante qͣm fiant.

Expanded text:
i sunt in libro vitae Agestem Jerusalem, qui in Dei praescientia ad hoc ante omnia saecula sunt praesciti et praedestinati. Liber quippe vitae Agni vis intelligitur omnipotentis Dei, sicut supradictum est, quia omnia scit antequam fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
rectio mortuorũ. Nam ꝑaurũ
claritas designat᷑ suꝑne recri¬
butionis. Puitrũ uͦ. puritas
cordis eoꝵ expͥmit᷑. que tunc
singulis inuicem manifesta¬
bit᷑. Isdem itaq metallis ad¬
ornat᷑ platea quib & muri.
qͥa licet non tantã habeant
głam subiecti qͣntam p̃lati &
doctores eccłie: tam̃ dictum ẽ

Expanded text:
rum . Nam per aurum claritas designatur aeternae retributionis, per vitrum vero puritas cordis illorum exprimitur, quae tunc singulis invicem manifestabitur. Iisdem itaque metallis adornatur platea, quibus et muri: quia non licet tantam habeant gloriam subjecti, quantam praelati et doctores Ecclesiae, tamen ut dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
grece platon. latine latũ dicit᷑.
simplices intelligunt᷑ ipsisq
subiecti in latitudine caritatiˢ
morantes. Dicit᷑ aũt plateaci¬
uitatis exauro mundo sicut¬
& muri fuisse. quia licet sit ibi
distantia meritoꝵ quia sic̃ in
hac uita inuenit᷑. alius alio
sanctior. sic in illa beatitudine
alius inuenit᷑ alio eminentior.
tamͣ unꝰqͥsq quod non habebit
inse. possidebit in altero ꝑca
ritatis amorẽ. Hinc ꝑbeatum
iob dicit᷑. Paruus & magnus
ibi sunt. & apłs. stella abstella¬

Expanded text:
Graece platon, Latine latum dicitur, simplices intelliguntur, ipsisque subjecti in latitudine charitatis morantes. Dicitur autem platea civitatis ex auro mundo, sicut et muri fuisse feruntur, quia licet sit ibi distantia meritorum, quia sicut in hac vita invenitur alius alio sanctior, sic in illa beatitudine alius invenitur alio eminentior, tamen unusquisque quod non habebit in se, possidebit in altero per charitatis amorem. Hinc per beatum Job dicitur: Parvus et magnus ibi sunt, et Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
nifestus. Et in euuange¬
lio ipse dominus. Heli¬
as ueniens. restituet uo¬
bis omnia Isti ergo ue¬
nientes ꝓphetabunt.
idest p̃dicabunt quia
ut supra dictum est
ꝓphetare aliquando
ponitur ꝓ p̃dicare. Dieb
xp̃o Amictis accis. quia
penitentiam quam pre¬
dicabunt ore. etiam ha¬
bitu ostendent. sicut
fecit beatus iohannes
qui erat inducus pilis
camelorum.Sed in his
duobus testibus. om̃is
ecclesia conp̃henditur
in suis p̃dicatoribus. que
ꝑomine tempus istius

Expanded text:
eorum . Et in evangelio ipse Dominus: Elias veniens restituet vobis omnia . Isti ergo venientes prophetabunt, id est praedicabunt, quia, ut supra dictum est, prophetare aliquando ponitur pro praedicare. Diebuschristo. Amicti saccis, quia poenitentiam quam praedicabunt ore, etiam habitu ostendent, sicut fecit beatus Joannes, qui erat indutus pilis camelorum. Sed in his duobus testibus omnis Ecclesia comprehenditur in suis praedicatoribus, quae per omne tempus istius
Abbreviated transcription (Latin):
t dabo duobus testibꝰ.
nille .cclx. amictis accis.
Nic iam & innumero die¬
rum qui iuncti faciunt
annos. tres. & dimidium.
Et in aduentu etiam. & ꝓ¬
phetia duorum testium.
manifeste ostenditur ꝑ¬
secutio & regnũ ancxꝑi.
De his quippe duobus
testibus dominus ꝑ ma-¬
lachiam propheta dicit.
Ecce ego muto uobis
enoch & heliam ut con¬
uertant corda patrum
ad filios. & cor filiorum

Expanded text:
t dabo duobus testibus us M.CC.LX. amicti saccis. Hic etiam et in numero dierum, qui juncti faciunt annos tres et dimidium, et in adventu etiam et prophetia duorum testium manifeste ostenditur persecutio, et regnum Antichristi. De his quippe duobus testibus Dominus per Malachiam prophetam dicit: Ecce ego mittam vobis Enoch et Eliam, ut convertant corda patrum ad filios, et cor filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus roborati. Rergnum
quoq et potestas facta est
di nostri. sicut ipse resurgẽs
amortus dicit. Lata est michi
omnis potestas. Quna piec.¬
Accusatio diaboli. nichil ali
ud est nisi admalum p̃cipi¬
tatio. Punc enim accusat.
quando dignos accusatione
reddit. ñ loquendo exterius.
s odiendo interus. S ab hac
accusatione ille liber appa-¬
ret. qui inse accusare studet.
quod ab aduersario suo accu¬
sari posse cognoscit. Angeli
itaq gaudentes de nr̃a re¬
uocatione letantur etiam¬
de casu diaboli. Unde in dm̃
natiuitate dicebant. gloria
in excelsis dõ. Quid enim
mnisi homines fr̃s uocant
dum cernunt ipsũ dñm
hoc face̾: surgens enim
amortuis dicit marie. Ua-¬
de dic fratribus meis. Neq
enim iam dedignantur

Expanded text:
sumus roborati. Regnum quoque et potestas facta est Dei nostri. Sicut ipse resurgens a mortuis dicit: Data est mihi omnis potestas in cAccusatio diaboli nihil est aliud, nisi ad malum praecipitatio. Tunc enim accusat, quando dignos accusatione reddit, non loquendo exterius, sed odiendo interius. Sed ab hac accusatione ille liber apparet, qui in se accusare studet quod ab adversario suo accusari posse cognoscit. Angeli itaque gaudentes de nostra revocatione, laetantur de casu diaboli. Unde in Domini nativitate dicebant: Gloria in excelsis Deo. Quid enim mirum, si homines fratres vocant, dum cernunt ipsum Dominum hoc facere? Surgens enim a mortuis dicit Mariae: Vade, dic fratribus meis. Neque enim jam dedignantur
Abbreviated transcription (Latin):
terram explorauerunt
fecerunt murmurare¬
populum. Unde & postea
quadraginta annos ꝑ¬
manserunt indeserto.

Expanded text:
terram exploraverunt, fecerunt murmurarepopulum: Unde et postea quadraginta annos permanserunt in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. & auaritia que ẽ
idolorum seruitus.
tueneficis. idest magiis
qui incantationes ꝑageban.
Siue etiã ueneficos. idest
maleficos. possumꝰ eos intel¬
ligere qui humana potesta¬
te aliis dominant᷑. Unde
in euangłio. Reges gentiũ¬
habent suꝑ eos uenefici uo¬
cant᷑. io est malefeci. Et
ydolatris qui simulacra homi¬
num mortuorum uel etiami¬
magines rerũ quarundam
t omnrib mendacib. Nomi¬
natis suꝑius ꝑordinẽ singłoꝵ
auctorib uitiorũ. adextremũ
intulit & om̃ib mendacibus.
Ubi cũ dic̃ om̃ib. ostendit
Nam beatus augustinꝰ octo
dicit eẽ genera mendaciorũ.
sed tam̃ est nullũ mendacium
quod peccato careat. Unde
scͥptum ẽ. os quod mentit᷑ oc¬
cidit animã. Et ꝑdes om̃s qͥ¬

Expanded text:
Paulus: Et avaritia quae est Paulus: Et avaritia quae est idolorum servitus . -- Et veneficis, id est magis, qui incantationes peragebant. Sive etiam veneficos, id est maleficos, possumus eos intelligere, qui humana potestate aliis dominantur. Unde in Evangelio: Reges gentiuhabent super eos, venefici vocantur, id est malefici.-- Et idololatris, qui simulacra hominum mortuorum, vel etiam imagines rerum quarumdam, Et omnibus mendacibus. Nominatis superius per ordinem singulorum auctoribus vitiorum, ad extremum intulit, et omnibus mendacibus: ubi cum dicit omnibus, ostendit Nam beatus Augustinus octo dicit esse genera mendaciorum, sed tamen nullum est mendacium quod peccato careat, unde scriptum est: Os quod mentitur, occidit animam . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apparuerit. similes ei
erimus. & uidebimꝰ eum
sicuti ẽ. imidis aũt
lib p̃parata timore concussi
retrahebant se a fide xp̃i.
Quidam aũt eciam post
fidem & xp̃i baptismũ. uel
terrorib pculsi uel blan¬
dimentis in lecti timentes
penas recedebant a fide.
Quorum pars erit instag¬
no ardenti. idest indamna¬
tione ꝑpetua. Sunt etiam
timidi in pace eccłie. qui
metu pͥnpͥum & seculariũ
hominũ bonũ oꝑari metu¬
unt. De talib dicit᷑. Illic
trepidauerunt timore. uͥ
non erat timor. Cum u̾r¬
credulis. idest cũ paganis
& cum execratis. id est cum
Unde ẽ. uirũ sanguinum
& dolosum ab ominabittir
dñs. Et cũ homicidis. idest
quocũq mͦ hominẽ inter¬
ficientib uel odio se ipsos
iugulantib. Unde est. qui
odit frẽm suũ homicida ẽ.
Et fornicatorib. id est cum
tib. seu immundiciã car¬
nis sectantib. uel etiã plus
creaturã qͣm creatorẽ dili¬
gentib & diuitias ultra
modum amantib. Unde

Expanded text:
es ei erimus, et videbimus eum sicuti est . Timidis autem libus praeparata, timore concussi recedebant a fide Christi. Quidam autem etiam post fidem Christi, et baptismum, vel terroribus concussi, vel blandimentis illecti, timentes poenas recedebant a fide. Quorum pars erit in stagno ardenti. Id est in damnatione perpetua. Sunt etiam timidi in pace Ecclesiae, qui metu principum et saecularium hominum bonum operari metuunt. De talibus dicitur: Illic trepidaverunt timore ubi non erat timor .-- Cum incredulis, id est cum paganis; et cum exsecratis, id est cum Unde est: Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus .-- Et cum homicidis, id est quocunque modo hominem interficientibus, vel odio seipsos jugulantibus. Unde est: Qui odit fratrem suum homicida est .-- Et fornicatoribus, id est cum s, seu immunditiam carnis sectantibus, vel etiam plus creaturam quam Creatorem diligentibus, et divitias ultra modum amantibus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uisse fuerant int̾fici. mentite
sunt dicentes. Hon sund hebree
mulieres sicut egyptie Ripse
habent obstetricandi scienti¬
am. Unde & scͥpturã refert
qͣm obrem edificauit illiᷤ domũ.
Nũqͥdi gͦ peccatũ fuit illud mͣ
multitudinẽ filioꝵ dedit ib¬
lis qͥa alioꝵ filios iificaue¬
rant. Similit̾ legimꝰ factum
& in raab meretrice qͦ nun¬
tios iosue abscondit & in qͥ¬
rentib de eis respondit. fa¬
teor qͥdem uenert̃ adme s
cũ clauderet᷑ porta & illi
circa eos exlubuit & amor¬
te eos lib̾auit. postea meru¬
it ꝑtingere adumꝰ dĩ cogi¬
tationẽ. & int̾ isrłitas con¬
numerari qͥa peccatũ il¬
lud mendacii purgauit
opus pietatis & miscł̾ie.
Deius enĩ fuisset si eos ꝓde¬
ret admortẽ. qͣm qͦd eos ne¬
gauit & mentita ẽ. Unũ
sane firmit̃ debemꝰ retine¬
re nullũ mendacii genus¬
multũ remanere: quod hic
laxatũ non fuerit peniten¬
tia aut aliqͦ pietatis oꝑe.
Omniũ eñĩ istoꝵ qui sunt

Expanded text:
jussae fuerant interficere, mentitae sunt dicentes: Non sunt Hebraeae mulieres sicut Aegyptiae, sed ipsae habent obstetricandi scientiam . Unde et Scriptura refert: Quamobrem aedificavit illis Deus domum. Nunquid ergo peccatum fuit illud menmultitudinem filiorum dedit illis, quia aliorum filios vivificaverant. Similiter legimus factum et in Raab meretrice, quae nuntios Josue abscondit, et inquirentibus de eis respondit: Fateor quidem, venerunt ad me, sed cum clauderetur porta, et illi circa eos exhibuit, et a morte eos liberavit, postea meruit pertingere ad unius Dei cognitionem, et inter Israelitas connumerari, quia peccatum illud mendacii purgavit opus pietatis et misericordiae. Pejus enim fuisset si eos perderet ad mortem, quam quod eos negavit, et mentita est. Unum sane debemus retinere, nullum genus mendacii inultum remanere, quod hic laxatum non fuerit poenitentia, aut aliquo pietatis opere. Omnium enim istorum qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nantes inmari magno ad¬
iecit & quatuor bestie ascen¬
derunt de terra. hoc ipsũ
significans ꝑ terram quod et
ꝑmare. idest hunc mundum
inquo miseris fluctuant qui
semꝑ terrena petunt. Ita gͦ
et hic terra et mare. reꝓborũ
significant corda. quibus est
pulsus abelectis descendit.
Non quo uillis ante non
essent. s quia exclusus a nõ
sius. amplius insuis domina¬
ri cepit. Qui recta terra et
mare nuncupantur. quia
dum semꝑ terrena petunt.
suꝑbie fluctibus tumidi. et

Expanded text:
nantes in magno mari, adnantes in magno mari, adjecit: Et quatuor bestiae ascenderunt de terra. Hoc ipsum significans per terram, quod et per mare, id est hunc mundum, in quo miseri fluctuant, qui semper terrena petunt. Ita ergo et hic terra et mare reproborum significant corda, quibus est pulsus ab electis, descendit, non quod in eis ante non esset, sed quia expulsus a non suis, amplius in suis dominari coepit. Qui recte terra et mare nuncupantur, quia dum semper terrena petunt, superbiae fluctibus tumidi, et
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere temporaliter et post¬
modum eternaliter perire.
Usq admortem seposuert̃.
ne animas suas nequiter
amarent. Hinc paulus dic̃
ego enim non solum alliga¬
ri sedet mori paratus sum
ꝓ xp̃o. nec facio animã meã
p̃ciosiorem quam me. Et dñs.
Qui animam suam
ꝑdet eam: Imitantur enĩ
dominum suum. quem
sciunt ꝓsua redemptione
non peꝑcifse anime sue.
Propterea letaminiceli. idẽ
omnes ecclesie. Plurali enim
numero utuntur quia nu-¬
merositatem ecclesiarum
ad signant. Et qut ha¬
bitatis in eis. Id est omnes
sancti qui incongregatiõe
sanctorum moramini. Uel
certe habitatores celorum
angelos intellegere possumꝰ
quibus concorditer in dño
conuenit gratulari dum
et homines ad illorum con¬
sortium redeunt et angeli
istis receptis aspiciunt. Ubi
non est aliud quod exponi de¬
beat. nisi ut hac maneute
leticia. hic liber debicum fi-
unum idemq significat
sicut danihel aꝑte demon¬
strat. qui cum dixisset se
uidisse quatuor uentos pug¬

Expanded text:
vivere temporaliter, et postmodum aeternaliter perire, usque ad mortem se posuerunt, ne animas suas nequiter amarent. Hinc Paulus dixit: Ego enim non solum alligari, sed et mori paratus sum pro Christo, nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Et Dominus: Qui amat animam suam perdet eam. Imitantur enim Dominum suum, quem sciunt pro sua redemptione non pepercisse animae suae. Propterea laetamini, coeli, id est omnes ecclesiae. Plurali enim numero utuntur, quia numerositatem Ecclesiarum assignant. Et qui habitatis in eis. Id est, omnes sancti qui in congregatione sanctorum moramini, vel certe habitatores coelorum, angelos intelligere possumus, quibus concorditer in Domino convenit congratulari, dum et homines ad illorum consortium redeunt, et angeliistis receptis aspiciunt. Ubi non est aliud quod exponi debeat, nisi ut hac manente laetitia, hic liber debitum fineunum idemque significant, sicut Daniel aperte demonstrat. Qui cum dixisset se vidisse quatuor ventos pug
Abbreviated transcription (Latin):
esse mentiturꝰ. tribus lin-¬
guis ex premitur. Quirec¬
te exterininans dicitur
quia sicut. xp̃o congre¬
gandi. sic diabolo congru¬
it nomen exterminan¬
di. Unde est qui non
colligit metum disper¬
git ¶e unum abiit.
quila uolans ꝑ medium
celum tria ue p̃ dixerit
uentura. quorum unũ
abisse describitur. in nar.¬
ratione p̾cedenti. uel in
tribulatione quȩ facta
est temporibus sanctorũ
martyrum. ad huc ue¬
ro duo restare. uel dicun¬
tur narranda uel pos¬
teri: ori tempore subanti¬

Expanded text:
esse mentietur, tribus linguis exprimitur. Qui recte exterminans dicitur, quia sicut Christo congregandi, sic diabolo congruit nomen exterminandi. Unde est: Qui non colligit mecum, spargit . Vae unum abiit, quila volans per medium coelum, tria vae praedixit futura quorum unum abiisse describitur in narratione praecedenti, vel in tribulatione quae facta est temporibus sanctorum martyrum, adhuc vero duo restare dicuntur narranda, vel posteriore tempore sub anti
Abbreviated transcription (Latin):
agno filio. Qui agnus appel¬
latur propter in nocentiaor.
et uictimationẽ. Sicuti autẽ hic
introcuuicit patrem & filiũ seclin¬
tẽ. & intelligitur sp̃c sc̃s. ita su¬
periꝰ ubi solũ filiũ cõmemorauit

Expanded text:
num, qui Agnus appellatur propter innocentiam et victimationem. Sicuti autem hic introducit Patrem et Filium sedentem, et intelligitur Spiritus sanctus, ita superius ubi solum Filium commemoravit
Abbreviated transcription (Latin):
alus do nr̃o. Salus omnib
quecũq tribuitur hominib
siue incorpore. siue in anima.
ipsi est deputanda. Unde psal¬
mista. Nomini est salus. Sa¬

Expanded text:
 Agno. Salus omnibus quaecunque tribuitur hominibus, sive in corpore, sive in anima, ipsi est deputanda; unde Psalmista: Domini est salus,