comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anctotitate uel potencia aut rerum ꝑitia magis
ꝑtinere uidebatut. in hunc usq diem rem distu¬
limus. certe ne insolentie aut arrogantie argui
possemus. In presentia uero cum illorum neminẽ
ad hanc tem animum intendere animaduertam
ac propterea hostium animos indies magis cre¬
scere atq insolescere. statuo si id quoq uobis
uisum fuerit. bellum in christi domini ac chri¬
stianorum hostes ulterius non disferre. non qđ
adtantam belli molem perme ip̃e satis omiumo¬
do esse considam. sed quod in christo cuius res
maxĩe agitur ꝗͣ plurimum sperem. Hic .ii. et
uites nobis et opes et industriam et deniq ui¬
ctoriam suggeret. Nam si nutiꝗͣ inse ipsum
sperantes dereliquit. cur nos qui non in uostra
potentia que nulla est: sed in eius brachio et be¬
niguitate confidimus destituat. ptelertim eius
ipius in uitias ulciscentes: Bellum quidem co¬
tra eum susceptuti sumus. P.c. qui christi sunimi

Expanded text:
auctoritate, vel potentia aut rerum peritia magis auctoritate, vel potentia aut rerum peritia magis pertinere videbatur, in hanc usque diem rem distulimus, certe ne insolentiae aut arrogantiae argui possemus. In praesentia vero cum illorum neminem ad hanc rem animam intendere animadvertam, ac propterea hostium animos in dies magis crescere atque insolescere, statuo, si id quoque vobis visum fuerit, bellum in Christi Deum ac christianorum hostes ulterius non differre, non quod ad tantam belli molem per me ipse satis omni modo esse confidam, sed quod in Christo, cuius res maxime agitur, quam plurimum sperem. Hic enim et vires nobis et opes et industriam et denique victoriam suggeret. Nam si nunquam in seipsum sperantes dereliquit, cur nos, qui non in nostra potentia, quae nulla est, sed in eius brachio et benignitate confidimus, destituat? Praesertim eius ipsius iniurias ulciscentes bellum quidem contra eum suscepturi sumus, patres conscripti, qui Christi summi
Abbreviated transcription (Latin):
tum pacatumque philippo bene factori in aliquam bene¬
ficiorum compensationem traderet. certe ut osten¬
deret le non minorem uoluntatem in tetribuendo
ꝗͣ philippum inconferendo habuisse. Itaq non lo¬
lum pacta olim conuenta firma et in uiolata presta¬
re phi lippo referti. sed regnum neapolitanum etiã
quatuor palsibus quatraginta refixas in suumqͣ¬
q foramen iterum iaciens remittebat. ealdem con¬
sixas. tercio iaciẽs lingillatim in postremam ꝓtem
feriendo diffringebat.
feriendo diffringebat.
MEONSI REGIS ORATIO INEXDEDITIONEM
CONTRA THEU CROS
DCio plerosq uestrum demirari. Patres conscrip¬
ti quod cum totiens de expeditione intheutros
uerba fecerimus. eamq miro consen su omnes capes¬
sendam censurimus. cur illa hactenus ame dilata
mitate fortassis accidisse. Nam et bellum hoc nobis
necessarium semꝑ uisum est: et i. trunq tandem oĩ¬
no suscipiendum. Uerum dum alios europe prin¬
cipes respicio ad quos huiusce modi bellicura uel

Expanded text:
tum pacatumque Philippo benefactori in aliquam benefitiorum compensationem traderet, certe ut ostenderet, se non minorem voluntatem in retribuendo, quam Philippum in conferendo habuisse. Iteque non solum pacta olim conventa firma et inviolata perstare Philippo referri, sed regnum Neapolitanumque etiquatuor passibus quadraginta refixas in suum quamque foramen iterum iaciens remittebat, easdem confixas tertio iaciens singulatim in postremam partem feriendo diffringebat.feriendo diffringebat. ALFONSI REGIS ORATIO IN EXPEDITIONEM CONTRA THEUCROS Scio plerosque vestrum demirari, patres conscripti, quod, cum totiens de expeditione in Theucros verba fecerimus, eamque miro consensu omnes capessendam censuerimus, cur illa hactenus a me dilata mitate fortassis accidisse. Nam et bellum hoc nobis necessarium semper visum est, et utrumque tandem omnino suscipiendum. Verum dum alios Europae principes respicio, ad quos huiuscemodi belli cura, vel
Abbreviated transcription (Latin):
nefitia euis erga sepẽpetua essent. et perite uentiꝗͣ
polsent quippe quae uelut rediuua quotidie sibi
obuetsarentur ante ocubos. Seq met uoluntatis &
gratitudinis sue nuntium allatutum fuisse medi¬
olanum si iter bellis usquequaq infestum non eet:
Bellum preterea neapo litanum non tanta ptinacia
gessisse qu̾d regna alia sibi deesse uiderentur.sed ut cap

Expanded text:
neficia eius erga se perpetua essent et perire neutiquam neficia eius erga se perpetua essent et perire neutiquam possent, quippe quae velut rediviva quotidie sibi obversarentur ante oculos seque met voluntatis et gratitudinis, suae nuntium allaturum fuisse Mediolanum, si iter bellis usquequaque infestum non esset, bellum praeterea Neapolitanum non tantum pertinacia gessisse, quod regna alia sibi deesse viderentur, sed ut cap
Abbreviated transcription (Latin):
dera inter se ac regem inita sele forsitan neglexisse
anunaduerteret᷑ ac pro inde indignatum rege
atq in mutatum suspicaretur. statuit ad eum clarissiõs
oratores mittere Uarnerium castilioneum uit .un. fnan
uscum landrianum et ant: pisaurensem. quiuidelicet
ipũis mentem ac propositum scrutarentire. limul
ut conditiones inter regem et ducem ipũm ingal¬
lia conuentas aquibus rex liber et solutus ducis
culpa uideretur. de nuo confirmare ac renouate
summa ope armiterentur. Hi uo cum hac dere
argutissimam oratiotiem habussent. rex philippi
suspicione timoreq de prehenso. ptimu illos bono
animo esse uissit deinse eodem aniino atq obser¬
uantia in phihippum patrem. qua fuerit olim cum.
ab illo digrederetut esse respondit nec posse unqͣ phi¬
lippi errata si modo aliqua sunt se a proposito seinel
fuscepto deiicere. Placere sibi conditiones et foede¬
ta eadem illa perpetuo fore. Quid ni: quando be¬

Expanded text:
dera inter se ac regem inita sese forsitan neglexisse dera inter se ac regem inita sese forsitan neglexisse animadverteret, ac proinde indignatum regem atque immutatum suspicaretur, statuit ad eum clarissimos oratores mittere Varnerium Castileoneum iurisconsultum, Franciscum Landrianum et Antonium Pisaurensem, qui videlicet ipsius mentem ac propositum scrutarentur, simul ut conditiones inter regem et ducem ipsum in Gallia conventas, a quibus rex liber et solutus ducis culpa videretur, denuo confirmare ac renovare summa ope anniterentur. Hi vero cum hac de re argutissimam orationem habuissent, rex Philippi suspitione timoreque deprehenso primum illos bono animo esse iussit, dein se eodem animo atque observantia in Philippum patrem, qua fuerit olim, cum ab illo digrederetur, esse respondit. Nec posse unquam, Philippi errata si modo aliqua sunt, se a proposito semel suscepto deiicere, placere sibi conditiones et foedera eadem illa perpetuo fore. Quid ni, quoniam be
Abbreviated transcription (Latin):
si possa patrit et id quidem ratẽter et obcaula.
SCimue item alfonsum regem non modo uecli¬
galium ꝑtem maximam ciuibus suis elargitum. sed
utbes etiam preclatissimas. comitatus dncatusq sple¬
didissimos dono dedisse. ac interim solitum dicere Re¬
gum in primis studium et officium esse populates suos
locupletes efficere. Popularibus etum ditioribus factrs
neutiqͣ reges futuitos paupes.
PASIENTER
CAuernosum ulcus in tybia exortum scatensq solutus
rex tiec ab aliquo retentus ignito gladio scidẽdu:
medico prebuit. nullo prorlus aut uoce autgemitu
Audate italicos rex cousueuit. cum ob alias caulas.
tum quod in proelio paucis etquitibus iustruerẽt
aciem. Siquidem in acie que hyspano tnote plurib
constaret equitibus priores tantum inanus conle¬
tere. Reliquos autem quoniam sese explicare nõ
possent. inutiles esse inquiebat.
PNillippus ille inclitus mediolatiesium dux cum foc¬

Expanded text:
si per ossa patris, et id quidem rarenter et ob causam. si per ossa patris, et id quidem rarenter et ob causam. Scimus item Alfonsum regem non modo vectigalium partem maximam civibus suis elargitum, sed urbes etiam praeclarissimas, comitatus ducatusque splendidissimos dono dedisse. Ac interim solitum dicere regum in primis studium et officium esse populares suos locupletes efficere, popularibus enim ditioribus factis neutiquam reges futuros pauperes. XLV. PATIENTER Cavernosum ulcus in talo exortum scatensque solutus rex, nec ab aliquo retentus ignito gladio scindendum medico praebuit, nullo prorsus aut voce, aut gemitu, PERITE Laudare Italicos rex consuevit, cum ob alias causas, tum in proelio paucis equitibus instruerent aciem. Siquidem in acie, quae Hispano more pluribus constaret, equitibus priores tantum manus conserere reliquos autem quoniam sese explicare non possent, inutiles esse inquiebat.  GRAVITER Philippus ille inclitus Mediolanensium dux, cum foe
Abbreviated transcription (Latin):
te uidetemus. ac ꝑ omnia metbra suos qua si fines
et tertninos habere. animam uo quanto magis
ad annos accederet tauto magis intelligentia
uirtute et sapientia crescere.
Cum accepisset gallum medicum acutissimi
quidem sed auatissimi ingenu so phistam relic¬
ta meditina ad causas agen̾das sese conuertille
forumque omne sophismatibue inuoluere. iluta
foro prohibuit. decreto. edito. ut omnis lis quata
gallus patronus susciꝑet ipso uite haberetut i¬
niqua et iniusta.
Al fonsus si prout libitura fuetit sibi uitam agere
liceret. uiliani heretuite uitam sese electurum inꝗ¬
ebat. fuit. ii is panhormitatuis in colens amoe nis¬
sima loca prope maruiu templum quas gallico
uerbo ⁊ambras appellant irriguo hotto tenuique
uictu letus ac deo deditus
ABote autem alfonsi nunꝗͣ omnino uerbin ob¬
sce num excidisse scimus nutiꝗͣ interiota mẽ¬
broꝵ eius quem piam uidille tunꝗͣ ui rasse ni¬

Expanded text:
re videremus, ac per omnia membra suos quasi fines re videremus, ac per omnia membra suos quasi fines et terminos habere. Animam vero quanto magis ad annos accederet, tanto magis intelligentia, virtute, et sapientia crescere. Cum accepisset Gallum medicum quidem acutissimi sed avarissimi ingenii sophistam, relicta medicina, ad causas agendas sese convertisse, forumque omne sophismatibus involvere, illum foro prohibuit, decreto edito, ut omnis lis, quam Gallus patronus susciperet, ipso iure haberetur iniqua et iniusta. Alfonsus, si, pro ut libitum fuerit, sibi vitam agere liceret, Iuliani heremitae vitam sese electurum inquiebat. Fuit etenim his Panormitanus incolens amoenissima loca prope Martini templum, quas Gallico verbo zambras appellant, irriguo horto tenuique victu laetus ac Deo deditus.MODERATE Ab ore autem Alfonsi nunquam omnino verbum obscenum excidisse scimus, nunquam interiora membrorum eius quempiam uidisse, numquam iurasse ni
Abbreviated transcription (Latin):
OPtimum factu sibi uideri dicehat si uoluntas
nostra intet amaorem ac metum media in¬
cederet. ut quantum amot ad excessum un¬
pelleret.tantum timor illam ẽ duierso re
Uum uero audisset ab a gricultoribus mala
punica que natura accia essent atte & dili¬
gentia fieridulcia: et nos igitut inquit ci¬
ues et populares nosttos ingenio malo pra¬
uoque bonos et emendatos ĩ dustriardanus
Aliis fortasse dubium uideri poterit quod nũc hisce ad¬
notamentis ad iectutus sum. Nihi quidem satis a¬
bunde exploratum ac comptum est. Alfonsum cum
pueris innocentia et puritate cum adolescentibꝰ
strenui tate ac uiribus. cum uitis prudentia et
consilio. cum lembus grauitate et auctoritate.
cum acutis subtilitaie et argutia. cum ingenuis
candore et simplicitate. cum omnbus demq
ingenio. doctrina uirtute arte et sapientia cõ¬
SAPIENTER
MAximum u̾o̾ atgumentum un mortalitatis sibi
uideti dicebat. quod corpus in hac uita dectelce¬

Expanded text:
Optimum factu sibi videri dicebat, si voluntas Optimum factu sibi videri dicebat, si voluntas nostra inter amorem et metum media incederet, ut quantum amor ad excessum impelleret, tantum timor illam e diverso retXXVIII. Cum vero audisset ab agricultoribus mala punica, quae natura acria essent, arte et diligentia fieri dulcia, «Et nos igitur – inquit – cives et populares nostros ingenio malo pravoque bonos et emendatos industria reddamus». Aliis fortasse dubium videri poterit, quod nunc hisce annotamentis adiecturus sum, mihi quidem satis abunde exploratum ac compertum est, Alfonsum cum pueris innocentia et puritate, cum adolescentibus strenuitate ac viribus, cum viris prudentia et consilio, cum senibus gravitate et auctoritate, cum acutis subtilitate et argutia, cum ingenuis candore et simplicitate, cum omnibus denique ingenio, doctrina, virtute, arte et sapientia conSAPIENTER Maximum vero argumentum immortalitatis sibi videri dicebat, quod corpus in hac vita decresce
Abbreviated transcription (Latin):
INterta hyspania iiqui uitrea uasa uendere so¬
liti sunt. ea inbaculo quodam appenla put
bem deferiit numero octona. Hi cum aliquã¬
do ubi rex aderat preteritent. ad illoꝵ uo¬
ces conuersum regem contemplatumq dixis¬
se auint: hisce uttariis consitilem esse ui¬
tam beatam. Nam ueluti siquis cum hisce
iutrariis ingens precium paciscatur si octa¬
na illa uascũ la ad ceriam metam integta et
illesa ꝑducant contrasiunum aliquod in i¬
tinere confringant et uasa et precium otnne
deꝑdant. sic nobis iniunctum esse onusqui¬
que sensuum ꝑferendorĩ ac coercendorum.
nec non ttium animi potentia rum usque
aduite exituta cõ modatarum. quibus sirecte
ac sincete ad finem. usque fuerimus usi. nohis
merces ingens repromittitur beata uita.Sin
male ac ꝑ peram. poena ꝑ petua.
Uualiquando de iactuta terum preciosarum
sermo haberetut. ꝑsãcte affirmasse regem aua¬
diuimus. malle se geminas uniones. margari¬
tas suas que quidem essent in omnem orbem

Expanded text:
In terra Hispania hi, qui vitrea vasa vendere soliti sunt, ea in baculo quodam appensa per urbem deferunt numero octona. Hi cum aliquando, ubi rex aderat, praeterirent, ad illorum voces conversum regem contemplatumque dixisse aiunt, hisce vitrariis consimilem vitam esse beatam. Nam veluti siquis cum hisce vitrariis ingens pretium paciscatur, si octona illa vascula ad certam metam integra et illaesa perducant, contra si unum aliquod in itinere confringant, et vasa et pretium omne deperdant: sic nobis iniunctum esse onus quinque sensuum perferendorum ac coercendorum, nec non trium animi potentiarum usque ad vitae exitum commodatarum, quibus si recte ac sincere ad finem usque, fuerimus usi, nobis merces ingens repromittitur beata vita, sin male ac perperam mala perpetua. Cum aliquando de iactura rerum preciosarum sermo haberetur, persancte affirmasse regem audivimus, malle se gemmas, uniones, margaritas suas, quae quidem essent in omnem orbem
Abbreviated transcription (Latin):
tias rex dicitur ĩ mortali iesu quod eo modo nec diem
unam ipse perdi disset.
decies cum glossis et commentatiis omnibus ꝑlegisset
pro inde illam memoria ita tenere ut nõ solum res sed¬
et uerba etiam ipsa plũibus locis sitie scripto reddẽt¬

Expanded text:
tias rex dicitur immortali Iesu, quod eo modo nec diem tias rex dicitur immortali Iesu, quod eo modo nec diem unam ipse perdidisset. Xdecies cum glosis et commentariis omnibus perlegisset. Proinde illam memoria ita tenere, ut non solum res, sed verba etiam ipsa pluribus locis sine scripto redde
Abbreviated transcription (Latin):
Ilbrum et eum quidẽ apertum pro insigni gestauit quod bo¬
narum artium cognitionem maxime regibus conuenire
intelligeret. que uidelicet ex librotũ tractatione atq euo¬
lutione ꝓdisceretur. Atq ideo platonem inprimis lauda¬
resolitus erat quod reges diceret aut litteratos esse opoͣ¬
ter̃ aut certe litteratorũ hoĩim amatores.
IN urbuim direptione quicunque ex militibus librum
offendisset. confestim certatimq illum ad regem quasi
suo quodã uite deferte quoniam scirent ita quide fa¬
ma uulgauerat. eum libtis maxime delectari solitũ lta¬
q nulla alia in re magis sese regi gratificari dignius aut
facilius posse arbitrabautur ꝗͣ in libris exhibendis atq
tradendis.
STU DIOSE LI DE RILITER
Dlem illam inqua nihil legeret se predidisse dicebat. Sed
et cum audilset.T. cesatem eamdiem se ꝑdidisse solitũ
dicere inqua nihil quicquam alicui donauisset egisse gra¬

Expanded text:
ibrum et eum quidem apertum pro insigni gestavit, quod boibrum et eum quidem apertum pro insigni gestavit, quod bonarum artium cognitionem maxime regibus convenire intelligeret, quae videlicet ex librorum tractatione atque evolutione perdisceretur. Atque ideo Platonem in primis laudare solitus erat, quod reges diceret aut litteratos esse oportere, aut certe litteratorum hominum amatores. In urbium direptione quicunque ex militibus librum offendisset, confestim certatimque illum ad regem quasi suo quodam iure deferre, quoniam scirent ita quidem fama vulgaverat eum libris maxime delectari solitum. Itaque nulla alia in re magis sese regi gratificari dignius, aut facilius posse arbitrabantur, quam in libris exhibendis atque tradendis. XVI. STUDIOSE, LIBERALITER Diem illam in qua nihil legeret se perdidisse dicebat. Sed et cum audisset Tib. Caesarem eam diem se perdidisse solitum dicere, in qua nihil quicquam alicui donavisset, egisse gra
Abbreviated transcription (Latin):
cile princeps. et nicolaus siculus archiepiscopus pau¬
hormitanus et hic in iuire pontificio etatis sue uemini
se cundus Nanque haud decere inquiebat ubi de iure
humano ac dunuo dilxeptandum esset nobilitateui
potentiamue iactare. sed doctrinata potius atq institiã
OBSERUANTER
N U Mismata illu sitium im patorum .C. cesaris ante illos ꝑ
tniuetsam italiam sunmo studio conquisita inebirnea
atcula atege pene dixerim religiosissime adseruabantur.
Quibus quoniam alia eotum simulachta iam uetusta¬
te collapsa nõ extarent mirum in moduta sese delectari
CAesaris cõmentarios iu ouni expeditione lecum attu¬
lit nullum omino intermictens dieta quin illos accuta¬
tissime lectitatet laudaretq et dicendi elegantiaui et
belligerandi peritiam ĩ ertissimum se respectu cesaris p̃¬
dicare nequa ꝗͣ ueritus tametsi ab nõ uullis cum studi¬
is humanitatis tum militie scientia non in ultimis ip̃e
reponeretur.

Expanded text:
cile princeps et Nicolaus Siculus archiepiscopus pancile princeps et Nicolaus Siculus archiepiscopus panhormitanus et hic in iure pontificio aetatis suae nemini secundus. Namque haud decere inquiebat, ubi de iure humano ac divino disceptandum esset, nobilitatem, potentiamve iactare, sed doctrinam potius atque iustitiam. XII. OBSERVANTER Numismata illustrium imperatorum, C. Caesaris ante alios, per universam Italiam summo studio conquisita in eburnea arcula ab rege, pene dixerim religiosissime, asservabantur. Quibus, quoniam alia eorum simulachra iam vetustate colapsa non extarent, mirum in modum sese delectari Caesaris commentarios in omni expeditione secum attulit, nullum omnino intermittens diem, quin illos accuratissime lectitaret laudaretque et dicendi elegantiam et belli gerendi peritiam; inertissime se respectu Caesaris praedicare nequaquam veritus, tametsi a nonnullis tum studiis humanitatis tum militiae scientia non in ultimis ipse reponeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
rationi erat iis maxime qui simultatem illorum probe cogno¬
rant. Sed prudentissimo regi in sueta bonitas suspicioni
fuit dixit que seorsum ad amicos et familiares. Hec benedicẽ¬
tia mihi credite erumpet tandem in calamitatem inimici ni¬
si aduerterimus. Nec eum fefellit: opinio. Sex continuo nie¬
ses benedicendo ille protraxit: ut ebenedictis fidem adeptus o¬
portunius inmicum opprimeret.At eius malicia que sub spe¬
cie bouitatis incaput alterius lerpendo ctassabatur. regis proui¬
dentia detecta est et insons ille seruatus acalumtuia.
PRU DENTE.R
Un audisset nõ nullos europe teges adbasileense concilium
de stinasse mi sisseque oratores proceres et progenie illustres
magna cum et equorum et comitantium pompa delegit
ip̃e esins quos ad conalium mitteret uon quidẽ qui san¬
guine sed qui in genio et sapientia precellerent: Lli fuer̃
lodouicus pontanus iureconsultorum sui temporis fa¬

Expanded text:
rationi erat iis maxime, qui simultatem illorum probe cognorationi erat iis maxime, qui simultatem illorum probe cognorant. Sed prudentissimo regi insueta bonitas suspitioni fuit. Dixitque seorsum ad amicos et familiares: "Haec benedicentia, mihi credite, erumpet tandem in calamitatem inimici, nisi adverterimus." Nec eum fefellit opinio. Sed continuos menses benedicendo ille protraxit, ut e benedictis fidem adeptus oportunius inimicum opprimeret. At eius malitia, quae sub specie bonitatis in caput alterius serpendo crassabatur, regis providentia detecta est et insons ille servatus a calumnia. XI. PRUDENTER Cum audisset nonnullos Europae reges ad Basiliense concilium destinasse misisseque oratores proceres potentis et progenie illustres, magna cum et equorum et comitantium pompa, delegit ipse e suis quos ad concilium mitteret, non quidem qui sanguine, sed qui ingenio et sapientia praecellerent. Hi fuere Lodovicus Pontanus iurisconsultorum sui temporis fa
Abbreviated transcription (Latin):
contritis phasia notum ac caponum carnibus ⁊uçcaro &
aromatibus immixtis conchiebatut. Aĩt et cingulum ges¬
tasse fistulatum. plenũ nectare qđ hypoctaticũ tiocant Hlis
epulis clanculũ uescebatur. uit habitus ubique sanctus
et mottalium omnium qui unꝙͣ fuerint aut essent uul¬
giopinione abstinentillimus. Is igitur cum renũti aretũ
regi uermiculis et aterbissimo genere mortis absumptus
dixisse ferunt. Propterea deum in hypocritas tantope
leuire. quod dum homines decipunt interponant
deum ipsum tanꝗͣ sceleĩs inediatorẽ. Ideoque ut
plutimũ uietes ad huc plecti ĩ oculis homitũ
quos dei noĩe sefellisset. Ut intelligant mortales atali mo¬
nstro maxime abcauendum esse. quod deum ip̃um nedum
post mortem sed etiam inuita ip̃a haberent ĩdubitatũ ultorẽ
PRUDEIITEP. IUSTE
ACcessit quidam adregem et ĩ laudem & commnendatio¬
ner inmici cuuilda sui capitalis uerba coram faciens admi¬

Expanded text:
contritis phasianorun ac caponum carnibus zucharo et contritis phasianorun ac caponum carnibus zucharo et aromatibus immixtis condiebantur. Aiunt et cingulum gestasse fistulatum plenum nectare quod hippocraticum vocant. His epulis clanculum vescebatur, vir habitus ubique sanctus et mortalium omnium qui unquam fuerint aut essent vulgi opinione abstinentissimus. Is igitur cum renuntiaretur regi vermiculis et acerbissimo genere mortis absumptus, dixisse fertur propterea Deum in hipocritas tantopere sevire, qui dum homines decipiunt, interponunt Deum ipsum tamquam sceleris mediatorem. Ideoque, ut plurimum viventes adhuc plecti in oculis hominum, quos Dei nomine fefellissent, ut intelligant mortales a tali monstro maxime ab cavendum esse, quod Deum ipsum nedum post mortem, sed aeterni vita ipsa haberent indubitatum ultorem. X. PRUDENTER, IUSTE Accessit quispiam ad regem et in laudem et commendationem inimici cuiusdam sui capitalis, verba coram faciens, admi
Abbreviated transcription (Latin):
ne re pestis laboraret exercitus renũtiatur ei inter cete¬
ros antonium picentem ordiuis heremitarum nobili tazũ
post mnortem hypocritam p summos cruciatus animã ex¬
alasse iactando plurima in christum dominũ et uirginẽ
eius matrem cõuitia atq blasfemias. Hic est ille antom¬
us. qui quadraginta dies ac noctes perpetuo ieuinare fer̃¬
batut qui italiam siciliam atque hyspanias compleuerat x¬
nomine sanctitatis et abstiuentie sue. Periculũ fecerat abstinẽ¬
tie pluribus locis cella preclusus & a custodibus obseruatꝰ
nihil edens nihil libans quoniam inpreuisa ac pretẽta¬
ta cella nihil quod uel olfaiere licerer iuesse uidetetur ⁊
Coeterum angelos ei cotidie ministrate ac confabulari soli¬
tos opinabantur. Uetum ipsi intus incella etant candele cra¬
ssiotes extorsus quidem & suꝑfusotie cerate set in quibus
fistule caunarum conclu debantur farina conferte que ex

Expanded text:
nere pestis laboraret exercitus, renuntiatur ei inter cetenere pestis laboraret exercitus, renuntiatur ei inter ceteros Antonium Picentem ordinis heremitarum nobilitatum post mortem hipocritam per summos cruciatus animam exhalasse, iactando plurima in Christum dominum et virginem eius matrem convitia atque blasfemias. Hic est ille Antonius, qui XL dies et noctes perpetuo ieiunare ferebatur, qui Italiam, Siciliam, atque Hispaniam compleverat nomine sanctitatis et abstinentiae suae; periculum fecerat abstinentiae, pluribus locis cella praeclusus et a custodibus observatus nihil edens nihil libans, quoniam impraevisa ac praetentata cella nihil quod vel olfacere liceret inesse videretur. Ceterum angelos ei quotidie ministrare ac confabulari solitos opinabantur. Verum ipsi intus in cella erant candelae crassiores, extrorsus quidem et superfusorie ceratae, sed in quibus fistulae cannarum concludebantur farina confertae, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
gloriae plurimũ ob fuisse uini intemperantiam tum il¬
lud frequenter usurparet. Sapientiam uino obum¬
brari. Neq illud minus ebrietatis filios elle furo¬
rem et li bidinem:
FORTITER DIE
PRestito iam auxilio lo anne regine eiectis que eius ad¬
uersariis eregno & tandẽ illam inpristinam et dignitatem
et tran quillitatem regis opera atq potentia restituta ad la¬
tum est henricũ fratrem aioanne ulterioris hyspanie rege
dominatu bonisq omnibus spoliatũ inuincula coniectũ
esse. Rex tali nuntio ꝑ motus. Siquidem henricum pro¬
pter eius animi egregia ornamenta magis etiam ꝗͣ fratrẽ
diligebat. post habitis neapolitani regni deliciis quas
sibi multo et sudore et cruore comparasse uidebatur
ad liberationem fratris maturauit liberauit inpristinã
fortunam restituit.
DAPIENTER
CUm esset tex apud enariam insulam inquam una cũ
uictoria afrieana morbum intulerat et in auclito ge¬

Expanded text:
gloriae plurimum obfuisse vini intemperantiam; cum ilgloriae plurimum obfuisse vini intemperantiam; cum illud frequenter usurparet, sapientiam vino obumbrari; neque illud minus ebrietatis filios esse furorem et libidinem. VIII. FORTITER Praestito iam auxilio Ioanne reginae, eiectisque eius adversariis e regno, et tandem illa in pristinam et dignitatem et tranquillitatem regis opera atque potentia restituta, allatum est Henricum fratrem ab Ioanne Ulterioris Hispaniae rege dominatu bonisque omnibus spoliatum in vincula coniectum esse. Rex tali nuntio permotus, siquidem Henricum propter eius animi egregia ornamenta magis etiam quam fratrem diligebat, posthabitis Neapolitani regni delitiis, quas sibi multo et sudore et cruore comparasse videbatur, ad liberationem fratris maturavit, liberavit et in pristinam fortunam restituit. IX. SAPIENTER Cum esset rex apud Enariam insulam, in quam una cum victoria Africana morbum intulerat, et inaudito ge
Abbreviated transcription (Latin):
UMexinctoria illa inclita tunciensium aut maius po¬
enorum regis insiciliam se recepisset nõ milites qui¬
dem sunt ocio tot pescere. sed statim refrumenta¬
tia et aquatia teperata traiecit in urbem quam poe¬
m africam uocant ubi ꝑ prospecto et urbis et portus
situu abductis demum aliquot hostium nanibus que
inpottu etant. siciliam primo inde enariam petiit qua
insulam incole hysclam appellant Coeterum rahac
africana expeditione illud relatu dignum mihi uilum
est quod oppidani rege ꝗͣ primũ cognito in auditara
gratulationem intra urbem edi derũt tubis tybusq
uocibus asfectum animi signaficantes. Putart̃ noltrici¬
uitatem sese dedituram. At illis mos est. transeuntẽ re¬
gem ꝗͣ uis hostem applansu et huiulcemo di gratulati¬
one uenetari.
ABSTINENETER
Ini aut omnino exps uixit aut eo qͣ dilutissimo usus
est eaq ab stineutia emanauit ut pleraq regii exẽpla
ad cutiales ac regios prope omnes potissimii cum
eos sepe ad mouens affertet alexandri macedonis

Expanded text:
um ex victoria illa inclita Tunicensium aut mavis Poenorum regis in Siciliam se recepisset, non quidem milites sinit ocio torpescere, sed statim re frumentaria et aquaria reparata traiecit in urbem quam Poeni Africam vocant, ubi perspecto et urbis et portus situ, abductis demum aliquot hostium navibus, quae in portu erant, Siciliam primo, inde Evariam petiit, quam insulam incolae Hisclam appellant. Ceterum in hac Africana expeditione illud relatu dignum mihi visum est, quod opidani rege quam primum cognito, inauditam gratulationem intra urbem ediderunt tubis, tibiisque ac vocibus affectum animi significantes, putarunt nostri civitatem sese dedituram. At illis mos est transeuntem regem quamvis hostem applausu et hiuscemodi veneratione venerari. VII. ABSTINENTER Vini aut omnino expers vixit, aut eo quam dilutissimo usus est. Eaque abstinentia emanavit, ut pleraque regum exempla, ad curiales ac regios prope omnes, potissime cum eos saepe admonens afferret Alexandri Macedonis
Abbreviated transcription (Latin):
Alfonsi iustine clatissimum tibi argumentum sit.
quod uniuersum neapolitanum regnua quod
nunq̃ antea auditum est latronibus purgatum uidemꝰ¬
quo quo uotsum iteragas cum auro quod aiunt ma¬
nu pretenso die noctuq tuto proficisceris quã uis
solus et inermis.
FACETE
Hos maxime insanire dicebat qui uxorem ase digies¬
sam fugiiuamq perquiterent.
GRMITER
Audare eum magnopere solebat qui cunque fugiẽ¬
tibus hostibus argẽteti pontem extruendum dixisset
CONSTAIIIE.R
Bmagnas insperatasq iuctorias tuiuꝗͣ otnino mu¬
tatum alsonsum uidiniuo. idem illi semꝑ et in om¬
ui fortuna uultus idem habitus sermo idem man¬
suetudo benignitas. humanitas eadem.
GRAUITER

Expanded text:
Alfonsi iustitiae clarissimum tibi argumentum sit, quod universum Neapolitanum regnum, quod nunquam antea auditum est, latronibus purgatum videmus; quoquorsum iter agas cum auro, quod aiunt, manu praetenso die noctuque tuto proficisceris, quamvis solus et inermis. VIII. FACETE Eos maxime insanire dicebat, qui uxorem a se digressam fugitivamque perquirerent. IX. GRAVITER Laudare eam magnopere solebat, quicumque fugientibus hostibus argenteam pontem extruendum dixisset. X. CONSTANTER Ob magnas insperatasque victorias nunquam omnino mutatum Alfonsum vidimus. Idem illi semper et in omni fortuna vultus, idem habitus, sermo idem, mansuetudo, benignitas, humanitas eadem. XI. GRAVITER
Abbreviated transcription (Latin):
officia fuerũt qui a rege bona illa postulatent᷑ ꝗd
ab surdum uideretur ademente eruscemodi bo¬
na possideri. Quibus rex contra sibi in huma¬
nissimũ uideri respondit us se etiam substan¬
tiam auferre. quibus fors mentem ac cerebrũ
abstulisset.

Expanded text:
officia, fuerunt qui ab rege bona illa postularent, quod officia, fuerunt qui ab rege bona illa postularent, quod absurdum videtur a demente eiuscemodi bona possideri. Quibus rex contra sibi inhumanissimum videri respondit, his se etiam substantiam auferre, quibus fors mentem ac cerebrum abstulisset.
Abbreviated transcription (Latin):
quantum nusꝗͣ essent aut lecta. aut uisa aut audita
alias. Uerum illud. ptetereñdum non fuit. quod tante
hiuc multitudim non solura lautitia et impensa ex regio
fisco duos ferme menses fuerit opipate prebita sed qc¬
quid etiam uestitu quicꝗd uoluptati usuesser sine p̃¬
cio promtissime traditum. Audiui lepius a regie tati¬
onis sctiba uniuersam hanc impetatorem hospitalitatẽ
auteotum. C milium summam. preter ingentis precii
munera su ꝑgressata fuisse.
tia maximum dinumerabitur. quod uniuerse italie
bello cliutissime attrite. pacem auctoritate procura¬
uerit: benignitate concesserit et quod minꝗͣ antea
fere uilum est unanimitate firmauerit: Quod
pro inde ego quid magnum ac prope diuinum
esse uidico. quod pro hac conficienda et sua maxi¬
ma cominoda et gtaues quorundam iniurias
post habuisse satis scio.
CUm srephanus eques neapolitatius poculo amato¬
rio insanisset. teneretq et oppida et nõ nulla regia

Expanded text:
quantum nusquam essent, aut lecta, aut visa, aut audita quantum nusquam essent, aut lecta, aut visa, aut audita alias. Verum illud praetereundum non fuit, quod tantae huic multitudini non solum lautitia et impensa, ex regio fisco duos ferme menses fuerit opipere praebita, sed quicquid esse vestitu, quicquid voluptati usui esset sine precio promptissime traditum. Audivi saepius ab regiae rationis scriba universam hanc in imperatorem hospitalitatem aureorum centum milium summam praeter ingentis pretii munera supergressam fuisse. tia maximam dinumerabitur, quod universae Italiae bello diutissime attritae pacem anctoritate procuraverit, benignitate concesserit et, quod nunquam fere antea visum est, unanimitate firmaverit. Quod proinde ego quid magnum ac prope divinum esse iudico, quod pro hac conficienda et sua maxima incommoda et graves quorundam iniurias posthabuisse satis scio. VI. Cum Stephanus, eques Neapolitanus, poculo amatorio insanisset teneretque et oppida et nonnulla regia
Abbreviated transcription (Latin):
racina decederer a ferdinando regis filio mi¬
ro cum splendi dissimoruta equiism comita¬
tiuta applausu receptus est. Perq medias ciui¬
tites sub utbella magna ciniumi gratulatione
ac prope triumphantium more usque in cam pum stella¬
tera ꝑductus inter profusissimos ac pene continuos
ob seniorum apparatus. Ubi a rege ipso receptus est r¬
cũ omnibus una regni regulis procetibusq hilaritate le¬
ticiaq in credibili. Deductusq ad regis dextram sub pa¬
llio umbellari capuam. Inde perpetua potapa neapo¬
lim. Ihi ꝑ omnia theatra. aut maius sessiones. Ubi pul¬
cherrime honestissimeq ciuitatis puelle autatis sericis. co¬
ccineis uestibus exculte cantantes chorizantes. plaude¬
tes transeuntem paululumq remorantem adorabant ꝑdu¬
ctus. Sileo hic ludos equestres ac christiatios. Omitto
conuiua ac potiones tratseo uenationes et reliqua ad
honorem ipsius imꝑatoris tam maguifice excogitata

Expanded text:
racina decederet, a Ferdinando regis filio miracina decederet, a Ferdinando regis filio miro cum splendidissimorum equitum comitantium applausu receptus est, perque medias civitates sub umbella magna civium gratulatione ac prope triumphantium more usque in campum Stellatem perductus inter profusissimos ac pene continuos obsoniorum apparatus, ubi ab rege ipso acceptus est cum omnibus una regni regulis proceribusque, hilaritate laetitiaque incredibili deductusque ad regis dextram sub pallio umbellari Capuam, inde perpetua pompa Neapolim. Ibi per omnia theatra aut mavis sessiones, ubi pulcherrimae honestissimaeque civitatis puellae auratis, sericis coccineisque vestibus excultae cantantes, corizantes, plaudentes transeuntem paululumque remorantem adorabant, productus. Sileo hic ludos equestres ac christianos, omitto convivia ac potiones, transeo venationes et reliquos ad honorem ipsius imperatoris tam magnefice excogitata,
Abbreviated transcription (Latin):
et salutandi gratia ne a politu acedere multa le¬
cum mnilia hominum ducentem continuo illi
obiuam misit lectissi mos otatores antistiter
ptincpes. duces corcites. Uiros uenetabiles
et illustres qui illuta qͣta maxima possent hu¬
matutate ac largitione susciperent. Processe¬
runt hiusque in agrum priuẽtatium. condure¬
runtq impatorer tuagtia cum pompa ac festi¬
uitate terracenam. Ibiq p̾rimo clauer regui ne¬
apolitam cuta uirisditione plenoq impetio de¬
tuletunt. De in prolixam oratonem de adueutu
ac laudibus eius habuere. Ego orationeta cõ¬
muni otatorũ nomine doci. Adetam quidem e¬
go ex oratoribus unue. quam postea qualetur¬
cimq colle garum hortatu scriptam reliqui.A¬
cceptus est ꝑ lauto regaliq appatatu. cut uniũ¬
so comitatu inquis. Elionota augusta aderat
et albertus cesaris frater. et complures ex germa¬
nia teguli ac proceres. Sequenti die cum ter¬

Expanded text:
et salutandi gratia Neapolim accedere, multa seet salutandi gratia Neapolim accedere, multa secum millia hominum ducentem, continuo illi obviam misit lectissimos oratores, antistites, principes, duces, comites, viros venerabiles et illustres, qui illum quanta maxime possent humanitate et largitate susciperent. Processerunt hi usque in agrum Privernatem, deduxeruntque imperatorem magna cum pompa ac festivitate Taracinam, ibique primo claves regni Neapolitani cum iurisditione plenoque imperio detulerunt. Dein prolixam orationem de adventu ac laudibus eius habuere. Ego orationem communi oratorum nomine dixi. Aderam quidem ego ex oratoribus unus, quam postea qualemcunque collegarum hortatu scriptam reliqui. Acceptus et perlauto regali apparatu cum universo comitatu, in quis Helionora Augusta aderat et Albertus Caesaris frater et complures ex Germania regali ac proceres, sequenti die cum Ta
Abbreviated transcription (Latin):
UMaquestore regi deferrentut aureum .x. milia
dixissetq qui forte aderat. ea duntaxat summa
se diuiteta et diuitem beatum fore. Accipe rex inꝗi
quantacunq ea est et beatus esto.
NABNIFICE IIBERALITER
Ulberalitatio ud̾ ac magnificentie alfonsi tam taul¬
ta saue documenta extant. ꝗͣ multi pene dixerĩ
homines sunt uirtute aliqua acit doctrina aut
dignatate preclari. Omnes.N. comitet et plaute
eum acripere solitum scimus. et lautitiam et im¬
pensam regio more prestrare. Uidi ego uno
et eodem tempore. duces illustrissimos. cardi¬
uales summi pontificis legatos innumerabi les
oratotes al fonsum accepisse neminemq passũ
nisi regia pecunia uictitare ab euntes omnis
preciolissimis donid ac muneribus ptolecutum
MASNIFICE
Onum uõ illud libetalitatis ac magnificentie ex¬
emplum uel precipue afferemus in medium
dictu ad miratuq diguissimum. Nata cum
aueliteret fedeticum imꝑatorem ad se ui sendi

Expanded text:
uaestore regi deserentur aureum x milia, uaestore regi deserentur aureum x milia, dixissetque qui forte aderat, ea dumtaxat summa se divitem et beatum fore, «Accipe – rex inquit – quantacunque ea est et beatus esto». III. MAGNIFICE, LIBERALITER Liberalitatis vero ac magnificentiae Alfonsi tam multa sane documenta extant, quam multi pene dixerim homines sunt virtute aliqua aut doctrina et dignitate praeclari. Omnes enim comiter et perlaute eum accipere solitum scimus et lautitiam et impensam regio more praestare: vidi ego et eodem tempore duces illustrissimos, cardinales summi pontificis legatos, innumerabiles oratores Alfonsum accepisse, neminemque passum nisi regia pecunia victitare, abeuntes omnis preciosissimis donis ac muneribus prosecutum. IV. MAGNIFICE Unum vero illud liberalitatis ac magnificentiae exemplum vel praecipue afferremus in medium, dictu nimirum admiratuque dignissimum. Nam cum audiret Federicum imperatorem ad se visendi
Abbreviated transcription (Latin):
I GSitut altonsi religionis ad monitus illud aduciam.
Qsingulis anins perquatragesimam pie et teligiose
facere consueuerit. Die quidera domnice cene ad
uesperum linteo precinctus.Ix pauperibus mendi¬
cis sordentibus humillime ac summisse suis ma¬
nibus pedes lauat. lotos atque extersos. promis de¬
osculatur. Post hec discumbentihus illis propinat ac
ministrat. Coenatos uõ omnis dimittit cum pecu¬
nia et uestibus nouis. Hac dere cum aliquando re¬
citarentur littere in uetorum senatu aderam:
quidem ego regis legatus non nullos e patribus
uidi pietate puctos alacrimis minime tempe¬
illus pace dixerim nõ alfonsus ab hyspania laude
censendus est. sed hyspatua potius abalfonso cunis
glorie et admuinatiom ne hoc quidem obstiterit
quod nr̃o seculo natus est. Senescent quidẽ et r
aureique seculi reliquias exitisse posteritas eo ma¬
xime dicet et asfirmabit si ad dignitatem rerũ
quod fore uaticinor accesserit aliquatido testis locu¬
plex oratio. Uerum hec hactenus.

Expanded text:
Igitur Alfonsi religionis admonitus illud aditiam, quod singulis annis per quadragesima pie et religiose facere consueverit. Die quidem dominicae cenae ad vesperum linteo percinctus LX pauperibus mendicis sordentibus humillime ac submisse suis manibus pedes lavat, lotos atque extersos pronus deosculatur. Post haec discumbentibus illis propinat ac ministrat, cenatos vero omnes dimittit cum pecunia et vestibus novis. Hac de re cum aliquando recitarentur litterae in Venetorum senatu aderam ego quidem regis legatus, nonnullos e patribus vidi pietate punctos a lachrimis minime tempeillius pace dixerim, non Alfonsus ab Hispania laude censendus est, sed Hispania potius ab Alfonso, cuius gloriae et admirationi ne hoc quidem obstiterit, quod nostro saeculo natus est. Senescent quidem et haec, aureique seeculi reliquias extitisse posteritas eo maxime dicet et affirmabit, si ad dignitatem rerum, quod fore vaticinor, arcesserit aliquando testis locuples oratio. Verum haec hactenus.
Abbreviated transcription (Latin):
INterrogatus aliquando tex quid sibi sine utilitate ho¬
uor else uideretut. eõ simili. id sibi uideri tespondit ut
si per acutum et peracre quis ceruat: sedoffusus caligine
oberret in tenebtis.
SAPIENTER
AU diuitnus regera debenigiitate uatute diussetente it
dicete quod etiam inuitiis quoda inodo prospexisset
geueri humano. Nam proluxutia mattinionium ꝑ¬
inisisser in nidentia emulationem pro acudia liue ou¬
olitate laxamentum progula et uentris inglunie ci¬
batum proauatitia parsimoniam pro ita ad motitio¬
uem itcrepationemq prosuperbia uero nihil omtitio¬
iudullisset ut intelligant supbi non solum homita¬
bus le sed etiam deo et tiatute infestos acdeteltabłes ẽe¬
FACETE
CUM aliquatido mulierem impudentius saltantem al¬
pexillet: fertur ad urcunltantes dixilse attendite. Si¬
bylla quidetn euestigio prodet otaculum.
HOntam quod holtes uiuiere et suret et posser gloria

Expanded text:
Interrogatus aliquando rex, quid sibi sine utilitate honor esse videretur, consimile id sibi videri respondit, ut si peracutum et peracre quis cernat, sed offusus caligine oberret in tenebris. LXI. SAPIENTER Audivimus regem de benignitate naturae differentem dicere, quad etiam in vitiis quadam modo prospexisset generi humano. Nam pro luxuria matrimonium permisisse, pro invidentia aemulationem, pro accidia sive ociositate laxamentum, pro gula et ventris ingluviae cibatum, pro avaritia parsimoniam, pro ira admonitionem increpationemque, pro superbia vero nihil indulsisse, ut intelligant superbi non modo hominibus se, sed etiam Deo et naturae infestos ac detestabiles eFACETE Cum aliquando mulierem impudentius saltantem aspexisset, fertur ad proximos dixisse: "Attendite, Sibilla quidem e vestigio prodet oraculum." LXIII. CLEMENTER Non tam quod hostes vincere et sciret et posset gloria
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ampluis militũ manu a rege uiuaretut longe quide
acriores atq ampliotes hostis sese et habuisse et habe¬
re ꝗͣ cosma esser morte quotũ uel regna consequi se
quidem potiusse sed abstinuisse ascelere. It et igitur
et teferret post deinde meliora.
Cua familiares nõ nulli tusticũ quẽdam humi pros¬
tratũ uuas edentem digito uelut ingnauum de mõ¬
sttarẽt t̃gi. Utinam mihi inquit isthoc ocio cotuede¬
te dii dedissent.¬

Expanded text:
non amplius militum manu ab rege iuvaretur. Longe quidem non amplius militum manu ab rege iuvaretur. Longe quidem acriores atque ampliores hostis sese et habuisse et habere, quam Cosma esset, morte quorum vel regna consequi se quidem potuisse, sed abstinuisse a scelere: iret igitur et referret post deinde meliora. ODERATE Cum familiares nonnulli rusticum quendam humi prostratum uvas edentem digito velut ignavum demonstrarent regi, "Utinam mihi – inquit – istoc ocio comedere dii dedissent
Abbreviated transcription (Latin):
mum prospicis iti cõsultum si ioãnem regni succes¬
sorem reliqueris nihil recuso quin ip̃m uel adomĩa
instituas heredẽ. Nõ aliter mihi credas uelita uo¬
luntati ꝑme tuae usque ad postrenũ spiritum parebitũ
ꝗͣ diuine Tum ferdinandus. Macte inquit esto pietate et
ROgetius paleacie comes ataplissimo atq otnatissimo gȩtiere na¬
tus impiger uit et manu promptus regȩm adiens indicat. in
aumo sibi esse ioaunem castelle regem ipsius hostem cõtempto
omni ꝑiculo confondere foreque id sibi si mõ annuat. factu ꝑ¬
facile. Cui rex se nõ solum pro castelle atq hyspanie domina¬
tn sed ne pro totius quidem orbis imꝑio adipiscendo tamctu¬
dele ac detestabile facinus ꝓmissurum. dii melius ꝗͣ eiusmo¬
di scelere uetã adquã tantope elaboret. ghoriam ledat at¬
q contaminet. Simili quodatt modo respondisse dicitũ
exuli Norentino colanam me dicem occisurũ pollicenti si gy

Expanded text:
mum prospicis iri consultum, si Ioannem regni succesmum prospicis iri consultum, si Ioannem regni successorem reliqueris, nihil recuso quin ipsum vel ad omnia instituas heredem, non aliter, mihi credas, velim voluntati per me tuae usque ad postremum spiritum parebitur quam divine." Tum Ferdinandus macte inquit: "Esto pietate etRogerius Paleatiae comes amplissimo atque ornatissimo genere natus, impiger vir et manu promptus, regem adiens, indicat in animo sibi esse Ioannem Castellae regem ipsius hostem contempto omni periculo confodere foreque id sibi, si modo annuat, factu perfacile. Cui rex se non solum pro Castellae atque Hispaniae dominatu, sed ne pro totius quidem orbis imperio adipiscendo, tam crudele ac detestabile facinus permissurum. Dii melius quam eiusmodi scelere veram, ad quam tantopere elaboret gloriam, laedat atque contaminet. Simili quodam modo respondisse dicitur exuli Florentino Cosmam Medicem occisurum pollicenti, si triginta
Abbreviated transcription (Latin):
re & ita demũ honori siuirtute potius ꝗͣ testamẽto
illa suscipiant. Ase ita que si quamodo extent elicet
ornamenta non a patribus iam mortirs extorquerͣt
PIE LIBERALITER¬
E Er dinandus pater et ipse inclitus rex moriens alfõ¬
sũ filium his pene uerbis ad locutus fertut. Optĩo
fili quomam regna quecunque dum deo placuit op¬
nnui adte etatis prerogatuia deferri et scio et uolo
optarim eas mo do terras quas in ea ꝑte hyspanie
quam castellam uocitant habemus. Ioanni fratri tuo
simodo ꝓte liceat relinquere. Quod ne moleste fetas
te peto ee sipateris etiam rogo. Ium alfonsus ego mi pa
obedientia fili. et obortis lacrimis eum dimisit.
IUSTE MAGNANIMIE
ter ac domiue satis intelligo isthec regna et tua fe¬
re omna ad me quidem ꝑ tinere sed non aliter ꝗͣ¬
tuam et feci et: facturus sum ꝗͣetatie ptiuilegium. lin¬
mo uero si pro tua singulari prudentia regui ita de¬

Expanded text:
re, et ita demum honori si virtute potius, quam testamento re, et ita demum honori si virtute potius, quam testamento illa suscipiant. A se itaque, si qua modo extent, eliceret ornamenta, non a patribus iam mortuis extorqueret. XXX. PIE, LIBERALITER Ferdinandus et ipse inclitus rex moriens Alfonsum filium his pene verbis allocutus fertur: "Optime fili, quoniam regna quaecumque dum Deo placuit obtinui, ad te aetatis praerogativa deferri et scio et volo. Optarem eas modo terras, quas in ea parte Hispaniae, quam Castellam vocitant, habemus, Ioanni fratri tuo, si modo per te liceat, relinquere. Quod ne moleste teras te peto, et si pateris, etiam rogo." Tum Alfonsus: "Ego, mi paobedientia filii", et obortis lachrimis eum dimisit. XXXI. IUSTE, MAGNANIMEter ac domine, satis intelligo istaec regna et tua fere omnia ad me quidem pertinere. Iccirtuam et feci ac facturus sum, quam aetatis privilegium. Immo vero si pro tua singulari prudentia regnis ita de
Abbreviated transcription (Latin):
PIE REUERENITR
CUMperegre aduenienti ferdinando patri obuiam pro¬
gressus aduertisset illum lecticula uectari uale tudine
ad fectum statin equo desilut ut patrem pedibus co¬
mitaretur. et siopus esset humeris aut ceruice etiã
sustolleret. Cumque e lectica pater identidem con hoͣ¬
taretut ut exemplo multorum ptocerum iuxta ade¬
qui tantium et ipse quoq equum conscenderet. Alii ĩ¬
quit opatet quid ad se atturet ipsiuiderĩt. ego qui¬
dem add duci tieutiqͣ potero quin tegem quin ptẽta et
eundem egrotum pedibuo sequar.¬
MODESTE
CUMaliquis alfonsum anobilitate maxime lauda¬
ret quod rex esset regis filius. repas nepos regisr
fratex et cetera istuismodi tex hominẽ interpellans
dixit nihil esse quod in uita minoris ip̃e duceret.ꝗ
quod ille tanti facer̃ uidetetur. Laudem enim illã
nõ suam. sedmaiorum suotũ esse quippe qui iusticia
moderatione atque animi excellentia sibi regnum cõ¬
patassent. Succelsoribus quidem onen tegna cede¬

Expanded text:
PIE, REVERENTER Cum peregre advenienti Ferdinando patri obviam progressus advertisset illum vecticula vectari valitudine affectum, equo disiliit, ut patrem pedibus comitaretur et, si opus esset, humeris ac cervice etiam sustolleret. Cumque e lectica pater identidem cohartaretur ut exemplo multorum procerum iuxta adequitantium et ipse quoque equum conscenderet, "Alii – inquit – o pater, quid ad se attinet ipsi viderint; ego quidem adduci neutiquam potero quin regem, quin patrem et eundem aegrotum pedibus sequarMODERATE Cum aliquis Alfonsum a nobilitate maxime laudaret, quod rex esset, filius regis, regis nepos, regis frater et cetera. Istiusmodi rex hominem interpellans dixit, nihil esse quod in vita minoris ipse duceret quam quod ille tanti facere videretur. Laudem enim illam non suam sed maiorum suorum esse, quippe qui iustitia, moderatione atque animi excellentia sibi regnum comparassent, successoribus quidem oneri regna cede