comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itas ueritatis. ad fidem ueram. Interroga¬
tio autẽ sit in cogitationib impii. Quasi
dicat. Utquid xp̃ianus es factus: Oꝑa tua
non sunt xp̃iani. Hunc talem crm uiderit
d̃s in eccła non babentẽ quid respondeat
conscientiȩ suȩ. tradit eum spiritib inducti¬
onum. Nan mala ꝑ malos muustros reildit¬
& ligant ei manus. uil . ẽ. oꝑa rectitiudinũs. ꝙ
pedes. id. ẽ. motus aniinȩ quib incedit non
de loco ad locum .s: de malo ad bonum . & de
bono ad malum. ut sic laqueum ꝑditionis
incurrat. Et ita mittitur in exteriores tene¬
bras. uel gentiliũ uel iudeoꝵ uel h̾eticoꝵ. Et for¬
sitan ꝓpinquiores sune tenebis gentiliũ qͥ ĩutatẽ

Expanded text:
sanctitas veritatis, ad fidem veram. Interrogasanctitas veritatis, ad fidem veram. Interrogatio autem fit in cogitationibus impii. Quasi dicat: Utquid Christianus es factus? Opera tua non sunt Christiani. Hunc talem cum viderit Deus in Ecclesia non habentem quid respondeat conscientiae suae, tradit eum spiritibus inductionum. Nam mala per malos ministros reddit, et ligant ei manus, id est opera rectitudinis, et pedes, id est motus animae, quibus incedit non de loco ad locum, sed de malo ad bonum, et de bono ad malum, ut sic laquem perditionis incurrat. Et ita mittitur in exteriores tenebras vel gentilium, vel Judaeorum, vel haereticorum. Et forsitan propinquiores sunt tenebrae genti
Abbreviated transcription (Latin):
picio. ne forte hos ñ de uindicta uidicui in¬
teluigatur. Neꝙ enim dir̃ mittite eum ĩ
tenebras inferiores. id ẽ. in inferiora loca in¬
ferui. unde aubi. & eripiusti animam mcã
ex inferno inferiori. s dix exteriores. E igo
scam hanc sententiã. dies aspectionis. dies
temptationis. ẽ. quando dignatus. ẽ. tempta¬
re ȩccłam suam. ut uideat qui fidem babet
& oꝑa. Quociens ergo temptat ȩcesam in¬
gcaitur ad eam. ut uideat qui sunt digui
niptiis celestib & si tunc inuenit indignũ
auquem. interrogat eum. Quia humana
simplicitas difficile fraudulentiam simulatȩ
mentis intelligit. iccirco hunc indignum
cȩtu nuptiali ds solus inuenit. Nuptiale
autẽ uestimentum. ẽ. fides uera. unde apłs
ait. Expoliate uos ueterẽ hominẽ cum acti¬
bus eius. uestientes uos nouum qui scdm
dm̃n creatus. ẽ. in usticia & sc̃itate ueritatis.
Iusticia ꝑtinet ad conuersationẽ bonam.

Expanded text:
picio ne forte hoc non de vindicta judicii inpicio ne forte hoc non de vindicta judicii intelligatur. Neque enim dixit: Mittite eum in tenebras inferiores, id est in inferiora loca inferni, unde alibi: Et eripuisti animam meam ex inferno inferiori ; sed dixit: exteriores. Ergo secundum hanc sententiam dies aspectionis, dies tentationis est, quando dignatus est tentare Ecclesiam suam, ut videat qui fidem habet et opera. Quoties ergo tentat Ecclesiam, ingreditur ad eam, ut videat qui sunt digni nuptiis coelestibus, et si tunc invenit indignum aliquem, interrogat eum. Quia humana simplicitas difficile fraudulentiam simulatae mentis intelligit, idcirco hunc indignum coetu nuptiali Deus solus invenit. Nuptiale autem vestimentum est fides vera, unde Apostolus ait: Exspoliate vos veterem hominem cum actibus suis, vestctitate veritatis . Justitia pertinet ad conversationem bonam;
Abbreviated transcription (Latin):
stridor dentium.
igatas manus & pedes. fletumq occu¬
iorũ. & stridorẽ dentium. uel ad comꝑ¬
bandam resurcertionis ueritatẽ intellige. uel
certe ideo ligantur manus & pedes. ut desi¬
stant male oꝑari. & currere ad effundendũ
sanguinẽ. Quȩ nunc sponte ligantur in ui¬
tio. tunc insupplieio ugabuntur dolendo. In
fletu quoq oculoꝵ denstridore dentium. ꝑ me¬
taphoram menbroꝵ corꝑalium. magnitudo
ostenditur tormentorũ. Exteriores teuebrȩ
sunt nouissimȩ. id ẽ. ȩterna nox dampnati¬
onis. quia interiores sunt cȩcitas cordis. Re¬
pulso uno in quo om̃e corpꝰ maloꝵ expͥmitur.
generals seutentia infertur. Multi autẽ
sunt uocati. pauci uͦ electi. Tale .ẽ. quod
dicit. Non unus tantum de uocatis ẽ. eico¬
tus de nuptiis.s de multis. ẽ. inteiugendũ
Duuni enum uerbi nunc epulas sumimus
s in die uidicĩ rex intrans nos distinguet.
x hoc quod ñ dix̃ intrauit rex ut re¬
muncraret.s: ut uideret. datur sus¬

Expanded text:
stridor dentium. Ligatas manus et pedes, fletumque oculorum et stridorem dentium, vel ad comprabandam resurrectionis veritatem intellige, vel certe ideo ligantur manus et pedes, ut desistant male operari, et currere ad effundendum sanguinem. Quae nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligabuntur dolendo. In fletu quoque oculorum et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium magnitudo ostenditur tormentorum. Exteriores tenebrae sunt novissimae, id est aeterna nox damnationis, quia interiores sunt caecitas cordis. Repulso uno in quo omne corpus malorum exprimitur, generalis sententia infertur. Multi autem sunt vocati, pauci vero electi. Tale est quod dicit: Non unus tamen de vocatis est ejectus de nuptiis, sed de multis est intelligendum. Divini enim Verbi nunc epulas sumimus, sed in die judicii rex intrans nos distinguet. hoc quod non dixit: intravit rex ut remuneraret, sed ut videret, datur sus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicabat. hic ẽ enim dicente ysaia. uor cla¬
pea intellectus concipitur:. sic iohamnus p̃dicatio
apud dm. quod in iohanne clamat ad iudeos sur¬
dos. ꝑ peccata longe positos. mdignationis clamore
dignos.

Expanded text:
dicabat: « Hic est enim, dicente Isaia prophetapostea intellectus concipitur, sic Joannis praedicatio apud Deum , » quod in Joanne clamat ad Judaeos surdos, per peccata longe positos, indignationis clamore dignos.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas. Nos gͦ non ui.s cordis uincło a dõ
t̃himur. Resuscitabo eum ut iuideat quod
credit. manducet quod esurit. habert qͦd ded̾at
dum trabitur. E st scriptum in ꝓph̾is.
Et erunt omnes docibiles dĩ. O mus qui

Expanded text:
oluptas. Non ergo vi, sed cordis vinculo a Deo tranimur. Resuscitabo eum, ut videat quod credit, manducet quod esurit, habeat quod desiderat, dum trahitur. Est scriptum in prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
qui te ꝑcussit. Et alia multa blasphemantes¬
dicebant in eum.Hyla  i us
d consummandam hominis humilitatẽ
uniu̾̃sa uicum contumeliarum gen̾a ex¬
xpuerunt in faciem eiꝰ ut impleretur
scriptura dicens. Laciem meam uon aũ¬
tĩ ab uicte pantib & conspucntib in me. H eua.
elauerunt eum non ut eorum ille scele¬
ra non uideat. scal ut a se faciem ei ab¬
ĩcondant. Q uod uelam̃tum usq hodie manet
orum. nunc etiam ceditur blasphemiis falsoꝵ¬

Expanded text:
qui te percussit. Et alia multa blasphemantesdicebant in eum. HILARIUS.--HIERON. Al consummandam hominis humilitatem, universa in eum contumeliarum genera exin faciem ejus, ut impleretur Scriptura, dicens: Faciem meam non averti ab increpantibus et conspuentibus in me . BEDA. Velaverunt eum, non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se faciem ejus abscondant. Quod velamentum usque hodie manet orum, nunc etiam caeditur blasphemiis falso
Abbreviated transcription (Latin):
ui infurore surrexerat. in rabie scidit uestes.
in quo ostendit iuideos sac̾docii glam ꝑdi¬
disse. Sed & consuetuilinis iudaicȩ. t̃. cui ali¬
fecisse leginus. quando in lycaonia dõꝵ eultu
ltiori inysterio pontifex discidit uestim̃¬
ta cum tunica dñi a militib scindi non
potuerit. Tigurabatur enun scindendum sa¬
cerdotium iudeorum ꝓ peccatis pontificum.
cum soliditas ȩccłȩ quȩ uestis dĩ appellatur.
nunquam ualeat disrumpi. MccCxII.
uid adbuc egemus testibꝰ: E cce nunc
audistis blasphemiam de ore ei. Quio
uobis uidetur: At illi responilentes omnes
dixerunt. Reus ẽ. mortis. Be a
eutentia sua se condempnant. qui eum
Imorti tradunt. quem & oris & oꝑis sui
destimonio dm̃ cognoscere possunt. M co¬

Expanded text:
ui in furore surrexerat, in rabie scidit vestes, in quo ostendit, Judaeos sacerdotii gloriam perdidisse. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum alifecisse legimus, quando in Lycaonia deorum cultu ltiori mysterio pontifex discidit vestimenta, cum tunica Domini a militibus scindi non potuerit. Figurabatur enim scindendum sacerdotium Judaeorum, pro peccatis pontificum, cum soliditas Ecclesiae, quae vestis Dei appellatur, nunquam valeat dirumpi. M. 312II adhuc egemus testibus? Ecce nunc audistis blasphemiam de ore ejus. Quid vobis videtur? At illi respondentes omnes, dixerunt: Reus est mortis. BEDA. Sententia sua se condemnant, qui eum morti tradunt, quem et oris sui et operis testimonio Deum cognoscere possunt. M
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia & oꝑandi uirtꝰ. amini rationem
ẽẽ. cognoscere possunt. ob solam noticiam ge¬
neris contempnunt. Infidelitas nama hinc
magna binc humilia ceruens. ueritatẽ uidi¬
en non recipit. s scandalizatur. quod ẽ. impe¬

Expanded text:
dentia et operandi virtus admirationem esse cognoscere possunt, ob solam notitiam generis contemnunt. Infidelitas namque hinc magna, hinc humilia cernens, veritatem judicii non recipit, sed scandalizatur, quod est impe
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis. acceptam spongiam impleuit
acceto. & imposuit harundini. & dabat ei bib̾e.
dinem eorum. spongiam cauam. infirmam.
aridam. ignib aptam. Implet accto. hoc ẽ.
neam soreth. & quomͦ conuersa es in amari¬
tudinem uitis alienȩ: Et expectaui ut fa¬
ceret uuas. & fecit spinas. Angustinus.¬
udei cor babebant qͦsi spongiam cauernosis
quodãm atq tortuosis latibulis fraudulertũ.
Ysopum autẽ cui scł̃m iohannem circumpo¬
suerunt spongiam aceto plenam. qm̃ herba
hunulis ẽ. & pectus purgat. xꝑi humilitatẽ
Saccipimus quam circumdederunt. Ũnde
rundinem ciũ imposita ẽ. spongia. scriptura
significatur. quȩ hoc facto impletur. Sicut
enum lingua ꝓ sono quem expͥmit ponit᷑.
unde grecam linguam uel latinam dicimꝰ.
sic bariuido dici potest. littera quȩ barun¬
dine scribiturM¬

Expanded text:
am implevit aceto, et imposuit arundini, et dabat ei bibere. dinem eorum spongiam cavam, infirmam, aridam, ignibus aptam. Implet aceto, hoc est neam Soreth, et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Et: Exspectavi ut faceret uvas, et fecit spinas . AUGUST. Judaei cor habebant velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui secundum Joannem circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba humilis est, et pectus purgat, Christi humilitatem accipimus quam circumdederunt. Unde prundinem cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae hoc facto impletur. Sicut enim lingua pro sono quem exprimit ponitur, unde Graecam linguam vel Latinam dicimus; sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc minus fecistis. date quod estis. Ludei
erant acetum degenerantes a uino patͥarcba¬
rum. ac ꝓpħarum. & tanquam de pleno uase
de iniquitate mundi huiꝰ impleti. Omiua
quidem iam consuminata erant quȩ oporte¬
bat fieri antequam acciperet acctum:

Expanded text:
Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti. Omnia quidem jam consummata erant quae oportebat fieri, antequam acciperet acetum.
Abbreviated transcription (Latin):
storem. Postulat passionem dñi. pat̃ respon¬
det. ꝑcutiam pastorem. Precib enim sc̃oꝵ
filius a patre mittitur. & ꝑcutitur. id . ẽ. in¬
carnatur & patitur. & disꝑgiuitur oues pa¬
store capto. Resurrectio ꝓmittitur ut spes
non extinguatur. C onsolando eium p̃dicit᷑
ubi clarificatum resurrecꝰtione uidebunt.
qui mesti locum passionis audierant.
Despondens autem petrus. ait illi.
e t si omnes scandalitati fuerint in
te. ego nunquam scandalitabor. I. qui
tecum paratus sum & u carcerem & in
sed ardens affectus erga saluatorem.
espondit iũc. Animam tuam ꝓ me po-¬
nis: M. R .L.A. A men dico tͥ. quia hac
nocꝰte antequam gallus cantet. ter me nega¬
bis. U oluutatem suam iactabat infirmꝰ.
scd inspiciebat ualitudinem medicus.

Expanded text:
storem . Postulat passionem Domini. Pater respondet: Percutiam pastorem. Precibus enim sanctorum Filius a Patre mittitur et percutitur, id est, incarnatur, et patitur, et disperguntur oves, pastore capto. Resurrectio promittitur, ut spes non exstinguatur. Consolatio enim praedicitur, ubi clarificatum resurrectione videbunt, qui moesti locum passionis audierant. Respondens autem Petrus, ait illi: Et si omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor, L. qui tecum paratus sum et in carcerem et in sed ardens affectus erga Salvatorem. Respondit Jesus: Animam tuam pro me pones? M. R. L. A. Amen dico tibi, quia in hac nocte antequam gallus cantet, ter me negabis. AUGUST. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed aspiciebat valetudinem medicus.
Abbreviated transcription (Latin):
t omnes quia mei discipuli estis. sidi¬
lectionem habueritis adiniuicem. Ala mu-¬
nera mea habent etiam ñ mei. naturam uide¬
ucet. uitam. sensum. rationem. fidem. scd qm̃
caritatẽ non habent. ut cimbala concrepant.
& nichil eis ꝓdest. Hic. ẽ. fons. in quo alienꝰ
non cominunicat. A CxxUI. Mec
icit ei symon petrus. Dñe quo uadis:
Respondit ei itĩc. Quo ego uado non
potes me m sequi. sequeris autem pꝰea. Au¬
dita dilectionis uia qna scquendus ẽ. dñs: di¬
cit petrus ut sequi paratus dñe quo uadis:
Sed qui totum nouit. docet eum ne p̃sumat.
quia nondum ẽ. indutus uirtute ex alto.
unc dicit illis itĩc. Omnes uos scanda¬
ium patiemini in me: in ista nocte.

Expanded text:
t omnes quia mei discipuli estis, si dit omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem. Alia munera mea habent etiam non mei, naturam videlicet, vitam, sensum, rationem, fidem; sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concrepant, et nihil eis prodest. Hic est fons, in quo alienus non communicat. A. 126I M. icit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Respondit ei Jesus: Quo ego vado, non potes me modo sequi; sequeris autem postea. Audita dilectionis via, qua sequendus est Dominus, dicit Petrus ut sequi paratus: Domine, quo vadis? Sed qui totum novit, docet eum ne praesumat, quia nondum est indutus virtute ex alto. unc dicit eis Jesus: Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte,
Abbreviated transcription (Latin):
hac infirmitate carnis uobiscuin modi¬
cum ero. nam pꝰ resurrectionem non ero
uobiscum in consortio infirmitatis huma¬
nȩ. Queretis me. & sicut dixi iudeis quo
ego uado uos non potestis uenire. & uobis
dico mͦ. Hoc. ẽ. mnͦ non potestis. Iudeis
autem cum diceret. non adlidit mͦ. Ut
autem aliquando me sequamini. moriendo
ꝓ iusticia ueniendo ad uitam iminortalẽ.
seruate mandata. Mindatum nouum
do uobis ut diligatis inuicem sicut dilexi
uos. ut & uos diligatis inuicem.
onne in ueteri lege erat. diliges ꝓxi¬
mum tuum tanquam teipsum: Cur
g̾ uouum hic dr̃: Quia innouat obedientẽ
ista dilectio. quam dñs ut a carnali dilecti¬
one distingueret. addidit sicut dilexi uos.
Iiuid marꝰ mandatum quo p̃cipimur diliꝰ¬
gere dm̃ ex toto corde. uidetur hic p̃termis¬
sum. Sed bene intelligentib utrũq inue¬
nitur in singulis. Quid enun d̃s dilexit
in nobis. nisi ut haberemus eum: Nichil
diligit medicus i egris nisi salutem. quam
cupit reuocare. It hoc cognoscent¬

Expanded text:
hac infirmitate carnis vobiscum modicum ero, nam post resurrectionem non ero vobiscum in consortio infirmitatis humanae. Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dico modo. Hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum diceret, non addidit, modo. Ut autem aliquando me sequamini, moriendo pro justitia, veniendo ad vitam immortalem, versare mandata. Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Nonne in veteri lege erat, diliges proximum tuum tanquam teipsum? Cur ergo novum hic dicitur? Quia innovat obedientem ista dilectio, quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Illud majus mandatum, quo praecipimur diligere Deum ex toto corde, videtur hic praetermissum. Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Quid enim Deus dilexit in nobis, nisi ut haberemus eum? Nihil diligit medicus in aegris nisi salutem quam cupit revocare. In hoc cognoscen
Abbreviated transcription (Latin):
lerumq hii qui nullis se oppssos pec-¬
catorum molibꝰ sciunt. pigri remaness
ad exercenda bona. ut securi quod ñ comini¬
serunt mala grauiora. At contra nonnunꝗ̃
hii qui se illicita egisse meminerunt. ipso
dolore conpuncti. inardescunt ad amorẽ dĩ.
Maius gͥ gaudium fit in cȩlo de peccatore
conuerio. quam de stante iusto. Nam & dix
in p̃lio plus illum militẽ diligit. qui post
fugam reuersꝰ hostem fortit p̾mit. quam
illum qui nunquam terga p̾buit. & nuniim
fortit aliquid fecit.

Expanded text:
lerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, pigri remanent ad exercenda bona, ut securi quod non commiserunt mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se illicita egisse meminerunt, ipso dolore compuncti, inardescunt ad amorem Dei. Majus ergo gaudium fit in coelo de peccatore converso, quam de stante justo. Nam et dux in praelio plus illum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam fortiter aliquid fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuus idẽ. uinificans & ȩtnus descendo in
terram. ut panẽ angłorum manducaret ho¬
mo. Ipsa cnim ueritas sapientia. uirtus dĩ.
cybus ẽ. angłorum & nominum. Quigͥ fide
& dilectione manducauerit ex hoc pane cȩle¬
sti & ei se connierit. mȩt̾num uiuet ꝑ iustici¬
am. ueritatẽ & sapientiam. Et panis
quem ego dabo caro mea ẽ. ꝓ mundi uita.
Hoc quando caꝑet caro. quod dix panem
carnem: Uocatur caro auod ñ capit caro.
& idõ magis ñ capit caro. quia uocatur caro.
uxta quod augustinus &. Masis teR
albinus exponunt & pancin & carnc̃ suam
uocat hic dñs fidelium societatẽ. in corpore
suo. quod ẽ. eccłã. Pancni. quia eccłã cotidie
reficit quos recipit. & inea auousq ad plenã
sacietatẽ ꝑueniant. ait alterum uerbo & ex¬
emplo pascit. Unde dns ad petrum. Pasce¬
icut enim corpꝰ uniꝰcuiꝰa: hominis uiuit de
spu suo. idẽ. de anima sua. ita fideles animȩ

Expanded text:
ivus, id est, vivificans et aeternus descendendo in terram, ut panem angelorum manducaret homo. Ipsa enim veritas, sapientia, virtus Dei, cibus est angelorum et hominum. Qui ergo fide et dilectione manducaverit ex hoc pane coelesti, et ei se counierit, in aeternum vivet per justitiam et veritatem et sapientiam. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quomodo caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro; et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Juxsuam vocat hic Dominus fidelium societatem in corpore suo, quod est Ecclesia. Panem, quia Ecclesia quotidie reficit quos recipit: et in ea quousque ad plenam satietatem perveniant, alter alterum verbo et exemplo pascit. Unde Dicut enim corpus uniuscujusque hominis vivit de spiritu suo, id est, de a
Abbreviated transcription (Latin):
natio mea facta. ut mundus uiuat. Nisi
manducaueritis carnem filii hominis & bi¬
beritis ei sanguinem. non habebitis uitã ĩ nob.
Hoc ẽ. nisi reficiamni in fide incarnationis.
ad uitam beatam ñ ꝑucnictis. ꝑ sanguinẽ
intellige animam. cum sanguis sedes animȩ
dicat. Qui mentem suam letificat & pascit.
quia carnem & animam sumpsi ut totum
hominem saluum facerem. in uia salutis ẽ.
Caro mea uere ẽ crbus. & sanguis meus ue¬
re ẽ. porꝰ. Iac̃. ꝑ carnem meã & sanguinẽ.¬

Expanded text:
natio mea, facta ut mundus vivat. Nisi natio mea, facta ut mundus vivat. Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis, hoc est, nisi reficiamini in fide incarnationis, ad vitam aeternam non pervenietis. Per sanguinem, intellige animam, cum sanguis sedes animae sdicat: Qui mentem suam laetificat et pascit, quia carnem et animam sumpsi ut totum hominem salvum facerem, in via salutis est. Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. I
Abbreviated transcription (Latin):
inunum exmultis granis conficitur. aliud ĩ
unum ex multis acinis confluit. Al .x XIII.¬
ui manducat meã carnem & bibit meũ
sanguinem. in inc manet & ego in illo.
escam & ultum bibete po. Otum. in xp̃o mane¬
re. & illum manentẽ in se habere. Ac ꝑ hoc qͥ
dubio nec manducat eiꝰ carnem. nec bibit eiꝰ
sanguinẽ. etiam si tantȩ rei sacramentum ad
iudicuim sibi manlucet & bibat. Mac̾.¬
anducare & bibete plena refectio nobisẽ.
sedes sp̃c sc̃i. qui ẽ quasi anima animarum
ominium fidelium. NTanduicamus gͦ carnem
xp̃i & sanguinẽ er bibimus: si maxunc & si¬
gularit gaudemus de participatione ȩcełȩ. ĩqͣ
qua sacramentoꝵ communio & peccatorum re-¬
missio. P ossunt quoꝙ ad ꝑsonam xp̃i sin-¬
gularit᷑ ita bec refetri. Panis quem ego dabo
caro mea ẽ. ꝓ mundi uita. Taic ẽ. quod dicit.
Refectio quam ꝓpono ut ad sacietatem scili¬
cet diuinȩ contemplationis ꝑducat. ẽ. incar-¬

Expanded text:
in unum ex multis granis conficitur, aliud in in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. A. 68X Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in eo.escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qristus, procul dubio nec manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat. Cnducare et bibere, plena refectio nobis estsedes Spiritus sancti, qui est quasi anima omnium animarum fidelium. Manducamus ergo carnem Christi et sanguinem ejus bibimus, si maxime et singulariter gaudemus de participatione Ecclesiae, in qua sacramentorum communio et peccatorum remissio. Possunt quoque ad personam Christi singulariter haec ita referri: Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Tale est quod dicit: Refectio quam propono, ut ad satietatem scilicet divinae contemplationis perducat, est incar
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum iam factumẽ. idẽ. p̃destinatio. scõm
& tercium factum ẽ. & fit & fiet. idẽ. uocato
& iustificatio. quartum ũ nunc in spe ẽ. in
re autem futurum. il ẽ. glorificatio. H uiꝰ
rei sacramentum. ud ẽ. unitas corꝑis & san¬
Eguinis xp̃i alicubi cotidie alicubi certis in¬
teruauis dierum indominica mensa s̃parat᷑.
& de mensa dñi sumitur quib̾damad uitã.
quib̾dam ał exitum. Ees ñ cuiꝰ sacram̃tũ
ẽ omni homini ad uitã. nulli autẽ ad eri¬
tium. Et ego resuscitabo eum in noiuisimo
aie. Hoc subiecit. ne cogitarent non mori
mines ut ñ esuriant neq sitiant. hoc ueracit᷑
ñ p̃stant nasi iste cẏbꝰ & potus qui eos a quibꝰ
sumitur immortales & incorruptibiles facit.
id ẽ. societas ipsa scorum. ubi pax erit & unitas
ꝑfecta. Ppterea quippe sicut etiam ante nos
intellexerunt. homines dĩ. xp̃c corpuis & sangui¬
nẽ suum ineis rebꝰ cõmmendauit. quȩ ad unũ
auaruia rediguntur ex multis. Auud namq

Expanded text:
um jam factum est, id est praedestinatio; secundum et tertium factum est et fit et fiet, id est vocatio et justificatio; quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum, id est glorificatio. Hujus rei sacramentum, id est unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in Dominica mensa praeparatur, et de mensa Domini sumitur quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium. Res vero cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli autem ad etium. Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Hoc subjecit, ne cogitarent non mori mines, ut non esuriant neque sitiant: hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est, societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos intellexerunt homines Dei, Christus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Aliud namque
Abbreviated transcription (Latin):
nis unum corpꝰ. siuie una caro xp̃i multi su¬
Si credis quom apłi crediderunt. unum cũ
eis corpꝰ efficeris. In hoc ut ait iobannes in¬
telligimꝰ. quod in co manemꝰ & ipse in nob̾
quoniam de sp̃u suo dedit nobis. Mag̃¬
uaut quoq panis unꝰ
efficiamut. augustinꝰ
docet insermone de sacramentis fidelium
feria scd̃ã paschȩ. Comportati inquit estis
laboribꝰ boum. idẽ. anmntiantium eugłm
triturati estis. quando cathecumini facti fu¬
istis. in horreo seruati estis. quando nomina
ur̃a dedistis. moli cȩ pistis ieiniis
& exorcismis. ad aquam uenistis.
quando consꝑsi inbaptismo. unum facti
estis. accedente feruore sp̃s sc̃i. cocti estis &
ita facti dominicꝰ panis. Quomͦ gͦ unum
factiestis. sic unum estote tenendo unam
statun audiunt. s adbuc eis dr̃ unde ma¬
mod̾ sit manducandi istum panẽ ignora¬
tis. uerumtam̃ nisi manducaueritis carnẽ ñ
babebitis uitã in uobis. Et ne istam iutam
intelligerent. adiunxit. Qui manducat

Expanded text:
nis, unum corpus, sive una caro Christi, multi suSi credis quomodo apostoli crediderunt, unum cum eis corpus Christi efficeris. In hoc, ut ait Joannes, intelligimus quod in eo manemus et ipse in nobis, quoniam de Spiritu suo dedit nobis. Qualiter quoque panis unus efficiamur, Augustinus docet in Sermone de sacramentis fidelium, feria secunda Paschae. Comportati, inquit, estis laboribus boum, id est, annuntiantium Evangelium; triturati estis, quando catechumeni facti fuistis; in horreo servati estis, quando nomina vestra dedistis; molli coepistis jejuniis et exorcismis, ad aquam venistis, quando conspersi in baptismo unum facti estis, accedente fervore Spiritus sancti cocti estis, et ita facti Dominicus panis. Quomodo ergo unum facti estis, sic unum estote, unam fidem tstatim audiunt; sed adhuc eis dicitur, unde mamodus sit manducandi istum panem, ignoratis: verumtamen nisi manducaveritis, non habebitis vitam in vobis. Et ne istam vitam intelligerent, adjunxit: Qui manducat
Abbreviated transcription (Latin):
creditis. quomͦ si dixero uobis gȩlestia credetis:¬
ensus. ẽ. Si non creditis. Augustinꝰ.¬
nec etiam intelligitis. quia templum
poĩsum suscitare deiec tum a uobis. quod terre¬
num . ẽ. quomͦ credetis quia ꝑ sp̃m possunt
honunes regenerari: Hunc tamen ꝑ increpa¬
tionem inuitatum ad humilitatẽ. instruit ad¬
huc de diuina & hũmana sui natiuitate. de
passione & ascensione & auis plurib Unde
sequitur.¬
sequitue. Et nemo ascendit incȩlum

Expanded text:
creditis: quomodo si dixero vobis coelestia, credetiscreditis: quomodo si dixero vobis coelestia, credetisensus est: Si non creditis nec etiam intelligitis, quia templum possum suscitare dejectum a vobis, quod terrenum est: quomodo credetis, quia per Spiritum possunt homines regenerari? Hunc tamen per increpationem invitatum ad humilitatem, instruit adhuc de divina et humana sui nativitate, de passione, et ascensione, et aliis pluribus. Unde sequitur: Et nemo ascendit in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑceptionẽ finioꝵidĩ. cȩlestis regni. Quȩ quia
in cognita funt carnali. iterum querit. K es
pondit iucbodemus. s dix̃ ei. Quomͦ possunt
hec fier: Res pondit uĩc & dixit ei. Tu es ma¬
gister mistł & hec ignoras: Quid quasi in¬
suitabat dr̃s huic magistro: Uolebat illum nas¬
ei ex sp̃n quod nequit nisi humilis. I ue autẽ erat
quia doctor erat iudeorum. A men amen dicos
tibi quia quod sounus ioquimur. & quoo uidi¬
mus testamur. & testimonium nr̃m nou accipi
tis. Si ẽẽnt humiles ex sp̃u nati. crederent
de. ac piis que uidentur in abscondito aĩ. Magͦ¬
uangelista iohannes in consuetudine
habet geminare amen in confirmatiõe
Idiuniorum uerboꝵ. illud attendens quod dũs
nichil dicatis. s sicut ꝓfertisore. credatis
corade. T ale. ẽ gͦ amen amen. ac si dice¬
ret. Gemina idueritate tam oris. quã
cordis ꝓnuntio. Si teriena aixi uobis & ñ

Expanded text:
in perceptionem coelestis regni. Quae quia in perceptionem coelestis regni. Quae quia incognita sunt caicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? » Quid quasi insultabat Dominus magistro? Volebat illum nasci ex spiritu: quod nequit, nisi humilis. Ille autem inflaquia doctor erat Judaeorum. « Amen, amen dico tibi, quia quod scimus loquimur, et quod vidimus testamur, et testimonium nostrum non actis. Si essent humiles ex spiritu nati, crederent do de his quae videntur in abscondito Dei. Evangelista Joannes in consuetudine habet geminare amen in confirmatione divinorum verborum, illud attendens quod Dominus itatem nihil dicatis, sed sicut profertis ore, credatis corde. Tale est ergo, amen, amen, ac si diceret: Gemina id veritate tam oris quam cordis pronuntio. Si terrena dixi vobis, et non
Abbreviated transcription (Latin):
dicatorib iuxta ulud. N on enum uos estis qui lo¬
quimini. s sp̃e patris ur̃i qui loquitur in uobis.
Uerumptamen ignoras unde illa uox ꝑ iutelli¬
gentiam ad quosdam ueniat. i ẽ. qua de causa
codem sp̃u agente quidam fortasse minus eruditi
uocẽ ilam uitelligant. & quo il ẽ ꝓ quo uadat.
ad aliis eque p̾sentib boc.ẽ. sine intelligentia tran¬
seat ab illis. Ad hunc modum fit illa natiuitas
qus .ẽ. ex sp̃u. te uidelicet nesciente discutere quo¬
mͥ id sp̃c inuisibilit̾ agat. uͥ ipse nichil corꝑalit̃
oꝑanir. Ne mutris g̃ de hoc scilicet quod agit
piam aaboram repleuerit. uocem quidem eiꝰ sỹc
audis. s nescis unde ueniat & quo uadat. iad .c̃. quo¬
m̃ cor uluis intrauerit. uel quomͦ redierit. Na¬
tura enum inuisibilis. ẽ. Sic inusibilit̾ incipit
renatus. eẽ. agente spu quod non eiat. ita ut infi¬
deuis nesciat unde ueniat & auo uadat. id ẽ. qua
gã ueniat in adoptionem filiorum aĩ. & uadat

Expanded text:
juxta illud: Non enim vos estis qui loquimini, sed spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Verumtamen ignoras unde illa vox per intelligentiam ad quosdam veniat, id est, qua de causa eodem spiritu agente, quidam fortasse minus eruditi vocem illam intelligant, et quo, id est, pro quo vadat ab aliis aeque praesentibus, hoc est, sine intelligentia transeat ab illis. Ad hunc modum fit illa nativitas, quae est ex spiritu, te videlicet nesciente discutere, quomodo id Spiritus invisibiliter agat, ubi ipse nihil corporaliter operatur. Ne mireris ergo de hoc scilicet quod agit piam ad horam repleverit, vocem quidem ejus spiritus audis, sed nescis unde veniat, et quo vadat, id est, quomodo cor illius intraverit, vel quomodo redierit. Natura enim invisibilis est. Sic invisibiliter incipit renatus esse agente spiritu quod non erat, ita ut infidelis nesciat unde veniat et quo vadat, id est, qua gratia veniat in adoptionem filiorum Dei, et vadat
Abbreviated transcription (Latin):
tyr fuerit. hoc & sunilia de contẽpnentib sacra¬
mentum baptismi dicta sunt. Quod natũ ẽ.
ex carne caro. ẽ. & quod natum .ẽ. ex sp̃u sp̃c. ẽ.¬
Sp̃ualem natuitatẽ distinguit ã carnali. Ex
ei ꝑ gr̾am dĩ quȩ sp̃c̃ sc̃s intelligitur peccata re¬
mittuntur. ne ꝓpterea dampnationis penam in
currat. Non enim caros anima sentire potest
uel puniri. nec pena peccati remittitur: nisi ei
quod potest puniri. N on miteris quia dua
⁊.oportet uos nasci denuo. S p̾c ubi iuilt spirat
uocem eiꝰ audis s non scis unde ueniat & quo

Expanded text:
tyr fuerit, hoc et similia de contemnentibus sacratyr fuerit, hoc et similia de contemnentibus sacramentum baptismi dicta sunt. Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, alem nativitatem distinguit a carnali. Ex ei per gratiam, quae Spiritus sanctus intelligitur, peccata remittuntur, ne propterea damnationis poenam icurrat. Non enim caro, sed anima sentire potest vel puniri, nec poena peccati remittitur nisi ei quod potest puniri. Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed non scis und
Abbreviated transcription (Latin):
utar exemplo. quia quẽ regeneraturus eram ami¬
si. Ille tam̃ gr̾am quam poposcit. non amisit.
Augustinus ubro quarto de baptismo. Conside.¬
rans latronem cui dictum. ẽ. hodie mecum eris in
paradyso. inuenio non tantum passionẽ ꝓ nomine
xp̃i id quod ex saptismo deest supplere posse. seo
etiam fidem conuersionemq cordis. si forte ad cele¬
bandum mysterium baptismi inangustiis tem¬
ꝑm succurri non potest. Quantum itaq ualeat
creditur ad iusticiam. ore autẽ confessio fit ad salu¬
tem. tunc impletur inuisibilit̾. cum misterium
baptismi. non conceptus religionis. s artieulus
necessitatis excludit. Sciendum quoniã augusti¬
nus hanc sententiam non retractauit ut quidã
falso putant. s illud quod in exemplo dixerat
latronem non fuisse baptizatum. quia incertum
ẽ. utrum fuerit baptitatus an non. Quod gͦ ali¬
bi ait cathecuminum quamuis in bonis oꝑibꝰ
defunctum. uitã habere ñ credimus nisi mar¬

Expanded text:
utar exemplo, quia quem regeneraturus eram, amiutar exemplo, quia quem regeneraturus eram, amisi. » Ille tamen gratiam quam poposcit, non amisit. Augustinus libro quarto de baptismo: « Considerans latronem cui dictum est, hodie mecum eris in paradiso , invenio non tantum passionem pro nomine Christi, id quod de baptismo deest, supplere posse, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. » BEDA. Quantcreditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem : tunc impletur invisibiliter, cum ministerium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Sciendum quoniam Augustinus hanc sententiam non retractavit, ut quidam falso putant; sed illud quod in exemplo dixerat, latronem non fuisse baptizatum, quia incertum est utrum fuerit baptizatus an non. Quod igitur alibi ait, cathecumenum, quamvis in bonis operibus defunctum, vitam habere non credimus, nisi mar
Abbreviated transcription (Latin):
eusus ẽ. quisquis renasei contempserit ex nisibi¬
Ii sacramento aquȩ & sp̃u scõ. & in hoc neglectu
uitam finerit. ã regno dĩ inꝑpetuum exclusꝰ
erit. Quicumq ñ non ꝑcepto regenerationis
lauacro ꝓ xp̃i confessione moruitur. tantum eis
ualet ad dimittenda. peccata. quantum si ablucient̾
sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit siquis ñ
ñ minus generalit̾ ait. qui me confessus fuerit
coram hominib confitebor eum coram patre meo.
E quidem sanguis & aqua quȩ de uulnere lateris
itur ad cȩlum parit ꝑtulerunt. D eniq siquos in
fide xꝑi & in caritate non ficta radicatos. excludat
articulis mortis ã sacramento baptismi. constat
quia non excluduntur a salute. Martires enim
sunt coram dõ. si puro corde martirio parati erant.
& bapticati sunt in igne uel sp̃u uixta quod dñs pre¬
dixit apłis. Uos autem bapticabimini sp̃u sc̃õ non
pꝰ multos hos dies. Hinc. ẽ. quod ait ambrosis de
ualentiniano. ũ entrem incum doleo. ut ꝓph̃ico

Expanded text:
ensus est: Quisquis renasci contempserit ex visibili sacramento aquae et Spiritu sancto, et in hoc neglectu vitam finierit, a regno Dei in perpetuum exclusus erit. Quicunque vero non percepto regenerationis lavacro, pro Christi confessione moriuntur, tantum eis valet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui ennon minus generaliter ait: « Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo . » Equidem sanguis et aqua, qui vulnere lateris itur ad coelum pariter protulerunt. Denique si quos in fide Christi et in charitate non ficta radicatos excludat articulus mortis a sacramento baptismi, constat quia non excsunt coram Deo, si puro corde martyrio parati erant, et baptizati sunt in igne et Spiritu, juxta quod Dominus praedixit apostolis: Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto non post multos hos dies . Hinc est quod ait Ambrosius de Valentiniano: « Ventrem meum doleo , ut prophetico
Abbreviated transcription (Latin):
saluum me fac. Et continuo ihe extendens
manum app̃hendit eum & ait illi. Modi¬
ce fidei quare dubitasti: Hylatius.
⁊s petro considerandum ẽ. fide eum cȩceros an¬
teisse. Ham p̃ cȩteris pͥmus respondit. Tu es
xp̃c fuius dĩ uiui. Primus passionẽ. dum ma¬
lum putat. detestatus ẽ. Primus & moritu¬
num se & ñ negaturum spopondit. Prim

Expanded text:
salvum me fac. Et continuo Jesus extendens manum, apprehendit eum; et ait illi: Modicae fidei, quare dubitasti? HILAR. In Petro considerandum est fide eum caeteros anteisse. Nam prae caeteris primus respondit: Tu es Christus filius Dei vivi. Primus passionem, dum malum putat, detestatus est. Primus et moriturum se, et non negaturum spopondit. Primu
Abbreviated transcription (Latin):
on subuuirit quis eẽt. quia uel ex nota uoce
pottrant eum intelligere. uel ex hoc quod eũ
ad moysen ita nouerant. ẽẽ. locutum Hec
dices filiis isrł. Qui ẽ. misit me ad nos.
Pre timore nimirum clamauer unt: quĩa mag¬
ni tunoris indiciumẽ. conusus clamor ꝙ in¬
certa uox. Quot autem turbati sunt adñm
tam̃ udentes suꝑ mare ambulantẽ. mystice
insinuat. quia sepe fit. ut cum aliqua subi¬
to dintinę tribulatiaonis oritur sedatio. non
statim creditur uera uberatio. Lleoq ꝑmanen¬
te pͥori formidine. intensa ad lib̾ationem atre¬
gatur oratio. quia ꝓpeẽ. dñs omnib inuocan¬
tibꝰ cum. Quod uͦ dixerunt fantasma ẽẽ.
significat. qi qͥdã ecdenteᷤ diabolo de xp̃ĩ aluen¬

Expanded text:
on subjunxit quis esset, quia vel ex nota voce poterant eum intelligere, vel ex hoc, quod eum ad Moysen ita noverant locutum: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Prae timore nimirum clamaverunt, quia magni timoris indicium est confusus clamor et incerta vox. Quod autem turbati sunt, Dominum tamen videntes supra mare ambulantem, mystice insinuat; quia saepe fit ut cum aliqua subito diutinae tribulationis oritur sedatio, non statim creditur vera liberatio. Ideoque permanente priori formidine, intensa ad liberationem dirigatur oratio, quia prope est Dominus invocantibus eum . Quod vero dixerunt phantasma esse, significat quia quidam cre
Abbreviated transcription (Latin):
domos uroresq suas necessario redibant. quia tunc
sacerdotalis successio. ex stirpe aaron querebatur.
Nlunc autem quia sacerdotib ñ carnalis successio
sead sp̃ualis inquiritur ꝑfectio. ut semꝑ altaribus
queant assistere. semꝑ castitas obseruanda p̃cipit̃.
ost hos autem dies concepit elisabeth uxor eius.
Post dies uidelicet officii ⁊ achariȩ completos.
Gesta sunt hec inquit iohannes crisostomus men-¬
se septembri. octauo kalendas octobͥs. luna un¬
decima quando celebrabat᷑ ieiunium scenophe¬
quia ille concipiebatur qui dixit. me oportet mi¬
nuii. illum autem cresceret Oinorata etenim lux¬
fuerat a tenebris. cum sedm̃ legem dõ sacrifitia of-¬
ferrentur. quȩ iam cessare oportebat. cum baptista
conciꝑetur. Et idõ pater enis sacerdos iudeorum
obmutuit. quia iam cessare oportebat sacrificia.
sacerdotalia. ueniente sacerdote qui ꝓ peccatis om-¬
nium se offerret. In die ieuiniorum conceptio io-¬
bannis p̃dicitur. quia ꝑ ipsum afflictio peniten¬

Expanded text:
domos uxoresque suas necessario redibant; quia tunc sacerdotalis successio ex stirpe Aaron quaerebatur. Nunc autem quia sacerdotibus non carnalis successio, sed spiritualis inquiritur perfectio, ut semper altari queant assistere, semper castitas observanda praecipitur. Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus. Post dies videlicet officii Zachariae completos. Gesta sunt haec, inquit Joannes Chrysostomus, mense Septembri, VIII Kalendas Octobris, luna XI quando celebratur jejunium scenopequia ille concipiebatur, qui dixit: Me oportet minui, illum autem crescere . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum secundum legem Deo sacrificia offerrentur, quae jam cessare oportebat, cum Baptista conciperetur. Et ideo pater ejus sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare oportebat sacrificia sacerdotalia, veniente sacerdote, qui pro peccatis omnium se offerret. In die jejuniorum conceptio Joannis praedicitur, quia per ipsum afflictio poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
filii iacos. duodecim pͥncipes plebis isrł.
dtiodecim lapides in ueste sacerdotis. duodecim
fontes reꝑti in elim. duodecim panes ꝓpositionis.
dnodecim exploratores amoyse missi. duodecim
le in corona sponsȩ. duodecim funlamenta. duo¬
decim portȩ cuutatis. Multis qnoq auis figa¬
ris p̃notati sunt apti. ad dispensanda diuna

Expanded text:
filii Jacob , duodecim principes plebis Israel , duodecim lapides in veste sacerdotis , duodecim fontes reperti in Helim , duodecim panes propositionis , duodecim exploratores a Moyse missi , duodecim lae in corona sponsae , duodecim fundamenta , duodecim portae civitatis . Multis quoque aliis figuris praenotati sunt apostoli ad dispensanda divina
Abbreviated transcription (Latin):
celorum. Discipuli a discendo sunt
uocati. In eos dñs ocłos ieuat. ut qui intenta
cordis aure uerbum ꝑcipiunt. latius saporis
intimi lumen accipiant. & audita patenter
sunt montes in altituline montis ab il¬
Ioquu specialit̃ ẽ mons moutium & sc̃s scõrum sus¬
cipientes pacem popło in cordib suis scriptam.
Sic & moy ses legem sp̃ualit̃ intelligens. ui uer¬
tice montis in quo ds loquebatur ei ꝑ angelũ
s slum dr̃aꝑire. qui in celsitudine pater¬
nȩ maiestatis positus celestis uitȩ p̃cepta
aocebat. ut ad motum sp̃c eloquentis osten¬
datur officium oris bumani obedesse. Hic enĩ
aꝑuit os ꝓpͥum. qui in lege ueteri apiebat ora

Expanded text:
regnum coelorum Discipuli a discendo sunt regnum coelorum Discipuli a discendo sunt vocati. In eos Dominus oculos levat, ut qui intenta cordis aure verbum percipiunt, latius saporis intimi lumen accipiant, et audita patenter sunt montes in altitudine montis, ab illo qui specialiter est mons montium, et Sanctus sanctorum, suscipientes pacem populo in cordibus suis scriptam. Sic et Moyses legem spiritualiter intelligens, in vertice montis, in quo Deus loquebatur ei per angelum, dicitur aperire, qui in celsitudine paternae majestatis positus, coelestis vitae praecepta docebat, ut ad motum Spiritus eloquentis, ostedatur officium oris humani obedisse. Hic enim aperuit os proprium, qui in lege veteri aperiebat ora
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ñ solum aduodecim appellat apłos:
misit me pater. & ego muto uos. Teronimis.
postolceum paria uga. ñ tam carne quam
& magnitudine fidei nominati sunt. quo
Hic ẽ filius meus dilectus. Lacob alphei ẽ. qui
fã dñi nominatur. quia maria uxor alpbei
soror fuit mariȩ matris adñi. Symon chananẽ¬
us a uico galileȩ qui dr̃ chana. in luca scribitur
zelotes. ł addeus a luca iudas iacobi dr. & ali
bi appellatur lebens. quia trinomius fuit. Iste
uidas fuit fr̃ ⁊ acobi fr̃is dñi.  iosepho symonis.
Unde &e ipsi frẽs dñ uocabantur. Iudas scariothes
uel ã uico in quo ortus ẽ. uel ex tribu y sachas uo¬
cabulum sumpsit. ut quodam uaticinio in
condemptiationem sui natus sit. Ysacharc
enim interp̃tatur merces. ut significetur pre¬
Cium ꝓditionis. hic. ꝓuide int̾ apłos eligitur.
quia magna ẽ. ueritas. quam nec aduersarius
minist̾ infirmat.M.xxu.L. xi.ul.
t accesserunt ad eum discipłi eiꝰ. L et ele¬
uatis ocłis in eos. Mapiens os suum do¬

Expanded text:
Scriptura non solum duodecim appellat apostolmisit me Pater, et ego mitto vos . Apostolorum paria juga non tam carne quam  magnitudine fidei nominati sunt: quorHic est Filius meus dilectus . Jacobus Alphaei est, qui frater Domini nominatur; quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini. Simon Chananaeus, a vico Galilaeae qui dicitur Chana, in Luca scribitur Zelotes. Thaddaeus a Luca Judas Jacobi dicitur; et alibi Lebbaeus, quia trinomius fuit. Iste Judas fuit frater Jacobi fratris Domini, et Joseph et Simonis. Unde et ipsi fratres Domini vocabantur. Judas Iscariotes, vel a vico in quo ortus est, vel a tribu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium proditionis. Hic provide inter apostolos elegitur, quia magna est veritas, quam nec adversarius minister infirmat. M. 25V L. 46 Et accesserunt ad eum discipuli ejus. Et elevatis oculis in eos, aperiens os suum, do
Abbreviated transcription (Latin):
num pauci ꝑducunt᷑. Aliter. Mas ister.¬
onnulli ꝑ pͥmos intelligunt ñ solum
bonos.s & quosdam qui cȩꝑunt in
iunea. & non ꝑseuerauerunt. Hii ex inuidia
nouissimoꝵ murmurant. uelut illi qui ĩ mi¬
tio nascentis eccłȩ uocatis ex gentib se prefe¬
rebant. Itaq de comniunit᷑ dictis. quedã
referunt᷑ ad bonos. ut illud. U olo sicire tͥ &
hiue nouissimo dare. Ad alios uͥ falso putan¬
tes denarum se accepturos. quedam ꝑtinent.
ut illud. Et acctpientes murmurabant. Et
dcinde. An oculus tuus nequam.ẽ. quia ego

Expanded text:
num pauci perducuntur. Aliter: Nnum pauci perducuntur. Aliter: Nonnulli per primos intelligunt non solum bonos, sed et quosdam qui coeperunt in vinea, et non perseveraverunt. Hi ex invidia novissimorum murmurant, velut illi qui in initio nascentis Ecclesiae vocatis ex gentibus se praeferebant. Itaque de communiter dictis quaedam referuntur ad bonos, ut illud: Volo sicut tibi et huic novissimo dare. Ad alios vero falso putantes denarium se accepturos quaedam pertinent, ut illud: Et accipientes murmurabant REMIG. Et deinde: An oculus tuus nequam est, quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
recepisti. hoc. ẽ. imaginẽ & similitudinẽ meã
nec alteruis consortio minuitur tͥ p̃mium
meriti. O. uid queris ampliuis. Uade. id ẽ.
ꝑseuera in adepta iusticia. Uolo autẽ
& hiuc nouissimo dare. sieut & tͥ. An non li¬
cet mͥ quod uolo facere: An oculus tiuis neqͣ
ẽ quia ego bonus sum:
olo ut coȩqualis & coincorꝑalis tͥ fiat po¬
pulus gentiũ. Nonne potestas. ẽ. iudi¬
cis. uel iusticiam facere. uel misct̃iam ciu
uult impendere: Caue gͦ ne occasione boni-¬
tatis meȩ inuido oculo ꝑrimũ respicias. mͥ
antẽ soli. inuisibili. immortali scłoꝵ regi. secre¬
ic iudelicet ut ostensum. ẽ. equabunt᷑
Inouissimi & pͥmi. Sicut eium ĩ corona
Niee initium. ẽ. nec finis. ita int̾ sc̃os quantũ¬
add tempꝰ millo scłõ nemo nouissimus dr̃.
nemo pͥmus. Multi enim sunt uocati.
pauci uͦ electi. Hoc ñ ad suꝑiores scõs. Sed
unt. plures ecclę parietes implent .s ad reg¬

Expanded text:
recepisti, hoc est imaginem et similitudinem meam, recepisti, hoc est imaginem et similitudinem meam, nec alterius consortio minuitur tibi praemium meriti. Quid quaeris amplius? Vade, id est persevera in adepta justitia. Volo autem et huic novissimo dare, sicut et tibi. Aut non licet mihi quod volo facere? An ocuest, quia ego bonus sum? » Volo ut coaequalis et concorporalis tibi fiat populus gentilis. Nonne potestas est judicis vel justitiam facere, vel misericordiam cui vult impendere. Cave ergo ne occasione bonitatis invido oculo proximum respicias. Mihi autem soli invisibili et immortali saeculorum Regi secre. » Sic, videlicet ut ostensum est, aequabuntur novissimi et primi. Sicut enim in corona nec initium ead tempus, in illo saeculo nemo novissimus dicitur, nemo primus. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Hoc non ad superiores sanctos, sed unt, plures ecclesiae parietes implent, sed ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
qui in pueritia uocati sunt. Uenientes au¬
tem & pͥmi. arbitrati sunt quod: ẽẽnt. accepturi.
Acceꝑunt autem & ipsi. singulos denarios.
cum gentib iustificatis accipient retro
men pͥmo uenirent. quia populus dĩ ab initio
extiterant. arbitrati sunt quod gentes prius ydo¬
lis seruientes. minus. ẽẽnt. accepturȩ. Et ac¬
cipientes. murmurabant aduersus patremfa-¬
milias dicentes. Hii nouissimi una hora fecerunt.

Expanded text:
qui in pueritia vocati sunt. Venientes auqui in pueritia vocati sunt. Venientes autem primi arbitrati sunt quod plus essent accepturi. Acceperunt autem etiam ipsi singulos denarios. » cum gentibus justificatis accipient retro men primo venirent, quia populus Dei ab initio exstiterant, arbitrati sunt quod gentes prius idolis servientes minus essent accepturae. Et accipientes, murmurabant adversus patremfamilias, dicentes: Hi novissim