comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edom. moab & filii ãmon. de qͥbꝰ supͣ
diximꝰ. sic̃ sodoma &. gomorra erut̃.
Cident᷑ qͥdẽ sibi in eo qͦd gentiles ñ
st exisse de sodomis & gomorreis.s
qͥa blasphemant popłm dñi & ẽtra
isrł faciunt. in sodom̃a reputabunt᷑
& gomorra. & ita delebunt᷑ sic̃ ille¬
ante deletx st̃: nullũ in se habentes
uestigiũ uiroris & uitȩ. Nec mirũ

Expanded text:
Ammon, de quibus supra diximus: Sicut Sodoma et Gomorrha erunt, videntur quidem sibi in eo quod gentiles non sunt, exisse de Sodomis et Gomorrhis, sed quia blasphemant populum Dei, et contra Israel faciunt, in Sodomam reputabuntur et Gomorrham, et ita delebuntur ut illae deletae sunt ante, nullum in se habentes vestig
Abbreviated transcription (Latin):
parat &. ñ q̃rit q̃ deorsũ st̃ s ea q̃ sur¬
sũ & cũ xꝑo resurgit ab inferis & ue¬
tere homiñe deponens. induit᷑ nouo.
aogmatũ refert. Qͥ & ipsi uident᷑
de genere eẽ abrahã. & effugisse uicen¬
diũ sodoniȩ & gomorrȩ: & habitare

Expanded text:
parat, et non quaerit quae deorsum sunt, sed ea quae sursum, et cum Christo resurgit ab inferis, et veterem hominem deponens induitur novo, dogmatum referet, qui et ipsi videntur de genere esse Abraham, et effugisse incendi
Abbreviated transcription (Latin):
intͣp̃tes huic tͣnsiacioni ẽgruer̃t.
seribit᷑ in septuaginta & erit creta
mꝰ sicubi alibi inscͥpturis scĩs nom̃ crete
legerimꝰ & nn fallor. illud in prõptu est.
Cretenses sẽꝑ mendaces: male bestiȩ.
uentͥs pigri. Testimoniũ hoc uerũ ẽ. Q.
fluctuant & circũferunt᷑ om̃i uento

Expanded text:
interpretes huic translationi congruerunt, scribitur in LXX: Et erit Creta erimus an alibi in Scripturis sanctis nomen Cretae legerimus. Et, ni fallor, illud in promptu est: Cretenses semper mendaces: malae bestiae, ventres pigri: testimonium hoc verum est . Qui fluctuant et circumferunt
Abbreviated transcription (Latin):
sertũ usq inȩt̃nũ ꝓ qͦ nescio qͥd sibi
uulsã & derelicta int̃p̃tati st̃ nis
fallor uerbi ambiguitate decepti:Sic¬
citas enĩ qͦd he braice dr mainasac.
liqͥs habet quas & damascꝰ. & potest
legi ꝓ suꝑiori uerbo. damaseth.
Querit᷑ aũ qͦmͦ iste urbes. hoc ẽ mo¬
ab & filii ãmon. redactȩ sint insodo¬
mã & gomorrã: & qͦsi spmnarũ aridi¬
ficent᷑ . ¶. qͦd qͥde uastate sint qͦsi so¬

Expanded text:
ibi vulsam et derelictam interpretati sunt, nisi fallor, verbi ambiguitate decepti: siccitas enim quod Hebraice dicitur MAMASAC  , liquas habet, quas et Damascus, et potest legi pro superiori verbo DAMASEC. Quaeritur autem quomodo istae urbes, hoc est, Moab et filii Ammon, redactae sint in Sodomam et Gomorrham, et quasi spinarum aridificentur? Et quod q
Abbreviated transcription (Latin):
goga iudȩoꝵ. & aaron. idest carnale
dech. murmurant aduersus legẽ:
s frustra. Statim enĩ sinagoga ꝑ¬
fundit᷑ lepra: & extra castra. ꝓiecta.
cõpleto tẽpore. ipso orante moyse
in castra reducit᷑. Ethiopiȩ eñi ma¬
nꝰ. iã pͣuenerat dm. Cõminat᷑ itaq
nc̃ sermo diuinꝰ his qͥ peccatis in he¬

Expanded text:
goga Judaeorum, et Aaron, id est, carnale goga Judaeorum, et Aaron, id est, carnale dech, murmurant adversus Legem, sed frustra. Statim enim synagoga perfunditur 711 lepra, et extra castra projecta, completo tempore, ipso orante Moyse, in castra reducitur. Aethiopiae enim manus jam praevenerat Deum . Comminatur itaque nunc sermo divinus his qui peccatis inh
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. aut uere in deserta urbe
habitabut bestiȩ. aut certe sub be¬
stiarũ figura multarũ uarietas
rit. qͦmͦ iuxta hystoriã ad tẽpora
nabugodonosor hȩc ꝓphecia refe¬
rat᷑ ethiopibꝰ etiã nuncupatis. &
assiriis qͥbꝰ medr& ꝑsȩ. nichil fece¬
ȩthiopes medis fuisse subiectos:
& cambisis regnũ & cyri poten¬
ciã. & om̃ia q̃ de inceps ft̃ secuta.
Hȩc iudaice dicta st̃ ¶ Ceterũ si
notauerimꝰ in omibꝰ scͥpturas e¬
thiopas eos appellari. qͥ penitꝰ in
uicia st̾ demersi. sedm illud qͦd
in iheremia legimꝰ. si mutabit ȩ̨¬
thiops pellẽ suã. ethiopibꝰ ad me¬
liora c̃ uersis spes erit: nullũ qͥ uo¬
luerit agere penitenciã. a salu¬
te alienũ fore. Unde & pͥus anima
polluta. & delictoꝵ sordibꝰ in qͥnata di¬
cit: nigra sũ. Cde inceps infine canti¬
ei canticoꝵ. de eadẽ ĩã purgata &. lo¬
ta ꝑ pęnitenciã: scribit᷑. Ouȩ ẽ ista q̃
tibꝰ dux̃ uxorẽ. & maria idest syna¬

Expanded text:
vere  Al. verae in deserta urbe habitabunt bestiae, aut certe sub bestiarum figura multarum nationum rit, quomodo juxta historiam ad tempora Nabuchodonosor haec prophetia referatur: Aethiopibus etiam nuncupatis et Assyriis, quibus Medi et Persae nihil fecerios quoque et Aethiopes Medis fuisse subjectos, et Cambysis regnum, et Cyri potentiam, et omnia quae deinceps sint secuta. Haec Judaice dicta sint. Caeterum si notaverimus in omnibus Scripturis Aethiopes eos appellari, qui penitus in vitia sunt demein Jeremia legimus: Simutabit Aethiops pellem suam , Aethiopibus ad meliora conversis spes erit, nullum qui voluerit agere poenitentiam, a salute alienum fore. Unde et prius anima polluta, et delictorum sordibus inquinata, dicit: Nigra sum . Et postea in fine Cantici canticorum, de eadem jam purgata et lota per poenitentiam scribitur: Quae est ista, quae tibus duxit uxorem : et Maria, id est, syna
Abbreviated transcription (Latin):
os. & habitabũt intab̾nacłis eoꝵ. Q&
aũ legit᷑ in septuaginta. a faciȩ filioꝵ
iuda: oboelo p̃notauimꝰ. Nec in hebra¬
ico enĩ. nec apud ullũ fert᷑ int̃p̃tẽ.
& c̃textũ capituli sensũq c̃turbat.
ñ qͥa difficile fuerit qͦmͦcũq & hoc
posito sentenciã texere: s semel de¬
creuimꝰ ueritatẽ int̾p̃taciõis & lecto¬
ris magis eruditi quã uulgi iudiciũ
seqͥ Audiui obpbriũ moab. & blas¬
phemias filioꝵ ammon: ꝙ̃ ex ꝓbraue¬
r̃t popło meo: & magnificati st̾ suꝑ t̃

Expanded text:
abitabunt 702 in tabernaculis eorum. Quod autem legitur in LXX, A facie filiorum Juda, obelo praenotavimus, nec in Hebraeo enim, nec apud ullum fertur interpretum, et contextum capituli sensumque conturbat: non quod difficile fuerit quomodocumque et hoc posito sententiam texere; sed semel decrevimus veritatem interpretationis, et lectoris magis eruditi, quam vulgi judicium sequi. Audivi opprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, quae exprobraverunt populo meo
Abbreviated transcription (Latin):
apłm. qͦsi cimbalũ tinniens. E. qͥa adue¬
nȩ st̾ cretensiũ. id̾o sermo derhoc ẽ cõ¬
ininacio fit ad illos & dñr t̃ra chanaan
sẽꝑ influctu sẽꝑ in motu: & tͣra allo¬
philoꝵ. alieni enĩ a deo infiicło ma¬
ris & in crȩte regiõe uersant᷑ ẜit itaq

Expanded text:
m, quasi cymbalum tinniens . Et quia advenae sunt Cretensium, ideo sermo Dei, hoc est, comminatio fit ad illos: et dicuntur terra Chanaan semper in fluctu, semper in motu, et terra Allophylorum: alieni enim a Deo, in funiculo maris et in Cretae regione versantur. Fit
Abbreviated transcription (Latin):
te qͥa &. ipsi iuxta mare habitaÑ.
ferient᷑ atq tollent᷑. Quia aũ terra
palestinoꝵ. t̾ra sit chanaan: nulli
dubiũ ẽ. Edisꝑdã te inqͥt ita ut
nullus sit habitator & intant̾a ue¬
nies uastitatẽ q̃ le tabaris in euer¬
sione iudee: ut om̃s tuȩ urbes mu¬
nitissimȩ. in ouilia sint pastoꝵ. Eẜ
postꝗͣ. dñs uisitauerit popłm suũ
& fecerit eos regredi sub roroba¬
bel &. ihesu. & ȩdificauerĩt tẽplũ. &
extruxerĩt ihrłm: tu ita inculta e¬
ris. & sic uepͥbꝰ urticisq oꝑieris. ut
pastores de reliqͥis iudȩor: inaschalo¬
nẽ post meridiem reqͥescant.& inur¬
be qͦndã nobili. greges suos faciant
accubare. ¶. hoc fiet. qͥa dñs uisita¬
bit plebẽ suã & auertet captiuita¬
tẽ eiꝰ. Qͦ d factũ necne sit: ds uiderit.

Expanded text:
te; quia et ipsi qui juxta mare habitant, perient atque tollentur. Quod autem terra Palaestinorum terra sit Chanaan, nulli dubium est. Et disperdam te, inquit, ita ut nullus sit habitator: et in tantam venies vastitatem, quae laetabaris in eversione Judaeae, ut omnes tuae urbes munitissimae in ovilia sint pastorum. Et postquam Dominus visitaverit populum suum, et fecerit eos regredi sub Zorobabel et Jesu, et aedificaverint templum, et exstruxerint Jerusalem, tu ita inculta eris, et sic vepribus urticisque operieris, ut pastores de reliquiis Judaeorum in Ascalone post meridiem requiescant, et in urbe quondam nobili greges suos faciant accubare, et hoc fiet, quia Dominus visitabit plebem suam, et avertet captivitatem ejus, quod factum nec ne sit,
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris ẽ. declinauert̃ enĩ adeo
patre. qͦd int̾p̃tat᷑ ex nominibꝰ. loth.¬
a moab: & qͥei ẽẽ filii cessauert qͦd
ca concepti de incestis nupciis substi¬
tert̃. ꝓpt̾ea usq hodie simplicitati fi¬
lioꝵ iudȩ insultantes. magnificare cu¬
piunt sẽꝑ t̃minos eiꝰ possessionẽ suã.
De qͥbꝰ in ꝓuerbiis dr. Ñ transferas t̃¬
minos sẽpit̃nos. qͦs posuer̃t patres tui
¶Uide hereticos indialectica sibi &re
thorica. & om̃iũ sophismatũ dogma¬
tibꝰ ad plaudentes. ẽtẽpnere eccłȩ
rusticitatẽ: & qͦsi in dignos ministe¬

Expanded text:
icere declinaverunt enim a Deo Patre, quod interpretatur ex nominibus Lot et Moab et Dei esse filii cessaverunt qca concepti de incestis nuptiis substiterunt: propterea usque hodie simplicitati filiorum Judae insultantes, magnificare cupiunt super terminos ejus possessionem suam, de quibus in Proverbiis dicitur: Non transferas terminos sempiternos, quos posuerunt patres tui . Vide haereticos in dialectica sibi et rhetorica et omnium sophismatum dogmatibus applaudentes, contemnere Ecclesiae rusticitatem, et q
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ de creta & ꝑdant᷑ de pͥstinis habi¬
tacionibꝰ suis. & illa regio q̃ pͥus gregẽ
infunicłis maris. Cũq ĩa ceꝑ it e̾ẽ mun¬
dꝰ aduesꝑam . & de multis uocatis pau¬
ei electi. qͥ nẽ reliqͥ uocant᷑ de domo u¬
da. pauerĩt eos qͥ pͥmũ in mari & mere¬
ta. & in mendacio pascebant᷑. declina¬
bũt in domibꝰ aschalonis: idest ubi pͥ¬
us ignis diaboli & intͣfector manabat¬
cruor. Aschalon enĩ: intͣp̃tat᷑ ignis homi¬
cida. Cẜ hoc fiet. qͥa usitabit dñs popłm¬

Expanded text:
antur de Creta, et perdantur de pristinis habitationibus suis, et illa regio quae prius gregem in funiculis maris. Cumque jam coeperit esse mundus ad vesperam, et de multis vocatis pauci electi, et qui nunc reliqui vocantur de domo Juda, paverint eos qui primum in mari, et in Creta, et in mendacio pascebantur: declinabunt in domibus Ascalonis, id est ubi prius ignis diaboli et interfectorum manabacruor: Ascalon enim interpretatur ignis homicida. Et hoc fiet qu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sorciũ ñ habebũt. Sed & accharon
q̃ int̃p̃tat᷑ sterilitas uel eradicacio.
qr nullos fructꝰ habuit. & ꝑuersita¬
te doctrinȩ suȩ eradicauit plurimos:
ipsa qͦq eradicabit᷑. Has aũ om̃s ua¬
rietates. intellige in animarũ uiciis
atq peccatis &. qͥa uniuscuiꝰq opus
qͣle sit. indie iudicii ignis ꝓbabit.
Ue qͥ habitatis funicłm maris gens
t̾ra philistinoꝵ. e disꝑdã te ita ut ñ

Expanded text:
consortium non habebunt. Sed Accaron, quae interpretatur sterilitas, vel eradicatio: quia nullos fructus habuit et perversitate doctrinae suae eradicavit plurimos, ipsa quoque eradicabitur. Has autem omnes varietates intellige in animarum vitiis atque peccatis, et quia uniuscujusque opus quale sit, in die judicii ignis probabit . Vae qui habitatis funiculum maris, gens ter
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃. Om̃s gͦ qͥ sibi adplandunt inforti¬
tudine corꝑis & potencia secłari a
dicũt cũ qiabolo. fortitudine faciã
derata: uel ignis homicida. cũ uene¬
rit dies irȩ dñi. sceleris sui mensurã
senciet: a eodẽ qͦd oꝑata ẽ pondere
de pͥmet᷑. E qͥa arsit ad effundendũ
sanguniẽ. &. multas scandaliz auit
animas. & impletũ ẽ inea. uirũ san¬
guinũ & dolosũ ab hominabit᷑ añs. ñ
diripiet᷑ ut gaza: s insolitudiñe re¬
nis generaciõis: clara luce uastabit᷑.
Arsit enĩ libidine & generaciõis incen-¬
dio dͥebachata ẽ. E qͥa om̃s adulteran¬
tes qͦͣsi clibanꝰ corda eoꝵ &. sagiitis ar¬
dentibꝰ uulnerati st̃: ñ intenebris.¬

Expanded text:
. Omnes ergo qui sibi applaudunt in fortitudine 699 corporis et potentia saeculari, et dicunt cum diabolo, fortitudine faciam,derata, vel ignis homicida, cum venrit dies irae Domini, sceleris sui mensuram sentiet, et eodem quo operata est, pondere deprimetur. Et quia arsit ad effundendum sanguinem, et multas scandalizavit animas, et impletum est in ea: Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus , non diripietur ut Gaza, sed in solitudinem renis generationis, clara luce vastabitur: arsit enim libidine, et generationis incendio debacchata est. Et quia omnes adulterantes quasi clibanus corda eorum , et sagitis ardentibus vulnerati s
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ er̃t usq inȩt̃nũ aut destructionẽ
regni earũ int̃p̃tabim᷑. qͥa postea sub¬
uersȩ a chaldeis regnũ suũ ꝑdid̾int.
& deinceps uel ab antiochis uel aptho¬
lomeis tente. nouissime romano in¬
ꝑio colla submiserint: aut certe ꝑ am¬
qͥppe. & et̾nitatẽ sonat. & secłm. Ex qͦ¬

Expanded text:
tionem regni earum interpretabimur quia postea subversae a Chaldaeis, regnum suum perdiderunt, et deinceps vel ab Antiochis, vel a Ptolemaeis tentae, novissime Romano imperio colla submiserint, aut certe quippe et aeternitatem sonat et saeculum: ex q
Abbreviated transcription (Latin):
eti estis ꝓpt̾ea q̃rite mansuetũ. ut
qͥcqͥd in ur̃a mansuetudine mmꝰ ẽ.
ab eo qͥ fons ẽ mansuetudinis im¬
pleat᷑. Hoc aũ dico uob̃.si qͦ. modo
ab sẽdamini indie furoris dñi. hoc
ẽ si forte possitis ex eo qͦd q̃sistis
uitare uenientis. & effugere cap¬
tiuitatẽ. q̃ uel a nabugo donosor
uel a romanis inferenda ẽ popło
iudȩoꝵ. Si aũ de his dubitat qͥ eiꝰ
enĩ uastitas iudeȩ tͣrȩ ueniet . &. tam
sublimis & uictor huc babylonius
mine restitert: eade captiuitas adp̃¬
hendat. Gaza enĩ destructa erit.
& aschalon in solitudine rediget᷑. &
azotũ. ñ furto s bello. idest manife¬
sta luce atq uictoria in captuntatẽ
trahet᷑. E accharon q̃ intͣp̃tat᷑ eradi¬
cacio. hoc sustinebit qͦd in suo uoca¬
bulo sonat. idest eradicabit᷑. Hoc uix¬
ta littera: &. hebraicã ueritate ¶urta¬
aũ septuaginta. p̃cipit᷑ humilibꝰ t̾rȩ

Expanded text:
eti estis, propterea quaerite mansuetum, ut quidquid in vestra mansuetudine minus est, ab eo qui fons est mansuetudinis, impleatur. Hoc autem dico vobis: Si quomodo abscondamini in die furoris Domini, hoc est, si forte possitis ex eo, quod quaesistis vitare venientis, et effugere captivitatem, quae vel a Nabuchodonosor, vel a Romanis inferenda est populo Judaeorum. Si autem de his dubitat  Al. denim vastitas Judaeae terrae veniet, et tam sublimis victor huc Babylonius mine restiterunt, eadem captivitas apprehendat. Gaza enim destructa erit, et Ascalon in solitudinem redigetur, et Azotum, non furto, sed bello, id est, manifesta luce atque victoria in captivitatem trahent: et Accaron, quae interpretatur eradicatio, hoc sustinebit, quod in suo vocabulo sonat, id est, eradicabitur. Hoc juxta litteram et Hebraicam veritatem. Juxta Septuaginta autem praecipitur humilibus terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłam uel raro. uel nũꝗͣ. ueni¬
re: & dicere ad eũ. Congregare &. c̃¬
iungere popło dei qͥ dm̃ĩ p̃cepta
ñ audis. anteqͣ. gła tua ꝑtͣnseat.
anteꝗͣ. dies tͥ furoris adueniat.
Querite dnm om̃s mansuet t̃rȩ:

Expanded text:
ad Ecclesiam vel raro, vel numquam venire, et dicere ad eum, congregare et conjungere populo Dei, qui Domini praecepta non audis, antequam gloria tua pertranseat, antequam dies tibi furoris Domini adveniat. Quaerite Dominum, omnes mansueti terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
accharon eradicabit᷑. Humilis
t̃rȩ appellat᷑. qͥ ñ humilitate q̃
uirtutẽ sonat. s peccatis humi¬
liatꝰ ẽ: nec potest cũ xꝑo dicere.
discite a me. qͥa mansuetꝰ sũ & hu¬
milis corde. Omis enĩ qͥse humi¬
liat: ex altabit᷑. E in alio loco:
sermo ad scm̃ dirigit᷑. Quanto
maior fueris. tanto magis hu¬
milia te ipsũ: & corã deo inuenies gra¬
ciã. Qͥ auͣ peccatis humiliat᷑ & ad¬

Expanded text:
adicabitur. Humilis terrae appellatur, qui non humilitate, quae virtutem sonat, sed peccatis humiliatus est, nec potest cum Christo dicere: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde . Omnis enim qui se humiliat, exaltabitur. Et in alio loco sermo ad sanctum dirigitur: quanto major fueris, tanto magis humilia teipsum, et coram Deo invenies gratiam . Qui autem peccatis humiliatus
Abbreviated transcription (Latin):
onꝰ graue grauate stͥ suꝑ me: iste de¬
bet audire. Uenite ad me om̃s qͥla¬
boratis &. onerati estis. & ego refi¬
ciã uos. Hoc dictũ sit inpͥncipio:
iuxta hebraicũ: alt̃ ẽ sensus. Dicit᷑
enĩ ad scõs. O uos qͥ mea p̃cepta fe

Expanded text:
onus grave, gravatae sunt super me , iste debet audire: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Hoc dictum sit in principio juxta Hebraicum alter sensus est. Dicitur en
Abbreviated transcription (Latin):
toorbe t̾rarũ. &. popłs & gentes ad
aferenda intẽplo dnĩ sacrificia ẽ¬
cursuras. Fersecucionis qͦq tẽpore.
ut ante ꝑstrinxi. magistri & sacer¬
dotes eccłȩ. audacter captiuis & ere¬
dentib reꝓmittant qͦd rursũ edifi¬
aenda tranqͥllitas: & in ȩccłiis facies

Expanded text:
orbe, et populos, et gentes ad offerenda in templo Domini sacrificia concursuras. Persecutionis quoque tempore, ut ante perstrinximus, magistri et sacerdotes Ecclesiae audacter captivis et credentibus repromittant, quod rursum aedifidenda tranquillita
Abbreviated transcription (Latin):
cent᷑ faciem dñi. Ie iuniũ qͣrti&
qͥnti. & septimi. & decimi m̃sis. insol¬
lẽp̃nitates optimas cõmutabit᷑ intis¬
tũ ut ciuitates uidee ꝗͣ pͥus deserti
erãt. frequenti habitatore celebrer¬
t᷑ & una ciuitas ꝑgat ad alterã ꝙ i
mutuo cohortent᷑ & dicant. Quia ꝑ
hos septuagenta annos uiȩ syon li¬
xerant. eo qͦd ñ e̾e̾nt qͥ irent ad sollẽ¬
nitatẽ: om̃s portȩ eiꝰ desertȩ. & sacri¬
dotes illius gementes: nc̃ pace redati
uitas Uadã etiã ego. Q ͦ tẽpore. un¬
ent popłi multi & gentes innuneu¬
biles & robustȩ. ut sacrificia mihe

Expanded text:
ecentur faciem Domini. Jejunium quarti, et quinti, et septimi, et decimi mensis in solemnitates optimas commutabitur, intantum ut civitates Judaeae quae prius desertae erant, frequenti habitatore celebrentur: et una civitas pergat ad alteram, et se mutuo cohortentur, et dicant: quia per hos septuaginta annos viae Sion luxerant, eo quod non esset qui iret ad solemnitatem, omnes portae ejus desertae, et sacerdotes illius gementes: nunc pace redditivitas: Vadam etiam ego: quo tempore venient populi multi et gentes innumerabiles et robustae, ut sac
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ: ihe zechiel incaptiuitate
positꝰ audiuit. & cunctꝰ popłs cap¬
qͥnto m̃se tẽplũ
nissime
in eodẽ ꝓpheta
cognos
buistis in luctũ. sciatis uob̾ qͥa cogi¬
taui ut bene faciã ihrłm & domui
iuda inlȩticiã & gaudiũ. & sollẽp¬
nitates e̾e̾ uertendos: ita dũ taxat.
si ueritatẽ diligatis & pacẽssuxta a¬
sus aufert᷑ a nob. & ñ me remͣ eiꝰ ha¬
bere p̃senciã. cũ reuersus fuerit
dñs ad nos. & cogitauerit ut bene¬
faciat nob̾. om̃is tristicia uertet᷑
ingaudiũ: & fames pͥstina sermonis
dei. p̃sencia docꝰtrinarũ eiꝰ. & cȩlestis
pani saturitate pensabit᷑. Hȩc di¬
cit dñs exereituũ. Usq̃qͦ uemant

Expanded text:
in captivitate positus audivit, et cunctus populus capquinto mense templum nissime in eodem propheta cognoscbuistis in luctum, sciatis vobis, quia cogitavi ut benefaciam Jerusalem, et domui Juda, in laetitiam et gaudium, et solemnitates, esse vertendos: ita dumtaxat si veritatem diligatis et pacem. Juxta ἀsus aufertur a nobis , et non meremur ejus habere praesentiam, cum reversus fuerit Dominus ad nos, 853 et cogitaverit ut benefaciat nobis, omnis tristitia vertetur in gaudium; et fames pristina sermonis Dei, praesentia doctrinarum ejus, et coelestis panis saturitate, pensabitur. Haec dicit Dominus exercituum: Usq
Abbreviated transcription (Latin):
em suã his qͥ ñst̾ increduli. Qus
aerit filiũ. uidet &. patrẽ. . imago est
ais atq saluator dei in uisibilis Non
qullus uisibilis sit & inuisibilis pat᷑.
sql silio nominato seneiat᷑ pat. seqͣgͣ
eni pat̃ ẽ. si ñ habet filiũ. Unde & ip

Expanded text:
his qui non sunt increduli . Qui viderit Filium, videt et Patrem ; et imago est Dominus atque Salvator Dei invisibilis: non quod Filius visibilis sit, et invisibilis Pater; sed quod Filio nominato, sentiatur Pater. Nequaquam enim Pater, si non habet Filium. Unde et ip
Abbreviated transcription (Latin):
ibi septẽ mulieres appellant᷑. idest
eccłȩ. quarũ numerꝰ & in paulo aplo
ẽtinet᷑ ad septẽ enĩ seribit ȩccłas ad
romanos. ad eorinthios ad galatas.
aq̃ ephesios ad philippenses. ad colo¬
senses. ad thessalonicenses: & inio¬
hannis a pocalypsi in medio septẽ
candelabror. idest eccłarũ ephesioꝵ
smirnensiũ. ꝑgamenori. thyatyre¬
noꝵ. saraensiũ. phyladel fiensiũ.

Expanded text:
est, Ecclesiae, quarum numerus et in Paulo apostolo continetur: ad septem enim scribit Ecclesias, ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, 855 ad Thessalonicenses. Et in Joannis Apocalypsi in medio septem candelabrorum , id est, Ecclesiarum, Ephesiorum, Smyrnensium, Pergamenorum, Thyatirenorum, Sardensium, Phil
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ. ñ habemꝰ regẽ nͥ cȩsarẽ.: quando
circũdata ẽ ihrłm ab exercitir &
untantã necessitatẽ uenerit famis
ac pestilenciȩ: ut silior necdũ
maturis corꝑibꝰ uescerent᷑ E sa¬
crificia uniuers. sublata st̃. & con¬
fusũ ẽ gaudiũ afiliis hominũ qͥa
gaudiũ reciꝑe noluer̃t. de qͦ ange¬
lus loqͥt᷑ ad pastores. ad mincio

Expanded text:
n habemus regem nisi Caesarem ; quando circumdata est Jerusalem ab exercitu, et in tantam necessitatem venerunt famis ac pestilentiae, ut filiorum necdum maturis corporibus vescerentur: et sacrificia universa sublata sunt, et confusum est gaudium a filiis hominum, quia gaudium recipere noluerunt, de quo angel
Abbreviated transcription (Latin):
uel infructuosa uel frugifera.
locusta uastante consũpta sint.
q̃ facta st̃ om̃ia ut auferret᷑. siue
c̃funderet᷑ gaadiũ a filiis homi¬
nũ: Possumꝰ hec eadẽ & post ad¬
uentũ dicere saluatoris accidi se

Expanded text:
el infructuosa, vel frugifera, locusta vastante, consumpta sint? quae facta sunt omnia, ut auferretur, sive confunderetur gaudium a filiis hominum. Possumus haec eadem et post adventum dicere S
Abbreviated transcription (Latin):
sponso fuerit separata. & ꝓbyssi¬
nis lineisq uestibꝰ. ciliciõ erreum¬
data. idest habitũ lugentis adsũp¬
serit: te ꝑiit sacrificiũ de quo
scriptũ ẽ. sacrificiũ deo sꝑs con¬
tribulatꝰ. &. uini libacio qͦd lȩti.¬

Expanded text:
sponso fuerit separata, et pro byssinis lineisque vestibus, cilicio circumdata, id est, habitum lugentis assumpserit, tunc peribit sacrificium, de quo scriptum est: Sacrificium Deo spiritus contribsponso fuerit separata, et pro byssi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eccła. dicente apło ad thimothe¬
ũ. ut scias qͦmͦ in domo dei ẽuer
seris: quȩ ẽ eccła dei uruentis.¬
Aufert᷑ aũ sacrificiũ & libacio de
domo dñi. quando multiplicata
iiqͥtate. refriguerit caritas mul¬
tor: s pͥncipes popłi ac ministri
altaris uiderint cãpos &. plana
creaenciũ fruciꝰ ñ ad ferre uir¬
tutũ s omn:a uicis in horrescere

Expanded text:
data, id est, habitum lugentis assumpserit, tunc peribit sacrificium, de quo scriptum est: Sacrificium Deo spiritus conAuferetur autem sacrificium et libatio de domo Domini, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas multorum : et principes populi ac ministri altaris, viderint campos et plana credentium fructus non afferre virtutum; sed omnia vitiis inhorresce
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs miseros putauerant. ẽẽ felices: & qͦs
pauꝑes estimabãt atq de iectos. poten¬
tes fleriatq głosos. Tunc cernent cap¬
tiuitatẽ eoꝵ ꝑ quã in hoc secło duro
fuerãt imꝑio subiugati reduci in cȩ¬
lestẽ ihrłm: seq resurgere in ohꝓbriũ
secło: ut nos recipias & ponas in głam.

Expanded text:
quos miseros putaverant, esse felices, et quos quos miseros putaverant, esse felices, et quos pauperes existimabant atque dejectos, potentes fieri atque gloriosos. Tunc cernent captivitatem eorum per quam in hoc saeculo duro fuerant imperio subjugati, reduci in coelestem Jerusalem: seque resurgere in opprobriusaeculo, ut nos recipias et ponas in g
Abbreviated transcription (Latin):
inique egimꝰ intestam̃to tuo. nec reces¬
sit retro cor nr̃m. Eã gͥ qͣ intẽptacio¬
nibꝰ uidebat᷑ abiecta. suscipiet dñs in
fine: & ponet eos ingłam . & nominatos
inuniuersa t̃ra: filios uidelicet expres¬
sȩ ꝙ repulse. id est eccłȩ. ¶ͦs aũ alios
possumꝰ intelligere filios eccłȩ nomi¬
natos: nͥ apłos: Uide mͥ petrum & pau¬
lum. matheum &. iohannem: & c̃sidera
hoc qͦd adabraham rȩꝓmissũ ẽ. magni¬
ficabo nom̃ tuũ. in illis oꝑe cõpletũ. Co¬
tidie nominant᷑ in ȩccła & cotidie mag¬
nificat᷑ nom̃ eoꝵ: ñ qͦ ipsis ꝓsit a nob in
eccła nominari: s qͦ nos magnificantes
nom̃ eoꝵ. & q̃ scͥpser̃i lectitantes. c̃se¬
qͦm salutẽ. Intẽpore inqͥt illo. qͦndo ex¬
pressa & repulsa suscepta fuerit. & filii
letis suis. cũ eos uiderit coronari: sic̃
głatꝰ ẽ aduersus diabolũ de iob: unde
qͥ aduersarii ur̃i fuerãt: & tulerãt con¬
tra uos obꝓbriũ. Tunc uidebũt eos

Expanded text:
ec recessit retro cor nostrum. Eam igitur quae in tentationibus videbatur abjecta, suscipiet Dominus in fine: et ponet eos in gloriam et nominatos in universa terra, filios videlicet expressae et repulsae, id est, Ecclesiae. Quos autem alios possumus intelligere filios Ecclesiae nominatos, nisi apostolos? Vide mihi Petrum et Paulum et Matthaeum et Joannem; et considera hoc quod ad Abraham repromissum est: Magnificabo nomen tuum, in illis opere perpetratum. Quotidie nominatur in Ecclesia, quotidie magnificatur nomen eorum: non quod ipsis prosit a nobis in Ecclesia nominari: sed quod nos magnificantes nomen eorum, et quae scripserunt lectitantes, consequamur salutem. In tempore, inquit, illo, quando expressa et repulsa suscepta fuerit, et filiiletis suis, cum eos viderit coronari, sicut gloriatus est adversus diabolum de Job: unde qui adversarii vestri fuerant, et tulerant contra vos opprobrium: et tunc videbunt eos
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥt᷑. Gaude filia syon. p̃dica filia ihrło:
lȩtare & delecłare in toto corde tuo.
filia ihrłm. Om̃is qͥppe ȩccłastica ani¬
ma q̃ inspecła ẽstituta ẽ. & ẽtẽplatur
isrł: ꝗͥhabitat in medio nr̃i dicens.
Ego &. pat̾ meus ueniemꝰ &. mansio¬
ne̾ apud eũ faciemꝰ E habitabo. & in¬
ãbulabo in eis. Cẜultra ñ uidebimꝰ ma¬
la: solas uirtutes cogitante satq faci¬
entes. In illa die dicit dñs uidentib
nob pac̾e .&. in sublimi positis. ne dissol¬
fortamini manꝰ dissolutȩ: & oꝑa tua
robusta sint. Iñs enĩ fortis eui nemo
potest resistere. saluator tuus. ipse tͥ
reddet lȩticiã quã ꝑdidisti: & ueteri
homine ꝓiecto. in nouo ãbulare te fa¬
ciet .E hoc faciet in dilectione sua.
ñ tuo merito: s miscđia sua. E letabi¬
t᷑ in te & delectabit᷑ qͦsi pinguissimã
sollẽpnitatis suȩ hostiã. suscipiens sa¬
lutẽ tuã. & ipse tͥ dicet. c̃gregatos tu¬
liatũ ds ñ despicit. & calamũ ẽtritũ

Expanded text:
ilia Sion, praedica, filia Jerusalem, laetare et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Omnis quippe Ecclesiastica anima, quae in specula constituta est, et contemplatur Israel, qui habitat in medio nostri, dicens: Ego et Pater meus veniemus, et mansionem apud eum faciemus ; et habitabo et inambulabo in eis : 729 et ultra non videbimus mala, solas virtutes cogitantes atque facientes. In illa die, dicit Dominus, videntibus nobis pacem, et in sublimi positis, ne dissolfortamini manus dissolutae, et opera tua robusta sint . Dominus enim fortis, cui nemo potest resistere: salvator tuus, ipse tibi reddet laetitiam quam perdidisti, et veteri homine projecto, in novo ambulare te faciet, et haec faciet in dilectione sua: non tuo merito, sed misericordia sua. Et laetabitur in te, et delectabitur, quasi pinguissimam soletuliatum Deus non despiciet ; et, Calamum contritum
Abbreviated transcription (Latin):
bitrant᷑ amenciã: e ñ p̃sentẽ laudat̃
c̃uersacionẽ. s uet̾a peccata ex ꝓbrañ:
nec audiunt ẽẽ p̃ceptũ. Noliimꝓpera
de traberet syon & ciuitati dei: qͥa ꝓ
idest faciã ulcionẽ tuã. & saluabo af¬
flictã. siue ut ingrȩco đr. ex pressa
ut sit sensus. Ego saluabo eã. ꝗ̃ inp̃¬
senciarũ qͦsi uua & oliua. ita tẽptac¬
onibꝰ atq pressuris. ut prȩlo & trapi¬
to pressa ẽ & afflicta. ut uinũ facera
& oleũ: & de uino biberet iħs. in regn
patris sui: de oleo aũ ungeret᷑ prȩ pa¬
ticipibꝰ suis. Ego puto ꝓpt̾ ex pressio¬
nẽ talis uini & olei. iob multa ꝑpes¬
se. nͥ ut appareres iustꝰ. Quasi si aduiũã
& oliua loq̃ret᷑. Estimas me alit̃ te pr¬
q̃ repulsa fuerat: suscipiã. Uidet᷑ nos
đs repellere: qͥndo relinqͥt tẽptaciõ
Unde & iob. Uisitacio in qͥt dñi despe

Expanded text:
bitrentur amentiam, et non praesentem laudent bitrentur amentiam, et non praesentem laudent conversationem, sed vetera peccata exprobrent? nec audiunt esse praeceptum: Noli improperardetraheret Sion, et civitati Dei: quia pro id est, faciam ultionem tuam, et salvabo afflictam, sive ut in Graeco dicitur, expressam; ut sit sensus: Ego salvabo eam, quae in praesentiarum quasi uva et oliva, ita tentationibus atque pressuris, ut praelo et trabe pressa est et afflicta, ut vinum faceret et oleum, et de vino biberet Jesus in regno Patris sui; de oleo autem ungeretur prae participibus suis. Ego puto propter expressionem talis vini et olei, Job multa perpesse, nisi ut appareres justus? . Quasi ad uvam et olivam loqueretur; Existimas me aliter te prtur: Et eam quae repulsa fuerat, suscipiam. Videtur nos Deus repellere quando relinquit tentationi. Unde et Job, Visitatio, inquit, D
Abbreviated transcription (Latin):
credentes eũ uenisse. qͥ ñ uenit. Quia
uota: scđm pͥorẽ intelligenciã texa¬
mꝰ p̃ sens extremũq capitulũ: & de
ie su filio sy rach. testimoniũ. ꝓferamꝰ.
Qͥ mutit lapidẽ in excelsũ suꝑ caput
suũ mittit. Quia enĩ syon & ihrłm in
excelso positȩ st̃. qͥcũq syon de trahit
&. ibrłm. & mittit in eã c̃tumeliarũ
lapides. in suũ eos caput iacit.: & reuer¬
tet᷑ obꝓbriũ eiꝰ incaput suũ & dolor
eiꝰ & iniqͥtas. suꝑ uerticẽ eiꝰ descendet.
Quantihodie ex ꝓbrant. animȩ dei my¬
steria c̃sectanti. uolentiq uidere pac̃ẽ
eiꝰ & dicunt. Insanꝰ ẽ &. ebrius & mus¬
to plenꝰ. hominũ cętꝰ fugit. delicias
asꝑnat᷑ aurũ ꝓ luto cõputat: solã di¬
ligit pauꝑtatẽ. Qͥ au infide lesst̾: etiã
crucẽ xꝑi ex ꝓbrant ei. & si qͣndo eũ
inangustia uiderĩt & intẽptacione.
eccłarũ ñ nulli pͥncipes huiꝰce modi
hominibꝰ ex ꝓbrant: & uitã illoꝵ ar¬

Expanded text:
enit. Quia vota, secundum priorem intelligentiam jam texamus praesens extremumque capitulum, et de Jesu filio Sirach testimonium proferamus: Qui mittit lapidem in excelsum, super caput suum mittit . Quia enim Sion et Jerusalem in excelso positae sunt, quicumque Sion detrahit et Jerusalem, et mittit in eam contumeliarum lapides, in suum eos caput jacit, et revertetur opprobrium ejus in caput suum: Et dolor ejus et iniquitas super verticem ejus descendet . Quanti hodie exprobrant animae, 732 Dei mysteria consectanti, volentique videre pacem ejus, et dicunt: Insanus est, et ebrius, et musto plenus: hominum coetus fugit: delicias aspernatur: aurum pro luto computat: solam diligit paupertatem. Qui autem infideles sunt, etiam crucem Christi exprobrant ei, et si quando eum in angustia viderint et in tentatione, Ecclesiarum nonnulli principes hujuscemodi hominibus exprobrent, et vitam ipsorum ar
Abbreviated transcription (Latin):
rãt .ꝓ. erant. in t̃p̃tari uoluisse. ue. si¬
uocando &s inclamando ponit. Haui
tẽpꝰ numero plurali significat. erãt:
uel fuerãt. Hȩc scio molesta ẽe̾ lectori.
Q si animaduerterit. ñ me ẽtrouersi¬
as & declamaciones scribere. nec in
locis exultare cõmunibꝰ. s cõmenta¬
rios & cõmentarios ꝓpħarũ rep̃hen¬
det pocius. sicubi rethoꝵ more lude¬
re uoluero: quã arguet intantis obscu¬
ritatibꝰ ut dignũ ẽ immorant̃ẽ. Ecce
ego int̾ficiã om̃s qͥ afflixert̃ te intẽpo¬
re illo:& saluabo claudicantẽ. & eã ꝙͣ¬

Expanded text:
 erant, intepretati voluisse vae, sivocando et inclamando ponit: HAJA   tempus numero plurali significat, erant, vel fuerant. Haec scio molesta esse lectori, qui si animadverterit non me controversias et declamationes scribere, nec in locis exsultare communibus: sed Commentarios, et Commentarios prophetarum, reprehendet potius sicubi rhetorum more ludere voluero, quam arguet in tantis obscuritatibus ut dignum est immorantem. Ecce ego interficiam omnes qui afflixerunt te in tempore illo:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ñ stetit uerbũ inore eorꝵ. Contra
nabuthȩ qͦq pene tota ciuitas dixit
testimoniũ.: c̃sensusq testiũ pessimoꝵ.
ñ firmitatẽ habuit ueritatis s scele¬
in ẽgregaciones genciũ. & suscipe re¬
ges. in loco iudelicet supplicioꝵ suoꝵ
ut effunda suꝑ eos irã meã: omnẽ ir̃a
furoris mei. Qͥ minor est cito meret᷑
& genciũ multitudo ẽgregat᷑ ad iu¬
diciũ. reges aũ idest pͥncipes dogmatũ
ꝑuersoꝵ & adducunt᷑ in penã : ut ef¬
fundat᷑ suꝑ eos om̃is ira futoris adñi
C hoc ñ crudelitate fit aliqua. ut ar
ne enĩ ⁊eli mei. ẽsumet᷑ om̃is terra.
sociato c̃sumat᷑ in toto orbe qͥeqͥd t̃
frutecta uastans ⁊ eli mei deuora¬
bit incendiũ. eẜ tẽ ẽuertã suꝑ po¬
płos linguã in generacionẽ suã ut
unꝰqͥsq errore deposito. ad antiquũ
c̃fessiõis dñi eloqͥũ reuertat᷑ ut
in nomine iħu omne genu flectat᷑.
cȩlestiũ &. t̃restriũ & infernoꝵ. & om

Expanded text:
tamen non stetit uerbum in ore eorum. Contra Naboth tota pene ciuitas dixit testimonium consensusque testium pessimorum non firmitatem habuit ueritatis, sed scelein congregationes gentium, ut suscipiam reges, in loco videlicet suppliciorum suorum, ut effundam super eos iram meam, omnem iram furoris mei. Qui minor est, cito mereturet gentium multitudo congregatur ad judicium; reges autem, id est, principes dogmatum perversorum adducentur in poenam, ut effundatur super eos omnis ira furoris Domini. Et hoc non crudelitate fit aliqua, ut arbne enim zeli mei consumetur omnis terra. sociato, consumatur in toto orbe quidquid tfruteta vastans, zeli mei vorabit incendium. Et tunc convertam super populos linguam in generationem suam, ut unusquisque errore deposito ad antiquum confessionis Domini eloquium revertatur: et in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestriu
Abbreviated transcription (Latin):
dit certã salutẽ. Nec miror synagogã
hȩc dicere. Quȩ qͥa ñ recipit xꝑm: ocłos
dolet. & cũ hya lipescit. ꝙ ñ amat᷑
a iacob & rachel succedente negligit᷑
pianos miror. immo semi uidȩos. q̃
sibi uident᷑ e̾e̾ de eccła. ea dicere & ea
ꝓfiteri: q̃ si uera st̃. frustra credimꝰ in

Expanded text:
agogam haec dicere, quae quia non recipit Christum, oculos dolet, et cum Lia lippescit, et non amatur a Jacob, et Rachel succedente, negligitur . Christianos miror, immo semi-Judaeos, qui sibi videntur esse de Ecclesia, ita dicere et ea profiteri, quae si vera sunt, frustra credimus in
Abbreviated transcription (Latin):
taceo. ne quẽꝗͣ. ledere uidear. estimat
necdũ ꝓpheciã cõpletã: sciat falso x ꝑi
portare se nom̃: &. iudaicã animã. cir¬
cũcisione tam̃ corꝑis iudaicã ñ habere.
Si enĩhec necdũ facta st̃.s futura: fru¬
stra credimꝰ saluatoris aduentui. Frus¬
tra aũ ñ credentes. intelligimꝰ in nobis
e̾e̾ cõpletũ mysteriũ. qͦd tẽporibꝰ et̃nis

Expanded text:
taceo, ne quemquam laedere videar, existimat necdum prophetiam esse completam, sciat falso Christi portare se nomen, et Judaicam animam, circumcisionem tantum corporis non habere. Si enim haec necdum facta sunt, sed futura, frustra credidimus Salvatoris adventum: frustra autem non credentes intelligimus in nobis esse completum myster
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑare. s factũ. Scͥptũ ẽ enĩ in zachar¬
a. Gaude uehem̃t filia syon: p̃dica
filia ibrłm. Ecce rex tuus ueniet
iustꝰ & saluator: ipse humilis. & ascen¬
dens suꝑ subiugalẽ .&. pullũ nouum
Hȩc iuxta septuaginta dicta sint.
Ceterũ iuxta hebraicũ. laudare iu¬
bet᷑ eccła. & iubilare isrł. sensu ui¬
dens dm & exultare atq letariinon¬
ni corde locꝰ pacis: ad quẽ dictũ est.
Pacẽ meã do uob̃: pacẽ telinqͦ uobis.
Abstulit enĩ infine & in c̃sũmacione
mundi iudiciũ eiꝰ neqͥꝗͣ. eã iudicans
atq corripiens. s saluans .&. auertit
inimicos eiꝰ demonũ tͣbas. rex isrł.
Dñs in medio eiꝰ erit. ñ timebit ultu

Expanded text:
 enim in Zacharia: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, filia Jerusalem: ecce rex tuus venit tibi justus et salvator: ipse humilis et ascendens super jugalem et pullum novum . Haec juxta Septuaginta dicta sint. Caeterum juxta Hebraicum, laudare jubetur Ecclesia et jubilare Israel, sensu videns Deum, et exsultare atque laetari in omni corde locus pacis, ad quem dictum est: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit enim in fine et in consummatione mundi judicium ejus, nequaquam eam judicans atque corripiens, sed salvans: et avertit inimicos ejus, daemonum turbas. Rex Israel Dominus in medio ejus erit:
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm Abstulit dñs iudiciũ tuũ a uertit
inimicos tuos rex isrł. Pñs in medio tui. ñ
timebis malũ ultra. Indie illa dicet᷑ ihrło
noli timere. sỹon. ñ dissoluant᷑ manꝰ tuȩ.
Oñs as tuus in medio tui fortis. ipse sal¬
uabit. Gaudebit suꝑ te inlȩticia. sile¬
bit indilectione tua. exultabit suꝑ te
in laude. Nugas qͥ a lege disscesserant con

Expanded text:
it inimicos tuos rex Srahel. Dominus in medio tui: non timebis malum ultra. In die illa dicetur Iherusalem noli timere: Syon non dissolbantur manus tue. Dominus Deus tuus in medio tui fortis: ipse salvabit te. Gaudebit super te in letitia, silebit in dilectione tua: et exultabit super te in laude. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
uos: qͥa dabo uos nominatos & ingłam
incunctis popłis t̾rȩ. qͥndo ẽuertero
captuntatẽ urãm corã uob̃ dicit dñs.
Et hoc synagoga q̃ non claudicat. s
utroq truncata ẽ pede. pollicet᷑ sibi
in aduentu xꝑi sui. quẽ sꝑat ẽẽ uen¬
turũ s putat om̃s gentes int̃ficien¬
das a dño q̃ afflixer̃t isrł & saluan¬
da synagogã. & eã q̃ acceꝑat libellũ
repudii colligendã: & ponendos eos
in laudẽ &. in nom̃ iom̃i t̾ra capti¬
uitatis suȩ. in qua fuerãt ante c̃fusi.
E hoc fieri eo tẽpore. qͣndo captiuitas

Expanded text:
os nominatos, et in gloriam in cunctis populis terrae; quando convertero captivitatem vestram coram vobis, dicit Dominus. Et hoc synagoga quae non claudicat, sed utroque truncata est pede, pollicetur sibi in adventu Christi sui, quem sperat esse venturum: et putat, omnes gentes interficiendas a Domino, quae afflixerunt Israel, et salvandam synagogam, et eam quae acceperat libellum repudii colligendam, et ponendos eos in laudem, et in nomen in omni terra captivitatis suae, in qua fuerant ante confusi. Et hoc fieri tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
syon: p̃dica filia ihrłm: exulta & delec¬
tare dͥe toto corde tuo filia ihrłm. Ab¬
stulit dñs imqͥtates tuas: redemit te de
manibꝰ inimicor. tuoꝵ rex isrł. Dñs in me¬
dio tui: ñ uidebis mala ultra. In tẽpore
tis: saluabit te. Adducet s te leticiã .&
innouabit te incaritate sua: & letabit᷑
inte indilectione qͣsi in die sollẽpny Con¬
gregabo ẽfractos tuos. Lon uidea

Expanded text:
Sion; praedica, filia Jerusalem, exsulta et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates tuas, redemit te de manu inimicorum tuorum, rex Israel Dominus in medio tui: non videbis mala ultra. In tempore tis salvabit te: adducet super te laetitiam, et innovabit te in charitate sua, et laetabitur in te 728 in delectatione, quasi in die solemni: congregabo confractos tuos. Vae qui a
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ nec facies qͦd te fecisse lugebis. Iñs
ds tuus qͥ saluabit te. fortis &. potens
ipse habitabit in medio tui. Gaude¬
bit suꝑ te in exultaciõe atq leticia
ꝙ silebit peccata tua in caritate qua
te dilex̃. & exultabit suꝑ te in laude
uel qͦd laudabilis sis: uel qͦd eũ tuis
laudibꝰ canas Nugas siue ut aqͥla int̃¬
p̃tatꝰ e. tnsiatos qͥ a te recesse rant
ẽgregabo qͥa exte erant. hoc ẽ hi qͥ
ꝑ uicia atq peccata de tuo sinu fu¬
gerat & facti erant sub dȩ monũ po¬
testate: redintegrato statu omniũ
uenient adte: & ne qͣꝗͣ ultra suꝑ ꝑdi¬
tis filiis tuis pacieris ob ꝓbria ꝯd qͦd
dixi nugas. sciamꝰ in hebrȩo ipsũ lati¬
nũ eẽ sermonẽ: &. ꝓpt̾ea a nob̃ ita ut
in hebrȩo erat positũ. ut nos possemꝰ¬
scire linguã hebraicã om̃iũ linguaꝵ.
dẽ matricẽ. qͦd ñ ẽ huiꝰ tẽporis disserere.

Expanded text:
tur: nec facies quae te fecisse lugebis . Dominus Deus tuus, qui salvabit te, fortis et potens, ipse habitabit in medio tui, gaudebit super te in exsultatione et laetitia, et silebit peccata tua in charitate , qua te dilexit: et exsultabit super te in laude, vel quia laudabilis sis, vel quia cum tuis laudibus canas. Nugas, sive, ut Aquila interpretatus est, translatos, qui a te recesserunt, congregabo, quia ex te erant, hoc est, hi qui per vitia atque peccata de tuo sinu fugerant, et facti erant sub daemonum potestate, redintegrato omnium statu, venient ad te, et nequaquam ultra super perditis filiis tuis patieris opprobria. Id quod diximus nugas  , sciamus in Hebraeo ipsum Latinum esse sermonem, et propterea a nobis ita ut in Hebraeo erat, positum: ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matricem, quod non est hujus temporis
Abbreviated transcription (Latin):
licet in uideas licet emulacione
crucieris: tam̃ de ethiopia mͥ uictimȩ
dei filiũ crucisigendo. Tunc auferã
de medio tui. scribas. sacerdotes E
phariseos magiilo qͦs suꝑ biȩ tue a
neqͥꝗͣ te in monte scõ meo ẽẽ ultra

Expanded text:
l. invidia, licet aemulatione crucieris, tamen de Aethiopia mihi victimae Dei Filium crucifigendo . Tunc auferam de medio tui Scribas, et Sacerdotes, et Pharisaeos, magniloquos superbiae tuae, et nequaquam te in monte sancto meo ultra
Abbreviated transcription (Latin):
& misereret᷑ his qͦs ante ꝓiecerat. &
nos gͥ & reliqͥȩ ifrł. scientes qͦd red¬
dituri simꝰ racionẽ ꝓ om̃i ocioso uer¬
bo. & qͦd disꝑdet dñs uniuersa labia
m̃dacia. ñ loquam᷑ uanitatẽ. uanitas
qͥppe uanitatũ & om̃ia uanitas. &. un¬
uersa uanitas om̃is homo uiuens nt

Expanded text:
et misereretur his quos ante projecerat. Et nos igitur et reliquiae Israel, scientes quod reddituri sumus rationem pro omni otioso verbo , et quod disperdet Dominus universa labia mendacia, non loquamur vanitatem. Vanitas quippe vanitatum, et omnia vanitas . Et: Universa vanitas omnis h
Abbreviated transcription (Latin):
ertreat. Lxx. De finibꝰ fluminũ
ethiopiȩ suscipiant disꝑsos meos: af¬
ferent uictimas mͦ. Indie illa ñ ẽfun¬
deris ex om̃ibꝰ adinuenc ionibꝰ tuis. qbꝰ
impiȩ egisti in me. Quia t̃e auferã ate
de tractionẽ ẽtumeliȩ tuȩ & ultra
Nadiciesut magnificeris suꝑ montẽ
scm meũ. E relinꝗͣ inte popłm man¬

Expanded text:
erreat. LXX: De finibus fluminum Aethiopiae suscipiam dispersos meos: afferent victimas mihi. In die illa non confunderis ex omnibus adinventionibus tuis, 725 quibus impie egisti in me, quia tunc auferam a te detractionem contumeliae tuae, et ultra non adjicies ut magnificeris super montem sanctum meum: et relinquam in te populum man
Abbreviated transcription (Latin):
paseue ibi me collocauit. Suꝑ aquã
refectiõis educauit me: animã meã
c̃uertit. & ñ erit qͥ ex t̾reat: uincen¬
te fide credenciũ. ꝑsecutoꝵ suꝑbiã
Noc dde pͥmo aduentu xꝑi intellec¬
tũsit. Qͦdiudȩi sibi infine. ꝓmittunt.
& sꝑant se habitaturos in ibrłm.
& inmorẽ pecoꝵ corꝑalibꝰ bonis
uide opibꝰq cõplendos & pascendos
herbis uiridibꝰ & de letis eunctis
gentibꝰ sibiq sub iectis. nullũ posse
residere qͥ eos extͣreat. Nosau acci¬
pientes ex hac fabula occasionẽ ue
uenenũ qͦ tincti fueramꝰ. uiciis atq
peccatis. readdito nob̾ labio electo. si¬
ue mundo & candido. ut int̃pͣtatꝰ ẽ
simmachꝰ. de relinq̃re nos in flumi¬
nibꝰ ethiopie. ꝑuersoꝵ dogmatũ
magistros. qͥbꝰ ante irrigabam &. cũ
turos. Indie illa qua nob̾ xꝑi lum̃
fuerit exortũ: dicet᷑ ad singłos nr̃m.
Non cͣfunderis ex omibꝰ ad inuenci¬

Expanded text:
bi me collocavit. Super aquam refectionis educavit me, animam meam convertit : et non erit qui exterreat, vincente fide credentium persecutorum superbiam. Hoc de primo 726 adventu Christi intellectum sit, quod Judaei sibi in fine promittunt, et sperant se habitaturos in Jerusalem, et in morem pecorum corporalibus donis Judae opibusque complendos et pascendos herbis viridibus, et deletis cunctis gentibus, sibique subjectis, nullum posse residere qui eos exterreat. Nos autem accipientes ex hac fabula occasionem vervenenum, quo tincti fueramus vitiis atque peccatis, reddito nobis labio electo, sive mundo, et candido ut interpretatus est Symmachus derelinquere nos in fluminibus Aethiopiae perversorum dogmatum magistros, quibus ante irrigabamur, et cturos. In die illa, qua nobis Christi lumen fuerit exortum, dicetur ad singulos nostrum: non confunderis ex omnibus tuis adinventi
Abbreviated transcription (Latin):
& scopebã sꝑm meuͣ & diceb̃a. Nũqͥd in
sẽpitnũ abiciet ds. aut ñ addet ut mi¬
sereat᷑ ultra: aut c̃tinebit in ira sua
miscđias suas: eẜ dixi. Nunc cȩpi. Hȩcis
mutacio dextere excelsi. ¶ ẽ sensi

Expanded text:
et scopebam spiritum meum, et dicebam: Numquid in et scopebam spiritum meum, et dicebam: Numquid in sempiternum abjiciet Deus, aut non addet ut misereatur ultra: aut continebit in ira sua misericordias suas? et dixi: Nunc coepi: haec est immutatio dexterae ex
Abbreviated transcription (Latin):
nunibꝰ. relinquȩt᷑ in nob popłs man¬
suetꝰ & humilis: ut nichil arrogans.
nichil tumens. nichil qͦd deo displice¬
at cogitemꝰ Simulq ẽfidera qͦd in
die iudicii & incͣsũmacione mundi.
tollant᷑ uniue rsa nomina dignita¬
tũ & unꝰ popłs remaneat & grex
sub pastore bono. qͥ sit mansuetꝰ & hu¬
milis. Tunc etiã popłs isrł. plenitu¬
dine genciũ sub intrante. qͥa conclu¬
sit ds om̃s sub peccato ut om̃ibꝰ mise¬
reat᷑. timebũt nom̃ dñi. &. reliqͥe isrł ñ
facient ultra iniqͥtatẽ. ꝑ quã dñm negi¬
uert.: nec loquent᷑ uana. in eptas sibifi¬
bulas ꝓmittentes: nec inueniet᷑ in ore
uno grege. & accubabũt inȩccła: &. uer
nabugodonosor impetꝰ ñ timebũt. Hx
uidentes & legentes tanta mysteria: cl¬
memꝰ cũ apło atq dicamꝰ. O ꝓfundun
diuiciarũ sapienciȩ & scienciȩ dei : qũ
inscrutabilia st̃ iudicia tua & inueft¬
ens & secũ uoluens. de dei iudiciis fus¬
picat᷑. Innocte cũ corde meo exerceba

Expanded text:
minibus relinquetur in nobis populus mansuetus et humilis, ut nihil arrogans, nihil tumens, nihil quod Deo displiceat, cogitemus. Simulque considera quod in die judicii, et in consummatione mundi tollantur universa nomina dignitatum, et unus populus remaneat, et grex sub pastore bono, qui sit mansuetus et humilis. Tunc etiam populus Israel, plenitudine gentium subintrante  Quia conclusit Deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur  timebunt nomen Domini. Et reliquiae Israel non facient ultra iniquitatem, per quam Dominum negaverunt, nec loquentur vana: ineptas sibi fabulas promittentes: nec invenietur in oreuno grege, et accubabunt in Ecclesia, et veri Nabuchodonosor impetus non timebunt. Haec videntes et legentes tanta mysteria, clamemus cum Apostolo, atque dicamus: O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam 727 inscrutabilia sens, et secum volvens, de Dei judiciis suspicatur. In nocte cum corde meo exercebar,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ in nob̾xꝑi lucerna radiante. dis¬
ꝑeat E ꝓ his om̃ibꝰ mercede nob̾ pol¬
licens as ait. Expecta me in die re¬
surrectionis meȩ intestimoniũ. Post
uicia enĩ atq peccata. ds resurgit in
nob . &. uixta id qͦd in alio loco p̾cipit
estote m testes & ego testis dieit dñs
as & puer quẽ elegi. testis ẽ nob̾. pat̃

Expanded text:
bis, Christi lucerna radiante, dispereat. Et pro his omnibus mercedem nobis pollicens Deus, ait: Exspecta me in die resurrectionis meae in testimonium: post vitia enim atque peccata Deus resurget in nobis. Et juxta quod in alio loco praecipit: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus: et puer quem elegi : testis est nobis Pater