comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in xͦ passi st̃. qͥ dr̃ lapis offen¬
in lapide sions quada ratione sinisitu¬
dinis. Ap̃c enim latens in humilitate habił fuit.
offendere ad similitu dinẽ par¬
ui lapidis aqͦ ñ cauet᷑. Sꝑabat᷑¬

Expanded text:
isto passi sunt qui dicitur lapis offensionis quadam ratione similitudinis. Christus enim latens in humilitate habilis fuit offendere ad similitudinem parvi lapidis a quo non cavetur. A
Abbreviated transcription (Latin):
lorum amen Sa¬
luta priscam &e aqͥ
trophimum autem
reliqui infirmum
mileti. estina an¬
te hyememuenire.
Salutat eubalus.
et pudens. & linus.
& claudia ce fres eiꝰ

Expanded text:
lorum. Amen. Saluta Priscam, et AquTrophimum autem reliqui infirmum Mileti. Festina ante hyemem venire. Salutant te Eubulus, et Pudens, et Linus, et Claudia, et fratres
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ dei dnĩo mancipati. Attendendũ ẽ etiã qd̾ ñ p̃t̾
magnȩ rei figurã ysaac cont᷑ naturã gn̾atioĩs huma¬
nȩ fuit ꝓmissus. Hoc enĩ fuit in signũ fid̾i filiũ cont̃
humanã naturã ⁊ ratioẽm ex hoĩe nasciturũ. filiosq
hominũ ꝑ sp̃m regn̾atõnis ex pecc̃orib filios di. exmor

Expanded text:
rentur, Dei dominio mancipati. Attendendum est etiam quod non praeter magnae rei figuram, Isaac contra naturam generationis humanae fuit promissus. Hoc enim fuit in signum, Dei Filium contra naturam humanam et rationem ex homine nasciturum, filiosque homi
Abbreviated transcription (Latin):
ralem consuetudinẽ credidit d̾o ꝓmutenti in spem .i.
osperans ⁊ secure expectans qd ꝑmissũ erat. Prior spes
sobolem scđm naturã. nͨ tñ habuit. mͦ contͣriũ illi
spei sꝑauit. scił ut uctulus ex uetula &sterili genera¬
ret ex d̃i potentia. que spes est grẽ. Credidit dico ut
ita fieret pater multarum gentiũ ꝑ fide: ⁊ tam
ample credidit scilicet sccđ̃m quõd dictũ ẽ ei .i. pro¬

Expanded text:
ralem consuetudinem, credidit, Deo promittenti, in spem, id est sperans et secure exspectans quod promissum erat. Prior spes, sobolem nec tamen habuit; modo contrarium illi spei speravit, scilicet ut vetulus ex vetula et sterili generaret ex Dei potentia, quae spes est gratiae. Credidit, dico, ut ita, fieret, pater multarum gentium. Per fidem ita impleri credidit, scilicet secundum quod dictum est ei, id
Abbreviated transcription (Latin):
re resurrectionis:
deossib sins man¬
IANAt liosisrł ut asportarent ea in terra pro¬
aaliit. missionis & reconderent ea in sepul¬
chro patrum suorum. scił inspelunca duplici. inqua
sepusti sunt abraham ysaac. & iacob. & ceteri patres
uͥ adam & eua quiescebant. Quod ideo uoluerunt.
quia inea terra preuiderunt nasciturum xp̃m. ut cũ
eoresurgerent. Item moyses quoq exqua natus est oc¬
cultatus est appa¬
rentib sinsmensib
trib ce hoc fide id
est ꝑfidem ip̃orum
parentum. qui cre¬
debant deumesse
facturum aliquid¬
magnum pereum.
cumesset ad eo ele¬
gantis forme. Gñ
subdit: eo quod in¬
dissent eum elegan¬
ab ortu fuit illiifu¬
sa magna gr̃anemi
statis. non natura
seddono dei: & ꝓpter hoc non¬
tum regI. tinuerunt parentes eiꝰ edictum
regis. qui onnes masculos ebreorum filios necari prece¬
ꝑat. Item moyses factus grandis. fide id est ꝑfidem
inuisibilium. nega¬

Expanded text:
resurrectionis. resurrectionis. De ossibus suis mans filios Israel, ut asportarent ea in terram promissionis et reconderent ea in sepulcro patrum suorum, scilicet in spelunca duplici, in qua sepulti sunt Abraham, Isaac, et Jacob, et caeteri patres, ubi Adam et Eva quiescebant: quod ideo voluerunt, quia in ea terra praeviderunt nasciturum Christum, ut cum eo resurgerent. Item Moyses ex quo natus est, occultatus est a parentibus suis mensibus tribus, et hoc fide, id er fidem ipsorum parentum qui crdebant Deum esse facturum aliquidmagnum per eum, cum esset adeo elgantis formae. Unde subdit: Eo quod esset adeo eleganab ortu fuit illi infusa magna gratia vestatis, non natura, sed dono Dei. Et propter hoc non timuerunt parentes ejus edictum regis, qui omnes masculos Hebraeorum filios necari praeceperat. Item Moyses grandis factus fide, id est per fidem invisibilium, nega
Abbreviated transcription (Latin):
Item ia cob moriens fide habita de hiis que ñ indeban¬
tur. benedix̃ singłis¬
orum iosephbe
im &e manasse. qͥa
singulis cancellatis
manib ꝓpriam be¬
nedictionem dedit.
im posita. lena au¬
minorẽm maiori
uirge ens preposint. & adorauit fastigi¬
umul suꝑ fastiguim nirge eiis. Quid est quod acdorauit
luꝑ cacumen urge ioseph. Forte tulerat a filio nirgulama
quando eu idem filius iurabat. & dum cam tenet post
uerba iurantis: non dum illa redaitamor acloranit
deura. Non enimpudebat erum pudobat eum ferre.
tantis ꝑin signe potestatis filii sit ubi figura magne
rei future presignabatur. idest regni xp̃i futuri ingen¬
tib. Et est sensus. & adorauit deumñ. scił erectus & in¬
cumbens suꝑ fastigium idest cacumen uirge eiꝰ. Uł misti
ꝑ quem megypto dominium &e discipline uirgam ha
regnum xp̃i. id est proregno xp̃i futuro ingentib quod
in illo significabatur orauit. Item. iosephmoriens fide
profectione filioꝵ
lium redemptio a
peccatis && fide futu¬

Expanded text:
Item, Jacob moriens, fide habita de his quae non videbantur, benedixit singorum Joseph, im et Manasse, quia singulis cancellatis manibus propriam benedictionem dedit, im posita, laeva auminorem majori posuit. Et adoravit fastigium, vel super fastigium, virgae ejus. Quid est quod adoravit super cacumen virgae Joseph, forte tulerat a filio virgam quando ei idem filius jurabat, et dum eam tenet post verba jurantis nondum illa reddita mox adoravit Deum. Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi virga magnae rei futurae praesignabatur, id est regni Christi futuri in gentibus. Et est sensus: Et adoravit Deum, scilicet erectus et incumbens, super fastigium, id est cacumen, virgae ejus. Vel mysticper quem in Aegypto dominium et disciplinae virgam haregnum Christi, id est pro regno Christi futuro in gentibus, quem in illo significabatur, oravit. Item Joseph moriens fideprofectione filiorulium redemptio a peccatis, et fide futu
Abbreviated transcription (Latin):
popło dei qͣm hab̾e iocuisditatem carualem tempalis¬
idest transitonĩ pec¬
cati. P eccatum enim
esse putanit se leta¬
ri iaularegis. dũ
fratres sui affligen¬
tur. Maxime uero
qmͣ temꝑalis pec
ditatem. Ip̃e dico¬
catihabere iocũ
xp̃i eẽ maiores dim¬
tiorum idest manis

Expanded text:
eo resurgerent. Item Moyses ex quo natus est, ocst transitorii peccati. Peccatum enim esse putavit, se laetain aula regis, dum fratres sui affligetur: maximae veromagnum per eum, cum esset adeo elgantis formae. Unde subdit: Eo quod tem infantem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
accipit partẽ suam. unde &e ip̃a grã partes uocant᷑. Per
partes manducat᷑. & mnanet integer. Totus ꝑ partes
manducat᷑ in sacram̃to. & manet integer. Totus in ce¬
lomanet unteger. totꝰ in corde tuo. totus enim erat apd pa¬
trẽ qũ uenit inuirginẽ. & impleuit illam nec recessit ab ille
uenit in carnem ut eũ hoĩes manducaret᷑. & manebat

Expanded text:
uam. Per partes manducatur, et manet integer totus: per partes manducatur in sacramento, et manet integer totus in coelo, manet integer in corde tuo. Totus enim erat apud Patrem quando venit in Virginem implere illam, nec recessit ab illo. Veniebat in carnem ut eum homines manducarent, et manebat
Abbreviated transcription (Latin):
gem adhuc tenen
neq intenderent
fabulis &e genealo
giis interminatis¬
que questiones pre
neres ephesi ad ordi

Expanded text:
gem adhuc tenenddam docentibus. Amfac sicut rogavi te, non dico praecepi quasiori: quod facit Apostolus propter affectum
Abbreviated transcription (Latin):
nes alibris ꝓpħicis &e legitimis alienas. quas appellasse a¬
płm fabulas ꝓphanas e genealogias int̾minatas ũ hereti¬
cuis sed catholitus lector intelligit. Qne fabule magis p̾stant
questiones idẽ. lites qͣm edificationem insticie dei ilest non¬

Expanded text:
nes a libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Anes a libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum fabulas profanas et genealogias interminatas non haereticus, sed Catholicus lector intelligit. Quae fabulae, magis parant quaestiones, id est lites, quam aedificationem justiti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scͥptas. quas memoriter tenent. & alter inaltum loquendo
transfuudit. quas de utero sin uocant. nͥ dicunt &e credunt
duas itxores dm̃ primo homini creasse. exquib texunt ge¬
nealogias infintas. parientes infruct̾uosissimas questiones
Illas autẽ dicit fabulas idest finctiones & excogitationes.
aci quas etiam ꝑtinebarit ille de quib dñs aĩt. Irritum fecistis
iudeos. quod de pareritib ñ honorandis impietatem docerẽt
filios suos. Moyses enim dicit. honora patrem tuum. & ma¬
tremtuam. Nos autem dicitis. si dixerit homo patri uł matri
corban qͦd est donum. qͦdcumq est ex me tͥ ꝓderit. & ultra
ñ dimitatis eum quicqmͣ facere pat̾ri suo uł matri. rescin
dentes ũbum dei ꝑtͣditionem uram. & huiꝰmodi multa faci¬
tis. Nbi euidenter xp̃c ostendit. & illam ẽẽ dei legem qͣm
ꝓphanus ille blaiphemat. & iudeos habere suas traditio¬

Expanded text:
non scriptas, quas memoriter tenent, et alter in alterum loquendo non scriptas, quas memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas Deuterosin vocant, ubi dicunt duas uxores Deum primo homini creasse, ex quibus texunt genealogias infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Haimo Illas autem dicit fabulas, id est fictiones et excogitationes, ad quas etiam pertinebant illa de quibus Dominus ait: Irritum fecistis Judaeos quod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos. Moses autem dicit: Honora patrem tuum, et matrem tuam. Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri vel matri corban, quod est donum quodcunque est ex me tibi profuerit, et ultra non dimittitis eum quidquam facere patri suo vel matri, rescina facitis . Ubi evidenter Christus ostendit et illam Dei esse legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditio
Abbreviated transcription (Latin):
fabulis iudeorum. qui dicunt auas mulieres funse pͥmo
homtni. euam & alt̾am ex qua ditunt multos filios ẽẽ na¬
tos. quod misqͣm sacrapagina narrat. Gł fabulas hic dicit do¬
cͥnam illorum. qui legem cum gr̃a p̃dicant ẽẽ necessariam:
quod enim dicunt de lege. fabula est ñ res. Ideo obsecrat co
ep̃m sinim apłs. ne patenir iudeos iudarantes aliter docere
popłm quam ip̃e tradułat. nec subditos intend̾e fabulis eoꝵ
a genealogo  q uib narart se ẽe degenere abrahe cȩ aa¬
ud. quasi eis salus debeatur. bł quib narrant xp̃m ñ esse
de dauid. Genealogiis dico int̾minatis idẽ. que sine t̾mino
pellasse. sicut & alibi: cum ait. ꝓfanas & aniles fabulas de¬
uita. Quis ita nͥ hereticus multum ceciis erraret: Eur gͦ
idem ip̃e fecit. si hec eẽ aniles łabulas indianit: sur dieit
abraham duos filios habuit. & alia huimodi: S melius dr̾
quod indei p̃terlegitimas sͥpturas haberit suas traditiones

Expanded text:
fabulis Judaeorum, qui dicunt duas mulieres fuisse 209 primo homini, Evam et alteram ex qua dicunt multos filios esse natos, quod nunquam sacra pagina narrat. Vel fabulas hic dicit doctrinam illorum qui legem cum gratia praedicant esse necessariam. Quod enim dicunt de lege fabula est, non res. Ambrom obsecrat, ne pateretur Judaeos judaizantes aliter docere populum quam ipse tradiderat: nec subditos, intendere fabulis eorum et genealogiis, quibus narrant se esse de genere Abrahae et David, quasi eis salus debeatur; vel quibus narrant Christum non esse de David. Genealogiis dico, interminatis, id est quae sine termino pellasse, sicut et alibi cum ait: Profanas et aniles fabulas devita . Quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur ergo ipse idem fecit, si haec esse aniles fabulas indicavit? Cur dicit: Abraham duos filios habuit , et alia hujusmodi? Sed melius dicitur quod Judaei, praeter legitimas Scripturas, habent traditiones suas
Abbreviated transcription (Latin):
pscudo. nam illi quos nomi¬
cephe. eꝗd all nat sine dubio boni erant s
sub hoꝵ specic falsos apłos tangit. ne si dice̾t᷑¬
¶Pl. in noĩe illiꝰ ł uliꝰ iuderet᷑ eis inuidere: ⁊ sͥ uelle
attribuere . Uł ido posuit noĩa bonoꝵ apłoꝵ. ut osten¬

Expanded text:
pseudo. Nam illi quos nominat sine dubio boni erant, sed sub horum specie falsos apostolos tangit, ne si diceret in nomine illius vel illius, videretur eis invidere, et sibi velle attribuere. Vel ideo apposuit nomina bonorum apost
Abbreviated transcription (Latin):
am. ne cẽt spes in homine. maledictus enim homo qͥ¬
spemsuam ponit in hoĩe. & ne cẽnt tot baptisim. quot
serui. Mmist̾ium qͥdem baptitandi. ded̾ xp̃c seruis suiᷤ.
potestatẽ uͦ s retinuit. qͣm si uellet seruis suis dare po¬
terat. ut seruus daret baptismũ suum tãqͣm uice sua
& potestatem suã poterat constituere in aliquo serno¬
suo. ut tanta us eẽt in baptismo serui. qͣntam uĩ ħt
baptismꝰ a dño datꝰ. s hoc noluit id̾o ut ñ in homine co
spes eẽt baptizatoꝵ. Noluit enim seruũ spẽ ponere in
seruo. baptizat enim seruus ut minister: baptizat
aũ dñs tam qͣm potestatẽ hñs. Et potuit hanc potesta¬
tẽ seruo dare ut dictum ẽ s noluit. Si enim daret hanc
tismi quot eẽnt serui ut quomͦ dictum ẽ baptismꝰ ioh̃is
sic diceret᷑ pecri baptismus. baptismꝰ pauli & huiꝰmodi.

Expanded text:
hristiani, ne esset spes in homine. Maledictus enim qui spem suam ponit in homine . Et ne essent tot baptismi quot servi, mysterium quidem baptizandi dedit Christus servis suis, potestatem vero sibi retinuit. Quam si vellet poterat dare, ut servus daret baptismum suum tanquam vice sua; et potestatem suam poterat constituere in aliquo servo, ut tanta vis esset in baptismo servi, quantam vim habet baptismus a Domino datus. Sed hoc noluit, ideo. Ut in homine non esset spes baptizatorum. Noluit enim servum ponere spem in servo. Baptizat enim servus ut minister, baptizat autem Dominus tanquam potestatem habens. Et potuit hanc potestatem servo dare, ut dictum est, sed noluit. Si enim daret hanc  essent baptismi quot essent servi, ut quomodo dictus est baptismus Joannis, sic diceretur Petri baptismus, baptismus Pauli, et hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
theus. Hanc epłam
ses autem sunt ma¬
cedones. qui accep¬
to uerbo p̃dicatio¬
firmi fuerunt. uͭ
pseudo apłos recep¬
unt. unde eos lau
aliquam substan¬
tiam romam mise¬
runt. qm cum hac
remisit epła. inqͣ
cum presens non
potest munit eos
contͣ duplex bel
omnia aduersa ꝓ
xp̃o sustineant.
ce cumhumilitate
apłm nominat. quia numqmͣ de eo minus uł contͣ eum
senserant. Ia̾eo gͦ dignitatem supprimit. quia recte deco
sentiebant. Et est iitentio apłi in hac epła eohortari philip¬
penses ad patientiam contra tͥbulationes. & ad constantiam
contra pseudo predicatoros. Modus talis. More solito salitia¬
tionem premittit. deinde gr̃as deo agit pro eis implorans
cis maiora bona at inuiratal cuesetntis. adꝑfetionem per¬
& hoc graue bellum ce molestius est inquo quisquis in¬
itor exnterit. illos quos non uidet inimicos idest pͥncipes
mundi continuo suꝑabit. Et sullos nicerimus qui funt pͥn
Suꝑato enim pͥntipe exercitus fugatur. sicut erlibro u¬

Expanded text:
theus. Hanc Epistoses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicatiofide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos laudaliquam substantiam Romam miserant: quem cum hac remisit Epistola, in qua, cum praesens non potest, munit eos contra duplex bellomnia adversa pro Christo sustineant, et cum humilitate, m nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito salutationem praemittit, deinde gratias agit Deo pro eis, implorans eis majora bona, ut virt hoc grave bellum et molestius, in quo quisquis victor exstiterit, illos quos videt inimicos, id est principes mundi continuo superabit; et si illos vicerimus qui sunt prinSuperato enim principe exercitus facile fugatur, sicut ex libro Ju
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ea ꝑ ꝓpħam.ꝙ. añqͣm nascerent᷑ illi erant in
di p̃destinatõne ꝑ gram. Nam in iacob an̾quã na¬
tus feciss aliquid bom. quid diligebat ñ gratui¬
tũ miscđie suȩ donũ: & in esau quid od̾at añqͣm
natꝰ feciss aliqͥd mali nͥ originale pecc̾m: Nam
nec in ulo dilige̾t iusticiã. quã nuilam ille fecerat
neq inisto odiss naturam quam bonã ipse fecerat
S qm̃ rem stupendã de ñdum natis. nec aliqͥd bo
n ł mali agentib pposu̾at scił qd̾ unũ d̾s dilex̾it
alterũ odit. quomͦ hoc recte fiunt: cum nil egissẽt

Expanded text:
ascerentur erat in Dei praedestinatione per gratiam. Nam in Jacob antequam natus fecisset aliquid boni, quid diligebat, nisi gratuitum misericordiae suae donum? et in Esau quid oderat antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret justitiam quam nullam ille fecerat, neque in isto odisset naturam quam bonam ipse fecerat; sed quoniam rem stupendam de nondum natis nec aliquid boni vel mali agentibus proposuerat, scilicet quod unum Deus dilexerit, alterum oderit, quomodo hoc recte fuerit cum nil egissent
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam in auxilio oportuno icl est inueniamus gr̃am
ꝑ quam auxiliemur. ne recedamus uł recidamus in hac
uita. Nunc enini est tempus auxilii ntinc est tempus do¬
noruni. cum post baptismum̃ ꝑeccantes per gratiam in¬
uenire penitentiam possunt. Cum autem thalamus fu̾̃it
clausus cum intrauerit rex uidere recumbentes. cu m
ad sinum patriarche uenẽrint. qui eo facti fuerint dig¬
ni. tunc nialis erit desꝑationis tempus. Nunc autem
dum ad huc agon ꝑmanet & palma pendet. non est de¬
sꝑandum. sedcum fidutia id est sine dubitatione acce¬
dendum ut ꝑ gr̃am in nenamus auxilium oportunum.
Est enim auxilium quod non congruit. Omnis namq¬
U ult ostendere iam
apłs quod multo me¬
lius est testamentũ
hoc autem facit longe
asuꝑioribꝰ instruens¬
ce pͣseminans quas¬
dam ratiorinationes.
łt quia sp̃ualia non
sic introducunt infir¬
mos ut corꝑalia. ideo
de hiis incipit agere.¬
uolens ostendere no¬
num testam̃tum eẽ.¬
melius ueterr: & po

Expanded text:
gratiam in auxilio opportuno, id est inveniamus gratiam per quam auxiliemur, ne recedamus vel recidamus in hac vita. Nunc enim tempus auxilii, nunc est tempus donorum, cum post baptismum peccantes per gratiam invenire poenitentiam possunt. Cum autem thalamus fuerit clausus, cum intraverit rex videre recumbentes, cum ad sinum patriarchae venerint qui eo facti fuerint digni, tunc malis erit desperationis tempus. Nunc autem, dum adhuc agon permanet et palma pendet, non est desperandum, sed cum fiducia, id est sine dubitatione accedendum, ut per gratiam inveniatur auxilium opportunum. Est enim auxilium quod non congruit. CAPUT Vult ostendere jam Apostolus quod multo mus Testamentum Hoc autem facit longius a superioribus instruensaeseminans quasdam ratiocinationes, et quia spiritualia non sic introducunt infiros ut corporalia, ideo de his incipit agervolens ostendere Novum Testamentum emeliu
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. gis. quedam uͦ altiora ꝑtineritia soli¬
xp̃o. quelam humiliora illis taritum sacerdotib conue¬
mentia. Quasi. Per eumposuimus consequi gram et¬
miscdiam qͦd aminori ostenditur. omnis namꝙ ponti¬
fex scd̾m legem ex hominib idest exnumero hominum
assumptus adaliquid dignius. ꝑ quodualet alios iuua¬
re ꝓhominib constituitur ut per eum ĩ peccent adotaio
ut offerat deo dona scił primitias & huimodi ce sacrificia
de animalib ꝓpeccatis dimitendis. Qui condolere. Qiͦ
ex hominib sumit᷑.¬

Expanded text:
legis, quaedam vero altiora pertinentia solto, quaedam humiliora illis tantum sacerdotibus convenientia, quasi per eum omnia possimus consequi graticordiam, quod a minori ostenditur. Omnis namque pontifex, secundum legem, ex hominibus, id est ex numero hominum, assumptus ad aliquod dignius per quod valet alios juvare, pro hominibus constituitur, ut per eum impetrent a Domino ut offerat Deo dona, scilicet primitias et hujusmodi, et sacrificia de animalibus pro peccatis dimittendis. Qui condolere. Quasi dicat: Ex hominibus sumit
Abbreviated transcription (Latin):
id est inter quos ego qui in lege fueram sum primus. id ẽ ma¬
ximus. Peior emmom̃ib sum. quia ꝑsequutor. quo ñ erat pe¬
ior: nemo enim atrior inter ꝑsecutores. Nemo gͦ prior inter
peccatores. Primus gͦ erat non ordine temporis. sed magni¬
tudine iniqͥuitatis. Sed ideo miscdiam consecitꝰ sum. ut xͦ¬

Expanded text:
id est inter quos, ego, qui in lege fueram, sum primus, id est maximus, pejor enim omnibus sum, quia persecutor quo non erat pejor. Nemo enim acrior inter persecutores. Ergo nemo pejor inter peccatores. Primus ergo erat non ordine temporis, sed magnitudine iniquitatis. Sed ideo misericordiam consecutus sum ut
Abbreviated transcription (Latin):
hesitauit quod sibi reddi poterat immolatus. quidari
poterat ñ sꝑatus. Non sibi fecit questionem quasi de con¬
trariis. & sibi aduersantib uerbis dei ꝓmittentis filium
nasciturum. & postea dicentis occide michi filium tuũ.
Sed erat incorde eius fides inconcussa & non deficiens
qua credidit dm̃ quidedit ut ille desenib nasceretur.
re. sed etiam in significatione. Intellexit enim xp̃m sig¬
nificari. cuiꝰ deitas non moritur. selaries herens corm¬
bus inter uepres. idest xp̃icaro laborans inter nideos in
cornib crucis potuit deo offerri spinis iudaicis ante coro¬
nata. Fide & defuturis que ñ uidebantur habita. bñ¬
dixit ẏsaat iacob
ce csau. y saac enĩ
fidem habuit. qua

Expanded text:
haesitavit quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratus; non sibi fecit quaestionem quasi de contrariis, et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis: Occide mihi filium tuum. Sed erat in corde ejus fides inconcussa et non deficiens qua credidit Deum qui dedit, ut ille de senibus nasceretur re, sed etiam in significatione. Intellexit enim Christum significari, cujus deitas non moritur, sed aries haerens cornibus inter vepres, id est caro Christi laborans inter Judaeos in cornibus crucis potuit Deo offerri spinis Judaicis ante coronationem. Fide et de futuris, quae non videbantur habita, benedixit Isaac, Jacob et Esau. Isaac enim fidem habuit qua
Abbreviated transcription (Latin):
sigrtficare uole¬
bant. Et ne quis¬
quererent de qua exierarant. subdit. Et¬
rere. si quidem memiissent ĩpuis patrie de
qua exierant habebant utiq tempus reuertendi. Nunc
autem patet per hoc¬
quod nolebant reuerti.
quod meliorem appe¬
tunt idest celestem pa¬
triam: & quia haric
angłorum in istis ho¬
noratur. sicut ꝑialos
blasphematur: & ideo¬
dens eorum dici uoluit
tanqm illorum soloꝵ¬

Expanded text:
significare valebant. Et ne puquaererent de qua exierant, subdit: Et siquidem meminissent illius patriae de qua exierunt, habebant utique tempus revertendi. Nunc autem, patet per hocod nolebant reverti, quod meliorem appet, id est coelestem patriam, et quia hanc rum. In istis honoratur sicut per malos blasphematur. EDeus eorum dici voluit tanquam illorum solor
Abbreviated transcription (Latin):
sinceram & p̾̃cipuam¬
caritatem & quia ĩ eis
tribus patrib cõsũmanti
magnũ ⁊ mirabile sac¬
m̃tum futuri ppłi sii.
saram & ẏsaac ꝑrebectam iacob ꝑliam & rachel & in
seruitutem sicut abysaac ꝑrebeccam genitus est esau cui
dictum est seruus eris fr̃istui. & ꝑ ancillas genuerunt
non solum in seruitutem ut abraham ꝑagar hymaelẽ.
sed enam inlib̾tatem ut iacobꝑbalam genuit dan. &
neptalim & ꝑrelpham gad. & aser: ita & inpopło
dei ꝑ sp̃nales & bonos nascuntur e boniliberi. sicut ꝑ
pausum illi quib ip̃edicit. imitatores meiestote sicut õe
ego xp̃i. &e maliserui. ut per filippum natus natus est¬
symonmagus. Et ꝑcarnales seruos nascinitur non solum
malimddampnabilem seruitutem qui eos imitantur.
sedd etiam bom in laudabiłem lib̾tatem. quib dicitimi:
que dicunt facite. que autem taeuit facere nolite. hoc
autem sacramentum quisq inpopło dei prudenter
agnoscit. iinitatem sp̃c inuincło pacis. usq in finem

Expanded text:
sinceram praecipuamharitatem: et quia in eis tribus Patribus quodam modo magnum ac mirabile sacramentum futuri populi sui, Saram, Isaac per Rebeccam, Jacob per Liam et Rachel; et in servitutem, sicut ab Isaac per Rebeccam genitus est Esau, cui dictum est: Servus eris fratris tui . Et per ancillas genuerunt non solum in servitutem, ut Abraham per Agar Ismaelem, sed etiam in libertatem, ut Jacob, per Balaan genuit Dan et Neptalim, et per Zelpham Gad et Aser. Ita et in populo Dei per spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illi quibus ipse dicit: Imitatores mei estote sicut et ego Christi ; et mali servi, ut per Philippum Simon magus natus est. Et per carnales servos nascuntur, non solum mali in damnabilem servitutem qui eos imitantur; sed etiam in laudabilem libertatem quibus dicitur: Quae dicunt facite, quae autem faciunt nolite facere . Hoc autem sacramentum quisquis in populo Dei prudenter agnoscit, unitatem spiritus et vinculo pacis usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
quando exigebatur. Eius dextera erigitur ad sacͥficium
ut morerctur. cuiꝰ corelectum est ad fidem ut nasceretur.
Nec fuit religio credentis. contraria deuotioni optempe¬
rantis. Promissionem enim pater puis fideliter tenens
qmper hunc oportebat impleri. quem iubebat occidi. ñ¬

Expanded text:
quando exigebatur. Ejus dextera erigitur ad sacrificium, ut moreretur cujus cor erectum est ad fidem, ut nasceretur. Nec fuit religio credentis contraria devotioni obtemperantis. Promissionem enim pius Pater fideliter tenens quam per hunc oportebat impleri quem Deus jubebat occidi, n
Abbreviated transcription (Latin):
& hii bom sunt pre¬
excaritate pͥuata
eiꝰ uincti supplerent
scientes qm positus
sum inuinculis in
defensione idẽ pro¬
głii. uł positus idẽ¬
firmus &e stabilis
sum indefensione
Quidam autẽ ab hiis
uia mali. annuntiãt
id est expriuato odio.¬
quia aliqñ mecũ
futati sunt. Et ne
uid̾entur correcti.
S existimantes se
pressuram suscita¬
est existimantes¬
einis o hoc ut si quis dep̃dicatione eos¬
culis MeI. accuset. iu me auctorem eiꝰ uin¬
dicent. astutia gͦ simulationis isti xp̃m annuntiabant.
ut possent seditiones excitare apło quasi auctori. qui mł
tos congregau̾at suo coslegio. Ecce quatuor species docto¬
rum distinxit. duas bonorum duas malorum. qui om̃s
annuntiant xp̃m. sed ñ eodem animo. Mali euim ñ
simplici nec ueraci animo xp̃m nuntiabant. boni uͦ puro
animo & fide sincera: om̃s tam̃ eingłio ꝑficiebant. Unde¬
& malos tolerandos. dicit subdens. Quid emm. Quasi.¬

Expanded text:
nt, praeex charitate privata ejus vincti supplerent, scientes quoniam sum in vinculis in defensione, id esgelii. Vel positus, idfirmus et stabilis sum in defensione Quidam autem, ab his diversi quia mali, annuntiant id est ex privato odquia aliquando mecum futati sunt. Et ne viderentur correcti, sed existimantes suscitare pressuram vinst existimantes hoc, ut si quis de praedicatione eos accuset in me auctorem ejus vindicent. Astutia ergo simulationis isti Christum annuntiabant, ut possent seditiones excitare Apostolo, quasi auctori, qui multos aggregaverat suo collegio. Augustinus Ecce quatuor species doctorum distinxit, duas bonorum, et duas malorum, qui omnes annuntiant Christum, sed non eodem animo. Mali autem non simplici nec veraci animo Christum annuntiabant, boni vero puro animo et fide sincera: omnes tamen Evangelio proficiebant. Unde malos tolerandos dicit, subdens: Quid enim. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
plurosefr̃̾ib non inse sedd indomino confidentes. uinculis
meis dest considatione uincłorum meorum. abundanaiꝰ
quam ante andent contra impugnantes. loqui uerbum
aei sine timore. Quasi. Meo eremplo audent confident᷑
pradicare. ita dicentes siuineͥtꝰ loquitur. cur non potꝰ nos:
Constantia enim euis multos anmauit. ñ ut timerent
eungłirare. Alii autem quidam dm̃si apͥorib quia mali
sunt predicant. quidem xp̃m. & hoc faciunt ꝓpter inui¬
diam & contentionem. id est quia inuident mei apłatus
glorie. ce contendunt hab̾e. Quidam autem abhiis dułsi

Expanded text:
plures e fratribus, non in se, sed in Domino confidentes vinculis plures e fratribus, non in se, sed in Domino confidentes vinculis meis, id est in consideratione vinculorum meorum, abundantius quam ante auderent contra pugnantes loqui verbum Dei sine timore. Quasi dicat: Meo exemplo audent confidenter praedicare ita dicentes: Si vinctus loquitur, cur non potius nos? Constantia enim ejus multos animavit, ut non timerent evangelizare. Alii autem, quidam diversi a prioribus quia mali sunt, praedicant quidem Christum. Et hoc faciunt, propter invidiam et contentionem, id est quia invident mei apostolatus gloriae, et contendunt habere. Quidam autem, ab his diversi
Abbreviated transcription (Latin):
q circumdans ab un¬
dantia passionum.¬
Uł ideo ait circa me
q non adinteriora
ꝑtingunt: magis
uenerunt ad ꝓfectum
m̃tum ut mali inten¬
derunt. ad ꝓfectum
uenerunt dico. ita ut¬
uinculorum appare¬
uincula plus annuntiatur. Uł¬
crimine. Qiña namq patienter quelibet mala sustineo.
patet non esse scelus falsitatis quod inme iusta uindicda per.¬
cellat. sed quandam ueritatis uirtutem. qͣm sustinendi for
torio uͭ maiores conueniurit. & incens om̃ib locis. Cum em̃
apłs rome uinctus retrusus esset in carcerem iudomo imꝑa¬
toris. & doceret enͣngłium. & infirmos curaret. multaq
immcula patrarat. multiꝑeum credid̾int. inntm ut do¬
mum ꝑsecutoris. eccłiam fac̾et rolemptoris. & tc̃ manifesta¬
tum est inp̃torio. & in om̃ib locis. idest imꝑatori om̃ib
consulib. & pͥnciꝑib. & minoribis. ꝓꝓter rp̃m illum om̃ia
sustinere talia. Ita ꝓfuerunt eungłio ea que sustineo ut

Expanded text:
ans abundantia passionum. ideo ait circa me, quia non ad interiora tingunt, magis venerunt ad profectum mentum ut mali intederunt ad profectum. Venerunt dico ita vinculorum apparevincula plus annuntiatur. crimine, quia namque patienter quaelibet mala sustineo, patet non esse scelus falsitatis, quod in me justa vindicta procellat; sed quamdam veritatem, quam sustinendi forttorio, quo majores conveniunt; et in caeteris omnibus locis. Cum enim Apostolus Romae vinctus retrusus esset in carcere in domo imperatoris, et doceret Evangelium, et infirmos curaret, multaque miracula patraret, et multi per eum crederent, in tantum ut domum persecutoris Ecclesiam faceret redemptoris; et tunc manifestum est in praetorio et in omnibus locis, id est imperatori et omnibus consulibus et principibus et minoribus, propter Christum talia sustinere. Ita pro Evangelio ea sustineo ut
Abbreviated transcription (Latin):
est in ꝓmissis. ita
nõs sibi fideses milt esse inꝓmissis nr̃is. ł eneamus dico &
consideremꝰ mincem alter scil alterum. ñ it in uideat¬
ce insidietur. sed in
ꝓuocatione caritatis
que inanimo est. or
bonorum oꝑum. scił¬
ut alter alterius ex em¬
plo prouocetur ad di¬

Expanded text:
est in promissis, ita nos sibi vult fideles esse in promissis nostris. Teneamus dico, et consideremus invicem, alter, scilicet alterum, non ut invideat insidietur, sed in provocatione charitatis ae in animo est, et bonorum operum, sciut alter alterius exemplo, provocetur ad d
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinis quib¬
timore ꝑsecitionis¬
credunit. uł propria
presumptione. apeccatorib uł imꝑfectis.
ut iustiuideantur recedurit. Culpat ergo
hic illos semdentes caritatis unitatem. quasi inter alios
nonpossent habitare causa sanctitatis sue. qui potius suo
exemplo debuerunt consolari alios. Unde subdit: Sed
potus consolantes cos. Consolatur laborantem. qui pa¬
riter in labore ꝑsistit. quia subleuatio laboris est insio
conlaborantis. ut initinere fit. Et tantomagis conso¬
lemini quantomagis iuditis diem retbutionis ꝑ passi¬
onem aꝑꝓpinquantem. Quasi. Quo priores estis fini
& p̃mio retributionis. tantomagis instate. ne quis
da est. & amalis ces

Expanded text:
quibtimore persecutioniscedunt, vel propria praesumptione a peccatoribus vel imperfectis, ut justi videantur recedunt. Culpat ergo scindentes unitatem charitatis, quasi inter alios non possent habitare causa sanctitatis suae, qui potius suo exemplo debuerunt consolari alios. Unde subdit: Sed potius consolantes eos. Consolatur laborantem qui pariter in labore consistit, quia sublevatio laboris est visio collaborantis, ut in itinere fit. Et tanto magis consolemur, quanto magis videritis diem retributionis per passionem appropinquantem. Quasi dicat: Quo propiores estis fini et praemio retributionis, aut tanto magis instate, ne quis da est, et a malis ces
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ relinquitur hostia ꝑpectatis. iest ñ tĩum immõ¬
labitur xp̃c. qui est hostia propectatis. id est non relin¬
quitur locus sedẽ hostie. sicut inueteri lege datum est
sepius offerri hostias propeccato. Non enim xp̃c it̃mm
immolandus est propectato quod semel factum est.
& scło non est opus. sedmagis est opusmanere infi¬
de & ueritate. quod si non facis. iudicium dampnati¬
oins te expectat. nisi ꝑpenitentiam renoueris. Unde
subdit. Terribilis auttm. Sed sciendum quocd hic qui¬
dam exurgunt. horũ
uerborum occasione¬
penitentiam auferen
tor post lapsum sur

Expanded text:
jam non relinquitur hostia pro peccatis, id est non iterum immolabitur Christus, qui est hostia pro peccatis, id est non relinquitur locus secundae hostiae, sicut in veteri lege datum est saepius offerri hostias pro peccato. Non enim Christus iterum immolandus est pro peccato: quod semel factum est, et secundo non est opus, sed magis opus est manere in fide et veritate. Quod si non facis, judicium damnationis te exspectat, nisi per poenitentiam renovaris. Et ideo subdit: Terribilis autem. Sed sciendum quod hic quidam exsurgunt, horum verborum occasionoenitentiam auferenttor post lapsum sur
Abbreviated transcription (Latin):
tis hostia. relinquitur iam dico post accep¬
tam noticiam ueritatis idd est quam quamuenissemus
ad fidem. per quam quidam securi surit. quasi num¬
quam ꝑituri sinit. attende quod non ait. uolentib
pectare. sed uoluntariȩ peccaritib. quia uoluntarns ẽ.
qui m aliquo assiduns est: uolens qui ad tempis. Per
hoc signifitat ꝑ seuerantes usꝙ irfinem. Nel ita iam¬

Expanded text:
. Non relinquitur jam dico, post acceptam notitiam veritatis, id est postquam venissemus ad fidem per quam quidam securi sunt, quasi nunquam perituri sint. Et attende quod non ait volentibus peccare, sed voluntarie peccantibus, quia voluntarius est qui in aliquo assiduus est, volens qui ad tempus; per hoc ergo significat perseverantes usque in finem.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc expettemus sed peniteamus. Terribilis autem. Qĩ
Non relinquitur hostiaꝓpetatis. sed relinquitur
quedam terribilis expectatio indicii hec pena interim
est: & ignis emulatio idest infestatio id est ignis in¬
festans. que consumptura est aduersarios scił xp̃i:
quod probat ꝑminus. Nam quis faciens irritam

Expanded text:
hoc exspectemus, sed poeniteamus. Terribilis autem. Quasi dicat: Non relinquitur hostia pro peccatis, sed relinquitur quaedam terribilis exspectatio judicii; haec poena interim est, et ignis aemulatio, id est infestatio, id est ignis infestans quae consumptura est adversarios Christi. Quod probat per minus. Nam quis faciens irritam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑale id est originale quod ꝑcarns concupiscentiam tra¬
ħitur ablitum est aquabaptismi. ꝑ hoc ostenditur.
quod non fides sola. sedbona uita cum uirtutib queri¬
tur. In de hortatur ad ea que conueniunt fidei subdens.
indeclinabilemut non ad terrena dedinemus confessio¬
nemspeinr̃e que est de eternis. id est teneamus &e con¬
fessionem &e spem que est causa eius. que spes non est ua¬
cua nec confundit. Fidelis enim est idest uerax in pro¬
missis aeus. qui reꝑ¬

Expanded text:
porale, scilicet originale quod per carnis concupiscentiam traporale, scilicet originale quod per carnis concupiscentiam trahitur, ablutum est aqua baptismi. Per hoc ostenditur quod non fides sola, sed bona vita cum virtutibus quaeritur. Inde hortatur ad ea quae conveniunt fidei, subdens: indeclinabilem, ut non ad terrena declinemus, confessionem spei nostrae, quae est de aeternis, id est teneamus confessionem et spem quae est causa ejus, quae spes non est vacua, non confundit. Fidelis enim est, id est verax in promissis Deus qui re
Abbreviated transcription (Latin):
sensu. Uidetur enim panis. & tamen est uere xp̃i caro.
quod fit ut augeatur fidei meritum: quia non habet
fides m̃ntum. cuihumana ratio id est hurcianus sensus
prebet exꝑimeritum. Per uelamen gͦ id est carnem.
que uelata sumitur. ꝑmuanet uia illaꝑuia: & ꝑ hoc
quodille sacerdos semꝑ interpellat ꝓnobis. Uñ subdit.
et ꝑsacerdotem scilicet xp̃m pre om̃nib magnum suꝑ
domum id est popłm dei. &e hanc habentes fiduciam
hanc fiduciam. & hanc habentes. & habentes sacerdotẽ
pellandum pro nob̾: accedanus adintroitum sc̃orum cũ
uero corde. i est cum uero inteslectu. & nonsimulato. &
si hoc non potest esse saltem accedamus inplenitudine.
fidei id est iplena fid̾e. quia nichil horumiam est uisi¬
bile. nec sacerdos nec hostia. quod &e deberaus & possu¬
mus. quia sumus asꝑsi corcla id est sp̃uali asꝑsione ha¬
berius corda mundata a conscientia mala idest a consu
Et abluti sumus corꝑa aqua munda scił pectatum cor¬

Expanded text:
sensui. Videtur enim panis, et tamen vere est caro Christi: Quod fit ut augeatur fidei meritum, quia non habet fides meritum, cui humana ratio, id est humanus sensus praebet experimentum. Per velamem ergo, id est carnem quae velata sumitur, permanet via pervia, et per hoc quod ille sacerdos semper interpellat pro nobis. Unde subdit: Et per sacerdotem, scilicet Christum prae omnibus, magnum super domum, id est populum Dei, et hanc habentes fiduciam,hanc fiduciam, et hanc habentes, et habentes sacerdotem pellandum pro nobis, accedamus ad introitum sanctorum, cum vero corde, id est cum vero intellectu et non simulato. Et si hoc non potest esse, saltem accedamus in plenitudine fidei, id est in plena fide. Quia nihil horum jam est visibile, nec sacerdos, nec hostia, quod et debemus et possumus, quia sumus aspersi corda, id est spirituali aspersione habemus corda mundata a conscientia mala, id est a conscet abluti sumus corpus aqua munda, id est peccatum cor
Abbreviated transcription (Latin):
sumus quod intea¬
bimus in sancta sco¬
rum idest celestia ꝑ
uiam id est quemin¬
ti sumus denobis.
quia nullus ante il
postea nulli fideliũ
clausa fint. Et illam
idest per carnem suam.

Expanded text:
intrabimus in Sancta srum coelestia per viam, id est quem inti sumus de nobis, quia nullus ante illostea nulli fidelium clausa fuit, et illam id est pe
Abbreviated transcription (Latin):
uantib noxia eẽ dix̃. nͥ dispensatorie custodiantur. Et scd̃m
ꝓderit. Qina circumtisio iam ñ solum ñ ꝓdest sed etiam ob¬
esti añ quara noua inciꝑet p̾dicatio opotant cͥcumtidi. ñc
autẽ lege fidi succedente. nicħ ꝓderit fideli addita cirtũ¬
cisio. sed oberit: maiꝰ enimmalum est ex lib̾o fieri sernũ¬
qͣm nasci. Testificor autẽ
lum malum uob̃ erit. s¬
etiam testificor rursum.
siẽ olun añfidem. omni¬
homini uidõ uł gentili
çircumcidenti se ꝓhaben¬
est unũse legis faciende¬
uerse legis faci¬
lia debet implere. quod

Expanded text:
a esse dicit, nisi dispensatorie custodiantur; et secundum a esse dicit, nisi dispensatorie custodiantur; et secundum is, quia circumcisio jam non solum non prodest, sed etiam obest. Antequam nova inciperet praedicatio oportuit circumcidi, nunc autem lege fidei succedente nihil proderit fideli addita circumcisio, sed oberit; majus enim malum est ex libero fieri servuam nasci. Testificor. Quasilum malum vobis erit, setiam testificor rursum, sicut olim ante fidem, omnhomini, Judaeo vel gentili circumcidenti se, pro habenest universae legis faciendersae legis facilia debet implere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gis noxium erat ea quasi noxia ꝓ hib̾e in his omnib usq
ad quos durare debuerant. Gentiles uͦ exdiũso ueliti pa¬
riete ad eundem lapidem angularem nementes ũ erant
adtalia cogendi. Si qui uͦ hiis qui excͥcumcisione uene¬
rant. talib ꝙ sacram̃tis adhuc dedĩti erant. ultro uellent
sic̃t̃ thimotheus conferre ꝯgruentiam. ñ erant ꝓhibendi. s
fides que renelata est eisiam imbutos inuenerat illa tene¬
re: ne uideantur imꝓbata. potiꝰ qm t̾cnnata. Gentib nͦ ñ
sunt imponenda. ne uideantur aut ñ causa ꝓmittendi xͥ
instituta. aut ad huc ꝓmittere: sed cessando iam appare¬
ant sigua futꝰ᷑ fuisse. que eum honore panlatim deseren¬
do erant sepelieuda. ũ ut saclegia gentuma fugienda. pꝰ¬
tea uero tanquam cum honore seprstta sint. axp̃ianis om¬
nib irreꝑabiliter deserenda. Ierommus aũ ista legalia
post xͥ pasionem. siue in eis spes ponat᷑. si ue non: obser¬

Expanded text:
gis noxium erat ea quasi noxia prohibere in his hominibus, usque gis noxium erat ea quasi noxia prohibere in his hominibus, usque ad quos durare debuerant. Gentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed fides quae revelata est eis, jam imbutos invenerat, illa tenere, ne videantur improbata potius quam terminata. Gentibus vero non sunt imponenda, ne videantur aut non causa promittendi Christi instituta, aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus irreparabiliter deserenda. Hieronymus autem ista legalia post Christi passionem sive in eis spes ponatur sive non, obser
Abbreviated transcription (Latin):
bis ꝑerit. ditum est hoc. qui sdco uolebant
cirtũeidu. quod aliter se putabant in xp̃o saluari ñ posse.
Hoc enim animo. hac uoluntate. ista intentione. quisqͥs
tune cͥtumtidebatur. xp̃e ei nichil ꝑderat. Illos gͥ arguit.
norem a quo mandata sunt obseruabant. intelligentes &
qua p̃nuntiande ueritatis ratione manc̾ata s int: e quo¬
usq debeant ꝑdurare. Illa enim que significationis causa
p̃cepta sunt que gr̃e reuelatione latiꝰ in notescente. necesse
nierat ab holeri iustificare neminem pot̾ant: ñ id̾o tñ fue¬
rant tanquã diabolica gñtium saclegia fugienda. etiam
cum ip̃a gr̃a iani ceꝑat reuelari que ũbris talib fuerat p̃¬
nuntiata. Inde est qđ timotheum iudea matre. & greco
patre. natum cͥcumcidit apłs. & ip̃e morem huiꝰnodi cu¬
stodiuit. ñ simulatione fallati. sed consilio prudenti. sixtũ¬
cisio enim & cet̾a legalia ita natis & iustitutis ñ erant nox¬
ia. licet iam non eẽnt significandis futuris necessaria. ma¬

Expanded text:
Eis itaque dictum est hoc, qui ideo volebant circumcidi, quod aliter putabant in Christo se salvari non posse. Hoc enim animo, hac voluntate, ista intentione quisquis tunc circumcidebatur. Christus ei nihil proderat. Illos igitur arguit norem a quo mandata sunt observabant, intelligentes et qua praenuntiandae veritatis ratione sint mandata, et quousque debeant perdurare. Illa enim quae significationis causa praecepta sunt, quae gratiae revelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, justificare neminem poterant: non ideo tamen fuerant tanquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est quod Timotheum Judaea matre et Graeco patre natum circumcidit Apostolus, et ipse morem hujusmodi custodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Circumcisio enim et caetera legalia ita natis et institutis non erant noxia, licet jam significandis futuris necessaria non essent, ma
Abbreviated transcription (Latin):
NI te idest firma fide. firo pede. ꝑ manete in
lib̾tate & nolite contineri iugo seruitutis idẽ lege que
inseritutem generat. Et addit it̾um. ñ q̃r prius gala¬
the legem custodierint. sed dumͥcucisionis & legaliũ
obseruationũ iugo se subiciebant qͣ ad eosdem reũteban¬
tur cultus quibꝰi ydolatͥa añ seruiebant quia ñ est leuior
hec legis seruitus quam ydolatͥe. Ecce. Quasi. Nolite¬

Expanded text:
fide, fixo pede permanente in libertate. Et nolite contineri jugo servitutis, id est lege quae in servitutem generat. Et addit, iterum, non quia prius Galatae legem custodierint, sed dum circumcisionis et legalium observationum jugo se subjiciebant, quasi ad eosdem revertebantur cultus, quibus in idololatria ante serviebant, quia non est levior haec legis servitus, quam idololatriae. Ecclesiae. Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
pe st̃ suꝑiora ad uidendum. ut d̾s tͥnitas: nrã¬
equalia st̃ ad conuitiendũ ut angłi qͥb eqͣbim
in futuro: s mͦ inferiores sumꝰ. Drã st̃ inferiora
ad dñandũ. Et st̃ quedam nẽ suꝑiora. ut subli¬
mes angłi ⁊ uniu̾sa celestia di ministeria. q̃ mͦ
nrã sunt ñ dm̃o s usu sic̾ res dñi famuloꝵ st̃. ñ¬

Expanded text:
periora ad videndum, ut Deus trinitas; nequalia ad convivendum, ut angeli, quibus aequabimur in futuro, modo vero inferiores sumus; nostra sunt inferiora ad dominandum, et sunt quaedam nunc superiora, ut sublimes angeli et universa coelestia Dei ministeria, quae modo nostra sunt non dominio, sed usu, sicut res domini famulorum
Abbreviated transcription (Latin):
de extiori honore ꝓbat auctoritate scͥpture. Subdens. Dicit etũ¬
ti scił p̃dicatoribus
catorib sumere ne¬
cessaria. ut dominꝰ
inenugłio dicit.¬
dignus est oꝑarins
m̃cele sua. unde ui¬
res reparet in labore.
Quia solet qui corri¬
habita occasione fa¬
cile accusatur. con¬
tra hoc monit duẽs
it trib testib. Duo suf¬
ticiunt. si adẽ ꝓbatisunt. Hoi ideo dicte. quia ñ facile est¬
accusanda ꝑsona. tam alti ordinis. ut sit uice xp̃i. Peccanteᷤᷤ
autem id est hoc testimonio. scił duorum uł trum conuit¬
tos pettasse. uł percantes qni manifesti sunt argue coram
omnib ut ceteri scił p̾sbiteri uł subditi timorem habeant.
in enuangłio. Si pectau̾it inte frat̃ tius. dorripe illum in¬
ter te ce ip̃sum solum: apłs dicit. pectantes coram om̃ib
argue. Controũsia
ista uidetur. apło

Expanded text:
de exteriori honore probat auctoritate Scripturae, subdens: Dicit ede exteriori honore probat auctoritate Scripturae, subdens: Dicit eti, scilicet praedicatoribus, catoribus sumere necessaria. Et, ut Dominus in Evangelio dicitDignus est operarius mercede sua . Unde es reparet in labore. Quia solet qui corrihabita occasione facile accusatur, conra hoc monet dicens: ut tribus testibus. Duo sufficiunt, si a Deo probata sunt. Hoc ideo dicit, quia non facile estaccusanda persona tam alti ordinis, ut sit vice Christi. Peccantes autem, id est hoc testimonio, scilicet duorum vel trium convictos peccasse. Vel, peccantes, qui manifesti sunt, argue coram omnibus ut caeteri, scilicet presbyteri vel subditi timorem habeant. in Evangelio: Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum . Apostolus dicit: Peccantes coram omnibus argue. Controversia hic videtur. Apo
Abbreviated transcription (Latin):
obserna. & hoc ettã
ut p̾sbiteri qui be¬
ne presunt uita ce¬
doctrina. digniha¬
beantur a subditis
bent. sed &terreno. ut ñ contͥstentur indigentia sumptuũ
ce gaudeant obedientia sp̃ualium. Instantior enum fit. si
ñ humilietur inopia. & crescit millo auctoritas. cu mui¬
aes se etiam in p̃senti sui laboris fructum ꝑciꝑe. ñ ut habun¬
det. seilut ñ deficiat: tatita enim merces debet eẽ enͣugłiran¬
tiregnum dei. ut nec contͥstetur nec extollatur. Necessitans
gͦ est acciꝑe unde uiuitur. caritatis est p̃bere ñ tamen ueslia¬
le est ut enͣngłiumi ꝓ hiis p̃dicetur. Sieninsic uendunt mag¬
namrem. ꝓuiliuendut. Accipiunt gͦ sustñtationem necessi¬
tate appło. iñcedem dispensationis adomuno. Non eruma
popło ralditur quasi merces illis qui sibi incaritate eunge¬
lii seruiunt. sedtanqͣm stipendium datur. quo ut possint
laborare pascantur. Et ille dupplex honorexibendus est om̃ib
in exhortatione scientium. c doctrina nescientium. Deinde

Expanded text:
observa, et hoc etiam ut presbyteri qui bene praesunt vita eoctrina, digni habeantur a subditis,ed et terreno, ut non contristentur indigentia sumptuum, et gaudeant obedientia spiritualium. Instantior enim fit 217 si non humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere; non ut abundet, sed ut non deficiat. Tanta enim merces debet esse evangelizanti regnum Dei, ut non contristetur, nec extollatur. Necessitatis ergo est accipere unde vivitur, charitatis est praebere: non tamen venale est Evangelium ut pro his praedicetur. Si enim sic vendunt, magnam rem vilipendunt. Accipiant ergo sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim a populo redditur quasi merces illis qui sibi in charitate Evangelii serviunt, sed tanquam stipendium datur: quo ut possint laborare, pascantur, et ille duplex honor exhibendus est quidein exhortatione scientium, et doctrina nescientium. Deinde