comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ dñm᷑ scił ut noueris eum miscditer
dare cum dat: miscdit̾ auserre cũ tollit.
slec te credas a miscd̃ia eiꝰ derelinqui: qui
t aut blandit᷑ dando ne deficias: aut corri¬
pit exultantẽ ne ꝑeas. Siue gͦ in donis. siue

Expanded text:
 scilicet ut noveris eum misericorditer dare cum dat, misericorditer auferre cum tollit; nec te credas a misericordia ejus derelinqui, qui tibi aut blanditur dando, ne deficias; aut corripit exsultantem, ne pereas. Sive ergo in ejus donis, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tramꝰ. Titulus huiꝰ psalmi ẽ. laus ipsi
dauid. Et q̃m dictus ẽ dauid. qͥ uenit
ad nos ex semine dauid. ipse autẽ rex
nr̃ ẽ regens nos & introducens in regnũ
suũ: intelligit᷑ laus ipsi dauid. laus ipsi¬

Expanded text:
 titulus Psalmi est, «Laus ipsa David.» Et quoniam dictus est David, qui venit ad nos ex semine David , ipse autem rex noster est, regens nos, et introducens nos in regnum suum: intelligitur «Laus ipsi David,» Laus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
norantiã.& errorẽ. Nam nͥ amaret: unde di¬
ceret. pat̃ ignoses illis. qͥa nesciunt qͥd facũ
Deinde natꝰ in solitudine: qi solus ita natꝰ. pas¬
sus in teneb̾ͥs iudȩoꝵ. t̾aquã in nocte: in p̃ua¬
ricatione. tãq̃m in ruinis. Qd postea: Nigi

Expanded text:
diceret, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ? Deinde natus in solitudine, quia solus ita natus; passus in tenebris Judaeorum tanquam in nocte, in praevaricatione tanquam in ruinis: quid postea? «Vigi
Abbreviated transcription (Latin):
głs indues ilła :⁊ corona exultatioĩs suꝑpones
t̾. Clamant gͦ cõpediti quãdiu st̃ in uincłio
disciplinȩ dĩ. in qua st̃ exercitati martẏres:
bus. Qd enĩ ꝑsecutores occidendo fecer̃t: nͥ
ut cõpedes soluerent᷑. & in coronas ꝯu̾teren¬

Expanded text:
exsultationis superpones tibi» . Clament ergo compediti, quamdiu sunt in vinculis disciplinae Dei, in qua sunt exercitati martyres: sbus. Quid enim persecutores occidendo fecerunt, nisi ut compedes solverentur, et in coronas conver
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾atione erit: quȩ ex om̃ib gen̾ationib
colligit᷑. ⁊ in una redigit᷑. Ipsa particeps erit.
ȩt̾nitatis suȩ. Cȩterȩ gen̾ationes implendis
tẽporibꝰ generant᷑: ex quib illa iȩt̾nũ regn̾a¬
bit᷑: mutata uiuificabit᷑: erit idonea por¬
tare. te. uires accipiens a te. Initio tu dñe

Expanded text:
generatione erit, quae de omnibus generationibus colligitur, et in unam redigitur; ipsa particeps erit aeternitatis tuae. Caeterae generationes implendis temporibus generantur, ex quibus illa in aeternum regeneratur; mutata vivificabitur, erit idonea portare te, vires accipiens a te. «In gene
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ex muliere: factũ sub lege. E ubi syon
Ut eos qͥ sub lege erant. redimera. Primũ ergo
illi plusqm qͥngenti fr̃s: unde illa deinceps
multitudo. cui erat anima una ⁊ cor unũ
rebis sẏon. qr uenit tẽpꝰ ut miserearis er:¬

Expanded text:
ubi Sion? «Ut eos qui sub Lege erant redimeret» . Primitus ergo illi plus quam quingenti fratres , inde illa deinceps multitudo, cui erat anima una et cor unum reberis Sion, quoniam temp
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: aiãm aut̃ ñ posst̃ occidẽ: qͥa eũ ti¬
mebant. qͥ ht̃ potestatẽ ⁊ corpꝰ ⁊ animam
ꝑdere ingehennã. Nisi enĩ cõpedibꝰ huiꝰ
timous ligati essent martyres: qñdo illa
omĩa dura.⁊ molesta sustinerent a ꝑsecu¬
toribꝰ suis: cũ eis liberũ fuerit facere qͦo
cogebant᷑. & euadere qd̾ patiebant᷑: S alli¬
gauerat eos ds̃ istis cõpedib duris qͥde &
molestis ad tempꝰ: s tolerandis ꝓpt ꝓmissa
eiꝰ. Cui d̃r. Propt̾ u̾ba labioꝵ tuoꝵ : ego cus¬
todiui uias duras. Gemĩdũ qͥds̃ ẽ in istis cõ

Expanded text:
a eum timebant qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehennam ignis . Nisi enim compedibus timoris hujus ligati essent martyres, quando illa omnia dura et molesta sustinerent a persecutoribus suis, cum eis liberum fuerit facere quod cogebantur, et evadere quod patiebantur? Sed alligaverat eos Deus istis compedibus, duris quidem et molestis ad tempus, sed tolerandis propter promissa ejus, cui dicitur: «Propter verba labiorum tuorum, ego custodivi vias duras» . Gem
Abbreviated transcription (Latin):
mẏst̾ium. id̾o eã datã. ut crescente. peccato
humiliarent᷑ suꝑbi: humilati ꝯfiterent᷑: con¬
fessi sanarent᷑. Istȩ st̃ inȩ. occultȩ. quas notas
fecit ds̃ morsi. ꝑ que legẽ dedit: q̃ peccatum
abundauit. ut suꝑhabundaret gr̃a. Nec eru¬
delit̾ hoc fecit ds̃: s osilio medicinȩ. Aliqͣndo
enĩ uidet᷑ sͥ homo sanꝰ. ⁊ egrotat: ⁊ qͦd egro

Expanded text:
mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, quas notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim vid
Abbreviated transcription (Latin):
miserator in nr̃a. Longanimis:⁊ multũ mise¬
ricors. Qd enĩ tã longanime: qͥd tã multum
in miseuia: Pecrat᷑ & uiuit᷑. Accedt peccata:
auget᷑ uita. Blasphemat᷑ cotidie: & facit solem
suũ oriri suꝑ bonos ⁊ malos. Uocat undiq ad
correptionẽ.: ad pęnitentiã. Uocat beneficiis

Expanded text:
misericors Dominus, longanimis et multum misericordiae». Quid tam longanimem? quid tam multum in misericordia? Peccatur et vivitur; accedunt peccata, augetur vita: blasphematur quotidie, et facit solem suum oriri super bonos et malos . Vocat undique ad correction
Abbreviated transcription (Latin):
tur aqͥla cũ senectute corporis p̾ssa fueritim¬
moderatione rostri crescentis. cibũ capere non
comedendi. L anguescit nimis utrãq rẽ: e ȩta¬
mensura reparandȩ qͣsi iuuentutis aqͥlȩ. cłr
collidere ⁊ ꝑcutere ad petrã. ipsũ qͣsi labium
suꝑiꝰ qͦ nimis crescente edendi adit̾ claudit᷑:
atq ita ꝯterendo illud ad petrã excutit: & ca

Expanded text:
tur aquila, cum senectute corporis pressa fuerit, immoderatione rostri crescentis cibum capere non comedendi languescit nimis; utraque re, et aetamensura reparandae quasi juventutis, aquila dicitur collidere et percutere ad petram ipsum quasi labium suum superius, quo nimis crescente edendi aditus clauditur: atque ita conterendo illud ad petram excutit, et caret
Abbreviated transcription (Latin):
impleat ds̃ ꝓmissa sua. Post hȩc dura. qͦ
cõmemorauit euenisse illi ppło. ⁊ illi regno.
ne ibi putaret᷑ ds̃ impleuisse qͦd ꝓmiserat :
& ñ daret alterũ regnũ in xp̃o. cuiꝰ regni
ñ erit finis : alloqͥtur eũ ꝓpħa. & dicit.

Expanded text:
impleat Deus promissa sua. Post haec dura quae commemoravit evenisse illi populo et illi regno, ne ibi putaretur Deus implevisse quod promiserat, et non daret alterum regnum in Christo, cujus regni non erit finis; alloquitur eum Propheta, et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
implenda. Propt̾ ꝓmissa gͦ quȩ p̃dicta suis
ad dauid: ex pectabant homines ea impleri
truxit ea in dauid: ut cũ uides in illo non
impleta quȩ necesse ẽ impleri: queras alterũ.
in qͦ ostendant᷑ impleri. Ita enĩ dictũ ẽ. de¬
nimꝰ tam̃ maiorẽ adoratũ a minore: cum¬
ri a maiore: ut cũ in illis duob p̾cedentibꝰ
uideris ñ impletũ: expectes duos popłos.
in quib impleat᷑. qͦd ñ m̃dax ds polliceri
dignat᷑. Ecce ex semine tuo dix̃ dauid
de semine dauid. in illo impleta putaret᷑.
& flagitares ꝓmissũ. Bene gͦ r̃. Tu uͦ rep¬

Expanded text:
ristus, implenda. Propter promissa ergo quae dicta sunt ad David, exspectabant homines ea impleri truxit ea in David. Ut cum vides ea in illo non impleta quae necesse est impleri, quaeras alterum, in quo ostenderentur impleri. Ita etiam in s majorem adoratum a minore, cumri» ; ut cum in illis duobus praecedentibus videris non impletum, exspectes duos populos, in quibus impleatur quod non mendax Deus polliceri dignatur. «Ecce ex semine tuo,» dixit David, de semine David in illo putaretur impleta. et flagitares promissum
Abbreviated transcription (Latin):
statim solatiũ. Qui ꝑseuerau̾it inqͥt usq
in finẽ. hic saluus erit. Attendit iste ce ti¬
muit: & abundantia iniqͥtatũ turbatus
extendit se ad ꝑseuerandũ: &e uidit lon¬
gam uiã. Et qͥa ꝑseuerare magnũ ẽ & dif¬

Expanded text:
statim solatium: «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendit iste, et timuit; et abundantia iniExtendit se perseverare, et vidit longam viam; et quia perseverare magnum est et dif
Abbreviated transcription (Latin):
ad qͦdagt̃ inuitant. Ponne cũ eos uides
forte in illis sordib ꝓspari. diicersᷤ taliũ¬
delectatione factoꝵ: Et si ñ consentis: saltem
inuenisti qͦd expugnes. Quom gͦ tͥ ñ noce¬
bat: qͥ laboras uincere. qͦd fecit in corde tuo:¬
ferri in malas libidines. & in ꝑnitiosas uo-¬
habebitis inimicos. Tacere possunt: occul¬
tare inimicitias suas posst: amare uos ñ

Expanded text:
ad quod agit invitat. Nonne cum eum vides forte in illis sordibus prosperari, duceris taliudelectatione factorum? Etsi non consentis, saltem invenisti quod expugnes. Quomodo ergo tibi non nocebat, qui laboras vincere quod fecit in corde tuoferri in malas libidines et in perniciosas vohabebitis inimicos. Tacere possunt, occultare inimicitias suas possunt, amare vos non
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ loqͥ: Non enĩ attendit qͥd loquat᷑. dũ loqͥt᷑.
Non potest fieri iste ut dirigat᷑. Qualis gͦ de¬
bet ẽẽ seruus di. accensus illis carbonibus.
& ipse carbo salutaris effectus: qualis ẽẽ
debet: Ut optet magis audire. quã dicere:
sicut scͥptum ẽ. Sit autẽ om̃is homo uelox

Expanded text:
attendit quid loquatur, dum loquatur. Non potest fieri ut iste dirigatur. Qualis ergo esse debet servus Dei, accensus illis carbonibus, et ipse carbo salutaris effectus? qualis esse debet? Ut magis optet audire quam dicere, sicut scriptum est, «Sit autem omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Quando uultũ suũ amauerunt: in
sudore uultus sui panẽ manducauert̃.
Redeant: & deterso sudore. finitis labori¬
b. ꝑeunte gemitu. ueniet illis facies tua:
abundans sufficientia. Nam post resur¬

Expanded text:
tuo. Quando vultum suum amaverunt, in sudore vultus sui panem manducaverunt . Redeant, et deterso sudore, finitis laboribus, pereunte gemitu, veniet illis facies tua abundans sufficientia. Nihil qu
Abbreviated transcription (Latin):
habent in faucib. & hamũ. Ibi ẽ quo dele¬
ctant᷑: ibi ẽ quo trahant᷑. Dicat᷑ gͦ ne derelin-¬
quas me. ne forte exaltentur: id ẽ ñ de me tri¬
umphent: ñ de me gaudeant. Caput cir¬
cuitꝰ eorũ: labor labioꝵ ipsoꝵ oꝑiet eos. Me
inquit umbra alarũ tuaꝵ. teget: obũbrasti
enim mͥ in die belli. Ipsos qͥ teget: Caput
curiutꝰ eoꝵ:. ipsa ẽ suꝑbia. Quid ẽ circuitus
eoꝵ: Ut curũ eant. &e ñ stent: in girũ eant
erroris: uͥ it̾ ẽ sine fine. Qui enĩ in longum
it: aliunde incipit: alicubi finit. Qui in gi¬
rum it: nusquã finit. Ipse ẽ labor impioꝵ
qui demonstrat᷑ in alio psalmo euidentiꝰ.
In cueuitu impii ambulant. S curciutus
eoꝵ caput. suꝑbia ẽ: qͥa miciũ om̃is peccati¬
suꝑbia. Ipsa ẽ labor labioꝵ ipsoꝵ. Omĩs
enĩ suꝑbus fictus ẽ: om̃is fictꝰ mendax. La¬
borant homines loqui m̃datiũ: nã u̾itatẽ
tota facilitate loquerent᷑. Ille enĩ laborat:

Expanded text:
bus et hamum: ibi est quo delectantur, ibi est quo trahuntur. «Ne derelinquas me, ne forte exaltentur:» id est, non de me triumphent, non de me gaudeant. 13. cuitus eorum, labor labiorum ipsorum teget eos.» Me, inquit, umbra alarum tuarum teget: obumbrasti enim mihi in die belli. Ipsos quid teget? «Caput circuitus eorum:» ipsa est superbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris, ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» . Sed circuitus eorum caput, susuperbia «labor labiorum ipsorum?» Omnis enim superbus fictus est, omnis fictus mendax. Laborant homines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat
Abbreviated transcription (Latin):
carbo flagrans. Carbo erat apł̃s paulus: qͥ
pͥus fuit ꝑsecutor & blasphemus. & iniuri¬
osus. niger &e extinctus: miscdiam uͦ conse¬
cutus. accensus ẽ. De celo uox xp̃i accendit
illũ: & in eo ꝑiit tota nigredo. Cȩpit fer¬
uens spu. quo accendebat᷑. alios accendere.
dunt suꝑ istos malos: &e deieiunt illos. In
alios enĩ ueniunt ut accendant᷑: in alios
ut deiciant᷑. Inde ipse carbo dicebat. Qui¬
busdam sumꝰ odor mortis in mortẽ: quib
dam odoruitȩ in uitã. Uident enĩ iustos
flammantes sp̃u: candentes luce: & eis in¬

Expanded text:
carbo flagrans: qualis carbo erat Apostolus, qui prius fuit persecutor et blasphemus et injuriosus, niger et exstinctus; misericordiam vero consecutus , accensus est de coelo: vox Christi accendit illum; periit in eo tota nigritudo, coepit fervens spiritu quo accendebatur, accendere. dunt super istos malos, et dejiciunt illos? alios enim veniunt, ut accendantur; in alios, ut dejiciantur: ipse enim carbo dicebat, «Quibusdam sumus odor mortis in mortem, quibusdam sumus odor vitae in vitam» . Vident enim justos flammantes spiritu, candentes luce, et eis in
Abbreviated transcription (Latin):
ero. Dñe dñe uirtus salutis mex̧. Et unde
spero: qͥa tu es salutis meȩ unrtꝰ: Obum¬
brasti suꝑ caput meũ in die belli. Ec̃ce di¬
fictos bonos: pugno intꝰ contͣ concupiscen¬
tias meas: q̃m uideo aliam legẽ repugnan¬
ransin hoc bello: respexit ad gr̃am di. Et qͥ
iam ceꝑat estuare &e arescere: tanquã umbrã
brasti suꝑ caput meũ in die belli. S adhuc¬
ñ ẽ securꝰ. Nam subiunxit. Non tradas me
dñe a desiderio meo peccatori. Ecce in qͦ mͥ
ualebit u̾braculũ tuũ tut estꝰ ñ patiara me¬
qͣntũlibet seuiret: Seluert̃ enĩ in martyreᷤ
iniqui: traxerunt eos cathenis. ligauert care¬
peccatori. Tu enĩ desidio tuo: facis locũ di¬
abolo. frena desid̾ium: & ñ cadis in laqueũ
ꝑat desid̾ium ait possimꝰ refrenare qͦ rapiebam̃:
ce ñ ita estuemꝰ ut ad laqueũ ꝑducam᷑. Cogita

Expanded text:
«Domine, Domine, virtus salutis meae.» Et unde spero quia tu es virtus salutis meae? «Obumbrasti super caput meum in die belli.» Eccfictos bonos, pugno intus contra concupiscentias meas; quoniam «video aliam legem inrans in hoc bello, respexit ad gratiam Dei; et quia jam coeperat aestuare et arescere, tanquam umbram brasti super caput meum in die belli;» id Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori.» Ecce quo mihi valebit umbraculum tuum, ut aestum non patiar a mequantumlibet saeviret? Saevierunt enim in martyres iniqui; traxerunt eos, catenis ligaverunt, carcepeccatori. Tu enim desiderio tuo locum diabolo perat desiderium, ut possimus refrenare quo rapiebamur, ut non ita exaestuemus, ut ad l
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq in labiis bona locunt᷑. Audistiˢ
seditio. si scisma. si hereses. si contradictio
turbulentatñ hoc erũpit nͥ de illis cogita¬
tionib quȩ tegebant᷑: & qͣndo labia bonũ
tota die. sine int̾missione significat. id est
toto tempore. ynde & sequit᷑. Acuerunt
linguã suã sic̃ serpentes: uenenũ aspidũ
rare ut pungat: In serpente aũ astutia ẽ.
& dolus nocendi: ꝓpterea etiã serpit. Non eñ
uł pedes habertut eiꝰ uestigia cũ uenit audi¬
ant᷑. In eiꝰ itinere uelut lenis ẽ tractꝰ. s ñ re
ctus. Ita gͦ repunt & serpunttad nocendũ
habentes occultũ uenenũ &e sub leni contra¬

Expanded text:
im seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis cogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona lm dictum est, «tota die,» Sine intermissione significat, id est, toto tempore. 6. «vers. 4. Acuerunt linguas suas sicut serpentes.» Si adhuc udinem. In serpente maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia cum venit audiantur. In ejus itinere velut lenis est tractus, sed non est rectus. Ita ergo repunt et serpunt ad nocendum, habentes occultum venenum et sub leni conta
Abbreviated transcription (Latin):
longã. Omĩs peccator ꝑseuerans in peccatiᷤ
suis: addit peccata peccatis. Et cũ deberet
accusatione peccati sui corrigi: defesione
duplicat. qͦd confessione posset auferri. Pra¬
uitat̾e conexã ducit in longũ: & ñ cogitat
suadent eis facere mala. quȩ ipsi faciunt.

Expanded text:
a omnis peccator perseverans in peccatis suis, addit peccata peccatis; et cum deberet accusatione peccati sui corrigi, defensione duplicat quod confessione posset auferri, vitas sibi connexa ducitur in longum, et non cogitat eis suadent facere mala quae ipsi faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
supplantare gressus meos. Adhuc potest
carnalit̾ accipi. Habet quisq mimicũ:
in negocio cogitat ei fraude facere. &e au¬
ferre pecuniã: qͥ adu̾sat᷑ in cõmuni nego¬
tio. Habet qͥs inimicũ uicinũ: cogitat ma¬
lum in gerere domui eiꝰ. aliqͥd de re ipsuiᷤ
supplantabunt. si teimpedierint in uia di:
ut illud qͦd rectũ intendebas. titubet aut

Expanded text:
supplantare gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius s, si te impedierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Septies inqͥt in die laudẽ dixitͥ. suꝑ iudi¬
cia iusticiȩ tuȩ. Septies in die qͦd ait. signifi¬
cat semꝑ. Solet ẽẽ qͥppe istẽ numerꝰ uniu̾si¬
acdditꝰ ẽ quietis: ce ꝑ septẽ dies currentes
& recurrentes. tẽpora uniu̾sa uoluunt᷑.
Nec ob aliud dictũ ẽ. septies cadet iustꝰ.
liatus. ẜ ñ puaricatꝰ: alioqͥn ñ erit iustuᷤ.
slam ꝓ omi genere tͥbulationis. qͣ in ꝯfpe¬
ctu hoĩs deicit᷑. positũ ẽ septies cadit. & ꝓ
eo qͦd ex ipsis omĩb tͥbulationib ꝓfi̾eit.
positũ ẽ resurgit. Satis illustrat in eo libro
osequens sententia p̾cedentẽ. Ibi em̃ seqͥt᷑.
Impii aũ infirmabunt᷑ in malũ. Hoc ẽ
itaꝙ iusto septies cadere &e resurgere: in
om̃ib malis ñ infirmari. Merito gͥ septieᷤ
in cie laudabit eccłia dnm̃ suꝑ iudicia
iusticie ipsiꝰ: qͥa cũ tẽpꝰ ẽt ut udiciũ inci

Expanded text:
Septies in die laudavi te, super judicia justitiae tuae. Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universictus est quietis ; et per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, . Nam pro omni genere tribulationis, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia justitiae ipsius; quia cum tempus esset ut judicium i
Abbreviated transcription (Latin):
illis scandalũ. Multa gen̾ant᷑ ad ꝑturbatio¬
nẽ hominiᷤᷤ &e uxor plerũꝙ decepta serpen¬
tis insidiis animũ uiri exagitare conat᷑. .e
pat̾ fidẽ filii frequent̾ irridet: & uir suȩ
ꝯiugis m̃tẽ temptat obꝓbriis. S in hi oĩb
suꝑat iustꝰ. & dicit. Qͥs nos seꝑabit a carita¬
te xp̃i: Tribulatio. anangustia. an ꝑsecu¬
tio: Quotiens benefacta cͥmii dant᷑. qͦti¬
ens uirtꝰ obꝓbrio ducit᷑. qͣtiens ipsa ingͣta
ẽ gr̃a: Uendidit iustꝰ facultate ᷤ suaᷤ: dis¬
pensauit pauꝑib: nichil dͥ reliqͥt. Contẽp¬
nit᷑ plerũꝙ in ipsa eccłia. qͥa diues ẽẽ desi-¬

Expanded text:
ctum. Multa generantur ad perturbationem hominis: et uxor plerumque decepta serpentis insidiis animum uiri exagitare conatur et pater fidem filii frequenter inridet et uir suae coniugis mentem temptat obprobriis. sed in his omnibus superat iustus et dicit: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio? quotiens benefacta crimini dantur, quotiens uirtus obprobrio ducitur, quotiens ipsa ingrata est gratia! uendidit iustus facultates suas, dispensauit pauperibus, nihil sibi reliquit: contemnitur plerumque in ipsa ecclesia, quia diues esse desi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ medicam̃tũ. quo uulneris acerbitas
mitigat᷑: Suꝑ uulnꝰ oleum infundit᷑ ut
lioris eloquii. & pacifici sermonis suauitate
mitescit Sunt fom̃ta uerboꝵ st̃ medicam̃¬
tiȩ abolet᷑. St̃ legis uincła: qͣ ñ adurant
s magis liberent alligatos.¬

Expanded text:
si medicamentum, quo uulneris acerbitas mitigatur? super uulnus oleum infunditur, ut lioris alloquii et pacifici sermonis suauitate mitescit. sunt fomenta uerborum, sunt medicameuirus aboletur. sunt legis uincula quae non adurant. sed magis liberent alligatos
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui de testimoniis tuis: qi mȩt̾num
fundasti ea. Testimonia dñi mȩt̾num ab
illo dicit eẽ fundata÷⁊ hoc se initio cogno¬
uisse. testat᷑. nec aliunde cognouisse: quã de.
ipsis utiq testimoniis. Quȩ. st̃ ista testimo¬
maꝰ inqͥb testatꝰ ẽ ds. daturũ se ẽẽ regnu̾
filiis suis sempit̾nũ: & qr hoc ꝑ unigenitẽ
se daturũ testatꝰ ẽ. de qͦ dictũ ẽ. ⁊ regnieiꝰ
qndo res ipsa uidebit᷑ ꝓpt̃ qm̃ credenda
nc̃ testimonia reqͥrunt. sẜ ido bñ intelli¬

Expanded text:
cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum se regnum suis filiis sempiternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus quando res ipsa videbitur, propter quam credendam nunc testimonia requiruntur. Et id
Abbreviated transcription (Latin):
Retͥbuebat bona ꝓ malis: qm telabat illos
do tã uehem̃t᷑ ⁊ ardent᷑: ut eo relo tabe.¬
factũ se dicera. Iili aũ inimicitias ob hoc
liatꝰ do. etiã ipse suos diligebat inimicos.
⁊ eos telabat do: dolens ⁊ tabescens qͦd eẽnt.
d̃i. qͣ fłãma dilectionis arderet :Ignitũ inqͥt:
eloquiũ tuũ uehem̃t᷑. ⁊ seruus tuus dilex̃.
illud. Merito relabat in suis inimicis cõpa¬
tiens: q̃a fuerant obliti u̾ba dĩ. Ad hoc enĩ¬
eos flagrabat addiicere: qͦd ipse flagrantis.¬
rim: nͥ lapidi in qͦ ignis latet. Qmanu
qͥdẽ frigidus tenet᷑. s ꝑcussus ferro ꝑ sem.¬
tillas emicat: atq hoc emittit ignẽ qͥ post.
ardeat: qd priꝰ manu frigidu tenebat. Sie
&̃ enĩ sic u̾ba sacri eloquii. quȩ qͥdẽ ꝑ nar-¬
rationẽ lit̾e frigida tenent᷑ is siqͥs hȩc as¬
pirante cło. intento intellectu pulsauerit.
de misticis eiꝰ sensibꝰ ignẽ ꝓducit: ut in
eis u̾bis pt᷑ animꝰ sꝑalit̃ ardeat: quȩ priꝰ

Expanded text:
m zelabat illos Deo tam vehementer et ardenter, ut eo zelo tabefactum se diceret; illi autem ob hoc liatus Deo, etiam ipse suos diligebat inimicos, et eos zelabat Deo, dolens et tabescens quod essentDei qua flamma dilectionis arderet: «Ignitum,» inquit, «eloquium tuum valde, et servus tuus dilexit illud.» Merito zelabat in suis inimicis cor impoenitens, qui fuerant obliti verborum Dei: ad hoc enim flagrabat eos adducere, quod ipse flagrantisrim, in quo ignis latet, qui manu quidem frigidus tenetur, sed percussus ferro per scintillas emicat. Atque hoc emittit ignem, qui post ardeat, quod prius manus frigidum tenebat: sic etenim sic verba sunt sacri eloquii, quae quidem per narrationem litterae frigida tenentur. Sed si quis haec aspirante Domino intento intellectu pulsaverit, de mysticis ejus sensibus ignem producit, ut in eis verbis post animus spiritaliter ardeat, quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatẽ dõ: scõꝵ ẽ usitata ꝯfessio. Ita regi¬
na hester. ita sc̃s damel. ita tres uiri in ca¬
mino: ita eoꝵ scĩtatis alii socii ꝯfitentur.
Q ueri aũ potest. quomͦ hic dictũ sit. omnes
iuȩ u̾itas: cũ in alio psalmo legat᷑. eniu̾sȩ

Expanded text:
itatem, sanctorum est usitata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae veritas;» cum in alio psalmo legatur, «Universae
Abbreviated transcription (Latin):
secut᷑a sit. a ꝯtradicentib &e ꝑseq̃ntib cũ
Sic aũ ds saluos martyres fecit: cũ eos in aĩañ
ꝑmisit occidi. Clã scd̾m carnẽ uana salus
hoĩs. P otest ce sic accipi. fiat manꝰ tua. ut
manꝰ di xp̃c intelligat᷑ iuxta illud ysaie:
&e brachiũ dñi cui reuelatũ ẽ. Non enĩ erat¬

Expanded text:
secutura sint a contradicentibus et persequentibus, cum Sic autem Deus salvos martyres fecit, cum eos in anima non permisit occidi: nam secundum carnem vana salus hominis . Potest et sic accipi. «Fiat manus tua,» ut manus Dei Christus intelligatur; juxta illud Isaiae, «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
u̾se aũ st̃ quȩ a sinistͥs st̾: ut intelligeremꝰ
Non nouiuos. Porro ut ostenderet qͦ fru¬
ctu uias ꝗͦa dextͥs st̃ .i. uias iustoꝵ nouerit
dñs: continuo subiecit. Ipse enĩ rectoᷤ faci¬
et gͥsus tuos: & iinera tua i pace ꝓ ducet.
Eece quare ait cẽ iste: Seruaui manda

Expanded text:
e a sinistris:» ut intelligeremus «Non novi vos» . Porro ut ostenderet quo fructu vias quae a dextris sunt, id est justorum, noverit Dominus, continuo subjecit: «Ipse enim rectos faciet gressus tuos, et itinera tua in pace producet» . Ecce quare ait etiam iste, «Custodivi manda
Abbreviated transcription (Latin):
uerit eccłiam. sanguis ȩccłiȩ: quanta ex il¬
la sem̃te seges toto orbe surrexerit: Uł alit̾.
potest dicere. E goinfirmꝰ & peccator timeo
tant: scõs aduiuant. s tam̃ iuuabunt etiã
peccatorẽ: licet diu̾so mͦ. Sc̃s iudicuĩs adiuuat᷑:¬
saluus fiat. sic tñ qͣsi ꝑignẽ. Nouissime ꝓroꝰ¬

Expanded text:
verit Ecclesiam sanguis Ecclesiae? quanta ex illa semente seges toto orbe surrexerit? 7.unt me. ego infirmus, ego peccator timeo tant; sanctos adiuuant. sed tamen iuuabunt etiam peccatorem, licet diuerso modo. sanctus adiuuabisaluus fiat, sic tamen quasi per ignem. fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nullꝰ scandalũ omĩno patiat᷑: ñ sic
homines sc̃ȩ cuiꝰq ꝓfessionis attendat. ut
fides eiꝰ ex eoꝵ morib pendeat: ne aliqͥb
cadentib. qͦs ꝓmagno habebat. ipsescã¬
dalo ꝑeat: s ipsã legẽ diligat: & erit ei pax
ꝓfuisset antiqͥs mandata dĩ dilexissẽmn¬

Expanded text:
autem nullum scandalum omnino patiatur, non sic homines sanctae cujusque professionis attendat, ut fides ejus ex eorum moribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei legem diligat, et erit ei pax profuisset antiquis Dei dilexisse m
Abbreviated transcription (Latin):
more ꝑcat amor: uͭ castꝰ ẽtimor. Sic a filiᷤ
piis patrestim̃t᷑. &e amant᷑ sic pudica ꝯuinx
uirũ & timet ne ab illo deserat᷑: e amat ut
fruat᷑. Si gͦ pat̾ homo. & ꝯiuinx homo &e ti¬
meri & amari debet: multomagis. pat̾ nr̃
minũ s uͥtute formosuᷤ. A qͥb enĩ diligit᷑
lex di:nͥ a qͥb diligit᷑ ds̃: Quid ht̃ bonis filiiᷤ
triste. lex patris: An qͣ̃m quẽ diligit. corri¬
pit. ce flagellat omnẽ filiũ quẽ recipit: At

Expanded text:
more pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater homo, et conjux homo, et timeri et amari debet; multo magis Pater nosminum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At
Abbreviated transcription (Latin):
pati ñ debet: qͥa pusilloꝵ ẽ exagitari scanda¬
lo. uñ &e dñs ait. Qcũꝙ scandalitau̾it unũ
de pusillis istiᷤ minimis: qͥ i me credunt.
sion solũ pusillos. s etiã minimoᷤ dix̃ q̃s ꝑ¬
t̾bant scandala. E ido graui penȩ obnorꝰ¬

Expanded text:
pati non debet; quia pusillorum est exagitari scandalo. Unde et Dominus ait: Quicumque scandalizaverit unum de pusillis istis minimis . Non solum pusillos, sed etiam minimos dixit, quos perturbant scandala; et ideo gravi obno
Abbreviated transcription (Latin):
dũ gratis ꝑsecunt᷑: int̾dũ ñ grati. Gratiꝰ ꝑ¬
secunt᷑. apud quẽ nichil suũ inueniunt. &e
eũ subiugare contendunt. Non gratiꝰ ꝑse¬
cunt᷑ eũ. qͥ se eoꝵ dederit potestati: &e in
possessionẽ scłi totꝰ intrau̾it. In suos eni ui
re dñantiũ uendicant: atq ab his m̃ce¬
d̾e iniqͥtatis efflagitant. Bene hoc martyr
dicit. qͥa iniuste ꝑsecutionũ torm̃ta sustine¬
at: qͥnicħ rapuerit. nullũ uolentꝰ opp̾sserit.
nulliꝰ sanguinẽ fuderit. nulła iniustam¬

Expanded text:
dum gratis persecuntur, interdum non gratis. gratis persecuntur apud quem nihil suum inueniunt et eum subiugare contendunt, non gratis persecuntur eum. qui se eorum dederit potestati et in possessionem saeculi totus intrauerit. in suos enim iure sibi dominatum uindicant atque ab his mercedem iniquitatis efflagitant. Bene hoc martyr dicit, quod iniuste persecutionum tormenta sustineat, qui nihil rapuerit, nullum uiolentus oppresserit. nullius sanguinem fuderit, nullius
Abbreviated transcription (Latin):
uaui mandata tua. & testimonia tua.
Quare: Qͥa om̃siuiȩ mee in conspectu tuo.
Tanqͣ diceret. Si au̾tisses a me faciẽ tuã
custodirẽ. Custodiui gͦ. qͥa om̃s uiȩ mee in
conspectu tuo. Propitio qͥppe & adiuuante
ꝯspectu. uoluit intelligi dm uidere uiã
suas: sic̃ orauit qͥ dixit. Ne au̾tas faciẽ tuã
a me. sam utiꝙ facies dñi ẽ. & suꝑ facien¬
tes mala: ut ꝑdat de t̾ra memoriã eoꝵ. t
sic ꝓfecto iste dixit uias suas ab illo uide¬
rias sic̃ nouit dñs uiam iustoꝵ: &e sic̃ ait
moysi. Scio te pre om̃b. Nam si hoc eũ ñ
adinuaret gͣdientẽ. qͦd uiȩ eiꝰ sunt in ospe¬
ctu dñi: ñ diceret. ido se mandata & te

Expanded text:
i madata tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam,custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas fa me» . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus vias justorum , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» . Nam si hoc cum non adjuvaret gradientem, quod ejus viae sunt in conspectu Dei, non diceret ideo se custodisse
Abbreviated transcription (Latin):
Qdͥ uͭ supͦ dictũ ẽ. qͥa legẽ tuã ñ sũ oblitꝰ. huic
ꝯgruit qͦd infra ẽ ꝓpt̾ el oqͥũ tuũ unufica me.
Ipsũ enĩ eloquiũ cdi ẽ lex ꝗͣ ñ ẽ oblitꝰ: ut se ex¬
altandꝰ humiliaret. Ad ipsã uͦ exaltationẽ
ꝑtinet qͦd ait uiuifica me.: qͥa sc̃oꝵ exaltatio.
iustificationes tua ñ exquisiert̃. Qͥs enĩ te
discernit o tu qͥ dixisti. longea peccatorib
salus: qͥs te discernit a pecatorib ut ñ a te
longe. s tecũ sit saluse Hoc te nãꝙ disc̾nit:
cationes exqͥsisti. Nonne tu es qͥ pauloante
dicebas. clamaui in toto corde exaudi me
qͦd ñ accepisti: G abillo ad quẽ clamasti: ut
eas inqͥreres accepisti. Ipse gͥ te disc̾nit ab ei̾:
a quib ꝓpte̾a longe ẽ salus: qͥa iustificatio¬

Expanded text:
 supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod ait, «Vivifica me;» quia sanctorum exaltatio justificationes tuas non exquisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a peccatoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te nempe discernit, on accepisti ? Nonne tu es qui paulo ante dicebas, «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, m?» Ergo ab illo ad quem clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
imuienta. Ex ea nãꝙ parte. qua dicit iste
mandata tua ñ sum oblitus. inuenta ẽ. s
ꝑ eos qͥ mandata dĩ eligunt. colligunt. di¬
ligt̃. adhuc querit᷑: & ꝑ sui pastons sanguinẽ
fusũ atꝙ disꝑsũ in omĩb gentib inuenit᷑.¬

Expanded text:
ur. Ex ea namque parte, qua dicit iste, «Mandata tua non sum oblitus,» inventa est; sed per eos qui mandata Dei eligunt, colligunt, diligunt, adhuc quaeritur, et per sui pastoris sanguinem fusum atque dispersum, in omnibus gentibus invenit
Abbreviated transcription (Latin):
ad unũquẽq fideliũ referam᷑ ⁊ ad ꝓprieta¬
tẽ rei gestȩ sepe ꝯtingit. ut tali noctis tẽ¬
pore uigilet amor di ⁊ magno surgentis
orationis affectu ñ expectet᷑ s p̃ueniatur
qt pt᷑ galli cantũ ꝯsueuit tẽpꝰ ẽẽ orandi.¬
Quãqm si uelimꝰ intelligere inmaturũ tẽpus
noctis huiꝰ. anteꝙ̃. uenisset plenitudo tẽꝑis.
in carne: nec t̾ẽ ȩcclia tacuit. s p̃ueniens
istã mat̾itatẽ ꝓpħando clamauit:⁊ inu̾bis
dĩ sꝑauit. potentis facere qͦd ꝓmisit: ut in se¬
mine abrahȩ b̾ndicerent᷑ om̃s gentes.  id̾o¬

Expanded text:
ad unumquemque fidelium referamus, et ad proprietatem rei gestae; saepe contingit ut tali noctis tempore vigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit equam si velimus intelligere immaturum tempus noctis hujus, antequam venisset plenitudo temporis, taretur in carne ; nec tunc Ecclesia tacuit, sed praeveniens Istam maturitatem, prophetando clamavit, et in verbis Dei speravit potentis facere quod promisit, ut in semine Abrahae benedicerentur omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
fit ab orantibꝰ. si sonitu uocis corporalis
creporis uoce: aliũ quẽlibet hommĩe potest
latẽre. ñ dm̃. Siue gͦ cũ uoce carmis. qͣn
id opꝰ ẽ. siue cũ silentio ad d̾m oramꝰ: cor¬
de clamandũ ẽ. Est aũ clamor cordis:
toto corde clamat᷑: qñdo aliunde ñ cogi¬
tat᷑. Tales orationes rarȩ st̃ multis: crebre
aũ paucis: om̃s uͦ utrũ ciuꝙ̃. nescio. Talẽ.
suam commemorat orationem: qͥ cantat
hunc psalmum dicens.
lamaui in toto corde: exaudi me

Expanded text:
fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis mtoto corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens: «Clamavi in toto corde meo; exaudi me,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscentias: quȩ solent qͦ minꝰ rectũ sit
nr̃m impedire iudiciũ. Quauis aũ siue
rectũ sine pͣuũ in nr̃i sermonis usu iudiei¬
iudicate: tam̃ hoc loco ita positũ ẽ iudi¬
cũ tãꝙͣ. si rectũ ñ fuerit. ñdebeat iudiciũ
nominari. Alioqͥn ñ sufficere dicere. feci
iudiciũ: s diceret᷑ feci iudiciũ rectũ. Hoc

Expanded text:
minus rectum sit, nostrum impedire judicium. Quamvis autem sive rectum, sive pravum, in nostri sermonis usu judicirectum judicium judicate» : tamen hoc loco ita positum est judicium, tanquam si rectum non fuerit, non debeat judicium nominari; alioquin non sufficeret dicere, «Feci judicium,» sed diceretur, Feci rectum judicium. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mandata tua. Ne scilicet ꝑ infirmitatem
negẽ. Salus qͥppe animȩ agit. ut. fiat quod
faciendũ eẽ cognoscit:⁊ usq ad mort̾ẽ cor¬
poris. si hoc flagitat extrema tẽptatio. pro
testimonioꝵ diunoꝵ ueritate certet᷑. U̾bi
aũ ñ est salus: succu̾bit infirmitas. & no¬

Expanded text:
monia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem. Salus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagitat extrema tentatio, pro testimoniorum divinorum veritate certetur: ubi autem non est salus, succumbit infirmitas,
Abbreviated transcription (Latin):
Multist̾ enĩ qͥ dicta sapientiȩ studiosissime
uoł̃t: ut ñ ꝑ mores. qͦs iubet sapientia ꝑ
hominum laudẽ. quȩ ẽ uana gła. Nongͦ
sapientiã quȩr̃t. ⁊ qnͣdo eam quęrunt:
etiã qͦd imꝑat. oꝑet᷑. Ds ẽ enĩ qui oꝑat᷑
in nob̃. ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓ bona uoluntate.

Expanded text:
Multi enim sunt qui dicta sapientiae studiosissime habere; ut non per mores quos jubet sapientia, phominum laudem, quod est vana gloria. Non ergo sapientiam quaerunt et quando eam quaerunt; etiam quod imperat operetur; Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate :
Abbreviated transcription (Latin):
uulus ꝯfitetur. Os meũ inqͥt aꝑui ⁊ at¬
rendo. pulsando:⁊ sitiens hausit sp̃m bo¬
nũ: unde faceret qͦd ꝑ se ipse ñ poterat.
mandatũ sc̃m. iustũ ⁊ bonũ. Si enĩ nos
cũ simꝰ mali. nouimꝰ bona data dare. filisᷤ

Expanded text:
vulus confitetur: «Os meum,» inquit, «aperui, et atrendo, pulsando; et sitiens hausit Spiritum bonum, unde faceret, quod per seipsum non poterat, mandatum sanctum et justum et bonum . Si enim nos cum simus mali, novimus bona data dare filiis
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥb paruulis: nͥ humilib ⁊ infirmis e Noli
gͦ suꝑbire: noli de tua quȩ nulla ẽ uͥtu¬
te p̾sumere: & intelliges qͣre sit a bono
d̾o bona lex data. quȩ tam̃ uiuificare ñ
posset. Ad hoc enĩ dataẽ. ut de te. magno
paruulũ faceret: ut te ad facienda legẽ
uires de tuo ñ habere monstrarae: ac sic
opis indigꝰ ⁊ egenꝰ ad grãm ꝯfugeres. &
clamares. Miserere mei dñe. qm̾ infirmꝰ
sũ. Hoc gͦ scrutando intellexit hic paruu¬

Expanded text:
 parvulus, nisi humilis et infirmus? Noli ergo superbire, noli de tua, quae nulla est, virtute praesumere; et intelliges quare sit a bono Deo bona lex data, quae tamen vivificare non possit. Ad hoc enim data est, ut te de magno parvulum faceret, ut te ad faciendam legem vires de tuo non habere monstraret; ac sic opis indigus et egenus ad gratiam confugeres, et clamares: «Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum» . Hoc ergo scrutando intellexit hic parvu
Abbreviated transcription (Latin):
tantomagis efficit᷑ qͥs ꝙ bonꝰ filiꝰ: qͣnto lar¬
gius dat᷑ ei a patre sp̃c bonꝰ. Deniq iste¬
adhuc petit. Os quidẽ aꝑuit. ⁊ attraxit
sp̃m: s adhuc ad patrẽ pulsat. ⁊ querit.
Bibit: s qnͣto suauiꝰ sentit : tanto ardentiꝰ
adhuc sitit. Audi u̾ba sitientis. Respice
in eos fȩcisti. qͥ diligunt nom̃ tuũ: qͣm
ut diligerent te. tu prĩ dilexisti eos. Sic.
uelut causa querẽt᷑. quȩ nos diligere
rige scd̃m eloquiũ tuũ: ut ñ dñet᷑ mei
om̃is in iusticia. Ubi qͥd aliud dicit: quã
rectũ ⁊ liberũ nie fac. scd̾m ꝓmissũ tuũ:
donante do. diligat d̃m: Diligendo enĩ
d̃m diligit se ipsũ: ut diligere salubriter
possit ⁊ ꝓximũ. sic̃ seipsũ. Inqͥb p̾ceptis: to¬
a całupniis hominũ. ut cꝰtodiã mandata
tua: Si reuera illi homines qͥ crimina.
obitiunt. ñ calu̾̃pniant᷑. si falsa st̃. qͥd ẽ
qͦd se redimi desiderat a calũpniis homi¬
nũ:i. a cͥminibꝰ falsis. quȩ illi nocere non

Expanded text:
tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius datur ei a Patre spiritus vel adhuc petit. Os quidem aperuit, et attraxit spiritum; sed adhuc ad Patrem pulsat, et quaerit: bibit, sed quanto suavius sensit, tanto ardentius adhuc sitit. Audi verba sitientis: «Respicein eos fecisti, qui diligunt nomen tuum; quoniam ut diligerent te, prius dilexisti eos. Sic , «Deum:» et velut causa quaereretur, quae nos diligere rige secundam eloquium tuum, et non» «dominetur mei omnis iniquitas.» Ubi quid aliud dicit quam, Redonante Deo diligat Deum? Diligendo enim Deum, diligit seipsum, ut diligere salubriter possit et proximum sicut seipsum: in quibus praeceptis toa calumniis hominum, et custodiam mandata tua?» Si vera illi homines crimina objiciunt, non calumniantur: si falsa, quid est quod se redimi desiderat a calumniis, id est a criminibus falsis, quae illi nocere non
Abbreviated transcription (Latin):
bilia de lege cdĩ ꝯsiderat: qͥ sp̃ali¬
ter litt̾e u̾ba discutiens. quȩ int̾r mag¬
nitudo lateat. pensat. An ñ ẽ mirabile. qͣn
aliud auribꝰ sonat: atq aliud exit ad intel¬
sum mirandũ. ⁊ cur ita sit ꝑscrutandũ.
qͦd d̾s bonꝰ bona p̃cepit eis. ⁊ dederit bonã
legẽ: qͦs eadẽ lex iustificare ñ posset. nec
ulla eẽt ex bona lege. iusticia. Nempe mi

Expanded text:
bilia de lege Dei considerat, quia, spiritaliter litterae verba discutiens, quae interius magnitudo lateat pensat. An non est mirabile quando aliud auribus sonat, atque aliud exit ad intelmirandum, et cur ita sit perscrutandum, quod cum Deus bonus bona praeceperit, eis tamen dederit bonam legem, quos eadem lex vivificare non posset, nec ulla esset ex bona lege justitia. «Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
osum. In testam̃to aũ uet̾i latentẽ grãm
tanꝙͣ uelo int̾posito ñ intelligentes qͦd sig¬
nificabat᷑ qñ in faciem moysi intendere ñ
ualebant: ꝓpt̾ mercedẽ t̾renã atq carnałe.
dĩ mandata facere conabant᷑. neq faciebãt:
qi ñ ipsa. s aliud diligebant. Unde illa ñ
erant oꝑa uolentiũ: s: õnera potiꝰ inuitoꝵ.
Cũ ipsa mandata diligunt᷑ suꝑ aurũ ⁊ lapi¬
dẽ p̃tiosũ multũ: om̃is p̃ ipsis mandatis
t̾rena ẽ merces uilis: nec ulla ex parte
cõparant᷑ quȩcũq alia hominis bona. his
bonis qͥb ipse homo fit bonꝰ. Propt̾ea inqͥt¬
ad omĩa mandata tua dirigebar. qr dilige¬
bã: & illis rectis ut etiã ipse rectꝰ fierẽ. dilec̃¬
erat: omne uiã iniquã odio habui. Unde
enĩ fieri pot̾at: ut iniquã uiã ñ odisset. di.¬
ligens rectã: Nã sic̃ aurũ ⁊ lapidẽ p̾tiosum¬
multũ si diligeret: odisset ꝓfecto q̃cqd ei
di mandata diligebat: oderat uiã iniqͥta

Expanded text:
stamento autem veteri latentem gratiam, tanquam velo interposito, non intelligentes, quod significabatur quando in faciem Moysi intendere non valebant , propter mercedem terrenam atque carnalem Dei mandata facere conabantur, neque faciebant; quia non ipsa, sed aliud diligebant. Unde illa non erant opera volentium, sed onera potius invitorum. Cum vero ipsa mandata diliguntur super aurum et lapidem pretiosum multum, omnis prae ipsis mandatis terrena vilis est merces; nec ulla ex parte comparantur quaecumque alia hominis bona, his bonis qad omnia mandata tua dirigebar. Quia illis rectis, ut etiam ipse rectus essem, dilect, «viam iniquam odio habui.» Unde enim fieri poterat, ut iniquam viam non odisset diligens rectam? Nam sicut aurum et lapidem pretiosum si diligeret, odisset profecto quidquid ei Dei mandata diligebat, oderat iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tuam: nͥ p̃uaricationis iniqͥtate eiꝰ integͥ¬
tatẽ ñ custodiert: Oportebat gͦ ut suꝑbiᷤ.
⁊ de lib̾tate sui arbitrii p̾sum̃tibꝰ lex daret᷑ :
qͣ p̃uaricata qͥcũq cõpuncti humiliarent᷑:
ñ iã ꝑ legẽ. s ꝑ fudẽ ad subuenientẽ. con¬
current grãm. Dissipata gͦ lege: tempꝰ
fuit. ut ꝑ unigenitũ filiũ dĩ miscdia mit
teret᷑. Lex enĩ subint᷑uit. ut habundaret.
delictũ: qͦ delicto lex dissipata ẽ:⁊ oportii¬
no iã tẽpore. xp̃c aduenit: ut uͥ abundaũ
delictũ. suꝑhabundare ⁊ gr̃a. Id̾o inqͥt¬
ꝑ sp̃m sc̃m qͥdatꝰ ẽ nob̃. P ropt̃ qͦd & ipse dñ
dicit. Non ueni soluere legẽ: s ad ĩplere.¬

Expanded text:
tuam,» nisi, Praevaricationis iniquitate, ejus integritatem non custodierunt? Oportebat ergo ut superbis et de libertate sui arbitrii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata quicumque compuncti humiliarentur, non jam per legem, sed per fidem ad subvenientem currerent gratiam. Dissipata ergo lege, tempus fuiteretur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum , quo delicto Lex dissipata est; et opportuno jam tempore Christus advenit, ut ubi abundavit delictum, superabundaret gratia . Imandata Dei, quae timore non poterant. Gratia quippe Dei «diffunditur c
Abbreviated transcription (Latin):
am testimonia tua. Nũqm ẽ int̾mittendas
ista peticio. Non enĩ sufficit accepisse intel¬
lectũ.⁊ dĩ testimonia didicisse: nͥ sẽꝑ ac
ȩt̾nȩ. Testimonia qͥppe dĩ. qͣnto fit qͥsq in¬
telligentior: tantomagis magisq siciunt᷑.¬

Expanded text:
am testimonia tua.» Nunquam intermittenda est am testimonia tua.» Nunquam intermittenda est ista petitio. Non enim sufficit accepisse intellectum, et Dei testimonia didicisse, nisi semperaeternae. Testimonia quippe Dei, quanto fit quisque intelligentior, tanto magis magisque sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixꝰ aitendit᷑. Propt̃ qͦd p̾figuiandũ.
moyses dõ miserante. ac iubente exalta.¬
uit in heremo similitudinẽ serpentis in
ligno: ut similitudo carnis peccati eru¬
cifigenda p̃figuraret᷑ in xp̃o. Hãc intuen¬
tes salutiferã crucẽ: om̃e całupniantiũ
suꝑboꝵ uirꝰ expellimꝰ. Qm prois̾ etiã iste
qͣsam᷑ ualde intente intuens: ait. Ocl̃i mei
defecer̃t in salutare tuũ: ⁊ in ȩloqͥũ iusticiȩ
carnis peccati. peccatũ ꝓ nob̾ fecit: ut simꝰ
iusticia di in ipso. In huiꝰ gͥ eloquiũ ĩticie
dĩ defecisse dicit ocłos suos ardent̾ ⁊ sicien¬
ter intuendo: dũ memor infirmitatis
humanȩ diuinã in xp̃o desiderat grãm.¬
Dropt̃ qͦd sequit᷑. fãc cũ seruo tuo scđ̃m mi¬
sccdĩam tuã: ñ utiq scd̾m iusticiã meã. Et ĩti:¬
ficationes tuas doce me. Illas ꝓculdũbio:
qͥb ds facit iustas. ñ ipsi sẽ. Seruus tiuiꝰ sũ
m̃s. ñ seruus tuus. Da mͥ intellectũ: ut sci¬

Expanded text:
crucifixus attenditur. Propter quod praefigurandum Moyses Deo miserante ac jubente exaltavit in eremo similitudinem serpentis in ligno , ut similitudo carnis peccati crucifigenda praefiguraretur in Christo. Hanc intuentes salutiferam crucem, omne calumniantium superborum virus expellimus: quam prorsus etiam iste quodammodo valde intente intuens, ait, «Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et in eloquium justitiae carnis peccati , peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . In hujus igitur eloquium justitiae Dei defecisse dicit oculos suos, ardenter et sitienter intuendo, dum memor infirmitatis humanae, divinam in Christo desiderat grait . Fac cum servo tuo secundum misericordiam tuam. Non utique secundum justitiam meam. Justificationes tuas doce me. Illas procul dubio, quibus facit justos, non ipsi se. Servus tuus sum meus, non servus tuus. «Da mihi intellectum, et sci
Abbreviated transcription (Latin):
entia mea. Deniq sequit᷑. Suscipe ser¬
uũ tuũ in bonũ: ñ calũpnient᷑ me suꝑbi.
Illi impellunt. ut cadã in malũ: tu excipe
in bonũ. Qui aũ int̾pretati ft̃. ñ całupni¬
ent᷑ me: grecã locutionẽ. secuti st̃. latinȩ
lingue minꝰ usitatã. Anforte hãc ht̃
uim cũ dr̃. ñ calupnient᷑ me. qmͣ habere
maxima ẽ. si homines hoc loco accipiun¬
tur suꝑbi: qͦd a nob̃ mortuũ całupniant᷑
coli. Humilitas qͥppe ipsa xp̃iana. xp̃i
morte insinuat᷑: cõm̃dat᷑q diuinit᷑ꝰ. Hec

Expanded text:
 123. Denique sequitur: «Excipe servum tuum in bonum; non calumnienter mihi superbi.» Illi impellunt, ut cadam in malum; tu excipe in bonum. Qui autem interpretati sunt, «Non calumnientur me,» graecam locutionem secuti sunt, latinae linguae minus usitatam. An forte habet vim cum dicitur, «Non calumnientur me,» quam haberet vel maxima est, si homines hoc loco accipiuntur superbi; quod a nobis mortuum calumniantur coli. Humilitas quippe ipsa christiana, Christi morte i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. fluit cũ impetu: s transit᷑a ẽ. Torrenteᷤᷤ
enĩ dicunt᷑ fluuii.: qͥ repentinis ymbribꝰ
cresct̃. Magnũ habent impetũ. Siqͥs in¬
currerit trahit᷑. s in qͦ dñs ñ ẽ. In qͦ aut̃
dñs ẽ: transit torrentẽ aĩa ipsiꝰ. Unde scĩ

Expanded text:
cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uenindatꝰ sub pecc̃o. Ecce unde facti su
Qͥs nos uendidit: Nos ipsi qui ꝯsensimꝰ se¬
ductori. Uende nos potiumꝰ redimere nos ñ
possumꝰ. Uendidimꝰ nos ꝯsensione peccati:
enim innocens datꝰ ẽ ꝓ nobis: ut redime

Expanded text:
sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumo. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, enim innocens datus est pro nobis, ut redime
Abbreviated transcription (Latin):
de iã tͥumphantes. & tan quã ibi ce nos
simꝰ. sic̃ in suꝑiori psalmo ẽ dictũ. stan¬
tes erant pedes nr̃ian atriis tuis iherłin.
Nondum ibi erant: s in uia erant. Tan¬
ta aũ erat leticia festinantiũ. & tanta
ꝑueniendi spes: ut adhuc in iia positi
& laborantes. iam sibi illic ꝯstitira ui¬
derentur. Sic & nunc ponamꝰ nos in illo
tͥumpho qui erit in futuro scło. qñ insul¬
tabimꝰ morti: iã finite iã ꝯsũptȩ dicenteᷤ¬

Expanded text:
ibi et nos simus, sicut in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quan