comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quimnon est similis tui. neq enĩ ẽ deus
ertrate. iuymnib que auduimiꝰ aurib nr̃is.
on est inqͥt ds̃ similis tui qui fecerit
ds isrł reuelasti aurẽ serui tiii. dicens do¬
mum edificabo tibi. Aurẽ sibi reualare
edificandani a domino.
Qxe ẽ aut̃ ut popłs tuus isrł. gens int̾ra:
Que. ẽ alia gens interra preter popłum
electum ꝓpter quẽ interra uenire dignatꝰ
est ds̃ di filiꝰ in hunc mundũ uelut megip¬
tum: ut assumpta forma serui cõmertio
sangͥnis sui. redimeret sͥ popłm acceptabi¬
leni sectatorẽ bonoꝵ operũ: dm̃ aut̃ eiꝰ po¬
puli electi dnicum hominẽ accipere opor¬
tet: quẽ de egypto hoc ẽ ex muudo per
uterum uirguns assumpsit. domino.
Et doni serui tui dauid. erit stabilita corã
Domum dauid ȩccłiam xp̃i uͭ dubiũ ẽ.
dequa satis ia dictũ est superius.
Propterea inuenit seruus tuus cor
suum. ut oraret te.
um gͦ cogitatio ꝑdiscretionis custodiã
restringitur: cor quod fugere con¬

Expanded text:
st similis tui, neque enim est Deus extra te, in omnibus quae audivimus auribus nostris. » Non est, inquit, Deus similis tui, qui fecerit Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi. » Aurem sibi revelare, aedificandam a Domino. « Quae est autem ut pa praeter populum electum, propter quem venire dignatus est Deus Dei Filius in hunc mundum, velut in Aegyptum, ut assumpta forma servi, commercio sanguinis sui, redimeret sibi populum, acceptabilem, sectatorem bonorum operum? Deum autem ejusdem populi electi, dominicum hominem accipere oportet, quem de Aegypto, hoc est ex hoc mundo per uterum virginis assumpsit. « Et domus servi tui David erit stabilita coram Domde qua satis jam dictum est superius. « Propterea invenit servus tuus cor suum, ut oraret te. » Cum ergo cogitatio per discretionis custodiam restringitur, cor quod fugere con
Abbreviated transcription (Latin):
celesti iherłm om̃s electi post diẽ iudicii
cranslati absq ulla ꝑturbatione sub ipso
detemplo uideatur intelligi & temporibus
salomonis: quando filii isrł quoda modo
sub pace essent qͥeturi. & pacẽ habituri per
circuitũ. & ñ essent afflgendi & oppͥ mendi
sicut tempore uidicũ fuerunt oppressi &

Expanded text:
lem, ubi omnes electi post diem judicii translati, absque ulla perturbatione sub ipso de templo videatur intelligi, et de temporibus Salomonis, quoniam filii Israel quodammodo sub pace essent quieturi, et circuitum, et non essent affligendi et opprimendi sicut tempore Judicum fuerunt oppressi et
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾a ubi erit ueracit᷑ popłs isrł. & ubi ha¬
tabit inet̾num cũ dõ ⁊ indeo suo. qꝙ deus
cũ popło atq inpoplo suo: ita ut ds ⁊ im
mlitate cordis confiteri. Ista eni ẽ lex
Adami. dũe deus. Hec est enĩ lex homuns dĩe ds̃.
tus es facere seruo tuo.¬
tuũ: q scđm cor tuũ fecisti omnia michi¬
inagnalia hec. Propter uerbũ tuũ quod
ꝓ misisti abraham. ysaac. ⁊ iacob: fecisti oña

Expanded text:
erit veraciter populus Israel, et ubi habitabit in aeternum cum Deo et in Deo suo, et Deus cum populo atque in populo suo, ita ut Deus sit impmilitate cordis confiteri. « Ista est enim lex Adam, Domine Deus. » Hoc est: Ista enim lex hominis, Domine Deus tus es facere servo tuondum cor tuum fecisti omnia magnalia haec: propter verbum tuum, quod promisisti Abraham, Isaac et Jacob, fecisti omnia
Abbreviated transcription (Latin):
omꝰ dauid: eccła ẽ xp̃i. Hoc de salomore
crede absurdu ẽ. Iule enĩ iuiuente patre
suo regnare cepit. hic autem dicit.
Eum completi fuerint dies tui ⁊ dormi¬
eris cũ patrib tuis: suscitabo semen tuim

Expanded text:
omus David Ecclesia est Christi. Hoc de Salomone credere absurdum est: ille enim vivente patre suo regnare coepit. Hic autem dicit: « Cum completi fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
inore eiꝰ. s de electis eiꝰ qͥ menbra st̃ ipsi
exquib sine peccato uullus ẽẽ potuit
t fidelis erit donius tua.
omũ salomonis plenã fuisse mulierib
aliengenis nullus qͥ sacras litteras nouls
ignorat. Douius fidelis sca eccła accipitur. q̃
coram dño usq ineternũ permanet. Hanc¬

Expanded text:
tis ejus, qui membra sunt ipsius, ex quibus sine peccato nullus esse potuit. « Et fidelis erit domus tua. » Domum Salomonis plenam fuisse mulieribus alienis, nullus qui sacras litteras novit, ignorat. Domus igitur fidelis, sancta Ecclesia accipitur, quae coram Domino usque in aetern
Abbreviated transcription (Latin):
edificauerit domũ inuanũ laborant qͥ edifi¬
cant eã. Cũ douiꝰ cũ uenerit ultima didica¬
tio. tunc illud fiet quod hic per nathan
locutus est deus dicens.
Et ponam locũ popło meo isrł i plantabo
illum & inhabitabit seorsum: & ñ erit sol¬
licitus ultra. ñ apponet filiꝰ iqͥtatis humi¬
liare eũ. sicut abintio adieb quib consti¬
tu udices super populum meum isrł.
terra sperat. insipient᷑ sapit: ut qͥspiam
putauerit inpace salomonis id esse com¬
iudicũ humiliauit eũ filiꝰ iniqͥtatis hoc est
ꝓlixiora quã salomon habuit. qͥ xlannos
ahod: octoginta auni pacis fuerunt.
Absit gͦ ut salomon tempora in hac ꝓ¬
missione ꝓmissa eẽ credant᷑. Locus gͦ qͥꝓ¬

Expanded text:
edificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . » Cujus domus cum venerit ultima dedicatio, tunc fiet illud quod Deus hic per Nathan locutus est dicens: « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo illum et inhabitabit seorsum, et non erit sollicitus ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui judices super populum meum Israelterra sperat, insipienter sapit, aut quispiam putabit in pace Salomonis id esse comutique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est, prolixiora quam Salomon habuit, qui quadragAhod, octoginta anni pacis fuerunt . Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione promissa esse credantur: multo m
Abbreviated transcription (Latin):
gere &e crede pium ẽ: cuiꝰ regnũ usq insen¬
piternum uigit᷑ ꝑseuerat. cuiꝰ domꝰ bocẽ
ecclesia catholica fidelis coram eo usq
ineternum permanet.
Oxi si inique aliquid gesserit. ⁊ cetera.

Expanded text:
ere et credere pium est: cujus regnum in sempiternum jugiter perseverat: cujus domus, hoc est Ecclesia catholica, fidelis coram eo usque in aeternum permanet. « Qui si inique aliquid gesserit, » etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯemplum dñi sc̃a ẽ eccła sicut supra
ostensum ẽ. Hanc dedicauit rer. x p̃c: qͣn¬
do cam sangͥne suo mundauit. ⁊ sp̃c scĩ
secum: quando unus quisq fideliũ scd̃m
sibi donum collatũ a deo uerbo p̃dicati¬
onis & uirtutũ oꝑib ꝓrunos suos qͦs¬
cumq ualet ad meliora & ꝑfectiora
conuertere satagit. Templum enĩ dñi¬

Expanded text:
emplum Domini sancta est Ecclesia, sicut supra ostensum est: hanc dedicavit rex Christus, quando eam sanguine suo mundavit, et Spiritus secum, quando unusquisque fidelium, secundum sibi donum collatum a Deo, verbo praedicationis et virtutum operibus proximos suos quoscunque valet ad meliora et perfectiora convertere, satagit. « Templum enim Domi
Abbreviated transcription (Latin):
eidelicet celestẽ. Qͥa gͦ holocausta o san¬
ficia om̃a inaltari typico ueteris testam̃¬
ti ñ pot̾ant offerri. co qd̾ om̃a ibi figi¬
raliter fiebant: rex nr̃ ⁊ sacerdos ereri
nouũ altare fidei in eccła catholica. il
quo pinguia holo causta & sacrificia
acceptabilia cotidie sp̃itater dõ offeruł
hinc est qd̾ dñs reꝓb ins uctus sacͥficuĩ¬
ꝑꝓpłuam ait. holocausta ce sangiuine
uictimarum nolui. Et item inpsalmis. Sacri¬
ficumi laudis honorificauit me a illic iter
quod ostendam illi salutare dei.

Expanded text:
lem coelestem. Quod ergo holocausta et sacrificia omnia in altari typico Veteris Testamenti non potuerunt offerri, eo quod omnia ibi figuraliter fiebant, rex noster et sacerdos erexit novum altare fidei in Ecclesia catholica, in quo pinguia holocausta et sacrificia acceptabilia quotidie spiritualiter Deo offeruntur. Hinc est quod Dominus reprobans vetus sacrificiam ait: Holocausta et sanguinem victimarum nolui , et item in Psalmis: Sacrificium laudis honorificabit me, et illic iter, quo ostendam illi salutare Dei
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigare despiciunt: debitũ fooei sue
ministeriũ perroris nebulã ꝑdider̃t. Ita
cor mentes infrdelitatis caligo repleuit:
ut exigentib ꝓprus meritis ñ agnoscant
cultũ credulitatis. Nebula gͦ synagogã
idẽ domũ dñi impleuit. & sacerdotes ꝓp¬
ter nebulam ministrare ñ poterant: qͥ
dui intestamento ueteri sensus mysticos
littere uelamine cooꝑtos. inter obscuraᷤ
allegoriarũ caligines inuestigare despici¬
unt. debitũ fidei sue ministeriũ ꝓpter
nebulam disꝑdidert̃. Quib & t̾c in nebu¬
la doctrine sue uocẽ dñs ꝓtulit: cũ de se
rat: quasi emissum solis radium nebula
interiacens abscondebat.

Expanded text:
igare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis non agnoscant cultum credulitatis. Nebula ergo Synagogam, id est domum Domini implevit, et sacerdotes propter nebulam ministrare non poterant, quia dum in Testamento Veteri sensus mysticos litterae velamine coopertos, inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium propter nebulam perdiderunt; quibus et tunc in nebula doctrinae suae vocem Dominus protulit, cum de se rat, quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat.
Abbreviated transcription (Latin):
subter aleas cerubim. Si quidem cheru¬
bu ex pandebant alas super locũ arde
xꝓtegebant archam & uectes eiꝰ desuꝑ
Cumq eminerent uectes ⁊ apparerent
sũmitates eoꝵ foris sc̃uariũ ante oraci

Expanded text:
subter alas cherubim. Siquidem cherubim expandebant alas super locum arcae, et protegebant arcam et vectes ejus desuper. Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum fo
Abbreviated transcription (Latin):
ciues głami inibi sui redẽptoris plene con¬
tuentur. St̃ & uertes cũ archa moracło
reconditi: qͥa absconditi st̃ nc̃ ꝑfecti qͥq
dico uultus dĩ a conturbatione homi¬
num. Quor tam̃ sũmitates uectiũ ññꝗͣ
aꝑto oraculo his qͥ appropiant uisuntur.:
cũ ꝑfectiorib qͥbq atq oraculũ sui cor¬
dis tota intentione purificantib diuina
gr̃a aliqͥd extremum desuꝑnoꝵ cuuũ
gaudio contemplandũ donauerit. Que nimirũ
contemplatio his qͥ paulo longiꝰ recesseruit
minime conceditur: qͥa qͣnto erterius
mente uaga remanent. tanto mus
que sint eterna gaudia uident.

Expanded text:
cives gloriam inibi sui Redemptoris plene concives gloriam inibi sui Redemptoris plene contuentur. Sunt et vectes cum arca in oraculo reconditi, quia absconditi sunt etiam nunc dito vultus Dei, a conturbatione hominum, quorum tamen summitates vectium nonnunquam aperto oraculo his, qui appropiant, visuntur: cum perfectioribus quibusque, atque oculum sui cordis tota intentione purificantibus, divina gratia aliquid extremum de supernorum civium gaudio contemplandum donaverit. Quae nimirum contemplatio his, qui paulo longius recesserunt, minime conceditur, quia quanta exterius mente vaga remanent, tanto minus, quae sint interna gaudia, vident.
Abbreviated transcription (Latin):
archa portabatur. p̃dicatores uerbi ꝑ
quos ipĩe inuuido innotuit. typice ñ¬
tiant. Erat autem in archa urna aure
corporaliter. Erat uirga aaron que ex
eisa denuo floruerat: qa omĩs potestaᷤᷤ
iudicandi penes eum ẽ: cuiꝰ iudicium
sublatũ. Erant & tabule testamenti: qͥa
in illo sunt omnes thesauri sapientie¬
absconditi. Ad herebant ei uectes qͥbus
portabatur: qͥa doctores qͥ quondam
ẽẽ: de onnub utiq sui oꝑis consortibus
intelligendũ reliqͥt. Apparebant sũmita¬
tes uectiũ foris ante oraculum ñ semper
s cũ ostia ciꝰde oraculi aꝑiri contingeret.
neq hoc omnib s his solũmꝰ qͥ ꝓpius ac¬
cedentes attentiꝰ ea que intus erant sata¬
gebant uitueri. Ipsa alitẽ archa qualis
& qͦmͦ esset posita solis eis qͥ oracłm intras¬
sent uid̾e licebat: qͥa nullus sc̃oꝵ in hac
ad huc uita positus tam & si multũ mal¬
titudine se mentis attollens. s soli illiꝰ patͥe

Expanded text:
arca portebatur, praedicatores verbi, per arca portebatur, praedicatores verbi, per quos ipse mundo innotuit, typice denuntiant. Erat autem in arca urna aurea nitatis corporaliter . » Erat virga Aaron, quae excisa denuo floruerat; quia potestas judicandi penes eum est, cujus judicium sublatum. Erant et tabulae testamenti, quia in illo sunt omnes thesauri sapientiabsconditi . » Adhaerebant ei vectes, quibus portabatur, quia doctores, qui quondam esse , » de omnibus utique sui operis consortibus intelligendum reliquit. Apparebant summitates vectium foris ante oraculorum non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; neque hoc omnibus, sed his solummodo qui prius accedentes, attentius ea quae intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arca qualis et quomodo esset posita, solis eis qui oraculum intrassent videre licebat, quia nullus sanctorum in hac adhuc vita positus tametsi multum in altitudine se mentis attollens, sed soli illius patriae
Abbreviated transcription (Latin):
bant archã qͥa paululũ longiores erab¬
capita parebant ante oracłm: siuͦ qͥs pan¬
lulum fuisset ex tͥnsecus eos ude ñ pote¬
rat. Ubi notandum. qͥa & si uectiũ capi¬
ta accedentib ꝓpius ac diligentiꝰ intu¬
entib parebant ante oraculũ. nͥ tamen
fieri poterat. ut ipsa eoꝵ capita ante
oraculum eminerent: qͥa nuirii ne¬
cesse erat. ut clauso oraculo & appenso
ante ostia uelo. ipsi qͦ uectes toti cum
archa & cherubim abderentur interiꝰ.
Qd̃. fieri ñ poterat: si ꝓminentes ulteriꝰ
uectes ꝓducendis ad claudendũ ostus
locum ñ darent. Quoꝵ positionẽ uec¬
tium scͥptura non sine causa.ẜ magis
intuitu sacramenti tam diligenter
ex pedire curauit. Constat enĩ qͥa domꝰ
templi ex terior peregͥnantẽ interris
cccłam: sc̃a autem scor internã suꝑ¬
ne patrie felicitatem designant. Item
illata iusca scõꝵ archa assumptã x p̃i
humanitatẽ. & intro uelum regie ce¬
lestis inductam: uectes uͦ quib eadem

Expanded text:
bant arcam, quia paululum longiores erancapita parebant ante oraculum. Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat. » Ubi notandum quod etsi capita vectium accedentibus propius ac diligentius intuentibus patebant ante oraculum, non tamen fieri poterat, ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent, quia nimirum necesse erat ut, clauso oraculo et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et cherubim abderentur interius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent. Quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti, tam diligenter expedire curavit. Constat enim quia domus templi exterior peregrinantem in terris Ecclesiam, sancta autem sanctorum internam supernae patriae felicitatem designat. Item illata in sancta sanctorum arca assumptam Christi humanitatem et intra velum regiae coelestis inductam, vectes vero, quibus eadem
Abbreviated transcription (Latin):
linquens penitentie: ut quotiens qͥspiã
ur̃m inquolibet labitur facinore. tam¬
du fletu insistere debeamꝰ: donec pec¬
cati desideriũ inuoluntate nr̃a funditꝰ
aboleatitr. Septẽ uͦ dieb septiformẽ¬
sine cuĩ dono nullus penitens indiu¬
gentiam peccator consequi potest.
Et consolatus ẽ dauid bersabee urorẽ

Expanded text:
linquens poenitentiae: ut quoties quispiam linquens poenitentiae: ut quoties quispiam nostrorum in quolibet labitur facinore, tandiu fletu insistere debeat, donec peccati desiderium in voluntate nostra funditus aboleatur. Septem vero diebus, septiformesine cujus dono, nullus poenitens indulgentiam peccatorum consequi potest. « Et consolatus est David Bethsabee uxore
Abbreviated transcription (Latin):
pħa el adũo dicta st̃ pꝰ modũ tollerauit.
illud delet: ut eũ sine ultione ñ deserat.
Aut enĩ ipse homo hoc inse penitens pu¬
uit: aut hoc ds cũ homine uindicans
percucit. Nequaqͣ gͥ peccato parcit᷑. quod
nullatenꝰ sine uindicta laxatur. Sicenĩ
dauid audire pꝰ conuersionẽ meruit. dñs
transtulit peccatũ tuũ : & tam̃ multis
post cruciatib afflictus ac fugiens. reatũ
culye quã ꝑpetrauerat exsoluit. Sic uos
salutis unda aculpa pͥmi parentis ab sol¬
iumur. s tam̃ reatũ eĩde culye diluen¬
ces absoluti qͦ ad huc carnaliter obimꝰ.
resecat etiam cũ relaxat. Ab electis enĩ sius
unqͥtatũ maculas studet temporali af¬
flictione t̾gere qͦs ineis inpꝑpetuũ ñuult uid̾e.¬
Et ieuinauit dauid ieiunio: ꝙ ingres¬
sus seorsum iacuit suꝑ terrã. ⁊ cetera.
auid septẽ dieb humo recubans
ꝓfacinore suo donec infans more¬
retur ꝑfectã gessit penitudinẽ. cunc¬
tis uidelicet deliuquentib formam re¬

Expanded text:
o dicta sunt, postmodum toleravit? inus delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur. Sic enim David audire post confessionem meruit: Dominus transtulit peccatum tuum; et tamen, multis post cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae, quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus,semetipsum resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult viDavid jejunio, et ingressus scorsum jacuit super terram, » etc. David septem diebus recubans pro facinore suo, donec infans moreretur, perfectam gessit poenitudinem, cunctis videlicet delinquentibus, formam re
Abbreviated transcription (Latin):
peccata st̃ indita: ut cautela minoꝵ sit
ruma maior. Ad hoc uͦ utroꝵq illic
e penitentia insinuatur & uenia: ut
hes peuntiũ sit recupatio perditoꝵ.
de statu gͦ suo dauid cacdente nemo
suꝑbiat: delapsu etiã suo dauid surgen¬
te nemo despet. Ecce quã mirabilit᷑ scͥpt᷑a
sacra eode uerbo suꝑbos ỹmit: qͦ uerbo
bumiles leuat. Unãq rẽ gestam retulit:
e diuerso modo suꝑbos qͥde ad humili¬
tatis formidinẽ. huinles uͦ ad spei fiduci¬
am reuocauit. O inestimabile uoui gem̾s
uedicam̃cũ. quod uno eodẽq ordine po¬
sitũ & p̃mendo cumentia exsiccat. & sub¬
euando arentia infundit. de maiore
uos lapsu terruit. s de repatione robo¬

Expanded text:
 sit ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia; ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat. De lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo superbos premit, quo humiles levat. Unam namque rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis formidinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine positum, et premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia infundit. De majorum nos lapsu terruit, sed de reparatione robo
Abbreviated transcription (Latin):
tatori subicit: sic̃ pꝰ ꝑadysi claustra. post
tercii celi secreta. ne reuelationũ inag¬
nicudine paulus ex tolli poruisset. sa
chane angło datꝰ ẽ. S ut p̃fati sumus
ipsa hac temptatione disponit᷑. ut qui
elati ꝑire poterant: humiliati aꝑditio¬
ue seruent᷑. Secreto gͦ dispensationis
ordine. unde seruire ꝑmittit᷑ iniqͥtas
diaboli. inde ƿie ꝑficit᷑ benignitas di:
qͥa aduersariꝰ nr inde obtemiꝑat. nutib
suꝑne gr̃e. unde exercet irã neqͥssime

Expanded text:
tatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post tatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post tertia coeli secreta, ne revelationum magnitudine Paulus extolli potuisset, ei Satanae angelus datus est: sed, ut praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei: quia adversarius noster inde obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae
Abbreviated transcription (Latin):
um adhumilitatẽ redit. Qui uͦ accepti
uirtutib extollitur: ñ gladio ẜ ut ita
facimꝰ. facit ille de uulnere inedicau̾̃ti
ut qͥ uirtute ꝑcutim᷑. uicio curemꝰ. Hos
nãq uirtutũ dona retorquemꝰ inusũ
uicior: ille uicioꝵ illecebras assiunit il
archẽ uirtutũ. ꝙ salutis statũ ꝑcunit
ut seruet. ut qͥ humilitatẽ curantẽ fu¬
gumꝰ. ei saltẽ cadentes bereamꝰ. S int̾ ba
sciendũ. quod pleriq hominũ qͥ iuraul¬
tis corruunt. artiꝰ ligant᷑. Cũq eos alts
hostis ex uno uicio ꝑcutit ut concidalł
exalio ꝙͦ ligat ne surgant. Considera s
homo cũqͦ aduersario bellũ gerat: & suã
se uialiqͦ deliquisse ꝑpendit. saltẽ ad culpã
ꝑtrahi exculya ꝑtimescat: ut studiose uiten¬
cur uulnera. quib frequent᷑ interficit:
qͥa ualde rarũ ẽ qd̾ hostis ur̃ elector sa¬
luti etiã uuluerib seruit. Erudiendos
enĩ sic̃ diximꝰ electos suos dñs sepe temy¬

Expanded text:
um ad humilitatem redit. Qui vero acceptis um ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum: ille vitiorum illecebras assumit in arcem virtutum et salutis statum percutit, ut servet; ut qui humilitatem curantis fugimus, ei saltem cadentes haereamus. Sed inter haec sciendum est quod plerique hominum quia in multis corruunt, arctius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat. Et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficiet: quia valde rarum est, quod hostis noster electorluti, etiam vulneribus servit. Erudiendos enim, sicut diximus, electos suos Dominus saepe ten
Abbreviated transcription (Latin):
Iic considare posumꝰ. quantũ Irietur.¬
uualet apud dm̃ huinilis & uera peniten¬
tia si excorde fuerit. Nam daiud nichil
aluis dixit pꝰquã peccatũ sinĩ increpatꝰ
aꝓpħa cognouit. uͥ uno uerbo confessũ
scͥpͥtũ ẽ. Si conuersus ingemiueris. salluiꝰ
me. Sic nimirũ petrus respectu ad ño
fleuit: & peccatũ negationis flendo diluit.
Sic latro inmomĩto uexcremitate uite
conficendo dñi & peccatũ sinĩ cognoscen¬
do dicens. nos digna factis recipimꝰ para¬
dysum ꝓmeruit. Si qͥa exigente causa
dauid ad mediũ deducto inordine his¬
torie tantis facinoris memoriã fecimꝰ.
lectoris fortasse animꝰ mouet᷑. cur omps¬
ds qͦs imꝑpetuũ eligit. qͦs ad bonorũ
qͦ spualiũ culmen assumit. illesos acor¬
porilib uicus ñ custodit. Unde qͥa satis
fieri citius credimꝰ. breuit᷑ respondemꝰ
Non uulli enĩ ꝑ accepta dona urtutũ
ꝑ impensã grãm bonoꝵ operũ insuper

Expanded text:
ic considerare possumus quantum valet apud Deum humilis et vera poenitentia, si ex corde fuerit. Nam David nihil aliud dixit, postquam peccatum suum increpatus a propheta cognovit, nisi uno verbo confessus scriptum est: « Si confessus ingemueris, salvus me . » Sic nimirum Petrus respectus a Domino flevit et peccatum negationis flendo delevit. Sic latro in momento, in extremitate vitae confitendo Deum, et peccatum suum cognoscendo, dicens: « Nos digna factis recipimus , » paradisum promeruit. Sed quia exigente causa David ad medium deducto in ordine historiae, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus movetur: cur oms in perpetuum elegit, quos ad donorum quoque spiritalium culmen assumpsit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit. Unde quia satis fieri citius credimus, breviter respondemus, nonnulli enim percepto dono virtutum per impensam gratiam bonorum operum in sup
Abbreviated transcription (Latin):
ne suscitat depuluere egenũ ꝙ de stercon
ut tales sobolẽ gignant. qͥ significant intt¬
pretatione micha. Micha enĩ qͥs ẽ latinen
sonat: qͥa frequent᷑ in admirationẽ popiais
tales ueniunt. qͥ nuꝑ econspectu mimdi¬
ablati. głosi ineccła dĩ dono apparebuit
Oyndo fugit dauid a facie achis regila
uenit ad naas regẽ ammon. Qui fecit cũ
eo miscdiam. mult᷑a imꝑtiendo bona. d
apud eũ patrẽ & matrẽ & omnẽ donid
suam. Quod uͦ pꝰquã dixit rex achis getb
hiccine ingredietur domũ meã. abiit
fugit adeande speluncã modollam. Si iͥ
queritur pro ut longe suꝑuis legitur cal
ad achis dauid redierit. ante cuiꝰ faciem
fugerat: intelligendum est quod iste a
inp̃liũ contra saul descendebat. filiꝰ fis
dicitur mõch. Non enĩ apatre h non
atrononucũ s amatre sumpsit. que ma¬
cha uocabat᷑. & idcirco ñ apatre ħ sumpsit
nom̃ eo quod dauid ase abiecerit. his enĩ
cuucleatis: adspũalem intelligentiã apostro¬

Expanded text:
 suscitans de pulvere egenum, et de stercore ut tales sobolem gignant, quae interpretatur Micha. Micha enim quis est iste Latine resonat: quia frequenter in admirationem populi tales veniunt, qui nuper de despectu mablati, gloriosi in Ecclesia Dei dono apparebunt.Quando fugit David a facie Achis regis Geth, venit ad Naas regem Ammon, qui fecit cum eo misericordiam, multa impertiendo bona. Dapud eum patrem et matrem, et omnem domum suam. Quod vero dixit Achis rex Geth: « Hiccine ingredfugit ad eamdem speluncam. Si vero quaeritur, prout longe superius legitur, cur ad Achis David requierit, ante cujus faciem fugerat, intelligendum est quod iste Achis in praelium contra Saul descendebat, filius fuisse dicitur Maoch. Non enim a patre, hoc nomen patronymicum, sed amatre sumpsit quae Maacha vocabatur, et idcirco non a patre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. His enim enucleatis, ad spiritalem intelligentiam apostro
Abbreviated transcription (Latin):
se dauid peccauit. adũo mssus ẽ. s pꝰquã
eande mulierẽ indoniũ suam introdux̃
atq filiꝰ exea natus ẽ: ut abstinentia pec¬
untur: pͥus ꝑ quasd̾a similitudines uelud
de alieno negotio reqͥrendi st̃. Et cũ rectã
sententiã quasi inalterũ contra se ipsi ꝓ¬
tulerint. tc̃ mod̾ congruentib deꝓprio
reatu feriendi st̃: ut mentes temporali
potentia cummide contra corripientẽ ne¬
quaquã se erigant. que s suo iudicio suꝑ¬
bie ceruicẽ calcant. & innulla sui defen¬
sione se erigant. quas sententia propͥi
oris ligat.

Expanded text:
ssus est, sed postquam eamdem mulierem in domum suam introduxit, atque filius ex ea natus est, ut obstinatio pecuntur, prius per quasdam similitudines velut de alieno negotio requirendi sunt. Et cum rectam sententiam quasi in alterum contra se ipsi ptulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia proprii oris ligat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidẽ xͥ consortio uingerent᷑. Concubine
uͦ eiꝰ significant hereticoꝵ eccłas: que
sub. rp̃i nominis titulo manere se glo¬
riantur. S qͥa propt̃ carualia lucra sec¬
tant᷑ xp̃m: ñ coniuiges s concubine uo¬
cantur. Deinq nc̃ reges si plures habeant
uxores uł concubinas. cruuen ẽ: quia
iam cransierunt figure. ꝓqͥb urorũ
uł concubinarũ uenia concedebatur.
Ad nc̃ qͥa fig̾e tũsiert̃. uenia nulla dat᷑.¬

Expanded text:
i consortio jungerentur: concubinae vero ejus significant haereticorum ecclesias, quae sub Christi nominis titulo manere se gloriantur: sed quia propter carnalia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores, vel concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae transierunt, venia nulla dat
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uidaicus popłs legẽ portat qua con¬
uincente moriatur. Dũ enĩ mandata le¬
gis retinens implere renitit᷑: ipse muuru
defert uidiciũ unde dãpnet᷑. Quid gͦ ꝑfa
tũ istud dauid scelestiꝰ. qͥa uria mundius.
dici potest᷑: S rursus ꝑ mysteriũ quid
dauid sanctiꝰ. qͥd uria inficdeliꝰ inuenit.
quando ꝙ ille ꝑuite culpã. ꝓphetie signat

Expanded text:
ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente morietur. Dum enim mandata legis retinens implere renititur, ipse nimirum refert judicium unde damnabitur. Quid ergo per factum istud David scelestius? Quid Uria mundius dici potest? Sed rursus per mysterium, quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur? quando et ille pe
Abbreviated transcription (Latin):
nunit. respondit qd̃ domũ suã intrare ñ
posset. Ac si iudaicꝰ popłs dicat. Ego mandati
di insacrificiis carualib uideo: & redire ad
conscientiã ꝑspualẽ intelligentiã ñ reqͥro.
Quasi enĩ archã eẽ sub yellib dicit: qͥ p̃cep¬

Expanded text:
minit, respondit quod domum suam intrare non minit, respondit quod domum suam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro; quasi enim arcam sub pellibus dicit e
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ ꝑ coguitionẽ legis infusionis
sp̃ualis gra ꝑ fecta nob̾ sapientia mins
tratur. Quẽ uͦ urias nͥ iudaicum
popłm significat. cuiꝰ uonĩ int̾pretatũ
dicitur lux mea dĩ: Iudaicus aut̃ popłs
quia deaccepta legis scientia excollitur.
quasi dedi luce głatur. S huic urie
dauid uxorẽ abstulit. sͥ conuuxit. qͥa
iudelicet manufortis qd̃ dauid dicit᷑
incarne redẽptor apparens. dũ de se sp̃u¬
aliter loqͥ legẽ innotuit ꝑ hoc qđ iuxta¬
litterã tenebatur. hanc auidaico popło
extraneã demonstrauit. Sͥq conuinxit:
quia se ꝑillã p̃dicari declarauit. Uriã
tamen addomũ ire dauid adinonet.
pedes lauare : qa incarnatꝰ dñs ueniens
uidaico popło p̃cepit. ut ad conscientiã
q spũaliter mandata legis intelligat. &
post tantã duritia p̃ceytoꝵ fontẽ baptis¬
matis inuenieus. ad aquã pꝰ laborẽ recurrat
S urias qͥa archã dĩi cẽ sub pellib me¬

Expanded text:
nimirum per cognitionem legis, infusione nimirum per cognitionem legis, infusione spiritalis gratratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum signat? Cujus nomen interpretatum dicitur, lux mea Dei. Judaicus 95 autem populus, quia de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae David uxorem abstulit, sibique conjunxit: quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritaliter loqui legem innotuit, per hoc, qlitteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit, sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens, Judaico populo praecepit ut ad conscientiam ut spiritualiter mandata legis intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem decurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus me
Abbreviated transcription (Latin):
Pierũq res quelibet ꝑhistoriã uirtꝰ ẽ ꝑ
significationẽ culpa: sicut aliquando res
gesta iufacto causa dãpnationis ẽ inscͥto
aut̃ ꝓphetie uirtꝰ. Quod uerũ eẽ citius
ostendimꝰ: si stud sacre scͥpte cestimoniũ
ad utraq ꝓbanda ꝓferamꝰ. Suis naniq au¬
diens ũ solũ fideliũ si ipsor qͦ infideliũ
ũ omĩno detestet᷑: qđ dauid insolario
de ambulans bersabee uriȩ concupiscit
uxorẽ: quẽ ramen ap̃lio reuertentẽ
ire addomũ adinonet. pedes lauare.
Qui ꝓtinus respondit dicens. Archa dñi
subpellib ẽ. & ego indorno mea reqͥescã:
Quẽ daiud admensã ꝓpͥam suscepit. eiq
epłas ꝑ quas mori debeat tradit. Ciiꝰ aut̃
dauid insolario deambulans tẏpũ tenet.
nͥ eiꝰ deqͦ scͥptũ ẽ. insole posuit tab̾nar¬
culũ suũ: Et qͥd est bersabce. adse ꝑduce¬
re. nͥ legẽ littere carnali popło comiunc¬
tam. spũali sͥ intellectu sociare. Et qͥdẽ¬
Bersabce euł puteus septimꝰ dr: quia

Expanded text:
plerumque res quaelibet per historiam virtus est, per significationem culpa, sicut aliquando res gesta, in facto causa damnationis est, in scripto autem prophetia virtutis. Quod verum esse citius ostendimus, si unum sacrae Scripturae testimonium ad utraque probanda proferamus. Quis namque audiens, non solum fidelium, sed ipsorum quoque infidelium, non omni modo detestetur quod David, in solario deambulans, Bersabee Uriae concupiscit uxorem? Quem tamen a praelio revertentem ire ad domum admonet pedes lavare. Qui protinus respondit, dicens: Arca Domini sub pellibus est, et ego in domo mea resquiescam ? Quem David ad mensam propriam suscepit, eique epistolas, per quas mori debeat, tradit. Cujus autem David in solario deambulans typum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: In sole posuit tabernaculum suum ? Et quid est Bersabee ad se perducere, nisi legem litterae, carnali populo conjunctam, spiritali sibi intellectu sociare? Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ mlites suos uł nultos eẽ patiat᷑. qͥ hostes
suos exercitu congregato superat. ac iundi¬
cat suoꝵ iniuriam. cũ ñ solũ aduersarios
suos nuuc perscõꝵ suoꝵ iuctoriã confundit.
s etiam mextremo iudicio perustã sen¬
tentiam perpetius ignib cruciandos tradet.
actũ cͤ gͦ uertente anno eo tempore
qͦ solent reges adbella ꝓcede. misit daid
ioab & seruos suos cũ eo. Et cetera.
Nhebreo ita legitur. Eo tempore qͦ reges
ad bella ꝓcesserant. misit dauid ioab. icet̾a.
hos reges dicit qͥ ꝓcesserunt contͣ damd in
pugnã. scilicet regẽ roob & istaob ⁊ soba &¬
macha: qͥ utiq reges syrie fuerunt & pug¬
nare uoluerunt conducti mercede arege
inoab contra dauid. A quo triũphati eẽ legunt᷑.
Et ioab abisai frĩ suo. Si p̃ualueruit aduer¬
sũ me syri: eris mͥ inaduicorio. Siaut̃ filii
annuon p̃ualuerint aduersũ ce. auriliabortͥ.¬

Expanded text:
r milites suos multos esse patiatur, quin hostes r milites suos multos esse patiatur, quin hostes suos exercitu congregato superat ac vindicat injuriam suorum, cum non solum adversarios suos nunc per sanctorum suorum victoriam confundit, sed etiam in extremo judicio per justam sententiam perpetuis igniautem, vertente anno, eo tempore quo solent reges ad bella procedere, misit David Joab et servos suos cum eo, » etc. In Hebraeo ita legitur: « Eo tempore quo reges ad bella processerant, misit David Joab, » etc. Hos reges dici, qui processerunt contra David in pugnam, scilicet regem Rohob, Maacha. Qui utique reges Syriae fuerunt, et pugnare voluerunt conducti mercede a rege Moab contra David, a quo triumphati esse leguntur. « Et ait Joab Abisai fratri suo: Si praevaluerint adversum me Syri, eris mihi in adjutorium: si autem filii Ammon praevaluerint ad
Abbreviated transcription (Latin):
udetur esse: & pͥnceps hiuꝰ mundi popłi ui¬
elicet merentis & semꝑ mangustia cõnͣ¬
tituti: qͥ compͥmere uł coangustare homi¬
res desiderat: Sicut enĩ aminon rex mo¬
b seruos dauid ad se missos detupauit
q ludibriter fedatos ad eundẽ dauid
rmisit. & diabolus pͥnceps buiꝰ mundi
lerosq religiosos & p̃dicator uerbi dei
onuersione mn per subripientia uicia
ecurpare consueuit. Qui dũ eorũ laten¬
ia mala inapta & flagitiosa ꝑpetrataq.
uixuria detegit: quasi eor indumentis
sq adnapes abscisis. nudos adignitate cas¬
itatis derelinquit. & in oculis hominũ
urpia facta que ipse ꝑsuaserit reuelat.
edũ pristinã eoꝵ fortitudinẽ eripit. uelut
am ab indulgentia ñ excludit: quos &
uherico hoc ẽ sub anathemate penitentie
obꝓbrioꝵ melioꝵ reside uibet. donec sa¬
auienta. spũalia & fortitudinẽ mentis
uam peccando ꝑdiderant. satisfaciendo
otpiant. & sic demũ inconspectu eiꝰ stare
demt. Plec credendu ẽ utiq qđ aauid

Expanded text:
et princeps hujus mundi, populum videlicet moeroris et semper in angustia constituti, qui comprimere vel coangustare homines desiderat. Sicut enim Hanon rex Moab servos David, ad se missos, deturpavit, atque ludibriter foedatos ad eumdem David remisit: ita et diabolus princeps hujus mundi, plerosque religiosos et praedicantes Verbi Dei conversationem, per subrepentia vitia deturpare consuevit. Qui dum eorum latentia mala, in aperta flagitiosa perpetrataque luxuria detegit, quasi eorum indumenta usque ad nates abscisa, nudosa dignitate castitatis derelinqui: et in oculis hominum turpia facta, quae ipsi persuaserat, revelat. Et dum pristinam eorum fortitudinem eripit, velut am, ab indulgentia non excludit: quos et in Jericho, hoc est sub anathemate poenitentiae et opprobrio meliorum residere jubet: donec sacramenta spiritualia et fortitudinem mentis, quam peccando perdiderant, satisfaciendo recipiant, et sic demum in conspectu ejus stare valeant. Nec credendum est utique, quod
Abbreviated transcription (Latin):
guinis asahel frĩs eiꝰ. & cet̾a. Quid ꝑ ioab
deor atq heretici designant᷑: Quid uͦ per
ab uer q inlatinũ uertit᷑ patͥs lucerna:
iͥi sp̃uales uiri &e humiles eccłe doctores
expͥminit᷑. Ioab abner inporta dolo oc¬
cidit. qaͥ & inimici fidei hoc ẽ uidei &
heretici. quosda p̃sules eccłe ob defensio¬
nẽ fidei usq ad necẽ mortis ꝑsecutist̃.
Pro quare de domo patͥs ioab ꝑ quã
signat᷑ impia pbebs ñ deficit fluxum
seminis sustinens. hoc ẽ inminidis co¬
gitatiorib atq sordidis pollutꝰ actibus.
uant᷑ heretici. m̃datii sui cogitatione cor¬
rupti. Q heretici dũ fallaciã suã defen¬
d̾e nitunt᷑. ꝑ ambitũ uerbor rotant᷑. & ue¬
lut infuso locutionis sue m̃datia inuol¬
uendo concludunt᷑. Et dũ litigiosa lingua
infirma eccłe m̃bra uelut gladio oris sui
confodut ipsi pͥus in eodẽ gladio impie¬
tatis sue mor̾unt. Et qͥa se ex m̃datio suo
pascunt: apane uerbi dĩ uacui ieumant.

Expanded text:
uinis Asael fratris ejus, » etc. Quid per Joab, daeorum, atque haeretici designantur? Quid vero per Abner, qui in Latinum vertitur patris lucerna, nisi spiritales viri, et humiles Ecclesiae doctores exprimuntur? Joab, Abner in porta dolo occidit? quia et inimici fidei, hoc est Judaei et haeretici, quosdam praesules Ecclesiae ob defensionem fidei, usque ad necem mortis persecuti sunt. Pro qua re de domo patris Joab, per quam signatur impia plebs, non deficit fluxum seminis sustinens, hoc est, immundis cogitationibus atque sordidis actibus pollutus. one corrupti. Qui haeretici, dum fallaciam suam defendere nituntur, per ambitum verborum rotantur: et velut in confuso locutionis suae mendacia involvendo concluduntur. Et dum litigiosa lingua, infirma Ecclesiae membra velut gladio oris sui confodiunt, ipsi prius in eodem gladio impietatis suae moriuntur. Et quia se ex mendacio suo pascunt, a pane verbi Dei vacui jejunant.
Abbreviated transcription (Latin):
uumicorum. eus. Et̃ cetera.
uid ẽ gͦ qđ abner ppłm inuiuersũ isrł
exhortat᷑ ut relicto isboseth filio saul. ad
dauid ꝓmpto ac de uoto animo conueniat:
nͥ qd̃ doctores scĩ qͥ pat̾s lucerna merito
diciuit. lumine fidei & scientie plenissimi
inuniuersis gentib nom̃ dñi p̃dicant &
exhortant᷑. quatinꝰ spreta ydoloꝵ cult᷑a & re¬
licto errore confusionis cũ auctore suo dia¬
bolo addauid nr̃m qͥ uere manufortis &e de
&̃ sub eiꝰ imꝑio ꝑpetuo studeant ꝑmane:
Nã & ioab qͥ abner dolens dolo loqueus &
ꝑcutiens ininguine int̾fecit. ñ aliũ quã
hostẽ antiquũ significat: qͥ fictis suasiomi¬
bus cotidie fideles subuerte satagit. e ꝑli
bidinis norie cogitationẽ conat inc̾fi

Expanded text:
micorum ejus, » etc. Quid est ergo quod Abner populum universum Israel exhortatur, ut, relicto Isboseth filio Saul, ad David, prompto ac devoto animo, conveniat? nisi quod doctores sancti, qui patris lucerna merito dicuntur, lumine fidei, et scientiae plenissimi, in universis gentibus nomen Domini praedicant, et exhortantur, quatenus, spreta idolorum cultura, et relicto errore confusionis cum auctore suo diabolo, ad David nostrum, qui vere manufortis et deset sub ejus imperio perpetuo studeant permanere? Nam et Joab, quem Abner dolo loquens et percutiens in inguine, interfecit, non alium quam hostem antiquum significat, qui fictis suasionibus quotidie fideles subvertere satagit, et per libidinis noxiae contagionem interfi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tat᷑. Omiũm miquoꝵ diabolus ẽ capud.
Uiide & saluator talib ieygło dicit.
Uos exp̃atre diabolo estis: & des̃deria
qͥ uult om̃s homanes saluos eẽ & ad ag¬
nitionẽ ueritatis ꝑ uenire: E inuidiã¬
enuĩ diaboli. mors intrauit in totũ orbẽ
t̾rarũ. inuitant᷑ aut̃ eũ qͥ st̃ exparte
eiꝰ. sotest nom̃ ce ꝑsona ioab ñ inconue¬
menter adpopłm iudaicũ ꝑsignficationẽ
transferri: qͥ inimici semꝑ p̃dicator exgłii
extitert̃: & fidẽ xp̃i ubicũq potuerunt
ꝑ sequebant᷑. Deqͥb paulus thessalonicensi¬
biis scribens. uos eñi ait imitatores facti
eitis fr̃s eccłarũ di que st̃ iuiudea in
rp̃o iħii: qͥa eadẽ passi estis & uosacon¬
tribulib ur̃is. sic̃ & ipsi auideis. qui &

Expanded text:
caput, unde et Salvator talibus in Evangelio dicit: « Vos ex patre diabolo estis, et desideria qui vult omnes homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire . n totum orbem terrarum . » Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ejus. Potest nomen et persona Joab non inconvenienter ad populum Judaicum per significationem transferri, qui inimici semper praedicatorum Evangelii exstiterunt, et fidem Christi ubicunque potuerunt persequebantur. De quibus Paulus Thessalonicensibus scribens: « Vos enim, ait, imitatores facti estis fratres Ecclesiarum Dei, quae sunt in Judaea, in Christo Jesu: quia eadem passi estis et vos a contrib
Abbreviated transcription (Latin):
s qͦ luteris uniꝰ erat cubiti ꝓpter
unitatẽ confessionis & fidei: quia
oñs inconfessione patͥs . i filui isp̃c sc̃i
fides. unũ baptisma: unꝰ d̾s ⁊ pat̾ om¬
nium. Et ipsũ os incapitis erat sũumtate
ut ad celestia nob̾ regna ꝑbaptisma
uter esse patefactũ doceret. Ipse uero
luter in amplitudine cubitũ habet u¬
num & dimidiũ: ꝑ oꝑis nimirũ ꝑfecti¬
onẽ ⁊ uutiũ contemplationis. Iuteger
& eiũ cubitus inlutere. ꝑ fectionẽ bone
designat actionis: quã absq ulla du¬
bietate habebat ille de qͦ temptatori
dñs. uebat. Nunqd consid̾asti seruum
meũ iob. qđ ũ sit ei sumilis suꝑ t̾ram:
homo simplex ⁊ rectus ac timens dm
& recedens . amalo. Est uͦ alter cubitus
diuine uisionis. qͥ ex parte ñ nulla e¬
tiam uihac ad huc uita retentis fide¬
lib donari consuenit: ut id̾e iob
de uicto aduersario cũ dño loquens
ait. Auditu auris audiui te: nunc autẽ
oculus meus uidet te. Scͥptũ nãq ẽ

Expanded text:
s luteris unius erat cubiti, propter unitatem confessionis et fidei: quia omnes in confessione Patris, et Filii, et Spifides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Et ipsum os in capitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, per operis nimirum perfectionem, et initium contemplationis. Integer etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis. Quam absque ulla dubietate habebat ille de quo tentatoriDominus aiebat: « Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram? homo simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit: ut idem Job devicto adversario cum Domino loquens, ait: « Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te . » Scriptum namque est
Abbreviated transcription (Latin):
tonte uite lauam̃. ut ꝑ oꝑa iusticie ad
uitã intrare ualcamꝰ: quã lus sine pcc¬
cito dũ hic iuiumꝰ esse nequeamus.
lpsã uͦ uite celestis dulcedinẽ gustare
ex parte ac diligere inbac interĩ uita.
ꝑfectã autẽ uide nulla ratione ualemꝰ.
Rota qͦ imo ac dimidio cubito m̃su¬
ratur: qͥa scͥpt᷑a lectionis eugłioe qͥlit̃
hii qͥ ꝑfecti ẽẽ uelint uiuere debeaut
ostendit: spemq nob̾ et̃ne retͥbutionis
babebant cubitũ ac semissẽ amplitu¬
dinis insũmitate sui ubi luteres re¬
ciꝑent: qͥa ipsi doctores sũni ac mi¬
nistri lauacri salutaris oꝑe quidem
ꝑfecti in hac uita fulserunt: s luce con¬
templationis ex parte sunt fruiti. Un¬
de & aunt. Ex parte enũ cognoscim᷑: ꝙ ex
parte ꝓpħamiꝰ. Cũ autẽ uenerit qd per¬
fectũ ẽ: euacuabit᷑ qd̾ exparte est.
n hunc modũ fecit decẽ bases fusura
iuna & mensura & sculptura consinu¬
li. fecit qͦ decem luteres eneos.
uare decem suit bases facte totidẽ¬

Expanded text:
nte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare mereamur, quamvis sine peccato, dum hic vivimus, esse nequeamus, ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecte autem videre nulla ratione valeamus. Rotae quoque uno et dimidio cubito mensurantur, quia Scriptura lectionis evangelicae qualiter hi qui perfecti esse velint, vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retributionis habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac ministri lavacri salutaris opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetavimus; cum autem venerit quod perfectum est, evacua» « In hunc modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpturaque consimili; fecit quoque decem luteres aereos. » Quare decem sint bases factae, totidem
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. si tam̃ inaliud uiciũ denuo non
offendunt: sicut ãmon qͥ post admissũ
stuprũ insorore sua obhoc mortẽ ũ eua¬
sit. qͥl ebrietatẽ que fomes ẽ luxurie
ñ uitauit.
Moraliter gͦ monenuir. hoc facto ut
semper caure & prudent̃ agam᷑. ne for¬
te domniuent᷑ uinob̾ uitia. & pͥnceps
peccati. qͥ falsam pacẽ periclitantib spon¬
det. ne nos inparatos inueniens. atq
inꝓiusos. trucidet: sicut absalon ãmon
Qui eiũ menbra sua donat libidui. &¬
qͥcatem. miqͥtati a maritudinẽ cadit. lic
numicus se quasi patrẽ pacis ostend. at. ꝙ¬
ꝓsꝑa ꝓtalib factis ꝓuenire. falso ꝓnuitat.
Necesse ẽ eiuĩ cito adpenitentiã pꝰ scelus
redemiꝰ: ne forte diabolus si adhuc ebrie¬
tati inseruierimꝰ & iuluxũ scłi resoluam᷑.
ꝑ obtempantes sͥ malignos sp̃c uinecem
nostram conspiret. ac morti ꝑpetue tradet.
Iorro absalon fugiens abut adtholomai
filiũ annur. regemi gessur. et cetera usqͦ.

Expanded text:
gunt, si tamen in aliud malum denuo non gunt, si tamen in aliud malum denuo non offendunt. Sicut Amnon, qui post admissum stuprum in sorore sua, ob hoc mortem non evasit, quia ebrletatem, quae fomes est luxuriae, non vitavit. Moraliter vero monemur hoc facto, ut semper caute ac prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, nos imparatos inveniens, atque improvisos trucidet: sicut Absalom Amnon qui enim meiquitatem, in peccati amaritudinem cadit, licet inimicus se quasi patrem pacis ostendat, pro talibus factis provenire falso promittat. Necesse est enim ut cito ad poenitentiam post scelus redeamus, ne forte diabolus, si adhuc ebrietati inservierimus, et in luxum saeculi resolvamur, per obtemperantes sibi malignos spiritus, in necem nostram conspiret, ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalom fugiens abiit ad Tholomai filium Ammiud, regem Gessur, » etc., usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
multi uenient aboriente. loccidente. ꝙ
recumbent cũ abraham. ysacac & iacob
iregno celor. Uerũ uirta hystoriam
hinc uerba dierũ ita narrant. Uanubi¬
as qͣ urbis pluruuas tulit: popłm aut̃
qͥerat mea edurit. & fecit fuper eos
tribulas & trahas & ferrata cir penta
trausire ita ut dissiparent᷑ & contere¬
rentur. Sic fecit dauid cunctis urbibus
filioꝵ ammon: ꝙ reuersus ẽ cũ omni
popło iniberłm. Idcirco ista sub nectere
curaui: ut hystoriã lucidĩ ꝓpalarem.
e iuude sequitur qualit̾ exosã habuit
ammon sororẽ suã chamar ppecca¬
cum magno odio nimis. Et cet̾a.
imon sororẽ suam chamar causa
osfensionis dauid patͥs sui incestauit.
hoc enĩ fuit iitiũ scandali domui eiꝰ.
Quod aut̃ pꝰ perpetratũ scelus erosam
eam habuisse legitur: eoꝵ ꝑsonã expres¬
sit. qͥ post ad missũ quolib facinꝰ mauis
odiũ babent quã ante ꝑpetrationem
illud dilexerant. & ob hoc citiꝰ ueniam
consequiuitur quã illi faciunt qͥ & dili¬

Expanded text:
venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . » Verum juxta historiam hinc Verba dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit: populum autem qui erat in ea eduxit, et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire: ita ut dissecarentur et contererentur. » Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon, et reversus est cum omni populo in Jerusalem. Idcirco ista subnectere curavi, ut historiam lucidius propalarem.einde sequitur qualiter exosam habuit Amnon sororem suam Thamar post peccatum, magno odio nimis, etc. Amnon Thamar sororem suam causa offensionis David patris sui, incestavit: hoc enim fuit initium scandali domui ejus. Quod autem post perpetrato scelere exosam eam habuisse legitur, eorum personam expressit, qui post admissum quodlibet facinus majus odio habent quam ante perpetrationem illud dilexerant, et ob hoc citius veniam consequuntur, quam illi qui faciunt et dili