comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cor filiorum ad patres eorum. Tnum igit᷑
atq idem utriusq opus ẽ fidem scilicet
atq intellectum quẽ habuere patres filioꝵ
mentib p̃dicando infundere. Nam patres
& iusti. appellantur ueteres scĩ. De quib sal¬
nator ait discipulis. Multi ꝓpħȩ & iusti cupi¬
erunt uidere quȩ uos uidetis. &. non uide¬
runt. Filii uero & incredibiles. illius ȩui
homines. quo uel helias p̃dicaturus ẽ. uel io¬
lunmes p̾dicabat uocantur. Conuertit au¬
tem iohannes corda patrum in filios: quia
sapientiam quam habuerunt patres. xp̃m
credentes ac desiderantes in carne uenire:
transfudit in filios. docendo eos credere &.
gaudere xp̃m in carne uenisse. Conuertit
incredibiles ad prudentiam iustoꝵ: quia
eos quos sine fide xp̃i miienit. de oꝑibus
legis frustra głantes. docuit credere in xp̃m.
p̃cedentium iustoꝵ imitari prudentiam.
qui & legem ꝑficere diligentissime stude¬
bant : &. nichilominus in gr̃a dñ ihñ. non

Expanded text:
iliorum ad patres eorum . Unum igitur atque idem utriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibiles ihomines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christpraecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non
Abbreviated transcription (Latin):
lectissuni non pro sola sollempnitate pas¬
chali: sed pro totius uite scĩficatione re¬
tinenda est. Et ad hoc prȩsens exerci¬
tatio debet intendi: ut quȩ aminum
fidelium experimento breuis obseruan¬
tie delectarunt in consuctudinẽ transe¬
ant: & intemerata ꝑmaneant. ac si ali¬
quid delicti in repserit. celeri penitudi¬
ne deleatur. Et quia antiquoꝵ morboꝵ
difficilis & tarda curatio ẽ: tanto uelo¬
cius adhibeantur remedia. quanto
recentiora sunt uulnera. ut semꝑ ab
omnib offensionibus in integrum re¬
surgentes ad illam incorruptibilem
glificande carnis resurrectionẽ ꝑtine¬

Expanded text:
lectissimi, non pro sola solemnitate paslectissimi, non pro sola solemnitate paschali, sed pro totius vitae sanctificatione retinenda est, et ad hoc praesens exercitatio debet intendi, ut quae animum fidelium experimento brevis observantiae delectarunt, in consuetudinem transeant, intemerata permaneant, ac si aliquid delicti irrepserit, celeri poenitudine deleatur. Et quia antiquorum morborum difficilis et tarda curatio est, tanto velocius adhibeantur remedia, quanto recentiora sunt vulnera: ut semper ab omnibus offensionibus in integrum resurgentes, ad illam incorruptibilem glorificandae carnis resurrectionem perve
Abbreviated transcription (Latin):
succumbant: & uitiis animum suꝑan¬
tibus ibi fiat seruitus: ubi debet esse
dominatus. agnoscat igitur populus
di nouani se eẽ in xp̃o creaturam: &.
ã quo suscepta sit quem ue susceperit
iugilanter intelligat. Quȩ noua facta
sunt non redeant ad instabilem uestu¬
statem: &. non omittat opus suum qui
manum misit ad aratrum. sed ad id
tendat quod serit: non ad id respiciat
quod reliquit. Nemo in id recidat. un¬
de surrexit: sed etiam si pro infirmitate
corporea in aliquibus adhuc languorib
iacet: sanari instanter desideret ac le¬
uari. Hȩc enim est salutis ura: & cepte
in xp̃o resurrectionis unitatio. ut quia
in lubrico istius uitȩ diuersi casus lap¬
susq non desunt: uestigia gradientiũ
a fluidis ad solida tranfferantur. qm̃ sic̃
scriptum est adño gressus hominis diri¬
gentur: & uiam eius uolet. Cum ceci¬
derit iustus non collidetur. quia dñs sub¬
ponet mauum suam. hec meditatio di¬

Expanded text:
succumbant, et vitiis animum superansuccumbant, et vitiis animum superantibus, ibi fiat servitus ubi debet esse dominatus. CAP. VI. Agnoscat igitur populus Dei novam se esse in Christo creaturam, et a quo suscepta sit quemve susceperit vigilanter intelligat. Quae nova facta sunt, non redeant ad instabilem vetustatem; et non omittat opus suum, qui manum misit ad aratrum ; sed ad hoc attendat quod serit, non ad id respiciat quod reliquit. Nemo in id recidat unde surrexit, sed etiamsi pro infirmitate corporea in aliquibus adhuc languoribus jacet, sanari instanter desideret ac levari. Haec est enim salutis via, et coeptae in Christo resurrectionis imitatio: ut quia in lubrico istius vitae diversi casus lapsusque non desunt, vestigia gradientium a fluidis ad solida transferantur: quoniam, sicut scriptum est, a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet. Cum ceciderit justus, non collidetur, quia Dominus supponet manum suam . Haec meditatio, di
Abbreviated transcription (Latin):
quod offertur eternum ẽ. Quamuis
eium syx salui facti sumus. & corrup¬
tibilem adhuc carnem mortalemq ge¬
stemus: recte tamen dicimur in carne
non eẽ. si carnales nobis non dominan¬
tur affectus. E merito cius rei deponi¬
mus nuncupationem: cuiꝰ non sequi¬
mur uoluntatem. Cum itaq dicat
is. non ea nobis interdicta intelligimꝰ
quȩ saluti congruunt & quȩ huma¬
na poscit infirmitas: sed quia non
omiub desideriis seruiendum: nec
quicqͥd caro concupiscit implendum
ẽ. de adhibendo temperantię modo
ammonitos nos cẽ cognoscunus: ut
carni que sub animni est constituta u¬
ditio. nec suꝑflua concedamus. nec ne¬
cessaria denegemus. Unde idem apls
alibi ait. Nemo enim unquam carnẽ
suam odio habuit. sed nutrit .& fouet
eam. Cum itaq nec ad uitra nec ad
luxuriam. sed ad debitum sit alenda
&. fouenda famulatum. ut teneat re
uerse ac turpiter suꝑiorib inferiora
p̃ualeant. aut iuferiorib superiora

Expanded text:
quod offertur aeternum est. Quamvis quod offertur aeternum est. Quamvis enim spe salvi facti simus, et corruptibilem adhuc carnem mortalemque gestemus, recte tamen dicimur in carne non esse, si carnales nobis non dominentur affectus; et merito ejus rei deponimus nuncupationem, cujus non sequimur voluntatem. Cum itaque Apostis , non ea nobis interdicta intelligimus quae saluti congruunt et quae humana poscit infirmitas. Sed quia non omnibus desideriis serviendum, nec quidquid caro concupiscit implendum est, de adhibendo temperantiae modo admonitos nos esse cognoscimus, ut carni, quae sub animi est constituta judicio, nec superflua concedamus, nec necessaria denegemus. 284 Unde idem Apostolus alibi ait: Nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam : cum utique non ad vitia, non ad luxuriam, sed ad debitum sit alenda et fovenda famulatum: ut teneat ordverse ac turpiter superioribus inferiora praevaleant, aut inferioribus superiora
Abbreviated transcription (Latin):
potuit uulnerari. Et merito dr caro
xp̃i in eo statu quo fuerat nota nesciri:
quia nichil in ea passibile. nichil re¬
mansit infirmũ: ut & ipsa sit ꝑ essentiã:
& non sit ipsa ꝑ głam. Quid autẽ mirũ
si hoc de xp̃i corpore profitentur: qui
de om̃ib xp̃ianis spũalib dicit: Itaq
nos ex hoc neminem nouimus scđ̃m
carnem ex quo inquit initium nobis
factum est resurrectionis in xp̃o. ex quo
in eo qui pro omnib mortiuuis ẽ totius
spei nr̃e forma precessit. Non hesitamꝰ
diffidentia nec incerta exspectatione
suspendimur: sed accepto promissionis
exordio fidei oculis que sunt futura iam
cernuus. & nature prouectione gau¬
dentes. quod credimus iam tenemus.
Non ergo nos rerum temporalium occu¬
pent species. nec ad se contemplationem
nr̃am acelestib terrena deflectant.
Pio pactis habeantur que ex maxima
parte iam non sunt: &. mens intenta
mansuris. ibi desidium suum figat. ubi

Expanded text:
potuit vulnerari. Et merito dicitur caro potuit vulnerari. Et merito dicitur caro Christi in eo statu quo fuerat nota, nesciri: quia nihil in ea passibile, nihil remansit infirmum, ut et ipsa sit per essentiam, et non sit ipsa per gloriam. Quid autem mirum, si hoc de corpore Christi profitetur, qui de omnibus Christianis spiritalibus dicit: Itaque nos ex hoc neminem novimus secundum carnem ? Ex hoc, inquit, initium nobis factum est resurrectionis in Christo, ex quo in eo qui pro omnibus mortuus est, totius spei nostrae forma praecessit. Non haesitamus diffidentia, nec incerta exspectatione suspendimur, sed accepto promissionis exordio, fidei oculis quae sunt futura, jam cernimus; et naturae provectione gaudentes, quod credimus jam tenemus. CAP. V. Non ergo nos rerum temporalium occupent species, nec ad se contemplationem nostram a coelestibus terrena deflectant. Pro transactis habeantur quae ex maxima parte jam non sunt; et mens intenta mansuris, ibi desiderium suum figat, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit: non solum colloquens cũ eis:
sed etiam habitans. atq conuescens. &.
pertractari se diligenti. curiosoq con¬
tactu ab eis quos dubitatio ꝑstringebat
cipulos ostiis introibat. &. flatu suo.
ta pandebat. &. rursus idem uulnus
lateris. fixuras clauorum. & omnia
recentissime passionis signa monstra
bat: ut agnosceretur in eo ꝓprietas
diuine humaneq nature in diuidua
ꝑmanere: & ita sciremus uerbum ñ hoc
ẽẽ quod carnem: ut unum d̃i filium.
& uerbum confiteremur & carnem.
N on dissonat dilectissimi ab hac fide
magister gentium paulus apl̃s cum di¬
cit. Et si cognouimus scd̃m carnem
xp̃m. sed nunc ram non noiumꝰ. Resur¬
rectio enim dñi non finis carnis sed com¬
mutatio fuit. nec uirtutis auginento
consumpta substantia ẽ. Qualitas tͣn¬
siit. non natura defecit. Et factum ẽ
corpus in passibile: quod potuit crucifi¬
gi:. factum est inmortale. quod potuit
occidi: factum est incorruptibile. qđ

Expanded text:
apparuit : non solum loquens cum eis, apparuit : non solum loquens cum eis, sed etiam habitans atque convescens, et pertractari se diligenti curiosoque contactu ab eis quos dubitatio perstringebat, cipulos introibat, et flatu suo dta pandebat. Et rursus idem vulnus lateris, fixuras clavorum, et omnia recentissimae 56 passionis signa mobat , ut agnosceretur in eo proprietas divinae humanaeque naturae individua permanere, et ita sciremus Verbum non hoc esse quod carnem, ut unum Dei Filium et Verbum confiteremur et carnem. CAP. IV. Non dissonat, dilectissimi, ab hac fide magister gentium apostolus Paulus, cum dicit: Etsi cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus . Resurrectio enim Domini non finis carnis, sed commutatio fuit, nec virtutis augmento consumpta substantia est. Qualitas transiit, non natura defecit; et factum est corpus impassibile, quod potuit crucifigi; factum est immortale, quod potuit occidi; factum est incorruptibile, quod
Abbreviated transcription (Latin):
inferri diuina inpassibilitas. quȩ
miserrime experitur humana mor¬
talitas. Unde ne turbatos discipłoꝵ
animos longa mestitudo cruciaret:
denunciatam tridui moram tam mira
celeritate breuiauit. ut dum ad inte¬
grum scd̃m diem pras primi nouissima
& pars tercii prima concurrit: & aliqͣñ¬
tum spacio temporis decederet. & nichil
dierum nuinero deperiret. Resurrec¬
tio igitur saluatoris nec animam in
inferno: nec carnem diu morata est
in sepulchro. Et tam uelox incorrup¬
te carnis uiuificatio fuit: ut maior
ibi cẽt soporis similitudo quam mor¬
tis. qm̃ deitas que ab utraq suscepti
hominis substantia non recessit quod
ta: quib predicande ꝑ uniuersum
mundum fidei auctoritas conderetur.
Elicet reuolutio lapidis. euacuatio mo¬
numenti depositio linteorum. &. totius
facti angeli narratores copiose uerita¬
tem dominice resurrectionis astrue¬
rent. & mulierum tamen uisui & apo¬
stolorum oculis frequenter manifestus

Expanded text:
inferri divina impassibilitas, quae inferri divina impassibilitas, quae miserrime experitur humana mortalitas. Unde, ne turbatos discipulorum animos longa moestitudo cruciaret, denuntiatam tridui moram tam mira celeritate breviavit, ut dum ad integrum secundum diem pars primi novissima et pars tertii prima concurrit, et aliquantum temporis spatio decideret, et nihil dierum numero deperiret. Resurrectio igitur Salvatoris nec animam in inferno, nec carnem diu morata est in sepulcro; et tam velox incorruptae carnis vivificatio fuit, ut major ibi esset soporis similitudo quam mortis: quoniam Deitas quae ab utraque suscepti hominis substantia non recessit, quodnta quibus praedicandae per universum mundum fidei auctoritas conderetur. Et licet revolutio lapidis, evacuatio monumenti, depositio linteorum, et totius facti angeli narratores copiose veritatem Dominicae resurrectionis astruerent; et mulierum tamen visui, et apostolorum frequenter oculis manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
est mors. quȩ causa uiuendi ẽ: &. est
uita quȩ causa moriendi ẽ. Nec alibi
quam in hoc transitorio seculo utrũq
conquiritur: ut ex qualitate actionu̾¬
temporalium. differentiȩ retributio¬
num pendeant ȩternarum. Mori¬
endum ergo ẽ diabolo. & uiuendũ
do: deficiendum iniquitati: ut iusti¬
ciȩ resurgatur. Occumbant uetera:
ut oriantur noua .& quoniam sicut
ueritas ait. nemo potest duobus domi-¬
nis seruire: dñs sit non ille qui stan¬
tes impulit in ruinam: sed ille qui
terrenus: tales & terreni. & qualis cȩ
lestis: tales & celestes. sicut portatu¬
mus imaginem terreni. portemus
& uaginem eius qui de celo est.
Multum nobis de hac cominutatione
gaudendum ẽ: qua de ignobilitate
terrena ad cȩlestem tranferimur dig¬
uitatem. ꝑ illius ineffabilem miscã̾ram.
Qui ut nos in sua proueheret in nr̃a
descendit: ut non solum substantiã
sed etiam conditionem nature pecca¬
tricis assumeret. & ea sibi pateretur

Expanded text:
est mors quae causa est vivendi, et est est mors quae causa est vivendi, et est vita quae causa est moriendi. Nec alibi quam in hoc transitorio 282 saeculo utrumque conquiritur; et ex qualitate temporalium actionum differentiae retributionum pendent aeternarum. Moriendum ergo est diabolo et vivendum Deo; deficiendum iniquitati, ut justitiae resurgatur. Occumbant vetera, ut oriantur nova. Et quoniam, sicut ait Veritas, nemo potest duobus dominis servire , Dominus sit non ille qui stantes impulit in ruinam, sed ille qui terrs, tales et coelestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui est de coelo ; multum nobis de hac commutatione gaudendum est, qua de ignobilitate terrena ad coelestem transferimur dignitatem per illius ineffabilem misericordiam qui ut nos in sua proveheret, in nostra descendit; ut non solum substantiam, sed etiam conditionem naturae peccatricis assumeret, et ea sibi pateretur
Abbreviated transcription (Latin):
ermo¬
imo
dilec¬
tissi¬
mi ñ
incon¬
grue
uobis
quan¬
tum
arbi¬
tror.
se habeat uita credentium: & quod
festo honoratur: moribus celebretur.
Quam autem hoc utile sit ipsi probastis:
& ex ur̃a deuotione didicistis: quantũ
prosint animis atq corporibus prolixi¬
ora ieunia. frequentiores preces. &. ele¬
mosine largiores. Nemo enum fere ẽ.
qui non hac exercitatione profecerit:¬
& in abdito conscientie suę aliquid
quo recte possit gaudere condiderit.
Sed hec lucra ꝑseueranti sunt seruanda
Cum igitur quadraginta dierum ob¬
seruantia hoc uoluerimus operari. ut
aliquid sentiremus crucis in tempore
dominiee passionis: annitendum est¬
nobis. ut etiam resurrectionis xp̃i in¬
ueniamur ẽẽ consortes. & de morte
ad uitam dum in isto sumus corpore
transeamus. Unicuiq enim homini
qui ex alio in aliud aliqua conuersatio¬
ne mutatur. finis ẽ non ẽẽ quod fuit:
& ortus eẽ quod non fuit. Sed inter est:
cui quis aut moriatur aut iuuat: quia

Expanded text:
ermoimo, dilectissimi, non incongrue vobis, quantum arbitror, se habeat vita credentium, et quod festo honoratur moribus celebretur. Quam autem hoc utile sit ipsi probastis, et ex vestra devotione didicistis quantum prosint animis atque corporibus prolixiora jejunia, frequentiores preces et eleemosynae largiores. Nemo enim fere est qui non hac exercitatione profecerit, et in abdito conscientiae suae aliquid quo recte possit gaudere condiderit. Sed haec lucra perseveranti sunt servanda Cum igitur quadraginta dierum observantia hoc voluerimus operari, ut aliquid sentiremus crucis in tempore Dominicae passionis, adnitendum nobis est ut etiam resurrectionis Christi inveniamur esse consortes, et de morte ad vitam, dum in isto sumus corpore, transeamus. Unicuique enim homini, qui ex alio in aliud aliqua conversione mutatur, finis est non esse quod fuit, et ortus, esse quod non fuit. Sed interest cui quis aut moriatur aut vivat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
superos eigo crucifixo xp̃o: immorant᷑
tenebre. Quid mirũ: si apud supe¬
ros sunt tenebre: cum lux descendit
ad inferos: Igitur fĩs om̃s in hac die
sc̃ã exultare debemus. Nullus se ã
communi leticia peccatorum consci¬
entia subtrabat: nullus apublicis uo¬
tis delictoꝵ sarcina reuocetur. Qũa¬
iuis enim peccator in hac die de in¬
dulgentia non debet desperare: est enĩ
prerogatiua non parua. Si enim latro
parahẏsum meruit: cur non mereatur
ueniam xp̃ianus: Et si illi dñs cum
crucifigitur miseretur: multomagis¬
& huic miserebitur cum resurgit.
Et si passionis humilitas tantum pres¬
titit confitenti: resurrectionis gła
quantum tribuet deprecanti. Lar¬
gior enim ad prestandum solet ẽẽ si¬
cut ipsi scitis leta uictoria: quam ad¬
dicta captiuitas.

Expanded text:
superos ergo, crucifixo immorantur superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas.
Abbreviated transcription (Latin):
diat. choruscat. nec aliquando pottlł
delictorum caligine comprehendi.
tior c̃e in hac die solito clariorem. Ne-¬
cesse ẽ enim ut sol in cius resurrectio¬
ne gaudeat: in cuius passione condolu¬
it. & cuius mortem lugubri quadam
caligine prosecutus est. eiusdem uitã
itidioris lucis splendore suscipiat: &
tanquam bonus minister sicut cunc
obscuratus est ad exsequias sepulturȩ:
modo choruscet in resurrectionis obse¬
quium. In passione enun xp̃i caligi¬
num se nocte circumdedit: & iudeoꝵ
facinus mundo teste congemuit. Indi¬
cium enum quoddam doloris in sole
est tanto celeri officium luminis de
negasse: & ultione quadam iudeorũ
oculis tenebras infudisse: ut quorum
mentem cȩcitas inuaserat: eoꝵ oculos
cecitas occuparet. nec luceret eis mun¬
di lumen: aquib fuerat lumen salu¬
tis extinctum. Dampnatio igitur quȩ¬
dam ingeritur phariseis: ut tenebras
in die iudicii peccatorib repromissas:
iam apud superos patiantur. Apud

Expanded text:
diat, coruscat, nec aliqua potest diat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; tror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
hic dies xp̃c celum terram tartarumq
conlustrat: scriptura testatur. Quod
enim suꝑ terram fulgeat: dicit ioħs.
Erat lux uera: quȩ illuminat omnẽ
hominẽ uenientem in hunc mũdũ.
Quod in inferuo luceat: ait ꝓpħa. Qui
sedebant in regione umbre mortis:
lux orta est eis. Quod in celis dies iste
ꝑmaneat: refert dauid dicens. Poña
mn scł̃m scł̃i semen eius: & sedem eius
sicut dies celi. Quis autem est dies
celi: nisi xp̃c dñs: de quo dicitur per
ꝓpħ̃am. dies diei eructat uerbum:
pse est enim dĩ filius cui pater dies din¬
uitatis sue cructat archanum. Ipse inqu̾i
est dies: qui ait ꝑ salomonem. E go
feci ut oriretur in celo lumen indefici¬
ens. Sicut ergo diem celi nox omnino
non sequitur: ita &. xp̃i iusticiam pecca¬
torum tenebre non sequuntur. Semꝑ
enun dies celi splendet. lucet. &. fulget.
neq aliqua potest obscuritate conclu¬
di. Ita & lumen xp̃i semꝑ micat. ra¬

Expanded text:
hic dies Christus coelum, terram, tartarumque hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et sedem ejus sicut dies coeli . Quis autem dies coeli nisi Christus? de quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, ra
Abbreviated transcription (Latin):
ultandum in hac die quam fecit dñs
& letandum. Sed dicit aliquis. Si
in die gratulandum est: his utiq
gratulandum est. quȩ dies ipsa com¬
plectitur. Celum autem & tartarũ:
extra huius mundi diem sunt consti¬
tuta. Quomͦ igitur possunt ea elem̃¬
ta ad festiuitatem huius diei uocari:
cuius diei ambitu non continentur:
Sed hic dies quem fecit dñs penetrat omĩa:
unuersa continet. celum. terram. tar¬
tarumq complectitur. Lux enim xp̃i
non parietibus obstruitur. non elemen-¬
tis diuiditur. non tenebris obscuratur.
Lux inquam. xp̃i dies est sine nocte: di¬
es ẽ sine fine. ubiq splendet. ubiq radi¬
at. ubiq non deficit. Quod autem
cessit: dies autem appiopinquauit.
Precessit inquit nox. non sequitur
ut intelligas suꝑueniente xp̃i lumine.
& diaboli tenebras effugari. &. pocca¬
torum obscura non segini. & iugi splen¬
dore prȩteritas caligines depelli. subri¬
pientia delicta prohiberi. Nam quia

Expanded text:
ultandum in hac die quam fecit Dominus, ultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem cessit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia
Abbreviated transcription (Latin):
on in merito fr̃s ho¬
dierna die psalmꝰ
hic legitur. in quo
propheta exultan-¬
dum precipit &
lȩtandum. Om̃s
enim creaturas ad huius diei festiui¬
tatem dauid sc̃s inuitat. Nam in
hac die ꝑ resurrectionem xp̃i aperitur
A pertum est enim chartarũ: reddit
mortuos. innouata terra: germinat
resurgentes. celum reseratum: susci-¬
pit ascendentes. Deniq ascendit la¬
tro in paradisum. scõꝵ corpora ingre¬
diuntur in scãm ciuitatem. ad uinoᷤ
mortui reuertuntur. & ꝓfectu qͦda
in resurrectione xp̃i ad altiora cunc¬
ta elementa se tollunt. Tartarũ quos
habebat reddit ad superos. terra qͦs
sepelit: mittit ad celum. celum qͦs
suscipit: representat ad dñm. Et
una cademq oꝑatione saluatoris pas¬
sio eleuat de unis. suscitat de terre¬
nis. collocat in excelsis. Resurrectio
xp̃i defunctis est uita: peccatoribus
uenia. scĩs est gła. Omnem ergo crea¬
turam ad festiuitatem resurrectionis
xp̃i: dauid sc̃s inuitat. Ait enim ex¬

Expanded text:
on immerito, fratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi aperitur apertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exs
Abbreviated transcription (Latin):
patriam figite. intentionem mentis in ue¬
ra luce solidate. Ecce ad celum ascendisse
in meditatione quod credimus: & si adhuc
hic tenemur infirmitate corporis. sequa¬
inur eum tam̃ passionibus amoris. Non
autem deserit desidium nr̃m ipse qui de-¬

Expanded text:
patria figite, intentionem mentis in vepatria figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse in meditatione quod credimus; etsi adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit desiderium nostrum ipse qui de
Abbreviated transcription (Latin):
faceret. quosdam pro nobis saltus mani¬
festata ꝑ carnem ueritas dedit. quia ex¬
ultauit ut gigas ad currendam uiam. ut
nos ei ex corde diceremus. Trahe me post
te: curremus in odore unguentorum tuo¬
rum. Unde fr̃s km̃i oportet ut illuc sequa¬
mur corde. ubi eum corpore ascendisse
credimus. Desidia terrena fugiamus: nil nos
iam delectet in nifimis: qui patrem habemꝰ
in celis. Et hoc nobis ẽ magnopere ꝑpen¬
dendum: quia is qui placidus ascendit.
terribilis rediet: & quicquid nobis cum
mansuetudine precepit: hoc anobis cum
districtione exiget. Nemo ergo indulta
pententiȩ tempora paruipendat nemo
curam sui dum ualet agere negligat.
quia redemptor nr̃ tanto tunc in udiciũ
districtior ueniet. quanto nobis ante u¬
dicium magnam pacientiam prȩrogauit.
Hec itaq uobiscum fr̃s agite: hec in mente
sedula cogitatione uersate. Quamuis ad¬
huc rerum ꝑturbationibus animus fluctu¬
et: iam tamen spei ur̃ȩ anchoram in et̃na

Expanded text:
faceret, quosdam pro nobis saltus manifaceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit, quia exsultavit ut gigas ad currendam viam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me, post te curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde, frmur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negquia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque nobiscum, fratres, agite, hac in mente sedula cogitatione versate, quamvis adhuc rivum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei nostrae anchoram in aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
curationum. alii genera linguarum.
ali interpretationem sermonum tribuit.
Dedit ergo dona homimibus. De hac ascen¬
sionis cius gła etiam abbacuc ait. S le¬
uatus c̃ sol: &. luna stetit in ordine suo.
Quis enim solis nomine: nisi dominus.
ut. At postquam eius ascensione roborata
E leuatus ẽ ergo sol. &. luna stetit in ordine
suo: quia cum dñs celum petiit. scã eius
ȩccłia in auctoritate predicationis excre¬
uit. Hinc eiusdem eccłie uoce ꝑ salomonẽ
dr. Ecce iste uenit saliens in montibus
&. transiliens colles. Consid̾auit namq
tantoꝵ operum culmina. & ait. Ecce
iste uenit saliens in montib. Ueniendo
quippe ad redemptionem ur̃ãm quosdam
ut ita dixerim saltus dedit. Uultis fr̃s km̃i
ipsos eius saltus agnoscere: De celo uenit
in uterum: de utero uenit in prȩsepiũ
de p̾sepio uenit in crucem. de cruce ue¬
int in sepulchrum. de sepulchro rediit
in celum. Eece ut nos post se currere

Expanded text:
curationum, alii genera linguarum, curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem tribuit sermonum . Dedit ergo dona hominibus. De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, vit; at postquam ejus Ascensione roborata Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita dixerim, saltus dedit. Vultis, fratres charissimi, ipsos ejus saltus agnoscere? De coelo venit in uterum, de utero venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce, ut nos post se cu
Abbreviated transcription (Latin):
hodierua die cirographum dampnationis
nr̃ȩ. mutata ẽ sententia corruptionis nr̃e.
Illa enim natura cui dictum ẽ terra es &
hac ipsa namq carnis nr̃e subleuatione:
ꝑ figuram beatus iob dñm auem uocat.
Quia enim ascensionis euis misterium iu¬
deam non intelligere conspexit. de infi¬
delitate eus sententiam protulit. dicens.
S emitam ignorauit auis. Anis enĩ recte
appellatus ẽ dñs: quia corpus carneum
ad ethera librauit. Cuius auis semitam
ignorauit: quisquis eum ad celum ascen¬
disse non credidit. De hac sollempnitate
ꝑ psalmistam dr̃. Eieuata ẽ magnificen¬
tia tua suꝑ celos. De hac rursus ait. As¬
cendit d̃s in iubilatione: & dñs in uoce
tubȩ. De hac iterum dicit. Ascendens
in altum captiuam duxit captiuitatem:
quia corruptionem nr̃ãm uirtute sue
incorruptionis absorbuit. Dedit uero
dona hominibus: quia misso desuꝑ sp̃u.
alii sermonem sapientiȩ. alii sermonẽ
scientie. alii grãm uirtutum. alii grãm

Expanded text:
hodierna die chirographum damnationis hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est: Terra es,hac ipsa namque carnis nostrae sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitaquia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia, misso desuper Spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
angeli. & tamen non leguntur in albis
uestibus apparuisse. ascendente autẽ dñ
missi angeli in albis leguntur uestib ap¬
paruisse. Sic etenim scriptum ẽ. Uiden¬
tibus illis eleuatus est: & nubes suscepit
eum ab oculis eorum. Cumq intuerent᷑
in cęlum cuntem illum: ecce duo uiri as
titerunt iuxta illos in uestib albis. In res¬
tibus autem albis. gaudium & sollemp¬
nitas mentis adtenditur. Quid ẽ ergo qd
nato dño non in albis uestibus. ascenden¬
te uero uero dño in albis uestib apparent.
nisi quod magna tunc sollempintas an¬
gelis facta ẽ. cum celum ds homo pene¬
trauit: Quia nascente dño uidebatur
diuinitas humiliata: ascendente uero
domino ẽ humanitas exaltata. Albe
etenim uestes exaltationi magis cong¬
unt quam humiliationi. In assumptio¬
ne ergo eus angeli in albis uestibus nl¬
deri debuerant: quia qui in natiuitate
sua apparuit ads humilis. in ascensione
sua ostensus ẽ homo sublimis. Sed hoc

Expanded text:
angeli, et tamen non leguntur in albis angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse: ascendente autem Domino missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse? Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est; et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur i albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestibus angeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
marcus hunc sedentem. stephamis uero
stantem se uidere testatur: Sed scitis fr̃s
quia sedere iudicantis ẽ: stare uero pug¬
nantis uel adiuuantis. Quia igitur redẽp¬
tor nr̃ assumptus in cęlum & nunc omĩa
uidicat. &. ad extrennum uidex omnium
uemiet. hunc post assumpsionem marcus
sedere describit: quia post ascensionis suȩ
głam udex in fine uidebitur. Ste phamis
uero in laboris certamine positus stantẽ
uidit quem aduitorem habuit: quia ut
iste in terra ꝑsecutorum infidelitatem
uinceret. pro illo de celo illius gr̃a pug¬
dicauerunt ubiq: dño cooꝑante. & ser¬
monem confirmante. sequentibus signs
Q uid in his considerandum ẽ. quid menio¬
riȩ commnendandum: nisi quod preceptũ
obȩdientia. obȩdientiam uero signa secita
sunt: Sed quia auctore do breinter lett¬
onem euuangelicam exponendo transenr¬
rimus: restat ut aliquid de ipsa conside
autem nobis primum querendum est:
quidnam sit quod nato dño apparuerunt

Expanded text:
hunc Marcus sedentem, Stephanus vero hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, qui post ascensionis suae gloriam judex in fine mundi videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus stantem vidit quem adjutorem habuit, quoniam ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugdicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantae sautem nobis primum quaerendum est, quidn
Abbreviated transcription (Latin):
subleuatus eẽ momoratur: ut ueniret post
modum qui nec transiatus. nec subuectus
celum ȩthereum. sed sua uirtute penetra¬
nt. qui nobis in se credentibus carnis quoq
munditiam largiretur: & sub eo increm̃¬
ta temporum uirtus castitatis excresceret.
In ipsa quoq eorum tranlatione qui as¬
censionem dominicam ut uidelicet famu¬
li designauerunt. &. seipsum qui ad cȩ¬
lum ascendit. dñs ostendit. Nam enoch
quide uxorem & filios habuit: helias
uero neq uxorem neq filios legitur ha¬
buisse. Pensate ergo quomodo ꝑ incre¬
menta creuerit munditia scĩtatis. quod
& ꝑ transiatos famulos. & ꝑ ascendentis
dñi ꝑsonam patenter ostenditur. Transla¬
tus namq ẽ enoch & ꝑ coitum genitus
& ꝑ coitum generans. Raptus ẽ helias
ꝑ coitum genitus. sed non iam ꝑ coitum
marcus ait. sedet adextris dĩ: &. stepha¬
nus dicit. uideo celos aꝑtos. & filium ho¬
minis stantem adextris dĩ. Quid ẽ quod

Expanded text:
subvectus esse memoratur, ut vesubvectus esse memoratur, ut vemodum qui, nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret; qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum phanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
delicet aꝑte monstraretur: quia homo
purus adiutorio egebat alieno. Per an¬
gelos quippe illa facta &. ostensa sunt
adiumenta: quia nec ad cęlum quidem
acreum ꝑ se ascendere poterat. quẽ natu¬
re suȩ infirmitas grauabat. Redemptor
autem nr non curru. non angelis subleua¬
tus legitur: quia is qui fecerat omĩa ni¬
mirum suꝑ omĩa sua uirtute ferebatur.
Illuc enim reuertebatur ubi erat: &. inde
redibat ubi remanebat: quia cum ꝑ hu
dicus. uenditionem redemptoris nr̃i figu¬
ratit. sic enoch transiatus atq ad celum
acreum helias subleuatus. ascensionem
dominicam uterq designauit. Ascensionis
ergo suȩ dñs prenuntios & testes habuit.
unum ante legem. alium sub lege: ut qͣn¬
doq ueniret ipse. qui ueraciter celos pene¬
trare potuisset. Unde &. ipse ordo in eoꝵ
quoq utrorumq subleuatione. ꝑ quedã
incrementa distinguitur. Nam enoch¬
quidem transiatus. helias uero ad celum

Expanded text:
delicet aperte monstraretur, quia homo delicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno; per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum, per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis, sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat. Quia cum per hditus venditionem nostri Redemptoris figuravit : sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem dominicam uterque designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
tutes multas fecnmis: Et tunc confite¬
bor illis. quia numquam noui uos: dis¬
cedite ame qui operamini iniquitatem.
sunt cum reprobis haberi cominuna.
Sed hec que modo diximus caritatis atq
pietatis miracula amate. quȩ tanto securi¬
ora sunt. quanto & occulta. & de quib¬
iam apud dm̃ eo maior sit retributio.
quod helias sit raptus in celum. Sed ali¬
ud ẽ celum aercum. aliud ethereum.
C elum quippe aereum terre ẽ proximum:
unde & aues cȩli dicimus. quia eas uoli
tare in aere uidemus. In celum itaq ae¬
reum helias subleuatus ẽ: ut in secreta
qua dam aterra regione repente duce¬
retur: ubi in magna iam carnis &. sp̃c
quiete uiueret. quousq ad finem mun¬
di tedeat. & mortis debitum soluat. Iue
enm mortem distulit: non euafit. Re¬
demptor autem nr̃ quia non distulit su¬
perauit. eamq resurgendo consumpsit.
& resurrectionis suȩ glam ascendendo
declaranit. Notandum quoq ẽ. quod
elias in currui legitur ascendisse. ut ui¬

Expanded text:
as fecimus? Et tunc confitebor illis, quia non novi vos; discedite a me qui operamini iniquitatem .sunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas votare in aere videmus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Suenim mortem distulit, non evasit; Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est, quod Elias in curru legitur ascendisse, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
codit: mendax ẽ. Quod cum ita sit: fidei
nr̃ȩ ueritatem in uite nr̃e consideratione
debemus agnoscere. Tunc enim ueraciter
fideles sumus: si quod uerbis ꝓmittimus:
oꝑibus implemus. In die quippe baptisma¬
tis om̃ibus nos antiqui hostis oꝑsbus atq
omnibus pompis abrenuntiare promisimꝰ.
Itaq unuisquisq urm ad considerationem
suam mentis oculos reducat: & si seruat
post baptismum quod ante baptisinum
spopondit. certus iam quia fidelis ẽ gau¬
deat. Sed ecce quod promisit minime
seruauit: ad exercenda praua opera. ad con¬
cupiscendas mundi pompas dilapsus est.
uideamus si iam scit plangere quod erra¬
uit. Apud inisericordem namiq iudicem
nec ille fallax habebitur qui ad ueritatẽ
reuertitur etiam postquam mentitur:
quia oimp̃s ds dum libenter nrãm peni¬
tentiam suscipit. ipse suo iudicio hoc qđ
errauimus abscondit. Signa autem eos¬

Expanded text:
todit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei todit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus abscondit . Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
repulsa predicatio. tunc nobis in aduto¬
rium fieret. cum hanc illa ad dampnati¬
onis sue testimonium suꝑba repulisset.
Sed cum discipulos ad predicandum ueri¬
tas mittit. quid aliud in mundo facit: nͥ
grana seminis asꝑgit: & panca grana
mittit ui semine. ut multarũ messium
stuges recipiat ex nr̃a fide: Neq etenĩ
in unuiersum mundum tanta fidelium
messis exurgeret: si de manu am̃ super
rationalem terram illa electa grana prȩ¬
dicantium non uenissent. Sequitur.
Qui crediderit & baptiratus fuerit: saluus
erit: qui enim non crediderit condemp¬
nabitur. Fortasse umisqͥsq apud semet¬
ipsum dicat. Ego iam credidi: saliuis
ero. Uerum dicit: si fidem oꝑib tenet.
U era etenim fides ẽ: que hoc quod uerbis
dicit. morib contradicit. Hinc ẽ enun
quod de quibusdam falsis fidelib paulus¬
dicit. Qui conficentur se nosse dm̃: fictis
autem negant. Hinc iohannes ait. Qui di¬
cit se uosse dm̃ . &. mandata eius non cus¬

Expanded text:
repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorepulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulusdicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non cus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi prius moriatut. Uiuit ergo quod mo¬
ricur ut uiuificetur. Lapides itaq st̃:
sca non uiuunt. Arbusta autem sunt:
& uiuuit: sed non sentiunt. Bruta
uero auimala sunt. uiuunt. sentiunt.
sed non discermunt. Angeli &̃. enĩ sunt:
uuunt. sentiunt .&. discernunt. Om̾s
autem creature. aliquid habet homo.
habet namq cominune eẽ cum lapidibus
iuiuere cum arboribus. sentire cum anima¬
libus: intelligere cum angelis. Si igitur
cominune habet aliquid cum om̃i creatu¬
ra homo: uxta aliquid om̃is creatura homo.
Oñĩi ergo creature predicatur euuangeliũ
cum soli homini predicatur: quia ille ui¬
delicet docetur. propter quem in terra cunc¬
ta creata sunt: &. ã quo onnua ꝑ quancda
similitudinem aliena non sunt. Potest
etiam omĩs creaturȩ nomine: om̃is natio
genitum designari. Ante etenum dictũ
fuerat: in uiam gentium ne abieritis:
nunc autem dicitur: predicate om̃i cre¬
ature. ut scilicet prius ã uidea apłorum

Expanded text:
nisi prius moriatur . Vivit ergo quod monisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum