comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo deis qͥlauant intͣ in nocen¬
tes manꝰ suas. qͥbꝰ aqͥs &. pilatꝰ man̾
lauare conatꝰ ẽ. ne iudeoꝵ blas¬
phemiis c̃sentiret. De qͥbꝰ ꝓsalmi¬
sta letat᷑ dicens. Suꝑ aꝗͣ. refecti¬
aqua mundissima. Qͥ aũ pecca¬
tor est .&. in ebriatꝰ calice babylo¬
nio: đr de eo. D̾ pinȩ nascunt᷑ in
manu ebriosi .Lxxͦ. Ponite suꝑ cor
qͥa ur̃a. Hoc in hebraico ñ habet᷑
s puto de aggeo addͥitũ: in qͦ legimꝰ
siue. ꝓheniũ. duplicit̃ accipiendũ
ẽ. ponite suꝑ corda ur̃a. idest ani¬
ma qduertite &. c̃sid̾ate id qͦd supra
qictũ ẽ. assũpcio uerbi dñi suꝑ ifrł
in manu angeli eiꝰ: siue diligenter
aduertite q̃ dicenda st̃ postea. ut
ea ñ corꝑis auribꝰ. s animi ꝙ cordis
intelligencia cognoscatis: ꝙ facia¬
tis uob̾ thesauros in qͥbꝰ recipiatis
diuic ias sermonũ dei &. sapiencia aga¬
tis fidueialit᷑ cũ dilatati fueritis. &

Expanded text:
t inter innocentes manus suas . Quibus aquis et Pilatus manus lavare conatus est, ne Judaeorum blasphemiis consentiret , de quibus Psalmista laetatur, dicens: Super aquas refectiaqua mundissima . Qui autem peccator est, inebriatur calice Babylonio, et dicitur de eo: Spinae nascuntur in manu ebriosi . LXX: Ponite super corda vestra. Hoc in Hebraico non habetur, sed puto de Aggaeo additum, in quo legimus: sive prooemium, dupliciter accipiendum est: Ponite super corda vestra, id est, animadvertite et considerate, id quod supra dictum est: Assumptio verbi Domini super Israel in manu Angeli ejus. Sive diligenter animadvertite, quae dicenda sunt postea, ut ea non corporis auribus, sed animi et cordis intelligentia cognoscatis, et faciatis vobis thesauros, in quibus recipiatis divitias sermonum Dei: et sapientia agat fiducialiter, cum dilatati fueritis,
Abbreviated transcription (Latin):
ayta c̃fessio ẽ. Sciendũq qͦd abduc
bincapt untat̾ẽ isrł. idest dec̃ẽ tri¬
bubꝰ in different̃ pͥstino nomine. &
eiꝰ. siue malachi:. manũ ꝓ oꝑibꝰ acci¬
pite Unde & in manu aggei. & in
manu iheremiȩ. & in manu moy¬
si : factꝰ ẽ sermo dñi. In quoꝵ. eñi
manibꝰ ẽ iniqͥtas.& quoꝵ dextera
repleta muneribꝰ. ꝙ quoꝵ manꝰ¬

Expanded text:
ta confessio est. Sciendumque quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter pristino nomine, etejus, sive Malachi, manum pro operibus accipite. Unde et in manu Aggaei, et in manu Jeremiae, et in manu Moysi factus est sermo Dei. In quorum enim manibus est iniquitas, et quorum dextra repleta est muneribus, et quorum man
Abbreviated transcription (Latin):
effundet᷑ sanguis eor. sic̃ humꝰ & cor¬
pora eor sic̃ ste reora boũ. uidet᷑ ab¬
surdũ ut in resurrectiõe mortuoꝵ &
in c̃sumacione mundi atq udicio.
dicamꝰ effundi sanguinẽ: & corpora
iacere qͦsi stercora. Igit᷑ illud qͦd ad
noe dr. & sanguinẽ animarũ ur̃arũ
reqͥrã de manu om̃iũ bestiarũ& de
manu hominis. & de manu fr̃is reqͥ

Expanded text:
humus, et corpora eorum sicut stercora boum, videtur absurdum, ut in resurrectione mortuorum, et in consummatione mundi atque judicio, dicamus effundi sanguinem et corpora jacere quasi stercora. Igitur illud quod ad Noe dicitur: Et sanguinem animarum vestrarum requiram de manu omnium bestiarum, et de manu homi
Abbreviated transcription (Latin):
cłm ẽ . & inuita hac stare ñ potest. Qn¬
ti enĩ effuder̃t sanguinẽ.: & sanguise¬
or. effusus ñ ẽ: eẜ alii occider̃t homi¬
nẽ ueneno uel suspendio & tam̃ cũ
hõ mortuussit: ñ ẽ sanguis effusus. Q
debet intelligi. Qͦ a qͥ effuderit. siue
ꝑ scandalũ. siue ꝑ ꝑuersitatẽ doc¬
Ermȩ. indie iudicii effundet᷑ ab
eo etiã id qͦd sibi uidebat᷑ habere
uitale: & coget᷑ amutere. Iuxta huiꝰ¬
cemodi sanguinẽ & caro intelligit᷑ de
qua & ysaias ait. om̃is caro fenu̾ & in

Expanded text:
 et in vita haec stare non potest. Quanti enim effuderunt sanguinem, et sanguis eorum effusus non est? et alii occiderunt hominem veneno, vel suspendio, et tamen cum homo mortuus sit, non est sanguis effusus? Qudebet intelligi: quod qui effuderit, sive per scandalum, sive perversitate doctrinae, in die judicii effundetur ab eo, id est, quod sibi videbatur habere vitale, cogetur amittere. Juxta hujuscemodi sanguinem, et caro intelligitur, de qua et Isaias ait: Omnis caro, fenum
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ erit & tͣbinis. Ueniet enĩ suꝑ eũ tẽ¬
pestas dñi: & clangor tubȩ quã apłs
significat dicens: in nouissima tuba.
Erit enĩ dies tubȩ & clangoris suꝑ
ciuitates munitas. quas sibi mulgitu¬
dine peccator. cũ cam ȩdificauerans.
& suꝑ angulos excelsos. oꝑ a ꝑuersa.
& arecta uia dñi declinancia. Unde
phariser: qͦd orent in angulis platea¬
rũ. Uia enĩ recta. & tam̃ dñs ad para¬
dẏsũ. arta & angusta ẽ. q̃ ducit ad
uitã. Uia aũ fracta habens angulos¬
& tortuosa. lata & spaciosa ẽ: q̃ ducit
ad mortẽ. Simulq int uerba seueri¬
tatis dñr cerne clem̃ciã qͥa ꝓpt̾ea a¬
mara sit dies & dies irȩ & dies tribu¬
laciõis & dies tube & clangoris: ut ci¬
uitates male munitȩ. & ꝑuersi anguli
destruant᷑. Et tribulabo homines.
& ambulabũt ut ceci: qͥa dño peccaue¬
r̃t. C effundet᷑ sanguis eoꝵ. sic̃ humꝰ &¬

Expanded text:
 turbinis; veniet enim super eum tempestas Domini, et clangor tubae, quam Apostolus significat, dicens: In novissima tuba . Erit enim dies tubae et clangoris super civitates munitas, quas sibi in multitudine peccatorum cum Cain aedificaverant. Et super angulos excelsos, opera perversa et a recta via Domini declinantia . Unde Pharisaei, quod adorent in angulis platearum . Via enim recta et tendens ad paradisum arcta, et angusta est quae ducit ad vitam. lata, et spatiosa est, quae ducit ad mortem . Simulque inter verba severitatis Domini cerne clementiam, quod propterea amara sit dies, et dies irae, et dies tribulationis, et dies tubae et clangoris, ut civitates male munitae et perversi anguli destruantur. Et tribulabo homines, et ambulabunt ut caeci, quia Domino peccaverunt: et effundetur sanguis eorum sic
Abbreviated transcription (Latin):
rupcionẽ dei bereditabit. Indie gͦ con¬
sũmacioĩs. uel generalis. uel specia¬
lis. om̃issanguis qͥ effusus ẽ clamabit
ad dñm & apparebit in medio & oꝑa
sanguinis atq tͣrȩna. sic̃ puluis iace¬
but & stercora. & argentũ & aurũdi¬
uites de die ire. ñ potert̃ lib̾are: audi¬
ente eo qͥmorit᷑. Stul te hac nocte tol¬
let᷑ anima tua a te ꝗͣ aũ parasti cuiꝰ er̃t:
N qͦ negemꝰ aurũ & argentũ diuites li¬
bare de morte. redẽpcio enĩ uiri animȩ
ꝓpͥe diuiciȩ: s qͦd eo tẽpore eos lib̾are
ñ possint. qͦ diuicias necessitate dimit¬
tunt. Omĩs eñi t̃ra & uniuersa q̃ t̃re¬
na st̃.zelo dñi deuorabunt᷑ Cẜ qͦd ait
zelo: intellige adhuc amante qñm̃.
slisi enĩ amaret humanã anima. nũꝙͣ
telaret᷑ eã. &s in similitudinẽ mariti pec¬
catũ ulcisceret᷑ uxoris. Qͥ si ñ amas: nec
de adulterio eiꝰ irascit᷑. C hoc faciet
qñs cũ festinaciõe cunctis habitanti¬

Expanded text:
cet Dei haereditabit . In die ergo consummationis, vel generalis, vel specialis, omnis sanguis qui effusus est, clamabit ad Dominum, et apparebit in medio, et opera sanguinis atque terrena sicut pulvis jacebunt et stercora, et argentum et aurum divites de die irae non poterunt liberare, audiente eo, qui moritur: Stulte, hac nocte tolletur anima tua a te; quae autem parasti, cujus erunt ? Non quod negemus aurum et argentum divites liberare de mopropriae divitiae ; sed quod eo tempore liberare non possint, quando divitias necessitate dimittunt. Omnis enim terra et universa quae terrena sunt, zelo Domini devorabuntur. Et quod ait, zelo, intellige adhuc amantem Dominum. Nisi enim amaret humanam animam, numquam zelaretur eam: et in similitudinem mariti, peccatum ulcisceretur uxoris, qui, si non amaret, nec de adulterio ejus irasceretur. Et hoc faciet Dominus cum festinatione cunctis habitanti
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenite & c̃gregamini. siue ut in
septuaginta scriptũ ẽ. colligamini:
idest estote uob̾ iuxta apłm. carita¬
tis uincło copulati. Gens ñ amabi¬
lis. q̃ amore dñi in digna es. siue gens
inerudita. de qua dr in deuterono¬
mio. popłs stultꝰ & ñ sapiens: & inihe¬
remia. sine causa ꝑ cꝰsi filios ur̃os: dis¬
ciplinã ñ recepistis. Anteꝗͣ. fiat qͦd
t. qͦd ita facile ueniet qͣsi puluis ꝑ¬
tͣnsiens: anteꝗͣ. suꝑ uos furor dm̃i cõ¬
pleat᷑. Simulq cerne dei clem̃eiã.
Suffecerat prudentibꝰ maloꝵ ueni
enciũ impetũ descͥpsisse. Uerũ qͥa ñ
uult inferre supplicia. s tantũ t̃re¬
re passuros: ipse ad pęnitenciã. ꝓuo¬
cat. ne faciat qͦd minatꝰ ẽ. Generalit᷑
aũ tota multitudo credenciũ. & eor¬

Expanded text:
Convenite, et congregamini, sive, ut in LXX scriptum est, colligamini, id est, estote vobis juxta Apostolum charitatis vinculo copulati: gens non amabilis, quae amore Dei indigna es: sive gens inerudita, de qua dicitur in Deuteronomio: Populus stultus, et non sapiens . Et in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis , antequam fiat quod tus quod ita facile veniet quasi pulvis pertransiens, antequam super vos furor Domini compleatur. Simulque cerne Dei clementiam: suffecerat prudentibus malorum entium impetum descripsisse; verum quia non vult inferre supplicia, sed tantum terrere passuros, ipse ad poenitentiam provocat, ne faciat quod minatus est. Generaliter autem tota multitudo credentium, et eor
Abbreviated transcription (Latin):
chritudine huiꝰ secłi carnis qͦq uo¬
luptatibꝰ delectaris: q̃ tͣnsit qͦsi flos
qͥmuna marceseit die. Propt̾ea aũ di¬
co uob̃. c̃uenite sociamini. ne cũ iu¬
dicii tẽpꝰ uenerit. & om̃is gła ur̃a tͣn¬
sierit. tẽ uelitis agere pęniteneiã.
qͣndo locꝰ ñ erit pęnitenciȩ. s pena¬
rũ. Querat aliqͥs qͦmͦ hoc ipsũ suꝑ u
noqͦq migrante de secło possit in¬
telligissicit᷑ gͦ & ad singłos. O tuqͥ
secłi negociis occupatꝰ ꝑ diuersa
qes placere deo: & dissoluta mẽbra
animȩ tuȩ nec sibi coherencia. in
unã sapienciȩ coge cõpagẽ. & illius
here cõplexui: & audi mistice. Con¬
fortamini manꝰ dissolutȩ. & genua
debilia solidamini. Nec głeris in bo¬
nis carnis. & eiꝰ flore q̃ prȩterit. Om̃is
enĩ caro fenũ & om̃is gła eiꝰ quasi
flos feni. Aruit fenũ & flos decidit:
uerbũ aũ dñi manet in ȩt̃nũ. Pos

Expanded text:
chritudine hujus saeculi, carnis quoque voluptatibus delectaris, quae transit quasi flos qui in una marcescit die. Propterea autem dico vobis, convenite, sociamini, ne cum judicii tempus venerit, et omnis gloria vestra transierit: tunc velitis agere poenitentiam, quando locus non erit poenitentiae, sed poenarum. Quaerat aliquis, quomodo hoc ipsum super unoqtelligi. Dicitur 697 ergo ad singulos: O tu, qui saeculi negotiis occupatus, per diversa i quos vides placere Deo, et dissoluta membra animae tuae nec sibi cohaerentia in unam sapientiae coge compagem, et illius haere complexui, et audi mystice: Confortamini, manus dissolutae: genua debilia, solidamini : nec glorieris in bonis carnis, et ejus flore qui praeterit: Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni. Aruit fenum, et flos decidit: verbum autem Domini manet in aeternum. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
pulta sic̃ stercora suꝑ faciem t̃re. Piui¬
tes qͦq eoꝵ qͥ argentũ & aurũ ininiqͥ¬
tate nimia ꝯgregauer̃t: opibꝰ suis de die
ire dñi nͣ potuer̃t lib̾ari Ignis eñ zeli
qñi succensus aduersũ eos deuorauit
omñe. ꝓuinciã: nec grande fuit tẽpꝰ in
medio. Nã post qͣdraginta & duos an¬
nos dm̃cȩ erucis. circũdata ẽ ab exer¬
us facta ẽ cũ festinacione. Eẜ ñ solũ
illius: s cunctis t̃rȩ uidee habitato

Expanded text:
ercora super faciem terrae. Divites quoque eorum qui argentum et aurum iniquitate nimia congregaverunt, opibus suis de die irae Domini non potuerunt liberari: ignis enim zeli Domini succensus adversus eos, devoravit omnem provinciam. Nec grande fuit tempus in medio: nam post quadraginta et duos annos Dominicae crucis, circumdata est ab exerus facta est cum festinatione, et non solum il
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑibꝰ & in habitu suo. ir̃a dñi
de monstrantes. Congregat᷑ tur¬
ba miseror: & patibulo dñi corus¬
cante ac radiante. anastasi eiꝰ de o¬
liueti qͦq monte crucis fulgente
uexillo. plangere ruinas tẽpli si¬
i. popłm miserũ: & tamͣ nͣ ee̾ mise¬
rabilẽ. Adhuc fletꝰ ingenis .& liui¬
da brachia & sparsi crmnes. & miles
mercedẽ postulat. ut illis flere
plus liceat. C dubitet aliqͥs cũ hȩc
uideat. de die tribulaciõis & angu¬
stiȩ: de die calamitatis ꝙ miseriȩ.
de die tenebrarũ & caliginis. de di¬
e nebulȩ & tͣbinis. de die tubȩ &
clangoris: Nabent enĩ & in luctu
tubas. & iuxta ꝓpheciã. uox sollẽp¬
nitatis. uersa ẽ in planctũ. Ululañ
suꝑ cineres seũarii. & suꝑ altare¬

Expanded text:
corporibus et in habitu suo iram Domini corporibus et in habitu suo iram Domini demonstrantes. Congregatur turba miserorum, et patibulo Domini coruscante, ac radiante ἀναστάσει ejus, de Oliveti monte quoque crucis fulgente vexillo, plangere ruinas templi sui populum miserum, et tamen non esse miserabilem: adhuc fletus in genis et livida brachia, et sparsi crines, et miles mercedem postulat, ut illis flere plus liceat; et dubitat aliquis, cum haec videat, de die tribulationis et angustiae, de die calamitatis et miseriae, de die tenebrarum et caliginis, de die nebulae et turbinis, de die tubae et clangoris? Habent enim et in luctu tubas, et, juxta prophetiam, vox solemnitatis versa est in planctum. Ululant super cineres Sanctuarii, et su
Abbreviated transcription (Latin):
cia licet uidere: licet ꝓbare q̃ scͥp¬
ta st̃. Uix riunarũ parua uestigia:
in magnis qͦndã urbibꝰ cernimꝰ. Sy¬
lo. ubi tab̾nacłm & archa testam̃ti
dni fuit : uix altaris fundam̃ta
monstrant᷑. Gabbaa illa eiuitas sa¬
ulis: usq ad fundam̃ta diruta. Na¬
ma & bethoro. & reliq̃ urbes nobi¬
les asalomone ẽstructe: parui ui¬
cłi demonstrant᷑. Legamꝰ iosephũ.
&ꝓpheciã sophoniȩ. illius cermmꝰ¬
hystoriã .&. hoc ñ tantũ de capti¬
uitate dicendũ ẽ. s usq ad pͣsentẽ
diem ꝑfidi coloni post int̃fectio.¬
nẽ seruor & ad extremũ filii dei
excepto planctu ꝓhibent᷑ ingre¬
di ihrłm .&. ut riunas suȩ eis fle¬
re liceat ciuitatis p̃cio redimunt:
ut qͥ qͦndã emerant sanguinẽ xꝑi.
emant lacrimas suas: & ne fletꝰ
qͥde eis gratuitꝰ sit. Uideas indie
qͦͥ capta ẽ a romanis & diruta ihe¬
rusalẽ. uenire popłm lugubrẽ.
õfluere decrepitas mulierculas.
& senes pannis. annisq obsitos. in

Expanded text:
cia licet videre, licet probare quae scripta sunt. Vix ruinarum parva vestigia in magnis quondam urbibus cernimus. Silo, ubi tabernaculum et arca Testamenti Domini fuit, vix altaris fundamenta monstrantur. Gabaa illa civitas Saulis usque ad fundamenta diruta est . Rama et Bethoron et reliquae urbes nobiles a Salomone constructae, parvi viculi demonstrantur. Legamus Josephum et prophetiam Sophoniae, illius cerhistoriam: et hoc non tantum de captivitate dicendum est, sed usque ad praesentem diem, perfidi coloni post interfectionem servorum, et ad extremum Filii Dei, excepto planctu, prohibentur ingredi Jerusalem, et ut ruinam suae eis flere liceat civitatis, pretio redimunt, ut qui quondam emerant sanguinem Christi, emant lacrymas suas: et ne fletus quidem eis gratuitus sit. Videas in die quo capta est a Romanis et diruta Jerusalem, venire populum lugubrem, confluere decrepitas mulierculas, et senes pannis annisque obsitos, in
Abbreviated transcription (Latin):
dñi p̃cipitauerͣt. Nȩc de captiui
iꝰq exitũ uitȩ . manifesta erit in¬
t̃p̃tacio. qͦd uox diei dñi amara
sit & necessitate plena &. ira. & tri¬
bulet᷑ ibi fortis. cũ etiã qͥ sc̃i suñ
es illa. dies erit tribulacionis &.

Expanded text:
c de captivitjusque exitum vitae, manifesta 693 erit interpretatio, quod vox diei Domini amara sit, et necessitate plena et ira, et tribuletur ibi fortis: cum etiam qui sancti sunt, er ignem. Dies illa dies tribulationis,
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ sustinuit. Recessit eñi ab ea ui¬
sitacio dñi &e tribulati st̃. om̃s homi¬
nes in tota iudȩa. &. ꝓpt̃ magnitudi¬
nẽ pressure. ãbulauer̃t ut cȩci.: qͥd a¬
gerent ignorantes. Eẜ hoc passi st̃:qr
dño. idest dei filio peccauer̃t. Naͣ qͥa
fuder̃t sanguinẽ. ꝓpħarũ &. sangumẽ

Expanded text:
 sustinuit: recessit enim ab ea visitatio Domini, et tribulati sunt omnes 694 homines in tota Judaea, et propter magnitudinem pressurae ambulaverunt ut caeci, quid agerent ignorantes. Et haec passi sunt, quia Domino, id est, Dei Filio peccaverunt. Nam quia fuderunt sanguinem prophetarum et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
ro cessent sibila uenena torpeant:
& c̃fusio eis ꝓficiat ad salutẽ. Hec iux¬
ta septuaginta. Hebraicũ aũ. qͥa ex

Expanded text:
a, cessent sibila, venena torpeant, et confusio ejus proficiat ad salutem. Haec juxta Septuaginta. Hebraicum autem, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
latim aũ ꝑ abusionẽ: nom̃ ad aliud
deuolutũ ẽ. Auarus gͦ describit᷑. qͦd
nũꝗͣ. opibꝰ expleat᷑: & qͣnto plus ha¬
buerit:. tanto plus cupiat. flacci
qͦq suꝑ hoc concordante senten¬
cia qͥ ant. semꝑ auarus eget: & nobi¬
lis hystorici. qͥd auaricia neq copi
neq inopia minorat᷑. Nichil gͦ inag
eccłastes. ꝓsunt diuiciȩ possident
nͥ hoc solũ ut uideat qͦd posside
Quanto enĩ maior fuerit sicostaer
tanto plures ministros habebit.
opes deuorent ẽgregatas. Ille aut̃
Dulcis sonmnꝰ oꝑ ant i. siue paulidũ
siue plus comederit. Cb saturites
diuitis: ñ sinit eũ dormire. Ibe
de diuite & auaro sermo eͣ ecͥ¬

Expanded text:
latim autem per abusionem, nomen ad aliud latim autem per abusionem, nomen ad aliud devolutum est. Avarus igitur describitur, quod numquam opibus expleatur, et quanto plus habuerit, tanto plus cupiat. Flacci quoque super hoc concordante sententia, qui ait : Semper avarus eget. et nobilis historici, quod avaritia, neque inopia, neque copia minuatur. sunt divitiae possidenti, nisi hoc solum ut videat quae possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas. Ille autemDulcis somnus operanti, sive paululum, sive plus comederit. Et saturitas divitis non sinit eum dormire. Adhuc de divite et avaro sermo e
Abbreviated transcription (Latin):
ces & reges t̃rȩ prȩposuit: qͥ possint
utiq ꝓhibere in iusticiã. & magis in
t̃ra ualere: quã quȩ uis hominũ po¬
testates. Sed qm̃ seruat in fine iu¬
diciũ . &. in c̃sũmacione mundi qͣndo
matura seges fuerit. & messores ue¬
nerint. iussurus ẽ ut separet᷑ tri¬
ticũ. & loliũ tradat᷑ incendio: Ideo
ñc expectat & differt sentenciam.
quãdiu ager mundi istius plenius
excolat᷑. Qͦd aũ ager intͣp̃te tur
mundꝰ: dñs in parabola ⁊ iz anioꝵ
&. tritici exposuit. Qui diligit
argentũ. ñ implebit᷑ argento. &. qͥ
diligit diuicias ñ fruet᷑ eis: s & hoc
uanitas. In multitudine enĩ bonoꝵ
multi st̃ qͥ comedant ea: & quȩ est
fortitudo babenti illa. tiisi ut ui¬
deat ocłis suis: Ubicũq argen¬
tũ ponimꝰ scđ̾m greci sermonis am¬
biguitatẽ potest & pȩcunia trans¬
nificat. Porro tulbus pecumosos
primitꝰ dictos eos refert: qͥ plura
habuissent peculia. id est pecora.
Ita enĩ ea antiqͥtꝰ appellabant. Pau¬

Expanded text:
eposuit: qui possunt utique prohibere injustitiam, et magis in terra valere quam quaevis hominum potestates. Sed quoniam servat in fine judicium et consummationem mundi, quando matura seges fuerit, et messores venerint, jussurus est ut separetur triticum et lolium tradatur incendio; ideo nunc exspectat, et differt sententiam, quamdiu ager mundi istius excolatur. Quod autem ager interpretetur mundus, Dominus in parabola zizaniorum et tritici exposuit . Qui diligit argentum, non implebitur argento, et qui diligit divitias, non fruetur eis. Sed et hoc vanitas. In multitudine enim bonorum multi sunt, qui comedunt ea, et quae est fortitudo habenti illa, nisi ut videat oculis suis? Ubicumque argentum ponimus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem, potest et pecunia transnificat. Porro Tullius pecuniosos primitus eos dictos refert, qui plura habuissent peculia, id est, pecora. Ita enim ea antiquitus appellabant. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
diuiciis ꝑfrui & crebro ꝓptͣ eas in
aiscrim̃ ueniat. Nec heredi qͦd con¬
gregauit relinqͦt: s & ipse & fili¬
ussuus sic̃ uenert̃ nudi. ita nudi
languor ẽ pessimꝰ ꝓ diuiciis cogi¬
tacione torq̃ri: & ꝑituras opesnec
quas nobiscũ possumꝰ auferre mo¬
rientes. intristicia. ingemitu. in
indignacione. inlitib. casso labo¬
sensũ. Ceterũ ut alcius eleuem᷑.
de philosophis mͥ uidet᷑ uel here¬
ticis dicere. qͥ ẽgregant diuicias
dogmatũ in malũ suũ &. nec reꝑ¬
tores utilitatẽ possunt aliqͣ. c̃seqͥ:
nec sectatorib suis. fructũ re¬
linq̃re ꝑpetuũ. Sed &s ipsi & dis¬

Expanded text:
iis perfrui, et crebro propter eas in discrimen veniat, nec haeredi quod congregavit, relinquat, sed et ipse et filius suus, sicut venerunt nudi, ita nudi languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, quas nobiscum non possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labosensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
nitam᷑ ecclesiastis nr̃i uestumenta
ñ seindere: nec ꝓ uoluntate nr̃a
opinacionũ pannos hinc inde ẽ¬
suere: s unũ disputacionis serua¬
re textũ & eundẽ sensũ &. ordinẽ
seqͥ qͦ supͣ dixerat. ne dixeris in con¬
spec tu angeli qmͣ ignoracio ẽ. ne
irascat᷑ ds suꝑ uoce tua &. reliqua.
& aduersũ eos fuerat loquutꝰ qui
negarent ꝓuidencia dei res huma¬
nas geri. Quia gͥ aqͥuersus hoc p̃¬
ceptũ sub oriebat᷑ questio. & qͦre
iusti calũpniã sustinent. qͦre ini¬
qua fiunt in toto orbe iudicia . &. ñ
ẽ ultor d̾s: nẽ infert &. soluit qͦd op¬
poni poterat dicens. si uideris ca¬
lũpniã pauꝑis qͥbeatꝰ in euangłio
p̃dicat᷑ &. resuigere ñ iusticiã. ne

Expanded text:
nitamur Ecclesiastae nostri vestimenta nitamur Ecclesiastae nostri vestimenta non scindere, nec pro voluntate nostra opinationum pannos hinc inde consuere, sed unum disputationis servare textum, et eumdem sensum, et ordinem sequi. Supra dixerat: Ne dixeris in conspectu angeli, quoniam ignorantia est, ne irascatur Deus super vocem tuam, et reliqua: et adversus eos fuerat locutus, qui negarent providentia res humanas regi. Quia igitur adversus hoc praeceptum suboriebatur quaestio, quare justi calumniam sustinerent, et quare iniqua fiant in toto orbe judicia, et non est ultor Deus; nunc infert et solvit, quod opponi poterat, dicens: Si videris calumniam pauperis, qui beatus in Evangelio praedicatur, et res vi geri, non justitia, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ne q̃ somnii st̃.&. solũ d̾m time.
I enĩ somniis crediderit: uanita¬
tibꝰ se &. mepeiis tradet. Alitͣ. Qui¬
a dixiatq p̃cepi. ñ des os tuuͣ ut
peccare facias carnẽ tuã. & quȩras
uarias excusaciones: hoc nẽ infe¬
gne u̾bra. nubequa uiuimꝰ. mul¬
ta possumꝰ inuenire q̃ nob̃ uerisi¬
milia uideant᷑. &. nr̃a excusare pec¬
cata. Proptea admoneo ut idso¬
lũ caueas. ne putes ab sent̾ẽ deũ.
seũ timeas. & scias eunctis oꝑibꝰ
tuis ad esse p̃sent̾e: teq liberi arbi¬
trii ẽditũ ñ cogi. s uelle qͦd facias.
Si calũpniã pauꝑis & rapinã iudicis
&. iusticiȩ uideris in regione: ne mi¬
reris suꝑ negocio. qͥa ex. celsus suꝑ
excelsũ custodit excelsiores suꝑ
eos. &. ampluis t̃re in om̃ibꝰ ẽ rex
in agro culto:Aꝑi nãq tumca
c̃texta desuꝑ. nec a crufigentibꝰ
saluator eiecerat. apłoꝵ indutũ
uestim̃tis abire p̃cepit. Itaq & nos

Expanded text:
ne, quae somnii sunt. Et solum Deum time. ne, quae somnii sunt. Et solum Deum time. 429 Qui enim somniis crediderit, vanitatibus se et ineptiis tradet. Aliter: Quia dixi atque praecepi: Non des os tuum, ut peccare facias carnem tuam, et quaeras varias excusationes: hoc nunc infegine umbrae nubis, qua vivimus, multa possumus invenire, quae nobis verisimilia videantur, et nostra excusare peccata. Propterea admoneo, ut id solum caveas, ne putes absentem Deum, sed eum timeas, et scias cunctis operibus tuis adesse praesentem: teque liberi arbitrii conditum non cogi, sed velle quod facias. Si calumniam pauperis, et rapinam judicii, et injustitias videris in regione, ne mireris super negotio: quia excelsus super excelsum custodit, et excelsior est super illos, et amplius terrae in omnibus est rex in agro culto. Christi tunica contexta desuper , nec a crucifigentibus Salvator daeepit. Itaque et nos
Abbreviated transcription (Latin):
s qͦd nolo & cet̾a. Noli itaq ant u¬
nas ex eusaciones q̃rere .&. dare oe¬
casionẽ carni tuȩ ad peccandĩr: d
dicere. ñ ego pecco. s qͦd habra
imnea carne peccatũ. Beniq id
loco ubi ait .&. ne dixeris corã ange¬
lo qͥa ignorancia ẽ: aqͥla int̃̾p̃tans
uerbũ hebraicũ. sagaga ꝓ igno¬
rancia akoysion transtulit: idest
ñ spontaneũ.Si enĩ inqͥt hoc dixe¬
ris. đm ꝓuocas qͣsi auctorẽ mali
atq peccati: ut iratꝰ. si qͥd uiderit
boni habere te. auferat de manibꝰ
niis uel certe te talia sencientẽ.
tradat in reꝓbũ sensũ. ut facias ea
quȩ ñ c̃ueniunt. Quia in multi¬
tudine somnioꝵ. & uanitates. ꝙ.
uerba plurima: s d̾m time. Et
hunc locũ: ita bebrei edissert̃. Nec
suꝑiora facias de qͥbꝰ iã dictũ ẽ. nec
facile sonniis credas. Cũ enĩ diuer¬
sauideris . & ꝑ nocꝰturnã qͥetẽ ua
riis anima fuerit ex agitata t̃rori.¬
uꝰ siue incitata ꝓmissis: tu ea ẽtẽp¬

Expanded text:
Noli itaque, ait, vanas excusationes quaerere, et dare occasionem carni tuae ad peccandum, et dicere: Non ego pecco, sed quod habitat in carne mea peccatum. Denique in eo loco ubi ait: Ne dixeris coram angelo, quia ignorantia est: Aquila interpretans verbum Hebraicum SEGAGA, pro ignorantia, ἀκούσιον transtulit, id est, non spontaneum. Si enim, inquit, hoc dixeris, Deum provocas quasi auctorem mali atque peccati, ut iratus, si quid videris boni habere, auferat de manibus tuis. Vel certe talia sentientem, tradat in reprobum sensum, ut facias ea quae non conveniunt. Quia in multitudine somniorum et vanitates, et verba plurima. Sed Deum time. Et hunc locum ita Hebraei edisserunt. Nec superiora facias, de quibus jam dictum est, ne facile somniis credas. Cum enim diversa videris per nocturnam quietem, et variis anima fuerit exagitata terroribus, sive incitata promissis, tu ea contem
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑiert̃ diuiciȩ illȩ in disteo¬
ne pessima. eẜ genuit filiũ .& non est
utero matris suȩ. nudꝰ reuertet᷑ ut
uenit: & nichil tollet laboris sui
ut uadat in manibꝰ eiꝰ. Sed & hoc
languor pessimꝰ: qͥa sic̃ uenit. sic &
uadit. Qd gͦ habebit ampliusꝰ quia
labora uit inuentũ : eẜ. in omnibꝰ di¬
eꝰ suis inte nebris comedit. &. inin-¬
dignaeione plurima. & minfirmi¬
tate. & in iracundia. Cũ suꝑ iori
iunge qͦd seqͥt᷑. Eccłaste diuitem¬

Expanded text:
ierunt divitiae illae in distentione pessima. Et genuit filium, et non est utero matris suae, nudus revertetur, ut venit, et nihil tollet laboris sui, ut vadat in manibus ejus. Sed et hoc languor pessimus, quia sicut venit, sic et vadit. Quid ergo habebit amplius, quia laboravit in ventum? Et omnibus diebus suis in tenebris comedet, et in indignatione plurima, et in infirmitate, et in iracundia. Cum superiore junge q
Abbreviated transcription (Latin):
&. cogitacionibꝰ indiuersa lacerĩ
dormire ñ ualeat: redundante c¬
pula &. incocto eibo instoman
angustiis estuante. Porro qͥa sor
& c̃omunis de hac uita exitꝰ apl¬
lat᷑ melior erit reqͥes eiꝰ qͥoꝑate

Expanded text:
et cogitationibus 431 in diversa laceratus, dormire non valeat, redundante crapula, et incocto cibo in stomachi angustiis aestuante. Porro, quia somnus, et communis de hac vita exitus appellatur, melior erit requies ejus qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocas eũ ad iracundiã. ut om̃i
tua oꝑa dissipent᷑. Sed in eo qͦd at
ut peccare faciat carnẽ tuã. non
diligent᷑ e euentilans: ita intel¬
lexit qͣsi dixisset. ñ des os tuun
cõpulsos ea facere q̃ nolint: seamil¬

Expanded text:
diam, ut omnia opera tua dissipentur. Sed in eo quod ait: Ut non peccare facias carnem tuam, Non diligenter eventilans, ita intellexit, quasi dixisset: Non des os tuum, compulsos ea facere, quae nolint, se
Abbreviated transcription (Latin):
tua &. ne dixeris in ẽspectu anges
qͥa ignorancia ẽ: ne irascat᷑ ds su
arũ. Hebreus ita sensit. Qͦd ñ pots
Ifacere: ne ꝓmittas. Non enĩ in uer¬
tũ dicta transeunt: s a present
angelo qͥ unicuiq adheret coms
statim ꝑferunt᷑ add̾m. & tu qͥri¬

Expanded text:
in conspectu angeli, quia ignorantia est; ne irascatur Deus super arum. Hebraeus ita sensit: Quod non potes facere, ne promittas. Non enim in ventum dicta transeunt, sed a praesenti angelo, qui unicuique adhaeret comes, statim perferuntur ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
a natura illius se paret᷑: &. ideirco de¬
bere uerba nr̃a ẽẽ moderata. Sicut
ita qͥ plura uoluerĩt de diuinita¬
te disserere. meident instulticiã.
Uel certe sic uerba nr̃a pauca ideo
cẽ debere. qͦd etiã ea q̃ nosse nos
arbitram᷑ ꝑ speculũ uidemꝰ & enig¬
mate: & ueluti somniũ cõprehen¬
dimꝰ. qͦd tenere nos estimamꝰ: cũq
plura ut nob̾ uisũ fuerit dixerimꝰ.
finẽ disputacionis ur̃e e̾e̾ ffulticiaͣ.
ex multiloqͥo enĩ nos ñ effugere
peccatũ. Cũ uotũ feceris deo ne
moreris reddere illud. qͥa ñ ẽ uolun¬
tas in insipientibꝰ. Quȩcũq uoues
redde. Melius ẽ ñ uouere: quã uo¬
uere &. ñ redoere. Simplex intel¬
ligencia: int̾p̃tacione ñ indiget.
Melius ẽe̾ ñ. ꝓmittere. quã ꝓmissa
ñ facere: qͥa displicent deo. & inter
insipientes cõputent᷑: qͥ uota ñ ex-

Expanded text:
a natura illius separetur: et idcirco dea natura illius separetur: et idcirco debere verba nostra esse moderata. Sicut ita qui plura voluerit de divinitate disserere, incidit in stultitiam. Vel certe sic: Verba nostra pauca ideo esse debere, quod etiam ea quae nosse nos arbitramur, per speculum videmus et in aenigmate, et velut somnium comprehendimus, quod tenere nos aestimamus. Cumque plura ut visum nobis fuerit dixerimus, finem disputationis nostrae esse stultitiam. Ex multiloquio enim nos non effugere peccatum. Cum votum feceris Deo, ne moreris reddere illud, quia non est voluntas in insipientibus. Quaecumque voveris, redde. Melius est non vovere, quam vovere, et non reddere. Simplex intelligentia interpretatione non indiget. Melius est non promittere, quam promissa non facere, quia displiceant Deo, et inter insipientes computentur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Huic ẽgrui illud: qͦd alibi đr.
Obȩdiencia suꝑ sacrificiũ: & miscd̾iam
uolo. & ñ sacrificiũ. ¶UIIII.
Holi festinare in ore tuo: & cor tu¬
ũ ñ festinet ad ꝓferendũ sermonẽ
inc̃spectu dei: qͥa ds in cȩlo .& tu
suꝑ tȩrrã. Propt̃ hoc sint uerba tua
pauca qͥa ueniet somniũ in multi¬
tudine sollicitudinis: & uox insi¬
pientis in multiplicacione sermo¬
nũ. Pleriq arbitrant᷑ hoc inp̃¬
senti secło p̃cipi. ne corã deo faci¬
le aliqͥa. ꝓmittamꝰ: & sine c̃side raci¬
one uiriũ uoueamꝰ ea q̃ explere ñ
possumꝰ. Ad esse qͥppe p̃sentẽ dm .&.
licet ille in cęlo. nos e̾e̾ uideam᷑ in
t̃ra: tam̃ audire q̃ loquimͣ. & insipi¬
enciã nram argui: ex multiplica¬
cione sermonũ. Alii uͦ melius in tel¬
ligentes. hoc p̃cipi affirmant. ne
aut loquentes aut cogitantes de
deo. plus quã possumꝰ opinem: sed
sciamꝰ in becillitatẽ nram̃. qͦd qͦntũ¬
cȩlũ distat a t̾ra. tantũ nr̃a opinacio

Expanded text:
llud quod alibi dicitur: Obedientiam super sacrificium . Et: Misericordiam volo, et non sacrificium . Noli festinare in ore tuo, et cor tuum non festinet ad proferendum verbum in conspectu Dei, quia Deus in coelo, et tu super terram. Propter hoc sint verba tua pauca, quia veniet somnium in multitudine sollicitudinis, et vox insipientis in multiplicatione sermonum. Plerique arbitrantur hoc in praesenti loco praecipi, ne coram Deo facile aliquid promittamus, et sine consideratione 427 virium voveamus ea quae explere non possumus. Adesse quippe praesentem Deum, et licet ille in coelo, nos esse videamur in terra: tamen audire, quae loquimur, et insipientiam nostram argui ex multiplicatione sermonum. Alii vero melius intelligentes, hoc praecipi affirmant, ne aut loquentes, aut cogitantes plus de Deo quam possumus, opinemur; sed sciamus imbecillitatem nostram, quod, quantum distat
Abbreviated transcription (Latin):
ciemꝰ adorauert̃ ydola . &. post uer¬
beratos seruos & lapidibꝰ oppressos.
nouissime qͦq ipsũ patris familie s
liũ trucidar̃t. Melius ẽ gͦ ancipre
diu librare sentenciã. quã in ueris

Expanded text:
ciemus , adoraverunt idola. Et post verberatos servos, et lapidibus oppressos, novissime ipsum quoque patrisfamilias filium trucidaverunt. Melius est ergo ancipitem diu librare sententiam, quam in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
eo in qͦ loq̃bat᷑. e̾e̾ ñ poterat : Sed qͦ¬
cienscũq humana fragilitas. sul
relinqͥt᷑ in becillitati. dei a nobis
Ergo & ꝓpħa stupore magnȩ usionis at¬
tonitꝰ tota m̃te torpebat: & clarũue¬
ritatis lum uidere ñ poterat. Unde a
uisione p̃terita suscitatꝰ ad aliã uisio¬
ne. qͦsi de graui sonmno euigilat: ut uide¬
at qͦd clausis ocłis ñ uidebat. Dicamꝰ &
alit̃ frouerbioꝵ salomonis testimoni¬
ũ ẽ. Si sederis absq timore eris. si autẽ
rit. & audierit dictũ de se. qͦd scͥptũ¬
& de lazaro legimꝰ. si dormit saluus
erit. poterit cantare cũ sponsa. ego
dormio & cor meũ uigilat. Uideamꝰ gͦ
aqͥ quȩ c̃tẽplanda qͣsi de somno. ꝓpħa
ẽsurgat. Et dix ad me. Qͥd tuui¬
des e s dixi. Uidi. & ecce candelabrum
aureũ totũ & lãpas eiꝰ suꝑ caput ip¬
sius & sept̾e lucernȩ eiꝰ suꝑ illud. &

Expanded text:
eo in quo loquebatur esse non poterat. Sed queo in quo loquebatur esse non poterat. Sed quotiescumque humana fragilitas suae relinquitur imbecillitati, Dei  Al. DeErgo et propheta stupore magnae visionis attonitus, tota mente torpebat, et clarum veritatis lumen videre non poterat: unde a visione praeterita suscitatur ad aliam visionem quasi de somno evigilans, ut videat quod clausis oculis non videbat. Dicamus et aliter. Proverbium Salomonis testimonium est: Si sederis, absque timore eris: si autem rit, et audierit dictum de se quod scriptum de Lazaro legimus: Si dormit, salvus erit , poterit cantare cum sponsa: Ego dormio, et cor meum vigilat . Videamus ergo ad quae contemplanda quasi de somno propheta consurgat. Et dixit ad me, quid tu vides? et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aureum totum, et lampas ejus super caput ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑsscĩ. poma dulcissima etͣna pace
reqͥescant. & cõpressa sedicione mun¬
sub rege: cuiꝰ mystice in salomone no¬
men ẽ pacis. De hac ead̃eq sessione
subt̃ uineã & subt̃ ficũ: etiã micheas
ta. ecce ego fodiã foueã ꝓ sciuptur
p itur. & fodit᷑. Tam̃ siqͥs c̃tenciosus ni¬
luerit hoc referre ad lapide. s qͣsi ꝓ¬
pͥũ habere pͥncipiũ suãq sente ncũ
dicamꝰ dñm omĩpotentẽ in die pas¬
sionis filii suy siue ut iudȩi putant
in ultimo fine mundi qͣndo udica¬
turꝰ aduenerit. effodere. & in medũ
ꝓferre oꝑa singłor.& ẽtrectare un¬
uersa t̃rã indie iudicii: hanc enim
sc̃or socios suos & amicos. qͥ & ipsi fut̃
tute gaudere. Et reuersus est
angelus qͥloq̃bat᷑ in me: & suscitaui
me qͥsi uirũ qͥ suscitat᷑ de somno su¬
o .Lxxͣ. Et reuersus ẽ angelus qͥ
lo qͣbat᷑ in me . &. suscitauit me sicis
suscitari solet homo de somno suo
Quo enĩ habierat ut reuerter

Expanded text:
sancti poma dulcissima, ut aeterna pace requiescant, et compressa seditione munsub rege, cujus mystice in Salomone nomen est pacis. De hac eadem sessione subter vineam, et subter ficum, etiam Michaeas ta: Ecce ego fodiam foveam, possumus fpitur et foditur. Tamen si quis et contentiosius noluerit hoc referre ad lapidem; sed quasi proprium habere principium, suamque sententiam, dicamus Deum omnipotentem in die passionis Filii sui, sive ut Judaei putant, in ultimo fine mundi, quando judicaturus advenerit effodere et in medium proferre opera singulorum, et contrectare universam terram in die judicii: hanc enim sanctorum, socios suos et amicos, qui et ipsi sunt tute gaudere. Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me quasi virum qui suscitatur de somno suo. LXX: Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me sicut suscitari solet homo de somno suo. Quo enim abierat, ut reverteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tes sic accipiunt ut aq apłos referant.
qͥ eiꝰ mystice signa ꝑspexerĩt & exp̃sen¬
tibꝰ futura cognouerĩt. dũ in eo qͥ
a natiuitate cȩcus fuit. ocłos restitu¬
tos suꝑ popłm gentiliũ intͣptant᷑ &.
in muliere sanguine defluente ȩccłam
edissert. sangumeis oꝑibꝰ liberatã.
Hoc aũ qͦd seqͥt᷑. qͥa ecce lapis quẽ de di
xꝑo intelligũt. ut post iħ m filiũ
io sedech xꝑm dicant eeͥ uenturũ.
spectu eiꝰ &. ante faciem. ut futura
significet: ꝙ appellari eũ lapidẽ ꝓfor¬
titudine & robore. qͦ om̃ia regna ẽ¬
triuerit: quẽ etiã indanihele de mon¬
te sine manibꝰ p̃cisũ legimꝰ. Ecce
ego celabo sculpturã eiꝰ dicit dñs
exercituũ. & aufera iniqͥtatẽ t̃rȩ il¬
lius indie una In die illa dieit dñs
erercituũ. uocabit uir amicũ suui
subt̃ uineã. & subtͣ ficũ. Lxxͣ. Ecce
trectabo omñe iniqͥtate t̾re illius in
die uno. Indie illa dicit dñs omp̃s. uo

Expanded text:
rant, qui ejus mystica signa perspexerint, et ex praesentibus futura cognoverint, dum in eo qui a nativitate caecus fuit , oculos restitutos super populo gentilium interpretantur, et in muliere sanguine defluente , Ecclesiam edisserunt sanguinis operibus liberatam. Hoc autem quod sequitur: quia ecce lapis quem dedi ium Josedec Christum dicant venturum. spectu ejus, et ante faciem, ut futura significet, et appellari eum lapidem pro fortitudine, et robore, quo omnia regna contriverit, quem etiam in Daniele de monte sine manibus praecisum legimus . Ecce ego caelabo sculpturam ejus, dicit Dominus exercituum, et auferam iniquitatem terrae illius in die una. In die illa dicit Dominus exercituum, vocabit vir amicum suum, subter vineam, et subter ficum. LXX: Ecce es, et contrectabo omnem iniquitatem terrae illius in die uno. In die illo, dicit Dominus o
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habitant uel sedent corã eo & qͥ ui¬
rist portendentes. discipłos eiꝰ int̃pre¬
tant᷑ & ꝓpħas. fropħȩ enĩ. in signũ st̃
ta seruasset. ipse dnudicar et domũ
eꝰ & atria eiꝰ custodiret: & daret eimi¬
nistros angelice dignitatis: nẽ ei di¬
cit & anneis eiꝰ plenã fe licitat᷑e. &. ꝑ¬
fectã beatitudiñe tc futurã. qͣndo
uenerit oriens de qͦ scͥptũ ẽ: ecce uir
oriens nom̃ eiꝰ . Et. in malachia. Oriet᷑
Oriet᷑ stella ex iacob: & homo ex isrł.
neuangelio qͦq aꝑtissime de xꝑole¬
gimꝰ. In qͥbꝰ uisitauit nos oriens ex al
to. illuminare his qͥ intenebris & in
ũbra mortis sedent: ad dirigendos pe¬
des nr̃os in uiã pacis. Qui oriens ipse
nu ẽsociet. Hic ñ credentibꝰ lapis
scandali ẽ: de qͦ mpsalmis dr. Lapide quẽ¬

Expanded text:
t coram eo, et qui viri sunt portendentes, discipulos ejus interpretantur et prophetas. Prophetae enim in signum sunt ta servasset, ipse dijudicaret domum ejus, et atria ejus custodiret, et daret ei ministros angelicae dignitatis: nunc ei dicit et amicis illius, plenam felicitatem, et perfectam beatitudinem tunc futuram, quando venerit Oriens, de quo scriptum est: Ecce vir Oriens nomen ejus . Et in Malachia: OrieturOrietur stella ex Jacob, et homo ex Israel . In Evangelio quoque apertissime de Christo legimus: In quibus visitabit nos to: Illuminare eos qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Qui Oriens ipse mum consociet: Hic non credentibus lapis scandali est, de quo et in Psalmis dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos magnȩ. &. pximi tui qͥsede
idest portentor. spectatores st̃. Qui
ecce ego adducã seruũ meũ orientẽ
qͥa lapis quẽ dedi ante faciem ihesi
suꝑ lapidẽ unũ. septẽ ocłi sunt.
ostri in hoc loco coartant᷑ aiiqͥ¬
is. qͦd iuxta c̃sequenciã textũq ser¬
tẽ intelligere filiũ iosedech: quan
magne: quis ẽ de qͦ infert᷑. ecce egoll¬
ducã seruũ meũ oriente. qͥ alio no¬
trario nr̃i nitunt᷑ asserere.  ina
sacerdote magnũ. & orientẽ & lapidẽ.

Expanded text:
sacerdos magne, et proximi tui qui sedent id est, portentorum spectatores sunt, quia ecce ego adducam servum meum Orientem, quia lapis quem dedi ante faciem Jesu super lapidem unum, septem oculi sunt. Nostri in hoc loco arctantur a Judaeis, quod juxta consequentiam textumque sertem intelligere filium Josedec, quam Dmagne: quis est de quo infertur: Ecce ego adducam servum meum Orientem, qui alio notrario nostri nituntur asserere, et Jesum sacerdotem magnum, et Orientem, et lapidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sculpã aꝑtur᷑a eiꝰ. Theodocion &
syminachus. sculpa sculpturam eiꝰ.
eł ẽ sensus¶ ¶stũ lapidẽ clauis crucis¬
.sẜ. lanceã militis faciã uulnerarl. &
in illius passione auferã iniqͥtat᷑e tͣre
indie una. de qua scͥptũ ẽ. Hȩc ẽ dies
quã fecit dñs. exultemꝰ & letemͣ in

Expanded text:
 sculpam aperturam ejus: Theodotio et Symmachus, sculpam sculpturam ejus. Et est sensus: 806 Istum lapidem clavis crucis, et lancea militis faciam vulnerari, et in illius passione auferam iniquitatem terrae in die una, de qua scriptum est: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in
Abbreviated transcription (Latin):
Muxta nr̃os qͥ hȩc om̃ia refert ad dm̃m
saluatorẽ. hoc uidet᷑ ẽẽ difficile qͦdiħu
ab angelo d̾r. si ambulauerit inuiis
iudicet domũ eiꝰ & custodiat atria
illius. & det ei dñs ambulantes de his
qͥ assistunt ei. Qͦd facile soluit᷑. si c̃si¬
deremꝰeũ qͥ formã serui ẽ qͥignatꝰ assu

Expanded text:
uxta nostros, qui haec omnia referunt ad Dominum Salvatorem, hoc videtur esse difficile, quod Jesu ab angelo dicitur: Si ambulaverit in viis judicet domum ejus, et custodiat atria illius, et det ei Dominus ambulantes de his qui assistant ei. Quod facile solvitur, si consideremus eum, qui formam
Abbreviated transcription (Latin):
alii dans decẽ ciuitates. & alii qͥnq
facientes. alios ꝓocłis habens alios
ꝓ manibꝰ. alios ꝓ pedibꝰ ux ta illud
qͦd legimꝰ. Deus stetit in synagoga
qͥeor: in medio aũ deos diuidicat.
Dedit qͦq ei de angelor numero ministis
qͥ incarne c̃stituti. similes angeloꝵ. st̃. ¶
fluctuantes habeant pedes. s cũ stan¬
te. stent dño: Audi iħu sacerdos
magne. tu & amici tui qͥ habitant a¬
rã te: qͥd uiri portendentes st̃. Ecce ñ

Expanded text:
alii dans decem civitates, et alii quinque facientes , alios pro oculis habens, alios pro manibus, alios pro pedibus, juxta illud quod legimus: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat . Dedit quoque ei de angelorum numero ministros, qui in carne constituti, similes angelorum sunt, fluctuantes habeant pedes, sed cum stante stent Domino? Audi, Jesu sacerdos magne, tu et amici tui qui habitant coram te, quia viri portendentes sunt. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
Meliores st̃ indicendo epllogiq
exordiũ: in his enĩ dicentis sollia¬
do finit᷑: in illo incipit. Uel certep
Qͥ incipit audire sermone & alii
ceptorẽ uadit inpͥncipio ẽ. qͥuͥ e

Expanded text:
Meliores sunt in dicendo epilogi, quam exordium. In his enim dicentis sollicitudo finitur, in illo incipit. Vel certe sic: Qui incipit audire sermonem, et ad praeceptorem vadit, in principio est; qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ẽ: cũ aũ uenerit qͦd ꝑfectũ et
innouissimis. tc̃. c̃sũmat ermꝰ
breus ita hunc locũ cũ sequem
uersicło disseruit. Melius ẽ tefi
c̃siderare negocii. quã pͥncipiũ.
raptari. Discimꝰ qͦq ex hac sentu¬
ciola. nulłã in hominibꝰ ee̾ sapienis¬
ã. cũ melius sit tacere quã ꝓlogus
& qͥa cũ finita fuerit oracio inta
semet ipsũ recogitat auditor qbilis
one laudari: nẽ p̃cipit ira penas
ee̾ soluendã. Ibi eñi ꝓ correpeint
inpeccatis. & erudicione ninors

Expanded text:
 venerit, quod perfectum est, in novissimis et consummatis erimus. Hebraeus ita hunc locum cum sequenti versiculo disseruit: Melius est te finem considerare negotii, quam principium, et raptari. Discimus 439 quoque ex hac sententiola, nullam in hominibus esse sapientiam, cum melius sit tacere, quam proloqui; et quia cum finita fuerit oratio, intra semetipsum recogitat auditor, quid ssione est laudari, nunc praecipit iram penitus esse tollendam. Ibi enim pro correptione in pecc
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ sermo dñi adme dicens. de¬
cipe qͥ de captiuitate st̃ a pͥncipibꝰ. &
ab utilibꝰ eius: & qͥ cognouer̃t eam.
C ingredieris tu in die illa indomũ
iosiȩ filii sophoniȩ. qͥuenit de baby¬
lone. & accipies argentũ & aurũ. &
facies coronas & impones suꝑ caput
ihu filii iose qͥech sacerdotis magni:
& dices ad eũ. Hec dicit dñs omp̃s.

Expanded text:
me dicens: Accipe quae de captivitate sunt a principibus, et ab utilibus ejus, et qui cognoverunt eam: et ingredieris tu in die illa in domum Josiae filii Sophoniae, qui venit de Babylone, et accipies argentum et aurum, et facies coronas, et impones super caput Jesu filii Josedec sacerdotis magni, et dices ad e
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. Siqͥdẽ ante dies illos mer¬
ceshominũ ñ erat. nec merces iu¬
m̃toꝵ erat: neq introeunti & ex¬
eunti erat pax prȩ tribulaciõe :

Expanded text:
tur siquidem ante dies illos merces hominum non erat nec merces iumentorum erat neque introeunti et exeunti erat pax prae tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
orabũt cor̃a eo uniuersȩ familiş
sticia: hoc significat qͦd ueteris legi
ũbra discedat.& euangelii uerras
s in iusticia xꝑiana. Ipse eñi dñsue
ritas ẽ atq iusticia. de qͦ legimꝰ u
ritas de t̃ra orta ẽ: & iusticia de ce¬
lo ꝓspex̃. Unde & in qͦͣrto decimno¬

Expanded text:
niversae familiae stitia, hoc significat, quod veteris Legis umbra discedat, et Evangelii veritas sed in justitia Christiana: ipse enim Dominus veritas est atque justitia, de quo legimus: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospex
Abbreviated transcription (Latin):
hec uniuersa dicunt᷑ qͥndo iã tem¬
plũ fuerat extructũ. idem ꝓphete
aggeus & zacharias qͥ ut edificaret᷑.
a duces & popłm fuerãt cohortati:
nc̃ cohortant᷑ eos. ut ex pͥoꝵ. ueritate
his q̃ in futurũ ꝓmittunt᷑ accõmodañ
fidẽ .&. c̃fortent manꝰ suas. neqͦꝗͣ. me¬
dͥor impetũ &. impedire cupienci

Expanded text:
emplum fuerat exstructum iidem prophetae Aggaeus et Zacharias, qui ut aedificaretur, et duces et populum fuerant cohortati, nunc cohortantur eos, ut ex priorum veritate his quae in futurum promittuntur, accommodent fidem, et confortent manus suas, nequaquam Medorum impetum et imped
Abbreviated transcription (Latin):
Dirigat᷑ oracio mea: sic̃ incensũ incon¬
spectu tuo. & qͦd sit hoc incensũ. sapiꝰ
sermo demonstrat. Eleuacio manu¬
ũ mearũ. sacrificiũ uesꝑtinũ. Postꝰ
enĩ de uirga iesse pullulauit qͥ dña¬
ret᷑ gentibꝰ.&. in ipso gentes sꝑauer¬

Expanded text:
Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo . Et quod sit hoc incensum, sequens sermo demonstrat: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum. Postquam enim de virga Jesse pullulavit, qui dominaretur gentibus, et in ipso gentes sper
Abbreviated transcription (Latin):
si st̾ ȩbrii erͣt sanguine suo: s hi
qͥ uicerĩt qͣsi ebrii cũ desꝑacione
pugnabũt. & placebut dño qͣsi
aitaris cornua. eiꝰq libacio. Hoc
eñĩ intelligit᷑ in fialis: qͥbꝰ suꝑ al¬
tare liba fundumt᷑. Saluabit᷑ qͦq
dñs eos sic̃ oues. & gregẽ popłi sui.
Non enĩ ut armatꝰ exercitꝰ & in¬
structꝰ arte bellandi aduersũ ma¬
cedonas dnncabit: s ueniet qͦsi
grex paratꝰ ad mort̾e. &. dño auxi¬
liante suꝑabit. E lapides scĩ qͥ
oppressi fuerĩt. lapides aũ uocat.
mi fortitudinẽ: eleuabunt᷑ de
humilitate sua. & er̃t int̾ra illius
głosi. Alit̃ lapides scĩ eiꝰ de gene¬
re sacerdotali. ꝑ diuersa fugien¬
tes: illo tribuente. uictoriã con¬
sequent᷑ ¶icamꝰ & iuxta a nago¬
gen. inmo ex planemꝰ. ꝓpheciã
multis obscuritatibꝰ in uolutã
Filii syon ꝓtecti adño suo. deuo¬
rabũt aduersarios suos. qͦs intel
ligimꝰ filios greciȩ & subicient
lapidibꝰ fundȩ cõminacionib

Expanded text:
si sunt, ebrii erunt sanguine suo; sed hi qui vicerint quasi ebrii cum desperatione pugnabunt, et placebunt Domino quasi altaris cornua, ejusque libatio. Hoc enim intelligitur in phialis, quibus super altare liba funduntur. Salvabit quoque Dominus eos sicut oves et gregem populi sui: non enim ut armatus exercitus et instructus arte bellandi adversum Macedones dimicabit; sed veniet quasi grex paratus ad mortem, et Domino auxiliante, superabit. Et lapides sancti qui oppressi fuerint lapides autem vocat, de humilitate sua, et erunt in terra illius gloriosi. Aliter: Lapides sancti ejus de genere sacerdotali per diversa fugientes, illo tribuente victoriam consequentur, dicamus et juxta anagogen, immo explanemus prophetiam multis obscuritatibus involutam. Filii Sion protecti a Domino suo, devorabunt adversarios sligimus filios Graeciae. Et subjicient lapidibus fundae, comminationibus