comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
De quib illa pars assumetur. quȩ conubia ꝓpt̃
amorem tantum gencris exercuerit. terrenamq
substantiam ob aquirenda celestia dispensaue¬
rit. & illa relinquetur quȩ coniuigiis ob illece¬
bras catnis seruierit. terrena u si qua eccłȩ uel
pauꝑib obtulerit. ideo faciet ut quasi seruiens
dño ampluis abundet. Duo in lecto uno.
unus assumetur & alter relinquetur.
er duos in lecto significat illos qui ocium &
quietem diligunt. neq negociis secularib
neq negociis eccłasticis occupati. Non de
duob hominib dictum. ẽ. sed de duob generi¬
bus affectionum. Qui enun ꝓpt̃ dm̃ conti¬
nentiȩ studuerit. ut sine sollicitudine uiuens
cogitet quȩ dĩ iunt. assumetur obuam xp̃o
in aera. qui uͦ uel humanȩ laudis amore. uel
alia qualibet uitiorum corruptione statum
monasticȩ uitȩ quo imbutus. ẽ neglexerit.
relinquetur. Unde ieremias describens lap¬

Expanded text:
De quibus illa pars assumetur, quae connubia propter De quibus illa pars assumetur, quae connubia propter amorem tantum generis exercuerit, terrenamque substantiam ob acquirenda coelestia dispensaverit, et illa relinquetur, quae conjugiis ob illecebras carnis servierit; terrena vero, si qua Ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo faciet, ut quasi serviens Domino amplius abundet. Duo in lecto uno, unus assumetur, et alter relinquetur. Per duos in lecto, significat illos qui otium et quietem diligunt, neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati. Non de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum. Qui enim propter Deum continentiae studuerit, ut sine sollicitudine vivens, cogitet quae Dei sunt, assumetur obviam Christo in aera; qui vero humanae laudis amore, vel alia qualibet vitiorum corruptione statum monasticae vitae quo imbutus est, neglexerit, relinquetur. Unde Jeremias, describens lap
Abbreviated transcription (Latin):
quam suꝑior mola omnes aduenientes susci¬
ptt. & ueluti ꝑ quasdam cauernulas p̃ceptoꝵ
ad interiora transmittit. ut ibi hinc inde
auorum testamentoꝵ salutarib mandatis gentili¬
tatis aspitate mollita. ꝓducat omne quos pũ¬
rum. ẽ. Harum oꝑatione molarum ȩccla
cogitationib meclullam mundi cordis elieit.
uelut similaginem dõ offerens. sicut ait dauid
Sacrificium dõ. sp̃c contribulatus. Hanc
testamentorum similitudinẽ arbitror ere¬
chielem ꝑstrixisse. cum dixit rotam in iue
olentes appellat eos qui un plebib con¬
stituti reguntur a doctorib secularia
agentes. Quos & feminarum nomine sigui¬
ficauit. quia consiliis ꝑitorum regi eos ex pe.
dit. & molentes dix it ꝓpt̃ temꝑalium nego¬
tiorum cireuitum. In unum molentes cp̃.
in quantum de suis negotus p̃bent usib eccle
Ex se quasi fariram ꝓiciunt. quia in quieto
corde. mniiutisimas cogitationes gignunt.

Expanded text:
quam superior mola, omnes advenientes susciquam superior mola, omnes advenientes suscipit, et veluti per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit, ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum est. Harum operatione molarum Ecclesia cogitationibus medullam mundi cordis elicit, velut similaginem Deo offerens, sicut ait David: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Hanc Testamentorum similitudinem arbitror Ezechielem perstrinxisse, cum dixit rotam in medi Aliter: Molentes appellat eos, qui in plebibus constituti, reguntur a doctoribus saecularia agentes. Quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis peritorum regi eos expedit; et molentes dixit, propter saecularium negotiorum circuitum. In unum molentes dixit, in quantum de suis negotiis praebent usibus Ecclesiae. Ex se quasi farinam projiciunt, quia in quieto corde minutissimas cogitationes gignunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cultura estis. Assumetur autẽ ille qui non
non caste sed ex occasione. Duȩ molentes
in unuum una assumetur & alt̾a telinquet᷑.¬
ugere possumus hercses & eccłam. quod simul
dem scripturis fariam terere p̃ceptorum dĩ.
Et cum unum nomunis xꝑiani ꝓpositum
habeant. non eandem mercedem recipient.
Lex autem uelut inferioris molȩ saxum tar¬
da & grauis. apud solos iudeos iaceret: nisi
uolubilitas euangtii tanquam suꝑioris molȩ
suꝑposita fuisset. Hoc enu lex opabatur smne
euangłio. quod uno saxo fieri potest. Confrin¬
gere poterat non ꝓdesse. sicut ait apls.L. ex
iram oꝑatur. gr̃ãm uͭ non p̃stat. E uangeliũ
ũ suꝑpositum utrumq comdecorat ac tanta
uelocitate oꝑis circumfertur. ut uolubilitatẽ
sui seculum oinne cireueat. boc .ẽ. inferna ui¬
sitet. cȩlestia peuetret. terreua collustret. Hoc
paulus intelligens ait. Ut serino dĩ eurrat.
& clarificetur in uobis. E uangelium tan¬

Expanded text:
cultura estis . Assumetur autem ille, qui noncultura estis . Assumetur autem ille, qui nonnon caste, sed ex occasione. Duae molentes in unum, una assumetur, et altera relinqueturigere possumus haereses et Ecclesiam, quod simul dem Scripturis farinam terere praeceptorum Dei. Et cum unum nominis Christiani propositum habeant, non eamdem mercedem recipient. Lex autem velut inferioris molae saxum tarda et gravis apud solos Judaeos jaceret, nisi volubilitas Evangelii tanquam superioris molae superposita fuisset. Hoc enim lex operabatur sine Evangelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poterat, non prodesse, sicut ait Apostolus: Lex iram operatur , gratiam vero non praestat. Evangelium vero superpositum, utrumque condecorat, ac tanta operis velocitate circumfertur, ut volubilitate sua saeculum omne cicumeat, hoc est, inferna visitet, coelestia penetret, terrena collustret. Hoc Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei currat et clarificetur in vobis . Evangelium tan
Abbreviated transcription (Latin):
cendat p̃sertim iudicio imminente in donũ
pͥstinę conuersationis. ne repetat ea quȩ reli¬
querat. muncdi caruis ue desideria. Ipsa enun
caro qua degimus uel mundus iste domus nĩa
ẽ. de qua dicit apłs. Scimus enim quod si ter¬
restris aomus nr̃a huius babitationis dissolua¬
tur. edificationem a d̃o habemus. Ager.ẽ eccła
inqua qui oꝑatur non respiciat secularia. In
agro eium sp̃ualium scripturarum serere debe¬
mus. non querentes quȩ retro sunt. neq tollen¬
tes alteram tunicam quam apłi habere ꝓhiben
iunȩ ꝓmissionis se auertunt. Et ideo statua sa¬
us facta ẽ. ut ammonendo homines ne hoc fa¬
ciant. tanquam condiat corda eorum ne sint
unc duo erunt in agro. unus assumetur
& alter relinquetur. unc seilicet ĩ
illa consummatione uel sicut lucas ait in illa
nocꝰte filiorum tenebrarum. qui dicent pax &
securitas inuenientur duȩ differentiȩ p̃dicate:
tium. Unde quidam agricola dixit. dĩ agri¬

Expanded text:
cendat, praesertim judicio imminente, in domum cendat, praesertim judicio imminente, in domum pristinae conversationis, ne repetat ea quae reliquerat mundi carnisve desideria. Ipsa enim caro qua degimus, vel mundus iste domus nostra est, de qua dicit Apostolus: Scimus enim quod si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, aedificationem a Deo habemus . Ager est Ecclesia, in qua qui operatur, non respiciat saecularia. In agro etiam spiritualium Scripturarum serere debemus non quaerentes quae retro sunt, neque tollentes alteram tunicam quam apostoli habere provinae promissionis se avertunt. Et ideo talis statua facta est, ut admonendo homines ne hoc faciant, tanquam condiat corda eorum ne sint unc duo erunt in agro, unus assumetur, et alter relinquetur. Tunc, scilicet in illa consummatione, vel sicut Lucas ait, in illa nocte filiorum tenebrarum, qui dicent, pax et securitas, invenientur duae differentiae praedicatotium. Unde quidam agricola dixit: Dei agri
Abbreviated transcription (Latin):
a sodomis pluit ignem & sulphur de celo. &.
omnes ꝑdidit. scđm hȩc erit qua die filuis ho¬
minis reuelabitur. S ola ea quȩ leiuia uel
nulla putari poterant delicta commemorat.
ut intelligatur illicita quali pena feriantur.
si ueita & ea sine quib hȩc uita non ducitur.
immoderatius acta igue & sulphure punumn:¬
tui. l. oth in sodomis. id ẽ. electoꝵ populus int̃
rȩꝓbos ut aduena moratur. uixta interp̃tatio¬
nem nomis loth eorum flagitia declinans.
E xeunte loth. sodoma ꝑibit. quia in consum¬
matione seculi mali mittentur in camiium
ignis. ł ue ignis qui de cȩlo cadet. non erit
erum ꝑpetua pęna sed ionge acrior. M ec¬
unc qui in tecto . ẽ. non descendat tollere
aliquid. de domo sua & qui in agro.
ñ reuertatur tollere uestimentum suum.
n tecto. ẽ. qui excedens animo R emigius.¬
carualia. sp̃ualit̃ uiuit indogmate. quo dia¬
boli iacula non ꝑueniunt. N ullatenus g̃ des¬

Expanded text:
a Sodomis, pluit ignem et sulphur de coelo, et a Sodomis, pluit ignem et sulphur de coelo, et omnes perdidit , secundum haec erit qua die Filius hominis revelabitur. Sola ea quae levia vel nulla putari poterant delicta commemorat, ut intelligatur illicita quali poena feriantur, si licita et ea sine quibus haec vita non ducitur, immoderatius acta igne et sulphure puniuntur. Lot in Sodomis, id est, electorum populus, inter reprobos ut advena moratur, juxta interpretationem nominis Lot, eorum flagitia declinans. Exeunte Lot, Sodoma peribit, quia in consummatione saeculi mali mittentur in caminum ignis. Ille ignis qui de coelo cadet, non erit eorum perpetua poena, sed longe acrior. M. 2unc qui in tecto est, non descendat tollere aliquid de domo sua; et qui in agro, non revertatur tollere vestimentn tecto est qui excedens animo carnalia, spiritualiter vivit in dogmate, quo diaboli jacula non perveniunt. Nullatenus ergo des
Abbreviated transcription (Latin):
ic Yt autem in dieb Noe
ita erit aduentus filii bo¬
minis. Sicut enim erant
in dieb ante diliuuum
comedentes & bibentes. nu¬
bentes & nuptum traden¬
tes. usq ad cum diem quo introuut in atchã
noe. o non cognouerunt donec uenit diluuũ
manum. breuis pax subsequetur scd̃m apłm.
ut fides credentium comꝓbetur. Ait eium.
Quando dixerint pax & securitas. tunc re¬
pentinus eis suꝑueniet interitus. Be ea.¬
oe archam edificat. cum dñs eccłam
de uiris fidelib. quasi lignis leuigatis
adunando construit. Quani ꝑfecte consum¬
matam ingreditur. cum hanc in die udicũ
p̃sentia suȩ iusionis ȩternꝰ habitator illustrat.
Sed cum archa edificatur. iniqui luxuriantur
cum uͦ intratur uitereunt. quia qui scĩs hic
certantib insultant. eis illic coronatis ȩcera¬
dampnatione plectentur. L C C XIII.¬
imiliter sicut factum. ẽ. in dieb loth. ede¬
bant & bibebant. emnebant & uendebant
plantabant & edificabant. qua die exũt loch

Expanded text:
icut autem in diebus Noe, ita erit et adventus Filii hominis. Sicut enim erant in diebus ante diluvium comedentes et bibentes, nubentes et nuptum tradentes, usque ad eum diem quo introivit in arcam Noe , et non cognoverunt donec venit diluvium, manum, brevis pax sequetur secundum Apostolum, ut fides credentium comprobetur. Ait enim: Quando dixerint, pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus . Noe arcam aedificat, cum Dominus Ecclesiam de viris fidelibus quasi lignis levigatis adunando construit. Quam perfecte consummatam ingreditur, cum hanc in die judicii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat. Sed cum arca aedificatur, iniqui luxuriantur, cum vero intratur, intereunt, quia qui sanctis certantibus hic insultant, eis illic coronatis, aeterdamnatione plectentur. L. 208X Similiter sicut factum est in diebus Lot, edebant et bibebant, emebant et vendebant, plantabant et aedificabant, qua die exiit Lot
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. pꝰ legem cognoscit agnum quo rediitur.
Ambulatio iħu dispensionem incarnationis qua
nobis exempla uiuendi dedit insinnat. sicut
mansio eius eternitatẽ diuinitatis. Statio uͦ io
hannis & discipłoꝵ euis. ostendit quia ipse illã
uirtutum arcem conscenderat. a qua nullis
temptationib poterat deici. & discipłi magiste¬
rium ens corde sequebantur. Uel aliter. Stabat
iobannes. ul ẽ. cessabat lex. tam̃ testimonium ꝑhi¬
bens xpo. Deambulabat ihc. ul ẽ. gr̃a bine & inde
colligens. Agnus innocens immolandus. p̃signa¬
tus magno pasebali quomͣ peccata tollat. apł̃s
petrus ostendit dicens. Non corruptibili argento
uel auro redempti estis de uana ur̃a conũsatione.
paternȩ traditionis. sed p̃cioso sanguine quasi ag¬
in apocalipsi. Qui dilexit nos & lauit nos a pecca¬
tis nr̃is in sanguine suo. Non solum autẽ lauit nos
quando sanguinẽ suum dedit ꝓnobis. uel quan-¬
do baptizamur in mysterio passionis illuis. uerũ

Expanded text:
id est, post legem, cognoscit Agnum quo redimitur. Ambulatio Jesu, dispensationem incarnationis qua nobis exempla vivendi dedit, insinuat, sicut mansio ejus, aeternitatem divinitatis. Statio vero Joannis et discipulorum ejus ostendit, quia ipse illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationibus poterat dejici, et discipuli magisterium ejus corde sequebantur. BEDA in homilia.  Vel aliter: Stabat Joannes, id est, cessabat lex, tamen testimonium perhibens Christo. Deambulabat Jesus, id est, gratia hinc et inde colligens. Agnus innocens immolandus praefiguratur in agno paschali. Quomodo peccata tollat, Apostolus Petrus ostendit, dicens: Non corruptibili argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pin Apocalypsi: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos, quando sanguinem suum dedit pro nobis, vel quando baptizamur in mysterio passionis illius; verum
Abbreviated transcription (Latin):
actibꝰ suis. Et nemo mittit uinum no¬
num in utces ueteres. Alioqui rumpet ui-¬
num nouum utres & ipsum esfundetur. & uts
ꝑibunt. Sed uinum nouum in utres nouos
mittendum ẽ. & utraq conseruantur. H ic
discipłos uettribꝰ comꝑat utbꝰ. & ilicit eos cito
posse disrumpi. si sp̃ualb p̃ceptis implerent᷑.
quia rudes mentes nouȩ uite mysteria pati
ñ possunt. & ita doctrina effunditur. ud ẽ. ni¬
cbil ꝓdest. & mentes pondere peccatorum suf¬
is cticebatur quia musto pleni eRant. Cũ
gͥ doctana memoriȩ traditur & mens non ẽ.
sine fructu. tunc utraq conseruantur. Aliter.
Cauendum ẽ. doctori ne animȩ adhuc inue-¬
tustate malitiȩ pduratiti. nouoꝵ mysitrioꝵ
sacramenta committat.
Ieronuus.

Expanded text:
actibus suis . Et nemo mittit vinum noactibus suis . Et nemo mittit vinum novum in utres veteres. Alioquin rumpet vinum novum utres, et ipsum effundetur, et utres peribunt. Sed vinum novum in utres novos mittendum est, et utraque conservantur. Hic discipulos veteribus comparat utribus, et dicit eos cito posse disrumpi, si spiritualibus praeceptis implerentur; quia rudes mentes novae vitae mysteria pati non possunt: et ita doctrina effunditur, id est, nihil prodest; et mentes pondere peccatorum sufde Judaeis dicebatur, quia musto pleni erant . Cum igitur doctrina memoriae traditur, et mens non est sine fructu, tunc utraque conservantur. Aliter. Cavendum est doctori, ne animae adhuc in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. HIERON.
Abbreviated transcription (Latin):
niam uetera uestimenta. idẽ. carnales
necdum fide passionis & resurrectionis sou¬
datos. & uleo non posse seuera ieiunia & con¬
tiuentiȩ p̃cepta sustinere. ne ꝑ austeritatẽ
nimiam. etiam credulitatẽ quam habe¬
bant amuterent. Donec enim quis ueterẽ
bominem deponat & nouum induat ꝑ
passionem xp̃i: non poterit nouam doct᷑¬
nam sustinere. quȩ non ꝑpartes s integra
seruanda ẽ. Est autem noua doctrina ñ
souum ieiunare a concupiscentia cyborum.
s etiam ab om̃i ieticia temꝑauum tempta¬
tionum. Ergo pannum huuis doctrinȩ id ẽ
partem quȩ ad cybos ꝑtinet. dicit non opor-¬
tere imꝑtiri hominib adhue ueteri consuetu¬
dmi deditis. quia & illinc uidetur quasi scissio
fieri. & ipsi uetustati ut lucas ait non conuenit.
Nã misceri non debent actus ueteris & nomi
bomatus. Non enim placet sponso discolor
uestis. U nle apłs. Exuite ueterem homi¬
nem cum actib suis: & induite nonum cũ

Expanded text:
quam vetera vestimenta, id est carnales quam vetera vestimenta, id est carnales necdum fide passionis et resurrectionis solidatos; et ideo non posse severa jejunia et continentiae praecepta sustinere, ne per austeritatem nimiam, etiam credulitatem quam habebant amitterent. Donec enim quis veterem hominem deponat, et novum induat per passionem Christi, non poterit novam doctrinam sustinere, quae non per partes, sed integra servanda est. Est autem nova doctrina non solum jejunare a concupiscentia ciborum, sed etiam ab omni laetitia temporalium tentationum. Ergo pannum hujus doctrinae, id est, partem quae ad cibos pertinet, dicit non oportere impartiri hominibus adhuc veteri consuetudini deditis: quia et illic videtur quasi scissio fieri, et ipsi vetustati, ut Lucas ait, non convenit. Nam misceri non debent actus veteris et novi hominis. Non enim placet sponso discolor vestis. Unde Apostolus: Exuite veterem hominem eum actibus suis, et induite novum cum
Abbreviated transcription (Latin):
uxta tropologiam quamdiu sponsus nobiscũ
ẽ. in leticia sumus: nec ic uinare possumus
nec iugere. Cum autem ꝓpt̾ peccata a nob̾
recesserit. tunc ieuinandum ẽ. & lugendum.
Dicebat autem & similitudinem ad illos.
quia nemo assumentum panni rudis as¬
suit uestim̃to ueceri. Auoquin aufert sup¬
plentum nouum a ueteri. & maior scissura fit.
lioqum uidelicet si pannũ Mas̾
rudem idẽ. nouum assuat ueteri. au¬
fert nouus de ueteri. & fit scissura maior.
id ẽ. ilampnabilior. quia & particula panni
rudis dampnosȩ. a reuqua massa scinditus
& in ueteri panno fit maiuis foramen. quã
prius. eẽt. ex dissimilitudine noui & ueteris.
Assumentum dicit illud auod assuitur. sicut
indumentum quod induit᷑. Matheus uͦ
& lucas talem particulam uocant commis¬
suram. que si fuerit dde nouo panno & iunga¬
tur ueteri uestimento. sciłm math̃m tollit
plenitudinem eius. i ẽ. late disrumpit il¬
lid. & ita peior scissura fit.
scipulos itaq dñs dicit abue. ẽẽ. tan¬

Expanded text:
uxta tropologiam, quandiu sponsus nobiscum est, in laetitia sumus, nec jejunare possumus nec lugere; cum autem propter peccata a nobis recesserit, tunc jejunandum est et lugendum. Dicebat autem et similitudinem ad illos, quia nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri Alioquin aufert supplementum novum a veteri, et major scissura fit. Alioquin, videlicet si pannum rudem id est, novum assuat veteri, aufertur novus de veteri; et fit scissura major, id est, damnabilior; quia et particula panni rudis damnose a reliqua massa scinditur, et in veteri panno fit majus foramen quam prius esset, ex dissimilitudine novi et veteris. Assumentum, dicit illud quod assuitur, sicut indumentum, quod induitur. Matthaeus vero et Lucas talem particulam vocant commissuram, quae si fuerit de novo panno, et jungatur veteri vestimento, secundum Matthaeum tollit plenitudinem ejus, id est, lato disrumpit illud, et ita pejor scissura fit. Discipulos itaque Dominus dicit adhuc esse tan
Abbreviated transcription (Latin):
udei autẽ friuola multa confingunt asseren¬
tes centesimum nonum psalmum scͥptũ
in ꝑsona elierer filii uernaculi abrahȩ reuer¬
tentis decede quinq regum. & introducunt
meo abrabam. pꝰ ccdem quinq regum. sede
ad dexteram meam. s sequentia psalmi non
ad boc concordant. Recte itaq nudeis oppoui¬
tur. non quia xꝑm quem confitentur. ẽẽ. uen¬
turum dauid faium dicunt. s quia simpli¬
cit̾ hominem & nondĩ filium credunt.
iͥ gͦ dauid in sp̃u uocat eum dñm. qͥm̾
fulius ei. ẽ: Et nemo poterat respon
dere ei uerbum. neq ausus fuit quisquã exilla
die eum ampluis interrogare. Quia in ser¬
monib confutantur ultra non int̾crrogant.
s: aꝑte conp̃hensum potestati tradunt roma¬
uȩ. U̾ nde patet uenena inuidiȩ suꝑari posse
s: difficile quiescere. Cx xxI.¬

Expanded text:
udaei autem frivola multa confingunt, asserentes centesimum nonum psalmum scriptum in persona Eliezer filii vernaculi Abrahae, revertentis de caede quinque regum, et introducunt meo, Abraham post caedem quinque regum, sede ad dexteram meam. Sed sequentia psalmi non ad hoc concordant. Recte itaque Judaeis opponitur, non quia Christum quem confitentur esse venturum, David filium dicunt; sed quia simpliciter hominem, et non Dei Filium credunt. ergo David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo filius ejus est? Et nemo poterdere verbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. » Quia in sermonibus confutantur, ultra non interrogant, sed aperte comprehensum potestati tradunt Romanae. Unde patet venena invidiae superari posse, sed difficile quiescere. De
Abbreviated transcription (Latin):
omo separat. quando ꝓpt̾ desiderium
scdȩ primam dimittit. Ds̃ separat.
qũando ex consensu ꝓpt̾ seruitutẽ dĩ uxores
habemus. quasi non babentes. Dicunt
illi. Quid gͥ moy ses mandauit dari ubel¬
ium repudũ & dimittere: Aꝑuint calũp¬
niam quam parauerant. quasi dicant.
Quandoquidem ds̃ sic ordinauit. quare
moyses suꝑordinauit: Et alt illis. Qm̃
moyses ad duritiam cordis ur̃i ꝑmisit uob̃
dinit̾ẽ uxores ur̃as. Abinitio aũ ñ fuit sic. Non dix̃

Expanded text:
omo separat, quando propter desiderium secundae primam dimittit. Deus separat, quando ex consensu propter servitutem Dei, uxores habemus quasi non habentes. Dicunt illi: Quid ergo Moyses mandavit dari libellum repudii et dimittere? Aperiunt calumniam quam paraverant, quasi dicant: Quandoquidem Deus sic ordinavit, quare Moyses superordinavit: Et ait illis: Quoniam Moyses ad duritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
Tribꝰ modis. Puno. docenido secundum dm̃.
si timorẽ dĩ non seitit. imꝓꝑando ut uel ho¬
mines crubescat. si ire pudorẽ scntie fre quen¬
ter confusa. faciat ilii quod p̃cepit salomon.
Durum baculo ꝑcute. Mionster.

Expanded text:
ndum Deum; si timorem Dei non sentit, improperando, ut vel homines erubescat; si nec pudorem sentit frequenter confusa, faciat illi quod praecepit illi Salomon: Durum baculo percute. Non le
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. quia ũ deficiet pͥnceps exiuda. neq
dux de femorib eis. donec ueniat qui mit ten¬
dus ẽ. Ex quo patresde egypto exierunt suȩ
gentis ilucib usq ad samubelem ꝓpb̃am irge¬
bantur. deinde regib usq ad t̾nsinigrationem
babyloniȩ. Post reditum uͦ de babylonia. ꝑpon¬
tifices rerum sũma gerebatur. usq ad bẏrca¬
num regem simul & pontificẽ. quo int̾empto fraude
ab herode cuiꝰ patrẽ ipse de ignobili aduena.
hoc ẽ. gentis idumeȩ sublimauerat. iudeȩ reg-¬
num ipsi herodi uissu cesaris augusti t̃litur
gub̾nandum. cuiꝰ tͥcesimo pͥmo anno quimt¬
tendus erat aduenit.erommus.

Expanded text:
fuerat, quia non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo patres de Aegypto exierunt, suae gentis ducibus usque ad Samuelem prophetam regebantur, deinde regibus usque ad transmigrationem Babyloniae. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur usque ad Hircanum regem simul et pontificem: quo interempto fraude ab Herode, cujus patrem ipse de ignobili advena hoc est, gentis Idumaeae sublimaverat, Judaeae regnum ipsi Herodi jussu Caesaris Augusti traditur gubernandum, cujus trigesimo primo anno, qui mittendus erat, advenit.
Abbreviated transcription (Latin):
merum. Hic ũ ẽ. cert̾ numerus. cuins ratio
hec. ẽ. Decalog̾ legis indecem p̃ceptis consi-¬
stit. Quȩ lex nisi gr̃a dĩ aduietur p̃uari¬
catores facit. ut ait paulus. Iutera occidit
sp̃c autẽ uuuficat. Septenario numero sig¬
nificatur sp̃c sc̃s. Unde ysaias. Sp̃e sapicu¬
tiȩ & intellectꝰ. sp̃c consilii & fortitudinis.
sp̃e seientiȩ & pietatis. & replebit eum sp̃c ti
moris dñi. Cum itaq legis denario sp̃e sc̃s.
ꝑ septenarium accedit. fiunt decem &s septẽ.
Quinumerꝰ ab uno nsq ad seipsum compu¬
tatis om̃ib crescens. ad centum quinquagiri¬
ta treopuenit. Omnes gͥ ad gr̃am ꝑtinen-¬
tes hoc numero figurantur. quia incentum ꝑ¬
fectio ẽ. in ter quinquaginta trinitas. intrib
similit̾. Trinitas autem hic geminatur. ꝓpt̾
fidemutruisq populi. Quinquagenarius
uͦ multiplicatis septem ꝑseptem ꝑficitur.
cumunitatis adicctione. Quȩ unitas addit᷑.

Expanded text:
merum . Hic vero est certus numerus, cujus ratio merum . Hic vero est certus numerus, cujus ratio haec est. Decalogus legis in decem praeceptis existit. Quae lex nisi gratia Dei adjuvetur, praevaricatores facit, ut ait Paulus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Septenario numero significatur Spiritus sanctus. Unde Isaias: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Cum itaque legis denario Spiritus sanctus per septenarium accedit, fiunt decem et septem. Qui numerus ab uno usque ad seipsum computatis omnibus crescens, ad centum quinquaginta tres pervenit. Omnes ergo ad gratiam pertinentes, hoc numero figurantur; quia in centum perfectio est, inter quinquaginta trinitas, in tribus similiter. Trinitas autem hic geminatur propter fidem utriusque populi. Quinquagenarius vero, multiplicatis septem per septem, perficitur cum unitatis adjectione. Quae unitas additur,
Abbreviated transcription (Latin):
scenlit symon petrꝰ. & traxit rete in ter¬
ram plenum magnis piscib centum
quinquaguita trib. E t cum tanti eẽnt. non
ẽ. scissum rete.
GRE GOR.
etrus rete trahit ad terram. quia ipsi
cominissa .ẽ. eccła. Unde specialit̃ au¬
diuit. Symon iobannis amas me: Pasce
oues meas. Ipse pisces ad soliditatem litoris.
trahit. quia stabilitatẽ ȩternȩ patriȩ ostendit
uerbis. epłis. miraculoꝵ signis. Angustir
n alia captura piscium quȩ .ẽ. p̃sentis eccłe.
magui & parui capti sunt. hic autem ꝑinagi¬
nos tantummͦ significantur boni in resurreo¬
scilicet ubi dedit sunilitudiuem de sagena
missa in mare. dicens. Sic erit in consum¬
matione sccłi. Sciendum ẽ. quod docentes
& ñ facientes. in numero magnoꝵ piscium
noncrunt. Sed qui fecerit & docuerit. mag¬
nus erit in regno cȩlorum. ubi faciens & non
docens etiam minimus non erit. In alia pis¬
catione non exprunitur numerꝰ piscium.
quia ut ait ꝓph̃a multiplicati sunt suꝑ nu¬

Expanded text:
xit rete in terram, plenum magnis piscibus centum quinquaginta tribus. Et cum tanti essent, non est scissum rete. GREGOR. Petrus rete trahit ad terram, quia ipsi commissa est Ecclesia. Unde specialiter audivit: Simon Joannis diligis, me? Pasce oves meas. Ipse pisces ad soliditatem littoris trahit, quia stabilitatem aeternae patriae ostendit verbis, Epistolis, miraculorum signis. AUGUST. In alia captura piscium, quae est praesentis Ecclesiae, magni et parvi capti sunt, hic autem per magnos tantummodo significantur boni, in resurrect Dominus, scilicet ubi dedit similitudinem de sagena missa in mare, dicens: Sic erit in consummatione saeculi . Sciendum est quod docentes et non facientes, in numero magnorum piscium non erunt. Sed qui fecerit et docuerit, magnus erit in regno coelorum, ubi faciens et non docens, etiam minimus non erit. In alia piscatione non exprimitur numerus piscium; quia, ut ait propheta, multiplicati sunt super nu
Abbreviated transcription (Latin):
tes occidendo tauros. circumeidendo pueros.
Hic non ꝓnoinen. s aduerbiũ loci legendĩ ẽ.
quasi dicat. M¬
go dñs templi quisum hic. sum maior templo.
id ẽ. melior. & ideo si figurale templum potu¬
it defendere sacerdotes d̃ seriuentes. cur sp̃tiale
non potest defeudere discipulos sͥ credentes:
abbatun ꝓpt̾ hominem factum ẽ. & non homo
peo maior cura ailbibenda ẽ. salnti hominũ.
quam custodiȩ sabbati. Sic enun mandatũ
ẽ. sabbatum custodiri. ut si necessitas. ẽẽt. ñ
ficret reus qui solueret. Sabbato circuicidi
ñ ẽ. ꝓhibitum. cum fuerit necessarium. Io¬
sue muros iherico septẽ idiebꝰ cum exercitu cir¬
cuit. & machabei necessitate pugnauerunt
sabbato. Unde ddiscipulis estrientibꝰ quod li¬
citum ñ erat in lege. necessitate faniis factũ ẽ.
ucitum. Hodie etiami siquis eger ieunium
corruꝑit. non tenetur rens.

Expanded text:
tes, occidendo tauros, circumcidendo pueros; hic non pro nomen, sed adverbium loci legendum est, quasi dicat: Ego Dominus templi qui sum hic, sum major templo, id est melior, et ideo si figurale templum potuit defendere sacerdotes sibi servientes, cur spirituale non potest defendere discipulos sibi credentes? Sabbatum propter hominem facteo major cura est abhibenda saluti hominum, quam custodiae Sabbati. Sic enim mandatum est Sabbatum custodiri, ut si necessitas esset, non fieret reus qui solveret. Sabbato circumcidi non est prohibitum, cum fuerit necessarium. Josue muros Jericho, septem diebus cum exercitu circuivit , et Macchabaei necessitate pugnaverunt Sabbato. Unde discipulis esurientibus, quod licitum non erat in lege, necessitate famis factum est licitum. Hodie etiamsi quis aeger jejunium corruperit, non tenetur reus.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qua hora suꝑ ueniens dauidd. paness
consecratos accipiens. ostendit figurate sacer¬
dotalem cybum ail usum transiturum. ẽẽ.
populoꝵ. sine quod omnes iutã sacerilotalẽ
ilebemus imitari. siuie quia oñis fuii eccłe
saccrilotes sunt. Unginur enim in sacerdo¬
tium sc̃i. offerentes nos metipsos d̃o hosti¬
as sp̃uales. Abiatbar autem filius achi¬
melech. uel ut quidam codices babent abi¬
melech aderat cum patre. ubi dauid panes
cciso autem abimelech a saule cum uiris
domus suȩ qui erant de genere sacerdotali
octoginta quinq. fugit abiachar ad ilauid.
comes factus exilii eiꝰ. Postea uͭ regnante da¬
uid. summi sacerdotis gradum accepit. ma¬
ioris exelcentiȩ factus quam pat siuus. & id̾o
dignus cuius mentione in dñs faceret. ut
mareꝰ refert quasi summi saccrdotis. etiam pa¬
ire niuente. Et dicebat uiis.M Cxu.
ut non legistis in legem. quia sabbatis sãcer¬
doces in templo sabbatum uiolant.& sine cri

Expanded text:
tur. Qua hora superveniens David, panesque tur. Qua hora superveniens David, panesque consecratos accipiens, ostendit figurate sacerdotalem cibum ad usum transiturum esse populorum, siue quod omnes uitam sacerdotalem debemus imitari siue quia omnes filii ecclesiae sacerdotes sunt? unguimur enim in sacerdotium sanctum offerentes nosmet ipsos deo hostias spmelech, vel, ut quidam codices habent, Abimelech, aderat cum patre, ubi David panes cciso autem Abimelech a Saule cum viris domus suae, qui erant de genere sacerdotali, octoginta quinque, fugit Abiathar ad David, comes factus exsilii ejus. Postea vero, regnante David, summi sacerdotii gradum accepit, majoris excellentiae factus, quam pater suus, et ideo dignus cujus Dominus mentionem faceret, ut Marcus refert, quasi summi sacerdotis, etiam patre vivente. Et dicebat illis. M. 115X Aut non legistis in lege, quia Sabbatis sacerdotes in templo Sabbatum violant,
Abbreviated transcription (Latin):
auid fugiens saulem uenit in nobam.
& ab achimelech sacerdote postulauit cy
bos. Qui cum panes laicos non haberet.
deddit ei consecratos. quibꝰ soli sacerdotes & leui¬
tȩ uesi debebant. hoc tantum interrogans. si
pueri sui a mulierib mundi. ẽent: ab beri &
nuidiꝰ tercius. Non enun dubitauit sauitem
hominum. ẽẽ. hostiam d̾o placabilem. scdm
ꝓpħam diccutẽ. Miscdĩam uolo a non sacri¬
ficium. Quod ẽ. dicere. Magis uolo de famis
ꝑicłõ hominẽ uberare. quam dõ sacrificium
offerre. Sensꝰ ẽ. Sia dauid sc̃s ẽ. & achimelech
pontifex a uobis non rep̃benditur.s. legis uterq:
manddatum ꝓbabili excusatione transgressi
anes ꝓpositionis ante sabbatum cocti.
suꝑ sacͣm m̃sã ponebant᷑. sex hinc & sex ude ad
alterutios conuersi. auab patcris aiuris suꝑpo¬
sitis titre plenis. quȩ ꝑmanebant uiq ail aliud
sabbatum. Et tunc ꝓ ilii ali ponebantur.
&& illi saceulotib exibebantur. & ture incenso
ud thus suꝑ auos duodecim panes adicieba¬

Expanded text:
avid, fugiens Saulem, venit in Nobam, et ab Achimelech sacerdote postulavit cibos . BEDA.--AMBR. Qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus soli sacerdotes et levitae vesci debebant: hoc tamen interrogans, si pueri sui a mulieribus mundi essent ab heri et nudiustertius . Non enim dubitavit, salutem hominum esse hostiam Deo placabilem, secundum prophetam dicentem: Misericordiam volo et non sacrificium? Quod est dicere: Magis volo de famis periculo hominem liberare, quam Deo sacrificium offerre. Sensus est: Si et David sanctus est, et Achimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi es propositionis ante Sabbatum cocti, sacram mensam ponebantur, sex hinc, et sex inde, ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, quae permanebant usque ad Sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur. Et thure incenso ud thus super alios duodecim panes adjicieba
Abbreviated transcription (Latin):
ȩc omnia in illo temꝑe cõpleta apud
iosephum inuenuintur. qui narrat
stellam gladio similem. ꝑ anuum totum
supͣ icrosolunam pependisse. & curtus eqͥtesq
armati. ut ꝑhibet ꝑaera discurrere. quadra¬
guita dieb sunt uisi. Sed & uitula sacrificus
ammota. int̾ immolantium manus cuixa
est agnam.

Expanded text:
ec omnia in illo tempore completa, apud Josephum inveniuntur, qui narrat stellam gladio similem per annum totum supra Hierosolymam pependisse, et currus equitesque armati, ut perhibet, per aera discurrere, quadraginta diebus sunt visi. Sed et vitula sacrificiis admota, inter immolantium manus enixa est agnam.
Abbreviated transcription (Latin):
pastor animam suam dat ꝓ ouib sus. Fecit qͦd
monuit. ostendit quod iussit. animam posuit.
ut in sacramentum nr̃m. corpꝰ suum & sanguinẽ
uerteret. & oues quas redemerat carnis suȩ alimen-¬
to satiaret. Primum.c̃. exteriora nr̃a miscđiter ouib
impendere. postremum si necesse sit ꝓ eis dem mori
ponere. Hoc ẽ. ꝓͥum boni pastoris: ad differentiã
mercennari uel furis.

Expanded text:
pastor animam dat pro ovibus. Fecit quod pastor animam dat pro ovibus. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit, animam posuit, ut in sacrario nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redimerat carnis suae alimento satiaret. Primum est exteriora nostra misericorditer ovibus impendere; postremum, si necesse sit, pro eisdem mori.ponere . » Hoc est proprium pastoris ad differentiam mercenarii vel furis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ingredictur credendo. oꝑando egredictur
ad pugnam contͣ bereticos. Amplius. In¬
gtedictur ȩccłam ut hic ꝑ fidem iuuat. quia
uistus ex fide uiuit. E t egredictur etiam
ꝑ ostium fid̃ei xp̃i de bac uita ut metuum
uiuat. Ubi enim subuingit. ego ueni ut uitã
habeant. & habundantius habeant. uidetur di¬
cere ut uitã habeant ingredientes. & habundantiꝰ
habeant egredientes. Itaq pascua intellige gau¬
dia sempit̃na parachsi. p̃sentẽ uultum dĩ. qui
dum sine defectu conspicitur. sine fine mens eybo
uitȩ satiatur. F ut non uenit nisi ut furetur.
& mactet & ꝑdat. Ego ueni ut uitam habeant: &
habundantius habcant.Pur uenit ut fure¬
tur alicnam rem sibi usur pando. mactet ã fide
rȩtrabendo. ꝑdat in ęternam dampnationem.
G̃o sum pastor bonus. Bonus pastor animam suã
oti ex accudenti s ed essentialit̃. ẽ. bonus. qui formã
bonitatis quam imitemur adiungit dicens. Bonꝰ

Expanded text:
Ingredietur credendo, operando egredietur Ingredietur credendo, operando egredietur ad pugnam contra haereticos. Amplius: Ingredietur Ecclesiam, ut hic per fidem vivat, quia justus ex fide vivit . Et egredietur etiam per ostium fidei Christi de hac vita, ut in aeternum vivat. Ubi enim subjungit: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant, videtur dicere, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Itaque pascua intellige gaudia sempiterna paradisi, praesentem vultum Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Fur venit ut furetur, alienam rem sibi usurpando; mactet, a fide retrahendo; perdat in aeternam damnationem.Ego sum pastor bonus. Bonus pastor animam suam on ex accidenti, sed essentialiter est bonus, qui formam bonitatis quam imitemur, adjungit, dicens: Bonus
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ secuntur. Item multi intus laudant
blasphematuri. s tam̃ quamdiu recte sapi¬
unt. uocem xp̃i audiunt. Sed ẽ. quedam ꝓpͥa
uox pastoris. in qua oues non audiunt alie¬
nos. & in qua ñ oues non audiunt xꝑ̃i.
Quȩ. ẽ. ista uox: Qui ꝑseuerauerit usq in
finem. hic saluus erit. Hanc uocem non ne¬
gligit ꝓͥus. non audit alienus. Nam qui
pdestinatus. ẽ. & p̃scitus ad uitam. licet ad
tempꝰ ertet. tam̃ redit & ꝑseuerat. E go
sum ostium. ꝑ me si quis int̾ierit saluabit᷑.
& ingredictur & egredietur & pascua uiue¬
niet. E xercet obscuris. pascit manifestis.
magister ueratatis. Qui libet non fictus ꝑ
claritatẽ sapientiȩ dĩ intrans catholicam
ȩcclãm saluabitut ꝑ seuerando. & etiam pͥus
erat in ouili p̃destinatione diuina. Ingre¬
dietur intuf bene cogitando scd̃m apłm di¬
E gredietur extra bene oꝑando scđ̃m psal¬
mistam. Exiet homo ad opus suum. Alit̃.

Expanded text:
vocem sequuntur. Item multi intus laudant vocem sequuntur. Item multi intus laudant blasphematuri, sed tamen quandiu recte sapiunt, vocem Christi audiunt. Sed est quaedam praox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc gligit proprius, non audit alienus. Nam qui praedestinatus est et praescitus ad vitam, licet ad tempus erret, tandem redit et perseverat. « Ego sum ostium; per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. » Exercet obscuris, pascit manifestis Magister veritatis. Quilibet non fictus, per claritatem sapientiae Dei intrans catholicam Ecclesiam, salvabitur perseverando, et etiam prius erat in ovili praedestinatione divina. Ingredietur intus bene cogitando sanctum Apostolum diEgredietur extra bene operando, secundum Psalmistam: Exiet homo ad opus suum . Aliter:
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum. ẽ. quia non omnes qui audi¬
erunt uoccm pastoris oues fuerunt.
ut iudas sub ouina pelle audiens pastorem.
upꝰ erat pastori insidians. Auqui ũ corum
qui xꝑm crucifixerunt. non audiebant &
oues erant. De quib dñs ait. Cum exaltaue¬
ritis filium hominis: tunc cognoscetis quia
ego sum. Hoc aliquis ita soluit. Quando
non audiebant erant adbuc lupi .s: quando
facti sunt oues audierunt. Uteumq potest
ilici s ꝑ etechielem dñs obuirgando pastores.
dicit de ouib. E rrantẽ non reuocastis. Et
errantẽ dicit & ouem appellat. Si ertabat qͣn¬
do ouis erat. ꝓculdubio non pastoris. Sed fu¬
ris & lattonis uocem audiebat. Sed dñs dicit.
Quotquot uenerunt prẽt me fures sunt &
latrones. s non audierunt eos oues. E rgo
scdm̃ p̃scientiam dĩ uidentis qui sunt cius.
multȩ oues sunt foris. & multi lupi intus.
Multi namq blasphemant xꝑm. credituri
in cum. qui sunt oues foris. s adbuc alienã

Expanded text:
ciendum est quia non omnes qui audierunt vocem pastoris, oves fuerunt, ut Judas, sub ovina pelle audiens pastorem, lupus erat, pastori insidians. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant et oves erant, de quibus Dominus ait: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Hoc aliquis ita solvit: Quando non audiebant, erant lupi adhuc; sed quando facti sunt oves, audierunt. Utcunque potest dici, sed per Ezechielem Dominus objurgando pastores dicit de omnibus: « Et errantem non revocastis . » Errantem dicit et ovem appellat. Si errabat quando ovis erat, procul dubio non pastoris, sed furis et latronis vocem audiebat. Sed Dominus ait: « Quotquot venerunt praeter me fures sunt et latrones, sed non audierunt eos oves. » Ergo secundum praescientiam Dei videntis qui sunt ejus, multae oves sunt foris, et multi lupi intus. Multi namque blasphemant Christum, credituri in eum, qui sunt oves foris; sed adhuc alienam
Abbreviated transcription (Latin):
mulicri: O pus bonum oꝑata .ẽ. in me. N am
semꝑ pauꝑes habetis uobiscum. & cum uolue¬
ritis potestis illis bene facere. me autem non
semꝑ habebitis. Bonis & malis loquitur de
p̃sentia corpis sui. Sedet enim ad dexteram pai
tris post quam ascendit incęlum & scđ̃m corpꝰ
non ẽ bic. qui p̃scutia maiestatis semꝑ. ẽ. hic:
Si tam̃ ad bonos ꝑtines. semꝑ habes xꝑ̃m. in¬

Expanded text:
Nam semper pauperes habetis vobiscum, et cum volueritis, potestis illis benefacere, me autem non semper habebitis. Bonis et malis loquitur de praesentia corporis sui. Sedet enim ad dexteram Patris sui postquam ascendit in coelum, et secundum corpus non est hic, qui presentia majestatis semper est hic. Si tamen ad bonos
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. ammouenur fures & sacrilegos
tolerare. Quare habuit dñs loc ulos. nisi quia
ȩcclã loculos habitura erat: Quare furem ad¬
misit. nisi ut ȩccła fures toleraret: ꝑcculatus.
dr̃ furtum de re publica. Qui aliquid de ȩccłã
furatur. uidȩ ꝓditori comꝑatur. de quo solo ꝑ
synedocen sub plurali numero dictum crediuit
quod marcꝰ ait. fremebant in eum. E rant
autem quidam indigne ferentes uitͣ se metipsos

Expanded text:
fuisse, admonemur fures et sacrilegos tolerare. AUGUST. Quare habuit Dominus loculos, nisi quia Ecclesia loculos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut Ecclesia fures toleraret? Peculatus, dicitur furtum de re publica. Qui aliquid de Ecclesia furatur, Judae proditori comparatur. De quo solo per synecdochen sub plurali numero dictum credunt, quod Marcus ait, fremebant in eam . Erant autem quidam indigne ferentes intra semetipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Hȩc enim laudabilit̾ expendit. quod sibi
ꝓ odore suȩ carnis turpiter adhibuerat illicitis
actib intenta. priusquam dño familiaris fieret.
In toto mundo non tam mulier ista quam ȩc¬
cla predicatur. B eoa in marcum.

Expanded text:
ejus. Haec enim laudabiliter expendit, quod sibi ejus. Haec enim laudabiliter expendit, quod sibi pro odore suae carnis turpiter adhibuerat, illicitis actibus intente, priusquam Domino familiaris fieret. In toto mundo non tam mulier ista quam Ecclesia praedicatur. BEDA. A
Abbreviated transcription (Latin):
ittens enim hȩc ungentum hoc in coepꝰ
meum. ad sepeliendum me fecit. Mas:¬
Ton.ẽ. ꝑditio ungenti. sed officium scpul¬
turȩ. Patientia dñi non arguit uidam
auaritiȩ & non paupum causa dixisse quod dũ.
sc obscquium mariȩ cominendat. Quod io¬
bannes ait. sine illam ut in diem sepultiaie
ineȩ seruet illud. tale est ac si d̾ieat. S ĩneila
facctẽ quod facit. ut custodiat illud faclum in
coede suo usq: andiem sepulturȩ meȩ. & tunc sci¬
et quia istud obsequium ẽ. p̃uentio corꝑis mei
sepeliendi. Ũ nde scđ̃m marcum dicitur. Oͦ
habuit hȩc uł ẽ potuit hoc fecit. ꝑ reuenit ingere
corpus meum in sepulturam: subaudis ponen¬
dum. A c si dicat. Sine illam m̃ ad sepulturã
ĩparare ine more uideorum. dum potest. quod
tunc uolet facere & non poterit. A men di¬
co uobis. ubicumq p̃dicatum fuerit hoc euan¬
gelium in toto mundo. dicetur & quod hȩc fe¬
cit in memoriam eius. S ubaudis & quod
uidas contia locutus. ẽ. dicetur in contumeliam

Expanded text:
ittens enim haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. Non est perditio unguenti, sed officium sepulturae. Patientia Domini non arguit Judam avaritiae, et non pauperum causa dixisse quod dixit, sed obsequium Mariae, commendat. Quod Joannes ait: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud; tale est ac si dicat: Sine illam facere quod facit, ut custodiat illud factum in corde suo usque in diem sepulturae meae, et tunc sciet quia istud obsequium est praeventio corporis mei sepeliendi. Unde secundum Marcum dicitur: Quod habuit, id est potuit, hoc fecit. Praevenit enim ungere corpus meum in sepulturam, subaudis ponendum. Ac si dicat: Sine illam modo ad sepulturam praeparare me more Judaeorum, dum potest: quod tunc volet facere, et non poterit. Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod haec fecit in memoriam ejus. Subaudis et quod Judas contra locutus est, dicetur in contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
Corona spinea capitis ciꝰ diadema regni adepti
sumus. uulnerib eiꝰ sanati sumus. Sepultura
erꝰ resurgimus. descensione eiꝰ ad inferos ascen¬
dimus in cȩlos. Hic inuenit᷑ mel in ore leonis
mortui. Hinc ꝓpħa. Quid retͥbuam dño pro
om̃ib quȩ retͥbuit mͥ: Uestim̃tis suis nudat᷑
u ȩccła. de ppłis maris collecta. Item ea scanda¬
utante exutus in fine iudaica rurs induit᷑
plebe. C um enum intrauerit pleuitudo gen¬
tiũ tunc omnis isrł saliuis erit. M eccꝑxꝑi.¬

Expanded text:
Corona spinea capitis ejus diadema regni adepti Corona spinea capitis ejus diadema regni adepti sumus, vulneribus ejus sanati sumus, sepultura ejus resurgimus, descensione ejus ad inferos, ascendimus in coelos. Hic invenitur mel in ore leonis mortui ; hinc Propheta: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Vestimentis suis nudaturli Ecclesia de populis maris collecta. Item, ea scandalizante, exutus in fine, judaica rursus induitur plebe. Cum enim intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit . M 331I
Abbreviated transcription (Latin):
lantem sibi crucem. Ieronimus in mareũ.¬
ic inducitur abel in agrum a fr̃e. ut ꝑi¬
matur. Hic adest ysaae cum lingnis.
& abraam. cum ariete int̾ ucpres herente. hic
adest ioseph eum talari tunica lita sanguine
H ic adest moyses cum uirga & serpente sus¬
penso in lingo. hic botrus cum ligno portatꝰ.
Hic ad est heliscus cum ligno ad querendam
securim quȩ in uno demersa. ẽ. & natauit ad
lgnum. id.ẽ. genus bumanum quod ligno
uetito in infernum cȩcidit. ꝑ lignum crucis
xpi & baptismum aquȩ ad parady sum nata¬
uit. Hic ẽ. ionas de ligno sortis. in mare uen-¬
tremq cȩti triduo missꝰ. Cruce sua crutiatũ
nr̃m soluit. & ꝑ morte m suam nr̃am necat.
Cum forma serpentis serpentem necat. quia
serpente de uirga facto. alii absorti sunt serpeu¬
tes. U̾nde ait ꝑ ꝓpħam. Ero mors tua o inors.
& morsꝰ tuus inferue. Obpbria ei nr̃m abstu¬
lere obꝓbrium. iuncula ei nos liberos fecerant.

Expanded text:
lantem sibi crucem. HIERON. Hlantem sibi crucem. HIERON. Hic inducitur Abel in agrum a fratre, ut perimatur . Hic adest Isaac cum lignis, et Abraham cum ariete inter vepres haerente . Hic adest Joseph cum talari tunica lita sanguine . Hic adest Moyses cum virga, et serpente suspenso in ligno . Hic botrus cum ligno portatus . Hic adest Eliseus cum ligno ad quaerendam securim, quae in imo demersa est, et natavit ad lignum , id est, genus humanum, quod ligno vetito in infernum cecidit, per lignum crucis Christi et baptismum aquae ad paradisum natavit. Hic est Jonas; de ligno sortis in mare ventremque triduo ceti missus. Cruce sua cruciatum nostrum solvit, et per mortem suam, nostram necat. Cum forma serpentis serpentem necat, quia serpente de virga facto, alii absorpti sunt serpentes. Unde ait per prophetam: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Opprobria ejus nostrum abstulere opprobrium, vincula ejus nos liberos fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
altero ueritas passionis ex pͥmitur. P otest
etiam in utroq babitu omnis multitudo ȩlec¬
toꝵ icelli gi. Alba ecenim ueste indium¬
tur confessores. purpura suic coceo marty res.
It expuentes eum accȩ ꝑrunt barundi¬
nem. & ꝑcutiebant caput eu. Quod
tunc fecerunt milites pilati. usq bodie faci¬
unt milites ⁊ iliaboli. heretici & pagani. qͥ
caput eius pcutiunt. negando eum eẽ. dm̃.
& conando errorem suum confirmare auctori¬
tate scͥpture quȩ ꝑ harundinem intelligitur.
solet enim scribi harundine. Conspuunt in
faciem eiꝰ. qui p̃sentiam eiꝰ respuunt. & cum
uenisse in carne negant. Liludendo cum ailo¬
rant. qui certa fide ut dm̃ uerum adorant.
sed ꝑuersis actib sua p̃cepta despiciunt. ac
ꝓmissa erꝰ temꝑalibꝰ p̾ponunt. Et pꝰquã
illuserunt ei. exuerunt eum clamidem &
purpurã & induerunt eum uestim̃tis eiꝰ. ꝙ
duxerunt eum ut erucifigerent. Abaiu¬

Expanded text:
altero veritas passionis exprimitur. Potest altero veritas passionis exprimitur. Potest etiam in utroque habitu omnis multitudo electorum intelligi. Alba etenim veste induuntur confessores, purpura sive cocco martyres. Et exspuentes in eum, acceperunt arundinem, et percutiebant caput ejus. Quod tunc fecerunt milites Pilati, usque hodie faciunt milites diaboli, haeretici et pagani, qui caput ejus percutiunt, negando eum esse Deum, et conando errorem suum confirmare auctoritate Scripturae, quae per arundinem intelligitur. Solet enim scribi arundine. Conspuunt in faciem ejus, qui praesentiam ejus respuunt, et eum venisse in carne negant. Illudentes eum adorant, qui certa fide ut Deum verum adorant; sed perversis actibus sua praecepta despiciunt, ac promissa ejus temporalibus postponunt. Et postquam illuserunt ei, exuerunt eum chlamydem et purpuram, et induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum ut crucifigerent, A. baju