comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les enim dicti sunt a colendo. Ista enĩ
spiritalit᷑ aduertere nos debere ratio
ipsa compellit. quando ad litteram
om̃imodis ꝓbantur absurda. Et id̾o
respice qua suauitate priores similitudi¬
nes ad hanc intelligentiam uidentur
ditur modum. in quo decora interro¬
gatio premittitur. & dulcissima respon¬
sio subsequatur. Quȩ figura dicitur
peusis & apocrisis. latine ꝑcunctatio
atq responsio. Requiritur enĩ mare.
discutitur fluuius. cur suas consuetu¬
dines ꝑdiderunt. ut ipsa gressus de¬
finxerint. quȩ pridem inuoluta om̃ia
rapiebant. Et bene additum ẽ retror¬
sum. qm̃ uniuersȩ correctiones tunc
nobis ꝓueniunt. quando dñi beneficio
nr̃a se instituta conuertunt. Nã quod
pene ipsa repetiit quȩ suꝑius dixit.
quid est mare quod fugisti. & tu iorda¬
nis quare conuersus es retrorsum: alia
figura est epanodos. id est repeticio re¬
rum. quȩ iunctim dictȩ sunt. Mon¬
tes quare exultastis ut arieres. & colles

Expanded text:
les enim dicti sunt a colendo. Ista enim les enim dicti sunt a colendo. Ista enim spiritualiter advertere nos debere ratio ipsa compellit, quando ad litteram omnimodis probantur absurda. Et ideo respice qua suavitate priores similitudines ad hanc intelligentiam videntur ditur modum, in quo decora interrogatio praemittitur, ut dulcissima responsio subsequatur. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, Latine percunctatio atque responsio. Requiritur enim mare, discutitur fluvius cur suas consuetudines perdiderunt; ut ipsa gressus defixerint, quae pridem involuta omnia rapiebant. Et bene additum est, retrorsum: quoniam universae correctiones tunc nobis proveniunt, quando Domini beneficio nostra se instituta convertunt. Nam quod pene ipsa repetiit quae superius dixit: Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quare conversus es retrorsum? alia figura est, epanodos, id est repetitio rerum quae junctim dictae sunt. Vers. 6. Montes, quare exsultastis ut arietes; et, colles,
Abbreviated transcription (Latin):
tu dñi respecto a suis consuetudinib
retrorsum precipitata redierunt.
Et licet hec hẏstoria referatur in
ueteri testamento. aliis tamen his
uerbis & similitudinib indicatur.
ut euident᷑ aduertamꝰ antiqua illi
facta spiritali intelligentia salutis nr̃ȩ
indicia nuntiasse. Montes exultaue¬
runt ut arietes. & colles uelud agni oui¬
um. Paulatim euidentius descendit ad
tempora xp̃iana. Montes. apłos & ȩuũ¬
głistas. uel om̃s uerbi predicatores acci¬
pi posse manifestum est. qui & suꝑnã
lucem aterris ceteris primitꝰ accepert̃.
Et merito montes appellati sunt ꝓpt̾
scitatis amplissimum cacuien. & fidłĩ
solidissimam firmitatem. Isti enim ex¬
ultauerunt in oꝑib siuis. tamquam
arietes. qui fidelissimum gregem ad
caulas dñi diuino uiuamine ꝑducebãt.
Colles autem mediocritatem signifi¬
cant late credentium. quoꝵ pectora fi¬
dei semina efficaciter acceperunt. Col¬

Expanded text:
tu Domini respecto, a suis consuetudinibus tu Domini respecto, a suis consuetudinibus retrorsum praecipitata redierunt. Et licet haec historia referatur in Veteri Testamento, aliis tamen hic verbis et similitudinibus indicatur; ut evidenter adverteremus antiqua illa facta spirituali intelligentia salutis nostrae indicia nuntiasse. Vers. 4. Montes exsultaverunt ut arietes, et colles velut agni ovium. Paulatim evidentius descendit ad tempora Christiana. Montes apostolos et evangelistas, vel omnes verbi praedicatores accipi posse manifestum est, qui et supernam lucem a terris caeteris primitus acceperunt. Et merito montes appellati sunt, propter sanctitatis amplissimum cacumen, et fidei solidissimam firmitatem. Isti enim exsultaverunt in operibus suis tanquam arietes, qui fidelissimum gregem ad caulas Domini divino juvamine perducebant. Colles autem mediocritatem significant late credentium, quorum pectora fidei semina efficaciter acceperunt. Col
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit in ea. Iria ista comindta
ꝑtinere nationem. s ad om̃s fideles
posse respicere. Uerus enim uida. siu¬
uator ẽ dñs. in quo regnum & potes¬
tas israhelitarum id ẽ uidentium dñ
noscitur. cẽ. ꝑpetua. Ita qui eum circũ¬
ciso corde secuntur. uidei ueracit᷑ nui¬
cupantur. Potestas autem eiꝰ isrł dicos
est. qm̃ in ipso magna miracula ꝓpri¬
alleliua uirtutis ostendit. Nam ubi
ille non habet potestatem. qui om̃u
uidens dm̃ in beata illa congregation
regnabit. ubi sciͣ sunt om̃imodis con
suꝑari. uiciorum om̃ium causas diu¬
b allusionib plenissima breuitate
conclusit. Mare frequent̾ diximus
peccatores istius scłi debere suscipi.
qui more undarum tumidis cogi¬
tationib fluctuantur. Iordanem uͥ
ꝓ quoliber flumine debemus accipe¬
re. qui uariis desideriis homines
rapiunt. & in mare illud magnu
nefanda precipitatione deducunt.
Ista enim duo quȩ genus humanum
diuersa delectationẽ rapiebant. adun

Expanded text:
regnabit in ea. Tria ista commata vpertinere nationem, sed ad omnes fideles posse respicere. Verus enim Judas Salvator est Dominus, in quo regnum et potestas Israelitarum, id est videntium Deum noscitur esse perpetua; ita qui eum circumciso corde sequuntur, Judaei veraciter nuncupantur. Potestas autem ejus Israel dicta est, quoniam in ipso magna miracula propriae virtutis ostendit. Nam ubi ille non habet potestatem, qui omniavidens Deum in beata illa congregatione regnabit, ubi sancti sunt omnimodis congsuperari, vitiorum omnium causas duabus allusionibus plenissima brevitate conclusit. peccatores istius saeculi debere suscipi, qui more undarum tumidis cogitationibus fluctuant. Jordanem vero pro quolibet flumine debemus accipere: qui variis desideriis homines rapiunt et in mare illud magnum nefanda praecipitatione deducunt. Ista enim duo, quae genus humanum diversa delectat
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitates nr̃ȩ solute sunt. Mare fu¬
git. iordanis retro timore conuersus ẽ.
Simulachra gentium. quasi metalla
insensata contempta sunt. Dñi autẽ
nr̃i gła ubiq colitur. ubiq p̾dicatur.
Et id̾o uiuante do psalmoꝵ uirtutes
bus aperiunt. & incredulis semper
abscond¬

Expanded text:
adversitates nostrae solutae sunt. Mare fuadversitates nostrae solutae sunt. Mare fugit, Jordanis retro timore conversus est, simulacra gentium quasi metalla insensata contempta sunt; Domini autem nostri gloria ubique colitur, ubique praedicatur. Et ideo, juvante Deo, psalmorum virtutes bus aperiunt, et incredulis semper abscond
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nos qui uuimus benedicimus dño.
ex hoc nunc & usq in scłm. Exposita
parte dampnatoꝵ. aptum fuit ut pul¬
chritudinem psalmi beatoꝵ bona con¬
cluderent. Uiuoꝵ cnĩ est dñs. nͨ mor¬
tuorum. sicut in euugło dicit: Non
est enim ds mortuoꝵ. s uiuoꝵ. Uiuoꝵ¬
autem accipiendum est. nͨ ista uita
uiuentium quam cominunẽ seĩs
constat. ẽẽ. cum impiis. s illa de qua
in alio psalmo legitur. Pacebo dño
in regione uiuoꝵ. Et ne ad terrena
bona mens humana descenderet. ad
illa cȩlestia congruenter ascendit. quȩ
nec in laudib possunt habere termi
nobis quasi granati mali minuta
pulcherrima. quȩ hystoriȩ corio reue¬
lata. dulcissima mella sudauerunt.
Quot enim uersus. tot gr̃ę quot u̾ba:
tot poma sunt animȩ. Monemur enĩ
ꝑ similitudines ueteris ppłi. huiꝰ mun¬
di quasi egyptiacam dominationẽ relin¬
quere. ut possimꝰ ad terram ꝓmissio¬
nis baptysmatis itinere peruenire.
Festinemus intrepidi ad aduentũ dñi.

Expanded text:
Sed nos qui vivimus, benedicimus Dominum, ex hoc nunc et usque in saeculum. Exposita parte damnatorum, aptum fuit ut pulchritudinem psalmi beatorum bona concluderent. Vivorum enim est Dominus, non mortuorum, sicut in Evangelio legitur: Non est enim Deus mortuoruautem accipiendum est, non ista vita viventium, quam communem sanctis constat esse cum impiis; sed illa de qua in alio psalmo legitur: Placebo Domino in regione vivorum . Et ne ad terrena bona mens humana descenderet, ad illa coelestia congruenter ascendit, quae nec in laudibus possunt habere terminmi. Luxerunt nobis quasi granati mali minuta pulcherrima, quae historiae corio revelata dulcissima mella sudaverunt. Quod enim versus, tot gratiae; quot verba, tot poma sunt animae. Monemur enim per similitudines veteris populi, hujus mundi quasi Aegyptiacam dominationem relinquere; ut possimus ad terram promissionis baptismatis itinere pervenire. Festinemus intrepidi, adventu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
quia non e sp̃s in ore ipsoꝵ. Noces eni
reddere siue articulares. siuie animanti¬
aptissime longa enumeratio facta est.
ne cito paganoꝵ obꝓbria finirentur.
sitan paganus. & gaudet se suis numi¬
nibꝰ comparatum. S intelligat quan¬
tum tali patrocinio potuit ꝓficere.
ut de rationabili homine usq ad in¬
sensibilia metalla meruerit ꝑuenire.
Intelligat culturam suam in dampna¬
tionem ꝓpriam fuisse conuersam. & re¬
fugiat illud adorare. unde plectibile ui¬
dicium cognoscitur excepisse. Similes
quippe fiunt. qui sequi talia decreue¬
runt. Nec illud omittendum ẽ. quod
fabricatores & cultores huiꝰ rei una
ꝑculsi ꝓbantur. eẽ. sententia. Similis
est enim iniquitas alios sius oꝑibus
deciꝑe. & cultores se pessimis obligare:¬

Expanded text:
quia non est spiritus in ore ipsorum. Voces enim quia non est spiritus in ore ipsorum. Voces enim reddere, sive articulares, sive confusas animantiaptissime longa enumeratio facta est, ne cito paganorum opprobria finirentur. sitan paganus et gaudet se suis numinibus comparatum; sed intelligat quantum tali patrocinio potuit proficere, ut de rationabili homine usque ad insensibilia metalla meruerit pervenire. Intelligat culturam suam in damnationem propriam fuisse conversam, et refugiat illud adorare, unde plectibile judicium cognoscitur excepisse. Similes quippe illis fiunt, qui sequi talia decreverunt. Nec illud omittendum est, quod fabricatores et cultores hujus rei una perculsi probantur esse sententia. Similis est enim inidecipere et culturis se pessimis obligare
Abbreviated transcription (Latin):
habent & ñ palpabunt. pedes habent
& non ambulabunt. nͨ clamabunt in
guiture suo. neq enim ẽ sp̃e in ore ip¬
soꝵ. Et in his trib uersib uerissima
descriptione notati sunt. qui falsis nu¬
minib suis membra hominũ inanit̃
assignare uoluerunt. Nam quid rogo
illi opus fuit os. qui loqui ñ poterat.
Quid oculi. qui conspicere non ualebat.⁊
Quid aures. qui non erat auditurus
Quid nares. qͥ nullatenꝰ fłaglantia sentiebat:S
Nares autem a gnaritate dictȩ sunt. qd̃
nos faciant odoratus agnoscere. Quid
manus. qui res palpabiles ignorabat
Ouid pedes. qͥ se mouere minime p̃ualebat:
Et ut talib rebꝰ augeretur irrisio. ad¬
didit. ut nec ipsis quoq animalib ra¬
tione carentib debeant comparari.
quando in gurture suo nͣ habent uel
confusum clamorem. quem pecora
cmittere ꝓpriis quibꝰdam uocib con¬
sueuerunt. Sequitur sententia quȩ
cuncta concludat & hominib & peco¬
rib idõ illos incomparabiles inueniri.

Expanded text:
abunt; pedes habent, et non ambulabunt: non clamabunt in gutture suo; neque enim est spiritus in ore ipsorum. Et in his tribus versibus verissima descriptione notati sunt, qui falsis numinibus suis membra hominum inaniter assignare voluerunt. Nam quid, rogo, illi opus fuit os, qui loqui non poterat? Quid oculi, qui conspicere non valebat? Quid aures, qui non erat auditurus? Quid nares, qui nullatenus fragrantiam sentiebat? Nares autem a gnaritate dictae sunt, quod nos faciant odoratus agnoscere. Quid manus, qui res palpabiles ignorabat? Quid pedes, qui se movere minime praevalebat? Et ut talibus rebus augeretur irrisio, addidit; ut nec ipsis quoque animalibus ratione carentibus debeant comparari, quando in gutture suo non habent vel confusum clamorem, quem pecora emittere propriis quibusdam vocibus consuerunt. Sequitur sententia quae cuncta concludat, et hominibus et pecoribus ideo illos incomparabiles inveniri:
Abbreviated transcription (Latin):
pit dñs. quia beati tantum sunt. qui eiꝰ
preconia personabunt. sicut salomor
dicit: Amortuo quasi ex eo qui n est
periit confessio. Et paulopost. Nos
autem uiuentes & sani laudabimus
nomen tuum. Dicendo autem. neq
om̃s qui descendunt in infernum.
ostendit & scõs ad inferna quidem des¬
cendere. s in dñi exultatione gaudere:
Mori enim iustis & peccatorib ꝓbat᷑
esse commune. s nimis longa discreti¬
one separantur. sicut in octogesimoqͥnto

Expanded text:
pit Dominus, quia beati tantum sunt, qui ejus pit Dominus, quia beati tantum sunt, qui ejus praeconia personabunt, sicut Salomon dicit: A mortuo, quasi ex eo qui non est, perit confessio . Et paulo post: Nos autem viventes et sani laudamus nomen tuum. Dicendo autem, neque omnes qui descendunt in infernum, ostendit et sanctos ad inferna quidem descendere, sed in Domini exsultatione gaudere. Mori enim justis et peccatoribus probatur esse commune, sed nimis longa discretione separantur, sicut in octoge
Abbreviated transcription (Latin):
ĩparari. s dño. Hoc enim uerbo & fil¬
lium corda roborantur. & futura beati¬
tudo unde ꝓuenire possit ostenditur.
Qui fecit celum & terram. Siue uerbũ
significat. cuiꝰ operatione om̃is creatu¬
ra perfecta est. siue pusillos & maiores
quos suꝑius dixit. qui eiꝰ miscdia ad
eatholicȩ religionis gaudia ꝑuenerunt
quȩ in hunc mandum granditer effe¬
runtur. Cȩlum autem dictum ẽ quod
intra se celet uniuersa. Cum enĩ celũ¬
dictum sit celoꝵ dño. sicut in sexagesi¬
mo septimo psalmo legitur. qui ascendit
suꝑ celos çeloꝵ ab oriente. Terra ẽ homi¬
num filiis attributa. ubi semꝑ grãm
dñi multiplici colluctatione purificent.
& ad eternam uitam ex istius mundi
agone ꝑueniant. Dedit autem. ad hu¬
manitatem ꝑtinet incarnationis. Nã
ei quid dari potuit. qui cum patre & sp̃u
hic illos dicit. qui ꝑpetius crutiatibus
affligendi sunt. Eorum uoces ñ susce¬

Expanded text:
praeparari, sed Domino. Hoc enim verbo et fidpraeparari, sed Domino. Hoc enim verbo et fidelium corda roborantur, et futura beatitudo, unde provenire possit ostenditur. Qui fecit coelum et terram: sive verbum significat, cujus operatione omnis creatura perfecta est, sive pusillos et majores, quos superius dixit, qui ejus misericordia ad catholicae religionis gaudia pervenerunquae in hunc modum granditer efferuntur. Coelum autem dictum est, quod intra se celet universa. Cum enim coelu sicut in sexagesimo septimo psalmo legitur: Qui ascendit super coelos coelorum ab oriente; terra est hominum filiis attributa, ubi se per gratiam Domini multiplici colluctatione purificent, et ad aeternam vitam ex istius mundi agone perveniant. Dedit autem, ad humanitatem pertinet incarnationis; nam Verbo quid dari potuit, qui cum Patre et Spiritu hic illos dicit qui perpetuis cruciatibus affligendi sunt; eorum voces non susci
Abbreviated transcription (Latin):
ubi simul om̃s benedicuntur. qui ser¬
uire dño pura mente delegerunt. Ha
enim fecit in piscatorib. hoc fecit in
regib: nec ullum genus hominum a
credens ꝓbatur exceptum. quod sit ab
eiꝰ munerib alienum. Quȩ figura di¬
citur anace faleosis. id ẽ recapitulatio.
quȩ fit quando ea quȩ suꝑius dicta sun
latius. breuiter in memoriam poste
& suꝑ filios ur̃os. Adiciat. duplici m
uidetur intelligi. siue benedictionem
fideles. qd̾ & nr̃is temporibꝰ facit. & usq
ad finem scłi non desunt oꝑari. ut de
gentib eccłia predestinata in unum
gregem redacta congaudeat. & unus
paitoris głoso regimine ꝑfruatur.
enedicti uos dño qui fecit cęlum & ter¬
ram. Cum suꝑius optauerit. ꝓpħa
ut benedicerentur fideles. iam ipsa pri¬
destinatione confisus. benedictos dicit
esse iustissimos. Et uide genus bene¬
dictionis. Dño posuit. quia ipsa est
ꝑfecta beatitudo. nͨ sibi quem quam

Expanded text:
ubi simul omnes benedicuntur qui serubi simul omnes benedicuntur qui servire Domino pura mente delegerunt. Hoc enim fecit in piscatoribus, hoc fecit in regibus, nec ullum genus hominum ei credens probatur exceptum, quod sit ab ejus muneribus alienum. Quae figura dicitur anacephaleosis, id est recapitulatio, quae fit quando ea quae superius dicta sunt latius, breviter in memoriam postea  super filios vestros. Adjiciat, duplici modo videtur intelligi: sive benedictionem fideles. Quod et nostris temporibus facit, et usque ad finem saeculi non desinit operari; ut de gentibus Ecclesia praedestinata in unum gregem redacta congaudeat, et unius pastoris glorioso regimine perfruatur.cit coelum et terram. Cum superius optaverit propheta ut benedicerentur fideles, jam ipsa praedestinatione confisus benedictos dicit esse justissimos. Et vide genus benedictionis, Domino, posuit: quia ipsa est perfecta beatitudo non sibi quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
est. cuiꝰ comiemoratione merito
ordo ipse declaratur. Qui timent¬
dixit. domus isrł & domus aaron. Ipsi
sunt enim qui timent dnm. & sꝑant
in dño. Duo enim ista sunt. quȩ bea¬
tos faciunt & felices. quos consequit᷑
quod suꝑius dixit. ut eis & aduitor
sit dñs & ꝓtector. Diĩs memor
fuit nr̃i & benedixit nobis. benedixit
domũ isrł. benedixit domũ aarori.
Nȩc eadem pulchra uarietate conge¬
minat. ut benedictionem dñi presta¬
ri talib inculcata ratione crederemus.
Nam cum dicit memor fuit nr̃i. gra¬
nam diuinȩ pietatis ostendit. Quib
enim meritis debebatur. ut xp̃c dñs
ueniret. qui & errantes ppłos doceret.
& conuersos sua benedictione saluaret.
Benedixit enim domũ isrł. de sc̃ȩ mi¬
riȩ uirginitate nascendo. Benedixit qͦ.
domum aaron. sicerdotii honore pre¬
cinctus. sicut de ipso in alio psalmo dr̃
maiorib. Post speciales enumerationes
ad benedictionem generalitatis ascendit

Expanded text:
est, cujus commemoratione merito est, cujus commemoratione merito ordo ipse declaratur. Vet quod superius dixit, Domus Israel, et domus Aaron. Ipsi sunt enim qui timent Dominum, et sperant in Domino. Duo enim ista sunt quae beatos faciunt et felices, quos consequitur quod superius dixit, ut eis et adjutor sit Dominus et protector. Vefuit nostri, et benedixit nos. Vers. 21. Benedixit domum Israel, benedixit domum Aaron. Haec eadem pulchra varietate congeminat, ut benedictionem Domini praestari talibus inculcata ratione crederemus. Nam cum dicit, memor fuit nostri, gratiam divinae pietatis ostendit. Quibus enim meritis debebatur, ut Chriseniret, qui et errantes populos doceret, et conversos sua benedictione salvaret? Benedixit enim domum Israel, de sanctae Mariae virginitate nascendo. Benedixit quoque domum Aaron, sacerdotii honore praecinctus, sicut de ipso in alio psalmo dictmajoribus. Post speciales enumerationes ad benedictionem generalitatis ascendit:
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt ueritatem di in mendaciũ.
& coluerunt & seruierunt creature
pocius quam creatori. qui est benedictꝰ
in scła. Hic etiam illa figura conueni¬
re monstratur. quȩ appellatur sarcas¬
mos. id ẽ aduersarii derisio uiolenta.
quȩ ipsas quoq culpas penetrare di
da p̾conia dñi letus accedit. Domus
ispł. eccłiam cognoscitur fidelium sig¬
nificare ppłoꝵ. Ipsa enim sꝑat in dño.
quȩ mundana desideria semꝑ abici¬
ens. sola ipsius delectatione ꝑfruitur:
& quid ei ꝓueniat. consequent̃ exponit.
Aduitor enim & ꝓtector eiꝰ efficitur.
cui om̃ia seruire monstrantur. Ad¬
uitor. quia carne laborantes in hoc
mundo in quantum utile nouit
adiuuat. Protector. qm animas scãs
nulla sinit diabolica fraude subuerti.
uersu generalit̾ dixit. hõc nunc de
sacerdotib decora iteratione retexuit.
ut excelsus ordo pontificum non ii
generali cominemoratione. s speciali
preconio laudaretur. Aaron enĩ in
ppło iudeoꝵ primus sacerdos electus

Expanded text:
em Dei in mendacium, et coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Hic etiam illa figura convenire monstratur, quae appellatur sarcasmos, id est adversarii derisio violenta, quae ipsas quoque culpas penetrare digda praeconia Domini laetus accedit. Domus Israel Ecclesiam cognoscitur fidelium significare populorum. Ipsa enim sperat in Domino, quae mundana desideria semper abjiciens, sola ipsius delectatione perfruitur. Et quid ei proveniat, consequenter exponit: adjutor enim et protector ejus efficitur, cui omnia servire demonstrantur. Adjutor, quia carne laborantes in hoc mundo, in quantum utile novit, adjuvat; protector, quoniam animas sanctas nulla sinit diabolica fraude subverti. versu generaliter dixit, hoc nunc de sacerdotibus decora iteratione retexuit, ut excelsus ordo pontificum non in generali commemoratione, sed speciali praeconio laudaretur. Aaron enim in populo Judaeorum primus sacerdos electus
Abbreviated transcription (Latin):
tilia demonstrat ab oratorib suis. &
religio dñi quam sit uitalis & saluber¬
rima ꝓpriis cultorib consequenter¬
Nexitu isrł de egypto.exponit.
domus iacob de ppło barbaro. Hic exitũ
illum debemꝰ accipere. quando nos a
peccatoꝵ uinculis contingit exire.¬
Tunc enim ab ȩgyptiorum. ideͣ a de¬
monum turba liberamur. quando
Et uere reddimur isrłite. cum pom¬
pe mundi huiꝰ a nr̃a ceperint mente
discedere. Barbarus autem a barba &
rure dictus ẽ. quod numquam in ur-¬
be uixerit. s semꝑ ut fera in agris
habitasse noscatur. Domꝰ uͦ iacob ue¬
raciter efficimur. quando xp̃iani dog¬
matis precepta seruamꝰ. Facta ẽ¬

Expanded text:
tilia demonstrat adoratoribus suis; et tilia demonstrat adoratoribus suis; et religio Domini quam sit utilis et saluberrima exitu Israel de Aegypto: Domus Jacob de populo barbaro. C Hic exitum illum debemus accipere, quando nos a peccatoruTunc enim ab Aegyptiorum, id est a daemonum turba liberamur, quando imur; et vere reddimur Israelitae, cum pompae mundi hujus a nostra coeperint mente discedere. Barbarus autem a barba et rure dictus est, quod nunquam in urbe vixerit, sed semper ut fera in agris habitasse noscatur. Domus vero Jacob veraciter efficimur, quando Christiani dogmatis praecepta servamus. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
um iam multi psalmoꝵ preces¬
serint. & alii quoq secuturi st̃.
qui alleluia prenotentur. ñ in cassũ
tot psalii tali capite uidentur orna¬
ri. Nam sicut in melodia hic compo¬
situm nomen diuersos tonos recipit.
ita & multiplices causas ad ium suę
predicationis assumit. Non enĩ uno
modo dicitur laudate dnm. s sicut
ex diuersis actib laus ista colligitur.
ita & alleluia uariis negociis & compe¬
tentib narrationib applicatur. Est
enim intentio psalmi istius. ut ab ini¬
tio hebraici ppłi ꝑ magna miracula ple¬
do prestitam nuntiaret. ꝑ quas simili¬
tudines rerum & hodie unumquẽq
liberari approbat . xp̃ianum. Diuisio
loquitur. Primo mͦ cominemo¬
rat. que miracula dnĩs hebreis presti
terit. & ppło xp̃iano. Scdõ. sub inter¬
rogatione dicit. cur fugerit mare.
quare cursum suum iordanis abstinu¬
it. responsionem gratissimam iun¬
gens. a facie dñi terram fuisse cõmo¬
tam. Tercio simulachra gentium mnu¬

Expanded text:
um jam multi psalmorum praecesserint, et alii quoque secuturi sint qui Alleluia praenotantur, non incassum tot psalmi tali capite videntur ornari. Nam sicut in melodia hoc compositum nomen diversos tonos recipit, ita et multiplices causas ad vim suae praedicationis assumit. Non enim uno modo dicitur: Laudate Dominum; sed, sicut ex diversis actibus laus ista colligitur, ita et Alleluia variis negotiis et competentibus narrationibus applicatur. Est enim intentio psalmi istius, ut ab initio Hebraici populi per magna miracula plenus mundo praestitam nuntiaret, per quas similitudines rerum, et hodie unumquemque liberari approbat Christianum. Divisio loquitur. Primo modo commemorat quae miracula Dterit et populo Christiano. Secundo sub interrogatione dicit, cur fugerit mare, quare cursum suum it: responsionem gratissimam jungens, a facie Domini terram fuisse commotam. Tertio simulacra gentium inu
Abbreviated transcription (Latin):
dis clamare uideris. Aimitis responsa
petis. Nam si queris scire quid sit ds¬
ueraciter. audi ysaiam dicentem: Ego
meã alteri non dabo. neq uirtutes me¬
as sculptilib quȩ a pͥncipioꝰ sunt. Eoce
siunt ut noua. quȩ ego annuntiabo.
Et priusquam manifestarem ea. audi¬
re uos feci qm̃ ego sum. Ante me enun
non fuit alius ds. & post me non crit.

Expanded text:
dis clamare videris: A mutis responsa dis clamare videris: A mutis responsa petis. Nam si quaeris scire quid sit veraciter Deus, audi Isaiam dicentem: Ego meam alteri non dabo, neque virtutes meas sculptilibus. Quae a principio sunt, ecce fiunt: ut nova quae ego annuntiabo, et priusquam manifestarem ea audire vos feci . Quoniam ego sum. Ante me enim non fuit alius Deus, et post me non erit
Abbreviated transcription (Latin):
ut & in ipsa quantitate dictoꝵ rerum
discrepantiam monstraret ambarum
irridenda dicit idola. quȩ ad humani¬
tatis formam composita uel ipsis corpo¬
reis sensib ꝓbant᷑ extranea. Nam licet
inueniantur & enea. & lignea simula¬
chra. utilius tamen illud elegit. quod
gentilitas uidicabat reuerentius ado¬
randum. ut erubesceret colere uiliora.
quoꝵ & preciosa ꝓbantur irrisa. Sed
ne putares hec signa nature aliciuus
uuam habere substantiam. ad uilitatiꝰ
dicitur expͥmendam. deos illos gentiũ
mortalium manib sabricatos. Pudor
est dicere simulachrum ab illo coli.
cui ipse auctor potuit inueniriait¬
quid mortali ualeat prestare. qui nisi
uoluisset homo. idolum ñ potuissẽt
cristere. Sic & iheremias talia deliram̃ta
pulchra definitione alusit dicens: Ni¬
chil aluid erit. nisi id quod uolunt. eẽ.
aurifices. Quib etiam sedulii ut ita
dixerim poetȩ ueritatis uersus illi re¬
petendi sunt. Ligneȩ ligna rogas. sur¬

Expanded text:
uudiscrepantiam monstraret ambarum.irridenda dicit idola, quae ad humanitatis formam composita, vel ipsis corporeis sensibus probantur extranea. Nam licet inveniantur et aenea et lignea simulacra, utilius tamen illud elegit, quod gentilitas judicabat reverentius adorandum; ut erubesceret colere viliora, quorum et pretiosa probantur irrisa. Sed ne putares haec signa naturae alicujus vivam habere substantiam, ad vilitatem dicitur exprimendam, deos illos gentilium mortalium manibus fabricatos. Pudor est dicere simulacrum ab illo coli, cujus ipse auctor potuit inveniri; utquid mortali valeat praestare, qui nisi voluisset homo, idolum non potuisset existere? Sic et Jeremias talia deliramenta pulchra definitione conclusit, dicens: Nihil aliud erit, nisi id quod volunt esse aurifices . Quibus etiam Sedulii ut ita dixerim poetae veritatis versus illi repetendi sunt: Lignee, ligna rogas: sur
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Quȩ figura dicitur ethimologia.
id ẽ cause reddicio: nefandam quippẽ
imputationem petit ammoueri. quã
in isto scło patiuntur creberrime xp̃i¬
ani. Nam quocies martyrum corꝑa
diuersis suppliciis affliguntur. ipsa
uox est tyrannoꝵ. ipsa gentilium.
ubi est ds̃ eoꝵ. quasi ñ possit eripere.
quos ut coronet tormenta patitur sis
it fecit. Contra dementium uerba
gentilium qui dicunt ubi ẽ d̾s tuus.
ueracissima nimis infertur & absoluti
sententia. am̃ ur̃m om̃ia facere quę
uult in cęlo & in terra. Nam cum diq¬
tur in cȩlo sursum. supͣ om̃s creaturas
potens esse monstratur. Sequit᷑. Oñm
eum facere quecũq nel in minimis
uel in maximis creaturis suis uoluern
oꝑari. ut eũ omĩpotentem esse cognos¬
mulachra gentium irridet. & dñm sil
congrua laude concelebrat. Noc genus
causẽ dicitur demonstratiuum. qd̾ & in¬
tuperationẽ & laudem dinoscitur conti¬
nere. Nam quinq uersib uituperat dõ
paganoꝵ. decem uͦ dm̃ laudat excelsum.

Expanded text:
etiologia, id est causae redditio. Nefandam quippe imputationem petit amoveri, quam in isto saeculo patiuntur creberrime Christiani. Nam quoties martyrum corpora diversis suppliciis affliguntur, ipsa vox est tyrannorum, ipsa gentilium: Ubi est Deus eorum? Quasi non possit eripere quos ut coronet tormenta patitur susta quaecunque voluit fecit. Contra dementium verba gentilium, qui dicunt: Ubi est Deus tuus? veracissima nimis infertur et absoluta sententia, Deum nostrum omnia facere quae vult in coelo et in terra. Nam cum dicitur, in coelo sursum, supra omnes creaturas potens esse monstratur. Sequitur, omnia eum facere quaecunque vel in minimis, vel in maximis creaturis suis voluerit operari, ut eum omnipotentem esse cognosmulacra gentium irridet, et Dominum Israel congrua laude concelebrat. Hoc genus causae dicitur demonstrativum, quod et vituperationem et laudem dignoscitur continere. Nam quinque versibus vituperat deos paganorum: decem vero Deum laudat excelsum,
Abbreviated transcription (Latin):
uam bene sibi copulantur. quȩ
ad salutem oꝑandam generis hu¬
mani ab uno fonte descendunt. Qͥs
enĩ non miretur in suꝑiorib diuer¬
sisq psalmis dictum. qd̾ hic in tantã
conuenientiam ꝓbatur. eẽ. ꝑductum:
Sic & ipse dauid in paralipomenor
psalmoꝵ partib adunatis. Hoc ẽ cente¬
sui quarti. & nonagesimi quinti. &
centesimi quinti. sp̃u sc̃o repletus ante
archam federis laudes dñi magnis ex¬
ultationib ꝑsonauit. ut tamquã ex
diuersis aromatib suaue incensum
fieret. qd̾ ad conspectum dñi feliciter
ꝑueniret. Sine difficultate quippe
coniungitur. qd sibi nullatenꝰ repug¬
nare monstratur. Quaꝓpt᷑ & hunc
psalmum ex aliis ideo credamꝰ. eẽ. for¬
matũ. ut anima esuriens saporum
diuersitatib pasta recreetur. Unde
& hodicq de partib psalmoꝵ aliquid
cantorib compaginare arbitror esse
ꝑmissum. Nã ae hoc huic loco conuenire
diiudico. quod oꝑatio dominica ex duob
ppłis unã facit eccłiam.¬

Expanded text:
uam bene sibi copulantur quae ad salutem operandam generis humani ab uno fonte descendunt! Quis enim non miretur in superioribus diversisque psalmis dictum, quod hic in tantam convenientiam probatur esse perductum? Sic et ipse David in Paralipomenon , psalmorum partibus adunatis, hoc est, centesimi quarti, et nonagesimi quinti, et centesimi quinti, Spiritu sancto repletus, ante arcam foederis laudes Domini magnis exsultationibus personavit; ut tanquam ex diversis aromatibus suave incensum fieret, quod ad conspectum Domini feliciter perveniret. Sine difficultate quippe conjungitur, quod sibi nullatenus repugnare monstratur. Quapropter et hunc psalmum ex aliis ideo credamus esse formatum, ut anima esuriens saporum diversitatibus pasta recreetur. Unde et hodieque de partibus psalmorum aliquid cantoribus compaginare arbitror esse permissum. Nam et hoc huic loco convenire dijudico, quod operatio dominica ex duobus populis unam fecit Ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
erba tituli sui subsequens textus
exponit. ut peregrina locutione n
egeat. quem declaratio ꝓprii sermonis
explanat. Lege enum initium psalmi.
& exposiusti titulum. alleluia: siquideᷤ
significat laudate dñm. quod sibi utrũq
sic consona uoce respondit. ut titulum
initium putes. eẽ. psalmi. Initium uͦ
psalmi titulum rationabilit̾ arbitre¬
ris. Quappt̾ confidenter atq hylares
ingrediamur hunc psalmum. cuius
notitiam salutarem in ipsis qͦ forib
absolute cognoscimus.

Expanded text:
erba tituli sui subsequens textus exponit, ut peregrina locutione non egeat, quem declaratio proprii sermonis explanat; lege enim initium psalmi, et exposuisti titulum. Alleluia siquidem significat Laudate Dominum; quod sibi utrumque sic consona voce respondet, ut titulum initium putes esse psalmi; initium vero psalmi titulum rationabiliter arbitreris. Quapropter confidenter atque hilares ingrediamur hunc psalmum, cujus notitiam salutarem in ipsis quoque foribus absolute cognoscimus.
Abbreviated transcription (Latin):
deniq sp̃s septiformis. qui ipsas laudes
clesti largitate concessit. Quappt̃ exulte¬
mus copiose dedisse nobis d̾ñm. quod eiꝰ
aurib offeramus. tantum pura conscien¬
tia prebeatur. Nam quis dubitet grate
suscpi. quod ipse sibi precipit immola¬
ri.Opietas inmensa creatoris. & laudari
se iubet. & ne nr̃is delinquamus eloquiis
quemadinodum pdicetur ostendit. nͣ
quod ille talib indiguit. s quia nobis
hoc utile fuisse ꝓsperit. Totum dixit. to¬
tum monuit. ne uelunꝰ errare. ad pos¬
tremum & ipsam naturam humanita¬
tis ne fragilis periret assumpsit. Sed
consideremus. si qui tam ingentia dona
suscipimus. peccare tante grẽ debeamus.

Expanded text:
denique Spiritus septiformis, qui ipsas laudes denique Spiritus septiformis, qui ipsas laudes coelesti largitate concessit . Quapropter exsultemus copiose dedisse nobis Dominum, quod ejus auribus offeramus, tantum pura conscientia praebeatur. Nam quis dubitet grate suscipi, quod ipse sibi praecipit immolari? O pietas immensa Creatoris! et laudari se jubet, et ne nostris delinquamus eloquiis, quemadmodum praedicetquod ille talibus indiguit, sed quia nobis hoc utile fuisse prospexit. Totum dixit, totum monuit, ne velimus errare. Ad postremum et ipsam naturam humanitatis, ne fragilis periret, assumpsit. Sed consideremus, si qui tam ingentia dona suscipimus, peccare tantae gratiae debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimus in uno psalmo breuntr
complexa. quȩ in scripturis sicris lat
diffusa sunt. Ubi cium ñ legitur. aut oꝑ
ipsius. aut potentia. aut magnificentil.
aut sc̃itas. aut mirabilia. aut nirtꝰ trm¬
bilioꝵ. aut magnitudo. aut abundana
aut iusticia. ut merito dici possit sups¬
num horreum: ubi tali sentheca reri
ꝓbatur. ec̃. cȩlestium Solent erum on
simul ñ poni. laus autem dñi ut opil¬
mur sine aliquo istoꝵ ñ potest inucis
S cum hic formulam dnicȩ laudis all.¬
genter expresserit. significauit utiq &
sequentes psalmos ad eiꝰ sine dubio p᷑conia
ꝑtinere. quib talis regula complexioq
pmissa est: nec putes fortuitum quod
septem psalinis laudes dnͦi continentur.
hoc est forsitan quod in centesimo octa¬
uodecimo psalmo dictum est. Septies in
die laudem dixi tibi: ipsa forsitan septẽ
candelabra sunt. sicut apokalipsis refert.
quȩ ante dnm̃ lucent. ipse septem eccłiȩ
ad quas liber dñi uissus est destinari. Ipse

Expanded text:
udivimus in uno psalmo breviter complexa, quae in Scripturis sanctis late diffusa sunt. Ubi enim non legitur aut opera ipsius, aut potentia, aut magnificentia, aut sanctitas, aut mirabilia, aut virtus terribiliorum, aut magnitudo, aut abundantia, aut justitia; ut merito dici possit supernum horreum, ubi talis entheca rerum probatur esse coelestium. Solent enim omnia simul non poni; laus autem Domini ut opinamur sine aliquo istorum non potest inveniri. Sed cum hic formulam dominicae laudis diligenter expresserit, significavit utique et sequentes psalmos ad ejus sine dubio praeconia pertinere, quibus talis regula complexioque praemissa est. Nec putes fortuitum, quod septem psalmis laudes Domini continentur; hoc est forsitan quod in centesimo decimo octavo psalmo dictum est: Septies in die laudem dixi tibi . Ipsa forsitan septem candelabra sunt, sicut Apocalypsis refert, quae ante Dominum lucent . Ipsae septem Ecclesiae ad quas liber Domini jussus est destinari. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
legem xp̃i. Hȩc̃ gͣ lex. quam se ꝓpħa comine¬
morat sustinere. ꝑ quam se iure credebat
esse saluandum. Nam & ipsum quod dicit
sustinui. indicat caritatem. quȩ totum
sustinet. totum patitur. & spem suam de¬
sideranter expectat. Hȩc salutariter inflã¬
est. ut in anteriori uersu legem noui
testamenti dictam fuisse cognosceres.
quando & ipsum uerbum iđ est dĩ filiũ
hic positum euidenter agnosceres. Susti¬
nuit gͦ uerbum. quia incirnationem
dĩi credebat. eẽ. uenturam. Nemo enum
sustinet. nisi qui ꝓmissum cupit accipe¬
re. Et ne hoc uerbum transitorium
aliquem putares. eẽ. sermonem. addidit:
Sperauit anima mea in dño. Uerbum
enim dĩ. omps est filius. De quo scrip¬
tum est. In principio erat uerbum.
& uerbum erat apud diñ. & ds̃ erat
uerbum. hoc erat in pͥncipio apud dm̃
Quod ultimis temporib de maria uinq¬
ne incarnationem suinens ꝓpt᷑ interiui
generis humani auferendum nasci di¬

Expanded text:
go lex, quam se propheta commemorat sustinere, per quam se jure credebat esse salvandum. Nam et ipsum quod dicit, sustinui, indicat charitatem, quae totum 448 sustinet, totum patitur, et spem suam desideranter exspectat; haec salutariter inflamest; ut in anteriore versu legem Novi Testamenti dictam fuisse cognosceres, quando et ipsum Verbum, id est Dei Filium hic positum evidenter cognosceres. Sustinuit ergo Verbum, quia incarnationem Domini credebat esse venturam. Nemo enim sustinet, nisi qui promissum cupit accipere. Et ne hoc verbum transitorium aliquem putares esse sermonem, addidit, speravit anima mea in Domino. Verbum enim Dei, omnipotens est Filius, de quo scriptum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum ; quod ultimis temporibus de Maria Virgine incarnationem sumens, propter interitum generis humani auferendum, nasci di
Abbreviated transcription (Latin):
ositate tractatur. Nam & illa arbor sepiꝰ
securib celitur. quȩ ꝑ aurds tenues magna
libertate luxuriat. Hoc enim malum
suꝑbiȩ sexta penitentiȩ bipenne percussũ
est. & nutantra ramoꝵ membra tremuert̃
Sed in subsequenti septima sic conciditur.
ut in terram ꝓtinus lisa frangatur.R. edeo
ad illos. qui penitentiam agere in uite sue
fine fastidiunt. Eece nusquam legis. eẽ.
ꝓhibitum quod aꝑditis hominib dicit᷑
negligendum. immo semꝑ commonem᷑.
ut numquã ab ea desidia faciente cessemus.
Horreamus gͦ suꝑbiam. quȩ angłm de
gra suꝑnę suauitatis ciecit. Amemꝰ humi¬
litatem. quȩ ad celos fideles extulit. Ueloci¬
ter confiteamur quod male facimꝰ. ne pos¬
simus incurrere quod meremur.

Expanded text:
ositate tractatur. Nam et illa arbor saepius ositate tractatur. Nam et illa arbor saepius securibus caeditur, quae per auras tenues magna libertate luxuriat. Hoc enim malum superbiae sexta poenitentiae bipenne percussum est, et nutantia ramorum membra tremuerunt, sed in subsequenti septima sic conciditur, ut in terram protinus elisa frangatur. Redeo ad illos qui poenitentiam agere in vitae suae fine fastidiunt. Ecce nusquam legis esse prohibitum quod a perditis hominibus dicitur negligendum; imo semper commonemur ut nunquam ab ea, desidia faciente, cessemus. Horreamus ergo superbiam quae angelum de gratia supernae suavitatis ejecit; amemus humilitatem quae ad coelos fideles extulit; velociter confiteamur quod male fecimus, ne possimus incurrere quod meremur.
Abbreviated transcription (Latin):
bat intendi. qm̃ si ille fuissent respectȩ.
redimi nullatenus iste potuisser Siue
ut quidam dicere uoluerunt. Redemp¬
tio isrł tempꝰ illud significat. quando
in fine scłi helya conspecto: uideoꝵ credi¬
tura ẽ multitudo. sicut & malachias ꝓpħa
commemorat dicens: Et ego mittam
uobis helyam ꝓpħam antequam ueniat
dies dñi magnus & preclarus. S quid isti
ꝓderit. cum alter euaserit quando grauiꝰ
torquebitur. qui solus reus correctis poste¬
ris inuenitur: multo  melius si precede¬
rent side. qͥ p̾lati st̃ tempore. Conclus.
eꝓfundo quidem psalmus iste fecit
initium. s ad altitudinem magnã
uelut sol ꝓuectus ascendit. ut agnoscamꝰ
quam utilitatem habeat penitentia. quȩ
in tali culmine cognoscitur collocata. Et
icło consideremꝰ quam noria sit suꝑbia.
cui nͣ desinit frequens obiuare medicina:
Uolento morbo ñ unum medicamen
opponitur. s contra cum multiplici curi¬

Expanded text:
bat intendi: quoniam si illae fuissent respectae, bat intendi: quoniam si illae fuissent respectae, redimi nullatenus iste potuisset. Sive ut quidam dicere voluerunt redemptio Israel tempus illud significatur quando in fine saeculi, Elia conspecto, Judaeorum creditura est multitudo; sicut et Malachias propheta commemorat, dicens: Et ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et praeclarus . Sed quid istis proderit cum alter evaserit, quando gravius torquebitur qui solus reus correctis posteris invenitur? Multo melius si praecederent fide, qui praelati sunt tempore. Conclusio psalmi. De profundo quidem psalmus iste fecit initium, sed ad altitudinem magnam velut sol provectus ascendit; ut agnoscamus quam utilitatem habeat poenitentia, quae in tali culmine cognoscitur collocata. Et ideo consideremus quam noxia sit superbia, cui non desinit frequens obviare medicina. Violento morbo non unum medicamen apponitur, sed contra eum multiplici curi
Abbreviated transcription (Latin):
talem. ex carneo angłis similem. Hoc eni
ille de nobis consueuit ostendere. ad quod
humana natura ꝑse ñ potest ꝑuenire.
Addidit etiam copiosa redemptio. ut pir¬
ciosus ille sanguis tanta fuerit ubertat
ditissimus. quatinus tocius mundi pe¬
eata redimeret. & uelut quodam dilius
silutari orbem terrarum asius sordib
expiaret. Uersus autem duos ido in uns
posiumus. quia sic sibi copulati sunt
nutua coniunctione declarentur. Et
ipse redimet isrł ex om̃ib iniquitatibus
q Ille quem suꝑus dixerat miscdem
atq copiosum. hic im quid sit facturus
ostenditur. Redimet itaq isrł sangui¬
ne precioso. sangius qui purificat ñ cru¬
entat. qͥ ñ maculat s emundat. sicut io¬
hannes apłs dicit. Sanguis uĩ xp̃i mun¬
dit nos ab om̃i delicto. S cum dicitur ip¬
se redimet. nullam possibilitatem in
homine ut euadere potiusset ostendit.
Ipse sunt iniquitates. quas suꝑius nole¬

Expanded text:
talem, ex carneo angelis similem. Hoc enim talem, ex carneo angelis similem. Hoc enim ille de nobis consuevit ostendere, ad quod humana natura per se non potest pervenire. Addidit etiam, copiosa redemptio, ut pretiosus ille sanguis tanta fuerit ubertate ditissimus, quatenus totius mundi peccata redimeret; et velut quodam diluvio salutari orbem terrarum a suis sordibus expiaret. Versus autem duos ideo in uno posuimus, quia sic sibi copulati sunt, ut mutua conjunctione declarentur. Vers. 8. Et ipse redimet Israel ex omnibus iniquitatibus ejus. Ille quem superius dixerat misericordem atque copiosum, hic jam quid sit facturus ostenditur. Redimet itaque Israel sanguine pretioso: sanguis qui purificat non cruentat, qui non maculat sed emundat; sicut Joannes apostolus dicit: Sanguis Jesu Christi mundat nos ab omni delicto . Sed cum dicitur, ipse redimet, nullam possibilitatem in homine ut evadere potuisset, ostendit. Ipsae sunt iniquitates quas superius nole
Abbreviated transcription (Latin):
dnm miscdia est. & copiosa apud eum
redemptio. Explicitis sub om᷑i decore
principiis ad condusionem psalmi heuis¬
simus uenit. nam securus de suis delich
redditus iam ppłiᷤ pdicat. ut ꝑ uniuer¬
sam uitam in dño xp̃o debeant sperar.
quia eccłiȩ suȩ molestissimas passiones u
eterna potest gaudia cominutare. Cusfi¬
dia matutina est manifestatio illa dñil
uatoris. quando sepulchrum custodient¬
bus uideis resumpti corporis ueritate
surrecit. Noctem uͦ significat huiꝰ secili
terminum. ut usq ad mundi finem iͦ
spe dñi debeat uniuersalis ȩccłia ꝑdurare.
S dum hoc isrłi generaliter dicitur. unꝰ¬
quisq fidelissimus de fine ꝓprio comino¬
netur. Et considera quia dixit a custadi.
ut ab aduentu dñi eiꝰ manisestato nomi¬
ne amplius debeat obedire. Sequit᷑. Om
redemptio. Redaita est causa mirabilis.
quare isrł debuisset sperare in dño: Quai
in cius manu miscdia est. quȩ potest e
ꝑuerso iustum facere. ex imbecillo imms¬

Expanded text:
m misericordia, et copiosa apud eum redemptio. Explicitis sub omni decore principiis, ad conclusionem psalmi laetissimus venit. Nam securus de suis delictis redditus, jam populis praedicat, ut per universam vitam in Domino Christo debeant sperare, quia Ecclesiae suae molestissimas passiones in aeterna potest gaudia commutare. Custodia matutina est manifestatio illa Domini Salvatoris, quando sepulcrum custodientibus Judaeis resumpti corporis veritate surrexit. Noctem vero significat hujus saeculi terminum, ut usque ad mundi finem in spe Domini debeat universalis Ecclesia perdurare. Sed dum hoc Israeli generaliter dicitur, unusquisque fidelissimus de fine proprio commonetur. Et considera quia dixit: A custodia, ut ab adventu Domini ejus manifestato nomine amplius debeat obediri. Sequitur, Qusa apud eum redemptio. Reddita est causa mirabilis quare Israel debuisset sperare in Domino: quia in ejus manu misericordia est, quae potest ex perverso justum facere, ex imbecillo immor
Abbreviated transcription (Latin):
contraria. quia lex peccatum detegit. reu̾
designat. totumq sibi hominem reddit
obnorium. sicut apłs dicit. Peccatum autẽ
nͦ cognoui. nisi ꝑ legem. Nam concupiscen¬
tiam nesciebam. nisi lex diceret nͨ concupis

Expanded text:
contraria, quia lex peccatum detegit, reum contraria, quia lex peccatum detegit, reum designat, totumque sibi hominem reddit obnoxium, sicut Apostolus dicit: Peccatum autem non cognovi, nisi per legem; nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex dicer
Abbreviated transcription (Latin):
linquat. aut mnanib actib occupetur.
territus clamat ad dnm. iusticiȩ ipsius
nͦ sufficere genus humanum. nisi miscd̃iȩ
suȩ prestet auxilium. Quis sustinebit.
quasi pondus immensum. quasi molem
intolerabilem. quasi flammam consump¬
tibilem. Merito enim iusticiam dñi sibi
importabilem dicebat. qui actu suoꝵ
consideratione eiꝰ iudicia formidabat.
Quȩ figura grece dicitur diaporisis. latine
dubitatio. cum habemus ambiguum
si possit inueniri quod queritur. Quia
tronam miscd̃iam conuolauit. Non ẽ
enim in nr̃is actib ut mereamur ab¬
solui. s ipsius ꝓpiciationis ẽ. ut confiten¬
tem reuin liberare dignetur. S si nomen
istud diligentius ꝑscruteris. ꝓpiciatio fuit
quando percunti mundo ds filiis in incar¬
natione subuenit ut humanum genus ab¬
solueret. quod erat peccatis nectentib obli¬
gatum. Sequitur. Et ꝓpt᷑ legem tuam sus¬
tinui te dñe. Propiciationi lex uidetur. eẽ.

Expanded text:
linquat, aut inanibus actibus occupetur, linquat, aut inanibus actibus occupetur, territus clamat ad Dominum, justitiae ipsius non sufficere genus humanum, nisi misericordiae suae praestet auxilium. Quis sustinebit? quasi pondus immensum, quasi molem intolerabilem, quasi flammam consumptibilem. Merito enim justitiam Domini sibi importabilem dicebat, qui actuum suorum consideratione ejus judicia formidabat. Quae figura Graece dicitur diaporesis, Latine dubitatio, cum habemus ambiguum, si possit inveniri quod quaeritur. Verstronam misericordiam convolavit. Non est enim in nostris actibus ut mereamur absolvi, sed ipsius propitiationis est, ut confitentem reum liberare dignetur. Sed si nomen istud diligentius perscruteris, propitiatio fuit quando pereunti mundo Deus Filii sui incarnatione subvenit; ut humanum genus absolveret, quod erat peccatis nectentibus obligatum. Sequitur, et propter legem tuam, sustinui te, Domine. Propitiationi lex videtur esse
Abbreviated transcription (Latin):
sibili uirtute oꝑatur ista quȩ dicta sunt.
Nam cum sit ełs spc̃ sicut de ipso legitur.
plenus. ubiq totus. de se & ꝑse choruscus
ocłi dicuntur. uirtus qua audit: aures
appellantur. uirtus qua ꝑficit: manus
uocantur. & his similia quȩ ꝑ allegoriam
diuinis oꝑationib applicantur. Cum
bit. Ecce iam ꝓfundus ille detectus est.
unde clamabat ad dnm. Iniquitatem enĩ
uult intelligi om̃e peccatum. quod potest
aliqua prauitate committr. Iniquum ẽ
enim. quod iustum n est. Et quis a
tali complexione reddatur exceptus. nͥ
solus ille qui iugiter potuit implere
iusticiam.Nam & sc̃i uiri cum deuota
se conuersatione tractare uideantur. tam
culpas ex toto declinare nͨ possunt. qͣndo
& ociosus sermo reatus est. & in crastinũ
cogitare peccatum est: sompnis eludi.
incongrua subito cogitatione compleri.
& cetera huiuscemodi. Uidens gͦ ꝓpha
nullum. eẽ. qui nͨ aut cogitationibus
suꝑflus excedat. aut uacuo sermone de¬

Expanded text:
sibili virtute operatur ista quae dicta sunt. sibili virtute operatur ista quae dicta sunt. Nam cum sit Deus spiritus, sicut de ipso legitur: plenus, ubique totus, de se et per se coruscus; oculi sint; uirtus, qua audit, aures sint; uirtus, qua efficit, manusvocantur, et his similia quae per allegoriam divinis operationibus applicantur. Cum bit? Ecce jam profundus ille detectus est, unde clamabat ad Dominum. Iniquitatem enim vult intelligi omne peccatum quod potest aliqua pravitate committi. Iniquum est enim quod justum non est. Et quis a tali complexione reddatur exceptus, nisi solus ille qui jugiter potuit implere justitiam? Nam et sancti viri cum devota se conversatione tractare videantur, tamen culpas ex toto declinare non possunt, quando et otiosus sermo reatus est, et in crastinum cogitare peccatum est, somnis eludi, incongrua subito cogitatione compleri, et caetera hujuscemodi. Videns ergo propheta nullum esse qui non aut cogitationibus superfluis excedat, aut vacuo sermone de