comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Post ea quã religiosi principis mat̃ hedena suniis romani xegni honorib ad fecta ex haclucrdis¬
cessit. constantia tunc licinii derelicta frĩs augusti solatiis utebat᷑ Huic accidit presbite¬
rum quendã uenire in noticiã . latent̃ partib arrii fauentẽ. sedisprimo nihil omnino dehis
apud sortrẽ principis aperire. ubi uero multa familiaritas copiã tribuit. paulatim sermonẽ
tentiose exagitauisse : ẽmulationis stimulo ronfiaxum. qđ arrius apud plebem satis clarus
haberetur : Ftecatq huius modi alia frequentius suggorens animos constantiȩ suosefficit:
Quecũ diem obitura uisitaret᷑ afrẽ atq ab eoblande religiosõq compellaretur : ex tremam
dieit᷑ ab eogram̃ poposcise. ut prb̵m infamiliaritatẽ reciperet : & quȩ silii abro ꝓspe & salute
suggererent᷑ audiret sequidẽ im eocluce discedentẽ nihil curare: ꝓfris uero statuesse sol

Expanded text:
Posteaquam religiosi Principis mater Helena summis Romani regni honoribus affecta, ex hac luce dicessit, Constantia tunc Licinii relicta, fratris Augusti solatiis utebatur. Huic accidit presbyterum quendam venire in notitiam, latenter partibus Arii faventem. Sed is primo nihil omnino de his apud sororem Principis aperire: ubi vero multa familiaritas copiam tribuit, paulatim sermonem tentiose exagitavisse, aemulationis stimulo confixum, quod Arius apud plebem satis carus haberetur. Haec atque hujusmodi alia frequentius suggerens, animos Constantiae suos effecit. Quae cum diem obitura, visitaretur a fratre, atque ab eo blande religioseque compellaretur, extremam dicitur ab eo gratiam poposcisse, ut presbyterum in familiaritatem reciperet, et quae sibi ab eo pro spe et salute suggererentur, audiret: se quidem jam ex hac luce discedentem nihil curare: pro fratris vero statu 237 esse
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut nemo eum qui ad alium pertinet subripiens insua eedesia ordinet dericum absq
consensu illius ad quempertinet. spiem mmuatoe uiardinet cdericum.¬

Expanded text:
Et ut nemo eum qui ad alium pertinet, subripiens, in sua Ecclesia ordinet clericum absque Et ut nemo eum qui ad alium pertinet, subripiens, in sua Ecclesia ordinet clericum absque consensu illius ad quem pertinet. XIX. Et ne quis clericu
Abbreviated transcription (Latin):
cim annos penitentiã agere. & post ea suscipi. sitam̃ excorde peniten ã gerant. esse ta¬
men & in potestite epĩ moderindi facultatẽ si eoꝵ fructuosã &attentã penitentiã uiderit
Dehis uero quiuita excedunt penitentib decernunt uacuũ nullũ debere  uder¬
dimitti. siquissant accepta communio . suꝑuixerit. debere eum tempora statuta co¬
plere. uelcerte prout moderari eps uoluerit.ar & uosa saaco¬
plere. uelcerte prout moderari ep̃s uoluerit.
Decaticuminis qui prolapsi sunt statuerunt intribus annis eos cathicuminoru
oratione separatos post ea recipi debere.
Et nedecrtate inferiori admaiorem ecclesiam transire quis ambiat siue ep̃s siue
aetiam alius clericus.
XUII
t ne quis clericus quiderelicta ecclesi a sua nulla existente ciusa probabili uagatur
& oberrat perecclesias suscipiatur in communionem.

Expanded text:
cim annis poenitentiam gerere, et postea suscipi, si tamen ex corde poenitentiam gerant. Esse tacim annis poenitentiam gerere, et postea suscipi, si tamen ex corde poenitentiam gerant. Esse tamen in potestate Episcopi moderandi facultatem, si eorum fructuosam et attentam poenitentiam viderit. XIV. De his vero qui vita excedunt poenitentibus, decernunt, vacuum nullum debere dimitti. Si quis sane accepta communione supervixerit, debere eum tempora statuta complere, vel certe prout moderari Episcopus voluerit. XV. De Caplere, vel certe prout moderari Episcopus voluerit. De Catechumenis qui prolapsi sunt, statuerunt tribus annis eos a Catechumenorum oratione separatos, postea recipi debere. Et ne de civitate inferiori ad majorem Ecclesiam transire quis ambiat sive Episcopus, sive etiam alius clericus. XVII. Et ne quis clericus qui derelicta Ecclesia sua, nulla existente caussa probabili, vagatur et oberrat per alias Ecclesias, suscipiatur in communionem. XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
hominus & me tropolitani ipsius prouintiȩ dignitate.
Utcithiros qui apud nos nouitiani sunt si forte pęnitentes ad ecclesiã conuertaint᷑ confessos ec¬
deastici dogmati clericos in ordine quidẽ suo suscipi debere sedordinatione data. sane sie p̃s
apud illũ solũ quicitholicam sẽꝑtenuit sidẽ. nisi sua uoluntate ppse eũ tili nomine honoriri
Et ne inuna ciuitate duo sint epĩ.
XI Et si qui forte indiscrete ad sacer¬
dotiũ prouecti post modũ url ipsi aliquid desecriminosũ confesisunt uel ab aliis rruicticer
ut abeiantur. seda si qui eo his quilapsisunt & ꝑignorantiã forte ordinati recognitiutabiciant᷑
t siqui absq torm̃tis in ꝑsecutionib lipsist̃ & excorde agunt penitentiã quinq an nos int̃
caticuminos faciant : & duob annis post hoc fidelib tantũ oratione iungantur. & ita posi¬
modum suscipiantur
XIII
Qui uero ꝓpt̃ confessionẽ miliciã abiecerit. &rursum adhant ambierant. hostrede¬

Expanded text:
ominus et Metropolitani ipsius provinciae dignitate. IX. Et ut Catharos qui apud nos Novatiani sunt si forte poenitentes ad Ecclesiam convertantur, confessos Ecclesiastica dogmata, clericos in ordine quidem suo suscipi debere: sed in ordinatione data. Sane si Episcapud illum solum, qui catholicam semper tenuit fidem, nisi sua voluntate ipse eum tali nomine honorare Et ne in una civitate duo sint Episcopi. XI. Et si qui forte indiscrete ad 226 Sacerdotium provecti, postmodum vel ipsi aliquid de se criminosum confessi sunt, vel ab aliis revicti, ut abjiciantur: sed et si qui ex his qui lapsi sunt, et per ignorantiam forte ordinati, recogniti fuerint, ut abjiciantur. XII. Et si qui absque tormentis in persecutionibus lapsi sunt, et ex corde agunt poenitentiam, quinque annos inter Catechumenos faciant, et duobus annis post hoc fidelibus tantum in oratione jungantur; et ita postmodum suscipiantur. XIII. Qui vero propter confessionem militiam abjecerant, et rursum ad hanc abierunt, hos trede
Abbreviated transcription (Latin):
Et nequis clericus aut usuras accipiat. aut frumenti uel uini ampliationẽ quod sole
innouodatum uelsescuplum ueletiam duplum recipi. quod sifaciat tamquam turpis lucri
reum abitiendu++ V t nediaconi presbiteris priserantur neue¬
sedeant in consensu pres biterum aut illis presentibus eucharistiam diuidant. sed illis
etiam ipsis licere diuidere: ałter uero agentes abici iubent.
XXI
Et ut paulianiste qui sunt fotiniaei rebaptitentur.
XXII
Sed & dia conissis qm̃ quidem manus inpositionẽ non accipnuntt etia ipsas inter lauus usnt
irbere. aco lgtur cũ dehis prout diuinarũ legũ reuorentia poposcerat elocreuissent
sed&s de obseruitione paschȩ antiquum canonem. perquem nulla dereliquo uaritigte
mriretur ceclesiis tradidissent: omnib. rite dispositis ecclesiarũ pax & sides moriontisatq
noccidentis partibus unaatq x eadem seruabatur.uiI uelitioni in
Deridem tempus helena constantini mater femini in comparabili fide. religionue ui¬

Expanded text:
Et ne quis clericus usuras accipiat, aut frumenti vel vini ampliationem, quod solet in novo datum sexcuplum vel duplum recipi. Quod si fecerit, tanquam turpis lucri reum abjiciendum. sedeant in consessu Presbyterorum, aut illis praesentibus, Eucharistiam dividant, sed illis etiam ipsis licere dividere: aliter vero agentes, abjici jubent. XXI. Et ut Paulianistae, qui sunt Photiniani, rebaptizentur. XXII. Sed et Diaconissas, quoniam quidem manus Impositionem non accipiunt, etiam ipsas inter laicos esse debere. Igitur cum de his, prout divinarum legum reverentia poposcerat, decrevissent, sed et de observatione Paschae antiquum canonem, per quem nulla de reliquo varietas oriretur, Ecclesiis tradidissent, omnibus rite dispositis, Ecclesiarum pax et fides in Orientis atque Occidentis partibus una atque eadem servabatur. CAPUT VII. De Helena Constantini matre. Per idem tempus Helena Constantini mater, foemina incomparabilis Ms. in
Abbreviated transcription (Latin):
cmc atone srmisit. Hoc iuerbũ ⁊e sapientia quem nos filiũ dicimꝰ. humanos eruseretiorro
iraddis hor i taesie płrriosophe : uelut sinumquã illũ sermonẽ contradicendi didicissecũ
domicuũu ⁊ uenuius fiden si guaculũ suscipe. Et philosophus conuersus ad discipulos suos
uerbis surtu processit ea ore dicentis. non potuerunt resistere uerbaurtut :nec
homo aditrsari potuit dõ & ideo siquis uriñ potuit in ins quedicta sunt sentire ques

Expanded text:
catione firmavit. Hoc Verbum ac sapientia, quem nos Filium dicimus, humanos miseratus errCredis haec ita esse, philosophe? » At ille ac si nunquam ullum sermonem contradicendi didicisset, iDominicum, et hujus fidei signaculum suscipe. Et philosophus conversus ad discipulos suos, verbis virtus processit ex ore dicentis, non potuerunt resistere verba virtuti, nec homo adversari potuit Deo. Et ideo si quis vestrum potuit in his qu
Abbreviated transcription (Latin):
terea constintinus pietate fretus. sarmitas gothos aliasq barbaras nationes nisi quȩ ułt im
& humilius dõsub iecerat : tanto amplius eids̃ uniuersa sub debat Ad nitoniũ quoq pri¬
mũ heremi habitatorẽ uelut adunũ exꝓphetis lit teras suppliciter mit: uti prose aclibe¬
ris suis chĩo supplicaret. ita nonsolum meritis suis acreligione matris. sid & intercessione scoꝵ
commendabileni sedõ fieri gestibat. Sane qm̃ tantiuiri antonii fecimus mentionẽ. deuir¬
tutib eiusatq institutis & sobrietate mentis. ut insolitudine uitam degens. usussolum mo
o sermone editus est: Propt̃ qđ nos omissis lns que ab aliis iamdicta sunt memorabimus quȩ
quãuis gestorũ contineat fides. ab histamen quilonge positisunt. obscurior fama subtrax̃.¬

Expanded text:
Interea Constantinus pietate fretus, Sarmatas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amInterea Constantinus pietate fretus, Sarmatas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amac humilius Deo subjecerat, tanto amplius ei Deus universa subdebat. Ad Antonium quoque primum eremi habitatorem, velut ad unum ex prophetis litteras, supliciter mittit, ut pro se ac liberis Domino supplicaret. Ita non solum meritis suis, ac religione matris, sed et intercessione sanctorum commendabilem se Deo fieri gestiebat. Sane quoniam tanti viri Antonii fecimus mentionem, de virtutibus ejus atque institutis, et sobrietate mentis, ut in solitudine vitam degens, usus solummoo sermone editus est. Propter quod nos, omissis his quae ab aliis jam dicta sunt, ea memorabimus, quae quamvis gestorum contineat fides, ab his tamen qui longe positi sunt, obscurior fama subtrax
Abbreviated transcription (Latin):
one construxit. Clauos quoq quib corpus dominicũ suerat ad fixũ portatꝰ ad filium.
ex quibi ille frenos composuit quib uteretur adbellũ. Et exalus galeam nihil ominus bel¬
li usib fertur armasse: Ligni uero ipsius salutaris partẽ detulit filio. partẽ uero thecis
argentris. cnditam dereliquit in loco. quȩ etiam nunc ad memoriã sollicita uenera¬
tione seruantur. Reliquit ꝑtiam hoc indiciũ religiosi animi regina uenerabilis : uir¬
gines quas ibi repperit dõ sacratas inuitasse ad prandiũ. & tanti eas ueneritione curas¬
se dicitur : ut indignum crederet si famulorũ uterentur officuis : sedipsa manibus
is fimulȩ habitu succincta cibũ apponer& & poculũ porriger&. aquam manibus ministrar&
X regina orbis ac mater imperii. famularũ xꝑi se famulam deputar&. ł łȩc quidẽ hierosolimis gesta

Expanded text:
one construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. one construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum: et ex Al. tac. ex aliis galeam nihilominus belli usibus aptam fertur armasse. Ligni vero ipsius salutaris partem detulit filio, partem vero thecis argenteis conditam dereliquit in loco: quae etiam nunc ad memoriam solicita veneratione servatur. Reliquit etiam hoc indicium religiosi animi Regina venerabilis: Virgines quas ibi reperit Deo sacratas, invitasse ad prandium, et tanta eas devotione curasse dicitur, ut indignum crederet, si famulorum uterentur officiis, sed ipsa manibus suis, famulae habitu succincta, cibum apponeret, poculum porrigeret, aquam manibus infunderet, et Regina orbis ac mater imperii, famularum Christi se famulam deputaret. Et haec quidem Jerosolymis gesta.
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ & populis ad eam quȩ decumbebat : defixis genib huus cemodi addm̃ pretem pro¬
lit : Tudnẽ quiper uingenitum filumi tuum salutẽ generi humano perpassionẽ eru¬
cis conferre dignatus es : & nunc nouissimis temporib ad spirasti in corde aneillȩ tuȩ per¬
rere lignum beatũ in quosilus nrã pependit: ostende euidenter ex histribus quȩ¬
cruxfuerit id dominicã gloriam : uel quȩ extiterit adseruile supplicium: ut hȩc mu¬
uer quȩ st̃mi uiui decumbit: statim ut eã lignũ salutare contigerit: amortis unusi
uocetur aduitam Et cum hoc dixisset : adhibuit primo unã extrib & nihil profecit:
ad aꝑtis oculis. mulier consurrexit : Et stabilitate uirium recepta. a lacrior multo quã cumsana
na uoti rompos effecta : templũ mirificum in eoloco in quo erueẽ reppererat. regia ambiti¬

Expanded text:
pariter et populis ad eam quae decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum precem propariter et populis ad eam quae decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum precem profudit: Tu Domine, per unigenitum Filium tuum salutem generi humano per passionem crucis conferre dignatus es; et nunc in novissimis temporibus aspirasti in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum, in quo salus nostra pependit; ostende ecrux fuerit ad dominicam gloriam, vel quae extiterit ad servile supplicium, ut haec mulier, quae semiviva decumbit, statim ut eam lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur ad vitam. Et cum haec dixisset, adhibuit primo unam ex tribus, et nihil profecit. Al. apertis oculis mulier consurrexit, et stabilitate virium recepta, aiacrior multo, quam cum sana na voti compos effecta, templum mirificum in eo loco in quo crucem repererat, regia ambiti
Abbreviated transcription (Latin):
idmonita uisionib hierosolimã petit. itq ibilocũ in quo saero sem̃ corpus. xp̃ĩ ptibulo ac¬
fixũ pependerat: ab incolis perquirit. quudcireo admueniendũ difficilis erat. quođ ab an¬
linoni datus fuerat locus : Sed cum ut supradiximus religiosa semina properasset adlo cu
celesti sibi indicio designatũ: cuncta ex eo prosina & polluta de turbans. inaltũ purgatiru¬
deribustres amfuso ordine repperit cruces. Sed obturbat reperti muneris letiã: unius¬
cuiusq crucis indiscreti proprietas Aderat quidem atitulus ille quigreeas celatmus
atq hebraicis lit teris ipilato fuerat conscriptus. sed nec ipse sitis euidenter dominici
prodebit signapatibuli. hic umhumanȩ ambiguitatis incertũ: diuinũ flagitat tesiuu¬
moniũ. Accidit in eadem urbe primariam quandã lociillius feminã graui egritudine cõ¬
fectam semi necem iacere. Mlacharius peridem tempus eccłe illius eps erat. sibicune

Expanded text:
onita visionibus, Jerosolymam petit, atque ibi locum in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo affixum pependerat, ab incolis perquirit. Qui idcirco ad inveniendum difficilis erat, quod ab anlivioni datus fuerat locus. Sed cum ut supra diximus religiosa foemina properasset ad locum caelesti sibi indicio designatum, cuncta ex eo prophana et polluta deturbans, in altum purgatis ruderibus, tres confuso ordine reperit Al. comperit cruces. Sed obturbabat reperti muneris laetitiam uniuscujusque crucis indiscreta proprietas. Aderat quidem et titulus ille, qui Graecis, et Latinis, atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat conscriptus: sed nec ipse satis evidenter dominici prodebat signa patibuli. Hinc jam humanae ambiguitatis incertum, divinum flagitat testimonium. Accidit in eadem urbe primariam quandam loci illius foeminam gravi aegritudine confectam, seminecem jacere. Macarius per idem tempus Ecclesiae illius Episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
Tum ille eocsentia sacerdotũ apud urbẽ niceã ep̃iscopale aociliũ conuocat : ibiq arrium¬

Expanded text:
Tum ille ex sacerdotum sententia apud urbem NicTum ille ex sacerdotum sententia apud urbem Nic
Abbreviated transcription (Latin):
um apud alexandriam. post achillani qui petro martrri successerat. aleocander sacer¬
hotiũ suscepisset . quia pax nriso qui es aper secutionib destiterat atq ecclesiarũ gła coms¬
sorũ meritis gaudebat. pros peritas rerũ nrõꝵ. domestica contentione turbatur.
t enim prbr quidãm apul a aciniriã arrius nomine
Suripecue & formamagis quã uirtute religiosus : sed głȩ laudisq & nouitatis in probe cupidis
pmui queddã defide epĩ ꝓserre. & quȩ antea inquestionẽ numquã uenerant corpit: abscr¬
tentia ꝓcederet : & qđ plerosq iam contagio pestifere assertionis infecerat. non solum apud
alexxandriã uerũ & ꝑ alias urbes ꝓuntiasq disꝑsa : ꝑnitio sum fore credens si dissimulare
atalibus: plurimis consacer dotibꝰ. suis remindicat Questio latius in notescit : sermo usq ad
eligiosi principis. quippe qui omnistudio & diligentia curaret: quȩ nrã sunt ꝑuenit ii

Expanded text:
um apud Alexandriam post Achillam, qui Petro Martyri successerat, Alexander sacerdotium suscepisset, quia pax nostris et quies a persecutionibus erat, atque Ecclesiarum gloria Confessorum meritis gaudebat: prosperitas rerum nostrarum domestica contentione turbatur. Etenim presbyter quidam apud Alexandriam, Arius nomine, vir specie et forma magis, quam virtute religiosus, sed gloriae laudisque et novitatis improbe cupidus, prava quaedam de fide Christi proferre, et quae antea in quaestionem nunquam venerant, coepit: absctentia procederet, quod plerosque jam contagio pestiferae assertionis infecerat, non solum apud Alexandriam, verum et per alias urbes provinciasque dispersa: perniciosum fore credens; si dissimularet a talibus, plurimis consacerdotibus suis rem indicat. Quaestio latius innotescit. Sermo usque ad aures religiosi principis, quippe qui omni studio et diligentia curaret, quae nostra sunt, pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt redderent᷑. Igit᷑ ut inposterũ omis metꝰ uel ambiguitis auferat᷑. huius edicti nrĩ
lege sancimus. ut cunctis in notescat licere his quixpianã sectĩ religionẽq uenerant᷑ ha
urẽ indulgentiȩ largitate. ut unꝰ quisq quẽ ad modũ uult &s ꝓut. inimolibet religionihuie
tũ nr̃oꝵ. p̃ceptis adficiius fuerant sociti. siquaetiã ab aliquo competĩta st̃ uelsiqua diftrio¬
ti aut do no maliquẽ conlaita. Iipcomũ ad antiquum ius apĩ ano. p̃cipimꝰ reuociri. donunis¬

Expanded text:
infra: Igitur ut in posterum omnis metus vel ambiguitas auferatur, huius edicti nostri lege sanccimus, ut cunctis innotescat licere his, qui Christianam sectam religionemque venerantur, hoc nostrae indulgentiae largitate, ut unusquisque, quemadmodum vult et prout animo libet, religioni huic preceptis ad fisci ius fuerant sociata, si qua etiam ab aliquo competita sunt vel si qua distracta aut dono in aliquem collata, haec omnia in antiquum ius Christiano
Abbreviated transcription (Latin):
sophi quoq & dialectiei ualde nobiles & opinatissimi conuenirent. in quib quidã insignis m ar¬
te dialectica ꝑdirs singulos conflictũ summi certaminis cum episnris ad equȩ india lectica ñ
ꝓbabilit᷑ eruditis mouebat : & fiebat ingens spectaculũ conuenientib: ad audiendũ doctis
& lit teratis uiris. nec tam̃ ullo genere phis losofus coneludi a quo quã poterat uut constringi.
Cinta enĩdicenadi arce obiectis questionib occur rebat. ut uli maxime putare t᷑ adstrie
anta caintuce labrcus laberet᷑: Sedit ostenderot dĩ quii non in ser mone regnũ dĩiscclauar¬

Expanded text:
sophi quoque et dialectici valde nobiles, et opinatissimi convenerunt. In quibus quidam insignis in arsophi quoque et dialectici valde nobiles, et opinatissimi convenerunt. In quibus quidam insignis in arte Dialectica, per dies singulos, conflictus summi certaminis cum Episcopis nostris, viris adaeque in Dialectica non improbabiliter eruditis, movebat: et fiebat ingens spectaculum, convenientibus ad audiendum doctis et litteratis viris. Nec tamen ullo genere philosophus concludi a quoquam poterat, aut constringi. Tanta etenim dicendi arte objectis quaestionibus occurrebat, ut ubi maxime putaretur adstrictus, velut anguis lubricus elaberetur. Sed ut ostenderet Deus, quia non in sermone regnum D
Abbreviated transcription (Latin):
st ut homo iudic& deos. sed ille solus de quo seriptum ẽ. Dsstetit in congregatione deo: inm¬
dio autꝰ discernit: Et id eo his omissis illa quȩ ad fidẽ dĩꝑtinent. absq ulla animorũ contentio¬
e discernite: Cũ hec diaisset om̃ssimul querimo  arum libellos iussit eocuri. nem
tesceret ulli hominũ simulatio sacerdotũ. Verũ cumꝑdies multos inep̃orum concilio defide
uestio uerteret᷑. & nonnulli diuersa sentirent acͣheinent̃ coeptis arrii fauerent: pluresta
tũ. om̃s aru nouitatib ad uersabant᷑ Fauebant uero eiuiri inquestionib callidi & obid simpli¬
citatis fidei aduersi.
antã uero uirtutẽ habeat simplicitas fidei. ꝑtiã exhis quꝑ inibi gesta referunt᷑ agnoscimꝰ. Et¬
enims cũ ꝓstudio religiosi impris exc om̃i terra sacer dotes dĩ coissent hiopinione commoti: phylo¬

Expanded text:
est, ut homo iudicest, ut homo iudic medio autem deos discernit . Et ideo his omissis, illa quae ad fidem Dei pertinent, absque ulla animorum contentione distinguite. Quum haec dixisset, omnes simul querimoniarum libellos jussit exuri, ne innotesceret ulli hominum simulatio sacerdotum. Verum quum per dies multos in Episcoporum Concilio de fide quaestio verteretur, et nonnulli diversa sentirent, ac vehementer coeptis Arii faverent, plures tamen tum, omnes Arii novitatibus adversabantur. Favebant vero ei viri in quaestionibus callidi. et ob id simplicitati fidei adversi.antam vero virtutem habeat fidei simplicitas, etiam ex his quae inibi gesta referuntur, agnoscimus. Etenim cum pro studio religiosi Imperatoris, ex omni terra sacerdotes Dei coissent, 220 opinione commoti philo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari Sed meo concilio ad mirabilȩ factũ principis nonputo recicendum. Et enĩ cum ex om̃ib
pene locis epĩ conuenessent. & ut ferisolet diuersis excausis int̃se quedã iurgia detulissent:
interpellabat᷑ frequent᷑ asingulis : offerebuant᷑ libelli. culpe ꝓferebant᷑ &. magis adhec quam
otu frustraret᷑ : diem certã statuit qu a unꝰ quisq ep̃orum siquid querimonie haberet uide¬
retꝰ deferret : Et cum re sedisset : suscepit asingulis libellos. quossimul om̃s insinu suo conti¬
ens. nec in eis quid contineret᷑ aperiens. ait ad epõs. Ds̃ uos constituit sacerdotes & potesta¬
tem uobis dedit de nobis quoq: iudicindi & ideo nos a uobis recte iudicamur. uos aut̃ non po¬
estis ab homnib iudicari ꝓpt᷑ qđ dĩ solius int̾uos expectate iudiciũ. & uestra uirgia quȩcũq
sunt ad illud diuinũ referuentur exam̃. Uos & enĩ nobis adõdatiestis dii. & conueniens non

Expanded text:
d et in eo Concilio admirabile factum Principis non puto reticendum. Etenim cum ex omnibus pene locis Episcopi convenissent, et ut fieri solet diversis ex caussis inter se quaedam jurgia detulissent, interpellabatur frequenter a singulis: offerebantur libelli, culpae proferebantur, et magis ad haec, quam gotii frustraretur, diem certam statuit, qua unusquisque episcoporum si quid querimoniae habere videretur, deferret. Et cum resedisset, suscepit a singulis libellos, quos simul omnes in sinu suo continens, nec in eis quid contineretur aperiens, ait ad episcopos: Deus vos constituit sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque iudicandi. Et ideo nos a vobis recte iudicamur, vos autem non potestis ab hominibus iudicari. Propter quod Dei solius inter vos expectate iudicium, ut vestra iurgia, quaecumque sint, ad illud divinum reserventur examen. Vos etenim nobis a Deo dati estis dii. Et conveniens non
Abbreviated transcription (Latin):
biles. grauidȩ. & adhibitȩ funestis sacris medie scindebantur. rapiebantur &. parm¬
li infantes. eorumq eata uis ceribus eiiulsa perscrubantur iugulabantur .o. lrones
c ne fandis quibusdim commentis ac precantionibus dȩmonioi arte compositis
bella perhȩc dicebantur arceri: & credebatur ius fasq regni perne fas posseser¬
uiri : stis uero malis omnibus rtiam illud additur quod om̃s qui preceteras ur¬
bes uel agros fuerant trrannici crudelitate de territi : dum nihil sibi aduitã
tutum putant: & relictis agris per loca abdita colatelras eunt . omnistudo¬
oarandi serindiq cessante : tanta famis urbematque omnia loca inuaserat. ut ni¬
hil reliqui aduitȩ subsidium sieret:XXl¬

Expanded text:
nobiles gravidae, et adhibitae mediae scindebantur, rapiebantur et parvnobiles gravidae, et adhibitae mediae scindebantur, rapiebantur et parvuli infantes, eorumque exta visceribus revulsa perscrutabantur. Jugulabantur et leones, et nefandis quibusdam commentis, ac precaminibus daemonica arte compositis, bella per haec dicebantur arcere, et credebantur jus fasque regni per nefas posse servare. His vero malis omnibus etiam illud additur, quod illi qui per caeteras urbes vel agros fuerant tyrannica crudelitate deterriti, dum sibi nihil ad vitam tutum putant, relictis agris, per loca abdita latebris eunt, omnique studio arandi serendique cessante, tanta fames urbem atque omnia loca invaserat, ut nihil reliqui ad vitae subsidium fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ues ac noctis ex alienum : Deniq senatorum & maxime nobilium matronas
publice abstrahi atq ad suam libidinem deduci imperabat: & post contaminationẽ
irissuis reddi iubebat . non tam expl&a ad ulterii libidine quam in mutata. Tantus
uero metus patres plebemq obpresserat. uti nehoc ipsum quidem quod in metu erant
ilam ostendere auderent. sed ferebant insuetã seruitutem gementes. & aliꝗo pliber¬
tate cogitare metu inhibebantur. cum illo iam non ira sed libidine caedes agitarccur
uq. quadã die imperabat militibus suis exire ꝑplateas totuiꝰ urbis : & om̃s qui occur¬
rissent cuiuscumq aetatis & cuius lib& sexus gladiis cederent: Innumerȩq multitudines
puli romani non hostium sed ciuium telis deiectȩ sunt: Senatores uero & hi maximi
qui uel honoribus uel opibus clariores incuria uidebantur. confictis criminibus tã quã
industriam summis studiis excolit. ad quȩ ministeria explenda ꝑqui rebantur museres

Expanded text:
e commovit, pro eo, quia senatorum, et maxime nobilium, matronas publice abstrahi atque ad suam libidinem deduci imperabat, et post contaminationem viris suis reddi jubebat, non tam expleta adulterii libidine quam immutata. Tantus vero metus Patres plebemque oppresserat, uti nec hoc ipsum quidem, quod in metu erant, palam ostendere auderent. Sed ferebant insuetam servitutem gementes, et aliquid pro libertate cogitare metu inhibebantur, cum ille non jam ira, sed libidine caedis, agitaretur. Denique quadam die imperabat militibus suis exire per plateas totius urbis, et omnes qui occurrissent, cujuscunque aetatis, et cujuslibet sexus, gladiis caederent. Innumeraeque multitudines populi Romani, non hostium, sed civium telis dejectae sunt. Senatores vero, et hi maxime qui vel honoribus, vel opibus, clariores in curia videbantur, confictis criminibus, tanquam industriam summis studiis excolebat, ad quae ministeria explenda perquirebantur mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
iccores lmsetur ur si gnũ eruces qđ inclo uiderat in siui fronte designat or itacelitu
inuititus adfdr: Non mihi illo uidecur inferior. cui similit̃ decelo dietuestiSauleisaor
iuidino fsetueras ego sũibis macare nus. nisi quia hic non adhue psequenis sediũ con¬
sequens murtetur iE insignũ qđ incelosibi fuerat demonstritũ. memilitari ue cillar
cuns rormat: aclibarũ quem dicunt inspeciem erucis dominice eaaptat as mar
mis slerilisq religionis instruci᷑ aduersus impiorum arma ꝓficiscitur ised& indea¬
tera sua manu signũ nihil ominꝰ crucisex auro fabre factũ habiuisse ꝑhibeturis du¬

Expanded text:
ictoria jam securus, signum crucis, quod in coelo viderat, in sua fronte designat, et ita coelitus invitatus ad fidem, non mihi videtur illo inferior, cui similiter de coelo dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris? ego sum Jesus Nazarenus , nisi quia hic non adhuc persequens, sed etiam exconsequens invitatur. Exin signum, quod in coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla transformat, ac Labarum, quem dicunt, in speciem crucis Dominicae exaptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiorum arma proficiscitur. Sed et in dextra sua manu signum nihilominus crucis ex auro fabrefactum habuisse perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Narcissus uero cum ita desertum petisset ac locis semet seeretioribus ab didisset. ut ubinã
degeret nullus agnoscer&. necessarium uisum est epĩs ut alium pro ipso ordinarent. cui nomen
erat dius. cui que cum paruo temporę pre fuiss& ecclesias: suecedit germanb & germanioni
go ardius. cum ecce subito uelut rediuiuus celoq redditus ex in pro uiso apparuit. narcissus
& rursum a fratribus ad presidendum rogaturi ec clesias: Multo enim uehementius erga
eum amor omnium fuerat incitatus uel pro eo quod criminosis in nocens cessit: uel quod se¬
eretam & phylosoficam uitam dilexit. & quod in eo compleuit dñs dicens: mihi uindictam
na dispensatio in ad iutorium narcissi senis euidentissimis reuelationibus euocauit: xl¬
snamq alexander exgente capado cum ubi erat preclarę urbis episcopus. hiero solimam

Expanded text:
Narcissus vero cum ita desertum petiisset, ac locis secretioribus se abdidisset, ut ubi jam Narcissus vero cum ita desertum petiisset, ac locis secretioribus se abdidisset, ut ubi jam degeret, nullus agnosceret; necessarium visum est episcopis ut alium pro ipso ordinarent, cujus nomen erat Dius, cuique cum parvo tempore praefuisset Ecclesiae succedit Germanio, et Germanioni gordius, cum ecce subito velut redivivus, coeloque redditus ex improviso apparuit Narcissus, et rursus a fratribus ad praesidendum rogatur Ecclesiae. Multo enim vehementius erga eum amor omnium fuerat incitatus, vel pro eo quod criminosis innocens cessit, vel quod secretam et philosophicam vitam dilexit, et quod in eo complevit Dominus dicens: Mihi vindictam, na dispensatio in adm forte ex gente Cappadocum, ubi erat praeclarae urbis episcopus, Hierosolymam
Abbreviated transcription (Latin):
delitescit annis quam plurimis: at non ille magnus diuinȩ prouidentias oculus
escit in loNgum sed in impios ultionem per ea ipsa quae sibi inperiurus statuerunt:
maledicta molitur: primus namque ille testis parua ignis scintilla noctis temi
domo sua succensa cum omni genere. omnique familia flammis ultricibus. conflagra¬
uit: alius repente abimis pedibus usque ad summum capitis uerticem morbo regio
fuerat in precatus repletur at que consumitur: tercius autem priorum exitum uideta
oculum diuinũ nonse latuisse per spiciens. pro rupit in medium. & audientibus cunietu
sera penitentia uniuersum concinnati sceleris ordinem pandit: tantis autem lacrimis
in manis commissi facinus deflet: Et intantum diȩ noctuq perdutat infletibus. u¬
quo luminib: orbaretur. hi igitur figmenti sui huiuscemodi poenas dederunt:

Expanded text:
delitescit annis quam plurimis. At non ille magnus divinae providentiae oculus delitescit annis quam plurimis. At non ille magnus divinae providentiae oculus quiescit in longum, sed in impios ultionem per ea ipsa quae sibi in perjuriis statuerant maledicta molitur. Primus namque ille testis, parva ignis scintilla noctis tempore domo sua succensa, cum omni genere et omni familia flammis ultricibus conflagratur. Alius repente ab imis pedibus usque ad summum capitis verticem, morbo regio, quo fuerat imprecatus, repletur atque consumitur. Tertius autem priorum exitium videns, et oculum divinum non latuisse perspiciens, prorupit in medium, et audientibus cunctis, sera poenitentia, universum concinnati sceleris ordinem pandit. Tantis autem lacrymis immanis commissi facinus deflet, et in tantum die noctuque perdurat in fletibus, usquequo luminibus orbaretur. Hi igitur figmenti sui hujuscemodi poenas dederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
munculi nequam male sibi conscii metuentes necriminũ suorum si arguerentur non
possent effugere uindictam : preueniunt factionibus. & circum uenire parant eum¬
cuius iudicium uerebantur: Concinnant igitur aduersum eum infame satis & noxuũ
crimen: con ueniunt auditores: testes exsemet ipsis producurit. qui sub sacramento
iuramenti. quae obiciebantur confirmarent: Quorum unus testis ita. sinon igne
consumeretur uera se dicere testabatur: alius ita: ne regio morbo corrum peretur
tercius ita: ne luminibus orbaretur: & quam uis ne iuramentis quidem istis quis quam
fidelium et dm̃ timentium creder&. eo quod uita nacissi & institutio ac pudicitia
omnibus nosceretur : ipse tamen eorum quae mota sunt indignitatem ac molestiam.
conferers: simul &e secretam ac philo sophycam uitam semper habere desiderar
subter fugit ecclesiae multitudinem & in desertis locis at que agellis secretioribus:

Expanded text:
munculi nequam male sibi conscii, metuentes ne criminum suorum, si arguerentur, non munculi nequam male sibi conscii, metuentes ne criminum suorum, si arguerentur, non possent effugere vindictam, praeveniunt factionibus, et circumvenire parant cujus judicium verebantur. Concinnant igitur adversum eum infame satis et noxium crimen. Conveniunt aditores, testes ex semetipsis producunt, qui sub sacramento juramenti quae objiciebantur confirmarent. Quorum unus testis ita si non igni consumeretur, vera se dicere testabatur; alius ita, ne regio morbo corrumperetur; tertius ita, ne luminibus orbaretur, et quamvis ne juramentis quidem istis quisquam fidelium et Deum timentium crederet, eo quod vita Narcissi et institutio ac pudicitia ab omnibus nosceretur: ipse tamen eorum quae mota sunt indignon ferens, simul et secretam ac philosophicam vitam semper habere desiderans, subterfugit ecclesiae multitudinem, et in desertis locis atque agellis secretioribus
Abbreviated transcription (Latin):
a traduntur : Nos uero unum opus eius memorauimus ex quo ceteris. quae de eo nar¬
rantur merito fides possit adhiberis accidit aliquando in dic sollempni uigiliarum paschȩ
oleum de esse luminaribus: Cumque id perministros in notuisset meror plebi maximus fu
sed narcissus fide fidens ministris imperat haurire aquam sibiq deferri: Cum que deculis¬
sent. orauit & benedixit aquam. et infundi luminaribus precepit: Tum repente mir
a seculis inaudito genere uirtutis. natura aquae in olei pinguedinem uersa. spben¬
dorem luminũ eciam solito reddidit claritatem: ad fidem autẽ rei apluribus religi¬
sorum fratrum. ex eodem oleo quod uersum de aqua fuerat. reseruatum est: ita
meriti habeatur exemplum. animi uero uirtus quanta in eo fuerit. alio nihil hominus
io ex eius gestis opere declarabatur : Is nmq. cum inter cȩtera uirtutum suarum
bona esset ualde constantis animi & iusti rectiq inde clinabiliter tenax. quidam ho¬

Expanded text:
tionem. Nos vero unum ejus memorabimus, ex quo caeteris quae de eo narrantur merito fides possit adhiberi. Accidit aliquando in die solemni vigiliarum Paschae oleum deesse luminaribus. Cumque id per ministros innotuisset, moeror plebi maximus fuit, sed Narcissus, fide fidens, ministris imperat haurire aquam, sibique deferri. Cumque detulissent, oravit et benedixit aquam, et infundi luminaribus praecepit. Tum repente miro et saeculis inaudito genere virtutis, natura aquae in olei pinguedinem versa, splendorem etiam solito reddidit clariorem. Ad fidem autem rei a plurimis religiosorum fratrum ex eodem oleo, quod versum de aqua fuerat reservatum est, ita eraret indicium. Animi vero virtus quanta in eo fuerit, alio nihilominus uno ex ejus gestis opere declarabitur. Is namque cum inter caetera virtutum suarum bona esset valde constantis animi, et justi rectique indeclinabiliter tenax, quidam ho
Abbreviated transcription (Latin):
erpmo : obdimensiont er uniti quuafimis tpr̃ subuenet aegiptus : Alu repertũ in histori¬
ist ĩ e euitũ me terib serunt apmn quendã pitrẽ familias seu regem in aegipto menprit pr¬
sitũ cũfamis tor᷑ frum̃ta apud al exin cdriã defecisent eapprio affatom ciuib iim¬
ta pͣbusse: Quo de funeto in honorem eius instituernt apud menphis templũ induo
bosne asi indĩ ip roptumi agriculȩ nutritur. habens quȩdã coloris insignia qiliti no¬
intir enis aepis appelletur:. Soron uero idest fepꝰ mlchrum inquo corpus quis ineratl
inthi ui dediccerunt & soron ipis primo excompositione sorapin. Post uero ꝑdoer
ruptionem seripin norimirunt . Quid uerũ sit aut si nibil: omnino dehis dr̃ul derie
Sed ad inceptum redeamus

Expanded text:
 subvenit Aegyptiis. Alii repertum in historiis Graecorum veteribus ferunt, Apin quemdam patremfamilias seu regem in Aegypto Memphis positum, cum famis tempore frumenta apud Alexandriam defecissent, ex proprio affatim civibus alimenta praebuisse. Quo defuncto, in honorem ejus instituerint apud Memphis templum, in quo bos quasi indicium optimi agricolae nutritur, habens quaedam coloris insignia, qui ex nomine ejus Apis appelletur: σορὸν vero, id est, sepulchrum, in quo corpus ejus inerat Alexandriam deduxerint, et Soron Apis primo ex compositione Sorapin, post vero per corruptionem Serapin nominarint. Quod an verum sit, aut nihil omnino, de his Deus viderit. Sed ad inceptum redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
conueniens. more patrio supra cilitia strati om̃i potenti dõ ꝓregis in colometaite supplicaba
ñis autẽ domꝰ regia planctib & gemitib ꝑsonabat. Cũ interĩ rex ipse in excelso solari
recubans & deorsũ respiciens. ac pronos prostratosq om̃s cũ fl&ib ꝑuidens : ne ipse qͥdẽ
eperabat alacrimis. Uerũ continuis quinq dieb uentris dolorib eruciatꝰ: uitã uoli
abrupit. quinquagesimũ aetatis. & quartũ agens annum regniuero: septimũ: Quat¬
tuor & eni sub gais ciesare annis regnauerat. phylippi tetrharchiã trib annis obtinens:
Quarto aut̃ & iã herodes sibi ad iungens. trib aut̃ reliquis annis subclaudio cȩsare exatis : Cũ¬

Expanded text:
conveniens, more patrio super cilicia strati, omnipotenti Deo pro regis incolumitate supplicabant. Omnis autem domus regia planctibus et gemitibus personabat, cum interim rex ipse in excelso solario recubans et deorsum respiciens, ac pronos prostratosque omnes cum fletibus praevidens, non ipse quidem temperabat a lacrymis. Continuis vero quinque diebus ventris doloribus cruciatus vitam violenter abrupit quinquagesimum aetatis quartum agens annum, regni vero septimum, quatuor etenim sub Gaio Caesare annis regnans, at Philippi Tetrarchiam tribus annis obtinens: quarto autem et Herodis sibi adjungens, tribus vero reliquis annis sub Claudio Caesare exactis.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur cũ romanȩ urbi clarũ uerbi dĩ lum fuiss& exortũ: sy monis quidẽ tenebre
cũ suo auetore restinetȩ sunt. Sermo aut̃ ueritatis & lucis qui ꝑ p&rũ prȩdicabatu
uni uersorũ mentes placido inlustrauit audrtu. ita ut cottidie audientib eumlũ
nulla umquã satietas fier&. unde neꝙ auditio eissola suffecit. sed marcũ discipulũ
eiꝰ om̃ib prȩcib exorant. uti ea quȩ ille uerbo prȩdicabat ad ꝑpacuã eoꝵ cõmonitiõ
habenda seripture trader&. quo domi forisq in huiuseemodi uerboꝵ meditationib
ꝑmanerent. nec prius obsecrando desistunt. quã quȩ orauerant impararent. Xxu¬

Expanded text:
gitur cum Romanae urbi clarum verbum Dei lumen fuisset exortum, Simonis quidem tenebrae gitur cum Romanae urbi clarum verbum Dei lumen fuisset exortum, Simonis quidem tenebrae cum suo auctore restinctae sunt. Sermo autem veritatis et lucis, qui per Petrum praedicabatur, universorum mentes placido illustravit auditu, ita ut quotidie audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auditio eis sola suffecit, sed Marcum discipulum ejus omnibus precibus exorant, uti ea quae ille verbo praedicabat, ad perpetuam eorum commonitionem habendam scripturae traderet, qua domi forisque in hujuscemodi verbi meditationibus permanerent. Nec prius ab obsecrando desistunt, quam quae oraverant impetrarent. E
Abbreviated transcription (Latin):
mendaci discussa caligine de humanis mentib ignorantiȩ tenebras effugar&: Deniq
supradictꝰ magus ueri luminis fulgore ꝑculsus cecitat̾e continuo male sanȩ mentis
incurrit quippe qui ĩa & prius iniudaeã ꝑ apłm petrã dehis quȩ gerebat scelerib
trpore intantũ maloꝵ uenit ꝓfectũ: ut eiã simulaeri aciuib romanis taquã ds he
potiret᷑ Sed non inlongũ ꝑman& fraude quaesita diuinitas Continuo nãꝙ in ipsius
claudii tẽporib clem̃tia diuinȩ ꝓuidentiȩ ꝓbatissimũ omniũ & apłorũ maxei
sidei magnificentiȩ & uirtutis merito: primorũ principẽ p&rũ ad uybẽ roma uelut
aduersum humani generis communẽ pernitiem repugnaturum deducrt. Queem
quendã & magistrum miliciȩ suȩ scientẽ diuina prȩliã gerere & uirtutũ castra duc¬
are. Iste adueniens exorientis partib ut caelestis quidã negotiator mercimonit
diuim luminis siquis sit cõparare ꝑaratus adue it & salutaris prȩdicationis uerbo

Expanded text:
tibus ignorantiae tenebras effugabat. Denique supradictus magus, veri luminis fulgore percussus, caecitatem continuo malesanae mentis incurrit. Quippe qui jam et prius in Judaea per apostolum Petrum de his quae gerebat sceleribus tis, in tantum malorum venit profectum, ut etiam simulacri a civibus Romanis tanquam deus honore potiretur. Sed non in longum permanet fraude quaesita divinitas. Continuo namque in ipsis Claudii temporibus, clementia divinae providentiae probatissimum omnium et apostolorum maximum, fidei magnificentia et virtutis merito, primorum principem Petrum ad urbem Romam, velut adversum humani generis communem perniciem repugnaturum, deducit ducem quemdam et magistrum militiae suae, scientem divina praelia gerere et virtutum castra ductare. Iste adveniens ex Orientis partibus, ut coelestis quidam negotiator, mercimoniam divini luminis, si quis sit comparare paratus, adduxit, et salutaribus praedicationis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑidẽ tẽpꝰ simonẽ ex apparitorũ suorũ numero diabolus suscitans adurbẽ maxim̃a ire
ipsum ab eo subrogatis obsister& sed diuina uirtꝰ & gr̃a in maximo prȩcipuoq certa¬
mine nũ qua deserit suos. Quȩ incensam maligni fłama tota celeritate restringit.
& omẽm altitudinẽ destruit. extollentẽ se aduersũ scientiã dĩ ꝓpt̾ quod neq symo
neq alius quis congressus tunc aduer sũ apłos dñi potuit obtinere. q ueritatis¬

Expanded text:
per idem tempus Simeonem ex apparitorum suorum numero diabolus suscitans, ad urbem maximam ire ipsum ab eo subrogatis, resisteret. Sed divina virtus et gratia in maximo praecipuoque certamine nunquam deserit suos: quae incensam maligni flammam tota celeritate restinguit, et omnem altitudinem destruit, extollentem se adversum scientiam Dei. Propter quod neque Simon, neque alius quis congressus tunc adversum apostolos Domini, potuit obtinere vict
Abbreviated transcription (Latin):
de eccła & int̾fecit iacobũ frẽm lohannis gladio. De hoc aut̃ iacobo: clemens alexandrin
&ciã historiã quandã dignã memoria. in septimo dispositionũ libro scribit ꝑlatã¬
usq extraditione maiorũ qm quidẽ inquit & is qui obtulerat eũ iudici ad martyriũ
iacobũ scilic&. motꝰ &ciã ipse. confessus est se esse xpͣianũ: Ducti sunt inquit ambo
parit᷑ ad suppliciũ. Et cũ ducerentur inuia. rogauit iacobũ dari sibi remissionẽ. At ille
parũ ꝑ deliberans. pax tibi inquit. & osculatꝰ est eũ. & ita ambo capite plexi sunt: se
tunc inquit ut ait scriptura diuina uidens herodes qr de iacobi nece gratũ eec uidaeis:
addidit ad huc: & p&rũ coniecit incarcerẽ: sine dubio & ũ ipsum punire uolens nͥ diuinũ
ad fuiss& auxiliũ. quo angls et noctu assistens. mirabilit eum uinculoꝵ nexib soluit. &¬

Expanded text:
de Ecclesia, et interfecit Jacobum fratrem Joannis gladio. De hoc autem Jacobo Alexandrinus Clemens etiam historiam quamdam dignam memoria in septimo Dispositionum suarum libro scribit, perlatausque a traditione majorum: Quoniam quidem, inquit, et is qui obtulerat eum judici ad martyrium, Jacobum scilicet, motus etiam ipse confessus est se esse Christianum, ducti sunt, inquit, ambo pariter ad supplicium, et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum dari sibi remissionem. At ille parum deliberans: Pax tibi, inquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capite plexi sunt. Sed tunc, ut ait Scriptura divina, videns Herodes quia de Jacobi nece gratum esset Judaeis, addidit adhuc, et Petrum conjecit in carcerem, sine dubio ipsum punire volens, nisi divinum adfuisset auxilium, quo angelus ei nocte assistens, mirabiliter eum vinculorum nexibus solvit,
Abbreviated transcription (Latin):
certus quod excusabit imperitiae nrãe culpas prȩcipientis auotoritas. Sciendum sane est
ioo decimꝰ liber huius operis ingreco qm perparum erat in rebus gestis. reliqua omnia in
eusebii narrationis dedimꝰ finem. Decimum uero uel undecimũ librum nos conscripsimus

Expanded text:
certus quod excusabit imperitiae nostrae culpas, praecipientis auctoritas. Sciendum sane estcertus quod excusabit imperitiae nostrae culpas, praecipientis auctoritas. Sciendum sane estod decimus liber hujus operis in Graeco, quoniam perparum habebat in rebus gestis, per reliqua omnia in Eusebii narrationi Al. narrationis dedimus finem. Decimum vero et undecimum librum nos conscripsimus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ excusare me uellẽ. ut pote inferior & impar. & qͥ intã multis annis usũ latini sermonis omis er̃¬
urientib indeserto auditꝙ tͥbis dixiss& ad apostolos date eis uos manducare : philippus ex apo¬
tolis intellegens eo magis splendescere diunȩ uirtutis insignia. siminimꝙ quorũq ministerus cepl¬
rent᷑ : ũptulit panes apostolicȩ rec̃ditos perȩ . sed puerulũ ad essedicit. habentẽ quinq. panes&
duos pisces. Quẽ uerecunde excusans adiecit: Sed hȩc quid sunt ad tantos: Quomagis inantis opib
& desperatis. clara fier& diuina potentia Eciens ergo ex illis te quõq descendere disciplinis : recor¬
datꝰ qđ philippi fortasiis exemplo ubi pascendi t᷑bas tẽpus uidisti puerulũ subrogaueris. qͥ panes
quidẽ quinq sicut acceperat duplicatos adhiber& : ad explendum tam̃ euuangelicum sacrimentum.
proprio labore captos adder& xiam pisciculos duos ad gressussum ex sequi ut potui qđ prȩceperas

Expanded text:
 excusare me vellem, utpote inferior et impar, et qui in tam multis annis usum Latini sermonis amiserurientibus in deserto auditorum turbis, dixisset ad Apostolos: Date eis vos manducare: Philippus unus ex Apostolis intelligens, eo magis splendescere divinae virtutis insignia, si minorum quorumque ministeriis explerentur, non protulit panes Apostolicae reconditos perae, sed puerulum adesse dicit, habentem quinque panes, et duos pisces. Quem verecunde excusans, adjecit: Sed haec quid sunt inter tantos ? quo magis in angustis opibus et desperatis clara fieret divina potentia. Sciens ergo ex illis te quoque descendere disciplinis, recordatus quod Philippi fortassis exemplo, ubi pascendi turbas tempus vidisti, puerulum subrogaveris, qui panes quidem quinque sicut acceperat, duplicatos adhiberet, ad explendum tamen Evangelicum Sacramentum, proprio labore captos adderet etiam pisciculos duos, aggressus sum exsequi, ut potui, quod praeceperas:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit annũ imperii iudeȩ totius expleuit: cũ fortasse cȩsareã quȩ prius pyrgus ftratonis adueuit
Cũ ꝙ illic totius prouinciȩ uiri honore & facultatib praediti conuenissent : secundi
spectaculoꝵ die indictus est ueste fulgenti ex auro argentoq mirabilit᷑ contexta.
incipiente die procedit ad teatrũ. Ubi cũ primos solis radios argenteae uestis gremic
siscepiss&. reꝑcusso splendore duplicata spectantib lucẽ fulgor m& illi uibrantis
esfuditnut entuentibi perstringer& aciem terror aspectꝰ & ꝑhoc plus aliquio de e
qua bumanȩ naturȩ est artifexꝰ arrogantia mentir&ur llico adulantis uulgi con¬
erepttant uoces honorẽ sonantes sed exitũ ferentes & hinc atq illine caueis concla¬
mantib ds̃ cõpellat᷑ utq fiera ꝓpitius supplicit᷑ exorat᷑ dicentib: popłis. quodo ñẽ¬

Expanded text:
inquit, annum imperii Judaeae totius expleverat, cum forte Caesaraeam, qucumque illuc totius provinciae viri honore et facultatibus praediti convenissent, secundo spectaculorum die, indutus veste fulgenti ex auro argentoque mirabiliter contexta, incipiente die procedit ad theatrum. Ubi cum primos solis radios argenteae vestis gremio suscepisset, repercusso splendore, duplicatam spectantibus lucem fulgor metalli vibrantis effudit, ut intuentibus praestringeret aciem terror aspectus, et per hoc plus aliquid de eo quam humanae naturae est artifex arrogantia mentiretur. Illico adulantis vulgi concrepant voces, honorem sonantes, sed exitium ferentes, et hinc atque illinc caveis conclamantibus deus compellatur; et propitius suppliciter exoratur, dicentibus populis: Hucusque