comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ toto temꝑe benedicent ei: satis aꝑtum ẽ. Et
Om̃s enim ꝓmissiones dĩ in illo &̃. ul est in illo firmatȩ
sunt: quia in illo impletum est quicquid prosalute
nr̃a ꝓpħatum ẽ Nam sũma montium. scriptura¬
rum diuinarum auctores. idẽ ꝑ quos ministratȩ
sunt intelligere conuenit. in quibꝰ utiq ipse ẽ fir¬
mam̃tum: qm̃ ad illum omnia quȩ diuinitꝰ scrip¬
ta sunt referuntur: Hoc autem interra ẽẽ uoluit:
quia propt᷑ eos qui interra sunt. illa conscripta sc̃
Unde et ipse interra uenit. ut ea cuncta firmaret.
idẽ inse monstraret impleri: Oportebat inquit
impleri omnia quȩ scripta sunt inlege et ꝓpb̃is et
psalmis de me. idest insũmis montium: Sic enim
tienit in nouissimis temꝑibꝰ manifestus mons dñi
paratus in catumine montium: quodhic ait in
sũmis montium: Suꝑ extolletur suꝑ libanunai ftus¬

Expanded text:
id est toto tempore, benedicent ei, satis apertum est. id est toto tempore, benedicent ei, satis apertum est. Omnes enim promissiones Dei in illo Etiam , id est, in illo firmatae sunt; quia in illo impletum est quidquid pro salute nostra prophetatum est. Nam summa montium, Scripturarum divinarum auctores, id est, per quos ministratae sunt, intelligere convenit; in quibus utique ipse est firmamentum, quoniam ad illum omnia quae divinitus scripta sunt, referuntur. Hoc autem in terra esse voluit, quia propter eos qui in terra sunt, illa conscripta sunt: unde et ipse in terram venit, ut ea cuncta firmaret, id est, in se monstraret impleri. « Oportebat enim, » inquit, « impleri omnia quae scripta sunt in Lege et Prophetis et Psalmis de me » ; id est, « in summis montium. » Sic enim venit « in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium » ; quod hic ait, « in summis montium. Superextolletur super Libanum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
in alium uerum salomonem: idẽ uerum pacificum:
N on enim ille dominatus ẽ aflumine. usq ad t̾mi¬
nos orbis terrȩ: Sic gͦ ꝓpħatum est. etiam sapientes
huiꝰ mundi in xp̃o fuisse credituros: Parabiam aut̃¬
& gentes intelligimus Paurum sapientiam: quȩ
ita excellit inter om̃s doctrinas. sicut autum int̾
metalla: Vnde scriptum ẽ Accipite prudentiam
sicut argentum: et sapientiam sicut aurum ꝓba¬
tum: Et ad orabunt de ipso semꝑ: Quodhabet gre¬
cus ꝑiubatum: aliqui interpretatisunt de ipso:
aliqui ꝓ ipso. uel pro eo: Quid ẽ autem de ipso:
nisi forte quod oramus dicentes. adueniat reg-¬
num tuum: Xp̃i naniq aduentus p̃sentauit fide¬
libꝰ regnum dei. Pro eo uero quomͦ intelligatur
angustum ẽ: nisi quia cum oratur ꝓ eccła ꝓ ipso
oratur quia corpus ẽ eius: De xp̃o quippe. et ȩccłã
p̃missum ẽ sacramentum mnagnum: erunt duo
incarne una: Iamuero quod sequitur totadie

Expanded text:
in alium verum Salomonem, id est verum pacificum: in alium verum Salomonem, id est verum pacificum: non enim ille dominatus est a flumine usque ad terminos orbis terrae. Sic ergo prophetatum est, etiam sapientes hujus mundi in Christo fuisse credituros. Per Arabiam autem Gentes intelligimus: per aurum sapientiam, quae ita excellit inter omnes doctrinas, ut aurum inter metalla; unde scriptum est, Accipite prudentiam sicut argentum, et sapientiam sicut aurum probatum . Et orabunt de ipso semper. Quod habet graecus, περὶ αὐτοῦ, aliqui interpretati sunt, de ipso; aliqui, pro ipso, vel pro eo. Quid est autem, de ipso, nisi forte quod oramus dicentes: Adveniat regnum tuum ? Christi namque adventus praesentabit fidelibus regnum Dei. Pro eo vero quomodo intelligatur, angustum est; nisi quia cum oratur pro Ecclesia, pro ipso oratur, quia corpus est ejus. De Christo quippe et Ecclesia praemissum est sacramentum magnum: Erunt duo in carne una . Jam vero quod sequitur, Tota die,
Abbreviated transcription (Latin):
neficiis. qui respondent dignum et iustum ẽẽ gr̃as
agere domino deo suo: uel quod habent codices
aliqui. et honorabile nomen eorum coram ipso:
quia et siuidentur huic seculo contemptibiles
xp̃iani. nomen eorum cotam ipso ẽ honorabile qͥ
eis illud dedit. iam noninemor nõiũ eorum ꝑ labra
sua. quibꝰ antea uocabantur cum eẽnt gentiliũ
suꝑsticionibꝰ obligati: uelsuorum malorum merito¬
rum signati uocabulis antequam cẽnt xp̃iani
Quod nomen honorabile est coram ipso: et si contẽp
enim non poiset dicihoc quantu locumq spacio
temꝑis uiuente in hac terra: nisi in illa uita cõm̃¬
daretur. in qua iam non moritur. et mors ei ultra
non dominabitur : atq ideo et uuet qui contẽp¬
tus ẽ moriens: qm̃ sicut alius ꝓpħa dicit. tolletur
de terra uita eiꝰ Sed quid ẽ et dabitur ei de auro
arabie: Nam quod inde aurum etiam ille salomon
accepit. in hunc psalmum figurate transiectum ẽ.

Expanded text:
neficiis, qui respondent dignum et justum esse gratias neficiis, qui respondent dignum et justum esse gratias agere Domino Deo suo. Vel quod habent codices aliqui, Et honorabile nomen eorum coram ipso: quia etsi videntur huic saeculo contemptibiles Christiani, nomen eorum coram ipso est honorabile, qui eis illud dedit, jam non memor nominum illorum per labia sua , quibus antea vocabantur, cum essent Gentilium superstitionibus obligati, vel suorum malorum meritorum signati vocabulis, antequam essent christiani: quod nomen honorabile est coram ipso, etsi contemptienim non posset dici hoc quantulocumque spatio temporis vivente in hac terra? nisi illa vita commendaretur, in qua jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Atque ideo et vivet qui contemptus est moriens: quoniam sicut alius propheta dicit, Tolletur de terra vita ejus . Sed quid est, et dabitur ei de auro Arabiae? Nam quod inde aurum etiam ille Salomon accepit, in hoc psalmo figurate transjectum est
Abbreviated transcription (Latin):
di contemptores presentis precepti. et irrisores futi
supplicii: dictum ẽ Ego ueniam cum usuris exigẽ¬
re Abhis usuris redimuntut animȩ pauꝑum: san¬
guine illo qui fusus ẽ in remissionem peccatorum:
Redimet gͦ abusuris remitendo peccata: quidebẽ¬
bant ampliora supplicia: Redimet autem abiui¬
quitate adiuuando ꝑgr̾am: etiã ad faciendam ius¬
ticiam: Eadem itaq duo repetita sunt: quȩ supͣ
dicta erant Quod enim supra ẽ. parcet pauꝑi et in¬
opi: hoc intelligitur redimet exusuris: Quod uero
ibidicit. et animas pauꝑum saluas faciet: hoc dic¬
tum uidetur exiniquitate redimet: Ad utrumq
sub auditut: redimet. Nam parcendo redimet ab
usuris: saluos autem faciendo redimet abiniqui¬
tate Ita cum parcet pauꝑi et in opi. et animas pau¬
ꝑum saluas faciet: sic exusuris et iniquitate redim&
animas eorum: Et honorabile nomen eiꝰ coram
ipsis Dant enim honorem nomini eiꝰ ꝓtantis be¬

Expanded text:
di contemptores praesentis praecepti, et irrisores futuri di contemptores praesentis praecepti, et irrisores futuri supplicii dictum est: Ego veniens, cum usuris exigerem . Ab his usuris redimuntur animae pauperum, sanguine illo qui fusus est in remissionem peccatorum. Redimet ergo ab usuris, remittendo peccata, quae debebant ampliora supplicia: redimet autem ab iniquitate, adjuvando per gratiam etiam ad faciendam justitiam. Eadem itaque duo repetita sunt quae supra dicta erant. Quod enim supra est, Parcet inopi et pauperi, hoc intelligitur, Ex usuris: quod vero ibi dicit, Et animas pauperum salvas faciet; hoc dictum videtur, Ex iniquitate: ut redimet ad utrumque subandiatur. Nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo redimet ab iniquitate. Ita, cum parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet; sic ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Et honorabile nomen ejus coram ipsis. Dant enim honorem nomini ejus pro tantis be
Abbreviated transcription (Latin):
de sua uirtute salutem speranti: sed indigenti gr̃a
saluatoris sin Cum enim addidit et animas paupetũ
saluas faciet. utrumq adiutorium gr̃ȩ cõmendauit:
et quod ẽ in remissionem peccatorum cum ait par¬
cet pauperi et inopi: quod ẽ in participatione iusti¬
ciȩ cum addidit. et animas pauꝑum tuorum faluas
facies: Nemo enim sibi ẽ idoneus ad salutem: Quȩ
salus non est ꝑfecta iusticia: nisi dei ad uiuet gr̃a:
Quia plenitudo legis nonẽ nisi caritas: quȩ non a
nobis extitit in nobis: sed diffunditur incordibus
iniquitate redimet animas eorum: Quȩ sunt istȩ
usurȩ nisi peccata: quȩ etiam debita nominant᷑:
Usuras autem appellatas puto: quia plus mali inue¬
nitur insuppliciis. quam cõmissum ẽ inpeccatis: tlã
uerbi gr̾a cum homicida corpus tantum hominis
perimat. animȩ autem nocere nil possit: ipsius et
anima et corpus ꝑditur ingebennã: Propt̾ huiꝰmo¬

Expanded text:
de sua virtute salutem speranti, sed indigenti gratia de sua virtute salutem speranti, sed indigenti gratia Salvatoris sui. Cum autem addidit, Et animas pauperum salvas faciet, utrumque adjutorium gratiae commendavit; et quod est in remissionem peccatorum, cum ait, Parcet pauperi et inopi; et quod est in participatione justitiae, cum addidit, Et animas pauperum salvas faciet. Nemo enim sibi est idoneus ad salutem, quae salus est perfecta justitia, nisi Dei adjuvet gratia; quia plenitudo Legis non est nisi charitas, quae non a nobis existit in nobis, sed diffunditur in cordibus iniquitate redimet animas eorum. Quae sunt istae usurae, nisi peccata, quae etiam debita nominantur ? Usuras autem appellatas puto, quia plus mali invenitur in suppliciis, quam commissum est in peccatis. Nam, verbi gratia, cum homicida corpus tantum hominis perimat, animae autem nocere nihil possit; ipsius et anima et corpus perditur in gehenna. Propter hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
egeni ẽẽ dedignantur et pauperes: idẽ humiliter
peccata confitentes. et egentes gła et grãdei: ut eos
rex ille filius regis liberaret apotente: Idẽ quippe est
potens ille qui supuis calumpniator ẽ dictus: quem
potentem ad homines sibi subdendos. et incaptiuita¬
te retinendos. non uirtus eius fecit. s humana pec¬
cata. Idem ipse et fortis est dictus: ideo ethic potenᷤ.
Sed qui humiliauit calumpnatorem. et intrauit in
domum fortis. ut eo alligato uasa eius diriperet:
hic liberauit egenum apotente. et pauꝑem cui ñ
erat adiutor: Non enim hoc efficere potuit. uel cui¬
quam uirtus. uel quisquam homo uistiis: uel aliqͥs
angelus: Cum gͦ nullus eĩt adictor: ipse adueniens¬
homo tenebatur adiabolo: nunquid nam xp̃o qui
eruit egenum apotente. peccata placueriunt : ab¬
sit Sed paccet ipse inopi et pamꝑi: id ẽ peccata di¬
mittit humili et non de suis meritis confidenti. aut

Expanded text:
egeni esse dedignantur et pauperes, id est humiliter egeni esse dedignantur et pauperes, id est humiliter peccata confitentes, et egentes gloria et gratia Dei, ut eos rex ille, filius Regis, liberet a potente. Idem quippe est potens, ille qui superius calumniator est dictus: quem potentem ad homines sibi subdendos et in captivitate retinendos non virtus ejus fecit, sed humana peccata. Idem ipse et fortis est dictus; ideo et hic potens. Sed qui humiliavit calumniatorem, et intravit in domum fortis, ut eo alligato vasa ejus diriperet , hic liberavit egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Non enim hoc efficere potuit vel cujusquam virtus, vel quisquam homo justus, vel aliquis Angelus. Cum ergo nullus esset adhomo tenebatur a diabolo, numquidnam Christo qui eruit egenum a potente, peccata placuerunt? Absit: sed, Parcet ipse inopi et pauperi; id est, peccata dimittet humili, et non de suis meritis confidenti, aut
Abbreviated transcription (Latin):
reges arabum et ĩaba. dona adducent: Et ad ora¬
bunt eum omnes reges tetrȩ: omnes gentes gen¬
tes seruient ei Hoc iam non expositorem sed con-¬
templatorem defiderant: Immo non solum letan-¬
tium fidelium. sed etiam infidelium gementium
ineertur aspectibꝰ: nisi quod fortasse querendum
est quid dictum sit dona adducent: Ea quippe ad¬
duci solent: que ambulare non possunt: Nunquid¬
namgͦ de ĩmolandis uictimis dici potuit: abfit
ut talis oriatur indiebus eius iusticia: Sed ista do¬
na quȩ adducenda predicta sunt: homines michi
uidentur significate. quos insocietatem eccłȩ xp̃i.
regum addticit auctoritas: quamuis etiam reges ꝑ¬
sequentes dona ad duxerint. non scientes quid face
causas cur ei tantus honot deferretur a regibꝰ. eiq
seruiretur ab omnibꝰ gentibꝰ: qm̃ biberanit inquit
egenum apotente: et pauꝑem cui non erat aduitor:
Iste egeniis et pauꝑ: populus ẽ credentium in eum:
In hoc populo sunt. ce reges ad orantes eum: Noneñ

Expanded text:
aba dona adducent. Et adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient ei. Hoc jam non expositorem, sed contemplatorem desiderat; imo non solum laetantium fidelium, sed etiam infidelium gementium infertur aspectibus: nisi fortasse quaerendum est quid dictum sit, dona adducent. Ea quippe adduci solent, quae ambulare possunt. Numquidnam ergo de immolandis victimis dici potuit? Absit ut talis oriatur in diebus ejus justitia. Sed ista dona quae adducenda praedicta sunt, homines mihi videntur significare, quos in societatem Ecclesiae Christi regum adducit auctoritas; quamvis reges etiam persequentes dona adduxerint, non scientes quid facercausas cur ei tantus honor deferretur a regibus, eique serviretur ab omnibus gentibus: Quia liberavit, inquit, egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Iste egenus et pauper, populus est credentium in eum. In hoc populo sunt etiam reges adorantes eum. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
quo fugias. His fugere ab ipso: fuge ad ipsum.
Ergo ne loquamini aduersus dm iniquitatẽ: nec il¬
lic ubi loquimini. Inquitatẽ inquit meditatus ẽ
nisticie: & sꝑate indomino. S supͣ dixͣ. Dicite ĩ cor¬
dibus urͣis: & incubilib ur̃is conpungimim. Qd̃
habes illic conpunctiones. facinoꝵ: habe illic com¬
punctiones. confessionum. Ubi gͦ lõqueris aduer¬
sus d̾m iniquitatẽ: ibi te iudicat. Non iudiciũ dif¬
fert: s pęnam. Iam udicat: iam nouit iamuidet:
pena restat. Cum fuerit p̾sentata: & pęnam ha
bebis. Cum apparuerit facies illius hominis qͥ bic
irrisus ẽ. qui iudicatus  qui crucisirus : qui sub nu¬
dice stetit: cum apparuerit iudicans in p̃sentia
sua ÷ tunc habebis pęnam si te non correxeris. Qd
gͦ modo faciemus : Preuemamus faciem eus in¬
sionez uenit mitis quẽ feceras iratum. Neq ã de¬
sertis montium: q̃m ds iudex eͣ Non aboriente. nͣ

Expanded text:
quo fugias. Vis fugere ab ipso? Fuge ad ipsum. quo fugias. Vis fugere ab ipso? Fuge ad ipsum. Ergo ne loquamini adversus Deum iniquitatem, nec illic ubi loquimini. Iniquitatem, inquit, meditatus este in Domino. Sed supra dixit. Dicite in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Quot habes ibi punctiones facinorum, tot habe illic compunctiones confessionum. Ubi ergo loqueris adversus Deum iniquitatem, ibi te judicat: non judicium differt, sed poenam. Jam judicat, jam novit, jam videt: poena restat; cum fuerit praesentata, habebis et poenam, cum apparuerit facies illius hominis qui hic irrisus est, qui judicatus, qui crucifixus, qui sub judice stetit; cum apparuerit judicans in praesentia sua, tunc habebis poenam, si te non correxeris. Quid ergo modo faciemus? Praeveniamus faciem esione: veniet mitis quem feceras iratum. Neque a desertis montium; quoniam Deus judex est: non ab oriente, non
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur ignorare. Uide quid agas: Lõqueris
aduersus dm inquitatem: s p̃c domini reple¬
uit orbem t᷑rarum. Alia scͥptura dicit hoc: &
hoc quod continet omnia scientiam habet uoci:
ꝓptͣ hoc quiloquitur iniqua: non potͣ latere.
Noli gͦ cogitare d̾m in locis: ille tetum e᷑ talis. qͣlis
sueris. Quidẽ talis fucris qͥualis: Bonꝰ. sibonꝰ fue¬
ris: & malus tͥ uidet᷑ si malus fueris. S opitulator
sibonus fucris: ultor si malus fueris. Ibi habesn
dicem insecreto tuo: Uolens facere aliquid malide
publico recipis te indomum tuã: ubi nemo inimi¬
corum iudeat. De locis domus tue ꝓmptis & in fa¬
ciem constitutis: remoues te incubitulo. Times
& incubitulo aliunde conscnum: secedis in cor
tuum. ibi meditaris. Ille incorde tuo interior :.
Quocumq gͦ fugeris: ibi ẽ. Te ipsum quo fugies:
Nonne quocumq fugeris te sequeris: Quando
autem et te ipso interior es: None̾ quo fugias
a do irato: nisi ad dm placatum. P rorsus non ÷

Expanded text:
mittitur ignorare. Vide quid agas. Loqueris adversus Deum iniquitatem. Spiritus Domini replevit orbem terrarum alia Scriptura dicit hoc; et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis: propter hoc qui loquitur iniqua, non potest latere . Noli ergo cogitare Deum in locis; ille tecum est talis, qualis fueris. Quid est talis, qualis fueris? Bonus, si bonus fueris; et malus tibi videbitur, si malus fueris: sed opitulator si bonus fueris; ultor si malus fueris. Ibi habes judicem in secreto tuo. Volens facere aliquid mali, de publico recipis te in domum tuam, ubi nemo inimicorum videat; de locis domus tuae promptis et in faciem constitutis, removes te in cubiculum; times et in cubiculo aliunde conscium, secedis in cor tuum, ibi meditaris: ille corde tuo interior est. Quocumque ergo fugeris, ibi est. Teipsum quo fugies? Nonne quocumque fugeris, te sequeris? Quando autem et teipso interior est, non est quo fugias a Deo irato, nisi ad Deum placatum: prorsus non est
Abbreviated transcription (Latin):
columpnas eus. Resurrexi ostendi mortẽ ñ ẽẽ
mecuendã: ostendi timentibꝰ nec ipsum corpꝰ
ꝑire inmorientibꝰ. Terruerunt enim eos uulnera:
magnum erat. ad tãtam integritatem compãge
corꝑis reuocare: ut nullum omnino uestignum

Expanded text:
 resurrexi; ostendi mortem non esse metuendam, ostendi timentibus nec ipsum corpus perire in morientibus. Terruerunt eos vulnera; magnum erat, ad tantam integritatem compagem corporis revocare, ut nullum omnino vestigium
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid postea tͥ dicit e Arguam te & statuãte
contra faciem tuam. Quid eͣ hoc e Quia modo
peccando pꝰ terga te ponis: non te uides. nͦ
te inspicis: ego te pono ante te. & faciam tͥ
supplicium de te. Sic &. hic: ne loquamim ad¬
uersus d̾m inquitatẽ. Atcendite. Multi au̾
loquuntur istam iniquitatem: s nͥ audent
palam. ne blasphemiȩ exhorreantur ab ho¬
minib piis. In corde suo ista rodunt : intꝰ tali
nefario cibo pascunt᷑ ⁊ delectatur eos loqui
aduersus dm. Et si nõ ȩrumpunt lingua:
corde non tacent. Unde in alio psalmo dr. lixͣ
stultus incorde suo. non ẽ ds. Dixͣ stultus. sed
homines timuit: noluit dicere ubi audireil
homines: & ibi dixͣ̃ ubi audisset ipse de qͦ
dix̃. ꝓpt̾ea & hic in isto psalmo kĩm ĩtendite:
quoniam hoc qd dirit. nolite loqui ad¬
uersus d̾m iniquitatem. indit
multos hȩc incorde agere ÷ & adiunxit. Qm
neq ab oriente. neq ab occidente: neq ã de¬

Expanded text:
Et quid postea tibi dicit? Arguam te, et constituam te Et quid postea tibi dicit? Arguam te, et constituam te ante faciem tuam . Quid est hoc? Quia modo peccando post terga te ponis, non te vides, non te inspicis; ego te ponam ante te, et faciam tibi supplicium de te. Sic et hic. Ne loquamini adversus Deum iniquitatem. Attendite. Multi autem loquuntur istam iniquitatem; sed non audent palam, ne blasphemi exhorreantur ab hominibus piis: in corde suo ista rodunt, intus tali nefario cibo pascuntur; delectat eos loqui adversus Deum, et si non erumpunt lingua, corde non tacent. Unde in alio psalmo dicitur: Dixit stultus in corde suo, Non est Deus . Dixit stultus; sed homines timuit: noluit dicere ubi audirent homines; et ibi dixit, ubi audiret ipse de quo dixit. Propterea et hic in isto psalmo, charissimi, intendite, quoniam hoc quod dixit, Nolite loqui adversus Deum iniquitatem, vidit multos hoc in corde agere, et adjunxit: Quoniam neque ab oriente, neque ab occidente, neque a de
Abbreviated transcription (Latin):
pacumtur. hȩc ẽ inquitas: quam loquuntur
homines aduersus dm. Uidete autem quã sit¬
iiquum: dum se uult iustum uidere illum
fecit iniustum. Qui enm dicit iniq patior
qdpatiorislu̾ ũquũ facit cunis iudicio patitur :
se autẽ iustum. qui imq patitur. Rogo uos
fr̃s mei ęquum ẽ ħ. ut d̃s credatur inustus :
tu iustusꝯ. Cum autem hȩc dicis: lõqueris ad
nersus dm iniquitatem. Quid dicit in alio psal¬
moe hec fecisti. Numeratis quibdam pecca¬
tis: hȩc inquit fecisti & tacui. Quid tacui ẽ:
Nunquam tacet p̾cepto: s interim tacet sup¬
plicio. Quiescit ã iundicta: non ꝓfert indam¬
natum sententiam. S hoc ille dicit. feci illa
os illa. & non uindicauit ds: ecce sanus sum.
nichil mali contigit mͥ. hec fecisti & tacui. Sus¬
picatus es miquitatem: quod erotͥ similis.
Quid ẽ qd̃ erotͥ similis: Quia tu iniquus es et
me iniquum putasti: tanquã approbatorem
facinoꝵ tuoꝵ ⁊ non aduersatorem. ñ ultorẽ.

Expanded text:
quuntur homines adversus Deum. Videte autem quam iniquum sit: dum se vult justum videri, illum facit injustum. Qui enim dicit, Inique patior quod patior; illum iniquum facit cujus judicio patitur, se autem justum qui inique patitur. Rogo vos, fratres mei, aequum est hoc, ut Deus credatur injustus, tu justus? Cum autem haec dicis, loqueris ad versus Deum iniquitatem. 9. Quid dicit in alio psalmo? Haec fecisti: numeratis quibusdam peccatis. Haec, inquit, fecisti, et tacui. Quid est, tacui? Nunquam tacet praecepto, sed interim tacet supplicio; quiescit a vindicta, non profert in damnatum sententiam. Sed hoc ille dicit: Feci illa et illa, et non vindicavit Deus; ecce sanus sum, nihil mali contigit mihi. Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis. Quid est, quod ero tibi similis? Quia tu iniquus es, et me iniquum putasti; tanquam approbatorem facinorum tuorum, non adversatorem, non ultorem.
Abbreviated transcription (Latin):
iscd̃ia: peccata donantur. In quo iudiciũ: pec¬
cata pumuntur. His non timere pectator ꝓuni¬
torem: Ama donatorẽ. Nolirespuere : noli ex
tollere: noli dicere. non habdo qͦd mͥ donet̃:
Audi enim quod sequitur. Eitm acceꝑo tempuᷤ:
ego iusticias iudicabo. Accepit tempus xp̃c: ac¬
cepit tempꝰ filius di. filius di non accepit tem
pus: s filius hominis accepit tempꝰ. Idem autẽ
ipse & filius dĩ ꝑ quem facti sumus: et filius
hominis ꝑ quem refecti sumus. Homine as¬
sumpto: ipse non ab sumptus. Homine mu¬
tato inmelius: nullomodo ipse indeterius
commutatus. Non destitit esse qđ erat: s ac¬
cepit quod non erat. Quiderat ÷ Cum informa
di eẽt: non rapinam arbitratus ẽ et̃ se equalẽ
do. Apłi uerba sunt. Et quid accepit : S semet¬
ipsum ex maniuit : forma seru accipiens. Sũ
formam serui accepit: ita & tempꝰ accepit. De¬
mutatus ẽ ergo: Diminutꝰ ẽ Exilior redditꝰ :

Expanded text:
misericordia peccata donantur, in quo judicio pecmisericordia peccata donantur, in quo judicio peccata puniuntur. Vis non timere peccatorum punitorem? Ama donatorem; noli respuere, noli te extollere, noli dicere, Non habeo quod mihi donet; audi enim quod sequitur: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo. Accepit tempus Christus? accepit tempus Filius Dpus; sed filius hominis accepit tempus, idem tamen est et Filius Dei, per quem facti sumus, et filius hominis per quem refecti sumus. Accesumpto, ipse non assumptus; homine mutato in melius, nullo modo ipse in deterius commutatus, non destitit esse quod erat, sed accepit quod non erat. Quid erat? Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: Apostoli verba sunt. Et quid accepit? Sed semetipsum exinanivit. formam servi accipiens . Sicut formam servi accepit, ita et tempus accepit. Demutatus est ergo? deminutus est? exilior redditus?
Abbreviated transcription (Latin):
epꝑsona capitis. loquitur exꝑsona corꝑis. S qͥd
dictum est: Erunt duo incarne una. Sacra¬
modo ce ꝑsonas. & rursus unam copulationẽ
comugn: tanquã iis loquitur apud esaram
oẜ dicit. Sicut sponso alliganit mͥ mittaͣ: & sicut
sponsam induit me ornamto S ponsum sodix̃
ex capite: sponsam excorꝑe. Loquitur gͦ unus.
audiamus eum: & in co nos quoq loquamur.
Simus menbra eius: ut bȩc uox os ñra possit cͣc
Enarrabo inquit mirabilia tua. Euangłitat
xpͣc se ipsum: eugłizat se etiã inm̃bris suis iaͣ
existentib. ut & alios ad ducat: & accedant
qui non erant. & copulentur m̃bris eius. ꝑ quȩ
menbra enus p̾dicatum ẽ eugl̃m: & fiat unũ
dicare ÷ quis inueniretur libandus : Qs absol¬
narrantem: audi p̃dicantem. Nam si contẽp¬
Dono inquit nunc peccata confitenti: ñ par¬
cam postea contemnenti. Oiscłam & iudicitm:
cantabo tͥ domine. Dicitur inpsalmo: miscdia
& iudicium. Olodo miscdia: pꝰea iudicium. In qͦ

Expanded text:
loquitur ex persona corporis. Sed quid dictum est? Erunt duo in carne una. Sacramodo esse personas, et rursus unam copulatione conjugii, tanquam unus loquitur apud Isaiam, et dicit: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam induit me ornamento . Sponsum se dixit ex capite, sponsam ex corpore. Loquitur ergo unus; audiamus eum, et in eo nos quoque loquamur: simus membra ejus, ut haec vox et nostra esse possit. Enarrabo, inquit, omnia mirabilia tua. Evangelizat Christus seipsum, evangelizat se etiam in membris suis jam existentibus, ut et alios adducat, et accedant qui non erant, et copulentur membris ejus, per quae membra ejus praedicatum est Evangelium; et fiat unum dicare, quis inveniretur liberandus? quis absolnarrantem, audi praedicantem; nam si contempDono, inquit, nunc peccata confitenti; non parcam postea contemnenti. Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine , dicitur in psalmo. Misericordiam et judicium: modo misericordiam, postea judicium; in qua
Abbreviated transcription (Latin):
fortetur cor tuum ÷ ⁊ sustine dñm. In numera¬
bilia talia sunt ꝑomnes scripturas: his suffi¬
cit commendasse nos uob̃ lõquendi genus. qd̃
obseruetis iomnib similib. Oodo ad remꝰ
aduertite. Confitebim᷑tibi inquit: & inuoca-¬
bimus nomen tuum. Dixi. quare ante inuo¬
cationem p̃cedit confessio: quia quẽ inuocas
muitas. Henire autem non uult inuocatus:
si tu fueris clatus. Flatus si sueris. confiteri
non poteris: nec ea negas dõ quȩ nescit. Itaq
confessio tua non illum docet. s te mundat.
Et iam contessus ẽ inuocauit: imo confessi
sunt. inuocanerunt: & dr ex ꝑsona unius.
enar rabo omnia mirabilia tua. Confessus ex¬
maraniuit se mał: inuocans impleuit. se bo¬
nis : enarrans ernctauit. quo se impleuit.
tebimur tͥ ds̃. confitebimur: & inuocabimu̾
nomen tuum. ¶ulta enim sunt corda confitt᷑¬
tium: unum credentium. Quare multa suͣt
confitenuum: unum credentiume Iiuersa

Expanded text:
fortetur cor tuum, et sustine Dominum » . Innumerafortetur cor tuum, et sustine Dominum » . Innumerabilia talia sunt per omnes Scripturas. His sufficit commendasse nos vobis loquendi genus, quod observetis in omnibus similibus: modo ad rem advertite. Confitebimur tibi, inquit, et invocabimus. Dixi quare ante invocationem praecedit confessio: quia quem invocas, invitas. Venire autem non vult invocatus, si tu fueris elatus: elatus si fueris, confiteri non poteris; nec ea negas Deo quae nescit. Itaque confessio tua non illum docet, sed te mundat. 4. Et jam confessus est, invocavit: imo confessi sunt, invocaverunt; et dicitur ex persona unius, Enarrabo omnia mirabilia tua. Confessus exinanivit se malis, invocans implevit se bonis, enarrans eructavit quo se implevit. tebimur tibi, Deus; confitebimur tibi, et invocabimus nomen tuum. Multa enim sunt corda confitentium, unum credentium. Quare multa sunt corda confitentium, unum credentium? Diversa
Abbreviated transcription (Latin):
terriusti mundasti. Confessio. nos humilesfacit.
ꝓpinqua humilib: qui recedis ab excelsis fir¬
mamtum eẽ sententiȩ in repetitione multis
scripturarum locis docemur. Inde ẽ qͦd dñs
amen. amen: inde maliquibꝰ psalmis. fiat fiat.
da significationem rei. sufficeret unum fiat
ad significationẽ fir mamenti accessit alt̾um
fiat. Rex egipti pharao nostis qł cum iam ibi
cẽt ioscph. ꝓꝑter pudicitiȩ amorẽ inclusus i
carcerem: nidit sominũ idem pharao notũ
omnib nob̃. a septem macris consumptas
ẽẽ septem boues pingues ÷ & rursum ã septem
spicis exilib consumptas esse septem fęcumdas.
Et quid ẽ int̾pretatus ioseph: Si meministis.
dixi: ut non putetis repeticionem inuerbis
sc̃ȩ linguȩ. quasi loquatitatis eẽ appetitum.
Sepe ibi repeticio: firmam̃ti babet uim. Para¬
tum cor meum ds inquit: paratum cormeu̾.
Alio loco dicit. Sustine dnm uirilit᷑ age: & con¬

Expanded text:
terruisti, mundasti. Confessio nos humiles facit, terruisti, mundasti. Confessio nos humiles facit, propinqua humilibus, qui recedis ab excelsis. Firmamentum autem esse sententiae in repetitione, multis Scripturarum locis docemur. Inde est quod Dominus ait, Amen amen . Inde in aliquibus psalmis, Fiat, fiat : ad significationem rei sufficeret unum fiat; ad significationem firmitatis accessit alterum fiat. Rex Aegypti Pharao, nostis quod cum ibi jam esset Joseph propter pudicitiae amorem inclusus in carcere, vidit somnium idem Pharao notum omnibus nobis: a septem macris consumptas esse septem boves pingues; et rursus, a septem spicis exilibus consumptas esse septem fecundas. Et quid est interpretatus Joseph? Si meministis, dixi ut non putetis repetitionem in verbis sanctae linguae, quasi loquacitatis esse appetitum. Saepe ibi repetitio firmamenti habet vim. « Paratum cor meum, Deus, » inquit; « paratum cor meum » . Alio loco dicit: « Sustine Dominum, viriliter age; et con
Abbreviated transcription (Latin):
me au̾tere. Confitẽre gͦ et inuoca. Conficen¬
do enim mundas templum: quo ueniat in¬
nocatus. Confitere & inuoca. Au̾tatfaciem a
pectatis tuis: non auertat ate. Quertat faciẽ
ab eo quod tu fecisti: non au̾tat ab eo qͦd ipse
fecit. Te enim hominem ipse fecit: peccata tua
ipse fecisti. Confitere gͦ & inuoca. Dic. confite¬
bimur tibids: confitebimur tͥ. Ipsa repetitio.
confirmatio ẽ ne te confessum esse peniteat.
Nonenim alicui crudeli confessus es. non ultõ¬
ri. non insultatori: confitere securus. Audi ali¬
am uocem psalmi. adhortantẽ. Confitemini
domino qͥm bonus ẽ. Quid ẽ qͣm bonus eͣ: Quid
timetis confiteri: Bonus ẽ: ignoĩtit consitenti.
Time confiteri iudici homini: ne forte confes¬
sum puniat. Deo. noli. fac confitendo ꝓpiciu̾:
quem negando non facis uescium. Confitebim̃
tͥds confitemur: & sccuri iam inuocabimꝰ no¬
men tuum: Ex hausimus corda nr̃a confessioe:

Expanded text:
vertere. Confitere ergo, et invoca: confitenvertere. Confitere ergo, et invoca: confitendo enim mundas templum quo veniat invocatus. Confitere, et invoca. Avertat faciem a peccatis tuis; non avertat a te: avertat faciem ab eo quod tu fecisti; non avertat ab eo quod ipse fecit. Te enim hominem ipse fecit; peccata tua ipse fecisti. Confitere ergo, et invoca; dic: Confitebimur tibi, Deus: confitebimur tibi. 3. Ipsa repetitio, confirmatio est, ne te confessum esse poeniteat. Non enim alicui erudeli confessus es; non ultori, non insultatori: confitere securus. Audi aliam vocem psalmi adhortantem: Confitemini Domino, quoniam bonus est . Quid est, quoniam bonus est? Quid timetis confiteri? bonus est; ignoscit confitenti. Time confiteri judici homini, ne forte confessum puniat; Deo noli: fac confitendo propitium, quem negando non facis nescium. Confitebimur tibi, Deus; confitebimur, et securi jam invocabimus nomen tuum. Exhausimus corda nostra confessione;
Abbreviated transcription (Latin):
quia respicit humilia suꝑbi de impietate gau¬
derent. quasi eos suꝑbientes ñ agnoscat qui
inexcelsis habitat: territi sunt & dictum ẽ eis.
Nidet uos et cognoscit uos: s alonge. Hoc fac̃
beatos quib ꝓpinquat: uos autẽ inquit õsuꝑ¬
bi. õ excelsi. non eritis impuniti quia cognos¬
cet ÷ non eritis beati quia alonge cognoscit.
llidete gͦ quid agatis: quia si agnoscit non
ignoscit. Melius gͦ ignoscit: quam agnoscit.
Quid ẽ enim ipsum ignoscere: nisi non nosceree
di orantem ut ignoscat Aũte faciem tuã apec¬
catis meis. Quid gͥ facies : si au̾tit faciẽ suam
ate : Molestum est & tim̃dum: ne deserat te
Rursus si faciem non au̾tit: ammadũcit. No¬
uit hoc ds. potest hoc sł ꝙ au̾terere faciem
apeccante: & non au̾tere aconfitente. Itaq
alibi eidr. auerte faciem tuam apeccatis meiᷤ:
& alibi ei dicitur: ne auertas faciem tuam a
me. Ibi apeccatis meis auerce: hic autẽ noli a¬

Expanded text:
quia humilia respicit, superbi de impunitate gauquia humilia respicit, superbi de impunitate gauderent, quasi eos superbientes non agnoscat qui in excelsis habitat; territi sunt et dictum est eis: Videt vos, et cognoscit vos, sed a longe. Hos facit beatos quibus propinquat: vos autem, inquit, o superbi, o excelsi, non eritis impuniti, quia cognoscit; non eritis beati, quia a longe cognoscit. Videte ergo quid agatis; quia si agnoscit, non ignoscit. Melius ergo ignoscit, quam agnoscit. Quid est enim ipsum ignoscere, nisi non noscere? di orantem ut ignoscat: Averte faciem tuam a peccatis meis . Quid igitur facies, si averterit faciem suam a te? Molestum est, et timendum ne deserat te. Rursus si faciem non avertit, animadvertit. Novit hoc Deus, potest hoc Deus, et avertere faciem a peccante, et non avertere a confitente. Itaque alibi ei dicitur: Averte faciem tuam a peccatis meis; et alibi ei dicitur: Ne avertas faciem tuam a me . Ibi, A peccatis meis averte; hic autem, A me noli a
Abbreviated transcription (Latin):
antequã confitearis inuocare. C onsitere &s inuoca
Illum quippe quem inuocas: inte uocas. Quid eͣ
enim inuocare: nisi inte ipsum uocare: Si in¬
nocatur a te. id ÷ si uocatur intẽadquẽ accedit:
Ad suꝑbum non accedit Certe altus ẽ: non eum
atcingit elatus. Omna sublimia ut continga¬
mus: accollimus nos. Et si attingere nͥ possu¬
mus: machinam̃ta aliqua uł scalas querimꝰ:
ut sublimmitate sublimmia contingamus. Contra
ds e altus ẽ: & abhumilib contingi tur. Scͥp¬
tum ẽ. ꝓpe ẽ dominꝰ his qui obtriuerunt cor.
Tritura cordis: pietas humilitas. Qui se conte¬
rit: irascitur gͥ. Se habeat iratum: ut illũ habtat
ꝓpicium. Se habeat nidict̃: ut illum habeat
defensorc̃. Ergo inuocatus ds uenit Ad quc̃ uenit:
Ad suꝑbum non uenit dudi aliuil testi moniũ.
Excelsus dominus & bumilia respicit: excelsa
autem a longe cognoscit. Excelsus dominus ⁊
humilia respicit non alonge: excelsa autem
alonge cognoscit. Et ne forte cum dictum cẽt.

Expanded text:
antequam confitearis invocare; confitere, et invoca. Illum quippe quem invocas, in te vocas. Quid est enim invocare, nisi in teipsum vocare? Si invocatur a te, id est, si vocatur in te, ad quem accedit? Ad superbum non accedit. Certe altus est; non eum attingit elatus. Omnia sublimia ut contingamus, attollimus nos; et si attingere non possumus, machinamenta aliqua vel scalas quaerimus, ut sublimati sublimia contingamus: contra Deus; et altus est, et ab humilibus contingitur. Scriptum est, Prope est Dominus his qui obtriverunt cor : tritura cordis, pietas, humilitas. Qui se conterit, irascitur sibi: se habeat iratum, ut illum habeat propitium; se habeat judicem, ut illum habeat defensorem. Ergo invocatus Deus venit. Ad quem venit? Ad superbum non venit. Audi aliud testimonium: Excelsus Dominus, et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit . Excelsus Dominus, et humilia respicit, non a longe; excelsa autem a longe cognoscit. Et ne forte cum dictum esset
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuimus iam fr̃s quod cotidie non tacetur:
audiamus qͥd clamauerit ꝑcolumnas has. Tẽpꝰ
audiendi ẽ ꝓpt terrorem illum: ego iusticias iu¬
dicabo. cum accepo tempꝰ. Ile accepturus est
tempꝰ iusticias iudicandi: uos iam nunc habetiᷤ
tempus iusticias faciendi. Si taceret: ñ habere

Expanded text:
Audivimus jam, fratres, quod quotidie non tacetur; audiamus quid clamaverit per columnas has. Tempus audiendi est propter terrorem illum: Ego justitias judicabo, cum accepero tempus. Ille accepturus est tempus justitias judicandi; vos jam nunc habetis tempus justitia
Abbreviated transcription (Latin):
tia eorum manifesta erit omnib: sicut et
illorum fuit. Uirum sanguinum et dolo¬
sitatis non dimidiabunt dies suos: Ego uͦ
inte sꝑaui domine. Merito autem illiꝰ non
dimidiabunt dies suos quia in homines
sperauerunt᷑. Ego auten adiebus dempali¬
bus ꝑueni addiem ȩternum. Quare: qr
inte sꝑaui tdomine. Explicit de psaimo qͥn

Expanded text:
im eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Viri sanguinum et dolositatis non dimidiabunt dies suos. Ego autem in te sperabo, Domine. Merito autem illi non dimidiabunt dies suos, quia in homine speraverunt. Ego autem a diebus temporalibus perveni ad diem aeternam. Quare? Quia in te speravi, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
nos ea uolumus dicere quȩ nͥ nouerunt.
S si cęleriores sunt: intuant᷑ quia cum
tardioribꝰ ambulant uiã. Quando autem
duo comites unã uiã ambulant. quoꝵ ẽ
unus cȩlerior alt̾ tarhor : inpotestate ce¬
lerioris ẽ ut cum illo ambulet tardior
ñ inpotestate tardioris: quia si uelit cęle-¬
rior tantum facere quantũ potest: tardior
illum non sequitur. Opus c̃ ergo ut celerior
refrẽnet cȩleritatẽ suam: & non relinquẽt
comitẽ tardiore. Hoc ẽ ergo quod dixi me
sepe dixisse. & nunc it̾um dico. sicut dicit
apłs: ẽadem scribere uob mͥ quidẽ ñ pi-¬
grum⁊ uob̃ autem tutũ Bominꝰ n̾r ñc¬

Expanded text:
nos ea volunt dicere quae non noverunt. nos ea volunt dicere quae non noverunt. Sed si celeriores sunt, intueantur quia cum tardioribus ambulant viam. Quando autem duo comites unam viam ambulant, quorum est unus celerior, alter tardior, in potestate celerioris est ut cum illo ambulet tardior, non in potestate tardioris; quia si velit celerior tantum facere quantum potest, tardior illum non sequitur. Opus est ergo ut celerior refrenet celeritatem suam, et non relinquat comitem tardiorem. Hoc est ergo quod dixi me saepe dixisse, et nunc iterum dico: sicut dicit Apostolus, «Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum» . Dominus n
Abbreviated transcription (Latin):
urãm. qui besterno die sermo¬
i affuistis. psalmũ quẽ ceꝑa.¬
mus exponere. ne ad t̾minum
heri affustis recordamin: qui non audistis
agnoscite: Propterea fecimus ipsam lectionẽ
ba psalmi quȩ hic audistis. Ideo temptatꝰ eͣ
quippe magister momnibꝰ temptari uoluit.
quia temptamur: sicut mori uoluit. quia
morimur ⁊ sicut resurgere uoluit qͥa resurrec¬
turi sumus. Illa enim quȩ ostendit in hoĩe
qui factus ẽ ꝑꝑtex nos homo cum ds eẽt. ꝑ que
factisumus: ꝓpt̾ nos ostendit. Et sepe com¬
mendauinus caritaturȩ. quod nos sepe ite¬
rare non piget: ut quia forte multi ur̃ in
legere non possunt. quia ñ eis uacat legere.
aut litt̾as non norunt ⁊ saltem assidue au¬
diendo ñ obliuiscant᷑ salubrem fidem suã.
Certe eam repecendo quibdam molesti tu-¬
deamur: dum tam̃ quodam edificemus.
N ouimus enim multos ẽẽ. & memoria pre-¬
ualentes. et lectionis diuinȩ studiosos: qͥ
ea quȩ dicturi sumus nouerunt : & forte

Expanded text:
ram, qui hesterno die sermoni adfuistis, psalmum quem coeperamus exponere, ne ad terminumheri adfuistis, recordamini, qui non adfuistis, cognoscite. Propterea fecimus ipsam lectionem ba Psalmi, quae hic audistis . Ideo tentatus esquippe magister in omnibus tentari voluit, quia tentamur; sicut mori voluit, quia morimur; sicut resurgere voluit, quia resurrecturi sumus. Illa enim quae ostendit in homine, qui factus est propter nos homo, cum esset Deus per quem facti sumus, propter nos ostendit. Et saepe commendavimus Charitati vestrae, quod nos saepe iterare non piget; ut quia forte multi vestrum legere non possunt, quia non eis vacat legere, aut litteras non norunt, saltem assidue audiendo non obliviscantur salubrem fidem suam. Certe ea repetendo quibusdam molesti videamur, dum tamen quosdam aedificemus. Novimus enim multos esse et memoria praevalentes, et lectionis divinae studiosos, qui ea quae dicturi sumus noverunt; et forte
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ de uno loquit᷑. Nideat enim caritas ur̃a.
qd̃ dico. Manifestꝰ ẽ certe psalmꝰ om̃ib. ubi de
passione dm̃i dicit᷑ foderunt manꝰ meas & pedeᷤ.
dmumerauer̾t omnia ossa mea. Diuiserunt sͥ
uestim̃ta mea: & suꝑ uestem meã miscr̾t sortẽ.
Hoc & iudei qͣn audiunt erubescunt. Quiden
ut qͥd me dereliquisti: lõge a salute mea uerba
delictorum meoꝵ. Uidetis ergo quid dicat᷑

Expanded text:
tanquam de uno loquitur. Videat enim Charitas Vestra tanquam de uno loquitur. Videat enim Charitas Vestra quod dico. Manifestus est certe omnibus psalmus ubi de passione Domini dicitur: «Foderunt manus meas et pedes; dinumeraverunt omnia ossa mea: diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem.» Hoc et Judaei quando audiunt erubescunt; evidentutquid me dereliquisti? Longe a salute mea verba delictorum meorum» . Videtis ergo quid d
Abbreviated transcription (Latin):
gine caput ȩccłȩ mediatorẽ scilicet int̾ dm et
homines xp̃m uĩm: adhoc mediatorẽ. ut eos
qͥ recesserunt ꝑ se reconciliet: M ediꝰ enim ñ ẽ
insi int̾ duos Recesseramus a maiestate dĩ: &
peccato nr̃o offenderamꝰ eum. Missus ẽ filiꝰ me-¬
diator qui sanguine suo solueret peccata nr̃a.
nos ei et reconciliaret÷ a quo auersi inpeccatis
nt̃is et delictis tenebamur. Ipse ẽ caput nr̃or:
crearemur ÷ d̾s ut faceret. homo ut reficeret:
Hunc intuentes sic: audiamus psalmũ. Inten¬
dat caritas ur̃a. Disciplina ẽ ista. et doctrina
scole huis quȩ uob̃ ualeat ñ ad unum psalmũ
intelligendum. s ad multos: si teneatis hanc
regulam. Aliquando psalmus. ñ solum psalmꝰ.
s et omnis ꝓpħia. aliqͣndo sic loquitur de xpo.
ut caput solum coͣmendet: & aliqͣndo a capite
it adcorpꝰ. idest ad eccłam ÷ & ñ uidetur mutas¬
se ꝑsonam. quia non seꝑatur caput a corꝑe: s

Expanded text:
gine, caput Ecclesiae, mediatorem scilicet inter Deum et gine, caput Ecclesiae, mediatorem scilicet inter Deum et homines Christum Jesum : ad hoc mediatorem, ut eos qui recesserant, per re reconciliet; medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamdiator, qui sanguine suo solveret peccata nostranos et reconciliaret ei, a quo aversi peccatis nostris et delictis tenebamur. Ipse est caput nostrum, crearet; Deus ut faceret, homo ut reficeret. Hunc intuentes, sic audiamus Psalmum: intendat Charitas Vestra. Disciplina est ista et doctrina scholae hujus, quae vobis valeat non ad unum psalmum intelligendum, sed ad multos, si teneatis hanc regulam. Aliquando psalmus, non solum psalmus, sed et omnis prophetia, aliquando sic loquitur de Christo, ut caput solum commendet, et aliquando a capite it ad corpus, id est ad Ecclesiam, et non videtur mutasse personam; quia non separatur caput a corpore, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui natus ẽ deca Sa uirgine: passus
sub pontio pilato. sepultꝰ. resurrexit as¬
cendit incęlum. sedet addexteram patris:
inde illum ex pectamus uidicẽ uuoꝵ atꝙ
mortuorum ÷ hoc ẽ caput ȩcdȩ. Corpus huius
usq ad eos qui nascituri sunt usq infinem. &
credituri in xp̃m. totus ppłs sc̾orum ad unamci¬
uitatẽ ꝑtinentium: quȩ ciuitas corpꝰ ẽ xp̃i cui ca¬
put ẽ xp̃c. Ibi sunt & angłi ciues nr̃i. S quia
nos ꝑegrinamur. laboramus: illi autem mnci¬
uitate expectant aduentum nr̃m. Et de illa
ciuitate unde ꝑegrinam᷑ littere nobis uenert̃:
ipse sunt scripturȩ quȩ noboertantur ut bene
inuamus. Quid dicam uenisse litteras ⁊ Ipse
rex descendit. et factus ẽ nobis uia mꝑegrinatis¬
ne: ut in illo ambulantes nec erremus nec de¬
ficiamus ÷ nec inlatrocinantes incidamꝰ : nec
ilaqueos irruamus. qui ponuntur iuxta urã.
Talemergo scimus xp̃m totum atq uniu̾sum si¬
mul cum eccła: ipsum autẽ solum natum de uit¬

Expanded text:
aria virgine, passus sub Pontio Pilato, sepultus, resurrexit, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris, inde illum exspectamus judicem vivorum atque mortuorum; hoc est caput Ecclesiae . Corpus hujus usque ad eos qui nascituri sunt usque in finem et credituri in Christum, totus populus sanctorum ad unam civitatem pertinentium; quae civitas corpus est Christi, cui caput est Christus. Ibi sunt et Angeli cives nostri: sed quia nos peregrinamur, laboramus; illi autem in civitate exspectant adventum nostrum. Et de illa civitate unde peregrinamur, litterae nobis venerunt: ipsae sunt Scripturae, quae nos hortantur ut bene vivamus. Quid dicam venisse litteras? Ipse rex descendit, et factus est nobis via in peregrinatione; ut in illo ambulantes, nec erremus, nec deficiamus, nec in latrocinantes incidamus, nec in laqueos irruamus, qui ponuntur juxta viam. Talem ergo scientes Christum totum atque universum simul cum Ecclesia; ipsum autem solum natum de vir
Abbreviated transcription (Latin):
uenit dñs nr̃ uĩc xp̃c. Est enim sicut scriptura di¬
cit c modo audistis: ex semine dauid natus de
Mꝗ R sa Cȩt̾um quod attinet ad diuinitatẽ dm̃
iudeos. s etiam ante ipsum abraham. Hec solum
ante abraham: s & ante adam. Nec solum ante
adam. s & ante celum & t̾ram. & ante scła: quia
omnia ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factum ẽ
nichil. Quia gͦ in ꝓpħia dictum ẽ non deficiet pͥn

Expanded text:
us Christus. Est enim, sicut Scriptura dius Christus. Est enim, sicut Scriptura dicit et modo audistis, ex semine David, natus de Maria. Caeterum quod attinet ad divinitatem DomiJudaeos, sed etiam ante ipsum Abraham ; nec solum ante Abraham, sed et ante Adam; nec solum ante Adam, sed et ante coelum et terram, et ante saecula: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil
Abbreviated transcription (Latin):
suo ioseph. Cet̾i quinascentur tͥ erunt. isti autem mͥ:
& diuident t̾ram cum frĩb suis. Adbuc non erat
data nec diuisa t̾ra ꝓmissionis: s dicebat ille in
sp̃u ꝓphetans. Accedentib gͦ duob filiis iosepb.
factȩ sunt ichilominus duodecim trib: quia ia
tredecim sunt. Puna enm tribu ioseph due acces¬
serunt: os facte sunt tredecim. Excepta ꝙ tribu
leur: illa trib sacerdotum que seruiebat templo.
ꝙ de decimis inuebat ceterorum omnum quib
t̾ra diuisa ẽ: remane nt duodecim. In his duo¬
decim erat trib iuda: unde reges erant. Nã pͥmo
de alia tribu dãtus ẽ rex saul: &e repbatus ẽ tanqͣ.
malus rex. Postea datus ẽ de tͥbu iuda rex damd: ⁊
ex illo detribu iuda fuerunt reges. Iacob autẽ ille
hoc dixerat quando b̃ndixerat filios suos: non de¬
ficiet princeps de iida. nec dux de femorib etus
donec ueniat cui reꝓmissum ẽ. De tribu aute iuda

Expanded text:
suo Joseph: Caeteri qui nascuntur, tibi erunt; isti autem mihi, suo Joseph: Caeteri qui nascuntur, tibi erunt; isti autem mihi, et divident terram cum fratribus suis . Adhuc non erat data, nec divisa terra promissionis; sed dicebat ille in Spiritu prophetans. Accedentibus ergo duobus filiis Joseph, factae sunt nihilominus duodecim tribus, quia jam tredecim sunt: pro una enim tribu Joseph, duae accesserunt, et factae sunt tredecim. Excepta ergo tribu Levi, illa tribu sacerdotum quae serviebat templo, et de decimis vivebat caeterarum omnium quibus terra divisa est, remanent duodecim. In his duodecim erat tribus Juda, unde reges erant. Nam primo de alia tribu datus est rex Saül , et reprobatus est tanquam malus rex; postea datus est de tribu Juda rex David, et ex illo de tribu Juda fuerunt reges . Jacob autem ille hoc dixerat, quando benedixerat filios suos: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est . De tribu autem Juda
Abbreviated transcription (Latin):
filiis duodetim iacob. patͥarcha int᷑ duodetim &
de stirpe eius. regnum ueniebat iudeis Nã om̃is
ille ppłs scdm numerum duodecim filioꝵ iacob:
ixͦii. trib habebat. Trib dicuntur tanquã curiȩ et
congregationes distincte populoꝵ Habebat gͦ ille
populus duodecim trib. E quib duodecim tribub
tina trib erat iuda ex qua erant reges: & erat al¬
tera trib leiu. ex qua erant sacerdotes.S qͥa sacer
nis. Excepta gͦ una tribu maioris dignititis. id tri¬
bu lem. quȩ erat insacerdotib remanerent. unde¬
cim: insi ꝑ adoptionem duoꝵ filioꝵ ioseph.xiiͫ cõ¬
plerentur. Hoc quidsit aduertite. Unus de duode¬
cim filiis iacob: erat et ioseph. Iste ẽ ioseph quem
fr̃es sui megyptum uendiderunt: ꝙ illic meri¬
to castitatis ad sublime dignitatis ꝑductus ẽ. Et
affuit illi ds monin oꝑe suo. & suscepit fr̃s suos
a quib uenditus erat. & patrem famȩ laborantẽ:
sit illos nepotes suos innumerũ fiłorũ: & dix̃ filio

Expanded text:
m Jacob, patriarcha inter duodecim, et de stirpe ejus regnum veniebat Judaeis. Nam omnis ille populus secundum numerum duodecim filiorum Jacob duodecim tribus habebat. Tribus dicuntur tanquam curiae et congregationes distinctae populorum. Habebat ergo ille populus duodecim tribus; e quibus duodecim tribubus una tribus erat Juda ex qua erant reges, et erat altera tribus Levi ex qua erant sacerdotes. Sed quia sacnis: excepta ergo una tribu majoris dignitatis, tribu Levi, quae erat in sacerdotibus, remanerent undecim, nisi per adoptionem duorum filiorum Joseph duodecim complerentur. Hoc quid sit, advertite. Unus de duodecim filiis Jacob erat Joseph. Iste est Joseph quem fratres sui in Aegyptum vendiderunt, et illic merito castitatis ad sublimem dignitatem perductus est, et adfuit illi Deus in omni opere suo; et suscepit fratres suos a quibus venditus erat, et patrem, fame laborantes, sit illos nepotes suos in numerum filiorum, et dixit filio