comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di. Sequitur. Ꝙ ego dico tibi. quia tu
es petrus: &. suꝑ hanc petram ȩdificabo
eccliam meam. Petrus qui symon antea
dicebatur. ob fortitudinem fidei &. confes¬
sionis suȩ constantiam a dño petri nomen
accepit: quia uidelicet illi firma ac tena
ci mente adhesit. de quo scriptum ẽ. Pe
id ẽ suꝑ dñm saluatorem qui fideli suo
cognitori. amatori. confessori. participi¬
um sui nominis donauit: ut scilicet a
petra petrus uocaretur. edifificatur ec¬
sortem electorum & ȩternam ꝑtingitur
uitam: apło attestante qui ait. Fundam̃¬
tum enim aluid nemo potest ponere:
S porte inferi non p̃ualebunt aduersus eã.
P orte inferi doctrinȩ sunt nequã: quȩ se¬
ducendo inprudentes ad inferos trahunt.
P orte quoq inferi & tormenta & blandi¬
menta sunt ꝑsecutorum: quȩ infirmos
quosq deterrendo. uel emolliendo. asta¬
quantum suis uel auctorib uel sequacib
iter ꝑditionis ostendunt. Nam &. fides
si non habeat oꝑa mortua ẽ in semetipsa

Expanded text:
Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ci mente adhaesit, de quo scriptum est: Peid est, super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecsortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud potest ponere t portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a staquantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tuo uexillo signatam. Hec cum dixisset: pre¬
ciosissimam partem ligni quam secum detu¬
lerat: loco suo resticuit. Tunc denuo reno
uantur antiqua miracula. Die eodẽ mortu
us recepit propriam uitam. paralitici qua¬
tuor adepti sunt sanitatem amissam: leꝓsi
decem cutem receperunt mũda. quindecim
ꝑacta: offerens multa donaria: eccłias cł̃i re¬
parare fecit. & regiis sumptib reddens pruile-¬
gia. auctoritate p̾lata. restituens captiuos in
propria. dans oportuna p̃sidia: constantino¬
rante in scẽ crucis miraculo miraculorum¬
i plurimo incremento. donante dño ihũ xp̃o:

Expanded text:
et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, preet tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinorantia. In sanctae crucis signaculo, miraculorum pluri
Abbreviated transcription (Latin):
militer ꝓpinquante. duricia lapidũ cȩleste
ꝑsensit imꝑium. Statimq porta subrigens
liberũ intrantib patefecit ingressum. Odorq
suauissimus qui uolitante diuinitus aura
de ꝑsarum ꝑuincia. ꝑ longa t̾rarum spacia
iherosolimis fuerat illapsus : momento eodem est ra¬
quo de fano chosdroe scã crux fuerat eracleo ba¬
iulante egressa. tunc rediit: omniũq pectora
gratant᷑ infudit. Uincebat enim aromata om¬
nia. therebinthina. thura. uel balsama. atq
myrram. Confestim gͥ popularis gaudii fa-¬
uor in altum sublatus. diunã laudabat poten¬
tiam. Sicq głosus augustus: irrumpens in
& niueis candorib radiante turba uirtutis
esfusus ẽ. in precio nr̃ȩ salutis. Ocrux splendi¬
dior astris. mundo celebris. hominib mul-¬
tum amabilis. sanctior uniuersis. quȩ sola
fusti digna portare talentũ mundi. Dulce
cateruam in tuis hodie laudib congregatã.

Expanded text:
militer propinquante, duritia lapidum coeleste militer propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in et angelis, niveis candoribus radiante turba virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti portare talentcatervam, in tuis hodie laudibus congregatam,
Abbreviated transcription (Latin):
imperiatib decoratus sedens uoluisset intrare:
repente lapides porte descendentes clausert̃
se inuicẽ: & factus ẽ paries unꝰ. Cumq mira¬
rentur attoniti. & ninio merore constricti:
respicientes i altum uiderunt signũ crucis
in cȩlo fammeo fulgore refplendere. Angelus
enim dñi accipiens illud in manib: stetit suꝑ
portam & ait. Quando rex celoꝵ & dñs totius
mũdi. passionis sacram̃ta ꝑ hunc aditum com¬
pleturus intrount. ñ se purpuratũ nec diade¬
mate renitentem exhibuit: aut equi potentis
uehiculum requisinit. sed humilis aselli terga
insidens: cultorib suis humilitatis exempla
rediit. Tunc imperator gaudens in dño de
angelico uisitatu: depositis imperii insigni¬
bus: discalciatus protinus linea tantum rona
p̃cinctus. crucem dñi manib suscipiens. ꝓfusus
facie lacrimis. ad celum oculos erigens prope¬
rabat ad portam usq ꝓgrediens. Mox illo hu¬

Expanded text:
imperialibus decoratus, sedens voluisset intrare, imperialibus decoratus, sedens voluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliquit. Tunc imperator gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo hu
Abbreviated transcription (Latin):
libere. ꝓ eo quod de ligno seẽ erucis qu̾auis
indignus honorifice iuxta modulũ tuũ tractasti.
fueris: regnũ tibi ꝑsarum tantum cum patrimo¬
nio & uita. acceptis ante paucis obsidib dabo.
Sin autem aliud egeris: mox meo gladio inte¬
ribis. Cumq ille nequaquam acquiesceret:
eracleus extracto gladio caput illuis amputa¬
uit. Sepeliri eum quia rex fuerat ussit: fili¬
titare mandauit. ipseq eũ de sacro fonte susce¬
pit. Erat enim iam decem annoꝵ. Descͥptio¬
nes etiam regni ꝑsarũ. sub eus nomine fecit.
totũq argentum turris in p̃dam sui exercitas
deputaiit. aurũ uero uel gemmas in uasis
uel utensilib ad restaurationẽ ȩccłiarũ quas
palmarũ cereis & lampadib uel diuerso glȩ
apparatii. cum hymnis & canticis obuiam alii
ꝑgunt. atq alii subsequuntur. Cumq impe¬
rator de monte oliueti descendisset. & per
eam portam qu̾ã dñs intrauerat quando ad

Expanded text:
habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit, quia rex fuerat, filitizari jussit, ipseque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad
Abbreviated transcription (Latin):
attentius commnendarat. fideli suo eracleo xp̃c
concessit de hoste triumphum. Tantaq m̃tis
mutatio choscdroe inuasit exercitum: ut non
solum p̃dictam pactionẽ nequaqu̾a uoluissent
transcendere. sed etiam uoluntarii cum om̃i
sua fimilia atq: ꝓle eracleo se subderent. tam
potestate quam fide. Quos ille benigne fusci-¬
piens. in hoc istis clementiã prestitit. ut om̃s ad
baptisiũ conuolarent. Quod ita facturos se eẽ.
om̃s parit̾ spopondert̃: Ipse autẽ xp̃ianissimꝰ
princeps cum suo tantum exercitu: regna quȩ
chosdroe tenuerat. circumquaq plustrans:
ad sedem ipsius uenit: cum paucis ad eum as-¬
cendit: sedentemq eum in throno aureo rep¬
perit. Nullus namq ex eius exercitu erat:
Nec immerito quippe qͥ manifeste do erat con¬
trarius. quomͦ a creatura di ẽẽ potuisset ama¬
tus: Cuiq tremefactuis salutationis uerba
ꝓferret eracleo: ille respondit. Si uis salutem

Expanded text:
attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, nec immerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus salutationis verba proferret Graccho, ill
Abbreviated transcription (Latin):
rat. atq uxta eam quasi collegam do crucẽ
dommnicã posuerat. Filio suo regno tradito
ipse in phano huiuscemodi residebat. Illo
itaq tempore eracleus arcem tenebat impe¬
rii. uir armis strennuiis. lingua eruditus.
corpore decorus. Et qu̾auis seculari actuz
deditus. totus tam̃ erat in fide catholicus.
& erga dei cultores supplex & beniuolus ac
deuotus. Pergens gͥ filius chosdroe h̃¬
contra eracleum. uixta damibiũ magnũ
siunũ. cũ suo consedit exercitu. Tandem
infprante clementia saluatoris: ntrisq princi¬
pibus placuit. nt ipsi singuli in medio pontis
fumine dimicaturi confligerent. &. cui sors
unctoriam contulisset. ipse sine dampno utriꝰq
exercittis imꝑium usurparet. Decreuerunt
geretur. Cumq utriq ppło hec pactio placu¬
isset: inuicem ut dictum ẽ dimicantes. dui¬
multumq in pontis medio sunt congressi.
sc̃ę crucis cui se die eodem memoratis princeps

Expanded text:
rat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem rat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etigeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. um, per virtutem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus princeps
Abbreviated transcription (Latin):
teritum: uerũ etiam siriam & palestinam
cum subiugasset & egyptum. regnaq quȩ
ꝑ circulum: suo crudelissimo subigeret
dominatui. iherosolimã adiit: eccllas xp̃i
subuertit. totãq finitimã regionẽ uastauit.
incendit atq p̃dauit. Ad sepulchrũ ergo
dm̃ cum uoluisset accedere. t̾ritus rediit.
sed tam̃ ligni salutaris partem qu̾a religi¬
osa regina ibi in testimoniũ uirtutis reli¬
querat asportauit. Fecerat namq turrim
argenteam: int̾ qũa lucentib genimis chro-¬
nũ extruxerat aureũ: ubi solis quadrigam
& lunȩ uel stellarũ imaginẽ collocauerat
atq ꝑ occultas fistulas aquȩ meatus ad dux¬
erat. ut quasi ds pluuiã desuꝑ uideretur
infundere. E dum subt̾raneo specu. equis
in cireuitu trahentib. circũacta turris fabri-¬
ca moueri uidebatur. quasi quodã modo ru¬
gitũ tonitrui uxta possibilitatẽ aruficis men-¬
tiebatur. In hoc itaq loco sedem sibi pararie¬

Expanded text:
teritum, verum etiam Syriam et Palaestinam teritum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam advenit, ac ecclesiinitimam regionem vastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi parave
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo postqũã con¬
stantino augusto contra
maxentium tyrannum
properanti ad bellũ signũ
sum: & ipso feliciter obtinente triumphum.
ab helena iam dicti principis matre sc̃a crux fu¬
isset inuenta. atq ꝑ sanitatem egroti. & resus¬
citationẽ mortui. fusset euidenti inditio uir¬
tutis declarata. regina uoti compos effecta. ita
salutare lignũ fecit secare ꝑ mediũ. ut & crucẽ
constantinopolim deferret ad filiũ: & crricem
iherosolimis tecis argenteis conditam reserua-
fuerat menbris dominicis aptata supplicio. ibidẽ
glorificata ueneraretur a ppło. Multoꝵ itaq
tempoꝵ labente curriculo. cum exigente mo
profanus & impiis regnum adeptiis ẽ ꝑsaꝵ.
Qui in tantam ꝓrumpere ausus ẽ ꝓteruiam.
ut ab incolis uicinaꝵ gentiũ. quas impetu
uastans barbarico suo nefando subiugauerat
domimo. coli se iuberet ut am̃: & uocari se
regem regum. & dnĩn dominantiũ. Nec hoc
solum ei suffecerat ad suȩ dampnationis in¬

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signumsum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservarefuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente molprofanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis in
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. & tc̃ ad m̃tis nr̃ȩ habitaculũ dñs uenit.
quando uerba exhortationis p̃currt̃. atq ꝑ
hec ueritas in m̃te suscipitur. Hinc namq
eisc̾e p̃dicatorib ysaias dic̃. Parate uiam dño:
rectas facite semitas cłi nt̃i. hinc illis psalmi¬
sta ait. Iter facite ei. qui ascendit suꝑ occasũ.
Suꝑ occasum namq dñs ascendit. quia unde
in passione occubuit. inde maiorẽ suã głam
resurgendo manifestauit. Suꝑ occasũ uide¬
licet ascendit. quia mortẽ quã ꝑtulit: resur

Expanded text:
rae habitaculum Dominus venit, quando verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Super occasum videlicet ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ẽ grauius. sacerdotes qui ꝓpria dare de¬
buerant. etiam aliena diripiunt. plerũq
siquos humilit̾. si quos continent̾̃ uiuere
conspiciunt inrident. Considate gͦ quid
de gregib agatur. quando pastores lupi fi¬
unt: hi enĩ custodiam gregis suscipiũt:
qui insidiari gregi dñico ñ metuut. contͣ
qͦs dĩ greges custodire drbuert̃. Nulla am¬
studio uacamꝰ. Terrena concupiscimꝰ: huma¬
nã głam intenta m̃te captam᷑. &. qͥa eo ipso
quo ceteris p̃lati sumꝰ: ad agenda quelibet
maiorem licentiã habemꝰ. susceptȩ benedic¬
tionis ministeriũ uertimꝰ ad ambitionis
augm̃tũ. Dei causam relinquimꝰ. ad t̾rena
negotia uacamꝰ. locũ scĩtatis accipimꝰ. & t̾re¬
nis actib implicam᷑. Impletũ ẽ in nobis ꝓ¬

Expanded text:
quod est gravius, sacerdotes qui propria dare dequod est gravius, sacerdotes qui propria dare debuerant etiam aliena diripiunt. Plerumque, si quos humiliter, si quos continenter vivere conspiciunt, irrident. Considerate ergo quid de gregibus agatur, quando pastores lupi fiunt. Hi enim custodiam gregis suscipiunt, qui insidiari gregi dominico non metuunt, contra quos Dei greges custodiri debuerant. Nulla anstudia vacamus, terrena concupiscimus, humanam gloriam intenta mente captamus. Et quia eo ipso quo caeteris praelati sumus, ad agenda quaelibet majorem licentiam habemus, susceptae benedictionis ministerium vertimus ad ambitionis argumentum; Dei causam relinquimus, ad terrena negotia vacamus; locum sanctitatis accipimus, et terrenis actibus implicamur. Impletum e
Abbreviated transcription (Latin):
quando nos uitam corrigere ualeamꝰ alienã:
qui negligimꝰ nrãm: Curis enĩ secularibꝰ
intenti. tanto insensibiliores intꝰ efficimur:
quãto ad ea que foris sunt studiosiores ui¬
demur. Usu quippe curȩ t̾renȩ. a celesti de¬
sicdio obdurescit anmꝰ. &. dum ipso suo usu
durus efficitur ꝑ actionẽ seculi. ad ea emol¬
liri ñ ualet quȩ ꝑtinent ad caritatẽ di.
Unde bene scã ȩccłia de m̃bris suis infirman¬
tib dic̃. Posuert̃ me custodẽ in uineis. uine¬
am meã ñ custoduri. Uinee quippe nr̃e ac¬
tiones sunt. quas usu cotidiani laboris exco¬
limus. Sed qui custodes in uineis positi su
mꝰ. nr̃am uineam minime custodimꝰ. qͥa
dũ extraneis actionib implicam᷑. minis¬
a sacerdotib tolerat ds. quando eos quos
ad alioꝵ correctionẽ posuit. dare de se exem¬
pla prauitatis cernit. quando ipsi peccamͦ
qui compescere peccata debuimꝰ. Plerũq

Expanded text:
quando nos vitam corrigere valeamus alienam, quando nos vitam corrigere valeamus alienam, qui negligimus nostram? Curis enim saecularibus intenti, tanto insensibiliores 1503 intus efficimur, quanto ad ea quae foris sunt studiosiores videmur. Usu quippe curae terrenae a coelesti desiderio obdurescit animus; et dum ipso suo usu durus efficitur per actionem saeculi, ad ea emolliri non valet quae pertinent ad charitatem Dei. Unde bene sancta Ecclesia de membris suis infirmantibus dicit: Posuerunt me custodem in vineis, vineam meam non custodivi . Vineae quippe nostrae actiones sunt, quas usu quotidiani laboris excolimus. Sed custodes in vineis positi, nostram vineam minime custodimus, quia dum extraneis actionibus implicamur, minisa sacerdotibus tolerat Deus, quando eos quos ad aliorum correctionem posuit dare de se exempla pravitatis cernit, quando ipsi peccamus, qui compescere peccata debuimus. Plerumque,
Abbreviated transcription (Latin):
culpas ꝑ pastores ꝑcutit. sed pastoꝵ uitia ꝑ
semetipsum ferit. Ecce mͦ hominib nega¬
ri potest quod latent̾ agit᷑. Iile certe iudex
uenturus ẽ. cui tacenti quisq se ñ potest oe¬
lare. quem negando non potest fallere.
Est aliud fr̃s kñi quod me de uita pastoꝵ
uehem̃ter affligit. sed ne cui hoc inuriosũ
uideatur fortasse qͦd assero. me qͦq pariter
accuso. qu̾auis barbarici timoris necessitate
compulsus. ualde in his inuit᷑ iaceo. Ad
exteriora enim negotia dilapsi sumꝰ. & aliud
ex honore suscepim᷑. atq aliud officio ac¬
tionis exhibemus. Minsterium p̃dicatio¬
nis relinquimꝰ. & ad penã nr̃am ut uideo
ep̃i nocamur. qui honoris nom̃ ñ uirtutem
tenemꝰ. Relinquunt nãq dm̃ hi qͥ nobis
cõmissi sunt. & tacemꝰ. in prauis actibus
iacent. & correctionis manũ ñ tendimͦ. co¬
tidie ꝑ multas nequitias pereunt. & eos
ad infernũ tendere negligent̃ uidemꝰ. Sed

Expanded text:
culpas per pastores percutit, sed pastorum vitia per culpas per pastores percutit, sed pastorum vitia per semetipsum ferit. Ecce modo hominibus negari potest quod latenter agitur. Ille certe judex venturus est, cui tacendo quisque se non potest celare, quem negando non potest fallere.es charissimi, quod me de vita Pastorum vehementer affligit; sed ne cui hoc injuriosum videatur fortasse quod assero, me quoque pariter accuso, quamvis, barbarici temporis necessitate compulsus, valde in his jaceo invitus. Ad exteriora enim negotia delapsi sumus, et aliud ex honore suscepimus, atque aliud officio actionis exhibemus. Ministerium praedicationis relinquimus, et ad poenam nostram, ut video, episcopi vocamur, qui honoris nomen, non virtutem tenemus. Relinquunt namque Deum hi qui nobis commissi sunt, et tacemus. In pravis actibus jacent, et correptionis manum non tendimus. Quotidie per multas nequitias pereunt, et eos ad infernum tendere negligenter videmus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cdi hodie qui columbas uendt̃: nͥ qͥ in eccł̃ia
p̃ciũ de impositione manꝰ accipiunt. ꝑ quã
udelicet impositionẽ sp̃c sc̃s cęlitus datur:
redemptor ñr cathedras uendentiũ colũbas
cuertit. qͥa talium negotiatoꝵ sacerdotiũ
p̃cium quert̃. Cathedra gͦ uendentium
columbas euertit᷑. quando hi qui sꝑitalem
gr̃am uenũdant. uel ante humanos uel
ante di oculos sacerdotio priuant᷑. E tqͥde
multa sunt alia p̃positoꝵ mala. quȩ huma¬
nos mͦ oculos latent. E plerumq se pastoreᷤ
scõs hominib exhibent. atq in occultis sius
underi turpes ante int̾ni arbitris oculos ñ
erubescunt. Ueniet ueniet ꝓfecto ille dies
noc longe ẽ. in quo pastoꝵ pastor appareat.
& unius cuiꝰq facta in publicũ deducat. &
qui mͦ subditoꝵ culpam ꝑ p̃positos ulciscit᷑:
prauos negotiatores eiciens. cathadras uenden¬
tium columbas eũtit. qͥa subditoꝵ quidem

Expanded text:
Dei hodie qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia Dei hodie qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt? Per quam videlicet impositionem Spiritus sanctus coelitus datur. Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur quando hi qui spiritalem gratiam venundant, vel ante humanos, vel ante Dei oculos, sacerdotio privantur. Et quidem multa sunt alia praepositorum mala quae humanos modo oculos latent. Et plerumque se pastores sanctos hominibus exhibent, atque in occultis suis videri turpes ante interni arbitri oculos non crubescunt. Veniet, veniet profecto ille dies, nec longe est, in quo pastorum pastor appareat, et uniuscujusque facta in publicum deducat, et qui modo subditorum culpas per praepositos ulciscitur,pravos negotiatores ejiciens, cathedras vendentium columbas evertit , quia subditorum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
seueritatis. ꝑ boues uero patientia mansue¬
tudinis figurat᷑. Itaq in basib nec leones
sine bobus: nec bouessine leonib expͥmĩt᷑.
quia semꝑ in sacerdotali pectore. cũ t̾rore
seueritatis custodiri debet uirtus mansue¬
tudinis: ut & iram mansuetudo condiat. &
candem mansuetudinẽ ne fortasse dissoluta
sit. delus districtionis accendat. S ista cur
loquim᷑. cũ adhuc plerosq grauari factis
atiotiorib uideamꝰ: Tobis enim sacerdotibꝰ
lugens loquor. quia non nullos ur̃m cũ p̃mi¬
is facere ordinationes agnouimꝰ. spiritalem
grãm uendere. & de alienis iniquitatibus
cum peccati dampno. temporalia lucra cumu-¬
lare. Cur gͦ ad memoriã ur̃am ñ redit. qͦd
uox dñica p̾cipiens dic̃. gratis accepistis gͣcis
date: Cur non ante m̃tis oculos reuocatis: qͦd
templũ redemptor nr̃ ingressus. cathedras
uendentiũ columbas euertit. & nũmulario¬
rũ effudit es: Quid namq sunt in templo

Expanded text:
severitatis, per boves vero patientia mansueseveritatis, per boves vero patientia mansuetudinis figuratur. Itaque in basibus nec leones sine bobus, nec boves sine leonibus exprimuntur, quia semper in sacerdotali pectore cum terrore severitatis custodiri debet virtus mansuetudinis, ut et iram mansuetudo condiat, 1502, et eamdem mansuetudinem, ne fortasse dissoluta sit, zelus districtionis accendat. 13. Sed ista cur loquimur, cum adhuc plerosque gravari factis atrocioribus videamus? Vobis enim sacerdotibus lugens loquor, quia nonnullos vestrum cum praemiis facere ordinationes agnovimus spiritalem gratiam vendere, et de alienis iniquitatibus cum peccati damno temporalia lucra cumulare. Cur ergo ad memoriam vestram non redit quod vox Dominica praecipiens dicit: Gratis accepistis, gratis date . Cur non ante mentis oculos revocatis quod templum Redemptor noster ingressus, cathedras vendentium columbas evertit, et nummulariorum effudit aes? Qui namque sunt in templo
Abbreviated transcription (Latin):
re districtionis. nullomͦ relinquat᷑ uirtus
mansuetudinis. Ira &. enĩ sacerdotis. nequa¬
qua debet cẽ p̃ceps & ꝑturbata: s magis ex
consilii grauitate mitiganda. E portare gͥ
debemꝰ qͦs corrigimꝰ. & corrigere qͦs portamꝰ.
ne si ex utroq unũ defuerit. uel in furore uel
in mansuetudine actio sacerdotalis non sit.
Hinc namq ẽ qͦd in templi ministerio in ba-¬
sib templi sculptorio oꝑe leones. & boues.¬
& cherubin expressa sunt. Cherubin qͥppe
ẽ. plenitudo scientiȩ. S qͥd ẽ quod in basibꝰ
nec leones sine bob. nec boues sine leonib
sunt: Quid enĩ aliud designant bases in
templo. nisi sacerdotes in eccł̃ia: Qui dum
sollicitudinẽ regiminis tolerant. quasi mo¬
re basium suꝑ impositũ onis portant.
In basib gͥ cherubin exprimit᷑. quia decet
nimirũ ut sacerdotum pectora plenitudi¬
ne scientiȩ sint referta. Per leones autẽ t̾ror

Expanded text:
re districtionis nullo modo relinquatur virtus re districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinis. Ira etenim sacerdotis nequaquam debet esse praeceps et perturbata, sed magis ex consilii gravitate mitiganda. Et portare ergo debemus quos corrigimus, et corrigere quos portamus, ne si ex utroque unum defuerit, vel in fervore, vel in mansuetudine actio sacerdotalis non sit. Hinc namque est quod in templi ministerio in basibus templi sculptorio opere leones et bovet cherubim expressa sunt. Cherubim quippe est plenitudo scientiae. Sed quid est quod in basibus nec leones sine bobus, nec boves sinc leonibus fiunt? Quid enim aliud, designant bases in templo, nisi sacerdotes in Ecclesia? Qui dum sollicitudinem regiminis tolerant, quasi more basium superimpositum onus portant. In basibus ergo cherubim exprimuntur, quia decet nimirum ut sacerdotum pectora plenitudine scientiae sint referta. Per leones autem terror
Abbreviated transcription (Latin):
intendimꝰ. int̾nȩ nr̃e imaginis maculas ui¬
demꝰ. uidentes autẽ maculas in penitentiȩ
dolore compungim. compuncti uero. q̃si
in labrũ de speculis mulierũ lauam̃. Est
autẽ ualde necessariũ. ut cũ de nobis in cõ¬
punctione afficimur. etiã cõmissoꝵ nobis
uitã zelemur. Sic gͦ nos amaritudo com¬
punctionis afficiat. ut tam̃ aproximoꝵ cu¬
stodia ñ auertat. Quid enĩ ꝓdest si aman¬
tes nosmetipsos. relinquamꝰ ꝓximos: uel
qͥd rursũ ꝓdest si amantes uel relantes ꝓx¬
imos. relinquamꝰ nosmnetipsos: In ornam̃¬
to quippe tabernaculi bis tinctꝰ coccus offerri
p̃cipitur. ut ante dĩoculos caritas nr̃a dĩ &
ꝓximi amore coloret᷑. Ille autẽ se uere diligit
qui pure diligit auctorẽ. Tẽ gͦ coccus bis tin¬
guitur. qͣndo erga se & proximũ. ex amore
ueritatis animꝰ inflammat᷑. S int̾ hec scien¬
contra praua acta ꝓximoꝵ. quatinꝰ in feruo¬

Expanded text:
intendimus, internae nostrae imaginis maculas viintendimus, internae nostrae imaginis maculas videmus. Videntes autem maculas, in poenitentiae dolore compungimur. Compuncti vero quasi in labro de speculis mulierum lavamur. 11. Est autem valde necessarium ut cum de nobis in compunctione afficimur, etiam commissorum nobis vitam zelemus. Sic ergo nos amaritudo compunctionis afficiat, ut tamen a proximorum custodia non avertat. Quid enim prodest, si, amantes nosmetipsos, relinquamus proximos? Vel quid rursum prodest, si, amantes vel zelantes proximos, relinquamus nosmetipsos? In ornamento quippe tabernaculi bis tinctus coccus offerri praecipitur , ut ante Dei oculos charitas nostra Dei et proximi amore coloretur. Ille autem vere se diligit, qui pure diligit auctorem. Tunc ergo coccus bis tingitur, quando erga se et proximum ex amore veritatis animus inflammatur. 12. Sed inter haec sciencontra prava acta proximorum quatenus in fervo
Abbreviated transcription (Latin):
ostium indesinent̃ excubabant. Specula
qͥppe sunt mulierũ. p̃cepta di. in quibꝰ scẽ
gccliȩ animȩ semꝑ aspiciunt. & si quȩ in
eis sunt feditatis macule dep̾henãt. cogita¬
tionũ uitia corrigunt. & quasi renitentes
uultꝰ uelut ex reddita imagine componunt.
quia dũ p̃ceptis domincis sollert̃ intend̾t
in eis ꝓculdubio. uel qͥd in se celesti uiro
placeat. uel qͥd displiceat agnoscunt. quȩ
quã dui in hac uita sunt. ȩt̃na taberna¬
cula ingredi nequaqu̾a possunt. s tam̃
ad ostiũ tabernaculi mulieres excubant.
quia scẽ animȩ etiã cũ infirmitate adhuc
carnis grauant᷑. amore tam̃ continuo
ingressũ et̃mi introitꝰ obseruant. Moyses gͦ
labrũ sacerdotib de speculis mulierũ fecit.
qͥa lex d̃ĩ lauachrũ compunctionis peccatoꝵ
ñoꝵ maculis exhibet. dũ ea semꝑ ꝑ quȩ sc̃ȩ
anune suꝑno sponso placuer̃t. intuenda no¬
bis celestia p̃cepta p̃bent. Quib si diligent᷑

Expanded text:
ostium indesinenter excubabant. 1501 Specula ostium indesinenter excubabant. 1501 Specula quippe mulierum sunt praecepta Dei, in quibus se sanctae animae semper aspiciueis sunt foeditatis maculae, deprehendunt. Cogitationum vitia corrigunt, et quasi renitentes vultus velut ex reddita imagine componunt; quia dum praeceptis Dominicis solerter intendunt, in eis procul dubio vel quid in se coelesti viro placeat, vel quid displiceat, agnoscunt. Quae quandiu in hac vita sunt, aeternum tabernaculum ingredi nequaquam possunt. Sed tamen ad ostium tabernaculi mulieres excubant, quia sanctae animae etiam cum infirmitate adhuc carnis gravantur, amore tamen continuo ingressum aeterni introitus observant. Moyses ergo labrum sacerdotibus de speculis mulierum fecit: quia lex Dei lavacrum compunctionis peccatorum nostrorum maculis exhibet, dum ea per quae sanctae animae superno sponso placuerunt, intuenda nobis coelestia praecepta praebent. Quibus si diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
inimane uicȩ quȩ sine culpa transire neqͣ¬
qu̾a potest. cotidianas maculas lacrimis la¬
uamus. Tunc autẽ de nobis uere cõpungi¬
mur. si studiose patrũ p̃cedentiũ facta pen¬
semꝰ. ut ex conspecta illoꝵ gła. in nr̃is nobis
oculis nr̃a uita sordescat. Tunc uere com¬
pungim᷑. cũ p̃cepta dĩ studiose ꝑscrutam᷑.
& ꝑ hec ꝓficere ipsi contendimꝰ. ꝑ quȩ iam
ꝓfecisse nouimꝰ quos ueneram᷑. Hinc ẽ enĩ
quod de moysen scͥptũ ẽ. Posuit & labrum
grederent᷑ in scã sc̃õꝵ. que fecit de spsculis
mulierũ: que excubabant in hostio taber¬
naculi. Labrũ quippe eneũ moyses po¬
nit. in quo sacerdotes lauari debeant: &
sc̃a scõꝵ ingredi. quia lex d̃i prius nos laua¬
ri ꝑ compunctionẽ p̃cipit. ut nr̃a immũ¬
dicia ad penetrandã secretoꝵ dĩ mũdiciam
ñ sit indigna. Quẽ labrũ de spsculis mu¬
uerum ꝑhibet factũ. quȩ ad tabernaculi

Expanded text:
humanae vitae, quae sine culpa transire nequhumanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest, quotidianas lacrymis maculas lavamus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut ex conspecta illorum gloria, in nostris nobis oculis nostra vita sordescat. Tunc vere compungimur, cum praecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jam profecisse novimus quos veneramur. Hinc est enim quod de Moyse scriptum est: Posuit et labgrederentur in sancta sanctorum, quod fecit de speculis mulierum quae excubabant in ostio tabernaculi . Labrum quippe aeneum Moyses ponit, in quo sacerdotes lavari debeant et sancta sanctorum ingredi, quia lex Dei prius nos lavari per compunctionem praecipit, ut nostra immunditia ad penetrandam secretorum Dei munditiam non sit indigna. Quod bene labrum de speculis mulierum perhibet factum quae ad tabernaculi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ apłos nobis. Uos estis sal t̾rȩ. Si gͥ sal su¬
mͦ: condire m̃tes fideliũ debemꝰ. Uos gͥ qui
pastores estis: pensate quia dei animalia
pascitis. De quib ꝓfecto animalib d̃o ꝑ psal.¬
mistã di. Anualia tua inhabitabt̃ in ea:
E sepe uidemꝰ. qͦd petra salis brutis animalibꝰ
ponitur: ut eadẽ salis petra lambere debeant
& meliorari. Quasi gͦ int̾ bruta animalia
petra salis: debet ẽẽ sacerdos in ppł̃is. Cura¬
re namq sacerdoti necesse ẽ. que singulis
dicat. unũ quẽq qualit̾ ammoneat. ut qͥsqͥs
sacerdoti iungit᷑. quasi ex salis tactu. eins
uite sapore condiat᷑. Sal & eiñ t̾rȩ ñ sumꝰ. si
corda aucdientiũ ñ condimꝰ. Quod ꝓfecto con¬
dim̃tũ ille ueracit̾ ꝓroximo impendit. qui
p̃dicationis uerbũ ñ subtrahit. Sed tc̃ uere
alis recte p̃dicam̃. si dicta reb ostendimꝰ.
si nos ipsi diumo amore compungim᷑. &.

Expanded text:
os nobis: Vos estis sal terrae . Si ergo sal suos nobis: Vos estis sal terrae . Si ergo sal sumus, condire mentes fidelium debemus. Vos igitur, qui pastores estis, pensate quia Dei animalia pascitis. De quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis brutis animalibus ponitur, ut eamdem salis petram lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet esse sacerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est, quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et
Abbreviated transcription (Latin):
exarata. uident aliqͥd qͦd lugeant de uita
sine pecuma ñ manducat: qͥa discret᷑ pastor
pierogat talentũ calentũ uerbi. ne ad dãp¬
nationẽ suã de ȩccłia stipendium sumat ali¬
m̃ti. Tc̃ eñĩ de t̾ra nr̃a cum pecunia fructus
comedimꝰ. quando sum̃tes eccłiastica subsi¬
dia in p̃dicatione laboram᷑. Precones ñaq
uenturi iudicis sumꝰ. Quis gͦ secuturũ uidice
nunciet. si p̃co tacet: Pro inde confideran¬
dũ nobis ẽ. ut in quantũ ualet quisq in qͣn¬
tũ sufficit: & trorẽ uenturi iudicii: &. dulce¬
dinẽ regni susceptȩ eccł̃ie insinuare conten¬
dat.&. qui una eadẽq exhortationis uoce
ñ sufficit simul cunctos ad monere. debet sin¬
gulos in quantũ ualet instruere. priuatis
locutionib edificare. exhortatione simplici
fructũ in filioꝵ suoꝵ cordib querere. Debe¬
mꝰ ñaq pensare continue qͦd sc̃is apł̃is dr:¬

Expanded text:
exarata, vident aliquid, quod lugeant, de vita exarata, vident aliquid, quod lugeant, de vita sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si plet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus namque pensare continuo quod sanctis apos
Abbreviated transcription (Latin):
huc qͦd ẽ grauius aliquando si ꝑsona in hoc
mũdo potens sit. eius forsitan errata laudan¬
tur. ne si aduerset᷑ ꝑ iracundiam. munus
subtrahat qͦd impendebat. Sed debemꝰ sine
cessatione meminisse. qͦd de quibꝰda in oseȩ¬
scͥptũ ẽ. Peccata ppłi mei comeadt. Cur
autẽ peccata ppłi comedere dicunt᷑. nͥ quia
peccata delinquentiũ fouent. ne tempo¬
ralia stipendia amittant: Sed & nos qui
ex oblationib fideliũ uinimꝰ. qͥs illi ꝓ suis
peccatis obtulert̃. si comedimꝰ & tacemꝰ:
eoꝵ ꝓculdubio peccata manducamꝰ. Pen¬
semꝰ gͦ cuiꝰ sic apud dm̃ cruninis. peccato¬
rũ p̃cium manducare. &. nichil contͣ pec¬
cata peccantiũ agere. Audiamꝰ qͥd beati i ob
suũ clamat. quando contͣ pastorẽ suũ iuste
eccłia murmurat. Cuiꝰ etiã sulci deflent:
si corda audientiũ quȩ a p̃cedentib st̃ patri
b p̾dicationis uoce & iugore r̃uectionis

Expanded text:
huc quod est gravius aliquando si persona in hoc huc quod est gravius aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus subtrahat quod impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est: Peccata Populi mei comedent . Cur aupeccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant. Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro suis peccatis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Dominum criminis peccatorum pretium comedere, et nihil contra peccatasuum clamat, quando contra pastorem suum iuste ecclesia murmurat. Cuius etiam sulci deflent, si corda audientium, quae praecedentium sunt patrum praedicationis voce et vigore invectionis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dr. ꝑ eadẽ dicta ñ ipse sed dñs ametur.
uel iccirco t̾rena stipendia in p̃dicatione con-¬
sequit᷑. ne ap̃dicationis uoce ꝑ indigentiã
lassetur. huic ꝓculdubio ad recipienda mer¬
cede nichil obstat in patria: qͥa sumptꝰ sump¬
sit in uia.S qͥd nos qͦd tam̃ dicere sine dolo
re ñ possu᷑. qͥd nos opastores agimꝰ. qui &¬
mercede consequim᷑. &. tam̃ oꝑarii nequaqͣ.
sumꝰ: Fructꝰ qͥppe sc̃ȩ eccliȩ instipendio coti¬
diano ꝑcipimꝰ. s tam̃ ꝓ ęt̾na ecclia minime
in p̃ddicatione laboram᷑. Pensemꝰ cuiꝰ damp¬
nationis fit. sine labore hic ꝑcipere mercedẽ
laboris. Ecce ex oblatione fideliũ uiuimꝰ. s
nũqͥd ꝓ ammnab fideliũ laboramꝰ: Illa m¬
peccatis suis fideles obtuler̾t. nec tam̃ contͣ
peccata eacde. uel orationis studio. uel p̃di¬
cationis ut dignũ ẽ insudam᷑. Uix ꝓ culpa
stia quẽpum aꝑta uoce rep̃hendimꝰ. & ad¬

Expanded text:
quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. 8. Sed quid nos quod tamen sine dolore dicere non possum quid nos, o Pastores, agimus, qui mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramus? Illa ipeccatis suis fideles obtulerunt; nec tamen contra eadem peccata vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus. Et ad
Abbreviated transcription (Latin):
semminauimꝰ magnũ ẽ si ur̃a carnalia meta¬
mꝰ: Eit notandum qͦd subdit᷑. diguꝰ ẽ oꝑa¬
rius mercede sua. quia iam de mercede sin
oꝑis sunt ipsa alim̃ta sustentationis. ut
hic merces de labore p̾dicationis inchoet᷑:
quȩ illic de ueritatis uisione ꝑficitur. Qua
in re considerandũ ẽ. qͦd uni nr̃d operi. due
mercedes debent᷑. una in uia. altera in patria.
Una quȩ nos in labore sustentat: alia quȩ nos
in resurrectione remunerat. Merces itaq quȩ
in p̾senti recipitur. hoc in nobis debet agere.
ut ad sequentem mercedẽ robustus tendat᷑.
Uerus gͦ quisq p̃dicatur non ido p̃dicare debet:
ut in hoc tempore mercede recipiat. sed ideo
mercede recipere. ut p̃dicare subsistat. Qͥs qͥs
namq id̾o p̃dicat. ut hic uel laudis uel mu¬
neris mercedẽ recipiat. ęt̾na ꝓculdubio mer¬
cede se priuat. Qu: sqͥs uero ꝓ eis quȩ dicit
id̾o placere hominib appetit: ut dũ placet

Expanded text:
seminavimus, magnum est si vestra carnalia metaseminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet
Abbreviated transcription (Latin):
escet suꝑ illam pax ur̃a. Sin autẽ ad uos reuer¬
tet᷑. Pax quȩ ab ore p̃dicatoris offert᷑. aut reqͥ¬
escit in domo. si in ea filius pacis fuerit. aut
ad eundẽ p̃dicatorẽ reuertet᷑. quia aut erit
quisq p̾destinat᷑ ad uicã. & cȩleste uerbũ
sequit᷑ qͦd audit. aut si nullus audire uolue¬
rit. ipse p̃dicator. sinc fructu ñ erit. quia ad
eũ puxx reuertet᷑. qm̃ ei a dño ꝓ labore sui oꝑis¬
recompensat᷑. Ecce autẽ qͥ perã & sacculum
portare phibuit: sumptꝰ & alim̃ta ex radem
p̃dicatione concedit. Nam sequit᷑: In eaddem
autẽ domo manete: edentes & bibentes quȩ
apud illos sunt. Dignus ẽ enĩ operarius
mercede sua.Si pax nr̃a recipit᷑. dignũ ẽ ut
in eadẽ domo maneamꝰ. edentes & bibenteᷤᷤ
quȩ apud illos sunt. ut ab eis t̾rena stipen¬
dia consequam̃. quib p̃mia patriȩ cȩlestis
offerimꝰ. Unde etiam paulus hȩc ipsa ꝓ mi¬
nimo suscipiens dic̃. Si nos uobis spiritalia

Expanded text:
super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea filius pacis fuerit, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertitur, quoniam ei a Domino pro abore sui orecompensatur. Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit. Nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ribili. int̾ angłoꝵ atq archangłoꝵ choros
uidebit᷑. in illo tanto examine electoꝵ om¬
niũ. & reꝑboꝵ multitudo deducit᷑. & unꝰ¬
qͥsq qͥd sit oꝑatus ostenditur. Ibi petrus cũ
iudea conuersa:. qua post se traxit apparebit.
ibi paulus conuersũ ut ita dixerim mun¬
dum ducens. ibi andreas post se achaiam.
iohannes asiam. thomas incdiam. in conspec¬
tu sui regis conuersam ducit: ibi om̃s dm̃ci
gregis arietes cum animaꝵ lucris apparebt.
qui sc̃ĩs suis p̃dicationib do post se subditũ
gregem trahunt. Cũ gͥ tot pastores cũ gre
gib suis ante et̃ni pastoris oculos uenerint
qͥd nos miseri tt̃ dicturi sumꝰ. qui ad dñ nr̃m
post negotium uacui redimꝰ. qͥ pastoꝵ nom̃
habuimꝰ. &. oues quas ex nutrim̃to nr̃o debe¬
amꝰ ostendere ñ habemꝰ: Hic pastores uoca¬
ti sumꝰ. & ibi gregem ñ ducimꝰ: Sed nũqͥd¬
Nullomͦ. Nam ipse eas sicut ꝑ ꝓpħam pollici¬

Expanded text:
terribili, inter angelorum atque archangelorum choros terribili, inter angelorum atque archangelorum choros videbitur. In illo tanto examine electorum omnium et reproborum multitudo deducetur, et unusquisque quid sit operatus ostendetur. Ibi Petrus cum Judaea conversa, quam post se traxit, apparebit. Ibi Paulus conversum, ut ita dixerim, mundum ducens. Ibi Andreas post se Achaiam, ibi Joannes Asiam, Thomas Indiam, in conspectum sui regis conversam ducet. Ibi omnes dominici gregis arietes cum animarum lucris apparebunt, qui sanctis suis praedicationibus Deo post se subditum ggibus suis ante aeterni Pastoris oculos venerint, quid nos miseri dicturi sumus, qui ad Dominum nostrum post negotium, vacui redimus, qui pastoris nomen habuimus, et oves quas ex nutrimento nostro debeamus ostendere non habemus? Hic pastores vocati sumus, et ibi gregem non ducimus. Nullo modo; nam ipse eas, sicut per prophetam pollici
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sc̃ẽ usu cessamꝰ. sal infatuatũ ẽ. condi¬
ri ñ ualet cibus di. atq iccirco ab auctore ñ
sumit᷑. quia exigente fatuitate nr̃a minime
conditur. Pensemꝰ gͦ qͥ ũqu̾a ꝑ lingũa nr̃am
conuersi. qui de ꝑuerso suo oꝑe nr̃a increpati¬
one correpti penitentiã egerunt. qͥs luxuriã
ex ña eruditione deseruit. qͥs auariciã. qͥs
suꝑbiam declinauit: Pensemꝰ qͦd lucrum
deo fecimꝰ. nos accepto talento ab eo. ad ne¬
gotium missi sumꝰ. E enĩ dic̃. negociamim
dũ uenio. Ecce iam uenit. ecce de nr̃o nego¬
tio kichrũ requirit. Quale enĩ animaꝵ lu¬
crũ de nr̃a negotiatione monstrabimꝰ: Qt
eiꝰ conspectui animaꝵ manipulos de p̃dica¬
tionis nr̃ȩ segete in laturi sumꝰ: Ponamꝰ
ante oculos nr̃os illũ tantȩ districtionis diẽ
quo uidex ueniet: &. rationẽ cũ seruis quibꝰ
talenta tradidit ponet. Ecce in maiestate

Expanded text:
tionis sanctae usu cessamus, sal infatuatum est; conditionis sanctae usu cessamus, sal infatuatum est; condire non valet cibum Dei, et idcirco ab auctore non sumitur, quia exigente fatuitate nostra, minime conditur. Pensemus ergo qui unquam per linguam nostram conversi, qui de perverso suo opere nostra increpatione correcti, poeniteex nostra eruditione deseruit, quis avaritiam, quis superbiam declinavit? Pensemus quod lucrum Deo fecimus nos, qui, accepto talento, ab eo ad negotium missi sumus. Etenim dicit: Negotiamini dum venio . Ecce jam venit, ecce de nostro negotio lucrum requirit. Quale ei animarum lucrum de nostra negotiatione monstrabimus? Quot ejus conspectui animarum manipulos de praedicationis nostrae segete illaturi sumus? 17. Ponamus ante oculos nostros illum tantae districtionis diem, quo judex veniet, et rationem cum servis suis, quibus talenta credidit ponet . Ecce in majestate