comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentarius aput om̃s ordiues grõsus pis¬
catores ad se cõuocauit et ab eis petunt
ut añ suos ortulos die postera piscarent᷑
dixit q quid eos facere uellet. Ad cena
tempore ueiit canius. Opipare a pichi
los multicudo pro se quisq quos coperat
afferelat. Aute pedes pythi pisces abia¬
ille quid miou. Inquit hoc loco est. Sira¬
cusis quicꝙͣ est pisciĩ hic aquatio. hac
uilla isti carere nõ possunt. Incensus
camius cupiditate contendit a pichio
ut uenderet grauate isse pͥmo. quid mła
Impetiat euut ho cupidus ⁊ locuplex
tanti quãti pithius uoluit ⁊ eunt instra

Expanded text:
argentarius apud omnes ordines gratiosus, pisargentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit et ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque, quid eos facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio los multitudo; pro se quisque, quod ceperat, afferebat, ante pedes Pythi pisces abic cumbarum? Et ille: Quid mirum? inquit, hoc loco est Syracusis quicquid est piscium, hic aquatio, hac villa isti carere non possunt. Incensus Canius cupiditate contendit a Pythio, ut venderet; gravate ille primo; quid multa? impetrat. Emit homo cupidus et locuples tanti, quanti Pyt
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor celare emptorem debuisset, ue
id sare. Hoc aut celandi genus quale sit et
cuiꝰ hoĩs quis nõ uidet. Certe uo apti nõ
suplias est. non ingenui no iusti. nõ uiri
uoni. uerfuti potius. obscuri astuti falla¬
alia plura nõne ĩntile ẽ uitiors subire
noĩa. Q si uitupandi qui reticuerũt qd
de hus existimandum est qui oroins ua¬
nitate adhibuerunt . E. canius eques ro¬
manus nec infacetus ⁊ sacis lratus cũ se
siracusas ociandi ut ip̃e dic̾e solebat non
negocandi cã conculiss dictabat ortulos
aliquos eniere uelle quo iuntare amico
et se oblectare sine inẽpellatoribz possi. qd
cũ percrebuiss pitius ei quidez dixit qͥ¬
argentariã faceret siracusis uenałes qͥd
ortos se nõ habere sz liceret uticanio si
uellet ut suis. ⁊ sumil ad cenã hoiemi
ortos inuitauit in posterum diem cũ il¬
le promisiss. tuz pichius ut qui eciã ar

Expanded text:
venditor celare emptores debuisse. Nequvenditor celare emptores debuisse. Nequid scire. Hoc autem celandi genus quale sit et cuius hominis, quis non videt? Certe non aperti, non simplicis, non ingenui, non iusti, non viri boni, versuti potius, obscuri, astuti, falla. Haec tot et alia plura nonne inutile est vitiorum subire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset. Quod cum percrebruisset, Pythius ei quidam, qui argentariam faceret Syracusis, venales quidem se hortos non habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut
Abbreviated transcription (Latin):
re qd atheuis exxcrationib pu ͣ  sauctuu est.
Si hoc est emptorem pag ruere et per erro¬
rem in maximaz frandez incurr̃e plus
eciam est ꝙͣ uiam nõ monstrare. Naz est
scienter in errorem alterum inducere.
diogenes contra. Non te enie coegit qui
te ortatus quidez est. Ille quod nõ pla¬
cebat proscuipsit. tu quod placebat enu¬
si ilsa noc bona est nec edificata rõne. ml¬
to minus ig̃o qui doniũ nõ landauit.
ub enĩ iudiciũ empcoris est ibi fraus
onme prestandum est. quod dcm̃ ẽ id
prestandum putas. Quid aũt est stul¬
aius ꝙ uenditores ens res quã uendãt
uicia nariare. Quid tam absurdum ã¬
ꝙͣ si dñi iussu preco ita predicet donnun
pestilantez uendo. Sie ergo in quibus dã
causis dubus ex alr̾a parte defendicur
honestas ex altera ita de utilitate dici¬
tuo ut id quod utile iideatur nõ modo
facere honestum sit S eciã nõ fac̾e tur¬
pe. hec est illa que uidetur utiliũ fieri
frumentartus ille ihodiuus nec hit edm̃

Expanded text:
re quod Athenis exsecrationibus publicis fancitum est si hoc non est, emptorem pati ruere. et per errorem in maximam fraudem incurrere? plus etiam est, quam viam non monstrare. nam est scientem, in errorem alterum, inducere. Diogenes contra: Num te emere coegit, qui ne hortatus quidem est? ille, quod non placebat, proscripsit: tu, quod placebat, emisi illa nec bona est, nec aedificata ratione, multo minus, qui domum non laudarunt. ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus omne praestandum est, quod dictum non est, id praestandum putas? Quid vero est stultius quam venditorem eius rei, quam vendat, vitia narrare? quid autem tam absurdum, quam si domini iussu ita praeco praedicet: 'Domum pestilentem vendo'? Sic ergo in quibusdam causis dubiis ex altera parte defenditur honestas, ex altera ita de utilitate dicitur, ut id, quod utile videatur, non modo facere honestum sit, sed etiam non facere turpe. Haec est illa, quae videtur utilium fieri frumentarius ille Rhodios nec hic aedium
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝙ sciã ille inquit. S hic piscari nulli
collecca ⁊ familiaris meus protulerat
de dolo malo formulas. In quib ipis cũ
ex eo quereretur quid eẽt dosus malus
rspondebat cũ oẽtaliquid simulatu aliud
accui. Hoc quidez sane luculente ut ab
honñe pito diffuuiendi. Cago ⁊ pichius
et om̃s aliud agentes aliud sumulan¬
tes pfidi improbi maliciosi sunt. Nul¬
uiciis inquinatu. Q si aquiliaua dissi¬
nitio uera ẽ. ex onii uita sumilatio dis¬
suuulacioq collenda est. Ita ut nec emiat
melius nec ut uendat quicquã sum

Expanded text:
 inquit ille: sed hic piscari nulli collega et familiarismeus, protulerat de dolo malo formulas. In quibus ipsis. cum ex eo quaereretur; quid esset dolus malus? respondebat, cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculenter, ut ab homine perito definiendi. Ergo et Pythius, et omnes aliud agentes, aliud simulantes, perfidi, mprobi, malitiosi sunt. nulvitiis inquinatum. Quodsi Aquiliana definitio vera est, ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est. Ita, nec ut emat melius nec ut vendat, quicquam sim
Abbreviated transcription (Latin):
iratus missus ẽ ad senatũ ut nͥ reddi¬
ti eẽut penis captin nobiles quidem
rediret ip̃e cartaginẽ. Is cũ romã ue¬
nass utilitas spem uidebat. s eã ut res
declarat falsai iudicauit q̃ erat talis
man̾e in prĩa. Esse doui sue cũ uxs¬

Expanded text:
iuratus missus est ad senatum, ut, nisi redditi essent Penis captivi nobiles quidam, rediret ipse Kartaginem. Is, cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit. Quae erat talis: Manere in patria, esse cum uxo
Abbreviated transcription (Latin):
utilitate a dignitate se iĩxit armis cũ
hoste certare an uenems. OSuigulis cũ ĩ¬
perium expetendum est scelus absit ĩ quo
nõ pt̃ eẽ głia. Smi ip̃e opes expetunt᷑. quo¬
quomiͦ nõ poterunt ẽẽ utiles cuz infainia
Non igit̾ utilis illa. l. philippi. Q. filii¬
snĩa. quas ciuitates . l. silla pecuia accep¬
ta exsenatus auctoritate liberass. ut he
rursus ueccigales eent. neq his pecina
quã pro libertate dederant redderemꝰ
ei ⁊ senatus assensus est. Turpe est mi¬
perio. piratars enĩ melior fides ꝙͣ senata.
Et aucta nectigalia utile igr̃ quousq an¬
sit. Pocest aut illi impio quod deb ful
tum ẽẽ ⁊ beniuolencia sociorum utile cẽ odi¬
um  infama. Ego eciã cũ catone sepe di
ulicams negare ⁊ multa socuis, cũ ĩ hos
bñfici eẽ debemus. cũ illis sit agere ut
ordinũ ꝯmuctio ad salutem rei.p. perti¬
nebat. Male eciã curio cũ cam craspada¬

Expanded text:
utilitatem a dignitate seiunxit, armis cum utilitatem a dignitate seiunxit, armis cum hoste certare an venenis? Si gloriae causa imperium expetendum est, scelus absit, in quo non potest esse gloria; sin ipsae opes expetuntur quoquo modo, non poterunt utiles esse cum infamia. Non igitur utilis illa L. Philippi Q. f. sententia, quas civitates L. Sulla pecunia accepta ex senatus consulto liberavisset, ut eae rursus vectigales essent neque iis pecuniam, quam pro libertate dederant, redderemus. Ei senatus est assensus. Turpe imperio! piratarum enim melior fides quam senatus. At aucta vectigalia, utile igitur. Quousque aum? potest autem ulli imperio, quod gloria tum esse et benivolentia sociorum, utile esse odium et infamia? Ego etiam cum Catone meo saepe disblicanis negare, multa sociis, cum in hos benefici esse deberemus, cum illis sic agere, ut ordinum coniunctio ad salutem rei publicae pertinebat. Male etiam Curio, cum causam Transpada
Abbreviated transcription (Latin):
modo siberam. S eciã gentib imꝑantem
ẜure sibi coegiss. hunc tu quas cõsciẽ
labes in aĩo censes habuisse ⁊ que ulce
quia pleua sunt dedecoris ac trupitudi¬
ius satis psuasum eẽ debet nchil eẽ ut¬
le quod non honestum sit quãquã id
consule iterun ⁊ a senatu nro indica¬
cui est. Cuz eñ rex pius pplo Ro.
cum rege generoso ac potente certainẽ eẽt¬
profuga ab eo uenit in castra fabricii ei¬
q est pollicitus si premiũ sibi proposuis
dicurum et eum ueneno necaturũ. hunc
fabritius reducendum curauit ad piriui.
at qui si spẽm utilitatis opinionẽq queri¬
mus magnũ illud bellum profuga unnu ᷤ
et itrauem aduersanum impii substuliss
S magnũ dedecus ⁊ flagitium quo cum
laudis certamẽ fuiss eui nõ uirtute sed
scelere supatum. uisum igo utilius uel fa¬
bricio qui talis in hac urbe fuit qualis au¬
stodes athenis uł senatui nrõ qui nuĩquã

Expanded text:
modo liberam, sed etiam gentibus imperantem modo liberam, sed etiam gentibus imperantem servire sibi coëgisset? Hunc tu quas conscientiae labes in animo censes habuisse, quae vulnequia plena sunt dedecoris, acturpitudinis; satis persuasum esse debet, nihil esse utile, quod non honestum sit. Quamquam idConsule iterum, et a Senatu nostro iudicatum est. cum enim Rex Pyrrhus Pop. Rom. cum rege generoso ac potenti, perfuga ab eo venit in castra Fabrici eique est pollicitus, si praemium sibi proposuissditurum et eum veneno necaturum. Hunc Fabricius reducendum curavit ad Pyrrhum, Atqui, si speciem utilitatis opinionemque quaerimus, magnum illud bellum perfuga unus et gravem adversarium imperii sustulisset, sed magnum dedecus et flagitium, quicum laudis certamen fuisset, eum non virtute, sed scelere superatum. Utrum igitur utilius vel Fabricio, qui talis in hac urbe, qualis Aristides Athenis, fuit, vel senatui nostro, qui numquam
Abbreviated transcription (Latin):
te que libera fuit. queqz ẽẽ debeat ⁊ ix¬
gnare s ei qui fac̾e possit ẽẽ utile qua
hunc obirgacõe aut quo pocius conui¬
tio a tanto errore conetur euellere. P¬
test eñ dii ĩmortales anꝙͣ eẽ utile feti¬
dissimũ ⁊ tet̾rimũ parutidiũ patrie.¬
Quanis is qui eo se astuixert ab opp̾ssis¬
ciuib pareus noĩetur. HIonestate igr̃ diligẽ¬
da utilitas est et quide sic ut hec duo uer¬
maior utilitas ꝙͣ reguãdi oẽ possit. Sic¬
nichil contra untilius ei qui id inuste
cõseꝯutus sit inuenio. cu ad uenitatem
cepi reuocare rõnem. possunt eui cuiꝙͣ de
uciles angores soliatudines diurin noc¬
turmi q metus ⁊ uita insidiaꝵ ⁊ pericu¬
loꝵ plenissiã. Multi unqui atq infide¬
les regno panci bom sunt inquit accius
at cui regno quod a tantalo et pelope ꝑ¬
ditum iure obimebatur. Na qnͣto plu¬
res cesan ⁊ regi putas qui excitum ppli¬

Expanded text:
te, quae libera fuerit quaeque esse debeat, rete, quae libera fuerit quaeque esse debeat, regnare, sed ei, qui id facere possit, esse utile, qua hunc obiurgatione aut quo potius convicio a tanto errore coner avellere? Potest enim, di immortales! cuiquam esse utile foedissimum et taeterrimum parricidium patriquamviseo, qui se obstrinxerit, ab oppressbus parens nominetur. Honestate igitur dirigenda utilitas est: et quidem sic, ut haec duo vermaior utilitas, quam regnandi esse possit? nihil contrainutilius ei, qui id iniuste consecutus sit, invenio, cum ad veritatem coepi revocare rationem. Possunt enim, cuiquam esse utiles angores, sollicitudines, diurni et nocturni metus, vita insidiatum periculorumque plenissima? multi iniqui atque infideles regno, pavei boni sunt, inquit Attius: at cui regno? quod a Tantalo et Pelope proditum iure obtinebatur. Nam quanto plures ei Regi putas, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
incerest utium ex honime si quis con¬
uertat in belluatii an homis figuua ⁊̃¬
mauitate gerat bellue. Quid qui ouña rec¬
ta et honesta negligunt dumodo potẽcia
consequantur. Non iddez facuit qd cesar
is qui etiã eum generuz habere uolint
cuiꝰ ip̃a audacia potens eet. utile ei uide¬
batur płuũ posse altenus iuuida. id ꝙ
iniustum in patria. et ꝙ̃ tuipe ee nõ uide¬
bat. Ipe aũt socer semp in ore grecos uersus
de phenissis habebat quos dicã ut potero
incondite fortasse. s tũ ut res possit ĩtel¬
ligi. Naz si molandum est ius regnãdi
gracia molandũ est. alus reb pietate
colas. Capitalis etheodes uł potuus en¬
fu̾it exceperit. Quid igit᷑ minuta colłi¬
gumnꝰ hereditates m̾caturas uendicões
fecerit. hanc cupiditatẽ si honestã qui ᷤ
dixert eẽ amens e. probat elñ legum
et libertatis interitu earũq oppressionẽ
tecrã detestabilẽ gloriosam putati Cem
aut̃ fatetur honestum nõ ee in ea cũita¬

Expanded text:
interest, utrum ex homine se convertat quis in belluam, an in hominis figuta immanitatem gerat belluae? Quid? qui omnia recta et honestanegligunt, dummodo potentiam consequantur, nonne idem faciunt, quod is, qui etiam socerum habere voluit eum, cuius ipse audacia potens esset? Utile ei videbatur plurimum posse alterius invidia; id quam iniustum in patriam et quam turpe esset, non videbat. Ipse autem socer in ore semper Graecos versus de Phoenissis habebat, quos dicam, ut potero, incondite fortasse, sed tamen, ut res possit intellegi: Nam sí violandum est Iús, regnandi grátia Violándum est; aliis rébus pietatém colas. Capitalis Eteocles vel potius Euriissimum fuerit, exceperit! Quid igitur minuta colligimus, hereditates, mercaturas, venditiones fecerit! Hanc cupiditatem si honestam quis esse dicit, amens est; probat enim legum et libertatis interitum earumque oppressionem taetram et detestabilem gloriosam putat. Qui autem fatetur honestum non esse in ea civita
Abbreviated transcription (Latin):
at utile ut auiquis fortasse dixent reg̃¬
re ⁊ ytate mu̾e ociose cu parentib cũ
uxore cũ filio. ullum te decus in cotidia¬
uis laborib et penculis cuz hac tianquil¬
litate conferendu putas . Sico uo̾ istã

Expanded text:
at utile, ut aliquis fortasse dixerit, regnat utile, ut aliquis fortasse dixerit, regnare et Ithacae vivere otiose cum parentibus, cum uxore, cum filio. Ullum tu decus in cotidianis laboribus et periculis cum hac tranquillitate conferendum putas? Ego vero istam
Abbreviated transcription (Latin):
posuent apud te. repetat insams. red¬
dere sit pccm̃/ officium non reddere. Que
si is qui apud te peciuaz deposuent bel¬
lum inferat pacrie reddas ne deposituz.
non credo. facies enĩ contra reni .p. que
uesta ua uidentur ẽẽ temporib fuunt no hone¬
sta. facere prouussa. stare cõuentis reddere de¬
posita conuitata utilitate siunt no honesta.
aAt de his quidez que uidentur ee utilitates
contra iusticiã sumilacõe prudentie satis ar¬
qui a iiiiͣ. fontib honestatis primo
quide quã uult iucari malicia. Itẽq
de iusticia que semp ẽ utilis disputatum
est. Nelique sunt due ꝑtes honestatis
quar altera eũ excellentis magnitudi¬
ne ⁊ prestantia ceruitur. altera ĩ cõfor¬
tie utise uidebatur ulixi. ut quida poe¬
te tragici prodiderunt. Naz apud ho¬
nulla suspitio est s insimuilant eũ tra¬
gidie siuuilacõe insane milia subter¬
fugere uoluisse. Non honestum consiliũ

Expanded text:
posuerit, repetat insaniens, redposuerit, repetat insaniens, reddere peccatum sit, officium non reddere. Quid? si is, qui apud te pecuniam deposuerit, bellum inferat patriae, reddasne depositum? Non credo; facias enim contra rem publicam,nesta natura videntur esse, temporibus fiunt non honesta; facere promissa, stare conventis, reddere deposita commutata utilitate fiunt non honesta. Ac de iis quidem, quae videntur esse utilitates contra iustitiam simulatione prudentiae, satis arfontibus honestatis primo quidem, quam vult imitari malitia, itemque de iustitia, quae semper est utilis, disputatum est. Reliquae sunt duae partes honestatis, quarum altera in animi excellentis magnitudine et praestantia cernitur, altera in confortiae. Utile videbatur Ulixi, ut quidem poëtae tragici prodiderunt nam apud Honulla suspicio est, sed insimulant eum tragoediae simulatione insaniae militiam subterfugere voluisse. Non honestum consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
c ue illa quidez
promissa ẜuanda sunt que nõ sunt
hĩs ipĩs utilia quib ea promiseris. Sol
fetonti filio ut redeamus ad fabulas fac¬
turum se ẽẽ dixit quicꝙͣ optass. optau ͭ
ut curru prĩs tolleretur. Sublatus est.
At acq insanus qua ꝑte consticit ictu ful¬
minis flagiauit. quãto meliꝰ fuerat in
hoc promissum prĩs nõ eẽ ẜuatũ. Quid
quod theseus exegit promssum a neptu¬
no. cui cũ quatuor optiones neptũmis
dediss optauit interitũ ypolitr filii sii.
cũ is pri suspectus eẽt de nou̾ca. quo op¬
tato impetrato. Theseus in maxinus fu¬
it luctib. Quid agauienõ. cuz deuoiuss
diaue. quod in suo regno pulcheirunum
natum eẽt illo anno ĩmolaret. Epugem¬
am qua nichil erat quidez eo anno natũ
pulchrius. Promissum potius nõ faci¬
endum ꝙͣ tam tetium facinus admitte¬
dum fait. Sicgo ⁊ promissa non facienda
non nũꝙͣ. neq semꝑ deposita sunt red.¬
denda. Ei gladium qui sana mente de¬

Expanded text:
c ne illa quidem promissa servanda sunt, quae non sunt iis ipsis utilia, quibus illa promiseris. Sol Phaëthonti filio, ut redeamus ad fabulas, facturum se esse dixit, quicquid optasset; optavit, ut in currum patris tolleretur; sublatus est. Atque is, ante quam constitit, ictu fulminis deflagravit. Quanto melius fuerat in hoc promissum patris non esse servatum! Quid, quod Theseus exegit promissum a Neptuno? cui cum tres optationes Neptunus dedisset, optavit interitum Hippolyti filii, cum is patri suspectus esset de noverca; quo optato impetrato Theseus in maximis fuit luctibus. Quid, quod Agamemnon cum devovisset Dianae, quod in suo regno pulcherrimum natum esset illo anno, immolavit Iphigeniam, qua nihil erat eo quidem anno natum pulchrius? Promissum potius non faciendum quam tam taetrum facinus admittendum fuit. Ergo et promissa non facienda non numquam, neque semper deposita reddenda. Si gladium qui
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cum proposuerat ualde utile uideba¬
tus. S omi regula una est quã tibi cu¬
pio ẽẽ notissimã aut illud quod utile ui¬
aut illum. m. uiiuini bonũ iudicare aut
habere. Explica atq excute incelligen
tiam ut uideas que sit in ea spẽs forma
et nono boni uni. Cadit igr in bonũ ui¬
rum mentiri emolument sui cã trami¬
nai preripere, fallere. Nich il profecto
minus. Est ur̃o ulla res tanta. aut com¬
modum ullum tam expetendum ut ui¬
ri bom et splendorem et nomẽ auuctas
guid est quod afferre tancũ huilicas¬

Expanded text:
um proposuerat, valde utile videbatur. Sed omnium una regula est, quam tibi cupio esse notissimam, aut illud, quod utile viaut ilium Marium virum bonum iudicare aut hunc? Explica atque excute intellegentiam tuam, ut videas, quae sit in ea species forma et notio viri boni. Cadit ergo in virum bonum mentiri emolumenti sui causa, criminari, praeripere, fallere? Nihil profecto minus. Est ergo ulla res tanti aut commodum ullum tam expetendum, ut viri boni et splendorem et nomen amittas? Quid est, quod afferre tantum
Abbreviated transcription (Latin):
michi uidetur. Et q̃ sit int̾ eos phos quos
pretores solent edicere ẜuanda sunt. Gi
quis medicamentũ alicui dedent ad aquã
int̾ cute. pepigeritq si es medicamento
sauus factus sit ne illo medicamento un
incident in eunde morbũ nec ab eo que¬
cũ pepicgerat impetret ut item eo uti lice
at quid faciendũ sit cu sit is in huanus
qui non concedat nec ei quicꝙͣ fiat iniurie
uite ⁊ saluti cõsulenduz. Quid si sapiens
rogatus sit ab eo qui eum heredez faciat
cuz eitestõ sextercium miles relos relinq̃¬
tur. ut anteꝙͣ hereditatez adeat luce palã
in foro saltet. id q se facturũ promisert
ꝙ alit̾ heredez eũ scipturus ille nõ ẽẽt
faciat qd ꝓmisit ille n ͨ ne. Proursisse uolet
et iõ arbitior fuisse grauitatis qm̃ ꝑmisit
si saltare ĩ foro cupe duc henestius men¬
cietur si ex hereditate nichil cepit nͥ forte

Expanded text:
mihi videatur, et quae sit inter eos philosophos, quosmihi videatur, et quae sit inter eos philosophos, quospraetores solent, FACTA SINT. Si quis medicamentum cuipiam dederit ad aquam intercutem pepigeritque, si eo medicamento sanus factus esset, ne illo medicamento umqincident in eundem morbum nec ab eo, quicumpepigerat, impetret,ut iterum eo liccat uti, quid faciendum sit. Cum sit is inhumanus, qui non concedat, nec ei quicquam fiat iniuriae, vitae et saluti consulendum. Quid? si qui sapiens rogatus sit ab eo, qui eum heredem faciat, cum ei testamento sestertium milies relinquatur, ut, ante quam hereditatem adeat, luce palam in foro saltet, idque se facturum promiserit, quod aliter heredem eum scripturus ille non esset, faciat, quod promiserit, necne? Promisisse nollem et id arbitror fuisse gravitatis; quoniam promisit, si saltare in foro turpe ducet, honestius mentietur, si ex hereditate nihil cepe
Abbreviated transcription (Latin):
expilet. cuniculos q acat ad eraru. iu¬
dicet ne magratib id filius uefas id qui
in parentes. Quid si tyrannde occupaie
si prĩam prodere conabitur pater silebit¬
ne filius ymo uero obsecrabit prem ne id
faciat si nchil proficiat. accusabit. Mma
spectabit. pacuẽ salute añponet saluti
prĩs. Querit eciã si sapiens adulterinos
nuuĩmos acceperit imprudens pro bonis
cũ id restient soluturus ne sit eos sicut de¬
beat pro bonis. Dicigenes ait sic. Antipr̃
negat. cui potius assentior qui uenenuz
fugiat uendat sciens. debeat ne dic̾e uõ
necce putat diogenes. ancipat᷑ uni bom
stoicors. In mancipio uendendo dicenda¬
sia. que insi dixeris redibeatur mãcipiũ
iure cunsi. S hec mendacez ẽẽ aleatorem
furez. ebriosus alteri dicenda indentur al¬
ten non dicenda. Si quis aucũ uendens
auricaltũ se putat uendere in dicet ue ei
uir bonus aurũ illud ẽẽ. an eniat deuarie
quod sit nulleuariũ. ꝑspiciuĩ ia ẽ ⁊ quide

Expanded text:
expilet, cuniculos agat ad aerarium, indicetne id magistratibus filius? Nefas id quidin parentes. Quid? si tyrannidem occupare, si patriam prodere conabitur pater, silebitne filius? Immo vero obsecrabit patrem, ne id faciat. Si nihil proficiet, accusabit, minatriae res spectabit, patriae salutem anteponet saluti patris. Quaerit etiam, si sapiens adulterinos nummos acceperit imprudens pro bonis, cum id rescierit, soluturusne sit eos, si cui debeat, pro bonis. Diogenes ait, Antipater negat, cui potius assentior. Qui vinum fugiens vendat sciens, debeatne dicere. Non necesse putat Diogenes, Antipater viri boni Stoicorum. In mancipio vendendo dicenda nisi dixeris, redhibeatur mancipium iure civili, sed haec, mendacem esse, aleatorem, furacem, ebriosum? Alteri dicenda videntur, alteri non videntur. Si quis aurum vendens orichalcum se putet vendere, indicetne ei vir bonus aurum illud esse an emat denario, quod sit mille denarium? Perspictum est iam, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
situm fuãt solus edixit ⁊ ea res si queuis ma¬
ino ei fuit honori. dm̃ib eni uicis statue ⁊
ad eas chus ⁊ cerei. quid multa. Nemo
q̃ conturbant in deliberatione nõ nũꝙͣ
cum id ecia quo uiolatur equitas nõn

Expanded text:
situm fuerat, solus edixit. Et ea res, si quaeris, ei magno honori fuit; omnibus vicis statuae, ad eas tus, cerei; quid multa? nemo quae conturbent in deliberatione non numquam, cum id, in quo vio
Abbreviated transcription (Latin):
ne quo uret instituit. Que palamedi
perspicax prudencia istuis ꝑcepiss ma¬
liciosam audaciam fide saciãta ns per¬
pecuo falleret. Illi uero non modo cũ ho¬
stib uerũ eciã cũ fluctib id quod fecit
dunicare melius ꝙͣ deserere cõsenciẽ¬
tem gram ad bellum barbaus infere¬
du S obiuictamꝰ fabulas ⁊ externa

Expanded text:
né coiret, ínstitit. Quodní Palamedi pérspicax prudéntia Istíus percepset málitiosam audáciam, Fidé sacratae iús perpetuo fálleret. Illi vero non modo cum hostibus, verum etiam cum fluctibus, id quod fecit, dimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellum barbaris inferendum. Sed omittamus et fabulas et externa;
Abbreviated transcription (Latin):
alere. in utraq ꝑte dispucat s tamen
ad excremũ utilitate ut pucat officii
diriui manis ꝙͣ huanitate. Querit
si in mari iactura facienda sit equi no
preciosi pocius iacturã faciat. an ẜui
uilis. Hic alio res familians alio du¬
cit hũanitas. Si tabula de nansmr¬
gio stultus arapuent extor quebit ne
cam sapiens si potuent. negat quia
sit iniuriu. Qud dñs nauis eripiet¬
ne suũ. m̃ime. non plusꝙͣ si nauigã¬
ten in altum dencere nam uelit. quia
sua sit. Quo ad eñi ꝑuentũ sit eo quo
ugantiũ. Quid si una tabula suit due
nanfragi. hi qz sapientes. sibi neuter
rapiat, an alter cedat alteri. Cedat uo
s ei cuiꝰ maccis int̾it uł sua ul rei .p.¬

Expanded text:
n utramque partem disputat, sed tamen ad extremum utilitate, ut putat, officium dirigit magis quam humanitate. Quaerit, si in mari iactura facienda sit, equine pretiosi potius iacturam faciat an servoli vilis. Hic alio res familiaris, alio ducit humanitas. Si tabulam de naufragio stultus arripuerit, extorquebitne eam sapiens, si potuerit? Negat, quia sit iniurium. Quid? dominus navis eripietne suum? Minime, non plus quam navigantem in alto eicere de navi velit, quia sua sit. Quoad enim perventum est eo, quo vigantium. Quid? si una tabula sit, duo naufragi, eique sapientes, sibine uterque rapiat, an alter cedat alteri? Cedat vero, sed ei, cuius magis intersit vel sua vel rei p
Abbreviated transcription (Latin):
Dam ea que m sr̾is sumit ip̃a ꝑꝰmitata susceptibilia sunt qͣri¬
oꝵ frigi dũ enim decalido fc̃m mutatum. alt̾um enim fc̃m est.
⁊ igrum exalbo. ꝙ studiosum er ẜuo. Similr̃ autem ⁊ inaliis
uͣmi qͣ d cq mutationẽ suscipiens sulceptibile grioꝵ.¶ or̃o autem⁊
eo qd̾ sedet aliquis cum uͦ res mota sit aliquand quidẽ u̾a

Expanded text:
nam ea quae in substantiis sunt ipsa mutata susceptibilia sunt contrariorum. Frigidum enim de calido factum mutatum est, alteratum enim factum est; et nigrum ex albo et studiosum ex prauo; similiter autem in aliis unumquodque mutationem suscipiens susceptibile est contrariorum. EO QUOD SEDEAT ALIQUIS, CUM VERO RES MOTA SIT, ALIQUANDO QUIDEM VERA
Abbreviated transcription (Latin):
um conserunt᷑ alii uͦ medii quorim qͥd ꝓrmi negotio sunt hu qͥ
exoͥcumstantiis reliqui ingestione negotũ consid̾antur. Illi uͦ quiad
unctis̃ negotio collocant᷑ ip̃i quoq inc̾nedios locos positi sunt
qm̃ negotiũ dequo agit᷑ quadm affectione respicunt ut si qͥt
ea qͥd̾ que ꝑsonis attbuta sunt uł que ꝯtmentia sunt cũ ip̃o ne¬

Expanded text:
 negotio sunt hi qui ex circumstantiis reliqui in gestione negotii considerantur. Illi vero qui in adiunctis negotio collocantur, ipsi quoque inter medios locos positi sunt, quoniam negotium de quo agitur quadam affectione respiciunt; vel si quis ea quidem quae personis attributa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ res. naruram ut barbaras inctib̾ ut amicus. Nobai ĩ tor¬
tuna it dies. Endiũ ut geomet᷑ casus ut exiss affectio nt
amans habitus ut sapiens consiliũ facta. ⁊ rõnes ea q̃ que
attͥbitis negotio ponit quiq ⁊ cur dicens. ẜ ontmentia cũ ipo
detiuo q̃ posita ꝑsonan i formantia fidem ei negotio p̾sttaunt decͦ
u̾sat᷑ intentio ħ uͦ fc̃a qui continentia sunt cum ip̃o negono ad
lationem ut cunctis dormentibus eam nͦ cͥcuristãm que eit ubi los
quoꝵ qͥ locorum ⁊ su exdͥcumstatiarum nͨ disc̾cio dar est nos c̃n
bemuosentius faciemus si ub̾nis eaum ad se ds ad eẽ ostendamiis¬
no alia uͦ ingestione negotii atq ieontinemibuł cumipo ne¬
gotio islum amilau̾t locum quem aspellauit dum fit exip̃a
lationi. signficationeidem indetur eł locus. hic dumsi es
que est ingestione negot. s non et ĩ qmadest llud est ed
continent. In omnibus .i. tp̃s locis occisio modus facaltas
inquirit᷑ rsas dumifit fc̃ est qd̾ paristratum: negotii Qd¬

Expanded text:
ut Verres, naturam ut barbarus, victum ut amicus nobilium, fortunam ut dives, studium ut geometer, casum ut exsul, affectionem ut amans, habitum ut sapiens, consilium, facta, et orationes, ea quae s negotio ponit. Quid et cur dicens, continentia cum ipso de quo agitur posita, personam informantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio: haec vero facta quae continentia sunt cum ipso negotio, ad casionem, ut cunctis dormientibus; eam vero circumstantiam, quae est ubi, locum Quorum quidem locorum, etsi ex circumstantiarum natura discretio clara est, nos tamen benevolentius ftio, alias in gestione negotii. Atque in continentibus cum ipso negotio illum annumeravit locum quem appellavit dum fit, ex ipsa prolationis significatione idem videtur esse locus hic, dum fit, ei qui est in gestione negotii. Sed non est ita, quia dod gestum est, continent. In omnibus enim tempus, locus, occasio, modus, facultas inquiritur. Rursus dum fit factum est quo administratum est negotium; qu
Abbreviated transcription (Latin):
que addt᷑ ed eãm star is unã iam ꝯbitutõne fo̾itã non sit pͥncipas
si accias atcr. in uno negotio tot uenunt ꝯͥt᷑uersie quot sunt d̃¬
stmitiones iuas quor funt ꝯtrou̾sie tot sunt cause. Et licet eas
uñ ꝯtineat negotiũ cause tm̃ in ꝑmixte sibi uariant᷑ ut quiin¬
uenem delupanari ex euntem iudit paulo post deeod̾ loco uyo¬
alt᷑a dissmitã si in lupanari concubitũ dicat adistc̾rũ ñ possẽ pu¬

Expanded text:
qui additur ad causam status, una iam constitutione firmata, non sit principalis, sed accidens, atque in uno negotio tot eveniant controversiae quot sunt constitutiones, sed quot controversiae tot causae. Et licet eas unum contineat negotium, causae tamen impermistae sibimet variantur: ut qui iuvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxoaltera diffinitiva, si in lupanari concubitum dicat non posse
Abbreviated transcription (Latin):
inus aũ facłtates esficior orator:. diꝰ est officiũ dĩe appo¬
site ad ꝑsuasioem finis aũ tum in ip̃o tũ malt̾o In ip̃o
que benedixisse .i. dixisse aposite ad ꝑsuatõem. In alt̾o uͦ ꝑsua¬
⁊ ꝯgnatus cosequit᷑ fc̃o officio aliquis uͦ qui extra est sepe ñ¬
uacuauit ħ quid̾ ĩ sunt mita ut rethorica insit sp̃ebꝰ. sp̃es

Expanded text:
Huius autem facultatis effector orator est, cuius est officium dicere apposite ad persuasionem. Finis autem tum in ipso, tum in altero. In ipso quidem bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero persuaet cognatus, consequitur, facto officio; is vero qui extra convacuavit: haec quidem ita sunt mista, ut rhetorica insit speciebus, spe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥum ⁊ accidens animal enim de honme. ⁊ equo ⁊ aue ⁊ ser¬
pente p̃dicat᷑. Quadrupes uͦ desolis .iiiiͦ. pedes hñtibus homo
uͦ desolis induduis ⁊ humibile de etuo ⁊ de hus que sunt ꝑtic¬
lares. ⁊ accidens similit̾ depancioribus. oꝑtet autem diffr̃as actiꝑe¬
quibus dudit ᷑ genus non eam que complent sb̾am. gn̾is ampliꝰ
islud uͦ nrõnale. iͥ EImpliul Gencta quid̾ pͥora sunt huis que sub
le positesunt disferentiis pp̃ ed̾ simul quid̾ eas auferunt non añ
simł asferu̾tr. Oublato enim aniñali affertur tõnale ⁊ irrõ¬
nale. Disferentie nͦ non aufferunt gemis. Nam si omnes incͥimã
Bemis quid̾ ineo qd̾ quid eiꝰt diffr̃a uͦ in eo qd̾ qͣle est quem admo
dum dc̃m est idicatur. ampliis Gemis quid̾ unum est sod̾m umã¬
nale mortalementa ⁊ discipline eẽ ꝑceptibile. quibus ab aliis dit¬
fert. ⁊ genũ quid̾ consimile est matie forme uͦ differentia. Esi¬

Expanded text:
um et accidens; animal enim de homine et equo et ave et serpente, quadrupes vero de solis quattuor pedes habentibus, homo vero videtur de solis individuis, et hinnibile de equo et de his qui sunt particulares; et accidens similiter de paucioribus. Oquibus diuiditur genus, non eas quae complent substantiam generis,illud uero inratio- nale. amplius genera quidem priora sunt his quae sunt sub se positae differentiis, propter quod simul quidem eas auferunt, non autem simul aufe- runtur; sublato enim animali aufertur rationale et inrationale. differentiae uero non auferunt genus; nam si omnes interimangenus quidem in eo quod quid est, differentia uero in eo quod quale quiddadum dictum est, praedicatur. Amplius genus quidem unum est secundum unamimae ut rationale, mortale, mentis et disciplinae perceptibile quibus ab aliis differt. Et genus quidem consimile est materiae, formae vero differentia.
Abbreviated transcription (Latin):
constituerunt ¶amplius diffr̃e Distr̃a quid̾ inpłibus sepe sp̃e¬
bus confid̾atur quemadmod̾ quadrupes inpłibus aĩalibul sp̃e
ablatum rõnale. int̾imit hominẽ. homo .ii. int̾emptꝰ non au¬
fert rõnale cum sit deussamplius. diffr̃a quid̾̃ compoͣ cũ aͣ dit¬
spẽm aliam. quedam enĩ eqͣ cuidam asino ꝑmiscet᷑ ad muli g¬
nerats̃em. equa autem simplicitͥ asino uinꝗͣ comieniens
ꝑ ficiet mulum.¬
iffr̃a uͦ ⁊ ꝓpͥum cominune qͥd̾ hñt equalit̾ ꝑticipari ab
hiis que eoꝵ ꝑticipant. equalit̾ eni ronalia: rõnalia sũt

Expanded text:
constituerunt. Amplius differentia quidem in pluribus saepe speciebus consideratur quemadmodum quadrupes in pluribus animalibus sablatum rationale interimit hominem, homo vero interemptus non aufert rationale, cum sit deus. Amplius differentia quidem componitur cum alia difaliam speciem quidam enim equus cuidam asino permiscetur ad muli generationem, equus autem simpliciter asino numquam conveniens perficiet mulumvero et proprium commune quidem habent aequaliter participari ab his quae eorum participant; aequaliter enim rationalia rationalia sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
lignificatões. ł accidentis in subc̃a ł subci in accidentia
uł accidentis in accidentia. Quoꝵ. omniũ rõnẽ meo
libro diligentnis explicui quem de diuisionem posu
fiunt autẽ argum̃tatones ꝑdunsionẽ tum ea segre
tendunt aut ĩ aliqiuid possibile atq ĩ conuenienᷤ
ducunt atq ita fit quod relinq̃rant rursus assu¬
empla noticiã. Si cĩ q̃stionẽ ꝓpositũ aut sit ulla
origo temporis. Qd̃ si quis negare uolet ad mini.

Expanded text:
significationes, vel accidentis in subiecta, vel subiecti in accidentia, vel accidentis in accidentia. Quorum omnium rationes in eo libro diligentius explicui quem de divisione composFiunt autem argumentationes per divisionem, tum ea segregiocinatione contendunt, aut in aliquod impossibile atque inconveniens ducunt, atque ita id quod reliquerant, rursus assuempla notitiam. Sit in quaestione propositum an ulla sit origo temporis. Quod qui negare volet, id n
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ a ꝓpositi oꝑis consid̾atione seiunctũ : nͥ quo̾d
int̾dum cͥdam sophistici loci exc̾cendi gr̃a lectorib ad¬
hibent᷑. Quo circa copicoꝵ ꝑit̾ utilitas intentio qqne pa¬
tefacta: ins enim ⁊ dicendi facultas ⁊ m̃uestigõ u̾itatiᷤᷤ

Expanded text:
necessarium, a propositi operis consideratione sejunctum est: nisi quod necessarium, a propositi operis consideratione sejunctum est: nisi quod interdum quidam sophistici loci exercendi gratia lectoris adhibentur. Quocirca topicorum pariter utilitas intentioque patefacta e
Abbreviated transcription (Latin):
seqr᷑ argum̃ta. his gͥ due sp̃es argumentiꝰ famulant᷑
eo ꝙ illis ꝓbabilitate huic m̾tatem ꝯstat esse ꝓõitam.
Quartum ilo sp̃el argum̃ti ꝙͣ. ue argum̃tũ qͥdꝰ rͨte dici su¬
locis equib ꝓbabilia argum̃ta ducunt᷑. habundans ⁊
copiosa necc̃e ÷ fiat mat̾io᷑ disserendi .s. qm̃ uͭ lupͣ¬
dc̃m est ꝑbabilium argum̃toꝵ dicunt᷑ euenit ut necc̃aror
quid omnia conquerunt᷑: diałci atci oratores uinant᷑. In
qiuib uͦ ꝓbabilia quid̾ ac necc̃ia docent᷑: philosophice demõ
stratione mimstrant᷑ ib̾tas. non modo gͥ dialc̃s atq ortor
uerum ⁊ demonstrator ac uͭ argum̃tationis effector ht̃
qd̃ ex ꝓpositis locis sibi possit assum̾e. Cum int̾ argum̃tort
ꝓbabiliũ locos necessarioꝵ qͦ pͥncipia: traditio cõmixta ꝯ¬
tineat. Illa uͦ argum̃ta que neccessaria quid̾ sunt s nõ
ꝓbabilia atq illud ultimum genus: scił nͨ ꝓbabile nec

Expanded text:
tur illae duae species argumenti famulantur, em constat esse propositam. Quarta vero species argumenti, quam ne argumentum quidem recte dici sulocis e quibus probabilia argumenta ducuntur, abundans et copiosa necesse fiat materia disserendi. Sed quci probabilium argumentorum ducuntur, evenit ut necessariorum quidem omnia conquiruntur, dialectici atque oratores iuvantur; in quibus vero probabilia ac strationi ministratur ubertas. Non modo igitur dialecticus atque orator, verum etiam demonstrator, ac verae argumentationis effector, habet quod ex propositis locis sibi possit assumere. Cum inter argumentorum probabilium locos, necessariorum quoque principia traditio mixta contineat. Illa vero argumenta, quae necessaria quidem sunt, sed non probabilia; atque illud ultimum genus, scilicet nec probabile, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ad id ꝙ ÷ simile aut ad id ꝙ ÷ maiꝰ aut minꝰ fit ar¬
gum̃toriũ rõnũ q tnͣsumptio hii uͦ loci quos mi¬
rtos eẽ p̃diximis aut excasib aut ex ꝯingatis aut
exdiuisione nascuntur. In qͥb oĩb ꝯ seq̃ntia ⁊ re¬
pugnantia q̃dam custodit᷑. S ea qͥd̾ que erdiffi¬
nitione ł ex eñe. ł diffr̃a ⁊ causis argumĩta du¬
cunt ᷑ demonstratiuis maxͤ silłis uires atq ordinem
thaticos ⁊ ꝯdicionales respiciunt silłos. expeditis gͥ
locis ⁊ diligent̾. cam diffimtõnẽ ꝗͣ exemplũ luce pate¬

Expanded text:
imile, aut ad id quod est majus aut minus, fit argumentorum rationumque transumptio. Hi vero loci quos mixtos esse praediximus, aut ex casibus, aut ex conjugatis, aut ex divisione nascuntur: in quibus omnibus consequentia et repugnantia custoditur. Sed ea quidem, quae ex definere, vel differentia, vel causis argumenta ducuntur, demonstrativis maxime syllogismis vires atque ordinem theticos et conditionales respiciunt syllogismos. Expeditis igitur locis et diligenter tam diffinitione quam exemplorum luce pate
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita rei deqͣ querit᷑ applicant᷑ ut sit sit q̃stio utt̃
philosopho studendum sit erit argum̃tatio talis pħi
losophia ÷ amor sapientie huic studendũ nemo dubi¬
tat. scudendũ ÷̃ gͥ philosophie hic enim ñ diffinitio
rei s nominis int̾pretatio argm dedit. Quod etiam
tulliꝰ morthensio ineiꝰdem philosopbie usus ⁊ diffim¬
difsinitio. ac de hiꝰ quid̾ argum̃tis que exsub̾a t̾mino¬
rũ inq̃stione positoꝵ sumunt᷑ claris ut arbitror pa
que singulis sub̾iis adherescunt. ab hiis gͥ que cuiꝰlibet
substantiam ꝯuirtent᷑ argum̃ta duci solent. aut extoto.
aut erꝑtib aut ex causis. uł esficientib uł mat̾ia uł fi¬
ne uł forma. Et÷ efficiens quidem causa que mouet atq
oꝑat᷑ ut aliquid explicet᷑ mat̾ia uͦ exq̃ fit: uł inqͣ fid¬
dnob modis dici solet aut ut gn̾s aut ut id ꝙ intexiũ¬

Expanded text:
atque ita rei de qua quaeritur applicantur; ut si sit quaestio utrumne philosophiae studendum sit, erit argumentatio talis: Philosophia sapientiae amor est, huic studendum nemo dubitat: studendum igitur est philosophiae. Hic enim non definitio rei, sed nominis interpretatio argumentum dedit. Quod etiam Tullius in ostensione ejusdem philosophiae usus est defdefinitio. Haec de his quidem argumentis quae ex substantia terminorum in quaestione positorum sumuntur, claris, ut arbitror, paquae singulis substantiis adhaerescunt: ab his igitur quae cujuslibet substantiam comitantur, argumenta duci solent, aut ex toto, aut ex partibus, aut ex causis, vel efficientibus, vel materia, vel fine. Et est efficiens quidem causa, quae movet atque operatur, ut aliquid explicetur; materia vero, ex qua fit aliquidduobus modis dici solet: aut ut genus, aut ut id quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ locoꝵ diuisio comemoranda ÷ ut nil p̾t̾ eam re¬
de auo enim ĩ qͣlibet questione dubitat᷑ ĩd itafir¬
mabit᷑¬
argum̃tis ł ut ex hiis ip̃is sumant᷑ que in q̃stione sunt
ꝯstituta ł extͥnsecus ducant᷑ uł qͣsim confinio hoꝵ po¬

Expanded text:
reDe quo enim in qualibet quaestione dubitatur, id ita firmabituargumentis, ut ea vel ex ipsis sumantur quae in quaestione sunt constituta, vel extrinsecus ducantur, vel quasi in confinio horum po
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑtes in qͣntitate. s i uerus ĩ oib apposlo uates ÷̃. uer̃ er̃
eas aliquid fit. uł que cuiꝰlibet forma÷ argum̃tũ gͥ¬
ab efficientẽ causa. Ut sicns insticiam naturalit̾ uelit
ostendẽ. Dicat congregatio hominũ nat᷑ał ÷̃ iusticiam uͦ¬
acadenti. oarima ꝓpõ. Q noꝵ efficientes canse naturales

Expanded text:
ntitate; si 575 verus in omnibus Apollo vates est, verum erit eas aliquid, vel quae cujuslibet forma est. Argumentum ab efficiente causa, ut si quis iustitiam naturalem velit ostendere, dicat: congregatio hominum naturalis est, iustitia a
Abbreviated transcription (Latin):
mou̾i. Qr̃ nlłam loci anima suscipit inmutationem
Sol i. corp̃ i eo ꝙ deloco ad loc̾ tranlit mouet᷑shoc
autem in quib dam dubitabilẽ aꝑebit. specło emĩ in mobi¬
li ꝑmanente. imaginis motꝰ fi uidetur adoppõmꝰ muta¬
tiones. In possibile gͦ erit sołaiereᷤ ꝯͣ deuo. ꝙ ue ibi forma
existat si uero non ÷ ĩ credibł error putabitur a uulgo
licet ꝯͣuemieneiꝰ sit dĩe. ¶Scire autem oꝑtet ꝙ s̾e id qd̾¬

Expanded text:
ima suscipit mutationem; solum enim corpus in eo quod de loco ad locum transit mouetur. § 19 Hoc autem quibusdam dubitabile apparebit; speculo enim inmobili permanente, imaginis motus fieri uidetur ad oppositi mutationem; impossibile ergo erit soluere, concesso quod uere ibi forma existat; si uero non, esse incredibilis error putabitur in uulgo licet conuenientius sit dicere. § 20 Scire autem oportet q
Abbreviated transcription (Latin):
appõitum disiimxit nos abilis. ¶ Int̾iuis aũ ꝑlcrutantes ⁊ specilla¬
ntes diffram dñt non quodlibet eteque subeo dem sunt gn̾e diui¬
ꝑli ncn emmi aptum natum: nauigare erit hominis diffra. ⁊
si sit ꝓpͥum hominis. Dicimus eni. animalium ħ quid apta na¬
ta sunt ad naingandum. Illa mniuimine dundentes ab aliis. sec
edoptum natum eẽ ad nauigandum non est complecm̃sub̾e¬

Expanded text:
adpositum disiunxit nos ab illis. Interius autem perscrutantes et speculantes differentiam, dicunt non quodlibet eorum quae sub eodem sunt genere diviIM QUOD APTUM NATUM EST NAVIGARE ERIT HOMINIS DIFFERENTIA, ETSI PROPRIUM SIT HOMINIS. DICIMUS ENIM: ANIMALIUM HAEC QUIDEM APTA NATA SUNT AD NAVIGANDUM, ILLA VERO MINIME. DIVIDENTES AB ALIIS, SED APTUM NATUM ESSE AD NAVIGANDUM NON ERAT COMPLETIVU
Abbreviated transcription (Latin):
remi nais q̃ forte conuenientior assignatio enit si sic qͥ dã
sit. Nom̃ enim nou: positum. Conu̾tit᷑ autem si ꝯuenient̾
assignet᷑. Remitũ enim remo remitum estͥ. Similit᷑ antẽ
⁊ in alus ut capud conuementius assignabit᷑ capitati ꝙ̃
si animalis assignet᷑. Neq enim ineo ꝙ ał est capud ht̃.
Multa enim sunt anmnalia cͣaprta ñ hñtia. Sic autem
fortasse fadilis sunmit᷑ uib nom̃ non est positum si
ponantur ut in hiis que p̃dicta sunt ab ala alatum aremo re¬
mitũ somnia gͦ q̃ ad aliqͥd dicunt᷑ si conuenient᷑ assignẽcᷤ
ad̾ ꝯiltentia dĩcumt. Nam si ad qͥlibet alid assianet ⁊⁊ nõ¬

Expanded text:
remi. Sed forte convenientior assignatio erit si sic quodam sit nomen enim non est positum; convertitur autem si convenienter assignetur remitum enim remo remitum est. Similiter autem et in aliis, ut caput convenientius assignabitur capitati quam si animalis assignetur; neque enim in eo quod animal est caput habet multa enim sunt animalium capita non habentia. Sic autem facilius fortasse sumetur quibus nomen non est positum, si ponuntur, ut in his quae praedicta sunt ab ala alatum, a remo remitum. Omnia ergo quae ad aliquid dicuntur, si convenienter assignentur, ad convertentia dicuntur; nam, si ad q
Abbreviated transcription (Latin):
ecipit autem facere ⁊ pati ꝯtͣnetates. ⁊ magil ⁊ miiꝰ
ealesadere enmm ad frigidum facere ꝯͣtiũ esti et calle¬
cpit es̾m magis ⁊ mmꝰ fac̾e ⁊ pati. De his itaq danta
⁊ ubi u hr̃e eo qd̾ mamꝰfe̾ga siut. nichil decis aliud dicit᷑
quã que inpͥncipio dicta sunt. qr hr̃e cuidẽ sigmsicat
calciat᷑ esse armatũ eẽ. ubi antem ut in aliqͦ loto. s alã¬
¶Dicitur autem alt̾um alt̾i oppomi quadruplicit̾ aut uͦt ae
ałiquid. aut ut ꝯtraria. aut ut hĩtus ⁊ pͥuatio. aut ut
istoꝵut s figuratim dice ut relatiua: ut duplum dimi
dicuit᷑ aut qͥmlibet alitͥ ad easit duꝑ lum drmdiꝰ p̃¬

Expanded text:
ECIPIT AUTEM FACERE ET PATI CONTRARIETATES ET MAGIS ET MINUS; CALEFACERE ENIM AD FRIGIDUM FACERE CONTRARIUM EST, ET CALEscipit igitur magis et minus, facere et pati; de his itaque tanta ET UBI ET HABERE, EO QUOD MANIFESTA SUNT, NIHIL DE EIS ALIUD DICITUR QUAM QUAE IN PRINCIPIO DICTA SUNT, QUIA HABERE QUIDEM SIGNIFICAT CALCIATUM ESSE, ARMATUM ESSE, UBI AUTEM IN LOCO SED ET ALDicitur autem alterum alteri opponi quadrupliciter, aut ut ad aliquid, aut ut contraria, aut ut habitus et privatio, aut ut um, ut sit figuratim dicere, ut relativa ut duplum dimiddicuntur, aut quomodolibet aliter ad ea; ut duplum dimi
Abbreviated transcription (Latin):
bicubitum ł tͥcubitũ i unũꝙ q talum qͣntitatemꝰ sig̾tat
Magnuĩ uero uł ꝑuũ non significat qͣntitatẽ. s magis
ad a aliud qm̃ ad aliud spͨtat magnũ ⁊ ꝑnũ qr̃ mamfest̃
est qũ hec ad aliquid sunt. ampliꝰ e su aliquis ponat haᷤᷤ
esse qͣntitates siue nõ pͥonat mchil erit eis ꝯrium. Qd̾ em̃¬

Expanded text:
 talium quantitatem significat, magnum vero vel parvum non significat quantitatem, sed magis ad aliquid, quoniam ad aliud spectat magnum et parvum; quare manifestum est quoniam haec ad aliquid sunt. Amplius, sive aliquis ponat HAEC esse quantitates sive non ponat, nihil EIS erit
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝯtinentur. ⁊ mei continet gña. In płibus enim geruis
quam sp̃es est. ẜ enera enim p̃iacere oꝑtet ⁊ informata specfiut
differentis ꝑficere species. Ua ⁊ pͥora sunt naturalit̾ gn̾a. ⁊ simł
intͥmnentia. s que non simł intͥmant᷑. et sp̃es quid̾ curisit est
⁊ eñs. Genus uͦ cum ꝑ sit ñ ommino erto ip̃es ⁊ gn̾a uͦ unmoce p̃di

Expanded text:
continentur et non continent genera; in pluribus enim genus quam species est genera enim praeiacere oportet et formata specificis differentiis perficere species, unde et priora sunt naturaliter genera et simul interimentia, sed quae non simul interimantur. Et species quidem cum sit, est et genus, gen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥum ⁊ accidens animal enim de honme. ⁊ equo ⁊ aue ⁊ ser¬
pente p̃dicat᷑. Quadrupes uͦ desolis .iiiiͦ. pedes hñtibus homo
uͦ desolis induduis ⁊ humibile de etuo ⁊ de hus que sunt ꝑtic¬
lares. ⁊ accidens similit̾ depancioribus. oꝑtet autem diffr̃as actiꝑe¬
quibus dudit ᷑ genus non eam que complent sb̾am. gn̾is ampliꝰ
islud uͦ nrõnale. iͥ EImpliul Gencta quid̾ pͥora sunt huis que sub
le positesunt disferentiis pp̃ ed̾ simul quid̾ eas auferunt non añ
simł asferu̾tr. Oublato enim aniñali affertur tõnale ⁊ irrõ¬
nale. Disferentie nͦ non aufferunt gemis. Nam si omnes incͥimã
nale mortalementa ⁊ discipline eẽ ꝑceptibile. quibus ab aliis dit¬
fert. ⁊ genũ quid̾ consimile est matie forme uͦ differentia. Esi

Expanded text:
um et accidens; animal enim de homine et equo et ave et serpente, quadrupes vero de solis quattuor pedes habentibus, homo vero videtur de solis individuis, et hinnibile de equo et de his qui sunt particulares; et accidens similiter de paucioribus. Oquibus diuiditur genus, non eas quae complent substantiam generis,illud uero inratio- nale. amplius genera quidem priora sunt his quae sunt sub se positae differentiis, propter quod simul quidem eas auferunt, non autem simul aufe- runtur; sublato enim animali aufertur rationale et inrationale. differentiae uero non auferunt genus; nam si omnes interimanrimae, ut rationale, mortale, mentis et disciplinae perceptibile, quibus ab aliis differt, et genus quidem consimile est materiae, formae uero differentia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pecies est accidennia uͦ sp̃ebus post̾iorasut. Namli gͣ
equalitꝰ intensionem em̃ ⁊ remulionem suscipit acciden¬
tiut pͥncipatio. generum uͦ mimme ¶̃ accidentia quidem
inindiuhius pͥncipalit̾ subsistant. Sen̾a uͦ ⁊ sp̃es natura¬
let̾ pͥcia sioit indiduis subitamtinaigena eidi eoꝙ¬

Expanded text:
species est, accidentia vero speciebus inferiora sunt; nam si etiam aequaliter; intentionem enim et remissionem suscipit accidentium participatio, generum uero minime, et accidentia quidem in indi- uiduis principaliter subsistunt, genera uero et species naturaliter priora sunt indiuiduis substantiis, e