comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt quidam iuxta parabolam. quia pecca¬
ta prius dimissa & etiam iudicio ȩccłȩ tem¬
palit̾ punita. redeunt ut eitrnalit puniant᷑.
Sicut enim iusticia delet anteacta peccata.
sic iniusticia succedens. iusticiam ꝑimit. qua
tamprata contra priora peccata nulla rema¬
tatis ꝑseuerantia. nulla sufficiens ẽ. peniten¬
tia. Unde a peccatis soluto dr̃. uade & ampliꝰ
nou peccare. Sclãres quoq leges ꝓpt̾ in¬
gratitudines quasdam. reuocant manu-¬
missos add pͥorem scruitutẽ. Opponitur
autẽ illud ꝓpħȩ non consurget duplex tri¬
bulatio. uel uxta aliam translationem. ñ
udicabit dñs bis inidipsum. S ñ ẽ. ut
auit duplex tribulatio. immo una tribu¬
latio & una p̾ũt̃tio. cum quiñ ẽ. hic suffi¬
cient̃ punitus. p̾ea punitur. Non irratio¬
nabilit̾ quoq putant pͥores peccandi affec¬
lus rediisse. uixta parabolam in qua ip̃e
immundus. septem alios sp̃e nequiores se

Expanded text:
dicunt quidam juxta parabolam, quia peccadicunt quidam juxta parabolam, quia peccata prius dimissa, et etiam judicio Ecclesiae temporaliter punita, redeunt ut aeternaliter puniantur. Sicut enim justitia delet anteacta peccata, sic injustitia succedens justitiam perimit: qua damnata, contra priora peccata nulla rematatis perseverantia, nulla sufficiens est poenitentia. Unde a peccatis soluto dicitur: Vade, et amplius noli peccare . Saeculares quoque leges propter ingratitudines quasdam revocant manumissos ad priorem servitutem. Opponitur autem illud prophetae: Non consurget duplex tribulatio , vel juxta aliam translationem, non judicabit Deus bis in idipsum. Sed non est, ut aiunt, duplex, imo una tribulatio, et una punitio, cum, qui non est hic sufficienter punitus, postea punitur. Non irrationabiliter quoque putant priores peccandi affectus rediisse, juxta parabolam, in qua spiritus immundus septem alios spiritus nequiores se
Abbreviated transcription (Latin):
munionẽ contulerat. in uanum gaudent
sibi. ẽẽ. dimissum. quorum fictio impediuit.
ne ueram susciꝑent remissionẽ. Rursꝰ enĩ
exigetir. quamuis ꝑ penitentiam dimissũ
fuisse reputetur. O rationes namq. ieuinia.
elemosinȩ & similia. cum suit directe que¬
rentibꝰ suminum bonum. remedia peccatoꝵ.
fictis uaga fluctuatione mentis uertuntur
in falsȩ spei sccuritatẽ. & in peccati fomentũ.
Hinc ẽ. illuiã. Et oratio eiꝰ fut in peccatum.
Post acceptam quoq plenam peccatorum
donationẽ. & intunş grẽ adhesionem. multi
criminalit corriuint. ut petrũs & tauiel. qui
fortiores suriexerunt. Lustus enim si cccident
non colldetur. quia añs qui rapit iustum ne
malitia imiutet eius sensum. cadenti suppo¬
nit inanum suam: ut qui cadit ꝑ infirmita¬
tem carnis. ꝑ penitentiam resurgat. Quis Si
ẽ dicere audeat. e sic assumptis in gr̃a. ut ds
U erumptamen si quos dampnari contingat.

Expanded text:
munionem contulerat, in vanum gaudent munionem contulerat, in vanum gaudent sibi esse dimissum, quorum fictio impedivit, ne veram susciperent remissionem. Rursus enim exigetur, quamvis per poenitentiam dimissum fuisse reputetur, Orationes namque, jejunia, eleemosynae et similia, cum sint directe quaerentibus summum bonum remedia peccatorum, fictis vaga mentis fluctuatione vertuntur in falsae spei securitatem, et in peccati fomentum. Hinc est illud: Oratio ejus fiat in peccatum . Post acceptam quoque, plenam peccatorum donationem, et intimae gratiae adhaesionem, multi criminaliter corruunt, ut Petrus et David, qui fortiores surrexerunt. Justus enim si ceciderit, non collidetur, quia Dominus, qui rapit justum, ne malitia immutet ejus sensum, cadenti supponit manum suam , ut qui cadit per infirmitatem carnis, per poenitentiam resurgat. Quis ergo audeat dicere de sic assumptis in gratia, ut Dnem? Verumtamen si quos damnari contingat,
Abbreviated transcription (Latin):
sum: Et iratus dñs eiꝰ tradidit eum tortoribꝰ.
quoadusq redderet uniuersum debitam.
U ocatio hec fit intus. in conscientia scilicet.
cum quis in desꝑationẽ incidit. Ds̃ autem
apud quem non ẽ. transmutatio. nec iucissitu¬
dinis obumbratio. m miscrtus dr̃. quia oꝑa
miscricordiȩ impendit. mͦ iratus quia in ꝑpe¬
tuum pumendum. iusto iudicio tartareis
ministris tradit. Sic & pater mens cȩlestis
faciet uobis si non remiseritis unusquisq fr̃i
suo de cordib uestris. Leromiius in omel̾.¬
quod in nos delinquitur. ex corde non
dimutimus. & illud rursꝰ a nobis erigitur.
quod nobis iam ꝑpenitentiam dimissum
fuisse gandebamus.
soluent duplices animo & inconstantes
in omnibꝰ uiis suis. quos parabolȩ conclusio
specialiter ꝑcutit. Ipsi namq ficte conuersan¬
tes in ȩcclã. nec ꝓximum sincero affectu di¬
ligunt. nec pure solius dĩ intuitu aliquid
faciunt. Quod gͦ rogantibꝰ dimiserat ds̃:
in hoc uidelicet quia sacramentorum com¬

Expanded text:
sum? Et iratus dominus ejus tradidit eum tortoribus quoadusque redderet universum debitum. » Vocatio haec fit intus in conscientia, scilicet cum quis in desperationem incidit. Deus autem apud quem nulla est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio , modo misertus dicitur, quia opera misericordiae impendit; modo iratus, quia in perpetuum puniendum justo judicio tartareis ministris tradit. « Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus exigimur, quod nobis iam per paenitentiam dimissum / fuisse gaudebamus. ersolvent duplices animo et inconstantes in omnibus viis suis, quos parabolae et conclusio specialiter percutit. Ipsi namque ficte conversantes in Ecclesia, nec proximum sincero affectu diligunt, nec pure solius Dei intuitu aliquid faciunt. Quod ergo rogantibus dimiserat Deus, in hoc videlicet, quia sacramentorum com
Abbreviated transcription (Latin):
seilicet consilio uel udicio ȩccłe quod deliqui.
Ille autem noluit .s: abiit & misit illum in car¬
cerem donec redderet debitum. N oluit se
ipsum considerare. ut in sp̃u icnitatis misericor¬
dit̃ agerit. s recessit a bono gr̃e quam susccꝑat.
mutens conseruum in carccrem dix tribulati¬
onis. quasi add hoc fortassis. ut ita peccati debitũ
solueret. nequid in futuro grauius ulciscendum
remaneret. E uenit itaq uixta apłm quod
su scriptum ẽ. E st iustus qui ꝑit inuisticia sua.
U identes autẽ conserui eiꝰ que fiebant. contristati
sunt nalde. Et uencrunt & narrauerant dño
suo omnia quȩ facta fuerant. S p̃uales qui
omnia iudicant. talia uidentes contristantur.
&. nuntiant dño ad corrigendum implorantes
auxilium. Tunc uocauit illum dñs suus.
ẜ ait illi. Serue nequam om̃e debitum dimi
sitͥ. quoniã rogasti me. Nonne gͥ  it op̃ortuit

Expanded text:
scilicet consilio vel judicio Ecclesiae quod deliqui. scilicet consilio vel judicio Ecclesiae quod deliqui. Ille autem noluit, sed abiit et misit illum in carcerem, donec redderet debitum. Noluit se ipsum considerare, ut in spiritu lenitatis misericorditer ageret; sed recessit a bono gratiae quam susceperat, mittens conservum in carcerem dirae tribulationis, quasi ad hoc fortassis, ut ita peccati debitum solveret, ne quid in futuro gravius ulciscendum remaneret. Evenit itaque juxta Apostolum, quod su scriptum est: Et justus qui perit in justitia sua Videntes autem conservi ejus quae fiebant. contristati sunt valde. Et venerunt et narraverunt domino suo omnia quae facta fuerant. » Spirituales qui omnia judicant talia videntes contristantur, et nuntiant Domino ad corrigendum, ejus implorantes auxilium. « Tunc vocavit illum dominus suus, et ait illi: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogas
Abbreviated transcription (Latin):
supplicium dampnati intelligitur. Proci
credens ac penitens. caritate oꝑiam multitudi¬
nem peccatorum. Misertus autẽ dñs scrui-
illius dimisit cum: & debitum dimisit ei.
eccator rogans accipit donum decem mili¬
um talentorum. id ẽ. ucniam suorum com-¬
missorum. cum sibi assumit medelam quam
d̃s ai hoc instituit. Hoc autem fit. si lauacrũ
baptismi non ficte. uel si postea baptismum pe¬
nitentiȩ acuote suscipiat. D imissus itaq a
uinculis p̃cedentis timoris. egreditur in spẽ
salutis. E gressus autẽ seruus ille inuenit
unum de conseruis suis. qui debebat ei centum
denarios. & tenens suffocabat eum dicens. Red¬
de quod debes. Centum denariorum debitor
erat. quem de aliquibꝰ commissis in frem satis¬
facere oportebat. C onseruum autẽ suffocare ẽ.
in frẽm ꝑ uindictam exardere. Et ꝓcidens
conseriuis etꝰ. rogabat eum dicens. Patientiam
habe inmne. &. omuia reddam t. E mendabo

Expanded text:
supplicium damnati intelligitur. Procidsupplicium damnati intelligitur. Procidcredens ac poenitens charitate operiam multitudinem peccatorum. Misertus autem dominus servi illius, dimisit eum et debitum dimisit ei. Peccator rogans, accipit donum decem millium talentorum, id est, veniam suorum commissorum, cum sibi assumit medelam, quam Deus ad hoc instituit. Hoc autem fit, si lavacrum baptismi non ficte, vel si postea baptismum poenitentiae devote suscipiat. Dimissus itaque a vinculis praecedentis timoris, egreditur in spem salutis. Egressus autem servus ille, invenit unum de conservis suis, qui debebat ei centum denarios. Et tenens suffocabat eum, dicens: Redde quod debes. Centum denariorum debitor erat, quem de aliquibus commissis in fratrem satisfacere oportebat. Conservum autem suffocare, est in fratrem per vindictam exardere. Et procidens conservus ejus, rogabat eum, dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi. Emendabo
Abbreviated transcription (Latin):
muu regi. qui uoluit rationem ponere
amiliare ẽ. sẏris & maxime palestinis¬
I ad omnem sermonem suum. parabo¬
las iungere. ut quod ꝑ simplex p̃ceptum
tellige xp̃m. ideo terreno regi⁊ assi
ꝑ euangelii gr̃ãm. omnium omnino pecca¬
minum ueniam. nobis suo inunere ñ nr̃o
merito largitis sit. Et cum cepisset ratio¬
nem poncre. oblatus ẽ. ei unus qui debelut
deccm milia talenta. C um autem non ba
beret undẽ redaeret. uussit eum aiis uenull¬
tari. & uxorem eius& filios & omia que ba¬
bebat & reddi. Remis¬
p̃c meritorum examinator. iam ꝑscrip¬
turas cum seruis rationem ponit. Decẽ
inilia talcrita debebat. qui de innumerabiuibꝰ
tiam. unde satisfaccre posset. sensit inscrip¬
turis. quia tales iubet ds̃ uenundari. il est
ȩterno incendio mancipari cum uxore & fi¬
uis. hoc ẽ. cum insipientia & cogitationibꝰ
malis. Iustos ũ cum uxore ac filiis. ul ẽ cum
sapientia & cogitationibꝰ bonis. se glorificatu¬
nim ꝓmittit. P recium quippe uenditi

Expanded text:
gi qui voluit rationem ponere amiliare est Syris, et maxime Palaestinis, ad omnem sermonem suum parabolas jungere, ut quod per simplex praeceptum tellige Christum, ideo terreno regi assimiper Evangelii gratiam omnium omnino peccaminum veniam nobis suo munere, non nostro merito largitus sit. « Et cum coepisset rationem ponere, oblatus est ei unus qui debebat decem millia talenta. Cumberet unde redderet, jussit eum dominus venundari, et uxorem ejus et filios, et omnia quae habebat, et reddi. REMItus meritorum examinator, jam per scripturas cum servis rationem ponit. Decem millia talenta debebat, qui de innumerabilibustiam unde satisfacere posset, sensit in Scripturis, quia tales jubet Deus venundari, id est, aeterno incendio mancipari cum uxore et filiis, hoc est, cum insipientia et cogitationibus malis. Justos vero cum uxore ac filiis, id est, cum sapientia et cogitationibus bonis se glorificaturum promittit. Pretium quippe venditi,
Abbreviated transcription (Latin):
Undenarius uͦ transgressionem significat.
quia recedit a denario. in quo decalogus con-¬
sistit. Cum gͦ multiplicatur ꝑ scptem. ut
septies undecum sint. septuaginta scptem:
omnis intelligitur transgressio. Piccipit᷑
gͣ dimittendum. ẽẽ. scptuagies scpties. ud ẽ.
scptuaginta & septem uicibꝰ. hoc ẽ. uniuer

Expanded text:
Undenarius vero transgressionem significat, Undenarius vero transgressionem significat, quia recedit a denario, in quo Decalogus consistit. Cum ergo multiplicatur per septem, ut septies undecim sint septuaginta et septem, omnis intelligitur transgressio. Praecipitur ergo dimittendum esse septuagies septies, id est, septuaginta et s
Abbreviated transcription (Latin):
fiet illis a patre meo qui incęlis ẽ. Ubi ciũ
sunt duo uel tres congregati in nomine
meo. ibi sum in medio eorum. R emigiꝰ.
ere sententia uestra firma stabit. in abici¬
endo contumacem. & recipiendo penitentẽ.
quia postquam duo de uobis consentient.
non dico tantum de his seo de omni re peten¬
da. unitatis merito fiet a patre meo consensꝰ
illus peticio. Ego enim pax & caritas. ego
summum & commune bonum. sedem mͥ
in pacificis constitui.Icronimus.
Icce p̾mium concordiȩ. ail quam totus
sermo iste uocat. Potest & hoc ty piec
intelligi. ut ubi sp̃c & anuma & corpꝰ consen¬
scruit. omnem rem bonam impetrent quã
une accedens petrus ad UIIII¬
eum dix̃. Dñe quociens peccabit in
me frr m̃s. & dimittam ei usq septies: Dic̃
ciens in die peccare non possit. Aut. Beoa.
olet ꝑscptem cuiꝰcumq rei aut temꝑis
Iuniuersitas indicari. Unde quod in psal¬
mõ canitur septies indie laudemdixi tͥ. ni
chil ẽ. aliud quam semꝑ laus eius inore meo.

Expanded text:
illis a Patre meo qui in coelis est. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. REMIG. Vere sententia vestra firma stabit, in abjiciendo contumacem, et recipiendo poenitentem; quia postquam duo de vobis consentient, non dico tantum de his, sed de omni re petenda, unitatis merito fiet a Patre meo consensus illius petitio. Ego enim pax et charitas, ego summum et commune bonum, sedem mihi in pacificis constitui. HIERON. Ecce praemium concordiae, ad quam totus iste sermo vocat. Potest et hoc typice intelligi, ut ubi spiritus et anima et corpus consenserint, omnem rem bonam impetrent quam Tunc accedens Petrus ad eum, dixit: Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimties in die peccare possit. Aliter: Solet per septem cujusque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nihil est aliud quam semper laus ejus in ore meo .
Abbreviated transcription (Latin):
phibendus ẽ. terciꝰ. uel corrigendi
studio uel conueniendi eum sub testi¬
uꝰ. Si tune non audicrit. multis dicen-¬
dum ẽ. ut qui ꝓ pudore saluari non potu¬
it. opprobriis saluctur. Si autem ȩcele¬
sia ñ audierit. sit tͥ sicut ethnicꝰ & publicanus.
Publicani scłm tropolrgiam sunt lucra sełi se¬
culi sec¬
ꝑuiria. Et quando dr̃. sit łͥ sicut
ethincꝰ & publicamis. maioris. ẽe. detestatio
nis ostenditur. qui sub nomine xp̃i agit oꝑa
infidelium. quam qui aꝑte gentles sunt.
seruando isrł tenuerat. Ipsc enim sacrifican¬
tem diis alieiis populum udaicum maie¬
statis suȩ aduentu corripuit. cum idem po¬
pulus p̃sentis potestatis terrorem licet extra
montem positus ferre non potuit. Deinde
quam testes conuenerunt. ut peccare desine¬
ret. Tercio ipso dñ aduentu tanquam cȩtu

Expanded text:
hibendus est tertius vel corrigendi studio, vel conveniendi eum sub testibus. Si tunc non audierit, multis dicendum est, ut qui pro pudore salvari non potuit, opprobriis salvetur. Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Publicani secundum tropologiam, sunt lucra saeculi sefurta, et ethnicus et publicanus, majoris detestationis esse ostenditur, qui sub nomine Christi agit opera infidelium, quam qui aperti gentiles sunt. servando Israel tenderat. Ipse enim sacrificantem diis alienis populum Judaicum majestatis suae adventu corripuit, cum idem populus praesentis potestatis terrorem, licet extra montem positus, ferre non potuit. Deinde quam testes convenerunt, ut peccare desineret. Tertio ipso Domini adventu tanquam coetu
Abbreviated transcription (Latin):
otestatẽ tͥbuit apłis ne ab ali Icronimus.¬
quo contempnantur. Acsidicat. Si aliquis
noluerit correptionem urai audire. & cum
unculo anathematis alligaueritis iNter¬
Ra. augatus erit & in cęlo. hoc ẽ. celesti sen¬
tentia confirmante. Uel ita ut supra.
uita. cieccritis uel in eccłam induxeritis. rata
erit sententia etiam incelo. id ẽ. in tota eccła
Siue autẽ iuste siue in uiste hoc fiat. nicbil
refcit quin fubiectus obedire debeat.i
pastoris siue iusta siuie inusta sit. timenda ẽ.
ne tumida responsione qui pruis culpabil
non erat. postmodum culpabilis fiat.

Expanded text:
otestatem tribuit apostolis, ne ab aliquo contemnantur. Ac si dicat: Si aliquis noluerit correctionem vestram audire, et eum vinculo anathematis alligaveritis in terra, alligatus erit etiam in coelo, hoc est, coelesti sententia confirmante. Vel ita ut supra; vita ejeceritis, vel in Ecclesiam induxeritis, rata erit sententia etiam in coelo, id est, in tota Ecclesia. Sive autem juste, sive injuste hoc fiat, nihil refert quin subjectus obedire debeat. pastoris, sive justa, sive injusta sit, timenda est, ne tumida responsione qui prius culpabilis non erat, postmodum culpabilis fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
pitulo refert. ambo pͥncipes sacerdotũ
ꝑuices. suos annos egerunt. & erat annus
iñc ad illum. sed pͥus ad annam. non quia col¬
lega. sed quia secer eiꝰ erat. C redendum est

Expanded text:
pitulo refert, ambo principes sacerdotum, per vices suos annos egeruns est Jesus ad illum, sed prius ad Annam, non quia collega, sed quia socer ejus erat. Credendum est
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uocem non sibi indicasse quod sciebat.
sed eis quib: indicari oportebat. N uno
uidicium. ẽ. mundi. Nunc pͥnceps huius
mundi eicictur foras. Iudicium hie dicit
iliserecionem redemptorum. non dampnati¬
onem. quando in die iudicii dampnabit im¬
pios. ꝑ pͥncipem miundi. exponit de quo
uidicio dicit. Deiustis ueterib eieclus qui
dem diabolus fuerat. sed tunc in paucissimis
factum fuit. nunc in multitudine p̃dicantib¬

Expanded text:
hanc vocem non sibi indicasse quod sciebat, hanc vocem non sibi indicasse quod sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Nunc judicium est mundi. Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Judicium hic dicit discretionem redemptorum non damnationem, quando in die judicii damnabit impios. Per principem mundi exponit de quo judicio dixit. De justis veteribus quidem ejectus diabolus fuerat, sed quod tunc in paucissimis factum fuit, nunc in multitudine praedicantib
Abbreviated transcription (Latin):
ead ꝓptea ueni in horam hanc. Pater.
clarifica nomen tuum. Saluum
ñte fac ex hora passionis peto: sed passionẽ
non recuso. Ergo clarifica ine suscitando.
quod .ẽ. gła nominis nui. Uenit g̃ uor de
&lo. E t clarificaui. & iterum clarificabo.
lariticaui antequam facerem mnundum.
ia. ẽ. clarum genui. & in ereaturis ratio¬
Ttabilib clarificare ꝓposui. Uel ita. C larificaui
eum de uirgine natus. ẽ. a magis adoratus est.
a sc̃ĩs agnitus. ẽ. a specie columbȩ declaratus .ẽ.
in monte transfiguratus. ẽ. Clarificaui cum
multos sanauit. cum de paucis panib multos
pauit. fluctib imꝑauit. mortuos suscitauit.
Et iterum clarificabo cum resurget a mortuis.
cum cȩlos ascendet. ciun uidex ab uniuersis
cognoscetur. ut ei omne genu flectatur.
Purba gͦ quȩ stabat & audierat. dicebat
tonitcuum factum. ẽẽ. Aui dicebant. Angl̃s
ei locutus. ẽ. Respondit itĩc & dỹc. Non ꝓpt̃
me uox hȩc uenit sed ꝓpt̃ uos. Ostendit

Expanded text:
erea veni in horam hanc. Pater, clarifica tuum nomen. Salvum me fac ex hac hora passionis, peto, sed passionem non recuso. Ergo clarifica me suscitando, quod est gloria nominis tui Venit ergo vox de coelo: Et clarificavi et iterum clarificabo, Clarificavi antequam facerem mundum, id est clarum genui, et in creaturis rationalibus clarificare proposui. Vel ita: Clarificavi, cum de virgine natus est, a magis adoratus est, a sanctis agnitus est, a specie columbae declaratus est, in monte transfiguratus est. Clarificavi, cum multos sanavit, cum de paucis panibus multos pavit, fluctibus imperavit, mortuos suscitavit. Et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis, cum coelos ascendet, cum judex ab universis cognoscetur, ut ei omne genu flectatur. Turba ergo quae stabat et audierat, dicebat tonitruum factum esse. Alii dicebant: Angelus ei locutus est. Respondit Jesus et dixit: Non propter me vox haec venit, sed propter vos. Ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
enun pat̃familias
debet in suos excrecre disciplinam monendo. docen¬
do coeripiendo. beniuolentiam impendendo.
unc anima mea turbata.ẽ. Et quid dicam:
Pater: saluifica me ex hac hora. P redic¬
la passione & ad cam supposita ex hortatione quasi
data uoce fortitudinis suȩ. subit affec̃ lum infirmi¬
tatis nĩȩ . O. uem uere  iusccpit. sea ex
uoluntate ꝓ nobis. ne de hac infirinitate desꝑ¬
eimus. In qua etiam docet quia dicere debemꝰ
In quem sperem: In patrẽ qui saiuat suius
uoluntatẽ mes p̃pono. quia ꝓpterea ut bec pa¬
tiar ueni in hanc horam: T nade clarificatio

Expanded text:
enim paterfamilias debet in suos exercere disciplinam monendo, docendo, corripiendo, benevolentiam impendendo. unc anima mea turbata est. Et quid dicam? Pater, salvifica me ex hac hora. Praedicta passione, et ad eam supposita exhortatione, quasi data voce fortitudinis suae, subdit affectum infirmitatis nostrae quam vere suscepit, sed ex voluntate pro nobis ne de hac infirmitate desperemus: in qua etiam docet quid dicere debeamus, m invocem? in quem sperem? in Patrem qui salvat, cui voluntatem meam propono, quia propterea ut haec patiar veni in hanc horam, und
Abbreviated transcription (Latin):
munio habeas odio auunam tuam. & in uitã
ecerpã eam custodias.A Cu
i quis m ministrat. me sequatur.
pettus ait. Xp̃c ꝓnobis passus. ẽ. relin.¬
quens nobis exemplum. ut sequamur uestigia
cus. Ee ubi ego sum. illic & minister m̃s
erit. Premium munistrandi illi ẽ. esse cum
xp̃o. sine quo nunquam. ẽ. bene. & cum quo
nunquam ẽ male. Unde aꝑtius subdit. Si quis
mͥ miustrauerit. honorificabit eum pat̾ meus.
Quo honore nisi ut sit cum filio euis. non eq̃¬
lis diuinitati. sca consociatus eteriutati: Cum
auditis frẽs illic & mitust̃ meus crit nolite tan¬
tumm bonos ep̃os & clericos cogitare. sed uos¬

Expanded text:
mundo habeas odio animam tuam, et in vitam mundo habeas odio animam tuam, et in vitam aeternam eam custodias. A. 106X Si quis mihi ministrat, me sequatur. Hinc Petrus ait: ens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus. Et ubi sum ego, illic et minister meus erit. Praemium ministrandi illi, est esse cum ipso, sine quo nunquam est bene, et cum quo nunquam est male. Unde aperte subdit: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus, non aequalis divinitati, sed consociatus aeternitati? Cum auditis fratres, illic et minister meus erit: nolite tantummodo bonos episcopos cogitare et
Abbreviated transcription (Latin):
Amen amen dico uobis. nisi granum srũti
ca̾ens uitertam mortuum fuerit. ipium solum
mnaues. si auetẽ mertuum fuerti. inultum tiue¬
tun aftert.. Se dicebat gratum mortefieau¬
dum infidelitate iudeorum. sca multi plicandũ
tiae populoꝵ. E t qua grano frum̃ti speciaut
si comparat. mos cȩpit ęccłȩ de hoc solo grauo
I ortatur nos ad sec tanda uestigia passionis¬
iis. quasi dicat. Si cupis uitã tenere in xp̃o.
noli mortẽ timere ꝓ xp̃o. Noli amare animam
in hac uita. ne ꝑdas in ȩterna uita. Mira senten¬
ta. quemadinodam sit hominis amor in animã
sam. uit ꝑeat. oclium ne ꝑeat. Si male amaueris
tunc odisti. si bene oderis tunc amasti. Eelices
qui oderunt eustodicndo. ne ꝑdant amando.
S uide ne teipsum uelis interimcre. ut quidã
ꝑuersi male hunc uersum intelligentes. Cũ
autẽ causȩ articulus uenerit ut ꝓponatur tͥ aut
ticiendum esse cont᷑ dĩ p̃ceptum. aut moriendũ
tunc potuis elige mori quam uiuere. ut in boc

Expanded text:
i cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se dicebat granum mortificandum infidelitate Judaeorum, sed multiplicandum fide populorum. Et quia grano frumenti specialiter se comparat, mos coepit Ecclesiae de hoc solo grano todit eam. Hortatur nos ad sectanda vestigia suae passionis, quasi dicat: Si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Noli amare animam in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Mira sententia, quemadmodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne teipsum velis interimere, ut quidam perversi, male hunc versum intelligentes. Cum autem causae articulus venerit, ut proponatur tibi aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut moriendum, tunc potius elige mori quam vivere, ut in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lii autẽ dicebant. romanis ꝓ omnib mili¬
tantib ad securitatẽ & pacẽ. debere iͥbuta
ꝑsolũ. ꝑ qua seditione. p̾ea regnum & patͥa de¬
structa. ẽ. Ad hoc gͥ pharisei dñm ꝓuocant res¬
pondentẽ. ut dicat non debere solui tributa.
& inde contra romanos seditionis actor teneatus.
Cognita autẽ irĩc nequitia corum ait. Od
me temptatis ypocrite: Ostendite mͥ nomis¬
ma census. At illi optlilerunt ei denarium.

Expanded text:
lii autem dicebant Romanis pro omnibus mililii autem dicebant Romanis pro omnibus militantibus, ad securitatem et pacem, debere tributa persolvi. Pro qua seditione postea regnum et patria destructa sunt. Ad hoc igitur Pharisaei provocant respondentem, ut dicat non debere solvi tributa, et inde contra Romanos seditionis auctor teneatur. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et ideo ꝑ seipsos ũ interrogant. nam uu¬
micꝰ manifestus melior. ẽ. quam amicus fictus.
ꝑacilius enum dum timetur. uitatur. Mise¬
runt gͦ discipulos suos eum interrogare. quasi
minus supectos. ut aut eum abscondite deciꝑ¬
ent. aut dep̃hensi minus erubescerent. Sea dis¬
cipuli pares erant magistris siuis in malitia.
quamuis ȩtate minores. Nam & pull serpen¬
tium statura sunt breuiores. ueneno autẽ ȩqua¬
les. &. catuli luporum albuc teneri. & si uenari
ñ possunt: gaudent tam̃ in sanguine & morsib
Detalib ait ꝓpħa. Molliti sunt sermones eoꝵ
suꝑ oleum: & ipsi sunt iacula. Dic gͦ nobis
quid t uidetur: Licet censum dari cesari an
raudulenta interrogatio. sub hoc sensu.
Non. ẽ. iustum. ut nos serui summi re¬
gũ. terrenis regib scriuamius. S icium iudig¬
num.ẽ. ut homo unius regis alt̾i regi scruiat. &
si boc fecerit. inuiriam faciet dño suo. quanto
magis indignum. ẽ. ut cultores dĩ humanis
potestatib grauentus: Teronimus.¬

Expanded text:
 Et ideo per seipsos non interrogant: nam inimicus manifestus melior est quam amicus fictus: facilius enim, dum timetur, vitatur. Miserunt ergo discipulos suos eum interrogare quasi minus suspectos, ut aut eum abscondite deciperent, aut deprehensi minus erubescerent. Sed discipuli pares erant magistris suis in malitia, quamvis aetate minores. Nam et pulli serpentium statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc teneri, etsi venari non possunt, gaudent tamen in sanguine et morsibus. De talibus ait Propheta: Molliti sunt sermones eorum super oleum, et ipsi sunt jacula . Dic ergo nobis quid tibi videtur? Licet censum dare Caesari an raudulenta interrogatio, sub hoc sensu, non est justum ut nos, servi summi regis terrenis regibus serviamus. Si enim indignum est ut homo unius regis alteri regi serviat, et si hoc fecerit, injuriam faciet domino suo: quanto magis indignum est, ut cultores Dei humanis potestatibus graventur? HIERON. A
Abbreviated transcription (Latin):
bene prus quȩ cesaris suut readenda discerue.
Non enum potest quis. ẽẽ. dĩi. iusi prius mun¬
do renuntiauerit. Et audientes mirati sunt
& relicto eo abieiunt. H ylarius:¬
um potuis credere deberent recediuit mi-¬
rantes. quia non habent temptandi locũ.
S it enim extra querelam iniuriȩ. cȩsari readi
quod cȩsaris. ẽ. dõ autem quȩ eius ꝓpͥa sunt red¬
dere nos oportere. uidelicet. corpꝰ. animam. uolun¬
Itatẽ. Au eo enum hȩc & originem & ꝑfectum
sumunt.

Expanded text:
bene prius quae Caesaris sunt reddenda decerne. bene prius quae Caesaris sunt reddenda decerne. Non enim potest esse quis Domini, nisi prius mundo renuntiaverit. Et audientes mirati sunt, et relicto eo, abierunt. HILAR. Cum potius credere deberent, recedunt mirantes, quia non habent tentandi locum. Est enim extra querelam injuriae, Caesari reddi quod Caesaris est; Deo autem quae ejus propria sunt reddere nos oportere, videlicet corpus, animam, voluntatem. Ab eo enim haec et originem et profectum sumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ cesaris. Et ait illis iĩc. C.uiꝰ ẽ bec
unago &. suꝑscriptio: Dicunt ei. Cesaris. Ttem.¬
nterrogat non ignorans. s ut ad sermonẽ eorum
competent̃ responderet. Tyberium sub quo pas¬
sus.ẽ. añs pͥuignum augusti dicit hic cesarẽ. qui
in loco uitrici successerat. Omnes autẽ reges ro¬
mani a gaio cesare qui imꝑum arripuerat. ec¬
sares appellati sunt. Tunc ait illis. Readite
gͦ quȩ sunt cȩsaris cesari & q̃ sunt dĩdo Ce saris
sunt numinus. tributum. pecuna: dĩ uͦ sunt
decimȩ. pͥmitiȩ. oblationes. Et sicut cesar exigid
imp̃ssionem suş imagius. sic & ds̃ animam lu¬
mine uultus sui signatam. Ambros ius:
non babuerit imaginem cesaris. cur censum de¬
ait: Non de suo dedit.s: mundo readidit q̃d
erae mundi. Et si tu non uis obnoxius. eẽ. cesari.
noli habere quȩ sunt imuidi. Sed si habes diui¬
tias obnoxius cesati. es. Si uis terreno regi nichil
debere. omiua tua relinque. xꝑm sequere. &

Expanded text:
imaginem Caesaris. Et ait illis Jesus: Cujus est haec imago et superscriptio? Dicunt ei: Caesaris. Interrogat non ignorans, sed ut ad sermonem eorum competenter responderet. Tiberium sub quo passus est Dominus, privignum Augusti, dicunt hic Caesarem, qui in loco vitrici successerat. Omnes autem reges Romani a Caio Caesare qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Caesaris sunt nummi tributum, pecunia; Dei vero sunt decimae, primitiae, oblationes. Et sicut Caesar exigit impressionem suae imaginis, sic et Deus animam lumine vultus sui signatam. AMBROS. Cum non habuit imaginem Caesaris, cur censum dedit? Non de suo dedit, sed mundo reddidit quod erat mundi. Et si tu non vis obnoxius esse Caesari, noli habere quae sunt mundi. Sed si habes divitias, obnoxius Caesari es. Si vis terreno regi nihil debere, omnia tua relinque, Christum sequere, et
Abbreviated transcription (Latin):
tem transferciulum. ꝑ arborem morum era-¬
dicandam & trans plandam potest intelligi.
quia comsummate fidei indicium sit. ubi
ratio postulat elementis imꝑare. ut quod de
his specialit̾ dictum ẽ. hoc gencraliter de om

Expanded text:
tem transferendum, per arborem morum eratem transferendum, per arborem morum eradicandam et transplantandam, potest intelligi; quia consummatae fidei indicium sit, ubi ratio postulat clementis imperare, ut quod de his specialiter dictum est, de om
Abbreviated transcription (Latin):
bro discretionis castigata. & ꝑfectȩ dilectionis
melle dulcorata. omnes de corde quod ẽ. interi¬
oris nr̃i hominis caput. uitiorum sentinas
non solum ad p̾sens exhaurit. s & in futurũ
ne recolligi ualeant precauet. Mas is ter.¬
ic gͦ lege. S i habueritis fidem efficacem
sicut granum sinapis dicetis monti. hoc
e. diceit poteritis suꝑbo diabolo. ut transeat de
nomine obsesso. & nichil incommoditatis
impossibile erit uobis ad curandum. In lu
ca babetur. dicetis huic arbori moro eradicare
& transplantare in mare. & obediet nobis.
ructus mori inflore. Amerosuis.¬
albet. formatus rutilat. maturitate ni¬
grescit. sic diabolus flore anglicȩ naturȩ & po¬
testate rutilanti p̾uaricando tetro inhorruit
oaore qui ꝑ fidem ereluditur Be o a.
Ia ꝑmorum. cuius fructus & uirgulta ru¬
bent. unde & alatinis rubus appellatur.
eisangelium crucis exprimitur. quȩ ꝑfidem
tata. Folia etiam mori serpenti suꝑiecta necẽ
taria confert. sic noxia tollit. Aliter. ꝑ mon¬

Expanded text:
bro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum, ne recolligi valeant, praecavet. Sic ergo lege: Si habueritis fidem efficacem sicut granum sinapis, dicetis monti, hoc est, dicere poteritis superbo diabolo, ut transeat de homine obsesso, et nihil incommoditatis impossibile erit vobis ad curandum. AMBROS. In Luca habetur, dicetis huic arbori moro, eradicare et transplantare in mare, et obediet vobis. Fructus mori in flore albet, formatus rutilat, maturitate nigrescit. Sic diabolus flore angelicae naturae et potestate rutilanti, praevaricando tetro inhorruit odore qui per fidem excluditur. BEDA. Vel per morum, cujus fructus et virgulta rubent, unde et a Latinis rubus appellatur, evangelium crucis exprimitur. Quae per fidtata. Folia etiam mori serpenti superjecta  sutaria confert, sic noxia tollit. Aliter: Per mon
Abbreviated transcription (Latin):
ponsus ẽ. xp̃c sponsa ȩccła. De hoc sp̃u¬
Iali conubio apłi sunt creati ꝑ lauachrũ
iegenerationis. aui iugere non possunt auã-¬
di sponsum in thalamo uident. Cuius
p̃sentia ionge plus ꝓficit. quam corꝑalis absti¬
nentia. Quando uͦ transierint nuptiȩ. & pas¬
sionis ac resurrectionis tempꝰ aduenerit. tẽ
sponsi fuii ieuinabunt. in humilitate tͥbu¬
lationis. Unde non nulli putant quadrage¬
simam celebrandam pꝰ dies auadraginta ã
passione. licet instet dies pentecostes. aui uꝰ pen¬
tecosten. ut maximilla. E ccłȩ autem consue¬
tudo ꝑ humilitatem carnis ad resurrectionẽ
uod autem lucas
ait. numquid potestis filios sponsi dũ
cum ilus sponsus ẽ. facere ieuinare: elegant
indicauit ipsos qui loauebantur fuisse factu¬
ros ut lugentes ieuinarent. quia ipsi ẽe̾nt.
sponsum occisuri. Postea ũ dato sp̃u scõ ie¬
uinauerunt in gaudio mentis ad sp̃ualia
suspensȩ: atq: ob hoc alienatȩ auodamm a

Expanded text:
hoc spirituali connubio apostoli sunt creati per lavacrum regenerationis, qui lugere non possunt, quandiu sponsum in thalamo vident, cujus praesentia longe plus proficit, quam corporalis abstinentia. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt in humilitate tribulationis. Unde nonnulli putant Quadragesimam celebrandam post dies quadraginta a passione, licet instet dies Pentecostes; alii post Pentecosten, ut Maximilla. Ecclesiae autem consuetudo per humilitatem carnis ad resurrectionem venit. Quod autem Lucas t: Nunquid potestis filios sponsi, dum cum illis sponsus est, facere jejunare? eleganter intimavit, ipsos qui loquebantur, fuisse futuros ut lugentes jejunarent, quia ipsi essent sponsum occisuri. Postea vero, dato Spiritu sancto, jejunaverunt in gaudio mentis ad spiritualia suspensae, atque ob hoc alienatae quodammodo a
Abbreviated transcription (Latin):
ea & hoc quod uox pat̾na intonuit. ñ docet
filium. sed nobis quid credere debeamus osten¬
ditur. bapticatum scilicet a iohanne. uerum. ẽẽ.
dĩ filium. Nos quoq ꝑaquam ablutionis. & sꝑm
sc̃ĩficationis. pat̾nȩ uocis adoptione. dĩ posse fi-¬
ios effici. Mas̾.¬
itteram sic lege. Uidit ib̃c & qui cum eo
erant sp̃m dĩ. id ẽ. reo significantẽ sp̃m
sc̃m descendentẽ ut columbam. hoc ẽ. sicut rẽ.
que uere columba erat. ad significandũ assũpta.
Utrum columba nouit̃ creata fuerit: pꝰ ꝑactũ
officium soluta melem̃ta. necne: nichil nr̃a int̾¬

Expanded text:
et hoc quod vox paterna intonuit, non docet Filium, sed nobis quid credere debeamus ostenditur, baptizatum scilicet a Joanne, verum esse Dei Filium, nos quoque per aquam ablutionis et Spiritum sanctificationis, paternae vocis adoptione Dei posse fios effici. Litteram sic lege: Vidit Jesus et qui cum eo erant, Spiritum Dei, id est, rem significantem Spiritum sanctum descendentem ut columbam, hoc est, sicut rem quae vere columba erat, ad hoc significandum assumpta. Utrum columba noviter creata fuerit, et post peractum officium soluta in elementa necne, nihil nostra int
Abbreviated transcription (Latin):
ami palmarum laudes sunt signifiean¬
tes uictoriam qua erat dñs suꝑaturus
mor̾tẽ. & triumpbaturus diabolum. O san¬
na. ẽ. uox letantis uel obsecrantis. ut dicunt
nonnulli hebrei. magis affectum indicans
quam rem aliquam significans. ficut racha
p̃tari potuit .s scdm sensum quidam inter¬
p̃tantur osanna głam. alii redemptionem
alii saluifica siue saluum me fac.
t quidam phariseorum de turbis dixcrunt
ad illum. Magister inerepa discipłos tuos.
Quib ipse ait. Dico nobis. quia si hii tacue¬
rint. lapides clamabunt. Be o a.

Expanded text:
ami palmarum, laudes sunt, significantes victoriam qua erat Dominus superaturus mortem, et triumphaturus diabolum. Hosanna est vox laetantis vel obsecrantis, ut dicunt nonnulli Haebraei, magis affectum indicans quam rem aliquam significans, sicut raca ipretari potuit; sed secundum sensum quidam interpretantur hosanna gloriam, alii redemptionem, alii salvifica sive salvum me fac. t quidam Pharisaeorum de turba dixerunt ad illum: Magister, increpa discipulos tuos. Quibus ipse ait: Dico vobis, quia si hi tacuerint, lapides clamabunt. BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
rum autem rerũ ipsũ u̾bũ. eẽt. pͥncipium osten¬
dit: scilicet omnium naturarum postea factarũ.
Et hocẽ. Oinia ꝑ ipsum facta sunt. Oninis
creatura et corporea et incorporea. omne quod na-¬
turaliter iẽ. substantus. ueluti quantitas. quali¬
ium uͦ non ẽ factum ꝑ ipsum. quia nulla specie
continetur. nulla natura suã subsistit. seil solum
pͥnatio boniẽ. Sicut eium naturalis luminis ab-¬
sentia cecitas oculi dr̃. & sicut tenebre lucis absentia
iunt. et in edia comestiorus exclusio: ita malum
dicinus absentiam boni. quod si adẽẽt. rationali
creaturȩ naturaliter competeret. Etenim cum uo-¬
luntas in mente nascitur. motus quidem naturalis
ẽ. et sigr̃a p̃senis fuerit que libero arbitrio cooꝑet᷑.
uoliuitati motum dirgendo & oridinandõ in bis-
quȩ iusticie sunt. uoluntas bona ẽ. & remunerati

Expanded text:
rum autem rerum ipsum Verbum esset principium, ostenrum autem rerum ipsum Verbum esset principium, ostendit, scilicet omnium naturarum postea factarum. Et hoc est: Omnia per ipsum facta sunt Omnis creatura et corporea et incorporea, omne quod naturaliter inest substantiis, veluti quantitas, qualilum vero non est factum per ipsum, quia nulla specie continetur, nulla natura sua subsistit, sed solum privatio boni est. Sicut enim naturalis luminis absentia caecitas dicitur oculi, et sicut tenebrae lucis absentia sunt, et inedia, comestionis exclusio, ita malum dicimus absentiam boni, quod si adesset, creaturae rationali naturaliter competeret. Etenim cum voluntas in mente nascitur, motus quidem naturalis est; et si gratia praesens fuerit, quae libero arbitrio cooperetur, voluntatis motum dirigendo et ordinando in his quae justitiae sunt, voluntas bona est, et remun
Abbreviated transcription (Latin):
entia nata. disponens omnia. erat in
pͥncipio rerũ scilicet cͤandarũ ante¬
quam aliquid fieret. In hoc uidelicet
ȩt̃naliter erat nerbum. ut ẽẽt. principium. id
ẽ. origo et causa futurorum. quod quidem ipsũ
de semetipso ait. Ego principium qui & loquor
uobis. Ac si dicat. Ego sum illa suꝑna sapientia.
in cius dispositione omnia prius conduntur
mente. quam conpleantur oꝑeꝰ Unde et scrip¬
tum ẽ. Qui fecit quȩ futura sunt. Et alibi. Om¬
nia in sapientia fecisti. Hoc autem uerbum a
quo natum sit. id ẽ cuius sapientia sit: determi¬
nat euangelista dicens. Et uerbum erat aput dm̃.
tanquani sapientia in ipso cuius ẽ. At ne sapientia
ista dĩ aliud quãmi ds̃ putaretur. sicnt hominis
uel angeli sapientia aliud ẽ. quam hono. ipse
uel angelus. eui ꝑaccidens mẽ. addit. Et ipsum
uerbum erat ds̃. Tria disiuncꝰtim direrat. illa cõn-¬
iunctim recapitulat᷑ ut transeat. Hoc scilicet uer¬
bum existens d̃s erat in principio apnd ilm̃. Qua¬

Expanded text:
entia nata, disponens omnia, erat in principio, rerum scilicet creandarum, antequam aliquid fieret. In hoc videlicet aeternaliter erat Verbum, ut esset principium, id est origo et causa futurorum; quod quidem ipsum de semetipso ait: Ego principium, qui et loquor vobis . Ac si dicat: Ego sum illa superna sapientia, in cujus dispositione omnia prius conduntur mente, quam compleantur opere. Unde et scriptum est: Qui fecit quae futura sunt. Et alibi: Omnia in sapientia fecisti . Hoc autem Verbum a quo natum sit, id est cujus sapientia sit, determinat Evangelista, dicens: Et Verbum erat apud Deum, tanquam sapientia in ipso cujus est. At ne sapientia ista Dei aliud, quam Deus putaretur, sicut hominis vel angeli sapientia aliud est quam homo ipse vel angelus, cui per accidens inest, addit: Et ipsum Verbum erat Deus. Tria disjunctim dixerat, illa conjunctim recapitulat, ut ad sequentia transeat. Hoc scilicet Verbum, existens Deus, erat in principio apud Deum. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
incedinatio uoluntatis ẽ. maluni ẽ. peccatum ẽ: ni¬
chil tam̃ de subsistentib ẽ. De hac qiuippe gr̃a ait
psalmista. M iscd̾ia eius p̃ueniet & subsequetur me.
Et nequis forte putaret aliqua seu omnia que ꝑdĩ
uerbum ceꝑunt extra ipsum ẽẽ. quasi ꝑ semetip¬
sa subsisterent. ailiecit. Et sine ipso factum ẽ.
nichił. Tale ẽ gͥ sine ip̃so factum ẽ nicbil acsi di¬
cat. Extra ipsum nichil factum subsistit. Sapientia
euim attingit a fine dis qde ad fuem fortiter.
id ẽ. a minuna creatura usq ad maximam. U nle

Expanded text:
nihil tamen de subsistentibus est. De hac quippe gratia ait Psalmista: Misericordia ejus praeveniet et subsequetur me . Et ne quis forte putaret aliqua seu omnia, quae per Dei Verbum coeperunt, extra ipsum esse, quasi per semetipsa subsisterent, adjecit: Et sine ipso factum est nihil. Tale est igitur, sine ipso factum est nihil, ac si dicat: Extra ipsum nihil factum subsistit. Sapientia enim attingit a fine usque ad finem fortiter id est a minima creatura usque ad maximam. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ex peccatis popłi uincta & pectoribꝰ peccatorũ
quasi carcerib lucc uacuatis inclusa tenebat᷑.
ne ꝑ eam xp̃c intelligi posset. Amosiꝰ.
ittit gͥ disciplõs ad cuangelium contuendũ.
ut supplementum consequantur. quia ple
ret ueritas sine factis. fides plenissima gestoꝵ
testificationibꝰ exhibetur. Gres oRi¬
ohannes non fuit mollib uestitus. qͥa uitã
peccantium ñ blandim̃tis fouit. s aspitate
increpauit. Unde salomon. Uerba sapientiũ

Expanded text:
ex peccatis populi vincta, et pectoribus peccatorum quasi carceribus luce vacuatis inclusa tenebatur, ne per eam Christus intelligi posset. AMBROS. Mittit ergo discipulos ad Evangelium contuendum, ut supplementum consequatur, quia plenque nutaret veritas sine factis, fides plenissima gestorum testificationibus exhibetur. Joannes non fuit mollibus vestitus, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed aspere increpavit. Unde Salomon: Verba s
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuam. qui ĩparabit uiam tuam ante te.
quia dr̃ angłs ñ natura. s officii dignitate.
de quo pater ad filium sic ait in malachia.
Ante faciem ul ẽ. manifestationem tuã ĩpa¬
rabit uiam. hoc ẽ. ꝑuia reddet tͥ corda audi-¬
torum. penitentiã p̃dicando & baptirando.
m̃s etiam qui sacerdotii nomine cen. G Regortꝰ¬
sentur. angłi uocantur. ꝓpb̃a attestante quiait.
Labia sacerdotis custodient scientiam. & legem
requirent ex ore eius: quia anołs dñi exercitu¬
um.ẽ. Necnon unusquisq fidelis si a prauita¬
te ꝓximum reuocat. & ad bonum cobortatur.
si ȩternum regnum uel supplicium erranti
denuntiat. ꝓfecto angls ilẽ. nuntus dñi ex
mei dico nobis. maior uit̃ n̾atos mulierum
ꝓpła iohanne baptista nemo ẽ. Ieronimꝰ.¬
t summam uirtutum eiꝰ comp̃bendam.
int̾ natos mulierum. boc ẽ. qui de concubitu
nati sunt. ñ de uirgine: nemo maior eo fuit.
Nulla enum iohanr cum filio dĩ collatio.

Expanded text:
iam tuam ante te. icitur angelus non natura, sed officii dignitate, de quo Pater sic ad Filium ait in Malachia: Ante faciem id est, manifestationem tuam praeparabit viam , hoc est pervia reddet tibi corda auditorum poenitenes etiam qui sacerdotii nomine censentur, angeli voantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Nec non fidelis, si a pravitate proximum revocat, et ad bonum exhortatur; si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, profecto angelus id est, nuntius existit Amen dico vobis, major oanne Baptista nemo est. Ut summam virtutum ejus comprehendam, inter natos mulierum hoc est, qui de concubitu nati sunt, non de virgine nemo major eo fuit. Nulla enim Joanni cum Filio Dei collatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ic uͦ ꝓuidentiam quam futurum tempus af¬
feret secum. ut cum necesse erit. sumere ali-¬
auid temꝑale assit. quia nouit dñs auo in¬
digeamus. Curam autem p̃sentium mali¬
tiam uocat. quia pęnalis ẽ. & ꝑtinet ad mor¬
talitatẽ. quam peccando meruimus. que
in se satis honerosa ẽ. nedum futurorum cu-¬
ram suꝑaillamus. Hoc ioco uehementer ca-¬
uendum ẽ. ne cum uiderimus aliquem seruũ
dĩ ꝓuidere ne ista necessaria desint uel sibi.
uel sibi commissis. forte iudiccmus eum contra
p̾ccpta dĩ̃ facere. Nam & ipse dĩs loculos ha¬
bere dignatus ẽ. cum pecunia: ne quis ini hoc
scandalum pateretur. Paulus etiam uidetur
cogitasse de crastino cum dicit. De collectis
autem sicut ordinaui facite. Ad hanc qͦq
regulam totum hoc p̃ceptum dirigitur. ut
etiam in istoꝵ ꝓuisione regnum dĩ cogite¬
mus. in mulitia uͦ regni dĩ non ista cogitemꝰ.¬

Expanded text:
ero providentiam, quam futurum tempus afero providentiam, quam futurum tempus afferet secum, ut cum necesse erit sumere aliquid temporale adsit, quia novit Deus quid indigemus. Curam autem praesentium malitiam vocat, quia poenalis est et pertinet ad mortalitatem quam peccando meruimus; quae in se satis onerosa est, necdum etiam futurorum curam superaddamus. Hoc loco vehementer cavendum est, ne cum viderimus aliquem servum Dei providere, ne ista necessaria desint vel sibi, vel sibi commissis, forte judicemus eum contra praecepta Domini facere. Nam et ipse Dominus loculos habere dignatus est cum pecunia: ne quis in hoc scandalum pateretur: Paulus etiam videtur cogitasse de crastino, cum dicit: « De collectis autem sicut ordinavi facite . » Ad hanc ergo regulam totum hoc praeceptum redigitur, ut etiam in istorum provisione regnum Dei cogitemus, in malitia vero regni Dei non ista cogitem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ dĩ regnum debemus oꝑari bonum. & ñ
in hac oꝑatione. uel solam uel cum regno di
mercedem temꝑalium cogitare. Quorum om¬
nium temꝑauum nomine. crastinum posu-¬
it dicens. Noute soliciti ẽẽ. de crastino. Aor
enu dr̃ crastinus dies nisi in tempe. Noli¬
te g̃ solliciti. ẽẽ. in crastinum. Crastinus enim
dies sollicitus erit sibi ipsi. Sufficit diei ma¬
e p̃sentib concedit. ẽẽ. sollicitos. non de futuris
Unde apłs. Nocte & idie manibꝰ nr̃is laboran¬
tes. ne quem grauaremus. Eras in scripturis
futurum tempus intelligitur. dicente iacob.
& eraudiet me eras iusticia mea. O az̃.¬
er diem intelliguntur bomines. quorum dies
ẽ. ut ait apłs. Reilimentes tempꝰ. qm̃ dies ma¬
lsunt. Sensus g̃ ẽ. Dies crastinuis. id ẽ. futu¬
ri temꝑis homines. erunt solliciti sibi. Tuuͦ
sis sollicitus de te in p̃ientiarum. Soilicitus i
supradictis. significat anxietatẽ. Aus̃.¬

Expanded text:
propter regnum Dei debemus operari bonum, et non propter regnum Dei debemus operari bonum, et non in hac operatione vel solam vel cum regno Dei mercedem temporalium cogitare. Quorum omnium temporalium nomine, crastinum posuit, dicens: Nolite solliciti esse de crastino. Non enim dicitur crastinus dies nisi in tempore. Nolite ergo solliciti esse in crastinum. Crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipsi. Sufficit diei mapraesentibus conceditur esse sollicitos, non de futuris. Unde Apostolus: Nocte et die manibus nostris laborantes, ne quem vestrum gravaremus . Cras in Scripturis, futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Per diem intelliguntur homines, quorum dies est, ut ait Apostolus: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . » Sensus ergo est: Dies crastinus, id est futuri temporis, homines erunt solliciti sibi. Tu vero sis sollicitus de te in praesentiarum. Sollicitus in supradictis significat anxietatem; hic v