comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pnũ ꝙ utriq ꝓpositũ esse dicimiꝰ ducẽ utrũq ĩmortałe ded
alterũ honoratũ qui uirertibus ac bonis presit alterũ dãpna¬
tũ qui uicus ac malis Ille aũt in dext̾iore tñi uia ducẽ porũt
neq unũ neq ꝑpetuũ si quid̃ quẽlibet aucterẽ dectoie bone
artis inducũt qui a desidia reuocet hoĩes et fruqi ẽẽ deceat
Sed nreq ingredi faciũt in eam uiam insi pueros ac adolesce¬
tes uidelicet ꝙ artes discantur in hus etatibus Nos aũt om̃is
sexus ac generis et etatis in hoc celeste iter inducimas Q
deus qui eius bie dux est ĩmortalitatẽ nulli hõmi nato negat
ftorma quoq ip̃ãꝵ maꝵ non ita est ut illi putauerũt Quid eĩ
opus est .y. lr̃a in rebus cõtrariis atq diu̾as: Sed altera
illa melior conu̾sa est ad solis ortũ altera illa det̾ior ad
occasim. Qũ que ueritatẽ ac iusticiã /equit ͦ is accepto ĩ¬
mortalitatis premio perhẽm luce potietuy Qui aũt abills

Expanded text:
uod utrique praepositum esse dicimus ducem, utrumque immortalem: sed alterum honoratum, qui virtutibus ac bonis praesit, alterum damnatum, qui vitiis ac malis. Illi autem in dexteteriore tantum via ducem ponunt, neque unum, neque perpetuum. Siquidem quemlibet doctorem bonae artis inducunt, qui a desidia revocet homines, et frugi esse doceat. Sed neque ingredi faciunt in eam viam, nisi pueros et adolescentes; videlicet quod artes discantur in his aetatibus. Nos autem omnis sexus, et generis, et aetatis, in hoc coeleste iter inducimus; quia Deus, qui ejus viae dux est, immortalitatem nulli homini nato negat. Forma quoque ipsarum viarum non ita est, ut illi putaverunt. Quid enim opus est Y littera in rebus contrariis atque diversis? Sed altera illa melior conversa est ad solis ortum, altera illa deterior, ad occasum; quoniam qui veritatem ac justitiam sequitur, is, accepto immortalitatis praemio, perenni luce potietur: qui autem ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
uereri nequis id cirdat. Preterenda sunt igit᷑ nõb ea
que pro flso contra flũt disserebant Sacis est care
citare testes quoꝵ auctoritate arguuẽta firmẽtur
Neq m̃c ꝓphetas in cestio   uocabo quoꝵ rõ et diuinatõ
nnihoc solo posita est ut ad cultũ dei et ad ĩmortalitatem
ab eo recipiendam creari hoĩem doceãt Sed eos potius
quibus istos qui respuũt uitateni credere at necesse.
¶ermes naturam hoĩs destribẽs ut doc̾et quemad¬

Expanded text:
cit, videtur vereri ne quis id credat. Praetereunda sunt igitur nobis ea, cit, videtur vereri ne quis id credat. Praetereunda sunt igitur nobis ea, quae pro falso contra falsum disserebantur: satis est ea refcitare testes, quorum auctoritate argumenta firmentur. Neque nunc Prophetas in testimonium vocabo, quorum ratio et divinatio in hoc solo posita est, ut ad cultum Dei, et ad immortalitatem ab eo accipiendam creari hominem doceant: sed eos potius, quibus istos, qui respuunt veritatem, credere sit necesse. Hermes naturam hominis describens, ut doceret quemad
Abbreviated transcription (Latin):
corpore liberari cũ in exitu hugna mutescat: Ita
dũ entit et loqui potest nũdũ dissolutus est Ubi dese¬
lutus est nec sentire iam nec loqui potest. Ita queri de
dissolutõe aut nũdũ potest aut Iam non p̃t Tst emin
priusquã dissoluat᷑ intelligit se dissolutũ ire Qnud ꝓ ui
demus plarsq moriẽtiũ nõn dissouu cõquerẽres ut ait
sed exire se et prosicsci et ãbulare testãtes. Id q aut
gestu siguisicãt aut si adhuc possunt et uoce prouũciãt
unde apparet non dissoluicionẽ sieri seo separationem
Que declarat aiãm permanere
etera epicurei dogmatis argiuẽta pittagore repu¬
gnãt disserẽti migrare aĩas de corporib uetustate
ac morte confectis et ĩsinuare ⁊ noiuis ac recẽter natis
et casd semper nasei modo in hoĩe modo In pecude/ modo
in bestia modo In uoluere Et hac rõe ĩmortales esse ꝙ ape
uarior ac dissiłiũ corpoꝵ domicilia cõmutẽt Que setrucia

Expanded text:
corpore liberari, cum in exitu lingua mutescat? nam corpore liberari, cum in exitu lingua mutescat? nam dum sentit et loqui potest, nondum dissolutus est, ubi dissolutus est, nec sentire iam nec loqui potedissolutione aut nondum potest, aut jam non potest. At enim priusquam dissolvatur, intelligit se dissolutum iri. Quid, quod videmus plerosque morientium non dissolvi conquerentes, ut ait, sed exire se, et proficisci, et ambulare testantes; idque aut gestu significant, aut si adhuc possunt, et voce pronuntiant? Unde apparet non dissolutionem fieri, sed separationem, quae declarat animam permanere. etera Epicurei dogmatis argumenta Pythagorae repugnant disserenti, migrare animas de corporibus vetustate ac morte confectis, et insinuare se novis ac recens natis, et easdem semper renasci modo in homine, modo in pecude, modo in bestia, modo in volucre, et hac ratione immortales esse, quod saepe variorum ac dissimilium corporum domicilia commutent. Quae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
est mẽbroꝵ sũma ques feigescere quĩ uene exiliores
in extrema corporis poroigunt᷑ et extreni ac tenu¬
ores riui de siciente uena fontis arescũs Ilec tamen
qr sensus coiporis deficit aĩe sensũ ex tingni ac occi¬
dere putandũ est Non em̃i aĩa corpore deficiente sri
corpus ac̃a discedente bruteseit qr sensũ om̃om trubit
secum Cũ aũt pñs aĩa sensũ turbuat corpore et uiu̾e
id efficiat fiem non ptͣ ut non ip̃a perse et uiuat
et sentiat qũi ip̃a est et sensus ⁊ uita
am qd ait & s ĩmortalis ma foret mes Nor
tam se mories dissolui conquereret᷑ Sodma¬
lg̃is ire foras uestem q uelinquere ut ãguis/ Ego eqd
nũquam uidi qui  quereretur ĩ morte disolui ca
ille fortasse epicurũ aliquẽ uiderat etiã dũ monitur phi¬
losophantem ac de sua dissolutõe in extremo spre disse¬
ientem Qͦ m ͦ stiri p̃t utrum dissolui se sentiat an

Expanded text:
est membrorum summa quaeque frigescere, quoniam uenae exiliores est membrorum summa quaeque frigescere, quoniam uenae exiliores in extrema corporis porriguntur et extremi ac tenuiores riui deficiente uena fontis arescunt. nec tamen quia sensus corporis deficit, animae sensum extingui et occidere putandum est. non enim anima corpore deficiente, sed corpus anima decedente brutescit, quia sensum omnem trahit secum. cum autem praesens anima sensum tribuat corpori et uiuere m efficiat, fieri non potest ut non ipsa per se et uiuat et sentiat, quoniam ipsa est et sensus et uita. nam quod ait: quodsi inmortalis nostra foret mens, non tam se moriens dissolui conquereretur, sed magis ire foras uestemque relinquere, ut anguis, equidem numquam uidi qui se quereretur in morte dissolui: sed ille fortasse Epicureum aliquem uiderat etiam dum moritur philosophantem ac de sui dissolutione in extremo spiritu disserentem. quomodo sciri potest utrum dissolui se sentiat an
Abbreviated transcription (Latin):
Dat ad mentem Cũ aũt disociata fu̾it acorpore. uigebie
ipa perse nec ulla iam fragilitatis conditõe temptabitur
quia indumentũ fragile proiecit
Cicut oculus inquit eiulsus ac eparatus a corpore
nchil pocest uid̾e̾ Ita et aĩa separata inc̾lul sr̃bre
quia et ip̃a pars est corporis Falsũ hoc et absinule est
Aĩa eñi non pars corporis sed in corpore est sicut illud
qd̾ uase cõtinetur uasis pars non est Nec ea que indomo
corpus uel uas est aĩe bel receptatłiũ¬
am illud argiuuc̃tũ ilto magis ĩane est & ait aiam
qr non cicius emittat᷑ a coipore mortalem uidere
sed paulatĩ sr ex om̃ibus mẽbris explicet a sũmis pedi¬
bus ĩcipĩes Tanquã si esset eterna uno tp̃is mouẽto
erumperet Qd̾ fit In hũs qur seres intereut Quos aut
morbus ĩtermiit spm diutuus exalãt It paulatun forge¬
scentibus mẽbus aĩa effletur Que cũ mat̾iͥa saugius

Expanded text:
dat ad mentem, cum autem dissociata fuerit a corpore, uigebit dat ad mentem, cum autem dissociata fuerit a corpore, uigebit ipsa per se nec ulla iam fragilitatis condicione temptabitur, quia indumentum fragile proiecit. sicut oculus inquit eunlsus ac separatus a corpore nihil potest uidere, ita et anima separata nihil sentire, quia et ipsa pars est corporis. talsum hoc et absumle est: anima enim non pars corporis, sed in corpore est. sicut id quod uase continetur, uasis pars non est nec ea quae in domo corporis, quia corpus uel uas est animae uel receptacuJam illud argumentum multo magis inane est, quo ait animam, quia non citius emittatur ex corpore, mortalem videri, sed paulatim se ex omnibus membris explicet, a summis pedibus incipiens: tanquam si esset aeterna, uno temporis momento erumperet; quod fit in iis, qui ferro intereunt. Quos autem morbus interimit, spiritum diutius exhalant, ut paulatim frigescentibus membris anima effletur. quae cum materia sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
latur et uoluptas nõ modo potandi srd eciã reꝵ ceseraꝵ
tibus dedita molliatur morti fiet obuoxia Qũĩ uirtus
ut darnimus ĩmortalitis est fabritatrix et uoluptas mortis¬
Mors aũt sicut ostendi non fuuditus peruiut ae delet sdet¬
nis afficit cruciatibus Namĩterire proysus aĩa nondebet
qm̃ ex dei spũ qui et̾nus est ouguiẽ cexit
nina ĩ quit ecĩa morbũ corporis sentit et obluuonẽ
sui patitur Et sicut egresat ita eciã sope sanatur. Hoc
est ergo cur maxĩe uirtus adhibenda sit ne ullo corporis
dolore frangatur et obliuionem sui non aĩa sed mens pratia
partem uis aliqua morbi uiciauerit mouctur doco et qi᷑
conquassata di sede sua emigrat reditura stilicet crm
medela ⁊̃ sanitas domiciliũ auũ reformauerit Nlamquia
iũcta est aĩa cũ corpore si uirtute careat contagio
eius egrescit, et ĩge cillitas de societate fragilitatis redũ¬

Expanded text:
latur et uoluptas non modo potandi, sed etiam rerum ceterarum latur et uoluptas non modo potandi, sed etiam rerum ceterarum tibus dedita molliatur, morti fiet obnoxia, quoniam et uirtus, ut docuimus, inmortalitatis est fabricatrix et uoluptas mortisors autem, sicut ostendi, non funditus perimit ac delet, sed aeternis afficit cruciatibus. nam interire prorsus anima non potm ex dei spiritu qui aeternus est originem cepit. anima inquit etiam morbum corporis sentit et obliuionem sui patitur et sicut aegrescit, ita etiam saepe sanatur. hoc est ergo cur maxime uirtus adhibenda sit, ne ullo corporis dolore frangatur et obliuionem sui non anima, sed mens patiapartem uis aliqua morbi uitiauerit, mouetur loco et quasi conquassata sede sua emigrat reditura scilicet, cum medella et sanitas domicilium suum reformauerit. nam quia iuncta est anima cum corpore, si uirtute careat, contagio eius aegrescit et inbecillitas de societate fragilitatis redun
Abbreviated transcription (Latin):
Et in furiosis mẽs exonguitur aĩa manet ltideo nõ exani¬
mes sud deuẽtes uocantur Mes ergo idest intelligẽtia uel
augetur uel deminuc᷑ pro etate aĩa in statu suo semper
est ex quo ep̃e spirandi accepit facultatẽ eadem u̾sq ad ul¬
timũ durat donec emissa corporis ciaustro ad sedem suaui
broso domicius ceriene carnis inclusa est stiauĩ nou sabet
que est dinitatis Iudit igõ ac discit dĩa et sapĩaui discen¬
do ⁊ audiendo capet Et seuectus non minuie sapĩauis ed
auget si tam̃ Inuenilis etas decursa est tesi nuia euectꝰ
firgerit mẽbra non est aĩe uiciũ si uisus euanuit si ligna
corpuit si auditus obsurduit sed corporis At eiũ mẽoᵃ
deficit Quid mirũ si labentis domicilu ruina premitur
mẽs et p̾terita obliuisertur non aliter futura dĩna ꝙͣ
carterem quo colbetur esfugerit
Trum eadem inquit dolori et luctui obuoxia est

Expanded text:
et in furiosis mens extinguitur, anima manet, et ideo non exaniet in furiosis mens extinguitur, anima manet, et ideo non exanimes, sed dementes appellantur. mens ergo id est intellegentia uel augetur uel minuitur pro aetate. anima in statu suo semper est, et ex quo tempore spirandi accipit facultatem, eadem usque ad ultimum durat, donec emissa corporis claustro ad sedem suam rbroso domicilio terrenae carnis inclusa est, scientiam non habet, quae est diuinitatis. audit igitur ac discit omnia et sapientiam discendo et audiendo capit, et senectus non minuit sapientiam, sed auget, si tamen iuuenilis aetas uirtute decursa est, et si nimia senectus fregerit membra, non est animae uitium, si uisus euanuit, si lingua torpuit, si auditus obsurduit, sed corporis. at enim memoria deficit. quid mirum si labentis domicilii ruina premitur mens et praeterita obliuiscitur, non aliter futura diuina quam si carcerem quo cohibetur effugerit? uerum eadem inquit dolori et luctui obnoxia est
Abbreviated transcription (Latin):
et falsũ est ⁊ ĩ contrariũ cõuerti potest Nlon eiũ corpus al
iterit dded aĩa discedente iergrũ per multos dies manet et
plerũq medicatũ diutissĩe durat Nam si ut suul nastũt
suũł interirẽt non discederet irpẽte ac̃a corpus qr desrie̾t
ded uno temporis pũcto utrũq pariter dissiparitur Et tam
atq periret ꝙͣ celerit᷑ aĩa secedit Imo ꝟo dissoluto corpore
aĩa uanesceret uelut humor fericto uase diffusus. Nam a
terremũ et fragile corpus post secessũ aĩe non statĩ de¬
fluit In t̾ramq tabescit ex qua illi origo est eigo aĩa que
frugilis non est in et̾nũ manet quĩ origo eiꝰ et̾na est
uomiam crestit inquit scusus in pueris et in inuẽib
uiges et In sembus demimutur aparet es̃ mortale
Suũ nõ est idem aĩa et meus. Aliud est eiũ quo uiuimius et
alud quo cogitamus Ita doymientiũ mẽs non aĩa sopitur

Expanded text:
et falsum est, et in contrarium converti potest. Non enim simul et falsum est, et in contrarium converti potest. Non enim simul interit: sed anima discedente, integrum per dies multos manet, et plerumque medicatum diutissime durat. Nam si ut simul nascuntur, simul interirent, non discederet repente anima, corpusque desereret: sed uno temporis puncto utrumque pariter dissiparetur, et tam ac periret, quam celeriter anima secedit; immo vero dissoluto corpore anima vanesceret, velut humor fracto vase diffusus. Nam si terrenum et fragile corpus post secessum animae non statim diffluit, in terramque tabescit, ex qua illi origo est; ergo anima, quae fragilis non est, in aeternum manet, quoniam origo ejus aeterna est. Quoniam crescit, inquit, sensus in pueris, et in juvenibus viget, et in senibus diminuitur, apparet esse mortalem. um non idem est anima et mens: aliut est enim quo uiuimus, aliut quo cogitamus. nam dormientium mens, non anima sopitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rupitur atq occidit Nec uim repelle potest quia sub
asptu ⁊ sub tactu ueuit Aĩa aũt quia cenuitate sua
om̃em cactũ sugis nullo ictu dissolui potest Rrgo quãius
auterse cõm̃cta et sociata nascantͦ et alterũ qd̾ est
de terrena concretione formãtũ qiͣ uasculũ At al¬
ccrius qd̾ est a celesti subtilitate diductũ cũ uis
aliqua utrunq discreuerit que discietio mors uocat᷑
utrũq in naturã ũa recodit Quod ex terra fuit uo
in terrã dissolut Quod ex celesti piritu id̾ constat
Dogna defendet hos usus posuit Cedit idem retro ĩ terrã ad
suit ãte ł terra ued qd missũ est ex etheris oris Id rrsus celi
fulgentia templa recepeant Quod non crat euis dic̾e qui
perire aĩas cũ corporibus disserebat Sed uictus est uitate
et ĩprudẽti ua rõ subrepsit/ Pretea id ip̃m quo colligit
dissolui aĩam hoc est sũl cũ ebrxore ĩterie qñi ał nastat¬

Expanded text:
rumpitur atque occidit nec uim repellere potest, quia sub rumpitur atque occidit nec uim repellere potest, quia sub aspectum et sub tactum uenit, anima autem quia tenuitate sua omnem tactum fugit, nullo ictu dissolui potest. ergo quamuis inter se coniuncta et sociata nascantur et alterum, quod est de terrena concretione formatum, quasi uasculum sit alterius, quod est a caelesti suptilitate deductum, cum uis aliqua utrumque discreuerit, quae discretio mors uocatur, utrumque in naturam suam recedit: quod ex terra fuit, id in terram resoluitur, quod ex caelesti spiritu, id constat dogma defenderet, hos uersus posuit: cedit item retro, de terra quod fuit ante, in terram, sed quod missum est ex aetheris oris, id rursum caeli fulgentia templa receptant. quod eius non erat dicere qui perire animas cum corporibus disserebat: sed uictus est ueritate et inprudenti ratio uera subrepsit. praeterea id ipsum quod colligit, dissolui animam, hoc est simul cum corpore interire, quoniam s
Abbreviated transcription (Latin):
quia exteruã uiui pati posunt eterna esse non possũt
modo is eoꝵ et rõet effectus apparet et̾na suit quia
nillã uiui patiũtur extlisecus: Corpus aũt si ideo mor¬
tale est quia uisui pariter ⁊ tactui subiacet. aĩa ecram
idcito ĩmortalis est sr nec tangi potest nec uueri
unc arguiuẽta eoꝵ qui cõsru disserũt resellamꝰ
Que lucretius tertio libro executus est Qñi it
cũ corpore aĩa nascit᷑ cũ corpore ĩtereat necesse est
At non est par utriusq rõ. Solidũ eĩ et compp̾sesible
corpus est et oculis et manu aĩa uo temus et tactun
uisũ q fugiens Corpus e terra fictũ atq folidatũ est
Aĩa uichil inse concreti nnchil ponderrs teueni Aabet
ut plato disserebat Nec eni tantam poset hr̃e soller¬
ciam cantau uiui tantã celeritadem inse originem
traheret e cclo. Corꝑus ergo quĩ fictũ ex pondeioso
et corruptibili elemõto et tangibele est ⁊ uisibile cor¬

Expanded text:
quia externam vim pati possunt, aeterna esse non possunt. quia externam vim pati possunt, aeterna esse non possunt. modo uis eorum et ratio et effectus apparet, aeterna sunt, quia nullam uim patiuntur extrinsecus? corpus autem si ideo mortale est, quia uism pariter et tactui subiacet, ergo et anima idcirco inmortalis est, quia nec tangi potest nec uideri. Nunc argumenta eorum qui contra disserunt refellamus: quae Lucretius tertio libro executus est. quoniam cum corpore inquit anima nascitur, cum corpore intereat necesse est. at non est par utriusque ratio. solidum enim et conprehensibile corpus est et oculis et manu, anima uero tenuis et tactum uisumque fugiens. corpus e terra fictum atque solidatum est, anima nihil in se concreti, nihil ponderis terreni habet, ut Plato disserebat. nec enim tantam posset habere sollertiam, tantam uim, tantam celeritatem, nisi originem traheret e caelo. corpus igitur quoniam fictum ex ponderoso et corruptibili elemento et tangibile est et uisibile, cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ãt qr ip̃m mortale est sequit᷑ ut aĩa ex eo ĩmortalis appa¬
reat qr uide mus opera oius nõ esse mortalia
odem modo desideria quoꝙ corporis ãi q declarãt
alterũ esse mortale alterũ sempit̾nũ Corpus eiũ
ncclm iisi epale desiderat idest cibũ potũ indumẽtũ qetẽ
uo luptatem Et tañ hec ip̃a sine ntu et adminiculo aĩ
nec cupere nec assequi potest Animꝰ aũt perse nulta
desiderat que ad officiũ fructũ ꝙ corporis non redundant
Eaq non si agilia ed et̾na sunt Ut fama uireutis. me
moria nõis. Nam cultũ dei quicõstat abstiuẽtia cupidi¬
tatũ ac libidinũ paciã doloris contempeu mortis ecrã
contra corpus aĩa concupiscit Unde credibłe est nõ in¬
terire aĩaui Sed dissociari acorpore quia corpus sine
ac̃o nchu potest aiͣꝰ po potest młta et magna siue cor¬
pore Quid ꝙ ea que uisibłia ⁊ oculis et tangibilia maru

Expanded text:
sunt, quia ipsum mortale est, sequitur ut anima ex eo immortalis appasunt, quia ipsum mortale est, sequitur ut anima ex eo immortalis appareat, quia videmus opera ejus non esse mortalia. Eodem modo desideria quoque corporis animique declarant, alterum esse mortale, alterum sempiternum. Corpus enim nihil nisi temporale desiderat, id est, cibum, potum, indumentum, quietem, voluptatem; et tamen haec ipsa sine nutu et adminiculo animi nec cupere, nec assequi potest. Animus autem per se multa desiderat, quae ad officium fructumve corporis non redundent; eaque non fragilia, sed aeterna sunt, ut fama virtutis, ut memoria nominis. Nam cultum Dei, qui constat abstinentia cupiditatum ac libidinum, patientia doloris, contemptu mortis, etiam contra corpus anima concupiscit. Unde credibile est, non interire animam, sed dissociari a corpore; quia corpus sine anima nihil potest, animus vero potest multa et magna sine corpore. Quid, quod ea, quae visibilia sunt oculis, et tangibilia manu,
Abbreviated transcription (Latin):
ac deũ nrgligũt Dande qui iusticiã reuetos in hac uita
miseri suerũt et contempti et ĩopes et ob opaue iusticia
cõcumelus et ĩuirus sope uexat qr uec aliter uirtus p̃t
teneri semper beati sunt futuri Ut quia iam in ala pertu¬
lerũt eciam bonis sruant᷑ Qd̾ hus utiq contingit qui
contemptis terrestribus dus et fragilibus bonis religionẽ
uid opera corporis atq aĩ nõne indicant aĩam ssse
mortis expertem : Nã corpus sr ip̃m fragile est
atq mortale quecũq opera molitur mortalia atq cadu¬
ca siunt Nichil er̃e tulliꝰ ait isse quod sit hũanis maĩb
laboratũ qd non aliqũ ad interitũ irdigatur uel ĩiuria
hõii uel ix̃a confectrice reꝵ oñii uetustate At ꝟo aĩ
scudentes in mẽoriam monimenta ingeioꝵ factorum q
magnoꝵ reliquerũt hii plane mẽtis ac uirtutis suc nomen
indelebile quesier̃t Eigo si opera corpors ideo mortalia

Expanded text:
ac Deum negligunt. Deinde qui justitiam sequentes, in hac vita ac Deum negligunt. Deinde qui justitiam sequentes, in hac vita miseri fuerunt et contempti, et inopes, et ob ipsam justitiam contumeliis et injuriis saepe vexati, quia nec aliter virtus teneri potest, semper beati sunt futuri; ut, quia mala jam pertulerunt, etiam bonis fruantur. Quod his utique contingit, qui contemptis terrestribus diis et fragilibus bonis, coelestem Quid opera corporis atque animi? nonne indicant esse animam mortis expertem? Nam corpus, quia ipsum fragile est atque mortale, quaecumque opera molitur, aeque caduca sunt. Nihil enim Tullius ait esse, quod sit manibus humanis laboratum, quod non aliquando ad interitum redigatur, vel injuria hominum, vel ipsa confectrice rerum omnium vetustate. At vero animi studentes, in memoriam monimenta ingeniorum factorumque magnorum reliquerunt, ii plane mentis ac virtutis suae nomen ndelebile quaesierunt. Ergo si opera corporis ideo mortalia
Abbreviated transcription (Latin):
qua cuctos sadmũ naturã fuuge necesse est altera ꝑhuẽs
ad aĩani que scelere acquiritur uirtrte uitat᷑ Ut uita
hec tpalis est cereos q tios habet qr corpons ẽ sic et mors
que tpalis est cercũ quoq habet sinem qr corpus allĩgit¬
Impletis erggo tpibus quie deus morti statuit terimiãbit᷑
ip̃a mors E̾tqr ep̃alem uitam tpãlis mors aquitrs
sconseques est ut resurgat aĩe ad uitam perẽnem quia finẽ
mors tp̃alis accepit Ruesum sicut uita ãĩ sempiterna est
in qua dĩnos et ĩ eloquibiles ĩmortalitatis sue fructus capit
ita et morx eius ppetua sit necesse est in qua perẽnes penas
et ĩfmita cormẽta pro peccatis pendet Ergo hi ca conditõe
ies posita est ut hi qui beati suut in hac uita tp̃ali siue cor¬
porali atq ccrrena semper mistri sint futuri qr iam boĩs
que maluerĩt potiti uut Quod hus euent qui deos adorũt

Expanded text:
qua cunctos secundum naturam fungi necesse est, altera pertinens qua cunctos secundum naturam fungi necesse est, altera pertinens ad animam, quae scelere adquiritur, uirtute uitatur. ut uita haec temporalis est certosque terminos habet. quia corporis est, sic et mors aeque temporalis estImpletis igitur temporibus, quae Deus morti statuit, terminabitur ipsa mors. Et quia temporalem vitam temporalis mors sequitur; consequens est, ut resurgant animae ad vitam perennem, quia finem mors temporalis accepit. Rursum, sicut vita animi sempiterna est, in qua divinos et ineloquibiles immortalitatis suae fructus capit: ita et mors ejus perpetua sit necesse est, in qua perennes poenas et infinita tormenta pro peccatis suis pendet. Ergo in ea conditione res posita est, ut qui beati sunt in hac vita corporali atque terrena, semper miseri sint futuri; quia jam bonis, quae maluerunt, potiti sunt: quod iis evenit, qui deos adorant,
Abbreviated transcription (Latin):
uũ cõmod̾ in pñti est uirtutis erego in futuro. Ita sit
ut In hac uita uirtutis prencũ nullũ it quia uirtus
adhuc ix̃a est Namsicut uicia cũe ĩ actu sus simũtͦ
uoluptas et premia ooꝵ sequatur Ita uirtus cũ suita
est merces eius insequit᷑ Uir tus aũt nũ quã insi morte fini¬
tur qmĩ et ĩ morte suscipienda sũmũ eius officiũ est Ergo pre¬
miũ uirtutis post mortem est
emq cicero in tustulanis ꝙͣuis dubitanteo tam sẽit
sũmũ hõi bonũ non insi post mortem contingere
Fidenti em̃ aĩo ĩquit si ita res feret gradietur ad mortem
In qua aut sũmũ boͭꝯ aut nullũ mala esse cognouimus
Mers ergo non extinguit hoĩm sed ad premiũ uirtutis
Admiccit Qou aũt se ut ait idem uicus aut scelerib cõta¬
minauerit uoluptati ꝙ seruierit is uero damnatus et̾nã
grauissima ꝑpetua et grauissis craciatibus ꝑlena Nam

Expanded text:
rum commodum in praesenti est, uirtutis igitur in futuro. ita fit rum commodum in praesenti est, uirtutis igitur in futuro. ita fit ut in hac uita uirtutis praemium nullum sit, quia uirtus adhuc ipsa est. nam sicut uitia cum in actu suo finiuntur, uoluptas et praemia eorum secuntur, ita uirtus cum finita est, merces eius insequitur. uirtus autem numquam nisi morte finitur, quoniam et in morte suscipienda summum eius officium est. ergo praemium uirtutis post mortem est. denique Cicero in Tusculanis quamuis dubitanter tamen sensit summum homini bonum non nisi post mortem contingere. fidenti animo, inquit si ita res feret, gradietur ad mortem, in qua aut summum bonum aut nullum malum esse cognouimus. mors igitur non  extinguit hominem, sed ad praemium uirtutis admittit. qui i autem se, ut ait idem, uitiis ac sceleribus contaminauerit uoluptatique seruierit, is uero damnatus aeternaet perpetua et grauissimis cruciatibus plena. nam
Abbreviated transcription (Latin):
ea possumꝰ redibũt protinꝰ uicia que uirtutẽ eiuper
i pugnãt Non est comp̾hensa se deserit s aligu secedͤ
Cũ uero abi domiciliũ stabile collocauit Ĩ dĩ actu Usari
eam necesse est Nec poest sueliter depelle uicia et
fugare nisi pectus qd insedit ꝑpetua statõe munier ͭ
pa ergo uirtutis ꝓpebutas indicãt iuueanũ aũn si uirtu¬
bem ceperit permanere Quia ⁊ uirtus ꝑpetua est etso¬
lus arꝰ huãnꝰ uirtuleri capit
Uoniam eigo cõtraria st uicia uirtuti oĩs rato
diu̾sa et õtraria sit uecẽe est Quia uicia dõmoto¬
nes ẽt perturbatoes aĩ sunt. Uiotus ecõtario lenibudo
et tũquillitas aĩ est Quia uicia tpalia ⁊ brema sũt u̾tꝰ
ppetua et constãs et par sibi semper Quia uicioꝵ sbrictꝰ
idest uoluptates eque ut ip̃a breues temporales q suũt
Uirtutis ig̃r ferictus ac premiu socpituũ ꝯt diua uicio¬

Expanded text:
ea possumus, redibunt protinus uitia, quae uirtutem semper ea possumus, redibunt protinus uitia, quae uirtutem semper inpugnant. non est igitur conprehensa, si deserit, si aliquandcum uero sibi domicilium stabile conlocauit, in omni actu uersari eam necesse est nec potest fideliter depellere uitia et fugare, nisi pectus quod insedit perpetua statione munierit. ipsa ergo uirtutis perpetuitas indicat humanum animum, si uirtutem ceperit, permanere, quia et uirtus perpetua est et solus animus humanus uirtutem capit. quoniam igitur contraria sunt uitia uirtuti, omnis ratio diuersa et contraria sit necesse est. quia uitia commotiones et perturbationes animi sunt, uirtus e contrario lenitudo et tranquillitas animi est; quia uitia temporalia et breuia sunt, uirtus perpetua et constans et par sibi semper; quia uitiorum fructus id est uoluptates aeque ut ipsa breues temporalesque sunt, uirtutis ergo fructus ac praemium sempiternum est; quia uitio
Abbreviated transcription (Latin):
sit uoluptas omisa pensan di aũt birtus malũ nor
est facit ꝙ honeste ꝙ uoluptates uiciosas curpes ꝙ cõtem¬
nit et fortiter ꝙ nec dolorem nec morteni timet ue offi¬
ciũ seruet Ergo aliquod maiꝰ bonũ assequat᷑ necesse est
ꝙͣ sint illa que speruit. ⁊it uo morte suscepta quãd ultdꝰ¬
Ran scamus nũc ad ea que uirtute repugnant
ut ecĩa ex hiis ĩmortalitas aĩe colligat ͦ U icia
oĩa lemporalia sunt ad pũs cm cõmouẽtur. Tre ĩpetus
recepta ultione sedatur. Libidis uolaptas coiporis furis
est Cupiditate aũt sacietas eaꝵ ieꝵ quas expetit. aut alio
affectuũ cõmotiones ĩteriniũt Ambitio postquã souores
quos uoluit adexta est consenescit Item uicia cõsistie
ac permanere non possunt sed ip̃o fructu quẽ expetũt
fimũtior Recedũt eigo ⁊ redeũt Uirtus aũt sine ulla
interpussione ꝑpetua est nec discedere ab eopost querã
semel cepit Nam si sabrat int̾uallu. Naliqũ carere

Expanded text:
oluptas omissa pensari? si autem uirtus malum non est facitque honeste, quod uoluptates uitiosas turpesque contemnit., et fortiter, quod nec dolorem nec mortem timet, ut officium seruet, ergo aliquod maius bonum adsequatur necesse est quam sunt illa quae spernit. at uero morte suscepta quod ultnunc uicissim ad ea quae uirtuti repugnant, ut etiam ex his inmortalitas animae colligatur. uitia omnia temporalia sunt: ad praesens enim commouentur. irae impetus recepta ultione sedatur, libidinis uoluptas corporis finis est, cupiditatem aut satietas earum rerum quas expetit aut aliorum affectuum commotiones interimunt, ambitio postquam honores quos uoluit adepta est, consenescit; item cetera uitia consistere ac permanere non possunt, sed ipso fructu quem expetunt finiuntur. recedunt ergo et redeunt. uirtus autem sine ulla intermissione perpetua est nec discedere ab eo potest qui eam semel cepit. nam si habeat interuallum, si aliquando carere
Abbreviated transcription (Latin):
q naturam et habere aliquid ĩ becillitatis ex cõtagione
coruis Cuiꝰ desiderus ac libidĩbus addicte indelebilem
quãdam secũ trasant labem terienã Que cr̃ẽ tempons
diucͣnitate penitus in seserit eius nature reddi aniuas
Ut si non exergnibiles etoteto quĩ exdeo sit tam crutia¬
biles fiaut per corporis maculam sue pccis nuxta sẽsũ
dolores attri buit
Uam sinĩam poeta sic explicauit Quin et sup̾mo
nẽc funditus omes corporee exocedũt pesses penitus q
necesse est Malta diu concreta modis iolescere miris
Ergo exoentior penis ueterũq maloꝵ Sapplicia expẽdũt

Expanded text:
que naturam et habere aliquid inbecillitatis ex contagione que naturam et habere aliquid inbecillitatis ex contagione carnis, cuius desideriis ac libidinibus addictae ineluibilem quendam fucum trahant labemque terrenam: quae cum temporis diuturnitate penitus inhaeserit, eius naturae reddi animas, ut si non extinguibiles in totum, quoniam ex deo sint, tamen cruciabiles fiant per corporis maculam, quae peccatis inusta sensum doloris adtribuit. quam sententiam poeta sic explicaunec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃is contestantibus non resrurectiuos esse ꝯpios In Inditit
Iudicabũtur eigo qui deũ scierũt Et facmora eoꝵ idest ma¬
la opera cũ boius collata ponderabũtur Ut si plura et gͣri¬
ora fuerĩt bona iusta q dentur ad uitã et̾uã ui aũt mala
suꝑauerĩt cõdempnẽtur ad penã
it fortasse dixerit quispiã Se est imertalis aĩa qͣ¬
modo passibilis inducit ac penã entieus: Si eiũ
ob merita puietur seutiet utiq dolorem atq ita eciã mõgt̃
Si morti non est obnoxia ne colori quid passililis ergo
non est. Huic questioni Siue arguuiẽto a stoicis ita occur¬
ritur aĩas quid io ͭꝰ perman̾e nec ĩteructu mortis In mi¬
chilũ resoliui ued eoꝵ qrui iusti fuerũt puras ⁊ ĩpassiles
et beatas ad edem celestem unde illis origo sit renirare
uel ĩ campos quosi fortunatos rapi ubi sruẽtur miris uo¬
luptatibus Impios uo quĩ se malis cuipiditatibus ĩquina¬
uerũt mediau quãdau gerere inter ĩmortalem mortalẽ¬

Expanded text:
tantibus non resurrecturos esse inpios in iudicium. iudicabuntur ergo qui deum scierunt et facinora eorum id est mala opera cum bonis conlata ponderabuntur, ut si plura et grauiora fuerint bona iustaque, dentur ad uitam beatam, si autem mala superauerint, condemnentur ad poenam. hic fortasse dixerit quispiam: \'si est inmortalis anima, quomodo patibilis inducitur ac poenae sentiens? si enim ob merita punietur, sentiet utique dolorem atque ita etiam mortem: si morti non est obnoxia, ne dolori quidem: patibilis igitur non est.\' huic quaestioni siue argumento a Stoicis ita occurritur: animas quidem hominum permanere nec interuentu mortis in nihilum resolui, sed eorum qui iusti fuerint puras et inpatibiles et beatas ad sedem caelestem, unde illis origo sit, remeare uel in campos quosdam fortunatos rapi, ubi fruantur miris uoluptatibus, impias uero, quoniam se malis cupiditatibus inquinauerint, mediam quandam gerere inter immortalem mortalem
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia deputati destinati ¶Tiguiẽta hoc foye poetaꝵ qͥdã
putant iguoyãtes uude illa poete acceper̃it ac negant hͨ
fieri posse Nec nurũ est ita illis uideii aliter eñi ꝙ̃ ies st
traditur a portis Qui licet sĩt m̃lto ãtiquiores ꝙ historice
et oratores et cet̾a gu̾a seriptoꝵ tauĩ qr nusteriũ doͥni
sacratuẽti nesciebãt et ad eos mentio rr ᵈ ᷤ fecture obsturo
more peruenerat eã uero teniere ac leuet̾ auditam
ĩ mnod cõmenticie fabule prodiderũt Et tam̃ id destati
Nuit non auctoie  certũ sd opioem srqui ut maro qͤ
ait Dit mͥ fas audita loqui
Uanuis igitᵃ uitatis archana ĩ parte corruperĩt cñ
ꝓp̃ã res eo uerior ĩuẽitur quo cũ ꝓphĩs In parte con¬
entiũt Quod nobis ad probatorm̃ rei satis est Brrore tñ
eoꝵ abest rõ nõ nulla Naui cũ ꝓpłiete assidius concronib

Expanded text:
supplicia destinati. Figmenta haec esse poetarum quidam supplicia destinati. Figmenta haec esse poetarum quidam putant ignorantes unde illa poetae acceperint, ac negant haec fieri posse: nec mirum est ita illis uideri. aliter enim quam res habet traditur a poetis: qui licet sint multo antiquiores quam historici et oratores et cetera genera scriptorum, tamen quia mysterium diuini sacramenti nesciebant et ad eos mentio resurrectionis futurae obscuro rumore peruenerat, eam uero temere ac leuiter auditam in modum commenticiae fabulae prodiderunt. et tamen idem testati sunt non auctorem se certum, sed opinionem sequi, ut Maro qui ait: sit mihi fas audita loqui. quamuis igitur ueritatis arcana in parte corruperint, tamen ipsa res eo uerior inuenitur, quod cum prophetis in parte consentiunt: quod nobis ad probationem rei satis est. errori tamen eorum subest ratio non nulla. nam cum p
Abbreviated transcription (Latin):
corparũ det̾mẽto aduret tantũ ac seusie doloris a ss̾ciet
ed et iustos cũ iudicauent deus eciã igui cos exa¬
minabit Tũc quoꝵ pccã uel ponde̾ hel m̾o preua¬
luerĩs per struigẽtur igni atq cõburẽtuy Quos aũt plena
iusticia et maluritas uirtutis ĩcoxerit iguẽ illũ non
sentiẽt Habent ẽiũ aliquid in sedei quod uim flãme repel¬
lat ac respuas Tanta uis est ĩuocentis ut abea igius
ille refiegiat ĩnoxius que accipit adeo hãt polestatem
ut ĩ pios urat iustis obtemperes
et tam̃ quisquã putet aĩas post mortem protinus
iudicati Naui om̃os In una cõiq oristodia detiuẽt᷑
donec tpus adueĩat quo maximꝰ Iuddex nutoꝵ faciat
ex auieri Tũc quoꝵ fu̾it probata iustiã hii premiũ auoy¬
talitatis accipiẽt Quoꝵ aũt pcc̃a et salera detecta nõ regiar¬
gent ded cũ ipus in easdem tenebias recondent᷑ ad certa

Expanded text:
corporum detrimento aduret tantum ac sensu doloris adficiet. corporum detrimento aduret tantum ac sensu doloris adficiet. sed et iustos cum iudicauerit deus, etiam igni eos examinabit. tum quorum peccata uel pondere uel numero praeualuerint, perstringentur igni atque amburentur, quos autem plena iustitia et maturitas uirtutis incoxerit, ignem illum non sentient: habent enim aliquid in se dei, quod uim flammae repellat ac respuat. tanta est uis innocentiae, ut ab ea ignis ille refugiat innoxius, quia accepit a deo hanc potentiam, ut impios urat, iustis temperet. nec tamen quisquam putet animas post mortem protinus iudicari: omnes in una communique custodia detinentur, donec tempus adueniat quo maximus iudex meritorum faciat examen. tum quorum fuerit probata iustitia, hi praemium tatis accipient, quorum autem peccata et scelera detecta, non resurgent, sed cum inpiis in easdem tenebras recondentur ad certa
Abbreviated transcription (Latin):
rursus carne ĩduetur ut in corporibus piacłiu /uluãt Et ta¬
men non erit caer illa quã deus hõi saper iecerit huic trene
Nilis ud ĩsolubilis ac permanẽs ĩ et̾nũ ut sussicere possit
aruciatibus et igni strapit̾no Cuiꝰ natura diu̾sa est ab ioc¬
m̃o quo ad uite nccia utim Qui insi alicuriꝰ nature fomite
Alatur extingr At ille dĩmus ignu per / ripmu seiuper uienit
ac uiget siue ullis alieuetis Nec adiuixtũ habet fumũ
Eed est purꝰ et lignedus et in aque mod flurdus Noncĩ
ui aliqua sugss uerstes urgetur Acut nr̃ Que labes ter¬
ren corporis quo tenet᷑ et fumꝰ intermixlus exilire
cogit et ad celestem natiuã cũ trepidatõe mobili sb̃uo¬
lare Ideu ergo dĩnꝰ igiis una eade in ꝙ bi ac poteᵃ
reponet ac sibi ip̃e etnũi pabulu subnũstrabit Quod poe¬
te in uulturem ticu᷑ tũstolerũt Ita sie ullo reuirescẽtiũ

Expanded text:
rursus carne induentur, ut in corporibus piaculum solvant; et tarursus carne induentur, ut in corporibus piaculum solvant; et tamen non erit caro illa, quam Deus homini superjecerit, huic terrenae similis: sed insolubilis ac permanens in aeternum, ut sufficere possit cruciatibus, et igni sempiterno, cujus natura diversa est ab nostro, quo ad uitae necessaria utimur, qui nisi alicuius materiae fomite alatur, extinguitur. at ille diuinus per se ipsum semper uiuit ac uiget sine ullis alimentis nec admixtum habet fumum, sed est purus ac liquidus et in aquae modum fluidus: non enim ui aliqua sursum uersus urguetur sicut noster, quem labes, terreni corporis quo tenetur et fumus intermixtus exsilire cogit et ad caelestem naturam cum trepidatione mobili subuolare. idem igitur diuinus ignis una eademque ui ac potentia reponet ac sibi ipse aeternum pabulum sumministrabit: quod poetae in uulturem Tityi transtulerunt. ita sine ullo reuirescentium
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ꝓpe modũ uera sunt slĩa eiũ cũ diuorciũ secit a corpore
est ut aie idem poeta par lerubus uentis uolucuq simillana
somno Quia spũs est et ip̃a tenuetate incomp̾hensibilis sed
nobis qui suues copporales Deo aũt cui subiacet posse oĩa
compre hensibilis
r inulm ergo dicimꝰ tantã esse dei potestatem ut eciã
ĩcorporalia comp̾sendat et quẽ adiuadi uoluerit efficiat
Nlam et angeli dõũ metrũt quia casticcari abeo possũt ĩenar¬
rabłi quod modo E̾t demones reforundãt qr torquẽtur ab eo
ac pumũtur Quid eigo mirũ scuẽ sit ĩuortales ãie tar̃q̃
passebiles suit deo : Nlom cũ in se nchil habeãt solidieũ
et controctabile a solidis et corporalibus nullau uii prltr
possunt Sed quia In solis spoiritibus uiuũt a sulo deo trrcta¬
biles sunt cui urrtus ac substãtia spiritalis subdita est¬
ed tamen docent nos saucte lr̃e quẽ adiuod penas dpri
sunit daturi Ilam qr pccã In corporidus contraxerũt

Expanded text:
ec propemodum uera sunt. anima enim cum diuortium fecit a corpore, est, ut ait idem poeta, par leuibus uentis uolucrique simillima somno, quia spiritus est et ipsa tenuitate inconprehensibilis, sed nobis, qui sumus corporales, deo autem, cui subiacet posse omnia, conprehensibilis. Primum ergo dicimus tantam esse dei potestatem, ut etiam incorporalia conprehendat et quemadmodum uoluerit adficiat. nam et angeli deum metuunt, quia castigari ab eo possunt inenarrabili quodam modo, et daemones reformidant, quia torquentur ab eo ac puniuntur. quid ergo mirum, si cum sint inmortales animae, tamen patibiles sint deo? nam cum in se nihet contrectabile, a solidis et corporalibus nullam vim pati possunt: sed quia in solis spiritibus vivunt, a solo Deo tractabiles sunt, cui virtus ac substantia spiritalis est. Sed tamen docent nos sanctae Litterae, quemadmodum poenas impii sint daturi. Nam quia peccata in corporibus contraxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eterra et regnẽt per ã nos melle iustiã st q tũgralli¬
tas ⁊ requies a laboribus quos mondus iam dui ꝓfert
Uerũ iuatenꝰ hoc euerãt ordĩe suo explicalo
epe diximus minora et exigua magnoꝵ siguras et
premõstratões esse Ut hũc diem nr̃i qui ortu solis
occasu q fiuitur diei magni speciem gerere quẽ cucuitus
ãnoꝵ mille det̾mĩat Rodem modo ociã siguratõ terrem
hõis celestis ppłi preferelat in posterũ sictionem Nlam

Expanded text:
e terra et regnet per annos mille iustitia sitque tranquillie terra et regnet per annos mille iustitia sitque tranquillitas et requies a laboribus quos mundus iam diu perfert. uerum quatenus id eueniat, ordine suo explicabo. saepe diximus minora et exigua magnorum figuras et praemonstrationes esse, ut hunc diem nostrum, qui ortu solis occasuque finitur, diei magni speciem gerere, quem circuitus annorum mille determinat. eodem modo etiam figuratio terreni hominis caelestis populi praeferebat
Abbreviated transcription (Latin):
Apte nariꝰ uuis legiltimus ac plemus est Nom dies septe
sunt quibus per uitem reuolutis orbes cõsicĩt᷑ ãnoꝵ
Et septem scelle que non occidũt Et septem sidera que
uocantur errantia Quoꝵ despares cursus et ĩ equabiles
motus yeꝵ ac trmpoꝵ uarietatem efficere creduntur
Eigo quĩ sex diebus cũcta dei opera per fecta sunt et
per secula sox idest ãnoꝵ sex milia manere in hoc statu
mondũ necesse est
ies eni magnus dei mille ãnoꝵ circulo t̾ratuy
Sicut ĩdica̾t ꝓpħa qui dicit Inte oculos luos doᶜͤ
mille ãni tanꝙͣ dies unus Et sicut deus sex illos dies
in tantis la rebus fabricandis laborauit Ita ⁊ ueligio
eues ⁊ uitas in hus sex milibus ãnoꝵ laboret neceẽẽ.
malicia preualente ⁊ dĩante Et rursus qm̃ perfectio
operibus requieuit die seꝑtuuo eũ q benedixit necee
est ut in fine sexti millesum ãni malicia oĩs aboleat᷑

Expanded text:
septenarius numerus legitimus ac plenus est. nam et dies septem septenarius numerus legitimus ac plenus est. nam et dies septem sunt quibus per uicem reuolutis orbes conficiuntur annorum et septem stellae quae non occidunt et septem sidera quae uocantur errantia, quorum dispares cursus et inaequabiles motus rerum ac temporum uarietates efficere creduntur. ergo quoniam sex diebus cuncta dei opera perfecta sunt, per saecula sex id est annorum sex milia manere in hoc statu mundum necesse est. dies enim magnus dei mille annorum circulo terminatur, sicut indicat propheta, qui dicit: ante oculos tuos, domine, mille anni tamquam dies unus. et sicut deus sex illos dies in tantis rebus fabricandis laborauit, ita et religio eius et ueritas in his sex milibus annorum laboret necesse est, malitia praeualente atque dominante. et rursus quoniam perfectis operibus requieuit die septimo eumque benedixit, necesse est ut in fine sexti millesimi anni malitia omnis aboleatur
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit In libro de diuinatõe p̾mo quadringẽta st ptuagita
milia ãnoꝵ monumẽtis comprehensa se habere delirat
In quose qr posse argui non putabãt liberũ abi credidert
esse mẽtirt. Nos aut quos dĩne br̃e ad scĩauĩ uitatis core¬
diũt pͥncipiũ mondi finem q cognouimus de quo nũc
in fuuit operis disseremus quĩ de pͥncipio in secundo libͦ
Qciant igitur pħi qui ab exordio mondi scloꝵ milia
enu̾ant nũdũ sextũ millesimu ã nũ esse cõclusũ
Quo nũo expleto cõsũmatõeui fieri necesse est et hñanaꝵ
rez statũ ĩ melius reformari Cuiꝰ rei argumẽtũ prius
enarrandũ est ut rõ luceat. Mondũ deus et hoc rerũ
nature admirable opus sicut In archanis sacre scripture
cõbiurtur sex dieꝵ spacio cõsũmauit Diem q sepbiũ
quo ab oꝑibus suis requieuerat sanxit Hic est aũt aies
sabb̃i qui liugua hebreor a mio nomen accepit Unde

Expanded text:
tradidit in libro de Divinatione primo quadringenta septuaginta tradidit in libro de Divinatione primo quadringenta septuaginta millia annorum monimentis comprehensa se habere delirant: in quo quia se posse argui non putabant, liberum sibi crediderunt esse mentiri. Nos autem, quos divinae litterae ad scientiam veritatis erudiunt, principium mundi, finemque cognouimus: de quo nunc in fine operis disseremus, quoniam de principio in secundo libro ciant igitur philosophi qui ab exordio mundi saeculorum milia enumerant, nondum sextum millesimum annum esse conclusum. quo numero expleto consummationem fieri necesse est et humanarum rerum statum in melius reformari: cuius rei argumentum prius enarrandum est, quo ratio eluceat. Mundum deus et hoc rerum naturae admirabile opus, sicut arcanis sacrae scripturae continetur, sex dierum spatio consummauit diemque septimum, quo ab operibus suis requieuerat, sanxit. hic est autem dies sabbati, qui lingua Hebraeorum a numero nomen accepit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
Ut doceamus quatenus hõi et qñ tribuatur.
Ut In hoc quoq prauitatis et stulticie sare
prospiciãt eirores qui mortales quosi decie¬
lis placitis q mortaliũ dees esse factos opmantur
erant uel ꝙ utilia uite hõm prodiderãt uel ꝙ᷑ ĩmanes
bestias ĩteremerãt Que merita ꝙͣ longe ab ĩmorli ͭ ͤ¬
R ũĩcta sit et dociumus ĩ poribus lbris et ñt docobi¬
mus ut aspareat solami esse iusticiam que uitani hõi
pariat eterna et solũ deũ qui et̾ne uite premium
largiatur Nam illi qui sius meritis ĩmuortales facti
esse dicũtur quia nec iusticia nec ulla ẽ hñs ua uirtus
fuit nõ ĩmortaliᵈꝰ sibe seid mortem pcc̃is ac leb̾rdĩbes
quesierũt neq celeste premiũ sed ĩserm suꝓplicia
meruerũt que pendent simul cũc hus ouũibus qii
eos colunt Cuiꝰ iudicu ꝓpinquare tempus ostendam
ut et iustis mert es digna soluatur ac pena me
extiterit ornatus Secut furtasse caldeos. Qui ut cicero

Expanded text:
ut doceamus quatenus homini et quando tribuatur, ut doceamus quatenus homini et quando tribuatur, ut in hoc quoque prauitatis ac stultitiae suae perspiciant errores qui mortales quosdam decretis placitisque mortalium deos esse factos opinanturerant uel quod utilia uitae hominum , prodiderant uel quod inmanes bestias interemerant. quae, merita quam longe ab inmortalitate semota sint, et docuimus in prioribus libris et nunc docebimus, ut appareat solam esse iustitiam quae uitam homini pariat aeternam, et solum deum qui aeternae uitae praemium largiatur. nam illi qui suis meritis inmortales facti esse dicuntur, quia nec iustitia nec ulla in his uera uirtus fuit, non inmortalitatem sibi, sed mortem\' peccatis ac libidinibus quaesierunt neque caeleste praemium, sed inferna sumeruerunt, quae pendent simul cum iis omnibus, qui eos coluerunt. Cujus judicii propinquare tempus ostendam, ut et justis merces digna solvatur, et poena merextiterit ornatus: secuti fortasse Chaldaeos, qui ut Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
ita declarãt cũ fore aliq̃ũ demĩciãt ut adeo de uiuis et
mortius Iudicetur: Quoꝵ exempla paulo post ĩferenius
iteritu aiaꝵ mago aliquo pñte disserere Qui sciret
certis carmĩbus ciere ab inferis ar̃as. et adesse et pre¬
bere se hũars oculis uidendas et loqui et futura p̾dicere
aĩe rõem que lam ubtilis est ut oculos huane mentis
effugiãt interire dixerũt ¶ Quid aristoxenus qui ne¬
cãtũ quẽ mnusici armoniam uocãt Ita in corporibus ex
compage uiscerũ ac uigore mẽbroꝵ uini sentiendi exi¬
stere Quo nchil dici deliriꝰ potest Uerũ ille oculos
quid habuit ĩtolumes coruo secũ quo uniie se ⁊̃ hubere
mẽtem qua ⁊̃ id igiũ cogitauerit non uidebat Sed ple
risq hoc pns accidit ut putarẽt oẽs non esse quidquid
oculis non apparet Cũ mẽtis acies multo clarioy esse
debeat ꝙͣ corporis ad ea pro picienda quoꝵ uis ac iõ
sentitur potius ꝙ uideatur
UO Ilam de ĩmortalitate aĩe diximut seqt᷑

Expanded text:
ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant ut a deo de uiuis ac mortuis indicetur? quorum exempla paulo post inferemus. interitu animarum mago aliquo praesente disserere, qui sciret certis carminibus cieri ab inferis animas et adesse et praebere se humanis oculis uidendas et loqui et futura praedicere, animae rationem, quae tam subtilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. Quid Aristoxenus, qui necantum, quem musici harmoniam vocant: ita in corporibus ex compage viscerum ac vigore membrorum vim sentiendi existere; quo nihil dici delirius potest. Verum ille oculos quidem habuit incolumes, cor tamen caecum, quo uiuere se et habere mentem, qua id ipsum cogitauerat, non uidebat. sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse quicquid oculis non apparet, cum mentis acies multo clarior debeat esse quam corporis ad ea perspicienda quorum uis ac ratio sentitur potius quam uidetur. Quoniam de immortalitate animae diximus, sequitur