comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem cum quadam die uenissent filii dĩ
& starent coram dño. uenisset quoq satan
inter eos & staret in conspectu eius: ut di¬
ceret dñs ad satan. Unde uenis: Qui respon¬
dens ait. Circuiui terram. & ꝑ ambulaui eã
Et dixit dñs ad satan. Numquid conside¬
rasti seruum meũ iob quod non sit ei simi¬
lis in terra: uir simplex & rectus ac timens

Expanded text:
autem cum quadam die venissent filii Dei, et starent coram Domino: venisset quoque Satan inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satan: Unde venis? Qui respondens ait: Circumivi terram, et perambulavi eam. Et ait Dominus ad Satan: Numquid considerasti servum meum Job: quod non sit ei similis in terra: vir simplex et rectus, ac timens
Abbreviated transcription (Latin):
ac domũ eius uniuersamq substantiã per
circuitũ : Operibus manuũ eius benediaxi¬
sti: & possessio illius creuit in terra Sed ex¬
tende paululum manũ tuam: & tange cun¬
cta quȩ possidet: nisi in facie tua benediae¬
erit tibi. Dixit ergo dñs ad satan. Ecce u¬
niuersa quȩ habet in manu tua sunt: tan¬
tum in eum ne extendas manũ tuã. Egres¬
susq est satan a facie dñi. Cum aut̃ qua¬
dam die filii & filiȩ eius comederent & bi¬
berent uinum in domo fr̃is sui primoge

Expanded text:
ac domum eius universamque substantiam per circuitum operibus manuum eius benedixisti et possessio illius crevit in terra sed extende paululum manum tuam et tange cuncta quae possidet nisi in facie tua benedixerit tibi dixit ergo Dominus ad Satan ecce universa quae habet in manu tua sunt tantum in eum ne extendas manum tuam egressusque est Satan a facie Domini cum autem quadam die filii et filiae eius comederent et biberent vinum in domo fratris sui
Abbreviated transcription (Latin):
Liber sapientiȩ apud hebreos nus¬
quam est. Unde & ipse stilus grecam magis
eloquentiam redolet. Hunc quidam udei
philonis esse affirmant: qui proinde sapien¬
te nominatur. quia in eo xp̃i aduentus
qui est sapientia patris & passio eius euiden¬
ter exprimitur

Expanded text:
Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est: unde et ipse titulus graecam magis eloquentiam redolet. Hunc quidam Judaei Philonis esse ustiae nominatur, quia in eo Christi adventus, qui est sapientia Patris, et passio eius evidenter exprimitur
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine lumbos suos: & roborauit brachiũ
suum. Gustauit & uidit quia bona est nego¬
tiatio eius: non extinguetur in nocte lucer¬
na illius. Manum suam misit ad fortia: et
digiti eius apprehenderunt fusum. Manum
suam aperuit inopi: & palmas suas extendit
ad pauperem. Non timebit domui suȩ afri¬
goribus niuis. omnes enim domestici eius ue¬
stiti duplicibus. Stragulatã uestem fecit sibi:
byssus & purpura indumentũ eius. Nobilis
in portis uir eius: quando sederit cum seni¬
uissimo. Os suum aperuit sapientię: & lex
clementiȩ in lingua eius Considerat semi¬
tas domus suȩ: & panem ociosa non comedit
Surrexerunt filii eius & beatissimã prȩdica¬
uerunt: uir eius & laudauit eam. Multę
filiȩ congregauerunt diuitias: multȩ fece

Expanded text:
roboravit brachium suum. Gustavit: quia bona est negociatio ejus: non extinguetur in nocte lucerna illius. Manum suam misit ad fortia: et digiti ejus apprehenderunt fusum. Manum  aperuit inopi, & palmas suas extendit ad pauperem. Non timebit domui suæ a frigoribus niuis: omnes enim domestici eius vestiti sunt duplicibus. Stragulatam vestem fecit sibi, byssus & purpura indumentum eius. Nobilis in portis vir eius, quando sederit cum seniuissimo. Os suum aperuit sapientiæ, & lex clementiæ in lingua eius. Considerauit semitas domus suæ, & panem ociosa non comedit. Surrexerunt filij eius, & beatissimam prædicauerunt, & vir eius laudauit eam. Multæ fil
Abbreviated transcription (Latin):
da filiorum hominũ implentur malitia
& contemptu in uita sua. & post hȩc ad infe¬
ros deducentur. Nemo est qui semꝑ uiuat:
& qui huius rei habeat fiduciam. Melior est
canis uiuus. leone mortuo. Uiuentes enim
sciunt se esse morituros: mortui uero nichil
nouerunt amplius: nec habebunt ultra mer¬
cedem: quia obliuioni tradita est memoria
eorum Amor quoq & odium. & inuidia si¬
mul peribunt: nec habent partem in hoc
seculo. & in opere quod sub sole geritur Ua¬
de ergo. & comede in lȩtitia panem tuũ. et
bibe cum gaudio uinum tuũ: quia dõ pla¬
cent opera tua. Omni tempore sint uestim̃¬
ta tua candida: & oleum de capite tuo non
deficiat Perfruere uita cum uxore quam
diligis cunctis diebus uitȩ stabilitatis tuae.
qui dati sunt tibi sub sole: omni tempore
uanitatis tuȩ. Hȩc est enim pars in uita: &
in lauore tuo quo laboras sub sole. Q

Expanded text:
da filiorum hominum implentur malitia, da filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius, nec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergo, et comede in laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vita cum uxore, quam diligis, cunctis diebus vitae instabilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec est enim pars in vita, et in labore tuo, quo laboras sub sole. Q
Abbreviated transcription (Latin):
in diebus uitȩ suę quos dedit ei q̃ ĩub sõle
Et apposui cor meũ ut scirem sapientiam:
& intelligerem distinctionẽ quȩ uersatur
in terra. Est homo qui diebus ae noctibus
somnũ oculis non capit: & intellexi quod
omniũ oꝑum dĩ nullam possit homo inue¬
nire rationẽ. eorum quȩ fiunt sub sole. Et
quanto plus laborauerit ad quęrendum:
tanto minus inueniat. Etiam si dixerit
sapiens se nosse: non poterit repperire
osius intelligerem. Sunt iusti atq sapien¬
tes: & opera eoꝵ in manu dĩ. Et tamen nes¬
cit homo utrum amore an odio dignus
sit: sed omnia in futurũ seruantur incerta.
eo quod uniuersa aeque eueniant. iuste &
impio. bono & malo. mundo & inmundo:
immolanti uictimas & sacrificia contemp¬
nenti. Sicut bonus. sic & peccator ut per¬
iurus. ita & ille qui uerum degerat. Hoc
est pessimũ inter omnia quȩ sub sole fiunt.
quia eadem cunctis eueniunt. unde & cor¬

Expanded text:
in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. Et apposui cor meum, ut scirem sapientiam, et intelligerem distentionem quae versatur in terra: Est homo, qui diebus ac noctibus somnum non capit oculis, Et intellexi, quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem, eorum quae fiunt sub sole: Et quanto plus laboraverit ad quaerendum, tanto minus inveniat: Etiamsi dixerit sapiens se nosse, non poterit reperire. o, ut curiose intelligerem: Sunt justi atque sapientes, et opera eorum in manu Dei: Et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit: sed omnia in futurum servantur incerta: Eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, Immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus, ita et ille qui verum dejerat. Hoc est pessimum inter omnia, quae sub sole fiunt, quia eadem cunctis eveniunt. Unde et cor
Abbreviated transcription (Latin):
dominatur homo homini in malũ suum.
Uidi impios sepultos: qui etiam cũ aduiue¬
rent. in loco sco erant: & laudabantur in ei.¬
uitate. quasi iustoꝵ operum. Sed & hoc uani¬
tas est. Et enim quia non profertur cito
contra malos sententia: absq ullo timore
filii hominũ ꝑpetrant mala. Attamen pec¬
cator ex eo quod centies facit malũ. & per
patientiã sustentatur: ego cognoui quod
erit bonum timentib dm̃ qui uerentur
faciem eius. Non sit bonum impio. nee pro¬
longentur dies eius: sed quasi umbra transe¬
ant qui non timent faciem dñi Est & alia
uanitas. quȩ fit super terram. Sunt iusti
quibus multa ꝓueniunt quasi oꝑa egerint
impiorũ: & sunt impii qui ita securi sunt.
quasi iustorum facta habeant. Sed & hoc
uanissimũ iudico. Laudaui igitur lȩtitiã:
quod non esset homini bonũ sub sole. nisi
quod comederet & biberet atq gauderet:
& hoc solum secum auferret de labore suo

Expanded text:
dominatur homo homini in malum suum. dominatur homo homini in malum suum. Vidi impios sepultos: qui etiam cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum: sed et hoc vanitas est. Etenim quia non profertur cito contra malos sententia, absque ullo timore filii hominum perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, Ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei. Est et alia vanitas, quae fit super terram: sunt justi, quibus multa proveniunt, quasi opera egerint impiorum. Et sunt impii, qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant: sed et hoc vanissimum judico. Laudavi igitur laetitiam, quod non esset homini bonum sub sole, Nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet: et hoc solum secum auferret de labore suo,
Abbreviated transcription (Latin):
rectos: & ipsi se infinitis miscuerint questi¬
onibus. Quis talis ut sapiens est: & quis
cognouit solutionem uerbi : Sapientia ho¬
minis lucet in uultu eius: & potentissimus
faciem illius immutauit. Ego os regis obser¬
uo: & prȩcepta iuramenti dĩ. Ne festines re¬
cedere a facie eius. neq ꝑmaneas in opere¬
malo: quia omne quod uoluerit faciet. et
sermo illius potestate plenus est: nec dicere
ei quisquam potest. quare ita facis: Qui cus¬
todit preceptum non experietur quicquam
mali. Tempus & responsionẽ: cor sapientis in¬
telligit. Omni negocio tempus est & oportu¬
nitas: & multa hominis afflictio. quia igno¬
rat prȩterita: & uentura nullo scire potest
nuncio. Non est in hominis ditione prohi¬
bere spiritum suum: nec habet potestatem
in die mortis: nec sinitur quiescere ingru-¬
ente bello: neq saluabit impietas impium
Omnia hec consideraui: & dedi cor meũ in
cunctis oꝑibus quȩ fiunt sub sole. Interdu

Expanded text:
rectum, et ipse se infinitis miscuerit quaestirectum, et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus. Quis talis ut sapiens est? et quis cognovit solutionem verbi sapientia hominis lucet in vultu eius et potentissimus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neqmalo: Quia omne, quod voluerit, faciet: et sermo illius potestate plenus est: nec dicere ei quisquam potest: Quare ita facis? Qui custodit praeceptum, non experietur quidquam mali. Tempus et responsionem cor sapientis intelligit. Omni negotio tempus est, et opportunitas, et multa hominis afflictio: Quia ignorat praeterita, et ventura nullo scire potest nuntio. Non est in hominis potestate prohibere spiritum, nec habet potestatem in die mortis: Nec finitur quiescere ingruente bello, neque salvabit impietas impium. Omnia haec consideravi, et dedi cor meum in cunctis operibus, quae fiunt sub sole. Interdum
Abbreviated transcription (Latin):
ctis sermonibus qui dicuntur. ne accõmo¬
des cor tuum: ne forte audias seruum tu¬
um maledicentẽ tibi Scit enim conscien¬
tia tua: quia & tu crebro maledixisti aliis
Cuncta temptaui in sapientia: dixi. sapiens
efficiar: & ipsa longius recessit a me. multo
magis quã erat. Et alta ꝓfunditas. quis
inueniet eam: Lustraui uniuersa animo¬
meo: ut scirem & considerarem. & quȩre¬
rem sapientiã & rationem. & ut cognosce¬
rem impietatẽ stulti. & errorem impruden¬
tium: & inueni amariorẽ morte mulierẽ
quȩ laqueus uenatorũ est. & sagenae cor
eius. uincula enim sunt manus illius. Qui
placet dõ effugiet eam: qui aut̃ peccator
est. capietur ab illa. Ecce hoc inueni diait
ecclesiastes: unum & alterum: ut inuenirẽ
rationem: quam adhuc quęrit anima mea
& non inueni Uirum de mille unũ reppe¬
ri: mulierẽ ex omnib non inueni. Solũ.¬
modo hoc inueni. quod fecerit ds homines

Expanded text:
ctis sermonibus, qui dicuntur, ne accommoctis sermonibus, qui dicuntur, ne accommodes cor tuum: Ne forte audias servum tuum maledicentem tibi: scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis. Cuncta tentavi in sapientia. Dixi: Sapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi unimeo, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam, et rationem, et ut cognoscerem impietatem stulti, et errorem imprudentum; et inveni amariorem morte mulierem, quae laqueus venatorum est, et sagenae cor ejus, vincula sunt manus illius: qui placet Domino, effugiet eam; qui autem peccator est, capietEcclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem, quam adhuc quaerit anima mea, et non inveni. Virum de mille unum reperi, mulierem ex omnibus non inveni. Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
entia cum diuitiis: & magis prodest uiden¬
tibus solem. Sicut enim protegit sapientia:
sic protegit pecunia Hoc enim amplius ha¬
bet eruditio & sapientia: quod uitam tri¬
biint possessori suo. Considera opera
dĩ : quod nemo possit corrigere quem
ille despexerit. In die bona fruere bo¬
hanc. sic & illam fecit ds̃.: ut non inueni¬
at homo contra eum iustas quȩ rimonias
Hoc quoq uidi in diebus uanitatis meȩ lu¬
stus perit in iustitia sua: & impius multo
uiuit tempore in malitia sua. Noli esse
iustus multũ: neqplus sapias quã necesse
est. ne obstupescas. Ne impie agas multũ.
& noli esse stultus: ne moriaris in tempo¬
re non tuo. Bonum est sustent̾are iustum:
sed et ab illo ne subtrahas manũ tuã. quia
qui dm̃ timet: nichil negligit. Sapientia
confortabit sapientẽ. super decem principes
ciuitatis. Non est enim homo iustus in t̾ra:
qui faciat bonum & non peccet. Sed & cun¬

Expanded text:
entia cum divitiis, et magis prodest videnentia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit. In die bona fruere bohunc, sic et illum fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum: et noli esse stultus, ne moriaris in tempore non tuo. Bonum est te sustentare justum, sed et ab illo ne subtrahas manum tuam: quia qui Deum timet, nihil negligit. Sapientia confortavit sapientem super decem principes civitatis. Non est enim homo justus in terra, qui faciat bonum, et non peccet. Sed et cun
Abbreviated transcription (Latin):
indicare. quid post eum futurũ sub sole
sit: Melius est nomen bonum quam un¬
guenta prȩciosa: & dies mortis die natiuita¬
tis. Melius est ire ad domũ luctus: quan
ad domũ conuiuii. In illa enĩ finis cunctoꝵ
admonetur hominũ: & uiuens cogitat qͥd
futurus sit. Melior est ira risu: quia ꝑtris¬
titiam uultus. corrigitur animus delinq̃n¬
tis. Cor sapientiũ ubi tristitia est: & cor
stultorum ubi lȩtitia. Melius est a sapiente
corripi. quam stultoꝵ adulatione decipi:
quia sicut sonitus spinarũ ardentiũ sub
olla: sic risus stulti. Sed & hoc uanitas. Ca¬
lumnia conturbat sapientẽ: & ꝑdet robur
cordis illius. Melior est finis orationis quã
principium: melior est patiens arrogante
Ne uelox sis ad irascendum: quia ira in si¬
nu stulti requiescit. Ne dicas quid putas
causȩ est. quod priora tempora meliora
fuere quam nunc sunt. Stulta est enim
huiuscemodi interrogatio. Utilior est sapi¬

Expanded text:
indicare quid post eum futurum sub sole indicare quid post eum futurum sub sole sit? Melius est nomen bonum, quam unguenta pretiosa: et dies mortis die nativitat: Melius est ire ad domum luctus quam ad domum conuiuii: in illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et uiuens cogitat, quid futurum sit. melior est ira risu: quia per tristitiam uultus corrigitur animus delinquentis. cor sapientium, ubi tristitia est: et cor stultorum, ubi laetitia. melius est a sapiente corripi quam stultorum adulatione decipi: quia sicut sonolla, sic risus stulti: sed et hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens arrogante. Ne velox sis ad irascendum: quia ira in sinu stulti requiescit. Ne dicas: Quid, putas, causae est quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta enim est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
stantiȩ suȩ. sepulturaq careat: de hoc ego
pronuncio. quod melior illo sit abortiuus
frustra enim uenit & ꝑgit ad tenebras: et
obliuione delebitur nomen eius. Non uidit
solem: neq cognouit distantiam boni & ma¬
li. Etiam si duobus milibus annis uixerit:
& non fuerit ꝑfruitus bonis. Nonne ad
unũ locum properant omnia : Omnis la¬
bor hominis in ore eius. sed anima illius
non implebitur bonis. Quid habet ampli¬
us sapiens ab stulto: & quid pauꝑ. nisi ut
pergat illuc ubi ẽ uita: Melius ẽ uidere
quod cupias: quam desiderare quod nescias.
Sed & hoc uanitas: & presumptio spiritus
Qui futurus est iam uocatum est nomen
eius. & scitur quod homo sit: & non possit
contra fortiorem se iudicio contendere
Uerba sunt plurima: multã in disputan
mini maiora sequerere: cum ignoret quid
conducat sibi in uita sua: Numero dierũ
peregrinationis suȩ. & tempore quod ue¬
lut umbra prȩterit. Aut quis ei poterit

Expanded text:
stantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego stantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illFrustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen ejus. Non vidit solem, neque cognovit distantiam boni et mali: Etiamsi duobus millibus annis vixerit, et non fuerit perfruitus bonis: nonne ad unum locum properant omnia? Omnis labor hominis in ore ejus: sed anima illius non implebitur. Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper, nisi ut pergat illuc, ubi est vita? Melius est videre quod cupias, quam desiderare quod nescias; Sed et hoc vanitas est, et praesumptio spiritus. Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus: et scitur quod homo sit, et non possit contra fortiorem se in judicio contendere. Verba sunt plurima, multam in disputandmini majora se quaerere, cum ignoret quid conducat sibi vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit? Aut quis ei poterit
Abbreviated transcription (Latin):
multis. & in erumnis. atq tristitia. Hoc ita¬
que michi uisum est bonum ut comedat
quis & bibat & fruatur lȩtitia ex labore
suo quod laborauit ipse sub sole. numero
dierum uitȩ suȩ. quos dedit ei ds. & hȩc est
pars illius. Et omni homini cui dedit ds
diuitias atq substantiam. potestatemq ei
tribuit ut comedat ex eis. & fruatur parte
sua. & lȩtetur de labore suo: hoc est donũ
dĩ. Non enim satis recordabitur dierum
uitȩ suȩ: eo quod ds occupet delicus cor
eius Est & aliud malũ quod uidi sub sole:
& quidem frequens apud homines. Uir cui
dedit ds̃ diuitias & substantiã & honorem.
& nichil deest animȩ eius ex omnibus quae
desiderat: nec tribuit ei potestatẽ ds̃ ut
comedat ex eo: sed homo extraneus uora¬
bit illud: hoc uanitas. & magna miseria ẽ
Si genuerit quispiam centum filios. & uix¬
erit annos multos. & plures dies etatis habu¬
erit. & anima illius non utatur bonis sub¬

Expanded text:
multis et in aerumna atque tristitia hoc itamultis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius est et aliud malum quod vidi sub sole et quidem frequens apud homines vir cui dedit Deus divitias et substantiam et honorem et nihil deest animae eius ex omnidesiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis sub
Abbreviated transcription (Latin):
reris suꝑ hoc negocio: quia excelso alius ex¬
celsior est: & super hos quoq emmnentiores
sunt alii: & insuper uniuersȩ terrȩ rex impe¬
rat seruienti. Auarus non impletur pecunia:
& qui amat diuitias fructus non capiet ex eis
Et hoc ergo uanitas. Ubi multe sunt opes: mul¬
ti & qui comedunt eas. Et quid prodest pos¬
sessori. nisi quod cernat diuitias oculis suis:
Dulcis est somnus operanti: siue parum si¬
ue multũ comedat. Saturitas aut̃ diuitis.
non sinit dormire eum. Est & alia infir¬
mitas pessima: quam uidi sub sole. Diuitie
conseruatȩ in malũ domini sui: pereunt
enim in afflictione pessima. Generauit fili¬
um: qui in summa egestate erit. Sicut egres¬
sus est nudus de utero matris suȩ. sic reuer¬
tetur: & nichil auferet secum de labore suo
Miserabilis prorsus infirmitas. Quomodo
uenit. sic reuertetur. Quid ergo prodest
ei quod laborauit in uentũ: cunctis diebꝰ.
uitȩ sue: Comedit in tenebris: & in curis

Expanded text:
reris super hoc negotio: quia excelso alius exreris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris et in curis
Abbreviated transcription (Latin):
ctio sp̃s. Custodi pedem tuum ingrediens do¬
enim melior est obędientia quam stultorũ
uictimȩ: qui nesciunt quid faciant mali
Mec temere quid loquaris: neq cor tuum
sit uelox ad proferendum sermonẽ coram
dõ. Ds̃ enim in cęlo. & tu suꝑ terram: idcir¬
co sint pauci sermones tui. Multas curas se¬
cuntur somnia: & in multis sermonib inue¬
nitur stultitia. Siquid uouisti dõ. ne more¬
ris reddere: displicet enĩ ei infidelis & stul¬
ta promissio. Sed quodcunq uoueris. redde :
multoq melius est non uouere. quam post
uotum promissa non reddere. Ne dederis
os tuum ut peccare facias carnẽ tuam: neq
dicas. coram angelo non est prouidentia:
ne forte iratus d̾s super sermone tuo. dissi¬
pet cuncta opera manuum tuarum Ubi
multa sunt somnia: plurimȩ uanitates. et
sermones innumeri. Tu uero dm̃ time. Si
uideris calumnias egenoꝵ. & iuolenta iudicia.
& subuerti iusticiam in prouincia. non mi¬

Expanded text:
ctio spiritus. Custodi pedem tuum ingrediens doctio spiritus. Custodi pedem tuum ingrediens do melior est oboedientia quam stultorum uictimae, qui nesciunt, quid faciant mali. Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam, neque dicas coram angelo: non est prouidentia: ne forte iratus deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manmulta sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mi
Abbreviated transcription (Latin):
sat: nec satiantur oculi eius diuitus: nec re¬
cogitat dicens. Cui laboro: & fraudo animã
meã bonis: In hoc quoq uanitas est: & af¬
flictio pessima. Melius ergo est duos simul
esse quam unum: habent enĩ emolum̃tum
societatis suȩ.Si unus ceciderit: ab altero
fulcietur. Ue soli: quia cum ceciderit. non¬
habet subleuantẽ se Et si dormierint duo:
fouebunt᷑ mutuo. Unus quomodo calefiet :
Et si quispiam preualuerit contra unum:
duo resistunt ei fũniculus triplex: difficile
rumpitur. Melior est puer pauꝑ & sapiens
rege sene & stulto. qui nescit pręuidere in
posterum: quod & de carcere catenisq int̾dũ
quis egrediatur ad regnum: & alius natus
ad regnum inopia consumatur Uidi cunc¬
tos uiuentes qui ambulant sub sole cum ad¬
olescente secundo: quis consurget pro eo: In¬
finitus numerus est populi omniũ qui fue¬
runt ante eum: & qui postea futuri sunt ñ
letabuntur in eo. Sed & hoc uanitas. & affli¬

Expanded text:
sat nec satiantur oculi eius divitiis nec resat nec satiantur oculi eius divitiis nec recogitat dicens cui laboro et fraudo animam meam bonis in hoc quoque vanitas est et adflictio pessima melius ergo est duos simul esse quam unum habent enim emolumentum societatis suae si unus ceciderit ab altero fulcietur vae soli quia cum ruerihabet sublevantem se. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo; unus quomodo calefiet? Et si quispiam praevaluerit contra unum, duo resistunt ei: funiculus triplex difficile rumpitur. Melior est pauper et sapiens, rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum: et alius natus in regno, inopia consumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et affli
Abbreviated transcription (Latin):
amplius. Cuncta subiacent uanitati: & om¬
nia ꝑgunt ad unum locum. De terra facta
sunt: & in terram pariter reuertunt᷑ Quis
nouit si sp̃s filiorum adam ascendat sursũ:
& si sp̃s iumentoꝵ descendat deorsum : Et de¬
prehendi nichil esse melius. quam lȩtari ho¬
minẽ in opere suo: & hanc esse partẽ illius
resistere eorum uiolentię. cunctoꝵ auxilio
destitutos: & laudaui magis mortuos quã
uiuentes. & feliciorem utroq iudicaui qui
necdum natus est: nec uidit mala quȩ sub
sole fiunt Rursus contemplatus sum om̃s
labores hominũ & industrias: animaduerti
patere inuidiȩ proximi: & hoc ergo uanitas
& cura suꝑflua. Stultus complicat manus
suas: & comedit carnes suas inuidens. Meli¬
or est pugillus cum requie: quam plena u¬
traq manus cum labore & afflictione animi
Considerans. repperi & aliam uanitatẽ sub
sole. Unus est. & secundũ non habet. non
filium. non frẽm. & tamen laborare non ces¬

Expanded text:
amplius: Cuncta subjacent vanitati, et omamplius: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum: de terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum, et si spiritus jumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. resistere eorum violentiae, cunctorum auxilio destitutos. Et laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est stultus conplicat manus suas et comedit carnes suas dicens melior est pugillus cum requie quam plena utraque manus cum labore et adflictione animi considerans repperi et aliam vanitatem sub sole unus est et secundum non habet non filium non fratrem et tamen laborare non ces
Abbreviated transcription (Latin):
tioni eoꝵ. ut inueniat homo opus quod
operatus est ds̃ ab inicio usq ad finem
Et cognoui quod non esset melius nisi lȩta¬
ri & facere bonum inuita sua. Omnis enim
homo qui comedit & bibit. & uidet bonum
de labore suo: hoc donum dĩ est. Didici qđ
omnia opera quȩ fecit ds̃ ꝑseuerent in ȩter¬
num. Non possumus his quicquã augere
nec auferre quod fecit d̾s ut timeatur.
Quod factum est ipsum ꝑmanet: Quę fu¬
tura sunt iam fuerunt. & ds instaurat
quod abiit. Uidi sub sole in loco iudicii
impietatẽ. & in loco iusticiȩ iniquitatem
Et dixi in corde meo iustum & impium
iudicabit ds̃. & tempus omnis rei tunc erit.
Dixi in corde meo de filiis hominũ. ut pro¬
baret eos ds & ostenderet similes esse bestus
Idcirco unus interitus est hominis & iumen¬
torum: & aequa utriusq conditio. Sicut mo¬
ritur homo: sic & illa moriunt᷑ Similit̃ spi¬
rant omnia: & nichil habet homo iumento

Expanded text:
tioni eorum, ut non inveniat homo opus, quod tioni eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumento
Abbreviated transcription (Latin):
tori aut̃ dedit afflictionẽ & curam suꝑflu¬
am. ut addat & congreget & tradat ei qui
placuit dõ. Sed & hoc uanitas. & cassa sollici¬
tudo mentis. Omnia tempus habent. & suis
spatiis transeunt uniuersa sub cȩlo.
Tempus nascendi. & tempus moriendi
Tempꝰ plantandi. & tẽpꝰ euellendi qd plantatũ:
Tempus occidendi. & tempus sanandi
Tempis destruendi. & tempus ȩdificandi
Tempus flendi. et tempus ridendi.
Tempus plangendi. & tempus saltandi
Tempiis spargendi lapides & tẽpꝰ colligendi
Tepꝰ amplexandi. & tẽpꝰ longe fieri a cõplexibꝰ.
Tempis adquirendi. & tempus ꝑdendi.
Tempus custodiendi. & tempiis abiciendi
Tempus scindendi. & tempus consuendi
Tempus tacendi. et tempus loquendi
Tempus dilectionis. & tempus odii.
Tempus belli. & tempus pacis. Quid ha¬
bet amplius homo de labore suo: uidi af¬
flictionem quam dedit ds̃ filiis hominũ:
ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona
in tempore suo. & mundũ tradidit disputa¬

Expanded text:
am superfluam ut addat et congreget et tradat ei qui placuit Deo sed et hoc vanitas et cassa sollicitudo mentis omnia tempus habent et suis spatiis transeunt universa sub caelo tempus nascendi et tempus moriendi tempus plantandi et tempus evellendi quod plantatum est tempus occidendi etTempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputa
Abbreviated transcription (Latin):
funiculus argenteus. & recurrat uitta aurea
& conteratur hẏdria suꝑ fontẽ. & confringa¬
tur rota super cisternam: & reuertat᷑ pul¬
uis in terram suam unie erat: & spiritus re
deat ad dm qui dedit illum. Ulanitas uani¬
tatum dixit ecclesiastes: & omnia uanitas.
Cunq esset sapientissimus ecclesiastes: docuit
populum. & enarrauit quȩ fecerat: & inuesti¬
gans composuit parabolas multas. Quȩsi¬
uit uerba utilia: & conscripsit seruiones
rectissimos. ac ueritate plenos. Uerba sapien¬
tium sicut stimuli. & quasi elaui in altum
defixi: quȩ per magistrorũ consiliũ data
sunt a pastore uno. His amplius. fili mi ne
requiras. faciendi plures libros: nullus est
finis frequensq meditatio: carnis afflictio
est. Finem loquendi: omnes parit̾ audiamꝰ.
Dm̃ time: & omnia mandata eius obserua
Hoc est enim omnis homo. Et cuncta quȩ
fiunt. adducet ds in iudicium pro omni
reatu: siue bonum siue malum sit.¬

Expanded text:
funis argenteus et recurrat vitta aurea funis argenteus et recurrat vitta aurea et conteratur hydria super fontem et confringatur rota super cisternam et revertatur pulvis in tedeat ad Deum, qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cumque esset sapientissimus Ecclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Verba sapientium sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno. His amplius, fili mi, ne requiras. Faciendi plures libros nullus est finis: frequensque meditatio, carnis afflictio est. Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time, et mandata ejus observa: Hoc est enim omnis homo: et cuncta quae fiunt, adducet Deus in judicium pro omni errato, sive bonum, sive malum i
Abbreviated transcription (Latin):
lorum tuorũ: & scito quod pro omnib his
adducet te ds̃ in iudicium. Aufer iram a
corde tuo: & amoue malitiã a carne tua.
Adolescentia enim & uoluptas. uana sunt
Memento creatoris tui. in diebus iuuentutis
tuȩ: antequã ueniat tempus afflictionis tuȩ
& apꝓpinquent anni de quibus dicas. non
michi placent. Antequam tenebrescat sol:
& lumen & luna & stellȩ: & reuertantur nu¬
bes post pluuiam. Quando cõmouebuntur
custodes domis. & nutabunt uiri fortissi¬
mi. & ociosȩ erunt molentes in minuto nu¬
niero: & tenebrescent uidentes ꝑforamina: &
claudent ostia in platea: in humilitate uocis
molentes. & consurgent ad uocem uolucris:
& obsurdescent omnes filiȩ carminis. Ex cel¬
sa quoq timebunt. & formidabunt inuia
florebit amigdalum. & impinguabitur lo¬
custa. & dissipabitur capparis: qm̃ ibit ho¬
mo in domũ ȩternitatis suȩ: & circumibunt
in platea plaugentes Antequam rumpatus

Expanded text:
lorum tuorum et scito quod pro omnibus his lorum tuorum et scito quod pro omnibus his adducet te Deus in iudicium aufer iram a corde tuo et amove malitiam a carne tua adulescentia enim et voluptas vana sunt memento creatoris tui in diebus iuventutis tuae antequam veniat tempus adflictionis et adpropinquent anni de quibus dicas non mihi placent antequam tenebrescat sol et lumen et luna et stellae et revertantur nubes post pluviam quando commovebuntur custodes domus et nutabuntur viri fortissimi et otiosae erunt molentes inminuto numero et tenebrescent videntes per foramina et claudent ostia in platea in humilitate vocis molentis et consurgent ad vocem volucris et obsurdescent omnes filiae carminis excelsa quoque timebunt et formidabunt in via florebit amigdalum inpinguabitur lucusta et dissipabitur capparis quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae et circumibunt in platea plangentes antequam rumpatur
Abbreviated transcription (Latin):
quia ignoras quid futurum sit mali super
terram. Si repletȩ fuerint nubes: ymbrem
super terram effundent. Si ceciderit lignũ
ad austrum. aut ad aquilonẽ: in quocũq
loco ceciderit. ibi erit. Qui obseruat uen¬
tum non seminat: & qui considerat nubes.
numquã metet. Quomodo ignoras quȩ sit
uia spiritus. & qua ratione conpingantur
ossa in uentre pregnantis: sic nescis opera dĩ
qui fabricator est omniũ. Mane semina se¬
men tuum & uespere ne cesset manus tua:
quia nescis quid magis oriatur hoc an illud.
Et si utrumq simul. melius erit. Dulce lu¬
men: & delectabile oculis est uidere solem
Si annis multis uixerit homo. & in his omni.¬
bus lȩtus fuerit. meminisse debet tenebrosi
temporis. & dierum multoꝵ: qui cum uene¬
rint: uanitatis arguuntur pręterita. Lȩta
re ergo iuuenis in adolescentia tua: & in
bono sit cortuum in diebus iuuentutis tuę
& ambula in uiis cordis tui. & in intuitu ocu¬

Expanded text:
quia ignoras quid futurum sit mali super quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Qui observat ventum, non seminat: et qui considerat nubes, numquam metet. Quomodo ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis: sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. Mane semina semen tuum, et vespere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videSi annis multis vixerit homo et in his omnibus letus fuerit, meminisse debet tenebrosi temporis et dierum multorum qui, cum venerint, vanitatis arguentur preterita. Lre ergo iuvenis in adulescentia tua et in bono sit cor tuum in diebus iuventutis tuae et ambula in viis cordis tui et in intuitu ocu
Abbreviated transcription (Latin):
culte detrahit uerba oris sapientis gratia:
& labia insipientis prȩcipitabunt eum. Ini¬
cium uerborũ eius stultitia: & nouissimum
oris illius error pessimus. Stultus. uerba
multiplicat. Ignorat homo quid ante se fu¬
erit: & quod post futurum est. quis illi po
terit indicare : Labor stultorum affliget
eos: qui nesciunt in urbem ꝑgere. Ue tibi
terra cuius rex est puer: & cuius principes
mane comedunt. Beata terra cuius rex no¬
bilis est: & cuius principes uescunt᷑ in tem¬
pore suo: ad reficiendum. & non ad luxu¬
riam. In pigritus humiliabitur contigna
tio: & in infirmitate manuũ ꝑstillabit do¬
mus. In risum faciunt panem ac uinum:
ut aepulentur uiuentes. & pecuniȩ obȩdi¬
ent omnia. In cogitatione tua regi ne detra.¬
has: & in secreto cubiculi tui ne maledixe¬
ris diuiti: quia auis cęli portabit uocem tu¬
tes aquas: quia post multa tempora inueni¬
es illum. Da partem septem necnon & octo:

Expanded text:
culte detrahit. Verba oris sapientis gratia: culte detrahit. Verba oris sapientis gratia: et labia insipientis praecipitabunt eum: Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius error pessimus. Stultus verba multiplicat. Ignorat homo, quid ante se fueriterit indicare labor stultorum adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabitio, et in infirmitate manuum perstillabit domus. In risum faciunt panem, et vinum ut epulentur viventes: et pecuniae obediunt omnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tutes aquas: quia post multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo:
Abbreviated transcription (Latin):
bellica: & qui in uno peccauerit multa bo¬
gloria parua ad tempus stultitię. Cor sapi¬
entis in dextera eius: & corstulti in sinistra
illius. Sed & in uia stultus ambulans: cũ
ipse insipiens sit: omnes stultos aestimat
Si spiritus potestatem habentis ascenderit
super te. locum tuũ ne dimiseris: quia cu¬
ratio cessare faciet peccata maxima. Est
malum quod uidi sub sole. quasi ꝑ errorẽ
egrediens a facie principis. Positum stultũ
in dignitate sublimi: & diuites sedere deor
sum. Uidi seruos in equis: & principes ambu¬
lantes quasi seruos super terram. Qui fodit
foueam incidet in eam: & qui dissipat sepẽ.
mordebit eum coluber. Qui transfert la¬
pides affligetur in eis: & qui scindit ligna
uulnerabitur ab eis. Si retunsum fuerit
ferrum. & hoc non ut prnis sed hebetatũ
erit. multo labore exacuetur: & post in¬
dustriam sequetur sapientia. Si mordeat
serpens in silentio: nichil eo minus qui oc¬

Expanded text:
bellica: et qui in uno peccauerit, multa bobellica: et qui in uno peccauerit, multa bogloria parua ad tempus stultitia. Et pentis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignisum. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram. Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis: et qui scindit ligna, vulnerabitur ab eis. Si retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum erit: Multo labore exacuetur, et post industriam sequetur sapientia. Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui oc
Abbreviated transcription (Latin):
tu properas. Uerti me ad aliud. uidiq sub¬
sole nec uelocium esse cursum. nec fortiũ
bellum. nec sapientiũ panẽ. nec doctorum
diuitias. nec artificum grãm: sed tempus
casumq in omnibus. Nescit homo finem
suum: sed sicut pisces capiuntur hamo. &
sicut aues comp̃henduntur laqueo: Sic ca¬
piuntur homines tempore malo. cum eis ex¬
timplo suꝑuenerit. Hanc quoq uidi sub
sole sapientiam. & probaui maximã. Ciuitas
parua. & pauci in ea uiri Uenit contra eã
rex magnus: & uallauit eam. extruxitt
munitiones ꝑ gyrum: & ꝑfecta est obsidio.
Inuentusq est in ea uir pauꝑ & sapiens. libe¬
rauit urbem per sapientiam suam: & nullus
deinceps recordatus est hominis illius paupe¬
ris. Et dicebam ego. meliorem esse sapientiã
fortitudine. Quomodo ergo sapientia pau¬
peris contempta est. & uerba eius non sunt
audita: Uerba sapientium audiuntur in si¬
lentio: plus quam clamor principis inter
stultos. Melior est sapientia quam arma

Expanded text:
t iterum: Verti me ad aliud, vidique nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec acasumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqueo sic capiuntur homines tempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra eam rex magnus et vallavimunitiones per gyrum, et perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, liberavit urbem per sapientiam suam. Et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapie
Abbreviated transcription (Latin):
niam suam: sed nec pater in fatuo letabit᷑.
Animus gaudens ȩtatem floridam facit: spi¬
ritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu
impius accipit: ut ꝑuertat semitas iudicii
In facie prudentis lucet sapientia: oculi stul¬
torum in finibus terrȩ. Ira patris filius stul¬
tus: & dolor matris quȩ genuit eũ. Non ẽ
bonum dampnũ inferre iusto: nec ꝑcutere
principem qui recta iudicat. Qui moderat᷑
sermones suos doctus & prudens est: & p̃ciosi
spiritus uir eruditus. Stultus quoq si tacu¬
erit sapiens reputabitur: & si compresserit
exprobrabilis. Non recipit stultus uerba
prudentie: nisi ea dixeris quȩ uersant᷑ in
corde eius. Impius cum in profundũ uene¬
rit peccatorũ contemnet: sed sequitur eum
ignominia & obprobriũ. Aqua profunda uer¬
ba ex ore uiri: & torrens redundans fons
sapientiȩ. Accipere ꝑsonam impii non est
bonum: ut declines aueritate iudicii. Labia

Expanded text:
niam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. niam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si compresserit exprobrabilis. Non recipit stultus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus. Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit: sed sequitur eum ignominia et opprobrium. Aqua profunda verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae accipere personam impii non est bonum ut declines a veritate iudicii labia
Abbreviated transcription (Latin):
repetit separat fȩderatos. Plus proficit cor¬
reptio apud prudentẽ: quã centum plagę
apud stultum. Semꝑ iurgia quęrit inalus:
angelus aut̃ crudelis mittetur contra eum
Expetit magis ursȩ occurrere raptis fetibꝰ.
quam fatuo confidenti sibi in stultitia. Q
reddit mala pro bonis: non recedet malũ
de domo eius. Qui dimittit aquam caput
est iurgiorum: & antequã patiatur contu¬
meliam. iudicium deserit Et qui iustifi
cat impiũ & qui condempnat iustũ: abo¬
minabilis est uterq apud dñm. Quid pro-¬
dest habere diuitias stulto: cum sapientiã
incidit in mala. Omni tempore diligit qͥ
amicus est: & frat̃ in angustus comꝓbatur
Homo stultus plaudet manibus: cum spo¬
ponderit pro amico suo. Qui meditatur dis.¬
cordias. diligit rixas: & qui exaltat os suum
quęrit ruinam. Qui ꝑuersi cordis est non
inueniet bonum: & qui uertit linguam in¬
cidet in malũ. Natus est stultus in ignomi¬

Expanded text:
repetit, separat foederatos. plus proficit correpetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. semper iurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua. qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo eius. qui dimittit aquam, caput est iurgiorum, et antequam patiatur contumeliam, iudicat impium et qui condemnat iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere divitias stultum cum sapientiam non possit? Omni tempore diligit qui amicus est: et frater in angustiis comprobatur. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Qui meditatur discordiam, dirigit rixas: et qui exaltat ostium, quaerit ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
a ducit eum per uiam non bonam. Qui
attonitis oculis cogitat praua: mordens
labia sua ꝑficit malũ Corona dignitatis
senectus: quȩ in uiis iustitię repperietur¬
Melior est patiens uiro forti: & qui domi¬
natur animo suo expugnatore urbium
Sortes mittunt᷑ in sinum: sed a dño tem
gaudio: quam domus plena uictimis cũ
iurgio. Seruus sapiens dominabitur filuis
stultis. & inter fr̃s hereditatẽ diuidet Sicut
igne probatur argentũ & aurũ camino: ita
corda probat dñs. Malus obedit linguae
iniquȩ: & fallax obtemperat labiis menda
cibus. Qui despicit pauperem exprobrat fa¬
ctori eius. & qui in ruma lętatur alterius.
non erit impunitus. Corona senum filii
filiorum: & gloria filiorũ patres eorum
Non decent stultum uerba composita: nec
principẽ labium mentiens Gemma gratis¬
sima expectatio prestolantis: quocũq se uer¬
terit prudent̃ intelliget. Qui celat delic¬
tum quęrit amicitias: qui altero sermone

Expanded text:
et ducit eum per viam non bonam qui et ducit eum per viam non bonam qui adtonitis oculis cogitat prava mordens labia sua perficit malum corona dignitatis senectus Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium: Sortes mittuntur in sinum, sed a Domino tegaudio, quam domus plena victimis cum jurgio. Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet. Sicut igne probatur argentum, et aurum camino: ita corda probat Dominus. Malus obedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mcibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone