comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lato crucifixã ⁊ sepultã. tercio
die resurrexisse ⁊ in cȩlũ ascen¬
disse. s tantũmͦ filiũ.: nec eandẽ
tͥnitatẽ descendisse in specie colũ¬
be suꝑ iłłm baptiratũ. aut die
pentecostes post ascensionẽ dñi so¬
nitu facto de cȩlo quasi ferretur
flatꝰ uehemens. ⁊ linguis diuisis
nec eandẽ tͥnitatẽ dixisse de celo.
tu es filius meus. siue cũ bapti¬
zatꝰ ẽ a ioħe. siue in monte qͣndo
cũ illo erant tres discipłi. aut
qͣnͣdo sonuit uox dicens ⁊ clari.¬
ficaui. ⁊ iter̃ clarificabo. s tantũ¬

Expanded text:
am tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eandem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisis, nec eandem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es filius meus, sive quum baptizatus est a Joanne, sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli, aut quando sonuit vox dicens:  Et clarificavi, et iterum clarificabo: sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
roinde qͥsqͥs hec legit. ubi
parit̾ certus est. ꝑgat mecũ.
ubi errorẽ suũ cognoscit. redeat
ad me: ubi meũ. reuocet me. Ita
ingrediam᷑ simul karitatis uiã.¬

Expanded text:
roinde quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis via
Abbreviated transcription (Latin):
fallaces opiniones suas conent᷑
defendẽ. Admonet me plane ac m
iubet suauussimo ĩperio lex xp̃i
hoc ẽ karitas: ut cũ aliqͥd falsi in
libris meis me sensisse homines
putant qđ ego ñ sensi. atq id ipsũ
falsũ alteri displicet. alteri placet.
mali me rep̃hendi a rep̃hensore
falsitatis. quã ab eiꝰ laudatore lau-¬
dari. Ab illo enĩ quãuis ego ñ re¬
cte qui hoc ñ senserĩ. error tam̃ ip¬
se recte uituꝑat᷑. ab hoc autẽ ñ ego
recte laudor. a qͦ existimor id sen¬
sisse qđ uituꝑat ueritas: nec ipsa
sententia quã uituperat ueritas.
Ergo in nomine dni. susceptũ opꝰ
aggrediamuR.
m̃s qͦs legere potui qͥ ante
me scripser̃t de trinitate
⁊ nouor catholici tractatores. hoc
intendert scđm scripturas docere.
ñ sint tres diis unꝰ d̾s: quãuis pãt¬
filiusq a patre sit genitꝰ. ⁊ id̾o pat̃

Expanded text:
fallaces opiniones suas conentur fallaces opiniones suas conentur defendere? Admonet me plane ac mihi jubet suavissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini susceptum opus aggrediamur.s quos legere potui qui ante me scripserunt de Trinitate, et novorum Catholici tractatores, hoc intenderunt secundum Scripturas docere, non sunt tres dii, sed unus Deus. Quamvis PatFiliu
Abbreviated transcription (Latin):
ac libente p̃stiterit: Ego tam̃ in le¬
ge dni medita ͦ siñ die ac nocte.
saltẽ qͥb tẽpoꝵ particuł possũ. &
ineditationes meas ne obliuione
fugiant. stilo alligo. sperans de
miscdia di. qđ in om̃ib ueris quȩ
certa mͥ st̃ ꝑseuerantẽ me faciet.
siqͥd autẽ alit̾ sapio. id qͦq ipse mͥ
reuelabit: suie ꝑ occultas insptra.¬
tiones atq ãmonitiones. siue ꝑ
manfesta eloqͥa sua. siue ꝑ frater¬
nas sermocinatioẽs. Hoc oro: ⁊ hoc
depositũ desideriũq meũ penes
ipsũ habeo: qͥ mͥ satis idoneus est.¬
⁊ custodire quȩ dedit. ⁊ redde q̃
ꝓmisit. Arbitror sane ñ nullos
tardiores in quibdã locis libroꝵ
meoꝵ opinaturos me senfisse. qđ
ñ sensi: aut ñ sensisse qđ sensi
Quoꝵ errorem mͥ tribui ñ deb̾e
qͥs nesciat. si uelut me sequentes
neq app̃hendentes deuiauerint
rios errores hereticoꝵ. cũ om̃s ex
eisdem scripturis falsas atq

Expanded text:
ac libente praestiterit: ego tamen in leac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alligo: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint rios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque
Abbreviated transcription (Latin):
niũ manꝰ ueniunt: & fieri potest.
ut ñ nulli qͥ etiã hȩc nr̃a ĩtellig̾e
ualent. illos planiores ñ inueniañ
libros. & in istos saltẽ incidant.
doq utile ẽ plures a plurib fieri
diuerso stilo. ñ diuersa fide. etiã
de questionib eisdẽ. ut ad pluri¬
mos res ipsa ꝑueniat: ad alios
sic. ad alios autẽ sic. At si ille qͥ
se ista ñ intellexisse conqueritur.
nulla uquã de talib reb dilignt̃¬
⁊ acute disputata intelligere potu¬
it: secũ agat uotis ⁊ studiis ut ꝓfi¬
ciat. ñ mecum quęrelis ⁊ conuiciis
ut taceã. Qͥ uͦ hec legens. dicit in¬
telligo qͥdẽ qͥd̃ dictũ sit. s ñ uere
dictũ ẽ: asserat ut placet senten¬
tiã suã. ⁊ redarguat mea̾ si potest.
te: michiq etiã si dũ in hac uita
maneo cognoscendũ facere. cura¬
uerit: uberrimũ fructũ huiꝰ labo.
ris mei cepero. Qđ si mͥ ñ potue¬
rit. qͥb id potuerit. me uolente

Expanded text:
nium manus veniunt: et fieri potest nium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. t, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente
Abbreviated transcription (Latin):
rite faciẽ eiꝰ semꝑ. E hoc placitũ
piũ arq tutũ corã dno dõ nr̃o
cũ om̃ib inierĩ. qͥ ea quȩ scribo
legunt. ⁊ in omĩb seriptis meis:
maximeq in his ubi quęrit᷑ unitas
riosius aliqͥd querit᷑. nec fructuo¬
sius aliqͥd inuenit᷑. Quisqͥs gͦ cum
legit dicit. hoc nͣ bene dictũ ẽ q̃m
ñ intelligo. locutionẽ meã rep̃hen¬
dit. ñ fidẽ & forte uere dici potu
it planius: uerũtam nullus homi.¬
nũ ita locutꝰ ẽ. ut in om̃ib ab om¬
nib intelligeret᷑. Uideat gͦ cui hoc
in sermone meo displicet. utrum
alios intalib reb questionibusq
uersatos cũ intelligat. me nͣ intel¬
ligat E si ita ẽ. ponat lbrũ meu̾:
uł etiã si hoc uidet᷑ abiciat: & eis
potius qͦs intelligit operã ⁊ tempus
ĩpendat. ulontam̃ ꝓpterea putet
me tacere debuisse qr ñ tã expedi¬
te ac di lucide quã illi qͦs intelli¬
git. eloqͥ potui. Neq enĩ om̃ia
quȩ ab om̃ib conscribunt᷑. in om.¬

Expanded text:
rite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitasriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Quisquis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit: et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in om
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Facilius autẽ nob̾ inincͣe
ignoscimꝰ: si nouerimꝰ aut certe
credendo firmũ tenuerimus ẽa
que de natura in comutabili ⁊ in¬
uisibili sumeq uiuente ac sibi suffi¬
ciente dicunt᷑. ñ ex consuetudine
uisibiliũ atq mutabilũi ⁊ mortalui.
uel egenarũ rerũ ẽẽ metienda.
ed cũ in his etiã quȩ nrͣis

Expanded text:
possunt. 2. Facilius autem nobis invicem possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe credendo firmum tenuerimus, ea quae de natura incommutabili et invisibili summeque vivente ac sibi sufficiente dicuntur, non ex consuetudine visibilium atque mutabilium et mortalium vel egenarum rerum esse metienda. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut cogitant᷑ ł ab homine
aliqͦ ł certe a nobis non
omunodo possunt. quã¬
uis ⁊ ipsa nr̃a cogitatio cũ de dõ tri¬
nitate cogitamꝰ longe se illi de quo
cogitat imparẽ sentiat. neq ut est
eũ capiat. s ut scriptũ ẽetiã a tan¬
tis quantus paulus apł̃s hic erat ꝑ
speculũ ⁊ in enigmate uideat᷑: pͥmũ
ab ipso dno do nr̃o de qͦ semꝑ co-¬
gitare debemꝰ ⁊ de qͦ digne cogitare
ñ possuimꝰ. eui laudando reddenda
ẽ om̃i tp̃re benedictio.⁊ eui eñcian¬
do nulla copetit dictio. ⁊ ad iutorin
ad intelligenda atq explicanda
quȩ intendo: & ueniã p̾cor sicubi
offendo. Alemor em̃ sũ ñ solu uolun¬
tatis: uerũ etiã infirmitatis meȩ.
Ab his etiã qui ista lecturi sunt. ut
ignoscant peto. ubi me magis uolu¬
isse qua potusse dicere aduerterint.
qđ uel ipsi meltus intelligunt uł
ꝓptͣ mei eloquii difficultate nͣ in¬
celligunt: sicut eis ego ignosco. ubi me¬
ꝓptͣ sua̾ tarditatẽ intelligere non

Expanded text:
ut cogitantur vel ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus Paulus apostolus hic erat, per speculum et in aenigmate videatur , primum ab ipso Domino Deo nostro, de quo semper cogitare debemus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non
Abbreviated transcription (Latin):
ticia: possintq ⁊ alia sine aliis. ⁊ alia ma¬
gis. alia minꝰ innumerabilia ⁊ innu¬
merabilit̾ in animȩ natura inueniri:
manifestũ ẽ nͣ simplice s multiplicẽ
Nichil eñi simplex mutabile ẽ: omĩs
autẽ creatura mutabilis:UI.

Expanded text:
titia, possintque et alia sine aliis, et alia matitia, possintque et alia sine aliis, et alia magis, alia minus, innumerabilia et innumerabiliter in animae natura inveniri; manifestum est non simplicem, sed multiplicem Nihil enim simplex mutabile est; omnis autem creatura mutabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
tã magnũ ee :⁊ eodẽ mͦ coloratum.
Et quȩtũq alia simul dicunt᷑ de cor¬
pore. posst̃ ⁊ simul ⁊ plura sine cete¬
ris cõmutari: Ac ꝑ hoc multiplex
ẽt̾ conuincit᷑ natura corporis: siplex
autẽ nullom̾. Greatura qͦꝙ sp̃ualis¬
sicut ẽ anima. ẽ qͥdem in corporis cõparati¬
one simplicior: sine cõparatione autem
corporis. multiplex ẽ etiã ipsa ñ simplex.
Nã ido siplicior ẽ corpore qr mole dif¬
fundit᷑ ꝑ spaciũ lociꝰs in uno qͦq corpore
& in toto tota ẽ. ⁊ in qualibet eiꝰ parte to&
tae̾ & ic̃o cũ fit aliqͥd in quauis exigua
particula corporis q̃ sentiat anima quã¬
uis ñfiat in toto corpore. illa tam̃ tota sen¬
tit. qr totã ñlatet. S tam̃ etiã in anima
cũ aliud sit artificiosũ ẽẽ. aliud inertẽ.
aliud acutũ. aliud memorẽ. aliud cupi¬
ditas aliud timor. aliud lȩticia. aliud tris¬

Expanded text:
tam magnum esse et eodem modo coloratum, tam magnum esse et eodem modo coloratum, et quaecunque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari, ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura quoque spiritualissicut est anima, est quidem in corporis comparatione simplicior: sine comparatione autem corporis multiplex est, etiam ipsa non simplex. Nam ideo simplicior est corpore, quia non mole diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est; et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet: sed tamen etiam in anima cum aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tris
Abbreviated transcription (Latin):
stantia ẽ: Si autẽ quęrit᷑ quomͦ sim¬
plex ⁊ multiplex sit illa substantia
anĩaduertenda ẽ pͥmo creatura qͣre
sit multiplex. nullo autẽ mͦ uere sĩ¬
plex. Et pͥus corpꝰ uniuersũ utiq
partib constat: ita ut sit ibi alia
pars maior alia minor: & mauissit
uniuersũ quã pars quelibet aut
quantalibet. Nã ⁊ cęlũ ⁊ t̾ra partes
sunt uniu̾sȩ mundanȩ molis: & so.¬
la t̾rał solũ cęlũ innumerabilib par¬
tib constat: & int̾cia sui parte maior
ẽ quã in cetera. ⁊ in dimidia minor
quã tota: & totũ mundi corpꝰ qđ du¬
ab plerũq partib appellari solet.
id ÷ cęlũ ⁊ t̾ra. utiq maiꝰ ẽ quã solũ
cȩlũ aut solat̃ra. Et in uno quoq
corpore. aliud ẽ magnitudo. aliud
colorꝰ: aliud figura. Potest enĩ ⁊ di¬
minuta magnitucdine manere idẽ
color. ⁊ eadẽ figura: & colore muta.¬
to. manere eadẽ figura. ⁊ eadẽ mag¬
nitudo: & figura eadẽ ñ manente.

Expanded text:
multiplex. Si autem quaeritur quomodo simplex et multiplex sit illa substantia; animadvertenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus sit universum quam pars quaelibet aut quantalibet. Nam et coelum et terra partes sunt universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in caetera, et in dimidia minor quam in tota; et totum mundi corpus quod duabus plerumque partibus appellari solet, id est, coelum et terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, et figura eadem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tͥnitas᷑ ido triplex putandus est:
alioqͥn minor erit pat̾ solus aut filius
solus quã stmul pat᷑ ⁊ filiꝰ: quã ꝙͣ ñ inue.¬
nit᷑ quomͦ dici possit aut pat̾ solus
aut filius solus. cũ semꝑ atq insepara¬
pilit̃ ⁊ ille cũ filio sit.⁊ ille cũ patre.
ñ ut ãbo fint pat̾ aut abo filius: sed

Expanded text:
tas est, ideo triplex putandus est: alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam simul Pater et Filius. Quanquam non inveatur quomodo dici possit, aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint Pater, aut ambo F
Abbreviated transcription (Latin):
patione s: eentia sua. neq dono suꝑioris
alicuiꝰ sed suo ꝓpͥo. seruantes iutatẽ spͣs
in uincło pacis. qđ imitari ꝑ grãm ⁊ ao
d̃m. ⁊ ad nos ipsos iubem᷑: in quib duob cͥ¬
p̃ceptis tota lex pendet ⁊ ꝓpħe. Ita sunt
illa tria ds unus. solus oragnꝰ sapiens.
scͣs. beatꝰ: nos autẽ ex ipso. ⁊ ꝑ ipsũ. ⁊ in
ipso beati: qr ipsius munere int̾ nos

Expanded text:
ioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem spiritus in uinculo pacis. quod imitari per gratiam et ad deum et ad nos ipsos iubemur, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. ita sunt illa tria deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus, nos autem ex ipso et per ipsum et in ipso beati, quia ipsius munere inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
spc sc̃s in eadẽ unitate substan¬
tiȩ ⁊ equalitate consistit. Siue enĩ
sit unitas amboꝵ. siue sc̃itas. siue ca¬
ritas. siue ideo unitas qr caritas. &
ido caritas q sc̃itas. manifestũ ẽ. qrł non
aliqͥd duoꝵ ẽ. qͦ uterq coniungitur.¬

Expanded text:
sanctus in eadem unitate substantiae et aequalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quia sanctitas, manifestum est, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filii: quicqͥd illud ẽ at ipsa cõmu¬
nio consubstantiał ⁊ coetͣna. Quȩ si
amicicia conuenient̃ dici potest. dicat᷑
s aptius dr karitas: ⁊ hec qͦq substan.¬
tia: qr cds̃ substantia᷑ & d̾s caritas. sic̃
scriptũ ẽ. Sic̃ autẽ sunul substantia

Expanded text:
et Filii, quidquid illud est: at ipsa communio consubstantialis et coaeterna. Quae si amicitia convenienter dici potest, dicatur; sed aptius dicitur caritas. Et haec quoque substantia, quia Deus substantia et Deus caritas , sicut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliqͥd tp̃ralit᷑ ac transitoriȩ ge¬
rit᷑. sic̃ inde afficiunt᷑ sensus car¬
nales animaltũ ⁊ bominũ. uł etiã
cȩlestes angłoꝵ. In isto quippe ma¬
nifesto sexu masculi ⁊ feminȩ apłs
paulus occultioris cuiusdã rei fi¬
gurasse mysteriũ. uel hinc intelli¬
gi potest. qd cũ alio loco dicat uerã
uiduã ẽẽ desolatã sine filiis ⁊ nepo¬
tib ⁊⁊ tam̃ eã sꝑare debere in dño.

Expanded text:
cum aliquid temporaliter ac transitorie gecum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum. 11. In isto quippe manifesto sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desolatam, sine filiis et nepotibus, et tame
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis diximꝰ. qr ⁊ si tota contẽplet᷑
ueritatẽ. ymago dĩ ẽ. Et cũ ex ea
distribuit᷑ aliqͥd. ⁊ quadã intenti¬
one diriuat᷑ ad actionẽ rerũ tpr̃a¬
liũ. nichilominꝰ ex qua parte
consulit conspectã ueritatẽ. yma¬
go dĩẽ: ex qua uͦ intendit᷑ in agen¬
da inferiora. ñ ẽ ymago dĩ. Et qͣm
quantũcũq se extenderit. in id
qd ȩxernũ ẽ. tantomagis inde for¬
mat᷑ ad ẏmaginẽ dĩ.: & ꝓpterea ñ ẽ
cohibenda ut se inde contineat ac
tempei et: ldo uir ñ debet uelare
caput. Quia uͦ illi rationali actio¬
ni quȩ in reb corporalib: tp̃ralibq¬
uersat᷑. pericłosa ẽ nimia in inferio¬
ra ꝓgressio. debet hab̾e potestatẽ
suꝑ cap̃t. qđ indicat uelam̃tũ. quo
significat᷑ eẽ cohibenda. Grata est enĩ
autẽ scĩs angłis sacrata ⁊ pia signifi¬
catio. Nã d̾s ñ ad tempꝰ uidet. nec ali¬
qͥd noui fit in eiꝰ uisiõe atq scientia.

Expanded text:
mentis diximus, quia et si tota contempletur mentis diximus, quia et si tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibversatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ ẽe̾ ymaginẽ dĩ. huic qđ scrip¬
tũ ẽ ingenesi fecit d̾s hominẽ ad
ymaginẽ di fecit eũ: masculũ ⁊
feminã fecit eos :⁊ benedixit eos.
Ad ymaginẽ quippe dĩ naturã ip.¬
ex utroq complet᷑: nec ab intelli¬
genda ymagine dĩ separat femi¬
nã. Dicto eñĩ qđ fecit õs homine
ad ymagine dĩ. fecit inqͥt eũ mascu¬
lũ ⁊ feminã: uel certe alia distinc¬
tione. masculũ ⁊ feminã fecit eos.
ymaginẽ dĩ unde cap̃t uelare ꝓbibe¬
t᷑ mulierẽ autẽ ñ ⁊ idõ hoc ipsa face¬
re iubet᷑ : nisi credo illud ee̾ qđ iam
dixi cũ de natura humanȩ mentis
agerẽ. mulierẽ cũ uiro suo e̾e yma¬
ginẽ di ut una ymago sit tota illa
substantia: Cũ autẽ ad adiutoriũ
distribuit᷑. qđ ad eã ipsã solã attinet.
ñ ẽ ymago d̾i qđ autẽ ad uirũ so¬
lũ attinet. ymago dĩ ẽ tã plena
atq integra. quã in unũ coniunc¬
ta muliere: sic̃ de natura humanȩ

Expanded text:
virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ip utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. imaginem Dei, unde caput velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? nisi, credo, illud quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ renouet᷑ sp̃u mͣtis suȩ: qͥ renouat᷑
in agnitione cdĩ scđm ymaginẽ eiꝰ
qͥ creauit eũ: S qr sexu corporis
distat a uiro: rite potuit in euis cor¬
porali uelam̃to figurari pars illa ra¬
tiõis quȩ ad tp̃ralia gub̾nanda de¬
flectit᷑ ut ñmaneat ymago dĩ. nͥex
qua parte mens hoĩnis et̃nis ratiõib
conspiciendis ł consulendis adheres¬
cit. Quã ñ solũ masculos. s etiã fe.¬
minas hab̾e manifestũ ẽ. Ergo in e¬
oꝵ m̃tib cõmunis natura cognoscit᷑.
in eoꝵ uͦ corporib ipsius unius mtis
distributio figuratur.U

Expanded text:
uetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distributio figuratur.
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt in fide ⁊ dilectiõe ⁊ scĩficatioe
cũ sobrietate: quasi uͦ possit obe̾e̾
bonȩ uiduȩ. si uł filios ñ habuerit:
uel hi qͦs habuerit. in bonis mo¬
rib ꝑmanere noluerint: s q ea
quȩ dicunt᷑ oꝑa bona tanquã filii
cuiꝰ uitȩ sit quisq. id ÷ quomͦ agat
hȩc tp̃ralia. quã uitã greci ñ xõeñ
maxime in officus miscdiȩ fre¬
quentari solent: oꝑa uͦ miscđiȩ nichil¬

Expanded text:
ficatione cum sobrietate . Quasi vero possit obesse bonae viduae, si vel filios non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam filii cujus vitae sit quisque, id est, quomodo agat haec temporalia, maxime in officiis misericordiae frequentari solent. Opera vero miseric
Abbreviated transcription (Latin):
go & głia di oylier aut̃ głia uiriẽ.
Qd gͣ diceͥmꝰ ad heo si ꝓ sua ꝑsona
mulier adĩplet ẏmaginẽ trinitatis.
sur ea detracta de latere uiri. adhuc
ille ymago dicit᷑᷑ Aut si ⁊ una ꝑso¬
na hominis ex trib: potest dici
ymago dĩsic̃ in ipsa sũma tͥnitate.
⁊ una quȩq̃ ꝑsona d̾̃se᷑: cur i muli¬
er ñ ẽ ymago õiͦ Nã ꝓpterea cap̃t¬

Expanded text:
go et gloria Dei. Mulier autem gloria viri est. Quid ergo dicemus ad haec? Si pro sua persona mulier adimplet imaginem Trinitatis, cur ea detracta de latere viri adhuc ille imago dicitur? Aut si et una persona hominis ex tribus potest dici imago Dei, sicut in ipsa summa Trinitate, et unaquaeque persona Deus est, cur et mulier non e
Abbreviated transcription (Latin):
ticis. ubi fides ⁊ dilectio ⁊ sobria sc̃ificatio
ñ inuenit᷑ : manifestũ ẽ qͥd apłs signifi¬
care uoluerit: ido figurate ac mysticȩ:
qr de uelando mulieris capite loq̃bat᷑.
inane remanebit. Sic̃ enĩ ñ solũ uera¬
cissuna ratio s: etiã ipsius apłi declarat
auctoritas. ñ scđm sormã corporis hõ
factus ẽ ad imaginẽ dĩ: sed scd̾m ra¬
cionalem m̃tẽ. Cogitatio quippe tur¬
pit᷑ uana ẽ: quȩ opinat᷑ dm̃ mẽbroꝵ
corporaliũ liniam̃tis circũscribi atq
finiri. Porro autẽ ñne id.ebeatꝰ apłs
dic̃ kenouamini sp̃u m̃tis ur̃ȩ. ⁊ in¬
dute nouũ hõinẽ eũ qͥ scd̾ d̾m creatꝰ᷑ ẽ

Expanded text:
ectio et sobria sanctificatio non invenitur: manifestum est quid Apostolus significare voluerit; ideo figurate ac mystice, quia de velando mulieris capite loquebaturinane remanebit. 12. Sicut enim non solum veracissima ratio, sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, non secundum formafactus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nouus qͥ renouat᷑ in agnitiõe dĩ scđ̾m
ẏmaginẽ eiꝰ qͥ creauit eũ: nulli du-¬
bet animi partẽ. s scđm rationalẽ
mentẽ ubi potest ẽẽ agnitio dĩho.¬
minẽ factũ ad ymaginẽ eiꝰ qͥ crea.¬
uit eũ. Scđm hanc autẽ renouati¬
oñe efficim᷑ etiã filii dĩ ꝑ baptismũ

Expanded text:
n agnitionem Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum, nulli dubet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio Dei, hominem factum ad imaginem ejus, qui creavit eum. Secundum hanc autem renovationem, ef
Abbreviated transcription (Latin):
guł.⁊ omĩa insinguł. & singła in
Qui uidet hoc ł ex parte. ł ꝑ speculũ
⁊ in eniginate. gaudeat cognoscens
dm. & sic̃ dm̃ honoret ⁊ gr̃as agat.
Qui autẽ ñ uidet. tendat ꝑ pietatẽ¬
andũ: qm̃ unꝰ ẽ d̾ss tam̃ trinitas.
Nec confuse accipiendũ ẽ. ex qͦ omĩa.
ꝑ quẽ om̃ia. in qͦ omĩa: nec diis mł¬
tis. Sed ipsi Gloria in scł̃a scłoꝵ Aõ

Expanded text:
ingula in Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et sic Deum honoret, et gratias agat. Qui autem non videt, tendat quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Nec confuse accipiendum est, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, sed ipsi gloria in saecula. »
Abbreviated transcription (Latin):
utiq scđ̾m unitate substantiȩ.
tractatũ ẽ. Unde gͦ maior pater: Si
enͣi malor: magnitudine maior. Cuͣ
aute magnitudo eiꝰ filiꝰsit: nec ille
utiq maior eͣ eo qͥ se genuit: nec ille
maior ẽ ea magnitudine qua magn᷑e.
Ergo equalis. Nã unde equał. si nͣ eo
qͦ ẽ. cui ñ ẽ alud ẽẽ. ⁊ aliud magnũẽe:
Aut si etͣnitate patͣ maior ẽ: non est¬

Expanded text:
m unitatem substantiae, tractatum est. 5. Unde ergo major Pater? Si enim major, magnitudine major: cum autem magnitudo Filius ejus sit, nec ille utique major est eo qui se genuit, nec ille major est ea magnitudine qua magnus est: ergo aequalis. Nam unde aequalis, si non eo quo est, cui non est aliud esse, et aliud magnum esse? Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
lumen de lumine: Non enĩ
simul ambo d̃s de dõ. s solus filius
de dõ scilicet patre: nec ãbo simul
lum̃ de lumine. s solus filius de lu-¬
mine patre: nͥ forte ad insinuandũ
⁊ breuissime inculcandũ. qđ coȩt¬
nus ẽ patri filius. ita dictũ ẽ ds de
do ilum̃ de lumine. ⁊ si qͥd hoc mͦ
drͣ: ac si diceret᷑. hoc qđ ñ ẽ filiꝰ sine
patre. de hoc qđ non ẽ pat̃ sine filio:
id ẽ hoc lum̃ qđ lum̃ ñ ẽ sine patre.
de hoc lumine patre qđ lum̃ ñ est
sine filio: ut cũ dicit᷑ dͣs qđ ñ ẽ. filiꝰ
sine patre ⁊ de dõ qd ñ ẽ patͣ sine
filio: ꝑfecte intelligat᷑. qđ ñ p̃cessit
genitor illud qđ genuit. Qđ si ita
ẽ: hoc solũ de eis dici ñ potest illud
de illo qđ simul ambo ñ sunt: sic̃
uerbũ de u̾bo dici ñ potest. qr non
simul ãbo uerbũ s solus filius: nec
ẏmago de ymagine. qi ñ simul ãbo

Expanded text:
lumen de lumine? Non enim simul ambo Deus de Deo, sed solus Filius de Deo, scilicet Patre: nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Filius de lumine Patre. Nisi forte ad insinuandum et brevissime inculcandum quod coaeternus est Patri Filius, ita dictum est, Deus de Deo, et lumen de lumine, et si quid hoc modo dicitur, ac si diceretur, Hoc quod non est Filius sine Patre, de hoc quod non est Pater sine Filio, id est, hoc lumen quod lumen non est sine Patre, de hoc lumine Patre quod lumen non est sine Filio: ut cum dicitur, Deus quod non est Filius sine Patre, et de Deo quod non est Pater sine Filio, perfecte intelligatur quod non praecessit genitor illud quod genuit. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest, illud de illo, quod simul ambo non sunt. Sicut Verbum de verbo dici non potest, quia non simul ambo verbum, sed solus Filius: nec imago d
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixͣ unũ sunt. aut unũ ẽ. s ad¬
didit corpꝰ: tanquã ex duob diu̾¬
sis masculinb ⁊ feminino unũ
corpꝰ adiunctione cõpositũ. & qͥ
dix̃ qͥ adheret dño unus est aut u¬
duobus. ita ut sine bumano sp̃u be
hominis sp̃c ñ nͥ cũ dõ. Nec frustra
ut existimo cũ tanta in eu̾głio scđm
ioħem ⁊ totiens diceret dns de ipsa
unitate uel sua cũ patre ł nr̃a inui¬
c̃e nobiscũ.: nusquã dix ut nos ⁊ ip¬
siunũ. sed ut suit unũ sicͣ ⁊ nos unũ

Expanded text:
non dixit unum sunt aut unum est, sed adnon dixit unum sunt aut unum est, sed addidit corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus adjectione compositum. Et qui it, Qui adhaeret Domino, unus est, aut, uduobus, ita ut sine humano spiritu hominis spiritus non nisi cum Deo. Nec frustra, ut existimo, cum tanta in Evangelio secundum Joannem et toties diceret Dominus de ipsa unitate, vel sua cum Patre, vel nostra invicem nobiscum; nusquam dixit, Ut nos et ipsi unum: sed, Ut unum s
Abbreviated transcription (Latin):
relatiuũ. Et nescio utrũ inueniat᷑ in
scriptũris dictũ. unũ sunt: quoꝵ ẽ
diu̾sa natura. Si autẽ ⁊ aliqua plu¬
ra eiusdẽ naturȩ sint: ⁊ diu̾sa senti¬
ant: non stͣ unu in quantũ diu̾sa
sentiunt. Nã si iã unũ essent ex eo
qd̃ hoĩnes erant: nͣ diceret ut sint
unũ sicͣ ⁊ nos unuͣ: cuͣ suos discipu¬
los patri cõmͣdaret. At uͦ paulus⁊
apollo qr ⁊ abohomines ⁊ idem
sentiebant. qͥ plantat in qͥt ⁊ qͥ ri¬
gat. unũ st. Cũ gͦ sic drͣ unũ ut nͣ
addat᷑ qͥd unũ. ⁊ plura unũ dican¬
t᷑. eadẽ natura atq eẽntia ñ dissi
dens neq dissentiens significatur.
Cũ uͦ addit᷑ qͥd unũ: potest aliquid
significari ex plurib unũ factũ.
quãuis diu̾sis natura: sic anima
⁊ corpꝰ ñ sunt utiq unũ. Qd enĩ tã
diuersũ: nͥ addat᷑ aut subintelliga¬
t᷑ qͥd unũ. id ÷ unꝰ bomo. aut unũ
animal: Inde apłs. Qui adheret
meretrici inqͥt: unũ corpꝰ est

Expanded text:
. Et nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem ndens, neque dissentiens significatur; cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum quamvis diversis natura, sicut anima et corpus non sunt utique unum, quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal; inde Apostolus qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est,
Abbreviated transcription (Latin):
his quȩ memoria continent᷑. recor¬
dantis acies informet᷑: & tale aliqͥd
gignatur ubi hõ cogitat. quale in
illo erat ubi ante cogitationẽ memi¬
nerat: qr facilius qi facilius dinoscit
qͦd tpr̃e accedit: & ubi parens ꝓlem
spacio tpris ante cedit. Nã si nos refe¬
ramꝰ ad interiorẽ mͣtis memoriã. qua
sui meminit.⁊ interiorem intelligen¬
tiã qͣ se intelligit. ⁊ interiorẽ uolun¬
tatẽ qͣ se diligit. uͥ hȩc tͥa simul sunt.

Expanded text:
iis quae memoria continentur, recoriis quae memoria continentur, recordantis acies informetur, et tale aliquid gignatur ubi homo cogitat, quale in illo erat ubi ante cogitationem meminerat: quia facilius dignoscitur, quod tempore accedit, et ubi parens prolem spatio temporis antecedit. Nam si nos referamus ad interiorem mentis memoriam qua sui meminit, et interiorem intelligentiam qua se intelligit, et interiorem voluntatem qua se diligit, ubi haec
Abbreviated transcription (Latin):
quando cogitant᷑. Tunc enĩ se ip¬
sã m̃s ⁊ meminisse. ⁊ intelligere.
⁊ amare inuenit. etiã un ñ cogi¬
tabat: qnͣ aliud cogitabat. S un
eodẽq miro mͦ si pot̾ dici id nos¬
scire nescimꝰ. Deniq recte ab eo
qͥ cõmemorat. ei qũe cõmemorat.
dicit᷑ scis hoc s scire te nescis cõ¬
memorabo: ⁊ inuenies te scientẽ.
qđ te nescire putaueras. Id agunt
⁊ litterȩ que de his reb conscriptȩ
st̃. quas res duce ratiõe ueraces ẽẽ
inuenit lector: ñ quas ueras esse
credidit ei qͥ scripsit. sicͣ legitur
historia: sed qͣs ueras ee etiã ipse
inuenit: siue apđ se siue in ipsa
m̃tis luce. ueritate. Qui uͦ nec admo¬
nitꝰ ualet ista contueri. magna ceci¬
tate cordis tenebris ignorantiȩ demer¬
sus ẽ altius: ⁊ mirabiliore diuina ope
indiget. ut possit ad uerã sapientiã
ꝑuenire. Propt̾ hoc itaq uolui de
cogitatione ad hibere qualecũq do¬
cum̃tũ. qͦ posset ostendi quomͦ ex

Expanded text:
tunc enim se ipsa mens, et meminisse, et intelligere, et amare invenit, etiam unde non cogitabat, quando aliud cogitabat. Sed uneodemque miro modo, si potest dici, scire nescimus. Denique recte ab eo qui commemorat, ei quem commemorat dicitur: Scis hoc, sed scire te nescis; commemorabo, et invenies te scientem quod te nescire putaveras. Id agunt et litterae, quae de his rebus conscriptae sunt, quas res duce ratione veras esse invenit lector: non quas veras esse credit ei qui scripsit, sicut legitur historia; sed quas veras esse etiam ipse invenit, sive apud se, sive in ipsa entis luce veritate. Qui vero nec admonitus valet ista contueri, magna caecitate cordis, tenebris ignorantiae demersus est altius, et mirabiliore divina ope indiget, ut possit ad veram sapientiam pervenire. 10. Propter hoc itaque volui de cogitatione adhibere qualecumque documentum, quo posset ostendi quomodo ex
Abbreviated transcription (Latin):
inferius. qđ suꝑiori ẽẽ subditũ de
bet: t̾cio decimo aut̃ de munere
inferioris. q humanarũ rerũ scien¬
tia salubris continet᷑. ut in hac tp̃ra¬
li uita id agamꝰ qͦ consequam᷑ ȩt̃nã.
quanta potui ueritate ac breuitate
disserui: quando qͥdẽ rẽ tã multi¬
plice atq copiosã. multoꝵ ac magno¬
rũ disputatiõib multis magnisq
celebratã. uno strictã uolumine in

Expanded text:
inferius, quod superiori subditum esse inferius, quod superiori subditum esse debet; tertio decimo autem de munere inferioris, quo humanarum rerum scientia salubris continetur, ut in hac temporali vita id agamus quo consequamur aeternam, quanta potui veritate ac brevitate disserui: quandoquidem rem tam multiplicem atque copiosam, multorum atque magnorum disputationibus multis magnisque celebr
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbũ eẽ sine cogitatiõe ñ potest. co¬
gitamꝰ enĩ om̃e qđ dicimꝰ etiã illo in¬
teriore uerbo. qđ ad nullius gentis
ꝑtinet lingũa: in trib potius illis
ẏmago ista cognoscit᷑. memoria sei.¬
licet. intelligentia. uoluntate. Hanc
autẽ dico nc̃ intelligentiã. qua intel¬
ligimꝰ cogitantes. id: qn eis reꝑtis
bant᷑. cogitatio nr̃a format᷑: & eam
uoluntate siue amorẽ siue dilecti¬
onẽ. quȩ is tã C ꝓlem parentẽq
coniungitꝰ ⁊ quodãmͦ utriq
cõmunis ẽ. Hinc factũ ẽ. ut etiã
ꝑ exteriora sensibilia quȩ ꝑ ocłos
carnis uident᷑ legentiũ ducerẽ
tarditatẽ. in undecimo scilicet libro:
atq inde cũ eis ingrederer ad ho¬
minis interioris eã potentiã qua
racionat᷑ de tp̃ralib reb disserens
illã pͥncipalit̾ d̾nantẽ. qua contẽ¬
plat᷑ et̃na : atq id duob uolu.¬
minib egiꝰ duodecimo utrũq dis¬
cernens. quoꝵ unũ ẽ suꝑus alterũ

Expanded text:
erbum esse sine cogitatione non potest cogitamus enim omne quod dicimus, etiam illo interiore verbo quod ad nullius gentis pertinet linguam, in tribus potius illis imago ista cognoscitur, memoria scilicet, intelligentia, voluntate. Hanc autem nunc dico intelligentiam, qua intelligimus cogitantes, id est, bantur, cogitatio nostra formatur; et eam voluntatem, sive amorem, vel dilectionem, quae istam prolem parentemque conjungit, et quodam modo utrisque communis est. Hinc factum est ut etiam per exteriora sensibilia quae per oculos carnis videntur, legentium ducerem tarditatem, in undecimo scilicet libro; atque inde cum eis ingrederer ad hominis interioris eam potentiam qua ratiocinatur de temporalibus rebus, differens illam principaliter dominantem qua contemplatur aeternas: atque id duobus voluminibus egi, duodecimo utrumque discernens, quorum unum est superius, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
Ua ꝓpt̾ diligentiꝰ illud consi¬
demꝰ exẽplũ qđ adhibuimꝰ.
ubi ostendet᷑ alurd ẽẽ rẽ quãquȩ
ñ nosse. aliud ñ cogitare: fieriq
posse ut nouerit hõ aliqͥd qđ ñ
cogitat. quando aliunde ñ inde
cogitat. Suarũ gͦ ł pluriũ disci¬
plinarũ peritꝰ. qñ unã cogitat.
aliã ł alias etiã si ñ cogitat nouit
tam̃. S ñqͥd recte possumꝰ dicere.
iste musicus nouit qͥdẽ musicã.
s nc̃ eã ñ intelligit. qr ñ eã cogitat.
intelligit autẽ nc̃ geometricam.
hanc enĩ nc̃ cogitat: Absurda ẽ
quantũ apparet ista sententia.
Qͥd etiã illa si dicamꝰ. iste musicus
nou̾ qͥdẽ musicã s nc̃ eã nͣ amat.
quando tã ñ cogitat: amat autem

Expanded text:
uapropter diligentius illud consideremus exemplum, quod adhibuimus, ubi ostenderetur aliud esse rem quamque non nosse, aliud non cogitare; fierique posse ut noverit homo aliquid quod non cogitat, quando aliunde, non inde cogitat. Duarum ergo vel plurium disciplinarum peritus, quando unam cogitat, aliam vel alias etiam si non cogitat, novit tamen. Sed numquid recte possumus dicere, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non intelligit, quia eam non cogitat; intelligit autem nunc geometricam, hanc enim nunc cogitat? Absurda est, quantum apparet, ista sententia. Quid etiam illa, si dicamus, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non amat, quando eam non cogitat; amat autem
Abbreviated transcription (Latin):
to die factus ẽ hõ ad imaginẽ dĩ
sexta ȩtatȩ generis bumani filiꝰ di ue¬
nit. & factus eͥ filius hõinis. ut nos
reformaret ad imagine̾ dĩ. Ea quip¬
pe ȩtas nc agit. siuie milleni anni
singuł distribuant᷑ etatib siue in
diuinis litteris memorabiles atq
insignes quasi articulos tẽpoꝵ^ ue.¬
stugemꝰ: ut pͥma ętas inueniat᷑ ab
adã usq ad noȩ. inde scd̾a usq ad
abraha. & deinceps sic̃ matheus
eũgłista distuxit. ab abraha. usq
ad dauid: a dauil usq ad trans¬
migrationẽ in babyloniã. atq in¬
de usq ad uirginis partũ: que tres

Expanded text:
tus est homo ad imaginem Dei sexta aetate generis humani, Filius Dei venit et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Ea quippe nunc aetas agitur, sive milleni anni singulis distribuantur aetatibus, sive in divinis Litteris memorabiles atque insignes quasi articulos temporum vestigemus, ut prima aetas inveniatur ab Adam usque ad Noe, inde secunda usque ad Abraham: et deinceps, sicut Matthaeus evangelista distinxit, ab Abraham usque ad David, a David usque ad transmigrationem in Babyloniam, atque inde usque ad virginis pa
Abbreviated transcription (Latin):
sipli ad duplũ: orit᷑ quidẽ ex a
tͣnario numero. Ynũ quippe ad duo:
tria sunt. S hoc totũ qđ dixi: ad se¬
nariũ ꝑuenit. Unũ eñi ⁊ duo ⁊ tria:
sex fiunt. Qui numerus ꝓpterea ꝑfect᷑
nec ulla pars alia quȩ dici possit
quota sit inuenit᷑ in eo. Sexta gͦ eiꝰ.
unũ ẽ: t̾cia. duo: dimidia tria: unũ
autẽ. ⁊ duo. ⁊ tria confu̾mant eun¬
U d̾ẽ senariũ: cuius ꝑfectionẽ nobis
⁊sc̃a scriptura com̃dat. in eo maxime.

Expanded text:
pli ad duplum oritur quidem a ternario numero; unum quippe ad duo, tria sunt: sed hoc totum quod dixi, ad senarium pervenit; unum enim et duo et tria sex fiunt. Qui numerus propterea perfenec nulla pars alia, quae dici possit quota sit, invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est; tertia, duo; dimidia, tria. Unum autem et duo et tria consummant eumdem senarium. Cujus perfectionem nobis sancta Scriptura com
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege tͣciũ sub grͣa: in qͦ tpre
sacramentũ renouatiois acce̾pimꝰ.
ut infine tpͣris etiã resurrectio¬
ne carnis om̃i ex parte᷑ ab untũ
telligit᷑ illa mulier in typo eccłiȩ
a dno sanata ⁊ erecta: quã cur

Expanded text:
ertium, sub gratia. In quo tempore sacramentum renovationis accepimus: ut in fine temporis etiam resurrectione carnis omni ex parte renovati, telligitur illa mulier in typo Ecclesiae a Domino sanata et erecta, quam cur
Abbreviated transcription (Latin):
lectio. uel caritas. quã tantoꝑe scͥptura
duuna laudat ⁊ p̃dicat: nͥ amor boni:
Amor autẽ alicuius amantis ẽ: & amore
aliqͥd amat᷑. Ecce tria sunt: amans. &
qđ amat᷑. ⁊ amor. Qͥd ẽ gͦ amor nͥ quȩ¬
d̾a uita. duo aliqua copulans ł copula¬
re appetens: amantẽ scilicet. ⁊ qđ ama¬
tur E hoc etiã in exͣterni carnalib¬
q a morib ita. ẽ. S ut aliqͥd puruis &
hinc ascendere. & superius ista quȩre¬
re quantũ homini dat᷑. S hic paulu.¬
lũ reqͥescat intentio: ñ ut ia existim&¬
inuenisse qđ quȩrit: sed sic̃ solet in¬
ueniri locus ubi quęrendũ ẽ aliqͥd.
ñdũ illud inuentũ ẽ. s iã inuentũ ẽ
ubi querat᷑ ita hoc dixisse suffecerit
ut tanquã ab articło alicuius exor¬
dii cetera contexamus: Explicit¬

Expanded text:
lectio uel caritas, quam tantopere scriptura diuina laudat et praedicat, nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel copulari appetens, amantem scilicet et quod amatur? et hoc etiam in extremis carnalibusque amoribus ita est. sed ut aliquid plectio uel caritas, quam tantopere scriptura hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic pauluri appetens, amantem scilicet et quod amainvenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud inventum est, sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamus. L
Abbreviated transcription (Latin):
ita uixert̃. minime desꝑamꝰ: ut hoc
⁊ desideremꝰ ardentius. ⁊ fidentius
p̃cem̃. Ita ⁊ ipsoꝵ uitã facit a nobis
diligi formȩ illius dilectio scđm
quã uixisse credunt᷑. & illoꝵ uita
credita. in eaudẽ formã flagranti¬
or̃e excitat caritatẽ: ut quanto fla¬
grantius diligimꝰ dͣm. tanto certius
sereniusq uideamꝰ. qi in dõ conspi¬
cimꝰ in cõmutabilẽ formã iusticiȩ
scdm quã hominẽ uiuere oportere
iudicamꝰ. Ualet gͦ fides ad cognitio¬
nẽ ⁊ ad dilectionẽ dĩ: ñ tanquam
omino in cogniti ut om̃ino ñ dile De noticiaqͣ¬

Expanded text:
ita uixerunt minime desperamus, ut hoc ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius et fidentius precemur. ita et ipsam uitam diligi formae illius dilectio, secundum quam vixisse creduntur, et illorum vita credita in eamdem formam flagrantiorem excitat charitatem: ut quanto flagrantius diligimus Deum, tanto certius sereniusque videamus; quia in Deo conspicimus incommutabilem formam justitiae, secundum quam hominem vivere oportere judicamus. Valet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem Dei, non tanquam omnino incogniti, aut omnino non dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
cim. quasi morientes ⁊ ecce uiuimꝰ.
ut coherciti ⁊ ñ mortificati ut tͥs¬
tes semꝑ autẽ gaudentes: sic̃ egeni
multos autẽ locupletantes.
tanquã nichil habentes: & omnia
possidentes Quid ẽ qđ accendi¬
mur in dilectionẽ apłi paulrcũ
ista legimꝰ. nisi qđ credimꝰ eũ ita uixis¬
se: Uiuendũ tam̃ sic ẽe̾ dĩ ministris.
ñ de aliquib auditũ credimꝰ: sed intꝰ
apd̃ nos. uł pꝰtius supra nos in ipsa
ueritate conpicimꝰ. Illũ gͦ quẽ sic upx¬
isse credimꝰ : ex hoc qđ uidemꝰ diligimꝰ.
Et nͥ hanc formã quã semꝑ stabilem
atq in cͣomutabilẽ ccrnimꝰ. pͣcipue
diligeremꝰ non ideo diligeremꝰ illũ qr
eiꝰ uitã cũ in carne uiueret. huic for¬
mȩ coaptatã ⁊ congruentẽ fuisse. fi¬
de retinemus sed nescio quomͦ ãpliꝰ
⁊ in ipsius formȩ caritatẽ excitam᷑
ꝑ fidẽ. qua credimꝰ uixisse sic aliquẽ:
⁊ spem qua nos qͦq posse uiuere qͥ
homines sumꝰ ex eo qđ aliqͥ hõines

Expanded text:
cimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formaatque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia ejus vitam, cum in carne viveret, huic formae coaptatam et congruentem fuisse, fide retet in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines
Abbreviated transcription (Latin):
N octauo. etiã ratione reddita intellig̃n.¬
tib clarũ ẽ in substantia ueritatis ñ so¬
lũ paire filio ñ eẽ maiorẽ s nec ãbos
simul aliqͥd maius ẽe quã solũ sp̃m
scm: aut qͦslibet duos in eadẽ tͥnitate
maius ẽe aliqͥd quã unũ. aut om̃s simł
tres maiꝰ aliqͥd ẽẽ quã singulos. Dem̃¬
ꝑ ueritatẽ quȩ intellecta conspicit᷑ ⁊ ꝑ
bonũ sũmũ a qͦẽ om̃e bonũ. ⁊ ꝑ iusticiã
ꝓpt̾ quã diligit᷑ animꝰ iustus ab animo
etiã ñdũ iusto. ut natura ñ solũ incor¬
poralis uerũ enã incõmutabił qd ẽ d̾s.
quantũ fieri pot̾ intelligeret᷑ ãmonui.
& ꝑ caritatẽ quȩ inscripturis sc̃is d̾s

Expanded text:
n octavo, ratione etiam reddita intelligentibus clarum est, in substantia Veritatis non solum Patrem Filio non esse majorem, sed nec ambos simul aliquid majus esse quam solum Spiritum sanctum, aut quoslibet duos in eadem Trinitate majus esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres majus aliquid esse quam singulos: dee intellecta conspicitur, et per bonum summum, a quo est omne bonum, et per iustitiam, propter quam diligitur animus iustus ab animo etiam nondum iusto, ut natura non solum incorporalis uerum etiam immutabilis, quod est deus, quantum fieri potest, intellegeretur admonui, et per caritatem, quae in scrip
Abbreviated transcription (Latin):
lius. uerbũ uerũ de re uera. nichil
de scio habens s totũ de illa scientia
de qua nascit᷑: nec int᷑ ẽ qn id didi¬
cerit qͥ qđ scit loquit᷑. Aliq̃n eñĩ sta¬
tĩ ut discit hoc dicit: dũ tam̃ u̾bũ
sit uerũ. id ÷ de notis reb ex ortum:

Expanded text:
um verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum
Abbreviated transcription (Latin):
mebit: qñ ⁊ qͥ fallit᷑ uiũ. S sitalia so.
laꝑtinent ad humanã scientiã. ꝑ pau¬
ca st̃.: nͥ qr in uno qͦq genere ita mul¬
tiplicant᷑ ut ñ solũ pauca ñ sint: uer̃
etiã repꝑiant᷑ ꝑ infinitũ numerum
tencde. Qͥ enĩ dic̃ scio me uiuere:¬

Expanded text:
timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola pertinent ad humanam scientiam, perpauca sunt; nisi quia in unoquoque genere ita multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dic