comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod tu uis pater. Hoc ergo fac gaudens:
in his que łͥ accidunt. Et siuenerit dies
ille ultimus: gaude aut si subripit human
cuiꝰdã uoluntatis fragilitas.: cito dirigatar
in dm̃: ut sis meis quib dr̃ ⁊ gloriamim
om̃s recti corde.
rultate iusti in dño. Exultate ius¬
sed uidño. Rectos decet collau¬
datio. Ipsi laudant dñm: quise subdunt dño.
tes ei corpora ur̃a hostiam uiuam. In psalt̾io
deca cordo psallite ei. Seruiant menbra ur̃a
dilectioni dĩ et proximi: inquib tria et sept̾e
ei iniubilatione. Bene cantate ei ileticia. Qm̃
ad faciendos uos : quod ꝑuos fieri non potes¬
n. Et omĩa oꝑa eius in fide. Nequisquam se
meritis operum ꝑuenisse ad fidem putet: cũ
mipsa fide suit omiaoꝑa que diligit dĩ. Di¬
ligit miscdĩam et iuditium. Diligit eñi mi¬
siiam qua nunc prerogat: ⁊ uiditiũ qd̃ id
quod p̃rogauerit exigit. Miscd̃ia dñi ple¬
na ẽ. t̾ra. Per orbem peccata dimittunt᷑. ho¬

Expanded text:
quod tu vis, Pater . Hoc ergo fac, gaudens quod tu vis, Pater . Hoc ergo fac, gaudens in his quae tibi accidunt: et si venerit dies ille ultimus, gaude. Aut si subrepit humanae cujusdam voluntatis fragilitas, cito dirigatur in Deum; ut sis in eis quibus dicitur, Gloriamini omnes recti corde.ultate justi in Domino: exsultate jussed in Domino. Rectos decet laudatio: ipsi laudant Dominum, qui se subdunt Domino; tes ei corpora vestra hostiam vivam . In psalterio decachordo psallite ei: serviant membra vestra dilectioni Dei et proximi, in quibus tria et septem ei in jubilatione: bene cantate ei in laetitia. 4. ad faciendos vos quod per vos fieri non potestis. Et omnia opera ejus in fide: ne quisquam se meritis operum pervenisse ad fidem putet, cum in ipsa fide sint omnia opera quae diligit Deus. ligit misericordiam et judicium: diligit enim misericordiam, quam nunc praerogat; et judicium, quo id quod praerogaverit exigit. Misericordia Domini plena est terra: per orbem peccata dimittuntur ho
Abbreviated transcription (Latin):
imperator: Quomͦ potuit miles: attende
paulum exultantem: ꝓpinquantem passio¬
ni.Ego aut̃ iuquit immolor: et tempꝰ resolu¬
tionis mee instat. Bonum certamen certau
cursum consummaui: fidem seruaui. Dece¬
tero suꝑ. ẽ. mͥ corona iusticie: quam reddet¬
mͥ dñs in ulla die iustus iudex. Non solum
aut̃ iͥ : sed et om̃ib qui diligunt aduentũ
eius. Uidece quem admodum exultat uen¬
turus ad passionem. Ergo gaudet coronan¬
dus: contristatur coronaturꝰ. Quid igitur
porta bat: Infirimitatẽ quorumdã: quia
ueniente tribulatione uł morte. contristãt᷑.
Sed uidete quomͦ eos ducit indirectione
cordis. Ecce tu uolebas uiuere. ñ uolebas tͥ
aliquid accidere: sed ileus aliud uoluit.
De uoluntates sunt. Sed uoluntas tua
corrigatur ad uoluntatẽ dĩ: ñ uoluntas
dĩ detorqueat᷑ ad tuam. Praua ẽ em̃ tux
uum ẽ. ad regulam cornigatur. Uidete.
dit humanam uoluntatẽ : sed uide rectũ
cor. Uerumtamen ñ quod ego uolo: sed

Expanded text:
imperator? Quomodo potuit miles? Attende imperator? Quomodo potuit miles? Attende Paulum exsultantem, propinquantem passioni: Ego autem jam, inquit, immolor, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero suus judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Videte quemadmodum exsultat, venturus ad passionem. Ergo gaudet coronandus: contristatur coronaturus. Quid igitur portabat? Infirmitatem quorumdam, qui veniente tribulatione vel morte contristantur. Sed vide quomodo eos ducit in directionem cordis. Ecce tu volebas vivere, non volebas tibi aliquid accidere; sed Deus aliud voluit: duae voluntates sunt; sed voluntas tua corrigatur ad voluntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam. Prava est enim tua, um est, ad regulam corrigatur. Videte qndit humanam voluntatem. Sed vide rectum cor: Verum non quod ego volo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tum cor tr̃s. Cui cũq aliquid accidit: dicat. Dñs
dedit: añs abstulit. Ecce rectũ cor. Sicut domino
abstulit: sit nom̃ dñi benedictum. Et non dix̃.
añs dedit: diabolus abstulit. Intendat ergo
caritas ur̃a: neforte dicatis hec michi diabol
fecit. Prorsus addm̃ tuum refer flagellum tuũ:
quia nei diabolus tͥ aliquid facit. nͥ ille ꝑmit¬
tat qui desitp habet potestatem : aut ad penã
autꝰ disciplinam. Ad penam impii: ad disci¬
plinam filii. Fagellat aut̃ om̃em filiũ quem
recipit. Nec te siue flagello futurum speres.
nͥ forte cõgites ex heredan. Nagellat onñe filiũ
quem recipit. Itane omnẽ. Ubi te uolebas
abscondere : Omnẽ. et nullus exceptus. nul¬
lus sine flagello ent. Quid ad omnnẽ uis audire
quera omne: etiam unicus sine peccato: ñ
taiien sine flagello. Unde iple unicus portars
ut te letificaret. contristatus ut consolant᷑.
Potuit em̃i utiq sine tristicia. ẽẽ dñs: ituris
adpassionem. Si potuit miles. non potuit

Expanded text:
tum cor, fratres. Cuicumque aliquid accidit, dicat: Dominus dedit, Dominus abstulit. Ecce rectum cor: Sicut Domino abstulit? Sit nomen Domini benedictum. Et non dixit, Dominus dedit, diabolus abstulit. Intendat ergo Charitas Vestra, ne forte dicatis: Haec mihi diabolus fecit. Prorsus ad Deum tuum refer flagellum tuum, quia nec diabolus tibi aliquid facit, nisi ille permittat qui desuper habet potestatem, aut ad poenam, aut ad disciplinam: ad poenam impii, ad disciplinam filii. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Nec te sine flagello speres futurum, nisi forte cogitas exhaeredari. Flagellat omnem filium quem recipit. Itane omnem? Ubi te volebas abscondere? Omnem: et nullus exceptus, nullus sine flagello erit. Quid? ad omnem? Vis audire quam omnem? Etiam Unicus sine peccato, non tamen sine flagello. Unde ipse Unicus portans ut te laetificaret; contristatus est, ut te consolaretur. Potuit enim utique sine tristitia esse Dominus, iturus ad passionem. Si potuit miles, non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
tã nirtutẽ oues int̾ lupos nͥ qr spũ oris
eiꝰ om̃is intus eoꝵ Ecce inqͥt mitto uos.
sic̃ oues in medio lup orũ. O añe miserico¬
aio luporũ. Unus lupus si mittat᷑ me
aium in numerabilium ouiũ. qͥs ei rellas
quid ñ curbat. nͥ forte qr cito saciatur:
Na om̃ia aeuoraret. Mittis infirmos iti
seuos. Mitto inqͥt: quia celi suint ut t̃a
c̃pluant. Uude celi homines infirmi
Sed spũ oris eiꝰ omis uirtus eoꝵ. Ecce lu
tenebunt uos et tradent uos: et offec
potestatib ꝓpt̾ nom̃ meũ. Iã armati
uos uirtute ur̃ae ab fit. Nolite cogitan

Expanded text:
u oris ejus omnis virtus eorum? Ecce, inquit, mitto vos sicut oves in medio luporum . O Domine misericoedium luporum. Unus lupus si mittatur in medium innumerabilium ovium, quis ei resistit? Quid non conturbat, nisi forte quia cito satiatur? Nam omnia devoraret. Mittis infirmos inter saevos? Mitto, inquit, quia coeli fiunt, ut terram compluant. Unde coeli homines infirmi? Sed Spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Ecce lupi tenebunt vos, et tradent vos, et offerent potestatibus propter nomen meum. Jam vos armate vos. Virtute vestra? Absit. Nolite cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
cis ur̃is. sed gr̃a illius. Unde iustic. Quia iustificati
Et głamini om̃s recti corde. Quid ẽ recti corde ñ
resistentes dõ. Intendat ergo caritas ur̃a : et intel¬
ligite rectum cor. Preuit̃ dico: sed tam̃ marime
cõmendandum. Peo aut̃ gr̃ãs quoa infine ẽ: in¬
hereat sensib ur̃is. Int̾ rectum cor et prauum
cor hoc uiter est. Quisquis homo quicqͥd patit̾
preter uoluutatem. asflictiones. merores. labores.
humiliationes. non cribuit nisi uoluntati dei
iuste: nou illi aans nsipientiam quod quasi nescit
quid agat. quia talem flagellat et talib parcit.
ipse est rectus corde. Peruersi aut̃ cordde sunt. et
praui et distorti: qui om̃ia que patiuntur mala
iniq se pati dicunt. dantes illi itquitatem ꝑ
cuius uoluntatem patuntur. Aut quia non ei
audent dare iniquitatem: auferunt ei gub̾na¬
tionem. Qua ipse inquit non potest facere ini¬
quum. Iniquum est aut̃ ut ego patiar: et ille
non patiatur. Concedo enĩ ut sim peccator: cer¬

Expanded text:
vestris, sed gratia illius. Unde justi? Quia justificati. 25. Et gloriamini omnes recti corde. Quid est, recti corde? Non resistentes Deo. Intendat Charitas Vestra, et intelligite rectum cor. Breviter dico, sed tamen maxime commendandum: Deo autem gratias, quod in fine est, inhaereat sensibus vestris. Inter rectum cor, et pravum cor hoc interest: quisquis homo quidquid patitur praeter voluntatem, afflictiones, moerores, labores, humiliationes, non tribuit nisi voluntati Dei justae, non illi dans insipientiam, quod quasi nesciat quid agat, quia talem flagellat, et talibus parcit; ipse est rectus corde: perversi autem corde sunt, et pravi et distorti, qui omnia quae patiuntur mala, inique se pati dicunt, dantes illi iniquitatem, per cujus voluntatem patiuntur; aut quia non ei audent dare iniquitatem, auferunt ei gubernationem. Quia ipse, inquit, non potest facere iniquum, iniquum autem est ut ego patiar, et ille non patiatur; concedo enim ut sim peccator, cer
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Audi gemitũ: redime me. Gaudes et ge¬
mis: Ita inquit: ⁊ gaudeo ⁊ geno si audeo in spe:
gemo ad huc inre. Exultatio mea redime me.
Spe gaudentes ait. Frgo recte exultatio mea re¬
aime me. Unde tedime me: sequit᷑. Intribulatio¬
ne patientes. Exultatio mea redime me. Iam ius¬
tificatus erat. Et apłsin quit. Et̃ quid ait: Non
solun inquit. sed etiam nos ipsi prunitias ha¬
bentes sp̃s: et ipsi in nob̾ met ipsis in gemiscituꝰ
Unde redime ie: Quia ipsi in nob̾met ipsis
in genuscimus ad optionem ex pectantes re¬
aẽptionem corporis nr̃i. Unde ergo exultatio
mea Ibi sequitur. Idem apłs dicit. Spe eñi
salmi facti sumus. Spes aut̃ que uidetur: non ẽ.
spes. Quod eñi udet quis qͥd sperat Si autẽ
quod non uidemus speramus: ꝑ patiaentiam
expectanus. Si speras. gaudes: si ꝑ patientiã
expectas ad huc gemis. Non eñi opus ẽ. patien¬
tia: ubi nichil mali ꝑ petieris. Tolerantia quȩ

Expanded text:
mea: audio gemitum, Redime me. Gaudes, et gemea: audio gemitum, Redime me. Gaudes, et gemis. Ita, inquit, et gaudeo, et gemo: gaudeo in spe, gemo adhuc in re. Exsultatio mea, redime me. Spe gaudentes, ait Apostolus. Ergo recte, Exsultatio mea, redime me. Unde redime me? Sequitur, In tribulatione patientes . Exsultatio mea, redime me. Jam justificatus erat et Apostolus: et quid ait? Non solum, inquit, sed etiam nos ipsi primitias habentes Spiritus, et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus. Unde redime me? Quia ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nmea? Ibi sequitur idem apostolus, et dicit, Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Si speras, gaudes; si per patientiam exspectas, adhuc gemis: non enim opus est patientia, ubi nihil mali perpeteris. Tolerantia quae
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓpe ẽ. dñs his qui obtituer̃ cer. In dilu¬
uio aut̃ aquarum multarum extollentium
se ad uersum dm̃. et docentiura suꝑbas impi
illas es. Undiq fr̃s mei etiam confitem̃ pecca¬
ta: ꝓstrepunt circa nos aquę ille ailiuui.
Non sumꝰ in tpso diliimio: sed cuxundamtr
ab ipso diliuuo. P temunt nos: ses non oppti¬
munt. Urgent nos. seo ñ de mergunt. Quid
ergo tu facies qr in medio diliuio ci ambu¬
cotidianas patit᷑ iucorde suo ꝑseritiones.
nid gͦs dicet iste iã iustificatus ⁊ p̃sutoets¬
dedõ quia cirtundatur diluino isto: Tu michi
es refugium: apressura que circundedit me.Re¬
fugiunt ilb uel ad deos suos. uel addemones suos:
uel ad uires suas uel ad defensionem peccatorum
suorum: mͥ in isto diluiuo non ẽ. refugium nͥ
tu ap̃fsura quȩ cutundedit me. Exultatio mea re¬
annc me. Si aut̃ exultas quid ius redimi: Prulta¬
cio mea redime me. Audi uocẽ gaudi ĩ: exultatio

Expanded text:
quia prope est Dominus his qui obtriverunt cor . In diluquia prope est Dominus his qui obtriverunt cor . In diluvio autem aquarum multarum extollentium se adversus Deum, et docentium superbas impieaquas es? Undique, fratres mei, etiam cum confitemur peccata, perstrepunt circa nos aquae illae diluvii. Non sumus in ipso diluvio, sed circumdamur ab ipso diluvio. Premunt nos, sed non opprimunt, urgent nos, sed non demergunt. Quid ergo tu facies, quia in medio diluvio es, ambuquotidianas patitur in corde suo persecutiones? Quid ergo dicat iste jam justificatus et praesumensDeo, qui circumdatur diluvio isto? Tu mihi es refugium a pressura quae circumdedit me. Refugiant illi, vel ad deos suos, vel ad daemones suos, vel ad vires suas, vel ad defensionem peccatorum suorum: mihi in isto diluvio non est refugium nisi tu, a pressura quae circumdedit me. 20. Exsultatio mea, redime me. Si jam exsultas, quid vis redimi? Exsultatio mea, redime me. Audio vocem gaudii, Exsultatio
Abbreviated transcription (Latin):
dño: Ego dixi. dñe miserere mei: sana anunã
nieã qm̃ peccaui tͥ. hȩc aqua confessionis pec¬
catorum: hec aqua humiliationis cordis. hec
aqua iue salutaris abicientis se. nichil de se p̾su¬
m̃tis. nichil sue potentie suꝑbe tribuentis. hec
aqua in nullis alienigenarum libris ẽ: non ine¬
picureis. ñ instoicis. ñ in manicheis. ñ inplatoni¬
cis Ubicũq etiam in ueniuntur optina p̾cepta
morum et discipline: humilitatis tamen uia
non inuenitur uia humilitatis huius. Aluinde
manat: axp̃o uenit. Hec ua ab illo ẽ: qui cum
eẽt. altus. humilis uenit. Quid eni alind docuit
huuiliando se. factus obedieus usq ad morte
mortẽ aut̃ crucis: quid aliud docuit soluen¬
do quod nondebebat ut nos adebito lib̾uret
quid aluid docuit baptitatꝰ qui peccatum ñ¬
habebat: crucifixus qui reatum ñ habebat:
quid aliud docuit nisi hanc humilitatẽ : Noni
in merito ait: ego sum uia et ueritas et uita. In
hanc ergo humilitatem propinquatur ad am̃:

Expanded text:
 Ego dixi, Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi? Haec aqua confessionis peccatorum, haec aqua humiliationis cordis, haec aqua vitae salutaris, abjicientis se, nihil de se praesumentis, nihil suae potentiae superbe tribuentis. Haec aqua in nullis alienigenarum libris est, non in epicureis, non in stoicis, non in manichaeis, non in platonicis. Ubicumque etiam inveniuntur optima praecepta morum et disciplinae, humilitas tamen ista non invenitur. Via humilitatis hujus aliunde manat: a Christo venit. Haec via ab illo est, qui cum esset altus, humilis venit. Quid enim aliud docuit humiliando se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ? Quid aliud docuit solvendo quod non debebat, ut nos a debito liberaret? Quid aliud docuit baptizatus qui peccatum non fecit, crucifixus qui reatum non habebat? Quid aliud docuit, nisi hanc humilitatem? Non immerito ait: Ego sum via et veritas et vita . In hac ergo humilitate propinquatur ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui mereatur. ⁊ & ire inuagam suam licentiã.¬
ut dicatur de illo. Prodiet tanquam exadipe
iniquitas eorum. Sicut deillis: quib mͦ st̃
mpunita peccata. Ergo cum flagellatur. cor¬
ngatur. dometur: quia iste sic se dirit edomi¬
tum equum ꝙ mulũ sicut dixerat qm tacui.
Sed unde domitum ẽ: flagellis. Conuersus
ue fiagella dicas. suie stimulos dicas. domat
deus iumentum cui insidat: quia iumento
expedit ut insidat᷑. Non eñi defatigatus
ãs ambulando pedib insidet uiumento.
aut .uͦ. non plenum my steri i est quod asel¬
lus adductus populus mitis et mansuetus.
get eñi mites in uditio sicut dicit alius psal¬
mus: aocebit mansuetos uias suas. Quos nã¬
suetos: Non erigentes ceruicem aduersu
domiatorem suum: patientes flagella et
itnum. postea. sic domiti ut sine flagello am¬
bulent: et sine freno et chamo uiam teneant.
Si erueris isto sessore: tucades ñ ille. Ilulta

Expanded text:
qui mereatur et ire in vagam viam quaequi mereatur et ire in vagam viam quaeut dicatur de illo: Prodiet tanquam ex adipe iniquitas eorum : sicut de illis, quibus modo sunt impunita peccata. Ergo cum flagellatur, corrigatur, dometur; quia et iste sic se dixit edomitum. Equum et mulum se dixerat, quoniam tacuit: sed unde domitus est? Flagellis. Conversus ve flagella dicas, sive stimulos dicas, domat Deus jumentum cui insidet: quia jumento expedit ut insideatur. Non enim defatigatus Deus ambulando pedibus, insidet jumento. Aut vero non plenum mysterii est, quod asellus adductus est Domino ? Populus mitis et mansuetus get enim mites in judicio, sicut dicit alius psalmus, docebit mansuetos vias suas . Quos mansuetos? Non erigentes cervicem adversus domitorem suum, patientes flagella et frenum; postea sic domiti, ut sine flagello ambulent, et sine freno et camo viam teneant. Si carueris isto sessore, tu cades, non ille. Multa
Abbreviated transcription (Latin):
Pigo obfirmabo suꝑte oculos meos lui
oculos tuos in illum erige: et non timẽ
ut dixi. ne inlaqueum in curras. Audi e
psalmum. Oculi mei semꝑ ad dum̃. Et qͥ
aiceretur illi. Quid agis depedib tins cĩ
nob̾ quid sit intellectus. Nolite ẽẽ. sicitr
surt eqͣris et mulus: sicut ille bos qrs
noiut possessorem suum. et asinul f¬
pe dñi sui. Nolite esse sicut equul ca
lus: quib non ẽ intellectus. Quid eñ n¬
tiuntur tales: In freno inquit et cham
maxillas eorum constringe: qui non api¬
pinquant ad te. łquus et mulus uis ẽt
uis non habere sessorem: Constrtagea
os tuum et maxille tue: in freno ꝙ
Ipsum ostuum confringetur. quons
merita tua. et taces peccata taa. Man¬
las eorum constringe: qui non appus.¬
quant adce. humiliando se. Mta e¬
gella peccatorum. Non est mirum: si ad hibi
gello. atq utinam ꝑdometur. Uerendum ẽ.
eñi ne nunium resistendo it domitum relin¬

Expanded text:
. Ergo obfirmabo super te oculos meos. Tu ergo . Ergo obfirmabo super te oculos meos. Tu ergo oculos tuos in illum erige, et non timebis, ut dixi, ne in laqueum incurras. Audi alium psalmum: Oculi mei semper ad Dominum. Et quasi diceretur illi: Quid agis de pedibus tuis, cum nobis quid sit intellectus, Nolite esse sicut eqNon sunt equus et mulus, sicut ille bos qui agnovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. Quid enim patiuntur tales? In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non appropinquant ad te. Equus et mulus vis esse, vis non habere sessorem? Constringetur os tuum et maxillae tuae in freno et camo: ipsum os tuum constringetur, quo jactas merita tua, et faces peccata tua. Maxillas eorum constringe, qui non appropinquant ad te humiliando se. 23. e talibus non est mirum, si adhibitgello; atque utinam perdometur! Videndum est enim ne nimium resistendo, indomitus relin
Abbreviated transcription (Latin):
me. Respondetur. Intellectum dabotͥ. Ipse
ẽ psalmus intelligñtie. Intellectum dabo tibi.
⁊ statuam te ruia hac qua gradieris. Quid ẽ.
ftatuam te in uia hac qua gradienss Non ut
hereas ibi: sedut abea non erres. Dabo uttel¬
lectum ut cognosias te semꝑ: et semꝑ gaude¬
mias ubi iam non spes sed res erit. firmabo b
te oculos meos. Non ate auferam ocalosttr.
quia et tn non auferes abeo oculos tuos an
iustificatus. iam pͦ remissionem peccatoran.
leua oculos tuos ad dm̃. Putruerat em̃ cor
tuum cũ eẽt. interra non gratis: audisbe
sum cor neputriat. Ergo ꝙ tu iam leua oci¬
los tuos semꝑ in din: ut firmet suꝑ te oti¬
los suos. Sed quid times. necũ habes ota¬
los tuos ad dm̃ offendas. ne non respitias e
te. et forte incurras in laqueum: Noli ⁊¬
mere. Ibi eu̾ sunt oculi ipsius: quos fir¬
niat suꝑ te. Nolite inquit solliciti ẽe. Et
apłs petrus. Ouinem sollicitudinem ur̃e
suꝑ illum mittite: quia illi cura ẽ. ̾euoł

Expanded text:
 Respondetur: Intellectum dabo tibi. Ipse est psalmus intelligentiae. Intellectum dabo tibi, et statuam te in via hac, qua gradieris. Quid est, statuam te in via hac, qua gradieris? Non ut haereas ibi, sed ut ab ea non aberres. Dabo intellectum, ut cognoscas te semper, et semper gaudenias, ubi jam non spes, sed res erit. Obfirmabo super te oculos meos: non a te auferam oculos meos, quia et tu non auferes a me oculos tuos. Jam justificatus, jam post remissionem peccatorum leva oculos tuos ad Deum. Putruerat enim cor tuum cum esset in terra. Non gratis audis, Sursum cor, ne putreat. Ergo et tu leva jam oculos tuos semper in Deum, ut firmet super te oculos suos. Sed quid times ne cum habes oculos ad Deum, offendas, ne non respicias ante te, et forte incurras in laqueum? Noli timere: ibi enim sunt oculi ipsius, quos obfirmat super te; Nolite, inquit, solliciti esse ; et apostolus Petrus: Omnem sollicitudinem vestram super illum mittite, quia illi cura est de vobis
Abbreviated transcription (Latin):
heretici in paucis ⁊ in parte sunt. iactarentq
se quod in tpsis remansit qd detoto mundo pe¬
rient : ibi statun ubi ait dñs putas ueniens
filiꝰ hominis inueniet fidem int̾ra ÷ subicit
euangłista. et ait. Dixit aut̃ ⁊ ad quosdam
qui sibi iusti uidebantur. et sꝑnebant ceteros:
smlitudinem hanc. Quidã phariseus et publi¬
canus uenerunt intemplum orare: et cetera¬
que nostis. Phariseus ergo ille dicebat. Gr̃ãs tibi ago.
Sed uude suꝑbus: quia sꝑnebat ceteros. Unde ꝓ¬
basi In ipsis uerbis. Quom pharisens inquis iste
contẽpsit. de longe stantem: cui ds conficenti pro¬
pinquabat: publicanus inquit delonginqͦ sta¬
bat: sed deus adillum delonginqͦ non stabat. Qua¬
re asab illo delonginqͦ non stabat: quia alio loco
dr̃. Irope est añs his qui obtriuerunt cor. U idece
si publitanus iste obtriuerat cor: ⁊ ibi tudebitis qͥa
prope ẽ. añs his qui obtriuerunt cor. Publica

Expanded text:
haeretici in paucis et in parte sunt, jactarent haeretici in paucis et in parte sunt, jactarent se, quod in ipsis remansit quod de toto mundo perierit; ibi statim ubi ait Dominus, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? subjecit Evangelista et ait: Dixit autem et ad quosdam, qui sibi justi videbantur, et spernebant caeteros, similitudinem hanc: Quidam Pharisaeus et Publicanus venerunt in templum orare, et caeteraquae nostis. Pharisaeus ergo ille dicebat, Gratias tibi ago. Sed unde superbus? Quia spernebat caeteros. Unde probas? In ipsis verbis. Quomodo? Pharisaeus, inquit, ille contempsit de longe stantem, cui Deus confitenti propinquabat. Publicanus, inquit, de longinquo stabat: sed Deus ad illum de longinquo non stabat? Quare Deus ab illo de longinquo non stabat? Quia alio loco dicitur: Prope est Dominus his qui obtriverunt cor . Videte si Publicanus iste obtriverat cor, et ibi videbitis quia prope est Dominus his qui obtriverunt cor. Publican
Abbreviated transcription (Latin):
dese ⁊ iactansmerita sua qualia cũq illa sint: erit
similis phariseo illi. qui qd̾ adõ se dicebat accepisse
suꝑbe tamen iactabat. Erãs inquit tͥ. At tendite
fr̃s mei: quale genus suꝑbie cõmendet as̃. Uere
quale potest sub intrare iusto homini: quale
potest subripere etiam bone spei. Uere gr̃as tibi
dicebat. Ergo cum dicebat grãs tͥ: fatebatur ab illo
se accepisse qd habebat. Quid eñi habes quod non
accepisti: Prgo grãs tibi ago dixit. ÷ gr̃as tibi ago:
quia non sum sicut et ceteri homi nes. raptores.
nr iusti. adulteri. ⁊ sicut ⁊ publicamis iste. Unde¬
ergo suꝑbus: non quia debonis suis dõ gratias
agebat: sed quia suꝑ alterum se de ipfis botus
extollebat. Attendite fr̃s. Nam unde cepit di¬
cere similitudinem ipsam dñs: euangłista p̃mi¬
sit. Cum em̃ xp̃c dixisset. putos ueniens filius
hominis inuenisset fidem int̾ra ⁊ ne existimarent
quidam heretici. qui attendentes et putantes
quasi lapsum totum imundum. om̃s enim

Expanded text:
esumens de se, et jactans merita sua, qualiacumque illa sint, erit similis Pharisaeo illi, qui quod a Deo se dicebat accepisse, superbe tamen jactabat: Gratias, inquit, tibi. Attendite, fratres mei, quale genus superbiae commendet Deus: vere quale potest subintrare justo homini, quale potest subrepere etiam bonae spei viro. Gratias tibi, dicebat. Ergo cum dicebat, Gratias tibi, fatebatur ab illo se accepisse quod habebat. Quid enim habes quod non accepisti ? Ergo, Gratias tibi ago, dixit; Gratias tiquia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, sicut publicaergo superbus? Non quia de bonis suis Deo gratias agebat, sed quia super alterum se de ipsis bonis extollebat. 11. Attendite, fratres: nam unde coeperit dicere similitudinem ipsam Dominus, evangelista praemisit. Cum enim Christus dixisset, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? et ne existerent quidam haeretici, qui attendentes et putantes quasi lapsum totum mundum, omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
insti in dño ÷ quia ꝑmanente dño ꝑ manebit ius¬
torum exultatio. Exultare aut̃ in dño ita conue¬
nit: ut laudemꝰ illũ qͥ solus ñ habet quod nob̾
displiceat. et nemo tã multa habet que infidelib
displicent.⁊ et breue p̃ceptum ẽ. Ille placet
multis displiceant oꝑa eiꝰ. Cum enĩ facere uo¬
luerit contra uoluntatem hominũ quia dñs
ẽ: nouit quid faciat: nec tantũ attendit nr̃am
noluntatem quam utilitatem. Illi qui maliuit
suã uoluntatem impleri quã dĩ: uolunt ad
suam uoluntatẽ flectere dm̃. ⁊ ñ suã corrigi¬

Expanded text:
justi in Domino: quia permanente Domino, permanebit justorum exsultatio. Exsultare autem in Domino ita convenit, ut laudemus illum qui solus non habet quod nobis displiceat, et nemo tam multa habet quae infidelibus displicent. Et breve praeceptum est: Ille placet multis displiceant opera ejus. Cum enim facere voluerit contra voluntatem hominum, quia Dominus est, et novit quid faciat, nec tam attendit nostram voluntatem quam utilitatem; illi qui malunt suam voluntatem impleri quam Dei, volunt ad suam voluntatem flectere D
Abbreviated transcription (Latin):
tecta sunt peccate
Beatus uir cuiñ
imputauit dñs
peccatum: neq
est more eius do¬
lus. Iam psalmus
incipit: et incapit
intellectus. Intellectus ergo uel intelligentu
ipsa est: ut noueris nec iactare te debere di
meritis tuis. nec p̃sumere de impunitate pa¬
cati. Ysalmi eñ titulus ita est. Intelligentia
ut noueris te peccatorem. Consequens intelli¬
gentia ẽ: ut cum exfide ꝑ dilectionem bene
ceperis oꝑari. ne hoc uirib tuis sed gr̃e dei
de putaueris. Ita non erit dolus incorde tuo.
Hocẽ more interiore tuo: nec aluid in labus
habebis. aliud in cogiratione. Non eris deill
phariseis dequib dictum ẽ: simules estis no¬
numentis de albatis. Aforis quidem appard
hominib iusti: intus aut̃ pleni estis doli
et iniquitate. Qui ergo cũ sit iniquus iusti
se p̃tendit. nonne dolosus ẽ Non ẽ. ille
nathanael: dequo dñs dicit. Ecce uere istahe¬
lita: in quo dolus non ẽ. Unde aut̃ in illo ni¬

Expanded text:
tecta sunt peccata. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, nec est in ore ejus dolus. Jam Psalmus incipit, et incipit intellectus. Intellectus ergo vel intelligentia ipsa est, ut noveris nec jactare te debere de meritis tuis, nec praesumere de impunitate peccati. Psalmi enim titulus ita est: Huic David intut te noveris peccatorem. Consequens intelligentia est, ut cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris. Ita non erit dolus in corde tuo, hoc est in ore interiore tuo; nec aliud in labiis habebis, aliud in cogitatione. Non eris de illis Pharisaeis, de quibus dictum est: Similes estis monumentis dealbatis; a foris quidem apparetis hominibus justi, intus autem pleni estis dolo et iniquitate . Qui ergo cum sit iniquus justum se praetendit, nonne dolosus est? Non ille Nathanael est, de quo Dominus dicit: Ecce vere Israelita in quo dolus non est? Unde aut
Abbreviated transcription (Latin):
get popłos scłi. inconfessionẽ mortificati
pacati: ne ꝑ suꝑbiam lib̃e defluant. Ponens
inthesauris abyssos. Et eis occulta sua seruat
uniis peccator: ut peccare desinat. Ab ipso
uit̃ cõmoueant᷑ uniu̾sa. Nec t̾rorib hominũ
ul iuiusꝗͣ creature: sed abipso conmoueant᷑

Expanded text:
gat populos saeculi in confessionem mortificati peccati, ne per superbiam libere defluant. Ponens in thesauris abyssos: et in eis occulta sua servat omnis terra: timeat omnis peccator, ut peccare desinat. Ab ipso autem commoveantur: nec terroribus hominum vel cujusquam creaturae, sed ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ostendebat. et uulnera tegebat. Deus ergo te¬
gat uulnera: noli tu. Nam si tu tegere uolu¬
eris: erubescens medicus: non curabit. Med¬
eus tegat et cutq: emplastro eñi tegit. Sib
teine medici sauatur uulnus: subtemine
uulnerati celat᷑ uulmis. Lui celas qui non¬

Expanded text:
ostendebat, vulnera tegebat. Deus teostendebat, vulnera tegebat. Deus tegat vulnera; noli tu. Nam si tu tegere volueris erubescens, medicus non curabit. Medicus tegat, et curet; emplastro enim tegit. Sub tegmine medici sanatur vulnus, sub tegmine vulnerati celatur vulnus. Cui celas? Qui no
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille defenderet. Adeo defendit eũ: quia
dixit pro illo sententiam. Descendit iustificat
publicauus ille: magis. quam ille phariseuss
quia om̃is quise exaltat huiniliabit᷑: et qui
se humiliat exaltabitur. Attendit se inqui.
⁊ nolui ego attendere. Audiui dicenten: auer¬
te oculos dios apeccatis meis. Quis ẽ. eñ quiil¬
lud dixit. nisi qui eciam illud dixit. quia mi¬
quitatem meam ego agnosco: Itaq fr̃s
mei. erat ⁊ phariseus ille peccator. Non em̃
quia dicebat non sum sicut ceteri homines.
uinabat his insabbato. neq eñi quia decinis
dabat. ñ erat peccator. Quod si in nullis pec¬
catis ẽẽt: ipsa suꝑbia grande crimen erat.
Et tamen ecce illa omĩa dicebat. Quis tandem
sine peccatos quis glatur castum se habere
cor. aut quis głabitur mundum se ẽẽ. a pecci¬
cs h abebat ergo illa peccata: sed ꝑuersus
et nesciens quo uenisset. erat tanquam. in
ftatione medici curandus.: et sana menbra

Expanded text:
ut ille defenderet. Adeo defendit cum, quia ut ille defenderet. Adeo defendit cum, quia dixit pro ipso sententiam. Descendit justificatus Publicanus ille magis quam ille Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Attendit se, inquit, et nolui ego attendere: audivi dicentem, Averte oculos tuos a peccatis meis. Quis est enim qui illud dixit, nisi qui etiam illud dixit, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco ? Itaque, fratres mei, erat et Pharisaeus ille peccator. Non enim quia dicebat, Non sum sicut caeteri homines, injusti, junabat bis in sabbato; neque quia decimas dabat, non erat peccator. Quod si sine ullis peccatis esset, ipsa superbia grande crimen erat: et tamen ecce illa omnia dicebat. Quis tandem sine peccato? Quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis ? Habebat ergo ille peccata; sed perversus, et nesciens quo venisset, erat tanquam in statione medici curandus, et sana membra
Abbreviated transcription (Latin):
ulteri.Ieuniobis insabbato: decunas do onñũ
que possideo. Ille non audet adcelum leuare
oculos suos: attendit conscientiam suam. Longe
stat: ⁊ iustificatur magis quam ille phariseus.
Quare: Rogo te dñe expone nob hanc iusticiã
tuã: ex pone nob̾ aequitatem uiris tui. Ex pouit
deregula legis sue. Uultis audire quare: qͥa
om̃is qui se exaltat humiliabit᷑: ⁊ quise humi¬
sat exaltabit᷑. Iutendat gͦ. caritas ur̃a. Diximus
non ausum fuisse oculos adcelum leuare publi¬
canum. Quare celum non attendebat: quia
se attendebat. Se attendebat. ut primo sibi
displiceret: et sic dõ placeret. Ti aut̃ iactas
te.erecta ceruice es : ait deus suꝑbo. Nonuis
attendere adte: ego attendo. Uis aut̃ ut non
attendam: tu attende. Ideo publicanus non
audebat oculos ad celiun leuare: quia se ipsũ
intuebatur. conscientiam suã. piuebat. Ipse
sibi uidex erat: ut ille iutercederet. Et ipse
puniebat: nt ille lib̾aret. Ipse accusabat:

Expanded text:
adulteri: jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ille non audet ad coelum levare oculos suos, attendit conscientiam suam, longe stat, et justificatus est magis quam ille Pharisaeus. Quare? Rogo te, Domine, expone nobis hanc justitiam tuam, expone nobis aequitatem juris tui. Exponit Deus regulam legis suae. Vultis audire quare? Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . 12. Intendat ergo Charitas Vestra. Diximus non ausum fuisse oculos ad coelum levare Publicanum. Quare coelum non attendebat? Quia se attendebat. Se attendebat, ut primo sibi displiceret, et sic Deo placeret. Tu autem jactas te, erecta cervice es. Ait Dominus superbo, Non vis ad te attendere? ego attendo. Vis autem ut non attendam? tu attende. Ideo Publicanus non audebat oculos ad coelum levare; quia seipsum intuebatur, conscientiam suam puniebat: ipse sibi judex erat, ut ille intercederet; ipse puniebat, ut ille liberaret; ipse accusabat,
Abbreviated transcription (Latin):
contrarium uidetur: qũi tacui in ueterantͥ¬
onña ossa meaaclamando. Si acdamandes
quomodo tacuit. Tacuit quid dame non
tacuit quiddam. Tacuit unde proficeret:
non tacuit unde deficeret. Tacuit confelli¬
onẽ : clamauit p̃sũptionem. Tacuit en̾i
dixit: nonsum confessus. Ibi oportebas
ut loqueretur. taceux merita sua ⁊ clama¬
ret peccata sua. Nunc aut̃ ꝑuerse tacuis
peccata sua: damauit merita sua. łt quid
issi contigit In ueterauerunt om̃ĩa oli¬

Expanded text:
 Quoniam tacui, inveteraverunt ossa mea a clamando. Si a clamando, quomodo tacuit? Tacuit quiddam, non tacuit quiddam: tacuit unde proficeret, non tacuit unde deficeret; tacuit confessionem, clamavit praesumptionem. Tacui enim dixit, non sum confessus. Ibi oportebat ut loqueretur; taceret merita sua, clamaret peccata sua: nunc autem perverse tacuit peccata sua, clamavit merita sua. Et quid illi contigit? Inveteraverunt ossa
Abbreviated transcription (Latin):
nem huiꝰ scłi accepta ęt̾na uita. tunc non
erunt anime iustorum obnqriȩ tẽporib:
Et qñi om̃ia tempora septem istorum idie¬
rum repeticie uoluuntiu: octauus foitas¬
se ille ddictus ẽ. qui uarietatẽ istam non

Expanded text:
nem hujus saeculi accepta aeterna vita, tunc non nem hujus saeculi accepta aeterna vita, tunc non erunt animae justorum obnoxiae temporibus: et quoniam omnia tempora septem dierum istorum repetitione volvuntur, octavus forte ille dictus est, qui varietatem istam non
Abbreviated transcription (Latin):
solus pat᷑ et ullud quo scriptum ẽ. tanquã
fureni uenire liem aũi: satis aꝑte ostendit.
neminem sibi oportere arrogare scientiam
illuis temporis. computatione aliqua an¬
norur. Si eñi post septem annorum milia.
ille dies uenturus ẽ: om̃is homo potest au¬
nũ computatis ai uentum eius an discere.
U bi erit ss. quo d nec filius hoc no uit : qd
utiq ineo dictũ ẽ. quia ꝑfilium homi¬
nes hoc non dicunt: non quod apuo
se ipse non nouerit: scłm illam locutio
ut scire nos faciat. ⁊ et exurge dñe: id est
fac nos exurgere. Lum gͦ ita dicatur. uescire
filium hunc diem. non quod nesciat sed
qd nescire faciat eos quibꝰ hoc non expeilit
scire ul ẽ. non eis hoc ostendat: quid sibi
uult nescio quȩ p̃sũptio. quȩ annis cõputa¬
tis. certissimũ sꝑat post septen annoriumn
milia diemi añis Nos igitur qd̾ scire nos
dñs noluit: libent̃ nesciamus: & quera¬
mus quid sibi iste titulus uelit. qui seri¬
bitur de octauo. Potest quilem etiam nul

Expanded text:
solus Pater , et illud quod scriptum est, tanquam furem venire diem Domini , satis aperte ostendit neminem sibi oportere arrogare scientiam illius temporis, computatione aliqua annorum. Si enim post septem miille dies venturus est, omnis homo potest annis computatis adventum ejus addicere. Ubi erit ergo quod nec Filius hoc novit? » Quod utique dictum est quia per Filium homines hoc non discunt: non quod apud se ipse non noverit, secundum illam locutionut scire vos faciat; et: Exsurge, Domine, id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire filius hunc diem, non quod nesciat, sed quod nescire fscire, id est, non eis hoc ostendat; quid sibi vult nescio quae praesumptio, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia diem Domini? 2. Nos igitur, quod nescire nos Dominus voluit, libenter nesciamus, et quaeramus quid velit sibi iste titulus, qui scribitur De octavo. Potest quidem, etiam null
Abbreviated transcription (Latin):
uidica illos aĩ: usq in finem psalmi.
ł octauo: hic uidetur obscurum.
Han cetera in hoc titulo: manifesti¬
ora sunt. Uisum ẽ. autẽ non nullis. diem iu¬
clicillsignificate. ide. tempus ad uentus añi
nr̃i: quo uenturus ẽ. iulicare uiuos ꝙ mor¬
tios. Qui aduentꝰ. coputatis annis ab adam.
tanquã nies octauus anlueniat. Sed qm̃ dictũ

Expanded text:
Judica illos, Deus, usque in finJudica illos, Deus, usque in fin octavo, hic videtur obscurum; nam caetera in hoc titulo manifestiora sunt. Visum est autem nonnullis diem judicii significare, id est tempus adventus Domini nostri, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Qui adventus, computatis annis ab Adam, tanquam dies octavus adveniat. Sed quoniam dictum
Abbreviated transcription (Latin):
exauditã esse cognoscat. ab eo quod scrip¬
tũ ẽ. Qm̃ adte orabo clñe mane exaudies
uocem meã: usq al uirũ sanguinum et
dolosum ab hominabitur dñs. Tercio spe¬
rat se domũ tlĩ futurã. ꝙ nucie ei appro¬
pinquare ui tunore. ante consũmationem
quȩ expellit tunorem ab eo qd scriptum ẽ.
eto aut̃ in mltitudine miscłie tuȩ: usq ad
orabo ad templum scm̃ tiuira in timore tuo.
Quarto proficientem se atq promouentem. iñt̃
illa ipsa quibꝰ se impediri sentit. oiat ut ad¬
uuetur in trinsecus ubi nemo hominum iu¬
dꝙ ne auertatur malis linguis. abeo quod
scriptim ẽ. dñe deduc me in tua iusticia ꝓpt̾
inimieos meos: usq ad linguis suis dolose age¬
bant. Quinto prophetia ẽ: quȩ pena maneat
impiĩs qͥndo iustus ux saluabitur: ꝙ quod
premium iusti adepturi sint. qui uocati
uenerunt. et donec per ducerentur omĩa¬
uirilit sustinuerunt. ab eo quod scriptumẽ.

Expanded text:
exauditam esse cognoscat; ab eo quod scripexauditam esse cognoscat; ab eo quod scriptum est, Quoniam ad te orabo, Domine, mane exaudies vocem meam, usque ad, Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Tertio, sperat se domum Dei futuram, et nunc ei appropinquare in timore ante consummationem quae expellit timorem; ab eo quod scriptum est, Ego autem in multitudine miserationis tuae, usque ad, Adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo. Quarto, proficientem se atque promoventem inter illa ipsa quibus impediri se sentit, orat ut adjuvetur intrinsecus, ubi nemo hominum videt, ne avertatur malis linguis; ab eo quod scriptum est, Domine, deduc me in tua justitia propter inimicos meos, usque ad, Linguis suis dolose agebant. Quinto, prophetia est quae poena maneat impios, quando justus vix salvus erit, et quod praemium justi adepturi sint, qui vocati venerunt et donec perducerentur viriliter omnia sustinuerunt; ab eo quod scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tlĩ. Quos enĩ uocauit. hos ꝙ iustificauit. Qos
aut̃ iustificauit: hos et glorificauit. Quia gͦ
uocatio. ñ meritorum nr̃orum. sel beniuolen¬
tie et misciłie clĩ ẽ: subiecit dicens. Dñe ut
scuto bone uoluntatis tue coronasti nos. Bo¬
na enĩ uoluntas dĩ p̃celit bonã uoluntatẽ
nrãm: ut peccatores uocet in penitentiã. Et ipsa
sunt arma quibꝰ expugnatur inimicus: c̃tra
quẽ dr̃. Quis accusabit aduersus electos dĩ:
ꝙ si cls pro nobis. quis contra nose qui unieo
filio suo non pepercit: sed pro nob̾ om̃ibus
tradidit illũ. Si enĩ cũ adhuc inimici esse¬
mus. xp̃e pronobis mortuus ẽ: multo magis
reconciliati salui erimus abira ꝑ ipst̃. Per
ipsum. hoc ẽ. in uictissimũ scutũ quo repel¬
litur in unicus: desperationem salutis sug
ut exauliatur. abeo quod scriptum ẽ.
Uerba mea exaudi añe: usq ad rex m̃s
et dĩ m̃s. Deinde in tellectus eorum que

Expanded text:
Dei . Quos enim vocavit, hos et justificavit; quos Dei . Quos enim vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, hos et glorificavit . Quia ergo vocatio non meritorum nostrorum, sed benevolentiae et misericordiae Dei est, subjecit dicens: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos; bona enim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam. Et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quem dicitur: Quis accusabit adversus electos Dei? et, Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui unico Filio suo non pepercittradidit illum. Si enim cum adhuc inimici essemus, Christus pro nobis mortuus est, multo magis reconciliati, salvi erimus ab ira per ipsum. » Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus, desperationem ut exaudiatur; ab eo quod scriptum est, Verba mea exaudi, Domine, usque ad, Rex meus et Deus meus. Deinde intellectus eorum quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui lecelo clescendi: ꝙ operamuni escã quȩ
non corrumpitur.: ꝙr gustate et uidete
qm̃ suauis ẽ. dñs. Peceatoribus aut̃ panis
ueritatis amarus ẽ: unde os uera licentis
oderunt. Ipsi ergo amaricauerunt dñm:
qui peccando in eam egritudinẽ leuener̃
ut cybum ueritatis quo sane anime gau¬
dent. tanquam felleum sustinere ñ pos
Utiq illi : quibꝰ gustantibꝰ suauis ẽ. dñs.
In eternum exultabunt: et in habitabis
ii eis. Ipsa gͦ ent ecerna exultatio: eum
templumi dĩ suiit iusti: et ent gaudiũ ipsorũ
ipse in eolatus eorum. Et glouabunt᷑ inte om̃s
qui ddiligunt nomĩ tuũ. Tanquam cũ acl est
eis ad fruendũ qd̃ diligunt. Et bene inte. tanꝗ
possidentes hereditatem de qua titulus psalmi
ẽ: cũ qr ipsi sint eiris hereditas. qd̃ significat
in.habitabis in eis. A quo bono prohibentur:
Ista sc̃ificatio conceditur uistis: sed ut sc̃ificẽ¬
tur p̃cedit uocatio quȩ non ẽ. meritorum setl
gr̃e dĩ. O m̃s enĩ peccauerunt: ꝙr egent gła

Expanded text:
escam quae non corrumpitur : et, Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Peccatoribus autem panis veritatis amarus est; unde os vera dicentis oderunt. Ipsi ergo inamaricaverunt Deum, qui peccando in eam aegritudinem devenerunt, ut cibum veritatis, quo sanae animae gaudent, tanquam felleum sustinere non posutique illi quibus gustantibus suavis est Dominus. In aeternum exsultabunt, et inhabitabis in eis: ipsa ergo erit aeterna exsultatio, cum templum Dei fiunt justi; et erit gaudium ipsorum, ipse incola eorum. Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt nomen tuum: tanquam cum adest eis ad fruendum quod diligunt. Et bene in te, tanquam possidentes haereditatem de qua titulus psalmi est, cum et ipsi sint ejus haereditas, quod significat, inhabitabis in eis. A quo bono prohibentur qIsta sanctificatio conceditur justis; sed ut justificentur, praecedit vocatio, quae non est meritorum, sed gratiae Dei: omnes enim peccaverunt,et egent gloria
Abbreviated transcription (Latin):
poralit̃ agit᷑. quaternario in corptis. t̃nanio
in animã distributo: ueniet octauus uidi¬
ciĩ dies. qui meritis tribuens qd̾ debetur.
iã non al oꝑa temporalia sed ad uitã eter¬
uia in hoc psaln o: dicens.
nẽ ne iira tua arguas me. Dic̃

Expanded text:
poraliter agitur, quaternario in corpus, ternario poraliter agitur, quaternario in corpus, ternario in animum distributo, veniet octavus judicii dies, qui meritis tribuens quod debetur, jam non ad opera temporalia, sed ad vitam aetersia in hoc psalmo, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tates. siccam. humidam. calitlã. frigidã. Un¬
de etiam quatoor temporib ad ministrat᷑.
uerno. estate. autumno. hyeme. Hȩc sunt no¬
tissima. Nam dequaternario numero corpo¬
rs tractat᷑ etiã subtiliuis. sed obscurius: qd̾
ni hoc serione uitandum ẽ: quem etiã
minus eruditis accõmodatũ ẽẽ uolumus.
Ad animã uͦ ternarium numerũ ꝑtinere:
potest unt telligi. exeo quod tripliciter tlm̃
diligere uibemur.⁊ extoto corde. extota
anima. et extota mente: de quibꝰ singuł.
non inpsalterio sed in euangłio disputan¬
dũ ẽ. Nunc ad testimonium ternarĩ nu¬
meri al animũ ꝑtinentis: satis puto esse.
quod dictum ẽ. Per actis igitur muneribꝰ
corporis ail ueterem hominem ꝙ a̾uetus
testamentũ ꝑtinentibꝰ: per actis etiã mune¬
ibꝰ animi. ad nouũ ho ninem ꝙ ad noriũ
iestamentum relatis. sicut septenario ni¬
mero transacto. quia unum quodq tem¬

Expanded text:
tates, siccam, humidam, calidam, frigidam. Untates, siccam, humidam, calidam, frigidam. Unde quatuor etiam temporibus administratur, verno, aestate, autumno, hieme. Haec sunt notissima. Nam de quaternario numero corporis tractatur etiam alibi subtilius, sed obscurius: quod in hoc sermone vitandum est, quem etiam minus eruditis accommodatum esse volumus. Ad animum vero ternarium numerum pertinere potest intelligi, ex eo quod tripliciter Deum diligere jubemur, ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente : de quibus singulis non in Psalterio, sed in Evangelio disputandum est. Nunc ad testimonium ternarii numeri ad animum pertinentis, satis puto esse quod dictum est. Peractis igitur numeris corporis ad veterem hominem et ad Vetus Testamentum pertinentibus, peractis etiam numeris animi ad novum hominem et ad Novum Testamentum relatis, sicut septenario numero transacto, quia unumquodque tem
Abbreviated transcription (Latin):
no ui e. scđm carnem. Qui enam exterior
et uetus homo ilicitur.⁊ ꝙ cui uetus tes¬
tamentũ tlatum ẽ: ꝙ quamuis religio¬
sis. tam̃ carnalibus ad huc operationib
futura spiritalia pre signaro: Hoc toto
tempore quo sccłm carnem uiuebatur.
regnauit mors. sicut ait apłs. etiam ines
qui non peccauerunt. Regnauit autem
ex similituine p̃naricationis adȩ. sicut
accipiendũ ẽ. quausq legis oꝑa i ẽ.
carnaliter obseruata illa sacramenta. ȩtia¬
illos obstrictos tenuerunt certi mi sterii
gr̃a. qui uni dõ subditi erant. Ab ad uentu
aitẽ dñi exquo ad circũcisionem cordis.
a carnis cirtũcisione transitum ẽ. facta
uocatio ẽ: ut scłm animã uiueretur. idẽ.
scłm ut teriorem hominem: qui etiam
nouus homo propt̃ regenerationem dicit᷑.
morumq spiritalium in nouationem Ma¬
nifestum ẽ. aut̃. ad corpus quaternarium nu¬
merum ꝑtinere : propt̃ notissima elementa
quatuor quibꝰ constat.⁊ ꝙ quatuor quali¬

Expanded text:
xterior et vetus homo dicitur , et cui Vetus Testamentum datum est, ut quamvis religiosis, tamen carnalibus adhuc operationibus futura spiritualia praesignaret. Hoc toto tempore quo secundum corpus vivebatur, regnavit mors, sicut Apostolus ait, etiam in eos qui non peccaverunt. Regnavit autem ex similitudine praevaricationis Adae, sicut accipiendum est, quo usque Legis opera, id est carnaliter observata illa sacramenta, etiam eos obstrictos tenuerunt certi mysterii gratia, qui uni Deo subditi erant. Ab adventu autem Domini, ex quo ad circumcisionem cordis a carnis circumcisione transitum est, facta vocatio est, ut secundum animam viveretur, id est secundum interiorem hominem, qui etiam novus homo propter regenerationem dicitur morumque spiritualium innovationem. Manifestum est autem ad corpus quaternarium numerum pertinere, propter notissima elementa quatuor quibus constat, et quatuor quali
Abbreviated transcription (Latin):
do dm̃ possidetur: sic̃ ex pellunt᷑ morbidi
oculi fulgore lucis cũ illis ea pena ẽ. que
aliis leticia. Non ergo ipsi mane astabunt:
et uulebiuit. Et tam magna pena ẽ. ista ex¬
pulsio: quã magnum p̃mium ẽ. illud qd̾
dicit᷑. Michi autẽ ad herere dõ bonũ ẽ.¬

Expanded text:
do Deum possidetur; sicut expelluntur morbidi do Deum possidetur; sicut expelluntur morbidi oculi fulgore lucis, cum illis ea poena est quae aliis laetitia. Non ergo ipsi mane astabunt, et videbunt. Et tam magna poena est ista expulsio, quam magnum praemium est illud quod dicitur: Mihi autem adhaerere Deo bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
in aposcolo dicente. an nulas expimentũ
accip e eius qui in me loquitur ypistu.
Non ei fons utiq s i ip̃ocorde. io est in
illo cubili ubi orandũ est loquelatur
certe multi sunt nichil aliuo nouerũt¬
car dicere. nisi quis ostendit nobis lona:
tent mala. Sed uetat sic in telligi. quod se¬
quitur: expelle eos. Nullo em̃ modo potest
mbonam partem accipi: cum quisq expel¬
litur adõ. Qua propt̃ per prophetiam dictũ.
non ꝑmaliuolentiam in telligitur: cũ hoc
dictum sit qd necessario talibꝰ euenturum ẽ.
qui in peccatis que memorata sunt. ꝑ seue¬
rare uoluerint. D ecidant gͦ acogitationib
sius dictum ẽ: decidant accusantibꝰ se cogi¬
tationibis suis. testimoniũ ꝑ hibente cons¬
cientia sua. sicut apłs dicit. & coguationũ
accusantium. seu defendentium. in reue
longe eos expelle. Hoc ẽ. eñi scdm multi¬
tudinem im pietatum eorum: ut multũ
expellantur. Expelluntur ergo impi ĩ ab
illa hereditate que in telligendo ꝙ iudẽ¬

Expanded text:
 An vultis experimentum ejus accipere qui in me loquitur Christus ? non ei foris utique; sed in ipso corde, id est, in illo cubili ubi orandum est , loquebatucerte multi sunt, nihil aliud noverunt dicere, nisi Quis ostendit nobis bona? tent mala. Sed vetat sic intelligi quod sequitur, expelle eos; nullo enim modo potest in bonam partem accipi, cum quisque expellitur a Deo. Quapropter per prophetiam dictum, non per malevolentiam intelligitur; cum hoc dictum sit, quod necessario talibus eventurum est, qui in peccatis quae memorata sunt perseverare voluerint. Decidant ergo a cogitationibus suis, dictum est; decidant accusantibus se cogitationibus suis, testimonium perhibente conscientia sua, sicut Apostolus dicit: Et cogitationum accusantium seu defendentium, in revellonge eos expelle; hoc est enim secundum multitudinem impietatum eorum, ut multum expellantur. Expelluntur ergo impii ab illa haereditate quae intelligendo et viden