comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ reges fortit̃ expugnauit. donec collecta generali sy nodo hanc sub ana¬
hemate dãpnandã penitus imp& raret: Nec ante syagrio ep̃o augustudunen
crriaco suo abbate. ipsi quod depropellendis heresibus moniti fuerant
ad implerer
amproluis brunichildi reginȩ int̾ceteraseribit dicens: Sacerdotale officiun
Ritinti illic sicut didicimus ambitione ꝑ ductum est. utsacerdotes subito quod
graue nimis est exlaicis ordinentur: Sed quid isti acturi. qued populo prestaturi
sunt. qui non adutilitatẽ. sed fieri adhonorẽ ep̃i concupiscunt: His ugit᷑ quiũ
necdum quod docere debrant didicerunt. quid aliud agitur. nisi ut paucorũ
prouectus illicitꝰ fiatmultis interitꝰ & in confusionẽ eeclesiastice moderationis
obseruancia deducatur ÷ Quippeubi nullus reguliris ordo seruatur: Nã quiad
eius regimen in prouisus ł p̃cipitatꝰ accedit. qua ad monitione subieitos edi¬

Expanded text:
Francorum reges, fortiter expugnavit, 80 donec, collecta generali synodo, hanc sub anaFrancorum reges, fortiter expugnavit, 80 donec, collecta generali synodo, hanc sub anathemate damnandam penitus impetraret. Nec ante, Syagrio episcopo AugustodunensCyriaco suo abbate, ipsi quod de propellendis haeresibus moniti fuerant adimplerent. Nam pro his Brunichildi reginae inter caetera scribit, dicens: « Sacerdotale officium in tantam illic, sicut didicimus, ambitionem perductum est, ut sacergrave nimis est, ex laicis ordinentur. Sed quid isti acturi, quid populo praestituri sunt, qui non ad utilitatem, sed fieri ad honorem episcopi concupiscunt? Hi ergo qui necdum quod docere debeant didicerunt, quid aliud agunt, nisi ut paucorum provectus illicitus fiat multis interitus, et 1015 in confusionem ecclesiasticae moderationis observantia deducatur, quippe ubi nullus regularis ordo servatur? Nam qui ad ejus regimen improvidus et praecipitatus accedit, qua admonitione subjectos aedi
Abbreviated transcription (Latin):
AL BU S uenerabilis papa gregorius commissam
sibi diuinitus ęccłam studus efficacit᷑ gubernabat Iam
ligures. uenetos. hbẽros. aliosq aschusmate sub libello confessos calce¬
Idonensem synodũ uenerari cõpellens. ad unitatẽ scẽ ęccłe reuocarat
Iam barbaricinos. sardos. & cãpaniȩrusticos. tam p̃dicationib quã uerberibus
emendatos. apagani zandi uanitateremouerat Iamdonatistarũ heresimpenes
affricã. manicheorũ penes siciliam. arrianoꝵ penes hispaniã. agnoitarũ uero
penes alexandriã. scriptoꝵ suoꝵ ualidissimis auctoritatib Importunissimis que
legationib dño suffragante. a corpore totius scẽ matris ȩccłȩ sequestrarat
Sola penes galliam neophitorũ heresis quot simoniacis munerib quisi
tot radicibus pullulans. longe lateq prorsus excreuerat. & manebat Contra quã
uenerabilis pater apud brunichildim reginã. dieo dericũ quoq & heo debertũ

Expanded text:
alibus venerabilis papa Gregorius commissam sibi divinitus Ecclesiam studiis efficaciter gubernabat. Jam Ligures, Venetos, Iberos, aliosque a schismate sub libello confessos, Chalcedonensem synodum venerari compellens, ad unitatem sanctae Ecclesiae revocarat. Jam Barbaricinos, Sardos, et Campaniae rusticos tam praedicationibus, quam verberibus emendatos, a paganizandi vanitate removerat. Jam Donatistarum haeresim penes Africam, Manichaeorum penes Siciliam, Arianorum penes Hispaniam, Agnoetarum vero penes Alexandriam, scriptorum suorum validissimis auctoritatibus importunissimisque legationibus, Domino suffragante, a corpore totius sanctae matris Ecclesiae sequestrarat. 2. Sola penes Galliam Neophytorum haeresis, quot simoniacis muneribus, quasi tot radicibus pullulans, longe lateque prorsus excreverat, et manabat. Contra quam venerabilis Pater apud Brunichildem reginam, Theodericum quoque, et Theodebertum
Abbreviated transcription (Latin):
gerent: cuidã eoꝵ gregorius in somnis apparens: iub& ut sidȩmonẽ
amonasterii fundo uoluissent depellere. Aboratorio scȩ̃ martinȩ in eo¬
dẽ fundo. usq ad oratoriũ scȩ̃ marię ibidẽ indoma dominica constitu¬
tum : fr̃s cũ laetaniis aquã spargentes eorcizatã procederent: Quo fac¬
to ita demon ab om̃i monasterii possessione repulsus ẽ. ut postea
perconfiniũ limites. orenarib. atq oculis flamas eicere: porcosq coger
a subulco conatussit: sed intrasines monasterii nũquã intrare ꝑmissus:
lio quoq tempore teut gaudus quondã XC IIII¬

Expanded text:
gerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut si daemonem gerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut si daemonem a monasterii fundo voluissent depellere, ab oratorio sanctae Martinae usque ad oratorium sanctae Mariae ibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum litaniis aquam spargentes exorcizatam procederent. Quo facto ita daemon ab omni monasterii possessione repulsus est, ut postea per confinii limites ore, naribus atque oculis flammas ejicere, porcosque cogere a subulco notatus sit, sed intra fines monasterii nunquam intrare permissus. 94. Alio quoque tempore Theutgaudus quondam Trevi
Abbreviated transcription (Latin):
facto reuersus ẽ. Aquibꝵ curiose discussus. quonã se prudẽ tã subita
uelocitate ꝓriperet. ẽfessus ẽ dics Dũ uob̃ insaniã dȩ monis reuelarẽ
taurellus affuit: anterioribusq pedibus mecõplectens. acsuis corniculis
tundens. antese coepit minare: & tota nocte mesubire muros coegit &
arbores: Cũq nouissime perpontẽ me tonaret᷑ demergere. de cõplexib
ipsuiꝰ exiliui: eumq toto conamune fugiens. ad portas quas euthimius
egiimen fererat. monasterii huius ꝑueni: quas clausas inueniens. am¬
babus manibus. ambos eiꝰ anulos apphendi: & dũ ab eis me luctaret᷑ di¬
uellere. quidã caluus pontifex obliquo latere se int̾portarũ rimas &x¬
cutiens ferula caput taurelli pertussit: cumq infugã cõpellens. me
ab illius persecutionib liberauit. Ergo dũ incole deperissent. & nullꝰ
ibidẽ habitator accederet. ac perhoc monachi ꝓdesolatione loci sata¬

Expanded text:
facto reversus est. A quibus curiose discussus, quonam se pridem tam subita facto reversus est. A quibus curiose discussus, quonam se pridem tam subita velocitate proriperet, confessus est, dicens: « Dum vobis insaniam daemonis revelarem, taurellus adfuit, anterioribusque pedibus me complectens, ac suis corniculis tundens, ante se coepit minare, et tota nocte me subire muros coegit et arbores. Cumque novissime per pontem me conaretur demergere, de complexibus ipsius exilui, eumque toto conamine fugiens, ad portas quas Euthymius hegumenus fecerat monasterii hujus perveni; quas clausas inveniens, ambabus manibus ambos ejus annulos apprehendi; et dum ab eis me luctaretur divellere, quidam calvus pontifex obliquo latere se inter portarum rimas excutiens, ferula caput taurelli percussit, eumque in fugam compellens, me ab illius percussionibus liberavit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ibidem habitator accederet, ac per hoc monachi pro desolatione loci sata
Abbreviated transcription (Latin):
euerende quoq memorie nicolai pontificis tẽpr̃ regim̃ eiusdem
monasterii zacharia ciuitatis annagninę p̃sule. sic̃ hodie super est
fundum barbilianũ. cuiussuperius feceram mentionẽ. pro incolarum
sceleribus dęmon aggressusest: & insimilitudine taurelli depratis
mugiendo ad domum recurrens. inuisibilit suis corniculis uirũ senti¬
ebatur noctę percutere: bouesq apresepib extrahens: per contiguos
campos & compita. cursu uelocissimo fatigare: Cumq hoc diutuiꝰ face¬
ret. crebroq rusticis noxiuꝰ immineret: Nuius modi percussionib saxuli
quendã eiusdẽ p̃dii conductorẽ affligendo disꝑdidit: Deinde bubulcos
aggressus. tanta cedeperdomuit : ut intratriũ mensiũ spatiũ. neminẽ
illic p̃ter unũ caucũ. ursulũ nomine. quẽ similit̃ affligebat reliquerit:
Quiromã ueniens. dũ tante cladis periculũ. indicaret. intrupto sermone
monasteri portis egressus ẽ. & obstupescentib monachis nonnisi mane

Expanded text:
everendae quoque memoriae Nicolai pontificis tempore, regimen ejusdem monasterii Zacharia civitatis Anagninae praesule, sicut hodie superest, procurante, fundum Barbilianum, cujus superius feceram mentionem, pro incolarum sceleribus daemon aggressus est; et in similitudine taurelli de pratis mugiendo ad domum recurrens, invisibiliter suis corniculis virum sentiebatur noctu percutere, bovesque a praesepiis extrahens, per contiguos campos et compita cursu velocissimo fatigare. Cumque hoc diutius faceret, crebroque rusticis noxius immineret, hujusmodi percussionibus Saxulum quemdam ejusdem praedii conductorem affligendo disperdidit. Deinde bubulcos aggressus, tanta caede perdomuit, ut intra trium mensium spatium neminem illic praeter unum tantum Ursellum nomine, quem similiter affligebat, reliquerit. Qui Romam veniens, dum tantae cladis periculum fratribus indicaret, interrupto sermone monasterii portis egressus est, et obstupescentibus monachis nonnisi mane
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo is tesulpicius nauigabat. sed procul ut semper aceteris inremota nauis parte
residebat : ibiei angeliis quid gestum essx ins. nodo nuntiauit : Nos postea tempꝰ
nabiti concilii sollicitere quirentis. satis compertuni habuimus ipsum diem fius
conuentus & eaibi ab epis copis fuisse decreta quȩ martino angelus nuntiarat : Nax
cum maximegallus necdum explicitis quȩstatuerat referre loqueret᷑ Puerfa¬
uaris ingressus est nuntians refrigerium presbiterũ stare ꝓforib: Dubitare coe¬
pimus utrũ gallum adhiuc aeõ melius audire. anexoptatissimo nobis uiro qui ossi¬
cucausa ad nosueniebat occurrere : Tumgallus : & iamsinon ob aduentũ scĩs simisac¬
detis relinquenda nobis hȩc ess& oratio nox ipsa cogebat liucusq protractũ finire
sermonem: Uerum quia de martini uirtutib: nequaqua expliciri uniuersa potu¬

Expanded text:
cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse conventus, et ea ibi ab episcopis fuisse decreta quae Martino angelus nuntiarat. Xcum maxime Gallus, necdum explicitis quae statuerat referre, loqueretur, puer familiaris ingressus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere. tum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio, nox ipsa cogebat hucusque prolatum finire sermonem. uerum quia de Martini uirtutibus nequaquam explicari uniuersa potu
Abbreviated transcription (Latin):
e abeis confessus est uisitari: P&rũ &iã & paulum apłos uideriase sȩpius non re¬
gauit: lamuero dȩmones ꝓut adeum quisq uenissae suis nominib: increpas s&e
Mercurium maxime padebatur in festum : louembrutunuato hebetẽ eẽ dicebiat :
Haee plerisq &iam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidelunt᷑ Ne duego
considam om̃s quiliȩc audient credituros: Namnisi in estimabilem uitã atq uirtutẽ
martinus eigiss& nequaquam apud nos tanta gloria prȩditus haberet᷑ : Quã quã mi¬
nimemirum silnoperibus martini insirmitas humana dubitauerit : cummultos¬
hodieque uide amus nee uangeliis quidem credidisse:
Amartino autem scepe angelos uisos familiariter : & sensimus & experti sumꝰ: Rem
m̃inimam dicturussum sed tamen dicam: Apud nemausum episcoporũ s nodus
habebatur: adquam quidẽ irenoluerat sed quid gestum ess& scire cupiebat : Casu

Expanded text:
se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non nese ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam omnes, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur. quamquam minime mirum, sihodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu
Abbreviated transcription (Latin):
sundimur Ac obstupentes. nec ignorare potuimus nescio quid fuissediuinũ : Post duas
fere horas ad nos martinus eggredit᷑ : Actum eumiste sulpicius sicut apud eum nemo
amiliarius loquelatur coepit orare ut perquirentib: indicar& : quid illud duuni
fuiss& horroris quod fatebamurnos ambo sensisseꝰ uel cum quib: suiss& incellula
conlocutus Tenuemenimnos licx & uix intellectum sermocinantium sonũ profo¬
rib audisse : tum ille diu multumq cunctatꝰ. sed nichilerat quod ei sulpicius non
ex torqueret inuito : Incredibiliora forte dicturussum. sed xp̃oteste nonmentior nͥ
ius quã est tam sacrilegus ut martinum ȩstim& fuissementitum Dicam inquit
uobis sed uos nulliquȩ sodicatis : Agnes. tecla & maria mecũ fuerunt: Referebat
aut nobis uultum atq habitum singularũ : Nec uero tantũ illodie sed frequent̃

Expanded text:
fundimur ac stupore; nec ignorare potuimus nescio quid fuisse divinum. Post duas fundimur ac stupore; nec ignorare potuimus nescio quid fuisse divinum. Post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius sicut apud eum nemo familiarius loquebatur coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud divini fuisset horroris quod fatebamur nos ambo sensisse, conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum sermocinantium sonum pro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito: incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinam aestimet fuisse mentitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
oratio : paululum iste liberior sermoreprimendus est. ne inaliquorum fersitan incurrat
fensam: & enim infidelib oburgationis uerba non proderunt. fidelib: aut̃ satis faci¬
& exemplun : Nerum ergo itauirtuteni hulus uirginis predicabo ut timen nichil
illis quȩ ad martinũ uidendum ex longiquis regionib: saepeuenert̃ arbitrer derogin¬
dũ : Siquidem hoc beatum uirũ frequent̃ affectir&iã angelis frequentarint:
Ierum id quod dicturus sum postumiane hoctibi. meaut̃ intuebatur testerecte ꝑ¬
hibeo: Quodamdie ego & istesupicius proforib illius excubantes. lamperaliquot
horas cumsilentio sedebamus ingentihonore & tremore : Acsi ante angłi tabernaculũ
manditas ex cubias duceremus : Cumquidem clauso cellulȩsuȩ ostio nos ibi eẽ nescir&
iterim conloquentium murmur audiuimus: Et moxhorrore quodamcircumi¬

Expanded text:
oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus obiurgationis uerba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. uerum ego ita uirtutem huius uirginis praedicabo, ut tamen nihil illis, quae ad Martinum uidendum ei longinquis regionibus saepe uenerunt, arbitrer derogandum, siquidem hoc beatum uirum frequenter affectu etiam angeli frXIII. Caeterum id quod dicturus sum, Postumiane, hoc tibi me autem intuebatur teste recte perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus, et mox horrore quodam circum
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotib preftitida : Audiant queso uiranes istud exẽpluni it foressuas sicas mali bi¬
derr uoluerine &iam bonis luidint. Etne adse in probis sit liber accessus non uereant᷑
excludere &iam sacerdotes Tetus hoc nundus exiudiat uideri se a martino uirgo
oo issa est: Nonutiq illa quenicum ꝗ asereppulit sacerdotem. sedineius uiri conspectu
puella nonuenit quem uidere salus uidentium fuit: Quis aut̃ hoc alius preterm artinũ
icerdos non adsuam iniuriam retulissa quos ad uersum scãn uirginẽ motus. quantasq.
iras mente concepiss& heriticam iudicass& & anathematiz indã essedecreuiss&: Quã
uero illi beatȩ animae illas uirgines pretuliss& quȩ crebris occursib ubiq seprebent obui
cerdoti quȩ coniuuuia sũptuosa disponunt : quȩ una parit̃ accumbunt : Sed quomedu

Expanded text:
sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsisacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utique illa quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hoc praeter Martinum sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus quantasque iras mente concepisset ? haereticam iudicasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit
Abbreviated transcription (Latin):
illa foraissimiuinclapropositi nemartini quideni contẽplatione. laxauit: Ita uir
beatus accepta peraliam seminã excusatione laudabili. ab illius forib: quȩ uidendã
cilutandamiq non dederat latus abscessit: Ouirginẽ gloriosam quȩne a martino
quidem passa est seuideri : Obeatum martinuni quuillam repulsam non adcontu¬
meliam suam dux̃ sed magnificans illius cumexultatione uirtutẽ. Inusitatun ⁊¬
inhis dumtaxat regionib gaudebat exemplum: Ergo cum haudlonge ab illa
ullula nos maneren ox iniminens coegiss& : xenium beato uro eadem illa uirgo
transmisit: fecitq martinꝰ quod antea non fecerat: Nullus enim illeum quan
renium nullius munus accepit : Nichil exhis quȩ uirgouenerabilis miserat refu¬
cauitdictns benedictionẽ illius a facerdoteminime respuendã quȩ essetmultis

Expanded text:
illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis
Abbreviated transcription (Latin):
turba feminea misceatur: miles in acie miles pugnet incampo: mulier se in tramuroꝵ
munimenta contineat: Hab& & illagloriam suam : sipudicitiã uiro absente serua¬
uerit : cuius hȩc primauirtus & consummata uictoria est non uideri:x
Vuduero sulpisci meminissetecredo quo affectu nobiscum x tucoram ad esses illã
uirainempredicar&e : quȩita sepenitus ab om̃iumiuroꝵ oculis remou¬
s&. ut neipsum quidem martinum ad se cumeam ille officii ciusauisitare uell&
ad miserit : Nam cum preter agellũ illius preteriret in quoselamante conplures
annos pudica eohibelut : Auditafideillius atq uirtuted uertit Uttam inlustri
meriti puellam religioso officio ep̃s honoraret nos consequentes gauis urã
illam uirginem putabamus : Siquidem hoc intestimonium uirtutis suae essehab¬
turani ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenissa : Nerũ

Expanded text:
turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remosum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
Diconchiliquit sium quani inbello fiufti si inacier constitisti Atilleres pondens:
Crequenter inquit inaciestai : & bello frequent̃ interfui: Adhȩc martinꝰ: Dic mich
ergo numi quidin illa acie quȩ armata in proelio parabatur. autlam aduersus
hos tilem exercituni collocato comminus pede districto ensepugnabas. ullam fe¬
minam stare aut pugnare uidisti : Tum demum miles confusus erubuit. gratia
agens errori suo senon fuisse perinissum : Nec aspera increpatione uerborum : sed uera
& rationabili secundum personam militis comparatione correptum: Martinus aut̃
conuersus ad nos sicuteum frequens fratrum turba uallauerat: Mulier inquit uiroꝵ
castra non adeat acies militum separata consistit. procul femina in suo degens taber¬
naculo sitremota : Contemłtibilem enim reddit exercitum. siuirorum cohortibu

Expanded text:
dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, frequenter, inquit, in acie steti et in bello frequenter interfui. ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersus hostilem exercitum conlato comminus pede destricto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare uidisti? tum demum miles confusus erubuit, gratias agens errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione uerborum, sed uera et rationabili secundum personam militis conparatione correctum. Martinus autem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatio deputetur ad poenã nisi satis factione purg&ur:
iles quidam cingulum in ecclesia monachum professus abiecerat. cellulã
sibieminus inremoto quasi heremita uicturꝰ erexerat Interea astutus inimie
uariis cogitationib: brutum pectus agitabat : ut coniugẽ suam quam martinꝰ
in monasterio puellaruni eẽ preceperat. uoluntatemutata secum potius uell&
habitare : Ad ut ergo martinum fortis heremita. quid haberet animi confite¬
tur: Ille uero uehement̃ abnuere. feminã uero rursus iammonacho non ma¬
rito in congria ratione misceri: Postremum cummiles instaret. adfirmans
nichilhoc proposito nociturũ sesolo coniugis utiuelle solatio : Porro nerursus
seinsua reuoluerent non essemetuendum sedeẽ militem xp̃i : Illam quoq in
eadem cius demmilitiae sacramenta lurasse pateret᷑ ep̃s sẽs & sexum suum fidei
merito nescientes pariter militare : Tum martinis: uerba uobis ipse dicturussũ:

Expanded text:
fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. XI. fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. XI. Miles quidam cingulum in eccsibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc proposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dicturus \'sum —
Abbreviated transcription (Latin):
porci&iam nonnulla suffoderant : pars c&era quȩ manebat inlesa. diuersis florib:
quasi pietauernabat speciem inquit geritpars illa coniugii: quȩ pecore depasta. &¬
sinon paenitus gratiam amisit herbarum : nullam tamen florum retinet dignitatẽ
llla uero quam porei pecora inmunda foderunt : fornicationis imaginẽ foedam
prȩtendit Exerum illa portio quenullam sensit inluriam: gloriam uirginitatis
ostendit herbisfecunda luxuriat : feni in ea fructus exuberat. &ultra omnem
speciem distinet iflorib: quasi gemmis micantib ornataradiauit: Beata species
& dõ digna. nichilenim uirginitatiest comparandum: Ita & illi qui conlugia
fornicationi comparant. uehementer errant: & illi qui conlugia uirginitati &¬
quanda estimant miseri panitus & stulti sunt Uerum hȩcasapientib tenenda
distinctio est : ut conlugium pertineat adueni .ĩ. uirginitas spect& adgloriã

Expanded text:
porci etiam nonnulla suffoderant; pars caetera quae manebat illaesa, diversis floribus porci etiam nonnulla suffoderant; pars caetera quae manebat illaesa, diversis floribus quasi picta vernabat. Speciem, inquit, gerit pars illa conjugii, quae pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa vero quam porci pecora immunda foderunt, fornicationis imaginem foedam praetendit: caeterum illa portio quae nullam sensit injuriam, gloriam virginitatis ostendit, herbis fecunda luxuriat, feni in ea fructus exuberat, et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. Beata species et Deo digna! nihil enim virginitati est comparandum: ita et illi qui conjugia fornicationi comparant, vehementer errant; et illi qui conjugia virginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. Verum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut conjugium pertineat ad veniam, virginitas spectet ad gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
latepateritib nullum ess& effugiũ. mortẽ imminentẽ : lam iamq capienda crebris
fexibus differebat: Cuius periculum uirbeatus piamentemis eratus: imperat canib
ut desisterent sequi. & sinerent abirefugientem : qui continuo ad primum sermonis
imperium constiterun: Crederes uinctos immopotius adfixos insuis herereuesti¬
familiaria illius uerba spiritaliter sale condita memorare XI
Quem recens forte conspexerat: euangelicũ inquitmandatum ista compleuit:
duas habunttunicas unam earum largita est non habenti: Itaergo & uosfacere deb&is
item cumsubulcum algentem ac pane nudum inpellicia uesteuidiss&: En inquit
adam eiectus depara dẽso inueste pellicia sues pascit : sed nos illo ueteredeposito qui
ad huc inistoman& nouum adam induamis potius: boues ex parte prata depauerañ

Expanded text:
late patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris late patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris exibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestiest, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexerat. Evangelicum, inquit, mandatum ista complevit: duas habuit tunicas; unam earum largita est non habenti: ita ergo et vos facere debetis. Item cum subulcum algentem ac pene nudum in pellicea veste vidisset, En, inquit, Adam ejectus de paradiso in veste pellicea sues pascit: sed nos illo vetere deposito, qui adhuc in isto manet, novum Adam potius induamus. Boves ex parte prata depaverant,
Abbreviated transcription (Latin):
nib propius accessit: martinus eleuata obuiam mani pecudem consistere lub&:
Quȩ mox ad uerbum illiuꝰ starecoepit immobilis : Cum interea uidet martinuð dorso
illius dȩmonẽ supersedentẽ: Quẽ increpans: discedeinquit funeste depecude. & in¬
noxium animal agitare desiste: Paruit nequam sp̃s & recessit : nec defuit sensus in
bicula quinse intellegeret liberam : antepedesscĩ recepta quiete prosternit᷑: Dein
iubente martino gregẽ suum p&it : seq agminiceteroꝵ oue placidior inmiscut
H oc illud fuit tempꝰ quo intermedias flammas positus non sensit incendiũ: Quod
michi non arbitroreẽ referendum. quia hoc plenius istesulpienis. lic& in libro suo
exposuit : Quã tu postiimiane aut credolegisti. autsi incognita tibiest cum⁊ libu¬
erit in prõptu exillo armario habesnos ab illo obmissa referimus:x
uodam autem tempore dumdioceses circur& uenantium agmin. incurrimus
Ic anes leporẽ sequebant᷑ iamq multo spacio uctabestiola cum undiq cãpis

Expanded text:
nibus propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit sensus in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuHoc illud fuit tempus quo inter medias flammas positus non sensit incendium: quod mihi non arbitror esse referendum; quia hoc plenius iste Sulpicius, licet in libro suo exposuit: quam tu, Postumiane, aut, credo, legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa referimus. Quodam autem tempore, dum dioeceses circuiret, venantium agmen incurrimus. Canes leporem sequebantur: jamque multo spatio victa bestiola, cum undique campis
Abbreviated transcription (Latin):
mis martini genua complexus & hanc primam sefiliȩ audisse uocẽ cuentis
stu pentib fatebatur: Acnecuiquã id incredibile forte uideatur: Perhibeat

Expanded text:
mis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis mis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
puellam martino coepit offerre : poscens ut linguũ ligatam meritis sius iẽs ab
solueret: lllecedens episcopis quitum forte latus illius ambiebant. ualenti¬
nidno atq uictricio in parem seesse tantȩmoli: sed illis quasi fainetiorib ucdul
inpossibile fatelatur: Atillipias preces unacũ patre suppliciuoee lungentes
oraremartinum ut sperata prestar: Nec cunetatus ultrautramq precla
ae ostendendo humilitatem. nec differendo pi&aitem. iub& cireum stantis po¬
puli multitudinem submoueri: episcopis tintum a puellȩ patre ad sstesrl
hnorationem suis ilomore prosternitur. Dem pusillum oler cume xagua
pefatio nebene dicit at ita inos puellȩ seificatum liquoreni cum & iuome
illius digitis teneret infudit Nee fefellit sem̃ iuirtutis euentus patris nonuer
interrogat moxilla res pondit: Proclamat pater cunugaudio paoreẽ dilaeti¬

Expanded text:
mutam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctis mutam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctis uir beatus solueret. ille cedens episcopis, qui tam forte latus illius ambiebant, Valentino adque Victricio, inparem se esse tantae moli, sed illis quasi sanctioribus nihil inpossibile fatebatur. at illi pias preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet circumstantis populi multitudinem submoueri: episcopis tantum et puellae patre adsistentibus in orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacri
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ad misceri conuenit : quia ad audiendum curiositate potiuð quã religi¬
one uenerunt : Confusus ergo illorum uice. quos non ad mittendos eẽ cense¬
bat : ae gretamen obtinui ut eucherium ex uicariis. & celsum admitterent
consiilarem : e&eri suntrepulsi : Tumgallum media insede componimꝰ: qui
cũ diu nobili sua uerecundia silentium tenuiss& : tandem ita exorsus ẽ:
conuenistis inquit ad me audiendum & sci &diserti sed religiosas potius
quam doctas aures ut arbitror adtulistis.: Audituri mesidi testis ñ oratoris
cõpia locuturum: quȩaũt hesterno dictast̃ non reuoluã illa qui non audert̃
exscriptis recognoscent: Noua postumianis expectat nuntiaturus orens
ne seincom paratione martinise p̃ferat occidenti Ae primũ gestit animus:
quod refrigeriuꝰ inaurẽ suggerit explicare:
Ues incarnottna gestaest ciuitate paterfiliam duodecennae ab ute romutõ

Expanded text:
nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religinobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuenistis, inquit, ad me audiendum, uiri sancti et diserti, sed religiosas potius quam doctas aures, ut arbitror, adtulistis, audituri me fidei testem, non oratoris copia locuturum. quae autem hesterno dicta sunt, non reuoluam: illa qui non audierunt, ex scripturis cognoscent. noua Postumianus expectat nuntiaturus Orienti, ne se in conparatione Martini praeferat Occidenti. ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare: res in Camutena gesta est ciuitate. Paterfamilias quidam duodecennem filiam ab utero
Abbreviated transcription (Latin):
nat. quasi subtestib: consignatã abste accepturus est ueritatẽ: Haec me loquen¬
te gallo iam ad narrandũ parato : inruit turba monachoꝵ. Euagruꝰ pres¬
biter. Aper. saeb astianus. agricola. & post paululum ingreditur presbit̃¬
nr̃ aetheriũꝰ cum calrpione diacono & amatore sub diacono: Postremꝰ aure lũ
presbicer iulcissimus meus longioreuia ueniens : anhelus cucurrit: Quiduos
inquã tam subito & tã inperati tam ex diuersis regionib: tam mane concurritis :
Nos inquit hesterno cognouimus gallum istum pertotũ diem martini nar¬
rasse uirtutes & reliqua in hodiernumdiem quia nox oppresserat distulise
Propterea maturauimus frequens auditorium facere : tantã materien⁊
locuturo : Intereanuntiatur multos sacularium stare proforib: nec ingre
aud entes. sed ut ad mitterent᷑ orantes: Ium aper. Nequaquã inquit istos

Expanded text:
nat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquennat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente, Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrius presbyter, Aper, Sabbatius, Agricola: et post paululum ingreditur presbyter Aetherius cum Calupione diacono et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter, dulcissimus meus, longiore uia ueniens anhelus occurrit. Quid, inquam, tam subito et insperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos
Abbreviated transcription (Latin):
ucescit: o galle surgendum est: nam ut uides & postumianꝰ instat. & hic
pres bit̃ qui hesterno auditorium amisit. expectat utq̃. demartinonr̃o in ho¬
diernũ diem explicanda distuleras. debitorsponsionis euoluas: Nonignarus
quidem isteomnium quȩ cumq memoranda st̃. sed dulcis & grata cognitio est¬
&iam notarelegenti: Siquidem natura ita comparatum sit ut meliorequis
conscientia senosse congaudeat. quȩ multorũ testimoniis noneẽ incerta cog¬
noscat: Nam & hic aprima ad olescentia martinũ secutus. nouit quiden
om̃a sed libent̃ cognita recognoscit: Eateborenim tibi galle martinimichi sȩ¬
pius auditas eẽ uirtutes. quippe quideeo &iam litteris multa mandauerĩ
sed pergestorum admirationẽ semꝑmichi nouasunt. quȩ de illo lic& audita
scepius reuoluunt᷑ : Pro inde additum nobis refrugeriũ auditorẽ eo inpensius
gratulimur : quo promptius postumianus iste quihȩe orienti inferre fefti¬

Expanded text:
ucescit hoc, Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinum secutus nouit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festi
Abbreviated transcription (Latin):
applicuit: Quimonachis quidẽ plurimã dapsilitatẽ ostendit: &¬
Tinreb tamuenerabilis monasterii. usurpationẽ suoꝵ ꝓhibuit: huius
samiliaris quidã nomine falardus existens: siquando suppo adpalati¬
um processisset. fornicarias illuc detestantibus monachis ñ uerebat᷑ in¬
ducero: atq cũ cis commessationes & saltationes illicitas celebrare: Isdẽq
noctis principio secessum petens: ab spiritib immundis inaereꝑcapillos
appensus ẽ: Cũq tota nocte dependens. uocis officiũ ñ haberet: matu¬
tinalib horis beatꝰ gregoriuꝰ eiuidendũ se prebuit dics Inimicedi.
non tibi sufficiunt alia mala quȩ in meo monasterio peruicacit̾ perpe¬
trasti: insuper scenicas meretriculas inclaustro monachico tãquã in
theatro conducis: Credem hoc anno peribis Tunc ille magnis coe¬
pit uiribus penitentiã supplicare: & de c&ero plenã correptionẽ pro¬

Expanded text:
applicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, eapplicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur inducere, atque cum eis comessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, a spiritibus immundis in aere per capillos appensus est; cumque 184 tota nocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi, hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem pro
Abbreviated transcription (Latin):
tulo clausis oculis resedisset: gregorius ait: Aspice innos Intuitus aũt meos
teut gaudus magis intremuit: eũq sibitalit̃ cõminantẽ audiuit: Q uia
scđo cõmonitꝰ uerbis orismei crederenoliust : & metua in oboedientia ad eo
prouocasti. uthunc apłm dĩ hucfatigare studuerim: stito cognoscens. quia
nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris. futura ebdomada cũtuis om¬
nibas uita priuaberis Si uero recesseris: ab hac quidẽ momentanea sen¬
tintia liberaberis: sedneq tu neq aliquis hictecũ degentiũ suã patriã
reuidebit: Mox teut̃ gaudꝰ lectulo seproripuit: &primosuis. deinde
monasterii monachis: postremo quib cũq. potuit somniũ reuelauit:
& quia aliud hospitiũ citius apontifice impetrare ñ potuit: apud
sabinos concẽdens: eodẽ anno cũ suis om̃ib uita priuatus est
Todem quoq tempore suppo. piceni comes ibi XCU¬

Expanded text:
tulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos tulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos Theutgaudus magis intremuit, eumque sibi taliter comminantem audivit: Quia secundo commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et me tua inobedientia adeo provocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare studuerim, scito cognoscens quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris, futura hebdomada cum tuis omnibus vita privaberis. Si vero recesseris, ab hac quidem momentanea sententia liberaberis; sed neque tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. » Mox Theutgaudus lectulo se proripuit, et primo suis, deinde monasterii monachis, postremo quibuscunque potuit somnium revelavit. Et quia aliud hospitium citius a pontifice impetrare non potuit, apud Sabinos consedens, eodem anno cum suis omnibus vita privatus est. 95. Eodem quoque tempore Suppo, Piceni comes, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis in eodẽ monasterio mansionẽ suscepit: Cuibratus gregorius
in sõnis apparens : maximũ terrorẽ quode suo monasterio concitꝰ egre¬
deret᷑ incussit Illeperpendens uisũ fuisse fantasticũ: oratione facta
rursus dormire coepit: Cuigregorius pontificali habitu redimitꝰ ap¬
parens Nonne inquit dixitibi. ut amonasterio meo quod in reb propruis
nũnullomodo licuisset: Cumq teut gaudus hospitandi licentiã suscepis¬
se se apontifice respondisset gregorius ait: Et tu quipetisti. & illequidedit
utriq contradm̃ fecistis: cuius uindictã citius incurretis Euigilans teut gau¬
dus intremuit. & facta oratione sopori se reddere uoluit: cum repeNte
uenientiũ sonitũ audiens uehem̃t̃ epauit. seq dormiresimulauit: Appropin¬
quans ergo gregorius scm̃ andream apłm perdexteram tenens ꝓ̃cepit sub¬
diacono quise preibat cumlumine dics: Corripe illum: Quidũ correptꝰ in lec¬

Expanded text:
pontificis in eodem monasterio mansionem suscepit. Cui beatus Gregorius in somnis apparens, maximum terrorem quo de suo monasterio concitus egrederetur incussit. Ille perpendens visum fuisse phantasticum, oratione facta rursus dormire coepit. Cui Gregorius pontificali habitu redimitus apparens: « Nonne, inquit, dixi tibi, ut a monasterio meo, quod in rebus propriinullo modo licuisset? » Cumque Theutgaudus hospitandi sibi licentiam suscepisse se a pontifice respondisset, Gregorius ait: Et tu qui petisti, et ille qui dedit, utrique contra Deum fecistis, cujus vindictam citius incurretis. Evigilans Theutgaudus intremuit, et facta oratione sopori se reddere voluit, cum repente venientium sonitum audiens vehementer expavit, seque dormire simulavit. Appropinquans ergo Gregorius sanctum Andream apostolum per dexteram tenens, praecepit subdiacono qui se praeibat cum lumine, dicens: « Corripe illum. Qui dum correptus in lec
Abbreviated transcription (Latin):
erit nolus ille michi crede non deerit : intererit dese sermocinantib: : ad stabit orantib::
Qđ q lã hodie prȩstare dignatus est udendũ se ingła sua sȩpe prebebit & assidua sicut
ante paululum fecit benedictione nos ꝓteg&. Indesecundũ ordinẽ uisionis
quacȩlum sequentib sepatere monstrauit. quo sequendus esset edocuit. quo spes nostra
tendenda. quo animus dirigendus instruxit : quid tamen si& frater. qđ michi ipsesum
uat & peccati molede prȩssum negato in astra conscensi. sȩuamis erabilẽ ducit intartara:
spes tamen superest illa sola : illa postrena ut quod pernos obtinere non possumꝰ. saltim
mobis orante martino mereamur: Sed quid te frat̃ diutius occupo: ẽpistola tam loquaci
demorori uenturũ simuliam pagina impl&a non recipit: Michitamen hec fuit ra¬
io sermonẽ istum longuis ꝓferendi : ut quia doloris nuntiũ epistola deferebat. eadem

Expanded text:
erit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: erit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sumuat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uirum pietate misericordia caritate : quȩ cotidie &iam inscis uiris seculo frigente fri¬
gescit. In illo tamen usq ad sinẽ auctalndies perseuerauit: Quoego illius bono uel spe¬
cialit̃ fruitussum cumme indignũ & non merentẽ unice diligebat: En rursus lacrimȩ
fluunt. Immoq depectore gemitꝰ erũpit: In quo michi posthȩc homine similis requies
incuiꝰ erit caritate solatiũ. memiserũ. meinfelicẽ potero neum quã sidiutius uixero non
lolere qđ martino superstsssum E rit post hȩc uita locunda : eritdies aut hora sine
lacrimis: auttecũ frater dilectissime potero illius mentionẽ habere sinefletu. aut
umquã loquens apud tealiud quã deillolo qui potero: Sed quidte in lacrimas fletusq
cominoueo : Eccenunc consolatũ esse tecupio qui me consolari ipse nom possũ: Non de¬

Expanded text:
uirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente friuirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, quod Martino superstes sum? erit post haec uita iucunda, erit dies aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non de