comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃i accipere. Utiq corpus ꝓpisti.
Si ꝑ coitum quodminus est impe dit᷑.
multomagis quod mauis est. Dirimits in
eodem uolumine panes ꝓpositionis exle¬
ge non potuisse comedere dauid &o soci¬
os eius nisĩ se triduo mundos amubieri¬
bus respondisient. Non utiq meretricibus
quod dampnabatur in lege. S abuxoribus
quibus licito iungebantur. Populus quo¬
q quando accrpturus erat legem mino¬
te syna: tribus diebus uissum esse abux¬
orsbus abstinere. Scio rome hanc esse con¬
suetudinem: ut fideles semꝑ corpus xp̃i
accipiant. Quodnec reprȩhendo. nec ꝓbo.
Unusquisq enim in suo sensu abinat.
S ipsorum conscientiam conuenio. qui
eodem die post coitum conim unicant:
& iuxta ꝑsium noctem flumine purgant
Quare ad martẏres ire non audent. qua¬
re non ingrediuntur eocłas : An alius in
publico: alius indomo xp̃c est: Quod in
gecłis non licet : nec domi lioet. Hichil de¬

Expanded text:
sti corpus accipere? utique corpus Christi. sti corpus accipere? utique corpus Christi. si per coitum, quod minus est, inpeditur, multo magis, quod maius est. diximus in eodem uolumine panes propositionis ex lege non potuisse comedere Dauid et socios eius, nisi se triduo mundos a mulieribus respondissent, non utique a meretricibus, quod damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito iungebantur. populum quoque, quando accepturus erat legem in monte Sina, tribus diebus iussum esse ab uxoribus abstineri. scio Romae hanc esse consueaccipiant, quod nec reprehendo, nec probo: Unusquisque enim in suo sensu abundat Sed ipsorum conscientiam convenio, qui eodem die post coitum communicant, et juxta Persium, noctem flumine purgant ; quare ad Martyres ire non audent? quare non ingrediuntur Ecclesias? An alius in publico, alius in domo Christus est? Quod in Ecclesia non licet, nec domi licet. Nihil De
Abbreviated transcription (Latin):
bonum est. quod orare ꝓhibet . &. quad
corpus xpisti accipere non ꝑmittit:
quando impleo mariti officium. non
impleo continentis. lubet idẽ apłs
in alio loco ut semꝑ oremus. Si sem¬
ꝑ orandum est. Nunquam ergo con¬
iugio seruiendum. Quoniam quoti¬
enscumq uxori debitum reddo. ora¬
re uon possum. hoc quare dixerim
ꝑspicuum est. q̃uia in terprȩtabar
illud apłi dictum. Nolite fraudare
ininiucem. nisi forte exconsensu ad
tempus: ut uacetis orationi paulus
apłs dicit. quando connus cum uro¬
ribus nos orare non posse: petrus
adcontinentiam cohortatur ne im¬
pediantur orationes urͣx. quod hic
queso pecoatum meum est. quid cõ¬
mermi. quid deliqui. Si turbid̃ȩ &
nebulose aquȩ fluunt: non est al¬
uei culpa. S fontis. a niadcirco ar¬
guor quod demeo sum ausus adi¬
cere: Quale illud bonum est quod corpus
xp̃i accipere non ꝑmittit : Ad hoc breuit᷑
respondebo Quid est maus. orare ancorꝰ¬

Expanded text:
bonum est, quod orare prohibet, quod bonum est, quod orare prohibet, quod corpus Christi accipere non permittit? quando inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper orandum est, numquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, orare non possum. hoc quare dixerim, perspicuum est, quia interpretabar illud apostoli dictum: nolite frau d are inuicem nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. Paulus apostolus dicit, quando coimus cum uxoribus, nos orare non posse; Petrus ad continentiam co-hortatur, ne inpediantur orationes nostrae: quod hic, quaeso, peccatum meum est? quid commerui? quid deliqui? si turbidae et nebulosae aquae fluunt, non est aluei culpa, sed fontis. an idcirco arguor, quod de meo sum ausus adicere: quale illud bonum est, quod corpus Christi accipere non permittit? ad hoc breuiter respondebo: quid est maius: orare an Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgmitas aheo ꝑsuasio continentiȩ
nuptiȩ. remedia incontinentie prȩ¬
adicanter. et significanter amaioribus
addimnora descensus uirginibus bra¬
uium suꝑne uocationus ostendit.
Nuptas. ne inula deficiant consola¬
tur: alios laudat. alios non despicit.
coniugia hordeo. Uirgmitatem xp̃i
corpori conparat. &. p̾uto multo
minorem distantiam inter frumen
hordeum &. corpus xp̃i. deinde nup¬
tias dicit quasi necessitatis sarcinã
declinandam .q. definitionem esse
euidentissime seruitutis. & multa
alia quȩ intribus libellis deuirgi¬
nibus latissime ꝓsecutus est. Exqui¬
bus uniuersis ꝑspicuum est me ni¬
chil noui deuirginibus miptisq di¬
xisse. S maiorum in omnibus secu¬
tum esie sententiam: tam huius ui¬
delicet. quam reliquorum qui de
ȩcclesiasticis dogmatibus disputarũt.
quorum ȩmulari exopto neglegenti¬
am. pocuis quam aliorum obscuram
diligentiam. Tument contra me ma¬
riti. Quare dixerim. oro te quale illdł

Expanded text:
uirginitas ab eo persuasio continentiae, uirginitas ab eo persuasio continentiae, nuptiae remedia incontinentiae predicantur. et significanter a maioribus ad minora descensus: uirginibus brauium supernae uocationis ostendit, nuptas, ne in uia deficiant, consolatur; alios laudat, alios non despicit; coniugia hordeo, uirginitatem Christi corpori conparat. et puto multo minorem distanthordeum et corpus Christi. Denique nuptias dicit, quasi necessitatis sarcinam declinandam et definitionem esse euidentissimae seruitutis et multa alia, quae in tribus libellis de uirginibus latissime prosecutus est. Ex quibus uniuersis perspicuum est me nihil noui de uirginibus nuptisque dixisse: sed maiorum in omnibus secutum esse sententiam, tam huius uidelicet quam reliquorum, qui de ecclesiasticis dogmatibus disputarunt; quorum aemulari exopto neglegentiam potius, quam aliorum obscuram diligentiam. tument contra me mariti, quare dixerim: oro te. quale illud
Abbreviated transcription (Latin):
despiceret & sequentes. didicerat
enim &. ipse quia dominus iħx a¬
liis panem ordeactum. ne inuia de¬
ficerent. aliis corpus suum ut ad
regnum contẽderent de montrauit.
&: inconsequentibus. Non ergo co¬
pula nuptialis quasi culpa uitan¬
da. S quasi necesũtatis sarcina de¬
clmanda est .l. ex enim ad stringit
uxorem. ut in laboribus & tristicia
filios generet. conuersĩo enis ad ui¬
runi sit. ut eupse dominetur. Ergo
laboribus & doloribus in generãti¬
onem filiorum addicitur. nupta
non uidua q. dominatui uiri sub¬
ditur copulata non uirgo. et in ali¬
o loco. pretio inquid em̃pti estis. No¬
lite fieri serui hominum.idetis
quam euidens conuigalis sit defi¬
nitio seruitutis. et post pusillum.
Si igitur bonum conuigium ser¬
uitutis. malum quidem quando
nequeant se in uicem sc̃ificare. S
ꝑdlere.Uniuersa que nos deuirgi¬
nitate ac nuptiis lato sermone dif¬
fudimus. ille breui artauit compen¬
dio: in paucis multa comprehendẽs

Expanded text:
despiceret et sequentes. didicerat despiceret et sequentes. didicerat enim et ipse, quia dominus Iesus aliis panem hordeacium, ne in uia deficerent, aliis corpus suum, ut ad regnum contenderent, demonstrauit; et in consequentibus: non ergo copula nuptialis quasi culpa uitanda, sed quasi necessitatis sarcina declinanda. lex enim adstrinxit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet et conuersio eius ad uirum sit, quod ei ipse dominetur. ergo laboribus et doloribus in geuerationefiliorum addicitur nupta, non uidua, et dominatui uiri sola subditur copulata, non uirgo; et in alio loco: \'pretio\', inquit, \'empti estis, nolite fieri serui hominum\'. uidete, quam euidens sit coniugalis definitio seruitutis; et post pauxillulum: siigiturbonum coniugium seruitus, malum quid est, quando nequeunt se inuicem sanctificare, sed perdere? uniuersa, quae nos de uirginitate ac nuptiis lato sermone diffudimus, ille breui artauit conpendio in paucis multa conprehendens.
Abbreviated transcription (Latin):
facias dñe. aliis uerbis id ipsum lociti su¬
mus. quando aurum. uirginitatem. argẽ¬
ginum signatorum qui cum mulieribus
non sunt comquinati: in quo ostendi uo¬
lunnus omnes qui uirgines non permã¬
seriit ad comparationem purisũmȩ & an¬
geliq castitatis. & ipsius dñi nr̃i iħu
xpisti esse pollutos. Quod si cui ꝙ̾. as¬
perum & reprehensione dignum ui¬
cletur. tantum nos inter uirginita¬
tem & miptias fecisse distantiam.
quantum inter frumentum & or¬
deum est. liegat sancti ambrosii de
uiduis librum: & inueniet illum
inter cetera quȩ de uirginitate &
nptiis disputauit.& iam hoc diis¬
se. Neq ita conuigium apłs pretu¬
lit. ut studia integritatis extingue¬
ret. S acontientię ꝑsuasione in ci¬
piens. ad incontinentie remedia des¬
cenclit. et cum brauium suꝑne uoca¬
tionis fortibus demonstrasiẽt: defi¬
cere tamen in uia neminem passus
est. lta plaudens prioribus ut nõ

Expanded text:
facies, domine. aliis uerbis idipsum locuti sufacies, domine. aliis uerbis idipsum locuti sumus, quando aurum uirginitatem, argenginum signatorum, qui. cum mulieribus non sunt coinquinati; ex quo ostendi uoluimus omnes, qui uirgines non permanserint, ad conparationem purissimae et angelicae castitatis et ipsius domini nostri Iesu Christi esse pollutos. quodsi cui asperum et reprehensione dignum uidetur tantam nos inter uirginitatem et nuptias fecisse distantiam, quanta inter frumentum et hordeum est, legat sancti Ambrosii de uiduis librum et inueniet illum inter cetera, quae de uirginitate et nuptiis disputauit, etiam ista dixisse: neque ita coniugium apostolus praetulit, ut studia integritatis extingueret, sed a continentiae persuasioneincipiens adincontinentiae remedia descendit et, cum brauium supernae uocationis fortibus demonstrasset, deficere tameninuianeminem passus est ita plaudens prioribus, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
omnem igitur creaturam si deo contule¬
ris non subsistit. Netradas inquid hes¬
ter herecditatem tuam his quinon sunt
dii: idolis seslicet uel demonibus. et certe
erant idola & demones. quibus ne tra¬
derentur orabat. In iob quoq legimus ab¬
aldad dictum ae impio. a uellatur de
tabernaculo suo fidutia etus. & caloet su¬
ꝑ eum quasi rex in teritus. habitent in
tabernaculo illius socii eius qui non est.
haua dubium quin diabolus. qui cum ha¬
beat socios. Non autem haberet nisi es̃et.¬
& tamen quia deo periit non esie dicit᷑.
ergo scłm hunc comparationis sensum.
malum aximus mulierem tangere. L.io&.
uixoris nulla facta sit mentio. quia bonũ
est non tangere. &. subiecimus. Uirginita¬
tem. frumentum. miptias. ordeum. forni¬
cationem. stercus bbbalum muncupantes
Utiq & frumentum. &. ordeum creatura
dei est. Uerum in euangelio maior turba¬
ordeaesis panibus. minor frumentatiis pa¬
scitur: homines inquid & nmenta saluos

Expanded text:
omnem igitur creaturam si deo contuleomnem igitur creaturam si deo contuleris, non subsistit. ne tradas, inquit Hester, hereditatem tuam his, qui non sunt, uel idolis scilicet uel daemonibus. et certe erant idola et daemones, quibus ne traderentur, orabat. in Iob quoque legimus a Baldad dictum de inpio: auellatur de tabernaculo suo fiducia eius et calcet super eum quasi rex interitus. habitent in tabernaculo illius socii eius, qui non est, haud dubium quin diaboli, qui cum habeat socios, non autem haberet, nisi esset, tamen, quia deo periit, non esse dicitur. ergo secundum hunc conparationis sensum malum diximus mulierem , tangere — licet uxoris nulla facta sit mentio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirginitatem frumentum, nuptias hordeum, fornicationem stercus bubulum nuncupantes: utique et frumentum et hordeum creatura dei est. uerum ineuangeliomaiorturbahordeaciispanibus, minor I frumentaciis pascitur: \'homines, inquit,\'etiumenta saluos
Abbreviated transcription (Latin):
quid bono contrarium esse poñet ad¬
iungo. Statim q in consequentibus a¬
nimaduertanda apostoli prudentia.
non dixit bomu est uxorem non ha¬
bere. S bontm est inquid mulierem
non tangere. quasi & in tactu eius ꝑi¬
culum sit. quasi qui illam tetigerit si
ȩuadat Uides igitur non de comugib
nos exponere. S de coitu simpliciter di¬
putare. quod ad comparationem pudi¬
ticiȩ & uirginitatis & angelioe similitu¬
dinis. bonum sit homini mulierem non
quomodo uiuersa uanitas: Si terra ua¬
nitas: Nunquid ꝙ cęli. & angeli. throni.
dominationes. potestates. oetere que uirtu¬
tes: S que ꝑse bona sunt. ut abono crea¬
tore condita: ad comparationem maiorum
uanitas appellantur: Uerbi gratia. L.uoer¬
na. lampadis comparatione ꝓnichilo est.
l. ampas. stelle collatione non lucet: stel¬
lam lune conter & oeca est: Lunam. so¬
li uinge: Non rutilat. Solem xp̃o confer
&otenebre sunt. Ego sum inquia qui sũ.

Expanded text:
quid bono contrarium esse possit, adquid bono contrarium esse possit, adiungo. statimque in consequentibus: animaduertenda apostoli prudentia. non dixit: \'bonum est uxorem non habere\', sed \'bonum est mulierem non tangere\', quasi et in tactu periculum sit, quasi, qui illam tetigerit, non euadat. uides igitur non de coniugibus nos exponere, sed de coitu simpliciter disputare, quod ad conparationem pudicitiae et uirginitatis et angelicae similitudinis bonum sit homini mulierem non quomodouniuersa uanitas? si terra uanitas, numquid et caeli et angeli et throni, dominationes, potestates ceteraeque uirtutes? sed quae per se bona sunt ut a bono creatore condita, ad conparationem maiorum uanitas appellantur. uerbi gratia: lucerna lampadis conparatione pro nihilo est; lampas stellae conlatione non lucet; stellam lunae confer, et caeca est; lunam soli iunge, non rutilat; solem Christo confer, et tenebrae sunt. ego sum, inquit, qui sum.
Abbreviated transcription (Latin):
sus officio. Quicquid durum uidetur
ei magis imputetur quem exposuimꝰ.
quam nobis qui exposuimus. nisi forte
ille aliter dixit. Q nos simplicitatem
uerborum eius maligna interprȩtatio¬
ne detorsimus. qui hoc argui de ipsis
scripturis ꝓbet diximus. Si bonum est
mulierem non tangere. malum est ergo
tangere. Nichil gͦ bono contrarium est
nisi malum. Si autem malum est &. ig¬
noscitur: ĩdeo conceditur. ne malo quid
aeterius fiat. &. cetera usq ad ꝓpositionẽ
alterus capituli. hoc ideo subiecimus.q
rem non tangere. ꝓpter fornicationem
autem tinusquisq uxorem suam habe¬
at. & una queq uirum suum habeat.
In quo differunt mea uerba sensu apos¬
toli ⁊ lisi forte ineo quod ille ꝓnunti¬
at. ego dubito. ille difinit. ego sciscitor.
ille aꝑte dicit. Bonum est homini mu¬
herem non tangere. ego timide quero
Si bonum est mulierem non tangere :¬
Si. aubitantis est. non confirmantis.
ille dicit bonum est non tangere. Ego

Expanded text:
sus officio, quidquid durum uidetur, sus officio, quidquid durum uidetur, ei magis inputetur, quem exposuimus, quam nobis, qui exposuimus. nisi forte aliter ille dixit et nos simplicitatem uerborum eius maligna interpreta- I tione detorsimus. qui hoc arguit, de ipsis scriptis probet. diximus: si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere; nihil enim bono contrarium est nisi malum. si autem malum est et ignoscitur. ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat, et cetera usque ad propositionem alterius capituli. hoc ideo subiecimus. qurem non tangere; propter fornicationem autem I unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque . uirum suum habeat. in quo differunt mea uerba a sensu apostoli? nisi forte in eo, quod ille pronuntiat, ego dubito; ille definit, ego sciscitor; ille aperte dicit: bonum est homini mulierem non tangere, ego timide quaero, si bonum est mulierem non tangere. \'si\' dubitantis est, non confirmantis. ille dicit: bonum est non tangere, ego,
Abbreviated transcription (Latin):
lumniemur gͦ illum atq dicamus¬
ei. testimonia quibus contra uidȩos
uel oteras hereses usus est aliter
in suis locis. aliter intius epłis so¬
nant. Uidemus exempla captiua
sermerunt tibi ad uictoriam. que
insuis uoluminbus non dimicãt.¬
Nonne nobis loquitur cum salua¬
tore : aliter foris aliter domilo¬
quitur: turba parabolas. discipuli
aluid est docere discipulum: aliud
aduersarium uincere. Oysterium
in quid meum michi: mysterutmmn
meum michi: &. meis iudignamini Quod io¬
uimanum non docuerim. S uiceru.
imimo indignantur hi qui illum ana¬
thematizatum dolent .&. cum laudent
quod sint. accusant quod esse simu¬
lant. Quasi uero rogandus fuerit ut
michi cederet. &. non inutus ac repug
Si uicendi studio contra regulam scrip¬
turarum quippiam locutui fuissem. et
sicut uiri fortes in controuersii solent
facere. culpam prȩmio redemerim. Ilisc
uero cum interpres magis apłi fuerim
quam dogiatis &. cõmendatoris simu¬

Expanded text:
lumniemur ergo illum atque dicamuslumniemur ergo illum atque dicamus: testimonia, quibus contra Iudaeos uel ceteras hereses usus es, aliter in suis locis, aliter in tuis epistulis sonant. uidemus exempla c\'aptiua: seruierunt tibi ad uictoriam, quae in suis uoluminibus non dimicant.nonue nobis loquitur cum saluatore: aliter foris, aliter domi loquimur? turba parabolas, discipuli aliud est docere discipulum, aliud aduersarium uincere. mysterium, inquit, meum mihi, mysterium meum mihi et meis. Indignamini mihi, quod Iouinianum non docuerim, sed uicerim. immo indignantur hi, qui illum anathematizatum dolent, et, cum laudent, quod sunt, accusant, quod esse se simulant. quasi uero rogandus fuerit, ut mihi cederet, et non inuitus ac repugnsi uincendi studio contra regulam scripturarum quippiam locutus fuissem et, sicut uiri fortes in controuersiis solent facere, culpam praemio redimerem. nunc uero, cum interpres magis apostoli fuerim quam dogmatistes et commentatoris sim u
Abbreviated transcription (Latin):
bricis problemata diaboli spri con¬
texta subuertant. et quia in terdũ
coguntur loqui. non quod sentiunt.
S̾ quod necesie est. dicunt ad uer¬
taces de latinis scriptoribus tertul¬
liano. ꝙpriano. minutio. uictorino.
lactantio. hylario: ne non tam me
defendisse. quam alios uidear ac¬
cnsase. paulum apłm ꝓferam. quẽ
quotienscumq lego. uideor non¬
michi uerba audire.S conttrua.
liegite epistolas eius . &. maxine
ad romanios. ad galathas. ad ephȩsi¬
os. in quibus totus incertamine po¬
situs est. q uidebitis eum in testĩ¬
moniis quȩ sumit de ueteri testa¬
mento. quam artisex quam pru¬
dens. quam dissimulator sit eius
quod agit. udentur uerba sim¬
plicia. &. quasi innocentis homĩs
ac rusticani: & qui nec facere. nec
declinare. norit in sidias. S quo¬
cumq respexeris flumina sut.
heret in causa. capit omne quod
tetigerit. tergum uertit ut su¬
ꝑet. fugam simulat ut occidat: Ca¬

Expanded text:
bricis problemata diaboli spiritu conbricis problemata diaboli spiritu contexta subuertant et, quia interdum coguntur loqui, non quod sentiunt, sed quod necesse est, dicataceo de Latinis scriptoribus, Tertulliano, Cypriano, Minucio, Victorino, Lactantio, Hilario, ne non tam me defendisse quam alios uidear accusare: Paulum apostolum proferam, quem quotienscumque lego, uideor mihi non uerba audire, sed tonitrna. legite epistulas eius et maxime ad Romanos, ad Galatas, ad Ephesios, in quibus totus in certamine positus est, et uidebitis eum in testimoniis, quae sumit de ueteri testamento, quam artifex, quam prudens, quam dissimulator sit eius, quod agit. uidentur quidem uerba simplicia et quasi innocentis hominis ac rusticani et qui nec facere nec declinare norit insidias. sed, quocumque respexeris, fulmina sunt. haeret in causa, capit omne, quod tetigerit; tergum uertit, ut superet; fugam simulat, ut occidat. ca
Abbreviated transcription (Latin):
quenti autem aꝑta fronte. Q: ut ita di¬
cam. ingenuitas necessaria est. aliud q̃
rere. aliud diffinre: ĩnaltero pugnan¬
aum. iualtero docendam est. tume
stantem in pręlio. &. de uita ꝑiclitantẽ.
Studiosus magister doceas. noli exobli¬
co: & unde non putaris uultius in fer¬
re: directo ꝑcute gladio T̃urꝑe tibi
est hostem dolis fenre non uiribus.
quasi non & hec ars summa pugrã¬
tium sit. alibi minitari.& alibi ꝑcute¬
re legite obsecro uos demostenem.
legite tullium: ac si forsitan retho¬
res uobis displiceant. Quorum ar
tis est ueri similia magis quam ue¬
ra dicere. legite platonem. theofnas¬
tum. xenofontem: aristotilem: &o re¬
liquos qui de socratis fonte manantes¬
& diuersis cucurrere fluinibus:
Quid in illis aꝑtum: Quid simplex¬
est: Que uerba non sensuum: Qui
sensus non uictorie : origenes. me¬
todius. eusebius. appollinaris. mul¬
tis uersitum milibusit scribunt ad¬

Expanded text:
quenti autem aperta frons et, ut ita diquenti autem aperta frons et, ut ita dicam, ingenuitas necessaria est. aliud est quaerere, aliud definire: in altero pugnandum, in altero docendum est. tu me stantem in proelio et de uita periclitantem studiosus magister doceas. noli ex obliquo et, unde non putaris, uulnus inferre: directo percute gladio. turpe tibi est hostem dolis perire, non uiribus; quasi non et haec ars summa pugnantium sit, alibi minitari et alibi percutere. legite, obsecro uos, Demosthenen, legite Tullium; ac ne forsitan rhetores uobis disptis est, verisimilia magis quam vera dicere, legite Platonem, Theophrastum, Xenophontem, Aristotelem, et reliquos qui de Socratis fonte manantes, diversis cucurrere rivulis: quid in illis aest? quae uerba non sensuum? qui sensus non uictoriae? Origenes, Methodius, Eusebius, Apollinaris multis uersuum milibus scribunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
non audio. Sequor magistros delicata
doctrina est. piignanti ictus dictare de
muro: et cum ipse unguentis delibutus
sis. cruentum militem accusare formi¬
dmis. Nec hec dicens. Statim iactantiȩ
reus sum: quod oeteris dormientibus
solus certauerim. S hoc dico. cantius eos
posse pugnare qui me uiderint uulne¬
ratum. Nolo tale certamen in quo te
tantum ꝓtegas: &. torpente dextera si¬
nistra clipeum circunferas. aut ferien¬
dum tibi est. aut cadendum: nonpossũ
te estimare uictorem: insi aduersaruĩ
uidero trucidatum. L.egius eruditis¬
simi uiri in scolis. pariter &. aristote¬
lia illa uel degeorgioȩ fontibus mana¬
tia simul didicimus: plura esse uideli¬
cet genera dicendi. &. inter cȩtera aliud
ticos. iupriori uagam esse disputationẽ.
Q aduersario respondentem: nunc hec.
nunc illa ꝓponere. argumentari ut libet
aliud loqui. aliud agere: panem ut di¬
citur ostendere. lapidem tenere. Inse¬

Expanded text:
non audio, sequor magistros. Delicata non audio, sequor magistros. Delicata doctrina est, pugnanti ictus dictare de muro, et cum ipse unguentis sis, cruentum militem accusare formidinis. nec haec dicens statim iactantiae reus sum, quod ceteris dormientibus solus pugnauerim, sed hoc dico, cautius eos posse pugnare, qui me uiderint uulneratum. nolo tale certamen, in quo te tantum protegas, et torpente dextera sinistra clipeum circumferri. aut feriendum tibi est aut cadendum. non possum te aestimare uictorem, nisi aduersarium uidero trucidatum. Legimus, O eruditissimi uiri, in scolis pariter et Aristotelia illa uel de Gorgiae fontibus manantia simul didicimus, plura uidelicet esse genera dicendi et inter cetera aliud τικῶς: in priori uagam esse disputationem et aduersario respondentem nunc haec nunc illud proponere, argumentari, ut libet, aliud loqui, aliud agere, panem, ut dicitur, ostendere, lapidem tenere; in se
Abbreviated transcription (Latin):
libro criminari me diuersas sententias
ꝓtulisse. Quis enim tam hebe ᷤ. Q. sic uiscri¬
bendo rudis. ut idem damuet. &. laudet
dificata destruat. destructa edificet. et
cum aduersarium uicerit. suo nouissime
iucrone feriatur : Si rusticani homines
Q. uel rethorioe uadialetioe argentis ig¬
nari. dotraherent michi. tribuerent ueni¬
am inperitiȩ: nes accusationem reprehen¬
derem. ubi non uoluntatem in culpa cer¬
nerem. S ignorantiam. Nunc uero cum
diserti homunes q̃. liberalibus studiis eru¬
diti magis uelint ledere quam in telli¬
gere. breuter ame responsum habeant.
corrigere oos debere peceata non reprehen¬
dere. Papͥet campus. stat de contra acies.
aduersarii dogna manifestum est. Q ut
uirgilianum aliquid inferam. illum aspice
contra qui uocat. Respondeant aduer¬
sario: aliter teneant modum indispu¬
tando. aliter uirgam in docendo. &. me
in libris siuis quid uel prȩtermiserim.
uel addiderim. Aoceant. Reprehensores

Expanded text:
libro criminari me diuersas sententias libro criminari me diuersas sententias protulisse. quis enim tam hebes et sic in scribendo rudis, ut idem damnet et laudet, aedificata destruat, destructa aedificet et, cum aduersarium uicerit, suo nouissime mucrone feriatur? si rusticani homines et uel rhetoricae uel dialecticae artis ignari detraherent mihi, tribuerem ueniam inperitiae nec accusationem reprehenderem, ubi non uoluntatem in culpa cernerem, sed ignorantiam; nunc uero, cum diserti homines et liberalibus studiis eruditi magis uolunt laedere quam intellegere, breuiter a me responsum habeant: corrigere eos debere peccata, non reprehendere. patet campus, stat e contra acies, aduersarii dogma manifestum est et — ut Uergilianum aliqucontra, Qui vocat » : Respondeant adversario. Aliter teneant modum in disputando, aliter virgam in docendo; et me in libris suis, quid vel praetermiserim, vel addiderim, doceant. Reprehensores
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliam. &. qui cumq se munclaue¬
rit eum futurum esse uas honorabile et
necessarium in om̃e opus honum paratam
Quicquid inquã de saude dixeruit nupꝰ¬
tiarum. libenter audiuimus: laudari inꝙp¬
tias libenter audiumus. .&. nuptias con¬
demnamus:. Eccła matrimonia non dam¬
nat. S subicit. Uelitis nolitis. maritatas
subicit uirginitati &. induitati eccłas nup¬
tias. S nuptias insuo oꝑe ꝑmanentes scibi¬
cit: non damnat: nec abicit. S dispensat.
in potestate ur̃a est. Si uelitis scdm pu¬
dicitiȩ gradum scandere: quid indigna¬
mini si itercio stantes nolitis ad superio¬
ra ꝓperare.Igitur cum dociens &. tam
crebro lectorem ad monuerim. &. ꝑsin¬
gula pene tractatu um milia cautus uia¬
tor in cesserim. me ita recipere miptias.
ut eis continentes uiduas uirginesq pre¬
ferrem: Aebuerat prudens &. benignus
lector etiam ea quȩ uidentur dura ȩsti¬
mare de cȩteris. q non in uno atq ecdem

Expanded text:
contumeliam . Et quicumque se mundavecontumeliam . Et quicumque se mundaverit, eum futurum esse vas honorabile et necequidquid, inquam, de laude dixerint nuptiarum, libenter audimus. laudari nuptias libenter audimus, et nuptias condemnamus? ecclesia matrimonia non damnat, sed subicit — uelitis nolitis, mariti, subicit — uirginitati et uiduitati. ecclesia nuptias, sed nuptias in suo opere permanentes subicit, non damnat, nec abicit, sed dispensat. in potestate uestra est, si uelitis, secundum pudicitiae gradum scandere. quid indignamini, si in tertio stantes nolitis ad superiora properare? Igitur, cum totiens et tam crebro lectorem admonuerim et per singula paene tractatuum milia cautus uiator incesserim, me ita recipere nuptias, ut eis continentes, uiduas uirginesque praeferam, debuerat prudens et benignus lector etiam ea, quae uidebantur dura, aestimare de ceteris et non in uno atque eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ritatas. Q heretico furore dicunur aam¬
nare nuptias : Multa sunt quȩ ꝑominem
librum cauto moderamine de uirginita¬
te de iuduis. de nuptiis diximus. S bre¬
uitatis studio. unum adhuc ponam tes¬
timonum. cui non reor contra dicturum
nisi eum qui aut immnicum se ꝓbari uolu¬
erit. aut uecordem. ł lam cum ꝓposuissem
qued dñs isset adnuptias in chania galileȩ
post qugdam etiam hec adcdiddi. Qui enim
semel iuit ad nuptias. Semel docuit esse
nubendum: &o tumc uirguntati possim of¬
nuptias post uirginitatem. & uiduitatis
castimoniam. non ingradu tercio ponere
mus Nunc autem cum hbreticorum sit
dampnare coniugia. &. deispernere con¬
ditionem: quicquid de laude dixerint mip¬
tiarum libenter audiuimus. Eccła enim
non damnat matrimonias̃ subicit.: nec
abi. cit. S dispensat. Sciens sicut supra
diximus. in domo magna non solum es¬
se uasa aurea &. argentea. S & lignea
ꝙͥ fictilia. S alia esse in honorem. ałia in

Expanded text:
ritas, et heretico furore damnare dicritas, et heretico furore damnare dicimur nuptias? Multa sunt, quae per omnem librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis, de nuptiis diximus. sed breuitatis studio unum adhuc ponam testimonium, cui non reor contradicturum nisi eum, qui aut inimicum se probare uoluerit aut uaecordern. nam cum proposuissem, quod dominus isset ad nuptias in Cana Galilaeae, post quaedam etiam haec addidi: qui enim semel iuit ad nuptias, semel docuit esse nubendum. et tunc uirginitati possnuptias post uirginitatem et uiduitatis camus. Nunc autem cum Haereticorum sit damnare conjugia, et Dei spernere conditionem: quidquid de laude dixerit nuptiarum, libenter audimus. Ecclesia enim non damnat matrimonia, sed subjicit: nec abjicit, sed dispensat, sciens sicut supra diximus in domo magna, non solum esse vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia: et alia esse in honorem, alia in
Abbreviated transcription (Latin):
caro. huiuscemodi sensum intulimus. oꝑa le¬
gis so nuptiȩ sunt. Ende & maledicuntur
inea quȩ non hñt tilios. quȩ sic concedunt᷑
ȩtiam in euangelio. aliud est indulgentiam
infirmitati tribuere. aliud est uircutibus p̃¬
mia polliceri. Eoce ꝑspicue miptias diximus
concedi in euangelio. S tantum casdem insu¬
o officio ꝑmanentes. p̾mia castitatis capere
non posse: Quods̃ indigne accipiunt maria.
noninichi unscantur.S scripturis sanctis :
imnio episcopis & prb̃tis. &. diaconibus &.
uniuerso choro sacerdotali & leuitico. quise
nouerunt hostias offerre non posie. si operi
seruiant comugali. S in eo loco ubi de apoca¬
lipsi testimoniun posiumus. Nonne mani¬
festum est quid demrgmibus & uiduis &.
conuigibus senserimius. Elisunt qui cantant
canticum nouum. quod nemo potest canta¬
re muĩ qui uirgo est. hi sunt primitiȩ aei
Q agni. Sine macula. Si uirgines primiti¬
e dei sunt: gͦ induȩ &o inmatrimonio con¬

Expanded text:
caro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera lecaro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera legis et nuptiae sunt. unde et maledicuntur in ea, quae non habent filios. quae si conceduntur etiam in euangelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirtutibus praemia polliceri. ecce perspicue nuptias diximus concedi in euangelio, sed tamen easdem in suo officio permanentes praemia castitatis capere non posse. quod si indigne accipiunt mariti, non mihi irascantur, sed scripturis sanctis, immo episcopis, presbyteris et diaconis et uniuerso choro sacerdotali et Leuitico, qui se nouerunt hostias offerre non posse, si operi seruiant coniugali. sed et in eo loco, ubi de Apocalypsi testimonium posuimus, nonne manifestum est, quid de uirginibus, uiduis et coniugibus senserimus? hi sunt, qui cantant canticum nouum, quod nemo potest cantare, nisi qui uirgo est. hi sunt primitiae dei et agni et sine macula. si uirgines primitiae dei sunt, ergo uiduae et in matrimonio con
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias. cuius hic sermo est : Nulliq
dubium est. Sacerdotes de aaron ꝙ.
elearar. Qo finees stirpe generatos: Qui
cum & ipsi uxores habuerint. recte
nobis opponerentiu Si errore encrati¬
carum contenderemus matrimonia
reprobanda. sacianum encraticarum
principem qui abicit matrimonia re¬
prehendimus. &. ipũ nuptias condẽ¬
namus : Rursumq ubi uirgines &
uiduas conparo: Quid de nuptiis sense¬
rim .ꝙ. quomodo tres gradus uirgui¬
tatis uiduitatis q uel centinentiȩ &
coniugii fecerim: declarant ipsa quȩ
scripta sunt. Non nego beatas esse uiduas.
quȩ ita post baptisium manserint: nec illa¬
rum detraho merito. que cum uiris incasti¬
tate ꝑdurant. S sicut hȩ maioris apud dõ¬
minm prenii sunt. quam nupte. conuiga¬
li officio seriuentes: ita & ipsȩ equo patiant᷑
animo uirgutatem sibi prȩserri. ad gala¬
thas quoq testimonium apłi ꝓponentes. ex
oꝑibus legis non iustificabitur omnu

Expanded text:
nuptias, cujus hic sermo est? Nullique nuptias, cujus hic sermo est? Nullique dubium est, « SacEleazar et Finees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum contenderemus matrimonia reprobanda. Tatianum, Encratitarum principem, qui abicit matrimonia, reprehendimus, et ipsi nuptias condemnamus? rursumque, ubi uirgines et uiduas conparo, quid de nuptiis senserim et quomodo tres gradus uirginitatis uiduitatisque et continentiae et coniugii fecerim, declarant ipsa, quae scripta sunt: nonnego beatas esse uiduas, quae ita postbaptismum manserint, nec illarum detraho merito, quae cum uiris in castitate perdurant, sed sicut hae maioris apud deum praemii sunt quam nuptae coniugali officio seruientes, ita et ipsae aequo patiantur animo uirginitatem sibi praeferri. Ad Galatas quoque testimonium apostoli proponentes: ex operibus legis non iustificabitur omnis
Abbreviated transcription (Latin):
referat. cum omins nobis quęstio dedi¬
ganna & trigamia fuerit. Deniq di¬
gamiȩ & trigamiȩ disputationem. hac
calce signauimus. Omnia licent. S non
omnia expudiunt. Non dig damno
digamos. inmno nec trigamnos. & sidici
potest. cotogamos. plus aliquid infe¬
ram. Etiam scortatorem recipio peniten¬
tem. Quioquid equaliter licet: equali
lance pensandum est. Erubescat calum¬
niator meus. dicens me prima damna¬
re matrimonia. quando legit. Nondã
est non damnare. aliud predicare. a¬
liuid est ueniam concedere. aliud lau¬
dare uirtutem. Si autem durus ine¬
o uideor quia dixi quicquid equalit̃¬
dixi licet. equali lance pensandum est.
puto non me crudelem uidicabit &¬
rigidum: quia alia loca uargnitati ꝙͦ.
legerit. preparata xp̃m in carne uir¬
ginem in spũ monagamum. quod u¬
nam haberet eocłam: N oster in reliquis
sermo testatus est.E. crediti sumus
nuptias condeninare. Dannare dicor

Expanded text:
 referat, cum omnis nobis quaestio de di referat, cum omnis nobis quaestio de digamia et trigamia fuerit; denique digamiae, et trigamiae disputationem hac calce signavimus « Omnia licent, sed non omnia expediunt » . « Non damno digamos, imo nec trigamos, et si dici potest, octogamos. Plus aliquid inferam; etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est. » 9. Erubescat calumniator meus, dicens me prima damnare matrimonia, quando legit, « Non dest non damnare, aliud praedicare: aliud est veniam concedere, aliud laudare virtutem. Si autem durus in eo videor, quia dixi: « quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est; » puto non me crudelem judicabit et rigidum, qui alia loca virginitati et legerit praeparata. Christum in carne virginem, in spiritu monogamum, quod unam haberet Ecclesiam, noster in reliquis sermo testatus est: et crediti sumus nuptias condemnare! Damnare dicor
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Ceterum beatiores erunt sisic ꝑ¬
si leuior uideretur. addidit. Puto au¬
tem quod & ego spm̃ dei habeam. u¬
bi ad continentiam ꝓuocat. ibi non ho¬
autem nubendo concedit ueniam.
Sp̃m dei non nominat. S prudentiȩ
librat consilum. Ita singłis relaxatis.
ut unus quisq ferre potest. prepositis
quoq testimoniis suis. in quibus apłs
secdas concedit nuptias: Stati subie¬
cimus. Quomodo uirginibus obforni¬
cationis periculum concedit mptias.
& excusabile facit quod ꝑse non apꝑeti¬
tu lta eadem forncatione concedit
uiduus sccła matrimonia. Melrus est¬
emm licet alterum & tercium unum
uirum nosie. quam plurimos. id est do¬
lerabilius est uni homini ꝓstitutam es¬
se quam multis. facessat caliminia. q̃uia
de socdo hic &. de tercio & quarto. si li¬
bet matrimomo disputauimus. non de
primo. S ne quis in eo quod diximus to¬
lembilius est. uni homini ꝓstitutam es¬
se quam multis adprima̾m maritum

Expanded text:
nam . Caeterum beatiores erunt, si sic nam . Caeterum beatiores erunt, si sic si leuior uideretur, addidit: \'puto autem, quod et ego spiritum dei babeam. ubi ad continentiam prouo\'cat, ibi non hoautem nubendi concedit ueniam, spiritum dei non nominat, sed prudentiae librat consilium ita singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest. propositis quoque testimoniis, in quibus apostolus secundas concedit nuptias, statim subiecimus: quomodo uirginibus fornicationis periculum concedit nuptias et excusabile facit, quod per se non adpetitur, ita eadem fornicatio concedit uiduis secundamatrimonia. meliusestenim, licetalterum et tertium, unum uirum nosse quam plurimos, id \' est: tolerabilius est uni homini prostitutam esseDe secundo hic et de tertio et quarto si libet matrimonio disputavimus, non de primo. Sed ne quis in eo quod diximus, tolerabilius est uni homini prostitutam esse quam multis, ad primum marit
Abbreviated transcription (Latin):
sis multum iustus. Rursus monoga¬
miam digamȩ conparat. & quomodo¬
nuptias subdiderat uirginitati: ita di
gamiam nuptiis subicit tlonne ꝑspi¬
cuȩ ostendimus quȩ sĩt inscripturis
scis Sinistra. quȩ dextem. & quid sig¬
inficet. nesis multum iuistus: Quodd
uidelicet sinistra sit iudȩorum q gen¬
tilium: Si sequamur libidinem semꝑ
estuemus ad cohitum. dextera. Si
mani cheorum sequamur errorem.
& simulata pudicitia inpuditiciȩ re¬
tibus implicemur. Uia autem regia
sit. ita appetere uirginitatem ne nup¬
tiȩ condeninentur: preterea quis tam
iniquus meorum opusculorum uidex
erit. ut prima matrimonia damꝑna¬
re me dicant: cum etiam de sedis dix¬
us̃e me legerit : Concedit apłs secim¬
das iniptias: sed uolentibus. sed his
que se continere non possunt. ne luxu¬
riate in xp̃o nubere uelint. habentes
dampnationem quod primam fidem
uiritam fecerint: Q hoc conoedit. quia
multe abierunt retrorsum. post sata¬

Expanded text:
sis multum iustus\', rursummonogasis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, nonne perspicue ostendimus, quae sit in scripturis sanctis sinistra, quae dextra, et quid significet: ne sis multum iustus? quod uidelicet sinistra sit, si Iudaeorum et gentilium sequamur libidinem et aestuemus ad coitum; dextra, si Manichaeorum sequamur errorem, et simulata pudicitia, impudicitiae retibus implicemur. Via autem regia sit, ita appetere virginitatem, ne nuptiae condemnentur. Praeterea quis tam iniquus meorum opusculorum judex erit, ut prima matrimonia damnare me dicat, cum etiam de secundis dixisse me legerit? « Concedit Apostolus secundas nuptias; sed volentibus, sed his quae se continere non possunt: ne luxuriatae in Christo, nubere velint: habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint; et hoc concedit, quia multae abierunt retrorsum post Sata
Abbreviated transcription (Latin):
est. & decorum: Q. intente facit seruire
dño. q semꝑ esiẽ sollicitum. &. expectare
paratam dñi uoluntatem: ut cum quid
imperauit: quasi stremus & armatus mi¬
les statim impleat quod prȩceptum est.
& hoc faciat sine ulla distentione que da¬
ta est scdm eccłasten hominibus huius
mundi ut ditendantur inea. In fine quo¬
q comparationem nuptiarum q uirguiũ
disputationem nram hoc sermone conclu¬
simus. Ubi bonum & melius est: ĩbi boni
& melioris. non unum est premium. &
ubi non unum premium. ibi utiq dona
diuersa tantum est igͥ inter nuptias &
uurginitatem: quantum inter non pecca¬
re & bene facere: imino ut leuis dicã.
quantum inter bonum & melius. Porro
ir consequentibus. cum dicuis finita
dispitatione coniugiorum & uirgun¬
tatis. Q inter utrãq cauto morlerami¬
ne prȩceptorum. ut nec adsinistram.
nec addexteram diuerteret. S uia re¬
gia graderetur.&. illud impleret. ne

Expanded text:
est et decorum, et intente facit servire est et decorum, et intente facit servire Domino, et semper esse sollicitos, et exspectare paratam Domini voluntatem, ut cum quid imperaverit, quasi strenuus et armatus miles, statim impleat quod praeceptum est, et hoc faciat sine ulla 218 distentione, quae data est secundum Ecclesiasten hominibus hujus mundi, ut distendantur in ea. » In fine quoque comparationis nuptarum et virginum, disputationem nostram hoc sermone conclusimus . Ubi bonum et melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium, et ubi non est unum praemium, ibi utique dodiuersa. tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccare et benefacere, immo, ut leuius dicam, quantum inter bonum et melius. Porro in consequentibus, cum dicimus: finita disputatione coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑ culmini imponeret : Si radioem
nuptias. Si uirginitatem fructus diximꝰ.
Si fundamentum matrimonium. ꝙ. edi¬
fictum uel culmen ꝑ petuam castitatẽ.
quisquam uel tam inuidus. uel tam oȩ¬
cus obtrectator mei erit: ut in eadem
domo edificium &o culmen uideat: &¬
fim damentum quod & edificium gocul¬
men portat ignorat: Porro in alio loco
ꝓponentes apłi testimonium inquo ait. al¬
ligatus es itcori.Noli quȩrere solutionem:
Solutus es abuxore. Noli quęrere urorem.
ilico ista subiecumis. Nabet unis quisq
nr̃m terminos suos: rede michi meum.
q. tutene tuum. Si alligatus es uxori. ne
illi des repudium. Si solutus sum ab igcore:
non queram uxorem. Ut ego non soluo con¬
uigia si semel ligata sunt. ita tu non liges
quod solutum est. S &. in alio testimoni¬
o quid deuirgmitate. & de nuptiis sense¬
rimus: manifestisũme declaratur. Non im¬
ponit nobis apłs laqueum. nec cogit esse
quod nolumis. S suadet quod honestũ

Expanded text:
desuper culmen inponeret? si radicem desuper culmen inponeret? si radicem nuptias, uirginitatem fruges diximus, si fundamentum matrimonium et aedificium uel culmen perpetuam castitatem, quisquam uel tam inuidus uel tam caecus obtrectator mei erit, ut in eadem domo aedificium et culmen uideat, fundamentum, quod aedificium et culmen portat, ignoret? porro in alio loco proponentes apostoli testimonium, in quo ait: alligatus es uxori: noli quaerere solutionem; solutus es ab uxore: noli quaerere uxorem, ilico ista subiecimus: habet unusquisque nostrum terminos suos; redde mihi meum et tu tene tuum. si alligatus es uxori, illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt: ita tu non liges, quod solutum est. » Sed et in alio testimonio, quid de virginitate et nuptiis senserimus, manifestissime declaratur . « Non imponit nobis Apostolus laqueum, nec cogit esse quod nolumus, sed suadet quod honestum
Abbreviated transcription (Latin):
non habes tui corporis potestatem: atq ut
manifestius laquar Seruus uxoris es:
Noli ꝓpter hoc habere cristiciam: nec de
amissam uirginitate suspires. S etiam
nĩ potes cansas aliquas inuenire discidii
ut libertate pudicitiȩ ꝑ fruaris. Noli salu¬
tem tuam cum alterus in terituquere¬
re. habeto paulisꝑ uxorem. nec prȩcurras.
morantem expecta dum sequitur. Si ege¬
ris patienter. conux mutabitur in soro¬
rem. In eo quoq loco ubi tractauimus. cur
dixisiet paulus. de uirgimibus autem do¬
mini preceptum non habeo. consilium au¬
tem do. tanquam miãm consecutus ado¬
mino. ut sim fidelis. lta uirguitatem ex¬
tulimus: ut nuptiarum ordinem serua¬
remus Si uirgi̾itatem dñs imperassec.
uidelutur nuptias condempnare. &
homimim auferre seminarium. Unde
& ipsa uirginitas nascitur. Si prȩcedisset
radicem. quomodo fruges quereret : Ni¬
si ante fundamenta iecisset: qua ratione
ȩdificium extrueret.&. oꝑtorium cimcto

Expanded text:
non habes tui corporis potestatem atque — ut non habes tui corporis potestatem atque — ut manifestius loquar — seruus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam nec de amissa uirginitate suspires. sed etiam sipotescausasaliquas inuenire discidii, ut libertatem pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. habeto paulisper uxorem nec praecurras morantem: expecta, dum sequitur. si egeris patienter, coniux mutabitur in sororem. In eo quoque loco, ubi tractauimus, cur dixisset apostolus: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo; consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis, ita uirginitatem extulimus, ut nuptiarum ordinem seruaremus: si uirginitatem dominus imperasset, uidebatur nuptias condemnare et hominum auferre seminarium, unde et ipsa uirginitas nascitur. si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? nisi ante fundamentaiecisset, qua ratione aedificium extrueret et operturum cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
cat prȩputium. in preputio uocatus est.
non circumcidatur: licet quidam pruden¬
tissimi in terpretes scripturarum. hoo decir¬
cumcisione &. seruitute dictum esse conten¬
dant: Nonne aꝑtissime federa sernamus
nuptiarum : Diximus enim sun preputio
quis uocatus est. non circuncidatu habe¬
bas inquiã urorem cumcredidisti: noli fi¬
dem xp̃i causam putare discidii. quia in
pace nos uocauit ds. circumrisio nichil est.
qc ꝑreputium nichilest. S obseruatio man¬
datorum dei. Nichil enim ꝓdest absq oꝑi¬
bus oelibatus. & niptiȩ. cum etiam fides
quȩ ꝓpriȩ cristianorum est. Si oꝑa non ha¬
buerit. mortua esse dicatur et hac lege
uirgines quoq ueste: &. iinonis uni uire
inscãrum quęunt ordine numerari. et
post paululum. Seruus uocatus es. ⁊lon
ũt tibi curȩ. S qo sipotes liber fierr ma¬
gis utere. Etiam si habes in quiã uorem.¬
& illi alligatus es. Q. soluis debitum. &.

Expanded text:
cat praeputium. In praeputio vocatus est, cat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur » licet quidam prudentissimi Interpretes Scripturarum hoc de circumcisione et seruitute dictum esse contendant, nonne apertissime foedera seruauimus nuptiarum? diximus enim: \'si in praeputio quis uocatus est, non circumcidatur.\' habebas, in.quit, uxor, cum credidisti; noli fidem Christi causam putare discidii, quia in pace nos uocauit deus. \'circumcisio nihil est et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum dei\'. nihil enim prode est absque operibus caelibatus et nuptiae, cum etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non habuerit, mortua esse dicatur et hac lege uirgines quoque Uestae et Iunonis uniuirae in sanctarum queant ordine numerari. et post paululum: \'seruus uocatus es: non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere\\ etiam si habes, inquit, uxoremetilli alligatuseset soluis debitum et
Abbreviated transcription (Latin):
ta: in uirginibus. uiduis. continentib
ac maritatis est: et potest uideri quasi
alienus quide tumca xp̃i est. cum & iꝑ¬
sam reginam. hoc est edłam saluatoris.
Inuestitu de aunato eadem uarietate
circundatam dixerimus : S &. incon¬
sequentibus de coniugio disputantes:
eundem sensum secuti sumus. Nic lo¬
cus ad presentem controuersiam ñ
ꝑtinet. docet enim iuxta sententiam
dñi. uxorem excepta causa fornicatio¬
nis non repudiandam : &. repudiatam
uro iuuente alteri non nubere: aut
certe uiro fuo debere reconciliari. nec¬
non q alio loco. Mulier alligata est
secundas nuptias terciasq concedit in dño.
primas cum echnico ꝓhibet. apperi ant quȩ¬
so aures obtrectatores mei. & uideant me
scd̃as & tercias nuꝑtias indn̾o concesũse.
Qui sccdas &: tercias non dampnaui: primũ
potui dampnare matrimonium : In eoquoq
loco ubi in terpretamur capitulum apłi cir¬
cumcisus aliquis uocatus est. N on ada̾n¬

Expanded text:
ta in virginibus, viduis, continentibus, ta in virginibus, viduis, continentibus, ac maritatis est. Et potest videri quasi alienus, 216 qui de tunica Christi est: cum et ipsam reginam, hoc est Ecclesiam Salvatoris in vestitu deaurato, eadem varietate circumdatam dixerimus? « Sed et in consequentibus de conjugio disputantes, eumdem sensum secuti sumus. Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere reconciliari. Necn alio loco: mulier alligata est,secundas nuptias tertiasque concedit in domino, primas cum ethnico prohibet. Aperiant, quaeso, aures obtrectatores mei et uideant me secundas et tertias nuptias in domino concessisse. qui secundas et tertias non damnaui, primum potui damnaloco, ubi interpretamur capitulum Apostoli: « Circumcisus aliquis vocatus est, non addu