comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a bahal offerunt : quia apud auditorũ suorũ cordacorruptȩ om̃a intelle¬
gendo ꝑuertunt s& defrumento dĩ uino atq. oleo. argento parit᷑ & aurosata¬
nesa crificiũ immolant : quia aderrorẽ discordiae uerba pacis inclinant:
Vnde ammonendis ut ꝑpendant quiadũ ꝑ uersamente depreceptis pacis dis¬
cordiã faciunt :ius todi examine ipsi uerbis uitae moriunt᷑ : At contra ãmo¬
nendis̃ qui recce quiđ ẽ uerbalegis intellegunt. sed haec humilit᷑ nonloquun¬
tur. ut in diuinis sermonib prius quã eos aliis ꝓferant sem et ipsos requirant.
ne in sequentes aliorũ facta sedeserant: & cũ recte cuncta desacra scriptura
sentiunt : Hoc solũ qd ꝑ illã contra elatos dicit᷑ non adtendant: Imꝓb quippe
Quiigit᷑ uerbađi humilit̃ non loquunt᷑ : ꝓfecto ammonendis ut cũ medi camina¬
egri s apponunt prius uirus suae pestis inspiciant : nealios medendo moriant᷑:

Expanded text:
ci Baal offerunt, quia apud auditorum suorum corda corrupte omnia intellici Baal offerunt, quia apud auditorum suorum corda corrupte omnia intelligendo pervertunt. Et de frumento Dei, vino atque oleo, argento pariter et auro, Satanae sacrificium immolant, quia ad errorem discordiae verba pacis inclinant. Unde admonendi sunt ut perpendant, quia dum perversa mente de praeceptis pacis discordiam faciunt, justo Dei examine ipsi de verbis vitae moriuntur. At contra admonendi sunt qui recte quidem verba legis intelligunt, sed haec humiliter non loquuntur; ut in divinis sermonibus prius quam aliis eos proferant, semetipsos requirant, ne insequentes aliorum facta, se deserant; et cum recte cuncta de sacra Scriptura sentiunt, hoc solum quod per illam contra elatos dicitur, non attendant. Improbus quippe Qui igitur verba Dei humiliter non loquuntur, profecto admonendi sunt, ut cum medicamina aegris apponunt, prius virus suae pestis inspiciant, ne alios medendo ipsi moriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
radix elationis ab saditur : consequenter rami prauȩ assertionis arefiunt:
Ammonendi sunt &iã neerrores discordiasq generando: legedi quae id¬
circo dataest ut sacrificia satanȩ ꝓhibeat eande ipsam in satanȩ sacrifi¬
cũ uertant : Vnde ꝑ prophetã dñs quaerit᷑ dicens : Dediei frumentũ. uinũ
& oleũ & argentũ multi plicaui ei & aurũ quae fecerunt bahal: Trumen¬
tũ quippe adño accepimus : quando indictis obscuriorib. sub ducto tegmine
litterae ꝑ medullã sp̃s legis interna sentimus: Vinũ suum nobis dñs prȩstat :
cũ scripturae suae alta praedicatione nos debriat : Oleũ quoque suũ nobistri¬
buit cũ prȩceptis aꝑtioribus. uitã nr̃am blanda lenitate disponit: Argentum
multiplicat : cũ nobis iuce ueritatis splendida eloquia subminis trat: Auro quoq
nos ditat quando cor nr̃m intellectus ũ mifulgoris inradiat quae cuncta hereti¬

Expanded text:
radix elationis absciditur, consequenter rami pravae assertionis arefiunt. radix elationis absciditur, consequenter rami pravae assertionis arefiunt. Admonendi sunt etiam, ne errores discordiasque generando, legem Dei quae idcirco data est ut sacrificia Satanae prohibeat, eamdem ipsam in Satanae sacrificium vertant. Unde per prophetam Dominus queritur, dicens: Dedi eis frumentum, vinum et oleum, et argentum multiplicavi eis et aurum, quae fecerunt Baal Osetum quippe a Domino accipimus, quando in dictis obscurioribus subducto tegmine litterae per medullam spiritus legis interna sentimus. Vinum suum Dominus nobis praestat, cum Scripturae suae alta praedicatione nos debriat. Oleum quoque suum nobis tribuit, cum praeceptis apertioribus vitam nostram blanda lenitate disponit. Argentum multiplicat cum nobis luce veritatis plena eloquia subministrat. Auro quoque nos ditat, quando cor nostrum intellectu summi fulgoris irradiat. Quae cuncta haereti
Abbreviated transcription (Latin):
seruit tefumonio ueritatis : non con grue ꝑgala ad eccłã eoc primit᷑ quae:
orecunctorũ fideliũ dedõ quaeq s̃ uera testat᷑ : Pregnantes aut̃ uocant᷑
animȩ quae intellectũ uerbi ex diumo amore conciptunt. siad ꝑfectũ tempꝰ
ueniant conceptã intellegentiã. operis ostensione pariturae: Terminum
uero suũ dilatare est opinionis suae nomen eatendere : Secuerunt ergo
pregnantes galaad addilatandũ terminũ suũ : quianimirũ hereti cim̃¬
tes fiłiũ quae ia aliquid deueritatis intellectu conceperant: ꝑ uersa prae¬
dicatione perimunt : & scientia esibi nomen extendunt: Paruulorum
corda iã de uerbi conceptione grauida erroris gladio suindunt: & quasi
doctrinae sibi opinione faciunt : Hosergocũ conamur instruere neꝑ uer¬
sa sentiant : ammoneamus prius necesse est nei nanẽ gloriã quȩrant Sieñi

Expanded text:
servit testimonio veritatis, non incongrue per Galaad Ecclesia exprimitur, quae servit testimonio veritatis, non incongrue per Galaad Ecclesia exprimitur, quae ore cunctorum fidelium, de Deo quaeque vera sunt testatur. Praegnantes autem vocantur animae, quae intellectum verbi ex divino amore concipiunt, si ad perfectum tempus veniant, conceptam intelligentiam operis ostensione pariturae. Terminum vero suum dilatare, est opinionis suae nomen extendere. Secuerunt ergo praegnantes Galaad ad dilatandum terminum suum; quia nimirum haeretici mentes fidelium quae jam aliquid de veritatis intellectu conceperant perversa praedicatione perimunt, et scientiae sibi nomen extendunt. Parvulorum corda jam de verbi conceptione gravida, 73 erroris gladio scindunt, et quasi doctrinae sibi opinionem faciunt. Hos ergo cum conamur instruere ne perversa sentiant, admoneamus prius necesse est, ne inanem gloriam quaerant. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
te intelleͥgunt ut ꝑpendant qr saluberrimã uini potũ. inueneni sibi poculũ
uertunt ac ꝑ medicinale ferrũ uulnere mortali seferiunt : dũ ꝑhoo in
sesana perimunt: ꝓq̃d salubrit᷑ abscdere sauciata debuor : Ammonen distꝰ¬
ut perpendant quod scriptura sacra In noctȩ uitae p̃sentis. quasi quaedã
nobis iucerna sit posita : Cuius nimerũ uerba dũ non recte intellegunt :
dũ lumine tenebrescunt : quos uidelicet. ad intellectũ prauũ. Intenti oꝑuer¬
sa praperet nisi prius suꝑbia inflaret: Dũ enĩ se prȩceteris sapientes arbi¬
trant᷑ sequi alios ad melius intellecta despiciunt : atq ut apud inperitũ
uulgus suenti ae s ibi nom̃ eaxtorq ant . student sũ mopere & ab aliis rectȩ
intellecta destruere & suaꝑ uersa roborare: Vndebene ꝑ prophetã dicit:
Secuerꝰ pregnantes gala ad Ad dilatandũ t̃ minũ suũ : Gala ad nãq: aceruus
testimonii interptat᷑ : & qr cuncta simulcongregatio ecdãe ꝑ confessionem

Expanded text:
t perpendant quoniam saluberrimum vini potum in veneni sibi poculum vertunt, ac per medicinale ferrum vulnere se mortali feriunt, dum per hoc in se sana perimunt, per quod salubriter abscindere sauciata debuerunt. Admonendi suut perpendant quod Scriptura sacra in nocte praesentis vitae quasi quaedam nobis lucerna sit posita, cujus nimirum 440 verba, dum non recte intelligunt, de lumine tenebrescunt; quos videlicet ad intellectum pravum intentio perversa non raperet, nisi prius superbia inflaret. Dum enim se prae caeteris sapientes arbitrantur, sequi alios ad melius intellecta despiciunt: atque ut apud imperitum vulgus scientiae sibi nomen extorqueant, student summopere, et ab aliis recte intellecta destruere, et sua perversa roborare. Unde bene per prophetam dicitur: Secuerunt praegnantes Galaad regatio Ecclesiae per confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis ualeat suꝑna cognosci : ut hiiscilicet quos contradilectionẽ di malitia
suae impietatis excasperatis altim ꝓximi amore mansuescant : & quasi eui¬
cino ad melius transeant : ut adillã quaea se longe est pace conditoris ascen¬
dant

Expanded text:
ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansuescant; et quasi e vicino ad melius transeant, ut ad illam quae a se longe est, pacem Conditoris ascendant
Abbreviated transcription (Latin):
filius pharisaeorũ : despe & resurrectione mortuorũ egoiudĩcor:. Dumq
saducaei sp̃e resurrectionẽq mortuorũ ee denegarent quã pharisati uax¬
ta sacrieloquii precepta crederent : facta in ꝑsequutorũ un animitate dissen¬
sio est: Et diuisa turba. in lȩsus paulus exiit quae hunc unita prius in manit̃
pressit: Ammonendi itaq s̃ qui facien de pacis studis occupant᷑ : ut prauo¬
rũ mentib prius amorẽ debeant internae pacis infundere : qua¬
teͥnus eis post modũ ualeat exterior pax ꝓdesse ut dũ corũ corinillius cog¬
nitionesus pendit᷑: Nequaquã ad nequitiã eoc huius ꝑceptione rapiatur:
Dũq suꝑna ꝓuident : terrena nullo modo adusum suae deterio sationis
indinent : Cũ uero ꝑuersi quiq tales sunt ut noce rebonanequeant & iã¬
si concupiscant : In terhos nimirũ debet terrenapax construi. & prius quã

Expanded text:
filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Dumque filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Dumque Sadducaei spem resurrectionemque 72 mortuorum esse denegarent, quam Pharisaei juxta sacri eloquii praecepta crederent, facta in persecutorum unanimitate dissensio est, et divisa turba illaesus Paulus exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrenam nullo modo ad usum suae deteriorationis inclinent. Cum vero perversi quique tales sunt, ut nocere bonis nequeant, etiamsi concupiscant, inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
in pace iungit᷑ ꝓfecco eorũ malis actib robor augeturs quia quõsibi in mali¬
tia congruunt  eo serobustius bonorũ afflictionib inlidunt: Hincnãq
esti qͥd contra dĩnati illius uasis uidelicet artixp̃i praedicatores diuinauoce
beato lob dicitur: Membra carniũ eius coherentia sibi: Hinc subsqua¬
marũ specie de eius satellitib. ꝑhibet᷑: un auni coniungit & ngͥs peraculum
quidẽ incedit ꝑeas : sequices quippeillius. quo nulla int̃sediscordiaȩ aduer¬
sitate diuisi sunt . in bonorũ grauius nece glomerant᷑ : Quiergo iniquos pace
sociat. Iniquitatiuires administrat : qui abonos decerius deprimunt qͥuos
& un animit̃ ꝑsequunt᷑. Vnde predicator egregius graui pharisa eorũ sadu¬
ceorũq: ꝑ sequutione dephensus. int semet ipsos diuiderestuduit : quos con¬
trase unstos grauit᷑ uidit cũ clamauit dicens: Viri frs egopharisaeus sum

Expanded text:
in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in maliin pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia congruunt, eo se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedicatores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benorum gravius nece glomerantur. Qui ergo iniquos pace sociat, iniquitati vires administrat, quia bonos deterius deprimunt, quos et unanimiter persequuntur. Unde praedicator egregins gravi Pharisaeorum Sadducaeorumque persecutione deprehensus, inter semetipsos dividere studuit, quos contra se graviter unitos vidit, cum clamavit, dicens: Viri fratres, ego Pharisaeus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
a refsunt : qui& si bonioperis fcuctus insuis actionib ꝓferunt : ꝓfecco nullis :
quia non ex unitate caritatis oriunt᷑ : Hinc enĩ ꝑpendant seminantes iurgia
quãm. ltipli e peccant quidũ una nequitiã ꝑpetrant : ab humanis cordibus
cunctassimul uirtutes eradscant: In uno enĩ malo innumera ꝑagunt: quia
gunt quia aut̃ nihilest praeciosius dõ uirtute dilectionis. Fihil desidera¬
bilius est diabolo extinctione caritatis. Quis quis igit᷑ seminando iurgia di
lectionẽ ꝓximorũ perimit. hostidĩ familiarius seruit : quia qua ille amissa
cecidit : Hanc ifte uulneratis cordib subtrahens eis iter ascensionis abscidit
At contra ammonendis̃ pacifici. Netantȩ actionis pondus leuigent si nter
quos fundarepacẽ debeant ignorent: Nãsicut multũ nocet sunitas de¬
sit bonis i taualde est noxiũ si nondesit malis: Siergoꝑ uersorũ nequitia

Expanded text:
arefiunt. Qui etsi boni operis fructus in suis actionibus proferunt, profecto nulli sunt, arefiunt. Qui etsi boni operis fructus in suis actionibus proferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia, quam multipliciter peccant: qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia gunt. Quoniam autem nihil est pretiosius deo virtute dilectionis, nihil desiderabilius est diabolo extinctione caritatis. Quisquis igitur seminando ilectionem proximorum perimit, hosti Dei familiarius servit, quia qua ille amissa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus subtrahens, eis iter ascensionis abscidit. At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
rit pede digito loquit᷑ prauo cordemachinat᷑ malũ : & in omni tẽpore iurgia
seminat: Cece quẽ seminantẽ iurgia dicere uoluit prius a postatã nominauit
Quia nisimore suꝑbientis angeli aconspectu conditoris prius intus a uersio¬
ne mentis caderet foras. post modũ usq ad seminanda iurgia non ueniret :
qui recte describit᷑ qͥd annuit oculis : digitoloquit᷑ : terit pede : Interiornãq
est custedia: quaeor nata seruat exterius membra : Quiergo statũ mentis per¬
didit : subsequent̃ foras in constanti monitione inscientiã monitionis fuit :
atq ex teriori mobilitate indicat : q̃d nulla interius radice subsistat: Audiant
iurgiorũ seminatores q̃d scriptũ eft: Beati pacifici qm̃ filiidĩ uocabunt᷑ : atq edi¬
uerso colligant quia sidĩ uocant᷑ filii qui pacẽ faciunt : ꝓculdubio satanes̃ filii
qui confundunt: Om̃s aut̃ qui ꝑdiscerdiã separant᷑ auiriditate dilectionis

Expanded text:
digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et omni tempore jurgia seminat . Ecce quem seminantem jurgia dicere voluit, prius apostatam nominavit: quia nisi more superbientis angeli a conspectu Conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, subsequenter foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat, quod nulla interius radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e diverso colligant, quia si filii Dei vocantur qui pacem faciunt, proculdubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur a viriditate dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
puluere in pres sadiligere : sed ipsũ a quo in pressa sunt non a mare⁊ hine
aauia dũ totũ sead foedera pacis internae constringeret: testat q̃d cũ malis
concordiã nonteneret dicens: Non ne quio dȩrant teds oderã illos& super
inimicostabescebã : Perfecco odio oderã illos inimici factisunt mihi: Inimi¬
cos & eni dĩ perfecto odio odissecst : & quod factis diligere : & quod faciunt ao¬
crepare : mores prauorũ premereuitae ꝓdesse: Pensandũ est ugitus quando
ab increpatione quiescit᷑ : quanta culpa cũ pessimis pax tenet᷑: si propheta
tantus. hoc uelut in hostiã dõ optulit quod contrase ꝓdño prauorũ Inimiei¬
tias ex citauit: Hincest qd leuitribus ad suꝑtis gladis ꝑcastrorũ mediatran¬
siens quia feriendis noluit peccatorib partere.: do manus dictaẽ consetras¬
se: Hinc finees peccantiũ ciuiũ gratiã spernens. coeuntes cũ matianitis per¬

Expanded text:
pulvere impressa diligere, sed ipsum a quo impressa sunt, non amare? Hinc pulvere impressa diligere, sed ipsum a quo impressa sunt, non amare? Hinc David dum totum se ad foedera pacis internae constringeret, testatur quod cum malis concordiam non teneret, dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Inimicos etenim Dei perfecto odio odisse, est et quod facti sunt diligere, 70 et quod faciunt increpare; mores parvorum premere, vitae prodesse. Pensandum ergo est, quando ab increpatione quiescitur, quanta culpa cum ptantus hoc velut in hostiam Deo obtulit quod contra pravos pro Deo inimicitias excitavit. Hinc Levi tribus, assumptis gladiis per castrorum media transiens quia feriendis noluit peccatoribus parcere, Deo manus suas dicta est consecrasse: hinc Phinees peccantium civium gratiam spernens, coeuntes cum Madianitis per
Abbreviated transcription (Latin):
delert anit presentia : eo ñ inquirant᷑ aeterna: Vnde & ꝑsemet ipsã ueritas lo¬
quensi cũ terrenã pacẽ a suꝑ nadis tingueret adq aduenturã discipulos ee
presenti ꝑ uocaret : ut : Pacẽ meã relinquo dobis pacẽ meã do coł Relin¬
quo scilicet transitoriã : domansurã : Siergo in eã corquerelieta est̃ figitur
tiũ quã edillã quaelan da est ꝑuenit᷑: Pax ugit presens ita tenenda ẽ ÷ ut oc
diligidebeat & contẽ ni: Nesi ln moderate diligit : diligentis anim inculpa
capiat᷑: Vnde & ammonendi sunt pacati : nedũnimis humanã pacẽ desi¬
derant : prauos hominũ mores Nequaquã redarguant : & consenciendo
ꝑuersis ab auctoris sui sepace disiungant : Nedũ bumana foris urgia me¬
tuunt : internifederis discissioneferiant᷑: Qud est enĩ pax transitora : Vi
qdda uestigiũ pacis aeternae : quid ergo ẽe dementius potest :. quã uestigia in

Expanded text:
delectant praesentia, eo non inquirantur aeterna. Unde et per semetipsam Veritas lodelectant praesentia, eo non inquirantur aeterna. Unde et per semetipsam Veritas loquens, cum terrenam pacem a superna distingueret, atque ad venturam discipulos ex praesenti provocaret, ait: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Relinquo scilicet transitoriam, do mansuram. Si ergo in ea cor quae relicta est figitur, nunquam ad illam quae danda est, pervenitur. Pax igitur praesens ita tenenda est, et ut diligi debeat et contemni; ne si immoderate diligitur, diligentis animus in culpa capiatur. Unde et admonendi sunt pacati, ne dum nimis humanam pacem desiderant, pravos hominum mores nequaquam redarguant; et consentiendo perversis, ab auctoris sui se pace disjungant; ne dum humana foras jurgia metuunt, interni foederis discissione feriantur. Quid est enim pax transitoria, nisi quoddam vestigium pacis aeternae? Quid ergo esse dementius potest, quam vestigia in
Abbreviated transcription (Latin):
sũ hostiã repellit̃ quã intolerabilis culpa monstrat᷑: Nãcũ mala cunctis bonii se¬
quentib diluant᷑ : pensem quanta sint maladiscordiae : quaenisi etecincta fue¬
rirt fundit bonũ sub sequi non ꝑmittunt : Ammonendis discordes ut siu¬
isnutuan datis ee lestibus declinant : mentis oculos a consideranda eaquae
inintimis uersant aperiant : Quod saepeaues unius eius dẽq generis sesesoci¬
alit uolandonondeserunt: quod congregitim animaliabruta pascunt : qtiusi
EAldeter aspicimus. concordando sibi in rationalis naturalndicit. quant̃
malũ ꝑ discordiã rationalis natura cõmittat : quando haec racionis intentione
ꝑdidit. qd illa motunaturali custodit: At contra ã monendis pa catine
dũ plus quã neces sc̃o pacẽ quã possident amant ad ꝑpetuã ꝓ uenire nona ppo¬
tnt: Plerũq enĩ grauius intentionẽ mentiũ rerũ tranquillitas teptat : ut
quot̃ st̃ molesta qua e obtinent : eominus amabilia fiant quae uocant : Et quo

Expanded text:
rum hostia repellitur, quam intolerabilis culpa monstratur. Nam cum mala cuncta bonis sequentibus diluantur, pensemus quanta sint mala discordiae, quae nisi exstincta funditus fuerint, bonum subsequi non permittunt. Admonendi sunt discordes, ut si aures a mandatis coelestibus declinant, mentis oculos ad consideranda ea quae in infimis versantur aperiant; quod saepe aves unius ejusdemque generis sese socialiter volando non deserunt, et quod gregatim animalia bruta pascuntur. Quia si solerter aspicimus, concordando sibi irrationalis natura indicat, quantum malum per discordiam rationalis natura committat, quando haec a rationis intentione perdidit, quod illa motu naturali custodit. At contra admonendi sunt pacati, ne dum plus quam necesse est, pacem quam possident amant, ad perpetuam pervenire non appetant. Plerumque enim gravius intentionem mentium rerum tranquillitas tentat; ut quo non sunt molesta quae tenent, eo minus amabilia fiant quae vocant; et quo
Abbreviated transcription (Latin):
Atq aliter pacifici: Ammonendis̃ nãq qui iurgia seminant ut cuius
sint. sequaces agnoscant: Pea postata quippe angelo scriptũ est cũ bonȩ mess

Expanded text:
tque aliter pacifici. Admonendi namque sunt qui 71 jurgia seminant, ut cujus tque aliter pacifici. Admonendi namque sunt qui 71 jurgia seminant, ut cujus sint sequaces agnoscant. De apostata quippe
Abbreviated transcription (Latin):
pulos ut pace cũ omnib: haberent premisit dicens: sifieri potest : Atq sub¬
iunx qd ex uobis est: Difficile quippeerat : ut simale acta corriperent : habere
pace cũ omnib possent : Sed cũ temporalis paoc in prauorũ cordib ex nra incre¬
patione confundit᷑ Inuiolata necesse est ut in nr̃o corde seruet᷑ : Recteitaq ut
q̃d eoe uobis est : Ac sinimirũ dicat: Quia pax ex duarũ partiũ consensusubsis¬
tit : si ab eis qui corripiunt᷑ ex pellit᷑: in tegratam̃ in ur̃a qui corripitis mente
teneat᷑. Vndecis dẽ rursũ discipulos ãmonet dicens : Si quis nono boedit uerbo
adiun&̃ & nolite ut inimicũ existimare illum: sed corripite ut fratre Ac si
diceret: Pacẽ cũ eo exteriorẽsoluite : sed in teriorẽ circa illũ medullitus custo¬
dite sut peccantis mentẽ sic ur̃a dis cordia feriat : quatonus pax auris cordib
pec abnegata disced it:

Expanded text:
pulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subpulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Sed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione confunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Unde idem rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non obedit verbo adjunxit: Et nolite ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis mentem sic vestra discordia feriat, quatenus pax a cordibus vestris nec abnegata discedat. C
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ: Mlulorũ nãq cũ incaute amicitiis ungimurd culpis ligamur: Vnde
io saphat qui tordeante actauiti p̃comis adtollit᷑ : dea aphrogis amirdis
peneperiturus in crepat᷑: Cui ad ñoꝑ prophetãdicit᷑: Impi oꝑrebes auxlliũ:
et his quiodert dñm amicitia iungeris : & id eirco irã quide dñi merebaris
Sedbona opera inuenta sunt inte ÷ eo quod abstuleris lucos deterra iudan
uitanta concordat: Ammonendis pacati. Nesi ad correptionos uerbapeila¬
ant : te porale pace sibi ꝑ turbari formident: Rar suq ammonendi sãt eandẽ
pacẽ dilectione in tegra in trinsecus teneant : quã ꝑ inuectionẽ uocissibi extrin¬
secus turbant Quodutrũq prouidens dauid seꝑhibet serua recumdicit : Cã his
quioderant pace eram pacificus scũ loquebar ilis inpugnabant megratis : Eoce ci
loquens in pugnabat᷑ : & tamꝰ inpugnatus erat pacificus quia nec insanientes cessa¬
bat reprehendere : Nec reprehensos neglꝗebut amare: H inc&ia paulus ait

Expanded text:
atus Gregorius , cum incaute amicitiis jungimur, culpis ligamur. Unde Josaphat, qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitia pene periturus increpatur. Cui a Domino per prophetam dicitur: Impio praebes auxilium, et his qui oderunt Dominum amicitia iungeris et idcirco iram quidem Domini merebaris sed bona opera inventa svita nostra concordat. Admonendi sunt pacati, ne si ad correptionis verba prosiliant, temporalem pacem sibi perturbare formident. Rursumque admonendi sunt, ut eamdem pacem dilectione integra intrinsecus teneant, quam per invectionem vocis sibi extrinsecus turbant. Quod utrumque provide se David servasse perhibet, cum dicit: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus, cum loquebar illis, impugnabant me gratis . Ecce et loquens impugnabatur; et tamen impugnatus, erat pacificus, quia nec insanientes cessabat reprehendere, nec reprehensos negligebat amare. Hinc etiam Paulus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
concordiã pocimis neglegunt: Scriptũ quippeẽ: Fructus sp̃s est caritasgau
dicit : Sac̃e sequimini cũ omnib & scĩ moniã sinequanemo uidebitdm Hinc¬

Expanded text:
concordiam proximis negligunt. Scriptum quippe est: Fructus autem spirituconcordiam proximis negligunt. Scriptum quippe est: Fructus autem spiritudicit: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit
Abbreviated transcription (Latin):
mors filii anteoculos patris Hoc itaq sacrificiũ quanta ira aspiciat᷑ ostendit᷑ :
qͥd orbati patris dolori conparat᷑: It tam̃ plerũq quanta tribuunt᷑ pensant :
quanta aut̃ rapiunt considerare dissimulant : quasi mercedẽ numerant : :
& ꝑpendere culpas recusant : Audiant itaq qđ scriptũ est : Quimercedes
congregauit : misit eas in sacculũ ꝑtusũ : in facculo quippeꝑtuso uidet᷑ quan¬
dopecunia mitut᷑: sed quando amittit᷑ non uidet᷑: Q uiergo quanta largiunt᷑ꝰ
ispiciunt . sed quanta rapiunt non ꝑpendunt : In ꝑtuso sacculo morcedes
mittunt: quia ꝓfecco has inspemsuae fiduciae intuentes corgerunt
sed non intuentes perdunt :¬
INOIHTR AEMIO NEN DISUNT DISCORDES EATOE AAVAQVA
pacat: Dis cordes nãq ammondi sunt. ut certissimesciant : quia quan¬
tis libet urcutib polieant : spiritales fierinulatenus possunt . siunirper

Expanded text:
mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, quod orbati patris dolori comparatur. Et tamen plerumque quanta tribuunt, pensant; quanta autem rapiunt, considerare dissimulant. Quasi mercedem numerant, et perpendere culpas recusant. Audiant itaque quod scriptum est: Qui mercedes congregavit, misit eas in sacculum pertusum . In sacculo quippe pertuso videtur, quando pecunia mittitur; sed quando amittitur, non videtur. Qui ergo quanta largiuntur aspiciunt, sed quantum rapiunt non perpendunt, in pertuso sacculo mercedes mittunt, quia profecto has in spem suae fiduciae intuentes congerunt, sed non intuentes perduntAliter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per
Abbreviated transcription (Latin):
ut bona misericordiae ꝑ interiectã rapinȩ une quitiã non confundacet:
Vio lenter eni ex quirunt quae miseri corditer largiunt᷑ : Sed aliud est pro
peccatis miseri cordiã facere aliud ꝓmiseri cordia facienda peccareuae
iã nec miseri cordia nuncupari potest qui ad dulcẽ fructũ non pficit qͥuat
ꝑuirus pesti fere radicis a maresct : Hincest enĩ qͥd ipsa & iã sacrificia per
ꝓ phetã dns reꝓbat dicens : Egođñs diligens iudiciũ: &odiohabens rapina
insolocausto : Hinciterũ dicit : Hostiae impiorũ ab hominabiles qua eof¬
ferunt᷑ ex scelere quisaepe quoq & indigentib subtrahunt quaedõ largi¬
unt᷑: Sed quanta eos anim ad uersione rennuat ꝑ quendã sapientẽ dñs de¬
monstrat dicens : Quioffert sacrificiũ ex substantia pauperis quasi quiuic¬
timat filiũ in conspectupatrissui : Quid nãq ẽe in tolerabius potest qͥuam

Expanded text:
ut bona misericordiae per interjectam rapinae nequitiam non confundant. ut bona misericordiae per interjectam rapinae nequitiam non confundant. Violenter enim exquirunt quae misericorditer largiuntur. Sed aliud est pro peccatis misericordiam facere, aliud pro misericordia facienda peccare: quae jam nequaquam misericordia nuncupari potest, quia ad dulcem fructum non proficit quae per virus pestilerae radicis amarescit. Hinc est enim quod ipsa etiam sacrificia per prophetam Dominus reprobat, dicens: Ego Dominus diligens judicium, et odio habens rapinam in holocausto . Hinc iterum dixit: Hostiae impiorum abominabiles, quae 68 offeruntur ex scelere . Qui saepe quoque et indigentibus subtrahunt quae Deo largiuntur. Sed quanta eos animadversione renuat per quemdam sapientem Dominus demonstrat, dicens: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Quid namque esse intolerabilius potest, quam
Abbreviated transcription (Latin):
funditus. quasi auiriditate radĩcis ex secent᷑: At contraã monendis qui &
eaquȩ habent tribuunt & alienarapere ñ desistunt.: neualde muni fici
uideri appetant & de bonispecie decerioresfiant : Hi& enĩ ꝓpriaindis¬
crete tribuentes r solũ ut supradiximꝰ ad in pacientiae mur murationẽ pro¬
ruunt : sed cogentese in opia usq ad auaritiã de uoluunt᷑ : Quid uero eorũ men¬
de infelicius. quib largitate a uaricia nascit᷑: & peccatorũ seges quasi ex iurtute
seminat᷑ꝰ : Prius itaq ammonen dis ut tenere suarationabiliter sciante cunc
demũ ut aliena non ambiant : Si eni radix culpȩ in ipsa effusione non excurit᷑
Nũ qua framos exuberans auariciae spina siccat᷑ : Occasionãq rapiendi sub¬
trahit᷑: sib eneprius ius possidendi disponat᷑: Tunc uero ammoniti audi¬
ane qͥuo modo quȩ habent misericordit̃ tribuant quan donimirũ didicerint

Expanded text:
funditus quasi a viriditate radicis exsecentur. At contra admonendi sunt, qui et funditus quasi a viriditate radicis exsecentur. At contra admonendi sunt, qui et ea quae habent tribuunt, et aliena rapere non desistunt, ne valde munifici videri appetant, et de boni specie deteriores fiant. Hi etenim propria indiscrete tribuentes, non solum ut supra jam diximus, ad impatientiae murmurationem proruunt; sed cogente se inopia, usque ad avaritiam devolvuntur. Quid ergo eorum mente infelicius, quibus de largitate nascitur avaritia, et peccatorum seges quasi ex virtute seminatur? Prius itaque admonendi sunt ut tenere sua rationabiliter sciant, et tunc demum ut aliena non ambiant. Si enim radix culpae in ipsa effusione non exuritur, nunquam per ramos exuberans avaritiae spina siccatur. Occasio ergo rapiendi subtrahitur, si bene prius jus possidendi disponatur. Tunc vero admoniti audiant, quomodo quae habent misericorditer tribuant, quando nimirum didicerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed in fructuo sepropriis usus fuisse ꝑ hibet᷑: Eũq post hanc uitã ultrix
gehennẽ suscepit : Nonquia aliquid in licitũ gessit : sed quia in moderato
usu totũ selictis tradidit : Ammonendis̃ tenaces ut nouerint q̃d hanc pri¬
mado in curiã faciunt q̃ui adanti sibi omã niullã miseri cordiae hostiã
reddunt : Hinc& enĩ psalmista ait: Non dabit dõ ꝓpitiationẽ suã nec
praeciũ redẽ ptionis animesuae : Praetiũ nãq redẽptionis dare estiopusbo¬
nũ praeuementi nos gratiaered dere : H inc iohannes eaxclamat dicens :
Ia securis ad radice arborũ positaẽ: Omnis arbor quae non facit fructum
bonu ex cidet᷑ & inignẽ mitcet᷑ : Quieriosein noxios qui a alienanon rapi¬
unt aestimant : ictũsecuris uici nȩ p̃uideant: & torporẽ in ꝓuidȩ securi¬
tatis amittant : Necũ ferre fructus boni operis negleͥgunt: a presentiuita

Expanded text:
sed infructuose propriis usus fuisse perhibetur, eumque post hanc vitam ultrix sed infructuose propriis usus fuisse perhibetur, eumque post hanc vitam ultrix gehenna suscepit, non quia aliquid illicitum gessit, sed quia immoderato usu totum se licitis tradidit. Admonendi sunt tenaces, ut noverint quod hanc primam injuriam facreddunt. Hinc etenim Psalmista ait: Non dabit Deo placationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Pretium namque redemptionis dare est opus bonum praevenienti nos gratiae reddere. Hinc Joannes exclamat, dicens: Jam securis ad radicem arborum posita est. Omnis arbor quae non fbonum, excidetur, et in ignem mittetur . Qui ergo se innoxios, quia aliena non rapiunt aestimant, ictum securis vicinae praevideant, et torporem improvidae securitatis amittant, ne cum ferre fructum boni operis negligunt, a praesenti vita
Abbreviated transcription (Latin):
unt : eo cõmuniter utant᷑ : Hinc &iã salomonait: Quiustus est tribuet:
& noncessabit : Ammonendi sunt quoq ut sollicte adtendant qͥd ficul¬
nea quae sructũ non babuit: contrahanc districtus agricala querit᷑ quod
Qia terra occupauit : Terrã quippeficulnea sinefructu occupat quan domens
teniciũ hoc qđ ꝓ desse mults poterit Inutilit̃ seruat : Ierrã ficulnea sine
fruetuoccupat : quando locũ quẽ exercere alius ꝑsolẽ bonioperis ualuit ftul¬
tus ꝑdesidiae umbrã prȩmit : Hi aut᷑ dicere nonnũ quã solent. Concessi suti¬
mur aliena non querimꝰ : & sia dignamis ericordiae retributionis non agi¬
mus pulla tam̃ ad uersa perpetramus: Quodid circo sentiunt. qui a uidelicet
aurẽ cordis auerbis caelestib daudunt: Neq enĩ diues in euangelio quiln¬
duebat᷑ purpura & brsso quiȩ pulabat᷑ cotidies plendide aliena rapuisse.

Expanded text:
unt, eo communiter utantur. Hinc etiam Salomon ait: Qui justus est, tribuet unt, eo communiter utantur. Hinc etiam Salomon ait: Qui justus est, tribuet et non cessabit . Admonendi sunt quoque ut sollicite attendant quod ficulnea quae fructum non habuit, contra hanc districtus agricola queritur, quod etiam terram occupavit. 67 Terram quippe ficulnea sine fructu occupat, quando mens tenacium hoc quod prodesse multis poterat, inutiliter servat. Terram ficulnea sine fructu occupat, quando locum quem exercere alius per solem boni operis valuit, stultus per desidiae umbram premit. Hi autem nonnunquam dicere solent: Concessis utimur, aliena non quaerimus, et si digna misericordiae retributione non agimus, nulla tamen perversa perpetramus. Quod idcirco sentiunt, quia videlicet aurem cordis a verbis coelestibus claudunt. Neque enim dives in Evangelio, qui induebatur purpura et bysso, qui epulabatur quotidie splendide , aliena rapuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
unt . & tam̃ aliena rapere ñ desistunt : Ammonendinãq s quinec aliena
appetunt nec sua largiunt᷑ ut sollicite sciant qd ea dequa sũptist̃ cunctis ho¬
minib terra cõmunis est: It id crco alimenta quoq omnib: cõmapiter ꝑfert
Incassũ seergo innocentesputant: qui cõmune di munus sibi priuatũ uindi¬
cant : quicũ accepta non tribuunt in poimorũ nece grassant᷑ quiatot pone
cotidie perimunt : quot morientiũ pauperũ apud sesubsidia ab scondunt
Nacũ quaelibet necessaria indigentib minis tram: sua illis reddim non nostra
langimur Iustiuiae potius debitũ soluimꝰ quã miseri cordiae opera implemus:
Vnde & ipsa ueritas cũ demiseri cordia caute echibenan loqueretrast plemtrs
cinens dicit: Disꝑsit dedit pauperib: iustitia ei manet in aeternũ : u enim
largitatẽ in pensa pauperib premisis set Nonhanc uocare misericordiã sed
iustitiã maluit. quia qd a cõmuni dño tribuit᷑ iustũ ꝑfecco e fuut quiq aca pi¬

Expanded text:
apere non desistunt. Admonendi sunt qui nec aliena appetunt, nec sua largiuntur, ut sciant sollicite quod ea de qua sumpti sunt, cunctis hominibus terra communis est, et idcirco alimenta quoque omnibus communiter profert. Incassum ergo se innocentes putant, qui commune Dei munus sibi privatum vindicant; qui cum accepta non tribuunt, in proximorum nece grassantur, quia tot pene quotidie perimunt, quot morientium pauperum apud se subsidia abscondunt. Nam cum quaelibet necessaria indigentibus ministramus, sua illis reddimus, non nostra largimur; justitiae debitum potius solvimus, quam misericordiae opera implemus. Unde et ipsa Veritas cum de misericordia caute exhibenda loqueretur, ait: Attecinens dicit: Dispersit dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum . Cum enim largitatem impensam pauperibus praemisisset, non hanc vocare misericordiam, sed justitiam maluit; quia quod a communi Domino tribuitur, justum profecto est, ut quicunque accipi
Abbreviated transcription (Latin):
At sae penon nulli quo quaedã specialit̃ donaꝑcipiunt : suꝑbiendo donũ concordiȩ
qd maus ẽ amittunt ut si fortassecarne praeceterisgulae refrenationequis
edomat concorda reeis quos superat ab stinendo contẽpnat : sed qui abstinentiã
a concordia separat : quidã moneat psalmis ta perpendat: Ait enĩ: Laudate
eũ intrmpano & choro : In trmpanonãq sicca & ꝑcussa pellis resonat : Incho¬
ro aut̃: uoces societate concordant : Quis quis itaq corpus ad fligit : sed concor¬
diã deserit : dm̃ quide laudat intrmpano : sed non laudat inchoro: Saepeuero
dũ quosdã maior suentia erigit. aceterorũ societate disiungit : & quasi quoplus
sapiunt eo a concordiae uirtute desipiscunt : Hutaq audiant quid ꝑsemet¬
ipsã ueritas dicat: Habetes alin uobis & pace habete in teruos: Salqui ppesine
pace non uirtutis est donũ : seddã nationis argumentũ : Quoenĩ quisq melius
sapit: eo decerius delinquit. Et idarco in excusabilit̃ merebit᷑ suppliciũ quia

Expanded text:
At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo superbiendo donum concordiae quod majus est, amittunt; ut si fortasse carnem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psalmista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis resonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. Hi itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco inexcusabiliter merebitur supplicium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cia piec simul nec repente congregauit : qui non solũ hicrapta reliquer seti
secũ adiudiciũ causas rapinedetulert: Hloru itaq: ex empla audiant quosin
uerbis suis ꝓculdubio & ipsi condẽpnant : Vt cũ post uerba adcorredeustt
mitaris altim quos iudicant erubescant:¬

Expanded text:
tia nec simul nec repente congregavit; qui non solum hic rapta reliquerunt, sed tia nec simul nec repente congregavit; qui non solum hic rapta reliquerunt, sed secum ad judicium causas rapinae detulerunt. Horum itaque exempla audiant, quos in verbis suis procul dubio et ipsi condemnant; ut cum post verba ad cor redeunt, imitari saltem quos judicant, erubescant
Abbreviated transcription (Latin):
miciũ ducim ut adbenediccionis sorte in nouissimo ueniamus: Quitaq in prin¬
cipio hereditari festinant : sortẽ in nouissimo benedictionisam putant : Quia
dũ ꝑ auaritiae nequitiã hic multiplicare appetunt : illic ab aeterno patrimo¬
nio caberedes fiunt: cũ uelplira ambiunt uel obtinere cuncta quae ãbie¬
rint possunt : Audiant qđ scriptũ est : Qud ꝓdest homini si totũ mundũ lũ¬
erecur animeuerosuae de crimentũ facuat : Acsi aperte uerita sidiaut &uia
ꝓdest hominisi totũ quod eoc traseest congregat si hoc solũ qͣd ipseest di pnatiã
plerũ q aut᷑ citius raptorũ a uaricia corrigit᷑ : si in uerbis ammonentis quam
fugitiuasit praesensuita monstret᷑ : si eorũ ad mediũ me moria deductua
quiet ditari in hoc mundodiu conati sunt : et tam̃ adeptis diuicuis diumanere
ne quiuert . quib festina mors repente & simul abstulit quicquideorũ nequi¬

Expanded text:
initium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus. Qui itaque in prininitium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus. Qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant: quoniam dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum vel plura ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambierint possunt, audiant quod scriptum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum faciat ? Ac si aperte Veritas dicat: Quid prodest homini si totum quod extra se est congregat, si hoc ipsum solum quod ipse est, damnat? Plerumque autem citius raptorum avaritia corrigitur, si in verbis admonentis quam fugitiva sit praesens vita, monstretur: si eorum ad medium memoria deducatur, qui et ditari in hoc mundo diu conati sunt, et tamen in adeptis divitiis diu manere nequiverunt, quibus festina mors repente et simul abstulit quidquid eorum nequi
Abbreviated transcription (Latin):
tis coniunctos quidẽ premitis : sed contraquos uos ualeatis extendere sem ꝑ
in uenius cũ augendis pecuniis iniant: Audi ant qd scriptũ est : Auras non
impletꝰ pecunia : Et qui amat diuitias Fructus non accipiet ex eis: Fructus qui ppe
enullis caperet : si easbene spargere amando uoluisset : Quia uero eas diligen¬
do reunet hicutiq sine fructu derelinquet: cũ pleri cunctis simulopuibus in¬
ardescunt Audiant qd scriptũ est: Quifestinat ditaris nonerit in nocens:
ꝓfectoenĩ quia augert ambit uitare peccatũ noglegit : Et moreauium
captus cũ esca terrenarũ rerũ auidus conpitit : quos trangulet᷑ peccati laqueo
non agnoscit : Cũ que libet presentis mundi lucra desiderant: et quaedefuture
dana paciunt᷑ ignorant : Audi ant qͥd scriptũ est: Hereditas ad quã festi¬
natꝰ in principio in nouissimobenedictione carebit : Ex hac quippeuita

Expanded text:
tis? Conjunctos quidem premitis, sed contra quos vos valeatis extendere semper tis? Conjunctos quidem premitis, sed contra quos vos valeatis extendere semper invenitis. Cum augendis pecuniis inhiant, audiant quod scriptum est: Avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis . Fructus quippe ex illis caperet, si eas bene spargere non amando voluisset: quia vero eas diligendo retinet, hic utique sine fructu derelinquet. Cum repleri cunctis simul opibus inardescunt, audiant quod scriptum est: Qui festinat ditari, non erit innocens . Profecto enim quoniam augere opes ambit, vitare peccatum negligit, et more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus conspicit, quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit. Cum quaelibet praesentis mundi lucra desiderant, eaque quae de futuro damna patiuntur ignorant, audiant quod scriptum est: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Ex hac quippe vita
Abbreviated transcription (Latin):
Hincergo coligendũ est quanta dampnatione plettendis qui aliena rapunt :
stuatu anim aduersione feriunt᷑ quisu ain discrete tenuert perpendare u&¬
quocosobsigot reatu ros rapta sitalis subicit penanon tradita ꝓpendant quid
meret᷑ in iastitia in lata sitanta ꝑcussione dignaest pietas non inpensa :cũ ali¬
emara pereintendunt : Audiant qd scriptũ est: Vae ei quimulti plicat
non sapusq quo at ad grauat contra sedensũ lũtũ: Auarũ quippe densũ
utũ contrase ad gͥrauare est terrenalucra cũ pondere peccati cumula recũ
multi plicare large habitationis spaciacupiunt: Audiant qd scriptum est
ae qui coniungiais domũ ad domũ : et agrũ ad agrũ copulatis ũsq ad termi¬
nũ loa: Anquid habi tabitis soliuos in medio terrae : Acsia pertedicerea :
Quo usq uos exten ditis quihabere in cõmune mundo consortes minime potes¬

Expanded text:
Hinc ergo colligendum est, quanta damnatione plectendi sunt qui aliena rapiunt, si Hinc ergo colligendum est, quanta damnatione plectendi sunt qui aliena rapiunt, si tanta animadversione feriuntur, qui sua indiscrete tenuerunt. Perpendant quo eos obliget reatu res rapta, si tali subjicit poenae non tradita. Perpendant quod meretur injustitia illata, si tanta percussione digna est pietas non impensa. Cum aliena rapere intendunt, audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua usquequo et aggravat contra se densum lutum ? Avaro quippe densum lutum contra se aggravare, est terrena lucra cum pondere peccati cumulare. Cum multiplicare largae habitationis spatia cupiunt, audiant quod scriptum est: Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci: nunquid habitabitis soli vos in medio terrae ? Ac si aperte diceret: Quousque vos extenditis, qui non habere in communi mundo consortes minime potes
Abbreviated transcription (Latin):
aestiment: sicũ curant ꝓpeccatis nummos tribuere arbitrant᷑ seposse inulte
peccare : Plus est nãq: anima quã esca : & corpus quã uestimentũ . Quiergo es¬
cã atq uestimentũ pauperi largit᷑ : sed tam̃ animȩ uel corporis iniquitate
polluit᷑ : q̃d minus est iustitiae obtulit : & ꝗd maius est culpeammisit sua eñĩ dõ
dedit & sediabolo : At contra ammonendis qui cad huc & aliena rapere inten¬
dunt : ut solliatẽ audiant quid ueniens iniudicio dnsdicat: Ait naq Esuriui&
non dedistis mihi manducare : sitiui & qon dedistismihi potu. Hospes era & non
collegistis me : Nudus & nonoperiustisme: Infirmꝰ & in carcere &c nonuisitas
tisme : Quib: &ia premitat dicens : Discedite amemaledioti in ignẽ aeternum :
qui praeparatus est diabolo & angelis eius  Etce nequaquã audiunt qui r apinas
uel quȩ libet alia uiolenta cõmisert : & tam̃ aecernis gehenne ignib: mancipant᷑ :

Expanded text:
aestiment, si cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur se posse inulte aestiment, si cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur se posse inulte peccare. Plus est namque anima quam esca, et corpus quam vestimentum . Qui ergo escam aut vestimentum pauperibus largitur, sed tamen animae vel corporis iniquitate polluitur, quod minus est justitiae obtulit, et quod majus est, culpae; sua enim Deo dedit, et se diabolo. At contra admonendi sunt qui adhuc et aliena rapere contendunt, ut sollicite audiant quid veniens in judicium Dominus dicat. Ait namque: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere; hospes eram, et non collegtis me . Quibus etiam praemittit dicens: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Ecce nequaquam audiun quia rapinas vel quaelibet alia violenta commiserunt, et tamen aeternis gehennae ignibus mancipantur.
Abbreviated transcription (Latin):
no conferrinihildebent : Audiant qͥd scriptũ est. Dabono & non reperis pec¬
catorẽ : Bene fachumili & non dederis impio : It rursũ panẽ tuũ & uinũ super
sepultura iusti constitue & noli ex eomandũcare & biberecũ peccatoribus :
Panẽ quiim & uinũ suũ peccatorib prebet qui iniquis subsidia peo qd iniquis in pen¬
dit : Vnde & non nulli huius mundidiuites cũ famȩ cruent᷑. xp̃i pauperes effusis
Largitatib uutriunt istriones : qui uero indigenti & ĩapeccators panẽ suũ non
quia peccator sed quia homo est tribuit : nimirũ non peccatorẽ sed paupere iustũ
nutrit : qui a in illo nonculpã sed naturã diligit : Ammonendis &iã qui lam¬
sua misericorditer largiunt᷑ ut sollicite cus todirestudeant. necũ cõmissa pecca¬
ta elrmosinisredimunt : ad huc redimenda cõmitcanti neuenalẽ dĩ iustitiam¬

Expanded text:
no conferre nil debent, audiant quod scriptum est: Da bono, et non receperis pecno conferre nil debent, audiant quod scriptum est: Da bono, et non receperis peccatorem; benefac humili, et non dederis impio . Et rursum; Panem tuum et vinum super sepulturam justi coPanem enim, et vinum suum peccatoribus praebet, qui iniquis subsidia, pro eo quod sunt iniqui, impendit. Nonnulli hujus mundi divites, cum fame crucientur Christi pauperes, effusis largitatibus nutriunt histriones. Qui vero indigenti etiam peccatori panem suum, non quia peccator, sed quia homo est, tribuit, nimirum non peccatorem, sed justum nutrit, quia in illo non culpam, sed naturam diligit. Qui sua misericorditer largiuntur, sollicite custodire studeant, ne cum commissa peccata eleemos