comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parabolȩ ꝓpria non ponant nomina.
& dñs ꝑ humilitatis approbationẽ pauꝑis
Shuius nomen dicat. non parabola. s rei
gestȩ narratio hec .e. M endici huiui ule¬
ra diues fastidiosus exhorret. ne int̾ p̃ciosas
epulas unguentatos ꝙ coniuuas. sȩiorem
ucerum lambentibꝰ canibꝰ sustincat. B eoa.
um g̾ ante ianuam iaceret & ex ui¬
sione pauꝑis diuiti non miserenti
cũiulus tampnationis infertur. & rursũ
er uisione diuitis temptatus cotidie pauꝑ
ꝓbatur. Quem ad maiorem ipsius ꝓbatio¬
nem pauꝑtas simul & egritudo. & uisa di¬
uitis copia &. nulla sibi adbibita consolatio.
afficiunt. Cauendum gͦ ne pauꝑes despici¬
amus. & si aua in eis rep̃hensibilia uidemiꝰ.
quia fortasse quos morum infirmitas uulue¬
rat. medicina pauꝑtatis curat. Factum
ẽ. autẽ ut moreretur mendicꝰ & portaretur
ab angłis in sinum abrabȩ. Mortuus. ẽ.
autem & diues. & sepultus. ẽ. in inferno.
Sinus abrahȩ requies. ẽ. beatorum paux¬

Expanded text:
parabolae propria non ponant nomina, et Dominus per humilitatis approbationem pauperis hujus nomen dicat, non parabola, sed rei gestae narratio haec est. Mendici hujus ulcera dives fastidiosus exhorret, ne inter pretiosas epulas unguentatosque convivas fetorem ulcerum lambentibus canibus sustineat. BEDA. Cum ergo ante januam jaceret, et ex visione pauperis diviti non miserenti cumulus damnationis infertur, et rursum ex visione divitis tentatus quotidie pauper probatur. Quem ad majorem ipsius probationem paupertas simul et aegritudo, et visa divitis copia, et nulla sibi adhibita consolatio, afficiunt. Cavendum ergo ne pauperes despiciamus, et si qua in eis reprehensibilia videmus, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Sinus Abrahae requies est beatorum paup
Abbreviated transcription (Latin):
uinꝙ panes sunt quinq ubri moysi.
quia m oꝑib legis tanquam ex pane
crat uĩta. ꝑ iegem enum diuinȩ ȩternitatis
cogrtio. mundi creatio. curs iabentis selĩ
& uera ddõ seruiendi religio. humano generi
n auop autem piscib inteuiguntur psal
iegis. quia eruditum in lege dĩ popłm le
ꝓmissione diucȩ incarnationis nous gr̃e
sluicedine pascebant. quasi in uirtute aqus
confouentes spem humanȩ uitȩ. Hinc ẽ. q̃d
añs pꝰ resurrectionem ait. O porcebaat imple¬
ri omiua quȩ scripta sunt in legt moy si

Expanded text:
uinque panes sunt quinque libri Moysi; quia in operibus legis, tanquam ex pane erat vita. Per legem enim divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, cursus labentis saeculi, et vera Deo serviendi religio, humano generi obus autem piscibus intelliguntur psalmlegis; quia eruditum in lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis, gratiae dulcedine pascebant, quasi in virtute aquae spem confoventes humanae vitae. Hinc est quod Dominus post resurrectionem ait: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
regnat in cordib fidelium.cC⁊ xIII.
Rat autẽ dieb docens in templo. noclib ̃
eriens morabatur in montẽ qui uocatur oliueti.
E t omnis ppłs manicabat ad eum in templo
audue cum. E xemplo dñi debemus indie
aocere. & in nocꝰtib aduersitatu dm̃ orare. ut
aicamus cum psalmista. E go autẽ sieut oliua
qtuctifera in domo dĩ. sꝑaui in muericordia di.
per doccamus & oremus in quantum ualemus.
Populus manicabat ad eum: hoc . ẽ. mane ue
festinabat. C xI.i.

Expanded text:
regnat in cordibus fidelium. L. 259X regnat in cordibus fidelium. L. 259X Erat autem diebus docens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte qui vocatur Oliveti. Et omnis populus manicabat ad eum in templo audire eum. Exemplo Domini debemus in die docere, et in noctibus adversitatum Deum orare, ut dicamus cum Psalmista. Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei . per doceamus et oremus quantum valemus. Populus manicabat ad eum, hoc est, mane venire festinebat. C
Abbreviated transcription (Latin):
retut. In quam opinionem etiam aplĩ ducti. pꝰ
resurtectionẽ eius interrogauerunt eum. Dñe
si in temꝑe hoc restitues regnum isrł: Et alibi
cleophas. Nos autẽ sꝑabamus quia ipse. eẽt re-¬
dempturus isrt. Dix gͦ regnum dĩ quod ẽ. bonos
regnare in dõ. non ucnire cum obseruatione tem¬
ꝑis. neq locali motu. ut hic uel ibi esse dicatur lo
caliter. Non. ẽ. enim corꝑale sed sp̃uale regnare
cum dõ. quod fide iam cepit in cordib credentiũ.
Unde ait. regnum dĩ intra uos. ẽ. Aut̃. Diem
iudicii dix non uenire cum obseruatione tem¬
ꝑis. neq scietur determinatꝰ. locꝰ. ut quis dicat
ccce bic aut ecce illic. fiet iudicium. Neq
enun angłi neq homines annun¬
tiabunt aduentum dñi in uidicium: sicut tem¬
pus incaruationis eius annuntiauerunt ꝓph̃ȩ
& angł̃i. Scipsum dicit regnum dĩ intra illos
positum. qui crediderunt regnantẽ. Qui enuim
quandoq uenturꝰ iuudex. ẽ. omnium. nunc etiã

Expanded text:
li ducti, post resurrectionem ejus interrogaverunt eum: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel ? Et alibi Cleophas: Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Dixit ergo regnum Dei, quod est, bonos regnare in Deo, non venire cum observatione temporis, neque locali motu, ut hic vel ibi localiter esse dicatur. Non enim est corporale, sed spirituale regnare cum Deo, quod fide jam coepit in cordibus credentium. Unde ait: Regnum Dei intra vos est. Aliter, diem judicii dixit non venire cum observatione temporis, neque scietur determinatus locus, ut quis dicat: Ecce hic aut ecce illic fiet judicium. Neque enim angeli neque homines anuntiabant adventum Domini in judicium, sicut tempus incarnationis ejus anuntiaverunt prophetae et angeli. Seipsum dicit regnum Dei intra illos positum qui crediderunt regnantem. Qui enim quandoque venturus est judex omnium, nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
raditio uideorum significat xꝑm me¬
dia nocte uenturum. in similitudinẽ
egeptii temꝑis quando pascba celebratum
ẽ Unde reor traditionem apłicam ꝑmausisse.
ut inuigilia pachȩ ante mediam noctem
ppłm dimitti non uceat. aduentum xp̃i ex¬
pectantẽ. & postquam illud tempus transierit.
securitate p̃sumpta. cominunit̃ diem festum
cȩlebrari. Unde & dauid. Media nocꝰte surge¬
bam ad confitendum tͥ. suꝑ iudicia uistifica¬
tonis tuȩ. Augustinus de uerbis dñi

Expanded text:
raditio Judaeorum, significat Christum media nocte venturum in similitudine Aegyptii temporis, quando Pascha nocte celebratum est . Unde reor traditionem apostolicam permansisse, ut in vigilia Paschae ante noctem mediam populum dimitti non liceat adventum Christi exspectantem, et postquam illud tempus transierit, securitate praesumpta, communiter diem festum celebrari. Unde et David: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, super judicia justificationis tuae . AUGUST. Nos autem di
Abbreviated transcription (Latin):
anes dicuntur ethnici ꝓpt̾ ydolatriã.
qui esui sangunis ddediti. & cataueribꝰ
mortuorum feruntur in rabiem. O nura
conuersio. Quondam isrł erat filus. nos
canes. & postea dictum ẽ. de eo. cireuindede¬
runt me canes multi. A⁊ illa dirit. Etiã
dñe. Nam & cateuli edunt de micis. quȩ ca¬
aunt de menia pñorum suorum. Mas̃.

Expanded text:
anes dicuntur ethnici propter idololatriam, anes dicuntur ethnici propter idololatriam, qui esui sanguinis dediti et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. O mira conversio! Quondam Israel erat filius, nos canes. Et postea dictum est de eo: « Circumdederunt me canes multi . » « At illa dixit: Etiam, Domine: nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. » S
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat.
uod autem añs non res pondit ei. ñ fu¬
it de suꝑcilio suꝑbiȩ. Seid ne sibi con¬
trarius uuleretur. cum dixisset in uiam gen¬
tium ne abieritis. & ne occasionem daret ca¬
lumpniatorib ꝑ fectam salutem gentium re-¬
surectionis temꝑi reseruans. Pro chananea
disciplĩ rogabant. nescientes mysteria adñi.
uel miscdĩa cominoti. uel importunitatẽ eiꝰ
carere cupientes.M CIYIII AoO XXUI.¬
pse autem res pondens ait. Non sum missꝰ
nisi ad oues que ꝑierint domus isił. Hoc
dix quod pͥmum missus sit ad istł. quem
negligentem engłm ilimissurus erat. & tͣn¬
t illa uenit &. adorauit eum dicens: Dñe
adiuua me. R Qui dix̃. Sine pͥus satu
rari fiulios. N R. Non ẽ. bonum enim su¬
mere panem filioꝵ & mittere canibꝰ. Heda¬
ale ẽ. auod dicit. Futu¬
rum ẽ. ut & uos gentes salutem conse¬
deos qui antiqua electione fuii dĩ nominan¬
tur pane cȩlesti refici. & sic tandeingentibꝰ
uite pabula ministrari.cronimus.¬

Expanded text:
commemorat. Quod autem Dominus non respondit ei, non fuit de supercilio superbiae; sed ne sibi contrarius videretur, cum dixisset: In viam gentium ne abieritis , et ne occasionem daret calumniatoribus, perfectam salutem gentium resurrectionis tempori reservans. Pro Chananaea discipuli rogabant, nescientes mysteria Domini, vel misericordia commoti, vel importunitate ejus carere cupientes. M. pse autem respondens, ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Hoc dicitur quod primum missus sit ad Israel, quem negligentem Evangelium dimissurus erat, et trant illa venit et adoravit eum, dicens: Domine, adjuva me. Qui dixit: Sine prius satiari filios. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. » Tale est quod dicit. Futurum est ut et vos gentes salutem conseaeos, qui antiqua electione filii Dei nominantur, pane coeli refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. C
Abbreviated transcription (Latin):
reterire dñs dr̃. quia ĩ
uia peccatorum ñ stetit.
Cȩcum a natiuuitate uidit:
quia misertus. ẽ. nr̃e mortalitatis. Nucꝰ.¬
ȩcus enim iste humanum genus. ẽ. habens
cȩcitatẽ ab adam. Illo namq peccaritẽ uitiũ
ꝓ natura inoleuit. unde scãm mentem cȩci
nati sumus. Et interrogauerunt eum
discipli euis. Rabbi: quis peccauie. hic. aut
parentes eius. ut cȩcus nasccretur: Respon¬
dit irĩc. Neq hic peccauit. neq parcntes eiꝰ.

Expanded text:
eterire Dominus dicitur, quia in via peccatorum non stetit . Caecum a nativitate vidit, quia misertus est nostrae mortalitatis. Caecus enim ille, humanum genus est habens caecitatem ab Adam. Illo namque peccante, vitium pro natura inolevit, unde secundum mentem caeci nati sumus. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi, quis peccavit, hic aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit eis Jesus: Neque hic peccavit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sq buc iaciui. quia a patte meo recessi.
nunc autem surgam & ei seruiam. In
etiam malum faccre cogitat. Mercennariũ
se ficri optat. qui filium se nominari non usur¬
pat. Et surgens uenit ad patrem suum.
Uenire ad patrem ẽ. redire ad eccłam. ubi
confessio fit fructuosa. Cum aũ adhuc longe
ẽẽt. uidit illum pater ipsius. Ante quam
intelligeret diñ. s tam̃ cum iam pie quereret.
dilexit illum p̃scius futurorum. Ante ocłos
enim baberi. non nisi qui diliguntur dici
solent. Et miscłia motus ẽ & accurrens
cculit suꝑ collum eiꝰ. & osculatus ẽ. eum.
Accurrit pat̾ miscdĩa incarnationis uerbi.
nequis impediat uenientẽ. Suꝑcollum eiꝰ
cȩcidit. & osculatus ẽ. eum. quia humiliauit
se ad misciłiam. & reddidit ei suam gr̃am.

Expanded text:
sque huc jacui, quia a patre meo recessi; nunc autem surgam, et ei serviam. In etiam malum facere cogitat. Mercenarium se fieri optat, quia filium se nominari non usurpat. Et surgens, venit ad patrem suum. Venire ad patrem, est redire ad Ecclesiam, ubi confessio fit fructuosa. Cum autem adhuc longe esset, vidit illum pater ipsius. Antequam intelligeret Deum, sed tamen cum jam pie quaereret, dilexit illum praescius futurorum. Ante oculos enim haberi, nonnisi qui diliguntur, dici solent. Qui misericordia motus est, et accurrens cecidit super collum ejus, et osculatus est eum. Accurrit pater misericordia incarnationis Verbi, ne quis impediat venientem. Super collum ejus cecidit, et osculatus est eum, quia humiliavit se ad misericordiam, et redd
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt. quod aꝑte non merebantur audi.¬
re. Sciens dñs uoluntatẽ seuientium contͣ
se. nichilominus tam̃ increpat illos.
nuptias filio suo. quando in utero uirguus
cum humanȩ naturȩ conuixit. Quȩ
coniũelio ex duab extitit naturis. nõn ex
duab ꝑsonis. A ꝑtius dici potest. Nuptiȩ sunt
congregatȩ. Huiꝰ sponsi tͥalamus. fuit uterus
uirginis. Congregatio ustorum. regnum cȩloꝵ
dx. quia in ea cȩlestes uirtutes regnant. M as.¬
uȩ in hoc similis. ẽ. dõ pat̾. quia sicut ille
filio suo coniunxit ȩccłam. ita illa con¬
gregatio filios suos quos dõ generat ꝑ uerbum
p̃dicationis. ꝑ fidei sacramenta coniungit eccle
fidelium. Et uocauit plures. & hora cȩnȩ.¬
M. misit scruos suos uocare inuitatos ad nupti

Expanded text:
audiunt, quod aperte non merebantur audire. Sciens Dominus voluntatem saevientium contra se, nihilominus tamen increpat illos. nuptias Filio suo, quando in utero Virginis eum humanae naturae conjunxit. Quae conjunctio ex duabus exstitit naturis, non ex duabus personis. Apertius dici potest: Nuptiae sunt congregatae. Hujus sponsi thalamus, fuit uterus Virginis. Congregatio justorum regnum coelorum dicitur, quia in ea coelestes virtutes regnant. Quae in hoc est similis Deo Patri, quia sicut ille Filio suo conjunxit Ecclesiam, ita illa congregatio filios suos, quos Deo generat per verbum praedicationis, per fidei sacramenta conjungit Ecclesiae fidelium. Et vocavit plures, et hora coenae misit servos suos vocare invitatos ad nupti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sole tͥa sunt quȩ separari omnimo ñ possunt.
sol. splendor. calor. Tria etiam h̃t ignis indiuisibr¬
lia. motum. lucem. & feruorem. Sigͦ creaturam
heretice diuidere ñ potes. quom poceris duiidere
creatorem: In psalmo habes. Uerbo dñi celi firma¬
ti sunt. & sp̃u oris eius. omnis uirtus eoꝵ. Item
tum possumus sine qualitate bonum. sine qͣn-¬
titate magnum. sine indigentia creatoeem. si ne
sempit̾num. sine cõmutatione sui mutabilia fa-¬
oientem. nichil patientem. Quoo siguis ita dm̃
cogitat. & nundum potest inuenire qͥd
tam̃ pie caueat quantum potest ali¬
quid sentire de illo quod non sit. QIxiuꝰ ep̃c

Expanded text:
 sole tria sunt quae separari omnino non possunt, sol, splendor, calor. Tria etiam habet ignis indivisibilia, motum, lucem et fervorem. Si ergo creaturam haeretice dividere non potes, quomodo poteris dividere Creatorem? in Psalmo habes: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Idem possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia Creatorem, sine ssempiternum, sine commutatione sui mutabilia facientem, nihil patientem. Quod si quis ita Deum cogitat, et nondum potest invenire quid sit, tamen pie caveat, quantum potest, aliquid sen
Abbreviated transcription (Latin):
uoid dñs ne occuderetur sublatꝰ omelu
ẽ. in egeptum. significat electos sepus ma-¬
lorum imꝓbitate suis effugandos sedib uel exilio
dampnandos. Ubi simul exemplum datur fide¬
lib ne dubitent rabiem ꝑsequentium quando
Soportunum fu̾it declinare fugiendo. Unde illud.
sum uos ꝑsecuti fuerint inciuitate una fugite
maliam.
gyptus interp̃tatur tenebrȩ. & figurat
gentilitatẽ peccatis tenebrosam. Hylariꝰ.
creditus ẽ encumferenaus. Bed a in omelis

Expanded text:
Quod Dominus, ne occideretur, sublatus Quod Dominus, ne occideretur, sublatus est in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos sedibus, vel exsilio damnandos. Ubi simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, quando opportunum fuerit declinare fugiendo. Unde illud: Cum vos persecuti fuerint in civitate una, fugite in aliam . Aegyptus interpretatur tenebrae, et figurat gentilitatem peccatis tenebrosam. HIERON. creditus est circumferendus. BEDA. Es
Abbreviated transcription (Latin):
eius. & fuge in egyptum.
& esto ibi usq dum dicam
tibi. futurume enim ut
herodes querat puerum ad ꝑdendum eum.
ota quod angelus cum ma Hẏlarius.¬
riȩ desponsatȩ uirguutatẽ cõmendaret dix̃
ad ioseph. Noli tunere accipe mariam coniugei
tuam. Postquam uͦ inconuugem recognita ẽ. ut
etiam iusti ioseph uen̾ãbilis castitas cõmenila¬
retur. non uxor euis sed mater pueri dic̃ta ẽ. ut
hic. Accipe puerum & matrẽ eiꝰ. Et it̾um. Re¬
uertere cum puero & matre eiuis. Et rursum in lu¬
ca. Et erat ioseph& mat̾ eius. Et quocienscumq
pꝰ partum de utroq fit sermo. mater xp̃i ñ uxor
ioseph nuncupata ẽ. Qui consurgens accepit
puerun & matrem eius nocte. & secessit in egyp¬
tum & erat ibi usq ad obitum herodis. ut adun
Ex egypto uocaui filium meum Mas̃.
oc testioniũ ẽ. in osȩȩ ꝓpħa. Post ma¬
gorum recessum. impletum ẽ. purgatio¬
nis tempꝰ. & demide iosephammonitus ab anglo
fugit in egytum cum matre & puero. Beda ĩ

Expanded text:
in Aegyptum, et esto ibi usque dum dicam tibi. Futurum est enim, ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. Nota quod angelus cum Mariae desponsatae virginitatem commendaret, dixit ad Joseph: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Postquam vero in conjugem recognita est, ut etiam justi Joseph venerabilis castitas commendaretur, non uxor ejus, sed mater pueri dicta est, ut hic: Accipe puerum et matrem ejus. Et iterum: Revertere cum puero et matre ejus. Et rursum in Luca: Et erat Joseph, et mater ejus. Et quotiescunque post partum de utroque fit sermo mater Christi, non uxor Joseph nuncupata est. Qui consurgens, accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum, et erat ibi usque ad oEx Aegypto vocavi filium meum. Hoc testimonium est in Osee propheta. Post magorum recessum impletum est purgationis tempus; et deinde Joseph admonitus ab angelo, fugit in Aegyptum cum matre et puero. BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
accipio testimonium. quasi necessarium:
s. tam̃ hec dico ac testimonio iohannis. ut ꝑ
bominẽ uos homines ad ueritatẽ ipsam
ducamini. & credentes salui sitis. Iob̾es
uicens umine ueritatis. ostendens in sole
iusticiȩ exultandum fore. U os autẽ uolu¬
istis in luce lucernȩ quasi sufficiat remanere.
dum iobannen crederetis xꝑm. ẽẽ. E goau¬
tẽ babeo testimonium maiꝰ iohanne. O ꝑa
enim quş dedit m̃ pat̾ ut ꝑficiam ea. ipsa¬
testimonium ꝑbibent de me quia pat̾ me mi¬
sit. E t quimisit me pat̾. ipse testimonium
ꝑhibuit de me. U erum quidem & ꝑutile
multis fuit testunonium iobannis. s ha¬
beo maicra testimonia. Oꝑa enu patris
quȩ ego uisibilit facio. attestantur quia
pater me muisie. E t testimonium patris ẽ.
qui me erterius hominem ocuus uisibilẽ¬

Expanded text:
accipio testimonium quasi necessarium; sed tamen haec dico de testimonio Joannis, ut per hominem vos homines ad veritatem ipsam duclucens lumine veritatis, ostendens in sole justitiae exsultandum fore. Vos autem voluistis in luce lucernae, quasi sufficiat, remanere, dum Joannem crederetis Christum esse. Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera enim quae dedit mt de me, quia Pater me misit. Et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Verum quidem et perutile multis fuit testimonium Joannis, sed habeo majora testimonia. Opera enim Patris quae ego visibiliter facio, attestantur quia Pater me misit. Et testimonium Patris est, qui me exterius hominem oculis visibile
Abbreviated transcription (Latin):
dent. qui bona fecerunt in resurrectionẽ uitȩ.
qui uͦ mala ȩgerunt in resurrectionẽ iudicii.
E uident̃ hoc agit de resurrectione carnis.
ut supͣ de resurrectione mentis. Ne nuremi-¬
ni hoc quod ita ubere loqnor de iudicio facien¬
do ꝑfauum. quia neniet hora in filie scłi in
qua om̃s corꝑalit̾ resurgent. aui in uitã ut
uideant dm̃ sicut ẽ. auii in dampnationem
& tunc discretio iudicii apparebit. Magist̃.¬
ulient uocem eiꝰ. hoc ẽ. sentient manifestati¬
oncm eiꝰ. Uel ip̃sc uidex uocem emittet hu¬
manam. uel ꝑ anglõs formabitur. iuxta u¬
uit psalmi. a scendit dĩis in uoce tubȩ. Non
possum ego ameipso faccre quicquam.s: sicut
audio iudico & iuulicium meum iustum ẽ.
Explanat quod dixerat. potestatem dedit ei
so facere. quali dicat. A meipso non sum.s:
a patre. a quo & cum quo facio omnia. Sient
aridio. idẽ. sicut intelligo ꝑ unitatẽ substantiȩ
ab illo a quo sum. ita iudico. Uelita. Ego filiꝰ
hominis nichil ame possum. Sed sicut auidio

Expanded text:
bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii. Evidenter hic agit de resurrectione carnis, ut supra de resurrectione mentis. Ne miremini hoc quod ita libere loquor de judicio faciendo per Filium, quia venit hora in fine saeculi, in qua omnes corporaliter resurgent, alii in vitam, ut videant Deum sicut est, alii in damnationem, et tunc discretio judicii apparebit. Audient vocem ejus, hoc est, sentient manifestatione ejus. Vel ipse judex vocem emittet humanam, vel per angelos formabitur, juxta illud Psalmistae: Ascendit Dominus in voce tubae. Non possum egaudio, judico, et judicium meum justum est. Explanat quod dixerat, potestatem dedit ei so facere: quasi dicat, a meipso non sum; sed a Patre, a quo et cum quo facio omnia. Sicut audio, id est, sicut intelligo per unitatem substantiae ab illo a quo sum, ita judico. ALBINUS. Vel ita: Ego Filius hominis, nihil a me possum; sed sicut audio
Abbreviated transcription (Latin):
bi. Si gborifico merpsum. gła mea nichil ẽ. Auꝰ
ẽ. qui testimonium ꝑbibet de me. & scio quia
uerum ẽ. testimoniũ quod ꝑhibet de me. In
sequentibꝰ ostendit quis sit ille. ubi ait. Q
misit me pat̾. ipse testimonium ꝑhibuit de
me. Hoc testimonium fuit in baptisino.
Quia ucritas ẽ. d̾s. uera sunt testimonia eius.
Uos misistis ad iobannem & testimonium ꝑ¬
hibuit ueritati. Ego autem non ab homine
testimonium dexꝑo. tanquam lucerna.
ad confundendos inimicos. Iam enim pre-¬
dictum erat in psalmo sub ꝑsona patris. Pa¬
raui lucernam xꝑo meo. Inunicos exꝰ induã
confusione. suꝑ ipsum autẽ efflorebit sc̃ifica

Expanded text:
a mea nihil est. Alius est qui testimonium perhibet de me, et scio quia verum est testimonium quod perhibet de me. In sequentibus ostendit quis sit ille, ubi ait: Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Hoc testimonium fuit in baptismo. Quia veritas est Deus, vera sunt testimonia ejus. Vos misistis ad Joannem, et testimonium perhibuit veritati. Ego autem non ab homine testimonium de Christo tanquam lucerna ad confundendos inimicos. Jam enim praedictum erat in psalmo sub persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem efflorebi
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ cȩdit. in discretione iuidicii. ubi ȩquitas ma-¬
gis ẽ. examinanda. quamuis & potentia exer¬
cenda. nec bonitas subtrabanda: ideo specia-¬
lius discrimen uidicii attributur sapientiȩ.
Luxta hoc gͥ supͣdixit. pat̾ non iudicat quẽ¬
quam: s: omne iudicium dedit filio. Qt
antẽ supponit᷑ quia filius hominis ẽ. inde
maxime pendere uidicium declarat. quod
impuĩ etiam filiũ a patre missum crucifix
tem dedit ei pat̾ iudicium faciendi. Nam ĩ
iudicio homo uidebitur ab hominibꝰ. t̃s au¬
tẽ ñ nisi a uistis uidendus ẽ. Nolite mira¬
ri boc quia uenit hora. in qua om̃s qui in

Expanded text:
tiae cedit in discretione judicii, ubi aequitas matiae cedit in discretione judicii, ubi aequitas magis est examinanda, quamvis et potentia exercenda, nec bonitas subtrahenda: ideo specialius discrimen judicii attribuitur sapientiae. Juxta hoc igitur supradixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod autem supponitur, quia Filius hominis est, inde maxime pendere judicium declarat, quod impii etiam Filium a Patre missum crucifixetem dedit ei Pater judicium faciendi. Nam in judicio homo videbitur ab omnibus, Deus autem nonnisi a justis videndus est. Nolite mirari hoc, quia venit hora
Abbreviated transcription (Latin):
uenĩt hora & nũnc ẽ. quia mortui audient
uocem filii dĩ & qui audierint uiuent. Di¬
lucidat se loqui de resurrectione animarum.
Noli erpectare nouissimam horam. U enit
hora & nunc ẽ. in qua mortui in peccatis au
nam ꝓpt̾ auditum non uiuent. nisi obanaĩ¬
ant. U ere ꝑ uocem filii uiuent. unde sequit᷑.
Sieut enim pater nabet uitam in scrnccip
so. sic deilit & filio uitam̃ habere insemetipso.
Io ẽ. genuit filium uitam in seinctipso haben¬
tem. Hoc solum inter ẽ: quod pat̾ uita ẽ. ñ nas¬
cendo. filius uita ẽ. naicendo. Uita autem quȩ
ẽ. pat̾ & filius uiuificat animas. illuminat.
pascit & saginat parit̾ animas & angłos.
quorum ẽ. ꝑ rationem sentire uitã sapicntiȩ.
Corꝑa uͥ ab animabꝰ uiuificantur. Et po¬
testatẽ dedit ei iudicium facere. quia filius
hominis.ẽ.
uitam genuit. sic potens udicare. potentem
iudicare. Et hoc ẽ. ilelit ei potestatẽ indiciũ

Expanded text:
venit hora et nunc est, quando mortui audient venit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierunt, vivent. Dilucidat se loqui de resurrectione animarum. Noli exspectare novissimam horam. Venit hora et nunc est, in qua mortui in peccatis audnam propter auditum non vivent, nisi obediant. Vere per vocem Filii vivent. Unde sequitur: Sicut enim Pso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Id est, genuit Filium vitam in semetipso habentem. Hoc solum interest, quod Pater vita est non nascendo, Filius vita est nascendo. Vita autem quae est Pater et Filius, vivificat animas, illuminat, pascit et saginat pariter animas et angelos, quorum est per rationem sentire vitam sapientiae Corpora vero ab animabus vivificantur. Et potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est. vitam genuit, sic potens judicare potentem judicare. Et hoc est: Dedit ei potestatem judicium
Abbreviated transcription (Latin):
onoratur homo xp̃e. s: non sieut pat̃ d̃s.
Dix namq scłm hominem. pater maior
me ẽ. Scdm diuinitatẽ. ȩqualit̾ honorantur
pat̃ & filius. Quid ẽ. honorificare patrem.
nisi quod habeat filium: Tollis honorem
pat. ubi minorẽ bonorem das filio. Nam si
noluit ȩqualem sibi generare. inuidit: si au¬
tem uoluit & non potuit. defecit. A XIT.
men amen dico uobis. quia qui uerbũ
meum audit & eredit ei qui misit me.
habet uitam ȩternam. & in uidicium non
ueniet.s transiet a morte in uitam. R edit
ad cominendationẽ resurrectionis animarũ.
Cur ait. audit uerbum meum. & eredit ñ
dicens mͥ.s: ei qui me misit: Quia uerbum
erꝰ ẽ. in me. ummo ego sum uerbum ciꝰ. Qui
gͥ credit ei. credit uerbo exꝰ. iil ẽ. mͥ. & sic habet
uitam ȩttrnam. id ẽ. causam conferente m u¬
tam ȩt̾nam. uidelicet fidem & obedientiam.
Quare in uidicium tampnationis non ueni¬
et. s: hic transiet a morte infidelitatis ad uitã.
fidei & iusticiȩ. Amen am̃ dico uobis quia

Expanded text:
atur homo Christus, sed non sicut Pater Deus. Dixit namque secundum hominem: Pater major me est . Secundum divinitatem aequaliter honorantur Pater et Filius. Quid est honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Tollis honorem Patri, ubi minorem honorem das Filio. Nam si noluit aequalem sibi generare, invidit; si autem voluit et non potuit, defecit. A. 41X Amen amen dico vobis quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet, sed transiet a morte in vitam. Redit ad commendationem resurrectionis animarum. Cur ait, audit Verbum meum et credit; non dicens, mihi, sed ei qui me misit? Quia verbum ejus est in me, imo ego sum Verbum ejus. Qui ergo credit ei, credit Verbo ejus, id est, mihi; et sic habet vitam aeternam, id est, causam conferentem vitam aeternam, videlicet fidem et obedientiam. Quare in judicium damnationis non veniet, sed hic transiet a morte infidelitatis ad vitam fidei et justitiae. Amen amen dico vobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
men dico uobis. sunt quidam de
hic stantib qui non gustabunt mor¬
tem. donec uideant filium homi¬
nis uenientem in regno suo. Pote¬
rant tacita cogitationc apłi huiꝰ¬
modi scandalum sustinere. Oc¬
cisionem& mortem nunc dieis
ẽẽ uenturam. gła auttm quã
ꝓmittis in longa temꝑa dif¬
fertur. Ne gͦ despatione uel tedio frangeren¬
tur. occultorum cognitor p̃sentem timorem.
credulitatẽ nrãm qualis in regno glȩ uentu¬
rus sim uobis in p̃senti temꝑe demonstrabo.
el ꝓmittit aliquos de disci. Be ua.¬
pulis uisuros dilatationem ȩccłȩ. ante¬
quam ꝑmortem recedant demundo. ut in
p̃senti contͣ mundi glãm erecta. certius cre¬
datur incęlo regnatura. Decent̃ dic̃lum ẽ.
gustabunt. quia stantes cum xp̃o mortem
corꝑis gustant. nitami uͦ anmȩ retinent.
el etiam ex conditione. Hilariũs.¬
gustus. tenuci quandam fidelibꝰ uba-¬
tionem õstendit mortis. Et pꝰ dies sex. as¬
sumpsit itĩc petrum & iacobum & iohanriẽ.

Expanded text:
sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Poterant tacita cogitatione apostoli hujusmodi scandalum sustinere; occisionem et mortem nunc dicis esse venturam. Gloria autem quam promittis, in longa tempora differtur. Ne ergo desperatione vel taedio frangerentur, occultorum cognitor praesentem timorem credulitatem vestram qualis in regno gloriae futurus sim, vobis in praesenti tempore monstrabo. Vel promittit aliquos de discipulis visuros dilationem Ecclesiae, antequam per mortem recedant de mundo, ut in praesenti contra mundi gloriam erecta, certius credatur in coelo regnatura. HILAR. Decenter dictum est gustabunt; quia stantes cum Christo, mortem corporis gustant, vitam vero animae retinent. Vel etiam ex conditione gustus tenuem quamdam fidelibus libationem mortis ostendit. Et post dies sex, ass
Abbreviated transcription (Latin):
oe testimonium. ẽ. in ꝓuerbiis. ut le¬
gitur in plogo genesis. Forte aliqͥ
disceptabunt. quod euangelista iobannes
comine moret hic festiuitatẽ scenophegiȩ.
S: inbuius modi facile fortassis suꝑsedebunt
si dilegent̃ attendant. qualit̃ matheus &
mareꝰ de eiectis de templo referant. cȩterasq
similes tempoꝵ seu rerum transpositiones.
N on enim erat sp̃c datus quia nondum
in qno pꝰea datus. ẽ. ut linguis omnium gen¬
tium ioquerentur. & idco dicit nondũ enĩ erat
sp̃s datus. C um omnes qui ui xp̃o baptiran¬
tur accipiant sp̃m sc̃m. quare non loquun¬
tur lingiuis omnium: Quia iam exesa lin¬
guas habet omnium. Sed antea ȩccła erat
in una gente. quȩ cum loqueretur linguis
omnium. significauit boc quod ȩccła cres¬
cendo ꝑ omnes gentes linguis omnium
locutura. ẽẽt. E ccła corpꝰ. ẽ. xp̃i. tu menbrum
es. Unitas autem menbrorum caritate con¬
cordat. & ipsa unitas loquitur. quomͦ tunc
unus nomo ioquebatur. Ideo dñs pꝰ resur¬

Expanded text:
oc testimonium est in Proverbiis, ut legitur in prologo Genesis . Forte aliqui disceptabunt, quod evangelista Joannes commemoret hic festivitatem scenopegiae, sed in hujusmodi facile fortassis supersedebunt, si diligenter attendant, qualiter Matthaeus et Marcus de ejectis de templo referant, caeterasque similes seu temporum seu rerum transpositiones. Non enim erat spiritus datus, quia nondum modo quo postea datus est, ut linguis omnium gentium loquerentur, et ideo dicit: Nondum erat Spiritus datus. Cum omnes qui in Christo baptizantur, accipiant Spiritum sanctum, quare non loquuntur linguis omnium? quia jam Ecclesia linguas habet omnium, sed antea Ecclesia erat in una gente: quae cum loqueretur linguis omnium, significavit hoc, quod Ecclesia crescendo per omnes gentes, linguis omnium locutura esset. Ecclesia corpus est Christi, tu membrum es. Unitas enim membrorum charitate concordat, et ipsa unitas loquitur, quomodo tunc unus homo loquebatur. Ideo Dominus post resur
Abbreviated transcription (Latin):
sum mau & contemptum dĩ cadit suꝑ lapi¬
dem & confringitur. ut ĩ rectusambulet
s ũ omuino conteritur. C ui u̾ lapis iste
desuꝑ cum pęna ꝑditionis irruet. quoniã
negat. penitus conteretur. ut nec ista rema¬
neat.

Expanded text:
sum mali et contemptum Dei cadit super lapidem, et confringitur ut non rectus ambulet, sed non omnino conteritur. Cui vero lapis iste desuper cum poena perditionis irruet, quam negat, penitus conteretur, ut nec testa remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
uod cadit fortiter
cadit ꝓpt̾ duas causas. aut ꝓpt̾ pondꝰ
suum. aut ꝓp̾t̾ altitudinẽ. E ꝑiani cadunt
suiꝑ lapidem peccando. s eredentes in xp̃m
stant suꝑ ipsum. quasi suꝑ ꝓpͥum fundam̃¬
tum. Nec tantum conteruntur quantum
aut ꝓpt̾ magnitudine peccati criminalis.
aut ꝓpt̾ altitudinẽ dignitatis. ut clerici.
monachi. uidue uirgines. Lapis uͦ id .c̃. xꝑc

Expanded text:
uod cadit, fortiter cadit propter duas causas: aut propter pondus suum, aut propter altitudinem. Christiani cadunt super lapidem peccando; sed credentes in Christum, stant super ipsum quasi super proprium fundamentum. Nec tantum conteruntur quantum aut propter magnitudinem peccati criminalis, aut propter altitudinem dignitatis, ut clerici, monachi, viduae, virgines. Lapis vero id est, C
Abbreviated transcription (Latin):
e ñales inquit disciplinȩ tres sunt. moralis.
naturalis inspectiua. Logicam. idẽ. rationa¬
dem. alii quartam dixerunt. alnꝰ non: sed ꝑ totũ
ccrpus trium sup̃dictarum. ẽẽ. insertam. nec ab
ipsis seꝑari posse. Hȩc ut mͥ uidet᷑ greci sumpser̃t
a salomone: & ipse salomon a sp̃u sc̃o.
alomong̃ uolens has tres disciplinas distiu¬
quere. tribus eas libellis edidit. in ꝓuerbuis
m̃oẽalem. in ȩccłaste naturalem. in hoc libello
iispectinam. Et in hoc indetur in logice memi-¬
nisse. ꝑquam ꝓpͥetas unnuiscuiꝰq sermonus distin¬
guitur. & inqua p̃cipue erudiri conuenit puieros.
quia qui in bis eruditur necessario rationabiliter
ꝑea quȩ didicit seipsum gubernat. & uarias dicen¬
di specres in diunis eloqutiis cognoseit. ttopos ui¬
delicet & figuratas locutiones. Hȩc triplex pbilo.¬
sopbiȩ forma p̃figurata fuit intribus pat̾archis.
in abrabam moralis ꝙ obedientiuam quam habure.

Expanded text:
« Generales, inquit, disciplinae tres sunt: Moralis, « Generales, inquit, disciplinae tres sunt: Moralis, naturalis, inspectiva. Logicam, id est, rationalem, alii quartam dixerunt, alii non: sed per totum corpus trium supradictarum esse insertam, nec ab eis separari posse. Haec, ut mihi videtur, Graeci sumpserunt a Salomone, et ipse Salomon a Spiritu sancto. Salomon ergo volens has tres disciplinas distinguere, tribus eas libellis edidit: In Proverbiis moralem, in Ecclesiaste naturalem, in hoc libello inspectivam. Et in hoc videtur mihi logiciae meminisse, per quam proprietas uniuscujusque sermonis distinguitur, et in qua principue erudiri convenit pueros, quia, qui in his eruditur, necessario rationabiliter per ea quae didicit, seipsum gubernat, et varias dicendi species in divinis eloquiis cognoscit, tropos videlicet et figuratas locutiones. Haec triplex philosophiae forma, praesignata fuit in tribus patriarchis: In Abraham moralis, per obedientiam quam habuit ;
Abbreviated transcription (Latin):
filius bominis qui ẽ in celo. Rursum diumitati
non nunquam uidentur asscripta. quȩ specialit
referuntur ad carnem: ut ẽ. si enim cognouissent.
nunquam dñm głȩ crucifirissent. Item. quedam
scam animam xp̃i. quedam scãm corpus intelli¬
guntir. Ad animani spectant ut ista. Cibus m̃s
ctio illa. De corꝑe accipienda sunt. ut hec. E rit
filius bominis in corde terre. Si eraltatus fuero a
terra. Tulerunt dñm meum & nescio uͥ posuer̃t
eum. Item. iuxta illud pauli. integer sp̃c uester.
da sunt. Unde illul. Et factus ẽ. in agonia. Et il¬
lul s p̃c quidem ꝓmptus ẽ: caro autem infirima.
Uox antẽ animȩ ẽ ibi. Transeat a me caur. Noru̾
fiat uolititas tua. Item. coniunctim se pe signifaca¬
tur xp̃c inuna ꝑsona cum suis. & tunc quid capi¬
ti quid corꝑi conueniat. prudens lectoe intelligat.
estat nuinc de disciplinis pbilosopbie disere.
Origenes. suꝑ canticum canticorum.

Expanded text:
Filius hominis qui est in coelo . Rursum, divinitati Filius hominis qui est in coelo . Rursum, divinitati nonnunquam videntur ascripta, quae specialiter referuntur ad carnem ut est: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Item quaedam secundum animam Christi, quaedam secundum corpus intelliguntur. Ad animam spectant, ut ista: Cibus meusctio illa. De corpore accipienda sunt, ut haec: Erit Filius hominis in corde terra . Si exaltatus fuero a terra . Tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum . Item, juxta illud Pauli: Integer spiritus vests attendenda sunt. Unde illud: Et factus est in agonia . Et illud: Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma . Vox autem animae est ibi: Transeat a me calix . Vox fiat voluntas tua . Item conjunctim saepe significatur Christus in una persona cum suis; et tunc quid capiti quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Restat nunc de disciplinis philosophiae disserere. Origenes super Canticum canticorum:
Abbreviated transcription (Latin):
Ria cleophȩ sorore matͥs dm̃i natus. ẽẽ. monstratur.
Affectuetiam fiẽs dicuntur. qui in duo seinditur.
in sp̃uale & cominue. In sp̃uale. quia om̃s xꝑia-¬
ni fres uocantur. ut ecce quam bonum & quam
iocundum babitare frẽs munum. In commune.
quia om̃s homines ex uno patre nati sunt Wnde
apłs. Siquis frater nominatur ftenicator & cȩt̾a.
N bis quȩ de xp̃o leguntur scriptura. XIII.¬
quedam refeit adlunitatẽ. quȩdam ad homniẽ
Lassumptum: nt inconsusas eorum ꝓpͥetates ostendae.
Nonnunquam etiam simul utrumq commemorat.
ut unitatem asserat. Ad diunntatẽ refertur: ut ẽ.
anteuam abrabam fieret ego sum. Ad humanitatẽ
ꝑtinet: ut ẽ. tradent eni gentibus ad erueifigen¬
dum. Utrumq commemoratur. ut ibi. Uerbum
caro sactum ẽ. Uude sequitur. Pienum gr̃ȩ &s ueri¬
tatis. Nonnunquam adhumanitatẽ inidentur dic¬
ła. quȩ ad̃ deitatẽ sunt pͥncipalit̃ referenda: ut ẽ.

Expanded text:
ria Cleophae sorore matris Domini, natus esse monstratur. ria Cleophae sorore matris Domini, natus esse monstratur. Affectu etiam fratres dicuntur, qui in duo scinditur, in spirituale et commune. In spirituale, quia omnes Christiani fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . In commune, quia omnes homines ex uno patre nati sunt. Unde apostolus: Si quis frater nominatur fornicator, etc. In his quae de Christo leguntur, Scriptura quaedam refert ad divinitatem, quaedam ad hominem assumptam, ut inconfusas eorum proprietates ostendat. Nonnunquam etiam simul utrumque commemorat, ut unitatem asserat. Ad divinitatem refertur, ut est: Antequam Abraham fieret, ego sum . Ad humanitatem pertinet, ut est: Tradent eum gentibus ad crucifigendum . Utrumque commemoratur, ut ubi: Verbum caro factum est . Unde sequitur: Plenum gratiae et veritatis . Nonnunquam ad humanitatem videntur dicta, quae ad deitatem sunt specialiter referenda, ut est:
Abbreviated transcription (Latin):
ili parit̾ & patres in diuma scriptara dicun¬
tur: imitatione. adoptione. natura. & doct̾na.
łmitatione sunt filii abrabȩ quilibet boni. mali
ũ quilibet filu diaboli. Unde illucd. Uos ex patre dia-¬
bolo estis. Adoptione omnes pacifici filii dĩ uoca¬
buntur. Natura sunt patres & filii. ut iacobus & io¬
hannes filii fuerunt zebedei. Doctrina u̾ sunt filii
& patres. uixta illua pauli. In rp̃o ib̃u ꝑ euangeli¬
um ego uos genui. De quibus itaq dñs dicit. suꝑ
cathedram moysi sedent. quȩ dicunt facite. quȩ
faciunt facere nolite. & si ñ exemplo. doctrina tam̃
filios generant. Fẽẽs quoq quatuor modis dicunt᷑.
Nlatura ut p̃dicti iacobus & iohannes. gente. ut om̃s
uidei inter se frẽs uocantur. unde illud in deutero¬
nomio. Siemeris fcẽm tuum qui ẽ bebrens. uel qͣ ẽ.
hebrea. seruiet tͥ sexanniis. inseptimo dimittes eũ
liberum. Cognatione ut illi qui de una familia sunt.
unde iacobus minor frater dñi dicitur. qm̃ de ma-¬

Expanded text:
ii pariter et patres in divina Scriptura dicuntur imitatione, adoptione, natura, et doctrina. Imitatione sunt filii Abrahae quilibet boni, mali vero quilibet, filii diaboli. Unde illud: Vos ex patre diabolo estis . Adoptione, omnes pacifici filii Dei vocabuntur . Natura sunt patres et filii, ut Jacobus et Joannes filii fuerunt Zebedaei. Doctrina vero sunt filii et patres, juxta illud Pauli: In Christo Jesu per Evangelium ego vos genui . De quibus itaque Dominus dicit: Super cathedram Moysi sedent, quae dicunt, facite: quae faciunt, nolite facere : et si non exemplo, doctrina tamen filios generant. Fratres quoque quatuor modis dicuntur: Natura, ut praedicti Jacobus et Joannes; gente, ut omnes Judaei, inter se fratres vocantur. Unde illud in Exodo: Si emeris fratrem tuum qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: in septimo dimittes eum liberum ; cognatione, ut illi qui de una familia sunt: unde Jacobus minor frater Domini dicitur, quoniam de Ma
Abbreviated transcription (Latin):
excellentia euangelii et diffcrentia uipiꝰ ad
legem. de fignris euangelistarum. & eorum mo-¬
do scribendi. de materia euangelii. intentione.
fine. & ad quas partes philosophi e speclet. dictat
ratio prescribere.
dicta &. facta eius. aliorumq facta & dicta ad
ipsum. Intentionem uͦ s finem aꝑit iob̃es di-¬
cens. Hec autem scripta sunt ut credatis. quia
in nomine eius. Finis eium id ẽ finalis causa euan¬
gelii ẽ sane eredere. ꝑfecte diligere. sacramentis
insigniri. & horum trium finalis causa ẽ. iita
et̾na. Ad hec quippe adipiscenda fuit intentio
euangelica. p̃dicare. s scribere.
Nunc de excellentia . differentia ȩugł̃u dicamus.
Uuigustinus de concordia eiangelis tarum:

Expanded text:
excellentia Evangelii et differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philosophiae spectet, dictat ratio praescribere. dicta et facta ejus, aliorumque facta et dicta ad ipsum. Intentionem vero et finem aperit Joannes, dicens: Haec autem scripta sunt, ut credatis quia nis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangelii dicamus. Augustinus de concordia evangelistarum:
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli uͦ ꝑ aquam baptismum iobantus.
ꝑuinum passionẽ xp̃i accipiunt. Unde
et uinum pͥus fertur architlino. idẽ. ipsi iobi
qui ante bibit passionem quam xp̃e. Albueꝰ.¬
riclinium id ẽ. tres ordines in nuptũs
discumbentium altitudine distandes int̾
se. designant tres cedines fidelium in eccła. cõ¬
uigatorum. continentium &s docłoꝵ. Et qͥa
doctorum ẽ. ueteribꝰ institutis grãm euangłui
p̃ferre. uocato sponso dix̃ architelinus bonũ
uinum fuisse seruatum. Mas ister
uod autẽ dr̃ non sciebat unde. ẽẽt. intel¬
ligendum ẽ. quia multis in lege pitis
prudent᷑ intelligendo & fidelit̾ apiendo uete¬
rem scripturam. Omis homo pͥmum bo¬
num uinum uonit. dictum ẽ. ad littam. se¬
cundũ multoꝵ consuetudinẽ. Mystie homo
il ẽ. carnalis deterus uinum bibit pꝰ bonum
ia ẽ. a ueris ad faisa descendit. s sp̃ualis coti¬
die inuisibili uino quod prus iatuit in scͥpt̃is

Expanded text:
onnulli per aquam baptismum Joannis, per vinum passionem Christi accipiunt. Unde et vinum prius fertur architriclino, id est ipsi Joanni, qui ante bibit passionem quam Christus. Architriclinus, id est tres ordines in nuptiis discumbentium, altitudine distantes inter se, designant tres ordines fidelium in Ecclesia: conjugatorum, continentium, et doctorum. Et quia doctorum est veteribus institutis, gratiam Evangelipraeferre: vocato sponso, dixit architriclinus, bonum vinum fuisse servatum. Quod autem dicitur, non sciebat unde esset, intelligendum est quia multis in lege peritiprudenter intelligendo, et fideliter aperiendo veterem Scripturam: Omnis homo primum bonum vinum ponit, dictum est ad litteram, secundum multorum consuetudinem. Mystice homo id est, carnalis deterius vinum bibit post bonum, id est, a veris ad falsa descendit, sed spiritualis quotidie invisibili vino quod prius lavit i
Abbreviated transcription (Latin):
ỹsentem locum infirmnitates leuiores acce¬
pit. idẽ. sanando abstulit. & egrotationes dliu¬
turnas portauit quasi absportando remouit.
Mystice. Infirmitates nr̃as incruce accepit
& egrotationes portauit. quia passionem pro
minoribꝰ & maioribꝰ peccatis nr̃is sustinuit.
Uidens autem ihc turbas multas circum se
uissit ue transfretum.

Expanded text:
esentem locum infirmitates leviores accepit, id est, sanando abstulit; et aegrotationes diuturnas portavit, quasi asportando removit. Mystice infirmitates nostras in cruce accepit, et aegrotationes portavit, quia passionem pro minoribus et majoribus peccatis nostris sustinuit. Videns autem Jesus turbas multas circum se, jussit ire trans fret
Abbreviated transcription (Latin):
tur infirmi. quando scilicet granum tritici
in terra moritu&.
olis occubitas. quos lucas ponit. mortẽm sig¬
nificat illius qui dixit. quaindnũ mundo
sum. lux sum mundi. Puires egroti sanantur
pꝰ mortem xp̃i. quam antea quia calcato regno
mortis ꝑ totum orben ddona fulei transmisit ꝑ
ministros suos. U nde psalmista cante. Iter faci¬
te ei qui ascendit suꝑ occasum. Suꝑ occasum
dñs asscendit. quia uide in passione occubuit

Expanded text:
tur infirmi quando scilicet granum tritici in terra moritur. Solis occubitus, quod Lucas ponit, mortem significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sunt mundi . Plures aegroti sanantur post mortem Christi quam antea; quia calcato regno mortis, per totum orbem dona fidei transmisit per ministros suos. Unde Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum Dominus ascendit, quia unde in
Abbreviated transcription (Latin):
ex barundinem designat animũ cog¬
nitione dĩ uacuum. & ad ĩmundorum
sp̃uum flatum uagantem. quem ñ habebat.
iohannes. quia nec ꝓspis erigebatur. nec ad¬
uersis ielinari nouerat. Sed quid existis
existis iuidere: Hominẽ moilibꝰ nestim̃tis
indutum: E cce qui in ueste p̃ciosa sunt¬
& in delitus in domibꝰ regum sunt. A
uana glã ductus. lucra querit ꝓ dapib nel
uestibꝰ. qui locustis uuit. & pilis cameloꝵ
indrutur:¬

Expanded text:
er arundinem designat animum cogitatione Dei vacuum, et ad immundorum spirituum flatum vagantem, quem non habebat Joannes, quia nec prosperis erigebatur nec adversis inclinari noverat. Sequitur: « Sed quid existis videre? hominem mollibus vestimentis indutum? Ecce qui in veste pretiosa sunt et deliciis in domibus regum sunt. » Unde vana gloria ductus lucra quaerit, pro dapibus vel vestibus qui locustis vivit, et pilis camelorum induitur
Abbreviated transcription (Latin):
limmona
syrorum lingua. diuitiȩ nuncupant᷑.
E x ĩniquitatis additum ẽ. quod de iniquitate
collectȩ sint. U̾ nde uulgata sententia dicit̃.
quia aies aut ẽ. iniquus aut heres mniqui.
Docet g de diuitiis iniquitatis amicos face¬
re. non quoslibet pauꝑes. s cos qui nos pos
iniquo mammona. ut largiendo

Expanded text:
mmona Syrorum lingua divitiae nuncupantur, et iniquitatis additum est, quod de iniquitate collectae sint. Unde vulgata sententia dicitur, quia dives aut est iniquus, aut haeres iniqui. Docet ergo de divitiis iniquitatis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos qui nos possiniquo mammona, ut largiendo
Abbreviated transcription (Latin):
on uult hoc p̃dicarim̃ in populo. ne in¬
credibile. ẽẽt. ꝓ rei magnitudine. & ne
sequens crux scanilalum faccret. rudibꝰ post
tantamgłam. Ũ tiq doctoris c̃. audientium
considerare ꝑsonas. ne pͥ irrideatur quam au¬
t interragaue̾runt eum discipłi eiꝰ dicen¬
tes. Quid gͥ scribȩ dicunt. quia helyam
õportet pͥmum uenire: Sensus ẽ. Quando¬
quid̃em hel̾as tam cito recessit a nobis. gͥ qͥd
ẽ. hoc quod scribȩ dicunt ide helya: Quo m̃
intelligmus illud: Tradunt scribȩ iuxta
malacbiam ꝓpb̃am. helyam p̃cessurum salua¬
toris aluentum. Estimant gͦ dicipuli hanc
aduentus głam. ẽẽ. quam uiderant. & dicuns.
Si iam uenisti in gła. quom̃ p̃cursor tuus non
a pparct: Maximeq hoc dicunt. quia helyꝰ¬
as recesserat. At ille respondens ait illis.
Hehyas quidem uenturus ẽ. & restituet ola.
Hoc dictum ẽ. scãm malachiam. in quo le¬
gitur quia reducet cor patrum ad filios. & fill¬
orum ad patres. & restituet omnia inantiquii
statum.

Expanded text:
on vult hoc praedicari modo in populo, ne incredibile esset propter rei magnitudinem, et ne sequens crux scandalum faceret rudibus post tantam gloriam. Utique doctoris est audientium considerare personas, ne prius irrideatur quam aut interrogaverunt eum discipuli, dicentes: Quid ergo Scribae dicunt, quia Eliam oportet primum venire? Sensus est: Quandoquidem Elias tam cito recessit a nobis, ergo quid est quod Scribae dicunt de Elia? Quomodo intelligimus illud? Tradunt Scribae juxta Malachiam prophetam Eliam praecessurum Salvatoris adventum . Aestimant ergo discipuli hanc adventus gloriam esse quam viderant, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quomodo praecursor tuus non apparet? maximeque hoc dicunt, quia Elias recesserat. At ille respondens, ait illis: Elias quidem venturus est, et restituet omnia. Hoc dictum est secundum Malachiam, in quo legitur, quia reducet cor patrum ad filios et filiorum ad patres, et restituet omnia in antiquum statum.