comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant fornicationt̾ sprritaliter
appellari. cum dus mutis & falsis
anima tamquam prostituta subici¬¬
tur: ad hoc responderant. Dixcit᷑
itaq ei. Nos exfornicatiorre non
sumus nati. unum patrem habe¬
nrus dm̃. Lam uiluit abrabam.
repulsi sunt enim. quomodo te
quia erat talis abraham cuius
factum non imitabantur. & de
illius genere gloriabantur. Et
mutaurrunt responsione̾ credo
cumq nominauerimus abrahã
dicturus est nobrs. Quare non
imitamini cum de cuius gentre
gloriamini: Nos scm & tustũ
In nocentem tantũ uirũ imitari
nion possumus. Dm̃ dicamus
patrem nr̃m. uideamus quid
nobis dicturus est. Numquid
falsitas inuenit quod diceret.
& ueritas non inureniret quod
responderet: Audiamus quid
dicant. audiamus quid audiant.
Unum inquiunt patrem habemus
dm̃. Dixit ergo eis iħs. Si ds pater
urͣ esse: diligeretis mr̃e utiq
Eigo enim ex do̾ processi & ueni.
Neq enim amtipso ueni. sed ille
me misit. Dicitis dm̃ patrem.

Expanded text:
bant fornicationem, spiritualiter bant fornicationem, spiritualiter appellari, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt. Dixerunt itaque ei: Nos ex prostitutione non sumus nati, unum patrem habemus Deum. Jam repulsi sunt enim, quomodo repquia erat talis Abraham, cujus factum non imitabantur, et de illius genere gloriabantur. Et mutaverunt responsionem, credecunque nominaverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem, tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus Patrem nostrum; videamus quid nobis dicturus est. « Nunquid si falsitas invenit quod diceret, et veritas non inveniret quod responderet? Audiamus quid dicant, audiamus quid audiant: Unum, inquiunt, Patrem habemus Deum. Dixit ergo eis Jesus: Si Deus Pater vester esset, diligeretis me utique: Ego enim eNeque enim a meipso veni, sed ille me misit. » Dicitis Deum Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ait : scio quia filii abrabę estis.
Non negauit corum origurem. sed
facta condempnat. Caro eorum
ex illo erat : sed uita non erat.
E rgo xpͣiani facti sunt semenabrahȩ
gratia diꝰ : non de carne abrahae.
Facti illi coheredes ds illos exhere¬
ditauit: istos ad optauit. Isti sunt
dequibits alio loco aiohanne bap¬
tista dictum est. Potens est ds̃
dae lapidibus istis suscitare filios
abraho̧. Illi erunt filii abtabae.
qui fidem ab tahȩ imitantur. Ideo
subiunxit dñs dicens. Si filii abra-¬
hȩ estis: opera abrahȩ facite. E actis
probate nobilitatem: non utrbis.
Sed quȩritis me interficere. hominẽ
qui ueritatem loquutus sum uobis
quam audiui adõ. hoc abraham ñ
fecit. Uos facitis opera patris
u̾ri. Et adhuc non dicit quis est
iste pater corã. Modo illi qui
responderunt. exȩperunt en̾i ut¬
cumq cognoscere. non de carnis
gentratione dnm loqui. sed de
uitȩ institutione. Et quia con¬
suctudo scripturarũ est qua lege¬

Expanded text:
ait: Scio quia filii Abrahae estis. ait: Scio quia filii Abrahae estis. Non negavit eorum originem, sed facta condemnat: caro eorum ex illo erat, sed vita non erat. « Ergo Christiani facti sunt semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae facti illi cohaeredes: Deus illos exhaereditavit, istos adoptavit. » Isti sunt de quibus alio loco a Joanne Baptista dictum est: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Illi erunt filii Abrahae, qui fidem Abrahae imitantur. Ideo subjunxit Dominus, dicens: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Factis probate nobilitatem, non verbis. Sed quaeritis me interficere, hominem qui veritatem locutus sum vobis, quam audivi a Deo. Hoc Abraham non fecit. Vos facite opera patris vestri. Et adhuc non dicit, quis est iste pater eorum. Modo illi quid responderunt? Coeperunt enim utcunque cognoscere non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quam lege
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Pater nr. ab raham est. Quasi
tu qui dicturus es contra abraham
quasi aliquid auderet rep̾hendere
abraham: non quia dñs non audebat
reprehendere abraham. sed talis
abraham erat qui non reprchen¬
deretur adño. sed potius laudaret᷑.
Tamen isti uidebantur eu̾ ꝓuocare
ut aliquid mali diceret de abraha:
& esset occasio faciendi. quod cogi¬
Audiamus quomodo eis respondit
dñs: cum illorũ dampnatione laudans
abraham. Dicit eis ihs. S i filii
abrahȩ estis: opera abtahȩ facite.
Nunc quȩritis me interfictre homi¬
nem qui ueritatem loquutus sum
uobis quam audiui adõ: hoc abrahã
non fecit. Ecce ille laudatus. isti
dampnati. Abraham non erat
ante abraham ego sum : tune eum
illi lapidare uoluerunt. Non
dixit hoc iterun: sed quod uidetis.
quid aspicitis. quod me solum pu¬
tatis. homo sum. Homine᷑ dictitẽ
uobis quod audiuit adõ: quare
uultis occidere nisi quia non estis
filii abrahȩ  Et tamen superius

Expanded text:
ei: Pater noster Abraham est. Quasi ei: Pater noster Abraham est. Quasi tu quid dicturus es contra Abraham; aut si aliquid potes, aude reprehendere Abraham: quia non Dominus non audebat reprehendere Abraham, sed talis erat Abraham, qui non reprehenderetur a Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum probare, ut aliquid mali diceret de Abraham, et esset occasio faciendi, quod cogiAudiamus quomodo eis respondit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficere, hominem qui vobis, quam audivi a Deo. Hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati: Abraham non erat Ante Abraham ego sum. Tunc eum illi lapidare voluerunt. Non dixit hoc. Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum. Hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamen superius
Abbreviated transcription (Latin):
uidistis apud patrem ur̃m facitis.
Quod autem faciunt & quod eis dixit.
queritis nre occidere. hoc apud abra-¬
ham numquam uiderunt. Dicit.
quȩ uidi apud patrem ieũ loquor.
utritatem uidi. ueritatem loquor.
quia ueritas sum. Si cim dñs ueri.¬
tatem loquitur. quia ipse est ueritas
patris. quam uidit apud patrem se
uidisse loquitur. Apse enim uerbũ.
quod uerbum erat apud dm̃. Isti
ergo malum quod faciunt. quod dñs
obiurgat. & corripit. ubi uiderunt :¬
Apud patrem suum. Cium audre-¬
rimus in consequentibus apertius
dictum quis sit eotu pater. tunc
intelligimus. qualia uiderunt
apud talem patrem. Adhric eñi
non nominat patrem ipsorum.
Laulo superius abraham commemo¬
rauit. sed carnis origine non uitę
similitudine: dicturus alterum
patrem illorũ qui nec genuit eos¬
nec creauit ut homines essent. sed
tanien erant eius inquantũ mali
erant. non inquantũ homines
erant in quo imitati. nor inquo
creati. Responderunt & dixeruqs

Expanded text:
vidistis apud patrem vestrum, facitis. vidistis apud patrem vestrum, facitis. » Quid autem faciunt, et quid eis dixit? quaeritis me occidere; hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dixit: « quae vidi apud Patrem meum loquor » veritatem vidi, veritatem loquor, quia veritas sum. Si enim Dominus veritatem loquitur, quia ipse est veritas Patris, quam vidit apud Patrem, seque vidisse loquitur, ipse enim Verbum quod Verbum erat apud Deum: isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt apud patrem suum? Cum audierimus in consequentibus apertius dictum, quis sit eorum pater, tunc intelligimus qualia viderint apud talem patrem. Adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis originem, non vitae similitudinem. Dicturus nunc alterum patrem illorunec creavit, ut homines essent, sed tamen filii erant ejus, in quantum mali erant, non in quantum homines erant, in quo imitati, non in quo creati. Responderunt, et dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
forma serui dñs. Fuit quippe
illa carnis forma seruilis. sed qui¬
uis esset similitudo carnis. ñ erat
peccati. Libertatem promi sit
credentibus in se. Iudxi utro tam¬
quam de sua libertate suꝑbientes
dedignati sunt fueri liberi cum
esfent serui peccati. Ideo autem so
librros esse dixerunt. quia semen
abrahȩ erant. Quid ergo eis ad
hȩc respondit dñs. audiamus
Scio inquit quia filii abrahȩ este
sed quȩritis me interficere
Agnosco carnis originem. non cordis
fidem. filii abrahȩ estis sed sedm̃
carnem: ideo quȩritis me occidere.
Sermo cnim m̃s dñs inquit ñ capitin
uobis : id est non habet locũ in uobis.
Si sermo m̃s caperetur auobis. ca pere̾
utiq uos. Quid est ergo non capit
in uobis: Id est non capit cor ur̃m:
quia non recipitur acorde uro.
Audistis certe dñm dicentem. scio
quia filii abrahȩ estis. audite quid
postta dicat. Eigo quod uidi apud
patrem meu̾ loquor. & uos quod

Expanded text:
forma servi Dominus. Fuit quippe forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis; quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat peccati, libertatem promisit credentibus in se. Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen Abrahae erant. Quid ergo eis ad haec respondit Dominus, audiamus: « Scio, inquit, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. » Agnosco carnis originem, non cordis fidem: filii Abrahae estis, sed secundum carnem, ideo quaeritis me occidere. « Sermo enim meus inquit non capit in vobis, » id est non habet locum in vobis. Si sermo meus caperetur a vobis, caperet utique vos. Quid est ergo, non capit in vobis? id est, non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Audistis certe Dominum dicentem: « Scio quia filii Abrahae estis, » audite quid postea dicat: « Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor: et vos, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fugit apeccato. seruus erit ius.¬
titiae. Terruit itaq & spem dedit
Terruit. ne peccatum amatemus.
spem dedit: ne de peccati solutiono
diffidetemus. Om̾is inquit qui fac
peccatum: seruus est peccati. Ser.¬
uus autẽ non manet in domo in
acternum. Quae ergo nobis spes
est: qui non sumus sint peccato.
Audi spem tuam. Filitis manet
in arternum. Si ergo filius uos
librrauerit: tunc uere liberi crits.
Hȩc spes nra fres. ut alibero libe¬
remur: & liberando seruos non
facit. Serui enam eramus cupi¬
ditatis. liberati efficimur serui
caritatis. Prima libertas est non
ꝑmanere in peccato. serarre
iustitio: dicente apło. C umen
serui essetis peccati. liberi fuistio
iustitiȩ. Nunc aut̃ habetis frus¬
tum ur̃m in scificatione: finem
uero uitam arternã. Perfecta uts
libertas est dõ xp̃o seruite. illum
diligere. qui uere nos liberauit.
qui utrus est filius dĩ. & dñs in
forma serui non seruus. sed in

Expanded text:
qui fugit a peccato, servus erit jusqui fugit a peccato, servus erit justitiae. Terruit itaque, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus: spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: « Omnis inquit qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum. Quae ergo nobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam. Filius manet in aeternum. Si ergo filius vos liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat. Servi enim eramus cupiditatis: liberati efficimur servi charitatis. Prima libertas est non permanere in peccato, servire justitiae, dicente Apostolo: Cum servi essetis peccati, liberi eratis stitiae . » Nunc autem habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Perfecta vero libertas est Deo Christo servire, illum diligere qui vere nos liberavit, qui vere est Filius Dei, et Dominus in forma servi, non servus, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut aliquam corporabem cape¬
ret uoluptatem. uoluhtas transit:
peccatum manet. Preteriit quod
delectabat. remansit quod pungat
mala seruitus. Aliquando fugi.¬
unt homines improbos dominos
uolentes carere dominis.
qui nolunt carere peccatis.
Quanto felicius est si deserat homo
peccatũ fugiat ad xp̃m. dñm libe.¬
ratoreni interpell&. Liberat ergo
ab hac seruitute precati solus dnis.
qui illam non habuit. Qui
solus fine peccato uenit inmun¬
peccato. Qui uenit sire peccato.
factus est sacrificium ꝓpeccato.
Cum ergo om̃is qui facit peccatũ
seruus sit peccati. quae sit spts
nobis libercatis audite. Seruus
autem inquit non manet in domo
in arternum. Eccłã est donius.
seruus est peccator. Non maneat
homo in peccatone sit feruus
peccati. ut possit manere in domo.
id est in ȩccłã. Maneat incorpore
capitis sui. ut sit filius non seruus.
Longe aliud est peccare. aliuid ma¬¬
nere in peccato. Qui manrt
in peccato. struus est peccati.

Expanded text:
tum, ut aliquam corporalem capetum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet, praeterit quod delectabat, remanet quod pungat: mala servitus. Aliquando fugiunt homines improbos dominos, volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Quanto felicius deserat homo peccatum, fugiat ad Christum, Deum liberatorem interpellet? Liberat ergo ab hac servitute peccati solus Dominus, qui illam non habuit: qui solus sine peccato venit in munpeccato, qui venit sine pecfactus est sacrificium pro peccato. Cum ergo omnis qui facit peccatum servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. « Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. » Ecclesia est domus, servus est peccator. Non maneat homo in peccato, ne sit servus peccati, ut possit manere in domo, id est in Ecclesia: maneat in corpore capitis sui, ut sit filius, non servus. Longe aliud est peccare, aliud manere in peccato. Qui manet in peccato, servus est peccati:
Abbreviated transcription (Latin):
cati: Ded intentius audiamus.
qualiter librremur dt hac serui-¬
tute. Terrorem incutit̃. medici¬
nam adhibet. Nam ait dñs.
Anren amen dico uobis. Quid
est amen amen nisi iterum dico
uobis: Quod uerbum nec grecus
in terpres nec latinus ausus est in
aliam transferre linguan. ut hono¬
rem haberet uelantento secreti
testificatio urritatis in xp̃o. Ueritas
dicit. Utrum dico uobis. Ingeminat
replicat utrbum utritatis. ut ex-¬
citaret dormientes intentos face¬
ret audientes: nec contempneretur
qui ait amen amen dico uobis.
quia om̃is qui facit peccatum
seruus est peccati. Omirabilis ser¬
uitus seraire peccato. seruire
diabolo: qui peccati est auctor.
Sepe homines malos dominos fugiunt
fugere peccatum. & seruirt homini
libera conscientia. Deude seruus
hominis aliquando sui domini im¬
periis fatigatus fugiendo requrescti.
seruus peccati quo fugit: Secum
sctrahit. quocumq fugerit In fugit.
quod facit. intus est. Eecit pecca¬¬

Expanded text:
cati. Sed intentius audiamus, cati. Sed intentius audiamus, qualiter liberemur de hac servitute. Terrorem incutit, sed medicinam adhibet: nam ait Dominus: Amen, amen dico vobis. Quid est amen, amen: nisi verum, verum dico vobis? Quod verbum nec Graecus interpres nec Latinus ausus est in aliam transferre linguam, ut honorem haberent velamento secretae testificationis veritatis in Christo. Veritas dicit: Verum, verum dico vobis. Ingeminat ac replicat verbum veritatis, ut excitaret dormientes, intentos faceret audientes, ne contemneretur qui ait: Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus, servire peccato, servire diabolo, qui peccati est auctor! Saepe homines malos dominos fugiunt,fugere peccatum, et servire homini libera conscientia? Deinde servus hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit. Servus peccati quoquo fugit, secum id trahit: quocunque fugerit, non fugit quod fecit, intus est. Fecit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
mini nulli feruistis umquam.
Quomodo soluebatis tributũ romanis.
lndt̃ & ipsi utritati laqutum quasi
captionis proposuistis ut dicerctis
lica reddere tributum cesari. ut
sidixissec lic& teneretis eũ quasi
male optasse librrtatem semini
abrahȩ. Si autem dictret ñ lic&
calumpnia tẽmini apud reges
estis. & captioni urȩ uos ipsi estis
respondtre conpulsi. Ibi enim
uobis dictum est. Reddite cęsari
quac cȩsaris sunt & dõ quae dĩ sunt:
cum uos ipsi respondissetis quot
numinus hab& imagurem cȩsaris.
quia sicut quȩrit cȩsar innummo
imaginem suam: sic ds quȩrit in
homine suam. Nec alienum quid
quȩtit dõ ab homine. sed quod con¬
in homine formauit. Ei rgo men.¬
tientibus & de uana libertate ti-¬
mentibus.quid respondisset dñs
iudris audiamus. Amen anten
dico uobis. quia õm̃is qui facit
peccatum: seruus est prccati.
Quis non subhis uerbis con¬
tremiscat. si om̃is homo
rpeccator om̃is homo seruus peo¬¬

Expanded text:
mini, nulli servistis unquam? mini, nulli servistis unquam? Quomodo ergo solvitis tributum Romanis, unde et ipsi veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis: Licetne reddere tributum Caesari? Ut si dixisset, Licet: teneretis eum quasi mallet oppressam libertatem seminis Abrahae. Si autem diceret, Non licet, calumniaremini apud reges estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod nummus haberet imaginem Caesaris . Quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Deus quaerit ihomine suam; nec alienum quid quaerit Deus ab homine, sed quod conin homine formavit. Ergo mentientibus, et de vana libertate tumentibus, quid responderit Dominus Judaeis, audiamus. Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Quis non sub his verbis contremiscat? Si omnis homo peccator, omnis homo servus pec
Abbreviated transcription (Latin):
dñs illis quȩ sit seruitus. & qsis
sit futura libtrtas qua ipse ꝓmittit
Nihil enim aliud est dicere & utritas
Audiuimus ergo quid libtra urritas
dixit. audiamus quid superba fal.¬
sitas respondeat. Dixerunt ergo
iudȩi. Semen abrahȩ sumus. et
nemini seruiuimus umqum.
Q uomodo tu dicis liberi critis: Non
euim dixerat liberi eritis. sed ueri¬
tas liberabit uos. In quo tamen
uerbo illi nihil aliud intellexert̃
nisi libertatem carnalem. & extu¬
lerunt se quod semen essent abrabȩ
modo urrum dixisti. nemini serui-¬
uimus umquam. Ioseplnon est
uenundatus. prophetę sc̃i non sunt
ducti in captiultatem. Denique.
nonne ille ipse est populus qui in
argypto lateres facrebat. & operib
duris non saltem in argento & auro
sed inluto seruiebat: Si nemini
seruistis umquam. oingrati quid este
quod uobis assidue iinproperat ds̃
quomodo uos de domo seruitutis
liberauit: An forte patres uri
seruierunt. uos autem qui loqui¬

Expanded text:
Dominus illis, quae sit servitus, et quae Dominus illis, quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. Nihil enim aliud est dicere: « et veritas Audivimus ergo, quid libera veritas dixit, audiamus quid superba falsitas respondeat. Dixerunt ergo Judaei: Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam: quomodo tu dicis, liberi eritis? Nus: « liberi eritis, » sed: « veritas liberabit vos. » In quo tamen verbo illi nihil aliud intellexerunt, nisi libertatem carnalem: et extulerunt se quod semen essent Abrahae,modo verum dixisti: Nemini servivimus unquam? Joseph nonne est venundatus? prophetae sancti nonne sunt ducti in captivitatem? Denique nonne ille ipse ejus populus, qui in Aegypto lateres faciebant , et operibus duris, non saltem in argento et auro, sed in luto serviebant? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est, quod vobis assidue imputat Deus, quomodo vos de domo servitutis liberavit. An forte patres vestri servierunt, vos autem, qui loqui
Abbreviated transcription (Latin):
bum patris acternũ. & patri coae-¬
ternum: Ideo subiunxit. Ego
utritatem dico uobis. & non credi-¬
tis mihi.Nam mendax mendaciu
loquitur. sed ueritas ueritatem
ꝓfert. Diabolus mendax. xp̃s utro
utritas & ueritatis assertor: quia
exurritatis ore nil aliud poterit
procedere nisi utritas.

Expanded text:
bum Patris aeternum et Patri coaebum Patris aeternum et Patri coaeternum? » Ideo subjunxit: Ego veritatem dico vobis, et non creditis mihi. Nam mendax mendacium loquitur, sed veritas veritatem profert. Diabolus mendax, Christus vero veritas et veritatis assertor: quia ex veritatis ore nihil aliud poterit procedere, nisi veritas.
Abbreviated transcription (Latin):
dacium. Mendacium. quiꝰ in ut.¬
ritate non stetit. Omis etum qui
in dõ manet. inueritate maret:
quia ds̃ utritas est. Siquis uero
ado recesserit. mendax erit dicente
psalmographo. Om̃is homo mendax.
Inquantum uero honio adõ recedit
in tantum mendax erit. dum se
aueritate declinauerit. Eit inde
peccator erit. quia om̃e peccatum
non est ueritas sed mendacium.
quia fecedendo adõ non habet ue-¬
ritatem. Diabolus utro bonus cre¬
atus est. sed ꝑse ipsum malus factus
est. declinando se asummo bono.
Ideo ex proprus loquutus est menda¬¬
cuim. quia in st ipso inuenit unde
esset intudax. Homo uero deceptus
adiabolo factus est adiabolo mendax.
ideoq filius diaboli non natitra sed
imitatione. Recedamus ergo
a patre mendacii. curramus ad
patrem ueritatis. Amplectemur
utritatem. ut accipiamus ueram
libertatem. Iudȩi apud patrem
suum uidtrant quod loquebantur.
quid nisi mendacrum: Dñs apud
quid nisi seipsum: Quid nisi uer.¬

Expanded text:
dacium. » Mendacium genuit, quia in vedacium. » Mendacium genuit, quia in veritate non stetit. Omnis enim qui in Deo manet, in veritate manet, quia Deus veritas est. Si quis vero a Deo recesserit, mendax erit, dicente Psalmographo: Omnis homo mendax . In quantum vero homo a Deo recedit, in tantum mendax erit, dum se a veritate declinaverit, et inde peccator erit: quia omne peccatum non est veritas, sed mendacium, quia recedendo a Deo non habet veritatem. Diabolus vero bonus creatus est, sed per seipsum malus factus est, declinando se a summo bono. Ideo ex propriis locutus est mendacium, quia in seipso invenit unde esset mendax. Homo vero deceptus a diabolo, factus est a diabolo mendax. Ideoque filius diaboli, non natura, sed imitatione. Recedamus ergo a patre 555 mendacii, curramus ad Patrem veritatis. Amplectamur veritatem ut accipiamus veram libertatem. « Judaei apud patrem suum viderant quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus auquid, nisi seipsum? quid, nisi ver
Abbreviated transcription (Latin):
si dm audire uoluissent. Qui
obtemperare debuerant creatori:
non deceptori. Ergo ille homicida
erat ab iitio. Uidete genus. ho-
lus non gladio armatus. non ferro
accinctus adhominem uenit. urer.¬
bum malum seminauit. & occidit.
Noli ergo putare te non esse homi¬¬
cidam: quando fratri tuo in ala
Filii hominum dentes eorum arma
& sagitte. & lingua eorũ machera
acuta. Uos ergo desideria patris
uri facere uultis. ideo seruitis in
carne. quia non potestis in mente.
cida. Eix quo potuit fueri homici¬
dium: Eix quo factus est homo.
Non enim posset occidi homo. nisi
prius fueret homo. Et in ueritate
non stetit: quia ueritas non est in
in utritate stetisset. sed inueritate¬
eo. Qui loquitur mendaerum ex
proprus loquitur. quia mendax
est & pater ciꝰ. Drabolus autem
a semetipso mendax fuit. & men
dactum suum ipse genuit. a nemine
audiuit prius mendacrum. Quo¬
modo genirit pater filium utritate
sic diabolus genuit quasi filiũ men¬

Expanded text:
si Deum audire voluissent, qui si Deum audire voluissent, qui obtemperare debuerant Creatori, non derat ab initio. Videte genus homiclus, non gladio armatus, non ferro accinctus. Ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala peFilii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria patris vestri facere vultis, ideo saevitis in carne, quia non potestis in mente. cida. Ex quo potuit fieri homicidium? ex quo factus est homo. Non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. « Et in veritate non stetit? Quia veritas non est in in veritate stetisset, in Christeo. Qui « cum loquitur mendacium ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. » Diabolus autem a sdacium suum ipse genuit, a nemine audivit prius mendacium. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus genuit quasi filium men
Abbreviated transcription (Latin):
pheta ad iudeos ait. Pater tuus
amorreus: & mater tua cethea.
Amorrei. gens erat quȩdam unde
origirem rudȩi non ducrbant:
cetei & ipsi gentem suam habe¬¬
bant. omino alienam agentre
iudeorũ. Sed quia erant impii
amorrei & erthei: iudȩi autem
imitati impretates illorũ. inue¬
nascerentur : sed quorũ mores sec¬
tando pariter dampnarentur.
Qutritis autem fortasse. unde ip̃se
diabolus est: inde utiq unde & ce¬
teri angeli. Sed cęteri in sua obę¬
dientia perstiterunt. ille in obę¬
diendo & suꝑbrendo lapsus.e̾. angłs.
& factus est diabolus. Sed modo
audite quid dicat dñs. Uos inqͥt
apatre diabolo estis: & desideria
patris ur̃i facere uuiltis. Quȩritis
me occidere. hominem qui irerita¬
tem uobis dico. Et ilbe in uidit
homini: & occidit hominẽ. Dia¬
bolus autẽ cum inuideret homini.
serpente indutus locutus est mu¬
lieri. & de muliere uenenauit
& uirũ. Mortui sunt diabolum
audiendo. quem non audissent:

Expanded text:
pheta ad Judaeos ait: Pater tuus pheta ad Judaeos ait: Pater tuus Amorrhaeus et mater tua Cethea . Amorrhaei gens erat quaedam, unde originem Judaei non ducebant; Cethei et ipsi gentem suam habebant omnino alieni a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethei; Judaei autem imitati sunt impietates illorum; invenenascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique, unde et caeteri angeli. Caeteri angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. « Sed modo audite quid dicat Dominus: Vos, inquit, a patre diabolo estis, et desideria patris vestri facere vultis. Quaeritis me occidere, hominem qui veritatemhomini, et occidit hominem. Diabolus autem cum invideret homini, serpentem indutus, locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Unde mortui sunt, diabolum audiendo, quem non audissent,
Abbreviated transcription (Latin):
non cognoscrtis: Quia ñ potesto
cognoscete sermonem meũ. Ideo
non poterant cognoscere. quia non
poterant audire. Sed unde audne
non poterant. nisi quia corrigi es.¬
dendo nolebant : Et hoc inde.
Uos ex patre diabolo estis. Quadus
patrem commemoratis. quam̃diu
patrem mutatis modo abraham.
modo dm̃. audite a filio di cuius
filii estis. apatre diabolo estis. Pe
itaq creator om̃ium oreaturatuum
creauit homitem. Quomodo¬
ergo hic dicit : tios ex patre diabis
estio  Quicquid ado ertatumd
bonum e. Et om̃is homo quanus
cstatura dĩ est: borus est Eu¬
tum uero se subieit ꝑliberum
arbitrium diabolo: a patre diabolo
est. Bona est enim hominis natura.
sed uitiata erat ꝑmalã uoluntatẽ.
& inde apatre erat diabolo. Quod
fecit dñs non potest esfe malum.
si ipse homo non sit sibi malus
Inde ergo iudei dicti sunt filii dia¬
boli non nascendo. sed imitando.
Consuctudo uero scripturȩ scę est
eximitatione uel similitudine
operũ filios sepe nominare: ut pro.¬

Expanded text:
noscitis? quia non potestis cognoscere sermonem meum. » Ideo non poterant cognoscere, quia non poterant audire, sed unde audire non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc inde: « Vos ex patre diabolo estis. » Quandiu patrem commemoratis, quandiu patrem mutatis, modo Abraham, modo Deum, audite a Filio Dei, cujus filii estis. « A patre diabolo estis. » Deus utique creator omnium creaturarum creavit hominem, quomodo hic dicit: Vos a patre diabolo estis? Quidquid a Deo creatum est, bonum est, et omnis homo, quantum creatura Dei est, bonus est: quantum vero se subjicit per liberum arbitrium diabolo, a patre diabolo est. « Bona est enim hominis natura, sed vitiata erat per malam voluntatem, et inde a patre erat diabolo. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus. Inde ergo Judaei dicti sunt filii diaboli, non nascendo, sed imitando. Consuetudo vero sanctae Scripturae est ex imitatione vel similitudine operum filios saepe nominare, ut Pro
Abbreviated transcription (Latin):
Septem ergo addona septem sp̃s sci
ꝑturent. octo ad resurrectionem.
Et quia ȩcclã per septi formem grãm
sp̃s sc̃i illuminata didicit resurrec¬
tionem credere. sperare. & amare.
recte quinto decimo loco pro filia
rogatura introducitur. Et quia
ȩccłã relo diuini amoris accensa.
ptęsentem uitam didicit contẽp¬¬
nere & arternam diligere. recte
chananea dicitur. Chananta
quiꝓpe: telus interpretatur.

Expanded text:
Septem ergo ad dona septem Spiritus Septem ergo ad dona septem Spiritus sancti pertinent, octo ad resurrectionem. Et quia ecclesia per septiformem gratiam Spiritus sancti illuminata, didicit resurrectionem credere, sperare et amare, recte quinto decimo loco pro filia rogatura introducitur. Et quia Ecclesia zelo divini amoris accensa, praesentem vitam didicit contemnere et aeternam diligere, recte Chananaea dicitur. Chana quippe zelus interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
postponat. carnis desideria mor¬
tisic&. uoluptates proprias frangat
ieiunus. tugiliis. elemosinis. &
orationibus infistat. & tamdiu in
preet prrfeueret. quo adusq ad no
cum multere cbanianea audire
mereatur. magna est fides tua.
fiat tibi sicut uis. Sed illud non
est prȩtermittendum. quod mulier
hec pro filia rogans. quinto deci.¬
mo miraculo introducitur.
umerus enim iste sacramentis
eccłae arridet. propter myste.¬
rium ebdomadis & ogdo adis. c̃stat
urro septemi & octo. Nam quarto
decimo die post egressionem de
atgypto. populus is rabeliticus
pascha tussus est cȩbebrare.
Qundecim cantica graduum in
psałterio legimus. quae sunt ab
addum cum tribularer. usq ecce
nunc benedicite dñm. Quin deci
anni: etechiȩ. ad uitam sunt ad.¬
iuncti. Qundecim drebus paulus
cum petro se mansisse testatur.
conferens euangelium quod predi¬¬
caturus erat gentibus ne forte in
uacuum curreret. aut cucurrisset.

Expanded text:
postponat, carnis desideria morpostponat, carnis desideria mortificet, voluntates proprias frangat, jejuniis, vigiliis, eleemosynis et orationibus insistat, et tandiu in prece perseveret, quoadusque a Domino cum muliere Chananaea audire mereatur: « Magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. » Sed illud non est praetermittendum, quod mulier haec pro filia rogans, quinto decimo miraculo introducitur. Numerus enim iste sacramentis Ecclesiae arridet, propter mysterium hebdomadis et ogdoadis: constat vero ex septem et octo. Nam quarto decimo die post egressionem de Aegypto, populus Israeliticus Pascha jussus est celebrare. Quindecim cantica graduum in psalterio legimus, quae sunt ab « Ad Dominum cum tribularer , » usque « Ecce nunc benedicite Dominum . » Quindecim anni Jezechiae ad vitam sunt adjuncti. Quindecim diebus Paulus cum Petro se mansisse testatur, conferens Evangelium quod praedicaturus erat gentibus, ne forte in vacuum curreret aut cucurrisset.
Abbreviated transcription (Latin):
nanitidis. quȩ a dño canibus com.¬
parata ipsa sẽ catellis cõparaut
hanc humilitatem habuti in corde
qui despectus ab aliis dicebat.
sdam & uilior fiam plusquam
ptus sum. & ero humilis inoculis
niciꝰ hinc & enim sapiens dixit.
Quanto magnus es humilia te in
mmnibus. & coram deo inuenies
rim. Iam superius ꝑfiliam huꝰ
mulieris. unam quamq animã
peccatrictꝰ significari diximus:
Quam uis nec anima sine carne.
net caro sine anima peccare possit.
tanen sunit quȩdam uitia quȩ spe.¬
caliter ad caritem. quȩdã utro¬
quae ad animã ꝑtinere uidentur.
uitum quippe. ad ulteriũ. homici¬
dium. fornicatio. ebrirtates. sacri.¬
legium. & his similia ad carnem
ptinent. At uero. inuidia.⁊ta.
suꝑbia. odrum. rancor. dolus. uana
gła. simulatio. & his similia ad ani.¬
mam. Piue ergo animam. siue
urnem contigerit in his uitiis cõ¬
naculari. a finibus suis egrediatur.
idest prȩterita peccata dampnando

Expanded text:
nanitidis, quae a domino canibus comnanitidis, quae a domino canibus comparata, ipsa se catellis comparavit. Hanc humilitatem habebat in corde, qui despectus ab aliis dicebat: « Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et erodixit: « Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . » Jam superius per filiam hujus mulieris, unamquamque animam peccatricem significari diximus. Quamvis nec anima sine carne, nec caro sine anima peccare possit, tamen sunt quaedam vitia quae specialiter ad carnem, quaedam vero ad animam pertinere videntur. Furtum quippe, adulterium, homicidium, fornicatio, ebrietates, sacrilegium, et his similia ad carnem pertinent: at vero, invidia, ira, superbia, odium, rancor, dolus, vana gloria, simulatio, et his similia ad animam. Sive ergo animam, sive carnem contigerit in his vitiis commaculari, a finibus suis egrediatur, id est praeterita peccata damnanda
Abbreviated transcription (Latin):
dormit. & tamen nris precibus
ex citatus responderit. nolite mih
mobesti esse. iam ostium nreum
clausum est & pueri mei mecum
sunt in cubili. non possum siges
& dare uobis. si tatien instantiss¬
me nos uiderit petentes. & si non
dederit surgens eo quod amicus
nrͣ sit. propter in portunitatem
tamen surget. & dabit nobis quor¬
quot habrinus necessarios. Iubet
enim in prece persistere. qui
uult accipere usq ad cornu
altaris. id est usq ad fidem. di¬
cente psalmista. C onstituitt
drem sollempnem in condensis.
usq ad cornu altaris. Et si ad
impetrandum quod petimus nos
idoneos esse non sentimus. spin.¬
talium frũm orationes adiutoru
quȩramus. ut sicut ista mulier
apłis pro se interuenientibus qd
petebat promeruit. ita nos coma¬
munibus precibus magis quam
propruis & singularibus adiuuar
eredamus. Habtamus humilitate
ut aliis de nobis maiora existimam¬
tibus. nos minimos iudicemus
in exemplo huius multeris cba¬

Expanded text:
dormit, et tamen si nostris precibus dormit, et tamen si nostris precibus excitatus responderit, nolite mihi molesti esse, jam ostium meum clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili, non possum surgere et dare vobis : si tamen instantissime nos viderit petentes, et si non dederit surgens eo quod amicus noster sit, propter importunitatem tamen surget, et dabit nobis quotquot habemus necessarios. Jubetur enim in prece persistere, qui vult accipere, usque ad cornu altaris, id est, usque ad fidem, dicente Psalmista: « Constituite diem solemnem, in condensis usque ad cornu altaris . » Et si ad impetrandum quod petimus nos idoneos esse non sentimus, spiritualium fratrum orationes ad adjutorium quaeramus, ut sicut ista mulier, apostolis pro se intervenientibus, quod petebat promeruit, ita nos communibus precibus magis quam propriis et singularibus adjuvari credamus. Habeamus humilitatem, ut aliis de nobis majora existimantibus, nos minimos judicemus, in exemplo hujus mulieris Cha
Abbreviated transcription (Latin):
acciperet. Humilitatem. quia
cum adno canibus esset cõparata.
ipsa de se humilius sentiens catulis
se coequauit. Imitemur ergo et
nos hanc mulierem. quae prima
de gentibus credendo. mater nr̃a
infide effecta est qui ex gentilitate
uenimus. Habeamus fidem ut unu̾
dm̃ credentes. quicquid iuste ab
eo petimus nos impetrare posse
credamus. iuxta promissionem
illius dicentis. Amendico uobis.
quicquid orantes prtitis. credite
quia accipietis & fi& uobis. Eit
itera. Si habueritis fidem sicut
granum sinapis. dicetis huic
Iustus enim ut ait scriptura ex
fide uiuit: & sine fide inpossibibe
dõ placere. Habtmus constantia
ut si diuina dispensatio preces
ttras tardius exaudierit. tamdio
prȩces precibus iungamus: quous
hoc quod petimus impetremus:
dicentes ei cum psalmista. Ding
me in ueritate tua & doce me. qu
tu es ds saluator ms. & te sustinu
toto die. Si enim pater familiuas

Expanded text:
acciperet; humilitatem, quia acciperet; humilitatem, quia cum Domino canibus esset comparata, ipsa de se humilius sentiens, catellis se coaequavit. Imitemur ergo et nos hanc mulierem, quae prima de gentibus credendo mater nostra in fide effecta est, qui ex gentilitate venimus. Habeamus fidem, ut unum Deum credentes, quidquid juste ab eo petimus, nos impetrare posse credamus, juxta promissionem illius dicentis: « Amen dico vobis, quidquid orantes petitis, credite quia accipietis, et fiet vobis ; » et iterum: « Si habueritis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic et . » -- « Justus enim ut ait Scriptura ex fide vivit, et sine fide impossibile est placere Deo . » Habeamus constantiam, ut si divina dispensatio preces nostras tardius exaudierit, tandiu preces precibus jungamus, quousque hoc quod petimus impetremus, dicentes ei cum Psalmista: « Dirige me in veritate tua et doce me, quia tu es Deus Salvator meus, et te sustinui tota die . » Sicut enim paterfamilias
Abbreviated transcription (Latin):
requirunt quam iudȩi accipere
nolurrunt. Quod dñs intillegere
prudenter mulitrem conspiciens.
respondit illi. Omulier magna
est fides tua. fiat tibi sicut uis.
Et sanata est filia illrus: ex illa hora.
Ubi considerandum. quia ad petra-¬
onem matris filia illius ademonio
liberata est. ut intelligamus quia
paruuli in baptismo qui loqui non
possunt. fide parentũ ab originali
peccato ꝑbaptismum soluuntur.
Huius quoq fidem sicut centurionis
dñs ad miratus est cui dixit. Amen
dico uobis. non inueni tanta fidem
in isrł. Et ideo quia fidem habuit
hȩc mulrer. statim effectum sanitatis
filiȩ consequuta est. Tres namq
uirtutes principales in uerbis sine
operibus huius mulieris cognoscimꝰ.
fidem. constantiam. atq hrmilita¬
tem. Eidem habuit. quia cũ ess&
gentilis: salutem filiȩ suȩ adrio
se imprtrare posse non dubitauit.
Constantiam. quia quaquam esset
repudiata. tamdiu inprece perse¬
uerauit. quo usq quod petebat

Expanded text:
requirunt quam Judaei accipere requirunt quam Judaei accipere noluerunt. Quod Dominus intelligere prudentem mulierem conspiciens, respondit illi: « O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Et sanata est filia illius ex illa hora. » Ubi considerandum quia ad petitionem matris filia illius a daemonio liberata est, ut intelligamus quia parvuli in baptismo qui loqui non possunt, fide parentum ab originali peccato per baptismum solvuntur. Hujus quoque fidem, sicut centurionis, Dominus admiratus est, cui dixit: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. » Et ideo quia fidem habuit haec mulier, statim effectum sanitatis filia consecuta est. Tres namque virtutes principales in verbis sive operibus hujus mulieris cognoscimus: fidem, constantiam, atque humilitatem. Fidem habuit, quia cum esset gentilis, salutem filiae suae a Domino se impetrare posse non dubitavit; constantiam, quia cum esset repudiata, tandiu in prece perseveravit, quousque quod petebat
Abbreviated transcription (Latin):
credo : quia ita est. Non en̾i sumus
digni post idolorũ culturam acci-
es urentre. extende sinu miscđiae
tuac usq ad colligendas gentes.
pͥnrͦm intritu est inpossibile. Nã
& catelli edunt de micis. quae
cadunt de mensa dominorũ. ut
qui magna capere non possumus
saltem de minimus & superfluis
pascamirr. scilic& qui non sumus
digni mense filiorum partici pari
saltem de micis quae cadunt de
mensa dominorum nutriamur.
Mensa autꝰ in hoc loco. scripturam
saeram significat. quae pro capa¬¬
citate auditorũ. uarios habet
cybos & apparatus uerborum.
panem uitę nobis ministrans.
de qua per propham dicitur.
Parasti inconspectu meo mensam.
adurersus eos qui tribulant me.
Mica uero quae interior pars
panis est: spiritalem intellegen¬
tiam inscripturis designat. Cia-¬
telli ergo edunt de micis quae
cadunt de mensa dominorum.
quando gentibes conuersi apud
semitipsos spiritabem intellegentia

Expanded text:
credo, quia ita est, non enim sumus credo, quia ita est, non enim sumus digni post idolorum culturam, panemes venire, extende sinum misericordiae tuae usque ad colligendas gentes, per nostrum meritum est impossibile. « Nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. » Ut qui magna capere non possumus, saltem de minimis et superfluis pascamur, scilicet qui non sumus digni mensae filiorum participari, saltem de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum, nutriamur. Mensa autem in hoc loco Scripturam sacram significat, quae pro capacitate auditorum varios habet cibos et apparatus verborum, panem vitae nobis ministrans, de qua per Prophetam dicitur: « Parasti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . » Mica vero, quae interior pars panis est, spiritualem intelligentiam in Scripturis designat. « Catelli ergo edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum, » quando gentiles conversi apud semetipsos spiritualem intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
probono. Donos doctores significat
sicut per psalmi stam dicitur.
Lingua canum tuorũ ex inimicis ab
ipso. Malos. de quibus per csaiam
dicitur. C anes muti. non uaben¬
tes latrare. Ali quando hrreticos.
sicut apostulus ait. Uidete canes.
uidete malos oprrarios. uidete con¬
cisionem. Aliquando peccatorem
falsumq catholicum. mala sua
iterantem: sicut salomon ait.
Sicut canis reuertitur ad uomitu
suum. sic stultus ad stultitiã suã.
Aliquando irdȩos. sicut ꝑ psalmistã
dicitur. Ci trcumdederant me
canes multi. Aliquando geutiles.
sicut in hoc loco ut supra dictum
est. Non est bonum sumere pane
filiorum: & mittere canibus. Ac
si diceret. Non est bonum ut
doctrinȩ panis afiliis. id est iudȩis
qui ab initio dm̃ coluerant & ad.¬
orauerunt subtrahatur. &. uobis
gentibus qui multis spirrcitus
& idolis deseruistis detur. Quod
pradenter mulier intellagens. tali.¬
terq se humilians dixit. Eotiam

Expanded text:
pro bono. Bonos doctores significat, pro bono. Bonos doctores significat, sicut per Psalmistam dicitur: « Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso ; » malos, de quibus per Isaiam dicitur: « Canes muti, non valentes latrare ; » aliquando haereticos, sicut Apostolus ait: « Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem ; » aliquando peccatorem falsumque catholicum, mala sua iterantem, sicut Salomon ait: « Sicut canis revertitur ad vomitum suum, sic stultus ad stultitiam suam ; » aliquando Judaeos, sicut per Psalmistam dicitur: « Circumciderunt me canes multi ; » aliquando gentiles, sicut in hoc loco, ut supra dictum est: « Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. » Ac si diceret: Non est bonum ut doctrinae panis a filiis, id est a Judaeis, quia ab initio Deum coluerunt et adoraverunt, subtrahatur, et vobis gentibus, qui multis spurcitiis et idolis deseruistis, detur. Quod prudenter mulier intelligens, taliterque se humilians, dixit: « Etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit non sum missus nisi ad ouis
quȩ perierunt. cum hi qui pene.¬
runt potius in edorum quani in
oruum numero conputentur.
Ad quod dicendum. quia quos dñs¬
ꝑditos suo merito inuenit: eos ous
gr̃ę suae. eẽ. fecit. Dequibus per
apłm petrum dicitur. Et ratissier
oues errantes: sed o̾uersi estis nuns
ad pastorem & ep̃m animanĩ urati¬
In quo errort errare se nouerat. qui
dicbat. Erraui sicut ouisquȩ perut.
⁊ illa mulitr quȩ ante repudiata
suerat nec audita. postquã discipulos
ꝑst̃ rogantes audiuit: tandem resupta
sdueia ad dm̃ urnit. & adorauit ȩũ
silutem requirebat. de potestate
non dubitabat. Qui respondens
ut. Non est bonum sumere panẽ
siliorum. & mittere canibus. Filu
quondam iudȩi furrunt: dequibus
alño ꝑmoysen pharaona dictum
at Dimitte filium meũ isrł primo¬
genitũ. Canes urro gentiles uocabat
propter spurcitiã idolatriae. Cianis
quoq in scripturis uarias significa¬

Expanded text:
dixerit: « Non sum missus nisi ad oves dixerit: « Non sum missus nisi ad oves quae perierunt, » cum hi qui perierunt, potius in haedorum, quam in ovium numero computentur. Ad quod dicendum, quia quos perditos suo merito Dominus invenit, eos oves gratiae suae esse fecit, de quibus per apostolum Petrum dicitur: « Eratis sicut oves errantes, sed conversi estis nunc ad pastorem et episcopum anio errore se noverat, qui dicebat: « Erravi sicut ovis quae periit . » At illa mulier, quae antea repudiata fuerat, nec audita, postquam discipulos pro se rogantes audivit, tandem resumpta fiducia ad Deum venit, et adoravit eum, salutem requirebat, de potestate non dubitabat. « Qui respondens ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. » Filii quondam Judae fuerunt, de quibus a Domino per Moysen Pharaoni dictum est: « Dimitte filium meum Israel primogenitum . » Canes vero gentiles, propter spurcitiam idololatriae. Canis quoque in Scripturis varias significa
Abbreviated transcription (Latin):
oues habro. quȩ non sunt ex hoc ouili
& illas oportet mie adduerre & uaco
mram audient. & fret unum ouile
& unus pastor. Ad quod dicradum
quia de prȩsentia sua corporali diya
qu̾m neminem gentilium ꝑsemeapsi
docuisse legitur. exceptis auobus
diebus insamaria. ut occasione no
credendi. sicut supra dictum est
iudȩis auferret. Tamen cum inter
iudyos ambularet. doceret. signifi¬
caret salutem gentiu futuram prę¬
dicabat dicens. Eit alias oues halu
quae non sunt exhoc ouili. Et alibi
Malos male ꝑdet. & unteam suam
locabit aliis agricolis. Et ideo qui
prius dicebat in uia gentium ne
abieritis. & in ciuitates samaritanoni
ne introieritis. postea dixit: euites
inmundũ uniuersum. prędicate
euuangeliũ om̃i creaturȩ. Quod
impletum est post eius ascensionem
ad apłorum prȩdicationem. Quo
ergo non fecit corporaliter. post
resurrectiorem per discipulos ad¬
impleuit spiritualiter. Sed illud
prȩtermittendum non est. quart

Expanded text:
quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor . » Ad quod dicendum, quia de praesentia sua corporali dixit: quoniam neminem gentilium per semetipsum docuisse legitur, exceptis duobus diebus in Samaria, ut occasionem non credendi sicut supra dictum est Judaeis auferret. Tamen cum inter Judaeos ambularet, doceret, signa faceret, salutem gentium futuram praedicabat, dicens: « Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili; » et alibi: « Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis . » Et ideo qui prius dicebat: « In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne introieritis , » postea dixit: « Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . » Quod impletum est post ejus ascensionem, ad apostolorum praedicationem. Quod ergo non fecit corporaliter, post resurrectionem per discipulos adimplevit spiritu aliter. Sed illud praetermittendum non est, quare
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aut̃ dñs relictis scribis & phan¬
sers fines tẏri & sidonis secessit. ipso
nimirum̃ sita corporis demonstra.¬
uit. iudeos propter ꝑfidiam relin¬
quendos. & gentes ad fidem uocan.¬
das : iuxta illud quod ipsis iudatis
non ctedentibus al ibi ait. Qufe¬
retur auobis regnum di. & dabitur
genti facienti fructus eius. Quod
protinus manifestatur. cũ subin¬
fertur. Et ecce mulier chananti
afinibus illis egressa. Mulier ergo
chananta mulrer gentilis de styrpe
chananta quȩ maledictiore̾ promti¬
ruit orta. quam & iam alius euuan¬
gelista sirophenissam appellat.
Post dnm̃ clamat. quia non uenerat
ipse uocare iustos sed peccatores
ad pęnitentiam. Allegorice aute
hȩc muluer chananta tẏpum ȩcclo
tenet. exgentibus collecta. Mulie
quoq eccłae comparatur non ꝓpia
mollititin. sed propter coniunctia
uiri & fecunditatem prolis: quas
ante aduentu dñi infecunda t
senlis permansit. Sed dño utni¬

Expanded text:
» Cum autem Dominus, relictis Scribis et Phar» Cum autem Dominus, relictis Scribis et Pharisaeis, in fines Tyri et Sidonis secessit, ipso nimirum situ corporis demonstravit Judaeos propter perfidiam relinquendos, et gentes ad fidem vocandas, juxta illud quod ipsis Judaeis non credentibus alibi ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus , » quod protinus manifestatur, cum subinfertur: « Et ecce mulier Chananaea a finibus illis egressa. » Mulier ergo Chananaea, mulier gentilis, de stirpe Cham, qui maledictionem promeruit, orta, quam etiam alius evangelista Syrophoenissam appellat, post Dominum clamat, quia non venerat ipse vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Allegorice autem haec mulier Chananaea typum Ecclesiae tenet ex gentibus collectae. Mulier quoque Ecclesiae comparatur, non propter mollitiem, sed propter conjunctionem viri et fecunditatem prolis, quae ante adventum Domini infecunda et sterilis permansit, sed Domino veni