comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen in illis agendis: ministͥ
eius sumus. ñ sumꝰ auctores. Ita
ergo potuit dare seruo potestatẽ
dimitendi peccata in baptismo.
id est ut ͥmundatione interiori
seruus cũdño oꝑaretur. ñ seruus
sine dño. nec dñs sine seruuo.

Expanded text:
et tamen in illis agendis ministri et tamen in illis agendis ministri ejus sumus, non auctores. Ita ergo potuit dare servo potestatem dimittendi peccata in Baptismo, id est, ut in mundatione interiori servus cum Domino operaretur, non servus sine Domino; nec Dominus sine servo,
Abbreviated transcription (Latin):
que sit illa potestas baptismi
⁊ feruis. Hec est ut płimi uolunt.
potestas dimittendi peccatam in
baptismo. S potestas dimittẽ di
pecc̾a. q̃ ẽ in deo est deus. Ideo alii
dicunt hanc potestatẽ ñ potuisse
dare alicui seruor. qr nulli potuit da¬
re. ut ẽet qd̾ ipse est uel ut haberet
essentiam qͣm ipse habet. cui hoc ẽ
esse qd̾ posse. Dicunt etrã si hãc
potentiã alicui dare potuit. potu¬
it ei dare creare creat᷑as. qr ñ est
hoc maious potentie qͣm illud. Ad
qd̾ dici potest. qͥa potuit eis dare po¬
tentiam dimittñdi peccata. ñ ipsã
eamdẽ qua ipse potens ẽ s poten¬
ciam creatã. qua seruus posset di¬
mitt̾e pecc̃a. ñ tamen ut auctor
remissionis. s ut minist̾. nec tñ
sine deo auctore. ut sicut in minis¬
terio habet ext̾ius scĩficare. ita in
ministerio haberet intꝰ munda¬
re. & sicud illud facit deo auctore.
qui eius uerbo uelud qͦdam mini¬
creare aliqua. ñ ꝑ eum tanquam
tantum sed ipse nobiscũ &e in nobi

Expanded text:
quae sit illa potestas Baptismi  servis. Haec est, ut plurimi volunt, potestas dimittendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare alicui servorum, quia nulli potuit dare ut esset quod ipse est, vel ut haberet essentiam quam ipse habet, cui hoc est esse quod posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, quia non est hoc majoris potentiae quam illud. Ad quod dici potest quia potuit eis dare potentiam dimittendi peccata, non tamen ipsam eamdem qua ipse potens est, sed potentiam creatam qua servus posset dimittere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut minister, nec tamen sine Deo auctore; ut sicut in ministerio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui ejus verbo velut quodam minicreare aliqua, non per eum tanquam tantum, sed ipse nobiscum et in nobis;
Abbreviated transcription (Latin):
Constat baptisma solis sac̾dotib
esse tͣditum. eiꝰq ministium nec
ip̃is draconib implere ÷ licitum.
absentib. & ultuna bangoris co¬
gat neccessitas. qd̾ &e laicis fidelib
ꝑ mittitur. Exconcilio carchagi¬

Expanded text:
Constat Baptismum solis sacerdotibus esse traditum; ejusque ministerium nec ipsis diaconibus implere est licitum absentibus, ultima languoris cogat necessitas; quod etiam laicis fidelibus permittitur. Ex concilio Carthag
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ illi pͥmi parentes pꝰtea iuste ui¬
uendo cͥduntur ꝑ dnĩ sanguinem
peccĩs. si hõ u ea iuste uixerit nõ
ꝯtinuo metur illam mortem ũ ꝑpeti
qͣm traxit aꝓpagine peccĩ. Qd̾ peccã

Expanded text:
Sicut illi primi parentes postea juste vivendo creduntur per Domini sanguinem peccatis, si homo in ea juste vixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagin
Abbreviated transcription (Latin):
liori pot̾at obseruantia enstodiri. Nõ q um¬
enĩ uoluntatic upiditas resistebat. qd̾ de
pena tͣnsgͥssionis postea secutum ẽ his aliis
q nitunt᷑ autoritatib qui illd̾ peccm̃ ce¬
t̾is alioꝵ hoĩum pecc̃is gͣuius ẽẽ dñt. Qd̃
etiam rõne ostñd̾e laborant. hoc mͦ. Mag̃
nocuit illd̾ peccm̃ qͣm aliquod alioꝵ qr
totũ humanũ genꝰ uitiauit. ac morti utͥq
subdidit ꝙ nullo in alio peccõ fcm̃ ẽ.
Maiorem gͦ effectum mali ħuit illd̾ pec¬
catum qͣm aliqd̾ aliud. Resposio cont᷑

Expanded text:
liore potuit observantia custodiri. Nondum voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. Soritatibus, qui illud peccatum caeteris aliorum hominum peccatis gravius esse dicunt. Quod etiam ratione ostendere laborant hoc modo: Magis nocuit illud peccatum quam aliquod aliorum, quia totum humanum genus vitiavit ac morti utique subdidit, quod nullo alio peccato factum est. Majorem ergo effectum mali habuit illud peccatum, quam a
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuius fuĩt cunctis aliis peccĩs. S quia
ab hoĩẽ comissum ÷ qñ inͣ uno hoĩe to¬
ta humana nat᷑a ꝯsistebat. & iõ tota in
eo corrupta ⁊. maioremq effectum ma¬
li intulit qͣntum ad multiplices defec¬
tus qui ex eo manau̾unt. s ñ qͣntum
ad penam et̾nam qͣm gͣutorẽ ñ m̾uit
qͣm płes postea meruerĩt ꝑ alia pec¬
cã immo alios gͣuiorẽ ꝓ meruisse c̾di

Expanded text:
ctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia pecca
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat licet ẽẽ in c̾aturis. in quib añ
ñ erat quiꝰ ille ñ erant. hoc tñ fit sine
sui mutatione. qͣlit̾ in mundo cep̃ eẽ
quẽ fec̃. tñ sine smutabilitate. similit̾ ⁊
desinit ẽẽ in quib añ erat sñ sui mu

Expanded text:
incipiat esse in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui mutatione, qualiter in mundo coepit esse quem fecit, tamen sine sui mutabilitate, et similiter desinit esse in
Abbreviated transcription (Latin):
dum ñ traductione originis s simi¬
litudine p̃uaricationis. om̃sq in illo
uno peccasse dñt. qr omĩb ille unꝰ
peccandi exemplum exstitit. h oͣc ma¬
le sensert̃ quidam ħetici qui dicti c̃
pelagiani. de quib. augꝰ. in libro de
in alios hoĩes ñ ꝓpagatione s imitatõe
tͣnsisse. Uñ etiã in paruuł nolunt c̾cłe
ꝑ bapt̾m solin originale peccm̃. ꝙ ĩ naᷤ

Expanded text:
dum, non traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, qui dicti sunt Pelagiani; de quibus Aug., in libro de in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere per baptismum solvi origina
Abbreviated transcription (Latin):
gand̾ ⁊ quid sit. De hoc enĩ scĩ ddoctoreᷤᷤ
sub obscure locuti sunt. atq scolastici doc¬
tores uarie senserunt. Quidam enĩ pu¬
catũ. nec culpam ẽẽ nec penam. culpã
ẽẽ ũ pot̃. qi si debitum pene originale
ẽ. peccm̃ cum debitum pene ñ sit pena.
nec originale pecc̃m ÷ pena. Qd̾ etiã
quidã eoꝵ admitunt. dicentes in sc̃p¬

Expanded text:
gandum est, quid sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia senserunt. Quidam enim pucatum nec culpam esse, nec poenam. Culpam esse non potest: quia si debitum poenae originale peccatum est, cum debitum poenae non sit poena, nec originale peccatum est poena, quod etiam quidam eorum admittunt, dicentes in Sc
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽẽ. quia paruuli ꝓ illo peccõ pͥmo rei
sunt pene. sic̃ ꝓ pecc̃õ iniqͥ parentis ali¬
qñ exulant filii ẜ iusticiam fori . Q. ori¬
ginale peccm̃ ÷ culpa auctoritatib pbat

Expanded text:
lis, quia parvuli pro illo primo peccato rei sunt poenae, sicut pro peccato iniqui parentis aliquando exulant filii secundum justitiam fori. 6. Quod originale peccatum sit culpa, auctoritatibus probat
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ demonstratũ quomͦ oĩa dicant᷑ ẽẽ in
do. ⁊ as in o̾m̃ib. qͣm disceptationẽ qͦsi ĩ¬
cident̾ suscepimꝰ. qi id uidebat᷑ postulare
res cirta qͣm tir̃ u̾sabat᷑ sermo. Dissereba¬
mus enĩ de sciã. siue sapĩa di. ⁊ qͣsi cũ
doc̾e̾mꝰ dm̃ scire oĩa. quesitum ÷ utrũ
ꝑ cognitionẽ qͣm de om̃ĩb ht̃. dicent᷑¬

Expanded text:
dicantur esse in Deo, et Deus in omnibus; quam disceptationem quasi incidenter suscepimus, quia id videbatur postulare res circa quam noster versabatur sermo. Disserebamus enim de scientia sive sapientia Dei; et cum diceremus Deum scire omnia, quaesitum est utrum propter cognitionem q
Abbreviated transcription (Latin):
sciuit c̾auit. ñ quia c̾auit sciũ. nec alit̾
scitut c̾ata qͣm c̾anda. Nõ enĩ eiꝰ sapĩe
aliquid accessit ex eis. s illis existen¬
tib sic̃ oportebat ⁊ qͣndo oportebat
illa᷑ mansit ut erat. uñ in eccłastico.
Añqͣm c̾arent᷑ omĩa nota sunt ei. sic
&e postqͣm ꝯsũmata s̃. Ecce his u̾b̾ uidr̃
ds̃ nouit. Id̾ quoq in .uiͦ. libro dr̃e
dant temꝑa. ñ decedit aliquid ł succedit.
scĩe di in qͦ nouit omĩa que fec̃ ꝑ ipam. Nõ
enim q̃ c̾ata sunt io sciunt᷑ a dõ qr facta s̃.
potiꝰ idõ facta sunt. qr imimutabilit̾ ab eo

Expanded text:
it, creavit; non quia creavit, scivit, nec aliter scivit creata quam creanda; non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat et quando oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Eccl.: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt. Ecce his verbis videtur Deus novit. Idem quoque in lib. 6 dicere dant am. Non enim haec quae creata sunt ideo sciuntur a Deo quia facta sunt, sed potius ideo facta sunt quia immutabiliter ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
bile: ea ñ euenire qr p̃scita sunt: uidet᷑ gͥ ip̃ã pͣ¬
scĩa qua p̃scita sunt. eis eẽ cã euenien¬
di. Impossibile ÷ aũ ea ñ euenire cum
ñ pot̃. Impossibile ÷ gͦ ea ñ euenire cũ
d̃s aliqͣ nouit. iõ sint. Cui sententie augꝰ
dicens. Nõ ista ex aliquo temꝑe cognoũ
ds̃. s fut᷑a omĩa temꝑalia. atq in eis etiã
quid & qñ ab illo petiti fueramꝰ. ⁊ qͦs¬

Expanded text:
bile est ea non evenire quia praescita sunt, videtur ergo ipsa praescientia qua praescita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum non potest. Impossibile est ergo ea non evenire, cum Deus aliqua noverit, ideo sint. Cui sententiae Aug. dicens: Non ista ex aliquo tempore cognovit Deus, sed futura omnia temporalia; atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueram
Abbreviated transcription (Latin):
.ẜ mat̾ialem rõuem qũ abraham deci¬
matus ÷ .i. decimas dedit melchise¬
dec. Tunc enim apłs leui decimatũ
dicit in abraham tamqͣm in mat̾iali
cã. Quia ea decimatõne sic̃ abrahã
minor melchisedec ostũdit᷑. cui ꝑso¬
nalit̾ decimas soluit. Ita & leuiticus
ordo qui in abraham. ẜ rõnem semi¬
nesim. Sic̃ adam peccante qui in lũb̾¬
eiꝰ erant peccau̾unt: sic abraham
dante decimas qui in lumb̃ eiꝰ erãt
detimati sunt s hoc ñ sequit᷑ in xͦ.
licet in lumb̾ a de & abrahe fu̾it. qr¬

Expanded text:
 materialem rationem, quando Abraham decimatus est, id est decimas dedit Melchisedech? Tunc enim apostolus Levi decimatum dicit in Abraham tanquam in materiali causa ; quia ea decimatione, sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, cui personaliter decimas solvit, ita et leviticus ordo, qui in Abraham secundum rationem seminesim: « Sicut Adam peccante, qui in ejus lumbis erant, peccaverunt; sic Abraham dante decimas, qui in lumbis illius erant, decimati sunt. » Sed hoc non sequitur in Christo, licet in lumbis Adae et Abrahae fuerit, q
Abbreviated transcription (Latin):
si runã suã p̃sciu̾it. ⁊ similit̾ si p̃sci¬
u̾it bona q̃ habit᷑us fuisssi ĩ obediẽ¬
tia ꝑstitisset respõd̾i pot̾ ꝙ ei magis
facienda indicta st̃. qͣm futa reuela¬
ta.Accep̃ enĩ scĩam ⁊ p̃cept̃ eoꝵ q̃ faci¬

Expanded text:
si ruinam suam praesciverit, et similiter praescierit bona quae habiturus fuisset, si in obedientia perstitisset, responderi potest quod ei magis facienda indicta sunt, quam futura revelata. Accepit enim scientiam et praeceptum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuclinis. Meruit gͥemm nob̾ ꝑ mortis ac
apeccõ. apena. a diabolo. ⁊ ꝑ mortem eiꝰ
Nõ ÷ aũ inuentus int̾ hoĩes aliquis qͦ
id poss impleri nisi leo de tribu uida
qui aꝑuit librum & soluit signacła im¬
plendo in se omẽm iustitiam .i. osũma¬
tissimam humilitatẽ qͣ maior eẽ ñ pot̃.¬
slam alii hoĩes debitores erant. ⁊ ux
unicuiq sua uirtus suffitiebat ⁊ humi¬
litas. Nullus gͦ eoꝵ hostiam pot̾at of
qui młto amplus ÷ humiliatus. amari¬
tudinẽ mortis gustando. qͣm ille adã
suꝑbiũ ꝑ esum ligni uetiti noxia de¬
lectatione ꝑfruendo. Si gͥ illiꝰ suꝑbia
om̃ĩum extitit ruina. ipm̃ de ꝑadiso
mittens foras. aliisq accludens iannam.
multomag̃ xͥ humilitas qͣ mortẽ gustaũ.
ing̾ssum regni omib suis impleto dei
decreto aꝑire ualuit atq decreti delere
cyrogͣphum: ut enĩ ait amb̾. tm̃ fuit pec¬
catũ nr̃m ut saluari ñ possemꝰ. nͥ unige¬

Expanded text:
titudinis. Meruit enim nobis per mortis ac a peccato, a poena, a diabolo: et per mortem ejus Non est autem inventus inter homines aliquis quo id posset impleri, nisi leo de tribu Juda, qui aperuit librum, et solvit signacula ejus, implendo in se omnem justitiam, id est, consummatissimam humilitatem, qua major esse non pots alii homines debitores erant, et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus ergo eorum hostiam poterat offqui multo amplius est humiliatus, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni decreto, aperire valuit, atque decreti delere chirographum. Ut enim ait Amb.: Tantum fuit peccatum nostrum, ut salvari non possemus, nisi unige
Abbreviated transcription (Latin):
ei inẽẽ potuerunt cilitio mortalitatis ini¬
duto. quin ꝑ eas m̾etur. hñs gͥ has uirtu¬
tes scd̾m hoĩem passibilem ac mortalem
ñ potuit ñ mereri głam immo̾talitatis.
Nõ gͥ potuit factus mortał sñ m̾ito głao
impassibilitatis ⁊ immortalitatis ac mam¬
festationem dĩ noĩs osequi. P otuit tñ ħ¬

Expanded text:
ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi. Potuit t
Abbreviated transcription (Latin):
s qd̾ ꝑ aliam hostiam ñ potuit nob̾ aꝑiri reg¬
cuiꝰ tanta fuit ut dictum ÷ humilitas ⁊ pa¬
cĩa. ut eiꝰ m̾ito pat̾et c̾dentib in eum aditꝰ
regni. Magna gͦ in morte. unigeniti p̃sti¬
ta sunt nob. ut liceat nob̾ redire in patͥam:
sic̃ olim in mo̾te summi põtificis his qui
ad ciuitatem refugii ꝯfugerant secure

Expanded text:
sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri reg, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure
Abbreviated transcription (Latin):
uelud abraham. ysaac. ⁊ iacob. ł quis aliꝰ
qͥ etiam digito p̃sens demonstrari pos¬
sit: sic quoq illos ead̾ rõne confutabit. Sic̃
enĩ dñr. abraham. ysaac. ⁊ iacob. tͥa in¬
diuidua: ita tres hoĩes. ⁊ tͥa aĩalia. Cur

Expanded text:
el ut Abraham, Isaac, Jacob, vel quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit; sic quoque illos eadem ratio confutabit. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac, Jacob tria individua, ita tres homines, et tria animalia. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
lum carnẽ s & aĩam extraduce ẽẽ
arbit᷑ti sunt. Sic̃ enĩ in gn̾atione
geniti eẽntialit̾ deduci ab his
estimat᷑. iõq sic̃ de corrupta carne.
caro corrupta seminat᷑. ita eciã de
aĩa peccat̾te. aĩa peccatrix corrup¬
tione originali infecta ab illis thi
dicitur. P redictam opimonẽ dãpnat
respuit. & tamꝗͣ u̾itati adu̾sũ
dampnat. q̃ ñ aĩas s carnem solã
lam peccm̃ origuiale tͣhit᷑ a paren¬
tib. Est enĩ pectm̃ originale ut su¬

Expanded text:
lum carnem, sed et animam ex traduce esse arbitrati sunt. Sicut enim in generatione geniti essentialiter deduci ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis trahi dicitur. 2. Praedictam opinionem damnat, respuit, et tanquam veritati adversum damnat; quae non animas, sed carnem solam, lam, peccatum originale trahitur a parentibus. Est enim peccatum originale, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
olet aũ queri utrũ & ip̃a caro in
b aptõ ab illa feditate purget ᷑ qͣm
tu purificat᷑ ita & caro ab illa pollu
ñ ab illa feditate. purgari. Siuͦ re
manet illa feditas  usq ad ꝓpagatio¬
centia uidet᷑ natͦaͦ carnis magis
carne pollutõnẽ qͣm ħuit. a conceptu
retinenti tͣhit᷑ polluta & in concupiscẽ¬
tia ꝯcipit᷑. uñ & pollutt ata ex duppli¬
ci cã c̃taminat᷑. Uñ maioruidr̃ pollutõ¬

Expanded text:
em hic quaeri utrum et ipsa caro in baptismo ab illa foeditate purgetur quamtu purificatur, ita et caro ab illa pollutnon ab illa foeditate purgari. Si vero remanet illa foeditas usque ad procreatiocarnis, videtur natura carnis magis carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia concipitur, unde et polluitur; et ita ex duplici causa contaminatur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ñ tñ feditatem maiorẽ tͣhit qͣm
caro uñ seminat᷑ hu̾it. qͣuis etiam fe
tidior atq inmundior fit caro ꝓł. ⁊
iõ mag̃ corrupta ꝗͣ caro parentis. ñ
mag̃ in posti̾orib corrupta trahat᷑ͦ neq
Ex quo auctore sit illa ocupiscẽtia .s.

Expanded text:
m caro unde seminatur habuit. Quamvis etiam si foedior atque immundior sit caro prolis, et ideo magis corrupta quam caro parentis, nonmagis in posterioribus corrupta trahatur, nequficiatur. 4. Ex quo auctore sit illa concupiscentia,
Abbreviated transcription (Latin):
locũ psalmi. Concupiũ aĩa .m. desid̾a¬
ñ numꝗͣ qͣm utiles sint iustificõnes
desid̾amꝰ. Preuolat enĩ intellectus. se¬
quit᷑ tardus aut nullus affectus.
Scimus boñ nec delectat age̾. &
cupimꝰ ut delectet. Sic iste olim de¬
sid̾are ꝯcupiscebat que bona ẽẽ c̾ne¬
bat. cupiens eoꝵ hr̃e delectõnem.
quoꝵ potuit uidere rõnem. Ostũ

Expanded text:
desidera, quam utiles sint justificationes desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus afScimus bonum, nec delectat agere; et cupimus ut delectet. Sic iste olim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem, quorum potuit videre rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
derium ꝯcupiscat᷑. postremo ut ꝓfitiente
grã ear̃ delectat oꝑatio. quar̃ sola rõ de¬
iectabat. Attende hunc ordinẽ graꝵ q̃
eoꝵ & ip̃a concupiscentia delectatõnẽ
que fit ꝑ fidem & caritatẽ qͣ habita.¬

Expanded text:
derium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarudem, et ipsa concupiscentia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; q
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥd hic & u̾ba ista ꝑpendant qui pu¬
tant ex nob̾ ẽẽ fidĩ ceptum. & ex dõ eẽ
ficli supplem̃tum. Comm̃dans enim
ẽẽ cogitare qͣm ẽdẽ : nullus quippe
cͥdit aliqͥd nͥ pͥus cogitau̾it ẽẽ c̾dend̾.
Si gͦ cogitare bonum ñ ÷ ex nob̾ ut
hic apłs tͣdit. nec cͥdere. quãqͣm ⁊ ip̃m
cd̾e nicħ ⁊ aliud qͣm cum asseñsiõe
t̃ãtis cogitare. hic uidr̃ insinuare &
cogitatõ bona p̃cedat fidem. ⁊ ita bõã
luntas p̃ueñ fidem. s ñ ⁊ illa bona uo¬
luntas ł cogitatõ qͣ recte uiuit᷑. Illa enĩ

Expanded text:
hoc, et verba ista perpendant qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Si ergo cogitare bonum non est ex nobis, ut hic Apostolus tradit, nec credere; quanquam et ipsum credere nihil est aliud, quam cum assensione mentis cogitare. Hic videtur insinuare quod cogitatio bona praecedat fidem, et ita bona luntas praevenit fidem; sed non est illa bona voluntas vel cogitatio qua recte vivitur. Illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam mali ꝑ occasionem: ita c̾ationẽ
rerum usibilium ds int̾rus oꝑatur. Ex¬
t̾iores aut̃ oꝑationes atq contemꝑationes
siue occasiones ab angłis tam bonis qͣm małcd̃ali ̃s
Petiam hom̃ib adhibent᷑.S ħ ab homim¬
sensuum subtilitates & corpoꝵ mobilita¬
tes in m̃bris tͥrenis & pigris. uñ qͣlibuᷤ¬
cũcs angłis uicinas causas ab elem̃tis con¬
trahẽ quanto facilius ÷: tanto muirabi¬
liores in huiusmodi oꝑib eoꝵ existurt̃
celeritates. s ñ ÷ c̾ator nͥ qui pͥncipalit̾
ribus & facultatib aliqͣm oꝑationẽ

Expanded text:
creationem rerum visibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, sive occasiones, ab angelis tam bonis quam malis, vel etiam ab hominibus adhibentur. Sed haec ab hominidesunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ribus ac facultatibus aliquam operatione
Abbreviated transcription (Latin):
mali angłi dicendi sunt. quia ꝑ
illos magi ranas & serpentes fecerunt.
Non enim eas ip̃i cauerunt. Om̃um
quippe rerum que corporalit̾ uisibilit̾q
nascunt᷑ occulta quedam semina in cor¬
poreis mundi huiꝰ elem̃tis latent que
ds̃ originalit̾ eis indidit. Ip̃e gͦ c̾ator est
omĩum rerum. qui c̾ator ÷ ĩ uisibilium se¬
minum quia quetumq nascendo ad
ocłos nr̃os exeunt ex occultis seminibꝰ
accipunt ꝓg̾diendi hic pͥmordia &
increm̃ta debite magnitudinis. distinc¬
tionesq formarum. ab originalib ut
ita dicam regulis sumunt. Si ẽ paren¬
tes ñ dicuntur c̾atores filioꝵ nec agri¬
cole frugum. ita net boni angłi uet ma¬
li. & si ꝑ eoꝵ ministeriũ funt cͤatare.
icunt gͦ nec parentes dm̃s c̾ato¬
res hominum nec agricolas
c̾atores frugum. qͣmuis eoꝵ extrinsecꝰ¬
snmenp̃rs adhibitis motib ista c̾anda dĩ uirtus
int̾ius oꝑetur. ita ñ solum malos. s nec
bonos angłos fas ẽ putare cͥatores. s ꝓ

Expanded text:
mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi ranas et serpentes fecerunt; non enim ipsi eas creaverunt. Omnium quippe rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in corporeis mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab originalibus, ut ita dicam, regulis sumunt. 9. Sicut parentes non dicuntur creatores filiorum, nec agricolae frugum, ita nec boni angeli nec mali, etsi per eorum ministerium fiant creaturae. Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ad ista creanda Dei virtus interius operetur; ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putare creatores. Sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
et ea ꝑ congruascẽꝑationes elem̃itoꝵ latent̾
spargunt. atq ita & gignendarum rerum
& accelerandorum inc̾mentoꝵ p̃bent occasio¬
nes. S nec boni ħ. nisi qͣntum iubet ds̃. nec
mali ħ iniuste faciunt. nisi qͣntum ip̃e uiste
ꝑmitat. Nam iniqui malitia uoluntatem
suam hñt iniuistam. potestatem autem ñ
nͥ iuste accipiunt. siũ ad suam penam siũ
ad aliorum. uł penam maloꝵ ł iaudem

Expanded text:
et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem
Abbreviated transcription (Latin):
desidamꝰ. Preuolat enĩ intellectus. se¬
quit᷑ tardus aut nullus affectus.
Scimus boñ nec delectat age̾. &
cupimꝰ ut delectet. Sic iste olim de¬
sidare ꝯcupiscebat que bona eẽ cͥne¬
bat. cupiens eoꝵ hr̃e delectõnem.
quoꝵ potuit uidere rõnem. Ostũ¬
dit itaq quib qͣi gͦdib ad eas pue¬

Expanded text:
desideramus; praevolat ergo intellectus, sequitur tardus, vel nullus affectus; scimus bonum, nec delectat agere, et cupimus ut delectet. Ita iste olim desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens habere eorum delectationem quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quib
Abbreviated transcription (Latin):
derium ꝯcupiscat᷑. postremo ut ꝓfitiente
grã ear̃ delectat oꝑatio. quar̃ sola rõ de¬
iectabat. Attende hunc ordinẽ gr̃aꝵ q̃
eoꝵ. & ip̃a concupiscentia delectatõnẽ
que fit ꝑ fidem & caritatẽ qͣ habita.

Expanded text:
derium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem dem, et ipsa concupiscentia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum bene s etiam male quis uti pot̃.
Et iõ uirtute male utit᷑ iremo qr opꝰ uirtu¬
tis ÷ bonus usus istoꝵ. quib etiã ñ bñ
uti possumꝰ. Nemo aũ bñ utendo male
habes tͥa gn̾a bonoꝵ distincta. In quibus¬

Expanded text:
non solum bene, sed etiam male quisque uti potest; et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo, malehabes tria genera bonorum distincta. 11. In quibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim. nc̃ icores appellat scͥptura. nc̃ ꝯcubinas.
fidem thori. quia ñ aliis s ꝓͥis uxorib uł an¬
cilł miscebantur. Eoce q̃ fu̾it consuetudo ĩhc̃
re antelegem: legis uͦ temꝑe int̃dixit moyses
carnalem copulam fieri cummatre. c̃ noũca.
cum sorore. c̃ nepti.cũ amita cuͣ ma̾tera c̃
nuru. et aliis quibus dam. ꝑmisit aũ diuor.¬
tium fĩ. datao libello repudii. Inqͦ uͥ scͥbebat
causas ꝓ quibꝰ uxorem repudi abat. ꝑmifit
ut concederetur discidium s ut tolleret᷑
homicidium: ꝑmifit. fi̾ mala ne fierent pe¬
iora. et hoc ꝑmittendo non dĩ iusticiã dem̃os¬
trauit. s ipecc̃ore minuit culpam: Cui li
scpͥtum est indent̃onomio. non habebit
uxores płimas q̃ alliciant animam eiꝰ. Suꝑ¬

Expanded text:
enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. fidem thori, quia non aliis, sed propriis uxoribus vel ancillis miscebantur. Ecce quae fuerit consuetudo in hac re ante legem. Legis vero tempore interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit ut concederetur dissidium, sed ut tolleretur homicidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam. 4. Cui riptum est in Deuteronomio, c. 17 Non habebit rex uxores plurimas quae alliciant animam ejus. Su
Abbreviated transcription (Latin):
incido licito in mod̾atior appetitus. hoc est ĩ
õferatur inmerito coniugali castitat abͣhe
est. et iniohanne qui passꝰñ est. sic ñ est ĩpar
m̃itum ꝯtinencie imohanne qͥ nullas exꝑ¬
tus est nuptias. et in abraham quifilios ge¬
nuit. Nam illiꝰ celibatꝰ et isti comibiũꝑtẽpor
distributionẽ xp̃o militam̾nt. s ꝯtinẽtiã
iohannes in oꝑe abraam in solo habebat ha¬
bitu. Melior est aũ castitas celibum ꝙͣ ip¬
tiarum. Quar̾ unam habraham habebat
inusu. ambas in habitu. Caste enĩ coninga¬
liter uixit autem ẽẽ castus sine coningio po¬
subalta dispensatõne dĩ. onĩs retͦ sanctos
modo abraham ante placuit inꝯingio fu
nunc uͥgines placẽt in castitate seruiũ ille legi
et tempori fuo. seruiamris et nos legi et temporz
nr̃o. inquos fines scłorum deuenerunt. Exhis
apparet qd̾ scĩ patres antẽ legem sine peccõ plu¬
res habuerunt uxores uł concubinas. Eas

Expanded text:
in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in eferatur in merito conjugali castitati Abrahaest, et in Joanne qui passus non est: sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios genuit. Nam illius caelibatus et istius connubium pro temporum distributione Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio posub alta dispensatione Dei omnes retro sanctos sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas
Abbreviated transcription (Latin):
cille conturb̾nio contugalem post hr̃at thorũ
s studio q̃rende poss̾itatis ⁊ ꝓpagande sobo¬
lis ad huc post diluium raritas erat hũani
generis. Erat etiam religionis: deniq et loth
secĩ hancfilie causam q̃rende postitatis habne¬
runt. ne genꝰ deficẽt humañ. et ĩo publicimu¬
neris gr̃a pͥnatã culpam p̃texit. Item augꝰ.
tam̃ sumit alim̃tũ ñ cupiditate uiuendi s¬
officio consulendi ut maneat qd̾ neccessar num
est ꝓpalios. Sic miscerifeminis iurenuptiar̃
officiosumfint scĩs uiris nonlibidinosum.
Qd̾ enim est. cibus ad salutem hominis hoc ẽ
concubitus ad salutem generis. et ntruͣq nõ
est sinedelectat̃one carnali. que tñ modifica¬
ta etrefrenante temꝑantia inusum naturalẽ
redacta libido cẽ non potest. Qd̾ auteminsus¬
tentãdo uitam illicitus est cib. hoc est ĩ qͣrẽ¬
da ꝑle. fornicariꝰ uł illicitus concubitus ⁊ ꝙ est

Expanded text:
cillae contubernio conjugalem posthabuit thorum; cillae contubernio conjugalem posthabuit thorum; sed studio quaerendae posteritatis, et propagandae sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam religionis. Denique et Loth sancti filiae hanc causam quaerendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo publici muneris gratia privatam culpam praetexit. Item Augusttamen sumit alimentum, non cupiditate vivendi, sofficio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios. Sic misceri feminis jure nuptiarum officiosum fuit sanctis viris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem humani generis, et utrumque non est sine delectatione carnali; quae tamen modificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et quod est
Abbreviated transcription (Latin):
tͥarche conuigib excipientib semen suum
mscebantur: non concupiscenti a ꝑficiende
uoluptatis s ꝓuidencia ꝓpagande fuccessiomi:
Siciit apłi auditorib suis admirantibꝰ doc¬
t̾rinansuam cum delectabant᷑ ñ auiditate
consequende laudis. s ar itate seminande
huc salutis nr̃e mist̾m uelaretur. iusti officp
ꝓpagandi nuptias contrahebant. ñ uicti libi¬
dine s ductipietate. qͥ multo facilius ꝯtine̾
possent et uellent. ytebantur tñ coniugib
et płes uniuiro hr̃e licebat quas castiꝰ habebat
amb̾. Dĩx sara ad habraham. Ecce conclusit
me dñs ut non pariam. intͣ gͦ ad amcillãmea:
Ut filmmfacias exea. Et ita fc̃mest. Confidã pͥm
ꝙ abrabam ante legem moysy ⁊ ante eungłiĩ
futit. Non gͦ in lege comnisit abraham si legem
p̃ueñ. Nondum enĩ int̃dictum uidebatur: Scd̾o
confidera ꝙ non ardore aliquo uage fuccensus
libidinis. ñ petulantis forme captus decore an¬

Expanded text:
triarchae conjugibus excipientibus semen suum triarchae conjugibus excipientibus semen suum miscebantur, non concupiscentia perficiendae voluptatis, sed providentia propagandae successionis; sicut Apostoli auditoribus suis admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate seminandae huc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebere uni viro licebat, quas castius habebat a: dixit Sara ad Abraham, Gen. 16: Ecce conclusit me Dominus ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham ante legem Moysi et ante Evangelium fuit. Non ergo in legem commisit Abraham, sed legem praevenit. Nondum enim interdictum videbatur. Secundo considera quod non ardore aliquo vagae succensus libidinis, non petulantis formae captus decore, an
Abbreviated transcription (Latin):
liter concordare. qͦmͦ alt̾i conueniet: gͥsi
uir aliam uxorem uult acciꝑe: manifesta
pater ratio qi suggerente diabolo. odii fo¬
mite. Exosam eam habũit. et iõ eam dimitt̃e
m̃datii falsitate molitur: Qd̃ similier cau¬
satur et dic̃ uolo eẽ mat̃ ⁊ filios ꝓcreare
ut̃q eoꝵ uii. manu ꝑꝑinquoꝵ tactis sacro¬
scĩs reliquiis. uire mrando dicat. uͭ nͣ ꝙͣ ꝑ
conmixtionẽ carnis coniuncti una caro
effech fuissent: tunc uiderur mulier scd̾as posse
contrahere nuptias humanũ dico ꝑꝑ niftr¬
mitatẽ carniseoꝵ. uirautẽ qui frigide nat᷑e
cͥmine rei teneantur ⁊ penitencia ꝑ acta pͥora¬
cogantur reciꝑe conubra hoc suandum ẽ
cum ut̾q id̾ fatetur. S uirsi asserit se deb¬
tum reddidisse urori. et diffiterur. Cni pocꝰ
fides habenda sit. mĩto q̃ritur. De hoc ita
statutu est. Siquis accepit uxorem et¬
habuit eam aliquo temꝑe ⁊ ip̃a feminadic̃ compendiũ.

Expanded text:
liter concordare, quomodo alteri conveniat? Igitur si liter concordare, quomodo alteri conveniat? Igitur si vir aliam uxorem vult accipere manifesta ratione patet quod suggerente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et ideo eam dimittere mendacii falsitat molitur. Quod si mulier causatur et dicit, Volo mater esse et filios procreare, uterque eorum VII manibus propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat, ut nunquam permistione carnis conjuncti, una caro effecti essent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum; vir autem qui frigidae naturae erjurii crimine rei teneantur, et poenitentia peracta pcogantur recipere connubia. Hoc servandum est, cum uterque idem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. De hoc ita statutum est: Si quis ita acceperit uxorem, ethabuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit
Abbreviated transcription (Latin):
t̃e frigiditas. et si quod est aliud. Penitus
uͦ illegitime sunt ꝑuotũ. ꝑ ordinẽ ꝑ cogna¬
tionẽ. ꝑ disparem cultum. Medii uͦ . s. nec¬
tem uł conditionẽ. Si ix tales irngnut᷑
ignorant̃ conmañe posfut̃. Qͥ b aͣccidentibꝰ
s neãt
S si iuliet cansatur dicens uolo eẽ mat̾
et filios ꝓcreare dec̃nit ut nt̃q eoꝵ .uiiͣ. ma¬
nu ꝓpinquoꝵ uiret ꝙ nunquam carnalit̾
conuenerint. et tunc mulier scd̾as iiptias
contrahat .uͥ. ⁊̃ qͥ frigide nate᷑ est absq spe
coniugii ꝑmaneat. Ait enĩ sic. Int̾rogasti sic¬
de his qͥ matͥmonio nuch st̃ ⁊ nubete ñposst̃.
si ille aliam. ł illa alium duc̃e possit. deqͥbꝰ
scͥpͥtum est. uͥ et mulier sise coniumxerint
et post dix̃it mulier de uiro ꝙ coire ñ possit
cum ea sipotest. ꝓbari ꝙ dicit ꝑ iustũ indi¬
frigide nature dicunt se nonposse inuicem
oꝑam carnis dantes conmisceri. Iste uͦ siñ pͤ
nacłm conuigale uolũt rescind̾e maneant

Expanded text:
e frigiditas, et si quid est aliud. Penitus vero illegitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero suner conditionem. Si enim tales junguntur ignoranter, commanere possunt quibusdam accedentibus maneant . Sed si mulier causatur dicens: Volo esse mater, et filios procreare, decrevit ut uterque eorum septima manu propinquorum juret, quod nunquam carnaliter convenerint, et tunc mulier secundas nuptias contrahat. Vir autem qui frigidae naturae est, absque spe conjugii permaneat. Ait enim sic: Interrogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, de quibus scriptum est: Vir et mulier, si se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, si potest probari quod dicit per justum judifrigidae naturae dicunt se non posse invicem operam carnis dantes commisceri: Iste vero si nonnaculum jugale volunt rescindere, maneant
Abbreviated transcription (Latin):
non ip̃m aliqñ malum erit. De ꝑsonis
ꝑsone sint legitime ad contrahen.¬
dum matmonium legitime iudicant᷑
ꝑsone scd̃m statuta patrum q̃ diusa sunt.
alie namq fuerunt legitime aute legem
alie sub lege. Alie intemꝑe gr̃e. Item ĩ pͥmiti¬
ua eccłia q̃dam erant legitime: q̃ modo ñst᷑.
Earum uͦ q̃ modo legitime sunt. ł illegiti¬
me q̃ dam stͣ plene legitime. q̃dam om̃tno

Expanded text:
non ipsum aliquando malum erit. DISnon ipsum aliquando malum erit. DISrsonae sint legitimae ad contrabendum matrimonium. Legitimae judicantur personae secundum statuta Patrum, quae diversa sunt. Aliae namque fuerunt legitimae ante legem, aliae sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt. Earum vero quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
reducta est. lex iptiax. ad pͥorẽ honełiorẽ¬
muneris insuccessione gñis. s ĩ ꝑfectione
uite et sinceritate scĩe et uͥginitas fecditat
p̃fertur et sac̃dotib ꝯtinencia indicitr:¬
Toseralꝰ est mentẽ uͥgiue ꝙͣ carn̾e m̃tihaas¬
hr̃e. ytr̃q bonũ estsiliceat. Siñli ceat
saltem nͨ honitni casis deo simus. yͥgo ꝑslt¬
potest adult̃ari non potest. NIeclupanaria
infamant castitatem. s castitas etiam loci
abolet unfamiam. Iteminon potest caro¬
ante corumpi nͥ mens ante fu̾it corrupta.
acontagione anima caro non peccat. In
fine hꝰ capituli aꝑitur quomͦ ũm sit. nͥ
anima pͥꝰ fuĩt corrupta. corpꝰ non posse
ꝙͣ idolotitis uesei. Ita sanctits est defungi
sine libis ꝙͣ exillicito coitu stirpem q̃rere:
uñc̾q uͦ nascantur homines. si parentũ
uicia non sectent᷑. et dm̃ recte colant. bonesti
⁊ saluer̃. Semen enĩ exqualic̾q hoĩe dĩ
creatura est. et eo male utenti male erit.

Expanded text:
reducta est lex nuptiarum ad priorem honestioremmuneris in successione generis, sed in perfectione vitae et sinceritate scientiae, et virginitas fecunditati praefertur, et sacerdotibus continentia indicitTolerabilius est mentem virginem quam carnem habere; utrumque bonum est, si liceat; si non liceat, saltem non homini, sed Deo casti simus. Virgo prostpotest, adulterari non potest; nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. Idem non potest caro corrumpi, nisi mens ante fuerit corrupta. a contagione anima, caro non peccat. In fine hujus capituli aperitur quomodo verum sit, nisi anima prius fuerit corrupta, corpus non posse quam idolothytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia non sectantur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim ex qualicumque homine, Dei creatura est, et eo male utenti, male erit;
Abbreviated transcription (Latin):
nec coniugia facere quadragesimali tẽꝑe
conuenire posse ullo modo arbitror: De diu̾¬
patrib qui plures simtilleguntur gibi.¬
una. et scd̾minchoationis modum int̃ duos
tantum ꝑ omine̾ suecefsionẽ temꝑũ ꝯthetur.¬

Expanded text:
nec convivia facere in quadragesimali tempore convenire posse ullo modo arbitror. De ipatribus, qui plures simul leguntur una, » et secundum inchoationis modum inter duos tantum per omnem successionem temporum contr
Abbreviated transcription (Latin):
tientes. & sibi contͣdicere inueniuntur.
fieri. ñ tam̃ uult mala. Alii uͦ quod
nec uult mala ẽẽ uł fi̾. In hoc tñ con¬
ueniunt & hii. & illi. quod utͥq fatent᷑
dm̃ mala ñ uelle. utriq uero rõnibus
atq auctoritatib innitunt᷑ ad muni¬
endam suam assertionem. Quare dñt qͥ¬
Sꝗm dm̃ uelle mala esse. uel fiera.
ui enim dñt dm̃ mala uelle eẽ.

Expanded text:
tientes sibi contradicere inveniuntur. fieri, non tamen vult mala. Alii vero quod nec vult mala esse nec fieri. In hoc tamen conveniunt et hi et illi, quod utique fatentur Deum mala non velle. Utrique vero rationibus et auctoritatibus innituntur ad muniendam suam assertionem. 5. Quare dicunt quidam Deum velle mala esse vel fieri. Qui enim dicunt Deum mala velle esse
Abbreviated transcription (Latin):
luntati eius & potentie aliquid resistit.
qui quod uolumus. quandoq ñ ualemꝰ.
S quia omp̃s ⁊. os in nullo impotens
certum ÷ nõ posse fieri mala ł ẽẽ insi

Expanded text:
luntati ejus et potentiae aliquid resistit, qui quod volumus quandoque non possumus. Sed quia omnipotens est et in nullo impotens, certum est non posse fieri mala vel es
Abbreviated transcription (Latin):
possit sine cͥmine et uir uxorẽ suã dimitt̾e.
et uxor. uir̃. Item. Retissime dimitiitur
siuiro suo dicat non ero uxor tua nͥ mͥ de
latrocinio diuicias cõgeras ł nͥ solita leno¬
ciniaa exerceas. ant siquid aliud facinoro¬
sum ł flagiciosum auiro suo expectat. tc̃
ille siuĩacit penitẽs est ht̃q fidem ꝑ dilec¬
tionẽ oꝑantẽ menbrũ ꝙ eñ scandalitat
ampntabro. Exhis ñpparet ꝙ ñ solũ
infidelitas s ⁊ q̃libet concupiscentia q̃ ꝑ nicio¬
se turpiterq corrumpit fornicat᷑o sp̾ũalis ẽ.
ꝑ quam ur uxorem. uł iyxor uir̃ dimit̃te pͦ.

Expanded text:
possit sine crimine et vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem per dilectionem operantem, membrum quod eum scandalizat amputabit. Ex his apparet quod non solum infidelitas, sed etiam quaelibet concupiscentia, quae perniciose turpiterque corrumpit, fornicatio spiritualis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
ydolatͥa et q̃libet noriasuꝑsticio fornicatõ ẽ.
Dñs autem ꝑmisit causa fornicatõnis uxo¬
rem dimitq s non iussit. et sic dedit apłõ
locum monendi ut qui uolu̾it non dimit¬
tant. pͭ tñ licite dimitt̾e. Si .ii. fornicatio
detestanda est inconiuge. quanto magis
fornicatio mentis .i. infidelitas: ꝓ qͥb ui¬

Expanded text:
libet noxia superstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit et causa fornicationis uxorem dimitti, sed non jussit; et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est, infidelitas! 4
Abbreviated transcription (Latin):
uel insultes si accidentia uidentur frangi
cum ibi sint sñ sub̾o licet quidam asserant
eafundari in aere. Est ibi uera fractio et ꝑ¬
ticio que fit inpane .i. informa ꝑanis. unde
xͦ uͦ integer manet. et totus est in singnlis ꝑtib.
candum ait. Qui manducat me uiuit ꝓꝓpt̾
me: Nec occiditur xͦ. ut manducetur s mor¬
tuos uiuificat qn̾ manducat᷑ reficit᷑ ñ defic̃.
Niuit manducatus. quia surrexit occistis.
Nec qñ manducamꝰ ꝑtes de illo facimis. Et̃
ꝗtaudem insacramento sic fit. Itẽ. Horũt

Expanded text:
vel insultes si accidentia videantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in pane, id est, in forma panis. Unde r, Christus vero integer manet, et totus est in singulis. candum ait, Joan. 6: Qui manducat me, vivit propter me. Nec occiditur Christus ut manducetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducatus, quia surrexit occisus; nec quando manducamus, partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. Item, de Cons
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cõmunia. om̃s enĩ ardent cari¬
tate & scĩa pleni sunt. sic & de aluis &
sed suꝑiores. aliis excellentiꝰ ut iam
dictum ÷ ip̃a acceꝑunt. aquib et no
in igne fulgoꝵ ⁊ calori silor adea ꝓuenst que are &t caoue ntt:
Angͦ. docti n̾m ⁊ sapĩat in ip̃a u̾tate ꝯtuent ᷑ qͥa quẽ admodũ
ꝓpindora feruescũt sicuti aĩe rͨnales ea t̃ĩ retuo e̾res sunt sicuti corꝑs

Expanded text:
sunt communia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superiores aliis excellentius, ut jam dictum est, ipsa acceperunt, a quibus et norioribus caetera relinquentes ordinibus ad cellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
unam massam fec̾int ñ tñ nulla int̾
eos ÷ diu̾sitas. p̾cedit gͦ aliquid in
ꝓectõrib quo qͣmius ñ dum sint iusti ͭ ͭ¬
ficati digni efficiant᷑ iustificõe. ⁊ itẽ
p̃cedit m aliis peccõrib quo digni fc̃
obtusione. Eece hic uidet᷑. augꝰ. drẽ
qd̃ ⁊ ip̃a dĩ uoluntas qͣ alios eligit
alios reꝓbauit ex m̾itis ueniat. s oc¬

Expanded text:
nnulla inter eos est diversitas. Praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas qua alios eligit, alios reprobat, ex meritis proveniat, sed oc
Abbreviated transcription (Latin):
Squid intellige̾ uolu̾it. ignorat᷑. nͥ forte
dicat᷑ hoc intellexisse ꝙ supͣ diximus¬
rħ eum retͣctasse. Nam ibid̾ etiam quedã
ti patebit. uñ ueri simile ÷ in p̾missis
etiam hoc recͣctasse. Quidã tñ ex eo sen¬
su accipiunt fore dictum. ñ quia aliquis
p̃destinet᷑ ꝓ m̾itis ł iustificõnis grãm
meatur. s quia aliqui ñ adeo mali st̃
ut m̾eant᷑ sibi grãm ñ imꝑtiri. Nulluᷤ
enĩ d̃i grãm mereri pot̃. ꝑ qͣm itstifi¬
cat᷑. pot̾ tñ mereri ut ñ apponat᷑. ut
penitus abiciatur. Et quid̾ aliqui in tan¬
tum ꝓfundum iniquitatis deuenert̃.
rit hoc m̾ẽantur. ut hoc digni sint.¬
grãm iustificatõis. ñ m̾e̾nt᷑ tñ oĩo re
pelli. & gram̃ sibi subtrahi. Iõq dixit
in quibusdã peccõrib p̃ced̾e quo digni
sint iustificõne. ⁊ in aliis quo digni

Expanded text:
quid intelligere voluerit, ignoratur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam ti patebit. Unde verisimile est in praemissis etiam hoc retractasse. Quidam tamen ex eo sensu accipiunt fore dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereatur, sed quia aliqui non adeo mali sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut non apponatur, ut penitus abjiciatur. Et quidem aliqui in tantum profundum iniquitatis devenerunt, ut hoc mereantur, ut hoc digni sintgratiam justipelli, et gratiam sibi subtrahi. Ideoque dixit in quibusdam peccatoribus praecedere quo digni sint justificatione, et in aliis quo digni
Abbreviated transcription (Latin):
xhis ostendit᷑ bona q̃ sine ad dat.¬
caritate fiunt ꝓdesse quidem ad tolerabilioꝵ̃
penam sentiendam h adiu tamobtinendam̃. Ila
etiam que incaritate quis facit. si postea plapsus
fuerit nec exurrexĩt. non eẽ inmemorra dei.
exechies dicit. Si auerterit se iustus ainstria
et fecerit iniquitatem: num quid inuet: dñs
tusticie eiꝰ quas fecerat. Nonrecor dabuntar.
Inpecco suo morietur. et non erunt inmemorsa
hõc nob̾ maxime consid̾andum est ql ẽmala
conmittimus sine causa ad memoriam mͣsacta
misla debet esse fiducia bonorum pret̾itorum.
Intelligendum est hic ad uitam ꝑcipiendambo¬
na p̃terita non dare fiduciam. et si adminorẽ
penam. Alioquin p̾misse auctoritati augꝰi ob¬
uiaret. Et bona gͥ sine caritate facta. q̃ comi¬
tatur mortalis cuilpa quam non delet sequens
qui asserunt de uno cͥmine penitẽ ꝓocc̃o peniteciã¬
ciam agi et ueniam prestari. alio in delectatõne agi al¬
retento ł ꝑ confessionem nonexposito. Qui non t̃o tacite¬

Expanded text:
his ostenditur bona quae sine charitate fiunt prodesse quidem ad tolerabiliorem poenam sentiendam, sed non ad vitam obtinendam. Illa enim quae in charitate quis facit, si postea prolapsus fuerit, nec exsurrexerit, non esse in memoria Dei Ezechiel dicit, c. 33: Si averterit se justus a justitia et fecerit iniquitatem, numquid vivet? omnes justitiae ejus quas fecerat, non recordabuntur; in peccato suo moriHoc nobis maxime considerandum est, quia cum mala committimus, sine causa ad memoriam transacta  malorum nulla debet esse fiducia bonorum praeteritorum. Intelligendum est hoc, ad vitam percipiendam bona praeterita non dare fiduciam, etsi ad mitiorem poenam; alioquin praemissae auctoritati Augustini obviaret. Et bona ergo sine charitate facta, quae concomitatur mortalis culpa, quam non delet sequens ui asserunt de uno crimine poenitentiam agi, et veniam praestari, alio in dilectione retento, vel per confessionem non exposito; qui non