comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua omnino nulla euursquã bona oꝑa
existimanda sunt. qm̃ omnre quod ñ est
ex fide. peccatũ ẽ. dm̃ dicit unicuiq para¬
tum. nec sola reuelatione screntre nos diui.¬
nitus adiuuari. ut pre iusteq uiuamus.
qui si ne caritate in flat. uerum etiam
inspiratione caritatis ipsius quȩ pleni.¬
tudo begis ẽ. & qirȩ cor nrm ut scientia
non in fbet ardificat. Sed adhuc nũqña
talr aliquid in eoꝵ litteris potuimus in¬
uenire. Maximȩ autẽ hoc in isto libro
esse uellemus. Ex quo descripta illa
uerba posuimus. ubi uirginẽ xp̃i itala¬
dans. tamquam spiritales diuitias nullus
ei preter ipsam conferre possit. & taqũ
nisi exipsa esse non possunt. non uult
eam in dño gloriari. sed sic gloriari quas
non acceperit. In quo libro quauis ate
ipsius nec tirȩ reuerentiȩ nom̃ express¬
rit. tamen a matre uirginis ut ad eam
scriberet ase postulatum esse cõmemorat.
In quadam uero epła sua idem pelagius.

Expanded text:
qua omnino nulla cuiusquam bona opera qua omnino nulla cuiusquam bona opera existimanda sunt, quoniam omne, quod non est ex fide, peccatum est, deum dicit unicuique partitum nec sola reuelatione scientiae nos diuinitus adiuuari, ut pie iusteque uiuamus, quae sine caritate inflat, uerum etiam inspiratione caritatis ipsius. quae plenitudo legis est et quae cor nostrum. ut scientia non iuflet, aedificat. sed adhuc nusquam tale aliquid in eorum litteris potuimus inuenire. Maxime autem hoc in isto libro esse uellemus, ex quo descripta illa uerba posuimus, ubi uirginem Christi ita laudans. tamquam spiritales diuitias nullus ei praeter ipsam conferre possit et tamquam nisi ex ipsa esse non possint. non uult eam in domino gloriari, sed sic gloriari, quasi non acceperit. in quo libro quamuis nec ipsius nec tuae reuerentiae nomen expresserit, tamen a matre uirginis, ut ad eam scriberet, a se postulatum esse commemorat. in quadam uero epistula sua idem Pelagius,
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim iste aut naturã prȩcando
uolebat accipere inqua conditus erat. aut
de naturali uoluntatis arbitrio fatagebat.
cum quo conditus erat. aut remissiomõ
peccatoꝵ defiderat. quin potius conti.¬
nentiam. ne peccaret optabat. uel quid
facrendum esset scire cupiebat. cumiam
sescire fateretur cuius esset hoc donum
Sed utiq tantas uoluntatis uires tantũ
dilectionis ardorem uolebat accipere
spũ saprentiȩ. qui sufficeret ad implendi
magnitudinẽ continentre. St ergo tali
aliquid illic inuenire potueritis. uberri¬
mas gratias agimus. si rescribendo insin¬
are dignemini. Satis enim dici non
potest quantũ cupiamus in eoꝵ homini
scriptis qui ꝑpter acrimoniam atq facim¬
diam leguntur aplurimis aꝑtã confesiom̃
illius grãe repperiri. quam uehementer
commendat apłs. Qui etiam ipsius
mensuram fidei fine qua possibibe ñẽ
dõ placere. Ex qua iustus uiuit quae
ꝑ dibectionẽ operatur. ante quã & sine

Expanded text:
neque enim iste aut naturam precando neque enim iste aut naturam precando uolebat accipere. in qua conditus erat, aut de naturali uoluntatis arbitrio satagebat, cum quo conditus erat, aut remissionem peccatorum desiderabat, qui potius continentiam, ne peccaret, optabat, uel, quid faciendum esset, scire cupiebat. cum iam se scire fateretur, cuius esset hoc donum, sed utique tantas uoluntatis uires. tantum dilectionis ardorem uolebat accipere spiritu sapientiae, qui sufficeret ad implendam magnitudinem continentiae. si ergo tale aliquid illic inuenire potueritis, uberrimas gratias agimus, si rescribendo insinuare dignemini. \' Satis enim dici non potest, quantum cupiamus in eorum hominum scriptis, qui propter acrimoniam atque facundiam leguntur a plurimis, apertam confessionem illius gratiae reperiri, quam uehementer commendat apostolus, qui etiam ipsius mensuram fidei, sine qua impossibile est deo placere, ex qua iustus uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam et sine
Abbreviated transcription (Latin):
adhoc referre ut actemis nos adid respon.¬
deant adiuuari. quatenus orantib ato
pulsantib nobis aperiatur intelligentia
ueritatis. ubi discamus quid facere debeamꝰ.
Non ut uires accipiat uoluntas nr̃a quib
id quod scimus faciamus. & quod nobis
in gratia uel adiutorio dĩ dicunt dñm xp̃m
bene uiuendi propositum exemplum.
ad eandem doctrinam reuocant. Quia
scilicet in eius exemplo discimus. quead.
modum uiuere debeamus. Non autem
uolunt adharo nos iuuare. ut quod dis.¬
cendo cognoscimus. etiam diligendo facia¬
mus.Aut certe ineodem libro inurnite
aliquid si potestis. ubi excepta natura. ex¬
cepto quod adeandem naturam ꝑtinet
arbitrio uoluntatis. excepta remissione
peccatoꝵ & reuelatione doctrine taledĩ
adiutorium confitẽtur. quale confitetur
ille qui dixit. cum scirem quia nemo ẽẽ.
potest continens nisi ds̃ doc. & hoc ipsum
erat sapientiȩ scire. cuius esset hoc do.¬
num. ad udñm & dep̃catus sum illum.

Expanded text:
ad hoc referre, ut hactenus nos ad id responad hoc referre, ut hactenus nos ad id respondeant adiuuari, quatenus orantibus atque pulsantibus nobis aperiatur intellegentia ueritatis. ubi discamus, quid facere debeamus, non ut uires accipiat uoluntas nostra, quibus id, quod discimus, faciamus. et quod nobis in gratia uel adiutorio dei dicunt dominum Christum bene uiuendi propositum exemplum, ad eandem doctrinam reuocant, quia scilicet in eius exemplo discimus, quem ad modum uiuere debeamus; non autem uolunt ad hoc nos iuuari, ut, quod discendo cognoscimus, etiam diligendo faciamus. Ant certe in eodem libro inuenite aliquid. si potestis. ubi excepta natura. excepto, quod ad eandem naturam pertinet. arbitrio uoluntatis. excepta remissione peccatorum et reuelatione doctrinae tale dei adiutorium confitetur, quale confitetur ille, qui dixpotest continens, ni si deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cuius esset hoc donum, adii dominum et deprecatus sum illum.
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate. Sunt enĩ & alia in quib
ꝑ nitiosissime erratur. sicuti hoc est
unde diutius fortasse quã satis esset
ur̃ȩ fideli castęq prudentie in hac epła
locuti sumus. quãꝗ qui bonũ qđ ex dõ ẽ.
negat esse exdõ. nescimus cui faciat in¬
iuriam nisi dõ. Ac ꝑhoc illi utrios tri¬
nitati quod malum absit auobis sicut ab¬
esse credimus. Absit omnino ut tabe
aliquid inanimo non dicimus tuo. uel
sacrȩ uirginis filiȩ tirȩ. sed incuiusq extre.¬
mi meriti famuli uel famulȩ ur̃e liber ilbe
fecerit. ex quo non nulla uerba quȩ facilius
intelligi possent ponenda credidimus.
Si autem diligentius intendatis etĩa illã
quȩ ibi uidetur uelut ꝓgr̃a sure adiutorio
dĩ dicere. sic inuenietis ambigua ut pos-¬
sint referri uel adnaturam. uel ad doctri.¬
nam. uel adremissionẽ peccatoꝵ. Nam
& quod coguntur confiteri orare nos de¬
bere ne intremus intemptationẽ. posst̃

Expanded text:
trinitate. sunt enim et alia, in quibus trinitate. sunt enim et alia, in quibus perniciosissime erratur, sicuti hoc est, unde diutius fortasse, quam satis esset trae fideli castaeque prudentiae, in hac epistula locuti sumus. quamquam qui bonum, quod ex deo est, negat esse ex deo, nescimus, cui faciat iniuriam nisi deo ac per hoc illi utique trinitati, quod malum absit a uobis, sicut abesse credimus. absit omnino, ut tale aliquid in animo. non dicimus tuo uel sacrae uirginis filiae tuae sed in cuiusque extremi meriti famuli uel famulae uestrae liber ille fecerit, ei quo nonnulla uerba, quae facilius intellegi possent. ponenda credidimus. Si autem diligentias intendatis etiam illa, quae ibi uidetur uelut pro gratia siue adiutorio dei dicere. sic inuenietis ambigua, ut possint referri uel ad naturam uel ad doctrinam uel ad remissionem peccatorum. nam et quod coguntur confiteri orare nos debere, ne intremus in temptationem, possunt
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa est non inuerbis abrenis. sicut
apłs dicit. O pus autẽ suum ꝓb&e imus¬
quisq & tunc insemt ipso habebit głam
& non in altero. Sed absit ut gła sua
ipsa sit. & non ille cui dicitur. gła mea
& exaltans caput mrũ. Ita quippe est
inea salubriter gła eius. cum ds̃qui in
illa ẽ. ipse ẽ. gła enus. a quo habet omnia
melior erit. In quantũ in hac uita me.¬
lior esse poterit & quib ꝑfecta erit. qͣn.¬
do furerit diuina gr̃ã non humana laude
ꝑfecta. In dño eni laudabitur anima eiꝰ
qui satiauit inbonis desideriũ eiꝰ. quia
& hoc deficderium ipse ispirauit. ne
uirgo eius sic maliquo bono glorretur
quasi non acceperit. De hoc ergo eius
affectu utrum non fallamur. inde nos fac
potius rescribendo certiores. Nã illud
optime nouimus cũ om̃ib ur̃is cultores
suos esse & fuisse indiuidue trinitatis.
sed non hinc solũ error humanus obrepit.
ut aliquid secus sentiatur. de indiuidua

Expanded text:
in ipsa est non in uerbis alienis, sicut in ipsa est non in uerbis alienis, sicut apostolus dicit: Opus autem suum probet unusquisque et tunc in semet ipso habebit gloriam et non in altero. sed absit, ut gloria sua ipsa sit et non ille, cui dicitur: Gloria mea et exaltans caput meum. ita quippe est in ea salubriter gloria eius, cum deus, qui in illa est, ipse est gloria eius. a quo habet omnia melior erit, in quantum in hac uita melior esse poterit. et quibus perfecta erit, quando fuerit diuina gratia, non humana laude perfecta. in domino enim laudabitur anima eius, qui satiauit in bonis desiderium eius. quia et hoc desiderium ipse inspirauit, ne uirgo eius sic in aliquo bono --glorietur, quasi non acceperit. De hoc ergo eius atfectu utrum non fallamur, inde nos fac potius rescribendo certiores. nam illud optime nouimus cum omnibus uestris cultores uos esse et fuisse indiuiduae trinitatis. sed non hinc solum error humanus obrepit, ut aliquid secus sentiatur de indiuidua
Abbreviated transcription (Latin):
& in illo quod sciebat quia ñ eẽt ex illo.
Aut si ꝑpter arbitrium propriũ aliquan¬
tum & exillo. non tamen non nisi exillo.
quia nemo esse potest continens. nisi ds̃
det. Ista autẽ despiritalib diuitiis in
quib ẽ. utiq etiam ipsa luminosa & spe.¬
Ut quẽad modum non ei st̃ alibi nisi
in illa. sic ei non aliunde nisi ex illa ẽẽ.
posse credantur. Et obhoc quod mise¬
rator dñs a corde eius auertat. sic glori¬
etur. quasi non acceperit. Et nos qui¬
dem de sc̃ę uirginis disciplina. & humi¬
litate xp̃iana in qua nutrita & educata
est. hoc existimamus. quod illa uerba
cum legeret. si tamen legit ingemuit.¬
& pectus humiliter tundit. ac fortassis
& fleuit. dm̃q cin dicata & aquo scĩfi¬
cata ẽ. fidenter orauit. ut quomodo
illa non sunt uerba ipsius sed alterrus.
ita non sit talis & fides eius qua se ali.¬
quid habere credat. de quo infe non in
dño glorietur. Nam gloria quidẽ eius

Expanded text:
et in illo, quod sciebat, quia non esset ei illo. et in illo, quod sciebat, quia non esset ei illo. aut si propter arbitrium proprium aliquantum et ex illo, non tamen non nisi ex illo, quia nemo esse potest continens, nisi deus det. iste autem de spiritalibus diuitiis, in quibus est utique etiam ipsa luminosa et speut. quem ad modum non ei sunt alibi nisi in illa, sic ei non aliunde nisi ex illa esse posse credantur et ob hoc — quod miserator dominus a corde eius auertat! - sic glorietur, quasi non acceperit Et nos quidem de sanctae uirginis disciplina et humilitate Christiana, in qua nutrita et educata est, hoc existimamus, quod, illa uerba cum legeret, si tamen legit. ingemuit et pectus humiliter tutudit ac fortassis et fleuit deumque, cui dicata et a quo sanctificata est, fidenter orauit, ut, quo modo illa non sunt uerba ipsius sed alterius, ita non sit talis et fides eius, qua se aliquid habere credat, de quo in se non in domino glorietur. nam gloria quidem eius
Abbreviated transcription (Latin):
tiam reuelando. ut nouerimus quid facere
debramus. sed etiam spirando caritatem.
ut ea quȩ discendo nouimus. etiam diligen.¬
do faciamus. Nam utiq nouerat ille
quam magnum bonũ esset continentia
qui dicebat. Et cum scirem quia nemo
potest ẽẽ. continens nisi ds̃ det. Non
solum ergo sciebat quantũ esset hocbonũ
& qũa desiderabiliter esset concupiscendũ.
uerũ etiam quod isi dante dõ esse non
posset. Docirerat enim cũ sapientia. Nã
hoc dicit. & hoc ipsum erat saprentiȩ scire
euius esset hoc donum. Nec tam̃ ei scien¬
tia suffecit. Sed ait. Adidñm. & dep̃.¬
catus sũ illum. Non igitur tantũ modo
in hoc nos adiuuat ds̃. ut sciamus quid
agendũ sit. uerũ etiam ut amando agamꝰ.
quod discendo ⁊am scimus. Nemo itaq
potest esse non solum sciens uerũ etiam
continens. nisi ds̃ det. Vncde cum iam
ille haberet scientiam. precabatur ut
haberet & continentinentiam. ut etiam

Expanded text:
tiam reuelando. ut nouerimus. quid facere tiam reuelando. ut nouerimus. quid facere debeamus, sed etiam inspirando caritatem. ut ea, quae discendo nouimus. etiam diligendo faciamus. Nam utique nouerat ille, quam magnum bonum esset continentia, qui dicebat: Et cum scirem, quia nemo potest esse continens, nisi deus det. non solum ergo sciebat, quantum esset hoc bonum et quam desiderabiliter esset concupiscendum, uerum etiam quod nisi dante deo esse non posset; docuerat enim eum sapientia; nam hoc dicit: E t ho c ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum. nec tamen ei scientia suffecit, sed ait: Adii dominum et deprecatus sum illum. non igitur tantum modo in hoc BOS adiuuat deus, ut sciamus, quid agendum sit, uerum etiam ut amando agamus, quod discendo iam scimus. nemo itaque potest esse non solum sciens uerum etiam continens, nisi deus det unde cum iam ille haberet scientiam, precabatur, ut haberet et continentiam, ut esset
Abbreviated transcription (Latin):
Et non continuo quod sequitur au.¬
diturus: Quid enĩ habes quod non
accepisti : Si autẽ & accepisti quid
gloriaris quasi ñ acceperis : Nolumus
ergo ut uirgo sacra cũ audit uellegit
spiritabes diuicias. nullus tibi p̾ter ce
conferre poterit. Inhis iure laudi.¬
da. in his merito ceteris ꝑ ferenda es
quȩ nisi exte. &e inte esse ñ possuntẽ
Nolumus prorsus ita glorietu que¬
si non acceperit. Dieat quidẽ. In is
sunt ds uota. quȩ reddam laudis tibi.
Sed quia in illa non etiam exilla memi.¬
nerit etiam dicere. dux̃ inuoluntate tua
prestitisti decori meo uirtutẽ. Quia oe¬
si itiam ex illa ꝓpter arbitrium propriũ.
rre quo non operamur bonũ. ñ tam̃
sicut iste dixit non nisi exilla. Proprium
quippe arbitrium nisi dĩ gr̃a uiuetur nec
ipsa bona uoluntas esse in homine potest.
Ds̃ est em̃ inquit apłs qui operatur inuo.¬
bis. & uelle & operari ꝓbona uoluntate.
Non sicut isti sentiunt tantũ modo scien.¬

Expanded text:
et non continuo, quod sequitur, auet non continuo, quod sequitur, auditurus: Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? nolumus ergo, ut uirgo sacra, cum audit uel legit: \'Spiritales diuitias nullus tibi praeter te conferre poterit; in his iure laudanda, in his merito ceteris praeferenda es, quae nisi ex te et in te esse non possunt\'. nolumus prorsus ita glorietur. quasi non acceperit. dicat quidem: In me sunt, deus, uota quae reddam laudis tibi, sed, quia in illa non etiam ex illa, meminerit etiam dicere: Domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem, quia etsi etiam ex illa propter arbitrium proprium, sine quo non operamur bonum, non tamen, sicut iste dixit, non nisi ex illa\'. proprium quippe arbitrium nisi dei gratia iuuetur, nec ipsa bona uoluntas esse in homine potest. deus est enim, inquit apostolus. qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, non, sicut isti sentiunt, tantum modo scien
Abbreviated transcription (Latin):
esse cȩpit: quod uite esse non potuit.
Illa quippe carnaliter non nupsit. ut
non tantum sibi sed etiam tibi ultra te
spiritaliter augeretur. Qm̃ & tu ta
compensatione minor illa es. quod ira
nupsisti ut nasceretur. Haec dĩ dona
sunt. & ur̃a quidem sunt. sed non ex
uobis. Habrtis enim thesaurũ istum
in terrenis corporib. & ad hue fragilib
tamquam inuasis fictilib ut eminen¬
tia uirtutis sit dĩ. & non ex uobis. Nec
miremini quia dicimus & ur̃a esse.
& ex uobis non esse. Nam & panem
cotidianum dicimus nr̃m. sed tam̃
i nomnib gratias agite. Oratis enim.
ut ꝑseueranter & ꝓficienter habeatis.
Gratias agitis. quia non ex uobis habe.¬
tis. Quis enĩ uos ab illa ex adam massa
mortis ꝑditionisq discernit : Nonne
ille qui irenit querere & saluare quod
perierat : An uero quando a postolo
dicente audierit homo quis enim te
discernit. responsurus ẽ. Bona uo.¬
luntas mea. fides mea. ⁊ ustitia mea

Expanded text:
esse coepit, quod in te esse non potuit. esse coepit, quod in te esse non potuit. illa quippe carnaliter non nupsit, ut non tantum sibi sed etiam tibi ultra te spiritaliter augeretur, quoniam et tu ea compensatione minor illa es, quod ita nupsisti, ut nasceretur. haec dei dona sunt et uestra quidem sunt sed non ei uobis; habetis enim thesaurum istum in terrenis corporibus et adhuc fragilibus tamquam in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex uobis. nec miremini, quia dicimus et uestra esse et ex uobis non esse; nam et panem cotidianum dicimus nostrum, sed tamen in omnibus gratias agite; oratis enim. ut perseueranter et proficienter habeatis, gratias agitis, quia non ex uobis habetis. quis enim uos ab illa ex Adam massa mortis perditionisque discernit? nonne ille, qui uenit quaerere et saluare, quod perierat? an uero quando apostolo dicente audierit homo: Quis enim te discernit? responsurus est: \'Bona uoluntas mea. fides mea, iustitia mea\'
Abbreviated transcription (Latin):
sit dĩ donum quauis credenti uobentiq
conlatum. eundem audit ueracem
piumq doctorẽ. Qui cum hinc age¬
ret ait. Uellem om̃s esse sicut me
ipsum. sed unusquisq proprium do.¬
nuni habo adõ. alius sic alius autem
sic. Audit etiam ipsimi ñ tantũ
suum sed c uniuersȩ aeccłȩ uncũ
sponsum. de tali castitate atq integri.¬
tate dicentẽ. Non omnes capiunt
uerbum hoc. sed quib datũ ẽ. Ot in¬
telligant exeo quod habet ta magnũ
bonum atq p̃clarum. se potius adeo
& dño nr̃o gratias agere debere. quã
cuiusquam uerba quod irelut exseipsa
id habeant ut non dicamus assentantiᷤ
adulatoris nec de occultis hominum.
temere iudicare uideamur. certe
errantis laudatoris audire. O mire
luminum. Hinc ergo & scã uirgin¬
tas qua te filia uolentẽ gaudentemq
uicit. natu posterior. actu prior ge¬
nere exte. honore antete. aetate subse¬
quens. sc̃ĩtate p̾cedins. in qua etiam

Expanded text:
sit dei donum quamuis credenti uolentique sit dei donum quamuis credenti uolentique conlatum, eundem audiat ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, ait: Vellem omnes esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo alius sic alius autem sic. audiat etiam ipsum non tantum suum sed uniuersae ecclesiae unicum sponsum de tali castitate atque integritate dicentem: Non omnescapiunt uerbum hoc. sed quibus datum est, ut intellegat ex eo, quod habet tam magnum bonum atque praeclarum, se potius deo et domino nostro gratias agere debere quam cuiusquam uerba, quod uelut ex se ipsa id habeat, ut non dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere iudicare uideamur, certe errantis laudatoris audire. omne luminum. hinc ergo et sancta uirginitas. qua te filii uolentem gaudentemque uicit natu posterior. actu prior. genere ex te, honore ante te, aetate subsequens, sanctitate praecedens, in qua etiam tuum
Abbreviated transcription (Latin):
nis nempe. quanta inhis uerbis sit
cauenda pernitres. Nam utiq quod
dictũ ẽ. non possunt esse ista bona¬
nisi inte. optine & uerissime dictũ est.
Iste plane cibus ẽ. Quod urero ait non¬
nisi exte. hoc omnino uirus ẽ. Absit
ut hȩc libenter audiat uirgo xp̃i quȩ
pir intelligit propriam pauꝑtatẽ cor¬
dis humani. & ideo illie non nisi spon¬
si sui donis nescit ornari. Audi ergo
potius apłm dicentẽ. Desponsaui uos
uni uiro uirginẽ castã. ex hibere xp̃o.
Timeo autẽ ne sicut serpens euã sedux̃
inuersutia sua. sic & ñr̃ȩ mentes corrũ¬
pantur acastitate quȩ x̃. inxp̃o. Eit
ꝑpterea dehis quoq spiritalib diuitus
non istum qui dicit nullas tibi eas
preter te conferre potest. & nisi exte
& inte esse non possunt. sed illũ au¬
dit qui dicit. Habemus thesaurum
istum inuasis fictilibus. ut emiren¬
tia uirtutis sit dĩ & non ex nobis.
De ipsa quoque sacra continentia
uirginali quod sibi fit exsripsa sed

Expanded text:
nis nempe quanta in his verbis sit nis nempe quanta in his verbis sit cavenda pernicies. Nam utique quod dictum est, Non possunt esse ista bonanisi in te, optime et verissime dictum est; iste plane cibus est: quod vero ait, nonnisi ex te, hoc omnino virus est. Absit ut haec libenter audiat virgo Christi, quae pie intelligit propriam paupertatem cordis humani et ideo illic nisi sponsi sui donis nescit ornari. audiat ergo potius apostolum dicentem: Desponsaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, n e, sicut serpens Euam se-duxit in uersutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo, et propterea de his quoque spiritalibus diuitiis non istum, qui dicit: Nullus tibi eas praeter te conferre potest\' et: \'Nisi ex te et in te esse non possunt, sed illum audiat. qui dicit: Habemus thesaurum istum in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis. De ipsa quoque sacra continentia uirginali, quod non sibi sit ex se ipsa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur quantum & quã exitiabilit̃
erret intelligis. Quomodo ergo auo.¬
bis quib tantam dibectionẽ debemus
admonendis ut talia caueatis dissimu.¬
lare possimus. Cum legissemus li.
brum quẽ ad scãm demetriadem. quis¬
nam scripferit uel utrum adnos per¬
uenerit. ur̃is potius rescriptis nosse
uolumus. In quo libro si fasẽ. legat
uirgo xp̃i. unde eredat uirginabem
suam scĩtatem. O mnis qui spirita.¬
les diuitias non nisi exse ipsa sibi
esse atq ita prius qua sit plenissine
beata discat dõ esse qđo  absit in¬
grata. Cerba enĩ ad illam seripta.
inxodem libro sunt ista. Habes ergo
& hic inquit per quȩ merito prepo.¬
naris aliis. Immo hinc magis. Nam
corporalis nobilitas atq opubentia. tuo.¬
rum intelligentur esse ñ tua. Spirita.¬
les urero diuitias nullus tibi preterte
conferre poterit. In his ergo iure lau.¬
danda in his merito ceteris p̃ferenda es.
quȩ nisi exte & inte esse possunt. Cer¬

Expanded text:
confitetur, quantum et quam exitiabiliter confitetur, quantum et quam exitiabiliter erret, intellegis. Quo modo ergo a uobis. quibus tantam dilectionem debemus, admonendis, ut talia caueatis, dissimulare possembrum, quem ad sanctam Demetriadem quisnam scripserit, vel utrum ad vos pervenerit, vestris potius rescriptis nosse volumus; in quo libro, si fas est, legat virgo Christi unde credat virginalem suam sanctitatem, omnesque spirituales divitias, nonnisi ex seipsa sibi esse; atque ita, priusquam sit plenissime beata, discat Deo esse, quod absit, ingrata. Verba enim ad illam scripta in eodem libro sunt ista: Habes ergo et hic, inquit, per quae merito praeponaris aliis; imo hinc magis: nam corporalis nobilitas atque opulentia, tuorum intelliguntur esse non tua; spirituales vero divitias nullus tibi praeter te conferre poterit. In his ergo jure laudanda, in his merito caeteris praeferenda es, quae nisi ex te et in te esse non possunt . 5. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis est. eo quod ita nos condiderit
ds. ut ultra prȩxer quod nobis reuelat
scientiam. nihil nos adiuuet. ut ea
quȩ facienda discendo nouimus. etiam
diligendo faciamus. Naturã scilicet
atq doctrinam definientes tantũ mͦ
esse dĩ grãm & adiutori um. ut iuste
recteq uiuamus. Adhabendã uero
bonam uoluntatem ubi est hoc ipsum
quod urste uiuimus & ipsa caritas
que hominib dĩ donis ita excellit.
ut etiam ds̃ dicta sit. quia una imple¬
retur in nobis. siquid diuine legis & ad¬
monitionis implemus. Nolunt nos
diuinitus ad iuuari. sed nos ipsos dicunt
arbitrio proprio nobis adista sufficere.
Non uobis uicheatur error iste mediocris
profiteri uelle xp̃ianos. nec uelle audi.
tas dĩ diffusa est incordib ur̃is. nequis¬
quam eam habere. non nisi ꝑ propriũ
putaret arbitrium. continuo fubiunxit¬
magnam gram saluatoris qui ascendit
inaltum captiuauit captiuitatẽ & dedit
dona hominibus. Quis quis nondum

Expanded text:
in nobis est, eo quod ita nos condiderit in nobis est, eo quod ita nos condiderit deus, ut ultra. praeter quod nobis reuelat scientiam, nihil nos adiuuet, ut ea, quae facienda discendo nouimus, etiam diligendo faciamus, naturam scilicet atque doctrinam definientes tantum modo esse dei gratiam et adiutorium, ut iuste recteque uiuamus. ad habendam uero bonam uoluntatem. ubi est hoc ipsum, quod iuste uiuimus, et ipsam caritatem. quae in omnibus dei donis ita excellit, ut etiam deus dicta sit, qua una impletur in nobis, si quid diuinae legis et admonitionis implemus, nolunt nos diuinitus adiuuari, sed nos ipsos dicunt arbitrio proprio nobis ad ista sufficere. non uobis uideatur error iste mediocris, profiteri uelle Christianos nec uelle audiretas dei diffusa est in cordibus nostris. ue quisquam eam habere nonnisi per proprium putaret arbitrium, continuo subiunxitmagnam gratiam salnatoris, qui ascendit in altum, captiuauit captiuitatem et dedit dona hominibus, quisquis nondum
Abbreviated transcription (Latin):
admonitionẽ. nram tam grato animo
siscepistis. ut inxpła tua ad qũa nunc
rescribimus diceres. Sed ne quod me
hortatur reuerentia ur̃a me aures indul.¬
geam his hominib qui prauis tractatib
urerandam fidem sepe corrũpant. Gras
uberes ego. tam piȩ ammonitioni.
Quod itaq adiungis & dicis. Sed noue.¬
rit sacerdocium ur̃m longe nre ac do¬
munculam meam abhuiusmodi ꝑsonis
esse diseratam om̃isq familia ñr̃a ad eo
catholicam seoruitur fidem. ut innulla
heresim aliquando deuiauerit. nec ũꝗ
lapsa sit non dico in eas sectas quȩ uix
expiantur. sed nec in eas quȩ paruos ha.¬
here uidentur errores . hoc ẽ. quod nos
magisq compellit non tacere apudnos
de his oue etiam illa quȩ sana sunt
uitiare conantur. Domũ enim ur̃am.
non paruam xp̃i aeccłam deputamus.
Nec sane paruus ẽ. error illoꝵ. qui
putant ex nobis ipsis nos habere. si qͥđ
iustitre continentie pretatis castitatis

Expanded text:
admonitionem nostram tam grato animo admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistula tua, ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane, quod me hortatur reuerentia uestra, ne aures indulgeam his hominibus, qui prauis tractatibus uenerandam fidem saepe corrumpunt, gratias uberes ago tam piae admonitioni.\' i Quod itaque adiungis et dicis: \'Sed nouerit sacerdotium uestrum longe me ac domunculam meam ab huius modi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deuiauerit nec umquam lapsa sit, non dico in eas sectas, quae uix expiantur, sed nec in eas, quae paruos habere uidentur errores\', hoc est, quod nos magis magisque compellit non tacere apud uos de his. qui etiam illa, quae sana sunt. uitiare conantur. domum enim uestram non paruam Christi ecclesiam deputamus. nec sane paruus est error illorum. qui putant ex nobis ipsis nos habere, si quid iustitiae, continentiae, pietatis. castitatis
Abbreviated transcription (Latin):
hominum adhabendam sp̃s uberiorem
fecunditatẽ. nec amittendam carnis in¬
tegritatẽ uirgines nubunt. Nesciremꝰ
autem qur̃admodum nr̃a illa t̾e exhor.¬
tatio & fideli & nobili uirgini fuisfet
accepta. nisi nobis profectis cum post pan¬
lulum professa fuisset scĩmoniam uirq.¬
nalem. hoc ingens dĩ dom̃ĩ quod ꝑseruoᷤ
quidem suos plantat &e rigat. fed prr
seipsum dat incrementum nobis oꝑaris
prouenisse. ur̃arũ litterarum lytissimo
nuntio & ueraci testimonio disceremus
Oue cum ita sint nemo nos in probos
dixerit. si in uobis ad monendis ut cona.¬
ria gratiȩ dĩ dogmata deuitetis. neci s¬
tudine sumus propensiore sollicia No
licet nos apłs. non solum oportune.
uerum etiam inportune p̾dicando
uerbo instaurare p̾cipiat. non tamen
ineorũ hominum numero uos habemꝰ.
quib sermo uel pagina nr̃a in portuna
udeatur. quando id quod ad sanam
doctrinam non ꝑtinret. uos ut uigilant̃
euitetis alloquimur. Hinc ergo ẽ. qđ

Expanded text:
hominum ad habendam spiritus uberiorem hominum ad habendam spiritus uberiorem fecunditatem nec amittendam carnis integritatem uirgines nubunt. nesciremus autem, quem ad modum nostra illa tunc exhortatio a fideli et nobili uirgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam uirginalem, hoc ingens dei donum, quod per seruos quidem suos plantat et rigat, sed per se ipsum dat incrementum, nobis operariis prouenisse uestrarum litterarum laetissimo nuntio et ueraci testimonio disceremus. Quae cum ita sint, nemo nos inprobos dixerit, si in nobis admonendis, ut contraria gratiae dei dogmata deuitetis, necessitudine sumus propensiore solliciti. nam licet nos apostolus non solum opportune uerum etiam importune praedicando uerbo instare praecipiat, non tamen in eorum hominum numero nos habemus, quibus sermo uel pagina nostra importuna uideatur, quando id, quod ad sanam doctrinam non pertinet, uos ut uigilanter euitetis adloquimur. hinc ergo est. quod
Abbreviated transcription (Latin):
litterȩ repperirent. quib hȩc reseripti
pariter redderemus. cognita ur̃a incolu¬
mitate gaudentes. uicissimq nostram
quam uobis curam esse confidimus. mu¬
tua dilectione nuntiantes. dom ina debi¬
tis inxp̃o officiis honoranda & merito
in lustris filia. Scire autem uos optini
scimus quantũ uobis debramiis religio.¬
nis affectum. quantaq nobis & apud
dm̃ & inter homines fit cura de uobis.
Licet enim uos ꝑ litteras primũ. deinde
etiam presentia corporali pia & catho¬
lica. hoc est uera nrenbra xp̃i exiguitas
nr̃a cognouerit. tamen etiam ꝑministi¬
rium nr̃m cum accepisfetis uerbũ audi¬
tus dĩ. sicut dicit apłs. accrpistis non u
uerbum hominum. sed sicut ẽ. uere
uerbum dĩ. Quius ministerii nostr
adiuuante gr̃a & miscdia saluatoris in
domo ur̃a tantus fructus exortus est.
ut humanis nuptiis iam paratis. scã
demetria spiritalem sponsi illius prefer¬
ret amplexum. Qui specioso prȩfilis

Expanded text:
litterae reperirent, quibus haec rescripta litterae reperirent, quibus haec rescripta pariter redderemus cognita uestra incolumitate gaudentes uicissimque nostram, quam uobis caram esse confidimus, mutua dilectione nuntiantes, domina debitis in Christo officiis honoranda et mento inlustris filia. scire autem uos optime scimus, quantum nobis debeamus religionis affectum quantaque nobis et apud deum et inter homines sit cura de nobis. licet enim uos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali pia et catholica, hoc est uera membra Christi exiguitas nostra cognouerit, tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis uerbum auditus dei, sicut dicit apostolus, accepistis non ut uer bum hominum sed, sicut est uere, uerbum dei. cuius ministerii nostri adiuuante gratia et misericordia saluatoris in domo uestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis iam paratis sancta Demetrias spiritalem sponsi illius praeferret ampleium, cui specioso prae filiis
Abbreviated transcription (Latin):
trarium dignare eam mittere. ut non
solum fidem nram dicamus. sed torum
quoq ꝑfidiam quantũ possumus refel.¬
lamus. Sine dubio enim hoc ipsum
quod ꝑuersȩ & impie sentiunt. aliquib
testimoniis diuinarũ scripturarũ conan.¬
tur astruere. In quib eis ostendendũ ẽ.
quã non recte intelligant litteras sacras
conscriptas ad fidelium salutẽ. Tam quã
siquisquã se medicinalib ferramentis
dum sunt instituta. Multũ aute labo.¬
rauimus & laboramus quantũ dñs donat
contra diuersos errores arguendos. sed
laboꝵ nr̃oꝵ opuscula si forte habere drfi.¬
deras. mitre qui tibi describat. Voluit
enim ds̃ ut hoc facillime possis. qui tibi
dedit unde possis. EPTAS C̃ORUM¬
ominȩ debitis inxp̃o officiis
honorandȩ & merito in lustri
filiȩ tulianȩ. alyppius & augustinus
in dño salutẽ. Grate ammodũ nobis
iocuncdeq accidit. ut simul nos consti¬
tutos apud hypponẽ tuȩ reuerentiȩ

Expanded text:
trarium, dignare eam mittere, ut non trarium, dignare eam mittere, ut non solum fidem nostram dicamus, sed eorum quoque perfidiam, quantum possumus, refellamus. Sine dubio enim hoc ipsum, quod perverse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis divinarum Scripturarum conantur astruere: in quibus eis ostendendum est quam non recte intelligant Litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem; tanquam si quisquam se medicinalibus ferramentis dum sunt instituta. Multum autem laboravimus et laboramus, quantum Dominus donat, contra diversos errores arguendos. Sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte qui tibi describant. Voluit enim Deus ut hoc facillime possis, qui tibi dedit unde possis. EPISTOOMINAE DEBITIS IN CHRISTO OFFICIIS HOXOEANDAE ET MERITO INLUSTRI FILIAK IULIANAE ALVPIUS ET AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Grate admodum nobis iucundeque accidit, ut simul nos constitutos apud Hipponem tuae reuerentiae
Abbreviated transcription (Latin):
Multum aprobo & laudo. atq in hac
uia ꝑseueranter ambubes. pro mreis
uiribus quia hoc exigis sed & hortor &e
moneo. ut mi serearis eoꝵ tamquam
simplex ut columba. caueas autem
illos tamquã astutia sicut serpens.
desq operam quantum potes. ut
qui tibi adherent tecum inrecta fi.
de ꝑmaneant. aut fidem rectam
si forte in alioruo aliquid deprauati
sunt corrigantur. De homine autẽ
quẽ suscepit uerbum dei cum caro
factum ẽ. & habitauit in nobis emen¬
direm aliquid. si in eo quod eredis falsũ
aut ꝑuersum inuenirem. Hoc ergo
crede quod credis. quia in illo homine
totam naturam nram suscepit filius dĩ.¬
racionalem & carnr̃ mortabem sure
peccato. In firmitatis enim nr̃e particeps
factus est non iniquitatis. ut per infir¬
mitatem cõmunẽ solueret iniquitatem
nrãm. & adduceret nos ad iustitiam suã.
Bibens morten cde nr̃o. & propinans uit̾a
de suo. Si habes aliquam scriptura eoꝵ
in qua asserunt quod huic fidei sit con¬

Expanded text:
multum adprobo et laudo atque, in hac multum adprobo et laudo atque, in hac uia perseueranter ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis. et exhortor et moneo, ut miserearis eorum tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem suscepit uerbum dei, cum caro tactum est et habitauit in nobis, emendarem aliquid. si in eo. quod credis. falsum aut peruersum inuenirem. hoc ergo crede. quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram suscepit filius drationalem et carnem mortalem speccato. Infirmitatis enim nostrae particeps factus est, non iniquitatis, ut per infirmitatem communem, solveret iniquitatem nostram, et adduceret nos ad justitiam suam, bibens mortem de nostro, et propinans vitam de suo. Sed si habes aliquam scripturam eorum, in qua asserunt quod huic fidei sit con
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ammonende ato exercendȩ fcãe
domui firȩ. Ideo nr̃am de illis tristitiã
consolatur. quia & ipsa tristitia quam
ꝓillis habemus nos feleuat. illos autem
um uero quod ꝑcipimus quando aliqui
exeis correcti inurelius cõmutantur. &
sc̃oꝵ socretati copulantur. nulli gaudio
in hac uita conparari potest. Propterea
scriptum est. Fili si sapiens fueris tibi
sapiens eris oe ꝓximis tuis. si autẽ malus
euaferis. solus haurres mala. Quia
cum gaudemus de fidelib & iustis. &
illis & nobis prodest bonũ eoꝵ. Q um
autem contristamur deinfidelib & ini.¬
quis illis solis nocet. & eoꝵ malioia.
& nr̃a tristitia. Nos autẽ etiam hoc
plurimũ adiuuat apud dm̃ quod pro
eis misericorditer contristamur. & ꝓ
ipsa tristitia congemescimus &e oramꝰ
Vnde honorabilis & in xp̃o laudabilts
famula dĩ. & mrestitiam tuam de talib
& uigilantiam atq cautelam contra
tales quam tuis litteris expreffisti.

Expanded text:
re admonendae atque exercendae sanctae re admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem um uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis famula dei, et maestitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam contra tales. quam tuis litteris expressisti,
Abbreviated transcription (Latin):
in iustos. qui eos ꝑ pacrentiam suam
ad penitentiam uocat. cum thesau.¬
rizant sibi iram indie trȩ. & reirela.¬
tionis iursti iudicii dĩ. Sicut ergo
ipsi benignitate & pacientia il est
bonis dĩ male utuntur dum non corri.¬
guntur. sic contra ds̃ &iam malis eoꝵ
bene utitur. non solũ adiustitiam suã
quȩ his digna infine retribu&. sed
etiam adexercitatione & prouectum
sc̃oꝵ suoꝵ. ut ex ipsa etiam malorum
ꝑuersitate boni ꝓficiant os ꝓbentur
& manifestentur ficut apłs dicit.
O portet hereses efse ut probati mani.¬
festi fiant interuos. Nam si nulbus
etiam maloꝵ bonus usus effet. dõ ad
utilitatem electoꝵ suoꝵ. qui etiam
de malo uide tantum bonũ nobis pres.¬
titit ut xp̃i sanguine redimerenur.
Poterat eos aut nasci non ꝑmittere.
quos malos futuros esse prescrebat. aut
in ipso eoꝵ initio malignitatis extingue.¬
re. Sed tantum eos esse permitat.
quantum nouit expedire ato suffice.¬

Expanded text:
iniustos, qui eos per patientiam suam iniustos, qui eos per patientiam suam ad paenitentiam uocat, cum thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, sicut ergo ipsi benignitate et patientia, id est bonis dei male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam ad exercitationem et prouectum sanctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur et manifestentur, sicut apostolus ait: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque suffice
Abbreviated transcription (Latin):
mouerint collatis codicib em̃damus.
ita illud quod ꝑfectũ ẽ. tecũ nos quoq
onorabili & eximie atq inm̃bris
xp̃i laudabili famube dĩ maxi¬
mȩ. Augustinus in dño salutẽ. Quan.¬
tum nos tuum studium sem̃ betificat.
tantum rursus contristat quod per
errores noxios sed ꝑnitiosissimos pro.¬
uinciam ur̃am nimium prriclitari
significas. Sed quia ista futura prȩ¬
dicta sunt. mirandum non ẽ. quod
exurgant. sed uigilandum nenoceant.
Haec autẽ ds̃ liberator nr̃ exurgere
non ꝑmitteret. nisi scĩs eiꝰ etiam per
huiasmodi temptationes erudiri ex¬
pediret. Comparant sibi quidẽ
illa sua uoluntate perirersa. & prę¬
sentis meritũ cęcitatis. & futuri aeter.¬
ni supplicii. si ꝑ contumatiam indo¬
cilrs fuerint. seq cum in hac uita st̃
corrigere atq emendare neglexerint.
Uerumitam̃ sicut ipsi male utuntur
bonis. qui facit sobem suũ oriri super
bonos & malos. & pluit suꝑ iustos oe

Expanded text:
moverint, collatis codicibus emendamus. moverint, collatis codicibus emendamus. Ita illud quod perfectum est, tecum nos quoque ONORABILI ET EXIMIAE ATQVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et
Abbreviated transcription (Latin):
quia non uis. Quid enim magnũ est
ad iuuante dño ut homo liber acuiusq
loci munere uenias ad nos. fure nobis¬
cum diu futurus. fiue peracto saltim
pauxillo temporis rediturus. Ecce
pene factum ẽ. quod inquinq uersu.¬
um tuoꝵ tercio posuisti. ut magis lo¬
quacem quameloquentẽ haberes epłam
meam. Quod autẽ in quinto atque
ultimo uersu septẽ pedes sunt. utrũ
numerus tuum fefellit auditum. an
experiri uoluisti. utrum ego ad hue
ista diiudicare meminerim. quar
forte iam obliti sunt qui taliũ aliqnͣ.¬
do stucdiosi. postea plurimũ in arcele¬
siasticis litteris profecert᷑. Psalteriũ
a scõ hieronimo translatũ ex hebreo
non habeo. nos autem non interp̃.¬
tati sumus. sed codicum latinorum
non nullas mendositates exgrecis
exemplaribus emendaui mus. Vnde
fortassis fecerimus aliquid cõmodius
quam erat. non tamen tabe quabe
esse debrat. Nam etiam nunc que
forte nos tunc preterierunt si legentes

Expanded text:
quia non uis; quid enim magnum est quia non uis; quid enim magnum est adiuuante domino, ut homo liber a cuiusquam loci munere uenias ad nos siue nobiscum diu futurus siue peracto saltem pauxillo temppene factum est, quod in quinque versuum tuorum tertio posuisti, ut magis loquacem quam eloquentem haberes epistolam meam. Quod autem in quinto atque ultimo versu septem pedes sunt, nescio utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri voluisti utrum ego adhuc ista dijudicare meminerim, quae forte jam obliti sunt qui talium aliquando studiosi, postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt. 5. Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex hebraeo non habeo. Nos autem non interpretati sumus, sed codicum latinorum nonnullas mendositates ex graecis exemplaribus emendavimus. Unde fortassis fecerimus aliquid commodius quam erat, non tamen tale quale esse debebat. Nam etiam nunc, quae forte nos tunc praeterierunt, si legentes
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Quȩ dicunt facite. quȩ autẽ
faciunt facere nolite. Dicunt & non
faciunt. Multi ergo dispensatores st
per quoꝵ ministerium pertrenitur ad
ȩternam salutem. Sed queretur inter
dispensatores. ut fidelis quis inurniat᷑.
Et inter ipsos fidebes in quoꝵ me nine¬
ro ille qui non fallitur conputet. alius
est sic alius autẽ sic. ficnt unicuiq qͥs̃
partitus ẽ. mensuram fidri. Itaq te
frater he ñr̃e atq dulcissime pascat po¬
tius dñs saprentiȩ florib & uiui fontis
haustib uirigo. Siquid autẽ ꝑ operu¬
lam meam religiosissimo studio tuo
conferri posse arbitraris quia & capac̃e
te esse intelligo. & auidum sentio.
magis inalia nr̃a opuscula quȩ multis
uoluminib conprebenduntur tibi an¬
mus intendendus est. quam ꝑ epłas
aliquid sperandum. quod tuum desi¬
derium possit explere. aut certe in
presentia sume quod potero. quam te
puto tuam nobis icdeo non exhibere

Expanded text:
diceret: Quae dicunt, facite. quae autem diceret: Quae dicunt, facite. quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. multi ergo dispensatores sunt. per quorum ministerium peruenitur ad aeternam salutem; sed quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille, qui non fallitur, computet, alius est sic alius autem sic, s icut unicuique deus partitus est mensuram fidei. Itaque te. frater carissime atque dulcissime, pascat potius dominus sapientiae floribus et uiui fontis haustibus inriget. si quid autem per operulam meam religiosissimo studio tuo conferri posse arbitraris, quia et capacem te esse intellego et auidum sentio, magis in alia nostra opuscula, quae multis uoluminibus comprehenduntur, tibi animus intendendas est, quam per epistulas aliquid sperandum, quod tuum desiderium possit explere. aut certe in praesentia sume, quod potero, quam te puto tuam nobis ideo non exhibere,
Abbreviated transcription (Latin):
mescio longe plura quã scio. eiusq mul¬
tiplices sinus opacosq secessus adire ac
peuetrare non ualeo sicut uolo. & me
non aliquid quam mimis dignũ esse
cognosco. Porro sacrator iustitiȩ quis
ego cui me sacratum esse ꝑ magnũ est :
Iam uero quod instauratorẽ spiritalis
głȩ nre appellas. da ureniam multũ cui
loquaris ignoras. Ipse quippe ad huc
in hac gła sic instauror. ut de die indrẽ
non solum quantum accedam. sed utrũ
omnino aliquid accedam. latere me fa.¬
tear. Dispensator plane salutis art̾nȩ
cum ceteris innumerabilib conseruis mes
sum. quod si uolens facio mercedẽ habro.
si autem inuitus. tantum dispensatio mͥ
credita ẽ. Neque enim esse salutis illi.¬
us dispensatorẽ ꝑ uerbum & sacram̃tũ.
iam hoc est etiam esse participẽ. Nam
si ꝑ bonos non dispensaretur. non recte
apłs diceret. Imitatores mei estote sict̃
& ego xp̃i. Rursus si per malos non
dispensa reiur. non dequibusdam dñs

Expanded text:
nescio longe plura, quam scio. eiusque mulnescio longe plura, quam scio. eiusque multiplices sinus opacosque secessus adire ac penetrare non ualeo, sicut uolo, et me non aliud quam minus dignum esse cognosco? porro sacrator iustitiae quis ego. cui me sacratum esse permagnum est? iam uero quod instauratorem spiritalis gloriae me appellas, — da ueniam — multum. cui loquaris, ignoras; ipse quippe adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem, non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere me fatear. dispensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per uerbum et sacramentum iam hoc est etiam esse participem. nam si per bonos non dispensaretur. non recte apostolus diceret: Imitatores mei estote sicut et ego Christi. rursus si per malos non dispensaretur: non de quibusdam dominus
Abbreviated transcription (Latin):
plane urhementem flagitraẽe ꝓlixe
accepi. non quod facibe sufficrerem aui.¬
ditati. sed quod gratularer caritati tuȩ.
Quia & si non deidoneo expetis. bonũ ẽ.
tamen quod expetis. Et adlongam
quidem epłam conseribendam magis mihi
ocium quam facultas desit. occupatissimo
scilicet aecclesiasticis curis aquib pauculȩ
tempoꝵ stillȩ uix recreant. uel cogitantẽ
aliquid. uel ea quȩ magis urguenter &
mihi uichentur plurib profutura dictan.¬
tem. uel refierentem corporis uires nr̃e
necessarias feruituti. Nam uerba non
desunt. quib possit multa carta cõpleri.
sed quod anobis ineadem sermonis pro¬
lixitate desideras. adhoc nre idoneum
non esse responcheo. Thesaurũ enim
sapientrȩ te desiderasse dixisti. sed minus
accepisse quã uoluisti. cum ego ex illo
thesauro mendicabunda prece cotidia.¬
nam stipem rogem. uixq impetrem.
O raculum autem legis quomodo sum.
de cuius latis atq abditis penetrabilib

Expanded text:
plane uehementem flagitatricem prolplane uehementem flagitatricem prolaccepi, non quod facile sufficerem auiditati, sed quod gratularer caritati tuae, quia, etsi non de idoneo expetis, bonum ėst tamen, quod expetis. et ad longam quidem epistolam conscribendam magis mihi otium quam facultas defit occupatissimo scilicet ecclesiasticis curis, a quibus pauculae temporum stillae uix recreant uel cogitantem aliquid uel ea, quae magis urgent et mihi uidentur pluribus profutura, dictantem uel reficientem corporis uires nostrae necessarias seruituti. nam uerba non desunt, quibus possit multa charta compleri: sed quod a nobis in eadem sermonis prolixitate desideras. ad hoc me idoneum non esse respondeo. thesaurum enim sapientiae te desiderasse dixisti, sed minus accepisse quam uoluisti, cum ego ex illo thesauro mendicabunda prece cotidianam stipem rogem uixque impetrem. Oraculum autem legis quo modo sum, de cuius latis atque abditis penetralibus