comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sixorũ a facie formidinis dñi & agloria
maiestaur eĩ. cũ sur rexerit ꝑcutere
terrã. Sepediximur argentũ & aurũ
ꝓsermone & sensu accipi. quȩcũ adõ
hominibus data sint ut ullo quantur:
ł sentiant dm̃a eclaudent creatorẽ
suũ illi abutunt᷑ hoc munere inido¬
lorũ simu lationẽ iux ta illud qđ scrip¬
tum c̃ dedicis argentũ & aurũs Ipa
uero deargento & auromeo opera¬
ti sunt baal. Cũ ergo quis dñi pauore
ꝑ territur primũ inrpcluncã pectoris
suiido la condidet & in uora ginibus
terre absconderit : Ñ audenr ꝓferre
qđ malo finxerat. secundus ꝓfecturẽ
ut priurcelata ꝓiciat & in secẽ non
patiatur:. protalpir quosnor inter¬
p̃tatisumus. Lex uana aquila
opatac symmachus infructuosa
theodotio ĩpsumhebraicũ posuit
farsa roth: est aut̃ animal absq ocu¬
lir qđ semꝑ terra fodit & humum
egerit & radicer subter comedens
frugibus uoxiũ est quod grec¬

Expanded text:
a gloria a gloria majestatis ejus: cum surrexerit percutere terram. Saepe diximus argentum et aurum pro sermone, et sensu accipi, quae cum a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argento et auro meo operati sunt Baal . Cum ergo quis Domini pavore perterritus primum in spelunca pectoris sui idola condiderit; et 43 in voraginibus terrae absconderit, non audens proferre quod male finxerat: secundum profectus est, ut prius caelata projiciat, et in se esse non patiatur. Pro talpis, quas nos interpretati sumus, LXX vana, Aquila ὀρυκτὰ, Symmachus infructuosa, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHARPHAROTH  . Est autem animal absque oculis, quod semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter comedens, frugibus noxium est: quod Graec
Abbreviated transcription (Latin):
quascumq insular ꝑgere qqđ que
sequitur : & suꝑ omne quodui su
pulchrumẽ siue ut Lex transtuler̃
et suꝑ omnem aspectum pulchritudi¬
nis nauiũm. Eodem sensu accipien¬
dum qđ destruatur. Adieclnĩ qui equto
pulchrũ uid&ur in uerbis. et huma¬
naratione constructũ sis cerigat
contra scientiam dĩ etincuruabi¬
tur sublimitar hominũ & humili¬
abitur fostitudo uirorum etele¬
uabitur dñs solur in dicilla. &ido¬
la penitur conterentur : Tam diu
Pui d&ur humanur sermo habere
rationẽ : quã diudiuinȩ scientiae
ũ fuerit conparatus. Cũ aut̃ men¬
datiũ ueritati. quasi stipulaigni
ad ꝓpin quauerit cito uorabitur
et deperit : et omã dogmata falsi¬
tatis quȩ nuncidola nominantur
ab eo qđ simulata sint atq conficta
penitus conterent᷑. In dieilla pro¬
ici& homo idola argenti sui & simu¬
lacra auri suiquȩ fecer̃ sibi ut ad ora¬
r& talpas & uesꝑtiliones ꝓtingre¬
dient᷑ infissurar p&rarũ & cauernas

Expanded text:
quascumque insulas pergere. Quodque quascumque insulas pergere. Quodque sequitur: Et super omne, quod visu pulchrum est: sive ut LXX transtulerunt, Et super omnem aspectum pulchritudinis navium, eodem sensu accipiendum, quod destruatur a die Domini quidquid pulchrum videtur in verbis, et humana ratione constructum, si se erigat contra scientiam Dei. . Et incurvabitur sublimitas hominum, et humiliabitur altitudo virorum, et elevabitur Dominus solus in die illa, et idola penitus conterentur. Tamdiu videtur humanus sermo habere rationem, quamdiu divinae scientiae non fuerit comparatus. Cum autem mendacium veritati, quasi stipula igni, appropinquaverit, cito voratur et deperit, et omnia dogmata falsitatis, quae nunc idola nominantur, ab eo quod simulata sint atque conficta, penitus conterentur. . In die illa projiciet homo idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et ingredietur in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt trans aechopiã ⁊ Sunt aut̃ econ¬
trario etbonȩ naues de quibur in hidẽ
pralmir dr̃. qui dercendunt in mareua
unbur & faciunt opur in aquis multis ⁊
ipsiuiderunt ꝯpera dñi & mirabiliaeĩ
in ꝓfundo Nui enĩ in seculi huius flucti¬
bus ũ sunt otion sed operant᷑ & mer¬
cerpostunt dominicas & ad postũ
quietir uenire festinant : ipsiuident
operadñ et mirabiliaciu s in ꝓfundo ⁊
quando ad ꝓfundam scientiã ꝑuenerinT
& uni uersa scrutantes. hoc ẽ ꝓfunda
dĩ mirabiliacĩ aspexerint. Iosepbur
tharns urbem ciliciȩ tharsũ arbitrat᷑
ali regionẽ putant indiȩ et hocno¬
mine etiamduo decim gemir. lapidẽ
appellari qui apudnos uocatur
x prcoaooc obmarini coloris simi¬
litudinẽ melius ecũt ẽ tharsis
uel mare uł pelagus ab solute acci¬
pere qeq enĩ ionar deioppe naui¬
gans ad indiam potert ꝑ uenire
ad quã illomario ñ potest nauiga¬
ri sed simpliciter ire inpelagus &ao

Expanded text:
sunt trans Aethiopiam . Sunt autem econsunt trans Aethiopiam . Sunt autem econtrario et bonae naves, de quibus in eisdem psalmis dicitur: Qui descendunt mare in navibus, et faciunt opus in aquis mulIpsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo . Qui enim in saeculi hujus fluctibus non sunt otiosi, sed operantur, et merces portant dominicas, et ad portum quietis venire festinant, ipsi vident opera Domini, et mirabilia ejus in profundo, quando ad profundam scientiam pervenerint, et universa scrutantes, hoc est, etia mirabilia ejus aspexerint. 42 Josephus Tharsis urbem Ciliciae Tarsum arbitratur: alii regionem putant Indiae, et hoc nomine etiam de duodecim gemmis lapidem appellari, qui apud nos vocatur Chrysolithus, ob marini coloris similitudinem. Melius autem est, Tharsis vel mare, vel pelagus, absolute accipere. Neque enim Jonas de Joppe navigans, ad Indiam poterat pervenire, ad quam illo mari non potest navigari; sed simpliciter ire in pelagus, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrumẽ protharsis qđ om̃s similit̃
trans tulerunt soli. Lax mare inter¬
p̃tati sunt hobrei putant lingua ꝓ¬
priȩ suamare tharsir appellariis
quando aut̃ dicit᷑ iam non hebreaco
sermone appellari sed siri aco:habu¬
it etiosaphat naues quas mittebat
intharnis sed contritȩ sunt in asion¬
gaberohabuit & salomonquȩ ibant
intharsis & posttresannor reueste¬
bant᷑ ad ferebantq regi argentũ &
aurũ ebur & simiar sed quia rex ut̃¬
q. peccauerat. alius deditus uolup¬
tati: & externarum gentiũ amanefe¬
minar aliussecũ regẽ samariȩ copula n.
qđ utrũq ad ethnicos refestur &here¬
ticos inquibus nihilẽ aliud nifi ful¬
gor eloquentiȩ & sensus diabolica
as te constructus & sermomostuus qđ
int̃p̃tat᷑ indentibur & similitudo rati¬
onirhumanȩ qđ sentit᷑ insimus qld crco
inpsalmis legit᷑ inspũ uiolento confrin¬
ge nauertharnnꝰ etdebis nauibus
idc̃ iłisuias loquitur uxalis nauiũ quȩ

Expanded text:
pulchrum est. Pro Tharsis, quod omnes similiter pulchrum est. Pro Tharsis, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie sua mare THARSIS appellari, quando autem dicitur IAM , non Hebraico sermone appellari, sed Syriaco. Habuit et Josaphat naves, quas mittebat in Tharsis , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis , et post tres annos revertebantur, afferebantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati, et externarum gentium amans feminas: alius se cum rege Samariae copulans: quod utrumqticos, in quibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae, et sensus diabolica arte constructus, et sermo mortuus, quod interpretatur in dentibus, et similitudo rationis humanae, quod sentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu violento confringes naves Tharsis . Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium, quae
Abbreviated transcription (Latin):
omnia distructa sint atq uastataꝙ
s uano suꝑbiȩ suꝑcilio intumuerint :
Muri quoq extruunt᷑ excelsi necito ciui¬
tar distruat᷑ ne hostibus pateat quicr¬
cũdant eccł& aspi entissimis uiris. et
omniratione firmant᷑ neqđ dogma ꝑ¬
uersũ p̃ualeat ueritati: deistiur modi
muris. dr̃ loquitur ad hicrusalẽ: ecce
suꝑmanur meas depinximurostuor.
& in conspectu meo r̃ sẽꝑ ⁊s in aut̃ hi qui
priur inpugnauerant ecdenã cogni¬
taueritate transierint ad fidem &
pugnauerint ꝓca quã ante inpug¬
nauerant : tuncilludimplebitur
cito aedificaberis abhis quibus dis¬
tructaorar: In leuitico quoq legim
domũ quae in urbibus muratirnt
suntra annd redepta non fueritemp¬
tori acterna porrernone firmari:
quod siinuillis &uiculis nt quȩ muros
non habeant sc̃ꝑ porre rẽdemi &emꝑ
s torir p̃tium fluctuare. & suꝑ om̃s
naues tharsis. & suꝑ omne quod uisu

Expanded text:
omnia destructa sint atque vastata, omnia destructa sint atque vastata, quia vano superbiae supercilio intumuerint . Muri quoque exstruuntur excelsi, ne cito civitas destruatur, ne hostibus pateat, quia circumdantur Ecclesiae sapientissimis viris, et omni ratione firmantur, ne quod dogma perversum praevaleat veritati. De istiusmodi muris Deus loquitur ad Jerusalem: Ecce super manus meas depinxi muros tuos, et in conspectu meo sunt semper . Sin autem hi qui prius impugnaverant Ecclesiam, cognita veritate, transierint ad fidem, et pugnaverint pro ea, quam ante impugnaverant, tunc illud implebitur: Cito aedificaberis ab his, a quibus destructa eras . In Levitico quoque legimus, domum, quae in urbibus muratis sit, si intra annum redempta non fuerit, emptori aeterna possessione firmari, quod si in villis et in viculis sit, quae muros non habeant, semper posse redimi, et emptoris pretium fluctuare . Et super omnes naves Tharsis, et super omne, quod visu
Abbreviated transcription (Latin):
si cum coniugibus acliberis. Auro
& argento quȩ sibi auxilio fore
a estimabant : in foueas terrae di¬
mersisint. & ꝓfundirsima antra
sectati: sienim uoraciũ & luxdri¬
osorũ uenter ẽ dr̃ : quare non aua¬
ri aurũ & argentũ appell& dr̃
ꝑcurram turris uł obmunitionem
urbis aedificatur uł obspcculã ut
longe ueniens cernatur hostir
unus quisq: ergo nr̃m deb& aedifi¬
care turrẽ prius sumptibus subpu¬
tatis ne iuxta euangelicã parabalã
cũ explere opus nequiuerit in ride¬
atur:
haec turris bene constructa persistit :
sinautem erecta insuperbiã firma ñ
habuerit fundamenta : cad& supeũ
a quo aedificata est si cilla insilo a quȩ
decm & octo hominer interfecct qunđ
et dnr̃ loquitur ad audienter. &
uor si non aegeritis pęnitentiã simili¬
ter peribitis: in consequentibus quo¬
q: lecturi sumus: quod dr̃ inuinea sua
aedificauerit turrẽ & fecerittor cu¬
lar & maceriã circum dederit: sed hȩc

Expanded text:
si cum conjugibus et liberis, auro si cum conjugibus et liberis, auro et argento quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi sint, et profundissima antra sectati. Si enim voracium et luxuriosorum venter est Deus, quare non avari aurum et argentum appelletur percurram. Turris vel ob munitionem urbis aedificatur, vel ob speculam, ut longe veniens cernatur hostis. Unusquisque ergo nostrum debet aedificare turrim, prius sumptibus supputatis, ne juxta Evangelicam parabolam , cum explere opus nequiverit, rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam, firma non habuerit fundamenta, cadet super eum, a quo aedificata est: sicut illa in Siloa, quae decem, et octo homines interfecit. Unde et Dominus loquitur ad audientes: Et vos si non egeritis poenitentiam, similiter peribitis . In consequentibus quoque lecturi sumus, quod Dominus in vinea sua aedificaverit turrim, et fecerit torcular, et maceriam circumdederit, sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
Etce drilibani quȩ propt̃ suꝑbiã con¬
teruntur eligant᷑ cũ boni odoris
fuerint: & cũ a postolo dixerint
xp̃ibonur odor sumus⁊ et suꝑ om̃s
montes excelsos & suꝑ om̃s colles
eleuator: sicut in bona paste pro
uari&ate uistutũ montes appel¬
lantur & colles: sic interimpios
ꝓdiuersitate uitiorũ et maxime
suꝑbi ȩp̃ aliimonter sunt. alii coller
suꝑ quos erit dier dñi de quibur
cit adonaidns montibus et collib ⁊
Eaccego inducã suꝑuos gladium
& dirsipabunt᷑ excelra uestra
& conterentur arde urȩ & reliqua ⁊
etsuꝑ omnem turrem excelrã & suꝑ
omnẽ murũ munĩtum. quiad
uerpasi ani hadrianiq: hȩc refer̃
tempora : Corporaliter dicunt ⁊¬
impl&a quȩ scripta sunt qđ non tur¬
ris excelsa non firmissimur murus:
non ulla nauiũ multitudo & ne¬
gotiationir in dustria : aduersum
uim romani excrctus potuerit
p̃ualere sed intantã habitatores
iudeae uenirse formidinẽ. ut &ip¬

Expanded text:
et cedri Libani, quae propter superbiam conet cedri Libani, quae propter superbiam conterentur, eligantur, cum boni odoris fuerint, et cum Apostolo dixerint: Christi bonus odor sumus . Et super omnes montes excelsos, et super omnes colles elevatos. Sicut in bonam partem pro varietate virtutum, montes appellantur et colles: sic inter impios pro diversitate vitiorum, et maxime superbiae, alii montes sunt, alii colles, super quos erit dies Domini, de quibus cit Adonai Dominus montibus et collibus: ecce ego inducam super vos gladium, et dissipabuntur excelsa vestra, et conterentur arae vestrae, et reliqua . Et super omnem turrim excelsam, et super omnem murum munitum. Qui ad Vespasiani Adrianique haec referunt tempora, corporaliter dicunt impleta quae scripta sunt, quod non turris excelsa, non firmissimus murus, non ulla navium multitudo, et negotiationis industria, adversum vim Romani exercitus potuerit praevalere; sed in tantam habitatores Judaeae venisse formidinem, ut et ip
Abbreviated transcription (Latin):
erat & quȩ siuicũ & non ẽ inuentus lo
curei quercur quoq basan quam
aquila opra symmachur ecdeo douio
feras nouimur quȩ & si fecerint fruc¬
tus. porcorũsunt alimenta ñ hominũ:
Nbasans regio e arabiȩ. cui imperauit
õs: qui appellaturẽ. rexbasan &int̃¬
p̃tatur aĩcxrun id est ignominia
quã si confersione trans forreuolue¬
nẽ significat quã basan. suꝑ om̃ret
go quierigunt᷑ in suꝑbiã & faciunt
opera ignominiȩ atq incȩnolibidi¬
nũ uolutant᷑ dñi uindicta consũrg& :
qđ si prudenslector quȩ sierit cur in
tẽplodñi aedrina ligna sint posita
icã ueritatẽ satur abunt᷑ ligna diũ & ce¬
drilibani quastu planttestiibi aues pi¬
dificabunt: & int̃ c&eraligna etiã
suir scriptum sit : ponã interrã in a¬
quosa cedrum & burũ & cyprernĩ
& pinũ : et nunc diẽ dni suꝑ cedrosli¬
bani sermo ꝓpheticus conmin&ur
hoc dicendumẽ ⁊ꝗd exeo demgene¬
re hominũ alii subliment᷑ ad reg¬
nũ aliid&rahant᷑ ad poenam

Expanded text:
n est inventus locus ejus . Quercus quoque Basan, quas Aquila δρύας, Symmachus, et Theodotio feras novimus, quae etsi fecerint fructus, porcorum sunt alimenta, non hominum. Basan regio est Arabiae, cui imperavit Og, qui appellatus est rex Basan, et interpretatur αἰσχύνη, id est, ignominia, quam si confusionem transferre voluenem significat quam Basan. Super omnes ergo qui eriguntur in superbiam, et faciunt opera ignominiae, atque in coeno libidinum volutantur, Domini vindicta consurget. Quod si prudens lector quaesierit, cur in templo Domini cedrina ligna sint posita,icam veritatem, Saturabuntur ligna Domini, et cedri Libani, quas tu plantasti: ibi passeres nidificabunt ; et inter caetera ligna etiam suis, scriptum sit: Ponam in terra inaquosa cedrum et buxum, et cypressum et pinum : et nunc diem Domini super cedros Libani sermo propheticus comminetur? hoc dicendum est, quod ex eodem genere hominum, alii sublimentur ad regnum, alii detrahantur ad poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
homonatursit in ea & ipso fundauit
eã altirsimus ẽtin euangelio. & tupu
erꝓph&a altirsimi uocaberir. ao¬
ne longũ finẽ trahã in expositionẽ
enĩ scarũ scripturarũ ueritatẽ do¬
bemur sequi ncontionẽ in istoloco
bama apud hebrȩos. ñ excelsurdi¬
cit᷑ sed ex celsũ idẽ ipsa altitudo at¬
q sublimitas quasi sidcaliquodica¬
murnon ẽ diuinur sed diuinatio
non ẽ riuus sed foninonẽ homo
sed ipsa humanitas. Origenis hunc
locũ ita int̃p̃tatus ẽ qui a singularit̃
deuno homine dr̃ reforripotest
&e ad dm̃n saluatorẽ iubente ꝓphoda
ut quiercant ab eo quiin magno aliquo
reputatus ẽ lic& in p̃sentia rũ uideat᷑
ut homo & spira men habere innarib:
sic̃ & coterispirant homines

Expanded text:
homo natus est in ea; et ipse fundavit homo natus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus ? Et in Evangelio: Et tu puer Propheta Altie longum funem traham in expositione enim sanctarum Scripturarum veritatem debemus sequi, non contentionem in isto loco BAMA apud Hebraeos non excelsus dicitur, sed excelsum, id est, ipsa altitudo atque sublimitas: quasi si 46 de aliquo dicamus, non est divinus, sed divinatio: non est rivus, sed fons: non est homo, sed ipsa humanitas. Origenes hunc locum ita interpretatus est: Quia singulariter de uno homine dicitur, referri potest et ad Dominum Salvatorem: jubente Propheta, ut quiescant ab eo qui in magno aliquo reputatus est; licet impraesentiarum videatur ut homo, et spiramen habere in naribus, sicut et caeteri spirant homines
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ambiguũ inde teriorem
pastem int̃p̃tatirunt ut uiderentur
ñ lauda rexp̃m sed nihili pendore.
quȩ est enĩ uerborũ consequentia
et qui or dorationis ac sensur ut dica¬
mur cũ hec seitahabent . et diesuentu¬
ra sit dñi inqua uniuersur iudȩae
statur sub uestendurẽ. & om̃a con¬
terenda ⁊moncouos atq p̃cipio ut
quiescatis ab homine qui ita spirat
acuiuit ut nos homines quia innihi¬
li compd̃tandus ẽ quis quã ne homi¬
nũ itaquẽ piã. laud& utdicat scu¬
cipio ut qui escatis ab eo qui secun¬
dũ carnẽ qui demhomo e ethab&
animã & ita spirat. & naribus hã¬
erint uestere : c&erienĩ qui uestor̃
quidem sed sermonẽ ambiguũ ad
impi&atis traxeresensũ nonmirũ
curm aleant᷑ pr&aet sint. nec uoluet᷑
dexp̃ogloriosũ quid dicere inquẽ
noncredebant. ui delic& utiudȩi
aut semiiudei idẽ hebionitȩ qđ¬
aut̃ xp̃s excelsursit uelaltis simurqui
alio sermone apud hebrȩos appel
gimus nũ quid sion dic& homo ꝗͣd

Expanded text:
verbum ambiguum in deteriorem partem interpretati sunt, ut videretur non laudare Christum, sed nihili pendere. Quae est enim verborum consequentia, et qui ordo orationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec se ita habeant et dies ventura sit Domini in qua universus Judaeae status subvertendus est, et omnia conterenda, moneo vos atque praecipio ut quiescatis ab homine qui ita spirat et vivit, ut nos homines, quia in nihili computandus est. Quisquam ne hominem quempiam laudet, ut dicat: Cavpraecipio, ut quiescatis ab eo qui secundum carnem quidem homo est, et habet animam, et ita spirat, et naribus haerint vertere. Caeteri enim, qui verterunt quidem, sed sermonem ambiguum ad impietatis traxere sensum, non mirum cur male interpretati sint, nec voluerint de Christo gloriosum quid dicere, in quem non credebant: videlicet Judaei aut Semijudaei, id est, Ebionitae. Qus excelsus sit vel altissimus, qui alio sermone apud Hebraeos appellgimus: Numquid Sion dicet homo, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sub uestentes templumdĩ.
noneũ ad orauerunt qui uicto¬
riam praebuit: sedidola manu¬
um suarũ ⁊ sin aut̃ deiudȩis ꝓ¬
ph&ȩ truculenta sententia ẽ :
ut contrapopulum suũ orareui¬
deatur Cui supradixerat: do¬
mus ia cob uenite & ambulemis
in lumine dnĩ In gredere in pe¬
trã abs condere inforsahumo
a facietimoris dñi & agloria¬

Expanded text:
qui subvertentes templum Dei, qui subvertentes templum Dei, non eum adoraverunt, qui victoriam praebuit, sed idola manuum suarum. Sin autem de Judaeis, Prophetae truculenta sententia est, ut contra populum suum orare videatur, cui supra dixerat: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Ingredere in petram: abscondere in fossa humo a facie
Abbreviated transcription (Latin):
natir̃ & homorationabile animal e
adorauit & lapidẽ ⁊ssunt aut̃ qui hȩc de
iudȩis int̃p̃tuntur : quod antequã ca¬
perentur ab abrlonus uniuersa fece¬
rint. & ideo dimissi s int ado ⁊ Vnde
& infine capituli ponitur. qicergo
dimittascis: possumus secundũ
anagogen & hoc dicere. quod
omne dogma contrarium ueri¬
tuti ador& opera manuum
suarum & constituat idola inter¬
ra sua. & incuruetur homo
& humilietur uir:
& secrigere non possit : quia sit a
diabulo colligatus. nisi illum
erexerit dñs in exemplum
illius mulieris quã satanas uinxe¬
rat annis dectm & octo ut nequa¬
quã cȩlum sed terrã semꝑ aspice¬
r& : neergo dimittas eis. Pproquo
LXXInterp̃tati sunt ȩt ñ dimittã
eis: si dĩ loquitur : ita intellegon¬
dum est : quia tanta fecerunt
Ñ parcam eis nectam innumera¬
bilia peccata dimittam ys ꝓphe¬
ta : sic sentiendum neergo dimit¬
taseis. quitanta scelera ꝑ p&ra¬
runt: quod sideromanis intelle¬
gimus uerior interp̃tatio est :

Expanded text:
nt: et homo, rationale animal, aes adoravit, et lapidem. Sunt autem qui haec de Judaeis interpretentur, quod antequam caperentur a Babyloniis universa haec fecerint, et ideo dimissi sunt a Deo. Unde et in fine capituli ponitur: Ne ergo dimittas eis. Possumus secundum anagogen et hoc dicere, quod omne dogma contrarium veritati adoret opera manuum suarum, et constituat idola in terra sua, et incurvetur homo, et humilietur vir, et se erigere non possit: quia sit a diabolo colligatus, nisi illum erexerit Dominus, exemplo illius mulieris, quam Satanas vinxerat annis decem et octo, ut nequaquam coelum, sed terram semper aspiceret . Ne ergo dimittas eis. Pro quo LXX interpretati sunt: Et non dimittam eis. Si Deus loquitur, ita intelligendum est: Quia tanta fecerunt, non parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si Propheta, sic sentiendum: ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera perpetrarunt. Quod si de Romanis intelligimus, verior interpretatio est:
Abbreviated transcription (Latin):
cabimus:
potest aut̃ utrũq intellegi qđ & popu¬
lus iudȩorũ c̃trap̃ceptũ dĩ sibiequos &
quad rigas multiplicauerit : & t̃raiudeȩ
uictorũ equis & currib sitrepl&a

Expanded text:
cabimus . Potest autem utrumque intelligi, quod et populus Judaeorum contra praeceptum Dei sibi equos, et quadrigas multiplicaverit, et terra Judaeae victorum equis et curribus sit
Abbreviated transcription (Latin):
rusalẽ : & supra uerbum & legẽ pa¬
rit̃ nominatã: uerbũ principeriu¬
bentur audire : legẽ populus aurib:
percipere : qui enĩ prius legem fece¬
rat : posteauenit ad sermonẽ dĩ sed
E& in hierusalẽ primũ fundatu ecle¬
sia totius orbis eclesias seminauit :
et hocdicendũ quod quicũq inspe¬
culu & inuisione pacis fuerit. in hoc
& lex et uerbum dñi constitutũ sit.
& pulchiue ñ dix̃ insion & in hieru¬
salẽ erit & manebit uerbũ & lex dñi
sede gredietur : ut deillo fonte om̃s
nationes doctrinadĩ signific& in ri¬
gandus : &iudicabit gentes & ar¬
gu& populos multos: ergo lnt̃ gen¬
tes & gentes : iudicandũ ẽ nec oms
in creduli pari sententia condẽ nan¬
di: sed prodiuersitate meritorũ di¬
uersa passuri sunt : postquũ autẽ
iudi cauerit gentertunc argu& po¬
pulos multos siue ut Lxx transtule¬
r̃ populũ multũ & nota or dinẽ gen

Expanded text:
rusalem: et supra verbum et legem parusalem: et supra verbum et legem pariter nominata. Verbum principes jubentur audire: legem populus auribus percipere. Qui enim prius legem fecerit, postea venit ad sermonem Dei. Sed et in Jerusalem primum fundata Ecclesia totius orbis Ecclesias seminavit. Et hoc dicendum quod quicumque in specula et in visione pacis fuerit, in hoc et lex et verbum Domini constitutum sit. Et pulchre non dixit: in Sion et in Jerusalem erit, et manebit verbum et lex Domini; sed egredietur, ut de illo fonte omnes nationes doctrina Dei significet irrigandas. Et judicabit gentes, et arguet populos multos. Ergo et inter gentes judicandum est: nec omnes increduli pari sententia condemnandi, sed pro diversitate meritorum diversa passuri sunt. Postquam autem judicaverit gentes, tunc arguet populos multos, sive ut LXX transtulerunt, populum mult
Abbreviated transcription (Latin):
supradiximus : qui sit mons dñi p̃pa¬
ratus & quue domꝰ dñi super uerticẽ
montiũ : Domus añt dñi dicit᷑ dom̃
dĩ iacob: ut recipiamꝰ u&us instrum̃tũ
& ñ secundũ manichcũ. aliã extra
domũ dĩia cob quueramus domũ : cũ
aũt fuerimus indomodĩ ia cob tunc
docebit nos uiussuas ꝑquas gradia¬
mur ad eũ : & ambulabimꝰ insemitis ciꝰ
quastriuerunt & alii : Deniq: & i hr̃
ascendens in montẽ docebat discipu¬
lossuos. octo beatitudines & ceter&
quue cuungelicus sermo conplec¬
titur: prius ergo discene idesunt
uiue dñi et postea ambulandũ in se¬
mitis cius : Quiadesion exibit lex &
uerbũ dnĩ dehierus alem: Omnergen¬
tes & populimulti: idcrco semutuo
hortabuntur &dicent: uenit eascen¬
dumus ad montẽ dñi. & cetera quue
secuntur quia desion egrediturlex
& uerbũ dñi dehierusalẽ nequaquã
desrnai & desolitudine & demonte
horeb: sed demonte sion inquo aedi
portuerit moripphocã extrahie¬

Expanded text:
sit mons Domini praeparatus et quae domus Domini super verticem montium. Domus autem Domini dicitur domus Dei Jacob, ut recipiamus vetus Instrumentum, et non secundum Manichaeum aliam extra domum Dei Jacob quaeramus domum. Cum autem fuerimus in domo Dei Jacob, tunc docebit nos vias suas, per quas gradiamur ad eum, et ambulabimus in semitis ejus, quas tribuerunt et alii. Denique et Jesus ascendens in montem, docebat discipulos suos octo beatitudines, et caetera quae Evangelicus sermo complectitur . Prius ergo discendae sunt viae Domini; et postea ambulandum in semitis ejus. Quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. Omnes gentes et populi multi, 33 idcirco se mutuo hortabuntur et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et caetera quae sequuntur: Quia de Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem: nequaquam de Sinai, et de solitudine, et de monte Oreb: sed de monte Sion, in quo aedioportuerit mori Prophetam extra Ju
Abbreviated transcription (Latin):
& dabocibi gentes hereditatẽ cuã &
possessionẽ tuã t̃minos t̃rae : Vt ser¬
ui ant ei iuxtu sophoniã subiugo uno:
De quib idẽ ꝓph&a testatur exfini¬
bus fluuiorũ aethropiue adferent
In nomine enĩ ihũ omne genu flectit᷑
caelestium & t̃restriũ & infernorũ
Et dicent᷑ uenite & ascendumus ad

Expanded text:
et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae : ut serviant ei juxta Sophoniam sub jugo uno, de quibus idem propheta testatur: Ex finibus fluviorum Aethiopiae afferent In nomine enim Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum . Et dicent: Venite, ascendamu
Abbreviated transcription (Latin):
Animam suã & in patient̃ domundi
uide recupientem : sc̃s loquitur: qua¬
retristires anima mea & qua recontur¬
barme : & itrum: hacc recor ditursũ
& effudiinme Animã meã qm̃transi¬
bo in locum tab̵ naculi ad mirabilirusq
ad domumđdi : Inuoce exultationir&
confessionis sonus acpulantium : Lxx
manifestũ montẽ dñi & domũ dĩ suꝑ
capita montiũ transtuler̃ : qđ testi¬
moniũ his dẽ uerbis et micheas pro¬
ph&a posuit quae in suo loco ex posui
et eleuabit̃ suꝑcolles : qui in capitib
montiũ ostensus ẽ & paratus iste
suꝑ colles eleuabit᷑ : De quib: montib
& collibus. & incantico canticorũ
sponsa loquit᷑: uox fratrulis meiec¬
cehicuenit saliens suꝑmontes: tran¬
siliens colles similis ẽ. fratruclis m̃s
capreȩ uel hindlo ceruorũ inmontibus
bethel: Et fluent ad cũ om̃rgentes &
ibunt populimulti : Om̃s enĩ gentes
seruientei : cuidictũ ẽ: postula a me

Expanded text:
animam suam, et impatienter domum Dei animam suam, et impatienter domum Dei videre cupientem, sanctus loquitur: Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me ? Et iterum: Haec recordatus sum et effudi in me animam meambo in locum 32 tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei: in voce exultationis et confessionis sonus epulantium . LXX, Manifestum montem Domini, et domum Dei super capita montium, transtulerunt. Quod testimonium eisdem verbis et Michaeas propheta posuit: quae in suo loco exposui . Et elevabitur super colles. Qui in capitibus montium ostensus est et paratus, iste super colles elevabitur. De quibus montibus et collibus et in Cantico canticorum sponsa loquitur: Vox fratruelis mei: ecce hic venit saliens super montes, transiliens colles: similis est fratruelis meus capreae vel hinnulo cervorum in montibus Bethel . Et fluent ad eum omnes gentes: et ibunt populi multi. Omnes enim gentes servient ei, cui dictum est: Postula a me,
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima horaiẽ in qua abicirurẽ la¬
pirdemonte si ne manib Creuitin
montem magnum. & repleuit omnẽs
terram a quo & princeps trri aln hie¬
rechiele dicitur uulneratur: hic mons
in domo dhnit. quam pro ph&a suspi¬
rat dicens : Vnum p&iui a dño hocre¬
quiram ut in habitem in domodñi om¬
ner dier uitaemeac : Et dequa paulur
scribit ad timotheum: si autem tarda¬
uero ut scias quomodo te oporteat
conuersari indomodĩ quae . ẽ. eclesa
dĩ uiuentis : Columna & firmam̃tum
ueritatir: Haec domus ȩdificataest.
super funda m̃tum a postolor & ꝓph&a¬
rum: qui& ipsi monterrunt qua sumi¬
tatorerxp̃i: De hacdomo hierusalem
psalmista conclamat dicens: quiconfi¬
dunt in dño sicut monssion ñ commo¬
uebitur ina & num qui habitat in hie¬
ru salem : monter incircuitueius & dñs
incircuitu populisui: Vnde & superunũ
montium xp̃s fundat coclesiam : Et lo
p&ram ac dificabo ecdesiamincam.
Et porte inferi non p̃ualebunt aduer¬
sum eam: simile quid ad desiderantẽ

Expanded text:
sima hora est ; in qua abscisus lapis de monte sine manibus, crevit in montem magnum, et replevit omnem terram: a quo princeps Tyri in Ezechiele dicitur vulneratus . Hic mons in domo Domini est, quam Propheta suspirat, dicens: Unum petivi a Domino, hoc requiram: ut inhabitem in domo Domini, omnes dies vitae meae ; et de qua Paulus scribit ad Timotheum: Sin autem tardavero, ut scias quomodo te oporteat conversari in domo Dei, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis . Haec domus aedificata est super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, qui et ipsi montes sunt, quasi imitatores Christi . De hac domo Jerusalem Psalmista conclamat dicens: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum, qui habitat in Jerusalem. Montes in circuitu ejus: et Dominus in circuitu populi sui . Unde et super unum montium Christus fundat Ecclesiam, etpetram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Simile quid ad desiderantem
Abbreviated transcription (Latin):
tur : quiad semissũ filiũ dĩ ñ recepe¬
rit: & conslabunt gladiossuos in
uomeres & lanceassuas infales
omnebellandi studium uertitur
ad pacẽ : & prodis cordiaerit in toto
orbe concordia : gladii mutabuntꝰ
inuomeres & lanceae in falces : ut
omisso furore bellandi agricultu¬
rue seruiunt : & uberrimas fal¬
cibus merses secent : Q uod quidem
& spiritulit̃ intellegi potest : quan¬
do omnis duritia cordis nr̃i xp̃iuo¬
mere frangitꝰ & eradicant᷑ spinue
uitiorũ : ut sementi sermones dĩ
crescut infruger & postca labores
manuũ nrũrũ manducemus: quan¬

Expanded text:
r, quia ad se missum Filium Dei non receperit. Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in falces, ut omisso furore bellandi, agriculturae serviant, et uberrimas falcibus messes secent. Quod quidem et spiritualiter intelligi potest, quando omnis duritia cordis nostri Christi vomere frangitur, et eradicantur spinae vitiorum, ut sementis sermonis Dei crescat in fruges: et postea labores manuum nostrarum manducemus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cotidiansoperib sanguinir manꝰ
plenus hubeant in oratione: dier
nocterq coniungunt, luuamini
mundi estote : prosuperiorib: uicti¬
mis & holocaustis. & udipepingiu¬
ũ & sanglune ti uirorim & hircorũ
&s protbymiumute neomenus sab¬
bato diefesto utq: ieiunur. Rulen¬
dir & aluis solẽnitatib: : euangelii
mihi pluc& religio ut bupti remini
in sanguine meo perlauucrũ rege¬
nerationireꝰ quod solum potest pec¬
cata dimittere: pisi enĩ quir rena¬
tus fuerit ex aquu & spũ non incra¬
bit regna cȩlonim: ipse quoq: dñs

Expanded text:
cum quotidianis operibus sanguine manus cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estote. Pro superioribus victimis, et holocaustis, et adipe pinguium, et sanguine taurorum et hircorum: et pro thymiamate et neomeniis, sabbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio: ut baptizemini in sanguine meo per lavacrum regenerationis, quod solum potest peccata dimittere. Nisi enim quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum coelorum . Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pell& sed eorũ quimalehis ab utun¬
& otiũ possumus dicere. Illudiciu¬
niũ recipi adõ quod otium banonĩ
operum non hubet Odit anima
meu. AΝΟΡΩ ΠΟΠAΟΩC ñ quo
animam dr̃ habeat sed nr̃o loquitur
affectu: factimibi estis insacietatẽ:
nequaquũ demittũ peccataurũ:
proquo int̃p̃cutus c̃ aquilu : labo¬
ruui sustinens symmachus Κo¬
defecimiserans ut ostendut sene qua¬
quã ultra miscreri:quiu aliud sit
seruos ad semissos occidere : aliud
filium : hunc sensũ & inosce ꝓphea
legimus perditio tuu isrł tuntũ in
me auxiliũ tuũ. ꝗđ itu intellegitur:
pencur isrł : quiu nontuo merito
scdineo tuntũ suluuberis auxilio:
manũs urue sanguine plenesunt
caus ã manifestut curdr̃ a uertut
ab eis oculos suos. & multiplicutũ
orationẽ ñ exaudiat : quia fuderint
sanguinẽ iusti et pessimi coloni
heredem ad semissum int̃ fccerint :
Vnde saluator ad eos loquitur: & uos
int̃fecer̃ missos ad se ꝓph&as : uos
dũ hoc testimonio & contracos qui

Expanded text:
: sed eorum qui male his abutunet otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit anima mea. Ἀνθρωποπάθως, non quod animam Deus habeat; sed nostro loquitur affectu. Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboravi sustinens. Symmachus defeci miserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensum et in Osee propheta legimus: Perditio tua, Israel: tantum in me auxilium tuum . Quod ita intelligitur: Pereas, Israel, quia non tuo merito, sed meo tantum salvaris auxilio. Manus vestrae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos interfecerunt missos ad se Prophetas: vos dum hoc testimonio et contra eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& ut decurnalib: uictimis quasi ꝑtr̃
pũ & imuginẽ ad spiricules hostiur
transiremus: dicendo uũt sehostius N¬
ñ quaesisse: ostendit : quialex spiri¬
tulis ẽ & omĩa quȩ iudei carnalit̃ fa
ciunt a nobis impleri spiritaliterpo
Calcare atriũ meũ ñ ad pon&is. ob¬
serua quod p̃babyloniã uastitutẽ
rursum at oro bubel templũ uedifi¬
catũ sit & permultã annorũ seriem
intẽplosit᷑ obluta sacrificia: Ergo
ultimã subues pasi ano & tito detruc¬
tionẽ templi indicut : Quueusq ad
consummationẽ mundi ꝑseueratura
festiuitates alias ñ ferã : iniqui sunt
coetus ur̃i : Omnis conuentus qui
ñ offert hostiar spiritales nec au
sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus cor
contritũ & humiliatũ ds̃ ñsꝑnit:

Expanded text:
et ut de carnalibus victimis quasi per et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginem ad spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostendit quia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter ciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura festivitates aliacoetus vestri, ait: « Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audSacrificium Deo Spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit,
Abbreviated transcription (Latin):
tua : & inuocame indie tribulutionis.
÷& eruãte & honori ficubis me : om̃is
ergo cupituli huius continentiausq
ad eum locũ ubiait. Iudicate pupillo¬
& defendite uiduũ et uenite & dis¬
putemus: dñsrerpuit sacrificiauic¬
timarum & euangelii oboedientiũ
doc& eõ supersa crificium quodq
intulit plenus sum. hoc sensu accipi¬
endumi nullare indigeo dñi ẽ t̃ra&
plenitudo ci : Vnde& nos om̃s deple¬
Nnitudine eiꝰ accepimus. potest hoc
& dehis accipi. quicũ dĩ praecepta ñ
faciunt donuriis atq munerib: dm̃
redimere possesecreduntiuelquirup¬
tu per rupinã & auaritiũ alturiof¬
ferunt & pauperibus : Quis enĩ quue¬
siuit hȩc demunib urĩs  Audiunt
hebionei quip̃passionẽ xp̃i ab olitũ
legẽ putunt eẽ seruandã. Audiant
hebionitunim socii. quiiudȩis tantũ
& des cirpe is rahelitici generis. haec
custodienda decernunt: hostiȩ ergo
& immolatio uictimunim ñ principu¬
lit̃ adõ quuesitus. sed neidolis fierent

Expanded text:
ua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, 21 nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pauperibus. Quis enim quaesivit holitam Legem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernunt. Hostiae ergo et immolatio victimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis fierent:
Abbreviated transcription (Latin):
dnr ineelo sed fs eius quuc om̃ia pos¬
sumus secundum anuçoçeñ reser¬
re ad animam scĩ quondã uiri inqua
prius dĩ iusticia cõmorata ẽ sipos¬
teu peccauerit & prohospitedõ ho¬
micidue demones in eu fuerint c̃mo¬
ruti: Asgentũ tuũ uersũ ẽ inscori¬
am: Ad ciuitutẽ loquitur sim. In
quu prius requieuit iustitia qđ argen¬
tum illius doctrina uidelic&. scribtu¬
runim dequa in psalmis legimus:
Eloquiud ñi eloquia custa argentũ
igne ex aminutũ ꝓbutũ t̃rȩpurgu¬
tũ septuplum: Ver sum sit instori¬
um qđ hebrȩice dicitur sicim rubi¬
Ego uidelic&& metullonim siue pur gu¬
m̃ta & sordes quue igne excoquunt᷑
ut quiu argentũ nominauerat ser¬
dici qđ iusti & sc̃i uiri qui prius in ur¬
beuersuti sunt posicu in sordes uer¬
si sint peccutonim: Cuu ponestui
miscent uinum uquu. proquosrm¬
muchus trunstulit: uinũ tuũ mix¬

Expanded text:
n coelo sedes ejus . Quae omnia possumus secundum Anagogen referre ad animam sancti quondam viri, in qua prius Dei justitia commorata est, si postea peccaverit, et pro hospite Deo, homicidae daemones in ea fuerint commorati. Argentum tuum versum est in scoriam. Ad civitatem loquitur Sion, in qua prius requievit justitia: quod argentum illius, doctrina videlicet Scripturarum, de qua in Psalmis legimus: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum , versum sit in scoriam, quod Hebraice dicitur SIGIM : rubigo videlicet metallorum, sive purgamenta et sordes, quae igne excoquuntur, ut quia argentum nominaverat, serdici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Caupones tui miscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum tuum mix
Abbreviated transcription (Latin):
onibus fariseorim quod dñs in cuan¬
gelio plenius doc& omissis secos legẽ
dĩ. & sequi mundatu hominũ: omnis¬
q: doctor qui austeritatẽ scribturu¬
rum perquũ pocest audientes cor¬
ripere uertit ad grutiũ & ita loquit᷑
ut non corrigat sed delect& audien¬
tes uinũ scũnim scripturanim uio¬
lat atq corrumpit sensusuo: here¬
ticiquoq: eu angelicã ueritatẽ corrũ¬
punt praua intellegentia & sunt
caupones pessimi facientes deuino
aquã. Cume contrario dñs aquas in

Expanded text:
onibus Pharisaeorum: quod Dominus in Evangelio plenius docet, omisisse eos legem Dei, et sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit sensu suo. Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt prava intelligentia, et sunt caupones pessimi, facientes de vino aquam, 26 cum e contrario Dominus n
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iusti hoc ẽ. dñi saluatoris siue
ipsu iusta uocubit᷑ dequudictũ ẽ ñ
potest ciuitus abscondi supramontẽ
posita fidelemquoq: appelluns uel
m&ropolin. iuxtu lex ostendit ab
his ẽe appellandã qui indño creditu¬
rirunt. sion iniudicioredimeturi &
reducent eũ iniustitiu. Ñ om̃rredi

Expanded text:
ni Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion in judicio redimetur, et reducent eam in justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
loco : generatio adultera & ꝑuersa
signũ quuerit: & signũ ñ dabiturei
nisi signũ ionue ꝓph&ue : plungit
aut clem̃tissimus pat̃ principes de¬
linquentes & hostes suos uocat & ini¬
micos appellat. qđ pereant quod no¬
lint agere puenitentiũ qđ seuenien¬
tẽ ñ susceperint. Ad propinquans
enĩ hierus alẽ fleuit & dix̃ hieru¬
salem hierusalem quue occidis pro¬
ph&ur & lapidas eos qui ad temis¬
si sunt quotiens uolui congregare
filios cuos sicut gallina pullor suos
& noluisti : Consolatio ergodi suꝑ
hostib: eius & in imicis ẽ Vt qui ñ
senser̃ beneficia supplicus corri¬
guntur : & conuertũ manũ meã
adte et ex coquũ adpurũ scoriã tuũ
& auferã omnes tagnũ tuũ: prosco¬
riu quod int̃p̃tatus ẽ. symmachus
theodotio ΠT ΑTΑ de id ẽ ac inũ
uuue int̃p̃tatus ẽ soli Lxx incredu¬
los uł in oboedientes sensũ magis quã
uerba uertentes : quia enĩ supradixo¬
rat. Argentũ tuũ uersũ .ẽ. in scoriã

Expanded text:
a signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos appellat, quod pereant, eo quod nolint agere poenitentiam, quod se venientem non susceperint. Appropinquans enim Jerusalem, flevit, et dixit: Jerusalem, Jerusalem, quae occidis Prophetas, et lapidas eos, qui ad te missi sunt, quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti ! Consolatio ergo Dei super hostibus ejus et inimicis est: ut qui non senserunt beneficia, suppliciis corrigantur. Et convertam manum meam ad te; et excoquam ad purum scoriam tuam, et auferam omne s est Symmachus, Theodotio γιγαρτῶδες, id est, acinum uvae interpretatus est: soli LXX, incredulos vel inobedientes, sensum magis quam verba vertentes. Quia enim supra dixerat: Argentum tuum versum est in scoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
istius modi sequunt᷑ r& ributiones
ut laudent eos aquib: aliquid accipe¬
rint uel certenulli quippiã tribuant
puisi a quo serecepturos putiuerũ pro
tributionib: s immacdus uissitudi¬
nes uł ultiones int̃p̃tutus ẽ uthu
quoq inculpasint quireddunt malũ
lo & nonimituntur illud dauid si
reddidi r&ribuentib: mihimalu
& hieremiue deiustodicentis. dabit
ꝑcutienti maxillũ suã. sacurabitur
obꝓbrus ut impleat. euangelicũ ui¬

Expanded text:
. Istiusmodi sequuntur retributiones, . Istiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt malum lo ; et non imitantur illud Davidicum: Si reddidi retribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicentis: Dabit percutienti se maxillam suam, saturabitur opprobriis : ut impleat Evangelicum vi
Abbreviated transcription (Latin):
pincernus eius & ministros uini su¬
a uoce conluudans: sed & ecle siuster
ministeria uiniatq: conuiuii suimisti¬
appellutur. principestui in oboedi¬
enten socii furũ. pro inoboedientibur
mitũ relinquentes ꝑuerso ambula¬
uerunt itinere & socui fuer ꝓdito¬
ris furisq: iudue: quod quidem &
nos cauere debemus neaccipienter
ab hominib: saeculi munera quiꝑ
rapinas miserorũq: lacrimus di¬
uitias congregant. nontũ ipsi fu¬
res quũ sociifurum appellemur
Dicaturq: nobis uidebas furẽ & cur¬
rebascumeo : & cũ adulteris portio¬
nemtuã ponebas : Om̃s diligunt
munera sequuntur recributiones:
incatulogo uitionimnumerantur
&iambu quidiligunt muneri ñ dix̃
quiaccipiunt hocenĩ suepe necessita¬
tesit sed quiñ putant amicos nisi qͥuib:
don a ꝑciperint ne cõs considerant ami¬
tu conim sed manus: & cosscõs iudicant.
quorũ ex huuriunt mar suppium
de quib & ecclesi uster loquit᷑ qui dili¬
gitpecuniã ñ implebitur pecunia

Expanded text:
s vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystiappellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inobedientibus, mitam relinquentes, perverso ambulaverunt itinere, et socii fuerunt proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per rapinas miserorumque lacrymas divitias congregant, non  Al. ne tam ipsi fures, quam socii furum appellemur: dicaturque nobis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus dona perceperint: nec os considerant amicorum, sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupium: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
dabit eriticũ & c̃gregabit frum̃tũ in
horrea palcas aut̃ cõbur& igni in extin¬
guibili. Et restituũ iudicestuos ut fue¬
r̃ prius & consiliarios tuos sic̃ antiquitus
inciuitate fidelisionquȩ postea facta
ẽ meretrix & proiusto siue iustitia
habituuer̃ in cahomiciduc. Ideodñs
conuertit manũ suã ut ex quoquat
cam adpurũ & auferat omnestag¬
numciꝰ & resticuat iudices illiur
sicut suerunt a principio & consi¬
lurios sicut antiquitur. Iudicespri¬
ores fuer morses & hiesur filius
naue & ceteri a quibus &iã liber
scripturue scãe nom̃ accepit : & pos¬
teadauid & aliiiustireges restitu¬
& ergo iudicũ similitudinẽ uł post
cuptiuitatẽ bubrloniã ut iudȩiuo¬
emiã & ceteros principes quiusq
adhircanũ populo pracfucri cuihero¬
der succersit in regnũ. uelcerte ueri¬
us & rectius a postolos & quipaposto¬
lor credider̃ ecclesiarũq principer
constitutis̃ sic̃ in principio huius dixi

Expanded text:
gabit triticum, et congregabit frumentum in horrea: paleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli Sion, quae postea facta est meretrix; et pro justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et auferat omne stannum ejus, et restituat judices illius, sicut fuerunt a principio, et consiliarios sicut antiquitus. Judices priores fuerunt Moses, et Jesus filius Nave, et caeteri a quibus etiam liber Scripturae sanctae nomen accepit: et postea David et alii justi reges. Restituet ergo Judicum similitudinem: vel post captivitatem Babylonicam, ut Judaei voemiam et caeteros principes, qui usque ad Hircanum populo praefuerunt, cui Herodes successit in regnum: vel certe verius et rectius, Apostolos, et qui per Apostolos crediderunt, Ecclesiarumque principes constituti sunt, sicut in principio hujus dixi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s similit̃ trunstuler̃ solilax ner¬
cio quid uolentes posuer̃. Vue forcis
isrł quod nossic disserere possumꝰ
ut dicamus. principes quoq corripi
atq robustos dequib scriptũ ẽ. po¬
tentes potent̃ torm̃ta patiuntur
& iuiplusdatur. plus exigit᷑ abeo
ab utimurq: hoc testimonio siquando
opus fuerit aduersum ecclesi ae prin¬
cipes quidestruunt operib dignitu¬
tem suã. heu consolabor suꝑ hostib:
meis & uindicabor de inimicis meis
rursum & hocquod inhelirgico ñ
habetur. ponunt lex ñ cessabit
enĩ furor meus contra inimicos ieos

Expanded text:
ranstulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando opus fuerit adversum Ecclesiae principes, qui suam destruunt operibus dignitatem. Heu consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis. Rursum et in hoc, quod in Hebraico non habetur, ponuntur LXX, Non cessavit enim furor meus contra inimicos meos