comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de sua adẽe interp̾tes dignarentur. ipso con¬
ueniente ep̃o ioħe a corona ur̃a conrogati de¬
ductiq conuenerant. Medius quoq uobis
ipse fuit quẽ in illa tẽ circumstantia. non
minꝰ audisse quã uidisse mitandum ẽ. quomͦ ser¬
mo dimissus tantos adu̾sarios collegas audito¬
resq p̃cerierit: & inscias aures gnari auditoris
intrauerit. S ego calore ueritatis impulsus satis
urgeor. Excedo ꝓfessionis modum. Concedenoũ
ẽ magis ut interp̃s errasse dicendo. quã ep̃c au¬
diendo finxisse uideat᷑. & nc̃ ad uice̾ mercedis
quam hereticis prestitit exigende. falsos in ad¬
iutoriũ sui testes querere. quippe cum mirari
iam nemo debeat. ⁊ ꝯqueri existere falsos te¬
stes in ierłm a sacertdotib atq semotib. hoc
sanguis stephani damabat. hoc dñice crucis
uexilla significant. hoc etiam nc̃ ęxcitata ꝑ
eos ꝑsecutio manifestat. S hec utrũ ab ep̃o

Expanded text:
de sua adesse interpretes dignarentur, ipso conde sua adesse interpretes dignarentur, ipso conveniente episcopo Joanne a corona vestra conrogati deductique convenerant. Medius quoque vobis ipse fuit, quem in illa tunc circumstantia non minus audisse, quam vidisse mirandum est, quomodo sermo dimissus tantus adversarios collegas auditoresque praeterierit, et inscias aures gnari auditoris intraverit. 8. Sed ego calore veritatis impulsus, satis urgeor. Excedo professionis modum. Concedendum est magis, ut interpres errasse dicendo, quam episcopus audiendo finxisse videatur, et nunc ad vicem mercedis quam haereticis praestitit exigendae, falsos in adjutorium sui testes quaerere: quippe cum mirari jam nemo debeat conquiri et existere falsos testes in Hierusalem a sacerdotibus atque senioribus; hoc sanguis Stephani clamat; hoc Dominicae crucis vexilla significant; hoc etiam nunc excitata per eos persecutio manifestat. Sed haec utrum ab episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
se quã aliũ uidear ꝓdidisse. Conceoo em̃
ut qualecumq dictũ illud ẽ dixerim
quomͦ latinũ expers latinitatis gritus al¬
diuit: Aut si auount sacͥlegũ u̾bũ. cur
ñ statĩ coarguit blasphemantẽ. uł ut le¬
nius ageret. quasi incautum filium. puis
pader de cohibenda licentia ꝑ icłosi sermo¬
nis admonuit: S econtrario post pluti¬
mam huiꝰ tẽporis obliuionẽ. ipse ꝑ se ac¬
cusationẽ intulit. ipse destimonium ꝑhi¬
buit. ipse iudicium ꝓmulgauit. ominũ
scelerũ officia in sue ꝑsone auctoritate su¬
scipiens : p̃sertim euangłica lectione diligen¬
ter instructus. dñm nr̃m iħm nͥ destimonio¬
tere fr̃s mei assistebant: ex alio fr̃s falsi
Deinde in consensu eodem ex una mecum
parte consederant. a uitus & uitalis pb̃ri
ex alia nescio quis ignotꝰ interpres. & dem¬
de ꝓ̃bati & scło & di uiri. passerius p̾sbit̾
& dñs ex duce: qui ambo ut ꝓ exꝑientia ac fi¬

Expanded text:
se quam alium uidear prodidisse. concedo enim, se quam alium uidear prodidisse. concedo enim, ut, qualecumque dictum illud est, dixerim: quomodo Latinum expers Latinitatis Graecus audinit? aut, si audiuit sacrilegum uerbum, cur non statim coarguit blasphemantem uel, ut lenius ageret, quasi incautum filium pius pater de cohibenda licentia periculosi sermonis admonuit ? sed e contrario post plurimam magni temporis obliuionem ipse per se accusationem intulit, ipse testimonium perhibuit, ipse iudicium promulgauit, omnium scelerum officia in suae personae auctoritatem suscipiens, praesertim euangelica lectione diligenter instructus, Dominum nostrum Iesum nis mei assistebant: ex alio falsi fratres. Deinde in consessu codem, 594 ex una mecum parte consederant Avitus et Vitalis presbyteri, ex alia nescio quis ignotus interpres, et deinde probati et saeculo et Deo viri Passerius presbyter et Dominus ex Duce: qui ambo ut pro experientia ac fi
Abbreviated transcription (Latin):
ta. pace facta & consuminata ad pacis testi
cucurrissem: statim ab eo notã falsi c̃imuis
ꝓ gr̃a salutationis accepi. Ait enĩ mͥ. Quate
ad me uenis homo qui biasphemastie To¬
lens ut credo intelligi: noli me tangere q
mundus sum & absq peccato. At ego meni
mͥ conscius. int̾rogaui quando aut qͥ auoi¬
ente aut cuiꝰmodi illuo ẽ dictum. qd his¬
pherie possit assc̃bi. Ep̃c respondit. Gs
te audiu dixisse: quia nec cum di aduito¬
tio possit ẽẽ homo sine peccato. Ego qͥoẽ
beatissimi sacerdotes sic̃ & uos testes estis
& uniu̾sa frat̾nitas. & p̾terea scĩ uiri qui
huic testimonio amore ueritatis assistunt
statim testificatus sum dicens qͥa eiꝰmod
ũbum qd̃ nẽ a me dictum ep̃e intendent
nunquã de ore meo antea ꝓcessisset. quimn.¬
quã hanc incontinentiã misere falsitatise
minare sepius crebra expositiõe ñ tã me pus¬

Expanded text:
ta, pace facta et consummata ad pacis testimta, pace facta et consummata ad pacis testimannis episcopi cucurrissem, statim ab eo notam falsi criminis pro gratia salutationis accepi. ait enim mihi: \'quare ad me uenis, homo qui blasphemastif?\' nolens, ut credo, intellegi: noli me tangere, quia mundus sum et absque peccato. at ego nihil mihi conscius interrogaui: cquando aut quo audiente aut cuiusmodi illud est dictum, quod blasphemiae possit adscribi ? episcopus respondit: ego te audiui dixisse, quia nec cum Dei adiutorio possit esse homo sine peccato\'. ego quidem, beatissimi saoerdotes, sicut et nos testes estis et uniuersa fraternitas et praeterea sancti uiri qui huic testimonio amore ueritatis adsistunt, statim testificatus sum dicens, quia eiusmodi uerbum, quod nunc a me dictum episcopus intenderit, numquam de ore meo antea processisset. quamquam hanc inconuenientiam miserae falsitatis ruminans saepius crebra expositione non tam me probas
Abbreviated transcription (Latin):
runt. nr̃is ut dixi actionib ł interpolatis
pessimum & damnabile erat. Nẽ autẽ
cum adiciat posse hominẽ ẽẽ sine pecca¬
to ñ sine adnitorio dei. uos qͥd dicitis:
An forte uos dei adiutoriũ denegatis: Cui re¬
spondi ego. Testib & testificantib etiam nc̃
nobis & supta memoratis uiris. anathe¬
ma ei qui negat adiutoriũ dei. Ego certe
ñ nego: p̃cipue cũ econtrario in hereticos
confutarẽ. Dem cũ intellecto iudice & int̾¬
p̃te ꝓdito clamaremꝰ. latinũ c̃ẽ hereticũ.
nos latinos. hercsim latinis magis partib
notam. latinis iudicib disserendam. a se
pene impudent̾ adiudicandũ : cum qͥdem
nos accusadores ñ essemꝰ. & unus & suspe¬
itus ingereret dici a plurib necessarium
fuit. Non podest quisquã idẽ & hereticꝰ
ꝓtulit. confirmans tandẽ postulationẽ
ri. s ut hereticꝰ pelaguus imposito sͥ eatenꝰ
silentio conticesseret. & ut nr̃i ab insultati¬

Expanded text:
runt — nostris, ut dixi, actionibus uel interpolatis runt — nostris, ut dixi, actionibus uel interpolatis pessimum et damnabile erat; nunc autem cum adiciat, posse hominem esse sine peccato non sine adiutorio Dei, uos quid dicitis? an forte uos Dei adiutorium denegatis?\' cui respondi ego: \'testibus et testificantibus etiam nunc uobis et supra memoratis uiris anathema ei, qui negat adiutorium Dei. ego certe non nego, praecipue cum e contrario in haeretioos confutarim\'. dein cum, intellecto iudice et interprete prodito, clamaremus, Latinum esse haereticum, nos Latinos, haeresim Latinis magis partibus notam Latinis iudicibus disserendam, ac se paene impudenter ad iudicandum — cum quidem nos accusatores non essemus — et unus et suspectus ingereret, dici a pluribus necessarium fuit: \'non potest quisquam idem et haereticus protulit, confirmans tandem postulationem ris, sed ut haereticus Pelagius imposito sibi eatenus silentio conticesceret et ut nostri ab insultati
Abbreviated transcription (Latin):
onis speciẽ temptaret inducere. dicebat.
qͥa ad abraham dictũ ẽẽt a dño. ambula
coram me & esto sine macła. & tachariã
atq elisabeth ꝓnuntiatos ẽẽ rustos ambos
ante dñm. incedentes in omnib iustifica¬
tionib dñi sine querela. quod qͥdem &¬
ab otigaie dictũ. ab eo ꝓferri cõplurib
nobis notũ erat. Cui responsum ꝑ me ẽ. Nos filii
eccłie catholice sumꝰ. Non exigas a nob̾ pat̾.
ut doctores suꝑ doctores ẽẽ audeamꝰ. aut iudi¬
ces suꝑ iudices patres quos uniu̾sa ꝑ orbem
eccłia ꝓbat. quoꝵ cõmumoni uos adherere
gaudetis. Damnabilia hec ẽẽ doginata decre¬
uerunt. Illis ꝓbantib nos obedire dignũ est.
Cur int̾rogas filios qͥd sentiant. cũ patres au¬
dias quid decernant: Ad quod ille diu di
terp̃tis quem sepissime uiri p̾marii & reli¬
uel praue int̾pretantẽ uł plura suppͥmen¬
tem uł alia ex aliis suggerentẽ confutaue¬

Expanded text:
onis speciem temptaret inducere, dicens, onis speciem temptaret inducere, dicens, quia ad Abraham dictum esset a Domino: ambula coram me et esto sine macula, et Zachariam atque Elisabeth pronuntiatos esse iustos ambos ante Dominum, incedentes in omnibus iustificationibus Domini sine querela;— quod quidem ab Origene dictum ab eo proferri compluribus nobis notum erat — cui responsum per me est: nos filii Ecclesiae catholicae sumus; non exigas a nobis, pater, ut doctores super doctores esse. audeamus aut iudices super iudices. patres, quos uniuersa per Orbem Ecclesia probat, quorum communioni uos adhaerere gaudetis, damnabilia haec esse dogmata decreuerunt: illis probantibus nos oboedire dignum est. cur interrogas filios quid sentiant, cum patres audias quid decernant?\' Ad quod ille diu disterpretis — quem saepissime uiri primarii et reliuel praue interpretantem uel plura subprimentem uel alia ex aliis suggerentem confutaue
Abbreviated transcription (Latin):
ilico ꝓsecutus sum. Hoc ĩ celestino affrica¬
na sinodus decestata ẽ. Hoc augustinꝰ ep̃c
scͥptis suis sic̃ audistis exhorruit: hoc ĩ ipsiꝰ
nẽ pelagii scͥptis sua responsione condẽnat.
Hoc & beatꝰ ieronimꝰ¬
cidens sic̃ ros ĩ uellus expectat. multi enĩ iam
heretici cum doginatib suis ipso oppugnan¬
te supplosi sunt: in epła sua quã nuꝑ ad
thesiphontẽ edidit condemnauit. Similit̾
& ĩ libro quẽ nẽ scͥbit. collata in modum
dialogi alt̾catione confutat. Hoc ẽ enĩ lu¬
bricum in ancistro draconẽ tenere. ne
hoꝵ audiens: a nobis exigere conabatur ut
accusatores nos ipso iudice fateremur. Respon¬
sum sepissime ab uniu̾sis ẽ. Nos accusato
ri nt & decreuerint suꝑ hac heresi quã nẽ
laicus uulgo p̾dicat intimamꝰ. ne eccłiã
tuam p̾sertim ad cuiꝰ sinum conuo lauimꝰ
te ignorante conturbet. At ille cũ sepe
nos docendi simulatione ĩ aliquam ꝓfessi¬

Expanded text:
ilico prosecutus sum: \'hoc in Caelestio Africailico prosecutus sum: \'hoc in Caelestio Africana synodus detestata est; hoc Augustinus episcopus scriptis suis, sicut audistis, exhorruit; hoc in ipsius nunc Pelagii scriptis sua responsione condemnat; hoc et beatus Hieronymcidens, sicut ros in uellus, expectat — multi enim iam haeretici cum dogmatibus suis ipso oppugnante supplosi sunt — in epistula sua, quam nuper ad Ctesiphontem edidit, condemnauit, similiter et in libro, quem nunc scribit, collata in modum dialogi altercatione confutat. hoc est enim lubricum in ancistro draconem tenere, ne nnes nihil horum audiens a nobis exigere conabatur, ut accusatores nos ipso iudice fatesremur. responsum saepissime est ab uniuersis: nos accusatorrint et decreuerint super hac haeresi, quam nunc laicus uulgo praedicat, intimamus, ne Ecclesiam, tuam praesertim ad cuius sinum conuolauimus, te ignorante conturbet\'. at ille cum saepe nos docendi simulatione in aliquam professi
Abbreviated transcription (Latin):
in ep̃m. ex cuiꝰ ore dñs uniu̾se affrice uni¬
tatis indulserit sanitatẽ. ñ solũ acuentu
illouerũ ab om̃i eccłia pellendũ. ep̃c ioħs
ilico eum hominẽ indelicet laicũ in consessu pre¬
sbiteroꝵ. reũ hereseos manifeste in medio ca¬
tholicoꝵ sedere p̾cepit. & deinde ait. augusti¬
nus ego sum: ut scilicet ꝑsona quasi p̾sentis
assũpta. liberius ex auctoritate eiꝰ qui ledeba¬
tur ignosceret. & dolentiũ animos temꝑaret.
Cu mox a nob̾ dictum ẽ. Si augustini ꝑsona
sumis: augustini sequere sententiam. Tẽ idẽ
dicta st̃ autẽ de pelagio. suggerendum putas:
S i ĩ ipsum gͦ pelagiũ: quio dicatis exꝓmite.
Ego autẽ uobis annuentib dixi. Pelagius mͥ
dixit. docere se hominẽ posse c̃ẽ sine pecca¬
to. & manclata di facile custodire si uelit.
Respondit pelagius audientib uobis. Hoc &
dixisse me & dicere: negare ñ possum. Ego

Expanded text:
in episcopum, ex cuius ore Dominus uniuersae Africae uniin episcopum, ex cuius ore Dominus uniuersae Africae unitatis indulserit sanitatem, non solum a conuentu illo uerum ab omni ecclesia pellendum, episcopus Iohannes ilico eum, hominem uidelicet laicum in consessu presbyterorum, reum haereseos manifestae in medio catholicorum sedere praecepit et deinde ait: \'Augnstinus ego sum,\' ut scilicet persona quasi praesentis assumpta. liberius ex auctoritate eius qui laedebatur ignosceret et dolentium animos temperaret. cui mox a nobis dictum est: csi Augustini personam sumis, Augustini sequere sententiam\'. tunc iddicta sunt, dicta autem de Pelagio suggerendum putatis; si in ipsum ergo Pelagium quid dicatis, expromite\'. ego autem nobis annuentibus dixi: Telagius mihi dixit docere se, hominem posse esse sine peccato et mandata Dei facile custodire, si uelit\'. respondit Pelagius audientibus nobis: \'hoc et dixisse me et dicere, negare non possum. ego
Abbreviated transcription (Latin):
subrepentẽ apud cartaginẽ plurimiᷤᷤ eꝑis
iudicantib ꝓditũ. auditũ. c̾inctũ. confessũ.
qͥetestatũq ab eccła ex affrica ꝓfugisse.
contra librũ uͦ pelagii beatũ augustinũ
discipłis ipsius pelagnĩ ꝓdentib ac petentib
plenissime respondere. extare etiã in ma¬
nib meis epłam supra memorati ep̃i.
quam nuꝑ ad siciliã ordinasset. in qua
multas questiones hereticoꝵ retulit. Quã
etiã ibidẽ ut legerẽ p̃cepistis : & legi. Ad hec
tur expetiit. Cui & ꝓpt̾ pat̾nitatis ipsius
reuerentiã & ꝓpt̾ actionis utilitatẽ. dũ
p̃sentẽ ab ep̃o rectꝰ crederetis confutandũ
intromittendi coniuentia p̾stita ẽ. Intro¬
missum pelagiũ unanmit̾ om̃s int̾roga¬
stis: an hec quib augustinꝰ ep̃c respon¬
disset. se docuisse cognosceret. Ilico ille
respondit. & quis ẽ mͥ augustinus: Cum¬
q uniu̾si acclamarent. blasphemantem

Expanded text:
subrepentem apud Carthaginem plurimis episcopis subrepentem apud Carthaginem plurimis episcopis iudicantibus proditum auditum conuictum confessum detestatumque ab Ecclesia ex Africa profugisse; contra librum uero Pelagii beatum Augustinum discipulis ipsius Pelagii prodentibus ac petentibus plenissime respondere, extare etiam in manibus meis epistulam supra memorati episcopi, quam nuper ad Siciliam ordinasset, in qua multas quaestiones haereticorum retudit: quam etiam ibidem ut legerem praecepistis et legi. ad haec tur expetiit. cui et propter paternitatis ipsius reuerentiam et propter actionis utilitatem, dum praesentem ab episcopo rectius crederetis confutandum, intromittendi coniuentia praestita est. Intromissum Pelagium unanimiter omnes interrogastis, an haec, quibus Augustinus episcopus respondisset, se docuisse cognosceret. ilico ille respondit: cet quis est mihi Augustinus ?\' cumque uniuersi acclamarent, blasphemantem
Abbreviated transcription (Latin):
simulq ꝑ dies plurimos scm̃ isrł manifesti
timoris exꝑbrat. Ne queso beatissimi sacer¬
doces qͥsquã me arbitretur. sub p̾textu speti¬
ei goliath dauid nomine głari. Uos me par¬
ticipem certaminis ur̃i ẽẽ uoluistis: ut au¬
xiliator ñ auctor accederẽ. Latebam siqui¬
dem in bethleem. ignotus. aduena. pauꝑ.
Quid miser ego sic loquor. iterũ forsitan
iactantie notandus: qm̃quidem & ipse
dauid & talis & inde ꝓcessit. Latebam gͦ in
bethleem. traditus a patre augustino ut ti¬
morẽ dñi discerem. sedens ad pedes iero¬
nui. inde ierłm uob̾ accersientib uocat᷑
adueni. Dehine in conuentũ ur̃m una
Ilico a pusillanitate mea postu lastis
uniu̾si. ut siquid suꝑ hac heresi quã pe¬
lagius & celestius seminarunt in affrica
gestũ ẽẽ cognoscerẽ. fidelit̾ ac simplicit᷑
indicarẽ. Exposui corone ur̃e breuit̾ ut
potui. celestiũ iã ad honorẽ p̾sbiterii

Expanded text:
simulque per dies plurimos sanctum Israel manifesti simulque per dies plurimos sanctum Israel manifesti timoris exprobrat. Ne, quaeso, beatissimi sacerdotes, quisquam me arbitretur sub praetextu speciei Goliath Dauid nomine gloriari: uos me participem certaminis uestri esse uoluistis, ut auxiliator non auctor accederem. latebam siquidem in Bethleem, ignotus aduena pauper — quid miser ego sic loquor, iterum forsitan iactantiae notandus? quoniam quidem et ipse Dauid et talis et inde processit — latebam ergo in Bethleem, traditus a patre Augustino, ut timorem Domini discerem sedens ad pedes Hieronymi. inde Hierusalem nobis accersientibus uocatus adueni; dehinc in conuentum uestrum una ilioo a pusillitate mea postulastis uniuersi, ut si quid super hac haeresi, quam Pelagius et Caelestius seminarunt, in Africa gestum esse cognoscerem, fideliter ac simpliciter indicarem. exposui coronae uestrae breuiter ut potui, Caelestium iam ad honorem presbyterii
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ullus exalationis fetide finis sit. nͥdu¬
ctore finito. & int̾ hec illud salomonis defti¬
moniũ non occurrit. unus edificans alius
destruens quis eoꝵ ꝓficiens nͥ labor: Scat
etiam immanissimus goliath carnali
potentia tumidus oĩa ꝑ se posse se contidens.
caput. manꝰ. ac totum insuꝑ corpus. pluri¬
mo apparatu uestitus. habens post se armi
gerũ suum. Qui & si ipse ñ dunicat. cunc¬
ta tam̃ etis ac ferri suffragia sũministrat
E ñ mirũ est si cõpetent̾ hunc locum ꝓuidens
scͥptura ꝓnuntiat uͥait. Philistum stalant
suꝑ montẽ ex hac parte. Ab eccłia siqͥdem he¬
reseos impugnator expellitur. & nutriri in
Et hoc sepe. Nlam & rex dauid usq ad impũ
filiũ pius pat̾ ab ierłm deposito regis habi¬
tii fugatur. uͥ ꝓtiꝰ absalon titannus ingre¬
ditur. Stat gͦ goliath ꝓhdolor ex hac part
id ẽ in eccłia. & ñ solũ stat. uerũ & ꝓuocat.

Expanded text:
quasi ullus exhalationis fetidae finis sit, nisi auquasi ullus exhalationis fetidae finis sit, nisi auctore finito: et inter haec illud Salomonis testimonium nunc occurrit: Unus aedificans, alius destruens, quis eorum proficiet nisi labor ? Stat etiam immanissimus superbia Goliath, carnali potentia tumidus, omnia se per se posse confidens: caput, manus, totum insuper corpus plurimo apparatu gerum suum, qui etsi ipse non dimicat, cuncta tamen aeris ac ferri suffragia subministrat. et non mirum est, si competenter hunc locum prouidens Scriptura pronuntiat, ubi ait, Philistiim stabant super montem ex hac parte. ab Ecclesia siquidem haereseos impugnator expellitur et nutriri in et hoc saepe. nam et rex Dauid usque ad impium filium pius pater ab Hierusalem deposito regis habitu fugatur: ubi protinus Absalon tyrannus ingreditur. stat ergo Goliath - pro dolor! — ex hac parte, id est in Ecclesia, et non solum stat, uerum et prouocat,
Abbreviated transcription (Latin):
dem oris coꝵ longe lateque diffusum ilai¬
omniũ quib odor uite in uitam eradao¬
rem u̾tit in mortem. Contra hunc seipen¬
tem suffocantemq alitum multa utiqr¬
beatissimi quos supta memorauimus u¬
ri. ex multipharia sua uiolentia scͥptura¬
rum unguenta conficiunt. & ad reficien¬
da estuantiũ corda ppłoꝵ. fraglantissimũ
tẏmiama cum oblatione orationis incenot
Sed hoc parũ ẽ. incerto ꝓpemodum aucdor
contendere. & contraria substituendo con¬
trariis infectum pestifero alitu aeremq̃¬
perare. nͥ ipsi in medium ꝓtrahantur p¬
ranturq serpentes. Qcũ tuendi soliꝰ ap¬
tis causa. reliquũ concisioni atq inure
corpus exponunt. nichil damni arbicrantes
ea tantum sui parte a ꝑicło libera. qui muld¬
modas uenenatasq in se optinet linguas.
si etiam membris omnib ampudent᷑. nol̾
sufficere indetur. tẽpando saltẽ pucori satis¬
facere. ipsos autẽ a penetralib ñ moutre.

Expanded text:
quidem oris eorum longe lateque diffusus quidem oris eorum longe lateque diffusus omnium, quibus odor uitae in uitam erat, odorem uertit in mortem. Contra hunc serpentem suffocantemqbeatissimi quos supra memoravimus viri, et multifaria suaveolentia Scripturarum unguenta conficiunt: et ad reficienda aestuantium corda populorum, fragrantissimum thymiama cum oblatione orationis incendunt. Sed hoc parum est, incerto propemodum auctore contendere, et contraria substituendo contrariis, infectum pestifero halitu aerem temperare: nisi ipsi in medium protrahantur proteranturque serpentes. Qui, cum tuendi solius capitis causa, reliquum concisioni atque injuriae corpus exponunt, nihil damni arbitrantes, ea tantum sui parte a periculo libera, quae multimodas venenatasque in se obtinet linguas, si etiam membris omnibus amputentur, nobis sufficere videtur, temperando saltem putori satisfacere, ipsos autem a penetralibus non movere,
Abbreviated transcription (Latin):
hẏlarius & ambrosius. & quib etiam nc̃
ꝑmanere adhuc in carne necessarium ẽ
qui sunt columne & fundamenta eccłie
catholice. aurelius augustinus & ieconi¬
mus multa iam aduerfus hatic nefariã
heresim absq designatione nominum he¬
reticoꝵ scͥptis ꝓ batissimis ediderunt. quã¬
quã & hec uenenatissimoꝵ dogiatum
ab ominatio. habet etiam nẽ uiuentes
mortuos. mortuosq uiuentes. Nam
.origenes & pͥscillianꝰ & iouimanꝰ olim
apud se mortui. in his uiuunt. & ñ so¬
lũ uiuunt uerũ etiã loquuntur. nẽ uͦ
pelagius & celestius si ĩ his ꝑseuerauerint
uiuentes mortii. eoce aduersus eccłiam
qͦd miserũ ẽ. & quod multo miserius ẽ in
eccłia palam sibilant. impuq serpentes
uibrantib infecta linguis ora lambentes
dum scãm & munitissimam sedem cui supti¬
liter irtepsere obsident. cunctos ficr lesn
ad illuo firmissimum quondam ta uson
refugiũ conuolemus exterrent. fatao so¬

Expanded text:
Hilarius et Ambrosius, et quibus etiam nunc Hilarius et Ambrosius, et quibus etiam nunc permanere adhuc in carne necessarium est, qui sunt columnae et firmamenta Ecclesiae catholicae, Aurelius Augustinus et Hieronymus, multa iam aduersus hanc nefariam haeresim absque designatione nominum haereticorum scriptis probatissimis ediderunt. quamquam et haec uenenatissimorum dogmatum abominatio habet etiam nunc uiuentes mortuos mortuosque uiuentes. nam Origenes et Priscillianus et Iouinianus, olim apud se mortui, in his uiuunt, et non solum uiuunt uerum etiam loquuntur; nunc uero Pelagine et Caelestius, si in his perseuerauerint uiuentes mortui, ecce aduersus Ecolesiam, quod miserum est, et, quod multo miserius est, in ecclesia palam sibilant impiique serpentes uibrantibus infecta linguis ora lambentes dum sanctam et munitissimam sedem cui subtiliter inrepsere obsident, cunctos fideles, ne ad illud firmissimum quondam in Sion refugium conuolemus, exterrent. fetor si
Abbreviated transcription (Latin):
ossibilitatis ẽ neq p̾sumptio¬
nis mee beatissimi sacerdotes
s artissime ac pene extreme
ut ipsi agnoscitis neceffita¬
tis. ut ego nc̃ uidear. Quod
quidem ut facerẽ imuria
coactus sum. non solum
defensor fidei mee. s etiam ꝑfidie maiife¬
stator aliene. Sic̃ enĩ purgationi ꝓpͥe stu¬
dere debeo ꝓpt̾ conscientiam. conscientiam
autem dico non meam s alderius. ita ut de¬
p̾hensos in grege ouiũ lupos ostentare ad
minimus omnrum: aliquid temeritate p̾¬
sumo. Micln necessitas ẽ inuriam mam¬
festare quam passus sum. cunctis pateat
qui fecerunt. Dei enĩ & uoluntas & ordi¬
natio ẽ. ut malum quod ꝑ patientiam to¬
lerabatur neccessarie ꝓderetur. & ꝑ conten¬
tionẽ furoris coꝵ ipsis dignã mercedem
quam oportuit erroris sui recipientib
non solũ pessimoꝵ denotatio fieret do¬
giatum. s corripiendarum inanifestatio
ꝑsonarum. Patres enim & qui iam quie¬
uerunt martires & concordes. eyprianus.

Expanded text:
ossibilitatis non est neque praesumptionis meae, beatissimi sacerdotes, sed artissimae ac paene extremae, ut ipsi agnoscitis, necessitatis, ut ego nunc uidear. quod quidem ut facerem, iniuria coactus sum, non solum defensor fidei meae sed etiam perfidiae manifestator alienae. sicut enim purgationi propriae studere debeo propter conscientiam — conscientiam autem dico non meam sed alterius —, ita et deprehensos in grege ouium lupos ostentare ad minimus omnium, aliquid temeritate praesumo: mihi necessitas est iniuriam manifestare, quam passus sum. cunctis pateat qui fecerunt. Dei enim et uoluntas et ordinatio est, ut malum, quod per patientiam tolerabatur, necessarie proderetur, et per contentionem furoris eorum ipsis dignam mercedem quam oportuit erroris sui recipientibus non solum pessimorum denotatio fieret dogmatum sed corripiendarum manifestatio personarum. patres enim et qui iam quieuerunt martyres et confessores, Cyprianus,
Abbreviated transcription (Latin):
luit. Nam si uoluisset. etiã hoc eadẽ pote¬
state fecisset : qͥa & filiꝰ qͦs uult inuificat.
Sed hac distinctione uera atq manifesta. qͦ ten¬
dat. & quid efficere conet᷑ adu̾tite. Nos inqͥt
de sola possibilitate tractamꝰ. de qua nͥ qͥd cer¬
tum constiterit transgredi ad aliud grauissi¬
mũ ẽẽ atq extͣ oromẽ diximꝰ. Hoc u̾sat mul¬
tis modis & sermone diut᷑no : neqͥs eũ aliud
ꝗͣ de ñ peccandi possibilitate querere existi-¬
met. Unde int̾ multa qͥb id agit. etiã hoc
dicit. Idem iterũ itpeto. Ego dico posse eẽ
hominẽ sine peccato. Tu qͥd dicis: Non
posse ẽẽ hominẽ sine peccato. Neq ego dico
inquit hominẽ ẽẽ sine peccato.neq tu dicis
ñ eẽ hominẽ sine peccato. De posse & ñ pos¬
se. ñ de eẽ & ñ ẽẽ contendimꝰ. Deinde ñnulla
eoꝵ quȩ adu̾sus eos de scͥpturis ꝓferri solent.
ad istã questionẽ ñ ꝑtinere. ĩ qua querit᷑. pos¬

Expanded text:
luit; nam si uoluisset, etiam hoc eadem poteluit; nam si uoluisset, etiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, pos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ libri huiꝰ quẽ misistiᷤ conditor. adu̾sus eos
qui peccatis suis patrocinũ de natura huma¬
ne infirmitatis ꝑquirunt. tanto & multo ar¬
dentiore zelo nos oportet accendi. ne eua¬
cuetur crux.xͥ. Euacuatut autẽ si aliquo mͦ
pret̾ illiꝰ sacram̃tum ad iustitiam uitãq
et̾nam ꝑueniri posse dicat᷑: qđ ĩ libro isto
agit᷑. nolo dicere ab sciente. qͥ eũ ne xͥanũ
do a nesciente. magnis sane uirib. s eas sa¬
nas uolo. ñ qͥles frenetici habere consuert̃.
Nã pͥus distinguit aliud ẽẽ querere an possit
aliqͥd ẽẽ qđ ad solã possibilitatẽ ꝑtinet: ali¬
ud utrũ ne sit. Hanc distinctionẽ uerã ẽẽ ne¬
mo ambigit. Consequens enĩ ẽ. ut quod ẽ
ẽẽ potuerit ñ ẽ autẽ consequens ut qđ ẽẽ
pot̃. etiã sit. Qa enĩ dñs latarũ suscitauit.¬
sine dubio potuit. qͥa uͦ iudã ñ suscitauit
nunqͥd dicendũ ẽ ñ potuit : Potuit gͦ s no¬

Expanded text:
est libri huius quem misistis conditor aduersus eos est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam peruenire posse dicatur. quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum qui eum do. a nesciente, magnis sane uiribus; sed eas sanas uolo, non quales frenetici habere consuerunt. Xam prius distinguit \'aliud esse quaerere au possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem perquirunt, utrumne sit\'. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit; consequens enim est, ut quod est. esso potuerit, non est autem consequens, ut quod esse potest etiam sit. quia enisine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed no
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am liberantur: ñ uasa meritoꝵ suoꝵ s
dũ peccatores saluos facere. qͦs p̾sciuit. & p̾¬
destinauit. & uocauit. & iustificatut & głifi¬
cauit: Quis gͥ usq adeo dem̃tissime insam¬
at. ut ñ agat ineffabiles gras miscd̾ie qͦs uo¬
luit liberantis. qͥ recte nullo mͦ posset cul¬
pare ustitiã uniu̾sos om̃mno dãnantis: Hoc
si scłm scͥpturas sapiamus. non cogimur
contra xͥanã gr̃am disputare. & ea dicere. qͥb
demonstrare conem᷑ naturã humanã neq
in paruulis medico indigere qͥa sana ẽ. & in
maiorib sͥ ipsam ad iustitiã si uelit posse
sufficere. Acuteq ipsi uidentur het dicere. s in
sapicntia u̾bi qua euacuatur crux.xͥ. Non ẽ
ista sapientia de sursum descendens nolo
qd̃ sequitur dicere: ne amicis nr̃is quoꝵ
fortissima & acerrima ingenia ñ in ꝑuersũ
s in directum currere uolumus facere exi¬
stimemur inuiriã. Quanto gͥ zelo accensus

Expanded text:
gratiam liberantur, non uasa meritorum suorumgratiam liberantur, non uasa meritorum suorumdum peccatores saluos facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos uoluit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis. Hoc si secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christianam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus
Abbreviated transcription (Latin):
cato qđ cõmissum ẽ libero arbitrio. ac ꝑ
hoc natura penalis ad uindictã iustissi¬
mã ꝑtinet. Si enim iam sumus in tͦ no¬
ua creatura : tam̃ eramꝰ natura filiĩ ire
sicait & ceteri. Deus autẽ qͥ diues ẽ in mi¬
des. salui fieri possunt ñ meritis redditur.
s gratis datur. ꝓpt̾ quod & gr̃a nominat᷑.
Iustificati inquit gratis ꝑ sanguiẽ ipsius.
U ude hũ qͥ ñ ꝑ illam liberantur. siue qui
cũ ꝑ etatẽ audire non possent. lauachrũ re¬
geuerationis qd̾ acciꝑe possent ꝑ quod salui
fierent ñ acceꝑunt. iuste utiq damuant᷑.
quia sine peccato ñ sunt. uł quod origina¬
lit̾ traxerunt. uł quod malis morib ad¬
diderunt. Om̃s enĩ peccauert̃ siue ĩ adã
siue in seipsis. & egent gła dĩ. Uniu̾sa gͥ
massa. penas debet. Ꝙ si oĩb debitum dam¬
nationis suppliciũ redderetur non iniu¬
ste ꝓculdubio redderetur. Qui gͦ inde ꝑ

Expanded text:
cato, quod commissum est libero arbitrio. ac per cato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicut et ceteri. Deus autem qui diues est in mides salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siue quia cum per aetatem audire non possent, lauacrum regenerationis quod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet; et si omnibus debitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul dubio redderetur. qui ergo inde per
Abbreviated transcription (Latin):
dis confitentẽ. qͥd desideras disputantem:
Sana inquit animã meã. Ab illo quere
unde uiciatum sit. quod sanari rogat¬
& audi quod sequitur qm̃ peccaui tibi.
Hunc iste interroget : ab isto querat quod
querendũ putat & dicat. Otu qui clamas.
sana animam meam qm̃ peccaui tibi. qͥd
ẽ peccatum: Substantia aliqua. an omni
substantia carens nom̃: quo ñ res. ñ existen¬
tia. ñ corpus aliquod s tantũ ꝑperã facti
actus expͥmitur: Respondit ille. ita ẽ ut¬
dicis. Non ẽ peccatum aliqua substantia.
s tantũ hoc nomine ꝑperã facti actus ex¬
pͥmitur. & contra iste. Quid clamas. sa
qͥa sana ñ est. Omna quidẽ bona que habet
in confirmationẽ. uitam. sensus. mentem.
a summo deo habet creatore & artifice
suo. uitium uͦ quod ista naturalia bona con¬
tenebrat & infirinat. ut illuminatione &
curatione opus habeant. ñ ab inculpabi¬
li artifice contractũ est. s ex originali pec¬

Expanded text:
dis confitentem, quid desideras disputantem? dis confitentem, quid desideras disputantem? sana, inquit, animam meam. ab illo quaere, unde uitiatum sit, quod sanari rogat, et audi quod sequitur: quoniam peccaui tibi. hunc iste interroget, ab isto quaerat quod quaerendum putat et dicat: \'o tu qui clamas: sana animam meam, q u oniam peccaui tibi. quid est pcccatum? substantia aliqua an omni substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed tantum perperam facti actus expdicis. non est peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur ? et contra iste: quid ergo clamasquia sana non est. omnia quidem bona, quae habet in conformatione, uitam sensus mentem, a summo Deo habet creatore et artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali pec
Abbreviated transcription (Latin):
delectectur sapientia ũbi qua euacuatur
crux. xͥ. S plane illa ñ euacuabitut. ista
pocius sapientia subũtetur. Nam cũ osten¬
derimꝰ: aderit fortasse mised̃ia dĩ. & ut ipsũ
hec dixisse peniteat. Primo inquit de eo
disputandũ ẽ: quo peccato debilitata dr
& nimutata natura. Unde ante omnia que¬
rendũ puto inquit. qͥd sit peccatum. an sub¬
stantia aliqua. an om̃i substantia carens nom̃.
quo ñ res. ñ existentia. ñ corpus aliquod s
ꝑperã facti actus expͥmitur. Dende adran-¬
git. Credo ita ẽ. Et ita ẽ inquit. quomͦ po¬
tuit humanã debilitare uel mutare natu¬
ram quod substantia caret: Uidete que¬
so quomͦ nesciens nitatur eu̾tere medici¬
naliũ eloqͥoꝵ saluberrimas uoces. Ego di¬
xi dñe miserere mei. sana animã meam
qm̃ peccaui tͥ. Quid sanatur : si nichil
ẽ uulneratum. nichil sauciatũ nichil
debilitatũ atq uiciatũ : Porro si est
quod sanetur. unde uiciatum ẽ: Au¬

Expanded text:
delectetur sapientia uerbi, qua euacuatur delectetur sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed plane illa non euacuabitur, ista potius sapientia subuertetur. nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia Dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. primo, inquit, de eo disputandum est, quod peccato debilitata dicitur et inmutata natura. unde ante omnia quaerendum puto, inquit, quid sit peccatum substantia aliqua, an omni substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur. deinde adiungit: credo, ita est. et si ita est, inquit. quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam, quod substantia caret ? uidete, quaeso, quomodo nesciens nitatur euertere medicinalium eloquiorum saluberrimas uoces: ego dixi: domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur, si nihil t st uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uitiatum ? porro si est quod sanetur, unde uitiatum est ? au
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ cis dñm exorandũ fatetur. ꝓpt̾ ueniã
scilicet ꝓmerendã. qͥa id qd̃ factũ est. face¬
re infeccũ. ab isto laudata potentia. illa
natura & uoluntas hominis etiã ipso fa¬
tente ñ potest. Quare hac necessitate re¬
stat ut oret ignosci : ut autẽ adiuuetur
ne peccet. nusquã dixit. ñ hic legit. Mi¬
rum de hac re ommino filendũ. S: oratio
dñica utrumq petendum ẽẽ cõmoneat.
& ut dimittantir nob̾ debita nostra. & ut ñ
inducamt᷑ intẽptationẽ. Illud ut p̾cerita expi¬
entur. hoc ut futura uitentur. Qđ liceo
ñ fiat nͥ uoluntas assit: tam̃ ut fiat uolum¬
tas sola ñ sufficit. Ideo ꝓ hac re nec suꝑsiua
nec impudens dño iminolatur oratio. Nã
qͥd stultius quã orare ut facias quod ĩ po¬
testace habeas: Iam nc̃ uidete qđ ad rem
maxime ꝑtinet. qͦmͦ humanã naturã tan¬
quã omnino sine uicio ullo sit conatur
ostendere. & contra aꝑtissimas scͥpturas di

Expanded text:
pro eis Dominum exorandum fatetur, propter ueniam pro eis Dominum exorandum fatetur, propter ueniam scilicet promerendam: quia id, quod factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate habeas ? Iam nunc uidete, quod ad rem maxime pertinet, quomodo humanam naturam, tamquam omnino sine uitio ullo sit, conetur ostendere et contra apertissimas Scripturas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
gi eĩ dĩ ñ ẽ subiecta nec enim potelo.
autẽ in carue sunt đo placere ĩ possam
uiuunt. significateᷤ erinanifestũ ẽ. Nonaũ
ibi ẽ questio quc u̾satur. Illuo ẽ quos cpe¬
cũ crearentur possibilitate nature. in sua
ꝓpͥa uoluntate cũ plenitudo legis non
debere. ne iguoret. ideoq ẽẽ culpã igno¬
rantiã qͥa ĩ homine sit negligentia sua.
qͦd adibita diligentia scire debuisset. dũ
tam̃ oĩa potius disputet quã ut oret &¬
dicat da mͥ intellectũ & discã mandata
tua. Aliud enĩẽ eũ ñ curasse scire que negli¬
gentie peccata etiã ꝑ sacͥficia queddã legis
uidebantur expiari: aliud intelligere ue¬
le nec posse. & facere contra legẽ non intel¬
ligendo que ficri uelit. Unde admonem
petere a do sapientiã. qͥdat oĩb affiuent̃:
utiq his oĩb qui sic prtunt & tantum pe¬
tunt. qͦmͦ & quantũ res tanta petenda ẽ.
Piuinitus tam̃ expianda ẽẽ peccata cõmissa.

Expanded text:
gi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. qui autem in carne sunt, Deo placere. non possunt. uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod expecum crearentur possibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non debere ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat omnibus affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum petunt, quomodo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen expianda esse peccata, commissa et
Abbreviated transcription (Latin):
uitẽ ñ soiũ ut possit. uerũetiã ut sit
oquin excioetur & ĩ ignẽ mitetur. soniꝰ
palmes s utis potest: & qđ uitis potꝰ. p¬
mes ostendit. Sufficit gͥ innicuiq ut habra
At uͦ unde & uͥ habeat: & huimilit aguosar
& ꝑatient̃ expectet : ne dũ ñ habet & halei
se credit. id ipsũ quod habet aufesatabar
paradisũ. xp̃c induxit. Merito g̾ quã du
in paradiso ñ sũ & ĩ t̾ra ꝑegͥnationis adte
maneo: sine peccato me ẽẽ ñ credo. Si autẽ
ĩ paradisũ gr̃ã dĩ transductꝰ fuero: ibi ꝑte¬
ctio mea. & morte suꝑata peccatoq delito
et̾nã in conspectu di potentie eiꝰ głam p̾dica¬
bo. Hec gͦ ut potui beatissimi sacerdoces
causa fidei & simplicitatis exposui. Nonm
succenseant qͥ lesert: si ĩ aliqͦ ꝑ cõparatiores
nominũ titulant᷑. De questionib ũ qua¬
minit̾ ferant: magisq si timorẽ di habent
gaudeant responsũ fuisse qđ uerũ ẽ. Ego
teste iħu. xͦ odisse me fateor hetesim non

Expanded text:
iam ut sit? alioquin excidetur et in ignem mittetur. non enim palmes sed uitis potest, et quod uitis potest palmes ostendit. sufficit ergo unicuique ut habeat; at uero unde et ubi habeat, et humiliter agnoscat et patienter expectet, ne, dum non habet et habere Se credit, id ipsum quod habet auferatur abparadisum Christus induxit. merito ergo quamdiu in paradiso non sum et in terra peregrinationis Adae maneo, sine peccato me esse non credo. si autem in paradisum gratia Dei transductus fuero, ibi perfectione mea et morte superata peccatoque deleto aeternam in conspectu Dei potentiae eius gbo. Haec ergo ut potui, beatissimi sacerdotes, causa fidei et simplicitatis exposui. Non mihi succenseant, qui laeserunt, si in aliquo per comparationes nominum titulantur. De quaestionibus vero aequanimiter ferant, magisque, si timorem Dei habent, gaudeant responsum fuisse quod verum est. Ego, teste Jesu Christo, odisse me fateor haeresim, non
Abbreviated transcription (Latin):
lissime reꝓmisit. ego autẽ uob̾cũsũ omnib
dieb usq ad consũmationẽ scłi. Peculiare
opus infirmitatis ẽ iom̃i loco semꝑ ora¬
re: ut omnipodens d̾s qui se syopondit
ñ deserere etiã iuuare ñ cesset. Ecce enim
scͥptura clamat infirinis. Querite dñm &
confirmamini. querite faciem eiꝰ semꝑ.
Cui respondit pia & uera confessio. Ecce sic̃
oculi seruoꝵ in manib dñoꝵ suoꝵ : ita ocłi
nr̃i ad dñm dm̃ nr̃m. donec misereatur
cum omp̃s facit quod optat infirmꝰ. Rur¬
susq magna & certa ẽ de confirmatione
securitas: cum omp̃s seruat nec ꝑdit in¬
firmos sic̃ scͥptũ est. Ei autẽ qͥ potest oĩa ha¬
bundantiꝰ facere quam petimꝰ & inteligimꝰ
scdm uirtutẽ qua oꝑatur in nobis. ipsi

Expanded text:
lissime repromisit: ego autem uobiscum sum omnibus lissime repromisit: ego autem uobiscum sum omnibus diebus Usque ad consummationem saeculi. pecdliare opus infirmitatis est in omni loco semper orare, ut omnipotens Deus, qui se spopondit non deserere, etiam iuuare non cesset. ecce enim Scriptura clamat infirmis: quaerite Dominum et confirmamini quaerite faciem eius semper, cui respondit pia. at uera. confessio : ecce sicut oculi seruerum in manibus Dominorum suorum, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum donec misereatur cum omnipotens facit quod optat infirmus. Rursusque magna et certa est de confirmatione securitas, cum omnipotens servat, nec perdit infirmos, sicut scriptum est: Ei autem qui potest omnia abundantius facere quam petimus et intelligimus, secundum virtutem qua operatur in nobis: ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc iam ego sollicitus cepi legere & cet̾a. & me
ñ falso cõꝑi suspicatum. q priꝰ quã ueniam ui¬
dete qͥd dixerit. Cum tractaret questionẽ de dif¬
ferentia peccatoꝵ. & obiceret sͥ qd quedã sepe
irruant. non posse cuncta uitari. negauit
debere argui. ne leui quidẽ cotreptione si
uitari om̃ino ñ possunt. scͥpturas utiq ñ ad¬
nunquid dicit figm̃tum ei qͥ se finxit. quid
me fecisti sic: Infirmitatis ei querela ꝓpͥe
uirtutis ambitio ẽ. qm̃ occulte adiutoriũ
dei fastidit. qͥ peculiarẽ fortitudinẽ que¬
rit. Et hic diabolus ẽ. qui dicit. uirib faciã.
lam̃to alarũ tuarum exultabo. adhesit aĩa
mea post ce: me suscepit dixtera tua. Un¬
de & scͥptũ est. Postulationes ur̃e in note¬
xͦ iħu. Habeo itaq infirmitatẽ. & gaudeo
in cognitione infirmitatis mee. Cum enĩ
infirmor tc̃ potens sum. potentẽ inuocan¬
do dm̃ qͥ me exaudit infirmũ. qͥ nob̾ fide¬

Expanded text:
hinc iam ego sollicitus coepi legere cetera et me hinc iam ego sollicitus coepi legere cetera et me non falso conperi suspicatum. Quo priusquam ueniam, uidete quid dixerit. cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quaedam saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit debere argui ne leui quidem correptione, si uitari omnino non possunt, scripturas utique non adnumquid dicit figmentum ei qui se finxit, quid me finxisti sic? infirmitatis enittt querelia propriae uirtutis ambitio est, quoniam occulte adiutorium Dei fastidit, qui peculiarem fortitudinem quaerit. et hic diabolus est, qui dicit \'uiribus faciamlamento alarum tuarum exultabo, adhaesit anima mea post te; me suscepit dextera tua. unde et scriptum est: postnlationes uestrae innote in Christo Iesu. habeo itaque infirmitatem et gaudeo in cognitione infirmitatis meae. cum enim infirmor, tunc potens sum, potentem inuocando Deum, qui me exaudit infirmum, qui nobis fide
Abbreviated transcription (Latin):
adiutoriũ siue ꝑ miscdiam & quicqͥd illuo ẽ
ꝑ quod eẽ homo absq peccato pocest confi¬
tetur qͥsqͥs rẽ ipsam fatetur. Fateor dilectio¬
ni ur̃e cum ista legerem letitia repente
ꝑfusus sum qđ d̃i grãm ñ negaret ꝑ quã so¬
lam homo iustificari potest. hoc enim in
disputationib taliũ maxime decestor & hor¬
ceo. s ꝑgens legere cetera. pͥmo ex datis simi¬
litudinib cepi habere suspectũ. Ait enĩ. Nc̃
si dixero. homo disputare pocest auis uolare.
lepꝰ currere. & ñ etiã ꝑ que hec effici possunt
cõmemoraueto. id ẽ linguam. alas. pedes. nc̃
ego officioꝵ qualitates negaui. qui officia ipsa
confessus sum: Uidetur certe hec eum cõmemo¬
rasse que natura ualent. Creata sunt eñ hec
membra huiꝰmodi naturis. lingua. ale. pedes.
ñ tale aliquid posuic quale de gr̃a intelligi uo¬
lumus sine qua homo ñ iustificatur. uͥ de or¬
dinandis ñ de instituendis naturis agitur.

Expanded text:
adiutorium sine per miseriadiutorium sine per miseriper quod esse homo absque peccato potest, confitetur, quisquis rem ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero, \'homo disputare potest, auis uolare, lepus currere\', et non etiam per quae haec effici possunt commemorauero, id est linguam alas pedes: num ego officiorum qualitates negaui, qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe, haec eum commemorasse, quae natura ualent: creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua alae pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur: ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ consentire qđ posset eẽ. uerũ etiã quomͦ
uł qualit̾ posset ostendere: Nullus itaq ma¬
gis alius rei possibilitatẽ approbat. quã qͥ eiꝰ
etiam qualitatẽ fatetur: quia nec absq re
qualitas eẽ potest. his dictis iterũ sͥ obiecit.
S tu inqͥes hoc ĩ loco dĩ gr̃am quandoqͥdem
eã ñ cõmemoras. uideris abnuere. Deinde re¬
spondit. Egone abnuo qui rem conficendo
confiteor necesse ẽẽ ꝑ qͦd effici res potest. an
tu qui rẽ negando & qͥcqͥd illud ẽ ꝑ qd̾ res
efficitur. ꝑculdubio negas: Oblitus ẽ iam
se illi respondere qͥ rẽ negat: cuiꝰ obiectionẽ
paulo ante ꝓposuerat dicentis. potest qui
adũsus eos qͥ negant ẽẽ possibile hominẽ ẽẽ
sine peccato. qͥd ad nos: Cont᷑ qͦs uult agat. dũ
tam̃ hoc conficeatur quod impietate scelera¬
tissima negatur. si ne grã di hominẽ sine pec¬
cato eẽ ñ posse. Dicit gͦ. siue ꝑ grãm. siue ꝑ

Expanded text:
solum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo solum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo uel qualiter possit ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem probat quam qui eius etiam qualitatem fatetur, quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obieit: sed tu, inquies, hoc in loco dei gratiam, quando quidem eam non commemoras, uideris abnuere . deinde respondit: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest. an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidaduersus cos qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per