comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus moriturum est: s corpus mor¬
tuum est. Adhuc habet uitam utiq cor¬
pus nr̃m: ce tamen comparatũ corpori
illi quod futurum ẽ. qualia sunt an¬
geloꝵ corpora. inuenitur corpus ho¬
minis mortuum: quamius adhuc ha¬
bens animam. Ex libro¬

Expanded text:
"corpus moriturum est" sed: corpus mortuum est. adhuc habet uitam utique corpus nostrum; et tamen comparatum corpori illi, quod futurum est qualia sunt angelorum corpora, inuenitur corpus hominis mortuum, quamuis adhuc habens animam. sed r
Abbreviated transcription (Latin):
e grẽ dĩ comiñdatione maxime
ad romanos apłica epła loquit᷑.
ut inde se predicatio eius uelud a
capite orbis toto orbe diffunderet.
ꝑa ẽ enim qua iustificatur imꝑius
id ẽ fit iustus. qui prius fuerat impiꝰ
Et ideo ꝑcipiendȩ huis grẽ merita
nulla precedunt: quia meritis impii
non gratia s pena debetur: nec ista
eẽt gr̃a si non daretur gratuita. sed
debita redderetur. Grã uob̃ &e pax¬

Expanded text:
 de cuius commendatione maxime ad Romanos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed cum a
Abbreviated transcription (Latin):
st in psalmis ita dictum. Dñi est
salus. & suꝑ popłm tuũ bñdictio
tua: quasi alteri dictum sit. ñ ei de qͦ
dixerat domini ẽ salus. Et iterum.
Ate inquit eruar atemptatione. & in
deo meo transgrediar murũ: quasi
alteri dixerit. a te eruar a temptatione.
Et iterum. ppłi subte cadent in corde
inimicoꝵ regis. Ac si diceret in corde
inimicoꝵ tuoꝵ. Ei quippe regi dixe
cadent: quem regem intelligi uoluit.

Expanded text:
st in Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe regi dixercadent; quem regem intelligi voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
głizare. Agite penitentiam: appropin¬
quabit enim regnũ cȩloꝵ. Iustificam᷑
inuocatione miscd̃ie : &e timore iudicii.
me. Non timet iudicari: qui impetra¬
uerit ante saluari. uocati renuntia¬
mꝰ diabolo ꝑ penitentiã: ne sub iu¬
go eiꝰ remaneamꝰ. Iustificati sanam᷑
ꝑ miscłiam: ne iudicium timeamꝰ.
ait. Ecce eicio demonia & sanitates
ꝑficio hodie & cras. & t̾cia die consũmor
Quod etiam intriduo sue passionis
& dormitionis. & euigilationis osten¬
dit. Crucifixus ẽ enim. & sepultus ẽ
&e resurrexit. In cruce de pͥncipibꝰ ce
potestatib triumphauit: in sepul¬
chro requieuit: in resurrectione exul¬
tauit. Penitentia cruciat: iusticia tran

Expanded text:
gite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum» . Justificamur in vocatione misericordae, et timore judicii: me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: justificati, sanamur per misericordiam ne judicium timeamus: ait: «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia» «consummor» . Quod etiam in triduo suae passionis et dormitionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus, et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exsultavit.
Abbreviated transcription (Latin):
erant. hoc ẽ de nichilo fecit: ita dicit
apłs. Qui uocat ea que ñ st̃: tãqͣm sint
Aꝑtius aũ in libro machabeoꝵ scͥptũ est.
Orote fili respice ad celũ & t̾ram. & oĩa quȩ
ineis sunt: uide &e scito qͥa ñ erant. ex qͥb
fecit nos dñs ds. Et illud qd̾ in psalmo scrip¬
tum est. ipse dixit & facta st̃: manifestat
qd̾ ñ de se ista genuerit. s in u̾bo atq ĩꝑio
fecerit. Quod aũ non dese: utiq de nichilo.
cat qd de ipso: qd̾ enĩ de ipso ẽ. potest dici
de ipso. Ex ipso enĩ celũ &e terra. qͥa ipse
fecit ea: ñ aũ de ipso. qͥa ñ desubstantia
sua: sicut aliqͥs homo si gignat filiũ. &
faciat domũ. ex ipso filiꝰ. ex ipso domus
S filiꝰ de seipso: domus de t̾ra & deligno.
S hoc quia homo ẽ: quia ñ potest aliqͥd
etiã de nichilo facere. Ds̃ gͦ ex quo omĩa
ꝑ quẽ omĩa. in quo omĩa. ñ opꝰ habebat.
aliqua mat̾ia quã ipse non fecerat: adiu

Expanded text:
erant, hoc est de nihilo fecit, ita dicit erant, hoc est de nihilo fecit, ita dicit apostolus: qui uocat ea, quae non sunt, tamquam sunt. apertius autem in libro Machabaeorum scriptum est: oro te, fili, respice ad caelum et terram et omnia, quae in eis sunt; uide et scito, quia non erant, ex quibus fecit nos dominus deus et illud, quod in psalmo scriptum est: ipse dixit, et facta sunt, manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit; quod autem non de se, utique de nihilo. cat quod „ae ipso." quod enim de ipso est, potest dici "de ipso;" ex ipso enim caelum et terra, quia ipse fecit ea, non autem de ipso, quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus, sed filius de ipso, domus de terra et de ligno. sed hoc quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere; deus autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non opus habebat aliqua materia, quam ipse non fecera
Abbreviated transcription (Latin):
figure. uł qualitates corpoꝵ. ac doctrine
uł artes animaꝵ: & ordinẽ aliquẽ petit
aut tenet. sicut st̃ pondera uł collocatiões
corpoꝵ. atq amores aut delectationes aĩaꝵ.
Oportet gͦ ut creatorẽ ꝑea que facta st̃
intellectũ conspicientes trinitatẽ intel¬
ligamus: cuiꝰ increatura qͦmͦ dignũ est
apparet uestigiũ. In illa enĩ trini tate¬
sũma origo est rerũ omĩum: ce ꝑfectissi¬
ma pulchitudo. ce beatissima delectatio.
Itaq illa tria. & a se inuicẽ det̾minari ui¬
dentur: & inse infinita ft̃. Ita & singula
sunt insingłis: & omĩa in singłis: ce sin¬
hoc uł ex parte. uł ꝑspeculũ in enignia¬
te gaudeat. cognoscens dnm: ce sic̃ dm̃
honoret. & gr̃as agat. Qͥ aũ ñ uidet. ten¬
tͥnitas. Nec confuse accipiendũ ẽ. ex quo
omĩa ꝑ quẽ omĩa in qͦ oĩa: nec diis multiᷤᷤ.
genuit. s ꝑ uerbũ suũ fecit ñ de hiͤ
reb que iam erant. s de his que oĩno ñ

Expanded text:
figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectum conspicientes , Trinitatem intelligamus, cujus in creatura, quomodo dignum est, apparet vestigium. In illa enim Trinitatesumma origo est rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Itaqdentur, et in se infinita sunt. Ita et singula sunt in singulis, et omnia in singulis, et sinhoc vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et sic Deum honoret, et gratias agat. Qui autem non videt, tenTrinitas. Nec confuse accipiendum est, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, genuit, sed per uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed de his, quae omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
trem dequo sit: filiꝰ aũ de patre ẽ
ut sit. atq ut illi coet̾nus sit. Imago aũ
si ꝑfec̃te implet illud cuiꝰ imago ẽ: ipsa
coequat᷑ ei. ñ illud imagini sue. Ubi iã
ce pͥma similitudo. nulla in re dissidenᷤ.
& nullo mͦ in equalis ce nulla ex parte
dissimilis. s ad idemtid̾e respondens ei
cuiꝰ imago est: ubi ẽ pͥma & sũma uita
Cui ñ est aliud uiuere. oe aliud intelligere:
ñ desit aliqͥd. Et ars quedã omĩpotentis &
sapientis dei: plena omniũ rationũ ui¬
uentiũ incõmutabiliũ. Et om̃s unum
in ea: sicut ipsa unũ de uno. cũ qͦ unũ.
Ubi nouit oĩa d̃s quȩ fecit ꝑ ipsã. Et ido cũ
decedant oĩa & sucedant tẽpora: ñ decedit
aliqͥd uł succedit scientie dĩ. Non enĩ hec
que creata st̃ ideo sciunt᷑ ado qͥa facta st̃:
ac ñ potiꝰ ido facta st̃ uł mutabilia. qͥa un¬
mutabilit̾ ado sciunt᷑. Ille gͥ ineff̾abilis¬

Expanded text:
trem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim, si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua et prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla parte dissimilis, sed identidem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summa vita, cui non est aliud vivere, et aliud esse, non desit aliquid; et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium. Et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno cum quo unum.Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt: ac non potius ideo facta sunt vel mutabilia, quia immutabiliter ab eo sciuntur. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnabilem credamꝰ. Quiauͦ & minima bo¬
na. hoc ẽ t̾renaatq mortalia ipse fecit.
illo apłi loco sine dubitatione intelligit᷑.
ubi loquens de menbris carnis nr̃e. quid
singulũ qd̃q eoꝵ in corpore. ꝓut uoluit.
& d̃s tẽꝑauit corpꝰ. ei eni deerat. maiorẽ
honorẽ dans. ut ñ ẽẽnt scissure incorpore:
s idem ipsũ. ut ꝓ inuicẽ sollicita sint men¬

Expanded text:
nquinabilem credamus. Quia uero et minima bonquinabilem credamus. Quia uero et minima bona, hoc est terrena atque mortalia ipse fecit, illo apostoli loco sine dubitatione intellegitur, ubi loquens de membris carnis nostrae "qusingulum quodque eorum in corpore prout uoluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint me
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ex ipso &e ꝑ ipsũ &e in ipso: om̃s utiq
naturas intelligere debemꝰ que nat᷑alit̃
¶sunt. Neq enim ex ipso st̃ peccata: que
Inaturam ñ seruant s uitiant. Que pec¬
cata ex uoluntate ẽẽ peccantiũ. multis mo¬
dis sca scͥpt᷑a testat᷑: p̃cipue illo qd̾ dicit apłs.
Existimas aũ hoc ohomo qui iudicas eos
qui talia agunt. & facis ea: qm̃ tu effugi¬
es iudicium dĩ: An diuitias benignita¬
tis &e patientiȩ eiꝰ & longanimitatis con¬
dempnis: ignorans qm̃ patientia dĩ ad pe¬
nitentiã te adducit: Scd̾m duriciã aũ cor
dis tui & cor impenitens. thesaurizas tͥ
irã in die ire. & reuelatioĩs uisti iudicii
dĩ: qͥ reddet unicuiq scđm oꝑa sua. Nec
tam̃ cũ indo sint uniu̾sa que condidit.
inqͥnant eũ qui peccant: de cuiꝰ sapia
dicit᷑. Attingit aũ omĩa ꝓpt̃ suã mundi¬
ciam: &e nicħ inqͥnatum in ea incurrit.
Oportet enĩ ut sicut dm incorruptibilẽ
&e incõmutabilẽ: ita consequent̃ õe incom¬

Expanded text:
ia ex ipso et per ipsum et in ipso," omnes utique naturas intellegere debemus, quae naturaliter sunt. neque enim ex ipso sunt peccata, quae ua. turam non seruant. sed uitiant. quae peccata ex uoluntate esse peccantium multis modis sancta scriptura testatur, praecipue illo. quo dicit apostolus: existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis et patientiae eius et longanimitatis contemnis, ignorans, quoniam patientia dei ad paenitentianitens thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Nec tamen, cum in deo sint uniuersa, quae condidit, inquinant eum, qui peccant, de cuius sapientia dicitur: adtingit autem omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. oportet enim, ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoi
Abbreviated transcription (Latin):
ipso lumine incõmutabilis ueritatis
auersi sunt. & obscuratum ẽ cor eoꝵ
Non enim sapiens cor quamuis cog¬
nouissent dm̃: s insipiens potius. qr
ñ sicut dm̃ glorificauerunt. aut gr̃as
egert̃. Dixit enim homini: ecce pietas
ẽ sapientia. Acꝑ hoc dicentes se ẽẽ sapi¬
entes. qd̾ non alit̾ intelligendum ẽ. nisi
hoc ipsum sibi tribuentes: stulti fac̾ti
sunt. Iamq̃ secuntur: qͥd opꝰ ẽ dicere:¬
ꝑ hanc quippe impietatẽ illi homines.
illi inquam homines qui ꝑcreaturã
creatorem cognoscere potuerunt. quo
ꝓlapsi sint cum ds̃ suꝑbis resistit. atq
ubi dumersi: melius ipsiꝰ epłe conseq̃n¬

Expanded text:
ipso lumine incommutabilis ueritatis ipso lumine incommutabilis ueritatis auersi sunt et obscuratum est insipiens cor eorum. non enimsapiens cor, quamuis cognouissent deum, sed insipiens potius, quia non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. dixit enim homini: ecce pietas est sapientia. ac per hoc dicentes se esse sapientes, quod non aliter intellegendum est nisi \'hoc ipsum sibi tribuentes,\' stulti fact i sunt. lam quae sequuntur quid opus est dicere?per hanc quippe impietatem illi homines — illi, inquam, homines, qui per creaturam creatorem cognoscere potuerunt — quo prolapsi, cum deus superbis resistit, atque ubi demersi sintmelius ipsius epistolae consequen
Abbreviated transcription (Latin):
tibilis dĩ insimilitudinẽ imaginis
corruptibilis hominis: & uolucrũ
ce quadrupedum. & serꝑentiũ. Uide
quẽadmodũ ñ eos dixerit ueritatis
ignaros: s qd̾ ueritatẽ in iniqͥtate de¬
tinuerint: & quia occurrebat animo.
ut quereretur unde illis ẽẽ potuerit
cognitio ueritatis quib ds legem ñ
dederat: neꝙ hoc tacuit unde habere
potuerint. ser uisibilia namq erea¬
ture. ꝑuenisse eos dixit ad intelli¬
gentiam inuisibilium creatoris:
qm̃ reuera sic magna ingenia que¬
rere ꝑstiterunt: sic inuenire potue¬
runt. Ubi ergo impietas: quia ui¬
delicet cum cognouissent dm̃. ñ
sicut dm̃ glorificauerunt. aut
grãs egerunt: s euanuerunt in cogi¬
tationib suis. Eoꝵ ꝓprie uanitas mor¬
bus est qui seipsos seducunt: dum ui¬
dentur sibi aliquid eẽ. cum nicħ sint.
Deniq hoc tumore suꝑbie sese obum¬
brantes. cuius pedem sibi non uenire
deprecatur sc̃s ille cantator qui dixit.
in lumine tuo uidebimus lumen: ab

Expanded text:
litudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. uide quemadmodum non eos dixerit ueritatis ignaros, sed quod ueritatem in iniquitate detinuerint. et quia occurrebat animo, ut quaereretur, unde illis esse potuerit cognitio ueritatis, quibus deus legem non dederat, neque hoc tacuit unde habere potuerint; per uisibilia namque creaturae peruenisse eos dixit ad intellegentiam inuisibilium creatoris, quoniam reuera sic magna ingenia quaerere perstiterunt, sic inuenire potuerunt. ubi ergo impietas? quia uidelicet cum cognouissent deum, non sicut deum glorifieauerunt aut tias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis. eorum proprie uanitas morbus est, qui se ipsos seducunt, dum uidcntur sibi aliquid esse, cum nihil sint. denique hoc tumore superbiae sese obumbrantes, cuius pedem sibi non uenire deprecatur sanctus ille cantator qui dixit: in lumine tuo uidebimus lumen, ab
Abbreviated transcription (Latin):
credentib innomine eiꝰ. ut uideamꝰ
inenigmate: Vnde aũ tunc similes
ei erimus: nͥ qm̃ ut ipse ait uidebimꝰ
eum sicuti ẽ: Qd̃ etiam dictum ẽ: tunc
aũ facie ad faciem. Illã gͦ fidẽ presentis¬
sime ueritatis intelligamus ex fide in
fidem: id ẽ ex fide inqua ministratur

Expanded text:
credentibus in nomine ejus , ut videamus in aenigmate ? unde autem tunc similes ei erimus, nisi quoniam, ut ipse ait, videbimus eum sicuti est? Quod etiam dictum est, Tunc autem facie ad faciem. Illam ergo fidem praesentissimae veritatis plfidem, id est, ex fide ista in qua ministratur
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tam magnam &e in effabilem beatifi¬
cam possessionẽ: qua uia ueniretur non
inuenerunt. Nam quia uidert̃ etiam
ipsi quantũ uideri ab homine potest.
creatorem ꝑ creaturam. factorẽ ꝑ facta.
fabricatorẽ mundi ꝑmundũ. paulus
apłs testis ẽ: cui utiq debent credere
xꝑiani. Ait enim cum de talib loq̃ret᷑
Reuelatur ira di de celo suꝑ omnẽ impi¬

Expanded text:
 tam magnam et ineffabilem et beatificam possessionem, qua via perveniretur, non invenerunt. Nam quia viderunt etiam ipsi quantum videri ab homine potest creatorem per creaturam, factorem per facturam, fabricatorem mundi per mundum, Paulus apostolus testis est, cui utique debent credere Christiani. Ait enim, cum de talibus loqueretur: Revelatur ira Dei de coelo super omnem impi
Abbreviated transcription (Latin):
obedientium. Qua fide iħu xp̃i. id est
quam nob̃ contulit xp̃e: credimus
ex do nobis eẽplenius ꝙ futurum ẽẽ.¬
ꝗd iuste uiuimus. Unde illi eapietate
qua solus colendus ẽ: gras agimus.
Nec inmerito apłs ex hoc articulo
conuertitur. ad eos cum detestatione
cõmemorandos: qui uicio illo qͦd su¬
ꝑuis memoraui leues ce inflati. ac ꝑ
se ipsos uelut ꝑinane sublati. ubi ñ
requiescerent. s frac̃ti dissilirent: in
figmenta idoloꝵ tanquã in lapides
deciderunt. Qiua enĩ cõmendauerat
pietatem fidei qua deo iustificati ẽẽ
grati debemus: uelut contrarium
quod detestaremur sub inferens. Re¬
uelatur enim inquit ira dei de celo
suꝑ omnẽ impietatẽ. &e iniusticiam
hominũ. eoꝵ qui ueritatem in in¬
iusticia detinent: qͥa qd notũ ẽ dei¬

Expanded text:
oboedientium. qua fide Iesu Christi, id est oboedientium. qua fide Iesu Christi, id est quam nobis contulit Christus, credimus ex deo nobis esse pleniusque futurum esse quod iuste uiuimus. unde illi ea pietate, qua solus colendus est, gratias agimus. Xec inmerito se apostolus ex hoc articulo conuertit ad eos cum detestatione commemorandos, qui uitio illo, quod superius memoraui, leues et inflati ac per se ipsos uelut per inane sublati, ubi non requiescerent, sed fracti dissilirent, in figmenta idolorum tamquam in lapides deciderunt. quia enim commendauerat pietatem fidei, qua deo iustificati grati esse dcbemus, uelut contrarium quod detestaremur subinferens: reuelatur enim, inquit, ira dei de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum qui ueritatem in iniquitate detinent, q
Abbreviated transcription (Latin):
icut scͥptũ ẽ. iustus ex fide uiuit:
qm̃ neq bonum nr̃m iam uidemus
unde oportet ut credendo queramuss
neq ipsum recte uiuere nob̃ ex nob̾ ẽ
nͥ credentes adiuuet &e orantes: qui &
ipsam fide dedit qua nos ab illo adiu¬
uandos ẽẽ credamus.
dem apłs in eadem epła inqua uehe-¬
mens defensor ẽ gre. eum se dixisset
grecis ac barbaris. sapientib &e insi¬
pientib debitorem. & ideo qd̾ ad ipsũ
ꝑtineret promptum ẽẽ. &e his qui romȩ
eẽnt euangelizare: non enĩ confundor
inquit de euangłio: uirtus enĩ di est
in salutem omni credenti: iudeo pͥmũ
&e greco. Iusticia enĩdĩ in eo reuelat᷑ ex
fide infidem: sicut scͥptum ẽ. lustꝰ aũ.
ex fide uiuit. Hec est iusticiadi: quȩ
intestam̃to ueteri uelata. in nouo reue¬
latur. Quȩ ideo iusticia dĩ dicitur. qd̃
inꝑcipiendo eam iustos facit: sieut
pomim ẽ salus. qua saluos facit. Et ħ
est fides. ex qua ce inquã reuelatur:
ex fide scilicet annuntiantiũ. infidẽ

Expanded text:
 scriptum est: Iustus ex fide uiuit; quoniam neque bonum nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus.dem apostolus in eadem epistola, in qua uehemens defensor est gratiae. cum se dixisset esse Graecis ac barbaris, sapientibus et insipientibus debitorem et ideo quod ad ipsum pertineret, promptum esse et his qui Romae essent euangelizare: non enim confundor, inquit, de euangelio; uirtus enim dei est in salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem, sicut scriptum est: iustus autem ex fide uiuit. haec est iustitia dei, quae in testamento uetere uelata in nouo reuelatur; quae ideo iustitia dei dicitur, quod inpertiendo eam iustos facit, sicut domini est salus, qua saluos facit. et haec est fides, ex qua et in quam reuelatur, ex fide scilicet annuntiantium in fidem
Abbreviated transcription (Latin):
nde scimus quia de sp̃u suo dedit
nobis: hocipsum quia de sp̃u suo de¬
dit tibr. unde cognoscis: In terroga
uiscera tua. Si plena sunt caritate: ha¬
bes sꝑm dĩ. Unde cognoscimus. quia
inde cognoscis habitare inte sp̃m dĩ

Expanded text:
nde scimus quia de Spiritu suo dedit nobis? Hoc ipsum, quia de Spiritu suo dedit tibi, unde cognoscis? Interroga viscera tua: si plena sunt charitate, habes Spiritum Dei. Unde cognoscimus quia inde cognoscis habitare in te Spiritum Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra xp̃c dedit: s de cęlo ẽ quod dedit.
Ille enim dedit: qui de celo descendit
hic inuenit cui daret: s in de attulit
qͦd daret. Quid ẽ gͦ frẽs: An forte cõme¬
moro. ce hoc qͦmodo caritas ad sp̃m scm̃
ꝓpͥe ꝑtineat: Paulum audi. Non so¬

Expanded text:
terra Christus dedit, sed de caelo est quod dedit. terra Christus dedit, sed de caelo est quod dedit. ille enim dedit qui de caelo descendit; hic inuenit cui daret, sed inde attulit quod daret. Quid est ergo, fratres? an forte commemoro et hoc, quomodo caritas ad spiritum sanctum pertineat? Paulum audite: non so
Abbreviated transcription (Latin):
bitror ideo bis datum eẽ sꝑm sc̃m:
ut cõmendarentur duo p̃cepta caritatis.
ligeᷤᷤ dñm dm̃ tuũ extoto corde tuo. & ex tota aĩa
tua & extota uͥtute tua: diliges ꝓximũ tuũ
sicut teipsum. In his duob preceptis:
tota lex pendet or ꝓpħȩ. Una caritas: ce
duo precepta. Unus sp̃s: ce duodata. N
enim ẽ alius datus prius. &e alius datꝰ
ẽ postea: quia non alia caritas diligit
ꝑximum. quam illa que diligit dm̃.
Non gͦ alia caritate. Qua caritate ꝓ¬
ximũ diligimus: ipsa caritate dm̃
diligimus. S quia aliud ẽ ds̃ aliud
ꝓximus: una caritate diligunt᷑: ñ st̃
tam̃ unum que diliguntur. Id̾o forte¬
quia magna ẽ &e primitus cõm̃data
dilectio dĩ: scda dilectio ꝓximi: a scd̃o
aũ incipitur. ut ad primũ ꝑueniatur.
eoꝵ. Ut autẽ ab hac ꝓximi caritate. au¬
misit sp̃m scm. Accipe int̾ra &̃ dilige
frẽm: accipe de celo &e dilige dm̃: quia
ce in terra quod accepisti. de cȩlo ẽ. In

Expanded text:
bitror ideo bis datum Spiritum sanctum, ut commendarentur duo praecepta charitatis. liges Dominum 40 Deum tuum ex totximum tuum tamquam te ipsum. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. una caritas et duo praecepta, unus spiritus et duo data. non enim alius datus est prius et alius datus est postea, quia non alia caritas diligit proximum quam illa quae diligit deum. non ergo alia caritas est; qua caritate proximum diligimus, ipsa caritate et deum. sed quia aliud est deus, aliud proximus, una caritate diliguntur, non sunt tamen unum qui diliguntur. quia ergo magna est primitus commendanda diautem incipitur, ut ad primam perveniatur: eorum; et ab hac maxime charitate qum sanctum. accipe in terra et diliges fratrem; accipe de caelo et dilige deum, quia et in terra quod accepisti de caelo est. in
Abbreviated transcription (Latin):
apłica sententia degeminis in rebeccȩ¬
utero nondum agentib aliqͥd boni aut
mali: nec tam̃ frustra scriptum ẽ. nec
infantem mundũ ẽẽ apeccato. cuiꝰ ẽ
diei uniꝰ uita suꝑ t̾ram. Et illud in
psalmo. Ego in iniqͥtatib conceptꝰ sũ:
& in peccatis me mat̃ mea in utero
aluit. Et qd in adam õs moriuntur.
in quo om̃s peccauert. Nunc autẽ
liquido teneamus. quelibet parentũ
merita trahiciant᷑ in ꝓlem. quec̃q
gr̃a dĩ antequã nascatur quẽcumq
scĩficet: nec iniquitatẽ ẽẽ apud dm
nec boni maliue agere quẽquã q̃d
ad ꝓpͥam ꝑsonã ꝑtineat antequã natꝰ
ẽ: illamq sententia qua non nulli
putant alibi peccasse magis minusq
animas. & ꝑ diuersoꝵ meritis peccõꝵ.
in diuersa corpora eẽ detrusas apłice
non conuenire sententie: cũ aꝑtis¬
sime dictum sit. nicħ egisse nondum
natos. seu boni seu mali.

Expanded text:
a illa sententia de geminis in utero Rebeccae nondum agentibus aliquid boni aut mali. Nec tamen frustra scriptum est ninfantem mundum esse a peccato, cujus est unius diei vita super terram ; et illud in Psalmo, Ego in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit; et quod in Adam omnes moriuntur, in quo omnes peccaverunt . Nunc autem liquido teneamus, quaelibet parentum merita trajiciantur in prolem, quaecumque gratia Dei, antequam nascatur, quemque sanctificet, nec iniquitatem esse apud Deum, nec boni malive agere quemquam quod ad propriam personam pertineat, antequam natus est: illamque sententiam qua nonnulli putant alibi peccasse magis minusque animas, et pro diversorum meritis peccatorum in diversa corpora esse detrusas, apostolicae non convenire sententiae; cum apertissime dictum sit, nihil egisse nondum natos seu boni seu mali.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dicit apłs. Studentes seruare u¬
nitatem sp̃s: in uinculo pacis. Quod aũ
ipse sit sp̃s patris. ipse filius dicit: de
patre ꝓcedit. Et alio loco. Non enĩ uos
estis qui loquimini:. s sp̃s patͥs ur̃i¬
sp̃m filii sui clamantem abba pater
hoc est clamare facientem. Nos enĩ
clamantes s in illo id ẽ in ipso dif¬
fundente caritatem in cordib nr̃is:
sine qua inaniter clamat quicũq
clamat. Unde item dicit. Quisquis
tineret. huius cõmunio societatis:
nisi ad eum sp̃m sc̃m qui est patri
filioq communis: Si autem filii¬

Expanded text:
Unde dicit Apostolus: Studentes servare uUnde dicit Apostolus: Studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Quod autem ipse sit Spiritus Patris, ipse Filius dicit: De Patre procedit. Et alio loco: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Paorda nostra clamantem: abba pater, hoc est clamare facientem; nos enim clamamus, sed in illo, id est ipso diffundente caritatem in cordibus nostris, sine qua inaniter clamat quicumque clamat. unde item dicit: quisquis tate proprie pertinet huius communio societatis nisi ad eum spiritum, qui est patri filioque communis? neque eni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc donũ: ut in ea in sp̃u sco fiat
remissio peccatoꝵ. Quam remissionẽ
cum trinitas faciat: ꝓprie tamen ad
sp̃m scm̃ intelligitur ꝑtinere. Ipse
dicere. dimite nobis debita nr̃a.
Et in hoc cognoscimus sicut dicit apłs
de spũ quem dedit nobis. Ipse sp̃s te¬
stimonium reddit sꝑui nr̃o: quod su¬
mus filii dei. Ad ipsum enim ꝑtinet
societas: qua efficimur unum corpꝰ
unici filii dei. Unde scriptum est.
Si qua gͥ exortatio inxꝑo. si quod
solatium caritatis: si qua societas sp̃s.¬
Propter hanc societatem. illi inquos
pͥmitus uenit linguis omniũ gentiũ
sociatior ẽ societas gen̾is humani.
Sic oportebat ꝑ linguas omnium
gentium significari istam societatem
filioꝵs dei &e menbroꝵ xꝑi futuram
in omnib gentib: ut quemadmodũ
tunc ilie apparebat accepisse sp̃m sc̃m
qui loquebatur lingius omniũ gen¬
tium: ita nunc ille se agnoscat accepis¬
se sp̃m scm̃ qui tenetur uinculo pacis

Expanded text:
hoc donum, ut in ea in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum? Quam remissionem cum Trinitas faciat, proprie tamen ad Spiritum sanctum intelligitur pertinere. Ipse dicere, Dimitte nobis debita nostra . Et in hoc cognoscimus, sicut dicit Aposde Spiritu suo, quem dedit nobis . Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei . Ad ipsum enim pertinet societas, qua efficimur unum corpus unici Filii Dei. Unde scriptum est: Si qua igitur exhortatio in Christo, si quod solatium charitatis, si qua societas Sppropter hanc societatem, illi in quos primitus venit linguis omnium gentium sociatior est societas generis humani, sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societatem filiorum Dei et membrorum Christi futuram in omnibus gentibus. Ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanctum qui loquebatur 80 linguis omnium gentium: ita nunc ille se agnoscat accepisse Spiritum sanctum qui tenetur in vinculo pacis
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas eius non fit angusta si mul¬
ti possederint. Illi ipsi certe illo possi¬
dente fiunt hereditas ipsius: ce ile
uicissim fit hereditas ipsoꝵ. Audi qͦ¬
mͦ ipsi fiant hereditas ipsius. Dñs
dixit ad me filius meus es tu: ego ho¬
die genuite. Postula ame: ce dabo tibi
gentes hereditatem tuam. Ille quom
hereditas sit eoꝵ: dicit in psalmo. Do¬
minus pars hereditatis mee & calicis
mei: ut nos illum possideamus. & ipse
possideamus sicut lucem. Ex libro¬

Expanded text:
haereditas ejus non fit angusta, si mulhaereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possideamus, et ipse possideamus sicut lucem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
agna beniuolentia. magna
miscłia: unicus natus ẽ. &
noluit remanere unus. Multi ho¬
mines cum filios non habuerint
perfecta etate adoptant sibi: oe
uoluntate faciunt. quod natura
non potuerunt. Hoc faciunt homines.
Si autem aliquis habeat filium uni¬
cum. gaudet ad illum: magis qͥa solꝰ
omnia possessurus ẽ: & non habebit
qui cum eo diuidat hereditatem: ut
pauꝑior remaneat. Non sic ds̃. Unicũ
eumdem ipsum quem genuerat. ce ꝑ
quem cuncta creauerat. misit in hunc
mundum ut non ẽẽt unus: s fr̃s ha¬
beret adoptatos. Non enim nos nati
sumus de deo. quomͦ ille unigenitus:
s adoptati ꝑ grãm ipsius. Ille enim
uenit unigenitus: soluere peccata.
Quib peccatis implicabamur: ne ad¬
optaret nos ꝓpter impedimentũ eoꝵ.
Quos sibi fr̃s facere uolebat: ipse soluit
& fecit coheredes. Sic enim dicit apłs.
Si autem filius: ce heres ꝑdm̃. Et iterũ.
Heredes quidem dei: coheredes aũ xp̃i.
Non timuit ille babere coheredes: qͥa

Expanded text:
agna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filius, et haeres per Deum : et iterum, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Non timuit ille habere cohaeredes; quia
Abbreviated transcription (Latin):
na succurrat. Que qm̃ p̃sto ẽ ex consola¬
tione munerũ tuoꝵ. in qͥb nr̃e infir¬
mitati t̾ra &e aqua ce celũ seruiunt: ca¬
lamitas delicie uocantur. Hoc me docui¬
sti: ut quẽ ad modũ medicam̃ta. sic alim̃¬
ta sũpturꝰ accedã. S dũ ad qͥetẽ satietatis
ex indigentiȩ molestia transeo: in ipso
transitu insidiat᷑ mͥ laqueus concupis¬
centie. Ipse enĩ transitꝰ uoluptas ẽ: & ñ
ẽ aliꝰ qua tͣnseat ꝗͣ qͦ transire cogit ne¬
cessitas. Et cũ salꝰ sit causa edendi: adiungit
setanquã pedisequa periculosa iocunditaᷤᷤ.
Et plerũq p̃ire conait᷑: ut eiꝰ causa fiat.
qͣd salutis causa me face̾ uł dico uł uolo.
Nec idem modꝰ utͥusq ẽ. Nã qd saluti sat
ẽ: delectationi parũ ẽ. Et sepe incertũ
fit. utrũ ad huc necessaria corporis cura
subsidiũ petat: an uoluntaria cupiditas
fallacie ministeriũ subpetat. Adhoc in¬
certũ hylarescit infelix anima: &e in eo
p̃parat excusationis pat̾ciniũ gaudens

Expanded text:
 quoniam praesto est ex consolatione munerum tuorum, in quibus nostrae infirmitati terra et aqua et caelum seruiunt, calamitas deliciae uocantur. Hoc me docuisti, ut quemadmodum medicamenta sic alimenta sumpturus accedam. sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae. ipse enim transitus uoluptas est, et non est alius, qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat, quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum fit, utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluptaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum hilarescit infelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
s quanto ẽ ille pulchrior qui ista for¬
mauit: Intendat caritas ur̃a: ne sub¬
repat uobis sathanas. dicens qd̾ solet di¬
cere. hene uob̃sit. in creatura dđi. Quare
illam fecit d̾s: nisi ut bene nobis sit.
Et inebriantur &e ꝑeunt: & obliuiscũ¬
tur creatorem suum. Dũ ñ tẽꝑant᷑. s
cupide utunt᷑ creatis: creator contẽp¬
nitur. De talib dicit apłs. Coluert̃ &e
seruierunt creaturȩ potiꝰ quã creatori:
qͥ ẽ d̃s benedictꝰ in scła. Ñ te ꝓhibet ds̃
amare ista. s dilige̾ ad beatitudinẽ. s apꝓ¬
barece laudare ut ames creatorẽ. G tͥ dedit dĩ
ista omĩa. Ama illũ qui fecit. Plus ẽ
quod tibi uult dare: idest seipsum qͥ
ista fecit.

Expanded text:
sed quanto est ille pulchrior qui ista formavit. Intendat charitas vestra. Ne surrepat vobis Satanas, dicens, quae solet dicere. Bene nobis sit in creatura Dei. Quare illam fecit Deus, nisi ut bene nobis sit? et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur creatorem suum, dum non temperanter sed cupiditate utuntur creatis, et creator contemnitur. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem, sed approbare et laudare ut ames creatorem. Ergo dedit tibi Deus ista omnia, ama illum qui fecit. Plus est quod tibi vult dare, id est seipsum qui ista fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aũ uiuit: uiuit deo. Ita existima¬
de uos mortuos ẽẽ peccato. uiuentes aũ¬
sacramentum in qͦ hi qui baptirant᷑.
uite ueteris exꝑiuntur occasum: &
noue exordiuntur ingressum. Unde
mortuos eẽ cum xpo: oe iusticiȩ uiuere
inxꝑo. In cruce dolor ẽ confessoꝵ: in
sepultura requies absolutoꝵ. Non gͦ re

Expanded text:
timate vos mortuos quidem esse peccato, viventes ausacramentum, in quo hi qui baptizantur, vitae veteris experiuntur occasum, et novae exordiuntur ingressum. Unde mortuos esse cum Christo, et justitiae vivere in Christo. In cruce dolor est confessorum: in sepultura requies absolutorum: in re
Abbreviated transcription (Latin):
alias uenas replens: quasi riuis &e flu¬
minib ꝑ cuncta diffunditur. Ita nul¬
lum est creature genus quod ñ in ho¬
mine possit agnosci: ac sic creatura¬
omĩs in eo congemiseit ce dolet. reue¬
lationem filioꝵ dei expectans: quȩ ꝑ cor¬
poris etiam resurrectionem. ce si non in
hominib omĩb. omĩs tam̃ a corrupti¬
onis seruitute liberabitur: quia &e in

Expanded text:
alias venas replens, quasi rivis et flualias venas replens, quasi rivis et fluminibus per cuncta diffunditur. Ita nullum est creaturae genus, quod non in homine possit agnosci: ac sic omnis creatura in eo congemiscit et dolet, revelationem filiorum Dei exspectans ; quae per corporis etiam resurrectionem, etsi non in omnibus hominibus, omnis tamen a corruptionis servitute liberabitur, quia et in
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ẽ celum &e terra & omĩa que in
eis sunt. s generatim quodamm in¬
telligi potẽst: quia rationalis in illo
uł creduntur: & ut ita dicam sensualiᷤᷤ
qua ce bestie noncarent. utuntur enĩ
sensib & sensualib motibus. ad ap¬
petenda utilia & uitanda contraria.
& uitalis pruata sensui. qualis adu̾ti
in arborib potest. Nam ce in nobis si¬
ne sensu nr̃o fuint corporis increm̃ta:
& capilli nec cum precidunt᷑ sentiunt.
&e tamen crescunt. Iamuero ipsa cor¬
poralis creatura euidentius
apparet in nobis: quȩ licet ex t̾ra facta
atq formata sit. insunt tamen illi ex
omnib huius corporei mundi elemẽ¬
tis quedam particule ad temꝑiẽ ua¬
litisdinis. Nam ce calore menbra uege¬
tantur. qui est abigne. cuiꝰ etiã lux
ꝑ oculos emnicat: & aere uenarũ dis¬
cursus quas arterias uocant. atq spi¬
ram̃ta pulmonis implentur: & hu¬
mor nisi eẽt. nulla sputamenta con¬
fluerent: uitamq absumeret siccitas.
Nam & ipse sanguis humido lapsu

Expanded text:
sicut est coelum et terra et omnia quae in eis sunt, sed generatim quodam modo: quia et rationalis in illo vel creduntur; et, ut ita dicam, sensualis, qua et bestiae non carent: utuntur enim et sensibus et sensualibus motibus ad appetenda utilia et vitanda contraria: et vitalis privata sensu, qualis adverti in arboribus potest; nam et in nobis sine sensu nostro fiunt corporis incrementa, et capilli nec cum praeciduntur sentiunt, et tamen crescunt. Jam vero ipsa corporalis creatura evidentius apparet in nobis, quae licet ex terra facta atque formata sit, insunt tamen illi ex omnibus hujus corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem valetudinis. Nam et calore membra vegetantur, qui est ab igne, cujus etiam lux per oculos emicat; et aere venarum discursus, quas arterias vocant, atque spiramenta pulmonis implentur; et humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent, vitamque absumeret siccitas. Nam et ipse sanguis humido lapsu
Abbreviated transcription (Latin):
iligit gͦ homo sponte uanitatẽ:
cum deserta soliditate ueritatis. opina¬
bilia sequitur. id est mutabilia. Cũ aũ
inde meritas penas luit. subicitur ñ
sponte uanitati: sicut subiecta est in
homine peccante. Hinc enum ait apłs.
Omnis creatura uanitati subiecta ẽ
ñ sponte: quia ce inhomine omĩs ẽ.
In est quippe homini. & inuisibile ali¬
quid scd̃m animũ: ce uisibile scđm
Ncorpus. Omĩs enim creatura. partim
est uisibilis. partim ẽ inuisibilis. Nec
atamen est omĩs in pecore. cui mens
intellectualis non inest: in spem sane

Expanded text:
iligit ergo sponte uanitatem, cum deserta soliditate ueritatis opinabilia sequitur, id est mutabilia. cum autem inde meritas poenas luit, subicitur non sponte uanitati, sicut subiecta est in homine peccante. hinc enim ait apostolus: omnis creatura uanitati subiecta est non sponte, quia et in homine omnis est. inest quippe homini et inuisibile quid secundum animum et uisibile secundum corpus; omnis autem creatura partim est uisibilis, partim inuisibilis, nec tamen omnis in pecore, cui mens intellectualis non inest. in spem sane
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpt̃ illos accipiat᷑ qͥb consulere ñ po¬
test. si nimia deiectione uilescat: Ad hoc
enĩ ꝑtinet qd̾ dictũ est. Nemo uuentu¬
tem tuã contẽpnat. cũ ille hoc dixerit. qͥ
alio loco ait. Si hominib placere uellẽ:
xp̃i seruus ñ eẽm. Magnũ ẽ de honorib
& laudib hominũ ñ letari: s omnẽ
mirantẽ põpã p̃cidere: & si qͥd inde ne¬
cessariũ retinet᷑. id totũ ad utilitatẽ ho¬
norantiũ salutẽq conferre. Non enĩ fru¬
stra dictum ẽ: ds confringet ossa ho¬
minũ placere uolentiũ. Qd enĩ langiii¬
diꝰ qͥd tã sine stabilitate ac fortitudine.
ꝗͥd ossa significant. qͣm homo: ꝙͦ male
loquentiũ lingua debilitat. cũ sciat
falsa que dicunt᷑: Cuiꝰ rei dolor nullo
mͦ anime uiscera dilaniaret: si ñ amor
laudis enis ossa confring̾et. Et carnis

Expanded text:
sed propter illos accipiatur, quibus consulere non posed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione uilescat. ad hoc enim pertinet, quod dictum est: Nemo iuuentutem tuam contemnat, cum ille hoc dixerit, qui alio loco ait: Si hominibus placere uellem, Christi seruus non essem. Magnum est de honoribus et laudibus hominum non laetari, sed et omnem inanem pompam praecidere et, si quid inde necessarium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus placere uolentium. quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitudine, quod ossa significant, quam homo, quem male loquentium lingua debilitat, cum sciat falsa esse, quae dicuntur? cuius rei dolor nullo modo animae uiscera dilaniaret, si non amor laudis eius ossa confringeret. praes
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. cũ talib nec panẽ edere: S refera¬
mꝰ hec in luxu ce labe domestica: ce eoꝵ
conuiuioꝵ que pͥuatis parietib conti¬
nentur. Accipiamꝰq cum eis corpꝰ xp̃i.
cum quib panẽ edere ꝓhibemur. Saltẽ
de scõꝵ corpoꝵ sepulchris. saltim de locis
sacram̃toꝵ. & de domib orationũ: tãtũ
dolo qͥd ad me attinet dicere: qͣndo ista
uitia ñ in plebe. s in nr̃o numero grauio¬
humane laudis auiditas: quȩ etiã ypo¬
crisin sepe generat. Huic ñ resistit᷑ nͥ cre¬
bris diuinoꝵ libroꝵ testimoniis incucia¬
t᷑ timor. &e caritas dĩ: si tam̃ ille qͥ hoc
agit seipsum p̃beat patientie atq hu¬
militatis exemplũ. minꝰ sibi assumendo
quã offert᷑: s tam̃ ab eis qͥ se honorant
nec totũ nec nicħ accipiendo. Et hic qͦͥd
accipit᷑ laudis aut honoris. ñ ꝓpt̃ se qͥ totꝰ
corã dõ eẽ debet. ce humana contẽpnere:

Expanded text:
diceret: cum talibus nec panem edere? sed feradiceret: cum talibus nec panem edere? sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conuiuiorum, quae priuatis parietibus continentur, accipiamusque . cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur: saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum zelo quid me attinet dicere, quando ista uitia non in plebe, sed in nostro numero grauiohumanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si tamen ille, qui hoc agit, se ipsum praebeat patientiae atque humilitatis exemplum minus sibi adsumendo, quam offertur, sed tamen ab eis, qui se honorant, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui totus coram deo esse debet et humana contemnere,
Abbreviated transcription (Latin):
um apłs tria breuiter genera uici¬
oꝵ detestanda c&e uitanda uno in
loco posuerit. de quib in numerabiliũ
loco posuit. acerrime in eccłia uindicatur.
Duo aũ reliqua. id est pͥmũ & ultimu m
tolerabilia uident᷑ hominib: atq ita
paulatim fieri potest ut nec uicia iam
putentur. Ait enĩ uas electionis. Non in
Hoꝵ gͦ trium cubicula &e impudicitiie.
ita magnũ crimen putat᷑. ut nemo dig¬
nus ñ mͦ eccłiastico minist̾io. s ipsa etiã
sacram̃toꝵ cõmunione uideat᷑. qͥ se isto
peccato maculau̾it: &e recte omĩno. S
quare solum: Cõmessationes enĩ ce ebrita¬
tes ita concesse ce licite putant᷑: ut in ho¬
uideat. qͥ hec ñ carneis ocłis inspicit: s
etiã cotidie celebrent᷑. Quȩ feditas si
tantũ flagitiosa & ñ etiã sacͥlega ẽẽt.
qͥbꝰcũq tolerantie uirib susteritandã
putaremꝰ: quãꝙͣ ubi ẽ illud qd̾ cũ mul¬
ta uitia enumerasset idem apłs. inter
que posuit ebriosos. ita conelusit ut

Expanded text:
us tria breuiter genera uitiorum detestanda et uitanda uno in loco posuerit, de quibus innumerabilium loco posuit, acerrime in ecclesia uindicatur; duo autem reliqua, id est primum et ultimum, tolerabilia uidentur hominibus atque ita paulatim fieri potest, ut nec uitia iam putentur. ait enim uas electionis: Non in Horum ergo trium cubilia et inpudicitiae ita magnum crimen putatur, ut nemo dignus non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione uideatur, qui se isto peccato maculauerit. et recte omnino. sed quare solum? comissationes enim et ebrietates ita concessae et licitae putantur, ut in houideat, qui haec non carneis oculis etiam quotidie celebrentur. Quae foeditas si tantum flagitiosa et non etiam sacrilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus sustentandam putaremus. quamquam ubi est illud, quod cum multa uitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos, + ita conclusit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
non arbitror alium quam eundem
significari. ubi dicit apłs. ñ enim acce¬
pistis sp̃m seruitutis iterum intimore.
s accepistis sp̃m adoptionis in qͦ clama¬
mus abba pat̾: quia eodem spu di id ẽ
digito di quo lex intabulis lapideis
conscripta ẽ. timor incussus est eis
qͥ grãm nondum intelligebant: ut de
sua infirmitate atq peccatis ꝑ legem
conuincerentur: de lex illis fieret pe¬
dagogus quo ꝑducerentur ad gr̃am.
q̃ ẽ infide iħu xp̃i. De hoc autẽ spũ
adoptionis ce grẽ. id est de hoc opere
sꝑs dĩ quo imꝑtitur grã & regenera¬
tio in uitam et̾nam dicitur. sp̃s autẽ
uiuificat: cum supra diceretur littera
occidit: idest lex conscripta tantum mͦ
sine adiutorio gre.¬

Expanded text:
non arbitror alium, quam eumdem non arbitror alium, quam eumdem significari, ubi dicit Apostolus: « Non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis in quo clamamus: abba, pater, quia eodem spiritu dei, id est digito dei, quo lex in tabulis lapideis conscripta est, timor incussus est eis, qui gratiam nondum intellegebant, ut de sua infirmitate atque peccatis per legem conuincerentur et lex illis fieret paedagogus, quo perducerentur ad gratiam quae est in fide Iesu Christi. de hoc autem spiritu adoptionis et gratiae, id est de hoc opere spiritus dei, quo inpertitur gratia et regeneratio in uitam aeternam, dicitur: spiritus autem uiuificat, cum supra diceretur: littera occidit, id est lex conscripta tantummodo iubens sine adiutorio gr
Abbreviated transcription (Latin):
agi quam regi. Qui enĩ regitur
aliquid agit. Et ideo regitur. ut recte
agat. Qui autem agitur. agere ipse
aliquid uix intelligitur: &e tam̃ tan¬
tum prestat uoluntatib nr̃is gr̃a
saluatoris. ut non dubitet apł̃s dicere.
Q uotquot sp̃u d̃i aguntur: hi filii st̃
der. Nec aliquid in nobis libera uolun¬
tas melius agere potest: quam ut illi
test. Nonenim accepistis sꝑm seruitu¬
tis. iterum in timore. Ex ł quest̾ exodi
isisti sp̃m tuum: cooꝑuit eos mare.
ctam commemorari. Numqͥd aliud cẽ
supra dixit: Per sp̃m irȩtuȩ. diuisaẽ
aqua. Iste itaq sp̃c dĩ in egyptios fuit
sp̃s ire eius. quib nocuit aquarum
diuisio: ut intrantes possent aquis
redeuntibus obrui. filiis uͦ ifrł quib
ꝓfuit quod aqua diuisa ẽ: ñ fuit ille
sp̃s ire dei. Unde significatur ꝓpt̃ diu̾¬
sas oꝑationes ce effectus sp̃c dei dissi¬
militer appellari: cum sit unus atq
idem. Ille dum taxat: qui etiam sp̃s
sc̃s in unitate trintatis accipit᷑.  inde

Expanded text:
agi quam regi; qui enim regitur, aliquid agit et ideo regitur, ut recte agat; qui autem agitur, agere ipse aliquid uix intellegitur. et tamen tantum praestat uoluntatibus nostris gratia saluatoris, ut non dubitet apostolus dicere: quotquot spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. nec aliquid in nobis libera uoluntas melius agere potest, quam ut illi test. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, etc. Misisti isisti Spiritum tuum et cooperuit eos mare. ctam commemorari; nam quid aliud etiam supra dixit? Per spiritum irae tuae divisa est aqua. Iste itaque spiritus Dei in Aegyptios, nam spiritus irae ejus, quibus nocuit aquarum divisio, ut intrantes possent aquis redeuntibus obrui: filiis vero Israel, quibus profuit, quod aqua divisa est, non fuit ille spiritus irae Dei? Unde significatur propter diversas operationes, et effectus spiritum Dei dissimiliter appellari, cum sit unus atque idem, ille duntaxat, qui etiam sanctus Spiritus in unitate Trinitatis accipitur. Proinde