comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
łrei ualeus solue fiscale de¬
li ꝓcedente ⁊ dec̃to celebrato
re ad sołomi debiti ementib
qđ insiscũ soluentib ⁊ desusce¬
pta inde ꝑcipientib ⁊ sb̾eutiti¬
b siscale debiti ⁊ cautelã iñ¬

Expanded text:
rei valens solvere fiscale deli procedente et decreto celebrato re ad solutionem debiti, ementibus quidem in fiscum solventibus et desuscepta inde percipientibus et subeuntibus fiscale debitum et cautelam in
Abbreviated transcription (Latin):
orõnũ domos q̃r ipã curam su¬
scepit oĩb excepimꝰ moĩs q̃
iam de ħ sc̃ĩta sunt a nob̾ ĩ sua
uͥtute durantib. Si ã ⁊ aliqͣ
mõst̾i̾a sb̃ead̃ scissima maio¬
re ecc̃a sint nec ea sb̃p̾sentem
facimus legem formsecus ꝓ
uuiciis eam ꝯstituentes solu¬

Expanded text:
onum domos, quarum ipsa curam suscepit, omnibus excipimus modis quae jam de hoc sancita sunt a nobis, in sua virtute durantibus. Si autem et aliqua monasteria sub eadem sanctissima majore ecclesia sint, nec ea sub praesentem facimus legem forinsecus in provinciis eam constituentes solu
Abbreviated transcription (Latin):
iudebamus enĩ cãm effusam
is solutis digius n oꝑe ĩ eni¬
tabili uuinente alienatis S
eciam c̃c poĩtas iam leges de¬
cies milies circũuencõnes
cõnes s hiic płmq quid sci
u̾abilũ domunũ utilitatẽ hũ¬
unt posẜones nullohas mi¬
aliqd ⁊̃ difficile. debita ei aut
longo tp̃r ꝯstituta ut ĩ postea
ex quadã nẽcite ⁊ maxime ꝑ
siscalos occ̃ones eis acceden
extante sb̾a sufficienti ꝑiclita

Expanded text:
idebamus enim causam effusam, is solutis dignis neque opere inevitabili inminente alienatis, sed etiam contra positas iam leges decies milies circumventiones covenerabilium domuum utilitatem habuerunt possessiones nullo has mialiquid etiam difficile: debita enim aut longo tempore constituta aut etiam postea ex quadam necessitate et maxime per fiscales occasiones eis accedentextante substantia sufficienti periclita
Abbreviated transcription (Latin):
alia omnĩa abiena
re. aguutur ut utilitatẽ sołoe.¬
quod effusum quid̃ ⁊ inmẽ¬
sum est remouentes ꝙ aut̃
optunũ ⁊ metitũ sb̾rognnte
et sepe quor ex studio ip̃pri¬
orem ĩmensitatem ⁊̃ ult mẽ¬

Expanded text:
alia omnia nobis re aguntur, ut utilitatem nosquod effusum quidem et inmensum est removentes, quod autem optimum et metitum subrogantes. Et saepe quoque ex studio propter priorem inmensitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
destinati sunt legaint. ¶Lam
nullius momenti hł mocli leg̃¬
tum est. ¶ Quid autem diximꝰ
alienaui reni posse legari itam
telligendum si deffuctus sc¬
rabat forsitam cum sisciss alic¬
non hrdum ꝓbare oporc̾e iguo¬
rasse alic̃am qr semp nccitas pꝰ¬
bandi incumbit illi qui agit¬
¶ Sr et si rem obligatam creclit¬
ori aliquis legu̾t ncc̃e hubr
heres enu lucre. et m ħ quoqr
ita demum luere uccͬe hc heres
sisciebat deffinctus rem obli

Expanded text:
stinata sunt, legaverit: nam nullius momenti legatum est. quod autem diximus, alienam rem posse legari, ita intellegendum est, si defunctus scsi ignorabat; forsitan enim si scisset alienon heredem probare oportere, ignorasse alienam, quia semper necessitas probandi incumbit illi qui agit. Sed et si rem obligatam creditori aliquis legaverit, necesse habet heres luere. et hoc quoque ita demum luere necesse habeat heres, si sciebat defunctus rem obli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣns alie militum noluntaces
mordinandis cestamencis ua¬
lde obẜuantur quĩ etiam uecli¬
b̾cicem pene nomine dani posse
placebat eo amplius nec hr̃deui
hr̃s esto sitycius filiam suam se¬
yo mmacrimomum collocai̾nt
Seyus quoq hr̃s esto. uichil eĩ
uit̾erat qua rõne ticrus ehueatur
ucrum legati dacone au cohrdis
aiectõne s hiꝰmoĩ scrupulositas
nob̾ non placu̾it. et gu̾alit̾ ea q̃
fumt relicta uel adeptanł adalim

Expanded text:
itum voluntates in ordinandis testamentis valde observantur. quin etiam nec libertatem poenae nomine dari posse placebat. eo amplius nec heredem heres esto: si Titius filiam suam Seio in matrimonium collocaverit, Seius quoque heres esto ’: nihil enim intererat, qua ratione Titius coerceatur, utrum legati datione an coheredis adiectione. at huiusmodi scrupulositas nobis non placuit, et generaliter ea quae fuerint relicta vel adempta vel
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it do lego. Item p̃die qmͣ heres
ant legatarius moriatur do le
pr̃ances ne nel in hoc caũ decĩor
cã legacornm uł fideiꝯ missorm
inuematur. ¶Pene quoq nose
aucemi nomine legar in detur
quitur quo magis aliquid fa

Expanded text:
it, do lego ’: item ‘ pridie quam heres aut legatarius morietur ’. Sedpraestantes, ne vel in hoc casu deterior causa legatorum quam fideicommissorum inveniatur. Poenae quoautem nomine legari videtur, quitur, quo magis aliquid fa
Abbreviated transcription (Latin):
asienata om̃imo deletur. sino
adimendi. aunuo alieuata sit¬
¶ Siquis debitori lib̾acõui legn¬
u̾it legatiuntile est et neł
ab ip̃o debitoren ab hr̃dibus
eius pt̃ hr̃s pet̾e nccab. ilio q

Expanded text:
alienata ita debetur si non adimendi animo alienata sit. Si quis debitori suo liberationem legaverit, legatum utile est, et neque ab ipso debitore neque ab herede eius potest heres petere, nec ab alio q
Abbreviated transcription (Latin):
consc̃one addituui est ut fine plu¬
res legatar psistant quib qrõ
relicta est et dissenciant incorpe
eligendo siue uiꝰ legatarui plures
hr̃des et int̾ se cuca cprendum
dissenciant alio aliud corpus
elig̾e cupiente ut peat legatum
uolenciam introducebant for¬
ius indicem et forte ẽẽ diinẽ¬
dum ut ad queni sors puemiat
illius siu̾a inꝙcõne precellat

Expanded text:
one additum est, ut, sive plures legatarii existant, quibus optio relicta est, et dissentiant in corpore eligendo, sive unius legatarii plures heredes, et inter se circa optandum dissentiant, alio aliud corpus eligere cupiente, ne pereat legatum volentiam introducebant, fornis iudicem et sorte esse hoc dirimendum, ut, ad quem sors perveniat, illius sententia in optione praecellat.
Abbreviated transcription (Latin):
pore dies legati ceclit ẜmus mix¬
cestate hr̃dis uonsit. ¶ Er diũ¬
so hnr̃de insticuto semo quin dño
recte eciam sine condictone legeͣ
non dubicitmr:. Nam et si statim
post fcm̃ cestamentum decesẜit
test̾or non tamcu apd̾ eum qui
h̾rs sit dies legati ced̾e intlłiga
crum hrelicas alegato sepata sit¬
et possit et possit pͦ enm ẜuum a¬
lius hr̃s effici sipriusquĩ iussu
latus sic et mauiurssus ip̃e hr̃s
efficiatur quid cãi̾b ucile est le

Expanded text:
pore dies legati cedit, in potestate heredis non sit. Ex diverso herede instituto servo, quin domino recto etiam sine condicione legetur, non dubitatur. nam et si statim post factum testamentum decesserit testator, non tamen apud eum qui heres sit dies legati cedere intellegitur, cum hereditas a legato separata sit et possit per eum servum alius heres effici, si prius quam iussu latus sit, vel manumissus ipse heres efficitur: quibus casi
Abbreviated transcription (Latin):
oge ancem legato eciaui eis
oues que post cest amentumg̾gi
fciu adicintur legatocedẽ młi¬
anus ait. est enim egis nuũ cor¬
pus exdistancib cãpitib sicuti
edium mũ corpus excoh̾encib
q legatis columpnas et marin¬
ora que post cest̾m fciũ .adiecta
culium legati fu̾it siue dubio

Expanded text:
ge autem legato etiam eas oves quae post testamentum factum gregi adiciuntur legato cedere, Iulianus ait: esse enim gregis unum corpus ex distantibus capitibus, sicuti aedium unum corpus est ex cohaerentibus  legatis, columnas et marmora quae post testamentum factum adiecta culium legatum fuerit, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
est legatum. si desuo conscit.
¶Longe magis legato fła cum
non uocet ueluti cum ita qtus
dicit titio qui me ab sente neg¬
ocia mea curaut stichumi do le

Expanded text:
e legatum est, si de servo constat. 3 Longe magis legato falsa causa non nocet. veluti cum ita quis dixerit: ‘ Titio, quia absente me negotia mea curavit, Stichum do lego
Abbreviated transcription (Latin):
pecculii legatimi extinguitur
¶Idem est si fuudus iustructus
et cur instrumenco legatus
fc̃uc. Nam fundo alienato et m¬
strumenti legatum extingin¬
cur ¶Si grex legatus fu̾it. naui¬
fuido. posterqr adiam ouez¬

Expanded text:
peculii legatum extinguitur. idem est si fundus instructus vel cum instrumento legatus fuerit: nam fundo alienato et instrumenti legatum extinguitur. Si grex legatus fuerit posteaque ad unam ove
Abbreviated transcription (Latin):
nictus dari debet qr c̾to mdicio
debet quis ꝓcucela sue postentati
cau̾e.postimius antem alienus
uxor eẽnon p̃t. ¶ Siqurd inno¬
p̾nominne legacaru errauit tes¬
tator si depsona constat inchoꝰ
ncħ ual legatum. Idemq in hrr¬
dib ẜuatur et recte. Nomĩa emĩ
siguisicidornu hõmũ gra rep¬
ta stuit qui siquol alio iuodo
intelligatur ¶Nicħ int̾est ha
buit ꝓruua est Illa mr̃ regula
fła demonstͣtione legatamni
nonpum. ueluti siquis ita le¬
gau̾it stichum ẜnum meum
ueruam do lego.licet eum uo
constat utile est legatum et cõ¬
nement᷑ suta demonstran̾it

Expanded text:
rtus dari debet, quia certo iudicio debet quis pro tutela suae posteritati cavere. Postumus autem alienus uxor esse non potest. Si quid in nonomine legatarii erraverit testator, si de persona constat, nihilo minus valet legatum. idem in heredibus servatur: et recte; nomina enim significandorum hominum gratia reperta sunt, qui si quolibet alio modo intellegantur, nihil interest. Huic proxima est illa iuris regula, falsa demonstratione legatum non peremi, veluti si quis ita legaverit ‘ Stichum servum meum vernam do lego ’: licet enim non constat, utile est legatum. et convenienter si ita demonstraverit
Abbreviated transcription (Latin):
dem ic̾tepsone pot̾at reliq̃re
ut duus adrmamis scripsit. Iu¬
cta antem ꝑsona indebacur qu
incta oppuuone ammo suo tes¬
tator sb̾iciebat ueluti si quis ita
dicat. Aincumq filio meo ĩma¬
icollcou̾nt ei hr̾s meus illum
fuidum dato illud quoq ꝙ
hus relui queb. atur qui pt cest¬
amencum scriptum pru cõ¬
sules desiguati eruns eque cer¬
te psone legari uidebatur. et

Expanded text:
ersonae poterat relinquere, ut divus Hadrianus rescripsit. incerta autem persona videbatur quam incerta opinione animo suo testator subiciebat, veluti si quis ita dicat: ‘ quicumque filio meo in macollocaverit, ei heres meus illum fundum dato ’: illud quoque, quod his relinquebatur qui post testamentum scriptum primi consules designati erunt aeque incertae
Abbreviated transcription (Latin):
erticit. et intra. iliq tempus deces¬
sit alius ei sit hrs. s ħ solum eis¬
pmissum est. ut euni ꝑfideiꝯ missu
testor obliget. ali hrititem eius
nel totam uel ꝓ ꝑte restitũe ꝙ nus

Expanded text:
erit et intra aliquod tempus decesserit, alius ei sit heres: sed hoc solum permissum est, ut eum per fideicommissum testator obliget, alii hereditatem eius vel totam vel pro parte restituere: quod ius
Abbreviated transcription (Latin):
trũ p̾latisunt non ergo ccͣ oñis
hrdes ag̾e̾ possiuit. ultra fratres
ueniunt ad cotam hiditatem
uon possit. ¶Postum quoq
qui nullo alio uire uenre possut
pecundiam n. ⁊ture incrodurit.
si u̾o qnͣtacum ꝑs hrclitatis uel
q̃rela quiescente ad ꝙ eis de est
rlarbictu deb̾e eam impłi. ¶ Si
tritor nomunc pupilli cuius cu¬
telam g̾ebat extestõ prĩs sin
legatum accepit cummi nich̾ emt
ip̃i cutori relictum apr̃e suo in

Expanded text:
raelati sunt: non ergo contra omnes heredes agere possunt. ultra fratres veniunt ad totam hereditatemon possunt. postumi quoque, qui nullo alio iure venire possunrecundiam naturae introduxit. sin vero quantacumque pars hereditatis vel querela quiescente, id quod eis deest, ri arbitratu debere eam repleri. Si tutor nomine pupilli, cuius tutelam gerebat, ex testamento patris sui legatum acceperit, cum nihil erat ipsi tutori relictum a patre suo, n
Abbreviated transcription (Latin):
tes disposini in omnnb legtis
una sit natura ut quibauumm
u̾bis aliquid de relictum sit li¬
ceat legutariis Io psequi non
solum p̾accõnes ꝑsonales s ⁊̃¬

Expanded text:
tes, disposuit, ut omnibus legatis una sit natura et, quibuscumque verbis aliquid derelictum sit, liceat legatariis id persequi non solum per actiones personales,
Abbreviated transcription (Latin):
donar̾nt simm et is cui donatus est
enui manumẜit tenecur heres
ꝙͣlus ignorañt a se enm legatu
ce S si quis ancillas cumsms na¬
tis legau̾rt. et si aucille mortue

Expanded text:
donaverit servum, et is cui donatus est eum manumiserit, tenetur heres, quamvis ignoraverit a se eum legatum esse. Si quis ancillas cum suis natis legaverit, etiamsi ancillae mortuae
Abbreviated transcription (Latin):
ructu et nsufructus ad enr pue¬
u̾it et postea excestamento agat
recte cum age ec funcdum eui pet̾e
iulianus ait qr nsuffructus inpeci¬
cone ẜuitutis locum optinet. Sed
offo iudicis concinetur ut dedric¬
confufructu iubeat estimuacõne
qͣ alienam legauit ualet legat

Expanded text:
ructu et usus fructus ad eum pervenerit et postea ex testamento agat, recte eum agere et fundum petere Iulianus ait, quia usus fructus in petitione servitutis locum optinet; sed officio iudicis contineri, ut deducto usu fructu iubeat aestimationem quasi alienam legaverit, valet legat
Abbreviated transcription (Latin):
nccepsone iecte legabotim ueluci
ercogiuos meis qm uũc smit si
quis filiam ucam duxit mux̃ ci
et peirorem soluta repeti non pos¬
.sc. Ricris constonib caucum erat
Postumo qͦq alieno niucisr lega¬
batur. est aucemi alieuns postum.
qui nacus iut suos hr̃des cestoris
fucuns non est. Ideoq eremanci¬
pato filio conceptus nepos erͣueꝰ
nec hiͦmõĩ spes penitus est sũ msti¬

Expanded text:
ersonae recte legabatur, veluti ‘ ex cognatis meis qui nunc sunt si quis filiam meam uxorem duxerit, ei et per errorem soluta repeti non posse, sacris constitutionibus cautum erat. Postumo quoque alieno inutiliter legabatur: est autem alienus postumus qui natus inter suos heredes testatoris futurus non est: ideoque ex emancipato filio conceptus nepos extraneus nec huiusmodi species penitus est si
Abbreviated transcription (Latin):
te descendebant deffractoru
pinginorem naturã indulge¬
legata fi deicommissis exeqͣte
nc̾uuilla sit int̾ ea diffencia s
ꝙ de est legatis ħ repleatuir
ernatura fi delꝯmissorimi et
si quid̾ amplius est inlegatis
pħ c̾scat fidei ꝯmissi naturi
sr nemprnius legum cuna¬
bulis pmixte dehuis exponẽdo

Expanded text:
descendebant defunctorum, pinguiorem naturam indulgelegata fideicommissis exaequare, ut nulla sit inter ea differentia, sed quod deest legatis, hoc repleatur ex natura fideicommissorum, et si quid amplius est in legatis per hoc crescat fideicommissi natura. sed ne in primis legum cunabulis permixte de his exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
es factus aut fimosus postenꝰ
int̾iissus est inre cestati ẽẽ indeu¬
tur ¶Ccite co ꝙ aute furorem
fecunt testamentonalente. nãq
testamenta recte fca n alindus¬
lum negom recte gestum ꝓxa fu¬
digus cin bonorii suorum adi¬
num stͣcio int̾dicta est test̾m fac̾c
non põt. s Io ꝙ aute fecit qm̃ in¬
t̾clicto ei bonorum fa fiat ratũ ot
uariis cansis et audiendi et lo¬
qͣdi facultatem aunccunt nude
nr̃a const̾o eciam hus sb̃nenit.
ut ctis caĩb et mois smnormar¬
erus const̾onis possint cestaꝵa

Expanded text:
es factus aut furiosus postea intermissus est iure testati esse videntur, certe eo quod ante furorem fecerint testamento valente: nam neque testamenta recte facta neque aliud ullum negotium recte gestum postea furodigus, cui bonorum suorum administratio interdicta est, testamentum facere non potest, sed id quod ante fecerit quam interdictio ei bonorum fiat ratum est. variis casibus et audiendi et loquendi facultatem amittunt: unde nostra constitutio etiam his subvenit, ut certis casibus et modis secu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exreb pecculiaribꝰ auctum
antem nͥ legatum fu̾ic in anu¬
misso non debentur. Qu̾iuas
siuinus manumissent sufficit
sinon adimacur ita dini seu̾ns

Expanded text:
si ex rebus peculiaribus auctum autem nisi legatum fuerit, manumisso non debetur, quamvis si vivus manumiserit, sufficit si non adimatur: et ita divi Severus
Abbreviated transcription (Latin):
const̾onib et p̾cipue nr̃is ꝓpter
untur ¶Pret hos igitur qui
stamencum fecit pantile est. licet
ceffit. ¶ꝑ̾t̾ea test. aenitum face̾
non possuit impubes qr nullumꝰ

Expanded text:
tionibus, et praecipue nostris, propter untur. praeter hos igitur qui testamentum fecerit, inutile est, licet sserit. Praeterea testamentum facere non possunt impuberes, quia nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ii eo cͥtarum rerum hrs scͥptus
sit ire uale puide ac si rerum
mentio fc̃a non esẜ. S tem̾ hr¬
dem scriptum orut ant ꝯtentꝰ
reb ꝯibidatis aut supleta qrͣ¬
hrelitatem restitu at hus qui
ipriori testõ scripci fuerant

Expanded text:
in eo certarum rerum heres scriptus sit, iure ualere, perinde ac si rerum mentio facta non esset, sed teneri heredem scriptum, ut contentus rebus sibi datis aut suppleta qhereditatem restituat his, qui priore testamento scripti fuer
Abbreviated transcription (Latin):
mortem enis ⁊nquͣ hrclititer
adient decesẜit. ut condo sub
qua h̾rs institutus est defecit
testatus moritur.Nam et prins
testm̃ nonualet inptum apo¬
stiore et post̾ius factim eque
mulias ues ht cum ex co uẽs
h̾rs ertitit. ¶ S et si quis priore
testam̾to ure pfc̾o poscͥius testm

Expanded text:
mortem eius, antequam hereditatem adiret, decesserit, aut condicione, sub qua heres institutus est, defectutestatus moritur: nam et prius testamentum non valet, ruptum a posteriore, et posterius aeque nullas vires habet, cum ex eo nemo heres extiterit. Sed si quis priore testamento iure p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequi p̃t. siu̾o ex causa lucͣtiua
neluci er donacoe et exalia sumli
causa ag̾e non pc̃. ¶ Rami tͣclitũ
est duas luctus cas ineunde:
homniem et in camidem rem cõ¬
curt̾e non posse bac rõue. Si ex
duob cestamentis cadeni res
duob legata sic smne comnctim
sine disiuctim. Si aibo pnem¬
aut ad legatum scuiditur int̾
eos legitum si alc̾ deficiat quia
anc sprent legatium aut inno
test̾ore de cesẜit. aut alis quol
m̃o defeci totum ad collega¬
autem legatur neluci si quis di¬
cit ticio et seyo hominem sticu
do lego. s si exp̃sfunt enudez

Expanded text:
sequi potest: si vero ex causa lucrativa, veluti ex donatione vel ex alia simili causa, agere non potest. nam traditum est, duas lucrativas causas in eundem hominem et in eandem rem concurrere non posse. hac ratione si ex duobus testamentis eadem res duobus legata sit sive coniunctim sive disiunctim, si ambo perveniant ad legatum, scinditur inter eos legatum: si alter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet modo defecerit, totum ad collegaautem legatur, veluti si quis dicat ‘ Titio et Seio hominem Stichum do lego ’:
Abbreviated transcription (Latin):
d leganit incile est legatum
gato indebito quia uicħ am¬
plius hc̃ plegatum. ¶Qsi in
dominus debicum ei pure leg¬
au̾it utile est legatum pp̃ rep̃
qr semel consticit ꝙ et rerun
est. ¶ Non erum placuit siña
existimencium extinctimi ẽẽ
legatum qr ineam cũ pue¬
siuxori maritus dotem lega¬
nic ualet legntum qr plemus
est legacum qmͣ de dote actio¬
¶ S siqui nou accepit doten
legarut du senus et. auto.¬

Expanded text:
et, legaverit, inutile est legatum, gato quam in debito, quia nihil amplius habet per legatum. quodsi in ione debitum ei pure legaverit, utile est legatum propter rquia semel constitit. quod et verum est: non enim placuit sententia existimantium, extinctum esse legatum, quia in eam causam pervesi uxori maritus dotem legaverit, valet legatum, quia plenius est legatum quam de dote actio. sed si quam non acceperit dotem legaverit, divi Severus et Anto
Abbreviated transcription (Latin):
decesẜit ipĩ filio sit hrrs sb̾stitutus
nau morib constitutum est ut
cum eius etitis filii sunt in qua ip̃i
sibi test muentum fac̾t non pos¬
sunt pentes eis faciant. ¶ Qia

Expanded text:
decesserit, ipsi filio fit heres substitutus. nam moribus institutum est, ut, cum eius aetatis sunt in qua ipsi sibi testamentum facere non possunt, parentes eis faciant. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
et int̾ pub̾titem decesẜit sb̃stitu¬
atim in ifiorib ꝑtib scribe d
ppriaq cera consignare et inpri¬
ta bule nino filio et ad hnc iupu¬
De apiantur. Allud autem pa¬
lim est non io unuus uałe sub¬
stonem ipub̾is filu ꝙ i eifs
lib̾is ita sb̾stitue pentes possĩit¬
pubtatem mortui fuunt sit ei is

Expanded text:
et intra pubertatem decesserit, substituin inferioribus partibus scribere propriaque cera consignare, et in pritabulae vivo filio et adhuc impubere aperiantur. illud palam est, non ideo minus valere substitutionem impuberis filii, liberis ita substituere posspubertatem mortui fuerint, sit is
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝓprios qui alieos ¶ꝓprios
te recteinstitñe licebrit. ¶odi
eyo est siue libtate er nr̃a con¬
xumis. ¶ S quĩ et equũ erat
et tillicmo placuisse panlus ⁊
refert. ¶Proprius x ẜuus⁊ ie

Expanded text:
tam proprios quam alienos. proprios te recte instituere licebat. hodie vero etiam sine libertate ex nostra conximus, sed quoniam et aequius erat et Atilicino placuisse Paulus suipsit refert. proprius autem se
Abbreviated transcription (Latin):
rucic quͣ .iii. distribute funt Is q
sine parte institucus est ꝙ dispõ¬
dio dec̾ /ebit. Idemqr erit si dispondi¬
ons explecus sit. que om̃s ꝑces
adassem postea renccantin ꝙlus
sint płium iumciium. ¶Heres
et pure et sb̃ condone instici p̃t.
excto tempore aut . adctum tem¬
diemq adicctum ꝓ sr̃ua cuo ⁊¬
ct lib̾tatib cum ꝓnonscrptoͬ
heatur ¶Si plures condones
niinst̾onib ascripte siuit. si qd̃¬

Expanded text:
quam duodecim distributae sunt, is qui sine parte institutus est quod dipondio deest habebit: idemque erit si dipondius expletus sit. quae omnes partes ad assem postea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. Heres et pure et sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum temdiemque adiectum pro supervacuo het libertatibus pro non scripto habetur. Si plures condiciones institutioni adscriptae sunt, si q
Abbreviated transcription (Latin):
gradus hr̃dum fac̾e nt
puta siille hr̃s non erit ille hr̃s
esto et deinceps inqnͣtum nelit
test̾or sõstituere sbsti̾e pt Ii
uonissimo loco in sb̾siouim ues

Expanded text:
gradus heredum facere, ut puta ‘ si ille heres non erit, ille heres esto ’; et deinceps, in quantum velit, testator substituere potest et novissimo loco in subsidium vel
Abbreviated transcription (Latin):
diuidiam nccantmm. ecilleuł
illi omues malt̾am dimidiar
nec int̾ primus an meclius an
uonissimus sine ꝑte hrs septus
sit. ea enim ꝑs data intelligit̾
queuacat. ¶idemius si pars
aliq̃nacet. nec cũ quisqmͣ sine
parte hrs istitutus sit ꝗuto
iir sit ueluti sitres exqrtis par¬
tib hrdes scͥpti sut et ꝯ stat

Expanded text:
dimidiam vocantur, et ille vel illi omnes in alteram dimidiam. nec interest, primus an medius an novissimus sine parte scriptus sit: ea enim pars data intellegitur quae vacat. Videamus, si pars aliqua vacet nec tamen quisquam sine parte heres institutus sit, quid iuris sit? veluti si tres ex quartis partibus heredes scripti sunt. et constat
Abbreviated transcription (Latin):
Nle ergo eod̾ mõ eius cestam̃cu
faciat cesoamentum. Ita et nepo
amentum. Idq exlege iulia
uelleia pnisimi est iquasilis
ethr̃dacõnis modus ad simlitu¬
diuem postumorum demonstt.
Em incipatos libos mre ciliuz¬
est. qr non sut sin hr̃des. ¶ Sed
poscea p̾tor omines tam femĩtus
serus qmͣ masculim. Si hrdes nõ
insticuantur exhrdan inbeciu
rilis serus nominatim femim¬

Expanded text:
ne ergo eo modo rumpatur eius testamentum, faciat testamentum, ita et nepotmpant testamentum. idque lege Iunia Velleia provisum est, in qua simul exheredationis modus ad similitudinem postumorum demonstratur. Emancipatos liberos iure civiest, quia non sunt sui heredes. sed praetor omnes tam feminini sexus quam masculini, si heredes non instituantur, exheredari iubet, virilis sexus nominatim, femi
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic cum eis cestamenti fac¬
tio siue ipĩ hrdes iustituautur
siue hii qui m poct̾ate eoriu
sunt. ¶ Et hiis crib temprib
nt constic̾it insticutio mortis
uero cempr cestacoris ut effe¬
ctum heãt ħ amplius et cum
adierit hrdicatem ẽẽ debet
cum eo cestamenci factio sinc
pure sine sb̃condõne hr̃s insa¬
tutus sit. uam ius hr̃ois eo

Expanded text:
ut sit cum eis testamenti factio, siue ips‹i› heredes instituantur siue hi qui in potestate eorum sunt, et id duobus temporibus ut constiterit institutio, mortis vero testatoris, ut effectum habeat. hoc amplius et cum adit hereditatem esse debet cum eo testamenti factio, sive pure sive sub condicione heres institutus sit: nam ius heredis eo
Abbreviated transcription (Latin):
eius res omnes.aduos tũseuut
acprius de hrclitatibo dispiciamus
quarum duppler condõ est. ¶ Rair
nel excestamento uel ab intestato
ad nos ptiuent et prins est. ut dehus
dispiciamus que nob̾ excestamẽ¬
exeo appellacurꝙ testamẽ¬
ut nichll est antiquitas penitus
ignoretur. Sciendum est olum ꝙ
duo gen̾a testamentorum ui usu
fuisse quorum alt̾o in pace et in oc̃¬
ciontebancur ꝙ calachis comit

Expanded text:
eius res ad nos transeunt. Ac prius de hereditatibus dispiciamus, quarum duplex condicio est; nam uel ex testamento uel ab intestato ad nos pertinent. Et prius est, ut de his dispiciamus, quae nobis ex testameneo appellatur quod testatut nihil antiquitatis penitus ignoretur sciendum est, olim quidem duo genera testamentorum in usu fuisse, quorum altero in pace et in otio utebantur, quod calatis comit
Abbreviated transcription (Latin):
e ignorantibo et muitis obueiit.
ꝓpe cmim ẜuis qui inpoctate alt̾ins
est nichsuũ hre p̃t. ¶ S et sihrs in¬
nobis adiert. nob̾ hr̃ditas aoqui¬
ritur puide ac siuos ip̃i insticuci

Expanded text:
 et invitis obvenit. ipse enim servus, qui in potestate alterius est, nihil suum habere potest. sed si heres invobis adierit, vobis hereditas adquiritur, perinde ac si vos ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
erint. ¶Item et̾neus hr̃s testam̃¬
to iusticutus aut ab intest̾ato i¬
ad limam hr̃ditacem uccatus ꝑt
et pro hide ge̾ndo ant etiamiu¬
dauolintate suscipiendac hidi¬
tatis heres fi. ¶Probrde auter
gere quis indetim. sirebohr̃di¬
tarus tamꝙͣ heres utatur uel
uendendo res hiditarias ant
p̾dia colendo locido ue et qͦ¬
qnom̃o siuoluntatem suam de

Expanded text:
erint. Item extraneus heres testamento institutus aut ab intestato ad legitimam hereditatem vocatus potest aut pro herede gerendo vel etiam nuda voluntate suscipiendae hereditatis heres fieri. pro herede autem gerere quis videtur, si rebus hereditariis tamquam heres utatur vel vendendo res hereditarias aut praedia colendo locandove et quoquo modo, si voluntatem suam de
Abbreviated transcription (Latin):
auuũ trã ualebit. ¶Quid si
intͣ aunũ qd̾ deçesfit condict̾o
antem hrdi ascpca post aumr
ertitit in qiͣ militis cestam̃tum
et in erpedicone degens resig̃¬
ut illud et quedam adiecit sine
detrant. uel ał mamfestaͭ ẽ nuli¬

Expanded text:
i intra annum quidem decesserit, condicio autem heredi adscripta post annum extiterit? an quasi militis testamentum et in expeditione degens resignavit illud et quaedam adiecit sive detraxit vel alias manifesta est mili
Abbreviated transcription (Latin):
tas ers supynia sipe scipcura
iueniatur siue scripcura ualet
testamentum eruoliuntate ems¬
¶ Illis antem temporib ꝑque cit᷑
eipeddicõinim nccitacem in aliis
lctis uel insus edibꝰ degunt
ruimime aduendicand̃ tale pri¬
uilegium adimuatur S cesta

Expanded text:
tas eius suprema sive scripta inveniatur sive sine scriptura, valet testamentum ex voluntate eius. illis autem temporibus, per quae citra expeditionum necessitatem in aliis locis vel in suis sedibus degunt, minime ad vindicandum tale privilegium adiuvantur: sed testa
Abbreviated transcription (Latin):
agebatur quinq cestib eclibri pa¬
rende ciuib romanis pub̾ib pre¬
sentib et quifamilie emptor di¬
cebatur. s illa qd̾ pͥora duo in¬
gu̾a test̾orum ex net̾ib cemprib
indesuetioiem abierunt. ¶Q̾
nero ꝑeces et libram fiebat licet

Expanded text:
agebatur, quinque testibus et libripende, civibus Romanis puberibus, praesentibus et eo qui familiae emptor dicebatur. sed illa quidem priora duo genera testamentorum ex veteribus temporibus in desuetudinem abierunt: quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcreacõne situilr nature offico
ea secuti eẽ uidentim: Ideoq simpł
a csimileius et infilus et iufilia¬
b et in cecis descendencib pen
uin lemserum ꝑsoius nou solu
uatis s etiam postumis introd¬
uxit. ut ommes sin sine sine einã¬
cipati sunt aut hrdes insticuant᷑
aut uominatim exhrdantir
et ecidem hennt effectim circa
testamenta parentum suoru
infirmanda et hrditatem aufe¬
rendam quiͣ filii sui aut eman¬
cipati hũt siue iam uatisuit
sine ad ħ mut̾o consticut pra
natisurit. ¶Enta adoptinos

Expanded text:
creatione similiter naturae officio stea secuti esse videntur, ideo simplex ac simile ius et in filiis et in filiabus et in ceteris descendentibus per virilem sexum personis non solum natis sed etiam postumis introduxit, ut omnes, sive sui sive emancipati sunt, aut heredes instituantur aut nominatim exheredentur, et eundem habeant effectum circa testamenta parentum suorum infirmanda et hereditatem auferendam quem filii sui vel emancipati habent, sive iam nati sunt sive adhuc in utero constituti postea nati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ufruccum hẽcis. Ita placeat ut ꝯc¬
quid erre ur̃a uel eropib suis ac¬
quirant Id nob̾ adiciatur. ¶ Q uo
nmũ ꝓprietatis ꝑciuneat. ¶ Itaq si
Is fuus hr̃s iustitutus sit log̃tu¬
uequid ei aut donatum finit nec¬

Expanded text:
fructum habetis, ita placuit, ut, quidquid ex re vestra vel ex operibus suis adquirant, id vobis adiciatur, quod veminum proprietatis pertineat. itaque si is servus heres institutus sit, legatumve quid ei aut donatum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciali solo poite sunc int̾clicta sit a¬
lieuaco et obligo et nentiume¬
ormneq consencientibꝰ un¬
lienb ꝓcẽdat uc serus nuiliere.¬
bris fragilitas inꝑucier sb̃stm̃¬
cie carnm conucetur ¶ Contra
antem caitor pignus expactone
giturpignus alieuan qr ab uncõ
contractus pactus est ut licet ce¬
ditori pignus uende si peccumi
nonsoluatur. ¶ S ne creditores
deontores temie suarum rerm
iodus nupoi̾tus est ꝑquempi¬
guorum dist̾tio possit pricede ai
ius cenore utiq pati creditoꝵ
et debitorum sacisl abindeq p¬
iusum est. ¶ Quuc & admonen¬
di siusu pupillumn pup¬
illam ullam rem mutuam sine
tntoris anͣcte alieuare posse soq
u̾irntuam pecenuam alicui sũ
tutoris au̾cte ded̾it non ccͣhit
facit accipientis. Ioq uendicau
nĩum possunt sicubi ertent ¶
sinũmi quos mutuo ininorx¬
w.aniis declit ab eo qui acce¬
pit bona fide comsimpci sunt
dudici possunt. si malafite. aid
erhibendiun de hiis agi pot.¬

Expanded text:
icta fiat alienatio vel obligatio, et neutrum eorum neque consentientibus mulieribus procedat, ne sexus muliebris fragilitas in perniciem substantiae earum converteretur. Contra autem creditor pignus ex pactione, gitur pignus alienare, qui ab initio contractus pactus est, ut liceret creditori pignus vendere, si pecunia non solvatur. sed ne creditores debitores temere suarum rerummodus impositus est, per quem pignorum distractio possit procedere, cuius tenore utrique parti creditorum et debitorum satis abundeque provisum est. Nunc admonendi sumus, neque pupillum neque pupillam ullam rem sine tutoris auctoritate alienare posse. ideoque si mutuam pecuniam alicui sine tutoris auctoritate dederit non contrahit facit accipientis, ideoque vindicari nummi possunt, sicubi extent: sed si nummi, quos mutuos dedit, ab eo qui accepit bona fide consumpti sunt, condici possunt, si mala fide, ad exhibendum de his agi pot
Abbreviated transcription (Latin):
uec indecur caꝑitis dimiuncõe
nritum fĩ. ¶Sciendum est tũ¬
ꝙ ad eremplum castrensis pec¬
culii tamen ant̾ĩores leges qui
principiles constõnes quib¬
dam qiͣ castrensia ded̾unt peccu¬
lia et quor quibdam pissum
erat etiam inpoct̾ate degentib

Expanded text:
ec videtur capitis deminutione irritum fieri. Sciendum tamen est, quod ad exemplum castrensis peculii tam anteriores leges quam principales constitutiones quibusdam quasi castrensia dederunt peculia, atque eorum quibusdam permissum erat etiam in potestate degentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quidꝰ ⁊̃ si ꝑlenissime sunt doacões
tũ si ingti existant homines m
quos beneficram collatum est
nialios contułint ab hris qͣfdo
pacianturni urias uł iactura.
net̾ib quid̃ prudentibꝰ penitꝰ
erat in cognitum postea auter
anmioribꝰ dims principibus
inteluctum est ꝙ aute miitias
uccabatur et tacitam in se cõ

Expanded text:
quod, etsi plenissimae sint donationes, tamen si ingrati existant homines in quos beneficium collatum est,in alios contulerunt, ab his quandam patiantur iniuriam vel iacturam, veteribus quidem prudentibus penitus erat incognitum, postea autem a iunioribus divis principibus introductum est, quod ante nuptias vocabatur et tacitam in se cond
Abbreviated transcription (Latin):
aliis psonis quib non niiius
qui ẜuus ucitur hitandi ius ha¬
beit Et conuenient̾ si ad
muilierem usus edium ꝑtineit
cm mauto ei habitare licent
Item is ad quem ẜiusus per

Expanded text:
liberis personis, quibus non minus quam servis utitur, habitandi ius habeat, et convenienter, si ad mulierem usus aedium pertineat cum marito habitare ei liceat. Item is ad quem servi usus per
Abbreviated transcription (Latin):
ħ qimo cansa plenum pio reme
et sccius eius. et qni libcatem ac¬
cepit ur̃o finantur benefõ lib̾ta¬
te cum effectu ꝓcedente ¶ Cums
fanore antiquos legis latores
multa et ce̾ cominines regulas
statusse manifestissimum est et eo
ꝙ eam nuposunt sue lib̾alitacis
stabilitate guidente et sccio ꝓn

Expanded text:
invidiae plenum pio remedet socius eius et qui libertatem accepit nostro fruantur beneficio, libertate cum effectu procedente cuius favore et antiquos legislatores multa et contra communes regulas statuisse manifestissimum est et eo qui eam imposuit suae liberalitatis stabilitate gaudente et socio in
Abbreviated transcription (Latin):
mus qu.a dispoitum est. ut italic̾̃
cutori nel curatori debitor em pu¬
cialis sine omui drmmpno celeb¬
ata ħ ꝑmiccat. ¶ Quo sbsecuto
et sundex ꝓnuunciauit et debicor
cuntis. ¶ Si aucem alit̾ qmͣ dis¬
posnimus solucio fea fi̾nt poccu¬
mã autem saluã heat pupillus
at ex ea locupleccor sic et ad huc
eauidem summam peccinue pet¬
it percepom doli mali sõmomi
potit. ¶A si aut male consup¬
ẜit aut furto amsit nich̾ perdit
debitori dolimaliercero. sed⁊

Expanded text:
mus, qua dispositum est, ita licere tutori vel curatori debitorem pucialis sine omni damno celebrata hoc permittat. quo subsecuto, si et iudex pronuntiaverit et debitor curitas. sin autem aliter quam disposuimus solutio facta fuerit et pecuniam salvam habeat pupillus aut ex ea locupletior sit et adhuc eandem summam pecuniae petat, per exceptionem doli mali summoveri poterit: quodsi aut male consumpserit aut furto amiserit, nihil proderit debitori doli mali exeptio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ ei exlaborib sis nel ꝓspera
fortuna accessit ħ malium ꝑsieui¬
eus luctuosum eł ꝓcedat. ¶hoc¬
quoq an obis dispoĩcum et mea
srecie ubi parcus emancipãdo li¬
patris effiginunt sibi ꝑtem c̾ciar

Expanded text:
ei suis laboribus vel prospera fortuna accessit, hoc in alium perveniens luctuosum ei procedat. Hocque a nobis dispositum est et in ea specie ubi parens, emancipando lim effugiunt sibi partem tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
uut. nam hrs iuidum hc̃ ꝓpricta¬
cem legatarius nsinfructuni.
¶Et ccͣ sifiuidum legau̾t dedu¬
cto usuffructu legatars uud¬
am ht ꝓprietatem hrs uero rsũ
sructimi. Item alii usiunfructu
sructum constitũe pactomb
ec stipułomb Id efficere debet
Retamen inninĩ su mutiles
c̃ent ꝓprictates semp ab scuidẽ
te usufructu placuit c̾tis moĩs
extingui nsumfructum et ad

Expanded text:
t; nam heres nudam habet proprietatem, legatarius usum fructum: et contra si fundum legaverit deducto usu fructu, legatarius nudam habet proprietatem, heres vero usum fructum: item alii usum fructum,fructum constituere, pactionibus et stipulationibus id efficere debet. ne tamen in universum inutiles essent prte usu fructu, placuit certis modis extingui usum fructum et ‹ad›
Abbreviated transcription (Latin):
coms donaçio doaconi
et non mortis cansa donacio ẽ
antus ei contigiss hr̃et is qui
accepit ¶ Sui ancem sruxiss
qui donauit ac recipet ursiem
donacõns penicusiss aut por
decesfit is cui donacum est.
Hec autem mortis cansa donaci¬
ones ad eremplum legatarii¬
suerat utrum donacõnis. in le
gati iustaream optiũe oport̾et
ct utruis cause quedam he̾bat
insigina. et cum alii ad aliud ge¬
nus eam recra hebanc anobisꝯ
stitutum est. ut poiina fere le¬
gatis comimu̾̃etur et sic ꝓcedat
qͣadmoclum eam nr̃a formanit
consticuco ¶Et insimima mor¬
tis emsa donacio est cum mag̾.
se quis nelit hr̃e qui eum cui res¬
donaturmagis q enim cui doãt
ꝙͣ hr̃denisuum sic et apud houi¬
eriun thelemacus donat pureo

Expanded text:
 donatio. Donationum et non mortis causa. Mortis cauanitus ei contigisset, haberet is qui accepit: sin autem supervixisset qui donavit, reciperet, vel si eum donationis poenituisset, aut prior decesserit is cui donatum sit. hae mortis causa donationes ad exemplum legatorsugati instar eam obtinere oporteret, et utriusque causae quaedam habebat insignia et alii ad aliud genus eam retrahebant, a nobis constitutum est, ut per omnia fere legatis connumeretur: et sic procedat quemadmodum eam nostra formavit constitutio. et in summa mortis causa donatio est, cum magis se quis velit habere quam eum cui donatur, magisque eum cui donat quam heredem suum. sic et apud Homerum Telemachus donat Piraeo
Abbreviated transcription (Latin):
fide emptorem sibi traditam rer
exhus bonis usucape posseet it
dimus pins et dim seu̾us et an¬
tonius spẜunt. ¶ Nonissime
emptore usucapi possit nel qmi
eralia insta cansa possidet ¶E¬
rror antem false usncapiontm
uonpant ueluti siquus cum no
euu̾t emisse se existimaus possi¬
deat uelcum ei donatimi non fi¬
erat qiͣ erdonacone possideat.
¶Duitina posẜo que prodeẽ cepat
deffuncto et hrdi et posẜori bor

Expanded text:
fide emptorem sibi traditam rem ex his bonis usucapere posse: et ita divus Pius et divi Severus et Antoninus rescripserunt. Novissime , ut a bona fide emptore usucapi possit vel qui ex alia iusta causa possidet. Error autem falsae causae usucapionem non parit. veluti si quis, cum non emerit, emisse se existimans possideat: vel cum ei donatum non fuerat, quasi ex donatione possideat. Diutina possessio, quae prodesse coeperat defuncto, et heredi et bo
Abbreviated transcription (Latin):
ad eas res que solo continent.
procedit ut si quis lcciuacantis
posẜonem pp̃ ab senciam. aut ne¬
gligenciam dni ant qrsuccesso¬
de deceffit siue.ui. nanciscantur
qui qnͣuus ip̃e mala fide possidz
quia intelligit se alieim fini¬
dum occupasse tameri si alii bo¬
na fide accipienti tradid̾it pot̾it
est enim quor randam uet̾m sẽ¬

Expanded text:
ad eas res quae solo continentur expeditius procedit: ut si quis loci vacantis possessionem propter absentiam aut neglegentiam domini, aut quia se decesserit, sine vi nanciscatur. qui quamvis ipse mala fide possidet, quia intellegit, se alienum fundum occupasse, tamen, si alii bona fide accipienti tradiderit, poterest enim quorundam veterum se
Abbreviated transcription (Latin):
bilib non faceꝓcedit ut bone
si dei posẜori nsucapio competat
Id aliquast̾̃ se habet. nam si hr̃e
reni deffiuicto commnodatam a¬
aut locatam uel apudenin de¬
possit dubium non est quippe
cum cares nifinti nicium non
cecidit. cum ntiq hrs qui bõa
fide tamqmsnam alienauut fur¬
tum non ꝯmiccit. ¶ Item siis ad

Expanded text:
bilibus non facile procedit ut bonae fidei possessori usucapio competat.id aliquando rem defuncto commodatam aut locatam uel apud eum depossit, dubium non est, quippe ea res in furti vitium non ceciderit, cum utique heres qui bona fide tamquam suam alienaverit furtum non committit. Item si is ad
Abbreviated transcription (Latin):
onorario ulli emancipato de¬
sid̾bitur ¶S septem testim
sigua stifficiebuit cum nre ci¬
uli signa cestium non erant
nccͣnia. ¶ Dicum paulatun
tam crusui homuni qmĩ consti¬
tricõnum emendacõnibus
cepit in unam consonancu

Expanded text:
onorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficiebant, cum iure civili signa testium non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex usu hominum quam ex constitutionum emendationibus coepit in unam consonantiam
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ musuffructui Namq is
qnifundi undumm nsum ht in
stramentis lignis. dusum co¬
tidiamm utatur. ¶In eo qͦ
fundo hactenus ei morarilice¬
at ut n domin ofundi molest.

Expanded text:
u. namque is qui fundi nudum usum habet, stramentis, lignis ad usum cottidianum utatur: in eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus
Abbreviated transcription (Latin):
cõnem augi et constante irat¬
momo suã constone perunsit
g tũ nomen inconuemens
remauebat eũ aute impcias
impcias ant tale accipiebat
ingementum. ¶ S nos ple¬
uissimo fini crade sauctõnes cu¬
pientes et consequencia nomĩa
reb c̃ẽ studentes constitinmus
ut tales donacones nou ange¬
autur tũis et constante matri¬
momio ucim accipiant et

Expanded text:
tionem augeri et constante matrimonio sua constitutione permisit: sed tamen nomen inconveniens remanebat, cum ante nuptias nuptias autem tale accipiebat incrementum. sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia nomina rebus esse studentes, constituimus, ut tales donationes non augeantur tantum sed et constante matrimonio initium accipiant et
Abbreviated transcription (Latin):
benatus non fecit ꝙ earum re
usimiffuetum nec eium pot̾at
Onsticit fiitur antem usus
fructus morte nsufructuarii⁊
duib capitis diimncionib¬
ui del marnu ⁊ et media et no
utendo ꝑmodum ercept̾. que
omma nr̃a statuit constituco
tem fiuiturusufructus si dũo

Expanded text:
earum rerum usum fructum nec enim poterat, constituit. Finitur autem usus fructus morte fructuarii et duabus capitis deminutionibus, maxima et media, et non utendo per modum et tempus. quae omnia nostra statuit constitutio. item finitur usus fructus, si do
Abbreviated transcription (Latin):
uut quos nic̾ninos appellauius
que omio non compantur leg̃tis
que si fiunt ꝑfecte teme renceaa
non possunt. ¶Prefcunitur.x
cum donator suam nolmntatem
scripcis aut siue scriptis mauifes¬
tauerit et ad eremplum donaci¬
ons nendõius nr̃a constitutio
cas etiam inse hr̃e necessitatem t̃¬
dicionis noluit ut et si non tradã¬
turhẽat plenissimum et pfectur
roburet tradicõms nccͣitatis m¬
cumbat donatori ¶Et cura do¬
retro principim dispõnes insimi¬
ari cas actis int̾uementib nole¬
banc. ¶ Si maiores dncentornz
fuerant solidorum nr̃a constitucõ
et quͣtitatem us ad quiuꝙͣtes soł.
ampliau̾it qmͣ stare et sine insimu¬
acõne statint et quasdam dona¬
cõnes mueiit que penicus nisi¬
seplenissimam hñt infirimtatera¬
et alia insr̃mmulta adub̾iorem
eritum donacõnim ninemus
que onnia exnris constonibus¬

Expanded text:
llamus, quae omnino non comparantur legatis: quae si fuerint perfectae, temere revocari non possunt. perficiuntur autem cum donator suam voluntatem scriptis aut sine scriptis manifestaverit: et ad exemplum venditionis nostra constitutio eas etiam in se habere necessitatem traditionis voluit, ut, et si non tradantur, habeant plenissimum et perfectum robur et traditionis necessitas incumbat donatori. et cum retro principum dispositiones insinuari eas actis intervenientibus volebant, si maiores ducentorum fuerant solidorum, nostra constitutio et quantitatem usque ad quingentos solidos ampliavit, quam stare et sine insinuatione statuit, et quasdam donationes invenit quae penitus insise plenissimam habent firmitatem. alia insuper multa ad uberiorem exitum donationum invenimus, quae omnia ex nostris const
Abbreviated transcription (Latin):
p̾diorum dicte sunt quoni am
edifficia omnia uitima p̾dia
appellamus licet in nilla ediffic¬
ata sunt. ¶Item p̾diorim uib¬
auorum ẜitutes sunt hec ut ĩ ui¬
cinus houera incimi sustineat
ut inpictem cins liceat tiguu
iucino mumtt̾e. ut stillicidium
nel flumen recipiat qui medes
suas nel maream uel in doacho¬
nel non recipiat et ne altins qs¬
tollat edes suas uc luminibus
ucim si officiant. ¶Inrustico¬
rum p̾diorum ẜuitute quitam
compntari recte putant aque
lustum pecoris ad aqm̃ appu¬
lsum is piͦscendi caltis coquen¬
de arene focdiende Idco antem hee
fuitutes p̾diorum appellantur
qmͣ sine p̾dus constitm non pos¬
sunt. ¶Remo enm põt suitute

Expanded text:
diorum dictae quoniam aedificia omnia urbana praedia appellantur, etsi in villa aedificata sunt. item praediorum urbanorum servitutes sunt hae: ut vicinus onera vicini sustineat: ut in parietem eius liceat vicino tignum immittere: ut stillicidium vel flumen recipiat quis in aedes suas vel in aream, vel non recipiat: et ne altius tollat quis aedes suas, ne luminibus vicini officiatur. In rusticorum praediorum servitutibus quidam computari recte putant aquae haustum, pecoris ad aquam adpulsum, ius pascendi, calcis coquendae, harenae fodiendae. Ideo autem hae servitutes praediorum appellantur, quoniam sine praediis constitui non possunt. nemo enim potest se
Abbreviated transcription (Latin):
uos ex maiori ⁊ meliore suĩa
iupcialiũ lucroꝵ excepcõm
dotem.deinde legem cegnos¬
cens uram aut siqs uir me¬
diociem feci̾t añ nupcialem
donacõm ad circũnencõm
legis uelit augm̃tum aut do¬
tis aut aũ ipciał fac̾e dona¬
cõms ħ trah̾e adinsidias re
hr̃e ꝯcedentes fucientibꝰ aug¬
mentum qnͣtum adiestõnis¬

Expanded text:
nos ex maiori et meliori sententia nuptialium lucrorum exceptionem dotem, deinde legem cognoscens nostram, aut si quis vir mediocrem fecerit antenuptialem donationem, ad circumventionem legis velit augmentum aut dotis aut antenuptialis facere donationis, hoc trahere ad insidias reshabere concedentes facientibus augmentum quantum ad resti
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝯuicientes hũauã nam
cuitatis sollep̾nit̾ oelebͣtis
et luĩam eis dare ut delegen¬
tur ei ab eis hiis quenuuit
adeius stacõmi ⁊ decum̃ta et
diuussis eis int̾ c̃e ⁊ullĩ oĩo

Expanded text:
nos conicientes humanam naturam civitatis sollemniter celebratis, et licentiam ei dare ut delegentur ei ab his qui veniunt ad eius stationem et documenta et dimissis eis interesse, et nulli omnino
Abbreviated transcription (Latin):
i̾uenta ẽ ⁊ ppło medelam p̾bens si
enĩ ħ eg̾uit q ꝯsularem edent nu¬
uisicent̾ia. ⁊ nihus soł ꝯcilient po¬
pulares neq̃qm temani̾s lucris de¬
ctantes sedicõni ex̾cent adĩuice
ec uenient us ad alt̾nas plagas
qs ꝑsustes. ⁊ gladios ⁊ lapides ege¬
rũt sreqñt᷑ rem õĩuo nob̾ odibilẽ
uidebam euĩ eas ꝯtendentes quid
et mał iuius ĩ plentes alt̾utios
occõnies sparsoꝵ. ⁊ abeis abreptoꝵ

Expanded text:
adinventa est et populo medelam praebens. Si enim hoc egerint qui consularem edent munificentiam et in his solis concilient populares, nequaquam de maximis lucris decertantes seditiones exercent ad invicem et venient usque ad alternas plagas, quas per fustes et gladios et lapides egerunt frequenter, rem omnino nobis odibilem. Videbamus enim eos contendentes quidem et malis innumeris implentes alterutros occasione sparsorum et ab eis abreptorum,
Abbreviated transcription (Latin):
senti legi p̾cipim ut nepri¬
uati quid hoĩes putent logẽ
lites ã alciore intentes fasti¬
gio legem oͣcse solũmo nõ
ee ꝓlutam existiment. ut gͥ
et̾ tua magnitudo sciat ꝙ
et uulitib ⁊ oĩ cingło ulła
excusacõne cuidã ꝯpetente

Expanded text:
gi praecipimus, ut ne privati quidem homines putent legem ilites autem altiore nitentes fastigio legem contra se non esse prolatam existiment. Vt igitur et tua magnitudo sciat, quod et militibus et omni cingulo, nulla excusatione cuidam competente
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e tabellio in cadente luctis
exinde uementib sillo solo
qui talia ppetrauit ⁊ de digna¬
tus est suũ ꝯpłe opus prima¬
eius abipĩs ta bellionibo q̃
talia peccau̾ut fuandis. ¶ Et
tum saciant umu̾sis eo qd
nich int̾ hoĩes sic est iudub¬
dam sollicitam dubitacom
ginec questus eoꝵ mĩores sĩ¬

Expanded text:
ipse tabellio, neque cadente lucris exinde venientibus, sed illo solo qui talia perpetravit et dedignatus est suum complere opus primaeius ab ipsis tabellionibus qui talia peccaverunt servandis. Et tum facient universis, eo quod nihil inter homines sic est indubandam sollicitam dubitationem: sed nec quaestus eorum minores fi