comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laut nequaquamnistius modirebus ingretiaumquam iusis. I do latria idole¬
impia suꝑbia siue hominum uel de monum sibi&hiberiueliub& uelcupit. Itapia
humilitas uel hominumuelangelorum scõrum sibi oblatam recus sat &cude¬
b&ur ostendit : Idolum autem est simulacrum quodhuma neceffigie factum
& conseeratumest iuxta uocabul interp̃tationem : Idosenim grece formam
sonat & ab eo perdiminutione idolum deductum eaque apud nos formulã
facit: Igituromnis forma uel formolai dolum sedici eposcit iudeidolatriea om¬
nis circaomneidolum famulatur & seruitus : quidam uero latini ignorantaes
grece inperitidicunt idolum& dolo sumsisse nomen quod diabulus creatu¬
rcce cultum diuini nominis inuexit : Demonas a grecis dictos aiunt quasi
demnas idestperitus ac rerumscios. presciunt enim futura multa unde
& solent responsa aliquadire : In estenimillis conicio rerum plusquam

Expanded text:
lavit: nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. Idololatria, idololavit: nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. Idololatria, idoloimpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel jubet vel cupit: ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulet consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est, peritos, ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. 16. Inest enim illis cognitio rerum plusquam
Abbreviated transcription (Latin):
demones colendi supposuerunt & sibi sacrificari a deceptis & ꝑsidir persua serunt:
Simulacra aut̃ a similitud ine nuncupata eo quod manuartificir &lapide aliaue ma¬
teria eorum uultus imittuntur inquorum enore finguntur ergosimulacra uel
proeo quod sint similia lle l pro eoquod simulata at que conficta uinde & falsa sunt:
Et notandum quod latinus sormosit In ebreis ap̃u deos demenim idulum siue
simulacrum semeldicitur. Iudeidicunt quo dismie imussimulacrum l¬
tofecerit: Gentilesaut̃ primum ꝓm& herim simula cra hominum deluto fin¬
xisseperhibent ab eo quenatã ce artem simulacra & statuas fingendi: un¬
de & poctae abeo hominer primũ sactos esse confingunt sigurate propter
effigies : Apud grecos aũt cecrobs sub quo primum inarccoliuaorta est & a¬
thenensium urbs & minerueapellatione nomen sortita est: Hic primus
oniniumiouemapellauit simulacroc repperit a ras statuit iietimas immo¬

Expanded text:
daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum Semel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismaeto fecerit: gentiles autem primum Prometheum simulacra hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Jovem appellavit, simulacra reperit, aras statuit, victimas immo
Abbreviated transcription (Latin):
pafosuenus Apud lemnos uulcinus apud naxosliber a pud delos apollo Inquo¬
rum &iam laudibus accesserunt & poe tae & conpositircas minibus in caclumeos
sustulerunt : Nam corumdam cultua dinuentiones arcium pepcris sedicuntur
Vt scolapio medicina uulcan o fabrica : abactibus aut̃ uocantur ut mercorius
quod mercibus p̃est liberalibertate : Eueruntaut̃ & quidem uiri fortes aut
urbium conditores quibus mortuis hominer quieos dilexerunt simulacra finc¬
xerunt ut haberent aliquod e imaginum contemplatione solatium: Sed paulatim
buncerrorem persuadentibus demonibur itam posteris inrep fisse Vt quos
illi prosola nominis memoriahonorauerunt sueces soresdeos & istima sent atei:
colerent: Simulicrorumussus xortus est cume desiderio mostuorum consti¬
tuerentur imagines ueleffigies tam quã incaelum receptis ꝓ quibur se interris

Expanded text:
Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quoPaphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris
Abbreviated transcription (Latin):
a ganiex pagis atheniensiumdicti. ubi ex orti sunt: Ibienim in lo¬
cis a grestibus ex pagis gentiler lucos idula que statuerunt & atab
initouocabulum pagani sostiti sunt. Qentiles sunt quisine lege sunt &¬
non dumcrediderunt: Dictiaũt gentiles quia ita sunt ut fuerunt geniti:
Id est sicut in carne discenderunt subpeccato scilic& id ulis seruientes &
nedũro generati. Pro indegentiles primitus nuncupantur. ipsidicunt᷑
postfidem aũt non deberiuo carigentes siue gentiles eosquiex gntibus crediderunt. sicut
post fidem diciiam non potest iud eos testante paulo a postolo & dicente lamxp̃ianis
susceptum adidolorumcultus & sacrificiorum contaminationem reuertuntur est
autem nomengrecum: XI. De duS GeNriuco
uos paganideos adserunt. bomines olimfusse produnctur. & prounius
tumisis apud cr&amiopiter apud mauros iuba apud latinos faunus apud roma¬

Expanded text:
Pagani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in loPagani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntuPost fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente iam Christiasusceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationem revertuntur. Est autem nomen Graecum. § 11 De diis gentium. Quos pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniustum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Roma
Abbreviated transcription (Latin):
dhaec omnia pestinent & ligaturae ex ecrabilium remediorum quae ars
medicorum condemnat siue in p̃cantationibus siue in caracteribus siue
in quibuscũq rebus sus pendendis adq: li gandis : In quibus omnibus ars demo¬
numest ex quadã pestifera soci& a te hominũ & angelorũ malorum exosta:
Unde cuncta uitanda sunt axp̃iano & omnipoenitus execratione repudienda
atqu edamnanda: Augoria uero auium. phriges primunuenerunt :
praestrigium uero mercorius primus dr̃ inuenisse. dictũ aut praestrigũ
quod praestringat aciemoculorum, Aruspicinae astemprimus & ruscis
tradidis sedicitur quidã stages. Hic exhoris arus picinã dictauit & postea
non apparuit : Nadr̃ fabulose. arante quodã rustico subito hunc exgle¬
bis exsi luirse & arus picinã dictasse quadie & mostuus est. Quos libros
romaniex eutrus calingua inpropriã mota uerunt

Expanded text:
Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt a Christiano, et omni penitus execratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex †oris† aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exiluisse et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tusca lingua in propriam mutaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aut que mef fectum uitae habeat quina scitur: Husunt qui uulge
mathimatici appellantus cuius suꝑstitionis genus constellationis latiniuo can
Idest notationes siderum quomodo sehabeat cumquis que nascitur. Primũ
aut idemstellarum interpra&es maginuncupabantur sicut de his legi¬
tus qui me uan gelionatum xp̃m ad nunciauerunt : Postea hoc nomine solima¬
thematici cuius astis scientia e usquea deuangelium fuit toncersa. Ut xp̃o aedto
nemo ex inde natiuitatem alicuius decaelo interp̃tar&ur. Oros copidicti qđ
horas natiuitatis hominum speculantus. disimibi& diuersofactu, Sosti logisuns
qui sub nomine fictae relegionis ꝑ quosda quos scorũ sostes uocant diuinationis
scientiã profitentur. Aut quarũ cumquae scriptur arum inspectione futura
promittant : Salisatores uocatisunt quia dumeis menbrorũ quaecumq: pas¬
tes salierint. Aliquid sibi exinde prosperum seu triste significari p̃dicunt:

Expanded text:
aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inspiciunt & exeis futura praedicunt. Augores sunt qui uo latus auium
& uoces intendunt aliaq signarerum uel obseruationes in prouissas homi¬
nibus occurrentes. Idem & auspices. Namaus picia sunt quaeiter facientes
obseruant. Dicta aũt sunt auspicia quasi auium aspicia & augoria quasi
auium garria hocest auium uocer & linguas : Item augorium quasi auige¬
rium quod auergerunt. duo aũt genera auspiciorum unuma doculos alte¬
rum adaures pestinens A doculos scilic& uolatus ad aures uox auium
pithones apithio appollinedicti quodis auctor fuerit diuinandi:
Astrolo gidicti eo quodinastrisaugoriantur. Gen& hliatici appellati
propt̃ natalium considerationer dierum, Qe neses enim bominum per
xꝓ caelisigna discribunt siderumq: cursuna scentium moresactus &
euentis praedicareconantur : Id est quis quali signo fuerit natus

Expanded text:
inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris auguriantur. Genethliaci appellati propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim caeli signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuocare & imaginer uelludificationes eorum uidere : Ibiq: ab eis aliquo
audire Vbi adhibito sanguine &iamin feros perbibentur sciscitari
quod genus diuinationis apersirfestur adlatum. Uarro dicit diuinatio¬
nis iuies se genera : Terrã aquam aerem ignem: Hinc geomantiam
ydromantiam eromantiã pyromantiamdictam: Diuinidicti. quasi
dõpleni. Diuinitate enim seplenus adsimulant : & astutia quadamfrau¬
dulenta hominibus futura coniectant: Duo sunt aũt genera diuination
ars & furor. Incantatores dicti sunt quia remperagant uerbis. Arioli¬
uocati propt̃ quodcirca aras idulorumne farias praeces emittunt. &
funesta sacrificia offerunt : his que celebritatibus demonum. res ponsa
accipiunt. Aruspices nuncupati quasi horarum inspectores. Dies enĩ
& horas inagendis negotiis operibus que custodiunt & quidpersingula
tempora obserua redebeat homo intendunt: hu&ia m exta pecodum

Expanded text:
evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. 13. Quod genus divinationis a Persis dicitur allatum. Varro dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam. 14. Divini dicti, quasi Deo pleni; divinitate enim se plenos assimilant, et astutia quadam fraudulenta hominibus futura conjectant. Duo sunt autem genera divinationis, ars et furor. 15. Incantatores dicti sunt qui artem verbis peragufunesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Aet horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum
Abbreviated transcription (Latin):
renaa magico tenues excire figuras atque sepul chralaes scite in¬
cantare fauillas uita itidem spoliare alios ars noxia nouit :
Na gisunt quiuulgomaleficiobfacinorum magnitudinem nuncupantus:
IHu& elimenta concuciunt turbunt mentes hominum. Acsine
ullouenenihaustuuiolentia tantumcarminis interimunt. Unde
& lucanus Nens haustinulla sanie pulluta ueneni. incantata perit:
Demonibus enim adscitis audent uentilare. Vt quis quae suos perimat
malis astibus inimicos: hu&iam sanguine ut untur & uictimis &
praecantionibus uidentur resuscitati mostui diuinare & ad in¬
terrogata respondere: Nigro enim grece mostuus mancia
diuinationuncupatur. Ad quos sciscitandos cadaueri s anguis adicitur . Nã
a mare demones sanguinem dicunt ideo quȩ quoties nigromantia fit cruos
a quae misc&ur. ut colore sanguinis facilius prouocentur: Idromantii
ab aqua dicti estenimi dromantia in a qua is pectione umbras demonũ

Expanded text:
re nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite inre nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnituHi elementa conuertunt, turbans menses hominum, ac sine ullo ueneni haustu uiolentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et uictimis, et praecantationibus videntur resuscitati mortui divinare, et ad interrogata respondere. Νεκρὸς enim Graece mortuus, μαντεία divinatio nuncupatur, ad quos sciscitandos cadaveri sanguis adjicitur; nam amare daemones sanguinem dicunt; ideoque, quoties necromantia fit, cruor aqua miscetur, ut colore sanguinis facilius provocentur. 12. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
culisualuit ꝑquandam scientiam futurorum& infernorum euocationes eoruminuen¬
demagorum pstrigur quorumintanto prodiere maleficiorũ aster ut &iã moy si simil¬
desacrificio quod arebades deo suolieteo immolabant. Ex quo quicum que¬
sumerent in bestiarum formas conuestebant᷑: Hinc appar& nones se
intotum dubium. quod nobilis ille po& a scribit dequada i foemina quae
magicis artibus excellebat : Hȩc inquit se carminibus promittit soluere
mentes quas uell&. A staliis duras inmit tere curas. sistere aqua iflu¬
minis &uestere siderar&ro. Noctur nos quȩ & manes mugere ui¬
debis subpedibus terram. & discendere montibus ornos: Quid plura
sicredere fasest & depitho nissa. Vt proph&ae samuelis animã
de inferni abditis euocar& & uiuorum praesentar& conspectibus:
Sitamen animam proph&e fuis secredamus & non aliquamphanta s ma¬
ticam in lusione satane fallaciam factam: prudentius quoque demercorio
cas seanimas ast aliisdamnasse neci. Et postpaululum adiecit. Murmu¬

Expanded text:
eculis valuit. Per quandam scientiam futurorum et infernorum et vocationes eorum invende magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Mosi similde sacrificio, quod Arsumerent in bestiarum formas convertebantur. Hinc apparet non esse in toto dubium, quod nobilis ille poeta scribit de quadam femina, quae magicis artibus excellebatVirg. Aen. 4, 487: 'Haec,' inquit, 'se carminibus promittit solvere mentes quas velit, ast aliis duras inmittere curas; sistere aquam fluminis, et vertere sidera retro; nocturnosque ciet manes; mugire videbis sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.' Quid plura, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abditis evocaret, et vivorum praesentaret conspectibus; si tamen animam prophetae fuisse credamus, et non aliquam phantasmaticam inlusionem Satanae fallacia factam? Prudentius quoque de Mercuriocasse animas, ast alios damnasse neci. Et post paululum adiecit: Murmu
Abbreviated transcription (Latin):
niae aut̃ ex omologisirdicatur : Supplicationis: Autẽ nñ quodam modo punc exgen¬
tilitate r&in&ur. Namferiae aut la&ime erant Apudeos aut indicuo
Ndictae autem quia paipestar antiquar omanorum. exconlatione sacrificobat
Autcerte debonis damnatorum unde supplicia dnr̃ supplicationes q fiebant de
bonis passor supplicia sacrae enim resderebus exasacrandorum :¬

Expanded text:
niae an exomologesis dicantur. Supplicationis autem nomen quodammodo nunc ex genniae an exomologesis dicantur. Supplicationis autem nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus execrandorum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiur cognitioni nibil occultum est sed confessio est rciscilic& tiurq: ignorantur
ꝓfesse cognitio utile enimsibi aciucundum quis quã ct̃ existimauerat rapere
adulterarĩ furarĩ : Sedubihace aernae. damnotioni obnoxia esse. cognouit
cognitishus confit&ur errorẽ : Confessio aut̃ erroris ꝓfessio est desinentir
disinendum ergo a peccatis ẽdumconfessio est: Confessio autem antecedit
remis sio sequitur: Cacterum extraueniam ẽ qui peccatum cognoseit peo
cognitum consit&ur. Itaq exolog sis÷ ꝓsternendi & humilundi hominis disciplina
ẽ habitu atq uictu sacco &cinere incubare corpus sordibus obscurare Animum mero¬
ribur deicere illaq peccit tristi tractatione motaro : Ha&ania autẽ greconomine
appollantur q latine dicuntur rogationes Interla Nanus aũt & exomologe sin. hoc
utrumq uocabulus subun& desinatione hab&ur necdistat uulgo utrum. La&a¬

Expanded text:
cuius cognitioni nihil occultum est; sed confessio est rei scilicet eius quae ignoratur cuius cognitioni nihil occultum est; sed confessio est rei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae autem Graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc utrumque vocabulum sub una designatione habetur, nec distat vulgo utrum lita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita deflere & futura non admittere hȩc sccunda. insimilitudine fostisẽ ut si for¬
te inpugnante diabulo aliquod peccatum inrepserit huius satir factione purg&ur:
Satir factio estcausas peccatorum & sugestiones &xcludere : &ultra peccatum non
terare : Roconciliatiouoro ẽq post complementum paenitentiae adhib&ur. Nã
sicut concilia murdõ quando primum agentilitate conuestimur itareconcilia¬
mur quando post. peccatum penitendo regredimur: Ex homologesir grecouo¬
cabulo dr̃ quod latine confessicinter pr&atur cuiur nominir duplex significa¬
tio est aut enim in laude intellegitur confessio. sicut ẽ confiteor tibid ñe. pater
caeli &terre Autdumquisq confit&ur suapeccata ab eo indulgendo. cuiur in¬
dificienr est misericordia. ex hocigitur grecouo cabulo ex primitur & frequen¬
tatur ex omolo gesis quiadelictum nm̃ dño confitomur non quidom ut ignaro

Expanded text:
praeterita delere, et futura non admittere. Haec secundum similitudinem fontis est, ut si forpraeterita delere, et futura non admittere. Haec secundum similitudinem fontis est, ut si forte, impugnante diabolo, aliquod pSatisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est, quae post conplementum poenitentiae adhibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cuius nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor tibi Domine Pater caeli et terrae': aut dum quisque confitetur sua peccata ab eo indulgenda, cuius indeficiens est misericordia. Ex hoc igitur Graeco vocabulo exprimitur et frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur; non quidem ut ignaro,
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum dequa statione ineuangelio dixit ille iciu nobis in sabbato. id est .iiii. & sex¬
ta sabbati : Temporum autom qua e legitibur acꝓph&icis institutionibus termina¬
tis temporibur statutic sunt. ut iciunium quasti. quinti septimi acdecimi uel sicut in
quȩ in uniuerso orbe institutione a postolica obseruatur. circa confinium domini
cae passionis: Hir tertiumgenur quidam adiciunt quod xerophagiam dñt abstinen
tiam scilic& ciborum humentium unde & nñ h: datum eo quod siccirquidam escis utun¬
tur : Paenitentia appellata qua si punitentia eo quodipse homo in sepenitendo punit
quod malae admir sit namnibil aliudagunt quos ueraciter paenit& nisiutid ꝙ male
fecerunt inpunitum cẽ ponsinant : Eo quippemodosibi non parcentibus illao parc&¬
cuiur altum iustumq iudicium nullur contemtor ouadit ꝑfecta est autem penientia

Expanded text:
praeceptum: de qua statione in Evangelio dixit ille Luc. 18, 12: 'Ieiuno bis in sabbato,' id est quarta et sexpraeceptum: de qua statione in Evangelio dixit ille Luc. 18, 12: 'Ieiuno bis in sabbato,' id est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac decimi mensis; velquae in universo orbe institutione Apocae Passionis. His tertium genus quidam adjiciunt, quod tiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur. Poenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se poenitendo puniat quod male admisit. Nam nihil aliud agunt, quos veraciter poenitet, nisi ut id, quod male fecerunt, inpunitum ecujus altum justumque judicium nullus contemptor evadit. Perfecta est autem poenitentia,
Abbreviated transcription (Latin):
uult orationemsuam addm̃uolare faciat sibiduas alar iciunium. & dimosinam & as¬
cendit celeritar & &auditur : Iciunium c̃parsimonia uictur Abstinentiaq ciboꝵ
cuinñ indictum exquadam parte niuis ctrum tenuisemꝑ & uacua quoduulgo iciuni¬
um uocatur. Vnde iciunium nncreditur diriuotum ꝙ siuinaedia uiscera uacua. & eci¬
ꝗ nulla betitia obueniens castris stationem militũ rescͥndit namla &itie. libentiui
tristitia sollicitiur administrat disciplinam. Vnde & miltes nus quamin memo¬
res sacramenti magis stationibus parent dircernent Autem quid aminter ioiunium & sta¬
tionem : Namiciunium est inde ferent̃. cuiur lib& dici abstinontiam. non secundumle¬
gemsed secundum ꝓpriem uoluntatem : Statio autem est obseruatio. statutorum dierum
ueliem porumdicrum ut quartae ferfae & sextae feriae : Iciunium exu&ere lege

Expanded text:
vult orationem suam ad Dominum volare, faciat illi duas alas: jejunium et eleemosynam: et asvult orationem suam ad Dominum volare, faciat illi duas alas: jejunium et eleemosynam: et ascendit celeriter et exauditur. Jejunium est parcimonia victus, abstinentiaque ciborum, cui nomen inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo jejunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exieo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriae ieiunium ex veteri lege
Abbreviated transcription (Latin):
Tmiliter & noctis. sedideo hece orando horae diuisesunt ut si foste aliquo fuerimus operedeten
te ipsudnos adofficium tempur admoneat quae tempora inscripturis inueniuntur
commonicationir in illo uasculo exꝑtur est: Sexta hora orandigratia ascenderat idemeui
am cumiohanne. horanona templum xdut quando paraliticum. sanitate reformauit : Sed
& danihelum legimur hacc tem pora inoratione obsoruasse. &utiq ex istahelis disciplina ut pe
minus quamterdie. Adoremur debitores enimsumus trium patris & filii & sp̃r sc̃ĩ ex¬
ceptir utiq & aliir legitimis orationibus q sinc ulla xomonitione debentur in gressur lucis
x noctir siue uigiliarum . sed &cibum non prius sumere quaminter posita oratione :
priora enim habenda sunt sprrefrigeria quia priora calestia quam terrena qui a ut̃¬

Expanded text:
similiter et noctis. Sed ideo hae orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detensimiliter et noctis. Sed ideo hae orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere deten ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniunturcommunitatis omnis in illo uasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat in suam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. Sed et Danielum legimus haec tempora in oratione observasse, et utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter die adoremus. Debitores enim sumus trium, Patris et Filii et Spiritus sancti; exceptis utique et aliis legitimis orationibus, quae sine ulla admonitione debentur, ingressus lucis ac noctis sive vigiliarum; sed et cibum non prius sumere quam interposita oratione. Priora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora caelestia quam terrena. Qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
git hierusilem hocest exorcis mur inoreparo. & coniurare Aduer sumndiabulum undescien¬
dum quod nonereaturadi ininfantibus exor lectur Auteesuflatur sedille sub quo sunt om¬
cam signum uel conlatio. interp̃tatur distensuri enima postoli Adẽuangelitandum ingenti¬
bur hoc sibipdicationir signum uel indicium porsuerunt. Contin& autẽ confessionemtr¬
nitatis confessionem &unitatir &unitatem aeclesiae &omnexp̃itiani dogmatis sacra¬
mentũ ꝙ sinbulum fidei & speinostra. non scribitur incarta & at tramento. sed intabu
opostunitas dederit Aut necessitas in postauer it neq enimcontrap̃ceptum reputatur aba¬
postolir factumqui inccercere. Audientibur custodibus orabant & canebant dõ: D& tempao¬
reuero dictum est. Sincinter mirsione orite sedh. insingularibur namest obseruatio
quarumdam horaruro commoniumq dicunter : spatia signant tertia sexta & ona

Expanded text:
git Hierusgit Hierusdum quod, non creatura Dei in in infantibus exorcizatur aut exsufflatur: sed ille, sub quo sunt omcam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evangelizandum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem confessionem Trinitatis et Unitatis, et unitatem Ecclesiae, et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in charta et atramento, sed in tabupublico orare: sed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere, audientibus custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate . Sed hoc in singularibus. Nam est observatio quarumdam horarum communium, quae diei interspatia signant: tertia, sexta et nona:
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ & homo post lauacrum scĩficatur namsicut ex babtismo poccatorũ remi si¬
odatur it᷑punctionem scificatio sp̃r adhib&ur & hocdepristina disciplina qua ungui in socer¬
dotum & renum solebent exquo & aaron amorse unctus ẽq dumcarnaliter sit sp̃italit̃
proficit: Quomodo & in ipsa babtis migratia uisibilis acturẽ quodinaqua mergimur
sed sp̃italir effectur quod delictir mundamur hoc significat & illudunguentũ quod
peccatrix mulier suꝑpeder &caq: dicitur non fuirst peccatrix suꝑcaput ihũ fundis¬
se scribuntur: Nanur in posito id eofit ut ꝑbenedictionem : Aduocatis inuit &ur
spr̃ scr tunc enim pariletus postinundata. & benedicta corpora libens a patredir¬
cendit & quasi suꝑbabtisma quã tamquã suꝑ pristinam sedem recognos censquies
cit: Namlegiur ꝙ in principio aquis suꝑ serebatur spr̃ scr̃ : Mxorcismus gre¬
cc latine coniuratio seusermo increpationis ÷ aduersur diabulum utdiscedat

Expanded text:
r, et homo post lavacrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus inposit Spiritus sanctus. Tunc enim Paracletus, post mundata corpora, libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam velut super pristinam sedem recogncit. Nam legitur quod in principio aquis superferebatur Spiritus sanctus. Exorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat:
Abbreviated transcription (Latin):
astus curã racionabilbt ꝑ scritiatus g enpcienĩ experienciuam sola seccant᷑ . lõicie perienciae
racionẽ adiungunt. meto dicinec elim̃ torũracionẽ ab seruant nectẽpora necaetates nec
causas sed solassi morborũ substanciam. Detitior numonitue corpors
Sanitas c̃intigritas corporis Etemperaencianature exialidoahumido ꝓ c̃sanguis unde& sani
tasdictaẽ q̃sisanguis status morbi gencraliuo abulo om̃i passione scorporis continent
q ł indeueteres morbũ nominabunt ut ipiaapellacione inmostis uimqs ex conasc it
flegmate exipsiseñi regunt᷑ sani exipsis ledunt᷑ infirmi. dũeñiam plius getracursũ
nature creuerint egritudiner faciunt sic eni quattuor suntelem̃td & ini humores

Expanded text:
ram rationabiliter perscrutatus est. Enpirici enin experientiam solam sectantur: Logici experientiae rationem adiungunt: Methodici nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias. De quattuor humoribus corporis . Sanitas est integritas corporis et temperantia nattas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur: quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, quae ex eo nascitur, phlegmate. Ex ipsis enim reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciunt. Sicut autem quattuor sunt elementa, sic et quat
Abbreviated transcription (Latin):
di est consuecudo: fialȩ dictę qd̃
ex uitro fiant. Sitrum enĩ grece
hialin dicit᷑. Patere pbniale sunt
dictȩ. aut quod in ipsis potare sole¬
mus. aut quod patentes sunt. dis¬
pansisq labris: Cratera calit est du-¬
as habens ansas. et est grecum nom̃.
declinatur attẽ aput eos. hnc crat᷑.
nam latine hec cratera dicitur: Sñ¬
et persius Si tibi crateras argenti:
primum a conexionibus uirgul
teneant: Ciathi quoq sciphii: Cimbia et
ipsa poculorum sunt genera ex quib
cumbia pocula dicta sunt ex simi¬
li tudine cimbe nauis. Emistis spẽs
bitur: Bachia primũ a bacho qd
est uinum nominata: postea in
usibus a quariis transit. calices et
calati. et scale poculorũ genera.
antea ex ligno facta. inde et uo¬
cata. Greci enĩ omne lignũ cala
dicebant. Ampulla. quasi ampla
bulla. Similis est enĩ rotunditate
bullis que ex spumis aquarum fuit̃.
atq ita inflantur uento: De uas is
uinarus & aQUaRiis.

Expanded text:
di est consuetudo. Phialae dictae quod di est consuetudo. Phialae dictae quod ex vitro fiant. Vitrum enim grece hyalin dicitur. Patere phiale sunt dicte, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt, dispansisqas habens ansas, et est Graecum nomen. Declinatur autem apud eos hic crater; nam Latine haec cratera dicitur. Unde Persius 2, 51: Si tibi crateras argenti; bant autem primum a conexionibus virgulateneant. Cyathi quoque, scyphi, cymbia, et ipsa poculorum sunt genera. Ex quibus cymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species pbitur. Baccea primum a Baccho, quod est vinum, nominata, postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et scalae poculorum genera, antea ex ligno facta, inde et vocata; Graeci enim omne lignum κᾶλα dicebant. Ampulla quasi ampla bulla: similis est enim rotunditate bullis quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur vento. De vasis vinariis et aquariis
Abbreviated transcription (Latin):
laterum uas. idest paribus absidis:
Patena qd̾ dispansis patentibusq sit oris
lancis. Gauata quasi cauata .g. pro .c.
littera posita Ifinc et conca .s illa caua.¬
ta. ista concaua: Sic et greci hec nun-¬
cupant Scutella a scuto ꝑ diminuti¬
onem. est enĩ eiusdem sim ilitudinis
Apophereta a grecis a ferendo poma
aut aliquid nominata. est enĩ plana:
Saluiũ uas aptum salibus. idem et
sulxica. quasi salzica: Acitabulum
quasi acita ferum. quod acetum ferat
Coelear a usu prius conclearum dictũ.
hinc est illud ueterum disticon: Sũ
codeis habilis. et et nec minus utilis
ouis: Nunquid scis potuis cur code¬
are uocor :: Trissiles greco nomine.
latine tripedes. qui autẽ quatuor
pedibus insistunt abusiue dicunt᷑.
In uasculis autẽ tria queruntur.
que placeant. manus artificis. pon¬
IIIII dus argentisplendor metalli.
De uasis ẜota tori is.
oculum a potando nominatũ.
est enĩ omne uas in qua biben¬

Expanded text:
laterum vas, id est paribus absidis. laterum vas, id est paribus absidis. Patena, quod dispansis patentibusque sit oris. Lancis. Gavata, quia cavata, G pro C littera posita. Hinc et conca; sed illa cavata, ista concava: sic et Graeci haec nuncupant. Scutella ab scuto per diminutionem; est enim eiusdem similis. Apophoreta a Graecis a ferendo poma vel aliud aliquid nominata; est enim plana. Salinum vas aptum salibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acitabulum quasi acetaforum, quod acetum ferat. Coclear ab usu prius coclearum dictum. Hinc est illud veterum distichonMart. 14, 121: Sum cocleis habilis et nec minus utilis ovis. Numquid scis potius quur cocleare dicor? Trisceles Graeco nomine, Latine tripedes: qui autem quattuor pedibus insistunt abusive dicuntur. In vasculis autem tria quaeruntur quae placeant: manus artificis, pondus argenti, splendor metalli. § 5 De vasis potatoriis. Poculum a potando nominatum; est enim omne vas in quo biben
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. quia dum mallis esset. essicit᷑
tasta. nec cõmunicat cum uocabulo
pristini generis. quia quod suit ñ÷
Arietina uasa ex aretio municipio
italie dicunt᷑. ubi funt Sunt enĩ
rubra. de quibus sedulius Nubra
quod appositum testa ministrat
holus. Samia uasa quidam putat̃
ab oppida samo gretie habere nomen:
Alii dicunt cretam esse italiȩ. que
non longe a roma nascitur. que
samia appellatur: Celata uasa ar¬
gentea aut aurea sunt signis emi¬
nentioribiis intus extra ue ex pressa
a celo uocata. quod est genus ferra¬
menti. quem uulgo celionem uocat.
Crissendita uasa deaurata: grecum ÷
Anaglifa quod superus sint celata¬
sculpturam dicunt. idest sursum
sculpta Discus antea iscus a spetie
scuti. unde et scutella. postea dis.¬
cus uocatus quod det escas .i. appo¬
nat. a quo et discumbentes dicti
ceant Missorium uocatum a m̃¬
sa ꝑ diriuationem. quasi mensoriũ.
Parapsis quadriangulum. et quadri¬

Expanded text:
scipit quia, dum mollis esset, efficitur scipit quia, dum mollis esset, efficitur tosta, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia quod fuit non est. Arretina vasa ex Arretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; sunt enim rubra. De quibus Sedulius prol.: Rubra quod adpositum testa ministrat olus. Samia vasa quidam putant ab oppido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. Anaglypha, quod superius sint sculpturam dicunt, id est sursum sculpta. Discus antea scus ab specie scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus quod det escas, id est adponat; a quo et discumbentes dicti: ciant. Messorium vocatum a mensa per derivationem, quasi mensorium. Parapsis quadriangulum et quadri
Abbreviated transcription (Latin):
Tysanȩ. gemma. aporima greca uaca¬
bula sunt. De UaSiS aeS CARIIS.
asa dicta a uescendo qd̃ in ea escȩ
apponantur. auus diminutuũ
uascula quasi uescula. fictilia
dicta quod fiant et singant᷑ ex terra.
fingere enim est facere et formare et
plasmare: Inde siguli dicantur. et
uas ficile diat᷑. non fictum. in llum
quod mendacium est .s quod format᷑¬
ut sit et habeat aliquam foriam: Uñ
fictilia uasa in samo insula prius in¬
uenta traduntur. facta ex creca et
indurata igni. unde et samia uasa:
postea muentum e quod rubricã adde¬
re. et ex rubra creca singere: Antiqͥuoͤ i
autem suisse usum fictilium uasorum
quam fundendi ęris aut argenti apt̃
ueteres enĩ nec aurea nec argentea
s sictilia uasa habebantur. sicut ad di¬
uina cdaliis excogitatis. ad aquas am¬
phoris. hidryis ad balneas. ac reliquis
que in usibus hominum aut rota
fiunt. aut manu aptantur Argilla
autem ex cocta testa uocabulum ac¬

Expanded text:
Ptisana, zema, apozema Graeca vocaPtisana, zema, apozema Graeca vocabula sunt. De vasis escariis . Vasa dicta a vescendo, quad in ea escae adponantur. Cuius diminutivum vascula, quasi vescula. Fictilia dicta quod fiant et fingantur ex terra. Fingere enim est facere, formare et plasmare, unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur non fictum in illud quod mendacium est, sed quod formatut sit et habeat aliquam formam. UndeFictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta et indurata igni; unde et Samia vasa: postea inventum et rubricam addere et ex rubra creta fingere. Antiquiorem autem fuisse usum fictilium vasorum quam fundendi aeris aut argenti; apud veteres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem excocta testae vocabulum su
Abbreviated transcription (Latin):
ta: est enĩ pocio ex semmibus frumenti
uario modo consecta. Celia a calefaciendo
appellata. est enim pocio ex suco critiei
ꝑ artem confecta. Suscitatur enĩ ignea
illa uis germinis madefacte frugis. ac de¬
inde siccatur. et post in farinam redac¬
ta molli suco ad miscetir. qua fermenta.¬
to sapor austeritatis et calor ebrieta¬
tis adicit᷑. que fit in his partibus his¬
pamȩ: Cuius ferax uim locus non ÷
fex dicta. qd̾ sese uasis emergendo ad¬
figat: Garum est liquor piscium salsꝰ
qui olim conficie batur ex pisce quẽ
greci garon uocabant. et quãuis nũc
ex infinito genere piscium sitat: nom̃
tam̃ pristinum retinet. a quo micium
sumpsit liiquamen dictum. eo qd̃
soluti in salsamento pisciculi eundẽ
humorem liquant. euius liquor ap̃¬
pellatur salsugo. uł muria: praprie
autẽ muria dicit᷑ aqua sale cõmixta
effecta q gusta in modum maris: Sucus
dicti qd sacco exprimantur. ut tesinȩ.

Expanded text:
ta; est enim potio ex seminibus frumenti ta; est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. Caelia a calefaciendo appellata; est enim potio ex suco tritici per artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscitur, quo fermentato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his partibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfigat. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. Sucus dicti quod sacco exprimantur, ut ptisanae.
Abbreviated transcription (Latin):
melus. quia ex melle fit. sicut calãmi¬
tas. pro cadamitas fecula una pinguis de¬
cocta usq ad crassitudinẽ mellis. ac resri¬
gerata utilis stomacho. Passum quidquid
ex uua passa compressum effluxerit. di¬
eitur autẽ passum a patiendo Nam per¬
aititur uua siccior. et de quoquitur.
et inde sit passum. Defretum dictum:
qd̾ defraudatur. et quasi fraudem patia¬
tur Carenum eoqd̃ feruenda parte ca-¬
reat Tertia enĩ parte musti amissa qd
remanserit carenum est. ei contraria
sapa est. que feruendo ad tertiam reda¬
cta descendit: Sicera est omnis pocio. que
Extra uinum mebriare potest cuius li¬
cet nomen hebreum sit : tamen latinum
sonat. proeo qd̃ &x suco ferimenti. uel pomo¬
rum conficiatur. aut palmarum fruetꝰ
in liquorem exprimantur: coctisq
frugibus aqua pinguior quasi sucus
colatur. et ipsa pacio sicera nuncupat᷑.
Ceruisa a cerere dicit᷑. id est fruge uoca¬

Expanded text:
melus, quia ex melle fit; sicut calamimelus, quia ex melle fit; sicut calamitas pro cadamitas. Faecula uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis ac refrigerata, utilis stomacho. Passum, quidquid ex uva passa conpressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo: nam percutitur uva siccior et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est quod defrudatur, et quasi fraudem patiatur. Carenum, eo quod fervendo partem careat; tertia enim parte musti amissa quod remanserit carenum est. Cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potest. Cuius licet nomen Hebraeum est, tamen Latinum sonat pro eo quod ex suco frumenti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi sucus, colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. Cervisia a Cerere, id est fruge voca
Abbreviated transcription (Latin):
et patentibus honoris gratia offertur.
Cato de innocentia sua Cum essem
in prouintia legatus. quã plures ad
pretores et consules uinum honorari¬
um dabant. nunquã accepi. ne priua¬
tus quidem Crudum uiũ est insu¬
aue. quod serui potant: Acecum. uł
quia acutum. uel quia aqua mix¬
tum: Uinũ enĩ aqua mixtũ cito in
hinc saparem redigitur. unde et
acerum. quasi aquidum. Conditum uoca¬
tum. qd sit simplex. et cõmixtione pig.¬
mentorum compositum: liactatum :
potio e lacte: Mulsum ex melle mixtũ.
est enĩ potio ex aqua et melle. quod gre¬
stum melle admixtum. uehem̃terq agi¬
tatum. atq cõmotum: Idromelum qd
fiat ex aqua. et malis matianis: Sacatum
liquor est aque fece uini admixtus. et
sacco ex pressus: or imelli appellatum qd
aceti et mellis permixta conficiatur
materia. unde et dulcedinem retinet
et aquorem. Nodomellus dicitur. eo qd̃
in succo rosȩ mel admiscetur Melitratũ
uinum melle mixtum. Medus quasi

Expanded text:
et potentibus honoris gratia offertur. et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentia sua 1: 'Quum essem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio e lacte. Mulsum ex melle mixtum; est enim potio ex aqua et melle, quod Grastum melle admixtum vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini admixtus et sacco expressus. Lorea. Oxymeli appellatum quod aceti et mellis permixta conficiatur materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomelum dicitur eo quod in suco rosae mel admisceatur. Melicratum vinum melle mixtum. Medus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mustum. quod in se limum ec terram
habeat mixtam Nam mus terra. un¬
de et humus. cuius tanta nis feruoris
est. ut uasa quamuis grandia ex eo ple¬
na absq spimmine repleta ilico disrumpat:
Noseum uinum. idest cum rubore. Nosa enĩ
rubet Amineum uero quasi sine mines
idest sine ruburᷤ. Mam album est. Sucina¬
cim sucine gemme sumile est. idest ful¬
ui coloris. l. impidum uinum. id est pspi¬
cuum. ab aque spercie dictum. quasi lim¬
phidum. lumpha enĩ aqua est Turbi¬
dum. quasi terbidum .i. terra cõmtxtũ
qnod est fece. falernum uinũ uocatũ
a falerna regione campaniȩ. ubi opti-¬
ma uina nascuntur: Colacum. uas ꝓ¬
prium nuncupauit. in quo deportat᷑.
bazetum uero regio unde defertutr. Ga¬
⁊a enĩ oppidum est palestine. Infertũ
uinum dicitur. quod altano libatur.
atq osfertur: Spurcum. quod offerre
non licee. aut cui aqua mixta est.
quasi spurium. hoc est inmundum.
honorarium uinum. quod regibus

Expanded text:
mustum quod in se limum et terram mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis grandia ex eo repleta absque spiramine ilico disrumpat. Roseum vinum, id est cum rubore; rosa enim rubet. Amineum vero quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus