comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat t̾rã. ł ab eo qd̾ ferat᷑. Hic aũ partĩ ad t̾renã.
parti adcdestẽ mat̾iã ꝑtinet. Nã allesubtilis
iͥ uentosi ac ꝓcellosi motꝰ ñ posst̃ existẽ: ad cȩle¬
stẽ partẽ ꝑtinet. Iste uͦ turbulentior qͥ exhalatõ¬
nib humid̾. corꝑesc̾. t̃re deputat᷑: qͥq ex se mul¬
tas sp̃es reddit. ⁊ ã ꝯmot᷑. uentos fac̃. uehem̃ti
ꝯcitatꝰ ignes ⁊ tonitrua. ꝯtͣctꝰ. nubila. ꝯspissatꝰ plu¬

Expanded text:
enta, hic autem partim ad terram, partim ad coelestem materiam pertinet. Nam ille subtilis, ubi ventosi, ac procellosi motus non possunt existere, ad coelestem pertinet partem. Iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporascit, terrae deputatur, quique ex se multas species reddit: nam commotus ventos facit, vehementius concitatus ignes et tonitrua, contractus nubila, conspissat
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ celũ tẽꝑant̾. nũ foe̾tant. aerẽ ex halatõib
sins incorꝑant: ascendt in sublime. ⁊celũ sͥ
uendicant. Qd enĩ mrabiliꝰ aqͥs in celo stan¬
tib: Parũ sit in tantã ꝑuenissẽ altitudinẽ rapi¬
unt. ⁊ secũ pisciũ examina effuse õiũ ĩ t̾ra
nascentiũ causa stunti fruges gignunt. ar¬
bores.frutices ħbasq ꝓduct̾. sordes det̾gunt.
peccata abluunt. potũ oeseunctis aĩantibꝰ
tͥbuunt. De diu̾sitate ãe uaꝵ uin.
auarỹ nat᷑e diu̾sitas. multa ẽ. Atie ar.saliᷤ.
aliȩ nitͥ. aliȩ aluminis. aliȩ sulphuris.
aliȩ bituminis. alis cirã morboꝵ adhiben¬
tes. Nã iuxta romã albulȩ aque uulnib.
medent᷑. In italia. fons ciceronis ocłoꝵ uicia
curat. In ethiopia lacꝰ ẽ. qͦ ꝑfusa corꝑa uelut
oleo nitescunt. Tame fons in affrica. canoras
efficit uoces. Exclitorio lacu italiȩ qͥ bib̾int.
uini tediũ hñt. In chio insula fons ẽ. qͦ hebe¬
tes fiunt. In boetia duo fontes st̃: quo al¬

Expanded text:
em exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt. § 13 De diversitate aquarum. Aquarum naturae diversitas multa est: aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; al
Abbreviated transcription (Latin):
trionaliũ uentoꝵ frigida ⁊ sicca ẽ: australiũ.
humida ⁊ calida. Ex omĩb aũ uentes duo
cardinales st̃ septentͥor & aust̃. Ethesie aũ
flabra aqͥlonis st̃. quib nom̃ uditũ ẽ qd̾
certo anni tẽpore fle̾tꝰ agere incipiunt. fui¬
cursũ rectũ a borea in egyptũ ferunt: qͥb
aust̾ ꝯtͣriꝰ ẽ. Duo sunt aut̃ extͣ hos. uͥq spc̃¬
÷̃ magͥ quã uenti. aura & altanus. Aura ab
aere dr̃ quasi erea. qd̾ lenis sit motͦ aecis
uationẽ ab alto .i. mari uocat᷑. Nã alt̃ est
atꝰ in ripis: quã diximꝰ aurã. Nã aura t̾rȩ
ẽ flatꝰ. Tirbo e. uolubilitas uentoꝵ. Turbo
tẽpestate: aut̃ a statu celi qd̾ magnitudi¬
ne suis multis dieb orit᷑. U̾no aut̃ &¬
⁊ alitũnali tpr̃e quã maxĩẽ fiunt tẽpe¬
states: qñdo nec plena ẽ estas. nec plena
ex ꝯiunctione aerũ contͣrioꝵ efficiunt᷑ tẽpe¬

Expanded text:
trionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Etesiae autem flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est quod certo anni tempore flatus agere incipiunt; ἐνιcursum rectum Auster contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aerisvationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aurt. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempe
Abbreviated transcription (Latin):
affriẽ. Fauoniꝰ a pirte dext africũ. a leua coꝵ
Porro septent̾o a dextͥs circiũ. a sinistͥs aqͥlonẽ.
Hii xii. uenti. mundi globũ flatib cͥcũ agt̃.
quoꝵ noĩa ꝓpͥis ex causis signata t̃. Nã srib¬
Aust̃ ab hauriendo aqͣs uocat᷑. Uñ ⁊ erassũ aerẽ
faẽ ⁊ nubila nuͥt. Hic gͤce nothꝰ appellat᷑.¬
eo qd̾ int̾dũ corrũpit aerẽ. Nã pestilentiã
quȩ ex corrupto aerȩ nascr᷑. aust̃ flans. in
reliqͣs regiones tnsmiitit. S sic̃ aust̃ pestilen¬
trã gignit. sic aqͥlo repellit. Euroaust̃ dr̃.¬

Expanded text:
oafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. Quorum nomina propriis causis signata sunt: nam SubAuster ab auriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroaust
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ⁊ꝑile qͥb ludunt infantes. Nã philoso
in media mundi mole libratũ. Hc̃ morii
dict̃. ⁊ cũ motu eiꝰ sydã ĩ eo fixa. aboriente
usq m occidentẽ. cͥcĩre septẽtͥonib bre¬
Axis e septentͥonis linea recta. q̃ ꝑ mediã
extremȩ partes st̃ axis. Idicte s̃ cardines. eo qd̾
ꝑ eos ũtit᷑ celũ. Poli ĩ cͥculi. qͥ currt̃ ꝑ axẽ. Hor

Expanded text:
philosopudens terram in media mundi mole libratam. Hoc moveri dicunt, et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breAxis est septentrionis linea recta, quae per medextremae partes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelum. Poli sunt circuli qui currunt per axem. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã tegat. Nubes añ aeris. densitas fac̃. Uenti
ontruũ dictũ ẽ. eo qd̾ sonꝰ eiꝰ treat. Nã tonꝰ¬
ut celũ discisse uideat᷑. ꝙ cũ ꝓcella uehem̃tissi¬
m̃a uenti. muibib se repente ĩmiserit. tͣbino in¬
ualescente. exitũq q̾rente. nubẽ ꝗͣ excauaũ.¬
ĩpetu. ĩpetu magno p̾scindit. ac sic cũ horren¬
do fragore. defert᷑ ad aures. Qd̾ mirari qͥsñ
debet: cũ uesicła qͦuis parua magnũ. tñso¬
nitũ displosa emittat. Cũ tomtruo aũ simł
⁊ fulga᷑ expͥmit. s illd̾ celeriꝰ uidet᷑ qr clar̾ ẽ:
añ tontruũ fulgor uocat᷑. qͣ ut diximꝰ iõ añ
uidet᷑ qd̾ clarũẽ lrim̃. tonitrũ aut̃ ad aures
tardiꝰ ꝑuenit. De fulminib ug
ulgur. ⁊ fulm̃. ictꝰ celestis iaculi. aferien¬
tuliminaat̃i coslisa nuhila faciũt. Nã oĩũ rer̃
collisio ignẽ ereat. ut in labidib c̃minꝰ. ł actͥ¬
bib ignis. Uñ ⁊ pͥꝰ nubila fĩ. dem̃ ignes. Ex

Expanded text:
terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti Tonitruum dictum quod sonus eius terreat; nam tonut coelum discidisse videatur, quia cum procella vehementissimi venti nubibus se repente immiserit, turbine invalescente, exitumque quaerente, nubem quam excavavit impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. 2. Quod mirari quis non debet, cum vesicula, quamvis parva, magnum tamen sonitum displosa emittat. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimit, sed illud celerius videtur, quia clarum est, ruum fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; tonitruum autem ad aures tardius pervenit. De fulminibus . Fulgur et fulmen, ictus caelestis iaculi, a ferienfulmina autem collisa nubila faciunt. Nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attrbibus ignis, unde et prius nubila
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃sse. stillant ad t̾ras. Nymbꝰ ẽ. idenfitas nub̾
intẽpesta ⁊ obscura: Linde nĩbi dicti s̃ anube:
St̃ aũ m̃bi repentine ⁊ p̃cipites pluuie. Na
pluuias uocamꝰ lentas ⁊ iuges qͣsi fluuias.
io fluentes. Imbres aũ ⁊ ad nubes ⁊ ad plu¬
ebrient ad g̾minandũ. Ex his .ii. cuncta
creant᷑. Uñ ⁊ lucreci. Exigne t̾ra atq a¬
appellat᷑. qr forma eiꝰ gͣnoꝵ similitudinẽ
habet. ħ aut̃ uentoꝵ rigoredurat᷑ ĩ nibe
acsolidat᷑ in niuẽ. ruptoq aere soluit᷑. stix
a nube. un uenit. Glacies a gelu. ⁊aqͣ qͣsi
gelaties .i. gelata aqua. Gelu aũ. qd̾ eo st̾n
gat᷑ tellꝰ. Ge qͥppe t̾ra dr̃. Tunc aut̃ ma¬
iori gelu stͥngit᷑ t̾ra: cũ fu̾ĩt nox serena.
Oruina ẽ. matutini tpris frigꝰ. Quȩ in de
ignis dr̃. Urere enĩ. ⁊ ad solẽ ⁊ ad frigꝰ ꝑti

Expanded text:
illantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluebrient ad germinandum. Ex his enim cuncreantur, unde, et Lucretius: Ex igni terra, atque aappellata, quod forma ejus granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. 6. Nix, a nube unde venit. Glacies, a gelu, et aqua, quasi gelaquies, id gatur tellus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde igni
Abbreviated transcription (Latin):
tra .iii. st̃. quał fuit ap̃ iudeos philippꝰ.¶ Patͥ¬
cidii in de uocati st̃: ꝓ eo qd̾ sic̃ patres filiis.
ita ꝓuidebant rei publice PPrefecti dict qd̾
p̃toria potestate p̾sint.p̃tores idẽ qr ⁊ p̃fecti
quasi p̃ꝑositores ¶ Presides uͦ dict qr alicꝰ loci
tutelã p̃sidialit̾ tenent.¶ Tr̃ibuini uocati qd̾
militib siue plebib iura tͥbuant. Chiliar¬
chi fc̃ qui mille p̃restint. qͦs nos millenarioᷤᷤ
ñcupamꝰ. N ẽ grecũ nom̃ Centuriones dicti
co qd̾ centũ p̃sunt mulitib sic̃ qͥnqͣgenarii
mille erant innumero uno. uł qr untis
ẽ ex mille electꝰ. Ront  Ulus aut̃ pͥmꝰ ex
popło mrilites st̃psit:  & appellatiit Nib̾

Expanded text:
or sunt; qualis fuit apud Iudaeam Philippus. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita provideant reipublicae. Praefecti dicti, quod praetoria potestate praesint. Praetores, idem qui et praefecti, quasi praepositores. Praesides vero dicti, qui alicuius loci tutelam praesidialiter tenent. Tribuni vocati, quod militibus sive plebibus iura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus; et est Graecum nomen. Centuriones dicti, eo quod centum praesint militibus; sicut quinquagenariimille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit, et appellavit. Liber
Abbreviated transcription (Latin):
orientis/ Crogodite gens echiopũ. ideõ nuncu¬
pati. quod canta celeritate pollent: ut feras
cursii pedũ assequant᷑. Pampigii ⁊ hii ui ethi¬
opia st̃. Quib esca ẽ quicqͥd mandi. potest et
omĩa fortutu giguentra aiude nappellati st̃.
Hictiofagi. qd̾ uenaudo in inari ualeant: ⁊ꝑis¬
cib tantũ alant᷑. Hii pꝰ m̾dos montanas regi¬
ones tenent: quos subactos alexander mag¬
nꝰ. piscib uesei ꝓ hibut.¶ Antropofagi gens
asꝑrima sub regionẽ serit sitaqͥqͥuhuna
nis carñib uescunt᷑ iõ autiopofagimõant᷑.¬

Expanded text:
orientis. Trochoditae gens Aethiopum, ideo nuncuorientis. Trochoditae gens Aethiopum, ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent ut feras cursu pedum adsequantur. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Ichthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. 419 Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. 132. Anthropophagi gens asperrima sub regione Serum sita. Qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo Anthropophagi n
Abbreviated transcription (Latin):
ti speciẽ. adri coloris ducunt. Maxila ciui¬
tes sunt a meridie usq ad oceam̃. esꝑiũ ꝑ¬
uagantes. His nom̃ galloen: insula dedit:
quȩ ẽ uxta ethiopiã. uͭ nec serpens nascit᷑.
neq uruit. Garamantes popłi affrice ꝓpe cy¬
renas inhabitantes. agaramante rege apol¬
linis filio noĩati qui ibi ex suo noĩe garam̃a
opidũ condidit. St̃ aut̃ ꝓximi gentib ethi
tes. Extromi aut̃ quia seui.⁊ a consortio huma¬
nitatis remoti. hesꝑii uͦ st̃ qͥ circa hẏspaniã cõ¬
morant᷑. Nã hẏspania esꝑia. Ethiope dicti a
filio chã qui nocatꝰ ẽ chus: ex quo originẽ t¬
bunt. Chus enĩ hebraica lingͣ. ethiops int̃p¬
tat᷑. Hii qͦndã abiuddo flamine consurgendes
uixta egyptũ int̾ Nilĩt ⁊ oceanũ in meridiẽ
sub ipsa solis uicinitate in sedłunt. Quoꝵie
tres sunt popli. Hesꝑii Garamandes .ruidi.
hesꝑi st̃ occidentis. Garamantes. trapotis. Indi.

Expanded text:
ti speciem atri coloris ducunt. Massylia civiti speciem atri coloris ducunt. Massylia civites sunt a meridie usque Oceanum Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula dedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibus Aethtes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi
Abbreviated transcription (Latin):
mauros consanguitate ꝓpinqͦs sͥ uocare. Affri¬
ca auit̃ abuitio habuere libios. demde afri. pꝰ
ħ getuli. postremo mauri ⁊ numide. Mauri y nu¬
mide ut asri putant. sic sũpsert̃ ⁊ exordit̃ ⁊ uoca¬
budũ. Ñi postꝗͣ in hẏspaniã hercules interiit.⁊
passim sͥ sedes querebant. ex eo numõ medi.
mari loca occupauere.S ꝑsȩ ilũ mat̾iã in
agris ꝓ construendis domiciliis ñ inuenired
Nignara lingua ꝯmerciũ ꝓhib̾et ꝑ patentes
agͣros. ⁊ diũsas solitudines uagabant᷑. & a po¬
pulattonib uagabundis. semet ipsos ꝓpͥa lin¬
gua numidas appellauert̾: id÷ sine oppido ua¬
gos ⁊ errantes. Medi aut̃ cũ libiis se miscue¬
runt. qͥ ꝓxima bẏspania in habitabant. Qx
nom̃ paulatim libies corruꝑe barbara lingͣ
mauros ꝓpt̾ medos appellantes: licet mau¬
ri ob colorẽ a grecis uocent᷑. Greci .it nigrũ.
mauron uocant. Estifero qͥppe calore affla¬

Expanded text:
Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. AfriMauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numides. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, epassim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi mari loca occupavere. Sed Persae, dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium prohiberet, per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore affla
Abbreviated transcription (Latin):
bulo urbis .⁊⁊ hib̾i. ãnis cui insidunt appel¬
lati hoꝵ animꝰ ꝑtinax. ⁊ magis ad latroenian¬
parati. Celtibi exgallis celticis fuerunt: quoꝵ
ex noĩe appellata ẽ regio celtibia. Nã ex fluam¬
ne hispanie ẏbero. uͥ ꝯsełunt ⁊ exgaltis qui
celtici dicebant᷑. mixto utͦq uocabło eȩttibi
ñcupati st̃. Affri appellati abrino ex postĩs
sus libiã exercitũ. ⁊ ⁊ibi uietis hostib ꝯsadis
se: eiꝰq postõs ex nomine attarii ⁊ aftos ⁊ affii¬
cã ñcupasse. Peui aut̃ cartaginienses st̃. a feni¬
cib ñcupati. qui cuñ didone ꝓfectist̃. Thirios
uͦa tyria urbe fenicũ cognominatos de qua
ꝓfect sunt: & in affrice littꝰ uenerunt. Ge¬
tuili gede dicunt᷑ fuisse. qui ingenti agmi
ne a locis suis nauib concendentes. loca sir¬
tiũ in libia occupauert̃. Et qr ex getis uene¬
Uñ ⁊ opinio ẽ ap̃ gothos. ab antica cognatiõe

Expanded text:
bulo urbis et Iberi amnis cui insidunt appelbulo urbis et Iberi amnis cui insidunt appellati. Horum animus pertinax, et magis ad latrocinanparati. 114. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi consederant, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, misto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. 115. Afri appellati ab uno ex posteris rsus Libyam exercitum, et ibi victis se, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. Tyrios vero a Tyria urbe Phoenicum nominatos, de qua profecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ne, a locis suis naves conscendentes, loca Sirtium in Libia occupaverunt et, quia ex Getis veneUnde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione
Abbreviated transcription (Latin):
uaccei. Hii pirme iugi ꝑ ampłã montis habi¬
tant solitudinẽ. Idẽ. ⁊ uascones. qͣsi uaccones .c.
in .s. litt̾am deniutata. Quos gneus pompeiꝰ
edomita spama.⁊ ad triũphũ uenire festinans.
de pirinei uigis deposuit: ⁊ in unũ oppidũ ẽ
gregauit. Uñ ⁊ conuenarũ urbs. nom̃ accep̃.
palo. yspani cognoĩaq st̃. Gallici. a candore dicti.
unde et galli. Reliqͥs enĩ yspanie poplis can¬
didiores existunt. Hii grecã sͥ ariginẽ assert̾.
unde & naturali ingenio callent. Si quid
pꝰ finẽ troiam belli teuerũ morte aracis frĩs
inuiisũ. pat̾ thelamom dũ ñ reciꝑet᷑ in regnũ
cyprũ concessisse. ibiq urbẽ noie anteq patͥe
salaminã condidisse. Inde adgalliciã ꝓfect᷑
expositis sedib ex locogenti nom̃ dedisse ꝑ
hibet᷑. Astures gens hyspame uocati. eo qͦd c̃¬
ca isturã flum̃ septi montib siluisq crebris
inhabitent/ Cantabri gens hyspanie a uoca¬

Expanded text:
Vaccaei. Hi Pyrenaei jugis peramplam montis habiVaccaei. Hi Pyrenaei jugis peramplam montis habitant solitudinem: iidem et Vascones, quasi Vaccones, c in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei um urbs nomen accepit. palo HISPANI cognominati sunt. 110. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim 416 Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem asserunt. Unde et naturali ingenio callent. 111. Siquidem post finem Trojani belli, Teucrum morte Ajacis fratris invisum patri Telamoni, cum non reciperetur in Regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse ferunt, inde ad Galleciam profectum, et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. 112. Austures, gens Hispaniae, vocati eo quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. 113. Cantabri, gens Hispaniae, a voca
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alis ferocitas aior̃. Britones qͥdã la¬
tinȩ noĩatos suspicant᷑: eo qͦd brut sint.
Gens uit᷑ oceanũ int̾fuso mari. qͣsiextra
orbẽ posita. De quib uirgiliꝰ. Toto di¬
uisos orbe britannos. Scoiti ꝓpͥa lingͣ
nom̃ hñt a picto corꝑe: eo qͦd aculeis fer¬
reis cũ atramento. uariarũ figurarũ
stigmate adnotent᷑. Gasli a candore cor
Tc̃ lactea colla: auro innectunt᷑. Scdm diũ¬
sitatẽ enĩ celi. ⁊ facies hõĩ ⁊ colores. ⁊ cor¬
poꝵ cantitates ⁊ aiõꝵ diu̾sitates existunt.
Inde romanos gues. grecos. leues. affros. ũ¬
sipelles: gallos natura feroces atq acͥores
ingemo ꝑuidemꝰ. Qd nat᷑a climatũ fac̃.
Galli aut̃ seuones antiqͥtꝰ denones dicebã¬
tur qͦd lib̾um hospiciũ recepissent. Postea
⁊.iii .s. lictã ꝯmittata ẽ. Uacca oppidũ
fuit uixta pirineũ: a qͦst̾ cognominati uage
De quib credit᷑ dixisse poetã. Lateq uagantes

Expanded text:
naturalis ferocitas animorum. 102. Britones quidam Lanaturalis ferocitas animorum. 102. Britones quidam Latine nominatos suspicantur, eo quod bruti sint, gens inter Oceanum, interfuso mari, quasi extra orbem posita. De quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos. 103. Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate annotentur 104. Galli a candore corpTum lactea colla Auro innectuntur. 105. sitatem enim coeli et facies hominum et colores et corporum quantitates, et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves. Afros versipelles, Gallos natura feroces, acriores ingenio pervidemus; quod natura climatum facit. Galli autem Senones, antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent: postea x in s litteram commutata est. Vacca oppidum fuit juxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccaei, de quibus creditur dixisse poeta: Lateque vagantes
Abbreviated transcription (Latin):
horrorẽ quendã significat. Suen pars ger¬
manoꝵ fuert̃: in fine septẽtrionis. De quib
lucanꝰ. fundit ab extremo flauos aqͥloue su¬
euos. Quoꝵ fuisse centũ pagos ⁊ popłos mul.¬
te sueuo: q̃ abhortu miciũ germaniȩ fac̃.
dã a romanis subacta int̾iori germania.
ꝑ castroꝵ. limites positi a tyberio cesare ui
magnã coaluert̾ gentẽ. atq ita nom̃ ex
locis sũpsert̃. qr crebra ꝑ limites habita¬
cula ꝯstituta. burgos. uulgo uocant.
Nii pꝰea rebelles romanis effocti. plusꝗͣ octo¬
ginta milia armatoꝵ ripe rhem flumi¬
nis insederunt. & nom̃ gentis obtinuert̃.
Saxonũ gens in oceani littorib. ⁊ paludibꝰ
inuiis sita. srtute atq agilitate ab ilis.
Uñ ⁊ appellata qd̾ sit durũ ⁊ualidissimũ
genꝰ hominũ: ⁊ pr̃ans cȩt̾is piraticis.
T sianci a quodã ꝓpͥo duce uocari putant᷑.
Alii eos a feritate moꝵ muncupatosex¬
istimant. Sunt .it. illis mores inconditi.

Expanded text:
horrorem quendam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis. De quibus Lucanus2, 51: Fundit ab extremo flavos aquilone Suevos. Quorum fuisse centum pagos et populos multe Suevo qui ab ortu initium Germaniae facit, dam, a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluvii insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceanum littoribus et paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: Unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. 101. Franci a quodam proprio duce vocati putantur. Alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi,
Abbreviated transcription (Latin):
inrgen̾arũ ꝯctibinarũ filii. qͦs sola nat᷑a ge¬
nuit ũ honestas ꝯuigii . Idẽ ⁊ pueri apube.
ldoptius filiꝰ ẽ. qͥ aut a patre iusto. aut a¬
uo. aut ꝓauo cuiꝰ potestate ꝑ mancipatio¬
uẽ ẽ tradit᷑. inalienã tnsit potestatẽ. qui
utusq fero nom̃. u fabiꝰ. emiliꝰ. uł cipio
paulmꝰ. Gemini st̃ ñ duo tm̃ simulnati.
s etiã plures. De geminis aũ uno ab orto:
alt̾ qͥ legitime natꝰ fu̾it nofisoꝰ siue uo¬

Expanded text:
ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulus. 21. Gemini sunt, non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem, uno aborto, alter qui legitime natus fuerit vopiscus no
Abbreviated transcription (Latin):
Grece aũ ppłs. laos dr̃. a lapidib Wlgus ẽ.
passim in habitans multitudo qͣsi quisq
in pͥncipio tͥfarie romani fuert̾ a romulo
disꝑtiti in senatorib militib ⁊ plebib. Aue¬
tñ tͥb nc̃ multiplicate nom̃ pͥstinũ reti¬
nent. Senatui nom̃ etas dedit: qd̾ semores
eẽnt. Alii a sinendo accipiunt senatores di¬
ctos. Ipsi enĩ agendi facultatẽ dabant. Se¬
nat᷑ consultꝰ a ꝯsulendo & tctando ẽ dictꝰ. ꝙ
sie fit ut consulat. ⁊ nocẽ ñ possit. Patres
Patres conscͥpti. qr dũ romulꝰ decẽ curias
senatoꝵ elegisset. noĩa eoꝵ p̾sente popło
in tabulas aureas contulit atq inde pat̾s
conscͥpti uocati. Prumi ordines senatoꝵ di¬
cunt᷑ illustres. scłi expectabiles: c̃cii claris¬
simi. Iã inferiꝰ quartũ aliqͦd genꝰ ñ ẽ. Ꝙ¬
uis eni senatoria quisq origine ẽẽt. usq
ad letimos annos eques romanꝰ erat: deinde
accipiebat honorẽ senatoriȩ dignitatis. Cen¬

Expanded text:
Grece autem populus laos dicitur, a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisqin principio Romani trifarie fuerint a Romulo distamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres contulit. Primi ordines senatorum dicuntur illustres, secundi expectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis enim senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatorie dignitatis. Cen
Abbreviated transcription (Latin):
iniumã soceri uindicandã ingentẽ adũsꝰ
roniã collegisset exercitũ. Nii quinquenqii
temparis imꝑio utebant᷑. Plus emĩ erant
houors̃ quã consules qui annuas potesta
tes tenebant. Et dicti dictatores. qͣsi pneipes
⁊ preceptores. Uñ ⁊ magistri popłi nõabant᷑ qñ
⁊ edicta dicunt᷑. Cesarũ nom̃ a iulio cepit. qui
bello cuiili ꝯmoto. pͥmꝰ romanoꝵ singłarem ob¬
tinuit pͥnciꝑatũ. Cesar aut̃ dictꝰ. qͦd ceso mora
mats utero. ꝓlatus eductꝰq fuerit. uł qd̾ cesaris
natꝰ sit. A qͦ ⁊ imꝑatores seq̃ntes cesares dicti. eo
qd̾ coniati cẽnt. Qui enĩ exacto utõ exunebant᷑.
cesones ⁊ cesares appellabant᷑: Tuliꝰ aut̃ dictꝰ. qr

Expanded text:
iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potesttes tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes, et praeceptores; unde et magistri populi nominabantur. Unde et dicta dicuntur. 12. Caesarum nomen a Julio coepit, qui bello civili commoto primus Romanorum singularem obtinuit principatum. Caesar autem dictus, quod caeso mortuae matris utero prolatus eductusque fuerit; vel quod cum caesarie natus sit, a quo et imperatores sequentes 422 Caesares dicti eo quod comati essent. Qui enim ex secto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓu̾biũ. Rox eris.⁊ si bene feceris: Si ñ fece¬
ris ñ eris. Regie uirtutes. p̃cipũȩ duȩ: iu¬
sticia ⁊ pietas. Plus auit̃ in regib piecas
les appellati a consulendo. siẽ reges a re¬
gendo: sic̃ loges a legendo. Nã cũ romani
regũ suꝑbã dñationẽ ñ ferrent. annua ĩ¬
ꝑia binosq ꝯsules sͥ fecerunt. Nã fastꝰ regꝰ
ñ bemuolentia ꝯsulentis: s suꝑbra dñan¬
tis erat. Huic gͥ ꝯsules appellat uł a consu¬
ut nec insolens diu maneret. ⁊ moderatior
catoᷤ uccurer&. Ind̾x. aut̃ duo pares: qr unꝰ
rẽ ciuilẽ alt̃ rem militarẽ administ᷑bat:
Reguauert antẽ agnis quadringentis. lxui.
Proconsules subiecti erant consulili. Et dicti
ꝑconẜ U les. eo quod uice ꝯsulis fun¬
gerentur. si¬
dicti. qd̾ iã a consu latri exiert̾i si¬
ue discessert̾ ꝑacto uicis suȩ aneqo Dicta¬
tores quinto anno post reges expulsos ro¬
mani. sͥ treauert̾: dũ gener targuinii ad

Expanded text:
um: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatonsules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imia binosque consules sibi fecerunt; nam fastus regius non benevolentia consulentis, sed superbia dominantis erat: hinc igitur consules appellati, vel a consu instituerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares, quia unus rem civilem, alter rem militarem administrabat. Regnaverunt autem annis quadringentis 67. Proconsules subiecti erant consulibus et dicti proconsules eo quod vice consulis fungerentur. dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad
Abbreviated transcription (Latin):
multa de eis fabulosa memorant᷑. qd̾ captiuos
diis suis littarent. ⁊ humanũ sanguinẽ mnos¬
sib capitũ potare soliti ẽent. De quib uin¬
giliꝰ. Heu suge crudeles t̾ras. fuge litꝰ auarũ
Quasi crudeliũ ⁊ auaroꝵ. Istroꝵ. gens originẽ a
solchis ducit. Qui missi ab argonautas ꝑseq̃ndoᷤ.
li nomine ñcupati st̃: q̃ urbẽ romã ꝯdidit.
gentiq ⁊ ciuitati nom̃ dedit. Hii ante a sat᷑¬
no saturnii. a latino latini uocat sc̃. Nã lati¬
nꝰ ythabiȩ rex fuit. qui ex scio noĩe latinos ap¬
pellauit: qui pꝰea romani ñcupati st̃. Hii:
quirites dicti. qr qͥrinꝰ dictꝰ ẽ romulꝰ. qd̃ sẽꝑ
hasta uitebat᷑ quȩ sabinoꝵ lingͣ quiris dr̃.¬
a sabino sabini. ⁊a sicano sicami. qͥ ⁊ siculi cog¬

Expanded text:
multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum essent soliti potare. De quibus Virgilius: Heu fuge crudeles terras, fuge littus avarum, quasi crudelium et avarorum 83. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos; li nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno SATURNII, a Latino LATINI vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus, quod semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua Quiris dica Sabino SABINI, a Sicano SICANI, qui et Siculi cog
Abbreviated transcription (Latin):
fortis ex suo noĩe
eosdẽ athenienses uocauit iones Macedones a
noĩe macedonis regis. antea emacii st̃ ñcupati: pꝰea
macedones dicti. Epyrote apyrro achitł filio. pͥꝰ pir
ride. pꝰeauͦ ep̃irro rege ad ychaliã tͣnsire p̃sũpsert̾
Dorꝰ. neptum ⁊ elepis filiꝰ fuit: unde dorii ⁊ originẽ
⁊ nom̃ ducunt. Sunt aut̃ pars grecȩ gentis. ex qͥ¬
b ĩ cognominata ẽ t̃cia lingͣ grecoꝵ. q̃ dorica
appellat᷑. Lacedemones a lacedemone. semele filio
dich. Hii du ꝑseuãntes in bello contͣ messenos.
uerit ne diutͣnitate p̾lii spẽ ꝓlis amutterent:
p̃ceꝑunt ut uirgines eoꝵ cũ iuuenib domi relie¬
uocati st̃. Nã ipsos ẽẽ sparchanos. qͦs ⁊ lacedemo¬
io. Traces exfilio iafech. qui uocatꝰ ẽ tyras. ⁊orti
⁊ cognominati ut suꝑiꝰ dictũ ẽ. ꝑhibent᷑. licet gen¬
tiles eos ex morib ita dictos existiment. qd̾ sint
truces. Seuissim enĩ oĩũ gentiũ fuert̃. Uñ et

Expanded text:
fortis, ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt: postea Macedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achilli filio prea vero Epiro rege . . . ad Italiam transire praesumpserunt. Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori et originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis; ex quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bellum contra Messenios, veriti ne diuturnitate proelii spem prolis amitterent, praeceperunt, ut virgines eorum cum juvenibus domi relicvocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos, quos et Lacedaemones. Thraces ex filio Japhet, qui vocatus est Thiras, exorti et cognominati ut superius dictum est perhibentur: licet gentiles eos a moribus ita dictos existiment, qtruces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
degenit. uneodẽ loco nati: ubi in habi¬
tant. Incola aũ ñ indgenã. s aduenã indi¬
cat. Pegͥm dicti. eo qd̾ ignorant᷑ eoꝵ patres.
a quib orti existunt. Sunt .N. de longinqͣ re
gione. Urbani uocant᷑: qͥ romȩ habitant. Qͥ
uͦ incet̾is locis: oppidani. Nã sola urbs roma.
cȩtera oppida. famuli st̃ ex ꝓpͥa seruoꝵ fami¬
lia orti. Serui aut̃ uocabłm iide traxert̾.
qd̾ hii qͥ iure belli possent occidi: a uicto¬
rib ꝯseruabant᷑. ut serui fierent a seruau¬
do scilic& appellati. Ancille: a sustentabulo
conẽ dicimꝰ Mancipiũ ẽ. qͥcqͥd manu capi
subdiq pot̃: ut homo. equus. otiis. Hec it
aĩalia statĩ ut nata st̃: mancipiũ eẽ putan¬
t᷑. Nlã ⁊ ea quȩ in bestiar̾ nuimõ st̃. tc̃ uiden¬
tur mancipiũ eẽ. qñ capi siue domari ce¬
ꝑuit Ingenui dicti qr ingene̾ hñt lib̾¬
tatẽ ñ in facto. sic̃ lib̾ti. Uñ ⁊ eos greci euge¬

Expanded text:
de geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabide geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt: sunt enim de longinqua rgione. Urbani vocabantur qui Rome habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam caetera oppida. 43. Famuli sunt ex propria servorum familia orti. Servi autem 436 vocabulum inde traxerunt, quod hi qui jure belli possent occidi a victoribus conservabantur et servi fiebant, a servando scilicet servi appellati. Ancille a sustentaculo conem dicimus. Mancipium est quicquid manu capi subdique poanimalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Graeci εὐγε
Abbreviated transcription (Latin):
lio int̾p̃tante significat. qd̾ ẽ uniũsarũ
possessionũ ⁊ uillarũ dispensatorẽ/ Aetores
idẽ ⁊ ꝓcuratores: ab agendo ⁊ curando uo¬
cati. Procuratores nͦ qd̾ uice curatoris fim¬
gunt᷑. quasi ꝓpt̃ curatores sic̃ ꝓconsul ꝓ
consule. Coloni sunt custores aduene dis¬
ti a culta agri. Sũt enĩ aliunde ue¬
nientes. atq alienũ agrũ locatũ  co¬
lentes acdebentes ꝯditionẽ genita u solo
ꝓꝑt̾ agricultaͣm sub diño possesse pro
eo ꝗd̾ quod his loquatꝰ ẽ fundꝰ. Colom
aut̃: quatuor modis dic̃tur. Nã colo¬
ni aut romani st̃. aut coloni latini. aut co¬
lom auxiliares. aut colonis ruris pͥnati
Inqͥlim uocati. quasi incolentes aliena. Nõ
enĩ hñt ꝓpͥam sedẽ: sed in terra abiena in ha¬
bitant. Differt aut̃ int̾ inqͥlinũ ⁊ aduenã.
Inquilim enĩ st̃ qui emigrant: ⁊ ñ ꝑpetuo
ꝑmanent. Aduene aut̃ uł incolȩ aduentitii
habitatores st̃: ab incolendo. Indigene st̃ in¬

Expanded text:
interpretante significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et curatores ab agendo et curando vocati. Procuratores vero, eo quod vice curatoris fungantur, quasi propter curatores, sicut proconsul pro consule. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quattuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni ruris privati. Inquilini vocati quasi incolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant, et non perpetuo permanent. Advenae autem vel incolae adventicii habitatione permanserit. Indigenae sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
diuitis multo boue pilleatꝰ accola ripe. Gipi¬
des. pedestri. p̾lio magis quã eq̃stri st̃ usi : ex
hac causa uocati st̃. Sarmate patentib cãpis
armati ineqͥtabant. pͥusꝗͣ eos lentulꝰ danu¬
bio ꝓhib̾et atq in de obstudiũ atmoꝵ sar¬
matȩ niucupati existimant᷑ Lanꝰ fluuiꝰ
fert᷑ ult danubiũ. a qͦ alani dich st̃ sic̃ ⁊ ppłi
inhabitantes uixta lemannũ fluuiũ ale
uo.tentoria fixa lemanno Langobardos
uulgo fert᷑ noĩasse ꝓlixa barba: ⁊ ñ ꝗͣ tonsa.
Wantilicꝰ ẽ ãnis ab extremis galliȩ erũpens.
uixta quẽ fluuiũ in habitasse. ⁊ ex eo traxis¬
se nom̃ wandali ꝑhibent᷑. Germanice gentes
dictȩ. qd̾ sint ĩmania corꝑa. ĩmiauesq natões.
seuissimis durate frigorib. Qui mores ex ipso
celi rigore tͣxerunt. ferocis aĩ. ⁊ sẽꝑ indonia:
raptti. uenattq uiuentes. Hoꝵ płimȩ gt̾s
uarie armis. dioscores habitu. lingͥs disso¬

Expanded text:
Divitis multo bove pileatus Accola ripae. GipeDivitis multo bove pileatus Accola ripae. Gipedes pedestri praelio magis quam equestri sunt usi, ex hac causa vocati. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet: atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt: sicut inhabitantes iuxta Lemannum fluvium Alemvo tentoria fixa Lemanno. Langobardos vulgo fertur nominatos prolixa barba et numquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, iuxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Germanicae gentes dictae, quod sint inmania corpora inmanesque nationes saevissimis duratae frigoribus; qui mores ex ipso caeli rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis disso
Abbreviated transcription (Latin):
De quib hystorie ꝑhibent. eo quod tẽpore qͦ¬
dã aquosȩ cladis ẏmbrib suꝑ fuerint. ⁊obhoe
ymbrios grece cognominatos. Marsi gens italie.
dicta a comite lib̃i marsia qͥ usũ illis uitiũ osten¬
dro. ⁊ obħ illi statuã fecertꝰ. ꝗͣ pꝰ ea romani uictis
marsis tulert̾ Marsos aut̃ grecȩ tuscos uocant
maleficiis. In habitant aũ plagã appenuini
montis: sumui cũ ũbris Gothi a magog filio ia¬
fech nõat putant᷑. desimilitudine ultime si¬
labe: qͦs ueteres. magis getas quã gotos uocaue¬
rt̃. Gens fortis & potentissima. corꝑũ mole ar¬
dua. armoꝵ gene̾ t̾ribilis. De qͥb lucanꝰ. Hux
dacos p̃mat. in degetas. occurrat yb̃is. Daci aũ:
gothoꝵ soboles fuert̃. Et dictos putant dacos.
qͣsi dagos: qr de gothor stẏrpe creati st̃. Deqͥb
ille. Ibis arctos ꝓcul usq dacos. Bessi barbari
fuert̃: qͥ amultitudine boũ. sic uocati credun¬
tur. De qͥb quidã. Qui colit t̾re medio. uł ille

Expanded text:
toriae perhibent quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ombrious Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant,maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille
Abbreviated transcription (Latin):
cupant᷑. Nã mulier sola. aĩal m̃struale ẽ. Cuiꝰ a¬
oris contactu fruges ñ germinant/ aceseunt
nusta moriunt᷑ ħbearitunt arbores fetꝰ.
ferrũ rubigo corrũpit /nigrescunt era Si qͥsca¬
nis uide comedit: in rabiẽ effert᷑.¶ Glatinũ as¬
pͣalt. qd̾ nec forro. nec aqͥs dissoluit᷑ cruore ip̃o¬

Expanded text:
uia sola mulier animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbe, amittunt arbores fetus, ferrum robigo corrumpit, nigrescunt era; si qui canes inde ederint in rabiem efferuntur; glutinum asfalti, quod nec ferro nec aquis dissolvit
Abbreviated transcription (Latin):
tiim adhe̾ncti Similit̃ ⁊ crassũ uĩ ñ ht̃ gignen¬
pi. qr muliebri sang̃ni misce̾ꝰ señ pot̃. ꝓpt̾ in¬
miã sui spissicadinẽ/ Hinc ⁊ st̾iles mares uł
feminas fieri ꝯtingit uł ꝑꝑ nimiã seminis
uł sanguinis crassitudinẽ uł ꝑꝑ nimiã rartea¬
tẽ Primũ aũ auint cor hoĩs fingi. qd̾ in eosit
⁊ uita oĩs ⁊ sapientia. dem̃ qͣdragesimo die to
dicunt᷑ follicłs. qͥsimul cũ infante nascit᷑. ꝯti
tͥb simatͥs. ⁊ hac rõe similes exꝑͥmi uultꝰ. Qͥ
aut̃ utꝰq parentis figam reddunt. eqͣlit̃ mix¬
to pat̾no. mat̾noq semine ꝯcipiunt᷑ / Auoꝵ ꝓ
auoꝵ q similes fieri hac decau sa dicunt: qr fic̃¬
no atit̃ semine puellas nasci ⁊ ex mat̾no puepoᷤᷤ
aiunt qr ois partꝰ ꝯstat ex duplici semine icui
pars maior cũ inualuerit occupat similituidi¬

Expanded text:
et vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapiendicuntur folliculus qui simul cum infante nascitur, conmatribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus. Qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter misto paterno maternoque semine concipiuntur; avorum proavorumque similes fieri, terno autem semine puellas nasci, ex materno pueros, quia omnis partus constat ex duplici semine, et cujus pars major est, involvit et occupat similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
puieroꝵ ⁊ iuuenũ acꝑfecte etatis uiroꝵ mulierq:
corꝑa insito calore feruere. ⁊ noxios eẽ his etatib ci¬
bos qͥ calorẽ augeant sanitatq conduce̾. frigida
quȩq ĩ esũ sume̾ sic̃ e contͣrio senib qͥ pituita la¬
borant ⁊ frigore calidos cibos ⁊ uina uetera ꝓdẽe

Expanded text:
puerorum et iuvenum ac perfectae aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esum sumere; sicut e contrario senibus, qui pituita laborant et frigore, calidos cibos et vina vetera prode
Abbreviated transcription (Latin):
q frugib aq̃ ꝑingͥor quasi succꝰ colat᷑: & ip̃a potio
ficera ñcuꝑat᷑. Ceruisa a cerere dr̃ .i. fruge. uocata
Celia a calefaiciendo appellat᷑. Est enĩ potõ ex succo t̾ticiar
te confecta. Suscitat᷑ enĩ ignea illa uis germims madefac¬
te frugis. acdeũi siccat᷑: ĩ pꝰ in farmã redacta molli suecos
adiniscet᷑. qͥ ferm̃tato sapor austeritatis. & calor ebrietats
adicit᷑. Quȩ fit in lus partib hispanȩ: cuiꝰ ferax uini
locꝰ ñ ẽ. Fex dicta ẽ. qͥ sese uasis inñi gendo adfigat. Garũ
ẽ liqͦr pisciũ salsꝰ. qͥ olĩ conficiebat᷑. ex pisce ꝗͣ gͦci garon
uocabant. Et qmuis nẽ ex infinito gn̾e pisciũ ftat: nom̃
tñ pͥstinũ retinet: aqͦ initiũ sũpsit. liquam̃ dictũ eo qͦ
solut in salsam̃to piscicłi eund̾e bumorẽ liquant. cuiꝰ
fectaq gustu in modũ maris. Succꝰ dicti. qd sacco expͥ¬
mant᷑ ut tipsane. Typsanẽ emꝰ aporima. gͣca uo cabła s̃¬

Expanded text:
quasi succus colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. 17. Cervisia a Cerere, id est, fruge vocata. . Caelia, a calefaciendo appellata. Est enim potio ex succo tritici artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscitur, quo fermentato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his partibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfigat. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuiusfectaque gustu in modum maris. Sucus dicti quod sacco exprimantur, ut ptisanae. Ptisana, zema, apozema Gra
Abbreviated transcription (Latin):
in se teneat inuolutã. Fiscꝰ ẽ sacculꝰ publicꝰ. und̾
mittunt debitũ public̃. qd̾ reddit᷑ regib. fiscꝰ atĩ
pͥme positõis nom̃ ẽ. diriuatiuũ fisciuũ. dimi¬
nutiuũ fiscella. Canistr̃ fissis cannis ꝯtext᷑.
Uñ ⁊ ñ cupatũ ẽ. Alii gͦcũ adsert̃. Cistella a costis
Ncanna ł ex ligno qͥb ꝯtexit᷑ noĩata ẽ. Cofinꝰ
ẽ uas ex uirgultis. aptũ ad mundanda st̾cora. ⁊¬
incophino seruier̃t. Dictꝰ aũ cophinꝰ qͣsi cerã
qͣi cauus. Corues dict. qd̾ curuatis uirgis con¬
texunt᷑. Sporta uł qd̾ ex sꝑato fieri sole. uł
fos eñ gͤce: latine ignis qr: und̾ ⁊uixta filo¬
sophos qͦsdã cuncta ꝓcreant᷑. ⁊ rerieui absq calore
ant ignes Na ign̾is ipsa flãma ẽ. Qͥ eqͥd aut̃ igͥnẽ
fociet. focus uoiat᷑. siueara sit. siue qͥd aliud in qͦ ig¬
nis fouet᷑. Licinia alicuo dicta ẽ. Uñ ⁊ breuis ẽ.

Expanded text:
in se teneat involutum. Fiscus sacculus est publicus, unde publicum quod redditur regibus. Fiscus autem prime positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Canistrum fiscis cannis contexitur, unde et nuncupatur: alii grecum asserunt. Cistella a costis ex canna vel lignis quibus contexitur nominata. Cophinus est vas ex virgultis aptum mundare stercora in cophino servierunt.' Dictus autem covinus quasi covus, quasi cavus. Corves dicti, quia curvatis virgis contexuntur. Sporta vel quod ab sparto fieri solet, vel φῶς enim Graece, Latine ignis est, unde et iuxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore ant ignes; nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur.
Abbreviated transcription (Latin):
mia uasa dñr. Post ea inuentũ ẽ ⁊ rubricã add̾e: & ex
teres enĩ nec aurea. nec aigentea. nec ftetilia uasa babebat᷑ :
sic̃ ad uina doliis excogitatis. ad aqͦs amphoris ⁊ hidris.¬
ad balneas ac reliqͣ que in usib hõiũ aut rota fiunt. aut
manu aptant᷑. Argilla aũ excocta teste uocabłm acꝙͥ¬
qr dũ molł eẽt efficit᷑ testa. nec ꝯmunicat cũ uoca bło
p̃stini gn̾is: qi qͥ fuit ñ ẽ. Aricina uasa ex arecio mu¬
Celata uasa aigentea uł aurea st̃ signis eminentiorib
intꝰ extͣue exp̃ssa a celo uocata: qd̾ ÷ genꝰ ferram̃ti. qd̾
uulgo cilionẽ uocant. Crisentida ĩ uasa deaurata nẽ
geecũ. Anaglifa. qd̾ suꝑiꝰ sint scuapta. Grecienĩ ana sur

Expanded text:
Samia vasa. Postea inventum est, rubricam addere, et ex teres enim nec aurea, nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aqad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem excocta testae vocabet, efficitur tosta, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia quod fuit non est. Arretina vasa ex Arretio muCaelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. Anaglypha, quod superius sint sculpta; Graeci enim ἄνω s
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi minimꝰ paro. E enĩ scafa ex uimine facta. q̃ con¬
tecta crudo corio genꝰ nauigii p̾bet: qͣles utunt᷑ ger¬
manoꝵ pirats in oceam litorib uł paludib ob agi¬
dines hñtes. Actuariȩ naues st̃. q̃ uelis simul ⁊ remis
agunt᷑. I ppogauꝰ ĩ qͦ eq̃s tnsuehẽ solitũ ẽ. Pontoniũ
uanigiũ fluminale tardũ ngͣuȩ qͦd ñ nͥ remigio ꝓ¬
gredi pot̃. Hunc ⁊ tͣiectũ: id÷ extentũ. Est enĩ latũ. Uñ

Expanded text:
quasi minus paro; est enim scapha ex vimine facta, que conquasi minus paro; est enim scapha ex vimine facta, que contecta crudo corio, genus navigii prebet, qualibus utuntur Germanorum pirate in oceanis littoribus vel paludibus, ob agidines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium navigium fluminale tardum et grave, quod nonnisi remigio progredi potest. Hic et traiectus, id est extentus: est enim latus; unde