comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõpletã cõme moracionẽ
trinitatis agnoscimꝰ: ĩta &
in c̃uersione atq ꝑfectione
ereature ut rerũ species
digerant᷑ eadẽ trinitas insinu¬
et ᷑: uerbũ di scilpet & uer¬
cet qͥcqͥd ei ꝓsuȩ naturȩ
modulo ꝑfectũ placet. cũ
dr. uidit ds qͥa bonũ ẽ. Sed
cur cõmemorata pͥus quã
uis inꝑfecta creatura. post¬
ea cõmemorat᷑ sꝑs dei.: pͥus
dicente scriptura. terra aũ
erat in uisibilis & incõpo¬
sita.&. tenebrȩ erant suꝑ
abyssũ. ac deinde inferente.
amor ita diligit. ut rebꝰ quas
diligit subiciat᷑: ꝓpt̾ea cũ
cõmemoraret᷑ sꝑs di. in qͦ
scã eiꝰ beniuolencia dilecti¬
oq intelligit᷑ suꝑferri dicꝰtꝰ
ẽ. ne facienda oꝑa sua ꝑ in¬
digenciȩ necessitatẽ poci¬
us quã s h abundanciã bene¬
ficienciȩ d̾s amare putaret᷑.
Cuiꝰ rei memor apłs: dictur̾
de caritate. suꝑ eminente
uiã. de monstratur tise ait.
Et alio loco: suꝑ eminentẽ
inqͥt scienciȩ caritatẽ xꝑi. Cũ

Expanded text:
conpletam commemorationem trinitatis agnoscimus —, ita et in conuersione atque perfectione creaturae, ut rerum species digerantur, eadem trinitas insinuetur, uerbum dei scilicet et uercet quidquid ei pro suae naturae modulo perfectum placet, cum dicitur: uidit deus quia bonum est. Sed cur commemuis imperfecta creatura postea commemoratur spiritus dei, prius dicente scriptura: terra autem erat inuisibilis et incomposita et tenebrae erant super abyssum, ac deinde inferente: amor ita diligit, ut rebus quae diligit subiciatur, propterea cam commemoraretur spiritus dei, in quo sancta eius beniuolentia dilectioque intellegitur, superferri diest, ne facienda opera sua, per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficentiae Deus amare putaretur? Cujus rei memor Apostolus dicturus de charitate, supereminentem viam demonstraturum se ait : et alio loco, Supereminentem, inquit, scientiae charitatem Christi . Cum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ enĩ extitit ut sit ut cũq
ac uiuat: ad illũ ẽuertitur.
ut sapient̃ ac beate uiuat.
Principiũ qͥppe creature in¬
tellecꝰtualis. ẽ ȩt̃na sapienei¬
a: qͦd pͥncipiũ manens inse
in cõmutabilit᷑. nullomͦ ces¬
saret occulta inspiracione
uocacionis loqͥ ei creature
cui pͥncipiũ ẽ. ut ẽ uerteret᷑
adid ex qͦ esset: qͦd alit̃ for¬

Expanded text:
quo enim extitit ut sit utcumque quo enim extitit ut sit utcumque ac uiuat, ad illum conuertitur ut sapienter ac beate uiuat. principium quippe creaturae intellectualis est aeterna sapientia; quod principium manens in se incommutabiliter nullo modo cessaret occulta inspiratione uocationis loqui ei creaturae, cui principium est, ut conuerteretur ad id ex quo esset, q
Abbreviated transcription (Latin):
.& uerbũ ẽ. eo qͦd scriptũ est.
dix̃ as. fiat: ut ꝑ id qͦd pͥncipi¬
ũ ẽ insinuet exordiũ creatu¬
re ex istentis ab illo ad huc in¬
ꝑfectȩ : ꝑ id aũ qͦd uerbũ est
insinuet ꝑfectionẽ creaturȩ
reuocate ad eũ. ut formaret᷑
inherendo creatori. & ꝓsuo
genere imitando for mã sem¬
pit̃ne atq in cõmutabilit᷑ in¬
herentẽ patri: a qͦ statĩ hoc ẽ
qͦd ille. Non enĩ habet informẽ
uitã uerbũ filius. cui ñ solũ
hoc ẽ ee̾ qͦd iuuere: s etiã hoc
ẽ ei uiuere. qͦd ẽ sapient̃ ac be¬
ate iuuere. Creatura uͦ
quãꝗͣ sꝑitalis & intellectu¬
alis uel racionalis q̃ uidet᷑
ee̾ illi uerbo ꝓpinqͥor. po¬
test habere informẽ uitã:
qͥa ñ sic̃ hoc ẽ ei ee̾ qͦd iuue¬
re:ita hoc uiue re. qͦq sapien¬
t̃ ac beate iniuere. Auersa
enĩ a sapiencia in cõmuta¬
bili. stul te ac misere uiuit:
q̃ informitas eiꝰ ẽ.Format᷑
aũ: c̃uersadd incõmutabile
lum̃ sapiencie uerbũ der. A

Expanded text:
 uerbum est, in eo, quod scriptum est: dixit deus: fiat, ut per id, quod principium est, insinuet exordium creaturae existentis ab illo adhuc inperfectae, per id autem, quod uerbum est, insinuet perfectionem creaturae reuocatae ad eum, ut formaretur ingenere imitando formam sempiterne atque incommutabiliter inhaerentem patri, a quo statu hoc est quod ille. Non enim habet informem uitam uerbum filius, cui non solum hoc est esse quod uiuere sed etiam hoc est uiuere quod est sapienter ac beate uiuere. creatura uero quamquam spiritalis et intellectualis uel rationalis, quae uidetur esse illi uerbo propinquior, potest habere informem uitam: quia non sicut hoc est ei esse quod uiuere, ita hoc uiuere quod sapienter ac beate uiuere. auersa enim a sapientia incommutabili stulte ac misere uiuit, quae informitas est. formatur autem conuersa ad incommutabile lumen sapientiae, uerbum dei; a
Abbreviated transcription (Latin):
si ita ẽ. etͣnũ ẽ qͦd ait ds fiat lux
qͥ a uerbũ dĩ. ds apud d̾m. filius
unicꝰ dõ patri coȩt̃nꝰ ẽ. quãuis
do hec in et̃no uerbo dicente.
creatura tẽporilis factasit. Cũ
enĩ uerba sint tẽporis cũ di¬
cimꝰ. quando &. aliqͣͤndo: et̃ nũ¬
ẽ tam̃ in uerbo dei qͦndo fieri
aliqͥd debeat. E tẽ fit. qͥndo fi¬
eri dͥebuisse in illo uerbo est
totũ illud uerbũ. et̃nũ ẽ. Eẜ
qͥd ẽ lux ipsa q̃ facta ẽ: utrũ

Expanded text:
 fiat lux, quia uerbum dei, deus apud deum, filius unicus dei, patri coaeternus est, quamuis deo haec in aeterno uerbo dicente creatura temporalis facta sit. cum enim uerba sint temporis, cum dicimus quando et aliquando, aeternum tamen est uerbo dei quando fieri aliquid debeat, et tunc fit quando fieri debuisse in illo uerbo est, totum illud uerbum aeternum est. Et quid est lux ipsa, quae facta est? utru
Abbreviated transcription (Latin):
lia. & qͥd significet᷑ nomine
cęli & t̾rȩ. utrũ sꝑitalis cor¬
poralisq creatura cęli &. t̃rȩ
uo cabulũ acceꝑit. an tantũ¬
mͦ corꝑalis. ut in hoc libro
de sꝑitali tacuisse intelliga¬
t᷑ aiq ita dixisse cęlũ &. t̃rã.
ut omnẽ ereatura corporeã
suꝑiorẽ atq inferiorẽ signi
fieare uoluerit: an utriusq
informis materia dicta ẽ cȩ¬
lũ &. t̃ra spitalis uidelicet
uita. sicuti e̾ẽ potest inse. ñcon¬
uersa adereatorẽ. tali eñi ẽuer¬
siõe format᷑ atq ꝑficit᷑. si aũ ñ
c̃uertat᷑. informis ẽ: corꝑalis
aũ. si posset intelligi ꝑ pͥuaci¬
onẽ om̃is corꝑ eȩ qͣlitatis q̃
apparet in materia formata.
cũ ĩa st̃ species corpoꝵ siue ui¬
su siue alio qͦlibet sensu corꝑis
ꝑceptibiles. Ancelũ intelligẽ¬
dũ ẽ creatura sꝑitalis ab exor¬
dio qͦ facta ẽ ꝑfecta illa & be¬
ata sẽꝑ. terra uͦ corꝑalis ma¬
teries adhuc imꝑfecta. qͥa t̃ra

Expanded text:
nificetur nomine coeli et terrae; utrum spiritualis corporalisque creatura coeli et terrae vocabulum acceperit, an tantummodo corporalis: ut in hoc libro de spirituali tacuisse intelligatur, atque ita dixisse coelum et terram, ut omnem creaturam corpoream superiorem atque inferiorem sigficare voluerit? an utriusque informis materia dicta est, coelum et terra, spiritalis videlicet vita, sicuti esse potest in se non conversa ad Creatorem? tali enim conversione formatur atque perficitur, si autem non convertatur informisautem si possit intellegi per priuationem omnis corporeae qualitatis, quae apparet in materia formata, cum iam sunt species corporum siue uisu siue alio quolibet sensu corporis perceptibiles? an caelum intellegendum est creatura spiritalis ab exordio quo facta est perfecta illa et beata semper, terra uero corporalis materies adhuc imperfecta? quia terra,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinibꝰ corpoꝵ: uerum
etiã dormientes hoc sepe
sonmniant qͦ indigent. Nã
C. negocia sua gerunt
ex anmi cupiditate .&.
epulis poculisq in hiant᷑
instant. si forte esurien.¬
tes sicientesq dormiert.
ꝗͣ omia puto cõparata il¬
lis angelicis de monstraci¬
onib sic habenda. ac si in
ista natura corpoꝵ t̾rȩna
cȩlestibꝰ cõparent᷑. Sic e¬
tã in illo genere intellec¬
⁊ualiũ uisoꝵ. alia stͥ qͣ̃ in
ipsa anima uident᷑ uelut
uirtutes. qͥb uicia sunt
ẽtraria: siue ꝑmansure
ut pietas: siue utiles hu¬
ic uitȩ. & postea ñ futu¬
re. sic̃ fides qua çredimꝰ
qua futura cũ pacienci¬
a ex pectamꝰ . &. ipsa paci¬
encia qua om̃ia toleramꝰ
aduersa: donec qͦ uolumꝰ

Expanded text:
tudinibus corporum, uerum etiam dormientes hoc saepe somniant, quo indigent; nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate et epulis poculisque inhianter instant, si forte esurientes sitientesque dormierunt. quae omnia puto conparata illis angelicis demonstrationibus sic habenda, ac si in ista natura corporum terrena caelestibus conparentur. Sic etiam in illo genere intellectualium uisorum alia sunt, quae in ipsa anima uidentur, uelut uirtutes, quibus uitia sunt contraria, siue permansurae, ut pietas, siue utiles . huic uitae et postea non futurae, sicut fides, qua credimus qua futura cum patientia expectamus, et ipsa patientia, qua omnia toleramus aduersa, donec quo uol-umus
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscendã sunt neces¬
sariȩ. Et tam̃ etiã ipse
intellectualit᷑ uident᷑.
neq enĩ aut corꝑa st̃
aut species habent si¬
miles corpor Aliud aũ
ẽ ipsũ lum̃ qͦ illustratꝰ
anima:ut omnia uel in
se. uel in illo ueraciter
intellecꝰta ẽspiciat. Nã
illud iã ipse ds ẽ: hec
aũ creatura quãuis ra-¬
cionalis & intellectua¬
lis ad eiꝰ imaginẽ facta:
intueri. palpitat infir¬
mitate & minꝰ ualet.
subtracta sensibꝰ. illi uisio

Expanded text:
ipiscendam sunt necessariae, et tamen etiam ipsae intellectualiter uidentur; neque enim aut corpora sunt aut species habent similes corporum. aliud autem est ipsum lumen, quo inlustratur anima, ut omnia uel in se uel in illo ueraciter intellecta conspiciat. nam illud iam ipse deus est, haec autem creatura, quamuis rationalis et intellectualis ad eius imaginem facta, intueri palpitat infirmitate et minus ualet. subtracta sensibus illi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ teneret qͥbꝰ c̃sequentes
inagendo conecteret qͦs
utiq ñ tenet nͥ imagina¬
lit᷑ a se factos inse. Ipsarũ
etiã futurarũ mocionũ
imagines: prȩueniunt fi¬
nes actuũ nr̃oꝵ. Qͥd enim
agimꝰ ꝑ corpꝰ qͦd ñ cogitan¬
do preoccupauerit sꝑs
om̃iũq insibiliũ oꝑũ simi¬
litudines inse ipso p̾rimitꝰ
uidit . &. qͦdãmͦ disposuerit:
Quȩ sꝑitales corꝑaliũ simi¬
litudines. in animo nr̃o quẽ¬
admodũ innotescant sꝑitibꝰ
etiã immundis: uel qͥd ob¬
stacłi anima nr̃a paciat᷑ ex
isto t̃reno corꝑe. ut eas in¬
uicẽ in nr̃o sꝑu uidere neq̃¬
amꝰ inuenire &. explicare
difficile ẽ. Certissimis tam̃
indiciis apud nos ẽstigt.
enunciatasa de monibus
cogitaciones hominũ: qͥ
tam̃ si uirtutũ internam
speciem possent in homi¬
nibꝰ cernere. ñ tẽptarent.

Expanded text:
non teneret, quibus consequentes non teneret, quibus consequentes in agendo conecteret: quos utique non tenet nisi imaginaliter a se factos in se. ipsarum etiam futurarum motionum imagines praeueniunt fines actuum nostrorum. quid enim agimus per corpus, quod non cogitando praeoccupauerit spiritus omniumque uisibilium operum similitudines in se ipso primitus uiderit et quodammodo disposuerit? Quae spiritales corporalium similitudines in animo nostro quemadmodum innotescant spiritibus etiam inmundis uel quid obstaculi anima nostra patiatur ex isto terreno corpore, ut eas inuicem in nostro spiritu uidere nequeamus, inuenire et explicare difficile est. certissimis tamen indiciis apud nos constitit enuntiatas a daemonibus cogitationes hominum: qui tamen, si uirtutum internam speciem possent in hominibus cernere, non temtarent
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑ̾u. quã ipsũ cõrpꝰ in sub¬
stancia sua. Nec sane pu
faciendi mat̾eriȩ uice sub¬
dat᷑: om̃i enĩ modo prestan¬
cior est qͥ facit ea re qͥe
uis gͦ pͥus uid eamꝰ aliqͦd
corpꝰ qͦd antea ñ uideramꝰ.
atq inde incipiat imago
cũ absens fuerit recor
inse ip̃so facit. celeritate
mirabili. q̃ in effabilit᷑ lon¬
ge ẽ a corꝑis tarditate: cuiꝰ
imago mor ut ocłis uisũ
fuerit. in sꝑu uidentis. nul¬
lius punct tẽꝑ alis intͣposi¬
cione format᷑. Itẽq in au¬
ditu. nͥ auribꝰ ꝑcepte uocis
imaginẽ ẽtinuo sꝑs in se
ipso formaret. ac memoria
retineret: ignoraret᷑ scd̃a
sillaba utrũ scd̃a e̾et. cum
iã pͥma utiq nulla ee̾t qͣ
ꝑeussa aure transierat. ac
sic om̃is loquuciõis usus.
om̃is cantandi suauitas.
om̃is postremo in actibus
nr̃is corꝑalis motꝰ dilapsus
occidet: neq ullũ ꝓgressũ
nancisceretꝰ si transactos
corꝑis motꝰ memorit sꝑs

Expanded text:
spiritu, quam ipsum corpus in subspiritu, quam ipsum corpus in substantia sua. Nec sane putfacienti, materiae vice subdatur. Omni enim modo praestantior est qui facit, ea re de uis ergo prius uideamus aliquod corpus, quod antea non uideramus, atque inde incipiat imago cum absens fuerit recordipse spiritus in se ipso facit celeritate mirabili, quae ineffabiliter longe est a corporis tarditate; cuius imago mox, ut oculis uisum fuerit, in spiritu uidentis nullius puncti temporalis interpositione formatur. itemque in auditu, nisi auribus perceptae uocis imaginem continuo spiritus in se ipso formaret ac memoria retineret, ignoraretur secunda syllaba utram secunda esset, cum iam prima utique nulla esset, quae percussa aure transierat . ac sic omnis locutionis usus, omnis cantandi suauitas, omnis postremo in actibus nostris corporalis motus dilapsus occideret neque ullum progressum nancisceretur, si transactos corporis motus memoriter spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
radiis ocłoꝵ ad uisibilia ẽ¬
tuenda: deinde mixtura
quadã pͥmo cũ aere puro.
scđo cũ aere caliginoso.
atq ne buloso: tcio cũ cor¬
pulenciore humore:quar¬
to cũ t̃rena crassitudine.
qͥnq sensus cũ ipso ubi sola
excellit ocłoꝵ sensu efficit.
sic̃ in libro quarto. itẽq in
septimo disseruisse me re¬
colo. Est aũ hoc cȩlũ ocłis
ẽspicuũ. unde luminaria
& sydera effulgent. excel¬
lencius utiq ꝯm̃ibꝰ corꝑeis
elem̃tis: sic̃ ocłoꝵ sensus ex¬
cellit in corꝑe. Quia uͦ sp̃s
om̃is. om̃i e̾ corꝑe sine dubi
prestancior seqͥt᷑ ut nͣ loci
posicione s naturȩ dignita¬
te sit prȩstancior natura
sꝑitalis isto corꝑeo cęlo: e¬
tia̾ illa ubi rerũ corpora¬
liũ expͥmunt᷑ imagines.
Ric existit qͥddã mirabile:
posterior. corꝑis imago.
quã çorpꝰ: tam̃ illud qͦd
tẽpore posterius ẽ. fit in
ẽo qͦd natura pͥus ẽ. prestan¬
cior sit imago corꝑis in

Expanded text:
radiis oculorum ad uisibilia conradiis oculorum ad uisibilia contuenda, deinde mixtura quadam primo cum aere puro, secundo cum aere caliginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum terrena crassitudine quinque sensus cum ipso, ubi sola excellit, oculorum sensu efficit, sicut in libro quarto itemque in septimo disseruisse me recolo. est autem hoc caelum oculis conspicuum, unde luminaria et sidera effulgent, excellentius utique omnibus corporeis elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. quia uero spiritus omnis omni est corpore sine dubitatione praestantior, sequitur, ut non loci positione, sed nate praestantior sit natura spiritualis isto corporeo coelo, etiam illa ubi rerum corporalium exprimuntur imagines. 33. Hic existit quiddam mirabile, us, et posterior corporis imago quam corpus, tamen quia illud quod tempore posterius est, fit in eo quod natura prius est, praestantior sit imago corporis in
Abbreviated transcription (Latin):
gitatũ ẽ. uerũtam̃ ꝓpt̾ ani¬
mȩ affectionẽ bonã q̃ desi¬
derio meliore mundata mul¬
tas int̾ficit cupiditates q̃
ad naturalẽ carnis motũ
ñ ꝑtinent. quẽ casti uigi¬
lantes cohibent & refre¬
nant. dormientes aũ ido ñ
possunt. qͥa ñ habent inpo¬
testate ꝗ̃ aqͥmoueat᷑ expres¬
sio corꝑalis imaginis. q̃ dis¬
cerni ñ possit a corꝑe ppt̃̾
illa gͦ affectionẽ animȩ bo¬
nã. etiã in somnis qͣdã eiꝰ
merita clarent. Nã etiam
dormiens salomon. sapien¬
ciã preposuit om̃ibꝰ rebꝰ.
eãq neglectis cȩteris pre¬
catus ẽ a dño: & sic̃ scriptu¬
ra te stat᷑. placuit hoc eo¬
rã dño: nec distulit retribu¬
cionẽ bonã ꝓ desidio bono.
Quȩ cũ ita sint. ꝑtinet cor¬
poris sensus ad uisa corꝑaba
ualent distribuit᷑ cũ illua
qͦd est subtilissimũ in corꝑe
&. obhoc animȩ uicinus quã
cȩtera. idest lux pͥmũ ꝑocłos
sola diffundit᷑. emicatq in

Expanded text:
gitatum est. uerum tamen propter anigitatum est. uerum tamen propter animae adfectionem bonam, quae desiderio meliore mundata multas interficit cupiditates, quae ad naturalem carnis motum non pertinent, quem casti uigilantes cohibent et refrenant, dormientes autem ideo non possunt, quia non habent in potestate quae admoueatur expressio corporalis imaginis, quae discerni non possit a corpore: propter illam ergo adfectionem animae bonam etiam in somnis quaedam eius merita clarent. nam etiam dormiens Salomon sapientiam praeposuit omnibus rebus eamque neglectis ceteris est precatus a domino; et, sicut scriptura testatur, placuit hoc coram domino nec distulit retributionem bonam pro desiderio bono. Quae cum ita sint, pertinet corporis sensus ad uisa corporalualentes distribuitur, cum illud, quod est subtilissimum in corpore et ob hoc animae uicinius quam cetera, id est lux primum per oculos sola diffunditur emicatque in
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ in somnis & ex pͥmunt᷑.
ut eis caro naturalit mo¬
ueat᷑. & qͦd naturalit colli¬
git. ꝑ genitales uias emit¬
tit sic̃ hoc ipsũ dicere ut¬
q ñ possem. nͥ etiã cogita¬
rẽ. Porro imagines rerũ cor¬
poraliũ quas necessario
cogitaui ut hec dicerẽ. si
tanta ex pressione presen¬
tarent᷑ in somnis. quanta
p̃sentant᷑ corpora uigilan¬
tibꝰ. fieret illud qͦd sine
peccato fieri auigilante
ñ posset. Qs eñi uel cũ lo¬
qͥt᷑ & postulante necessita¬
te sermonis de suo concu¬
bitu aliqͥd dicit: possit ñ
cogitare qͦd dicit: Porro
ipsa phantasia q̃ fit in co¬
gitac ione sermocinantis.
cũ ita expressa fuerit in
uisione somniantis. ut intͣ
illã & uerã cõmixtionẽ cor¬
poꝵ. ñ discernat᷑. ẽtinuo
mouet᷑ caro : & seqͥt᷑ qͦd eũ
motũ seqͥ solet: cũ hoc tã
sine peccato fiat. quã sine
peccato a uigilante đr. qͦd
ut diceret᷑. si ne dubio cõ¬

Expanded text:
nentur in somnis et exprimuntur, nentur in somnis et exprimuntur, ut eis caro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam cogitarem. porro imagines rerum corporalium, quas necessario cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicit? porro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine dubio co
Abbreviated transcription (Latin):
&. immundũ. putans ea ip¬
sa q̃ indisço de monstra¬
bant᷑ taꝗͣ uera ammalia.
Hȩc quando alitͣ inuenta
fuerint quã ꝓutata sunt
cuͣ uiderent᷑. ñ nos peni¬
tet ita nobis fuisse uisa:
si ñ arguat᷑ uel infidelitas
dura. uel opinaçio uana
sile sacrilega. Qua ꝓptͣ
& cũ uisis corꝑalibꝰ diabo¬
lꝰ fallit: nichil obest qͦd
ludificant᷑ ocłi si ñerrat᷑
inueritate fidi &. intelli¬
genciȩ samtate ꝗͣ docet
deus sub ditos sibi. aut
si ludificet animã sꝑita¬
li uisione imaginibꝰ cor¬
poꝵ. ut putet corpꝰ esse
qͥd ñ ẽ. aliqͥd ob est animȩ
si ꝑniciose suasioni ñ con¬
senc iat. Unde aliqͣndo
fit quȩstio de c̃sensionibꝰ
somnianciũ. cũ etiã con¬
cũbere sibi uident᷑. uel
contra ꝓpositũ suũ. uel etiã
ẽtra licitos mores: qͦd nͣ con¬
tingit nͥ cũ ẽa qͣ uigilantes
etiã cogitamꝰ ñ cõplacito
c̃sensionis. s sic̃ etiã talia
ꝓptͣ aliqͥd loqͥm. sic adm̃o¬

Expanded text:
 inmundum, putans ea ipsa, quae in disco demonstrabantur, tamquam uera animalia. haec quando aliter inuenta fuerint quam putata sunt, cum uiderentur, non nos paenitet ita nobis fuisse uisa, ad non arguatur uel infidelitas dura uel opinatio uana siue sacrilega. quapropter et cum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate fidei et intellegentiae sanitate, quae docet deus subditos sibi. aut si ludificet animam spiritali uisione imaginibus corporum, ut putet corpus esse, quod non est, aliquid obest animae, si perniciosae suasioni non consentiat. Unde aliquando fit quaestio de consensionibus somniantium, cum etiam concumbere sibi uidentur uel contra propositum suum uel contra etiam licitos mores: quod non contingit, nisi cum ea, quae uigilantes etiam cogitamus, non cum placito consensionis, sed, sicut etiam talia propter aliquid loquimur, sic admo
Abbreviated transcription (Latin):
poris & qnimȩ qͦd & apsi u¬
tiq consenciunt. In. Qua¬
ꝓptͣ etiã si aliudẽ anim̃e
substancia q̃ corpꝰ regit &¬
mouet. aliud flatꝰ quẽ re¬
gendo & mouendo facit
de corpore sibi subdito.
ñ de se ipsa cui corpꝰ ẽ sub¬
ditũ cũ utiq longe qͥdem
incõparabili mͦ. s tam̃ ani.¬
ma regat subditũ corpus
&. ds subdita creatura. cur
ñ pocius intelligat᷑ de sub¬
iecta sibi creatura fecisse
ds anim̃a in eo qͦd sufflasse
dictꝰ ẽ. quando qͥd̾ẽ ipsa an¬
ma quq̃uis corꝑi suo ñ ita
dominet᷑. ut d̾s uniuersi¬
tati quã c̃didit: tam̃ eius
motu nͣ de sua substancia fla¬
tũ facit: Possemꝰ qͥd̃ẽ dicere.
nec ipsũ dei flatũ ẽe̾ animã
hominis: s dm sufflando fe¬
cisse animã in homine. Fiii.

Expanded text:
animae: quod et ipsi utique consentiunt. quapropter etiam sic aliud est animae substantia, qua corpus regit et mouet, aliud flatus, quem regendo et mouendo facit de corpore sibi subdito, non de se ipsa, cui corpus est subditum. cum itaque longe quidem inconparabili modo sed tamen anima. regat subditum corpus et deus subditam creaturam, cur non potius intellegatur de subiecta sibi creatura fecisse deus animam in eo, quod sufflasse dictus est, quandoquidem ipsa anima, quamuis corpori suo non ita dominetur ut deus uniuersitati, quam condidit, tamen eius motu, non de sua substantia flatum facit? Possemus quidem dicere nec ipsum dei flatum esse animam hominis, sed deum sufflando fecisse animam in homine;
Abbreviated transcription (Latin):
aut fortasse nic hil tam
c̃sequens. quã ut credito
qͦd anima corpꝰ sit. etiam
deus corpus ẽẽ credat᷑.
Propt᷑ hoc enĩ corꝑ alibꝰ
assue facti &. affecti sen¬
sib. nolunt animã crede
aluid e̾e̾ quã corpꝰ. ne si
corpꝰ nͣ fuerit. nichil sit:
ac ꝑ hoc tanto magis ti
ment etiã de deo credeie
qͦd corpꝰ ñ sit. quanto ma¬
gis timent deũ credere
nichil e̾ẽ. Ita eñi ferunt᷑
inphantasias uel phantas¬
mata imaginũ ꝗ̃ cogita¬
cio de corporibꝰ uersat.
ut his subtractis tamꝗͣ
ꝑ inane ꝑeundũ fit. refor¬
mident. Ita necesse est &
iusticiã & sapienciã pyn¬
gant qͦdãmͦ in cordibus
suis. cũ formis &. colori¬
bꝰ quas ñ possunt incor¬
poreas cogitare: nec tamͣ
dicunt quando iusticia
uel sapiencia mouent᷑
ut uel laudent eas. uel
scđm eas aliqͥd agant.
quẽ colorẽ. quã statura.

Expanded text:
aut fortasse nihil tam consequens, quam ut credito quod anima corpus sit, etiam Deus corpus esse credatur. Propter hoc enim corporalibus assuefacti et affecti sensibus, nolunt animam credere aliud esse quam corpus, ne si corpus non fuerit, nihil sit: ac per hoc tanto mament etiam de deo credere, quod corpus non sit, quanto magis timent deum credere nihil esse. ita enim feruntur in phantasias uel phantasmata imaginum, quae cogitatio de corporibus uersat, ut his subtractis tamquam per inane pereundum sit reformident. ita necesse est, ut et iustitiam et sapientiam pingant quodammodo in cordibus suis cum formis et coloribus, quas non possunt incorporeas cogitare, nec tamen dicunt, quando iustitia uel sapientia mouentur, ut uel laudent eas uel secundum eas aliquid agant, quem colorem, quam statura
Abbreviated transcription (Latin):
uectu & ꝓsꝑitate medita¬
re. Elige t c̃siliarios op̃¬
timos: d̾m tim̃tes .&. ue¬
ritatẽ amantes. Sepe e¬
nĩ adulatores blanda fa-¬
cie decipiunt ammas
audienciũ se: & ꝑpetua
morte interiiunt. De ta¬
libꝰ enĩ dicit psalmista.
Qm̃ d̾s dissipauit ossa eoꝵ
qͥ hominib placent. con¬
fusi st̃ qm̃ d̾s spreuit eos.

Expanded text:
et prosperitate meditare. Elige tibi consiliarios optimos, Deum timentes, et veritatem amantes. Saepe etenim adulatores blanda facie decipiunt animas audientium se, et perpetua morte interimunt. De talibus enim dicit Psalmista: Quoniam Deus dissipavit ossa eorum qui hominibus placent; confus
Abbreviated transcription (Latin):
omne opꝰ dei prumptꝰ pi¬
us ad pauꝑes &. adinfir¬
mos: consolator merenci¬
ũ. cõpaciens miseriis om¬
niũ: largus inele mosinis.
memorans euangelicȩ ui¬
duȩ duo minuta. & ꝓphetã
dicentẽ. Frange esurienti
discrecionẽ ȩlemosine: ⁊ ta
ut utrisq dantiscilioet
&. accipienti. solaciũ sit.

Expanded text:
omne opus Dei promptus, piomne opus Dei promptus, pius ad pauperes et infirmos, consolator moerentium, compatiens miseriis omnium, largus in eleemosynis, memorans evangelicae viduae duo minuta , et prophetam dicentem, Frange esurienti discretionem eleemosynae, ita ut utrisque, danti scilicet et accipienti, solatium sit.
Abbreviated transcription (Latin):
excellencioribꝰ animȩ
dignitatibꝰ iubemͣ dili¬
gere c̃ditorẽ: ut quantũ
a nobis intelligit᷑ diligat᷑.
habeat᷑. Nec solũ sufficit
fiat in amore eiꝰ uoluntas¬
nr̃a: immo nec hoc suffi¬
cit. nͥ cũ memoria ꝙ uo¬
sꝑitalis scienciẽ. qͥ mentẽ
tuã inluminet: & ad uitã ȩ¬
tͣnã sic̃ desidero. exopto: ꝑ¬
ducat. oto & em̃ cordisq᷑
mentis affectu opto. dmq
dep̃cor. ut semꝑ ad anteri¬
ora te extendãs donec ꝑue¬
nies ad sublimen ꝑ petuȩ
beatitudinis coronã. & ani¬
mi tui nobilitatẽ quã in
te optime scio. nullis ami¬
coꝵ ẽsiliis. nulla seculari¬
ũ ambicione desidioꝵ. ab
amore xꝑi mmutare ꝑmit¬
tas. Noli tuã bonitatẽ a¬
lioꝵ malignitate obscura¬
re:s ubiq quantũ uales
amabilis corã deo & om̃i
popło appareas. Nondee¬
rit tͥ gra adiuuantis di.
si t̾ aderit uoluntas admo¬
nicionis sc̃ȩ̃ quã sepius
inseripturis diuinis menᷤ
Esto q̃so quãins laicꝰ. ad

Expanded text:
excellentioribus animae excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere Conditorem, ut quantum a nobis intelhabeat, nec solus sufficit fiat in amore ejus voluntasnostra: imo nec hoc sufficit, nisi cum memoria et voentem tuam illuminet, et ad vitam aeternam, sicut desidero et opto, perducat. Toto enim cordis mei affectu opto, Deumque deprecor, ut semper ad anteriora te extendas, donec pervenias ad sublimem perpetuae beatitudinis coronam, et animi tui nobilitatem, quam in te optime scio, nullis amicorum consiliis, nulla saecularium ambitione desideriorum, ab amore Christi immutari permittas. Noli tuam bonitatem aliorum malignitate obscurare; sed ubique quantum vales, amabilis coram Deo et omni populo appareas. Non deerit tibi gratia adjuvantis Dei, si tibi aderit voluntas admonitionis sanctae, quam saepius in Scripturis divinis mens Esto, quaeso, quamvis laicus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tori tuo. dũ tantũ inẽ
priuilegiũ prȩstitit ti¬
bi ẽditor etͣnꝰ: ut tanto
eũ ardencius amares.
quanto mirabiliorẽ te
ab eo ẽẽ c̃ditũ intelli¬
geres. Nec hoc solũ qͦd
õsilio sc̃ȩ trmitatis sic
excellent̃ a ẽditore c̃¬
ditꝰ es. s etiã qͦd adima¬
ginẽ & similitudinẽ su¬
ã ipse creator omniũ
te cͥreauit: qͦd nulli ali¬
iex creaturis. N soli ho¬
mini concessit. Et hȩc
ẽ imago unitatis & tri¬
nitatis om̃ ipotentis di.
quã anma tua habet
Inse. Primũ qͥa scđ̾m di
donũ uiuit ac sapit
scđm qͥa ad imaginem
tͣciũ. licet unꝰ appelleris
homo. tam̃ tres habes a
cessas dignitates: id est in¬
tellectũ. uoluntatẽ. &
me moriã: ꝗ uod ide licet
aliis uerbis in euangelio
designat᷑ dũ dr. diliges
dñm dm tuũ ex toto cor¬
de tuo & ex tota anima
tua : & ex om̃ibꝰ uiribꝰ tuis.
In his enĩ trib i maginẽ
c̃ditoris nr̃i mirabilit̃
gerit. in sua natura np̃
interior homo: ex qͥbꝰ qͦsi

Expanded text:
tori tuo, dum tantum mox privilegium praestitit tibi Conditor aeternus, ut tanto eum ardentius amares, quanto mirabiliorem te ab eo esse conditum intelli. Nec hoc solum, quod consilio sanctae Trinitatis sic excellenter a Conditore conditus es, sed etiam quod ad imaginem et similitudinem suam ipse Creator omnium te creavit: quod nulli alii ex creaturis, nisi soli homini concessit. Et haec est imago unitatis et trinitatis omnipotentis Dei, quam anima tua habet in se: primum, quia secundum Dei donum vivit ac sapit; secundum, quia ad imaginem tertium, licet unus appelleris homo, tamen tres habes a cto concessas dignitates, id est, intellectum, voluntatem, et memoriam. Quod idem, licet aliis verbis, in Evangelio designatur, dum dicitur, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis . In his enim tribus imaginem Conditoris nostri mirabiliter gerit in sua natura noster interior homo, ex quibus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
re quȩ ĩa ab illo facta sꝑita¬
lit᷑ erat.s anima ñdũ erat.
merito qͣri potest. Siemĩ
dm adhuc aliqͥd ex nichi¬
lo creare ñ credimꝰ. postea¬
quã creauit omnia simul
& ob hoc a ẽsũmatis om̃ibꝰ
oꝑibꝰ reqͥe uisse credimꝰ q̃
in choauit facere. ut qͥcqͥd de¬
ĩde fac̾et. ex his fac̾et: ñ uideo
quẽadmodũ intelligamꝰ ad¬
huc eũ ex nichilo animas
facere. An dicendũ ẽ eũ in
illis qͥdẽ oꝑibꝰ pͥmoꝵ sex
dierũ. fecisse diem illum
occultũ. ac si hoc pocius
credi oportet. sꝑitalẽ atq
intellectualẽ naturã sci¬
licet unitatis angelicȩ .&
mundũ. id est cȩlũ &. terrã:
atq m illisiã extantibꝰ
naturis. raciones creasse

Expanded text:
re, quae iam ab illo facta spiritaliter. erat, sed anima nondum erat, merito quaeri potest. si enim deum adhuc aliquid ex nihilo creare non credimus, posteaquam creauit omnia simul, et ob hoc a consummatis omnibus operibus requieuisse credimus, quae inchoauit facere, ut, quidquid deinde faceret, ex his faceret, non uideo, quemadmodum intellegamus adhuc eum ex nihilo animas facere. an dicendum est eum in illis quidem operibus primorum sex dierum fecisse diem illum occultum ac, si hoc potius credi oportet, spiritalem atque intellectualem naturam, scilicet unitatis angelicae, et mundum, id est caelum et terram, atque in illis iam extantibus naturis rationes creasse
Abbreviated transcription (Latin):
diã: idest unũ. ⁊ duo. &. qua¬
tuor .&. septẽ .&. quatuordec̃i.
q̃ simul aucte eundẽ duode¬
tricesimũ cõplent. Fiunt
enĩ uiginti octo. Et quan¬
tomagis numeroꝵ ordo ꝓ¬
cedit: tanto ꝓductiorib ꝓ
rata ꝓ porcione int̃uallis
repꝑiunt᷑ hii numeri. qͥ suis
talibꝰ partibꝰ in sũmã redac¬
łis. ad se ipsos occurrunt:
dicunt᷑q ꝑfect. Quoꝵ. eñĩ
numeroꝵ tales partes simul
ducte ñ implent eosd̃e nu

Expanded text:
est: unum et duo et quattuor et septem et quattuordecim . quae simul ductae eundem duodetricesimum conplent; fiunt enim uiginti octo. et quanto magis numerorum ordo procedit, tanto productioribus pro rata portione interuallis reperiuntur hi numeri, qui suis talibtis, ad seipsos occurrunt, dicunturque perfecti. Quorum enim numerorum tales partes simul ductae non implent eosdem nu
Abbreviated transcription (Latin):
dactȩ. uel citra insistant.
sic̃ ẽ octonarius & nouenari¬
us . & alii plurimi:. uel ultra
excedant sic̃ duodecimꝰ &.¬
duo denice simus. & multi ta-¬
les. Plures gͦ reꝑꝑiunt᷑ qͥlibet
hoꝵ. quã illi qͥ ꝑfecti uocant᷑:
eo qͦd suis simul ductis talibꝰ
partibꝰ cõpleant᷑. Nã post se¬
nit᷑: qͥsimilit suis talibꝰ parti

Expanded text:
dactae uel citra insistant, sicut est octonarius et nouenarius et alii plurimi, uel ultra excedant, sicut duodecimduodeuicesimus et multi tales. plures ergo reperiuntur quilibet horum quam illi, qui perfecti uocantur, eo, quod suis simul ductis talibus partibus conpleantur. nam post sei similiter suis parti
Abbreviated transcription (Latin):
uobis omne pabulũ semi¬
nale: discerneret.cre łet.
intelligeret. Nouerit gͦ qͥ
hȩc putat. ñ hoc me fecisse¬
sensisse: neq dixisse. Sed
rursus si dixero ñ ita fuis¬
se hominẽ in illa rerũ p̾ma
c̃dicione qua creauit đs
omia simul sicuti ẽ. non
tantũ ꝑfecte ȩtatis homo.
s ne infans qͥdẽ. nec tantũ
infans. s ne puerperium
qͥdẽ in utero matris. nec
tantũ hoc. s ne semen qͥdẽ
uisibile hominis: putabit
omnino ñ fuisse. Redeat
gͦ ad scripturã: inueniet
sexto die hominẽ factũ
ad imaginẽ dei: factos aũ
masculũ & feminã. Item
q̃rat quando facta sit fe¬
mina: inueniet extra il¬
los sex die s: Iunc eni fac¬
ła ẽ. quando ds de terra
finxit adhuc bestias agri.
q. uolatilia cȩli: ñ quando

Expanded text:
uobis omne pabulum semiuobis omne pabulum seminale, discerneret, crederet, intellegeret. nouerit ergo, qui hoc putat, non hoc me sensisse neque dixisse. Sed rursus, si dixero non ita fuisse hominem in illa prima rerum conditione, qua creauit deus omnia simul, sicuti est non tantum perfectae aetatis homo, sed ne infans quidem, nec tantum infans, sed ne puerperium quidem in utero matris, nec tantum hoc, sed ne semen quidem uisibile hominis, putabit omnino non fuisse. redeat ergo ad scripturam, inueniet sexto die hominem factum ad imaginem dei, factos autem masculum et feminam. item quaerat, quando facta sit femina, inueniet extra illos sex dies; tunc enim facta est, quando deus de terra finxit adhuc bestias agri et uolatilia caeli, non quando
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ prebendã tẽporstꝰ
bat iaͣ suo tẽpore fieri adã
de limo tͣrȩ: eiꝰq mulierẽ
ex iuri latere. In qua dis¬
tribucione operũ dei par¬
tim ad illos dies inuisibiles
ꝑtinenciũ in qͥbꝰ ereauit
omnia simul. partim ad
istos in qbꝰ oꝑat᷑ cotidie
qͥcqͥd ex illis tãꝙͣ in uolu¬
cris primor dialibꝰ intẽpo¬
re uoluit᷑: si ñ in portune
neq absurde scripture
uerba sequuti sumꝰ qͣ nos
adhȩc distinguenda duxe¬
rt̃: cauendũ ẽ ne ꝓptͣ ip¬
sarũ rerũ aliquanto dif¬
ficilẽ ꝑcepcionẽ. quam
tardiores asseqͥ ñ suffici¬
unt: putem᷑ aliud sentire
ac dicere. qͦd scimꝰ nos nec
sentire nec qicere. Quãquã
eñĩ precedentibꝰ sermoni¬
bꝰ. quantũ potuerim lee¬
torẽ ꝑstrurerim: plures
tam̃ arbitror caligare in
his locis. & putare ita fu¬
isse prius hominẽ in illo
dei oꝑe qͦ simul omnia ere¬
ata st̃. ut aliꝗͣ. uitã duceret
ut dei loquucionẽ ad se di¬
rectã cũ dix̃ ds. ecce dedi

Expanded text:
onem praebendam temporibus, bat iam suo tempore fieri Adam de limo terrae eiusque mulierem ex uiri latere. In qua distributione operum dei partim ad illos dies inuisibiles pertinentium, in quibus creauit omnia simul, partim ad istos, in quibus operatur cotidie \'quidquid ex illis tamquam inuolucris primordialibus in tempore euoluitur. si non inportune neque absurde scripturae uerba secuti sumus, quae nos ad haec distinguenda duxerunt, cauendum est, ne propter ipsarum rerum aliquanto difficilem perceptionem, quam tardiores adsequi non sufficiunt, putemur aliquid sentire ac dicere, quod scimus nos nec sentire nec dicere. quamquam enim praecedentibus sermonibus. quantum potuerim, lectorem praestruxerim, plures tamen arbitror caligare in his locis et putare ita fuisse prius hominem in illo dei opere quo simul omnia creata sunt, ut aliquam uitam duceret, ut dei locutionem ad se directam, cum dixit deus: ecce dedi
Abbreviated transcription (Latin):
latilia: in qͥbꝰ cũ ad itori¬
ũ simile ipsi ada nͣ ee̾t in¬
uentũ illo formato est.
In talibꝰ gͦ diebꝰ. etiã ipsũ
de limo finxit ds. Neq e¬
ni dicendũ ẽ. masculũ
qͥdẽ die sexto factũ. femi¬
nã uͦ ꝑ osterioribꝰ diebus:
cũ ipso sexto die aꝑtissi

Expanded text:
latilia, in quibus cum adiutorium simile ipsi Adam non esset inuentum, illa formata est. in talibus ergo diebus etiam ipsum de limo finxit deus. Neque enim dicendum est masculum quidem sexto die factum, feminam uero posterioribus diebus, cum i
Abbreviated transcription (Latin):
feruidã qualitatẽ. cuiꝰ sedes in
iecore ẽ. uerũ etiã luculen¬
tã quã ueluti liquari ac
sub uolare ostendunt. in ex¬
celsũ cerebri locũ. tanquã
in cȩlũ corꝑis nr̃i. unde &
radii emicant ocłoꝵ: & de
Cuiꝰ medio uelut centro

Expanded text:
feruidam qualitatem, cuius sedes in feruidam qualitatem, cuius sedes in iecore est, uerum etiam luculentam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelut centro
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersȩ creature suȩ prȩ¬
sens ẽ om̃ipotencia singu¬
lari: tanto magis potuit ex
aere flatũ facere. ꝗͣ animia
cũ anima ñ sit corporea.
qͥ eqͥd aũ ex mundi corpo¬
reis elem̃tis fit. corporeũ
sit necesse ẽ:inq mundi
elem̃tis etiã aer iste minere¬
t᷑: nec si de puri illius cȩlestis¬
q ignis elem̃to facta anima
diceret᷑. cre̾di oporteret.
Omne qͥppe corpꝰinomne sx¬
corpꝰ posse mutari: ñ de fue¬
rt̃ qͥ assererent. Corpꝰ autẽ
aliqͦd siue t̾renũ siue cȩleste
c̃uerti in anima. fieriq na¬
turã in corporeã: nec quẽꝙͣ.
sensisse scio: nec fides ha¬
bet. Deinde nͣ ẽ contẽpnen
dũ qͦd medici ñ tantũ di¬
cunt. uerũ etiã ꝓbare se
affirmant: quãuis om̃is caro
t̾renã soliditatẽ in promp¬
tu gerat: habet tam̃ inse
.&. deris aliqͥd qͦd & pulmo¬
nibꝰ ẽtinet᷑ .&. a corde ꝑ ue¬
nas quas arterias uocant
diffundit᷑ & ignis ñ solum

Expanded text:
uniuersae creaturae suae praeuniuersae creaturae suae praesens est omnipotentia singulari, tanto magis potuit ex aere flatum facere, quae anima cum anima non sit corporea. quidquid autem ex mundi corporeis elementis fit, corporeum sit necesse est inque mundi elementis etiam aer iste numeretur, nec si de puri illius caelestisque ignis elemento facta anima diceretur, credi oporteret. omne quippe corpus in omne corpus posse mutari non defuerunt qui adsererent; corpus autem aliquod, siue terrenum siue caeleste, conuerti in animam fierique naturam incorpoream nec quemquam sensisse scio nec fides habet. Deinde — si non en tantum dicunt, uerum etiam probare se adfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promtu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas, quas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitate finxert . sru.
Nonẽ gͥ materies animȩ
humane: nec animȩ irra.¬
cionalis. Qͥdẽ gͦ: unde ani¬
ma flatu dei facta ẽ : An
corpꝰ aliqͦd erat t̃renũ
qde & humidũ: Nullomͦ
Ninc eni poeius caro facta
ẽ. Nã qͥd aliud ẽ limꝰ. quã
tȩrra humida: x Ui Nec
humore solo anima facta
credenda ẽ. quasi caro de
terra: anima de aqua. Nimis
enĩ absurdũ ẽ inde facta pu¬
tare animã hominis: unde
facta ẽ caro piscis &. uolucri
Ergo fortassis ex aere. Nuic e¬
nĩ elem̃to etiã flatꝰ cõpe¬
tit: s ñr. ñde i Unde supra
dix imꝰ hec potuisse congru¬
ent᷑ putari. si animã mun¬
di tãꝗͣ. unius marimi ani¬
mantis dm credẽmꝰ: ut ita
eã flauerit de aere corꝑis
sui.sic̃ flat nr̃a de sui. Cũ uͦ
d̾m e̾e̾ c̃stet supra omne
mundi corpꝰ ut supra om¬
nẽ sꝑm quẽ creauit. in c̃o¬
parabili omĩno distancia.
qͦmͦ id recte dici potest.
An forte quanto magis deus

Expanded text:
tabilitate pinxerunt. tabilitate pinxerunt. Non est igitur materies animae humanae nec anima inratiocalis. Quid ergo est, unde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et humidum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quid aliud est limus quam terra humida? nec humore solo anima facta credenda est quasi caro de terra, anima de aqua. nimis enim absurdum est inde factam putare animam hominis, unde facta est caro piscis et uolucris. Ergo fortassis ex aere? huic enim elemento etiam flatus conpetit; sed noster, non dei. unde supra diximus hoc potuisse congruenter putari, si animam mundi tamquam unius maximi animantis deum crederemus, ut ita eam flauerit de aere corporis sui. sicut flat nostra de sui. cum uero deum esse constet supra omne mundi corpus et supra omnem spiritum, quem creauit, inconparabili omnino distantia, quomodo id recte dici potest? an forte quanto magis deus
Abbreviated transcription (Latin):
philosophis. uel si qͥ alii ua¬
ni homines hoc putant de¬
teriores .& detestabiliores.
qͦd illi animȩ naturã adei
natura discernunt: isti aũ
cũ aliud nehil dicant ee̾
animã quã ipsã dei substan¬
ciã. atq id omnino qͦd d̾s
ẽ. ñ trepidant eã t̃a turpi¬
tͣ cõmutabilẽ dicere: ut
nullũ sit herbe seu uer¬
mic uli genꝰ. ubi eã ñ e̾e̾ cõ¬
mixtã. uel qͦ reuoli ñ pos¬
se. mirabili opinent᷑ insania
Qͥ tam̃ si remotis ab animo
suorerũ obscurissimarũ qͣsti¬
onibꝰ quas carnali corde uer¬
santes necesse ẽ ut inopini¬
ones falsas noxias monstro¬
sasq labant᷑ &. ꝓuoluant᷑ unũ
illud firmissime teneant. qͦd
om̃i animȩ racionali. illius
disputaciõis nullis ambagibꝰ
naturalit᷑ ꝙ ueracit᷑ infitũ
tabilẽ &. incorruptibilẽ deũ.
tota eoꝵ. mille formis fabu¬
la repente dilabit᷑. quã in
suis uanis ac sacrilegis m̃¬
tibꝰ ñ nͥ dei turpissima mu¬

Expanded text:
philosophis uel si qui alii uaphilosophis uel si qui alii uani homines hoc putant deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum aliud nihil dicant esse animam quam ipsam dei substantiam atque id omnino, quod deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu uermiculi genus, ubi eam non esse conmixtam uel quo reuolui non posse mirabili opinentur insania. qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde uersantes necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et prouoluantur, unum illud firmissime teneant, quod omni animae rationali sine ullius disputationis ambagibus naturaliter et ueraciter insitum tabilem et incorruptibilem deum, tota eorum milleformis fabula repente dilabitur, quam in suis uanis ac sacrilegis mentibus nonnisi de dei turpissima mu
Abbreviated transcription (Latin):
doqͥdẽ nichil aliud affert.
qͦ etiã si ñ uera. saltẽ ueri¬
similis habeat᷑: Unde ꝓcli¬
uius & ipse credidim. qͣd etiã
eoꝵ posteri sectatores. illos
homines qͥbȩc pͥmitꝰ insuis
libris posuert̃. in hac uita po¬
cius intelligi uol iusse quad̾a
ꝑuersitate moꝵ. ac turpi¬
tudine homines pecoꝵ. simi¬
le ffieri ac sic qͦdamͦ in pecora
cõmutari: ut hoc dedecore
abiecꝰto eos acupiditatũ
prauitate reuoearent. xiiii.¬
Nã illa q̃ ferunt᷑ accidisse
ut qͥdã quasi recoidarent᷑
in quõꝵ animaliũ corꝑibꝰ
fuerint: aut falsa narrant᷑
aut ludificacionibꝰ de monũ
hoc in eoꝵ animis factũ ẽ.
Siem̃ ẽtingit in somnis ut
fallaci memoria quasi re¬
cordet᷑ se homo fuisse qͦd nͣ
fuit. aut egisse qͦd ñ egit. qͥd
mirũ si qͦdã dei iusto occul¬
toq iudicio sinunt᷑ demo
tant. uel putari uolunt.
in hac opinione tranfiaei¬
onis uel reuolucionis qni¬
marũ. eo st̃ illis gencium

Expanded text:
doquidem nihil aliud adferunt, doquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines pecorum similes fieri ac sic quodam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam illa, quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in somnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non egit, quid mirum, si quodam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemtant uel putari uolunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium
Abbreviated transcription (Latin):
phi: qͥ putant hominũ ani¬
mas in pecora. uel pecoꝵ in
homines post mortẽ posse
transferri: Noc certe qͦdmo¬
rũ similitudo adid trahat.
uelut auaros in formicas:
rapaces in miluos: seuos ac
suꝑbos in lȩones: sectatores
immundȩ uoluptatis insu¬
es . &. si qua similia. Nec qͥppe
asser̃t. nec attendunt ꝑ
hanc racionẽ nullomͦ fie¬
ri posse. ut pecoris anima.
post mortẽ in hominẽ trans¬
ferat᷑. Nullomͦ enĩ porcus
similior erit homimi quã
porco. & cũ mansueseunt
leones. canbꝰ uel etiã oũi¬
uꝰ fiunt similiores. qũã ho¬
iminibꝰ. Cũ gͥ a pecoꝵ. mori¬
bꝰ pecora ñ recedunt. &. q̃
aliqͣntul ũ ceteris dissimilia
fiunt. similiora fiunt tamͣ
suo generi quã humano.lon¬
geq plus ab hominibꝰ quã
a pecoribꝰ differt̃: nũꝙͣ. ert̃
hominũ animȩ istȩ. si ea
q̃ similiora st̃ trahunt. Si auͣ
hoc argum̃tũ falsũ ẽ. qͦmͦ
erit uera illa opinio: quan¬

Expanded text:
phi, qui putant huminum; num aniphi, qui putant huminum; num animas in pecora uel pecorum in homines post mortem posse transferri? hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post mortem in hominem transferatur. nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt et quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt, numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eis. aut ubi itẽ legit᷑. ne tra¬
didis bestiis animã ẽfitentẽ
tͥ. seq enĩ nͣ om̃s heretici scͥp¬
turas catholicas legunt. nec
ob aliud st̃ heretici. nͥ qͦd eas
ñ recte intelligentes. suas
o philosophoꝵ de reuoluer¬
onibꝰ animarũ. catholice ta¬
m̃ fidi ñ ẽuenit eredere. ꝗ¬
nimas pecoꝵ. in homines:
aut hominũ in pecora trans
homines inte genere peco¬
ribꝰ similes & ipse res hu¬
manȩ clamitant.: & sc̃ptura
testat᷑. Unde ẽ illud qͦd cõ¬
me moraui. homo in hono¬
re positꝰ ñ intellex̃. cõpara¬
milis factꝰ ẽ eis. s utiq in
hac uita: ñ post mortẽ. Pro¬
inde uel talibꝰ bestiis nole¬
bat in potestatẽ dari an¬
mã suã qͥ dicebat ne tra¬
didis bestiis animã confi¬
tentẽ tͥ: quales cauendos dns¬
significat. ubi dicit eos indu¬
tos uestitu ouiũ. intus autẽ
ee̾ lupos rapaces: uel ipsi
diabolo &. angelis eiꝰ. nã &.
ille dictꝰ ẽ leo & dracho. ¶a
enĩ affert̃ argum̃ti philoso¬

Expanded text:
 eis : aut ubi item legitur, Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi . Neque enim non omnes haeretici Scripturas catholicas legunt; nec ob aliud sunt haeretici, nisi quod eas non recte intelligentes, suas o philosophorum de revolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non convenit credere animas pecorum in homines, aut hominum in pecora transmhomines vitae genere pecoribus similes, et ipsae res humanae clamant, et Scripturae testantur. Unde est illud quod commemoravi, Homo in honore positus non intellexit; comparamilis factus est eis, sed in hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam suam, qui dicebat: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi — quales cauendos significat dominus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. Quid enim adferunt argumenti philoso
Abbreviated transcription (Latin):
cio a nescientibꝰ fieret. q̃
peccatorẽ facta c̃uinceret.¬
&. doceret seripta lectorẽ
Et audier̃t uocẽ dñi dei am¬
bulantis inparadyso ad ues¬
ꝑã. Ea qͥppe hora tales ĩa
conuenerat uisitari: qͥ de¬
fecerant a luce ueritatis.
Fortassis aũ aliis intrinsecꝰ
uel effabilibꝰ. uel ineffabili¬
bꝰ modis d̾s cũ illis antea lo¬
q̃bat᷑. sic̃ etiã cũ angelis
loqͥt᷑ ipsa in cõmutabili ue¬
ritate illustrans mentes eoꝵ
ubi ẽ intellectꝰ nosse simul
si mul: forte in quã sic cũ
eis loq̃bat᷑. & si ñ tanta par¬
ticipacione diuinȩ sa pien¬
ciȩ. quant̾a capiunt ange¬
li: tam̃ ꝓ humano modulo
quantũlibet minꝰ s ipso
genere uisitaciõis &. loquu¬
cionis: fortassis etiã illo qͥ
fit ꝑ creaturã.: siue inexta
si sꝑs corporalibꝰ imaginibꝰ:

Expanded text:
io a nescientibus fieret, quae peccatorem facta conuinceret et doceret scripta lectorem. Et audierunt uocem domini dei ambulantis in paradiso ad uesperam. ea quippe hora tales iam conuenerat uisitari, qui defecerant a luce ueritatis. fortassis autem aliis intrinsecus uel effabilibus uel ineffabilibus modis deus cum illis antea loquebatur, sicut etiam cum angelis loquitur ipsa incommutabili ueritate inlustrans mentes eorum, ubi est intellectus nosse simul simul: forte, inquam, sic cum eis loquebatur, etsi non tanta participatione diuinae sapientiae, quantam capiunt angeli, tamen pro humano modulo, quantumlibet minus, sed ipso genere uisitationis et locutionis; fortassis etiam illo qui fit per creaturam siue in extasi spiritus corporalibus im