comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
destructionem placcat pro¬
ximosuo qui ano n om̃isamicus
consolarius ẽe poterit : Dicente
scriptura: a micitibisi ntmulti
consiliarius aut̃ unus Lic&
getuliss& a uobis corpore s&
nullatenus caritate quiacar¬
tas quȩ deseripotest Nuqua
uera fuit. Ideo intima amiciti¬
arũ caritate quantũ possumus
seait. uos a micimeiestis sĩ fe¬
ceritis que ego precipio uobis.
&iterũ ad discipulos suos Ia
nondicã uos seruos. sed amicos
meos. & si premia &erneui¬
tae uolumus promereri: illius
precepta totis uiribus sataga¬
muscustodire. Preceptanamq:
eius nolentibus grauia sunt
uolentibus leuia sicut ipse ait
Iugũ enĩmeũ suaueest & onus
meũ leue. & iterũ suꝑque
requiescam nisi suꝑ humilẽ
& quietũ & trementẽ sermones
meos: scłi enĩamiticia aut lucro.
autbeneficiis dut diuersis oͥnoribus
constat. Saluatoris aũt amicitia :¬
in se& proximos diligendo consistit:
Igitur quotiens cũ que bonis actib

Expanded text:
destructionem, placeat prodestructionem, placeat proximo suo; quia non omnis amicus consiliarius esse poterit, dicente Scriptura, Amici tibi sint multi, consiliarius autem unus. CAPge tulisset a vobis corpore, sed nullatenus charitate: quia charitas quae deseri potest, nunquam vera fuit. Ideo intima amicitiarum charitate, quantum possumus, se ait, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Et iterum ad discipulos suos: Jam nEt si praemia aeternae vitae volumus promereri, illius praecepta totis viribus satagamus custodire. Praecepta namque ejus nolentibus gravia sunt, volentibus levia, sicut ipse ait: Jugum enim meum suave est, et onus meum lerequiescam, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Saeculi enim amicitia aut lucro, aut beneficiis, aut diversis honoribus constat: Salvatoris autem amicitia in se et proximos diligendo consistit. Igitur quotiescunque bonis actibus
Abbreviated transcription (Latin):
& omnipopulo appargas. Non
deerit: tibi gratia adiuuan¬
tisdĩ si tibi aderit uoluntas
ad monuitionis scequã sepius
inscripturis diuinis mens bo
quae soquãuis laicus adom¬
neopus dĩ prumptus prasad
pauperes ad infirmosconsola¬
tor merentium. Cõpatiens mi¬
serus omniũ. lagus inelemosi¬
nis memoranse uangelice uĩdũ¬
eduominũta. et proph&a  di¬
centem. frange esurienti panẽ
tuum. & caue ꝓuidens discretio¬
nẽ elemosine. Itaut utriusq:
danti scilic& & accipienti sola
rum̃ prouectu & prosperita¬
te meditare: Elige tibi consili¬
arios optimos dm̃timentes
& ueritatemamantes. Sepe
enimadulatores blanda facie
decipiunt animas dudientium
se & perpetua morte interimun:
detalib enĩdicit psalmista qm̃
dscdissi pauitos sacorum qui homi¬
nibus placent confusi suntqm
ds spreuiteos. Et a postolus inqud
si hominibus placerẽ xp̃iseruus
nonessem Vnusquis que ami¬
cus: ad aedificationẽ & non ad

Expanded text:
et omni populo appareas. Non et omni populo appareas. Non deerit tibi gratia adjuvantis Dei, si tibi aderit voluntas admonitionis sanctae, quam saepius in Scripturis divinis mens bonquaeso, quamvis laicus, ad omne opus Dei promptus, pius ad pauperes et infirmos, consolator moerentium, compatiens miseriis omnium, largus in eleemosynis, memorans evangelicae viduae duo minuta , et prophetam dicentem, Frange esurienti panem tuum : et cave praevidens discretionem eleemosynae, ita ut utrisque, danti scilicet et accipienti, solatrum profectu et prosperitate meditare. Elige tibi consiliarios optimos, Deum timentes, et veritatem amantes. Saepe etenim adulatores blanda facie decipiunt animas audientium se, et perpetua morte interimunt. De talibus enim dicit Psalmista: Quoniam Deus dissipavit ossa eorum qui hominibus placent; confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos . Et Apostolus dicit, Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Unusquisque amicus ad aedificationem, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
habes a patre & filio & spũscõ
concessis dignitates Iestintellec¬
tum uoluntatem & memoriam
quodidelic& aliis uerbis in uin¬
bus ĩmaginem conditoris pr̃c
mira bili torgerit. In suanatura
nt interior homo ex quibus
quasi excellentioribus anime
dignitatibus iubemur diligere
conbitorem: ut quantũa nobis
intellegitur diligatur se ꝑ ins
nec solumsufficit nobis dm in¬
tellegere nisi fiat in amorecius
uoluntas nr̃a Ammonec hoc suf¬
ficit nisicũ me moria & uolun
am inlumin& & aduitã &er¬
nam sicut desidero exopto ꝑdu¬
cat. Toto & enim cordisinentis
affectuoptomq: de precor.
ut semꝑadanteriorite exten¬
das donẽc peuenies ad sub limep
perpecuebeatitudinis coronã
ẽtanimitui nobilitatẽ quã inte
optimoscio. nullis amicorum
consilus Nulla seculariume
ambitione desideriorum ab amo¬
lituã bonitatem aliorum ma¬
ligni tate obscurare. sed ubiq
quantum uales a mabilis corãdõ

Expanded text:
habes a Patre et Filio et Spiritu sancto habes a Patre et Filio et Spiritu sancto concessas dignitates, id est, intellectum, voluntatem, et memoriam. Quod idem, licet aliis verbis, in Evanbus imaginem Conditoris nostri mirabiliter gerit in sua natura noster interior homo, ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere Conditorem, ut quantum a nobis intelligitur diligatur; et quantNec solum sufficit nobis Deum intelligere, nisi fiat in amore ejus voluntas nostra: imo nec hoc sufficit, nisi cum memoria et voluntam illuminet, et ad vitam aeternam, sicut desidero et opto, perducat. Toto etenim cordis mei affectu opto, Deumque deprecor, ut semper ad anteriora te extendas, donec pervenias ad sublimem perpetuae beatitudinis coronam: et animi tui nobilitatem, quam in te optime scio, nullis amicorum consiliis, nulla saecularium ambitione desideriorum, ab amoli tuam bonitatem aliorum malignitate obscurare; sed ubique quantum vales, amabilis coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
re illiq tota adherereuoluntate
qui est summumbonum Sum¬
mum uero amarebonum : sum¬
mansebeatitudo quidm̃ amat
bonus est Si bonus ergo & beat᷑
quem quanto quis ardentius amat
tantomelior effici&ur qua¬
tenus hoebeatissimobono abundare
te faciat Rm̃e frater. Ipsẽ
quiest hoc bonum cotidia¬
nis praecib: in tegro conles
derio eum & si indigniss de¬
consilio sce trinitatis & ope¬
remaiestatis diui necreatus.
es Exprimoq conditionis
honore. Intellegequantum
deb eas conditori tuo: dũtan¬
tum inconditione mox digni¬
tatis priuilegium prȩstitit
tibi conditor a&ernus ut
tanto eum ardentiũs ama¬
res quanto mirabiliorẽto
ab eo c̃e conditum intellegeres
trinitatis sic excellenteracon¬
aturis nisi soli hominiconcessit
It haec est imago unitatis. &tri¬
nitatis omni potentis dĩ: quã
animatua hab& inse. Primũ
quia scđm dĩdo nũ uiuitac sapit
Scđm quia adimaginẽ tui crea¬
adris conditaest: Tertium lic&
unꝰ appelleris homo: tamentres

Expanded text:
re, illique tota adhaerere voluqui est summum bonum. Summum vero amare bonum, summa est beatitudo. Qui Deum amat, bonus est: si bonus, ergo et beatus, quem quanto quis ardentius amat, tanto melior efficietur. Quatenus hoc beatissimo bono abundare te faciat, charissime frater, ipse qui est hoc bonum; quotidianis precibus, integro cordis desiderio eum, etsi indignus, deconsilio sanctae Trinitatis et opere majestatis divinae creatus es: ex primoque conditionis honore intellige quantum debeas Conditori tuo, dum tantum mox in conditione dignitatis privilegium praestitit tibi Conditor aeternus, ut tanto eum ardentius amares, quanto mirabiliorem te ab eo esse conditum intelligeres.Trinitatis sic excellenter a Conturis, nisi soli homini concessit. Et haec est imago unitatis et trinitatis omnipotentis Dei, quam anima tua habet in se: primum, quia secundum Dei donum vivit ac sapit; secundum, quia ad imaginem sui Conditoris creata est: tertium, licet unus appelleris homo, tamen tres
Abbreviated transcription (Latin):
rispiscin dĩ inquo signatiestis
indieredẽptionis sed omisama¬
ritudo & ira & indignatio
& clamor & blasphemia tol¬
latur a uobis cũ om nimalitia:
nr̃os porrigamus & uirtuces
omniumbonorũ adquirero
festinemus quate n pi&atẽ di
& miseri cordiã imiopore oportu¬
no consequiualeamus: & de ꝓmis¬
sione fucuri illius regni in effa¬
biliter gaude amus. Haec sunt
arma quenos contra impetũ di¬
aboli armant & do comdant
Haec suntarmaquȩ amicosnros
confortant muniunt adq: no¬
bilitant: Haec arma nobis cũ sant:¬
& intranos dõdonante: he
sunt uere diuitiaenre: Nã pudici¬
uan udicos nos facit. &iuscitus
tos & pictas pios & humilitas
humiles Et mansue tudo man¬
suctos & innc cenua in nocen¬
cos et simplicitas simplices &
puritaspuros & prudentia pru¬
dentes & toperantiateporan¬
ces & caritasdo & hominibus
nos facit caros. Haec om̃abona
ado & ab onodo creata sunt: C

Expanded text:
sanctum Dei, in quo signati estis in die redemptionis. Sed omnis amaritudo et ira et indignatio et clamor et blasphemia tollatur a vobis cum omni malitia: nostros corrigamus, et virtutes omnium bonorum acquirere festinemus, quatenus pietatem Dei et misericordiam in tempore opportuno consequi valeamus, et de promissione futuri illius regni ineffabiliter gaudeamus. Haec sunt arma quae nos contra impetum diaboli armant et Deo commendant. Haec sunt arma quae amicos nostros confortant, muniunt atque nobilitant. Haec arma nobiscum sunt, et intra nos, Deo donante, sunt. Hae sunt verae divitiae nostrae. Nam pudicitia pudicos nos facit, et justitia justos, et pietas pios, et humilitas humiles, et mansuetudo mansuetos, et innocentia innocentes, et simplicitas simplices, et puritas puros, et prudentia prudentes, et temperantia temperantes, et charitas Deo et hominibus nos facit charos. Haec omnia bona a Deo, et a bono Deo creata sunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
capiti in positã & talȩ gaudiũ
uonẽ eternũ sẽdperiturũ. Gau¬
det & raptor cũ desideratara¬
puerit Gaudet ebrio suscũ
occasione potationis inuenerit
gaud& & adulter cũ ad delec¬
tationem corporis fruendime¬
retricis ꝑuenerit. Gaud& ꝑ iu¬
rus sihuius sclifacultates iuran¬
do ad quesserit . Caud& iracun¬
dus siirã suã ꝑfecerit & mul¬
his aidq huius modigaudere
grandemalum est & ꝑducens
admorte peccatũ. nec ullũ qđ¬
lib& scelus corãdo taab homi¬
nabile fit: quã p̃terita peccata
unicuiq: nr̃m reminiscendogau¬
dere inde & exultare. adq inea
sepiacore. Haec susi que supe¬
rius diximundonos gaudoro
uult mundus ut percamus cũ
amatoribus huiusmundi
Hecenigaudia uelut uenen adia¬
bolirepudiaridebemus quia pon
solũ corpora sed& animasꝑpe¬
tualiternecare festinant. Que
sumescutufide inquo possisoma
gaudeamus debonis dñi de con¬
sciaentiapura de consessio neue¬
ra & digna penitentia deluctu

Expanded text:
capiti impositam: et tale gaudium non est aeternum, sed periturum. Gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit. Gaudet ebriosus, cum occasionem potationis invenerit. Gaudet adulter, cum ad delectationem corporis fruendi meretricis pervenerit. Gaudet perjurus, si hujus saeculi facultates jurando acquisierit. Gaudet iracundus, si iram suam perfecerit. Et mulhis atque hujusmodi tamen gaudere grande malum est, et perducens ad mortem peccatum. Nec ullum quodlibet scelus coram Deo tam abominabile fit, quam praeterita peccata unicuique nostrum reminiscendo, gaudere inde et exsultare, atque in eis semper jacere. Haec sunt quae superius diximus, unde nos gaudere vult mundus, ut pereamus cum amatoribus hujus mundi. Haec enim gaudia velut venena diaboli repudiare debemus; quia non solum corpora, sed et animam perpetualiter necare festinant. CAPUsume scutum fidei, in quo possis omnia gaudeamus de bonis Domini, de conscientia pura, de confessione vera, et de poenitentia digna, de luctu
Abbreviated transcription (Latin):
posius prõpta uoluntate &cu
omnide uotione litteri accipe¬
remus & legentes implero
sauigeromus Ecca decelo
sexregũ & dñs dominantiũ
& iplos dignicus est nob dirige¬
reuitoris suas. nonut aliqd
eruitiun sibi pecos saxũno¬
bis demand& sed quae adsa¬
luto magloriã nobis proess

Expanded text:
ostpositis prompta voluntate et cum ostpositis prompta voluntate et cum omni devotione litteras acciperemus, et legentes implere satageremus? et certe de coelo Rex regum et Dominus dominantium, los dignatus est nobis dirigere litteras suas: non ut aliquod servitium sibi necessarium nobis demandet, sed quae ad salutem et gloriam nobis prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
Tantũ hecabsĩ nt a cogitationibus
ꝓculuris & ille tunc animis ꝓpe
erit prĩs. Nequae sodeterrena
felicitaie gloriantes. confida¬
mus sed gritia sagamusei. qui
lu homines ee uoluit raciona
imior honor. quã eius imper¬
oris ec ami cõs quia supoms
imperatore sest & quanto ille
sublimiorest omni potentie
inuirtuce. centonos muoris
deemuse diligentie iniustitia.
& scuate & himilitate & obser¬
uationẽ mandatorũ illius sc̃itas
uero iniustitieo perrbus confiat
lustitia uero duobus modisacuoo¬
pletur ut que ꝓ hibita sunt abeo
uonfaciamus & quaelus sasunt
ab cofaciamus iuxtaꝓphoa De¬
uerteamalo & facbonũ omiseni
scorũ librorũ series ad nram sa¬
auribus nris intonat. Et ueru
adq ueru replicat quils ⁊ om¬
dũ inquihus libris cua dignitas
optime excrescere sonuit qui
ipillos nobloquitur ipseds&
conorenusillius legatiosita¬
spienda quidsĩ arelegatio
aut indiculus adnosuenir&
Nũquid non mox aliis uiris p¬

Expanded text:
Tantum haec absint a cogitationibus Tantum haec absint a cogitationibus procul nostris, et ille tunc animis prope erit nostris. Ne, quaeso, de terrena felicitate gloriantes confidamus; sed gratias agamus ei, qui dum homines esse voluit rationalimior honor, quam ejus imperatoris esse amicos, qui super omnes imperatores est? Et quanto ille sublimior est omnipotentiae in virtute, tanto nos majoris debemus esse diligentiae in justitia et sanctitate et humilitate et observatvero in justitiae operibus constat. Justitia vero duobus modis adimpletur, ut quae prohibita sunt ab eo non faciamus, et quae jussa sunt ab eo faciamus, juxta Prophetam: Diverte a malo, et fac bonum . Omnis enim sanctorum librorum series ad nostram dontonat, et iterum atque iterum replicat, quid sdum. In quibus libris tua dignitas optime exercere se novit; quia per illos nobis loquitur ipse Deuhonore nobis illius legatio sit accipienda. Quid si a rege legatio aut indiculus ad nos veniret, numquid non mox aliis curis p
Abbreviated transcription (Latin):
nobis tribu& beatitudinẽ. Nã
redẽptor nr̃t ideodicitur: quia
redemit nos adiabolicaptius ta¬
te Et saluator saluando nos
a peccatis pris. Adiutor adiu¬
uando nos in oportunitatibus
intribulatione: Protector ꝓte¬
gendo nos ut inter inimicos
pr̃os maneamus in lesi. Suscep¬
tor suscipiendo nos indeterna
tabernacula. Ideo caritatẽ
& p̃cepta &amorem tantiami¬
cinritotis uiribus adimpleamur.
& nobilitatem imaginis illius
innobis seruemus : Reme mo¬
remus semperquã inclitus & ual¬
degloriosus est imperator & ami¬
cusnrt̃. Ile a nobis pon aliudque¬
rit munus pisi spiritale. caue
Et sĩ forsitan ut sol& humane
fragilitatis conditio aliquã peg¬
legentiae maculã malignus
rum abluere aam omnistudio
festinemus uediusine amici nr̃i
maneamus am plexus. quia para¬
tior est nobis recipere qua ꝑdere
Tantũ sinontardamus dedic in
diem reuertiadillũ. Hec enĩduo
mala omp̃s dsodit in omnib homi¬
nibus idẽ neglegentiam reuer¬
tendi & desperationẽ salutis

Expanded text:
eatitudinem. Nam Redemptor noster ideo dicitur, quia nos redemit a diaboli captivitate: et Salvator, salvando nos a peccatis nostris: Adjutor, adjuvando nos in opportunitatibus, in tribulatione: Protector, protegendo nos, ut inter inimicos nostros maneamus illaesi: susceptor, suscipiendo nos in aeterna tabernacula. Ideo charitatem et praecepta et amorem tanti amici nostri totis viribus adimpleamus, et nobilitatem imaginis illius in nobis servemus. Rememoremus semper quam inclytus et valde gloriosus est imperator et amicus noster. Ille a nobis non aliud quaerit munus, nisi spiritale. CaveaEt si ffragilitatis conditio, aliquam negligentiae maculam malignus rum abluere eam omni studio festinemus: ne diu sine amici nostri maneamus amplexu, quia paratior est nos recipere, quam perdere; tantum si non tardamus de die in diem reverti ad illum. Haec enim duo mala omnipotens Deus odit in omnibus hominibus; id est, negligentiam revertendi, et desperationem salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
auitoma expedicamente possido¬
amus & in eo habcamus. quecũ:
feliciter & scẽ des deramus. Sed
qm̃ nemo possid& dm̃ nisiqui pos¬
sideturadõ simus nos ipsi faco
ũ possessio & esficietur noł ds̃
minisaffieit cuupse dehao

Expanded text:
mnia, expedita mente possideamus, et in eo habeamus quaecunque feliciter et sancte desideramus. Sed quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possidetur ab eo, simus nos ipsi facti Dei possessio, et efficietur nobis pomini sufficit, cui ipse co
Abbreviated transcription (Latin):
uuilicito: & saliꝗd aduor sũ pa¬
ticur illiustrisaatua a de puta: Ne
simulato corde ũquã diligas pxi¬
mũtuñ quia ln hisdsadira cundiã
ꝓuocatur. quieni am plecutur pa¬
ceminmentis suae hospitio. man¬
est & in pacerequiescere uult. ui¬
rũ aut̃ iracundũ. inuidũ decracco¬
rẽ mendacẽ sũ perbũ omnib: mo¬
dis execraturds̃. Inuiđ aut̃ uirsi¬
milis enaui quȩ laccatur fluctb
lupusra pax insanit inanit̃ inmise¬
ria detinec̃ & tabescens ad nichi¬
lũ redigitur se ꝑfurore plenus
paru ceps demoniorũ effici&ur
homopacisicus securã possid&
mento. lotus eab angeloru a gmine
munitus a fructulo cunditatis re¬
pletus gaudens &. delaccans in dño
omacius inpaceuensantur. Dis¬
cordia fugat secretamentis suȩ
inluminat consortiũ angelorũ
merebit & regnũ a&ornebeati¬
editadu ex fonte saluatoris nri
suntemanata nefrangatani¬
mãtua ulla aduersita sul ꝓspe¬

Expanded text:
tuum dicito: et si aliquid adversum patuum dicito: et si aliquid adversum patitur, illius tristitiam tuam deputa. Ne simulato corde unquam diligas proximum tuum, quia in his Deus ad iracundiam provocatur. Qui enim amplectitur pacem, in mentis suae hospitio manest, et in pace requiescere vult. Virum autem iracundum, invidum, detractorem, mendacem, superbum omnibus modis execratus Deus. Invidus autem vir similis est navi, quae jactatur fluctibus lupus rapax insanit inaniter: in miseria detinetur, et tabescens ad nihilum redigitur: semper furore plenus particeps daemoniorum efficitur. Homo pacificus securam possidet mentem: totus est ab angelorum agmine munitus, et fructu jucunditatis repletus, gaudens et delectans in Domino. Omnia ejus in pace versantur. Discordiam fugat: secreta mentis suae illuminat. Consortium angelorum merebitur, et regnum aeternae beatiedita, dum ex fonte Salvatoris nostri sunt emanata. Ne frangat animam tuam ulla adversitas vel prospe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpessuse ut nobis uitã eternãdo¬
narot : & cũ nab tanta benofici¬
aprost&. nihil quȩrit a nob pisiut
diligamus eu & animasnras &
corpora inpolluta ei seruemius. ut
millis neq igros & cetera huius¬
modi : Nos ipsosquerit iu nobre
qui escere cupit: Acceda muser
goad eum ut uitã &erna habe¬
amus : Habcamus ipno bdilecti¬
onẽdi & proximi quia quidi ligit
p roximũ legem impleuit : quiaus
econtrario odit homicidaẽ : quido¬
ligit fratremsuũ intranquilli¬
tato ocorcius : fratreuero oiens
topestate circũlatus e se: ui im¬
tis benignus &iasipatitu rma¬
la : pronihiloducit: Iniquus a ut̃
&iã paruũ uerbũ dudiensa proxi¬
mocontum eliã arbitrat᷑: quica¬
ritate plenus ẽ tranquillo animo
& sere nissimo uultu ꝓcedit: Vbr
odioplenus ambulat iracundus :
biutile sed qđ illi ꝓlacitũ sit facias:
qđ tibinonuis fierine proximo
tuo cupias euenire: si eũ uideris
inbonis actibus conuersantem:
ongraculare ei : Et illius gaudiũ

Expanded text:
pessus est, ut nobis vitam aeternam donaret. Et cum nobis tanta beneficia praestet, nihil quaerit a nobis, nisi ut diligamus eum, et animas nostras et corpora impolluta ei servemus, ut iarmillas, neque agros, et caetera hujusmodi: sed nos ipsos quaerit: in nobis requiescere cupit. Ago ad eum ut vitam aeternam habeamus. Habeamus in nobis dilectionem Dei et proximi: quia qui diligit proximum, legem implevit; qui autem e contrario odit, homicida est . Qui diligit fratrem suum, in tranquillitate est cor ejus: fratrem vero odiens, tempestate circumdatus est. Vir mitis et benignus, etiamsi patitur mala, pro nihilo ducit: iniquus autem, etiam parvum verbum audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui charitate plenus est, tranquillo animo et serenissimo vultu procedit: vir odio plenus ambulat iracundus. bi utile, sed quod illi placitum sit, facias. Quod tibi non vis fieri, ne proximo tuo cupias evenire . Si eum videris in bonis actibus conversantem, congratulare ei, et illius gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
R m̃e paucos tibi diabolice frau¬
dis laqueos Qscẽ humilitatis
gradus descripsi ut fa li dstibi
subiectos ualeas docere : quomado
uel qualitenos euadan adq ꝑ hu¬
militatem regnacelorũ posside
ap: & nos siuolumus ꝑficere pr̃i
certaminiscursũ & ad a&ernã
beatitudȩnẽ ꝑuenire caueam᷑
in primis cupiditatẽ malã &
super biã diabolicã & cũ omni
humilitate xp̃i conemur sequi
uestigia : & siquis militans
imperatori terreno omnibus
iussis eius oboedi redecertat:
quanto magismilitaturus im¬
peratori celesti deb& custodire

Expanded text:
charissime, paucos tibi diabolicae fraucharissime, paucos tibi diabolicae fraudis laqueos et sanctae humilitatis gradus descripsi, ut facilius tibi subjectos valeas docere quomodo vel qualiter hos evadant, atque per humilitatem regna coeloruant. Et nos si volumus perficere nostri certaminis cursum, et ad aeternam beatitudinem pervenire, caveamus in primis cupiditatem malam et superbiam diabolicam, et cum omni humilitate Christi conemur sequi vestigia. Et si quis militans imperatori terreno omnibus jussis ejus obedire decertat, quanto magis militaturus imperatori debet custodire
Abbreviated transcription (Latin):
flumina & ego feciea: Xp̃scũ
humilitatedicit: non pos sua me
ipso facerequicqua sed paterms
inmemanensipse facit opera :
Diabolus superbus & cupidus
dicit: mea sunt om̃aregnamun
uites redderemur: diabolus
su porbus & cupidus dicit: sicut
colliguntur oua quederolicta
sunt. sicuni uersa terrã ego con¬
graeui. & non fuit quia mouer&
penna & aperir& õsatq: gan¬
nir& ⁊ Xp̃s cũ humilitate dicit
simils factus sum pellicãnosoli¬
tario. uigilaui& factus sũ siut
passersolitarius intecto : Di¬
abolus ꝑ superbiã & cupidita¬
tẽ dicit: ex sic auiuestigia pe¬
dũ meorũ om̃sriuos aggerũ :
xp̃s cũ humilitate dicit: Nũquid
non possũrogare patrẽmeũ
& exibe bit mihi plusquã duo¬
decĩ legiones angelorũ ÷ &ut
adultimũ concludã: Diabolus
cũ ruina magna ꝑsũ perbiã
& cupiditatem ad infernũ prȩ¬
cipitatur. p̃s cũ humilitate
ad celos eleuatur: Ideo frat̃

Expanded text:
flumina, et ego feci ea . Christus cum flumina, et ego feci ea . Christus cum humilitate dicit: Non possum a 30 me ipso facere quidquam ; sed Pater meus in me manens ipse facit opera . Diabolus superbus et cupidus dicit: Mea sunt omnia regna mvites redderemur . Diabolus superbus et cupidus dicit: Sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego congregavi, et non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret . Christus cum humilitate dicit, Similis factus sum pelicano solitario; vigilavi et factus sum sicut passer solitarius in tecto . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit: Exsiccavi vestigio pedum meorum omnes rivos aggerum . Christus cum humilitate dicit, Nunquid non possum rogare Patrem meum et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angelorum ? Et ut ad ultimum concludam, diabolus cum ruina magna per superbiam et cupiditatem ad infernum praecipitatur: Christus cum humilitate ad coelos elevatur. Ideo, frater
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑ iuriũ & cetera : huius modi
quede numerare ꝑ singula lon
gũo supiditas quoque facit ho¬
mines gulosos intẽ perantes.
ebrio sos. auidos. ra paces forni¬
carios adulteros stupratores
incestos flagitiosos & alia i¬
numerabili& ꝑ qđ diabolus ge¬
nus humanũ precipitare sol&
tem dicit : In caelũ conscendã :
xp̃scũ humilit ate dicit. humi¬
liataest interra anima mea
diabolus ꝑsuperbiã & cupiditatẽ
dic̃ : erosimilis altissimo: Xpsphu¬
militatẽ cũ esset informadi
ex inaniuit sem& ipsũ forma
serui accipiens humiliauic se pa¬
tri. factusobediensusque ad mor¬
tem: Diabolus ꝑsup erbiã &cu¬
piditatem dicit: suꝑ astradi ex¬
alcabosoliũmeũ: Xp̃s cũ humili¬
tate dicit: dis uteamequi amitissu
& humilis corde : Diabolus cupi¬
dus & suꝑbus. ꝑpharao nẽ loquit᷑
sidixero quia non noui cum eros¬
milis uobis mendax: sed noui eũ
& mandacaeius seruo: Diabolus
suꝑbus &cupidus dicit: mea sunt

Expanded text:
um, perjurium et caetera hujusmodi, um, perjurium et caetera hujusmodi, quae dinumerare per singula longum est. Cupiditas quoque facit homines gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos et alia innumerabilia, per quae diabolus genus humanum praecipitare solett: In coelum conscendam , Christus cum humilitate dicit: Humiliata est in terra anima mea . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit: Ero similis Altissimo ; Chmilitatem, cum esset in forma Dei, exinanivit semetipsum formam servi accipiens, humiliavit se Patri, factus obediens usque ad mortem . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit: Super astra Dei exaltabo solium meum , Christus cum humilitate dicit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Diabolus cupidus et superbus per Pharaonem loquitur Si dixero, quia non novi eum, ero similis vobis mendax: sed novi eum et mandata ejus servo . Diabolus superbus et cupidus dicit: Mea sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ire& furori mansuetudo do¬
minet᷑. leuitatẽ maturitas
regab luxdria uera castitasex¬
cludat mundicupiditatẽ dĩ &
proximi caritas refren&. lactan¬
tiã & superbiã: conculc& prosun¬
dahumilitas quia humilitas ho¬
mines scĩs angelis similes facit. &¬
ut euidenter ostendã ipse est
peccatorũ omniũ iniciũ & finis
& causa. Qmnon solum peccatũ
ẽ ipsa suꝑbia sed etiãnullũ pecca¬
tũ potuit aut̃ po tesł dut poterit
eẽ sine suꝑbia si quide nihi laliud
omne peccatũ est pisidĩ contẽp¬
tus quo eius prȩcepta contẽpmi¬
mus & hoc nulla resalia ꝑ suadet
homini pisi suꝑbia: porro super¬
bia & cupiditas: intantu unue
malu ut nec superbus si necupi¬
ditate nec sine su perbia possit
cupiditas inueniri: Desuꝑbia na¬
q: nascuntur here ses scismata
detractiones. inuidiȩ arerixe
dissensiones contentiones ani¬
mosita tesã bitiones. elationes p̃¬
suptiones. lac tantie a uerbositas
uanitas. in quietudo. mendati¬

Expanded text:
irae et furori mansuetudo doirae et furori mansuetudo dominetur, levitatem maturitas regat, luxuriam vera castitas excludat, mundi cupiditatem Dei et proximi charitas refrenet, jactantiam et superbiam conculcet profunda himilitas: quia humilitas homines sanctis angelis similes facit, denter ostendamus, ipsa est peccatorum omnium initium, finis, et causa, quia non solum peccatum est ipsa superbia, sed etiam nullum peccatum potuit, aut potest, aut poterit esse sine superbia. Siquidem nihil aliud omne peccatum est, nisi Dei contemptus, quo ejus praecepta contemnimus: et hoc nulla res alia persuadet homini nisi superbia. Porro superbia et cupiditas in tantum unum est malum, ut nec superbia sine cupiditate, nec sine superbia possit cupiditas inveniri. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidiae, irae, rixae, dissensiones, contentiones, animositates, ambitiones, elationes, praesumptiones, jactantia, verbositas, vanitas, inquietudo, mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
ducat acbibit quandouult. &
quã uult: Rid& & locaturtur¬
piter interquosuult & quando
uult: postremoquicquid nari¬
bus suaue est quaerit. Quiced
tactublandũ. quicꝗd o culis
delectabile quicꝗd corpori
sũ olo cundũ exerc&. ac sẽquit᷑
qualiteruult & quandouult
quid om̃alicita & inlicitacar
naliteruult: Delectatur in
uestimentis pulcherrimis &
equitibus & armis sĩcutuult
& quando uult: & sic sic non scđm
dm̃ sed car naliter uiuit & delec¬
tatur & om̃ adesideria carnis
suȩ ꝑficit sicut uult . & quando
dep̃cando nob ẽ diuina clemen¬
tia : ut desideria carnalia delec¬
tatios piritalis imminuat. & pi¬
etas in nobiscrudelitatis ira resis¬
tt & malignitatem patien¬
tia coerceat & libi dinẽ pudi¬
tita uincat: & animositatẽ: cran¬
quillitastoleret. Scurilitatẽ
& uerbositatẽ tac turnitas
moderata conpescat. Curiosi¬
tatẽ studiũ spiritale inuigiluis
&orationibus & elemosinis succe¬
dat. Ebrietatẽ sobrietas domet.

Expanded text:
ducat ac bibit quando vult, et ducat ac bibit quando vult, et quantum vult; ridet et jocatur turpiter inter quos vult, et quando vult. Postremo quidquid naribus suave est, quaerit; quidquid tactu blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid corpori suo jucundum, exercet ac sequitur, qualiter vult, et quando vult; quia omnia licitnaliter vult. Delectatur in vestimentis pulcherrimis et equitibus et armis sicut vult et quando vult: et sic non secundum Deum, sed carnaliter vivit et delectatur, et omnia desideria carnis suae perficit sicut vult et quando deprecanda nobis est divina clementia, ut desideria carnalia delectatio spiritualis imminuat, et pietas in nobis crudelitatis iram restringat, et malignitatem patientia coerceat, et libidinem pudicitia vincat, et animositatem tranquillitas toleret, scurrilitatem et verbositatem taciturnitas moderata compescat, curiositati studium spiritale in vigiliis et orationibus et eleemosynis succedat, ebrietatem sobrietas domet,
Abbreviated transcription (Latin):
Non contentiones huuis scđiꝑtur¬
bant non audata extollit pon
gaudia huius scłi delectanturp
iracundũ animositas pon suspi¬
cio sũ ꝑuersitas. ñ uerbo sũ uani¬
tas: Non risorẽ malignitas : uon
satilisamor: Haec & alias huus¬
modi enumerando protelaui.
ut intellegat dulcissima frater¬
nitas tua quatenus homo car¬
ne mortuus nec facerepotest
istaquȩdixi nec pati: Etuthis
talibus nontorpeamus sed stu¬
deamus quantũ possumus cũdi
adiutorio corpora nr̃a cũ uitus &
concupiscentiis mortificare &
delectemur. Nec detractoribus
libenteraurẽ p̃beamus necad¬
ulatoribus nr̃is credamus. ne
discordessimus sed magis eos
quosualemus ad concordiã ꝓuo¬
cemus qui a scđm euangeliũbe¬
ati pedes quiad pacem currunt:
ter In hoc scłouiuentes quia apłs
dicit: Si scđm carnẽ uixeritis
moriemini : Igiturille scđm
carnẽ uiuit : qui scđm seipsũui¬
quã diuuult. loquitur quȩ uult¬

Expanded text:
non contentiones hujus saeculi perturnon contentiones hujus saeculi perturbant, non audacia extollit, non gaudia hujus saeculi delectant; non iracundum animositas, non suspiciosum perversitas, non verbosum vanitas, non risorem malignitas, non msatilis amor facit. Haec et alia hujusmodi enumerando protelavi, ut intelligat dulcissima Fraternitas tua, quatenus homo carne mortuus nec facere potest ista quae dixi, nec pati; et ut his talibus non torpeamus, sed studeamus quantum possumus, cum Dei adjutorio corpora nostra cum vitiis et concupiscentiis mortificare , et delectemur, nec detractoribus libenter aurem praebeamus, nec adulatoribus nostris credamus, nec discordes simus; sed magis eos quos valemus ad concordiam provocemus; quia secundum Evangelium, Beati pedes qui ad pacem currunt Cter in hoc saeculo viventes; quia Apostolus dicit, Si secundum carnem vixeritis, moriemini . Igitur ille secundum carnem vivit, qui secundum seipsum viquamdiu vult; loquitur quae vult
Abbreviated transcription (Latin):
Nonomniummoritur peccato¬
peribus malignis in nobdãpna¬
re & hocmiserabile scłm fugere
ut sicut homo mortuus insepulcro
carne Nullũ detrahit : neminiui¬
olentis existit neminẽ calũniatꝰ:
ueminẽ ob primit non in uid& bonis
Non insultat malis nonluxorie
carnisseruit nonbibendo magisac
magis insesitim accendit. Non
odiorũ flamã inardescit : non po¬
tentes aut diuites huius scłiadu¬
latur. Non inqui& acuriositato
raptatur . non turbã maximã
sibiad stantem cura gerit Non
auro irgentoq: siue palbaecircũ¬
datus distenditur. nonsalutatio¬
nibus potentũ nec parentũ de lec¬
tat᷑: Non selniuriis fatigat pon
eũ suꝑbia inflat: non ambitiohu¬
ius scłinecat Nonuanagloriatur¬
piter lactat. nonaurũ siue armil¬
leadq om̃s huius scłi falsediuitiȩ
inflãmant non rabies insanio
furoris exagitat non e quorũ
crassictido dmorq: Inuitat . Non
pulcherrimas pecies feminarũ
auidũ reddit. Non histrionũ mi¬
serabiliũ uerba inrisũ excitant

Expanded text:
ori peccatopera maligna in nobis damnare, et hoc miserabile saeculum fugere? Ut sicut homo mortuus in sepulcro carne, nulli detrahit, nemini violentus existit, neminem calumniatur, neminem opprimit, non invidet bonis, non insultat malis, non luxuriae carnis servit, non bibendo magis ac magis in se sitim accendit, non odiorum flamma inardescit, non potentibus ac divitibus hujus saeculi adulatur, non inquieta curiositate raptatur, non turbam maximam sibi astantem curam gerit, non auro argentoque sive paliis circumdatus distenditur, non salutationibus potentum nec parentum delectatur, non se injuriis fatigat; non eum superbia inflat, non ambitio hujus saeculi necat, non vana gloria turpiter jactat, non aurum sive armillae atque omnes hujus saeculi falsae divitiae inflammant, non rabies insani furoris exagitat, non equorum crassitudo amorque invitat, non pulcherrima species feminarum avidum reddit, non histrionum miserabilium verba in risum excitant,
Abbreviated transcription (Latin):
necess ana est ut uoluntatẽ dĩ facientes
reportetis promissionẽ : Ad huc enĩ ali¬
quantulũ quiuenturbs est ueni& &
uontardabit. reddesunicuiq scđm
opus suu: heceni uerba non exmesad
exxģipsoquidixit. an experim̃tũ
eius quaeritis qui in melo quitur . xp̃s:
ꝓfluxerunt : Extendam aciẽ oculi
cordis & uideamus: & aurẽ cordis
a cõmodemus adta terribilẽ apłi
sententiã ꝑ spiciendã & inuestigan¬
dã : mundemꝰoculũ cordis immoip
ipsomir ante mundatũ: peatienĩ ait
non sitnobis hiclabor inutilis ad ꝑni¬
tiem sed ut ilis ad salutẽ : Curramus
duluce habemus netenebrȩ noscon¬
phendanit : & terũ apls ortat᷑ nos
intentis sime dicenses : remis sasma

Expanded text:
untatem Dei facientes, reportetis promissionem. Adhuc enim aliquantulum, qui venturus est veniet, et non tardabit reddere unicuique secundum opus suum . Haec enim verba non ex me, sed ex ipso qui dixit, An experimentum ejus quaeritis, qui in me loquitur Christus ? profluxerunt. Extendamus aciem oculi cordis, et videamus: et aurem cordis accommodemus ad terribilem Apostoli sententiam perspiciendam et investigandam. Mundemus oculum cordis, imo ipsipso miserante mundatum: Beati enim, ait, videbunt . Non sit nobis hic labor inutilis ad perniciem, sed utilis ad salutem. Curramus dum lucem habemus, ne tenebrae nos comprehendant . Et iterum Apostolus hortatur nos intentissime dicens, Remissas ma
Abbreviated transcription (Latin):
postacceptã notitia ueritatis. Ia
uonloquetur post peccatis hostia
ierribilis aiũ quedã. expectatio lu¬
dicii & ignis aemulatioque consũ p¬
tura ẽ aduersarios: irrita quis fi¬
ciens legẽ morsi sineulla miserati¬
one duobus uł tribus testibus mori¬
tur quantomagis putatis deterio¬
ra mereri supplicia qui filiudĩ con¬
culcauerit & sanguinẽ testamenti
& sp̃ui gratie contumeliã fecerit:
scimus enĩ quer dixit. mihiuindic¬
tã egoreddã : Et iterũ: qui aludica¬
bit dñs populũ suũ: horrendũest
erũ incidere in manus dĩ uiuentis:

Expanded text:
otitiam ueritatis iam non relinquitur pro peccatis hostia. terribilis quaedam expectatio iudicii et ignis aemulatio, quae consumptura est aduersarios. inritam quis faciens legem Moysi sine ulla miseratione duobus uel tribus testibus moritur: quanto magis putatis deteriora mereri subplicia, qui filium dei conculcauuali gratiae contumeliam fecerit. Scimus enim, qui dixit: « Mihi vindicta, ego reddam » . Et iterum: « Quia judicabit Dominus populum suum. Horrendum quoque est incidere in manum Dei viventis
Abbreviated transcription (Latin):
uestibulũ autẽ portȩ : erat intrinsecus
orrothalami portȩ aduiã orientalẽ tres hinc & tresinde. & mensira :¬
una trium
t mensura una frontiũ. exutraq parte
Et mensus est latitudinẽ liminis portȩ: decẽ cubitoꝵ. & longitudinẽ portes
tredecim cubitorum
Et marginẽ ante thalamos cubitiunius
Et cubitus unus finis utrũq¬

Expanded text:
 autem portae erat intrinsecus porro thalami portae ad viam orientalem tres hinc et tres inde mensura una trium et mensura una frontium ex utraque parte et mensus est latitudinem liminis portae decem cubitorum et longitudinem portae tredecim cubitorum et marginem ante thalamos cubiti unius et cubitus unus finis utrimq
Abbreviated transcription (Latin):
ili hominis uide oculistuis. & auribus tuis audi
t pont cor tuũ in omnia quȩ ostendã tibi. quia ut osten:¬
dant᷑ tibi adductuses huc. annuntia om̃a quȩ tuuides domiuiss
Et ecce murus forinsecus in circuitudomus undiq.I
Et in manu uiri calamus mensurae sex cubitoꝵ. & palmo. In¬
Et mensus est latitudinẽ aedificii calamo uno. altitudinẽ.
quoq calamo uno

Expanded text:
ili hominis, vide oculis tuis, et auribus tuis audi, et pone cor tuum in omnia quae ego ostendam tibi; quia, ut ostendantur tibi adductus es huc: annuntia omnia, quae tu vides, domui Israel. Et ecce murus forinsecus in circuitu domus undique, et in manu viri calamus mensurae sex cubitorum, et palmo: Et mensus est latitudinem aedificii calamo uno, altitudinem quoque calamo uno
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Compescat ergo se himana temeritas Et ideo quod non est querat
ne id quod est non imiemat Et si uoluntatem łi nosse quisq desicderat
fiat amicus dõ. quia si uoluntatem hominis nosse quisq uellet cuiusa¬
miens non esset: oninem eus impnelentiam aut stulticiam derideret Non
autem quisq efficitur amiciis di nisi purgatissimus moribus. et illofine pre¬
cepti de quo apostolus clicit: sinis antem prerepti est Raritas de corcde pu¬
ro et conscientia bona et fide non ficta. Quod sti si haberent. non essent᷑
lis et incomposita: sic reprehendunt manichei. ut dicant: quomodo fer̾
cdeus in principio celum et terram.si iam terra erat ininsibilis et inco¬
apertissimas non intelligunt. Quid emm manifestius dici potuit quam hoc
dictum est. in principio ferit deus celum et terram. terma autem erat minsibi

Expanded text:
potest. Compescat ergo se humana temeritas, et id quod non est non quaerat, potest. Compescat ergo se humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Et si voluntatem Dei nosse quisquam desiderat, fiat amicus Deo: quia si voluntatem hominis nosse quisquam vellet, cujus amicus non esset, omnes ejus impudentiam ac stultitiam deriderent. Non autem quisquam efficitur amicus Dei, nisi purgatissimis moribus, et illo fine praecepti de quo Apostolus dicit, Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta : quod isti si haberent, non essent hlis et incomposita, sic reprehendunt Manichaei, ut dicant: Quomodo fecit Deus in principio coelum et terram, si apertissimas non intelligunt. Quid enim manifestius dici potuit quam hoc dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram, terra autem erat invisi
Abbreviated transcription (Latin):
ea gemst de se ipso ut hoc essent quod ipse est. sedea fecit de malont ñ
essent equalia nec ei a quo facta sunt. nec silio eius per quem facta sunt
nistus :÷ enim: siergo isti dixerint quid placiut d̾o facere celum et terram̃ res¬
ponden dum est eis ut prius discant ium uoluntatis humane qui uolun¬
taris humane qui uoluntatem di nosse desiderant: Causas et uoluntatem di nosse que¬
runt. cum uoluntas di omnium que sunt ipsa sit causa. Sienim habet causa
uoluntas cłi: est aliquid quod anteredat uoluntatem di. quod nefas est credẽ
Mu ergo elicit quare ferit deus celum et terram: Respondenlum est illiq
uoluit. Uoluntas enim cłi. causa est celi et terre. Et ideo maior est uoluntas di
quam celum et terra. Qui autem clicit. auare uoluit ł facere celum et terrã.
maius aliquid querit. quam est uoluntas cłi. Nichil autem manis iniemr

Expanded text:
ea genuit de seipso, ut hoc essent quod ipse est; sed ea fecit de nihilo, ut non ea genuit de seipso, ut hoc essent quod ipse est; sed ea fecit de nihilo, ut non essent aequalia, nec ei a quo facta sunt; nec Filio ejus per quem facta sunt; justum est enim. Si ergo isti dixerint, Quid placuit Deo facere coelum et terram? respondendum est eis, ut prius discant vim voluntatis humanae, qui voluntatem Dei nosse desiderant. Causas enim voluntatis Dei scire quaerunt, cum voluntas Dei omnium quae sunt, ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas Dei, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei, quod nefas est credere. Qui ergo dicit, Quare fecit Deus coelum et terram? respondendum est ei, Quia voluit. Voluntas enim Dei causa est coeli et terrae, et ideo major est voluntas Dei quam coelum et terra. Qui autem dicit, Quare voluit facere coelum et terram? majus aliquid quaerit quam est voluntas Dei: nihil autem majus inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
A inspem incȩ eternȩ quam promisit non menlax deus ante tempora et̃¬
na. Eꝑna enim tempora quid ante se habere potueriͥnt: Hoc eͥgo cogant᷑
exponere: ut intelligant se non intelligere cum temere uolunt reprehen¬
dere quod diligenter querere debuerunt. Si autem non dicunt quid pla¬
cuit deo subito facere celum et terram s tollunt in de subito et hoc tantũ
dicunt quid platuit deo facore celum et terram: nonemm cocuũ deo mun¬
dum istum dicimis: quia non cius et̾nitatis est inc muinclus cunis et̾ni¬
tatis est ddeus munclum quippe deus ferit: et sicut ipsa creatura quam fec
deus tempora esse ceperunt. et iło elicuntur etna tempora. non tamen sic
sunt eterna tempora quomodo eterniis ÷ deus quia deus ÷ ante tempora qui
fabricator est temporum. sicut omnia que fecit deus bona sunt ualde. sin̾
sic bona sunt quomodo bonuis est deus qui ea fecit. Hec autem facta sunt. nec

Expanded text:
Dei in spe vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeteDei in spe vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna . Aeterna enim tempora quid ante se habere potuerant? Hoc ergo cogantur exponere, ut intelligant se non intelligere, cum temere volunt reprehendere quod diligenter quaerere debuerunt. Si autem non dicunt: Quid placuit Deo subito facere coelum et terram; sed tollunt inde, subito, et hoc tantum dicunt: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Non enim coaevum Deo mundum istum dicimus, quia non ejus aeternitatis est hic mundus, cujus aeternitatis est Deus. Mundum quippe Deus fecit, et si cum ipsa creatura, quam fecit Deus tempora esse coeperunt, et ideo dicuntur aeterna tempora; non tamen sic sunt fabricator est temporum: sicut omnia quae fecit Deus bona sunt valde, sed non sic bona sunt, quomodo bonus est Deus, quia ille fecit, haec autem facta sunt: nec
Abbreviated transcription (Latin):
tiq ferisse celum et cerram credamiis.: debemus intelligere quorl ante pnar¬
cipium temporis non erat tempiis: Deus enim fecit temporauist aleo ante¬
quam faceret: tempora: non erant tempora. Non ego possumus eliccio fu¬
isse asi quod tempus. quando deus nonclum aliquid fecerat. Quomodo emĩ
erat᷑ tempis quod edeus non fererat cum omnium temꝑorum ipse set sabi iea¬
tor : Et si tempus cum celo et terra ee̾ cepit: non potest imeniri tempus. qn
ders uondum fecerat celum et terram. Cum autem dicitur: quiel ei subi¬
coplacuit : sic dicitur quasi aliqua tempora transierint. quibus deus ni¬
hl operatus sit. Hon enim transire poterat tempus quod nondum feuo¬
rat deus: quia non potest operator essȩ temporum: nisi qui est ante tempo¬
ra: Certe et ipsi manichei legunt apłm paulum. et laudant. et honorate
ct enuis epistolas male interprerando multos clecipiunt. Dicant ergo nobis qu
dixerit apostolus pauluis agmcionem ueritatis que est secundum piecatem

Expanded text:
um fecisse coelum et terram credamus, debemus utique intelligere, quod ante principium temporis non erat tempus. Deus enim fecit et tempora. Et ideo antequam faceret tempora, non erant tempora. Non enim possumus dicere fuisse aliquod tempus quando Deus nondum aliquid fecerat, quomodo enim erat tempus quod Deus non fecerat, cum omnium temporum sit ipse fabricator. Et si tempus cum coelo et terra esse coepit, non potest inveniri tempus quo Deus nondum fecerit coelum et terram. Cum autem dicitur: Quid ei subito placuit? sic dicitur quasi aliqua tempora transierint, quibus Deus nihil operatus est; non enim transire poterat tempus, quod nondum fecerat Deus, quia non potest esse operator temporum, nisi qui est ante tempora. Certe et ipsi Manichaei legunt apostolum Paulum et laudant et honorant, et ejus epistolas male interpretando multos decipiunt. Dicant ergo nobis quid dixerit apostolus Paulus: Agnitionem veritatis quae est secundum pietatem
Abbreviated transcription (Latin):
qua ubi sacrificiuĩ uirgonitatis offertur ne his quidẽ finis audi¬
ciȩ stabut ad arã dĩ pudoris hortia uictima castitatis nunc
cipiti dextera sacerdotis imponens precẽ poscens nc̃ iustae
ipaciens more ad iũmũ altaris subiecta uerticem nũ melius
inquit maiorte me quã altare uelabit quod scificat ipsa uela¬
mina plustalis deca flameus in quõ caput omniũ xp̃s cotidie
conseerat᷑ Diud agitis uos ꝓpinqui quid eax quirendis ad huc
nuptis sollicitatis animũ lamdudũ ꝓinsas habeo Sponsum
osfertis meliorem repperi Quaslib&. Ex aggerate diuitias
iactate nobilitatẽ potentiã predicate habeo eũ cui nemo se
cõpar&. diuitẽ mnundo potentẽ imperio nobilẽ cȩlo. Sitise
habetis non refuto opmnionem sinon repperitis non ꝓudetis
ne quiis inpedimentũ poss&. afferre Quod ille responsũ de patre
de sẽ oraculu maturo sui ꝓbatist exitio. ita caeri eadẽ sibi quisq

Expanded text:
quam ubi sacrificium virginitatis offertur? Ne is quidem finis audaquam ubi sacrificium virginitatis offertur? Ne is quidem finis audaciae. Stabat ad aram Dei pudoris hostia, victima castitatis: nunc capiti dexteram sacerdotis imponens, precem poscens, nunc justae impatiens morae, ac summum altari subjecta verticem. Num melius, inquit, maforte me quam altare velabit, quod sanctificat ipsa velamina? Plus talis decet flammeus, in quo caput omnium Christus quotidie consecratur. Quid agitis vos, propinqui? quid exquirendis adhuc nuptiis sollicitatis animum? Jamdudum provisas habeo. Sponsum offertis? Meliorem reperi. Quaslibet exaggerate divitias, jactate nobilitatem, praedicate potentiam: habeo eum cui nemo se comparet, divitem mundo, potentem imperio, nobilem coelo. Si talem habetis, non refuto optionem: si non reperitis, non providene quis impedimentum possit afferre. Quod ille responsum de patre, de se oraculum, maturo sui probavit exitio. Ita caeteri eadem sibi quisque
Abbreviated transcription (Latin):
parentũ uota ꝓponunt Uince prius puella pietatem
Si uincis domũ uincis & sȩculũ Sedesto maneant uos dana
patrimoni nonne caducarũ a fragiliũ dispendium facultatũ
futura cȩli regna compensant: Suam quã siuerbis celestibus
credimus nemo est qui reliquerit domũ aut parentes aut fr̃s
aut uxorẽ aut filios ꝓpter regnum dĩ & non recipit septies t ana
in hoc ĩȩ tempore in sȩculo autẽ uenturo uitam eternã possi¬
debit. Crede fidem tuã dõ que homini pecumam credisto
Tenerare ap̃o bonus deporitę spei custos multiplicatis fidei
tuę talentũ solent usuris Non fallit ueritas non circũ scribit
iustitia non decipit uirtus. Suod si non creditis oraculo uel
exemplis credite. Memoria nr̃a puella dudũ nobilis selo.
nune nobilior dõ cum urgeretur adnuptias a parentibus &
ꝓpinquis ad sacro sc̃m altare confugit. Suo enĩ melius uirgo

Expanded text:
parentum vota proponunt. Vince prius, puella, pietatem. parentum vota proponunt. Vince prius, puella, pietatem. Si vincis domum, vincis saeculum. 64. Sed esto maneant vos damna patrimonii: nonne caducarum et fragilium dispendia facultatum futura coeli regna compensant? Quamquam si verbis coelestibus credimus, nemo est qui reliquerit domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios, propter regnum Dei, et non recipiat septies tantum in hoc tempore: in saeculo autem venturo vitam aeternam possidebit . Crede fidem tuam Deo: quae homini pecuniam credis, fenerare Christo. Bonus depositae spei custos multiplicatis fidei tuae talentum solvit usuris. Non fallit veritas, non circumscribit justitia, non decipit virtus. Quod si non creditis oraculo, vel exemplis credite. 65. Memoriae nostrae puella dudum nobilis in saeculo, nunc nobilior Deo, cum urgeretur ad nuptias a parentibus et propinquis, ad sacrosanctum altare confugit. Quo enim melius virgo,