comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nec in m̃bris cõputandi sunt xp̃i.
dixit. Qui manducat carnẽ meã & bi¬
bit sanguinẽ meũ in me manet & ego in
eo. ostendit qͥd sit ñ sacram̃totenꝰ. s it
uera corpꝰ xp̃i manducare. & eiꝰ sangui¬
nẽ bibere. Hoc est enĩ in xp̃o manere:
ut in illo maneat & xp̃c. Sic enim hoc
met manducare corpꝰ meũ. aut bibere
sanguinẽ meũ. Non itaq manent in xp̃o.
qui ñ sunt m̃bra eiꝰ. Non sunt autẽ m̃bra
xp̃i. qui se faciunt m̃bra meretricis: insi
malũ illud penitendo eẽ destiterint. &¬
ad hoc bonum reconciliatione redicris¬

Expanded text:
m nec in membris computandi sunt Christi. dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo ; ostendit quid sit non sacramento tenus, sed re vera corpus Christi manducare, et ejus sanguinem bibere: hoc est enim in Christo manere, ut in illo maneat et Christus. Sic enim hoc met manducare corpus meum, aut bibere sanguinem meum. Non itaque manent in Christo, qui non sunt membra ejus. Non sunt autem membra Christi, qui se faciunt membra meretricis, nisi malum illud poenitendo esse destiterint, et ad hoc bonum reconciliatione redieri
Abbreviated transcription (Latin):
um fuerit salus ꝑfecta in isto corpo¬
re. corruptio ñ erit. quȩ intelligit᷑
nomine carnis & sanguinis. Ipsa est
enĩ ꝑfecta sanitas corporis. Nam mͦ qͦmͦ
sanũ est qd̾̃ labitur. qd̾ indiget. qd̾ habet
ꝑpetuam qͣndam egritudinem famis &
sitis: Hec tunc ñ erunt: quia esca uentͥ
& uenter escis. ds autẽ & hunc & hanc
destruet. Erit forma corporis affecta
ex dõ. absorta morte uictoria. nulla re¬
te defectione. nullis mutata etatib. nul¬
lo labore lassata. ut cibo fulciatur. & ali¬
qua esca reficiat᷑. S ñ erimꝰ sine esca &
lus ille cibꝰ reficiet. nec deficiet.

Expanded text:
um fuerit salus perfecta in isto corpore, corruptio in eo non erit, quae intelligitur nomine carnis et sanguinis: ipsa est enim perfecta sanitas corporis. Nam modo quomodo sanum est quod labitur, quod indiget, quod habet perpetuam quamdam aegritudinem famis et sitis? Haec tunc non erunt: quia esca ventri, et venter escis . Deus autem et hunc et has evacuabit, Erit forma corporis perfecta ex Deo, absorpta morte in victoriate defectione, nullis mutata aetatibus, nullo labore lassata ut cibo fulciatur, et aliqua esca reficiatur. Sed non erimus sine esca et lus ille cibus reficit nec deficit.
Abbreviated transcription (Latin):
ui enĩ habet dabitur ei. Quid est ple¬
ne habere: Scire unde habeas. Qui
autẽ ñ habet. id est nescit unde habeat.
& qd̃ habet auferetur ab eo. Deniq sicut
ipse ait. hoc ipsum erat sapientiȩ. scire
illi. unde discernis: secutus ait. Ut sciamꝰ
eius habent. s ñ colunt eum a quo habcis.
Ld̾o sunt infelices. Quȩ & loquimur¬

Expanded text:
ui enim habet, dabitur ei. Quid est, plene habere? Scire unde habeas. Qui autem non habet, id est, nescit unde habeat, et quod habet auferetur ab eo . Denique sicut idem ait, Hoc ipsum erat sapientiae, scire illi, Unde discernis? secutus adjunxit, Ut sciamus ejus habent, sed non colunt eum a quo habent: ideo sunt infelices. Aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
e illis qui oderunt unitatẽ. & partis
sibi faciunt in hominib. Audiut
illũ qui uolebat eos facere unũ in uno ad
unũ. audiant illũ dicentẽ. nolite uos fa¬
cere multos. Ego plantaui. apollo riga¬
uit. s ds̃ increm̃tũ dedit. Neq qui plan¬
tat est aliqͥd neq qui rigat. s qui incre¬
m̃tũ dat ds̃. Illi dicebant ego sum pauli.
ego apollo. ego cephe. Et ille. Ergo di¬
uisus est xp̃c:. In uno estote. unũ estote.
unꝰ estote. Nemo ascendit in celum. nisi
qui de cęlo descendit. Ecce uolumus esse
tui dicebant paulo. Et ille. Nolo sitis
pauli: s eiꝰ estote cuiꝰ est uobiscũ paulid¬

Expanded text:
e illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Inde est qd̾ exponens nobis apłs pau¬
lus hunc panẽ. unꝰ panis inquit. unũ
corpꝰ. multi sumꝰ. O sacram̃tũ pietatis.
o signũ unitatis. o uinculũ caritatis.
Qui uult uiuere habet ubi uiuat. habet
unde uiuat. Accedat. credat. incorpo¬
retur ut uiuificetur. Non abhorreat
a cõpage m̃broꝵ. ñ sit putre m̃brũ qd̾
secari mereatur. ñ sit distortũ de quo
erubescatur. Sit pulchrũ. sit aptum.
sit sanũ. hereat corpori. uiuat dõ de
dõ. Nunc laboret in t̾ra. ut postea reg¬
net in celo.

Expanded text:
Christi. Inde est quod exponens nobis apostolus PauChristi. Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
Ine uiuet in ȩt̾num. & panis quẽ ego
dãbo caro mea est ꝓ mundi uita. Hoc
qͣndo caꝑet caro. qd̾ dixit panẽ carnẽ:
U ocatur caro. qd̾ ñ capit caro. Et iło ma¬
gis ñ capit caro. quia uocatur caro. Hoc
runt. hoc ñ posse fieri putauerunt.
Caro mea est inquit ꝓ mundi uita. No
corpꝰ xp̃i. Intelligite fr̃s mei qͥd dixerim.
homo es. & spm habes. & corpꝰ habes.
Spm dico qui anima uocat᷑. qua constat.
qd̾ homo es. Constas enĩ ex anima &
corpore. Habes itaq spm̃ inuisibilem.
corpꝰ uisibile. Dic mͥ. qͥd. ex quo uiuat:
Sp̃c tuus uiuit ex corpore tuo. an corpus
tuũ ex sp̃u tuo: Respondet. om̃is qͥ uiuit.
qui autẽ hoc ñ potest respondere. nescio
si uiuit. Qͥd respondet om̃is qui uiuit
Corpꝰ utiq meũ uiuit de spũ meo. Uis gͦ
& tu uiuere de spũ dĩ: In corpore esto
xp̃i. Nunqͥd enĩ corpꝰ meũ uiuit de spũ
tuo: Meum uiuit de spũ meo. tuũ de tuo.
N on potest uiuere corpꝰ xp̃i. nisi de spũ

Expanded text:
ne, vivet in aeternum; et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc runt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. NorChristi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus Christi, nisi de Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis. cõmendauit nobis in isto
cit & nosipsos. Nam & nos corpꝰ ipsiꝰ fa-¬
E nos sumꝰ. Recordamini & uos ñ fuistis.
& creati estis. ad aream dñicã cõportati
estis. laborib boum id est annuntiantiũ
eugłm triturati estis. qnͣdo cathecumini
deferebamin. in horreo seruabamini. no¬
mina ur̃a dedistis. cepistis moli ieiuniis
& exorcismis. Postea ad aquã uenistis.
& consꝑsi estis. & panis dnicus facti estis.
indiuiduã caritatẽ. Heretici qnͣdo acci¬
piunt hoc testimoniũ contͣ se accipiunt.
quia illi querunt diuisionẽ. cũ panis
iste indicet unitatẽ. Sic & uinũ in mul¬
lis racemis fuit. & mͦ in unũ est. Unũ est
n suauitate calicis. post p̃ssuram torcu¬
aris. Et uos post illa ieiunia. post la¬
bores. post humilitatẽ & contritionem.
lam in nomine axp̃i. tanqm̃ ad calicẽ
dm̃ uenistis. & ibi uos estis in m̃sa c¬

Expanded text:
 nobis, commendavit nobis in isto  fecit et nos ipsos. Nam et nos ipsi nos sumus. Recordamini: et vos non fuistis, et creati estis; ad aream dominicam comportati estis; laboribus boum, id est annuntiantium evangelium, triturati estis; quando catechumeni differebamini, in horreo servabamini, nomina vestra dedistis, coepistis moli jejuniis et exorcismis; postea ad aquam venistis, et conspersi estis, et panis dominicus facti estis. individuam charitatem. Haeretici quando accipiunt hoc testimonium, contra se faciunt, quia illi quaerunt divisionem, cum iste panis indicet unitatem. Sic et vinum ex multis racemis fluit, et modo in uno est, unum est in suavitate calicis post pressuras torcularis. Et vos post illa jejunia, post labores, post humilitatem et contritionem, jam in nomine Christi tanquam ad calicem Domini venistis, et ubi vos estis in m
Abbreviated transcription (Latin):
bedientia est in hominib & in omi
creatura rationali omĩs iusticie ori-¬
go atq ꝑfectio. ita ut duoꝵ hominum
id est adam qui fuit caput mortis nr̃e.
mendetur magna distinctio: quia sicut
ꝑ inobedientiã uniꝰ hominis peccato¬
res constituti sunt multi: ita & ꝑ obȩ¬
dientiã uniꝰ hominis iusti constituen

Expanded text:
d est in hominibus et in omni rationali creatura omnis justitiae origo atque perfectio; ita ut duorum hominum, id est, Adam qui fuit caput mortis nostramendetur magna distinctio: quia sicut per inobedientiam unius hominis, peccatores constituti sunt multi; ita et per obedientiam unius h
Abbreviated transcription (Latin):
caro peccati. in qua om̃s ad damnationẽ
nascunt᷑. & una est caro in similiudinẽ
carnis peccati. ꝑ quã om̃s a damnatione
liberantur. Nec ita dictũ est om̃s. uelut
quicũq nascunt᷑ incarne peccati. idem
ipsi om̃s mundari intelligantur ꝑ carnẽ
similem carni peccati. Non tñ om̃ium
est fides. S om̃s ꝑtinentes ad generatio¬
nem conubii carnalis ñ nascuntur nisi
in carne peccati. & om̃s ꝑtinentes ad ge¬
nerationẽ conubii spiritalis. ñ mun¬
dantur nͥ ꝑ carnẽ similem carnis pecca-¬
ciuitate. quȩ om̃s excipit: & unus ẽ hic
luterarũ magister qui om̃s docet. Neq
ibi possunt intelligĩ om̃s nisi qui nascun¬
tur. neq hic om̃s iisi qui discunt. Non
tam̃ om̃s qui nascunt᷑ litteras discunt.
S cuiuis claret & qd̾ illic recte dictum est
om̃s excipit. p̃ter cuiꝰ manus nemo nas¬
citur. & hic recte dictum est om̃s docet.
p̃ter cuiꝰ magisteriũ nemo discit. Ex¬

Expanded text:
caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non enim omnium est fides—sedomnespertinentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentes ad generationem conubii spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni peccaciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascuntur litteras discunt, sed cuiuis claret, quod et illic recte dictum est: \'omncs excipit, praeter cuius manus nemo nascitur\', et hic recte dictum est: \'omnes docet, praeter cuius magisterium nemo discit
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificabunt᷑: & sicut ꝑ inobedientiam
uniꝰ hominis peccatores constituti sunt
multi. sic ꝑ obedientiã uniꝰ hominis
iusti constituent᷑ multi. eosdẽq multos
peccatores ñ quib dam exceptis. s om̃s in¬
telligi uolens. suꝑiꝰ ait de adam. in que
om̃s peccauerunt. Unde utiq infantiu
animȩ ñ possunt secerni. Lex autem¬

Expanded text:
am unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic per oboedientiam unius hominis iusti constituentur multi, eosdemque multos peccatores non quibusdam exceptis, sed omnes intellegi uolens superius ait de Adam: in quo omnes peccauerunt? unde utique infantum animas non posse secerni et e
Abbreviated transcription (Latin):
grã dĩ ñ scd̾m merita hominũ datur:
Respondeo. qm̃ ds̃ misericors est. Curgͦ
d̾s uidex est. Ae ꝑ hoc & gratis ab eo dat᷑
gr̃a. & iusto eiꝰ in aliis udicio demon¬
stratur. quid in eis quib datur conferat
gr̃a. Non itaq simus ingrati qd scd̾m
tam debita ꝑditione. ut si neminẽ in¬
de liberaret ñ esset imustus. ex uno qͥppe
om̃s in condemnationẽ ñ iniustam uidi¬
sati sunt filii irȩ. s iustam. Qui gͦ libe¬
ratur gram diligat: qui ñ liberatur de¬
bitum agnoscat. S in remittendo debi¬
tum bonitas. in exigendo ȩquitas intel¬
ligitur. nusqm apud dm̃ inĩquitas in¬

Expanded text:
a Dei non secundum merita hominum datur? » Respondeo, Quoniam Deus misericors est. « Cur Deus judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod sectam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud Deum iniquitas in
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Promde cũ om̃s iusti. hoc est uera¬
ces dĩ cultores. siue ante inicarnationẽ
siuie post incarnationẽ xp̃i nec uixeris
nec uiuant. nͥ ex fide incarnationis xp̃i.
in quo est gr̃ȩ plenitudo. ꝓfecto qd̾ scrip¬
tum est ñ esse aliud nom̃ sub celo in quo
oporieat saluos fieri nos. ex illo tempore
ualet ad saluandũ genus humanũ. ex
quo in adam uitiatũ est genus humanũ.
peccatũ misit in mundũ. iste uͦ unus ñ
solũ illud unũ. s cuncta simul abstulit
quȩ addita inuenit. Unde & dicit apls.
Nonsicut ꝑ unũ peccantẽ. ita est & donum.
Nam iudiciũ quidẽ ex uno in condemna¬
tionẽ. grã autẽ ex multis delictis in iusti
ficationẽ. Quia utiq illud unũ qd ori¬
gmalit̾ trahitur etiã si solũ sit. obnoxios
damnationi facit. grã uͦ ex multis delic¬
tis iustificat hominẽ. qui p̃ter illud unũ
qd̾ cõmunit̾ cũ omib originalit̾ traxit:
sua qͦ ꝓpria multa cõmisit. Ueruntam̃

Expanded text:
t. Proinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanum. catum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: Non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnatioficationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
quã peccando in se tanqͣm in radice ui¬
tiauerat pęna mortis & damnationis ob.¬
strinxit. ut quicqͥd ꝓlis ex illo & simul
damnata ꝑ quã peccauerat coniuge. ꝑ
carnalem concupiscentiã in qua inobȩ¬
dientiȩ pena similis retributa est nasce¬
retur. traheret originale. peccatũ. quo
traheretur ꝑ errores doloresq diuersos
ad illũ extremũ cum desertorib angłis
uitiatorib & possessorib & consortib
suis sine fine supplicium. Sic ꝑ unum
hominẽ peccatũ intrauit in mundum
& ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s homines

Expanded text:
quam peccando in se tanquam in radice viquam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes hom
Abbreviated transcription (Latin):
originalis. s etiam uoluntarioꝵ fit re¬
morti pͥmi hominis obnoxii. nascunt᷑
in carne. & simul iusticiȩ uiteq eternȩ
scdĩ hominis sociati. renascuntur in
baptismo. Sic & in eccłiastico scriptũ est.
Amuliere initiũ factũ est peccati. & om̃s¬
ꝑ illam morim᷑. Siue autẽ a muliere.
siue ab adam dicatur. utrũq ad pͥmũ
hominẽ ꝑtinet. qm̃ sicut nouimꝰ muli¬
er ex uiro est. & utriꝰq una caro est. Unde
& illud qd̾ scriptũ est. & erunt duo in car¬
ne una. Igitur iam ñ duo inqͥt dñs: s
ic homo habet penam ꝓpͥam. qua eti¬
Iam corporis morte punitus est. Mor¬
tis ci quippe suppliciũ ds cõminatus sue¬
rat si peccaret. sic eum munerans libero
arbitrio. ut tam̃ regeret imꝑio. terreret
exitio. atq in paradysi felicitate. tanqͣm
in umbra uitȩ. unde iusticia custodita
in meliora conscenderet collocauit. Hinc
post peccatũ exul effectus. stirpem qͦ suã

Expanded text:
originalis, sed etiam uoluntariorum fit reoriginalis, sed etiam uoluntariorum fit remorti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed  homo habet poenam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam,
Abbreviated transcription (Latin):
catores constituti sunt multi. ita ꝑ obȩ¬
dientiã uniꝰ hominis iusti constituent᷑
multi. Lex autẽ subintrauit. ut abun¬
daret delictum. Hoc ad originale ho¬
mines ad diderunt iam ꝓpria uolunta¬
te. ñ ꝑ adam. S hoc qͦ soluitur. sana¬
turq ꝑ xp̃m. Quia ubi abundauit
peccatũ. suꝑ abundauit gr̃a. ut quẽad¬
admodũ regnauit peccatũ in mortem
etiã qd̾ ñ ex adam traxerunt homines
s sua uoluntate addiderunt: sic & grã
regnet ꝑ iusticiam in uitã c̨t̾nam. Non
tam̃ aliqua iusticia p̃ter xp̃m: sicut ali¬
qua peccata p̃ter adam. Ideo cum dixs
ꝑadam. quia supͣdixerat etiã de pec¬
cato illo qd̾ subintrante lege abunda¬
liit. Et hoc utiq ñ est originis. s etiã
ꝓpriȩ uoluntatis. Cum autẽ dixisset
sic & gr̃ã regnet ꝑ iusticiam in uitam
tummꝰ trahitur qd̃ est originale pecca¬
tum. regenerante auttm spũ ñ solum

Expanded text:
catorcs constituti sunt multi, ita per oboecatorcs constituti sunt multi, ita per oboedientiam unius homimulti. 20. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Hoc ad originale homines addiderunt jam propria voluntate, non per Adam: sed hoc quoque solvitur sanaturque per Christum; quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia: ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua voluntate addiderunt; sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. non tamen aliqua iustitia praeter Christum, sicut aliqua peccata practer Adam. ideo cum dixis\'per Adam,\' quia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundauit, et hoc utique non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iustitiam in uitam tummodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu non solum
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam. Quisqͥs gͦ ausus fuerit dice¬
re iustifico te. consequens est ut dicat
iusticiã. Nam si sola imitatio fecit pec
imitatio iustos facit: Porro si ꝓpterea¬
xp̃c unus est in quo om̃s iustificentur.
quia ñ sola eius imitatio iustos facit .s.
est in quo om̃s peccauerunt. quia ñ sola
ciꝰ imitatio peccatores facit. s ꝑ carnem
generans pena. Ob hoc etiam dictũ est¬
lis nulliꝰ nisi ꝑ xp̃m. Nam si aliqui pos¬
siue hic siue ibi diccretur. Eosdem autẽ¬
om̃s. postea multos dicit. Possunt qͥppe
in aliqua re om̃s cẽ qui pauci sunt. S
multos habet generatio carnalis. mul¬
tos & spiritalis. qmuis ñ tam multos hec
spiritalis. qm illa carnalis. Ueruntam̃
quẽ admodũ illa om̃s habet homines. sic
ista om̃s iustos homines. quia sicut ne¬
mo p̃ter illam homo. sic nemo p̾ter istã
iustus homo. & in utraq multi. Sicut
enĩ ꝑ mobedientiã uniꝰ hominis pecta¬

Expanded text:
iustitiam. quisquis ergo ausus fuerit diceiustitiam. quisquis ergo ausus fuerit dicere: \'iustifico te\', consequens est, ut dicat iustitiam. Nam si sola imitatio facit peccimitatio iustos facit? sicut eChristus unus est in quo omnes iustificentur, quia non sola eius imitatio iustos facit, sedest in quo omnes peccauerunt, quia non sola eius imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. ob hoc etiam dictum estlis nullius nisi per Christum. nam si aliqui possiue hic siue ibi dicerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. sicut enim per inoboedientiam unius hominis pec
Abbreviated transcription (Latin):
est a morte ad uitã: quia in uita eterna
sine fine regnabunt. magis qm in cis
mors tẽporalit̾ & cum fine regnauit:
taq sicut ꝑ uniꝰ delictũ in om̃s homines
ad condemnationẽ. ita ꝑ uniꝰ iustifica¬
tionẽ in om̃s homines ad iustificationẽ
uitȩ. Hoc uniꝰ delictũ si imitationem
attendamꝰ ñ erit nisi diaboli. s qͥa ma-¬
nifestũ est de adam ñ de diabolo dici: re¬
stat intelligenda ñ imitatio s ꝓpagatio
ficationem. magis hoc exp̃ssit. qm si ꝑ
uniꝰ iusticiam diceret. Eam qͥppe iusti¬
ficationẽ dicit: qua xp̃c iustificat im¬
pium. Quã ñ imitandam ꝓposuit. s so¬
lus hoc potest. Nam potuit apłs recte
dicere. Imitatores mei estote: sicut & ego
xp̃i. Nunqm autẽ diceret iustificamini
iusti homines & imitandi: iustificans
autẽ & iuuificans nemo nͥ xp̃c. Unde di¬
citur. Credenti in eũ qui iu¬
stificat impiũ: deputatur fides eius ad

Expanded text:
est a morte ad uitam, quia in uita aeterna est a morte ad uitam, quia in uita aeterna sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem itaet per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. hoc unius delictum, si imitationem adtendamus, non eiit nisi diaboli. sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici, restat intellegenda non imitatio, sed propagatio ficationem, magis hoc expressit, quam si \'pe\' unius iustitiam\'diceret. cam quippe iustificationem dicit, qua Christus iustificat impium, quam non imitandam proposuit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam autem diceret: \'iustificamini iusti homines et imitandi, iustus autem et iustificans nemo nisi Christus. unde dicitur: credenti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad
Abbreviated transcription (Latin):
lictis remissis. hoc est ñ solũ originali ue¬
rũ etiam omĩb cęt̾is ad iustificationẽ
pducit. Si enĩ ob unius delictũ mors
regnauit ꝑ unũ: multomagis qui a¬
bundantiã grẽ & iusticie accipiunt. in
uita regnabunt ꝑ unum iũm xp̃m.
Cur ob uniꝰ delictũ mors regnauit per
unũ. nͥ quia mortis uinculo tenebant᷑
in illo uno in quo om̃s peccauerunt. etrã
si ꝓpͥa peccata ñ adderent: Alioquin ñ
ob uniꝰ delictũ mors ꝑ unũ regnauit
s ob delicta multoꝵ ꝑ unũ quẽq peccan
tem. Quid est autẽ abundantiam gr̃e
& iusticie accipiunt. nͥ qd̾ ñ eis tantum
Eisq om̃ib tanta iusticia donatur. ut cũ
adam consenserit ad peccatum suadenti.
ñ cedant isti etiã cogenti. Et quid est
multomagis in uita regnabunt. cũ mor¬
tis regnũ multo plures in et̾nam penam
trahat. nͥ intelligamꝰ cos ipsos in utroq
dici qui transeunt ab adam ad xp̃m. id

Expanded text:
lictis remissis. hos est non solum illo originali, uelictis remissis. hos est non solum illo originali, uerum etiam omnibus ceteris, ad iustificationem perducit. Si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt in uita regnabunt per unum Iesum Christum. cur ob unius delictum mors runum, quia mortis vinculo tenebantur omnes in illo uno, in quo omnes peccaverunt, etiam si propria peccata non adderent. Alioquin non ob unius delictum mors per unum regnavit, sed ob delicta multorum per unumquemque petem. Quid autem « abundantiam gratiae et injustitiae accipiunt, » nisi quod non eis tantum eisque omnibus tanta justitia donatur, ut cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti? Et quid est, multotis regnum multo plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseosipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad Christum, id
Abbreviated transcription (Latin):
hominib nisi originale. peccatũ. Qmͣuis
enĩ condemnatio grauior sit eoꝵ qui ori¬
ginali delicto etiã ꝓpria coniunxerunt.¬
& tanto singulis grauior. qnto grauius
qͥs peccauit: tam̃ etiã illud solũ qd̾ origi¬
nalit̾ tractũ est. ñ tantũ a regno dĩ sepa-¬
rat. qd̃ paruulos sine. accepta xp̃i gr̃a de¬
functos intrare ñ posse ipsi etiã confitent᷑.
uerũ & a salute ac uita ęt̾na facit alienos:.
Quȩ nulla cẽ alia potest p̾ter regnum dĩ.
quo sola xp̃i societas introducit. Ac ꝑ
hoc ab adam in quo om̃s peccauimus.
ñ omĩa peccata nr̃a. s tantũ originale
cabim᷑. ñ illiꝰ tantũ originalis. s etiam
ceteroꝵ quȩ ipsi addidimꝰ peccatoꝵ re¬
missionẽ consequimur. Ideo ñ sicut ꝑ
unũ peccatũ. ita & donum. Nam iudici¬
um quidẽ ex uno delicto si ñ remitutur
id est originali. in condemnationẽ iã po¬
test ducere. grã uͦ ex multis de¬

Expanded text:
hominibus nisi originale peccatum. Quamvis hominibus nisi originale peccatum. Quamvis enim condemnatio gravior sit, eorum qui originali delicto etiam  tanto singulis grauior, quanto grauius quisque peccauit, tamen etiam illud solum, quod originaliter tractum est, non tantum a regno dei separat, quo paruulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam confitentur, uerum et a salute ac uita aeterna facit alienos, quae nulla esse alia potest praeter regnum dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes peccauimus, non omnia nostra peccata, sed tantum originale camur, non illius tantum originalis sed etiam ceterorum, quae ipsi addidimus, peccatorum remissionem consequimur. ideo non sicut per unum peccantem ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno delicto, si non remittitur, id est originali, in condemnationem iam potest ducere, gratia uero ex multis de
Abbreviated transcription (Latin):
noluntatis ad originale in quo nati sugs
A diderunt. grã sua soluit atq dona
.Qd̃ euidentiꝰ in consequentib dicit.
arũ illud adiligentiꝰ intuere. qõ ait ob
pria. si hoc loco intelligenda est imitatio
ñ ꝓpagatio: S attende qd̾ sequitur.
Et non sicut ꝑ unum peccantẽ: ita &
donum. Nam iudiciũ quidẽ ex uno in
lidis in iustificationẽ. Ex uno inquit
in condemnationẽ. Quo uno. nͥ delicto:
Hoc enĩ explanat cũ adiungit. gr̃a autem
ex multis delictis in iustificationẽ. Cur
gͦ iudiciũ ex uno in condeninationẽ. gr̃a
uͦ ex multis delictis in iustificationem⁊
Nonne si nullũ est originale delictum. ñ
solũ ad iustificationẽ gr̃a. s etiam indici¬
um ad condeninationẽ ex multis delictis
homines ducit: Neq enĩ grã multa deli¬
cta donat. & ñ etiam iudiciũ multa de¬
no delicto in condemnationẽ. quia suffi-¬
ceret ad condemnationẽ. etiã si ñ esset in

Expanded text:
uoluntatis ad originale, in quo nati sunt, uoluntatis ad originale, in quo nati sunt, addiderunt gratia sua soluit atque donauit, quod euidentius in consequentibus dicit. Verum illud diligentius intuere, quod ait ob pria, si hoc loco intelligenda est imitatio, non propagatio? Sed attende quod sequitur: Et non sicut per unum peccantem, ita est et donum. Nam judicium quidem ex uno in rbis illa imitatio. ex uno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi delicto? hoc enim explanat, cum adiungit: gratia autem ex multis delictis in iustificationem. cur ergo iudicium ex uno delicto in condemnationem, gravero ex multis delictis in justificationem? Nonne et si nullum est originale delictum, non solum ad justificationem gratia, sed etiam judicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? Neque enim gratia multa delicta donat; et non etiam judicium multa decium ex uno delicto in condemnationem, quia sufficeret ad condemnationem, etiamsi non esset in
Abbreviated transcription (Latin):
codices sic habere. Regnauit mors ab
adam usq ad moysen: in eos qui pecca¬
uerunt in similitudinẽ p̃uaricationis
ade. Qd̃ etiã ipsum qui ita legunt ad
cundẽ referunt intellectum. ut in simi-¬
litudinẽ p̃uaricationis adȩ peccasse ac-¬
cipiant. qui in illo peccauerunt ut ei si-¬
miles crearentur. sicut ex homine homi¬
nes. ita ex peccatore peccatores. ex mori¬
turo morituri. damnatoq damnandi.
Oreti autẽ codices unde in latinam linguã
int̾pretatio facta est: aut om̃s aut pene
om̃s id qd̃ a me pͥmo positũ est habent.
ed ñ inqͥt sicut delictum: ita & dona¬
tio. Si enim ob uniꝰ delictũ mortui st̃:
multomagis gr̃a dĩ. & donũ in grãm uniꝰ
hominis iñu xp̃i in multos abundabit.
Non magis multos: id est multo plures
homines. Ncq plures iustificantur qͣm
condemnant᷑. s multomagis abundabit.
dum qͥpe ex uno suo delicto reos genuit.
d pe autẽ etiã quȩ homines delicta. ipriȩ

Expanded text:
codices sic habere: Regnavit mors ab codices sic habere: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, quod etiam ipsum, qui ita legunt, ad eumdem referunt intellectum; ut in similitudinem praevaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccaverunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex morituro morituri, damnatoque damnati. Graeci autem codices, unde in latinam linguam interpretatio facta est, aut omnes aut pene omnes, id quod a me primo positum est, habent. 14. Sed non, inquit, sicut delictum, ita et donatio. Si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in multos abundauit: non \'magis multos\', id est multo plurcs homines - neque enim plures iustificantur quam condemnantur —, sed \'multo magis abundauit\'. Adam quippe ex uno suo delicto reos genuit; Christus autem etiam quae homines delicta propriae
Abbreviated transcription (Latin):
gra destruit saluatoris. quȩ oꝑata est¬
etiã in antiquis scĩs. qui cũq anteqͣm
in carne xp̃c ueniret. ad eiꝰ tam̃ adiu¬
uantẽ gram̃. ñ ad legis litterã quȩ u-¬
bere tantũ ñ adiuuare poterat. ꝑtine¬
bant. Hoc namq occultabatur in uet̾e
testam̃to ꝓ tempoꝵ dispositione iustissi¬
ma. qd̾ nunc reuelatur in nouo. Ergo
in om̃ĩb regnauit mors ab adam usq
ad moysen. qui xp̃i grã ñ adiuti sunt:
ut in eis regnũ morts destrueretur.
tiam in cis qui ñ peccauerunt in simi¬
litudinẽ p̃uaricationis ade. id est qui
ñ dũ sua & ꝓpria uoluntate sicut ille pec¬
cauerunt: s ab illo peccatum originale.
traxerunt. Qui est forma futuri. qͥa
in illo constituta est forma condemnatio¬
nis futuris posteris qui ciꝰ ꝓpagine crea¬
rentur. ut ex uno om̃s in condemnatione
nascerentur. ex qua ñ liberat nisi gratia
saluatoris. Scio quidẽ plerosq latinos

Expanded text:
gratia destruit saluatoris, quae operata esgratia destruit saluatoris, quae operata est in antiquis sanctis, quicumque, antequam in carne Christus ueniret, ad eius tamen adiuuantem gratiam, non ad legis litteram, quae iubere tantum, non adiuuare poterat, pertinebant. hoc namque occultabatur in uetere testamento pro temporum dispensatione iustissima, quod nunc reuclatur in nouo. ergo in omnibus regnauit mors ab Adam usque ad Mo ysen, qui Christi gratia non adiuti sunt, ut in eis regnum mortis destrueretur, ergo et in eis qui non peccauerunt in similitudine praeuarieationis Adae, id est qnondum sua et propria voluntate sicut ille peccaverunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt: qui est forma futuri; quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui ejus propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia Salvatoris. Scio quidem plerosque latinos
Abbreviated transcription (Latin):
est. Si enĩ data esset lex quȩ posset uiui¬
ficare: omĩno ex lege esset iusticia. S
conclusit scͥptura omĩa sub peccato: ut
ꝓmissio ex fide ũu xp̃i daretur creden-¬
tib. Peccatũ autẽ ñ deputabatur: cum
lex ñ esset. Qͥd est ñ deputabat᷑. nisi igno¬
rabatur. & peccatũ cẽ ñ putabatur: Neq
enim ab ipso dño dõ tanqm ñ esset habe¬
batur. cũ scͥptũ sit. Quicũq sine lege pec¬
cauerunt: sine lege ꝑibunt. Sed reg-¬
nauit inqͥt mors ab adam usq ad moy¬
sen: id est a pͥmo homine usq ad ipsam
etiã legem quȩ diuinitus ꝓmulgata est.
quia nec ipsa potuit regnũ mortis aufer¬
re. Regnum enĩ mortis uult intelligi
qnͣdo ita dñabatur in hominib reatus
peccati. ut eos ad uitam et̾nam quȩ ue¬
re uita est uenire ñ sinat. s ad scdam etia
quȩ penalit̾ ȩt̾na est mortẽ trahat. Hoc
regnũ mortis sola in quolibet homine

Expanded text:
est. si enim data esset lex, quae posset uiuiest. si enim data esset lex, quae posset uiuificare. omnino ex lege esset iustitia. sed conclusit scriptura i daretur credentibus. peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset. quid est \'non deputabatur\' nisi \'ignorabatur et peccatum esse non putabatur\'? neque enim ab ipso domino deo tamquam non esset habebatur. cum scriptum sit: quicumque sine lege peccauerunt sine lege peribunt. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, id est a primo homine usque ad ipsam etiam legem quae diuinitus promulgata est, quia nec ipsa potuit regnum mortis auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire non sinat, sed ad secundam etiam, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat. hoc regnum mortis sola in quolibet homine
Abbreviated transcription (Latin):
qui scõs eius imitati sunt. utrũ qͥsqͣm
dictus sit iustificatus in paulo. aut in pe¬
tro. aut in quolibet hoꝵ. quoꝵ in ppło
dĩ magna excellit auctoritas. nͥ qd̃ in abra¬
ham dicuntur benedici. sicut ei dictum
est. benedicentur in te om̃s gentes. ꝓpter
infestiꝰ dicitur. cũ hoc ilem ita dicitur.
benedicent᷑ in semine tuo om̃s gentes.
Dictũ autẽ quẽqm diuinis eloquiis peccasse
uł peccare in diabolo. cũ eũ iniqui & im¬
pii om̃s imitent᷑. uescio utrũ qͥsqm reppe¬
riat. Qd̃ tam̃ cum apłs de pͥmo homine
dixerit: attende etiam quȩ sequunt᷑. Cũ¬
enim dixisset in quo om̃s peccauerunt
secutus adiunxit. Usq enĩ ad legem
peccatũ in mundo fuit. hoc est quia nec
lex potuit auferre peccatũ quȩ sub intra¬
uit ut magis abundaret peccatũ. siue na¬
turalis lex inqua quisq iam ratione utens
incipit peccato originali addere & ꝓpria.
siue ipsa quȩ scͥpta ꝑ moysen ppło data

Expanded text:
qui sanctos ejus imitati sunt, utrum quisquam qui sanctos ejus imitati sunt, utrum quisquam dictus sit justificatus in Paulo aut in Petro, aut in quolibet horum, quorum in populo Dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: Benedicentur in te omnes gentes : propter nifestius dicitur, cum hoc idemitadicitur: benedicentur in semine tuo omnes gentes. dictum autem quemquam diuinis eloquiis peccasse uel peccare in diabolo, cum eum iniqui et impii omnes imitentur, nescio utrum quisquam repperiat. quod tamen cum apostolus de primo homine dixerit enim dixisset: in quo omnes peccauerunt, secutus adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, hoc est, quia nec lex potuit auferre peccatum, quae subintrauit ut magis abundaret peccatum, siue naturalis lex, in qua quisque iam ratione utens incipit peccato originali addere et propria, siue ipsa quae scripta per Moysen populo data
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiȩ suȩ tabificauit in se om̃s de sua
stirpe uenturos. Hinc & omĩno. nec ali¬
unde apłs dicit. Per unũ hominẽ pecca¬
tũ intrauit in mundũ. & ꝑ peccatũ mors:
& ita in om̃s homines ꝑtransiuit. Deinde
qd̃ sequitur in quo om̃s peccauerunt. qͣm
circũ specte. qmͣ ꝓprie. qm sine ambiguita¬
te dictũ est. Si enim peccatũ intellexeris qd̾
ꝑ unũ hominẽ intrauit in mundũ in quo
om̃s peccauerunt: certe manifestum est
in quo om̃s peccauerunt. qnͣdo om̃s illi unꝰ
homo fuerant. Si autẽ ñ peccatum s ille
unꝰ homo intelligitur. in quo uno ho¬
mine om̃s peccauerunt: qͥd etiã ista mani¬
festatione manifestius: Nempe legimꝰ
iustificari in xp̃o qui credunt in eũ ꝓpt̾
occuliã cõmunicationẽ & inspirationẽ
gr̃e spiritalis. quia quisqͥs heret dño
unus sp̃c est. qͣmuis cum & imitentur
scĩ cius. Legatur mͥ tale aliquid de his

Expanded text:
piscentiae suae tabificauit in se omnes de sua piscentiae suae tabificauit in se omnes de sua stirpe uenturos. hinc omnino nec aliunde apostolus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes hominesquod sequitur, In quo omnes peccaverunt, quam circumspecte, quam proprie, quam sine ambiguitate dictum est. Si enim peccatum intellexeris, quod per unum hominem intravit in mundum, in quo omnes peccaverunt: certe manifestum est in quo omnes peccaverunt; quando omnes ille unus homo fuerunt. Si autem non peccatum, sed ille unus homo intelligitur, in quo uno homine omnes peccaverunt, quid etiam ista est manifestatione manifestius? Nempe legimus justificari in Christo qui credunt in eum, propter occultam communicationem et inspirationem gratiae spiritualis, qua quisquis haeret Domino unus spiritus est, quamvis eum et imitentur sancti ejus: legatur mihi tale aliquid de iis,
Abbreviated transcription (Latin):
in carne uenturũ. E adẽ fides namq ẽ¬
futurũ. qd̃ nos credimus factũ. Unde di¬
cit apłs paulus. Habentes autẽ cundem
fidĩ sp̃m. scdm qd̾ scriptũ est. credidi ꝓpt̾
qd̃ locutus sum. & nos credimus ꝓpt̾ qd̾
& loquim᷑. Si g̾ cundẽ spm̃ fidĩ & illi ha¬
bebant. qui uenturũ in carne xp̃m p̃nin¬
tiauerunt. quẽ etiã illi qui cũ uenisse nun¬
tiarunt: sacram̃ta potuerunt ẽẽ ꝑ tẽpoꝵ
diu̾sitate diu̾sa. ad unitatẽ tam̃ eiꝰ dem
fidei concordissime recurrentia. Scͥptum
est in actib apłoꝵ. loquente apło petro
Nunc gͦ qͥd temptatis d̾m. imponere iugũ
supra collũ discipłoꝵ. qd̾ neq patres nr̃i
neq nos potiumꝰ portare: S ꝑ grãm

Expanded text:
in carne venturum. Eadem namquein carne venturum. Eadem namquefuturum, quod nos credimus factum. unde dicit apostolus Paulus: Habentes autem eundemCredidi, propter quod locutus sum. et nos credimus, propter quod et loquimur. si ergo eundem spiritum fidei et illi habebant, qui uenturum in carne Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime recurrentia. scriptum eat et in actibus apostolorum loquente apostolo Petro: Nunc ergo quid temptatis deum inponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuim
Abbreviated transcription (Latin):
egisse dicit boni uł mali. ut ñ ex oꝑib
quib nullis alter distinguebat᷑ ab alt̾o
s ex uocante diceretur. minori seruitu¬
rũ cẽ maiorẽ. Hisgͥ firmissime consti¬
tutis. si tam reconditũ atq abditũ est in
occultis oꝑib dĩ. ut nec scͥpturarũ diui¬
narũ manifesto eloquio declaretur. utrũ
ꝓpte̾a nichil boni uł mali ñdũ nati egis¬
se credendi sint: quia ñ ex aliis ꝓpagatas
animas. s mox ex nichilo creatas singłi
accipiunt. an qͥa cũ essent originaliter
in parentib ad huc ipsi nulli erant qui
suas & ꝓpͥas uitas agerent: illa tam̃ sit si¬
des salua qua credimus. nullũ hominũ
siue maioris siue pariuilȩ qͣmlibet & re¬
centis etatis liberari a contagio mortis
antiquȩ & obligatione peccati qd̃ pͥma
natiuitate contraxit. nisi ꝑ unũ medi
fide etiam illi iusti salui facti sunt. qui
pͥusqͣm ueniret in carne. crediderunt

Expanded text:
egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis lantiquae et obligatione peccati quod prima nativitate contraxit, nisi per unum medfide, etiam illi justi salvi facti sunt, qui, priusquam veniret in carne, crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ uniꝰ iustificationẽ in om̃s homines
in iustificationẽ uitȩ : & si qua alia testi¬
monia. declarant neminẽ nasci ex adam
nisi unculo delicti & damnationis obstri¬
ctum. neminẽq inde liberari nͥ renascen¬
do ꝑ xpm̃. tam inconcussẽ tenere debemꝰ
ut sciamꝰ eum qui hoc negauerit. nullo
si origo animȩ lateat. dũ tam̃ redemptio
cdareat. ꝑiculũ ñ est. Neq enĩ in xp̃m cre¬
dimꝰ ut nascamur. s ut renascam᷑ quomͦ¬
cũq nati fuerimꝰ. Hactenꝰ autẽ dicimꝰ
sine ꝑiculo latere animȩ originẽ: ut ñ
tam̃ eam partem dĩ esse credamꝰ. s creatu¬
ram: nec de dõ natam. s ab illo factam.
atq in ciꝰ genus adoptandam mirabili
dignatione gr̃e. ñ parili dignitate na-¬
Icorpꝰ corruptibile qd̾ grauatur. qd̃ illuc
eam uitȩ in cęlestib uł in quib libet
aliis mundi partib antea male gestȩ me¬
rita cõpulerunt. Nondũ em̃ natos apls
cũ de rebeccȩ geminis loqueret᷑. nichil

Expanded text:
ificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, qui hoc negauerit, nullo si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate nacorpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
est paruulus reus. Peccatũ ñdum fecit.
s traxit. Etenĩ illud peccatũ ñ in fonte.
morti obnoxios pͥmꝰ peccator. primus
p̃uaricator. Ueniat ad sanandos de
uirgine saluator. qui ad te ñ qua ue¬
nisti uenit. Non enĩ ille de concupis¬
centia maris & feminȩ. ñ de illo uincu
ueniet in te. Dictum est hoc uirgini

Expanded text:
est et parvulus reus; peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mmorti obnoxios primus peccator, primus praevaricator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscentia maris et feminae, non de illo vinculctus superveniet in te. Dictum est hoc virgini,
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ait apłs peccatũ in hunc mundũ
intrauit. & ꝑ peccatum mors: & ita in
om̃s homines ꝑtransiit. in quo om̃s pec¬
cauerunt. Definita sententia est. In
adam inquit om̃s peccauerunt. Solus
ẽẽ in nocens infans potuit. qui de opere
humanũ. a pͥma illiꝰ pͥmi hominis
mor̾te fluxisse. Etenĩ pectatũ a primo
homine intrauit in mundũ. & ꝑ pecca-¬

Expanded text:
tum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Definita est sententia: In Adam, inquit, omnes peccaverunt. Solus esse innocens infans potuit, qui de opere humanum a prima illius primi hominis morte fluxisse. Etenim peccatum a primo homine intravit in hunc mundum, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit. & ꝑ peccatũ mors: & ita in om̃s
homines mors ꝑtransit. in quo om̃s
peccauerunt. & cęt̾a. In quib ꝓlixius de
duob hominib disputat. uno eodemq
pͥmo adam. ꝑ cuiꝰ peccatũ & mortem
tanqͣm hereditariis malis & posteri ciꝰ ob¬
ligati sumꝰ. alto autẽ scdo adam. qui ñ
homo tantũ. s etiam ds̃ est. Quo ꝓ no¬
bis soluente qd̃ ñ debebat. a debitis &
pat̾nis & ꝓpͥis liberati sumꝰ. Proinde
qm̃ ꝓpt̾ unũ illũ tenebat diabolus om̃s
generatos. iustũ est ut ꝓpt̾ hunc unum
dimittat om̃s. ꝑ ipsiꝰ immaculatã grãm
spiritalit̾ regeneratos. Propt̾ea sicut.¬

Expanded text:
peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt : et caetera, in quibus prolixius de duobus hominibus disputat; uno eodemque primo Adam, per cujus peccatum et mortem tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus; altero autem secundo Adam, qui non homo tantum, sed etiam Deus est, quo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati sumus. Proinde quoniam propter unum illum tenebat diabolus omnes generatos, justum est ut propter hunc unum dimittat omnes per ipsius immaculatam gratiam spiritualiter regeneratos. Porro i
Abbreviated transcription (Latin):
urg ñ fieret mors xp̃i: Immo u
ñ pret̾imnissis alis innu¬
merabilib modis quib ad nos liberan-¬
dos uti posset omp̃s. ipsa potissimũ elige¬
retur ut fieret. ubi nec de diuinitate ciꝰ
aliqͥd imminutũ est aut mutatũ. & de
humanitate suscepta tantũ beneficii col¬
latũ ẽ hominib. ut a dĩ filio sempit̾no.
eodẽꝙ hominiꝰ filio mors tẽꝑaliᷤ indebita red¬
deretur. qua eos a sempit̾na morte debita
liberaret. Peccata nr̃a diabolus tenebat.
& ꝑ illa nos merito adigebat in mortẽ.
Dimisit ea ille. qui sua ñ habebat. & ab eo
imm̾ito est ꝑductus in mortẽ. Tanti ua-¬
luit sanguis ille. ut neminẽ xp̃o indu¬
tũ in ęt̾na morte debita detinere debue-¬
nt. qui xp̃m morte indebita uł ad tẽpꝰ
occidit. Comm̃dat gͦ caritatẽ suam ds
in nobis. qm̃ cũ adhuc peccatores essemꝰ¬

Expanded text:
rgo non fieret mors Christi? Imo cur non praetermissis aliis innumerabilibus modis, quibus ad nos liberandos uti posset Omnipotens, ipsa potissimum eligeretur ut fieret; ubi nec de divinitate ejus aliquid imminutum est aut mutatum, et de humanitate suscepta tantum beneficii collatum est hominibus, ut a Dei Filio sempiterno eodemque hominis filio mors temporalis indebita redderetur, qua eos a sempiterna morte debita liberaret? Peccata nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito figebat in morte. Dimisit ea ille qui sua non habebat, et ab illo immerito est perductus ad mortem. Tanti valuit sanguis ille, ut neminem Christo indutum in aeterna morte debita detinere debuerit, qui Christum morte indebita vel ad tempus occidit. Commendat ergo charitatem suam Deus in nobis: quoniam cum adhuc peccatores essem
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓpter peccatũ. sp̃c autem uita est ꝓpt̾
iusticiam. Quomͦ gͦ sine uinculo pecca¬
ti nascitur. qui concernit᷑ & seminatur
de corpore mortuo ꝓpt̾ peccatũ: Opus
hoc castum. in conuge ñ habet culpam.
S origo peccati: trahit sccũ debitã pęnã.
Non enĩ maritus qͥa maritus est mortalis
ñ est: aut aliunde nͥ peccato mortalis est.
Erat enĩ & dñs mortalis: s ñ de peccato.

Expanded text:
pter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam . Quomodo ergo sine vinculo peccati nascitur, quod concipitur et seminatur de corpore mortuo propter peccatum? Opus hoc castum in conjuge non habet culpam, sed origo peccati trahit secum debitam poenam. Non enim maritus, quia maritus est, mortalis non est, aut aliunde nisi peccato mortalis est. Erat enim et Dominus mortalis, sed non de peccato: