comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lysania abilinȩ tetrarcha: sub prin-¬
cipibus sacerdotum anna & caypha.
factum est uerbum dñi suꝑ iohannẽ
rachariȩ filium indeserto. Quia
enim illum prȩdicate ueniebat.
qui ex iudȩa quosdam & multos ex
gentibus redempturus erat ꝑ regẽ
gentiũ & principes iudeorumꝰ prę.¬
dicationis cius tempora designantur.
Quia autem gentilitas colligenda
erat: & iudȩa pro culpa perfidię
disꝑgenda. Ipsa quoq descriptio
ttrreni principatus ostendit.
qm & in romana re prblica unus
p̾rȩfuisse describitur. & in iudaeȩ
regno ꝑ quartam partem plurimi
principantur. Uoce ẽten̾i nostri
redemptoris dicitur: om̃e regnum
inseipsum diuisum desolatur.
Li quet ergo quod ad fintm fegni iudȩa
ꝑueuerat: quȩ tot regibus diuisa
sub iacebat. Apte quoq non solũ
quibus regibus. sed quibris & iam
sacerdo tibus actum sit demoristrat.:
Et quia illum iohannes baptista
prȩdicar&. qui simul tex & sacerdos
existeret. lucas euuangelista

Expanded text:
ub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Luca
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ꝑfecta intmbrorũ linram̃ta.
binc iam usq ad tempis edit onis
magnitudine semper augeturꝰ
& octo in summa collecti .xlu. per
icias quo discretũ per membra
corpus incipit sumere crementũ
catione corporis dñi quot annos
in fabrica templi legimuis nume.¬
rantur. Possumus quoq hunc tpsi
numerũ in nomine adam suppii.¬
tato ipsarũ litterarã nuneto in¬
uenire: Curus nomen exprinci.¬
palibus quattuor climatum inundi
litteris apud grecos constat. ꝑ quod
innuit᷑ ipsum primuꝰ patentem
nrm de paradyso eiectum. & in
totum orbem fursse disseminatã.
omina quippe quattuor partrũ¬
id est septem & iesse id est occi¬
olibec id est metidres. Nomen
etmii constat. quarũ litterarim
Relquattuor. Et rursum ꝗlfa
unum. Mͥ quad raginta quȩ simil
sunt quad raguita sex. Quot ni¬¬
mirum dieb corpus xp̃i inutero
uirginali formatum ac perfectũ
est. ꝑ qd designabatur primum adã

Expanded text:
usque ad perfecta membrorum lineamenta, usque ad perfecta membrorum lineamenta, hinc jam usque ad tempus editionis magnitudine semper augetur. et octo in summa collecti, quadraginicias, quo discretum per membra corpus incipit sumere incrementucatione corporis Domini, quot annos in fabrica legimus, numerantur. Possumus quoque ipsum hunc numerum in nomine Adam, supputato ipsarum litterarum numero, invenire, cujus nomen ex principalibus quatuor climatum mundi litteris apud Graecos constat. Per quod innuitur, ipsum primum parentem nostrum de paradiso ejectum, et in totum orbem fuisse disseminatum. Nomina quippe quatuor  occio, et meridies. Nomen μ, constat. Quarum litterarum δ quatuor, et rursum α unum, et μ quadraginta, quae simul sunt quadraginta sex. Tot nimirum diebus corpus Christi in utero virginali formatum ac perfectum est. Per quod designabatur, primum Adam
Abbreviated transcription (Latin):
namq templum ⁊psum asalomone
in maxima regni pace decentisino
opere septem̃ annorũ spatio ꝑfecti
est. Hoc destructum postea achaldto
rursum post septuaginta annos iu¬
bente rege persarum relaxata
poptili captiritate afilris transui¬
grationis sub ⁊ orobabel & iħu ptuu¬
cipibus reȩdificari corptum &t
In quo optre sic inpediti sunt in¬
pugnantibus se uicinis gentibus
ut una manu gladium tenetent
altera lapidem in parictis structias
ponerent. atq ita factum est. ut
ꝑ quadraginta & sex annos incho¬
ata templi fabrica iuix potuerit
impleri. Hic autẽ annoru numerꝰ.
perfectioni dominiei corporis aptis.¬
sime corgruit. Tradunt namq
phisi ci. tot dierũ spatio formam
sumani corporis in utero matris
pfici. Susceptum namq semen
primis sex aconceptione diebus
lactis hab&e similitudinem. nouie̾
sequentib uertitur in sanguure᷑:
seliquis duodecim coagulatur. &
in carneam soliditatem redigitur.
Alus uero decem & octo formatut

Expanded text:
namque templum a Salomone, namque templum a Salomone, in maxima regni pace, decentissimo opere, septem annorum spatio perfectum est. Hoc destructum postea a Chaldaeis, rursum post septuaginta annos jubente rege Persarum, relaxata populi captivitate, a filiis transmigrationis sub Zorobabel et Jesu principibus reaedificari coeptum est. In quo opere sic impediti sunt impugnantibus se vicinis gentibus, ut una manu gladium tenerent, altera lapidem in parietis structuram ponerent. Atque ita factum est, ut per quadraginta sex annos inchoata templi fabrica, vix potuerit impleri. Hic autem annorum numerus, perfectioni Dominici corporis aptissime congruit. Tradunt namque physici, tot dierum spatio formam humani corporis in utero matris perfici. Susceptum namque semen primis sex a conceptione diebus, lactis similitudinem habet, novem sequentibus vertitur in sanguinem, reliquis duodecim coagulatur, et in carneam soliditatem redigitur, aliis vero decem et octo formatur
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. Hoc autẽ dicebat.: de tͣeplo
corporis sui. Templum dignissi¬
me scm corpus suum dicit sacra¬
rium diuinitatis. quia ut apls
dicit in ipso habitat omnis
plenitudo dririnitatis corporaliter
& sunt in illo omes thesatrri sapi¬
entiae & screntiae absconditi.
Hoc templum soluendũ crat in
passione. excitandum citissimĩ dia
destruam. sed honesto uerbo rios inq
soluite. Neq en̾i conuenit. ut nos¬
ipsi nobis manus inferamus. Vos
ergo ait soluite. quia ab illis impel¬
crucifigendus. Merito igitur de
templo illo tẏpico erecti fuerant.
qui ipsum uerũ dĩ templũ in quo
nulla prorsus peccati macula osse
poterat soluere ꝑmortẽ quȩ reban
Dixerunt ei iudȩi. Quadraginta &
sex annris ardificatum est. & tutrib¬
dieb oxcitabis illud. Carnaliter
Quod enimipse dñs de sui corporis
templo dixerat. hoc isti de mattrili
templo dictum prtabant. Uerũ
aedificatum non primã fed sccundĩ¬
eius indicant aedificationẽ. Primo

Expanded text:
subdit: Hoc autem dicebat de templo subdit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Templum dignissimum, sanctum corpus suum dicit, sacrarium divinitatis, quia, ut Apostolus ait, In ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et sunt in illo omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Hoc templum solvendum erat in passione, excitandum citissima diei ne destruam, sed honesto verbo, Vos, inquit, solvite. Neque enim convenit, ut nosipsi nobis manus inferamus. Vos ergo ait solvite, quia ab illis crucifigendus erat. Merito igitur de templo illo typico ejecti fuerant, qui ipsum verum Dei templum, in quo nulla prorsus peccati macula esse poterat, solvere per mortem quaerebant. Dixerunt ergo ei Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est hoc tdiebus excitabis illud? Carnaliter . Quod enim ipse de sui corporis templo dixerat, hoc isti de materiali templo dictum putabant. Verum aedificatum non primam, sed secundam indicant aedificationem. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
uero sunt discipuli eius quia scriptu
est. Telus domus tuiȩ comedit mre.
Telus hoc loco in bonam partem ac¬¬
cipitur. E.st enim telus feruor
quidam. quo mens rerecto humano
timore pro defensione utritatis
aceenditur. Tdo ergo di patris
saluator impios negotiatores eiecit
de templo. Sed et nos inquantum
possumus xelemrus domum dĩ. et
nequid prauum in ta geratur
studiosę cutemus. Quod tunc
recte agimus. si fratre̾ qui templũ
dĩ esse debirerat uidemus uel suꝑ¬¬
bia tumidũ uel luxuria entruatu
uel chritati deditum. seu cuilib&
uitio substratũ. & in quantu uires
suppetunt corrigere. & ademen.¬
dationis uitȩ ordinem reducere
satagimus. uel & iam cum in ipsa
ubi angelorum & ipsius di pręsen-¬
tia augustius esse non dubitatur
nequid inhonestum aut indecens
facis.  Respondit cis iħs. Soluite
templum hoc. & in trib dieb exci-¬
tabo illud. De quo tenrplo hoe
dixtrit: ostendit euuangelistacũ

Expanded text:
vero discipuli sunt, quia scriptum vero discipuli sunt, quia scriptum est: Zelus domus tuae comedit me . Zelus in hoc loco, in partem bonam accipitur. Est enim zelus fervor quidam, quo mens, rejecto humano timore, pro defensione veritatis accenditur. Zelo ergo Dei Patris Salvator impios negotiatores ejecit de templo. Sed et nos quantum possumus, zelemus domum Dei, et ne quid pravum in ea geratur, studiose curemus: quod tunc recte agimus, si fratrem qui templum Dei esse debuerat, videamus vel superbia tumidum, vel luxuria enervatum, vel ebrietati deditum, seu cuiquam vitio substratum, et in quantum vires suppetunt, corrigere, et ad emendatioris vitae ordinem reducere satagimus. Vel etiam in ipsa eria, ubi angelorum et ipsius Dei praesentia esse non dubitatur, ne quid inhonestum aut indecens facis? Respondit illis Jesus: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. De quo templo hoc dixerit ostendit evangelista cum
Abbreviated transcription (Latin):
Auferte ista hinc: & nolite facere
domum patris mei domũ negotia-¬
tionis. Uenditionem columbarum
sed gratis accipi & gratis debrt
dari. Unde om̃s qui pro pręmio
uel accipere uel dare uoluerint:
similes sunt scribrs & phariseis.
Domum uero dĩ facrunt domum
nregotiationis. qui sactos ordines
dando uel accipiendo prȩmium.
tel amanu. uel abore requirunt.
& ministerium quod ꝑcȩperunt
non simplici intentione sed pto
humana tetributionie in eccłã
peragunt: nec student ut ds̃ in
hris quae agunt glorificetur. sed
ut tpsi potius laudentur & remu-¬
nerentur. Sed & hoc non negle.¬
genter prętereundum. quod hic
utraq dñi saluatoris natirra nobrs
commendatur humana qui dem
quia sicut homo ad cębebrandam
paschac sollempnitatem cũ cęteris
ascendit. diuina uero scđm quam
nolite facere domũ patris mei dom̃u
negotiationis. Aperte namq filiu̾
se dĩ ostendit. qui templum di sui
patris domum appellat. Recordati

Expanded text:
Auferte ista hinc, et nolite facere Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. Venditionem columbarum sed gratis accepta, et gratis debet dari. Unde omnes qui eamdem pro praemio vel accipere vel dare voluerint, similes sunt Scribis et Pharisaeis. Domum vero Dei faciunt domum negotiationis, qui sacros ordines dando vel accipiendo praemium vel a manu vel ab ore requirunt, et ministerium quod perceperunt, non simplici intentione, sed pro humana retributione in Ecclesia peragunt; nec student ut Deus in his quae agunt glorificetur, sed ut ipsi potius laudentur et remunerentur. Sed et hoc non negligenter praetereundum est, quod hic utraque Domini salvatoris natura nobis commendatur. Humana quidem, quia sicut homo ad celebrandam Paschae solemnitatem cum caeteris ascendit. Divina vero, secundum quam Nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. Aperte namque se Filium Dei ostendit, qui templum Dei Patris sui domum appellat. Recordati
Abbreviated transcription (Latin):
igitur uendunt. qui sp̃s scĩ donum
ꝑ inpositione̾ manus ⁊tel ad pͣmiu
uel ad uulgi fauorem tribuunt:
qui sacros otdines non pro uitae
merito sed pro gratia largruntur.
ummularii uero sunt in templo¬
hi qui in eccłã apte iam terrenis
rebus inseruiunt. quae sua sunt
oms dñs facto flagello dt festiculis
erecit de templo. Quid ꝑ funiculũ.n
nisi crementa intelleguntur ma.
peccator aliquis priorib peccatis
grauiora accumulat: quasi
funiculum quo flagelletur paulati
augendo prolongat. Et iecit crgo
hos dñs. erecit cum eis orres. simul¬
& boues. cȩteraq urualia. quia
talium doctrina pariter cum suis
auctoribus reprobanda est. &
adomodĩ pelbenda. Nummulariorũ
quoq effunditur es & mensȩ sub¬¬
uertuntur. quia dampnatis in fine
mundi reprobis & iam illarũ rerũ
quae dibexerunt auferetur figura
iuxta quod iohannes dicet: mundus
transit & concurpiscentia eius. Et¬
his qui columbas uendebant dixit.

Expanded text:
igitur vendunt, qui Spiritus sancti donum igitur vendunt, qui Spiritus sancti donum per impositionem manus vel ad praemium vel ad vulgi favorem tribuunt, qui sacros ordines non pro vitae merito, sed pro gratia largiuntur. Nummularii vero sunt hi, qui in ecclesia aperte terrenis rebus inserviunt, quae sua sunt Omnes itaque istos facto flagello de resticulis ejecit de templo. Quid per funiculum, nisi crementa intelliguntur malaCum enim peccator aliquis prioribus peccatis graviora accumulat, quasi funiculum quo flagelletur, paulatim agendo prolongat. Ejecit ergo hos Dominus, ejecit cum eis boves et oves, caeteraque venalia, quia talium doctrina pariter cum suis auctoribus reprobanda est, et a domo Dei depellenda. Nummulariorum quoque aes effunditur, et mensae subvertuntur, quia damnatis in fine mundi reprobis, etiam illarum rerum quas dilexerunt auferentur figurae, juxta quod Joannes dicit: Mundus transitendebant, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
esse dĩ. ideoq ab om̃i inmundits
& iniquitate conscientiam nram
innuneni custodiamus: illud eu
tremore recolentes quod dicit apł
siquis templum dĩ uiola uerit.
disperdet illum ds̃. Notandium
autem quod uendebantur intẽplo
houes & oues & columbȩ. Doues
quippe terram exarant: & suscipi¬¬
indis seminibus preparant. Quid
ego per boues. nisi doctrina cae-¬
lestis accipitur. Boues igitur
uendunt. qui uerbum euuangelii
non pto auditorũ utilitate nec
causa amoris xp̃i sed intuitu tem¬
poralis lucri audrentibus impendt̃.
Ques simplicia & mansueta aninalia
uestiendis hominibus sua uellera
prestant. Et quid per oues. nisi
opera simplicitatis & innocentiae
signantur: Uendunt ergo oues
qui gratia humanȩ laudis opera
agunt pietatis. de qualib dicitur:
receperant mercedem suã. Quid
uero ꝑ columbã quę felle caret
nisi sp̃s scs intellegitur. qui in
specie huius uolucris super bapti¬¬
zatum dñm ostensus est. ¶olubas

Expanded text:
Dei esse, ideoque ab omni immunditia Dei esse, ideoque ab omni immunditia et iniquitate conscientiam nostram immunem custodiamus, illud cum tremore recolentes quod dicit Apostolus: Si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Dominus . Notandum autem est, quod vendebantur in templo oves et boves et columbae. Boves quippe terram exarant, et suscipiendis seminibus praeparant. Quid ergo per boves, nisi doctrina coelestis accipitur? Boves ergo vendunt, qui verbum Evangelii non pro auditorum utilitate, nec causa amoris Christi, sed intuitu lucri temporalis auditoribus impendunt. Oves, simplicia et mansueta animalia, vestiendis hominibus sua vellera praestant. Et quid per oves, nisi opera simplicitatis et innocentiae signantur? Vendunt ergo oves, qui gratia humanae laudis opera agunt pietatis. De quibus dicitur: Receperunt mercedem suam . Quid vero per columbas, quae felle carent, nisi Spiritus sanctus intelligitur, qui in specie columbae super baptizatum Dominum ostensus est? Columbas
Abbreviated transcription (Latin):
urentibus obtitibus uagi in anibus
fabulis occupantur cachinno sol¬
uuntur. spretaq intentione oran
peccata pro quib ueniam exorare
debuerant augent: quod que est¬
grauius siquis eos prohuuis modi
stulta prȩsumptione redarguere
ausus fuerit odiis eum & mabedidtis
ꝑsequuntur. nec diuinum ex hoc
iudicium reformi danticuius
templum nefario ausu ꝓfanant.
Hoc sane quod tunc corporaliter
gestum est in templo. cotidie gen
in ȩccłã nullus qui recte sapit
ignorat. Cotidie namq dñs scam
spiritaliter intrat ȩxcłãm. & qua¬
adiendit. Cauendum ergo et
ualde pariendum est: ne in pro.¬
uisus ueniens peruersum in
nobis aliquid unde merito fla.¬
gellari & de excłã eici debeamus
inueniat. Maxinre ueto hoc
obseruare debrmus. ut in ea quȩ
fpecialiter domus cius uocatur
nequid ibi ineptum geramus.
ne dicatur de nobis quoq quod
per proph&am añs dixit. diletu
mͣs in domo mea fecit seeltramuali
Nec oblituscamur nos ipsos templis

Expanded text:
vientibus obtutibus vagi, inanibus vientibus obtutibus vagi, inanibus fabulis occupantur, cachinno solvuntur, spretaque intentione orandi, peccata pro quibus exorare debuerant, augent. Quodque gravius est, si quis eos pro hujusmodi stulta praesumptione redarguere ausus fuerit, odiis eum et maledictis persequuntur, nec divinum ex hoc judicium formidant, cujus templum ausu nefario profanant. Hoc sane, quod tunc corporaliter gestum est in templo, quotidie geri in ecclesia nullus qui recte sapit ignorat. Quotidie namque Dominus sanctam spiritualiter intrat ecclesiam, et quaattendit. Cavendum ergo et valde pavendum est, ne improvisus veniens, perversum in nobis aliquid, unde merito flagellari, et de ecclesia ejici debeamus, inveniat. Maxime vero hoc observare debemus in ea quae spiritualiter domus Dei vocatur, ne quid ibi ineptum geramus, ne dicatur de nobis quod per prophetam Dominus dixit: Dilectus meus in domo mea fecit scelera multa . Nec obliviscamur nosipsos templum
Abbreviated transcription (Latin):
feciss&s quasi flagellum de resticulis.
oms eiecit de templo. Orres quoq
& bortes & ñtimulariorũ effudit ęs:
& mensas sub utitit. Non est putan¬
dum quod hȩc uenalia in ipso tẽplo
firrent. sed potuis in porticib quib
ipsum templũ cingebatur. Oues
ergo & boues & columbȩ adhoc ibi
enrebantur. ut sacrificio dñi offeni¬
tentur. Nũmularii uero ad hoc
ibi residebant. ut inter emptores
uenditoresq hostiarũ prompta
freret pecuniȩ taxatio. Et rgo
quodammodo honesta & licita crat¬
ista negotiatio. quia ad hoc ut
dictum est emebantur hostię:
utt dõ offc̾rentur. Quid crgo
pritamus fecisset dn̾s si inurenis¬
fet eos tixis dissidentes. aut fabu¬
lis otiosis aut turpibus & obscenis
colloquiis uacantes: aut quolib&
alio scelete repperiss& occupatos.
nego tiabantur in templo que do¬
Ne offerre uolebant. Hȩc contra
illos dicimus. qui ȩccłam ingressi
non sicut in domo diꝰ cum metu&
reuerentia ibi consistunt: sed lari¬

Expanded text:
iculis, omnes ejecit de templo, oves quoque et boves, et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit. Non est putandum quod haec venalia in ipso templo fierent, sed potius in porticibus, quibus ipsum templum cingebatur. Oves ergo et boves et columbae ad hoc ibi emebantur, ut in sacrificio Domini offerrentur. Nummularii vero ad hoc ibi residebant, ut inter emptores venditoresque hostiarum fieret prompta pecuniae taxatio. Ergo quodammodo honesta erat et licita negotiatio ista, quia ad hoc ut dictum est emebantur hostiae, ut Deo offerrentur. Quid ergo putamus fecisset Dominus, si invenisset eos rixis dissidentes, aut fabulosis, otiosis aut turpibus et obscenis colloquiis vacantes, aut quolibet alio scelere occupatos, negotiabantur in templo, quae Domino offerre volebant? Haec contra illos dicimus, qui ecclesiam ingressi, non sicut in domo Dei cum metu et reverentia ibi consistunt, sed lasci
Abbreviated transcription (Latin):
qui & inxp̾o iam tenati & uiuificis
corporis eius sactamentis sumus
initiati agamus nomini erus ęter¬
nas gr̃as. eiusq miscdĩam dignis
in quantũ sufficimus laudibus
extollamus. qui nobis se credere¬
ita dignatus: in comprehensibili
pietate contradere. ut ipse in
nobis & nos maneremus in eo.
Magnum est certe qͦđ pręsumimus.
seq securi sumus de eiꝰ ut racissima
promissione qua dixit. qui man¬
ducat neam carirem & bibit meu
sanguitrem in nre manet & ego in
co. Prbinde inspiciamus diligent
penetralia cordium nrora. ut quia¬
quid uitris fȩdum. quicquid sordi¬
dum de prehenderimus: his prȩcipi
diebus festinemus orationibus. de.
tuntis & lacrimis emundare ꝓfusio
Prguenianus modo faciem eius in
confessione. si cupimus eiꝰ infutur
uultum cernere sie confufione
Ad cęlestem patriam tencdentes nilli¬
scłi obiecta prȩpediant. non ꝓsꝑa
reuocent. non aduersa retrahant.
Neq enim uile aut caducum aliquid

Expanded text:
qui et in Christo jam renati, et vivificis qui et in Christo jam renati, et vivificis corporis ejus sacramentis sumus initiati, agamus nomini ejus aeternas gratias, ejusque misericordiam dignis in quantum sufficimus laudibus extollamus, qui nobis ita se dignatus est incomprehensibili pietate contradere, ut ipse in nobis, et nos in eo maneremus. Magnum est certe quod praesumimus, sed securi sumus de ejus veracissima promissione, qua ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Proinde inspiciamus diligenter penetralia cordium nostrorum, et quidquid vitiis foedum, quidquid sordidum deprehenderimus, his praecipue diebus festinemus orationibus et jejuniis ac lacrymis emundare profusis. Praeveniamus faciem ejus in confessione, si cupimus ejus in futuro vultum cernere sine confusione. Ad coelestem patriam gaudentes i objecta praepediant, nec prospera revocent, nec adversa retardent. Neque enim vile aut caducum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationem in tum crederent.
it en̾i cuuangelista quia cu ess&
hitrosolymis mubti crediderunt
in eum sed ipse non credebat se¬
ipsum eis. quia illi non sic in cum¬
credebant ut digni essent cũ quib
xp̃s familiariter habitatet. Lic&
enim iam credere putarentur:
ipse introrsus corda illorũ intire¬
batur. Hoc est enim quod dicitur
eo quod ipse noss& oñis. nec uole¬
bat atalibus predicari. quos prȩui¬
debat in sua passione posse scanda¬
lizari. Non enim opus illi erat ut
quis testimonium ꝓhiberet de ho¬
mine. ipse enim seiebat quid. eet.
in homine. Hinimita tẏpum te¬
rrebant catecuninorũ qui iam
credunt in xp̃m sed ipse non se
credit eis. quia rondum tenati st̃
aqua baptismatis. Nemo autem
potest introrre in regnum di. nisi
prius renatus fuetit ex aqua et
spu sco. Inde &iam mos eccłasticus
obtinuit. ut catecuminis non cre¬
dantur mysteria corporis & san-¬
guinis xp̃i. quamquã ipsi se in lxx¬
xp̃m credere fateantur. Nosuerou

Expanded text:
t. Ait enim evangelista, quia cum esset Jesus Hierosolymis, multi crediderunt in eum; sed ipse non credebat semetipsum eis, quia illi non sic credebant in eum, ut digni essent cum quibus Christus familiariter habitaret. Licet enim jam credere putarentur, ipse introrsus corda eorum intuebatur. Hoc est enim quod dicitur, eo quod ipse nosset omnes. Nec volebat a talibus praedicari, quos praevidebat in sua passione posse scandalizari. Non enim illi opus erat, ut quis testimonium perhiberet de homine, ipse enim sciebat quid esset in homine. Hi nimirum typum tenebant catechumenorum, qui jam credunt in Christum, sed ipse non se credit eis, quia nondum renati sunt aqua baptismatis. Nemo enim potest introire in regnum Dei, nisi prius renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto . Inde etiam mos ecclesiasticus obtinuit ut catechumenis non credantur mysteria corporis et sanguinis Christi, quanquam ipsi se in Christum credere fateantur. Nos vero
Abbreviated transcription (Latin):
predicationis qui ẽst tertius
ante passionem. & tertio inmi¬
nente ⁊am hora ipsius passionis.
His ꝑ excessum necessario prxmissis.
ad exponendam per ordinem
inquit erat pascha iudȩorum
& ascendit iħs hierosolmã. Quod
dñs propinquante pascba hitroso¬
lymam ascendit. nobis profecto ex¬
emplum dedit quanta cura & studio
diumis subdi debeamus impetus.
Si en̾i ille qui erat dĩ filius in instr.¬
mitate nr̃ȩ carnis appateus de¬
creta legis ase data implebat sollẽp¬
nitates legitimas cum cęteris hol¬
minibus frequentando. quid nobis
qui strui sumus agendũ est. quanto
studio & hȩ & alię festiuitates et¬
bonis operibus sunt prȩueniendę.
& digna teutrentia cũ ueneriat

Expanded text:
praedicationis, qui est tertius praedicationis, qui est tertius ante passionem, et secundo imminente jam hora ipsius passionis. His per excessum necessario praemissis, ad exponendam per ordinem  erat Pascha Judaeorum, et ascendit Jesus Hierosolymam. Quod Dominus appropinquante Pascha Hierosolymam ascendit, nobis profecto exemplum dedit, quanta cura et studio divinis subdi debeamus imperiis. Si enim ille qui erat Dei Filius, in infirmitate nostrae carnis apparens, decreta legis a se data implebat, solemnitates legitimas cum caeteris hominibus frequentando, quid nobis, qui servi sumus, agendum est? Quanto studio et hae et aliae festivitates bonis operibus sunt praeveniendae, et digna rever
Abbreviated transcription (Latin):
nes quia ultimus om̃iũ
euirangelistarũ suu
scripsit euuangeliũ.
iderreo plenius ac pro¬
fundius ea quȩ atribus
cuuangelistis omissa fuerant de¬
seribere curauit. Illi autẽ ca
tantu scripserunt quae adño
duob annis ante passionem eius
gesta sunt: ineiprentes a tempore
quo iohannes baptista missus est
in carcerẽ. Ergo diligentissime¬
sc̾i euuangelii narratione conside¬
rata repptrimus bis dñm saluatorẽ
ad paschalem sollempnitatẽ cęle-¬
brandam hirrosolymã irenisse.
femel primo anno predicationis¬
suȩ quod iohannes scribit. & itera
ipso quo passurus erat anno. quando
quinq dies ante pascha sedens¬
asino hierosolymam intrauit.
U traq tanren uice auaritram scribara
sactrdotumq impietatẽ detestatus
quam in templo exercebant. eos cũ
om̃ibus qui negotia in ibi exercebant
eiecit. Quadere patet non esse
hane tpsam lectionem quȩ apud
matheum & lucan legitur. qm
bisidem miracuilum in pascha
ges tum est. Primo scilic& anno

Expanded text:
nes, qui ultimus omnium evangelistarum suum scripsit evangelium, idcirco plenius ac profundius ea quae a tribus evangelistis omissa fuerant, describere curavit. Illi enim ea tantum scripserunt, quae a Domino duobus annis ante passionem ejus gesta sunt, incipientes a tempore quo Joannes Baptista missus est in carcerem. Ergo diligentissime Evangelii narratione considerata, reperimus bis Dominum salvatorem ad paschalem solemnitatem celebrandam Hierosolymam venisse. Semel primo anno suae praedicationis, quod Joannes scribit, et iterum ipso quo passurus erat anno, quando quinto die ante Pascha asino sedens, Hierosolymam intravit. Utraque tamen vice avaritiam Scribarum, Sacerdotumque impietatem detestans, quam in templo exercebant, eos cum omnibus qui negotia ibidem habebant, ejecit. Qua de re patet, non hanc esse ipsam lectionem quae apud Matthaeum et Lucam legitur, quoniam bis idem miraculum in Pascha gestum est. Primo scilicet anno
Abbreviated transcription (Latin):
& sermoni quem dixit eis iħs. Non¬
dum sciꝰ apłi scirpturas intellege.¬
bant. quia necduni xpͥs amortuis
surrexerat. nondum illis sp̃m scm
aptite deberat. At ipso dte suae¬
resurrectionis ippatens illis
apperuit illis sersum ut intelli¬¬
gerent omia quȩ de ipso seripta
& psalmis. Tunc recordati sunt
utrboram quae ante passionem
dñm dicertem audierant. et cre.¬
diderunt inquit scripturȩ pro¬¬
phretarũ quae eũ resurrecturara
predixerat. & fermoni quem dixtt
eis iħs hoc uidelic& quod p̾missũ

Expanded text:
rmoni quem dixit Jesus. Nondum sancti apostoli Scripturas intelligebant, quia necdum Christus a mortuis resurrexerat, nondum illis Spiritum sanctum aperte dederat. At ipso die resurrectionis suae apparens illis, aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae de ipsocripta. Tunc recordati sunt verborum quae ante passionem Dominum dicentem audierant. Et crediderunt, inquit, Scripturae prophetarum quae eum resurrecturum praedixerat, et sermoni quem dixit eis Jesus hoc videl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetȩ testimoniũ protulimus
reuertamur. Qui recipit ꝓpham
in nomine ꝓpħȩ. mercedem ꝓpħe
accipi&. Quia & si fructum ulmus
non hab&: uitem tanen cũ fructibus
portans. hȩc ipsa sua efficit quae
bene sustentat aliena. Quia utro
ad magna nos opera iohannes ammone
dicenis. facite fructus dignos penitent
Et rursus. Qui habet duas tunicas.
det non habtnti. Et qui babet ęscas
similiter faciat. Iam patenter datun
intelligi. quid est quod ueritas dicto
Adiebus iohannis baptistȩ tisq
nunc. regnum cęlorũ uim patitur.
& iuolenti diripiunt illud. Quae
suꝑnę uerba sententię nobis sunt
magnopere perscrutanda. Nam
quȩrendum est quomodo uim ꝑ peti
regnũ cęlorũ possit. Quis eñi celo
uiolentiam in rogat: Et rirsus

Expanded text:
prophetae testimonium protulimus prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi quid est quod Veritas dicit: A diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo violentiam irrogat? et
Abbreviated transcription (Latin):
prȩmia fuccendatur. Adhoc ulmus
ponitur: ut quisquis inturtur cũ
qui habere uirtutũ fructa spirita¬
lium non ualet. sed tamen eos qui
spiritalibus donis pleni sunt susten¬
tat. tpse quoq scõrũ uitȩ quanta
ual& largitate inseruiat : & celes.¬
tium bonorũ botros quos gignendo
non ualet sustinendo ferat. Ad hoc
buxus ponitur: ut qui habete
multos adhuc in infirmitate po¬
sitos uerȩ fidei uiriditatem consi¬
derat. &iam esse ipse infidelis eru-¬
bescat. Pene ergo descriptis prius
arboribus dicitur. ut uidtant et
sciant & recogitent & intelligant.
Ubi & apte subiungitur pariter.
Quia cum intra scãm ȩcclãm diutrsi
hominum mores. diuersi st̃ orlines.
Necesse est ut om̃s simul discant.
dum in ea spiritales uiri diu̾sȩ qua¬¬
litatis ctatis & ordinis ad imitandũ
simul uidentur. Sed ecce nos dũ
monstrare ulnum quȩrimus : per
multa arbusta longius euagati
sumus.Adhoc itaq propter qͦđ

Expanded text:
praemia succendatur. Ad hoc ulmus praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc exetatis infirmitate boria¬
opera ferre non ualent. sed tanren
parentum fidelium eri delitatem
sequentes fidem perpetuȩ uiriditatis
tenent. Postquȩ om̃ia apte sub-¬
rungitur. Ut uudeant & sciant &
recogitent: & intellegant pariter.
Ad hoc eni cȩdrus in ȩccłã ponitur.
ut quisquis aproximo odorẽ uirtutũ
sptritaliũ trabto. ipse quoq internę
ad donorã cęlẽstium desideria ignescat.
Adhoc spina ponitur: ut qui prȩdi.¬
cationis cius uerbo conpunctus fuetit.
uerbo conpungere. Ad hoc myrtus
ponitur: ut qui in ardore tribula¬
tionis ab ote uel opere proximi
conpacientis temperamentum
consolationis acceperit. Ipse & ia
discat. que mad modũ afflictis ꝓximis¬
suȩ consolationis temperamentum
ꝓferat. Adhoc oliua ponitur. ut
qui alienȩ miscdĩȩ opeta cognoscit:
ꝓximo & ipse misereri. Adhoc
abies ponitur: ut quis quis uim
contemplationis eius agnouerit:
ipse quoq ad contemplanda ęterna

Expanded text:
adhuc exadhuc exopera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia recte subjungitur: Ut videant, et sciant, et recogitent, et intelligant pariter . Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritualium trahit, ipse quoque in aeternae ad donorum coelestium dAd hoc spina ponitur, ut, qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, verbo compungere discat. Ad hoc myrtus ponitur, ut, qui in ardore tribulationis ab ore vel ab opere proximi compatientis temperamentum consolationis accipit, ipse etiam discat, quemadmodum afflictis proximis consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit, ibus misereri. Ad hoc abies ponitur, ut qui vim contemplationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiȩ fructus luc&. Cui
adhuc in promissione subiungit᷑.
Ponam in deserto abretem: ulmũ &buxũ
simul. Quid per abietẽ quae ualde
crescendo ad aeris alta sustollitur.
nisi hi designati sunt.qui intra soa̾m
eccłam adhuc interrenis corporibus
positi iam cęlestia contemplantur.
E.t quamuis nascendo de terra exeunt
contemplando tamen iam iuxta
ethera uerticem m̃tis attollunt.
Et quid ꝑulmũ. nisi seculariũ mentes
expressȩ sunt: qui dum terrenis adhuc
curis inseruiunt. nullum uirtutũ
sprtitalium fractũ ferunt: Sed
& si fructũ propriũ ulmus ñ habet.
portate tamen uitem cũ fructu sol&:
quia & sęculares uiri intra sca̾m
ȩxcłam quantuis spititaliũ uirtutũ
dona non habrant : dum tamen scos
uiros donis spiritalibus plenos sua
largitate sustentant. quid aliud
quam uitem cu botris portant.
Buxus autem quos alios designat
quȩ in altum non ꝓficit. & quauis
fructum non habeat uiriditatem

Expanded text:
misericordiae fructus lucet. misericordiae fructus lucet. adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul . Qui per abietem, quae valde crescendo ad aeris alta sustnisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem
Abbreviated transcription (Latin):
& modo arterna supplicia minant᷑.
modo cȩlestis regni gaudia ꝓmittuñ.
cotdaauditntium pungunt. Sicq
mentem dolore compunctionis per¬
forant: ut ab eorũ oculis quasi quidã
sanguis animȩ lacrimȩ decurrant.
Myitus uero temperatiuȩ uiitutis
est: ita ut dissoluta membra tem¬
perando constringat. Qui itaq
ꝑ myrtum. nisi hi signati sunt qui
afflictionibus proximorũ conpati
scrunt: eorumq tribulationem per
conpassionem temperant. ruxta hoc
quod scriptum ẽ. gr̃as aut̃ dõ qui¬
consolatur nos in om̃i tribulatione
nt᷑a. ut possimus & ipsi consolari
eos qui in om̃i pręssura sunt. Qui
dum afflictis proximis uerbũ uel
opem consolationis ferunt: eos ꝓ cul¬
dubio ad statum rectitudinis ꝑstrin¬
gunt: ne in moderata tribulatione.
indesperatione soluantur. Quos
autem poliuam. nisi misericordẽs
accipimus: Quia o grece oleos
miscdĩa uocatut. & quasi oliuae
liquor ante om̃ipotentis dĩoculos

Expanded text:
et modo aeterna supplicia minantur, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum econsolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos
Abbreviated transcription (Latin):
posuit : quia gentilitati quę prius
per ariditatem mentis nullos bonor
operũ fructus ferebat. flututa sc̃ę
prȩdicationis dedit: Et ipsa ad qu
prius pro asperitate suȩ siccitatis ui
prȩdicatoribus non patebat. doctim
postmodum tiuos emanauit. Cau
adhuc exmunere magno ꝓmittit᷑.
Dabo in solitudine cȩdrum & spina.
Ci ȩd rum. quia magni odoris .ẽ. atq
inputribilis naturȩ.iure accipimꝰ
in promissione. De spina utro co
peccanti homini dictum sit. terra
tua spinas & tribulos germinabit
tibi: Quid mirã si sc̃e eccłȩ illud
ꝓmittitur quod peccanti homini
pro pęna multiplicatur. Sed cȩdri
significantur nomine hi qui uiitutes
& signa exhibent in sua optratione:
qui dictre cũ paulo ualent. xp̃i
bonus odor sumus dõ: Quorũ corda
ita ĩ ȩterno amore solidata sunt: ut
ea iam terreni amoris putredo nulla
corrumpat. Per spinam uero signati
sunt doctrmȩ spiritalis uiri: qui dũ
de peccatis ac uritutibus disserunt.

Expanded text:
posuit, quia gentilitati, quae prius posuit, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit: et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ oculos exhibuit quod ad iuuit.
Hinc est eñi quod drquibusdam
peregrinantibus fribus. gaio per
iohannem dicitur. Pronomine
enim xp̃i profecti sunt: nihil acci¬
pientes agentibus. Nos ergo debeu
suscipere eiusmodi: ut cooperatores
simus utritatis. Qui en̾i spiritali
dona habentibus temporalra subsi¬
dia tribuit: in ipsis donis spiritalib
cooperator exsiftit. Nam cũ pauci
sint qui spiritalia donã ꝑcipiunt. &¬
multi qui rebus temporalibus ab un
dant: ꝑ hoc se diuites uirtutibus
pauperum inserunt: qđ eisdẽ scis
pauperibus de suis diuitus solaci¬
antur. Unde cum ꝑ isaiȩ uocem¬
deserto arbusta promitter&: ulmu̾
quoq pariter promisit dicens. Pona
desertum in stagnũ aquatu: & ter
inuiam in ruios aquarũ. Habo in
solitudine cedrũ & spinã : myrtum
& lignũĩ oliuȩ. Ponan indeferto
abirtem. ulmum & buxum simul.
ut uidtant & sciant. & recogitent.
& intelligant pariter. Desertum
quippe dñs in stagnum aquatum

Expanded text:
 oculos dei exhibuit, quod adiuvit.  oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio per Iohannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus tempodant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia ⁊s qui propħam sua largitate
sustentat. quamuis ipse ꝓphetiam
non habrat. apud om̃ipotentẽ tam
dñm prophetiȩ prȩmia habebit.
Iste enim fortasse iustus. ẽ: & quanto
in hoc mundo nihil possidet: tanto
loquetidi pro iustitia fiductã maiorẽ¬
habet. Hunc dum ille sustentat.
qui in hoc mundo aliquid possidet.
& fortasse pro iustitia adhuc loqui
libere non pręsumit. Iustitiae illius
libertatem sibi participem facit: ut
cum eo pariter iustitię ptęmia te¬
crpiat. quem sustentando aduiuit.
quatinus eandem iustitiam libere
loqui potaiss&. Ille prophetiȩ sp̃u
plentis .e: sed tamen corporeo eget
alimento. Et si corpus non reficit᷑.
ecrtum ẽ. quod uox ipsa subtrahat᷑.
Qui igitur alimentũ propħȩ propt̃
hoc quod propħa est tribuit. prophe¬
tiae illius ui res adloquendã dedit..
Cum propheta ergo mercedẽ ꝓpbę
accipiet: qui et si spũ propheciae
plenus non fuit: hoc tamen ante¬

Expanded text:
nisi quia is qui prophetam sua largitate nisi quia is qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen Dominum prophetiae praemia habebit: iste enim fortasse justus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquehabet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetię illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante
Abbreviated transcription (Latin):
tus dignos pęnitentiȩ ipsa ptȩcȩteris
prȩcipiuntur. Hinc & iam ꝑfemet¬
ipsam ueritas dicit. Date elemosinã.
& ecce omia munda sunt uobis
Hinc rursus ait. Date. & dabitur
uobis. Hinc scriptum ẽ. Ignem
ardentem extinguit aqua: & ele¬
mosina resiftit peccatis. Hinc itera
dicitur. Conclude elemosinam in¬
corde pauperis: & hȩc ꝓte exorabit.
Hinc bonus pater innocentem filrũ
ammon& dicens. Si multũ tibi
fuerit: ab undanter tribue. Si
oxigitum firerit: &iam exiguum
libenter stude inꝑtiri. Vt autꝰ
recipit ꝓpħam in nomine ꝓphetȩ.
mercedem ꝓpħȩ accipiet: Et qui
recipit iustum in nomine iusti.
mercedem iusti accipiet. In quibus
uerbis notandum est quia non ait.
mercedem de propheta uel mercedẽ
de iusto. sed mercedẽ ꝓphetę &
mercedem iusti accipi&.Aliud
est eni merces de ꝓpheta. aliud
merces ꝓpħae: atq aliud merees
de iusto. aliud merces iusti. Quid
est enim mercedem ꝓpħę accipiet.

Expanded text:
tus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris tus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude elecorde pauperis, et hęc pro te exorabit! Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impertire! Ut autem, recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercverbis notandum est quia non ait, Mercedem de propheta, vel, Mercedem de justo, sed, Mercedem prophetae, et, Mercedem justi. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae; atque aliud merces de justo, aliud merces justi. Quid est enim mercedem prophetae accipiet,
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Respondens aut̃. dicebat
illis. Qui habet duas turcicas: det
non habenti: Et qui habet tscas.
similiter faciat. Per hoc qđ tunicaᷤ
plus est necessaria usui nr̃o qu̾a palliũ:
ad fructum dignũ pęnitentiȩ ꝑtinret.
ut non solum exteriora quęq & minus
necessaria. sed ipsa ualde nobis ne-¬
cessaria diuidere cum ꝓximis debe¬
amus: scilic& uel escam qua car-¬
naliter uiuimus. uel tunicã qua
irestimur. Quia en̾i in lege seriptũ
est. diliges proximum tuũ sicrit te¬
ipsum: Minus ꝓximum amare
conuincitur: qui non cum eo in
necefsitate illius &iam ea quae sibi
sunt necessaria partitur. Idcirco
ergo diuidendis cũ proximo duabus
tunicis datur prȩceptum: quia hoc
de una dici non potuit: qnm si una
diuiditur: nemo uestitur. In dimidia
quippe tunica. & nudus remanet
qui accepit: & nudus qui dedit.
Inter hȩc aut̃ screndum est. quantũ
maiscdĩae opera ualeant: cum ad frue¬

Expanded text:
11. Sequitur: Respondens autem dicebat 11. Sequitur: Respondens autem dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fruc
Abbreviated transcription (Latin):
mittetur. Arbor huius mundi est
uniuersum grnus humanum: securis
uero est. scilic& redemptor nt᷑ qui
tare. Quȩ udilic& securis ad radicẽ
arboris pofita est: quia & si ꝑpati.¬
entiam expectat: uidetur tamen
quid factuta est. Om̃is enim arbor
non facieus fructum. excidetur &
in ignem mittetur. Quia unus¬
quisq ꝑutrsus paratam citius ge.¬
hennae concrematiorem inuenit.
qui hic fructum boni operis facere
contempnit. Et notandũ quod
securem non iuxta ramos positam
sed ad radicem dicit. Cum cnim
malorum filii tolluntur.: quid aliud
quam rami infructuosi arboris ab¬¬
sciduntur. Cum uero tota simul
progenies cum parente tollitur. in¬
fructuosa arbor aradice abscisa est:
nec iam remaneat unde prauȩ iterũ
soboles succrescant. Inquib iohannis
baptiste uerbis constat. quod audien¬
tium corda turbata sunt. cũ ꝓtintis
sub infertur. Et interrogabant
eum turbȩ dicentes. Quid enim
faciemus: Perculse en̾i terrore
fuerant: quȩ confiliũ quȩrebant.

Expanded text:
ita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui tate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor 1521 a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur: Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Perculsae enim terrore fuerant quae consilium quaerebant.