comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inhereamus ei qui diabolum
triumphauit: Adherere au¬
tr̃ est xp̃o. credere & pater¬
nȩ illi deitatis esse naturam:
& materni corporis ueritatẽ:
Nincere autẽ diabolũ ipso suf¬
fragante dño poterit : quicũq
salutaria dĩ prȩcepta suspirans.
studuerit exosam cunctis tu¬
midȩ mentis suȩ inclinare su¬
riciã cohercere. inimicã bona¬
rũ uirtutũ refrenare luxuri¬
em. hostẽ sc̃ȩ caritatis inuidi¬
am mitigare: inutilia & sepe
periculosa obtrectantiũ uita¬
re colloquia. usurarũ etiam
ꝑnitiosañ amare cõpendia.
custodẽ pacis iusticiã mune¬
rib non grauare. noxia factio¬
num horrere cõmenta. inglo¬
riũ & nonnũquã cruentum
indebiti honoris ambitũ de¬
clinare. incentiua discordiȩ.
contumeliose lingue maledie¬
ta cohibere. menclatia nichi¬
lominus quȩ uitã maculant.
animã uulnerant. amicitias
dissipant. xp̃iano ab ore re-¬
pellere: atq ab om̃ib suꝑsti¬
tionib demonũ idoloꝵq sa¬

Expanded text:
inhaereamus ei qui diabolum triumphavit; adhaerere autem est Christo, credere, et paternae illi deitatis esse naturam, et materni corporis veritatem. Vincere autem diabolum, ipso suffragante Domino, poterit quicunque salutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cunctis tumidae mentis suae inclinare suritiam coercere, inimicam bonarum virtutum refrenare luxuriam, hostem sanctae caritatis invidiam mitigare, inutilia, et saepe periculosa obtrectantium vitare colloquia, usurae etiam perniciosa non amare compendia, custodem pacis justitiam muneribus non gravare, noxia factionum horrere commenta, inglorium et nonnunquam cruentum indebiti honoris ambitum declinare, incentiva discordiae contumeliosae linguae maledicta cohibere, mendacia nihilominus, quae vitam maculant, animam vulnerant, amicitias dissipant, Christiano ab ore repellere, atque ab omnibus superstitionibus daemonum idolorumque sa
Abbreviated transcription (Latin):
ges ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ:
minus ꝓximũ amare conun¬
citur:  qui non cũ eo in neces¬
sitate illius etiã quȩ sibi suis
necessaria partitur: Idcirco
ergo de diuidendis cũ pro¬
ximo duabus tunicis datur
prȩceptũ. quia hoc de una
dici non potuit: qm̃ si una
diuiditur nemo uestitur:
In dimidia quippe tunica.
& nudus remanet qui acci¬
pit.÷ & nudus qui dedit.
Inter heç autẽ sciendũ est
quantũ misediȩ oꝑa uale¬
ant: cũ ad fructus dignos
penitentiȩ ipsa prȩ cȩteris
prȩcipiuntur: Hinc etiã per
semet ipsam ueritas dicit:
Date elemosinã: & ecce om̃a
munda sunt uobis: Hinc rur¬
sus ait: Date & dabitur uo¬
bis: Hinc scriptũ est: Ignem
ardentẽ extinguit aquã: &
elemosina resũtit peccatis:
Hinc iterũ dicitur: Conclu¬
de elemosinã in corde pau¬
peris: & hec ꝓte exorabit::
tlinc bonus p̾ater innocentẽ
filiũ admonet dicens Si mul

Expanded text:
ges proximum tuum tanquam teipsum , minus proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate illius etiam in ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica, et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam in sinu paperis et haec pro te exorabit . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si mul
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. ligebat: In prȩsepi dignatus
est roni. l ut esset pioꝵ ciba¬
ria iumentoꝵ: Accepit ergo
eum symeon in brachia sua
xp̃m ͥ scĩ senes. senem syme¬
onem: Si autem quȩritis
ut & coniugatus aliquis uir
testimoniũ dño ꝑhibeat. ta¬
chariam considerate: In ma¬
nus suas symeon infirmitatẽ
accepit:l sed maiestatẽ intus
agnouit: Nemo contemnat
natũ: si uult esse renatus:
Ad illũ ꝑtinuit ꝓpter nos
nasci  ad nos ꝑtineat in illo¬
renasci. qui uenit in hunc¬

Expanded text:
ligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua,Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemnus suas Simeon infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illorenasci: qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
Legimus etiã in libris moysi
de manna uermiculos ꝓcrea¬
tos: Digna plane & uista com¬
paratio: Si quidẽ de manna
uermiculus gignitur:l & dñs
potius ipsam mariam manna
dixerim. que est subtilis splen¬
dida suauis & uirgo quȩ ue¬
lut cęlitus ueniens cunctis ec¬
clesiarũ populis cibũ dulciorẽ
melle defluxit: Quẽ qui ede-¬
re ac manducare neglexerit.
uitã in semet ipso habere non
poterit. sicut ipse dñs ait Ni¬
si quis manducauerit meam
carnẽ & biberit meũ sangui¬
nẽ. non habebit uitã in semet¬
ipso: sed potus ipse cibus in
iudiciũ conuertetur. sicut
subtiliter ꝓphetatũ est in ue¬
teri testamento: manna enĩ
illis contra diuina precepta
tractantibus uermes effecti
sunt: idest contumaciȩ uldo¬
res & indices. l quȩ similitu

Expanded text:
Legi etiam in libris Moysis de manna vermiculos procreatos : digna plane et justa comparatio; siquidem de manna vermiculus gignitur, et Domintur. Quin potius ipsam Mariam manna dixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virgo; quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclesiarum populis cibum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meum sanguinem, non habebit vitam in semetipso ; sed potius ipse cibus in judicium convertetur, sicut subtiliter 139 prophetatum est in Testamento. Manna enim illis contra divina praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ultores et judices. Quae similitu
Abbreviated transcription (Latin):
creatũ non sine doloris affec¬
tu potuit uidere crucifigi:
Nam & ferrũ quod animam
ioseph ꝑtransisse canit᷑ ͥ nullũ
melius quã dura tribulatio
mentis intelligitur: Ut reue¬
lentur ex multis cordib cogi¬
tationes: Cogitationes erant
malȩ in hominib. quȩ ꝓpt̾ea
reuelatȩ sunt: ut ꝓlatȩ in
mediũ ꝑderentur: & inter¬
fectȩ atq emortuȩ esse desi¬
nerentͥ & occideret eas ille
qui ꝓ nobis mortuus est: Quã¬
diu enĩ absconditȩ erant co¬
gitationes. nec ꝓlatȩ in medi-¬
um ͥ impossibile erat eas pe¬
nitus interfici: Inde & nos
si peccauerimus debemus
dicere : Peccatũ meũ notum
feci tibi. & iniquitatẽ meam
non abscondi:÷ dixi annunciaui
hoc fecerimus & reuelaueri¬
mus peccata nr̃a :ͥ non solũ dõ
sed & his qui possunt mederi
uulnerib nr̃is atq peccatis.
delebunt᷑ peccata nr̃a ab eo
qui ait: Ecce delebo ut nubem

Expanded text:
creatum, non sine doloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum quod animam Joseph pertransisse canitur, nil melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Cogitationes erant malae in hominibus, quae propterea revelatae sunt, ut prolatae in medium perderentur, et interfectae atque emortuae esse desinerent, et occideret 301-302 eas ille qui pro nobis mortuus est: quamdiu enim absconditae erant cogitationes, nec prolatae in medium, impossibile erat eas penitus interfici. Unde et nos, si peccaverimus, debemus dicere: Peccatum meum notum feci tibi, et iniquitatem meam non abscondi. Dixi, Annuntiabo hoc fecerimus, et revelaverimus peccata nostra non solum Deo, sed et his qui possunt mederi vulneribus nostris atque peccatis, delebuntur peccata nostra ab eo, qui ait: Ecce delebo ut nubem
Abbreviated transcription (Latin):
quis uult dimitti. ueniat in
templum. ueniat in ierłm:
expectet xp̃m dñi. accipiat
in manib uerbũ dĩ. cõplecta

Expanded text:
qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat in Hierusalem, exspectet Christum domini, accipiat in manibus uerbum dei et conplecta
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ quȩ nobis hodie
lecta est dilectissimi fr̃s. cũ
plurimũ habert in ipsa spe¬
cie admirationis: non minus

Expanded text:
lorum quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus
Abbreviated transcription (Latin):
infantẽ pannis obsitum: sud
ignorabat ipsum esse qui re-¬
motis initio tenebris mundũ
luce uestiuit: Hidebat eum
mortalis matris ubera sugen¬
tem ͥ sed nesciebat ipsum esse
qui esurientẽ hebreũ popu¬
lum angłico fecit pane uelat
cȩlesti. lacte pinguescere: Hi¬
debat paruulum angustis
in cunabulis quiescentẽ: sed
uidere non poterat ipsum
esse quẽ non capit mundus:
Quando igitur inimicus. iiͣ¬
in hac xp̃i humilitate ꝑ in¬
certa distractus stupore nu¬
tabat.ł cũ ꝑ chaldeos prȩci¬
puos utiq tyrannidis suȩ
ministros. nouũ uideret in¬
fantulum uelut noui impe¬
rii regem regiis muneribus
honorari: Aut quomodo ñ
stuperetͥ eũ turbatus inspice¬
ret amagis suis adorari puerũ
quẽ ipse nesciret: Quo torque¬
batur languore. cũ pariter eiꝰ
& cunas in terris despiceret:
& stellã miraretur in cȩlo:
Unigenitus altissimi sic humi

Expanded text:
infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cunabulis quiescentem; sed videre non poterat ipsum esse quem non capit mundus. Quanto igitur inimicus in hac Christi humilitate, per incerta distractus stupore nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyrannidis suae ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humi
Abbreviated transcription (Latin):
cui ego intinctũ panẽ porre¬
xero: Quod autẽ discipulus
ille suꝑ pectus magistri recu¬
buit: non prȩsentis solũmodo
dilectionis sed & futuri erat
signũ mysterii: figurabatur
&enim iã tunc euangelium
quod idẽ discipulus erat scͥp¬
turus. uberius atq altius cȩ¬
teris sacrȩ scripturȩ paginis.
archana diinȩ maiestatis
esse cõprehensurũ: Quia enĩ
in pectore iħ̃u sunt om̃s the¬
sauri sapientiȩ & scientiȩ ab¬
sconditi merito supra pectus
eius recubat quẽ maiore
cȩteris sapientiȩ & scientiȩ
singularis munere donat:
Ceteros quippe ȩuangelistas
nouimus plura de miraculis
saluators nr̃i: pauciora de di¬
uinitate locutos: Ioh̃es autẽ
ꝑ pauca de humanis scribens
actibus. potius se exponendis
diuinȩ naturȩ indidit archa¬
nis: patenter insinuans quan¬
ta de pectore iħu fluenta doc¬
trinȩ cęlestis. quȩ nobis ruc¬
taret hauserit: Sequit᷑ Huic

Expanded text:
cui ego intinctum panem porrexero. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito supra pectus ejus recubat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret hauserit. Sequitur: Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
Et holocaustũ se ipse dño fa¬
cit: qui spretis om̃ib terrenis.
solo suꝑnȩ beatitudinis desi¬
derio estuare. solã hanc per
luctũ ac lacrimas quȩrere dul¬
ce habet: Contẽplatur etenĩ

Expanded text:
Et holocaustum se ipse Domino facit qui, spretis omnibus terrenis, solo supernae beatitudinis desiderio aestuare, solam hanc per luctum ac lacrymas quaerere dulce habet. Contemplatur eteni
Abbreviated transcription (Latin):
daquas tibilitanas ep̃o
afferente preiecto mar¬
tyris gloriosissimi ste¬
phani memoriã: ueniebant
magne multitudines concursu
& occursu Ubi cȩca mulier ut ad ep̃m
portantẽ duceretur orauit:
flores quos ferebat dedit. rece¬
pit. oculis admouit. ꝓtinus uidit:
Stupentib qui aderant prȩibat
exultans. uiam carpens: & ue
ducẽ ulteruis non requirens:
Memorati memoriã martyris
quȩ posita est in castello siniten¬
si. quod hyponiensi coloniȩ ui¬
cinum est: eiusdẽ loci lucillus
ep̃s populo precedente atq se¬
quente portabat. fistula cuiꝰ
molestia iam dui laborauerat.

Expanded text:
aquas Tibilitanas episcopo adferente Praeiecto martyris gloriosissimi Stephani memoria ueniebat magnae multitudinis concursu et occursu. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq extollaris õhomo. neq
in suꝑbiã erigaris: Non despi¬
cias inimicos. neq humiles sper¬
nas. neq obliuiscaris dñm:
neq derelinquas creatorem.
nec existas ingratus: Si ergo
in necessitate. & in periculis
fortitudo necessaria est. ut ul¬
riliter cũ fide toleres uniuersa:

Expanded text:
ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa
Abbreviated transcription (Latin):
gulis tribubus uirgas affer¬
ri Allatȩ sunt duodecĩ uir¬
ge:ł inter quas etiã una erat
quȩ aaron fuerat sacerdo¬
tis: Posite sunt ascõ moyse
in tabernaculo testimonii:
Uirga autẽ aaron post alte
se flores & frondes & pepe¬
risse nuces: Delectat hoc
misteriũ cum caritate ur̃a
contra ꝑfidiam uidȩorum
cõmiscere: ubi maxime fi

Expanded text:
gulis tribus virgas affergulis tribus virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterse flores et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime fi
Abbreviated transcription (Latin):
deserere non potuerunt: quan¬
do in diuinitatis unitate man¬
serunt: Adhuc eytharã respi¬
ce: ut musicũ melos tonis dul¬
cibus reddat. tria pariter ades¬
se uidentur : ars. manus. & cor
nus tangit. resonat corda: re
nec manus. sonum reddunt. ⁊¬
sed ea cum corda pariter ope¬
rantur: Sie nec pater. nec sp̃s
sẽs susceperunt carnẽ: & tam̃
cum filio pariter operantur:
Sonum sola corda discutit:
carnẽ solũ xp̃c accepit: Opera¬
tio in tribus constat: Sed qͣmͦ
ꝑtiret ad solam cordã soni
redditio: sic ꝑtinet ad solũ
xp̃m carnis humanȩ suscep¬
tio Econtra iudeus: Contͣ
naturam inquit parere uir¬
go maria non potͣuit: Et de
testandus manicheus: Si ca¬
ro erat: uirgo esse non potu¬
it: Si uirgo peperit: phantas¬
ma fuit: Utrisq responden¬
dum est: Profero de hystoria
ueteris testamenti necessari¬
um exemplum contra uidȩũ:
Qͦd modo sonuit auribus no¬
stris manifestissimã ueritatẽ:
dñs moysi sẽo pręcepit de sin¬

Expanded text:
deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chordnus tangit, resonat chorda. Trnec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt carnem; et tamen cum Filio pariter oSonum sola chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni retinctio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere virgo Maria non potuit. Et detestandus Manichaeus, Si caro erat, virgo esse non potuit; si virgo peperit, phantasma fuit. Utrisque respondendum est. Profero de historia Veteris Testamenti necessarium exemplum contra Judaeum, quod modo sonuit in auribus nostris manifestissimam veritatem. Dominus Moysi sancto praecepit, de sin
Abbreviated transcription (Latin):
pascha dilectissimi in talib
membris corporis. xp̃i legitime
celebratur. & nichil illis deẽ
triumphis quos passio salua

Expanded text:
Pascha, dilectissimi, in talibus membris corporis Christi legitime celebratur et nihil illis deest triumphis, quos passio Salva
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sẽs propter participatio¬
nem donoꝵ. quȩ in eo dan¬
tur uniciuq ꝓpria. siue
hominũ siue angłoꝵ: In nul¬
lis eñi membris nr̃is magis
apparet partitio quam in
digitis: Quod autẽ dixit
ꝑuenit in uos regnũ dĩ. reg¬
nũ dĩ nune dicit quo dam̃¬
nantur impii:l & afidelib
de peccatis suis penitentiã
nunc agentibus secernunt᷑:¬
Et cũ fortis armatus custo¬
dit atriũ suũ: in pace suts¬
ea quȩ possidet: Fortem diabo¬
lum. atrium uero illius. mun¬
dum qui in maligno positus
est appellat:  in quo usq ad

Expanded text:
sanctus propter partitionem donorum, quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod autem dixit: Pervenit in vos regnum Dei, regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace suea quae possidet. Fortem diabolum, atrium vero illius mundum, qui in maligno positus est, appellat, in quo usque
Abbreviated transcription (Latin):
ret.l ipsi testes mei udices
deorũ exorcistas gentis illius
ex more significat. qui ad
inuocationem dĩ eiciebant
dȩmones: & coartat eos in¬
terrogatione prudenti: ut
confiteantur sp̃s scĩ esse opꝰ
Quod si expulsio in quit dȩ¬
monũ in filiis ur̃is dõ non
demonib deputatur: qua¬
re idem in me opus. non
eandẽ habeat causã: Ergo
ipsi iudices ur̃i erunt. non
potestate. sed cõparatione.
dum. illi expulsionẽ dȩmonũ
dõ assignant: l uos belzebub
principi dȩmonioꝵ:. Porro
si in digito dei eicio demonia.
ꝓfecto ꝑuenit in uos regnũ
dei: Iste est digitus: quem

Expanded text:
ret, ipsi testes mei, judices aeorum, exorcistas gentis illius ex more significat, qui ad invocationem ejiciebant daemones, et coarctat eos interrogatione prudenti, ut confiteantur Spiritus sancti esset opus? Quod si expulsio, inquit, daemonum in filiis vestris, Deo non daemonibus deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causam. Ergo ipsi judices vestri erunt, non potestate, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principi daemoniorum. Porro si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei. Iste est digitus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Nerũ quia incertũ est om̃ib
tempus uniuersalis iudicii.
terat longa uideri prȩsens
afflictio nescientib quando
requies ꝓmissa ueniret:l uo¬
luit puis magister aliquib
discipuloꝵ suoꝵ aclhuc in
terra cdegentib eternȩ reꝑ¬
missionis gaudia prȩmon¬
strare: quatinus & ipsi qui
uidissent & om̃s qui audire
possent. leuius aduersa pre

Expanded text:
Nam quia incertum est omnibus tempus universalis judicii, terat longa videri praesens afflictio nescientibus quando requies promissa veniret. Voluit pius Magister aliquibus discipulorum suorum adhuc in terra degentibus aeternae promissionis gaudia praemonstrare; quatenus et ipsi, qui vidissent, et omnes qui audire possent, levius adversa pr
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o sp̃s ꝑpetuo ueraciter ma¬
net .l in quo nec sordidȩ cogi¬
tationis maculã quã refuge¬
ret ullã inuenit: Mansit au¬
tẽ totus in illo. non ex

Expanded text:
 perpetuo veraciter manet, in quo nec sordidae cogitationis maculam, quam refugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
Confirmetur ergo scđm prȩ¬
dicationẽ sacratissimi euange¬
lii om̃iũ fides. & nemo de xp̃i
cruce ꝑ quã mundus redemp¬
tus est erubescat:l nec ideo
quisquã aut pati ꝓ iusticia
timeat. aut de ꝓmissoꝵ re-¬
tributione diffidat: quia ꝑ

Expanded text:
Confirmetur ergo secundum praedicationem sacratissimi Evangelii omnium fides, et nemo de Christi cruce, per quam mundus redemptus est, erubescat. Nec ideo quisquam aut pati pro justitia timeat, aut de promissorum retributione diffidat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
die & nocte non claudentur.
ut afferatur ad te fortitudo
gentium & reges earũ addu¬
cantur: Gens enim & regnũ
quod non seruierit tibi peri¬
bit :l & gentes solitudine ua¬
stabuntur: Gła libani ad te
ueniet. abies & buxus & pinꝰ
simul: adornandũ locũ sc̃ifica¬
tionis meȩ. & locũ pedũ me¬

Expanded text:
die et nocte non claudentur, Ut afferatur ad te fortitudo gentium, et reges earum adducantur. Gens enim et regnum, quod non servierit tibi, peribit: et gentes solitudine vastabuntur, Gloria Libani ad te veniet, et abies et buxus, et pinus simul, ad ornandum locum sanctificationis meae; et locu
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑfuncta donaret: Stu¬
pere unuiersi quod iam diui¬
nitatis testis existeret: quȩ
adhuc arbitra sui ꝑ etatem es

Expanded text:
quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem es
Abbreviated transcription (Latin):
pitur om̃is homo: salutare
dei uidelicet xp̃m in hac
uita om̃is homo uidere non
potuit. Ubi ergo in hac sen¬
tentia ꝓpħa prophiȩ oculũ
nisi ad extremũ iudicii diẽ
ministrantibus angelis. conse¬
dentibus apłis. in sede maie

Expanded text:
pitur omnis homo. Salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit. Ubi ergo in hac sententia Isaias Prophetiae oculum, nisi ad extremum judicii diem ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede maje
Abbreviated transcription (Latin):
aqua transiuit in uinũ: cuiꝰ
nutu salubriũ fomento imbri¬
um & ipsa uini genitrix uua
nutritur: Quid mixũ si dñs
om̃ium ꝓpter hominẽ aquas
uertit in uinũ: qui ut homi¬
nẽ conderet terrã transfor-¬
mauit in carnẽ: Quid mi

Expanded text:
aqua transivit in vinum cujus nutu salubrium fomenta imbrium et ipsa vini genitrix uva nutritur? Quid mirum, si Dominus omnium propter hominem aquas vertit in vinum, qui ut hominem conderet, terram transformavit in carnem? Quid mi
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ñ collidetur:l quia dñs
supponet manũ suã: Hec me-¬
ditadio dilectissimi ñ ꝓ sola
sollẽpnitate paschali. sed ꝓto
tius uitȩ scĩficatione retinen¬
cda est: & ad hoc prȩsens ex¬
ercitatio debet intendi. ut
quȩ animũ fideliũ experim̃¬
to breuis obseruantie delec¬
tarunt. in consuctudinẽ tran¬
seant. & intemerata ꝑmane¬
ant:l ac si aliquid delicti irrep¬
serit. celeri penitudine dele-¬
atur: Et quia antiquorum

Expanded text:
ustus, non collidetur, quia Dominus supponet manum suam . Haec meditatio, dilectissimi, non pro sola solemnitate paschali, sed pro totius vitae sanctificatione retinenda est, et ad hoc praesens exercitatio debet intendi, ut quae animum fidelium experimento brevis observantiae delectarunt, in consuetudinem transeant, intemerata permaneant, ac si aliquid delicti irrepserit, celeri poenitudine deleatur. Et quia antiquorum
Abbreviated transcription (Latin):
ita studiũ cõmẽdabat. ptẽ
nichil ex eius aĩo laberetur: sed
uniuersa dñi precepta custodiẽs
memoriã pro libris haberet. Sic
suã uitã instituẽs: ab uniuersis
fr̃ib puro diligebat᷑ affectu: et
om̃ib ad quos spiritali studio
discendi ꝑgebat: obediẽs ꝓprias
singłor grãs hauriebat Huius
cõtinentiã. iocũditatẽ illius
sectabait᷑. istius leuitatẽs illus
uigilias alterius legendi emu¬
labat᷑ industriã. Istũ ieuinãtẽ:
illũ humi quescentẽ mrabat᷑.

Expanded text:
ita studium commodabat, ut nihil ex ejus animo laberetur; sed universa Domini praecepta custodiens, memoriam pro libris haberet. Sic suam vitam instituens, ab universis fratribus puro diligebatur affectu; et omnibus, ad quos studio discendi pergebat, obediens, proprias singulorum gratias hauriebat: hujus continentiam, jucunditatem illius sectabatur; istius lenitatem, illius vigilantiam, alterius legendi aemulabatur industriam; istum jejunantem, illum humi quiescentem mirabat
Abbreviated transcription (Latin):
nequiores tunc eũ sp̃s dicun¬
tur ingressi. quia non solũ
habebit illa septẽ uitia quȩ
septẽ spiritalibus sunt con¬
traria uirtutibus:l sed per
hypocrisin ipsas se uirtutes
habere simulabit: & sunt
nouissima hominis ipsus pe¬
iora prioribus: Melius quip¬
pe erat ei uiam ueritatis ñ
cognoscere:l quã post agni¬
tionẽ retrorsum conuerti.
quod in iuida traditore uel¬
in symone mago cȩterisq ta¬
libus specialiter legimus im¬
pletum: Quo autem gene¬
raliter hec parabola tendat
ipse scđm matheum saluator
exposuit: ubi ea terminata
mox subdidit dicens Sic
erit & generationi huic pes¬
simȩ. id est quod de uno quo¬
libet specialiter geri solere
naraui: hoc in tota generalit̾

Expanded text:
nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi. Quia non solum habebit illa septem vitia, quae Septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone mago, caeterisque talibus, specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generalit
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo cõmunis ueniret ad
nuptias: sed quasi dñs cęli &
terrȩ elementa ꝓ ut uoluis¬
set conuerteret: Pulchra au-¬
tem rerũ conuenientia qui
initio signoꝵ quȩ mortalis ad¬
huc mortalib erat ostensurus
aquã conuertit in uinũł ip¬
se initio signoꝵ quȩ immorta¬
lis iam ꝑ resurrectionẽ effec¬
tus. immortalis uitȩ studia
sola sectantib ostenderet. car-
nalem prius & quasi insipidã
mentẽ eoꝵ sapore scientiȩ cȩ¬
lestis imbuit: Nam & primo
postmodũ misso eodẽ spiritu¬
de cȩlis. maioris suꝑni amoris
simul & sapientiȩ spiritalis
flagrantiã eoꝵ cordib infu¬
dit̃: data insuꝑ om̃iũ eogniti¬
one linguarũ. quib uniuerso
orbi eam quã ꝑceperant uitȩ
gr̃am ꝓpinare sufficerent:

Expanded text:
ut homo communis veniret ad ut homo communis veniret ad nuptias, sed quasi Dominus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Pulchra autem rerum convenientia, qui initio signorum quae mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in vinum: ipse initio signorum quae immortalis jam per resurrectionem effectus, immortalis vitae studia sola sectantibus ostenderet, car nalem prius et quasi insipidam mentem eorum sapore scientiae coelestis imbuit. Nam et primopostmodum misso eodem de coelis majorem superni amoris simul et sapientiae spiritualis flagrantiam eorum cordibus infudit, data insuper omnium cognitone linguarum, quibus universo orbi eam, quam perceperant, vitae gratiam propinare sufficerent
Abbreviated transcription (Latin):
qui suie uerbis. siuie exemplis .
siue etiã scriptis. uiã uitȩ mor¬
talib panderent: Et dicit
eis: Ite. haurite nunc: & fer¬
de architriclino Et tuleruss:
Architrilinus aliquis legis
peritus illius temporis est. for¬
tasse nichodmus. uel gama¬
lihel. uel discipulus tunc etꝰ
saulus: nunc autẽ magister
totius ecclȩ paulus apl̃s: Et
dũ talib uerbũ euangelii
factum ꝓpinatur: Unde con-¬
uenienter ꝑhibetur quod ar-¬
chitriclinus uocato sponso di¬
xerit: Om̃is homo primum
bonũ uinũ ponit: & cum
inebrlati fuerint. tunc id
quod deterius est: Tu serua¬
sti uinũ bonũ usq adhuc:
quia doctoꝵ est cognoscere
distantiã legis & euangelii
ueritatis & umbrȩ: eunctisq
ueterib institutis. cunctis ter¬
reni regni ꝓmissis. nouã euan¬
gelicȩ fidei grãm. & ꝑpetua
cȩlestis patriȩ dona ꝓferre:
Hoc fecit initiũ signoꝵ iħs
in chana galileȩ  & manifes-¬
hoc signo:l quia ipse esset rex
gl̃e: Et ideo sponsus eccłȩ qui

Expanded text:
qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam Scripturis viam vitae mortalibus panderent. Et dicit eis: Ite, et haurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt. Architriclinus aliquis legis peritus illius temporis est, fortasse Nicodemus vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus. Et dum talibus verbum Evangelii factum propinatur. Unde convenienter perhibetur quod architriclinus xerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu servasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis terreni regni promissis novam evangelicae fidei gratiam, et perpetuae coelestis patriae dona praeferre. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifeshoc signo quia ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
his: & scripsit hec: Perhibu¬
it quippe testimoniũ uerbo
dĩ predicando. ꝑhibuit scri¬
bendo. ꝑhibuit denuo ead̃e
quȩ seripserat docendo:
phibet etiã nunc ȩuangeli¬
um quod descripsit eccłiis
legendũ pandendo: Siqui¬
dem atẽpore dominicȩ pas¬
sionis. resurrectionis. & ascen¬
sionis in celũ. usq ad ultima
domitiani principis temꝑa :
per annos circiter sexaginta¬
& quinq absq ullo scriben¬
di adminiculo uerbũ prȩdi¬
cabat: At ubi adomitiano
qui secundus post neronẽ
in excł̃iam heretici. quasi in
destituta pastore ouilia lu
gabant: simplicitatẽ fidei

Expanded text:
his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupgabant, simplicitatem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
re iustos sed peccatores: &
uenit filius hominis querere
& saluare quod perierat:
nec intellexerat clementiam
xp̃i. qui non solũ corporeis in¬
infirmitatib medebatur. sed
etiã uulnera debiliũ curabat

Expanded text:
re justos, sed peccatores ; et: Filius hominis venit quaerere et salvare quod perierat ; nec intellexerat clementiam Christi, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat
Abbreviated transcription (Latin):
conuertant᷑ amplectimur. &
imitantes miscđiam dñi. qui
ꝓ eis aquib erat crucifirus
orabat. nos quoq cũ beato
paulo apł̃o nr̃as iungimus pre¬
ces: & ut ille ppl̃s miscđiam
consequatur optamus: ob cu¬
ius offensionẽ gr̃am reconcili¬
ationis accepimus: qm̃ sicut
ait magister gentiũ conclusit

Expanded text:
convertantur, amplectimur; et imitantes misericordiam Domini, qui pro eis a quibus erat crucifixus orabat, nos quoque cum beato Paulo apostolo nostras jungimus preces, et ut ille populus misericordiam consequatur optamus, ob cujus offensionem gratiam reconciliationis accepimus: quoniam, sicut ait idem magister gentium, conclusit
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis ad tempis tacẽ¬
ri precepit. ne si palã uul¬
garetur in populos: aut dis¬
pensationẽ passionis illius.
idem populi principibus re¬
pugnando impedirent. &
sic humanȩ salutis effectus.
qui ꝑ sanguinẽ eius erat fu¬
turus retardaretur: aut
certe hi qui eandẽ uisionẽ
audientes credidissent uiso
crucis obꝓbrio scandaliraren¬
tur: Oportunius autẽ com¬
pleta passione. resurrectione.
& ascensione eius in cȩlum.
ta est: quatinus om̃s qui sa¬
cramentis eius initiari uo¬
luisent. non solũ effectum
resurrectionis credere sed
etiã modũ eiusdẽ resurrec¬
tionis ab his qui uidebant
potuissent ediscere. necnon

Expanded text:
majestatis ad tempus taceri jussit, ne si palam vulgaretur in populos, aut dispensationem passionis illius idem populi principibus repugnando impedirent, et sic humanae salutis effectus, qui per sanguinem ejus erat venturus retardaretur: aut certe hi, qui eamdem visionem audientes credidissent, viso crucis opprobrio scandalizarentur. Opportunius autem completa passione ac resurrectione et ascensione ejus in coelum, ta est; quatenus omnes qui sacramentis ejus initiari voluissent, non solum effectum resurrectionis credere, sed etiam modum resurrectionis ejusdem ab his qui viderant, potuissent ediscere; nec non
Abbreviated transcription (Latin):
me intellexit: Ideoq beelre¬
bub & samaritanũ appellãt:
& peccatorẽ estimant: Iairus
isrłis princeps ꝓ filia sua me
petens. non dirit dic uerbo:
sed ueni ait uelociter ante¬
quã moriatur hȩc filia mea:
Nichodemus doctor isrł de
fidei sacramento audiens ait:
Quomodo potest hoc fieri:
Maria & martha me nimiũ
diligentes dicunt: Dñe si
hic fuisses non esset mortuus
frater meus: tanquã dubitan-¬
tes quod ubiq non uelox pos

Expanded text:
me non intellexit, ideoque Beelzebub et Samaritanum appellant, et peccatorem aestimant . Jairus Israelis princeps, pro filia sua me potens, non dixit, Dic verbo, sed, veni, ait, velociter antequam moriatur filia mea. Nicodemus doctor Israel de fidei sacramento audiens, ait: Quomodo potest hoc fieri ? Maria et Martha me nimium diligentes dicunt: Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus , tanquam dubitantes quod ubique non velox s
Abbreviated transcription (Latin):
nis conuersionis mansueta ab¬
scessit: ⁊osimas autem reuersus
est benedicens et glorificans
deum: et hymnum laudis de
tio retulit: nichil abscondit ex
omnib que uidit ⁊ audiuit:
ut omnes audientes magna¬
lia dei nimio stupore ammira¬
rantur: ⁊ cum timore ⁊ amors

Expanded text:
nis quasi ovis mansueta abscessit; Zosimas autem reversus est, benedicens et laudans Deum, et hymnum laudis dectio retulit, et nihil abscondit ex omnibus quae vidit et audivit, ut omnes audientes magnalia Dei, nimio stupore admirarentur, et cum timore et amor
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso genuit ds̃: hic eũ
uirgo dõ operante concepit :
Ibi sine mitio hic sine exẽplo:
Ibi natus ut conderet uitam:
hic factus ut tolleret mortẽ:
Ibi patri natus.  hic hominib
ꝓcreatus: Illa natiuitate ho¬
minẽ fecit: hac generatione
hominẽ liberauit: Utrãq fr̃s
generationẽ eius non posse
narrari: sententia heç una
cõplectitur: Illa enĩ est ante
hominẽ: ista supra hominem
Illa incogitabilis: ista mirabi¬
lis Cũ autẽ duas xp̃i docem
natiuitates. non bis asseritur
dĩ filius natus: sed gemina

Expanded text:
semetipso genuit Deus: hic eum semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s natus est: nos rena¬
ti: Hodie saluator mun¬
di per matrẽ nascendi tẽpus
accepit:ł qui de patre nati¬
uitatis non habet tempus:
Hodie ꝑ hominẽ filius dĩ in¬
gressus est mundũ: cuius ma¬
nu ante hominẽ factus est
mundus: Hodie habitator
cȩli uenit ad terras: qui ter¬
rarum incolas euocaret ad
cȩlũ: Mirabilis inquit ds in
scĩs suis Si in scĩs suis mira¬
bilis ds̃ ͥ quomodo non in se
ipso mirabilis: Si mirabilis in io¬
hanne quẽ nasci de patre se¬
nissimo. & sterili de matre
prȩcepit: quantomagis in se ẽ
mirabilis. qui ut nr̃e conditi¬
onẽ carnis indueret: nouum
uirgini & conceptũ declit &¬
partum: Ait sc̃s abbacuc pro¬
pheta: Dñe audiui auditionẽ
tuã & timui consideraui oꝑa
tua & expaui: Quis non expa¬
uescat & metuat tanti ꝓfun¬
ditatẽ mysterii :l quando quidẽ
unus idemq sine conceptione
natus est ds̃: & sine creante
factus est homo: Duas in xp̃o.
generationes legimus: sed in

Expanded text:
s natus est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc propheta : Domine, audivi auditionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationes legimus, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsis. & bonȩ uoluntatis
hominib pacẽ prestat in ter¬
ris: Propter quod dilectissi¬
mi cõpetentib gaudiis tanta
de salute letemur: atq ange¬
licis nos uocib sociantes: ho¬
nore debito mysteria semꝑ
xp̃i uirtutesq laudemus:¬

Expanded text:
in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, virtutesque laudemus
Abbreviated transcription (Latin):
catoris insidiis: sed modo tibi
maior cautio & sollicitior est
assumenda prudentia: quan¬
do iłe hostis tius acriore seuit
inuidia: Nunc enĩ in toto mun¬
do potestas ei antiquȩ domina¬
tionis aufertur: l & innumera
illi captiuitatis uasa rapiunt᷑:
Renunciatur atrocissimo prȩ¬
doni apopulũ om̃iũ nationũ
om̃iumq linguarũ. & nullũ iã
genus hominũ reperitur quod
non iã tyrannicis legib reluc¬
tetur: cdũ ꝑ om̃s fines terrarũ
regeneranda in xp̃o multorũ
milia miliũ prȩparantur. & ap¬
ꝓpinquante nouȩ creature or¬
tu. spiritalis nequit ia abhis
quos possidebat extruditur:
fremit ergo expoliati hostis im¬
pius furor. & nouũ quȩrit lu¬
Captat indefessus & ꝑuigib. si
quaᷤ repererit oues asacris g̾gibꝰ
negligentiꝰ euagantes: quas ꝑ ꝓcli¬
uia uoluptatũ. & ꝑ deuexa lu¬
xuriȩ in diuersoria mortis
inducat: Inflaminat itaq

Expanded text:
o tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit luCaptat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaq
Abbreviated transcription (Latin):
cisione purgatur ac sic ꝓfici¬
ente gr̃a nouȩ lucis. ad altare
sc̃m salutari hostia dominici
corporis & sanguinis consecran¬
dus ingreditur: Nam & ipsa

Expanded text:
cisione purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis, ad altare sanctum salutari hostia Dominici corporis et sanguinis consecrandus ingreditur. Nam et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ris conuicit esse degenerem:
ita fides om̃ib faciat esse cõ
gi. & om̃i deuotione cõpleta
scdm admonitionẽ somnii. ñ
eodẽ quo uenerant itinere
reuertuntur: Oportebat enĩ
ut iã in xp̃o credentes. non
ꝑ antique conuersationis se¬
mitas ambularent: sed nouã
ingressi uiã. a relictis errorib
abstinerent: Tum etiã hero¬
dis uacuarentur insidiȩ qui
in dñm iħm impietatẽ doli.
ꝑ simulationẽ disponebat of¬
ficii Inde quia spes istius erat
soluta cõmentiͥ in maiorem
furorẽ iracundia regis arde-¬
scit: Nam recolens tempus
quod indicauerant magi:
in omnẽ bethleem pueros ra-¬
biem crudelitatis effundit:
Et cȩde generali in beatam
illic paruulo non occiso. ocel¬
deretur & xp̃s: At ille qui
sanguinẽ suũ ꝓ redemptione¬
mundi fundendũ in aliã dif¬
ferret exatẽ: legrpto se paren

Expanded text:
ris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse commgi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae illic parvulo non occiso, ocderetur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se paren
Abbreviated transcription (Latin):
prelium: que uerus dĩ filius
ueri hominis responsione con¬
fudit: Propter quod errabun¬
dus & anceps temptator. mol¬
lia suspensaq temptamenta
rimatur.l quia licet carnalis

Expanded text:
praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ dilectissimi fi¬
delium mentes in di¬
uinoꝵ operũ decet admira¬
tione conuersari. & raciona¬
les animos his maxime
cogitationib inherere:l per
quas incrementũ fidei conse¬
quantur: Cum enĩ pii cordis
intentio uel ad generalia be.¬
neficia. uel ad specialia gr̃ȩ
ase uanitates abigit:l & acor¬
poralib curis in quoddã se¬
cretum spiritale sececlit.
Sed hoc in tempore domini¬
cȩ passionis multo auidius
excellentiusq faciendum ẽ:
ut ea quȩ sacris sunt lectionib
recensita sane intelligentiȩ
suscipiantur auditu: & quȩ
magna sunt uerbis. appare¬
ant maiora mysteriis: Prima
nãq erigendi sursum nr̃i cor

Expanded text:
quidem, dilectissimi, fidelium mentes in divinorum operum decet admiratione versari, et rationales animos iis maxime cogitationibus inhaerere, per quas incrementum fidei consequantur. Cum enim pii cordis intentio, vel ad generalia beneficia, vel ad specialia ipsiusa se vanitates abigit, et a corporalibus curis in quoddam secretum spiritale secedit. Sed hoc in tempore Dominicae passionis multo avidius excellentiusque faciendum est, ut ea quae sacris sunt lectionibus recensita, sanae intelligentiae suscipiantur auditu, et quae magna sunt verbis, appareant majora mysteriis. Prima namque erigendi sursum nostri cor
Abbreviated transcription (Latin):
uificator sp̃s intra uterũ ma¬
tris animatur: quomodo is qui
initium non habet : existit &
concipitur: Corrigia ergo calei¬
itaq soluere corrrigiã calciam̃
ti non ualet: quia incarnatio¬
nis eius mysterium nec ipse in¬
uestigare sufficit: qui hoc ꝑ
prophetiȩ sp̃m agnouit: Quid
est ergo dicere non sum dignꝰ
soluere corrigiã calciamenti eiꝰ:
nisi aꝑte & humiliter suã igno¬
rantiam ꝓfiteri: Ac si patenter
dicat: Quid mirũ si michi il¬
le prȩlatus est. quẽ post me
quidem natũ considero:⁊ sed
natiuitatis eius mysteriũ non
apprehendo: Ecce iohannes
ꝓphetiȩ sp̃u impletus. mira sci¬
entia emicat: & tamen illud
de se insinuat quod ignorat:
Qua in re pensandum nobis ẽ¬

Expanded text:
vivificator Spiritus intra uterum mavivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo etiam is qui initium non habet, existit et concipitur; corrigia ergo calceitaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis ejus mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hanc per prophetiae spiritum agnovit. Quid est ergo dicere: Non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis ejus mysterium non apprehendo? Ecce Joannes, prophetiae spiritu impletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat quod ignorat. 4. Qua in re pensandum nobis e
Abbreviated transcription (Latin):
quia iohannẽ homines xp̃m
esse putauerunt. quod isdem
ioħes negat: recte se indignũ
esse ad soluendam corrigiam
calciamenti denunciat Ac si
aꝑte dicat Ego redemptoris
uestigia denudare non ualeo:
quia sponsi nomen michi im¬
merito non usurpo Quod
tam̃ intelligi & aliter potest:
Quis enim nesciat quod cal¬
ciamenta ex mortuis animali¬
bus fuint: Incarnatus uero
dñs ueniens quasi ealciatus
apparuit: qui in diuinitate
sua morticinam nr̃ȩ corrupti¬
onis assumpsit: Unde etiam
ꝑ ꝓph̃am dicit: In idumeam
extendam calciamentũ meũ
Per idumeã quippe gentilitaᷤ:
ꝑ calciamentũ uero: assump¬
ta mortalitas designatur In
idumeã ergo dñs calciamen¬
tum suum se extendere asse¬
rit: quia dũ ꝑ carnẽ gentibꝰ
innotuit : quasi calciata ad nos
diuinitas uenit: Sed huius in¬
carnationis mysteriũ: huma¬
nus oculus penetrare non suffi¬
cit: Inuestigare enim nullatenꝰ
potest. quomodo corporatur
uerbum. quomodo summus &

Expanded text:
quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendam corrigiam ejus calceamenti denuntiat; ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat, quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? In carne vero Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumaeam extendam calceamentum meum . Per Idumaeam quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas designatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamentum se extendere asserit quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit; investigare enim nullatenus potest quomodo corporatur verbum, quomodo summus et
Abbreviated transcription (Latin):
peruenire: ne alimenta uer¬
bi illoꝵ desidia pereant. ple¬
bibusq tollantur: qui hȩc do¬
mino donante interpretando
colligere norunt: Collegerins

Expanded text:
pervenire, ne alimenta verbi, illorum desidia pereant, plebibusque tollantur, qui haec Domino donante interpretando colligere norunt. Collegerun
Abbreviated transcription (Latin):
lux in tenebris lucet: & tene¬
bre eã non cõprehenderunt:
Audit diabolus dm̃ non esse
temptandũ: non tamen agno

Expanded text:
Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Audit diabolus, Deum non esse tentandum; non tamen agno
Abbreviated transcription (Latin):
sine culpaz Irruerunt ergo
in lumen uerũ filii tenebraꝵ.
& utentes faculis atq la ter¬
nis. non euaserunt infideli¬
tatis sue noctẽ: quia non in¬
tellexerunt lucis auctorẽ:

Expanded text:
sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctore