comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consentiens. ingrecis scriptũ ẽ. ey¬
NoRtoN : quod interpretatur beni¬
uolus. aut benignus: Ex precedentib
autẽ & consequentib manifestus est
& ad concordiam cohortet᷑: iuxta
apłm dicente̾ Si fieri potest quantũ
ex uobis ẽ: cũ om̃ib hominib p̾ace̾
habentes Nã & inpͣcedenti capitu¬
lo dixerat. Si offeres munus tuum
ad altare. & ibi recordatus fueris
qͥa frat᷑ tuus habet aliquid aduer¬
sũ te. Et hoc finito: statĩ infert. Esto
benignus aut beniuolus aduersario tuo
& reliqua. Et in consequentib iubet
Diligite inimicos ur̃os: benefacite his
qui oderunt uos. & orate ꝓcalu̾̃niantib¬

Expanded text:
consentiens, in Graecis scriptum est Εὐνοῶν, quod interpretatur benevolus, aut benignus. Ex praecedentibus autem et consequentibus manifestus est et ad concordiam cohortetur, juxta Apostolum, dicentem: Si fieri potest, quantum ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Nam et in praecedenti capitulo dixerat: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te: et hoc finito, statim infert: Esto consentiens aut benignus adversario tuo, et reliqua. Et in consequentibus jubet: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpreuaricationẽ legis dm̃ ihono¬
ras: Nomen eni di ꝑuos blasphe¬
matur intergentes: sicut scriptum
est. Circũcisia quidẽ ꝓdest : si legem
obserues. Si aut preuaricator legis
sis: circũcisio tua preputiũ facta
ẽ. Si autẽ pͣputiũ. iustitias legis
custodiat : nonne preputiũ illius
in circu̾cisionẽ reputabitur: & iudi¬
cabit quod exnatura ẽ preputiũ
legẽ consũmans. te. qui ꝑ lit teram
& circũcisionẽ preuaricator legis es:
Non enĩ qui in manifesto iudeus ẽ

Expanded text:
praevaricationem legis Deum inhonoras nomen enim Dei per vos blasphematur inter gentes sicut scriptum est circumcisio quidem prodest si legem observes si autem praevaricator legis sis circumcisio tua praeputium facta est si igitur praeputium iustitias legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non
Abbreviated transcription (Latin):
riculam serui tu ducts. domu ȩdifi¬
cabo tibi Propterea inuenit seruus
tuus coi sum̃. ut craret te oratione
tua erunt uera. Locutus es enĩ ad seriũ
tuũ bona hȩc Incipe igitur & benedie
domũ serui tui. ut sit insempiternũ co¬
ram te : quia tu dñe ds̃ locutus es.&
benedictione tua benedicetur domus
serui tui. insempiternũ Ec uiii.¬
actũ ẽ autẽ post hȩc ꝑcussit dand

Expanded text:
urem servi tui dicens domum aedificabo tibi propterea invenit servus tuus cor suum ut oraret te oratione tua erunt vera locutus es enim ad servum tuum bona haec incipe igitur et benedic domui servi tui ut sit in sempiternum coram te quia tu Domine Deus locutus es et benedictione tua benedicetur domus servi tui in sempiternum fact
Abbreviated transcription (Latin):
nathan ad dauid. Ingressus ẽ autẽ rex
dauid. & sedit cor̾ã dño: & cdixit Quis
ego sũ dñe ds̃. & quȩ domus mea: quia
terit adhuc huib ut loquat᷑ ad te: Tu
ti ũ. & se łm cor tuũ fecisti om̃a magra¬
lia hȩc :ita ut not faceres seruo tuo:
Iccirco magnificatus es dñe dĩ. qui¬
a nonẽ similis tui. neq ẽ ds̃ extrate:
in om̃ib quos audiuimus aurib nr̃is
uȩ ẽ autẽ ut populus tuus isrł łc.uiͦ.
gins in terra. propter quã iuit ds̃ ut

Expanded text:
 XCIX. Ingressus est autem rex David, et sedit coram Domino, et dixit: Quis ego sum, Domine Deus, et quae domus mea, quia terit adhuc David, ut loquatur ad te? Tu tuum et secundum cor tuum fecisti omnia magnalia haec ita ut notum faceres servo tuo idcirco magnificatus es Domine Deus quia non est similis tui neque est deus extra te in omnibus quae audivimus auribus nostris quae est autem ut populus tuus Israhel gens in terra propte
Abbreviated transcription (Latin):
horribilia suꝑ terrã. afacie popłi tui
que redenusti tibi exęgipto. gente
& dort̃ eius. & firmasti tibi populũ
tuũ isrł inpopłm sempiternũ. Et tu
ine ergo dñe dĩ uerbũ quod lo¬
itus es siꝑ seruũ tilũi & suꝑ domũ
cus. suscita insen piternũ. & fac sicut

Expanded text:
horribilia super terram a facie populi tui quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et deum eius et firmasti tibi populum tuum Israhel in populum sempiternum et tu nc ergo Domine Deus verbum quod loutus es super servum tuum et super domum eius susci
Abbreviated transcription (Latin):
siiũ ioiadȩ. & salomonẽ famulũ tuũ non
uocauit: Nũqͥd adño meo rege exiuit hoc
uerbũ : & michi non indicasti seruo tuo.
quis sesurus esset suꝑ thronũ dñi meire¬
t respondit rex dauid. dicens. Uo¬
cate adme bectsabec. Qus eñ fuis

Expanded text:
ium Joiadae, et Salomonem famulum tuum, non vocavit. Numquid a domino meo rege exivit hoc verbum, et mihi non indicasti servo tuo, quis sessurus esset super thronum domini mei ret respondit rex David, dicens: Vocate ad me Bethsabee. Quae cum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
.UIIldñe puer meus iacet paraliticus in domo
& male torquetur: eui abihũ ꝓtinus
respondet᷑ eueniam. & curabo cũ qͥd
ẽ quod regulus rogat ut adeius filiũ ue¬
niat. & tam̃ ire corporalit᷑ recusat: ad ser¬
uũ uero centurionis non inuitatur. &
tam̃ se corporaliter ire pollicet᷑. Regu¬
li filio ꝑcorporalẽ pͣsentiã non digna¬
tur adesse : centurionis seruo ñ dedignat᷑
occurrere. Quid est hoc. nisi quod suꝑbia
nr̃a retundit᷑: qui in hominib non naturã
qua adimaginẽ dĩ facti sunt: sed hono¬
res & diuitias ueneram᷑ : Cũq pensamus
quȩ circa eos sunt: profecto interiora
minime ꝑuidemus Dũ ea consideramus

Expanded text:
t paralyticus in domo mea, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, 1567 qui in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime providemus, dum ea consideramus
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ut descenderet. & sanaret filiũ eius:
Corporalẽ gͦ prȩsentiã dñi quęrebat: qui ꝑ
spm nusquã deerat. Minus itaq in illum credidit
quẽ non putauit posse salutẽ dare: nisi
presens esset & corpore. Si enĩ ꝑfecte credi¬
disset: ꝓcul dubio sciret. quia nonesset lo
sed presentiȩ corporali.. x.¬
It salutẽ itaq filio petut. & tamen
infide dubitauit: quia eũ adquẽ ue¬
nerat & potentẽ ad curandũ credidit: &
tam̃ morienti filio esse absentẽ putauit.
Sed dñs qui rogatur ut uadat: quia nͣ de¬
sit ubi inuitatur indicat. Solo iussu sa¬
lutẽ reddidit : qui uoluntate omĩa ere¬
auit Quann re hoc ẽ nobis sollerter in¬

Expanded text:
ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locsed praesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum . Sed Dominus qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtius gͥ atq securius dicipotest:
quia in hoc pater regi filio nup¬
tiãs fecit. quo ei ꝑ incarnationis mis¬
teriũ scãm ȩccłiam sociauit. Uterus
autẽ genitricis uirginis. huius spon¬
si thalamus fuit Unde & psalmista
ait. Insole posuit tabernaculũ suũ:
& ipse tanquã sponsus ꝓcedens de tha¬
lamo suo. Tanquã sponsus quippe
dethalamo suo ꝓcessit: quia ad con¬
iungendã sibi ȩçcłiam. in carnatus
ds de incorrupto utero uirginis exut.
Misit gͦ seruos ut ad istas nuptias a¬
micos inuitarent. Misit semel. misit
iterũ: quia incarnationis dñicȩ p̃di¬
catores. & prius ꝓphetas. & postmodũ
apłos fecit Bis itaq seruos ad inui¬
tandũ misit: quia incarnationẽ uni¬
geniti. & ꝑ prophetas dix̃ futuram:
&e ꝑ apłos nuntiauit factã .D. Xxxi.¬

Expanded text:
rtius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptiaterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem virginis genitricis hujus sponsi thalamus fuit: Unde psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sde thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam.
Abbreviated transcription (Latin):
mor tuus est : non quia ipse
peccauerit. neq enĩ peccatũ
fecit. nec inuentus ẽ dolus in
ore eius: sed mortuus ẽ ut nos
qui mortui sum. illo moriente
peccatis. nequaquã peccato &
uitus uiuerem Unde scribit᷑.¬
icut igit᷑ conmortui sumꝵ tunc
illomoriente & conresurrexim
resurgenti: sic cũ eo circum cisi
sinus. & post circucisionem
solempni purgatione mundati.
ndonequaqua iam indigemus
circũcisione carnali. E tͦ ut
esum. audi paulũ manifestissi¬
me prȩdicantẽ. Inquo habitat

Expanded text:
mortuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde scribituritur commortui sumus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et ut cisum, audi Paulum manifestissime praedicantem. In quo habitat
Abbreviated transcription (Latin):
annũ iamarias appellant
Xalendas cũ uetusto sẽꝑ errore
& horrore sordescant. Auspicia
etiam uanissu colligere se
dicunt. acstatum uitae suae
in anibus indiciis aestimantes
ꝑ incerta. auium ferarumque
signa imminentis anni futura
rimantur: cũ utiq apud dm̃
solũ sit notitia futurorum. &
legalis auctoritas ista ꝓhibeat
dicens. Ne auspicemini. ne auge¬
riis intendatis. Sed miseri ac
miserandi homines capti erro¬
ribus paganoꝵ. & mimis ꝓuid
corde cęcati : cũ impietate de
domibus suis ꝓdẽunt : & cum
sacrilegio reuertuntur. Nut
quomodo se xp̃ianum putat
posse ueldici qui intali obser¬
uatione uidet se ꝑfidis esse
inquirenda. qui omni poteni
đo credim. qui ꝓqualitate
meritorũ aut fidei probatione
cuneti smortalibus potestate
arbitrii sui uel prospera ud
aduersa dispensat: prȩcipue
cũ huiusmodi homines arguat

Expanded text:
annum Januarias appellant annum Januarias appellant 47 calendas, cum vetusto semper errore et horrore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa imminentis anni futura rimantur; cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat dicens: Ne auspiceminí, ne auguriis intendatis . Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati cum impietate de domibus suis prodeunt, et cum sacrilegio revertuntur. Aut quomodo se Christianum putat posse vel dici, qui in tali observatione vidit se perfidis esse inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis mortalibus potestate arbitrii sui vel prospera, vel adversa dispensat: praecipue cum hujusmodi h
Abbreviated transcription (Latin):
formant : Nũquid non omnẽ
excedit insaniã. eũ decorem
uultus humani dĩ specialiter
manib in ominẽ pulchritudinẽ
figuratũ. squalore sordium:¬
& adulterina foeditate de¬
turpant: Quomodo non sañũ
sapientibus patet. nichil ibi
in esse sanitatis ubi impia. ubi
inhonesta. inuersaq: omnia.
& faciunt & loquuntur. non
audientes clamantẽ cortidie
inecclesia beatũ dauid & di-¬
cent̾e. filii hominũ usquequo
graui corde. ut quid diligitis
uinitatẽ. & quęritis mendaciũ :
Graue utiq eoꝵ eor ẽ. atq ommi
impietate depressum. qui ꝑ
sacrilegos iocos diuims monitis
in ludentes uana diligunt &¬
falsa sectant᷑ & post om̃a ad
offensioms plenitud iẽ. dies
ipsos annũ nouum uocant.
Quãqua non in conuenienter
scđm se nouũ appellent annũ.
qm̃ ꝑ nefandas ferias honestate
depulsa. turpitudo & ꝑuersitas
innouat. Nouũ uocant annũ.
quasi noui aliquid aut caelũ
tunc ostendat aut terra. Nouũ

Expanded text:
formant? Nunquid non omnem formant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordiu adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium ? Grave utique eorum cor est, atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt, et falsa sectantur; et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias pro honestate falsa turpitudo et per versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum
Abbreviated transcription (Latin):
iugessuos hoc est corpus atq
qinã uulnerabit : et optimi
itneris perieulosũ nmis in¬
uriet er rorem. Et ñ respexit
inquit inuanitates & in samas
falsas. Quomodo beatus dauid
falsas insamas dicit: cum uere
insaniant qui ab iecto retrorsũ
timore dĩ. ad demonũ respiciunT
uanitates : Sed uirfidelis ꝓprie
naturã impiȩ falsitatis expressit:
quia in sana sunt om̃a quȩcũq
diaboli fallente mendacio. di
in se non habent ueritatẽ: &
illorũ grauior atq inmedicabilis
languor est: qui suꝑfittionũ
furore & ludorum suauitate
decepti. sub specie sanitatis
insaniunt. Annon om̃a quae
aministris dȩmonũ illis agunt᷑
dieb falsa sunt & insana. cũ
uir uiriũ suarũ uigore mollito
totũ se frangit in feminã. tantoq
illud ambitu atq arte agit.
quasi penireat illũ eẽ qđ uir. ẽ.
Nũquid non uniuersa ibi falsa
sunt & insana. cũ se ađo formati
homines. aut in pecudes. aut
inferas. aut in portenta trans.¬

Expanded text:
juges suos, hoc est corpus atque juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta trans
Abbreviated transcription (Latin):
truit direns: Quȩ conuentio
xp̃i adbelial: Quiaũt̃ consen¬
sus tempio dĩ cũ idols: Qu¬
cũꝙ ergo credentiũ uel est
templum dĩ. uel esse desiderat.
sollicite caueat. ne mortua et
uma sectando desinens esse
templũ dĩ fiat habitatio tene.¬
brarũ. fiat dȩmonis monum̃tũ.
ut gloriosissimus prophetarũ
dund. Beatus uir cuius est nom̃
cdñi spes ipsius. & non respexit
inuanitaites & in sanias falsas.
tiq: qui sperat in dm̃. ac toto
corde in eius głam luminũ suoꝵ
defigit aspectũ: ad insanissimas
uanitates consecratos semel dõ¬
non debet oculos retorquere :
quia ut ait dñs. nemo mittens
manũ ad aratrum. & respiciens
retro: aptus est regnodi. Om̃is
em̃ arans si retro respiciat: aut
tortuosũ & mutilẽ faciet sulcũ.
aut arantũ boum suoꝵ uestigia
uulnerabit. Ita &squi directo
tramite ac spiritali uomere
uiia mundana ꝑsulcans incedit
addi regnũ si aspectũ suum ad
mpit & uana conuerterit &

Expanded text:
truit dicens: Quae conventio truit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tione diuini sermonis edoctos.
umuersas lcalendarũ suꝑueni¬
entiũ uanitates declinare
penitus & horrere : id ꝑfectors
tamen emendationis augm̃tumn
non mepiguit usitatũ uestris
auribus inferre sermonẽ. sicut
ait beatissimus paulus. Fratres.
cadem uobis seribere michi qu¬
dem non pigr̃ũ uob aut̃ necessins
Necessariũ dilectissimi ner
suꝑfluũ reor: si ꝓ cõmonitiont
scã dudũ habita. prȩcedentiũ
patrũ uob repetant᷑ alloquia
Et reuera quid fastidii. quid
oneris habet. ꝓsalutis ꝓfecti
utilia ac do plactta sȩpe dicer.
frequent̃ audire: Et ideo Rm
fide ac deuotione solita. religo
itineris uias acueritatis semits
gradientes. magis magisq: eri
deuia & diabolica calcate fig¬
menta. Nec em̃ debet fidelis
anima quȩ angelorũ consorua
concupiscit. demoniorũ lusibos
delectari. Neq uero luci ae teu
bris. ueritati atque mendacis
turpitudini & honestati apua
dĩ seruos ulla potest ẽẽ comus
sicut nos ecclesiarũ doctor uis¬

Expanded text:
onis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nsuperfluum reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium Patrum vobis repetantur alloquia. Et revera, quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia, ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac teebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ulla potest esse communio, sicut nos Ecclesiarum doctor ins
Abbreviated transcription (Latin):
lm̃ in quo laborem erga se
apostolicũ ꝑdiderunt. Uos aute
sicit huc usq ꝓd̃ĩ timore fecistis
ibhorrẽte uana fugite falsa
mpia declinate. ut & ad doñii
di confidenti semꝑ corde ueni¬
repossitis. & infide ur̃a gentiũ
mugister & iudex doctrinȩ
suş fructu paulus inueniat.

Expanded text:
 in quo laborem erga se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Paulus inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit. & estis in illo repleti
qui est caput om̃is principatus
& poteftatis. in quo & cireũ ei si
estis circũcisione sine manibus.
in expoliatione corporis carnis.
incircũcisione xp̃i. consepulti
ei inbaptismate. in quo & con-¬
resurrexim⁊ ꝑ fidẽ operationis
dĩ. qui suscitauit eũ amortuis
Et mors igit᷑ & resurrectio. et
circũcisio euis. ꝓ nob factȩ sunt.¬
Et cũ impleti essent dies circũ¬
cidendi puerũ. uocatũ ẽ nom̃
eius ibe quod uocatũ fuerat
ab angelo antequã conciperet.
uocabulũ ihũgloriosum. omni

Expanded text:
in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti, inquit, essent dies circumcidendi puerum, vocatum fuerat nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo antequam conciperetur. Vocabulum Jesu glori
Abbreviated transcription (Latin):
appellari. neq ab eis efferri
inmundũ : sed ab excellentiori
quadã maioriq: natura Vnde
designant̃ euangelista addidit
dicens. Etuocatum est nomen
euis iħc: qđ uocatũ fuerat ab
inutero

Expanded text:
appellari, neque ab eis efferri in mundum, sed ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum fuerat ab utero
Abbreviated transcription (Latin):
mariã in utero grauidari
Turbat᷑ iosephhomonistus qđ
mariã quã de tẽplo acceperat
& non cognouerat grauidam
disputans dicebat. Unde hoc
contigit. quidue euenit :
Non cognoui. non tetigi. Si non
tetigi. non uiolaui. Si non
uiolaui. non grauidaui. Heu
heu. quid contigit: Quid putas
euenit. ꝑ quẽ maria cecidit :
Qũe sibi plusquã me adulantẽ
inuenit : Ego aut̃ cũ licentiã
habeã maritalẽ. ante thorũ
nuptiarũ. puellar̃e ñ uexaui
pudorẽ. Timui multu. ꝑtimui

Expanded text:
Mariae uterum gravidari. Mariae uterum gravidari. Turbatur Joseph homo justus, quod Mariam quam de templo Domini acceperat, et nondum cognoverat, gravidam disputans, dicit: Unde hoc contigit? quid evenit? Non cognovi, non tetigi; si non tetigi, non violavi; si non violavi, non gravidavi. Heu! heu! quid contigit? quid, putas, evenit? per quem Maria sic cecidit? quem sibi plus quam me adulantem invenit? ego enim cum licentiam haberem maritalem, ante thorum nuptiarum puellarem non vexavi pud
Abbreviated transcription (Latin):
suo Egrediat᷑ rex ex intimo
uentre tuo. tãquã rex de cubili
suo. Procedat princeps ex aula
regali. ita ut uirginitate tuã
inquit fiet istud ut & utero
grauescã pudica. & inmunissi
amarito. qm uirũ penitus non
ut concipia intacta. & generẽ
clausa: indica modũ & paratu
inuenies animũ meũ. Om̃ibus
enĩ modis exopto ego dñm meũ.
ut &chabeã prolẽ. & non ꝑdã
pudorẽ. Refert angłs gabriel
modũ conceptionis. quod in
uerbo fieret saluatoris. O inquit
maria uirgo dĩ. sponsa dĩ di¬
lecta dĩ. filia dĩ. mater dĩ. si
hunc ame modũ requiris quo¬
modo uirgo concipias. uirgo
parias. & post partum uirgo
ꝑ̃maneas: uel quomodo fiet
inte qui fecit te : audime &
uirtus altissimi obum brabit.
ut nec ȩstũ patiaris libidinis
sponsus quid cũ ea egit angłs
Subito ioseph contuitu famili
uidet i eã tume scentes uenas
ingutture. & tenuari cutem¬
infacie. Postremũ uidit eam
gressibus grauari. intellexit

Expanded text:
suo; egrediatur rex ex intimo suo; egrediatur rex ex intimo ventre tuo, tanquam rex de cubiculo suo; procedat princeps ex aula regali; ita ut virginitatem tuamei: Quomodo fiet istud, ut utero gravescam pudico, et immunis sim a marito; quoniam virum penitus non et concipiam intacta, et generem clausa; indica modum, et paratum invenies animum meum. Omnibus enim me modis exopto ego Deo meo; ut et habeam prolem, et non perdam pudorem. Refert angelus Gabriel modum conceptionis, quod in verbo fieret Salvatoris. O, inquit, Maria virgo Dei, sponsa Dei; dilecta Dei, filia Dei, mater Dei, si hunc a me modum requiris, quomodo virgo concipias, virgo parias, et post partum virgo permaneas, vel quomodo fiet in te qui fecit te; audi me, et virtus Altissimi obumbrabit, ut nec aestum patiaris libidinis,sponsus, quid cum ea egerit angelus. Subito Joseph intuitu familiavidit in ea tumescentes venas in gutture, et attenuari faciem, postremum vidit eam gressibus gravari; intellexit
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo in pregnatasit a
creatore. Eram inquit miru
indomo mea puella iudea ex
semine dauid regis generato¬
adulta facta sũ & desponsata.
Desponsata sũ coniugi. & placui
alteri: non interueniente
adulterio : sed intercedente
putauit quia adulterio in preg¬
natus esset uenter m̃s. Namq
ignorante ioseph sponso meo.
uenit adme quidam magnus
xp̃iparanrmphus. ñ patriarcha
primus aut ꝓpheta egregius.
sed gabrihel ille archangelus
facie rutilans. ueste coruscans.
meessu mirabili. aspectu ter¬
ribili. Uisitauit me. & ꝑtur¬
bauit me: salutauit & graui¬
dauit. dixitq michi. Nue
gr̃a plena dñs tetũ. Dñs inquit
tecu. sed plusqua mecu. Dñs
tecu. sed non sicut mecũ. In me
em̃ licet sit dñs. memet ipsũ
reduit dñs. ꝑ te autem nasci.¬
turus ẽ dñs. Ita ẽ eñimaria
dñs tecũ. ut sit incordetuo.
it mutero tuo. Adimpleat
ment̾ẽ tuã. adimpleat uentr̃e
tuũ. Procedat formosus de utero
tuo. taquã sponsus de thalamo

Expanded text:
quomodo impraegnata sit a quomodo impraegnata sit a Creatore. Eram, inquit Maria, in domo mea, puella Judaea, ex semine David regis generatadulta facta sum, et desponsata sum conjugi, et placui alteri non interveniente adulterio, sed intercedente putavit quod adulterio impraegnatus esset venter meus. Namque ignorante Joseph sponso meo, venit ad me quidam magnus Christi paranymphus, non patriarcha primus, aut propheta egregius; sed Gabriel ille archangelus, facie rutilans, veste coruscans, incessu mirabili, aspectu terribili, visitavit et perturbavit me, salutavit et gravidavit, dixitque mihi: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Dominus, inquit, tecum; sed plus quam mecum. Dominus tecum; sed non sicut mecum. In me enim licet sit Dominus, memetipsum creavit Dominus; per te autem nasciturus est. Ita est enim, Maria, Dominus tecum, ut sit in corde tuo, sit in utero tuo; adimpleat mentem tuam, adimpleat ventrem tuum; procedat formosus de utero tuo, tanquam sponsus de thalamo
Abbreviated transcription (Latin):
Adimpleuit uentr̃ẽ ieũ diui-¬
nitate . & uterũ meum non
euacuauit castitate. Exiuit
deuentre meo giganteo cursu
magnificus. & uenter meus non
est pudore euacuatus. Nec in
conceptione inuenta sũ sine
pudore. nec inparturitione
inuenta sũ cũ dolore O mira
c laudabilis inter feminas. quȩ
ab angelo salutat᷑ uirginitas.
Sola in pregnata. nec uitiata.
exonerita nec euacuata. quȩ
sic est ab angło salutata. Nuc
inquit gr̃a plena. dñs tecum
Felix umbilicus castitatis. que
amplexus ñ tetigit maritalis
Considero conceptũ tuũ beata
uirgo & expauesco. intueor
partũ tuũ & contremesco.
Enarra obsecro michi quomodi
meruisti dici nurusdĩ. sponsa
filio dĩ. Qđ rogo indica miebr
sed tamen conloquenti tecũ.
ignosce michi. Ignosce inqua
michi qđ audeam seruus atq
utinã uelbonus. & non etian
in utilis & malus seruus. quia
tecũ cũ tremore loquor ut ser
Ignosce ergo michi qđ audean
uirginitatis uultũ auertentõ
a conlocutore. & indicantem

Expanded text:
adimplevit ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: exivit de ventre meo, giganteo cursu magnificus, et venter meus non est pudore evacuatus, nec in conceptione inventa sum sine pudore, nec in parturitione inventa sum cum dolore. O mira et laudabilis inter feminas, in qua ab angelo est salutata virginitas, sola impraegnata nec vitiata, exonerata nec evacuata; quia sic est ab angelo salutata, Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum! Felix umbilicus castitatis, quem amplexus non tetigit maritalis! Considero conceptum tuum, beata Virgo, et expavesco; intueor partum tuum, et contremisco; Enarra, obsecro, mihi; quomodo meruisti dici nurus Domini, et sponsa Filii Dei? Quod rogo, indica mihi; sed tamen colloquenti tecum ignosce mihi: ignosce, inquam, mihi, quod audeam servus, atque utinam vel bonus, et non etiam inutilis non tecum cum tremore loquor ut servus: ignosce ergo mihi, quod audeam virginitatis vultum avertentem a collocutore, et indicantem
Abbreviated transcription (Latin):
castigatione ꝓcuremus. ut
quẽ illi in prȩsepio uidere
uagientẽ. nos in patris solio
meream uidere regnantem.
Et uideam inquit hoc uerbu
qđ factũ est. Quã recta & pura
fidei sc̃ȩ confessio. Inprincipio
erat uerbũ & uerbũ erat apud
dm̃: & ds̃erat uerbum Hoc
uerbũ natũ expatre ñ factũ t̃
quia creatura ds̃ ñ ẽ. In qua

Expanded text:
castigatione procuremus, ut castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
fecit d̃s. & ostendit nobis.
Et uenerunt festinantes. et
inuenerunt mariã & iosepb
& infantẽ positũ inprȩsepio.
Pastores quidem illi felici gaudio
festinarunt uidere qđ audi-¬
erant. & quia ardenti amore
quȩsierunt. continuo saluatorẽ
que quesierunt inuenire
meruerunt: sed intellectualiu
pastores gregũ immo cuncti
fideles quamentis industria
xp̃m quȩrere debeant. dictis
pariter suis ostenderunt &¬
factis. Transeamꝑ inquiunt
usq bethleem. & uideamus
hoc uerbum qđ factũ est.
Transeamꝑ ergo & nos fratres
Nm̃i cogitando usq betbleẽ
ciuitate dauid. & recolamus
dignis celebremus honoribus.
Transeamꝵ abiectis concupiscen-¬
tus carnalibus. toto mentis
desiderio usq bethleẽ suꝑña
idest domũ panis uiui. non
manufacta sed ȩt̃na incelis:
& recolam⁊ amando ꝗc uerbũ¬
qͥs caro factũ est. Illuc carne
ascendit. ibi indextera dĩ
patrissedet : illo eum tota
uirtutũ instantia sequamur.
& sollicita cordis ac corporis

Expanded text:
s, et ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nos, fratres charissimi, cogitando usque Bethleem civitatem David, et recolamus dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis
Abbreviated transcription (Latin):
corũ uicẽ agere studeamus. &
non ipsos homines. sed ipsorũ
malitiam odio habeamus.
Probonis oremus ut semꝑ ad
meliora conscendant. ꝓ malis
ut cito ad emendationẽ uitȩ
& pęnitentiȩ lam̃ta confugiant:
Quã rẽ orantibus uobis ipse
prȩstare dignet᷑ qui cũ patre

Expanded text:
corum vicem agere studeamus, et corum vicem agere studeamus, et non ipsos homines, sed ipsorum malitiam odio habeamus. Pro bonis oremus, ut semper ad meliora conscendant; pro malis, ut cito ad emendationem vitae per poenitentiae medicamenta confugiant. Quam rem orantibus vobis ipse praestare dignetur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
psona in iuriã faciat. si nos
etiã in facie maledicat : nec
respondere aliquid asperũ.
non dica uicẽ reddere audem
uare: Ne ab illa ꝑsona potente
adhuc maiora quã ꝑtulimus
pitiam᷑. Qđ a nobis extor quet
hoministimor. debuerat¬
a nobis exigere xp̃i amor.
iergo potens ꝑsona saeuit
contranos tacemus. & nichil
dicere. ausi sumus: siuero aut
equalis aut forte inferior uel
leuẽ nob̵ contumeliã fecerit:
quasi fera bestia sine ulla
patientia. ac sine aliqua dĩ
contẽplatione consurgimus.
&aut inprȩsenti nr̃am inuiriã
uindicamx aut certe ad ma-¬
iorem uicẽ reddendã nostrũ
animũ prȩparamus. Quid est
hoc qđ quando potens ꝑsona
nob̾in uiriã intulit patient̃
accipim. quando inferior.
nimio furore succendimur :¬
uodibi timuimus hominem.
nedm̃ timere nolum. Unde
agouos fr̃s quantũ possum⁊
uduĩ adiutorio eor nr̃m ad
patientiã prȩparemus. & in
omnib: malis hominib medi-¬

Expanded text:
persona injuriam facit, si nos persona injuriam facit, si nos etiam in faciem maledicit; nec respondere aliquid asperum, non dicam vicem reddere, audemuare? ne ab illa persona potente adhuc majora quam pertulimus patiamur. Quod 206 a nobis extorquet hominis timor, debuerat exigere Christi amor. Si ergo potens persona saevit contra nos, tacemus et nihil dicere ausi sumus; si vero aut aequalis, aut forte inferior vel levem nobis contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua Dei contemplatione consurgimus, et aut in praesenti nostram injuriam vindicamus, aut certe ad majorem vicem reddendam nostrum animum praeparamus. Quid est hoc, quando potens persona nobis injuriam intulit, patienter accepimus; quando inferior, nimio furore succendimur? Quod ibi timuimus hominem, hic Deum timere nolumus. Unde ergo nos, fratres, quantum possumus, cum Dei adjutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus, et in omnibus malis hominibus medi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scriptũ ẽ Qui manducat
& bibit indigne. iudiciũ sib
manducat & bibit. Sed dicit
aliquis. Grandis labor est
inimicos diligere. ꝓ ꝑsecuto.¬
ribus supplicare: Nec nos
negamus fr̃s. Non paruus quas
labor est in hoc seculo. sed
grande erit prȩmiũ in futur
Peramorẽ eñi hominis inimus
efficieris amicus dĩ : immo
non solũ amicus. sed etiã filiu
sicut ipse dñs dixit. Diligit
inunicos ur̃os. bene facite ins
qui oderunt uos. ut sitis fili
patris ur̃i qui in caelis est.
Site aliquis homo diues in hoc
scło uellet adoptiuu filium
facere. quomodo seruires qs
indignitates etiã seruoꝵ eus
quȩ seruitia durissima. et
aliquotiens etiam turpissin
fragilẽ hereditatem illius
ꝑuenires. Quod ergo aliis
sustinet propter substami
terrenã: tu sustine proptti
uitã et̃nã. Conuncimur c
certissima ratione. qr ꝓpt
dm̃ possumus quidem. sca
nolumus in iurias suftinesł
Deniq: si nobis aliqua potens

Expanded text:
quod scriptum est: Qui manducat quod scriptum est: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sed dicit 205 aliquis: grandis labor est inimicos diligere, pro persecutoribus supplicare. Nec nos negamus, fratres, non parvus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande erit praemium in futuro; per amorem enim unius hominis inimici efficieris amicus Dei, imo non solum amicus, sed etiam filius, sicut ipse Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt; ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Si te aliquis homo dives in hoc saeculo vellet adoptivum filium facere, quomodo servires, quas indignitates etiam servorum ejus, quae servitia durissima, et aliquoties etiam turpissimafragilem haereditatem ipsius pervenires? Quod ergo alius sustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter vitam aeternam. Convincimur enim certissima ratione, quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus injurias sustinere. Denique si nobis aliqua potens
Abbreviated transcription (Latin):
in cibos pauperũ. & si tradidero
corpus meũ ut ardeã. caritatẽ
autẽ non habuero: nichil michi
ꝓdest. Quã remetiã beatus
iohannes confirmat dicet ¶.
Om̃is qui ñ diligit fratre suũ.
manet in morte Et iterũ.
Qui fratr̃e suũ odit. homicida ẽ.
hoc loco fratres. omñe hominẽ
oportet intellegi Om̃s enim
in xp̃o fr̃ssumus. Nemo itaq
sine caritate de uirginitate
nemode orationib confidat:
quia quã diu inimicitiam in
corde tenuerit. neq istis. neq
aliis quib libet bonis operib:¬
placare sibi dñm poterit.
dm̃. non dedignetur audire
consiliũ bonũ. audiat ñ me.
sed ipsũ dñm suũ. Si inquit
offersmunus tuũ ad altare.
& ibi recordatus fueris qui a
frater tuus habet aliquid
aduersũ te : relinque munus
tuũ ante altare. & uade prius
reconciliari fratri tuo. & tẽ
ueniens offer munus tuum.
secus. & dolos incorde uersantes
quasi quibonã conscientiam
habeamꝵ prȩsumimus acce¬
dere ad altare. non tim̃tes

Expanded text:
ero corpus meam, ut ardeam, caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Quam rem etiam beatus Joannes confirmat, dicens: Omnis qui non diligit fratrem suum, manet in morte. Et iterum: Qui fratrem suum oderit, homicida est . Hoc loco fratrem, omnem hominem oportet intelligi: omnes enim in Christo fratres sumus. Nemo itaque sine charitate de virginitate nemo de orationibus confidat: quia quamdiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibplacare sibi Dominum poterit. Deum, non dedignetur audire consilium bonum; audiat non me, sed ipsum Dominum suum. Si, inquit, offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offer munus tuum. secus, et dolos in corde versantes, quasi qui bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad
Abbreviated transcription (Latin):
paulus cũ stephano lȩtatur.
cũ stephano xpi caritate per¬
fruitur : cũ stephano exultat.
cũ stephano regnat. Quo enĩ
prȩcessit stephanus trucidatus
lipidibus pauli. illuc secutus
est paulus aduitus orationib:
stepham. Quã uera uita fr̃s
mei. ubi non paulus deste¬
phani occisiont confundit᷑.
ed stephanus de pauli consor¬
io gratulatur : qm̃ caritas
nutroq: lȩtatur. Caritas
uppe instephano superauit
uitiã udeoꝵ. caritas in¬
paulo cooperuit multitudinẽ
peccatorum. Caritas in utroque.
parit̃ regnũ meruit possidere
cȩloꝵ. Caritas ẽ igit᷑ omniũ
fons & origo bonoꝵ. munĩmen
egregiũ uia quȩ ducit ad celũ
Incaritate qui ambulat. nec
errare poterit nec timere :
Ipsa dirigit. ipsa protegit:
ipsa ꝑducit. Quo circa fratres
qm̃ scalã caritatis conftituit
xp̃c ꝑ quã ad celũ om̃is possit
conscendere xp̃ianus : purã
caritatẽ fortiter retinete :
Ipsã uobis inuicẽ exhibete. &

Expanded text:
Paulus cum Stephano laetatur, Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas inPaulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipsa perducit. Quocirca, fratres, quoniam scalam caritatis constituit Christus, per quam ad coelum omnis possit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneant. & malos conpelli
ut amalo discedant. Preserũ
quoniã in istis duobus sc̃is
geminũ nobis monstratus
salutis indicium : ut siquis
bonus est iite t᷑ ꝑ seuerantũ
caritatis instephano. qui aiđ̃
malus ẽ sectetur exemplũ
conuersionis inpaulo. Et qu
bonus ẽ equitatẽ usq in finꝰ
teneat: qui autẽ malus est.
quantotius a sua ꝑuersitatt
discedat. Nec bonũ bomint̃
presũptio iustitiae faciat
bonũ fortiter teneat. is ⁊
inalum celeriter deserat:
honus timeat necadat. malus
conetur ut surgat. Quisquis
ego malus est. cum paulo
ꝓfternat᷑ inmalo ut cum eo
erigat᷑ inbono. quoniã & ille
cecidit malus & surrexit
bonus ꝓstratus ẽ iniquus. &
erectus ẽ uistus. Cecidit
scuissimus ꝑsecutor. & surre.¬
xit ueridicus prȩdicator
ladens lumen corporis impius
ꝑdidit surgens lum̃ cordis
uistificatus acceptt. Coniunc¬
nus est itaq: stephano. factus
ouis ex lupo. Et ecce nunc

Expanded text:
permaneant, et malos compellimus, permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓerrante orationẽ puro
affectu dilectiomis effundat:
Quienĩ errantẽ ñ corripuerit
de neglegentia iudicat᷑. qui
autẽ ꝓ eo non orauerit. de
ꝑnicie condemnat᷑. Quo circa
fr̃s siquando aliquis ꝓ animȩ
salute corripitͥ. ñ asꝑnanter
accipiat monita. caritatis.
nec pręsentẽ tristitiã suae
uolintatis ad tendat. sed con.¬
sideret quȩ lucra utilitatis
adquirat: Id circo enĩ arguit᷑.
ut a prauisoperibus corrigat᷑.
Nec c̃ũ uidet correptionem
aliqua uerborũ austeritate
feruere existimet caritatẽ
incorde frigescere. Sic enim
uigilet more correptio. ut
incorde non dormitet oratio
Ac ꝑhoc mutroque peccanti
consulte prospicit᷑ ut dum
homo correptus de peccato
confundit᷑. & amalis operibus
scparetur. & ꝑ orationẽ dõ
miserante saluet᷑. Nã & sc̃ã
scriptura dicit. Qm̃ quẽ dilg¬
d̃is corripit. flagellat aut̃e
ominem filium quẽ recipit:
iii. Xp̃i ergo caritate compulsi. &
bonos hortamur ut in bono

Expanded text:
ut pro errante orationem puro ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem dil corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sc̃a caritas firmã seruauit
inoratione patientiã. quȩ
rigidã tenuit incorreptione
censura Et ideo moratione
audiri meruit lenitas. quia
sine caritate non fuit in cor¬
reptione seueritas. Ac ꝑ hoc
siue orando. siue corripiendo.
caritatẽ beatus stephanus re-¬
seruauit : quia ut robiq salutẽ
errantiũ cogitauit. & inditio
sc̃ȩ̃ orationis ostendit. incre-¬
pationẽ illã non fuisse odii
sed amoris. Hoc autẽ faciens
& prȩsentib caritatẽ beatus
martrr exibuit. & utile nimis
exemplũ posteris dereliquit:
Demonstrauit enĩ geminam
ecclesi astici dispensatoris
industriã ut ad corrigendũ
cuius libet peccantis errorẽ.
& non desit in ore correptio.
& addm̃ ꝓeo supplex effundat᷑
oratio : ut quimalum facit.
ꝑ mcrepationẽ de malis ope¬
ribus confundat᷑ & ꝑ orationẽ
apud dñm adiuuetur: ac sie
ipsa caritas & in ore iuistitiam
sonet ut errantẽ corrigat.
& incorde patientiã seruet.

Expanded text:
enim sancta caritas firmam servavit enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet,
Abbreviated transcription (Latin):
uestis inuieta p̾seuerauit in
martrre. Et sicut in matre
dñ ñ potuit uirginitas uiolari.
sicmn martrrismente . non
potuit xpi caritas tanto seui-¬
entium agmine superari.
tephanus ergo ut nominis sui
coronã meruisset accipere.
caritatẽ ꝓ armis habebat. &
ꝑipsã ubiq uincebat. Per
caritatẽ dĩ. seuientib iudȩis
noncessit. ꝑ caritatẽ ꝓximi
plapidantibus intercessit.
er caritatẽ arguebat errantes.
ut corrigerent᷑ : ꝑ caritatẽ
plipidantib: orabat ne puni-¬
rentur. Caritatis uirtute sub¬
mxus uicit saulũ crudeliter
seuuentẽ. & quẽ habuit in
terra ꝑsecutorem : incaelo
meruit habere consortẽ. Ipsa
scã & in defessa caritas deside¬
rabat orando adquirere. quos
nequiuit monendo conuertere:
Neq enĩ fr̃s existimandus est
stephamis tunc inimicos dile-¬
xisse cũ ꝓeisoraret. & non
dilexisse cũ eoꝵ meredulitatẽ
arguendo corriperet. Absit
hoc ab amma martrris. ad
cȩli palatiũ festinantis. Ipsa

Expanded text:
virtus invicta perseveravit in virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa