comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidam militia clari. erant enim scutariĩ pͥnci¬
pis in quodam coniuuio hoc horrore feruentiꝰ
sunt accensi: atq mirabilium adultoꝵ in babilo¬
ne splendentium sermonib usi sunt dicentes.
Tradidist enim nos regi iniquo qui recessit a
te: ultra os gs̃ que sunt in t̾ra. Hec quidam
ꝯuiuarum nuntiauit imꝑatori. Qui repente
illos ad se fortissimos uiros ad ducens: requirebat
qͥd locuti fuissent. At uli occasionem fiducie in¬
t̾rogatione sum̃tes imꝑatoris. laudabilemq sus
formidantes telum: dixert̾ hec. Pietatis more
nutriti õ pͥnceps. ⁊ laudandis hactenus legib¬
seruientes. quas constantinꝰ ⁊ eiꝰ filii posuert̾.
ingemiscunꝰ nunc abhominatione omĩa uiden¬
tes eẽ completa: ⁊ nefandis sacrificiis cibos potꝰ¬
q uiolari. Hec ⁊ domi defleuimꝰ: ⁊ te p̾sente
nichilominꝰ eiulamꝰ. hoc enim in tuo displicet
nobis imꝑio. Hec audiens ile mitis atq phi¬

Expanded text:
quidam militia clari, erant enim scutarii princiquidam militia clari, erant enim scutarii principis, in quodam convivio, hoc horrore ferventius sunt accensi, atque mirabilium adultorum in Babylone splendentium sermonibus usi sunt, dicentes: Tradidisti enim nos regi iniquo, qui recessit a te ultra omnes gentes quae sunt in terra. Haec quidam convivarum nuntiavit imperatori; qui repente illos ad se fortissimos adducens, requirebat quid locuti fuissent. At illi occasionem fiduciae interrogatione sumentes imperatoris, laudabilemque sui firmantes zelum, dixerunt haec pietatis more nutriti: O princeps, laudandis legibus hactenus servientes quas Constantinus et ejus filii posuerunt, ingemiscimus nunc abominatione omnia videntes esse completa, et nefandis sacrificiis cibos potusque violari. Haec et domi deflevimus, et te praesente nihilominus ejulamus; hoc enim in tuo displicet nobis imperio. Haec audiens ille mitis atque phi
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ⁊ ita uenerunt noctant̾ in palestinam. ue¬
rum pꝰ uilians mortem. etiam matrem iste xp̃ia¬
nam duxit ad ueritatem: qd̃ int̾ alia qͦ nod̃ ex¬
Nterea uilianus ꝯtra fide s posuit.
pietatem impudentius armabat᷑. ⁊ uultu quid̾
se simulabat mitem: porro laqueos instruebat.
quib deciꝑet innocentes. Et pͥmum quid fon¬
tes urbis aque dafneos sacrificiis uiolauit:
ut unusqͥsq aquam bibentium. eiꝰ horrore
potiret᷑. Cumq etiam in publico uenales cibo ᷤ
illo scelere compleuiss: asꝑgebant᷑ eium ex eis
panes. ⁊ carnes :⁊ poma. simul ⁊ holera: ⁊ cune¬
ta que comedunt᷑. Hec uidentes qui nom̃ salu¬
tare ꝑceꝑant. ingemiscebant quid̃ atq mugie¬
bant uidentes abhominationem tantam: ue¬
runtam̃ comedebant. legi obedientes apłi oĩa
inquit que in macello uendunt᷑ comedite: ni¬
chil iudicantes ꝓpt̾ conscientiam. Cerum duo

Expanded text:
dit, et ita venerunt noctanter in Palaestinam. Vedit, et ita venerunt noctanter in Palaestinam. Verum post Juliani mortem etiam patrem iste Christianam duxit ad veritatem; quod intnterea Julianus contra fidei pietatem impudentius armabatur, et vultu quidem se simulabat mitem: porro laqueos instruebat quibus deciperet innocentes. Et primum quidem fontes urbis, aquas Daphneos sacrificiis violavit, ut unusquisque aquam bibentium ejus horrore potiretur. Cumque etiam in publico venales cibos illo scelere complevisset aspergebantur enim ex eis, et panes, et carnes, et poma simul, et olera, et cuncta quae comeduntur, haec videntes qui nomen salutare perceperant, ingemiscebant quidem atque mugiebant videntes abominationem tantam. Verumtamen comedebant, legi obedientes Apostoli: Omnia, inquit , quae in macello venduntur comedite, nihil dijudicantes propter conscientiam. Verum duo
Abbreviated transcription (Latin):
et currens traxit ac deposuit: atq ad domum
usq ꝑduxit. Primumq eum multis flagellis
afficiens: Deinde calefaciens obolos. manib ac
pedib ⁊ dorso eius imposuit. Post hec uinctum
in cubiculo clausis ianuis dereliquit: ⁊ ita ꝑrex̃
ad dafnen. Hec ego a uiro iam sene cum narra¬
ret audiui: qui etiam hec adiecit. qm̃ sp̃u diui¬
no grãq completus. ꝯtriuit omĩa patͥs idola:
⁊ eorum infirmitati cepit irrogare blasphemi¬
as. Quo facto. mente ꝑcipiens qd̾ egiss formida¬
ferret auxilium. claustraq confring̾et. ⁊ ianu¬
al apiret: ꝓpt̾ te inquit talia dñe ꝑtali. ⁊ hec
agere non expaui. Cum hec inquit dixisset cecide¬
runt repente claustra: aꝑteq sunt ianue. at ille
rursꝰ ad magistram uenit: que continuo in ouers¬
eum scemate mulieris. ⁊ in tecto residere consticu¬
ens: post paululum obtulit rursus scõ meletio.
Qui eum ep̃o crillo iherosolimitano contradi¬

Expanded text:
Et currens traxit, ac deposuit, atque ad domum Et currens traxit, ac deposuit, atque ad domum usque perduxit. Primumque eum multis flagellis afficiens; deinde calefaciens obolos, manibus, ac pedibus, et dorso ejus imposuit. Post haec vinctum in cubiculo clausis januis dereliquit, et ita perrexit ad Daphnen. Haec ego a viro jam sene, cum narraret, audivi. Qui etiam haec adjecit, quoniam Spiritu divino gratiaque repletus, contriverit omnia patris idola, et eorum infirmitati coeperit irrogare blasphemias. Quo facto, mente percipiens quod egisset, formidaferret auxilium, claustraque confringeret, et januas aperiret: Propter te, inquit, talia, Domine, pertuli, et haec agore non expavi. Cum haec, inquam, dixisset, ceciderunt repente claustra apertaeque sunt januae. At ille rursus ad magistram venit, quae continuo eum induens schemate mulieris, et in tecto residere constituens, post paululum obtulit rursus sancto Meletio. Qui eum episcopo 295 Cyrillo Hierosolymitano contradi
Abbreviated transcription (Latin):
pafnen. celebraturꝰ publica lacrificia⁊ cum quo ⁊̃
huiꝰ pater. erat enim sacerdos ⁊ sequi ꝯsuetus
imꝑatorem. cum qͦ erat ⁊ iste puer eiꝰq frat̾: ha¬
bentes officium ut cibos imꝑatori apponerent.
Solebant enim septem dieb in dafne festa cele¬
brari. Prima siquidem die ꝯstaret iste ante im¬
ꝑatoris accubitum. ⁊ epulas sollempnit̾ asꝑsiss.
repletus horrore cum celeritate uenit antiochi
am. ad ciuitatem.ad illam mirandam mulierẽ.
Quo facto. ego inqͥt ueni nequaquam tͥ de ꝓ¬
missione mentitꝰ: tu uͦ utriusq saluti ꝯsulens.
ꝓmissa comple. At ula repente surgens: ad dĩ
uirum meletium. ꝑduxit adolescentem. Uerũ
ille insuꝑiori habitacło int̾im eum habitare
p̃cepit. Pat̾ interea filium requirens dafnin
cireubat omnem: ⁊ adurbem ueniens plateas
cunctas ꝑambulabat ⁊ uicos: oculis uͥq curren
suspiciens uidit illum de fenestra respicientem

Expanded text:
Daphnen, celebraturus publica sacrificia. Cum quo etiam Daphnen, celebraturus publica sacrificia. Cum quo etiam hujus pater; erat enim sacerdos, et sequi consuetus imperatorem: cum quo erat et iste puer, ejusque frater, habentes officium ut cibos imperatori apponerent. Solebant enim septem diebus in Daphne festa celebrari. Prima siquidem die, cum staret iste ante imperatoris accubitum, et epulas solemniter aspersisset, repletus horrore, cum celeritate Antiochenam venit ad civitatem ad illam mirandam mulierem. Quo facto, Ego, inquit, veni nequaquam tibi de promissione mentitus; tu vero utriusque saluti consulens, promissa comple. At illa repente surgens, apud Dei virum Meletium perduxit adolescentem: verum ille in superiori habitaculo interim eum habitare praecepit. Pater interea filium requirens, et Daphnen circuibat omnem, et ad urbem veniens, plateas cunctas perambulabat et vicos, oculis ubique curresuspiciens, vidit illum de fenestra respicientem.
Abbreviated transcription (Latin):
rit̾ ÷ extinsꝰtus: et̾neq morti contraditꝰ.¬
is ita gestis adolescens quidam sac̾totis
filiꝰ in paganitate nutͥtꝰ ea tempestate
ad xp̃ianoꝵ translatus ẽ choros. Erat enim
tunc quedam insignis reuerentie mulier. ⁊ dia¬
conisse honore fulgebat: hec cum hꝰ matre ha¬
buit amicicias. Que sepius dum eiꝰ mat̾ ad
eam ueniret. hunc infantem amplectebatiu :
⁊ ad cultum xp̃iani nominis inuitabat. Porro
eius ꝯsilium ꝑcepiss: requisiuit doctricem
quo posset argum̃to. ⁊ patris suꝑsticionem decli¬
nare. ⁊ p̃dicationem ueritatis adipisci. Que dix̃
ut patrem fugeret ⁊ creatorem suum atq aliꝰ
potius sequeret᷑: utq ad aliam iret urbem. in qͣ
satent̾ imꝑatoris impis manꝰ effugeret: ipsa se eiꝰ
curam habere ꝓmutens. Ad quam ad olescens.
Reu̾tar inquit pꝰea. ⁊ aĩam meam tͥ ꝯtradam.
Cum uͦ pauci transissent dies uilianus uenit ad

Expanded text:
riter est exstinctus, aeternaeque morti contraditriter est exstinctus, aeternaeque morti contraditis ita gestis, adolescens quidam sacerdotis filius, in paganitate nutritus, ea tempestate ad Christianorum translatus est chorum. Erat enim tunc quaedam insignis reverentiae mulier, et diaconissae honore fulgebat. Haec cum hujus matre habuit amicitias; quae saepius dum hujus mater ad eam veniret, hunc infantem amplectebatur, et ad cultum Christiani nominis invitabat. Porro,ejus consilium percepisset, requisivit doctricem quo posset argumento et patris superstitionem declinare, et praedicationem veritatis adipisci. Quae dixit, ut patrem fugeret, et Creatorem suum atque illius potius sequeretur, atque ad aliam iret urbem, in qua latenter imperatoris impii manus effugeret: ipsam se ejus curam habere promittens. Ad quam adolescens: Revertar, inquit, postea, et animam meam tibi contradam. Cum vero pauci transissent dies, Julianus venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
rant: ecce inqͥt in quib uasis marie filio minis¬
trat᷑. S ꝓ his impietatib uesanisq p̾sumptio¬
nib non pꝰ multum penas exacti sunt. Nam
repente iulianus seua infirmitate detentꝰ. uis¬
cerib putrefactis int̾iit. ⁊ fimum ĩ ꝑ meatus
digestibiles emittebat: s scelestum os qd̾ blas¬
phemiis ministrauerat: organum huiꝰ egestio¬
nis ÷ factum. Auint enim huiꝰ uxorem fide fu¬
isse clarissimam: eamq dixisse. Decet te mari¬
dit. Non enim agnoueras ꝯtra quem dimicare
uoluisti:. nisi ꝯsueta longanimitate ħ tͥ flagel
torem: ut ra eccłia quib fuerat sublata redd̾et᷑.
S nec illum flexit: ⁊ ipse t̾minum uite suscep̃.
Porro felix ⁊ ipse repente flagellum uͥtute di¬
uina suscipiens: sanguine tota die simul ⁊ noc¬
te ex ore confuso. ⁊ uenis corporis undiq uacu¬
atis. omniq uirtute simul expensa. ⁊ ipse cele¬

Expanded text:
rant: Ecce in quibus, inquit, vasis Mariae filio minisrant: Ecce in quibus, inquit, vasis Mariae filio ministratur? Sed pro his impietatibus vesanisque praesumptionibus non post multum poenas exacti sunt. Nam repente Julianus saeva infirmitate detentus visceribus putrefactis interiit. Et fimum non per meatus digestiles emittebat, sed scelestum os, quod blasphemiis ministraverat, organum hujus egestionis est factum. Aiunt enim ejus uxorem fide fuisse clarissimam, eamque dixisse: Decet te, marivirtutis ostendit. Non enim agnoveras contra quem dimicare voluisti, nisi consueta longanimitate haec tibi fltorem ut ecclesia quibus fuerat sublata redderetur. Sed nec illum flexit, et ipse terminum vitae suscepit. Porro Felix et ipse repente flagellum virtute divina suscipiens, sanguine tota die simul et nocte ex ore fuso, et venis corporis undique vacuatis, omnique virtute simul expensa, et ipse cele
Abbreviated transcription (Latin):
licet torquerentur t̾n m̾tiri noluerunt: clamã¬
tes incendium non de deorsum. s desursum ha-¬
buisse pͥncipium. Ad hec etiam rustiq uicino¬
rum uenientes locoꝵ dixerunt se uidisse ful¬
men celitus fuisse delatum.
deputari: sublatisq ianuis eccłie maioris. fit cun¬
cdis accessibile s anctuarium. Ingrediente siqͥ¬
dem iuliano p̾fecto orientis eccłiam: felix p̾positꝰ
regalium thesauroꝵ parit̾ introuut: ⁊ simul
helpitiꝰ comes rerum pͥuatarum. Auint enĩ
et felicem ⁊ helpidium pͥmitus xp̃ianos. tunc a
pietate recessisse: impio pͥncipi parere cupientes.
Iulianus itaq p̃fectꝰ᷑ impudent᷑ contͤ sacrum alta¬
re minxit. Quem dum eutouis ꝓhibere temp¬
taret: eum ille ꝑcussit in capite. fertur aut̃ due¬
isse: quia religio xp̃iana eẽt diuna sollicitudine
pesolata. Porro felix uidens uasorum ornam̃ta
que constantinꝰ ⁊ constantius frequent̾ obtule¬

Expanded text:
licet torquerentur, tamen mentiri noluerunt, clamanlicet torquerentur, tamen mentiri noluerunt, clamantes incendium non deorsum, sed desursum habuisse principium. Ad haec etiam rustici vicinorum venientes locorum, dixerunt se vidisse fulmen coelitus fuisse delatum. deputari. Sublatisque januis ecclesiae majoris, fit cunctis accessibile sanctuarium. Ingrediente siquidem Juliano praefecto Orientis ecclesiam, Felix praefectus regalium thesaurorum pariter introivit, et simul Elpidius comes rerum privatarum. Aiunt enim et Felicem et Elpidium primitus Christianos, tunc a pietate recessisse, impio principi parere cupientes. Julianus itaque praefectus impudenter contra sacrum altare minxit; quem dum Euzoius prohibere tentaret, eum ille percussit in capite. Fertur autem dixisse quia religio Christiana esset divina sollicitudine desolata. Porro Felix videns vasorum ornamenta, quae Constantinus et Constantius frequenter obtule
Abbreviated transcription (Latin):
ostea uͦ p̃cepit ut qui sacrificare noluerint
in palatium non intrarent: ⁊ neq collegio
ne fore eos neq arbitrio neq ulla dignitate. nec
qualibet administratione participare uissit.
Cum gͥ uilianus apd̃ pytium
dafneum peteret responsa de partyci bel¬
ui illctoria: ⁊ ille uicinitatem corporis babyle mar¬
tyris accusaret: ussit eiꝰ corpꝰ auferri. Obquã
rem cum xp̃iani festiuitatem deducto corpore
psallentes ag̾ent: ⁊ indignatione pͥncipis qui¬
dam theodorꝰ uuenculus multa passionum
torm̃ta ꝑtulisset: hoc ita gesto fallax demon
martyris quidem głam auxit: suum uͦ men¬
datium clariꝰ enudauit. Fulm̾ nanq celitꝰ mis¬
sũ om̃e templum incendit: ipsumq pythyi
apollinis symulachrum redegit in puluerẽ.
Erat enim ligneum: ex tͥnsecus deauratum.
Quod noctant̾ p̃fectus orientis tunc nomine
uolens ferre deo suo solatia: iudensq eum redac¬
dens hoc ab aliqͦ xpĩano fuisse cõmissum. Qui

Expanded text:
ostea vero praecepit ut qui sacrificare noluerint in palatium non intrarent; et neque collegio, neque foro eos, neque arbitrio, neque ulla dignitate, nec qualibet administratione participare jussit.ur Julianus ad Pythium Daphnaeum peteret responsa de Parthici belli victoria, et ille vicinitatem corporis Babylae martyris accusaret, jussit ejus corpus auferri. Ob quam rem cum Christiani festivitatem deducto corpore psallentes agerent, et indignatione principis quidam Theodorus juvenculus multa passionum tormenta 294 pertulisset: hoc ita gesto, fallax daemon martyris quidem gloriam auxit, suum vero mendacium clarius enudavit. Fulmen namque coelitus missum omne templum accendit, et ipsum Pythii Apollinis simulacrum redegit in pulverem: erat enim ligneum et extrinsecus deauratum. Quod noctanter praefectus Orientis tunc nomine volens offerre deo suo solatia: vidensque eum redacdens hoc ab aliquo Christiano fuisse commissum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb iubebat᷑ ut eos repente susciꝑent. G in ancy¬
ra expulso basilio. ⁊ ꝓ eo intͦducto marcello. non
fortuita turba ꝓuenit: que derogatione ꝯtraria
sap̃ib irrogauit. Asclepam ꝯtinuo gatei suscepe¬
runt. In ꝯstantinopolitana ciuitate macedoniꝰ
ad modicũ tp̃s paulo successit. apd̾ semetipsum
in eccłia remota collectiones agens: ꝓ athanasio
cñ solo imꝑator ep̃is ⁊ clericis atq plebi scͥpsit
ut eum uibent̾ susciꝑent: insuꝑ d̃ que cont᷑ eum¬

Expanded text:
quibus jubebatur ut eos repente susciperent. Igitur in Ancyquibus jubebatur ut eos repente susciperent. Igitur in Ancyra, expulso Basilio, et pro eo introducto Marcello, non fortuita turba provenit, quae derogationem contraria sapientibus irrogavit: Asclepam vero continuo Gazaei susceperunt. In Constantinopolitana civitate Macedonius ad modicum tempus Paulo successit, apud semetipsum in Ecclesia remota collectiones agens. Pro Athanasio tamen solo imperator episcopis, et clericis, atque plebi scripsit, ut eum libenter susciperent. Insu
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientem uenit. Quem ꝯstantiꝰ imꝑa¬
tor ñ tt̃ moleste suscepit: s eũ cirquenire temp¬
tabat. molitione submissus arrianoꝵ: ⁊ dixit
ad eum. Sedem eqͥdem tuam decreto ꝯcilii no
eos in ciuitate eccłiam hab̾e ꝑmitte. ad hanc ꝑ¬
positionem. athanasius max oce̾rit: ⁊ ait. C im¬
pator potestatem habes iubere. simul ⁊ agere q̃
ꝯcedi p̃cor. Principe uͦ ꝯtinuo se daturum ꝓnun¬
tiante. repente subiunx̃ athanasius: eundem
beneficium sͥ largiri petens qd̾ querebat imꝑa¬
tor accipe. Unam enĩ ⁊ ipse eccliam postula
bat pari ꝑ singłas ciuitates: declinantes arrianoꝵ
omunionẽ. Igit᷑ athanasii sententiã inutilẽ sͥ cog¬
noscentes arriani: ħ qͥdem differendum ẽẽ dixer̃
l agendum qd̾ placeret imꝑatori: qr imꝑator pau¬
io ⁊ athanasio ⁊ marcello ⁊ asclepe gareo. ⁊ lucio
adrianopoleos. scd̃m ea que in ꝯcilio sardiceno
placuert̃. ꝓpͥas restituerat sedes:⁊ unde pͥncipalia

Expanded text:
ad Orientem venit. Quem Constantius imperator non tunc moleste suscepit; sed eum circumvenire tentabat, molitione submissus Arianorum, et dixit ad eum: Sedem equidem tuam decreto concilii nobeos in civitate ecclesiam habere permitte. Ad hanc propositionem Athanasius mox occurrit, et ait: O imperator, potestatem habes jubere simul et agere quaconcedi precor. Principe vero continuo se daturum esse pronuntiante, repente subjunxit Athanasius, idem beneficium sibi largiri petens, quod quaerebat imperator accipere. Unam eniat dari per singulas civitates declinantibus Arianorum communionem. Igitur Athanasii sententiam inutilem sibi cognoscentes Ariani, hoc quidem differendum esse dixerunt, et agendum quod placeret imperatori: quia imperator Paulo, et Athanasio, et Marcello, et Asclepae Gazae, et Lucio Adrianopoleos secundum ea quae in concilio Sardiceno placuerant, proprias restituerat sedes. Unde principalia
Abbreviated transcription (Latin):
ulius archiep̃s prbis ⁊ diaconib ⁊ plebi habi¬
tantib in alexandria. dilectissimis fr̃ib: in
dño salutem. Congaudeo uob̾ ⁊ ego dilectissi¬
mi fãs: qm̃ fructum ur̃e fedei añ ocłos iam
uidetis. Noc ⁊ enim uere gestũ qͥlibet inspiq
hoc itaq credit᷑ puras ⁊ caritate plenas or̃oẽs
urãs ascendisse semꝑ ad d̃m̃. Memores itaq¬
enim estis ꝓmissionum celestium atq dilec¬
tionis qͣm ex uoctrina p̾dicti frĩs mei athanasĩ di¬
dicistis: ⁊ integrum cognouistis. scd̃m inlitam uob̾
fidem ꝗͣ ꝑcepistis. qm̃ ñ usq ad finẽ is a uob̾ pos¬
sit abduei: cuꝰ orationes in scĩssimis aĩab ur̃is
rint dici. hec iam fides ur̃a p̃cessit: ⁊ diuina gr̃a
cõmunis orationis ur̃e uota cõpleuit. Congau¬
deo siqͥdem uob̾. it̾m enĩ dico congaudto: qm̃ in¬
expugnatas aĩas in fide seruatis. s &̃ ipsi fr̃ mar
athanasio ñ minꝰ gaudeo: qi licet multã sit pas¬

Expanded text:
us presbyteris, et diaconibus, et plebi, habitantibus in Alexandria, dilectissimis fratribus, in Domino salutem. Congaudeo vobis et ego, dilectissimi fratres, quoniam fructum vestrae fidei ante oculos jam videtis. Hoc etenim vere gestum quilibet inspicihoc itaque creditur puras et charitate plenas orationes vestras ascendisse semper ad Deum. Memores enim estis promissionum coelestium atque dilectionis quam ex doctrina praedicti fratris mei Athanasii didicistis, et integrum cognovistis secundum insitam vobis fidem quam percepistis: quoniam non usque ad finem is a vobis possit abduci, cujus orationes in sanctissimis animabus vestris rint dici, haec jam fides vestra praecessit, et divina gratia communis orationis nostrae vota complevit. Congaudeo siquidem vobis; iterum enim dico, congaudeo, quoniam inexpugnatas animas in fide servastis. Sed etiam ipsi fratri meo Athanasio non minus congaudeo: quia licet multam sit pas
Abbreviated transcription (Latin):
dem kĩm fr̃s omnẽ temptationẽ ꝯtͣ eũ surgent̃
reor sine gła ñ fuisse: nam ⁊ ur̃a ⁊ eiꝰ fides cog¬
nita ẽ uniu̾sis ⁊ compbata. Si enim ñ tanta.⁊
talia puenissent: qͥs cred̾et qr aut uos tale uidi¬
cium. tantamq caritatẽ cura talẽ exhibusstis
ep̃m: aut ille potuss tantis cͥꝯdari uͥtutib ꝑ
quas spe celesti fraudatꝰ ñ ẽ: ꝓmeruit gͥ qͦubet¬

Expanded text:
 fratres, omnem tentationem contra eum surgentem reor sine gloria non fuisse. Nam et vestra, et ejus fides cognita est universis et comprobata. Si enim non tanta et talia provenissent, quis crederet quia aut vos tale judicium tantamque charitatem circa talem exhibuissetis episcopum, aut ille potuisset tantis circumdari virtutibus, per quas spe coelesti fraudatus non est? Promeruit igitu
Abbreviated transcription (Latin):
dii leticia copulante. Huiꝰmodi uͦ gaudium usq
ad nos magnitudine sua ꝑtingit: quib diuinitꝰ
cõ hoc constat ẽẽ concessum. quatenꝰ ⁊ nos debea¬
mꝰ ad laudẽ tanti uiri consurgere. S meliꝰ: ut
eptam oratione claudamꝰ. D̾s omp̃s ⁊ hꝰ unige¬
p̃beat in et̾num ⁊ dignum tͥbuens p̾mium admi¬
rabili ur̃e fidĩ ꝗͣ cirea pontificem ur̃m glo̾so testi¬
monio demonstrastis: ut ⁊ uos ⁊ qͥ uobiscum s̃.
hic ⁊ in futuro meliora possideatis: que ocłs nõ
uidit nec auris audiuit. nec in cor hoĩs ascende¬
rt. q̃ p̾parauit d̾s diligentib se: ꝑ dñm nr̃m

Expanded text:
dii laetitia copulante. Hujusmodi vero gaudium usque dii laetitia copulante. Hujusmodi vero gaudium usque ad nos magnitudine sua pertingit: quibus divinitus hoc etiam constat esse concessum, quatenus et nos debeamus ad laudem tanti viri consurgere. Sed melius est ut epistolam oratione claudamus. Deus omnipraebeat in aeternum: dignum tribuens praemium admirabili vestrae fidei, quam circa pontificem vestrum glorioso testimonio demonstratis; ut et vos et qui vobiscum sunt hic et in futuro meliora possideatis: Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligen
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ias p̾ciosas .i. aurum atq argentũ ad purgan
ro. qͥ cum tantas tribulationes ⁊ ꝑieła deuicissi
uere athanasiũ. cũ his qͥ tantis laborib eiꝰ partici¬
pes effecli ft̃. ⁊ gauoete fruentes orationib qͥ pab¬
rem ur̃m ut ita dicam esuritis atq sititis:⁊ qͣn ẽe
ipsi ur̃ãm scĩtatem salutarib scͥpturis cibastis.
atq potastis. Nam cum deg̾et in peregrinis uos
ei consolatio fuistis: ⁊ in ꝑsecutiõe atq ꝑiculis re¬
foiustis eum. fidelissimis ur̃is aĩab ⁊ m̃tib. Ego
siqͥdem iam exulto considerans ⁊ ratiõe ꝓspiciens
in eiꝰ reu̾sione uniꝰ cuiꝰq ur̃m gaudiũ. ⁊ plebis uo¬
tiuas occursiones. ⁊ concurrentium głosam fes-¬
tiuitatem: ⁊ quał ille uob̾ erit dies ⁊ quantꝰ reme¬
ante scił fr̃e meo. ⁊ quiescentib pͥscis malis quoꝵ¬
dam machinatione sarcitis: necñ ⁊ p̃ciosa ac uoti¬
ua reu̾sione. cunctos in quadam plenissima gau¬

Expanded text:
terias pretiosas, id est aurum atque argentum, ad purgandro, qui cum tantas tribulationes et pericula devicisset, vere Athanasium, cum his qui tantis laboribus ejus participes sunt effecti; et gaudete fruentes orationibus qui pastorem vestrum, ut ita dicam, esuritis atque sititis, quando etiam ipsi vestram sanctitatem salutaribus scripturis cibastis atque potastis. Nam cum degeret in peregrinis, vos ei consolatio fuistis, et in persecutione atque periculis refovistis eum fidelissimis vestris animabus et mentibus. Ego siquidem jam exsulto considerans et ratione prospiciens in ejus reversione uniuscujusque vestrum gaudium, et plebis votivas occursiones, et concurrentium gloriosam festivitatem; et qualis ille vobis erit dies et quantus, remeante scilicet fratre meo, et quiescentibus priscis malis quorumdam machinatione sarcitis; nec non pretiosa ac votiva reversione cunctos in quadam plenissimi gau
Abbreviated transcription (Latin):
noĩatissimum militie pͥncipem: ⁊ arriane qͥdem
biasphemie p̾dicatores ueluti quasdam bestias di¬
uini septis uissit expelli: optimis uͦ pastorib et
saeͥs ouilib uniu̾sa restitui. Hoc gͦ uniuersis ꝓ¬
iunciis decreuit obseruari.

Expanded text:
nominatissimum militiae principem, et Arianae quidem nominatissimum militiae principem, et Arianae quidem blasphemiae praedicatores, veluti quasdam bestias, divinis septis jussit expelli; optimis vero pastoribus et sacris ovilibus universa restitui. Hoc ergo in universis provinciis decrevit observari.
Abbreviated transcription (Latin):
ri usq ad muros ꝯstantinopoleos uenientes. eiꝰ sub¬
urbana uastabant. Quaꝑꝑ ciues que inuenissent
arma portantes: hostib ut poterant resistebant. Ux¬
or .I. ualentis imꝑatoris noĩe dñica. p̾mia ex erario
publico bene pugnantil scd̃m ꝯsuetudinem militũ
ministrabat: quib &̃ sarraceni p̃buere solatia. q̃
Leoꝵ regina nomine maluia romanoꝵ federata di
ualentinani fuliꝰ cum dudum patre defunc¬
to europe sceptra tenuisset: defuncto ualente sine
sobole. asie quoq libieq regna suscepit. Moxq
pietatem quam m̃te ꝑceꝑat. oꝑib demonstrabat:
intiaq fui regni rerum omnium dño dedicauit.
Scͥpsit itaq legem. p̃cipiens ut expulsi pastores
ad sua ouilia remearent: sacreq basilice eis red¬
derent᷑. qui cõmunionem damasi sequebantur.
Is enim damasus romane urbis ep̃c. laude dignꝰ.
gubernacula suscepit eccłie. Direxit gͥ imꝑator
cum hꝰmodi lege etiam saporem quendam tunc

Expanded text:
ri, usque ad muros Constantinopoleos venientes, ejus suburbana vastabant. Quapropter cives, quae invenissent arma portantes, hostibus ut poterant resistebant. Uxor enim Valentis imperatoris, nomine Dominica, praemia ex aerario publico bene pugnantibus secundum consuetudinem militum ministrabat. Quibus etiam Saraceni praebuere solatia, quae eorum regina, nomine Mavia, Romanis  Mss. et ed. lentiniani filius, cum dudum patre defuncto Europae sceptra tenuisset, defuncto etiam Valente sine sobole, Asiae quoque Libyaeque regna suscepit; moxque pictatem quam mente susceperat operibus demonstrabat, initiaque sui regni rerum omnium Domino dedicavit. Scripsit itaque legem, praecipiens ut expulsi pastores ad sua ovilia remearent, sacraeque basilicae eis redderentur, qui communionem Damasi sequebantur. Is enim Damasus Romanae urbis episcopus, laude dignus, gubernacula suscepit Ecclesiae. Direxit igitur imperator cum hujusmodi lege etiam Saporem quemdam, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ontra hanc doctrinam arriani calump¬
mie linguas exacuert̾: sabellianun asse¬
rentes scm̃n ẽẽ meletium. Ou qͣm rem princi¬
pi suasert ut in ꝓpͥam ꝓuintiam exilio mit¬
teret᷑: ⁊ prefatus euzoius. aꝑte arrianum
pogina laudabat. Hunc enim cum arrio
magnus alexander. diaconatu pͥuauerat. Hoc
eustachius fuerat expulsus. orthodori arri¬
anoꝵ onera sunt ppessi: rerum mutationẽ
utilem sustinentes.

Expanded text:
ontra hanc doctrinam Ariani calumniae linguas exacuerunt, Sabellianum asserentes sanctum esse Meletium. Ob quam rem principi suaserunt ut in propriam provinciam exsilio mitteretur. Et supradictus Euzoius aperte Arianum dogma laudavit; hunc enim cum Ario magnus Alexander diaconatu privaverat. Hoc quam magnus Eustathius fuerat expulsus, orthodoxi Arianorum onera sunt perpessi, rerum mutationem utilem sustinentes.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥ ppłoꝵ ad uigilias uenerant: ⁊ expectabat᷑ futu¬
ra die collectio. Dux aut̾ repente astitit cũ militib
ult᷑ quinq milib habentib scł arma. ⁊ gladios enu¬
datos. arcꝰ. sagittas. ⁊ uectes: ⁊ eccłiam quid̃ ipse
circumdedit: statuens milites sͥmet coherentes. ut
nullus posset egredientiũ ab eccłia manꝰ eoꝵ eua¬
d̾e. Ego uͦ irrationabile iudicans in tanta ꝯfusiõe
ppłm d̾elinquere. ⁊ ñ mag̾ ante illos ꝑicła sustin̾e:
militib sacrarium circumdantib ut nos capere
potuissent: derici qͥd̾ qui s̃ inuenti simul ⁊ ppłi
clamabant. poscentes ut ⁊ nos discederemꝰ una
cũ ppło: ego uͦ mag̾ e diu̾so dicebam ñ nos disce¬
d̾e nͥ om̃s singillatim pͥus exirent. Surgens ita¬
q oratione facta. sic p̃cepi uniuersos absced̾e. meliꝰ
⁊ aliqͥ clericoꝵ ascendentes trer̃t nos: ⁊ ita testis
ẽ ipsa ueritas. militib aliis sacrariũ cundanti

Expanded text:
aliqui populorum ad vigilias venerant, exspectabatur futualiqui populorum ad vigilias venerant, exspectabatur futura die collectio. Dux autem repente astitit cum militibus ultra quinque millibus habentibus arma, et gladios enudatos, arcus, sagittas et vectes; et ecclesiam quidem ipse circumdedit, statuens milites sibimet cohaerentes, ut nullus posset egredientium ab ecclesia eorum manus evadere. Ego vero irrationabile judicans in tanta confusione populum derelinquere, et non magis ante illos pericula sustinere, militibus sacrarium circumdantibus ut nos capere potuissent, clerici quidem qui sunt inventi, simul et populi clamabant, poscentes ut et nos discederemus una cum populo. Ego vero magis e diverso dicebam non nos discedere, nisi omnes sigillatim prius exirent. Surgens itaque oratione facta, sic praecepi universos abscedere, meliuet aliqui clericorum ascendentes traxerunt nos; et ita testis est ipsa veritas. Militibus aliis sacrarium circumdan
Abbreviated transcription (Latin):
reui siquidem tp̃r p̃tereunte defun¬
cto occidentis imꝑatore ꝯstante:
constantium fautores arrii cõpule¬
runt athanasii ad eum memoriam
reuocantes. quasi ipse fuiss qui e frẽm fecerit odi¬
osum: ita ut pene diruptis nature iuncłis. usq ad
bella descend̾ent. His incitationib ꝯstantiꝰ motꝰ.
ñ solum expelli s d̃ ꝑimi sacratissimum athanali¬
um imꝑauit: ⁊ mittens quendam sebastianum
ducem. cum maxima militari manu. uelut erro-¬
neum uissit int̾imi. Quomͦ aut̃ ⁊ ille cũ exerci¬
tu uen̾it. ⁊ iste diffugerit: ipse qui passus ⁊ mira¬
biuit̃ ub̾atus ẽ. melius enarrabit. Nam in satisfac¬
tione fuge sue sic ait.
erumtam̃ exquirant ã modum discessionis:
⁊ agnoscant a suis. Erant it arriani cũ mi¬
litib ꝯcurrentes ut eos accend̾ent. ⁊ ignorantib
nos ostend̾ent: ⁊ licet sine ulla cõpassione sint. uel
audientes. tn ꝯfusi qͥescant. Erat itaq iam nox. ⁊

Expanded text:
revi siquidem tempore praetereunte, defuncto Occidentis imperatore Constante, Constantium fautores Arii compulerunt, Athanasii ad eum memoriam revocantes quasi ipse fuisset qui ei fratrem fecerit inimicum, ita ut pene disruptis naturae vinculis usque ad bella descenderent. His incitantibus Constantius motus, non solum expelli, sed etiam perimi sacratissimum Athanasium imperavit. Et mittens quemdam Sebastianum ducem cum maxima militari manu, velut erroreum jussit interimi. Quomodo autem et ille cum exercitu venerit, et iste diffugerit, ipse qui passus et mirabiliter liberatus est melius enarrabit; nam in satisfactione suae fugae sic ait.Verumtamen exquirant modum etiam discessionis, et agnoscant a suis. Erant enim Ariani cum militibus concurrentes ut eos accenderent et ignorantibus nos ostenderent; et licet sine ulla compassione sint, vel audientes tamen confusi quiescant. Erat itaque jam nox, et
Abbreviated transcription (Latin):
expellerent. Eoce recedimus ab hac insula. uͥtutis
enim ur̃e radiis iaculam᷑. Hec dicentes. ⁊ his si¬
milia. puellamq in t̾ram ꝓsternentes: ipsi quoq
omnino disparuerunt. Tunc ille sacratissimus
chorus oratione facta suscitauit puellam: ⁊ suo
patri sanam ualentemq restituit. Uerum iuli
qui miraculum ꝯspererant. ad sc̃ꝵ ꝓuoluti
pedes. salutis uiaticum se ꝑcipe supplicabant᷑: ⁊
templum quidem demonum destruxerunt: doc¬
trine uͦ radiis illuminati. sacri baptismatis gr̾a
sunt potiti. His in urbe nuntiatis. om̃s ppłi con-¬
gregati uicio detrahebant. dicentes iram sͥ immi¬
nere diuinitꝰ. ni scoꝵ reuerteret᷑ chorꝰ. Sic itaq
metuens tumultum luciꝰ ciuitatis: sacratissimoᷤᷤ
uiros. ad suas speluncas remeare p̾cepit. Et hec
quid̾ sunt digna: que abhominationẽ illiꝰ impi¬
etatis aperiant.

Expanded text:
expellerent. Ecce recedimus ab hac insula; virtutis expellerent. Ecce recedimus ab hac insula; virtutis enim vestrae radiis jaculamur. Haec dicentes et his similia, puellamque in terra prosternentes, ipsi quoque omnino disparuerunt. Tunc ille sacratissimus chorus oratione facta suscitavit puellam, et suo patri sanam valentemque restituit. Verum illi qui miraculum conspexerant, ad sanctorum provoluti pedes, salutis viaticum se percipere supplicabant. Et templum quidem daemonum destruxerunt; doctrinae vero radiis illuminati, sacri baptismatis gratia sunt potiti. His in urbe nuntiatis, omnes populi congregati Lucio detrahebant: dicentes iram sibi imminere divinitus, nisi sanctorum reverteretur chorus. Sic itaque metuens tumultum civitatis Lucius, sacratissimos viros ad suas speluncas remeare praecepit. Et haec quidem sunt digna quae abominationem illius impietatis aperiant.
Abbreviated transcription (Latin):
charium. ysidoꝵ ⁊ cet̾os speluncis suis eicieis.
in quandam insulam q̃ ab impiis habitabat᷑
hominib destinauit: qͥppe que nunqͣm magis¬
trum susceꝑat pietatis. Cumq nauis in litus
insule ꝑueniss: demon qͥ ab illis honorabat᷑.
relinquens idolum uͥ dudum habitare ꝯsue¬
uerat. filiam sui sacerdotis inuasit: ⁊i bachan¬
tem illue ulq ꝑduxit uͥ nauis aduenerat mo¬
nachoꝵ. Tunc demon utens lingua puelle cla¬
mabat. sicut in philippis ꝑ phitonissam: audie¬
bantq cuncti uiri simul atq mulieres demo¬
nem clamantem. O potentiam ur̃am õ minis¬
tri xp̃i. undiq a uobis expellim᷑ a cuuitatib
atq uicis: a montib simul ⁊ collib: ab heremo
que pͥuata ꝓbatur hominib. Sꝑabamꝰ in hac
insula ꝯmorantes ur̃is iaculis liberari: qua spe
noscimur ẽẽ frustrati. Huc uos ꝑsecutores mise¬
runt. non ut uos uexarent:. s ut nos ꝑ uos mag̾

Expanded text:
carium, Isidorum et caeteros de speluncis suis ejiciens, carium, Isidorum et caeteros de speluncis suis ejiciens, in quamdam insulam quae ab impiis habitabatur hominibus destinavit; quippe quae nunquam magistrum susceperat pietatis. Cumque navis in littus insulae pervenisset, daemon, qui ab illis honorabatur, relinquens idolum, ubi dudum habitare consueverat, filiam sui sacerdotis invasit, et bacchantem illuc usque perduxit ubi navis advenerat monachorum. Tunc daemon utens lingua puellae clamabat, sicut in Philippis per Pythonissam. Audiebantque cuncti viri simul atque mulieres daemonem proclamantem: O potentiam vestram, o ministri Christi: undique a vobis expellimur a civitatibus atque vicis, a montibus simul et collibus, ab eremo, quae privata probatur hominibus. Sperabamus in hac insula commorantes, a vestris jaculis liberari: qua spe noscimur esse frustrati. Huc vos persecutores miserunt, non ut vos vexarent, sed ut nos per vos magis
Abbreviated transcription (Latin):
ransactis uͦ dieb pauicis euzoius ab anti¬
ochia uenit cum lucio ⁊ eccłias ei contͤ¬
didit: cuiꝰ etiam ĩpietatem samosata noscunt᷑
exꝑta. Popłs autem doctrinis pͥmitus athana
ab eccłiasticis collegiis se suspendit. Porro luciꝰ
armigeris utens cultorib idoloꝵ. alios uerbe¬
rabat. alios suspendebat. alios cogebat effugere:
alioꝵ uͦ instar barbaroꝵ uastabat domos. S hec
melius uir mirabilis petrꝰ i sua narrabit epła.
Ego tam̃ unum scelerum ucii referens: eplam¬
⁊ ciuitatis euitantes turbas. uitam habere in
heremo potius elegert̾: harenosamq t̾ram ⁊
sterilem fructiferam reddidert̾: fructum qͥppe
deo suauissimum uͥtutis eoꝵ ⁊ optimum refe-¬
rentem. Cuiꝰ deserti multi quidem uident᷑ uic
tores: s. a puero illic creuit antoniꝰ famosissi¬
mus monachꝰ: uirtutem luctaminis sp̃ualis
antonii infelix lucus expulit: eoꝵq sc̃ĩssimos
p̃sules. macharium uenerabilem. aliumq ma¬

Expanded text:
ransactis vero diebus paucis, Euzoius ab Antiochia venit cum Lucio, et ecclesias ei contradidit; cujus etiam impietatem Samosateni noscuntur experti. Populus autem doctrinis primum Athanasab ecclesiasticis collegiis se suspendit. Porro Lucius armigeris utens cultoribus idolorum, alios verberabat, alios suspendebat, alios cogebat effugere, aliorum vero instar barbarorum vastabat domos. Sed haec melius vir mirabilis Petrus in sua narrabit epistola. Ego tamen unum scelerum Lucii referens, epet civitatis evitantes turbas, vitam agere in eremo potius elegerunt, arenosamque terram et sterilem fructiferam reddiderunt, fructum quippe Deo suavissimum virtutis eorum et optimum referentem. Cujus deserti multi quidem videntur esse victores. Sed a puero illic crevit Antonius ille famosissimus, monachis virtutem luctaminis spiritualis Antonii, infelix Lucius expulit; eorumque sanctissimos praesules Macarium venerabilem, aliumque Ma
Abbreviated transcription (Latin):
uius opinio derogauit postea qd̃ de ioh̃is
amatorib agebat᷑. Nam dum arsatio cõ¬
municare nollent. nec orationem habere cõmunẽ.
s sicuti dictum ẽ seorsum ⁊ ꝑ loca secreta ultimaq
ciuitatis sacra celebrarent. hoc ipse remuntiauit
imꝑatori. Cumq uississ ut eos manu militari
turbaret. lapidib atq fustib ppłm ꝯuertit in fu¬
gam. nobiliores aut̃ et ꝓnores in amore ioħis rede¬
git in carcerem. Porro milites ut assolet accepta fi¬
dutia predam cirra mulierum ornam̃ta faciebãt.
diademata. et cum ipsis aurib earum auferentes
maures. Obquam rem turba maxima ⁊ gemitꝰ in
ciuitate ꝓuenit. nec sic tam̃ ill affectum deposue¬
re ioh̃is. uerum publice plurimi ꝯuenire nec in
platea nec in balneo p̃sumebant: qͥb etiam erat
domi qͦ manere ꝑiculosum ita ut ciuitatem in¬
trare declinarent. Mult siquid̃ uiri. plurime¬

Expanded text:
V., opinio derogavit postea, quod de Joannis amatoribus agebatur. Nam dum Arsatio communicare nollent, nec orationem habere communem; sed, sicuti dictum est, seorsum et per loca secreta ultima civitatis, sacra celebrarent, haec ille renuntiavit imperatori. Cumque jussisset ut eos manu militari turbaret, lapidibus atque fustibus populum convertit in fugam. Nobiliores autem et proniores in amore Joannis redegit in carcerem. Porro milites, ut assolet, accepta fiducia, praedam circa mulierum ornamenta faciebant, diademata, et cum ipsis auribus earum auferentes inaures. Ob quam rem turba maxima et gemitus in civitate provenit. Nec sic tamen illi affectum deposuere Joannis; verum publice plurimi convenire nec in platea, nec in balneo praesumebant. Quibusdam etiam erat domi quoque manere periculosum, ita ut civitatem declinarent; multi siquidem viri plurimae
Abbreviated transcription (Latin):
bona ei necessaria ñ deessent. Talis enĩ est eiꝰ uene¬
rabilis uirtus diuinis freta solatiis: ut etiã mo¬
iestias asꝑioris fortune despitiat. Qua ꝓpt̾ licet
ad carissimam reu̾entiam ur̃am dñs nr̃ beate

Expanded text:
bona ei necessaria non deessent. Talis enim est ejus venebona ei necessaria non deessent. Talis enim est ejus venerabilis virtus, divinis freta olatiis, ut etiam molestias asperioris fortunae despiciat. Quapropter licet ad charissimam reverentiam vestram dominus noste
Abbreviated transcription (Latin):
miticie. ⁊ plurima q̃ ex talib solent sepiꝰ euenire
isterea athanasius ab occidentali parte ini
alexandriam ẽ reu̾sus: quẽ etiam cõstantinꝰ ui¬
uens redire maluerat. Dicit᷑ aut̃ quia etiã testa¬
m̃to uoluit hoc conscribere.s qm ita defunct᷑
ẽ eiꝰ maior filiꝰ constantinꝰ hesꝑiarũ partium pͥn¬
ces hoc egit: lut̾asq huiꝰ modi ad ppłm destina¬
uit alexandrinũ. Constantinꝰ cesar: ppło eccłie ca¬
tholice. alexandrie constituto. Neq ur̃am sacra¬
tissimam m̃tem. arbitror ignorare. ꝓpterea a¬
thanasium adorande legis p̃dicatorẽ ad tp̃s gal¬
liis fuisse directum: q̃m ferocitas crudelium in¬
imicoꝵ eius in ꝑiculo sacri eiꝰ capitis imminebat:
ne forsitan ꝑ malignoꝵ calliditatem aliqͥd inꝗ¬
gruum sustineret. Ut gͦ hoc euitaret. ab iminẽ¬
tib sͥ necessitatib ẽ ablatus: ⁊ ita me iubente ha

Expanded text:
micitiae et plurima quae ex tmicitiae et plurima quae ex tInterea Athanasius ab occidentali parte in Alexandriam est reversus, quem etiam Constantinus vivens redire maluerat. Dicitur autem quia etiam testamento voluit hoc conscribere: sed quoniam ita defunctus est, ejus major filius Constantinus Hesperiarum partium princeps, hoc egit, litConstantinus Caesar populo Ecclesiae catholicae, Alexandriae constituto. Neque vestram sacratissimam mentem arbitror ignorare, propterea Athanasium adorandae legis praedicatorem ad tempus in Gallias fuisse directum, quoniam ferocitas crudelium inimicorum ejus in periculo sacri ejus capitis imminebat: ne forsan per malignorum calliditatem aliquid incongruum sustineret. Ut ergo hoc evitaret, ab imminentibus sibi necessitatibus est ablatus. Et ita me jubente hab
Abbreviated transcription (Latin):
oitur sub imꝑio constantini: ꝑ eccłias talia ꝓuene¬
runt. Quo moriente: rursus ad querimoniã ueñ
dognia niceni concilii. Nam licet uiuente ꝯstan¬
tino. non eũ om̃s susciꝑent: tam̃ aꝑte rennuere ñ
audebant. Quo moriente: plurui ab eo indubi¬
tant̾ se abstinuere concilio. Erant enim isti qͥ ã
pͥmitiis uidebant᷑ eẽ suspecti:. p̃cipue uͦ arrii secta¬
tores. eusebiꝰ ⁊ theogniꝰ cuiꝰ dogma se firmare crede¬
bant. si reu̾ti athanasium ꝓhiberent: et consectato¬
ri suo gnptiace dioceis iura contraderent. Et ili¬
prb̃r constantino qͦ. grat᷑. eo qd̾ pat̾num ei serua¬
uerat. testam̃tum: ut ita usq ad principem pala¬
tiiq potentes haberet accessum. Eusebius autẽ
in aula impiali uidebat᷑ ita ꝑspicuus: ut suos cõ¬
sectatores faceret augustos ac ꝓceres. Quam ob¬
rem de dogmate rursus pͥuatim ⁊ publice dispu¬
tationes crebro ꝓferebant᷑: ⁊ simul iniurie. ini¬

Expanded text:
itur sub imperio Constantini per Ecclesias talia provenerunt. Quo moriente, rursus ad querimoniam venit dogma Nicaeni concilii. Nam licet vivente Constantino non illud omnes susceperint, tamen aperte renuere non audebant. Quo moriente, plurimi ab eo se indubitanter abstinuere concilio. Erant enim isti, qui etiam primitus videbantur esse suspecti: praecipue vero Arii sectatores Eusebius et Theogonius, cujus dogma se firmare credebant, si reverti Athanasium prohiberent, et consectatori suo Aegyptiacae dioecesis jura contraderent. Et ilpresbyter Constantio quoque gratus, eo quod paternum ei servaverat testamentum, ita ut usque ad principem palatiique potentes haberet accessum. Eusebius autem in aula regali videbatur ita perspicuus, ut suos consectatores faceret Augustos ac proceres. Quamobrem de dogmate rursus privatim et publice disputationes crebro proferebantur, et simul injuriae, ini
Abbreviated transcription (Latin):
suo loco restituere ꝓposuerat: tam̃ qm̃ humana
sorte p̃uentus. anteqͣm hec cõpleret uota reqͥ euit.
consequens arbitratꝰ sum uoluntatẽ diue memo¬
rie imꝑatoris implere: qͥ dum ad uos remeau̾it:
qualem a me uenerationẽ habuerit agnoscetis.
Non enim mirabile ẽ. si quio in eo gessimꝰ qt̾ lau¬
det᷑. Meam namq aĩam imago desiderii ur̃s. i
scema tanti uiri ad hoc mouit ⁊ inuitauit. Diui¬
na ꝓuidentia uos custodiat fr̃s dilectissim .iii.
io lit̾is fretus athanasius alexanto: iam
uenit: libent̾q eum plebs alexandrina suscepit.
Arriani uͦ coniuratiõe facta adu̾sus eum. frequen¬
tes seditiones sub inde suscitabant. ꝑ quas occa-¬
sio p̃bebat᷑ eusebio ut derogaret ei apud imꝑato¬
rem: q̃m non dec̃nente cõmuni concilio ep̃oꝵ au
tionib actum ẽ: ut indignante imꝑatore. de alex¬
andrina urbe ꝓiceret᷑. E odem tp̃r eusebio mori¬
ente cp̃o cesarie palestine cognom̃to pamphili: a¬

Expanded text:
um 245 restituere proposuerat: tamen, quoniam humana sorte praeventus, antequam haec compleret vota requievit, consequens arbitratus sum voluntatem divae memoriae imperatoris implere. Qui dum ad vos remeaverit, qualem a me venerationem habuerit agnoscetis. Non enim mirabile est si quid in eo gessimus quod laudetur. Meam namque animam imago desiderii vestri, et schema tanti viri ad hoc movit et invitavit. Divina providentia vos custodiat, fratres dilectissimi.is litteris fretus Athanasius, Alexandriam venit, libenterque eum plebs Alexandrina suscepit. Ariani vero, conjuratione facta adversus eum, frequentes seditiones subinde suscitabant, per quas occasio praebebatur Eusebio ut derogaret ei apud imperatorem: quoniam non decernente communi concilio episcoportionibus actum est, ut indignante imperatore de Alexandria urbe projiceretur. Eodem tempore Eusebio moriente episcopo Caesareae Palaestinae cognomento Pamphili, A
Abbreviated transcription (Latin):
um adhuc pueri gallus ⁊ iulianus in ca¬
padocia morarent᷑: aiunt habuisse eos tc̃
studum ut maximam basylicam ad sepulturã
alt̾ alt̾m suꝑaret⁊ fertur aliqd̃ ꝓuenisse mira¬
culum: ⁊ nisi hactenus suꝑessent qui hec le au¬
disse ab inspicientib enarrent. uideret᷑ forsitan
incredibile. Galli namq pars augebat᷑ ⁊ omi¬
plebant᷑: aliquociens deposita fundam̃ta terre
copulari non poterant: ac si quedam iuolenta
uirtus ex loco inferiori ea reꝑcutiendo depelle¬
ret: que causa cunctis apparebat ẽẽ ꝓdigiosa.
Ex illo namq estimabant quia non ẽẽt uir ille
in religione xp̃iana salubris.
Sozomenus.

Expanded text:
um adhuc pueri Gallus et Julianus in Cappadocia morarentur, aiunt habuisse eos tunc studium ut maximam basilicam ad sepulturam alter alterum superaret, fertur aliquod provenisse miraculum; et nisi hactenus superessent qui haec se audivisse ab inspicientibus enarrarent, videretur forsitan incredibile. Galli namque pars augebatur, et omniplebantur. Aliquoties deposita fundamenta terrae copulari non poterant, perinde ac si quaedam violenta virtus ex loco inferiore ea repercutiendo depelleret. Quae causa cunctis apparebat esse prodigiosa. Ex illo namque aestimabant quia non esset vir ille in religione Christiana salubris. SOZOMEN.
Abbreviated transcription (Latin):
tiliter nimis in capite libri
prefatio ponitur. ubi futu¬
ri oꝑis qualitas indicat᷑. Qͥd
enim commodius quam pꝰ
ꝑ eam aliquid discere. ne di¬
ctio possit mopinata confũ¬
dere: Hec gͥ hystoria eccłiastica que cunctis
xp̃ianis ualde necessaria comꝓbat᷑. a trib gre¬
cis actorib mirabilit̾ constat ẽẽ conscripta.
uno theodorito uenerabili ep̃o. et duob diser¬
tissimis uiris soromeno ⁊ socrate. qͦs nos ꝑ epy¬
phanium scolasticũ latino condentes eloquio.
necessariũ duximꝰ eorum dicta deflorata in u¬
nius stili tractu deo uiuante ꝓduc̾e. et de tͥbus
auctorib unam fac̾e dictionem. Sciendũ pla-¬
ne qd̾ p̾dicti scͥptores a tp̃rib diue memorie
pͥncipis constantini. usq ad auguste recorda-¬
tionis theodosii iunioris q̃ s̃ gesta digesserint.
Nos aut̃ eoꝵ relectis oꝑib. et unumquẽq cau¬
ta m̃te tractantes. cognouimꝰ ñ equalit̾ om̃s
de unaqͣq re iuculent̾ ac subtilit̾ explanasse.

Expanded text:
tiliter nimis in capite libri praefatio ponitur, ubi, futuri operis qualitas indicatur. Quid enim commodius quam prius per eam aliquid discere, ne dictio possit inopinata confundere? Haec igitur Historia ecclesiastica, quae cunctis Christianis valde necessaria comprobatur, a tribus Graecisenerabili episcopo et duobus disertissimis viris, Sozomeno et Socrate; quos nos per Epiphanium Scholasticum Latino condentes eloquio, necessarium duximus eorum dicta deflorata in unius styli tractum, Domino juvante, perducere, et de tribus auctoribus unam facere dictionem. Sciendum plane quod praedicti scriptores a temporibus divae memoriae principis Constantini usque ad augustae recordationis Theodosii Junioris, quae sunt gesta digesserint. Nos autem eorum relectis operibus, et unumquemque cauta mente tractantes, cognovimus, non aequaliter omnes de unaquaque re luculenter ac subtiliter explanasse;
Abbreviated transcription (Latin):
uatianꝰ itaq cum iuniori ualentiniano reg¬
na potitus. ab exilio reuocatis om̃ib legem
sañciuit. ut unaquaq religio licent̾ sacra celebra¬
ret. solos uͦ ab eccłiis ꝓhibuit eunomianos. foti¬
manos. ⁊ manicheos.

Expanded text:
atianus itaque cum juniore Valentiniano regno potitus, ab exsilio revocatis omnibus, lege sancivit ut unaquaeque religio licenter sacra celebraret; solos vero ab ecclesiis prohibuit Eunomianos, Photinianos et Manichaeos.
Abbreviated transcription (Latin):
ingratꝰ benefactori non eris. s imꝑium qd susce¬
pisti iegalit̾ gubernabis. et harum rerum placa¬
bis auctorem. his gͦ sermonib uelut optimam
quandam utilitatem uirtutisq habundantiam

Expanded text:
ingratus benefactori non eris, sed imperium quod susceingratus benefactori non eris, sed imperium quod suscepisti, legaliter gubernabis, et harum rerum placabis auctorem. His ergo sermonibus velut optimam quamdam utilitatem virtutisque abundantiam