comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas ur̃a induobus psal¬
nis qui iam tractati sunt ex hor¬
tatos nos fuisse animam nrãm
ut benediceret dñm: et pio can¬
u dixisse. benedic anima mea
dñm: Si ergo hortati sumus in illis psalmis ani¬
mam nr̃am ut benediceret dñm: in hoc psalmo
recte dicitur:
eus misereatur nr̃i: et benedicat nos
nobis prodest: Non augetur ille benedictione
nr̃a: nec minuitur maledictione nr̃a: Quima¬
ledicit dominum ipse miniutut: qui benedic̃
dñm ipse augetur: Prior est in nobis benedic¬
tio domini: et consequens ut et nos benedicamꝰ
dñm: Iua pluuua: iste fructus est Ergo tanꝗͣ¬
redditur fructus agricole: deo compluente nos
et colente: Cantemus ista deuotione nonsteri¬
li: non inani uoce. sed uero corde: Aꝑtissime
enim deus pat̾ dictus ẽ agricola: Apostolus
dicit: Dei agricultura: dei edificatio estis: In
rebus huius mundi uisibilib uitis non ẽ edifi¬
cium: et ȩdificium non ẽ uinea: Nos autem uinea

Expanded text:
eminit Charitas Vestra, in duobus psalmis qui jam tractati sunt, exhortatos nos fuisse animam nostram ut benediceret Dominum, et pio cantu dixisse: Benedic anima mea Dominum . Si ergo hortati sumus in illis psalmis animam nostram ut benediceret Dominum; in hoc psalmo recte dicitur: Deus misereatur nostri, et benedicat nos. nobis prodest. Non augetur ille benedictione nostra, nec minuitur maledictione nostra. Qui maledicit Domino, ipse minuitur; qui benedicit Dominum, ipse augetur. Prior est in nobis benedictio Domini, et consequens est ut et nos benedicamus Dominum. Illa pluvia, iste fructus est. Ergo redditur tanquam fructus agricolae Deo, compluenti nos et colenti. Cantemus ista devotione non sterili, non inani voce, sed vero corde. Apertissime enim Deus Pater dictus est agricola. Apostolus dicit: Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis. In rebus hujus mundi visibilibus, vitis non est aedificium, et aedificium non est vinea: nos autem vinea
Abbreviated transcription (Latin):
nem. sedet ad dexteram patris ubi iam nonmori¬
tur: et mors eiultra non dominabitur: & hoc an¬
te lunam tanquam pͥmogenitꝰ amortuis: p̃cedens
ȩccłam. mortalium decessione ac successione tnͣse¬
untem: Ipse sunt generationes genetationum
Aut forte qura generationes sunt quibꝰ generamur
mortaliter: generationes autem generationtum
quibꝰ regeneranur ĩmortalit̃: et hec ẽ eccła quã
ille antecessit. ut ꝑmaneret ante lunam. pͥmo¬
genitus exmortius Sane quod ẽ ingreco. genẽa¬
ge nͣeoii. non nulli interpretatisunt non genera-¬
tiuus singularis sit. tẽs genẽas. idẽ huius genera¬
tionis. an accusatuus pluralis. tas gẽneãs: idẽ has
generationes. non euident̃ apparet: nisiquia meri¬
to sensus ille ptelatus ẽ. ut tanquam exponendo
quid dycerit funam secutꝰ ad uingeret generatio
uellus: et sicut guitȩ stillantes suꝑ terram Recoluit

Expanded text:
nem, sedet ad dexteram Patris , ubi jam non morinem, sedet ad dexteram Patris , ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Et hoc ante lunam, tanquam primogenitus a mortuis praecedens Ecclesiam, mortalium decessione ac successione transeuntem. Ipsae sunt generationes generationum. Aut forte quia generationes sunt, quibus generamur mortaliter; generationes autem generationum, quibus regeneramur immortaliter. Et haec est Ecclesia quam ille antecessit, ut permaneret ante lunam, primogenitus ex mortuis. Sane quod est in graeco γενεας γενεῶν, nonnulli interpretati sunt, non generativus singularis sit τῆς γενεᾶς, id est, hujus generationis, an accusativus pluralis τὰς γενεάς, id est, has generationes, non evidenter apparet; nisi quia merito sensus ille praelatus est, ut tanquam exponendo quid dixerit lunam, secutus adjungeret, generatiocut pluvia in vellus, et sicut guttae stillantes super terrum. Recoluit
Abbreviated transcription (Latin):
generationes inquit generationum: tanquam
diceret ante lunam. id ẽ ante generationes ge.¬
netationum quȩ transeunt de cerssione accessioneq
mortalium. tanquam detrimentis increm̃tisq
lumaribꝰ. Ac ꝑhoc quid melius intelligitur ꝑma¬
nere ante lunam ⁊ nisi omnia mortalia ĩmortali¬
tatem precedete : Quod etiam sic non inconue¬
nienter accipi podest: ut qm̃ humiliato calũpnuia¬
tore sedet addexteram patris. hoc sit ꝑmanete cũ
sole Splendor enim ȩterne głe intelligitur filiuᷤ:
tanquam sol sit pater. et splendor eius. filius eius:
Sed sicut ista dici possunt de inuisibili substantia
crtatoris. non sicut de ista uiaibili creatura inqua sunt
corpora celestia. quo illustrius eminet sol de quoħ
similitudo adħibita ẽ: sic adhibetur etiam de ter¬
restribꝰ. petra. leo. agnus. homo habens duos filioᷤ.
et cetera Ergo humiliato calumpniatore per¬
manet cum sole: quia uicto diabolo ꝑresurrectio¬

Expanded text:
generationes, inquit, generationum: tanquam generationes, inquit, generationum: tanquam diceret, Ante lunam, id est ante generationes generationum, quae transeunt decessione et successione mortalium, tanquam decrementis incrementisque lunaribus. Ac per hoc quid melius intelligitur permanere ante lunam, nisi omnia mortalia immortalitate praecedere? Quod etiam sic non inconvenienter accipi potest, ut quod jam humiliato calumniatore sedet ad dexteram Patris, hoc sit permanere cum sole. Splendor enim aeternae gloriae intelligitur Filius ; tanquam sol sit Pater, et splendor ejus Filius ejus; sed sicut ista dici possunt de invisibili substantia Creatoris: non sicut de ista visibili creatura, in qua sunt corpora coelestia, quorum illustrius eminet sol, de quo haec similitudo adhibita est; sicut adhibetur etiam de terrestribus, petra, leo, agnus, homo habens duos filios, et caetera. Ergo humiliato calumniatore permanet cum sole; quia victo diabolo per resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
cum sole Sic enim meliꝰ int̾pretandum quidã
Quod silatine uno uerbo diciposset: cum ꝑ mane¬
bit dicendum eẽt: Ideo quia uerbum latine ñ
potest dici. ut saltim sententia expͥmeretur: dic̃¬
nominis usq ad certum tempus in hoc seculo
uicturam. et postea non futurame ꝑmanebit gͦ
cum sole quãdui soloritur et occidit: hoc ẽ quan¬
diu temꝑa ista uoluuntur. non deerit eccła dei.
idest. xp̃i corpus in terris: Quod uero ad iungit. et an¬
te lunam generatione generationum: potuit di¬
cere et ante solem: idẽ et cum sole et ante solem:
quod intelligeretur et cum temꝑibꝰ et ante tẽ¬
ꝑa: Quod gͦ tempis antecedit ȩternum eͥ: et
hoc uere habendum ẽ ȩternum. qd nullo temꝑe
uariatur. sicut inpͥncipio erat uerbum S ꝑ lurã:
significare maluit incrementa. defectusq mor¬
talium: Deniq cum dixisset aute lunam. uolens
quodammꝰ exponere ꝓquare lunam posuerit:

Expanded text:
cum sole. Sic enim melius interpretandum quidam cum sole. Sic enim melius interpretandum quidam Quod si latine uno verbo dici posset, compermanebit dicendum esset: ideo quia latine verbum non potest dici; ut saltem sententia exprimeretur, dicchristiani usque ad certum tempus in hoc saeculo victuram, et postea non futuram? Permanebit ergo cum sole, quamdiu sol oritur et occidit: hoc est, quamdiu tempora ista volvuntur, non deerit Ecclesia Dei, id est, Christi corpus in terris. Quod vero adjungit, Et ante lunam, generationes generationum: potuit dicere, Et ante solem, id est, et cum sole, et ante solem; quod intelligeretur, Et cum temporibus, et ante tempora. Quod ergo tempus antecedit, aeternum est: et hoc vere habendum est aeternum, quod nullo tempore variatur, sicut in principio erat Verbum. Sed per lunam significare maluit incrementa defectusque mortalium. Denique cum dixisset, ante lunam; volens quodammodo exponere pro qua re lunam posuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
faciendos. ideo ait iudicabit pauꝑes populi: idẽ
eos ad salutem discernet qui sunt inpopulo pauꝑe:
Iam quid sint pauꝑes supra exposium: hos et ege¬
nos intelligamus: & humiliabit calũpniatorem:
Nullus melius quam diabolus. hic calũpniator ag¬
noscitur Calũpnia eiꝰ est: Bunquid gratiscolit iob
os adiuuans ut gratis dm̃ colant: idẽ delectentur
dño: humiliauit etiam sic: quia cum in eo diabo¬
lus idẽ pͥnceps huiꝰ mundi nichil inuenisset. occi¬
dit ꝑ calũpnias iudeorum: quibꝰ ẽ usus calumpnia-¬
tor. tanquam uasis suis oꝑans in filios diffidentiȩ:
humiliatꝰ ẽ enim. quia ille quem occiderant resur¬
rexit. et regnum abstulit mortis: cuĩ ille potes
tatem ita gerebat. ut ex uno homine quem deceꝑat
ꝑ unum: multomagis qui abundantiam gr̃ȩ et¬
xp̃m: quihumiliauit calumpniatores. falsa cri¬
mina. iniquos uidices. falsos testes ut eum ꝑderent

Expanded text:
faciendos; ideo ait, Judicabit pauperes populi: id est, faciendos; ideo ait, Judicabit pauperes populi: id est, eos ad salutem discernet, qui sunt in populo pauperes. Jam qui sint pauperes supra exposuimus: hos et egenos intelligamus. Et humiliabit calumniatorem. Nullus melius quam diabolus hic calumniator agnoscitur. Calumnia ejus est: Numquid gratis colit Jobos adjuvans, ut gratis Deum colant, id est, delectentur in Domino . Humiliavit etiam sic: quia cum in eo diabolus, id est, princeps hujus mundi nihil invenisset , occidit per calumnias Judaeorum; quibus est usus calumniator tanquam vasis suis, operans in filiis diffidentiae . Humiliatus est enim, quia ille quem occiderant resurrexit, et regnum abstulit mortis; cujus ille potetatem ita gerebat, ut per unum hominem quem deceperat, in mundum , multo magis qui abundantiam grstum, qui humiliavit calumniatoremina, iniquos judices, falsos testes, ut eum perdere
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ syon. et filia syon: Si autem distinctius in¬
telligendum ẽ. pauꝑes accipiamus montes : filios
autem pauꝑum colles: uelut ꝓpħas atq apostolos
pauꝑes: filios autem eorum ide qui sub eorum auc̃¬
toritate ꝓficiunt. filios pauꝑum: Quod uero supͣ
dictum ẽ iudicabit. et postea saluos faciet: quȩdam
uelut expositio ẽ quomodo iudicabit: Ad hoc enim
iudicabit ut saluos faciat: id ẽ aꝑdendis dampnan¬
disq discernat. quib donat salutem paratam re¬
uelari intemꝑe noiussimo A talibꝰ quippe illid̾r.
iudicare populum tuum in iusticia et pauꝑes tu¬
os iniudidio. eundem dixit populum dei quos pau-¬
peres eiꝰ: idẽ tantuimin bonos et ad part̾e
dexteram ꝑtinentes Quia uero in hoc se¬
Fulo simul dextri sinistriq pascuntut. qui uelut
agni et hedi infinem seꝑandi sunt: totum sieut
cõmixtus ẽ nomine populi nuncupauit: & quia
iudicium etiam bic inbono ponit idẽ ad saluos

Expanded text:
tas est Sion et filia Sion. Si autem distinctius intas est Sion et filia Sion. Si autem distinctius intelligendum est; pauperes accipimus, montes; filios autem pauperum, colles: velut Prophetas atque Apostolos, pauperes; filios autem eorum, id est, qui sub eorum auctoritate proficiunt, filios pauperum. Quod vero supra dictum est, Judicabit, et postea, salvos faciet, quaedam velut expositio est quomodo judicabit. Ad hoc enim judicabit, ut salvos faciat, id est, a perdendis damnandisque discernat, quibus donat salutem paratam revelari in tempore novissimo . A talibus quippe illi dieiJudicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio, eumdem dixit populum Dei quos pauperes ejus; id est, tantummodo bonos et ad dexteram partem pertinentes. Quia vero in hoc saeculo simul dextri sinistrique pascuntur, qui velut agni et haedi in fine separandi sunt ; totum sicut commixtus est, nomine populi nuncupavit. Et quia judicium etiam hic in bono ponit, id est, ad salvos
Abbreviated transcription (Latin):
magna distinctio: qͥa sic̃ ꝑ inobehentia unꝰ homuuiᷤ peccatortᷤ
c̃stituti st̾ multi. ita ⁊ ꝑobediẽtiã uniꝰ hois ĩti ꝯstituent᷑ mutti. Scipi¬
ant gͦ montes pacem populo et colles iusticiam:
ut hoc modo utrisq concordantibꝰ fiat quod scrip¬
tumẽ: iusticia et pax osculatȩ sunt: Quod uero
alii codices habent. suscipiant montes pacempor¬
pulo et colles. utrosq predicatores euangłicȩ pacis
in telligendoᷤ puto: siue p̃cedentes. siue sub sequen¬
tes: In his autem codicib illud sequitur: usticia ui¬
dicabit pauperes populi: S illi magis codices appro¬
bantur qui habent quod supra exposuimus: susci¬
piant montes pacem populo. et colles iusticiam: Ali¬
qui autem babent ppło tuo. aliqui nonbabent tuo:
et saluos faciet filios pauꝑum: Pauꝑes et filii pau¬
ꝑum. idẽ michi ipsi uidentur: sicut eadem ciui-¬

Expanded text:
magna distinctio: quia sicut per inobedientiam unius hominis, peccatores magna distinctio: quia sicut per inobedientiam unius hominis, peccatores constituti sant ergo montes pacem populo, et colles justitiam; ut hoc modo utrisque concordantibus, fiat quod scriptum est, Justitia et pax osculatae sunt se . Quod vero alii codices habent, Suscipiant montes pacem populo, et colles: utrosque praedicatores evangelicae pacis intelligendos puto; sive praecedentes, sive subsequentes. In his autem codicibus illud sequitur: In justitia judicabit pauperes populi. Sed illi magis codices approbantur, qui habent quod supra exposuimus, Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam. Aliqui autem habent, populo tuo; aliqui non habent tuo, et salvos faciet filios pauperum. Pauperes et filii pauperum iidem ipsi mihi videntur; sicut eadem civi
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo. qui teconciliauit nos sibi ꝑxp̃m: et dedit
nobis misterium reconciliationis: Ecce quomͦ sus¬
cipiunt montes. pacem populo eius: Deus enim erat
in xp̃o mundum reconcilians sibi. non reputans illiᷤs
delicta eorum: et ponens innobis uerbum reconci-¬
liationis: In quibꝰ nisi in montibꝰ qui suscipiunt
pacem populo eiꝰ: Quo circa legati pacis subsequen¬
ter ad iungunt atq dicunt: Proxp̃o ergo legatione
fungimur: tanquam deo exhortante ꝑnos: Obse¬
cramus pro xp̃o reconciliari deo Hanc pacem suscipi-¬
ant montes populo eiꝰ: idẽ predicationem legationẽ¬
q pacis eius: Colles autem iusticiam: hoc est obe¬
dientiam quod ẽ in hominibꝰ. et in omni rationali
creatura omnis iusticiȩ origo atq ꝑfectio: ita ut du¬
orum hominum. idẽ adam qui fuit caput mortis
nr̃ȩ. et xp̃i qui ẽ caput salutis nr̃e. Hȩc cõmendet᷑

Expanded text:
ex Deo, qui reconciliavit nos sibi per Christum, et dedit ex Deo, qui reconciliavit nos sibi per Christum, et dedit nobis ministerium reconciliationis. Ecce quomodo suscipiunt montes pacem populo ejus. Deus enim erat in Christo, mundum reconcilians sibi; non reputans illis delicta eorum, et ponens in nobis verbum reconciliationis. In quibus, nisi in montibus qui suscipiunt pacem populo ejus? Quocirca legati pacis subsequenter adjungunt, et dicunt: Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo reconciliari Deo . Hanc pacem suscipiunt montes populo ejus, id est, praedicationem legationemque pacis ejus: colles autem justitiam; hoc est obedientiam, quod est in hominibus et in omni rationali creatura omnis justitiae origo atque perfectio; ita ut duorum hominum, id est, Adam qui fuit caput mortis nostrae, et Christi qui est caput salutis nostrae, haec commendetur
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt quidẽimitatores mei estote. sicut et ego xp̃i:
sed rursus dicant Licet sinos aut angelus de cȩlo
uobis ad nunciauerit preter quam accepistis: ana-¬
themasit: Dicant etiam: Nunquid paulus ꝓuobis
crucifixiis est. aut in nomine pauli baptirati estis:
ta suscipiant pacem populo dei. idest pauꝑibꝰ dei: ñ
illis regnare cupientes: Illi
quoq non di cant ego sum pauli. ego aut̃
apollo. ego uero cepbȩ: sed omnes dicant. ego
sum xp̃i Hec est iusticia uonante ponere seruos dño.
nec equare: ita leuare oculos inmontes unde ueni-¬
at auxilium sibi. ut tamen auxilium suũ ñsperent
amontibꝰ: s ad omino qui fecit cȩlum et terram:
Potest et sic conuenientius intelligi. suscipiant montes
pacem populo. ut pacem intelligamus in reconcilia¬
tione qua do reconciliamur: montes eam quippe
suscipiant apopulo eiꝰ: Hoc apłs ita testatur. Uete¬
ra transierunt: ecce facta sunt noua: Omnia autẽ

Expanded text:
Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, pauperibus Dei; non iquoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coelum et terram . 6. Potest et sic convenientissime intelligi, Suscipiant montes pacem populo, ut pacem intelligamus in reconciliatione qua Deo reconciliamur: montes quippe eam suscipiunt populo ejus. Hoc Apostolus ita testatur: Vetera transierunt; ecce facta sunt nova: omnia autem
Abbreviated transcription (Latin):
tentur: Colles autem sunt: illorum excellentiam.
sua obedientia subsequentes: Quare gͦ montes
pacem ÷ et colles iusticiam: Anforte nichil inter es¬
set. etiam si ita diceret᷑: suscipiant montes uisticiã
populo. et colles pacem: lltrisq enim iusticia. et
utrisq pax necessaria ẽ : et sifieri potest. ut aliono¬
mine pax appellata sit ipsa iustitia: Hȩc ẽ enim
uera pax: non qualem iniusti int̾sẽ faciunt: An
potius cum distinctione non contempnenda intel¬
ligendum ẽ quod ait: montes pacem. et colles iusti¬
ciam: Excellentes quippe inȩccła pacidebent ui-¬
gilanti intentione consulere: ne propt̾ suo̾ honores
suꝑbe agendo se. scismata faciant: unitatis cõpage
dirupta Colles autem ita eos imitando et obedi-¬
endo subsequantur. ut eis xp̃m ante ponant: ne
malorum montiũ qm̃ uidentur excellere uana
auctoritate seducti. se a xp̃i unitate dirumpant:
ideo dictumẽ. suscipiant montes pacem populo:

Expanded text:
tentur: colles autem sunt illorum excellentiam tentur: colles autem sunt illorum excellentiam sua obedientia subsequentes. Quare ergo montes pacem, et colles justitiam? An forte nihil interesset, etiamsi ita diceretur: Suscipiant montes justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim justitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut alio nomine pax ap pellata sit ipsa justitia; haec est enim vera pax, non qualem injusti inter se faciunt. An potius cum distinctione non contemnenda intelligendum est quod ait, Montes pacem, et colles justitiam? Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes pacem populo.
Abbreviated transcription (Latin):
tum iuditium udicate: ostendit ẽẽ posse pra-¬
uũ itdicum. cum dicit rectum iudicium udica¬
te Deniq illud uetat: hoc prece̾pit Cum uͦ
sine ulla adicctione dicit iudicium. continuo
iustum uult intelligi: sicut est quod ait. relinqͥ¬
tis grauiora legis miscd̾iam et iudiciũ: et illud
quod ieremias dicit: faciens diuitias suas non
cum iuditio: Non ait faciens diuitias suas prauo¬
uł inuisto iudicio. uł non cum iudicio recto aut ius¬
to: sed non cum iudicio. iudicium non appellans . in¬
sunt: colles minores: Nimirum gͦ hisunt: quosaliꝰ
habet psalmus pusillos cum magnis: Isti quippe
montes exultauerunt sicut arietes: et isti colles
sicut agni ouium sicut in exitu isrł exegypto: id
ẽ inpopuli deilib̾atione abhuiꝰ seculi seruitute:
Excellenti gͦ sc̃itate eminentes inȩccła montes sc̃:
qui idonei sunt et alios docere sicloquendo ut fide¬
litet instruantur : sic uiuendo ut salubriter imi¬

Expanded text:
tum judicium judicate , ostendit esse posse pratum judicium judicate , ostendit esse posse pravum judicium, cum dicit, Rectum judicium judicate: denique illud vetat; hoc praecipit. Cum vero sine ulla adjectione dicit judicium, continuo justum vult intelligi; sicut est quod ait Relinquitis graviora Legis, misericordiam, et judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Faciens divitias suas non cum judicio . Non ait, Faciens divitias suas pravo injustove judicio, vel non cum judicio recto aut justo; sed, non cum judicio: judicium non appellans, nisunt, colles minores. Nimirum ergo hi sunt quos alius habet psalmus: Pusillos cum magnis. Isti quippe montes exsultaverunt sicut arietes, et isti colles sicut agni ovium, in exitu Israel ex Aegypto , id est in populi Dei liberatione ab hujus saeculi servitute. Excellenti ergo sanctitate eminentes in Ecclesia, montes sunt; qui idonei sunt et alios docere , sic loquendo ut fideliter instruantur, sic vivendo ut salubriter imi
Abbreviated transcription (Latin):
sam meam degente non sc̃a Quod autem mutato
u̾borum oedine. cum pͥus dixisset ds iudicium tuũ
regida. et itsticiam tuam filio tegis. prius ponens
iudicium. deindẽ iusticiam: prius iusticiam posuit.
demde iudicium dicens iudicare populum tuũ in ius
ticia. et pauꝑes tuos inuidicio: ostendit se magis
iudicium appellasse iusticiam. nichil int̾ ẽẽ demons¬
trans quo ordine ponatur. cum idẽ significat: Solet
enim dici iudicium prauum. qͦd inustum ẽ : iusticiã
ueto iniquam uel iniustam dicere nonsolemꝰ: Sie¬
nim praua et iniusta erit: nec iusticia iam dicenda
ẽ ꝑromide ponendo iudicium atq iusticiȩ nomine
repetendo. uelponendo iusticiam. et eam uidicii
nomine repetendo: satis edocet propͥe se appellaᷤ¬
se iudicium quod ꝑ iusticia ponisolet: id est qͦd
inmale iudicando intelligi non potest llbi enim
dominis dicit nolite iudicare ꝑsonalit᷑. sedrec̃¬

Expanded text:
sam meam de gente non sancta . 4. Quod autem mutato sam meam de gente non sancta . 4. Quod autem mutato verborum ordine, cum prius dixisset, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis, prius ponens judicium, deinde justitiam; prius justitiam posuit, deinde judicium, dicens, Judicare populum tia, et pauperes tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicium pravum quod injustum est; justitiam vero iniquam vel injustam dicere non solemus. Si enim prava, et injusta erit; nec justitia jam dicenda est. Proinde ponendo judicium, atque justitiae nomine repetendo; vel ponendo justitiam, et eam judicii nomine repetendo, satis edocet proprie se appellare judicium quod pro justitia poni solet, id est, quod in male judicando intelligi non potest. Ubi enim Dominus dicit, Nolite judicare personaliter, sed rec
Abbreviated transcription (Latin):
est sc̃õ spũi eius: ꝑquem diffunditur incordibꝰ nr̃is
caritas eius: Et ideo tales non ꝑtinent ad populũ
dei: quia non sunt pauꝑes dei Pauꝑes quippe di
dicunt: Nos autem non sp̃m huiꝰ mundi accepimꝰ.
s sp̃m qui exdeo ẽ: ut sciamus que ad eo donata
sunt nob̃ flam cum et inisto psalmo ꝓpt᷑ susceꝑ.¬
ti hominis sacram̃tũ. quo uerbo carofactum est.
dicatur patri regi usticiam dafilio regis: nolunt
istidari sibi iusticiam: sed asemet ipsis eam se babe¬
re confidunt: Ignorantes dei iusticiam et suamuo¬
lentes constituere: iusticiȩ dei nonsunt fubiecti:
N on sunt itaq ut dixi pauꝑes dei. s. diuites sur: quia
non sunt humiles sed fuꝑbi Llemet uero ille iudi¬
care populum dei iniusticia. et pauꝑes dei inuidicio:
et eo uidicio discernet adiuitibꝰ exum pauꝑes suos:
sed quos pauꝑtate sua fecit diuites suos Clamat ei
quippe populus pauꝑ Iudicame ds et discerne cau¬

Expanded text:
sancto Spiritui ejus, per quem diffunditur in cordibus nostris charitas ejus . Et ideo tales non pertinent ad populum Dei, quia non sunt pauperes Dei. Pauperes quippe Dei dicunt: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam cum et in isto psalmo, propter suscepti hominis sacramentum quo Verbum caro factum est , dicatur Deo Patri regi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Non sunt itaque, ut dixi, pauperes Dei, sed divites sui; quia non sunt humiles, sed superbi. Veniet vero ille judicare populum Dei in justitia, et pauperes Dei in judicio: et eo judicio discernet a divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertate sua fecit divites suos. Clamat ei quippe populus pauper: Judica me, Deus, et discerne cau
Abbreviated transcription (Latin):
Coram illo procident dictum ẽ: ad orabunt eum Et
quia scisirata futura erant ꝑ diuersa terrarum loca.
quȩ inuiderent eccłe catbolicȩ toto orbe terrarũ
difc̾use: eadem porro scimata ꝑ hominum nomina
se fuerant diuisura et homines amando quib auc̃
catura: ideo cum dixiset coramillo dẽcident etbi¬
opts. adunicit. et mnimicieuis terram lingent᷑: id ẽ
głatua. homo quippe andire meruit: teriaes et in
tcrram ibis: hanc terram lingendo. idẽ taliumauẽ.¬
toritate uaniloquia delectati eos amando et insua¬
uissimos habendo. contra dicunt diuinis eloquiis
quibꝰ catholica ȩccła prenunciataẽ: non in aliqua
parte terrarum futura sicut quelibet scisiata. sed
inumuerso mundo fructificando atq crescendo: usq
ad ipsos ethiopes extremos uidelicit et tetertimos ho¬

Expanded text:
Coram illo procident, dictum est, adorabunt eum. Et Coram illo procident, dictum est, adorabunt eum. Et quia schismata futura erant per diversa terrarum loca, quae inviderent Ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; eadem porro schismata per hominum nomina se fuerant divisura, et, homines amando quibus auctcatura: ideo cum dixisset, Coram illo decident Aethiopes; adjunxit, et inimici ejus terram lingent; id est,  omnem terram gloria tua . Homo quippe audire meruit: Terra es, et in terram ibis . Hanc terram lingendo, id est, talium auctoritate vaniloqua delectati, eos amando, et in suavissimos habendo, contradicunt divinis eloquiis, quibus catholica Ecclesia praenuntiata est, non in aliqua parte terrarum futura, sicut quaelibet schismata; sed in universo mundo fructificando atque crescendo, usque ad ipsos Aethiopes, extremos videlicet et teterrimos ho
Abbreviated transcription (Latin):
de amari usq ad mare. aquolibet fine terrȩ usq
ad quemlibet finem dominaturum dixit cuius
nomen et potestas. toto orbe fuerat predicanda
multumq ualitura Quod ne alit̃ posset intelligi
amari usq admare: continuo subiecit Et aflu¬
mine usq ad terminos orbis terre Quod̾ait gͦ
usq ad terminos orbis terre: hoc ante dixerat a
mari usq ad mare Quod uero nẽ ait aflumine:
euidenter expressit inde uoluisse. xp̃m potestatẽ
suam iam conmendare. unde et discipulos cepit eli¬
gere. a flumine scilicet iordane: ubi suꝑ bapti¬
tatum dñm cum descenderet sp̃c sc̃s. sonuit uox de cȩ¬
lo. hic ẽ filius meus dilectus: hinic gͦ doctrina eius
incipiens et magisterui cȩlestis auctoritas dilatatur
pes: et inimici enis terram lingent. Pethiopes a par¬
de totum omnes gentes significat. eam eligens gentẽ
quam potissimum nomuinaret quȩ infinibꝰ terrȩ est

Expanded text:
de, a mari usque ad mare, a quolibet fine terrae, usque de, a mari usque ad mare, a quolibet fine terrae, usque ad quemlibet finem dominaturum dixit, cujus nomen et potestas toto orbe fuerant praedicanda, multumque valitura. Quod ne aliter posset intelligi, a mari usque ad mare; continuo subjecit, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Quod ergo ait, usque ad terminos orbis terrae; hoc ante dixerat, a mari usque ad mare. Quod vero nunc ait, a flumine; evidenter expressit inde voluisse Christum potestatem suam jam commendare, unde et discipulos coepit eligere; a flumine scilicet Jordane, ubi super baptizatum Dominum cum descenderet Spiritus sanctus, sonuit vox de coelo: Hic est Filius meus dilectus . Hinc ergo doctrina ejus incipiens et magisterii coelestis auctoritas, dilatatur pes, et inimici ejus terram lingent. Per Aethiopes, a parte totum, omnes gentes significavit; eam eligens gentem, quam potissimum nominaret, quae in finibus terrae est.
Abbreviated transcription (Latin):
liberata: ita dictum accipiendum ẽ. orietur indie
b̾i iusticia. et habundantia pacis donec extolla¬
tur lima: tanquam diceretur orietur indiebꝰ
eis iusticia. quȩ contradictionem ac rebellatio.¬
nem. carnis uitat et fiat pax intantum crescens
et habundans. donec luna extollatur: idẽ eleue¬
tur ecclesia ꝑ głam resurrectionis. cum illo regna¬
tura. qui eam in hac gła primogenitus amortu¬
is antecessit. ut sederet addexteram patris: ita cum
sole ꝑmanens antelunam. quo postea ex tolleretur
utiq dixerat orietur indiebus eius uisticia: et ha¬
bundantia pacis donec extollatur luna Si eccła
hic recte significatur uocabulo lunȩ: consequent̃
ostendit quamlate eandem eccłam fuerat diffu¬
surus cum adiecit. et dominabitur amariusq
admare Mari quippe magno cingitur terra
quod uocatur oceanus: dequo influit quiddam
exiguum inmedio terrarum: et facit istamaria
nota nobis. quȩ nauigus frequentantur: Prom¬

Expanded text:
liberata; ita dictum accipiendum est, Orietur in diebus liberata; ita dictum accipiendum est, Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna, tanquam diceretur: Orietur in diebus ejus justitia, quae contradictionem ac rebellationem carnis vincat, et fiet pax in tantum crescens et abundans, donec luna extollatur, id est, elevetur Ecclesia, per gloriam resurrectionis cum illo regnatura, qui eam in hac gloria primogenitus a mortuis antecessit, ut sederet ad dexteram Patris ; ita cum sole permanens ante lunam, quo postea extolleretur utique dixerat: Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna. Si Ecclesia hic recte significatur vocabulo lunae, consequenter ostendit quam late eamdem Ecclesiam fuerat diffusurus, cum adjecit: Et dominabitur a mari usque ad mare. Mari quippe magno cingitur terra, qui vocatur Oceanus; de quo influit quiddam exiguum in medio terrarum, et facit ista maria nota nobis, quae navigiis frequentantur. Proin
Abbreviated transcription (Latin):
prorsuis aliter intelligi non pot̾ nisiut ꝑdatur: hoc
ẽ ut non sit Extollatur autem nicbil nisi ut altiꝰ
eleuetur: Quod quidem cum inmalo ponitur. suꝑ¬
biam solet significare : sicuti ẽ intua sapientia noli
extolli Inbono autem adhonorem ꝑtinet amplio¬
rem. uelcum aliquid eleuatur: sicuti ẽ innoctibꝰ ex¬
tollite manus ur̃as insc̃a. et benedicite dĩ Hic
g si auferatur dictum intellexerimus. quid erit
donec auferatur luna: nisi efficiatur ut nonsit:
Fortassis enim hoc intelligi uoluit ne ulteriꝰ sit mor¬
talita̾tũ. quando uoussima mimica destruetur
mors: ut pacis habundantia usq ad hoc ꝑducatur.
ne qui resistat felicitati peccatorum ex infirmita¬
uicta atq destructa. omnis mortalitas absumitur:
Sinuero uocabulo lunȩ. non mortalitas citis ꝑđ̃
nunc transit ȩccła. s. ipsa omnino ȩccła significata
est quȩ ꝑmaneat inȩternum abhac mortalitate

Expanded text:
prorsus aliter intelligi non potest, nisi ut perdatur, hoc prorsus aliter intelligi non potest, nisi ut perdatur, hoc est, ut non sit: extollatur autem nihil nisi ut altius elevetur. Quod quidem cum in malo ponitur, superbiam solet significare; sicuti est: In tua sapientia noli extolli . In bono autem ad honorem pertinet ampliorem, velut cum aliquid elevatur; sicuti est: In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum . Hic ergo si auferatur dictum intellexerimus, quid erit donec auferatur luna, nisi efficiatur ut non sit? Fortassis enim hoc intelligi voluit, ne ulterius sit mortalitas, quando novissima inimica destruetur mors : ut pacis abundantia usque ad hoc perducatur, ne quid resistat felicitati beatorum ex infirmitavicta atque destructa, omnis mortalitas absumatur. Sin vero vocabulo lunae, non mortalitas carnis per quam nunc transit Ecclesia, sed ipsa omnino Ecclesia significata est, quae permaneat in aeternum, ab hac mortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
nuscdiam glorificare dĩ: ut accedente temꝑe
compleretur quod ꝑpropħam dicit. populus quẽ
noncognoui seruiuit michi. in ob auditu auris obe¬
diuit michi: uidemus iam gr̃a xp̃i siccam remansis
se gentem uideorum : totumq orbem terrarum
Alio quippe uerbo eandem pluuuiam significauit:
dicens. gutte stillantes non iam suꝑ uellus s fuper
terram Quid ẽ enim aliud pluiua: quam guttȩ
stillantes: Ideo autem illam gentem uelleris noĩe
significari puto: uelquia expolianda fuerat aucto¬
ritate doctrinȩ sicut ous expoliatur uellere᷑: uel
quia inobauditu eandem pluuiam detinebat. qũa
nolebat preputio predicari: idẽ incircumcisis gen
ẽ tollatur alii interpretati sunt auferatur. aliĩ ue¬
ro extollatur: unum uerbum grecum sicut unicui¬
ratur: non usq adeo dissonant: Tollatur enim ma¬
gis habet consuetudo ita dici. ut auferatur. et non
sit: quamita ut altius eleuetur Auferatur uero

Expanded text:
misericordia glorificare Deum ; ut accedente tempore misericordia glorificare Deum ; ut accedente tempore compleretur quod per Prophetam dicit, Populus quem non cognovi servivit mihi: in obauditu auris obedivit mihi : videmus jam gratia Christi siccam remansi se gentem Judaeorum, totumque orbem terrarum Alio quippe verbo eamdem pluviam significavit, dicens, Guttae stillantes; non jam super vellus, sed super terram. Quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes? Ideo autem illam gentem velleris nomine significari puto, vel quia exspolianda fuerat auctoritate doctrinae, sicut ovis exspoliatur vellere; vel quia in abdito eamdem pluviam detinebat, quam nolebat praeputio praedicari, id est, incircumcisis gentest, tollatur, alii interpretati sunt, auferatur: alii vero, extollatur; unum verbum graecum sicut unicuiratur, non usque adeo dissonant. Tollatur enim magis habet consuetudo ita dici, ut auferatur et non sit, quam ita ut altius elevetur; auferatur vero
Abbreviated transcription (Latin):
siccum uellus fuisse. pͥorem populum isrł Idem ip¬
se gͦ xp̃c descendit sicut pluuia inuellus: cũ adhuc
atta eẽt sicca Unde etiam dixit Nonsum missus:
nisi ad oues quȩ perierant domus isrł. Ipi matrẽ
de qua formam serui acciperet. inqua hominibꝰ ap¬
pariret elegit: ibi discipulos quibꝰ hoc idc̃ p̃cepit di¬
cens. inuiam gentium neabieritis. et incuuitates
samaritanorum ne introieritis: ite pͥmum ado¬
ues quȩ ꝑierunt domus ifrł. Cum dicit ite pͥmũ
ad illas: ostendit et postea cum iam ẽẽt area cõ¬
pluenda. ituros eos . tͥtã ad alias oues que non et̾nt ex
ueteri populo istael. dequib dicit: habeo alias oues
quȩ non sunt ex hoc ouili: oportet me et ipsas addu¬
cere. ut sit unus gręx et unus pastor huic et apłs:
Dico enim in quit xp̃m ministrum fuisse circumcisi¬
onis. propt̾ ueritatem dei ad confirmandas ꝑmissio¬
nes patrum: sicut pluiua descendit inuellus sicca
ad huc area S quia sequitur. gentes autem suꝑ

Expanded text:
orem populum Israel. Idem ipse ergo Christus descendit sicut pluvia in vellus, cum adhuc area sicca esset; unde etiam dixit: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Ibi matrem de qua formam servi acciperet, in qua hominibus appareret, elegit; ibi discipulos quibus hoc idem praecepit, dicens: In viam Gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne introieritis: ite primum ad oves quae perierunt domus Israel . Cum dicit, Ite primum ad illas, ostendit et postea, cum jam esset area compluenda, ituros eos etiam ad alias oves quae non essent ex veteri populo Israel, de quibus dicit: Habeo alias oves qucere, ut sit unus grex et unus pastor . Hinc et Apostolus: Dico enim, inquit, Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Sic pluvia descendit super vellus, sicca adhuc area. Sed quoniam sequitur, Gentes autem super
Abbreviated transcription (Latin):
et antequam magnas illas terrenas diuitias ami.¬
sisset Quodideo cõmemorandum putaui: qͣm stͣ
quidam quifacilius omnia sua pauꝑibꝰ distribuunt
quam ipsi pauꝑes dei fiant: Inflatisunt enim iac¬
tantia: quapitant sibiẽẽ tribuendũ. tion gr̃ȩ di
quod bene uiuant Et ideo iam nec bene iuiunt:
quantacũꝙ bona oꝑa sacete uideantut. De suo
quippe se habere putant: et głantur quasi non accepe¬
rint: Diuites sui: non pauꝑes dei habundantes sibi:
non egentes deo: S ait apostolus: Si distribuero
omnia mea pauꝑibꝰ. et tradidero corpus meum ut
ardeam. caritatem autemnonhabeam: nichilmͥ¬

Expanded text:
et antequam magnas illas terrenas divitias amiet antequam magnas illas terrenas divitias amisisset. Quod ideo commemorandum putavi, quoniam sunt quidam qui facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia qua putant sibi esse tribuendum, non gratiae Dei, quod bene vivunt; et ideo jam nec bene vivunt, quantacumque bona opera facere videantur. De suo quippe habere se putant, et gloriantur quasi non acceperint : divites sui, non pauperes Dei; abundantes sibi, non egentes Deo. Sed ait Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. siue aliis uerbis eadem septentia cepetat᷑:
et maxime reꝑiuntur in psalmis. et in eogenere
sermonis quo animi ẽ mouendus affectus: Deinde
sequitur: Iudicare populumtuum in tua iusticra:
et pauꝑes tuos iniuditio: Rexꝑater regi filio ad
quamrem dedit iudicium surm et iusticiam suã.
satis ostenditur cumdicit: iudicare ppłm tuum
iniustitia. idẽ ad iudicandum populum tuũ Talis
locutio ẽ apud salomonem: ꝑuerbia salomonis fi¬
luĩ dauid: scire sapientiam et disciplinam: hoc est
ꝓuerbia salomotiis. adsciendam sapientiam̃ et dis¬
ciplinam: Ita uiditiũ tuum regida: Iudicare ppłm
tuum. idẽ iudicium tuum da adiudicandum po-¬
pulum tiuim Quod autem ait prius ppłm tuũ:
hocait posterius ipauꝑes tuos: & quod ait prius
iniustitia. hoc posterus iniuidicio: more. illo re-¬
peticionis. ubi sane demonstrat populũ dei pau-¬
perem ẽẽ debere. idẽ non suꝑbum sed humilem

Expanded text:
verba, sive aliis verbis eadem sententia repetatur: verba, sive aliis verbis eadem sententia repetatur: et maxime reperiuntur in Psalmis; et in eo genere sermonis quo animi est movendus affectus. 3. Deinde sequitur: Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio. Rex Pater regi Filio ad quam rem dedit judicium suum et justitiam suam satis ostenditur, cum dicit, Judicare populum tuum in justitia, id est, ad judicandum populum tuum. Talis locutio est apud Salomonem: Proverbia Salomonis, filii David, scire sapientiam et disciplinam ; hoc est, Proverbia Salomonis, ad sciendam sapientiam et disciplinam. Ita, judicium tuum da, judicare populum tuum; id est, judicium tuum da, ad judicandum populum tuum. Quod autem ait prius, populum tuum; hoc ait posterius, pauperes tuos: et quod ait prius, in justitia; hoc posterius, in judicio; more illo repetitionis. Ubi sane demonstrat populum Dei pauperem esse debere, id est, non superbum, sed humilem.
Abbreviated transcription (Latin):
ens iudicium tuum regida: et iusticiã
tuam filio regis: Dominus ipse inengłio
dicit Pater non iudicat queqũa: sed
omne iudicium dedit filio Hoc ẽ er¬
go: deus iudiciũ tuũ regida Quirex. etiam filius
ẽ regis : quia et d̾s pat̾ utiq rexest Ita scriptumẽ:
quod rex fecit nuptias filio suo More autẽ scriptẽ
idem repetitur: Elam quod dixit iuditium tuũ:
hoc aliter dixit iusticiam tuam: Et quod dixit
regi. hocalit᷑ dixit filio regis: sicut ẽ illud: Qui
habitat incęlis it ridebit eos: et dominꝰ subsanna.¬
bit eos Quod ẽ qui habitat incȩlis. hoc ẽ et dñs
& quod ẽ irridebit eos. hocest subsannabit eos Et
cȩli enarrant: głam dei: ẽt oꝑamanium eiꝰ adñ¬
cut firmamentum: Cęli repetiti sunt nomine
firmam̃ti: & quod dictum ẽ głam dei: repetitũ
ẽ oꝑa manuum etꝰ Et quod dictum ẽ enarrant:
repetitum ẽ annunciant: Iste autem repetitioneᷤ.
multum eloquia diuina cõmendant. siue eadẽ

Expanded text:
eus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Dominus ipse in Evangelio dicit, Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio : hoc est ergo, Deus, judicium tuum regi da. Qui rex etiam filius est regis, quia et Deus Pater utique rex est. Ita scriptum est, quod rex fecit nuptias filio suo . More autem Scripturae idem repetitur. Nam quod dixit, judicium tuum; hoc aliter dixit: justitiam tuam: et quod dixit, regi; hoc aliter dixit, filio regis; sicut est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et Dominus subsannabit eos . Quod est, qui habitat in coelis; hoc est, et Dominus: et quod est, irridebit eos; hoc est, subsannabit eos. Et, Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Coeli repetiti sunt nomine firmamenti: et quod dictum est, gloriam Dei; repetitum est, opera manuum ejus: et quod dictum est, enarrant; repetitum est, annuntiat. Istae autem repetitiones multum eloquia divina commendant; sive eadem
Abbreviated transcription (Latin):
nis. s filii ꝓmissionis. deputant᷑ in semine eius:
Omnes gentes magnificabunt eũ. Tanquã ex¬
ponendo: repetitum ẽ. qͦd supradictum ẽ Quia
enim benedicentur neo: magnificabunt eum.
Non ipsi faciendo ut magnus sit qui ꝑ seipsum
magnus ẽ: s laudando & magnum fatendo.
Sis enim magnificamus dm: sic etiã dicunus
sc̃ificetur nom̃ tuũ qͦd semꝑ utiq sc̃m ẽ Hene¬
dictus dñs ds isrł: qui facit mirabilia solus.
Consułatis omnib supͣdictis: eructatur ymnꝰ
& benedicitur dns ds isrł. Implet᷑ enim qͦd ad
bilia solus: qͣm quicumq faciunt. ipse meis
oꝑatur qͥ facit mirabilia solus Et benedictũ¬
Quid aliud latini interpretes dicerent: qui nͣ
possent dicere mȩtͣnum et inȩt̾num ȩtͣni: Qͣsi
enim aliud dictum sit inet̾num & aliud in scłm.
inscłm scłi⁊ ut scłm intelligeret᷑ qͣntum hoc se¬
culũ durat: in scłm autẽ scłi. qͦd post huiꝰ finẽ

Expanded text:
nis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « nis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etiam dicimus: Sanctificetur nomen tuum : quod semper utique sandictus Dominus, Deus Israel, qui facit mirabilia solus. Consideratis omnibus supra dictis eructatur hymnus, et benedicitur Dominus Deus Israel. Impletur enim quod ad bilia solus: quoniam quicumque faciunt, ipse in eis operatur, qui facit mirabilia solus. Quid aliud latini interpretes dicerent, qui non possent dicere, in aeternum, et in aeternum aeterni? Quasi enim aliud dictum sit, in aeternum, et aliud in saeculum, um intelligeretur, quantum hoc saeculum durat; in saeculum autem saeculi, quod post hujus finem
Abbreviated transcription (Latin):
dit u̾bum domini manet inęt̾nuim: ibi ẽ fructꝰ
eius exaltatus suꝑ libanum. Semꝑ enim caro
fenum fuit: et claritas carnis ut flos feni. Seil
quia nͥ demonstrabatur que fuerat eligenda et
pͣponenda felicitaᷤ: flos feniꝓmagno habebatur.
Nec solum muime contempnabatur: s etiam
marime appetebatur. Quasi gͦ tunc ita ẽẽ. cȩꝑit
quando aminadũsum ͤ atq contemptum quicqͥd
diffamabitur suꝑ omia qͦd inȩt̾num ꝓmittit᷑.
et comꝑabit᷑ fȩno t̾rȩ. quicqͥd ꝓ magno habetur
solem ꝑmanet nom̃ eiꝰ. Psolem. temꝑa signifi¬
cata sunt. Ergo inȩt̾num ꝑmanet nom̃ eiꝰ. Eter¬
num enĩ ante cȩdit temꝑa: nec claudit᷑ tp̃r. Et
benedicent᷑ inipso om̃s trib tͣrȩ. In ipso quippe
impletur qͦd ꝓmissũ ẽ abrahȩ. Nec enimdicit
inseminib tamquã inmultis s tanqͣm inuno:
tuo benedicentur omnes trib t̾rȩ. Neq filii car¬

Expanded text:
dit. Verbum autem Domini manet in aeternum . Ibi est fructus dit. Verbum autem Domini manet in aeternum . Ibi est fructus ejus exaltatus super Libanum. Semper enim caro fenum fuit, et claritas carnis ut flos feni: sed quia non demonstrabatur quae fuerat eligenda et praeponenda felicitas, flos feni pro magno habebatur; nec solum minime contemnebatur, sed etiam maxime appetebatur. Quasi ergo tunc ita esse coeperit, quando aversum est atque contemptum quidquid diffamabitur super omnia quod in aeternum promittitur, et comparabitur feno terrae quidquid pro magno habetur solem permanet nomen ejus. Per solem tempora significata sunt: ergo in aeternum permanet nomen ejus; aeternum enim antecedit tempora, nec clauditur tempore. Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae. In ipso quippe impletur quod promissum est Abrahae. « Non » enim « dicit, In seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, ii car
Abbreviated transcription (Latin):
fructiferum sicuti ẽ frumenti. Nam et hoc fȩ¬
num appellatur insc̃a scriptura. sicut ingenesi
iissum est ꝓductre terre omne lignum et ome
fenum:. nec adiunctum ẽ omne frim̃tum: qͦd
ꝓculdubio non preteriretur. insi fen nomine
etiã hoc intelligeretur. Et multis aliis scriptu¬
rarum locis. hoc inuenĩtur. Si autẽ sic accipien¬
dum ẽ florebunt sicut fenum t̾re. quẽ admodũ
dictum ẽ omĩs caro fenum & claritas hominis
sicut flos fem : ꝓfecto & ciuitas illa intelligen¬
da ẽ. quȩ scl̃i huius societatem significat. Non
enim frustra pͥmus cam condidit ciuitatem:
fixaltato itaq fructu xp̃i suꝑ libanum. idest
suꝑ arbores diuturnas & ligna imputribilia.
quia ille fructus ȩt̾nus ẽ. omnis claritas hom̃iᷤ
sꝑnitur felicitas temꝑalis: ut impleatur illud¬
qͦd scriptum e̾ omnis caro fęnum & omis cla¬
ritas carnis ut flos fem: fenum aruit flos deci¬

Expanded text:
fructiferum, sicuti est frumenti: nam et hoc fefructiferum, sicuti est frumenti: nam et hoc fenum appellatur in sancta Scriptura; sicut in Genesi jussum est producere terram omne lignum et omne fenum , nec adjunctum est, omne frumentum; quod procul dubio non praeteriretur nisi feni nomine etiam hoc intelligeretur; et in multis aliis Scripturarum locis hoc invenitur. Si autem sic accipiendum est, Et florebunt sicut fenum terrae, quemadmodum dictum est, Omnis caro fenum, et claritas hominis sicut flos feni; profecto et civitas illa intelligenda est, quae saeculi hujus societatem significat: non enim frustra primus Cain condidit civitatem . Exaltato itaque fructu Christi super Libanum, id est super arbores diuturnas et ligna imputribilia, quia ille fructus aeternus est; omnis claritas hominis perantibus spernitur felicitas temporalis, ut impleatur quod scriptum est. Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, flos deci
Abbreviated transcription (Latin):
tus eius: Libanum solemus acciꝑe ueluti huiꝰ scłi
dignitatem: qm̃ mons libanus excelsas arbores ha¬
bet: et nomen ipsum interpretatur candidatio: Qd
sructus suꝑ extollitur xp̃i: cuiꝰ fructus dilectores omĩa
secularia culmina contempserunt ⁊ Si autem inbo¬
no accipimus libanum ꝓpt̾ cedros libans quas planta¬
uit: quis alius fructus intelligendus ẽ qui suphine
libanum extollitur. insi de quo apłs dicit de ca-¬
uobis demonstro: Hoc enim & inpͥmo ꝓponit᷑
muncrum diumnorum ubi ait: fructus autẽ sp̃c
est caritas. atq inde cetera ubiq consequentia
contexuntur. Et florebunt de ciuitate sicut fe¬
num t̾rȩ. Quomam ambigue posita ẽ ciuitas. nec
adiunctum c̃ eius. aut dei. non enim dictum est
deciuitate eiꝰ. uel deciuitate di. sed tantum de
cuntate. mn bono intelligitur. ut de ciuitate łi.
hoc ẽ de ȩccła floreant sicut fęnum:. sedd fęnum

Expanded text:
tus ejus. » Libanum solemus accipere veluti hujus saeculi tus ejus. » Libanum solemus accipere veluti hujus saeculi dignitatem; quoniam mons est Libanus excelsas arbores habens, et nomen ipsum interpretatur Candidatio. Quid fructus superextollitur Christi, cujus fructus dilectores omnia saecularia culmina contempserunt? Si autem in bono accipimus Libanum, propter cedros Libani quas plantavit ; quis alius fructus intelligendus est, qui super hunc Libanum extollitur, nisi de quo Apostolus dicit de cha viam vobis demonstro? Hoc enim et in primo ponitur munerum divinorum, ubi ait: Fructus autem spiritus est caritas. Atque inde caetera consequecontexuntur Et florebunt de civitate sicut fenum terrae. Quoniam ambigue posita est civitas, nec adjunctum est ejus, aut Dei; non enim dictum est, de civitate ejus, vel de civitate Dei, sed tantum de civitate; in bono intelligitur, ut de civitate Dei, hoc est, de Ecclesia floreant sicut fenum; sed fenum