comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bro iudicũ desanson legit᷑. ꝗ dãpillos pt ꝗͣ ꝑdi¬
dit: statĩ abinimicis capt᷑ lum̃ scĩȩ amisit. Pas¬
sunr et incapillis fideles ppłi accipi. qͥ maximũ
decꝰ sua numerositate p̃bent eccłe Uñ incantico
canticoꝵ spomꝰ adsponsã dic̃. Capilli tui sicut
greges caprarũ ꝗ̃ ascendert᷑ demontegalaad.
Galaad enĩ aceruus testimonii int̃p̃tat᷑. qͥbtĩ
conuenit adunate multitudim scõr. Itẽ capil¬
li in contrariã partẽ positi reꝑiunt᷑: in psalmo
u̾uitia designant᷑. Multiplicati st̃ inqͥt sp̃ ca¬
pillos capitis mei. et cor meũ dereliqͥt me. Nec
frustra incõꝑatione delictoꝵ capilli ponunt᷑:
qr dni p̃cepto inuet̾i testam̃to sac̃dotes ipsa simi¬
litudine radebant᷑. Pili aũ dicti st̃ apelle qͥp qpis¬
deunt. Sic̃ et pi lo dr̃. apila uͥ pigm̃ta c̃cun¬
dunt᷑. Significant pili carnis cogitationes car¬

Expanded text:
bro Judicum de Samson legitur , qui capillos postquam perbro Judicum de Samson legitur , qui capillos postquam perdidit, statim ab inimicis captus lumen scientiae amisit. Possunt et in capillis fideles populi accipi, qui maximum decus sua numerositate praebent Ecclesiae. Unde in Cantico canticorum Sponsus ad sponsam dicit: Capilli tui sicut greges caprarum, quae ascenderunt de monte Galaad . Galaad enim acervus testimonii interpretatur: quod bene convenit adunatae multitudini sanctorum. Item capilli in contrariam partem positi reperiuntur in Psalmo; ubi vitia designantur: Multiplicati sunt, inquit, super capillos capitis mei, et cor meum dereliquit me . Nec frustra in comparatione delictorum capilli ponuntur: quia Domini praecepto in Veteri Testamento sacerdotes ipsa similitudine radebantur. Pili autem dicti sunt a pelle, qua prodeunt, sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmenta conduntur. Significant pili carnis cogitationes car
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Capita minicoꝵ st̃: auctores iudaicȩ seddi¬
tionis. s et hȩreticoꝵ sine dubitatione doctores:
posse uideant᷑. Caluaria abossib caluisdicta.
ꝑdefectionẽ et neutralit̾ ꝓnntiat᷑. In golgotha
qͥppe qd̾ int̾p̃tat᷑ caluaria. eo qd̾ truncabant᷑ ibi
capira dãpnatoꝵ crucifixus ÷ dñs. et uͥ priꝰerat
area dãpnatoꝵ: ibi erigerent᷑ uexilla mariyrii.
Et qͦmͦ ꝓ nob̾ maledictũ crucisfaccꝰ. et fiagellat᷑.
et crucifixus. sic ꝓõiũ salute qͣsi noxiꝰ int̃ noxi¬
os crucifigit᷑. Capilli uocati qͣsi capits pili faca:
ut et decorẽ p̃stent: et cerebrũ adu̾sus frigꝰ mu¬
niant. atq asole defendant. In capillis u ornatꝰ
iꝰtitiȩ. et decor uirtutũ infideli aĩa demonstiat᷑:
cui ꝓ bonis meritis et sapĩe doccrina multiplex
m̾tes inet̃na beatitudine reseruat᷑. Uñ ipse in
ȩũgłio aĩt. Urͣi aũ capilli capitis õs numerati
st̃. Itẽ capilli uirtutes aĩe designant. sic̃ mli¬

Expanded text:
suis . Capita inimicorum sunt auctores Judaicae seditionis; sed et haereticorum sine dubitatione doctores. posse videantur. Calvaria ab ossibus calvis dicta per defectionem, et neutraliter pronuntiatur. In Golgotha quippe, quod interpretatur Calvaria, eo quod truncabantur eo capita damnatorum, crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii: et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur. Capilli vocati, quasi capitis pili, facti, ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. In capillis vero ornatus justitiae, et decor virtutum in fideli anima demonstratur. Cui pro bonis meritis et sapientiae doctrina multiplex merces in aeterna beatitudine reservatur. Unde ipse in Evangelio ait: Vestri autem et capilli capitis omnes nuirtutes animae designant: sicut in li
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ibi iungant᷑. Inm̃to enĩ uͥ barba maxime ꝓ¬
tendit᷑. ostendit adeẽ. debere mansuetudinẽ
uere doctrinȩ: nec aliqͥd ibi cõmisceri fraudi᷑
malitiȩ. Hincẽ. qd̾ ioab amase m̃tũ dextra
manu tenuit. s sinistra latent᷑ gladiũ mit¬
tens: eiꝰ uiscera effudit. Dext̾a nãq m̃tũ tenẽ
ẽ: qͣsi exbenignitatibꝰ blandire. l sinistrã ad
gladiũ mitat: qͥ latent̾ exmalitia ꝑcutit.
Collũ dictũ qd̾ sit rigidũ. etheret ut colũp¬
na baiulans caput. et sustentans ꝗͣsi capi¬
toliũ. cuiꝰ anterior parsgula uocat᷑. poteriꝰ cer¬
uix. Ceruix aũ uocata. qd̾ ꝑ eã parcẽ cerebrũ. ad
medullã spine dirigat᷑: qͣsi cerebri uia. ueccres¬

Expanded text:
quod ibi jungantur. In mento enim ubi barba maxime pquod ibi jungantur. In mento enim ubi barba maxime protenditur, ostendit adesse debere mansuetudinem verae doctrinae, nec aliquid ibi commisceri fraudis et malitiae. Hinc enim, quod Joab Amasae mentum dextra manu tenuit, sed sinistra gladium latenter mittens ejus viscera effudit: . Dextera namque mentum tenere est quasi ex benignitatibus blandiri: sed sinistram ad gladium mittit, qui latenter ex malitia percutit. Collum dictum, quod sit rigidum, et haeret ut columna bajulans caput et sustentans, quasi capitolium. Cujus anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigat
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ. et spnͣtali doctrinȩ subiung̾e se debet. ut
utilẽ doccrinã et ꝓficuã auditorib suis ꝓferre po̾¬
et soni ñ mͦ sonarent: nͥ lingue motꝰ distantias
uocis emuteret. Fauces iudiciũ intellectꝰ signifi¬
care ualent. ut: illud. uͥ st̃ fauces meȩ. ñ ne sa¬
pientiã meditant᷑: Itẽ fauces mandator dei
ciũ u̾ba ꝓferre debet: sic doctor catholicꝰ per
mandatoꝵ di c̾todiã. suȩ p̃dicationis ꝓfectũos¬
tendere debet. Hinc et inpsalmo scriptũ :
om̃is gͥestꝰ sapiat inpalato. c̃sidandũ: hic qͣre
dix̃ fautib meis. fauces enĩ st̃ guituris nrͣiuiȩ.
uͥ ĩã deglutita dulcedo nulla sentit᷑. S qͥ de
ȩloqͥis dñi erat absolute dicturꝰ. mirabilit̾ illã
partẽ posuit. ur cito adcordis nr̃i penetrabilia
mans. qñ ñ audiebat᷑ aꝑfidis. Rauce facte sunt
fauces eiꝰ. qr dicta eiꝰ neqͣꝗͣ sacrilegꝰ ppłs audiebat.
Mentũ dictũ. qd̾ inde mandibule oriant᷑. uł

Expanded text:
sapientiae et spiritali doctrinae subjungere se debet, ut utilem doctrinam et proficuam auditoribus suis proferre posqui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Fauces judicium intellectus significare valent, ut est illud: Ubi sunt fauces meae? nonne sapientiam meditantur? Item fauces mandatorum Decium verba proferre debet, sic doctor Catholicus per mandatorum Dei custodiam, praedicationis suae profectum ostendere debet. Hinc in Psalmo scriptum est: omnis gustus sapiat in palato, considerandum est hic quare dixi, faucibus meis. Fauces enim sunt gutturis nostri via, ubi jam deglutita dulcedo nulla sentitur. Sed qui de eloquiis Domini erat absolute dicturus, mirabiliter illam partem posuit; ut cito ad cordis nostri penetralia ando non audiebatur a perfidis; raucae factae sunt fauces ejus, quia dicta ejus nequaquam sacrilegus populus audiebat. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur: vel
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cõꝑationes st̃ positȩ : qr eqͦ sine discretione
sessoris seruit arbitrio. et qͦõq fuerit ascensꝰ
excurrit. Mulꝰ aũ patient̃ accipit sarcinas.
quib fuerit oneratꝰ. et ꝓhoc utriq intellectũ
ñ hñt: qr necille eligit cui obediat. nec iste qͥb
honerib ingrauet᷑ intelligit. P hibet gͦ hꝰ¬
cemodi hoĩes diabolicis fraudib insideri. et
uitioꝵ honerib p̃grauari: ne malo obedien¬
do suꝑbie magis partib addicant᷑. Nã qd̾ ait¬
infreno adequũ ꝑtinet. frenũ eñi aferũ reti¬
nendo dictũ ÷ ferũ quippe antiqͥ: caballũ dixer̃.

Expanded text:
 comparat ones sint positae? Equus sine discretione sessoris servit arbitrio, et a quocunque fuerit ascensus excurrit. Mulus autem patienter accipit sarcinas quibus fuerit oneratus; et pro hoc utrique intellectum non habent, quia nec ille eligit cui obediat, nec iste quibus oneribus ingravetur intelligit. Prohibet ergo hujuscemodi homines diabolicis fraudibus insideri, et vitiorum oneribus praegravari, ne male obediendo superbiae magis partibus addicantur. in freno, ad equum pertinet. Frenum enim a fero retinendo dictum est; ferum quippe antiqui caballum dixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tissime uirilitatis indiciũ ÷: et fixa sub suo ca
diumno munere suꝑatis: apłi uiros sec̾stan¬
regulas qͣs ad nõ accepert̃: subsuo se mansisse
capite monstrauert̃. S ne hanc barbã ciitq
spẽm pͣferens iam ipsũ insac̾dotio suo. sub
quadã imaginatione gestabat. Qd̾ descendit¬

Expanded text:
tissimae virilitatis indicium est, et fixa sub suo capdivino munere superatis, apostoli viros se constanregulas quas a Domino acceperunt, sub suo se mansisse capite monstraverunt. Sed ne hanc barbam cujuscuspeciem praeferens, jam ipsum in sacerdotio suo sub quadam imaginatione gestabat. Frequent
Abbreviated transcription (Latin):
apalpitatione dictȩ. qr seꝑͣ mouent᷑. ccurit᷑ enĩ
inuicẽ. ut assiduo motu reficiant optutũ. Mu
uoluri quiescant lacentes. Insũmitate aũ palpe¬
brarũ locis qͥb se ultͣq cͥtusa cͣcingt̃.: exstant ad¬
moti ordine seruato capilli tutelã ocłis ministnͣ¬
tes: ne inruentes facile iniurias excipiant. et
exeo noceant᷑: ut pulueris uł cuiꝰꝗͣ crassioris ma¬
teriȩ arreant cͣcactũ. aut ipsũ qͦ aerẽ c̃cidendo
mitificent. qͦ tenuẽ atq serenũ faciant usum.

Expanded text:
palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem ut assiduo motu reficiant obtutum. Munvoluti, quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant admoti ordine sertes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum.
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑ inqͥras om̃no ꝓficuũ ÷. ut ocłos corlis sui
siue ad scõs uiros. siue adlibios diuinos: siue
ad sublimes angłos credat᷑ eleuasse qͥ magui¬
tudine et firmitate sua uere montes sunt.
unde etiã cõpetens sustinebat᷑ auxiliũ. Et¬
in eũgłio ipsa ueritas ait. qd̾ si ołstuus dext̃
scandalizat te. erue eũ et ꝓice abste: hic uͦ cogi¬
tationẽ et sensũ indiu̾sa uolitantẽ nͣcupauit
ocłm. Post dexterũ aũ uoluntatis et affectũ
initia demonstrant᷑. Quã sententiã et alit̾¬
qgene

Expanded text:
liter inquiras, omnino proficuum est; ut oculos cordis sui, liter inquiras, omnino proficuum est; ut oculos cordis sui, sive ad sanctos viros, sive ad libros divinos, sive ad sublimes angelos credatur elevasse, qui magnitudine et firmitate sua vere montes sunt, unde etiam competens sustinebatur auxilium. in Evangelio ipsa Veritas ait: Quod si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te . Hic vero cogitationem et sensum in diversa volitantem nuncupavit oculum: per dexteram autem voluntatis et affectuum initia demonstrantur. Quam sententiam et alitgere.
Abbreviated transcription (Latin):
incidentis iniuriȩ offensione ledant᷑: siue
qr occultũ lum̃ hnͣt. idẽ. secretũ. ł int̃positũ.
hi int̾ om̃s sensꝰ uiciniores aiẽ existunt. Inocłis
enuĩ om̃e m̃tis indiciũ ÷. unde et aĩ ꝑtubatio.
ł hilaritas in ocłis apparet. Ocłi aũ idẽ et
lumina. ee dicta lumina qd̾ exeis lum̃ manat.
ł qd̾ exinitio sui clausã teneant lucẽ. aut ex¬
trinsecꝰ accepta insui p̃ponendo refundats.
intuitũ. Qd psalmista ostendit dicens. leua¬
ui ocłos meos admontes. et inhieremia leua
ostendit se adc̃tẽ plationẽ aliꝗͣ fuisse ꝓuectũ.
Leuare enĩ ÷ aliqͥd ad altiora transferre. ocłõs
moos utiq cordis aspectũ. Deqͥb scriptũ ÷. Re¬
uela ocłos meos. et cͣsid̾abo mirabilia delege
tua. Et illud. p̃cepiũ dnĩ lucidũ illuminans
ocłos. Nam si istos carnales au̾tas: qͥd potuis¬
ser inde ꝑficere. si montes consitos siluis: aut
saxis qͥualentib legisset intende. s hoc si spita¬

Expanded text:
ntur; sive quia occultum lumen habent, id est, secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis judicium est. Unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina: et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui praeponendo refundant. intuitum. Quod Psalmista ostendit, dicens: Levavi oculos meos in montes ; et in Hieremia, Leva, ostendit se ad contemplationem aliquam fuisse provectum. Levare enim est aliquid ad altiora transferre. Oculos meos, utique cordis aspectum; de quibus scriptum est: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua ; et illud, Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . Nam si istos carnales advertas, quid potuisset inde proficere, si montes consitos silvis aut saxis squalentibus elegisset intendere? Sed hoc si spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
facientes mala. ꝓnuntiat uulcũ dni. id÷ in¬
tellectũ. eẽ. supͣ malos qͦs sic attendio ut ñ resꝑiciat.
sic nͣ respicit ut tamͣ eoꝵ facta cognoscat. frons
abocłoꝵ foraminib noĩata ÷. hecimago quȩdã
animi mͣtis motũ spetiesua exp̾mit. dũ ł leta
ł tristis ÷. Iuxta allegoriã uͦ frons uerec̾diã m̃tis

Expanded text:
facientes mala , pronuntiat vultum Domini, id est, infacientes mala , pronuntiat vultum Domini, id est, intellectum esse supra malos, quos sic attendit, ut non respiciat: sic non respicit, ut tamen eorum facta cognoscat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tris
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ enĩ patres testam̃ti uet̾is dnm. inhac uita po¬
siti ꝑ quasdã imagines: qͥb ipse se uoluit os¬
tende. s futẽ uisionis eiꝰ głam illis reseruauit.
qͥ in cȩlesti beatitudine ꝑpetualit uisurisunt.
Alit̾ abeiꝰdẽ sententie uirtute ñ abhorret qd̾¬
pientiã quȩ d̃s÷ uidet. huic uitȩ funditus
morit̃. ne iam eiꝰ amore ceneat᷑. Hullus quippe
eam uidet qͥ adbuc carnalit̾ uiuit. qr nemo po¬
test amplecti dmͣ simul et scłm. Qui enĩ dmͣ ui¬
dit: eo ipso morit᷑. qͦ łintentione cordis ł effectu
oꝑis. ab huiꝰ uirȩ delectationib tota m̃te seꝑet᷑.
Nemo gͦ dm̃ uidit et upx̃. ac si aꝑte diceret᷑. Nullus¬
unꝗͣ dm̃ sp̃italit̃ uidit. et mundo carnalit᷑ uiuit.
tate et affectu positꝰ ÷. Nam qd in psalmo ꝓpħa di¬
uultꝰ eñi dr̃ abeo qd̾ corlis uelle ꝑsua signa de¬
monstret. sic ocłi diuinitatis cũ respiciunt suã
gram pollicent᷑. Illud aũ qd̾ dr̃ uultꝰ dñi suꝑ¬

Expanded text:
 in hac vita positi, per quasdam imagines, quibus ipse se voluit ostendere: sed futurae visionis ejus gloriam illis reservavit, qui eum in coelesti beatitudine perpetualiter visuri sunt. Aliter ab ejusdem sententiae virtute non abhorret, qpientiam quae Deus est vidit, huic funditus moritur ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eam vidit, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum vidit eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel affectu operis, ab hujus vitae dilectionibus tota mente separatur. Nemo ergo Dm spiritaliter vidit, et munao carnaliter vivit. tate et affectu positus est. Nam quod in psalmo Propheta diVultus enim dicitur ab eo, quod cordis velle per sua signa demonstret: sicut oculi divinitatis, cum respiciunt, suam gratiam, pollicentur. Illud autem, quod dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣue ec forte significat. Inbrachiis enĩ thori la¬
certoꝵ st̃. et insigne muscłoꝵ robur existit. hist̃
posũit hum̃ũ suũ adportandũ. in qͦ legitur
simplex gentilitas. q̃ se idcirto adrobur boni
oꝑis exigit: qr adet̾ne uitȩ patriã tendĩt. Uñ
etiã et ponit humerũ adportandũ. quia dũ
a  ꝓmissã requiẽ ꝑuenire desiderat: cuncta
mandatoꝵ honera libent̃ portat. Legit᷑ et in
esaia dedño saluatore. qd̾ fact᷑ sit pͥncipatꝰ suꝑhu

Expanded text:
grave et forte significatur. In brachiis enim thori lagrave et forte significatur. In brachiis enim thori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt posuerit humerum suum ad portandum. In quo intelligitur simplex gentilitas, quae se idcirco ad robur boni operis erigit: quia ad aeternam vitae patriam tendit. Unde etiam et ponit humerum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum opera libenter portat. Legitur et in Isaia de Domino Salvatore, quod factus sit principatus super
Abbreviated transcription (Latin):
lo creator inhac saluator. Itẽ et inẽtrariã partẽ¬
enĩ mortui guit᷑÷ m̃tientis: qñ exitiabilẽ sibi ua¬
nitatẽ infaucib reuoluit. q̃ malũ mortis infligit.
lo quebant᷑. Nã sic̃ illa cũ patent fecidos odores
exalant i ta et istoꝵ guit᷑ pestiferos sermones
ꝓferebat. Gula aũ quȩ adeglitiendo nuncu¬
pata ẽ: aliqñ ꝓ acceptione cibi ł potꝰ ponit᷑. ali¬
qñ ꝓuoratitate: idẽ. come ssatione et ebrietate.
quȩ gastrimargia dr̃. et unũ ÷ deocto pͥncipalibꝰ
uitiis. Contͣ qͣ ipsa ueritas addiscipłas ait. Ad¬
tendite uob̾ neforte grauent᷑ corda ur̃a incra¬
hõis apecudib mutis. ut hi humeros. ilł ar¬
mos hrẽ dicant᷑. nam ꝓpͥe armi q̾drupedũ st̃. hui¬
meri uͦ oꝑatio łpondꝰ eiꝰdẽ oꝑis. sic̃ in exodo in
ornam̃to sac̾dotis suꝑ humerale hr̃e p̃cipitur.
Brachia afortitudine noĩata. bari eñĩ grece:

Expanded text:
lo Creator, in hac Salvator. Talis est dilelo Creator, in hac Salvator. Talis est dileenim mortui guttur est mentientis, quando exitiabilem sibi vanitatem in faucibus revolvit, quae malum mortis infligit. loquebantur. Nam sicut illa cum patent, fetidos odores exhalant ita et istorum guttur pestiferos sermones proferebat. Gula autem, quae a deglutiendo nuncupata est, aliquando pro acceptione cibi vel potus ponitur; aliquando pro voracitate, id est, comessatione et ebrietate, quae gastrimargia dicitur, et unum est de octo principalibus vitiis. Contra quam ipsa Veritas ad discipulos ait: Attendite vobis, ne forte graventur corda vestra in crahominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi quadrupedum sunt. Humeri operatio vel pondus ejusdem operis, sicut in Exodo in ornamento sacerdotis superhumerale praecipitur. Brachia a fortitudine nominata. Bary enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ꝓ suꝑbia positas. scriptã testat᷑ dicens. Cerno
qd̾ ppłs iste dure ceruicis sit. Et beat᷑ ste phanꝰ in
passione sua iudeos arguens dicit. dura ceruitẽ
et incur̃cisis cordib ec aurib. uos seꝑ sp̃ui scõ¬
restrtistis sic̃ patres ur̃i. Istis gͦ he uicissitudo red¬
dit᷑. ut ceruices qͣs contͣ dñm lecalit̾ extitert᷑. iugo
ipsiꝰ salutari suaui humilitate subdant᷑. qd̾ sepe
deꝑsecutorib factũ. eẽ meminimꝰ. ut fierent pͣ¬
dicatores scissime teligionis. qͥ pͥus idola nefan¬
dissimis ꝑsuasionib uindicabant. Gurgulio a
dit. hñs uiã qua uox adlinguã transmitcit᷑. ut
possit u̾ba conlidere. unde et garrire dicimꝰ. Guit̃
aliqñ significat dulcedinẽ legis di. ut ÷ illud spon¬
se desponso. guit᷑ illiꝰ suauissimũ. et cotus ddesi¬
derabil. Inguttẽ int̾na dulcedo ũboꝵ illiꝰ memo¬
ec totꝰ hõ. inquẽ desid̾ant & angłi ꝓspice: dĩ in
maiestate patris. hõ inuirginitate matris. in il¬

Expanded text:
autem pro superbia positas Scriptura testatur, dicens: Cerno quod populus hic durae cervicis sit . Et beatus Stephanus in passione sua Judaeos arguens, dicit: Dura cervice, et incircumcisis cordibus et auribus, vos semper Srestitistis, sicut patres vestri . Istis ergo haec vicissitudo redditur, ut cervices, quas contra Dominum lethaliter extulerunt, jugo ipsius suavi salutari humilitate subdantur. Quod saepe de persecutoribus factum esse meminimus, ut fierent praedicatores sanctissimae religionis, qui prius idola nefandissimis persuasionibus vindicabant. Gurgulio a dit, habens viam, qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba collidere: unde et garrire dicimus. Guttur aliquando significat dulcedinem legis Dei, ut est illud sponsae de Sponso: Guttur illius suavissimum, et totus desiderabilis . In gutture interna dulcedo verborum illius memoet totus homo, in quem desiderant et angeli prospicere. Deus in majestate Patris; homo in virginitate matris; in il
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. utiq qd m̃brũ recte possumꝰ appellare. qd̾
uehem̃t᷑ diligimꝰ. et ipsũ consiliariũ qr ocłs ẽ:
tanꝗͣ demonstrans it̃. et inreb diuinis qr dext̾:
ut sinist̾ sit dilectꝰ quidẽ consiliariꝰ. s in reb t̾re¬
tis. ili intellectꝰ fideł et simplex afeccus demon¬
strat᷑: qͦdñs intuendꝰ : Nam et iuilla sententia
qͦ saluator ait. siocłs tuus fuerit simplex: totũ
corpꝰ tuũ lucidũ erit. Si aũ neꝗͣ fuerit: etiã cor¬
pus tuũ tenebrosũ erit. Pocłm intentionem
curdis et intellectũ aĩ designat. qr cũ hona in¬
tentione et uoto placendi do aliqͥd agimꝰ totuͣ
corpꝰ oꝑis nr̃i illuminat᷑. qd̾ si intentio ꝑu̾sa
erit: etiã opꝰ ꝑ eam confectũ. tenebiosũ erit. Ocłi
duo: actiuã et cͥcẽplatiuã uitã ut qͥdã uolunt
figurare dict̃. Deniq qnͣ legimꝰ ocłos dñi nos
respicere ut ÷ illud. Ecce ocłidñi suꝑ metuen¬
tes eũ.: et ocłi dmͣ suꝑ iꝰtos. c̃cinuã gram diui¬

Expanded text:
d membrum recte possumus appellare, quod vehementer diligimus, et ipsum consiliarium, quia oculus est, tanquam demonstrans iter in rebus divinis, quia dextra est: ut sinister sit dilectus consiliarius, sed in rebus terretis , ibi intellectus fidelis et simplex affectus demonstratur, quo Dominus intuendus est. Nam et in illa sententia, qua Salvator ait: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit: si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit , per oculum intentionem cordis, et intellectum animi designat, quia cum bona intentione et voto placendi Deo aliquid agimus, totum corpus operis nostri illuminatur. Quod si intentio perversa erit, etiam opus per eam confectum tenebrosum erit. Oculi duo activam et contemplativam vitam ut quidam volunt figurare dicunt. Denique quando legimus oculos Domini nos respicere, ut est illud: Ecce oculi Domini super timentes eum; et: oculi Domini super justos : continuam gratiam divi
Abbreviated transcription (Latin):
Uulnerasti cor meũ soror mea sponsa. uulne¬
rasti cor menͣ in uno ocłoꝵ tuoꝵ et inuno cri¬
ne colli tui. Inuulneratione cordis magnitu¬
do amoris xp̃i. inȩccła intelligit᷑ qͥ fit inuni¬

Expanded text:
Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulneVulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui . In vulneratione cordis magnitudo amoris Christi in Ecclesiam intelligitur, qui fit in uni
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes elate obuictoriã. nigre ob pressuras. Cri¬
nes ꝓp̾e mulierũ st̃. dictiaũ crines eo qd̾ uitiᷤ¬
is discernant᷑.: unde et discriminalia dñr aqͥ¬
b diuisȩ religant᷑. Misticȩ aũ crines signi¬
ficant facta uirtutũ qͦs hõ htͣ exdono sp̃s scł.
Uñ in libro iudicũ legit᷑. qd̾ sanson ꝗͣdiu. uuͭ.
crines capitis integros habuit. inuictꝰ fuit. Pꝰ
euacuatꝰ fuerit grͣa sp̃itali. infirmꝰ factꝰ pa¬
ret inimicorũ captioni. Posst̃ et crinesele¬
mosinarũ largitatẽ significare. hinc ÷ qd̾¬
mȩũgłio mulier illa quȩ pedes iħu lacrimi
lauit: crinib ext̾sit. et unguento unxͣ. ut
instrueret nos minimis m̃bris xp̃i cõpati de¬
bere deb̾e. et suꝑfiua pauꝑib erogare: ec odo¬
re bonarũ uirtutũ illis ferre opem. dequib
ipse dñs infine dicturꝰ erit: qd̾ uni fecistis ex
incrinib expͥmunt᷑ cat̾ue fideliũ. ut ÷ illud
incantico canticoꝵ qd spomiꝰ ad sponsã dicit.

Expanded text:
riam: nigrae ob pressuras. Crines proprie mulierum sunt; dicti autem crines eo, quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisi religantur. Mystice autem crines significant facta virtutum, quas homo habet ex dono Spiritus sancti. Unde in libro Judicum legitur, quod Samson quandiu septem crines capitis integros habuit, invictus fuit; poevacuatus fuerit gratia spiritali, infirmus factus patet inimicorum captioni. Possunt et crines eleemosynarum largitatem significare. Hinc elio mulier illa, quae pedes Jesu lacrymis lavit, crinibus extersit, et unguento unxit: ut instrueret nos minimis membris Christi compati debere, et superflua pauperibus erogare, et odore bonarum virtutum illis ferre opem. De quibus ipse Dominus in fine dicturus erit: Quod uni ex in crinibus exprimuntur catervae fidelium, ut est illud in Cantico canticorum, quod Sponsus ad sponsam dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
duriorẽ frontib eoꝵ. ut ad amante̾ et ut silicẽ
dedi faciẽ tuã. Domꝰ isrł attritaᷤ frontis ÷ & ꝓcaciᷤᷤ
audaciȩ. ecdum fit corde: et scorꝑionib cõꝑatͣ
dõ dedi tibi uultũ durissimũ. et frontẽ qͣ nullo
pudore suꝑet᷑. Ex qͦ discimꝰ int̾dũ gre. eẽ. di ĩ¬
pudentie resistere. et cũ locꝰ poposcerit fron¬
tẽ fronte cͣcerere. Hoc aũ tribuit᷑. ne nr̃a ue¬
recdia et humanꝰ pudor ꝑtimescat insidias
toris habebar in lumb̾suis. ut transiret ꝑme
suꝑfrontes uiroꝵ gemͣtiũ et dolentiũ. suꝑ cũctis
abhominationib qͣ fiunt in medio eiꝰ. Quȩ
litt̾a sp̃em crucis xpͣi tenet et signat᷑ infron

Expanded text:
t adamantem et ut silicem, dedi faciem tuam. Domus Israel attritae frontis est, et procacis audaciae, et duro fit corde, et scorpionibus comparatur: ideo dedi tibi vultum durissimum, et frontem, quae nullo pudore superetur . Ex quo discimus interdum gratiae esse Dei, impudentiae resistere, et cum locus poposcerit, frontem fronte conterere. Hoc autem tribuitur, ne nostra verecundia et humanus pudor pertimescat insidias toris habebat in lumbis suis, ut transiret per super frontes virorum gementium et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt in medio ejus. Quae litt
Abbreviated transcription (Latin):
ur ea qͣ acdlalios ꝑtinent sensus. uide dicamꝰ.
ueluti cũ dicimꝰ. Uide qͦm sonat. uide qͦm sapit.
sic ec cȩter̃. Audictꝰ appellat᷑ qd̾ uoces hauriat.
hoc ẽ. aere. u̾b̾ato suscipiat sonos. odorat qͣ
si aerirodoris adracꝰ.Taco eñi aere sentitur
sic et olflatꝰ qd̾ odorib efficiat᷑. Gustꝰ aguttẽ dice̾.
tactꝰ eo qd̾ ꝑtraccat ec tangat. et ꝑoĩa mbra uigorẽ
sensꝰ asꝑgat. nã tactu ꝓbamꝰ qͥcqͥd cȩt̃is sensib iu¬
dicare ñ possumꝰ. Duo aũ genera tactꝰ. &ẽ. nã aut
extrinsecꝰ uenit qd̾ feriat. aut intꝰ in ipso corpe
orit᷑. Unicuiq aũ sensui ꝓpͥam naturã datã nã
qd̾ uidendũ ⁊ ocłis capit᷑. qd̾ audiendũ ÷ auri¬
b. mollia eedura taccu estimant᷑. Sapor qustu
Ut ÷ illud inparabola saluatoris. uͥnarrat᷑ seruꝰ
adño suo qͥnq talenta accepisse. et ea cũ aug¬
m̃to eidẽ dño reu̾tenti rep̃sentasse. Similit᷑
qͥ inextiore hoĩe describunt᷑. simili m scłm mo¬

Expanded text:
e dicamus: veluti cum dicimus; vide, quomodo sonat: vide, quomodo sapit: sic, etc. Auditus appellatus, quod voces hauriat, hoc est, aere verberato suscipiat sonos. Odoratus, quasi aeris odoris attactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus efficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus eo, quod pertractet et tangat, et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus, quidquid caeteris sensibus judicare non possumus. Duo autem genera tactus sunt. Nam aut extrinsecus venit, quod feriat: aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propria natura data. Nam quod videndum est, oculis capitur: quod audiendum est, auribus; mollia et dura tactu aestimantur. Sapor gus; ut est illud in parabola Salvatoris , ubi narratur servus a domino suo quinque talenta accepisse, et ea cum augmento eidem domino revertenti repraesentasse. Similiterqui in exteriore homine describuntur simili modo secundum mo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i inqͥt bonꝰ odor sumꝰ. et inhis qͥ ꝑeunt. ee in
his qͥ salui fiunt. Et ineũgłio dñs mulierem
emoro issã fide se tetigisse magis ꝗͣ corꝑe osten¬
dit dicens. Tetigit me aliqͥs. nã ego noui uirtu¬
tẽ deme exisse. Siͨ qͦ cũ oĩ cautela obseruandũ
ẽ: qͥd ad corꝑis sensus. et qͥd adaĩe ꝑtineat dig¬
nitatẽ. Ne forte c̃fusus oedo et irratio nabił
estimatio alicubi repugnare uideat᷑ ueritati.
pͥma pars corꝑis caput: datũq illi hoc nom̃ eo
qd sensꝰ os et nerui inde in icium capiunt. atq
exeo om̃s iugendi causaoriãt᷑. ibiemĩ õssen¬
sus apparent: unde ipsiꝰ aĩe qͣ consulit corꝑi.¬

Expanded text:
 inquit, bonus odor sumus et in his qui pereunt, et in his qui salvi fiunt . Et in Evangelio Dominus mulierem haemorroissam fide se tetigisse magis quam corpore ostendit, dicens: Tetigit me aliquis, nam et ego sensi virtutem de me exiisse . Sic ergo cum omni cautela observandum est, quid ad corporis sensus, et quid ad animae pertineat dignitatem: ne forte confusus ordo, et irrationabilis aestimatio alicubi repugnare videatur veritati. Prima pars corporis caput, datumque illi hoc nomen od sensus omnes et nervi inde initium capiunt, atque ex eo omnis vivendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit cor
Abbreviated transcription (Latin):
doctores ȩccłe capita eẽ. gentiũ. qr pͥncipes et
magistri st̃ fideliũ ppłoꝵ. Itẽ caput in choatio
bonoꝵ oꝑũ sic̃ ipsa uoluntas hoĩs. et inleuiti¬
co ponet manũ suꝑ caput hostiȩ. Similit̾
et in qͥb dã locis duces et pͥncipes iniquoꝵ capi¬
tis noĩe censent᷑. unde dr̃. multiplicati st̃ suꝑ
capillos capitis mei. qͥ odert̃ me gratis. ut oͥs

Expanded text:
doctores Ecclesiae capita esse gentium, quia principes et magistri sunt fidelium populorum. Item caput inchoatio bonorum operum, sicut ipsa voluntas hominis, ut in Levitico: Ponet manum super caput hostiae suae . Similiter et in quibusdam locis duces et principes iniquorum capitis nomine censentur. Unde dicitur: Multiplicati sunt super capillos capitis mei, qui oderunt me gratis
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ simul cũ xp̃o transibt᷑ ꝑpetuũ. Sensus
corꝑis qͥnq st̃. uisus. auditꝰ. odorat᷑. gustꝰ. et
tactꝰ. Ex quib duo aꝑtiunt᷑ et claudunt᷑. auo
sẽꝑ patentes st̃. Sensus dicci q ꝑ eos aĩa subtais¬
si me cotũ corpꝰ agitat uigore sentiendi. Uñec p̃¬
st̃ ocłis. Uifus ÷ qͥ aphyloso plus humor uitreus
appellatͣ. Uisũ aũ freri quidã asseuerant. aut
ext̃ na ethersa lucȩ. aut int̾no sp̃u lucido ꝑ
tenues uias acerebio uenientes. atq penetra¬
tis tͥonicis mnaerẽ exeuntes et cc̃ cõmiccione si¬
mił mat̾ie uisũ dantes. Uisus dictꝰ qd̾ uiuatior
sit cȩtĩs sensib ac p̃stantior. siue ueratior. ãpliꝰ

Expanded text:
petuum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et prt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem quidam fieri asserunt aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido, per tenues venas a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. Visus dictus quod vivacior s
Abbreviated transcription (Latin):
uidere: Iussit et erectos adsida tolłe uultꝰ. Q iło
erectꝰ cȩlũ aspicit. ut dm̃ quęxat: ñ ut t̾rã inten¬
dat ueluri pecoraq̃ natã ꝓna ec uentris obedi¬
entia finxit. Dupplex ÷ aũ hõ interior ec exte¬
gentilib nom̃ accepit eo qd̾ uentꝰ sit. Uñ e grece

Expanded text:
ueri Jussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri obedientia finxit. Duplex est autem homo, interior gentili
Abbreviated transcription (Latin):
eris uir: caput uiri xp̃c capite xp̃i dĩ. Ponit᷑
enĩ aliqñ caput ꝓpͥncipalitate m̃tis. unde sc̃p¬
tũ ÷: oĩ tp̃r sint uestim̃ta tua candida. et oleu̾
decapite tuo ñdeficiat. Hoc ẽ. oĩ tp̃r sint o¬
ꝑa rua et conu̾satio munda. et oleũ caritatis

Expanded text:
. Ponitur enim aliquando caput pro principalitate mentis. Unde scriptum est: Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat : hoc est, omni tempore sint opera tua et conversatio munda, et oleum charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣt xp̃c ht̃ quispĩtalit̾ intelligit legẽ. Alitͣ pri¬
dentia carnis peccatũ ÷ qͦd generat mortem.
Prudentia enĩ iło dr̃ cũ res stulta sit: qr scłarib
hõib errores usibilib c̃cepti. siuein sensu.
siue in actu contͣ lege̾ di prudentia uident᷑.¬
qm̃ inqͥt sapientia carnis inimica ẽ do. legi
enĩ dĩ ñ ÷ subiecta. nec eñĩ pot᷑. Quomͦ enĩ sa¬
pientia carnis ẽ. carnał incelligentia. nͣ sit
inimica do que adu̾sat᷑. xp̃o. quȩ nͣ recipit
eũ quẽ misit dĩ. qͣdicit nos legẽ habemꝰ. et
scdm legẽ debet mori. qm̃ filiũ dise fecit. No
Sapientiagͦ carnis ẽ: pͥmũ in loco astrorum
ab lõib inuenta disputatio. Deinde uisibi¬
dñm et opifice̾ mundi his coeqͣnͣt qͣ fecit. astru¬
entes nichil posse fieri pͣter ꝙͣ mundi cͣtinet
ratio. Qmobrẽ negant dm̃ fecisse ut uirgo pa¬
reret.aut mortuoꝵ corꝑa resurgerent. quia
stultũ ÷ inqͥunt ut ds fecerit ułtra qmͣ sapit

Expanded text:
 habet, qui spiritaliter intelligit legem. Aliter prudentia carnis peccatum est, quod generat mortem; prudentia enim ideo dicitur, cum res stulta sit: quia saecularibus hominibus errores visibilibus concepti, sive in sensu, sive in actu contra legem Dei, prudentia videntlegi enim Dei non est subjecta, nec enim potest . Quomodo enim sapientia carnis, hoc est, carnalis intelligentia non sit inimica Deo, quae adversatur Christo? quae non recipit eum, quem misit Deus? quae dicit: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quoniam filium Dei se fecit . NoSapientia ergo carnis est primum in loco astrorum ab hominibus inventa disputatio: deinde visibintorum Dominum, et Opificem mundi, his coaequant, quae fecit: astruentes nihil posse fieri, praeterquam mundi continet ratio. Quamobrem negant Deum fecisse, ut virgo pareret, aut mortuorum corpora resurgerent: quia stultum est, inquiunt, ut fecerit Deus ultra quam sapit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmunditias incorde suo et reliqͦ. Dupplicẽ gͦ
nob̾ iuxta apłm ut supͣdiximꝰ. ostendit homi¬
nẽ int̾iorẽ et ext̾ĩorẽ. Multi enĩ habentes ho¬
minis faciẽ corꝑalẽ. diu̾sarũ bestiarũ assu¬
munt imagines: qͣs dissipare ꝓpłia c̾cupis¬
cens dep̃cat᷑. Dñe inciuitate tua imagines
eoꝵ dissipab̾: illidequib scriptũ:. Hõ cũ

Expanded text:
Duplicem ergo nobis juxta Apostolum, ut supra diximus, ostendit hominem, interiorem et exteriorem. Multi enim habentes hominis faciem corporalem, diversarum bestiarum assumunt imagines, quas dissipare Propheta concupiscens deprecatur: Domine, in civitate tua imagines eorum dissipabis . Illi, de quibus scriptum est: Homo cum
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑aͣ łꝓeo qd̃ inspiret corꝑa. Item animũidẽ
eẽ qd̾ animã. s aĩa uite ÷: animꝰ consilii. un¬
de dict̃ phylosophi etiã sine aĩo uitã manere:
ec sine mͣte animã durarẽ. Uñ et amͣtes. nam
m̃tẽ uocari ut sciat. animũ ut uelit. Mens
aũ uocata qd̃ emineat inaĩa ł qd̾ meminit.
unde et ĩ memores amͣtes qͣ ꝓpt̾ ñ aĩa. s qd̾ ex¬
cellit inaĩa: mens uocat᷑. tanꝗͣ caput eiꝰ łocłs.
aũ hȩc oĩa adiuncta st̃ aĩe. ut una ressit.
Peffitientiis enĩ causarũ diu̾sa noĩa sortita

Expanded text:
 quod inspiret corpora. Item animum idem esse quod animam: sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare. Unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, ut emineat in anima, vel quod meminit. Unde et immemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima, mens vocatur, tanquam caput ejus, enim haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita
Abbreviated transcription (Latin):
fixus ẽ. cũ xp̃o: ut destrueret᷑ corpꝰ peccati.
Uñ iubet nos deponere ueterẽ homine cũ
cata ercrimina simul corpꝰ appellat qd des¬
trui dicit ꝑbonã uitã. et fidẽ catholicã. Cru¬
cifixio quidẽ int̾ioris hoĩs pęnitentiȩ dolo¬
res indelligunt᷑: et cͣunentiȩ quidã salubris
cruciatꝰ. ꝑ quẽ mortẽ mors ĩpieratis ꝑimit᷑.
Spͣm idẽ eẽ. qd̾ animã euangłista ꝓnuntiat
dicens. potestatẽ liabeo pꝑonendi animã meaͬ:

Expanded text:
fixus est cum Christo, ut destrueretur corpus peccati . Unde jubet nos dcata et crimina simul corpus appellat, quod destrui dicit per bonam vitam et fidem Catholicam. Crucifixio quippe interioris hominis poenitentiae dolores intelliguntur, et continentiae quidem salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur. Spiritum idem esse, quod animam Evangelista pronuntiat, dicens: Pot
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt dñi. ibi lib̾tas. Aliqnͣ etiã sp̃c significat an¬
głicã naturã. unde psalmista ait. qui facit
angłos suos sp̃c. aliqͣn animã hoĩs ut su¬
pra ostendimꝰ. aliqñ scõs uiros et uirtutũ
decorẽ atq sapientiã spiritalẽ habentes. Uñ

Expanded text:
ni, ibi libertas . Aliquando etiam spiritus significat angelicam naturam. Unde Psalmista ait: Qui facit angelos suos spiritus . Aliquando animam hominis, ut supra ostendimus. Aliquando sanctos viros et virtutum decorem atque spiritalem habentes. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
hões s st̃ hões serpentes. Et deqͥb scriptũ ÷
Uulpes foueas hñt. et uolucres cȩli nidos.
et dehero de dicite uulpi huic. ñ st̃ hoĩes
uocabulũ possident. si errauerint: id̾o ꝑ
supplicia corrigunt᷑. ut intelligant qd̾ dñs

Expanded text:
ed sunt homines serpentes. Et de quibus scriptum est: Vulpes foveas habent et volucres coeli nidos ; et dvocabulum possident, si erraverint, ideo per supplicia corriguntur, ut intelligant quod
Abbreviated transcription (Latin):
caro auͣ acreando ẽ. appellata. Caeͣm̃tũ enĩ ẽ.
sem̃ mascłi. unde aĩaliũ et hoĩm corꝑa cͣcipi¬
aer. malitu. humor. insanguiner ignis. inca¬
lore uitali. Hñt eñi in nobis elem̃ta suã q̃q
partẽ. cui qͥd debet᷑ ostendit cõpago resoluta.
Cam aũ et corpꝰ diu̾sa significant. incarne seꝑ̃
dr̃ aut qd̾ ꝑtꝰ uitã ÷ mortuũ aut sine uita ẽ.
cͣditũ. int̾dlũ et cũ uita corpꝰ ñ caro ut herba et
ligitũ. Misticȩ enĩ corpꝰ corꝑalẽ significat cre¬
aturã ł hõĩs corruptã naturã. Unͣ legit᷑ ine
alibi. corpꝰ inqͥt qd̾ corrũpit᷑ aggrauat animã.
Nam caro i uxta allegoriã aliqgñ significat ex¬
teriorẽ hominẽ. aliqñ licterã legis et carnalẽ
sensũ. aliqñ sapientiã humanã. quȩ contͣria
sentit dõ. Nam. in apło scriptũ ÷ prudentia
carnis mors ẽ: prudentia auͣ sp̃s uita et pax
et illud. lut̾a occidit. gͥ prudentia carnis mors :

Expanded text:
 creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiaer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper r aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus et non caro, ut herba et lignum. Mystice enim corpus corporalem significat creaturam, vel hominis corruptam naturam. Unde legitur in ajuxta allegoriam aliquando significat exem hominem, aliquando litteram legis et carnalem sensum, aliquando sapientiam humanam, quae contraria sentit Deo. Nam in Apostolo scriptum est: Prudentia carnis mors est: prudentia autem spiritus vita et pax et illud: Littera occidit . Igitur prudentia carnis mors est.
Abbreviated transcription (Latin):
am.S nc̃ iam utrunq uocabulũ sub una de¬
signatione habet᷑: nec distat uulgo utrũ leta¬
legitimȩ erant apͣ eos. aut indicte. Indicte aũt̃
ꝗͣ pauꝑtas antiqͣ romanoꝵ exc̃solatione sacri¬
fiebat. aut certe debonis dãpnatoꝵ. Uñ et sup¬
plicia dñr supplicationes qͣfiebant debonis
passoꝵ supplicia. sacre enĩ res dereb exsecrando
gnendi enĩ et faciendi potens : Hanc qͥdã
dm̃ eẽ dixer̃t. a qͦ oiã creata st̃ er existunt. Genꝰ
agignendo diccũ. cui deriuatiuũ nom̃ͣ at̾ra. exͦ
oiã gignunt᷑. Ge enĩ grece: t̾ra dr̃. Uita dicta ꝓpt̃
uigorẽ ł qd̃ uiͣ teneat nascendi atq crescendi.

Expanded text:
nc iam utrumque vocabulum sub una designatione habetur, nec distat vulgo utrum litalegitimae erant apud eos aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passoruguendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; Ge enim Graece terram dicunt. Vita dicta propter vigor
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq cͣfitet᷑ sua peccara. ab eo indulgenda: cuiꝰ
dño c̃fiemͣ. ñ qͥdẽ ut ignaro. cuiꝰ agnitioni nicħ
uerat. taꝑe adultera re.furari. S ubi hȩc ȩt̾nȩ
dãpnationis olinoxia eẽ cognouit. cognitis
his confitem̃ errorẽ. Confessio aũ erroris. c̃fes¬
sio ẽ. desinendi. Desmendũ gͦ apeccatis÷. dũ con¬
fessio ẽ Confessio antecedit: remissio seq̃r. cete¬
rũ extͣ ueniã ÷: qͥ peccatũ cognoscit. nec cognitũ
conficet᷑. Itaq ex homolo gesis ꝓst̾nendi ł hu¬
mile faciendi hõib disciplina ẽ habitu atq uictu
sacco ed cinere incuruare. corpꝰ obscurare: animũ
merorib deicere. illaq peccata tristi tͣctatione mu¬
tare. Letaniȩ aũgreco noĩe appellant᷑. qͣ latine di¬
cunt᷑ iogationes. Int̾ letanias uͦ et exhomolo¬
gesis in hoc differt. qd̃ ex homolo gesis ꝓsola

Expanded text:
quisque confitetur sua peccata ab eo indulgenda, cujusDomino confitemur, non quidem, ut ignaro, cujus agnitioni nihilverat rapere, adulterare, furari: sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his confitetur errorem. Confessio autem erroris, confessio est desinendi. Desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio antecedit, remissio sequitur. Caeterum extra veniam est, qui peccatum cognoscit, nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi vel humile faciendi hominibus disciplina est, habitu atque victu sacco et cinere incurvare corpus, sordibus obscurare, animum moeroribus dejicere, illa, quae peccant tristi tractatione mutare. Litaniae autem graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomolog
Abbreviated transcription (Latin):
enitentia
appellata qͣsi punientia. eo qd ipse hõ in
se penitendo punit: qd̾ male admisit. Nam
nicħ aliud agunt qͦs ueracit̾ penitet. nͥ ut id
qd̾ male fecerĩt ĩpunicũ. eẽ ñ sinant: eo qͥ ppe
mͦ si ñ pardentib ille parcit. cuiꝰ altũ iustũꝙ iu¬
diciũ nulłꝰ c̃ẽptor euadet. ꝑfecta ẽ. aũ peniten¬
tia p̃terita deflere. et futã ñ ad mutere. Hec scda
insimilitudine fontis ÷. ut si forte ĩpugnante
diabolo aliqd̾ pecatũ inrepserit. huiꝰ satiffactione
pͣget᷑. Satisfaccio aũ ÷ causas pecc̃oꝵ et suggessio¬
nes excludere. et ultra peccatũ ñ iterare. Rec̃cilia

Expanded text:
enitentia appellata, quasi punientia, eo quod ipse homo in se poenitendo punit, quod male admisit. Nam nihil agunt, quos veraciter poenitet, nisi, ut id, quod male fecerint, impunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque judicium nullus contemptur evadet. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere, et futura non admittere. Haec secunda in similitudine fontis est: ut si forte, impugnante diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconcilia
Abbreviated transcription (Latin):
ineũgłio ipsa ueritas ait. Dũ immundꝰ sp̃s
git dicens. Tunc assumit septẽ sp̃c neqͥoresse:
et intrantes habitant ibi. hocẽ. cũ plenitudine
omniũ uitioꝵ. Unͣfiunt nouissima hõis illius
peiora pͥorib. Cor pꝰ diccũ eo qd̾ corruptũ ꝑit.

Expanded text:
ipsa Veritas ait: Cum immundus spirgit, dicens: Tunc assumit septem spiritus nequiores se, et intrantes habitant ibi , hoc est, cum plenitudine omnium vitiorum. Unde fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Corpus dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
humiliras narrat᷑ et gła. Minorat᷑ : enĩ ñ ne¬
cessita te ministratoria. s pieratis suȩ sponta¬
nea uoluntate. sic̃ apłs ait.Semet ipsũ exin¬
aniuit formã serui accipiens. Seqr̃. Paulominꝰ
abangłis. ꝙ crucẽ ꝓ oĩũ salute suscepit. Exea
siquidẽ parte creator angłoꝵ minor factꝰ: an
głis. B̾ene aũ dixit paulominꝰ. qr ec si mortale
corpꝰ assũpsit: tam̃ peccata ñ habuit. Gła uͦ
et honõre coronatꝰ ÷. cũ ptꝰ resurrecrionẽnimiᷤ¬

Expanded text:
a. Minoratus est enim non necessitate ministratoria, sed pietatis suae spontanea voluntate, sicut Apostolus ait: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Sequitur: Paulominus ab angelis , quia crucem pro omnium salute suscepit. Ex ea siquidem parte Creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit, paulo minus: quia etsi mortale corpus assumpsit, tamen peccata non habuit. Gloria vero et honore coronatus est, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ durȩ necessitatis: q̃ instante aĩa ꝑuagat᷑. dũ
defitis solliete iã mala patit᷑ qͣ umere ñ desinit.
Tał illa iȩũgłio locutio ẽ. uͥ simeondicit admariã.
et tuã ipsiꝰ animã ꝑtnͣsibit gladiꝰ. significans habi¬
turã matrẽ głosã tristitiã dm̃ce passionis. qd̾ genꝰ

Expanded text:
tionem durae necessitatis, quae in aestuante anima pervagatur, dum de futuris sollicita, jam mala patitur quae timere non desinit. Talis illa in Evangelio locutio est, ubi Simeon dicit ad Mariam: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius : significans habituram matrem gloriosam tristitiam dominicae passionis. Quod genus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ horrescat. Itẽ thesaur̾ iste in qͦ st̃ õi thesauri
sapientiȩ et scientie absconditi: aut di u̾bũ ⁊ qd̾
incarne xp̃i uidet᷑ absconditũ. aut sc̃ẽ scriptẽ
inqͥb reposita ÷ notitia saluaris: quẽ cũ qͥs meis
inuenerit. debet oĩa istiꝰ scłi emolum̃ta ẽtẽ ꝑnẽ
ut illũ possit hab̾e quẽ reꝑit. Tributa uͦeo qd̾ an̾a¬

Expanded text:
horrescat. Item thesaurus iste, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , aut Dei verbum est, quod in carne Christi videtur absconditum, aut sanctae Scripturae, in quibus reposita est notitia Salvatoris: quem cum quis in eis invenerit, debet omnia istius saeculi emolumenta contemnere, ut illum possit habere, quem repererit. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
officia ꝑagunt. hoc ÷ salluna. et stel¬
lȩ. Iuxta qualitatẽ suã significatio nes
allegoricas hñt: que adlaudandũ dm̃ pꝰ quã
angelicas uirtutes adlaudẽ di psalmista inci¬
tauit. sub sequent̃ ꝓuocans ait. laudate eũ
sol exluna:. laudate eũ om̃s stelle ec lumͣ.

Expanded text:
officii peragunt, hoc est, sol, luna et stellae juxta qualitatem suam significationes allegoricas habent, quae ad laudandum Dominum, postquam angelicas virtutes ad laudem Dei Psalmista incitavit, subsequenter provocans ait: Laudate eum, sol et luna, laudate eum, omnes stellae et lumen
Abbreviated transcription (Latin):
strat. Tenelire aũ stulti st̃ et iniqui. quoꝵ
sint: manifeste cognoscit. Qnͣuis ipsi radios
eiꝰdem lucis nequaꝗͣ caꝑe ꝑ intellegentiam
possint. ueluti siquilibet ccus iubare soł
obfundat᷑. nec tam̃ ipso solẽ cuiꝰ lumine fun¬
datur aspiciat. Tenebre diabalꝰ ł demones

Expanded text:
strat; tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum strat; tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum sint, manifeste cognoscit: quamvis ipsi radios ejusdem lucis nequaquam capere per intelligentiam possint: veluti si quilibet caecus jubare solis obfundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Tenebrae, diabolus vel daemones,
Abbreviated transcription (Latin):
penã gehẽne: ꝓfunditatẽ gͦ scripturarũ
illud significat ꝓpħicũ testimoniũ. quo ait.
posuit tenebras latibulũ suũ: et alibi. tene¬
bix sobscurabunt᷑ abste: et nox sic̃ dies il¬
luminabit᷑. sic̃ tenebre eiꝰ. ita et lum̃ eiꝰ. Te¬
nebriaem̃ dicit mistica q̃q et ꝓfunda scrip¬
turarũ diuinarũ. uxta illud qd̾ legimꝰ in
ꝓu̾biis: intellegit qͦ parabolã et tenebro¬
sum sermonẽ. Sic et inalio psalmo legimꝰ.
tenebrosa aqua innulub aeris. G iste tene¬
bre ñ obscurabunt᷑. s potiꝰ illuminant᷑ adño.
qm̃ p̃dicatio ꝓpħarũ ipso ueniente com¬
plera ẽ. Ignorantiã aũ significant tenebre
inilla apłica sententia. qua dicit depeccatorib
tenebris obscuratũ habentes cor. Infidelita¬
tem aũ iniquoꝵ illa eũgłica sententia de¬
notat uͥ dr̃. lux intenebris lucet. et tenebre
eam ñ comp̃hendert̃. Lux quippe ÷ hoi̾m
corda hominũ. sue p̃sentia cognitionis illu¬

Expanded text:
poenam gehennae. Profunditatem ergo Scripturarum illud significat propheticum testimonium, quo ait: Posuit tenebras latibulum suum ; et alibi: Tenebrae non obscurabuntur abs te, et nox sicut dies illuminabitur: sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus . Tenebras enim dicit mystica quaeque et profunda Scripturarum divinarum juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam et tenebrosum sermonem . Sic et in alio psalmo legimus: Tenebrosa aqua in nubibus aeris ; ergo istae tenebrae non obscurabuntur, sed potius illuminantm praedicatio prophetarum ipso veniente completa est. Ignorantiam autem significant tenebrae in illa apostolica sententia, qua dicit de peccatoribus: Tenebris obscuratum habentes cor . Infidelitatem autem iniquorum illa evangelica sententia denotat, ubi dicitur: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Lux quippe est homicorda hominum suae praesentia cognitionis illu