comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nascendi otigine actractum s ꝓpt̾ imi¬
tationẽ dictũ ẽ. Si gͦ ido dradã auceo
qͥa pͥmus ĩ omnib iustus fuit: S de in¬
fante ñ loqͦr. Iuuenis uel senex in ea re¬
gione defunctus ẽ. uͥ ñ potuit. xͥ nom̃ au¬
diri. Potuit fieri iustus ꝑ naturã & libe¬
rum arbitriũ an ñ potuit : Si potuisse
illa quẽquã ꝑ naturalẽ legẽ & uolunta¬
tis arbitriũ iustificari posse contendere
iusti ẽẽ ñ possent. Si autẽ sine xͥ gr̃a iusti¬
ficari oĩno ñ potuit. istũ si audet absoluat
scdm ũba sua. qͥa si iccatꝰ talis fuit qͦd ali¬
ud ẽẽ ñ potinit. culpa caret. S obicit sibi
quasi ab alio dictũ ẽẽ & ait. Potest qͥdem
subiungit. ago humanitati tue gr̃as. quod
assertionẽ meã quã cudũ oppugnabas ñ mͦ
ñ oppugnare. aut confiteri solũ contentꝰ ñ es:
ucrũ etiã ñ refugis cõꝓbare. Nã dicerȩ potest
quidẽ s ꝑ illũ aut ꝑ illuo qͥd aliud ẽ quã ñ

Expanded text:
nascendi origine adtractum sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor quia primus in omnibus iustus fuit? sed de infante non loquor. iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit Christi nomen audiri; potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium, an non potuit? si potuisilla quemquam per naturalem legem et voluntatis arbitrium justificari posse contendere justi esse non possent: Si autem sine Christi gratia justificari omnino non potuit, etiam istum si audet absoluat secundum uerba sua, quia, si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caret. Sed obicit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidemsubiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam, quam dudum obpugnabas, non modo non obpugnare aut confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere \'potest quidem, sed per illum aut per illud\' quid aliud est, quam non.
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ p̃cem᷑. Pinde & ipse cum execrasset lin
que hinc dicebat. quo adiucorio ista ñ fie¬
rent. que dixit fieri ñ oportere. Quis sapi¬
ens inquit & disciplinatus int̾ uos : Osten¬
dat ex bona conu̾satione oꝑationẽ suam in
mansuctudine sapientie. Quod si zelum a

Expanded text:
uinum precemur. Proinde et ipse cum exaggerasset linguinum precemur. Proinde et ipse cum exaggerasset lingquae hinc dicebat, quo adiutorio ista non fierent, quae dixit fieri non oportere. quis sapiens, inquit, et disciplinatus inter uos? ostendat ex bona conuersatione operationem suam in mansuetud
Abbreviated transcription (Latin):
q serpentiũ. Nã illud carnẽ int̾ficit. hoc uͦ a
nimã.os enĩ qd̾ m̃titur occidit ammam. Non
gͦ quasi ioeẽt faciliꝰ quã mansuefactio besti¬
arum. Sc̃s iacob illã sententiã ꝓnuntia¬
uit. aut ea uoce uoluit ꝓnunͣtiari. s
potiꝰ ostendens quantũ sit ĩ homine lin-¬
gue malũ ut a nullo homine domari
possit cum ab hominib domentur & be¬
stie. Neq hoc ideo dixi. ut huiꝰ in nos
mali dñationẽ ꝑ negligentiã ꝑmanere
patiam̃. s ut ad oomandã linguã diuinȩ
gĩe poscamꝰ auxiliũ. Non enim a te linguam
nullus domare pocest s nullus hominum
ut cum domatut. dĩ miscdia. di adiutorio di
fierigr̃a. fateat᷑. Conetur gͦ anima domare lin
dixit ad suos. Non enim uos estis qui loqͥ¬
mini: s sp̃c̃ patris ur̃i qui loqͥtur in uobis.
taq p̃cepto facere cõmonemur: quo conan¬
tes & nr̃is uirib non ualentes adiutoriũ di¬

Expanded text:
que serpentum; nam illud carnem interficit, hoc uero que serpentum; nam illud carnem interficit, hoc uero animam. os enim quod mentitur, occidit animam. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiarum sanctus Iacobus illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae tiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, ut, cum domatur, Dei misericordia, Dei adiutorio, Dei gratia fieri fateamur. conetur ergo anima domare lingdixit ad suos : non enim uos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris uestri, qui loquitur in uobis itaque praecepto facere commonemur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes adiutorium di
Abbreviated transcription (Latin):
bris qͦs ad marcellinũ de hac re scͥpsi sicut po¬
tui explicare curam. Et illud quod dictum
ẽ non potest peccare. ꝓ eo quod dictum est
ac si diceret᷑ ñ debet pͥeccare: ñ imꝓbanda
mͥ uidetur huiꝰ assertio. Quis enĩ insanꝰ di¬
cat debere peccari. cũ ideo sit peccatum
qͥa ñ debet ficri: Sane quod apłs iacob ait
linguã autẽ nullus hominũ domare po¬
test. ñ mͥ uidetur intelligendum quasi ꝑ¬
exꝓbrationẽ dictũ. tanquã diceret᷑. Ergo̾ne
linguam nullus hominũ domare potest:
tanquam obuirgans eos & dicens. Doma¬
re feras potestis. linguam ñ potestis: qͥsi
faciliꝰ sit linguã domare quã feras. Non
puto quod iste sit sensus ĩ hoc loco.Si
enĩ id sentiri uellet de fatilitate doman¬
delingue. cet̾a sequerentur in bestiarũ cõ¬
paratione. Nc̃ uͦ seqͥtur. Inqͥetũ malũ. plena uene¬
no mortifero. utiq nocentiore quã bestiarũ at¬

Expanded text:
bris quos ad Marcellium de hac re scripsi, sicut pobris quos ad Marcellium de hac re scripsi, sicut potui explicare curavi. Et illud quod dictum est, Non potest peccare, pro eo dictum est, ac si diceretur, non debet peccare: non improbanda mihi videtur hujus assertio. Quis enim insanus dicat debere peccari, cum ideo sit peccatum, quia non debet fieri? 35. Sane quod apostolus Jacobus ait: Linguam autem 624 nullus hominum domare potest : non mihi videtur ita intelligendum, « quasi brationem dictum\', tamquam diceretur: ergone linguam nullus hominum domare potest?\' tamquam obiurgans eis dicens: \'domare feras potestis, linguam non potestis ?\' quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id \'sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mortifero, utique nocentiore quam bestiarum at
Abbreviated transcription (Latin):
eis r. nusquã ẽẽ scͥptum his omnino u̾¬
bis posse ẽẽ hominem sine peccato. facile
repellit: qͥa ñ ibi ẽ questio qͥb u̾bis dica¬
tur quecũq sententia. Non tam̃ fortasse
sine causa cũ aliquotiens in scͥpturis inue¬
niatur. homines dictos ẽẽ sine querela ne¬
mo inuenitur qui dictus sit sine peccato: ñ
unus solus de quo aꝑte dictũ est. cũ q ñ no-
uerat peccatum. Et eo loco uͥ de sacerdotib
sc̃is agebatur. Et enĩ exꝑtus est oĩa scdđ̾m simi¬
utudinẽ sinc peccato. in illa scilicet carne ꝗꝙͣ
habebat similitudinẽ carnis peccati. quãuis
n eẽt caro peccati: quã tam̃ similitudinẽ ñ ha
am illudd quomͦ accipiendũ sit omnis qui
natus ẽ ex do non peccat. & ñ potest peccare
quasi non sit natus ex deo. aut eis loqueret᷑
qui ñdum ẽẽnt nati ex dõ. aꝑte posuerit. si
dixerimus quia pectatum ñ habemus nos
ipsos seducimꝰ. & ueritas in nob̾ ñ est: in li¬

Expanded text:
eis dicitur, nusquam esse scriptum his omnino ueeis dicitur, nusquam esse scriptum his omnino uerbis, posse esse hominem sine peccato; facile refellit : \'quia non ibi est quaestio, quibus uerbis dicatur quaecumque sententia\'. non tamen fortasse sine causa, cum aliquotiens in Scripturis inueniatur, homines dictos esse sine querella, nemo inuenitur qui dictus sit sine peccato, nisi unus solus, de quo aperte dictum est: eum qui non nouerat peccatum; et eo loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur, etenim expertus est omnia, secundum similitudinem sine peccato: in illa scilicet carne, quae habebat similitudinem carnis peccati, quamuis non esset caro peccati; quam tamen simitiJam illud quomodo accipiendum sit: Omnis qui natus est ex Deo non peccat, et non potest peccare,  Joannes, quasi non sit natus ex Deo, aut eis loqueretur, qui nondum essent nati ex Deo, aperte posuerit. Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est : in li
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ intentionẽ legis arguentis. ut qͥa ꝑ illã
serantis. uelut pedagogo condudente in fi¬
dem que postea reuelata ẽ. uͥ & remittan¬
tur que male fiunt. & eadẽ gr̃a iuuante
non fiunt. ꝓficientiũ ẽ em̃ uia. quãuis
bene ꝓficientes dicant᷑ ꝑfecti uiatores.
datur. cum id quo tenditur ceꝑit posside¬
ri. lam uͦ illud quod eis dr. ipse tu sine
peccato es si uere ñ ꝑtinet ad eã tem de
qua u̾titur questio. s qͦd dicit. negligen¬
tie sue potius imputari qđ ñ ẽ sine pec¬
cato: bene qͥdẽ dicit. S dignet᷑ inde exo¬
rare dominũ. ne illi hec inquã negligen¬
tia dñetur. quẽ rogabat quidẽ quando
dicebat. itinera mea dirige scdm u̾bum
tuum & ne dñetur mͥ omuis iniquitas.
ne dũ sue intelligentie quasi ꝓpriis uirib
fidit. neq hic ad uerã iustitiã neq illic
uͥ sine dubio ꝑfecta desideranda ẽ & sꝑan¬
da ꝑueniat. & illud quod a quib dam

Expanded text:
esse intentionem legis arguentis, ut propter illaesse intentionem legis arguentis, ut propter illaserantis, velut paedagogo condem, quae postea reuelata est; ubi et remittantur quae male fiunt et eadem gratia iuuante non fiunt, proficientium est enim uia, quamuis bene proficientes dicantur perfecti uiatores :datur, cum id, quo tenditur, coeperit possideri. iam uero illud quod eis dicitur \'ipse tu sine peccato es?\' re uera non pertinet ad eam rem, de qua uertitur quaestio sed quod dicit, neglegentiae suae potius inputari, quod non est sine peccato, bene quidem dicit, sed dignetur inde et orare Dominum, ne illi haec iniqua neglegentia dominetur. quem rogadicebat: Itinera mea dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas : ne dum suae diligentiae quasi propriis viribus fidit, neque hic ad veram justitiam, neque illic, ubi sine dubio perfecta desideranda est et speranda, perueniat. Et illud, quod a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s diligas. qͥ miscdiam di sꝑant. quos
tam̃ noueris: confitere. Non em̃ te de ig¬
notis consulo. qͦs ex eo te diligere arbitra¬
ris quod qͥa ñ noueris ñ odisti. S qͥd ego
hec a confessione tua ȩxigo. cũ conu̾sionẽ
tuã uulgus agnoscat: Tu ꝑfectus sine infir
mitate. tu omnẽ legis saicinã fecte possibi¬
lis. tu inquã inflate homo s uacue. audi si
dignaris anm̃ saluatorẽ. te si tam̃ hoc pote¬
ris. ad scã reuocantẽ. Am̃ dico uobis. quisqͥs
ñ receꝑit regnũ di uelut infans: ñ intrabit
illud. In fans nichil in se habet nͥ qͦd diligio
blandientẽ. & quod panẽ suũ ñ in sudore
suos: ⁊̃ p̾cib sꝑans alimoniã uite simplici pe¬
tione consequitur. quã fiduciali oꝑe ñ me¬
retur : quatu comparatione cõmonitꝰ conu̾¬
ris sustinendi: tuũ pͥmũ sensũ discutio.
& meũ postea si uideatut explano. Mea sen¬
tentia ẽ qͥa & ĩ hoc qͦq peccamꝰ. qͥ cũ infirim
sumꝰ de infirmitate conquerimur. hanc

Expanded text:
omnes, qui misericordiam Dei sperant, quos tamen noueris, confitere; non enim te de ignotis consulo, quos ex eo te diligere arbitraris, quod quia non noueris non odisti. sed quid ego haec a canfessione tua exigo, cum conuersationem tuam uulgus agnoscat P tu perfectus sine infimitate, tu omnem legis sarcinam ferre possibilis, tu, inquam, homo inflate, sed vacue: audi, si dignaris Dominum Salvatorem, te, si tamen hoc poteris, ad sancta revocantem: Amen dico vobis, quisquis non receperit regnum Dei, velut infans, non intrabit illud . Infans nihil in se habet, nisi quod diligit blandientem, et quod panem suum non in sudore suo, sed in precibus sperans alimoniam vitae, simplici petitione consequitur, quam fiduciali opere non meretur: qua tu comparatione commonitus, converris sustinendi, tuum primum sensum discutio: et meum postea si videatur, explano. Mea sententia est, quia et in hoc quoque peccamus, qui cum infirmi sumus, de infirmitate conquerimur,  hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ut & si a foris de iusticia laudaretur. intus
continens sermones in corde. & me putat la¬
tere : Accinge tanquam uit lumbos cuos.
ntrogabo. tu autẽ responde mͥ. Ubi eras cũ
fundarẽ t̾rã: Indica mͥ si nosti sctentiam.
Et post multam docendi correptionem uł
corripiendi doctrinam: respondens iob dño
dirit. Qa gͥ iudicor cõmonitus & increpatꝰ
a dño: audiens talia cum nichil sim: Ialis
& tachariaᷤ. hõ sine quetela. dignꝰ honore hominũ
testimonio scͥpturarũ. quẽ aliqua iã ut ar¬
bitror ex hoc infiatio ticillabat: incipie¬
batq plus credere fame quã conscientie.
ꝑ corripientẽ angłm nota infidelitatis ar¬
guitur & tẽporario silentio castigatur.
Unde & paulus dicit. Itaq qͥ se existimat
stare: uideat ne cadat. & quasi forma ho¬
minum de se ipse ꝓmintiat dicens. Castigo
corpus meum & in seruitutẽ redigo. ne
force cum aliis p̾dicauerim ipse reꝑb

Expanded text:
ut etsi a foris de iustitia laudaretur, intus ut etsi a foris de iustitia laudaretur, intus continens sermones in corde, et me putat latere? accinge tamquam uir lumbos tuos. interrogabo, tu autem responde mihi. ubi eras, cum fundarem terram? indica mihi, si nosti scientiam. et post multam docendo correptionem uel corripiendo doctrinam respondens Iob Domino dixit: quid ego iudicor commonitus et increpitus a Domino, audiens talia cum nihil sim? Talis et Zacharias, homo sine querella, dignus honore hominum, dignus testimonio Scripturarum, quebitror, ex hoc inflatio titillabat, incipiebatque plus credere famae quam conscientiae, per corripientem angelum nota infidelitatis arguitur, et temporario silentio castigatur. Unde et Paulus dicit: Itaque qui se existimat stare, videat ne cadat . Et quasi forma hominum de se ipse pronuntiat dicens: Castigo corpus meum et in servitutem redigo: ne forte, cum aliis praedicaverim, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bans se. scͥpturasq scas. occultata sepe sci¬
entia di. hominũ manifestare sententias.
Quã ob tem obsequent̃ accipit᷑. quotiens¬
cumq scͥptura cõmemotat & iustũ & sine
querela ꝓ captu temporis & scd̾m homi¬
nem dici. ñ scdm illud ultimũ iudiciũ
dei. cui uniu̾soꝵ conscientia subicitur
& lingua omniũ confitetur. Deniq liqui¬
do intellige. qͥa iustificatio iob passionũ¬
q eiꝰ in carnẽ p̃missio. ꝓuioo consilio deicon¬
fusionẽ diaboli arrogantis oꝑata ẽ. ut
dũ hõ de honore creatoris ipso dño ꝓ
bante laudatur. infidelitatis notam
declinans angls puniretut. Rursus autẽ ne
famulo suo grauiorẽ plagam faceret dũ
sanaret. & ꝑ curam carnis anime uulnus
affugeret. hoc ẽ ne beatus iob tauta tem¬
ptatione suꝑata duplicatisq om̃ib & resti¬
tutis. in suꝑbiam elatus in iudicium inci¬
deret diaboli admonetur ab occultis suis.

Expanded text:
robans se Scripturasque sanctas occultata saepe scirobans se Scripturasque sanctas occultata saepe scientia Dei hominum manifestare sententias. quamobrem obsequenter accipitur, quotiescumque Scriptura commemorat et iustum et sine querelnum dici, non secundum illud ultimum indicium Dei, cui uniuersorum conscientia subicitur et lingua omnium confiteatur. Denique liquido intellege, quia instificatio Iob passionumque eius in carnem permissio prouido consilio Dei confusionem diaboli arrogantis operata est, ut, dum homo de honore creatris ipso Domino probante laudatur, infidelitatis notam declinans angelus puniretur. rursus autem ne famulo suo grauiorem plagam faceret, dum sanaret, et per curam carnis animae uulnus nfligeret, hoc est, ne beatus Iob tanta temptatione superata duplicatisque omnibus et restitutes in superbiam elatus in iudicium incideret diaboli, admonetur ab occultis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
re. Unde & paulus confidenter niber dicenꝰ
O portet enim ep̃m sine cͥmine ẽẽ. Et alibi
generale dat testimoniũ corinthiis atq
asserit. Ita ut non indigeatis ulla gr̃a ex¬
Ecce paulus quos testimomio suo usq insint̾
confirmat eẽ sine cͥmine: mox eosdẽ in ea¬
dem epła corripit scͥbens. lã quidem om̃i¬
no delictum ẽ in uob̾ : qđ iudicia habea¬
tis int̾ uos. Sub uno titulo hisdemq ꝑso¬
nis. ecce sine cͥmine. ecce delictum: unde
declarat. non statim sine delicto asseri.
quẽ uideas sine cͥmine nominari. Dixit
cans neq bibens. & iterũ scͥptum est.
Esca illiꝰ erat locusta & mel sil uestre.
Nunqͥd ex alterutto aut ioħs ñ manducasse.
aut dñs fefellisse credendus ẽ: S econtra¬
rio in uttoq ueritas ẽ: quia & ioħs in sub¬
standiã carnis esce aliqͥd sumpserit. & rur¬
sum uere dixerit dñs in ioħ̾em. nec cũ
ceteris. nec id manducasse qđ ceteros: ꝓ¬

Expanded text:
re. unde et Paulus confidenter iubet dioens re. unde et Paulus confidenter iubet dioens oportet enim episcopum sine crimine esse;- et alibi generale dat testimonium Corinthiis atque adserit: ita ut non indigeatis in ulla gratia, execce Paulus quos testimonio suo usque in finem confirmat esse sine crimine, mox eosdem in eadem epistula corripit scribens: iam quidem omnino delictum est in uobis, quod iudicia habeatis inter uos. sub uno titulo iisdemque personis ecce sine crimine, ecce delictum: unde declarat, non statim sine delicto adseri quem uideas sine crimine nominari. dixit cans neque bibens. et iterum scriptum est: esca illius erat locusta et mel siluestre. numquid ex alterutro aut Iohannes non manduoasse aut Dominus fefellisse credendus est ? sed e contrario in utroque ueritas est, quia et Iohannes in substantiam carnis escae aliquid sumpserit et rursum uere dixerit Dominus in Iohannem, nec cum ceteris nec id manducasse quod ceteros, p
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. xp̃m. ꝑ quem & accessum habemꝰ fi¬
dei in gr̃a ista. ꝑ quã stamus & głamur. Uñ
& petrus apłs admonet dicens. Recipientes
Ex quo euidentissime declaratũ ẽ. nemini
hominum di deesse adiutoriũ: p̃sertun
cum & seductor insistat. & insit infirmi¬
tas. Confusa euacuataq ẽ calumnia ccci
arguentis: qui ait. Forte tu dei adiutoriũ
tum ẽ dño dicente. Homo sine cͥmine. ue¬
rax d̃ĩ cultor. abstinens se ab om̃i malo.
Solet enĩ a uob̾ sepissime dictitari ad ꝓban¬
dum hominẽ sine peccato posse ẽẽ quia
suerit. hoc ẽ qͥa & iob testimonio. homo eint
tmine ẽ dictus & uerar. Et tacharias sinc
quer ela ĩ euangłio ꝓbatus ostendetur. Drr̃
dñs de iob. homo sine cͥmine. nunqͥd arer
sine peccato: Peccatum enĩ cogitatio conci¬
pit: crim̃ uͦ ñ nͥ actus ostendit. Esse etiam
sine querela eoꝵ aegnitioni iudicioq ascr¬
bitur: quib in ꝓmptu ẽ. in facie quidem
mansuetudinẽ aspicere. s cordis bella nesci¬

Expanded text:
m: per quem accessum habemus fidei in gratia ista, per quam stamus et gloriamur. unde et Petrus apostolus admonet dicens: reoipientes ex quo euidentissime declaratum est, nemini hominum Dei deesse adiutorium, praesertim cum et seductor insistat et insit infirmitas. Confusa euacuataque oalumnia est caeci arguentis, qui ait: forte tu Dei adiutorium um est Domino dicente homo sine crimine, uerax Dei cultor, abstinens se ab omni malo — solet enim a nobis saepissime dictitari ad probandum hominem sine peccato posse esse, quia fuerit, hoc est, quia et Iob testimonio Dei homo sine crimine est dictus et uerax et Zacharias sine querella in euangelio probatus ostenditur —: dixit Dominus de Iob homo sine crimine, numquid dixit sine peccato\'? peccatum enim cogitatio concipit, crimen uero non nisi actus ostendit. esse etiam sine querella eorum cognitioni iudicioque adscribitur, quibus in promptu est, in facie quidem mansuetudinem aspicere sed cordis bella nesci
Abbreviated transcription (Latin):
re mediteris: audi ꝓpħam suꝑ hac ueritate
testantẽ. Qui aduocat aquas maris. & ef¬
fundit eas suꝑ faciem t̾re dñs nom̃ ẽ illi.
Qino uͦ dicã de spe uera generis humani. qͥa
omĩs qͥ arat ĩ sꝑe arat: Sꝑare autem ñ sst
possibilitatis ꝓp̾e.s largitatis aliene. Cũ autẽ
ꝗs seminauerit. iactãq semeutẽ in sinu t̾re
cultor absconderit. non habet ultra qͥo fa¬
ciat nͥ ut ocłos tendat ad celum. oret. ñ
tram cui cõmisit. s dm̃ cui credidit. ut
labores eiꝰ uel matutino uel serotino um¬
bri fecundec. & ut spiritali etiã ceslianor¬
no ad omnes usus ꝑstuar: neq qͥ plantat

Expanded text:
re mediteris, audi prophetam super hac ueritate re mediteris, audi prophetam super hac ueritate testantem: qui aduocat aquas maris et effundit eas super faciem terrae, Dominus nomen est illi. quid uero dicam. de spe uera generis humani, quia omnis qui arat, in spe arat. sperare autem non est possibilitatis propriae sed largitatis alienae. cum autem quis seminauerit iactamque sementem in sinu terrae cultor absconderit, non habet ultra quod faciat nisi ut oculos tendat ad caelum, oret non terram cui commisit sed Deum cui credidit, ut labores eius uel matutino uel serotino imbre fecundet. et ut spiritali testimonio etiam ad communes usus perfruar, neque qui plantat
Abbreviated transcription (Latin):
mundo gentib ꝓpt̾ longamimẽ sui et̾namꝙ
clementiam subministrare: non ut tu as¬
seris cum discipulo tuo celestio. cui iam
apud affricanã synodũ occulta illa im¬
pioꝵ dogmatum natura contusa ẽ. in so¬
lo naturali bono & ĩ libero arbitrio ge¬
neralit̾ uniu̾sis unã gr̃am contributam:
s speciatim cotidie ꝑtẽpora. ꝑ dies. ꝑ mo-¬
m̃ta ꝑ athomos. & cunctis & singłis ini¬
instrare. Dicit enim scͥptura. Qui facit
solem suum oriri suꝑ bonos & malos.
Attu forte respondes. Ordinẽ suum com¬
posita bene natura custodit ÷ ac ꝑ hoc
deus elementariis semel cursib consti¬
tutis. facit inde que facit. Quid gͦ de
illa sententie parte que sequitur opina-¬
ris : dat pluuiam suꝑ iustos & inustos.
Utiq qͥ dat cũ uult dat & uͥ uult dat:
uł dispensando dispositã constitutionẽ.
uł effundendo ꝓpͥam largitatẽ. Ac ne scd̾m
am̃itiam impietatis tue etiam hoc euacua¬

Expanded text:
mundo gentibus propter longanimem sui aeternamque mundo gentibus propter longanimem sui aeternamque clementiam subministrare, non — ut tu adseris cum discipulo tuo Caelestio, cui iam apud Africanam synodum occulta illa impiorum dogmatum natura contusa est — in solo naturali bono et in libero arbitrio generaliter uniuersis unam gratiam contributam, sed speciatim cotidie per tempora, per dies, per momenta, per atomos et cunctis et singulis ministrare. dicit enim Scriptura: qui facit solem suum oriri super bonos et malos. at tu forte respondes: ordinem suum conposita bene natura custodit ac per hoc Deus elementariis semel cursibus constitutis facit inde, quia fecit\'. quid ergo de illa sententiae parte, quae sequitur, opinaris? dat pluuiam super iustos et iniustos. utique qui dat, cum uult dat et ubi uult dat, uel dispensando dispositam constitutionem uel effundendo propriam largitatem. ac ne secundum amentiam impietatis tuae etiam hoc euacua
Abbreviated transcription (Latin):
głas audientes adhuc dam̃ uelut ignoran¬
tes interrogabunt. dñe quando te uidimꝰ
&e hec fecimus tibi & hic nr̃ scientissimꝰ
legis. aguoscit. quo die. qua hora. quo mo¬
mento ultimam sedem ultra quam non
sit alia plenissime sc̾itatis intrabit: Aut
forsitan teclamat & loquitur. Recte mͥ
hec amentie ut non dicam suꝑbie inge¬
rerentur opprobria. si ͥocerẽ sine aduito¬
rio hominem posse eẽ sine peccato. nẽ
autẽ acdiutoriũ adicio. nichil difficile
assero. Antu fortassis dei auxiliuor
negas : Concedo paulisꝑ calumine tue.
ut᷑ dum qđ in te comnicere uolo in me
undear decegere. inuemam᷑ sumil & ego
in mei defensione purgatior. & tu intua
confusione manifestior. Mea semꝑ hec
est fidelis atq indubitata sententia.
am̃ adiutoriũ suum. non solum in coi¬
porpore suo quod ẽ eccłia. cui speciałr
ob credentium fidem gr̃e sue dona
sargitur. uerũ etiam uniuersis in hoc

Expanded text:
glorias audientes, adhuc tamen uelut ignoranglorias audientes, adhuc tamen uelut ignorantes, interrogabunt: Domine, quando te uidimus et haec fecimus tibi? et hic noster scientissimus legis agnoscit quo die, qua hora, quo momento ultimam sedem, ultra quam non sit alia plenissimae sanctitatis, intrabit! Aut forsitan reclamat et loquitur: Crecte mihi haec amentiae, ut non dicamsuperbiae, ingererentur obprobria, si dicerem sine adiutorio hominem posse esse sine peccato ; nunc autem adiutorium Dei, cui nihil difficile, adsero. an tu fortassis Dei adiutorium negas? \' concedo paulisper calumniae tuae, ut, dum quod in te conuincere uolo in me uidear detegere, inueniamur simul et ego in mei defensione purgatior et tu in tua confusione manifestior. mea semper haec est fidelis atque indubitata sententia, Deum adiutorium suum non solum in corpore suo, quod est Epclesia, cui specialia. ob credentium fidem gratiae suae dona largitur, uerum etiam uniuersis in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eẽmus naturalit̾ filii ire. ꝓpt̾ delictum
ingeramus dño de ñ accepto querelani .s
de accepto gr̃am repensemꝰ. głamq soli
quem posuit deus ꝓpitiatorẽ in sangui¬
ne suo. ut in nomine eius om̃e genu fiec-¬
tatur celestiũ derrestriũ & infernorũ. quẽ in
illa predicta potestate iudicantem omnis
caro indeat & cui omnis lingua faceatur.
Unde & apłs ait. Ideo contendimꝰ siue absen¬
tes siue presentes placere illi. Om̃s enim
nos manifestari oportet ante tribunal xp̃i
ut referat unusquisq ꝓpͥa corporis ꝓut
gessit siue bonũ siue malum. Et alibi. Om̃s
enim stabimus ante tribunal di. Paulus
apłs dixit. etiam se staturũ ande tribunal
dei. & ꝓpͥa corporis ꝓ ut gessit cũ cet̾is red¬
dicurum. contra autẽ pelagius confident̃
audet dicere. ita consũmo uniu̾sam in car¬
ne ꝑfectionẽ. ut de iudicis bonitate nichil
sꝑem: Iusti in illa die udicis oꝑum suoꝵ

Expanded text:
cum essemus naturaliter filii irae propter delictum cum essemus naturaliter filii irae propter delictum ingeramus Domino de non accepto querellam sed de accepto gratiam repensemus gloriam solo su Christo, quem posuit Deus propitiatorem in sanguine suo, utinnomine eius quern genu curuetur caelestium et terrestrium et infernorum, quem in illa praedicta potestacaro videat, et cui omnis lingua fateatur. Unde et Apostolus ait: Ideo contendimus sive absentes, sive praesentes, placere ei. Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunaut referat unusquisque propria corporis prout gessit siue bonum siue malum; et alibi: omnes enim stabimus ante tribunal Dei. Paulus apostolus dixit etiam se staturum ante tribunal Dei et propria corporis prout gessit cum ceteris redditurum; contra autem Pelagius confidenter audet dicere: cita consummo uniuersam in carne perfectionem, ut de iudicis bonitate nihil sperem. iusti in illa die iudicis operum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
dere. putasne nullã in disserendo patietur
offensam: aut si is cui doctrina in docendo
cõmissa ẽ si de arrogantia castigetur. putisne
nullã assumi in humilitate fallaciam: Ait
facile arbitraris ut simplex scurilitate are¬
at. letus ũbo. sollicitus iracundia. patiens
negligentia. micis pigritia. doctus iaccanta
submissus mindia. extra illam que ẽ ommiũ
bonoꝵ oꝑum caligo generalis. uane gle am
cupiscentiam: Quod si hoc pie sceq intel¬
ligitur. unusquisq nr̃m assumat compa¬
rationẽ. ut magis semetipsum in melio¬
ris p̾latione condẽnet. quam in minoris
dispectatione iustificet. Ita demum inui¬
cem membra sociabit. p̃cipue si una cari¬
tate ueluti pelle ossa circuindante ner¬
uisq iunctis indigentia su conscius ho¬
mo. banc ipsã quã habet gr̃am donum
intelligat c̃ẽ non debitum. & magis er
eo unde accepit głetur in dño. quam
unde non acceꝑit irascatur. Nos autẽ

Expanded text:
dere, putasne nullam in disserendo patietur dere, putasne nullam in disserendo patietur offensam ? aut si is, cui doctrina in docendo commissa est, si de arrogantia castigetur, putasne nullam adsumit in humilitate fallaciam? aut facile arbitraris, ut simplex scurrilitate careat, laetus uerbo, ollioitus iracundia, patiens neglegentia, mitis pigritia, doctus iactantia, submissus inuidia, extra illam, quae est omnium bonorum operum caligo generalis, uanae gloriae concupiscentiam. quodsi hoc pie sancteque intellegitur, unusquisque nostrum adsumat conparationem, ut magis semet ipsum in melioris praelatione condemnet quam in minoris despectione iustificet. ita demum inuicem membra sociabit, praecipue si, una caritate ueluti pelle ossa circumdante neruisque iunctis indigentia, sui conscius homo hanc ipsam quam habet gratiam donum intellegat esse non debitum et magis ex eo unde accepit glorietur in Domino quam unde non acceperit irascatur. nos enim
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ipse tenebre quante erunt: s conce¬
do ut hoc quantulũcũq lum̃ ẽ. indefici¬
euti usq in finẽ uigore ꝑmaneat : id ẽ
donũ illud quod sortitus ẽ. spetialis gr̃e
ñ amittat. Aliquando plenitudo lucis
assistit in doto : caligo non temanet.
Caliginẽ autẽ dico insipientie de peccati sor¬
dib accidentẽ. Quid si competens ratio ẽ
ut quantum de luce defuerit. tantum
de caligine suꝑsit: Porro autẽ difficillimũ est.
ut offendicłm caligo ñ habeat. Necesse est
homini in quantitate luminis & in reliquiis
calignns constituto. uolenti bonum & ñ effu¬
gienti malum : & subsistere adiutorium. & ñ
deesse peccatum. Qđ si cuiquam obscure
dictũ uidetur. accipiat exemplum conuersa¬
tionis humane. Duo singłi habent dona
diu̾sa. unus ut sit humilis in silentio. alt̾
ut sit suadibilis in docendo. Illi cui silentiũ
cordi ẽ. si forte poscatur rationẽ de fide reo-¬

Expanded text:
sunt: ipsae tenebrae quantae erunt? Sed concesunt: ipsae tenebrae quantae erunt? Sed concedo, ut hoc, quantulumcumque lumen est, indefioienti usque in finem uigore permaneat, id est donum illud, quod sortitus est specialis gratiae, non amittat — alioquin plenitudo lucis adsistit in toto, caligo non remanet: caliginem autem dico insipientiae de peccati sordibus accidentem - quid si conpetens ratio est, ut quantum de luce defnerit tantum de caligine supersit? porro antem difficillimum est, ut offendiculum caligo non habeat. neoesse est homini, in quantitate luminis et in reliquiis caliginis constituto, uolenti bonum et non effugienti malum, et subsistere adiutorium et non deesse peccatum. quod si cuiquam obscure dictum uidetur,, accipiat exemplum conuersationis humanae. duo singuli habent dona diuersa, unus ut sit humilis in silentio, alter at sit suadibilis in docendo. ille, cui silentium cordi est, si forte poscatur rationem de fide red
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s & ꝑmanens in ipso ẽẽ dñm declaraiit.
taq & si nemo habet nͥ qͥ a te petit. & nemo nͥ
scđm diuisionẽ mensuramq accipit. & qui
acceptum habet ad ipsum custodiendum alie-¬
no eget auxilio. qua rogo am̃tia sͥ de plenitu¬
dine ꝓmittit. qͥ in singlaritate non sufficit:
De dño euangłista testatur. Erat autem lux
entem in hunc mundũ. Dicit uͦ dñs apłis
dño lux tota quia uera : hic in cunctis apłis
lux qͥdẽ s de luce que tota ẽ. & cũ hoc in apłis
ita ẽ in quoꝵ electione uniu̾sum eccłie corpus
assumptum ẽ: quid nos. nos inquam & sin¬
głi. quid post eos uideri possumꝰ. nͥ scđ̾m
tum. ꝑ fidem euangłico ꝓpħicoq sermoni
tanquã lucerne lucenti in caliginoso loco:
Quasi illustrati etiã ipsi ꝑsuademur ut p̃pa¬
rate in oꝑib bonis sint lucerne ardentes
in manib nr̃is. que multimodis temptati¬
ꝑiclitantur alieno. Unde & dñs in euangło
ait. Et si ipsa lux que in uobis ẽ tenebre

Expanded text:
s et permanens in ipso, esse Dominum declarauit. itaque si et nemo habet, nisi qui a te petit, et nemo nisi secundum diuisionem mensuramque accipit et, qui acceptum habet, ad ipsum custodiendum alieno eget auxilio: qua, rogo, amentia sibi de plenitudine promittit, qui in singularitate non sufficit? de Domino euangelista testatur: erat autem lux entem in hunc mundum. dicit uero Dominus aDomino lux tota, quia uera: hic in cunctis apostolis lux quidem, sed de luce quae tota est. et cum hoc in apostolis ita est, in quorum electione uniuersum Ecclesiae corpus adsumptum est, quid nos — nos, inquam, et singuli — quid post eos uideri possumus, nisi sectum per fidem euangelico pheticoque sermoni, tamquam lucernae lucenti in caligoso loco? quasi inlnstrati etiam ipsi persuademur, nt praeparatae in operibus bonis sint lucernae ardentes in manibus nostris, quae multimodis temptatirbere periclitantur alieno. unde et Dominus in Euangelio ait: et si ipsa lux, quae in nobis est, tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
pretes licet cursim magna ex
parte correxerã. Quod quia
rursũ uidetis opaula et eustochiũ scͥptorũ
uitio deprauatũ. plusq antiquũ errorẽ quã
nouam em̃dationẽ ualere: cogitis ut ueluti
quoda nouali scissum iam aruum exerceam.
et obliquis sulcis renascentes spinas eradicẽ:
equum ẽẽ dicentes. ut qd̾ crebro male pullu¬
lat. crebris succidat᷑. Unde consueta prefatio¬
ne cõmoneo tã uos quib forte labor iste desu¬
dat quã eos qui exemplaria istis modi hab̾e
uoluerint. ut quȩ diligent᷑ em̃daui eũ cura
et diligentia transscribã. Notet sibiunꝰqͥsq
uł iacentẽ lineã uł signa radiantia. idẽ obe¬
los ⁊ sił asteriscos.x. Et ubicũq uiderit uir¬
gulam p̾cedentẽ. ab eausq ad duo puncta :
haberi. Ubi aũ stellȩ similitudinẽ ꝑspexerit.
de hebreis uoluminib additũ nouerit eque
usq adduo puncta: uixta theodotionis dũ¬
taxat editionẽ. qui simplicitate sermonis a

Expanded text:
pretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem: aequum esse, dicentes, ut quod crebro male pullulat, crebrius succidatur. Unde consueta praefatione commoneo tam vos, quibus forte labor iste desudat, quam eos qui exemplaria istiusmodi habere voluerint, ut quae diligenter emendavi, cum cura et diligentia transcribantur. Notet sibi unusquisque vel jacentem lineam, vel signa radiantia: id est, vel obelos ÷ vel asteriscos +. Et ubicumque viderit virgulam praecedentem ÷, ab ea usque ad duo puncta  haberi. Ubi autem stellae + similitudinem perspexerit, de Hebraeis voluminibus additum noverit, aeque usque ad duo puncta, juxta Theodotionis dumtaxat editionem, qui simplicitate sermonis a
Abbreviated transcription (Latin):
cis diuidi. s cum ubiq sit. totus ubiq est.
Erat gͥ uno eocłeq tẽpore & eũ apłis quadra¬
ginta diebꝰ ꝙ cum angłis: & in patre ꝙ in
extremis finib maris erat. ꝙ in om̃ib locis.
Uersabat᷑ cum thoma in india. cum petro ro¬
mȩ. cum paulo in illirieo. cum tito in creta.
cum andrea in achaia: cum singłis apłis. et
apłicis uiris insingłis eunctisq regionibꝰ.
Quod aũ dr deserere quosda uł non deserere.
non naturȩ illio t̾minꝰ ponit᷑. s eoꝵ meri¬
ta describunt᷑ npud quos ẽẽ dignatur.

Expanded text:
cis dividi: sed cum ubique sit, totus ubique est. cis dividi: sed cum ubique sit, totus ubique est. Erat igitur uno eodemque tempore et cum Apostolis quadraginta diebus et cum angelis et in patre et in extremis finibus maris erat. in omnibus locis uersabatur: cum Thoma in India, cum Petro Romae, cum Paulo in Illyrico, cum Tito in Creta, cum Andrea in Achaia, cum singulis Epistola et apostolicis uiris in singulis cunctisque regionibus. quod autem dicitur deserere quosdam uel non deserere, non naturae illius terminus ponitur, sed eorum merita describuntur, apud quos esse dignatur.
Abbreviated transcription (Latin):
scenderit. & nichilominꝰ apłis suã presen¬
tiam non negarit. Sid̾m dĩ filiũ consides
de quo sermo ẽ. & illum eẽ qui loquit᷑. non¬
ne cȩlum & terram ego repleo dicit dñs. ꝙ
de quo alio ꝓpħa testat᷑. cȩlum mͥ thronꝰ est.
terra aũ scabellum pedum meoꝵ: ꝙ rursũ
alibi. qui tenet palmo cȩlum & terrã pugil¬
lo: de quo dauid canit. quo ibo a spu tuo ꝙ
a facie tua quo fugiam: si ascendero in cȩlum
tu illic es. si descendero ad infernũ ades. & si¬
habitauero in extremis maris etenĩ ibi manꝰ
tua deducet me. & continebit me dextera tua:
ꝓfecto ñ ambiges etiam ante resurrectionẽ
sic in dñico corpore habitasse dm uerbum.
ut ꝙ in patre ẽẽt & cȩli circulum elauderet.
ut cuncta penetraret interior. ꝙ contineret
exterior. S tultũ ẽ gͦ illio potentiã uniꝰ cor¬
minis totus erat. Duuna quippe natura ꝙ
deisermo in partes secari non potest. nec lo¬

Expanded text:
scenderit et nihilominus apostolis sui praesenscenderit et nihilominus apostolis sui praesentiam non negarit. si deum dei filium consideres, de quo sermo est, et illum esse, qui loquitur: nonne caelum et terram ego repleo, dicit dominus, et de quo alius propheta testatur: caelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum, et rursum alibi: qui tenet caelum palmo et terram pug.illo, de quo Dauid canit: quo ibo ab spiritu tuo et a facie tua quo fugiam? si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero ad infernuhabitavero in extremis maris; etenim ibi manus tua deducet me, et continebit me dextera tua » , profecto non ambiges, etiam ante resurrectionem sic in Dominico corpore habitasse Deum verbum, ut et in Patre esset, et coeli circulum clauderet, et circumfusus, id est, ut cuncta penetraret interior, et contineret exterior. Stultum est igitur illius potentiam unius corminis totus erat. Divina quippe natura, et Dei sermo in partes secari non potest, nec lo
Abbreviated transcription (Latin):
ret grã. Quȩ quia dñm ortolanum putabat.¬
& quasi cum homine loquebat᷑. ꝙ querebat
uiuentẽ cum mortuns: recte audiuit. noli
me tangere. Et est sens. Non mereris me¬
is inherere uestigiis nec adorare quasiđm.
ꝙ ei tenere pedes. quẽ ñ estimas surrexis¬
se. Tibi enĩ necdũ ascendi ad patrem meũ.
Cȩterȩ uͦ mulieres quȩ pedes tangunt. dñm
confitent᷑: ꝙ merent᷑ eiꝰ herere uestigiis
quẽ ad patrẽ ascendisse confidunt. Qũã quã
etiam si eade mulier in diu̾sis eugłiis & tenu¬
isse pedes & non tenuisse referat᷑. facilis solu¬
tio sit. cum potuerit pͥmum corripi quasi
incredula. ꝙ postea ñ repelli. quasi ea quȩ
errorem ꝓfessione mutauerit. Quod & de
latronib intelligi potest. cum aliꝰ eugłista
utrumq blasphemasse. aliꝯ narret alterũ
esse confessum. Ertrema scedula continebat.
rit: an latent̾ ad cȩlum ascenderit atq de¬

Expanded text:
ret gratia; quae, quia dominum hortulanum putabat etret gratia; quae, quia dominum hortulanum putabat et quasi cum homine loquebatur et quaerebat uiuentem cum mortuis, recte audit: noli me tangere, et est sensus: \'non mereris meis haerere uestigiis nec adorare quasi dominum et eius tenere pedes, quem non aestimas surrexisse. tibi enim necdum ascendi ad patrem meum.\' ceterae uero mulieres, quae pedes tangunt, dominum confitentur et merentur eius haerere uestigiis, quem ad patrem ascendisse confidunt. quamquam, etiamsi eadem mulier in diuersis euangeliis et tenuisse pedes et non tenuisse referatur, facilis solutio sit, cum potuerit primum corripi quasi incredula et postea non repelli quasi ea, quae errorem confessione mutauerat, quod et de latronibus intellegi potest, cum alius euangelista utrumque blasph\'emasse, alius narret alterum esse confessum. Extrema schedula continebat, rit an latenter ad caelum ascenderit atque de
Abbreviated transcription (Latin):
mortale hoc a uita. ne scilicet corpꝰ ab ani¬
fiat inclitũ qđ ante ingloriũ fuit. De enoch
aũ & helia quos uenturos apocalypsis refert
& ẽẽ morituros. ñ est istiꝯ temꝑoris disputa¬
tio. cum om̃is ille lib̾ aut spiritualit̾ intelli¬
gendus ut nos estimamo: aut si carnalẽ in¬
terpretationẽ sequim᷑ iudaieis fabulis adqͥ¬
escendũ sit. ut rursum ȩdificet᷑ ierłm. ꝙ
hostiȩ offerant᷑ in templo. ꝙ spũali cultu
imininuto earnales obtineant cerimoniȩ.
Quartum est qd̾ quesisti. qͦmͦ in ioħis eugłio
post resurrectionẽ dicat᷑ ad mariã magdale¬
nȩ noli me tangere. necdũ enĩ ascendi ad pa¬
trem meũ : & rursum in matheo scͥptũ est.
qd̾ ad uestigia saluatoris mulieres corruerint:
cum utiq ñ sit idipsum tangere p̾t resurre¬
ctionem pedes eiꝰ. ꝙ ñ tangere. Maria mag¬
dalenȩ ipsa ẽ a qua septẽ demonia expule¬
rat. ut ubi abundauerat ꝑeccatũ suꝑabunda¬

Expanded text:
mortale hoc a uita, ne scilicet corpus ab animortale hoc a uita, ne scilicet corpus ab anifiat inclitum, quod ante inglorium fuit, de Enoch autem et Helia, quos uenturos Apocalypsis refert et esse morituros, non est istius temporis disputatio, cum omnis ille liber aut spiritaliter intellegendus sit, ut nos aestimamus, aut, si carnalem interpretationem sequimur, Iudaicis. fabulis adquiescendum sit, ut rursum aedificeturHierusalem et hostiae offerantur in templo et spiritali cultu inminuto carnales obtineant caeremoniae. Quartum est, quod quaesisti, quomodo in Iohannis euangelio post resurrectionem dicatur ad Mariam Magdalenen: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum, et rursum in Matheo scriptum sit, quod ad uestigia saluatoris mulieres corruerint, cum utique non sit id ipsum tangere post resurrectionem pedes eius et non tangere. Maria Magdalene ipsa est, a qua septem daemonia expulerat, ut, ubi abundauerat peccatum, superabunda
Abbreviated transcription (Latin):
piscib separant᷑. O uod gͦ ibi plene dictũ est.
nunc omittendũ uidetur. Tercio int̾rogaue¬
ras quod dicit apłs in aduentu dñi saluatoris¬
rapi quosda uiuentes obuam innubib
ita ut ñ preueniant᷑ ab his qui in xp̃o dor¬
mierunt: uisq nosse utrum sic occurrant
in corporib ut ñ ante moriant᷑. cum ꝙ dñs
nr̃ mortuus sit. & enoc atq helias sedm
apocalypsin ioħis morituri ẽẽ dicant᷑: ne
scilicet ullꝰ sit qui ñ gustauerit mortẽ. Hoc
ex ipsiꝰ continentia loci sciri potest. quod sc̃i
qui in aduentu dñi saluatoris in corpore
fuerint dep̾hensi. in hisde corporib oceur¬
rant ei. ita tam̃ ut inglorium & corruptũ
ꝙ mortale. gła ꝙ incorruptione & ĩmortali¬
tate mutet᷑: ut qualla corpora surrectura sint. in
talem substantiã etiã uiuoꝵ corpora transfor¬
ment᷑. Unde dicit in alio loco apłs. Propt̾ qd̾
nolumo spoliari s suꝑuestiri. ut absorbeat᷑

Expanded text:
piscibus separantur. quod ergo ibi plene dictum est, piscibus separantur. quod ergo ibi plene dictum est, nunc omittendum uidetur. Tertium interrogaueras, quod dicit apostolus in aduentu domini saluatorisrapi quosdam uiuentes obuiam in nubibus, ita ut non praeueniantur ab his, qui in Christo dormierunt, uisque nosse, utrum sic occurrant in corporibus et non ante moriantur, cum et dominus noster mortuus sit et Enoch atque Helias secundum Apocalypsin Iohannis morituri esse dicantur, ne scilicet ullus sit, qui non gustauerit mortem. hoc ex ipsius continentia loci sciri potest, quod sancti, qui in aduentu saluatoris in corpore fuerint deprehensi, in isdem corporibus occurrant ei, ita tamen, ut inglorium et con-upturn et mortale gloria et incorruptione et inmortalitate mutetur, ut, qualia corpora surrectura sunt, in talem substantiam etiam uiuorum corpora transformentur. unde dicit alio loco apostolus: propter quod nolumus spoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur
Abbreviated transcription (Latin):
sint sp̃ualia comprehendi. Et si enim noue¬
ramo quonda iħm scdm carnem. s iam nunc
non nouimꝰ eũ. Et in ioħis epła scribit᷑. Raris¬
simi. nunc filii di sumꝰ. & necdum manifestũ
est quid futuri sumꝰ. qm̃ uidebinꝰ eũ sicuti
tur. non statim sequit᷑ ut ipse aliis reuelaue¬
rit. Auoquin audiuit & in paradyso ineffa¬
bilia uerba quȩ aliis narrare ñ poterat. aut
sinarrauit nequaquã in effabilia sunt.
Sed̾a questio fuit in qua dicis legisse te per
transitũ in opusculis meis. qd̾ agni qͥ stant
a dextris. & hedi qui a sinistris xp̃iani sint
atq gentiles. & non potiꝰ boni &. mali.
Non memini me hoc aliqn̾do dixisse: & si dixis¬
sem. ñ eẽm in errore ꝑtinax. Quantũ aũ dic¬
tanti subito occurrit. in sed̾o uolumine cont᷑
iouinianum suꝑ hoc capitulo disputasse me
noui. Et ñ solum suꝑ hoc. s & de eo quod in
eande questionẽ eadit. ubi pisees mali abonis

Expanded text:
sint spiritalia conprehendi. etsi enim nouesint spiritalia conprehendi. etsi enim noueramus quondam Iesum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus eum. et in Iohannis epistula scribitur: carissimi, nunc filii dei sumus ot necdum manifestatum est, quid futuri sumus, quoniam uidebimus eum, sicuti tur, non statim sequitur, ut ipse aliis reuelarit. alioquin audiuit et in paradiso uerba ineffabilia, quae aliis narrare non poterat; aut si narrauit, nequaquam ineffabilia sunt. Secunda quaestio fuit, in qua dicis legisse te per transitum in opusculis meis, quod agni, qui stent a dextris, et haedi, qui a sinistris, Christiani sint atque gentiles et non potius boni et mali. non memini me hoc aliquando dixisse et, si dixissem, non essem in errore pertinax. quantum autem dictanti subito occurrit, in secundo uolumine contra Iouinianum super hoc capitulo disputasse me noui et non solum super hoc, \' sed et de eo, quod in eandem quaestionem cadit, ubi pisces mali a bonis
Abbreviated transcription (Latin):
AGLs nos ꝓuocas questiox¬
nib. & torpens otio ingeniũ.
dum int̾rogas doces Prima
tua sciscitatio fuit. quȩ sint
illa quȩ nec oculus uidit nec
auris audunt nec in eor ho
derunt quȩ p̾parauit ds his
qui diligunt eũ: & quomͦ rursum ide apł̃s
inferat. nob̾ aũ reuelauit ds ꝑ spm̃ suum:
et si reuelatũ ẽ apło. intelligere debeamꝯ qđ
ꝙ ille aliis reuelauerit. Ad quȩ breuis respon¬
sio ẽ. ñ debere nos querere quid sit illud qd̾
nec oculꝰ uidit nec auris audiuit nec in cor
hominis ascendit. Sienim ignorat᷑. qͦmͦ sciri
potest: Quod ꝓmittit᷑ in futuro. ñ cernnt᷑
in presentr. Spes enim quȩ uidet᷑ non ẽ spes:
s iam certa possessio. Quomodo si uelit quis¬
piam dicere. ostende mͥ qđ inuisibile ẽ. loque¬
re quod audiri ñ potest. expone qđ cogitatio
non comp̾hendit humana. Ergo hoc sensu
apłs dixisse credendꝰ ẽ. quod carnalib ocłis
& aure carnali. ꝙ cogitatione mortali ñ pos¬

Expanded text:
agnis nos provocas Quaestionibus; et torpens otio ingenium, dum interrogas, doces. Prima tua sciscitatio fuit, quae sint illa, « quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hoderunt, quae praeparauit deus his, qui diligunt eum, et quomodo rursum idem apostolus inferat: nobis autem reuelauit deus per spiritum suum et, sireuelatum est apostolo, intellegere debeamus, quomodo et ille aliis reuelant. ad quae breuis responsio est: non debere nos quaerere, quid sit illud, quod nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit. si enim ignoratur, quomodo sciri potest? quod promittitur in futuro, non cernitur in praesenti. spes enim, quae uidetur, non est spes, sed iam certa possessio, quomodo si uelit quispiam dicere: \'ostende mihi, quod inuisibile est; loquere, quod audiri non potest; expone, quod cogitatio non conprehendit humana! ergo hoc sensu apostolus dixisse credendus est, quod carnalibus oculis et aure carnali et cogitatione mortali non pos
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat. ꝙ. toto eam habitu resonet. & or¬
natu: ut quicqd agit. quicqͥd loquit᷑. sit
doctrina popłoꝵs.Absq tintinnabulis
enim & diu̾sis colorib. & geminis floribꝰq
uirtutum. nec sc̃a ingredi potest: nec no¬
men antistitis possidere. Hȩc ad unã lu¬
cubratiunculam cũ iam funis solueret᷑
e littore & nautȩ crebriꝰ inclamarent:
ꝓpero sermone dictaui. quȩ memoriȩ te¬
nere poterã. & quȩ diut᷑na in rationale
pectoris mei lectione congesserã. S cias
intelligens magis me loquendi impetu
quã iuditio scribentis fluere. & more tor¬
rentis turbidũ ꝓferre sermonẽ. Fert᷑ in
indice septimi. tertulliani lib̾ de aaron ue¬
stib. qui interĩ usq ad hanc diem a me
non est reꝑtꝰ. Sia uob̃ ꝓpt̾ celebritatẽ ur¬
bis fuerit reꝑtus: queso ne meam stillam
illiꝰ flumini comparetis. Non enĩ magnoꝵ
uiroꝵs ingeniis. s meis sum uirib estimandꝰ¬

Expanded text:
cipiat et toto eam habitu resonet et orcipiat et toto eam habitu resonet et ornatu, ut, quidquid agit, quidquid loquitur, sit doctrina populorum. absque tintinabulis enim et dinersis coloribus et gemmis floribusque uirtutum nec sancta ingredi potest nec nomen antistitis possidere. haec ad unam lucubratiunculam, cum iam funis solueretur e litore et nautae crebrius inclamarent, propero sermone dictaui, quae memoria tenere poteram et quae diuturna in rationali pectoris mei lectione congesseram, satis intellegens magis me loquendi impetu quam iudicio scribentis fluere et more torrentis turbidum proferre sermonem. fertur in indice Septimi Tertulliani liber de Aaron uestibus, qui interim usque ad hanc diem a me non est repertus. si a uobis propter celebritatem urbis fuerit inuentus, quaeso, ne meam stillam illius flumini conparetis. non enim magnorum uirorum ingeniis, sed meis sum uiribus aestimand