comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ audito hoc uerbo: respondit pa¬
tri puellȩ. Noli timere: crecle tantũ
& salua erit. Pat̾ puellȩ cętus docto¬
rũ legis accipit᷑: de qͦ dñs ait. Super
cathedrã moysi: sedert̃ scͥbe & phari¬
sei. Qui si crecdẽ ipsi uoluerint: etiam
subiecta eis synagoga salua erit.
Et cũ ueniss domũ: ñ ꝑmisit intrare
secũ quẽquã nͥ petrũ & iacobũ & io
hannẽ & patrẽ ꝙ matrẽ puelle. Su¬
pra publice filiꝰ unduȩ suscitat᷑: hic
remonent᷑ plures arbitri. Puto gͦ qd̃
meo qͦq pietas ibi dm̃ declaret᷑: qͥa
udua mat̾ unici ñ paciebat᷑ moras.
& ideo ne ampliꝰ afficeret᷑. maturitas
addit᷑. Est etiã forma sapientiȩ iui¬
duȩ filio. cito eccłiam creliturã: in
archisynagogi filia. credituros qͥdẽ
iudeos. s ex plurib pauciores. Elebãt
aũ om̃s & plangebant ilła. Nũqͥd
possũt inqͥt filii sponsi lugere: qũa
cdui cũ illis est sponsꝰ: Llement autẽ

Expanded text:
audito hoc verbo, respondit patri puellae: Noli timere, crede tantum, et salva erit. Pater puellae coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait, super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: qui si credere ipsi voluerint etiam subjecta ei Synagoga salva erit. Et cum pervenisset domum, non permisit intrare secum quemquam, nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem, et patrem, et matrem puellae. Supra publice viduae filius suscitatur, hic removentur plures arbitri. Puto ergo quod in eo quoque pietas ibi Domini declaretur; quia vidua mater unici non patiebatur moras, et ideo ne amplius afficeretur maturitas additur. Est jam forma sapientiae in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed ex pluribus pauciores. Flebant autem omnes et plangebant illam. Nunquid possunt, inutem
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ sanitati restituar. Nlam uidi qnͦ¬
dam ꝑ sp̃m in quacdã longiꝰ ciuitate
posita quã nũqu̾a corporalib ocłis
uidi. puelłã qnda pari calamitate
laborantẽ. talit̾ a sacerdote curatam.
fecit ut illa suggesserat: statĩq ulcus
remediũ qͦd ante respuerat. acciꝑe
nũ paueis explicare curaui: ut qũa
ñ frustra dñs nom̃ eiꝰ quẽ expulsurꝰ
erat sp̃s int̾rogaret intelligas. Quod
uͦ demonia multa hominẽ intrasse
memorant᷑. significat ppłm genti¬
ũ ñ uni cuilibet.s in numeris ac
diũsis idolatrie cultib ẽẽ mancipa¬
tũ. Cui contͣ scriptũ ẽ qͦd multitu¬
dinis credentiũ erat cor unũ & aĩa
una. Unde bene in babilonia linguaꝵ
unata: & illa confusio. hȩc uisio
pacis int̃pretat᷑: quia uidelicet e¬
lectos in plerisq linguis & genti¬
b una fides ac pietas pacificando
confirmat: reꝓbos autẽ plures sectȩ
quã linguȩ dissotiando confun¬

Expanded text:
statim sanitati restituar. Nam vidi quostatim sanitati restituar. Nam vidi quondam per spiritum in quadam longius posita civitate, quam nunquam corporalibus oculis vidi, puellam quamdam pari calamitate laborantem, taliter a sacerdote curatam. Fecit ut illa suggesserat, statimque ulcus remedium quod ante respuerat, accipere num paucis explicare curavi, ut quam non frustra Dominus nomen ejus quem expulsurus erat spiritus interrogaret, intelligas. Quod vero daemonia multa hominem intrasse memorantur, significat populum gentium non uni cuilibet, sed innumeris ac diversis idololatriae cultibus esse mancipatum. Cui contra scriptum est, quod multitudinis credentium erat cor et anima una . Unde bene in Babylonia linguaruunata; et illa confusio, haec visio pacis interpretatur: quia videlicet electos in plerisque linguis et gentibus una fides ac pietas pacificando confirmat, reprobos autem plures sectae quam linguae dissociando confun
Abbreviated transcription (Latin):
miraculo. sp̃c in corporei corporis
humani concubitũ petere ac se pa¬
trare confingunt: & nom̃ dȩmonts
qͦ censeri dixerit. & de ierandi modoᷤ
quib amoris sui fedus alterutrum
pepigerint. ꝓdendos ẽẽ p̃cipiunt
Quȩ m̃cdatio simillina res: s a deo ue¬
ra. & plurmnoꝵ est attestatione no
tissima. ut quidã uicinꝰ mͥ p̃sbiter
retulerit se quancdã scĩmomialẽ
fȩminã a de monio curare cepisse. s
quã clui res latebat nichil apud eã
ꝓficere potuisse: confesso aũ qͦmo¬
lestabat᷑ fantasinatae mox & ipsum
orationib cȩterisq que oportebat
purificationũ generib effugasse: &
eiusdẽ femine corpꝰ ab ulcerib quȩ
dȩmonis tactu contraxerat. medici¬
nali studio adiuncto sale benedic¬
cere ab eadẽ ipsa quã sanare uolebat.
consiliũ qͦ sanaret᷑ accepit.Si inquit¬
oleũ ꝓ infirmis consecratũ eiłe me¬
dicam̃to asꝑseris sicq me ꝑunxeris:

Expanded text:
miraculo spiritus incorporei corporis miraculo spiritus incorporei corporis humani concubitum petere se ac patrare confingunt. Et nomen daemonis, quo se censeri dixerit, et dejerandi modos, quibus amoris sui foedus alterutrum pepigerint, prodendos esse praecipiunt. Quae mendacio simillima res, sed adeo vera, et plurimorum est attestatione notissima, ut quidam vicinus mihi presbyter retulerit se quamdam sanctimonialem feminam a daemonio curare coepisse, sed quandiu res latebat, nihil apud eam proficere potuisse. Confesso autem quo molestabatur phantasmate, mox et ipsum orationibus caeterisque quae oportebat purificationum generibus effugasse, et ejusdem feminae corpus ab ulceribus quae daemonis tactu contraxerat, medicinali studio adjuncto, sale benediccere, ab eadem ipsa quam sanare volebat, consilium quo sanaretur accepisse. Si, inquitoleum pro infirmis consecratum eidem medicamento asperseris, sicque me unxeris,
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝑueniat. si ꝑfecte amando ere¬
diderit. At ipse dixit illi. filia. fi¬
des tua te saluã fecit. uade in pace.
Ideo filia. qͥa fides tua te saluã fecit.
Nec dixit. fides tua te saluã factura
est: s saluã fecit. In eo enĩ qͦd credi¬
disti:iã salua facta es. Ad huc illo
loquente: uenit qͥdã ad pͥncipem
synagoge. dicens ei. Quia mortua
est filia tua: noli uexare illũ. Sub
lata a ꝓfluuio sanguinis muliere.
mox filia pͥncipis mortua nnti¬
at᷑: quia dũ ęccłia a uitioꝵ labe
imundata. & ob fidei meritũ filia
est cognominata. continuo syna¬
goga ꝑfidiȩ simul inuidieq leto
credẽ noluit: inuidiȩ uͦ. qͥa eccłi¬

Expanded text:
da perveniat, perfecte amando creda perveniat, perfecte amando crediderit. At ipse dixit illi: Filia, fides tua te salvam fecit; vade in pace. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, dicens ei: quia mortua est filia tua, noli vexarvata a profluvio sanguinis muliere, mox filia principis mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata et ob fidei meritum, filia est cognominata. Continuo Synagoga perfidiae simul invidiaeque letho credere noluit: invidiae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nͥ qͥs a semet ip̃o deficiat ad eũ qͥ su¬
ꝑ ip̃m est ñ appropinqͣt nͨ ualet app̃¬
hendere qd̵ ultra ipsum est: si nesci¬
erit mactare qͦd est. S iã qͥ sea uitiis
abnegat: exqͥrendȩ eiꝰ uirtutes st̃
in qͥb crescat. Nam ꝓtinꝰ adiungit᷑.

Expanded text:
Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat. Nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sed jam qui se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cłi filiũ putauerit confitendũ: noᷤ
& quando & qͦmͦ natꝰ sit. & quantus
humanȩ infirmitatis contẽplati¬
one rimam᷑: finis gͦ fidei mee xp̃e
est: finis fidei meȩ cli filiꝰ est. Non
licet mͥ scue generationis seriem: ñ licet
tam̃ neserre generationis fidẽ. Et ille ĩ¬

Expanded text:
i Filium putaverit confitendum, nos et quando et quomodo natus sit, et quantus sit, humanae infirmitatis contemplatione rimamur. Finis ergo fidei meae Christus est, finis fidei meae Dei Filius est. Non cet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. Et commi
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ etiã salutẽ. ut dende cũ xp̃o
reqͥescat: ne cũ prepꝑe iam uult eẽ c̃
legione curatos. Martꝰ autẽ & lucas u¬
nũ cõmemorant: intelligas unum
eoꝵ fuisse ꝑsonȩ alicuiꝰ clarioris et
famosioris quẽ regio illa maxime
dolebat: et ꝓ cinꝰ salute plurmiũ sata¬
gebat. Hoc uolentes significare duo
eugłistȩ. solũ cõmemorandũ iudica¬
uert̃: de qͦ facti huiꝰ fama latiꝰ p̃clariꝰ¬
q flagrauerat. S & allegoriȩ summa¬
concordat: qͥa sic̃ unꝰ a demonio pos¬
conuenient᷑ expͥmunt. Nam cũ tres
filios noe generauerit: unꝰ solũ fami¬
lia in possessionẽ adscita ẽ dĩ. exduo¬
bꝰreliqͥs diu̾sarũ nationũ quȩ idolis
manciparent᷑ ꝓcreati st̃ ppłi.¬

Expanded text:
aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat, ne cum praepropere jam vult esse cum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intelligas unum  fuisse personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. concordat quia sicut unus a daemonio posconvenienter exprimunt. Nam cum tres filios Noe generaverit, unius solum familia in possessionem ascita est Dei, ex duobus reliquis diversarum nationum quae idolis manciparentur procreati sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
nioꝵ. in abditis agunt sacͥ legos
ritꝰ suos qͥ xp̃o credere noluerũt.
ceca & ꝓfuncla curiositate subm̃si.
& notandũ qͦd sp̃c ĩmundi nec in por¬
cos irent. nͥ hoc illis benignꝰ ille sal¬
uator petentib qͦ certe in abẏssũ
poss religare concecdẽt. rem necessa¬
riã docẽ nos uolens: ut scilicet noue¬
rimꝰ eos multominꝰ posse sua poteᷤ. Rz̃.¬
tate nocere hominib. qͥnec pecori¬
b qualib cũq potuerut. Hanc aũ
potestatẽ łs bonꝰ occulta iusticia¬
in nobis clare potest: inuista ñ potest.
Iuod ut uiclerũt factũ qͥ pascebant.
fugiert̃ & nuntiauert̃ in ciuitatẽ
& in uillas. Quod pastores porcoꝵ
fugientes ista nuntiauert̃. signifi¬
cat qs cła etiã pͥmates impioꝵ. quã¬
quã xp̃ianã legem fugiant: poten¬
tiã tam̃ eiꝰ ꝑgentes scupendo & mi¬

Expanded text:
egos ritus suos qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet: rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos, multo minus sua potestate posse nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibetcunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia nobis dare potest, injustam non potest. Quod ut viderunt factum, qui pascebant fugerunt et nuntiaverunt in civitatem et in villas. Quod pastores porcorum fugientes ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primates impiorum, quanquam Christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus per gentes, stupendo et mi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse moyses intelligitur. Ulnde bene
iairus id ẽ illuminãs siue illuminatꝰ
uocat᷑: qͥa qui accepit uerba uitȩ¬
dare nobis. et ꝑ hȩc cȩteros illuminat.
& ipse a spũ scõ qͦ uitalia monita scri¬
bere uł docere possit illuminat᷑ Et¬
cecidit ad pedes iħu: rogans eum
ut intraret in domũ eius. Si caput
xp̃i cls. pedes consequent᷑ incarna¬
tio. qua t̾ram nr̃ȩ mortalitatis teti¬
git accipiendi st̃. Cecidit gͥ arehisy¬
nagogus ad pecdes ih̃u: qͥa legis lator RA.¬

Expanded text:
ipse Moyses intelligitur. Unde bene ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitdare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere posset, illuminatus ececidit ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legislator
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd eam implere ñ posst̃. ãmiranteᷤᷤ
tam̃ fidelem ppłm a pristina ꝑdita
conũsatione sanatũ. Sedere namꝙ
ad pecles dñi est: rationali qũepiam
mentis examine subnixũ uestigia
saluatoris quȩ sequat᷑ intueri. Ues¬
titũ resumere est: uirtutũ studiis
quȩ deceptꝰ amiserat ornari Et ro¬
gauert̃ illũ omĩs multitudo regi¬
onis gerasenoꝵ. ut discederet ab
illis: qua timore magno tenebant᷑.
Conscii fragilitatis suȩ gerasẽni. p̃sen¬
tia se dñi iudicabant indignos: ñ
capientes uerbũ cłĩ. nec infirma ad¬
huc mente pondꝰ sapientię sus¬
tine̾ ualentes. Quod & petro ipsi
uiso pisciũ miraculo contigisse le¬
git᷑ & uidua sareptena beati heliȩ
cuiꝰ se sensit hospicio beneclici. ni
filiũ meũ. Ipse autẽ ascenclens na¬
uẽ reuersus est. D ixerat supra do¬
minũ relictis nauem ascendisse pa¬
rentibꝰ: cop̃ssisq una cum uento
fluctib egressũ. mox occurrentem
qua carnis duxit originẽ. transacta

Expanded text:
ossint, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad pedes Domini est, rationali quempiam mentis examine subnixum vestigia Salvatoris, quae sequatur, intueri. Vestitum resumere, est virtutum studiis, quae deceptus amiserat, ornari. Et rogaverunt illum omnis multitudo regionis Gerasenorum, ut discederet ab illis, quia timore magno tenebantur. Conscii fragilitatis suae Geraseni, praesentia se Domini judicabant indignos, non capientes Dei verbum, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi, viso piscium miraculo, contigisse legitur, et vidua Saraptana beati Eliae, cujus se sensit hospitio benedici, nihifilium meum ? Ipse autem ascendens navem, reversus est. Dixerat supra, Dominum relictis navem ascendisse parentibus, compressisque una cum vento fluctibus, egressum mox occurrentem qua carnis duxit originem, transacta
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte: & rogabant eũ ut ꝑmit .¬
teret eis in illos ingredi. & ꝑmisit
illis. Ileo ꝑmisit qͦd petebant dȩ¬
monib. ut ꝑ int̾fectionẽ porcoꝵ. ho¬
minib salutis occasio p̃beret᷑. Pasto¬
res enĩ ista cernentes: statĩ nuntiant ħ¬
ciuitati. Crubescat manicheus. side
ob umꝰ hominis salutẽ duo milia por¬
coꝵ suffocant᷑. in quoꝵ tam̃ interitu
figuralit̾ homines ĩ mundi. uocis &
rationis exꝑtes indicant᷑: qͥ in monte
suꝑbiȩ pascentes. lutulentis oblectan¬
t᷑ mactib. Talib enĩ ꝑ eultꝰ idoloꝵ
possut᷑ dȩmonia dnãri. Nam nͥ qͥs
porci more uixerit. numquã acci¬
piet in eũ cliabolꝰ potestatẽ. aut ad

Expanded text:
in monte: et rogabant eum ut permitteret eis in illos ingredi: et permisit illis. Ideo permisit quod petebant daemonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur. Pastores enim ista cernentes, statim nuntiant civitati. Erunius hominis salute duo milliacorum suffocantur? In quorum tamen interitu, figuraliter homines immundi, vocis et rationis expertes, indicantur, qui in monte superbiae pascentes, lutulentis oblectantur in actibus. Talibus enim per cultus idolorum possunt daemonia dominari. Nam nisi quis porci more vixerit, nunquam accipiet in eum diabolus potestatem, aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
calcantib scłm fidelib futuriq irg¬
ni qͥetẽ animo meditantib. & uł se
conatꝰ in fidos mundi fluctꝰ certatim
pꝰrt terga iactantib tempꝰ subito dĩce
passionis aduieuit. Undebene mareꝰ
hoc inminente noctis tempore gestũ
fuise ꝑhibet. ut ueri solis occubitũ
ñ sola dñi dormitio s & ipsa lecedẽ¬
tis lucis hora significet. Et descendit
ꝓcella uenti in stagnũ. ⁊ cõplebant᷑
s & ꝑiclitabant᷑ M n̾o puppim crucisqͣ
sõpnũ mortis caꝑet asceuclente. fluc¬
tꝰ blasphemantiũ ꝑsecutoꝵ deõĩcis ex¬
citati ꝓcellis assurgut᷑. Quib tam̃ ñ
ipsiꝰ patientia turbat᷑. s discipłoꝵ im¬
becillitas concutit᷑. trepidat. ꝑiclitat᷑.
discipłi. ne eo dormiente fluctuũ feri¬
tate disꝑeant: qͥa cuiꝰ mortẽ uiderãt.
maximis uotis resurrertionẽ que¬
rebant. ne si diitiꝰ ipse morte car¬
nis sopiret᷑. eoꝵ mens spĩtali in ꝑpe¬
tuũ morte ꝑiret. Uhnde bene seqͥt᷑.

Expanded text:
calcantibus saeculum fidelibus futurique regni quietem animo meditantibus, et, velconatu, infidos mundi fastus certatim post terga jactantibus tempus subito dominicae passionis advenit. Unde bene Marcus hoc imminente noctis tempore gestum fuisse perhibet , ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Et descendit procella venti in stagnum, et complebantur et periclitabantur. Domino puppim crucis, qua somnum mortis carperet ascendente, fluctus blasphemantium persecutorum daemonicis excitati procellis assurgunt, quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. discipuli, ne eo dormiente fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. plurime dño turbȩ cũ
palmis occurrerent: s multi ꝓpt̃ illũ
abirent ex uideis & crederent iniħm
dnm p̃carent᷑ uiui defuerant. di¬
mitte inqͥt ut mortui sepeliant mor¬
tuos suos: id ẽ mali malos noxiis lau¬
dib grauent. & qͥa ñ adest iustꝰ qͥ cor¬
ripiat in miscdia: oleũ peccatoris im¬
pinguet caput eoꝵ.

Expanded text:
testimonium, plurimae Domino turbae cum testimonium, plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Dominum precarentur, vivi defuerant: Dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos ; id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
modesta leuiq uoce resuscitat diceas.
Puella surge. Qũa & ob facilitat̾e resur¬
gendi etiã mortuã fuisse negauerat.
Delatũ aũ foras iuuen̾ẽ plurib ut
reuiusẽe debeat dictis corroborat.
cũ ait. Iuuenis tͥ dico surge. Quatͥdu¬
anꝰ uͦ mortuus. ut longa p̾m̃tis sepul¬
chri elaustra depon̾e̾ possit. fremuit
sp̃u iħs: tͣbauit seipsũ. lacͥmas fudit.
rursũ fremuit. ac magna uoce cla¬
maũ. latare ueni foraᷤ. &. sic tandẽ qͥ
erat desꝑatꝰ discusso tenebrarũ pond̾e.
uite luciq reddit᷑. S ⁊ hoc notandũ
qd̾ publica noxa publico eget remedio
leuia aũ peccata. leuiori ⁊ secreta qͣuns
penitentia deleri. Puella ĩ domo iacens.
paucis arbitris exurgit. hisdẽq ne
miracłm uulgarent indicit᷑ Et stu¬
puert̃ inqͥt parentes eiꝰ. Quib p̃cep̃
ne alicui dicerent. qd factũ erat.
mitante atq intuente suscitat᷑. La¬
carꝰ de monum̃to uocatꝰ. in tantũ
ppłis innotinit. ut ob eoꝵ qͥ uidere

Expanded text:
ma voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi, jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra deponere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras . Et sic tandem, qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa, publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens, paucis arbitris exsurgit, eisdemque ne miraculum vulgarent indicitur Et stupuerunt, inquit, parentes ejus, quibus praecepit, ne alicui dicerent, quod factum erat. mitante atque intuente, suscitatur. Lazarus de monumento vocatus, in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. In hac nauigatione dñs utr̃aq
uniꝰ eiꝰdemiq suȩ ꝑsonȩ naturã digna¬
t᷑ ostendere: dũ is qͥut homo dormit
in naui. furorẽ maris ut ds uerbo co¬
hercet. Porro uixta allegoriã. mare
fiue stagnũ qͦd cũ siuis transire desi¬
accipit᷑ estus. Nauicula aũ quã al¬
cendũt. nulla meliꝰ quã dñce pasti¬
onis intelligit᷑ arbor. cuiꝰ benefitio
da. fideles aduuti. ennensis mundi fiue¬
tib habitationẽ patriȩ celestis quasi
stabilitatẽ securi littorsꝰ obtinent.
Quod aũ ipse in una nauicula cũ cdisci¬
pulis saluator ascendit alibi quit sig¬
nificet apit: cũ p̾ntuntiato suȩ passiᷤ¬
onis resurrectionisq mysterio mox
dicebat ad omĩs. Siquis uult post me
uenire abneget semet ipsũ &e tollat
crucẽ suam cotidie: & sequat᷑me. Na

Expanded text:
. In hac navigatione Dominus utramque, unius ejusdemque suae personae, naturam dignatur ostendere, dum is qui, ut homo, dormit in navi, furorem maris, ut Deus, verbo coercet. Porro juxta allegoriam, mare, sive stagnum, quod cum suis transire desiaccipitur aestus. Navicula autem quam ascendunt nulla melius quam Dominicae passionis intelligitur arbor, cujus beneficio quique fideles adjuti, emensis mundi fluctibus habitationem patriae coelestis, quasi stabilitatem securi littoris, obtinent. Quod autem ipse in unam naviculam cum discipulis Salvator descendit, alibi quid significet aperit, cum praenuntiato suae passionis resurrectionisque mysterio, mox dicebat ad omnes: Si quis vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam quotidie et sequ
Abbreviated transcription (Latin):
tes pectora sua reũtebant᷑. Qo peutiebat
pectora. qͥa pęnitentiȩ ẽ & luctꝰ inditiũ:
potest duplicit᷑ intelligi. Siue enĩ eum
cui uitam dilexerãt. iniuste occisum
dolebãt: sru cui mortẽ se impetrasse
memninerat̃. hũc in morte ampli głi¬
ficatũ tremebat᷑. S siue hȩc. siue illa.
siue utraq causa. diu̾sas in turba dis¬
sidentesq psonas. pectꝰ tundẽ coegerit.
notanda distantia gentis & gentis. Genti¬
les qͥppe moriente. xp̃o dm tim̃tes. aꝑte
confestionis uoce głificat᷑: uidĩ ꝑcutien¬
tes solũ pectora. silentes domũ recdeunt.
Stabãt aũ om̃s notieiꝰ a longe: ⁊ mulie¬
res q̃ secutȩ erant eũ a galilea ħ uidentes.

Expanded text:
iebant pectora, quia poenitentiae est et luctus indicium, potest dupliciter intelligi. Sive enim eum cujus vitam dilexerunt, injuste occisum dolebant, seu cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed sive haec, sive illa, sive utraque causa diversas in turba dissidentesque personas pectus tundere coegerit, notanda distantia gentis et gentis. Gentiles quippe moriente Christo Deum timentes apertae confessionis voce glorificant, Judaei percutientes solum pectora, silentes domum redeunt. Stabant autem omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum a Galilaea haec videntes
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tat᷑. potest antixp̃ĩ typũ gerere:
quẽ illi qͥb dicit᷑. uos ex patre diabo
estis. uero di filio sut̃ p̃laturi. filitis
aũ chiaboli antixp̃ẽ. ñ ab ipso nascẽ¬
do: s sic̾ cȩti peccatores illũ imitando
uocatur Et cũ ducerent eũ app̾hen¬
derut symonẽ quẽcła cirenensem
uementẽ de uilla: & ĩposuerũt illi
crucẽ portare pt iħm. loh̾es eugłi¬
sta narrat. ipsũ dnm̃ sͥ baiulasse
crucẽ. Unde intelligitur. pͥmo a
dño crucẽ portatã. ac deinde sy¬
moni quẽ forte exeuntes obiũ
habuerũt impositã congruo satis¬
ordine mysterii. qͥa ipse pass̃ ẽ ꝓ irĩo.
relinquens nob̃ exempłu: ut seq̃mur
uestigia eiꝰ. Qui bene crucẽ pł sħ̾ra
portasse descͥbitur: iuxta qd ip̃se p̾g¬
pit. Collat crucẽ suã: & sequatur re
Et qͥa symoniste ñ iherosolimita. s c̃tre

Expanded text:
otest Antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Filius autem diaboli Antichristus, non ab ipso nascendo, sed sicut caeteri peccatores illum imitando vocatur. Et cum ducerent eum, apprehenderunt Simonem quemdam Cyrenensem, venientem de villa, et imposuerunt illi crucem portare post Jesum. Joannes evangelista narrat, ipsum Dominum sibi bajulasse crucem. Unde intelligitur primo a Domino crucem portatam, ac deinde Simoni quem forte exeuntes obvium habuerunt impositam, congruo satisordine mysterii. Quia ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus . Qui bene crucem post Jesum portasse describitur, juxta quod ipse praecipit: Et tollat crucem suam, et sequatur me . Et quia Simon iste non Jerosolymi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ exaltauit: & donauit illi nom̃
hoc nomĩ hebraice. grecȩ. et latinȩ.
scͥptũ erat: hoc ẽ qđ icde apłs sub
secutꝰ anectit. Et om̃is lingua
dĩ patris. Quantũ uͦ ad litterã. hȩ
tres linguȩ ibi p̃ cȩteris eminebãt:
hebrea ꝓpt̾ iudȩos in lege głantes.
greca ꝓpt̾ gentiũ sapientes: latina
ꝓpt̾ romanos. multis ac pęne om̃ub
iam tt̃ gentib imꝑantẽs. Uelint
noluit gͦ uidȩi. om̃e mundi regnũ
omis mundana sapientia. om̃ia di¬
uinȩ legis sacranĩta testant᷑. qͥa iłic
rex iudeoꝵ ẽ: hoc ẽ imꝑator creden¬

Expanded text:
illum, et donavit illi nomen hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est, quod idem Apostolus subsecutus annectit: Et omnis lingua Dei Patris. Quantum vero ad litteram hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant, Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator creden
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dando. ñ defectũ suȩ uirtutis. set
confidentiã erdẽ cũ patre potestatẽ
insinuat. Amat enĩ głam dare pat̾ͥ
ut nos ȩdificet głam dare creatori.
tato corde & exultantib spe refurgen¬
di labiis in alio psalmo loqͥtur. qm̃
ñ derelinques aiãm meã minferno:
nec dabis scm̃ tuũ uidẽ corruptio¬
nẽ. Uidẽs aũ centurio qͦd factũ fue¬

Expanded text:
dando, non defectum suae virtutis, sed confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat enim dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. c quod delectato corde et exsultantibus spe resurgendi labiis, in alio psalmo loquitur: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Videns au
Abbreviated transcription (Latin):
custodientes iħm. sic̃ matħs scͥbit.
uiso tr̃ȩ motu. & his q̃ fiebant: timu¬
erait: uaicie cricentes. Uere filio di erat
iste. Quanta gͦ cȩcitas iudeoꝵ: qͥ tot ꝑ
dñia uirtutib factis. tantis in morte
ei apparentib signis. credere respuert̃.
& insensibiliores gentilib. d̃m glificare
uł timẽ contẽpsert̃. Unde merito per
centurionẽ fides ȩccłiȩ designat᷑: quȩ
uelo mysterioꝵ celestiũ ꝑ mortẽ dñi
confirmat. N̾a ce ip̃a sũma centenari¬
a q̃ in flexu digitoꝵ sic̃ supͣ memora¬
tũ est. de sinistra transit in dexteram.
ȩccłiȩ sacram̃tis. & fidĩ aptissime congru-¬
it: cui ꝓ lege eugłiũ creditũ. ꝓ terrȩ di¬
uitiis regnũ e̾ cȩleste ꝓmissũ. tom̃is¬

Expanded text:
Sicut Matthaeus scribit viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde dicentes: Vere Dei Filius erat iste. Quanta ergo caecitas Judaeorum, qui tot per Dominum virtutibus factis, tantis in morte illius apparentibus signis credere respuerunt, et insensibiliores gentibus, Deum glorificare, vel timere contempserunt. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium per mortem Domini confirmat. Nam et ipsa summa centenaria, quae inflexu digitorum, sicut et supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram, Ecclesiae sacramentis et fidei aptissime congruit, cui pro lege Evangelium creditum, pro terrae divitiis, regnum est coeleste promissum.
Abbreviated transcription (Latin):
peccante scͥptũ est. qoͦ audierit uo¬
cẽ dm̃ di sui deambulantis in pa¬
radyso ad aurã post meridiẽ. Post
meridiẽ nãq inclinata luce ficłi.
Ao aurã uͦ: refrigescente fertiore cari¬
tatis. Deambulans aũ audiebat᷑:
qͥa ab hoĩe peccante recesserat. Rati¬
oĩs gͥ ordo poscebat ut eołe tp̃ris arti¬
cło qͦ tc adȩ peccanti obeluserat nc̃
latͦn penitenti dñs paralysi ianu¬
ã pandẽt Et uelũ tẽpli scissũ ẽ medi¬
u. Hoc expirante dño factũ ẽ. sicut
occupando nariauit. Uolẽs eñm
racłm miracło adiũgere. cũ eꝓpiss
solobscuratꝰ ẽ. continuo subiunge¬
dũ existimauit. & uelũ tẽpli scps

Expanded text:
 audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem namque, inclinata luce fidei. Ad auram vero, refrigescente fervore charitatis: Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis igitur ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae peccanti obcluserat, nunc latroni poenitenti Dominus paradisi januam panderet. Et velum templi scissum est medium. Hoc expirante Domino factum est, sicut raeoccupando narravit. Volens enim miraculum miraculo adjungere, cum dixisset Sol obscuratus est, continuo subjungendum exis
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsi baptitati sumꝰ Ambo nãꝙ
similes crucifixi. s unus in cruce blas¬
phemꝰ peior: alt̾ ẽ confessione mar¬
tyr effectꝰ: qͥa ꝑ baptismũ qͦcũ pecca¬
tores eẽmꝰ abluim̃ alii dũ dm̃ in car¬
ne passũ. fide. spe. & caritate lauclat̃.
coronant᷑: alii dũ aut fidẽ. ant oꝑa
baptisimi habe̾ rennuut̃. dono qdꝰ
acceꝑe pͥuant᷑ Erat aũ fere hora sex¬
ta. & tenebrȩ factȩ sut̃ in uniu̾sa
t̾ra. usq i horã nonã: & obscuratꝰ
ẽ sol. Clarissimũ mundi lum̃ retrax¬
it radios suos: ne aut pendentẽ ui¬
deret dnm̃. aut impii & blasphemã¬
tes sua luce fruerent᷑. Et notandũ.
qͦd dñs sexta hora. hoc ẽ recessuro a
centro mundi sole crucifixus sit:
dilucłõ aũ. hoc ẽ oriente iam sole.¬
suȩ resurrectionis mysteria celebrã¬
tur. Statu enĩ tp̃ris signauit. qͦo

Expanded text:
te ipsius baptizati sumus . Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemiis pejor, alter est confessione martyr effectus. Quia per baptismum quo cum peccatores essemus abluimur, alii dum Deum in carne passum, fide, spe, et charitate laudant, coronantur; alii dum aut fidem aut opera baptismi habereat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt in universa terra usque in horam nonam, et obscuratus est sol. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ simili scelere morientẽ. & de iniqͥ-¬
tate sua arguit. & ei uitã quã cogno¬
ua̾t p̃dicauit. Ille qͥtalis ad crucẽ
uenit ex culpa: ecce qͣlis a cruce re¬
cedit ex gr̃a. Confitebat᷑ dño quẽ
uidebat secũ humana infirmitate
morientẽ: qnͣdo negabat᷑ apłi. quẽ
tͥ: hodie mecũ eris in paradiso.
Pulcherrimũ affectandȩ. conũsioĩs
exempłu. qͦo tam cito latroni ue¬
nia relaxat᷑. s uberior ẽ gr̃a quã

Expanded text:
pro simili scelere morientem et de iniquipro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli tibi, hodie mecum eris inparadiso. pulcherrimum adfectandae conuersionis exemplum, quod tam cito latroni uenia relaxatur et uberior est gratia quam
Abbreviated transcription (Latin):
na factis recipimꝰ: hic uͦ nichil mali
gessit. Et dicebat ad iħm. Dñe me¬
nĩto mei: cũ ueneris in regnũ tuũ.
uis huniꝰ latronis animũ ñ mrretur.
ĩmo uiuantis eũ dnĩ grãm. qͥs dig¬
ne miretur: digna gr̃arũ actione
ueneret᷑. In cruce claui manꝰ eio.
pedesq ligauiert᷑: nichilq in eo a
penis liberũ nͥ cor & lingua reman¬
serat. Insptrante dõ. totũ illi obtu¬
lit. qoͦ in se liberũ inuenit. ut uix¬
ta hoc qͦd scͥptũ est. corde crecleret
ad iustitiã. ore confiteret᷑ ad salutẽ. In
corde aũ fideliũ: tres sũmoꝑe manere
uirtutes. testatur apłs dicẽs. Nunc
aũ manent. fides. spes. caritas. Quas
cunctas. subita repletꝰ gr̃a. & accȩpit
latro: & saruauit in cruce. ficde nam¬
ꝙ habuit. qͥ regnaturũ dnm̃ credidit:
quẽ secũ parit᷑ morientẽ uicdit.
Spem habuit: qͥ regni ei additũ pos-¬
tulauit. Caritatẽ qͦq in sua morte
uiuacit᷑ tenuit: qͥ frem & conlatronẽ

Expanded text:
 nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne miretur? digna gratiarum actione veneretur? In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salcorde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas, quas cunctas subita repletus gratia, et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Deum credidit, quem secum pariter morientem vidit; spem habuit qui regni ejus aditum postulavit. Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem
Abbreviated transcription (Latin):
Spreuit autẽ illũ herodes eũ exercitu
suo. & illusit inclutũ ueste alba: & re¬
misit ad pilatũ. Qoͦ ueste alba indu¬
it᷑. ĩmacłatȩ clat inditia passionis: qm̃
agno di ĩ̾maclatꝰ. totiꝰ mundi sit
peccata ablaturꝰ. Qui enĩ inueste al¬
ba spretꝰ & illusꝰ: ipse in casta carne ẽ
passꝰ & sepultꝰ. Alit̃. Qõ hic alba. uix
sponsi sui mortẽ mirata. dilectꝰ inqtͥ
ms̃ candidꝰ & rubicũcd: candꝰ scilicet
actione. rubicũdꝰ sanguine. Et ipse
uariis mẽbroꝵ suoꝵ floscłis u̾nans:
in pace lilia gygnit. in bello rosas.
Et facti sunt amici herodes& pilatꝰ
in ip̃sa die: nã aña inimici erant
adinuicẽ. Hoc nefandissimũ herodiᷤ
& pilati fȩdꝰ. qͦd in occidendo xp̃o
pepigerũt: hactenꝰ eoꝵ uelut here¬
ditario iuirȩ successores custo diut̃.
quando gentiles & iuicłi sic̃ genere ꝙ
religione. ita etiã m̃te dissidentes in

Expanded text:
autem illum Herodes cum exercitu suo, et illusit indutum veste alba, et remisit ad Pilatum. Quod veste alba induitur, immaculatae dat indicia passionis, quoniam agnus Dei immaculatus totius mundi sit peccata ablaturus. Qui enim in veste alba spretus et illusus, ipse in casta carne est passus et sepultus. Aliter: quod hic alba, juxta sponsi sui mortem mirata: Dilectus inquit meus, candidus, et rubicundus . Candidus, scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipse variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas. Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die. Nam antea inimici erant ad invicem. Hoc nefandissimum Herodis et Pilati foedus, quod in occidendo Christo pepigerunt, hactenus eorum velut haereditario jure successores custodiunt, quando gentiles et Judei sicut genere et religione, ita etiam mente dissidentes, in
Abbreviated transcription (Latin):
chẽ titulꝰ qͥ xpm regem testatur. ñ
infra s sup̾ crucẽ ponit᷑. qͥa licet in
cruce ꝓ nob̃ hõis infirmitate dolebat
suꝑ crucẽ tanĩ regis maiestate ful¬
gebat. Qui apte etiã. qͥa rex & sacer¬
dos ẽ simul. cũ eximiã pat̾ suȩ car¬
nis hostiã in altari crucis offerret.
regis qͦq qua p̃litꝯ erat titulo digni¬
tatẽ p̃tendit ut cũstis legere ħ õ au¬
dire & credere uolentib inotes u qͥ
suũ ꝑ crucẽ ñ ꝑdiderit. s confirma

Expanded text:
Christum Regem testatur, non infra, sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat, quia apte etiam, quia rex simul et sacerdos est cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque, qua praeditus erat titulo, dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est, audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdide
Abbreviated transcription (Latin):
sortẽ miserut᷑. Quadriꝑtita aũ uestiᷤ
dñi. qͣdriptitã eiꝰ figurauit ȩccłiam:
toto scilicet qͥ quatuor partib constat
t̾rarũ orbe diffusam: & om̃ib eisdẽ
partib eqͣlit̾ io ẽ concordit᷑ distri

Expanded text:
sortem miserunt. Quadripartita autem vestis sortem miserunt. Quadripartita autem vestis i quadripartitam figuravit ejus Ecclesiam, toto, scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distri
Abbreviated transcription (Latin):
troni confitenti paradisi ianuã pan¬
dit. Neq eñ putandũ ẽ. eũ hȩc patĩẽ
frustra orasse: s i eis nimirũ qͥ pt᷑ er
passionẽ credidere. qͦd orabat impe¬
trasse. Notandũ sane. qd̃ ñ ꝓ eis qͥ
liuore ac supbiȩ stimuilis accensi. quẽ
filiũ dĩ intellexere. crucifigere quã
confiteri maluert̃: s ꝓ eis utiq qui
delũ dĩ habentes. s ñ sołm scientiam.
nesciere qͦd fecerũt. patͥ p̃ces obtulerit.
S a ioh̾es apłs dic̃. Est peccatũ ad mor
dũ potes: saltẽ caue ne cont᷑ illos orare
p̃sumas. Sic etenĩ cotidianis ꝓfectib
auctꝰ. & ad illuo qndoq dño iuuante
ꝑuenies: ut etiã ꝓ illis int̾tedere. possis
Diuidentes uͦ uestim̃ta er: miserũt sorteᷤ.
Et stabat ppłs expectãs. Hec ȩugłista io¬
hannes plenꝰ exponit: quia scilicet mi¬
lites cxtã in qͣtuor partes uixta suum
numerũ duidentes: de tunica qͣm
consutilis erat desuꝑ contexta ꝑ totũ.

Expanded text:
troni confitenti paradisi januam pantroni confitenti paradisi januam pandit. Neque enim putandum est eum haec Patrem frustra orasse, sed in eis nimirum qui post ejus passionem credidere quod orabat impetrasse. Notandum sane quod non pro eis qui, livoris ac superbiae stimulis accensi, quem Filium Dei intellexere crucifigere quam confiteri maluerunt, sed pro eis utique qui, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam , nesciere quod fecerunt , Patri preces obtulerit.tum ad mortde, et si necdum potes, saltem cave ne contra illos orare praesumas. Sic enim quotidianis profectibus auctus, et ad illud quandoque, Domino juvante, pervenies, ut etiam pro illis intercedere possis. Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes. Et stabat populus spectans. Haec Evangelista Joannes plenius exponit, quia scilicet milites caetera in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inconsutilis erat desuper contexta per totum,
Abbreviated transcription (Latin):
sic: supeminẽtẽ uͦ scientiȩ caritatẽ xp̃i.
eã ꝓfecto ubi pax illa ẽ q̃ p̃cellit omnẽ
intellectũ. t latronẽs unũ a clextͥs: & ali¬
ũ a sinistris. Latͦnes qͥ cũ dño sut̃. hĩc
inde crucifixi: significant eos qͥ sub fide
& confessione xp̃i. uł agonẽ martyrii.
uł continentiȩ artioris instituta sube¬
unt. S qt qͦt hȩc ꝓ ȩt̾na solũ cȩlestiq
gła gerũt: hi ꝓfecto dextͥ latroins me¬
rito & fide designant᷑. At qͥ uł humanȩ
laudis intuitu. uł qͣlibet minꝰ digna
intentione scło ab renu̾tiat᷑: ñ ĩmeri¬
to blasphematoris & sinstri latronis
m̃tẽ & actꝰ imitant᷑. De qͣlib dic̃ apłs.
Si tradidero corpꝰ meũ ut ardeã. & si
dedero om̃s facultates meas in cibos
pauꝑin. sialia multa fecero. caritatẽ
aũ ñ habeã: nichil mͥ ꝓdest. At uero
beati qͥ ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusti
pũ sac̃dotiũ xͥ scͥb̾e disposuit: recte a

Expanded text:
sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum. Et latrones unum a dextris, et alium a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quae continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . At vero, beati qui persecutionem patiuntur propter justpum sacerdotium Christi scribere disposuit, recte ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑserierantiã scẽ conu̾sationis usq
in finẽ. in altitudine. sp̃e celestium
pͣmioꝵ: in ꝓfundo. in sc̾utabilia iu¬
ditia dĩ: unde ista grã in hoĩes uenit:
Et ita coaptant᷑ sacram̃to crucis: ut
in latitudine accipiat᷑ trasũsũ lig¬
nũ qͦ extendunt᷑ manꝰ ꝓpt̾ operũ
significationẽ. In longitudine. ab ip
so usq ad t̾ram. ubi totũ corpꝰ cru¬
cifixũ stare uidet᷑. qͦd significat ꝑsistẽ
hoc ẽ longaninit᷑ ꝑmane̾. In altitu¬
dine. ab ipso tnͣsu̾so ligno sursum
u̾sꝰ qoͦ ad caput eminet. ꝓptͣ expec¬
tationẽ suꝑnoꝵ: ne illa bona oꝑa.
atq in eis ꝑseuerantia. ꝓpt̾ bñfitia
di t̾rena ac tẽporalia fatienda cre
sompit̾nũ spat fides quȩ ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. In ꝓfundo aũ. pars illa ligni
q̃rit̾rx abdito defixa latet. s inde con¬
surgit illud om̃e qd eminet: sic̃ ex oc¬
culta cłi uoluntate uocat᷑ hõ ad par¬
ticipationẽ tantȩ gr̃ȩ. aliꝰ sic. ali aũ

Expanded text:
sationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum, quo extenduntur manus propter operum significationem, in longitudinetotum corpus crucifixum stare videtur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine, ab ipso transverso ligno sursum versus quod ad caput eminet, propter exspectationem supernorum, ne illa bona opera atque in eis perseverantia, propter beneficia Dei terrena atque temporalia, facienda cresempiternum sperat fides quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni quae in terrae abdita defixa latet, sed inde consurgit illud omne quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic, alius autem
Abbreviated transcription (Latin):
mo id̾o se saluũ fac̃e de cruce descende¬
id̾o uenit ut ꝓ nob̾ crucifigeret᷑ ił̾o
se ip̃m saluare de cruce descendeddo
neglexit qͥa cũ cet̾is peccatoribꝰ eẽ illos
qͥ eũ crucifixere saluare moriendo cu¬
rauit. Illudebãt aũ ei &x milites acceden¬
tes & acetũ offerentes. & dicentes. Si tu
es rex iudoꝵ saluũ te fac. Acetũ ip̃i erãt
iudi degenerantes a uino patͥareharũ
& ꝓpħarũ. Quo uidelꝰ aceto milites dñm
potauert̃ quẽ eorum suggestione
morti tradiderũt. Et notandũ.
qͦd iudei uocabulũ xp̃i & filii di. scͥ¬
turȩ sͥ auetoritate creditũ blasphe

Expanded text:
deideo venit, ut pro nobis crucifigeretur, ideo seipsum salvare de cruce descendendo neglexit, quia cum caeteris peccatoribus etiam illos qui crucifixere salvare moriendo curavit. Illudebant autem et milites accedentes, et acetum offerentes illi dicentes: Si tu es rex Judaeorum, salvum te fac. Acetum ipsi erant Judaei, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum. Quo, videlicet, aceto milites Dominum potaverunt, quem eorum suggestione morti tradiderunt. Et notandum, quod Judaei vocabulum Christi et filii Dei Scripturae sibi auctoritate creditum bla
Abbreviated transcription (Latin):
aũ & alii duo neꝗͣ cũ eo ut int̾ficẽ¬
rent᷑. ut impleret᷑ qͦo ait. & cũ inqͥs
deputatꝰ ẽ. S ille cũ miqͥsͥ deputatꝰ
ẽ in morte. ut imqͦs iustificaret in
refurrectione: qͥ cũ in forma dĩ eẽt.
ꝓpt̾ hoiẽs homo factꝰ ẽ: ut hõĩb
potestatẽ daret filios dĩ fieri. UII¬
t postꝗͣ uenerũt in locũ qͥuo
catur caluarie ibi crucifixert̃
eũ. Extra urbẽ iherłm. & foris portã

Expanded text:
 ut interficerentur. Ut impleretur quod ait: Et cum iniquis deputatus est. Sed ille cum iniquis deputatus est in morte, ut iniquos justificaret in resurrectione, qui cum in forma Dei esset, propter homines homo factus est, ut hominibus potestatem daret filios Dei fieri . Et postquam venerunt in locum qui vocatur Calvariae, ibi crucifixerunt eum. Extra urbem
Abbreviated transcription (Latin):
solue potest: cui mors. & omnẽ mor¬
tem. & ipsũ mortis auctorẽ destruc¬
niem. ne in mex̧ crucis ultionem
cũ ꝑfidis ȩt̾na morte dap̃nemini
dignis lacͥmarũ fontib abluite.
Notandũq cũ filias ierłm appellat.
qͦo ñ sole q̃ cũ eo uenerat᷑ a galilea.
s & ei dẽ urbis ciues ei mulieres adhe¬
serint. Et nc̃ qͦq qͣsi ĩmolandũ dnm̃
duplex turba ꝓseqͥtur. cũ eiꝰ passi¬
onis hystoriam. alii tanꝗͣ risu dig¬
nas fabulas. alii lacͥmantib ut de¬
cet ocłis legũt audiuit᷑. recolut̃. eiꝰ car¬
nis sanguinisq mysteria: hi qͣsi uileᷤᷤ
cõmunesq ȩscas. illi pectore tanta re
salutiferȩ cõpunctionis gr̃a unde
irrogat. Quia ecce uenient dies:
in quib dicent. Beatȩ steriles. &
uentres qͥ ñ genuerũt: ⁊ ubera ꝗ̃ ñ
lactauerũt. Tunc incipient dicere¬

Expanded text:
potest, cujus mors et omnem mortem, et ipsum mortis destructura est aucniem, ne in meae crucis ultionem cum perfidis aeterna morte damnemini, dignis lacrymarum fontibus abluite. Notandumque cum filias Jerusalem appellat, quod non solae quae cum eo venerant a Galilaea, sed et ejusdem urbis cives ei mulieres adhaeserint. Et nunc quoque quasi immolandum Jesum duplex turba prosequitur, cum ejus passionis historiam, alii tanquam risu dignas fabulas, alii lacrymantibus ut decet oculis legunt, audiunt, recolunt: ejus carnis sanguinisque mysteria hi quasi viles communesque escas, illi pectore tanta re salutiferae compunctionis gratia, unde irrogat. Quia ecce venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non lacta
Abbreviated transcription (Latin):
erige̾nt᷑ uexilla martirii: ꝙ qͦmͦ pro
nob̾ maledictũ crucis factꝰ ẽ flagel¬
latꝯ & crucifixa: sic ꝓ om̃iũ salute
qͣsi noxiꝰ int̾ noxios crucifigitur: ut
ubi abundauit peccatũ suꝑ abun¬
det gr̃a. Qualit̾ sane dñs in cruce
sit positꝰ. qͥdue eadẽ sacratissimi cor¬
poris positio regalis in se typi conti¬
chix u̾sib dixit.
Quȩ dnm̃ portauit ouas rõne potenti.
Quatuor inde plagas qͣdratie. g orbs
Splendidꝰ auctoris de u̾tice fulget eous
Occiduo sacie łabunt᷑ sydere plantȩ
Arcton dextͣ tenet: mediũ leua erig̃ arẽ
Cunctaq de mẽb̾s uiuit nata creantis.
Et cruce cõplexũ xͦ regit u̾diq muncłu.
Moralẽ qͦq sacrosc̃ȩ crucis figurã descri¬
bit apłs: ubi ait. In caritate radicati¬

Expanded text:
 pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur, ut ubi abundavit peccatum superabundet gratia. Qualiter sane Dominus in cruce sit positus, quidve eadem sacratissimi corporis positio regalis in se typi contchre versibus dixit: Dominum portavit ovans ratione potenti, Quatuor inde plagas quadrati colligit orbis. Splendidus auctoris de vertice fulget Eous, Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae. Arcton dextra tenet, medium laeva erigit axem, Cunctaque de membris vivit natura creantis, Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qdͦ symon de uilla uenisse refer¬
t᷑. Uilla enĩ grece pagos uocat᷑. a qua
pagam nonĩ trahunt: eo qͦ a ciuita¬
te cdĩ alieni. & quasi urbane sint con¬
u̾sationis ignari.S de pago symon
egrediens. crucẽ portat pꝰt iħm: cum
ppłs nationũ paganis ritib derelictis

Expanded text:
dum quod Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece πάγος vocatur, a qua pagani nomen trahunt, eo quod a civitate Dei alieni et quasi urbanae sint conversationis ignari. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis,
Abbreviated transcription (Latin):
seuendi etiã beatoꝵ martyrũ ꝑsecu¬
tores tenuisse: satis eccłiastica demõ¬
strat hẏstoria Et pilatꝰ adiudica¬
uit fieri petitionẽ eoꝵ. Dimisit autẽ
illiseũ qͥ ꝑpt̾ homicidiũ & seditionẽ
missꝰ fuerat in carce̾n. quẽ perebãt:¬
ditiosꝰ e homicidioꝵ auctor dimis
pulsꝰ & in tenebrarũ fuerat carce̾m
missꝰ: atq icło uidȩi pacẽ habere
ñ possut. qͥa seditionũ pͥncipẽ quã
dnmn eligẽ maluert̃. Quia uͦ bar¬

Expanded text:
saeviendi, etiam beatorum martyrum persecusaeviendi, etiam beatorum martyrum persecutores tenuisse, satis ecclesiastica demonstrat historia. Et Pilatus adjudicavit fieri petitionem eorum. Dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missditiosus et homicidiorum auctor dimisspulsus, et in tenebrarum fuerat carcerem missus. Atque ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem, quam Dominum eligere maluer
Abbreviated transcription (Latin):
ntis. & p̾cib defendi.  uia si in ui¬
ridi ligno hȩc fatiut: in arido qͥd
fiet: Uiridȩ lignũ. seipsũ suosq
feci. qui ligiũ iitȩ merito appellatꝰ
fructꝰ gre duodenos ꝑ fingłos m̃ses
affero. fine igne passionis a mundo
ñ ex eo: qͥd putas eos manere torm̃ti.
qͥ fructib uacui. ipsũ insuꝑ uitȩ
lignũ fłamis clare ñ timẽt: Sinc̃
ẽ tempꝰ ut mcipiat iuditiũ de do

Expanded text:
 defendi Quia si vi defendi Quia si viridi ligno haec faciunt, in ariao quid fiet? Viride lignum seipsum suosque feci, qui lignum vitae merito appellatus, fructus gratiae duodenos per singulos mentes affero, sine igne passionis a mundo non exeo, quid putas eos manere tormenti, qui fructibus vacui, ipsum insuper vitae lignum flammis dare non timent? Si nunc est tempus ut incipiat