comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum deinde iustificatio. In mandatis do¬
mini incedunus cum eis obedimus. Cum
ũ congrue uidicamus. iustificationes eius tene-¬
mus. Piena ẽ. hec laudatio. quȩ genus in maioribꝰ.
mores in equitate. officium in sacerdocio. factum
in mandato. uidicnum in iustificatione comp̃hen¬
dit. De hoc quod addit sine querela. ait apłs. ꝓ
uidentes bona non tantum coram dõ. sed etiam
coram hominibus. Et ȩcclastes. ne sis inquit mul¬
tum iustus. quia plerumq nisticia durior homi¬
num querelam ꝓuocat. Quȩ uͦ temꝑata ẽ. etiam
iniudiȩ querimnoniam uitat. Et̾ ñ erat illis fi¬
lnis eoquoił ẽẽt. elisabeth sterilis & ambo ꝓcessis

Expanded text:
tum, deinde justificatio. In mandatis Domini incedimus, cum eis obedimus. Cum vero congrue judicamus, justificationes ejus tenemus. Plena est haec laudatio, quae genus in majoribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, judicium in justificatione comprehendit. De hoc quod addit, sine querela, ait Apostolus: Providentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et Ecclesiastes: Ne sis, inquit, multum justus ; quia plerumque justitia durior hominum querelam provocat: quae vero temperata est, etiam invidiae querimoniam vitat. Et non erat illis filius, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut dĩn sequi ualeamus G regorius.¬
A abstinentia autẽ quadragenarius iunerus
custoditur. quia uirtus decalogi ꝑ quatuor li¬
bros euangłi inpletur. cum euangłm custodit᷑.
Uel quia ꝑ decalogum dm̃ et ꝓximum diligere
p̃cipimut. & motu corꝑis quod ex quatuor sub¬
sistit elem̃tis caritas dĩ & ꝓximi uiolatur. ap¬
te ad diluenda peccata in quadragenarium
numerum tempꝰ penitentiȩ surgit. Et
accedens temptator dix̃ ei. Si filius dĩ es. dic ut
lapides isti panes fiant. Qui respondens dixit.
Scriptum ẽ. Non in solo pane uiuit homo. sed in
onũ uerbo quod ꝓcedit ile ore dĩ. Beda.
Iredidit aliquando diabolus debellatorem
suum uenisse in mundum. sicut ꝑ obses¬
sum hominẽ dix̃. Quid nobis & tͥ fili dĩ: ueni¬
dñs. quia humilitate ñ potentia ꝓposuerat
uincere diabolum.

Expanded text:
ut Deum sequi valeamus. GREGOR. Iut Deum sequi valeamus. GREGOR. In abstinentia autem quadragenarius numerus custoditur, quia virtus Decalogi per quatuor libros Evangelii impletur, cum Evangelium custoditur. vel quia per Decalogum Deum et proximum diligere praecipimur, et motu corporis, quod ex quatuor subsistit elementis, charitas Dei et proximi violatur, apte ad diluenda peccata in quadragenarium numerum tempus poenitentiae surgit. « Et accedens tentator dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens dixit: Somni verbo quod procedit de ore Dei. » Credidit aliquando diabolus debellatorem suum venisse in mundum, sicut per obsessum hominem dixit: « Quid nobis et tibi, Fili Dei. VeniDominus, quia humilitate, non potentia proposuerat vincere diabolum.
Abbreviated transcription (Latin):
surũt corpore ut diabolo tͥbu Hy lariui.¬
ẽret̃ tẽptandioccasio. & uinceretur ab homine
diabolus quadraginta dierum ieninio. sciebat
totidem dieb aquas abyssi effusas. exploratam re¬
ꝓmissionis terram. moy̾si legem a dõ datam. fili¬
os isrł totidem annis in beremo pane angloꝵ uix
um esurire dñm quodd aion de moyse uel
belya legitur. ut pꝰ ieiuinia esuricrint. accessit.
temptando. longe remotus malitiȩ uoto. B eda.
ecem sunt p̃cepta legis. & quadriptitus ẽ.
nundus. quod significat iam grãm xp̃i diffusã
ꝑꝰmundum. qui ieuinauit spacio quadraginta
dierum. In quo ieuinio quasi clamabat. abstinete
uos a desideriis huius scłi. In comestione & bibiti¬
one pꝰ resurrectionẽ uelut clamabat. ecce ego uo¬
biscum sum usq ad consumiationẽ scłi. Unde.
quamus nondum głemur. tam̃ sꝑando iam
pascuur. Congrue ieuinium quadragesimȩ
statutum ẽ. ẽẽ. confine dñicȩ passioni. quia sig¬
nificat nos debere a mundi amicitia continere.

Expanded text:
suriit corpore, ut diabolo tribueretur tentandi occasio, et vinceretur ab homine,LARIUS. Movebatur diabolus quadraginta dierum jejunio, sciebat totidem diebus aquas abyssi effusas, exploratam repromissionis terram, Moysi legem a Deo datam, filios Israel totidem annis in eremo pane angelorum vum esurire Dominum quod non de Moyse vel Elia legitur ut post jejunia esurierint, accessit tentando, longe remotus malitiae voto. BEDA. Decem sunt praecepta legis, et quadripartitus est mundus, quod significat jam gratiam Christi diffusam per mundum, qui jejunavit spatio quadraginta dierum. In quo jejunio quasi clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi. In comestione et bibitione post resurrectionem velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Unde quamvis non gloriemur, tamen sperando jam pascimur. Congrue jejunium Quadragesimae statutum est esse confine Dominicae passioni, quia significat nos debere a mundi amicitia continere,
Abbreviated transcription (Latin):
mundus argueretut. nisi ea qua iustus exfi¬
de uiuit. & qua nos non respicientes quȩ ui¬
dentur. sed que non uidentur. sp̃u & fide
spem iusticiȩ expectamus: De iudicio
autem. quia pͥniceps munili huuis iudicatꝰ
ẽ. Princeps mundi. ẽ. diabolꝰ. de quo alibi.
E cce uenit princeps mundi. & in me ñ habet
quicquam. Mundus accipitur & in bono &
in malo. Nam sicut arbor foliis & pomis:
area paleis & granis. ita infidelib & fidelibꝰ
plenus ẽ. muridus. Iudicatus. ẽ. diabolus. id
ẽ. udicio iguis ȩterni destinatus. Iudicio ar¬
guitur mundus. qm̃ cum suo pͥncipe udicat᷑.
Crecdant itaq homines: ne arguantur de pec¬
cato. Transeant in numerum fidelium. ne
arguantur de iusticia eorum quos iustificatos
non imitantur. Caueant futurum iudiciũ
ne cum mundi pͥncipe iudicentur. Be ra

Expanded text:
mundus argueretur, nisi ea qua justus ex fimundus argueretur, nisi ea qua justus ex fide vivit , et qua nos, non respicientes quae videntur, sed quae non videntur, spiritu et fide spem justitiae exspectamus? De judicio autem, quia princeps mundi hujus jam judicatus est. Princeps mundi est diabolus; de quo alibi: Ecce venit princeps mundi, et in me non habet quidquam . Mundus accipitur et in bono et in malo. Nam sicut arbor foliis et pomis, area paleis et granis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Judicatus est diabolus, id est judicio ignis aeterni destinatus. Judicio arguitur mundus, quoniam cum suo principe judicatur. Credant itaque homines, ne arguantur de peccato. Transeat in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur. Beda:
Abbreviated transcription (Latin):
arguitur: de peccato arguitur. non de iusti¬
cia. Hinc scriptum: ẽ. Non ẽ. iustꝰ in tetra
qui faciat bonum & non peccet. Item. noli
enim fit multum ustus. ipso numio fit in¬
iustus. Multum autem se facit iustum.
qui dicit se non babere peccatum. aut qui
se putat non gr̃a dĩ sed sua uoluntate effici
iustum. Arguitut itaq mundus de peccato:
quia non credit in xꝑm. arguitur de iusti¬
cia quorumdam credentium. nam fidelium
comꝑatio. ẽ. infidelium uituꝑatio. Sens ẽ.
rit ur̃a iusticia qua mundus arguit᷑.
quia ad patrem uado & iam non uide¬
bitis me. quia in eum quem non uidebitis
creditis. Quando autem me uidebitis. non
uidebitis me humilem ut mͦ. sea excelsum.
non mortalem sca sempiternum. non iudi-¬
candum sed iudicaturum. & de hac fide ur̃a
id ẽ iusticia. arguet sp̃e sẽs incredulos. Idẽ
in secundo de baptismo paruulorum. Quȩ
ẽ ista uisticia qua cum eum non uiderent.¬

Expanded text:
arguitur, de peccato arguitur, non de justiarguitur, de peccato arguitur, non de justitia. Hinc scriptum est: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Item: Noli enim fit multum justus, ipso nimio fit injustus. Multum autem se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate, effici justum. Arguitur itaque mundus de peccato, quia non credit in Christum; arguitur de justitia quorumdam credentium: nam fidelium comparatio est infidelium vituperatio. Sensus est: Erit vestra justitia qua mundus arguitur, quia ad Patrem vado: et jam non videbitis me, quia in eum quem non videbitis, credetis. Quando autem me videbitis, non videbitis humilem ut modo, sed excelsum; non mortalem, sed sempiternum; non judicandum, sed judicaturum, et de hac fide vestra, id est justitia, arguet Spiritus sanctus incredulos. Idem in saeculo de baptismo parvulorum. Quae est ista justitia, qua, cum eum non viderent,
Abbreviated transcription (Latin):
nus affectus. quia carnalis desolabatur as¬
pectus. Sed ego ueritatem dico uob̾. expe¬
dit uob̾. ut ego uadam. Si enim non abie¬
ro. paraclitus non ueniet ad uos. Si autem
abiero mittam eum ad uos. Si alim̃ta
tenera quibꝰ uos alii non subtraxero. splidũ
cibum non esurietis. S i carui carnalit̾ ad¬
heseritis. capaces sp̃e non eritis. Sensus. ẽ.
Non potestis plene caꝑe sp̃m. quam diu
sc̃m carnem sum uob̾cum. Ũ nde ille qui
iam ceꝑat sp̃m inquit. Et si noueramus
scdm carnem xꝑi. sed nunc iam non no¬
uimus. Et cum uenerit ille arguet mun¬
dum de peccato. & de iusticia & de iudicio.
Hoc. ẽ. dabit uob̾ tumore depulso lib̾tatem
arguendi. Inseparabilia sunt oꝑa trinitatis
sed singillatu commendãtur ꝑsonȩ. ut si¬
ne confusione & unitas intelligatur & trini¬
tas. De peccato quidem quia non credunt
in me. De iusticia uͦ. quia ad patrem uado. &
iam non uidebitisme. Si aliquando uistꝰ

Expanded text:
nus affectus, quia carnalis desolabatur asnus affectus, quia carnalis desolabatur aspectus. Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos. Si autem abiero, mittam eum ad vos. Si alimenta tenera quibus vos alui non subtraxero, solidum cibum non esurietis. Si carni carnaliter adhaeseritis, capaces Spiritus non eritis. Sensus est: Non potestis plene capere Spiritum, quandiu secundum carnem sum vobiscum. Unde ille qui jam ceperat Spiritum, inquit: Et si noveramus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus . Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Hoc est: dabit vobis, timore depulso, libertatem arguendi. Inseparabilia sunt opera Trinitatis, sed singulatim commendantur personae, ut sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. De peccato quidem, quia non credunt in me; de justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Si aliquando justus
Abbreviated transcription (Latin):
entes ne templum & lex eorum deserantur.
interficiant uos. arbitrantes se bene facere.
Ecce quod ait apłs. Telum dĩ habent. sed
non sedm scientiam. Et hȩc facient. quia
non nouerunt patrem neq me. Sed hȩc locu¬
tus uob̃. ut cum uenerit hora eorum reminis¬
camini. quia ego dixi uob̾. Ideo p̃dixi.
ne ignaros imꝓuisa turbarent. sed p̃uisa pa-¬
tient̾ ferantur. cum uenerit hora tenebrosa
malorum. A. CxIXII.¬
ȩc autem uobis ab mtio non dixi.
quia uob̾cum eram. Non dixerat
cis de sp̃u sc̃o uenturo ad eos. ut consolaret᷑
eos quando mala paterentur. xꝑo absceden¬
te sp̃c sc̃s erat eis necessarus. qui eos consola¬
retur. corꝑalit̾ a xꝑo derelictos. Et nunc
uado ad eum qui me misit. & nemo ex uob̾
interrogat ine quo uadis. Significat se
tam manifeste iturum. ut non opꝰ foret eũ
interrogari quo iret. Uidebunt enum in nu¬
be ascendentem certi de gła. qui pͥus p̃die¬
pleuit cor ur̃m. C ontristabatur huma¬

Expanded text:
entes ne templum et lex eorum descrantur, entes ne templum et lex eorum descrantur, interficient vos, arbitrantes se bene facere. Ecce quod ait Apostolus: « Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . » -- « Et ha me. Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum reminiscamini quia ego dixi vobis. Ideo praedixi, ne ignaros improvisa turbarent, sed praevisa patienter ferantur, cum venerit hora tenebrosa malorum. A. 146X Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. Non dixerat eis de Spiritu sancto venturo ad eos, ut consolaretur eos quando mala paterentur: Christo abscedente, Spiritus sanctus erat eis necessarius, qui eos consolaretur corporaliter a Christo derelictos. At nunc vado ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me, quo vadis? Significat se tam manifeste iturum, ut non opus foret eum interrogari quo iret. Videbunt enim in nube ascendentem, certi de gloria qui priuplevit cor vestrum. Contristabatur huma
Abbreviated transcription (Latin):
seipsos accendi. & ꝑ pęnitentiam saluari.
Et uos testimonium ꝑhibebitis. quia
ab initio mecum estis. A uõxs tinus.¬
s initio scilicet p̃dicationis meȩ. dabit
uob̾ loquendi fidutiam. caritas diffu
petrus habebat. quando negauit dñm. Sp̃c
cibꝰ ur̃is. ut impleatur illud. In omnem ter¬
ram exiuit sonus eorum. Hȩc locutꝰ sum
uob̾ ut non scandalitemini. absq sinagogis
facient uos. E xprimit quȩ passuri erant.
Hoc denuntiat quia udei non recipient eũ.
& ideo expellerent eos qui de eo p̃dicarent.
Sed p̃dixit de sp̃u qui confirmabit ut non
sit illis scandalum. quia pax multa diligen¬
tibꝰ legem dĩ quȩ. ẽ. ipsa caritas. AcxIUI.
ed uenit hora ut omnis qui iunterficit
uos. arbitretur obsequium se
p̃stare dõ. Quasi dicat. Extra sinagogam
facient uos. sed nolite Solitudinẽ formidare
Separati quippe a congregatione eorum. tot
in nomine meo congregabitis. ut illi metu¬

Expanded text:
seipsos accendi, et per poenitentiam salvari. seipsos accendi, et per poenitentiam salvari. Et vos testimonio perhibebitis, quia ab initio mecum estis. AUGUST. Ab initio scilicet praedicationis meae. Dabit vobis loquendi fiduciam charitas diffusPetrus habebat, quando negavit Dominum. Spcibus vestris, ut impleatur illud: In omnem terram exivit sonus eorum . Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini, absque Synagogis faciens vos. Exprimit quae passuri erant. Hic denuntiat, quia Judaei non reciperent eum, et ideo expellerent eos, qui de eo praedicarent. Sed praedixit de Spiritu, qui confirmabit ut non sit illis scandalum, quia pax multa diligentibus legem Dei, quae est ipsa charitas. A. 146 ed venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo . » Quasi dicat: Extra synagogas facient vos, sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum tot in nomine meo congregabitis, ut illi metu
Abbreviated transcription (Latin):
gruit. & uerbum qui ẽ. dĩ filius. una.ẽ. sub¬
stantia cum sp̃u sco. U el idõ in linguis. quia
sicut ꝑ linguam ꝓcedit uerbum. ita qui spu
sc̃o tangitur. dĩ unigenitum confitetur. Uel
ideo in igneis lingius. quia quos replit arden¬
tes & loquentes facit. Qui enim dm̃ amando
predicant. corda audientium inflaminant.
Auquando in columba. aliquando in igne
monstratur. quia quos replet simplices & ar¬
dentes facit. Non enim placet dõ aut simpli¬
citas sine ⁊ elo. aut iste sine illa. Unde ueritas
Estote gͦ prudentes sicut serpentes. & sumpl¬
ces sicut columbȩ. Prudentiam serpentis se¬
ponit pauł dicens. Nolite pueri esfici senslbr
De simplicitate etiam columbȩ dicit. sea na¬
litia paruuli estote. In dño ꝑ columbam. al
discipulis ꝑ ignem apparuit. quia uistꝰ uidex
noluit peccatores ferire. sed correxit mansne
te. Hiiautem qui simplicit̃ sunt homines.
& ideo peccatores: debuerunt sp̃ualit̃ contra

Expanded text:
gruit, et Verbum, quod est Dei Filius, una est subgruit, et Verbum, quod est Dei Filius, una est substantia in Spiritu sancto. Vel ideo in linguis, quia sicut per linguam procedit verbum, ita qui sancto Spiritu tangitur, Dei Unigenitum confitetur; vel ideo in igneis linguis, quia quos replet, ardentes et loquentes facit; qui enim Deum amando praedicant, corda audientium inflammant. Aliquando in columba, aliquando in igne monstratur, quia quos replet, simplices et ardentes facit. Non enim placet Deo aut simplicitas sine zelo, aut iste sine illa. Unde Veritas: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Prudentiam serpentis exponit Paulus, dicens: « Nolite pueri effici sensibus . » De simplicitate etiam columbae dicit: « Sed malitia parvuli estote . » In Domino per columbam, in discipulis per ignem apparuit, quia justus judex noluit peccate. Hi autem qui simpliciter sunt homines, et ideo peccatores debuerunt spiritualiter contra
Abbreviated transcription (Latin):
Iterram ego impleo: quo missus. ẽ nisi
ubi erat: Side patre. ubi potuit. ẽe sine sa¬
pientia sua quȩ attingit a fine usq ad finẽ:
Sed neq sine sp̃u sc̃o usquam. ẽẽ. potuit. G¬
o sp̃c sc̃s missus. ẽ. ubi erat. U nde psalmista.
Quo ibo a sp̃u tuo & quo a facie tua fugiam:
Pater nusquam legitur missꝰ. G regorius.
ueri solet cur sp̃c in igne apparuit. cur
in igne simul & linguis cur aliquan¬
do in columba. aliquando in igne monstrat᷑.
cur suꝑ filium dĩ in specie columbȩ . & suꝑ dis¬
cipulos in igne apparuit. Hȩc quatuor ꝓpo¬
sita uideamus. S p̃c in igne monstratur. quia
apłs ait. Ds̃ nr̃ ignis consumens. ẽ. Uerum. ẽ.
quia ꝑ hunc peccatorum rubigo consumitur.
De hoc igne ueritas dicit. Ignem ueni inutere
interram & quid uolo nisi ut ardeat. Terrã
dicit corda terrena. quȩ infima congerendo.
a malignis sꝑibꝰ conculcantur. In ignens lin¬
guis monstratas.ẽ. quia lingua uerbo con¬

Expanded text:
terram ego impleo , quo missus est nisi ubi erat? Si de Patre, ubi potuit esse sine sapientia sua, quae attingit a fine usque ad finem ? Sed neque sine Spiritu sancto usquam esse potuit.  sanctus missus est ubi erat. Unde Psalmista: Quo ibo a Spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam ? Pater nusquam legitur missus. Quaeri solet, cur Spiritus in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando in igne monstratur, cur super Filium Dei in specie columbae et super discipulos in igne apparuit. Haec quatuor proposita videamus. Spiritus in igne monstratur, quia s noster ignis consumens est . » Verum est, quia per hunc rubigo peccatorum consumitur. De hoc igne Veritas dicit: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? » Terram dicit corda terrena, quae infima congerendo, a malignis spiritibus conculcantur. In igneis linguis monstratus est, quia lingua verbo con
Abbreviated transcription (Latin):
ipse. Nec ego dico uob̾. in qua potestate bec fa¬
ciam. M ccxuiii. Quid autẽ uob̾ uide¬
tur: Homo quicdam babebat duos filios. &
accedens add pͥmum dixit. Fili. uade hodie.
oꝑare in uineam meam. Ille autẽ respondeus
ait. Nolo. Postea ante pęnitentiamotꝰ. abiit. Ac

Expanded text:
ipse: Nec ego dico vobis in qua potestate haec facio. LXXXVII. Quid autem vobis videtur? Homo quidam habebat duos filios, et accedens ad primum dixit: Fili, vade hodie, operare in vinea mea. Ille autem respondens ait: Nolo; postea poenitentia mot
Abbreviated transcription (Latin):
Iuit ad eam. & nichil inuenit in ea nisi¬
folia tantum. Nundum enim erat tempꝰ ficoꝵ.
Et ait illi. Nunquam ex te fructus nascatur ĩ
sempit̾num. Et arefacta ẽ continuo ficulnea
Et uidentes discipuli mirati sunt dicentes.

Expanded text:
it ad eam, et nihil invenit in ea nfolia tantum. Nondum enim erat tempus ficorum. Et ait illi: Nunquam ex te fructus nascatur in sempiternum. Et arefacta est continuo ficulnea. Et videntes discipuli, mirati sunt, di
Abbreviated transcription (Latin):
etra ẽ. xp̃c. domus ẽ. ȩccła. De hac petra ili¬
cit ꝓpħa. Petra refugium leporibꝰ. siue beri-¬
naciis. i ẽ. timidis. Aus ustinus.¬
undatam domum ut supͣ pet̾m. qui audit
p̃cepta dñi & facit. quod stat ñ sibi. s xp̃o
tͥbuens. Lucas. Qui fodit in altum. & posuit
fundamentum supra petram. Be O a.

Expanded text:
etra est Christus, domus est Ecclesia. De hac petra dicit Propheta: Petra refugium leporibus sive herinaceis , id est, timidis. AUGUST. Fundatam domum habet supra petram, qui audit praecepta Domini et facit: quod stat, non sibi, sed Christo tribuens. Lucas: Qui fodit in altum, et posuit fundamentum supra petram BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
cosermone ñ teritur. Iudei communes cybos
uocant quib omnes utuntur homines. ut le¬
pores & huiusmodi animalia que ungulam
ñ findunt nec ruminant. nec squamos a sunt
in piscibꝰ. Unde inactibꝰ apłceum. Quod
d̾s sc̃ificauit. tu ne commune dixcris. Com¬
mune gͦ ꝓ iminundo habent. C ommunica¬
tio tam̃ apłica non lota. extendit palmites su-¬
os usꝙ ad mare. munditia nͥ phariscorum
sterilis. ẽ.¬

Expanded text:
co sermone non teritur. Judaei communes cibos co sermone non teritur. Judaei communes cibos vocant, quibus omnes utuntur homines, ut lepores et cujusmodi animalia quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa sunt in piscibus. Unde in actibus apostolorum: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo pro immundo habent. Communicatio tamen apostolica non lota extendit palmites suos usque ad mare; munditia vero Pharisaeorum sterilis e
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitur antem fornicatio a fornicibꝰ in quibꝰ
pazan suam turpitudinem erercebant. Eur¬
tum ẽ. omne quod alterus ilampno adquirit᷑
Auaritia aute m radix malorum. seruitus. ẽ.
idolorum. quia sicut uoratium ds̃ uenter ẽ:
ita cupidorum quoq iustissime pecunia d̃s
dici potest. N equitia ẽ defectus boni. quod
nequam seruus dicit sc facere nequire. Dolus
ẽ. occulta malitia. blandis uerbis addornata.
Impudicitia ẽ. omnis incontinentia. ad libi¬
dinem ꝑtinens. uelut illicitus carnis tactus.
& turpia uerba. & turpis cogitatio. O culus
malus intelligitur inuidia. quod ẽ. aliena fe¬
lcitate torqueri. Suꝑbiȩ autem. species sunt.
uelle preesse. nolle subẽe. nolle parem habere.
Int̾ stultum & insipientem hoc interest. quod
quantuslibet philosophus insipiens ẽ. si dĩ sapi¬
entia pͥuetur. stuitus ũ nec intemꝑalibꝰ astutiã
babet. Marcus ꝓ coinquinat ponit cominu¬
nicat. quod ꝓpͥe scripturarum ẽ .s. tam̃ publi¬

Expanded text:
Dicitur autem fornicatio a fornicibus, in quibus pagani suam turpitudinem exercebant. Furtum est omne quod alterius damno acquiritur. Avaritia autem radix malorum, servitus est idolorum ; quia sicut voracium deus venter est, ita cupidorum quoque justissime pecunia deus dici potest. Nequitia est defectus boni, quod nequam servus dicit se facere nequire. Dolus est occulta malitia, blandis verbis adornata; impudicitia est omnis incontinentia ad libidinem pertinens, velut illicitus carnis tactus et turpia verba, et turpis cogitatio. Oculus malus intelligitur invidia, quod est aliena facilitate torqueri. Superbiae autem species sunt, velle praeesse, nolle subesse, nolle parem habere. Inter stultum et insipientem hoc interest, quod quantuslibet philosophus insipiens est, si Dei sapientia privetur, stultus vero nec in temporalibus astutiam habet. Marcus pro coinquinat, ponit communicat , quod proprie Scripturarum est, sed tamen publi
Abbreviated transcription (Latin):
uile nr̃m in cerebro. iram in felle. deside¬
rium in iecore commorari. Si autem de corde
exeunt cogitationes malȩ. gͦ animȩ pͥncipale
ñ ẽ. scdm̃ platonem incerebro. s iuixta xp̃m
incorde. Hic etiam arguuntur. qui cogitatio¬
nes adiabolo immitti putant. qui adiutor
ẽẽ. potest non actor. Non enim occulta cordis
rimatur. s ex corꝑis habitu rem putat. ut si
pulcram mulierem nos crebro uiderit respice¬
re. intelligit coruulneratum. Mao ister.¬
omicidȩ sunt etiam illi. qui frẽs odio
habent usq ad mortem. U̾nde iohan¬
nes. Qui frẽm suum odit. homicida ẽ. Adul¬
terare ẽ. thorum alterius uiolare. Tor nicatio
ũ ẽ. amor a legitimo conubio solutus & ua
gus. ex plenaȩ ubidinis consectando ucentiã¬

Expanded text:
ile nostrum in cerebro, iram in felle, desiderium in jecore commorari. Si autem de corde exeunt cogitationes malae, ergo animae principale non est secundum Platonem in cerebro, sed juxta Cratem in corde. Hic etiam arguuntur, qui cogitationes a diabolo immitti putant: qui adjutor esse potest, non actor. Non enim occulta cordis rimatur, sed ex corporis habitu rem putat, ut si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor vulneratum. Homicidae sunt etiam illi qui fratres odio habent usque ad mortem. Unde Joannes: Qui fratrem suum odit homicida est . Adulterare, est torum alterius violare; fornicatio vero est amor a legitimo cogus, explendae libidinis consectando licentia
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt. etiam dũo in carne presente. ꝑ
bracbium intelligitur filius. quia ꝑeum oĩa
facta sunt. sicut tu ꝑ brachium tuum oꝑaris.
Tale brachium nec porrectum extenditur. nec
collectum contrabitur. Ũbiq enim totus ẽ. fi¬
lius sicut pater. H ic quidam musitant dicen¬
tes. Quȩ culpa iudeorum fuit. si necesse erat
ut ysaiȩ impleretur sermo: Quib responde¬
mus dñm p̃scium futurorum. ꝑ ꝓph̃am p̃dix¬
isse infidelitatem iudeorum. & non ideo eos
coegisse ad peccandum. quia futura eoꝵ pecca¬
ta prescut. Malam uoluntatem eorum p̃¬
Iullam siquidem

Expanded text:
am Domino in carne praesente. Per brachium intelligitur Filius, quia per eum omnia facta sunt, sicut tu per brachium tuum operaris. Tale brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Ubique enim totus est Filius sicut Pater. Hic quidam mussitant, dicentes: Quae culpa Judaeorum fuit, si necesse fuit ut sermo Isaiae impleretur? Quibus respondemus, Dominum praescium futurorum, per prophetam praedixisse infidelitatem Judaeorum et non ideo eos coegisse ad peccandum, quia futura eorum peccata praescivit, malam voluntatem eorum prNullam siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ec locutus. ẽ. itĩc. & abiit & abscondit se
ab eis. Hon ab eis se abscondit qui
credere inceꝑant. sed ab eis qui eum occidere
cupiebant. consulendo nr̃e infirmitati. non
derogando suȩ potestati. Cum autem tan¬
ta signa fecisset coram eis. non eredebant in

Expanded text:
ec locutus est Jesus, et abiit et abscondit se ab eis. Non ab eis se abscondit, qui credere incoeperant, sed ab eis qui eum occidere cupiebant, consulendo nostrae infirmitati, non derogando suae potestati. Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in
Abbreviated transcription (Latin):
apłatui commissa. Socrus ẽ. synagoga.
quȩ auodamm᷑ mat̾ ẽ. ȩccłȩ petro commissȩ.
Hȩc febricitat᷑. quia inuidiȩ estibꝰ laborat. ꝑse¬
quens ȩccłam. Cuius manum dñs tangit.
quando carnalia eius oꝑa in sp̃ualem usum
conuertit. & ita erecta ministrat inspi& itu:

Expanded text:
atui commissa; socrus est synagoga, quae quodammodo mater est Ecclesiae Petro commissae: haec febricitat, quia invidiae aestibus laborat persequens Ecclesiam. Cujus manum Dominus tangit, quando carnalia ejus opera in spiritualem usum convertit; et ita erecta, ministrat in spiritu.
Abbreviated transcription (Latin):
stulantur & dantur. Dicens si potes credere.
indicat arbitrii lbertatẽ. Et exclamans
pat̾ pueri cum lacrunis aiebat. C redo dñe. ad¬
uiua meredulitatẽ meam. Quia poccultã
inspirationẽ gr̃ȩ meritorum gradibꝰ fides eres¬
cit. uno eoddemq tempe is qui nondum ꝓtectt
crediderat. simul & credebat & imꝑfectione fi¬
dei incrcduius erat. Uel ita. Et credebat. &
comparationt fulei consuminatȩ. incredulum
se dicebat. Et cum uidisset ine concurrentẽ
turbam. comminatꝰ.ẽ. spiui immundo dicens

Expanded text:
stulantur et dantur. Dicens, si potes credere, stulantur et dantur. Dicens, si potes credere, indicat arbitrii libertatem. Et exclamans pater pueri cum lacrymis, aiebat: Credo, Domine; adjuva incredulitatem meam. Quia per occultam inspirationem gratiae, meritorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is qui nondum perfecte crediderat, simul et credebat, et in imperfectione fidei incredulus erat. Vel ita: Et credebat, et comparatione fidei consummatae incredulum se dicebat. Et cum vidisset Jesus concurrentem turbam, concinnatus est spiritui immundo, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
spumans. Afferte inquit puerum. ꝓpter
peccatum scuicet a salute longe factum. & ob
t cum accederet elisit illum demonium. quia
sepe dum pꝰ peccata ad dm̃ conuertimur. ma¬
gis a ciabolo inpugnamur. ut uel exeutiat uir¬
tutẽ uel iundicet suam expulsionem. Et
interrogauit patrem crꝰ. Quantum tempis
ẽ.ex quo hoc ei accidit: Interrogat. ut dur¬
nitas infirmitatis ostensa. curationem gratiorẽ
faciat. At ille ait. Ab infantia. Sed siquid
potes adiuua nos misertus nr̃i. Erubescat
inlianus. qui dicere audet. omnes homines
absꝙ ulla peccati contagione nasci. O. uidenĩ
habuit iste puer. utt ab infantia a demonio uerꝰ¬
aretur. si nullo peceato tenebatur originali.
quem constat nullum adhuc potuisse habe¬
re ꝓpͥum peccatum: Itĩc autẽ ait illi. Si
potes credere omnia possibilia sunt credenti.
Omnia scuicet humanȩ saluti commoda. sunit
possibilia credenti. quia in nomine itĩu po¬

Expanded text:
spumans. BEDA. Afferte, inquit, puerum, propter spumans. BEDA. Afferte, inquit, puerum, propter peccata scillicet a salute longe factum, et ob t cum accederet, elisit illum daemonium. Quia saepe dum post peccata ad Deum convertimur, magis a diabolo impugnamur, ut vel excutiat virtutem, vel vindicet suam expulsionem. Et interrogavit patrem ejus: Quantum temporis est ex quo hoc ei accidit? Interrogat, ut diuturnitas infirmitatis ostensa, curationem gratiorem faciat. At ille ait: Ab infantia. Sed si quid potes, adjuva nos, misertus nostri. Erubescat Julianus, qui dicere audet omnes homines absque ulla peccati congregatione nasci. Quid enim habuit iste puer, ut ab infantia a daemonio vexaretur, si nullo peccato tenebatur originali, quem constat nullum adhuc potuisse habere proprium peccatum? Jesus autem ait illi: Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Omnia, scilicet humanae saluti commoda, sunt possibilia credenti, quia in nomine Jesu po
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ scriptum ẽ. stultus ut luna mu-¬
tatur. qui nunquam in eodem statu ꝑmanen¬
tes. nunc ad hec nunc ad illa uitia mutati cres¬
cunt atq dccrescunt. Peccator spumat stulti¬
cia. stridet iracundia. arescit ignauia. & nunc
fertur in ignem adulterantium. nunc in aq̃s
quę non ualent extinguere caritatem. Aquȩ
tales sunt. multitudo insipientium. ydola co¬
ientium: uel carnis uoluptas. quȩ molliendo
re soluit robur mentis. Et rogaui disciplõs
tuos ut eicerent illum. & non potucrunt cura¬
re eum. Leronimus.Latent acusat apłos.
s: imposfibilitas curandi interdum non ad
imbecillitatẽ curantium . s: ad eorum qui cu¬
randi sunt refertur. dicente año. Eiat tibi se¬
cundum fidem tuam. R es pondens itiodix.
O generatio infidelis & puersa. usꝙ. quo ero aỹ
uos & patiar uos: N on hoc dirit tedio. s in
simititudine medici uidentis egrum agere
accederet & udisset illum. statim sp̃e contur¬
bauit puerum. & elisus in terra uolutabatur

Expanded text:
de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur . qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Peccator spumat stultitia, stridet iracundia, arescit ignavia, et nunc fertur in ignem adulterantium, nunc in aquas quae non valent exstinguere charitatem. Aquae tales, sunt multitudo insipientium idola colentium. Vel carnis voluptas, quae molliendo resolvit robur mentis. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt curare eum. Latenter accusat apostolos, sed impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt, refertur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens Jesus, dixit: O generatio infidelis et perversa, usquequo ero apud vos et patiar vos? Non hoc dicit taedio, sed in similitudine medici videntis aegrum agere accederet et vidisse illum, statim spiritus conturbavit puerum, et elisus in terra, volutabatur
Abbreviated transcription (Latin):
otandum etiam quia paulus p̃cepit
uiris. ut quisꝙ diligat uxore m suã
sicut seipsum. Si gͦ unusquisq sicut se¬
ipsum diligere debet ꝓximum & uxorem:.
nulla erit differentia int̾ ꝓximi & uxoris
dilectionem. quod ualde absurdum ẽ.
Se in ꝓximo. sicut. aduerbium ẽ. simi¬
litudinis. In uxore autẽ. sicut. non sui¬
litudinem.s approbationẽ. & confirmatio¬
nem cum quodam pondere sonat. quomꝰ
dicimus. quasi uir fecit. Et de saluatore.
U idimus głam eiꝰ głam quasi unigeniti ã
patre. non quo saluator głam habuerit ad
comparationem alteruis unigeniti. Dieit
illi addolescens. O minia hec custodiui a
iuiuentute mea. quid adhuc mͥ deest:

Expanded text:
otandum etiam quia Paulus praecipit viris, ut quisque diligat uxorem suam sicut seipsum. Si ergo unusquisque sicut seipsum diligere debet proximum et uxorem, nulla erit differentia inter proximi et uxoris dilectionem, quod valde absurdum est. Sed in proximo, sicut, adverbium est similitudinis. In uxore autem, sicut, non similitudinem, sed approbationem et affirmationem cum quodam pondere sonat, quomodo dicimus, quasi vir fecit. Et de Salvatore: Vidimus gloriam ejus gloriam quasi unigeniti a Patre , non quo Salvator gloriam habuerit ad comparationem alterius unigeniti. Dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ui peccanti non porrigit manum
nec portat onus fr̃is. quassatum
calamum confringit. & qui modicam
fidei scintillam contempnit in paruui¬
us. linum fumigans extinguit. Hec
autem xp̃c non fecit. potius uenit
quierere quod ꝑierat. Patientiam nãꝙ
seruauit. aonec iudicium quod in eo
agebatur ad uictoriam pucniret.¬
& expulso mundi principe. ad regnun rediret
in dextera patris sedens. donec ponat minu¬
icit harundinem quȩ quassata sit ñ. ẽẽ. con¬
fractam. id ẽ. gentes uento uanitatis agita¬
tas. & in peccatis auassatas. in salutem ꝑ rp̃m
rescruatas. Linum fumigans ait non. ẽẽ. er¬
tinctum. hocẽ. exiguum sp̃m. ex reliquiis ue-¬
teris gr̃ȩ isrł non. ẽẽ. ab latum. quia totius re-¬
sumendi luminis in temꝑe penitentiȩ sit fa-¬
cultas.

Expanded text:
ui peccanti non porrigit manum, nec portat onus fratris, quassatum calamum confringit: et qui modicam fidei scintillam contemnit in parvulis, linum fumigans exstinguit. Haec autem Christus non fecit, potius venit quaerere quod perierat . Patientiam namque servavit, donec judicium quod in eo agebatur, ad victoriam perveniret,t expulso mundi principe, in regnum rediret ad dexteram Patris sedens, donec ponat inimiDicit arundinem, quae quassata sit, non esse confractam, id est, gentes vento vanitatis agitatas, et in peccatis quassatas, in salutem per Christum reservatas. Linum fumigans ait non esse exstinctum, hoc est, exiguum spiritum ex reliquiis veteris gratiae, Israel non esse ablatum, quia totius resumendi luminis in tempore poenitentiae sit facultas.
Abbreviated transcription (Latin):
namq phariscorum. ẽ. decreta legis di¬
uinȩ traditionibꝰ hominum pponere. uel
p̃dicare legem uerbis. & impugnare factis. Ter¬
mentum etiam eorum ẽ. temptare dñm. neo
doctrinȩ aut oꝑibꝰ erꝰ credere. Fermentum he¬
rodis ẽ. adulterium. homicidium. temeritas

Expanded text:
namque Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere, vel praedicare legem verbis, et impugnare factis. BEDA. Fermentum etiam eorum est Dominum tentare, nec doctrinae aut operibus ejus credere. Fermentum Herodis est, adulterium, homicidium, temeritas
Abbreviated transcription (Latin):
ccasionem exeludit de pauꝑtate. Teronimus
ne quis causetur de mopia. ut aui ñ h̃t unde¬
a auani calefaciat. saitem frigidam det. ꝓ dõ pe
entium testimonio excussi pulueris demintia

Expanded text:
ccasionem excludit de paupertate, ne quis causetur de inopia, ut qui non habet undaquam calefaciat, saltem frigidam det pro Deo peium testimonio excussi pulveris denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatorem dignum. Merito mercclem ꝓ¬
ph̃ȩ & iusti recipiet. qui quasi oꝑarios in
ꝓpb̃ia & in oꝑibꝰ iusticiȩ sibi constituit. dũ
sustentat aliquos. ne in illis ꝓpt̾ inopiam de¬
ficiant.M.O R.xCUIII.
t quicumq potum dederit uni ex mi-¬
uimis istis caucem aquȩ frigidȩ tantũ ĩ
nomine discipłi. R quia xp̃i estis.m. R

Expanded text:
dicatorem dignum. Merito mercedem prophetae et justi recipiet, qui quasi operarios in prophetia et in operibus justitiae sibi constituit, dum sustentat aliquos, ne in illis propter inopiam deficiant. M. 100VI R. 98 Et quicunque potum dederit uni ex minimis istis calicem aquae frigidae tantum in no
Abbreviated transcription (Latin):
foro subaudis
redeuntes. nisi lauent᷑ ñ comedunt.
Trustra sic baptitantur. dum in nomine
saluatoris non abluuntur. Baptismata urce¬
oꝵ & calicum dicit. ablutiones uasorum qͣs
facunt uidei ut ipsi mundi uideantur in
corꝑe. ñ curantes peccata infidelitatis a se ex¬
pellere. At uͦ inuanum uasorum baptisma¬
ta seruant. qui cordium suoꝵ & corpoꝵ sordes
negligunt. U nle paulus. U oluntas dĩ ẽ. ut
abstineatis uos a fornicatione. ut sciat unus¬
quisq ur̃m. suum uas possidere in sc̃ificati¬
one & honore. Suꝑsticiosa hominum tradi¬
tio p̃cipit crebrius lauari ob manducandũ.
& alia huiusmodi inutilia. s necessaria doc¬
trina ueritatis. iubet eos qui panẽ uitȩ man¬
ducare desuderant. crebro elemosinarum. iac̾¬
marum. auoꝵq iusticiȩ fructuum fomento
tritum fecistis mandatum dĩ ꝓpt̾ traditionẽ
ur̃am. Hẏpocͥtȩ bene ꝓpb̃auit de uobis ysa¬

Expanded text:
foro, subaudis redeuntes, nisi laventur, non comedunt; frustra sic baptizantur, dum in nomine Salvatoris non abluuntur; baptismata urceorum et calicum dicit ablutiones vasorum, quas faciunt Judaei, ut ipsi mundi videantur in corpore, non curantes peccata infidelitatis a se expellere. At vero in vanum vasorum baptismata servant, qui cordium suorum et corporum sordes negligunt. Unde Paulus: Voluntas Dei est, ut abstineatis vos a fornicatione, ut sciat unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione et honore . Superstitiosa hominum traditio praecepit saepius lavari ob manducandum, et alia hujusmodi inutilia; sed necessaria doctrina veritatis jubet eos qui panem vitae manducare desiderant, crebro eleemosynarum, lacrymarum, aliorumque justitiae fructuum fomento Irritum fecistis mandatum Dei propter traditionem vestram. Hypocritae, bene
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑsudorem seu ꝑ quelibet alia. non incõ¬
giie secessus intelligitur. E lementa siquidem
effluunt & influunt. Aut̃. E mittitur. in ꝑ¬
sonale uerbum. accipiamus. ut sit sensus.
Totum quidem uadit in uentrem quod ꝑos
intrat. & pꝰea in secessum emittitur. id ẽ. cmissio
fit. Quȩ autem ꝓcedunt de ore de corde ere¬
unt. & ea coinquinant hominem. De corde
enim exeunt cogitationes malȩ. bomicidia.

Expanded text:
ti per sudorem, seu per quaelibet alia, non inconti per sudorem, seu per quaelibet alia, non incongrue secessus intelligitur. Effluunt siquidem elementa quae influunt. Aliter: Emittitur impersonale verbum accipiamus, ut si sensus: Totum quidem vadit in ventrem, quod per os intrat; postea in secessum emittitur, id est, emissio fit. Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. De corde enim exeunt cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
sum. eẽ. auditorẽ. qui obscure manifista. aut
manifeste obscura. uelit intelligere. N ots
intelligitis quia omne quod in os intiat. in
uentrem uadit. & in secessum cmittitur. Beda¬
inc calumpniant᷑ heretici in ma¬
quidam quod dñs phẏsicȩ disputationis
ignarus. putet om̃s cybos inuentrem ire. &
in secessum digeri. cum statim infusȩ escȩ ꝑ
artus & uenas & medullas neruosq fundant᷑.
Unde & dicunt multos qui uitio stomacbi ꝑ¬
petem sustinent uomitum pꝰ cȩnas & prandia
statim que ingesserint uomere. & tam̃. ẽẽ. corpu¬
ientos. quia ad pͥmum tactum liquidior cybꝰ
& potus ꝑ meubra fundatur. S eid quamuis
sit tenuissimus humor & liquens esca. tam̃
cum in uenis & artub concocta fuerit esca.
& digesta cum humore: ꝑ occultos meatus cor¬
ꝑis quos greci pores uocant. ad inferiora dila¬
bitur & in secessum uadit. Mas ister.¬
uelibet etiam humorum purgatio uelu¬

Expanded text:
sum esse auditorem qui obscure manifesta, aut sum esse auditorem qui obscure manifesta, aut manifeste obscura velit intelligere. Non intelligitis quia omne quod intrat in os, in ventrem vadit, et in secessum emittitur. Hinc calumniantur haeretici quidam, quod Dominus physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessum digeri, cum statim infusae escae, per artus et venas et medullas, nervosque fundantur. Unde et dicunt multos, qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia statim evomere quae ingesserint, et tamen esse corpulentos, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra fundatur. Sed quamvis sit tenuissimus humor et liquens esca, tamen cum in venis et artubus concocta fuerit esca et digesta cum humore, per occultos meatus corporis quos Graeci poros vocant ad inferiora dilabitur et in secessum vadit. Quaelibet etiam humorum purgatio, velu
Abbreviated transcription (Latin):
audito hoc uerbo scandalitan sunt: At ille
res pondens ait. Omnis plantatio quam ñ
plantauit pater m̃s cȩlestis. eradicabitur.
harisei quorum religio
ẽ. in discernendis cybis. scandalrtati sunt.
il ẽ. offensi sunt. Scalon enim seu scandaiuĩ
nos offendiculum uel ruinam & impactionẽ
pedis. siue scrupulum. ut quudam uolunt
possumus dicere. Plantationem dicit hic
doctrinas & mandata hominum que ad eo
inite illos. cȩci sunt duces cȩcorum. Cȩcꝰ
Iautem si cȩco ducatum p̾stet. ambo in
toueai cadunt. Hoc c̃. si insipicns insipi¬
entem doceat. ambo merguntur in peccatorũ
ꝓfunditatẽ. Sinite illos. subaudis arbittio iuo.
quia inrenocabiles sunt. Unde paulus. Hereti¬
cum hominem. pꝰ pͥmam & scdam correptio¬
t cum introisset indomum a turba. in¬
terrogabat eum petrus. E dissere nobis
parabolam istam. At ille dix. Adhuc & uos
sine intellectu estis: Quod aꝑtum erat.
putabant̃ apłi parabolice dictum: Corripi¬
untur gͥ adño. Ex quo anunaduertimꝰ uitio¬

Expanded text:
At ille respondens, ait: Omnis plantatio, quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur, Pharisaei quorum religio est in discernendis cibis, scandalizati sunt, id est offensi sunt. Scandalon enim seu scandalum, nos offendiculum vel ruinam et impactionem pedis sive scrupulum, ut quidam volunt, possumus dicere. Plantationem dicit hic doctrinas et mandata hominum, quae a Deo Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum. Caecus autem si caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt. Hoc est, si insipiens insipientem doceat, ambo merguntur in peccatorum profunditatem. Sinite illos, subaudis arbitrio suo, quia irrevocabiles sunt. Unde Paulus: Haereticum hominem post primam et secundam correctiot cum introisset in domum a turba interrogabat eum Petrus: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Quod apertum erat, putabant apostoli parabolice dictum. Corripiuntur ergo a Domino. Ex quo intelligimus vitio
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ñ sint sic sunt coram eo. A. Respon¬
dit ei phylippꝰ. Ducentorum denarioꝵ paues
ñ sufficrunt eis. ut unisquisqne modicum
quid accipiat. R. Et aicit eis. Q. uot
panes habetis: A. Dicit ci unus ex discipuus
eiꝰ. andreas fr̃ symonis petͥ. E st puer uirꝰ
hio qui habet qumq uanes ordeacets & duo

Expanded text:
quasi non sint, sic sunt coram eo . A. Responquasi non sint, sic sunt coram eo . A. Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat. R. Et dicit eis: Quot panes habetis? A. Dicit ei unus ex discipulis ejus, Andreas frater Simonis Petri: Est puer unus hic, qui habet quinque panes hor
Abbreviated transcription (Latin):
rouocat apłos ad fractionem panum.
ut ullis testantibꝰ se non babere. magni¬
tudo signi notior fiat. simul insinuans q̃a
petrus & paulus ꝑ epłas. nisi ut mentes nr̃as
alimentis celestib pascant: In uesꝑe turbas
reficit. quia uel fine scli ꝓpinquante. uelcũ
sol iusticis ꝓnobis occubuit. adiutina spua¬
us mediȩ fame sumus uberati. Hẏ lariꝰ.
ota ordiriẽ mysterii. Post defectum
legis. euangelie cyb incipit. s prius ꝑ
remissionem peccatorum uulneribꝰ medici¬
Una tͥbuitur. & postea mensȩ cȩlestis alimonia
expenlitur. Non ẽ. gͥ necesse ut queram
escas in uillis & castellis. hoc ẽ. ne deseramus
panem uitę. precio studii & laboris ementes
pholosophoꝵ docttinas. suis rationib muni¬
tas. quarum pastu delectemur. Quod autẽ
discipuli desertum aicunt. ẽẽ. locum. figurat
uaeos murintrantes de conuersione genti¬
um. Hinc ysaias in coꝵ uoce. E cet gentes
auasi stilla sytulȩ. I tem. Omnes gentes

Expanded text:
rovocat apostolos ad fractionem panum, ut illis testantibus se non habere, magnitudo signi notior fiat, simul insinuans quiaPetrus et Paulus per Epistolas, nisi ut mentes nostras alimentis coelestibus pascant? In vespere turbas reficit, quia vel fine saeculi propinquante, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a divina spiritualis inediae fame sumus liberati. HILAR. Nota ordinem mysterii. Post defectum legis evangelicus cibus incipit; sed prius per remissionem peccatorum vulneribus medicina tribuitur, et postea mensae coelestis alimonia expenditur. Non est igitur necesse ut quaeramus escas in villis et castellis, hoc est, ne deseramus panem vitae, pretio studii et laboris ementes philosophorum doctrinas suis rationibus munitas, quarum pastu delectemur. Quod autem discipuli desertum esse dicunt locum, figurat Judaeos murmurantes de conversione gentium. Hinc Isaias in eorum voce: Ecce gentes quasi stilla situlae . Item: Omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
Imathan inquit et mathat diuersis tẽ¬
porib de una uxore esta nomine singu¬
los filios. ꝓcrearunt. quia mathan qui ꝑ salomo¬
nem descendit urorẽ eam pͥns acceꝑat. et relic¬
to filio iacob defunctus ẽ. Post cuius obitum ma-¬
thar qui ꝑ nathan filium dauid genus cluxit
cum ẽẽt ex eadem tribu eandem estam aecepit
urorem. & ex ea genint filium nomine beli. Ergo
iacos et beli fuerunt uterini frẽs. Quorũ iacos
ex mandato legis accepit uxorẽ fr̃is sui heli. sine
liberis defuncti. & ex eagenuit ioseph. Itaq io¬
sepb scdimn legem dr̃ filus heli. scilm naturam
filius iacos. Ergo conuenient̃ dicit mathens. ia

Expanded text:
Mathan, inquit, et Mathat, diversis temporibus de una uxore Esta nomine, singulos filios procrearunt, quia Mathan qui per Salomonem descendit, uxorem eam prius acceperat, et relicto filio Jacob, defunctus est. Post cujus obitum Mathat qui per Nathan filium David genus duxit, cum esset ex eadem tribu, eamdem Estam accepit uxorem, et ex ea genuit filium nomine Eli. Ergo Jacob et Eli fuerunt uterini fratres. Quorum Jacob ex mandato legis, accepit uxorem fratris sui Eli sine liberis defuncti, et ex ea genuit Joseph. Itaque Joseph secundum legem dicitur filius Eli, secundum naturam fili
Abbreviated transcription (Latin):
grationem baby lonis. genãtiones quatuordecu.
Et a transiigratione babylonis usq ad xp̃m:
generationes quatuordecim.. M¬
t pͥma quaterdena ẽ. abrabam pruus et da.¬
uid ultimus. In scd̃a ẽ. primus salomon. iecho¬
nias ultimus. In tercia iechonias filius iecho¬
niȩ. primus. & ib̃c ultimus. qui uente in mun¬
dum ꝑ electos patres & ꝑ circuicisos. Nam ȩle-
siones. matheus pauciores posuerunt. hoc est
unus quadraginta duas. alter inginti septẽ.
ꝑ alias enun ꝑsonas narrauit unns quam alt̃.¬
& potuit fieri ut alii patres duituis uiuerent
aliis. et tardius generarent. Augustinus

Expanded text:
tiones quatuordecim, et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. In prima quaterdena est Abraham primus, et David ultimus. In secunda est primus Salomon, Jechonias ultimus. In tertia Jechonias filius Jechoniae primus, et Jesus ultimus, qui venit in mundum per electos patres et circumcisos. Nam electsiones, Matthaeus pauciores posuerunt, hoc est, unus qradraginta duas, alter viginti septem. Per alias enim personas narravit unus quam alter, et potuit fieri ut alii patres diutius viverent aliis, et tardius generarent. Matthaeus