comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
git me. Est itaq in dilectione dei necessario tenen¬
da fides et uita: in dilectione uero proximi. de¬
bet sũmopere paciencia et benignitas custodiri.
Est enim in dilectione dei necessaria fides ⁊ uita:
est operis. Hinc iohannes in epistola sua dicit.
Qui dicit quia diligo dm̃. ⁊ mandata eius non¬
custodit: mendax est. Uere enim dm̃ diligimꝰ:
si ad mandata eius nos a nr̃is uoluptatib coar¬
tamus. Nam qui adhuc per illicita desideria dĩf¬
fluit. profecto dm̃ non amat: quia ei in sua
uoluptate contradicit. Est autẽ in dilectione
prorimi. nobis paciencia et benignitas conseruan-¬
da: quia de eadem dilectione scriptũ est. Caritas
paciens est: benigna est. Paciens scilicet. ut illa¬
ta a ꝓximis mala equanimiter portet: benigna
autẽ ut sua bona ꝓorimis desiderabilit̃ impendat:
eccatũ illud usq ad inferos ducit᷑: qd̾
ante finẽ uite p̾sentis. per correctionẽ
et penitenciã non emendatur: de qͦ uidelicet

Expanded text:
it. Est itaque in dilectione Dei necessario tenenda fides et vita; in dilectione vero proximi debet summopere patientia et benignitas custodiri. Est enim in dilectione Dei necessaria fides et vita,est operis. Hinc Joannes in epistola sua dicit: Qui dicit, quia diligo Dcustodit, mendax est . Vere enim diligimus, si ad mandata ejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluptate contradicit. Est autem in dilectione proximi nobis patientia et benignitas conservanda, quia de eadem dilectione scriptum est: Charitas patiens est, benigna est ; patiens scilicet, ut illata a proximis mala aequanimiter portet; benigna autem, ut sua bona proximis desiderabiliter impendat. eccatum illud usque ad inferos ducit quod ante finem vitae praesentis per correptionem et poenitentiam non emendatur; de quo videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
netur illius ascensio. S quis nr̃m hec audi¬
ta crederet: nisi facta cognouisset: Signa¬
tum ergo librum. sicut in hac iohannis apo¬
calipsi legitur. quem aperire et legere nullus
poterat. leo de tribu iuda aperuit: quoniã
omina eius nobis misteria. in sua passione
ac resurrectione patefecit. Et per hoc quod
infirmitatis nostre mala pertulit: sue nobis
potencie et claritatis bona monstrauit. Caro
enim factus est: ut nos spirituales faceret.
Benigne inclinatus est: ut nos eleuaret.
ruit: ut nobis inuisibilia monstraret. Fla¬
gella pertulit: ut nos sanaret. Obprobria
et irrisiones sustinuit: ut nos ab obprobrio
eterno liberaret. Mortuus est: ut nos uiui¬
ficaret. Agamus ergo gracias uiuificanti.
et mortuo: et ideo amplius uiuificanti qr
mortuo: qui per hoc quod infirmatus mala
nostra sustinuit. nos qui creatura illius su¬
mus. ad fortitudinis sue gloriam perdurit:
in qua uiuit et regnat cum patre in unita¬

Expanded text:
netur illius ascensio. Sed quis nostrum haec audinetur illius ascensio. Sed quis nostrum haec audita crederet, nisi facta cognovisset? Signatum ergo librum sicut in hac Joannis Apocalypsi legitur, quem aperire et legere nullus poterat, leo de tribu Juda aperuit: quoniam omnia ejus nobis mysteria in sua passione ac resurrectione patefecit. Et per hoc quod infirmitatis nostrae mala pertulit, suae nobis potentiae et claritatis bona monstravit. Caro enim factubenigne inclinatus est, ut nos ad coelum ruit, ut nobis invisibilia monstraret; flagella pertulit, ut nos sanaret; opprobria et irrisiones sustiaeterno liberaret; mortuus est, ut vivificaret. Agamus ergo gratias vivificanti et mortuo, et ideo amplius vivificanti quia mortuo, qui per hoc quod infirmans mala nostra sustinuit, nos qui creatura illius sumus ad fortitudinis suae gloriam perduxit, in qua vivit et regnat cum Patre, in unita
Abbreviated transcription (Latin):
auersaris. Unde per paulum dicitur. Sic cur¬
rite : ut comprehendatis. Qui rursus ait. Si
in hac uita in xp̃o tantũ sperantes sumus: mi¬
serabiliores sumus omnib hominibus. Diui¬
ne autem uirtutis misteria que comprehendi
non possunt: non intellectu sunt difcucienda.
sed fide ueneranda. Sciendum itaq nobis est :¬
quia quicquid racione hominis comprehendi
potest. mirum esse iam non potest. Sed sola
est racio in miraculis: potencia facientis. Ec¬
ce dum de resurrectione carnis loquimur:
Considerare autem libet qui nos sumus: qui is¬
ta tractamus. Certe ex gentibus uenimus:
certe patres nostri. lignorum ac lapidũ cul¬
tores fuerunt. Unde igitur hoc nobis: ut
tam profunda misteria scripturarũ memo¬
remus: Agamus gracias uni. qui cuncta q̃
de eo in sacro eloquio scripta sunt. opere
impleuit: ut que intelligi audita non potu¬
erunt. uisa panderent᷑. Ibi quippe incarnacio.
ibi passio. ibi mors. ibi resurrectio: ibi conti¬

Expanded text:
adversaris. Unde per Paulum dicitur: Sic curadversaris. Unde per Paulum dicitur: Sic currite, ut comprehendatis . Qui rursus ait: Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Divinae autem virtutis mysteria, quae comprehendi non possunt, non intellectu sunt discutienda, sed fide veneranda. Sciendum itaque nobis est quia quidquid ratione hominis comprehendi potest, mirum esse jam non potest; sed sola est ratio in miraculis potentia facientis. Ecce dum de resurrectione carnis loquimur, Considerare libet qui nos sumus qui ista tractamus. Certe ex gentibus venimus, certe parentes nostri lignorum ac lapidum cultores fuetam profunda mysteria Scripturarum memoremus? Agamus gratias uni qui cuncta quae de eo in sacro eloquio scripta sunt opere implevit, ut quae intelligi audita non poterant visa panderentur. Ibi quippe incarnatio, ibi passio, ibi mors, ibi resurrectio, ibi conti
Abbreviated transcription (Latin):
contabescat: Sed forsitan. necdum preuales
discutere temetipsum. Per pende ergo si uales.
quomodo rubrum mare uirga diusum est:
quomodo petre duricia ꝑcussione uirge un¬
das emanauit: qͦmͦ uirgã aaron sita floruit:
quomodo ex eius genere ueniens uirgo conce¬
pit: quomodo et in partu uirgo permansit:
quomodo quatriduanus mortuus iussione susci¬
tatus. ligatis manibus et pedibus de sepulchro
exiit. quem postmodum solui dñs per discipłos
iussit: quomodo idem redẽptor noster. in carne
atq ossibus resurgens. clausis ostiis ad discipłos
intrauit. Ecce hec inuestigare non uales: et tam̃
credis. Cur ergo de resurrectionis gloria. dispu¬
tando et discuciendo dubitas: qui tam multa
misteria sine discussione credidistis Qui tamen
si resurrectionem carnis non credis. omnia sine
causa credidisti: quia et in hoc angelorũ specta¬
culo uideris quidem uelociter currere: sed post¬
quam cursum peregeris. ne brauium accipias

Expanded text:
contabescat? Sed forsitan necdum praevales contabescat? Sed forsitan necdum praevales discutere temetipsum. Perpende ergo si vales, quomodo Rubrum mare virga divisum est ; quomodo petrae duritia percussione virgae undas emanavit ; quomodo virga Aaron sicca floruit ; quomodo ex ejus genere veniens virgo concepit, quomodo et in partu virgo permansit; quomodo quatriduanus mortuus jussione suscitatus, ligatus manibus et pedibus de sepulcro exiit, quem postmodum solvi Dominus per discipulos jussit ; quomodo idem Redemptor noster, in carne atque ossibus resurgens, clausis ostiis ad discipulos intravit. Ecce haec investigare non vales, et tamen credis. Cur ergo de resurrectionis gloria disputando et discutiendo dubitas, qui tam multa mysteria sine discussione credidisti? Qui tamen si resurrectionem carnis non credis, omnia sine causa credidisti, quia et in hoc angelorum spectaculo videris quidem velociter currere, sed postquam cursum peregeris, ne bravium accipias
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse quod non erat. S non potes resurrõ¬
nis effectum: racione comprehendere. Perpea¬
de quã multa sunt que non intelligis qualit̃
sint: et tamen esse non dubitas. Dic rogo si
ubi uniuntur: ubi suspensi sũt. Scimus autẽ:
quia quod ex nichilo factũ est. pendet in nichili.
Sed si est aliquid quod dicitur nichilum: iam
nichilum non est. Si autem nichil est nichilũ.
nusquã mundi moles dependet: nec est ubi sit
quod creatum est ut sit. Quomodo ergo nusꝗͣ
est: quod nouimus quia est: Sed hec fortas¬
se ad te multa sunt: ad temet ipsum homo
reuertere. Certe ex spiritu es creatus ⁊ lio:
uno uisibili. altero inuisibili: uno sensibili. al¬
tero insensibili. Quomodo ergo permisceri po¬
tuit in te sp̃c et limus. atq ex diuerso fieri res
non diuersa: ita ut in tanta conueniencia mis¬
ceretur sp̃c et limus. ut cum caro atteritur
spiritus marceat: et cum sp̃c affligitur. caro

Expanded text:
fecisse quod non erat. 9. Sed si non potes resurrecfecisse quod non erat. 9. Sed si non potes resurrectionis effectum ratione comprehendere, perpende quam multa sunt quae non intelligis qualiter sint, et tamen esse non dubitas. Dic, roubi finiuntur, ubi suspensi sunt? Scimus autem quia quod ex nihilo factum est pendet in nihilo, sed si est aliquid quod dicitur nihilum, jam nihilum non est. Si autem nihil est, nihilum nusquam mundi moles dependet, nec est ubi sit quod creatum est ut sit. Quomodo ergo nusquam est quod novimus quia est? Sed haec fortasse ad te multa sunt, ad temetipsum homo revertere. Certe ex spiritu es creatus et limo: uno invisibili, altero visibili; uno sensibili, altero insensibili. Quomodo ergo permisceri potuit in te spiritus et limus, atque ex diverso fieri res non diversa, ita ut in tanta convenientia misceretur spiritus et limus; ut cum caro atteritur, spiritus marceat: et cum spiritus affligitur, caro
Abbreviated transcription (Latin):
lis atq ungulis distinctus est. ita ut capilli
molliores carnibus. et ungues essent teneriores
cssibus: carnibus duriores: Si ergo tot ⁊ tan¬
ta ex uno semine. et per speciem distincta sũt
et tamen in forma remanẽt coniuncta: quid
miłum si possit omĩpotens deus in illa resur¬
rectione mortuorũ. carnem hominis distingue¬
re a carne bestiarũ. ut unusidemq puluis et
non resurgat in quantum puluis lupi ⁊ leonis
est: et tamen tesurgat in quantum puluis est
hominis: Uide itaq homo qualiter ad uitã
uenisti: ne quando dubnes ad uitam quali¬
ter redeas. Cur autem rocione uis cõprehen¬
dere quomodo redeas: qui ignoras quomodo
uenisti: Da potenciã creatori tuo: qđ cõpre¬
hendere non uales de temet ipso. Certe enim
quia tu ex terra factus es terra uero ex nichilo:
tu es creatus ex nichilo. Ne ergo de carnis tue
resurrectione desperes: perpende prudenter.
quia minus est deo reparare quod erat: quam

Expanded text:
lis atque unguibus distinctus, ita ut capilli lis atque unguibus distinctus, ita ut capilli molliores carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus duriores? Si igitur tot et tanta ex uno semine per species distincta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis et non resurgat in quantum pulvis lupi et leonis est, et tamen resurgat in quantum pulvis est hominis? Vide itaque, homo, qualiter ad vitam venisti, et nequaquam dubites ad vitam qualiter redeas. Cur autem ratione vis comprehendere quomodo redeas, qui ignoras quomodo venisti? Da potentiae Creatoris tui quod comprehendere non vales de temetipso. Certe enim quia tu ex terra factus es, terra vero ex nihilo, tu es creatus ex nihilo. Ne ergo de carnis tuae resurrectione desperes, perpende prudenter quia minus est Deo reparare quod erat quam
Abbreviated transcription (Latin):
arbores in suis fructibus proferunt: Si ergo
ex semine arboris quod uideri non potest. pro¬
duci potest: cur de puluere carnis humane
diffiditur. quia ex eo reparari forma ualeat
que non uidetur: Sepe autem obicere ĩ anẽ
questiunculã solent: qua dicunt. Carnem ho¬
minis lupus comedit. lupum leo deuorauit:
leo moriens ad puluerem rediit. Cum puluis
ille suscitabitur: quomodo caro hominis. a
lupi et leonis carne diuidetur : Quib quid
respondere debemus: nisi ut prius cogitent.
qualiter in hunc mundum uenerint: et tũc
inuenient qualiter resurgant: Certe tu homo
qui loqueris: aliquando in matris utero spu-¬
ina sanguinis fuisti. Ibi quippe ex patris semi¬
ne. et matris sanguine: paruus ac liquidus
globus eras. Dic rogo si nosti. qualiter ille
humor seminis in ossibus duruit. qualiter
in medullis liquidus remansit: qualiter in
neruis solidatus est. qualiter in caͣnib creuit.
qualiter in cute extensus est: qualiter in capil¬

Expanded text:
arbores in suis fructibus proferunt? Si ergo arbores in suis fructibus proferunt? Si ergo ex semine arboris quod videri non potest produci potest, cur de pulvere carnis humanae diffiditur, quia ex eo reparari forma valeat quae non videtur? Saepe autem objicere inanem quaestiunculam solent, quia dicunt: carnem hominis lupus comedit, lupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit. Cum pulvis ille suscitabitur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dividetur? Quibus quid respondere debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hunc mundum venerint et tunc inveniant qualiter resurgant? Certe tu homo qui loqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti. Ibi quippe ex patris semine et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic, rohumor seminis in ossibus duruit, qualiter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute extensus est, qualiter in capil
Abbreviated transcription (Latin):
ex nichilo. Minus ẽ ualde aliquid ex aliquo
facere: quam omnia ex nichilo fecisse. Ipsa nobis
elementa. ipsa rerum species: resurrectionis imagi¬
nem predicant. Sol enim cotidie nostris oculis
moritur: cotidie resurgit. Stelle quoq matu¬
tinis horis nobis occidunt: uespere resurgũt.
Arbusta temporibus estiuis plena foliis. florib
nali sole redeunte. cum humor a radice surre¬
xeric. suo iterum decore uestiuntur. Cur ergo
de hominibus diffiditur: quod in lignis fieri ui¬
detur. Sed sepe puluerem putrescentis carnis
aspiciunt: et dicunt. Unde ossa et medulle: uñ
caro et capilli poterunt hic reparari: Hec itaq
requirentes. parua semina ingentiũ arborum
uideant: atq si possunt dicant. ubi latet in eis
tanta moles roboris. tanta diuersitas ramorũ:
tanta multitudo et uiriditas foliorum. tanta
species florum: tanta ubertas saporum. atq
odor fructuum. Nũquidnam semina arborũ
odorem uel saporem habent: quem ipse post

Expanded text:
ex nihilo. Minus est valde aliquid ex aliquo ex nihilo. Minus est valde aliquid ex aliquo facere, quam omnia ex nihilo fecisse; ipsa nobis elementa, ipse rerum species resurrectionis imaginem praedicant. Sol enim quotidie nostris oculis moritur, quotidie resurgit: stellae quoque matutinis horis nobis occidunt, vespere resurgunt; arbusta temporibus aestivis plena foliis et frugibnali sole redeunte, cum humor a radice surrexit, suo iterum decore vestiuntur. Cur ergo de hominibus diffiditur quod in lignis fieri videtur? sed saepe pulverem putrescentis carnis aspiciunt et dicunt: Unde ossa et medullae, unde caro et capilli poterunt hic reparari? Haec itaque requirentes, parva semina ingentium arborum videant, atque si possunt dicant ubi latet in eis tanta moles roboris, tanta diversitas ramorum, tanta multitudo et viriditas foliorum, tanta species florum, tanta ubertas saporum, atque odor fructuum? Nunquidnam semina arborum odorem vel saporem habent quem ipsae post
Abbreviated transcription (Latin):
retur: adiunxit. Nolite mirari hoc: quia
uenit hora in qua om̃s qui in monum̃tis sũt
audient uocem eiꝰ: et procedẽt qui bona fece¬
runt in resurrõnẽ uite: qui uero mala egerũt
in resurrectionẽ iudicii. Hinc paulus ait. Si
enim credimus quod iħe mortuus est. ⁊ resur.¬
rexit: ita et deus eos qui dormierũt per iłm
adducet cum eo. Qui rursus ait. Primicie dor¬
mienciũ xp̃c. Si enim nos amortis sompno
non surgimus: quomͦ resurrõnem dñicam
primicias habemus: Eoce ueteres ac noui
patres. uno sibi spiritu. de carnis resurrectione
concordant: ecce ipsa per se ueritas prius uoce
docuit. quod de resurrectione carnis pꝰmodũ
opere demonstrauit: et tam̃ adhuc quorũdã
infirmitas fidem ñ habet. etiam in domo fidei
stans. S mirari solent: qualiter caro reuiuisce¬
re possit ex puluere. Mirent᷑ igit᷑ amplitudinẽ
celi. molem terre: abissos aquarũ: omĩa que
in inundo sunt: ipsos quoq angłos creatos

Expanded text:
retur, adjunxit: Nolite mirari hoc, quia retur, adjunxit: Nolite mirari hoc, quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus, et procedent, qui bona egerunt, in resurrectionem vitae: qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii . Hinc Paulus ait: Si enim credimus quod Jesus mortuus est, et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo . Qui rursus ait: Primitiae dormientium Christus . Si enim nos a mortis somno non surgimus, quomodo resurrectionem dominicam primitias habemus. Ecce veteres et novi Patres uno sibi spiritu de carnis resurrectione concordant, ecce ipsa per se Veritas prius voce docuit quod de resurrectione carnis postmodum opere demonstravit, et tamen adhuc quorumdam infirmitas fidem non habet, etiam in domo fidei stans, sed mirari solent qualiter caro reviviscere possit ex pulvere. Mirentur igitur amplitudinem, et molem terrae, abyssos aquarum, omnia quae in mundo sunt, ipsos quoque angelos creatos
Abbreviated transcription (Latin):
tione sua dubitant. mente uacua stant. De hac ꝑ
uiuit: et in nouissimo die de terra surrecturus
sim. et rursum circũdabor pelle mea. et ĩ carne
mea uidebo deum: quẽ uisurus sum ego ipse.
et oculi mei conspecturi sunt. Hinc psalmista
dicit. Aufer spiritũ eorum et deficient: et in
puluerem suũ reuertent᷑. Moxq de carnis
resurrectione subrungit. Emitte sp̃m tuum.
et creabuntur: et renouabis faciem terre. Hinc
per iezechielem propħam dicitur. Oss̃a arida
audite uerbum dñi. Hec dicit dñs ossibus his.
Ecce ego intromittã in uos sp̃m. et inuetis: et
dabo super uos neruos. et succrescere faciam
super uos carnes. et super ertendã in uobis
cutem: et dabo uobis sp̃m. et uiuetis. Hinc
est quod propheta alius. resurrectione domini
genus humanũ uidit in finem suscitari: atq
ait. Uiuificabit nos post duos dies. et in die
tercia suscitabit nos: et uiuemus in conspectu
eius. Hinc est quod cum de semetipso dñs loque¬

Expanded text:
tione sua dubitant, mente vacua stant. De hac retione sua dubitant, mente vacua stant. De hac reuiuat, et in nouissimo de terra surrecturus sim. Et rursus circumdabor pelle mea, et in carne mea uet oculi mei conspecturi sunt . Hinc Psalmista dicit: Aufer spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum revertentur . Moxque de carnis resurrectione subjungit: Emitte spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae. Hinc per Ezechielem prophetam dicitur: Ossa arida, audite verbum Domini. Haec dicit Dominus Deus ossibus his: Ecce ego intromittam in vos spiritum, et vivetis: et dabo super vos nervos, et succrescere faciam super vos carnes, et superextendam in vos cutem, et dabo vobis spiritum, et vivetis . Hinc est quod propheta alius per resurrectionem Domini genus humanum vidit in finem suscitari, atque ait: Vivificabit nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos; et vivemus in conspectu ejus . Hinc est quod cum de semetipso Dominus loque
Abbreviated transcription (Latin):
in semet ipsum exemplũ nobis resurrectionis
prebuit: que lux sequatur indicauit. In omeł¬
nobis eterne patrie głam. in sua resurrectione
monstrauit: qui surgens a mortuis iam non
moritur. et mors ei ultra non dominabitur:
nobisq exemplũ dedit. ut ea fieri in die ulti¬
ino de nostra carne credamus: que facta de
carne illius. in die resurrectionis cognouimus.
S quia sermo nobis. de carnis resurrectione
se intulit: triste nimis et lugubre est ualde.
quod quosdam in ecclesia stare. ⁊ de carnis re¬
surrectione cognoscimus dubitare. Hanc autẽ
antiqui patres uenturã esse certissime credide-
runt: etiã cum nullũ adhuc eiusdem resur¬
rectionis exemplũ tenerent. Qua igit᷑ dãpna-¬
cione digni sunt. qui ⁊ exemplũ iam dñice
resurrõnis acceperũt: et tamen adhuc de re-
surrectione diffidunt: signus tenẽt. ⁊ fidem
non habent: ecclesiam replent: sed quia de resurrec¬

Expanded text:
in semetipso exemplum nobis resurrectionis in semetipso exemplum nobis resurrectionis praebuit, quae lux sequatur indicavit. Primpatriae gloriam in sua resurrectione monstravit. Qui surgens a mortuis jam non moritur: et mors illi ultra non dominabitur ; nobisque exemplum dedit, ut ea fieri in die ultimo de nostra carne credamus, quae facta de carne in die resurrectionis cognovimus. Sed quia sermo nobis de carnis resurrectione se intulit, triste nimis et lugubre est valde quod quosdam in Ecclesia stare et de carnis resurrectione cognoscimus dubitare. Hanc autem antiqui Patres venturam esse certissirunt, etiam cum nullum adhuc ejusdem resurrectionis exemplum tenerent. Qua igitur damnatione digni sunt qui et exemplum jam dominicae resurrectionis acceperunt, et tamen adhuc de sua resurrectione diffidunt? Pignus tenent, et fidem non habent. Ecclesiam replent, sed quia de resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
meum: testificari uobis hec in ecclesiis. Ego
sum radix et genus dauid÷ stella splendida et
et redẽptor noster. post quam omĩa creauit.
ut nos de captiuitate redimeret. inter nos de
stirpe dauid incarnatus apparuit: suaq passio¬
ne nos a perpetua morte liberauit. Qui flagel¬
latus. derisus. paliis cesus. corona spinea coro¬
natus. sputis illitus. crucifixus. mortuus. ⁊ sepul¬
tus. tercia die resurrexit: et resurrectionem
quam in se factã ostendit. quia capitis sui głam
secuntur m̃bra. nobis futurã ꝓmisit. Moraliũ¬
libro. xͦxiiͦ. Qui natus ex uirgine. uelut lu¬
cifer inter tenebras nr̃e noctis apparuit: qm̃
obscuritate fugata peccati. nobis eternũ mane
nunciauit. Luciferum uero se ĩnotuit. qr dilu¬
culo de morte surrexit: et fulgore sui lumi¬
nis. mortalitatis nr̃e tetram caliginem pressit.
Bene ergo per ioħem dicitur: stella splendida
et matutinã. uiuus quippe apparẽs post mor¬
tem. matutina nobis stella factus est : quia dũ

Expanded text:
meum testificari vobis haec in Ecclesiis. Ego sum radix et genus David, stella splendida et et Redemptor noster postquam omnia creavit, ut nos de captivitate redimeret, inter nos de stirpe David incarnatus apparuit, suaque passione a perpetua morte liberavit. Qui flagellatus, derisus, palmis caesus, corona spinea coronatus, sputis illitus, crucifixus, mortuus et sepultus, tertia die surrexit, et resurrectionem quam in se factam ostendit, quia capitis sui gloriam sequuntur membra, nobis futuram promisit. Qui natus ex Virgine velut lucifer inter tenebras nostrae noctis apparuit, quoniam obscuritate fugata, peccati nobis aeternum mane nuntiavit. Luciferum vero se innotuit, quia diluculo de morte surrexit, et fulgore sui luminis mortalitatis nostrae tetram caliginem pressit. Bene ergo per Joannem dicitur: Stella splendida et matutina. Vivus quippe apparens post mortem matutina nobis stella factus est, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
ui nocet noceat adhuc: et qui in sordi¬
bus est: sordescat adhuc. Cum omĩpotẽs
deus ad penitenciã tempus indulget. ⁊ humana
malicia ad usum sue iniquitatis intorquet: ni¬
mirum iusto iudicio. augeri culpa ꝑmittitur.
ut ad feriendum altius quandoq cumuletur.
Hinc de quibusdam paulus apłs dicit. Ut imple
ant peccata sua semper. Hinc dauid ait. Appone¬
iniquitatẽ super iniquitatẽ ipsorũ: et ñ intrent
scriptũ est. dominus paciens redditor est. sepe du
tolerat quos ĩ ꝑpetuũ dãpnat : ut et iustorum
mundiuᷤ uita purgetur: et ut considerantibus
insinuet. ad qd̾ eos iudiciũ seruat. Nonnũquã
uero concite percutit: et eorũ interitu in no¬
centum corda consirmans. innocentum pusil¬
lanimitati consolando occurrit: et eciam os¬
tendit. quoniam inulta mala non deserit. Si
enim nunc omnes mala agentes percuteret :
extremũ iam iudicium quibus exhiberet :
Si autem nullũ omnino pereuteret: quis dm
res humanas curare crederet: lx uiii. De his

Expanded text:
ui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . . Cum omnipotens Deus ad poenitentiam tempus indulget, et humana malitia ad usum suae iniquitatis intorquet, nimirum justo judicio augeri culpa permittitur, ut ad feriendum altius quandoque cumuletur. Hinc de quant peccata sua semper . Hinc voce an et non intrent scriptum est: Dominus patiens redditor est . Saepe diu tolerat quos in perpetuum damnat, ut et justorum mundius vita purgetur, et ut considerantibus insinuet ad quod eos judicium servat. Nonnunquam vero concite percutit, et eorum interitu innocentium corda confirmans, innocentium pusillanimitati consolando concurrit, et etiam ostendit quoniam multa mala non deserienim nunc omnes male agentes percuteret, extremum jam judicium quibus exhiberet? Si autem nullum omnino percuteret, quis Deum res humanas curare credidis
Abbreviated transcription (Latin):
meo: ueritatẽ tuam. et salutare tuum dixi.
Audiant quod sponsi colloquio ad sponsam dr̃.
Que habitas in hortis. amici auscultant: fac
me audire uocẽ tuã. Ecclesia quippe in hortis
habitat: que ad uiriditatẽ intimã. exculta plan¬
taria uirtutũ seruat. Cuius uocẽ amicos ausculta¬
re est: electos quosq uerbũ predicationis illius
desiderare. Quã uidelicet uocem sponsus audire
desiderat: qm̃ ad predicationẽ eius. per electorũ
suorũ animas anhelat. uoce quoq angeli. ioħs
admonetur dicentis. Qui audit. dicat ueni. Cui
enĩ iam uox dei uocantis efficitur in corde.
necesse est ut proximo per predicationis
officium erumpat in uoce: et idcirco alium
uocet. quoniam ipse iam uocatus est. Nimirũ
enim cui se uoc interna insinuat. illuc etiam
clamando alios. quo ipse rapitur debet tra¬
here: ne clausas fores etiam uocatus in¬
tieniat. si uocanti uacuus appropinquat:¬

Expanded text:
meo, veritatem tuam, et salutare tuum dixi . meo, veritatem tuam, et salutare tuum dixi . Audiant quod Sponsi colloquio ad sponsam dicitur: Quae habitas in hortis: amici auscultant te: fac me audire vocem tuam . Ecclesia quippe in hortis habitat, quae ad viriditatem intimam exculta plantaria virtutum servat, cujus vocem amicos auscultare est electos quosque verbum praedicationis illius desiderare. Quam videlicet vocem Sponsus audire desiderat, quoniam ad praedicationem ejus per electorum suorum animas anhelat. Voce quippe angeli Joannes admonetur, dicens: Qui audit, dicat: Veni. Cui enim jam vox Dei vocantis efficitur in corde necesse est ut proximo per praedicationis officium erumpat in voce, et idcirco alium vocet quoniam ipse jam vocatus est. Nimirum enim cui se vox interna insinuat, illuc etiam clamando alios quo ipse rapitur debet trahere, ne clausas fores etiam vocatus inveniat, si vocanti vacuus appropinquat
Abbreviated transcription (Latin):
t sponsus et sponsa dicunt ueni: et qui
audit dicat. ueni. Omnes qui cum predi¬
care digne ualeant. pre minia tamen et ĩmo¬
derata humilitate formidantes refugiunt. diui¬
nas contra se sentencias terribiliter audiant:
quatinus ab eorum cordib timorem timor ex¬
pellat. Audiant quod talentũ qui erogare nolu¬
it: cum sentencia dãpnacionis amisit. Audiant
quod paulus. eo se a prorimorũ sanguine mun¬
dum credidit: quod feriendis eorũ uiciis non pe¬
percit dicens. Contestor uos hodierna die. quia
mundus sum a sanguine omnium: non enim
subterfugi. quominus ad nunciarẽ uobis omne
consilium dei. Audiant quod ysaias qui a uerbi
dei ministerio tacuit: illustratus suꝑno lumine
magna uoce penitencie se ipse reprehendit di¬
cens. Ue michi: qr tacui. dudiant quod dauid
hoc deo pro munere optulit: qd predicationis
grãm quam acceperat. non abscondit dicens.
Ecce labia mea non prohibebo. domine tu
cognouisti: iusticiã tuam non abscondi ĩ corde

Expanded text:
t Sponsus et sponsa dicunt: Veni. Et qui audit, dicat: Veni . Omnes qui cum praedicare digne valeant, prae nimia tamen et immoderata humilitate formidantes refugiunt, divinas contra se sententias terribiliter audiant, quatenus ab eorum cordibus timorem timor expellat. Audiant quod talentum qui erogare noluit, cum sententia damnationis amisit. Audiant quod Paulus eo se a proximorum sanguine mundum credidit, quo feriendis eorum vitiis non pepercit, dimundus sum ab omnium sanguine. Non enim subterfugi quominus annuntiarem vobis omne consiDei ministerio tacuit, illustratus superno lumine magna voce poenitentiae seipsum reprehendit, dicens: Vae mihi, quia tacui . Audiant quod David hoc Deo pro munere obtulit, quod praedicationis gratiam quam acceperat non abscondit, dicens: Ecce labia mea non prohibebo, Domine, tu cognovisti: justitiam tuam non abscondi in corde
Abbreviated transcription (Latin):
meis: et propħabunt diebus mille ducentis sexaginta.
amicti saccis. Hii sunt due oliue et duo candelabra:
in conspectu domini terre stantes. Hii habent potesta¬
tem claudendi celum: ne pluat diebus prophecie
ipsorum. Quorum unũ in eugłio: per semetipsã¬
ueritas pollicetur dicens. Helias uenturus est: et
omnia: qm̃ ad hoc nimirũ huic mundo restitu
nis debitum soluat: sicut de ambobus. idest de¬
henoch et helia. iohannes subdit dicens. Et cum
finierint testimoniũ suũ. bestia que ascendet de
abisso faciet aduersus illos bellum: et uincet
illos. et occidet illos. Enoch igitur et helias.
quasi sub signaculo stelle clause sunt: que et
nunc occultantur ne appareant: et post ut
prodesse ualeant apporebunt: Lx uii. De his qui

Expanded text:
meis, et prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta, meis, et prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta, amicti saccis. Hi sunt duae olivae, et duo candelabra in conspectu Domini terrae astantes . Hi habent potestatem claudendi coelum, ne pluat diebus prophetiae ipsorum quorum unum in EVeritas pollicetur, dicens: Elias venturus est, et omnia, quia ad hoc nimirum huic mundo restituinis debitum solEnoch et Elia, Joannes subdit, dicens: Et cum finierint testimonium suum, bestia quae ascendit de abysso, faciet adversus illos bellum, et vincet illos, et occidet illos. Enoch igitur et Elias quasi sub signaculo stellae clausae sunt, quae et nunc occultantur ne appareant, e post ut prodesse valeant apparebunt. CAP. LXVII.-- Qui
Abbreviated transcription (Latin):
stellarum claritate etiam ipsi predicatores figu-¬
rantur: quia dum recta peccatorib predicant:
tenebras nostre noctis illustrant. Unde ⁊ subtrac¬
tis predicatoribus: per prophetam dicitur.
Prohibite sunt stelle pluuiarum. Si autem p̃di¬
cationis sermo pluuia non esset. moyses mini¬
me dixisset. expectetur sicut pluuia eloquiũ
meum: et nequaquã per ysaiam ueritas dice¬
ret. mandabo nubibus. ne pluant super eam
imbrem. Dñs ergo quasi sub signaculo stellas
claudit: quia dum p̃dicatores suos ꝑ silenciũ
intra semetipsos retinet. cecis iniquorũ sensib
celeste lumen abscondit. Pensandũ uero est.
quia idcirco aliquid sub sigillo claudimus:
ut hoc cum tempus congruit ad mediũ pro¬
feramus. hinc est qd̾ duo illi eximii p̃dicato¬
res. henoch. ⁊ helias. dilata morte subtracti sũt:
ut ad predicationis usum in fine reuocentur: de qui¬
bus per iohannẽ dicitur. Et dabo duobus testibus

Expanded text:
stellarum claritate etiam ipsi praedicatores figustellarum claritate etiam ipsi praedicatores figurantur; quia dum recta peccatoribus praedicant, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et subtractis praedicatoribus per prophetam dicitur: Prohibitae sunt stellae pluviarum . Si autem praedicationis sermo pluvia non esset, Moyses minime dixisset: Exspectetur sicut pluvia eloquium meum . Et nequaquam per Isaiam Veritas diceret: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Dominus ergo sub signaculo stellas claudit, quia dum praedicatores suos per silentium intra semetipsos retinet, caecis iniquorum sensibus coeleste lumen abscondit. Pensandum vero est quia idcirco aliquid sub sigillo claudimus, ut hoc cum tempus congruit ad medium proferamus. Hinc est quod duo illi eximii praedicatores Enoch et Elias, dilata morte, subtracti sunt, ut ad praedicationis usum in fine revocentur. De quibus per Joannem dicitur: Et dabo duobus testibus
Abbreviated transcription (Latin):
t dicit michi. Ne signaueris uerba.m .ł. ixͦxͦ.¬
prophetie libri huius: tempus enim pro¬
pe est. Urgente mundi fine. superna sciencia pro¬
ficit: et cum tempore largius excrescit. Hinc nãq
per danihelem dicitur. Pertransibunt plurimi :
et multiplex erit sciencia. Hinc iohanni ĩ priori
parte reuelacionis angelus dicit. Signa que lo¬
cuta sunt septem tonitrua. Cui tamen i eiusdẽ
reuelacionis termino: precepit dicens. Ne signa¬
ueris uerba prophedie huius libri. Pars quippe
reuelacionis anterior signari precipitur. terminꝰ
prohibetur: quia quicquid in sancte eccłe iniciis
latuit. cotidie finis ostendit. Signare autem di¬
citur. quasi signaculo claudere: unde per bea-¬
tum iob dicitur de dño: qui stellas claudit.
quasi sub signaculo. Sicut celorum uel nubiũ
nomine. celestis uita predicantiũ signatur. qui
super arentẽ terram humani pectoris. sancte p̃¬
dicationis imbres fundunt. de quibus per psal¬
mistam dicitur celi enarrãt gloriam dei: sic

Expanded text:
t dicit mihi: Ne signaveris verba prophetiae libri hujus, tempus enim prope est . Urgente mundi fine, superna scientia proficit, et largius cum tempore excrescit. Hinc namque per Danielem dicitur: Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia . Hinc Joanni in priori parte revelationis angelus dicit: Signa quae locuta sunt septem tonitrua . Cui tamen in ejusdem revelationis termino praecepit, dicens: Ne signaveris verba prophetiae libri hujus. Pars quippe revelationis anterior signari praecipitur, terminus prohibetur, quia quidquid in sanctae Ecclesiae initiis latuit, quotidie finis ostendit. Signare autem dicitur, quasi signaculo claudere. Unde per beatum Job dicitur de Domino: Qui stellas claudit quasi sub signaculo . Sicut coelorum vel nubium nomine coelestis vita praedicantium signatur, qui super arentem terram humani pectoris sanctae praedicationis imbres fundunt, de quibus per Psalmistam dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei ; sic
Abbreviated transcription (Latin):
mensus est angelus muros eius: mensura hominis
que est angeli. Quia ciuitas sancta iherusalẽ
quam inhabitat deus. ex angelica simul ⁊ huma¬
na natura perficitur: per hoc quod angelica
creatura sursum est. et humana adhuc deorsũ
potest per latitudinẽ et altitudinẽ ciuitatis.
hec utraq creatura signari: qm̃ ista adhuc in
imis degit. illa uero in sublimibus permanet.
S latitudo et altitudo equalia sunt: quomã
humilitas hominũ. ad equalitatẽ quandoq
perducitur angelorum. Unde scriptum est.
Non nubent neq nubent᷑: sed erunt sicut
angeli dei in celo. Unde etiam per iohannẽ
dicitur. mensura hominis que est angeli : qr
usq ad illam altitudinẽ glorie homo ꝑduci¬
tur. in qua se solidatos angeli letantur. Lati¬
tudo ergo ciuitatis tanta est. quanta ⁊ altitu¬
do: quoniã electi quiq qui modo laborant
in imis. quandoq non erunt inequales illis

Expanded text:
sus est angelus muros ejus mensura hominis quae est angeli . Civitas sancta Jerusalem quam inhabitat Deus, ex angelica simul et humana natura perficitur; per hoc quod angelica creatura sursum est, et humana adhuc deorsum, potest per latitudinem et altitudinem, civitatis haec utraque creatura signari, quoniam ista adhuc in imis degit, illa vero in sublimibus permanet. Sed latitudo et altitudo aequalia sunt, quoniam humilitas hominum ad aequalitatem quandoque perducitur angelorum. Unde scriptum est: Non nubent, neque nubentur: sed erunt sicut angeli Dei in coelo . Unde etiam per Joannem dicitur: Mensura hominis quae est angeli. Quia usque ad illam altitudinem gloriae homo perducitur, in qua se solidatos angeli laetantur. Latitudo ergo civitatis tanta est quanta altitudo, quoniam electi quique qui modo laborant in imis quandoque non erunt inaequales illis
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt: atq dãpnantur ex eorum compa-¬
racione qui fecerunt. Ne ergo unusquisq tũc
uidens eos quod non fecit defleat: nunc in
eis quod imitetur attendat. Illorũ uidelicet
species: quasi quaedam forma nobis imitanda
proponitur. Qui enim plenissime intelligere
appetit qualis est. tales nimirũ debet conspi¬
cere qualis non est: ut ex bonorum forma me¬
ciatur. quantum ipse deserto bono deformis
est. Ex his quippe quibus plenissime bona ad¬
sunt. perpendit recte que sibi minus sunt:
et in illorũ pulchritudine conspicit feditatẽ
suam. quam in seipso perpeti potest: et sentire

Expanded text:
ipsi noluerunt, atque damnantur ex eorum compaipsi noluerunt, atque damnantur ex eorum comparatione qui fecerunt. Ne ergo unusquisque tunc videns eos quod non fecit defleat, nunc in eis quod imitetur attendat. Illorum videlicet species quasi quaedam forma nobis imitanda proponitur. Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est, tales nimirum debet conspicere qualis non est, ut ex bonorum forma metiatur quantum ipse deserto bono deformis est. Ex his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte quae sibi minus sunt; et in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam quam in seipso perpeti potest et sentire
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ candidũ. et sedentẽ super eũ:
a cuius conspectu fugit terra. et celum. Et uidi
throni: et libri aperti sunt. Et alius liber aper¬
tus est qui est uite : et iudicati sunt mortui.
ex his que scripta erant in libris. secundum
opera ipsorum. Iustorum debet uitam conspi¬
cere: qui uult suam subtiliter deprehendere.
uiua lectio est: uita bonorum. unde non
ĩmerito hii idem iusti. in sacro eloquio libri
nominantur: sicut a iohanne dicitur .L. ibri
aperti sunt : et alius liber apertus est. qui est
uite. Liber namq uite est. ipsa uisio iudicis
aduenientis. in quo quasi scriptum est omne
mandatum: quia quisquis eum uiderit. mox
teste consciencia. quicquid non fecit intelligit.
Libri etiam aperti referunt᷑: quia iustorum
tunc uita conspicitur: in quibus mandata ce¬
lestia opere sic expressa cernuntur. Et iudica¬
ti sunt mortui ex his que scripta erant in li¬
bris: quoniam in ostensa uita iustorũ. quasi
in expansione librorũ legunt bonũ. qd̾ agere

Expanded text:
candidum, et sedentem super eum, a cujus conspectu fugit terra et coelum, et locusthroni, et libri aperti sunt. Et alius liber apertus est, qui est vitae: et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris secundum opera ipsorum . Justorum debet vitam conspicere qui vult suam subtiliter deprehendere. Viva lectio est vita bonorum. Unde non immerito iidem justi in sacro eloquio libri nominantur, sicut a Joanne dicitur: Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae. Liber namque vitae est ipsa visio Judicis advenientis, in quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox, teste conscientia, quidquid non fecit intelligit. Libri etiam aperti referuntur, quia justorum tunc vita conspicitur, in quibus mandata coelestia opere sic expressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quoniam in ostensa vita justorum quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere
Abbreviated transcription (Latin):
propheta formidabat: cũ diceret. Eripe me de
luto: ut non heream. Quod nimirũ habitaculũ
corporeum: paulus domum terrestrem nominat
dicens. Scimus quia si terrestris domus nr̃a huius
habitacionis dissoluatur: quod edificationẽ ex deo
habemus: domũ non manufactam eternã in celis.
Inhac itaq terrestri domo. et corruptibili car-¬
ne quousq uiuimus. ipsũ ut ita dicam corrup.¬
tionis nr̃e parietẽ. mentis oculo nullatenꝰ pene¬
tramus: et uicissim cogitaciones nr̃as et occul¬
ta. in alterutrũ uidere non possumus. Uñ tursũ
per eundẽ paulũ dicitur. Quis scit hominum
que sunt hominis: nisi sp̃c hominis qui ĩ ipso
est: Et rursũ. Nolite ante tẽpus iudicare. do¬
nec ueniat dominus: qui et illuminabit abscon-¬
dita tenebrarũ: et manifestabit consilia cordiũ.
Illa itaq ciuitas. in qua om̃s scĩ tanta claritate
fulgent. tanta ꝑspicuitate trans lucent: que

Expanded text:
Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo ac corruptibili carne, quousque vivimus, ipsum ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculo nullatenus penetramus, et vicissim cogitationes nostras et occulta in alterutrum videre non possumus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est ? Et rursum: Nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas in qua omnes sancti tanta claritate fulgent, tanta perspicuitate translucent, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illam supernã patriam. illam beatorũ ciuium
societatẽ: quorum corda sibi inuicem et claritate
fulgent. et puritate trans lucent: Quia enim
omnes sancti in eterna beatitudine. sũma clarita¬
te fulgebunt: instructa auro dicitur. Et quoniã
ipsa eorum claritas. sibi uicissim in alternis cor¬
dibus patet. et cum uniuscuiusq uultus attendi¬
tur. simul et consciencia penetratur : hoc ip¬
sum aurum simile uitro mundo esse memora-¬
tur. Ibi quippe uniuscuiusq mentem. ab alte¬
rius oculis mẽbrorum corpulentia non abscon¬
det: sed patebit. Anmus patebit corporalibus
oculis: ipsa etiam armonia corporis. Sicq unus¬
quisq tunc erit conspicabilis alteri: sicut nũc
non potest esse conspicabilis sibi. Nunc autem
corda nostra quãdiu in hac uita sumus. quia
ab altero in alterum uideri non possunt: non
intra uitrea. sed intra lutea uascula concludunt᷑.
Cui scilicet luto per passionẽ mentis. inherere

Expanded text:
nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem et claritate fulgent, et puritate translucent? Quia enim omnes sancti in aeterna beatitudine summa claritate fulgebunt, instructa auro dicitur. Et quoniam ipsa eorum claritas sibi vicissim in alternis cordibus patet, et cum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur, hoc ipsum aurum simile vitro mundo esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem alterius oculis membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam harmonia corporis. Sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc non potest esse conspicabilis sibi. Nunc autem corda nostra quandiu in hac vita sumus, quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur. Cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere
Abbreviated transcription (Latin):
t uenit unus de septem angelis: et
sustulit me in spiritu. in montem mag¬
num. et altum. Et ostendit michi ciuitatem
santtam iherusalem descendentem de celo ha-
bentem claritatem dei: et habebat mur magnũ
et altũ. habens portas duodecim. Et erat struc¬
tura muri eius ex lapide iaspide: ipsa ueroci¬
uitas auro mundo simili uitro mundo. Mora
appellacione auri in sacro eloquio: aliquando
splendor suꝑne ciuitatis accipitur. Aurũ nãq
ex quo ciuitas illa constat. simile uitro dicit᷑:
ut per aurum clara. et per uitrum perspicua
designetur. Auri quippe metallũ: nouimus
potiori metallis omnib claritate fulgere.
uitri uero natura est: ut extrinsecus uisu pu¬
ra. intrinsecus ꝑspicuitate perluceat. In alio
metallo. quicquid intͥnsecꝰ continet᷑ absconditur:
in uitro uero quilibet liquor. qualis continetur in¬
terius. talis exterius demnonstratur: et ut ita dixe¬
rim. omnis liquor in uitreo uasculo clarus patet.
Quid igitur aliud in auro uel uitro accipimus:

Expanded text:
t venit unus de septem angelis, et sustulit me in spiritu in montem magnum et altum, et ostendit mihi civitatem sanctam Ecclesiam descendentem de coelo a Deo, habentem claritatem Dei: et habebat murum magnum et altum, habentem portas duodecim, et erat structura ejus muri ex lapide jaspide, ipsa vero civitas aurum mundum, simile vitro mundo . Appellatione auri in sacro eloquio aliquando splendor supernae civitatis accipitur. Aurum namque ex quo civitas illa constat simile vitro dicitur, ut per aurum clara et per vitrum perspicua designetur. Auri quippe metallum novimus potiori metallis omnibus claritate fulgere, vitri vero naturae est ut extrinsecus visum pura intrinsecus perspicuitate perluceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur, in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius talis exterius demonstratur, et, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid igitur aliud in auro vel vitro accipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mam ꝯmutacionẽ suam. ipsis nobis tunc uicis¬
situdinibus nunciant: quibus nostris usibus
indesinenter alternant. Nam terra a sua specie
hiemali ariditate deficit: humore uernali ui¬
ridescit. Celum cotidie caligine noctis obduci-¬
tur: et diurna claritate renouatur. Hinc
ergo hinc fidelis quisq colligat. et interire
hec. et tamen per innouationem refici: que
constat nunc assidue uelut ex defectu reparari:¬

Expanded text:
mam commutationem suam ipsis nobis nunc vicismam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit: coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurno claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue, velut ex defectu reparari
Abbreviated transcription (Latin):
t uidi celum nouũ. et terram nouam:
primũ enim celum et prima terra abiit.
Queri potest. cum per salomonẽ dicitur. gene¬
racio preterit. et generatio aduenit. terra ucro
in eternũ stat: cur beatus iohannes celũ ⁊ terrã
abiisse asserat. Quod tamen facile discutimus:
si terra et celum uel qualiter transeat. uel qͣlit̃
maneat distinguamus. Utraq namq hec. per eam
quam nunc habent imaginem transeunt: sed
tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc
namq per paulum dicitur. Preterit enim figura
huius mundi. Hinc per semetipsam ueritas dic̃.
Celum et terra transibunt: uerba autem mea
non transient. Hinc ad iohannẽ. angelica uoce
dicitur. Erit celum nouum: et terra noua. Que
quidem non alia condenda sunt: sed ipsa reno¬
uantur. Celum igitur et terra transit et erit:
quoniam ab ea quam nunc habet specie per ig¬
nem tergitur: et tamen insua semper natura
seruatur: unde per psalmistam dicitur. Mu¬
tabis ea: et mutabuntur. Quam quidem ulti¬

Expanded text:
t vidi coelum novum, et terram novam; primum enim coelum et prima terra abiit . Quaeri potest, cum per Salomonem dicitur: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat, cur beatus Joannes coelum et terram abiisse asserit? Quod tamen facile discutimus si terra et coelum qualiter transeant vel qualiter maneant distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Hinc ad Joannem angelica voce dicitur: Erit coelum novum, et terra nova. Quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra transit, et erit: quoniam ab ea quam nunc habet specie per ignem tergitur, et tservabitur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ulti
Abbreviated transcription (Latin):
debitores sunt plenius recognoscũt. quando
tam fortem bestram uiderint. quam nunc infir¬
ini uicerunt: et in hostis sui ĩmanitate conspi¬
ciunt. quantũ debeant gracie defensoris sui.
Redeunt enim de hoc prelio tunc milites
nostri. uirtutum trophea referentes: et recep¬
tis corporibus. cum iam in illo iudicio regni¬
celestis introitum sorciuntur. prius ĩmanissi¬
mas uires huius antiqui serpentis aspiciunt:
ne uile estiment qd̾ euaserũt. uisa uero mors

Expanded text:
debitodebitotam fortem bestiam viderint quam nunc infirmi vicerunt, et in hostis sui immanitate conspiciunt quantum debeant gratiae defensoris sui. Redeunt enim de hoc praelio tunc milites nostri virtutum trophaea referentes; et receptis corporibus, cum jam in illo judicio coelestis regni introitum sortiuntur, prius immanissimas vires hujus antiqui serpentis aspiciunt, ne vile aestiment quod evaserunt. Bene ergo