comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. qr nemo ẽ cũ quo sit oꝑan¬
Qui enim alit̾ se diligit. inuste se diligit. qr ad ħ
se diligit ut sit iniꝰtũ. Ad hoc gͦ se diligit: ut sit mal.
Ergo iam ñ se diligit. qui enĩ diligit iniqͥtatẽ odit
aiam suã. Ꝙ qͥa dilectio ñ agit malũ. gͦ dilectio ẽ ple¬
ritudo legis .i. qui diligit plene
qui hanc uirtutẽ ht̃ hr̃e om̃s cum
qͣnto auͣminꝰ. tanto niuꝰ in est uirt. Qnto aũ minꝰ¬
mẽ iurtus: tantoniagis inest uiciũ. In hac decalogꝰ
legis implet᷑. decalogꝰ enim legis decem p̾cepta ħt̃
dimicans contͣ concupiscentias malas. ⁊ frenans
auariciam. elidens suꝑbiam. suffocans ambitio¬
nem. trucidans libidinem. Has pugnas fac in
tharista. In spectacło d̾i unum ẽ. Tangis easdẽ decẽ cor¬
das. & feras occidis: utrũq simł facis. Tangis pri¬
mam cordam. qͣ unꝰ colit᷑ d̾s: cecidit bestia suꝑstitioĩs.
Taugis scd̾am cordã. qr ñ accepisti nom̃ dĩ tui in uantĩ

Expanded text:
ligi, quia nemo est cum quo sit operanQui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam non se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Et quia dilectio non agit malum: Ergo dilectio est pid est qui diligit plene qui hanc virtutem habet, habere omnes, cum Quanto autem minus, tanto minus inest virtus. Quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. In hac Decalogus legis impletur. Decalogus enim legis decem praecepta hadimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nom
Abbreviated transcription (Latin):
Auia rp̃e maioꝵ est ꝓpħis. & angłis. ꝓpterea oportet no̾
abund antius obferuare caque auannamĩ afilio arcia m
ciasirit ⁊ uiministei logis fuerunt. Nom̃ tam̃ legis ob¬
tieuit: quia mastructione sua quam impost̾iorib fart.
manifestum hoctaca. Et quasiquis quereret. quare ma¬
gis opottet subait. Neforte pesfluamus idest eternalĩt
pumamur. fluimus ꝑpenas mortalis nature. efflumus
peccata adaendo pereffluimus in ccerna dampnatione

Expanded text:
us major est prophetis et angelis, propterea oportet nos abundantius observare ea quae audivimus a Filio dicta in cta sunt, qui ministri legum fuerunt. Nomen tamen legis obticuit, quia in astructione sua quam in praetoribus facit, manifestum hoc facit. Et quasi quis quaereret: Quare magis oportet? subdit: Ne forte pereffluamus, id est aeternaliter uamus. Fluimus per poenas mortalis naturae, effluimus, peccata addendo, pereffluimus in aeterna damnatione.
Abbreviated transcription (Latin):
tus me quasi ruitu¬
na fulsit. idest auxi¬
lium p̾bente. & sub¬
ministrante michi
dieo insalutem. que salus erit se¬
n expatationem ce¬
spem meam id est
tanta erit qnͣtam
salutem expecto. &e¬
inpresenti spero. Et
hoc firmiter spero.¬
quia in nullo statu
confundar. ut aliqͦ
modo çedam ap̃dica¬
cit confundi. quia¬
ce spes ꝓmissionis
magna est &e res ue¬
ra & honesta. Nontonfandar dic¬
ular dico. sed inomni fiducia
que sicut semꝑ atemꝑe conũsionis fuit. ita & nunc est
aum inuinculis laboro xp̃c id est fama & gloria xp̃i mag¬
uificabitur apud gentes etiam incorpore meo quod fragiliꝰ
est: magnificabitar adico. sine ꝑ uitam qua michi conces¬
saeum predicabo. siue ꝑ mortem qua ꝑseuerandi meo. ce
ꝓeo mouendi. formam dabo. Et est sensus. Magnificabo
xp̃m sin rero docendo si moriar exemplum relinquendo.

Expanded text:
me quasi ruituna fulcit, id est auxilium praebente et subministrante mihi dico, in salutem quae salus erit, secundum exspectationem spem meam, id est tanta quantam salutem exspecto, praesenti spero. Et hoc firmiter spero,quia in nullo statu, confundar, ut aliquo modo cedam a praedicacit se confundi, quia spes promissionis magna est, et res vera et honesta. Non confundar dico, sed in omni fiducia, quae sicut semper a tempore conversionis fuit, ita et nunc est, dum in vinculis laboro, Christus, id est fama et gloria Christi, magnificabitur apud gentes, et in corpore meo; quod fragilius est. Magnificabitur dico, sive per vitam, qua mihi concessa eum praedicabo, sive per mortem, qua perseverandi in eo, et pro eo moriendi famam dabo. Et est sensus: Magnificabo Christum, si vixero, docendo; si moriar, exemplum relinquendo.
Abbreviated transcription (Latin):
c capu E te qua dño subiecte¬
Añm uocabat abraham. Et̃
er sumpsit initium. sic̃t xp̃c caput est eccłie. qui est re¬
ctor & auctor eccłie. & quod plus est ip̃e xp̃c etiam est sal¬
uator corꝑis eius xp̃i id est eccłie quod non est uir mulieri.

Expanded text:
qua Domino subjectnum vocabat Abraham. Et ber sumpsit initium, sicut Christus caput Ecclesiae, qui est rector et auctor Ecclesiae: quod plus est, ipse Christus etiam est salvator corporis ejus Christi, id est Ecclesiae, quod non est vir mulieris.
Abbreviated transcription (Latin):
lusiamamundo transitu¬
rus hanc scułam epłam¬
itemscribit aroma de car¬
cere timotheo. in firmita¬
te. & ad ũsitatib iam fati¬
gato. ut constanter labo¬

Expanded text:
lus jam a mundo transiturus hanc secundam Epitem scribit a Roma de carcere Timotheo infirmitatibus et adversitatibus jam fatigato, ut constanter labo
Abbreviated transcription (Latin):
neum esse delirent. quod male uisumest arrio: alii qui
ñ alt̾um patrem alterum filum subpingere moliuitur
sed eundem aliqñ patrem. aliqñ filium. Integra gͦ com¬
monet ratione. & quia dei filius est: & quod non abei
alienus existit. Quicum sit splendor hic scł̾m diumam
naturam commen

Expanded text:
neum esse delirent: quod male visum est Ario; alii qui neum esse delirent: quod male visum est Ario; alii qui non alterum Patrem, alterum Filium suppingere moliuntur, sed eumdem aliquando Patrem, aliquando Filium. Integra ergo commonet ratione, et quia Dei Filius est, et quod non ab eo alienus existat. Qui cum sit splendor. Hic secundum divinam na
Abbreviated transcription (Latin):
sorum idest possessorem omnis creature. Nomam portio
domini est tantum iacob &e pars eiꝰ srł: sed omnes pror
duo quedam per hoc astruat & ostendat. scił quod poriꝰ
sit filius. & quod donationis illi nulla contingat᷑ amis¬
sio. Dicendo gͦ heredem. notat quia filius est: & num¬
quam ꝑdit quicqͣm de omni dato patris. In hoc etiam
quod dixit heredem. humilitatis demonstrauit indici¬
um. Deinde ad suꝑiorem gradum altiorem q transcen¬
dit subdens. Per quem ut ꝑuerbum patri eoeternum fe¬
cit nonsolum eterna id est inuisibilia &e imnntabilia.
que minus nobis sunt nota. sedetiam scla idest isibi¬
lia & mutabilia. attende qualiter hic duasrectas mas
ingreditur. una quidem reuocans nos anefando errore
sabellii. altera uero ab arrianice impietatis errore. ne
putetur pater uł unicum non habere. uel filius extrane¬
us apaert subsistere. S unt enimi quidam qui eum extͣ¬

Expanded text:
sorum, id est possessorem omnis creaturae. Non jam portio sorum, id est possessorem omnis creaturae. Non jam portio Domini tantum Jacob et pars ejus Israel, sed omnes prorsduo quaedam per hoc astruat et ostendat, scilicet quod proprius sit Filius, et quod donationis illi nulla contingat amissio. Dicendo ergo haeredem notat quia Filius est, et nunquam perdit quidquam de omni dato Patris; in hoc etiam quod dixit haeredem, humilitatis demonstravit edictum. Deinde ad superiorem gradum altioremque transcendit, subdens: Per quem, ut per Verbum Patri coaeternum, fecit, non solum aeterna, id est invisibilia et immutabilia quae minus nobis sunt nota, sed etiam saecula, id est visibilia et mutabilia. Attende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur Pater vel unicum non habere, vel extraneus a Patre subsistere. Sunt enim quidam qui eum extra
Abbreviated transcription (Latin):
mus &e digniores: quod prudenter astruit dicens. nonis¬
sime loquens deus nobis. filiis illorum patrum. nealiud
putetur nobis locutus qͣm illis qͦd pot̾at uideri si alii lo¬
queretur genti. Locutus est inqͣm infilio. idest ꝑfilium
uicum qui maior est ꝑphis. E st enim adñs ꝓpħarum.
& moysidictum est de eo: Suscitabo eiꝓpħam simulem
nuntiauit. angłs erat. ex eo qͦd fũturum p̃dixit: ꝓpħa
erat: ex eo quod uerbum caro factum: & añgłorum &e pri¬
pharum dominꝰ erat. Uñ ce eum scdm utramq naturã.
commendat subdens. Quem constituit. Hic commendat
eum sedm humanam naturam. quia qͣmuis cumpatre
scd̾m diuinitatem õmnia possideat. tamen sedm huma¬
nitatem recte dr̃ heres constitutus. sclm illud. Dabotͥ
gentes heditatem tuam. Et hoc est quodait : quem xp̃m
deus pater constituit. iam ĩmutabilem heredem uniuen¬

Expanded text:
mus et digniores, 232 quod prudenter astruit, dicens: Novismus et digniores, 232 quod prudenter astruit, dicens: Novissime locutus Deus nobis filiis illorum patrum, ne aliud putetur nobis locutus quam illis quod poterat videri, si alii loqueretur genti. Locutus est, inquam, in Filio, id est per filium unicum, qui major est prophetis. Est enim Dominus prophetarum et Moysi dictum est de Deo: Suscitabo eum prophetam sinuntiavit, angelus erat; ex eo quod futurum praedixit, propheta erat; ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et angelorum, et prophetarum Dominus. Unde et eum secundum utramque naturam commendat, subdens: Quem constituit. Hic commendat eum secundum humanam naturam, quia quamvis cum Patre secundum divinitatem omnia possideat, tamen secundum humanitatem recte dicitur haeres constitutus; secundum illud: Dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et hoc est quod ait: Quem Christum Deus Pater constituit, jam immutabilem haeredem univer
Abbreviated transcription (Latin):
totum ꝓpħandum fuit ae illo. p̃nuni an dum fuit eum
uenturum. ut non subitoueniens horreretur. sed creditus
expectaretur. Ioquens dico multiphariam id est multoti¬
ens ul est multis locutionibus scił abrahe ysaac t iacob. ce
cetis. & eadem sepe: multisq modis ic̃ est qualitatib. quia
modo ꝑsompnia. ut dameli. modo aꝑta uoce ut moysi.¬
ego uisiones multiplicaui. & inmanibus ꝓpħarum assimi¬
latus sum. Gł multipharie idest multo &e diuerso genere
locutionis. ut ꝑsompnia. uł ꝑimspirationes uł ꝑ apertas
nificans: aeus inquamloquens olim nouissime id est in
fine temporum. Uel nouissime quia post hane locutionẽ
non sequetur alia locutio. Indieb istis. Quasi: ad huc suꝑ¬
sunt qui audierunt & inderunt: locutus est: loquens
dep̃senti utitur prec̃to. quia idem ip̃e mͦ loquitur qui olĩ
locutus est. Item attende quod dicendo olim ce nouissi-¬
me. aliud quiddam nobis insinuat. scił qm̃ multo in me

Expanded text:
tandum de illo, praenuntiandum fuit eum venturum, ut non subito veniens horreretur, sed creditus exspectaretur. Loquens, dico, multifariam, id est multoties, id est multis locutionibus, scilicet Abrahae, Isaac, Jacob, et caeteris eisdem saepe. Multisque modis, id est multis qualitatibus, quia modo per somnia ut Danieli; modo aperta voce, ut MoysiEgo visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum. Vel multifarie, id est multo et diverso genere locutionis, ut per somnia vel per inspirationes, vel per apertas nificans. Deus, inquam, loquens olim, novissime, id est in fine temporum. Vel, novissime, quia post hanc locutionem non sequitur alia locutio in diebus istis. Quasi dicat: Adhuc supersunt qui audierunt et viderunt. Locutus est: loquens de praesenti utitur praeterito, quia idem ipse modo loquitur qui olim locutus est. Chrysost. Item attende quod dicendo olim et novissime, aliud quiddam nobis insinuat, quoniam multo in med
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa h abuerunt ꝓpħas afflatos ee impletos ũbodei usꝙ
ad iohem. ab illo autem usq infinem. tempus est un¬
plendi que ꝓmissa sunt. bnicus dei filius uenturus
erat ad homines. assumpturꝰ hominem. & ꝑ rdfutitrꝰ
h omo moriturus. resutcectuarus. ascensurus. sessurus ad
dexteram patr is. impletur᷑ ingentib ꝓmissa. hoc erg̃o

Expanded text:
a habuerunt prophetas afflatos et impletos Verbo Dei usque ad Joannem. Ab illo autem usque in finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Unicus Dei Filius venturus erat ad homines, assumpturus hominem, et per id futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus, sessurus ad dexteram Patris, impleturus in gentibus promissa. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine xp̃i confir matum est. Et uere ñ sino sangne
uetus testamentum confirmatum est. Lect̾o enim prius
maret. lectoin quam a cupitns ip̃e moysei sangumem hyr
moyse uniuerso
populo. accipi¬
ens sanguiem
untulorum & hyr¬
corum cum aqua
et la na coccinea
et ysopo. ip̃m qͦq
librum & omnẽ
popłm asꝑsit di

Expanded text:
sanguine Christi confirmatum est, et vere non sine sanguine Vetus Testamentum confirmatum est. Lecto enim prius maret. Lecto, inquam, accipiens ipse Moyses sanguinem hirMoyse universo populo, accipiens sanguinem vitulorum et hyrcorum cum aqua et lana coccinnea et ysopo, ipsum quoque librum et omnem populum aspersit di
Abbreviated transcription (Latin):
sangnis confirmator testa¬
meniti. id est fusus
ad confirmandũ
testam̃tum. quod
mandaiit ad uos
deus. Ecce quam ꝓ¬
prie predixit moy.¬

Expanded text:
sanguis confirmator testamenti, id est fusus ad confirmandum testamentum, quod mandavit ad vos Deus. Ecce quam proprie praedixit Moy
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & popłm fidelium abluit dicens. hic est sanguis
noui testamenti confirmator. quod mandauit aduos
d eus. asꝑsit etiam tab̾naculum id est eccłiam dequa di¬
cit apłs: templum domini sc̃m est quod estis uos. Et
asꝑsit omnia uasa ministerii. idest habentes officia in
eccłia: quia omnes doctores eccł̃ie inquib continentir
misteria sua. & sanguine relemit. & redemptis sp̃m sa¬
pientie &e scientie tribuit. & omnia mundantur ꝑsan¬
guinem xp̃i. & sine eo nulluis fit pectati remissio. p otest
etiam ꝑpredicta popłs deisignificari. Ip̃e est enim liber
guis. Inquid enim:. qui ꝓmultis effimdetur. Hii sunt po

Expanded text:
vit, et populum fidelium abluit dicens: Hic est sanguis vit, et populum fidelium abluit dicens: Hic est sanguis Novi Testamenti confirmator, quod mandavit ad vos Deus. Aspersit tabernaculum, id est Ecclesiam de qua dicit Apostolus: Templum Dei sanctum est quod estis vos . Et aspersit omnia vasa ministerii, id est habentes officia in Ecclesia, quia omnes doctiores Ecclesiae in quibus continentur mysteria sua et sanguine redemit, et redemptis sapientiaeguinem Christi, et sine eo nullius fit peccati remissio. Potest etiam per praedicta populus Dei significari. Ipse est enim liber osus. Inquit enim: Qui pro multis effundet
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Et etiam tab̾nacłm¬
e sieut librum &
ommanasa mun¬
sterii idest que ꝑti¬
nebant administiꝰ¬
um tab̾naculi. san¬
guine similiter asꝑ¬
łit ideo sanguine:
et idest quia sccłm
mundantur in san¬
guine. Pene dicit.
quia quedam nasa
sola aqua baptira¬
bantur. sed inciob̾
sine sanguine xͥ
nichil muncdatur
interius. & quic¬
quid de aliis sit:
dictus est ꝓpter uirtutem crucis eninscornib impiosuenti
stia pro peccato est ogressum cum aqua desuo latere ad hoc
opus accepit. ꝑ aquam scił baptismum significans. p̃cio
sanguinis nos redimens. Lana coccinea que ignei coloris
est significat ignem dilectionis xp̃i. caritas enim xp̃i est
nobis lana de qua uestem faciãmus id est qͣm induam᷑.
Y sopus qui ualet contra tumores pulmonis. humilitatẽ
xp̃i significat. qni ꝑferuorem dilectionis. & humilitatẽ
ꝑnr̃a redemptione sanguinem sium fudit. Lo sanguine
librum idest euuangłium sc̃tficanit id est confirma¬

Expanded text:
it. Et etiam tabernaculum, sicut librum, et omnia vasa ministerii, id est quae pertinebant ad ministerium tabernaculi, sanguine similiter aspersit. Ideo sanguine, et id est quia, secundum mundantur in sanguine. Pene dicit, quia quaedam vasa sola aqua baptizabantur, sed in nobis sine sanguine Christi nihil mundatur interius. Et quidquid de aliis sit, dictus est propter virtutem crucis, cujus cornibus impios ventistia pro peccato est, congressum cum aqua de suo latere, ad hoc opus accepit per aquam, scilicet baptismum significans pretio sanguinis nos redimens. Lana coccinea quae ignei coloris est, significat ignem dilectionis Christi. Charitas enim Christi nobis est lana de qua vestem faciamus, id est qua induamus. Hyssopus qui valet contra tumorem pulmonis humilitatem Christi significat, qui per fervorem dilectionis et humilitatem pro nostra redemptione sanguinem suum fudit, eo sanguine librum, id est Evangelium sanctificavit, id est confirma
Abbreviated transcription (Latin):
remissio peccatinon fit in ueteri le¬
remissio.  gelins eftsione sanguis facta
inaliquo sacrificio. hecdeterin atio ideo apponitur. qͥa
ꝑ aquam asꝑsionis. que fiebat de cinere uitule rrfe fie¬
bat remissio peccatorum aliqñ. quando non effundeba¬
tur sanguis. sed tamen essusus erat iñimolatione uitu¬
le. In illis autem sacrificiis: quamuis ea magis ꝑuerso po¬
pulo fueruit congruenter imposita. quam deo desideranti
oblata. figure tamen n̾itatis fuerunt que xp̃c est. cuins
sanguine redempti & mundati sumus. quia emunda¬
tio nera. & dei ꝓpitiatio nob̃sme sanguie est nulla. Sict
gͦ moysei sanguinem predictorum animalium accepit.¬
corum ce uitulonum
ibi figuratum est ce
passio xp̃i que suul
sunt alterum enmm
sine altero nonua¬
let: accipiens inqͣm
ysops de quib asꝑso¬
rium fecit. ip̃m quo

Expanded text:
remissio peccati non fit in veteri lege sine effusione sanguinis, facta in sacrificio aliquo. Haec determinatio ideo apponitur, quia per aquam aspersionis quae fiebat de cinere vitulae rufae fiebat remissio peccatorum aliquando, quando non effundebatur sanguis, sed tamen effusus erat in immolatione vitulae. In illis autem sacrificiis quamvis magis ea perverso populo fuerint congruenter imposita quam Deo desideranti oblata, figurae tamen veritatis fuerunt quae Christus est, cujus sanguine redempti, et mundati sumus, quia nostra emundatio et Dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est. Sicut ergo Moyses sanguinem praedictorum animalium accepitcorum et vitulorum ibi figuratum est, et passio Christi quae simul sunt; alterum enim sine altero non valet. Accipiens, inquahyssopo, de quibus aspersorium fecit, ipsum quo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut gͦ testamentum morte testatoris coifirmatur. sic ce
xp̃c maffirmatione eorum que testabatur sedaturum
uoluit mori. nequis de eis dubitaret. nec aliter nobis
poterat esseuita. M orte etiam eunangłium in nobis
confirmauit. ut quia ꝓnobis morturis est:. p̃cepta eius
diliganins. & etiam in auctoritate habeamus. & per

Expanded text:
Sicut ergo testamentum morte testatoris confirmatur, sic et tempus in assertione eorum quae testabatur se daturum voluit mori, ne quis de eis dubitaret, nec aliter poterat nobis esse vita, morte etiam Evangelium in nobis confirmavit, ut quia pro nobis mortuus est, praecepta ejus diligamus et in
Abbreviated transcription (Latin):
inter deum & homi¬
nes dator est nouite¬
stamentimedia¬
tifex nobis est &r a ator¬
noue legis. si ne qua
nec seiremus que d̾s¬
uellet nos oꝑari. neq
sꝑaremus. Noui te¬
stamentidator est. di¬
co. ideo ut qui adeo¬
uocati sunt idest ab
eterno electi. accipiãt¬
reꝓmissionem eterne
hereditatis. idest ħe¬
ditatem eternam fre¬
quenter ꝓmissam.
& hoc morte xp̃i sñ
qua lex noniuuaret¬
intercedente idest in¬
terueniente int̃dispo¬
sitionem & comple¬
tionem. que mors¬
erat necessaria in re¬
demptionem. non mͦ gentilium sed ctiam ea¬
¶S.rum preuaritationum que erant sub priorite¬
stamento. id est quas faciebat lex non soltebat. Tautum
utiq fuit peccatum nr̃m. ut saluari non possemus. nisi

Expanded text:
inter Deum et homines dator est novi testamenti. Quatifex nobis est et davae legis, sine qua nec sciremus quvellet nos operari, nec quae speraremus. Novi stamenti dator est dico, ideo ut qui a Deovocati sunt, id est ab aeterno electi, accipiaromissionem aeternae haereditatis, id editatem aeternam frequenter promissam. hoc, morte Christi sine qua lex non juvaretintercedente, id est interveniente intsitionem et completionem; quae morsrat necessaria. In redemptionem, non modo gentilium, sed etiam earum praevaricationem quae erant sub priori testamento, id est quas faciebat lex, non solvebat, tantum utique fuit peccatum nostrum, ut salvari non pos
Abbreviated transcription (Latin):
probat consuetudie humane legis.
mortuus est non credere ꝓmissiones. & ideo hoc ꝓbat
humana consuetudine Quasi. Recte dixi morte᷑ interce¬
dente. quia ubicũq est testamentum necesse est ut mors
onem. Et uere testamentum enim semꝑ confirmatum
est in mortuis idest¬
per mortem testa.¬
testameritum. idẽ.¬

Expanded text:
probat consuetudinem humanae legis. mortuus est non credere promissiones. Et ideo hoc probat humana consuetudine. Quasi dicat: Recte dixi morte intercedente, quia ubicunque est testamentum, necesse est ut mors onem. Et vere, testamentum enim semper confirmatum est in mortuis per mortem testaTestamentum, id
Abbreviated transcription (Latin):
Proba nob̾ qd̾ ille baptismꝰ iohis dictꝰ ẽ. Probo ip̃a u̾tate
dicente qͣndo int̾rogauit uideos. Baptismꝰ iohis unde
ẽ Gͣ ne tot baptisimi dicerent᷑ quot eẽnt serui qui bap¬
tizaret᷑ s tenuit dñs potestatẽ baptizandi: seris mi¬
nistĩum dedit. Si gͦ dic̃ seruus se baptizare. recte dicit
cum tñ dicat eiͣngłium meũ prudenia mea gła mea
licet ħ sint a do in qͥb differentia ẽ. In his enim alius
alio doctior ẽ. & alius alio melius oꝑatur in eungłizan¬
do. nͨ sunt om̃s equali prudentia p̾diti. alius alio ma
gis minus ue baptizat᷑. siue ab inferiore siue a maiore
baptizetur. dici ñ potest. Ad hoc aũ quod dic̃ augusti
nꝰ xp̃m potestatem baptismi seruis posse dedisse: op¬
ponit᷑ sic a quibdã. Potentia siue potestas dĩ essentia
diuina ẽ. qr ñ est aliud d̾o eẽ. alud posse. Si gͦ ñ potuit

Expanded text:
tismus Joannis dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis unde est? Ergone tot baptismi dicerentur quot essent servi qui baptizarent, sibi tenuit Dominus potestatem baptizandi, servis ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, cum tamen dicat, Evangelium meum, prudentia mea, gloria mea, licet haec sint a Deo. In quibus differentia est; in his enim alius alio doctior est, et alius alio melius operatur, in evangelizando, nec sunt omnes aequali sapientia praediti; alius gis minusve baptizatus, sive ab inferiore sive a majore baptizetur, dici non potest. Ad hoc autem quod dicit Augustinus Christum potestatem baptismi servis posse dedisse, opponitur sic a quibusdam. Potestas sive potentia Dei essentia divina est, quia non est aliud Deo esse, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tor salutis. Aut in nomine pau¬
mina s̃ facere uolebant: repellit
mecũ estote. Om̃s illius simꝰ qui
ꝑ nob̾ crucifixus ẽ. dimittuntur
enim nob̾ pecc̃a ꝑ eus nom̃. ñ ꝑ nom̃ hoĩs alicuiꝰ. Nn io
ħes ait. sc̃bo uob̾ filioli. qr remittunt᷑ uob̾ pecc̃a ꝑ nom̃
eiꝰ. Q nota qd ꝑ hoc uerum qd̾ tenebant illi corinchii
facit eos erubescere de falsis que tenebant. Hoc enim̃
erat ꝓp̾um & detestabile eoꝵ uicrum. qd̾ dicebant ego sũ
pauli. ⁊c̃. Nec illos qͦs in scismata dissiluisse redaiguit
arbitror ueram fidem habuisse in hoc qd̾ dicebant ego
tate scismatum suoꝵ dccinebant. ꝑ hanc gͦ ui̾tarẽ qͣm
tenebant: ip̃oꝵ falsitatẽ conunicit. Uerim quippe bap¬
tismum habebant. & ex cuiꝰ uitate ut corrigerent falsita¬
tem ab ipo audiunt. Num qͥd paulus. Prorsꝰ fieri potest
ut aliqui uerũ habeant baptismũ. & ñ ueram habeat
fide̾. sic̃ isti. ꝑ m̾tatẽ gͦ quam habebat corrigit falsitatẽ

Expanded text:
tor salutis? Aut in nomine Paumina sibi facere volebant, repellit mecum estote, omnes illius sumus qui pro nobis crucifixus est. Dimittuntur enim nobis pees ait: Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus . Et nota quod per hoc verum quod tenebant illi Corinthii, facit illos erubescere de falsis quae tenebant. Hoc enim erat proprium et detestabile eorum vitium, quod dicebant, ego sum Pauli, nec illos quos in schismata dissiluisse redarguit, arbitror veram fidem habuisse in hoc quod dicebant, ego  schismatum detinebant. Per hanc ergo veritatem quam tenebant, ipsorum falsitatem convincit. Verum, quippe baptismum habebant, et ex ejus veritate, ut corrigerent falsitatem ab ipso audiunt, nunquid Paulus, etc. Prorsus fieri potest ut aliqui verum habeant baptismum, et non veram habeant fidem, sicut isti. Per veritatem ergo quam habebant corrigit falsitatem
Abbreviated transcription (Latin):
digne.i. sufficientes si distͥc¬
te ageret᷑ nob̾cum ad ꝑme¬
rendam futurã głam. Tri¬
bulatio nãq ẽ cum fine. cũ¬
merces sine fine erit. ⁊ mul

Expanded text:
dignae, id est sufficientes, si distte ageretur nobiscum, ad promerendam futuram gloribulatio namque est cum fine, merces sine fine erit, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
spiciat ⁊ ueneret᷑. ñ facile ꝓsicit s egͦtat. ⁊ suꝑuenienti¬
b cedit pecc̃is. Consuetudine enĩ delin quendi p̃mit᷑ ne
crescat infructũ: ⁊ ꝑ ħextinguit᷑. Prouident̃ gͦ ⁊ ad bo¬
nũ data ẽ lex. s ppłs ueterem usum sequens multiplica¬
uit pecc̾a. Ipso enim usu plꝰ cepit peccare : ꝗ̃ añ peccaue¬
rat. Sicq factum ẽ ut data lege ñ minuerent᷑ s abunda¬
rent pecc̃a. diabolo mu̾tente legẽ bonã in malũ. Cont̾
qd̾ d̾s omĩa dimisit. sic̃ subsequent ostendit᷑. Ułita.¬
cͥmen homo agnouit. ut qͣ in sordib erat p̾uaricando
magis sordesceret .i. sordidum se cognosce̾t. Lex gͦ aue
s.tor ẽ boni. Demonstranda enim fuerat homini fecditas
rum etiã adiutorẽ. Pret̾ea data fuit lex ut mediocͥs pe¬
dagogũ hr̃et. ⁊ ꝑfectus signũ. & durꝰ sentiret flagel¬
lum. & qr de lege hic magnꝰ sermo occurrit. uidendũ

Expanded text:
spiciat, et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientispiciat, et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis. Consuetudine enim delinquendi premitur ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ergo, et ad bonum data est lex, sed populus veterem usum sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare quam ante peccaverat; et sic factum est ut data lege non minuerentur, sed abundarent peccata diabolo invertente legem bonam in malum, contra quod omnia Deus dimisit, sicut consequenter ostenditricationis crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sordesceret, id est se sordidum cognosceret. Ambrosius auctor est boni. Demonstranda enim fuerat homini feditas verum etiam adjutorem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum
Abbreviated transcription (Latin):
mo lestia crescit. q̃rit᷑ medicꝰ. totũq sanat᷑ corpꝰ. Mag
y nũ gͦ consiliũ d̾i fuit ut ꝑ legẽ abundaret delictũ. uͥt in
austeritate legis suã intelligentes infirmitatẽ. infir¬
mi admedicũ ꝯfugerent: ⁊ auxiliũ grẽ q̃rerent. ł legẽ
aũ dicit᷑ abundasse delictũ. ñ qr lex delictũ iub̾et. s qr
dauit delictum ⁊ qr ꝯcupiscentia ex ꝓhibitione arden¬
tior facta ẽ. ⁊ peccantib contͣ legem p̃uaricationis
crimen accessit. Consiliũ aũ d̾ĩ qͦ legem dedit uideos
nescisse satis significauit isto u̾bo. lex subint᷑uit ⁊ c̃.
Ułita. lex subint᷑urt ut abundaret delictũ i. lege da¬
ta abundauit delictum. Dic̃ enm hic apłs quid ꝓue¬
nerit lege data: ñ qͥd fecĩt lex. Data erat lex in aduito¬
rium nature humane. ut qr ipĩ nature qͦdãm st̃ in¬
serta iusticie semina add̾et᷑ lex. cuiꝰ auc̃toritate ꝙ magis
ta adolescat. ita ⁊ naturale ingeniũ iusticie ñ hãt qd̾ in¬

Expanded text:
ritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum ergo Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infirmitatem, infirmi ad medicum confugerent, et auxilium gratiae quaererent. Per legem autem dicitur abundasse delictum, non quia lex delictum juberet, sed quia davit peccatum, quia et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit, Judaeos nescisse, satis significavit isto verbo, lex subintravit, etc. Vel ita: Lex subintravit ut abundaret delictum, id est in lege data abundavit delictum. Dicit enim hic Apostolus quid provenerit data lege, nunquid fecerit lex? Data erat lex in adjutorium naturae, ut quia ipsi naturae quodammodo sunt inserta justitiae semina, adderetur lex, cujus auctoritate et magistta adolescat, ita et naturale ingenium justitiae nisi, habeat quod re
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ꝑducẽt. Oportebat gͦ ut suꝑbis ⁊ de lib̾tate sui ar¬
d̾ bitrii p̃sim̃itib lex daret᷑. qua p̾uaricata suã insirinita¬
tem & legis insufficientiã pecẽm ñ consum̃ttis intelligen¬
tes humiliarent᷑. & ad subuenientẽ currerent grãm.
Daͣtis enĩ in peccĩs & uirib suis multũ assignantib
dat᷑ lex ad̾o. ad domandã suꝑbiã qua dicebant. ñ deest
qͥ impleat. s deest qui iubeat. Eoꝵ gͥ suꝑbiã domare d̾s¬
uolens legẽ dedit: qͣi dicens hoĩb. Ecce do uob̃ p̃cepta

Expanded text:
perduceret. Oportebat ergo ut superbis, et de libertate sui arbitrii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domandam superbiam, qua dicebant: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Eorum igitur superbiam domare volen
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ que st̃ instituta in lege. & cum lege t̾minata. Lexgͦ
data ẽ ad domandũ suꝑbum. ad flagellandũ durũ
ad instruendũ incipientẽ. ad ostensionẽ delicti ⁊ hu¬
mane infirmitatis ad manifestationem ⁊ testimo¬
dauit. Hic agit de iurtute grẽ¬

Expanded text:
 lege instituta sunt, et cum lege terminata. Lex autem data est ad domandum superbum, ad flagellandum durum, ad instituendum insipientem, ad ostensionem delicti et humanae infirmitatis, ad manifestationem et testimohic agit de virtute gr
Abbreviated transcription (Latin):
sibus intelligit. ꝑcipit. nouit. non est iam metuendum.
ne seducatur abeis. qui malum putando esse substanti¬
ara quam non fecit deus mutabilem substantiam faciunt
ip̃m dm̃ sicut manichei. uel si que alie pestes ita desipiunt

Expanded text:
sibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum sibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dequo alibiait: sa¬
inter ꝑfectos. Quos
autem ꝑfectos hic in¬
corum qui habent
sensus id est intelle¬
ctus non modo natu
Uti sunt studio & lectione scͥpturarum. exercita¬
tos dico. ad discretionem bom acmali inter sẽ uł boni.
aminus bono. & mali aminus malo. Ecce hic ostendit
quod sit solidus eib idest seꝑare bonum amalo quod
ꝑfectorum est. qui habent sensus exercitatos. Qui autemin¬
teneant᷑. uͭ ⁊ ĩ uisibilia q non undent. ⁊ ĩtelligibilia que ñ¬
ũ dum intelligunt credant. facile aduanas ce sacͥlegas
fabulas ꝓmissione scientie seducuntur. ut & bonum ce
malum non nͥ corꝑalib imaginib cogitent. & ipsum
dm̃ non nͥ corpus aliquodesse existiment. & malum nͥ
substantiam putare ñ possint. cum sit potius abimmu¬
tabili substantia mutabilium substantiarum quidam
defectus quas fecit exnichilo ip̃a immutabił. & summa
substantia. que est deus. Quod ꝓfecto quisquis non solũ
credit. uerum etiam exercitat᷑is in exteriorib animisen¬

Expanded text:
De quo alibi ait: Sainter perfectos . Quos autem perfectos hic ineorum qui habent sensus, id est intellctus, non modo naturti sunt studio et lectione Scripturarum exercitatos ad discretionem boni ac mali inter se. Vel, boni a minus bono, et mali a minus malo. Ecce hic ostendit quid sit solidus cibus, id est separare bonum a malo; quod perfectorum est, qui habent sensus exercitatos. Qui autem inteneantur, ut et invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, ut etiam bonum et malum non nisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum non nisi corpus aliquod esse existiment, et malum nisi substantiam putare non possint, cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium subsdefectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus animi sen
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia qͥ cͤatoris sui participatioe congaudẽt. cuiꝰ
munere factist̾ ⁊ unũ. Qd̃ in seq̃nti ostendit᷑ uͥait.
piant ad sobetatem. qd̾ hic p̾cipit. Sequitur.
Et unicuiq Sic̃ monuit ne de p̾ori statu suꝑbiat᷑.
ita nͨ de donis q̃ in fide recipum¬

Expanded text:
 qui Creatoris sui participatione congauderet, cujus munere sancti sunt et unum, quod in sequenti ostenditur, ubi ait: piant ad sobrietatem quod hic praecipit. Et unicuique. Sicut monuit ne de priori statu superbiant, ita ne de donis quae in fide recip
Abbreviated transcription (Latin):
quide ip̃e spẽ. s dona eiꝰ. & sciendum qd̾ obtem¬
ꝑandũ ẽ apło p̃cipienti unicuiq saꝑe scd̾m m̃¬
suram fid̾i. Si enim ꝓ uirib suis alitur infans
crescit ut plus capiat. si autẽ uires capacitatis¬
sue excedit: deficit ante qͣm crescat. Sequitur.

Expanded text:
quidem ipse spiritus, sed dona ejus. Et sciendum quod obtemperandum est Apostolo praecipienti unicuique sapere secundum mensuram fidei. Si enim pro viribus suis alitur infans, crescit ut plus capiat; si autem vires suae capacitatis excedit, deficit antequam crescat. VERS. 4-15.--
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m ꝓsealio ab alio.i. meliori qͣm ille .i. qͣi sit aliꝰ ab illo
.i. melior qͥ nullus ẽ qͣntũ ad se. ł qntũ ad ministrũ. ł in¬
flet᷑ ꝑ doctore alio aminist̾s aliis .i. meliore qͣm alii sit̃
ñ in homine. Quis enĩ te discernit a massa ꝑditoꝵ:
O añ. Qĩ. Dico quis te discernit
qui hoc bonũ ħt ut credat qd̾ qͥcqͥd honi ht̃. grã saluato¬
ris accepit. Sciendũ cẽ qd̾ sic̃ sup̃ temerariũ udiciũ ꝓhi¬
buit. ita hic aliud genꝰ arrogantie amouẽ conat᷑. scił ne
homo suꝑbiat ꝓpt̾ aliqͣm grãm a do sͥ datã. putans se
cam hie a se. łaministio. Qd̃ apłs redarguens ait. Qd¬

Expanded text:
 quasi sit alius ab illo, id est melior qui nullus est quantum ad se, vel quantum ad ministerium. Vel, infletur pro doctore alio, a ministris aliis, id est meliore quam alii sint. riari, non in homine. Quis enim te discernit a massa perditoricat: Dico quis te discernit, qui hoc bonum habet, ut credat quod quidquid boni habet gratia Salvatoris accepit. Sciendum etiam quod sicut supra temerarium judicium prohibuit, ita hic aliud genus arrogantiae admonere conatur, scilicet ne homo superbiat propter aliquam gratiam a Deo sibi datam, putans se eam h
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ appetimꝰ. & qd̾ deuitandũ
manã tẽptationẽ ꝑtinent. sine q̃ istauita ñ ducit᷑. Unde
apls̾. tẽptatio uos ñ app̃hendat nͥ humana. Et sigͦ sus¬
piciones uitare ñ possumꝰ qr hoĩes sumꝰ uidicia tñ .i. diffi¬
nitas firmasꝙ sententias continẽ debemꝰ. Si gͦ suspica¬
ꝓfecto si errat᷑ in hoĩb ueniał ẽ hũmana tẽptatio. Qd̃ aũ

Expanded text:
us manam tentationem pertinent, sine qua ista vita non ducitur. Unde Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Et si ergo suspiciones vitare non possumus, quia homines sumus, judicia tamen, id est definitas firmasque sententias, continere debemus. Si ergo suspicaprofecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑ suꝑbiam ut ille ꝑ incredulitatẽ. s time ca¬
ste. time scił offendẽ. ñ scił ne incidas in supplici¬
ũ. s ne amittas tante grẽ beneficium. Timor enĩ
castꝰ ẽ qͦ cauet aĩa ne ds illam desertꝰ deserat. Ꝙ ti¬
mere debes. Si enim d̾s̃ ñ peꝑcit naturalib ra

Expanded text:
ris per superbiam ut ille per incredulitatem, sed time, caste time, scilicet offendere, non scilicet incidas in supplicium, sed ne amittas tantae gratiae beneficium, 53 timor enim castus est, cum cavet anima, ne Deus illam desertus deserar. Et timere debes: Si enim non pepercit Deus naturalibus ra
Abbreviated transcription (Latin):
faciat ea. idẽ ñ mͦuelit
sed oꝑe impleat. qͦd nul¬
Dlus potest facere. Uñ petrusan
Quid temptatis impoñe¬
nob̾ uigum. qͦd neq nos neq patres nr̃i portare potuimus:
Et ẽ sensus. Quasi dicat. D̾s̃ ꝑmoysen multa quidem prece¬
pit. que nullus implere pot̾it. sed homini data sunt in
onus ad eiꝰ domandam suꝑbiam. qui dicebat non de esse qͥ
impleat. sed de ẽẽ quiiubeat. & ideo maledicti erant om̃s
qui sub lege erant. quia inomib erat reatus trans gressioĩs.
aquo abso luti erant qui ingr̃a confidebant sp̃ualiter saltẽ
legem implentes. inquo innuit desudandum ẽẽ saluato¬
rem. qui finem ponat his &e lib̾et ñ solum abaliis peccatis.
sed etiam a maledicto legis. Cur gͦ galathe transeunt ex gm̾i
ad maledictionem: Quasi. Stulte faciunt. Qm̃ enim. Qi.¬
uoniam autem

Expanded text:
faciat ea, id est non modo velit, sed opere impleat, quod nullus potest facere. Unde Petrus ait: Quid tentatis imponejugum, quod neque nos neque patres nostri portare potuimus? Et est sensus: quasi dicat: Deus per Moysen multa quidem praecepit quae nullus implere poterit, sed homini data sunt in onus ad ejus domandam superbiam, qui dicebat: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Et ideo maledicti erant omnes qui sub lege erant, quia in omnibus erat reatus transgressionis, a quo absoluti erant qui in gratia confidebant; spiritualiter saltem legem implentes in quo innuit desiderandum esse Salvatorem, qui finem ponat his, et liberet non solum ab aliis peccatis, sed etiam a maledicto legis. Cur ergo Galatae transeunt a gratia ad maledictionem? Quasi dicat: Stulte faciunt. Quoniam autem
Abbreviated transcription (Latin):
bus non dominari. Ideo ait: subicit sub pedib eiꝰ. Nul¬
la enim ereatura erit ñ subiecta. cui primates ita dicam
sp̃t subiciuntur. In coemruł autem. Exponit sensum

Expanded text:
bus donari. Ideo ait: Subjecisti omnia sub pedibus ejus. Nulbus donari. Ideo ait: Subjecisti omnia sub pedibus ejus. Nulla enim creatura erit non subjecta, cui primates ut ita dicam spiritus subjiciuntur. In eo enim, vel autem, exponit sensum
Abbreviated transcription (Latin):
minuisti eum ꝑpassibilem naturam. Minoratus enim
est dum se exmaniuit. formam scru accipiendo. Ergo
ꝓpter ipsam infirmitatem carnis qͣm dei sapientia ge¬
stare dignata est & passionis humilitatem . recde dicttur.
minuissi ab angłis quia mortalis & passibilis. sed yaulo
minus quia & sipassibilis. tamenimꝑabat anglis. &
quia sine peccato erat. sed post ad similitudinem derum¬
phantis coronasti eum. id est undiq circumdecdistigl̃a.
in resurrectione. & ascensione. & honore il est in conses¬
su patris. Nelgloria. id est claritate immortalitatis. & ho¬
nore. quia sibi flectititur omne genu & constuisti ei
omnia. sea aait manunm tuarum idest suꝑ dignora
etiam oꝑa. scił suꝑ homines & angłos. que ꝑ excellentiã
dicuntur oꝑamanuum. Et non solum confiitutus est
suꝑ oꝑaomnia ut ctignior. secletiam. omnia subiecisti
sub pedib enis id est potestatienis & dm̃o. ut adorent
eum e uereantur. posset enim suꝑior esse & tamen om̃i¬

Expanded text:
minuisti eum per passibilem naturam. Minoratus enim est dum se exinanivit formam servi accipiens: ergo propter ipsam infirmitatem carnis quam Dei sapientia gestare dignata est. Et passionis humilitatem recte dicitur, minuisti ab angelis, quia mortalis et passibilis, sed paulo minus, quia etsi passibilis, tamen imperabat angelis, et quia sine peccato erat; sed post ad similitudinem triumphantis, coronasti eum, id est undique circumdedisti, gloria, in resurrectione et ascensione. Et honore, id est in consessu Patris. Vel gloria, id est claritate immortalitatis, et honore, quod sibi flectitur omne genu, et constituisti eum, opera; sed addit, manuum tuarum, id est super digniora etiam opera, id est super homines et angelos quae per excellentiam dicuntur opera manuum. Et non solum constitutus est super opera ut dignior, sed etiam omnia subjecisti sub pedibus ejus, id est potestati ejus et dominio, ut adorent illum et vereantur. Posset enim superior esse, et tamen omni
Abbreviated transcription (Latin):
tas. nec attendis quem locum habeat in rebus humana
natura. que condita est ad ymaginem dei. cui tamen
est. qui ñ carm sue solum. sed etiammenti qmͣ gerebat
humane deum patrem preferebat. que tota sine dubio
forma agnoscitur serui. qñi seruit tota creatura ereator
Ut gr̃adei. Quasi. Minoratus est abangłis. & hocideo
ut gr̃a dei idest ip̃e qui est gratia dei quia gratis dat.
gratiam dei quia homo ñ meruit. ip̃e gustaret mortẽ.
Propͥe dixit gustaret. quia amata est mors. uł quia cito
stim surrexit. sicut qui gustat breuiter exꝑitur. Gustaret
sunt᷑ &t saluati. uł ꝓomnib hominib generaliter mortu¬
us est. quia om̃ib pͣreciun suffecit. Ileo ꝓprie dixit ꝓ om̃ib
quia non ꝓfidelib tantum. sed ꝓ mundo unnierso mortu¬
us est. Et si enimom̃s non crelunt. ip̃e tamen quod suũ
est impleuit. Decebat enim. Quasi. Minoratus est xp̃e ut¬
gustaret mortem.¬

Expanded text:
tas, nec attendis quem locum habeat in rebus humana tas, nec attendis quem locum habeat in rebus humana natura quae condita est ad imaginem Dei, cui tamen est, qui non carni suae solum, sed etiam menti quam gerebat humanae Deum Patrem praeferebat. Quae tota sine dubio forma agnoscitur servi, quoniam servit tota creatura Creatori. Ut gratia Dei. Quasi dicat: Minoratus est ab angelis. Et hoc ideo ut gratia Dei, id est ipse qui est gratia Dei, quia gratis dat,gratiam Dei qua homo non meruit, ipse gustaret, proprie dixit gustaret, quia amara est mors, vel quia cito stim surrexit, sicut qui gustat breviter experitur. Gustaret,sunt et salvati. Vel pro omnibus hominibus, generaliter mortuus est, quia omnibus pretium suffecit. Ideo proprie dixit pro omnibus, quia non pro fidelibus tantum, sed pro mundo universo mortuus est. Et si enim omnes non credunt, ipse tamen quod suum est implevit. Decebat enim. Quasi dicat: Minoratus est Christgustaret mortem
Abbreviated transcription (Latin):
audienda. sedo.
dei & ceteraꝰ. Nł ita lege. Uidemus eum iam iħm oe co¬
ronatum gloria & honore. qui modico qͣm angłi mi¬
noratus est. ñ scd̾mnaturam humane mentis. sed ꝓpter
passionem mortis. Maiores quidem angłi possunt dici
homines. qͣuia maiores sint hominis corpore. maiores
sunt & animo. sed incotantum quod pecati orignia¬
lis m̃ito corrupnbile corpus aggrauat ipsum animũ:
natura uͦ humane m̃tis qualem rp̃c assumꝑsit. que
nullo peccato potuit deprauari. solus maior est deus.
Propter quid gͦ modico. quam angłiminoratus dicat᷑
aꝑuit cum ait: ꝓpter passionem mortis. Mmor gͦ angłis
fu̾it. ñ ꝓpter naturam hominis. sed ꝓpter passionem mor¬
tis: natura uͦ hominis que mente cationali ce intellectua¬
li creturas ceteras antecedit. deus solus est maiore. Mi¬
nor uero angłis fuit. corꝑe non mente. Quod autem ui¬
detur tibinich magnum de deo patre dici. sead forma ser¬
u minor est quamaiores uidentur angłi non recte cogi¬

Expanded text:
audienda, sed prDei, etc. Vel ita lege: Videmus eum jam Jesum, et coronatum gloria et honore, qui modico quam angeli minoratus est, non secundum naturam humanae mentis, sed propter passionem mortis. Majores quidem angeli possunt dici homine, quia majores sunt hominis corpore, majores sunt et animo; sed in eo tantum quod peccati originalis merito corruptibile corpus aggravat ipsum animum. Natura vero humanae mentis qualem Christus assumpsit, quae nullo peccato potuit depravari, solus major est Deus. Propter quid ergo modico quam angeli minoratus dicatur aperuit, cum ait, propter passionem mortis. Minor ergo angelis fuit, non propter naturam hominis, sed propter passionem mortis. Natura vero hominis quae mente rationabili et intellectuali creaturas caeteras antecedit, Deus solus est major. Minor ergo angelis fuit corpore, non mente. Quod autem videtur tibi nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi majorem qua majores videntur angeli, non recte cogi
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura subiecit¬
ei omnia idest sub¬
iecta ei ostendit oĩa.
nichil climisit ñ subiectum ei idest nichil excepit a e om̃ib.
humenimditit omnia. nec terrena excipit nec celestia.
bł ita contmnua. scłm lnteram. quẽ habet enim. Quas.
Benc dico oibem terre futurum subiectum xp̃o. quia in eo
omiia nichil dimisit non subiectum. Nonmitãtur.
sententia. quam eandem sententiam alia etiam littera
confirmat. Que est: Ineo enim quod dieit omĩa subie¬
dit nehil cimisit ei ñ subiectum. Nunc autem alia scͥptua
tum. Et hoc este quod ait. nunc antem &e si scriptura aicat
om̃ia. tamen necdum uidemus om̃ia subietta ei uolunta¬
te que subicienda sunt. cotidie enim aliqua subiciuntur
ei. sed non om̃s qui subitiendi sunt subicientur donec
miuditio. d istingue. Cumat inchiladimisit ñ subiedtũ¬
hic un uersalem subietiouem scił sine uoluntariam siue
necessariam designat: Cumuͦ ait nec dumuidemus ce
cetera. hic tantum uoluntariam fideliter credentium in

Expanded text:
Scriptura subjecei omnia, id est subjecta ei ostendit omnia. Nihil dimisit non subjectum ei, id est nihil excepit de omnibus. Dum enim dicit omnia, nec terrena excipit, nec coelestia. Vel ita continua secundum litteram quam habet. Enim. Quasi dicat: Bene dico orbem terrae futurum subjectum Christo, quia in eo omnia. Nihil dimisit non subjectum. Non mutatur sententia: Quam eamdem sententiam alia etiam littera confirmat quae est, in eo enim quod dicit omnia subjecit, nihil dimisit ei non subjectum. Nunc autem. Quasi dicat:tum. Et hoc est quod ait, nunc autem. Etsi Scriptura dicat omnia, tamen necdum videmus omnia sabjecta ei voluntate quae subjicienda sunt. Quotidie enim aliqui subjiciuntur ei, sed non omnes qui subjiciendi sunt subjicientur, donec in judicio. Distingue cum ait, nihil dimisit non subjectuHic universalem subjectionem, scilicet sive voluntariam sive necessariam, designat. Cum vero ait, necdum videmus, etc., hic tantum voluntariam fideliter credentium in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ũ st̃ ad edificationẽ. gͦ sium¬
u̾sa eccłia conueniat munũ
oquant. inIIM xos loquant᷑ linguis sñ int̾¬
Abunt᷑. cum alt̾ alt̾m ñ intelli¬
tis. Aut forte qͣndam seductõnẽ qui audiut. putabat eẽ &
uanitatẽ. q̃ id̾o linguis conat᷑ qr pudoris sit si reuelet᷑ sic̃ fit
apd̃ paganos. qͥb aliqͦmͦ illa q̃ ab eis uocant᷑ sac̃ uelant᷑
ne se uanitatib cernat illudi. Omĩs enĩ impostura tenebͣs

Expanded text:
ad aedificationem, ergo si universa Ecclesia conveniat in unum, et omnes loquantur linguis, sine inteur cum alter alterum non intellimbrosius Aut forte quamdam seductionem qui audiunt putabunt esse et vanitatem, quae ideo linguis canatur, quia pudoris sit si reveletur, sicut fit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus c
Abbreviated transcription (Latin):
nuim ñ ficdelib s infidelib. ꝙ dum dat d̾s soqͥ linguis sñ int̾p¬
tatõne significat᷑ ꝑꝑ infideles ħ̃ fieri. ne eis reuelet᷑ ui̾tas.
uł ita aliis linguis loqͥ. x aliis labiis dic̃ ꝑabolice ce obseu¬
re loqui qͣlit̃ in credur loqͥt᷑ duis. fidelib aũ in reuelatone iũ¬
tatis. Uñ dñs apłis ait. uob̾ datum ẽ nosse mist̾ium regni

Expanded text:
 fidelium, sed infidelium, quia dum dat Deus loqui linguis sine interpretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne eis reveletur veritas. Vel ita: aliis linguis loqui, et aliis labiis dicit parabolice et obscure loqui, qualiter incredulis loquitur Dominus; fidelibus autem in revelatione veritatis. U
Abbreviated transcription (Latin):
fidis & maluiolis ꝑꝑ ipõꝵ maliciã. itaq ꝑ hoc patet ꝙ lin¬
gue in signũ sc̾ ñ fidelib s infidelib .i. sermones de incogni
Hoc utiq fit infidelib q̃b tegunt᷑ sensꝰ. fidelib uͦ conuenit
ꝓph̾ia. ñ lingua incognita. Unde subdit Propħie aũ. ut sen¬
ib ꝑfecti fint fideles

Expanded text:
 malitiam. Itaque per hoc patet, quod linguae in signum sunt, non fidelium sed infidelium, id est sermones Dei incognitHoc utique fit infidelibus quibus teguntur sensus. Fidelibus vero convenit prophetia, non lingua incognita. Unde subdit: Prophetiae autem, ut sensibus perfecti sint fideles,