comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munita patrono. & simurorum ruinis uilescat: illius tam̃ meritoꝵ nobili¬
tate clarescit: Iotusq proeius scĩtatis intcessione gaudeat popłus. omĩpo¬
tentiq dõ aetnas referat laudes. quitam clarũ illis perdon auit doc borẽ
cuius p̃dicatione uiã agnouit ueritatis. cuiꝰ p̃cib si infidei firmitate. &ui¬
te scitate consistit. ab omi aduersitate secura ꝑmanebit xusq ad perfes¬
tã beatitudinis głam ꝑueni&: Prestante dñonr̃o ihuxp̃o quicupatre cs¬

Expanded text:
munita patrono, etsi murorum ruinis vilescat, illius tamen meritorum nobilimunita patrono, etsi murorum ruinis vilescat, illius tamen meritorum nobilitate clarescit. Totusque pro ejus sanctitatis intercessione gaudeat populus, omnipotentique Deo aeternas referat laudes, qui tam clarum illi perdonavit doctorem, cujus praedicatione viam agnovit veritatis. Cujus precibus, si in fidei firmitate et vitae sanctitate consistit, ab omni adversitate secura permanebit, et usque ad perfectam beatitudinis gloriam perveniet, praestante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
miracula quetunc gesta ꝑhi bentur . & que iã perannos fermecentũ sexagitsa
permerita beatiuedasti patrata sunt. nullo sunt stilo memorię tradita.
excepto qđ uocib cantorũ huiusmodicanit᷑ antiphona. Hic est beatꝰ uedastꝰ
cuitẽplum fieri ab angłis iussumẽ hominibus. Estaut̃ locus ipse ñ longe¬
abeãdem urbe. quipro nobilitate sui nobiliacus primo est appellatus
sed procedente tẽpr̃. tam insignis effectus. ut urbis nomine. que iã ruinis
crebriorib pene uerat uocitetur: Est naq & largitione sideliũ.
sublimatus. & agmine monachorũ. & aliorum dõ deuotoꝵ gregerefer
ubilncessant cotidie diuina celebrant᷑ p̃conia. & frequent celestia factast¬
& fiunt miraculorũ signa: Que iã magis cernentiũ ore narrantur. quam
dictantis stilo seribantur: Felix equidẽ atrabatum ciuitas. tã excellenti

Expanded text:
miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt nullo sunt stilo memoriae tradita excepto quod uocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: «Hic est beatus Vedastus cui teab eadem urbe, qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus: sed procedente tempore tam insignis effectus, ut urbis nomine, quae jam ruinis crebrioribus pene obsoleverat, vocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus, et agmine monachorum, et aliorum Deo devotorum grege refertus: ubi incessanter quotidie divina celebrantur praeconia, et frequenter coelestia facta sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam magis cernentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. Felix equidem Atrebatum civitas, tam excellenti
Abbreviated transcription (Latin):
uedastũ. Annuente xp̃o. sine dubio transferendũ: Qua reuelatione cer¬
tior factus: inuitauit ad tantũ opus beatũ audomarũ. qui ea tẽpesta¬
te taruenne morinoꝵ urbis ep̃s. indĩ reb magnificꝰ habebat᷑: Quiliceo
iam senio pressus. & amissione luminũ uideretur debilior factus. ani¬
mum tam̃. ut arcum habens spũali studio intentum. ilico ꝓmitus xp̃o
gressus regente. festinus aduenerabilẽ peruenit autbertũ. Atille quid
animo gereret. a quid sibi diuinitꝰ esset ostensum referens. pari uoto.
cõmuniq consilio. cũmagno populorũ gaudio. quiundiq c̃ fluxerant.
adlocũ destinãtũ. beatissimum transtulerunt uedastum. inqua trans latione
perhibetur beatus audomarus lumen recepisse oculorũ. sed ilico precibus
candẽ quã ultroneus ferebat reimpetrasse cecitatem: Parui pendebat quip¬
pe lum̃ carnaliũ oculoꝵ. quilum̃ ciuium meruit supernorũ. Porro aute

Expanded text:
Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione cerVedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem
Abbreviated transcription (Latin):
unc aũt quid in eodẽ episcopio post eius excessum uisũ ẽ. dignũ memori
referatur. Superueniente igit tepr̃. domuncula inqua dõ dilectꝰ diem
obiit. flãmis arrepta ardere coepit. Sed uidente quadã religiosa femina
abita nomine. ses adueniens uedastus flãmas adomo discussit. & ita incos¬
mis remansit cũlectulo inqua uirdnĩ scãm adcelestia regna animã emi¬
sit. ut om̃s agnoscerent. quanta illius e& beatitudo incelis. cuiꝰ lectulido¬
tempus beatiaut berti. qui septimꝑ ei insede pontificali successit ep̃s: Is
aut̃. ut maiorũ relatione cognouimus. lit innumerabiliũ hominũ ore
uersatur. & qđ oculis &iã factũ ꝓbam dũ quadã die post hymnos ma¬
tutinos inmeniãnis consistens. rubente aurora orientẽ: rsus intenderet.
uidit ẽminus trans fluuiolum quicrientio uocat᷑. uirũ prefulgidum
uirgam manu tenentẽ basilicȩ locũ metiri: Quod ille cernens reue¬
lante dõ uisionẽ cognouit angelicã: Ostensumq ẽ illi beatũ illuc

Expanded text:
Nunc autem, quid in eodem episcopo post ejus excessum visum est dignum memoriae, referatur. Superveniente igitur tempore, domuncula, in qua Deo dilectus diem obiit, flammis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incolumis remansit cum lectulo, in quo vir Domini sanctam ad coelestia regna animam emisit: ut omnes agnoscerent quanta illius esset beatitudo in coelis, cujus lectuli dotempus beati Autberti, qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem, ut majorum relatione cognovimus, et ut innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inceessione tantipatris. quatini & hic mantam ineius doctrina & illic
gaudeamꝑ de cet̾na & cõmunigła. Sic ergo in hacuita monitis eiꝰ oboedi¬
entes simus: ut cõmuni retributione in ibi letem. Paremꝑ hic inuia: quod
possideamꝑ inpatria. Dñs iłs quiuult om̃s homines saluos fieri. faciat
nos adtantũ patronũ bene operando uentre & in etna laeticia semper

Expanded text:
 intercessionem sancti Patris, quatenus et hic maneamus in ejus doctrina: et illic gaudeamus de aeterna et communi gloria. Sic ergo in hac vita monitis ejus obedientes simus, ut communi retributione inibi laetemur. Paremus hic in via quod possideamus in patria. Dominus Jesus, qui vult omnes homines salvos fieri, faciat nos ad tantum patronum bene operando venire, et in aeterna laetitia semper
Abbreviated transcription (Latin):
tarium illuduirgines inruerunt: ad lambunt singula loca. ubi aut sederat uirbeat᷑
autsteterat : stramentum &iam in quo qui euerat partiuntur: Unaerũ postdies
paucos partem straminis quamsibi probenedictione collegerat. In ergumino quem
p&ula confoderat : Nerum ubi nobis coepit eẽ contigua. hiquieã eminꝰ sequebant᷑
prediceremagnauoce coepert̃ ut caueremus : Sed postquã toruis furibunda lumi

Expanded text:
tarium illud uirgines inruerunt: adlambunt singula loca, ubi aut sederat uir beatus tarium illud uirgines inruerunt: adlambunt singula loca, ubi aut sederat uir beatus aut steterat, stramentum etiam, in quo iacuerat, partiuntur. una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem petulca confoderat. Verum ubi nobis coepit esse contigua, hi qui eam eminus sequebantur, praedicere magna voce coeperunt, ut caveremus. Sed postquam ad nos torvis furibunda lumi
Abbreviated transcription (Latin):
nachoruni odid concitaui : ut aduersumme utrȩq legiones iurata bella susciperint:
undequȩ sotaceatis ne& iam hoc quoduos loquinuni ad meam referatur inuidiam:
lota uobis istorum mentiore linquatur: ad martinũ potius reuertamur: Tugalleut adgres¬
suses coeptumopus explica : Tumille: lam quidem uobis inquit tanta narraui. ut satisfa¬
cere studiis ur̃is ms̃sermo debuerit : sed quia uoluntatiurẽ non obsecundare michi non
lic& quantum adhuc diessuperest loquar : Nam certe dunistramen illud quod in lectos
nrõs paratur aspicio: subuenitinmemoriã des tramine in quomartinus lacuerat
factam esseuirtutem resita gesta est:
laudiomacus uicus est in confiniobituricum atq: turonorun:ȩccła ibi est celebris
religiones cõꝵ : necminus gloriosa sacrarum uirginum multitudo : Prȩteriens ergo
martinus. insecretario ȩccłȩ habuit mansionẽ : Postdiscessum illius cunetȩ insecre¬

Expanded text:
nachorum odia concitavi, ut adversum me utraeque legiones jurata bella susceperint. nachorum odia concitavi, ut adversum me utraeque legiones jurata bella susceperint. Unde quaeso taceatis, ne etiam hoc quod vos loquimini, ad meam referatur invidiam. Tota vobis istorum mentio relinquatur: ad Martinum potius revertamur. Tu, Galle, ut aggressus es, coeptum opus explica. Tum ille: Jam quidem vobis, inquit, tanta narravi, ut satisfacere studiis vestris meus sermo debuerit: sed quia voluntati vestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest, loquar: nam certe dum stramen illud quod in lectos nostros paratur, aspicio, subvenit in memoriam etiam de stramine in quo Martinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta est: Claudiomagus vicus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens ergo Martinus, in secretario ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Preclare inquit postumianus nros istos ut martini none grediantur exẽplũ : tua consti¬
git oratio. sed prositeortibi quia hȩc surdis aurib: audient᷑ : Nam si martini sequerem̃
uias nũ quam causas deosculo diceremꝰ & uniuersa scaeueopinionis et obprobriis carer
Verum sicut tusoles dicerecumedacitatis argueris gallisumus: itanos inhac parte
nũ quam uel martini exemplo ueltius disputitionib corrigendifatem᷑: Ueriun tamen
hȩc nobis iamdudũ agentib: quidtui tam obstinate sulpicitaces: E goneinquit: non
solum modotaceo sedolim deistis tacere disposui : Nam quia quandã uiduã uagan
nitidulam sũptuosã obiurgauerim lasciuius uictitantẽ itidemq. uirginẽ adolescenti
cuidã michi caro indecentius adherentẽ: Cum quidẽ ipsã frequent̃ audissem: alios
xiam quitalia agerent increpantẽ. Tantamichi om̃iũ feminarũ cunctorũꝙ. mo¬

Expanded text:
Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constrinPraeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibus, quid tu tam, obstinate Sulpici, taces? Ego, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui: nam quia quamdam viduam vagam, nitidulam, sumptuosam objurgaverim, lascivius victitantem; itidemque virginem adolescenti cuidam mihi charo indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem, alios etiam qui talia agerent, increpantem; tanta mihi omnium feminarum cunctorumque mo
Abbreviated transcription (Latin):
tamen qui ao ccas ioneeius exẽplimaleusuros eẽ aliquos arbitraris: Illiuero felices ert̃.
si adisciplina exempli istuis uirinon recedant: Nideantenim quia martino semel
tintum in uita. lani ipso septua genario nonuidua libera: non uirgo las ciuiens. sedsi
cũ epulante discubuit: Nec ausa est participare conuiuium. sed deferebat obsequium:
Disceigitur disciplinã : seruiattibi inatrona non imperet : & seruiat non recumbat. sicu
martha illaministrauit dño: nectamen est ad scita conuiuio. immoprelatiest ministranti:
quȩ uerbum potius audiebat: Sed inmartino ista regina utrũq. compleuit & ministrau
utmardia : & audiuitũmaria : Qđ siquis hoc uti uoluerit exẽplo: peromã teneat exẽplũ :
Talis causasit : talisq persona. tale obsequiũ : tale conuiuium & in om̃i uita semeltantũ :

Expanded text:
tamen quia occasione hujus exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi vero felices erunt, tamen quia occasione hujus exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi vero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. Videant enim, quia Martino semel tantum in vita, jam septuagenario, non vidua libera, non virgo lasciviens, sed sub stitit, non cum epulante discubuit: nec ausa est participare convivium, sed deferebat obsequium. Disce igitur disciplinam: serviat tibi matrona, non imperet; et serviat, non recumbat: sicut Martha illa ministravit Domino, nec tamen est adscita convivio; immo praelata est ministranti quae verbum potius audiebat. Sed in Martino ista regina utrumque complevit: et ministravit ut Martha, et audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
a finibus terrae audiresalomonẽ : Siquidem simplicẽ sequamur historiã. sed fides regina¬
nim est conferenda quod mihi liceat separita misterii milestite dixisse : Illa expetuit
audires apientẽ: ista nontantum audissecontenta. sed & meruit seruiresapiente. Adhȩc
postumianus: landudum inquit galle audiens teloquentem uehement᷑ admiror
reginefidem: sed illud ubi est quod nullaumquã femina ferebatur propius adstitissemar¬
tino: Ecccisti regina. non solum adstrat : sed &imministrauit: Eecereor neisto aliquan¬
tulum setue anturexemplo quilibent̃ feminis inserentur: Tumgallus: Quid tulnqͥt
nonuides qđ solent docere grãmatici. locũ. tempiis ꝑsonã : proponeenĩ tibi anteo culos
captum inpalatio. imperatoris precib Ambiri. reginȩ fidecogi. Temporis necessitate
stare ep̃o debuisse : ut prolis om̃ib: non aliquantulum derigore propositi relaxar& uerũ¬

Expanded text:
a finibus terrae audire Salomonem; siquidem simplicem sequamur historiam: sed si fides reginaa finibus terrae audire Salomonem; siquidem simplicem sequamur historiam: sed si fides reginarum est conferenda quod mihi liceat separata mysterii majestate dixisse, illa expetiit audire sapientem; ista non tantum audisse contenta, sed et meruit servire sapienti. VII. Postumianus, jamdudum, inquit, Galle, audiens te loquentem vehementer admiror reginae fidem: sed illud ubi est, quod nulla umquam femina ferebatur propius astitisse Martino? ecce ista regina non solum astitit, sed etiam ministravit: et vereor, ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, Quid tu, inquit, non vides quod solent docere grammatici, locum, tempus, personam? Propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate stare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? Verum
Abbreviated transcription (Latin):
assiduitatem immopotius seruitutem non poterat euadere: Non illa opes regni
non imperii dignitatem. ñ diadema non purpurã cogitabat. diuelliamartini peli¬
bus solo strata non poterat Postremo auiro suo poposcit: dein martinũ uterq compel¬
luntate i remotis om̃ib ministris: preberet sola conuiuium: Nec potuit uirbeatus
obstinitius reluctiri : componitur castus reginȩ manib: apparatus. sellulã ipsa¬
consternit mensam ad mouit: aquam manib subministrat. cibum quem ipsa cre¬
rat apponit: ipsa illo sedente ẽminus seđni famulantium disciplinã solo sixacon¬
ustit immobilis: peronĩa ministrins modestiam et humilititẽ exͥibens seruient
miscunt ipsa bibiturin& ipsa porrexit: Finitacenula fragmenti pans neliupti
micasꝙ colligit : sitis sidelic̃ illas reliquiis imperialib apulis ante ponens.
oeati mulier tantoe piaxatis affectu illimerito comparaind i. que uena

Expanded text:
adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuium. nec potuit uir beatus. obstinconsternit, mensam admovet, aquam manibus subministrat: cibum quem ipsa coxerat, apponit; ipsa, illo sedente, eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit immobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens servientis: miscuit ipsa bibituro, et ipsa porrexit. Finita coenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. Beata mulier! tantae pietatis affectu illi merito comparanda, quae venit
Abbreviated transcription (Latin):
no ab eunti multa munera optulit: quȩ uirbeatus ut semper paupertatis suȩ custos.
reiecit : & quia palatium semel ingressisumis lic& diuersis in palatio temporib gesta
coniectam : Ne quaquã enim pretermittendũ uidecuncirea martini ad mirationẽ reginȩ
uita merito predicandus. si ei ueldiadẽma non legitime tumultuant emilite in¬
ositum repudia reuelarmis ciuilib abstinere licuisset. Sed magnũ imperiun
nec si nepericulo rennui: nec sine armis potuitaeneri: Hic martinũ sȩpius euocitũ
receptumq intrapilatium uenerabi literhonorabat: Totus illisermo cumeo de pre¬
sentib: defuturis: defideliuni gloria. de aternitate scõꝵ Cum interim dieb ac noc¬
cib deoremartini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo. pedes
scĩ fleturigabat : crine tergebut: martinus quẽ nulla umquã femina contigus& istu

Expanded text:
mo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos mo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam enim praetermittendum uidetur circa Martini admirationem reginae fuita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius
Abbreviated transcription (Latin):
dic i astitit ciangeliis. iub& cum adpilatium iresecurum : Rugias fores qua lib&¬
lausas sponte reserandas imperatoris sp̃m superbũ molliendũ Igitur istius modi
prȩsentis angeli confirmatus. alloquio. & fretus auxilio: palatium poeit. patent
limina nullus obsistit : E ostremousq ad regẽ nemine prohibente ꝑuenit Quicũ
uenientem eminus uider&. infrendens curfuissa ad missus: nequaquã ad surgere est
dignatus ad stanti donec regiam sellam ignis operir&: Ipsumq. regem ea parte
poris quasedebat affiar& incendium: Ita solio suo superbus excutitur: & martino
inuitus ad surgit multumq complexus quẽ spernere ante decreuerat: iurtutem
sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expecta tis martini precib prius oma
prestitit quam rogaretur : colloquio illũ atq coniuiuo frequenter ad sciuit: Postre¬

Expanded text:
die astitit ei angelus: jubet eum ad palatium ire securum: rdie astitit ei angelus: jubet eum ad palatium ire securum: rclausas sponte reserandas, imperatoris spiritum superbum molliendum. igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus adloquio et fretus auxilio palatium petit. patent limina, nullus obsistit: postremo usque ad regem nemine prohibente peruenit. qui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admissus, nequaquam adsurgere est dignatus adstanti, donec regiam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postre
Abbreviated transcription (Latin):
nat agnoscere. quiaminima illius aliorũ maximi s̃ maioraeẽ nullidubium est:
caficiam gallus inquit: Uerumid quod dicturus sum ipsenonuidi Prius enim
res gestaest.: quã me illiiuro iungerem. sed factum celebreest fidelium fratrun
qui interfueraNt sermone uulgatum:
odem feretem pore quoprimũ eps̃ datus est. fuitei necessitas adire comitatum:
ualentinianus tũ maiorrerũ potiebatur: Iscum martinũ eapetere cognouiss&
quȩ prestarenolebat. iussit eum palatiiforib arceri & enim alanimũ illius
imitem ac superbum uxor ac cesserat arriana quȩ totũ illũ ascõuiro neci de¬
bitã reuerentiã prestar& auerterat: Itaq martinꝰ ubi semel atq iterũ superbũ
orincipen a dire tẽptauit . recurrit ad nota prȩsidia. cilicio obuoluit᷑ : cinere con¬
spargeitur. cibo potiuq. abstin&: orationib: dieb noctibq perpa&uat : Septimo uͦ

Expanded text:
nat agnoscere, quia minima illius aliorum maximis maiora esse non dubium est. nat agnoscere, quia minima illius aliorum maximis maiora esse non dubium est. Ita faciam, Gallus inquit: uerum id, quod dicgesta res est quam me illi viro jungerem: sed factum celebre est, fidelium fratrum qui interfuerant sermone vulgatum. o fere tempore quo primum episcopus datus est, fuit ei necessitas adire Comitatum. Valentinianus tum major rerum potiebatur. Is cum Martinum ea petere cognovisset quae praestare nolebat, jussit eum palatii foribus arceri: etenim ad animum illius immitem ac superbum uxor accesserat Ariana, quae totum illum a sancto viro, ne ei debitam reverentiam praestaret, averterat. Itaque Martinus, ubi semel atque iterum superbum principem frustra adire tentavit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obvolvitur, cinere conspergitur, cibo potuque abstinet, orationem diebus noctibusque perpetuat. Septimo vero
Abbreviated transcription (Latin):
nua beatiuiri ruerecoepert̃ fidelit̃ postulantes: ut eos faceret xp̃ianos: Nec cuncdatꝰ
medio uterat campo cunctos in posita uniuersis manu caticuminos fecit Cũ
quidẽ ad nos conuersus diceret ñ in rationabiliter incampos caticuminosfieri : ubi
olent martỹres consecrari Nicisti inquit postumianꝰ galleuicisti non utiq me
qui martini sum potius adsertor: & quiliex om̃a deillo uiro & sciui semper & credido
sedheremitas om̃s anadioretasq uicisti Nemo enim illorum sicut martinus huc uestir
nimo nr̃ mortib: imperauit : Meritoq hiͦ. c iste sulpicius a postolis comparat & ꝓphetis
quem peromã illis eẽ consimilem fideiuirtus acuirtutum opera testant᷑: sed pergeques
quaqua nichilmagnificentiuꝰ audire possumus: Perige tam̃ galle qđ &iã nẽ demarti¬
osuperest sermonis euoluere: Nam &iamminima illius & cotidiana animꝰ festi¬

Expanded text:
nua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, nua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immo noster, mortibus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostolis conparat et prophetis, quem per omnia illis esse consimilem fidei uirtus ac uirtutum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animus festi
Abbreviated transcription (Latin):
ad famamumtiuiri campos om̃s latepdeentes confluentium multitudo contex erat.
sensit hic martinus operandũ & annuntiante sibi spũ totus infremuit. nec mortales onin
uerbumdĩ gentilib: predicalut. sepius ingemiscens curtanta dnm saluatorẽ turba nes¬
ciret : Interra sicutnos incredibilis circum dederat multitudo: mulier quȩilã cuius
filius paulo antedefecerat. corpus exanime beato ꝓprotensis manib: coepit offerre dicens
Scimus quia amicus dĩ es. restituemichifiliũ meum. quia unicus michi est luncxit se
c&era multitudo & matris precib ad clamabat: Tum martinus iuidens pro expectan¬
tium salute ut postea nobis ipsedicebat consequi seposse uirtutẽ defunctic orpus ꝓ¬
prius manibus accepit. & cũ expectantib: cunctis genua flexiss& : ubi consummata
ratione surrexit. uiuificatum paruulũ matri restituit: Tumuero multitudo
omnis incȩlum clamoresublato xp̃m dm̃ fateri: Postremocuncti cateruatim ad ge¬

Expanded text:
ad famam tanti viri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. Sensit hic Martinus operandum, et annuntiante sibi spiritu totus infremuit; nec mortale sonans, verbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemiscens cur tanta Dominum Salvatorem turba nesciret. Interea sicut nos incredibilis circumdederat multitudo mulier quaedam, cujus filius paulo ante defecerat, corpscimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad ge
Abbreviated transcription (Latin):
quoire coeperant iumenta precipiunt: Quȩcũ om̃a solofixa acsiaenea riguissent.
collentib altius uocem magistris. Nagris hinc atq: inde resonintib nichil paenitus
mouebantur: Consurgunt deindeorais partter in uerbeta consumnte galli as ncularũ
poona masigas toturupitur sil uideproximo tribibus iumentatuntum sedonent petoi
soue mirnsus as gebant uno ati eodem in loco stibant tixa simulachna auulalbe drit hpero¬
en sionunes nesdichant: ec lamutara dissimular epoterant quan qua abo ubrt ⁊ usro¬
auus alcebs y antmineo a setani. rudediter uerberatũ: Tumuero appanereounibi uuis
mani tesla er ianorareiam poterant qui nobilius ura inuur anrtenesese dunte
uona. pioscantesoce luteos nt eresineret postulantes fatos iue resola apotuesti delisse
pomanuim satise i teltecisse quame o demipsos uuos a seberitent pocur dđ oaeloirs

Expanded text:
quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
danigro & pendulo pallio circũ tectum contigua delatere iumenita uidert̃: Pauluũ
in partẽ alterã pauefactiheserunt : Deinfunib: in plicatis protentos illos quib: ut sepe
uidistis misera illa animalia conglobantur ordinis miscuert̃ : Dumq egre expediunt᷑
morani fͤ cere ꝓperantib: quapermoti inluria militantes prȩcipitatis interrã salab:
sededert de in martinũ flagris & fustib: urguere coepert̃: Cum quidem illemutus a
incredibili pacientia prebens tergacȩdentib: maiorem insaniam infelicib: commouer&:
magis ex hoc furentes: quod ille quasi nonsentiens uerbera in lata contẽpner&: Nosilico
consecuti foedecruentũ. ati uniuersa corporis partelaniatũ: Cum exinimis int̃ra
ꝓcubuiss& inuenimꝰ statimq eum a sellosuo in posuimus : ac locũ caedis illius exsecran¬
tes raptim abire properauimus : Interra illi regressi ad redam suam furore satiato agi

Expanded text:
da nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum da nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi
Abbreviated transcription (Latin):
neres om̃ib: uenis inflatũ cutẽ & ad utris instar tensauitalia: martinus porrectamani
uniuers i pueri membra ꝑtractins digitũ propeipsũ uulnus culũ quobestia uirus in¬
fuderit fixit : Tumuero mira dicturis sũ. uidimus uenenũ ex om̃i parte reuocatum
ad martini digitucucurrisse : Deinde ꝑ illudulceris foramen exiguũ itauirus stillas¬
se cum sanguine : ut sol& exuberib: caprarũ aut ouiũ. pastoꝵ manupręssis longalinca
copiosilactis effiuere: puersurrexit in colomis : Nos obstupe facti tantȩ reimiraculo
id quod ips a cogebat ueritas fateb uaur. ñ eẽ subcȩlo ꝗ̃ martinũ possit imitari: iuII¬
onsequentiltidem tempore. Itercum eodem dumdioceses uisitat Agebamus: nobis
nescio quanecessitate remorantib: aliquantulũ ille ꝓcesserat: Interim perax gerẽ
publicũ plenamilitantib: uiris fiscilis redaueniebat: Sed ubi martinũ inueste hispi¬

Expanded text:
neres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, neres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispi
Abbreviated transcription (Latin):
celeberrimo sactuni die. inmagna populi multitudine uideronus. Vna cantũ deuirginib:
xunus de presbiteris. Trestantũ uidere demonachis : cxericurñ uiderint. ñ potest nrĩ eẽiudits
eridem fere tempus cum euanthius auunculus is uirlic& scłi negotiis occupatud. Tamen¬
ad modũ xp̃ianus grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepiss& urgeri:
martinũ euocauit: neccunetitiis ille p̃roperauit: Prius tamenquã medium uiaespa¬
tium uirbeatꝰ euolueret: uirtutem aduenientis sensit &egrotiis Receptaq continu
sanitate uenientib nobis obuiam ipse processit: Altera die redirecupientẽ. magna prȩce
detinuit: Cum interim unũ defamilia puerũ lo&ali ictu serpens perculit. quȩ lam
exanimen uiueneni ipseeuandiuis suis humeris inlatum: antepedes scĩ uiri nichil
illiin possibile confisus ex posuit: lamq semalũ serpentis ꝑ om̃a menbra diffuderat: cer¬

Expanded text:
celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri esse iudicii. Per idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cer
Abbreviated transcription (Latin):
natae deferatur ꝓ duperñ deerit uestiendus Artatus demũ lericꝰ. necessitate con¬
pulsus li smqr rellecommoto et ceimis ⁊abernis bigerrigã uestem breuẽq acirlus¬
pidã quinq. comparatĩ argentris rapit ati antemartini pedes iratꝰ exponit: En
In quit uestem. sed pauper lue nonest: Ille nichilmotꝰ iubẽteum paululũ starepto
foribudi seerete utiq procibrans dum sibiuestem nudus in poneret : Iotis uirib elabo¬
insoutpos set occultum eẽ quo a fecerat. sea quan do inscĩs iuris laterit ista:
qus tentosꝰ uclint nolintcuntã produr⁊ tue+
N eito lgitu eł latu nosisac ristiũ dõ ueste ꝓcedit. quo: quidẽ diemira dictrussuma
dũ iamiltariũ sicutest sollẽp ne benediceret globũ ignis decapite illius uidunꝰ ene¬
cir eiautin sub limne contendens. lonigius collũ erinẽs. Ramna producere: Ros lieoe¬

Expanded text:
est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conest, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et lice
Abbreviated transcription (Latin):
est inusib seruulorum: quas nos rustici galli tripecias uosscolastici aut certetu
uideigretia uenis tripodas nuncupatis Ergoho csȩcretũ beatiuiri pauꝑ ille
iuditu cumerarehudiae onꝰ claretunicã distuliss&e In rupit dissimulatũ se ade
riuo querens algere deplorans: Ner mona ses̃ pau perenonuidente Intraam fibalũ sibidu¬
nicinlatentes eduxit paupereq contectum discedere uib&e. Dei paulo post archu¬
diaconus ingressus. ad monet ꝓ consuetudine ex pecdare i neccła populũ illũ adagen¬
dusollcpnia debere ꝓ cediere: Quille respondens ait: inuperẽ prius de seaut̃ dicebat
cpostare uestiriseadeccłam non posse ꝓcedere. nisi uestem pauꝑ acciperet: Dia conꝰ
uero mesul intelligens quia extrinseris indutũ amfibalo uestenudũ interus nonui¬
lebati sostreno p auperem non comparere causatur: Michi lnquit uestis que prepa

Expanded text:
istae in usibus seruulorum, quas nos rustici Galli tripeccias, uos scholastici aut certe tu, istae in usibus seruulorum, quas nos rustici Galli tripeccias, uos scholastici aut certe tu, qui de Graecia uenis, tripodas nuncupatis –: hoc secretum beati uiri pauper ille captatus, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico querens, algere deplorans. nec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata
Abbreviated transcription (Latin):
Uo primo igitur tempore relictis scolis beatome uiro iunexi Paueos post
dies cuntem adeccłam sequebamur interim ei semi nũdus iubernis mensibus
pauper occurrit: orans bi uestimentum dari: Tunc ille accersito archidia cono: iussit
aentẽ si nedilationeuestiri Oeinde secretarium ingressus cum solus uterat illi con¬
uoudo resider& : hanc enĩ &iam sibi in eccła solitudinẽ ꝑmissa clericis libertate presta¬
ati de uinqu dem in alio secretario prȩsbiteri sederent. uelsalutationib uacantes
eliudienuis negotiis occupati: martinum uero usq in eamhorã quasollẽpnia popu¬
lodgi consuetudo deposceret. sua solitudo cohbebat: Illud non prȩgeribo: quod in se¬
cretario sedeis. numquã cathedra usus est: Namiineccła nemoumquã illũ sedere
conspexit. sicut quendã nuper testor dm̃. non sine meo pudore uidisub limi solio quas
renpotribunali colsas ederesidentẽ: Sedebat aut martinꝰ insellula rusticana. ut

Expanded text:
uo primo igitur tempore relictis scholis beato me uiro iunxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi uestimentum dari. tunc ille arcessito archidiacono iussit algentem sine dilatione uestiri: dein secretarium ingressus, cum solus, ut erat consuetudo, resideret — hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat, cum quidem in alio secretario presbyteri sederent, uel salutationibus uacantes uel audiendis negotiis occupati: Martinum uero usque in eam horam, qua sollemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere cregio tribunali celsa sede residentem. sedentem uero Martinum in sellula rusticana, ut sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ arbitror : necademartini uirtutib: repetam. quȩ in librosuo sulpitiũ iste
memorauit: Nnde prima illius interim militando gesta prȩtereo. neq ea ad¬
ingã quȩ laicus aegit acmonachus: Necuero audita ab aliis potius quã quę

Expanded text:
esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memorauit. unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea adtingam, quae laicus egit ac monachus: nec uero audita ab aliis quam quae
Abbreviated transcription (Latin):
ee discipulum. Illud&iam concedite ut michi liceat exẽplo illiũꝰ in a nos sermo¬
nũ faleras & uerborũ onerimenta contẽpnere : Tuuero inquit postumianudt
uelcoltice aict simauis gallice loquere. dummodo iammartinũ loquarisi E ggo
dut ꝓfiteor quia&iam simutus eises nondefutura tibi uerba quib mep luccuest
facundo oreloquereris sicig Raciari&e inioharnis nomine lingiureso lictaest¬
E&erum cumsis scolasticus hoc ipsum quas colasticꝰ artificiose facis ut excuses in pe¬
ritim qua ex superas eloquentia: sed neq: monachũ tam astutũ. neq gallum
decet eẽ tam callidum: Nerũ ad gredere potius. & quod temano explica
Nimiũ enim dudum aliares agentes. consumimꝰ tempꝰ &iam solis eccidiu
umbra plixior manae non multũ deuicina nocte supereẽ: Deindecum
paululum om̃s conticuissemꝰ: gallus itacoepit: Cauendum michi in primis

Expanded text:
esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermoesse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum faleras et uerborum ornamenta contemnere. Tu uero, inquiit Postumianus, uel Celtice aut, si mauis, Gallice loquerei dummodo Martinum loquaris. ego autem credo, quia, etiams mutus esses, non defutura tibi uerba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta estceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia exuberas eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam callidum. uerum adgredere potius et quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: cauendum mihi inprimis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes : quani suam inertiam confiteri:¬
Uerum nobis ad alia properantib: om̃is istorum memoria relinquatur: iupotiũ
utiamdudum desidero residua martini opera contexe: Atego in quam arbitro
eetius istudagallo eẽposcendum. Quippe quiplura nouerit: Neq enim ignor
potuit magistri facta discipulus & qui non in merito istim uicẽ non solum martino
sed&um nobis debeat : ut qui ego lamlibrũ editum actũ actenus orientiliũ gest
memoristi. istam demum necessarii sermonis historiam gallus euoluat: Quia ut
Qopla neinquit gollus lic& in parsim tanto oneri. tam̃ relatis supe i cõmemior¬
ruis a postumiano oboedientiae cogor exẽplis: ut munꝰ istud quod in ponitis ñ recu¬
semi: seddũ eo atome hominẽ gallũ int̃ aquitanos uerba facturũ: Uereorne offen¬
dit urãs nimiũ urbanas aures fermorusticior: Audi&is metam̃ ut gurdonicum
hominẽ nichilcũ fuco aut coturno loquentẽ : Nam simichi tributtis martinime

Expanded text:
uirtutes quam suam inertiam confiteruirtutes quam suam inertiam confiteruerum nobis ad alia properantibus omnis istorum memoria relinquatur: tu potius, ut iam dudum desidero, residua Martini opera contexe. At ego, inquam, arbitror rectius istud a Gallo esse poscendum, quippe qui plura nouerit — neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus — et qui non; inmerito istam uicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat, quia ego iam librum edidi, tu hactenus Orientalium gesta memorasti: istam demum necessarii sermonis historiam Gallus euoluat, quia, ut acta commemoret. Ego plane, inquit Gallus, licet inpar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano oboedientiae cogor exemplis, ut munus istud, quod inponitis, non recusem. sed dum cogito me hominem Gallum inter Aquitanos uerba facturum, uereor ne offendat uestras nimium urbanas aures sermo rusticior. audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem. nam si mihi tribuistis Martini me
Abbreviated transcription (Latin):
bosforus exclusa cognouit: Et postremosiquis aut fortiinatis insulas: aut glatialer
frequentat oceanum : quomisertor est regio isti nr̃arũ quȩ tantum iurũ cũ in ꝓximo
habuerit nossenon meruit: Nectamen huic criming miscebo populares. soli
derici. seli esciunt sacirdotes: Neinmerito nosseillum inuidi noluert̃: quasi uirti¬
tes illius nossent. sua uitia cognouissent: Horreo dicere qđ nuꝑ audiui. infelicẽ dixisse
nescio quemte in illo librotuo pluramentitum: Non est hominis uoxista sed diabo
Nec martino inhac parte de trahit᷑. sed fidei euangelii derogatur: Namcumi dñs ipse
statussit istius modiopera quȩ martinꝰ impleuit ab om̃ib fidelib eẽ facienda: Qu
martinũ noncredit ista fecisse : non credit xp̃m ista dixisse: Sed infelices egreus
somnolenti quȩ ipsi facere ñ posst̃. facta abillo erubescunt & malunt illius negare

Expanded text:
Bosporus exclusa cognouit, et postremo si quis aut Fortunatas insulas aut glacialem Bosporus exclusa cognouit, et postremo si quis aut Fortunatas insulas aut glacialem frequentat oceanum. quo miserior est regio ista nostrorum, quae tantum uirum, cum in proximo habuerit, nosse non meruit. nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes, nec inmerito nosse illum inuidi noluerunt, quia si uirtutes illius nossent, sua uitia cognouissent. horreo dicere quae nuper audiui, infelicem dixisse nescio quem, te in illo libro tuo plura mentitum. non est hominis uox ista, sed diaboli, nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides Euangeliis derogatur. nam cum Dominus ipse testatus sit istiusmodi opera, quae Martinus inpleuit, ab omnibus fidelibus esse facienda, qui Martinum non credit ista fecisse, non credit Christum ista dixisse. sed infelices, degeneres, somnulenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab illo erubescunt, et malunt illius negare
Abbreviated transcription (Latin):
incentium prȩfectum uirum egregium. & quo nullussit intragallias om̃i uir¬
tutum genere prȩstantior : Dumturonis prȩterir&. a martino scepius poposcisse. ut
ei conuiuium in suo monasterio dar&: In quoquidem exemplũ. beatiam brosii ep̃i
referebat. Quieo tempore consules & prȩfectos subinde pascere ferebat᷑. seduri
altioris ingenii. nequa exhoc uanita s atꝗinflitio obriperet noluisse : Er.gofatearis
necesseest in martino om̃iũ illorũ quos enumerasti fuisse uirtutes. Martini aut̃ in
lis om̃ib: ñ fuisse : Quidtuli qͥt postumianꝰ ita mecuni: quisi ñ eadẽ tecũ sentiã sẽꝑo¬
I senseriꝰ.
E&o uero quo aduiuam semper xsapiam aegrnti monachos prȩlicibo laudibo a nacho¬
ritas mirabor heremitas martinũ semper excipiam: Non illi ego quenuiuã audeb.
monachorum : certe non epis copoꝵ quempiam comparare: Hoc egyptꝰ fatet hoc sero
hoc x hiops comperit. hoc indus audiuit. hoc pardius & persa nouert̃. Nec ignorat armeria

Expanded text:
incentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius poposcisse, ut ei conuiuium in suo monasterio daretin quo quidem exemplum beati Ambrosi episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur —: sed uirum altioris ingenii, ne qua ex hoc uanitas adque inflatio obreperet, noluisse. ergo fatearis necesse est m Martino omnium illorum, quos enumerasti, fuisse uirtutes, Martini autem in illis omnibus non fuisse. Quid tu, inquit Postumianus, ita mecum? quasi non eadem tecum sentiam semperque senserim. ego uero quoadusque uiuam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum semper excipiam: non illi ego audeo monachorum, certe non episcoporum quempiam conparare. hoc Aegyptus fatetur, hoc Syria, hoc Aethiops conperit, hoc Indus audiuit, hoc Parthus et Persa nouerunt, nec ignorat Armenia,
Abbreviated transcription (Latin):
pendiũ quiptẽ pr̃ siũ cõmodare reperiunt᷑ obseꝗũ
onsuetulines dationũ ł exeniarũ asius epis accipere gregorius quasi
pondusꝰ uoestiferũ toto mentis conamine de crectabat: Vndefelici epõ
unde sibi inferenda debent potius expectare: Cericis quidẽtuis ł aliorũ¬

Expanded text:
pendium, qui pro tempore suum commodare reperiuntur obsequium. pendium, qui pro tempore suum commodare reperiuntur obsequium. Consuetudines dationum vel xeniorum a suis episcopis accipere Gregorius, quasi pondus quoddam pestiferum toto mentis conamine detrectabat. Unde Felici, episcopo unde sibi inferenda debent potius expectare. Quocirca, dilecti i