comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
responder̃ apłi qui dño añ coheserant: ñ est
bonum uos relinq̃re u̾bũ dĩ ⁊ niniscrare m̃sis
Tẽ ordinandos diaconos ꝓuider̃: ne ipsi a p̃¬
dicandi ũbi auocarentur officio. Uñ merito
xp̃m undecinq id audierint credider̃. uł au¬
dituri ⁊ crecdituri sunt: Ergo illa orõne pro
omm̃ibꝰ qͦs redemit siue tc̃ in carne uuientes si¬
ue postea futuros redemptor nr̃ orauit: cum
rogans ꝓ apłis qui cum illo tẽ erant. aduuxit
etiã illos qui ꝑ eoꝵ u̾bũ in eũ fuerant ereditu¬
ri Quid aũ adiunctis ilis deĩn cdieat: alia dis

Expanded text:
postoli, qui Domino ante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinandos diaconos providerunt, ne ipsi a praedicandi verbi avocarentur officio. Unde merito Christum, undecumque id audierint, crediderunt, vel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum in eum fuerant credituri. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cipio d̾s. m qͦ u pse falius hominis sẽcficatꝰ ẽ
ab initio creationis suȩ. qñ u̾bin factũ est
caro: qr una ꝑsona facta ẽ ũbum ⁊ hõᷤ ⁊̃ ẽg̾
seifieauit se nise: hoc est hominẽ se in u̾bose:¬
qr unus ꝙͦ ũbum ⁊ homo. sc̃ificans hominẽ
in ũbo. ꝓpt̃ sua uͦ m̃bra: & ꝓ eis inquit ego.
id est qͦd ꝓsit etiã ipsis. ꝙr ⁊ ipsi sunt ego: sic̃
mͥ ꝓfuit nime. q. hõ sum sine ipsis: ⁊ ego
sc̃ifico me ipsum ħ est ipsos in me. canꝗͣ me¬
ipsum scifico ego. qm̃ ĩ me etiã ipsi st̃ ego:
ut sint ⁊ ipsi scĩficati ĩ uitate Quid ẽ ⁊ ipsi

Expanded text:
 ipse Filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro, quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est hominem se, in Verbo seristus Verbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propter sua vero membra: Et pro eis, inquit, ego. Id est, quod promisi etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis, et ego sanctifico meipsum, hoc est, ipsos in me, tanquam meipsum, sanctifico ego, quoniam in me etiam ipsi sunt ego. Ut sint et ipsi sanctificati in veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
libi eritis:. Ut ostencłet ħ se priꝰ dixisse u̾itatẽ.
qd pꝰmodum fulium Qd gͦ aliud ⁊ ħ loco dix̃
sc̃ifica eos inu̾itate.⁊ nͥ sc̃ifica eos in me .  deniq
sequit᷑: ⁊ ħ aꝑtuis insinuare ũ destuit. Sermo
inquit tiuis ũitas ẽ: Quid aliud chix̃ ꝗͣ ego nͣtas
sum: Grecum quippe euangłiũ: logos ht̃ Qd

Expanded text:
 dixisse veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit, Sanctifica eos in veritate, nisi, sanctifica eos in me? 3. Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit: Sermo, inquit, tuus veritas est. Quid aliud dixit, quam, Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium λόγος habet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lebat.⁊ qͣndoquidẽ ⁊ ipse petrꝰ cui conficenti ⁊ di¬
centi tu es xp̃s filius dĩ uiui. tã magnũ testao¬
nium ꝑhibuerat: magis eũ mori nolebat. qͣm
mortuum resurrecturum esse eredebat. Uñ mox
ab eo appellatꝰ ẽ sathanas: fi̾deliores itaq reꝑiunt᷑
qui d̾ func̾ti iã fuerãt. & resurrectitrũ xͫ reuelãte¬

Expanded text:
lebat, quandoquidem et ipse Petrus, cui confitenti et dicenti, Tu es Christus Filius Dei vivi , tam magnum testimonium perhibuerat, magis eum mori nolebat, quam mortuum resurrecturum esse credebat; unde mox ab eo appellatus est Satanas . Fideliores itaque reperiuntur, qui defuncti jam fuerant, et resurrecturum Christ
Abbreviated transcription (Latin):
quã de illo habuerant ꝑdider̃. Nichil itaq
meluis credimꝰ. qͣm post resurrectionẽ imꝑtito
spũ scõ edoctis ⁊ confirmatis apłis. eisq ĩ eccłia
primitꝰ doctoribꝰ constitutis. ꝑ eoꝵ ũbũ sic alios
credidisse qͦmadinodum ĩ xͫ eredi oportebat. idest
ut fidẽ resurrectionis eiꝰ tenerent: ac ꝑ ħ ⁊ al¬

Expanded text:
uerant perdiderunt. Nihil itaque melius credimus quam post ejus resurrectionem, impartito Spiritu sancto, edoctis et confirmatis apostolis, eisque in Ecclesia primitus doctoribus constitutis, per eorum verbum sic alios credisse, quemadmodum in Christum credi oportebat; id est, ut fidem resurrectionis ejus tenerent, ac per
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iã credicłant. s fuerant credituri.: isti aut̃
nec cum illo tẽ erant. & ĩ eũ iã añ crediłant
Omitto dicere de symeone sene qͥ ĩ infantu¬
absentem p̃dicauit. oe aliis agnoscentũ eũ pre¬
sens esset ostendit: Hos omitto: qm̃i responderi pot̾
orantlum ꝓ talibꝰ mortius ñ fiise. qui eũ magnis
suis meritis hiic abierant. ⁊ recepti quiescebant:
Hoc enim ⁊ dantiquis iustis fimilit̃ respondet᷑. Qs
enĩ eoꝵ a dampnatione totiꝰ masse ꝑditionis qͦ ꝑu

Expanded text:
non crediderant, sed fuerant credituri? Isti autem nec cum illo tunc erant, et in eum jam ante crediderant. Omitto dicere de Simeone sene, qui in infantuabsentem praedicavit, et aliis agnoscendum, cum praesens esset, ostendit . Hos omitto, quoniam responderi potest orandum pro talibus mortuis non fuisse, qui cum magnis suis meritis hinc abierant, et recepti quiescebant, hoc enim de antiquis justis similiter respondetur. Quis enim eorum a damnatione totius massae perditionis,
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ postea. s n eun fiue ꝑ tpsos suie qͣm¬
libet. tam̃ ante credicd̾ant: Numquis enĩ
cum illo tẽ erat uathanael: Nunquid io¬
seph ille ab arimathia qui corpꝰ eiꝰ a pilato
petiuit. qͦm iam discipłm eiꝰ fuisse iste
ipse ioħs euangłista testatur: Numquid
maria mat̾ eiꝰ. ⁊ &e aliȩ femiuȩ quas eiꝰ disei¬
płas in euangłio iam tũ fuisse didieimꝰ :
llumquid cum illo tunc erant de quibꝰ se¬
pe dic̃ idem ioħs euangłista. ⁊ multi eredi¬
der̃ ĩ eum. Nam uñ erat multitudo illa eoꝵ.
qui cum ramis partim p̃cedebant partĩ se¬
q̃bantur insidentẽ uĩto. cdicendes bñdietꝰ
qͥ uenit ĩ uomine dnũi. ⁊ de cum eis pueri de
quibꝰ ipse ait fuisse p̃dictũ. ex ore infantiũ
& lactenciũ ꝑfecisti laudẽ: Uñ qͥngenti fr̃s. ⁊
quibꝰ simul pꝰ ressurrectionẽ ñ apparuisset. nͥ

Expanded text:
ostea, sed in eum sive per ipsos, sive quomodolibet, tamen ante crediderant. Numquid enim cum illo tunc erat Nathanael? Numquid Joseph ille ab Arimathia, qui corpus ejus a Pilato petiit, quem jam discipulum ejus fuisse iste ipse Joannes evangelista testatur ? Numquid Maria mater ejus, et aliae feminae, quas ejus discipulas in Evangelio jam tunc fuisse didicimus? Numquid cum illo tunc erant de quibus saepe dicit idem Joannes evangelista, Multi crediderunt in eum ? Nam unde erat multitudo illa eorum qui cum ramis partim praecedebant, partim sequebantur insidentem jumento, dicentes, Benedictus qui venit in nomine Domini; et cum eis pueri, de quibus ipse ait fuisse praedictum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Unde quingenti fratres, quibus simul post resur
Abbreviated transcription (Latin):
sius: dic̃: Ego dedi eis sermonẽ tuũ : et
mundꝰ eos odio habuit: Ndũ id exꝑti fue¬
rant passionibꝰ suis. q̃ illos postea st̃ secudȩ:
r̃. more suo dic̃ ista. ũbis p̃t̃iti tpris futura
p̃nuntians: Dem̃ causam subiciens eur eos
ocłit mimdꝰ : qr ñ st̃ inquit de mundo. sic̃ &
ego ũ sum de mundo: ħ eis regñatione col¬
iatum ẽ: Nam gn̾atione de mundo erant:
ꝓpt̾ qͦd iam eis dixerat. ego uos de mundo
elegi: Donatum ẽ gͦ eis. ut sic̃ ipse. nec ip¬
si essent de mundo: eos ipso lib̾ante de mũ¬
do: Ipse aũ de mundo muqͣm fuit: qr &̃¬
quo ili renati: Na si ꝓpt̃ea illi iã ñ de mundo.
eos ex malo Adhuc enĩ necessariũ habebat.
qͣmuis iam ñ essent de mundo. ẽẽ tam̃ ĩ
mundo: Repetit eandẽ sentẽciã: De
poscat ut sint: an qr ⁊ sc̃ificati ĩ eadẽ ꝓfici¬
unt sc̃ĩtate. ⁊ fiuntq scĩores: Neq ħ fine
acluitorio gr̃s dĩ: s illo eoꝵ sc̃ificante pro¬

Expanded text:
Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus eos odio habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos oderit mundus: Quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est: nam generatione de mundo erant, propter quod jam eis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Donatum est ergo eis ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit: q illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem sententiam. De poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante pro
Abbreviated transcription (Latin):
ne manifestant᷑. Quantũ enĩ malũ sit
eoꝵ qui ũ credunt: ñ solum ꝑ se ipsũ.
uerum etiã ex bono pot̾ eoꝵ apparere
qui crecdinit: Et quia uex ista infide¬
lium esse consueuit. qͣmͦ credimus
quod ñ uidemus.⁊ idõ credẽtu
iusticiam sic oportuit definiri: qr ad
patrẽ uado ⁊ iam ñ uidebitis ine. Be¬
fides eoꝵ quia eredebant quod uide¬
bant .i. filium honuuis: s quia ere¬
debant quoo ñ iudebant .i. filiũ dĩ¬
Cum uͦ ⁊ ipsa forma serui subtracta
eoꝵ essec aspectibꝰ: tum uͦ ex omi parce
impletum ẽ. iustꝰ ex ficle niuit: Est
enim fides sic̃ in epła quȩ ad hebreos
est definitur. sꝑandarum suba con
uinctio rerum quȩ ñ uident᷑. S qͥd
est iam ñ uidebitis me ͤ Nõ enĩ ait
ad patrẽ uado ⁊ ñ uidebitis me. ut
tpr̃is int̾uallũ quo ñ iudebitur signi¬
ficasse intelligeretur sue breue siue
longũ. tam̃ utiq t̾minatũ : s dicen¬

Expanded text:
ne manifestantur . Quantum enim malum sit ne manifestantur . Quantum enim malum sit eorum qui non credunt, non solum per seipsum, verum etiam ex bono potest eorum apparere qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit, Quomodo credimus quod non videmus? ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Befides eorum, quia credebant quod videbant, id est Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est FiliuCum ergo et ipsa forma servi subtracta eorum esset aspectibus, tum vero ex omni parte impletum est: Justus ex fide vivit . Est enim fides, sicut in Epistola, quae ad Hebraeos est, definitur, sperantium substantia, convictio rerum, quae non videntur. Sed quid est: Jam non videbitis me? Non enim ait: Ad Patrem vado, et non videbitis me, ut temporis intervallum, quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum; sed dicen
Abbreviated transcription (Latin):
uendo iustꝰ ẽ.: s potius inflatꝰ putando
se esse quod ñ ẽ Quo pacꝰto gͥ mundus
arguendus ẽ de iusticia: nͥ de iusticia
credentium : arguitur itaq de pecc̃o
iusticia eoꝵ qui credunt: Ipsa qͥppe
fidelium comꝑatio: infidelium ẽ uitu¬
ꝑatio: ħ ⁊ ipsa expositio satis indicat:
uolens enim aꝑire quid dixerit: de u¬
sticia uͦ inqͥt qr ad patrẽ uado. ⁊ iã noi
iudebitis me Ñ at etiã ñ uidebt̃ me:
de quibꝰ dixerat quia ñ credider̃ ĩ me
s pccc̃m quid uocaret exponens. de
iliis locutus ẽ dicens qr ñ credt̃ ĩ me
exponens aut̃ qͣm oiceret iusticiam
de qua drx mundũ argui.⁊ ad ip¬
sos quibꝰ loquebatur se conũtit. atq
ait : quia ad patrẽ uado.⁊ iam ñ iude¬
bitis me: Quaꝓpt̾ mundꝰ quid̃m de poc¬
cato suo. de iusticia uͦ arguit᷑ aliena: sic̃
arguuntur de lumine cenebre. omĩa
enun quȩ arguunt᷑ ait apłs : a lumi¬

Expanded text:
vendo justus est, sed potius inflatus, putando vendo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur itaque de peccatjustitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit, De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non ait, Et jam non videbunt me; de sed peccatum quid vocaret, exponens, de illis locutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loqait, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena, sicut arguuntur de lumine tenebrae: Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumi
Abbreviated transcription (Latin):
tmentur. ⁊ ħ discedente oet̾a remittũ¬
tur: De iusticia uͦ inquit: qr ad patrẽ
uatlo ⁊ iam ñ uiclebitis me hie primo
uidendum ẽ: si recte quisq arguit᷑ de
ꝑeccõ. qͦmͦ recte arguatur ⁊ de iusticia
Numquid enim si arguendꝰ ẽ peccõr ꝓp¬
tẽa quia peccõr ẽ. arguendum quisquã
putabit ⁊ iustum. ꝓpt̾ea qr iustꝰ ẽ : ab¬
sit: Nam ⁊ si aliqn̾o iustꝰ arguitur: iõ
recte arguit᷑. qe fic̃ scͥptũ ẽ. nõ ẽ iustꝰ
in tra qui faciat bonum ⁊ ñ pẽcoet: A
ciꝑea &ẽ cum uistꝰ arguitur. de peoc̃o ar¬
guitur ñ de iusticia: qm̃ ⁊ in illo quod
legimus diuinitꝰ dictũ. noli effici iustꝰ
multũ. ñ ẽ notata iusticia sapientis. s
suꝑbia p̾̃sum̃tis: Qui gͦ fit multũ iustꝰ.
ipso iimio fic iniustꝰ. Multũ enĩ se
faẽ iustũ qui dic̃ se ñ hrẽ pecem̃.
aut qui se putat ñ gra clĩ s fua uolunta¬
te sufficiente effici iustum: llee recte ui¬

Expanded text:
entur, et hoc discedente caetera remittuntur. De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hinc primo videndum est, si recte quisquam arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Nunquid enim, si arguendus est peccator, propterea quia peccator est, arguendum quisquam putabit et justum propterea quia justus est? Absit; nam et si aliquando justus arguitur, ideo recte arguin terra qui faciat bonum, et non peccet . Quocirca etiam cum justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia, quoniam et in illo quod legimus divinitus dictum: Noli effici justus multum , non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit justus multum, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate sufficiente effici justum; nec recte vi
Abbreviated transcription (Latin):
cłm in enignate. tc̃ aut̃ facie ad faciẽ: & nc̃ seio ex
parte.tirac autẽ cognoseã sicut et cognitus sũ:
bit uos omuẽ u̾itatẽ. uł deduoet uos
in omim uitate. Quȩ. cum ita sint di¬
lec̾tissun: moneo uos in caritate.xͥ.
ut seducꝰtores caueatis impuros. et
obscene turpitudinis sectas. de quibꝰ
ẽ etiam dicere: ne cum horrendas ĩmũ¬
qualescimiq sint portare ñ possunt. di¬
cant ipsa esse que dominꝰ ait. adhuenius¬
ta habeo uob̾ dicere s ñ potestis porta¬
possint illa inmunda ⁊ nefanda portari:
alia funt mala quȩ portare ũ pot̾ qua¬
liscumq pudor humanꝰ.: ⁊ alia sut bo¬
na que portare ũ pot̾ paruꝰ sensꝰ huma¬
nus: Ista fiuint in corꝑibꝰ impudicis: u¬
la renota sunt a corꝑibꝰ uniu̾sis: ħ in
im pura carne committitur: illud puram̃¬
te uix cernit᷑. Renouamini gͦ spũ m̃¬

Expanded text:
 Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum : bit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibusest et dicere : ne cum horrendas immunqualescumque sint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portapossint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renovamini ergo sp
Abbreviated transcription (Latin):
dixi intrinsecꝰ ita dicere sic̃ seĩs angłis
dic̃. qui semꝑ iutlent faciẽ patris: ũdũ
ea portare possemꝰ: dͥm̃ qͦd ait docebit
uos onnnẽ u̾itatẽ uł deducet uos ĩ om̃i
uitate: ñ arbitror in hac uita in ciuꝰqͣm
mente posse compleri: As enun uiuẽs¬

Expanded text:
ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri ; sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
atq sermones extͥnsecꝰ adhibitos didici¬
stis ⁊ credidistis de natura dĩ ñ corꝑea nec
loco aliqͦ uclusa. nec ꝑ infinita spͥacta lo¬
eoꝵ quasi mole clistenta. s ubiq tota et
ꝑfecta ⁊ unfiuita: sine uitoribꝰ roloꝵ. sine
figuris liniam̃toꝵ. sine notis intt̾arum.
sie serie fillabarũ. ipsa m̃te conspiẽe
ualeatis: Ecce lixi aliquid quod forte iñ
sit. ⁊ tam̃ accepistis: & nĩ solu ferre
potiustis. uerum &̃ libent̾ audistis: S si
ille magist̃ int̾or qui cum adhuc disci

Expanded text:
atque sermones extrinsecus adhibitos didiciatque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓficite quȩ diffunditꝰ in cordibꝰ nr̃is.¬
ꝑ s̃pni s qui datꝰ ẽ nob̃ Ut spũ feruẽtes
&e spalia diligentes. spãlem lucẽ sp̃alẽq
llocem qͣm carnales ⁊ animales homines
ferre ñ possunt: ñ aliquo signo corpora¬
libꝰ oculis apparente. nec aliquo sono cor¬
poralibꝰ auribꝰ instrepente. s int̾iore cõs¬
pectu ⁊ auditu nosse possitis Nõ enĩ
diligitur: quod penitus. ignoratur .S.
cum diligitur qͦd ex qͣntulacuq parte
cognoscit᷑: ipsa efficitur dilectione. ut
melius ⁊ plenius cognoseat᷑. Sigͦ in carita¬
te ꝓficiatis quam diffundit in cordibꝰ itris
sp̃s sẽs docebit uos omnẽ uͥtatẽ: uel
sic̃ alii codiees hñt. deducet uos in om̃e
uia tua: & ambulabo in u̾itate tua Sie
fiet. ut ñ a cloctoribꝰ extioribꝰ illa discatis
quȩ noluit tẽ domiuꝰ dicere. s sitis om̃s
docibiles dõ ut ea ipsa quȩ ꝑ lectiones

Expanded text:
te proficite, quae diffunditur in cordibuste proficite, quae diffunditur in cordibus ut spiritu ferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordibus Spiritus sanctus, docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos invia tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones
Abbreviated transcription (Latin):
sectarũ homines utiq ferre ñ poss quie¬
quid in scͥpturis scĩs ⁊ in fide catholica re¬
ꝑitur. quod cont̾ eoꝵ ꝓferat᷑ errores.:
sic̃ nos ferre ñ possumus sacrilegas eoꝵ
uauitates. & iifanias m̃claces: Quidẽ enĩ
ferre ũ posse:
nͥ ȩquo animo
ñ habere:
ascensi¬
onem dm̃i canonica
uitateacq auctoritate conscͥp¬
ta sunt. quis fideł uł etiã cathecuminꝰ
ante qͣm sp̃m spm̃ scm̃ baptizatꝰ accipi¬
at. ñ equo aninio leg̃ atq audit:⁊ etiã¬
si ñdum sic̃ oportet intellig̃: Quom gͦ
aliquid eoꝵ quȩ pꝰ ascensionẽ dm̃ scͥpta
sunt. ñ possent ferre discipuli etiã nõ¬
dum sͥ misso spũ scõ: cũ omĩa nc̃ fe¬
rant cathecumui. ñdum accepto spũ sc̃o
Quia ⁊ siñ eis fidelium facͣm̃ta ꝓdunt᷑.
ñ iõ fit quod ea ferre ñ post̃. s ut ab
eis tanto arclencuis concupiscantur. qͣn¬
tẽ noluit dñs discipuł dic̃e. quia ũdũ
potant illa portare. s pocius in harita¬

Expanded text:
sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscta sunt, quis fidelis vel etiam catechumenus, antequam Spiritum sanctum baptizatus accipiat, non aequo animo legit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quantunc noluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potius in charita
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce conceclamꝰ ut ita sit: multos ea mͦ
eo ñdum misso ñ pot̾ant portare disci¬
Numnquid idõ senuꝰ quȩ sint quȩ clieere
noluit: quȩ tunc sciremꝰ si ab co dicta sege¬
renus uł audiremꝰ. Aliud ẽ enim scire ii¬
trum a nob̾ uł a uob̾ portari possint: aliud
aũ scire que sunt. siue portari possint siue
ii possint: Quȩ cum ipse caeuerit: quis
nrm dicat ista uł illa sunt: Aut si clicere
audeat: uñ ꝓbat: Quis enum ẽ tam uanꝰ
alit temerarius: qui cum cdixerit etiam
uera que uoluerit. quibꝰ uoluerit. sine
ullo testimonio diuino affirmet ea ẽẽ
quȩ tunc dommꝰ dicere noluit.s Quis
hoc nr̃m faciat. ⁊ ñ maximã culpã te¬
meritatis inceurrat: in quo nec ꝓpħiea nec

Expanded text:
Ecce concedamus ut ita sit, multos ea modae tunc eo nondum misso non poterant portare discinumquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurr
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ sem̃ tale spectaculũ intueri: actus
apłoꝵ legat:. Ibi beatũ petrũ qͣm negantẽ
doluerat stupeat p̃dicantẽ: Ibi linguã illã
uideat ad fidutiam a diffidentia. ⁊ ad lib̾ta¬
tẽ a seruitute translatã. tot linguas mii
ualendo unam ferre u̾sa fuerat ni negatio¬
de ore p̃dicantis. p̃ciosissimȩ uitatis pon¬
dera ꝓcedebant:⁊ ut ingentis mltitudinis¬
adũsarios int̾fectores & uideos. faceret ꝓ il¬
lo paratos mori: a quibꝰ cũ illo formidat oc¬
Ista dĩs magna atq miranda sua bñficia
et ⁊ me ⁊ patrẽ meũ. ut adimpleat᷑ ser¬

Expanded text:
viter sanctum tale spectaculum intueri, Actus viter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimuarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negatide ore praedicantis pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinisadversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat ocIsta Dominus magna atque miranda sua beneficia et me et Patrem meum: ut adimpleatur ser
Abbreviated transcription (Latin):
est in caritate: s ꝑfecta caritas foras mt¬
tit timorẽ: Deniq añ passionẽ clni. serui¬
lis timior eius int̾rogatꝰ est a femina ser¬
uitutis: pꝰ ressurrectionem uͦ dñi. lib̾a¬
lis eius amor ab ipso pͥncipe lib̾tatis: Et
idõ ibi turbabatur: hic tranquillabatur
Ibi ͤqui dilexerat negabat. hic quem ne¬
gauerat diligebat: S ad huc etiã tẽ amor
ipse uifirmus fuerat ⁊ angustꝰ: lonec
eum roboraret et dilataret sp̃s sc̃s: Qui
postea quam ille ẽ habundantia gr̃ȩ largi¬
oris infusus: sic ad ꝑhibendũ de apo te¬
stimonium qudã eiꝰ frigidũ pectꝰ accen¬
dit. atq illa prius trepida quȩ u̾tatẽ
supp̃sserant ora reserauit: & cum omnes
in quos uenerat sp̃s sẽs linguis omnium
gentium loq̃rentur:⁊ iudeoꝵ eircũstan¬
tibꝰ turbis. solus ad destimonium de. xp̃o
ꝑhibendũ p̃ cet̾is ꝓmptus enucaret.
eiusq int̾fectores de illuis ressurrectio¬
ne confunderer: Siquẽ delectat tã sua¬

Expanded text:
fecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dilataret Spiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam sua
Abbreviated transcription (Latin):
eauonica auctori¬
tis. qui pꝰ ascensionẽ
seripti sunt: parum fuerat hoc legi¬
sse. nifi illic id etiam legeretur. hoc ex his
esse que tẽ dominꝰ noluit discipuł dic̃e.
quia ñ pot̾ant illa portare:. t̃ amꝙͣ. si u̾bigr̃a

Expanded text:
canonica auctoritis, qui post ascensionem scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gr
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ ẽ nob̾. fit par multa diligentibꝰ le¬
gem cdĩ. ut ñ fit illis scandalum:. Deide
quid passuri essent iam expͥmens: ast
Extͣ synagogãm facient uos: Quid aũ
mali erat apłis: ex pelli de synagogis
uicdaicis: Quasi ñ inde se fuerant sepa¬
raturi: etiam si eos nullus expelleret:
S. nunirum hoc uoluit denunciare:
isti ñ fuerant recessuri ⁊ idõ futurũ
erat ut foras mitt̾entur cum illo. ab
eis qui esse uollent in illo. hn qui eẽ̾ nos
possent siue illo: Nam ꝓfecto quia nõ
erat ullus alius ppłs dĩ qͣm illud sem̃
tamqͣm rami naturales in oluia ꝑmane¬
si in eodem esse uoluissent. Quod qr no¬
luer̃: quid restabat nͥ ut remanentes
qui ũ derelinq̃rent. xp̃m : accepto quip¬
pe spũ scõ testes eiꝰ effecti: ñ utiq ta¬
les essent de qualibꝰ dr̃. multi pͥnci¬
pes uideoꝵ credider̃ in eum. s. ꝓpt̃
metum uideoꝵ ne pellerentur de si¬
nagogis. ñ audebant confiteri eum:
Dilexer enun glam honimũ magis ꝗͣ

Expanded text:
datus est nobis , fit pax multa diligentibus legem Dei, ut non sit illis scandalum. 2. Deinde quid passuri essent, jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat Apostolis expelli de synagogis Judaicis, quasi non inde fuerant se separaturi, etiamsi eos nullus expelleret? Sed nimirum hoc voluit denuntiare, isti non fuerant recessuri; et ideo futurum erat ut foras mitterentur cum illo, ab eis qui esse nollent in illo, hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia non erat ullus alius populus Dei quam illud semen ristum, tanquam rami naturales in olea permanesi in eodem esse voluissent. Quod quia noluerunt, quid restabat nisi ut remanentes qui non relinquerent Christum? Accepto quippe Spiritu sancto testes ejus effecti, non utique tales essent, de quibus dicitur: Multi principes Judaeorum crediderunt in eum; sed propter metum Judaeorum, ne pellerentur de synagogis, non audebant confiteri eum: dilexerunt enim gloriam hominum magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
ra turbarent. s p̃coguita ⁊ pacient̃
accepta. ad bona sempit̾na ꝑduceret᷑:
hane enun causam fuisse ut hec eis
p̾nunciaret: etiam ipse demonstrauit
adiungens: S hec locutꝰ sum uob̾: ut
cum uenerit hora eoꝵ. reminiscamini
quia ego dixi uob hora eoꝵ: hora te

Expanded text:
ra, turbarent, sed praecognita et patienter ra, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demonstravit adjungens: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vo
Abbreviated transcription (Latin):
prãre dõ: int̾ficiendo famulos dĩ: O
error horrendus: Itane ut placeas
dõ. ꝑcutis placentẽ dõ.⁊ & dĩ templũ
uiuum te feriente ꝓft̾nitur. ne dĩ
templum lapideum deseratur: O
execrabilis cecitas. S ex parte ĩ isrł
facta ẽ: ut plenitudo gentium intͣret:
Ex parte inqitam facta ẽ: ñ ex toto: ñ
enu omĩs s aliqui ex ramis fracti sunt:
ut insereretur oleast̃: Nam spũ sc̃o un¬
plente discipulos .xͥ. cum luiguis om̃i¬
um gentium loquerentur. cum ꝑ eos cli¬
uina miracula frequentarentur. ⁊ cli¬
iuna eloquia spargerentur.⁊ &̃ occisus
ita dilec̾tus ẽ xp̃s: ut eius discipuli ex¬
pulsi a cong̾gationibus iudeoꝵ. ex ip¬
sis quoq iudeis ingentem multitudinẽ
congregarent. ⁊ nullã solitudinẽ for¬
colligebat eos. qui de his futuris ante¬
qͣm occideretur instrux erat eos:⁊ ne ig¬
naros atq imꝑĩtos animos. mala mo¬
pinata. ⁊ inꝑuisa qͣmuis cito transitu¬

Expanded text:
praestare Deo, interficiendo famulos Dei. O praestare Deo, interficiendo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut placeas Deo, percutis placentem Deo; et templum Dei vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! Sed ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret: ex parte, inquam, facta est, non ex toto. Non enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, ut insereretur oleaster . Nam Spiritu sancto implente discipulos Christi, cum linguis omnium gentium loquerentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam occisus ita dilectus est Christus, ut ejus discipuli expulsi a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem forcolligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitu
Abbreviated transcription (Latin):
putauit obsequiũ: ereleus qͦd desere¬
rent dm̃ isrł. quicumq conu̾terentur
ista rõne cominoti sunt: Nameoꝵ de hac¬
re etiã ũba conscripta sunt: Uidetis
quia totꝰ mundus post eum abiit: Si
cduniserunus eũ uiuere: uenient ro¬
nrani ⁊ tollent nob̾ locũ ⁊ gentẽ: Et
quod carphas dixit: expeclit ut unues
peat: Et in hoc gͦ sermone: discipulos¬
suo erexit exemplo. quibꝰ dixerat si me
ꝑsecuti sunt ⁊ uoi ꝑseq̃nt᷑. ut qͦmadino¬
dum illum occidendo dõ se p̃stitisse obse¬
quium putauer̃. sic dẽ illos Iste itaq
sensus ẽ in his ũbis: Extͣ sinagogas faci¬
ent uos: s nolite solitudinẽ formida¬
re. Seꝑati quidem a cong̃gatione eoꝵ
tam multos in meo nomine cong̃gabi¬
tis. ⁊ ut illi metuentes ne templũ quod
erat aput eos ⁊ omina legis uet̾is faera¬
uĩta deserant᷑ int̾ficiant uos: sic fundn¬
tes fanguinẽ urm. ut dõ se p̃stantes ar¬
bitrentur obsequiumn: Ecce ẽ illud qͦd

Expanded text:
desererent Deum Israel, quicunque converterentur ista ratione commoti sunt; nam eorum de hac etiam re verba conscripta sunt: Videtis quia totus mundus post eum abiit ; si dimiserimus eum vivere, venient Romani, tollent nobis et locum, et gentem , et quod Caiphas dixit: Expedit ut unus hoens pereat . Et in hoc ergo suo discipulos exerit exemplo, quibus dixerat: Si me persecuti sunt, et vos persequentur, ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestare obsequium putaverunt, sic etiam illos. Iste itaque sensus est in his verbis, Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum, tam multos in meo nomine congregabitis, ut illi metuentes ne templum, quod erat apud eos, et omnia legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos: sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
caritas in cordibꝰ eoꝵ quȩ foras mittit
tunorẽ. quo impediri possent ne ar¬
guere mundũ qui ꝑsecutionibꝰ fre¬
mebat auderent . ꝓptea dix̃ Ille ar¬
guet mundum. tanqͣm diceret. il¬
le diffundet ĩ urĩs cordibꝰ caricatẽ: Sic
enĩ timore depulso: arguendi habebitis
libeatẽ: Sepe aũ dixinuis inseꝑabilia esseo¬
ꝑa tͥnitatis. s singillatim cõm̃dancdas fu¬
isse ꝑsonas: ut ñ solum sine seꝑatione. ue¬
rum ętiã sine confusione. ⁊ itnitas intel¬

Expanded text:
charitas in cordibus eorum, quae foras mittit timorem, quo impediri possent, ne arguere mundum, qui persecutionibus fremebat, auderent, propterea dixit: Ille arguet mundum, tanquam diceret: Ille diffundet in vestris cordibus charitatem. Sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia esse opera Trinitatis, sed sigillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intel
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ głam requirebant: Quid gͦ ẽ
ectͣ smagogas facient uos. s uenit hora:
cum potius dicere debuisse uidear᷑. et
uenit hora ut ominis qui int̾ficit uos ar¬
bitret᷑ obsequium se pr̃are dõ: Neq euĩ¬
saltim dictum ẽ. ẜ uenit hora ut int̃¬
ficiant uos. quasi ut eis mors ꝓ consolati¬
one illuis seꝑationis accecłet: ẜ uenit in¬
quit hora ut ommnis qui int̾ficit uos ar¬
bitretur obsequium se p̃stare dõ: ꝓrsus
ñ mͥ uidetur aliud significare uoluisse:
nͥ ut intelligerent atq gauderent tam
multos se xp̃o ad quisituros eum de iu¬
deorum cong̾gationibꝰ pellerentur.
ut eos ñ sufficerent pellere. s ñ siue¬
rent uiuere: ne omnes ad nom̃ aͥ sua¬
p̃cticatione conũterent. ⁊ ab obseruati¬
one uicdaisii tamqͣm diuinȩ u̾itatis
au̾terent. hoc enim de iudeis dictum
debemꝰ acciꝑe: de quibus dixerat. extͣ
sinagogam facient uos Nam testes

Expanded text:
hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, Extra synogogas facient vos: sed venit hora; cum potius dicere debuisse videatur, Et venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se prasaltem dictum est, Sed venit hora ut interficiant vos, quasi ut eis mors pro consolatione illius separationis accideret: sed venit, inquit, hora, ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficerent pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerat, Extra synagogas facient vos. Nam testes,
Abbreviated transcription (Latin):
filium: eui se i uob̃ occidendis p̃stare
arbitrant᷑ obsequiũ: Quȩ u̾ba dñs ita
subiec̃: tamꝗͣ ex ħ consolaret᷑ suos. qui
de sinagogis iudaicis pellerentur: Pre¬
nuncians enim que mala ee̾nt ꝓ eiꝰ
testimonio ꝑpessuri: extͣ sinagogas
inquit facient uos: Nec ait: ⁊ uenit
hora ut omnis qui int̾fic̃ uos arbitre¬
tur obsequiũ se prare dõ: Quid gͦ apt
S uenit hora: quemadmodũ clicẽret.
si aliquid boni post mala ista p̃dicaret:
Quid sibi gͦ uult extͣ sẏnagogas faci¬
s uenit hora: quasi consolationẽ eis
ꝓmitteret post tribulationẽ. ⁊ cũ mag̾
dicere ttebuisse uideat᷑ indicatuo mͦ.
⁊ uenit hora. S ñ ait ⁊ uenit: cum tͥbula¬
tionẽ suꝑ tͥbulationẽ. ñ consolationẽ post
tribulationẽ uenturã illis esse p̾diceret:
an forte sic eos illa de sinagogis separatio
fuerat turbatura: ut mori mallent qͣm
in hac uita sine uideoꝵ cong̃gationibꝰ ĩmo¬
rari : absit ut sic turbarent᷑. qui dĩ nõ

Expanded text:
Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra synagogas faciSed venit hora, quasi consolationem eis promitteret post tribulationem; cum magis dicere debuisse videatur indicativo modo, Et venit hora? Sed non ait, Et venit, cum tribulationem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam illis esse praediceret. An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent, quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non
Abbreviated transcription (Latin):
iudicet muntlũ: s ut saluetur mundꝰ
ꝑ ipsũ Mundꝰ eo iudicante cdampnat᷑:¬
iniuidus eo subueniente saluatur: qm̃i
sic̾ arbor foliis ⁊ pomis. sic̃ area parert
⁊ frum̃tis. ita infidelibꝰ ⁊ fideliuꝰ plenꝰ
ẽ mundꝰ. Princeps gͦ mundi huiꝰ. hoc ẽ
pͥnceps tenebrarũ harũ .i. infidelium¬

Expanded text:
t salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc est, princeps tenebrarum harum, i
Abbreviated transcription (Latin):
uisticia qua mundꝰ arguet᷑ qr uado ad patrẽ &
iam ũ uicdebitis me. qm̃ ĩ eũ qͦm ñ uide¬
bitis credetis uime: Et qũ uidebitis me
qͦd tunc ero: ñ udebitis me qͦd fũ uob̾eũ
mͦ. ñ uidebitis humilẽ s excelsum: non
uidebitis mortalem s sempit̾nũ: ñ uide¬
bitis udicanclũ s uidicaturũ: Et de hac
eredulum mundum: arguet etiã de tu¬
Quis ẽ iste nͥ de qͦ ait alio loco ecce uenit
pͥnceps mundi ⁊ in me mehil inueniec :
.i. nichil iuris sui. mehil quod ad eũ ꝑtine¬

Expanded text:
justitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac credulum mundum. 4. Arguet etiam de juQuis est iste, nisi de quo ait alio loco, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet ; id est, nihil juris sui, nihil quod ad eum pertine
Abbreviated transcription (Latin):
filio: s uͥ eoꝵ quilibet unꝰ. ibi tͥnitas u¬
nus ds̃: Oportebat aũ ita insinuari tri¬
nitatẽ: ut quamuis nulla esset diuer¬
disitas substanciarum. fingillatim tñ
coniũdaret᷑ distincꝰtio ꝑsonarum: ubi
eis qui recte intelligunt. numqͣm uide¬
ri pot̾ seꝑatio naturarum. Quod aut̃
sequit᷑ i cum uenerit ille arguet mũ

Expanded text:
Filio: sed ubi eorum quilibet unus, ibi Trinitas Deus unus. Oportebat autem ita insinuari Trinitatem, ut quamvis nulla esset diversitas substantiarum, singillatim tamen commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit ille, argue
Abbreviated transcription (Latin):
forma serui auferatur a uob̾ Caro qui¬
dem factum ũbum habito in uob̾. ⁊ s
lact̾e contenti. semꝑ infantes esse cupia¬
tis Expecht uob̾ ut ego uadam: Si e¬
nim ñ abiero: paraelitꝰ ñ ueniet ad uos
Si alm̃ta tenera quibꝰ uos aliu ñ subtͣ¬
xero: solidum cibũ ñ esurietis Si car¬
ni carnalit᷑ heseritis: capaces sp̃s ñ eri¬
tis. Nam quid ẽ. si ñ abiero paraclitus
ñ ueniet aduos. si aũ abiero mittam
eum aͥ uos. Numquid hic positꝰ eũ
ñ pot̾at mitt̾e: Quis hoc dixerit: neq
enim uͥ ille erat iste iñ recesserat: et
sie uenerat a patre. ut ñ maneret in

Expanded text:
forma servi auferatur a vobis: caro quiforma servi auferatur a vobis: caro quidem factum Verbum habito in vobis; sed lacte contenti semper infantes esse cupiatis. Expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos. Si alimenta tenera quibus vos alui, non subtraxero, solidum cibum non esurietis; si carni carnaliter haeseritis, capaces Spiritus non eritis. Nam quid est, Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam eum ad vos? Numquid hic positus, eum non poterat mittere? Quis hoc dixerit? Neque enim ubi ille erat, iste inde recesserat; et sic venerat a Patre, ut non maneret in
Abbreviated transcription (Latin):
eo se iurum quo ipsi tunc uenire ñ
possent Nunc uͦ ita se ꝓmittit iturũ.
ut nullus eoꝵ quo uadit int̾ro garet:
Nubes enim suscepit eum qnõ ascen¬
dit ab eis: & euntem in celum ñ ũ¬
locutꝰ sum uob̾ inquit: tristicia imple¬
uit cor ur̃m: uidebat utiq quid illa
sua ũba in eoꝵ cordibꝰ agerent Sp̃alẽ
quippe ñlum hñtes int̾uis consolati¬
id quod extius in xͦ uidebant. amittẽ
metuebant: Et quia se amisfuros ẽe̾ illo
uera denunciante dubitare ñ pot̾ant:
contristabatur humanus affectꝰ. quia
carnalis desolabat᷑ afpectꝰ. Nouerat aũ
ille quod eis potius expediret: quia
uisus int̾or ipse est utiq melior. quo
s se ipsum credentium pectoribꝰ infur¬
furus: Deniq actuuxit s ego uitatẽ
dico uob̃: expedit uob̾ ut ego uactam:
Si enim ñ abiero: paraclitus ñ ueniet
ad uos Si aũ abiero: mittam eũ uob̾
Tamq̃m diceret. Expedit uob̾: ut hȩc

Expanded text:
eo se iturum quo ipsi tunc venire non eo se iturum quo ipsi tunc venire non possent. Nunc vero ita ipse promittit iturum, ut nullus eorum quo vadit interroget. Nubes enim suscepit eum, quando ascendit ab eis, et euntem in coelum, non velocutus sum vobvit cor vestrum. Videbat utique quid illa sua verba in eorum cordibus agerent. spiritalem quippe nondum habentes interius consolatiid quod exterius in Christo videbant, amittere metuebant; et quia se amissuros esse, illo vera denuntiante, dubitare non poterant, contristabatur humanus affectus, quia carnis desolabatur aspectus. Noverat autem ille quid eis potius expediret, quia visus interior ipse est utique melior, quo pus humanum, sed seipsum credentium pectoribus infusurus. Denique adjungit: Sed ego veritatem dico vobis: Expedit vobis ut ego vadamSi enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam eum ad vos: tanquam diceret, Expedit vobis ut haec
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑhibente de xͦ. ipsi quoq testimo¬
nium ꝑhib̾ent. neq scandalizarent᷑ eũ
imnnici uidĩ absq furagogis face¬
rent eos ⁊ int̾ficerent. arbitrantes ob¬
sequium se p̃stare dõ. qm̃ caritas omĩa
tolerat: que diffundeuda erat in cordi
cducitur senfus: quia facꝰtitiꝰ eos erat mar
asꝑa tolerarent: nec frigescerent a cari¬
tate p̃cticandi. illo diuino igne fuecen
s quia cum uenerit paraclitꝰ ille desti¬
monium ꝑhibebit de me. ne ista tim̃¬
do taceatis. Uñ fiet: ut etiam uos te¬
stimonium ꝑhibeatis: hec aũ uob̾
ab inicio ũ dixi: qr uob̾cuni erã. et e
go uos consolabar mea p̃sentia corpora¬
li. exhibita humanis sensibꝰ urĩs qͣm
paruuli caꝑe pot̾atis Nunc aũ uado
ad eum qui misit me: & nemo inqͥt
ex uob̾ int̾rogat me quo uadis: Sig¬
nifieat fic se iturum. ut nullꝰ int̾roga¬
ret: quod palam fieri uisu corꝑis cer-¬
nerent. Nam suꝑius int̾rogauerant
eim quo esset iturꝰ: &e responderat eis

Expanded text:
hibente de Christo, ipsi quoque testimonium perhiberent; neque scandalizarentur cum inimici Judaei absque synagogis facerent eos, et interficerent arbitrantes obsequium se praestare Deo: quoniam charitas omnia tolerat , quae diffundenda erat in cordibducitur sensus, quia facturus eos erat martaspera tolerarent, nec frigescerent a charitate praedicandi, illo divino igne succenssed quia cum venerit paracletus ille, testimonium perhibebit de me, ne ista timendo taceatis, unde fiet ut etiam vos testimonium perhibeatis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram, et go vos consolabar mea praesentia corporali exhibita humanis sensibus vestris, quam parvuli capere poteratis. Nunc autem vado ad eum qui me misit, et nemo, inquit, ex vobis interrogat me: Quo vadis? Significat sic se iturum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cerneret. Nam superius interrogaverant eum quo esset iturus, et responderat eis
Abbreviated transcription (Latin):
est: hoc ergo intuens dñs: dicebat:
Odio habuer̾ me gͣtis: Cum aũ uene¬
rit paraclitꝰ : ille testimonium ꝑhibe¬
bit de me: camqͣm diceret. Odio ha
buer̃ me ⁊ occider̃ uidentes : s tale
de me paraclitꝰ testimonium ꝑhibebit.
ut eos faciat ĩ me credere ñ uiontes:
et uos inquit testimonium ꝑhibebi¬
qs: quia ab micio meẽ estis: ꝓhibe
bit sp̃s sc̃s: ꝑ hibebitis ⁊ uos: Quiꝰ enun ab
inicio mecim estis. potestis p̃dicare qͦd
nostis: quod ut mͦ nõ faciatis. illuis sp̃s
plenitudo ñdum adest uob̾ Ille gͦ testi¬
monium ꝑiubebit de me. ⁊ uos testimo¬
nium ꝑlubebitis: Dabit enim uob̃ fiduc¬
uob̃: Quȩ utiq petro ad huc defuit. qñ
mulieris ancillȩ int̾rogatione ꝑt̾ritꝰ. ñ
potuit uerum testimonium ꝑhibere: s
contͣ suam pollicitacionẽ timiore magno

Expanded text:
est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt me gratis: cum autem venerit Paracletus, ille testimonium perhibebit de me: tanquam diceret, Odio me habuerunt, et occiderunt videntes; sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. 2. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. itus sanctus, perhibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiducvobis . Quae utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere, sed contra suam po
Abbreviated transcription (Latin):
mittã uob̾ a patre. sp̃m̃ ui̾tatis qui a patre
ꝓcedit: ille testimonium ꝑhibebit de
me: ⁊ uos testimonium ꝑhibebitis quia
ab micio mecum estis: Quid ħ ꝑtinet ad
illud quod dixerat. nunc aũ ⁊ uider̃ ⁊¬
habuer̃ me gratis.  an quia paraclitꝰ qñ
uͦ ctiã aliquos ex illis qui uider̃ ⁊ adhuc
oderant: ad fidẽ quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑
sui manifestacione comĩtit: Hoc ut ita
nitelligamus: ita factum esse recolimꝰ
⁊ apłi omnes erant: qui illo adimpleti
cum linguis om̃ium gentiũ loq̃rent᷑.
plures ẽx his qui oderant tanto miracło
stupefacti: qñquidẽ uider̃ loq̃nte petͦ
tam magnum atq diumum testimoniũ
ꝑhiberi de xp̃o ut ille qui occisus ab
eis int̾ mortuos deputabatur. resurre¬
xisse ⁊ uiuere ꝓbaretur. compuncti
corde conũsi sunt : ⁊ tanti sanguinis
tam impie atq inimanit̾ fusi indulgẽ
missionẽ peccõꝵ om̃iũ effusus ẽ. ut
ipsum &ẽ pecc̃m posset delere quo fusꝰ

Expanded text:
is, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quid hoc pertinet ad illud, quod dixerat: Nunc autem et habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quavero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimuset Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentmis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ eis futuras nõ p̃dixerit ante
passiones S alii tres euangłistȩ sa¬
tis eũ p̃dixisse ista demonstrant. an¬
te qͣm uentum esset ad cenã: qua ꝑ¬
acta. scłm ioħm ista locutꝰ ẽ uͥ ait
hec aũ uob̾ ab inicio ñ dixi: qr uo¬
b̾cum erã. an forte hinc ista soluit᷑
questio: qr et illi eum narrant pa¬
ssioni ꝓximum fuisse cum hec dice¬
ret : nõ gͦ ab mitio qnͣ cum illis erat.
qr iam discessurꝰ. iamq ad patrẽ pe¬
rrecturꝰ hec dicit: & iõ etiã scdm il¬

Expanded text:
utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant antequam ventum esset ad coenam, qua cta secundum Joannem ista locutus est, ubi ait: Haec autem vobis ab initio non dixi quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio, quia et illi eum narrant passioni proximum fuisse, cum haec diceret? Non ergo ab initio quando cum illis erat, qui jam discessurus, jamque ad Patrem perrecturus haec dixit;