comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulis prefici deberet acclamabant:
Uir aũ beatissimus his angustuis
depressus. nimiis angorib afficie¬
batur: quia nec fuge locus uspiam
patebat. nec ppło ut ab intentione
cepta resipisceret ullo mͦ satisfacere.
poterat Diuine namq erat uolun¬
tatis. ut qui omniũ saluti ꝓspectu-¬
rus erat: om̃iũ acclamationib elige¬
retur Et qui unatati ficdei cũ iam fideꝰ¬
lib et futuris si delib erat ꝓuisurus:
unione cuncti põpuli ad sedem eue¬
heretur sacerdotalis honoris: Sa¬
cratissimus quidem uir cum his ae¬
clamationib se urgeri conspicer&.
de infirmitatis et etatis sue tẽpore
conqueri cepit: et quia eccłasticuᷤ
ordo infirmam etatẽ ad hanc ñ
reciperet dignitatẽ. uoce publica
fatebatur. Tunebat enu ne in¬
matura etas inimici uersutiis im¬
pugnata: aliquid contraberet si¬
nistri Sed diuina gr̃a et uocem
populoꝵ constantissime in ip̃ius
ꝑ durare fecit electione: et scm̃

Expanded text:
pulis prefici deberet, acclamabant. pulis prefici deberet, acclamabant. Vir autem beatissimus his angustiis depressus, nimiis afficiebatur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitati fidei cum iam fidelibus et futuris fidelibus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia aecclesiasticus ordo infirmam aetatem ad hanc non reciperet dignitatem, voce publica fatebatur. Timebat enim, ne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et s
Abbreviated transcription (Latin):
A aditus autẽ a parentibus sco¬
le litteris umnbuendus. in bre¬
ui coeuis et etiã natu maiorib suis do¬
ctriua excellentior est effectus Stude¬
bat quoꝙ teneros annos moꝵ matu¬
ritate u̾incere. & beniuolentiã cor-¬
dis caritatis melle condire: turbas
frequentiũ populoꝵ uitare: et ut
preconem suũ fecisse didicerat. uita
solitaria in reclusione dũo seruire
Qui locus in castro lauduno hacte¬
nus designatur: et uenerabiliter
colitur. In qua reclusione secundis
successibus certatim sc̃e conuersatiõ¬
uis studiis. iustus adolescens dño
militauit Et cũ ad uiginti et duos e¬
tatis sue annos ꝑuenit: defuncto ben¬
nadio archiep̃o in hac urbe remen¬
si om̃iũ generaliter uotis ad ponti¬
ficii culmen raptus fuisse dinoscit᷑.
potius quam electus fit gͦ concur¬
sus ppłi. diuersi quidem serus. con¬
ditionis ac dignitatis nec ũ et etatiᷤ
s unius atq eiusdem sententie: cũ¬
cti hunc uere dõ dignũ. et qui po¬

Expanded text:
aditus. autem a parentibus scole litteris imbuendus, in brevi coaevis et etiam natu maioribus suis doctrina excellentior est effectus. Studebat quoque teneros annos morum maturitate vincere et benivolentiam cordis caritatis melle condire, turbas frequentium populorum vitare, et ut preconem suum fecisse didicerat, vita solitaria in reclusione Domino servire. Qui locus in castro Lauduno actenus designatur et venerabiliter colitur. 3. In qua reclusione secundis successibus certatim sanctae conversationis studiis iustus adolescens Domino militavit. Et cum ad viginti ot duos aetatis suae annos pervenit, defuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi omnium generaliter votis ad pontificii culmen raptus fuisse dinoscitur potius quam electus. Fit ergo concursus populi diversi quidem sexus, conditionis ac dignitatis necnon et aetatis, sed unius atque eiusdem sententiae: cuncti hunc vere Deo dignum, et qui po
Abbreviated transcription (Latin):
ueritu depõsitum nobis
bergne contulit: hoc ĩ
scd̃o districtus exiget. Scd
uire iudiciũ discutiẽtis
dũi pertimesct. At qui
grãmi miscricordic grate
se miemuinit suscepisse
gaudens utiq iudicii dis¬
crimcu expectat: ideoq
libera modulatiõe suo iu-¬
dici mĩam et iudiciũ cã-¬
tat. Scrũ quia incertu:
ẽ om̃ib tempus unuer
critus hora: et poterat lõ¬
gua uideri pñs afflictio
uescientibz qñ requies
promissa ueniret. DSo¬
luit pius nigr aliquib
discipulorũ suor ad huc
in terra de gentibz et̾rie
repronussionis gaudia
p̾monstrare: quatuiꝰ et
ip̃i qui iudicẽt et omnes
qui audire possent: leuius
aduersa pñtia tolerarent.
reducto sẽpius ad mentẽ
future retributiois mu¬
nere quod expectacent.
Unde sequit. Amen di¬
co uobis sunt quidam de
hic stantib qui non gu

Expanded text:
entu dispositum nobis benigne contulit, hoc in secundo districtus exiget. Sed jure judicium discutientis Domini pertimescit. At qui gratiam misericordiae grate se meminit suscepisse, gaudens utique judicii discrimen exspectat, ideoque libera modulatione suo judici misericordiam et judicium cantat. Verum quia incertum est omnibus tempusexitus hora, et poterat longa videri praesens afflictio nescientibus quando requies promissa veniret, voluit pius magister aliquibus discipulorum suorum adhuc in terra degentibus aeternae repromissionis gaudia praemonstrare: quatenus et ipsi qui vidissent, et omnes qui audire possint, levius adversa praesentia tolerarent, reducto saepius ad mentem futurae retributionis munere quod exspectarent. Unde sequitur: Amen dico vobis, sunt quidam de hic s
Abbreviated transcription (Latin):
fulgentẽ in monte: ii
qua ꝑ acto iudicio ab oĩb
sanctis in regno suo uide¬
bitur S quod mortaleᷤ
ad huc et corruptibiles
discipulor cculi suffetre

Expanded text:
fulgentem in monte , in ea peracto judicio ab omnibus sanctis in regno suo videbitur. Sed quod mortales adhuc, corruptibiles discipulorum oculi sufferre
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ ruminanda quȩ
post inpopulos mellito de¬
clamaret gutture conge¬
rebat: Deniq docilis adole¬
scens. cũ transmisso cominu¬
nit̃ stilo surgentis infantię
adbiuiũ phytagoricȩ lit

Expanded text:
memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae lit
Abbreviated transcription (Latin):
tione mundi Possunt
uisionis et glorie bonorũ
plandam conditoris sui
agere ualet ꝑuenire nou
ualet. Quia cr̃ domini
ser dieb rerũ creatirram
formauit septima reqͥe¬
uit ab oꝑib suis: recte
per sex dies oͥpabon. ⁊ qui¬
bz ad requiẽ ꝑ uenire de¬
beanuis exprinumtur.
Et quia qui deum uidere.
qui ad gł̾am beate resur¬
rectioius ꝑtingere cõcupis¬
cit debet agere bona que
nouit: recte post dies ser
gloriã sui regui quã spo¬
poudit discipulis saluator
ostendit. Sequitur. Et

Expanded text:
tione mundi . Possunt visionis et gloriae, perfecemplandam Conditoris sui agere valet, pervenire non valet. Quia enim Dominus sex diebus rerum creaturam formavit, septima requievit ab operibus suis, recte per sex dies opera bona quibus ad requiem pervenire debeamus, exprimuntur. Et quia qui Deum videre, qui ad gloriam beatae resurrectionis pertingere concupiscit, debet agere bona quae novit, recte post dies sex gloriam sui regni, quam spopondit discipulis Salvator, ostendit. Sequitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ille qui ueritatẽ docet
alios semet ipsũ docere nec
me quoq dep̃cante c̃sensit:
tẽ post aliqua Quis rogo
in hoc tã ꝑũso uocabulo nisi
ille adimitandũ ꝓponitur.
qͥ despectis angłorũ legionib
secũ socialit̾ constitutis: ad
culm̾ conatꝰ ẽ singularitatĩ
erũpere. ut nulli Sub esse. &
solus p̾ẽẽ om̃ib uideretur:

Expanded text:
 ille qui veritatem docet alios, semetipsum docere, nec, me quoque deprecante, consensit. » Item post aliqua: « Quis, rogo, in hoc tam perverso vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui despectis angelorum legionibus secum socialiter constitutis, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, ut et nulli subesse, et solus praeesse omnibus videretur
Abbreviated transcription (Latin):
uestiti sunt: Itaq non quiq
populares. sed & nobilissi¬
morũ plurimi cingula
deponentes militiȩ. tumida
colla sua iugo xp̃i subpo¬
nentes. scõ uiro adherere :¬
& scĩs eiꝰ gaudebant infor¬
mari exemplis Cumq ful¬
gor tantę claritatis quasi
lucifer matutinus solem
iustitiȩ nuntians. totam
ꝓunciã iã ꝑlustrasset. prin¬
ceps ciuitatis defensor no¬
mine uir gloriosus. & sȩ¬
cundũ caducos huiuꝰ mun¬
di honores potentissimꝰ.
tot miraculorũ nouitate
ꝑculsus: dõ dignũ pontificẽ
ꝑinter nuntios euocans.
ut ad se uenire dignaret᷑
suppliciter exorat: Fide¬
lissimꝰ autẽ minister xp̃i
cũ ad principe̾ accederet.
ante principalis aulȩ ia¬
nuã obuium habuit quen¬
dã cȩcũ: qui corã eo pro¬
cumbens flagitabat auxi¬
lium: At ille inuocato xp̃i
nomine. & crucis impres¬
so uexillo: eũ submomͣ̃to

Expanded text:
estiti sunt. 14. Itaque non quique populares, sed et nobilissimorum plurimi cingula deponentes militiae, tumida olim colla sua jugo Christi supponentes, sancto viro adhaesere et sacris ejus gaudebant informari exemplis. Cumque fulgor tantae claritatis, quasi Lucifer matutinus solem justitiae nuntians, totam provinciam jam perlustrasset, princeps civitatis Defensor nomine, vir gloriosus, et secundum caducos hujus mundi honores potentissimus, tot miraculorum novitate perculsus, Deo dignum pontificem per internuntios evocans, ut ad se venire dignaretur, suppliciter exorat. 15. Fidelissimus autem minister Christi cum ad principem accederet, ante principalis aulae januam obviam habuit quemdam caecum, qui coram eo procumbens flagitabat auxilium. At ille invocato Christi nomine et crucis impresso vexillo, sub momento
Abbreviated transcription (Latin):
OROSIUS
nominis fui romanoꝵ regum
uel primꝰ uel solus instituit:
Quȩ sola expers idoloꝵ ẽdita¬
breuissimo tẽpore ꝓuecta ẽ.¬

Expanded text:
rsis nominis sui Romanorum regum uel primus uel solus instituit. quae sola expers idolorubreuissimo tempore condita
Abbreviated transcription (Latin):
nans : Esca uͦ illi erat panis orde¬
acius & faba: quã post duas aut
tres ebdomadas in olla coctã
recõmiscens edebat: Uinũ autẽ
uel quicquid in ebriare homi¬
nẽ potest. in om̃i uita sua non
contra dici sacrilegiũ ẽ. metu¬
ensq illud dñi dictũ quo ait.
qui uos audit me audit. & qͥ
uos spernit me spernit: piscẽ
& lac cũ pane ordeacio edere
cȩpit Quotiens cęlũ conspexit :
totiens lacrimata ẽ Et cũ ẽẽt
mundo corde. quẽ ad modum
lucas euangelista descripsit de
beatissimo Stephano. ita & hȩc
credebat᷑ cęlos aꝑtos uidere:
ad dexterã dĩ. qm̃ irritũ ñ ẽ
ꝓmissũ dĩ qđ ait Beati mundo
corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt:
Duodecĩ autẽ uirgines sp̃uales
quas ermas scripsit. qui & pa¬
stor nuncupatur. Nequaquã
ab ea discesserunt: Sine quib
siue uirgo siue pęnitens in hie¬
rusalem quȩ ȩdificatur ut
ciuitas. cohabitare ñ potest:

Expanded text:
olvit. Esca vero illi erat panes ordiatius et fava, quam post duas aut tres ebdomadas in olla cocta reconmiscens edebat. Vinum autem, vel quicquid inebriare hominem potest, in omni vita sua non  quibus contradici sacrilegium est, metaensque illud Domini dictum, quo ait: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit, piscem et lac cum pane ordiatio edere cepit. 16. Quoeiens caelum conspexit, tociens lacrimata est. Et cum esset mundo corde, quemadmodum Lucas euangelista discripsit de beatissimo Stephano, ita et haec credebatur caelos apertos videre ad dexteram Dei, quoniam irritum non est promissum Domini, quo ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Duodecim autem virgines spiritales, quas Herinas discripsit, qui et Pastor nuncupator, nequaquam ab ea discesserunt, sine quibus sive virgo sive penitens in Hiermalem, que acdificatur ut civitas, quoabtari n
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ ex utero matris suȩ a dõ
electã: Et ecce eulogias quaᷤ
illi sc̃s germanꝰ reliquit ex¬
hibeo: Comperientes ergo
parisioꝵ ciues. genouefã testi¬
monio scĩ germani dĩ ẽẽ fide¬
lissimã famulã. ac uidentes
eulogias quȩ illi deferente
archidiacono fuerant allatȩ:
Metuentes dm̃ & suꝑ his quȩ
ab archidiacono dicebantur
mirantes. dissipato prauo con¬
silio insidiandi finẽ fecerunt:
Impletũ ẽ indie illa dictuni
apłi quo ait Non enĩ omniũ
ẽ fides. fidelis autẽ ds̃ qui con¬
seruabit uos & custodiet a malo
Sũmi antistites martinus &
anianus ꝓuirtutũ suarũ ad¬
miratione ualde laudati suñ:
eoquod unus apud uangionũ
ciuitatẽ post pridie in bello
in ermis offerendus. utriusq
exercitꝰ seuitia sȩdata foedus
obtinuit. Alter uͦ aurelianoꝵ
urbẽ ab exercitu hunorum
circũ septã. auxiliantib gothiᷤᷤ.
meritis orationũ suarũ ne pe¬
riret ꝓmeruit : Porro genoue¬
fam nonne dignũ ẽ honorari :

Expanded text:
us ex utero matris suae a Deo electa. Et ecce eulogias, quas illi a sancto Germano relictas exhibeo!' Conperientes ergo Parisiorum cives, Genovefa testimonium sancti Germani Dei esse fidelissima famula, ac videntes eulogias, que illi, deferente arcediacono, fuerant allate, metuentes Deum et his qui ab arcediacono dicebantur mirantes, dissipato pravo consilio, insidiandi finem fecerunt. Inpletum est in die illa dictum apostoli, quo ait: Non enim omnium est fides; fidelis autem Dem qui conservavit vos et custodiet a malo. 14. Summi antestites Martinus et Annianus pro virtutum suarum admiratione valde laudati sunt, eo quod unus aput Vangionum civitatem post pridie in bello inhermis offerendus, utriusque exercitus sevitia sedata, foedus obtenuit, alter vero Aurilianorum urbem ab exercito Chunorum circumseptam, auxiliantibus Gotis, meritis orationum suarum, ne periret, promeruit. Porro Genuvefa nonne dignum est konorari, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Et postquã diutius ambo fle¬
uerunt. intellexerat enim
beatꝰ ReMIGTUS Genebau¬
dũ admisisse crimen ꝓ quo
stolã uell& deponere : iuix

Expanded text:
Et postquam diutius ambo fleverunt, – intellexerat enim beatus Remigius, Genebaudum admisisse crimen, pro quo stolam vellet deponere, – vix
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. nullã de se ullomͦ curam
gerant: Sed si neq ego ad te.
neq tu aliqͥd ꝑtineres ad me:
iure tacere copellerer. ut eũ
ñ rep̃henderẽ : qͥ em̃dari non

Expanded text:
t, nullam de se ullo modo curam gerant. Sed si neque ego ad te, neque tu aliquid pertineres ad me, jure tacere compellerer, ut eum non reprehenderem qui emendari non
Abbreviated transcription (Latin):
GoRIUM: qđ ipse sibi cõme¬
antib iã p̃dixerat fore
amq triũ dierũ itinere ꝓ¬
fligato. ad quendã locũ
requieturi. forte diuerte¬
rant: Quo singulis qͥescen

Expanded text:
gorium. Quod ipse sibi commeantibus jam praedixerat fore Jamque trium dierum itinere profligato, ad quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo singulis quiescen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dioꝵq redditus. ex gelasi¬
ano poliyptico cuiꝰ nimirũ
studiosissimꝰ uidebat᷑ pedis¬
secus adunauit: Corũ pensi¬
onib in auro argentoq col¬
latis: om̃ib ordinib eccła¬
sticis uł palatinis monaste¬
riis. eccłiis. cymiteriis. ona¬
coniis
xenodochiis. urbanis uel sub
litioq suo. ꝑ poliypticũ quo

Expanded text:
praediorumque reditus ex Gelasipraediorumque reditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studiosissimus videbatur pedissequus, adaeravit, eorumque pensionibus in auro argentoque collatis omnibus ordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, monasteriis, ecclesiis, coemeteriis, diaconiis, xenodochiis urbanis, vel subulitioque suo, per polyptychum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝓut cuiq opus erat :
H ec audiens GReGORIUS dix̃
Atille inquit Qm̃ ego angłs
eiꝰ sũ. & sũ ab eo ad tuũ in¬
qͥrendũ ꝓpositũ destinatꝰ.
Tunc GRtGoRus qͥa ndum
man ifeste uiderat angelũ
ꝓrsus expauit: sibiq hunc
talit̾ dicentẽ audiuit: Ne
timeas neq formides . Ecce
enĩ remisit me dñs ut sim
ł custos quãdiu fueris
in isto mortali scło: qͣ¬
tinus quãcũq rem petieris.
ꝑ me apud eũ fiducialit̃ ua¬
leas impetrare: Ilico GRE¬
GORIUS in faciẽ suã orauit
dicens Si ꝓpt̾ pusillũ meȩ
paruitatis munusculũ tan¬
ta mͥ retribuit om̃ipoten¬
tissimꝰ dñs. ut & pontificem
me sc̃ẽ suȩ ȩccłȩ faceret: cu
stodẽ mͥ suũ angłm depu¬
taret : qͣnta putẽ mͥ restitu¬
et. si in p̃ceptis eiꝰ totis iuirib
ꝑmanens plura studuero
de plurib erogares
gitur Incipiens tantũ lar¬
gior eẽ decollato tẽporali
cõmodo. qͣntũ certior de
recipiendo p̃mio sempit̃no:
cunctoꝵ patrimoniorum

Expanded text:
rout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit» At ille inquit: « Quoniam ego angelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogare? » 24. Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ non respondit ei uer¬
bũ Iacet fons uitȩ &pi¬
us medicus contulit me¬
suscipis pulsantẽ mulie¬
rẽ : O sapientia medici

Expanded text:
s non ei respondit verbum. Tacet fons vitae, et pius medicus contulit mesuscipis pulsantem mulierem! O sapientia medici
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m coep̃mq nr̃m uelitren¬
sis ciuitatis sedẽq tuã in lo¬
co qͥ appellat᷑ harenata ad
berior existere ualeas. & illic

Expanded text:
copumque nostrum Vellitrensis civitatis, sedemque tuam in loco qui appellatur Arenata ad berior existere valeas, et illic
Abbreviated transcription (Latin):
pignus abeo: ante solis oc¬
casũ pignꝰ restitue Unde¬
quippe debita uocamꝰ Pro¬
ximꝰ autẽ ñr nob debitor
efficit᷑. cũ in nos aliqͥd deli¬
quisse monstrat᷑: A quo pi

Expanded text:
pignus ab eo, ante solis occasum pignus restituequippe debita vocamus; proximus autem noster nobis debitor efficitur, cum in nos aliquid deliquisse monstratur: a quo pi
Abbreviated transcription (Latin):
uc successit theodericꝰ auuido¬
ne remensi archiepo ibidem or¬
dinatõnis accensi sunt plures ca¬
tholici iri feruore diuine religio¬
nis ut profacinorum suoꝵ ab oli
humara ibi erant requie proposse
adid opus ⁊digna subsidia stude¬
rent suppeditare. Non nulli etiam
de eccliastica familia suũ auciliũ ꝓ¬
inta impenderunt beniuolentia:
siusꝙ plaust̾s et bob tantis incep¬
Sic ꝙ fundamentis in qͥb locis ñ
erant fundatis. et columpnis
ex diruto pͥori edificio competent̾
dispõitis artus suꝑ ens diligẽt
ueluti consurgere ⁊ basilice fabrica
int̾ manꝰ artificũ cepit clarescere. Tũc
iamuestibulorũ parietib undiq e¬
rectis. et int̾ioris templi fastiguis
altius eleuatis necusta eccł̃ia ab
hincinaro archiep̃o ut dictum est
antiquitꝰ dedicata est euersa fun¬
ditꝰ et nilis interim tecti cooꝑtori

Expanded text:
 successit Theodericus, a Widone Remensi archiepiscopo ibidem ordinationis, accensi sunt plures catholici viri fervore divinae religionis, ut pro facinorum suorum abolitorpora ibi humata erant, requie, pro posse ad id opus condigna subsidia studerent suppeditare. Nonnulli etiam de ecclesiastica familia suum auxilium prompta impenderunt benevolentia, suisque plaustris et bobus, tantis incoepsicque fundamentis in quibus locis non erant locatis, et columnis ex diruto priori aedificio competenter dispositis, arcus super eas diligenter voluti consurgere, et basilicae fabrica inter manus artificum coepit clarescere. Tunc jam vestibulorum parietibus undique erectis, et interioris templi fastigiis altius elevatis, vetusta ecclesia ab Hincmaro archiepiscopo, ut dictum est, antiquitus dedicata, est eversa funditus; et vilis interim tecti coopertori
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ usũ mala facta uertun¬
tur: eiꝰ consilio militant etiã
quȩ eiꝰ consilio repugnant.
sicut multis sc̃ȩ scripturȩ te¬
stimoniis cõꝓbant᷑: Hinc ꝑ
psalmistã dicit᷑ Magna oꝑa
dñi. ex quisita in om̃s uolun¬
tates eiꝰ. Sic quippe eiꝰ opera
magna sunt. ut ꝑ om̃e qđ ab
hominib agit: eiꝰ uoluntas
exquintur: Nã sepe inde
ꝑficit᷑. unde repelli putabat᷑:
in terra Hinc salomon ait:
Non est sapientia ñ ẽ pruden¬
tia. ñ est consiliũ contra dñm:
Incunctant̃ gͥ credendũ est
om̃s homines salui fiant :
non sic tam̃ ut eis adimat
liberũ arbitriũ. quo uel bene
uel male utentes iustissime
iudicent᷑. Et idem apłs sol

Expanded text:
bonum usum mala facta vertunbonum usum mala facta vertuntur, eius consilio militant etiam, quae eius consilio repugnant, sicut multis sanctae scripturae testimoniis comprobatur. Hinc per psalmistam dicitur: Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates eius. Sic quippe eius opera magna sunt, ut per omne quod ab hominibus agitur eius voluntas exquiratur, nam sepe inde perficitur, unde repelli putabatur.n caelo et in terra. Hinc Salomon ait: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum. Incunctanter igitur credendum est, omnes homines salvi fiant, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo vel bene vel male utentes, iustissime iudicentur. Et idem apostol
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solũ ñ potest Utit᷑ gͦ ma¬
lis ñ scđm eoꝵ prauã. sed se¬
cundũ suã rectã uoluntatẽ:
Nã sicut mali natura sua bona
hoc ẽ bono eiꝰ opere male
utunt᷑. sic ipse bonꝰ etiã eoꝵ
malis oꝑib bene utitur: Ne
om̃ipotentis uoluntas aliqua
ex parte uincat᷑: Si enĩ non
haberet qđ bonis de malis
iuste ac bene faceret. nullo
modo eos uel nasci uel uiuere
sineret. quos malos ipse non
fecit qr homines fecit. qr nec
peccata quȩ st̃ contra i.aturã
sed naturas ipsas creauit: maloᷤᷤ
tam̃ eos futuros p̃scius ignorare
ñpotitit. sed sicut nõuerat quę
ipsi ẽẽnt mala factũri: sic etiã
nouerat quȩ bona de illis eẽt
ipse. facturus Iustus namq &
mifericors mortaliũ acta di¬
sponens. alia concedit ꝓpitiuꝰ.
alia ꝑmit̾tit irãtꝰ: Atq ea
quȩ ꝑmittit sic tolerat: ut
hȩc in sui consilii usũ uertat:
Unde miro mͦ fit . ut & qđ sine
uoluntate dĩ agit᷑: consilio
dĩ contrariũ ñsit. qr dũ in

Expanded text:
hoc solum non potest. Utitur ergo malis non secundum eorum pravam, sed secundum suam rectam voluntatem. Nam sicut mali natura sua bona, hoc est bono eius opere, male utuntur, sic ipse bonus etiam eorum malis operibus bene utitur, ne omnipotentis voluntas aliqua ex parte vincatur. Si enim non haberet, quod bonus de malis iuste ac bene faceret, nullo modo eos vel nasci vel vivere sineret, quos malos ipse non fecit, quia homines fecit, quia nec peccata, quae sunt contra naturam, sed naturas ipsas creavit: malos tamen eos futuros prescius ignorare non potuit; sed, sicut noverat, quae ipsi essent mala facturi, sic etiam noverat, quae bona de illis esset ipse facturus. Iustus namque et misericors mortalium acta disponens, alia concedit propitius, alia permittit iratus; atque ea quae permittit sic tolerat, ut haec in sui consilii usum vertat. Unde miro modo fit, ut et quod sine voluntate Dei agitur, consilio Dei contrarium non sit, quia, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃catio obicit. cũ semel ds̃
aliquid ab intimis irascendo
disponit: Ire gͥdĩ. & resisti ua¬
let qͣndo ipse qͥ irascit᷑ opitulat᷑:¬
& resisti om̃ino ñ ualet. qͣndo
se & adulciscendũ excitat. &
ipse p̃cẽ quȩ ei fundit᷑. ñ aspirat:
Qui ꝓpterea dicit᷑ omipotens.
qm̃ quicqͥd uult potest. De quo
& psalmꝰ dicit. In cęlo & int̾ra
om̃ia quęcũq uoluit fecit:
si ñ crẽdimꝰ. ille fidelis ꝑman&.
Negare se ipsũ ñ potest. sed qr
non uult ñ potest: qr & uelle
ñ potest: Non enĩ potest iusti¬
tia uelle facere qđ iniustũ
ẽ. aut sapientia uelle quod
stultũ ẽ: aut ueritas uelle
qđ falsũ ẽ Sunt & alia quȩ
non potest ds̃ omp̃s: Non po¬
test mori. ñ potest mutari.
ñ potest falli. ñ potest miser
fieri. ñ potest uinci Hlaec atq
huiusmodi absit ut possit
omp̃s: Ac ꝑhoc ñ solũ ostendit
ueritas om̃ipotentẽ eẽ quod
ista ñ possit. sed etiã cogit

Expanded text:
deprecatio obicit, cum semel Deus deprecatio obicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Irae igitur Dei et resisti valet, quando ipse qui irascitur opitulatur, et resisti omnino non valet, quando se et ad ulciscendum excitat et ipse precem quae ei funditur non aspirat. Qui propterea dicitur omnipotens, quoniam quicquid vult potest, de quo et psalmus dicit: In caelo et in terra omnia quecumque voluit fecit: Si non credimus, ille fidelis permanet, negare se ipsum non potest; sed quia non vult, non potest, quia et velle non potest. Non enim potest iustitia velle facere quod iniustum est, aut sapientia velle quod stultum est, aut veritas velle quod falsum est. Sunt et alia, quae non potest Deus omnipotens: non potest mori, non potest mutari. non potest falli, non potest miser fieri, nou potest vinci. Haec atque huiusmodi absit ut possit omnipotens; ac per hoc non solum ostendit veritas, omnipotentem esse, quod ista non possit, sed etiam cogit
Abbreviated transcription (Latin):
habentes discretionẽ inscẽ
scripturȩ intellegentia. nec
simplici sensus dente rumi¬
nant. sed uenenoso quȩ le¬
gunt inscĩs scripturis carpere
ftudent/ munda immunde
intelligentes ac ꝓferentes: de
corde suo ñ de sp̃u dĩ loquunt᷑:
Nã in uoluntate illius cuncta
st̃ posita. & ñ ẽ qͥ possit resiste¬
re uoluntati eiꝰ. Legimus tam̃
moysen. aaron. fineen. dauid.
helyam irȩ dñi restitisse. quia
om̃s scĩ qui irȩ di obuiant: ab
ipso accipiunt ut contra impe¬
tũ ꝑcussionis eiꝰ opponant᷑. atq
ut ita dixerĩ cũ ipso se erigunt
contra ipsũ: eosq uis diuina sibi
opponit secũ: qr in eo qđ ad¬
uersũ sȩuientis irã foras oppo¬
nunt: intus eos gr̃a irascentis
fouet. & famulantes interius
leuat: quos qͣsi aduersantes
exterius tolerat Resisti enĩ
irȩ dĩ ñ potest. cũ eiꝰ indignatio
sese ut ita dixerĩ medullitus
mouet : quȩ dũ se mouerit :
hanc oppositio humãna non
retinet: nec se utilit̃ cuius lib&

Expanded text:
abentes discretionem in sanctae scripturae intellegentia, nec simplici sensus dente ruminant, sed venenoso que len sanctis scripturis carpere student; munda inmunde intellegentes ac proferentes, de corde suo, non de spiritu Dei locuntur. Nam in voluntate illius cuncta sunt posita, et non est qui possit resistere voluntati eius. Legimus tamen, Moysen, Aaron, Fineen, David, Heliam irae Domini restitisse, quia omnes sancti, qui irae Dei obviant, ab ipso accipiunt, ut contra impetum percussionis eius opponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque vis divina sibi opponit secum; quia in eo, quod adversum sevientis iram foras opponunt, intus eos gratia irascentis fovet et famulantes interius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Resisti enim irae Dei non potest, cum eius indignatio sese, ut ita dixerim, medullitus movet; quae dum se moverit, hanc oppositio humana non retinet, nec se utiliter cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
quid uult potest: Si enim
quȩ in principio fecit ex ni¬
chilo utiq fecit: etiã exhis
quȩ fecit quicquid uoluerit
Nec ideo credant iniqͥ dũm non
ẽẽ om̃ipotentẽ. qr multa c̃tra
eiꝰ faciunt uoliuitatẽ. qr & cũ
faciunt qđ ñ uult: hoc eis faciet

Expanded text:
quid vult potest. Si enim, quae in principio fecit, ex nichilo utique fecit, etiam ex his quae fecit, quicquid voluerit, Nec ideo credant iniqui, Deum non esse omnipotentem, quia multa contra eius faciunt voluntatem; quia et, cum faciunt quod non vult,
Abbreviated transcription (Latin):
landibus reposuit. Ubi it̾um acq
it̾um cum lacͥmis se ꝓst̾nẽs. tan¬
dem in iar suã exiit. ⁊ usq ad
castelli aditũ comitatus cũ cãti¬

Expanded text:
laudibus reposuit: ubi iterum atque iterum cum lacrymis se prosternens, tandem in viam suam exiit, et usque ad castelli aditum comitatus cum canti
Abbreviated transcription (Latin):
clebratis ergo in sede ciuita¬
tis leuchorum duob dñice
natiuitatis dieb. in tercio dero
suo ualefaciens. iter carpere ro¬
mani ducens aggredit᷑. Quoꝑ
ueniens cum fanore tociꝰ ppli ho¬
norabilit̾ excipit᷑ apłiceq digni¬
tatis infulis insignitꝰ. in ypapan¬
ti dñi in catheora scĩ petri introm¬
zatur: et leo papa romano more
noncupacur. Hic digne ammi¬
nistrans que sin sunt officii instã¬
terq disponens queq indẽt᷑ ucilia
diuine religioni quadragesima¬
lis cemporis explet ieunia succe¬
dentiaq diũce resurrestionis ibi
celebrat sollempnia. Nuib elap¬
sis sẏnodum conuocat ep̃oꝵ icalie:
et ibi quilib ꝑuersa mncoꝵ ẽpiscopĩ
pullulantia aut corrigit auc hoi¬
catur corrigere.
liquanti aũ tẽporis int̾labẽte

Expanded text:
lebratis ergo in sede civitatis Leuchorum duobus Dominicae nativitatis diebus, in tertio clero suo valefaciens, iter capere Romam ducens aggreditur. Quo perveniens, cum favore totius populi honorabiliter excipitur apostolicaeque dignitatis infulis insignitur, in hypapanti Domini in cathedra beati Petri inthronizatur, et Leo papa, Romano more, nuncupatur. Hic digne administrans quae sui sunt officii, instanterque disponens quaeque videntur accommoda divinae religioni, quadragesimalis temporis explet jejunia, succedentiaque Dominicae resurrectionis ibi celebrat solemnia; quibus elapsis synodum convocat episcoporum Italiae, et ibi quaelibet perversa in eorum episcopiis pullulantia aut corrigit, aut hortatur corrigere. 8. Aliquanto autem temporis interlabente
Abbreviated transcription (Latin):
q maiores ereptori suo gr̃as
referunt: qͣnto uident in aliiꝰ¬
qđ ipsi ꝑpeti si essent relicti
potuerint. Nec illã tantae
beatitudinis claritatẽ apud
iustorũ animũ fuscabit
aspecta pęna rȩꝓborũ. quia
ubi iã cõpassio miserie none¬
rit. minuere ꝓcul dubio bea-¬
tõrũ lȩtitiã non uale̾bit: Et
quãuis eis sua gaudia ad ꝑfru-¬
endũ plene sufficiant: mala

Expanded text:
que maiores ereptori suo gratias que maiores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliiquid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerint. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscabit aspecta poena reproborum: quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam non valebit. Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝓqualitate operũ poenis
excipiunt᷑. & purgati ad bea¬
torũ ꝑueniunt requiem:
Pro his uͦ qͥia corporib exuti
sunt ȩt̃nis supplicus traditi.
qͣmuis in suȩ naturȩ bonitate
miscđiam habeant: iã aucto¬
ris sui iustitiȩ coniunctis
tanta rectitudine constrin¬
gunt᷑: ut nulla ad reprobos
cõpassione moueantur: Ipsi
quippe iudici concordant
cui inhę̧rent. & eis quos eriꝑe
non possunt: Nec ex miscđia
condescendunt. qr tanto illoᷤ
a se uident extraneos: qͣnto
& abeo quẽ diligunt auctore
suo conspiciunt repulsos. &
erecti iam ꝑ iustitiã iudicii
eis nullo modo ex aliqͣ com¬
passione miserent᷑: Uerũ &
ante retributionẽ extrẽmi
iudicii in iusti in requie quõ¬
dã iustos aspiciunt: ut eos
uidentes in gaudio: ñ solũ
de suo supplicio. sed etiã de
illoꝵ bono crucient᷑. Iustiuͦ
in tormentis semꝑ intuent᷑
in iustos. ut hinc eoꝵ gaudiũ
crescat: qr mala conspiciunt
quȩ miscđiter euaserunt: lanto¬

Expanded text:
 qualitate operum poenis excipiuntur, et purgati ad beatorum perveniunt requiem. Pro his vero, qui jam corporibus exuti sunt, aeternis suppliciis traditi, quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe iudici concordant, cui inherent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tanto illos a se vident extraneos, quanto et ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt repulsos, et erecti iam per iustitiam iudicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. Verum et ante retributionem extremi iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
mundi non poterat er.a¬
uigare: sedẽ sibi adõ
plebisq eonulio scõ da¬
gauit turibio. quẽ ad¬
çation iẜ eatenus
buerat officio Idem.
curibius presbiterii officio
gloriosus. cũ sco pauatio
diacono adreueland
cenomannensib xp̃i gra

Expanded text:
mundi non poterat enavigare, sedem sibi a Deo plebisque consilio, sancto delegavit Turibio, quem adicationis eatenus habuerat officio. Idem enim Turibius presbyterii officio gloriosus cum S. Pavatio diacono ad revelandam Cenomanensibus Christi gra
Abbreviated transcription (Latin):
horȩ spatiũ dũ uoces plebꝰ
ad dñm supplicationis emit¬
teret. octoginta homines
ad t̾rã corruentes sp̃m ex

Expanded text:
horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes sp
Abbreviated transcription (Latin):
homo nr̃ corrumpitur. sed in¬
terior renouat᷑ de die indiẽ
Dũ enĩ prȩsentis uitȩ cursus agi¬
tur. etiam si ualde ꝓficiat cuis
exterior homo corrũpit᷑ & in¬
terior renouatur: Necesse est
tam̃ ut dũ conditioni subiac&
mortis. labores toleret uetu¬
statis: Sed nescit mens ꝑ corpuᷤ
ueterescere : quȩ stud& ꝑdesidẽ¬
rium semꝑ inchoare Hinc nã¬
q ꝑ paulum dicit᷑ Renouami¬
ni sp̃u mentis ur̃ȩ. Hinc psal¬
mista qui ad ꝑfectionis iam
culm̃ ꝑuenerat: quasi inchoanᷤ
dicebat Dixi nunc cȩpi:

Expanded text:
homo noster corrumpitur, sed inhomo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem. Dum enim praesentis vitae cursus agitur, etiamsi valde proficiat, cuius exterior homo corrumpitur et interior renovatur, necesse est tamen, ut dum condicioni subiacet mortis, labores toleret vetustatis. Sed nescit mens per corpus veterescere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum dicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae. Hinc Psalmista. qui ad perfectionis iam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi: Nunc cepi
Abbreviated transcription (Latin):
pensũ de cibo. de potu de som¬
no. & cȩteris necessarus corpo¬
rib nr̃is reddimꝰ: ita cotidia¬
nũ pastũ ex ieuiniis. uigiliis.
elemosynis. orationib. atq
ꝓfusis lacrimis sacrisq oblati¬
onib animab nr̃is reddere
ꝓcuramus Sicut enĩ indefe-
assumptę nouitatis specie coti¬
die fuscamur. cotidiana reno¬
uatione animȩ indigemus:
Unde psalmista humanȩ fragi¬
litãtis infirmitatẽ in se dolen¬
do exprimens dicit Inuetera¬
ui inter om̃s inimicos meos.
Aferuore & enĩ mentis uel
inter sp̃uales inimicos uel
inter carnales quosq ꝓximos
ipso aliquo modo uiuendi usu
ueterescimꝰ: a qua tamen uetu¬
state cotidie si studia circũ spe¬
ctionis inuigilent : orando, le¬
gendo bene uiuendo renouam.
qr uita nr̃a dũ lacrimis lauat᷑.
bonis õperib exercet᷑ scis medi¬
tationib tendit᷑: ad nouitatẽ
suã sine cessatione reparatur.
sicut dicit apłs. Et si exterior

Expanded text:
pensum de cibo, de potu, de sompensum de cibo, de potu, de somno et ceteris necessariis corporibus nostris reddimus, ita cotidianum pastum ex ieiuniis, vigiliis, elemosinis, orationibus atque profusis lacrimis sacrisque oblationibus animabus nostris reddere procuramus. Sicut enim in cotidassumptae novitatis spetie cotidie fuscamur, cotidiana renovatione animae indigemus. Unde Psalmista humanae fragilitatis infirmitatem in se dolendo exprimens dicit: Inveteravi inter omnes inimicos meos. A fervore etenim mentis vel inter spiritales inimicos vel inter carnales quosque proximos ipso aliquo modo vivendi usu veterescimus, a qua tamen vetustate cotidie, si studia circumspectionis invigilent, orando, legendo, bene vivendo renovamur, quia vita nostra, dum lacrimis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationibus tenditur, ad novitatem suam sine cessatione reparatur, sicut dicit apostolus: Etsi exterior
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatis nr̃ȩ discreta con¬
descensione nobis ualemus
assumere : sicut ille passerib
subministrans qui ñ serunt
neq congregant inhorrea
sed ds̃ pascit illos: aliis satura¬
tis alios saturandõ suscipiebat :
Nos qui res & facultates uel
cognationis successione uel
fideliũ collatione suscepimꝰ.
fr̃ib qui non prȩparauert̃
sibi qr hilarẽ datorẽ diligit
đs cũ gaudio bona quȩ pos¬
sumus ministrantes: alios
quib bona ministrẽmus¬
ad sciscimꝰ plus gaudentes de
bono õpere: quã de bona pos¬
sessione: ut & ds̃ collȩtet᷑ operi
nr̃o bono: qui operariis pieta¬
tis se in udicio dicturũ p̃dixit:
Quod uni ex his minimis fr̃ib
meis fecistis: m fecistis. Uenite
benedicti patris mei. ꝑcipite
regnũ. quod uob paratũ ẽ ab
origine mundi Sed & in hoc
facto maximũ salutis ȩmolu¬
mentũ nob̾ ꝓspicimꝰ. si nos ipsos
ad cotidiana bonoꝵ operum
exercitia studioses reddere sa¬
tagimꝰ. quatinꝰ sicut cotidianũ

Expanded text:
fragilitatis nostrae discreta condescensione nobis valemus assumere, si, ut ille passeribus subininistrans, qui non serunt neque congregant in horrea, sed Deus pascit illos, aliis saturatis, alios saturandos suscipiebat, nos, qui res et facultates vel cognationis successione vel fidelium collatione suscepimus, fratribus qui non preparaverunt sibi, quia hilarem datorem diligit Deus, cum gaudio bona quae possumus ministrantes, alios, quibus bona ministremusadsciscimus, plus gaudentes de bono opere, quam de bona possessione, ut et Deus conletetur operi nostro bono, qui operariis pietatis se in iuditio dicturum predixit: Quod uni ex his minimis fratribus meis fecistis, mihi fecistis. Venite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi. Sed et in hoc facto maximum salutis emolumentum nobis prospicimus, si nos ipsos ad cotidiana bonorum operum exercitia studiosos reddere satagimus, quatinus, sicut cotidianum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desinas: qͣtinꝰ hoc de cet̃o
facere ñ p̃sumat. sed in ec¬
cła sua Sacerdotali more
resideat. Quẽ si forte ñ em̃¬
dare post tuã int̾minationẽ

Expanded text:
non desinas, quatenus hoc de caetero facere non praesumat, sed in Ecclesia sua, sacerdotali more, resideat. Quem si forte non emendari post tuam interminatione
Abbreviated transcription (Latin):
Conabar nãq cotidie extra
mundũ. extra carnem
fieri: cuncta fantasmata
corporis ab oculis mentis
abigere. & suꝑna gaudia
incorporalit uidere. & non
solis uocib sed medullis
cordis ad dĩ speciẽ anhelanꝰ
dicebam: Tibi dix̃ cormeũ.
quȩsiui uultũ tuũ. uultũ
tuũ dñe requirã Nichil
autẽ in hoc mundo appe

Expanded text:
Conabar namque quotidie extra mundum, extra carnem fieri, cuncta phantasmata corporis ab oculis mentis abigere, et superna gaudia incorporaliter videre; et non solum vocibus, sed medullis cordis ad Dei faciem anhelans, dicebam: Tibi dixit cor meum: Quaesivi vultum tuum; Vultum tuum, Domine, requiram . Nil autem in hoc mundo appe
Abbreviated transcription (Latin):
re ad patrẽ: Miserere michi
miserȩ pat̾. quia dire tor
de in me unigenitã tuã pa¬
ternũ amorẽ : & coniunge me
puero quẽ amo Si autẽ hoc
non uis facere. uidebis me post
modicũ morientẽ amara

Expanded text:
re ad patrem: Miserere mihi, miserere, pater, quia dire torqde in me unigenitam tuam paternum amorem, et conjunge me puero quem amo. Si autem hoc non vis facere, videbis me post modicum morientem amara
Abbreviated transcription (Latin):
ratur: Hanc ergo penã &
istis ꝑmitute euadere: &
uos met ipsos eriꝑe cogitãte:
Permittite interim istos ad
coronã ꝑtingere destinatã:
nolite timere. non separant᷑
p̃parare in cęlo sidereas man-¬
siones: in quib unã uobiscũ
& cũ filiis ur̃is inperpetuo
gaudio maneatis. Quod si
uos domus ur̃ȩ ex lapidib
factȩ delectant : quanto
magis illarũ uos debet pul¬
chritudo inuitare domoꝵ.
ubi sunt triclinia auro pu¬
ro radiantia: quȩ ex gẽmis
& margaritis habent zetas
instructas: Illic flos pur¬
pureus rosarũ. Numquã
marcescit. Illic nemora flo
seida ꝑpetua uiriditate
uernant: Illic prata recen¬
tia semꝑ melleis fluunt
riuis. Illic croceis grãmina
florib redolent: & alanteᷤ
campi i undis ad modũ
odorib pollent: Auras ibi
rant: lumen ibi sine umbra.
q tenebris nocturnis. die
oculi ꝑfruunt᷑: Nulla ibi
impediunt᷑ occupatione
delitiȩ: nulla penitus solli

Expanded text:
r. 13. Hanc ergo poenam et istos permittite evadere, et vosmetipsos eripere cogitate. Permittite interim istos ad coronam pertingere destinatam. Nolite timere; non enim separabuntur aeparare vobis in coelo sidereas mansiones, in quibus una vobiscum et cum filiis vestris in perpetuo gaudio maneatis. Quod si vos domus vestrae ex lapidibus factae delectant; quanto magis illarum vos debet pulchritudo invitare domorum ubi sunt triclinia auro puro radiantia, quae ex gemmis et margaritis habent zetas instructas? Illic flos purpureus rosarum numquam marcessit: illic florida nemora perpetua viriditate vernant: illic prata recentia semper melleis fluunt rivis: illic croceis gramina floribus redolent, et halantes campi jucundis admodum odoribus pollent. Aurae ibi rant. Lumen ibi sine solis rque tenebris nocturnis die oculi perfruuntur. Nulla illic impediuntur occupatione deliciae, nulla penitus solli
Abbreviated transcription (Latin):
panes recepit: Qui utiq sol¬
licite priꝰ dinumerantes. si
suꝑfluos aliquot inuenissenł
sibi ꝓculdubio reseruarent:
Sane quã freq̃nt̾ beatꝰ Grego¬
riꝰ tã illic quã in apłorũ ba¬
silicis. necñ in patriarchio:
nc̃ exortans in noxios. nc̃ uͦ
det̾rens obnoxios: in ipsa
suȩ cognitionis effigie ap.¬
parescat. qr ñc̃ narrare ñ
ualeo: hic huiꝰ oꝑis admini¬
culante dño t̃minũ facio.
& reliqͣ eiꝰdẽ patris miracula.
post me doctiorib memo¬
randa relinqͦ Cuiꝰ nimirũ
uenerabile meritũ. qͦusq
mundi huiꝰ orbita uoluit᷑.
ut cũ Paulo uiro disertissi¬
mo fatear semꝑ accipiet in

Expanded text:
panes recepit. Qui utique sollicite prius dinumerantes, si superfluos aliquot invenissent, sibi proculdubio reservarent. 99. Sane quam frequenter beatus Gregorius tam illic quam in apostolorum basilicis, necnon in patriarchio nunc exhortans innoxios, nunc vero deterrens obnoxios, in ipsa suae cognitionis effigie apparescat, quia nunc narrare non valeo, hic hujus operis, adminiculante Domino, terminum facio, et reliqua ejusdem Patris miracula post me doctioribus memoranda relinquo. Cujus nimirum venerabile meritum quousque mundi hujus orbita volvitur; ut cum Paulo viro disertissimo fatear, semper accipiet in
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ poposcit. atq in
responsum accepit quod
ei dñs ad spatiũ pęniten¬
tiȩ largiretur. & ut ple¬
nius conualesceret: illis
quib nutritus fuerat
cibis indulgere studeret.

Expanded text:
orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret
Abbreviated transcription (Latin):
octobris congregati sunt
in memorata basilica epĩ iude¬
licet numero iginti cum qͥnͥ¬
quaginta fere alb̃ib̾ et aliis ec¬
cl̃iastici ordinis qm̃ płimis. E
statum uetus querela inter remẽ¬
sis ac treuerensis archiep̃i cłicos

Expanded text:
Octobris, congregati sunt in memorata basilica episcopi videlicet numero viginti, cum quinquaginta fere abbatibus, et aliis ecclesiastici ordinis complurimis. Ubi statim vetus querela inter Remensis et Treverensis archiepisco
Abbreviated transcription (Latin):
huc inuolucris septe. tantum po¬
testatis contulit: et quanta eam
iam beatificauerit gła. nunc circa
cuis ex anime corꝑoris patenter
ostendit. Postqmͣ ergo p̾fatus ue¬
sontionensis episcopus a suo co¬
natu tali miraculo se ꝓhiberi cog¬
nouit. lugdunensi ut sui uice fra¬
tris causam ꝑoraret innuit. Qͥ
surgens ait eundem lingͦnensem
ep̃m confiteri qd̃ sacros ordines
uendiderit. et memoratam pecu¬
niam ab illo presbitero excorserit
sed suppliciis quibus asserebat eũ
excrutiari nõ fecerit. cetera uͦ que
ibi fuerant obiecta. hunc penitus
denegare asseruit. His dictis domi¬
nus paya uidens eadem die nõ pos¬
se ad plenũ huiꝰmodi negotium
uentilari. iam eñi nox instabat.
quid incanonib de sacrorum or¬
dinum uenditorib sit decretum.
uissit tantũ modo reitari: lectaq
sententia. ad p̾ceptum eius ex con¬
lio calcedonensi. capitulo uidelicet
secundo. soluta ẽ sinodus. dilato usq
in crastinum huiꝰ rationis iudicio.

Expanded text:
huc involucris septae, tantum potestatis contulit, et quanta eam jam beatificaverit gloria, nunc circa ejus exanime corpus patenter ostendit. Postquam ergo praefatus Vesontionensis episcopus a suo conatu tali miraculo se prohiberi cognovit, Lugdunensi ut sui vice fratris causam peroraret innuit. Qui surgens ait eumdem Lingonensem episcopum confiteri quod sacros ordines vendiderit, et memoratam pecuniam ab illo presbytero extorserit, sed suppliciis quibus asserebat eum excruciari non fecerit; caetera vero quae sibi fuerant objecta hunc penitus denegare asseruit. His dictis, domnus papa videns eadem die non posse ad plenum hujusmodi negotium ventilari, jam enim nox instabat, quod in canonibus de sacrorum ordinum venditoribus sit decretum jussit tantummodo recitari; lectaque sententia ad praeceptum ejus ex concilio Chalcedonensi, capitulo videlicet secundo, soluta est synodus, dilato usque in crastinum hujus rationis judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ delictis populi int̾cessor
eligit᷑: Qua itaq fiducia ad
eũ ꝓ peccatis alienis int̾ces¬
sor uenio: apud quẽ de ꝓpͥis
securus ñ su: Si fortasse qͥs¬
piã apud potentẽ uirum
qui & sibi iratus. & mͥ esset

Expanded text:
 delictis populi intercessor eligitur? Qua itaque fiducia ad eum pro peccatis alienis intercessor venio, apud quem de propriis securus non sum? Si fortasse quispiam apud potentem virum, qui et sibi iratus, et mihi esset
Abbreviated transcription (Latin):
ascendens reflectit᷑. qͥ ita se
hab& Oregorius SILUIAE
matri fecit:
Sed in absidicula suꝑ fr̃em
cellariũ Gregoriꝰ eiꝰdẽ artifi¬
cis magisterio in rota gypsea
pictꝰ ostendit᷑. statura iusta
& bene formata. facie de pa¬
t̃nȩ faciei longitudine. & ma¬
t̃nȩ rotunditate ita medie
tẽperata. ut cũ rotunditate
qͣdã decentissime uideat᷑ ẽẽ
deducta. barba pat̾no more
sub fulua & modica. ita cal¬
uaster ut in medio frontis
gemellos cincinnos raruscu¬
los habeat. & dextrorsũ re¬
flexos: Corona rotunda &
spatiosa. capillo subnigro
& decent᷑ intorto sub auri¬
culȩ mediũ ꝓpendente. fron¬
te speciosa. elatis & longis
sub exsilib suꝑcilus. oculis
pupilla fuliuis. ñ quidem
magnis sed patulis. sub ocu¬
larib plenis. naso a radice
directo Circa mediũ latiore
deinde paululũ recuruo:
& in extremo patulis narib
p̃minente : Ore rubeo. crassiᷤ
& sub diuidus labus. genis
cõpositis. mento a confinio
maxillarũ decibilit̃ ꝓmi¬

Expanded text:
ascendens reflectitur, qui ita se habet: Gregorius Silviae matri fecit. 48. Sed et in absidula post fratrum cellarium Gregorius ejusdem artificis magisterio in rota gypsea pictus ostenditur, statura justa et bene formata, facie de paternae faciei longitudine et maternae rotunditate ita medie temperata, ut cum rotunditate quadam decentissime videatur esse deducta, barba paterno more subfulva et modica; ita calvaster, ut in medio frontis gemellos cincinnos rarusculos habeat, et dextrorsum reflexos; corona rotunda et spatiosa, capillo subnigro et decenter intorto sub auriculae medium propendente; fronte speciosa, elatis et longis, sed exilibus superciliis; oculis pupilla furvis non quidem magnis sed patulis; subocularibus plenis; naso a radice directo, circa medium latiore, deinde paululum recurvo et in extremo patulis naribus prominente; ore rubeo; crassis et subdividuis labiis, genis compositis; mento a confinio maxillarum decibiliter promi
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ incidit᷑. ñ uides qr ictꝰ feri¬
entis ferri idem splendor solis
excipit. priusquã ꝑtingatur¬
ad lignũ: Sed splendor solis¬
cũ ibi sit: non potest nec incidi.
nec adolante separari Sic itaq
diuinitas. Nec separari potuit.
nec incidi: Illud autẽ passioni
subiacuit. qđ sicut lignũ & li¬
gari potuit & teneri Tunc¬

Expanded text:
cum inciditur, videmus quia ictus ferientis ferri splendorem solis excipit, priusquam pertingatur lignum: sed splendor cum ibi sit, non potest nec incidi, nec a dolante separari; sic etiam divinitas nec separari potest, nec incidi: illud autem passioni subjacuit, quod sicut lignum et ligari possit et teneri.