comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prior ȩris quam ferri cognitꝰ usus : E¬
re quippe primi proscindebant t̾ram. et
certamina belligerabant. eratq in p̃cio
magis ȩs: Aurum uero et argentum ꝑp
suit in p̃cio sit nullo: Demq honor et usus
eris eris postea transiit in simulacris in uasis
in edisiciarum structuris. maxime et ad ꝑpe¬
tuitatem monumentorum. etiã publice
in eis constituciones serꝙte sunt: Cipriũ
es in cipro insula prius inuentum. unde et
uocatum factum ex lapide eroso quem cad¬
miam uocant. et est cductile huic si addat᷑
plumbum colere purpureo fit: Auricalcon
dictum. quod ec splendorem auri. et du¬
riciam eris possideat Est autem nom̃ compo¬
situm ex lingua latina et greta: Esenim
sermone grecorum calcon uocatur: fit añ
ex ere et igne multo ac medicaminibus
ꝑducitur ad aureum colorem: Corinteũ:
cõmixtio omnium metallorũ. quod cas
primum miscuit corinto cum caperetur in¬
censa: Nã dum hanc ciuitatem hannibal cepis-¬

Expanded text:
prior aeris quam ferri cognitus usus. Aeprior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepis
Abbreviated transcription (Latin):
gentariis fornacibus guttarum concrecio¬
ne tectis inherens: Sepe etiam et in st̃gore
uetustissimo cloacarum uł puteorum limo:
fit etiam et ex mineo imposito concule
ferreȩ patena testea suꝑposita cum cirtũ li¬
to uasculo circundant᷑ carbones. sicq ar¬
gentum uiuum ex mineo distillat: Sine
hoc nec argentũ. nec es inaurari potest :
Tante autem uirtutis est ut si suꝑ sextariũ
argenti uiui centenarium saxum suꝑpo¬
nas onere statim resistat Sin uero auri scri¬
pulum: leuitatem eius raptim sinu reci¬
pit. ex quo intelligit᷑ ñ pondus s naturã
esse cuicedit Seruat᷑ autem melius in uas-¬
culis uitreis: Nam ceteras materias ꝑforat:
Potui autem datum int̾sicre ponderis cau¬
sa. Argenti purgam̃ta litargiros. quami
nos spumam argenti appellamus. fit enĩ
ex argento et plumbaxuiiii. De acRe.
es a splendore aeris nocatum. sicut au¬
rum et argentũ. Aput antiquos aũ

Expanded text:
gentariis fornacibus guttarum concretiogentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argento et plumbo ita. De aere . Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem
Abbreviated transcription (Latin):
quod in mimis est. factum quod in uasis
et signis. Infectum. quod in massis. qd̃ et
grane dicitur .i massa: In noticiam aũ
formarum metalla ita uenerunt: Dũ
enim quocumq casu ardentes silue ex¬
euo querent terram: alefactis uenis fudit
riuos cuiustunq instructure Siue igit᷑
illud es fuerit. siue aurum. cum in loca
t̾re depssiora decurreret. sumpsit figurã
inquã illud uł profluens ruius uł excipiens lacu¬
na formauerat. quarum rerũ splendore capti
homines cum ligatas attollerent massas. ui de¬
runt in ea t̾re uestigia figurata. inde cogita¬
uerunt liquefactas ad omnem posse deduci
a greca appellacione distat. hoc enim illi
argirion uocant. cui mirum in modũ
illud. ut dum candilum sit impressum
corpori lmeas nigras reddit: Argentum ui¬
uum dictum qd̃ excedat materias in qui¬
bus micit᷑. hoc et liquidum ꝗ ia ꝑcurrte
inuenitur specialit̾ in metallis. siue in ar-¬

Expanded text:
quod in nummis est; factum, quod in vasis quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci.aeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in ar
Abbreviated transcription (Latin):
dabant populi tributa nominauerunt. Sec¬
tigalia sunt tributa a uehendo elicta: Sti¬
pendium a stipite pendenda nominatum.
Antiqui enim appendere peruniam soliti erat
magis quam adnumerare: Moneta appel¬
lata est quia monet. ne qua sraus in me¬
tallo nel in pandere siat. Nomisma est so¬
lidus aureus uel argenteꝰ siue ȩre. qui ideo
nomisma dicit᷑ quia nominibus principũ
essigiisq signat᷑. Prius nũmus argenteus ñ¬
cupabat᷑ quia quani plurimũ ex argento
ꝑcuciebat᷑. Nũmi autem a numa rege ro¬
manorum uocati sunt. qui eos primus
aput latinos imaginibus notauit. et titu¬
lo nominis sui p̃scripsit folles dicuntur a sac¬
culo quo conclunt᷑. a continente id quod
continet᷑ appellatum: In nõmismate tria
queruntur. metallum figura et pondus: Si
ex his aliquid desuerit. nõmisma non erit
Tria aũ sunt genera argenti et auri atq eris
Signatum factũ. infectum: Signatũ est

Expanded text:
dabant populi, tributa nominarunt. Vecdabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signatur. Prius nummus ἄργυρος nuncupabatur, quia quam plurimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est
Abbreviated transcription (Latin):
osus. Antiquissimi nondum auro et ar¬
gento inuento ȩre utebantur Nam pͥ¬
us ȩrea pecunia in usu suit. postea ar-¬
gentea. deinde aurea subsecuta est .s
ab ea que cepit nom̃ retinuit Unde
et erarium dictum . quia prius tantũ ȩs¬
in usu fuit.⁊ ipsum solum recondebat᷑
auro et argento nondum signato: Ex qͦrũ
metallis quanius postea suisse facta pe-¬
cunia. nom̃ tamen erarii permansit ab-
eo metallo unde inicium sumpsit. Thes¬
faurum uixta greram proprietatem apo¬
testeseos. a posicione. hoc est a re posita na¬
minatur: Nam tesis posicio dicitur. et est
nomen ex greco latinoq sermone compositũ
Nam tesis greci repositum dicunt: Liatini aũ
ria nomen habet ab auro: Tributa uero eo qd̃
antea pro tribubus singulis exigebantur: sicuti
nunc ꝑ singula territoria. sic ante in partes
diuisum suisse romanorum imperium płm¬
constat. ut hi qui p̃erant in singulis partib
tribuni dicerent᷑. Unde etiam sumptus qͦs

Expanded text:
osus. Antiquissimi nondum auro arosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatur, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea fuisset facta pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde initium sumpsit. Thesaurum iuxta Graecam proprietatem tes theseos, a positione, hoc est, a reposito nominatur. Nam thesis positio dicitur: et est nomen ex graeco latinoque sermone compositum: nam thesis Graeci repositum dicunt: Latini et eria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
urũ ab aura dictum .i. a spien¬
dore. eo quod reꝑcusso aere plus
ꝑ ramos aura resulsit. hoc est splendor auri:
laturale enim est ut metallorum splen¬
dor plus fulgeat luce alia repercussus: hinc
et aurarii dicti quorum sulgor splen-¬
splendidus redditur: Obreũ aurum di¬
ctum quod obradiat splendore: Est enĩ
coloris optimi. quod ebrei ofa⁊. greci piron
uocant. Pratrea dicitur tenuissima lãmi¬
lammina: Petunia prius de pecudibus pro¬
priecatem habebat et nomen De corio
enim petudum nũmi incidebant᷑. et sig¬
nabantur. postea a saturnino ȩreus nũmꝰ
inuentus: Ipse enim significari nũmos
et scribi constiruit. Propterea et erariũ
saturno a gentibis consecratum est Alii
ut superius pecuniam a pecudibus appel¬
lauerunt. sicut a iuuando uimenta st̃
dicta. Omne enim patrimonium apt̃
antiquos peculium dicebatur a pecudi¬
bus: in euibus eorum constabat uniu̾sa
substantia Unde et peculiarius uocaba¬
tur qui erat diues: modo uero pecuni¬

Expanded text:
urum ab aura dictum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere plus per ramos aura refulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei 'ophaz', Graeci κιρρὸν dicunt. Brattea dicitur tenuissima lamiν† lamina. Pecunia prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uictoriam quasi ad suꝑnã magnitudi¬
nem accederant Unde et colore rufo ꝑ¬
limebant᷑. quasi imitarentur diuimi
ignis esfigiem: Quod uero a carnisice con¬
tingebant᷑. id esse inlicium. ut ad tan-¬
tum fastigium euecti. mediocritatis hu¬
mane cõmonerent᷑. duobus autẽ generib¬
deletur exercitꝰ. aut̃ int̾necione. ant dis-¬
ꝑsione. Salustius: hostes inquit oppressi aut
dilapsi forent: Sic et utrumq uirgilius de
de disꝑsione. aut age diuersos. et dissice cor
biȩ eoquod manibus detrahant᷑: Nec et exu¬
uie ab exuendo dictę. quia exuunt᷑. Ne et
partes a pari diuisione ꝑ personarum qua¬
litate. et laborum iusta diuisione. Cepolia
aũ a palleis. quasi expallia. Uictiᷤ enĩ detͣhun

Expanded text:
per victoriam quasi ad supernam magnitudiper victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. Duobus autem generibdeletur exercitus: aut internecione, aut disrsione. Sallustius inquit: « Hostes oppressi aut dilapsi forent. » Sic et utrumque Virgilius; puppes. Dispersione: Aut age diversos, aut disjice corpbiae eo quod manibus detrahuntur: hae et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur: hae et partes a pari divisione, pro personarum qualitate, et laborum justa divisione. Spolia autem a palliis, quasi ex pallia: victis enim detrahun
Abbreviated transcription (Latin):
latine dicit pocius appellatum quod his qui
triumphans urbem in grederet᷑: triꝑtito
iudicio honoraretur Nam primum de tͥ
umpho duci concedendo exercitum uidica¬
re solitum erat: Secundo senatum. Tercio
populum: Erat autẽ romanorũ mos. ut
triumphantes quadrigis ueherentur. ex illo
quod soliti sunt priores duces hoc habitu bel¬
la mire: Quicumq añ in conflictu bella¬
uicissent. palma aurea coronabantur. quia
palma stimulos habet Qni uero sine conflic¬
tu fugientem prostrasset: laurea. eoquod
hec arbor sine spinis est Namq et purpureã
et palmatam togam triumphantes indne¬
bantur Et scipionem cum sceptro in manu
gerebant. ad imitacionem uictorie scipioniꝰ:
li icet et scipio baculum sit quo homines
innituntur Unele et ille primiis corneliꝰ
scipio appellatus est. quia in foro pater eiꝰ
cecus innixus eo ambulabat: Suꝑ scipionẽ
aũ aquila suꝑsedebat ob indicium quod

Expanded text:
latine dicit potius appellatum, quod is qui latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur, tripartito iudicio honoraretur. Nam primum duci de triumpho concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sunt priores duces hoc habitu inire bella. Quicumque autem in conflictu vicissent, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientes prostrasset, laurea; eo quod hec arbor sine spinis est. Namque et purpurea et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod
Abbreviated transcription (Latin):
et dicte induciȩ. quasi in die socia:
DE IRIUM PHIS.
Unne regnum seculi huius bellis q̃.¬
ritur uictoris propagatur Uicto¬
ria edicta. quod ui .i. uirtute adipisca¬
tur: hoc est enĩ us gentium. uiꝰ .ui. ex¬
pellere: Nam turpis est dolo quesita uic¬
toria: Certa aũ uictoria est. uł occisio
hostis. uł expoliacio uł utrumq Nõ ÷ͥ
autẽ iocunda uictoria. que ꝑ inmensa
detrimenta contingit: Et hoc est. qd̃
ento exercitu reportasse: Pompa dicta ÷
hoc ÷ publice ostentari p̃cedit autẽ uic¬
toria pompam. id eo quod ituris ad hac cer¬
tamen primum est uictorie uotum:
a conu̾sione hostis et fuga. Nam ab eo qd̃
hostem quis sugasset. merebatur tropheum.¬
Plene enĩ uictorie triumphus debetur. semi¬
plene tropheum. quia ñdum plenam est
uictoriam consecittus Non enim optinuit.
s exercitum sugauit: Nec tam̃ nomina scrꝙ.¬
tores confundunt: Tranquillus aũ triumphũ

Expanded text:
et dictae indutiae quasi in dies otia. et dictae indutiae quasi in dies otia. De triumphis . Omne regnum saeculi huius bellis quaeritur, victoriis propagatur. Victoria dicta quod vi, id est virtute, adipiscatur. Hoc est enim ius gentium, vim vi expellere. Nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem iucunda victoria quae per inmensa detrimenta contingit: et hoc est, quod lento exercitu deportasse. Pompa dicta est hoc est publice ostentari. Praecedit autem victoria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum est victoriae votum. a conversione hostis et fuga. Nam ab eo quod hostem quis Plene enim victorie triumphus debetur, semiplene tropheum; quia victoriam est consecutus. Non enim optinuit,  exercitum: hec tamen nomina scriptores confundunt. Tranquillus autem triumphum
Abbreviated transcription (Latin):
duellum uocatum. eo quod due sunt par¬
tes dimicantium. uel quod alterum
faciat uictorem. alterum uictum.
postea mutata et detracta litera dictum bellũ.
Bellum alii per antifrasi putant dictum¬
rida bella. cum bellum contra sit pessiũ:
p̾lia dicuntur ab imprimendo hostem:
Inde et p̃la ligna quibus uua p̾mitur:
Pugna uocata. eo quod inicio usus fuisset
in bello pugnis contendere. uł quod primo
bellum pugnis incipiebant: unde etiã
et pugna duorum est. aliquando et sine
ferro Quatuor autẽ in bello aguntur:
pugna. fuga. uictoria. pax: Pacis uocabi¬
lum uidetur a pacto sumptum: paste¬
rius autem pax accipit᷑: foedus primũ
uit᷑. foedus est pax. que fit int̾ dimi¬
cantes. uł a fide. uł a fitialibus .i. a sac̾do¬
tibus dictum. ꝑ ipsos enĩ fiebant foede¬
ra. sicut ꝑ seculares bella: Alii foedera
dicta putant a porca foede et crudelit᷑
occisa: cunis mors optabaturei qui a pa-¬
foedera porta: foederis partes induciȩ.

Expanded text:
duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictumrida bella, cum belluPraelia dicuntur a premendo hostem: unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod in initio usus fuisset in bello pugnis contendere: vel quia primo bellum pugnis incipiebant: unde pugna etiam duorum est aliqferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus, id est sacerdotibus, dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pafoedera porca. Foederis partes indutiae:
Abbreviated transcription (Latin):
quod e ⁊ edicto gerit᷑ de rebus repetitis.
aut propulsandorum hostium causa. In-¬
iustum bellum est. qd̃ de furore. non le
gitima racione mitur. de quo in re publi¬
ea cicero dicit Illa iniusta bella sunt. qͣst̃
sine causa suscepta Nam extra. ulaiscendi
aut propulsandorum hostium causa bel¬
lum geri iustum nullum potest Et ħ¬

Expanded text:
uod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit 3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et
Abbreviated transcription (Latin):
quod e⁊ edicto gerit᷑ de rebus repetitis.
aut propulsandorum hostium causa. In¬
iustum bellum est. qd̃ de surore. non le
gitima racione initur. de quo ire publi¬
ea cicero dicit: Illa iniusta bella sunt. qͣst̃
sine causa suscepta: Nlam extra. ulciscendi
aut propulsandorum hostium causabel¬
lum geri iustum nullum potest Et ħ¬

Expanded text:
repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit 3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et
Abbreviated transcription (Latin):
Triplexe Nã alia in eoipso de quo a gitberent aliaq dicunt᷑ effectae que ȩ
quodã modo exreb: alistracta noscunt᷑ aliaq ad sumunt᷑ ꝑxtrinsccus
secunda a paste. testia a nota argum̃tũ a toto cũ dffinitio ad hib& ad id
qđ queritꝰ sicut ait cicero &loria ẽ laus recte factorũ magnorq: in republi
fama meritorũ apastib ẽ argum̃tã cũ hs qui se defendit aut negat factum
Aut factũet̃ in redefendit. A nota ẽ argum̃tũ cũꝙ sui nominis argum̃tđaliquod
terã effecta argum̃ta suntq: quodã modo exrebus aliistract noscuntꝰ¬

Expanded text:
triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia, quae adsumuntur extrinsecus. – a partibus – a nota. Argumentum a toto est, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: 'Gloria est laus recte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod teram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscunt
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit exemplũ. hoc esth ꝓpriũ difinitionis quid sit illud qͥ uaerit declarare
Vndecima speciesdefinitionirẽ quã grecicata nalog an latiniiuxtarationem
ꝑlaudẽ ut tulliur ꝓcluentio. lexẽmens & animus & consilũ & sententia ciuitatis
& alit paxẽ tanquilla libestas fit & ꝑ uituperationẽ quã greciprogon uocant¬
ut seruitus e postremumaloruominiu n mod obello sed moste q̃ q̃r epellenda
subterris, Scirel debemus p̃dictasspecies definitionũ topicis merito eẽ sociatu
quo int̃ quaeda argumenta suntpo sictae & non nullis locis cõmemorantꝰ
intopicir Nunc ad topicã ueniamus que sunt argum̃torũ sedesfotersensuũ
& origines dictionũ uim d&opicis t opica est diceiplina mue ni¬
endoro argumtorũ diuisio topicorũ siue locorũ ex quib: argum̃ta ducuntꝰ

Expanded text:
declarauit exemplum; hoc est autem proprium definitionis quid sit illud quod quaeritur declarare. declarauit exemplum; hoc est autem proprium definitionis quid sit illud quod quaeritur declarare. Vndecima est species definitionis, quam Graeci cata ellipes olocleru homlaudem, ut M. Tullius pro Cluentio: Lex est mens, et animus, et consilium, eet aliter 'Pax est tranquilla libertas.' Fit et per uituperationem, quam Graeci psogon uocant: 'Seruitus est postremum malorum omnium, non modo bello sed morte quoque repellendasub terris'. Scire autem debemus praedictas species definitionum Topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum et origines dictionum. § 30 De topicis. Topica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q: sit definitꝰ idẽ rex est modestus & tẽperans. Tirannus uero ĩpius & inmitis
Septima est difimitionis species quã grecicata m&haforan. latini ꝑtrans lationẽ dicu
ut cicero intopicis litus ẽ quafluctus eludit. hocugrie tractare potest mod o enim¬
ut moneat. modo ut design& modout uituper& aut laud& ut moneat. Nobil¬
ta sest uistutis modorũ apud posteros sarcina ut design& a pex est arxicos¬
poris ut laud& adolescentia est flos a&atirut uituper& diuitia es̃ breuis
uitae longũuiaticũ, Octaua species definitionis ẽ quã grecicata apheresis¬
malũ est iustũ est quod iniustũ nonẽ & hissimila. hoc enĩ genere difiniti¬
onis utidebem cũ contrariũ notũ ẽ ut sibonũ est qd prodest cũ honestate id qꝰ
hacc semꝑ in indiui. Nisuersatꝰ quã greciat homan appellant. De cima species

Expanded text:
uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hocut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum'. Octava species definitionis est, quam Grmalum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod Haec semper in individuis versatur, quae Graeci ἄτομα appellant. Decima species
Abbreviated transcription (Latin):
quaerit enĩ quidauarus sit quid erudelis quid luxoriosus & uniuersi luxo¬
riosi auaricrudelis natura discribit᷑. t si luxorio sum uolumus definire dice¬
mus luxoriosus ẽ uictus non neces sarii sed suptrosi: & haneres app&ens indel¬
cuis afluens in libidine prãtus. hactalia definiuu nt luxorio sũsed ꝑ discriptionẽ def¬
niuntq: species definitionisoratorib: magis apta est quãdialecticis quia latitudi¬
nes hab&q similitudo in bonis reb: ponit & in malis . quinta species definitionis ẽ quã
sermonedesignat uno acsingulari & quoda modo quid illud sit inuno uerbo po¬
sitũ uno uerbo alio declarat ut conticescere est tacere itẽ cũ t̃minũ dicimus fine
Aut populatas int̃p̃tamur eẽ uastatas. Sexta species definitionis ẽ quã grecicati
minant ut cũq: ritꝰ quid int̃sit int̃regẽ & tirannũ adiecta differentia quid

Expanded text:
Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuQuaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribnes habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata itur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpriũ & designat plenissime quid sit homo. Secunda species difinitionis est
nomine possum: dicere . haec istomodo seꝑ efficit᷑ homo ẽ quod rationab co¬
ceptione exercitio p̃ est animalib: cunctis. Nonenĩ dix̃ quid est homo sed
quidagat quasi quoda signo in notitiã deuocato istaem̃ &iny reliquis notitia
ter dr latine qualitatiua uocat q ẽquabtate nñ accepit̃ pro eo quad quid qualisit
id quodñt euident̃ ostendit cuius exemplutale est: homo est quiin genioual&
astib: poll& & cognitione rerũ aut quod a gere deb& elegit aut anĩ aduersioñ
qł nutile sit contẽpnit his enĩ qualitatib: ex p̃ssus acdifinitus homo est. Quasta
species difinitionis estq grece iporaphicen. Latine adullio discriptio nomina¬
turqͥ adhibit a circuitione dictor factorũq rẽq sit discriptione declarat

Expanded text:
ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est,ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est,nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia οιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dodus aũt i poth&icorũ sillogis morũsi quis plenius nos sedesidorat librũ legat mari
uictorini quiins cribit̃ desillogis mis i poth&icishinc ad dialectiexs definitiom ũ specier
accedamus qua& anta dignitate p̃cellunt ut possint in diciorũ aꝑtae manifestationes
& quaedã inditia dictionuostendere. VIꝗde diui sione difeniti onũ ex marii uicto¬
rinilibro adbreuiatis : Definitio ẽ philo sophorũq in reb: ex pͥmendis explicat quid
res ipsa sit qualis sit & quẽ ad modũ m̃bris suis constare debeat: est eniratiobreuis unius¬
cuiusq reinaturã a cõmunione diuisx ꝓpria significatione concludens diuisi ode¬
finition ũ inpastes .xv. hab&ur. prima species definitionis est usio disidest subs
disciplina e que capax, haec enĩ difinitio ꝑspecies & differentias discẽ densuenit

Expanded text:
Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. § 29 De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata. Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. Prima species definitionis est οὐσιώδης, id est sudisciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit
Abbreviated transcription (Latin):
ab dicatiuũ pasticulare directĩ ut õneiustũ honestũ ꝙdã iustũ nonẽ malũ ꝙ dã igitur
hon estũ ndõmalũ. has formolas cathegoricorũ sillogis morũ quiplene nosse desidera
bbrũlegat quiins eribit̃ perierminas apul en & quae subtilius sunt tractata cognos¬
cat: distincta enĩ adq considerata admagnas intellegentiae uias lectorẽ pres¬
tante d ñ outibt̃ introducunt Nuno adipot&icossillo gis mos ordine sequentiueniam :
Iodisillo girmorũ ypoc&i cor qui fiunt cũ aliqua concluĩ sine sunt .uii. primus mõ est
igitꝰ dies : Testius modus est ita non ẽ dies dies ẽ & non luc& ad que diesẽluc&igitur:
quastus mõ ẽita aut dies est aut noꝵ adq dies est noxigitꝰ non est . Quintus modurẽ itx aut
dies ẽ aut noꝵ adq: nox est diesigit est. Sextus mõ est ita nonẽ dies est & ñ luc& dies uit
est noxigit᷑ non est. Septimur mõ est ita non dies & noꝵ ad que nox nonẽ diesigit est

Expanded text:
am iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. Modi syllogismorum Hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: Non et dies est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur'. Quartus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui dies est: nox igitur non est'. Quintus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: dies autem est: nox igitur non est'. Septimus modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est'.
Abbreviated transcription (Latin):
distantes Quintũ genꝰ est earũ que uo¬
cant᷑ atticȩ. quat̾nis angulis aut ampliꝰ¬
et parib laterum int̃uallis: Pases ful
cure sunt colunnarũ que a sundam̃¬
to consurgunt. et suꝑpasite fabricȩ sus¬
tinent pondus: Pasis aũ nom̃ petrȩ
fortissimȩ firo sermone: Capitella di
suꝑ collum caput: Epistilia sunt. qͦ
suꝑ capitella colunnarũ pomint᷑ et ÷
ant᷑. idĩ cedant᷑ unde et pauor ꝙ
cedit cor: Ostracus est pauim̃tũ testa:¬
ciũ eoqd̃ fractis cestis calce admnta feriat᷑
testa enĩ grece ostra dicit᷑. Nudos artisices¬

Expanded text:
distantes. Quintum genus est earum, quae vodistantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitelfulture columnarum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Capitella dicsuper collum caput. Epistillia sunt, que super capitella columnarum ponuntur et est antur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dicunt. Pavime
Abbreviated transcription (Latin):
dum sit tactu frigida : intꝰ occultũ conti¬
nis erumpit Natura eiꝰ mirũ aliquid
facte postquã enĩ arserit aquis incen:¬
dit᷑. quib solet ignis ex tingui Oleo
extinquit᷑. quo solet ignis accendi: Us¬
eius in structuris fabricȩ necessarius: Flaĩ
lapis lapidi non potest ad herere foreiꝰ.
nisi calce coniunctus: Gipsum cognatũ cal¬
genera omniũ añ optimũ lapidi spe¬
culari: Est enĩ signis edificiaꝵ et coroniᷤ
gratissimus Parena ab ariditate dicta
non ut alii ab adherendo in fabricis. ut
quidam uolunt: Iuius probatio si ma¬
nu impressa stridet. aut si in uestẽ can¬
didam sparsa. nichil sordis relinquat :¬
Colunne pro longitudine et rotun¬
ditate uocatȩ. in quibus totus fabri¬
ce pondus erigit᷑. Antiqua ratio erat :¬
colunnarum altitudinis t̾cia pars la.¬
titudinum: Genera rotundarum uͦii.
sura crassitudinis et altitudinis int̾se

Expanded text:
dum sit tactu frigida, intus occultum contidum sit tactu frigida, intus occultum continem. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: useius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calgenera, omnium autem optimum lapis specularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratissimum. Arena ab ariditnon ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquatColumnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuosura crassitudinis et altitudinis inter se
Abbreviated transcription (Latin):
pallidus in cemento raro utilis est Gil¬
uis contra iniurias fortis. et in structa¬
ra insidus. nisi suerit multa suffrena¬
tione deuinctus fluuiatilis silex sem¬
per ueluti madens est. hic estate ex hib̃i
oportet. nec ante bienniũ inserere in
structuris domorũ: fictiliũ operum
ad parietes et fundamenta coctis
aptant᷑. Tegulȩ uocatę quod tegant
ȩdes. et imbrices. qd̃ accipiant imbre̾
Tegule aũ pͥme positionis nomen
cuius diminutuũ tegillo: liat̃¬
culi uͦ uocati. qd̃ lati formentur.
circũ actis undiq uii tabulis lia¬
teres aũ crudi sunt. quia et ipsi inde
nominati sunt. qd̃ lati ligneis formiᷤᷤ
essiciunt᷑. quorũ crates dicunt᷑. in
quib lutũ pro isdẽ laterib crudis
portare solent: Sunt enĩ conexioneᷤ
cannarũ dicti atotoy ꝑpatin. id est
uocatum quidam ꝑ antifrasin pu¬
tant. qd ñ sit mundum: Nã omẽ
lotũ mundũ est Calcis uiuadicta. quia

Expanded text:
um est. Pallidus in caemento raro utilis. Gloum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et fundamenta coctis aptantur. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo tou cratein, id est, vocatum quidam per antiphrasim putant, quod non sit mundum, nam omne lorum mundum est. Calx viva dicta, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ani. ubi plurimus excidit᷑. Piperinꝰ
subalbidus cum punctis nigris durꝰ
atq fortissimus. Concleaticus. con¬
cleis lapillisq et arena concretus.
asꝑrimus et int̾clum fistulosue.
columbinis a colore auis nuncu-¬
patꝰ natura uicinus gipso et mol¬
litie simillimus. Molaris in pari¬
etibus utilis. quia est quedã pͥm¬
quior natura eius duraq et aspera. ex qͦ
etiã et mole siunt. unde et nomen
traxit Nuius iiIͦI genera. albus. niger.
permirtꝰ ac fistulosus. Isfungia lapis
concretꝰ ex aqua leuis ac sistulosus et
cameris aptus Silex durus lapis. ex cu¬
uis genere nigri silices optimi quibusdã
in locis et rubentes: Albi silices contra
uetustatem incorrupti: Idem et in mo-¬
numentis sculpti. ⁊ incorrupti ꝑma¬
nent. quibus nec ignis quidem nocet
Nam ex his etiã forme siunt. in quib
era fundunt᷑ Siridis filex uehem̃ter
et ipse igni resistens. s nunquã copio¬

Expanded text:
ani ubi plurimus exciditur. Piperinus ani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copio
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑat᷑ ad instat prioris. Hani instar
ueteres pro similituline ponebant.
unde et instaurare dicebant: Con¬
stat aũ constructio fundam̃to. lapi¬
dibus. et calce. arena et lignis fun¬
damentum dictum. qd̃ sit fundus
edificii. Idem et cementum. a ceden¬
do dictum. qd̃ crasso lapide surgat.
li apides in structuris apti. albus ti¬
burtinus. columbinus. fluuiatilis.
issungia. rubens. et reliqui: Albus la¬
pis. alius durus. alius mollis: Mallis
dentata serra secat᷑. tractabilis in o-¬
pere est. ita ut in eo quasi in lignis
littere scribant᷑. Tiburtinus a loco
italiȩ dictus. qui dum sit ad fabricã
fortis : napore tamen dissilit. Tofus
edisiciis inutilis est. sundamentis ap¬
tus. mortalitate et mollitia Ex estu
enĩ et halitu maris fricat᷑. et uerbat᷑
imbribus Arenacius lapis concretꝰ
maris harenis. hic et bibulus dicit᷑.
seruat enĩ humorem acceptũ Idem
et in betia gaditanus ab insula oce.¬

Expanded text:
reparatur ad instar prioris. Nam instar reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum quod fundus sit aedificii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Lapides in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oce
Abbreviated transcription (Latin):
De fabricis Parie tom.
n fabricis parietum atq tectorum
greci inuentorem dedalum asserut̃:
Iste enim primus didicisse fabricam
a minerua dicit᷑. fabros enĩ siue ar¬
tores: Architecti enĩ cementarii sunt
qui disponunt in sundamentis. Uñ
et apłs de semet ipso: Tanquã sapiens
in quit architectus fundamentum
posun Maciones licti.a machinis in
quibus insistunt ꝑꝑ altitudinem pa-¬
dificiorum parietes sunt tres: dis¬
positio constructio. uenustas. dis¬
positio est areȩ uel soli. et fun-
et altitudinis edificatio: constru¬
ctio aũ uel instructio uocata . eoqd̾ in¬
stringat. et coertere faciat. ut lapides
lto ⁊ ligna et lapides inuicem sibi:
Nã et intinctio ferri in aquam instru¬
ctura est Nisi enĩ candens tinguatur.
stringi et coerceri non potest ferrũ.
Item constructio a multituline
lapidum ee lignorũ dicta. unde et
strues. aliud est enĩ edificatio. aliud
instauratio. Nam edificatio noua
constructio est: Instauratio uero qd̾

Expanded text:
De fabricis parietum. 1. In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artores. Architecti autem caementarii sunt qui disponunt in fundamentis. Unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. 2. Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem padificiorum partes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispoet altitudinis aedificatio. Constructio autem vel instructio vocata eo quod astringat et cohaerere faciat, ut lapides luto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum distrues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod
Abbreviated transcription (Latin):
rena et ferro. serraq in p̃tenui. linea p̃-¬
mente harenas. tractuq ipso secante . s
trassior arena plus erodit marmoris: Iã
tenuis fabricis et polituris accõmodata ÷
DE LITOS TROTIS.
teostrote sunt. le laborata arte pictu
paruulis crustis ac tessellis tinctis
in uarios colores: Tesselli aũ a tesseris
nominati. id ÷ quadratis lapillisꝑ di.
minutionem: De ẜlastis.

Expanded text:
rena et ferro serraque in praetenui linea prerena et ferro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodit marmoris; nam tenuis fabricis et polituris adcommodata est. De lithostrotis . Lithostrota sunt elparvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem sunt a tesseris nominati, id est quadratis lapillis per diminutionem. De plastis
Abbreviated transcription (Latin):
lem melus genere feminino quã masI¬
culino proferimꝰ: sistule aquarum sunt¬
dicte qd̃ aquas sundant. et mittant.
hlam stola grece mittere est: formȩ ea¬
rum pro magnituline aquȩ et capaci-
tate fiunt. ꝑ quas aque ꝑ cercoᷤᷤ modu¬
los diuiduntur: E quibus est untia
et quinaria. digitus quadratus. digitꝰ
rotundus. et ceteri modi euiusq causȩ¬
Iuu. De ueNus tate.
ucusq parees constructionis. sequit᷑
de uenustate eclisitiorum. Uenustaᷤᷤ
est quidquid illud ornamenti. e
decoris causa edisiciis adicit᷑. ut tectoꝵ
auro distincta laquearia. et preciosi¬
simi marmoris crustę̧. et colorum pi
naria dicunt᷑. quod lacus qͦs¬
dam quadratos uł rotundas ligno uł
gipso uł coloribus habeant pictos.
cunar facit Ut oratius. Neq anreũ
mea renitet in domo lacunar: Inde
fit alia diminutio. lacunarium: Et
ꝑ antisticon. laquearium facit
parietes et crustati dicuntur:
Qui aũ marmora serandi in crustas
ercogitancrint non constat: siunt añ ha¬

Expanded text:
lis' melius genere feminino, quam masculino proferimudictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et catate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur. E quibus est uncia et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et ceteri modi quique. De venustate . Hucusque partes constructionis: sequitur de venustate aedificiorumest quidquid illud ornamenti, et decoris causa aedificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, et pretiosi marmoris crustae, et colorum picnaria dicuntur, quod lacus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant cunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facitparietes crustati dicuntur. Qui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem a
Abbreviated transcription (Latin):
fixumq lapidem limitem esse cognas-
ncus est in quo ferrum tundit᷑. a ce¬
denda dictus. quod illic aliquid cudamus.
idest ferienda pracudamus Cudere enĩ
cedere et fenre est. Ueteres aũ non incu¬
dem uocabant.s in tudem. eo qd in ea
metallum tundit᷑. hoc ÷ tendat᷑. unde
et tudis malleus a tundendo .i. ten¬
dendo dictus: Malleus uocatus. quia qͥd qͥd
calet et molle est. cedet et producit.
Maitus malleus maior. et dictus maitꝰ
qd̃ maior sit ad cedendum et fortior.
Martellus. mediocris: Martulus. malleus
pusillus: luncilius: Et uelut in fabricã
feruens eum martulus ferrum multaꝵ¬
multorum magnis ictibus tundit: forei¬
pes quasi ferriapes eoqd ferrum candens car¬
piant: teneantq Suie quod ab his aliqͥd
forbum capimus et tenemus. quasi for¬
bicapes. Nlam forbum est calidum. un¬
de et feruidum. Et formosos dicimꝰ
quibus color sanguinis ex rubore pul¬
chritudinem creat Lima elicta eo

Expanded text:
fixumque lapidem limitem esse cognoscafixumque lapidem limitem esse cognoscancus est, in quo ferrum tunditur, a cudendo dictus: eo quod illic aliquid cudamus, id est, feriendo producamus. Cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo qmetallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Lucilius 1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forpes, quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant, teneantque, sive quod ab iis aliquid forvum capimus, et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum, unde et fervidum, unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. 4. Lima dicta, eo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio apparet diuino. siue qui de celo
sulmen astringit. siue qui de t̾ra ꝑ uer-¬
tices montiim eructat Ignis aũ lictus.
qd̾ nichil gigni potest ex eo est enĩ inui¬
olabile elementum absumens cuncta
quȩ rapit : fabrica duabus rebus constat.
uentis. et flãma : flãma uero proprie
fornacis est dicta. qd̃ flatu follium exci¬
tetur fornax uero ab igne uocata: fos
serta igne scintilla. Pruna est quã diu
ardet. cum aũ extincta suerit carbono¬
minat᷑ Pruna aũ a ꝑurendo dicta ÷
carbo uero quod flãma caret Qui dũ¬
interiisse credit᷑. maioris sit uirtutis.
Nam iterũ incensus fortiore luce calescit
cuius tanta est etiã sine igne sirmitas:
ut nullo humore corrumpat᷑. nulla
uetustate uincat᷑ Extinctus enĩ tan¬
tũ incorruptibilit̃ durat. ut hi qui li¬
mites singunt eos in fossas t̾ra subst̃nat
et lapides desuper signat ad conuincendã
litigationem post quantalibet secula.

Expanded text:
judicio paret divino, sive qui de Coelo judicio paret divino, sive qui de Coelo fulmen astringit, sive qui de terra per vertices montium eructat. 5. Ignis autem dictus, quod nihil gigni potest ex eo. Est enim inviolabile elementum, absumens cuncta quae rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis, et flamma. 6. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu folium excitetur. Fornax vero ab igne vocata: φῶς serta igne scintilla. 7. Pruna est quandiu ardet; cum autem exstincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est, carbo vero, quod flainterisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne fiut nullo humore corrumpatur, nulla vetustate vincatur. Exstinctus enim tantum incorruptibiliter durat, 428 ut ii qui limites figunt, eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post quantalibet saecula