comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noc tibus a conloquiisdĩ & orationecessabant : Igitur cornelius cũ e&
murberoma sacra elegis antistes. peruenit adeum latenter & bap¬
fruebantur aspectibus ipsa & beata eugenia: Omnibus itaque uidu¬
conuentus erat ad beatam eugeniam : Sc̃ sautem cornelius papa urbis
romae omniues peresabbati quae lucescit indominicodie. dabat eis
noctem prmnis peruigilem : & pullorum canoribus noctis qui &e¬
exclusa a gebateis sacro scã mysteria: & ita confirmabat eas om¬
nibus noctibus sabbatorum, Eugenia autem & ba silla ut memo¬
rauimus omnibus paene senoctibus fruebantur in xp̃o: &al terno
seeloquio releuabant: Oquantas pereugeniam uirgines salua¬
torinuenit : quantas &iam perba sillã xp̃ssponsas obtinuit : Qua¬
tae perclaudiam uiduitatis bonum promta uoluntate seruauert̃
xp̃ianis eo quod eyprianus chartaginem e uerter&. & cornelius
romam : Data est auctoritas adpaternum proconsule: ut cypri¬

Expanded text:
noc| tibus a conloquiis dei et oratione cessabat Igitur cornilius | cum esset noc| tibus a conloquiis dei et oratione cessabat Igitur cornilius | cum esset in urbe roma sacrae legis . antestis peruenit ad | eum latenter . et bapfrue| bantur conventus erat ad beatam Eugeniam. Sanctus autem Cornelius papa urbis Romae, omni vespere Sabbati quae lucescit in Dominico die, dabat eis noctem hymnis pervigilem, et pullorum canoribus noctis quiete agebat ejus sacrosancta mysteria, et ita confirmabat eas nfirmabat eas sabbato. Eugenia autem et Basilla, ut memoravi, omnibus se pene noctibus fruebantur in Christo, et alterno se eloquio renovabant. O quantas per Eugeniam virgines Salvator invenit! quantas etiam per Basillam tae per Claudiam viduitatem prompta voluntate servarunt! christianis eo quod cyprianus carthaginem | euerteret Et cornelius romam data est auctoritas | ad paternum proconsulem . ut cypri
Abbreviated transcription (Latin):
itaedia quae susceptionibus peregrinantium deseruirent:
Ipsa autem cum auito & srrgio filiis. & cumbeata eugenia repe¬
dauit ad romam: Igiturfilios philippi: cum omnigaudio sana¬
tus recipit romanorum. &unum proconsulem chartaginis aliũ
uicarium a fricae dirigunt: Ad beatam autem eugeniam dũ
multae matronae conuenirent: & paeneomnes quascum que uir¬
gines potuiss& notas aut amicas sibi facere. facer& &iam xpm
credere : & inuirginitate dominica permanere: Quaedam ex
gusti cupiebat adeam pertingere: Sed quia causa nominis
xp̃iani ad eam ire non poterat: rogat per internuncium fidelẽ
uo catad sebeatissimos comitessuos. protũ & ia chrntum & di
citeis : Accingimini admilitiam: ad quam uos conuocatxp̃s: Dono
tis ancillam : Fit itaque huius muneris gratia: & suscepit basillo
qua si famulos quosquasi apostolos ad orabat Uacabat autem ab eis
omnem horam : & qua si eunuchos seruitio habens. non diebus non

Expanded text:
praedia quae susceptionibus peregpraedia quae susceptionibus peregIpsa autem cum auito et sergio filiis . et cum | beata eugenia repedauit ad romam Igitur filios fylip| pi . cum omni gaudio senatus recepit romanorum Et unum | proconsulem carthaginis alium uecarium africae | dirigunt. Ad beatam autem eugeniam dum mul| tae matronae conuenirent Et paene omnes quas| cumque uirginis potuisset notas aut amicas sibi | faceret etiam christo credere Et in uirginitate . dominica | permanire Quaedam ex t ad eam pertingere Sed quia causa nomi| nis christiani ad eam ire non poterat Rogat per inter| nuntium fidilem uocat ad se beates| simos comites suos protum et hyacintum . et dicit eis | Adcingimini ad militiam ad quam suos conuocat christus | dono tis ancillam fit itaque huius muneris | gracia Et suscepit basilla quasi famulos . quos quasi | apostolos adorabat. Vacabat autem . cum eis omni ho| ra et quasi eunuchos seruitio habens Non diebus non
Abbreviated transcription (Latin):
qui se fingerent xp̃i anos : & ingredientes percus serunt eum in ora¬
tionedominica constitutum: Post haec traduntur percussores.
praefecto perennio. Illeautem conscius iussionis suae quasi audi¬
endoscus todiae mancipauit: Post paucos autemdies dicit eos
principum indulgentia relaxatos: Beatissimus autem phi¬
lippus post percus suram tribus diobus incorporeesse permissus ẽ
Non obaliud nisi ad corda dubia confortanda: Nam ut migrar&
ad dñm martyrii senoluit corona fraudari: & ipsehoc ut recipe¬
retur orauit, Nam qui incorpore positus. dae monia fugabat
& inluminabat oratione caecos: quanto magis &iam sibiloluiss&
poterat utique quod uolebat implere: Hoc sinedubio quod &iꝰ acce¬
ubi scã eugenia filia eius monasterium xp̃i uirginibus. conͥloca¬
uerat eclesiam xp̃i Illio suum iussit conlocare corpusculum: In
qurloco beatissima claudia sinodochium fabricauit: & constitu

Expanded text:
qui se fingerent Christianos, et ingredientes, percusserunt eum in oraqui se fingerent Christianos, et ingredientes, percusserunt eum in oratione Dominica coustitutum. Post traduntur percussores praefecto Perennio. Ille autem conscius jussionis suae et quasi audiendos custodiae mancipavit, post paucos autem dies principum indulgentia relaxatos dimisit. Beatissimus autem Philippus post percussuram tribus diebus in corpore esse permissus est, non ad aliud, nisi ad corda dubia confirmanda; nam ut migraret ad Dominum, martyrii se noluit corona fraudari, et ipse hanc ut reciperet oravit. Nam qui in corpore positus daemonia fugabat, et illuminabat oratione caecos, quanto magis se noluisset palma privari? Poterat utique quod volebat impetrare sine dubio; et ita receibi sancta Eugenia filia ejus monasterium Christi virginibus collocaverat, illic suum jussit collocari corpusculum, in quo loco beatissima Claudia xenodochium fabricabat, et constituit
Abbreviated transcription (Latin):
regem te alexandriae ornauit & conftituit ut dum uita ma¬
ner& successionem innullo susciperes: Vnde his beneficiis eĩ
super addere cupientes statuimus ut diis omni potentibus so¬
litam culturam exibeas aut deposita dignitate. &iam pro¬
priis facultatibus cedas. Accepta igitur hac augusti aucto¬
ritate simulata aegritudine quousque uni uersa distrahe¬
r&. & donar& peromnem prouintiam ecclesiis & pauperibu
Ipseautem perfectus in timoredĩ & incultura xp̃i. &iam alios
confortabat in xp̃o: Interea omnis alexandria conspirat
inepisco patum eius: & coepit eum respublica habere praefec¬
tum: quia successor ei non dum uenerat & eclesia habere
perfectum : quia merito fidei eum sibi elegerat sacerdotẽ:
Post haec autem spatia temporum: ueniens per ennius
prae fectus alexandriae : dum quaerer& percutere eum:
& non poss& quia omnisciuitas inamore eius durabat Inmisit ei

Expanded text:
regem te Alexandriae ordinavit atque constituit, ut dum in vita maregem te Alexandriae ordinavit atque constituit, ut dum in vita maneres, successorem nullum susciperes. Unde his beneficiis ejus superaddere cupientes, statuimus ut diis omnipotentibus solitam culturam exhibeas, vel, deposita dignitate, etiam propriis facultatibus cedas. » CAP. XVIII.--Accepta igitur hac Augusti auctoritate, simulat aegritudinem, quousque universa distraheret, et donaret per omnem provinciam ecclesiis et pauperibus. Ipse autem praefectus in timore Dei et in cultura Christi etiam alios confortabat in Christo. Interea omnis Alexandria conspirat in episcopatum ejus, et coepit eum respublica habere praefectum, quia successor ei nondum venerat, et ecclesia habere episcopum, quia merito fidei sibi eum elegerat sacerdotem. AP. XIX.--Post haec autem spatia temporum, veniens Perennius praefectus, dum Alexandriae quaereret percutere eum, et non posset, quia omnis civitas in amore ejus durabat, immisit ei
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos prodesse : Ideo debereeos absque persecutione aliqua
in urbibus habitare: Consentit eius re lationibus impr̃: & fit
semper scitatem aemulatio in sequitur iimici: & contrabonita¬
tem in pugnat malitia. consilio diaboli aliqui exhonorati alex
andriae cultores idalorum accipientes aegrae quodxp̃ianis
priuilegia tribuiss&: uenientes ad regem dixerunt. statum
rei pubsicae conturbatum aphilippa: qui quae cum nono
anno in fascibus reprȩhensibiliter adminis trauerit nunc deci¬
mo anno perdidit omnia: deniquedeorum inmortalium dese¬
ruit Eaeremonias &omnem ciuitatem adculturam cuiusdam
hominis quem iuda ei occiderunt conuertit: Non est legibus urĩs
ulla reuerentia. Passim quisque ut uoluerit templaueneranda
Aut metalla potiusquam diuini noͬminis signa. Naec & his
similia multa dicta sunt seuero & an tonino augustis: Vnde
commoti direxerunt ad eum huiusmodi decr&a. Diuus paren
noster commodus quondam augustus non ut praefectum sed ut

Expanded text:
christianos prodesse Ideo debere | eos absque persecutione aliqua in urbibus habitare Con| sentit relationibus imperator et fit a semper | sanctitatem aemulatio insequitur inimici et contra bonitapugnat malicia Consiliandriae, cultores idolorum, accipientes 346 aegre quod Christianis privilegia tribuisset, venientes ad regem, dixerunt statum reipublicae conturbatum a Philippo, qui cum nono anno in fascibus irreprehensibiliter administraverit, nunc decimo anno perdidit omnia. Denique deorum immortalium deseruit caeremonias, et omnem civitatem ad culturam cujusdam hominis quem Judaei occiderunt convertit. Non est legibus vestris ulla reverentia. Passim quisque ut voluerit templa reverenda aut metalla potius quam divini nominis signa. Haec et similia multa dicta sunt Severo et Antonino Augustis. Qui commoti, direxerunt ad eum hujuscemodi decreta: « Divus parens noster, Commodus quondam Augustus, non ut praefectum, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis quando ad carnem uenire disposuit dñs quiad nos
uenit proamore hominis. etiam homo fieri dignatus est Et erat
nouum miraculum ds̃ inter homines. dñs inter seruos: Creator
inter creaturas. Inter sq̃ficandos sãficans: Tunc iohannes dñm
iħim: E omnium creatorem. homo qui redimendus fuerat bapti¬
rauit : Non fiducia prouocatus sed p̃ceptioni subiectus : Tunc ge¬
minȩ uoces prophetie sonuerunt : Vox dm̃ indeserto uox dñ suꝑ
aquas. Nuntius ueritatis clamabat. et ds̃ goriȩ in tonabat
Eterit ibi inunum totius gloria trinitatis ad orandȩ. Pacer
desupnis filium p̃dicabat filius interris ordinem sacratis¬
mrsterium colligabat. hec est ergo carissimi trinitas unita¬
tis que est unitas trinitatis. Quȩ uos ꝑ innumeras solemni¬
tatis tueatur. atq hic et ineternum custodiat

Expanded text:
majestatis. Quando ad carnem venire disposuit Dominus qui ad nos majestatis. Quando ad carnem venire disposuit Dominus qui ad nos venit; pro amore hominis etiam homo fieri dignatus est: et erat novum miraculum, Deus inter homines, Dominus inter servos, Creator inter creaturas, inter sanctificandos sanctificans. Tunc Joannes Dominum Jesum et omnium Redemptorem, homo qui redemptus fuerat, baptizavit, non fiducia provocatus, sed praeceptione subjectus. Tunc geminae voces propheticae sonuerunt: Vox Domini in deserto, vox Domini super aquas . Nuntius veritatis clamabat; et Deus gloriae intonabat: et erat ibi in unum totius gloria Trinitatis adorandae. Pater de supernis Filium praedicabat: Filius in terris ordinem sacratisolubile mysterium colligabat. Haec est ergo, charissimi, Trinitas unitatis, quae est unitas Trinitatis: quae nos per innumeras solemnitates tueatur, atque hic et in aeternum custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
idem est officium. ambiguum non est: qđ eadem possit esse &
tadescendit non utipse sc̃ificaretur sed ut aquis futuris uitali¬
bus sc̃ificationem ipse p̃beret : lohannes ergo implebat habitum
sacerdotis: Ad eum redemptor orbis accedit ut baptiraretur
cursorem suum ds̃ ad prophetam : lohannes ergo bem̃i non ig¬
norabat dispensationis mrsterium ꝑ qđ dñs humano gȩneri :¬
remedium prepararet : Sed nec eum fefellit corporis habitus
nec caro quȩ uidebatur elusit : Et id co lucerna xp̃o meo dictus
est perprophetam quia filius dĩ quun carnis obscuritatem latebat
lumine sui cordis primus agnouit : &ignorantibus digito demons¬
trauit: Hic est lucerna illa mirabilis dequa illudest̃ paraui lu¬
cernam xp̃omeo: Hunc ergo pater filio preparauit: non quod uer¬
bum dĩ qđ erat lumen uerum & soliustiti. lucerne lumine indigeret
sed quia ut superius diximus primus agnouit humani generis

Expanded text:
idem est officium, ambiguum non est quod eadem possit esse etidem est officium, ambiguum non est quod eadem possit esse etta descendit: non ut ipse sanctificaretur, sed ut aquis futuris vitalibus sanctificationem ipse praeberet. Joannes ergo implebat habitum sacerdotis. Ad eum Redemptor orbis accessit, ut baptizaretur cursorem suum, Deus ad prophetam. Joannes ergo, charissimi, non ignorabat dispensationis mysterium, per quod Dominus humano generi remedium praepararet: sed nec eum fefellit corporis habitus, nec caro quae videbatur elusit. Et ideo lucerna Christo meo dictus est per prophetam: quia Filium Dei, qui carnis obscuritate latebat, lumine sui cordis agnovit primus, et ignorantibus digito demonstravit. Hic est ergo lucerna illa mirabilis, de qua illud est, Paravi lucernam Christo meo . Hunc ergo Pater Filio praeparavit, non quod Verbum Dei, quod erat lumen verum et Sol justitiae, lucernae lumine indigeret; sed quia, ut superius diximus, primus agnovit humani generis
Abbreviated transcription (Latin):
periatur hodie omne os dilectissimi & conlaudet omne
uerbum di uerbum qđ effulsit decȩlo : Lȩteitur omnis ani¬
ma : omnis concinat lingua. et terra dnĩ psallat uniuersa:
Hlodie enim gram lucis indiem licis n filius lucis in radiat :
Consentiant terrena cȩlestibus. hymnum dicant cũ sumnis
potestatibus cuncta quȩ uidentur inmundo : Hodie enim
effulsit ueritas cũ regecelesti: Xp̃ĩ enim p̃sentia uerelucis
aduentus est et totius mundi plena libertas: Aduerti cergo
leme dignamdo ecdesiȩ disciplinam : aduerte cȩlestis desiderii
in extinguibilem flamam. auerte corporis hanc naturam
angelorum ministeriis coȩquare : Homines de terra : et habi¬
tantes interra quos etiam terra nutrit suꝑnis potestatibus
aẽ mulantur : Negant enim propter caritatem xp̃i naturam
corporis. & ministerium suscipiunt angeloꝵ: Quid enim agua
& opera in terra scõrum : nisi angelicam uitam agere in
terris et dignis dm̃ laudibus predicare : Quorum ergo

Expanded text:
periatur hodie omne os, dilectissimi, et collaudet omne verbum, Dei Verbum quod effulsit de coelo. Laetetur omnis anima, omnis concinat lingua, et terra Domini psallat universa. Hodie enim gratiam lucis, in die lucis, filius lucis irradiat. Consentiant terrena coelestibus, hymnum dicant cum summis Potestatibus cuncta quae videntur in mundo. Hodie enim effulsit veritas cum rege coelesti. Christi enim praesentia verae lucis adventus est, et totius mundi plena libertas. Adverte ergo, charissime, dignam Deo Ecclesiae disciplinam, adverte coelestis desiderii inexstinguibilem flammam, adverte corporis hanc naturam Angelorum ministeriis coaequari. Homines enim de terra, et habitantes in terra, quos etiam terra nutrit, supernis Potestatibus aemulantur. Negant enim propter charitatem Christi naturam corporis, et ministerium suscipiunt Angelorum. Quid enim ali opera in terra sanctorum, nisi angelicam vitam agere in terris, et dignis Deum laudibus praedicare? Quorum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Indicamodd̃ & paratum inuenics animũmcũ. Omnibus enimut modis ex¬
opto ego dnm̃ incũ ut & habeam prolem. & non ꝑdã pudorem. Refert
angelus gabrihel modũ conceptionis qđ in uerbo fieret saluatoris. Din¬
quid maria uirgodĩ sponsa dĩ dilectadi filia dĩ mater dĩ si hunc a memo¬
dũ requiris quo modo uirgo concipiasi uirgo parias & post partũ uirgo
ꝑmaneas. uel quomodo fiet inte qui fecitte . audime &ne ꝑturberis inte
altissimi obumbrabit. Vt nec aestum patiaris libidinis. & matersis in-

Expanded text:
indica modum, et paratum invenies animum meum. Omnibus enim me modis exopto ego Deo meo; ut et habeam prolem, et non perdam pudorem. Refert angelus Gabriel modum conceptionis, quod in verbo fieret Salvatoris. O, inquit, Maria virgo Dei, sponsa Dei; dilecta Dei, filia Dei, mater Dei, si hunc a me modum requiris, quomodo virgo concipias, virgo parias, et post partum virgo permaneas, vel quomodo fiet in te qui fecit te; audi me, et ne perturberis in te: ltissimi obumbrabit
Abbreviated transcription (Latin):
tas si forte gentiles quos lucrare uolumus dixerint. non
eas tanto ante predictas. sed postrȩrũ euentum. ut hec que
facta sunt prophetata putarentur a nobis esse nob non fic¬
tas uidȩoorum codites recitamus: ut tollatur dubitatio
gentilium quiiam in magis illis figurabantur. quos iudȩi
inciuitate inqua natus est xp̃s. diuinis eloquis institue baNT
et cũ cis ipsi nerequirebant nec agnos cebant : Nunc ergolem̃

Expanded text:
tas, si forte Pagani, quos lucrari volumus, dixerint non tas, si forte Pagani, quos lucrari volumus, dixerint non eas tanto ante praedictas, sed post rerum eventum, ut haec quae facta sunt prophetata putarentur, a nobis esse confictas; Judaeorum codices recitamus, ut tollatur dubitatio Paganorum: qui jam in Magis illis figurabantur, quos Judaei de civitate in qua natus est Christus, divinis eloquiis instruebant, et eum ipsi n
Abbreviated transcription (Latin):
nouam stellam in eius natiuitate fulgentem : quã solem in tius
morte lugentem : lam uero qđ eadem stella quȩ magos ꝓduxit
adlocum. ubierat cum matre uirgine ds̃ infans. quȩ utiq:
poterat cos et ad ipsam ꝑducere ciuitatem. seta mẽ subtrax̃
nec eis prorsus apparuit : doneo deciuitate in qua xp̃s nasce¬
retur : idem ipsi interro garentur iudȩi : ut ipsi cam scđm
diuinȩ scripturȩ testimomum nominarent: ipsi dicerent
in bethleem iudȩ : Sic enim scriptum est : Et tu bethleem:
non esminimu in principibus uda : exte enim exiecdux:
qui regat populum meum isrł: Quid aliud significauit hic di¬
uina prouidentia : nisi apud iudȩos solas diuinas litteras
remansuras quibus gentes instruentur : illi excȩcarentur:
Quas portarent non ad uitorium salutissuȩ sed ad testimo¬
nium salutis nr̃ȩ: Nam hodie. quicũ prȩmissas prophetias
de xp̃o proferimus iam rerum completarum luce declara¬

Expanded text:
novam stellam in ejus nativitate fulgentem, quam solem ejus in novam stellam in ejus nativitate fulgentem, quam solem ejus in morte lugentem. Jam vero quod eadem stella, quae Magos perduxit ad locum ubi erat cum matre virgine Deus infans, quae utique poterat eos et ad ipsam perducere civitatem, se tamen subtraxit, nec eis prorsus apparuit, donec de civitate, in qua Christus nasceretur, iidem ipsi interrogarentur Judaei, ut ipsi eam secundum divinae Scripturae testimonium nominarent, ipsi dicerent, In Bethlehem Judae. Sic enim scriptum est: Et tu Bethlehem, terra Juda, non es minima in principibus Juda: ex te enim exiet dux qui reget populum meum Israel : quid aliud hic significavit divina providentia, nisi apud Judaeos solas divinas Litteras remansuras, quibus Gentes instruerentur, illi excaecarentur; quas portarent non ad adjutorium salutis suae, sed ad testimonium salutis nostrae? Nam hodie cum praemissas prophetias de Christo proferimus, jam rerum completarum luce declara
Abbreviated transcription (Latin):
Seruite dnõ intimore : et exultate ei cum tremore: Ille enim rex
ultor impiorum regum. et rector piorum : Nonita natus est.
ut reges nascuntur in sđo quia et ille natusẽ cuius regnum non
est dehoc scło : Nobilitas fuit nascentis. in uirginitate parientis
& nobilitas parientis. in diuinitate nascentis : Deniq cum tam
multiiam nati. atque defuncti essent reges iudȩorum numquã
cundem non est hȩc magorum inluminatio magnum testimonũ:
cȩcitaitis exutit uidȩ orum : Interra eorum isti requirebant qđ
illi in sua non agnoscebant : Apud eos isti infantem inuenerunt
quem illa apud se docentem negauerunt : In his terris delon¬
ginquo isti peregrim puerum xp̃m nondum uerba promentt̃¬
ad orauerunt. ubi ciues illi iuuenem miracula facientem cruci¬
fixerunt : Isti in menbris paruis dm̃ agnouer̃. illi in factis mag¬
nis nec tam quã homini peꝑcerunt: Quasiplus fuerit uidere

Expanded text:
servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Ille enim rex, servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Ille enim rex, ultor impiorum regum, et rector piorum, non ita natus est, ut reges nascuntur in saeculo; quia et ille natus est, cujus regnum non est de hoc saeculo. Nobilitas fuit nascentis, in virginitate parientis; et nobilitas parientis, in divinitate nascentis. Denique cum tam multi jam nati atque defuncti essent reges Judaeorum, nunquameundum non est, haec Magorum illuminatio magnum testimonium caecitatis exstitit Judaeorum. In terra eorum isti requirebant, quem illi in sua non agnoscebant. Apud eos isti infantem in venerunt, quem illi apud se docentem negaverunt. In his terris de longinquo isti peregrini puerum Christum nondum verba promentaverunt, ubi cives illi juvenem miracula facientem crucifixerunt. Isti in membris parvis Deum agnoverunt; illi in factis magnis nec tanquam homini pepercerunt: quasi plus fuerit videre
Abbreviated transcription (Latin):
latine manifestatio dici potest: Simuleius celsitudinem : humi¬
ltatemq commendans : Vt quia ꝑto celo signis siderris monstra¬
batur in angusto diuersorio quȩ situs inuenirctur : Inualiđ
in fantilibus noenbris  in uolutus in fantilibus pannis adoraretur
eipsdem magissibi nuntiuantibus. Cum adhuc quȩ rerent paraulũ
quẽ cognouerunt celo teste iamnatum: Quid erit tribunal iudi¬
cuntis quando supbos reges cuna terrebat in fantis: quanto consalti¬
us nuncreges non sicut herodes interficere quȩrunt sed sicut magi
potius adorare delectantur iam p̃sentem eum : Qui et ipsam mortẽ
quã cupiebat inimicus inferre &iam proipsis inimias. abipsis
inimicis sustinuit : eamq: incorpore occisus ocadit : Putimeant
nunc reges ad patris dexteram imsedentem quẽ rexille impi¬
us timuit : adhuc matris ubera lambientem : Audiant qđ scrip¬
tumest : Et nunc reges intellegite erudimimi qui iudicius terrã :

Expanded text:
latine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilatine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilitatemque commendans, ut qui in aperto coelo signis sidereis monstrabatur, in angusto diversorio quaesitus inveniretur; invalidus infantilibus membris, involutus infantilibus pannis, eisdem sibi Magis nuntiantibus, cum adhuc quaererent parvulum, quem cognoverant coelo teste jam natum. Quid erit tribunal judicantis, quando superbos reges cunae terrebant infantis? Quando consultius nunc reges, non sicut Herodes, interficere quaerunt; sed sicut Magi potius, adorare delectantur, jam praesertim eum qui et ipsam mortem quam cupiebat inimicus inferre, etiam pro ipsis inimicis ab inimicis sustinuit, eamque in suo corpore occisus occidit. Pie timeant nunc reges ad Patris dexteram jam sedentem, quem rex ille impius timuit adhuc matris ubera lambentem. Audiant quod scriptum est: Et nunc, reges, intelligite; erudimini, qui judicatis terram:
Abbreviated transcription (Latin):
illi uenerati sunt futurum. quod nos ueneramur impletum
Ad orauerunt primitiȩ gentiũ inhiantem uberibus matris. ado¬
rant gentessedentem ad dexteram dĩpatris
dpartum uirginis : ad orandum. magi aboriente uenerunt:
Hunc diem hodie celebramus huic debitam solemni tatem.
sermonem per soluimus: Illis dies iste primus inluxit: anniuersa¬
ria nobis festiuitas redit: Illierant primitiȩ gentiũ: nos populi
gentium: Nobis hoc lingua nuntiauit apostolorum: stella illis
tamquam celorum Et nobis idem apostoli tamquã alncedi
cn arrauer̃ głam dĩ : Curenim non agnos camus eos celos quifac¬
tisunt sedes dĩ : sicut scriptũ est: Anima iusti : sedis sapientie:
Perhos enim clos illecȩloꝵ fitbricator. &habitator intonuit
quito nitruo mundas contremuit Et eceeiam credidit: mag¬
num sacramentum: In p̃sepi tunc iacebat : et magos ab oriente
ducebat: Abs condebatur instabulo et agnoscebatur incelo

Expanded text:
illi venerati sunt futurum, quod nos veneramur impletum. illi venerati sunt futurum, quod nos veneramur impletum. Adoraverunt primitiae Gentium inhiantem uberibus matris: adorant gentes sedentem ad dexteram Dei Patrispartum Virginis adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hunc diem hodie celebramus, huic debitam solemnitatem sermonemque persolvimus. Illis dies iste primus illuxit, anniversaria nobis festivitate rediit. Illi erant primitiae Gentium, nos populus Gentium. Nobis hoc lingua nuntiavit Apostolorum, stella illis tanquam lingua coelorum: et nobis iidem Apostoli, tanquam coeli, enarraverunt gloriam Dei . Cur enim non agnoscamus eos coelos, qui facti sunt sedes Dei? sicut scriptum est, Anima justi, sedes est sapientiae . Per hos enim coelos ille coelorum fabricator et habitator intonuit, quo tonitru mundus contremuit, et ecce jam credit. Magnum sacramentum. In praesepi tunc jacebat, et Magos ab Oriente ducebat. Abscondebatur in stabulo, et agnoscebatur in coel
Abbreviated transcription (Latin):
tus orbis expartibus quat tuor trinitas gratiam uocatur in fidẽ
scđm quẽ numerum : cũ quat tuor ter ducantur : duo denarius
numcrus a postolicus conseciratus est tam quã un iuersiorbis salu¬
tem exquattuor mandi partibus in trinitatis gratiam pre figurans
Hunc enim numerum &dam discusille significauit : quide mons¬
tratus est petro plenus ommbus animalibus tamquã omnibus
gentibus Nam et ipse quã tuor lineis suspensus cedo termussũ
ad sumtus est: ut quãterni duo decim facerent. Ideo fortos se
posł natalem dnĩ duo decim debus additis magiprimntiisolum¬
tium ad xpni uidendũ addorandumq uenerunt : t non solum¬
accipere ꝓ priã. sed omnium quoq gentium salutam signifi¬
care meruerunt. Cȩlebremus ergo deuotissime etiam iustum
diem. &dm̃ iħm. quem primitiȩ ille nr̃e adorauerunt iacentem
indiuefsorio nos habitantem ad oremus incelo. Hoc quippe ineo

Expanded text:
tus orbis ex partibus quatuor Trinitatis gratia vocatur in fidem. tus orbis ex partibus quatuor Trinitatis gratia vocatur in fidem. Secundum quem numerum, cum quatuor ter ducuntur, duodenarius numerus apostolicus consecratus est; tanquam universi orbis salutem ex quatuor mundi partibus, in Trinitatis gratiam praefigurans. Hunc enim numerum etiam discus ille significavit, qui demonstratus est Petro plenus omnibus animalibus , tanquam omnibus gentibus. Nam et ipse quatuor lineis suspensus e coelo ter submissus assumptus est; ut quaterni duodecim facerent. Ideo fortasse post Natalem Domini duodecim diebus additis, Magi primitiae Gentium ad Christum videndum adorandumque venerunt, et non solumaccipere propriam, sed omnium quoque gentium salutem significare meruerunt. Celebremus ergo devotissime etiam istum diem; et Dominum Jesum, quem primitiae illae nostrae adoraverunt jacentem in diversorio, nos habitantem adoremus in coelo. Hoc quippe in eo
Abbreviated transcription (Latin):
rifice reuo cabat. Deniq ds̃ non inuemi inquid tantam fidem
inisrahel. Illa eciam chaninea exgentibus erat : quȩ cum a dno
audissit carnem et cui panis filigrum mitteretur indig¬
nam micas tamquã canis exegit. Et ideo non esse meruie s
quia id qđ fuerat non ne gauit. Nametipsa audiuit a dñõ
Omulier magnaest fidestua. humilitas in ca fidetn fecensit
de proximo uidere & magidelonginquo ueniunt adorare
daee est humilitas qua in serimeruit oleaster in oliuas &colluã
oleastro totussiluis daret. et amaresceret mandus: ꝑ insertionis
gratiam pinguȩ factus enituit. Ueniunt enim ab extremoterre
seđm hneremiam dicentes. Veremendatia. coluerunt patres urĩ
Et ueniunt non abuna orbis parte sed sicut euangelium secundũ
lucam loquitur : Aboriente & occidente A quilone. & meridie
qui recubant cũ abraham. isaac et ia cob: in regno celorum Sicto¬

Expanded text:
rifice revocabat. Denique Dominus, Non inveni, inquit, tantam fidem rifice revocabat. Denique Dominus, Non inveni, inquit, tantam fidem in Israel. Illa etiam Chananaea ex Gentibus erat, quae cum se a Domino audisset canem, et cui panis filiorum mitteretur indignam, micas tanquam canis exegit: et ideo non esse meruit, quia id quod fuerat non negavit. Nam et ipsa audivit a Domino, O mulier, magna est fides tua . Humilitas in ea fecerat fidem de proximo videre, et Magi de longinquo veniunt adorare. Haec est humilitas qua inseri meruit oleaster in olivam, et olivaoleastro totus silvesceret et amaresceret mundus, per insertionis gratiam pinguefactus enituit. Veniunt enim ab extremo terrae, secundum Jeremiam, dicentes: Vere mendacia coluerunt patres nostri . Et veniunt, non ab una orbis parte, sed sicut Evangelium secundum Lucam loquitur, ab Oriente, et Occidente, ab Aquilone et Meridie, qui recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Sic to
Abbreviated transcription (Latin):
mo ueniendo uiderunt . Iuis angeli istisstella nuntiant. Illis dic¬
tum est glam excelsis dõ in istis impletum est cel enarrauerunt
głam dĩ. Utri q sane tamquã initia duorum parietum de diuerso
uenientiũ crcũcsionis & p̃putii ad angularem lapidem cucurie¬
&ciam adorauerunt. in illis gratia prior : in istis humilitasam¬
plior Fortasse ergo illi pastores minus regi desilute alacrius
exultabant istiaut̃ magi multis oneratq peccatis sũ missius in¬
dul gentiam requi rebant. Hȩc est illa humilitas quã in eis qurex
gentibus erant quã in nidois diuina scriptura commendat
Ex gentibus erat illae centurio: qui cũ dim̃ in toto pectore suser¬
pisset : se tamen dixit indignum ut indonũ ci intraret. Mec
abeo argrum suum uoluit inderi sed saloum iuberi. Sic interius
p̃sentem corde retinebat. cuius a suo tecto presentiam hono¬

Expanded text:
imo veniendo viderunt. Illis Angeli, istis stella nuntiavit. Illis dicimo veniendo viderunt. Illis Angeli, istis stella nuntiavit. Illis dictum est, Gloria in excelsis Deo : in istis impletum est, Coeli enarrant gloriam Dei . Utrique sane tanquam initia duorum parietum de diverso venientium, circumcisionis et praeputii, ad angularem lapidem cucurreetiam adoraverunt. In illis gratia prior, in istis humilitas amplior. Fortasse ergo illi pastores minus rei, de salute alacrius exsultabant: isti autem Magi multis onerati peccatis, submissius indulgentiam requirebant. Haec est illa humilitas, quam plus in eis qui ex Gentibus erant, quam in Judaeis, divina Scriptura commendat. Ex Gentibus enim erat ille Centurio, qui cum Dominum in toto pectore suscepisset, se tamen dixit indignum ut in domum ejus intraret, nec ab eo aegrum suum voluit videri, sed salvum juberi . Sic interius praesentem corde retinebat, cujus a suo tecto praesentiam hono
Abbreviated transcription (Latin):
rent ut sibi sumant iudicium nobis prebeant testimonium
Nam latine : manifestati dio potest. Hodierno igitur die
manifestus redemptor omnium gentium fecit sollemnitatem om̃ni
gentibus. Cuius itaque natiuitatem antedies paucissimos celebra¬
uimus eiusdem manifestationẽ hodie celebramus Oñs ergo nr̃
iħs xp̃s. ante dies tredeom natus amagis hodie traditur adoratꝰ
uia factum est euangelii loquitur ueritas. Quodie auc̃ factum sic
ubiq damat tam p̃dare istius sollemnitatis auctoritas iustũ
enim uisum est qđ uere iustum est. ut qm̃ illi magi primi exgntib
apparente : & pinfante uerbum simliter loquente ulut linguã celi
secuti sunt. Vt diem salutis primitiarum suarũ gentibus gratanter
dedicarent. Primitiȩ quippe iudeoꝵ ad fidem reuelationem xp̃i
in illis pastoribus extiterunt qui ipsodie quonatus est : ecum de prox¬

Expanded text:
runt, ut sibi sumant judicium, nobis praebeant testimoniumrunt, ut sibi sumant judicium, nobis praebeant testimonium manifestatio dici potest. Hodierno igitur die manifestatus Redemptor omnium gentium, fecit solemnitatem omnibus gentibus. Cujus itaque nativitatem ante dies paucissimos celebravimus, ejusdem manifestationem hodie celebramus. Dominus ergo noster Jesus Christus ante dies tredecim natus, a Magis hodie traditur adoratus. Quia factum est, Evangelii loquitur veritas: quo die autem factum sit, ubique clamat tam praeclarae istius solemnitatis auctoritas. Justum enim visum est, quod et vere justum est, ut quoniam illi Magi primi ex Gentibapparentem et pro infante Verbo visibiliter loquentem, velut linguam coeli, secuti sunt , ut diem salutis primitiarum suarum Gentes gratanter dedicarent. Primitiae quippe Judaeorum ad fidem revelationemque Christi in illis pastoribus exstiterunt, qui ipso die quo natus est, eum de prox
Abbreviated transcription (Latin):
tibus si ne discretione dispereant . et testimonium ueritatis a¬
mittant : Tlelut cun accipiente sigium. ut eum nullos oecidat
qui fratrem iustus inuidus & suꝑbus occidit. Hoc nimirum &iam in
quinqua gesimo ostauo p̃salmo. Non in congruenter intellegi potest
Dĩ meus demonstramihi in imicis meis. neocaderis eos. nequando oblui¬
cantur legis tuȩ In eis quippe in ioncis fidei xpĩ ane. de monstrantur
gentibus quo modo prophetatus ẽ xp̃s. Neforte c̃ uidissent tanta
manifestatione implere ꝓphecias putarent casdem scripturas axp̃i¬
anis esse confictas. Cum de xpo predicta recitarentur quȩ cõplea
cernuntur. Proferuntur ergo codices auidȩis atq: itaq ds̃ de¬
monstrat nobis inimicis nr̃is. Quos ideo non occidit hocest de terris
non penitus ꝑdidit non obliuiscerentur legem ipsius. Quã ꝓpt̃rea
legendo etquȩdam eius quã uis carnaliter obseruando memine¬

Expanded text:
tibus sine discretione dispereant, et testimonium veritatis atibus sine discretione dispereant, et testimonium veritatis amittant: velut Cain accipiente signum, ut eum nullus occidat, qui fratrem justum invidus et superbus occidit . Hoc nimirum etiam in quinquagesimo octavo psalmo non incongruenter intelligi potest, Deus meus demonstravit mihi in inimicis meis, ne occideris eos, ne quando obliviscantur legis tuae . In eis quippe inimicis fidei Christianae demonstratur Gentibus quomodo prophetatus est Christus: ne forte, cum vidissent tanta manifestatione impleri prophetias, putarent easdem Scripturas a Christianis esse confictas, cum de Christo praedicta recitarentur, quae completa cernuntur. Proferuntur ergo codices a Judaeis, atque ita Deus demonstrat nobis in inimicis nostris; quos ideo non occidit, hoc est, de terris non penitus perdidit, ne obliviscerentur legis ipsius: quam propterea legendo, et quaedam ejus quamvis carnaliter observando, memine
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo ephiphania nominatur qua manifestari gentibus coepit¬
cũ cum magi ad orauerunt quȩ restant pauca dicamus. Nam etiam
atq etiam considerare delectat quem ad modum magis quȩ rentibus
ubi xp̃s nasceretur iudȩi responderunt in bechleem iudȩ Nec cam̃
ad cum ipsi uenerunt sed eis accedentibus magos ad eum locum in quo
in fanscrat eadem stella ꝑduxit. Vt ostenderetur qđ ttiuitatem
poterat demonstrare sed hoc sealiquantulum sabtraxerat.: ut iudeis
possit interrogari. Ad hoc sunt interro gati iuder ut demonstraretur
cos non ad suam : sed ad gentium salutem &agnitionem testimoniadi¬
uina portare. Propt̃ hoc enim illagens regnosuo pulsa est: & dispsa
ꝑtertas. Vt eius fideicuius inimici sunt ubiq testes fieri cogerentur
Perdito quippe templo sacrificio sacerdotio ipsoq: rtgonio in paucis
ueteribus sacramentis : namen genusq custodiunt ne ꝑen ixa gen¬

Expanded text:
vocabulo Epiphania nominatur, qua manifestari coepit Gentibus vocabulo Epiphania nominatur, qua manifestari coepit Gentibus cum eum Magi adoraverunt, quae restant pauca dicamus. Nam etiam atque etiam considerare delectat, quemadmodum Magis quaerentibus ubi Christus nasceretur, Judaei responderunt: In Bethlehem Judae; nec tamen ad eum venerunt ipsi, sed eis abscedentibus, Magos ad eum locum in quo infans erat, eadem stella perduxit; ut ostenderetur quod et civitatem poterat demonstrare, sed ad hoc se aliquantum subtraxerat, ut Judaei possent interrogari. Ad hoc sunt autem interrogati Judaei, ut demonstraretur eos non ad suam, sed ad Gentium salutem et agnitionem testimonia divina portare. Propter hoc enim illa gens regno suo pulsa est et dispersa per terras, ut ejus fidei cujus inimici sunt, ubique testes fieri cogerentur. Perdito quippe templo, sacrificio, sacerdotio, ipsoque regno, in paucis veteribus sacramentis nomen genusque custodiunt; ne permixti gen
Abbreviated transcription (Latin):
nem recumberent in regno celorã. Non exeis propagatipercarnẽ:
sed eis insertiperfidem. Vt ille dequa a postolus loquitur. Oliuȩ
inserendus iam prȩmonstrarecur oleaster. Propterea quippe
non rex gentiũ sed iudeorum : ab eas gentibus ud que rebatur
ul agnoscebatur. quia oleaster ad oliuam. non adole astrum
oliua uemebat. Ramitam frangendi : hoc est in fideles iudȩi
et magis inqui rentibus ubi xp̃s nasceretur in bethleem iudȩ res¬
pondebant. & pilato ex probrante. qđ regem suum crucifigiuellent
ꝑtina cissime seuiebat. Itaque magi ad orauerunt iud eis ostenden¬
tibus locum xp̃i nascendi quia inscriptura quã iudei acceperunt :¬
quem udei fuderunt. peccata diluimus. Sed detestimonio eiusdem
pilati ꝑtitulũ in quoscripsit regem iudeoꝵ eẽ xpm̃ alius est disseren¬
manifestationem natixpĩ. decuius manifestationis die : quȩ greco

Expanded text:
nem, recumberent in regno coelorum; non ex eis propagati per carnem, nem, recumberent in regno coelorum; non ex eis propagati per carnem, sed eis inserti per fidem: ut ille de quo Apostolus loquitur, olivae inserendus jam praemonstraretur oleaster . Propterea quippe non rex Gentium, sed Judaeorum ab eisdem Gentibus, vel quaerebatur, vel agnoscebatur; quia oleaster ad olivam, non ad oleastrum oliva veniebat. Rami tamen frangendi, hoc est, infideles Judaei, et Magis inquirentibus ubi Christus nasceretur, In Bethlehem Judae, respondebant ; et Pilato exprobrante quod regem suum crucifigi vellent, pertinacissime saeviebant. Itaque Magi adoraverunt, Judaeis ostendentibus locum Christi nascentis; quia in Scriptura, quam Judaei acceperunt, Cquem Judaei fuderunt, nostra peccata diluimus. Sed de testimonio Pilati per titulum, in quo scripsit regem Judaeorum esse Christum, alius est disserenmanifestationem nati Christi, de cujus manifestationis die, quae graeco
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc et pilatus non nulla utiq aura pirtatas afflatus est. quando in
mendosi emendaro. Quibus ille respondit. Quod scripsi scripsi
Aduertamar itaque magnum hoc. et mirabile sa cramentum.
Magi exgentibus erant: ipse etiam pilatus exgentibus. Illi stellam in¬
derunt in celo. illititulum scripsit in ligno. Vtrique tamen nonregi
gentium sed iudȩorũ. uel quȩ rebant: uel agnoscebant. ludei uero
ipsi. nec stellam secuti sunt nectitulo consenserunt. lam igitur prȩ¬
signabatur qđ postea ipse dñs dixit. Multi ab oriente ec occidente
uenient et recmbent cũ abraham : &isaac. et iacob. in regnoceloꝵ
Lilii aut̃ regni. ibunt in tenebras exteriores. Nam maqi aboriente
pilatus ab octidente uenerat. Vnde illiorienti hoc est nascenti:
illi aut̃ occidenti id est morienti ad testabantur req uid eorũ
& cũ abraham. & isaac. et ia cob: ex quibus iudȩi ducebant origi¬

Expanded text:
Hinc et Pilatus nonnulla utique aura veritatis afflatus est, quando in Hinc et Pilatus nonnulla utique aura veritatis afflatus est, quando in nt mendosi emendare. Quibus ille respondit, Quod scripsi, scripsidvertamus itaque magnum hoc et mirabile sacramentum. Magi ex Gentibus erant, ipse etiam Pilatus ex Gentibus: illi stellam viderunt in coelo, ille titulum scripsit in ligno: utrique tamen non regem Gentium, sed Judaeorum vel quaerebant, vel agnoscebant. Judaei vero ipsi nec stellam secuti sunt, nec titulo consenserunt. Jam igitur praesignabatur quod postea ipse Dominus dixit: Multi ab Oriente et Occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum: filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . Nam Magi ab Oriente, Pilatus ab Occidente venerat. Unde illi orienti, hoc est nascenti; ille autem occidenti, hoc est morienti, attestabantur regi Judaeorum: ut cum Abraham et Isaac et Jacob, ex quibus Judaei ducebant origi
Abbreviated transcription (Latin):
terra adorandum potius demonstrauit. Nam ipsae nouã stella
de cdaraut natus qui antiquum solem obscurauit occisus Illaluce
in quo nata est fides gentiũ. illis tenebris accusataest: ꝑfidia uidec&
Qunderat illa stella : quȩ nec umquã anera in tersidera apparent
nec postea domonstranda ꝑmansit : quid erat : nisi mirifica lin¬
gua celi: quȩ narrantt qgłam dĩ. Quȩ musitatum uirginis partum
inusitato fulgore clamaret. Cin pastea non apparenti euangeliũ
toto orbe succederet. Quid deniq magy uenientes dixerunt
Vbi est quinatus est rex iudeorũ : Quid est hoc: nonne tam multi
antea reges erant nati ude orũ. qui tanto pere alieni gentisse gim
nosse : et ad arare cupierunt : Vidimus enim inquiunt stellameius
in oriente : etuenimus ad ora recum. Numquã hoctanta deuotio¬
ne requirerent. tanto pietatis affectu desiderarent. nisi cum
agnoscerent regem uid eoram quirex est etim socularum

Expanded text:
et terrae adorandum potius demonstravit. Nam ipse novam stellam et terrae adorandum potius demonstravit. Nam ipse novam stellam declaravit natus, qui antiquum solem obscuravit occisus. Illa luce inchoata est fides Gentium; illis tenebris accusata est perfidia Judaeorum. Quid erat illa stella, quae nec unquam antea inter sidera apparuit, nec postea demonstranda permansit? Quid erat, nisi magnifica lingua coeli, quae narraret gloriam Dei, quae inusitatum virginis partum inusitato fulgore clamaret, cui postea non apparenti Evangelium toto orbe succederet? Quid denique Magi venientes dixerunt? Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Quid est hoc? Nonne tam multi antea reges erant nati Judaeorum? Quid tantopere alienae gentis regem nosse et adorare cupierunt? Vidimus enim, inquiunt, stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Numquid hoc tanta devotione requirerent, tanto pietatis affectu desiderarent, nisi eum agnoscerent regem Judaeorum, qui rex est etiam saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
diem : quo cognitũ xpm̃: magi exgentibus ad orauerunt sicut celebrauimꝰ
uandos etiamsgentibus peccatores
note paucissimos dios natalem dnĩ cȩlebrauimus: hodierno aut̃
hodie maq aboriente uenientes ad orauerunt. Natus quippe futrat
lapis ille angularis. pax duorum parietum excircũ aisione et pre¬
putio: non exparua diuersitate uenientium : ut in illo cdpularent᷑
qui factus est pax nr̃a: eefecit utraque unum. ł loc in pastoribus
iudeorũ: et magis gentiũ pre signatum est Inde cocpit.: qđ in uniuer¬
ssmundo fructi facaret ec cresceret. Hlositaque duos dies naciuitatis
ot manifestationis dñi nr̃i spiritali letitia : gatissimos haleamussu
ucdei pastores ad cos angelo nuntiante. gentiles magi stalla demons¬
trante ꝓductisuint. Heostella uanis com pucationes astralo gora
dinationesq confudit. cũ stellacũ ad ora toribus ercuto remesli

Expanded text:
diem, quo cognitum Christum Magi ex Gentibus adoraverunt ; sicut celebravimus diem, quo cognitum Christum Magi ex Gentibus adoraverunt ; sicut celebravimus vandos etiam ex Gentibus peccatoresnte paucissimos dies Natalem Domini celebravimus: hodierno autemagi ab Oriente venientes adoraverunt. Natus quippe fuerat lapis ille angularis, pax duorum parietum ex circumcisione et praeputio, non ex parva diversitate venientium; ut in illo copularentnr, qui factus est pax nostra, et fecit utraque unum . Hoc in pastoribus Judaeorum, et Magis Gentium praesignatum est. Inde coepit, quod in universo mundo fructificaret et cresceret. Nos itaque duos dies, Nativitatis et Manifestationis Domini nostri, spirituali laetitia gratissimos habeamus. Judaei pastores ad eum angelo nuntiante, gentiles Magi stella demonstrante perducti sunt. Haec stella vanas computationes astrologorum divinationesque confudit, cum stellarum adoratoribus Creatorem coeli
Abbreviated transcription (Latin):
Xpm̃ tamen isti nec scđm suas uanissimas coniecturas. & non sane fati¬
dicos sed plane falsidicos libros possunt ideo putare substellarum
non in celo sidereas uias tenuit sed hominibus quȩ rentibus xp̃m. uiã
usq: ad locũ in quonatus fuerat demonstraunit. Vnde non ipsa xp̃m fecit
mirabiliter uiuere sed ipsam fecit xxp̃s mirabiliter apparert. Nec ipsa
xpĩ mirabilia decreuuit sed ipsã xp̃s. inter sua mirabilia de monstrauit
pseenim exmatrenatus decelo terrȩ nouum sidus ostendit quinatꝰ
expatre. celum terramq formauit. Eonascente : lux noua est illa stella
reudata quomariente. lux antiqua insole uelita. Eo nascente suꝑi
nouohonore laruerunt. quo moriente inferi nouo timore tremuer̃
Quo resurgente discpuli nouo amore exarserunt : quo ascendente celi
nouo obsequio patuerunt. Celebremus ergo deuota solemnitate & hunc

Expanded text:
Christum tamen isti nec secundum suas vanissimas conjecturas, et non sane fatiChristum tamen isti nec secundum suas vanissimas conjecturas, et non sane fatidicos, sed plane falsidicos libros, possunt ideo putare sub stellarumcoelo sidereas vias tenuit, sed hominibus quaerentibus Christum viam usque ad locum, in quo natus fuerat, demonstravit. Unde non ipsa Christum fecit mirabiliter vivere, sed ipsam fecit Christus mirabiliter apparere: nec ipsa Christi mirabilia decrevit, sed ipsam Christus inter sua mirabilia demonstravit. Ipse enim natus ex matre, de coelo terrae novum sidus ostendit, qui natus ex Patre coelum terramque formavit. Eo nascente lux nova est in stella revelata, quo moriente lux antiqua est in sole velata. Eo nascente superi novo honore claruerunt, quo moriente inferi novo timore tremuerunt, quo resurgente discipuli novo amore exarserunt, quo ascendente coeli novo obsequio patuerunt. Celebremus ergo devota solemnitate et hunc
Abbreviated transcription (Latin):
te uidisse. Quod uerũ nonesset nec si homines subde creco eius mo¬
do nascerentur : qui non sicut dĩfilius propria uoluntate : sed na¬
turȩ mortalis conditione nascuntur. Nuncaut̃ tantũ ab harret
auiro substellato fato natũ esse xpm. ut nollos homines ita nasai
credat quisq recte credit in xpm̃. Sed de gȩnituris hominum
uani hominis loquantur qđ insipienter opinantur. Negent uo¬
luntatem qua peccant. confingant necessitatem. qua peccata de¬
fendant Perditos mores perquos interra. ab hominibus detestan¬
tur. Incelo etiam fingere conentur : et asi deribus manare men¬
tiantur. Videat tamen unusquisq eorum. quẽ ad modũ nonuitam
sed fallatiã suã qualicũq potestite regendam putet. quando quidẽ
ista sentiendo seruossuos indomo peccantes uerberare non sinitur
nisi prius deossuos incelo radiantes blasphemare cogantur

Expanded text:
te vidisse. Quod verum non esset, nec si homines sub decreto ejusmote vidisse. Quod verum non esset, nec si homines sub decreto ejusmodi nascerentur: quia non sicut Dei Filius propria voluntate, sed naturae mortalis conditione nascuntur. Nunc autem tantum abhorret a vero, sub stellato fato natum esse Christum, ut nullum hominum ita nasci credat quisquis recte credit in Christum. Sed de genituris hominum vani homines loquantur quod insipienter opinantur, negent voluntatem qua peccant, confingant necessitatem qua peccata defendant; perditos mores, per quos in terra ab hominibus detestantur, in coelo etiam figere conentur, et a sideribus manare mentiantur: videat tamen unusquisque eorum quemadmodum non vitam, sed familiam suam qualicumque potestate regendam putet; quandoquidem ista sentiendo servos suos in domo peccantes verberare non sinitur, nisi prius deos suos in coelo radiantes blasphemare cogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc uero aliis demonstrato uitȩ funte ipsi sunt mortui siccitate
Facti sunt eis tamquã lapidea miliaria: uiatoribus ambulantib:
aliquid ostenderunt. sed ipsi stolidi at que mobiles remanserunt
Magi quȩ rebant ut inuemrent: hero des querebat ut perderet
Iudȩi ciuitatem nascentis legebant: tempus uenientis non intelle¬
gȩbant Inter magorum pium amorem : et herodis crudelisn
loquentũ postea negturi. ledix potius in fantium ig¬
norantia quos herodes ꝑsequutus est territus quam
istorũ scientia : quos consuluit ꝑturbatus. Ili pro xpo potuer̃ pati
quẽ nondũ poterant confiteri. Isti docentes non sequuti sunt ueritatẽ
erubescat stultitia sacrilega. et quȩdã ut sic dicam indocta doctri¬
na. quȩ ideo putat xpm̃ substellarũ decreto ec̃ natum: quia scrip¬
tum est c̃in euangelio. Quia cũ natusesset stellam ei magos in orien¬

Expanded text:
Nunc vero aliis demonstrato vitae fonte, ipsi sunt mortui siccitate. Nunc vero aliis demonstrato vitae fonte, ipsi sunt mortui siccitate. Facti sunt eis tanquam lapides ad milliaria: viatoribus ambulantibus aliquid ostenderunt, sed ipsi stolidi atque immobiles remanserunt. Magi quaerebant, ut invenirent: Herodes quaerebat, ut perderet: Judaei civitatem nascentis legebant, tempus venientis non intelligebant. Inter Magorum pium amorem, et Herodis crudelem loquentem postea necaturi. Felix potius infantum ignorantia, quos Herodes persecutus est territus, quam istorum scientia quos consuluit perturbatus. Illi pro Christo potuerunt pati, quem nondum poterant confiteri: isti docentis non secuti sunt veritatem, erubescat stultitia sacrilega, et quaedam, ut sic dicam, indocta doctrina, quae ideo putat Christum sub stellarum decreto esse natum, quia scriptum est in Evangelio, quando natus est, stellam ejus Magos in Orien