comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s significati ones ꝙ suȩ cuiꝰq soci&atis consensione
animos mouent. et quia dnũsa c̃sensio ẽ diu̾se mo¬
uent: Nec idõ consenserunt in eas homines. quia iam
ualebant ad significationẽ: S. ꝯ ideo ualent. qͥa consen¬
seru& ur. & pꝰea quã obseruata signa tenuerint. id
agunt ue. uideant uolatꝰ. aut audiant᷑ uoces auium:
qr nulla ista signa sunt: nͥ consensus obseruãtis accedat.

Expanded text:
omnes significationes pro sua cuiusque societatis confessione omnes significationes pro sua cuiusque societatis confessione animos mouent et, quia diuersa confessio est, diuerse monent, nec ideo consenserunt in eas homines, quia iam ualebant ad significationem, sed ideo ualent, quia consenseruent et posteaquam obseruata signa tenuerint, id agunt, ne uideant uolatus aut audiant noces auium, quia nulla ista signa sunt, nisi consensus obseruantis accedat.
Abbreviated transcription (Latin):
morũ quasi cõmum quadã lingua cũ dȩmonib foede.¬
rita sunt Quȩ tam̃ plena funt omĩa pestifere curi¬
ositatis. eruciantis sollicitudines mortiferȩ seruitu¬
tis: Non eni quia ualebant anĩ adu̾sa sunt. sꝰ añi.¬
suas: Illi em̃ spiritus qͥ deciꝑe uolunt. talia ꝓcũ¬
rant cuiq qualibꝰ eũ irretitũ ꝑsuspiciones & cõ.¬
sensiones eiꝰ uident: Sicut enĩ uerbi grã una fi.¬
gura littȩ deltȩ qͣde causa sit notat᷑. aliud apd̃ gre¬
cos aliud ap̃ latinos ual&. ñ natura s9 placito &
consensione significandi. Et ideo qͥ utramq lingira
nouit. si homini greco uelit aliqͥd significare scri¬
bendo. ñ in ea significatione ponit hanc litteram:
in qua eã ponit cũ homini scribit latino Et beta.
uno eodẽq sono. apd̃ gͣcos littȩ. ap̃ latinos hole¬
ris nom̃ est. E cñ dico lege in his duab syllabis.
aliud gͣcus. aliud latinus intelligit: Sic̃ ergo hec

Expanded text:
quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animsuas. illi enim spiritus, qui decipere uolunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae, quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apud Graecos litterae, apud Latinos holeris nomen est; et cum dico: "lege", in his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus intellegit - sicut ergo hae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥũ prb̃o iheronimo utriuq linguȩ ꝑito int̾p̃tante tͥns¬
lata sunt: Cũ igit᷑ argueret impios. suꝑbos. luxuno
sos. & fratnȩ ideo negligntissimos carttatis: rusticꝰ uł
ex rustico. iste ꝓpħa exclamauit dicens: Uȩ qͥ opulenti
estis in sion. & confiditis in monte samariae. optimates
capita populoꝵ: ingredientes pompatice domũ israhel:
Transite in chalanne & uid&e: &tte in de in emath mag¬
nã. & descendite in g&h palestinoꝵ. &optima quȩq
regna hoꝵ si latior terminꝰ eoꝵ tͣmino ur̃o ẽ: qͥ seꝑati¬
dormitis in lectis eburileis. & lasciuitis in stratisues¬
tris: qͥ comeditis agnũ de grege. & uitulos de medio
arm̃ti : qͥ canitis ad uocẽ psalterii: Sicut dauid puta¬
uerunt se habere uasa cantici. bibentes in phyalis ui¬
num. & unguento opeio delibut: & nichil patie¬
tas nr̃os tanquã ineruditos & ȩlo quutionis ignaros.

Expanded text:
quium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, transquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translatsos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae vobis qui opulenti estis in Sion et confiditis in monte Samariae optimates capita populorum ingredientes pompatice domum Israhel transite in Chalanne et videte et ite inde in Emath magnam et descendite in Geth Palestinorum et ad optima quaeque regna hodormitis in lectis eburneis et lasciuitis in stratis uestris, qui comeditis agnum de grege et uitulum de medio armenti: qui canitis ad uocem psalterii: sicut Dauid putauerunt se habere uasa cantici: bibentes in phialis uinum et optimo unguento delibuti: et nihil patietas nostros, tanquam ineruditos et locutionis ignaros,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ datus ẽ nobis. Hi c siquis ut ita dixerim imꝑi¬
te pitus. artis ȩlo qñtiȩ p̃cepta apłm secutũ fuis¬
se contendat : nonne Apians doctis indoctisq
ridebitur: & tam̃ agnoscitur hic figura: q̃ climax
grece. latine uͦ aquibꝰdã ẽ appellata gradato:
qm̃ scalã dicere noluer̃ cũ uerba uł sensa conec.¬
uidemus. Agnoscit᷑ & aliud decꝰ: qm̃ pꝰ aliqua
ꝓnuntiationis. uoce singula finita. q̃ nr̃i m̃bra
Sequit᷑ ambitꝰ siue circuitus. quẽ ꝑiodon illi
appellant: Cuiꝰ m̃bra suspendunt᷑ uoce dicen¬
tis : donec ultimo finiantur: Nã eoꝵ q̃ pͣcedune
circuitum. m̃brũ illud ẽ pͥmũ Qm̃ t̾bulatio

Expanded text:
 datus est nobis ? Hic si quis, ut ita dixerim, imperite peritus, artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae κλίμαξ graece, latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connecvidemus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri membra sequitur ambitus sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud est primum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
illa sunt qͦd ꝑfeminã deceptos. ꝑfemmã natꝰ. honͦi homines.
mortalis mortales. morte mortuos libauit Multa quoq
alia diligñtuꝰ cõ sid̾antib quos insticuti oꝑis ꝑagendi neces¬
sitas non capit: uł a cont̾riis. uł asimibib medicinȩ xp̃ianȩ

Expanded text:
illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morte mortuos liberavit. Multa quoque alia diligentius considerantibus quos instituti operis peragendi necessitas non rapit, vel a contrariis, vel a similibus medicinae
Abbreviated transcription (Latin):
med& ur uulneri corꝑis. adhib& q̃dã contraria ficut frigidũ
calido. uelͥ umidũ sicco. uł siqͥd aliud eiꝰ modi. adhib& &iam
ꝗͣdã similia. sicut linteolũ uł rotundo uulneri rotundu. uel
longũ oblungo. ligaturãq ipsã ñ eãdẽ m̃bris oĩb s similẽ
similibꝰ coaptat: sic sapientia dĩ homine curans. seipsa exhi¬
buit ad sanandũ. ipsa medic: ipsa medicina: Quia gͦ ꝑsuꝑbiam
homo lapsus ẽ humilitatẽ ad hibuit ad sanandĩ Serpentis
dm̃: sic ista q̃ uocat᷑ stulticia. sapientia ẽ uincentibꝰ diabolũ:
Nos inmortalitate male usi sum̃ ut morerem̃. xp̃c mortalt¬
tate bene us ẽ. ut uiueremus: Corrupto animo feminȩ: in¬
gressus ẽ morbꝰ: integro corꝑe femmȩ ꝓcessit salus: Ad eadẽ
contͣria ꝑtin&. qd &iam exẽplo uirtutũ eiꝰ uitia nra curant᷑:
lã uͦ simlia quasi ligam̃ta m̃bris & uulnerib nr̃is adhibita.

Expanded text:
medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. seDeum; sic ista quae vocatur stultitia, Sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur; Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus; integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus vitia nostra curantur. Jamvero similia quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita,
Abbreviated transcription (Latin):
quia placuit dõ ꝑstulticiã pͣdicationis. saluos facere cre¬
dentes: Quomͦ uenit: nͥ qͦd̾ uerbũ caro factũ ẽ. & habita¬
uit in nobis. Sicut cũ loquim̃ ut id quod animo gerimꝰ.
in audientis animũ ꝑaures carneas illabat᷑. fit sonꝰ uͭbũ qͦd
corde gestamꝰ & locutio uocat᷑. nec tam̃ in eundẽ sonũ
cogitatio nr̃a conu̾tit᷑. sed. apud se manens. integr̃a form̃a
uocis. qua se insinuet aurib sine aliqua labe. suȩ mutati¬
ois assumit: ita u̾bũ dĩ ñ commutatũ. caro tam̃ factũ ẽ.
ut habitar& in nobis Sicut aut̃ curatio uia ẽ ad sanita¬
tẽ. sic ista curatio. peccatores sanandos reficiendosq sus¬
cepit:  quẽ ad modũ medici cũ albgant uulnera. ñ
in cõposite sy apte id faciunt. ut uinculi utilitatẽ quȩdã
pulchirrtudo &iam consequat᷑: sic medicina sapientiȩ
ꝑ hominis susceptionẽ nr̃is ẽ accomodata uulneribꝰ. de. qͣh dã
contrariis curans. & de quib dã fimilib: sicut &iam ille qui

Expanded text:
re credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae r hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
Naille unꝰ cogitat᷑ deoꝵ ds̃. ab his &iam qͥ alios & fuspicant᷑
& uocant & colunt deossiue in celo siue in t̾ra: ita cogieat᷑
ut aliqͥd quo nichil sit meliuꝰ atq sublimiuꝰ illa cogitatio co¬
net᷑ attingere: Sane qm̃ diu̾sis mouent᷑ modis partin eis
q̃ ad corpis sensũ. partim eis quȩ ad animi intelligentiam
ꝑtinent. Illi qͥ dediti sunt corꝑis sensibꝰ. aut ipsũ cȩlum.
aut qͦđ in cȩlo fulgentissimũ uident. aut ipsũ mundũ dm̃
deoꝵ e̾e arbitrant᷑: autsextͣ mũdũ ire ẽtendunt: aliqͥd lu-¬
cidũ imaginant᷑. idq uel finitũ uł ea forma q̃ optima uide¬
t᷑ in ani suspicione c̃stieuunt. aut humani corporis figurã
cogitant: sreã c&ceris ante ponunt: Quod si unũ dm̃ deoꝵ
eẽ ñ putant. & potiꝰ multos aut innumerabiles aequalis
ordinis deos: Aiam eos tñ ꝓ ut cuiq aliqͥd corꝑis uidetͥ
excellere. ita figuratos animo tenent: Illi aut̃ qͥ ꝑ in¬

Expanded text:
ille unus cogitatur deorum Deus, ab his etiam qui alios et suspicantur et vocant et colunt deos sive in coelo sive in terra, ita cogitatur, ut aliquid quo nihil melius sit atque sublimius illa cogitatio conetur attingere. Sane quoniam diversis moventur bonis, partim eis quae ad corporis sensum, partim eis quae ad animi intelligentiam pertinent; illi qui dediti sunt corporis sensibus, aut ipsum coelum, aut quod in coelo fulgentissimum vident, aut ipsum mundum, Deum deorum esse arbitrantur: aut, si extra mundum ire contendunt, aliquid lucidum imaginantur, idque vel infinitum, vel ea forma quae optima videtur, inani suspicione constituunt, aut humani corporis figuram cogitant, si eam caeteris anteponunt. Quod si unum Deum deorum esse non putant, et potius multos aut innumerabiles aequalis ordinis deos; etiam eos tamen prout cuique aliquid corporis videtur excellere, ita figuratos animo tenent. Illi autem qui per in
Abbreviated transcription (Latin):
anbulationes qrãd̃i e qras nangationẽ ad pattan
esse arbitre mui: Nonem̃ ad eũ qͥ ubiꝙ presens ẽ locis mo¬
uemꝰ: ss bono studio bonisꝙ moribus. Qd ñ possemꝰ. nisi
ipsa sapientia tantȩ &iam nr̃e infrmieati congruere
dignare t᷑. & uiuendi nobis preber& exẽplũ. ñ alit̃ qua
in h̾omne: qm̃ & nos homines fumus Sy qr nos cũ ad il.¬
lamuenimus sapient᷑ facimꝰ. ipsa cũ ad nos uente ab ho¬
minib siꝑbis quasi stulte fecisse pittata est. Et quomã
hosscõ adillã uemimꝰ conualescmꝰ ipsa cũ ad uos uenit
quasi in firma existimata est: Sed q̃d staltũ ẽ si. sapi¬
entiuꝰ ẽ qua honines: & qͥd nifirmũ ẽ d̃. foreius ẽ qũa
homines: Cun ergo ipsa sit patria uiã se quoꝙ nobis

Expanded text:
bulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est dei, fortius est quam homines. cu
Abbreviated transcription (Latin):
Qauuia eñ i sapientia dĩ non pot̾at mund̃ ꝑ sapien¬
tian cognoscere dn: placiuit dõ ꝑstulticiã pͥdicationis
saluios facere credentes: Non igit᷑ ꝑlocorũ spatia uen¬
endo: sed incarne moreali mortalib apparendo uenise
aanos dicit᷑ Il̃uc gͦ uent ubi erat: qr iihoe mĩdo
erat. & mundus ꝑ eum factus est: Sed quoniã cupidita

Expanded text:
poterat mundus per sapientiam cognoscere deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc qͥ ñ uid& ita ẽ quasi cerꝰ insole: cui nichil ꝓdest ipsiꝰ
locis oculoꝵ eiꝰ. tã clare. ac p̃sentis lucis fulgor infufus: Qaut̃
uid& & re fugit: c̃su&cudine umbrarũ carnaliũ in ualidam
ñtis aciem gerit: Prauorũ igit᷑ moꝵ quasi contrariis flatib
ab ipsa patria reꝑcutiunt᷑ homines. posteriora aut inferio¬
ra sectantes: quã illud qͦd̃ ẽxᷤ meliuꝰ atq prȩstanti c̃fitentur.

Expanded text:
Et hoc qui non videt, ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis Et hoc qui non videt, ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis locis oculorum ejus tam clarae ac praesentis lucis fulgor infusus. Qui autem videt et refugit, consuetudine umbrarum carnalium invalidam mentis aciem gerit. Pravorum igitur morum quasi contrariis flatibus ab ipsa patria repercutiuntur homines; posteriora atque inferiora sectantes, quam illud quod esse melius atque praestantius confitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
in cõparabili p̃ferunt demnde ipsã uitã ꝑgunt inspicere. e
si ea sine sensu uegeratẽ muenerint qualis ẽ arborũ. pͥpo¬
nuie ei sentientẽ. qualis ẽ pe xoꝵ & hiuc rurs intelligentẽ
qualis est hominũ: Qua cũ ad huc mutabilem: and̾int. &iã
hc aliqua in cõmutabilẽ cogunt᷑ preponere. illã seilic&
uit̃ q̃ ñ al quãdo desipie. aliquado sapit sy ẽ potius psa
sapienta: Sapiens em̃ mens. idẽ adepta sapientia anteqͣ
adipisceret᷑. ñ erat sapiens: At uero ipsa sapientia: nec furt
umigia insipiens. ñec ee unquã pocest: Quã si ñ uiderent
nullomͦ plena fidutia uitã in cõmutabilit̃ sapientẽ cõmnutabili ui¬
tȩ ante ponerent: Ipsa quippe regula ueritatis. qua illã cla¬
mant esse meliore. in cõmutabilẽ uident: nec usptam nͥ supra
utã. mutabili eẽ p̾ferendã. Id ipsũ em̃ qͦd int̾rogat unde sciã. om̃.¬
bꝰ ad contẽp landũ cõmunt̃ atq in cõmutabilit̃ presto est:

Expanded text:
 cogitant. Deinde ipsam vitam pergunt inspicere; et si eam sine sensu vegetanti invenerint, qualis est arborum, praeponunt ei sentientem, qualis est pecorum, et huic rursus intelligentem, qualis est hominum: quam cum adhuc mutabilem viderint, etiam huic aliquam incommutabilem coguntur praeponere, illam scilicet vitam quae non aliquando desipit, aliquando sapit, sed est potius ipsa Sapientia. Sapiens enim mens, id est, adepta sapientiam, antequam adipisceretur non erat sapiens; at vero ipsa Sapientia nec fuit unquam insipiens, nec esse unquam potest. Quam si non viderent, nullo modo plena fiducia vitam incommutabiliter sapientem commutabili vitae anteponerent. Ipsam quippe regulam veritatis, qua illam clamant esse meliorem, incommutabilem vident; nec uspiam nisi supra vitam mutabili esse praeferendam? Idipsum enim quod interrogat, unde sciam, omnibus ad contemplandum communiter atque incommutabiliter praesto est.
Abbreviated transcription (Latin):
& simul om̃s unꝰ ds. & singulus quisq hoꝵ plena substantia:
& simul oms plena substantia: Paten nec filius ẽ nec sp̃s sc̃s.
In patre unitas in filio ȩqualitas.: in sp̃ñ scõ unitatis aequalta¬
tisq concordia: & tria hȩc. unũ om̃a ꝓp̃t patrem. aequalia
uoluisse sentio: Si aut̃ dixiñ hoc ẽ qd̵ dicere uolui: Hoc un
dictũ non esset. ac ꝑ hoc ne ieffabilis quidẽ dicendus est
qs: qͥuia et hoc cũ dicit᷑ aliquid̾ dncitur. et fit nescio quę
nau̾boꝵ silentio cauenda poriꝰ quã uoce pacanda ẽ. & ta¬
m̃ ãs cũ de illo nichil digne dici possit. amisit humanȩ
uocis obseqͥũ: & uerbis nr̃is in laude sua gaude nos uo¬

Expanded text:
us quisque horum plena substantia et simul omnes una substantia. pater nec filius est nec spiritus sanctus, in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia propter patrem, aequalia voluisse sentio: si autem dixi, non hoc est quod dicere volui. Hoc undineffabile esset, dictum non esset? Ac per hoc ne ineffabilis quidem dicendus est Deus, quia et hoc cum dicitur, aliquid dicitur. Et fit nescio quae verborum silentio cavenda potius quam voce pacanda est. Et tamen Deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanuocis obsequia et uerbis nostris in laude sua gaudere nos uo
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ si essem̃ pegrim qͥbeate uiuere nͥ in ꝑatria ñ posse nea q
pegrinatione utiq miseri. & miseriã finre cupientes in pat¬
am redire uellem̃ opꝰ esse. ut ẽrestrib uł mariuis uehi¬
culis quibꝰ utendũ Ess& ut ad patͥam qua fruendũ erat
ꝑuenire ualeremus. Qđsi amoenitas itieris & ip̃sa gestati¬
o uehiculoꝵ nos delectar&. cõu̾si ad fruendũ his quib uti
debuimꝰ nollem cito uiã finire. & ꝑu̾sa suauitate implicati
alienarem̃ a patria. cuiꝰ fuauitas beatos facer&: sic in huius
mortalitatis uia ꝑegrinantes a dño. si redire in patͥam uoluni
ubi beati eẽ possim. utendũ ẽ hoc mũdo ñ fruendũ. ut inuisi¬
bilia dĩ ꝑ ea q̃ facta sunt intellecta c̃spiciantur. hoc ẽ ut
de tẽporalibꝰ corꝑalib q rebꝰ ȩtͣna &sp̃italia capiamus
Resigit᷑ quibꝰ fruendũ ẽ. pater. & filius. & spc̃ sc̃s. eademq¬

Expanded text:
ergo, si essemus peregrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque ergo, si essemus peregrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria, cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum, ut inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur, hoc est ut de corporalibus temporalibusque rebus aeterna et spiritalia capiamus. Res igitur, quibus fruendum est, pater et filius et spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ aliũ non requirat ꝑ quẽ sibi qd̃ oꝑtũ ẽ retegat᷑
sed quibꝰ dã uestigiis indagatis ad occultũ sensũ sine ul¬
lo errore ipse ꝑueniat: aut certe in absurditatẽ pra¬
uȩ sententiȩ ñ incidat: Qua ꝓpt̃ quãqu̾a & in ipso o¬
pere satis apparere possit huic officioso labori nr̃o ñ
recte alique cõtradicere: tam̃ si huimodi ꝓmio quibꝰ li¬
b& obsistentib cõuenient᷑ uid&ur ẽẽ responsũ. huiꝰ uiȩ
quã in hoc libro ingredi uolum. tale nob̾ occurrerie

Expanded text:
torem alium non requirat, per quem sibi quod opertum est retegatur; torem alium non requirat, per quem sibi quod opertum est retegatur; sed quibusdam vestigiis indagatis ad occultum sensum sine ullo errore ipse perveniat, aut certe in absurditatem pravae sententiae non incidat. Quapropter, quanquam et in ipso opere satis apparere possit huic officioso labori nostro non recte aliquem contradicere; tamen, si hujusmodi prooemio quibuslibet obsistentibus convenienter videtur esse responsum, hujus viae quam in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbͥũ: nisi forte m̃datiũ: Nam om̃e ueru. ẽ ab illo qui ant
Ego sum ueritas: Quid eñĩ habemꝰ. quod ñ accepimꝰ.
Quod si accepimꝰ. qͥd głiam᷑ quasi ñ acceꝑimꝰ. Qui
legit audientibꝰ. litteras uiq qͥs agnoscit eñtiat: Qui aus̃
ipsas litteras tradit᷑. hoc agit ut alii quoq legere noue¬
rint: ut̃q tam̃ id insinuat. qͦd̃ accepit: Sic &iam qͥ ea quȩ
inscripturis intelligit exponit audientib taquã lit t̾as
quas agnoscit ꝓnimtiat lectoris officio: Qui aut̃ pͣcipit
quomͦ intelligendũ sit. similis ẽ tradenti litt̾as. hoc ẽ
precipienti quomꝰ sit legendũ: ut quomͦ ille qͥ legere
nouit. alio lectore ñ indig& cũ codicẽ inuenerit. a
quo audiat quid ihi scriptũ sit. Sic iste qͥ p̃cepta quȩ
conam᷑ trade acceꝑit: cũ in libris aliqͥd obs curtatis
inuenerit quasdã regulas uelut litt̾as tenens: intellec¬

Expanded text:
proprium, nisi forte mendacium. Nam omne verum ab illo est, qui ait: proprium, nisi forte mendacium. Nam omne verum ab illo est, qui ait: Ego sum veritas . Quid enim habemus quod non accepimus? Quod si accepimus, quid gloriamur quasi non acceperimus ? 9. Qui legit audientibus litteras, utique quas agnoscit enuntiat; qui autem ipsas litteras tradit, hoc agit ut alii quoque legere noverint: uterque tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae in Scripturis intelligit, exponit audientibus, tanquam litteras quas agnoscit pronuntiat lectoris officio; qui autem praecipit quomodo intelligendum sit, similis est tradenti litteras, hoc est praecipienti quomodo sit legendum: ut quomodo ille qui legere novit, alio lectore non indiget, cum codicem invenerit, a quo audiat quid ibi scriptum sit; sic iste qui praecepta quae conamur tradere acceperit, cum in libris aliquid obscuritatis invenerit, quasdam regulas veluti litteras tenens intellec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ ueritas in cõmutabili dõ ẽẽ tribuendũ: Postremo quisquis
se nullis p̃cepeis instructũ diunio munere. q̃cumq in scripturis
obscura sunt intelligere gloriatur. Bene qͥdem credit. & uero
ẽ ñ ee illã suã facultatẽ quasi ase ipso existentẽ: sed diuinit
traditã: Ita em̃ di głam quȩrit. & ñ suam: Sedcũ legit &
nullo sibi hominũ exponente intelligit: cur ipse aliis affectat
exponere. ac ñ pottuꝰ eos remiteit dõ: ut ipsi quoq non ꝑ ho¬
minẽ. sed illo intus docente intelligant. Sed uidelic& tim&:
ne audiat a dño. Serue nequã: dares pecuna meã num mula¬
riis. Sicut gͦ hi ea quȩ intelligunt ꝓdunt c&eris ut loqnds
uł scribendo: ita ego quoq si ñ solũ ea q̃ intelligo ss sciam¬
in intelligendo ea q̃ obseruent ꝓdid̾o. culpari ab eis ꝓfecto¬
ñ debeo: quã qũa nemo deb& aliqͥd hic hab̃e quasi suum

Expanded text:
qui est veritas, incommutabili Deo tribuendum esse. 8. Postremo quisquis qui est veritas, incommutabili Deo tribuendum esse. 8. Postremo quisquis se nullis praeceptis instructum divino munere quaecumque in Scripturis obscura sunt intelligere gloriatur, bene quidem credit, et verum est, non esse illam suam facultatem quasi a seipso existentem, sed divinitus traditam; ita enim Dei gloriam quaerit et non suam: sed cum legit, et nullo sibi hominum exponente intelligit, cur ipse aliis affectat exponere, ac non potius eos remittit Deo, ut ipsi quoque non per hominem, sed illo intus docente intelligant? Sed videlicet timet ne audiat a Domino, Serve nequam, dares pecuniam meam nummulariis . Sicut ergo hi ea quae intelligunt, produnt caeteris vel loquendo vel scribendo; ita ego quoque si non solum ea quae intelligant, sed etiam intelligendo ea quae observent, prodidero, culpari ab eis profecto non debeo: quanquam nemo debet aliquid sic habere quasi suum
Abbreviated transcription (Latin):
humano tẽplo responsa ñ redder&: & totũ qd̵ discendũ homi¬
nib tradi uell&. de cȩlo atq ꝑ angelos ꝑsonar&e. Deinde ipsa
caritas quȩ sibi homines inuicẽ nodo unitatis astringit. non
haberet aditũ refundendoꝵ: & quasi miscendorũ sibun& animo¬
ru: si homines ꝑ homines nichil discerent: Et certe illũ spa
angelus misit: nec ei ꝑ angelũ id qđ ñ intelligebat expositũ
aut diuinitus inmͣte sine. hominis ministerio reuelatũ est.
sed pottuꝰ fuggestione diuma missus ẽ ad eũ. Seditq cũ eo
philippus qͥ nouerat isaiam ꝓpħam: eiq humanis uerbis &
lingua quod inscript᷑a illa tectũ erat aꝑuut Nonne cum
moyse ds̃ loq̃bat᷑: & tam̃ c̃siltũ regendi atq ãmimstrãdi
tã magni popłi a socero suo alienigena scilie& hominȩ
& maxime ꝓuidus & mnime suꝑb accepit. Nouerat enim
ille uir ex quacũq anima uerũ consiliũ ꝓcessiss&. ñ ei sed illi

Expanded text:
esponsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa charitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet aditum refundendorum et quasi miscendorum sibimet animorum, si homines per homines nihil discerent. 7. Et certe spadoneapostolus misit, nec ei per angelum id quod non intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui noverat Isaiam prophetam, eique humanis verbis et lingua quod in Scriptura illa tectum erat, aperuit . Nonne cum Moyse Deus loquebatur, et tamen consilium regendi atque administrandi tam magni populi a socero suo, alienigena scilicet homine, et maxime providus et minime superbus accepit ? Noverat enim ille vir, ex quacumque anima verum consilium processisset, non ei, sed illi
Abbreviated transcription (Latin):
montto uno tẽpris adueniente spũ sco repl&i apł̃i om̃ium genti
uni linguis locitq funt: aut cui talia ñ ꝓuenerint ñ se arbitret᷑
discendũ ẽ sine suꝑbia discat: & ꝑ quẽ doc&ur al iꝰ. sine suꝑbia
& sine inuidia tradat qd̾ accepit: Neqtẽptem̃ eũ cui credidimꝰ.
ne talibꝰ inunci u̾sutiis & ꝑũsitate decepti: ad ipsũ quoq audien.¬
dũ euangeliũ atc̃ discendũ nolimꝰ ire in ȩccłas. aut codicẽ le¬
gere. aut docentẽ p̃dicantẽq hominẽ audire: & expectem̃ iapi
usq ir t̃ciũ cȩlũ. fiue in corꝑe siue extra corpus sic̃ diecit apłs.
& ibi audire in effabilia uba q̃ non bic& homini Loqui: aut ibi
e uangłiũ: Caueam tales tẽptationes suꝑbissimas & ꝑiculo¬
sissimas: magisq cogite mus & ipsũ apostolũ paulir le& diuna
& cel esti uoce ꝓstratũ & instructũ. ad hominẽ tam̃ missũ eẽ

Expanded text:
momento uno temporis adveniente Spiritu sancto, repleti Apostoli omnium momento uno temporis adveniente Spiritu sancto, repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt; aut cui talia non provenerint, non se arbitretur discendum est, sine superbia discat; et per quem docetur alius, sine superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendum nolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut legentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus, et ibi audire ineffabilia verba, quae non licet homini loqui , aut ibiEvangelium. 6. Caveamus tales tentationes superbissimas et periculosissimas, magisque cogitemus et ipsum apostolum Paulum, licet divina et coelesti voce prostratum et instructum, ad hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nas. & memorit̃ audiendo tenuisse. & prudent̃ cogitando
intellexisse p̃dicat᷑: aut ab illo barbaro christiano de quo
a grauissimis fideq dignissimis uiris nuꝑ accepim. qͥ liet̾as
quoq ipsas nullo docente homine. in plenã noti ciã orãdo
ut sibi reuelaret᷑ accepit. triduanis p̃cib imp&rans ut¬
&iam codicẽ oblatũ stupentib qͥ ad erant legendo ꝑcurrer&.
aut si hȩc quisq falsa eẽ arbitrat᷑. ñ ago pugnacit̃: Certe eñ
qm cũ christianis nob̾ res ẽ. qͥ se serpt᷑as sc̃as sine duce homi¬
gaudent bono. concedant necesse ẽ unũ queque nr̃m. & ab
in eunte pueritia. c̃sueudine audiendi linguã suã didicissẽ.
& aliã aliqua. uł greca. uel hebreã. uel qualib& ceerarũ. aut
similit audiendo. aut ꝑ honimẽ p̃ceptorẽ accepisse: Iani gͦ
si plac& moneam om̃s frͣs. ne paruulos fuos ista doceant. quia

Expanded text:
nas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando nas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; aut ab illo servo Barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, stupentibus qui aderant, legendo percurreret. 5. Aut si haec quisque falsa esse arbitratur, non ago pugnaciter. Certe enim quoniam cum Christianis nobis res est, qui se Scripturas sanctas sine duce homigaudent bono; concedant necesse est unumquemque nostrum et ab ineunte pueritia consuetudine audiendi linguam suam didicisse, et aliam aliquam vel graecam vel hebraeam vel quamlibet caeterarum, aut similiter audiendo, aut per hominem praeceptorem accepisse. Jam ergo si placet, moneamus omnes fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
obscura sunt in tueri nequiuerint̾. arbitrent᷑ se qͥ dem di¬
gitũ meũ uid̾e posse: sydera uͦ quibꝰ dẽ monstrandis intendi¬
t uide ñ posse: Et illi gͦ & istime rep̃hend̾e desinant: & lu¬
m̃ oculoꝵ diuinit᷑ sibi preberi dep̃centur: Non em̃ si possũ
m̃brũ meũ ad aliqͥd demonstrandũ mouere. possũ &iam
oculos accendere: quib uł ipsa demonstratio mea. ut & iam
illud quod uolo demonstrare cernatur: Iam uero eorum
qͥ diuino munere exultant. & sine talib p̃ceptis qualia
nunc tradere institui. se scõs libros intelligere atq tractare
gloriant᷑. & ꝓpt̾ea. me suꝑflua uoluisse scribe existimant.
sic ẽ lenienda cõmotio: ut quauis magno d̃i dono iure l&ent᷑
recordentur se tam̃ ꝑhomines didicise uł lit teras: Nec ꝓpte¬
rea sibi ab antonio sc̃õ & ꝑfecto iiro aegiptio monacho
insultari deb̾e. qͥ sine ulla scientia litterarũ script̃as diui¬

Expanded text:
obscura sunt intueri nequiverint, arbitrentur se digitum qobscura sunt intueri nequiverint, arbitrentur se digitum quidem meum videre posse, sidera vero quibus demonstrandis intenditur, videre non posse. Et illi ergo, et isti me reprehendere desinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrum meum ad aliquid demonstrandum movere, possum etiam oculos accendere, quibus vel ipsa demonstratio mea, vel etiam illud quod volo demonstrare, cernatur. 4. Jamvero eorum qui divino munere exsultant, et sine talibus praeceptis, qualia nunc tradere institui, se sanctos Libros intelligere atque tractare gloriantur, et propterea superflua voluisse me scribere existimant, sic est lenienda commotio, ut quamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divi
Abbreviated transcription (Latin):
ctare. neq ualuerĩt aꝑire atq explicare qͦd cupiũt. ĩ anit̃ me laborasse
arbitrabuntur. Et qr ipsi ñ adiuuabunt᷑ hoc oꝑe: nullum ad-¬
uuari posse censebunt: Tertũ genꝰ ẽ repre hensoꝵ: qͥ diumas
scriptas uł reuera bene tractant. uł bene tractare sibi ui-¬
dentur: Qui qm̃ nullis huiꝰ modi obseruationib Lectis. qua-¬
les nunc traðe institui. facultatẽ exponendoꝵ sc̃oꝵ. libroꝵ
se assecutos uel uident ist putant: nemini c̃ẽ ista pͣcepta
necessaria. sed potiuꝰ totũ qd de illarũ lit terarũ obscuritatib
Laudabilit̃ aꝑitur. diuino munere fieri posse clanitabunt :
Quib om̃ib bre int̃ respondens. illis qͥ hȩc quȩ scribim non in¬
telligunt hoc dico. ita ͫ ͤᷤ ñ eẽ rep̃hendendũ qr hȩc ñ intelli¬
gint. tanqu̾ã silimã uł ueterẽ uel nouã. sydus ue aliquod
minime clarũ uellent ind̾e. qͦđ ego intento digito dennonstra.
istis p̃ceptis cognitis atq ꝑceptis. ea quȩ in diunis scrppturis

Expanded text:
ctare, neque valuerint aperire atque explicare quod cupiunt, inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuvabuntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scripturas vel revera bene tractant, vel bene tractare sibi videntur: qui quoniam nullis hujusmodi observationibus lectis, quales nunc tradere institui, facultatem exponendorum sanctorum Librorum se assecutos vel vident, vel putant, nemini esse ista praecepta necessaria, sed potius totum quod de illarum Litterarum obscuritatibus laudabiliter aperitur, divino munere fieri posse clamitabunt. 3. Quibus omnibus breviter respondens, illis qui haec quae scribimus non intelligunt, hoc dico: me ita non esse reprehendendum, quia haec non intelligunt; tanquam si lunam veterem vel novam, sidusve aliquod minime clarum vellent videre, quod ego intento digito demonstraremistis praeceptis cognitis atque perceptis, ea quae in divinis Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
unt precepta quȩdã tractandarũ scripturarũ
quȩ studiosis earũ uideo ñ in cõmode posse
tradi: ut non solũ legendo alios qui diuinarũ
litterarũ oꝑta aꝑuerunt: sed etiam ipsi ad alia¬
aꝑienda ꝓficiant: Hlȩc tradere institui uolentibꝰ
et ualentibꝰ discere. si dñs ac d̃s noster ea quȩ
de hac re cogitanti solet suggerere. etiam scri-¬
benti mͥ ñ deneget Qͦd ante qũa exordiar: uidet᷑
mͥ respondendũ e̾t̾ his qͥ hȩc rep̃hensuri st̃ : aut
rep̃hensuri c̾e̾nt si eos ñ ante placaremꝰ Qͦd si ñ¬
nulli etiã pꝰ ista rep̃henderĩt. saltẽ alios ñ mouebt̃.
nec ab utili studio ad imꝑitiȩ pigritiã reuocabt̃.
qͦs mouere possent. nͥ p̃monitos p̃ꝑatosq inuemrẽt:
Quidã enĩ rep̃hensuri st̃ hoc opꝰ nr̃m. cũ ea q̃ p̃turi¬

Expanded text:
unt praecepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum Litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et valentibus discere, si Deus ac Dominus noster ea quae de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget. Quod antequam exordiar, videtur mihi respondendum esse his qui haec reprehensuri sunt, aut reprehensuri essent, si eos non ante placaremus. Quod si nonnulli etiam post ista reprehenderint, saltem alios non movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos movere possent, nisi praemunitos praeparatosque invenirent. 2. Quidam enim rep
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃q animȩ rationalis. ñ nͥ ds̃ est. Hic &tam lauda¬
bilis re publicȩ salus. Neq enĩ condit᷑ & custodit᷑
optime ciuitas. nͥ fundam̃to & uinculo fidĩ. firmeq
concordiȩ. cũ bouu cõmune diligte᷑. qd sumum ac
uerissimũ ds ẽ: atq ĩillo inucẽ sincerissime homines diligiit᷑:
a mie familiaris sine fuco ad cor loquit indoetor aror doe
q̃ ñ audeat accede mens tardiuꝰcula & merudia quasi pauꝑ
ad diutẽ : s muitat om̃s hanuili sernionie. qͦs ñ solũ maeie dte

Expanded text:
ic etiam laudabilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atquequo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili sermone, quos non solum manife
Abbreviated transcription (Latin):
gestarũ: & ipsa conexio tẽpoꝵ. pͣttis fidẽ de p̾sentib
faciens. pͥora postĩorib & recentiorib antiqua c̃firman
Eligit᷑ unꝰ ex gñte chaldeoꝵ. pi&ate fidelissima p̃dit᷑.¬
ꝓmissa diuma pꝰ tantã seriem scłoꝵ. nouissimis tẽpribus
tione p̃nũtiant᷑. Sic unũ dm̃ uerũ colens uniu̾sitatis cre¬
atorẽ gignit filiũ senex de coniuge: quã sꝑem pariendi
penitus destitutã. sterilitas aetasq iã fecerat. Fropagat᷑ ex
illo numerosissimꝰ pꝰpłs. multiplicat᷑ ĩ egypto: qͦ illã stirpẽ
ex orientalibꝰ partib ꝓmissis effectisq crebiens dispositio
diuina tͥnsinserat. Educitur exegypti serurtute gens ua¬
lida: horrendis signis atꝙ portentis. Pulsisꝙ impiis gu̾tib
in t̾rã ꝓpmissionis ꝑducta & ẽstituta: regno &iam sublima
Deinde pualescente peccato sacrilegis ausib dm̃ uerũ dͥet be¬

Expanded text:
gestarum et ipsa conexio temporum praeteritis fidem de praesentibus gestarum et ipsa conexio temporum praeteritis fidem de praesentibus faciens, priora posterioribus et recentioribus antiqua confirmans? eligitus tionem praenuntiantur. sic unum deum uerum colens uniuersitatis creatorem gignit filium senex de coniuge, quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque iam fecerat. propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex orientalibus partibus promissis effectisque crebrescens dispositio diuina transmiserat. educitur ex Aegypti seruitute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque impiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei be
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouũ facer& mũdũ: noua fecit inniu̾do. Homo enĩ de
uirgine ꝓcreat᷑. & a mortuis ĩ ȩẽnã uitã resuscitat᷑. & suꝑ cȩ¬
los exaltatus : potentiuꝰ opꝰ ẽ forzasse. quã mũdus. Hic for¬
te respondent se factũ hoc ẽẽ ñ credere. Quid gͦ fiat
hominibꝰ qͥ mͥ nora c̃tẽpnunt: maiora ñ credunt
Reddita uita de functis idõ credit᷑. qr fecer̃ alii. & parũ
ẽ dõ. Caro ꝓpͥa de uirgine creata. & amorte ĩ ȩtͣnã uitã
suꝑ cęlũ leuata. ido ñ credit᷑ qr nemo fecit : & competit
doͣ. Ac ꝑ hoc qͥsibi quȩqͣ facilia non factu so captu pu¬
tant: aeqͦ animo accep̃ suꝑ ea ueluti ficta ꝙ falsis dicit.
Noli ẽeᷤ similis obsecro. Dĩsputant᷑ hȩc latius. & oms que¬
stionũ necessariarũ sinꝰ p̾scrutati discussiꝙ panduntur.
S. ꝯ intellectui fides aditũ aꝑit. in fidelitas claudit: quẽ
ñ moueat. ad credendũ tantus ab initio ipse rerũ ordo

Expanded text:
it in mundo. homo enim de uirgine procreatus et a mortuis in aeternam uitam resuscitatus et super caelos exaltatus potentius opus est fortasse quam mundus. hic forte respondent se factum hoc esse non credere. quid ergo fiat hominibus, qui minora contemnunt, maiora non credunt? reddita uita defunctis ideo creditur, quia fecerunt alii, et parum est deo; caro propria de uirgine creata et a morte in aeternam uitam super caelum leuata ideo non creditur, quia nemo fecit, et competit deo. ac per hoc, quae sibi quisque facilia non \'factu sed captu \'putat, aequo animo accipit, supra ea ueluti ficta pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro te. Disputantur haec latius et omnes quaestionum necessariarum sinus perscrutati discussique panduntur. sed intellectui fides aditum aperit, infidelitas claudit. quem non moueat ad credendum- . dum tantus ab initio ipse rerum ordo
Abbreviated transcription (Latin):
dã conuentu amicoꝵ ab uno emultis qͥ aderant illatã esse
quȩstionẽ. uos aut̃ intͣuenisse ulterius inqͥrenti solutũq
conuentũ. ad potioris ꝑitiȩ merita distulisse: ne dũ in¬
cautiuꝰ secreta temerant᷑. in culpa deflecter& error in¬
nocuuꝰ : de inde lict̾arũ: tuarũ ad me dirigis intẽtionẽ.:¬

Expanded text:
odam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse odam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse quaestionem, uos autem interuenisse ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulisse, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Deinde ad me litterarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ gr̃ę dispensatio. quã suꝑbi & a mmales mehil pen¬
dunt. Qui nimis affectant plurimũ posse : Se adsua ui
tia frenanda nichil possunt. Quens ig utrã mundi
añs & rector: in temeratȩ feminȩ corpꝰ impleuerteꝑtu¬
leritq decẽ m̃sium fastidia mat̾. & tam̃ ungo enixasit¬
solemntatẽ pariendi. & pꝰ hȩc ungimitas indererata per¬
manserit. utrũ intra corpusculũ uagientis i fantiȩ Latu¬
erit. eui par iix putat᷑ uniu̾sitas: passus fuerit. ꝓuerdli¬
tatis annos adolenerit. inuentute solidatꝰ sit. & tãdiu
a sedib suis affuerit ille regnator atꝙ ĩ unũ corpasculũ
tortiusꝰ mũdi cura tͣrans latasit: demde in somnos resolut̾
sit cibo alitꝰ. om̃s mortaliũ affectus senserit: nec cllis
compsentib signis claruerint tantȩ maiestatis indicia:
qmi lara ans alla pingatio. debiliũ cura. seddita uita ẽ¬
defunctis. Si& alia cogitemus. dõ parua sunt. Hanc scribis in qͦ¬

Expanded text:
tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium sollemnitate pariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis inm larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis, si et alios cogitemus, deo parua sunt. hanc scribis in qu
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdam specim̃ laudabili breuitate conpͣhensũ. Respon¬
dere ig debui: nec ꝙ dilatione aliqͥd excusationis opponere.
Accidit em̃ oportue: ut ab alienis negotiis mͥ aliqñtulũ uacar&e.
Quib aut̃ dictandis hoc otiũ statuerã impend̾e: paululũ distali
Nequaquã iustũ arbit᷑tus sũ: ut quẽ ad inqͥrendũ exhortatꝰ ipse

Expanded text:
i specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis hoc otium statueram inpendere, paululum distuli nequaquam iustum esse arbitratus, ut, quem ad quaerendum exhor
Abbreviated transcription (Latin):
filio uolusiano: atigustinus epc̃. De salute tua
uotis sũ: Fortasse &iam ipse ñ impar. Unde merras
tuis reddens salutationis obseqͥũ. hortor ut ualeo ut
lit t̾arũ uere certȩꝙ scãrũ: tẽ curã ñ pigeat ĩpend̾e.
Sincera enĩ & solida res ẽ: nec fucatis &lo quiis ambit
ad animũ: nec ullo linguȩ tectorio in ane aliqͥd ac
hortor ut legas. Ex his enĩ ad eognoscendos ꝓpħas exci¬
tab̾is : quoꝵ testimoniis utunt᷑ apłi. Siquid aut̃ uel
cũ legis. uł cũ cogitas. tͥ orit᷑ questionis. in qͦ dissoluñ¬
Do uidear necessarius: scribe & rescribã. Magis enĩ hoc
forte ad iuirante dño. potero quã p̃sentialit᷑ loqͥ tecum.
ñ solũ ꝓpt̃ occupationes uarias. & meas. & tuas qm̃ ñ cũ¬
mͥ uacat occurrit ut̃ tͥ uac&: uerũ &iam ꝓpt̃ eoꝵ inruentẽ
p̃sentiã qͥ plerũq ñ st̃ apti tali negotio: mag̃q linguȩ
c̃taminib quã scientiȩ Luminib delectantur. Qđ aut̃

Expanded text:
salute tua, uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac hortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantur. quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
rupit. Miror uerũ mũdi dñs & rector in temerate corpus im¬
pleuerie. ꝑtulerit decẽ m̃siũ longa illa mater. & tam̃ uirgo eni
xa sit sollẽ nitate pariendi: & pꝰ hȩc uirginitas p̃utat᷑ intacta.
His & alia deflectit. Intra corpicul ũ uagientis infantiȩ lat&: cui
par uix putat᷑ uniu̾sitas. Patitur puerilitas. annos adolescit iuuen¬
tute solidatur. Tamdiu a sedib suis ille regnator. abfuit. ad que
ad unũ corpꝰculũ totuiꝰ mũdi cura tͣnsfertur: deinde in sõnõ

Expanded text:
rumpit: Miror utrum mundi Dominus et rector intemeratae feminae corpus imrumpit: Miror utrum mundi Dominus et rector intemeratae feminae corpus impleverit, pertulerit decem mensium longa ixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibus suis abest ille regnator atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõuenient᷑ po&a dixerit int̾ uictͥtes ederas tͥ serpere.
lauros. Dicebatur gͥ quãtꝰ hycontfme ess& ornatꝰ. qͣ m&afora¬
rũ uenustas: quanta in cõꝑatione sublimitas. Iã leues. sedo¬
nesq ũsus atq ut ita dixep̃ cesurarũ modulata uariatio
tũ ad familiarẽ tuã phiylosophiam serno deflectat: quã¬
sueueras. Querebam & ꝗͥd egerit p̾ceptor ex lcyo. qͥd aca¬
denue multiplex & continuata cunctatio qͥd ille sispittator
ex porticu. quid phisicoꝵ ꝑitia. quid epicureoꝵ uoluptas
qͥd int᷑ om̃s infinita disputandi libido tũꝙ mag̃ ignora¬
ta ueritas: pꝰ qua p̃sũptũ ẽ ꝗͦd poss& agnoset dum in his
fabulatio nr̃a moraret᷑. unꝰ e multis. & quis inqͥt eͥ sapi
entia ad ꝓfectũ xp̃ianitatis imbutꝰ: Quis auibigua ĩ quib
hereo possit aꝑire: ddubiosq assens meos quã i ueri simili
ueritate. firmare : Stupemꝰ tacentes. Tc in hec sponte pro¬

Expanded text:
ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere laurus. dicebatur ergo, quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum uenustas, quanta in comparatione sublimitas; iamleues enodesque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, qusueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quisentia ad perfectum Christianitatis imbutus, qui ambigua in quibus haereo possit aperire, dubiosque assensus meos vera vel verisimili credulitate firmare? Stupemus tacentes. Tunc in haec sponte pro
Abbreviated transcription (Latin):
multã acclamat᷑ ita dicentib nͥ qr ueritas sic de monstrata. sic̃
defensa. sic inuicta delectat: Ꝙin hoc igͥ gnẽ sũmisso iste
nr̃ doctor & dictor id agere deb& : ut ñ solum in telligent
uerũ &iam libñt. & obedient᷑ audiat᷑ Illa quoq el oqntia¬

Expanded text:
multum acclamatur ita dicentibus, nisi quia veritas sic demonstrata, sic multum acclamatur ita dicentibus, nisi quia veritas sic demonstrata, sic defensa, sic invicta delectat? Et in hoc igitur genere submisso iste noster doctor et dictor id agere debet, ut non solum intelligenter, verum etiam libenter et obedienter audiat