comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis sapiens ⁊ p̃dicator fui̾t qui qđ sermoe
docet actibꝰ explere neglegit. Nuditores
doctrine dicta fac̾e̾ contẽpnunt cũ p̃li¬
toris oꝑa ap̃dicatiois u̾bis discrepare cons¬
piciunt. Nũꝗͣ fit efficax constituentis auc¬
toritas nisi eã effectu oꝑis cordi affix̾it audi¬
entis. p̃sertim cũ ⁊ ipse doctor si inuitioꝵ amorẽ dilapsꝰ fu¬
erit. alt̾ius doctoris medicam̃tũ sius uuln̾ibꝰ adhib̾e parui¬
pendit. Unde ⁊ ipse dñs in euangłio de doctrina parit̃ ⁊
quo salliet᷑. hoc ẽ errauit. aqͦ it̾um doctore em̃dabit᷑. Et.
si lum̃ qđ in te ẽ tenebre st̃ ipse tenebre quante st̃: Si nã¬
q ocłs auidendi officio desiu̾it quis amanu uł apede uł
areliqͦ corꝑe illud minist̾iũ exigit. Q uappt̃ lectores cogited
ne ampliori uindicte subiaceant. si plurimis ꝑditiois oc¬
casionẽ abundantius p̃stent. Nã salomon dũ multe sapĩe
tͣnsgͥssionẽ incurrit : totiꝰ urłitici pleb̾ regni disꝑsionẽ soliꝰ

Expanded text:
s sapiens et praedicator si fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere neglegit. auditores enim doctrinae dicta contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis uerbis discrepare conspiciunt: numquam enim fit efficax praedicantis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi adfixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in uitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis uulneribus adhibere paruipendat. unde et ipse Dominus in euangelio de doctrina pariter est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uidendi officio desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerium exiget? quapropter doctores cogitent ne ampliori uindictae subiaceant, si plurimorum perditionis occasionem abundantius praestent. nam et Salomon dum multae sapientiae transgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo
Abbreviated transcription (Latin):
uermicłm nat᷑a malũ dix̾is: uniu̾̃se c̾atẽ iniuriam
facis C uncta mala ꝑ peratum pͥmi hõĩs ꝓpenasunt
tͣnslata in uniu̾sum genꝰ humanũ. Ptoide qqq ui
dentur mala. partim nobis seuunt origine: partini
culpa. S tñ mala dicunt multa inc̾at᷑is ꝑu̾si ut ig¬
nem qr urit ut ferrum quia occidit ut ferãq mor¬
det. S̾ cõmoda ipsoꝵ nõ intendens homo accusat in
alis quod sͥ debet potiꝰ imputari. cuiusq ꝓpecc̃o ista et¬
fecta s̃ noxia. que illi om̃i ex parte fuerat añ peccĩn
subiecta. Nostͤo uicio nõ sua nat᷑a nob mala st̃. ea q̃ no¬
b nocent Nam lux dũ sit bona infirmis ocłis nexia

Expanded text:
m natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exig̾e pena ut dõ suꝑbiens hõ: ea q̃ infra ipsum
in iustos.⁊ lenior ẽ ad benesicium ^ qui in dm̃ confict̃¬
non ẽ subditꝰ conditori. Gt̃ aũ recte subiciunt᷑ nob̾
omĩa q̃ sub nos sunt. si nos subicim᷑ eiꝰ quo nob ilta
sub iecta sunt. Nam ⁊ que uident᷑ ẽẽ subiecta ei qui dõ
subiectus non ẽ ille potiꝰ subicr̃ eis: qui suam uolũta¬
tẽ subuigat amori eoꝵ. q̃ sͥ subiesta existimat.

Expanded text:
hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum injustos, et lenior est ad benefaciendum his qui in Deo confinon est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subjectus non est, ille potius subjicitur eis, qui suam voluntatem subjugat amori eorum quae sibi subjecta existimat.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ob cãm ꝑmisit ds̃ oboriri statum. nisi ut ex con¬
tͣriis malis nat᷑e decor emin̾et: Modus iste ⁊̃ in u̾b
contͣposita noĩat᷑. Et fic pulcia locutio qnͣ mox contͣ¬
ria ꝓsꝑis ꝓferunt᷑. lta in rebꝰ ꝑmixtum ẽ malũ ut na¬

Expanded text:
us mali oboriri statum, nisi ut ex conus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineret? Modus iste etiam in vcontrapositum nominatur 133, et fit pulchra locutio, quando mox contraria positis proferuntur. Ita et i
Abbreviated transcription (Latin):
ArUM adiabolo non ẽ creatum s inuentum
Et ideo nichil est malum quia sine dõ factũ
est nichil Ds aũ malum nõ fec̃. Non quia alicuͥ
aut aliqnͣ erat matum unde fieret diabolꝰ malus. s
quia uitium ẽ dum eẽt angłs malus suꝑbiendo
effectus ẽ bonus. Et iclõ rete dr̃ abeo inuentum ma¬
cõmutabił ut cds̃ ẽ. aut comintabił ut c̾ata est Malũ
uͦ idõ nat᷑a nulia ẽ. ꝙ accedendo in bonã nat᷑am effiẽ
eam uiciosam. Que dum discedit nata manet: et
malum qł merat nusquã. ẽ. Ex eo quod uicium no¬
cet. nate agnoscitur uitiũ nat᷑am nõ. eẽ. quia nichil
qđ nat᷑ale ẽ nocet. Dum nat᷑a bona dampnat᷑ ꝑꝑ uo
luntatẽ malam ipsa mala uoluntas testis ẽ nate bone
Que intanto testat᷑ eam eẽ bonam: ut illam ds̃ ꝓma
lo nõ relinqͣt inultam. Credr̃ abhereticis m̃tẽ adõ ui¬
cia adiabolo fuisse creata. Inde ⁊ ab ipsis due nat᷑e
bona ⁊ mala putantur. Ss uicia nat᷑a nõ st̃. Q ũa¬

Expanded text:
alum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum macommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et
Abbreviated transcription (Latin):
on homines s uitia odio st̃ habenda Elebilit̃ aũ¬
st̃ deplorandi qui odio infr̃e tabescunt. ⁊ contͣ
alios ꝑniciosũ animi dolũ seruant. A regno enim dĩ se
seꝑant. qui semetipsos acaritate dissociant. Sic̃ mat̃ ec¬
benigna caritate complectit᷑ ita ⁊⁊ singłi nr̃m qͦsõq iuumni¬
cos sustinemꝰ: reuertentes mat̾na imitatione amplecti stacĩ
debemꝰ. Cito ẽ ignoscendũ cuiq̃ dũ ueniã postulat. N enĩ
posse peccata dimiti ei. qui inse peccanti dibita ñ dimit¬
tit. Formam enim nob̃ indulgentie ds̃ ex m̾ito conditioĩs
nr̃e imposuit dũ ita orare nos p̃cep̃. cdimite nob debita
nr̃a. sic̃ ⁊ nos dimitimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Iustũ est enĩ dĩ
iudicium. tm̃q peccati se indulg̾e ostendit. quantũ
alt̾utro unꝰqͥsq se offenso indulget. Quidã desuis fi-¬
dentes m̾itis pigre inse delinq̃ntibꝰ ueniã p̃stant s nich
ta. Qͥ frẽm sibi tardiꝰ reconciliat: dm̃ sibi tardiꝰ placat

Expanded text:
on homines, odio sunt habenda. Flebiliter autem deplorandi sunt qui odio in fratre tabescunt, et contra alios perniciosum odium animi servant. A regno enim Dei se separant qui semetipsos a charitate dissociant. Sicut mater Ecbenigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . » Justum est enim Dei judicium tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus veniam praestant. Sed nihil ta. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat.
Abbreviated transcription (Latin):
factione legitinta plangit. condempnando scilicet acd¬
deflendo q̃ gessit. tanto in deplorando ꝓftindice quanto
extitit in pecc̃õ ꝓclituor. Iue penitentiam dign. Sigit. qͥ

Expanded text:
factione legitima plangit, condemfactione legitima plangit, condemdeflendo quae gessit, tanto in deplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
x eo imꝰquisq iustus ẽẽ incipit ex quo sui ac¬
ccusator extuerit. Multi aũ n se contͣ semet¬
ipsos pecratores fatent᷑: ⁊ tam̃ semetipsos apeccato ñ
subͣchunt. Magna iusticie pars est. seipsum nosse ho
minẽ quod pͣuus ẽ ut exeo diuine uirtuti subdat᷑
humitiꝰ exqͦ suã infirmitatẽ agnoscit. Bene se iudi¬
cat uistus in hac uita ne uidicet᷑ adõ dapnatiõe ꝑꝑe¬
tua. Tunc aũ uidiciũ desequisq sumit. quãdo ꝑdig¬
nam penidentiam sua pͣua facta condempnat. Amari¬
tudo penitentie fac̃ animũ ⁊ sua facta subtiliꝰ discut̾e
n dona dĩ q̃ contẽpsit flendo. cõmemorare. Nichil aũ peiꝰ
ꝗͣ culpam agnosc̾e nec deflete. Dupplicẽ habere debet
fletũ in penitentia om̃is peccator siue quia ꝑ neglegẽ¬
tiã bonum ñ fec̃: seu quia malũ ꝑaudatiã ꝑpetͣuit
Q uod enim oportuit non gessit. ⁊ gessit qd̵̃ age nõ opor¬
tuit. Ille penitentiam ag̃ digne qui reatũ suĩt satis¬

Expanded text:
x eo unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitie, quod parvus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilis ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, cum per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Amaritudo poenitentiae facit animum et sua facta subtilius discutere, et dona Dei quae contempsit flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere nec deflere. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod oportuit non gessit, et gessit quod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussisti eos ⁊ ñ doluerunt. atͥuisti eos ⁊ renuer̃
acciꝑe disciplinã. Nonnulli utri scłares elatioe m̃tis
tum̃tes. postmodũ coni̾isi adcm̃. religiosa sequunt᷑ ob¬
edientia. xp̃m. Et qui ante celsitudine mundiali cume¬
bant. postea ipsam elationẽ in stridio humilitatis cõ¬
mutant. Quida sunt qui iam secretimr conu̾si sunt
quoꝵ con̾sio quia ñ ꝓcedit adpublicum: apuidexisti¬
timationẽ humanam: quales fuer̃t tales aclhuc ẽẽ pir¬
tantur iam tñ indĩ odis surrexert̃. Itẽ qͥdam adhuc
bumano iudicio stare cernunt᷑: ia tñ inclĩ ocłis surre cenati¬
xerunt. Multi aput homines reꝑbi st̃ uapud dm̃ e¬
lecti. atq item quidam apud homines electi putant᷑:
quit impios sepultos. qui cũ adiuu̾ent in loco sc̃o erañ
n laudabant᷑ inciuitate qͣsi uistoꝵ oꝑm. Nullꝰ gͦ se

Expanded text:
cussisti eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur,quit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus e
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ scͥptũ ẽ. Qui ꝑ seu̾au̾it usq insinẽ hic salutis
erit. Tunc enim placet dõ nr̃a conu̾satio. qͣndo bonũ
qł inchoamꝰ: ꝑseu̾anti fine complemꝰ. Nam sic̃ scͥptũ
est. ue his qui sustinentiã ꝑdid̾unt id est opꝰ bonũ ñ ꝯ¬
sũmauunt. Indulgentia peccõꝵ sciendũ uͥ quando uł
qͣlibꝰ dat᷑. Ubi quippe nisi intͣ eccłam catholicam: Qñ
ñ ante uenti exitꝰ cdiem: Quia ecce nc̃ tempꝰ acceptabile
celoꝵ. Nemo ꝑpencde pot̾. qͣnti sit pondis inuisticia uł
quanti fulgoris radio iusticia clareat nͥ quis priꝰ toto m̃¬
tis nisu. conũtat᷑ addm̃ quatnꝰ ipso iumine qͦ illustͣtur
n suã feditatẽ agnoscat. ⁊ lum̃ qd̃ ceco corde ñ intuebatͤ¬

Expanded text:
sicut scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit 2. Tunc enim placet Deo nostra conversio, quando bonum, quod inchoamus, perseveranti fine complemus Nam sicut scriptum est: Vae his qui sustinentiam perdiderunt, id est, opus bonum nunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, . Nemo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde n
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. teium conseq̃ndi boni oꝑis p̃mium Nam qd̃
ait ꝓpha solue fascicłos depͥmentes. mali em̃datio est
Q uod uero adiecit frange esurienti panem tuum
oꝑis boni est actio. I neo uͦ qđ sub ung̃. tẽ erumpet
matutinum lum̃ tiuim. oꝑis boni ẽ retͥbutio. Ergo ñ
ꝓfic̃ fac̾e bonum. insicorrectũ fu̾it malum Ne pocerit
quisquam adcontemplationẽ dĩ ꝓfic̾e. nͥ se priꝰ inbo¬
nis studu̾it actibꝰ ex̾cere. Multis modis. terret ds̃ ho¬
mines. ut ł sero conu̾tant᷑ atq exinde magis erubescant
qđ tam dui expectati st̃ ut redirent. Nam nunc minis
nc̃ plagis. nc̃ reuelationibꝰ qͦsdã concutit. ut qui uolun¬
tate despiciunt coni̾ti: cõmoti t̾roribꝰ corrigant᷑. Pleriq
ex sola nĩts deuotioe conũtunt᷑ ad dm̃. nõnulli uͦ coacti
plagis conu̾tunt᷑. qͥ exdeuotione ñ conu̾tebant᷑. uixta ca¬
pitłm psalmi dicentis. In chamo ⁊ freno marillas eoꝵ
constͥnges qͥ ñ approximant adte Pleriqͣ ͤdũ deuotiõe

Expanded text:
bonum, tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique aute
Abbreviated transcription (Latin):
bonus Iste nastit᷑ inerrore. ⁊ morit᷑ ille in bono qđ cep̃
usq in finem ꝑdurat Camdiu iste stat: quousq cadlat
lue male uiuendo. infine saluat᷑ respectq conĩttit᷑.
Uult ꝓdeẽ inbono iustꝰ. nec p̃ualet. uult uoc̾e mal
⁊ ualet᷑. Iste uult dõ uacare ⁊ scło impedit᷑ ille negocũ
implicar ri cupit nec ꝑfic̃. Nominat᷑ malꝰ bono. mal dãp¬
nat᷑ ꝑ impio impiꝰ honorat᷑ ꝓusto. Et in hac tanta obs¬
curitate ñ ualet homo diuinã ꝑꝓscrutari dispositionẽ
⁊ occultũ p̃destinationis ꝑpendẽ ordinẽ.¬

Expanded text:
bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono, quo coepit, bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono, quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur despectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malet valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem.
Abbreviated transcription (Latin):
lectos supna uint̾iora seqͥ faciat: semꝑq repbos. ut infr¬
maini eit̾iora delectent᷑ deserendo ꝑmittat. Sic̃ ignorat hõ
tmmum lucis. tenebrar̃ ł utriꝰq rei quis finis t. tta¬
pleniꝰ uesc̃ quis ante suũ finem. luce iusticie p̃ueniat᷑. auł
quis peccatoꝵ tenebris usq in suũ t̾minũ obsturet᷑ aut qͥs
post lapsum. tenebrar̃ conuersꝰ resurgat acdlucem. Cune¬
ta hec dõ patent hominẽ uͦ latent Quauis ustoꝵ conũ¬
satio in hac uita ꝓbabił sit: incertũ tñ hominibꝰ ẽ adꝗͣ
sint finem p̃destinati. s omĩa reseruarieuuns examini
Mira dispositio ẽ suꝑne distͥbutionis. ꝑꝗͣ hic uistꝰ ampli
iustificat᷑ impuis amplius sordidat᷑ nalꝰ ad bonũ aliqũ
conuertit᷑ bonus ad malũ aliqñ reflectit᷑. N ult quis eẽ
bonus u ñ ualet. uult alt̾ eẽ malꝰ ⁊ ñ ꝑmitit᷑ inc̾ire
Dais ei qui uult eẽ bonꝰ alius nec uust nec ei dat ut sit

Expanded text:
electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infima et exteriora delectentur deserendo permittat, sic ut ignoret homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sitplenius nescit quis ante suum finem, luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati; sed omnia reservari futuro examini. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur? Malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valdatur ei, qui vult esse bonus, alius nec vult, nec ei datur, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
miliet. p̃ponens sͥ exemplũ. humilitatis dd. qͥ de suis
m̾itis ñ tirmuit. s humilit̾ sese deiciens dix̃. Uił ince¬
dã ⁊⁊ uł apparebo ante dm̃ qͥ eleg̃ me. Qui recte utitͣ
regni potestate. formiã iusticie factis mag̃ quã u̾bis
instituet. Iste nulla ꝓsꝑitate erigit᷑ nulla adu̾sitate
turbat᷑ ñ inuitit᷑ ꝓpͥis uiribꝰ. nec adño recedit cor eiꝰ¬
Regni fastigia humili p̃sidet animo. ñ eũ delectat
una ẽ eis nascendi moriendiq conditio. Prodesse gͦ debet
ppłis pͥncipatꝰ ñ nocere nec dñando p̃m̾e s condescendendo
consułe ut uere sit utile hoc potestatis insigne ⁊ donũ
utiq uicissitudinẽ dõ largitori restituunt. Bonus rex fa¬
cilius ad iusticrã adelicto regredit᷑ ꝗͣ de uisticia ad delictũ
tͣnffeit᷑ ut nou̾is hic ẽẽ casũ illuc ꝓpositũ. In ꝓposito eius

Expanded text:
humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor eRegni fastigio humili praesidet animo. Non eum delectat um quibus una est eis nascendi moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere, ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et dono utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur. Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tent intendant. Sigͦ carebunt huiꝰ temꝑis gła illa a
inquit tͥ regẽ. infurore meo. Qđ manifestiꝰ elucet bo¬
nam malamq potestatẽ adõ ordinari. s bonã ꝓpicius
malã iratꝰ Reges qͣndo boni st̃ mun̾is eẽ dĩ. qͣndo

Expanded text:
tant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agtant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa aginquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari: sed bonam propitius, malam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quand
Abbreviated transcription (Latin):
regnat. ⁊ de gła scł̃i huiꝰ adet̾nã transmeat głam. Qui uͦ
pͣue regnum ex̾cent. post uestẽ fulgentẽ. ⁊ lumina lapilloꝵ
nudi ⁊ miseri ad inferna torq̃ndi descendunt. Reges a
recte agendo uocati sunt. idõq recte faciendo regis nom̃
tenet᷑ peccando iam amittit᷑. Nã ⁊ iuiros scõs ꝓinde reges uo¬
cati in sacͥs eloquiis didicimꝰ eoqd recte agant sensusq ꝓ¬
pͥos bene regant. ⁊ motui illicito resistentes. sͥ rationali
discretione ꝯponant. Recte gͦ illi reges uocant᷑ qͥ ñ tã semce¬
ipsos ꝗͣ subiectos bene regendo modificare nou̾unt. Qdã
ipsũ nom̃ regiminis ad immanitatẽ tͣnsu̾tunt crudelita¬
tis. Dũq ad culm̃ potestatis uen̾int inapostasyã ofestim
labunt᷑. tantoq se tumore cordis extollunt. ut cunctos
li extolli Dũ mundi reges sullimiores se cet̾is sentiant
mortales tñ se ẽẽ agnoscant. nec regni glam q̃ in scł̃o
sullim̃tur aspiciant. s opꝰ qđ secum adinferos depor¬

Expanded text:
ria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. Reges a recte agendo vocati sunt; ideoque recte faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus his resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos bene regendo modificare noverunt. Quidam ipsum nomen regiminis, ad immanitatem transvertunt crudelitatis: dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam statim labuntur, tantoque se tumore mentis extollunt, ut cunctos li extolli. Dum mundi reges se caeteris sublimiores sentiunt, mortales tamen se esse cognoscant: nec regni gloriam, qui in seculo sublimantur, aspiciant, sed opus quod secum ad inferos depor
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqͣ cingr̃. ñ sub illa curuat᷑ ut suꝑbꝰ tumeat. s eã
sͥ subic̃ ut humilior innotescat. Probat᷑ aũ hoc apłico exẽ¬
plo. qͥ datã s potestatem etiã nec ad hoc usus. ẽ. qͦd decebat
s dũ poss uti licita abnuit. seseq ut paruulũ in medio eoꝵ
qͥbꝰ p̃erat. ostendit. Qui in appetendis honoribꝰ scli aut ꝓs¬
ꝑitatibꝰ mundi instanti desudat labore ⁊ hic ⁊ infuto gͣii
uacuus inuenit᷑ areqͥe tantoq sarcinis peccõꝵ gͣuat᷑: ꝗͣ¬

Expanded text:
si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ponit᷑. Nã ut qͥdã patrũ ait om̃e qd̃ suꝑemince plꝰ moribꝰ
afficit᷑ ꝗͣ honoribꝰ gaudet. Quanto qͥsq curis mundi ma¬
ioribꝰ occupat᷑. tanto facilioribꝰ uitus p̃mit᷑. Sienĩ uixua-¬
let peccã animꝰ deuitare qͥetus. quantomag̃ occupatiõe scł̃a¬
ri deuinctꝰ. Nõ statĩ utile ẽ om̃e potestatis insigne s tc̃
uere ẽ utile: si bene gerat᷑ Tc̃ aũ bene gerit᷑ quando sub¬
iectis ꝓdest. quibꝰ t̾reni honore p̃ferunt᷑. Potestas bona ẽ:
q̃ adõ donata ẽ. ut malum timore coerceat ñ ut timore
malum ꝯmutat. Nichil aut̃ peuis ꝗͣ ꝑ potestatẽ peccan¬
di lib̾tatẽ hr̃e. nichilq infeliciꝰ mali agendi felicitate

Expanded text:
. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque inf
Abbreviated transcription (Latin):
sentit᷑. utilit̃ mutat᷑ incarne ut sentiat᷑ atq intellecta
em̃det᷑. Nam citiꝰ uuln̾a carnis sentiunt᷑ ꝗͣ anime. Idõ
ꝙ ꝑ carnis flagellũ errantes citiꝰ corrigunt᷑ hoc quippe in¬
ta m̃tis. Est ꝑniciosa santtas q̃ ad inobedientiã homi¬
nem adduoit. Est ⁊ salubris infirmitas. q̃ ꝑdiuinã
correptionem m̃tem aduritia srang̃. Langor anime
est peccõꝵ infirmitas. ꝑnitiosa est deq̃ etiam apło

Expanded text:
sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe intia mentis . 7. Est perniciosa sanitas, quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas, quae per divinam correptionem mentem a duritia frangit. 8. Languor animae, id est, peccatorum infirmitas perniciosa est, de qua etiam Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Uce ñ nullos eiusdẽ qͣlitatis ꝯting̃ homines qui nes¬
ciant corrigi. nisi alios uid̾int flagellari. sicq ꝓficiul
comꝑatiõe maloꝵ dũ sͥ id accide timent. in quo deꝑire a¬
lios uident. Quosdam uidens ds̃ nolle ꝓpͥo uoto corrigi
adu̾sitatũ tang̃ stimłis. Quosdã etiam p̾sciens multũ pec¬
care posse in salute flagellat eos corꝑis infirmitate ne
incolumes ad dampnationẽ. Uisitatio dĩ nec semꝑ inbo¬
nũ accipr̃ nec sẽꝑ in malũ. Inbonũ enim accipr̃ sic̃ est
illud uisita nos insalutari tuo. In malum uͦ uixta illud
in temꝑe uisitatiõis sue ꝑibunt. Tribꝰ excausis infirmi¬
mitates accidunt corꝑis. id est ex pecc̃o ex temptatiõe ⁊ ex
intẽpestiua passiõe. S huic tm̃ nouissime humana po¬
test medicina subuenire. illis uͦ sola pietas diuine mi¬
scdie. Qui ualentiores sunt ⁊ sanr utile est ilł infirma¬
ri. ⁊ ñ peccare. ne ꝑuigorẽ salutis illicitis sordident᷑

Expanded text:
unt nonnulli hujus qualitatis homines, qui nesciant corrigi, nisi alios viderint flagellari; sicque proficiunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne e quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero sola pietas divinae misericordiae. 5. Qui valentiores sunt, et sani, utile est illis infirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur
Abbreviated transcription (Latin):
ubi⁊ pat. ⁊ ñ potest eẽ pat̾ sine filio nec filiꝰ sine patre
quia scilicet sic̃ inseꝑati st̃. in natura ita ⁊ inseꝑabiles
in ꝑsonis. Sicut enim filius de patre dic̃ in euangłi
adhereat uxori sue idest eccłe sue. nͥ illo modo quo a¬
apłs ait. qui cum informa dĩ ẽẽt non rapinam arbuͣtꝰ
ẽ ẽẽ se equalẽ dõ s semetipsum exinaniuit formã ser¬
ui accipiens : Ipsa gͥ forma seruit᷑ acceptio ẽ exinani¬
tio. Et ipsa exinanitio quamꝗͣ non sit diuinitatis
abolitio aut nat᷑e᷑. amissio tñ dr̃ ꝓpt̾ formã serui. in qͣ
dinoscit᷑ apparuisse. Iure gͥ dic̃ apl̃s patrẽ reliquisse.

Expanded text:
 et non potest esse Pater sine Filio, nec Filius sine Patre: quia scilicet sicut inseparabiles sunt in natura, ita et inseparabiles in persona; sic enim ipse Filius de Patre dicit in Evangelioadhaereret uxori suae, id est, Ecclesiae suae? Nisi illo modo quo Apostolus ait: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens ? Ipsa ergo formae servilis acceptio est exinanitio, et ipsa exinanitio quanquam non sit divinitatis abolitio aut naturae amissio, tamen propter formam servi in qua dignoscitur apparuisse, jure dicit Apostolus Patrem reli
Abbreviated transcription (Latin):
dum bonũ hoc enĩ indicat ꝓpħa cum dic̃. Quiescite agͥe
puerse: discite benefac̾e. Prius uitia extirpanda st̃ in
homine: deinde inserende uintutes. Nã cohere ⁊ coniun¬
gi ñ pot̃ u̾itas cum m̃dacio pudor cũ peculantia fides
cũ ꝑfidia castitas cum luxuria. Quedã st̃ sũme uirtu¬
Nã aqͥbꝰ habent᷑ utiq u̾acit̃ habent᷑. Alie uͦ urtutes
medie sunt. quia u adutilitatẽ ⁊ ad ꝑniciẽ. possunt
haberi. side his arrogant̃ quisq tumu̾it. Udputa docł¬
na. ieiunium. castitas scĩa siue tẽꝑales diuitie de qͥbꝰ sci¬
licet. ⁊ bene oꝑari possumꝰ ⁊ male. Quisquis exdet̾iore iã
melior esse cepit. caueat de acceptis extolli uͥtutibꝰ ne gͣniꝰ
ꝑ urtutes corruat quã priꝰ ex lapsu uitioꝵ iacebat.
Quẽ ds̃ iustificat ne iter̃ se de iurtutibꝰ erigat. q̃dam
illi uirtutum dona tͥbuit. q̃dam rechit ut dũ mens

Expanded text:
ta cum dicit: Quiescite agere ta cum dicit: Quiescite agere perverse, discite benefacere . Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidia, castitas cum luxuria. Luxuria vero car habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens
Abbreviated transcription (Latin):
Putyres difficile consurgimꝰ ad uitia sinelabore
dilabim᷑. Ista enim ꝓna illa ardua st̃. Grandes
enim sudores ꝑpetim̃ ut adcelũ conscend̾e ualeamꝰ. Que¬
admodũ ad uirtitũ tendentes culm̃. ñ asũmis inchoad
s a modicis ut sensim ad altiora ꝑtingant. ita ⁊ qui di¬
labunt᷑ adiutia ñ statim amagnis cͥminibꝰ incipiunt s
a modicis assuescunt. ⁊ sic in maximis ꝓrumpunt. Sic̃
paulatim homo aminimis uitiis in maximis ꝓruit: ita
amodicis uirtutibꝰ gͣdatim adea q̃ st̃ excelsa conscendt̃
Qui aũ inordinate uirtutes comp̃hendẽ nitit᷑ cito ꝑi¬
clitat᷑. Hec est causa in rer̃ nat᷑a. ut q̃cq uelocit̾ ad ꝓ¬
fectũ tendunt sinedubio cełit̃ finiant᷑. Sic̃ ħbe que
tanto festiniꝰ ꝑeunt: qͣnto cełuis cͤscunt. At uͭꝰ arbores
alta radice fundate idõ ꝑdurant duiciꝰ qr gͣdatim ad
ꝓfectum ꝑueniunt. Hichil ꝓdest ad muto malo age
aliqdđ bonum: s priꝰ ẽ cohibendũ amalo: deinde excen¬

Expanded text:
utes difficile consurgimus, ad vitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliq
Abbreviated transcription (Latin):
on faciet infuturũ cor miserũ scõꝵ
compassiõe dãpnatoꝵ cõdolendi affectio uͥ tantũ erit
tm̃ sc̃õꝵ dedĩ cõtemplatioe gaudiũ: ut cͥsticie nullꝰ tribu¬
at᷑ intitus. Sic̃ comꝑat᷑ color canclilꝰ nigro colori fit pul¬
chrior ita ⁊ scõrũ reqͥes comꝑata dãpnatiõi maloꝵs gloꝵ¬
osior erit. Sic iusticia inusticie: sic uirtꝰ uicio. Oresẽ
gͦ scõrum gła dum debita dãpnant᷑ impii pena. Post
resurrectionẽ scĩs in cane ꝓmissa ẽ celoꝵ ascensio. dicente
ad patrẽ . xp̃o. Uolo ut il egosum upsi sint mec̃. Sienĩ
m̃bra capitis sumꝰ ⁊ unus inse uin nob̾ ẽ xp̃c. utiq¬

Expanded text:
on faciet in futurum cor miserum justorum ex compassione damnatorum condolendi affectio; ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium ut tristitiae nullum tribuat introitum. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit; sic justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria, dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ suꝑbia. Nam de nisi p̃cesserit occulta m̃tis elatio. ñ
sequit᷑ aꝑta iactantia laudis. Ita gͦ inculpa p̃ponit᷑ su¬
ꝑbia arrogantie. sic̃ p̃fert᷑ origine. Pler̃q ad elationis
em̃dationẽ ꝓuidentia dĩ. aliqͣ casu ñnulli cadt̃. ꝓ quo
lapsu rep̃hensi a semetipsis. humilit̃ sapiunt : de mun̾i¬
bꝰ dĩ laudari ñ appetunt. s laudant dm̃ aqͦ acceꝑunt
unde laudari se uolunt. Utiliꝰ est arro gantes qõq cutiola¬
bi. ⁊ humiles post casũ dõ fierie quã ꝑ elationẽ suꝑbire

Expanded text:
ci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non ci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elatione
Abbreviated transcription (Latin):
a summis ꝑsonis ⁊ p̾mis assumit᷑ seu qđ de oꝑe
qui detinet᷑ suꝑbia: ⁊ non sentit : labit᷑ carnis luxu¬
Omĩs peccans suꝑbꝰ est eoqd faciendo uetita contẽptiu
hãt duina p̃cepta. Recte gͦ dr̃. initium om̃is peccati
suꝑbia ꝙr nisi p̃cesserit. mandatoꝵ dĩ mobedientia:
tͣnigͥssionis ñ seq̃r culpa. Omĩs suꝑbia tanto in ino ia¬
cet. qͣnto malto se erigit. tantoq ꝓfundiꝰ labit᷑ qͣnto ex¬
celsius eleuat᷑. Qui enĩ ꝑ ꝓpͥam suꝑbiam attollit᷑ ꝑclĩ t̾ci
ꝓpħ̾a om̃s inqͥt pastores tuos pasc̃ uentꝰ hoc est suꝑbie¬
spiritus. Qui de suis uirtutibꝰ suꝑbiunt: ex ipsis uidi
q̃libet ⁊ sine caritate in uitio deputat᷑. Merito suꝑbie
diabolꝰ a suꝑna beatitudine corruit. Qui gͦ de uirtutibꝰ
ina cunctar̃ uirtutũ Ipsa ẽ enim in peccõ pͥma. ipsa in
conflictũ nouissima. Hec enĩ aut mexordio m̃tem ꝑ pec¬
catũ ꝓst̾nit: aut nouissime de turtutibꝰ deic̃. Inde ⁊ omĩ

Expanded text:
a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuuperbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei j Omnes, inquit, pastores tuos pascit ventus , hoc est, superbispiritus. 5. Qui de suis virtutibus superbiunt, ex ipsis judicquaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine cina cunctarum virtutum, ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema, haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus d
Abbreviated transcription (Latin):
n hominẽ unũ filiũ credimꝰ Quẽ ꝓpt̾ea ⁊ unigenitũ
dicimꝰ manentẽ induabꝰ substantus sic̃ ei nat᷑e ueritas
contulit. ñ tñ confusis natis neq mixtis aut coaglatis¬
sic̃ timotheani uolunt. s societate unitis. Us̃ gͦ homi¬
nem assumpsit. homo indm̃ tͥnsiuit ñ nate uersibilitate
sic tertulliam ⁊ apollinariste dict̃. s dĩ dignatiõe. ut nͦ
ds̃ mutaret᷑ in humanã substantiã assum̃do hominẽ
nec homo indiuinam glorificatꝰ in dm̃ Na mutatio
uł uersibilitas nat᷑e n diminutionẽ ⁊ abolitionẽ faẽ

Expanded text:
nem unum filium. Quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, 3 non confusis naturis, neque immixtis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sicut Apollinaristae dicunt, sed Dei dignatione: ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam, assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum: quia mutatio vel versibilitas naturae et diminutionem et abolitionem
Abbreviated transcription (Latin):
Simul om̃ia. dẽ fec̃ dicente scptura. qui uitut in et̾nũ
creauit omĩa simul. Nullatenꝰ gͥ dicendast̃ infructu¬
osa. ligna que aliquo modo sc̃ hominibꝰ aiunta qr

Expanded text:
Simul omnia Deus fecit dicente Scriptura: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Nullatenus igitur dicenda sunt infructuosa ligna, quae aliquo modo hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
auctores ⁊⁊ ut̾um ꝓ utriꝰq sexꝰ uentre ponunt. Genitalia
aũ sic̃ nom̃ ipsũ docet agignendo dicta st̃. Natiũ caro
conglobata sedendi officio facta ẽ. ne p̃mente corꝑis mo¬
le. ossibꝰ ced̾et. Femora st̃ femoꝵ partes in quibꝰ eqͥtando t̾gis
equoꝵ aclheremꝰ unde ⁊ p̃liatores semoribꝰ eqͦs amisisse di¬
cunt᷑. Genua agenis dicta eoqd̃ in ut̾o coħeant ⁊ cognita
st̃ ocłis. unde uenniꝰ ait atq genua c̃primu̾nt arta ge¬
na. Tibie aũ dicte  qͣsi cube: plante aũ aplanitie nũcupate:
qr ñ rotunde ut in qͣdrupedibꝰ ne stare ñ possit hõ: s pla¬
ne atq longiores st̃ formate: ut stabile corpꝰ efficerent.
Calces autẽ acallo pedũ sic nominate st̃: pedũ digiti n
decorẽ ⁊ usũ fert̃. Nã cͣrere ñ possumꝰ nisi digitis in humũ
opp̃ssis. soloq intentis impecũ saltũq capimꝰ. reliqͣ ossa

Expanded text:
auctores et uterum pro utriusque sexus uentre ponunt. Genitalia auctores et uterum pro utriusque sexus uentre ponunt. Genitalia autem, sicut nomen ipsud docet, a gignendo dicta. Natium caro conglobata sedendi officio facta est, ne, premente corporis mole, ossibus cederet. Feminae sunt femorum partes, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Vnde et praeliatores feminibus equos amisisse dicuntur. Genua a genis dicta, eo quod in utero cohaereant et cognata sint oculis. Vnde Ennius "atque genua conprimit arta gena". Tibiae dictae sunt quasi tubae. Plantae uero a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Calces autem a callo pedum sic nominatae. Pedum digiti et decorem et usum ferunt. Nam currere non possunt, nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. Reliqua ossa
Abbreviated transcription (Latin):
cent᷑ qͦdã ñ solũ ad ocłos s ucet᷑os sensus tenues fistule de¬
ducant᷑. siquidem inẽ in eo officium uoluntatis s ⁊ coc¬
tionis ciboꝵ. amplexu ⁊ calefacto suo in sanguinẽ mutan¬
doꝵ. Intestinoꝵ aũ ratio qͣnta ẽ q̃ iocirco longis anfractibꝰ
in circłoꝵ ordinate st̃ modo ut susceptos erbos paulatĩ e¬
g̾ant: ⁊ ex ipsis ea q̃ st̃ intͥnsecꝰ humorẽ sensim suscipiat̃
Aliuis dictꝰ ẽ eoqd in eũ qͣsi inalueũ om̃is humor crboꝵ.¬
ꝑmitꝰ defluat atq recͤrat ⁊ inenarrabili modo ciborũ
succo uniu̾sũ corpꝰ qͣsi elat̾e ualles uicinas irrigando ad¬
impleat. Porro aluus ⁊ uent̃ ⁊ ut̾us differt̃. Uent̃ enĩ est
qui apparet. extͥnsecꝰ. ꝑtinetq apectore usq ad inguinẽ.
aluus pars int̾ior q̃ cibum recip̃. ⁊ purgari solet ⁊ ut̾um
sole mulieres habent. in qͦ concipiunt. Confundt̃ tñ hoc

Expanded text:
centro quaedam non solum ad oculos, sed ad ceteros sensus tenues fistulae decentro quaedam non solum ad oculos, sed ad ceteros sensus tenues fistulae deducuntur. Siquidem in eo officium uolunt esse decoctionis ciborum amplexu et calefacto suo et in sanguine mutandorum. Intestinarum autem ratio: idcirco longis anfractibus in circulorum ordinatae sunt modo, ut susceptos cibos paulatim egerant, et ex ipsis ea quae intrinsecus sunt, humorem sensim suscipiant. Aluus dictus eo quod in eum, quasi in alueum, omnis humor cibo permixtus defluat ac recurrat, et inenarrabili modo ciborum suco uniuersum corpus quasi e latere, ualles uicinas inrigando adimpleat. Porro aluus, uenter et uterus differunt. Venter est enim qui apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem. Aluus interior pars, qua cibum recipit et purgari solet. Vterum solae mulieres habent in quo concipiunt. Confundunt tamen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
informe ẽẽ pectꝰ uicdẽt᷑ neq enĩ decebat in pueris alibi eẽ¬
ꝗͣ circa pectꝰ. unde animal intelligens ex corde alimoniã
sum̾et. Porro ũbilicꝰ ẽ rota imp̃ssa q̃ mediũ uentrẽ desig¬
nat. ad hoc factꝰ ut ꝑ eum fecꝰ dũ ẽ inut̃o nutͥat᷑. Splen
aũ i iecoris uiscã qͣsi ex conturbato sanguine uident᷑ eẽ
concreta. iuxta eos qͥ de phisicis disputant. Uõluntates ue¬
n̾ias concupiscendie confist̾e in iecore dict̃. effectũ aũ ira¬
cundie in felle. Pauor in corde in splene leticia ẽ. in pul¬
monibꝰ uͦ aerẽ contin̾i. qͥ a corde ꝑ uenas. qͣs art̾ias uocatĩ
diffundit᷑. ut paulatĩ inspirandi respirancdiq cctu cotũ
animet corpꝰ. In iecore ignis ht̃ sedẽ. qui uelut subuo¬
lare ostendit᷑. in excelsũ cebri locũ tamꝗͣ incelo corꝑis
nr̃i. unde u radii emicant ocłoꝵ ⁊ de cuiꝰ medio uelut

Expanded text:
informe pectus esse uideretur. Neque enim decebat in feminis alibi essinforme pectus esse uideretur. Neque enim decebat in feminis alibi esse, quam ut animal intellegens ex corde alimoniam sumeret. Porro umbilicus est nota inpressa quae medium uentrem designat, ad hoc factus, ut per eum fetus dum est in utero nutriatur. Splenis autem et iecoris uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta, iuxta eos autem qui de fisicis disputant. Voluptates ueneriae concupiscentiae consisti dicunt in iecore, affectum autem iracundiae in felle; pauoris in corde; in splene laetitiae. In pulmonibus uero aerem contineri, qui a corde per uenas quas arterias uocant diffunditur, ut paulatim inspirandi respirandique tractu totum animet corpus. In iecore ignis habet sedem, qui uelut subuolare ostenditur in excelsum cerebri locum, tanquam in caelum corporis nostri, unde et radii emicant oculorum, de cuius medio, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. adu̾si dentes dñr. Molares intimi qui subiu¬
gunt. canini qͥ uicesimo etatis anno existunt. Gingiue
agignendis dentibꝰ noiãte. q̃ magnã pulchritudinẽ ori ꝯ¬
fert̃. dũ nuditatẽ dentiũ deg̃t̃. Fauces st̃ angustate fis
ens. sonũ uocis emittit. Mandibłe maxillar̃ partes st̃
quibꝰ mandimꝰ. dicta aũ maxilla. ꝓdiminutiõe amala
manꝰ ẽ dispansis digitis. sic̃ arbor dispansis ramis. Itẽ sic̃ con¬
centissimꝰ. Ex hiis pͥmꝰ rector om̃iũ ⁊ mod̾ator pollex uocat᷑
eo aurẽ scalpimꝰ. Porro pectꝰ hominis ab aspectu uocatũ ẽ.
in mutis enĩ animantibꝰ ad t̾rã opp̃ssum ẽ atq ab ab as¬
pectu remotũ. hominis aũ patens ⁊ rectũ Plenũ enĩ rati¬
one ñ decebat. ẽẽ latens uł humile. Papille st̃ capitła mã¬
me. Mãme aũ tumores pectoris leuit̃ exurgentes. Hee
feminabꝰ ꝓpt̃ aclolendos fetꝰ date ⁊ maribꝰ ad solũ decꝰ ne

Expanded text:
dunt, aduersi dentes dicuntur; molares intimi, qui subidunt, aduersi dentes dicuntur; molares intimi, qui subigunt; canini, qui uicesimo aetatis anno existunt. Gingiuae a gignendis dentibus nominatae, quae magnam pulchritudinem oris conferunt, dum nuditatem dentium tegunt. Fauces sunt angustaeens sonum uocis emittit. Mandibulae maxillarum partes sunt quibus mandimus. Dicta autem maxilla per diminutionem, manus est dispansis digitis, sicut et arbor dispansis ramis. Item, sicut concentissimus. Ex his primus rector omnium et moderator pollex uocatureo aurem scalpimus. Porro pectus hominis ab aspectu uocatum. Ιn multis enim animantibus ad terram oppressum est, atque ab aspectu remotum. Hominis autem patens et erectum. Plenum enim ratione non decebat esse latens uel humile. Papillae sunt capitula mammae. Mammae autem tumores pectoris leuiter exurgentes. Haec feminis ad alendos fetus datae, maribus ad solum decus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
coclear. Gene agenibꝰ dicte nãq ẽplicatũ in ut̾o. gigni
formariq hominẽ dic̃t ita ut genua sursũ sint. qͥbꝰ o¬
cłi form̃t᷑. ut caui ac rec̃diti fiant. idoq i qͥ alicuiꝰ lacͥmas
elic̾e cupiunt genua tangt̃. ac ea dep̾cant᷑ q̃ inut̾o forma¬
u̾unt odos atq nutrier̃. Ipse genar̃ tumor ad instar
colliũ. leuit̃ exurgens ab om̃i parte contͣ ĩminentes
ud capiendi odores. t̾ciũ purgam̃ta cebri. defluentis
Os lictũ est quasi corꝑis ostiũ. cuiꝰ species in duobꝰ ꝯstat
officus. sum̃di uirtꝰ ⁊ loq̃ndi linga. Labla alabendo
nominata. O. d aũ suꝑiꝰ ẽ labiũ dicimꝰ. qd inferiꝰ la¬
brum. Hinge nom̃ alingendo cybũ impositũ. Hec int̾¬
p̃s aĩ uocẽ motibꝰ suis in u̾ba distinguit. uł illisioẽ pala¬
ti acdentium uł c̃p̃ssioẽ labioꝵ. Dentes dicti qͣsi cybos
duudentes. siquidẽ escã incidunt ⁊ cõmuniunt. atq o¬
portuniusstomaco tradunt. hoꝵ priores qͥ eybum p̾ci¬

Expanded text:
. Genae, a genibus dictae. Quia complicatum in utero gigni formarique hominem aiunt, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formentur, ut cavi ac reconditi fiant. Ideoque et qui alicujus lacrymas elicere cupiunt, genua tangunt, ac per ea deprecantur, quod in utero formaverint oculos, atque enutrierint. Ipse genarum tumor instar collium leniter exsurgens ab omni parte contra imminentes erum capiendi odoris, tertium purgamenta cerebri defluendi. Os dictum est, quasi corporis ostium. Cujus species in duobus constat officiis: sumendi victum, et loquendi lingua. 58. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est labiue nomen a ligando cibo inpositum. Haec interpres animi uocem motibus suis in uerba distinguit, uel inlisione palati ac dentium, uel conpressione labiorum. Dentes dicti quasi cibos diuidentes. Siquidem escam incidunt et comminuunt atque oportunius stomacho tradunt. Horum priores, qui cibum praeci
Abbreviated transcription (Latin):
gia ẽ ratio q̃ conu̾sionẽ celi ⁊ signoꝵ definit potestates. ortꝰ qͦ
sid̾um uł occasꝰ sccłm hanc mathematici. sequunt᷑. Mechani
differentiis phisice artis nc̃ partes logicas seqͣm᷑. Constat aũ
ex dialetica siuie rethorica. Maletica ratio fiue regla disputan¬
di. intellectũ m̃tis acuens ueraq afalsis distinguens. Hec ut
quidã ait. sic̃ ferrũ uenenti sic sententiã armat eloqͥo. Recho¬

Expanded text:
gia est ratio quae conversionem coeli et signorum definit, potestatesque et ortus gia est ratio quae conversionem coeli et signorum definit, potestatesque et ortus siderum, et occasus. Hanc mathematici sequuntur. Mechanicdifferentiis fisicae artis, nunc partes logicas exsequamur. Constat autem ex dialectica siue rethorica. Dialectica est ratio siue regula disputandi, intellectum mentis acuens, ueraque a falsis diquidam ait sicut ferrum veneno sic scientia armat eloquium. H