comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decͥi eis. to fieri nichilomimꝰ uoluit. Nã cõti¬
nuo fubiuneẽ. Ut fint unũ sic̃ ⁊ nos unum
sumꝰ. Dem̃ addidit: Ego ĩ eis ⁊ tuĩ me.
ut sint consunuati in unũ: uͥ se mediato¬
rẽ int̾ dm̃ ⁊ homines breuit intimauit:
Neq enĩ ħ ita cdictiun ẽ tamꝗͣ pat̾ ñ sit ĩ nͦb.
aut nos ĩ patre ñ simꝰ: cũ ⁊ alio loco dixerit

Expanded text:
eis, id fieri nihilominus voluit. Nam continuo subjunxit: Ut sint unum, sicut nos unum sumus; deinde addidit: Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Ubi se mediatorem inter Deum et homines breviter intimavit. Neque enim hoc ita dictum est, tanquam Pater non sit in nobis, aut nos in Patre non simus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse mundꝰ st̃ õs qui credendo unũ fuit:
S. orando dix̃ ut mundꝰ creclat: sic̃̾ orando
dix̃ ut õs unũ sunt. orando dix̃ ut ⁊ ipsi
in nob̾ unum fint: Hoc ẽ enĩ om̃s unum
sint. qͦd ẽ inundꝰ credat: qm̃ credendo unũ
fiunt. ꝑfecte unũ: qui eũ uatura unũ¬
eẽnt. dissentiendo ab uno ñ erant unũ
deniq si u̾bũ qͦd ait rogo t̾cio subaudiamꝰ.
uł potius qͦ planius fiat uͥq ponamꝰ: erit
huius expositio sententiȩ manfestior: Ro¬
go ut om̃s unũ fint: sic̃ tu pat̾ ĩ me ⁊ ego
INIE Rogo: ut ⁊ ipsi in nob̾ unũ fint: Ro¬
go ut mundꝰ credat qr tu me misisti: Idõ
quippe actlidit qͦd dix̃ ĩ nob̾: ut qͦd unum
sset fuistis eñi aliqñ tenebrȩ nc̃ aũ lipx n¬
quit. o ne s ħ tribuerent. adiec̃ ĩ dno De¬
iñ saluator ur̃ qͥ rogando patrẽ se hominẽ¬

Expanded text:
 sit, omnes qui credendo unum fiunt; sed orando dixit: Ut mundus credat, sicut orando dixit: Ut omnes unum sint, orando dixit: Ut et ipsi in nobis unum sint; hoc est enim omnes unum sint, quod est mundus credat, quoniam credendo unum fiunt, et perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno, non erant unum? Denique si verbum quod ait, rogo, tertio subaudiamus, vel potius, quod plenius fiat, ubique ponamus, erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te. Rogo ut et ipsi in nobis unum sint. Rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe addidit quod dixit, In nobis, ut quod unum sset: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit ; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit in Domino . Deinde Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitabo illud  ꝓm̃ immortalitatis clari¬
tatẽ qͣm s a patre datã diẽ: etiã se sͥ declisse
intelligendꝰ ẽ. & si ñ diẽ: Idõ quippe sepius
solum patrẽ facere dic̃. qͦd ⁊ ipse fac̃ eũ patͤ:¬
ut quicquid ẽ. ei tribuat de quo ẽ: S aliqñ
etiã tacito parre se dic̃ facere qͦd fac̾ cũ patͦ.
ut intelligamꝰ ita filiũ ñ esse a pat̾s oꝑe seꝑan

Expanded text:
ritatem quam sibi a Patre datam dicit, etiam sibi ipse dedisse intelligendus est, etsi non dicit. Ideo quippe saepius solum Patrem facere dicit quod et ipse facit, ut cum Patre quidquid est, ei tribuat de quo est. Sed aliquando etiam tacito Patre se dicit facere, quod facit cum Patre, ut intelligamus ita Filium non ess
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ait eñ fuit confuminatim unũ atq ita fub¬
nexiut ut credat mundꝰ q tu me inisisti.
hic uͦ ut suit inquit consuminati ĩ unũ. ac
dem̃ ñ acłlidit ut credat mundus. s ut cog¬
noscat mundꝰ qr tume miisti. Quanidui
enĩ credimꝰ qͦd ñ uidemꝰ : ñdũ sumꝰ ita co¬
sunnnati. queadmodũ erimꝰ cũ meruernuꝰ
uide qͦd credimꝰ:. Recꝰtissime gͥ ibi ut credat
Hoc nos mͦ crecłe. qͦd tendimꝰ cred̾ndo cog¬
noscere. Si aũ diceret ut cognoseant qr
tu me mifisti: tantundm ualeret qͣntũ ħ
qͦd at. ut cognoscat niundꝰ: Ipsi st̃ enĩ mũ¬

Expanded text:
en sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat mundus, quia tu me misisti. Hic vero: Ut sint, inquit, consummati in unum; ac deinde non addidit ut credat mundus, sed ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumnsummati quemadmodum erimus, cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi, « ut credat hoc nos modo credere quod tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret, ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret quantum hoc quod ait, « ut cognoscat mund
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ actidit ut sint confũmati ĩ unũ: ostendit
eo ꝑduci reconciliationẽ qͦ fit ꝑ mediatorẽ.
ut ꝑfecta bĩtudine eui niehil possit adiei
ꝑfruamiur: Uñ id qͦd sequit᷑. ut coguoseat
nrundꝰ qe tu memisisti: ñ sic accipiendũ pu¬
to tamqͣm iterũ dixerit ut credat mitudꝰ
aliqñ enim ⁊ cognoscere ꝓ eo qͦd ẽ crede
ponitur: ut est quod ait auqͣnto suꝑius et
cognouer uere qr ace exii. ⁊ credider̃ qr tu
me mifisti ħ dix̃ postius credider̃: quod¬

Expanded text:
 addit: Ut sint consummati in unum, ostendit eo perduci reconciliationem, quae fit per Mediatorem, ut perfecta beatitudine, cui nihil jam possit adjici, perfruamur. Unde id quod sequitur: Ut cognoscat mundus, quia tu me misisti, non sic accipiendum puto, tanquam iterum dixerit: Ut credat mundus. Aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius: Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Hoc dixit post
Abbreviated transcription (Latin):
ĩme: uelut qͣreremꝰ quid uł quare ꝓ illis
rogaret. continuo subintulit dicens: Ut
omĩs unum sint. sic̃ tu pat̾ ĩ me ⁊ ego ĩte:
ut ⁊ ipn innob̾ unum sint. Et suꝑuis cũ
atihuc ꝓ soł discipuł qͦs secum habebat
oraret: pat̾ scẽ inqͥt serua eos ĩ nomine
tuo quos dedistimͥ. ut sint unũ sic̃ ⁊ nos

Expanded text:
me, velut quaereremus quid vel quare pro illis rogaret, continuo subintulit dicens: Ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint. Et superius cum adhuc pro solis discipulis quos secum habebat oraret: Pater sancte, inquit, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
gent̃ acdũtendum ẽ. ñ dixisse dnm̃ ut õs
unum fimmꝰ. s ut om̃s unũ fint: siẽ tu pat̾
ĩ me ⁊ ego in te. subintelligit᷑ unũ fumꝰ
Qͦa aꝑtius dr̃ postea: qr ⁊ priꝰ dixerat
de discipus qͥ cum illo erant ut sint inũ
sic̃ ⁊ nos Quai obrẽ ita ẽ pat̾ ĩ filio ⁊ fi¬
lius in patre. ut imum sint: qr umiꝰ sub¬

Expanded text:
genter advertendum est non dixisse Dominum: ut omnes unum simus, sed ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, subintelligitur unum sumus. Quod aptius dicitur postea, quia et prius dixerat de discipulis qui cum illo erant ut sint unum, sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s: ñ debemꝰ eos putare nature uniꝰ
esse nob̾cũ: Sic itaq st̃ ĩ nob̾ uł nos ĩ illis:
ut illi unũ sint ĩ natura sua. nos unũ in
nr̃a St̃ qͥppe ipsi in nob tãꝗͣ d̾s ĩ tẽplo suo:
sumꝰ aũ nos in illis. tamꝗͣ. creatura ĩ creato¬
re suo Dem̃ cum dixisset ut ipsi in nob̾ u¬
nũ sint: adumx̃. Ut mundꝰ credat qr tu
me unsisti: Quid est ħ: Numquid nam
tc̃ crecditurꝰ ẽ mundꝰ ⁊ qñ ĩ patre ⁊ filio
umũ om̃s erimꝰ : Nõue ista est pax illa ꝑ¬
petua. & potius fidei merces qͣm fides:
Unum enim erunꝰ : ñ ut credamꝰ. s q credi¬
dimiꝰ:. S ⁊ si in hac uita ꝓpt̾ ipsã cõmunẽ fi¬
dẽ os qui inium ereclimus unũ sumꝰ uxta

Expanded text:
s sanctus, non debemus eos putare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, o
Abbreviated transcription (Latin):
idõ se uelle laudariͣͥ qe uicio suo tã detesta¬
bilit̾ egrotauit. ut ñ possit alit̾ ꝗͣ medici
qe cũ ⁊ angłi peccauerint. nichil eis tale uñ sana
huc queri posset utrũ idõ fuisset factũ qͦd stete¬
ramꝰ excellentius. an qͦd desꝑatius iacebamꝰ: Cum
iͦi nou̾mus bonoꝵ om̃iũ ereatorẽ. reparandis an¬
głis manis nichil grẽ contulisse. ⁊ eur ñ potiꝰ ĩtel¬
ligunꝰ qͦd tanto dampnabilior eoꝵ iudicata fit
culpa. qͣnto erat natura sublimior: Tanto
enim muiꝰ qͣm nos peccare debuer̃: qͣnto me¬
liores nob fuer̃. Nẽ aũ in offendendo creatore.
tanto execrabilius bñficio eiꝰ ingͣti extiter̃: qͣn¬
to beneficentius st̃ ereati Nec eis satis fuit de¬
&e peccõ indigniores fac̾ti. qui eoꝵ fieri
qualescumq socii debemus ExULIC̃ SeR¬
qͦs dedisti mͥ uolo ut uͥ ego sum et illi sint mecũ

Expanded text:
ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici uia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanahuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit deet peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus. TRquos dedisti mihi, volo
Abbreviated transcription (Latin):
his dicat ut omĩs unũ fint. de quibꝰ dixerat
ñ ꝓ his aũ rogo tantum. s ⁊ ꝓ hnis qui credi¬
turi sunt ꝑ u̾bum eoꝵ ĩ me: continuo sub¬
Nam ecce qui clixerat ñ ꝓ mundo rogo.
ꝓ mundo rogat ut credat: qm̃ ẽ mundꝰ
de quo seriptum ẽ ne cũ mundo damꝑne¬
mur. ꝓisto mundo ñ rogat. Neq enĩ qͦ
sit p̃desturatꝰ ignorat: Et ẽ mundꝰ de quo
seriptum ẽ:. Nõ uenit filiꝰ hominis ut ui

Expanded text:
dixerat: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, continuo subsed fidelis? Nam ecce qui dixerat Non pro mundo rogo, pro mundo rogat, ut credat, quoniam est mundus de quo scriptum est: Ne cum hoc mundo damnemur . Pro isto mundo non rogat; neque enim quo sit praedestinatus ignorat. Est et mundus de quo scriptum est: Non venit Filius hominis ut
Abbreviated transcription (Latin):
uodaoi loco ĩ euangħo
dñs ait. prudentẽ audi¬
torem uerbi sui similẽ
esse debe homni qui
uolens &ecdificare fodit
altius. donec ꝑueniat

Expanded text:
uodam loco in Evangelio Dominus ait, prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat
Abbreviated transcription (Latin):
uult uuuficat: Mͦ cdicis ex me facionicħ:
S quid commendat filius: nisi qr de pa¬
tre ẽ:  Qũi ẽ de patre: ñ est de se Si nõ ẽ¬
esset Filiuis gͥ ut fit de patre ẽ: pat̾ ut sit.
ñ ẽ de faio Fdius ut sit de patre ẽ. eqͣ¬
lis pat̾ S tam̃ iste de illo: ñ ille de isto:
Quia non quero uoluntatẽ meam: s
uoluntatem eiꝰ qui misit me Fmꝰ unicꝰ
dicit ũ quero uoluntatẽ in eã: & homi¬
nes uolunt fac̾e uoluntatẽ siã.  Ille tan
tum se extollit qui in imo iacet. ⁊ nͥ ei ma¬
mis porrigat᷑ ñ surgit. faciamꝰ gͦ uolũ¬
tatem patris. uoluntatem̃ .xͥ. uoluntatẽ

Expanded text:
vult vivificat? Modo dicis, Ex me facio nihil. vult vivificat? Modo dicis, Ex me facio nihil. Sed quid commendat Filius, nisi quia de Patre est? Qui est de Patre, non est de se. Si esset Filius: de Patre est. Pater ut sit non est de Filio, Filius ut sit de Patre est. Aequalis Patri; sed tamen iste de illo, non ille de isto. 15. Quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Filius unicus dicit, Non quaero voluntatem meam; et homines volunt facere voluntatem suam! Ille tanttum se extollit qui in imo jacet, et nisi ei manus porrigatur, non surgit! Faciamus ergo voluntatem Patris, voluntatem Filii, voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
& in ucdicium ñ ueniet. Non possum
ego a me ipso fac̾e quicqͣm. Sic̃ audio
udico: &e uiditium ieum iustũ ẽ
Si sic̃ audis uidicas:⁊ a quo audis: Si
a patre: certe pat̾ ñ iuclicat qͦmqitã.
s omne uicdieuun clecdit filio Qño tu
quoclam mͦ p̃co pats qͦd aũdis hoc di¬
cis: Quod auclio hoc clieo: quĩ qͦd ẽ pat̃
ħ sum: Dicẽ enim meũ esse ẽ: qr ũbum
patͥs sum: hoc enĩ tͥ dicit xp̃s ĩ fib̾ tua
u̾tiq si dicit illi. u̾ba ad illum facit:
Omnis enum qui aliquid alieui dicit:
ũbo dic̃: ͦmͦ pat̾ filio dicit: qñ filius ũ¬
bum patris ẽ. Quioquid nob̃ pat̾ dicit:
ũbo suo dic̃ U̾bum patris filius ẽ: Ipsiũ¬
bo quo alio ũbo clicit: Unus ẽ dr̃: unum
ũbum ht̃. in uno ũbo omnia ꝯtinet Qd
ẽ gͦ. sic̃ andio ita iudico  Sic̃ sum de pa¬
tre. ita uidico Ergo iuditium meum ui¬
stum ẽ: Nam si nichil facis ex te o cdñe
te. qͦmͦ paulo ante cloxisti. sic &e filius qͦs

Expanded text:
on possum ego a meipso facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Si sicut audis judicas, a quo audis? Si a Patre, certe Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quando tu quodammodo praeco Patris, quod audis, hoc dicis? Quod audio hoc dico, quia quod est Pater, hoc sum: dicere enim meum esse est; quia Verbum Patris sum. Hoc enim tibi dicit Christus. Utique si dicit illi, verba ad illum facit: omnis enim qui aliquid alicui dicit, verbo dicit. Quomodo Pater Filio dicit, quando Filius Verbum Patris est? Quidquid nobis Pater dicit, Verbo suo dicit: Verbum Patris Filius est, ipsi Verbo quo alio verbo dicit? Unus est Deus, unum Verbum habet, in uno Verbo omnia continet. QSicut audio, ita judico? Sicut de Patre sum, ita judico. Ergo judicium meum justum est. Nam si nihil facis ex te, o Dominte, quomodo paulo ante dixisti, Sic et Filius quos
Abbreviated transcription (Latin):
De monũtis aũ quid cdiẽ.s Om̃s qui s̃
ĩ monum̃tis audient uocem eiꝰ ⁊ ꝓced̾nt.
Ñ dix̃ auclient ⁊ uiuent: Si enim male
uixerant ce racebant ĩ monum̃tis: ad
mortẽ surgent ñ aduitã: Ergo uidea¬
mus qͦ ꝓcedunt: licet paulo aũ mor¬
tui audiendo & credendo uruebant. ñ
ibi facta ẽ discretio Ndictum ẽ aucdli¬
ent mortui uocem filii dĩ. & eũ auclierũ.¬

Expanded text:
ntis autem quid dicit? Omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus, et procedent. Non dixit, audient et vivent. Si enim male vixerunt et jacebant in monumentis, ad mortem surgent, non ad vitam. Ergo videamus qui procedent. Licet paulo ante mortui audiendo et credendo vivebant, non ibi facta est discretio; non dictum est, Audient mortui
Abbreviated transcription (Latin):
cdño dõ nr̃o. fuleit nutantes. dirigit he¬
sitantes. confirmat dubitantes: audi qͥd
sequit᷑. qr ñ habes uñ tͥ facras caliginẽ mor¬
tis Si credidisti: totum crede. Quid totũ
inquis cretlã : Audi qͦd dicit. Nolite mira¬
ri hoc: qr dedit potestatẽ filio iudieium
faciendi In fine dico at Qmͦ ĩ finem. c̃¬
Holite mirari hoc: qr ueniet hora hic
ñ dix̃ ⁊ nẽ ẽ: In illa resurrechone fidei

Expanded text:
Deo nostro; fulcit nutantes, dirigit haesitantes, confirmat dubitantes. Audi quid sequitur, quia non habes unde tibi facias caliginem mortis. Si credidisti, totum crede. Quid totum, inquis, credo? Audi quid dicit: Nolite mirari hoc, quia dedit potestatem Filio faciendi judicii. In fine dico, ait. Quomodo in fine? Nolite mirari hoc; quia venit hora. Hic non dixit, et nunc est. In illa resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
ciam: ne ꝑgas post illam: Est quidem istare¬
surrecho quȩ fit nẽ: mortui erant infideles.
mortui erant iniqui: ⁊ uiuunt uisti. tͣnseut
a morte infidelitatis ad uitam fidĩ: s noli
iñ crede nullam postea futurã resurrecho¬
nem mortuoꝵ: Erede enim futurã ⁊ resu¬
rrectionem corꝑis: Audi enim quid seqͣt᷑:
pꝰ cõmendatam resurrectionem istã quȩ fit
ꝑ fidem: nequis putaret istã solã ẽẽ. & in¬
eidet in illam desꝑanonẽ ⁊ errorem hõiũ qͥ
ꝑũte bant alioꝵ sensus: dicentes resurrecto¬

Expanded text:
tiam, ne pergas post illam. Est quidem ista resurrectio quae fit nunc: mortui erant infideles, mortui erant iniqui; vivunt justi, transeunt a morte infidelitatis ad vitam fidei: sed noli inde credere nullam futuram postea resurrectionem corporis, crede futuram et resurrectionem corporis. Audi enim quid sequatur post commendatam resurrectionem istam quae fit per fidem, ne quis putaret istam solam esse, et incideret in illam desperationem et errorem hominum, qui pervertebant aliorum sensus, dicentes resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
uita sua erat: qͥ bñ uiuit. ad uitã xͥ tͣnsiit:
Particeps factꝰ ẽ uitȩ. N eras qͦd accepisti:
& eras qui acciꝑes: Filius aũ dĩ ñ quasi pͥmo
fuit sine uita. &e accepit uitã: Si enĩ sic
illam acciꝑet: ñ eam hrẽt in semet ipso:
Qͥd ẽ enum in semet ipso : ut ipsa uita ipse
esset: ad huc aliud planiꝰ fortasse dieam
Lucernam quisq accendit exempli gr̃a:
lucerna illa qͣntum ꝑtinet ad flaminu¬
lam quȩ ibi lucet. ignis ille ht̃ lucẽ ĩ se¬
met ipso Oeuli aũ tui qui lucerna absẽ¬
te iacebant & nicħ in debant: iã ⁊ ipsi
hñt lucem. s ñ in semet ipsis. ꝓm̃ si se a
luẽna aũterint tenebrantur: si se comũ¬
t̾int illumurant᷑. At uͦ ille ignis qͣm dui
est lucet: Si uoluis illi lucem tollere :
simul ⁊ ipsum extinguis nã sine luce nõ
semꝑferuens: Nã si ñ ferueret:⁊ muqͥd
dic̾etur in psalmo. nec est qͥ se abscondat
a calore enis. ͦ tu añ ĩ pecc̃o tuo frigidus

Expanded text:
vita sua erat: qui bene vivit, ad vitam Christi transiit. Particeps factus vitae, non eras quod accepisti, et eras qui acciperes: Filius autem Dei non quasi primo fuit sine vita, et accepit vitam. Si enim sic illam acciperet, non eam haberet in semetipso. Quid est enim, in semetipso? Ut ipsa vita ipse esset. 10. Adhuc aliud planius fortasse dicam. Lucernam quisque accendit: exempli gratia, lucerna illa quantum pertinet ad flammulam quae ibi lucet, ignis ille habet lucem in semetipso; oculi autem tui qui lucerna absente jacebant et nihil videbant, jam et ipsi habent lucem, sed non in semetipsis. Proinde si se a lucerna averterint, tenebrantur; si se converterint, illuminantur. At vero ille ignis quamdiu est, lucet: si volueris illi lucem tollere, simul et ipsum exstinguis; nam sine luce non semper fervens: nam si non ferveret, numquid diceretur in Psalmo, Nec est qui se abscondat a calore ejus ? Tu autem in peccato tuo frigidus
Abbreviated transcription (Latin):
decdit ei uditium fac̃e : qm̃ filius hoĩs est:
Scdm qd filius dĩ ẽ: sic̃ ht̃ pat̾ uitã in semet¬
ipio. sic dedit & fiho uitam hr̃e ĩ semet ipso:
Secundum aut̃ qͦd filiꝰ hominis ẽ potestatẽ
dedit ei uidiium faciendi Hoc ẽ qͦd hest̾no
dic exposui karitati ur̃e.⁊ qr in iuditio iide

Expanded text:
is est. Secundum quod Filius Dei est, sicut habet Pater vitam in semetipso, sic et dedit Filio vitam habere in semetipso: secundum autem quod filius hominis est, potestatem dedit ei judicium faciendi. Hoc est quod hesterno die exposui Charitati vestrae, quia in judicio homo
Abbreviated transcription (Latin):
rint ñ inte habebt̃ uitã : habebunt:. Nã
ego paulo ante dixi: Qͥ audit u̾ba mea
Ergo ⁊ illi qui in te credunt hñt uitam.
& ñ dixisti in semet ipsis: Cun aũ de parͤ
ipio: Rursum cum de te loquereris: di
Sic̃ ht̃: sic dedit hr̃e: Uͥ ht̃  In semet ipso.
uͥ dedit hr̃e : in semet ipso: Paulus uͥ ht̃. Ñ
in semet ipso: s ĩ .xͦ tu fideł u̾ habes: N in

Expanded text:
rint, non in te habebunt vitam? Habebunt; nam et rint, non in te habebunt vitam? Habebunt; nam et ego paulo ante dixi, Qui audit verba mea, Ergo illi qui in te credunt, habent vitam: et non dixisti, in semetipsis. Cum autem de Patre ipso: rursus, cum de te loquereris, dixSicut habet, sic dedit habere. Ubi habet? In semetipso. Ubi dedit habere? In semetipso. Paulus ubi habet? Non in semetipso, sed in Christo. Tu fidelis ubi habes? Non in
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum uia: faui ñ uis. ego sumu̾itas:
Mori ñ uis: ego sum uita: hoc diẽ salitator
tuus: ñ ẽ qͦ eas nͥ ad me. ñ est qua eas nͥ ꝑ
me. Nẽ gͦ ista hora agitur hoc oe agit
plane: &e omino nõ cessat᷑. Surgt̃ hoĩes
qui mortui erant: transeunt ad uitã ad
uocẽ filii dĩ: Uiuunt de illo: ꝑseu̾antes
in fide ipsiꝰ. ht̃ enum filius uitam: un ii¬
pat̃: audi ipsu clicentẽ: Siẽ enĩ pat̾
ht̃ uitã in semet ipso: sic dedit ⁊ filio iutã
hr̃e ui semet ipso: fr̃s. ut pot̾o dicã: hȩc
ft̃ eium illa u̾ba. quȩ paruũ intellectũ
ꝑturbant Quare addidit in semet ipso:
Suffieeret ut cliceret: fiẽ enim pat̾ ht̃ ui¬
tam: sic dedit filio hr̃e uitã: Qr actlidit
in semet ipso: ht̃ i semet ipso pat̾ iutã:
ht̃ & filius in semet ipso:. Aliquid intelli¬
gere uos uoluit: ineo qͦd ait in semet ip¬
so: & hic secretũ in u̾bo hoc clausum ẽ
Pulsetur ut aꝑiatur. O dñe quid ẽ qͦd
tuum credendo transeant: Cum transie¬

Expanded text:
i non vis? ego sum veritas. Mori non vis? ego sum vita. Hoc dicit tibi Salvator tuus: Non est quo eas, nisi ad me; non est qua eas, nisi per me. Nunc ergo ista hora agitur, hoc et agitur plane, et omnino non cessatur. Surgunt homines qui mortui erant, transeunt ad vitam, ad vocem Filii Dei vivunt, de illo, perseverantes in fide ipsius. Habet enim Filius vitam, unde viPater. Audi ipsum dicentem, Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Fratres, ut potero dicam. Haec sunt enim illa verba quae parvum intellectum perturbant. Quare addidit, in semetipso? Sufficeret ut diceret, Sicut enim Pater habet vitam, sic dedit et Filio habere vitam. Addidit, in semetipso: habet enim in semetipso Pater vitam, habet et Filius in semetipso. Aliquid intelligere nos voluit, in eo quod ait, in semetipso. Et hic secretum in verbo hoc clausum est: pulsetur, ut aperiatur. O Domine, quid est quod tuum credendo transeant: cum transie
Abbreviated transcription (Latin):
cium ñ ueniet: clieat apłs oportet nosõs
ex hibi añ tribunal xͥ. s aut si ad iudiciũ
ñ uenĩet:⁊ quid ad tribunal exhibetur.
Scdm illum mocdum qͦd dr̃ uiditiũ dis¬
eriminatio. oportet nos om̃s ex hibi ante
tribunal xͥ: ut illic recipiat hõ quȩ ꝑ
corpꝰ gessit siue bonum siue malum:
Ipsa enum discͥininatio ut bonis boua ma¬
Nam si uiditium semꝑ in malo accciꝑet᷑.
ñ diceret psalmꝰ. uidica me d̃s Auclit for¬
te aliquis dicentẽ. iudica me ds̃: & ini¬
me ds̃.  &. aliqñ ui pfalmo u̾sus ipse in
diapsalinate ponitur. qui p̾beatur a
lectore. & respondeatur appło: ne forte
alicui cor ꝑeutiatur. & tuneat cautare
dõ ⁊ dic̾e iudica me ds̃ & tam̃ cantat
ppłs credens: nec putat se male opta¬
reꝰ qd didicit a diuiua lectione & si pa¬
rum intelligqt: credit aliquid boni ẽẽ
qͥd cantat. &e tam̃ ⁊ ipse ꝓfalmꝰ ñ climi¬
sit hominẽ sine intellectu Secutꝰ enĩ
ũbis posfioribꝰ. ⁊ ostendit quale iudici¬

Expanded text:
iet, dicat Apostolus, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi? Aut si ad judicium non venit qui ad tribunal exhibetur, Secundum illum modum quo dicitur judicium discriminatio, oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat homo quae per corpus gessit, sive bonum sive malum: ipsa est enim discriminatio, ut bonis bona, maNam si judicium semper in malo acciperetur, non diceret Psalmus, Judica me, Deus. Audit forte aliquis dicentem, Judica me, Deus, et mime, Deus? Et aliquando in Psalmo versus ipse in diapsalmate ponitur, qui praebeatur a lectore, et respondeatur a populo. Non forte alicui cor percutitur, et timet cantare Deo et dicere, Judica me, Deus? Et tamen cantat populus credens, nec putat se male optare quod didicit a divina lectione: et si parum intelligit, credit aliquid boni esse quod cantat. Et tamen et ipse Psalmus non dimisit hominem sine intellectu. Secutus enim, verbis posterioribus ostendit quale judici
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ ⁊ usq ad finem scłi ipsa una hora
agitur: De qͥ diẽ in epła sua ioħs filioli.
nouissima hora ẽ: Ergo nẽ ẽ: qui uiuit
iuuat. qͥ mortuus erat uiuat. Audiat uo¬
cem filii dĩ. qui mortiius iacebat: sur¬
gat & iiuat: Clamauit dñs ad sepulcrũ
lazari: & qͣtriduanꝰ mortiuis resurrex̃.
Qͥ putebat in auras ꝓcessit sepultꝰ erat.
lapis suꝑposit᷑ erat: uox saluatoris irrii¬
pit cluriciam lapidis: & eor tuũ ita du¬
rum ẽ. ut u̾dum illa uex diumna te rum¬
pat: Surge in corde: in corde tuo ꝓcede
de sepulchro tuo & enim mortuus ĩ corde
tuo tamqͣm in sepulchro iacebas: & tãꝗͣ
saxo malȩ consuetudinis aggrauaris: Sur¬
ge & ꝓcede: Quidẽ. surge & ꝓcede: Cre¬
de &e confitere: Qui enun creclidit. surre¬
xit: qui confitetur. ꝓcessit: Quare ꝓcessi¬
sse diximus confitentẽ. Quia ante quã
confiteretur oceultꝰ erat: Cum aut̃ con¬

Expanded text:
tempus, et usque ad finem saeculi, ipsa una hora tempus, et usque ad finem saeculi, ipsa una hora agitur, de qua dicit in Epistola sua Joannes, Filioli, novissima hora est . Ergo nunc est. Qui vivit, vivat: qui mortuus erat, vivat; audiat vocem Filii Dei qui mortuus jacebat, surgat, et vivat. Clamavit Dominus ad sepulcrum Lazari, et quatriduanus mortuus resurrexit. Qui putebat, in auras processit; sepultus erat, lapis superpositus erat, vox Salvatoris irrupit duritiam lapidis: et cor tuum ita durum est, ut nondum illa vox divina te rumpat! Surge in corde tuo, procede de sepulcro tuo. Etenim mortuus in corde tuo tanquam in sepulcro jacebas, et tanquam saxo malae consuetudinis gravabaris. Surge, et procede. Quid est, Surge, et procede? Crede, et confitere. Qui enim credidit, surrexit; qui confitetur, processit. Quare processisse diximus confitentem? Quia antequam confiteretur, occultus erat; cum autem con
Abbreviated transcription (Latin):
forte qr dix̃ transit a morte ad uitã. ĩtelhi¬
gamꝰ ħ infutura resurrectone. ostende
uolens qͦmͦ tͣnsit qͥ credit: &e ħ est trausire
de morte ad uitam. transire ab infide¬
hitate ad fidem. ab iniustieta ad iustierã.
a suꝑbia ad humilitatem. ab odio ad ka¬
ritatẽ: Nunc añ am̃ am̃ lico uob̃ inqͥt:¬
qr uenit hora ⁊ nẽ ẽ Qo euidentiuss Iam
certe aꝑuit qͦd clicebat: q mͦ sit qͦ nos xͤ
hortatur. Ueniet hora. Que horaᷤ Et nẽ
ẽ: qñ mortui audient uocem filii dĩ. &
qui audicrit uiuent. Iam de his mortu¬
is locuti sumus: Qͥd putamꝰ fr̃s mei:
mn ista turba quȩ me audit. nulline st̃¬
ut mortui: ͤ Qui enim credunt & sccłin
ueram fidẽ agunt : uiuiit. & mortui
nes credunt.⁊ trem̃tes credunt ⁊ male ii¬
uentes. filium dĩ confitentes. & carita¬
tẽ ñ hñtes: mortui potius deputandi st̃
&̾tam̃ agit᷑ ad huc hora ista Nõ enĩ hora
unius diei: s ex quo locutꝰ ẽusq ad hoc

Expanded text:
ad vitam, intelligamus hoc in futura resurrectione, ostendere volens quomodo transit qui credit; et hoc esse transire de morte ad vitam, transire ab infidelitate ad fidem, ab injustitia ad justitiam, a superbia ad humilitatem, ab odio ad charitatem: nunc ait, Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Quid evidentius? Jam certe aatur. Venit hora. Quae hora? Et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Jam de his mortuis locuti sumus. Quid putamus, fratres mei? in ista turba quae me audit, nulline sunt mortui? Qui enim credunt et secundum veram fidem agunt, vivunt et mortui nes credunt, trementes et male viventes, Filium Dei confitentes et charitatem non habentes, mortui potius deputandi sunt. Et tamen agitur adhuc hora ista. Non enim hora unius diei. Ex quo locutus est usque ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quid: mortui st̃: Int̾ tales mortuos
erat ille eorꝑe. de qͦ dic̃ dñs:. Dimiite mor¬
tuos ut sepeliant mortuos suos Ergo ⁊ ĩ hac
uita sunt mortui. st̃ ⁊ uiiii: & quasi om̃s
uiuunt. Q st̃ mortui: Qui ñ credider̃: Qͥ
st̃ uiui.  Qͥ credider̃: Quid dr̃ mortuis ab
apło  Surge qui dormis: S sonnnũ inqͥs
dix̃. ñ mortẽ. Audi seqͣntia: Surge qͥ dor¬
mis: & exurge a mortuis: & quasi dic̃et.
quo ibo. il luminabit te xp̃s: lã cũ te ere¬
dentẽ illuminau̾it x ͤ: tͣnsitum facis a mor

Expanded text:
Mortui sunt. Inter tales mortuos erat ille corpore, de quo dicit Dominus: Dimitte mortuos, sepeliant mortuos suos . Ergo et in hac vita sunt mortui, sunt vivi, et quasi omnes vivunt. Qui sunt mortui? Qui non crediderunt. Qui sunt vivi? Qui crediderunt. Quid dicitur mortuis ab Apostolo? Surge, qui dormis. Sed somnum, inquit, dixit, non mortem. Audi sequentia: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis. Et quasi diceret, Quo ibo? Et illuminabit te Christus . Jam cum te credent
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. Quainꝗͣ & in hac ipsa lectione
corpus quod fideles nor̃ male tractabat:
ce ꝓpt̃ quod male tractabant corripie¬
bant᷑ flagello dñi: ait enim ilł ꝓpt̾ea
multi in uob̾ infirini ⁊ egroti: ⁊ dormi¬
unt sufficient̃. Multi enim ꝓpt̾ea etram
ũmoriebant᷑. & secutꝰ ẽs Si enĩ nos ipsos
iudicaremꝰ: a dño ñ iudicarem᷑: hoc est¬

Expanded text:
ione Corpus quod fideles nostis, male tractabant; et propter quod male tractabant, corripiebantur flagello Domini: ait enim illis, Propterea multi in vobis infirmi et aegroti dormiunt sufficienter. Multi enim propterea etiam moriebantur. Et secutus est, Si enim nos ipsos judicaremus, a Do
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nos ñ tantũ cdicimꝰ in aures ur̃as qͣntum
ipse fons manat. s qͣntum caꝑe possu¬
tius oꝑante ipso in cordibꝰ ur̃is. qͣm nob̃
in aurilꝰ ur̃is Res em̃ magna tractat᷑.
&e ñ a magnis: inmoꝰ multũ paruis.
Spem tam̃ ⁊ ficlutiã dat nob̃̾: qui magnꝰ.
ꝓpt̾ nos factꝰ ẽ paruꝰ Si enĩ ñ ab illo ex¬
hortarem᷑ nec imutarem᷑ ad eũ intelligẽdũ.
s desereret nos tamqͣm contemptibiles
capet ipse mortalitatẽ nr̃am. & ꝑueniret ad
nos ut loqueret᷑ nob̃ euangłium: si qͦd
ĩ nob̃ abiectũ ⁊ minimũ ẽ uoluit cõmum¬
care nob̾cũ: putamꝰ eũ noluisse nob̾ dare
magnũ suũ. qui suscep̃ paruũ nr̃m. hȩc
dixi. nequis uł nos rep̾hendat ista tractan¬
tes qͣsi multũ auclaces: uł cle se desꝑet qͦd
possit eaꝑe dono dĩ. qͦd illi dignatꝰ ẽ lo¬
qui filius dĩ: Ergo qͦd loqͥ nob dignatꝰ ẽ.
debeinꝰ crede. quia uoluit ut intelligamꝰ:

Expanded text:
Et nos non tantum dicimus in aures vestras, quantum ipse fons manat; sed quantum capere possutius operante ipso in cordibus vestris, quam nobis in auribus vestris. Res enim magna tractatur, et non a magnis, imo multum parvis: spem tamen et fiduciam dat nobis, qui magnus propter nos factus est parvus. Si enim ab illo non exhortaremur, nec invitaremur ad eum intelligendum, sed desereret nos tanquam contemptibiles; caperet ipse mortalitatem nostram, et perveniret ad nos ut loqueretur nobis Evangelium; si quod in nobis abjectum et minimum est, noluisset communicare nobiscum; putaremus eum noluisse nobis dare magnum suum, qui suscepit parvum nostrum. Haec dixi, ne quis vel nos reprehendat ista tractantes, quasi multum audaces; vel de se desperet quod possit capere dono Dei, quod illi dignatus est loqui Filius Dei. Ergo quod loqui nobis dignatus est, debemus credere, quia voluit ut intelligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
credit ei qͥ mifit me: ht̃ uitã oet̾rã: Nũqͥd
g audire nos uoluit u̾bum suum ⁊ intellig̾e
noluit: qũo quidem si in aucliendo ⁊ cred̾n¬
do uita xetͣna ẽ. multomag̃ in intelligẽdo:
S gͣdus pietatis est fides: fidĩ fructꝰ intel
paginis. & uoce lectoris & tractatoris. ap¬
pareat omnibꝰ sius purgato corde assisten¬
tibꝰ. &t in corꝑe immortali rã numqͣm mo¬
rituris. munctans eos & illummans. iiidẽ¬
minibꝰ loquit᷑. Capi se uult: faciat capaces:
uicłi se uult: aiꝑtat oculos Nõ tam̃ sine
eausa loquit᷑ nob̃.: nͥ qr uerum ẽ qͦd pro¬
mitiit nob̃ ¶erba mea inquit qͥ audit.
in uidicium ñ ueniet. s transiet a morte

Expanded text:
it ei qui misit me, habet vitam aeternam. Numquid ergo audire nos voluit verbum suum, et intelligere noluit? Quandoquidem si in audiendo et credendo vita aeterna est, multo magis in intelligendo. Sed gradus pietatis est fides, fidei fructus intelpaginis, et voce lectoris et tractatoris, appareat omnibus suis purgato corde assistentibus, et in corpore immortali jam nunquam morituris, mundans eos, et illuminans vivenminibus loquitur: capi se vult, faciat capaces; videri se vult, aperiat oculos. Non tamen sine causa loquitur nobis, nisi quia verum est quod promittit nobis. 3. Verba mea, inquit, qui audit, in judicium non veniet, sed transiit a mor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uita : hinc tͣnsit᷑ ai morte ad uitã Qͥs ẽ
ille transitꝰ: Qui aucdit u̾ba mã dix̃: & cre¬
dit ei qui me misit: Seruans ista: credis et
transis: Et ẽ qͥ stando traniit.: Plane ẽ Stat
enim corpe: transit m̃te. Uͥ erat uñ transiret.⁊
⁊ quo transit. Amorte ad uitã: Uide unũ
hominem stantem: in qͦ agatur totũ ħ qͦd
clr̃: Stat. audit: forte ñ credebat: audi¬
endo credit: Paulo añ ñ credebat. mͦ cre¬
dit. Quasi de regione infidelitatis ad regio¬
nem fidĩ transitum fec̃. ñ moto corꝑe s moto

Expanded text:
 a morte ad vitam. Quis est ille transitus? Qui audit verba mea, dixit, et credit ei qui misit me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transit? Plane est: stat enim corpore, transit mente. Ubi erat, unde transiret, et quo transit? Transit a morte ad vitam. Vide unum hominem stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ ł hesaurizent sͥ fundam̃tũ bonũ ĩ fu¬
turũ: ut app̃henclant ueram uitaui: Si de¬
bent sͥ thesaurizare fundam̃tũ bonum ĩ fu¬
turum. ut app̾hendant uerã uitam. ꝓfecto
ista in qͣ erant. falsa uita ẽ: Nã ut quid uelis
app̾hende ueramꝰ si iam tenes ueram appre¬
heudenda ẽ uera : migrandum ẽ a falfa.
&e qua migrandum quo : dudi. erede: et
transitum facis a morte ad uitam: & inui¬

Expanded text:
uitur: Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Si debent sibi thesaurizare fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam; profecto ista in qua erant, falsa vita est. Nam utquid velis apprehendere veram, si jam tenes veram? Apprehendenda est vera? migrandum est a falsa. Et qua migrandum? quo? Audi, crede; et transitum facis a morte ad vitam, et in j
Abbreviated transcription (Latin):
gesfit siue bonum siue malum. Paulus
audit u̾ba m̃ã & credit ei qui misit me:¬
ht̃ uitam &et̃nam: & transitum faẽ le mor¬
te inuitã: & in iudicium ñ ueniet. Ergo
ego audiui u̾ba clñi mĩ: credidi: Iam in¬
fideł cum essem factus fum fidelis: sicut
me monuit. transii a morte athiutam: ad
nidicium ñ uenio: ñ p̃sumptione mea. s
ipsius ꝓmissione Paulus aũ cont᷑ xͫ loqͥt᷑⁊¬

Expanded text:
Paulus audit verba mea, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam, et transitum facit de morte in vitam, et in judicium non veniet. Ego ergo audivi verba Domini mei, credidi; jam infidelis cum essem, factus sum fidelis: sicut me monuit, transii a morte ad vitam, ad judicium non venio; non praesumptione mea, sed ipsius promissione. Paulus autem contra Chri
Abbreviated transcription (Latin):
parcat᷑ ił ibi: St̃ quibꝰ pareit᷑ hic. ut ha¬
bundantiꝰ torqueant᷑ ibi St̃ aũ quibꝰ di¬
stribuiutur ipse paene. si inĩe flagello
pene. flagello dĩ correcti ñ fu̾it: ut
eum hic contempserut patrẽ uerbrin¬
tem. ibi senetant iudicem punientẽ:
Ergo ẽ uidicium quo missurꝰ ẽ ds id est
filius dĩ in fine diabolum &e angłos eiꝰ:
e om̃s infideles ⁊ impios eum eo Ad ħ
iudicium ñ ueniet.: qui mͦ credens. tͣn¬
sitũ fac̃ a morte ad uitã: & enun ne
putares credendo te ñ moriturũ seđim
carnẽ: & accipiendo carnalit̾ diceres tͥ.¬
dit ei qui misit ine. transiet a morte ad
uitã: ergo ego cretlidi ñ sũ moriturꝰ.
scias te mortem qͣm debes supplicio ꝓ p̃ua¬
ricatione ade ꝑsoluturũ: accepit enim
ille in qͦ tẽ om̃s fuimꝰ morte morieris.
nec pot̃ euacuari diuitra sentenera S
cum ꝑsolu̾is mortẽ uet̾is hõĩs: suscipie¬
ris in uitam aet̃nam noui hominis. &
transitum facies a morte in uitã: Modo

Expanded text:
quibus parcitur hic, ut abundantius torqueantur ibi: sunt autem quibus distribuuntur ipsae poenae sine flagello poenae, si flagello Dei correcti non fuerint; ut cum hic contempserint patrem verberantem, ibi sentiant judicem punientem. Ergo est judicium quo missurus est Deus, id est Filius Dei, in fine diabolum et angelos ejus, et omnes infideles et impios cum eo: ad hoc judicium non veniet, qui modo credens transitum facit a morte ad vitam. 6. Etenim ne putares credendo te non moriturum secundum carnem, et accipiendo carnaliter diceres tdit ei qui misit me, transiit a morte ad vitam; ergo ego credidi, non sum moriturus: scias te mortem quam debes supplicio Adam, persoluturum: accepit enim ille, in quo tunc omnes fuimus, Morte morieris ; nec potest evacuari divina sententia. Sed cum persolveris mortem veteris hominis, suscipieris in vitam aeternam novi hominis, et transitum facies a morte ad vitam. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
Oliuȩ fruct. caritatẽ significat: unde hoc
ꝓbam᷑ quomͦ enĩ oleũ nullo humore p̃mit̾.
s diruptis om̃ibꝰ exilit isuꝑeminet: sic ẽ.
caruas nõ potest p̃mi in una: nece.ssẽ est
ut ad suꝑna em̃icet: ꝓpterea de illa dicit
apłs. Adhuc suꝑ eminentiorẽ uiã uobis

Expanded text:
Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis
Abbreviated transcription (Latin):
maluit uenire quã rebabtizari. Coruus
aut̃ ille emissꝰ ẽ. anteꝗͣ. siccaret᷑ aqua re¬
babtiz atus redire noluit. Mortuus ẽ in his aqͥs.
Auertat ds̃ corui illiꝰ mortẽ. Hã qͣre nõ est
reuersꝰ n qr aqͥs interceptꝰ ẽtat uͦ colũba
nõ inueniens requiẽ pedibꝰ suis. cũ ei undi¬
q clamaret aqua. ueni. ueni. hic tingere⁊
quomͦ clamãt isti heretici ueni hic habes:¬
i nõ inueniens illa requiẽ pedibꝰfuis:
reuersa ẽ ad archã. Et misit illã noe iterũ:
sic̃ uoᷤᷤ  mittit at̾cħa ut loquamini
illis. Et qͥd fecit postea colũba ᷑ qr erãt lig¬
na foris babtizata. teportauit ad archã
ramũ de oliua. ħamꝰ ille ⁊ folia ⁊ fruc¬
tũ habebat. Hõ sĩt in te sola uerba. non
sint inte sola folia. st fructꝰ. ⁊trois ad
archã: nõ ꝑ te ipfũ colũba te reuocat.Ge̾¬
mite foris: ut illos intro truocetis Eenĩ fruc¬
tus ille oliuȩ si discutiat᷑. inuenies qͥd erat.

Expanded text:
maluit redire quam rebaptizari. Corvus maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, et redis ad arcam, non per teipsum, columba te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat.
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ. incipe habere fructũ. inucniat᷑ in
te fructꝰ Mutet te colũbã intro Inuenimꝰ
hoc in scriptura In putribilibꝰ lingtus ar¬
cha fuerat fabricata: Inputribiha ligna.
sci sũt. fideles ꝓtinentes ad. xp̃m. Quonͦi eiũ
in tẽplo lapides uiui de quibꝰ edificatũ¬
ẽ tempłũ. hoĩes fid̃eles dicti ft̃. sic ligna
imputribilia hoĩes ꝑseuerantes infide. In ip¬
sa gͦ archa ligna inputribilia erãt. Archa
enĩ eccłia ẽ. ibi babtirat colũba. drcã
enĩ illa ĩaqua ferebat᷑. ligna inputribilia
uitꝰ babtizata sũt. Inuenimꝰ quędã lig¬
na foris babtizata: om̃s arbores quȩ in
mũdo erant. Ipsa tam̃ aqua erat. nõ erat
altera: om̃is de cęlo uenerat. ⁊ de abyssis fõ¬
tiũ. Ipsa erat aqua inqua babtizata sũt
ligna inputribilia quȩ erãt ĩ archa. bab
tizata sũt ligna foris. Missa ẽ colũbu: et
primo nõ inuenit requiẽ pedibꝰ suis:te¬
D̾it ad archã. Plena enĩ erãt aqͥs om̃ia: et

Expanded text:
niatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputribilia ligna sancti sunt, fideles pertinentes ad Christum. Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribiliaaptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata sunt ligna imputribilia quae erant in arca, in qua baptizata sunt ligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et
Abbreviated transcription (Latin):
lica. xp̃i ẽ. suꝑ quẽ uenit colũba quẽ do¬
ciut. hic ẽ qui babtizat. Quomꝰ gͦ iure di¬
uino possideat qui dicit. Ego babtiro. cũ
cdicit colũba. hic ẽ qͥ babtizat. Cũ dicat
scriptura una ẽ colũba mea. una ẽ ma¬
tris suȩ . Quare laniastis columbã: Im¬
mo laniastis iuiscera ur̃a: nã uobis lani¬
astis: colũba integra ꝑseuerat. Ergo fr̃s
mei si ubiq nõ habẽt qd̾ dicat᷑. ego dico¬
ñ quid faciãt ueniãt ad catholicã:. ⁊ nobis¬
cĩt habebũt nõ solũ terrã s etiã illũ

Expanded text:
lica Christi est, super quem venit columba, quae docuit, Hic est qui baptizat. Quomodo ergo jure divino possideat, qui dicit, Ego baptizo; cum dicat columba, Hic est qui baptizat; cum dicat Scriptura, Una est columba mea, una est matri suae? Quare laniastis columbam? Imo laniastis viscera vestra: nam vobis laniatis, columba integra perseverat. Ergo, fratres mei, si ubique non habent quod dicant, ego dico quod faciant: veniant ad Catholicam, et nobiscum habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
cit dñs. qͣndo illi obtuler̃t amarũ potũ:
gustauit ⁊ respuit. Sic ⁊ uos audite.:⁊ abici¬
te: qͥd enĩ dicut̃ iudeamꝰ. Ecce inqͥt tues co¬
lũba. O catholica. tͥ dictũ ẽ Una ẽ colũba
mea. una ẽ matris suęTibi certe dictũ ẽ:
expecta noli interrogare. si mͥ dictũ ẽx ꝓba
primu si mͥ dictũ ẽcito uolo audure. In

Expanded text:
cit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; cit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi dictum est, proba primum; si mihi dictum est, cito volo audire. In
Abbreviated transcription (Latin):
rem illis unmitti fecit. ut nõ se cognosce¬
rent loquendo. Et factȩ sunt diuersȩ lin¬
guȩ dẽ suꝑbia si suꝑbia fecit diuersitates
ȩccłia collegu de una linga factȩ sũt mł¬
tȩ. Noli intrari suꝑbia hoc fecit: de mi l¬
tis linguis fit una noli mirari: cari
fecit: qr isi soni diuersi lingarũ sũt in cor¬
de imꝰ d̃s inuocat᷑. una par custodit᷑. Unde
ut pacatę ȩccłiȩ diceret᷑. uena ẽ colũba m̃ã :¬
Undebuit hummlitas dmõsttari. nͥ ꝑ auẽ simpli¬
cem  ⁊gementẽ: nõ ꝑ auẽ suꝑbã ĩ exul
lu. uł tu es colũba: quando ad te uenio. da
m qd̾ nõ habeo. Scitis hoc ipsor eẽͤ mͦ uob̾
apparebit nõ ẽẽ deuoce colũbȩ. s de clamo¬
re corui. Hã paululũ attendat carias ur̃a
⁊ timete insidias. ĩmo cauete. ⁊ excipite uer¬
ba contradicentiũ cespuenda: nõ transclu¬
cienda. ⁊ uisceribꝰ danai facite uide qd̃ fe¬

Expanded text:
rem illis immitti fecit, ut non se cognoscerem illis immitti fecit, ut non se cognoscerent loquentes; et factae sunt diversae linguae per superbiam . Si superbia fecit diversitates Ecclesia colligit. De una lingua factae sunt multae; noli mirari, superbia hoc fecit: de multis linguis fit una; noli mirari, charifecit. Quia etsi soni diversi linguarum sunt, in corde unus Deus invocatur, una pax custoditur. Unde ut pacatae Ecclesiae diceretur, Una est columba mea? Unde debuit humilitas, nisi per avem simplicem ba, vel tu es columba, quando ad te venio, tu da mihi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum esse: modo vobis apparebit non esse de voce columbae, sed de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. in nomine nõ in nominibꝰ. quomͦ ibi
unt dis. cipłi ad dñm audiuimꝰ in quo
noĩe babtizemꝰ. ministros nos fecisti et
dixisti nobis. Ite babtizate in noĩe patris
distis: ad hereditatẽ meã. Interrogatis
quo ibimꝰ: ad id qd̾ emi sanguine meo.
Iuo gͦ ad gentes inqͥt putaui qr dixit.
Ite babtizate affros in nomine patris ⁊
colũba copulat: linguȩ gentiũ concorda¬
tunt: iuna linga asfrice discordauit. Rud
cuidentius fr̃s mei : in columba unitas. in
linguis gentiũ societas. Aliquando enĩ lu
ꝑbi quidã hoĩes uelut aduersũ dm̃ se mu¬
nire conantes. quasi aliqͥd ee̾t excelsũ dõ.
aut aliqͥd tũtũ suꝑbię erexerunt currit:
quasi ne diliuuo si postea fieret delerent᷑.
Audicrãt enim ⁊ recenserat: qr omĩs iniqͥ¬
tas erat deleta diluuio: ab iniquitate tẽ¬
peran nolebãt. Altitudinẽ turris contra di¬
luuiũ requirebãt. ꝙ dificauert̃ turrẽ ex¬
celsã: uidit d̾s suꝑbiã ipsoꝵ ł hũc erro¬

Expanded text:
tum est, in nomine, non, in nominibus; quomodo ibi, unt discipuli ad Dominum, audivimus in quo nomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixisti nobis, Ite, baptizate in nomine Patrisdistis? Ad haereditatem meam. Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Afros in nomine Patris ettur, hac columba copulat. Linguae gentium concordarunt, et una lingua Africae discordavit? Quid evidentius, fratres mei? In columba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando enim et perbi quidam homines, velut adversus Deum se munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim; quasi ne diluvio. si postea fieret, delerentur. Audierant enim et recensuerant quia omnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquitate temperare nolebant; altitudinem turris contra diluvium requirebant; aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et hunc erro
Abbreviated transcription (Latin):
colũbȩ hoc cognosceret ioħs ꝓpriam quã¬
dã potestatẽĩdño ad babtiz andũequia per
hanc ꝓpriã potestatẽ ut dixi. pax ȩccłiȩ
firmata ẽ. & potest fieri ut habeat aliqͥs
babtismũ pret̾ columbãͥ ut ꝓsit ei bab¬
tismꝰ pret̾ columba . nõ potest Intendat
caritas ur̃a: tintelligat quȩ dico Nã ⁊ ista
circũuentione sepe seducũt fr̃s nr̃os. qui
pigri ⁊ frigidi sũt: Simꝰ simpliciores ⁊ fer¬
uentiores: Ecce inquiũt Ego accepi. an
nõ accepi᷑. Respondeo: accepisti Si ergo
accepi nõ ẽ qd̃ mͥ des. securꝰ sũ enã tes¬
timonio tuo ͣͣ ego enĩ me dico accepis¬
se:i tu me fateris accepisse :utriꝰq linga
te habere dicis : Ego aut̃ quando dico
ueni ad me: dico qr nõ habes: tu qui fate¬
ris. qͥ abeo. qͣre dicis ueni ad me Docet
nos colũba respondit enĩ de capite dñi
idicit babtismũ habes. karitatẽ autem
quã gemo nõ habes. Qͥd ÷. hoc inqͥt᷑. babtiᷤ¬

Expanded text:
c cognosceret Joannes, propriam quamdam potestatem in Domino ad baptizandum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis Baptismum praeter columbam: ut prosit ei Baptismus praeter columbam, non potest. Intendat Charitas vestra, et intelligat quod dico: nam et ista circumventione saepe seducunt fratres nostros qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores et ferventiores. Ecce, inquiunt, ego accepi, an non accepi? Respondeo, Accepisti. Si ergo accepi, non est quod mihi des; securus sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, et tu me fateris accepisse; utriusque lingte habere dicis? Ego autem quando dico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo: quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et dicit: Baptismum habes, charitatem autem qua gemo non habes. Quid est hoc, inquit, Baptis