comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habet uitã in semetipso. sic dedit ⁊ filio uitam
habere in semetipso. Et potestatẽ dedit ei iudi¬
ciũ facere. qͥa filiꝰ hominis est. Hinc Paub apłs
ait de ipso dño x p̃o: Qui est imago dĩ in uisibilis
pͥmogenitꝰ om̃is creaturȩ. quia in ipso condita
sunt uniu̾sa incęlis & int̾ra. uisibilia ⁊ in uisibilia.¬
siue throni. siue dominationes. siue pͥncipatꝰ. siue
potestates. omĩa ꝑ ipsum ⁊ in ipso creata sunt. et
ipse est ante onĩs ⁊ omina in ipso constant. ⁊ ipse
tuis. ut sit ipse in om̃ib pͥmatũ tenens. quia in
iꝑso complacuit omnẽ plenitudinẽ diuinitatis
in habitare corporaliter. ⁊ in ipso sunt omĩs thesau¬
ri sapientiȩ & scientiȩ absconditi. Oñs oͦ ueri sa¬

Expanded text:
 sic dedit et Filio vitam habere in semetipso, et potestatem dedit ei judicium facere, quia filius hominis est . » Hinc Paulus ait de ipso Domino Christo: « Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae, quia in ipso condita sunt universa in coelis et insive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant. Ipse tuis, ut sit ipse in omnibus primatum tenens: quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Filii
Abbreviated transcription (Latin):
Sophim. mons effraim. in loco armathem. Sa¬
lisa. quã ꝑtnͣsint saul. Senna. nom̃ petrȩ. So¬
ꝙͣ ꝑtnͣsiuit saul. infinib eleuteropoleos contͣ
occidentẽ .ii. ab ea milib distans. Scif. ubi sa¬
muhel inuenit saulem. Sabim. ubi saul p̃liatꝰ
est. Sunam. unde fuit illa mulier sunamitis.
E st aut̃ usq hodie uicꝰ infinib sebastȩ in regione
a crabitena uocabulo sanim. Seira. nom̃ putei.
Suba. cius regẽ ꝑcussit dauid. Sarthan. quȩ ad
radices ẽ iexrahelis. Sofera. quȩ ẽ & sophir. unde
ueniebant naues salomonis. de q & supͣ diximꝰ.
Estautẽ mons orientis ꝑtinens ad indiȩ regionẽ.
Sarara. ciuitas ꝑ gentib edom. Saba. cruitas rega

Expanded text:
Sophim, mons Ephraim in monte Armathem. Salisa, quam pertransiit Saul. Senna, nomen petrae. Snsiit Saul in finibus Eleutheropoleos contra Occidentem, septem ab ea millibus distans. Sim, ubi Samuel invenit Saulem. Sabim, ubi Saul praeliatus est. Sonam, unde fuit illa mulier Sunamitis. Est autem usque hodie vicus in finibus Sebastae in regione Acrabittena, vocabulo Sanim. Sophamoth, ad quem Suba, cujus regem percussit David. Sarthan, quae est ad radices Jezraelae. Sophera, quae est et Sophir, unde veniebant naves Salomonis: de qua et supra diximus. Est autem mons Orientis pertinens ad Indiae regionem. Serora, civit
Abbreviated transcription (Latin):
tali. Soene. eruitas thebaidis. sic̃ scribit ierechiel
Sais. ciuitas egypti. cuiꝰ meminit ierchiel a qͣ
iezechiel. Sabarim. int̃ damascũ & emath. sic̃
scribit ierechiel. Salisa. ꝓqͦ aqͥla int̾pretatur
triennalẽ. Meminit huiꝰ ierenias

Expanded text:
htalim. Soene, civitas Thebaidis, sicut scribit Ezechiel. htalim. Soene, civitas Thebaidis, sicut scribit Ezechiel. Sais, civitas Aegypti, cujus meminit Ezechiel: a qua t scribit Ezechiel. Sabarim, inter Damascum et Aemath, sicut scribit Ezechiel. Salisa pro quo Aquila interpretatur, triennalem. Meminit hujus Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
cognominatã ex sororis uocabulo refert. Sela.
Safauaim. de qͥb locis assirii tnsmigrantes ha¬
bitauer̃t in samaria. & ab ipsis samaritanoꝵ
gens sũpsit exordiũ. Memint hoꝵ ysaias. Sede¬
moth. ubi iosias rex idoloꝵ signa cõbussit. Sarep¬
ta. oppidũ sydonioꝵ in uia publica. ubi habita¬
uit qndã helias. Saron. cuiꝰ & ysaias meminit
dis saronas appellat᷑. S & a cesarea palestinȩ usq
ad oppidũ ioppe om̃is t̾ra quȩ cernit᷑ dicit᷑ saro¬
nas. Sefela. sic̃ scribit ysaias. ꝓ qͦ aqͥla cãpestrẽ.
sĩmachꝰ unt̃pretat᷑ ualłẽ. Usq hodie om̃is regio
iuxta eleuteropolim campestris & plana quȩ
uergit ad aquilonẽ & occidentẽ sefela dicitur.
Senaar ꝓ qͦ aqͥla sennam. Si machꝰ int̾pretatur.
t̾ra damasci. legimꝰ in eacharia. Samania. ciuitaᷤ¬
regalis isrł. quȩ nc̃ sebastȩ nuncupat᷑. s & omnis
regio quȩ circa eã fuit a ciuitate qͦndam nom̃ acce¬
perat.Sor. tyrus metropolis fenicis in tͥbu nep¬

Expanded text:
abulo, refert. 278 Sela, vaim, de quibus locis Assyrii transmigrantes, habitaverunt in Samaria: et ab ipsis Samaritanorum gens sumpsit exordium. Meminit horum et Isaias. Sademoth, ubi Josias rex idolorum signa combussit. Saresta, oppidum Sidoniorum in via publica situm: ubi habitavit quondam Elias. Saron, cujus et Isaias meminit, dis, Saronas appellatur. Sed et a Caesarea Palestinae, usque ad oppidum Joppe, omnis terra quae cernitur, dicitur Saronas. m interpretatur. Usque hodie omnis regio juxta Eleutheropolim campestris et plana, quae vergit ad Aquilonem et Occidentem, Sephela dicitur. Sennaar: pro quo Aquila, Sennam: Symmachus interpretatur, edrach, terra Damasci: legimus in Zacharia . Siregalis in Israel, quae nunc Sebaste dicitur. Sed et omnis regio quae circa eam fuit, a civitate quondam nomen acceperat. Sor, Tyrus, metropolis Phoenicis, in tribu Nep
Abbreviated transcription (Latin):
quencła peccati nuiimũ a creditore acceꝑat: &
ex paruo qd̃ habebat olei. uacua uasa infundit.
qͥa dium uniꝰ ore doctoris parũ quidẽ amorẽ
diuinitatis multoꝵ uactiȩ mentes hauriunt ⁊
exuberante gr̃a unguentoꝵ diuini amoris uͦ
ad summũ replent᷑. Etiam nc̃ multoꝵ corda quȩ
priꝰ fuerant uacua uascula unguento sp̃c ple
na sunt: quȩ ex paucitate olei solũmͦ infusa ui¬
debant᷑. Qd̃ dum aliis atq aliis dat᷑. & auditorib
fides accipit᷑. erepta mulier uidelicet sca ȩccłia
sub creditoris sui iam debito nontenetur.
Facta est autẽ quęda dies. & tnsibat heliseus
ꝑ sunã. Erat autẽ ibi mulier magna. q̃ tenuit
eum ut comeder& panẽ. Cũq frequent̃ inde
tnsirae diu̾tebat ad eã. ut comeder& panẽ. & rel.
Mulier cͦ ista quȩ ꝓpħiam hospitio suscepit bñ
potest originẽ insinuare ppłi isrłitici: quȩ fuit
in patͥarchis Unde sicut ista heliseũ ꝓpħam
ruit. Nam abraham & sara tres uiros uixta con¬

Expanded text:
quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et ex parvo quod habebat olei vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris parvum quidem amorem divinitatis multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque ad summum replentur. Etiam nunc multorum corda, quae prius fuerant vacua na sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod cum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia sub creditoris sui jam debito non tenetur. « Facta est autem quaedam dies, et transibat Elisaeus per Sunam. Erat autem ibi mulier magna, quae tenuit eum ut comederet panem. Cumque frequenter inde transiret, divertebat ad eam ut comederet panem. Quae Mulier ergo ista, quae prophetam hospitio suscepit, bene potest originem insinuare populi Israelitici, quae fuit in patriarchis. Unde sicut ista Eliseum prophetruit. Nam Abraham et Sara tres viros juxta con
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd ad t̾renã sapientiã ꝑtinet putat᷑ eẽ robus¬
tum. Hoc dialecticũ subuertit᷑. & instar incendii
incineres. faullasq dissoluit᷑. ut ꝓbetur nichił.
sid̃ putabat᷑ eẽ fortissimũ. S & y saias suꝑbiani
ioab arguit dicens: audiuimꝰ contumeliã moab:
contumeliosꝰ ẽ nimis. suꝑbiam eiꝰ abstuli. Ĩere¬
nias qͦq cont᷑ om̃s uaticiuans nationes ꝓpͥe loquit᷑
ad moab. qͥ ꝯfidebas in munitionib tuis. Q pꝰ
pauca: habes fidutiã in gła tua. Et iterum: q̃m
dicitis fortes ramos. Ae demide: iuxta est dies
moab ut ueniat & malicia eis nimis. & manifes¬
tius dicit: quomͦ contritꝰ est baculꝰ głosus. uirga¬
magnificentiȩ: Et iterun: contritũ est cornu
moab. Hȩc autẽ dicunt᷑ sub nomine moab. ut stul¬
ta scłiꝰ incęlũ semꝑ se ferens malicia conteratur.

Expanded text:
quid ad terrenam sapientiam pertinet putatur esse robustum. Hoc dialecticum subvertitur, et instar incendii in cineres favillasque dissolvitur, ut probetur nihil, quod putabatur esse fortissimum. Sed et Isaias superbiam Moab arguit dicens: « Audivimus contumeliam Moab, contumeliosus est nimis. Superbiam ejus abstuli . » Jeremias quoque contra omnes vaticinans nationes, proprie loquitur ad Moab: « Quod confidebas in munitionibus tuis . » Et post pauca: « Habes fiduciam in gloria tua. » Et iterum: « Quoniam dicitis fortes ramos. » Ac deinde: « Juxta est dies Moab, ut veniat, et malitia ejus nimis. » Et manifestius dicit: « Quomodo contritus est baculus magnificentiae? » Et iterum: « Contritum est cornu Moab. » Haec autem dicuntur sub nomine Moab, ut stulta saeculi, et in coelum semper ferens malitia conteratur.
Abbreviated transcription (Latin):
cabatur: sicut osee dicit. puer isrł. & dilexi eũ.
S postꝗͣ. spreto eugłio & erucifixo filio dĩ se¬
metipsum de tali cdignitate in foueã aua¬
riciȩ p̾cipitans cupiditatem secutus est
terrenã. quã filii di ꝑ baptismum renati spre¬
uerunt. ꝑ sententiã iusti iudicis dr̃ leprã erro¬
ris qͣ credentes deposuerãt ip̃se sͥ consciuit:
nec ñ & om̃s qͥ post baptisiũ & emendatiorem
uitã ad pͥstina uicia reuertunt᷑. sordib quib
se exutos sꝑabant iterũ impliciti inuoluunt᷑.
Unde scͥptum ẽ: canis reuersꝰ ad uomitũ suũ.
& sus lota in uolutabro luti: sic stultus qui
iterat stulticiam suam.¬

Expanded text:
cabatur, sicut Osee dicit: « Puer Israel et dilexi eum . » Sed postquam spreto Evangelio, et crucifixo Filio Dei, semetipsum Dei tali dignitate in foveam avaritiae praecipitans, cupiditatem secutus est terrenam, quam Filii Dei per baptismum renati spreverunt, per sententiam justi judicis Dei, lepram erroris quam credentes deposuerant, ipse sibi conscivitomnes qui post baptismum et emendationem vitae ad pristina vitia revertentur, sordibus quibus se exutos sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti, sic stultus qui iterat stultitiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
de calue. Qui cũ post se respexiss uidit eos.
uocabulũ illud salꝰ cĩ int̾pretatur. Salꝰ aut̃ĩ
cđi. quis est aliꝰ nisi filiꝰ eiꝰ. q̃ & saluator ubiq
uocatur  Paruuli uͦ illi illudentes salutid̾i
id est heliseo. iudeoꝵ habuere ꝑsonã. qͥ ad crucẽ
dño saluatori subsannabant. Iui dicunt as¬
cende calue. ascende calue. qͥa in caluariȩ loco
xp̃c ascensurꝰ erat in cruce. Qd̃ uͦ conuersꝰ ma¬
ledixit eis heliseꝰ. & exierunt duo ursi de sil¬
ua & int̾fecerunt qͣdraginta duos pueros.¬
rectionẽ ex mortius postꝗͣ. ascendit in cȩlos sic̃
censionis suȩ ĩmisit duos ursos de silius genti.¬
orno mesa rex moab nutriebat i III¬
pecora multa. ⁊ soluebat regi isrł centum
milia agnoꝵ. & centũ milia arietũ cũ uellerib
suis. Cũq mortuus fuisset ahab. p̃uaricatꝰ ẽ
fȩdus qd̃ habebat cũ rege isrł. Isitur post
regẽ uida. & regem edom contͣ moab. Consul¬

Expanded text:
 Vulg. tacent post se respexisset, vidit eos, vocabulum ipsum salus Dei interpretatur. Salus autem Dei quis est alius, nisi filius ejus qui et Salvator ubique vocatur? Parvuli vero illudentes salutem Dei, id est, Eliseo, Judaeorum habuere personam, qui ad crucem Domino Salvatori subsannabant. Quod dicunt: Ascende, calve, ascende, calve, quia in calvariae loco Christus ascensurus erat in cruce. Quod vero « conversus maledixit eos Eliseus, et exierunt duo ursi de silva, et interfecerunt quadraginta duos puerosrectionem ex mortuis, postquam ascendit in coelos, sicut censionis suae, immisit duos ursos de silvis gentiorro Mesa rex Moab nutriebat pecora multa et solvebat regi Israhel centum milia agnorum et centum milia arietum cum velleribus suis cumque mortuus fuisset Ahab praevaricatus est foedus quod habebat cum rege Israhel egressus regem Juda et regem Edom, contra Moab. Consul
Abbreviated transcription (Latin):
nis studiosꝰ. pastũ uerbi quęrens. amaritudinẽ
litterȩ legalis. uł mortiferum qͥddam in philo¬
sophoꝵ libris inueniens. in t̾miscet ueritati
euglicȩ. & in olla cordis sui coquens tale pul¬
mentũ hoc ẽ docum̃tum p̃parat ad refectionẽ
carnis mors est. Prudentia autẽ sp̃e. uita & pax
Hoc itaq seutientes fideles ppłi. mortem in olla ex¬
clamant. cum talem doctrinã q̃si deceptionẽ am¬
marũ detestantes uociferant᷑. S iubente heliseo
farma inolla mittitur. cũ scientia spiritalis in
tale condimentũ intromutit᷑. ut exclusa omni¬

Expanded text:
nis studiosus, pastum verbi quaerens, amaritudinem nis studiosus, pastum verbi quaerens, amaritudinem litterae legalis vel mortiferum quiddam in philosophorum libris inveniens, intermiscet veritati Evangelicae, et in olla cordis sui coquens tale pulmentum, hoc est documentum, praeparat ad refectionem carnis mors est: prudentia autem spiritus vita et pax . » Hoc itaque sentientes fideles populi mortem in olla exclamant, cum talem doctrinam quasi deceptionem animarum detestantes vociferantur. Sed jubente Elisaeo farina in olla mittitur, cum scientia spiritualis in tale condimentum intromittitur, ut exclusa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c septiforms sp̃c in peccati morte iacentib as¬
pirat. Moxq uiuens erigit᷑. qͥa is quẽ terroris uir¬
ga suscitare ñ potuit. ꝑ amoris sp̃m puier ad uitam
uat autẽ fames in t̾ra & filii .UI. redit¬
ꝓpħarum habitabant corã eo. Dixitq uni de
pueris suis. Pone ollam grandẽ. & coquȩ pulm¬
tum filiis ꝓpħarum. Erat inqͥt fames int̾ra.
ñ fames utiq panis nec sitis aquȩ. s audiendi
uerbũ dñi. Et filii ꝓpħarum habitabant corani
heliseo. cum filii scõꝵ p̃dicatoꝵ qͥ ambulant in
lege dñi & serutant᷑ testimonia et in toto coede
exqͥrentes eum in p̾sentia dñi saluatoris semper
uiuunt. Egredit᷑ puer in agrũ ut colligat herbaᷤᷤ
agrestes. qͣtinꝰ inde coquat pulmentũ. Inuenitꝙ.
qͣsi uitẽ siluestrem & colligit ex ea eolo qͥnthidaᷤ
agri. qͣs concidens in ollam pulm̃tum facit. cũ
qͥs luterȩ legis intentꝰ uł philosophicis cliscipli¬

Expanded text:
s spiritus, in peccati morte jacentibus ass spiritus, in peccati morte jacentibus aspirat. « Moxque vivens erigitur, » quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitamat autem tames in terra, et filii prophetarum habitabant coram eo, dixitque uni de pueris suis: Pone ollam grandem, et coque pulmentum filiis prophetarum. » Erat, inquit, fames in terra, non fames utique panis, nec sitis aquae, sed audiendi verbum Domini. « Et filii prophetarum habitabant coram Elisaeo. » Cum filii eorum praedicatorum, qui ambulabant in lege Domini, et scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirentes eum, in praesentia Domini Salvatoris semper vivunt. « Egreditur puer in agrum ut colligat herbas agrestes, quatenus inde coquat pulmentum. Invenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocyntidas agri. Quas concidens in ollam, plumentum facit. » Cum quis litterae legis intentus, vel philosophicis discipli
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa ꝑ moysen terrorem legis ꝓtulit. qͣsi per
puerũ uirgã misit. ꝑ legem qͥppe uirgam d̃s
tenuerat. cũ dicebat: siqͥs hec uel illa fecerit.
morte moriat᷑. A peccati gͥ morte timor nos sus¬
citare ñ ualuit. s ad statũ uitȩ aspirata man¬
suetudinis gr̃a erexit. S puer cũ baculo mor¬
tuũ suscitare ñ ualuit. qͥa Paulo attestante ni
chil ad ꝑfectũ adduxit lex. Ipse autẽ ꝑsemet¬
ipsum ueniens. ⁊ suꝑ cadauer humilit̾ se ster¬
nens. & ad exequanda sibi mortui menbra se col¬
legit. qͥa cum in forma di eẽt ñ rapinã arbitratꝰ
est ẽẽ se equalem do. s semetipsum exinanuit¬
formã serui accipiens. in similitudinẽ hominũ
factꝰ. & habitu inuentꝰ ut homo. Huc illueq
cdeambulabar. qͥa & iudeam iuxta. & longe po¬
sitas gentes uocat. Suꝑ mortuũ septies inspirat.
qͥa ꝑ aꝑtionẽ diuini muneris grãm septiforiis¬

Expanded text:
et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. » A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit: « Quia, » Paulo attestante, « nihil ad perfectum adduxit lex. » Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver humiliter sternens, et super exaequanda sibi mortui membra se collegit, quia « cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinaniformam servi accipiens in similitudinem hominum factus et habitu inventus ut homo . » « Huc illucque deambulabat, » quia et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. « Super mortuum septies inspirat, » quia per apertionem divini muneris, gratiam septiformi
Abbreviated transcription (Latin):
tus dolore capitis in mẽsse circa meridiẽ defun¬
ctus ẽ: cum ppłs isrłiticus postꝙͣ in egypto ex¬
creuit. ⁊ ꝑ moyseu in desertum eductꝰ dñi uocẽ
audierat in igne & in caligine qͣndo lumine sci¬
entiȩ debuit illustrari. mox animo ad ydolatͥã
recurrens mortuus est. Et ait heliseus
ad gyeti puerũ suũ. Accinge lũbos tuos. et
tolle baculũ tuuͣ in manu tua & uade. Si occͣ¬
rerit tͥ homo ñ salutes eum. & si salutauerit¬
te qͥspiam ñ respondeas illi. & pones baculum
meũ suꝑ faciem pueri. &e reł. Quid autẽ
significat qd̾ puer ab heliseo missꝰ cũ baculo
ñ resuscitat. ꝑ semet ipsum uͦ heliseꝰ ueniens
seq suꝑ mortuiũ sternens atq ad eiꝰ menbra se
colligens. huc illucq deambulans. ⁊ in ore mor¬
tui septies aspirans. hunc ad rediuiuã lucẽ ꝓtinꝰ
ꝑ ministeriũ cõpassionis animauit. nͥ qd̃ auctor
humani generis ds qͣsi mortuũ puerũ doluit. cũ
extinctos nos iniq̃tatis a culeo miseratꝰ aspex̃ d

Expanded text:
tus dolore capitis, in messe circa meridiem defunctus est. » Cum populus Israeliticus, postquam in Aegypto decrevit, et per Moysen in desertum eductus, Domini vocem audierat in igne et in caligine, quando lumine scientiae debuit illustrari, mox animo ad idololatriam recurrens, mortuus est . « Et ait Eliseus ad Giezi, puerum suum: Accinge lumbos tuos, et tolle baculum meum in manu tua, et vade. Si occurrerit trespondeas illi, et pones baculum super faciem pueri. » Quid autem significat, quod puer ab Eliseo missus cum baculo non resuscitat per semetipsum, verum Eliseus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit, nisi quod auctor humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit?
Abbreviated transcription (Latin):
troire in regnũ cłĩ. E item: qͥ crediderit & bapti¬
ratus fuerit. saluus erit: qͥ uͦ ñ crediderit: condẽp¬
nabitur. Iorclanis itaq aquȩ sacrũ baptisma sig¬
nificant. qͥa in eis saluator nr̃ baptismũ nobis
consecrauit. Qd̾ autẽ naaman indignatꝰ de tali
responso. lauationẽ aquȩ iordanicȩ despexit. sim¬
plicitatẽ significat rudiũ. qͥ sꝑitalem ñ potue¬
runt intelligere efficatiã. qͥa animalis homo ñ

Expanded text:
aptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur . » Jordanis itaque aquae sacrum baptisma significant, quia in eis Salvator noster baptismum nobis consecravit. Quod autem Naaman indignatus de tali responso, lavationem aquae Jordanicae despexit, simplicitatem significat rudium, qui spiritualem non potuerunt intelligere efficaciam; « quia animalis homo non
Abbreviated transcription (Latin):
orum. qͥ ꝯsiderantes qd̃ undiq plebes ad redemp¬
torem nr̃m salutis suȩ causa ꝯueniebant. quasi
blaspemia m
existimantes uestim̃ta sua sem¬
debant sieut
in eugłio pͥncipem sacerdotũ
p̃clicatione fecisse legimꝰ  Sed
licae rex isrł
intali auditu ꝑtimescat. tam̃
a se migrasse cognouerat ad se
ꝑuenire per suadebat dicens: ueniat ad me

Expanded text:
orum? Qui, considerantes quod undique plebes ad Redemporum? Qui, considerantes quod undique plebes ad Redemptorem nostrum salutis suae causa veniebant, quasi blasphemiam existimantes, vestimenta sua scindebant, sicut in Evangelio principem sacerdotum, praedicatione, fecisse legimus. Sed licet rex Israel in tali auditu pertimescat, tamen ad se migrasse cognoverat, ad se pervenire persuadebat, dicens: « Veniat ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretatur sublimitas egressi st̃. cũ cupidita¬
te ducti & diuersis negotiis impliciti. sꝑanteᷤ
inincerto diuiciarũ gentiles. ꝑ totã t̾ram uaga¬
bantur. Hinc & ad t̾ram isrł uenientes. captruã
muliercuła duxert̃. quȩ in captiuitate posita
gotiatores gentiũ transiata in toto orbe. curio¬
sitati hominũ ꝙ̃. uxor naaman significat ue¬
rum ꝓpħam & saluatorẽ om̃iũ in iudea mane¬
re patefecit. Ngressꝰ est itaq naaman
ad dñm suũ ⁊ nuntiauit ei dicens. sic & sic
locuta est puella de t̾ra isrł & cȩt̾a: cum hi
ad qͦs noticia u̾bi dĩ ꝑuenit. his qͥ sibi p̃sunt
syriȩ litt̾as ad regem isrł ꝓ salute serui fui cũ
centurio de cesarea in ioppem ad petrũ misit.
& Paulo ꝑ uisionẽ uir macedo apparuit. qͥ eũ
ex hortabatur ut ueniens adiuuar& eos qui
erant in macedonia. sic̃ in actib apłoꝵ legit᷑.¬
Duid siguificat rex iste isrł qui audita lega
uit. nͥ sacerdotes seribas & phariseos rectores uide¬

Expanded text:
iditate ducti, et diversis negotiis impliciti, sperantes in incerto divitiarum, gentiles per totam terram vagabantur. Hinc ad terram venientes captivam mulierculam duxerunt. Quae in captivitate posita negotiatores gentium translata in toto orbe curiositati hominum, quam uxor Naaman significat, verum prophetam et salvatorem omnium in Judaea manere patefecit. « Ingressus est itaque Naaman ad dominum suum, et nuntiavit ei dicens: Sic et sic locuta est puella de terra Israel, » cum hi, ad quos notitia verbi Dei pervenit, eis qui sibi praesunt,Syriae litteras ad regem Israel pro salute servi sui, » cum centurio de Caesarea in Joppen ad Petrum misit et Paulo per visionem vir Macedo apparuit, qui eum exhortabatur, ut veniens adjuvaret eos qui erant in Macedonia, sicut in Actibus ApostolorQuid significat rex iste Israel, qui audita legatvit, nisi sacerdotes, scribas et pharisaeos, rectores Judae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s diĩ gentiũ demonia. dñs autẽ celos fecit.
& ut cuncta baptismi scires sacram̃ta p̾monstrata.
in qͦ abrenuntiare sathane ac fidem dñi confiteri
p̃cipim. negat se naaman ultra diis alienis lita¬
turumł soli ꝑ om̃ia dño seruiturꝰ. Partẽ qͦq t̾rȩ
sc̃ȩ secum tollere gaudet. qͥa baptitatos oportet
diu̾ci qͦq corporis participationeꝰ firmari.
Dixitq gyeei puer uiri di. Peꝑcit dñs m̃s naã¬
man sẏro isti. ut ñ acciꝑet ab eo quȩ attulti.
aliqͥd. & reł. Post hȩc autẽ scͥꝑtura narrat
qd̃ gyeri puer uiri clĩ concupiuerit de pecunii
quas p̃dictꝰ sẏrꝰ homini cłĩ obtulerat. s eo nolen¬
te aliquid̃ recipere inde. ipse ꝑ mendaciũ turpũ
nuit. Gyeri qͦq qui int̾pretat᷑ preruptũ ui

Expanded text:
omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . » Et ut cuncta hic baptismatis scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae ac fidem Dei confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus. Partem quoque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. « Dixitque Giezi puer viri Dei: Pepercit Dominus meus Naaman Syro isti, ut non acciperet ab eo quae attulit. liqua. Post haec autem Scriptura narrat, quod Giezi puer viri Dei concupiverit de pecuniis quas praedictus Syrus homini Dei attulerit, sed eo nolente aliquid accipere, inde ipse per mendacium turpe nuit. Giezi quoque interpret
Abbreviated transcription (Latin):
Dis qͦq similia dñs ad abraham retulit dicens.
Reuertens ueniam ad te tempore isto uita comaite.
& habebit sara filiũ uxor tua. Quo audito sa¬
ra risit post ostium tab̾ naculi occulte dicens.
postꝗͣ consenui & dñs m̃s uetulus ẽ. uoluptati
oꝑam dabo: Uisitauit autẽ dñs saram sicut

Expanded text:
His quoque similia Dominus ad Abraham retulit dicens: « Revertens veniam ad te, tempore isto vita comite, et habebit Sara filium uxor tua. Quo audito, Sara risit post ostium tabernaculi, occulte dicens: Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo ? » Visitavit autem Dominus Saram sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as. & cęt̾a. Non enĩ sufficit seruis dĩ abdita hi¬
mẏsteria seruare. qͥn etiã debent ea aliis p̾dica
certa de hoste uictoria. ut ꝑcutiant omnem
ciuitatẽ munitã. & omnẽ urbẽ electã. & cęt̾a.
Ciuitates munitas & urbes electas possumꝰ scła¬
rem prudentiã iutelligere. in qͣ maxime phi¬
losophi & heretici confidunt. Hȩc gͦ ꝑ p̃dicato¬
res scĩ exgłii subuertunt᷑. Unde dicit apłs: ar¬
ma miliciȩ nr̃ȩ ñ carnalia s potentia dõ ad

Expanded text:
us vestras. » Non enim sufficit servis Dei abdita us vestras. » Non enim sufficit servis Dei abdita mysteria scire, quinetiam debent ea aliis praediccerta de hoste victoria, « ut percutiant omnem civitatem munitam et omnem urbem electam. » Civitates munitas et omnes urbes electas, possumus saecularem prudentiam intelligere, in qua maxime philosophi et haeretici confidunt. Hae ergo per praedicatores sancti Evangelii subvertentur, unde dicit Apostolus: « Arma militiae nostrae non carnali
Abbreviated transcription (Latin):
cce ꝓpħa dñi ppło siti fatigato. ꝑ miracłm
factũ a dño consulit᷑. sic & ꝓpħȩ dicta consili¬
um p̃bent fidelib qualit̾ sꝑitali doctrina situm
suam extinguant. atq animũ reficrant. Iubet
gͦ fossas facere in torrentis alueo. & ita p̃dicit
absq uentis & pluiua aquarũ largitatẽ. Quid
est fossas in alueo torrentis facere. nͥ ꝓfunda
mẏst̾i̾a in sacris scͥpturis in bono studio que¬
rere: Quȩ absq pluuia & uento aqua replent᷑.
qͥa sepe absq hunano solatio sapientiã confert
sius inuestigatorib potentia diuina. Unde
dicit ioħs apłs: ñ necesse habetis ut aliquis
doceat uos. s sicut unctio eiꝰ docet uos de om̃ibꝰ
Unde bibunt homines ⁊ ium̃ta. id est doctrinam
accipiunt ingemosi qͥq & simplices. qͥa qͣnitum
idonea est anima accipientẽs. tantũ ibi in uenie
docum̃ta suȩ salutis. Seqͥt᷑. Parũq hoc est
inconspectu dñi. insuꝑ tradet etiã moab in manꝰ

Expanded text:
 Domini populo siti fatigato, per miraculum factum a Domino consulit, sic et prophetae dicta consilium praebent fidelibus, qualiter spiritali doctrina sitim suam exstinguant, atque animum reficiant. Jubet ergo fossas facere in torrentis alveo, et ita praedicit absque ventis et pluvia aquarum largitatem. Quid est fossas in alveo torrentis facere, nisi profunda mysteria in sacris Scripturis in bono studio quaerere? quae absque pluvia et vento aqua replentur, quia saepe absque humano solatio sapientiam confert suis investigatoribus potentia divina. Unde  Non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus . » Unde bibunt homines et jumenta, id est, doctrinam accipiunt ingeniosi quique et simplices. Quiaquantum idonea est anima accipientis, tantum ibi inveniet documentum suae salutis. Sequitur: « Parumque hoc in conspectu Domini, ins
Abbreviated transcription (Latin):
uos & familiȩ ur̃ȩ & ium̃ta ur̃a. Parũq hoc ẽ
in conspectu dñi. in suꝑ tradet etiã moab in
manꝰ urãs. & ꝑcutietis omnẽ ciuitatẽ muni¬
tam & omnẽ electã urbẽ. & uniuersũ lignũ
fructiferum succidetis. cunctosq fontes aqͣꝵ
opturabitis. & omnẽ agrũ egregiũ oꝑietis la¬
moab bellũ gerentes. nͥ rectores fideliũ. qͥ ꝑ scȩ
tͥnitatis fidem contͣ mundi pͥncipem & contͣ
ppłm eiꝰ hoc ẽ philosophos. hereticos. scis mati¬
cos. atq om̃s iniquos. cũ scuto fidi atq armiᷤ
sꝑitalib confligunt: Moab gͦ qͥ de incesto
natꝰ est & int̾pretat᷑ de patre. bene illis con¬
uenit ad q̃s dñs dixit: uos de diabolo nati estis.
& desideria patris ut̃i uultis facere. Hi gͦ
adu̾santur eccłiȩ. partĩ minis. partĩ ꝑsecutio¬
nib. partĩ dolo ac falsis fictionib. s ꝑ xp̃i uir

Expanded text:
ræ, & iumenta vestra. Parumque hoc est in conspectu Domini. Insuper tradet etiam Moab in manu vestra, & percutietis omnem ciuitatem munitam, & omnem electam, & vniuersum lignum fructiferum succidetis, cunctosque fontes aquarum obturabitis, & omnem agrum egregium operietis laMoab bellum gerentes, nisi rectores fidelium, qui per sanctae Trinitatis fidem contra mundi principem et contra populum ejus, hoc est, philosophos, haereticos, schismaticos, atque omnes iniquos « cum scuto fidei atque armis spiritualibus » confligunt? Moab ergo, qui de incesto est, et interpretatur de patre, bene illis convenit, ad quos Dominus dixit: « Vos de diabolo patre estis, et desideria patris vestri vultis facere . » Hi ergo adversantur Ecclesiae, partim minis, partim persecutionibus, partim dolo ac falsis fictionibus; sed per Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ra succidunt᷑ ñ illa ligna quȩ faciunt fructũ
bonũ s quȩ mortiferum generant pastum.
quȩ a radicib securi exammis succisa. pabu¬
lum fient ignis ȩt̾ni. Cunctiq fontes aquarum
obturant᷑. cũ heresiarchȩ simul cũ suis sequa¬
cib ꝑ catholicos doctores damnant᷑. Qs om̃s
agri egregii lapidib oꝑient᷑. cum uenustas lo¬
cutionis hereticȩ atq philosophicȩ anathematᷤ
pondere obruct᷑. Nichilq remanebit int̾ra mo¬
ab nͥ muri tantũ fictiles. hoc est falsȩ ratioci¬
nationes fragiliũ doctrinarũ. ꝗ a funlibalariis
id est scĩs p̾dicatorib ęccłiȩ circu̾datȩ maxima ex
parte refutant᷑. & ad nichilum rediguntur.
Quod aurẽ moabitȩ orto sole ex adu̾so aquarũ
uĩdere contͣ aquas rubras. qͣsi sanguinẽ gladii
existimauer̃t dicentes. qd̾ tres reges qͥ contͣ se ue¬
nerunt ad pugnã inuicẽ se occidissent. ⁊ sic de¬
lusi sunt: ita & philosophi u̾bum crucis .xͥ. stulti¬

Expanded text:
ra succidentur. » Non illa ligna, quae faciunt fructum bonum, sed quae mortiferum generant pastum, quae radicibus divini examinis succisa, pabulum fient ignis aeterni. Cunctique fontes aquarum obturantur, cum haeresiarchae, simul cum suis sequacibus, per catholicos doctores damnantur. Et omnes agri egregii lapidibus operientur, cum venustas locutionis haereticae atque philosophicae anathematis pondere obruetur; nihil remanebit in terra Moab, nisi muri tantum fictiles, hoc est, falsae ratiocinationes fragilium doctrinarum, quae a fundibulariis, id est, sanctis praedicatoribus Ecclesiae circumdatae, maxima ex parte refutantur, et ad nihilum rediguntur. Quod autem Moabitae, orto sole, ex adverso aquarum, videre contra aquas rubras, quasi sanguinem gladii existimaverunt, dicentes quod tres reges, qui contra se venerunt ad pugnam, invicem se occidissent, et sic delusi sunt, ita et philosophi verbum crucis Christi stulti
Abbreviated transcription (Latin):
losophoꝵ intelligat᷑ suꝑbia. de qͥb dicit᷑. ꝑdam
sapientiam sapientiũ & intelligentiã. intelli¬
gentium reꝓbabo. pauca de ꝓpħis exempla re-¬
plicanda sunt. A mos loqͥtur. Hȩc dicit dñs. suꝑ
trib impietatib moab & suꝑ qͣttuor ũ adu̾sa¬
bor eum. ꝓ eo qd̾ combussit ossa regis ydumeȩ

Expanded text:
losophorum intelligatur superbia, de quibus dicitur: « Perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam intelligentium reprobabo , » pauca de prophetis exempla replicanda sunt. Amos loquitur: « Haec dicit Dominus, super tribus impietatibus Moab, et super quatuor non adversabo eum, pro eo quod comb
Abbreviated transcription (Latin):
tu ipse dũe ꝑspicis. s aquȩ pessimȩ st̃. & t̾rȩ
steriles. At ille ait. Afferte mͥ uas nouũ . & mit¬
tite in illud sal. Postulabat᷑ heliseus a ppło
ut aquas iericho steriles & malignas sanar&.
accepit uas nouũ fictile & iecit in eo sal. &
demersit illud influmine. & statĩ in flumi¬
ne aquȩ sanatȩ sunt. Quo facto p̃irantiabat
ꝓpħa. qͥa u̾bum caro fieret.⁊ habitaret in
nob̾. U nde in similitudinẽ u̾bi sal id ẽ sapien¬
tiã dedit in uas fictile. in corpꝰ scilicet huma¬
num. & immittens in aquã demersit. quod
qͥde significabat. qͥa om̃s ppłi qͥ sub figura
aquarũ in toto mundo steriles erant. ꝑ xp̃i
in carnationẽ fȩcunditatẽ.⁊ bñdictionẽ accep¬
turi essent. Ascendit autẽ in bethel. Cũq

Expanded text:
erspicis; sed aquae pessimae sunt, et terra sterilis. At ille ait: Afferte mihi vas novum, et mittite in illud sal. » Postulabat Eliseus a populo ut aquas Jericho steriles et malignas sanaret. Accepit vas novum fictile, et jecit in eo sal, et demersit illud in flumine, et statim in flumine aquae sanatpropheta, quia Verbum caro fieret et habitaret in nobis. Inde in similitudinem Verbi sal, id est sapientiam, dedit in vas fictile, in corpus scilicet humanum, et immittens in aquam demersit. Quod quidem significabat quia omnes populi qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictionem accepturi essent. « Ascendit autem inde in Bethel; cumque
Abbreviated transcription (Latin):
& reł. Heniq uir de balsalisa uenire de¬
scribitur deferens uiro di panes pͥmitiarum
uginti panes ordeaceos ⁊ frumentũ nouũ in
&e bonoꝵ oꝑum pollent e Qui bene de balsali¬
sa uenisse chicitur. Balsalisa enĩ habens t̾ciũ
int̾pretatur. Recte gͦ de balsalisa est: qͥ ter-¬
narium numerũ in credulitate & confessione
scȩ̃ tͥnitatis seruat. Hic gͦ uir. uiro dĩ panes
pmitiarũ offert. cũ redemptori nr̃o ꝑ grãm eiꝰ
inspiratꝰ offert libros de origine creaturarũ
compositos. Offert uginti panes ordea ceos. hoc
est decalogũ legis in moysi & ꝓpħarũ libris
comp̃hensum. Offert frumentũ nouũ in pe¬
ra sita cũ nouũ testamentũ post mediatoris
fert. Iubet gͦ heliseꝰ nr̃ ministris suis. scĩs
uidelicet p̾dicatorib. ut hanc oblationem
ppło fidelium dispensent. id est ut scd̾m illud
eugłii de thesauro suo uelut scͥba doctꝰ in
in regno cȩloꝵ ꝓferant noua & uetera. qͣtinꝰ

Expanded text:
. Denique vir de Baalsalisa venire describitur, deferens viro Dei panes primitiarum, et viginti panes hordeaceos, et frumentum novum in et bonorum operum pollent? Qui bene de Baalsalisa venisse dicitur. Baalsalisa enim habens tertium interpretatur. Recte ergo de Baalsalisa est, qui ternarium numerum in credulitate et confessione sanctae Trinitatis servat. Hic ergo viro Dei panes primitiarum offert, cum Redemptori nostro per gratiam ejus inspiratus offert libros de origine creaturarum compositos. Offert viginti panes hordeaceos, hoc est decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis comprehensum. Offert frumentum novum in pera sua, cum Novum Testamentum post Mediatoris fe t. Jubet ergo Eliseus noster ministris suis, sanctis videlicet praedicatoribus, ut hanc oblationem populo fidelium dispensent, id est, ut, secundum illud Evangelii, « de thesauro suo, velut scriba doctus, in regno coelorum proferant nova et vetera , » quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
gabalona. Medaba. usq hodie urbs arabiȩ. an-¬
tiquũ nom̃ retinens iuxta esebon. Mefaath
in tͥbu beniamin. s & alia ẽ tnͣs iordanen. in qͣ
presidiũ romanoꝵ militũ sedet. ꝓpt̾ uicinã¬

Expanded text:
Gabalena. Medaba, usque hodie urbs Arabiae, anGabalena. Medaba, usque hodie urbs Arabiae, antiquum nomen retinens juxta Esebon. Maphaath, in tribu Benjamin. Sed et alia est trans Jordanem, in qua praesidium Romanorum militum sedet p
Abbreviated transcription (Latin):
miliario eleuteropoleos contͣ solis ortũ. Madon.
ciuitas in qͣ rex fuit iobab. ad uersꝰ quẽ m̃c bel¬
lum gessit. Massefa. in tͥbu iucla. ap̃ quã habita¬
bat iepte.iuxta cariathiarim. ubi qnda archa
testam̃ti fuit. & samuel ppłm iudicauit. Me¬
minit huiꝰ & ieremias. Merrom. aquȩ ad quaᷤᷤ
exercitu p̃parato castra st̃ posita. Est aut̃ nc̃
uicꝰ merrus noĩe in xͦiͦi. miliario urbis sebas¬
tȩ iuxta dotaim. Masrefothinaim ꝓqͦ aquila
masrefoth. aquȩ. simmachꝰ masrefoth. maris
int̃prȩtati sunt. Machati. urbs amorreoꝵ suꝑ
iordanem iuxta montẽ ermon. de qua exter¬
minare ñ ualuerunt filii isrł machatheum.
Maron. & hanc cępit irĩc rege illiꝰ int̃fecto. Posi¬
rege illiꝰ int̾fecto. Quȩ cũ cecidisset insoetem
tͥb manasse uequaꝙͣ possedit eã. qͥa pͥstinos
habitatores neqͥuit expellere: Misor. ꝓ qͦ aqͥla
& siminachꝰ humilẽ int̃pretati sunt. Est aut̃
ciuitas trib ruben seꝑata leuitis. in regione

Expanded text:
liario Eleutheropoleos contra solis ortum. Madon, civitas in qua fuit rex Jobab, adversus quem Jesus bellum gessit. Massepha, in tribu Juda, apud quam habitabat Jephte juxta Cariathiarim, ubi quondam arca testamenti fuit, et Samuel populum judicavit. Meminit hujus et Jeremias. Merrom, aquae ad quas, exercitu praeparato, castra sunt posita. Est autem nunc vicus Merrus nomine in duodecimo milliario urbis Sebastae juxta Dothaim. Massephothmaim, pro quo Aquila, Massephoth aquae: Symmachus, Massephoth maris, interpretati sunt. Machathi, urbs Amorrhaeorum super Jordanem juxta montem Aermon, de qua exterminare non valuerunt filii Israel Machathaeum. Marom, et hanc cepit Jesus, rege illius 246 interfecto. rege illius interfecto: quae cum cecidisset in sortem tribus Manasse, nequaquam possedit eam, quia pristinos habitatores nequivit expellere. Misor: pro quo Aquila et Symmachus, humilem interpretati sunt. Est autem civitas tribus Ruben, separata Levitis in regione
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin. Mledemena. in tͥbu uidȩ. curꝰ me¬
muit ysaias & nc̃ ẽ menois oppidũ iuxta
ciuitatẽ garam. Magdala. in tͥbu iudȩ. Mar¬
sa. in tͥbu iuda. cuiꝯ nunc tantũmͦ st̃ ruinȩ.
in scd̃o lapide eleuteropoleos. Maron. intribu
iuda. Maffa. in tͥbu beniamin. Alateoth. in
tͥbu manassȩ. Marala. ascensꝯ zabulon. Ma¬
tͥbu aser. iuxta carmelum ad mare. ciuitas
salinarũ. qđ uocat᷑ mortuũ siue asfalti. id est

Expanded text:
nis. Medemena, in tribu Judae, cujus meminit Isaias: et nunc est Menois oppidum juxta civitatem Gazam. Magdala, in tribu Juda. Maresa, in tribu Juda: cujus nunc tantummodo sunt ruinae in secundo lapide Eleutheropoleos. MJuda. Masfa, in tribu Benjamin. Machoth, in tribu Manasse. Marala, ascensus Zabulon. Mabu Aser, juxta Carmelum ad mare, civitas Salinarum, quod vocatur Mortuum, sive mare Asphalti, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs uidelicet iudaicus. de qͦ xp̃e carnẽ assu¬
mere dignatꝰ est ut fecisset in ea ortũ holerũ.
hoc est ut ubi uinũ gr̃ȩ sꝑitalis germinare de¬
buit. ibi fragilia queq dogmata ꝑ pharisaicã
suꝑstitionẽ tnsplantarae. S naboth hanc ui¬
neam dare nolenti. idest xp̃o phariseoꝵ suꝑ¬
sticionib ñ consentienti. impia uxor ierabel
hoc est synagoga iudeoꝵ machinata est mor¬
mortẽ. Int̾pretatur enĩ ieeabel cohabitatrix
siue fluxus uanꝰ. Qd̾ bene conuenit sy nago¬
ge quȩ babitare uidebat᷑ in domo dñi. s ꝑ
uana desideria tanitatis defluebat.
sit oͦ ie cabel litteras ad maiores natu & ad
optimates qͥ erant in ciuitate. ut subintrodus
rent. qd̃ benedixisset dłm & regem. & sic educ¬
tum de ciuitate lapidarent ut moreret᷑: cum
synagoga ꝑpontifices scribas & phariseos me¬

Expanded text:
populus videlicet Judaicus, de quo Christus carnem assupopulus videlicet Judaicus, de quo Christus carnem assumere dignatus est; « ut fecisset in ea hortum olerum, » hoc est ut ubi vinum gratiae spiritalis germinare debuit, ibi fragilia quaeque dogmata per Pharisaicam superstitionem transplantaret. Sed Naboth hanc vineam dare nolenti, id est Christo Pharisaeorum superstitionibus non consentienti, impia uxor Jezabel, hoc est Synagoga Judaeorum machinata est mortem. Interpretatur enim Jezabel cohabitatrix, sive fluxus vanus, quod bene convenit Synagogae, quae habitare videbatur in domo Domini, sed per varia desiderMisit ergo Jezabel litteras ad majores natu et ad optimates qui erant in civitate, ut, subintroducrent quod benedixisset Deum et regem, et sic eductum de civitate lapidarent, ut moreretur, cum Synagoga per pontifices, scribas et Pharisaeos me
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista dep̃cans ait: qͥ sedes suꝑ cherubym
appare coram effraim beniamin & manasse:
excita potentiam tuã & ueni. ut saluos facianᷤ.
Iste naboth habuit uineã de qͣ ysaias plenissi¬
me ꝑ canticũ loquit᷑. ad extremũ inferens:
uinea dñi sabaotht domꝰ isrł est. Ꝙ in psal¬
mo: uineã inqͥt de egypto tnͣstulisti. eiecisti
gentes & plautasti eam. Cui sepem circũde¬
ddit ut in eugłio legit᷑. idest uł murũ urbi
uł angłoꝵ auxilia. Et fodit in ea torcular.
aut altare. aut illa torcularia quoꝵ
etiam tres psalmi titulo p̃notant᷑. id est oc¬
tauus. & octogesimꝰ. & octogesimꝰ sextꝰ. Et
ȩdificauit iurrĩ. haud dubiũ qͥn templum.
de qͦ dicit᷑ ꝑ micheam. & tuturris nebulosa
filia syon. Et locauit eam agricolis. qͦs alibi
uineȩ oꝑarios appellauit uł colonos. Hane
uineã concupiuit ahab qͥ int̾p̃tat᷑ fr̃ patris.

Expanded text:
Psalmista deprecans, ait: « Qui sedes super cherubim, Psalmista deprecans, ait: « Qui sedes super cherubim, appare coram Ephraim, Benjamin et Manasse. Excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos . » Iste Naboth habuit vineam de qua Isaias plenissime per canticum loquitur ad extremum inferens. Vinea Domini sabaoth domus Israel est. Et in Psalmo: « Vineam, inquit, de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . » Cui sepem circumdedit, » ut in Evangelio legitur , id est, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. « Et fodit in ea torcular , » aut altare, aut illa torcularia quorum et tres Psalmi titulo praenotantur, id est, octavus et octogesimus, et octogesimus sextus. « Et aedificavit turrem , » haud dubium templum de quo dicitur per Michaeam: « Et tu, turris nebulosa, filia Sion . » « Et locavit eam agricolis . » Quos alibi vineae operarios appellavit vel colonos. Hanc vineam concupivit Achab, qui interpretatur frater patris:
Abbreviated transcription (Latin):
ost u̾ba autẽ hȩc. uinea erat naboth iee¬
rahelitȩ qui erat in iecrahel. iuixta
palatium ahab regis samariȩ. Locutꝰ est gͦ
ahab ad naboth dicens. Da mͥ uineã tuam ut
faciã mͥ hortũ holerũ qͥa uicina est. & ꝓpe do¬
ahab rex concupiuerit uineã naboth ierra¬
helitȩ quȩ erat in iezrahel uxta palatium
regis. ut faceret sibi meo hortũ holerũ. Quo
nolente eam illi dare ꝑ consiliũ impiissunȩ
uxoris eiꝰ uidelicet reginȩ ie tabel. idem¬
naboth subintroductis falsis testib lapidat᷑ ẽ
& mortuus. eiꝰq uinea direpta &e possessa est.
Quis gͦ iste naboth iez rahelita fuerit & quȩ erꝰ
uinea. consideremꝰ. Int̾pretat᷑ gͦ naboth con-¬
spicuus sirie sessio ierrahel honestas dĩ siue
sem̃ cłi. Et quem meliꝰ honestatẽ uł sem̃ d̾i
dicere possumꝰ ꝗͣ. filiũ dĩ. qͥ est splendor głȩ
& sigura substantiȩ eiꝰ. quẽ constituit d̾s he¬
redem uniu̾soꝵ ꝑ quẽ fecit & scła ÷ Ad quem

Expanded text:
ost verba autem haec vinea erat Naboth Hiezrahelitae qui erat in Hiezrahel iuxta palatium Ahab regis Samariae locutus est ergo Ahab ad Naboth dicens da mihi vineam tuam ut faciam mihi hortum holerum quia vicina est et prope doAchab rex concupiverit vineam Naboth Jezraelitae, quae erat in Jezrael juxta palatium regis, ut faceret ibi in ea hortum olerum. Quo nolente eam illi dare, per consilium impiissimae uxoris ejus, videlicet reginae Jezabel, idemNaboth, subintroductis falsis testibus, lapidatus est, et mortuus, ejusque vinea direpta a rege et possessa est. Quis ergo iste Naboth Jezraelita fuerit, et quae ejus vinea consideremus. Interpretatur ergo Naboth conspicuus, sive possessio; Jezrael, honestas Dei, sive semen Dei. Et quem melius honestatem, vel semen Dei dicere possumus, quam Filium Dei, qui est splendor gloriae et figura substantiae ejus, quem constituit Deus haeredem universorum, per quem fecit et saecula. Ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
exitiali qͣdam manu cogente conuenerint.
nis electo. ut qͥ in dieb paschȩ saluatorem
& sacrilegis uocib uiolauerant. in ipsis
dieb uelut in unũ carcerẽ om̃ĩs multitudo
conelusa. feralis penȩ exicium quod mereba¬
tur exciperet.

Expanded text:
exitiali quadam manu cogente convenerunt, exitiali quadam manu cogente convenerunt, nis electo, ut qui in diebus Paschae salvatorem et sacrilegis vocibus violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa feralis poenae exitium, quod merebatur, exciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
Exxͣ uineam heres uineȩ trucidat᷑. qͥa inĩe ut
scĩficar& ꝑsuũ sanguinẽ ppłm extra portã pas¬
sus ẽ. Et bene conuenit huic mysterio. qd̃ in
ahab & inagro ie t rahel. canes comedert̃ carneᷤᷤ
ie tabel. qͥa cum canes illi de quib scͥptumẽ
circũdederunt me canes multi. sanguinẽ
redemptoris nr̃i lingua uenenata expete¬
bant. ipsi etiã a canib illis de quib itẽ sc̃p¬
tura dicit. ñ est bonũ sumere panẽ filioꝵ &
mittere canib. ut neqͥssimi raptores & sceles¬
tissimi possessores uineȩ dñi in eodem loco
qͦ dñs passꝰ est trucidabant᷑. & carnes eoꝵ bes¬
tiis & uoluerib comedendȩ tradebant᷑. Et ita
impia gens illa quȩ in pasione dni ꝓphaua
uoce clamabat. sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios
nrõs. ibidem sanguinẽ suũ fȩtidissimũ me¬
ruit fundi. ubi saluatorem suũ expetebat
occidi. Refert qͥdem iosephꝰ qd̃ ex om̃i iudȩa
pplĩ indiȩ sollemui paschȩ ierosolimã uelud

Expanded text:
ineae trucidatur , quia Jesus ut sanctificaret per suum sanguinem populum extra portam passus est. Et bene convenit huic mysterio quod in lAchab. Et in agro Jezrael canes comederunt carnes Jezabel, quia cum canes illi de quibus scriptum est: « Circumdederunt me canes multi , » sanguinem Redemptoris nostri lingua venenata expetebant: ipsi etiam a canibus illis, de quibus item Scriptura dicit: « Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus , » ut nequissimi raptores et scelestissimi possessores vineae Domini, in eodem loco quo Dominus passus est, trucidabantur, et carnes eorum bestiis et volucribus comedendae tradebantur. Et ita impia gens illa, quae in passione Domini profana voce clamabat: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros, » ibidem sanguinem suum foetidissimum meruit fundi, ubi Salvatorem suum expetebat occidi. Refert quidem Josephus quod ex omni Judaea populi in die solemni paschae, Hierosolymam velut
Abbreviated transcription (Latin):
acqͥsiuit. qͥa resurgendo possedit. Hanc autem
occiso eo mali coloni p̾r ipere moliebant᷑. cum
erucifigentes eũ iudĩ fidem quȩ ꝑ eũ est extin¬
guere. & suam magis quȩ ex lege est iusticiam¬

Expanded text:
acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem, acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem, occiso eo, mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei, fidem quae per eum est, exstinguere, et suam magis quae ex lege est
Abbreviated transcription (Latin):
runt duo falsi testes & dixerunt. Hic dixit.
possũ destruere templũ dĩ. & post triduum
reȩdificare illud: Duo falsi testes contͣ naboth
falsum testimoniũ dicebant qd̃ benedixisset
dm̃ & regem. & udei ꝑ duos falsos testes xp̃o
opponebant qd̃ potentiam & naturam s̃ diui¬
nitatis ascriber&. Unde pilato ad iudeos ita
dicente. accipite eũ uos & crucifigite. ego enĩ
ñ in uenio causam in eo. responderunt ei udi.
nos legem habemꝰ legẽ & scd̃m legẽ debet mori.
qͥa filiũ dĩ se fecit. Lapidatꝰ est itaq nabothex¬
tra ciuitatẽ instigante iezabel. ut eo mortuo
ahab uineam eiꝰ possider&: sic & saluator extͣ
portã passꝰ est. erucifixus uidelicet in loco
caluariȩ. excitante ꝑ zelũ synagoga ppłm ut
peterent mortẽ xp̃i. quatinꝰ eo occiso securiꝰ ui¬
uerent. Unde qͣsi sibi consulentes aiebant: ecce
mundꝰ totus post eum abit. & si dimittimꝰ eu
illi pater reliquit. s ipse sua morte mirabilit̾

Expanded text:
runt duo falsi testes et dixerunt: Hic dixit: Possum destruere templum Dei, et post triduum reaedificare illud . » Duo ergo falsi testes contra Naboth falsum testimonium dicebant, quod benedixisset Deum et regem: et Judaei per duos falsos testes Christo opponebant, quod potentiam et naturam sibi divinitatis ascriberet. Unde Pilato ad Judaeos ita dicente: « Accipite eum vos, et crucifigite: ego enim non invenio in eo causam. » Responderunt ei Judaei: « Nos legem habemus, et secundum legem debet mori: quia Filium Dei se fecit. » « Lapidatus est itaque Naboth extra civitatem, instigante Jezabel, ut eo mortuo, Achab vineam ejus possideret. » Sic et Salvator extra portam passus est, crucifixus videlicet in loco Calvariae, excitante per zelum Synagoga populum, ut peterent mortem Christi, quatenus, eo occiso, securius viverent. Unde quasi sibi consulentes, aiebant: « Ecce mundus totus post eum abiit. Et si dimittimus eum illi pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter