comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos suos Qui uos
audit : me audit. Et qui
uos reciꝑit. me recipit:
Uere beata apłoꝵ merita:
Nichilominus & illi: quoꝵ
deuotio delata apostolis
recurrit in xp̃m: Tenen¬
tes itaq. fr̃s tantȩ huius
libus gaudiis exultemus:
Qm̃ qui de martyrũ mor¬
te lȩtatur : martyres non
dubitat cũ xp̃o regnare.
post mortẽ : Nos uero ȩc¬
clesiarũ omniũ reuerentis¬
simos patres . petrum dico
&̾ paulum. ꝑiissimis stu.¬
diis honoremus: quibus
xp̃i prestante gratia. factꝰ
est hodie de morte natae
Quibus finis uite uiueno
initium dedit : quibus u
bat ecclesiis quod uiueban
Erat eis & mori lucrũ: quil
tali hac morte uitã sibi
mercabantur eternam:
Erat eis mori lucrũ : quoꝵ
corruptioni incorruptio¬
succedebat: & dampͥna prȩ¬
sentium temꝑorum lucra
ꝑpetua sequebantur: Sed

Expanded text:
discipulos suos: Qui vos audit, me audit, et qui vos recipit, me recipit . Vere beata apostolorum merita, nihilominus et illi, quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus libus gaudiis exsultemus; quoniam, qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverentissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis, quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, ut bat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptiosuccedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tiae diuine diuitias mnui si¬
bilia illius opera testantur:
Siquidem ab ipso creatae
sunt om̃s angłice potesta¬
tes: quȩ quamuis non uide¬
antur a nobis. tam̃ ut esse
inscripturis diuinis agno

Expanded text:
tiae divinae divitias invisibilia illius opera testantur: siquidem ab ipso creatae sunt omnes angelicae Potestates; quae quamvis non videantur a nobis, tamen, ut in Scripturis divinis agno
Abbreviated transcription (Latin):
& ad terras redire conces¬
sum.ẽ. Quid hoc beatius
uiro: Qui inter secreta
paradysi ediscere meruit.
quod nec lingua hominis
loqui poss&: Nec quisquã
mereretur audire : Et cũ
tante sint sublimitatis
illa quȩ docuit. ut comp̃¬
hendere ea mens humana
Non possit : quantȩ illud
putamus. eẽ. głȩ. quod pro¬
dere sibi asserit Non liceres
Quid etiã de petro referã:
Cuius tanta adõ.ẽ. ap¬
probata iustitia. tantaq
ei potestas attributa est¬
iudicandi: ut in arbitri
eius poneretur cę̧leste
iudiciũ : Perspicite ergo
& estimate. quanto nobis
sit petrus apłs honore
pellit: Et ideo diligenter
in tendite . quȩ sit eius
głȩ magnitudo: cui dum
claues regni committum
ȩt̃ni: Cęlum illi clauders
& aperire ꝑmissum est
passio celebrat᷑: horum
hodie concursu lȩtissimo.
ex colit roma martyrium:
& quoꝵs dudũ impia ꝑse¬
quuta.ẽ. sanguinẽ : eoꝵ
Nunc peculiari deuota
patrocinio gloriatur:

Expanded text:
 ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus hoequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est.passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩratis peccata ur̃a fuge.¬
re: quando iam non licu
ambulare Illud ergo tẽ.¬
pus quo fugere non lic&.
modo deb& cogitari dũ
licet Illa est hora nr̃i
exitus semꝑ intuenda :
ista redemptoris admo-¬
nitio ante mentis oculoᷤ
semꝑ ponenda qua ait:
Uigilate itaque . quia ne¬
sc̃itis diem neque horam:¬

Expanded text:
quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet cogitari dum licet. Illa hora nostri exitus est semper intuenda, ista Redemptoris nostri admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam
Abbreviated transcription (Latin):
gula inquit fumi ex aro¬
matibus: Nimirum. quia
multis repleta erat uir¬
tutum odoribus: manans
ex ea. fragrabat suauissi.¬
mus odor: etiam spiritis
angelicis: Ascendebat ant̃
uirga de radice iesse ai
ex orta : sed mirabantur
electorũ animȩ prę gall¬
dio quȩ nam esset. quȩ
etiam meritorũ uirtutib
angelorũ uinceret digil¬
tatem : De qua rursum
idem sp̃c sc̃s in eisdem
canticis. Quȩ est ista in¬
aurora consurgens: pul¬
chra ut luna. electa ut
sol: terribilis ut castroꝵ

Expanded text:
gula, inquit, fumi ex arogula, inquit, fumi ex aromatibus: nimirum quia multis repleta est virtutum odoribus: manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autemvirga de radice Jesse olim exorta: sed mirabantur electorum animae prae gaudio, quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terr
Abbreviated transcription (Latin):
Asummo inquit cęlo egres¬
sio cius. & occursus eius
usq ad summum eius:
Ascendit ergo eandẽ głam
resumpturus. licet non
amiserit quã prius habue¬
rat antequã mnundus fi¬
eret Ascendit & prȩpara¬
uit huic scĩssime ac glo.¬
riosissime uirgini locũ
immortalitatis. ut cum
eo regnare possit inper
presentis dici festiuitas:
in qua gloriosa & felix
ad ȩthereum peruenit
thalamum Que ꝓfecto
festiuitas. sicut & uirgo
incomparabilis est ceteris
uirginib : ita & incompa¬
rabilis est ista festiuitas.
omniũ scõrũ festiuitatib:
& ammiranda etiam uir¬
tutibus angelicis Propter
quod expersona suꝑnorũ
ciuium. in eius ascensione
ammirans sp̃c sc̃s. ait in
canticis: Quȩ est ista. qu
ascendit per̃ desertũ: sicit
uirgula fumi. ex aroma¬
tibus: Et bene quasi
uirgula fumi. quia gra¬
cilis & delicata: quia di¬
uinis extenuata discipli¬
nis Et enim concremati
intus in holochaustum in¬
cendio pii amoris & de¬
siderio caritatis. It uir¬

Expanded text:
summo, inquit, coelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimae Virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare ppraesentis ejus diei festivitas, in qua gloriosa et felix ad aethereum pervenit thalamum. Quae profecto festivitas, sicuti et virgo incomparabilis est caeteris virginibus, ita et incomparabilis ista est festivitas omnium sanctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, etenim concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut vir
Abbreviated transcription (Latin):
dulo nr̃o exemplũ si imi¬
tari satagimus : & nos cũ
illo beati. & appellari &
esse ualebimus Nobis qͦq
symonis: hoc . ẽ. obȩdientis
xp̃o nom̃ congruet. nos
ꝓpt̾ simplicitatẽ fidei non
fictȩ acceptãq ad ño gr̃am
uirtutũ filii columbȩ uo¬
cabimur. congaudensq ipse
sp̃ualibus animȩ nr̃ȩ pro¬
fectibs dicet Quã pulchi
es amica mea. quã pulchea
es: oculi tui columbarũ:
Sicq. fit : ut nobis supra
petrã fidei aurũ. argentũ
lapides prȩtiosos hoc est
ꝑfecta uirtutũ opera con¬
struentibus. nil tribulatio¬
num ignis decrim̃ti affe¬
rat : Nulli tẽptationum
turbines pręualeant : quo
potius aduersitatib ꝓla
accipiemus coronã uite
quam ille nobis ante sell
ꝓmisit: qui uiuit & re¬
gnat ds̃ cũ patre in uni.¬

Expanded text:
dulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! ocuSicque fiet ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus nihil tribulationum ignis detrimenti afferat, nihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in uni
Abbreviated transcription (Latin):
& fidei quã docuit sacram̃ta
discere : & congruentia fidei
opera demonstrare: Necesse
est omni uigilantia. multi¬
plices subtilesq portarum
inferi cauere insidias. qua¬
tinus iuxta psalmistę uocẽ
de his adiuuante dño eripi.
atq ad annuntiandas eius
laudes. portas filiȩ syon.
Nec sufficere nobis ad salutẽ
arbitremur : s̃i turbis negli¬
gentiũ uel quorum libet᷑
in doctorũ file uel actibs
ad ȩquemur: quibs in litte¬
ris sacris unica. ẽ. credendi
pariter & uiuendi regula
pręscripta: sed quotienscunq
nobis errantiũ ingeruntur
exempla nos confestim
auertentes oculos mentis
nr̃ȩ ne uideant uanitatẽ.
magis quid ueritas ipsa de¬
cernit sedulo corde scrute¬
mur: sequentes exemplum
beati petri.: qui spretis
errantium sectis uere
fidei archanũ quod cogno¬
uerat. in dubia oris confes¬
sione ꝓtulit : insuperabili
cordis cura seruauit Nam
de fiducia confessionis hoc
loco cognouimus: de uir¬
tute autẽ unicȩ in xp̃m

Expanded text:
 fidei quam docuit sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus, juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosius uixo: qui fidem
secreti inscrutabilis loquen¬
do edidit. uiuendo docuit.
patiendo firmauit Ut

Expanded text:
gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut
Abbreviated transcription (Latin):
uidifti Unde uos õ filiae.
pulsate matrẽ prȩcibus.
pulsate ad ostium inuitan¬
tis amici: si quomodo tandẽ
uobis aperiant᷑. quȩ reserata
sunt matri: Uerun tamen
de his quid plura dicam:
Omnia saluatoris gesta. &
beatȩ MariaE obsequia.
necnon actus uitȩ ex eu¬
angelio didicistis. Et nunc
quid super est. ut ab aliquo
doctorũ requiratis : De
assumptione tamen eius
qualiter assumpta. ẽ. quia
presentia absens scribere
ubis curaui: quȩ absentia
presens deuotus obtuli: ut
habeat sc̃m collegiũ ur̃m.
in die tante sollempnita¬
tis munus latini sermonis:
in quo discat tẽnera in¬
fantiua lactis experiri dul¬
cedinẽ. & de exiguis eximia
cogitare : qualiter fauente
do psingulos annos tota
he aiesꝰ expenditur in
laudẽ. & cũ gaudio cele¬
bretur: Ne forte si uenerit
apocriphum de transitu
eiusdẽ uirginis. dubia
ꝓ certis recipiatis: quod
multi latinorũ pietatis

Expanded text:
vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumptione ejusquia praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit apocryphum De transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis; et aliud multi Latinorum pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
uobis est lectio
recitata : sed ne
aliquib ipsa eiꝰ
planities alta
fortasse uideatur.
eam subbreuitate trans¬
currimus : quatinus euis
expositio ita nescientib
fiat cognita: ut tamen
scientib Non sit onerosa
Iuod uiris luxuria in
Tumbis sit. feminis in
umbilico: testatur dñs
qui de diabolo ad beatũ

Expanded text:
obis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Aprincipali igitur sexi
lumborũ nõmine luxi
ria designatur.: cũm dñs
dicit Sint lumbi ur̃i
prȩcincti Lumbos eni
prȩcingimus: cũ carnis
luxuriam ꝑ continentũ
coartamꝰ. Sed quia mi¬
nus est mala non agerꝰ
nisi etiam quisq studea
& bonis operib insudare :

Expanded text:
xu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare
Abbreviated transcription (Latin):
Qui contra om̃s aduersa¬
rios. scutũ timoris dĩ tã¬
diu infatigabilit̾ tenuit :
donec ad uictoriã per¬
ueniret: Quid enĩ fuit
totus iutȩ illius cursus.
nisi unis cum uigili ho¬
ste conflictus Quantis
hic cecis auia ueritatis
errantibus. & de summa
iam in profundũ rupe
pendentibiis s amissum
reddidit uisum : & illũ
uit intuitũ: Quantorũ
auribus sordis & infide¬
litatis obturatione dam¬
pnatis: Ad percipiendam
uocẽ cęlestiũ mandatoꝵ
prȩtiosũ in fudit auditũ.
ut uocanti dõ ad miseri¬
cordiam: responderent
ꝑ obredientiã Quantos
intrinsecus uulneratos.
angelici oris arte & ora¬
tionũ: ab infirmitate
curauit: Quantos ꝑ longã
incuriam peccati labe
resolutos. & quadã leprȩ
contagione ꝑfusos: casti¬
gationib & exhortatio¬
nib expiando. dõ in se

Expanded text:
qui contra omnes adversarios scutum timoris Dei tandiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perveniret. Quid enim fuit totus vitae illius cursus, nisi unius cum vigili hoste conhic cæcis, a via veritatis errantibus, & de summa iam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, & illum uit intuitum? Quantorum auribus, sordis & infidelitatis obturatione damnatis, ad percipiendam vocem cœlestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, vt vocāti Deo ad misericordiam, responderent per obedientiam? Quantos intrinsecus vulneratos Angelici oris arte, & orationum firmitate curauit? Quantos per longam incuriam, peccati labe resolutos, & quadam lepræ contagione perfusos, castigationibus & exhortationibus expiando, Deo in se
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ diuinẽ uoluntatis
accipimꝰ: nec unquã cessat
suꝑna eruditio quando
etiã de his quȩ nobis famu
qua homines fructu pie¬
tatis carentes uacuis arbo¬
rib cõparant᷑: etiam illa
ficus nobis cauenda est
de suȩ infecunditatis ex¬
empło. quã dñs iħc sicut
euangeliũ refert nichil
habentẽ quod esuriens
sumeret ꝑpetua sterili¬
tate. damnauit: ut intelli.¬
gerimꝰ. qm̃ qui esurientẽ
non refouet illi denegat.
cibũ: qͥ qđ pauperi ẽ datũ
sibi dixit impensũ. & huiꝰ
maledictionis arbores
erunt qͥb aiudicante di¬
cet᷑: discedite a me male¬
dicti in ignẽ ȩ̨t̃nũ. quem
parauit p̾at̃ m̃s diabolo
& angłis eiꝰ: esuriui enim

Expanded text:
tionem divinae voluntatis tionem divinae voluntatis accipimus; nec umquam cessat superna eruditio, quando etiam de iis quae nobis famulqua homines fructu pietatis carentes vacuis arboribus comparantur, etiam illa ficus nobis cavenda est de suae infecunditatis exemplo, quam Dominus Jesus, sicut Evangelium refert, nihil habentem quod esuriens sumeret, perpetua steriltate damnavit: ut intelligeremus quoniam qui esurientem non refovet, illi denegat cibum qui quod pauperi est datum, sibi dixit impensum. Et hujus maledictionis arbores erunt, quibus a judicante dicetur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus. Esuri
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriã continentiã hu¬
militas arrogantiã ꝓpul¬
sauit: & qui in pudicitia
sorduerant castitate nitu¬
erunt : His autẽ conuer¬
sionib. dilectissimi per
prouidentiã gr̃ȩ dĩ. addita
sunt sca ieiunia: quȩ in
quib dã dieb ab uniuersa
cła deuotionẽ obseruan¬
tiȩ generalis exigerint:
Quamuis enĩ puichrũ sit
atq laudabile ut singui¬
la quȩq mẽbra corporiᷤ
xp̃i ꝓpris ornentur of¬
ficiis. excellentioris tam̃
ẽ actionis sacratiorisq uir¬
tutisꝰ cũ in unũ ꝓpositũ
pie plebis corda concur.¬
runt: ut ille eii scĩficatio
nr̃a suppliciũ ẽ: non solũ
a parte. sed etiã a solidita¬
te superet᷑ Qui nunc ope¬
ri dilectissimi. decimꝰ meꝵ¬
sis offertur ad om̃s quodã¬
modo ꝓ qualitate tẽporis
sui: ne quisquã frigore
infidelitatis obtorpeat. sed
potius caritatis sp̃u con¬
ualescat: qm̃ & ꝑ ipsa ele¬
m̃ta mundi tanquã per
publicas paginas. significa¬

Expanded text:
luxuriam continentia, huluxuriam continentia, humilitas arrogantiam propulsavit; et qui impudicitia sorduerant, castitate nituerunt. His autem conversionibus, dilectissimi, per providentiam gratiae Dei 57 addita sunt sancta jejunia, quae in quibusdam diebus ab universa Ecclesia devotionem observantiae generalis exigerent. Quamvis enim pulchrum sit atque laudabile ut singula quaeque membra corporis Christi propriis ornentur officiis, excellentioris tamen est actionis sacratiorisque virtutis, cum in unum propositum piae plebis corda concurrunt: ut ille cui sanctificatio nostra supplicium est, non solum a parte, sed etiam a soliditate superetur. Cui nunc operi, dilectissimi, decimus mensis offertur, admonens quodammodo pro qualitate temporis sui ne quisquam frigore infidelitatis obtorpeat, sed potius charitatis spiritu convalescat. Quoniam et per ipsa elementa mundi, tamquam per publicas paginas, significa
Abbreviated transcription (Latin):
terribilit̃ quidẽ furore
ꝑsecutionis mouet᷑: sed in¬
nocentib speciȩ pacis in¬
fertur Ubi enĩ in aperto
sunt pugne: in manifesto
sunt &coronȩ: Et hoc ipsũ
alit atq accendit patien¬
tiȩ fortitudinẽ. quod sicut
ꝓxima ẽ tribulatio. ita ẽ
& uicina ꝓmissio Cessan¬
tib uͦ publicis impugnatio¬
nib impiorũ & a cedib
seu ac supplicib fidelium
diabolo continente ne
ꝑtinatiȩ crudelitatũ mul¬
tiplicatio nr̃oꝵ fieret tri-¬
umphoꝵ: fremens aduer¬
sarius cruentas inimicitiã
ad quietas conuertit in.¬
sidias. ut quos uincere
misq non poterat. otio
tepe faceret. cupiditatibus
in retiret. ambitione influ-
acies potentes munitiones.
& arma uictoria: dum in¬
struente milites suos sp̃u
ueritatis. mansuetudo irã
largitas auaritiã benigni¬
tas extingit inuidiam.
Cõmutante gͦ dextera. ex¬
celsi corda multoꝵ : rediit
innouitatẽ uetustas. de fa¬
mulis iniquitatis ministri
ꝓdiere iustitiȩ. subegit

Expanded text:
terribiliter quidem furore persecutionis 56 movetur, sed nocentius specie pacis infertur. Ubi enim in aperto sunt pugnae, in manifesto sunt et coronae. Et hoc ipsum alit atque accendit patientiae fortitudinem, quod sicut proxima est tribulatio, ita est et vicina promissio. Cessantibus vero publicis impugnationibus impiorum, et a caedibus se ac suppliciis fidelium diabolo continente, ne pertinacia crudelitatum, multiplicatio nostrorum fieret triumphorum, fremens adversarius cruentas inimicitias ad quietas convertit insidias: ut quos vincere roque non poterat, otio tepefaceret, cupiditatibus irretiret, ambitione inflareristiana potentes munitiones et arma victricia, dum instruente milites suos Spiritu veritatis, mansuetudo iram, largitas avaritiam, benignitas exstinguit invidiam. Commutante enim dextera Excelsi corda multorum, rediit in novitatem vetustas, et de famulis iniquitatis ministri prodiere justitiae. Subegit
Abbreviated transcription (Latin):
ut adue̾rtamꝰ non futurũ
extra miscłiam. qͥ uel par¬
tẽ horũ operũ fuerit ex¬
ecutꝰ. anima aut̃ neminẽ
iudans: erit arbor non
haben̾s poma: cũ totius
pi&atis inuenit᷑ aliena:
Decimi gͦ mensis ieiuniũ.
qđ hic malis ẽ tẽporis ad
agri culturã nos mysticã
u̾ocat: qua segetũ & pal¬
mitũ. atq arborũ uires
quib Ihumana sustentat᷑
infirmitas. sp̃ualib studu
excolant᷑. ut dñicus a ger
suis ditet᷑ impendus: &
quẽ nũquã expedit esse
sine. frũctu de ꝓpͥa fiat
ubertate fecundior. Quod

Expanded text:
tamus non futurum extra misericordiam, qui vel partem horum operum fuerit exsecutus. Anima autem neminem juvans erit arbor non habens poma, cum totius pietatis invenietur aliena. Decimi ergo mensis jejunium, quod hiemalis est temporis, ad agriculturam nos mysticam vocat, qua segetum et palmitum atque arborum vires, quibus humana sustentatur infirmitas, spiritalibus studiis excolantur: ut Dominicus ager suis ditetur impendiis, et quem numquam expedit 58 esse sine fructu, de propria fiat ubertate fecundior. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
itaq michi quinq uir¬
gines. significare quinq¬
per utam continentiam
a carnis in lecebris Con¬
tinendus est enĩ animi
appetitus a uoluptate
oculoꝵ. a uoluptate auri¬
um: a uoluptate olfacien

Expanded text:
itaque mihi quinque uirgines significare quinquepertitam continentiam a carnis inlecebris. continendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfacien
Abbreviated transcription (Latin):
Pacis autẽ tẽpore. quia
desunt: est aliud. ubi
ostendamur nobis
Ueremur sepe a ꝓximis
despici. dedignamur in¬
iurias uerbi tolerare 
Si contingat iurgium for¬
tasse cum ꝓximo: erube¬
scimus priores satisfacere
Cor quippe carnale dũ
huius uitȩ głam quęrit.
humilitatem respuit.
& plerũq ipse homo
qui irascitur. discordan¬
ti sibi reconciliari aꝑ¬
petit : sed ire ad satis¬
faciendũ prior erubescit:
cui conectimur debemꝰ:
Quid namq ad nr̃ȩ erudi.¬
t̾ionis exemplũ paulus
egregiuis prȩdicator dic̃e
Pro xp̃o legatione fungim᷑.

Expanded text:
Pacis autem tempore quia desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legation
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc xp̃c non docuit. immo
etiã diabolo prȩcipitium
quit sathanas. scriptũ est:
Non temptabis dñm dm̃tũ
Petro autẽ dixit : significans
qua morte glorificaturus
erat dm̃ Cũ esses iunior
cingebas te : & ibas quo
uolebas: cũ autẽ senueris:
alter te cinget. & feret
quo tu non uis Ubi satis
expressit non a se ipso: sed
ab alio debere occidi. qui
uestigia sequitur xp̃i:
Cũ ergo causȩ articulus
uenerit: ut hȩc conditi
ꝓponatur. aut faciendũ
esse contra dĩ preceptum
Aut ex hac uita emigrand
quoꝵ duoꝵ homo cogatus
alterũ eligere: cõminant
mortẽ ꝑsequutore. ibi ele¬
gat dõ dilecto mori: quã
offenso uiuere: Ibi oderit
in hoc mundo animã suã.
ut inuitã ęt̾nã custodias
eam: Siquis michi mini¬
strat: me sequatur: Qus
est me sequatur. nisi me

Expanded text:
hristus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium  satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
in uniuerso orbe terrarũ
dici. coli. uenerari. ac
prȩdicare sancimꝰ. sicut
per alia nr̃a imperialia
decreta statuimus Con¬
struximus itaq ecclesias
beatorũ Pent Ri & Paura
auro & argento locuple¬
tauimus: ubi & sacratis¬
sima eorũ corpora cũ
magno honore recon¬
dentes. thecas ipsorum
ex electro. cui nulla
fortitudo prẽualet
elementorũ construximꝰ.
& crucẽ ex auro puris¬
simo & gemmis pretiosis
persingulas eorũ thecas
posuimus. & clauis au¬
reis confiximus: Quib
pro cõncinnatione lumi¬
nariorũ possessionum

Expanded text:
m universo orbe terrarum m universo orbe terrarum dici, coli, venerari ac praedicari sancimus, sicut per alia nostra imperialia decreta constituimus. Construximus itaque ecclesias beatorum Petri et Pauli, auro et argento locupletavimus, ubi et sacratissima eorum corpora cum magno honore recondentes, thecas ipsorum ex electro cui nulla fortitudo praevalet elementorum construximus, et crucem ex auro purissimo, et gemmis pretiosissimis per singulas eorum thecas posuimus, et clavis aureis confiximus. Quibus pro concinnatione luminariorum, possessionum
Abbreviated transcription (Latin):
pe est ut ibi lex scã car¬
put teneat principatus:
ubi sc̃ãrũ legum institu
optinere precepit cathe¬
dram. ubi & crucis pa¬
tibulũ sustinens. beatę
mortis sumpsit poculũ:
suiq magistri & dñi imi¬
tator ap̃paruit Et ibi
gentes pro xp̃i nominis
confessione colla fle¬
ctant. ubi eoꝵ doctor
xp̃o extenso collo mar¬
tyrio coronatus est:
Illic usq in finẽ quȩrant
doctorẽ: ubi sc̃m docto¬
ris quiescit corpus  Et
ibi proni ac humiliati
cȩlestis regis dĩ saluatoriᷤᷤ
officio: ubi superbi ter¬
reni regis seruiebant
imperiõ Interea nosse
uolumus omnẽ populũ
uniuersarũ gentiũ ac
nationũ ꝑ totũ orbem
terrarũ construxisse
nos intro palatiũ nr̃m
lateranense eidem sal
tis cum baptisterio. &
duodecim nos sciatis
de. eius fundamentis
scđm numerũ duodecĩ
apłorũ. cophinos terrȩ
onustatos. propriis aspor¬
tasse humeris. quã sacro¬
scam eccłam caput dͦ
uerticẽ omniũ eccłarũ¬

Expanded text:
pe est ut ibi lex sancta cape est ut ibi lex sancta caput teneat principatus, ubi sanctarum legum institutoptinere precepit cathedram, ubi et crucis patibulum sustinens beatmortis sumpsit poculum, suique Magistri et Domini imitator apparuit. Et ibi gentes pro Christi nominis confessione colla flectant ubi eorum doctor,s pro Christo extenso collo martyrio coronatus est, illic usque in finem quaerant doctorem ubi sanctum doctoris quiescit corpus, et ibi proni ac humiliati coelestis regis Dei salvatoris nofficio, ubi superbi terreni regis serviebant imperio. Interea nosse volumus omnem populum universarum gentium ac nationum, per totum orbem terrarum construxisse nos, intra palatium nostrum Lateranense eidem salvtis cum baptisterio, et duodecim nos sciatis de ejus fundamentis, secundum numerum duodecim apostolorum, cophinos terrae onustatos propriis asportasse humeris, quam sacrosanctam Ecclesiam caput et verticem omnium Ecclesiaru
Abbreviated transcription (Latin):
nobis nr̃oq imperio ob.¬
tineant . eligentes nobis
ipsum principem apłoꝵ.
uel eius uicarios firmos
apud dm̃ adesse pa¬
tronos Et sicut nr̃a est
terrena imperialis po¬
tentia. eius sacro sc̃am
romanam ȩccłam decre¬
uimus ueneranter hono¬
rare: & amplius quam
nr̃m imperium & ter¬
renũ thronũ. sedem sa¬
cratissimã beati PEtRi
gloriosȩ exaltare: tribu¬
entes ei potestatẽ. & głȩ
dignitatẽ. atq uigorem.
& honorificentiã impe¬
rialem : atq decernentes
sancimus. ut principatũ
teneat tam suꝑ quatuor
precipuas sedes̃. antioche¬
nam. Alexandrinam. Con
stantinopolitanam. &
lherosolimitanam: quãq
etiam suꝑ om̃s in uniuer¬
So orbe terrarũ dĩ ȩccłas.
Et pontifex qui pro temꝰ¬
pore ipsius sacro scȩ̃ ro¬
manȩ eccłȩ extiterit.
celsior & princeps cuncti
sacerdotib totius mundi
existat: & eius iudicio
quȩq ad cultũ dĩ uel
fidei xp̃ianorũ stabilita¬
tem procuranda fuerint
disponantur: Iustũ quip¬

Expanded text:
nobis nostroque imperio obtineant, eligentes nobis ipsum principem apostolorum vel ejus vicarios firmos apud Deum esse patronos, et sicut nostra est terrena imperialis potentia, ejus sacrosanctam Romanam ecclesiam decrevimus veneranter honorare et amplius quam nostrum imperium et terrenum thronum sedem sacratissimam beati Petri gloriose exaltari, tribuentes ei potestatem et gloriae dignitatem atque vigorem et honorificentiam imperialem, atque decernentes sancimus, ut principatum teneat tam super quatuor praecipuas sedes Antiochenam, Alestantinopolitanam et Jerosolimitanam, quamque eciam super omnes universo orbe terrarum Dei ecclesias. Et pontifex qui pro tempore ipsius sacrosanctae Romanae ecclesiae extiterit, celsior et princeps cunctis sacerdotibus totius mundi existat, et ejus judicio quaeque ad cultum Dei et fidei christianorum stabilitatem procuranda fuerint, disponantur . Justum quip
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiis.
& immensis de ascensu eius
repleta munerib: illustris
quidẽ de meritis: sed illu¬
strior ualde ꝓgr̃a qua
illustratur. Non tantũ ipsa
beata uirgo. uerũ etiã ꝑ eã
gr̃am ex meritis głosa uir¬
ginitas ꝓmeruit᷑. sed p̃mia
meritoꝵ ex gr̃a percẽpit:
Et ideo celebritas hodierna
inde gloriosior ẽ ceterorũ
scõrum nataliciis. quo il¬
lustratur beata uirgo &
mat̾ dñi in effabilib diui

Expanded text:
gaudiis et immensis de ascensu ejus repleta muneribus. Illustris quidem pro meritis, sed illustrior valde pro gratia qua illustratur, non tantum beata ipsa virgo, verum etiam per eam gratiam ex meritis gloriosa virginitas promeruit, sed praemia meritorum ex gratia percepit. Et ideo celebritas hodierna inde gloriosior est caeterorum sanctorum natalitiis, quo illustratur beata Virgo et mater Domini ineffabilibus divi
Abbreviated transcription (Latin):
maculato utero clausum
gestauit: Hȩc enĩ est quȩ
sola meruit materbirgo
sponsa uocari: hȩc pri¬
me matris dampna re¬
soluit. hȩc homini ꝑdito
redemptionẽ adduxit:

Expanded text:
maculato utero clausum gestavit. Haec est enim quae sola meruit mater et sponsa vocari, haec primae matris damna resolvit, haec homini perdito redemptionem adduxit
Abbreviated transcription (Latin):
dñi accepit in suã idest
lohannes euangelista de
hoc posteris aliquid re¬
tinenclũ scriptis manda¬
uit. Nullus enim hoc
fidelius narrare potuit.
si illud ds̃ manifestari
uoluiss&. quã ille utiq
qui hanc rutriendara
suscepit: Nec contra mo¬
rem filius matrem re¬
liquit : Restat ergo ut
homo mendaciter non
fingat apertũ : qđ ds̃ i¬
luit manere occultũ:
era autẽ de eius assump
tra corpus ignorantes:
assumptã suꝑ angelos
credamus : His igitur prȩ¬
termissis: loquamur ali¬
quid in laudibus sacrai¬
tissimȩ uirginis: Sed ed
nos tantilli. quid aci¬
ne pusilli: Quid in eu
laudibus referamus: cum
etiam si omniũ nostrũ
membra uerterentur in
linguas: eã laudare sif¬
ceret nullus Altior enꝰ
cȩlo est de quã loqui il¬
timur: abysso profundios
cui laudes dicere conani
Dm̃ enĩ quem omnis erẽ¬
tura non capit: ipsa in¬

Expanded text:
Domini accepit in suam, id est Domini accepit in suam, id est Joannes evangelista, de hoc posteris aliquid retinendum scriptis mandarit. Nullus enim hoc fidelius mandare potuit, si illud Deus manifestare voluisset, quam ille utique qui hanc nutriendam suscepit, nec contra morem filius matrem reliquit. Restat ergo ut homo mendaciter non fingat apertum quod Deus manere voluit occultum. Vera autem de ejus Assumpt, sive extra corpus ignorantes, assumptam super coelos credamus. His igitur praemissis loquantur aliquid in laudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referamus, cum etsi omnium nostrorum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dicere conamur. Deum enim quem omnis creatura non capit, ipsa i
Abbreviated transcription (Latin):
est. quiã si moysi corpus
abhomine non inuenit᷑
in terris. cum quo loquutꝰ
est ds̃ facie ad faciem: illĩ
quȩrere dementiȩ est
ꝑquã idem maiestatis ds̃
incarnatus effulsit inter¬
ris: Neq enĩ dignũ est
de corporis eus notitia
sollicitum quempiam
esse: quã non dubitat
suꝑ angelos eleuatam cũ
xp̃o regnare: Sufficere
debet t̾antũ notitie hu¬
mane hanc uere fatẽri
reginam celorũ: pro eo
quod regẽ peperit ange¬
lorũ. Sed nec inuenitur
apud latinos aliquis tra¬
Ctatorũ : de eius morte
quippiam aperte dixisse:
Nam cũ illum euangłui
uersiculũ. quo symeon
dicit ad dñi matrem: &
tuam ipsius animam ꝑ¬
transibit gladius. beatȩ̃
recordationis tractaret
Ambrosus: ait Nec hy¬
storia nec litterȩ docent.
Mariamo gladio uitam
finisse: Hinc & ysidorus.
incertũ est inquit per
hoc dictum: utrũ gladiũ
sp̃c an gladiũ dixe̾rit
persequutionis: Sed quid
de his quibus loquor
dicam: cum nec ipse
qui hanc ante crucem

Expanded text:
est quia si Moysi corpus ab homine non invenitur in terris, cum quo locutus est Deus facie ad faciem; illius quaerere dementia est, per quam idem majestatis Deus incarnatus effulsit in terris. Neque enim dignum est de corporis ejus notitia sollicitum quempiam esse, quam non dubitat super angelos elevatam cum Christo regnare. Sufficere debet tantum notitiae humanae, hanc vere fateri reginam angelorum, pro eo quod Regem peperit angelorum. Sed nec invenitur apud Latinos aliquis tractatorum de ejus morte quidpiam aperte dixisse. Nam cum illum Evangelii versiculum, in quo Simeon dicit ad Domini matrem, Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, beatae recordationis tractaret Ambrosius, ait: Nec historia, nec littera docet Mariam gladio vitam finisse. Hinc et Isidorus: Incertum est, inquit, per hoc dictum, utrum gladium spiritus, an gladium dixerit persecutionis. Sed quid de his, de quibus loquor, dicam? cum nec ipse qui hanc ante crucem
Abbreviated transcription (Latin):
ait Ecce ancilla dñi: Fiat
michi scđm uerbũ tuum
Quã uocẽ. mox secutus est
ideo beata iure dicitur int̃
om̃s mulieres: quia omnes
ex ea beatificantur Collo¬
cata quippe ẽ gr̃a &beati¬
tudo in specie: ut diffunde¬
retur in om̃e genꝰ ecctesie :
Unde nec immerito beatã
& uenerabilis hodie praȩ¬
cessit in genere totius cor-¬
poris . quȩ ultra om̃s fȩcun¬
data ẽ in specie ꝓlis Int̾ea
iure ante fert᷑ in cęlestib.
quȩ ita ditata ẽ ac repleta
p̃om̃ĩb in t̾ris diuinis mu¬
neribus Qua ꝓpt̾ festiuitaᷤ
hodierna. celebritas ẽ om̃iũ
suꝑnoꝵ ciuiũ gratissima:
quia eiꝰ est assumptio de
corpore. ex qua orta est
ueritas & iustitia quȩ de
cęlo ꝓspexit: in qua om̃s
iustificamur. & exultent

Expanded text:
ait: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum; quam vocem mox secutus est ideo beata jure dicitur inter omnes mulieres, quia omnes ex ea beatificantur. Collata quippe est gratia et beatitudo in specie, ut diffunderetur in omne genus Ecclesiae. Unde nec immerito beata et venerabilis hodie praecellit in genere totius corporis, quae ultra omnes fecundata est in specie prolis. Interea jure antefertur in coelestibus, quae ita ditata est ac repleta prae omnibus in terris divinis muneribus. Quapropter festivitas hodierna celebritas est omnium supernorum civium gratissima, quia ejus est assumptio de corpore, ex qua orta est veritas et justitia, quae de coelo prospexit, in qua omnes justificamur, et exsultant
Abbreviated transcription (Latin):
porib resurgentiũ ratio¬
nalis ȩqualitas erit. sicut
est uocũ quibus cantus
implet᷑: hoc fiet cuiq de
materie corporis sui.
quod & hominẽ reddat
angelicis coȩtib. & ni-¬
chił se inconueniens in¬
decorũ quippe ibi ali
quid non erit: sed quic¬
quid futurũ ẽ: hoc de¬
cebit: quia nec futurũ ẽ¬
si non decebit: ResurgeN
ulla corruptione. onere
difficultate In quibus
tanta facilitas. quanta
felicitas erit : ꝓpt̾ quod
& sp̃ualia dict̾a sunt. cũ
ꝓcul dubio corpora sint
futura non sp̃e : sed sicut

Expanded text:
poribus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eodecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit; quia nec futurum esi non decebat. Resurgentlla corruptione, onere, difficultate. In quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
racit̃ dici: sicut ipsa una ue¬
ritas. Naturalit̾ non potest
diuidi Scã uero scriptura.¬
quȩ nobis unũ dñm dm̃ ue¬
racit̃ salubrit̃q commendat:
sicut patrẽ uerũ dm̃. sic &
filiũ uerũ dm̃ fidelib cuncti
insinuat: De patre quippe
dicit beatus paulus apłs.
thessalonicensibus scribens
Conuersi estis addm̃ asimũ¬
lacris:. seruire dõ uiuo &¬

Expanded text:
raciter dici, sicut ipsa una veraciter dici, sicut ipsa una veritas naturaliter non potest dividi. CAP. V. Scripturaquae nobis unum Dominum Deum veraciter salubriterque commendat, sicut Patrem verum Deum, sic et Filium verum Deum fidelibus cunctis insinuat. De Patre quippe dicit beatus Paulus apostolus, Thessalonicensibus scribens: Conversi estis ad Dominum a simulacris, servire Deo vi
Abbreviated transcription (Latin):
piens tantũ modo seruendũ.
seq iubens a fidelib adoran.¬
dũ: prorsus interdixit. neqͥs
creaturaq. seruire : ꝓpterea
in fine illius primi prȩcepti.
de om̃ib quȩ creauit ita
loquit᷑: Non adorabis ea.
nec seruies eis : ego enĩ sum
dñs ds̃ tuus Quod utique
sciens beatus apłs. iram dĩ
reuelari ꝓnuntiat. super
impietatẽ & iniustitiã eoꝵ
qui commutauerunt uerita.¬
tem dĩ inmendatio: & colue¬
runt & seruierunt creaturȩ
potius quã creatori: qui est
benedictus in scła Ueritatẽ
dĩ tenere. ẽ: unũ dm̃ colere
Ueritatẽ dĩ in mendacium
conuertere. ẽ: creaturȩ ser¬
uire: Uera enĩ religio: IN
unius constat ueri dĩ serui.¬
tio Ipsa nãq ueritas: uerus e
ds Et sicut excepta una
ueritate non est alia ueri¬¬
tas: sic absq uno uero dõ.
non est alius uerus ds̃ Ipsa
enĩ una ueritas. ẽ naturalit̃
una uera diuinitas Et ita
Non possunt duo ueri dii ue¬

Expanded text:
piens tantummodo serviendum, piens tantummodo serviendum, seque jubens a fidelibus adorandum, prorsus interdixit ne quiscreaturaeque servire; propterea 201 in fine illius primi praecepti, de omnibus quae creavit ita loquitur: Non adorabis ea, nec servies eis: ego enim sum Dominus Deus tuus . 10. Quod utique sciens beatus Apostolus, iram Dei revelari pronuntiat super omnem impietatem et injustitiam eorum qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt et servicreatori, qui est benedictus in saecula . Veritatem Dei tenere est unum Deum colere; veritatem Dei in mendacium convertere est creaturae servire. Vera enim religio in unius constat veri Dei servitio. Ipsa namque veritas unus est Deus; et sicut excepta una veritate non est alia veritas, sic absque uno Deo vero non est alius verus Deus: ipsa enim una veritas est naturaliter una vera divinitas. Et ita non possunt duo veri dii ve
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo natũrȩ utiq non fuissõe:
Et si natura alterius esset.
creatura sine dũbio esset:
Si autẽ creatura ess&. serui¬
endũ ei sc̃arũ scripturarũ
auctoritas non iuberet: sed
potius ꝓhiberet In primo
enĩ decalogi mandato. sicut
unius dñi dĩ cultura serui¬
tusque manifestissime prȩ¬
cipitur: ita om̃ĩ creaturae
adoratio ac seruitus a fidelib
exhibenda uehementiss̃ me
ꝓhibet᷑: Ibi enĩ dicitur Ego
eduxi te de t̾ra egẏpti:
de domo seruitutis Non
erunt tibi dii absq me
Si hoc simul a patre & filio
dictũ accĩpit᷑: unus dñs ds̃
credatur pater & filius
Sed si hoc aut pat̾ sine filio.
aut sine patre creditur
dixisse filius: Necesse est.
ut aut pater dñs ds̃ neget᷑
aut filius:. De illo enim
qui dixit. ego sum dñs ds̃
tuus. qui eduxi te de t̃ra
egypti. de domo seruitutis.
Uonerient tibi dii absq me:
de ipso sc̃s moyses ait Audi
Et quia ipse ds̃ sibi soli prȩci¬

Expanded text:
cum eo naturae utique non fuisset; cum eo naturae utique non fuisset; et si naturae alterius esset, creatura sine dubio esset. Si autem creatura esset, serviendum ei sanctarum Scripturarum auctoritas non juberet, sed potius prohiberet. In primo enim decalogi mandato, sicut unius Domini Dei cultura servitusque manifestissime praecipitur, ita omni creaturae adoratio ac servitus a fidelibus exhibenda vehementissime prohibetur. Ibi enim dicitur: Ego eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis: Non erunt tibi dii absque me . Si hoc simul a Patre et Filio dictum accipitur, unus Dominus Deus credatur Pater et Filius: sed si hoc aut Pater sine Filio, aut sine Patre creditur dixisse Filius, necesse est ut aut Pater Dominus Deus negetur, aut Filius. De illo enim qui dixit: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis: Non erunt tibi dii absque me; de ipso sanctus Moyses ait: Audi, Et quia ipse Deus sibi soli praeci
Abbreviated transcription (Latin):
solũ patrẽ. unũ dñm dm̃
consequent᷑ dicant: filiũ. nec
dñm suũ. eẽ nec dm̃ Quod
cum dixẽrint. Nunquãm
se audebunt asserere xp̃iã¬
esse non dixerit Fateantur
ergo patrẽ & filiũ non duos
dominos deos. sed unũ dm̃
dñm suũ. si uolunt ueritatẽ
tenere fidei : & nolunt rebel¬
les prȩcẽptis legãlibus. atq
euangłicis inuenĩri Sic
enĩ põterunt. & illius testi¬
monii quod dictũ est. dñm
dm̃ tuũ ad orabis. & illi soli
seruies: intellectũ pariter
officiũq seruare Neq enĩ
cuiquam fas ẽ. sic adorare
dm̃ patrẽ. ut dm̃ filiũ Non
adoret: cũ utiq de ipso filio
scriptũ sit. in deutero nõmio:
Lȩtamini cęli simul cum eo:
& adorent eũ om̃s angłi dĩ
De ipso quoq beatus dauid
dicat inpsalmis: Adorabuñ
cũ om̃s reges terrȩ : omnes
gentes seruient ei: Quoã¬
si filius scdm diuititãtẽ unus
ds cũ patre non ess&: unius

Expanded text:
solum Patrem suum Dominum Deum, solum Patrem suum Dominum Deum, consequenter dicant Filium nec Dominum suum esse, nec Deum. Quod cum dixerint, nunquam se audebunt asserere Christiam Deum suum esse non dixerit. 8. Fateantur ergo Patrem et Filium non duos dominos deos, sed unum Dominum Deum suum, si volunt veritatem tenere fidei, et nolunt rebelles praeceptis legalibus atque evangelicis inveniri. Sic enim poterunt et illius testimonii, quo dictum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies, intellectum pariter officiumque servare. Neque enim cuiquam fas est sic adorare Deum Patrem, ut Deum Filium non adoret , cum utique de ipso Filio scriptum sit in Deuteronomio: Laetamini, coeli, simul cum eo, et adorent eum omnes angeli Dei. De ipso quoque beatus David dicat in Psalmis: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei . CAsi Filius secundum divinitatem unus Deus cum Patre non esset, unius
Abbreviated transcription (Latin):
dãti. unũ dm sic colere. ut
nec patrẽ colant sine filio.
Nec filiũ sine patre At
quia ds̃ maior & ds minor.
ds unus ẽẽ Non possunt :
Necesse est. ut aut patrem
solũ dñm dm̃ suũ dicant.
& filiũ dñm dm̃ suũ omni¬
modis negent: aut solũ filiũ
dñm dm̃ afserant. & adĩ pa¬
tris cultura recedant: Sed
dm̃ patrẽ. dñm dm̃ suũ ne¬
gare Non possunt: quẽ usque
confirmant: ut cͥtiam ei di¬
uinitãtẽ filii tanquã mino¬
ris dĩ. inuitȩ seruitũtis sub¬
iugare contendant: Filium
uero si dñm dm̃ suũ negare
uoluerint: Ipsu̾is paternae
uocis testimonio ꝓtinus ar¬
guuntur: Per os enĩ ꝓphetȩ.
ex ꝑsona dĩ patris dicitur
thomȩ apłi confessio. praui¬
dicit. exclamantis atq dicen
filiũ dñm dm̃ fateri ꝓphe¬
tica atq euangłica ueritate
coguntur.: aut patrem. &
filiũ. ꝑsonarũ ꝓprietate ser¬
uata. unũ dñm dm̃ naturã.¬
liter dicant: aut confitentes

Expanded text:
dati unum Deum sic colere, ut dati unum Deum sic colere, ut nec Patrem colant sine Filio, nec Filium sine Patre; aut, quia Deus major et Deus minor, Deus unus esse non possunt , necesse est ut, aut Patrem solum Dominum Deum suum dicant, t Filium Dominum Deum suum omnimodis negent; aut solum Filium Dominum Deum asserant, et a Dei Patris cultura recedant. Sed Deum Patrem Dominum Deum suum negare non possunt, quem usque confirmant, ut etiam ei divinitatem Filii, tanquam minoris, jure servitutis subjugare contendant: 200 Filium vero, si Dominum Deum suum negare voluerint, ipsius paternae vocis testimonio protinus arguuntur; per os enim prophetae, ex persona Dei Patris dicitur: Thomae apostoli confessio pravidicit, exclamantis atque dicenFilium Dominum Deum fateri prophetica atque evangelica veritate coguntur, aut Patrem et Filium, personarum proprietate servata, unum Dominum Deum naturaliter dicant, aut confitentes
Abbreviated transcription (Latin):
ignorãmus ista testimõnia.
uel si qua similia in diuinis
reperiuntur elõquiis. quib
unus & solus asseritur ds̃.
non ipsi sc̃ȩ trinitati: sed
uni tantum ꝑsonȩ. id est
soli dõ patri. ab hereticis
assignari Proinde illorum
quȩ ꝓposuimus testimoniorũ
idest᷑ illius quo dicit᷑. Audi
isrł: dñs ds̃ tuus. dñs unus
est. Et alterius quo legitur
dñm dm̃ tuũ adorabis. &
illi soli seruies: Inquantum
ipso dño dõ donante possu¬
mus. Intelligentiã requirã¬
mus: Primum quippe nos
testimoniũ posuisse memi¬
nimus illud quo dicitur:
Audi israhel: Dñs ds̃ tuus. dñs
unus est: Hoc itaque sic
utriq fatẽmur. ẽẽ firmis¬
simũ: ut ab hoc testimonio
Nullis existimet aliquatẽnꝰ
recedendũ : Proinde. qm̃
duos deos a fidelibus coli.
Regula prȩcepti huius nul¬
la ratione ꝑmittit. Aut pa¬
trẽ aut filiũ credant unũ
Naturalit̾ dm̃: si uolunt sine
huius transgressione man-¬

Expanded text:
ignoramus ista testimonia, ignoramus ista testimonia, et si qua similia in divinis reperiuntur eloquiis, quibus unus et solus asseritur Deus, non ipsi sanctae Trinitati, sed uni tantum personae, id est soli Deo Patri, ab haereticis assignari. Proinde illorum quae proposuimus testimoniorum, id est illius quo dicitur: Audi, Israel: Dominus Deus tuus Deus unus est; et alterius, quo legitur Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies; in quantum, ipso Domino Deo donante, possumus, intelligentiam requiramus. Primum quippe nos testimonium posuisse meminimus illud quo dicitur: Audi, Israel: Dominus Deus tuus, Deus unus est. Hoc itaque sic utrique fatemur esse firmissimum, ut ab hoc testimonio nullus existimet aliquatenus recedendum. 6. Proinde quoniam duos deos a fidelibus coli regula praecepti hujus nulla ratione permittit: aut Patrem et Filium credant unum naturaliter Deum, si volunt sine hujus transgressione man