comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incuriam tam gloriosi gesta martirii.¬
ab hominũ memoria tempꝰ aboleret.
Porro ab eis auctorib rei ipsius ueri¬
tatem quesiui: ab his utiq qui affirma¬
qui credo rursum hec a uiro tẽporis
diuersis locis atq prouinciis. in hono
rem officiumq scõrum. auri atq¬
argenti. diuersarumq rerum inunera of¬
tes pro his intercessionẽ omĩum delicto¬
rum. atq in posterum iuge p̃sidium
patronorũ semꝑ meorũ. Mementote uos
ficiis inherentes : domine et sc̃e. et me¬
rito beatissime frater Ex plicit ep li. In

Expanded text:
, ne per incuriam tam gloriosi gesta martyriiab hominum memoria tempus aboleret. porroab idoneis auctoribus rei ipsius ueritatem quaesiui, ab his utique qui adfirmaqui credo rursum haec retro a beatissdiuerrem officiumque sanctorum auri atqargenti, diversarumque rerum munera ofscens pro his intercessionem omnium delictorum, atque in posterum juge praesidium patronorum semper meorum. Mementote vos ficiis inhaerentes, domine sancte, et merito beatissime frater. PASSIO AGAUN
Abbreviated transcription (Latin):
tanta claritas oppidano in loco in quo
natus erat effulsit: ut om̃s qui ad exeqͥas
tanti patris uenerant. facti quasi in exces¬
su mentis sp̃m eius ab angelo eleuari ui¬
derent. et cum claritate nubis celos pe¬
netrare. et claritatẽ circũ uolantem nul¬

Expanded text:
tanta claritas oppidanum locum, in quo tanta claritas oppidanum locum, in quo natus erat, affulsit, ut omnes qui ad exsequias tanti Patris venerant facti quasi in excessu mentis spiritum ejus ab angelo elevari in nube viderent, et cum claritate nubis coelos penetrare, et claritatem cum ipso volantem, nul
Abbreviated transcription (Latin):
finis dierũ beatissimi eleutherii appropia¬
uit: fratres suos et uere religionis culto¬
res adduocauit. Et palam corpus et sangͥ¬
nem xp̃i ꝑcepit: se eadem ebdomada a car¬
cere corporeo tͣnsinigraturũ predix̃. Quid
facerent: Patrem suum celestia desiderare
uidebant: ipsumq iam deserere xp̃ianos
deflebant. Quos blande allocutus ep̃c
ait. Finem uniuerse carnis ingressurus.
hortor uos Rm̃i odia fugite. concordiã
seminate. scismata dissipate. uirtutes exeq¬
mini: mala temporanea pro iudice ur̃o
patiamini: quatinus dignũ penitencie
fructum xp̃o exhibere mereamin. Omĩs
et enim homo fenum. caro autem eiꝰ ut
stipula agri. in matutino uirens flo¬
rescit: in uespero arida labitur et uiles¬
cit. Pacientes estote: casti ꝑmanete: dm̃
timete: in omnib bonis ꝑseuerate. Au¬
distis et enim dauid dicentẽ. Homo uani¬
tati similis factus est. Itaq puluis sumus
in iudicio resurgemus: ante tribunal xͥ
teste scriptura om̃s astabimus. His dictis.

Expanded text:
finis dierum beatissimi Eleutherii appropiavit, fratres suos et verae religionis cultores advocavit, et palam corpus et sanguinem Christi percepit, se eadem hebdomada e carcere corporeo transmigraturum praedixit. Quid facerent? Patrem suum coelestia desiderare videbant, ipsumque jam deserere Christianos deflebant, quos blande allocutus ipse ait: Finem universae carnis ingressurus, hortor vos, charissimi, odia fugite, concordiam seminate, schismata dissipate, virtutem exseqmini, mala temporanea pro judice vestro patiamini, quatenus dignum poenitentiae fructum Christo exhibere mereamini. Omnis etenim homo fenum, caro autem ejus ut stipula agri. In matutino virens florescit, in vespere arida labitur et vilescit. Patientes estote, casti permanete, Dominum timete, in omnibus bonis perseverate. Audistis enim David dicentem: Homo vanitati similis factus est. Itaque pulvis sumus, in judicio resurgemus ante tribunal Christi, teste Scriptura, omnes astabimus. His dictis,
Abbreviated transcription (Latin):
ei et purpuram: et precones misit per
pie dicentes. uenite ad ciuitatẽ: et uidete
deum in effigie hominis latentẽ. Cumq
uenisset omnis multitudo cum cereis et
dei omĩpotentis: qui me misit ad uos. ut¬

Expanded text:
t per it, dicentes: « Venite ad civitatem, et videte Dominum in effigie hominis latentem. » Cumque venisset omnis multitudo cum cereis et omnipotentis, qui me misit ad vos, u
Abbreviated transcription (Latin):
qui agaunum głoso
sanguine illustrant.
pro honore gestorũ
stilo explicauimus:
peruenit. Nam per sũccedentiũ rela¬
tercidit. Et si pro martirib singulis
loca singula que eos possident. uel sin¬
gule urbes insignes habentur: nec ĩ¬
merito. quia pro deo sũmo p̃ciosissimas

Expanded text:
qui Agaunum glorioso sanguine inlustrant pro honore gestorum stilo explicamus, eaos martyrii ordo peruenit. nam per succedentium reltercepit obliuio, etsi pro martyribus singulis loca singula quae eos possident uel singulae urbes insignes habentur, nec inmerito, quia pro deo summo pretiosas sancti
Abbreviated transcription (Latin):
non possit dñari peccatum: atq sub
tua gracia uidere cupientibus. nichil
sibi defensor malorum et inimicus
bonorum. de his uasis iam tuo nomini con
secratis. p̃ualeat uendicare. Omnem etiam
genuinũ calorem. imber gracie tue celes¬
tis extinguat: lumen ꝑpetue castitatis
accendat. Facies pudica scandalis non pa¬
uirginitas: ornata pariter et armata
fide integra. spe certa. caritate sincera:
ut preparatis animis ad continentiam
tanta uirtus prestetur. que superet dia¬
boli uniuersa figmenta: atq contẽpnen¬
tes p̃sentia. futura sectentur: ierunia
epulis carnalib p̃ferant. et lectiones sa¬

Expanded text:
non possit dominari peccatum, atque sub tua gratia vivere cupienti nihil sibi defensor malorum et inimicus bonorum, de hoc vase jam nomini tuo sacrato praevaleat vendicare. Omnem etiam genuinum calorem imber gratiae tuae coelestis extinguat; lumen vero perpetuae castitatis accendat: facies scandalis pudica non pavirginitas, et ornata pariter, et armata, fide integra, spe certa, caritate sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lectiones sa
Abbreviated transcription (Latin):
ioclicianus quondam
romane rei publice
princeps. cum ad im¬
perium totius orbis
fuisset electus. aliqͣsq
prouincias ꝑturbari
quorũdam presũptio¬
ne perspiceret: ad consortium imperii
uel laboris olim sibi cõmilitonem hercu¬
lium maximianũ cesarem fecit: eumq
contra amandum et elianum qui in
ma ꝯmouerant ad gallias destinauit:
cui ꝓpter supplementũ exercitus. legio¬
nem thebeam ex orientalib militib¬
ire p̃cepit. Que legio. sex milia sex¬
centos sexaginta sex uiros ualidos ani¬
mis. et instructos armis: antiquorũ
romanorũ habebat exemplo. Hii gͣ
entali tradicione susceperant ab ihero¬
uirtutem. armis omnib p̃ponebant.

Expanded text:
ioclicianos quondam roman e rei publicę| princips. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in uile arma commouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . entali tradicione susciperant . fidetutem et armis omnibus praeponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
spernis etatem. nec sexum reprobas.
nec aliquam condicionẽ gracie tue ducis
indignam. sed omĩum creator equalis
es et redẽptor: tu has famulas tuas
quas ex omni numero gregis. bonus
pastor eligere ad conseruandã coronam
perpetue uirginitatis. et castimoniam
anime custodiendam dignatus es. tue
protectionis scuto circũ tegito: et ad
omne opus uirtutis. et głam. sapiencia

Expanded text:
spernis aetatem, non sexum reprobas, nullam conditionem gratia tua ducis indignam, sed creator equalis es et redemptor, tu hanc famulam tuam, quam ex omni numero gregis bonus pastor perpetuae virginitatis et castimoniam animae dignatus es; tuae protectionis scuto circumtege, et ad omne opus virtutis et gloriae, ma
Abbreviated transcription (Latin):
enim illi uulnerabant quos poterant.:
ut uulnerati ipsos inuocarent. Quiq
ideo curare putabantur: quia a lesione
cessabant. Matheus autem apłs xp̃i
non solum hos curabat quos illi ledebãt:
sed etiam om̃s qui ad eum ferebantur.
infirmitatib diuersis obsessi. Predicabat¬

Expanded text:
enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos rogarent; quique ideo curare putabantur, quoniam a laesione cessabant. Matthaeus autem apostolus Christi non solum hos curabat quos illi laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus diversis obsessi sanab
Abbreviated transcription (Latin):
cesari per satelbtes nunciantur. Tunc p̃ses¬
in p̃senti precepit iussione: ut iterũ deci¬
mum renouate crudelitatis ordo consu¬
meret. Post hanc uocem ad legionem ue¬
lociter properatur: crudelia precepta
cumstantẽ oratione confirmat. Tenere
me cõmilitones optimi seculariũ qͥdem
bellorum signa ꝑspicitis: s ñ ad hec ar
ma prouoco. nec ad hec bella animos
urõs uirtutemq cohortor: aliud no¬
bis genus eligendũ est preliorũ. Non
per hos potestis gladios ad regna celes¬
tia properare: robur nobis est opus ani¬
morum: inuicta defensio est. fidem ꝗͣ
deo ꝓmisimus in ultimis custodire. Iam
de cõmilitonũ nr̃orum gloria. quam
diuino cernebant optutu super est ut¬

Expanded text:
cesari per satellites nun| ciatur Inclecesari per satellites nun| ciatur Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta cumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos uestros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum nostrorum| gloriam ea que diuino cernebat optutu. Mau
Abbreviated transcription (Latin):
endum est: si hoc potuimus milicie deuo¬
tione ꝓmittere: Quinĩmo fortissimi
cõmilitones. olim deuotas animas sub¬
damus preciosissime passioni: sit nobis
uirilis animus: fides inuiolata ꝑmaneat.
Iam cerno ante tribunal xp̃i stantes eos. qͦs
neci paulo ante satelles regius deputa¬
uit. Illa uera gloria est: que et̾nitatem
beatam uite huius breuitate mercatur.
lites quidem cesar tui sumus. et ad de¬
fensionem rei publice romana arma
suscepimus: nec ũquã aut desertores
bellorum aut ꝓditores milicie fuimus.
aut ignauie uel formidinis meruimꝰ
subire flagitium: tuis etiam obtempe
raremus p̃ceptis. nisi instituti legibus
xp̃ianis. demonũ cultus et aras semꝑ
pollutas sanguine uitaremus. Compe¬
rimus precepisse te aut sacrilegis pol¬
latitantes: nos omnes xp̃ianos esse ꝯgnos¬
ce. Habes potestati tue subdita omnium cor¬
dixerat. legionis probantur assensu: et

Expanded text:
en| dum est . si hoc potuemus miliciae deuoen| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| turlites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollatitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium cordixerat .| legiones probatur . ascensu et
Abbreviated transcription (Latin):
ne quisquã diuino operi mortalibus
dextris obstitisset. Quinĩmo cepti ope¬
ris fidem: ꝑhenni religione cõplete.
Hactenus exempla sacris inserta codici¬
bus legebamus: iam nunc ꝑ nosmet ip¬
sos quos sequi deberemus aspeximus.
Ecce uallatus sum cõmilitonũ meorũ
corporibus. quos de latere meo fu¬
nestus satelles abstraxit: asꝑsus sum
cruore scõrum. et sacri sanguinis re¬
liquias uestib meis porto: et ddubito
eorũ seqͥnecẽ. quorũ gratulans amiror
quid imperator iubeat: qui sorte michi mor¬
tis equalis est. Si habere aliquid uirium
imperatoria p̃cepta potuissent: circa beatis¬
simorum trium puerorũ corpora. regis per¬
tuisset propħa. Sacramenta olim dedisse
nos memini: qͦd contẽptu lucis istius et
desperatione uite. defensare rem publicã
deberemus. Iam tunc ꝓmisi mei corporis
uilitatem. et spopondi hanc imperatorib
fidem: nec tamen mͥ ullus regna celestra
promittebat. Quid xp̃o spondente faci¬

Expanded text:
ne quisquam deui| no opere mortalibus ne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspersus sum cruores sanctorum et sacri sangui| nis reliquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persuisset sacramenta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente faci
Abbreviated transcription (Latin):
rit ultionem. Post hanc uocem apparito¬
ris iussio in faustum porrigitur: ad
legionem uelociter properatur: crudelia
precepta reserantur. Traduntur neci: quos
ordo repperit numerandi. Leti ꝑcusso¬
ribus ceruices prebent: solaq inter eos
erat de gloriose mortis acceleratione con¬
tentio. Perfecto itaq scelere: ut octodorũ
legio redeat iubetur. Tunc mauricius pri¬
micerius paululum a satellitib segregatꝰ
regiis conuocat legionem: et hac ora¬
tione sanctiores alloquitur. Gratulor
uirtuti uestre cõmilitones optimi:
quod amore religionis. nullam uobis
cesaris precepta attulere formidinem.
Gaudentib quodammͦ animis tradi
ad necem gloriosam cõmilitones ur̃os
uidistis: quibus timui ne quisquam
quod armatis facile est. specie defensi¬
tẽptaret. Iam michi ad huius rei inter
qui exemptum uagina apłi gladium
proprie uocis iussione recondidit: do¬
cens maiorem armis omnibus xp̃iane

Expanded text:
rit ulcio| nem. Post hanc uocem pariturit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensiias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdqui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus . christiane|
Abbreviated transcription (Latin):
gionem. usq ad finem uite ꝑhenniter
custodire. Ad bellorum usum paratam
legionis esse uirtutẽ: ad cõmittenda uͦ sa¬
crilegia. s cut cesar p̃cepit octodorũ non
redire. Reuersus itaq satelles. nunciauit
obstinatos esse animos legionis: nec uelle
p̃ceptis imperatoris obedire. Tunc maxi¬
mianus cesar iracundie nimietate succen¬
sus: ad hanc uocem subito furore ꝓsiliuit¬
dicens. Ergone milites mei: imperatoria
precepta. et sacrificiorũ meorũ ordinem
spernunt: Statuenda esset uindicta
publica: etiam si tantũ maiestatẽ regiã
contẽpnere uoluissent. Iungitur despec¬
tui meo celestis iniuria: et mecũ pariter
religio romana contẽpnitur. Senciat
diis meis dare posse uindictã. Iam nunc
fidissimorũ meorũ turba festinet: de¬
cimum quemq morti funesta sors pre¬
beat: discant equaliũ nece quos ordo
p̃miserit moriendi. qualiter maximianꝰ
uel sibi uel diis suis. hac seueritate dede¬

Expanded text:
gionem usque ad diem ui| tae perenniter gionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia am nominibus meis| dare posse uendectam. Iam nunc fidelissimorum meorum| turba festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dede
Abbreviated transcription (Latin):
gionem arma cõmouerat. Erat in eadẽ
legione primicerius mauricius. et signi¬
fer exuperius. et candidus senator: qui
rta ꝯmilitonib suis p̃erant. ut amore
potius uel equalitatib quã terrore mi¬
bellicis strenui. et uirtute nobiles. sed
fortitudine. erga xp̃m deuotione cer¬
tabant. Euuangelici p̃cepti sub armis
et que cesaris cesari restituebant. Requi¬
runt itaq: quid maximianus cesar
ira dictante mandasset. Dictũ ab his ẽ.
quod cesar iuberet milites om̃s ĩmolare hos¬
tias. libare sacrificia. et sacram̃ta fanatici
ordinis attrectare: iubere cesarem ut le¬
gio festinanter reuerteretur: et ad cõmili¬
tonum se prepararet exemplũ. Tunc hi
qui preerant legioni. miti affatu dedert̃
responsum: ob hoc transgressos octodorũ
quia iam fama ad eos de sacrificiorum
ordine ꝑuenisset: fas sibi uisum esse. ne
rentur: esse sibi in animo deum uiuum
colere: et traditam orientali more reli¬

Expanded text:
gionem arma conmouerat. erat eodem gionem arma conmouerat. erat eodem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore mibellicis strenui et uirtute nobiles, sed fortitudine, erga Christum deuotione certabant. euangelici praecepti etiam suet quae Caesaris Caesari restituebant. runt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere responsum praetergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse ne obtutus . esse sibi in animo deum uiuum colere| traditam orientali more rele
Abbreviated transcription (Latin):
sione cur caput suum non operiret de¬
censa calore fidei: cum magnanimitate
respondit. O uani et miseri: qui credere
nescitis que oculis uidetis: et manib at¬
trectatis. Uere habeo eundẽ quem illi por¬
rexeram pannũ : de infusione glor̾isi sui
sanguinis p̾ciosum. Nam de celo ueniens

Expanded text:
sunt cur caput suum non operiret illa, calore fidei accensa, cum magnanimitate respondit: « O vani et miseri, qui credere nescitis quae oculis videtis et manibus attrectatis! Vere habeo eumdem quem porrexeram pannum, de infusione pretiosi sanguinis gloriosum. » Deinde tripudians
Abbreviated transcription (Latin):
in terram utrũq genu fixit. et collum te¬
abscidit. Quod postquã a corpore p̾cisũ
it. Statimq de corpore eus unda lactis
in uestim̃ta militis exiliuit: et post eam
sanguis effluxit. Stola uero qua sibi li
gauerat oculos: cum eam qͥdam uellent
lius decollationis celitus ibi emicuit: ut
mortaliũ oculi splendorem illũ sufferre.
et humana lingua narrare odorem neqͥ¬

Expanded text:
in terram utrumque genu flexit et collum teabscidit; quod postquam a corpore praecisuit. Statim de corpore ejus unda lactis in vestimento militis exivit et postea sanguis effluxit. Stola vero, qua gauerat oculos, cum quidam uellent eum lius decollationis coelitus emicuit ut mortalium oculi splendorem illius sufferre et humana lingua odorem narrare nequ
Abbreviated transcription (Latin):
uit me a mortuis. Tunc barnabas et iustus¬
et qͥdam paulus et arioncapadox et festus
galatha qui erant ministri cesaris. et ei iu¬
atq ueracissime respondentẽ ꝑcutis iuue¬
eos in carcerem. ut nimium illos torq̃ret.
quos nimis ante amauerat. Et iussit¬

Expanded text:
ultavit. Tunc Barnabas et Justus, Paulus miles et Arion Cappadocus et Festus Galata, ministri Caesaris et amiracissime respondentem percutis juveeos in carcerem, ut nimis illos torqueret quos nimis ante amaverat. Praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
cio. S et institutor imꝑatoris adeo illi est
amicicia copulatus. uidens in eo diuinam
scienciã: ut se a colloqͥo illius temperare
uirx posset: quatinꝰ si ore ad os illũ alloqͥ
non ualeret: frequentib datis et acceptis
epistolis. ipsius dulcedine et amicali collo¬
agente spu scõ multiplicabat᷑ et amaba¬
tur: ut licite iam doceret. et a muttis liben¬
tissime audiret᷑. Disputabat siqͥdem cum
magister cesaris corã eo re legit: et in cunc¬
tis admirabilem reddidit. Senatus etiam
de illo alta ñ mediocriter senciebat. Qua
ens. circa uesperam in cenaculo ediciori. t̃bas
tur: ut audiret docum̃ta uitȩ ꝑpetuȩ. Inui¬

Expanded text:
ca etiam institutor imperatoris adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine et amicali colloagente Spiritu sancto, multiplicabatur et amabatur, ut licite ibi doceret et a multis libentissime audiretur. Disputabat siquidem cum  magister Caesaris coram eo relegit, et in cunctis admirabilem reddidit. Senatus etiam de illo non mediocriter sentiebat. Igitur, ret, et circa vesperam in coenaculo editiori turbas spere ut audiret documenta vitae perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
ego paulus regis eterni et inuicti miles:
uel nunc crede quia non sum mortuus.
tum temporis mala ineffabilia ĩminent. et
iuste. Et hec dicens: repente disparuit. Nero
siquidem his auditis. ultra quam dici possit
timore ꝑculsus: et uelut amens effectus
ignorabat quid agere potuisset. Suadentib¬
uero amicis. iussit patroelum ac barnaban

Expanded text:
ego Paulus Regis aeterni et invicti miles; vel nunc crede quia non sum mortuus, miser, mala ineffabilia imminent non fudisti. » Haec dicens, repente disparuit. Nero siquidem, his auditis, ultra quam dici possit timore percussus est, et velut amens effectus, ignorabat quid agore potuisset. Tandem suadentibus amicis, jussit solvi Patroclum et Barnabam,
Abbreviated transcription (Latin):
potenti deo. Et cum multa et hissimilia
diceret. uissit eum p̾ses ad stipitem uigari.
et clauos acutos in manib eius ac pedib
debitũ reddas officium. Ad hec sc̃s felicia¬
nus fixus in dei amore. leto canicie uul¬
tu pendens in ligno: psalebat dño dicens.
In deo sꝑabo: non timebo quid faciat mi¬

Expanded text:
taui». Et cum multa et his similia diceret, iussit eum ad stipitem ligari, et acutos clauos in manibus eius ac pedibus debitum reddas officium». Ad haec gloriosus martyr in Dei amore fixus, leto ani- mo pendens in ligno psallebat Domino dicens: «In Deo spe- rabo, non timebo, quid faciat mi
Abbreviated transcription (Latin):
et familiam suam ingenuã fecerunt. Ipsi uͦ
se in uno cenaculo concluserunt. ꝑ decem
annos lectioni et or̃oni uacantes: et hoc
ordine in anno undecimo conuersationis
suȩ ad palmam martirii ꝑuenerunt:

Expanded text:
et familiolam suam ingenuam fecerunt: ipsique se in uno coenaculo concluserunt, et per decem annos lectioni et orationi vacantes, hoc ordine in anno conversionis suae undecimo ad palmam martyrii pervenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
usq in hodiernũ diem. Ualeria autem con-¬
iunx eius dum uellet corpus sc̃i uitalis
auferre a xͥanis prohibita est: et in uisi¬
onib sepe ãmonita. ne sc̃m corpꝰ a malo
homine bene positũ uiolaret. S qr ĩ ĩten¬
cione ꝑdurabat euidencius ei apparuit sc̃s
uitalis: dicens ad eam. Noli michi molesta
esse mulier: quia nũquã tam głosum
teretur ad urbem mediolanensiũ: idola-
in itinere. Quam cum uidissent: deponen¬
tes eam de uehiculo hortabantur secum
epulari. Cumq illa resistens diceret xͥa¬
na sum. non licet michi de siluani ur̃i
sacrificiis manducare: statim illi tatita eã
homines ad mediolanensiũ urbem ꝑduce¬
rent. ita ut intra triduum migraret ad

Expanded text:
usque in hodiernum diem. 11. Valeria autem conjux ejus, dum vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret. Sed illa in intentione perdurante, evidentius ei apparuit sanctus Vitalis, dicens ad eam: Noli mihi molesta esse, mulier; quia numquam mihi tam gloriosum teretur ad urbem Mediolanensium, incurris in itinere; quam cum vidissent, deponentes eam de vehiculo, 486 hortabantur secum epulari. Cumque illa resistens, diceret: Christiana sum, non licet mihi de Silvani vestri sacrificiis manducare, statim illi haec audienhomines ad Mediolanensium urbem perducerent, ita ut intra triduum migraret ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut deo redderet gẽmam p̃ciosam: quã raꝑe
diabolus studebat. Et respondens ait ei. In¬
sania tibi dñatur stulte: haut potes meip¬
sum decipere: qui alios a periculo deceptio
ris: dixit ad officialiũ suũ. Ducite eũ ad
palmam. et nolite decollare si sacrificare con¬
tempserit: sed facite foueam in terra tamdiu
quousq ꝑueniatis ad aquam: et ibi eum
supinum deponite: et terra atq lapidib
obruentes dimittite. Quod cum fuisset
impletũ. deus sibi sanctum uitalem ita mar.¬
tirem consecrauit: ut sacerdos apouinis
qui hoc consiliũ paulino iudici dederat.
diabolo repletus. per septem dies in ergu¬
minus clamaret ibi. ubi obrutus ẽ scͣs ui
talis: incendis me martir: crucias me sc̃e.
Post septem uͦ dies p̃cipitatꝰ a diabolo influm¬

Expanded text:
ut Deo redderet gemmam pretiosam, quam rapere ut Deo redderet gemmam pretiosam, quam rapere diabolus studebat. Et respondens, ait ei: Infinita tibi dominatur stultitia: aut putas memetipsum posse decipere, qui alios a periculo mortis, vris dixit ad Officiarium: Ducite eum ad palmam, et nolite decollare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaret ibi, ubi obrutus est sanctus Vitalis, dicens: Incendis me, martyr; crucias me, sancte. Post septem vero dies praecipitatus a diabolo in flum
Abbreviated transcription (Latin):
eterne mortis iaculo uulnerare. Et qͥ ꝑ passi¬
ones nimiaᷤ uenisti ad palmã: coronã noliper-¬
dere a dño pͣparatã. Audiens hec sanctus
ursicinus genu posuit: et spiculatorem ut
feriret hortatus est: agens penitenciã qͦd
expauisset. Quem spiculator feriens: xp̃i
martirem fecit. Statimq sc̃s uitalis corpꝰ
int̾is rapiens. intra rauennatum urbem
sepeliuit cum omni honore mr̃i debitu:
et ad iudicem ultra sc̃s uitalis uenire con¬
tempsit. Quem paulinꝰ ꝯsularis ideo ma¬
xime teneri mandauit: non tam quia
xͥanus esset detectus. Tunc ministri eius
rapientes eum: in conpectu eius addduxe¬
runt. Et uidens eum paulinus: ait ad eũ.
Quomͦ maleficiis deceptus es uitalis: ut
non sacrifices diis. Cui ille respondit. Non
sacrifico diis surdis et mutis: sed sacrifico
Tunc paulinus iussit eum leuari in eculeo
ut per tormenta eius ꝯsensum ad sacrifi¬
candum ꝯpelleret. S sẽs uitalis rta studunit

Expanded text:
aeternae mortis jaculo vulnerare; et qui per passiaeternae mortis jaculo vulnerare; et qui per passiones nimias venisti ad palmam, coronam noli perdere a Domino praeparatam. Audiens haec sanctus Ursicinus, genu posuit, et spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens poenitentiam quod expavisset. Quem spiculator feriens, Christi martyrem fecit. Statimque sanctus Vitalis corpus martyris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivit cum omni honestate martyri debita, et ad judicem ultra sanctus Vitalis venire contempsit. Quem Paulinus consularis ideo maxime teneri mandavit; non tantum quia hoc quod christianus esset detectus. 9. Tunc ministri ejus rapientes eum in conspectu ejus adduxerunt. Et videns eum Paulinus, ait ad eum: Quomodo maleficiis deceptus es, Vitalis, ut non sacrifices diis? Cui ille respondit: Non sacrifico surdis et mutis, sed sacrifico Tunc Paulinus jussit eum levari in equuleo, ut per tormenta, ejus consensum ad sacrificandum compelleret. Sed sanctus Vitalis studuit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicti sunt: quos uno or¬
tu geminos genuerunt:
et unum geruasium.
altertimr aeto protasium uocauert. Quo¬
rum pater uitalis militans consulari. cũ fuiss
cũ paulino iudice suo rauennam ingressus.
et cepisset paulinus xͥanos ad sacrificandũ
requirere. oblatus est ei quidam xͥanus
nomine ursicinus arte medicus: nacione
ligorus. Tunc iussit eum paulinus in ꝯs¬
pectu suo torqueri dicens. Sacrifica ursici¬
ne. dis ĩ mortalib. Ille autem respondens:
dixit ad eum. Non sacrificabo surdis et
a constancia sua: post nimia tormenta
hussit eum capitalem subire sentenciam.
Locus autem ille ubi decollabantur xͥa¬
ni hoc habebat uocabulum: ut diceret᷑
ad palmam. arbor enim antiqua palma
illic erat. Igitur cum ut p̃diximꝰ post nimia
torm̃ta. decollandus uenisset sc̃s ursicinus
ad palmam: expauit. Et dum uellet ma¬
le euadere. exclamauit sanctus¬
a Ulis dicens. Noli. noli. ursicine
medice qui alios curare consueusti: te ipsũ

Expanded text:
sunt dicti: quos uno ortu geminos genuere, et unum Protasium, alterum Gervasium vocaverunt. 7. Quorum pater Vitalis miles consularis, cum fuisset cum Paulino judice suo Ravennam ingressus, et coepisset Paulinus christianos ad sacrificandum requirere, oblatus est ei quidam christianus nomine Ursicinus, arte medicus, natione Ligur. Tunc jussit eum Paulinus in conspectu suo torqueri, dicens: Sacrifica, Ursicine, diis immortalibus. Ille autem respondens, dixit ad eum: Non sacrificabo surdis et a constantia sua, post nimia tormenta, jussit eum capitalem subire sententiam. Locus autem ille, ubi decollabantur christiani, hoc habebat vocabulum, ut diceretur, ad Palmam. Arbor enim antiqua Palmae illic erat. 8. Igitur cum, ut diximus, post nimia tormenta decollandus venisset sanctus Ursicinus ad Palmam, expavit: et dum vellet male evadere, exclamavit S. Vitalis dicens: Noli, noli, Ursicine medice, qui alios curare consuevisti, te ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rum.In eo dum congregarent᷑ omnes
simul aduersum me. ut acciperẽt animã mẽa
consiliati sunt. ego autem in te sperabo dñe:
cuixi tu es deus meus: in manib tuis tẽpora¬
mea. Libera me et eripe me de manibus
inimicorũ meorum. et a ꝑsequentib me:
illumina faciẽ tuam suꝑ seruum tuũ. Et

Expanded text:
um. In eo dum congregarentur omnes simul adversus me: ut acciperent animam meam, consiliati sunt. Ego vero in te speravi, Domine, dixi: Tu es Deus meus, in manibmea. Libera me, et eripe me de manibus inimicorum meorum, et a persequentibus me. Illumina faciem tuam super servum tuum, et
Abbreviated transcription (Latin):
non ad libitũ tẽptacionis tue: s ad decla¬
rationem deitatis dñi mei iħu xͥ. Eunc agi¬
tans caput arthemiꝰ dixit. Iste homo ni¬
miis passionib fatigatus: aliena loquit᷑.
Et hec dicens: abscessit. Et ueniens ad¬
nomine candide. Cui candida dixit.

Expanded text:
non ad libitum tenta tionis tuae, sed ad declarationem divinitatis Domini mei Jesu Christi. Agitans caput Artemius: Iste, inquit, homo nimiis passionibus fatigatus aliena loquitur, et haec dicens abscessit. Narravae Candidae.
Abbreviated transcription (Latin):
lberator omĩum credenciũ. Et si uere cre¬
dideris: mox saluabitur filia tua. Cui
ciam consilii tui. Ee deus tuus liberare
non potest cum in illũ credas. et cotidie
pro eius nomine plagas et uincła ꝑferas:
quomͦ poterit meãfilialiberare si ego in eũ¬

Expanded text:
liberator omnium in se credentium. Si credideris, salvabitur filia tua. Cui tiam consilii tui. Te Deus tuus liberare non potest, cum illi credas, et quotidie pro ejus nomine plagas et vincula perferas, quomodo poterit filiam meam liberare si ei
Abbreviated transcription (Latin):
iussit eos longius duci in siluã nigr̃a qͦhodie
in honore scõrum silua candida dicitur:
et in eadem ambos pariter decollari. Cũq
uentũ fuisset in mediã siluã. ipsi sibi mani¬
bus suis mundauer̃ locũ a spinis: in quo
orantes simul et dantes sibi pacis osculum:
genu posito decollati funt. Is autem qͥ eos

Expanded text:
ussit eos duci in Silvam Nigram quae hodie in honore sanctorum Silva Candida appellatur, et in eadem ambos pariter decollari. Cumque ventum fuisset in media silva, ipsi sibi manibus suis mundaverunt locum ab spinis, ubi orantes simul, et dantes sibi pacis osculum, genu posito decollati sunt; et qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinis enucleaqus imbutus. multos
fua facundia erudiit: plurimos catho¬
lice fidei puritate illustraint: ñ nullos
etiam luculentissimis documentis. p̃posita
altitudinis pompa. sub ꝓfessione sacre reli¬
gionis idoneos reddidit. Ut ergo puberta¬

Expanded text:
ciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque ver
Abbreviated transcription (Latin):
minus de sepe fato cenobio regali con¬
scripserunt munificentia: quib dein¬
ceps quiete serui dei per labentia mane-¬
rent tempora. in diuini cultus obsequio¬
ꝑseuerancia : amoto feminarum accessu.

Expanded text:
minus de praefato coenobio regali conscripserunt munificentia, quibus deinceps quiete servi Dei per labentia manerent tempora in divini cultus perseverantia amoto feminarum accessu.
Abbreviated transcription (Latin):
facto agmine. nudis pedib cũ supplicib
uotis cum illo cuius brachiũ diriguerat.
et cũ puella spicas sanguinolentas in ma¬
nibus ferente. ad monasteriũ scẽ marie
et scẽ hunegundis celeriter ꝑuenerunt:
et suã culpam confitentes. in terrã ꝓstrati.
ut fratres pro se orarent. humilit̾ pecier̃t.
Quod et factũ est. Errãt ergo qͥ non cre¬
dunt huic signo. et calũpniã faciant illi.
qd̾ similiter in sanguine factũ est: in egip¬
to sub pharaone. Nos uero benedicamus
eum qui mirabilis est in sc̃ĩs suis. ds isrł:
dans uirtutẽ et fortitudinẽ plebi sue :
benedictus deus in secula amen: Incipit

Expanded text:
facto agmine, nudis pedibus cum supplicibus facto agmine, nudis pedibus cum supplicibus votis cum illo cujus brachium diriguerat, et cum puella spicas sanguinolentas in manibus ferente, ad monasterium sanctae Mariae et sanctae Hunegundis celeriter pervenerunt; et suam culpam confitentes, in terram prostrati, ut fratres pro se orarent humiliter petierunt: quod et factum est. Eant ergo qui non credunt huic signo, et calumniam faciant illi, quod similiter in sanguine factum est in Aegypto sub Pharaone. Nos vero benedicamus eum qui mirabilis est in sanctis suis, Deus Israel dans virtutem et fortitudinem plebi suae. Benedictus Deus in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbus nimium exterritis. fama celeriter
ꝑuolante ac si paganos fugientes. ex oꝑe
proprio exturbabant᷑: et ne suꝑ se celitꝰ
ira dñi ueniret suppliciter p̃cabantur.
Quidam itaq rusticus nomine robertꝰ:
in eadem uilla frum̃tũ in area uirga &¬
debat. Qui hoc audiens: propriũ opus
se relicturũ ꝓmisit: flagellum proiecit:
sed stultus quasi hoc leuius esset scopam
arripuit: et circa aream uerrens. fru¬
mentum adunare cepit. Quã uesaniã:
statim ulcio diuina secuta est. Nã mox
eius brachium diriguit: et diuino uerbere
tactus in terram cecidit: clamans se reum.
se miserum: sese fub omni celeritate esse
moriturũ. Quod factũ: predictũ timorem
auxit. Pres biter uero circũquaq discurrens.
sanguinolentas spicas in manib ferens:
uicinarũ eccłarum presbiteris qd̵ factum
fuerat nunciauit. Qui om̃s tante nouita¬
tis signo turbati. conuocatis suarũ parroe¬
chiarum populis. cũ crucib et cereis uno

Expanded text:
omnibus nimium exterritis, fama celeriter omnibus nimium exterritis, fama celeriter pervolante, ac si paganos rugientes, ex opere proprio exturbabantur, et ne super se coelitus ira Domini veniret suppliciter precabantur. 15. Quidam itaque rusticus nomine Rotbertus in eadem villa frumentum in area virga caedebat: qui hoc audiens proprium opus se relicturum promisit, flagellum projecit, sed stultus, quasi hoc levius esset scopam arripuit, et circa aream verrens, frumentum adunare coepit. Quam vesaniam statim ultio divina secuta est. Nam mox ejus brachium diriguit, et divino verbere tactus in terram cecidit, clamans se reum, se miserum, sese sub omni celeritate esse moriturum: quod factum praedictum timorem auxit, presbyter vero circumquaque discurrens, sanguinolentas spicas in manibus ferens, vicinarum ecclesiarum presbyteris quod factum fuerat nuntiavit. Qui omnes, tantae novitatis signo turbati, convocatis suarum parochiarum populis, cum crucibus et cereis uno
Abbreviated transcription (Latin):
non uidero: populo incredibili p̃dicare hoc¬
non audeo. Quod dicens. grossiores qͣsi
lacrime ex sũmitatib granorũ ceperunt
sanguinis gutte profluere: et ante pedes
eius in terrã cadere. Quo uiso p̃sbiter
tanto tremore ꝑculsus est. ut deficiente
sp̃u. uix sese genib trementib suꝑ pedes
suos teneret: et qd prius timebat indi¬
care. postmodum plus timuit: ne sua negli¬
gencia tardius ad noticiã populi ꝑueniret.
Sieq tactis signis popłm ad eccłam conuo¬
cauit: et pro sua inobediencia eos increpans.
hoc diuinũ eis miraculũ patefecit. Quos
pro insolito miraculo miniꝰ timor inuasit:
et ad penitenciã agendã pro sua temeri¬
tate ꝓmptissimos reddidit. Egressi deniq
ab ecclesia per cãpos. per rura. per agros.
per uiarũ exitus circũquaq discurrentes:
cunctis uicinis suis nunciabant. ne ãplius
cepto operi insisterent: sed ad eccłam ue¬
nirent. et diuinũ miraculũ cernerent. Qͥb

Expanded text:
non videro, populo incredibile hoc praedicare non videro, populo incredibile hoc praedicare non audeo. » Quod dicens grossiores quasi lacrymae ex summitatibus granorum coeperunt sanguinis guttae profluere, et ante pedes ejus in terram cadere. Quo viso presbyter tanto tremore perculsus est, ut deficiente spiritu vix sese genibus trementibus super pedes suos teneret; et quod prius timebat indicare, postmodum plus timuit, ne sua negligentia tardius ad notitiam populi perveniret. Sicque tactis signis populum ad ecclesiam convocavit, et pro sua inobedientia eos increpans hoc divinum eis miraculum patefecit. Quos pro insolito miraculo nimius timor invasit, et ad poenitentiam agendam pro sua temeritate promptissimos reddidit. Egressi denique ab ecclesia per campos, per rura, per agros, per viarum exitus circumquaque discurrentes, cunctis vicinis suis nuntiabant, ne amplius coepto operi insisterent; sed ad ecclesiam venirent, et divinum miraculum cernerent. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
plenas uidebat. Unde tremens et nimis
pauida. ad patrẽ suum qui tunc forte
in campũ eundem aduenerat cucurrit:
et quid ei contigerat indicauit. Quam
pater suus uelut puellaris leuitatis uer¬
ba narrantẽ durius increpauit: et ad
opus suũ redire ãmonuit. S illa trem̃te
atq ita ut dicerat se rem habere affirmã.¬
te. eam ꝑ cãpum pater suus secutus est:
it eiusdem cruoris plurimas spicas inun¬
datione madentes collegerunt: et quesier̃t
si forte in eodem campo aliquis ex messo¬
rib manũ sibi aut digitũ incidisset: un¬
de sanguis ille proflueret. Qd̃ om̃ibus
stupentib. atq cũ magna attestacione
negantib. quasdam ex eisdem spicis ad
eccłam detulerunt: et p̃sbiterũ ante
altare stantẽ inuenientes. ei spicas san¬
guine plenas dederunt: et quid eis in cãpo
contigerit ꝑ ordinẽ indicauerunt. S p̃sbit̃
refugiens tante fame auctor existere. dixit.
Si super hoc quod dicitis amplius aliquid

Expanded text:
plenas videbat. Unde tremens et nimis plenas videbat. Unde tremens et nimis pavida ad patrem suum, qui tunc forte in campum eumdem advenerat cucurrit, et quid ei contigerat indicavit. Quam pater suus velut puellaris levitatis verba narrantem durius increpavit, et ad opus suum redire admonuit. Sed illa tremente atque ita ut dixerat se rem habere affirmante, eam pater suus per campum secutus est, et ejusdem cruoris plurimas spicas inundatione madentes collegerunt, et quaesierunt si forte in eodem campo aliquis ex messoribus manum sibi aut digitum incidisset, unde sanguis ille proflueret. Quod omnibus stupentibus atque cum magna attestatione negantibus, quasdam ex eisdem spicis ad ecclesiam detulerunt; et presbyterum ante altare stantem invenientes, ei spicas sanguine plenas dederunt, et quid eis in campo contigerit per ordinem indicaverunt. Sed presbyter refugiens tantae famae auctor existere, dixit: « Si super hoc quod dicitis amplius aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
mine lant fridus. frequent̃ ꝓ hac temeri¬
tate redarguerat: dicens se sinodo inter¬
fuisse. in qua ab episcopo nouiomensis eccłe
rodulfo. hec festiuitas deuotissime celebrari
iussa fuit. S ipsi uicinorũ suorũ errorem
secuti. dicebant se solos hanc festiuitatẽ ñ
posse celebrare : dum cunctos suos uicinos
uiderent suas necessitates operando implere.
Unde contigit ut quedam puella nomi¬
ne rotgildis. predicti p̃s biteri sicut ipse
nobis retulit ex sorore neptis. iam dictos
messores sequeretur: et spicas que eorum
manus effugere poterant colligebat. Cũq
se inclinasset ut spicas studiose colligeret.
unam a terra leuauit: quã recenti san¬
guine madidam inuenit. Quam mirans
unde sanguis ille ueniret: proiecit. Aliã
nichilominus colligens. eodem similiter¬
cruore madentẽ : ꝓiecit. Sic terciã. quar¬
tam. et quintã: et deinceps usq ad fastidi¬
um om̃s quas colligere poterat. sanguine

Expanded text:
mine Lantfridus frequenter pro hac temerimine Lantfridus frequenter pro hac temeritate redarguerat, dicens se synodo interfuisse in qua ab episcopo Noviomensis Ecclesiae Rodulfo haec festivitas devotissime celebrari jussa fuit. Sed ipsi, suorum vicinorum errorem secuti, dicebant se solos hanc festivitatem non posse celebrare, dum cunctos suos vicinos viderent suas necessitates operando implere. Unde contigit ut quaedam puella nomine Rotgildis, praedicti presbyteri, sicut ipse nobis retulit, ex sorore neptis, jam dictos messores sequeretur; et spicas quae eorum manus effugere poterant colligebat. Cumque se inclinasset ut spicas studiose colligeret, unam a terra levavit quam recenti sanguine madidam invenit. Quam mirans unde sanguis ille veniret projecit, aliam nihilominus colligens, eodem cruore madentem similiter projecit; sic tertiam, quartam et quintam, et deinceps usque ad fastidium omnes quas colligere poterat, sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
se agebant: uenenũ aspidũ sub labiis eorũ.
Qui cum uiderent dñm iħm innumera mira¬
bilia facientem. et ea a noticia populi occul¬
tare non possent: hec pessima mente calũp¬
niari tẽptabant dicentes. In beel zebub prin¬
cipe demoniorũ: eicit demonia. Nos uero
falsiloquos et mendaciis suis infeliciter
uacantes. quorũ scđm apłm cor insipiens
obscuratũ est. et euanuer̃t in cogitacionib
suis recepturos. nisi forte corrigant᷑: erroris
sui mercedem postponentes ad propositũ
redeamus : et piis ac fidelib animis quod
oculis nr̃is uidimꝰ. fideliter referamꝰ. Anno
igitur ab incarnatione dñi nongentesimo
sexagesimo quarto. die octauo Ralendarũ
septembriũ. festiuitate scilicet beate hune¬
gundis uirginis: hoc de quo loquim̾ factũ
namq cuiusdam uille que dicitur sasnul¬
fi curtis: messores in ipsa festiuitate fru¬
mentũ secabant. Quos p̃sbiter eorũ no¬

Expanded text:
se agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . se agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . Qui cum viderent Dominum Jesum innumera mirabilia facientem, et ea a notitia populi occultare non possent, haec pessima mente calumniari tentabant dicentes: In Beelzebub principe daemonum ejicit daemonia . Nos vero falsiloquos et mendaciis suis infeliciter vacantes, quorum secundum Apostolum cor insipiens obscuratum est, et evanuerunt in cogitationibus suis, recepturos, nisi forte corrigantur, erroris sui mercedem, postponentes, ad propositum redeamus, et piis ac fidelibus animis quod oculis nostris vidimus, fideliter referamus. 14. Anno igitur ab incarnatione Domini nongentesimo sexagesimo quarto, die octavo Kalendarum Septembris, festivitate scilicet beatae Hunegundis virginis, hoc de quo loquimur divinanamque cujusdam villae quae dicitur Sasnulficurtis, messores in ipsa festivitate frumentum secabant; quos presbyter eorum no
Abbreviated transcription (Latin):
exultat: et cum choris uirginũ canticũ
nouum dño cantat. Ip̃si gloria honor et
n narrandis diuine oꝑationis mirabi¬
libus ille tota mentis uirtute ẽ utiq
laudandus: cui cantat propħa gratu¬
labundus. Benedictus dñs deus isrł:
qui facit mirabilia magna solus. Unde¬
nos totis uiribus et benedicamus et laudemus
eum. qui sibi fideliter seruienciũ głam ꝑire
non patitur meritorũ: sed sicut eternaliter
eos gaudiis facit interesse celestibus: ita etiã
temporaliter per quedã mira eorũ merita.
ad memoriã reducit hominib. Harraturi
siquidem qd̃ oculis nr̃is uidimꝰ magnũ mi¬
raculum diuine uirtutis. non dubitamus
in quorũdam mentib generari scrupulũ
dubitacionis: qd̃ est ꝓnefas. pessimũ genus
infidelitatis. Caueant ergo derogatores di¬
uinorum operũ: ne dãpnentur cum his
de quib loquitur scriptura. Sepulcrum
patens est guttur eorum: linguis suis dolo¬

Expanded text:
exsultat, et cum choris virginum canticum exsultat, et cum choris virginum canticum novum Domino cantat. Ipsi gloria, honor et In narrandis divinae operationis mirabilibus, ille tota mentis virtute est utique laudandus, cui cantat propheta gratulabundus: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia magna solus . Undenos totis viribus laudemus et benedicamus eum, qui sibi fideliter servientium gloriam perire non patitur meritorum: sed sicut aeternaliter eos gaudiis facit interesse coelestibus, ita etiam temporaliter per quaedam mira eorum merita ad memoriam reducit hominibus. Narraturi siquidem quod oculis nostris vidimus magnum miraculum divinae virtutis, non dubitamus in quorumdam mentibus generari scrupulum dubitationis, quod est, proh nefas! pessimum genus infidelitatis. Caveant ergo derogatores divinorum operum, ne damnentur cum his de quibus loquitur Scriptura: Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis dolo