comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pependit:
ed benedictus plus appetens
occulte fugiens. deserti loci seces¬
sum petiit. cui sublacus uoca¬
bulũ est: qui a romana urbe
quadraguita fere nlib distans.
frigidas atq ꝑspicuas emanat
aquas: Quȩ ulic uidelicet aquarũ
abundantia in extenso prius lacu
colligitur: ad postremũ uero in
annem diriuatur: Quo dũ fugi¬
ens ꝑgeret: monachus qͥdã romanꝰ
nomine hunc euntẽ repperit. quo
tenderet inquisiuit: Cuiꝰ cũ deside¬
rium agnouisset. & secretũ tenuit:
& adiutoriũ impendit. eiq sc̃ę
conuersationis habitũ tradidit:
&& in quantũ licuit ministrauit:
ir aut̃ dñi

Expanded text:
pependit. Sed Benedictus plus appetens occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cimus quȩ p̃cepit: et diligimus quȩ ꝓ¬
misit. Quando autem uerba eiꝰ manent
in memoria nec inueniuntur in uita:
non computa. tur palmes ĩuite quia uitam ñ
attrahit ex radice. Adhanc differentiam ua¬
let quod scriptum est. memoria retinentib
mandata eius: ut faciant ea. Multi enim
memoria retinent contempnant. uel etiam
derideant: aut obpugnent ea. In his uerba
xp̃i non manent: quia tangunt quocdamͦ
non coherent: et idõ illis non erunt in bene¬
ficium. sed in testimonium. Et quia sic in¬
sunt eis ut non maneant in eisꝰ: ad hoc denen¬
tur ab eis: ut iudicentur ex eis: ATT

Expanded text:
cimus quae praecepit, et diligimus quae pcimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis. T
Abbreviated transcription (Latin):
in saluatore: nisi quod non alienum ẽ
a salute: Aliud quippe uolumus quia
sumus in. xp̃o: et aliud uolumus quia
sumus adhuc in hoc seculo. De mansio¬
ne namq huius seculi nobis aliqnͣdo
subripit. ut hoc petamus quod nobis
expedire nescimus: sed absit ut fiat no¬
bis si manemus in xp̃o: qui non facit
quando pctimus. nisi qđ expe dit nob
anentes ergo in eo.cum.
uerba etus in nobis manent: qđ¬
cumq uoluerimus petimus et fiet nob̃
quia si petimus et non fit. non hoc pe¬
timius quod habet mansio in eo. nec
quod habent uerba eius quȩ manent
in nobis: sed habet cupiditas et infir¬
mitas carnis quȩ non est in eo: et in qua
non manent uerba eius. Nam utiq add
uerba eius ꝑtinet oratio illa quam do¬
cuit: ubi dicimus. pat nr̃ qui es in cęlis.
Ab huius orationis uerbis et sensibus.
non recedamus pecitionib nr̃is: et qͥcqͥ d
ꝑetimus fiet nobis: Undecima
unc enim dicenda sunt uerba
eius in nobis manere. quando fa¬

Expanded text:
o in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis ; ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus in petitionibus nostris, et quidquid petimus, fiet nobis. Tunc enim unc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando fa
Abbreviated transcription (Latin):
Et has oues domine quas redemisti
et michi in manus credidistiͥ et me
et has oues tuas hodie in manus tuas red
do: et tibi commendo. Sed dep̃cor te altus
iudex humili et flebili uoce. exaudi me ad
te clamantem: ut si gregem tuum lupi
tapido ore dilaniant. gtutientes carnes
coꝵ: tu domine tãu xp̃e qui animam
tuam posusti ꝓ ouib. te oro ut anmas
eorum ac outum mearum ab ore leonis
eripias: ut possim de eis tecum portare
manipulos: ut sint mecum in ouili sc̃o
tuo gaudentes. sicuit ꝓmisiste: ubi sũ ego.
turba: et excreuit gemitus ualde et plo¬
uociferantes in planctum. At uir di scĩs¬
simus seruatius exiit ab urbe tungren
si extra portam ciuitatis. ꝓgressus ad

Expanded text:
Et has oves, Domine, quos redemisti et mihi in manus crededisti, et me et has oves tuas hodie in manus tuas reddo, eas et mihi commendo, sed deprecor tibi, altus Iudex, humili et flebili prece: Exaudi me, ad te voci clamantem, ut si gregem tuum lupi rapido ore delaniant, glucientes carnes eorum, tu, domine Iesu Christe, qui animam tuam pro ovibus posuisti, te oro, ut animas eorum hac ovium meorum ab ore leonis eripias, ut possim de eas tecum portare manipulus, ut sint mecum in ovile sancto tuo gaudentes, sicut promisisti, ut: Ubi sum eyo, ibi turba, et excrevit gemitus valde et nimis in viros et plovociferantes in planctum. Ad vir Dei sanctissimus Servacius exit ab urbe Tungros , extra portam civitatis progressus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
nnocentiȩ inimicis. odiosa sit sẽꝑ
libertas: Nam uirtꝰ contraria est¬
uiciosis. sacrilegis exosa sc̃itas. mi¬
mica castitas impudicis. corruptis
integritas pena. luxuriosis ẽ aduersa
bat herodi tohannes Non licet tͥ
acciꝑe uxorem philippi frĩs tui
Ecce unde ioħs offendit. eoce unde
herodes furit: Malos qui monet
offendit. Incurrit odiũ. qͥ arguit
criminosos Dicebat ioħs qd erat
legis. qd iusticiȩ. qd erat salittis:
certe qd erat ñ odu sed amoris:
Eece qualẽ consequutꝰ ẽ ab impio:
ꝓ pietate mercedẽ:
Iolens inquit occidere eũ: timuit
popłm: facile deuiat a iusticia.
qui in causis ñ din sed homines for

Expanded text:
innocentiae inimicis odiosa fit semper innocentiae inimicis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa bat enim illi Joannes, non licet tibi habere uxorem Philippi fratris tui. Ecce unde Joannes offendit, ecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deum, sed homines per
Abbreviated transcription (Latin):
erodes tu adulteriũiii.
facis. & in carcerẽ uadit ioħs.
Sic iudicat sedens in loco iudicis
reus. in loco uindicis innocentiȩ
ꝑ sequutor: Rogo. ubi rerũ facies:
Ubi forma. Ubi pudor. Ubi existi¬
matio publici conditorif. Ubi dĩ:
Ubi homo. Ubi faf. Ubi lex. Ubi ipsiꝰ
uira nature: Simul omĩa st̃ hero¬
des te agente. te iudicante: te ui-¬
unt uincula: te carcer accusat. te
diuulgat ꝓducta in publicũ pena:¬
Ioħs iniuriat᷑. causa custodiȩ: qui
requirit. in te inuenit qđ puniat:
fam&e uirtute cognitꝰ. celebratissimꝰ¬
scitate. dum attrahit ad se inquisi¬
tores inuiriȩ: facit ut tius cunctis
innotescat incestus Agit ut te ha¬
beat confusio publica. quẽ corrigere
n ualuit secieta correctio & priuata:¬
Herodẽ ioħs monitis ñ accusationib
quẽ corrigere uoluit. ñ perire: Sed
herodes facib libidinis ardens. pe¬
rire maluit quã redire: & uxorẽ
frĩs illicite possidere. & placere cap¬
tiuus criminũ:

Expanded text:
erodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jut, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, elebratissimuctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes monitis, non accusatione orrigere voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite possidere. Captivis criminum,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. ñ aufert uoluntatẽ: Unde
etiã quos suspendit a crimine. aui¬
diores reddit ad crimen. & estuat
animo: quousq ꝑficiat qđ cogitat
malũ. Solus enĩ dĩ timor ẽ qui no¬
centes corrigit. fugat crimina. inno¬
centiã seruat: ꝑpetẽ tribuit facultatẽ:
Sed audiamꝰ ipsã ioħis beatissimi
passionẽ Die inqͥt natalis herodis
saltauit herodiadis filia in medio
triclinio. & placuit herodi: & om̃ib̾¬
tus est dare ei: qđcũq postulasset

Expanded text:
e non potest voluntatem: unde etiam quos suspenderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinio, et placuit Herodi: tus est dare ei quodcumque postulasset
Abbreviated transcription (Latin):
ad futurã eiꝰ templi constructio¬
nẽ uel reuerentiã ꝑtinerent: sol¬
licitꝰ p̃parare curauit: Unde
etiã cantores statuit. qui tẽporẽ
sacrificii cotidie psalmos cũ melodia
ꝑsonarent: atqi animos popli eireum¬
stantis ad memoriã amorẽq celes¬
tiũ. non solũ sublimitate uerboꝵ
quȩ dicebant᷑: sed etiã suauitate

Expanded text:
ad futuram ejusdem templi constructioad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia sonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
retulit longã solitudinis sitim
& esuriem : continuis hostiarũ
sollempniis: Pilis cameloꝵ os cinctui
zone pellicsȩ: auro textas pontificũ
nisi ut is qui merito iusticie ꝑfec¬
tioris auctoritatẽ sibi p̾dicandi asci¬
pontificatus ostenderet. qͥa indubiꝰ
melioris pontificatus p̾co & p̃cur¬
sor existeret: Si uͦ frat̃nitatẽ ur̃ã
audire delectat. qͥs sit iste abia.
de cuiꝰ uice zacharias genꝰ duxisse
ꝑhibetur: hic tẽporib dauid regis
sũmꝰ erat sacerdos: .Ulli.¬
iquidẽ iubente dño ꝑ moysen:
primo unꝰ in lege pontifex
aͤaron ẽ constitutꝰ. Post cuiꝰ mortẽ:
eleazar filiꝰ euif sacerdotiũ susce¬
pit: Et hoc quoq mortuo: finees
filiꝰ eiꝰ sacerdoci successor extrtit:
Et sic usq ad tempora dauid per
annos circit̃ quadringentos septu¬
aginta. unꝰ post unũ extitere pon¬
tificatꝰ heredes At uero dauid cũ
magno feruore ac studio religio¬
nis. templũ dño condere deside
nichilominꝰ ipse datud omĩa qͦ

Expanded text:
etulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi ascipontificatus ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desidernihilominus ipse David omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit uerbũ loquit᷑: etiã si
ante non sit loquittꝰ: Ab angło
iubetur tacere ⁊ acharias. ab an¬
gło uox p̃mitur iudeoꝵ: Non
enĩ humanȩ sed diuinȩ hoc po¬
testatis imꝑiũ est: ut ñ loquat᷑
dõ. qui non credit xp̃o Et idõ
credamꝰ : ut loquamͦ Credat
iudeus. ut loqui possit: Loqua¬
mur in spũi misteria. intelli¬
gamus racionẽ sacrificioꝵ ue¬
terũ. enigniata ꝓpħarũ: Mutꝰ
est qui ñ intelligit legẽ. mutꝰ
est qui ñ intelligit diuinarũ
fides est Et ideo malo in eccłia
quinq uerba mente mea loqͥ.
ut alios instruã. quã decẽ milia¬
uerboꝵ in linguã: Linguȩ enĩ
in signo sunt non fidelibꝰ ꝓphe¬
A

Expanded text:
dixerit verbum, loquitur; etiamsi dixerit verbum, loquitur; etiamsi ante non sit locutus. Ab angelo jubetur tacere Zacharias, ab angelo vox premitur Judaeorum. Non enim humanae, sed divinae hoc potestatis imperium est; ut non loquatur Deo, qui non credidit Christo. Et ideo credamus, ut loquamur. Credat Judaeus, ut loqui possit. Loquamur in spiritu mysteria, intelligamus rationem sacrificiorum veterum, aenigmata prophetarum. Mutus est qui non intelligit Legem, mutus est qui non intelligit divinarum fides est; et ideo malo in Ecclesia quinque verba mente mea loqui ut alios instruam, quam decem millia in lingua . . . . Linguae enim in signum sunt non fidelibus, sea
Abbreviated transcription (Latin):
rit: quę titubantis actu corpo¬
ris signũ uerbi cupiat explicare
non uerbũ: Mutꝰ gͦ popłs. sine
ratione: sine uerbo: Cur enĩ tͥ
magis uideatur mutꝰ eẽ qͥ sonũ.
quã qui misteriũ nescit: Est
ꝓfecto uox oꝑum. fideiq clamor:
sicut lectũ est: Sangius frĩs tui:
ad me clamat: Et ille clamat:
qui in corde suo clamat ꝑ diem:
Qui gͦ cordis clamorẽ ꝑdidit. ꝑdidit
lingue: Nam qui distinctionẽ
fidei non tenet. quo mͦ potest tene¬
re uerboꝵ : Et ante quidẽ moyses
dixerat. quia loqͥ non poterat: sed
postea quã dixit uerbũ accepit.
& honorũ operũ edidit claritatẽ:¬
rgo sicut moysesXli.
tipus popłi fuit. & tipꝰ legis:
itã etiã ⁊ acharias tacuit: Sin¬
gula itaq ut concurrunt: con¬
siderandũ est Uerbũ in utero:
lex in silentio: Ioħs appellat᷑. &¬
⁊ acharias loquit᷑. Uerbũ edit᷑.
lex absoluit᷑. sed legis absolutio.
uerbi ẽ. explicatio Et ideo qui

Expanded text:
rit, quae titubantis actu corporit, quae titubantis actu corporis signum uerbi cupiat explicare, non uerbum? mutus ergo populus sine ratione, sine uerbo. cur enim tibi magis uideatur mutus esse qui sonum quam qui mysterium nescit? est profecto uox operum fideique clamor, sicut lectum est: sanguis fratris tui ad me clamat. et ille clamat, qui in corde suo clamat per diem. qui ergo cordis clamorem perdidit perdidit lingufidei non tenet, quomodo potest tenere verborum? Et ante quidem Moyses dixerat quia loqui non poterat : sed posteaquam dixit, verbum accepit, et bonorum operum edidit claritatergo sicut Moyses typus populi fuit, et typus Legis, ita etiam Zacharias tacuit. 42. Singula itaque ut concurrant, considerandum est. Verbum in utero. Lex in silentio, Joannes appellatur, et Zacharias loquitur. Verbum editur, Lex absolvitur, sed Legis absolutio Verbi est explicatio: Et ideo qui
Abbreviated transcription (Latin):
bi: non uocis est uerbũ: Nã nisi
uerbũ illud oꝑetur in nobis: nullꝰ
est sonꝰ uocis Uox ioħs est: uox enĩ
clamantis in deserto Ap̃c ẽ. uerbũ.
Hoc uerbũ oꝑatur: & ideo ubi de¬
suit oꝑari: muta repente & carens
sp̃u. ueluti quedã anime lingua
conticuit: Transiuit ad nos dĩ uer¬
bũ. & in nobis non tacet: Deniq
iam non potest uideus dicere.
qd̃ potest dicere xp̃ianus: quia
exꝑiñtũ querits eius: qui in me
loquit᷑ xp̃c: Et ipse erat innuens
illis: Remansit gͦ mittꝰ ⁊achari¬
as: & erat innuens illis: Quid ẽ
mutꝰ. nisi quidã sine uerbo cor¬
poralis actus. indicare moliens
nec exprimens uoluntatẽ quadã
suprema morte. uoce suppressa
mutꝰ sermo morientiũ:
Sonne tͥ uidet᷑ hiuic similis
Sesse popłs iudeoꝵ ita irra¬
tionabilis. ut actuũ suoꝵ non
possit prestare rationẽ: qui in
ultimo. spei uitalis obitu consti¬
tutꝰ. uocẽ quã habebat amise¬

Expanded text:
bi, non uocis est uerbum; nam nisi bi, non uocis est uerbum; nam nisi uerbum illud operetur in nobis, nullus est sonus uocis. uox Iohannes est — uox enim clamantis in deserto — Christus est uerbum; hoc uerbum operatur et ideo, ubi desiuit operari, muta repente carens spiritu ueluti quaedam animae lingua conticuit. transiuit enim ad nos dei uerbum et in nobis non tacet. denique iam non potest Iudaeus dicere quod potest dicere Christianus quia experimentum quaeritis eius qui in me loquitur Christus. Et ipse erat annuens illis. remansit ergo mutus Zaccharias et erat annuens illis. quid est nutus nisi quidam sine uerbo corporalis actus indicare moliens nec exprimens uoluntatem, quidam suprema morte uoce suppressa mutus sermo morientum? nonne tibi uidetur huic similis esse populus Iudaeorum ita inrationabilis, ut actuum suorum non possit praestare rationem, qui in ultimo spei uitalis obitu constitutus uocem quam habebat amise
Abbreviated transcription (Latin):
ondempnat᷑ silentio incredu¬
litas sacerdotis: & fides ꝓphe¬
tarũ probatur oraculo Clama in¬
qͥt Et dixi: Qͥd clamabo: Om̃is
caro fenũ: Uides iubentis imperiũ.
obtemꝑantis obsequiũ. int̾rogantis
affectũ. obsequentis oraculũ Cre¬
didit enĩ. qͥs qͥd clamet exposcit:
& quia credidit ꝓpħauit: At uͦ
zacharias quia non credidit. ñ
potuit loqui: sed erat innuens
illis. & remansit mutꝰ: Non uniꝰ
misteriũ. nec unius silentiũ est:
Tacet sacerdos: tacet ꝓpħa: Nisi
fallor. in uno uox totiꝰ plebis ob¬
mutuit: quia in uno. totꝰ ad dm̃
ꝑ moysen popłs loquebat᷑: Cessa¬
tio sacroꝵ. & silentiũ propħarũ:
taciturnitas ꝓpħȩ. &. taciturni¬
tas sacerdotis est: Auferã in qͥt ua¬
lidã uirtutẽ. ꝓpħam & consilia¬
riũ: Et uere abstulit ꝓpħas a qͥb
urtutẽ: aqͥb dĩ uirtꝰ recessit:
Abstulit his consiliariũ .X.
qͦs magni consilu angłs ⁊ eli¬
nauit: abstulit uocẽ. quia uox uer¬

Expanded text:
ondemnatur silentio incredulitas sacerdotis et fides prophetarum probatur oraculo. clama inquit. et dixi: quid clamabo? omnis caro faenum. uides iubentis imperium, obtemperantis obsequium, interrogantis adfectum, obsequentis oraculum. credidit enim qui quid clamet exposcit et, quia credidit, prophetauit. at uero Zaccharias, quia non credidit, non potuit loqui, sed erat annuens illis et remansit mutus. non unius mysterium nec unius silentium est. tacet sacerdos, tacet propheta. nisi fallor, in uno uox totius plebis obmutuit, quia in uno totus ad dominum per Moysen populus loquebatur. cessatio sacrorum et silentium prophetarum, taciturnitas prophetae et taciturnitas sacerdotis est. auferam inquit ualidam uirtutem, prophetam et consiliarium. et uere abstulit prophetas, a quibus uirtutem, quibus dei uirtus recessit, abstulit his consiliarium, quos magni consilii angelus declinauit, abstulit uocem, quia uox uer
Abbreviated transcription (Latin):
sed & abbatũ ac diuersoꝵ cleri¬
coꝵ non minimã multitudinẽ:
Et qͥa hoc in cͤalendas iulias age¬
re uolebat: uigilata una noc¬
te. facto mane. accepto sarculo
t̃rã quȩ suꝑ scm̃ erat tumulũ ce¬
perunt effodere: Quo dececto: ma¬
nus ut cõmouerent initiunt:
Ibi tota multitudo laborans: ni¬
chil ꝑ totũ diem ꝓfecit: Uigilata
deniq alia nocte. mane temp¬
tantes iterũ: nichil om̃ino agere
potuerunt Cl

Expanded text:
tum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Julii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, injiciunt, ibique multitudo tota laborans, ni totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
silidis atq appellis. ac reliquoꝵ.
quos enumerare longissimũ est:
cum hoc tantũ in p̃sentiarũ ne¬
cesse sit dicere. extitisse qͦsdã qui
sine spũ &s grã dĩ conati sunt ma

Expanded text:
silidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt m
Abbreviated transcription (Latin):
certe cui ꝓnũ est scõs angłos in
ministeriũ mittere: & ad bene¬
placitũ suũ inferoꝵ pacta cassare:
his quoq & aliis infiniti numeri
beneficiis quȩ uel scripta st̃. uel
passim iugi sentiunt᷑ effectu: con
stat. qd & iustis & peccatoribus
fidelit᷑ inuocantib se presto est:
& numꝗͣ eis opitulari desistit: Ue¬
niant igit᷑ iusti ad eã cũ basilio.
laudantes ac benedicentes: effectũq
celerẽ sius scĩs desideriis postulan¬
tes: sine dubio ꝑcepturi: Ueniant
peceatores cum teophilo. tonden-¬
tes rea pectora cum int̾no fletu:
ipsi quoq si uere peniteant. de¬
sideratã ueniã adepturi: De
quoꝵ numero tͥ assistentib no¬
bis. ut subuenire nob̃ & auxilia¬
ri digneris imploramꝰ: o p̃electa.
o sc̃a. o uenerabilisq imꝑiosa:
o cleniens & ꝓpitia dña nr̃a: quo
possimus recuꝑare & habere gr̃ã

Expanded text:
certe cui pronum est sanctos angelos in certe cui pronum est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pacta cassare; his quoque et aliis infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur effectu, quod et justis et peccatoribus fideliter invocantibus se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
dictu: Noctem uero illã consecuta
est dñica dies. qua teophił quasi
cum dño a mortius resurgens.
ep̃o se coram popło presentauit:
& rem sicut erat exposuit: Uide¬
res popłm modo ex auditu tã
horrendi sceleris expauescere.
modo considerata matie uul¬
tuq penitentis pie collacrima¬
ri: sed audito quantã & quã
celerẽ nuscd̾iã fuerat consecutꝰ.
om̃s qui mala conscientia t̾riti
pene defecerant: ad spem ueniȩ
cum gaudio respirabant: Iam
uero ut rem breui fine conclu¬
damus: ep̃o iubente. male cau¬
tũ cyrographũ. teophilꝰ igne
cremauit: Deinde suffragante
elero & popło ductus ad altare:
cum sacroscãm comunionẽ de
manu epĩ ore susciꝑet: facie
refulsit ut sol ꝑ actoq deinceps
triduo cum laudib. in ȩccłia
piȩ matris dni. ꝑ quã reconcili¬
atus fuerat: a laboribꝰ siis beato
fine quieuit: Talib gͦ factis ap¬
probatur: quia mnat᷑ dnĩ ubiq
imperiosa est: ubiq magnificaͥ

Expanded text:
dictu. Noctem vero illam consecuta dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ infortunia sua in tristiciã
decidit: Unde contulit sese ad
quendã uideũ maleficũ: cuius
consiliũ & auxiliũ petens. hoc
mediatore locutus cũ diabolo.
xp̃ianitatẽ abnegauit. & diabo¬
lum adorauit: eiq de sua man¬
cipatione factũ cyrographũ tra¬
didit. anulo suo signatũ. Postea
uͦ facti penitens. multũq se animi
angens. quid faceret. quo se uer¬
teret. tandẽ collectis fidei & spei
affuctione mactatꝰ. animo con¬
trito nom̃ eius inuocabat uigit᷑:
ac patrociniũ implorabat: Quid
multa: Respexit eũ ꝓpitia. miscd̾iȩ
mat᷑ Et ꝑ uisionẽ apparens de
impietate coarguit: ad confessi
ẽ dolentẽ. pollicendo ueniã: & ne
dubitaret de ꝓmisso. supͣdictũ
cẏrographũ diabolo potent̾ erep¬
tum captiuo reddidit: in pignꝰ
libertatis Qd̃ cum euigilans sup̃
pectus suũ positũ inuenisset.
quã letus extiterit. quã pio af¬
fectu uoces exultationis &. con¬
fessioniᷤᷤ ediderit: non est facile

Expanded text:
pter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexit hunc propitia misericordiae Mater, et per visionem illi apparens de impietate coarguit, ad Christi est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile
Abbreviated transcription (Latin):
misit illos De qͥb & saluator in
eugłio ioħis loquit᷑ Om̃s qͥ ante
me uenerunt: fures fuerunt &
latrones Qui uenerunt: non qͥ
missi sunt: Ipse enĩ ait Ueniebant:¬
& ego non mittebam eos. In ueni¬
entib p̃sumptio temeritatis: in
missis. obsequiũ seruitutis ẽ.

Expanded text:
et Salvator in Evangelio Joannis loquitur: Omnes qui ante me venerunt fures fuerunt et latrones . Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: Veniebant, et ego non mittebam eos . In venientibus, praesumptio temeritatis; in missis, obsequium servitutis est.
Abbreviated transcription (Latin):
die scĩssimꝰ pater benedictus in
cella consisteret. placidus t̃ tullii pa¬
ad hauriendã de lacu aquã est
do secutus est: Quẽ continuo un¬
da rapuit. & pene in unius sagittę
quia puer ille qui ad hauriendã
aquã ꝑrexerat. in lacũ cecidit: eũq
longius iam unda protrabit: Res
mira. & post petrũ apłm inusita¬
ta sequta est: Benedictione & enĩ
postulata atq ꝑcepta. ad patris
sui imꝑiũ concitus ꝑrexit maurꝰ:
Atq usq ad eundẽ locũ quo ab
unda ducebatur puer. ꝑ t̾ram se
tigit. ad se uersus post t̃ga respex̃:
& quia suꝑ aquas cuecurrisset.
agnouit: Et qd̃ p̃sumere non po¬
tuisset ut fieret. miratꝰ extremu¬
it factũ. Reuersusq ad patrẽ: rẽ
gestã retulit:¬
ir aut̃ uenerabilis benedictus
hoc non suis meritis. se obedientiȩ illiꝰ¬
depitare cȩpit: At contra maurꝰ pro
solo eius imperio factũ dicebat. seq
consotiũ in illa uirrute non fuisse:
quã nesciens fecisset.: Sed in hac mu¬

Expanded text:
s in cella consisteret, praedictus Pad hauriendam de lacu aquam egredo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se tigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retuliem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mu
Abbreviated transcription (Latin):
Sec sunt testimonia . Ulli.
imperanti. antequ ĩ uentus te iu¬
bente siluisset. mortuus te uocante
resurrexisset. sol te moriente pal¬
luisset. terra te resurgente tremu¬
isset : celum te ascendente patuis¬
set: Adhuc enĩ in manib matris
portabaris: & iam dñs orbis ag¬
cher occurrebat: Pulcher in cęlis:
puleber in t̾ris. Pulcher in patre
uerbum: pulcher in matre caro & uer¬
bum: Pulcher in utero uirginis. ubi
non amisit diuinitatẽ eũ suscepit
humanitatem:. Quia cũ hic fuisset.
cum manib portaretur. loquitti
sunt cęli. gauisi sunt angłi: magos
stella direxit: Adoratus est in prese¬
pio cibaria mansuetoꝵ. adoratꝰ ẽ
in templo xp̃c puer: & a sene syme¬
one gestatus est in ulnas. a quo ipse
regebatur: Pulcher gͦ xp̃c in mira¬
culis. in flagellis. in sermonibꝰ: in
uerberibus: Pulcher non curans
mortẽ. & mortuos suscitans Pulcher

Expanded text:
ec sunt testimonia nativitaimperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante resurrexisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset. Adhuc enim in manibus matris portabaris; et jam Dominus orbis cogcher occurrebat: pulcher in coelis, pulcher in terris; pulcher in Patre Verbum, pulcher in matre caro et Verbum; pulcher in utero Virginis, ubi non amisit divinitatem, cum suscepit humanitatem: quia cum hic esset, cum manibus portaretur, locuti sunt coeli, gavisi sunt Angeli, Magos stella direxit. Adoratus est in praesepio cibaria mansuetorum; adoratus est in templo puer Christus a sene Simeone, gestatus est in ulnis, a quo ipse regebatur. Pulcher ergo Christus in miraculis; in flagellis, in sermonibus, in verberibus pulcher; non curans mortem, et mortuos suscitans; pulcher
Abbreviated transcription (Latin):
licet fluctib mare. uentis pelagꝰ con¬
ta: quȩ ducit ad dñm: Ambula¬
bat igitur suꝑ aquas petrꝰ. & sub
pedib euis mollis unda ñ cedit:
legimus in ueteri testam̃to filios
isrł ꝑ mare rubrũ siccis itineribꝰ
ambulasse. & ad securitatẽ gradi¬
entium ne laberet᷑ unda: in solidi¬
tatẽ quandã eã fuisse mutatã
Quanto hic meliꝰ: ubi ambulante
petro. nec mutat᷑ unda nec labit᷑.
nec solidatur aqua nec refugit:
Melius inquã: ubi eadẽ unda que
fluctuat & sustentat. ubi idem
gurges qui mergit famulatur:
Iuic ut portaret᷑ ꝑ mare popłs
isrł: meatũ suũ natura ꝑdide¬
rat. Hic portat᷑ in aquis apłr pe¬
trus.&. cursũ suũ fluenta ñ per¬

Expanded text:
licet fluctibus mare, ventis pelagus conlicet fluctibus mare, ventis pelagus conta, quae ducit ad Dominum. Ambulat igitur super aquas Petrus, et sub pedibus ejus mollis unda Legimus in Veteri Testamento filios Israel per mare Rubrum siccis itineribus ambulasse, et ad securitatem gradientium, ne laberetur unda, in soliditatem quamdam eam fuisse mutatam. Quanto hoc melius, ubi, ambulante Petro, nec mutatur unda, nec labitur, nec solidatur aqua, nec refugit. Melius, inquam, est, ubi eadem unda, quae fluctuat et sustentat, ubi idem gurges, qui mergitur et famulatur. Illic ut portaretur per mare populus Israel, meatum suum natura perdiderat: hic portatur in aquis Petrus, cursum suum fluenta non per
Abbreviated transcription (Latin):
spiritali: consequente eos petra: Pe¬
tra aut̃: erat xp̃c : Rexte consortiũ
meretur nominis. qͥ consortiũ me¬
retur & oꝑis: In eadẽ enĩ domo: pe¬
onib ꝓficit. fletib suis gaudet. pe¬
riculis sius crescit: Hinc namq in
mare dũ suꝑ undas temerariꝰ uia¬
tor ingreditur. nittat incessu: sed
conualescit affectu: Periclitat᷑ cor¬
pore: sed deuotione non labitur:
Mergit᷑ pedib. sed xp̃i dextera sus¬
tentat᷑: Sustentabat enĩ fudes. quẽ
unda mergebat: & quẽ fluc tuum
ꝓcella turbabat: saluatoris dilectio
confirmabat: .Ull.¬
mbulabat enĩ in mari petrꝰ:
magis dilectione quã pedibꝰ:
Non enĩ udebat ubi pedũ uesti¬
gia figeret. uidebat aut̃ ubi fige¬
ret uestigia caritatis In naui
enĩ positus considerabat dnm̃.
& amore eius ductus: descendit
in mare Non cogitat labentes
aquas. non fluenta labentia: &.
dũ xp̃m respicit: non respicit ele¬
mentũ: Crescit fide. & eriã inter
undas solidũ u̾uient uestigiũ: Iactet᷑

Expanded text:
spirituali consequente eos petra; petra autem erat Christus . Recte consortium meretur nominis, qui consortium meretur et operis; in eadem enim domo Pebus suis proficit, fletibus suis gaudet, periculis suis crescit. Sic namque in mari, dum super undas temerarius viator ingreditur, nutconvalescit affectu: periclitatur corpore, sed devotione non labitur; mergitur pedibus, sed Christi dextera sustentatur. Sustentabat enim fides, quem unda mergebat: et quem fluctuum procella turbabat, Salvatoris dilectio confirmabat. Ambulabat enim in mari Petrus magis dilectione, quam pedibus . Non enim videbat ubi pedum vestigium figeret; videbat autem ubi figeret vestigium charitatis. In navi enim positus considerat Dominum; et amore ejus ductus descendit in mare. Non cogitat labentes aquas, non fluenta currentia: et dum Christum respicit, non respicit elementum; credit fidem etiam inter undas solidum invenire vestigium. Jactetur
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ Up̃c aut̃ id est unctꝰ appellat᷑
dñs: qr sicut petrꝰ ait. unxit eũ ds̃
in eiꝰ laude loquit᷑: Unxit te dĩ dĩ tu¬
us oleo letitiȩ: p̾consortib tuis Con¬
sortes aut̃ eiꝰ nos uocat: qͥ ad accipien¬

Expanded text:
ristus autem, id est, unctus, appellatur Dominus, quia, sicut Petrus ait, Unxit eum Deusin ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipien
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ dilectione feruere : frat̾nȩ qͦꝙ
salutis curã gerere: Ille ꝑfecte con¬
ditoris sui ducatũ sequit᷑. qͥ enã
ꝑximi qͣntũ ualet habere comita¬
tũ nititꝰ: Inuenimꝰ inqͥt messiam:
qd est int̾pretatũ xp̃c: Messĩas idẽ qd̃¬

Expanded text:
illius dilectione fervere, fraternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretatum CHRISTUS. Messias idem
Abbreviated transcription (Latin):
scđm qd̃ ait Pat̾ maior me est:
Sed̾m id aut̃ qd ait ego & pater
unũ sumꝰ: & ipse agricola est: Nec
talis quales sunt qui extrinsecus
oꝑando exhibent ministeriũ. sed
talis: ut det etiã intrinsecꝰ inere¬
mentũ: Nam neq qui plantat
est aliquid neq qui rigat. sed qͥ
incrementũ dat ds̃: Et utiq ds̃
est xꝑ̃c. quia ds̃ erat uerbũ. unde
ipse & pater unũ sunt: Et si uer¬
bum caro factũ est qd̵ non erat.
manet quod erat: Deniq cũ de
patre tanquã de agricola dixis¬
set. qđ infructuosos palmites tol¬
lat: fructuosos aut̃ purget ut
plus afferant fructũ. continuo
etiã se ipsum mundatorẽ palmi.¬
tũ ostendens. iam uos inquit
mundi estis. propt̾ sermonẽ quẽ
loquiitꝰ sum uobis Eoce & ipse
mundator est palmitũ. qd est
agricolȩ ñ uitis officium: Qui
etiã palmites oꝑarios suos fecit.
Nlã & si non dant incrementũ.

Expanded text:
m quod ait, Pater major me est : secundum autem id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dstus, quia Deus erat Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementu
Abbreviated transcription (Latin):
suspiranti: & dicenti eotidie in ora¬
tionib suis Quando ueniet: Qͣ ndo
nascetur: Quando uidebo: Putas
durabo: Putas hic me inueniet illa
natiuitas: Putas isti ocłi uidebunt.
ꝑ quẽ cordis ocłi reuelabunt᷑: Dicebat
ista in orationib suis. & ꝓ desiderio
tem. uidit ille & agnouit: Ubi no¬
uerat qd̾ agnouit: Intus ẽ reuelatꝰ.

Expanded text:
suspiranti, et dicenti quotidie in orasuspiranti, et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? Quando nascetur? Putas videbo? Putas durabo? Putas me hic inveniat illa nativitas? Putas isti oculi videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio tem, vidit ille et agnovit. Ubi noverat quod agnovit? Intus est revelat
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebant enĩ illum esse uenturũ.
& om̃s qui cupiebant dicebant:
O si hic me inueniat illa natiui¬
tas: o si qd̾ credo in scripturis. ui
deam ocłis meis Et ut noueritis
quantũ desiderium habebant
scĩ. qui nouerant de scripturis
urginẽ parituram. sicut audis¬
tis cum isaias propħa legeretur:
eoce uirgo in utero accipiet et
pariet filiũ: & uocabitur nom̃
eiꝰ emmanubel: Emmanuhel qͥd
anima. non tͥ uideatur impossi¬
bile. ut uirgo pareret: uirgo pa¬
riens ꝑmaneret: Intellige natum
dm̃: non mireris uirguus partũ:
Ut gͦ noueritis antiqͦs scõs & uis¬
tos desiderasse uidere. qd conces¬
sũ est huric seni symeoni. ipse dñs
quens: ait illis Multi iusti & pro¬
fetę uoluerunt uidere quȩ uos
uidetis. & non uidert᷑: & audire
quȩ auditis: & non audierunt:
Multũ senex iste fuit ad audiendũ
serus. sed ad nidendũ maturꝰ. Non
expectauit ut xp̃m audiret loquen¬
tem Et hoc illi tantũ concessũ erat
iam decrepito. quasi desideranti &

Expanded text:
Sciebant illum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti, qui noverant de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmananima, non tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos desiderasse videre quod concessum est huic seni Simeoni, Dominus i justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae vos auditis, et non audierunt. Multum senex iste Simeon fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem. Et hoc illi tantum concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et
Abbreviated transcription (Latin):
cientem: Cum gͦ agnouisset. acce¬
pit eum in ulnas suas. hoc est bra¬
chiis sius amplexatꝰ est eĩ: Portabat.
a quo portabatur. Ipse est enĩ xp̃c
sapientia dĩ. attingens a fine usq
ad finẽ fortiter: & disponens om¬
nia suauit̃ Quantꝰ ibi erat & ꝗͦ
magnꝰ. quã paruus factus erat:
Paruus factus: paruos querebat:
Quid est paruos querebat: Non
superbos. non elatos: sed humiles
q mites colligebat: In presẽpi dig¬
natus est poni: ut esset pioꝵ ciba¬
ria iumentoꝵ Accepit ergo eũ
simeon in brachia sua: & dixit:
Nunc dimittis dñe seruũ tuũ in pace
Uimittis in pace: quia iudeo pacẽ: La¬

Expanded text:
cientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapientia Dei, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Quantus ibi erat, et quam magnus, quam parvus factus erat? Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est, parvos quaerebat? Non superbos, non elatos; sed humiles et mites colligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tulit gaudiũ. in
quo xp̃c infans in
templo est p̾sentatꝰ.
Exultent gͦ uirgi¬
maria peperit
Rep̃m: Nichil in ea
quod nouit putent ext̾minatum.
mansit uirgo post partũ: & illiba¬
infantẽ xp̃m uidua anna cogno
phetauit Nullus gradus p̃termis¬
sus est: de quo non haberet testi¬
moniũ salus om̃ium nr̃m : Num¬
qͥd enĩ sole uirgines ad regnũ ce¬
loꝵ ꝑueniunt : Perueniunt & ui¬

Expanded text:
tulit gaudium, in quo Christus infans in templo est praesentatus. Exsultent virgi peperit Christum. Nihil in ea quod voverunt putent exterminatum, mansit virgo post partum. Exsulinfantem Christum vidua Anna cognovpta prophetavit. Nullus gradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Nunquid enim solae virgines ad coelorum regna perveniunt? Perveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
& iã usq ad senilẽ etatẽ ꝑuenerat
senectute scã¬
ctoginta namq & quatuor ge¬
tiam saluatoris: ut paruũ uidẽ¬
ret annosa. paruũ cognosceret
anicula: intrantẽ in mundũ sal¬
uatorẽ uideret itura Et in mas¬
culino sexu. tria ipsa genera cõ¬
pueri: continentiã uouentes pu¬
ero spit uͭ integritatẽ pueritiȩ
consecrauit: qui sue matri fecundi¬
tatem actulit. uiginitatẽ non abs¬
tulit. Simeo alle senex diu ugxerat.

Expanded text:
, usque ad senilem aetatem pervenerat senectute sanOctoginta namque gectabat Salvatoris, ut parvum videret annosa, parvum cognosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura. Et in masculino sexu tria ipsa genera compueri, continentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uie ibat Sed nisi uenĩret ille: iste
ire nolebat: Iam senectus matura ex¬
cludebat: sed sincera pietas detine
bat: At ubi natus est xp̃c. at ubi eũ
diuinã infantiam pia senectꝰ agno¬
uit: accepit eum in manib suis &
dixit Nunc dimittis dñẽ: seruũ
rium senis: in mundi ipsiꝰ senectu¬
t&. Ipse ad senem hominẽ uenit: qͥ
mundũ inueteratũ inuenit. In isto
quidẽ scło diu esse nolebat. & xp̃m
in hoc scło uidere cupiebat: cantans
cum ꝓpħa & dicens Ostende nobis

Expanded text:
ille ibat: sed donec veniret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas detinebat. At ubi venit, at ubi natus est, at ubi eum divinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum rium senis in mundi ipsius senectute. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum in veteratum invenit. In isto quidem saeculo diu esse nolebat; et Christum in hoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs xp̃c est: Annuntiate diem ex die:
xp̃m: sc̃ĩ senes. senẽ symeonem: .U.
Ii aut̃ queritis ut de coniugatis
aliquis testimoniũ dño ꝑhibeat:
Zachariã considerate: Nemo ergo
querat aliud fr̃s mei xp̃iani fide¬
les. aut uirgo. aut uidua. aut con¬
iugata. aut uir continens: aut uxo¬
ratus sit: Quicqͥd plus esse quisq¬
uoluerit: non inueniet qd ad cris¬
tutẽ ꝑuenit: sed in senectutẽ non
declinauit: Crescat gͦ fides tua. ro¬
bur inueniat. ad senectutẽ ꝑuenis¬
se se nesciat: Sic ꝑtinebis ad xp̃m
filium. in principio uerbũ: uerbũ
apud dm̃. uerbũ dm̃: Sed uerbũ
caro factũ est: ut habitaret in nob̾
Maiestas ibi latebat: ubi infirmitas
Ad illũ ꝑtinuit ꝓpt̾ nos nasgł
nos ꝑtineat in illo renasci: quio
agnꝰ dĩ. hic est qui tollit peccata

Expanded text:
stus. Annuntiate diem ex die sJesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemo ergo quaerat aliud, fratres mei, christiani fideles, aut virgo, aut vidua, aut conjugata, aut puer, aut continens, aut uxoratus: quidqvoluerit, non inveniet quod ad Christutem pervenit, sed in senectutem non declinavit. Crescat ergo fides tua, robur inveniat, ad senectutem pervenisse nesciat. Sic pertinebis ad Christum Filium Dei in principio Verbum, Verbum apud Deum, Verbum Deum; sed Verbum carnem factum, ut habitaret in nobis. Majestas ibi latebat, ubi infirmitas Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci, qui v est Agnus Dei, hic est qui tollit peccata
Abbreviated transcription (Latin):
potentia nascentis. & magnificen¬
tia de cȩlo ad terrã uenientis. Ad¬
huc in utero portabat᷑. & ex utero
matris. a ioħe baptista salutaba¬
tur. In templo p̾sentabat᷑. & a sx¬
meone sene famoso. annoso. ꝓbato.
ret natum: ꝑ quẽ conditũ ẽ scłm
Agnouit infantẽ senex: factus est
in puero puer: Innouatus est in
ȩtate : qui plenus erat pietate:¬

Expanded text:
potentia nascentis! o magnificentia de coelo ad terram descendentis! Adhuc in utero portabatur; et ex utero matris a Joanne Baptista salutabatur. In templo praesentabatur; et a Simeone sene famoso, annoso, probatoret natum per quem conditum est saeculum. Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus est in aetate, qui plenus erat pietate
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ germanus authisiodorensis
õpidi indigena fuit. parentibus
splendidissimis ꝓcreatꝰ: & ab ipsis
infantiȩ rudim̃tis studus literalibꝰ
institutꝰ. In quo doctrinę collatio.
cũ ingenii ubertate consentiens.
eruditissimu duplicato bono id est
nature & industrię reddiderunt:
ltq ut in eũ ꝑfectio literarũ plena
conflueret. post auditoria gallicana

Expanded text:
gitur Germanus Autesioderensis gitur Germanus Autesioderensis oppidi indigena fuit, parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis infantiae rudimentis studiis liberalibus institutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, post auditoria Gallicana
Abbreviated transcription (Latin):
oeni patris suꝑ dñm in monte ela.¬
rificatũ una cũ petro audiren
& plura aliis discipłis. misteriodẽ
secieta agnoscerent: Qđq ad rem
plurimũ ꝑtinebat. se integro cor¬
de dño adherere: & maxima illũ
dilectione sentiebant amplecti. ideo¬
q non discredebant fieri posse. ut
cirra eũ ipsi uiciniꝰ in regno sederens.
p̃sertĩ cũ uiderent ioħm singulari
puritate mentis corporis in tanto
amore habitũ. ut ipsius in sinu
in cena recũber et: Sed quid eis
dignitatẽ sedium querentib ipse
cognitor meritoꝵ. ac sediũ distri¬
bittor responderit: audiamꝰ: Res¬
pondens inquit iħc: dixit:escitis
quid petatis. Iesciebant enĩ qͥd
peterẽt: qui in regno cȩlestis pa¬
triȩ quẽpiam ad sinistrã xp̃i ses-¬
surũ putabant eeͥ. cũ in illa dis¬
cretione nouissimi examinis om̃s
dicis legant᷑ eẽ uenturi Nichil
quippe sinistrũ uita illa. nichil
habet felicitas illa reꝑbũ: nichil
pax sempit̾na recipit caducũ:

Expanded text:
em Patris super Dominum in monte clarificatum una cum Petro audirent, et plura aliis discipulis mysteriorum secreta cognoscerent: quodque ad rem plurimum pertinebat, se integro corde Domino adhaerere, et maxima illum dilectione sentiebant amplecti. Ideoque non discredebant fieri posse ut circa eum vicinius ipsi in regno sederent, praesertim cum viderent Joannem pro singulari puritate mentis et corporis tanto amore habitum, ut in coena in sinu ipsius recumberet. Sed quid eis dignitatem sedium quaerentibus ipse cognitor meritorum ac sedium distributor responderit, audiamus. Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis? Nesciebant etenim quid peterent, qui in regno coelestis patriae quemquam ad sinistram Christi sessurum esse putabant, cum in illa discretione novissimi examinis omnes dicis legantur esse statuendi. Nil quippe sinistrum vita illa, nil habet felicitas aeterna reprobum, nil pax sempiterna recipit caducum.
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ dõ digni. martyrio ñ pri-¬
uant᷑  qr martyriũ ñ sola sangiunis
effusione. sed abstinentia peccatoꝵ. &
exercitatione dĩ p̃ eptoꝵ ꝑficit᷑: Sic¬
& anachoritarĩ singulare ꝓpositũ.¬
ẽẽ confidimꝰ qͥ ꝑ singula heremi loca.
in speluncis & exigius cellarũ tugu¬
rus unici: modico contenti pabulo
temporalẽ ñ amnantes: uisus homi¬
nũ fugientes. Angłoꝵ assueti loquelis:¬
plurimis uirtutũ effulsere signis:

Expanded text:
meritum Deo digni martyrio non primeritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitchoretarum singulare propositesse confidimus; qui per singula eremi loca, in speluncis et exiguis cellarum tuguriis, modico contenti pabulo temporalem non amantes, visus hominum fugientes, angplurimis virtutum effulsere signis