comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cite qi discipłi eiꝰ nocte uenert̃ & furati st̃ eũ nob̾
dormientib. & si hoc auditũ fuerit ap̃side. nos
suadebimꝰ ei. & securos uos faciemus. Si audierit
p̃ses quod furtim sublatũ sit corpꝰ. suadebimꝰ ei
stulta in sania. dormientes testes adbibes. Si dor¬
st̃ Custodes miracłm confitent᷑. qͥ ant debue¬
rt̃ conuerti ꝑsisfcit in malicia. & pecuniam qͦ
ad tisus tẽpli data fuerat uertunt in redẽptionẽ
m̃tacii. Om̃: gͥ qui stipe tẽpli. & his que con¬
ferunt᷑ adusus ȩccłiȩ: ab utunt᷑ inaliis reb
qͥb suã expleant uoluntatẽ. similes st̃ scribaꝵ
& sacerdotum. reduñtiũ mendatiũ. Ac illi accep¬
ta pecunia fecerunt sic̃ erant docti. & diuulga
datium. que apud uideos ꝑseuerãt. ne in xp̃m
credant. Quia gͦ inpecuma scłi honor ẽ xꝑi¬

Expanded text:
furati sunt eum vobis dormientibus, et si hoc auditum fuerit a praeside, nos suadebimus ei, et securos vos faciemus. Si audierit praeses quod furtim sublatum sit corpus, suadebimus estulta insania! dormientes testes adhibes. Si dorsunt? Custodes miraculum confitentur. Qui autem debuerunt converti, persistunt in malitia, et pecuniam quae ad usus templi data fuerat, vertunt in redemptionem mendacii. Omnes ergo qui stipe templi et his quae conferuntur ad usus Ecclesiae, abutuntur in aliis rebus, quibus suam expleant voluntatem, similes sunt Scribarum et sacerdotum redimentium mendacium. At illi, accepta pecunia, fecerunt sicut erant docti: divulgatumdacium, quae apud Judaeos perseverant, ne in Christum credant. Quia ergo in pecunia saeculi honor e
Abbreviated transcription (Latin):
dysũ. Bene dix̃ contendite. qr nͥ m̃tis in¬
tentio ferueat. unda mundi ñ uincit᷑. Mul¬
ti quer̃t intͣre salutis amore ꝓuocati. ⁊ ñ
pot̾unt itnis asꝑitate. ut eiꝰ iudetur de¬
terriui.o lyi¬
ttendite a falsis ꝓpħis qͥ ueniunt
ad uos in uestim̃tis ouium. intrinsecus
aũt sunt lupi rapaces. a fructibꝰ eoꝵ cogno¬
scetiᷤᷤ eos. Quia paucoꝵ ẽ angustã uiã inue¬
nire. fraudulentiã eoꝵ qͥ eã querere m̃ti¬
untur exponit. Aitendite .i. cauete. De õĩbꝰ
hypocrits ħ pot̾ intelligi. s specialit̾ de
ħ eticis fructus animaꝵ rapientibꝰ. Uñ &
lupis cõꝑant᷑. Pcipue cauendi ft̃ ħetici co¬
gnitionẽ u̾itatis quam ũ hñt ꝓmittenteᷤ
Uestim̃ta ouium st̃ blanda u̾ba innocenti¬
um. cet̾aq religionis signa. N̾ aũt id̾o de¬
bent odisse uestim̃tũ sitũ oues. qd̾ plerũ¬
q illo se occultant lupi. dũ aliud osten
tant ad decipiendũ. aliud exerunt ad de¬

Expanded text:
. Bene dixit contendite; quia, nisi mentis intentio ferveat, unda mundi non vincitur. Multi quaerunt intrare, salutis amore provocati: et non poterunt, itineris asperitate, ut eis videtur, deterriti. eniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos . » Quia paucorum est angustam viam invenire, fraudulentiam eorum qui eam quaerere mentiuntur exponit. « Attendite, » id est cavete. De omnibus hypocritis hic potest intelligi, sed specialiter de haereticis fructus animarum rapientibus. Unde et lupis comparantur. Praecipue cavendi sunt haeretici, cognitionem veritatis quam non habent promittentes. Vestimenta ovium sunt blanda verba innocentium, caeteraque religionis signa. Non autem ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum atant ad decipiendum, aliud exerunt ad de
Abbreviated transcription (Latin):
pane in ops ẽ m̃sa. Cui contͣria ẽ cordis duri¬
cia. ꝗͣ lapidi comꝑauit. Piscis ẽ fides inui¬
sibilium. Sic̃ enĩ piscis sub tegum̃to aquaꝵ
nascit᷑. uiũ. ⁊ alit᷑. ita fides que ind̾m ẽ in¬
diuine ꝓtectionis. ne deficiat nutritur. ĩ¬
des huiꝰ mundi fluctib curum latͣta ñ frã¬
git᷑. recte pisci cõꝑatur. Cui contͣriũ posuit
mo hõi male suadendo p̃seminauit. Spes¬

Expanded text:
pane inops est mensa. Cui contraria est cordis duripane inops est mensa. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis est fides invisibilium. Sicut enim piscis sub tegumento aquarum nascitur, vivit et alitur; ita fides, quae in Deum est, indivinae protectionis ne deficiat nutritur, indes hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit imo homini male suadendo praeseminavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut accipiamꝰ qd̃ in fide orando pctimus.
inueniamꝰ qđ̃ spe recte uiuendo querimꝰ
aꝑiat᷑ id. ad qd̃ caritate pulsamꝰ. sui au̾t
ñ dat᷑. apparet. qi ñ bñ petit. mAut qͥs ẽ
ex uob̾ hõ. quẽ si petierit filiꝰ siuiᷤ panem
nũqͥd lapide porriget ei᷑ Autsi piscẽ
petit. munqͥd serpentẽ porriget ei: Aut
si ouum petierit. mĩqͥd porriget ei scorp̾:
Petendi confidentiã p̃bet. & qͥd petendũ
sit explanat. a minoͥbꝰ ꝯsuigens ad maiora.
sicut suꝑiꝰ de uolatilibꝰ celi. ⁊ liliis. Si gͦ
uos cum sitis mali. nostis bonadata dare
filiis ur̃is. qͣntomagis pat̾ u̾r qͥ in celis ẽ¬
amatores. quoꝵ dona scdm sensũ eoꝵ di¬
cenda sunt bona. Uł bona st̃ naturalit̾.
om̃ia que ds fecit. Sigͦ nos cum simꝰ ma
distributorẽ ẽẽ om̃iũ bonoꝵ sp̃ualiũ. Mystice
panis intelligr̃ caritas ꝓpt̾ appetitũ tã ne¬
cessariũ. ut sine illa cet̾a nicħ sint. sicut sũ

Expanded text:
est, ut accipiamus quod in fide orando petimus, est, ut accipiamus quod in fide orando petimus, inveniamus quod spe recte vivendo quaerimus, aperiatur id ad quod charitate pulsamus. Cui autem non datur, apparet quod non bene petit. M. Aut quis est ex vobis homo quem si petierit filius suus punem, nunquid lapidem porriget ei? Aut si piscem petit, nunquid serpentem porriget ei? Aut si ovum petierit, nunquid porriget ei scorpionem? » Petendi confidentiam praebet, et quid petendum sit explanat a minoribus ad majora, sicut superius de volatilibus coeli et liliis. « Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, qamatores: quorum dona secundum sensum eorum dicenda sunt bona, vel bona sunt naturaliter omnia quae Deus fecit. Si ergo nos cum simus maldistributorem esse omnium bonorum spiritualium. Mystice panis intelligitur charitas propter appetitum tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã pectioms elł adrunabit eũ. & dabit
illi necessaria. Uult ds̃ fidelit peti a se qd̾
disposuit petentibꝰ crogare. m lui lcxxx.
t ego uob̃ dico. Petite ⁊ dab̾r uob̾.
querite & inuemetis. pulsate. & aꝑi¬
ctur uob̃. Quasi aliquis diceret. Qd̾ sc̃m
uetas nos dare canib cum adhuc nicħ scia.¬
mꝰ. Iõ hortatur pet̾e sp̃ualia. qͥ carnalia
supͣ uetuerat postulari. Petitio ꝑtinet ad
impetrandã sanitatẽ. firmitatẽq animi.
ut ea que p̃cipiuntur implere possimꝰ
Inquisitio ad inueniendã ueritatẽ. pulsa¬
tio ad possessionẽ. ad ħ tͥa manfestanda.
ponamꝰ aliquẽ insiriuis pedibꝰ ambulare
ñ posse. Pꝰ gͦ sanandus ẽ.⁊ ad ħ ꝑtinet pe¬
t̾e. S quid ꝓdest iam posse ambulare si
uiam nescit: N ꝑueniet quo uult. ad ħ ꝑ
tinet querere. Si uͦ locum uͥ uult habitare
clausũ inuen̾it. uil ꝓłit ei ambulasse ac
ꝑuenisse nͥ sibi aꝑiat᷑. Ad hoc ꝑtinet pul
lam postulantis amici ꝑseuerantia opꝰ

Expanded text:
stantiam petitionis ejus adjuvabit eum, et dabit illi necessaria. Vult Deus fideliter peti a se, quod disposuit petentibus erogare. M. 53V L. 125 Et ego vobis dico: M. L. Petite et dabitur vobis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis. » Quasi aliquis diceret: Quid sanctum vetas nos dare canibus, cum adhuc nihil sciamus? Ideo hortatur petere spiritalia qui carnalia supra vetuerat postulari. Petitio pertinet ad impetrandam sanitatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur implere possimus. Inquisitio ad inveniendam veritatem, pulsatio ad possessionem. Ad haec tria manifestanda ponamus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse. Prius ergo sanandus est, et ad hoc pertinet petere. Sed quid prodesviam nescit? Non perveniet quo vult. Ad hoc pertinet quaerere. Si vero locum ubi vult habitare, clausum invenerit, non proderit ei ambulasse ac pervenisse, nisi sibi aperiatur. Ad hoc pertinet pulslam postulantis amici, perseverantia opus
Abbreviated transcription (Latin):
iung̃. ñ se hab̾e qd̾ ponat ante ullũ. qm̃ un
tantũ secutꝰ ẽ scłaria. ut nec s̃ pabulũ bãt
diuini u̾bi. nec alt̾i a se petenti. E qr nec
a se. nec ab alio ualz hre doctrinã. nͥ per
gr̃am dĩ. ado necesse ẽ eũ flagitare in no¬
cte iͥbulationis tres panes .i. intelligentiã tͥ¬
nitatis. qͣ p̾sentis uite consolentur labores.
Ostiũ amiti. intelligentia ẽ duuni sermo¬
nis que clausa ẽ om̃i ñ intelligenti donec
aꝑiat᷑ ei. Uñ apłs orat aꝑiri sͥ. ad loquen.¬
dũ myst̾iũ rꝑi. Noli mͥ molestꝰ eẽ. Qͣ si cds di¬
cat. Si uis reciꝑe qͦd petis. nolimͥ ampliꝰ mo¬
lestiam inferre noli ut hactenꝰ fecisti.me
scłaribꝰ postpon̾e. reu̾t̾e ad me. & ego reu̾¬
tarad te pete it debes. & ego plꝰ tͥ dabo
ꝙͣ. sꝑes. N̾ possũ surg̾e. ħ ẽ ñ possũ te adu¬
uare ꝑ iusticiã. nͥ petas ꝑ fide rectã. Surg̾e

Expanded text:
jungit, non se habere quod ponat ante illum, quoniam jungit, non se habere quod ponat ante illum, quoniam intantum secutus est saecularia, ut nec sibi pabulum habeat divini verbi, nec alteri a se petenti. Et quia nec a se, nec ab alio valet habere doctrinam nisi per gratiam Dei, a Deo necesse est eum flagitare in nocte tribulationis tres panes, id est, intelligentiam trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores. Ostium amici, intelligentia est divini sermonis: quae clausa est omni non intelligenti, donec aperiatur ei. Unde Apostolus orat aperiri sibi ad loquendum mysterium Christi : Noli mihi molestus esse. Quasi Deus dicat: Si vis recipere quod petis, noli mihi amplius molestiam inferre; noli ut hactenus fecisti, me saecularibus postponere: Revertere ad me, et ego revertar ad te ; pete ut debes, et ego plus tibi dabo quam speres. Non possum surgere, hoc est, non possum te adjuvare per justitiam, n
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾igat te qoꝰ forsitun nescis. ⁊ ñ ẽ t̃ unde
reficias esurientẽ. s cũ iuiis doc̾e. cog̾is discere¬
Uͥ itis discese. nͥ indominicis libris: S fortas¬
sis in libris obscure positũ ẽ qͦd te int̾rogat.
& tu paulũ uł petrũ ñ sineris int̾rogare. qͥa
iam reqͥescit ista fainilia cũ d̃no suo. Media
nox ẽ ualida ignorantia. N̾ ido deselrrendus
ẽ amicꝰ esuriens qͥ te urget. s pulsare debes
ad ipsũ d̃nm. cũ quo sapiens famulia reqͥes¬
cit. Qui si differt. dare. uult tñ. ħ uultite
ampliꝰ desides dilatũ. ne ulescat cito datũ
Cũ aũt ꝑuen̾is ad intelligentiã tͥnitatis.
habes tres panes. un pascas amicũ ꝑegͥnum.
Nil meliꝰ ꝗͣ seipsũ dat tͥ ds. uł ita. Amicꝰ qͥ
ueñ de uia nr̃ ẽ animꝰ. qui totiens a nob̾
recedit. qͦtiens ad appetenda t̾rena foris¬
uagatur. Redit uͦ celestiq alimonia refici
desidãt. cum in se reu̾ss suꝑna ac sp̃ualia
ceꝑit meditari. De quo petens pulchre ad¬

Expanded text:
Interrogat te quod forsitan nescis, et non est tibi unde reficias esurientem, sed cum vis docere cogeris discere. Ubi disces, nisi in dominicis libris? Sed fortassis in libris obscure positum est quod te interrogat, et tu Paulum vel Petrum non sineris interrogare, quia jam requiescit ista familia cum Domino suo. Media nox est valida ignorantia. Non ideo deserendus est amicus esuriens, qui te urget, sed pulsare debes ad ipsum Dominum, cum quo capiens familia requiescit. Qui si differt dare, vult tamen: sed vult ut amplius desideres dilatum, ne vilescat cito datum. Cum autem perveneris ad intelligentiam Trinitatis, habes tres panes unde pascas amicum peregrinum. Nil melius quam seipsum dat tibi Deus. Vel ita: Amicus qui venit de via noster est animus, qui toties a nobis recedit qvagatur. Redit vero, coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna, ac spiritualia coeperit meditari. De quo petens, pulchre ad
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̾ ⁊ si non dabit ill. surgens eo qd̾ ami¬
c̃ eiꝰ sit. ꝓpt̾ impbitatẽ tam̃ eiꝰ surget. ⁊ dabit
illi qͦtqͦt habet necessarios. Quidã ibi faciunt
int̾iogationẽ ñ possũ surg̾e ⁊ dare tͥ: s etiã
totũ capitłm sub uno u̾su. sic legi potest. Qs
hoc ẽ. si quis ur̃m habet amicũ ⁊ cet̾. E
sulle deuitꝰ dicat. noli mͥ molestus eẽ &c̃¬
ee si ille p̃seuerit pulsans. ⁊ c̾. Saluator ñ
mͦ formã orationis. s ⁊ instantiã frequen¬
tiamq tͣdidit orandi. usq ad similitudine
imꝓbitatis. uiͦ ẽ exemplo a contͣrio. sic̃ de A.¬
illo iudice. qͥ nec dm̃ timebat. nec hoĩes

Expanded text:
li surgens, eo quod amicus sit, propter improbitatem tamen ejus surget, et dabit illi quotquot habet necessarios . » Quidam ibi faciunt interrogationem: « Non possum surgere et dare tibi, » sed etiam totum capitulum sub uno versu sic legi potest: Quis homo est « si quis vestrum habebit amicum, etc., et si ille deintus dicat: Noli mihi molestus esse, modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradit orandi, usque ad similitudinem improbitatis. Usus est exemplo a contrario, sicut de illo judice qui nec Deum timebat, nec homines
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ceꝑunt. ñ putandũ ẽ eũ sc̃m dedissẽ cani¬
disrũꝑe. ad oppugnatores u̾itatis. Pedes dic̃
affectationes malas ꝯu̾sos uͦ. qui se conu̾tuns
de bono qd̾ audiunt ad malũ ut in fide dis¬
rupant uos.

Expanded text:
nceperunt, non putandum est eum sanctum dedisse canidisrumpere ad oppugnatores veritatis; pedes, dicit affectiones malas; conversos vero, qui se convertunt de bono quod audiunt ad malum, ut in fide disrumpant vos.
Abbreviated transcription (Latin):
Nnulli nãq aꝑiendo ea que auditores non
possunt sustin̾e. ampliꝰ nocent ꝗͣ tacendo
Uñ dñs. Multa habeo uob̃ dic̾e. s ñ potestis
que t̾aꝗͣ de ꝓfundo trahunt᷑. Idẽ gͥ pot̾ dici
sc̃m ⁊ margarita. s sc̃m ex eo qđ̵ non debr cor¬
rũpi. margarita ex eo qd̃ ñ deb⁊ ꝯtẽpni. Co¬
natur aut qͥsq corrũꝑe. qd̾ ñ uult ecẽ integrũ.
ꝯtẽpu̾e qͦd uile duc. sans st̃ u̾iratis oppugna¬
tores. porci conteptores. Cauendũ gͦ ẽ. ne qͥd
aꝑiat᷑ ñ capienti. Meliꝰ enũ querit qd̾ clausũ
ẽ. ꝙ. id qd̾ aꝑtũ ẽ. aut infestet aut negligat.

Expanded text:
nnulli namque aperiendo ea quae auditores non possunt sustinere, amplius nocent quam tacendo. Unde Dominus: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis quae tanquam de profundo trahuntur. Idem igitur potest dici sanctum et margarita, sed sanctum ex eo quod non debet corrumpi; margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur autem quisque corrumpere, quod non vult esse integrum, contemnere, quod vile ducit. Canes sunt veritatis oppugnatores, porci contemptores. Cavendum est ergo ne quid aperiatur non capienti. Melius enim quaerit quod clausum est, quam in quod apertum est aut infestet aut negligat.
Abbreviated transcription (Latin):
angust.i. i. ualde angusta ẽ. Nia arta ẽ. ille
qui dix̃. ego sum uia u̾itas & uita. Arta est
illis quibꝰ p̃cepta eiꝰ uidentur ẽc̃ importa¬
bilia tam̃ amantibꝰ uigum d̾ni suaue est.
Hant uitã pauci inuentunt ad ꝯmodũ su¬
ũ. qi pauci sunt qͥ saluant᷑. Uñ lucas. Intͣre

Expanded text:
st, valde angusta est. Via arcta est ille qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Arcta est illis, quibus praecepta ejus videntur esse importabilia, tamen amantibus jugum Domini suave est. Hanc viam pauci inveniunt ad commodum suum, quia pauci sunt qui sal
Abbreviated transcription (Latin):
hypocͥta eice pͥmũ trabẽ de ocło tuo. ⁊ tunc
iudeb̾ eic̾e festucã de ocło frĩs tiui. Id est pͥmo
abs te. scł ab intentione tua ⁊ de corde tuo ex¬
pelle odiũ. ut lumine m̃tis trabe mortał cri¬
minis eiecta. exemplo potiꝰ ꝙͣ dictis doc̾e uale¬
as imnora excludi peccata q̃ in festuca signi¬
ficant᷑. Cũ necessitas nos cog̃ aliquẽ rep̃hend̃s
pͥmo cogitemꝰ utrũ tale uiciũ unꝗͣ habutmꝰ.¬

Expanded text:
tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te, scilicet ab intentione tua et de corde tuo expelle odium, ut de lumine mentis trabe mortalis criminis ejecta, exemplo potius quam dictis docere valeas minora excludi peccata, quae in festuca significantur. Cum necessitas nos cogit aliquem reprehendere, primo cogitemus, utrum tale vitium unquam habuimus
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑiꝰ dictũ ẽ querite regnũ di. ad qͦd simtͣ¬
re uultis. intͣte ꝑ angustã portã. Lata uia ẽ
scłi uoluptates: angusta. labores e ieiuma.
duint᷑. qr capti scłi uoluptatib de itinere
u̾itatis reu̾tunt. lata uia ñ querit᷑ qr spõ

Expanded text:
dictum est: Quaerite regnum Dei : ad quod si intrare vultis, intrate per angustam portam. Lata via est, saeculi voluptates: angusta, labores sancti et diuntur, quia capti saeculi voluptatibus, de itinere veritatis revertuntur. Lata via non q
Abbreviated transcription (Latin):
stelle cadent decelo & uͥtutes celoꝵ cõmouebuit᷑
& tc̃ parebit signũ filii hoĩs in celo. Signũ intel¬
lige crucẽ. aut uexillum uictoriȩ. Ndiminu¬
tione luminis. s cõꝑatiõe uere lucis oĩ er̃t tene¬
brosa indiȩ uidicii. deqͦ ꝓpħauit ysaias diceis:
frubescet luna & ꝯfundet᷑ sol. cũ regnauĩt dñs
exercituũ. in monte syon. & iuherłm. & in conspe¬
ctu senũ suoꝵ fuerit głificat᷑. Cet̾mi ꝑacto diȩ

Expanded text:
tellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, et tunc parebit signum Filii hominis in coelo. » Signum intellige crucem aut vexillum victoriae. Non diminutione luminis, sed comparatione verae lucis omnia erunt tenebrosa in die judicii, de quo prophetavit Isaias dicens: « Erubescet luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituuctu senum suorum fuerit glorificatus . Caeterum peracto die
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s etiam qui sac̾dotii nomine censent᷑ angłi
uocant᷑. ꝓpħa attestante qui ait. labia sacer¬
dotis. custodient scientiã. & legẽ requirent
ex ore eiꝰ qi angłs dñi exercituuĩ ẽ. Necñunꝰ¬
quisq fidelis. si a pͣuitate ꝓximũ reuocat &¬
ad bonum exhortatur. si et̾num regnũ. uł
supplicuim erranti denuntiat. ꝓfecto angłs

Expanded text:
omnes qui sacerdotii nomine censentur angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est on fidelis, si a pravitate proximum revocat, et ad bonum exhortatur; si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, profecto ang
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥmini eũ qͥ ducit maltũ. uͥ xꝑc cũ discipłis sub¬
limiũ uͥtutũ delectatione reficit᷑. Uñ raab ex¬
ploratorib maridat ut ñ irent ꝑ una. s ꝑ excelsa.
Amplius. Cenacłm eccłia magna ẽ. que narrat
nom̃ diĩ. strata uarietate uͥtutũ & linguarũ.
Uñ illud. Circũ amicta uarietate. Inqͣ parat᷑
mũ suã credidit. ut sic una fides sub uno pa
un uasis genus. alt̃ modũ significanit.
esꝑe aucẽ facto. uenit & discũbebat cũ
duodecĩ discipłis suis. Om̃a sic agit uidas

Expanded text:
s sublimium virtutum delectatione reficitur. Unde Rahab exploratoribus mandat, ut non irent per ima, sed per excelsa . Amplius: Coenaculum Ecclesia magna est, quae narrat nomen Domini, strata varietate virtutum et linguarum, unde illud: Circumamicta varietate , in qua paratur mum suam credidit, ut sit una fides sub uno pasunus vasis genus, alter modum significavit. espere autem facto, venit et discumbebat cum du
Abbreviated transcription (Latin):
qͥntadecima luna sit crucifixus. cam̃ hac no¬
cte q̃ agnus immolabat᷑ carnis sanguinisq
sui mistia celebranda discipłis. tradidit.
& a uidis tent᷑ ac ligatꝰ. ipsius immolaciõis
.i. passionis sue sacrauit exordium. At th̾c
dỹ. Ite in ciuitatẽ. & inttoeuntib uobis
occurret nob homo anphoram portans aqͥuȩ.
sequimini indomũ in quã intrat ad quẽdam.
&. dicetis domino domꝰ. Magist̃ dic̃. Tẽpꝰ meũ
ꝓpe ẽ. ap̃ te facio pascha cũ discipłis meis. Et ip¬
se demonstrabit uob̃ cenacłm grande stratũ.
& illic parate nob̃. Et abierunt discipłi eiꝰ. & in¬

Expanded text:
nta luna, sit crucifixus, tamen hac nocte qua agnus immolabatur, carnis sanguinisque sui mysteria celebranda discipulis suis tradidit, et a Judaeis tentus ac ligatus, ipsius immolationis id est, passionis suae sacravit exordium. At Jesus dixit: Ite in civitatem, et introeuntibus vobis, occurret vobis homo amphoram aquae portans. Sequimini eum in domum in quam intrat, ad quemdam, et dicetis domino domus: Magister dicit: Tempus meum prope est, apud te facio pascha cum discipulis meis. Et ipse demonstrabit vobis coenaculum grande stratum, et illic parate nobis. Et abierunt discipuli ejus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt᷑. Mystice ciuitas ȩccłia ẽ: q̃ muro fidi cin¬
git᷑. hõ occurrens pͥmitiuus popłs inȩccłia ẽ.
Anphora aquȩ. lex lut̾ȩ. Uł ita. Parat᷑is pascha hõ
anphoram aquȩ portans occurrit. ut ostendat᷑
myst̾iũ paschȩ dñi celebrandũ ꝓ ablutioẽ mun¬
di. Aqua qͥppe lauachrũ gr̃ẽ. amphora m̃surã
iltutũ significat. cił ꝑfectam m̃surã explecitẽ¬
poris. quodignũ erat hoc geri. Alit̃. Amphora
ministranda. Uñ habemus chesaurũ istũ inua¬
sis fictilib. Consuite & aque bauili & dñi domꝰ
tis hospicio susciꝑe q̃rentib facultas danda signet᷑

Expanded text:
fidei cingitur. Homo occurrens, primitivus populus est. Amphora aquae, lex litterae. Vel ita: Paraturis pascha, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur mysterium paschae Domini celebrandum pro ablutione mundi. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram virtutum significat, vel perfectam mensuram expleti temporis, quo dignum erat hoc geri. Aliter: Amphoraministranda. Unde: habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Consulte et aquae bajuli et Domini domus ntis officio suscipere quaerentibus, facultas danda signetur.
Abbreviated transcription (Latin):
& alia similia his faciunt multa: A foro subau¬
dis redeuntes. ñ lauent᷑. ñ comedunt. Frustͣ
sic baptizant᷑. du in nomine saluatoris ñ ab¬
luunt᷑. Baptisinaͣ urceoꝵ. ⁊ calicũ dicit. ablu¬
tiones uasoꝵ. quas faciunt uidĩ. ut ipsimun¬
di uideant᷑ in corꝑe: ñ curantes peocata infi¬
delitatis a se expellere. at uͦ in uanũ uasoꝵ
baptismata seruant. qͥ cordiũ suoꝵ & corꝑm
sordes negligunt. Uñ paulus. Uoluntas dĩ est
ut abstineatis a fornicatione. ut sciat unusqͥsq
ur̾m suũ uas possidere. in scificatione & honore
manducandũ. & alia huiꝰmodi inutilia. s ne¬
cessatia dotrina u̾itatis. iubet eos qͥ pañe uite
manducare desid̾ant. crebro elemosinaꝵ. lacͥ¬
maꝵ. alioꝵq iustitie fructũ. fom̃to sua oꝑa pͣget¬

Expanded text:
 alia similia his faciunt multa. BEDA. A foro, subaudis redeuntes, nisi laventur, non comedunt; frustra sic baptizantur, dum in nomine Salvatoris non abluuntur; baptismata urceorum et calicum dicit ablutiones vasorum, quas faciunt Judaei, ut ipsi mundi videantur in corpore, non curantes peccata infidelitatis a se expellere. At vero in vanum vasorum baptismata servant, qui cordium suorum et corporum sordes negligunt. Unde Paulus: Voluntas Dei est, ut abstineatis vos a fornicatione, ut sciat unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione et honore manducandum, et alia hujusmodi inutilia; sed necessaria doctrina veritatis jubet eos qui panem vitae manducare desiderant, crebro eleemosynarum, lacrymarum, aliorumque justitiae fructuum fomento sua opera purga
Abbreviated transcription (Latin):
N sum dignꝰ soluere coirigiam calciamenti
eiꝰ. Item matħs. hic ẽ filius m̃s dilectus in
quo m̃ cõplacui. Marcus. Tues filius m̃sdi¬
lectus. in te complacui. Lucas. Tu es filius m̃s
dilectꝰ in te complacuit m. Sententia eadẽ est. Sic simi
uenit uixta opinion̾ẽ ficri rerũ iu
Dappellationes: ut ibi. Ego & pat̾ tuus do¬
lentes querebamus te. Pat̾ id ẽ qui putatur
ẽe pat̾. Ee ibi. dam indisco caput ioħis bap¬
tiste. Et contͥstatus ẽ iex. id est reputatꝰ ẽ rexs¬
id ẽ reputatꝰ ẽ contͥstari. Sic et similia.u
Sepe numero designatur in eugłio
causa. nomine sui effectus. ut ab sub¬
faciens surdum et murum. Ego sum resur¬
rectio: id ẽ facieni resung̾e. De die illa. uł ho¬
ranemo scit: neq angłi. neq filius. filius
nescit. id ẽ non facit suos scire. ante quam
gallus cantet ter me negabis. id ẽ habebiᷤ
causã. timorem scilicet compellentẽ ad ter
negandũ me. Sumliter dicitur. iam me¬
chatus ẽ in mulierem. qui eam uidit ad

Expanded text:
n sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . Item Matthaeus: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , Marcus: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui . Lucas: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui mihi . Sententia eadem est. Sic et similia. Evenit juxta opinionem fieri relicet ut ibi: Ego et pater tuus dolentes quaerebamus te . Pater, id est, qui putatur esse pater. Et ibi: Da mihi in disco caput Joannis Baptistae. Et contristatus est rex , id est reputatus est contristari. Sic et similia. Saepenumero designatur in Evangelio causa nomine sui effectus, ut a subfaciens surdum et mutum. Ego sum resurrectio , id est, faciens resurgere. De die illa vel hora nemo scit, neque angeli neque Filius , Filius nescit, id est, non facit suos scire. Antequam gallus cantet, ter me negabis , id est, habebis causam, timorem scilicet compellentem ad ter negandum me. Similiter dicitur: Jam moechatus est mulierem qui eam viderit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ret: nicħ nr̃a int̾eẽ deb quẽ ordinẽ quili¬
bet eoꝵ tenuerit. Idẽ eodẽ parte eadẽ.
Semone cõmendare debemꝰ. ut si qñi
talia singula apud singłos inuene¬
rimus. uͥ contͣrietas solui ñ possit sciamꝰ
aliud ẽẽ factũ. ut in matħo. Et tͣnseunte
inde iħu: secuti sunt eum duo ceti. Duo
ceci de quib alii narrant. non sunt isti.
s simile factum ẽ.
us q regulas amͦ scribendi ñ alienas
sũpsimus tum in augustino de con¬
sensu eugłistaꝵ. tum in aliis auctoritatibꝰ
epissime p̃t̾missa recapitulant
euugłiste. ut matħs qd̾ ante sermonẽ
in monte habitũ uocatus ẽ. pꝰ sermonẽ
reuocat ad narrationẽ. E quo maria un¬
gento p̃cioso ꝑfudit caput dñi. in passio¬
ioħ̃is carcerẽ cõmemorat. nec longe post
baptismum p̃occupando ponit. Medice
cura te ipsum. qͣnta audiuimꝰ facta in¬
capharnaũ: fac & hic in patͥa tua.Sic de si¬
milibus.
luntatẽ eui habent u̾ba seruire. nec m̃¬

Expanded text:
em ordinem quilibet eorum tenuerit. » Item eodem, parte eadem: « Memoriae commendare debemus, ut si quando talia singula apud singulos invenerimus, ubi contrarietas solvi non possit, sciamus esse aliud factum, ut in Matthaeo: Et transeunte inde Jesu, secuti sunt eum duo caeci . Duo caeci de quibus alii narrant non sunt isti; sed simile factum est. » Has quoque regulas a modo scribendi non alienas sumpsimus, tum in Augustino de consensu evangelistarum, tum in aliis auctoritatibus. Saepissime praemissa recapitulant evangelistae, ut Matthaeus, quod ante sermonem in monte habitum vocatus est, post sermonem revocat ad narrationem . Et quod Maria unguento pretioso perfuderit caput Domini, in passioJoannis carcerem commemorat, ; nec longe post baptismum praeoccupando ponit: Medice, cura teipsum; quanta audivimus facta Capernaum, fac et hic in patria tua . Sic de similibus. luntatem cui habent verba servire, nec me
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ erigio qͣsi int̾ umbs noctis repente ortũ
tiet. Lucifer ñaq tres horas noctis i. totã uigi¬
liam matutinã illuminare dr̾. Dñs in t̾ra
iudit suos laborantes in mari. ⁊ ñ mox eis
succurrit. qi ⁊ si ad horam differre indetur
auxilium tͥbulantib. tam̃ eos tandẽ corrobo¬
tat. hinc ẽ qd̾ ueniens uolebat p̃t̾ire discipłoᷤ
ut ad horam turbati. & continuo lib̾ati. ampliꝰ
creptionis sue miracłm stuperent. & maioeesgr̃aᷤ
dño referrent. Idem sit in tempestatib passionũ
q̃ a ꝑfidis ingerunt᷑. uñ illud eccłie martyrii
certamine desudantis. Quare me repulisti : Qre
tͥstis incedo duafflig̃ me inimicꝰ. S qͦm apłi in¬

Expanded text:
lumen erigit, quasi inter umbras noctis repente ortum ristum nuntiet. Lucifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare dicitur. Dominus in terra vidit suos laborantes in mari, et non mox eis succurrit; quia etsi ad horam differre videtur auxilium tribulatis, tamen eos tandem corroborat. Hinc est quod veniens, volebat praeterire discipulos, ut ad horam turbati, et continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, et majores gratias Domino referrent. Idem fit in tempestatibus passionum, quae a perfidis ingeruntur. Unde illud Ecclesiae, martyrii certamine desudantis: Quare me repulisti? Quare tristis incedo, dum affligit me inimicus! Sed
Abbreviated transcription (Latin):
brescente uł immundoꝵ sp̃uũ. ut hominũ
pͣuoꝵ. uł cogitationũ impetu. fidi splendor
obtenebrescit. spei celsitudo ꝯtabescit. amo¬
ris flãma refrigescit. S t̃c necesse ẽ. ut ad
dm̃ recurramꝰ. qͣtinꝰ ad tͣnquillitatẽ nos redu

Expanded text:
brescente, vel immundorum spirituum vel hominum brescente, vel immundorum spirituum vel hominum pravorum, vel cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Sed tunc necesse est ad Deum curramus, quatenus ad tranquillitatem nos du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetue. scłmi caloantib. ⁊ pͦ t̾ga certatĩ mun¬
di fastꝰ iactantibꝰ. t̃epus dominice passionis
aduenit. Uñ martꝰ hoc sero gestũ faisse ꝑhi¬
br. ut ueri soł occubitũ ñ solũ dñi dormitio
s ⁊̃ ipsa hoia significaret. Quo ascendente
puppim crucis ut sonũ mortis carꝑet. flu¬
ctus blasphemantiũ demoniacis excitati
ꝓcellis assurgunt. Quib ñ eiꝰ patientia t᷑¬
bat᷑. si discipłoꝵ imbecillitas ꝑicditatur.T.i mͣ.¬
uppis mortius pellibꝰ uiuos. contegie.
⁊ fluctus arcet. ⁊ ligno solidat᷑. que in¬
nuunt. cruce ⁊ morte dñi eccłiam saluati.
ꝑ ceruicał intellige corpꝰ. cui diuinitas sicut
caput inclinata recũbit. Suscitant dñm diᷤ¬
cipłi ne ꝑeant. quia marimis uotis resurre¬
ctionẽ querebant. Uentũ resurgens increpa¬
destrurit. Tempestatẽ aque cessare fecit
qr rabiem clamantiũ si filtꝰ di ẽ descendat de
mit dñs. qñ int̾ medios uirtutũ inisus cre¬

Expanded text:
petuae saeculum calcantibus, et post terga certatim mundi fastus jactantibus tempus Dominicae passionis advenit. Unde Marcus hoc sero gestum fuisse perhibet, ut veri solis occubitum, non solum Domini dormitio, sed etiam ipsa hora significaret. Quo ascendente puppim crucis ut somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium daemoniacis excitati procellis assurgunt. Quibus non ejus patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas periclitatur. Puppis mortuis pellibus vivos contegit et fluctus arcet, et ligno solidatur, quae innuunt cruce et morte Domini Ecclesiam salvari. Per cervical intellige corpus cui divinitas, sicut caput inclinata, recumbit. Suscitant Dominum discipuli ne pereant, quia maximis votis resurrectionem quae rebant. Ventum resurgens Dominus increpadestruxit. Tempestatem aquae cessare fecit, quia rabiem clamantium: Si Filius Dei est, descendat de mit Dominus, quando inter medios virtutum nisus cre
Abbreviated transcription (Latin):
Porro homines mirati st̃ dicentes adinuicẽ
Quis aut qͣlis ẽ hic : Qͥa ⁊ uentis imꝑat ⁊ ma¬
ri. ⁊ obediunt ei. Recte appellant᷑ homines
qͥc̃q potentiã saluatoris ñdũ nouerant. suie
naude accipiant᷑. siue alii quimn naui erant
siue etiã ipsi discipłi. Allegonce mare accipi¬
t᷑ estus ħꝰ scłi. nauicła passionis arbor cuiꝰ
bñficio fideles aduiti. mundi fluctus tͣnsce̾¬
dunt. ⁊ ad litꝰ patͥe cclestis ꝑueniunt. De ħ
qd̾ discipłi cũ dño nauicłam ascendunt. ali

Expanded text:
Porro homines mirati sunt, dicentes ad invicem: Porro homines mirati sunt, dicentes ad invicem: Quis aut qualis est hic, quia et ventis imperat et mari, et obediunt ndum noverant, sive nautae excipiantur, sive alii qui in navi erant sive et ipsi discipuli. Allegorice mare accipitur aestus hujus saeculi; navicula passionis arbor, cujus beneficio fideles adjuti mundi fluctus transcendunt, et ad littus patriae coelestis perveniunt. De hoc quod discipuli cum Domino naviculam ascendunt ali
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sunt eũ discipłi eiꝰ. Et eoce mo¬
tus magnꝰ factus ẽ inmati. ita ut nauicła
oꝑiretur fluctibꝰ. Ipse uͦ trat in puppi suꝑ cer¬
uical dormiens. Ceruical dr̃ uł puluillus. uel
quodlib aliud substratũ ocruici recũbenti᷑ ad
dormiendũ. Nauicła uidebat᷑ oꝑiri. ⁊ impleri
fluctibꝰ. quare tantomag̃ timor ꝯturbat disci¬
płos. E accesserunt. ⁊ suscitauerunt eũ dicẽteᷤ
modice fiłir: Tunc surgens. imꝑauit uento. et
mari. Ee dixit. tace et obinutesce. & facta ẽ tͣn¬
quillitas magna. Licet diu̾sis u̾b̾ cugłiste
narrent. una tam̃ sententia ẽ. ⁊ totũdici po
ris potestati maris. D crrore ħeticoꝵ imꝑauit
qͦ om̃ia putant ammantia. s maiestate q̃ do
sunt sensibilia nob̾ insensibilia. Huiꝰ signs
securꝰ ẽ & dormit. ⁊ suscitat᷑. ⁊ inꝑio ac sacra¬
mento passionis sue lib̾at suscitantes. Itaq
sue ꝑsone utramq naturã dignatꝰ ẽ osten¬
dere. douniens ut hõ. mare cohercens ut ds.

Expanded text:
eum discipuli ejus: Et ecce motus magnus factus est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Ipse vero erat in puppi, super cervical dormiens . » Cervical dicitur vel pulvillus, vel quodlibet aliud substratum cervici recumbentis ad dormiendum. Navicula videbatur operiri et impleri fluctibus, quare tanto magis timor conturbat discipulos. « Et accesserunt et suscitaverunt eum dicentes: modicae fidei? Tunc surgens imperavit vento et mari, et dixit: Tace et obmutesce, et facta est tranquillitas magna. Licet diversis verbis evangelistae narrent, una tamen sententia est, et totum dici potris potestati maris . Non errore haereticorum imperavit, qui omnia putant animantia, sed majestate qua Deo sunt securus est et dormit, et suscitatur, et imperio ac sacramento passionis suae liberat suscitantes. Itaque suae personae utramque naturam dignatus est ostendere, dormiens ut homo; mare coercens ut Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfit ut aptior uꝰ resurgentis appartat.
ꝑquatuor partes uestim̃toꝵ dm̃. constat
potuer̃t. nͥ scinderet᷑. Quod ne fac̾e̾nt: ad
unũ eam ꝑuenire sortions maluert̃. Lucas
dicendo sortes pluralẽ posuit ꝓ singulari.
Marcꝰ solus uidet᷑ aliꝗͣ intulisse questionẽ
dicendo. mitentes sortẽ sitꝑ eis. tanꝗͣ. suꝑ
omnib uestib sors missa sit. S breuicas fac̃
obscuritatẽ: ac sidicet. Diuisio oĩũ uestim̃¬

Expanded text:
it, ut apertior virtus resurgentis appareat. Per quatuor partes vestimentorum Domini constat potuerunt, nisi scinderetur. Quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Lucas dicendo sortes, plurale posuit pro singulari. Marcus solus videtur aliquam intulisse quaestionem, dicendo mittentes sortem super eis, tanquam super omnibus vestibus sors missa sit. Sed brevitas facit obscuritatem, ac si diceret: Divisio omnium vestime
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑeminentẽ scientiȩ caritatẽ xꝑi. In lati¬
tudine quippe oꝑa caritatatis significat. in
longitudiqͥ e pseuerantiam scẽ contisatiois
usq in finẽ. in altitudi ne spem celestuim
p̃mioꝵ. in ꝓfundo inscrutabilia uidicia di.
unde ista grã in hões uenit. Et b ita coaptant᷑
sacram̃to crucis ut in latitudine accipiat᷑ trans¬
ne illa oꝑa bona acq in eis ꝑseuerantia ꝓpt̃ tẽ¬
poralia bñficia credant᷑ facienta. s potiꝰ ꝓpt̃
sempic̃na sꝑanda. in ꝓfundo aut̃ pars illa lig¬
ni quȩ int̾rȩ abdito defixa latet. s inde con¬
surgit illud quod eminet. sic̃ exocculta di uo
caritatẽ xꝑi eam ꝓfecto dic̃. uͥ pax illa ẽ que
p̃cellit omnẽ intellectũ. a cxcuiuii. m cccx

Expanded text:
supereminentem scientiae charitatem Christi . In latisupereminentem scientiae charitatem Christi . In latitudine quippe opera charitatis significat, in longitudine perseverantiam sanctae conversationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transne illa opera bona atque in eis perseuerantia propteporalia beneficia credantur facienda, sed potius propter sempiterna speranda, in profundo autem pars illa ligni, quae in abdito terrae defixa latet, sed inde consurgit illud quod eminet, sicut ex occulta Dei vcharitatem Christi, eam profecto dicit, ubi pax illa est, quae praecellit o
Abbreviated transcription (Latin):
habere caritatẽ i nomĩb factis suis. Insorte
ad om̃s ꝑuenit. cum sors oĩb placuit. & grã qͣi
sors mittit᷑. qr ñ ñtis alicui dat᷑. s occulto
łi udicio in unitate fid̃i concedit᷑. Qualit̃ aut̃
dñs incruce sit posit᷑. qͥd ue eadẽ sacͣtissimi corꝑis
positio regalis in se typi contineat: sedulius in
paschali carmine uersib dix̃.
Ne ue qͥs ignoret specic̃ crucis eẽ colent̃ã.
Q ͤ dñm portauit ouans ratione potenti.
Quatuo inde plagas. qͣdrati colligit orb̾.
Splenditꝰ auctoris de u̾tice fulget eous.
occiduo sacre. lambunt᷑ sydere plantȩ.
Arcton dext᷑ tenet. mediũ leua erigit auxem.
sunctaq de m̃bris uiuit nat᷑a creantis
Et cruce ꝯplexũ xꝑc regit undiq taundũ.
Moralẽ qͦ sacro sc̃ẽ crucis fig̾ã desc̾bit apłs. u̾
ait. In caritate radicati & fundati. ut possitis
cũ p̃bende cũ omib scĩs que sit latitudo &
longitudo. alcitudo & ꝓfundũ. cognosce õs

Expanded text:
habere charitatem in omnibus factis suis. In sortead omnes pervenit, cum sors omnibus placuit: et gratia quasi sors mittitur, quia non meritis alicui datur, sed occulto Dei judicio in unitate fidei conceditur. Qualiter autem Dominus in cruce sit positus, quidve eadem sacratissimi corporis positio regalis in se typi contineat, Sedulius in paschali carmine versibus dixit: Neve quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portavit ovans, ratione potenti Quatuor inde plagas quadrati colligit orbis. Splendidus auctoris de vertice splendet Eous. Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae. Arcton dextra tenet, medium laeva erigit axem. Cunctaque de membris vivit natura creantis. Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fundatudo et longitudo et altitudo et profundum, cognoscere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rex udeoꝵ. Tres st̃ tituli qͥ inscͥbunt᷑. Unꝰ suꝑ
tumulos mortuoꝵ. alius inlimnib ciuitatis
uł domoꝵ. t̃cius inuictoria regis. Hic de ti-
nec occidento . suffice̾ potuer̃t. ut eum
regẽ non hab̾ent. Pulchre titulus crucem
ponit᷑. qr regia maiestate fulgebat. licet
inctuce doleret. & ut legentib in sinuaret᷑¬

Expanded text:
RON. Tres sunt tituli qui inscribuntur. Unus super tumulos mortuorum, alius in liminibus civitatis vel domorum, tertius in victoria regis. Hic de titunec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent. BEDA. Pulchre titulus supra crucem ponitur, quia regia majestate fulgebat, licet in cruce doleret, et ut legentibus insinuaret
Abbreviated transcription (Latin):
xeuntes aũt inuenert̃ hominẽ yre¬
neum uenientẽ de utilla noĩe symonẽ. pacrẽ
alexandri & rufi. hunc angariauert̃ por sa¬
tare cruce pꝰ ib̃m. Magne opinionis sy¬
mon iste fuisse uidet᷑. cum fitii c̃ eł canquã
noti om̃ib ex nomine designant᷑. Alii quidẽ
ꝑmerita patrũ suoꝵ cominemorant᷑. ut ppłs
ꝑ merita filioꝵ. ut hic symon. filioꝵ meritis qͥ¬
erant discipłi cõmendat᷑. ꝑ hoc ammonem̃ ui
p̃senti uita parentes adiuuari. ꝑ mĩta filioꝵ
suoꝵ. Bene symon crucẽ portasse descbit᷑. pꝰ
ut sequam̃ uestigia eĩ. Uñ alibi. Qui uult ueni¬
re pꝰme abnoget semet ipsũ. & tollat crucem¬

Expanded text:
xeuntes autem, invenerunt hominem Cyrenaeum venientem de villa, nomine Simonem, patrem Alexandri et Rufi. Hunc angariaverunt portare crucem post Jesum. Magnae opinionis Smon iste fuisse videtur, cum filii etiam ejus tanquam noti omnibus, ex nomine designantur. Alii quidem per merita patrum suorum commemorantur, ut populus er merita filioommendatur. Per hoc admonemur in praesenti vita parentes adjuvari per merita filiorum suorum. Bene Simon crucem portasse describitur put sequamur vestigia ejus . Unde alibi: Qui vult venire post me, abneget semetipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
Beate steriles & uentres qͥ ñ genuert̃. & ub̃a
que ñ lactauert̃. Tunc incipient dice̾ montibꝰ
cadite suꝑ nos. & collib oꝑite nos. dies uent᷑e
obsidionis & captiuitatis a romanis significat:
Iosephus refert uideos certatĩ cauernas mon¬
tium speluncasq colliũ petiisse. ita ut semetip
qͥd hi qui se ipsos inutrolibet sexu castraue¬
bunt ꝓpt̃ regnum cȩloꝵ dicant montibus
& collib cadite suꝑ nos. & oꝑite nos. cũ sue
fragilitatis memores. igruente. tẽptationũ
articulo. sublumũ uiroꝵ. uł ipsa uirginita¬
tae uł martyrio. uł quac̃q alia uirtute q̃rt̃
exẽplis monitis. p̃cibq defertoi. Quia si in
uiridi ligno ħ faciunt. in arido qͥd fiet:
Uiride ligiũ uocat se & suos. arioũ uͦ pecca¬
tores & impios. ac sidicat. Si ego mundus
a peccõ sine igne passionis ñ exeo de mundo
quid erit de imꝑiis & peccatorib:¬

Expanded text:
Beati steriles et ventres qui non genuerunt, et ubera Beati steriles et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non lactaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. Dies venturae obsidionis et captivitatis a Romanis, significat. Josephus refert Judaeos certatim cavernas monitum speluncasque collium petiisse, ita ut semetipsundanti intelligi, quod hi qui seipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum, dicant montibus et collibus: Cadite super nos, et operite nos, cum suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo, sublimium virorum vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute, quaerunt exemplis, monitis precibusque defendi. Quia si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? Viride lignum vocat se et suos; aridum vero, peccatores et impios. Ac si dicat: Si ego mundus a peccato, sine igne passionis non exeo de mundo, quid erit de impiis et peccatorib
Abbreviated transcription (Latin):
tabat᷑ in parte magna. Et nc̃ qi unmolan¬
dum cħm duplex turba ꝓsequit᷑. cũ eiꝰ passi ¶¬
onis hystoriam. alii quasi fabulam dertoẽt.
alii lacrimantib ocłis legunt. Alii misteria
carnis euis & sanguinis ut uiles escas ꝑcipiũt:
ali digno pectore ea sumenda decernunt.
Notandum ẽ ñ solum filias iherłm appella¬
ri eas que cũ eo uenerant agalilea. s &̃ illas qͦ
ei adhesetunt d̃. cuntate. & que flebant cũ
alis. Nec iõ induct᷑ solus mulierũ planctus.
quin & multi iuri dolerent. s qi femineus
sexus. quasi contemptibilior lib̾uis poterat
p̃sentib pͥncipib sac̃dotũ quod contͣ eos sense
gences feminas ocłos & ora contiertit. Ne latñ¬
temini inquit me moriturũ. cuiꝰ cita resurrec¬
tio mortẽ solue̾ pot̃. cuiꝰ mors mortẽ & ipsum
inortis auctorẽ destruet. uos potiꝰ ur̃amq.
ꝓgeniem dignis lacͥmarũ fontib abluite. ne
cum ꝑfidis dampnenini inultionẽ mee cru¬
cis. Qm̃ ecce uenient diens inquib dicent

Expanded text:
batur in parte magna. Et nunc quasi immolandum Jesum duplex turba prose quitur, cum ejus passionis historiam alii quasi fabulam derident alii lacrymantibus oculis legunt, alii mysteria carnis ejus et sanguinis ut viles escas percipiunt, alii digno pectore ea sumenda decernunt. Notandum est, non solum filias Jerusalem appellari eas, quae cum eo venerant a Galilaea; sed etiam illas, quae ei adhaeserunt de civitate, et quae flebant cum aliis. Nec ideo inducitur solus mulierum planctus, quin et multi viri dolerent, sed quia femineus sexus quasi contemptibilior, liberius poterat praesentibus principibus sacerdotum, quod contra eos sensergentes feminas oculos et ora convertit. Ne lamentemini, inquit, me moriturum, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus mors mortem, et ipsum mortis auctorem destruet, vos potius vestramque progeniem dignis lacrymarum fontibus abluite, ne cum perfidis damnemini in ultionem meae crucis. Quoniam ecce venient dies in quibus dicent:
Abbreviated transcription (Latin):
Ne corrumpas tuͤtili inscͥptionẽ. frefate aut̃
tres lingue. p̃ceteris eminebant. hebrea ꝓpt̃
uideos inlege głantes. greca. ꝓpt̃ gentiũ sa¬
pientes. latina ꝓpt̾ romanos pene oĩb iam
Uno crucifixert̃ cum eo duos latͦnes.
&e iõ dñs ibi crucifigit᷑ ut suscitet adam.
duo latrones quare in eodẽ loco crucifigun
tur Latͦnes significant eos. qͥ sub fide &¬
confessione x ꝑi uł agonẽ martyrii. uł qus¬
libet instituca artioris continentiȩ subeurt.
S qͥ ꝓsola et̃na gła fide cdextri latͦnis signant᷑.
Qui uͦ ꝓ alio latrone signant᷑ sinistro. De
illis quidẽ dictũ ẽ beati qui ꝑsecutionẽ pati¬
unt᷑ ꝓpt̾ iusticiam. qr ipsoꝵ ẽ regnũ cȩloꝵ.¬

Expanded text:
Ne corrumpas tituli inscriptionem. Praefatae autem tres linguae prae caeteris eminebant. Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos pene omnibus janc crucifixerunt cum eo duos latrones,et ideo Dominus ibi crucifigitur, ut suscitet Adam, duo latrones quare in eodem loco crucifigun Latrones significant eos, qui sub fide confessione Christi, vel agonem martyrii vel quaelibet instituta arctioris vitae subeunt. Sed qui pro sola aeterna gloria, fide dextri latronis signantur. Qui vero pro alio, latrone signantur sinistro. De illis quidem dictum est: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quia ipsorum est regnum caelo
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ heres. Nec p̃cereundũ ẽ quod symon de uil¬
la uenisse refert᷑. Uilla enĩ p̃agͣos uocat᷑. uñ
pagani nom̃ trahunt. eo qͥd a ciuitate di alieni
sint. De pago symonueniens crucẽ portat pꝰ
dnm̃. cũ popłs nationũ paganis ritibꝰ de̾lictis.
ẽ. qͥ laborat ꝓ saude humana. Cogunt᷑ hoĩes
huic labori: quẽ cogit ñ timor uł dilectio d̃i.

Expanded text:
Nec praetereundum est quod Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece pagos vocatur, unde pagani nomen trahunt, eo quod a civitate Dei alieni sint. De pago Simon veniens crucem portat post Dominum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor vel dilectio Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
adinferos ascendimꝰ incęlos. hic inuenit᷑ mel
gentili eccłia de popłis malis collecta. Item
ea scandalirante crut᷑ infine. uidaica ruitꝰ
induit᷑ plebe. Cũ enĩ intͣiũt plenitudo gen¬

Expanded text:
ad inferos, ascendimus in coelos. Hic invenitur mel ad inferos, ascendimus in coelos. Hic invenitur mel est gentili Ecclesia de populis maris collecta. Item, ea scandalizante, exutus in fine, judaica rursus induitur plebe. Cum enim intraverit plenitudo gen
Abbreviated transcription (Latin):
in agrũ a fce: ut ꝑimat᷑. hic adest ycaac oum
lignis. & abraham cũ ariete int̃ uepres herente.
Hic adẽ ioseph cũ talari tunica lita sanguine.
Hic adẽ moyses cũ uͥga & serpente. suspenso in
ligno. ħ botrꝰ cũ ligno portatꝰ. hic adẽ hel seꝰ
cum ligno adquerendã securim q̃ in imo demer
no uetito in infernũ cecidit. ꝑ lignũ crucis
xꝑi & baptismũ aqͣ ad paradisũ natauit. ħ ẽ
ionas de ligno sortis in mare. uentrẽq cȩti m̃isꝰ
triduo. Cruce sua crutiatũ nr̃m soluit. & ꝑ mor¬
tẽ suam niãm necat. Cũ forma serpentis serpen¬
tẽ necat. qr serpente de uirga facto: alii absor¬
ti sunt serpentes. Uñ ait ꝑꝓpb̃am. Ero mors
tua o mors. & mors tuus inferne. Obpbria
eiꝰ. nr̃m abstulere obꝓbriũ. uncła eiꝰ. nos li¬
beros fecert̃. Corona spinea capitis eiꝰ. deade¬
ia regni adepti sumus. uulnerib eł sanati
sum̃. Sepult̾a eiꝰ resurgimꝰ. descensione eiꝰ

Expanded text:
in agrum a fratre, ut perimatur . Hic adest Isaac cum lignis, et Abraham cum ariete inter vepres haerente . Hic adest Joseph cum talari tunica lita sanguine . Hic adest Moyses cum virga, et serpente suspenso in ligno . Hic botrus cum ligno portatus . Hic adest Eliseus cum ligno ad quaerendam securim, quae in imo demersm, quod ligno vetito in infernum cecidit, per lignum crucis Christi et baptismum aquae ad paradisum natavit. Hic est Jonas; de ligno sortis in mare ventremque triduo ceti missus. Cruce sua cruciatum nostrum solvit, et per mortem suam, nostram necat. Cum forma serpentis serpentem necat, quia serpente de virga facto, alii absorpti sunt serpentes. Unde ait per prophetam: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Opprobria ejus nostrum abstulere opprobrium, vincula ejus nos liberos fecerunt. Corona spinea capitis ejus diadema regni adepti sumus, vulneribus ejus sanati sumus, sepultura ejus resurgimus, descensione ejus