comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo iohe posterior est intelli¬
ge: Qui ante me factus est:
primatũ regiȩ potestatis quo
etiã angłis prȩsidet intuere:
Quia prior me erat: eterni¬
tatẽ diuinȩ maiestatis qua
patri est equalis intellige:
ost me uenit uir qui ante
me factus est: quia prior
me erat: Post me uenit hu¬
manitate. qui ideo prȩcellit¬
me dignitate quia prior
me erat diuinitate: Et ego
nesciebã eũ inquit: Certum
est quia sciebat dñm iohes.
cui testimoniũ ꝑhibere mis¬
sus est. quẽ uidicẽ om̃iũ uen¬
turũ prȩdicabat dicens:  cu¬
ius uentilabrũ in manu sua.
& ꝑmundabit areã suã. aquo
sp̃m sc̃m dari debere testaba¬
tur. ipse uos baptirabit inqͥ¬
ens spũ scõ  aquo se ipsũ ablui
desiderabat dicens: Ego a te
debeo baptrari. l & tu uenis
ad me: Quo a i modo ergo
dicit. & ego nesciebã eũ. ni¬
si quia eum⁊ quẽ antea
nouerat. ꝑfectius iã cũ bapti¬
taretur agnouit: Quẽ mundi
saluatorem & iudic̃e nouerat:

Expanded text:
quo Joanne posterior est, intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . A quo Spiritum sanctum dari debere testabatur: Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto , a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me ? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et ante noverat, perfectius jam, cum baptizaretur, agnovit; quem mundi Salvatorem et judicem no
Abbreviated transcription (Latin):
lararũ suscitat de sepulchro:
Hec om̃ia frẽs conditor ac re¬
demptor noster ut ds̃ & ho¬
mo agit. non quia talis illi
nascendi necessitas fuit.l sed

Expanded text:
Lazarum suscitat de sepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. aliquantȩ ꝓpter caritatẽ.
aliquantȩ ꝓpter doctrinam.
aliquantȩ ꝓpter admirationẽ.
& curationem: Et ecce ho¬
mo leꝓsus. unus ex illis qui
curã quȩrebant ł qui leuam̃
desiderabant: Et. ecce lepro¬
sus ueniens: adorabat eũ di¬
cens: Dñe. si uis. potes me mun¬
dare: Deorsum currens rogas
o homo l & in monte nichil di¬
cis: Quare sic: Quia tẽpus
& tẽpora om̃i rei sub cęlo tẽ¬
pus doctrinȩ. & tempus curati-¬
onis: In monte docut. illumni¬
nauit. monuit. anmas cura.¬
uit  corda sanait: Ii opt̾ea
ergo ego illa maiia te iptare
nolui illa summa tardare
passus sum: Ipsis ergo ab illo
completis. deorsum eo de mon¬
te ad curandũ descendente.
sicuti de cęlo. sicuti de cęle¬
stibus montib ad saluandos
carnales descendentel uenit
ergo ad eũ homo leprosus ad

Expanded text:
e, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sus cogitatio tua: Rex iste
qui natus est. non uenit re¬
ges pugnando superare: sed
moriendo mirabiliter subiu¬
gare: Hec ideo natus est ut
tibi succedat sed ut in eũ
mundus fideliter credat Ne¬
nit enĩ non ut pugnet uiuus
sed ut triumphet occisus:

Expanded text:
sus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus
Abbreviated transcription (Latin):
tes. facturũ te confido quod
spondes: Nec enĩ confectam sẽ-¬
nectutẽ marcentis meȩ etatis
considero. aut sa. rȩ coniugis

Expanded text:
tes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis
Abbreviated transcription (Latin):
sciente me hunc ingressus est
mundũ: Noui quidẽ quia
de femina natus est : sed ne-¬
seio unde est conceptus: Astat
ecce mater. sed patrẽ inues¬
tigare non possum: Partum

Expanded text:
sciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum
Abbreviated transcription (Latin):
tores quod sacra de ortu. xp̃i
prȩnunciauerat scriptura di¬
dicerunt: ut geminõ confir¬
fide expeterent: quẽ & stellȩ
claritas & ꝓphetie manifesta¬
bat auctoritas: Prolato autẽ
diuino oraculo ꝑ responsa
pontificũ. & declarata sp̃s
uoce qua dicit. & tu bechle-
em uidȩ non es minima int̾
principes uida. ex te eñĩ exiet
dux qui regat populũ meũ
isrł: quã facile & quã conse¬
quens fuit : ÷ ut hebreoꝵ ꝓce¬
res crederent quod docebãt:
Sed apparet illos carnaliter
cũ herode sapuisse. & regnũ
xp̃i cõmune cũ huius mundi

Expanded text:
tores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testifide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
In quo conflictu ꝓ nobis inito.
magno & mirabili ȩquitatis
iure certatũ est: dum om̃ps
dñs cũ seuissimo hoste. non in
sua maiestate. sed in nr̃a humi
ei eandẽ formã. eandẽq natu¬
rã. mortalitatis quippe nr̃ȩ
participẽ : sed peccati totius
expertem: Alienũ quippe ab
hac natiuitate ẽ : quod de
om̃ib legitur: Nemo mundus
asorde÷ nec infans cuius est
terrã Nichil in istã singulare
natiuitatẽ de carnis concupi¬
scentia transiuit: nichil de
peccati lege manauit: Uirgo
regia dauiticȩ stirpis eligit᷑:
qua saero grauidanda fȩcu.
diuinã humanãq ꝓlem prius
conciperet mente quã corꝑe:
Et ne suꝑni ignara consilii ad

Expanded text:
In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo hoste, non in sua majestate, sed in nostra conei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad
Abbreviated transcription (Latin):
lic esset & uenerunt. non
ꝓpter iħm tantũ: sed ut la¬
rarũ uiderent quẽ suscita¬
uit amortuis Curiositas hos
non caritas duxit ad ib̃m:
Sed nos uersa uice frẽs ca¬
rissimi. si cognoscimus ubi iħc

Expanded text:
lic est, et venerunt non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis. Curiositas hos, non charitas, adduxit ad Jesum; sed nos versa vice, fratres charissimi, si cognoscimus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
di. cũ & in duob nummis
euangłicȩ illius uiduȩ sit
aque frigide premiũ habe
at gratuita largitio: Ex af¬
fectib enĩ piorũ benignitatis
mensura taxatur. & nũquã
eũ miserendi efficatia dese¬
rit.l in quo misedia ipsa ñ
deficit: Exꝑta hoc uidua
illa de sarepta quȩ beato
heliȩ in tempore famis untꝰ
diei cibum quẽ solũ habe¬
bat apposuit: & ꝓpħȩ esuri¬
em necessitati suȩ preferens
exiguũ farinȩ ac pusillũ olei
incunctanter expendit: Sed
non ei defuit quod fidelider
erogauit: & in uasis pia ef¬
fusione uacuatis. fons nouȩ
ubertatis exortus est: ut scĩs
usib non minueretur eius sub¬
stantiȩ plenitudo: euius ñ
fuerat formidata defectio:

Expanded text:
duobus nummis evangelicae illius viduae sit aquae frigidae praemium habeat 158 gratuita largitio . Ex affectibus enim piorum benignitatis mensura taxatur; et numquam eum miserendi efficacia deserit, in quo misericordia ipsa non deficit. Experta est hoc vidua sancta de Sarepta, quae beato Eliae in tempore famis, unius diei cibum, quem solum habebat, apposuit , et prophetae esuriem necessitati suae praeferens, exiguum farinae et pusillum olei incunctanter expendit. Sed non defuit ei quod fideliter erogavit, et in vasis pia effusione vacuatis, fons novae facultatis exortus est: ut sanctis usibus non minueretur ejus substantiae plenitudo, cujus non fuerat formidata defectio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnunciatur extranea. sine
causa uenter qui eũ portas¬
set. ubera quȩ lactassent bẽ¬
atificantur: Qua enĩ conse¬
quentia eius lacte credat᷑
nutritus. cuius semine nega¬
tur esse conceptus. cum ex
unius eiusdẽq fontis origi¬
ne sedm phisicos uterq liquor
emanare ꝓbetur.L nisi for¬
te putanda est sementiuia
suȩ carnis materiã nutri¬
endo in carne d̃ĩ filio sugge¬
rere potuisse. incarnandõ
autẽ quasi maiori & inusita¬
To miraculo minime potu¬
isse: Sed huic opinioni ob¬
stat apłs dicens.l quia misit

Expanded text:
nuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? Cum ex unius ejusdemque fontis origine secundum physicos uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit
Abbreviated transcription (Latin):
suis militibus attulit. quo
eos non solum copiose dita¬
uit: sed etiã ad certandum
inuictissime confortauit:
Attulit namq donũ carita¬
tis: quȩ ꝑduceret homines
ad consortium deitatis: Qd
ergo attulit erogauit. nec
sibi aliquid minuit: sed mi¬
rabiliter & suoꝵ fidelulm
pauꝑiem ditauit: & indefi¬
tientibus thesauris plenus
ipse ꝑmansit: Caritas ergo
de terris eleuauit ad cȩlũ:
Caritas quȩ prȩcessit in re-¬
ge: ipsa subsequenter reful¬
sit in milite: O admiranda
ubiq potentia saluatoris:
opredicanda indesinenter
gra redemptoris: Ostendit
in matre uirginitatis eternȩ
miraculum : demonstrauit
in martyre inuicte carita¬
tis indiciũ: Integritas quip¬
pe intemerata ꝑmansit in
uirgine: dilectionis uestis
inuĩcta ꝑseuerauit in mar¬
tyre: Et sicut in matre dñi
non potuit uirginitas uiola¬
ri: sic in martyris mente ñ
potuit xp̃i caritas tanto se¬
uientium agmine superari:

Expanded text:
suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari
Abbreviated transcription (Latin):
quos certamine suo. xp̃c suoq
prȩlio in regnũ ꝓprium di¬
abolica de captiuitate reuoca¬
uit: Et quã congrue & ange

Expanded text:
quos certamine suo Christus, suoque praelio in regnum proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evange
Abbreviated transcription (Latin):
so sacro dominici pectoris
fonce potauit: & quasi unꝰ
de parach si siuminib uer¬
bi dĩ gr̃am in toto terrarũ
orbe diffudit: Quiq in loco
dum suscipiens matrẽ ma
reuctus est filius: Hic dum
euangelium xp̃i in asia prȩ¬
dicaret. a domitiano cȩsare
in pathinos insula metallo
relegatur: ubi etiã positus.

Expanded text:
pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus, verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudit. Quique in locudum suscipiens matrem Magrelictus est filius. 127. Hic, Evangelium Christi in Asia praedicaret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝑturbatione consuluit:
Nos noluistis eius regnũ reciꝑe:
cuius oppidũ potuustis osten¬
dere: Illi potuerunt ꝓ eo mo¬
ri. l quẽ nondũ poterant con¬
fiteri: Ita xp̃s ne ullũ ei tem¬
pus esset absq miraculo. ante
usum lingue potestatẽ uerbi
tacitus exerebat l & quasi iam
diceret sinite pueros uenire
ad me. taliũ est enĩ regnum
cȩloꝵ: noua gła coronabat in¬
fantes. & de initiis suis paruu¬
lorũ primordia consecrabat.⁊
ut disceretur neminẽ hominẽ
diuini incapacẽ sacramenti :
quando etiam illa etas głiȩ
oratorib xp̃i. uocationis nr̃e
fideiq primitias: & exultan¬
tibus animis beatȩ spei initia
celebremus: Ex inde enĩ in ȩter¬
nã hereditatẽ cȩpimus introire:
ex inde nobis xp̃m loquentia
seripturarũ archana patueruis:
&ueritas quam uidȩoꝵ obcȩca¬
tio non recepit. om̃ib nationib
suum lumen inuexit: Honoret᷑
itaq a nobis sacratissimus dies.

Expanded text:
sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas glorioratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies
Abbreviated transcription (Latin):
Prima hominis uita beata.
ita fuit immortalis : ut pos¬
set in ea homo non mori. si se
apeccati seductione cautus
seruaret: Scd̃a uero ita fi¬
et immortalis. ut non possit
in ea homo mori: non ulla
peccati pulsantis seductione
temptari: Bene autẽ sp̃s re-¬
conciliator in columba quȩ
multũ simplex est auis appa¬
ruit. ut & sue uidelicet na¬
turȩ simplicitatẽ ꝑ huius
speciem animalis ostenderet.
sp̃s enĩ sc̃s disciplinȩ effugiet
fictũ. & eum in quẽ descendit
mansuetũ mittẽ q ac miscđiȩ¬

Expanded text:
Prima hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, ut eum in quem descendit mansuetum mitemque ac mise
Abbreviated transcription (Latin):
uitia erat lupi raptoris ut
ret ouis etiã sub manu pasto¬
de lupo: ubi terror. ibi salus
Qui enĩ faciebat contra nom̃.
preꝑare ferrũ. secaturus est
non ꝑempturus: curaturus
non occisurus: Ap̃c dicebat:
Ego illi ostendã: quanta eũ
oporteat pati ꝓ nomine meo:

Expanded text:
fama lupi raptoris, ut ret ovis etiam sub manu pastoe meo. Ubi terror, ibi salus. Qui faciebat contra nomen praeparare ferrum: secaturus est, non perempturus; curaturus, non occisurus. Christus dicebat, Ego illi ostendam quanta illum oporteat pati pro nomine meo.
Abbreviated transcription (Latin):
iignificationem nobis aliquid
innuant: Opera quippe eius.
& ꝑ potentiã aliud ostendunt:
& ꝑ mysteriũ aliud loquunt᷑

Expanded text:
ignificationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquunt
Abbreviated transcription (Latin):
mentes ꝑmansit interritus.
& inter lapidum fuit cruci¬
amenta securus :l ut incre.¬
dulitatẽ uidȩoꝵ fidenter
argueret: & benignus ꝓ lapi¬
dantibus exoraret: Quod
est ergo tam magnum atty
insuperabile genus armorum.
ens sed patiens suꝑaret: insu¬
per & occisus aulam cȩlestis
regni uiuus & coronatus intra¬
rẽt : Procul dubio munimi¬
ne regio septus. nullatenus
est ab aduersariis suꝑatus:
q̃m rex noiter cum sit altissi¬
mus : ꝓ nobis humilis uenit.
sed mnanis uenire non potuit:
Magnum quippe donaciuũ

Expanded text:
ermansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, ens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativu
Abbreviated transcription (Latin):
loqui de eadẽ quod dñs do-¬
nauerit audebo: ut in com¬
muni gaudio tanto religiosi¬
or sit om̃ium pietas. quanto
magis fuerit intellecta sol¬
lemnitas: Prouidentia mise
ricordiȩ dĩ dispositũ habens
pereunti mundo in nouissi¬
mis temporib subuenire. sal¬
uationẽ om̃ium gentiũ prȩfi¬
niuit in xp̃oͥ ut quia & cunc¬
tas nationes aueri dĩ cultu
rat᷑. & ipse peculiaris dĩ po¬
pulus ifrł ab institutis lega¬
libus pene totus exciderat.
conclusis om̃ib sub peccato.
om̃ium misereretur: Deficiente.Nͭͣ.
enĩ ubiq iusticia. & toto mun¬
do in uana & maligna ꝓlapso.
nisi iudiciũ suum potestas di

Expanded text:
loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu rat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium suum divina
Abbreviated transcription (Latin):
tatis suȩ ministrũ. aut . xp̃m
ꝑimeret l aut paruuloꝵ nece
letissimũ xp̃i contristaret in¬
gressum: Sed nulla sit apud
fideles innocentũ de morte
tristicia. quia xp̃s iustissimus
retributor se ꝓpter passos. suȩ
fecit participes passionis: atq
eos quib libenter uitã para¬
bat exernã. patienter ꝑmisit
occidi: Proinde nos dilectis¬
simi uenientes ex gentibus
quib in stella dominica salu¬
tare lumen radiauit ecelo.
apud quos uirginis fidelis est
partus. quib xp̃s & in cuna¬
bulis ds̃ est. deuotionis ac fi¬
dei nr̃ȩ munera deferentes :
Herodis perfidiã declinemus:
& scĩficato corpore ac sp̃u no¬
strã miscđiam diligentes. sa¬
cratissimũ semꝑ dñi honore¬
mus aduentũ: ut sicut de
euis illuminatione gaude-¬
mus: ita de nr̃a retributio

Expanded text:
tatis suae ministerium, aut Christum perimeret, aut parvulorum nece, laetissimum Christi contristaret ingressum. Sed nulla sit apud fideles innocentium de morte tristitia: quia Christus justissimus retributor, propter se passos suae fecit participes passionis, atque eos quibus libenter vitam parabat aeternam, patienter permisit occidi. Proinde nos, dilectissimi, venientes ex gentibus, quibus in stella dominica salutare lumen radiavit e coelo, apud quos Virginis fidelis est partus, quibus Christus et in cunabulis Deus est, devotionis ac fidei nostrae munera deferentes, Herodis perfidiam declinemus et sanctificato corpore ac spiritu, nostram misericordiam diligentes, sacratissimum semper Domini honoremus adventum: ut sicut de ejus illuminatione gaudemus, ita de nostra retributio
Abbreviated transcription (Latin):
ditiis Sed hoꝵ tempus & or¬
dinẽ in ioħ̃is ut dictum est
euangelio quisq quȩsierit
inuenietͥ cuius ut cȩtera
prȩtermittens unũ solũmodo
testimoniũ ponã: Cum uenis¬
set inquit in galileã. excepe-¬
runt eum galilei.l cum uidis¬
sent om̃ia quȩ fecit in ieroso¬
limis in die sesto: Notandũ
sane quod primo ih̃m uirtũ¬
tẽ sp̃s demonstrasse: & post
doctrinȩ grãm ministrasse:
primo de uirtũtib famam
egressam. & sic doctrinam
magnificatã cõmemorat.:
iuxta ordinẽ uidelicet quẽ
in actib apl̃oꝵ breuiter com¬
mendare curauit. quȩ cȩpit
iħs facere & docere: Prius
enĩ facere. & postea posuit
docere ne qui doctor audi¬
torib suis quȩ non dũ factis

Expanded text:
diciis. Sed horum tempus et ordinem in Joannis ut dictum est Evangelio, quisquis quaesierit inveniet. Cujus ut caetera praetermittens, unum solummodo testimonium ponam. Cum venisset, inquit, in Galilaeam, exceperunt eum Galilaei, cum vidissent omnia quae fecit in Jerosolymis in die festo . Notandum sane, quod primo Jesum virtutem spiritus demonstrasse, et post doctrinae gratiam ministrasse, primo de virtutibus famam egressam, et sic doctrinam magnificatam esse commemorat. Juxta ordinem, videlicet, quem et in Actibus apostolorum breviter commendare curavit: Quae coepit Jesus facere et docere . Prius enim facere, et postea posuit docere, ne quis doctor auditoribus suis quae nondum factis
Abbreviated transcription (Latin):
lubrẽ ꝓfecto transitũ prȩ¬
parat. ut carnis uidelicet
concupiscentias mentis sub¬
limitate transcendant: in¬
firma mundi desideria pa

Expanded text:
lubrem profecto transitum praeparat: ut carnales videlicet concupiscentias mentis sublimitate transcendant, infirma mundi desideria pa
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽ. cui uita eterna cũ pa¬
tre est: sed ut conditionem
ur̃e mortis auferre: Et hoc
est ustissimũ. ut quia totum
suscepi hominẽ: ꝑ omĩa ho¬
minis transeã sacramenta : Et
re uera fr̃s. quomodo ꝓ nobis
xp̃s ad baptismũ non uenir&.
ꝓpter quos etiã corporeȩ cir¬
cumcisionis non uitauit iniu¬
riã: Unde & ioħes salutare
mysteriũ recognoscens. non
iã dĩ filiũ ut baptista scĩficat.
sed ut deuotus minister. cȩle¬
stib obtemperat imperatis:
Nec eni poterat non obȩdire
seruus dño. prȩco iudici. regi
miles. prȩcursor auctori: atq
ut hec omĩa diuinitate agi
plenius ꝑfectiusq ꝓpħa dino¬
sceret: in specie columbȩ sp̃s

Expanded text:
erem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est justissimum, ut, quia totum suscepi hominem, per omnia transeam hominis sacramenta. Et revera, fratres, quomodo pro nobis Christus ad baptismum non veniret, propter quos etiam corporeae circumcisionis non vitavit injuriam? Unde et Joannes salutare mysterium recognoscens, non jam Dei Filium, ut Baptista sanctificat, sed ut devotus minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim poterat non obedire servus domino, praeco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta dignosceret, in specie columbae sanct
Abbreviated transcription (Latin):
pastoꝵ illoꝵ monumenta
in eccła monstrantur: Noue¬
rat tunc in carne uenisse¬
dñm. cui una & eterna est
cũ patre potestas: qui reg.¬
num daret eccłȩ filiȩ sciłi¬
cet cȩlestis ierłm: Confere¬
bat ergo maria ea quȩ fien¬
da legerat. cũ his quȩ iam
facta cognouit: non tamen
heç ore ꝓmens. sed clauso ser¬
uans in corde: Et reuersi
sunt pastores glorificantes
& laudantes dm̃ in om̃ib
quȩ audierant & uiderant.
platione dominicȩ dispensa¬
tionis qua nobis pie subue.¬
nire dignatus est: ad agen¬
clas semꝑ beneficiis eius gr̃as
reuerti: Si enĩ illi sola adhuc
natiuitate eius cognita re¬
uersi sunt glorificantes &
laudantes dm̃ in om̃ib quȩ
audierant & uiderant: quan¬
tomagis oportet nos qui totã
incarnationis illius seriem ex

Expanded text:
pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audieraplatione dominicae dispensationis qua nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ritis nunciate michi. ut & ego
ueniens adorem eũ: Ocallilitas¬
. ficta. o incredulitas impiã. õ
nequitia fraudulenta: si ado
disponebas: quare ꝓ illo mul¬
tos pueros occidebas : Sanguis
innocentũ quẽ crudeliter ef¬
fudisti: attestatur quid de
hoc puero uoluisti. Et tamen
non solum istũ puerũ ñ inue¬
nisti: sed nec illis pueris aliquid

Expanded text:
ritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorisponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tum ministerio subuectus in¬
tulerat. repetens scilicet he¬
breȩ gentis antiqua cunabu¬
la & principatũ ueri ioseph.
maioris ꝓuidentiȩ potestate
disponens: ut illam duriorẽ
om̃i inedia famem qua ȩgyp¬
tioꝵ mentes ueritatis inopia
laborabant. ueniens de cȩlo
panis uite. & cibus racionis
auferret: Nec sine illa ratio¬
ne pararetur singularis ho¬
stiȩ sacramentũ: in qua pri-¬
mum occisione agni salutife.¬
rum crucis signum & pascha
mysteriis eruditi. diem pri¬
mitiarũ nr̃arũ & inchoatio¬
nem uocationis gentiũ ratio¬
nabili gaudio celebremus grãs
agentes misericordi dõ: qui
dignos nos fecit sicut ait bea¬
tus apl̃s in partẽ sortis sc̃orũ
in lumine: Qui eripuit nos
de potestate tenebrarum. &

Expanded text:
tum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha ae gratiae mysteriis eruditi, diem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ litteras traduntur exempla:
ut unusquisq ꝓ qualitate sexus
& ꝓ etate annoꝵ. modũ sui
ꝓpositi teneat: l & sicut ꝑ uir¬
amore studeant. ac repugna¬
tione animi mundi dulcia re-¬
cusantes. & eius recusantes

Expanded text:
 litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et sicut per viramore studeant, ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes
Abbreviated transcription (Latin):
godonosor regem scilicet ba¬
bilonis non pretermittã Dic
nabugodonosor quid in forna¬
ce quo tres uiros iustos iniuste
miseris: dic quid tibi fuerit
reuelatum: Nonne inquit tres
uiros misimus in fornace liga¬
tos: Et aiunt ei Uere rex:
Ecce inquit ego uideo quatu¬
o uiros solutos deambulantes
in medio ignis: & corruptio
nulla est in eis: & aspectus
quarti. similis est filio dei:
Oalienigena. unde tibi hoc
Quis tibi annunciauit filiũ
dei: Quȩ lex: Quis ꝓpħa an¬
nunciauit filium dei: Nondũ
quidem mundo nascitur: &
similitudo nascentis ate cogno¬
scitur: Unde tibi hoc: Quis
tibi istud annunciauit. nisi
quia sic te diuinus ignis intus
illuminauit : ut cum illic a¬
pud te captiui tenerentur in¬
imici uidei: sic diceres testimo¬
nium filio dei: Sed quia in
ore duorum uel trium testiũ
stat om̃e uerbum: sicut ipse

Expanded text:
odonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
animos ita admiratione sui
splendoris impleuit:ł ut ne¬
quaquã sibi crederent neg¬
ligendũ: quod tanto nunci¬
abatur indicio Prȩerat autẽ
sicut res docuit huic miracło
nec ipsa adhuc bethleem tota
didicisset: iam illã credituris
gentibus inferebat: Et quod
nondũ poterat humano elo¬
quio disseri: cęlo faciebat
euangelizante cognosci Quã-
esset hoc munus. ut cognosci¬
bilis gentib fieret natiuitas
saluatoris : ad intelligendum
tamen miraculũ signi. potue¬
runt magi etiam de antiquis
balaam prenunciationibus
cõmoneri: scientes olim esse
predictũ. & celebri memoria
diffamatũ: Orietur stella ex
lacob. & exurget homo de is¬
rael: & dominabitur gentiũ:
Tres itaq uiri fulgore insoli¬
ti sideris diuinitus incitati.
prȩuiũ micantis luminis cur-¬
sum secunt᷑:l existimantes se
significatũ puerũ ierosolimis
in ciuitate regia reꝑturos:
Sed cũ eos hec opinio fefellis¬
set. ꝑ udȩoꝵ scribas atq doc

Expanded text:
animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangelizante cognosci. CAP. Iesset hoc munus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doc
Abbreviated transcription (Latin):
derent: Nunc inquit dimit¬
te seruũ tuũ. Uidete iustũ
corporeȩ carcere molis inclusum
uelle dissolui: ut incipiat esse
xp̃o:l multo melius: Sed si

Expanded text:
derent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse isto esse multo melius. sed
Abbreviated transcription (Latin):
creƿabant eũ ut taceret: Qͥd
autẽ signant isti qui iħu ueni¬
ente prȩcedunt: nisi desideri¬
oꝵ carnalium turbas tumultꝰq
uitioꝵ: Qui prius quã ihs
ad cor nr̃m ueniat. temptatio

Expanded text:
crepabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum, qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
hodie stephanũ lȩtantes in su¬
um consordiũ susceperunt:
Heri dñs exiuit de utero uir¬
ginis: hodie miles egressus ẽ

Expanded text:
hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus e
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium suȩ mentis exãminais :
contendit ut placeat. ut ꝓme¬
reatur instat: ł ut seruiat ẽ¬
laborat: Cȩterũ quẽ aut pec¬
care delectat. aut ꝓpriȩ men

Expanded text:
udicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae men
Abbreviated transcription (Latin):
cole maria in libro ysaiȩ pro¬
phete uirginẽ quã pariturã
legisti. & gaude atq exulta:
quia tu esse meruisti Tu ibi
prȩfigurata es uirgo. tu ecce
concipies in utero: ñ de uiro.
sed de sp̃u scõ. & grauuida eris.
& incorrupta manebis Pari¬
es inquit filiũ:l & uirginita¬
tis ñ patieris decrimentum:
Efficieris grauida: & eris sẽꝑ
mater intacta: Senties pon¬
dera uentris: & pudorẽ ñ
ꝑdes castitatis: Tumescent
ubera tua: & intacta mane¬
bunt genitalia tua: Maria¬
fiat michi scdm uerbũ tuũ:
Ofelix obedientia. oinsignis
liter:l cęli in se pontificẽ cor¬
porauit: Impleuit in eã dñs:
quod dudum ꝓmiserat: Obe

Expanded text:
cole, Maria, in libro Isaiae prophetae, virginem quam parituram legisti ; et gaude atque exsulta, quia tu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipies in utero, non de viro, sed de Spiritu sancto: et gravida eris, et incorrupta permanebis. Paries quidem filium, et virginitatis non patieris detrimentum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non perdes castitatis. Intumescent ubera tua, et intacta manent genitalia tua. At ilfiat mihi secundum verbum tuum. O felix obedientia, o insignis liter dedit, coeli in se opificem corporavit! Implevit in ea Dominus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
de scõꝵ cȩtu eiciat: Quod
autẽ dixit rranioꝵ fascicu¬
los ignib tradi. & triticum
congregari in horrea: mani¬
festum est hereticos quosq
& hypochritas fidei gehennȩ
ignib concremandos.l scõs
uero qui aprellant᷑ triticũ.
horreis. id est mansionib cȩ¬
lestib suscipi: Tunc iusti ful¬
gebunt sicut sol in regno pa¬

Expanded text:
 coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Pa
Abbreviated transcription (Latin):
in illo repleti qui est caput
om̃is principatus & potestatis:
in quo & circũcisi estis circũ¬
cisione sine manib in expo¬
liatione corporis carnis in
circũcisione xp̃i. consepulti
ei in baptismate: in quo &
conresurreximus ꝑ fidẽ ope¬
rationis dei: qui suscitauit
eũ amortuis: Et mors igit᷑
& resurrectio & circumci¬
sio eius: ꝓ nobis factȩ sunt:¬
Et cũ impleti essent dies cir¬
cumcidendi puerũ. uocatũ

Expanded text:
in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti, inquit, essent dies circumcidend
Abbreviated transcription (Latin):
nomine nuncuparet: essentq
unũ cõmunione uocabuli. qui
fierent in una gr̃a sacramenti:
Per xp̃m enĩ qui est pax nr̃a
faciens utrũq unũ. uidei &
gentiles facti sunt unũ quib
fidei unitas unũ indidit no¬
minis xp̃iani uocabulũ Ad
lapidem ergo angularẽ uterq
paries uenit: l & uerũ angulũ
fidei unitas fecit: Hoꝵ duorũ
parietũ unus adductus est:
paries adductus est: quando
gentilib magis nouũ sydus ap¬
paruit: Illi fuerunt primitiȩ
uidȩoꝵ.  isti facti sunt primi¬
tiȩ gentiũ: Illi de ꝓximo ad duc-¬
ti ͥ isti delonge reducti: Prope
enĩ erant uidei qui dm̃ coleban:
longe erant gentes quȩ idolis
seruiebant: Hoc itaq significa¬
bant pastores. qui nascente.xp̃o
ꝓpe sunt inuenti: & magi qui
sunt de longeuis partib orientis
adducti: Qui tamen uenien¬
tes cũ ipsi iudei non essent. re¬
gẽ udȩoꝵ se quȩrere ꝓfessi

Expanded text:
nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi
Abbreviated transcription (Latin):
deis est adoratus: Hodie xp̃s
beati ioħis ministerio fluenta
iordanis. benedictione ꝓprii
baptismatis consecrauit: Ho¬
die etiã inuitatus ad nuptias:
diuinitatis suȩ potentiã ma

Expanded text:
eis est adoratus . Hodie Christus beati Joannis ministerio fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit . Hodie etiam invitatus ad nuptias divinitatis suae potentiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis Sed implendũ est
nichilominus opere quod cȩ¬
lebratũ est sacramento. & na¬
tis de sp̃u scõ quantũcũq su¬
ꝑest mundani tẽporis: non
sine crucis susceptione ducen¬
dũ est: Quãuis enĩ forti &
crudeli tiranno ꝑ potentiã
erucis xp̃i uasa antiquȩ de¬
predationis erepta sint. & do¬
minatio principis mundi a
redemptore sit eiecta corpori¬
bus. insidiari tam̃ etiã iusti¬
ficatis eadẽ malignitas ꝑseue¬
rat. & multis modis eos quib
non regnat impugnat: ut si
quas animas negligentes im¬
prudentesq reppererit. se

Expanded text:
timastis; sed implendum est nihilominus opere quod celebratum est sacramento, et natis de Spiritu sancto quantumcumque superest mundani corporis, 275 non sine crucis susceptione ducendum est. Quamvis enim forti et crudeli tyranno per potentiam crucis Christi vasa antiquae depraedationis erepta sint, et dominatio principis mundi a redemptorum sit ejecta corporibus, insidiari tamen etiam justificatis eadem malignitas perseverat, et multis modis eos in quibus non regnat impugnat: ut si quas animas negligentes imprudentesque repererit, s
Abbreviated transcription (Latin):
to. tẽpore quo peccato uiue¬
bam: & quia peccato stabã:
prima michi utilitas fuit ut
caderem. & peccato morerer:
gustius aliquid contẽplaban¬
tur:l cadebant in faciẽ suam:
Propterea autẽ cadebant. ł ut
peccata ꝑ ruinã plenius purga¬
rentur: Hoc ipsum & saluator
tibi primum concedit ut cor¬
ruas Echnicus eras:l cadat
in te echnicus: Diligebas scor¬
tũ l primũ in te scortator in¬
tereat: Peccator eras. cadat in
te peccator l ut possis dehinc
resurgere & dicere: Si cõmor¬
tui sumus. & conuiuemus:
Et si conformes facti sumus
mortis:ͥ conformes & resurrec¬
tionis erimus: Iste igitur in
ruinã & in resurrectionẽ mul¬
toꝵ positus est in isrł : hoc ẽ
in his qui plena possunt acie
& ratione conspicere: Et in
signũ cui contradicetur: Om̃i¬
bus quae narrat hystoria de
saluatore: contradicitur: Hir¬
go mater est : signũ est cui
contradicit᷑ Marcionitȩ con¬
tradicunt huic signoͥ & aiug
penitus eũ de muliere non

Expanded text:
o tempore, quo peccato vivebam: et quia peccato stabam, prima mihi utilitas fuit ut caderem, et peccato morerer. gustius aliquid contemplabantur, cadebant in faciem suam. Propterea autem cadebant, ut peccata per ruinam plenius purgarentur. Hoc ipsum et Salvator tibi primum concedit, ut corruas. Ethnicus eras, in te ethnicus. Diligebas scorta? primum in te scortator intereat. Peccator eras? cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus: et si conformes facti sumus mortis, conformes et resurrectionis erimus . Iste igitur in ruinam et in resurrectionem multorum positus est in Israel, hoc est, in his qui plena possunt acie et ratione conspicere. Et in signum cui contradicetur. Omnibus quae narrat historia de Salvatore, contradicitur. Virgo mater est, signum est cui contradicitur. Marcionistae contradicunt huic signo, et aiunt penitus eum de muliere non
Abbreviated transcription (Latin):
tio ut uidere xp̃m merea¬
tur inuigilat: Et ipsa est
ouis centesima quã pastor bo¬
nus relictis in cȩlo non aginta
nouẽ ouib angelicarum uir-¬
tutũ. abiit querere in terrã:
meris: & sic reportauit ad
gregẽ: Quȩritur aut̃ẽ uixta
litterã quomodo rachel plo¬
rasse dicatur filios suoi: cũ
tribus uda quȩ bethleem
tenebat. non de rachel. sed
de sorore eius lia fuerit or¬
ta: Ulbi tamen facilis patet
responsio: quia non tantum
in bethleem:uerũ etiã in
om̃ib finib eius pueri sunt
om̃s trucidati: Tribui aut̃e
beniamin quȩ de rachel or-¬
ta est: ꝓxima fuit tribui
uidȩ :nde merito credi
debet. quod plaga crudelis¬
simȩ necis non paucos etiam
beniamine stirpis pueros in¬
uoluerit: quos progenies ra¬
chel elata in excelsum uoce
plorauerit: Potest & aliter
intelligi: Quia rachel iuxta

Expanded text:
tio, ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam Pastor bonus, relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, et sic reportavit ad gregem. Quaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta
Abbreviated transcription (Latin):
signare hominẽ: animȩ ui¬
delicet ut scriptũ est. quia
descendit iacob in egyptũ
in animab septuaginta: car¬
nis uero. ut rursũs scriptũ
est: & uidebit om̃is caro sa¬
lutare dĩ: heq enĩ uel ani¬
mȩ sine corꝑib in egrptum
descendere: uel caro sine ani¬
ma uidere aliquid potest:
Sed hic ꝑ animam totus ho¬
moͥ ibi signatur ꝑ carnem:
Sic ergo hoc loco quod dici¬
tur & uerbũ caro factũ est.
nichil aliud debet intelligi.
quã si diceretur & ds̃ homo
factus est: carnẽ uidelicet
induendo & animã: ut sicut
quisq nr̃m unus homo ex
carne constat & anima: ita
unus ab incarnationis tẽꝑe xp̃s.
constet: ds̃ ab ȩterno in ȩter¬
nũ existens uerus ut erat:
hominẽ ex tẽꝑe assumens in
unitatẽ suȩ ꝑsonȩ uerũ quẽ
non habuerat Sequitur: Et
uidimus głam eius. głam qͣsi
unigeniti apatre: plenũ gr̃e

Expanded text:
signare hominem; animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam, totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc in loco, quod dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi, quam si diceretur: Et Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam. Ut sicut quisque nostrum unus homo ex carne constat et anima, ita unus ab incarnationis tempore Chriconstet: Deus ab aeterno in aeternum existens verus ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gr
Abbreviated transcription (Latin):
do post resurrectionẽ uniuer¬
sali expleto iudicio. scĩ ia in¬
corruptibiles facti. ad contem¬
plandam ꝑpetuo speciem di¬
uinȩ maiestatis cũ bonorum
operũ muneribus intrabunt:
mirandum ꝓfecto uinũ de aqua
fieri uidebis Cuius condito¬
ri recte ꝓtesteris. & dicas. ⁊¬
& poculum tuũ inebrians
quam prȩclarũ est Ergo do¬
minus uinũ in gaudia nupti¬
arum non de nichilo facere
uoluit. sed ydrias sex imple¬
re aqua prȩcipiens. hanc mi¬
rabile conuertit in uinum:
quia sex mundi ȩtates. sapi¬
entiȩ salutaris largitate do-¬
nauit: quã tamen ipse ueni¬
ens sublimioris sensus uirtute
fȩcundauit: Nam quȩ carna-¬
les carnaliter tantũ sapiebant:
ipse spiritaliter sentienda re¬
serauit: Uultis audire frẽs
qualiter de aqua fecerit ui¬
num: Apparuit post refurrec¬
tionẽ suã duob discipulis su¬
is ambulantib in uia. ibatq
cum illis : & incipiens a moyse

Expanded text:
do post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus intrabunt, tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: Poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit. Quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritaliseravit. Vultis audire, fratres, qualiter de aqua fecerit vinum? Apparuit post resurrectionem suam duobus discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis, et incipiens a Moy
Abbreviated transcription (Latin):
lis: tu autẽ aduersus peccata
ueniens: nescis subiacere pec¬
cato Et post om̃ia. ego fac¬
tus sũ redimendus ate: tu au¬
tẽ natus ut redimas: Cui dig.¬
natus respondit iħs: Sine mo¬
do: Sic enĩ decet nos adimple

Expanded text:
lis, tu autem adversus peccata veniens nescis subjacere peccato. Et post omnia, ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut redimas. Cui dignatus respondit Jesus: Sine modo: sic enim decet nos imple
Abbreviated transcription (Latin):
iusti dõ. hominib pii ꝑ annos
circit̾ uiginti castũ domi con¬
iuigiũ sine liberoꝵ ꝓcreatio¬
ne exercebant: Nouerunt ta¬
men si forte ds̃ donaret eis
sobolem: eã se dñi seruitio
mancipaturos Euolutis ergo

Expanded text:
usti Deo, et hominibus pauperes, annos circiter viginti, castum Domini conjugium, sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen, si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos. Evolutis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in dño dilectissimi. iterũ
dico gaudete: qm̃ bre¬
ui interuallo temporis post sol¬
lemnitatẽ natiuitatis xỹi festi

Expanded text:
ino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi