comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in plateas ire autinbi
endere tempta uerit:
indormitorio aliquid inde
nisi indormitorio cum cu&eris
ubs que causa in eui tubilidor¬
mire p̃sumꝓserit. fratrib
carititis officio oboedient̃
seruire neglexerit. Discor¬
dium quã dicente scripturadĩ
anima de testatur inter fr̃s
semina uerit. et huic insti¬
tutioni contumax aut suꝑb
aut murmurans. seu in aliquo
contrurius extiterit. & c& era
huiuscemodi agere tẽptauerit :¬
icprimo secundũ dñi p̃ceptũ
non solum semel & secundo
actestio. quinimmo crebrius
admoneatur : Etri his ad mo¬
nitionibus non cesserit : pu¬
blica obiurgatione corripiat᷑ :
Quodsi& his renisus fuerit.
cu&eris sibi alim̃tis int̃dictis
pune tantum usque adlignã
sictis factionem utatui q :
Si uero nec sic sẽcorrexerit.
separetur amensa &a sociue¬
tate fratrum inchoro psalleiũ
remoueatur & seorsũ in loco
huius cemodi neglegentib:
ap̃latis constituto sturecogat᷑.
ut sultim rubore seque stra¬

Expanded text:
in plateis ire, aut in biviis in plateis ire, aut in biviis residere temptaverit; in dormitorio aliquid indecnisi in dormitorio cum caeteris absque causa inevitabili dormire praesumpserit; fratribus charitatis officio obedienter servire neglexerit; discordiam quam dicente Scriptura Dei anima detestatur, inter fratres seminaverit; et huic institutioni contumax, aut superbus, aut murmurans, seu in aliquo contrarius, exstiterit; et caetera hujuscemodi agere temptaverit, hic primisecundum Domini praeceptum, non solum semel, et secundo ac tertio, quin imo crebrius admoneatur. Et si his admonitionibus non cesserit, publica admonitione corripiatur. Quod si et his renisus fuerit, caeteris sibi alimentis interdictis, pane tantum usque ad dignam satisfactionem utatur, et aqua. Si vero nec sic se correxerit, separetur a mensa, et a societate fratrum in choro psallentium removeatur, et seorsum in loco hujuscemodi neglegentibus a praelatis constituto stare cogatur, ut saltem rubore sequestra
Abbreviated transcription (Latin):
curationũm: Quatenus nec
alterident quod noceat:
nec ulteri subtrahant qđ iuuat:
Omissis igitur quorũ u&ati
delinquenti parcendũ ñ ẽ
s potius iuxta solomonem
eorum latera neindurescaN
uirgis assiduue tondendas
Quuliter ergacu& eros delin¬
quentes iuxtu aucto ritatẽ
diuinam & scorũ patrum
exemplu traditiones que
ia ficri oposteat. strictim
breui terque ostendat᷑
Si quis frat̃ in congregatione
canonica constitutus. ho¬
ras canonicas frequentare
neglexerit. ecclesiamq
non religiosae s pompa¬
tice uel in cõpositae intra¬
uerit. Et opus dĩ neglegent
ex secutus fuerit. ad conla¬
tionẽ uenire distulerit.
oboedientiã ama gistrissibi
iniunctam agererecus auerit.
Inlegendo uel cantando uel
incu&eris ecclesiustics dis
ciplinis iuxtauires studum
ñ exhibuerit. ad mensam ñ
necessitate. s uitio tardae
occurrerit. ec laustrissine
licentia exierit. ꝑlicentiã
uero aegressus. extraconsti
tutũ sibi placitum moras fe

Expanded text:
curationum, quatenus nec curationum, quatenus nec alteri dent quod noceat, nec alteri subtrahant quod juvat. Omissis igitur his, quorum aetati delinquenti parcendum non est, sed potius, juxta Salomonem, eorum latera, ne indurescant, virgis assidue tundenda sunt; qualiter erga caeteros delinquentes, juxta auctoritatem divinam, et sanctorum Patrum exempla traditionesque id fieri oporteat, strictim breviterque ostendatur. Si quis frater in congregatione canonica constitutus, horas canonicas frequentare neglexerit, ecclesiamque non religiose, sed pompatice vel incomposite intraverit, et opus Dei negligenter exsecutus fuerit, ad collationem venire distulerit, obedientiam a magistris sibi injunctam agere recusaverit, in legendo vel cantando, vel caeteris ecclesiasticis ciplinis, juxta vires studium non exhibuerit, ad mensam non necessitate, sed vitio tarde occurrerit, e claustris sine licentia exierit, per licentiam vero egtutum sibi placitum moras fecerit;
Abbreviated transcription (Latin):
uam quam contemptores
canonicarum institutionũ
Nacpiscopidi p̃cipuae iudicio
plectendisint. quupoena
ut aitbeatus augustinus in
ecclesia nulla maior. eẽ potest:
de mõstrandum tament̃. qua¬
lem ca&eri p̃latiqui illis digni¬
tate inferiores. eẽ noscuntur.
in locis sibi commissis inquib
ca nonice uiuitur. ergu subiectos
quos quae delinquentes. eteuq
ꝓpriue adeorum ꝓpositum
ꝑtinent obseruare nolentes.
adhibere debeant correptio¬
nis modum ⁊s quia omnis
u&as uelunius cuiusq intel¬
legentiae capacitus ꝓprias
deb& habere mensuras. &
iuxtamodũ cul parũ m̃ sura
extendenda ẽ correptionũ
e chaecomnia iure in p̃la¬
torũ pendent iudicio. quo &
discr&i ssime temperanda .g̃:
necesse.ẽ utidem p̃luticirca
delinquentes medici peritissimi
imitentur factum ⁊ Scilic&
ut adhibita magnae discr&io¬
nis cura. quid cuiq congruat.
quidue conueniat adhibeaNT
Hoc summo pere ꝑpendentes :¬
ut iux tu quanti tatem uul¬
nerum. exhibeant fomenta

Expanded text:
uanquam contemptores canonicarum institutionum episcopali praecipue judicio plectendi sint, qua poena ut ait beatus Augustinus in Ecclesia nulla major esse potest, demonstrandum tamen est qualem caeteri praelati, qui illis dignitate inferiores esse noscuntur, in locis sibi commissis, in quibus canonice vivitur, erga subjectos quosque delinquentes, et ea quae proprie ad eorum propositum pertinent, observare nolentes, adhibere debeant correptionis modum. Sed quia omnis aetas, vel uniuscujusque intelligentiae capacitas, proprias debet habere mensuras, et juxta modum culparum mensura extendenda est correptionum, et haec omnia jure in praelatorum pendent judicio, quo et discretissime temperanda sunt: necesse est ut iidem praelati circa delinquentes medici peritissimi imitentur factum: scilicet ut adhibita magnae discretionis cura, quid cuique congruat, quidve conveniat, adhibeant: hoc summopere perpendentes ut, juxta quantitatem vulnerum, exhibeant fomenta
Abbreviated transcription (Latin):
ambo infoueam cadunt: Sacer¬
dotes indoctos. ꝑesaiam ꝓph&ã
itadñs im̃ꝓbat. Ipsi inquit
pastores ignorauerunt intelle¬
gentiam. & iterum. S pecula¬
torescius caeciomines. Idẽ inspe¬
riti ep̃i. Nesdierunt inquił
Vniuer secanes muti honualen¬
tes latrare. Hocẽ plebes com¬
missas non ualentes resistendo
malis ꝑ uerbum doctrinae defen

Expanded text:
ambo in foveam cadunt . Sacerambo in foveam cadunt . Sacerdotes indoctos per Isaiam prophetam ita Dominus improbat: Ipsi, inquit, pastores ignoraverunt intelligentiam . Et iterum: Speculatores ejus caeci omnes, id, est, imperiti episcopi. Nescierunt, inquit, universi canes muti, non valentes latrare: hoc est, plebes commissas non valentes, resistendo verbum doctrinae defen
Abbreviated transcription (Latin):
quanto prius quam cader& ma¬
ioris erat uistutis : Praeceden¬
tium namq magnitudo iustu¬
tũ : crescitadcumulum sequen¬
tium delictoꝵ Plaeriquesa¬
cerdo tes suae magis utili tatis
causa: quã gregis p̃ eẽ desideraNt:
Necutꝓ sint p̃sules fiericupi¬
unt s magis ut diuitesfiant
& honorentur. Suscipiunt
enim sublimitatis culmen
Atque adiecto opere dignitatis
solam nominis app&unt digni¬
tatem. Dum mali sacerdo¬
tes dõ ignorante nonfiant :
tamen ignorantur adõ ipso
bareẽ. Nam ds̃ omnia nouit¬
icut iniqui & peccatores mi
nisterium sacerdo tale ad se¬
qui ꝓhibentur : ita indocti &
imperiti a taliofficio r&rahuNt
Illienim exemplis suis uitambo¬
norum corrum punt: isti sua
ignauia iniquos corrigere¬
neseiunt. ꝗiuidenim docere
poterunt: quod ipri nondidi¬
cerunt : desinat locum docendi
suscipere quinercit docere
Ignorantia quippe p̃sulũ : uitaeñ
congruit subiectorum. Caecus
enim si caecoducatum p̃beat:

Expanded text:
quanto, priusquam caderet, maquanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium delictorum. Plerique sacerdotes, suae magis utilitatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen,atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. Dum mali sacerdotes Deo ignorante non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso robare est, nam Deus omnia noviticut iniqui Itenisterium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur, Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt, isti sua ignanesciunt. Qui Quid enim docere poterunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum ducendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat,
Abbreviated transcription (Latin):
onsunt ꝓmouendi ad regim̃
eccłae : quiadhucuitus sub¬
iacent: Hinc ẽ quod p̃ceptũ ẽ
dauid non aedificare iusibile
templum : quia sanguinũ iur.
belli frequentia ẽ& : Quafigura
illi spiritaliter am̃monentur :
qui ad hũc corruptioni sunt de¬
diti ne templum aedi ficent
hoc ẽ ecclesiam docere p̃sumanT :
Nondeb& honori sducatũ susci¬
pere : qui nescit subiectos trãmitẽ
uitae melioris p̃irac : Neque enĩ
quisq adho c p̃ficitur ut subditoꝵ
culpas corrigat : &ipseuitus
seruiat : Qui non se in dignum
adepiscopatũ existimat locũ
Namtam scm ẽ sacerdotii nom̃:
ut nullauitiorum nota macu¬
larisesinat ⁊ Crauius enim
condem nabitur : qui indignus
suscipit quod non mer&ur:
Qui regimen sacerdotii conten¬
dit appetere : ante in sediscu¬
tiat. siuita honori sit congruar
Quod si non discrepat: humilit̃
adid quod uocatur accedat:
Seatum qui ppe culpageminat:
siquis cumculpa ad sacerdo tale
culmen aspirat: Vnius cuiq
ca sustanto maioris ẽ criminis:

Expanded text:
omovendi ad regimen ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritaliter admonentur, qui vitiorum adhuc corruptioni sunt dediti, ne templum aedificent, hoc est, ecclesiam docere praesumant. Non debet honorem ducatus suscipere, qui nescit subjectis tramite vitae melioris praeire. Neque enim quisque ad hoc praeficitur, ut subditorum culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. Qui se indignum ad episcopatum existimat, locumNam tam sanctum est sacerdotii nomen, ut nulla vitiorum nota maculari se sinat. Gravius enim condemnabitur, qui indignus suscipit quod non meretur. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quis cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis,
Abbreviated transcription (Latin):
discalciamentum cumdede¬
core amittitz Sunt non nulli
qui magnis muneribus ditati.
dum solius contemplationis
studus in ardescut : parore
utilitati ꝓximorum in p̃dica¬
tione refugiunt secr&um quie¬
tis diligunt. seces sum specula¬
tionis app&unt NDe quosi dir¬
trict. e iudicentur extantis ꝓ¬
culdubioreis quantis uenien¬
tes ad publicum ꝓdesse potuer̃:
Quaenim menteis qui  ximisꝓ
futurus enites cer&: uti litati
ca& crorum secr&um ꝓponit
suum. quando ipse sum mi pa¬
tris unigenitus ut multis ꝓdess&
dennu patris egrersus est ad
publicum nr̃m: g non nulli
qui ex sola humilitate refugi¬
unt ne his quibus semñ pares
aestimant p̃ferantur : Quoꝵ
ꝓfecto humilitas sicu&eris
quoquȩ ustutib: cingitur:
tunc ante oculosdi uera est
cum adrespuendũ hocquod
utilit̃ subire p̃cipitur ꝑtinax
non ẽs Neque enim uere ẽ
humilis . qui su ꝑninutus ar¬
bitrium. uedebeat p̃eẽ in¬
tellegit. & tam̃ contempnit :

Expanded text:
dis calceamentum cum dededis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt nonnulli qui, magnis muneribus ditati, dum solius contemplationis studiis inardescunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt: de quo si districte judicentur, ex tantis procul dubio rei sunt, quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua enim mente is qui proximis profuturus enitesceret, utilitati caeterorum secretum praeponit suum; quando ipse summi Patris Unigenitus, ut multis prodesset, de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? Sunt nonnulli qui ex sola humilitate refugiunt, ne his quibus se impares aestimant, praeferantur: quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur, pertinax non est. Neque enim vere est humilis, qui superni nutus arbitrio, ut debeat praeesse, intelligit, et tamen contemnit.
Abbreviated transcription (Latin):
donaꝑcipiunt : & ꝓexercitatione
ca&erorũ magnirmuneribus
exaltantur. Quistudio castitatis
mundi. abstinentiae roboreualidi.
doctrinae dapibus refesti. pa¬
tientiae longanimitate humi¬
les auctoritatis fostitudine e¬
mirum culmenregiminum
si uocati suscipere rennuunt :
ipsasibi plerumq: dona adimuNt
quaenose tantum modo si&iũ
ꝓaliis acceperunt : Cumq sua
& non aliorũ lucra cogitant :
ipsis seq̃ priuata habere appe¬
tunt bonis priuant discipu¬
Non poceciuitas abscondi suꝑ mon¬
temposita ÷ neq accendit lucer¬
nam & ponunt eam sub modio
s supracande labrũ ut luceat
omnibus quiin domosunt:
tinus respondis r& : audiuit:
Sidiligis me : pasceouermeas ⁊
Siergo dilectionis ẽ testimoniũ
cura pastionis: quisquis iuistutib
pollens gregẽdi rennuit pas¬
Icerepastorem summum con¬
uinciturnonmare Sinr̃i
sicut ꝓximicuramgerimus:
quasi utrumq pedẽ ꝑcalciam̃¬
tum munimus: Qui uero sua
cogitans. utilitatem ꝓximo¬
rum neglegit : quasi unius pe¬

Expanded text:
dona percipiunt, et pro exercitatione caeterorum, magnis muneribus exaltantur. Qui studio castitatis mundi, abstinentiae robore validi, doctrinae dapibus referti, patientiae longanimitate humiles, auctoritatis fortitudine emirum culmen regiminum si vocati suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt, quae non pro se tantummodo, sed etiam pro aliis acceperunt. Cumque sua et non aliorum lucra cogitant, ipsis se, quae privata habere appetunt, bonis privant. Hinc itaNon potest civitas abscondi super montem posita: neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt rotinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas. Si ergo dilectionis est testimonium, cura pastionis: quisquis virtutibus pollens, gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. Si nostri, sicut proximi, curam gerimus, quasi utrumque pedem per calceamentum munimus. Qui vero sua cogitans, utilitatem proximorum negligit, quasi unius pe
Abbreviated transcription (Latin):
&iamipsa uerax doctrina ui¬
lescit: Et qui non uiuit sicut
doc& : ipsam quã p̃dicat ueri¬
tatem contemptibilem facit:
Arcus ꝑ uersus ẽ : lingua ma¬
gistrorũ docentiũ bene &ui
uentium male: Etideo quas
exꝑ uerso arcusagittam emit¬
tunt : dum suã prauũ ui tam
ꝓ priue linguae ie tu confodi¬
unt: Quibene doc& & maleui¬
uit : tãquã aes autcimbalum xxX
sonum facit aliis ips&umen
sibiman& in sensiuilis : Qui
benedoc& & maleuiuit : quod
doc& bene uiuentib ꝓficit
quod uero maleuiuit scipsũ
occidit : Sicut sacerdos quisi
digne scagit ut sacerdotem
dec& ministerium eius. &
ipsi at aliis utile. ẽ : Indigne
autẽ uiuens. aliis quidem
utilis ẽ loquendo seautem
int̃ficit praue uiuendo :
Ae ꝑhoc qđ in illo mostuũ ẽ ꝓ
aliis bonam exponitlucem
p̃sture. seuero in malis suis
consũmere atq sẽ extingue¬
re: Quibenedoc& & maleui¬
uit: ud &urbonũ malo con¬
iungere. lucem tenebrisꝑmis¬
cere ueritatẽ m̃datiomutare

Expanded text:
iam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene docet, et male vivit, quod docet bene, viventibus proficit; quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos, qui si digne se agit, ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere atque exstinguere. 7. Qui bene docet et male vivit, videtur bonum malo conjungere, lucem tenebris miscere, veritatem mendacio mutare
Abbreviated transcription (Latin):
eccles iusticis quib iñdigent:
& fratrũ ad miniculis. miseri¬
cordit̃ sustententur Ergu
quos opost& ut cu&eri fr̃s
magnam exhibeant caritatẽ
Scilic& : ut eis conpatiendo sub¬
ueniant. &as sidius uisitatio¬
nibus & scripturarũ stã rum
consolationib: nec non & ꝓ
priurum rerum facultatib:
ad minicula necessuria p̃be¬
ant. ut impleatur in eis illud¬
a euangelicũ. infirmus fui.

Expanded text:
ecclesiasticis quibus indigent, ecclesiasticis quibus indigent, et fratrum adminiculis misericorditer sustententur. Erga quos oportet ut caeteri fratres magnam exhibeant charitatem; scilicet ut eis compatiendo subveniant, et assiduis visitationibus, et Scripturarum sanctarum consolationibus, nec non et propriam rerum facultatibus, adminicula necessaria praebeant, ut impleatur in eis illud evangelicum: Infirmus fui
Abbreviated transcription (Latin):
fieri comperimus.
Clericinamq siulii stẽpo¬
ribus nequeunt. saltim
quad ragesimȩ tempore.
pedes pauperũ in cõp&en¬
tilauenthospituli. Iuxtu
illud ȩuangelicum. Siego
dñs & magister laui uobis
petentilo cohospita lesit
pauperum: ubi ꝑfacilis
ad illud ueniendi conuen¬
tus fieri possit fratrum ⁊
Quod sus cui hospitade cõmis¬
sum ẽ curã pauperũ negle¬
xerit. eorũ queres in suos¬
usus r&orserit : quã quam
diuina ultione dignussit.
seuerius tumenquã cuberi
delinquentes ap̃ positis iu¬
dicandus. &uministeriore¬
mouendus ẽ : Nec inme¬
rito ⁊ Quippe qui& p̃tia
peccatorũ &alim̃ta paupe¬
rum & thaesaurũ caelore¬
condendum : suis quod fas
ñ fuit aptauit usibus¬
uam uis canonicis pro¬
prias licitum sit habere
munsiones : deb&tam̃
ap̃luto mansio in firmorũ
& senumintra daustra
canonicorum fieri
Vt qui suam foste non habent:
in eadem suã possint aptis¬
si me tolerare in becilli tatẽ
Quatenus ibidem & rubsidiis

Expanded text:
fieri comperimus. fieri comperimus. Clerici namque si aliis temporibus nequeunt, saltem quadragesimae tempore pedes pauperum in competenti lavent hospitali, juxta illud evangelicum: Si ego nus et magister lavi vobis petenti loco hospitale sit pauperum, ubi perfacilis ad illud veniendi conventus fieri possit fratrum. Quod si is cui hospitale commissum est curam pauperum neglexerit, eoruusus retorserit, quanquam divina ultione dignus sit, severius tamen quam caeteri delinquentes a praepositis judicandus, et a ministerio removendus est. Nec immerito: quippe qui et pretia peccatorum, et alimenta pauperum, et thesaurum coelo recondendum, suis quod fas non fuit aptavit usibusuamvis canonicis proprias licitum sit habere mansiones, debet tamen a praelato mansio infirmorum et senum intra claustra canonicorum fieri; ut qui suam forte non habent, in eadem suam aptissime possit tolerare imbecillitatem, quatenus ibidem et subsidiis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi pauperes colli gantur
& derebus ecclesiae. tantũ
ibidem dẽputent. unde sũ p¬
tus nec es sarios iuxta pos¬
sibilitatẽ rerum habere
ualeant Exceptis decimis
quae de ecclesiue uillis ibi¬
dem conferuntur : Sed &
canonicitam de frugibus
quũ u&iam deomnibus
elemosinarũ oblactionib::
inusus pauperum decimas
libentissime adipsum con¬
ferant hospitule : Et boni
testimonii frater consti
tuatur : qui hospites &
peregrinosaduentantes.
u potex pm̃ in membris
suis suscipiut eisq neces¬
saria libent᷑̃ ꝓ uirib: ad¬
ministr&. Quiu&ium
euque in usus pauperũ
cederedebent: nequaquã
in suo susus reflectat
Necum iuda loculos dñi
furante sententiũ dũ na¬
tionis excipiat ⁊ S ed &
p̃latorũ deb& uigilure
industria : neeũ cui hospi¬
tule pauperũ cõmittitur.
res pauperib deputatus in
ali quomunere authis quu¬
sibene ficiurio munere
concessis. sinantuti
Quod ap̃ litis quib dã curã
pauperũ parui pendentib

Expanded text:
ubi pauperes colligantur, ubi pauperes colligantur, et de rebus Ecclesiae tantum ibidem deputent, unde sumptus necessarios juxta possibilitatem rerum habere valeant, exceptis decimis, quae de Ecclesiae villis ibidem conferuntur. Sed et canonici tam de frugibus quam etiam de omnibus eleemosynarum oblationibus in usus pauperum decimas libentissime ad ipsum conferant hospitale. Et boni testimonii frater constituatur, qui hospites et peregrinos adventantes, utpote Christum in membris suis, suscipiat, eisque necessaria libenter pro viribus administret; qui etiam ea quae in usus pauperum cedere debent, nequaquam in suos usus reflectat, ne cum Juda loculos Domini furante sententiam damnationis excipiat. Sed et praelatorum debet vigilare industria, ne eum cui hospitale pauperum committitur, res pauperibus deputatas in aliquo minuere, aut his quasi beneficiario munere concessis sinant uti, quod a praelatis quibusdam, curam pauperum parvipendentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
EBET PROCURREPLVTuS :
ut fratribus cellerariũ.
Non uinolentũ. ponsuꝑbũ
Nontardum non prodigũ.
sed morib: honestũ acdm̃
timentẽ constituat: Qui&
stipendia fratrũ fideliter
seru&i & diligenticura ad¬
do nullutenus fr̃s contrist&
Ciiu&iam pistrinũ fratrũ
cõmittendũ ẽ: ut illudita
uigiluntissima cura custo¬
diat. neministri ibi dẽ depu¬
tati annonã fratrũ aut
fustim subripiendo. autalio
quo lib& modonegle genter
iuuendo dissipent: hiuero
fumuli eligantur defidelis¬
sima eccłae familia & hisoffi¬
cus diligenter erudiantur ⁊
Vt scilic& & pistori aste & fider
puritate nec essitutibus
fratrum opostunissime ua¬
leant suffragurn cadem
quoque forma : de cocisser¬
uanduẽ ⁊ Inutiles denique
atque in oboedientes celle¬
rarii : secundum superius
conp̃hensum sententium
uangelicis atque a posto¬
licis instruimur docu¬
mentis: incolligendis hos¬
pitibus. ante omnia operã
daredebere. ut merito de
aliquod p̃parent receptaculũ.

Expanded text:
ebet procurare praelatus, ut fratribus cellararium, non vinolentum, non superbum, non tardum, non prodigum, sed moribus honestum ac Deum timentem constituat, qui et stipendia fratrum fideliter servet, et diligenti curado nullatenus fratres contristet. Cui etiam pistrinum fratrum committendum est, ut illud ita vigilantissima cura custodiat, ne ministri ibidem deputati, annonam fratrum aut furtim subripiendo, aut alio quolibet modo negligenter vivendo dissipent. Hi vero famuli eligantur de fidelissima ecclesiae familia, et his officiis diligenter erudiantur, ut scilicet et pistoria arte, et fidei puritate necessitatibus fratrum opportunissime valeant suffragari. Eadem quoque forma de cocis servanda est. Inutiles denique atque inobedientes cellararii secundum superius comprehensam sententiam vangelicis atque apostolicis instruimur documentis, in colligendis hospitibus ante omnia operam dare debere, ut merito de aliquod praeparent receptaculum,
Abbreviated transcription (Latin):
cente : ecceuere is rahelita in
quodolus non ẽ: Denique isti
oblationes intemplodñi susci¬
piunt apopulis. Istio boediuN
officus laeuitarum. isti quoq
uasacorporis & sanguinis xp̃i
dia conib: ad altari a dñi offeruNt ÷
De quib quidem placuit patrib
tant casti& continentis sintab
uxorib: & abomni carnali in¬
munditia liberi : Iux ta quod
illis ꝓpha&a dicente iubetur :
Mundaminiq̃uifestis uasad ñi:
Hugitur cu mordinantur sicut
sacerdotes & laeuitȩ manus in¬
positionẽ non suscipiunt.
si patenã tantum & calicem de
manu ep̃i &abarchidiacono
rscrpphumaquae cum ꝯqua
manile & manu tergium

Expanded text:
cente: Ecce vere Israelita, in cente: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis. Isti obediunt officiis levitarum. Isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconibus ad altaria Domini offerunt . De quibus quidem placuit patribustant, casti et continentes sint ab uxoribus, et ab omni carnali immunditia liberi, juxta quod illis propheta dicente jubetur: Mundamini qui fertis vasa Domini . Hi igitur cum ordinantur, sicut sacerdotes et levitae, manus impositionem non suscipiunt: sed patenam tantum et calicem de manu episcopi, et archidiacono scyphum aquae cum aqua manili et manutergium
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ apostoli p̃conium.⁊
Exorcistas enim memorat
a postolus cum dicit: Nũ quid
omnes donationes habent sa¬
nationum : Hienim cum
ordinantur sicutait canon:
accipiant demanu ep̃i libellũ.
inquo scriptisunt exorcismi :
accipientes potestatem in po¬
nendimanus suꝑ inergumi¬
nos siuecaticuminos
legendum ẽ euangelium
aut sacrificium offerendum ⁊
Tunc enim accendunturlu¬
minari aabeis & depostantur:
non adeffugandas tenebras
dum sol eotempore rutib&
sed ad signũ lu&itiae demons¬
trandum : ut subti poluminis
corporalis. illa lux ostendat᷑
dequa in euangelio legitur :
omnẽ hominẽ uenientem
UBDIACONIQUAPUDGAECOS
Prppodia coni uocitantur: in es¬
dra inueniuntur ⁊ Appellan¬
tur qu eibinat᷑ nei ĩdẽ in hu¬
militate dño seruientes ⁊
Exeorum ordine fuit illena¬
thana el qui ine uangeliolo¬
hannis diuina ꝓditione com¬
mõnitis saluatorẽ meruit con¬
fiteri : Quiq: &iam ad primumꝰ
diuinitatis indicium fidelis

Expanded text:
cundum Apostoli praeconium. cundum Apostoli praeconium. Exorcistas enim memorat Apostolus, cum dicit: Nunquid omnes donationes habent sanationum ? Hi enim cum ordinantur, sicut ait canon , accipiunt de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenos, sive catechumenoslegendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad fugandas tenebras, dum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis, illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur: Eomnem hominem venientem Subdiaconi, qui apud Graecos hypodiaconi vocantur, in Esdra inveniuntur, appellanturque ibi Nathinaei, id est, in humilitate Domino servientes . Ex eorum ordine fuit ille Nathanael, qui in evangelio Joannis divina proditione commonitus, Salvatorem meruit confiteri. Quique etiam ad primum divinitatis indicium fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
Fiueruntenim subesdra acco¬
restempli. seruorum salomo¬
nis filis quiactum templito¬
tius subcurã suam haberent
aut sacris oblationib deseruireNT ⁊
&cum fuissent. exordine & ini¬
nisterio templi : longe fuerunt
ab officio altarisdĩ : Quia nec
psalmistis nec ostiariis nec sacro¬
rum seruis ad tingere licebat
admunera altaris: nisi tantũ¬
modo leuitis: quidergo est
Nullam aliam curam habe¬
bant actorestempli : nisi ad sa¬
cratecta facienda. aut quae¬
cumq: fuis s& uexata in aedifi
ꝑ eosdem actores dethesauris
dominicis reficerentur atque
excolerentur⁊ Ergo actores
tem pli: ex orcis taesunt in po¬
pulodĩ ⁊ Quomodo enĩ actor
prudens & bonusscit quid sit
domini sui census. & omnin
substantiae modus & redigit
apud sẽ totius posressionis ins¬
trumenta originalia t̃ sic &¬
exorcista redigit insuadiligen¬
tia totius regnidñi secr&a :
ut memoriac mand& descrip¬
turarum sacramentis. unde
illi ẽ ab spu scõ concessum se¬

Expanded text:
Fuerunt enim sub Esdra actoFuerunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii, qui actum templi totius sub cura sua haberent, ac aut sacris oblationibus deservirent. Et cum fuissent ex ordine et ministerio templi, longe fuerunt officio ab officio altaris Dei: quia nec psalmistis, nec ostiariis, nec sacrorum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quid ergo est? Nullam aliam curam habebant actores templi, nisi ad sartatecta facienda, ut aut quaecunque fuissent vexata in aedificper eosdem actores de thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo actores templi, exorcistae sunt in populo Dei. Quomodo enim actor prudens et bonus scit quis sit domini sui census et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originaria: sic exorcista redigit in suam diligentiam totius regni Domini secreta, ut memoriae mandet de scripturarum sacramentis, unde illi est a Spiritu sancto concessum, se
Abbreviated transcription (Latin):
opost& lectorem scire : ut
nouerit inquasellaba uox ꝓ¬
tendat᷑ ꝓnuntiantis⁊ Ple¬
rum que enim imperitilec¬
tores in uerborum accentib
errant : & solent in riderenos
quod dicimus : Porro uox
lectoris simplexerit &clara
adomne ꝓnuntiationis genꝰ
ac cõmodata plena suco uirili
agrestẽ & subrusticum effu¬
giens sonums Non humilis
nec adeo sublimis ⁊ Non frac¬
ta uel tenera : Nihil quefe¬
mineũ senanseneq cũ motu
corporis: sed tantum cum gra¬
uitatis specie ÷ Auribus enĩ
& corde consũlere deb& lector
non oculis: ne potius exseipso
expectatores magis quam au¬
ditores faciat: V&usopinio ẽ
lectoris ꝓnuntiandi causa. p̃¬
cipuam curam uocis habuisse:
ut ex audiruntu multu possit ⁊
Vnde & dudum lectores. praeco
nes uel ꝓclamatores uocabaNT
officia quae intemplo salomo¬
nis erant disposita . quaeque
posterius sunt abesdrã disꝑ.¬
actores memorat temipli eos
nunc ẽe exorcistas in ecclesia di

Expanded text:
oportet lectorem scire, ut oportet lectorem scire, ut noverit in qua syllaba vox protendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, et solent irridere nos quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, non tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis: ne potius ex seipso exspectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possit. Unde et dudum lectores praecones vel proclamatores vocabantuofficia quae in templo Salomonis erant disposita; quaeque posterius sunt ab Esdra dispeactores memorat templi, nunc eos nunc esse exorcistas in ecclesia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
sententiarum intellegat.
ubi finiatur iunetura : ubi
adhuc pendeatoratio ubi sen¬
tentia extrema claudatur:
Sicq expeditus uimꝓnuntia¬
tionis tenebit: utadintellec¬
tum omnium mentes sensũ
rapnuntiationum atq ex¬
primendo ꝓprios sententia¬
rum affectus: modo indican¬
tis uoce. mododolentis. modo
increpantis. modo exortantis
si uehissimilia secundum ge¬
nus ꝓpriae pronuntiationis:
inquo magis illa ambigua
sententiarum adhibenda cog¬
nitio ẽ. Multa enim inscris¬
turiss : quuenis ꝓprio modo
pnuntientur in contrariam
recedunt sententiã isicuti ẽ:
quis accusauit aduersus elec¬
tosdi. dĩ qui iustificat : quod¬
q si confirmatiuge non
seruato genere ꝓnuntiatio¬
nis suaedicatur : magna ꝑ¬
uersitas oritur : Sicergo
ꝓnuntiandum ẽ ⁊ Ac sidicer& :
ds̃ nequi iustificat:. Subau¬
diturnon : Necesse ẽ ergo
intantis rebus scientiae inge¬
nium : quo ꝓpruȩ singula
conuenienterq: ꝓnuntientur :
Propterea & accentuum ui

Expanded text:
sententiarum intelligat sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendeat oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensumqra pronuntiationum, atque exprimendo proprios sententiarum affectus: modo indicantis voce, modo dolentis, modo increpantis, modo exhortantis, sive his similia, secundum genus propriae pronuntiationis, in quo magis illa ambigua sententiarum adhibenda cognitio est. Multa enim in Scripturis sunt, quae nisi proprio modo pronuntientur, in contrariam recidunt sententiam, sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat ? Quodque si confirmative non servato genere pronuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac diceret: Deusne qui justificat? subauditur, Non. Necesse est ergo in tantis rebus scientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim
Abbreviated transcription (Latin):
Pro inde iam non opost& utue¬
ut reuelentur Quia quod
erat occulitum in sacramento
ꝓpha&iae : iamineuangelio
declaratumẽ.⁊
stiarii sunt : qui inueteri
testamento ianitores templi
uocabanturq̃ uip̃erant postis
hierusalem ⁊ Quiq: ordinati
ꝑuicessuas: omnia interiora
templiuel exteriora custodiebaNt
Hidenique inter scm & iniquũ
discernentes : eos tantũ in eccła
qui sułt fideles recipiunt  Intra¬
testacem: cambonos recipiendi:̃
quam reiciendi indignos
formam& initium aꝓphacus
accepit: Suntigitur lectores
qui uerbumdĩ p̃dicant: quib
dicitur: clama necesses : quasi
tuba exalta uocemtuam
Istiquippe dum ordinantur:
primum decorum conuersitio¬
ne ep̃s uerbum facit ad popu¬
lum ⁊ Deindecoram plebe: tra
dit ei scodicem apicum diuino¬
rum ad di uerbum adnuntian¬
dum, Quiautem adhuius mo
diꝓuehi turgradum: isteerit
doctrina & libris inbutus. señ¬
sũmqueac uerborũm scientia
ꝑornatus: i taut distincaonib

Expanded text:
Proinde jam non oportet, ut veProinde jam non oportet, ut veut revelentur, quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio declaratum est.  Idem . Ostiarii sunt, qui in Veteri Testamento janitores templi vocabantur; qui praeerant portis templi Hierusalem, quique ordinati, per vices suas omnia interiora templi vel exteriora custodiebant . Hi denique inter sanctum et iniquum discernentes, eos tantum in ecclesia qui sunt fideles, recipiunt. Intratestatem tam bonos recipiendi, quam rejiciendi indignos.formam et initium a prophetis accepit. Sunt igitur lectores, qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum, dedit eis codicem apicum divinorum, ad verbum Dei annuntiandum. Qui autem ad hujusmodi provehitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus: ita ut distinctionibus
Abbreviated transcription (Latin):
dotium regnumque ecclesiae
in eis existimo figurari
Thiara enim apud u&eres:
constituebatur in capite sa¬
cerdotum ⁊ Haec exbrsso
confecto : rotunda erat quasi
spheramedia : Et hoc signifi¬
catur in paste capitis tonsa.
Corona autẽ. latitudo aurei
estcirculi : quaeregum capita
cingit. ⁊ Vtrumq itaq signũ
exprimitur incapite dericoꝵ:
ut impleatur &iam corporis¬
quad amsimilitudine quod
scriptum .ẽ. p& ro a postolo ꝑ¬
docente : uos estis genus elec¬
tum regale sacerdotium
Quaeritur autẽ quur sicut a pud
antiquos nazareos nonunte
coma nutritur. & sictond&ur.
Sed qui haec exquirunt : ad uer¬
tant quid sitint̃ illud ꝓph&i¬
cum uelamentũ. & hanc euan¬
gelii reuelationẽ. dequadicit
a postolus cum transieris ad
xp̃m. auferecur uelamen
Quod autem significabat uela m̃
int̃positum. int̃faciem morsi
&aspectum populi isrł: hoc
significabat illis temporibus
&iã coma scorũ.I Nam& apos¬
tolus comã ꝓuelamento. eẽdicit

Expanded text:
dotium regnumque Ecclesiae dotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Tiara enim apud veteres constituebatur in capite sacerdotum. Haec ex bysso confecta rotunda erat, quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capitis tonsa. Corona autem latitudo aurea aurei est circuli, quae regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam quadam corporis similitudine, quod scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Quaeritur autem cur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui haec exquirunt, advertant quid sit inter illud propheticum velamentum, et hanc Evangelii revelationem, de qua dicit Apostolus: Cum transieris ad Christum, auferetur velamen . Quod autem significabat velamen interpositum inter faciem Moysi, et aspectum populi Israel, hoc significabat illis temporibus etiam coma sanctorum. Nam et Apostolus comam pro velamento esse dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
in ouentur : Hoc quippe &
iet cchieli ꝓpha&a e iub&ur
dicente dño. Tufili homi¬
nis sume tibi gladium acu¬
tum : & duces ꝑcaputtuum &
barbam: Videlica quia &
ipse sacer do tali genere dõm
ministerium scĩficationis
reos illos priscillam &aqui¬
lam inactibus a postolorũ
primum fecisselegimus
paulum quoq: a postolum
& quosdam discipulorũ xp̃i
quiin huius modicultuimi¬
tandi exciterunt. ⁊ Estautẽ
indericis tonsura signũ quod¬
uam quodincorpore figura¬
tur. sedinanimo agitur :
S cilic& ut hoc signo in religione
uitia resecentur & criminib:
carnis nr̃ae quan crinib exua¬
mur atq indein nouatis sen¬
sibus ut comis rudibus enites¬
camus : Expoliantes nos iux¬
ta a postolum u&erem homi¬
nemcum actib: sius: & indu¬
entes nouum qui re nouatur
magnitionedi. Quamreno¬
uationẽ in mente opost&
fieri : sed in capite dernonstra¬
ri ubupia mens nosciturha¬
bitare: Quod uero de conso
capite superius: inferius cir¬
culi coronã linquitur : sacer¬

Expanded text:
innoventur. 2. Hoc quippe et Ezechieli prophetae jubetur, dicente Domino: Tu fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum, et barbam ; videlicet quia et ipse sacerdotali genere Deo in ministerium sanctificationisraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse legimus: Paulum quoque apostolum, et quosdam discipulorum Christi, qui in hujusmodi cultu imitandi exstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod in corpore figuratur, sed in animo agitur; scilicet ut hoc signo, in religione vitia resecentur, et criminibus carnis nostrae quasi crinibus exuamur, atque inde innovati sensibus, ut comis rudibus enitescamus, Exspoliantes nos, juxta Apostolum, veterem hominem cum actibus suis, et induentes noin agnitionem Dei . Quam renuvationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero de tonso capite superius, inferius circuli corona relinquitur, sacer
Abbreviated transcription (Latin):
numerositate satissuꝑq: nr̃a
pars occidua poll&¬
exemplum uitae suae saecula¬
ribus p̃bait: Et inderico si quid
iustere p̃henditur : execius uitio
ipsa religionis nr̃ae aestima¬
tio grauatur ⁊ Clericidis cant
ut quȩ a seniorib: suis iubent᷑
impleant. Vthumilit̃ eoꝵ
imperiis subiaceant. Vltnec
subiectio eosconterat. nec loc̃
superior extollat: Clericidis¬
cant. quo modo ante occulti
arbitris oculos. ꝓhumilitatẽ
&oboedientiã sua interiora
componant. Quatenus non
cum rȩꝓbis puniantur : sicũ
clectis a& nap̃mia sostiantur
Ammonendi sunt derici. ut
tanto circa se sollicitius uiuaNT.
quanto eos alien acura non
implicat : Dicendum ẽ dericis
nep̃ positorũ suorũ uitã temȩ
reiudicent siquid eos fostasse
agererep̃hensibilit̃ uident
Neunderecte mala redarguuNł :
inde ꝑelationis inpulsum in ꝑ

Expanded text:
numerositate satis superque nostra numerositate satis superque nostra pars occidua pollexemplum vitae suae saecularibus praebeat. In clerico si quid juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravatur. Clerici discant ut quae a senioribus suis jubentur impleant, ut humiliter eorum imperiis subjaceant; ut nec subjectio eos conterat, nec locus superior extollat. Clerici discant quomodo ante occulti Arbitri oculos per humilitatem et obedientiam sua interiora componant, quatenus non cum reprobis puniantur, sed cum electis etiam praemia sortiantur. Admonendi sunt clerici, ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Dicendum est clericis ne praepositorum suorum vitam temere 236 judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum
Abbreviated transcription (Latin):
oboedientiã. Nequeullo iac¬
tantiae studio. sem& ipsos
attollant: Postremo indoc¬
trina in lectionibus psalmis
hrmnis. canticis exercitio iu¬
gi incumbant: Tales enim
eẽ debent : qui quediuinis
cultibus sese mancipandos
student. Scilic& utdum sci¬
entiae operamdant. doctri¬
nae gratiam populis ad ministreNt:
subregimine episcopalide¬
gentium : alterũ acefalorum
id ẽ. sine capite quem sequant᷑
ignorant. Hos neque inter las¬
cos saeculariũ officiorũ studia.
neque int̃ laicos religio reten¬
tat diuina. s solutos atque ob¬
errantes: sola turpis uita com¬
plectit &uaga : Quiquidem nul¬
lom&uentes : explendae uo¬
luptatis suaelicentiã consec¬
tantur: Quasi animalia bruta
libestate acdesiderio suo feruNt
habentes signũ religiõnis. ñ re¬
ligionis officiũ :Hypecentau¬
ris similes : quinec equi necho
oramines mixtũq utait po&a
genus ꝓlis quebi formis: quoꝵ
quidem sordida atq in fami

Expanded text:
obedientiam, neque ullo jacobedientiam, neque ullo jactantiae studio semetipsos attollant. Postremo in doctrina, in lectionibus, psalmis, hymnis, canticis, exercitio jugi incumbant. Tales enim esse debent quicunque divinis cultibus sese mancipandos student, scilicentiae operam dant, doctrinae gratiam populis administrent. 4sub regimine episcopali degentium, alterum acephalorum, id est, sine capite, quem sequantur, ignorantium. Hos neque inter laicos saecularium officiorum studia, neque inter clericos religio retentat divina, sed solutos atque oberrantes sola turpis vita complectitur et vaga. 2. Quique dum, nullum metuentes, explendae voluptatis suae licentiam consectantur, quasi animalia bruta libertate ac desiderio suo feruntur, habentes signum religionis, non religionis officium, Hippocentauris similes, neque equi, neque homines, mistumque ut ait Poeta genus prolesque biformis. Quorum quidem sordida atque infami
Abbreviated transcription (Latin):
sobria colant ⁊ Vtsuris nequaꝙ
incumbant : Nequetur piũ
occupationes lucrorum frau¬
desue. cuiusquã studiũ appe¬
tant: Amorem pecuniae.
quasimateriã cunctorum
criminum fugiunt: Saecu¬
laria officia negotiaque: ab¬
biciant. Honorũ gradus ꝑ
ambitiones non subeant ⁊
Probeneficiis medicinaedĩ :¬
munera non accipiant.
Dolos & coniurationes caueant :
Odiũ & aemulationẽ : obtrec¬
tationẽ atq inuidiam fugiaNT ⁊
Nonuagis oculis. non infreni
lingua aut p&ulanti tumi¬
doq gestu incedant. Sed pu¬
dorẽ acuere cundiã mentis
simplicihabitu incessuque
ostendant: Obscenitatẽ &iã
uerborum sicut &operum
penitus ex secrentur: Vi¬
duarũ acuirginũ uisitatio¬
nes frequentis simas fugiat̃ :
Comubernia extranearum
feminarum: pulla tenus ap¬
p&ant: Castimoniã quo que
inuilati corporis: ꝑp&uo
conseruarestudeant: Aut
cesteunius matrimonii uin¬
culo foederentur: Seniori¬
bus quoque : debitam p̃beaNt

Expanded text:
et sobria colant. Usuris nequaquam et sobria colant. Usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum fraudisque cujusquam studium appetant, amorem pecuniae, quasi materiam cunctorum criminum, fugiant, saecularia officia negotiaque abjiciant, honorum gradus per ambitiones non subeant. 2. Pro beneficiis medicinae Dei munera non acciDolos et conjurationes caveant, odium et aemulationem, obtrectationem atque invidiam fugiant: non vagis oculis, non infraeni lingua aut petulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant, obscenitatem etiam verborum, sicut et operum, penitus exsecrentur: viduarum ac virginum visitationes frequentissimas fugiant. Contubernia extranearum feminarum nullatenus appetant. Castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo foederentur. Senioribus quoque debitam praebeant
Abbreviated transcription (Latin):
taque omnes qui inecclesiastici
minis teru gradib: ordinatis :
generalit̃ derie nominantur
lero sautem uellericos hinc
ap pellatos doctores nr̃idicunt:
qula nathius soste cletus ẽ:
quẽ prinum ꝑ apostolos legimꝰ
ordinatĩ : Shic&omn  quos
illis temporib: ecdesiurum prin¬
cipes ondin abant. soste cligeb.
nam cleros sors interp̃taturi
Vnde & hereditas grece: lerono¬
mia appellatur Etheresele¬
rõnomus : Prõ in de ergo deri¬
cos uocari aiunt eo quodins
soste hereditatis dñidentur
Vel ꝓeo quod ipsedñs eorum sors
sit. sicut deeis scriptum est
loquente dño : Egohere di¬
tas eorum : Vnde opost& ut
quidm̃ hereditate possideNt :¬
absque ullo impedimento
scłidõ seruire studeant :
Et pauperes sp̃u ẽẽ contendant
ut congrueillud ꝓsalmistae
Tut auulgari uita seclusi.
amundi uoluptatibus sese
abstineant : Nonspectaculis :
non pompis intersint ⁊
Conuuia publica fugiant⁊
Priuata non tantũ pudica si&

Expanded text:
 omnes qui in ecclesiastici  omnes qui in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati sunt, generaliter clerici nominantur. Cleros autem vel clericos hinc appellatos doctores nostri dicunt, quia Matthias sorte electus est quem primum per apostolos legimus ordinatum . Sic et omnes quos illis temporibus Ecclesiarum principes ordinabant sorte eligebant. Nam cleros sors interpretatur, unde et haereditas graece cleronomia appellatur, et haeres cleronomos. 2. Proinde ergo clericos vocari aiunt, eo quod in sortem haereditatis Domini dentur, vel pro eo quod ipse Dominus sors eorum sit, sicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haereditas eorum. Unde oportet ut qui Deum haereditate possident absque ullo impedimento saeculi Deo servire studeant, et pauperes spiritu esse contendant, ut congrue illud Psalmistae ut, a vulgari vita seclusi, a mundi voluptatibus sese abstineant; non spectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uouerunt nubere : noncle¬
ricis : Clericum solitudo facit
non publicum: Legequia
talis deb& eẽ solitarius. qua¬
lem hicremias descripsit:
Sedebit solitarius & tacebit ⁊
& quia ihs relictis apłis solus
ibat orare Mariam inpe¬
n& rubilib: angelus solã in¬
uenit : ñ cum agui ꝓ&adoquentẽ
&illuuirilem introitũ tre¬
pidauit: Hos pitalem p̃cepits
a postolus: clericũ ordinan¬
dũ: Hoc p̃cepto pat̾abrahũ
& loth angelos fusceperuNt
quia hos pites dilexerunt
trinae fontem suscepit ⁊
Haec imitationes sinturãe
Etnesinatis in colã p̃terire :
qui a puduos non cõmederit
panem: Sequitur Non ꝑͥ¬
cussorem: Nonenim pugilẽ
discribit apostolus : sed quicons¬
cientias non ꝑcũtiat singuloꝵ
Sit modestur non in flatir
non inaebride& suuedomiu
bene p̃sit : Perquem ent hos¬
ribile sidomu dericid& rahat᷑
Lȩd& sacerdotis opinionẽ in¬
componere : ut bonorum operũ
tesli ficatio casto confirm&᷑ affectu ⁊

Expanded text:
noverunt nubere, non clenoverunt nubere, non clericis. Clericum solitudo facit, non publicum. Lege quia talis debet esse solitarius qualem Jeremias descripsit: Sedebit solitarius, et tacebit . Et quia Jesus, relictis apostolis, solus ibat orare . Mariam in penetralibus angelus solam invenit, non cum agapeta loquentem, et illa virilem introitum trepidavit. Hospitalem praecepit Apostolus clericum ordinandum . Hoc praecepto pater Abraham et Loth angelos susceperunt, quia hospites dilexerunt ; trinae fontem suscepit. Haec imitationes sint vestrae, et ne sinatis incolam praeterire, qui apud vos non comederit panem. Sequitur: Non percussorem. Non enim pugilem describit Apostolus, sed qui conscientias non percutiat singulorum. Sit modestus, non infletur, non inebrietur, suae domui bene praesit: perquam erit horribile, si domui clerici detrahatur. Laedit sacerdotis opinionem incomponere, ut bonorum operum testificatio casto confirmetur affectu.