comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod non om̃ia possumꝰ om̃s. Rarusq aut
nullꝰ ẽ diuitũ. qui in om̃i substantia sua
paria uniu̾sa possideat. Possibilia p̾cepit
ds: Ꝙ ego fateor. Sed hȩc possibilia cuncta
singłi habere ñ possumꝰ. non imbecillitate
naturȩ ne calumniã facias: s animi lassitu¬
dine: qui cunctas simul ꝙ semꝑ non po¬
test habere uirtutes. Quod si ꝙ in eo ar-¬
guis ereatorẽ. quare te talem condiderit.
qui deficias atq lascescas dicam iterũ. Ma-¬
ior erit rep̾hensio. si eũ uolueris accusare
quare te non dñm fecerit. Seddices. Si ñ
possum: gͦ pettatũ non habeo. Habes pectatũ:
quare ũ feceris quod alius potuit facere. Rursũ¬
q: illud. Cuiꝰ cõparatione detetior es: uel tui
in alia uirtute uel alteriꝰ erit collatione pecca¬
toꝵ. Atq ita fit. ut quenicũq pͥmũ putaueris
minor sit eo. qui se in alia parte maior ẽ.¬
potest homo ẽẽ sine peccato quomͦ iuidas scͥbit apo¬

Expanded text:
quod non omnia possumus omnes : rarusque aut quod non omnia possumus omnes : rarusque aut nullus est divitum, qui in omni substantia sua paria universa possideat. Possibilia praecepit Deus, et ego fateor. Sed haec possibilia cuncta singuli habere non possumus: non imbecillitate naturae, ne calumniam facias Deo; sed animi lassitudine, qui cunctas simul et semper non potest habere virtutes. Quod et si in eo arguis Creatorem, quare te talem condiderit, qui deficias atque lassescas; dicam iterum, major erit reprehensio, si eum volueris accusare, quare te Deum non fecerit. Sed dices, Si non possum, ergo peccatum non habeo. Habes peccatum quare non feceris, quod alius potuit facere. Rursumque ille, cujus tu comparatione deterior es, vel tui in alia virtute, vel alterius erit collatione peccator: atque ita fit, ut quemcumque primum putaveris, minor sit eo, qui se in alia parte major epotest homo esse sine peccato, quomodo Judas scribit Apo
Abbreviated transcription (Latin):
rapinã arbitratꝰ ẽ ȩqualẽ se ẽẽ do.s se exin¬
aniuit formã serui accipiens. ꝙ factus ẽ
obediens patri usq ad mortẽ. ꝙ mortem
crucis. Propterea donauit ei ds nom̃ suꝑ
.nu.cȩlestia ꝙ terrena & inferna. Si gͦ in
una eꝑi ꝑsona. pauea precepta aut nequa¬
quam aut difficult̾ inuenias: quid facies de
om̃i homine qui cuncta debet implere
lle tardus incessu. s stabilis in prelio. Hic
pulchram habet faciẽ. s raucȩ uocis ẽ. Alius
tetram: s dulci modulatione decantat: Ilũ
ingeniosũ s obliuiosũ: hunc memorẽ. sed
tardi uidemꝰ ingenii. In ipsis contuersiis
cessib uł in argum̃tis. aut exemploꝵ copia
ꝙ epilogoꝵ dulcedine se agunt: s eloquen¬
tiȩ suȩ in alia atq alia parte dissimiles sunt.
De uiris magis eecłiasticis loquar. Multi
eugłia bene disserunt: s in explanatione
apłi impares sui sunt. Alii cum in instrum̃¬
to nouo optime senserint. in psalmis &¬
in ueteri testam̃to mutisunt. Hoc ideo dico:

Expanded text:
exinanivit, formam servi accipiens, et factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propterea donavit ei Deus nomen, nu coelestia, terrestria, et inferna . Si ergo in una episcopi persona pauca praecepta aut nequaquam, aut difficulter invenies; quid facies de omni homine, qui cuncta debet implere Ille tardus incessu, sed stabilis in praelio est. Hic pulchram habet faciem, sed raucae vocis est. Alius tetram, sed dulci modulatione cantat. Illum ingeniosum, sed obliviosum: hunc memorem, sed tardi videmus ingenii. In ipsis controversiis, cessibus, vel in argumentis, aut exemplorum copia, et epilogorum dulcedine se agunt: sed eloquentiae suae alia atque alia in parte dissimiles sunt. De viris magis ecclesiasticis loquar. Multi super Evangelia bene disserunt, sed in explanatione Apostoli impares sui sunt. Alii cum in Instrumento novo optime senserint, in Psalmis et veteri Testamento muti sunt. Hoc totum dico,
Abbreviated transcription (Latin):
solus ds sit: cur inuiderit creaturis. ut nͦ
om̃s eade polleant maiestate. Qd licet non
dicatis. neq enĩ tam insani estis ut aꝑte re¬
pugnetis do: tam̃ aliis u̾bis loquimini. rẽ
di homini copulantes. ut sit absq pecca
intonans gratiis. loquit᷑ Diuisiones dona¬

Expanded text:
solus Deus sit, cur inviderit creaturis, ut non solus Deus sit, cur inviderit creaturis, ut non omnes eadem polleant majestate. Quod licet non dicatis neque enim tam insani estis, ut aperte repugnetis Deo, tamen aliis verbis loquimini, rem Dei, homini copulantes, ut sit absque peccaintonans gratiis loquitur: Divisiones dona
Abbreviated transcription (Latin):
carmine. Omĩa in sapientia fecistr Indignet᷑
lucifer quare lunȩ fulgorẽ ñ habeat: luna
suꝑ suis defectib ꝙ labore causet᷑. cur an¬
nuum solis circulũ singłis m̃sib expleat:
sol querat᷑ quid offenderit. ut lunȩ cursu
tardior sit. Clamemꝰ & nos homuneuli. quid
ras ȩquo asserat iure conditas. ut instar
quadrigaꝵs ꝙ curruũ de carcerib ex euu¬
tes. in medio spacio uł corruant uł pret̾uo¬
lent ꝙ ad optata ꝑueniant. Plephanti tan¬
tȩ molis. ꝙ griphes in sua grauitate causen¬
tur. cur quat̾nis pedib incedant: cũ mus¬
cȩ culicesq & cetera huiꝰcemodi animan¬
tia sub pennulis senos pedes habeant: et
aliqui uermiculi sint. qui tantis pedibus
seateant ut innumerabiles simul motꝰ nul¬
la aties comp̃hendat. Dicat hȩc martion &
om̃s heretici qui creatoris oꝑib illudunt.
ur̃m decretũ hucusq ueniat: ut dum sin¬
gula calumniant᷑ manũ initiant do. cur

Expanded text:
carmine: Omnia in sapientia fecisti . Indignetur carmine: Omnia in sapientia fecisti . Indignetur lucifer, quare fulgorem lunae non habeat. Luna super suis defectibus et labore causetur, cur annum solis circulum singulis mensibus expleat. Sol queratur, quid offenderit ut lunae cursu tardior sit. Clamemus et nos homunculi, quid ationales creaturas aequo asserat jure conditas, ut instar quadrigarum et curruum de carceribus exeuntes, in medio spatio vel corruant, vel praetervolent, et ad optata perveniant. Elephanti tantae molis, et gryphes in sua gravitate causentur, cur quaternis pedibus incedant, cum muscae, culicesque, et caetera hujuscemodi animantia sub pennulis senos pedes habeant, et aliqui vermiculi sint, qui tantis pedibus scateant, ut, innumerabiles simul motus, nulla acies comprehendat. Dicat haec Marcion et omnes haeretici, qui Creatoris operibus illudunt. Vestrum decretum hucusque perveniet, ut dum singula calumniantur, manum injiciant Deo, cur
Abbreviated transcription (Latin):
transgressor legis. Leuia enĩ cũ leuib &
grauia cum grauib comparant᷑. N ec feru¬
la dignũ uitiũ. gladio uindicanđu ẽ: nec
gladio dignũ scelꝰ. ferula coereendu. erit̾
Esto. ut nulłꝰ seoꝵ om̃s uirtutes habeat. Hoc
certe dabis. in eo qd̾ potest facere. si fȩce¬
rit : ẽẽ ꝑfectũ. atticꝰ on tenes qͥd supͣdire¬
rim  critoħ Ouidnã illud ẽ: atticꝰ erfecũ
ẽẽ in eo qd̾ fecit. & imꝑfectũ in eo qd̾ facere
non potuit. erit̾ S ed sicut ꝑfectus ẽ in eo
qͦd fecit quia facere uoluit: ita ꝙ in eo per
qdͦ imꝑfectꝰ ẽ quia ñ fecit. ꝑfectũ ẽe̾ potuis¬
se si facere uoluisset. atticꝰuis enĩ ñ uult
facere qd̾ ꝑfectũ ẽ: Aut quis ñ cunctis cupiat
florere uirtutibꝰ: Si totũ requiris. ab om̃ib
tollis rerũ diu̾sitatẽ & grãrũ dr stantiã ꝙ cre¬
atoris artificẽ uarietatẽ cuiꝰ sacro ꝓpħa sonat

Expanded text:
transgressor legis . Levia cum levibus, et transgressor legis . Levia cum levibus, et gravia cum gravibus comparantur. Nec ferula dignum vitium, gladio vindicandum est; nec gladio dignum scelus, ferula coercendum. C. Esto, ut nullus Sanctorum omnes virtutes habeat; hoc certe dabis, in eo quod potest facere, si fecerit, esse perfectum. A. Non tenes quid supra dixerim? C. Quidnam illud est? A. Perfectum esse in eo quod fecit, et imperfectum in eo, quod facere non potuit. C. Sed sicut perfectus est in eo quod fecit, quia facere voluit, ita et in eo, per quod imperfectus est, quia non fecit, perfectum esse potuisse, si facere voluisset. A. Quis enim non vult facere quod perfectum est? Aut quis non cunctis cupiat florere virtutibus? Si totum requiris ab omnibus, 715 tollis rerum diversitatem, et gratiarum distantiam, et Creatoris artificis varietatem, cujus sacro Propheta sonat
Abbreviated transcription (Latin):
diu in hoc corpusculo ẽ. cunctas potest
habere uirtutes᷑ atticꝰ ullꝰ: quia nunc
ex parte ꝓpħamꝰ. S ex parte cognoscimus.
Nec enĩ possunt omĩa ẽẽ in hominib: quia¬
quomͦ legimꝰ qui unã habuerit. om̃s hab̾e
uirtutes: attieꝰ articipatione n ꝓprietate.
Necesse ẽ enĩ. ut singłi excellant᷑ in quib¬
dam. Ꝙ tam̃ hoc qdꝰ legisse te dicis ubi
scriptũ sit nescio. eritob Ignoras hanc phi¬
losophoꝵs ẽẽ sententiã : atticꝰ ed ñ apłoꝵ¬
Neq enĩ curȩ mͥ ẽ. qͥd aristotiles s qͥd paulꝰ
doceat. crit̾ Obsecro te. ñne iacob apls
seribit. qui in uno offenderit. eẽ eũ om̃is
reum: atticꝰ pse locus se int̾p̃tat᷑. Non eñ
dixit. unde ceꝑat disputatio. qui diuite̾
pauꝑi in honorẽ p̾tulerit. reus ẽ adulterĩ
uł homicidii. in hoc enĩ delirant stoici. pa¬
ria contendentes ẽẽ percata: s ita ꝙͦ. Qui
dixit ñ mechaberis. dixit ꝙ ñ occides.
Quod si ñ oceidis. mecharis aũ: factus es

Expanded text:
diu in isto corpusculo est, cunctas potest habere virtutes? A. Nullus, quia nunc ex parte prophetamus, et ex parte cognoscimus. Nec enim possunt omnia esse in omnibuquomodo legimus, Qui unam habuerit, omnes habere virtutes? ATT. Participatione, non proprietate. Necesse est enim ut singuli excellant in quibusdam. Et tamen hoc quod legisse te dicis, ubi scriptum sit nescio. CRIT. Ignoras hanc philosophorum esse sententiam? ATT. Sed non Aponim mihi curae est quid Aristoteles, sed quid Paulus doceat. C. Obsecro te, nonne Jacob apostolus scribit , qui in uno offenderit, eum esse omnium reum? A. Ipse locus se interpretatur. Non enim dixit unde coeperat disputatio, qui divitem pauperi in honore praetulerit, reus est adulterii vel homicidii. In hoc enim delirant Stoici, paria contendentes esse peccata. Sed ita: Qui dixit, non moechaberis, dixit et, non occides; quod etsi non occidis, moecharis autem, factus es
Abbreviated transcription (Latin):
his qui foris sunt habeat. ut etiã adu̾sariox
cet placeat conu̾satio: puto qd̾ ñ sit facile
repꝑire. maximeq illud: ut potens sit add¬
uersariis resistere. & ꝑuersas oppͥmere ꝙ
suꝑare doctrinas. Ut ñ neophitꝰ ep̃e ordi

Expanded text:
his qui foris sunt habeat: ut etiam maledictis his qui foris sunt habeat: ut etiam maledictis cet, placeat conversatio: puto quod non facile sit reperire, maximeque illud, ut potens sit adversariis resistere, et perversas opprimere et superare doctrinas. Vult ut non neophytus epi
Abbreviated transcription (Latin):
cupit mansuetũ absq iurgio. sine auari¬
tia. ꝙ ut domũ suã optime regat. Quodq¬
uł difficillimũ ẽ ut filios habeat subiectos
cum om̃i pudiciera. uł filios earnis uł filios
fidei. cum om̃i in quit pudicicia. Non ei suf¬
ficit ꝓpriam habere pudiciciã. nͥ etiã filio¬
rum. ꝙ comitũ ꝗ ministroꝵs pudore deco¬
ret᷑. dicente dauid: ambulans in uia un¬
maculata. hic mͥ ministrabat. Consideremꝰ¬
ditos in om̃i pudicicia: ut ñ solũ oꝑe sed
sermone qͦq & nutib se abstineant ab im¬
pudicis. ne forte illud incidat helꝰ. qui
certe increpauit filios suos dicens. Nolti
filii mei nolite: ñ bonã famã ego audio de
uob C orripuit ꝙ punitꝰ ẽ: quia corripe non
debuit s abicere. Quid faciet qui gaudet a
uitia. qui em̃dare ñ audet. qui conscientua
suã metuit: ꝙ qd eunctꝰ ppłs clamitat nesci¬
ut a nullo accuset᷑. ut bonã opinionẽ ab

Expanded text:
cupit mansuetum, absque jurgio, sine avaricupit mansuetum, absque jurgio, sine avaritia, et ut domum suam optime regat, quodque difficillimum est; ut filios habeat subjectos, cum omni pudicitia, vel filios carnis, vel filios fidei. Cum omni, inquit, pudicitia. Non ei sufficit propriam habere pudicitiam, nisi ea filiorum et comitum ac ministrorum pudore decoretur, dicente David: Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabit . Consideremditos in omni pudicitia; ut non solum opere, sed sermone quoque et nutibus se abstineant ab impudicitiis: ne forte illud incidat Heli, qui certe increpavit filios suos dicens: Nolite, filii mei, nolite: non bonam famam audio ego de vobis . Corripuit, et punitus est, quia non corripere debuit, sed abjicere. Quid faciet, qui gaudet ad vitia, qui emendare non audet? qui conscientiam suam metuit; et quod cunctus populus clamitat, nesciητον: ut etiam a nullo accusetur: ut bonam opinionem ab
Abbreviated transcription (Latin):
gnum. pudicũ. iustũ. scm. continentẽ.
obtinentẽ doctrinȩ fidelem sermonẽ.
ut possit in doctrina exhortari sana. ꝙ
contradicentes coarguere. Ut diu̾sarũ
ꝑsonarũ uaria p̾cepta nunc sileã. circa
mandata eꝑi me tenebo. Uult certe ds¬
lis: aut nullꝰ aut rarus ẽ. Quis enĩ ẽ qui
non quasi in pulchro corpore aut neuũ¬
habeat aut uerrucã ᷑: Si eni ipse apłs dicit
de pet᷑ qd̾ non recto pede incesserit in
eugłii ueritate. it in tantũ rep̾hensibi¬
lis fuerit. ut ꝙ barnabas adductꝰ sit in
eande simulationẽ. quis indignabit᷑ id
sibi denegari qd̾ pͥnceps apłoꝵs ñ habuit:
Dein. unis uxoris uirũ. sobriũ. pudicũ. or¬
natum. hospitale̾q ut repꝑias: illud certe
quod sequit᷑. Dia axtixor. quipossit doce¬
re. ñ ut interp̾tat᷑ latina simplicitas. do¬
cibilem. cum cȩteris uirtutib difficult̾
inuenies. Uinolentũ qͦq ꝙ ꝑcussorẽ ꝙtur.¬
pis lucri cupiđũ repudiat apłs: ꝙ ꝓ his

Expanded text:
continentem, obtinentem doctrinae fidelem sermonem, ut possit exhortari in doctrina sana, et contradicentes coarguere . Ut diversarum personarum varia praecepta nunc sileam, circa mandata episcopi me tenebo. 22. lis, aut nullus, aut rarus est. Quis est enim, qui non quasi in pulchro corpore aut naevum, aut verrucam habeat? Si enim ipse Apostolus dicit de Petro, quod non recto pede incesserit in Evangelii veritate, et intantum reprehensibilis fuerit, ut et Barnabas adductus sit in eamdem simulationem : quis indignabitur id sibi denegari, quod princeps Apostolorum non habuit? Deinde, unius uxoris virum, sobrium, pudicum, ornatum, hospitalem, ut reperias: illud certe, quod sequitur διδακτικὸν, qui possit docere: non ut interpretatur Latina simplicitas, docilem, cum caeteris virtutibus difficulter invenies. Vinolentum quoque et percussorem, et turpis lucri cupidum, repudiat Apostolus: et pro his
Abbreviated transcription (Latin):
erit anima mea: Ab ipso enĩ salutare me¬
um. Et quia in corpore eccłiȩ caput xꝑc
est: quib d̾a adhuc repugnantib m̃bris.
uidetꝰ corpꝰ qͦ capiti non ẽe̾ subiectũ. Nlanq
si patit᷑ unũ iembrũ. compatiunt᷑ omĩa
cruciat᷑. Q uod dico. ita manifestiꝰ fiet. Qũa¬
diu habemꝰ thesaurũ istũ in uasis fictilib
ꝙ fragili carne cireumdam᷑. immo mortali
ꝙ corruptibili: beatos nos e̾e̾ eredimꝰ. si in
singulis uirtutib partib q uirtutũ do
subiecti simꝰ. Cum au mortale hoc indutũ
fuerit ĩmortalitatẽ. ꝙ corruptiuu in corrup¬
ria. tunc d̾s erit omĩa in om̃ib : ut ñ sit
tantũ insalomone sapientia. in dauid ani¬
mi mansuetudo. in heha & finees ⁊elus.
in abraham fides. in petͦ eui dictũ ẽ symon
ioħis amas me ꝑfecta dilectio. in electio¬
nis uase studiũ p̾dicandi. ꝙ in eȩteris uł
bina uł terna : s totꝰ in cunctis sit. ꝙ om̃i

Expanded text:
erit anima mea? ab ipso enim est salutare meerit anima mea? ab ipso enim est salutare meum . Et quia in corpore Ecclesiae caput Christus est, quibusdam adhuc repugnantibus membris, videtur corpus quoque capiti non esse subjectum. Namque si patitur unum membrum, compatiuntur omnia, cruciatur. Quod dico ita manifestius fiet. Quamdiu habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, et fragili carne circumdamur, immo mortali et corrusingulis virtutibus partibusque virtutum Deo subjecti sumus. Cum autem mortale hoc indutum fuerit immortalitate, et corruptivum hoc incorrupria, tunc Deus erit omnia in omnibus: ut non sit tantum in Salomone sapientia, in David animi mansuetudo, in Elia et Phinees zelus, in Abraham fides; in Petro, cui dictum est: Simon Joannis, amas me , perfecta dilectio; in electionis vase studium praedicandi, et in 714 caeteris vel bina vel trina; sed totus in cunctis sit, et in omni
Abbreviated transcription (Latin):
re. Iustificata ẽ thamar magis quã ego.
E x quib om̃ib approbat᷑. ñ solũ ad cõpa¬
rationẽ diuinȩ maiestatis homines ne¬
quaqu̾a ẽẽ ꝑfectos. s ne angłoꝵ quid̾e
ꝙ ceteroꝵs hominu̾ qui uirtutũ culmi¬
na conscenderunt: ut cũ tu qui melior
es. alium collatione tui imꝑfectũ esse
monstraueris. rursum ab alio te pree¬
unte uincaris: ac ꝑhoc ñ habeas ueram
ꝑfectionẽ. Quȩ si ꝑfecta sit: nulla re in¬
diuinus sermo ꝓuocat:
ac rati¬
one qua dixi. ut sed̾m uires nr̃as unꝰ¬
quisq quantũ ualuerit ex¬
tendat᷑. si qͦ
modo possit ꝑuenire ꝙ com¬
prehendere
brauiu suꝑnȩ uocationis.¬
łs eui docet apłs iuxta dispensatio¬
nem carnis assumptȩ subici enđu fili¬
um. ut sit łs omĩa in om̃ibꝰ: ꝑspieue de¬
monstrat nequaqua sibi cuncta ẽẽ subie¬
cta. Unde & ꝓpħa subiectionẽ sui in finẽ
p̾sumit dicens. Nonne do̾ soli subiecta

Expanded text:
re: Justificata est Thamar magis quam ego . re: Justificata est Thamar magis quam ego . 713 Ex quibus omnibus approbatur, non solum ad comparationem divinae Majestatis homines nequaquam esse perfectos, sed ne Angelorum quidem et caeterorum hominum, qui virtutum culmina conscenderunt; cum et tu qui melior es alterius collatione, quem imperfectum esse monstraveris, rursum ab alio te praeeunte vincaris: ac per hoc non habeas veram perfectionem, quae si perfecta sit, nulla re indivinus sermo provocat? ATT. Hac ratione qua dixi, ut secundum vires nostras unusquisque quantum valuerit extendatur; si quo modo possit pervenire et comprehendere bravium supernae vocationis, cui docet Apostolus juxta dispensationem carnis assumptae subjiciendum Filium, ut sit Deus omnia in omnibus , perspicue demonstrat, nequaquam sibi cuncta esse subjecta. Unde et Propheta subjectionem sui in finem praesumit dicens: Nonne Deo soli subjecta
Abbreviated transcription (Latin):
nies & ꝓ genies tim̃tib eũ: fecit pot̾en¬
tiam in brachio suo. In quo animadũte
qd beatã se e̾e̾ dicat. ñ ꝓprio merito atq
uerum. parentib suis melior ẽ. Non enĩ
solum hominib s ꝙ angłis testimonio
dñi comparat᷑: ꝙ tam̃ qui cunctis homi¬
nib erat maior in terra. minimo in regno
cȩloꝵ minor fuisse ꝑhibet᷑. Quid mirum
erat peccatoꝵ confossa uulnerib. iustifi¬
cata ẽ sodoma exte: ñ quod sodoma ꝑ se
iusta sit quȩ in ȩt̾nos collapsa cineres au
ierłm. hȩc iusta uideat᷑. Illa enĩ di filium
trucidauit. hȩc ꝓpt̾ abundantiã panis.
ꝙ ꝑ luxuriȩ magnitudinẽ excessit mo¬
dum libidinis. Publicanꝰ in eugłio qui ꝑcu¬
tiebat pectꝰ. quasi thesaurũ cogitationũ
pessimarũ. ꝙ conscientia delictoꝵ ocu¬
los ñ audebat attollere: suꝑbientis pha¬
risei collatione fit iustior. q thamar
sub specie meretricis fallit iudam. ꝙ
ipsiꝰ sententia qui deceptꝰ ẽ. meret᷑ audi¬

Expanded text:
nie in progenies timentibus eum. Fecit potentiam in brachio suo . In quo animadverte, quod beatam se esse dicat, non proprio merito atque m, parentibus suis melior est. Non enim solum hominibus, sed et Angelis testimonio Domini comparatur. Et tamen qui cunctis hominibus erat major in terra, minimo in regno coelorum minor fuisse perhibetur. 17. Id etiam peccatorum erat confossa vulneribus. Justificata est Sodoma ex te : non quod Sodoma per se justa sit, quae in aeternos collapsa cineres , aJerusalem haec justa videatur. Illa enim Dei Filium trucidavit, haec propter abundantiam panis, et per luxuriae magnitudinem excessit modum libidinis. Publicanus in Evangelio , qui percutiebat pectus, quasi thesaurum cogitationum pessimarum, et conscientia delictorum, oculos non audebat attollere, superbientis Pharisaei collatione fit justior. Et Thamar sub specie meretricis fallit Judam, et ipsius sententia qui deceptus est, meretur audi
Abbreviated transcription (Latin):
eligi iusticia Si enĩ baptismꝰ statim ustũ
faceret ꝙ om̃i plenũ iusticia: nequaquã
utiq apłs neophitũ refutaret. Sed baptis¬
ma. uetera peccata concedit. nouas uir¬
tutes ñ tribuit. Dimittit ẽ carcere: ꝙ di¬
nabit᷑ qd̾ ñ habet. s ex eo coronabit᷑ quod
possidet. Om̃ia enĩ habere ꝙ nulla re indi¬
gere uirtutis. eiꝰ ẽ qui peccatũ ñ fecit. nec
dolus inuentꝰ ẽ in ore eiꝰ. qui cũ maledice

Expanded text:
titia. Si baptismum statim justum faceret, et omni plenum justitia, nequaquam utique Apostolus neophytum refutaret; sed baptismus vetera peccata conscindit, novas virtutes non tribuit, dimittit e carcere, et dinabitur, quod non habet, sed ex eo coronabitur, quod possidet. Omnia enim habere, et nullo indigere, virtutis ejus est qui peccatum non fecit, nec dolus inventus e
Abbreviated transcription (Latin):
surũ. om̃ino tacuisti. obliuionẽ simulans.
ut necessitatẽ responsionis euaderes: s
ego stult᷑ ad horã tribui qͦd petebas. estimais
oblaturũ sponte qd̾ acceꝑas. ꝙ ñ ad moni¬
tum reddere qd̾ debebas. atticꝰ isi fallor:
de possibilib mandatis dilata responsio ẽ
Propone gͥ ut uolueris. crit̾. Nut possibi¬
lia ds mandata dedit aut impossibilia.
Sipossibilia: in nr̃a ẽ potestate ea facere si
uelimꝰ. S̾i impossibilia: nec in hoc reisumꝰ
si ñ facimꝰ qd̾ implere ñ possumꝰ. de ꝑ hoc
siue possibilia dedit ds mandata siue ien¬
possibilia: potest homo sine peceato ẽẽ
si uelit. attic̃ ueso te ut patient̾ audias.
Non enĩ de adu̾sario uictoriã. s cont᷑ m̃¬
datiũ querimꝰ ueritatẽ. Os̃ possibiles
dedit humano ingenio om̃s artes qͥ ppe
quas greci Ban ay coye uocant. nos ad oꝑa
manuũ ꝑtinere possumꝰ dicere: u̾bi gr̃ã.
grammaticã. rethoricã. philosophiȩ tria

Expanded text:
surum, omnino tacuisti, oblivionem simulans, surum, omnino tacuisti, oblivionem simulans, ut necessitatem responsionis evaderes. Sed ego stultus ad horam tribui, quod petebas, existimans oblaturum sponte quod acceperas, et non admonitum reddere quod debebas. A. Nisi fallor, de possibilibus mat. Pone igitur ut volueris. CRIT. Aut possibilia Deus mandata dedit, aut imposSi possibilia, in nostra potestate est ea facere, si velimus. Si impossibilia, nec in hoc rei sumus, si non facimus, quod implere non possumus. Ac per hoc sive possibilia dedit Deus mandata, sive impossibilia, potest homo sine peccato esse, si velit. A. Quaeso ut patienter audias; non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Deus possibiles dedit humano generi omnes artes, quippe quas Graeci βαναύσους vocant, nos ad opera 717 manuum pertinere possumus dicere: verbi gratia, grammaticam, rhetoricam, philosophiae tria
Abbreviated transcription (Latin):
Iimis es in una atq eade questione. ut ꝑsua¬
dere coneris hominẽ uniu̾sa simul hab̾e
non posse. quasi aut inuiderit aut ñ potu¬
erit ds̃ p̾stare imagini ꝙ similitudini suȩ.
ut in om̃ib suo respondeat creatori. attic̃¬
gone nimiꝰ. antu qui soluta ꝓponis. ꝙ ñ
intelligis aliud ẽẽ similitudine̾. aliud ȩqͣ¬
litatẽ: illud picturã. hoc ẽe̾ corporis ueri¬
tatẽ: Uerus equus campoꝵ spacia trans¬
uolat: pictus. parieti heret in curru. Arri¬
ani di filio ñ concedunt. qd̾ tu om̃i homi¬
ni tribuis. Alii ñ audent ꝑfectũ inxꝑo ho¬
minẽ confiteri. ne susciꝑe in eo hominis
peccatũ cogant᷑: quasi potentior sit crea
deam. aut desine suꝑbire: ꝙ da głam do.
crit̾. Im memor es sponsionis tuȩ. ꝙ dum
argum̃tis argum̾ta conectis. ac ꝑ scͥptura¬
rum latissimos campos infrenas equi lib̾¬
tate bacharis: suꝑ fortissima questione
cui pollicitꝰ es te in consequentib respon¬

Expanded text:
imius es in una atque eadem quaestione, ut persuadere coneris hominem universa simul habere 716 non posse, quasi aut inviderit aut non potuerit Deus praestare imagini et similitudini suae, ut in omnibus respondeat suo Creatori. A. Egone nimius, an tu? qui soluta proponis; et non intelligis aliud esse similitudinem, aliud aequalitatem: illud picturam, hoc esse veritatem. Verus equus camporum spatia transvolat, pictus parieti haeret in curru. Ariani Dei Filio non concedunt, quod tu omni homini tribuis. Alii non audent perfectum in Christo hominem confiteri, ne suscipere in eo hominis peccata cogantur: quasi potentior sit creatdeam; aut desine superbire, et da gloriam Deo. C. Immemor es responsionis tuae; et dum argumenta argumentis connectis, ac per Scripturarum latissimos campos, infrenis equi libertate baccharis, super fortissima quaestione, cui pollicitus es te in consequentibus respon
Abbreviated transcription (Latin):
uiris qͦ & legum scientiã. Quis nr̃m quã¬
uis sit ingeniosꝰ potest uniu̾sa compre¬
rit. pauci unũ possunt. utrũq nemo.
uirtutesq uarias. quas om̃s simul hab̾e
non possumꝰ. Atq ita fit. ut qd̾ in alio aut
primũ aut totũ ẽ. in alio ex parte u̾setur:

Expanded text:
uris quoque et legum scientiam. Quis nostrum, quamvis sit ingeniosus, poterit omnia comprerit: « Pauci unum possunt, utrumque nemo.virtutesque varias, quas omnes simul habere non possumus. Atque ita fit, ut quod in alio aut primum, aut totum est, in alio ex parte versetur:
Abbreviated transcription (Latin):
uł ita me fecisti: Aut ñ habet figulꝰ potesta¬
tem de eode luto aliud uas facere in hono¬
rem. aliud in contumeliã: Unde consequen¬
ter adiecit: emulamini dona maiora. Inͣ fide
ꝙ industria plus cȩteris charismatib hab̾e
meream᷑. melioresq simꝰ his qui cõꝑatione
nr̃i in scđo uł tercio gradu positi sunt. In
magna domo uasa diu̾sa sunt. Alia aurea.
alia argentea. enea. ferrea. ligneaq & ta¬
men sed̾m modulũ suum cum eneũ uas
ꝑfectũ sit. comꝑatione argentei uasis in ꝑfe¬
ctum dr. Rursumq argenteũ aurei colla¬
tione deteriꝰ ẽ: atq hoc mͦ dum sͥ inuicem
comparant᷑. imꝑfecta & ꝑfecta sunt omĩa.
nagro terrȩ bonȩ ex uno sem̃te tͥgenariꝰ
ꝙ sexagenariꝰ. & centenariꝰ fructꝰ ex orit᷑.
psis numeris indicat᷑. impar e̾ẽ qd̾ nascit᷑: ꝙ
charias. quo testimonio quasi inpenetrabi¬
li uteris chpeo docere nos possunt qñto

Expanded text:
vel ita me fecisti? An non habet figulus potestatem de eodem luto, aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam ? Unde consequenter adjecit, aemulamini dona majora: ut in fide et industria plus caeteris charismatibus habere mereamur, melioresque simus his, qui comparatione nostri in secundo vel tertio gradu positi sunt. In magna domo vasa diversa sunt, alia aurea, alia argentea, aenea, ferrea, ligneaque. Et tamen secundum modulum suum, cum aeneum vas perfectum sit, comparatione argentei 712 vasis imperfectum dicitur, rursumque argenteum aurei collatione deterius est. Atque hoc modo, dum sibi invicem comparantur, imperfecta et perfecta sunt omnia. In agro terrae bonae, et ex una semente tricenarius et sexagenarius et centenarius fructus exoritur: ipsis numeris indicatur impar esse quod nascitur, Elisabeth et Zacharias, quo testimonio, quasi impenetrabili uteris clypeo, nos docere possunt, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
destruent᷑ illa quȩ ex parte sunt. Gui
demꝰ nuno ꝑ speculũ & in enigmate. ti
aũ facie ad faciẽ. Nunc agnoseo ex par¬
te: tunc cognoscã sicut & cognit᷑ sum.
Et in psalmis. Mirabilis facta est scientia
tua ex me: confortata ẽ ꝙ ñ potero ad eã
Et iterũ Existimabo cognoscere. hoc labor

Expanded text:
quae ex parte sunt . Et, Videmus nunc per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte, tunc cognoscam sicut et cognitus sum . Et in Psalmis: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, et non potero ad eam . Et iterum: Existimabam cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
dere qd̾ diues ingrediat᷑ regna cȩloꝵ.
sequet᷑ ut ꝙ camelꝰ intret ꝑforam̃ acus.
N ec mͥ abraham & cȩteros quos in uete¬
ri testam̃to diuites legimꝰ exempla ꝓpo¬
nas. qui diuites ingressi sunt regna
utentes oꝑa diuites ẽẽ desierint. immo
tores magis di qua diuites appellandi
sint. Sed nob̾ eugłica ꝑfectio requiren¬
da ẽ. in qua precipit᷑. si uis ꝑfectus
e̾ẽ uade uende om̃ia tua quȩ habes. &¬

Expanded text:
re, quod dives ingrediatur regna coelorum, sequitur ut et camelus intret per foramen acus. Nec mihi Abraham et caeteros, quos in veteri Testamento divites legimus, exemplo proponas, qui divites ingressi sunt regna utentes opera, divites esse desierint; immo tores magis Dei, quam divites appellandi sint. Sed nobis Evangelica perfectio requirenda est, in qua praecipitur: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
to. critobol. Irgute quide mi attice me¬
morit̾q dixisti: s labor tuus & multiplex
testimonioꝵ replicatio. mex̧ parti ꝓficit.
N eq enĩ ego hominẽ do comparo. s aliis ho¬
minibꝰ: quoꝵs collatione qui studiũ dede¬
rit potest e̾e̾ ꝑfectꝰ: ac ꝑ hoc qnͣdo dieit᷑
homo potest ẽẽ sine peceato si uoluerit.
iuxta mensurã hominis nͨ iuxta di dr ma¬
iestatẽ : cuiꝰ cõparatione. nulla creatura
potest ẽẽ ꝑfecta. atticꝰ critobole hȩc me¬
morans. mecũ facis. & ego enĩ hoc sentio.
nullam creaturã seđm uerã consũmatãq
iusticiã posse e̾e̾ ꝑfectã. Ceterũ aliũ dif¬
ferre ab alio. & diu̾sas in hominib ẽẽ¬
iusticias nulli dubiũ ẽ: & uł maiorẽ ẽẽ
aliũ uł minore : ꝙ tam̃ scdm statũ ꝙ m̃¬
surã suã posse iustos nominari. qui alio
apłis laborauit: utiq iustꝰ erat: scribens
ad thimotheũ. Certam̾ bonũ certaui.
cursum consummaui. fid̾e seruaur

Expanded text:
tur.--C. Argute quidem, mi Attice, memoriterque dixisti. Sed labor tuus et multiplex testimoniorum replicatio, meae parti proficit. Neque enim ego hominem Deo comparo, sed aliis hominibus, quorum collatione, qui studium dederit, potest esse perfectus. Ac per hoc quando dicitur, homo potest esse sine peccato si voluerit, juxta mensuram hominis, non juxta Dei dicitur majestatem, cujus comparatione nulla creatura potest esse perfecta. A. O Critobule, haec memorans mecum facis. Et ego enim hoc sentio, nullam creaturam secundum veram consummatamque justitiam, posse esse perfectam. Caeterum alium differre ab alio, et dias, nulli dubium est: et vel majorem esse alium vel minorem, et tamen secundum statum et mensuram suam posse justos nominari, qui aliorApostolis laboravit, utique justus erat scribens ad Timotheum: Certamen bonum certavi, cursum co
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs uiuens. a d eam iustieiã quȩ ñ
comparatione s seientia di dicit᷑ esse ꝑfe-¬
cta. Iob qͦq ꝙ racharias & elisabet iusti
dicti sunt. scđ̾m eam iusticiã quȩ possit
in iniusticia aliquando mutari: ꝙ non
ꝙ qua dicit᷑: ego ds ꝙ ñ mutor. Hoc ẽ

Expanded text:
ustitiam, quae non comparatione, sed Dei scientia, dicitur esse perfecta. Job quoque et Zacharias et Elisabeth justi dicti sunt, secundum eam justitiam, quae possit in injustitiam aliquando mutari, et non de qua dicitur: Ego Deus, et non mutor Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
adphilippenses. ñ quia iam accepi aut
iam ꝑfectꝰ sim: ꝑsequor aũ si cõph endã
in quo ꝙ app̾hensꝰ sum a.xꝑo. fr̃s. ego me
necdu arbitror comp̾hendisse. unũ aũ
posterioꝵs obliuiscens. ad ea quȩ pͥora
sunt me extendens. iuxta ꝓpositũ sequor
ad brauiũ suꝑnȩ uocationis d̃i in xpo¬

Expanded text:
ad Philippenses: Non quia jam accepi, aut ad Philippenses: Non quia jam accepi, aut jam perfectus sim. Persequor autem si comprehendam: in quo apprehensus sum a Christo. Fratres, ego me necdum arbitror comprehendisse. Unum autem, posteriorum obliviscens, ad ea quae priora sunt me extendens, juxta propositum sequor, ad bravium supernae vocationis Dei in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
argum̾tatio tortuosa ẽ: eccłiasticã sim¬
plicitatẽ int̾ philosophors spineta con¬
cludens. Quid aristotili ꝙ paulo: Quid
platoni &pet᷑: Ut ille enĩ pͥnceps phi¬
losophos. ita hic apłors fuit: suꝑ que
eccłia dñi stabili mole fundata ẽ. quȩ
nec impetu fluminis nec ulla tẽpestate
concutit᷑. atticꝰ ethoricaris. ꝙdũ mͥ
obicis philosophiã. ad orators castra tͣns¬
cendis. Uerũ audi qͥd ide dicat orator
tuus. Desine cõmunib locis. domi nob̃
ista nascunt᷑. crit̾ Nulla hic eloquentia
est. nullꝰ oratoꝵ tumor quoꝵs diffinitio
est. dicere ad ꝑsuadendii accõmodate:
sint inculpa qͥ possibilia non fecerunt:
aut si ñ possunt fieri. ñ eos qui impossibi¬
lia ñ faciunt: s illum qͥ impossibilia
precepit qd̾ nefas dictu sit: conuinci
iniusticiȩ. atticꝰ ideo te contͣ mores
tuos uehem̃t̾ t̾ẽ commotũ. & ꝓꝓterea ar¬
gum̾tari desinã. s parũꝑ te int̾rogabo.
qd de illo apłi loco sentias qu̾e seribit

Expanded text:
argumentatio tortuosa est, Ecclesiasticam simplicitatem inter philosophorum spineta concludens. Quid Aristoteli et Paulo? Quid Platoni et Petro? Ut ille enim princeps philosophorum, ita hic Apostolorum fuit, super quem Ecclesia Domini stabili mole fundata est, quae nec impetu fluminis, nec ulla tempestate concutitur. A. Rhetoricaris, et dum mihi objicis philosophiam, ad Oratorum castra transcendis. Verum audi quid idem dicat Orator tuus: « Desine communibus locis: domi nobis ista nascuntur. » . C. Nulla hic eloquentia est, nullus Oratorum tumor, quorum definitio est, dicere ad persuadendum accommodate, sint in culpa qui possibilia non fecerint: aut si non possunt fieri, non eos qui impossibilia non faciunt; sed eum qui impossibilia praecepit, quod nefas dictu sit, convinci injustitiae. A. Video te contra mores tuos vehementer esse commotum, et propterea argumentari desinam. Sed parumper te interrogabo, quid de illo Apostoli loco sentias, quem scribit
Abbreviated transcription (Latin):
cetera: quȩ te scire ñ dubito. ꝙ nos bre¬
uitatis studio p̾terimꝰ. Dicit se necdu
compͥbendisse. & nequaquã ẽẽ ꝑfectũ.
s instar sagittaris ad ꝓpositũ ꝙ ad signũ
declinans alterã. imꝑitũ ostendat sagi
ꝙ ad pͥora semꝑ extendi: ꝑ quȩ docet pre¬
terita negligenda ꝙ futura cupienda.
ut qd̾ hodie ꝑfectũ putauit dum ad me¬
liora ꝙ̃ priora extendit᷑. eras imꝑfectũ
fuisse conuncat atq ita ꝑ singłos gradꝰ
dum nunqũã in statione ħ semꝑ in cursu

Expanded text:
etera, quae te scire non dubito et nos brevitatis studio praeterimus. Dicit se necdum comprehendisse, et nequaquam esse perfectum, sed instar sagittarii ad propositum et ad signum declinans alteram, imperitum oet ad propriora extendi; per quae docet praeterita negligenda, ut quod hodie perfectum putavit, dum ad meliora et priora extenditur, cras imperfectum fuisse convincat. Atque ita per singulos gradus, dum numquam in s
Abbreviated transcription (Latin):
sem̾en dłi manet in eo: ꝙ non potest
peccare. quia ex cło natꝰ ẽ. S ed quia
in agro dñico dormiente patrefami¬
lias. inimicꝰ homo ⁊ rrania suꝑsemi¬
quȩ purgat aream. & frum̃to horre¬
is condito paleas uentoꝵ flatib disꝑgen¬
das. & urendas ignib derelinquit. Un¬
de & in ieremia septũ legimꝰ. Quid pale¬
is ad frum̃tũ dic̾ dñs: Paleȩ aũ a frum¬
to in consummatione scłi separant᷑. Ep
quo approbat᷑. dum sumꝰ in corpore isto
mortali. mixtas ẽẽ cũ tͥtico. Quod si op¬
posueris quare dixerit. &. ñ potest pec¬
care quia ex do natꝰ ẽ: audies. E ubi er
p̾mium uoluntatis: Si enĩ ido ñ perea
quia peccare ñ potest. liberũ tolletꝰ ar¬
bitriũ. & nequa quã nr̃m fiet. s nature

Expanded text:
semen Dei manet in eo, et non potest semen Dei manet in eo, et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Sed quia in agro Dominico , dormiente patrefamilias, inimicus homo zizania supersemiqui purgat aream, et frumento 706 horreis condito, paleas ventorum flatibus dispergendas et urendas ignibus derelinquit. Unde et in Jeremia scriptum legimus: Quid paleis ad frumentum, dicit Dominus ? Paleae autem a frumento in consummatione saeculi separantur. Ex quo approbatur dum sumus in corpore isto mortali, mixtos esse cum tritico. Quod si opposueris quare dixerit: Et non potest peccare, quia ex Deo natus est: audies, et ubi erit praemium voluntatis? Si enim ideo non peccat, quia peccare non potest, liberum tolletur arbitrium, et nequaquam nostrum fiet, sed na
Abbreviated transcription (Latin):
stȩ epłam. scđd̾m sensum tuũ docebo sibi
ẽẽ contrariã. Si enĩ om̃is qui natꝰ ẽ ex
est: qua consequentia idem in eodem
loco loquit᷑. si dixerimꝰ qm̃ peccatũ ñ
habemꝰ. ipsi nos secducimꝰ. & ueritas
in nob̾ non et i gnoras rationẽ. hesitas
atq turbaris. Audi eunde eugłistam.
Si confiteam᷑ peceata nr̃a. fidelis ꝙ iustꝰ
est ut dimittat nob̾ peceata nr̃a. ꝙ mun¬
det nos ab om̃i iiquitate. Tunc gͦ iu¬
stisumꝰ. qnͣdo nos peccatores fatem᷑:
& iusticia nr̃a non ex ꝓprio merito sed
ex di confistit miscđia. dicente sc̃a
scͥptura: iustus accusator ẽ sui in pͥn¬
cipio sermonis. Ꝙ in alio loco. Dic tu
peccata tua. ut iustificeris. C onclu¬
sit enĩ d̾s omĩa sub peccato. ut om̃ib
misereat᷑. Et hȩc hominis sũma iusti¬
cia: quieqͥd potuerit hab̾e uirtutis
nͨ suũ putare ẽẽ s dñi qui largitꝰ est.
Qui gͦ natꝰ ẽ ex do ñ peceat. quadiu

Expanded text:
stae Epistolam, secundum sensum tuum docebo sibi stae Epistolam, secundum sensum tuum docebo sibi esse contrariam. Si enim omnis qui natus est ea ex Deo natus est, qua consequentia idem in eodem loco loquitur: Si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est ? Ignoras rationem, haesitas atque turbaris. Audi eumdem Evangelistam: Si confiteamur peccata nostra, fidelis et justus est, ut dimittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate . Tunc ergo justi sumus, quando nos peccatores fatemur, et justitia nostra non ex proprio merito, sed ex Dei consistit misericordia, dicente sancta Scriptura: Justus accusator sui est in principio sermonis . Et in alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris . Conclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur . Et haec hominis summa est justitia, quidquid potuerit habere virtutis, non suum putare esse, sed Domini qui largitus est. Qui ergo natus est ex Deo, non peccat, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc fiant: quia ñ credidisti u̾bis meis
quȩ complebunt᷑ in tempore suo. Ex qͦ
ꝑspicuũ ẽ iustos quide dici ꝙ immacula¬
tos. s si negligentia sub repserit. posse
concidere: ꝙ semꝑ homine̾ in meditul
ac ꝑ hoc hominẽ sine peccato ẽẽ ñ posse:
dicente salomone. Non ẽ homo iustus
suꝑterrã: qui faciat bonũ ꝙ ñ peccet:
U in eodem regum libro. Neq enĩ est homo
qui ñ peccet. de beato dauid. Delicta quis
intelligit : Ab occultis meis munda me
dñe. ꝙ ab alienis parce seruo tuo. Et ite¬
rum. Ne ingrediaris in iuditiũ cũ seruo
tuo. quia ñ iustificabitꝰ in conspectu tuo
om̃is uiuens Et multa alia quib seͥptu
bis ad illud exemplum qd̾ ponit eugłista
ioħs: scimꝰ quod om̃is qui natꝰ ẽ ex cło ñ
peccat. s generatio di conseruat eũ. ꝙ
malignꝰ ñ tangit eum. scimꝰ qm ex do
sumꝰ. & mundꝰ totꝰ in maligno positꝰ ẽ:
icꝰ ar pari referam. ꝙ paruã eugłi¬

Expanded text:
fient haec, quia non credidisti verbis meis fient haec, quia non credidisti verbis meis quae implebuntur in tempore suo . Ex quo perspicuum est, justos quidem et immaculatos dici; sed si negligentia subrepserit, posse concidere, et semper hominem in meditullac per hoc hominem sine peccato esse non posse, dicente Salomone: Non est homo justus super terram, qui faciat bonum, et non peccet . Et eodem in Regum libro: Neque enim est homo qui non peccet . Ac beato David: Delicta quis intelligit? ab oculis meis munda me et ab alienis parce servo tuo . Et iterum: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et multa alia quibus Scriptbis ad illud exemplum quod ponit Evangelista Joannes, Scimus quod omnis qui natus est ex Deo, non peccat; sed generatio Dei conservat eum, et malignus non tangit eum? Scimus quoniam ex Deo sumus, et mundus totus in maligno positus est . A. Par pari referam, et parvam Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
cultor ẽ & ĩmaculatꝰ ac sine crimine. ꝙ
peccato careant. & nulla re indigeant.
quȩ ad iusticiã ꝑtinet. attieꝰ roposiusti
testimonia. quȩ ñ de alteriꝰ scͥpturȩ loco
s de ꝓpriis libris absoluta sunt. Nam ꝙ
iob ptꝰquã ꝑcussus ẽ plaga. multa adũsꝰ
sententiã di ꝓuoeans eũ ad iuditiũ dixis¬
se conuincitur atq utin̾a sic iudicaret᷑
uir cum do. qͦmͦ udicat᷑ filiꝰ hominis cũ
collega suo. ꝙ iterũ. Quis mͥ tribuat
aduitorẽ ut desideriũ meu̾ om̃ps audi¬
at. & librũ scribat ipse qui iudicat: ꝙ rur¬
sum. Si fuero iustus. os meũ impia loque
tur. E si absq crimine. prauus inueni¬
aR. Et si purificatꝰ niue ꝙ lotꝰ mundis
manib : satis me sorde tinxisti. S execra¬
scͥptũ ẽ. qd̾ angło natiuitatẽ filii pollicen¬
te dixerit. Unde hoc sciã: ł go enĩ sum
senex. & uxor mea ꝓcessit in dieb suis.
Ob quȩ statim silentio condemnat᷑. Pris ta¬
cens ꝙ loqui ñ poteris usq ad diem quo

Expanded text:
cultor est, et immaculatus ac sine crimine ; epeccato careant, et nulla re indigeant, quae ad justitiam pertinet. A. Proposuisti testimonia quae non de alterius Scripturae loco, sed de propriis libris absoluta sunt. Nam et Job postquam percussus est plaga multa adversus Dei sententiam, provocans eum ad judicium, dixisse convincitur: Atque utinam sic judicaretur vir cum Deo, quomodo judicatur filius hominis cum collega suo ! Et iterum: Quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum omnipotens audiat, et librum scribat ipse qui judicat ? Et rursum: Si enim fuero justus, os meum tur; et si sine crimine, pravus inveniar. Et si purificatus in nive et lotus mundis manibus, satis me sorde tinxisti, et exsecrascriptum est quod, Angelo nativitatem filii pollicente, dixerit: Unde hoc sciam? Ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis; ob quae statim silentio condemnatur: Eris tacens et loqui non poteris usque ad diem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad intelligendam iusticiã uerã. Nisi enĩ
eẽt & falsa iꝰtitia: nunquã di uera iusticia
diceret᷑. Et in eode apłi loco sequit᷑. Et
si quid alit̾ sentitis. ꝓ hoc uob̾ d̾s reue¬
lauit. Rem nouam audio. Qui paulo
ante dixerat. noꝵ quia iam accepi. aut
ꝓ confidentia habitantis in se rꝑi aude¬
denegabat mittit in turbam. iungitq
cum cęteris ꝙait. quotqt gͦ ꝑfecti hoc
sapiamꝰ. Sed qua ratione hoc dixerit.
ex ponit in consequentib. Hoc inquit
sapiamꝰ. quiuolumꝰ scđm humanȩ fragi¬
liratis modulũ e̾e̾ ꝑfecti: necđu nos ac¬
cepisse. necdũ comp̾hendisse. necđu ẽẽ
ꝑfectos. Et quia necdũ ꝑfecti sumꝰ. ꝙ ali¬
ter forsitan sapimꝰ quã poscit uera et
ꝑfecta ꝑfectio: si qͥd alit̾ sapimꝰ & aliter

Expanded text:
m justitiam veram . Nisi enim esset et falsa justitia, numquam Dei vera justitia diceretur. Et in eodem Apostoli loco sequitur: Et si quid aliter sentitis et hoc vobis Deus revelabit . Rem novam audio. Qui paulo ante dixerat, Non quia jam accepi, aut  qui pro confidentia habitantis in se Christi audedenegabat, mittit in turbam, jungitque se cum caeteris, et ait: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Sed qua ratione hoc dixerit, exponit in sequentibus. Hoc, inquit, sapiamus, qui volumus secundum humanae fragilitatis modulum esse perfecti, necdum nos accepisse, necdum comprehendisse, necdum esse perfectos. Et quia necdum perfecti sumus, et forsitan aliter sapimus, quam poscit vera et perfecta perfectio: si quid aliter sap
Abbreviated transcription (Latin):
siones apud patrẽ. quia & merita diu̾sa.
Stella ab stella differt in gła: &. in uno ec¬
cłiȩ corpore m̃bra diu̾sa sunt. Habet sol
fulgorẽ suũ. luna qͦ noctis tenebras tem¬
rantia. diu̾sis ꝙ cursib & luminib celum
peragrant. Innumerabiles aliȩ stellȩ quas
micare in firmam̃to cernimꝰ. in singłis di¬
uersa sunt lumina. & tam̃ in suo unaqueq
ꝑfecta ẽ: ita duntarat ut cõparatione ma¬
ioris ꝑfectionis careat. In corpore qͦ cuiꝰ
m̃bra diu̾sa sunt: aliud oculꝰ. aliud manꝰ.
potest oculus dicere manui ñ es mͥ necessa¬
ria. aut iterũ caput pedib ñ desidero oꝑa
tes: Nunquid om̃s donationes habent

Expanded text:
Patrem , quia et merita diversa. Stella a stella differt in claritate , et in uno Ecclesiae corpore membra diversa sunt. Habet sol fulgorem suum, luna quoque noctis tenebras temrantia, diversis et cursibus et luminibus coelum peragrant. Innumerabiles sunt aliae stellae, quas micare in firmamento cernimus. In singulis diversa sunt lumina, et tamen in suo unaquaeque perfecta est, ita dumtaxat, ut comparatione majoris, perfectione careat. In corpore quoque, cujus membra diversa sunt, aliud oculus, aliud manus, potest oculus dicere manui, non es mihi necessaria; aut iterum caput pedibus, non desidero operam tri? numquid
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝙ calamũ temꝑare ad scribendũ. &
temꝑatũ pumice terere manũq aptare
litteris. tacere. loqui. sedere.stare. am¬
bulare. currere. comedere. ieiunare. fle¬
re. ridere. ꝙ cȩtera huiꝰmodi nͥ d̾s iuue¬
rum habemꝰ arbitriũ. ꝙ di in nos gr̃a
custodit᷑. sine hoc quide absq do possumꝰ
facere: atticꝰum sic donata ẽ liberi ar¬
bitrii grã. ut łi ꝑ singła tollat᷑ ãmini

Expanded text:
ergo et calamum temperare ad scribendum, et ergo et calamum temperare ad scribendum, et temperatum pumice terere manumque aptare litteris, tacere, loqui, sedere, stare, ambulare, currere, comedere, jejunare, flere, ridere, et caetera istiusmodi, nisi Deus juverum habemus arbitrium, et Dei in nos gratia custoditur, si ne hoc quidem absque Deo possumus facere. ATT. Numquid sic donata est liberi arbitrii gratia, ut Dei per singula tollatur a
Abbreviated transcription (Latin):
s a me utrũq dicit᷑ ut & di gr̃ȩ sit qd̾
tales conditi sumꝰ. & ꝑ singła oꝑa
illiꝰ amminiculo fuleiam᷑ atties¬
onstat gͦ int̾ nos. in bonis oꝑib
post ꝓpͥã uoluntatẽ dĩ nos niti aduito¬
rio: in malis. diaboli: critob̾ Constat. ꝙ
suꝑ hoc nulla contentio ẽ. attieꝰ ale
gͦ sentiunt. qui ꝑ singłas res quas agi¬
mus cłi auferunt adiutoriũ. ꝙ illud qd̾
immo risu dignis. ad alios sensꝰ detor¬
habeas: atticꝰuũ responsũ euiꝰmodis
Bene eos sentire an male: erit̾ Et quȩ
me cogit necessitas ut cont᷑ alios ꝓmã
sententiã : atticꝰ isputationis ordo ꝙ
ratio ueritatis. An ignoras om̃e qd̃ di¬
cit᷑. aut ẽẽ aut ñ eẽ. ꝙ aut int̾ bona
aut int̾ mala debere numerari: Hoc
gͥ de qͦ int̾rogo. aut benedici aut male.
ingratis tͥ fatendu ẽ. crit̾ Si in singuliᷤᷤ
rebus qs gerimꝰ dĩ utenđu ẽ adiutorio:

Expanded text:
sed a me utrumque dicitur, ut et Dei gratiae sit, quod sed a me utrumque dicitur, ut et Dei gratiae sit, quod tales conditi sumus, et per singula opera illius adminiculo fulciamur. A. Constat ergo inter nos, in bonis operibus post propriam voluntatem, Dei nos niti auxilio, in malis diaboli. C. Constat, et super hoc nulla contentio est. A. Male ergo sentiunt, qui per singulas res quas agimus, Dei auferunt adjutorium, et illud quod pretationibus, immo risu dignis, ad alios sensus detorhabeas? A. Tuum responsum cujusmodi? Eos bene sentire, an male? C. Et quae me cogit necessitas, ut contra alios promam sententiam? A. Disputationis ordo et ratio veritatis. An ignoras omne quod dicitur, aut esse, aut non esse; et aut inter bona, aut mala debere numerari? Hoc ergo de quo interrogo, aut bene dici, aut male, ingratis tibi fatendum est. rebus quas gerimus, Dei utendum est adjutorio:
Abbreviated transcription (Latin):
quin potiꝰ arbitrandꝰ ẽ impiꝰ. cum di nuti
omia gubnent᷑: ꝙ hoc qͦd sumꝰ ꝙ habemꝰ
appetitũ ꝓpriȩ uoluntatis. di conditoris
sit beneficiũ. Ut enĩ liberũ possideamꝰ
bitriũ. & uł ad bonã uł ad malã partem
declinemꝰ. ꝓpria uoluntate: eiꝰ ẽ gr̃e qui
nos ad imaginẽ ꝙ similitudinẽ sui tales
ẽ. ex eiꝰ cuncta pendere iuditio qui creatos
ẽ om̃iũ. ꝙ qͥcqd habemꝰ illiꝰ beneficio dde¬
putancłu: s quero hoc ipsũ qd̾ di asseris
gr̃ȩ ad conditionis referas beneficiũ an
in singłis reb putes e̾e̾ quas gerimꝰ. ut
scilicet illiꝰ in om̃ib utam᷑ auxilio: an
semel ab eo liberi arbitrii conditi. nr̃a
uoluntate uł uirib agamꝰ qd̾ uolumꝰ.
Noui enĩ plerosq urm̃ ita ad di euncta
referre grãm. ut ñ in partib s in gene¬
re. hoc est nequaquã in singłis reb s
in conditionis & arbitrii intelligant
potestate. critob̾ Non ẽ ita ut autumas

Expanded text:
 est impius, cum Dei nutu omnia gubernentur, et hoc quod sumus et habemus appetitum propriae voluntatis, Dei conditoris sit beneficium. Ut enim liberum possideamus arbitrium, et vel ad bonam, vel ad malam partem declinemus propria voluntate; cujus est gratiae, qui nos ad imaginem et ad similitudinem sui tales est, ex ejus cuncta pendere judicio, qui creator est omnium, et quidquid habemus, illius beneficio deputandum. Sed quaero, hoc ipsum quod Dei asseris gratiae, utrum ad conditionis referas beneficium, an in singulis rebus putes esse quas gerimus, ut scilicet illius in omnibus utamur auxilio; an semel ab eo liberi arbitrii conditi, nostra voluntate vel viribus agamus quod volumus? Novi enim, plerosque vestrum ita ad Dei cuncta referre gratiam, ut non in partibus, sed in genere, hoc est, nequaquam in singulis rebus, sed in conditione arbitrii intelligant potestatem. C. Non est ita ut autumas,