comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩportue opẽ pecentib ait. Paur̃i argentiq
munere. si fides ur̃a meũ comitaret᷑ affatum:
diuini mimeris mex ueriꝰ afluentia redundar&
suꝑposita ac debilia mẽbra attrectante. erncis
signo facto sursũ celos aspiciens quȩ poposeit
ĩpetrauit. slã statĩ cecus uusũ. claudus gressum
recipiens ouantesut̃q ad ꝓpria remearunt.
Aũ ẽ deinceps ut mortuo elodoueo łco. ii.¬
elotarns filiꝰ eiꝰ patris in locũ susceptus fran¬
cis regnar&. Et eũ egregie regimina regna rege¬
ret.: euenit ut aliqͦs uir francus nomine hoci¬
nuis regẽ edotariũ ad prandiũ uocae ac̃ inter
gule fauerit. s ut coadunatã ad regis pran¬
diũ turbã suis salubrib doctrinis e: cołi ee.
ac ꝑ regiã auctoritatẽ plerosꝙ ad sacrũ ap

Expanded text:
it: «Pro auri argentique munera, si fides uestra meo commitaretur affecto, diuine muneris mox uberius affluentia reddundaret». superposita ac debilia membra adtrectata, crucis signo facto, sursum caelos aspiciens, quae poposcit impetrauit. Nam statim caecus uisum, clodus gressum recipiens, ouantes uterque ad propriam remearunt.ue deinceps, ut, mortuo Chlodoveo, Chlothacharius, filius eius, patris in locum suffectus, Francis regnaret, et cum egregiae regni regimina regeret, evenit, ut aliqui vir e Francis nomine Hocinus regem Chlothacharium ad prandium vocaret ac inter gulae faverit, sed quoadunatam ad regis prandium turbam suis salubribus doctrinis edocerit ac per regiam auctoritatem plerosque ad sacrum bap
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus ueniret: domũ introiens conspicit geñ¬
tili ritu uasa plena ceruisie domi asstare.
Cũq ille sciscitans qͥd sibi uasa in medio domꝰ
posita uellent inqͥreret: responsũ est alia
a xp̃ianis. alia ueroa paganis posita. ac ri¬
tu gentili sacrificata. Cũq ita sibi denun¬

Expanded text:
uocatus uenisset, domum introiens, conspicit gentile ritu uasa plena ceruisae domi adstare. Quod ille sciscitans, quid sibi uasa in medio domi posita uellent, inquirerit, responsum est, se alia christianis, alia uero paganis opposita ac gentile ritu sacrificata. Cumque ita sibi denun
Abbreviated transcription (Latin):
bstinentiȩ aut̃ districtionib de¬
ditꝰ. cibo potiq temꝑans. iuuen¬
tutis insolentiã duris nexib infre¬
nauerat: Patientiã quoq in aduer.¬
sis int̾ scłares quautũ excoluit: ex¬
ponere nemo sufficit: Circa pauꝑes
tanta ei liberalitas erat. ut qͥcqͥd con¬
cesse facultatis fuerat. id totũ p̃ter
cotidianũ uictũ. stipendiis effunde¬
ret miseroꝵ Erat aut̃ int̾ hec ani¬
mo piissimꝰ. sermone ueracissimꝰ:
iusticia insignis. spe longanimis.
motu acceptꝰ. incessu uerecundꝰ: mo¬
rib grauis. lenitate amabilis. uerbo
cõmunis. om̃ib affabilis: Gratꝰ allo¬
quio. honestꝰ in domo: tardꝰ in pu¬
blico. lacrimantiũ dulcedo. imbe¬
cilliũ fortitudo. stantiũ beatitudo.
om̃iũq in eo bonoꝵ decentissima
claritudo: Tanta se etiã u coarta¬
uerat. ut eccłiastio disciplinȩ
non nullos exercitio p̃ditos. animi iur¬
tutib sub illo qͦq habitu transcende

Expanded text:
bstinentiae autem districtionibus deditus, cibo potuque temperans, juventutis insolentiam duris nexibus infrenaverat. Patientiam quoque in adversis inter saeculares quantum excoluit, exponere nemo sufficit. Circa pauperes tanta ei liberalitas erat, ut quidquid concessae facultatis fuerat, id totum praeter quotidianum victum, stipendiis effunderet miserorum. Erat autem inter haec animo piissimus, sermone veracissimus, justitia insignis, spe longanimis, motu acceptus, incessu verecundus, moribus gravis, lenitate amabilis, verbo communis, omnibus affabilis, gratus alloquio, honestus in domo, tardus in publico, lacrymantium dulcedo, imbecillium fortitudo, stantium beatitudo, omniumque in eo bonorum decentissima claritudo. Tanta etiam se vi coarctaverat, ut ecclesiasticae disciplinae nonnullos exercitio praeditos animi virtutibus sub illo quoque habitu transcende
Abbreviated transcription (Latin):
undꝰ igitur odit mundũ. ini¬
micus reconciliatũ. dãpnatꝰ
saluatũ. inquinatꝰ mundatum:
Sed iste mundꝰ quẽ ds̃ in xp̃o recon
tur. de mundo est electꝰ inimico:
dampnato. contaminato: Ex ea¬
dem quippe massa quę tota in
adã ꝑiit : fiunt uasa miscđię.
in quib est mundꝰ : ꝑtinens ad
reconciliationẽ. quẽ mundꝰ odit.
ex etidẽ massa. ꝑtinens ad uasa
irȩ. quȩ ꝑfecta sunt in ꝑditio¬
nem:

Expanded text:
undus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo reconctur, de mundo electus est inimico, damdem quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisset. tantõ sui uisus aciem
obtundebat: Cumq se in oratio¬
nem dño substrauisset: apparuit
ante ocłos eius stola candidissima.
& app̃hendens eam induit se &
qui me in numero ancillarum
p̃cepisti: Ita nãq ad mensurã cor¬
pusculi eiꝰ aptũ erat indum̃tum.
& ita nimio candore conspicuĩ.
ut nullus dubitaret hoc ñ nisi

Expanded text:
voluisset, tanto sui visus aciem voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam induit se, equi me in numero ancillarum largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. aut lapidei. ex quib
plateȩ melius sternunt᷑: .Uiii.
uanis habitat. sed in celis.
neq in ęre aut in aliqͦ metallo.
sed in regno suꝑno consistit: Tu
autẽ & similes tui nisi ab istoꝵ
cultura recesseritis. similis uos pena
concludet: Sicut enĩ illi igne con¬
flati sunt ut funderent᷑. sic colen¬
tes eos ꝑpetuo incendio conflabun¬
tur. non ut fundantur. sed ut con¬
Adhec insanissimꝰ uidex uissit eã
expoliari. & nudã ad lupanar du¬
ei sub uoce preconaria dicens
Agnẽ sacrilegã uirginẽ. Ausblas¬
phemiam inferentẽ. scortũ lupa¬
narib datam: Statĩ aut̃ ut ex¬
poliata est: crine soluto tantũ
densitatẽ capillis eiꝰ grã diuina
concessit: ut meliꝰ eoꝵ fimbriis
uideretur quã uestib tecta In¬
gressa aut̃ turpitudinis locum.
nit: ut circuidaret eã ĩmenso
lumine. ita ut nullus posset eã
uidere: fulgebat enĩ tota cella illa.
quasi radians sol in uirtute sua:
Et quanto qͥs curiosior ocłis eẽ

Expanded text:
hominum: aut lapidei, ex quibus plateae melius sternuntur ad evadvanis habitat, sed in coelis: non in aere aut aliquo metallo, sed in regno superno consistit. Tu autem et similes tui, nisi ab istorum cultura recesseritis, similis vos poena concludet; sicut enim illi igne conflati sunt, ut funderentur; sic colentes eos perpetuo incendio conflabuntur: non ut fundantur, sed ut conaec insanus judex jussit eam exspoliari, et nudam ad lupanar duci, sub voce praeconis dicens Agnem sacrilegam virginem, deos blasphemantem, scortum lupanaribus datam. Statim autem ut spoliata et crine soluta est, tantam densitatem capillis ejus divina gratia concessit, ut melius videretur fimbriis eorum, quam vestibus tecta. Ingressa autem turpitudinis locum, nit, ut circumdaret eam immenso lumine, ita ut nullus posset eam tingere, nec videre. Fulgebat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse
Abbreviated transcription (Latin):
Uec nos fr̃s um̃i in p̾sentis festi
Inr̃i gaudio. de facturis templi
pauea ex plurib frat̾nitati ur̃ȩ
exposuisse libuit: quatinꝰ & miran¬
da terrestris domꝰ dñi fabrica delecta
amorẽ suꝑnę habitationis erigers
Uiligamꝰ gͥ fr̃s mei toto corde decorẽ
domꝰ et̾nȩ. quã ex dõ liabemꝰ in cęlis:
&. de loco tabernaculi głȩ eiꝰ sedu¬
lo cogitare. ac nos alterutrũ ãmo¬
nere curemꝰ. Unũ ante om̃ĩa peta¬
mus ab eo. &. hoc infatigabili inten¬
tione queramꝰ: ut inhabitare me¬
reamur in domo eiꝰ om̃ib diebus
uitȩ nr̃e: hoc est ꝑhemini uita ac
luce felices. Non aut̾ sꝑnit neq des¬
picit precẽ pauꝑum. qͥndo hoc
qd̾ diligit ipse precamͣ: sed clem̃ter
exaudiens. donabit nobis uidere
bona sua in tra uiuentiũ tħc xp̃e¬

Expanded text:
ssimi, in praesentis festi nostri gaudium de structura templi pauca ex pluribus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delectaramorem supernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita ac luce felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod diligit ipse, precamur; sed clementer exaudiens donabit nos videre bona sua in terra viventium C
Abbreviated transcription (Latin):
exempli grã remorari. a contrariis
religionis diuineꝰ insidias ꝑpessus:
ꝑuenit. cuiꝰ etiã passio penes
nos habet᷑.

Expanded text:
exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, venit: cujus etiam passio penes nos habet
Abbreviated transcription (Latin):
d aut̃ nc̃ flentes risuros eẽ ꝓmittit.
ñ puerilit̃ accipiendũ: s scriptu¬
rȩ more risus nomine m̃tis exultatio.
& affectꝰ qͥdã letior intelligendꝰ ẽ esse
designatꝰ.: sic̃ sa.ra. risũ inqͥt mͥ fec̃
ds. Et in iob dictũ ẽ: Os aut̃ ueraci

Expanded text:
d autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum inquit mihi fecit Deus . Et in Job dictum est: Os autem veraci
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã deuitent insidias: ꝑ siplici¬
tatẽ. ne faciant malũ: Serpentis astu¬
tia ponit᷑ in exemplũ: qr toto ꝑiclitante
corpore. occultat caput: & illud in qͦ
uita ẽ ꝓtegit: ita & nos toto ꝑiculo cor¬

Expanded text:
prudentiam devitent insidias, per simplicitatem non faciant malum. Serpentis astutia ponitur in exemplum: quia toto corpore occultat caput, et illud in quo vita est, protegit. Ita et nos toto periculo cor
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat: beatꝰ ẽ: Multo aut̃ beatior
qͥ has int̾ adu̾sa uirtutesseruare non
trepidat: qr odiant licet homines
corde nefando: dilectũ cor xp̃o ledere
nequeunt: sẽparent. ꝙ synagoga de¬
pellant. xp̃c inuenit & confirmat.
Exꝓbrent nom̃ ciucisixi: ipse cõmor¬
tuos sibi conresuscitat: & consedere

Expanded text:
desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere
Abbreviated transcription (Latin):
consensu. Et rursũ: Homo pacis meȩ
in q̃ sperabã. &. qui edebat panes meos:
ãpliauit adu̾sũ me supplantationẽ:
Ac si de traditore suo. aꝑtis uocib dicat:
Transgressionẽ eiꝰ tanto grauiꝰ ꝑtuli:
quanto hanc ab eo qͥm̃s ẽẽ udebat᷑¬

Expanded text:
um: Homo pacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbat
Abbreviated transcription (Latin):
pluris estis uos Heret sibi sermo dñicꝰ:
& sequentia pendent ex prioribꝰ Pru¬
dens lector. caue semꝑ suꝑsticiosã in¬
telligentiã : ut non tuo sensui adtẽ¬
peres scripturas. s scripturis iungas
sensũ tuũ: &. intelligas qͥd sequatur.
Supra dixerat. nolite timere eos qui
occidunt corpꝰ: animã aut̃ ñ posst̃

Expanded text:
Patre vestro. Haeret sibi sermo Dominicus, et consequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam, ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
occasio. Idolũ baal fuisse iuxta hie¬
rłm ad radicesmontis moab̾ in qͥb
silõa fluit: ñ semel legimꝰ: Hȩc uallis
& parua cãpi planities irrigua erat
& nemnorosa. plenaq delitus: & lucꝰ
in ea idolo conseciatꝰ: In tantã autẽ
popłs isrł dem̃tiã uenerat. ut deserta
tepli uicinia. ibi hostias imolaret
& rigorẽ religionis deliciȩ uincerent:
filiosq suos incendemoni. uel initi¬
arent. Et appellabat᷑ locꝰ ipse gehen¬
non: id ẽ uallis filioꝵ ennon: Hoc
iegũ uolum̃. & paralipomenon. &
hieremias: sc̃ribit plenissime Et cõmi¬
nat᷑ ds̃ se. ipsũ locũ impleturũ cada.¬
uerib mortuoꝵ:. ut nequaꝗͦ. uocetur
thopheth & baal: s uocet᷑ poliandrũ.
utura gͥ̃ supplicia. & pͥene ꝑpetuȩ
quib peccatores cruciandi st̃: huiꝰ loci
uocabulo denotant᷑ Duplicẽ aut̃ ẽẽ
gehennã nimii ignis & frigoris: in
iob plenissime legiiꝰ. Honne duo¬

Expanded text:
occasio. Idolum Baal fuisse juxta Hierusalem, ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Haec vallis et parva campi planities irrigua erat et nemorosa, et plena deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat, ut deserta templi vicinia, ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent, et appellabatur locus ille Gehennon, id est vallis filiorum Ennon. Hoc Regum volumen et Paralipomenon, et Jeremias scribunt plenissime. Et comminatur Deus se locum illum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam vocetur Tophet et Baalutura ergo supplicia et pene perpetue, quibus peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse Gehennam, nimii ignis et frigoris, in Iob plenissime legimus». He
Abbreviated transcription (Latin):
orationem protelans: usq lucis cre¬
pusculum in contemplatione
ꝑmansit. Qui cum lassitudi¬
ne ac fragilitate carnis compel¬
lente. paululum menbra sopo¬
ri dedisset: subito ꝑ diuinam
gratiam. angelorum choris & ani¬
marum cetibus beatissimorum ho¬
minum. iãsꝑitib cũ dõ regnantiũ.
& immortalitatem adhuc cor¬
porum exspectantium irter fu¬
it: & familiarissimum cepit au¬
dire colloquium. Inter cetera gͥ
quȩ in conuentu illo cęlico audi¬
uit. etiam illi sancti spiritus hu¬
manȩ salutis auidi. queritarẽ ce¬
perunt de gallicanȩ deiectione
eccłȩ. & quid facto ad talia opuᷤ
esset. crebro uersare sermone: di¬
centes quia iam tempus esset mi¬
serendi eius. Duplicia enim te

Expanded text:
orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate carnis compellente, paululum membra sopori dedisset, subito per divinam gratiam angelorum choris et animarum cetibus beatissimorum hominum iam spiritibus cum Deo regnantium et immortalitatem adhuc corporum exspectantium interfuit et familiarissimum cepit audire colloquium. Inter cetera igitur, que in conventu illo caelico audivit, etiam illi sancti spiritus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim re
Abbreviated transcription (Latin):
locis plenius exponent᷑. Nẽ aut̃
reuertentes ad explanandã ex
ordine lectionẽ dñicã primo ui¬
deamꝰ de loco in quo habita me¬
moratur: Uenit inqͥt tħc in par¬
tes cesareȩ philippi: Philippꝰ ut
lucas testatur: erat tetrarcha
ituriȩ & traconitidis regionis:
Hic gͦ statuens ciuitatẽ in loco
ubi iordanis ad radices orit᷑ liba
ni montis: & est t̾minꝰ uidee
contra septẽtrionalẽ plagã. ap¬
pellauit eam cesareã philippi.
in memoriã uidelicet sui nomi¬
nis. partt̃q honorẽ tyberu ce¬
saris: sub quo ipse regnabat.
In cuiꝰ partes ueniens tħe: int̾ro¬
gabat discipłos suos dicens Quẽ
dicunt homines ẽẽ filiũ homi¬
nis: Non aut̃ quasi nesciens
sententiã de se. uel discipłoꝵ uel
extraneoꝵ inquirit: sed ideo
discipłos quid de se sentiant
int̾rogat. ut confessionẽ rectę

Expanded text:
ponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit inquit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices o est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis pariterque honorem Tiberii Caesaris sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rect
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: Multi enĩ diabolici fluet
sunt in hoc mundo temptatio¬
nũ: multa naufragia A qͥb
ita liberari possumus. si claman¬
tib manũ suã saluator ostende¬
rit Nos gͦ clamare ad dnm̃
non cessemꝰ. ille auxiliũ solitũ
regnat in scła scłoꝵ am̃:

Expanded text:
m. Multi enim diabolici fluctus m. Multi enim diabolici fluctus sunt in hoc mundo, tentationum multa naufragia, a quibus ita liberari possumus, si clamantibus manum suam Salvator extenderit. Nos ergo clamare ad Dominum non cessemus, ille auxilium solitum regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
neris uiã carpit. mͦ curuati
gurgitis molẽ ascendit: mͦ subsi¬
dentis sinus undę descendit. &
int̾ marinos fluctus. ascensus illi
itineris descensusq ñ de est: Sed
ubi turbatꝰ uentis ex agitatꝰ pro¬
cellis. incipit timere qd credidit:
statĩ ei gurges subtrahit᷑. unda
subducitur Mox enĩ deficiente
fide. defecit & semita Tẽ excla¬
mans dnm̃ tħm : saliuĩ se fieri
dep̃catur Quẽ app̃hensa manu
saluator liberat. & obuirgat di¬
cens: Modice fidei: qͦre dubitasti:
Hoc est cur tam parue fidei es. ut
qui credendo in mare ambulare
ceperas. non id ꝑseuerando transi¬
res: Scriptũ est enĩ Qui ꝑseuera¬
uerit usq in finẽ: hic saluus erit:
Sed dũ cunctaris & dubitas: tter
Qd ingressus fueras ꝑdidisti Cur¬
tam modicȩ fidei es. & non ea fide
ge gͦ quia in mari credulitas te
portabat. ꝑfidia subinergebat.
mergitur. dũ ꝑiclitat᷑. & sic ꝑue¬
nit ad dnm: ostendit nob̾ qͥa
non nisi ꝑ pericula ꝑuenit᷑ ad

Expanded text:
neris viam carpit, modo curvati gurgitis molem ascendit, modo subsidentis sinus, unda descendit, et inter marinos fluctus ascensus illi itineris, descensusque non deest. Sed ubi turbatus ventis, exagitatus procellis, incipit timere quod credidit, statim ei gurges subtrahitur, unda subducitur; mox defatiscente fide, fatescit semita; tunc exclamans, Dominum Jesum salvum se fieri deprecatur; quem apprehensum manu Salvator liberat, et objurgat, dicens: Modicae fidei, quare dubistati? Hoc est, cur tam modicae fidei es, ut qui credendo mare ambulare coeperas, non id perseverando transires? Scriptum est enim: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Sed dum cunctaris et dubitas, iter quod ingressus fueras inquam, tam modicae fidei es, ut non ea fide ntellige ergo quia in mari credulitas te portabat, perfidia submergebat. mergitur, dum periclitatur, sic pervenit ad Dominum: ostendens nobis quod nonnisi per pericula properatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinis suȩ̨ maculas aspexit. la¬
uanda ad fontẽ miscđiȩ cucurrit.
it: Nam qͥa semet ipsã grauit̃ eru¬
bescebat uitꝰ. nuhil esse credidit:

Expanded text:
itudinis suae maculas aspexit, lavanda ad fontem misericordiae cucurrit, it. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit
Abbreviated transcription (Latin):
aquas: In om̃ib locis. ardentissimȩ
fidei inuenit᷑ petrus Int̾rogatis
discipłis quẽ homines dicerent
cħm : dĩ filiũ confitet᷑ Uolentẽ
ad passionẽ ꝑgere. licet erret in
re: tam̃ non errat in affectu no¬
lens eũ mori. quẽ filiũ dĩ fuerat
paulo ante confessus: In montẽ
cũ saluatore primꝰ ascendit. & in
passione solus sequit᷑: Peccatũ ne¬
gationis qd ex repentino timore
descenderat: amoris stati abluit
lacrimis. Post passionẽ cũ essent
in lacu genesareth & piscarent᷑.
& dñs staret in litore. alus pau¬
latĩ nauigantib ille ñ patitur
tacentib. credit se̾ posse facere per
uoluntatẽ magistri: qd̾ ille poterat
ꝑ naturã. Iube̾ me uenire ad te suꝑ
aquas: Tu p̃cipe. & ilico solidabunt᷑
undȩ: Leue fiet corpꝰ: qđ ꝑ se graue
est Et descendens petrus de naui¬
cula: ambulabat suꝑ mare: Qui¬
rũ. quia suꝑ mo les aquarũ mol¬

Expanded text:
 In omnibus locis ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum, Dei filium confitetur. Volente ad passionem pergere, licet erret in re, tamen non errat in affectu; nolens eum mori quem filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos ascendit, et in passione solus sequitur. Peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amarissimis statim abluit lacrymis. Post passionem cum esset in lacu Genezareth et piscarentur, et Dominus staret in littore aliis paulatim navigantibus, ille non patitur tacentibus credvoluntatem magistri, quod ille poterat per naturam. Jube me venire ad te super aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur undae: et leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petrus de navicula, ambulabat super asum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Adñs nr̃ non est natꝰ de uirgine.
sed uisus in fantasmate. qͦ modo¬
nunc apłi timent. ne fautasma uide¬
ant: Et p̃ timore elamauerunt: Con¬
fusus clamor & incerta uox magni
mere. Et quid sequit᷑ : Ego sũ. Nec
subiungit qͥs sit: qm̃ uel ex uoce sibi
nota poterant eũ intelligere. qͥ ꝑ
obscuras noctis tenebras loquebat᷑:
uel ipsũ eẽ repitabant. quẽ locu¬
tũ ad moxsen nouerant: Hȩc dices
filiis isrł: qui est misit me ad uos

Expanded text:
noster non est natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodnunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magnimere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, mi
Abbreviated transcription (Latin):
ante pedes pat̾nȩ pietatis offe¬
rentes: nrm posse in eius laude
& ãmiratione totũ subleuemꝰ Etꝰ
uoce clamet. qͣnto hunc ardentiꝰ¬
amat: uel eiꝰ uitã ꝑspicatiꝰ pensat.
quȩ nimirũ a sui primordio tota
ãmiratione dignissima est. Nã
quã magnificũ illud s̃ qd̾ pat̾nas

Expanded text:
ante pedes Paternæ pietatis offerentes, nostrum posse in eius laude & admiratione, totum subleuemus. Eius voce clamet, qamat, vel ejus vitam perspicacius pensat, quae nimirum a sui primordio, tota admiratione dignissima est. Nam quam magnificum illud est, quod paternas,
Abbreviated transcription (Latin):
grandeuo animo iã tẽ heremi
uastitatẽ subire ausus est: qd nec
ipse quidẽ martinꝰ toto orbe mi¬
rabilis fecisse refert᷑ Et qͥa iugũ¬
xp̃i non solũ ab adolescentia sed
etiã ab ipsa infantia portauit.
ut ibidẽ hieremias ꝓsequit᷑ in
illo cȩlesti capitolio singłariter
sedebit.

Expanded text:
grandæuo animo, iā tunc eremi vastitatem subire ausus est. Quod nec ipse quidem Martinus, toto orbe mirabilis, fecisse refertur. Et quia iugū non solū ab adolescentia, sed etiam ab ipsa infantia portauit, vt ibidē Ieremias prosequitur, in illo cœlesti capitolio singulariter sedebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dic nob̾ qͣndo ista fient. & qd signũ
erit: qͣndo hec om̃ia incipient consũ¬
mari:. Quia laudantib qͥbdã edifica¬
tiones templi. dñs palã responderat
hec eẽ destruenda: discipłi secreto tẽpꝰ
& signa p̃dictȩ destructionis intterro¬
gant. Sedet aut̃ dñs in monte oliua¬
rũ contͣ tẽplũ. cũ de riuna tẽpli et
excidio gentis disputat. utt etiã ipso
corporis situ. u̾bis ꝓͦ loquit᷑ congruat:
mistice designans. qds quietꝰ manet in
scĩs: seruoꝵ detestat᷑ amentiã Qͥs enĩ
nesciat qd̾ mons oliuieti fructiferã scȩ̃
mons illeñ ⁊̃ fructuosas habere arbo¬
solebat: qͥb ad repellendas noctiũ
ũbras lum̾ alit᷑. soluunt᷑ infirnitates:
& reqͥes lassis tribuit᷑ Quȩ cuncta spe¬
cialit̾ in eccłia fieri: ꝓbat ille qͥ dicit:
Ego aut̃ sic̃ oliua fructisera in domo
t respondens: cepit dicere illis:
Uidete. Ne qͥs uos seducat Multi enĩ ue¬
nient in nomine meo. dicentes qr ego sũ¬

Expanded text:
Dic nobis quando ista fient, et quod signum erit quando haec omnia incipient consummari? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi, Dominus palam responderat haec esse omnia destruenda, discipuli secreto tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Sedet autem Dominus in monte Olivarum contra templum, cum de ruina templi et excidio gentis disputat, ut etiam ipso corporis situ verbis quae loquitur congruat, mystice designans quia quietus manens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Oliveti fructiferam designmons ille non infructuosas habere arbosolebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa cum dicit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo is: Videte ne quis vos seducat. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Quia ego su
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplũ ipsũ qͦndã augtũ cũ sius ceri¬
monis tolleret᷑: ne qͥforte adhuc
paruuł & lactens in fide. si uideret
illa ꝑmanere quȩ a ꝓpħis scĩs facta. q̃ ã
dño st̃ instituta: ad mirando scm̃
scłare. paulatĩ a sinceritate fidei q̃ ẽ¬

Expanded text:
templum ipsum quondam augustum cum suis caerimoniis tolleretur, ne quis forte adhuc parvulus ac lactens in fide, si videret illa permanere quae a prophetis sanctis facta, quae a Domino sunt instituta, admirando sanctum saeculare, paulatim a sinceritate fidei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uxta hystoriã: manifestus ẽ sensus
Recedente aut̃ dño de tẽplo. omĩa
legis edificia &. cõpositio mandatoꝵ
ita destructa est. ut nichil a iudeis
possit impleri: & capite sublato. uni¬
uersa int̾ se menbra cõpugnant: Et
itura: aꝑte dñs post laudatã in pau¬
ꝑe uidua deuotionẽ ȩccłie. egredit᷑
de tẽplo: ruinãq eiꝰ futurã atq edi

Expanded text:
uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil posset a Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant. Et itura, apte Dominus post laudatam in paupere vidua devotionem Ecclesiae, egreditur de templo, ruinamque ejus futu
Abbreviated transcription (Latin):
erant. a minimo usq ad maximũ:
ritis aut̃ bella & oppiniones belloꝵ:
ne timuerctis. Sportet enĩ hec fieri:
s ñdũ finis Bella ad hostes ꝑtinent:
seditiones ad ciues Quȩ utraq. a
tẽpore dñicȩ passionis. in popło u¬
deoꝵ. qͥ sibi ꝓ saluatore xp̃o seditiosum
latronẽ elegit: satis suꝑq constat
abundasse..¬

Expanded text:
ad maximum, ritis autem bella et opiniones bellorum, ne timueritis. Oportet enim fieri, sed nondum finis. Bella ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salvatore Christo seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in ꝑsecutionib fieri crebro uidẽm÷
nec ullꝰ ẽ int̾ eos fidꝰ affectꝰ: quoꝵ di¬
uersa fides est: Qͥ aut̃ ꝑseuerauerit
usq in finẽ: hic saluus erit. Nec enĩ
cepisse s. ꝑfecisse: opꝰ uirtutis ẽ.Xli.

Expanded text:
Hoc in persecutionibus fieri crebro videmus: nec ullus est inter eos fidus affectus, quorum diversa fides est. Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Non enim coepisse, sed perfecisse virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ꝑsequutionẽ timere ñ debeant:
fecisse credentes. qͥndo orta hierosolimis
ꝑsequitione disꝑsi st̃ in uniu̾sa uidea:
ut tribulationis occasio: fieret eugłu
seminariũ Spiritalit̾ aut̃ possumus
dicere. cũ ꝑseqͣuti uos fuerint in una
eiuitate. hoc est in uno scripturarũ
libro uel testimonioͭ. nos fugiamꝰ ad
alias ciuitates: idẽ ad alia uolumina:
Quãuis contentiosus fuerit ꝑsecutor: an¬
te p̃sidiũ saluatoris adueniet: ꝗͣ. adu̾sa¬
ris uictoria concedat᷑:. Se dõr.¬

Expanded text:
persecutionem timere non debeant et fecisse credentes, quando, orta Hierosolymis persecutione, dispersi sunt in universa Judea, ut tribulationis occasio fieret Evangelii seminarium. Spiritualiter autem possumus dicere: Cum persecuti nos fuerint in una civitate, hoc est, in uno Scripturarum libro vel testimonio, nos fugiamus ad alias civitates, id est, ad alia volumina. Quamvis contentiosus fuerit persecutor, ante praesidium Salvatoris adveniet, quam adversariis victoria concedatur. Si patr
Abbreviated transcription (Latin):
occasus. & suscepta ab eis
pro xp̃i nomine passio consecrauit.
Multimoda nãq ueterũ relati¬
one didicimꝰ nonnullos marty¬
rũ ꝓstratos gladio. igne alios con¬
crematos: quã plures bestiarum
dilaceratos dentibꝰ. in numeros etiã
uariis tormentoꝵ crutiatib affectos.
spreta sui corporis morte: xp̃ianȩ fi¬
dei testimoniũ reddidisse: B eatus
dia sterili ab utero hodie natus
inuexit Et illi quidẽ indubitata
iam gła regnantẽ confessi sunt dĩ
filiũ. Hic aut̃ & nasciturũ dnm.¬

Expanded text:
occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vdia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nascituru
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc iratꝰ quintianꝰ: uissit e
ad secretariũ suũ adduci Ei
la xp̃i sum: ideo me seruilẽ osten¬
do ꝑsonam: Quintianꝰ dixit: Certe¬
si ingenua eras & nobilis. quomͦ te
ancillam eẽ commemoras: Agatha
dixit: Sumina ingenuitas ista ẽ:
in qua xp̃i seruitus cum probatur
Quintianus dixit: Quid gͦ: Nos
captiuitatẽ deuenit. ut ñ solium
peccati uos faciat seruos: uerũ enã
lignis & lapidib uos prestet obnoxi¬
uintianꝰ dixit: Quicqͥd furioso ore
latraueris: pene poterunt uin¬
dicare: Dic tamen antequã ad tor¬
menta ꝑuenias: cur dõrũ scã con¬
tempnas Agatha dixit: Noli dicere
deoꝵ: sed dic demonũ. Demonia
enĩ sunt: quoꝵ effigies in eram̃ta
quasi sapiens esto & nobilis. qͦ te
natura ditauit. & sacrifica diis
iunttas ipsa demonstrat. Agatha
dixit: Sit talis uxor tua. qualis dea

Expanded text:
unc iratus quintia| nus . iussit eam ad secretarium adduci . et la christi sum.| Ideo me seruilem ostendo personam. Quintianus dixit| certe+ ingenua es  et nobiles quomodo te ancilla esse| commemoras. Agathe dixit summa ingenuitas ista| est . in qua christi seruitus conprobatur. Quintianus dixit| quid ergo nos captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati  uos faciat seruos . uerum etiam lignum et lapedibus uos faciat obnoxiuintianus dixit quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur deorum sancta contem| nis. Agathe dixit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento quasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis uinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea
Abbreviated transcription (Latin):
confessio peccatoꝵ signat᷑. saltẽ
uel hoc unũ offeramus Uerũ si
deest aurũ sapientię.si argentum
rite laudantis eloquii. si diuersa¬
castitatis byssus miseris ab est. uel
p̃dictos caprarũ pilos offeramꝰ. quia
forte & ipsi cum uera confessione
placebunt: Uera scilicet. qͥa quẽ
adhuc consensus peccandi delectat.
falsũ est qd̾ de preteritis uere peni

Expanded text:
confessio designatur, saltem vel hoc vnum offeramus. Verū si deest aurum sapientiæ, si argentum rite laudantis eloquij, si diuersacastitatis byssus miseris abest, vel prædictos caprarum pilos offeramus: quia forte & ipsi cum veraci cōfessione placebunt. Veraci scilicet, quia quem adhuc ex consensu peccare delectat: falsum est, quod de præteritis vere pœni
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑint ans os ꝓueri atti audientib cunctis
dara uoce respondit am̃. S̾tatĩq eũ regene¬
rans saero baptismate: imposito nomine di¬
dus magno repleuit gaudio. UiI.
Dis ita gestis: aduemente obitus sui die.
traiectensiũ ep̃c feliciter migrauit ad

Expanded text:
inus os pueri, atque, audientibus cunctis, clara voce respondit: 'Amen'. Statimque eo regenerans sacro baptismate, inpositoque nomine Sydus magno replevit gaudio. 18. His ita gestis, adveniente obitus die, Treiectensium episcopus feliciter migravit ad
Abbreviated transcription (Latin):
eiuitatẽ quandã: ubi cũ ab ep̃o ciuitatis il¬
luis honorifice fuiss& susceptus. & ei hosp:¬
talitatis more ep̃c aquã in manib funde¬
ret. secretius p̃cepit ministro ut eandẽ aqͣm
qua uir dei manus abluerat diligenter
in sacrario eccłȩ custodienda deportaret
tẽ fidelib restituere posset. Podẽ qͦq tẽpore
homo qͥdam ceeus sedebat ante fores templi
mendicans: qͥ multo iã tempore corporalẽ
amiserat uisum. Ad quẽ ciuitatis ipsiꝰ ep̃e ait
Ohomo si habes fidẽ: ablue oculostuos ex aqͥ
qua uir dĩ amandus abluit manus. Confi¬

Expanded text:
civitatem quendam. Ubi cum ab episcopo civitatis illius honorifice fuisset susceptus, dum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam, in qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendam deportaret. tem restitui possit. Eodem quoque tempore homo quidam caecus sedebat ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus; confi
Abbreviated transcription (Latin):
Is ita gestis celesti iterũ inflam U.¬
matus desiderio: incidit ei cogitatio
ut ad limina beatissimoꝵ apłoꝵ petri et
Pauli ꝓperare deberet. Assũptoq secũ uno
tantũ modo comite squalida atq deuia
lustrans loca tandẽ romã ꝑuenitlbiq sc̃o
saciatus desiderio. p̃duleia in liminibus
loca: nocte uero ad sci petri reuertebatur
eccłam. Quadã namq die iã adppinquan¬
te uesꝑa. cũ custodes iuxta morẽ in eccła
fecissent diligentiã: sẽs uir dñi Amandus
egredientib cunctis in eccła paululũ sub¬
sticit. ibi ex deuotione tota nocte uigila¬
re cupiens. Tunc unꝰ ex custodib eũ inuen¬
tũ contẽptibiliter affectũ inuriis. eiecit
extra eccłam. Sedente autẽ eo m extasi men¬
tis in gradib ante fores eccłe: subito ei sc̃s ap¬
paruit petrus. Biande leniterq eũ alloqͥt᷑.¬
& ut ingallias ad p̃dicationẽ exercendam
reuerti deberet ãmonuit. De qua uisione
sc̃s uir amandus letꝰ efficit᷑: & accepta bene¬

Expanded text:
His ita gestis, caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limina beatissimorum apostolorum Petri et Pauli properare deberet. Adsumptoque secum uno tantummodo comite, squalida atque devia lustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in liminibus loca, nocte vero ad sancti Petri revertebatur ecclesiam. 7. Quadam namque die, iam adpropinquante vespera, cum custodes iuxta morem in ecclesiam fecissent diligentiam, sanctus vir Domini Amandus, egredientibus cunctis, in ecclesia paululum substitit, ibique ex devotione tota nocte vigilare cupiens: tum vero unus e custodibus eum inventum, contemptibiliter affectum iniuriis eiecit extra ecclesiam. Sedente autem eo in extasi mentis in gradibus ante fores ecclesiae, subito ei sanctus apparuit Petrus, blande leniterque eum adloquitur et, ut in Galliis ad praedicationem exercendam reverti deberet, admonuit. De qua visione sanctus vir Amandus hilarior redditus, accepta bene
Abbreviated transcription (Latin):
cderis & płebł mum de illo oppido sed
cud de uicinis urbib pontifices & sacer¬
doces. ut ipsũ dei seruum sẽm uedastum
pontificẽ sicut dignũ erat traderent sepultare.
ũq accepto feretro in qͦ gleba corporis sc̃i iace¬
bat leuassent in huimeris sins. nullũ onꝰ senti¬
entes. cũ magno silentio deferentes. canebant
dicentes. Ambula sc̃ẽ uiã quã tu elegisti:
festina ad locũ qui tͥ p̃paratus ẽ. Tradi¬
derunt gͦ en sepuitare que decuit dĩ ser¬
uũ in ecclesia ad dexetrũ cormi altaris ubi
ipse pontificalis cathedre functus fuerat of¬

Expanded text:
clerus et plebs non solum de illo opido, sed etiam de uicinis urbium pontifices et sacerdotes, ut ipso Dei seruo sancto Vedaste ponteficae, qua dignum erat, traderent sepultura. accepto feretro, in qua gliba corporis sancti iacebat, leuauerunt eum in humeris suis, nullo onus sentientes; cum magno psallentio deferentes, canebant, dicentes: «Ambula, sancti, uiam quam elegisti; festina ad locum quem tibi preparatum est». Tradiderunt ei sepultura qua decuit Dei seruo in ecclesia ad dextro cornu altaris, ubi ipse pontificale cathedrae fungebat of
Abbreviated transcription (Latin):
antea in eadẽ sit uisus insula. Qͦ uiso ꝑter¬
ritꝰ puersicut ipsa patiebat᷑ etas qͥd ageret
ignorabat. Tiie subito suꝑna respectus
giã.: ad orationum confugit Pauxilia.
Statimꝙ solo ꝓstratus cũ aliquantisper
tocnis rediret ĩ ꝑauit. Qͥ dicto obediens.
atq ad signũ uiri dĩ fugiens rapidoq eur¬
su ad latebras remeans: in cadẽ insula ul¬
teruis nusquã comparuit.Sicq eandẽ in¬
sulam omps aͥ ꝑ orationẽ beati uiri ab¬

Expanded text:
antea in eadem visus est insula. Quo viso perterantea in eadem visus est insula. Quo viso perterritus puer, sicut ipsa paciebatur aetas, quid ageret, ignorabat, cum subito superna respectus gratia ad orationum confugit auxilia. Statimque solo prostratus, cum aliquantisper totius rediret, imperat. Qui dicto oboediens atque ad signum viri Dei fugiens rapidoque cursu ad latebras remeans, in eadem insula ulterius nusquam conparuit. Sicque eandem insulam per orationem beati viri A
Abbreviated transcription (Latin):
mandis gͥ sc̃issimus atq głosissimꝰ aquita¬
ne partib haud ꝓcul a maris occeani
litore natus. ex xp̃ianis atq inlitis paren¬
tib editꝰ puer ẽ. Pater eiꝰ serenus noĩe: geni¬
triax uero amantia uocabat᷑. S cum iã ado¬
lescentiã transiens in robur migraret uirile.
& ĩmodicis desideriis in xꝑi flagrar& amo¬
re. patriã parentesq relinquens. ogiã insu¬
lã que a litore oceanĩ maris quadraginta
distat milib felici nauigans cursu. tandẽ
portũ monasterii petiit. ibiq a frĩb spiritu¬
alib cũ magno receptiis ẽ gaudio & quia
sacras ab infantia didicerat litteras. ex hoc
maiori desiderio succensus ampliꝰ cotidie in
dĩ reb crescebat. Quadã gͥ die dũ ei a fr̃ib im¬
ꝑatũ fuiss& ut obedientiȩ causa ꝑ insulã deã¬
bularet: fit ei repente obuiꝰ mire magnitudi¬
nus serpens sicut isae uir᷑ narrare consueue¬
rat ita ingens & ĩmanis ut talis nec post nec

Expanded text:
sanctissimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis in Christi flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. Quadam igitur die, dum ei a fratribus imperatum fuisset, ut oboedientiae causa per insulam deambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens, sicut hisdem vir Dei narrare consueverat, ita ingens atque inmanis, qualis nec post nec
Abbreviated transcription (Latin):
raret. Statĩq accersitis ministris: ut scm ꝑ
quirerent amandũ sagaei intentione p̾ce¬
& eũ eo uenerabilis eligius: qͥ tunc in pala¬
cõꝑtũ est. hn uͦ humiliter uirũ di peticit᷑.
ut p̃cib regis daret assensũ atꝙ filiũ ipsitis¬
sacro dignaret᷑ diluere fonte: Tandẽ gͥ¬

Expanded text:
deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praece cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in paladubium est. Hi humiliter ad virum Dei petierunt, ut praecibsacro dignaretur diluere fonte, et
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq iã uellet eũ dñs de huiꝰ uitȩ erum¬
nis ad celeste ꝓuehere regnũ. febre correp¬
tus excitũ suũ denuntiauit. Nlam cũ in eade
urbe in quadam cellula iaceret: ignis cołu¬
na celo disfusa supra cellule cacumina ca¬
put eiꝰ tenuit. ac ꝑ longa noctis spacia plus
quã duarũ fere horarũ immobilis stecit.
Quod cũ uenerabilis uir audiss&: suũ exitũ

Expanded text:
cum iam vellit eum Dominus de huius vitae erumnis ad caelestem provehere regnum, febre corripuit ac exitum denuntiavit. Nam cum in eadem urbi in quadam cellolam iaceret, ignis columna e caelo diffusa super cellole tegumenta capud tenuit ac per longa noctis spatia plus quam duarum fere horarum inmobilis istetit. Quod cum vir venerabilis audisset, suum exitum
Abbreviated transcription (Latin):
faciendȩ non habeo: nec possũ te
ampliꝰ iam sufferre. Incessabilib
enĩ iniquitatib tius.misodia mea
quasi iã lassataãpposito suo defecit.
Quȩ occidis ꝓphas: & lapidas eõs qͥ
ad te mittunt᷑: Misi ad te ysaꝑã.
& serrasti eum: Misi ad te hieremiã:
& lapidasti eũ: Misi erechiel & trac̃¬
tum ꝑ lapidẽ excerebrasti: Quomͦ
saneris: quȩ nullũ ad te medicũ
uenire ꝑmittis: Quomͦ cures infir¬
mitatẽ tuã. quȩ omnẽ medicinã
conculcas: Scĩs meis non peperci:
ut tͥ parderẽ peccatrici: Iuoꝵ uitã
neglexi: ne tuã mortẽ uiderẽ:
Om̃s medici spiritales in te defecert̃¬
& tu curata non es: Insanabilis
tlalo tua: uieit artẽ diuinam:
Si de morte tua gauisus fuissem:
nũꝗͣ. ad te misissẽ ꝓpħas: Si te
ꝑdere uoluissẽ: nũquã ad te ue
nissẽ. Ego tibi quid faciã si tu
ipsa uiuere non us: Quotiens
uolui congregare filios tuos sicut

Expanded text:
faciendae non habeo, nec possum te faciendae non habeo, nec possum te amplius sufferre. Incessabilibus enim iniquitatibus tuis misericordia mea quasi jam lassata proposito suo defecit. Quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur. Misi ad te Isaiam et serrasti eum: misi ad te Jeremiam, et lapidasti eum: misi Ezechiel, et tractum per lapidem excerebrasti eum. Quomodo saneris, qui nullum ad te medicum venire permittis? quomodo cures infirmitatem tuam, qui omnem medicinam conculcas? Sanctis meis 182 non peperci, ut tibi parcerem peccatrici. Illorum vitam neglexi ne tuam mortem viderem. Omnes medici spiritales in te defecerunt, et tu curata non es: insanabilis passio tua vicit artem divinam. Si de morte tua gavisus fuissem, nunquam ad te misissem prophetas. Si te perdere voluissem, nunquam ad te ipse venissem. Ego tibi quid faciam, si tu ipsa vivere non vis? Quoties volui congregare filios tuos, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Ddictabat suꝑ uideos dicens:
ecce ego mitto ad uos ꝓpħas & sa¬
tis: ut ueniat suꝑ uos omĩs sanguis
iustꝰ: & ipse eos miserabili lam̃tati.¬
one plangebat dicens: Hierłm hie
nare: Non enĩ sic dolet. quia ipse
ab his offendit᷑: sed quia qͣsi uio¬
lent᷑ cogit᷑ ꝑdere aliquẽ: qui om̃s
cupit saluare: Sed dicet aliquis:
Cũ in potestate habeat dĩ ꝑdere
& saluare. quis eũ inuitũ cõpel¬
lit dampnare siñ uult: lu qui
non desi leras miscd̾iã dĩ Iã sic̃
qui desideranti miscd̾iã denegat
crudelis est: sic qͥ nĩ desideranti
miscđiã prestat: iniustus ẽ: Sed
dicis: Quis ẽ. homo qͥ ñ desiderat
miscd̃̾iam dĩ: Tu. qui ꝑmanes in
peccatis. Desiderare aut̃ ẽ mis cbiã
dĩ: conuerti ad dm̃ Ipse enĩ desiderat
miscđiã dĩ: qui timet irã eius: Non
desiderat miscdiã dĩ sed contẽpnit:
luctata es contra miscdiã meã tuis
peocatis: nunc aut̃ iã suꝑasti: Uolo
enĩ in te misereri: sed uires miscdiȩ

Expanded text:
dictabat super Judaeos dicens: Ecce ego mitto ad vos protis, ut veniat super vos omnis sanguis justus , et ipse eos miserabili lamentatione plangebat dicens: Jerusalem, emnare. Non enim sic dolet, quia ipse ab eis offenditur, sed quia quasi violenter cogitur perdere aliquem qui omnes cupit salvaCum in potestate habeat Deus perdere et salvare, quis eum invitum compellit condemnare si non vult? Tu qui non desideras misericordiam Dei. Nam sicut qui desideranti misericordiam denegat crudelis est, sic qui non desideranti misericordiam praestat injustus est. Sed dicis: Quis est homo qui non desiderat misericordiam Dei? Tu, qui permanes in peccatis. Desiderare est autem misericordiam Dei, converti ad Deum. Ille enim desiderat misericordiam Dei, qui timet iram ejus. Non desiderat misericordiam Dei, sed contemnit, luctata es contra misericordiam meam tuis peccatis, nunc autem jam superasti. Volo enim in te misereri, sed vires misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
Non dispar int̾ea huic usioni in
scĩ benedicti scolastice nomine: ut
qͦs uniꝰ urnȩ habebat spatiũ. si¬
mul transferendi ostenderentur:
Cũ igitur utrĩq laboraret᷑. qͣtinꝰ
uisionis manifeste non segnes exe
modũ dieb transactis: a supra-¬
dicta cenomannica urbe egressi.
oraculi diuini auditores carpe¬
bant iter. italiã ducens Diuer¬
tentesq in monasteriũ floriacũ
hospitandi gr̃a. cõpererunt pre¬
fatũ uenerabilẽ uirũ aigulfũ.
p̃ceptis abbatis sui obsequentẽ:
tuunt ꝑagere Iunctiq simul.
tam diu indiuisibilit̾ sibi inhe¬
sere: quousq romã uenientes.
beati petri basilicã oraturi in¬
trarent: At cũ in eadẽ urbe sub
obtentu uisendoꝵ scõꝵ locoꝵ a se
inuicẽ diuiderent᷑: ut rel autẽ
ꝑfecturi. memoratꝰ aigulfus int̾
missis interĩ his quȩ palã ostentaue

Expanded text:
Non dispar interea huic visioni in S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestae non segnes invemodum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem ituunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaver
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑta est eoꝵ doctrina: & conta¬
gione uitioꝵ. & cecitate ꝑfidiȩ. Po¬
pło aut̃ ex nationibꝰ: lux est: Deniq
popło qui sedebat in regione ũbrȩ
mortis: lux orta est: Aꝑi gͥ fenestras
tuas. ut splendor tͥ magnę lucis in¬
troeat: Paratũ fac candelabrũ. ut
lux tua non operiatur in tegim̃to
fragilitatis: sed supra mensurã cor¬
poreȩ infirmitatis. animȩ tuȩ ue¬

Expanded text:
operta eorum doctrina est et contaoperta eorum doctrina est et contagione uitiorum et caecitate perfidiae; populo autem ex nationibus lux est. denique populo qui sedebat in regione umbrae mortis lux orta est. aperi igitur fenestras tuas, ut splendor tibi magnae lucis introeat. paratum fac candelabrum tutum, ut lux tua non operiatur integimento fragilitatis, sed supra mensuram corporeae infirmitatis animae tuae ui