comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm: qm̃ non recipient testimonium
tuum de me. Et̾ sicut uolentib apłis p̾di¬
care in asia scͥptum ẽ. q̃m ꝓhibuit eos sp̃o
it. hanc asianoꝵ cordib postmodu infudit:
nam diu ẽ quod asia cuncta iam credidit.
Idcurro gͦ pͥus ꝓbibuit qͦd postm odu fecit:
quia tunc in illa erant qui saluandi ñ eraił:
tunc in illa erant qͥ necdũ reparari mereren¬
t᷑ ad uitam. S tam̃ utiliter eis p̾dicationis
officium subtrahit᷑: ne grauiꝰ de contempta
p̾dicatione uidicari mererentur.
Subtili gͦ occultoꝙ iudicio a quoꝵdã au¬
rib p̾dicatio sc̃a subtrahitur: qͥ suscitari
undus sum a sanguine. omni .xxxix.¬
conexa sunt peccata subditoꝵ & p̃positoꝵ:
qui p̾ est q̃m tacuit reus mortis tenetur. Pen
gni pastores ñ sumꝰ. etiam ex ur̃a culpa est.
quib tales p̾lati sumus. Et si qͣndo uos ad
iniquitatẽ deflutis. etiam ex nr̃o reatu est:
quos obsistentes & reclamantes in prauis
desidiis ñ habetis. Uob̃ gͦ & nob̾ parcitis: sia

Expanded text:
iam non recipient testimonium tuum de me . Et sicut volentibus apostolis praedicare in Asia, scriptum est quia prohibuit eos Spiritus it, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit, nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant, tunc in illa erant qui necdum reparari merebantur ad vitam. Sed tamen utiliter eis praedicationis officium subtrahitur, ne gravius de contempta praedicatione judicari mererentur. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari Mundus sum a sanguine omniconnexa sunt peccata subditorum et praeposiqui praeest, quoniam tacuit, reus mortis tenetur. Pensgni pastores non sumus, etiam ex vestra culpa est quibus tales praelati sumus. Et si quando vos ad iniquitatem defluitis, etiam ex nostro reatu est quod obsistentes et reclamantes in pravis desideriis non habetis. Vobis ergo et nobis parcitis, si a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pes foueas habent. & uolucres cęli nidos:
filiꝰ aũ hominis ñ habet uͥ caput suũ recli¬
net .mͦ ł xix. Uulpes ualde fraudulenta st̃
animalia: quȩ in fossis uł specub abscõ-¬
dunt᷑. Cumq apparuerint: nunqͣm rectiᷤ
itinerib s tortuosis anfractib currunt.
Uolucres uͦ ut nouimꝰ. alto uolatu se in
aera subleuant. Nomine gͦ uulpiũ dolo¬
sa & fraudulenta: nomine uͦ uolucrũ hȩc
eadẽ suꝑba designant᷑ demonia. Acsi dicat.
fraudulenta &e elata demonia in corde ue¬
stro. id est in cogitatione suꝑbiȩ inueni
nit. Quasi in qͦdam uolatu uolucris illa pͥ¬
ma se extulit: quȩ ꝑ elatam cogitationem
dixit. In cęlo conscenda: suꝑ astra cȩli exal¬
biunt: similis ero altissimo. Ecce qͣm alta
suꝑbe uolando petiit: quȩ etiã uolatũ pri¬
mis hominibꝰ ꝑsuasit. Ipsi qͥppe uolando qͣsi
suꝑ se ire conati sunt: qͣndo eis dictũ ẽ ut
gustarent & eẽnt sicut dii. Cumq similitu¬

Expanded text:
bent, et volucres coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Vulpes valde fraudulenta sunt animalia quae in fossis vel specubus se abscondunt. Cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt; volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aera sublevant. Nomine vero vulpium dolosa et fraudulenta, nomine vero volucrum haec eadem superba designantur daemonia; ac si dicat: Fraudulenta et elata daemonia in corde vestro, id est in cogitatione superbiae inveniu non invenit. Quasi in quodam volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem dixit: In coelum conscendam, super astra coeli exalbium, et ero similis Altissimo . Ecce quam alta superbe volando petiit. Quem etiam volatum et primis hominibus persuasit. Ipsi quippe volando quasi super se ire conati sunt, quando eis dictum est, ut gustarent, et essent sicut dii . Cumque similitu
Abbreviated transcription (Latin):
tem nec in extremo tempore immitant. Qo
contra bene paulus admonet dicens. Re
dimentes tempꝰ qm̃ dies mali st̃. T empꝰ redi¬
mimꝰ: quando anteactam uitã qͣm lasciuien-¬
do ꝑdiimꝰ flendo reparamꝰ. Quo contͣ¬
de repbis ꝑ psalmistam dicit᷑. Uiri sangui¬
num &e dolosi ñ dimidiabunt dies suos.
Dies quippe dimidiare ẽ. tempꝰ uitȩ malȩ in
uoluptatib ductum ad penitentiȩ lam̃ta
diuidere: & hoc ad usum bonũ parciendo
reparare. S iniqui dies suos ñ dimidiant:
qui ut dictum ẽ ꝑuersam mentẽ nec in ex¬
tremo tempore immiitant. De diles

Expanded text:
tem nec in extremo tempore immutant. Quo contra bene Paulus admonet ddimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Tempus redimimus, quando anteactam vitam quam lasciviendo perdidimus flendo reparamus. Quo contrreprobis per Psalmistam dicitur: Viri sanguinum, et dolosi non dimidiabunt dies suos . Dies quippe dimidiare est tempus vitae malae in voluptatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, et hoc ad usum bonum partiendo reparare. Sed iniqui dies suos non dimidiant, quia, ut dictum est, perversam mentem nec in extremo tempore immutant. EXPOS
Abbreviated transcription (Latin):
tor nr̃ dñs iħc xp̃c postquã om̃ia creauit.
ut nos de captiuitate diaboli redimeret
inter nos incarnatꝰ apparuit: suaq nos
passione a ꝑpetua morte liberauit. Qui¬
e si crucifixus ẽ ex infirmitate nr̃a. Sed
uiuit ex uirtute dĩ. Citius enĩ a morte
uoluit resurgere: ne si in illo resurrectio
differret᷑ in nobi ᷤ omino desꝑaret᷑. Citius
a morte uoluit resurgere: ne nr̃a diu am¬
ma in infidelitatis remaneret morte. Mor¬
tem enim tͣnsitorie id est ad tͥduũ conti¬
q: ad finem scli remansit. Corpꝰ qͥdem dñi
post mortẽ uiuit: s nr̃a adhuc corpora us¬
ꝙ in finem mundi a resurrectionis diffe¬
runtur gła. Nos ꝑ mortem carnis usq ad
finem mundi remanemꝰ in puluere: ille
uͭ die t̾cia a mortis uiruit ariditate: & di¬
uinitatis suȩ potentiam ipsa suȩ carnis
ostendit innouatione. Dnm̃ nr̃m iħm¬
erueifixum. anortuũ eẽ nouerimꝰ d eundẽ
ipsum qui int̾ impioꝵ manus occubuit.
post mortẽ uiuere certa fide credamus. li¬

Expanded text:
te eum denuntiat qui, postquam omnia creavit, ut nos de captivitate redimeret, inter nos incarnatus apparuit, suaque passione nos a perpetua morte liberavit. et si crucifixus est ex infirmitate , sed vivit ex virtute Dei: citius enim a morte voluit resurgere, ne si in illo resurrectio differretur, in nobis omnino desperaretur. Citius a morte voluit resurgere, ne nostra diu anima in infidelitatis remaneret morte; mortem enim tque ad finem saeculi remansit. Corpus quidem Domini post mortem vivit, sed nostra adhuc corpora usque in finem mundi resurrectionis differuntur gloria. Nos per mortem carnis usque ad finem mundi remanemus in pulvere, ille vero die tertia a mortis viruit ariditate, et divinitatis suae potentiam ipsa suae carnis ostendit innovatione. Dominum crucifixum, mortuum esse noverimus, sed eumdem ipsum, qui inter impiorum manus occubuit, post mortem vivere certa fide credamus, li
Abbreviated transcription (Latin):
ferentes exhibemꝰ. Quia enim bona nr̃a non
a nob̃ sunt. s ab eo hec capimꝰ. a qͦ factũ est
ut eẽmus: tanto nob̾ ea ñ debemꝰ retinere pͥ¬
uata. quanto nob̃ ea conspicimꝰ ab auctore
nr̃o ad cõmunẽ utilitatẽ data. Unde recte
ꝑetrus apłs in exortatione huiꝰ rei subdit
Dicens. Sicut boni dispensatores multiformiᷤ
grẽ di. Tunc namq bene multiformis gr̃a
d̃ĩ dispensat᷑. quando acceptũ donũ & ei qui
hoc ñ habet credit᷑ qͣndo ꝓpter eũ cui impẽ¬
dit᷑. datũ putat᷑. Unde adhuc petrus adiecit.
Siquis loquit᷑ qͣsi sermones di. Si qͥs mini¬
strat. tanquã ex uirtute. quã amministrat.
d̃s. Acsi aꝑte dicat. Humilit̾ impendite bo

Expanded text:
ferentes exhibemus. Quia enim bona nostra non a nobis sunt, sed ab eo haec accepimus a quo factum est ut essemus, tanto nobis ea non debemus retinere privata, quanto nobis ea conspicimus ab Auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde recte Petrus in exhortatione hujus rei subdidit, dicens: Sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei. Tunc namque bene multiformis gratia Dei dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Unde adhuc Petrus adjecit: Si quis loquitur, quasi sermones Dei: si quis ministrat, tanquam ex virtute quam administrat D
Abbreviated transcription (Latin):
spũ plenꝰ ẽ. a uita ꝑximi mala imminentia
bona suadendo declinet: qui grãm curatio¬
nis accepit. intercessione sua salutẽ infirman¬
tiũ pie & humilit̾ impendat: qͥa t̾renis actib
lib̾ soli dõ uacare meruit. ꝓ desĩquentib ꝑri¬
mis exoret. fit autẽ sepe ut qͥ t̾rena substantia
nimis occupat᷑. orationi ñ in quantũ debet
muigilet: & fit plerumq ut is qͥ ad exorandu
dñm cunctis mundi onerib exutus uacat.
sustentationẽ mundi ñ habeat. Diues gͥ ali¬
mentũ & uestimentũ pauꝑi porrigat: & pau¬
ꝑ orationẽ suam animȩ diuitis impendat. Ali¬
us mͥ u̾bum p̾dicationis exhibet. & lumine
ueritatis ex corde meo ignorantiȩ tenebras ex¬
pellit: ego autẽ illi qͥa fortasse a mundi hu¬
uis potente oppͥmitur: solatiũ mee defensio¬
nis imꝑtior: & hunc de uiolentis manib
euello.Unde bene pͥmꝰ pastor ammonet di¬
cens.E stote prudentes: & uigilate in oratioĩ¬
bꝰ Ante omĩa mutuam in uob̾metipsis carita¬

Expanded text:
u plenus est, a vita proximi mala imminentia, bona suadendo, declinet; qui gratiam curationis accepit, intercessione sua salutem infirmantium pie et humiliter impendat: qui a terrenis actibus liber soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis occupatur, orationi quantum debet non invigilet; et fit plerumque ut is qui ad exorandum Dominum cunctis mundi oneribus exutus vacat, sustentationem vivendi non habeat. Dives igitur alimentum et vestimentum pauperi porrigat, et pauper orationem suam animae divitis impendat. Alius mihi verbum praedicationis exhibet, et lumine veritatis ex corde meo ignorantiae tenebras expellit; ego autem illi, quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impartior, et hunc de violentis manibus evello. Unde bene primus pastor admonet, dicens: Estote prudentes, et vigilate in orationibus, ante omnia mutuam in vob
Abbreviated transcription (Latin):
accepit gram in alterutrũ illam amini¬
Unusqͥsq uirtutes qͣs accepit deber aliis imꝑ¬
tire: & bonũ qͦd alter habet altĩ impendere:
ut qui t̾renam substantiã accepit. indigentiᷤᷤ
ꝑximi inopiam subleuet. qͥ doctnȩ grã plenꝰ
ẽ ignorantis ꝓxum tenebras uerbo suȩ predi¬
cationis illustret: qͥ temporali potestate subui-

Expanded text:
in alterutrum illam admisque virtutes quas accepit debet aliis impartire; et bonum quod alter habet alteri debet impendere: ut qui terrenam substantiam accepit, indigentis proximi inopiam sublevet; qui doctrinae gratia plenus est, ignorantis proximi tenebras verbo suae praedicationis illustret: qui temp
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ quȩ ꝑfectiorib sp̃ualit̾ dicunt᷑.
infirmis uixta litterã congruunt: & ipsa
que paruuli iuxta litteram intelligunt:
docti ꝑ sp̃ualem intelligentiã altiꝰ ꝑcipi¬
unt. Quẽ ñ paruuloꝵ ipsa eũgłica hystoria
in miracłi oꝑatione reficiat: qd̾ hydrias
uacuas dñs aqua impleri p̾cepit. eandem¬
q aqͣm ꝓtinꝰ in uinũ conu̾tit: S cũ hȩc in¬
genio uigilantiores audiunt: oe sacram
hystoriã credendo uenerant᷑. & qͥd int̾ius in¬
nuat reqͥrunt. Qui enĩ mutare aqͣm in ui¬
nũ potuit: etiã uacuas hydrias aqua. ui¬
no statim implere ualuit. S impleri hydri¬
as iubet aqua: qͥa ꝑ sacrã lectioniˢ hystoriã
corda nr̃a pͥus sunt replenda. & aquã nob̾
in uinũ uertit: qñ ipsa hystoria ꝑallegoriȩ
myst̾ium in sp̃uałe nob̾ intelligentiã cõ-¬
mutat᷑. Sacra gͥ scͥptura paruulis humi¬
li sermone concordat: & tam̃ magnis sp̃u¬
alia infundens. eos altiꝰ leuat.

Expanded text:
ioribus spiritualiter dicuntur, infirmis juxta litteram congruunt; et ipsa quae parvuli juxta litteram intelligunt docti per spiritualem intelligentiam altius percipiunt. Quem non parvulorum ipsa evangelica historia in miraculi operatione reficiat, quod hydrias vacuas Dominus aqua impleri praecepit, eamdemque aquam protinus in vinum vertit? Sed cum haec ingenio vigilantiores audiunt, et sacram historiam credendo venerantur, et quid interius innuat requirunt. Qui enim mutare aquam in vinum potuit, etiam vacuas hydrias vino statim replere valuit. Sed impleri hydrias jubet aqua, quia per sacram lectionis historiam corda nostra prius sunt replenda. Et aquam nobis in vinum vertit, quando ipsa historia per allegoriae mysterium in spiritualem nobis intelligentiam commutatur. Sacra igitur Scriptura parvulis humili sermone concordat, et tamen magis spiritali infundens eos altius levat.
Abbreviated transcription (Latin):
angłis loquit᷑. cum eis uoluntas eiꝰ intima iri-¬
dendo manifestat᷑. Angłi aut̾ẽ locunt᷑ dño:
cum ꝑ hoc qͦd suꝑ semetipsos respiciunt in
motũ ammirationis surgunt. Loquunt᷑ ad¬
d̾m: sicut ꝑ ioħ̾em dicit᷑. Dignus ẽ agnus qͥ
Soccisus ẽ acciꝑe uirtutẽ &e diuinitatẽ et
sapientiam. Uox namq angłoꝵ ẽ in laude
conditoris: ipsa ammiratio intimȩ contem-¬
plationis. Uirtutis diuinȩ miracła obstupu-¬
isse. dixisse. ẽ: qm̃ excitatꝰ cũ reuerentia motꝰ
cordis. magnꝰ ẽ ad aures in circũ scͥpti sp̃c cla¬
mor uocis. Quȩ uox se quasi ꝑ distincta u̾ba
explicat. dum sese ꝑ innumeros modos am¬
mirationis format:¬

Expanded text:
angelis loquitur, dum eis voluntas ejus intima videndo manifestatur. Angeli vero loquuntur Domino, cum per hoc, quod super semetipsos respiciunt, in motum admirationis surgunt. CAP.  Dignus est Agnus, qui occisus est, accipere virtutem, et divinitatem, et sapientiam . Vox namque angelorum est in laude conditoris, ipsa admiratio intimae contemplationis. Virtutis divinae miracula obstupuisse, dixisse est, quia excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae vox se quasi per distincta verba explicat, dum sese per innumeros modos admirationis format
Abbreviated transcription (Latin):
mo iudicet indignũ in carnatũ dñm posse
ꝑ agnum figurari ÷ dum constet omnib
qͥa ꝑ significationẽ qͣndam in scͥptura saera ce
uermis & scarabeus ponat᷑. sicut scͥptum est.
us de ligno clamauit. Cum gͦ nominatis reb
tam abiectis ce uilib figurat᷑: qͥd de illo contu¬
meliose dr. de quo constat qͦd ꝓpͥȩ nil dicatur:
Uocatur itaq agnus s ꝓpter innocentiã. uocat᷑
leo. s ꝓpter potentiam. Aliqͣndo etiã serpenti
comparatur. sed propt̾ mortem uł sapienti¬
am. Atq ideo ꝑ hȩc om̃ia dici figuralit̾ potest:
qͥa de his om̃ib credi aliquid essentialit̾ ñ po-¬
test. Si enĩ unũ hoꝵ qͦdlibet essentialit̾ existe¬
ret: alterũ iam dici ñ posset. Nam si agnus ꝓpͥe
diceret᷑. leo iam uocari ñ poterat. Si leo ꝓpriȩ
diceret᷑. serpente signari ñ posset. S hȩc in il¬
lo omĩa dicimꝰ. tanto latius in figura quanto
longiꝰ ab essentia

Expanded text:
mo judicet indignum incarnatum Dominum posse per agnum figurari, cum constet omnibus quia, per significationem quamdam, in Scriptura sacra et vermis et scarabeus ponitur; sic enim Scriptum est: us de ligno clamavit . Cum ergo nominatis rebus tam abjectis et vilibus figuratur, quid de illo contumeliose dicitur, de quo constat quod proprie nihil dicatur? Vocatur etenim agnus, sed propter innocentiam. Vocatur leo, sed propter potentcomparatur, sed propter mortem vel sapientiam; atque de eo per haec omnia dici figuraliter potest, quia de his omnibus credi aliquid essentialiter non potest. Si enim unum horum quodlibet essentialiter existeret, alterum jam dici non posset. Nam si agnus proprie diceretur, leo jam vocari non posset; si leo proprie diceretur, serpente signari non posset. Sed haec in illo omnia dicimus tanto latius in figura, quanto longius ab essentia
Abbreviated transcription (Latin):
mo qͥd agamꝰ. Mala que fecimꝰ: & deseramꝰ¬
mꝰ & accusemꝰ. S cͥptum ẽ. Iustꝰ in pͥncipio
accusator ẽ sui. Quilibet enĩ peccator con¬
u̾sus in fletib iam ẽẽ uistus in choat: cũ ce-¬
ꝑit accusare qͦd fecit. Cur enim iustꝰ ñ sit
qͥ contra suã iniusticiã iam ꝑ lacͥmas seuit:
Iustus gͥ aduocatus nr̃ iusto ᷤᷤ nos defendit

Expanded text:
 quid agamus: Mala, quae fecimus, et deseramus et accusemus. Scriptum est enim: Iustus in principio accusator est sui. Quilibet etenim peccator conversus in fletibus iam iustus esse inchoat, cum coeperit accusare, quod fecit. Cur enim iustus non sit, qui contra suam iniustitiam iam per lacrimas saevit? Iustus igitur advocatus noster iustos nos def
Abbreviated transcription (Latin):
Homines iusti quamius in hac uita ex mag¬
na iusticiȩ claritate resplendeant᷑. neqͣquã
tam̃ ad purũ sordib pecc̃oꝵ carent ioħe apło
attestante qui dicit. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ
ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ: & ueritas in no¬
bis non est. Affirmat qͦꝙ iacob qͥ astruit di¬
cens. In multis enĩ offendimꝰ om̃s. Propha
etiã dep̃cat᷑ dicens. Ne intres in uidiciũ cum
seruo tuo: qͥa ñ iustificabit᷑ in conspectu tuo
onĩs uiuens. Homines enĩ iusti qͣmdiu
in hac carne corruptibili mortalit̾ uiuunt.
iusti qͥdem eẽ possunt. s contagio culpe om̃i-¬
no carere ñ possunt: qͥa corpꝰ qͦd corrumpit᷑
aggrauat animã: &e depͥmit terrena in ha¬
bitatio sensum multa cogitantẽ. Ut ꝑfect

Expanded text:
Homines justi quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam tamen ad purum sordibus peccatorum carent, Joanne apostolo attestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Affirmat id quoque Jacobus qui astruit, dicens: In multis enim offendimus omnes . Propheta enim deprecatur, dicens: Non intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Homines enim justi quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, justi quidem esse possunt, sed contagio culpae omnino carere non possunt: Quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam: et deprimit terrena inhabitatio sensum mul
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui pariuili adhuc sumꝰ. ꝑfectoꝵ sem-
ꝑ increm̃ta crescere: possimꝰ ab illo distc¬
to examine mala quȩ fecimꝰ uelare. In assi¬
dius enĩ fletib in cotidiana nr̃a penitentia:
habemꝰ sacerd otẽ in celis qͥ int̾pellat ꝓ nob̾.¬
De quo etiã ꝑ ioħ̾em dicitur. Si qͥs peccauit
aduocatũ habemꝰ apud patrem iħm xp̃m.¬
iustũ & ipse ẽ ꝓpitiatio ꝓ peccatis nr̃is. Ecce
exultat animus. cũ aduocati nr̃i potentiã
audimꝰ. s exultationẽ nrãm iterũ remordet
timor: qͥa ipse qͥ nob̾ aduocatꝰ ẽ: dicit᷑ iustꝰ.
Nos enĩ iniusticiȩ causas habemꝰ: iustus uͦ
aduocatꝰ iniustas causas nullomͦ suscipit:
nec uerba dare pro inusticia consentit. Qd¬

Expanded text:
nos qui parvuli adhuc sumus, perfectorum per incrementa crescere, possimus ab illo districto examine mala quae fecimus velare. In assiduis enim fletibus, in quotidiana nostra poenitentia, habemus Sacerdotem in coelis, qui interpellat pro nobpeccaverit, advocatum habemus apud Patrem Jesum Christum: et ipse est propitiatio pro peccatis nostris . Ecce exsultat animus, cum advocati nostri potentiam audimus, sed exsultationem nostram iterum remordet timor, quia ipse qui nobis advocatus est dicitur justus. Nos enim justitiae causas habemus, justus vero advocatus injustas causas nullomodo suscipit, nec verba dare pro injustitia consentit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
alib plem st̃. eoꝵ infirmitati condescend̾e̾:
t̾renisq illoꝵ necessitatib in qͣntũ decen¬
ter ualent caritatis condescensione ser¬
uire. Nec tedere debet animũ. si sensus
eiꝰ contemplationi sp̃ualuim semꝑ inten¬
tus. aliqͣndo dispensandis reb minimis
qͣsi minoratꝰ inflectit᷑: qͣndo illud uerbũ
ꝑ qͦd constant om̃ia creata. ut ꝓ desset
hominibꝰ assumpta humanitate. uoluit
paulominꝰ ab angłis minorari. Quid qͦ
mirũ si homo se ꝓpt̾ hominẽ attrahit:
dum creator hominũ & angłoꝵ formã
hominis ꝓpter hominẽ suscepit: Nec ta¬
m̾ minorat᷑ sensus cũ sic attrahit᷑. qͥa qͣnto
subtiliꝰ suꝑiora penetrat: tanto humilius
ꝓ conditoris amore nec inferiora contẽpuit

Expanded text:
 sunt eorum infirmitati condescendere, terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valent, charitatis condescensione servire. Nec taedere debet animum, si sensus ejus contemplationi spiritualium semper intentus, aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulo minus ab angelis minorari. Quid ergo mirum, si homo se propter hominem attrahit, dum Creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit ? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia quanto subtilius superiora penetrat, tanto humilius pro Conditoris amore nec inferiora contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
Asubiectis inferiora gerenda st̾. a recto¬
rib summa cogitanda: ut scł oculum qͥ
ꝓuidentis gressib p̾minet. eura pulueriᷤ
ñ obscuret. Caput namq subiectoꝵ sunt
cuncti qͥ p̾sunt & ut recta pedes ualeant
itinera carpere: hec ꝓculdubio capur de¬
bet ex alto ꝑuidere: ne a ꝑfectꝰ sui itinere
pedes torpeant: cũ curuata rectitudine
corporis. sese caput ad t̾ram declinat.
Hinc moyses qui cũ do loquit᷑. iethro
alienigene rep̾hensione iudicat᷑. qͦd t̾r ꝑ¬
nis ppłoꝵ negociis stulto labore deser¬
uiat. Cui &e consilium mox p̾bet᷑ ut ꝓse
alios ad uirgia dirim̃da constituat. & ip¬
se liberiꝰ ad erudiendos ppłos sp̃italium
archana cognoscat. Hinc pauł religiosoꝵ
mentes a mundi consortio contestando.
ac potiꝰconueniendo suspendit. dicens.
Nemo militans d̾o implicat se negociis
scłarib ut ei placeat cui se ꝓbauit. Hinc
eccłiȩ rectorib & uacandi studia p̾cipit. &

Expanded text:
subjectis inferiora gerenda sunt, a rectoribus vero summa cogitanda, ut scilicet oculum qui providendis gressibus praeeminet cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt, et ut recta pedes valeant itinera capere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a profectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis sese caput ad terram declinat. Hinc Moyses qui cum Deo loquitur, Jetro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat . Cui et consilium mox praebetur ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritualium arcana cognoscat. Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et vaca
Abbreviated transcription (Latin):
cularia gͥ iudicia si habueritis. contẽpti¬
biles qͥ sunt in eccłia illos constitiute ad
iudicandũ: ut ipsi uidelicet dipensatio¬
nib terrenis inseruiant: qͦs dona sp̃italia
ñ exornant. Acsi aꝑte dicat. Qͥ minoris¬
st̃ meriti in eccłia. & nullis magnoꝵ do¬
noꝵ uirtutib pollent. ipsi de terrenis
negociis iudicent: qͣtinꝰ ꝑ qͦs magna ne¬
queunt. bona minoea suppleant᷑: &e qͥ pe¬
net᷑re nequeunt intima. salt̃e foris oꝑent᷑¬
necessaria. Quos & contẽptibiles nominat:
ox tam̾ sapientes uocat cũ dicit. Sic ñ est
sapiens qͥs qͣm int̾ uos. qͥ possit iudicare

Expanded text:
ntemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum : ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant quos dona spiritualia non exornant. Ac si apertius dicat: Qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur quia penetrare nequeunt intima, saltem foris operenecessaria. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, cum dicit: Sic non est sapiens quisquam inter vos, qui possit judicare
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ioꝵ sapientiam rerũ ꝑceꝑunt: Qui uͦ
sp̾ualib donis ditati sunt. ꝓfecto t̾renis
ñ debent negociis implicari: ut dum ñ
cogunt᷑ inferiora bona disponere: exerci-¬
tati ualeant bonis suꝑiorib deseruire.

Expanded text:
erum sapientiam perceperunt? qui autem spiritualibus donis ditati sunt, profecto terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, exercitatius valeant bonis superioribus deservire.
Abbreviated transcription (Latin):
causis dĩ. illi etiã ꝑ causas dĩ intentioni de¬
seruiunt scłi: qͥa in ipsa qͦꝙ que se agere sc̃a
oꝑa ostendunt: ñ conu̾sionẽ quert̃ hominũ.
s auras fauoꝵ. Isti ñ metuunt prauis homi¬
nib etiã de bona actione displicere. dum su¬
ꝑuis tantumm udiciis placeant. illi uͦ nũ¬
quã qͥd agant.s qͣm de qualibet actione
possint hominib placere considerant. Igi¬
tͣcum qͣsdam ñ despecte conu̾sationis uiro ᷤ
iracundie. uł nimie. defendere t̾rena con¬
spicimꝰ. debemꝰ hoc in illis ꝑ caritatẽ repre¬
hendere. nec tam̃ eos rep̾hendendo desꝑa-¬
re: qͥa plerumq uni eidemq homini &
insunt quedam udicabilia quȩ apparent
c& magna quȩ latent: in nob̾ uͦ sepe mag
na in facie ꝓdeunt: & ñnu quã occultan¬
t᷑ quȩ rep̃hendenda sunt. Hinc gͦ humi¬
lianda ẽ nr̃ȩ mentis elatio. qͥa & illoꝵ infir¬
ma st̃ publica. &e nr̃a secreta: & rursũ fortia

Expanded text:
causis Dei, illi vero pro causis Dei intentioni decausis Dei, illi vero pro causis Dei intentioni deserviunt saeculi; quia inter ipsa quoque quae se agere sancta opera ostendunt non conversionem quaerunt hominum, sed auras favorum: isti non metuunt pravis hominibus etiam de bona actione displicere, dum supernis tantummodo judiciis placeant; illi vero nunquam quid agant, sed quomodo de qualibet actione possint hominibus placere considerant. Igitur cum quosdam non despectae conversationis viros iracunde vel nimie defendere terrena conspicimus, debemus hoc in illis per charitatem reprehendere, nec tamen eos reprehendendo desperare, quia plerumque uni eidemque homini et insunt quaedam judicabilia quae apparent, et magna quae latent. In nobisna in facie prodeunt et nonnunquam occultantur quae reprehendenda sunt. Hinc ergo humilianda est nostrae mentis elatio, quia et illorum infirma sunt publica et nostra secreta; et rursum fortia
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ uos. Quare ñ magis inuiriã accipitis:
Quare ñ magis fraudem patimini: Et ta¬
m̃ hy pochrita assumpto sc̃ȩ conu̾sationiᷤ
habitu. filioꝵ custodiam deserit. & tem¬
poralia queq defendere etiã uirgiis quę¬
rit: & plus t̾rena qͣm cȩlestia diligens. con¬
tͣ eũ qui temporalia diripit. sese in intimiᷤ
iminani odio inflaminat. Sciendum¬
nutͥens mat̾ eccłia tolerat. qͦusq ad sp̃ita¬
lis ętatis increm̃ta ꝑducat: qͥ ñnunquã
&e scĩtatis habitum tenent. & ꝑfectionis
meritũ exequi ñ ualent. Ad dona namq
sp̾italia minime assurgunt: &e idcirco hiᷤ
qui sibi coniuncti st̃ ad ea tuenda quȩ t̃¬
rena st̃ seruiunt: & ñnun qͣm in defensio¬
niᷤᷤ eiꝰdem iracundia excedunt. Hos neqͣ¬
quam credendu ẽ in hypochritaꝵ nume¬
rũ currere: qͥa alind ẽ infirmitate. aliud
malicia peccare. Hoc itaq int̾ hos & hẏ¬
pochritas distat: qͦd isti uxta mođu suȩ
intelligentiȩ etiam in reb scłi militant

Expanded text:
it: « Quare non magis injuriam accipitis, quare non magis fraudem patimini? » Et tamen hypocrita assumpto sanctae conversationis habitu filiorum custodiam deserit, et temporalia quaeque defendere etiam jurgiis quaeia plus terrena quam coelestia diligens, contra eum qui temporalia diripit sese in intimis immani odio inflammat. Vet. XInutriens mater Ecclesia tolerat, quousque ad spiritualis aetatis incrementa perducat, qui nonnunquam et sanctitatis habitum tenent, et perfectionis meritum exsequi non valent. Ad dona namque spiritualia minime assurgunt, et idcirco his qui sibi conjuncti sunt ad ea tuenda quae terrena sunt serviunt, et nonnunquam in defensionis ejusdem iracundia excedunt. Hos nequaquam credendum est in hypocritarum numerum currere, quia aliud est infirmitate, aliud malitia peccare. Hoc itaque inter hoc et hypocritas distat, quod isti juxta modum suae intelligentiae etiam in rebus saeculi militant
Abbreviated transcription (Latin):
estis sepulchriᷤᷤ dealbatis: quȩ foris appa¬
rent hominib speciosa. intus uͦ plena st̃
ossib mortuoꝵ &e om̃i spurcitia. Ita &e uoᷤ
sepulchra dealbata. speciosa ext̾ius. s mor¬
tuorum ossib int̾ius plena ueritas uocat:
quia uitiorum mala intus contegunt. hu¬
manis uͦ ocłis quoꝵdam demonstratione
oꝑum de solo foris iusticiȩ colore blandiunt᷑
Culpas itaq suas occultando hominib uir-¬
tutesq pandendo. unde puniri debeant ab-¬
scondentes deregunt: & unde remunerari
possint detegentes abscondunt. Nam dum
occulta mala sua diuinis iudiciis. rectauͦ
sua humanis ocłis anteponunt: & sine teste
est bonum quod publice faciunt: & ñ sine
ȩt̾no teste ẽ. quod latenter delinquunt.

Expanded text:
ris dealbatis; quae foris apparent hominibus speciosa, intus vero plena sunt ossibus mortuorum, et omni spurcitia. Ita et vos sepulcra dealbata, speciosa exterius, sed mortuorum ossibus plena interius Veritas vocat; quia vitiorum mala intus contegunt, humanis vero oculis quorumdam demonstratione operum de solo foris justitiae colore blandiuntur. Culpas itaque suas occultando hominibus virtutesque pandendo, unde puniri debeant abscondentes detegunt, et unde remunerari poterant detegentes abscondunt. Nam dum occulta mala sua divinis judiciis, recta vero sua humanis oculis anteponunt: et sine teste est bonum quod publice faciunt, et non sine auterno teste est quod latenter delinquunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Studium hypocritaꝵ eẽ solet: cap̃ lx iii.¬
ut & qͦd sunt subpͥmant. & hoc qͦd ñ sunt
eẽ hominib innotescant. Refugiunt uide¬
ri quod sunt: & ante ocłos suꝑducta qͣd̃a
innocentiȩ honestate se uestiuĩt. Uñ recte ꝑ
ȩuangłiũ uoce nr̃i redemptoris increpant᷑ cũ¬

Expanded text:
Studium hypocritarum esse solet, ut et quod sunt supprimant, et hoc quod non sunt esse se hominibus innotescant. Refugiunt videri quod sunt, et ante oculos superinducta quadam innocentiae honestate se vestiunt. Unde recte per Evangelium voce n
Abbreviated transcription (Latin):
ue sepius de ȩterno luctu qͣm dep̃senti so¬
let intelligi. Unde scͥptum est. Ue impio in
malum: retributio enim manuũ euis fiet
ei. Et beatus iob loquitur dicens. Sumpiꝰ
fuero ue mͥ est: si autẽ iustus non leuabo ca¬
put saturatus afflictione &e miseria. Iusto¬
dixit. a temporali afflictione distuxit. qui
ce iustum afflictionẽ & impium ue habere
ꝑhibuit. Et ꝑ semetipsam ueritas dicit. Ule
mundo ab scandalis. E ue uobis qui ri

Expanded text:
saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Justodixit, a temporali afflictione distinxit, qui et justum afflictionem, et impium vae habere perhibuit. Per semetipsam quoque Veritas dicit: Vae mundo a scandalis , et, Vae vobi
Abbreviated transcription (Latin):
berib agnoscerent: fideles se ꝓfiteri recusa¬
rent. O immensȩ caritatis uiscera. Despicit
qͦd ipse patit᷑: & curat ne quid prauȩ ꝑsira
sionis in corde discipłi patiant᷑. In se contẽp¬
nit uulnera corporis: & in aliis medet᷑ uul¬
nera cordis. Habent quippe iusti hoc ꝓpͥum:
ut in dolore positi tribulationis suȩ. curam
ñ deserant utilitatis aliene. Et cum de se
adu̾sa pacientes dolent: aliis necessaria do
ris. aut docere cum nichil toleras: aut tole¬
rare. cũ nichil doces. Unde scĩ uiri ad utraq
se sollerter extendunt: & cũ in tͥbulationib
fortasse ferunt᷑. sic ext̾iora bella suscipiũt:
ut sollicite cogitent. ne ꝓximoꝵ int̾iora la¬
cerent᷑.¬

Expanded text:
beribus agnoscerent, fideles se profiteri recusaberibus agnoscerent, fideles se profiteri recusarent. O immensae charitatis viscera; despicit quod ipse patitur, et curat ne quid pravae persionis in corde discipuli patiantur; in se contemnit vulnera corporis, et in aliis medetur vulr cordis. Habent quippe hoc justi proprium, ut in dolore positi tribulationis suae, curam non deserant utilitatis alienae; et cum de se adversa patientes dolent, aliis necest aut docere cum nirare, cum nihil doces. Unde sancti viri ad utraque se solerter extendunt; et cum tribulationibus fortasse feriuntur, sic exteriora bella suscipiunt, ut sollicite cogitent, ne proximorum interiora lacerent
Abbreviated transcription (Latin):
labore &e erumpna: in uigiliis multis. In fa¬
me &e sitr̾ in ieuiniis multis: in frigore & nu¬
ditate. S int̾ tot certamina dep̾hensuᷤ. dicit
qͣnto uigillaꝵ mumimine etiã castra custo¬
diat: nam ꝓtinꝰ adiungit. Pret̾ illa quȩ ex¬
trinsecus sunt. instantia mea cotidiana sol-¬
licitudo omniũ eccłiaꝵ. Ecce bella in seffr
titer suscipit. & tuendis se ꝓximis misca̾it᷑
impendit: narrat mala que patit᷑. subun¬
git bona quȩ imꝑtit᷑. Pensemus gͦ cuiꝰ labo¬
ris sit: uno eodemq tempore foris adu̾sa t¬
lerare: intꝰ infirma sustinere. Foris pugna
patit᷑. quia uerberib scinditur: cathenis li¬
gat᷑. Intꝰ metũ tolerat: qͥa passionẽ suam ñͥ.
p discipłis obesse formidat. Unde &e isdem
scribit dicens. Nemo moueat᷑ in tribulatiom¬
b istis: ipsi enim scitis qͦd in hoc positi sumꝰ.
Alioꝵ quippe casus in ꝓpͥa passione metuelnt
ne dum ipsum discipłi afflictum ꝓ fide uer-¬

Expanded text:
na, in vigiliis multis, in fame et siti, in jejuniis multis, in frigore et nuditate. Sed inter tot certamina deprehensus dicat, quanto vigiliarum munimine etiam castra custodiat. Nam protinus adjungit: Praeter illa quae extrinsecus sunt, instantia mea quotidiana, sollicitudo omnium titer suscipit, et tuendis se proximis misericorditer impendit. Narrat mala quae patitur, subjungit bona quae impartitur. Pensemus ergo cujus laboris sit, uno eodemque tempore foris adversa tolerare, intus infirma protegere. Foris pugnas patitur, quia 90 verberibus scinditur, catenis ligatur; intus metum tolerat, quia passionem suam non sibi, sed discipulis obesse formidat. Unde et eisdem scribit, dicens: Nemo moveatur in tribulationibus istis. Ipsi enim scitis, quod in hoc positi sumus . Aliorum quippe casus in propria passione metuebat, ne dum ipsum discipuli afflictum pro fide ver
Abbreviated transcription (Latin):
oris pugnȩ. intus timores. mͦ ł ui. Sc̃i¬
uiri tͥbulationum bello dep̾hensi. cũ uno eo¬
demq tempore alios furentes. atq alios sua-¬
dentes ferunt. illis opponunt scutũ patientiȩ:
istis intorquent iacula doctrinȩ. Puersa sua-¬
dentes intus sapient̾ edocent: & foris fortiter
adu̾sa inferentes contempnunt. Hos docen¬
tes corrigunt. illos tolerantes p̾munt. In¬
surgentes hostes patiendo despiciunt:. infir-¬
mantes u cuies compatiendo ad salutẽ re¬
ducunt. Uideamꝰ castroꝵ di militẽ contra
utraq p̃liantẽ. Ait. foris pugne:. intꝰ timo¬
res. Enumerat bella quȩ extrinsecuᷤ tolerat
dicens. Ricł̃is flummũ. ꝑicłis latronũ. ꝑicłi
ex genere. ꝑiclis ex gentib. ꝑicłis in ciuitate.

Expanded text:
oris pugnae, intus timores . Sviri tribulationum bello deprehensi, cum uno eodemque tempore alios ferientes, atque alios suadentes ferunt, illis opponunt scutum patientiae, istis intorquent jacula doctrinae: perversa suadentes intus sapienter edocent, et foris fortiter adversa inferentes contemnunt; hos docentes corrigunt, illos tolerantes premunt, insurgentes hostes patiendo despiciunt, infirmantes vero cives compatiendo ad salutem reducunt. Videamus castrorum Dei militem contra utraque praeliantem, ait enim: Foris pugnae, intus timores. Enumerat bella quae extrinsecus tolerat, dicens: Periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis ex gentibus, periculis in civitate,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓsꝑis eleuat᷑: q̃m̃ adu̾sa ñ deiciunt: quẽ
ꝓsꝑa nulla corrumpunt. Plerumq uͦ quia
exerceri se utiliꝰ contritionis suȩ laborib no¬
uit. adu̾sis hylarescit: quȩ dum constanter
ꝓ ueritate patit᷑ augeri sͥ uirtutis merita le¬
tat᷑. Hinc ẽ quod tunc apłos legimꝰ exultasse.
cum illos pro xp̃o contigit flagella suscepis-¬
se. sicut scͥptum ẽ. Ibant gaudentes a conspe¬
ctu concilii. q̃m digni sunt habiti ꝓ nomi¬
ne ih̾u contumeliam pati. Hinc paulus cũ
duris in macedonia fuisset ꝑsecutionib p̾s¬
sus. in eo qͦd se afflictũ insinuat etiam iocũ-¬
batum demonstrat. dicens. Nam cũ uenisse-¬
mꝰ macedoniã: nullam reqͥem habuit caro
nr̃a. Acsi aꝑte diceret. Quia sp̃o reqͥem ha¬
buit cum ꝑ ꝓfectũ animȩ ꝑsecutionũ sup-¬
plicia caro tolerauit.

Expanded text:
peris elevatur, quoniam adversa non dejiciunt quem prospera nulla corrumpunt. Plerumque vero quia exerceri se utilius contritionis suae laboribus novit, in adversis hilarescit: quae dum constanter pro veritate patitur, augeri sibi virtutis merita laetatur. Hinc est quod tunc apostolos legimus exsultasse, cum illos pro Christo contigit flagella tolerasse, sicut scriptum est: Ibant gaudentes a conspectu concilii: quoniam digni sunt habiti pro nomine Jesu contumeliam pati . Hinc Paulus cum duris in Macedonia fuisset persecutionibus pressus, in eo quod se afflictum insinuat etiam jucundatum demonstrat, dicens: Nam cum venissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra. Ac si aperte diceret: Quia spiritus requiem habuit, dum per profectum animae persecutionum supplicia caro toleravit.
Abbreviated transcription (Latin):
nib suis uerent᷑ homines qͦs corporalit̾ ui-¬
dent: d̾mq sibi p̾sentẽ ñ estimant ẽẽ quem
ñ uident. Quo contra in laude moysi dicit᷑.
dum egypti regem contempneret & di man-¬
datis obediret: qͥa inuisibilem tanquã uideis
sustinuit. Peruersum qͥppe t̾re pͥncipẽ qͣsi ñ ui¬
dit: quẽ ab ocłis sui cordiᷤ abiecit. Regẽ uͦ inui

Expanded text:
nibus suis verentur homines quos corporaliter vident, Deum sibi praesentem non aestimant esse quem non vident. Quo contra in laude Moysis dicitur, dum Aegypti regem contemneret, et Dei mandatis obediret, quia invisibilem tanquam videns sustinuit. Perversum quippe terrae principem quasi non vidit, quem ab oc
Abbreviated transcription (Latin):
mileti ualedicens: afflictis ac gementib hu-
nocte ac die ñ cessaui cum lacrimis monenᷤ
unumquẽq ur̃m. Hinc gͦ colligat si quan¬
do aliquid recte sentit. quanta humilitate
debeat magistro loqui discipłs. si ipse magi-¬
ster gentium in his quȩ cũ auctoritate p̾di-¬
cat. tam submisse discipłos rogat. Hinc unꝰ¬
quisq colligat. eis a quib bene uiuendi ex¬
empla ꝑcipit. hoc qͦd bene intelligit quã hu¬
militer dicat: si paulus illis humili se uoce sub¬
dit. qͥs ad uitam ipse suscitauit. Cum naq qͥͦ¬
dam facta melioꝵ det̾iorib displicent. nequa¬
quã hoc qͦd mentẽ mouet est reticendũ. s cũ
humilitate magna ꝑferendũ: quatinꝰ intentio
pie sentientis. eo uere seruet formam rectitu¬
dinis: quo ꝑ iter graditur humilitatis. Et li¬
bere gͦ dicenda sunt quȩ sentimꝰ et ualde
humilit̾ ꝓmenda quȩ dicimꝰ ne ce quȩ recte

Expanded text:
Mileti valedicens, afflictis ac gementibus humMileti valedicens, afflictis ac gementibus humnocte et die non cessavi cum lacrymis monens unumquemque vestrum . Hinc ergo colligat, si quando aliquid recte sentit, quanta humilitate debeat magistro loqui discipulus: si ipse magister gentium in his quae cum auctoritate praedicat tam submisse discipulos rogat. Hinc unusquisque colligat eis a quibus bene vivendi exempla percipit hoc quod bene intelligit quam humiliter dicat, si Paulus illis humili se voce subdidit quos ad vitam ipse suscitavit. Cum itaque quaedam facta meliorum deterioribus displicent, nequaquam hoc quod mentem movet est reticendum, sed cum humilitate magna proferendum, quatenus intentio pie sentientis, eo vere servet formam rectitudinis, quo per iter graditur humilitatis. Et libere ergo dicenda sunt quae sentimus, et valde humiliter promerenda quae dicimus, ne quae re
Abbreviated transcription (Latin):
ierecħꝰ Curandũ ẽ pastorib quantũ loqͣnt᷑:
ne si eis qui multa ferre ñ ualent. u̾bum uel
exhortationis uł increpationis longiꝰ trahant᷑
auditores suos ad fastidiũ ꝑducant. Onde p̾¬
bicator egregiꝰ loquit᷑ dicens. Obsecro uos fr̃s.
Sut sufferatis u̾bum solatii: etenim ꝑpaucis scͥp¬
si uob̾. Hoc autẽ infirmis p̾cipue congruit
ut pauca qͥdem &e quȩ cape p̾ualent audiant.
s quȩ mentẽ eoꝵ in penitentiȩ dolore cõpun¬
gant. Nam si eis in uno tempore exhortatio¬
nis sermo fuerit multiplicit̾ dictus: qͥa reti¬
nere ñ ualent multa. simul amittunt om̃ia.
Si qͣndo tam̃ sermo plixior transeat modum
suũ: hoc auditorib ñ est ꝑiculosum. Notan¬
dum est autẽ qͦd paulus dum mire hebreos
ammoneret. de magnis que dixerat humi-¬
lit̾ sensit: & dicta sua u̾ba solatii uocauit.
Auditorib qͥdem suis humilit̾ multa dixe-¬
rat: s de ipsa exhortatione humili placare
eos adbuc humilius satagebat. Ephesiis qͦq

Expanded text:
is . Curandum est pastoribus quantum loquantur, ne si eis qui multa ferre non valent verbum vel exhortationis vel increpationis longius trahant, auditores suos ad fastidium perducant. Unde praedicator egregius loquitur, dicens: Obsecro vos, fratres, ut sufferatis verbum solatii, etenim perpaucis scripsi vobis. Hoc tamen infirmis praecipue congruit, ut pauca quidem et quae capere praevalent audiant, sed quae mentem eorum in poenitentiae dolore compungant. Nam si eis uno in tempore exhortationis sermo fuerit multipliciter dictus, quia retinere non valent multa, simul amittunt omnia. Si quando tamen sermo prolixior transeat modum suum, hoc auditoribus non est periculosum. Notandum est autem quod Paulus, dum mire Hebraeos admoneret, de magnis quae dixerat humiliter sentit, et dicta sua verba solatii vocavit. Auditoribus quidem suis humiliter multa dixerat, sed de ipsa exhortatione humili placare eos adhuc humilius satagebat. Ephesiis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant: Neq enĩ debebat ĩa in m̃bris
subiecta despici: qͦ in ipsoꝵ m̃broꝵ capite
meruit p̾lata uenerari. Is gͦ qͥ ꝓpt̾ nos mi-¬
nor anglis exstitit: eqͣles nos angłis uirtu¬
te suȩ minorationis fecit. Unde &e morien¬
do docuit. mort̾e ñ metui. resurgendo de
uita confidi: ascendendo de cȩlestis patͥȩ
hereditate głari: ut qͦ caput preisse conspi¬
ciunt. illuc se subsequi & membra gratu¬

Expanded text:
videbant? Neque enim jam debebat in membris videbant? Neque enim jam debebat in membris subjecta despici, quae in ipso membrorum capite meruit praelata venerari. Is ergo qui propter nos minor angelis exstitit aequales non angelis virtute suae minorationis fecit. Unde et moriendo docuit mortem non metui, resurgendo de vita confidi, ascendendo de coelestis patriae haereditate gloriari, ut quo caput praeisse conspiciunt, illuc se subsequi et membra gratu
Abbreviated transcription (Latin):
tia. mirabiliore etiam pietate. summa cre¬
hinc ẽ enĩ quod de eodẽ rege nato angłoꝵ
chori in eiꝰ annuntiatione ꝓdeunt̾. hym-¬
nũ dicunt: & deuicta prauȩ uite discordia.
hos qͦs dudu despererant ciues agnoscunt.
iam nẽ in t̾ra nata bonitas iungat. Hinc
ẽ qͦd ante incarnationẽ eiꝰ testam̃to uet̾
adorasse homo angłm legitur. nec tam̃ ad¬
orare ꝓhibet᷑: s post mediatoris aduentũ
cum se ioħ̾es adorando angło ꝓstrauisset.
audiuit. Uide ne feceris: conseruus tuus
sum. ce fum tuoꝵ. Quid enĩ ẽ hoc qͦd pͥus e¬
qͣnimit̾ concedebant. ad orari pt᷑ ab hõie
angłi recusant: nͥ qͦd pͥus hominẽ carnali¬
b corruptionib deditũ. nec ab eisdem car¬
nalib corruptionib redemptũ. qͦ abiecti¬
rem nouerant iustiꝰ contempnebant: pꝰt-¬
modum uͦ humanã naturam eo iam sub¬
stratam habere ñ poterant. qͦ hanc in au-¬
ctore suo etiam suꝑ semetipsos ductam

Expanded text:
tia, mirabiliori etiam pietate summa cretia, mirabiliori etiam pietate summa creHinc est enim quod eodem rege nato, angelorum chori in ejus annuntiatione prodeunt, hymnum dicunt, et devicta pravae vitae discordia, hos quos dudum despexerant cives agnoscunt, jam nunc in terra nata bonitas jungat. Hinc est quod ante incarnationem ejus in Testamento Veteri adorasse homo angorare prohibetur ; sed post Mediatoris adventum, cum se Joannes adorando angelo prostravisset, audivit: Vide ne feceris, conservus tuus sum et fratrum tuorum . Quid est enim quod pquanimiter se concedebant adorari, post ab homine angeli recusant; nisi quod prius hominem carnalibus corruptionibus deditum, nec ab eisdem carnalibus corruptionibus redemptum, quo adjectiorem noverant, justius contemnebant. Postmodum vero humanam naturam eo jam substratam habere non poterant, quo hanc in auctore suo etiam super sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. Illi qͦd deest iungit: huic qͦd suꝑest sub¬
trahit. Illum stimulo impellere nititur. hẽ
freno moderatur. Leni qͥppe ꝑ auctoritatẽ
imꝑii inungenda erat seueritas uerbi: is
autẽ qui ꝑ sp̃m feruebat. ꝑ pacientiã tem¬
pandus fuerat: ne si plus iusto feruesceret:
sana uulneraret. Nam sepe uerba quȩ hunc
ad salutẽ reuocant: alium uulnerant. Q¬

Expanded text:
perat. Illi quod deest jungit, huic quod superest subperat. Illi quod deest jungit, huic quod superest subtrahit; illum stimulo implere nititur, hunc freno moderatur. Leni quippe per auctoritatem imperii injungenda erat severitas verbi, is autem qui per spiritum fervebat, per patientiam temperandus fuerat, ne si plus justo fervesceret,  sed sana vulneraret. Nam saepe verba quae hunc ad sanandum revocant, alium vulnerant.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ habeant: iracundi uͦ ut emulatioi
quã se habere estimant. mansuetudinẽ sub
bis &e igne monstratꝰ ẽ: qͥa uidel̃ om̃s qͦs im¬
plet. & columbȩ simplicitate mansuetos. &
igne reli ardentes exhibet. Nequaquã eͦ
suetudinis feruorem emulationis deserit:
aut rursum in emulationis ardore uirtut᷑e
mansuetudinis amittit. Qd̃ fortasse meliuᷤᷤ
ostendimꝰ. si in mediũ pauli magist̾ium ꝓfe-
ramꝰ. qͥ duob disciplis & ñ diu̾sa caritate
p̃ditis. diu̾sa tam̃ adiutoria p̾dicationis
impendit. Timotheum enĩ admonet di
cens. Argue. obsecra. increpa: in om̃i patien¬
tia & doctrina. Titum qͦꝙ ad monet diceis.
Hec loquere & exhortare. ce angue cũ ol
imꝑio. Quid ẽ qͦd doctrinã suã arte tanta¬
dispensat. ut exhibenda hac altĩ imꝑium.
ce alti patientiam ꝓponat: nͥ qͦd mansuetio¬
ris sp̃c̃titum. & feruentioris uidit eẽ timo¬
theum: Illum itaq ꝑ emulationis studiũ
inflammat. hunc ꝑ lenitatẽ patientiȩ tem¬

Expanded text:
ndi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subjbis est et in igne monstratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaquam ergsuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium ramus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis impendit. Timotheum namque admonens, ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam dispensat, ut in exhibenda hac, alteri imperium, et alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et ferventioris vidit esse Timotheum? Illum itaque per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae tem
Abbreviated transcription (Latin):
nubent᷑ s erunt sicut angli di in celo. Unde
Setiam ꝑ ioh̾em dicit᷑. M ensura hominis quȩ
ẽ angłi: quia usq ad illam altitudinẽ głe ħo
ꝑducit᷑. in qua se solidatos angli letant᷑. Lati¬
tudo gͦ ciuitatis tanta ẽ. quanta &e altitudo:
q̃m & electi qͥꝙ qͥmͦ laborant in imis. qͣndoꝙ
ñ erunt inequales illis sp̃itib beatissimis. Qͣre¬

Expanded text:
unt sicut angeli Dei in coelo . Unde etiam per Joannem dicitur: Mensura hominis quae est angeli. Quia usque ad illam altitudinem gloriae homo perducitur, in qua se solidatos angeli laetantur. Latitudo ergo civitatis tanta est quanta altitudo, quoniam electi quique qui modo laborant in imis quandoque non erunt inaequales illis spiritibus beatissimis.
Abbreviated transcription (Latin):
tas scã iherł̾m qͣm inhabitat d̾s. ex angłica si¬
mul & humana natura ꝑficit᷑. ꝑ hoc qͦd angli¬
ca creatura sursum ẽ. & humana adhuc deor¬
sum. potest ꝑ latitudinẽ & altitudinẽ ciuitatiᷤᷤ
hȩc utraq creatura signari: q̃m ista adhuc in
imis degit. illa uͦ in sublimib ꝑmanet. S la¬
titudo & altitudo equalia sunt qm̃ humili¬
tas hominũ ad equalitatẽ quandoq ꝑducit᷑

Expanded text:
ta Jerusalem quam inhabitat Deus, ex angelica simul et humana natura perficitur; per hoc quod angelica creatura sursum est, et humana adhuc deorsum, potest per latitudinem et altitudinem, civitatis haec utraque creatura signari, quoniam ista adhuc in imis degit, illa vero in sublimibus permanet. Sed latitudo et altitudo aequalia sunt, quoniam humilitas hominum ad aequalitat