comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uperidiẽ dominica capitulũ euangelicũ disserentes purtẽ quandã ex
Sillo ꝑstrinximus supest ut scquentia decurramus : Descripsi mus enĩqd¬
cẽt qđ aut dñs ailla nocte er̃ duo in lesto uno eereliqua: Nuncergoui¬
deamus qđ reliqtum est: Dicitenĩ cadem diuina sententia: Erunt dus
molentes in p̃is liio una ad sumet᷑ &un a relinquetur : Prinũ igitur
con siderandumest quomodo constet molentis officium. Deiode quȩ sunt
due quat molere dicuntur : testio quid pris tinũ sit : quid ue molitionis
effectus : Nulli dubĩ ẽ qđ molcre alt̃ non constat nisi duobus lapidibus
a ppanatis & conurnientib sibi : utalteri ex his magni tudo alterius in ponat᷑
&cillũ quidẽ lapidem qui prior solo stermtur eẽpigrũ & tardũ & pene
utita dixerim otiosum : Acnisi superioris particpatione lapidis orna¬
retur : forsitan necessarius Nonuideretur. Itadũ ille operatur: duã iste
arcufertur ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur ut putet᷑

Expanded text:
uperiore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Descripsimus enia nocte erunt duo in lecto uno, etc.; nunc ergo videamus, quod reliquum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste tota velocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur
Abbreviated transcription (Latin):
aedabisi tree confracta ueluit animȩ suae peecessariũ lectulũ paraliicus
ipso gesturet E corã positis iudȩis proprus abiret pedibus qrumanibu
allitis furrat alienis: Iulio cplane siaut dixi completa est ꝑropheticuilo
stnrentia: Ter sasti stratum cĩinin firmitate ei Altuersa uiee portult
lectu in quo fuerat ante portatus Et anima illius quac prius uesculo
corporis fercdatur : postea corpussuũ ipsautilus circũ ferto Coresmnis¬
relin quet populus uide ori: diuiuelit unole tolo hoc est un anindate
Tegetenentur: &ueliu simili rtsurta tionis specie gloriantur: Iuncigũ
A pranorũ beatus populus assumetur ingłam : iudeorũ aut̃ exsẽcrabi¬
ls conuentus relinquetur interra raespres¬

Expanded text:
cti, velut animae suae necessarium lectulum paralyticus ipse gestaret, et coram positis Judaeis propriis abiret pedibus, qui manibus allatus fuerat alienis. In hoc plane sicut dixi completa est prophetica illa sententia: Versasti stratum ejus in infirmitate ejus; et versa vice portaret lectum in quo fuerat paulo ante portatus, et anima illius, quae prius vasculo corporis ferebatur, postea corpus suum ipsa utilius circumferret. Potes et populus Judaeorum, qui velut uno lectulo, hoc est una mandatorum lege tenentur, et veluti simili resurrectionis specie gloriantur. Tunc igitur Christianorum beatus populus assumetur in gloriam, Judaeorum autem conventus relinquetur in terra
Abbreviated transcription (Latin):
GITΩ QñPOST TEMPIUS SEIRITALISUS PEULISRIIICER
nos debemus : uidcamus quid euangelica lectio prosequatur : Ant
enim dñs sicut audiuimus ideaduentus sui tempore : Sicut fulgur
sumeturi &unus relinquetur : Duac molentes in pinsłino. ura
as sunctur && ulia relin quetur: Mouet fortasse uos fr̃sicur dñs ut
aduentũ suũ indicans noctis sẽ tempore ostenderit aduenturũ :
tiq cĩ aduentus magna cũ elaritate dii mugno cũ nitore &
timore suscipi debet acunctis. Prequent̃ audiuimꝰ sacris literis¬
iti tenebras humano generis suaen priuntatis infundet : uelucem
ueritaus Nemo poene respiciat: Eotuligo propru operiens mentis
hominã s cuecitatẽ quandã spiritalibus oculs exhibebio: Nec mirũ
si di abolus emittat. iniquitatis tenebrasicũ ipse nox sit omniũ pecluioꝵ
dhinus igitur terrã caliginẽ depellendã: sielut ful glr qđdãxps¬

Expanded text:
iam post tempus spiritualibus epulis reficere nos debemus, videamus quid evangelica lectio prosequatur. Ait enim Dominus, sicut audivimus, de adventus sui tempore: Sicut fulgur csumetur, et unus relinquetur. Duae molentes in pistrino, una assumetur, et una relinquetur . Movet vos fortasse, fratres, etadventum suum indicans noctis se tempore ostenderit adventurum, cum utique ejus adventus magna cum claritate diei, magno cum nitore, et timore suscipi debeat a cunctis. Frequenter namque audiviita tenebras humano generi suae pravitatis infundet, ut lucem veritatis nemo pene respiciat, et caligine 7 propria operiens mentes hominum, caecitatem quamdam spiritualibus oculis exhibebit. Nec mirum si diabolus emittat iniquitatis tenebras, cum ipse nox sit omnium peccatorum. Ad hujus igitur tetram caliginem depellendam velut fulgur q
Abbreviated transcription (Latin):
camihi: Sed tamen conloquenti tecũ ignosce mihi. Ignosce in quã
mihi quod aud eã seruus atq utinã uelbonus & non enam inutilis & ma¬
gomihi quod audram cũ sponsa dni mei confabulari et tamen indica
mihi quomodo poterit dĩ filius perte generati : audite audite sratres
manam nobiscum conloquentem Carne absente & spũ p̃sentẽ. Uero¬
cndia uirginitatis uultum auertentem a conlocutore. & indicantem
quomodo in pregnata sit acreatore. Eram inquid maria indomomea puel¬
la uidȩã łr semine dauid regis generata. adulta factusum & desponsata
Desponsata sum coniugr & placui alteri: Non interuemente adulte rio sed
intercedente spũ scõ Desponsata sum homini uidȩo &pladn homiindo
Desponsauit neuir iudeus & ad amauit me xp̃sds Ignorauit quidem ioseph¬
sponsus meus qđ me ad amasset ds̃incus & put auit quia ad ulterio in preg¬

Expanded text:
ca mihi; sed tamen colloquenti tecum ignosce mihi: ignosce, inquam, ca mihi; sed tamen colloquenti tecum ignosce mihi: ignosce, inquam, mihi, quod audeam servus, atque utinam vel bonus, et non etiam inutilis et mago mihi, quod audeam cum sponsa Domini mei confabulari; et tamen indica mihi quomodo potuerit Dei Filius per te generari. Audite, fratres, audite Mariam nobiscum loquentem; carne absentem et spiritu praesentem; verecundia virginitatis vultum avertentem a collocutore, et indicantem quomodo impraegnata sit a Creatore. Eram, inquit Maria, in domo mea, puella Judaea, ex semine David regis generata: adulta facta sum, et desponsata sum conjugi, et placui alteri non interveniente adulterio, sed intercedente Spiritu sancto. Desponsata sum homini Judaeo, et placui homini Deo: desponsavit me vir Judaeus, et adamavit me Christus Deus. Ignoravit quidem sponsus meus Joseph quod me adamasset Deus meus, et putavit quod adulterio impraeg
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid est homo non transiet peream nisi ioseph non cognossst eam &
nisi quia maria uirgo est ante partum uirgo in partu. & uirgo post
partum : Dicat ergo maria: porta facta sũ celi ianua facta sũ filio dĩ¬
dimpleuit uentremin cũ diuinitate n. & uterum no n euacuauit cas¬
titate. Exiuit uentremeo giganteo cursũ magnificus & uenter
meus non est pudore euacuatus. Nec in conceptione inuenta sum
sine pudore nec in parturitione inuenta sũ cũ dolore. Omira &
laudabilis interfeminas. quȩ ab anglo salutatur unirginitas. Sola
inpregnata nec uitiata ex ontrata nec euacuata qu e sic est aban¬
gelo silutata. Aue in quid gratia plena dñs tecum. Eelidumbilicus
castitatis quem amplexus non tetigit maritalis. Considero con¬
ceptum tuum beata uirgo & expauesco intueor partũ tuum &
hi quo modo merunste dicinurus dĩ sponsaq filiodĩ. Quod rogo indi¬

Expanded text:
Et quid est, Homo non transiet per eam; nisi, Joseph non cognoscet eam? EEt quid est, Homo non transiet per eam; nisi, Joseph non cognoscet eam? Enisi quia erit Maria virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum? Dicat ergo Maria: Porta facta sum coeli, janua facta sum Filio Ddimplevit ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: exivit de ventre meo, giganteo cursu magnificus, et venter meus non est pudore evacuatus, nec in conceptione inventa sum sine pudore, nec in parturitione inventa sum cum dolore. O mira et laudabilis inter feminas, in qua ab angelo est salutata virginitas, sola impraegnata nec vitiata, exonerata nec evacuata; quia sic est ab angelo salutata, Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum! Felix umbilicus castitatis, quem amplexus non tetigit maritalis! Considero conceptum tuum, beata Virgo, et expavesco; intueor partum tuum, et hi; quomodo meruisti dici nurus Domini, et sponsa Filii Dei? Quod rogo, indi
Abbreviated transcription (Latin):
rum est hoo omnẽ hominẽ metere qđ seminauit. Dssolus potes
metere qđ non seminauit sicut ipse filius uirginis in quadam
ẽuangelii lectione dixit. Meto ubi no seminaui & colligo ubi non sparsi
Dicat Dicat Solus dicat natus ex uirgine filius mariȩ. dicat sponse
matris sue Meto ubi non seminaii & colligo ubi non sparsi. Dicat¬
& maria. Etego tefilium generaui sed uirginitatom meã non uio laui
Regnũ temii uirginitatis & regem genui castitaos. In gredientem et egre¬
dientẽ habui in palatio uenłis filium imperitoris & in manibus ineis
nõ amisiclauem regnipudoris. Porta facta sunc teliu anua facta funt filio
dĩ Illa porta facta sum clausa quã inuisione diuina et echiel uidit ꝓ¬
pheta. De qua in medie propheti ÷ans ui diportã indomodnidaus ã
Et dix̃ adme angelus. Portam hanc quã uidis non aperietur & homo
erit in eternum. Sed mirabilior propheciȩ adimplebetio. Quidest¬
porta in domo dñi clausa nisi qđ maria uirgo semperit intacta &

Expanded text:
 solus potest metere quod non seminavit, sicut ipse Filius Virginis in quadam lectione Evangelii ait, Meto ubi non seminavi, et colligo ubi non sparsi . Dicat, dicat: solus dicat natus ex Virgine, Filius Mariae, dicat sponsae matri suae, Meto ubi non seminavi, et colligo ubi non sparsi. Dicat et Maria: Et ego te filium generavi; sed virginitatem meam non violavi: regnum tenui virginitatis, et regem genui castitatis: ingredientem et egredientem habui in palatio ventris Filium imperatoris, et de manibus meis non amisi clavem regii pudoris. Porta facta sum coeli; janua facta sum Filio Dei. Illa porta facta sum clausa, quam in visione divina Ezechiel vidit propheta, de qua in me dicit prophetizans. Vidi portam in domo Domini clausam: et dixit ad me angelus, Perit in ecternum, sporta in domo Domini clausa, nisi quod Maria Virgo semper erit intacta?
Abbreviated transcription (Latin):
leprosiceruisã flagitantes : Cum non haber& illa uideni
aquam ad balneas paratã & cum uir tute fidei benedicens :
inoptimam conuertit ceruisam & abundanter sitien¬
tibus exhausit : Ille enim qui inchana galileae aquã
conuertit inuinum : perhuius quoq: beatissime feminȩ
fidem aquam mutauit inceruisam : Dumautem dehac¬

Expanded text:
leprosi cervisiam petentes, cum non haberet illa, videns leprosi cervisiam petentes, cum non haberet illa, videns aquam ad balnea paratam, cum virtute fidei benedicens, in optimam convertit cervisiam, et abundanter sitientibus exhausit. Ille enim, qui in Cana Galilaeae aquam convertit in vinum, per hujus quoque beatissimae feminae fidem aquam mutavit in cervisiam.. .
Abbreviated transcription (Latin):
bitatores & uicini hoc ingentisuis sent miraculo perculsi
hanc inamparabilem dignis laudibus extollebant :
Ethocsilentio opus non est pret̃ eundum : Cum enim
haec scã brigida inagro iuxta gregem ouium pascen¬
dum cura pastorali esset sollicita. aliquis nequam ad¬
olescens callide subripiens &ipsius largitatẽ in pãu¬
ties ueniens septemabea ueruices inuna detulit die¬
uicibus diligentissime ad numeratus sine dammõ¬
sui mirum inmodum totus in tegro reppertus est
numero : & ad mirantes hi qui conscu factifuerant uir¬
tutemdĩ manifeste factam per uirginem septem quđt
abs conderunt ueruices ad suum dimiserunt gregem :
Et illegregis numerus nec plus nec minus sedut
ante iñ teger repertus est : his &aliis innumerabilib
uirtutibus famosissima haet famula dĩ inore on¬
nium suꝑ om̃s nonin merito sed dignis laudibus
excel sissima uisa est:
Mirabili quoque euentu ab hac uenerabili brigida

Expanded text:
bitatores vicini hoc ingenti miraculo fuissent perculsi, bitatores vicini hoc ingenti miraculo fuissent perculsi, hanc incomparabilem dignis laudibus extollebant. Et hoc silentio opus non est praetereundum. Cum enim haec sancta Brigida in agro juxta gregem ovium pascendum cura pastorali esset sollicita, aliquis nequam adolescens callide subripiens, et ipsius largitatem in pauto septem ab ea verveces in una die detulit, e vicibus diligentissime adnumeratus, sine damno mirum in modum totus integro repertus est numero. Et admirantes hi, qui conscii facti erant, virtutem Dei manifeste factam per virginem, septem quos absconderunt verveces ad suum remiserunt gregem, et ille gregis numerus nec plus nec minus, sed ut ante integer repertus est. His et aliis innumeralibus virtutibus famosissima DEI famula in ore omnium non immerito, sed dignis laudibus excelsissima visa est. Mirabili quoque eventu ab hac venerabili Brigida
Abbreviated transcription (Latin):
miratione uidetur esse & admirabile: Aduenientibus
enim ep̃is & cumea hospitantibus cum non haberet
unde eos cibaret aduitadĩ multi plici uirtute solito
more habundanter ut sua poscebat necessitas: uaccã
unã eandem que tribus contra consuetudinem in una
diȩ uicibus mulsit: Et qđ solet deoptimis tribus uaccis
exprimi ipsamirabili euentude una sua ex pressit uacca
Ecco & hape uirtutẽ beatitudini urãe insinuare conseo
inquamens pura uirginalis & manus caoperatrix diuina
pastorali pascer& oues in campestri&herbõso loco
largitate nimia pluuiarum ꝑfusa. humidis uestibus
domum rẽdit. & cumumbra solãris perforãmina
domum intrinsecus intraret. illamumbrã obtunsa
oculorum acie arborem fuisse trans uersã & fixam
putans. ac desu persuam complutam uestem ponens :¬
tamquã in arbore grandi & firma inips ateniu solar
umbraculo uestis pependit : Et cumipsius domus ha¬

Expanded text:
miratione videtur esse, et admirabile. Advenientibus miratione videtur esse, et admirabile. Advenientibus enim episcopis, et cum ea hospitantibus, cum non haberet unde eos cibaret, adjuta Dei multiplici virtute solito more abundanter, ut sua poscebat necessitas, vaccam unam tribus, contra consuetudinem, in una die vicibus mulsit. Et quod solet de optimis tribus vaccis exprimi, ipsa mirabili eventu de una sua expressit vacca. Ecce et hanc virtutem beatitudini vestrae intimare censeo, in quam mens pura virginalis, et manus cooperatrix in pastorali pasceret oves in campestri, loco herboso, largitate nimia pluviarum profusa, humidis vestibus domum rediit. Et cum umbra solaris per foramina domum intrinsecus intraret, illam umbram obtusa oculorum acie, arborem fuisse transversam et fixam putans, ac desuper complutam vestem ponens tanquam in arbore grandi et firma, in ipsa tenui solari umbra vestis pependit. Et cum ipsius domus ha
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando in caldaria lardã aduenientibus hospitibus
coxerat caniadulanti ac flagitanti miseri corditer eam
tradidit : Et cum larda decaldaria tracta ac postea hos¬
pitibus esset diuisa acsinones set dempta plenissime rep¬
perta est. &ualde hi qui hoc uiderunt ad mirantes
puellã in conparabilem uirtutẽ fidei & merito bonarũ
uirtutum dignis laudibus diuulgauerunt:
Et eadem me isores acoperarios conuocauit inmessem
suam & facta illa messorum conuentione nebulosa ac
pluuialis dies illa accidit conuentiongs : & pluuus
lirgit̃ ex nubibus effusis perto tam illã incircuitu pro¬
uintiã a criuulis guttarum affluentia perconualles
& rimas terrarum currentibus. sua messis sola arida sino
pluuiarum in pedim̃to & turbatione perstitit : &cumom̃s
sui sine ulla umbra caliginis pluuie illadie tota ab ortu
usq ad occasum solis messaredĩ potentia opus exercebaNt
Scce interceteras uirtutes ipsius. hoc opus diznum ad¬

Expanded text:
aliquando in caldario lardum advenientibus hospitibus aliquando in caldario lardum advenientibus hospitibus coxerat, cani adulanti, ac flagitanti, misericorditer eam tradidit; et cum lardo de caldario tracto, ac postea hospitibus esset divisa, ac si non esset dempta, plenissime reperta est. Et valde hi qui hoc viderunt, admirantes puellam incomparabilem virtute fidei, merito bonarum virtutum, dignis laudibus divulgaverunt. Et eadem messores ac operarios convocat in messem suam; et facta illa messorum conventione, nebulosa ac pluvialis dies illa accidit conventionis. Et pluviis largiter ex nubibus effusis, per totam illam in circuitu provinciam, ac rivulis guttarum effluentia per convalles et rimas terrarum currentibus, sola messis sua arida sine pluviarum impedimento et perturbatione perstitit; et cum omne, sui, sine ulla umbra caliginis pluviae, illa die tota, ab ortu usque ad occasum, messores, Dei potentia opus exercebant. Ecce inter caeteras virtutes ipsius hoc dignum ad
Abbreviated transcription (Latin):
fidei uirtutẽ inuirginali pectore constitisse ad mira¬
tisunt
ENONMULTO POSTC̃ EAMSUI PARENTESMORE
humano e uiro des ponsare uolebant. Illa cãclitus ins¬
pirata se uirginem castam exhiberedõ uolens: ad epis¬
copum scĩs simum beate memoriae maccaille perrex̃ :
qui cleste intuens desideriũ & pudicitiam. &tan¬
tũ castitatis amorẽ intaliuirgine. palliũ album & uestem
candidam suꝑ ipsius uenerabile caput in posuit: quȩ corã
menꝰ ligneũ quo alta rȩfulciebatur manu tẽ tigit qđ lignũ
in cõme moratione pristinȩ uirtutis usq ad p̃sens tempus
uiride acsinones set excĩsum & decorticatum sed inra¬
dicibus fixũ uirescit : & usq hodie languores & morbos
do omnibus expollit fidelibus
dec pfaet̃ eundum mihi uid&ur comme monare de illa
uirtute quam hec famosissima famuladĩ ac diuino
in cȩssanter famulatui tradita operata est : Nãcumilla

Expanded text:
fidei virtutem virginali pectore constitisse admirafidei virtutem virginali pectore constitisse admirati sunt. Ac non multo post, cum eam sui parentes, more humano, viro desponsare vellent, illa coelitus inspirata, se virginem castam exhibere volens Deo, ad episcopum sanctissimum beatae memoriae Macca perrexit. Qui coeleste intuens desiderium et pudicitiam, et tantae castitatis amorem in tali virgine, pallium album et vestem candidam super ipsius venerabile caput imposuit. Quae coram mentum ligneum, quo altare fulciebatur, tetigit. Quod lignum in commemoratione pristinae virtutis, usque ad praesens tempus viride, ac si non esset excisum, et decorticatum, sed in radicibus fixum viresceret; et usque hodie languores et morbos de hominibus expellit fidelibus. Nec praetereundum mihi videtur commemorare de illa virtute, quam haec famosissima famula dicitur ac divino incessanter famulatui tradita, operata est. Nam cum illa
Abbreviated transcription (Latin):
dum morem oportunum aduẽnit tempus ut omner
redderent fructum uaccarũ. ad eã ꝑuentũ est
&cum coopera trices eius monstrabant sua opera conploa
que situmest abeata su pradicta uirgine ute t ipsasimilit̃
ad signar& suum opus: & ipsa matris timore pauida cũ
non haber& quod monstrar& quia totum pau peribus
erogauit : crasunum non procũranstempus: Tanta¬
& in extingibili flamma fidei accensa defirma addum
seconuertens orauit: Nec mora dñs uocem uirginis au¬
diens ac praeces. largitatȩ diuinimuneris sicut estadiu¬
tor inoportunitatibus ad fuit & prosua in seuirgine
confidenti a fluent̃ butrrum restituit : Mirum in mo¬
dũ & illahora postorationem uirgo scĩssima nihil desuo
opere deesse ostendens sed suꝑ om̃s cooperatrices habur¬
dasse monstrauit conplesse suumofficium: &cum ple¬
nissime inuentum inoculis omniũ tantimuneris miro¬
culũ innõtuit &laudantes dm̃ qui hoc fecit: Tantam

Expanded text:
dum opportunum advenit tempus, ut omnes dum opportunum advenit tempus, ut omnes redderent fructum vaccarum, ad eam perventum est. Sed cum cooperatrices ejus monstrabant sua opera completa, quaesitum est a beata supradicta virgine, ut et ipsa similiter assignaret suum opus. Et ipsa matris timore pavida, cum non haberet quod monstraret, quia totum pauperibus erogavit, crastinum non procurans tempus, et inexstinguibili flamma fidei accensa, ac firma, ad Dominum se convertens oravit. Nec mora, Dominus vocem virginis audiens ac preces, largitate divini Numinis, sicut est adjutor in opportunitatibus, adfuit, et pro sua in se virginis confidentia affluenter butyrum constituit. Mirum in modum et illa hora post orationem virgo sanctissima, nihil de suo opere deesse ostendens, sed super omnes cooperatrices abundasse monstravit complesse suum officium. Et cum plenissime inventum in oculis, omnium tanti muneris miraculum innotuit, et laudantes Dominum, qui hoc fecit, tantam
Abbreviated transcription (Latin):
Simaginem & p̃destinauit axp̃ianis nobilibus que pa¬
rentibus debona acprudentissima ectech prosapia
inscothia orta. patre quedubtadio & matre brocca ge¬
nita a sua pueritia bonarumstudus inoleuit : Elesta
enim exdo puella moribus sobria. actatis ac pudicitie
plena in meliora semꝑcrescebat: Et quissud opera ac¬
uirtutes quae etiam in hacaetate gessit plene enarrare¬
ualet Sed haec pauca & de innumerabilibus exempli
causa posita de monstrabimus : Exinde haec cum tẽpus
maturum aduenit. inopus coagli ut de turbato uaccarũ
lactebutyrum congregar& amatre trans missa est ut
sicut alie femine hocopus exercere solebant ipsa quoq
aequali modo perageret. &ut cum ceteris intempo¬
re placteo uaccarum fructum ac pondus mensuratumq
butrri solitum plenissime inusum redderet: Sed haec
moribus pulcherrima & hospitalis uirgo oboedire
mages uolensdo quam hominibus pauperibus & hospi¬
tibus laclargiter &butrrũ distribuit : & cum secun¬

Expanded text:
imaginem et praedestinavit, a christianis nobilioribusque parentibus, de bona ac prudentissima Etech prosapia in Scotia orta, patre Dubtocho, et matre Brocca genita, a sua pueritia bonarum rerum studiis inolevit. Electa enim ex Deo puella moribus sobria, aetatis ac pudicitiae plena, in meliora semper crescebat. Et quis sua opera, quae etiam in hac aetate gessit, plene potest enarrare? sed haec pauca de innumerabilibus exempli causa posita demonstrabimus. Exinde haec, cum tempus maturum advenit, in opus coaguli, ut de turbato vaccarum lacte butyrum aggregaret, a matre transmissa est; ut sicut aliae feminae hoc opus exercere solebant, ipsa quoque aequali munere perageret; ut cum caeteris in tempore placido, vaccarum fructum ac pondus, mensuratumque butyri solitum plenissime in usum redderet. Sed haec moribus pulcherrima et hospitalis virgo, obaudire magis volens Deo quam hominibus, pauperibus et hospitibus lac largitur, et butyrum distribuit. Et cum secun
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliquis indigens cibo pauperum eam rogaret.
illa ad eos qui carnes cõxerant ut ab illis aliquid paupe¬
ri deferret festinauit : & illorum unus stolidissimus
famulus qui carnes coxerat. insipienter partem
uondum carnis coctam in albãtum ipsius sinuate uestis
recepta cultm transiecit. & sic illa non suffucato man¬
tili sed in suo cãndido colore manente portans pauperi
tribuit  Nec non & hoc de eius gestis felicibus ad¬
mirari debet Confluentibus enim ad eamundiq pau¬
peribus & peregrinis ingentifama uistutum & nimie
largitatis tracti. Accedens intereas ingratus quidã
leprosus optimã de armento uaccam cum optimouitulo
omnium uitulorũ insimul sibi donari poscebat. Nec
ipsa eius audiens preces distulit. Sed mox illã quamoptimi¬
didicit deomnibus uaccam & alicũius uaccȩ uitulum
eligentẽ & optimum roganti nfirmo uoluntarie
don auit. & miseri corditer suum cum illo transmittens

Expanded text:
cum aliquis indigens cibo pauperum eam rogaret, cum aliquis indigens cibo pauperum eam rogaret, illa ad eos qui carnes coxerant, ut ab illis aliquid pauperi deferret, festinavit, et illorum unus stolidissimus famulus, qui carnes coxerat, insipienter partem nondum carnis coctam, in albatum ipsius sinuatae vestis receptaculum transjecit, et sic illa, non suffocato mantili, et in suo candido colore manente portans pauperi tribuit. Nec non et hoc de gestis felicibus admirari debet. Confluentibus enim ad eam undique pauperibus et peregrinis, ingenti fama virtutis, et nimiae largitatis tracti, accedens ad eam inter eos ingratus quidam leprosus, optimam de armento vaccam cum optimo vitulo omnium vitulorum insimul sibi donari poscebat. Nec ipsa ejus audiens preces distulit; sed mox illam quam optimam de omnibus vaccam, et alius vaccae vitulum elegantem et optimum roganti infirmo voluntarie donavit; et misericorditer suum cum illo transmittens
Abbreviated transcription (Latin):
uice interrogar& de eadem respondit filia sibi
dicens nonaliud nisi quod tua uolueris agere uolo :
Ac sic postea a perto ore sine lingue inpedimento
& soluto ipsius uinculo sanalo quebatur
It quibus hoc eiusdẽ opus nonnullis multorum aurib¬
antea inauditũ scrupulũ non moueret: Cũ enimhar
animo esset intenta caclestium meditatione ut semper sole¬
bat suam det̃restribus ad celestia el euans conuersationẽ
quandamnon paruã sed grandem lardi partem cum
cane dimisit : Et cum esset inquisita ponalĩcubi sed in loco
ubicanis solebat esse mense transacto intacta & integra
riperta est : Non enim canis ausus est comedere de põsitũ
beate uirginis sed custos patiens lardi & idõneus contra
suum solitũ morem diuina refrenatus uirtute edomitus¬
extitit Etcres enete cotidie mira culorum Numero
que uix enu merari possunt: quantũ misericordie & pie¬
tatis & in pauperes ely mosinarum᷑ operata est. Nam

Expanded text:
vice interrogaret, respondit filia sibi vice interrogaret, respondit filia sibi dicens: Non aliud, nisi quod tu volueris, volo agere. Ac sic postea aperto ore sine linguae impedimento, et soluto ipsius vinculo, loquebatur sana. Et quibus hoc ejusdem opus nullis multorum auribus inauditum scrupulum non moveret? Dum enim haec animo esset intenta coelestium meditatione, ut semper solebat, suam de terrestribus ad coelestia elevans conversationem, quamdam non parvam, sed grandem lardi partem cum cane dimisit. Et cum esset inquisita, non alicubi, sed ubi canis in eo loco solebat esse, mense transacto, intacta et integra reperta est. Non enim canis ausus comedere depositum beatae virginis, sed custos patiens lardi et idoneus contra suum solitum morem divina refrenatus virtute exstitit. Accrescente quotidie miraculorum numero, quae vix enumerari possunt, quantum misericordiae et pietatis, et in pauperes eleemosynarum opportune
Abbreviated transcription (Latin):
Iaec itaque tantis uirtutibũs in lustris humilitate
cordis & puritate mentis & morum temperantia
ac spiritali gratia plena tantam auctoritatem¬
indiuino cultu & celebre nomen prae omnibus coȩta¬
neis uirginibus habere meruit : Et quadam die cũ
una quadherentibus sibi extrĩnsecus femina cum
filia xii annos aetatis exnaturali procreatione muta
omnes solebant sein lĩnans & humili collo ad eius paci¬
ficu oscult procidens. Ip̃a omnibus affaluilis brigida
ac felix condiatis sale diuino sermanibus eam salũ¬
briter allo cuta est: ac saluatoris nr̃i exemplo iuben
nusua: nesciente illa quod esset muta. & uoluntatẽ
ipsius intẽrrogans utre uelato capite ꝑmanẽre uirgo
annũptis tradenda esse uell&. Matre ipsius ad mõ¬
nente qđ sibi filia nulla daret responsa respondens
matridixit se nondims surã filiȩ manum pisi sibi
prius res ponsum redderet: Et cum filiã secunda

Expanded text:
Haec itaque tantis virtutibus illustris, humilitate Haec itaque tantis virtutibus illustris, humilitate cordis et puritate mentis, morum temperantia et spirituali gratia plena, tantam auctoritatem et celebre nomen prae omnibus coaetaneis virginibus habere meruit. Et quadam die, cum una ex adhaerentibus sibi extrinsecus femina, cum filia duodecim annos aetatis, ex naturali procreatione muta, t reverentia, ut omnes solebant, se inclinans et humili collo ad ejus pacificum osculum procidens, ipsa omnibus affabilis Brigida, et felix, conditis sale sermonibus divino eam salubriter allocuta est, ac Salvatoris nostri jubentis exenu sua, nesciente illa quod esset muta, et voluntatem ipsius interrogans, utrum velato capite permanere virgo an nuptiis tradenda esse vellet, matre ipsius admonente, quod sibi filia nulla daret responsa, respondens matri dixit, se non dimissuram filiae manum, ni sibi prius responsum redderet. Et filiam cum secunda
Abbreviated transcription (Latin):
dum qđ omnia possibilia sunt credentibus sineulla
inpossibilitate innumera cotidie miracula operabat᷑ :
Quad amenimdie cum quidam ad eam sal petens
ueniret sicut c&eri pauperes & egeni in numerabiles
uenire solebant prosuis nec essitatibus : Ipsabeatis¬
sima brigida in illa hora saleui factum delãpide quẽ
benedixit inopus poscentis sufficienter largita ẽ
Et sic abea saleportans lecus propriã domũ rẽdut
thoc potentissimũ opus eiusdem diuinum iun gen¬
dũ esse mihi uid&ur int̃cetera. quos aluatoris ins¬
tar imitatrix diuini naminis excelsissimam opera¬
taest uirtutẽ Nam secundũ exemplum dñi & haec
oculosceciaperuit nati : Sua enim numina & opera
membris dñs largitus est suis. Quia cum dese metipso
loquer&ur egosũ lux mundi Nihilominus suisdicit
apłis quo sestis luxmundi Eede hisdem idem dicens
intulit opera quae ego facio & ipsifacientꝰ Inde quẽ
brigide grano conparata sinapis & consimilis eidem
oculossimplices & lucidos ingenti miraculo a pẽruit

Expanded text:
dum quod omnia possibilia sunt credentibus sine ulla possibilitate quotidie innumera miracula operabatur. Quadam enim die, cum quidam sal petens veniret, sicut caeteri pauperes, et egeni et innumerabiles venire solebant, pro suis necessitatibus, ipsa beatissima Brigida in illa hora sal factum de lapide, quem benedixit, in opus poscentis sufficienter largita est. Et sic ab ea sal portans laetus propriam domum rediit. Et hoc potentissimum opus divinum ejusdem jungendum esse mihi videtur inter caetera, quo Salvatoris instar imitatrix, divini nominis excelsissimam operata est virtutem. Nam secundum exemplum Domini et haec oculos caeci nati aperuit. Sua enim nomina et opera membris Dominus largitus est suis, quia de se ipso cum loqueretur: Ego sum lux mundi , nihilominus suis dicit apostolis: Vos estis lux mundi, , et eisdem dicens intulit: Opera quae ego facio, ipsi facient, et majoraBrigidae grano operata sinapis, et consimilis eidem, oculos simplices et lucidos ingenti miraculo aperuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dotali insuisꝰ de esset ecdesiis acersiuit : & sic postea
uni cum caput & principalͤ felici camitatu interse &¬
gubernaculis omnium uirtutũ suamrexerunt prin¬
cipalem ecdesiam : &amborum meritis suam cathe¬
drã episcopalis & puellaris acsiuitis frug& fera dif¬
fusa uridique ramis crescentibus in tota hrbernensi
insula inoleuit quam semꝑ arhepis copus hrber¬
nensiumepis coporũ abbatissã quamom̃s abbatis¬
se scothorũ uenerantur felici sucessione &rituꝑ
p&uo dominantur: Exinde ego ut supra dixia fra¬
dio breuitatis lic&s prȩpostero cadine uirtutum con¬
pendiose explicar conabor. Explicit prȩfatio¬

Expanded text:
dotali in suis deesset Ecclesiis, accersivit. Et postea dotali in suis deesset Ecclesiis, accersivit. Et postea sic unctum caput et principale omnium gubernaculis omnium virtutum suam erexit principalem ecclesiam, et amborum meritis sua cathedra episcopalis et puellaris, ac si vitis frugifera diffusa undique ramis crescentibus, in tota Hibernensi insula inolevit. Quam semper Archiepiscopus Hiberniensium episcoporum et abbatissa, quam omnes abbatissae Scotorum venerantur, felici successione et ritu perpetuo dominantur. Exinde ergo, ut supra dixi, a fradio brevitatis, licet praepostero ordine virtutum compendiose explicare conabor. INCIPIT VITA SA
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabiles populi deutraq sexu confluentes & uota
sibi uouentes uoluntarie suũ monasteriũ apud paene
omnium hrbernensium ec lesiarum &culmen prae¬
cellens omnia monasteria scõthorum cuiusparroschia
pertotã hrbernensem t̃ram de fusa amariusq ad mare
extensa est In campestribus campiliffei supra funda¬
mentũ fidei firmum construxit & prudenti dispensa¬
tione de animabus suorum regularit̃ in omnibus pro¬
cũrans & de ecdesiis multarum prouintiarũ sibi ad he¬
rentibus sollicitans & secum reuoluens : quod sine sũ mo
sacerdote qui ecdesias consecraret & eclesiasticos
in eis gradus subrogaret esse nonposse. In lustremui¬
rum & solitarium conlehet omnibus moribus bonisor¬
natum Perquem ds̃ iustutes operatus est plurimas
canuocans eum deheremo & desuauita solitaria & in¬
ipsius obuiam ꝑgens. utlec desiã inepiscopali digni¬
tate cum ea gubernaret atq itnihil deordine sacer¬

Expanded text:
innumerabiles populi de utroque sexu confluentes, vota innumerabiles populi de utroque sexu confluentes, vota sibi voventes, voluntarie suum monasterium, caput pene omnium Hiberniensium Ecclesiarum, et culmen praecellens omnia monasteria Scotorum, cujus parochia per totam Hibernensem terram diffusa, a mari usque ad mare extensa est, in campestribus campi Liffeim, supra fundamentum fidei firmum construxit, et prudenti dispensatione de animabus eorum regulariter in omnibus procurans, et de Ecclesiis multarum provinciarum sibi adhaerentibus sollicitans, et secum revolvens, quod sine summo sacerdote, qui ecclesias consecraret, et ecclesiasticos in eis gradus subrogaret, esse non posset; illustrem virum et solitarium, omnibus moribus ornatum, per quem Deus virtutes operatus est plurimas, convocans eum de eremo et de sua vita solitaria, et ibi sibi obviam pergens, ut Ecclesiam in episcopali dignitate cum ea gubernaret, atque ut nihil de ordine sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Quirgruirtutes & opera morũ doccorum memoriȩ
litterisq tradere adgrediar : qđ opus in positũ & de¬
licte materiae arduum paruitati &signorantiae mee
& linguȩ minime conuenit. Sed pocensesids̃ demĩnimis
magna facere utde exiguo olei & farine pugillodo¬
mum in pleuit pauꝑcule uidue ltaq uissionibus uris
coactus satis a beo meã nonde fuisse oboedientiã
Et ideo paucado pluribus amaioribus acperitissimis
tradita sine ulla ambiguitatis caligine ne moboe¬
dientiae crimen incurrã pate facere censeo: Exqͥb
quanta qualisque uirgo uircutũ bonarũ florida cunc¬
torum oculis in notes dat forqđ memoria & mediõ¬
critas &trusticus sermo in geniolimei tantimiine¬
ris officium & plicare ualeret : Sedfide iurae beati¬
tudo & crationum ur̃arũ diurnitas mer&ur accĩ¬
peroqđ nonual& ingenium ferre dictantis :¬
Haecergo egregiis crescens uirtutibus & famabonarum
rerũ ad eam de omnibus prouintus totius hiberniae

Expanded text:
irtutes et opera, more doctorum, memoriae litterisque tradere aggrediar. Quod opus impositum, et delicatae materiae arduum, parvitatis et ignorantiae meae et linguae minime convenit. Sed potens est Deus de minimis magna facere, ut de exiguo oleo et farinae pugillo domum implevit pauperculae viduae . Itaque jussionibus vestris coactus, satis habeo meam non defuisse obedientiam, et ideo pauca de pluribus, a majoribus et peritissimis tradita, sine ulla ambiguitatis caligine, ne inobedientiae crimen incurram, patefacere censeo. Ex quibus quanta qualisque virgo virtutum bonarum florida, cunctorum oculis innotescat. Non quod memoria, et mediocritas, et rusticus sermo ingenioli mei tanti muneris officium explicare valeret, sed fidei vestrae beatitudo, et orationum vestrarum diuturnitas meretur accipere quod non valet ingenium dictantisHaec ergo egregiis crescens virtutibus, et per famam bonarum rerum ad eam de omnibus provinciis Hiberniae
Abbreviated transcription (Latin):
mater eius : cum adeius sepulcrum fler& apparuit ei uigilanti
in medio noctissilentio: auro texto crelad e induta cum mul¬
touirginum populo &dixitei: Gaude & la&aremater clau¬
tremmeum in patri archarum numero ⁊ co. locauit. Eccedie
dominico ueniente : & tesuscipi& ingaudium sempiternum : Cõ
menda filiistuis fratribus meis cus todire signaculum crucis ut
efficiantur nr̃i participes. & ecceloquentieꝰ factaest claritas in¬
mensa. quam oculi sufferre non poterant: & angeli transeuntes
hrmnum dicebant dõ inenarrabi libus uocibus:Hoc solum intel¬

Expanded text:
mater eius . cum | Ad eius sepulchrum fleret Apparuit ei uigelanti mater eius . cum | Ad eius sepulchrum fleret Apparuit ei uigelanti in | medio noctis silentio auro textum cyclade induta | Cum multo uirginum populo . et dixit ei Gaude et lae| taorum . | Et patrem meum in patriarcharum numerum ecce die | dominica ueniet . et te suscipiet in gaudio sempiterno Com| menda filiis tuis fratribus meis custodire signaculum | crucis . ut efficiantur nostri participes Et ecce loquen| ti ei facta est claritas inmensa . quam oculis sufferre| non poterant . et angeli transeuntes hymnum dicebant deo| inenarrabilibus uocibus Hoc solum intel
Abbreviated transcription (Latin):
terius exhibere non possint. mittitur posthaec incustodia tene
brarum & perdecem dies iubetur nullum cibum accipere : & lumen
penitus non uidere. Ibi autem tantus cotidie abundabat splendor
utdum eder&ur beata eugenia. quasilumen aliquod radiar&:
Apparuit autem illi saluator decuius manu accipiens panem piue
candoris & in mensae suauitatis & gratiae : Dixit ei: eugenia ac¬
cipecibum demanumea. egosum saluatortuus. quemtota mentis
intentione dilexisti &diligis. Fodem tedie incaelis recipiam.
quo ego discendi ad terras : &haec dicenf abscessit: Ipso autem
dienatali sdñi missus est gladiator: quieam incus todia positam
percuter&: & sublatum est corpus ab finibus eius xp̃ianis: &
positum est non longe aburbe uia latina in praedio eius proprio
ubi multorum scõrum ipsa sepelierat membra : Qaudia autem

Expanded text:
terius exhibere | non possint Mittitur post haec in custodiam tenepa| terius exhibere | non possint Mittitur post haec in custodiam tenepa| brarum et per decem dies iubetur nullum cibum accipere | et lumen paenitus non uidere Ibi autem tantus cotidie | abundabat splendor Vt dum egrederetur beata eugenia | quasi lumen aliquod radiaret Apparuit autem illi salua| tur cuius manu accipiens panem neuei candores et inmensae | suauitatis et gratiae dixit ei Eugenia accipe cibum | de manu mea ego sum saluator tuus quem tota mentis in| tentione delixisti et diligis . eodem die te in caelis recipiam | quo eogo discendi ad terras Et haec dicens . abscesset Ipsa | autem die natalis domini missus est gladiator qui eam in | custodia positam percuteret et sublatum est corpus ab ad| finibus eius christianis . et positum est non longe ab urbe uia | latina in praedio eius proprio ubi multorum sanctorum ipsa | sepelierat membra Claudia autem
Abbreviated transcription (Latin):
&itatẽ pli ipsius fundamenta merserunt cumidolo. ut nihil ali¬
ud remansiss& nisi sola ara quaeerat ante ianuam templi. ad quã
stabat scã eugenia: Haec in insula lrcaonia gesta sunt coram
omnibus qui soquebantur agonem eugeniae : Fit concursus po¬
puli romani &uaria aͦ clamatio: Aliidicunt in nocentem alii
magam : Nuntiantur ista praefecto : praefectus imperatori. Im¬
perator iub& eam liga tam saxo praecipitari intrberim. statim li¬
gamentum saxi disruptum est. beitauero eugenia ita super se¬
dens fluui ali aqua ferebatur ut omnibus credentibus xp̃o appa¬
rer& illum fuisse cum eugenia influmine ab sorberetur. qui fu¬
erat cum p&ro inmarꝰ ne merger&ur : Item in de sublata inter
marum seuerianarum fornacibus mittitur: quae sic statim stinc¬
tesunt ut termarum calorrefrigescer& &omnia incendia lig¬
norum ad nihilum deuenir&. Sic denique chaos fecerunt ut ul¬

Expanded text:
. Et ita templi ipsius funda| menta merserunt cum idolo . ut nihil ali. Et ita templi ipsius funda| menta merserunt cum idolo . ut nihil aliut remansissit | nisi sola ara quae erat ante ianuam templi Ad | quam stabat sancta eugenia haec in insula licaonia | gesta sunt . coram omnibus qui sequebantur agonem | eugeniae fit concursus populi romani . et uaria adclama| tio Alii dicunt innocentem Alii magam Nunciantur | ista praefecto Praefectus imperatori Imperatur | iubit eam legato saxo praecipetari in tyberim Sta| tim legamentum saxi disruptum est beata uero | eugenia ita supersedens fluuiali aqua ferebatur Vt | omnibus credentibus christo appareret illum fuisse cum | eugenia in flumine ne absorberetur Qui fuerat cum | petro in mari ne mergeretur Item inde sublata in ter| marum seuerianarum fornacibus mittitur quae sic | statim extinctae sunt ut termarum calor refrigis| ceret Et omnia incendia lignorum ad nihilum deueni| rent Sic denique chaos fecerunt ut ul
Abbreviated transcription (Latin):
diefilioscreat &iam innumerabiles ei filios peperit: Cotidie car¬
nem suam eius carnibus coniungit. Oscula eius circaeam sinehter¬
missione sociantur. In amore suo inuicem omnino perdurant. &
tanta integritate subsistunt ut omnis uirginitas & omniscastitas.
& omnis integritas exeorum coniugio diriu&ur: Audiens haec
nicetius obstipuit : & neadimperatorem pertinger& quod eam liben¬
ter audir&: iussit eam duci ad templum dianae: &stans speculator
in minens dixitei: redimeuitam tuam & patrimonium tuum:
eugenia sacrificadeaedianae: Tunc beata eugenia expandens
manus suas coepit orare acdicere: Dsqui cordismei archana cog¬
noscis. qui uirginitatem meam sinceram intuo amore seruasti qui
ut confundantur omnes qui ad orant hoc idolum: & quigloriantur
insimulacrissuis: & haec dum orar& fit terremotus ineodem loco

Expanded text:
die filios creat Iam innumerabelis ei filios peperit | cotidie cardie filios creat Iam innumerabelis ei filios peperit | cotidie carnem suam eius carnibus coniungit | Oscula eius circa eum sine intermissione sociantur | in amore suo Inuicim omnino perdurant Et tanta | integritate subsistunt ut omnis uirginitas et omnis | castitas . Et omnis . integritas ex eorum coniugio dirime| tur Audiens haec nicetius obstipuit Et ne ad imperato| rem pertingeret quod eam libenter audiret Iussit eam | duci ad templum dianae . et ita speculator inminens dixit | ei Redime uitam tuam et patrimonium tuum eugenia | sacrifica deae dianae . Tunc beata eugenia expandens . | manus suas coepit orare ac dicire Deus qui cordis mei .| arcana cognuscis qui uirginitatem meam sinceram | in tuo amore seruasti Qui ut | confundantur omnes qui adorant hoc idollum et qui | gloriantur in simulacris suis Et haec dum oraret | fit terre motus in eodem loco
Abbreviated transcription (Latin):
crudeliter interir& : & dedit licentiam ut quicum que xp̃ĩ¬
anum poenes se absconder& puniretur: Conueniturba silla
ut sponsum recipiat quae dicit seregem regum sponsum habere
rata est: Tenti sunt statim protus & iacritus trahuntur adtẽplũ
sed orationem illis facientibus: simulacrum iouis ad quod ducebantur
sacrificare cecidit ad podeseorum. & ita cominutum est ut ubi fuerit
non appareret & non uirtute diuin& sed magicae artis hoc inpu¬
tans. iub& cos de collare nicetius urbis praefectus. Quia ͤ ce᷑sita
ad seeugenia coepit demagis artibus ab ea flagitare sermonem:
At illa constanter ossuum a periensdixit. pollicortibi quid arsnr̃a
ue hementior magic᷑ est. Nam magister noster hab& patrem sine
matre & matrem absque patre: : Donique sic eum genuit pater
ut omnino feminam nescir&. & sic eumgenuit mater ut masculum
omnino non noss&. hic ipse hab& uxorem uirginem quȩ illi coti¬

Expanded text:
crudeliter | interiret Et dedit licentiam ut quicumque chriscrudeliter | interiret Et dedit licentiam ut quicumque christianum| paenis se absconderet . poneretur Conuenitur basilla| ut sponsum recipiat dicit se regem regum sponsum ha| berrata est Tentis statim protus et hyacin| tus trahantur ad templum. Sed orationem illis faci| entibus . simulacrum iouis ad quod ducebantur sacri| ficare cecedit ad pedes eorum Et ita comminutum | est . ut ubi fuerit non pareret Non uirtute diuinae sed | magicae arti hoc inputans iubet eos decollari Nicecius | urbis praefectis qui etiam arcersitam ad se eugeniam | coepit de magicis artibus ab ea flagitare sermonem | At illa constanter os suum . aperiens . dixit pollicior tibi . | quod ars nostra uehementior magis est. Nam magis| ter noster habet patrem sine matre et matrem absque | patrem. Denique sic eum genuit pater . ut omnino | feminam nesciret sic eum genuit mater . ut masculum | non nossit Et hic ipse habet uxorem uirginem quae illi | coti
Abbreviated transcription (Latin):
grpto ueniens ab hac urbe separate : Diuestenim quod hii qui xp̃i¬
ani dicuntur rei publicae nocent. qui in rident legum uestrarum
sacro scãscerimonias. & omni potentes deos nostros acsiuana simu¬
lacra despiciunt Nura quoque ipsius naturae peruertunt. Sepa¬
rant coniugum gratiam sponsantessibi ad sociant. &dicunt iiquũ
eẽ si sponsum suum sponsa accipiat. Quid faciemus piissimi im¬
peratores : Inuenti sunt dii qui homines nasci prohibeant. & qui¬
busista iubebunt sinati non fuerint: quibus ualeant imperare :
Vbi reparatio romanorum uirsum: ubierunt romani exercitus¬
& reddiuiua certamina & prorin quibus uictrices dexterae
urãe hostium ceruices inclinantsuam uxores habendae non
dumprosequer&ur pompeius : & omnis senatus eadem flebile
quere la deponer&: decreuit gallienus augustus. ut aut
sponsum suum basilla recoͥperet aut gladio interir&. Euge¬
niam uero iussorunt aut sacrificar& diuinis nminibus. aut

Expanded text:
gypto veniens, ab hac urbe separate. Diu est enim quod hi qui Chrigypto veniens, ab hac urbe separate. Diu est enim quod hi qui Christiani dicuntur reipublicae nocent: qui irrident legum nostrarum sacrosancta caeremonia, et omnipotentes deos nostros, ac si vana simulacra, despiciunt. Jura quoque ipsius naturae pervertunt, separant conjugium, gratiam sponsarum sibi associant; et dicunt iniquum esse, si sponsum suum sponsa accipiat. Quid faciemus, piissimi imperatores? Inventi 348 sunt dii qui homines prohibeant, et quibus ista videbunt, si nati non fuerint quibus valeat imperari? Ubi reparatio Romanarum virium? ubi Romani exercitus rediviva certamina? Pro quibus victrices dextrae vestrae hostium cervices inclinabunt, si jam uxores habendae non dum prosequeretur, et omnis senatus ea flebili querela depromeret, decrevit Gallienus Augustus, ut aut sponsum suum Basilla acnia | uero aut sacrificaret diuinis ominibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
his auditis pompeius currit statim adhelenum patruelem cius
quia & nutritor eiuserat & tutor & dicit ei: Intra hoc triduum
nuptia smeas caelebrare disposui proquare facme uidere sponsim
meam quam mihi dominirerum inuictissimi principes fieri con¬
iugem praeceperunt. Ille his auditis agnouit proditum fuisse
negotium. &ait ad eum. Quousque anni transierunt infan¬
tie eius meam cirea eam tute lam progermanitate patris ei
& pa Ipso nu trimentum exercui: Nunc uero quia sui coe
sideras : eius est arbitrii non mei imperii. Audiens haec pompes
uehementius coepit ardere & pergens adba sillae domum ut nun¬
tiareturiani toribus imperabatꝰ. Cuiis ta sunt a⁊ basillaman¬
data. Causam teuidendi penitus nullam mehabere cognoscas
neque uidendi neque salutandi. Hisauditis pompeius turbatus ẽ
uehementius & omnium paene senatorum fauo reusus. prostra¬
uit se coram impr̃ dicens: Subuenite romanis uestrissacratissi¬
mi imperatores: & deos nouos quo seugenia secum adduxit ab ae¬

Expanded text:
His auditis pompeius . cucurrit | statim ad helenum patruelem eius . qui et nutritor eius | erat et tutor et dicit ei Intra hoc triduo nuptias meas | celebrare disposui Quare fac me uidere sponsam| meam quam mihi domini rerum inuictissimi fieri coniu| gem praeciperunt Ille his auditis . cognouit proditum | fuisse negotium Et ait ad eum Quousque anni transi| rent infantiae eius meam circa eam tutillam pro ger| minitate patris eius Et pro ipso nutrimento exercui | Nunc uero quia sui coepsideras eius erit arbi| trii non mei imperii Audvehementius coepit ardere; et pergens ad Basillae domum, ut nuntiaretur janitoribus imperabat. Cui ista sunt a Basilla mandata: Causam te videndi penitus nullam me habere cognoscas, neque audiendi, neque salutandi. His auditis, turbatus est vehementius; et omni pene senatorum favore usus, prostravit se coram imperatore, dicens: Subvenite Romanis vestris, sacratissimi principes, et deos novos quos Eugenia secum adduxit ab Ae
Abbreviated transcription (Latin):
& locu pl&atio infinita : Ecceauri pondus inmensum. & argen¬
timinis terium copiosum: Familiae infinitus est numerus.¬
& dignitas generosi tatis mihi est: Hoc anno absque filus ui¬
duata sum. succede proeosdem infacultatibus meis: & non solũ rerũ
mearum. sed &iam meus esto lam dominus: Nonputo quod in iusti¬

Expanded text:
. locoplitatio infinita. Ecce auri pondus | inmensum . et argenti ministerium cupiosum familia infini| tus est numerus. Dignitas generositatis mihi inest | Hoc anno absque filiis uiduata sum succide pro eosdem | in facultatibus meis . et non solum rerum mearum . sed | etiam meus esto iam dominus Cumqu