comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in trigonũ missis. idest ab uno usq ad decẽ &
septr̃ om̃ib cõputatis: ad rundẽ num erum
ꝑuenit᷑. In decẽ autẽ lex in septẽ uero gr̃a
significat᷑. quia lrgẽ non impl& nisi caritas
diffusa in cordib nr̃is ꝑ spm̃ sc̃m quo srpte.
narius numerꝰ significat᷑. Qđ ergo quidam
onĩium psalmoꝵ quinq libros eẽ credidert̃
illud secuti sunt. quotrens in finẽ psalmi
dictũ fuerit fiat fiat. Sed huiꝰ disꝑtionis ratio¬
nẽ. cũ uellẽ cõprehendere ñ ualui: quia nec
ipsȩ quinq partes acquales sunt uit̾ st & si ñ
stripturȩ quantitate. saltẽ psalmorũ ipsos mui¬
meros ut tricẽnos haberent. U si uniuscuiusq
libri finis ẽ fat fiat: cur liber quintꝰ idẽq ul¬
timus ñ eodẽ fine sit terminat᷑. merito quęri
potest. Nos autẽ scripturȩ canonicȩ auctorita.¬
tẽ sequentes. ubi legit᷑. scriptũ t̃ enĩ in libro

Expanded text:
in trigonum missis, id est, ab uno usque ad decem et in trigonum missis, id est, ab uno usque ad decem et septem omnibus computatis, ad eumdem numerum pervenitur. In decem autem Lex, in septem vero Gratia significatur; quia Legem non implet, nisi charitas diffusa in cordibus nostris per Spiritunario numero significatur. 2. Quod ergo quidam omnium Psalmorum quinque libros esse crediderunt, illud secuti sunt, quoties in fine psalmi dictum fuerit, «Fiat, fiat» . Sed hujus dispertitionis rationem cum vellem comprehendere, non valui: quia nec ipsae quinque partes aequales sunt inter se, etsi non scripturae quantitate, saltem Psalmorum ipso numero, ut tricenos haberent. Et si uniuscujusque libri finis est. «Fiat, fiat;» cur liber quintus idemque ultimus non eodem fine sit terminatus, merito quaeri potest. Nos autem Scripturae canonicae auctoritatem sequentes, ubi legitur, «Scriptum est enim in libro
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ suã ascendit in cęlũ. ac drinde
cõpletis dieb decẽ : misit spm̃ scm̃. Quadra.¬
genario scilic& numer te tralẽ in hoc mun¬
do cohabitationẽ cõm̃dans : qm̃ quat̃ narnis in
quadraginta numerꝰ p̃ual&. Quatuo. autẽ
partes habet & annus & mundus. denario
addito uelut mercede ꝓ impl&a lege bo¬
nis oꝑib reddita : ipsa act̾nitas figurat᷑. Hunc
quinqua genariũ criplũ hab&: centesimꝰ &
quinquagesimꝰ numerꝰ. tã quã eũ multipli.¬
cauerit trinitas. Undr & hac causa ñ in c̃ueni¬
ent̾ intellegit᷑ istũ numerũ e̾e̾ psalmorum.
Nã & in illo numrro pisciũ qui capti sunt
r&ib post refurrectionẽ missis: ad centum
quinquaginta additis trib uelut ad monitio
uidet᷑ facta : in quot partes debeat istr numerꝰ
disꝑtiri : ut ter habrat quinquagrnos. Quã qua
ille numerꝰ pisciũ habeat & aliã rationt̃ mul¬
to subtiliorẽ & iocundiorẽ : qđ decẽ & septr̃

Expanded text:
resurrectionem suam ascendit in coelum, ac deinde completis diebus decem misit Spiritum sanctum: quadragenario scilicet numero temporalem in hoc mundo cohabitationem commendans. Quoniam quaternarius in quadraginta numerus praevalet; quatuor autem partes habet mundus et annus: denario vero addito, velut mercede pro impleta lege bonis operibus reddita, ipsa aeternitas figuratur. Hunc quinquagenarium triplum habet centesimus et quinquagesimus numerus, tanquam eum multiplicaverit trinitas. Unde et hac causa non inconvenienter intelligimus istum numerum esse Psalmorum. Nam et in illo numero piscium qui capti sunt retibus post resurrectionem missis, ad centum quinquaginta additis tribus , ve ut admonitio videtur facta, in quot partes debeat iste numerus dispertiri, ut ter habeat quinquagenos. Quanquam ille numerus piscium habeat et aliam rationem multo subtiliorem et jucundiorem, quod decem et septem
Abbreviated transcription (Latin):
eũ in psalterio & cithara. Psalteriũ ẽ de suꝑi¬
orib laudans dm̃. cithara de infrriorir lau.¬
dans dm̃. tã quã de cęlestib & terrestribus.
tãquã cũ qui frcit cęlũ & terrã lã quippt in
alio psalmo erposuimꝰ psalteriũ desuꝑ habere
sonoꝵ illud lignũ. cui neruoꝵ series ut meliorẽ
sonũ reddat in cũbit. qđ lignũ cithara inferius
nũ laudat dm̃. cũ iã in carne mutata nulla t̃
t̃renȩ corruptionis infirmitas. De corio quippe
fit tẏmpanũ exsiccato atq firmato. Chorꝰ laudit
dm̃. quando eũ laudat pacata socittas. laudate
eũ in cordis & organo. Cordas hab& & psaltrriũ
& cychara. quȩ suꝑius cõmemorata sunt. Or
ꝓpͥe dicant᷑ ea quȩ inflant᷑ follib qđ genꝰ signi.¬
ficatũ hic t̾e ñ arbitror. Nã cũ organũ uocabulũ¬
gritũ sit eit dixi generalt om̃ib musieis in.¬
strum̃tis: hoc cui folles adhibrnt᷑ alio greci no¬

Expanded text:
eum in psalterio et cithara.» Psalterium est de superieum in psalterio et cithara.» Psalterium est de superioribus laudans Deum, cithara de inferioribus laudans Deum; tanquam de coelestibus et terrestribus, tanquam eum qui fecit coelum et terram. Jam quippe in alio psalmo exposuimus psalterium desuper habere sonorum illud lignum, cui nervorum series, ut meliorem sonum reddat, incumbit: quod lignum cithara inferius num laudat Deum, cum jam in carne mutata nulla est terrenae corruptionis infirmitas. De corio quippe fit tympanum exsiccato atque firmato. Chorus laudat Deum, quando laudat eum pacata societas. «Laudate eum in chordis et organo.» Chordas habet et psalterium et cithara, quae superius commemorata sunt. Orgproprie dicantur ea quae inflantur follibus: quod genus significatum hic esse non arbitror. Nam cum organuGraecum sit, ut dixi, generale omnibus musicis instrumentis, hoc cui folles adhibentur, alio Graeci no
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ẽ atccła scõrũ. ipsa nos mitriuit. ex par¬
te prregrina ex magna parte in manens. Ex
parte qua inman& in cȩlo bratitudo ẽ angłoꝵ.
er parte qua perrgrinat᷑ in hoc scło: spes ius
torũ. De illa dictũ est. gła in excelsis dõ dr
hac dictũ ẽ. & in trrra par hominib bonat¬
uoluntatis Qui ergo in hac uita grmunt. &
desiderant illã patriã : curant dilectione.
ñ pedib corporis. ñ quȩrant naues. sed pennas.
duas alas caritatis ap̃hendant. Quȩ sunt duȩ
alȩ caritatis: Dilectio dĩ & proximi. Peregri.¬
nam̃ enĩ. suspiramus. gemimus. Uener̃ ad nos
litterȩ de patria nr̃a. ipsas uob recitamꝰ. Lȩte¬
t᷑ isrł in eo qui frcit eũ & filu sion exultent
in rege suo. Quod dixit qui fecit eũ. hoc dix̃
ge suo. filius dĩ qui frcit nos. factus ẽ int̾ nos.
& rex nr̃ regit nos. quia errator nr̃ fecit nos.

Expanded text:
ipsa est Ecclesia sanctorum, ipsa nos nutrivit; ex paripsa est Ecclesia sanctorum, ipsa nos nutrivit; ex parte peregrina, ex magna parte immanens in coelo. Ex parte qua immanet in coelo, beatitudo Angelorum est: ex parte qua peregrinatur in hoc saeculo, spes est justorum. De illa dictum est, «Gloria in excelsis Deo:» de hac dictum ehac vita gemunt, et desiderant illam patriam, currant dilectione, non pedibus corporis: non quaerant naves, sed pennas; duas alas charitatis apprehendant. Quae sunt duae alae charitatis? Dilectio Dei, et proximi. Peregrinamur enim, suspiramus, gemimus. Venerunt ad nos Litterae de patria nostra, ipsas vobis recitamus. 6. «Laetetur Israel in eo qui fecit eum, et filii Sion exsultent in rege suo.» Quod dixit, «qui fecit eum;» hoc dixit, ge suo.» Filius Dei qui fecit nos, factus est inter nos: et Rex noster regit nos, quia Creator noster fecit nos.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendamꝰ nos ipsos : sed cõmendamꝰ uobis dm̃.
quia cõmendamꝰ uos dõ. Quo modo uob̾ dm̃
cõmendamꝰ.  ut diligatis illũ bono ur̃o ñ bono
ipsius. quia malo ur̃o cũ ñ diligitis non malo
ipsuis. Non enĩ minus habebit ds diuinitatẽ.
si homo in illo ñ habeat caritatẽ. Tu crescis
ea dõ ñ ille eate. & tam̃ tantũ nos dilexit pͥor
ante quã eũ diligeremꝰ. ut filiũ suũ unicum
& sint ipso factũ ẽ. nihil. Quomodo factꝰ t̃
int̃ nos : & uerbũ caro factũ ẽ & habitauit
in nobis. Ergo ipse ẽ. in quo debemꝰ lȩtari.
Nemo homo sibi arrog& parces ipsius. ab ipso
est lȩticia quȩ nos facit felices. Litet᷑ isrł in ro
qui fecit eũ. & filii syon exultent in rege suo.
Ipse est isrł. filii arcłȩ sunt: quia sion fuit qui¬
dr̃ una ciuitas quȩ cecidit. In eiꝰ reliquus ha¬
bitant quidt̃ scĩ tẽporalit̃. sed sion uera. hirrłm

Expanded text:
commendamus; sed commendamus vobis Deum, commendamus; sed commendamus vobis Deum, quia commendamus vos Deo. Quomodo vobis Deum commendamus? Ut diligatis eum bono vestro, non bono ipsius: quia malo vestro eum non diligitis, non malo ipsius. Non enim minus habebit Deus divinitatem, si homo in illum non habeat charitatem. Tu crescis ex Deo, non ille ex te: et tamen tantum nos dilexit prior , antequam cum diligeremus, ut Filium suum unicum et sine ipso factum est nihil.» Quomodo factus est inter nos? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ergo ipse est in quo debemus laetari. Nemo homo sibi arroget partes ipsius; ab ipso est laetitia quae nos facit felices: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» 5. «Et filii Sion exsultent in rege suo.» Ipse Israel, filii Ecclesiae sunt. Quia Sion fuit quidem una civitas, quae cecidit: in ejus reliquiis habitabant quidem sancti temporaliter; sed Sion vera et Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
Est quȩdã uisio huiꝰ tr̃poris. erit altrra uisio fu.¬
turi tẽporis. Uisio quȩ modo est: ꝑfidt̃ est. Uisio
quȩ futura est : ꝑ spetiẽ erit. Si credimꝰ uidrmꝰ.
si amamꝰ. uidemꝰ. Quid indrmꝰ. Dm̃. Ubi est ipse
ds̃: Int̾rogo iobannẽ. Ds̃ caritas est. Benedicamꝰ
nom̃ eius scm. & gaudeamꝰ in dõ: si gaudemꝰ in
caritate. Quisquis hab& caritatẽ. ut quid illũ
mitcimꝰ longe ut uidrat dm̃ conscientiã suã
attendat & ibi uid& dm̃. Si caritas ibi ñ habi
tat: non ibi habitat ds̃. Si autẽ caritas ibi habi¬
tat: ds̃ ibi habitat. Uult illũ forte uidere sr.¬
dentẽ in cęlo. habeat caritatẽ. & in illo habi.¬
tat sicut in celo. Ergo simus isrł: & lȩtrm̃ in
eo qui fecit nos. Lętrt᷑ isrł. in eo qui fecit rum.
In eo qui fecit cũ lȩtet᷑. non in arrio. non in do¬
nato. ñ in cęxiliano. ñ in ꝓculiano. non i augus¬
tino u eo lȩtct᷑ quifrcit tũ. Nos fr̃s ñ uobis

Expanded text:
Est quaedam visio hujus temporis; erit altera visio futuri temporis: visio quae modo est, per fidem est; visio quae futura est, per speciem erit. Si credimus, videmus; si amamus, videmus. Quid videmus? Deum. Ubi est ipse Deus? Interroga Joannem: «Deus charitas est» . Benedicamus nomen ejus sanctum; et gaudeamus in Deo, si gaudemus in charitate. Quisquis habet charitatem, mittimus longe, ut videat Deum? Conscientiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi tat, non ibi habitat Deus: si autem charitas ibi habitat, Deus ibi habitat. Vult illum forte videre sedentem in coelo; habeat charitatem, et in eo habitat sicut in coelo. Ergo simus Israel, et laetemur in eo qui fecit nos: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» In eo qui fecit eum laetetur, non in Ario, non in Donato, non in Caeciliano; non in Proculiano, non in Augustino: «In eo laetetur qui fecit eum.» Nos, fratres, non vobis
Abbreviated transcription (Latin):
& timore iudien Hinc ẽ qđ dicit᷑. Os̃ in no.¬
mine tuo saluũ me fac. & in uirtute tua
uidica me. Non tim& iudicari: qui in poera.¬
uerit ante saluari. Uocati renuntiamꝰ diabolo
ꝑ pęnitentiã: ne sub uigo rius remaneamus:
amus. Glorificati transimꝰ in uitã art̾nã ubi
dm̃ sint fure laudamꝰ. Ad hoc ꝑtinere arbitror
qđ dñs ait ecce eitio demonia & sanitates
ꝑfitio hodie & cras. & tertia die consumor.
ĩ Qđ &iã in triduo sut passionis & dormitionis
& euigilationis ostendit. Crucifirus est rnĩ &
sepultꝰ. & resurrex̃. In cruce de principib &
potestatib triũphat. in sepulchro requieuit.¬
÷ in resurrectione exultauit. Penitentia cruci ħͣ

Expanded text:
 timore judicii: hinc est quod dicitur, «Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: ium timeamus: glorificati, transimus in vitam aeternam, ubi Deum sine fine laudamus. Ad hoc pertinere arbitror quod Dominus ait: «Ecce ejicio daemonirficio hodie et cras, et tertia» «consummor» . Quod etiam in triduo suae passionis et dormitionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus, et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exsultavit. Poenitentia cru
Abbreviated transcription (Latin):
& quos uocauit: ipsos & iustificauit. Quos
autẽ istificauit. ipsos & glorificauit. Prȩdesti.¬
natio nr̃a ñ nob̵ facta r̃. sed in occulto apud
ipsũ in ciꝰ p̃sentia: tria utro reliqua in nobis
fuint. uocatio iustificatio glorificatio. Vocam̃
p̃dicatione penitentiȩ: sic enĩ cepit dñs euan¬¬
geliare: agite pęnitentiã. apꝓpinquauit enĩ

Expanded text:
ficavit: quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud ipsum in ejus praescientia: tria vero reliqua in nobis fiunt, vocatio, justificatio, glorificatio. Vocamur praedestinatione poenitentiae, sic enim coepit Dominus evangelizare. « Agite poenitentiam; appropinquabit eni
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dñi. quia ñ ait suꝑ carlũ. & una terra
ex multis terris. nã & orbẽ terrȩ & orbẽ ter¬
rarũ cotidiana consurtudine dicimꝰ. Et qui
ait. scriptũ ẽ in libro psalmoꝵ. quãquã mos lo.¬
quendi sic se habrat ut r̾e̾ librũ insinuare uolu.¬
isse uidtat᷑ : tar̃ responderi potest. in libro psal.¬
moꝵ eẽ dictũ. in aliquo libro toꝵ quinq Quod
in usu locutionis usq adeo uł ñ ẽ uł raro ẽ: ut
&iã duodecĩ ꝓphetarũ unũ librũ t̾e. ideo per.¬
suadtat᷑ : quia similit̾ legit᷑ sicut seriptũ ẽ in libro
ꝓphetarũ. Sunt &iã qui uniutrsas omino scrip.
turas canonicas unũ librũ nocent. qđ ualde mni¬
rabili & diuina unitate concordent. & hinc c̾ẽ¬
dictũ. in capite libri scriptũ ẽ dr me. ut faciã
uoluntatẽ tuã. ut sic intellegat᷑ ꝑ filiũ pat̾ fe.¬
cisse mundũ. Huiꝰ conditio principiũ scriptura.
eẽ uidet᷑. ñ facta narrans: sed futura ꝓnunti¬

Expanded text:
 5; quia non ait, super coelum, et una terra ex multis terris. Nam et orbem terrae, et orbem terrarum, quotidiana consuetudine dicimus. Et qui ait, «Scriptum est in libro Psalmorum,» quanquam mos loquendi sic se habeat, ut unum esse librum insinuare voluisse videatur; tamen responderi potest, «in libro Psalmorum» esse dictum, In aliquo libro eorum quinque: quod in usu locutionis usque adeo vel non est, vel raro est, ut etiam duodecim Prophetarum unum librum esse ideo persuadeatur, quia similiter legitur, «Sicut scriptum est in libro Prophetarum» . Sunt etiam qui universas omnino Sturas Canonicas, unum librum vocent, quod valde mirabili et divina unitate concordent. Moris eiptum est de me, ut faciam voluntatem tuam;» ut sic intelligatur per Filium Pater fecisse mundum, cujus conditio principium Scripturaruvidetur esse, non facta narrans, sed futura praenunti
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ in uinculis. addidit ferreis. Ad estõte ut
agnoscatis qđ nostis. Isti cnĩ uersus quos cȩpimꝰ ĩ
exponere obscuri sunt. sed illud qđ illis dicturꝰ
sũ ñ ẽ nouũ. iã notũ ẽ uob. modo ñ discere opꝰ
habetis. sed cõmemorari. Ad hoc autẽ uoluit
dĩ obscure ponere quosdã uersus suos. ñ ut aliqͥđ
nouũ de illis eruat᷑. sed ut qđ iã usitatũ erat. ĩ¬
obscuris expositis in nouct᷑. Nouimꝰ reges factos
xp̃ianos. nouimꝰ nobibes gentiũ factos xp̃ianos.
Sunt hodie quȩ fuer̃. & erunt. & ñ cessant fra.¬
meę bis acutȩ in manib scõꝵ. Quomodo ergo
ligatos cõpedib & uinculis ferreis intellegimꝰ
scit caritas ur̃a & cruditio. quia in arccła rrudi¬
ti estis & solois audire diuinas lectionis. qm̃ in¬

Expanded text:
eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut agnoscatis quod nostis. Isti enim versus quos coepimus exponere, obscuri sunt; sed illud quod ex illis dicturus sum, non est novum. Jam notum est vobis; modo non discere opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit Deus obscure ponere quosdam versus suos, non ut aliquid novum de illis eruatur; sed ut quod jam usitatum erat, obscuris expositis innovetur. Novimus reges factos christianos, novimus nobiles gentium factos christianos. Sunt hodieque, et fuerunt, et erunt; et non cessant frameae bis acutae in manibus sanctorum. Quomodo ergo ligatos compedibus et vinculis ferreis intelligimus? Scit Charitas vestra et eruditio quia in Ecclesia nutriti estis, et soletis audire divinas lection
Abbreviated transcription (Latin):
illã uob̃ dĩ ꝑ modulo ur̃o. Qualis homo es qui
idola colis dic amico tuo. si tam̃ remansit cui
dicas. Qualis homo ẽs: qui dimisti cũ aquo factꝰ es.
& adoras qđ frcisti  Melior t̃ fab. quã qđ fabri.¬
cat fab̾. Si fabrũ ad orare crubescis. qđ faber
fecit ñ crubescis. Cũ corꝑit trubescere. cum
cęꝑit cõpungi: frcisti uuluꝰ de framea ꝑurnit
ad cor. moriturꝰ ẽ. ut uiuat. Framee bis acutȩ
in manib eoꝵ. ad faciendã uindictã in gentib
obiurgationes in popłis. Ut allꝑgent reges eoꝵ
in cõpedib & nobiles roꝵ in uinculis ferrris.
ut faciant in eis iudiciũ conscriptũ. F acile expo¬
suimꝰ. quo modo de framris cadant. ut exurgant
separent᷑ ut congregent᷑. uulnerent᷑ ut sanent᷑.
moriant᷑ ut uiuant. Sed quid faciemꝰ. quomodo
exponrmꝰ. ad alligandos reges eoꝵ in cõpedib o̾
reges gentiũ alligandos in cõpedib & nobiles

Expanded text:
illam vobis Deus pro modulo vestro. Qualis homo es, qui illam vobis Deus pro modulo vestro. Qualis homo es, qui idola colis? Dic amico tuo, si tamen remansit cui dicas: Qualis homo es, qui dimisisti eum a quo factus es, et adoras quod fecisti? Melior est faber, quam quod fabricat faber. Si fabrum adorare erubescis, quod faber fecit, non erubescis? Cum coeperit erubescere, cum coeperit compungi, fecisti vulnus de framea; pervenit ad cor, moriturus est ut vivat: «Frameae bis acutae in manibus eorum, ad faciendam vindictam in gentibus, objurgationes iin compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis. Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Facile exposuimus quomodo de frameis cadant ut exsurgant, separentur ut congregentur, vulnerentur ut sanentur, moriantur ut vivant: sed quid faciemus? quomodo exponemus, «Ad alligandos reges eorum in compedibus?» Reges gentium alligandi in compedibus; «et nobiles
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos carnẽ occidebat. dñm non c̃fringebat.
modo illi duplũ reddit᷑. & pagani extingunt᷑.¬
& idola frangunt᷑. Quomodo inquies pagani
occidunt᷑ : quomodo nisi cũ xp̃ianifuint: quȩ ro
paganũ. non inuenio xp̃ianꝰ ẽ. Ergo mortuuꝰ t̃
paganꝰ. Nã si non occidunt᷑: unde dictũ t̃ petro.
macta & manduca : Unde ipse saulus occisus ẽ
ꝑsecutor & paulus erectꝰ ẽ p̃dicator : Quero
saulũ ꝑsecutorẽ: & ñ inuenio. occisus r̃. Undes
de framta bis acuta. Sed quia occisus t̃ insẽ &
uiuificatꝰ ẽ in xp̃o: idro c̃fitens dic̃. uiuo autẽ
iã ñ ego uiuit autẽ in me xp̃s. Quomodo ille
fit : sicꝑ illũ. Et rnĩ cũ factꝰ ess& p̃dicator: accr¬
pit & ipse in manib frameã bis acutã. ad faci¬
in carnt̾ fieri: sequit᷑ & exponit. Obuirgationes
in populis. Obuirgatio quae t̃  correctio Procedat
ex uob franta bis acuta. nolite cessare. dedit

Expanded text:
Christianos, carnem occidebat, Deum non confringebat: Christianos, carnem occidebat, Deum non confringebat: modo illi duplum redditur; et Pagani exstinguuntur, et idola franguntur. Quomodo, inquies, Pagani occiduntur? Quomodo, nisi cum Christiani fiunt? Quaero paganum, non invenio; christianus est: ergo mortuus est paganus. Nam si non occiduntur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis acuta. Sed quia occisus est in se, et vivificatus est in Christo, ideo confidens dicit: «Vivo autem jam non ego; vivit autem in me Christus» . Quomodo illi fit, sic per illum. Etenim cum factus esset praedicator, accepit et ipse in manibus frameam bis acutam, «ad faciin carne fieri, sequitur, et exponit: «Objurgationes in populis.» Objurgatio quae est? Correptio. Procedat ex vobis framea bis acuta, nolite cessare; dedit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicantiũ. Nã si non est in manib sermo. ne forte
aliquis dicat. quomodo sermo ẽ gladuꝰ bis acutꝰ.
& quomodo ẽ in manibus: Si ergo sermo ñ ẽ in
factus est : in potestate illi datũ ẽ p̃dicare sirmo.¬
nẽ dĩ Postremo possumꝰ &iã & has manꝰ intelligere.
Nã qui locuti sunt: in lingua habuerunt sermo.¬
nẽ dĩ: qui scripserunt: in manib & framer bis
Quid fecer̃ isti habentes in manib framras bis
acutas: Ad faciendã uidictã in gentibus.
Uidoer: si ñ ẽ facta uindicta in gentib Cotidie
ipsa fit. Hoc agimꝰ & nos loquendo. Attendite
quomodo sunt carsȩ gentes babylonie. lui
retddit᷑ duplũ. sic enĩ de illa dictũ ẽ reddite
illi duplũ ad qđ fecit. Quomodo reddit᷑ cdipluꝰ
Bellant sc̃ĩ. educunt framras bis acutas. fiunt
strages. funt ocessionrs. srparationes. Quomodo
duplũ illi reddit᷑ illa quando poterat ꝓsequi

Expanded text:
praedicantium. Nam si non est in manibus sermo: ne forte praedicantium. Nam si non est in manibus sermo: ne forte aliquis dicat, Quomodo sermo est gladius bis acutus, et quomodo in manibus? si ergo sermo non est in «factus est?» In potestate illi datum est praedicare sermonem Domini. Postremo possumus etiam has manus aliter intelligere. Nam qui locuti sunt, in lingua habuerunt sermonem Dei; qui scripserunt, in manibus: «Et frameaeQuid fecerunt isti habentes in manibus frameas bis acutas? «Ad faciendam vindictam in gentibus.» Videte si non est vindicta facta in gentibus. Quotidie ipsa fit; hoc agimus et nos loquendo. Attendite quomodo caesae sunt gentes Babyloniae. Illi redditur duplum: sic enim de illa scriptum est, «Reddite illi duplum, ad quod fecit» . Quomodo redditur duplum? Bellant sancti, educunt frameas bis acutas; fiunt strages, fiunt occisiones, separationes: quomodo illi duplum redditur? Illa quando poterat persequi
Abbreviated transcription (Latin):
habes consolationẽ p̃sentiũ. noli rectahi abro
qui uult retrahere. Pat̃. mat̃. soror uror sit.
amicꝰ sit : ñ te retrabat. & utilis tibi erit gladiuꝰ
bis acut᷑. utilit̃ te ille separat. maletẽ tũ con¬
glutinas. Utnit ergo dñs nr̃ fereiis gladiũbis
acutũ ꝑmittens art̾na implens tẽporalia. Nã
ideo & duo testam̃ta dicunt᷑. Quȩ erant framrę
bis acutȩ inmanib toꝵ  duo testam̃ta. ad gladi
ũ acutũ ꝑtinent. Urtꝰ testam̃tũ terrena ꝓmittit.
nouũ art̃na. In utroq sermo dĩ uerax inuentꝰ ẽ.
ut gladius bis acutꝰ. Quare ergo in manib & ñ
in linguis. c & frameȩ bis acutę inquit in mamb
coꝵ. In manib: dix : ui potestate. Acceperunt enĩ
sermonẽ dĩ in potestate ut ubi uellent dicerent.¬
ñ cui uellent dicerent. non timerent potestatem.
ñ contr̃pnerent pauꝑtatẽ. in manibus enĩ habe.¬
bant gladiũ. Qua uolebant uibrabrant uersa.¬
bant. ꝑcutiebant. & hoc totũ rrat in potestate

Expanded text:
habes consolationem praesentium; noli retrahi ab eo qui vult retrahere: pater, mater, soror, uxor sit, amicus sit, non te retrahat; et utilis tibi erit gladius bis acutus. Utiliter te ille separat, male te tu conglutinas. Venit ergo Dominus noster ferens gladium bis acutum, promittens aeterna, implens temporalia. Nam ideo et duo Testamenta dicuntur. Quae erant ergo «frameae bis acutae in manibus eorum?» Duo Testamcutum pertinent: Vetus Testamentum terrena promittit, Novum aeterna. In utroque sermo Dei verax inventus est, ut gladius bis acutus. Quare ergo in manibus, et non in linguis? «Et frameae bis acutae,» inquit, «in manibus eorum. In manibus» dixit, in potestate. Acceperunt ergo sermonem Dei in potestate, ut ubi vellent dicerent, cui vellent dicerent; non timerent potestatem, non contemnerent paupertatem. In manibus enim habebant gladium, qua volebant, vibrabant, versabant, percutiebant: et hoc totum erat in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
cũ octauus t̃ dies. ubi testam̃ti noui rruelatio
declarat᷑. qđ in u&eri tũquã sub terrenis ꝑmis.¬
sionib: tegebat᷑. Septẽ uero & octo : quindetĩ
sunt. Tot sunt & cantiea quȩ appellantur
graduũ. qm̃ totidẽ furrant &iã tẽpli gradus:
Deinde & quin qua grnarius numerꝰ magnũ
sacram̃tũ ꝑ sẽ gerit. Constat enĩ de septimana
septimanarũ. addito uno tãquã ipso octauo ad
quinquagenariũ numerũ tminandũ. Septies
quippe septen. quadraginta nour̃ faciunt.
quib unꝰ addit᷑. ut fiant quinquaginta. Qui na¬
merꝰ quinquagrriũ use adro magnȩ significan¬
onis ẽ. ut ex dñi resurrectione tt dieb cõple
in scripturis septrnario p̃ciput numero cõmen.¬
dat᷑ siue apud aliã. sue in apocalipsi. ubi aꝑtis.¬

Expanded text:
icum octavus est dies: ubi Testamenti Novi revelatio icum octavus est dies: ubi Testamenti Novi revelatio declaratur, quod in Veteri tanquam sub terrenis promissionibus tegebatur. Septem porro et octo quindecim sunt. Tot sunt et cantica quae appellantur graduum, quoniam totidem fuerant etiam templi gradus. Deinde et quinquagenarius numerus magnum sacramentum per se gerit. Constat enim de septimana septimanarum, addito uno tanquam ipso octavo ad quinquagenarium numerum terminandum. Septies quippe septem quadraginta novem faciunt; quibus unus additur, ut fiant quinquaginta. Qui numerus quinquagenarius usque adeo magnae significationis est, ut ex Domini resurrectione tot pturis septenario praecipue numero commendatur, sive apud Isaiam, sive in Apocalypsi ; ubi apertis
Abbreviated transcription (Latin):
trauiniꝰ infinuant aliquid. unde ñ inpudent̃
quantũ dñs adiuuat disputare possimꝰ. Primũ
quia denarius un mer: ex quo iste multiplica.¬
tur. Qđ enĩ ualent quindeeĩ in ordine singu.¬
loꝵ. hoc ualent centũ quinquaginta in ordi.¬
nr deuarioꝵ. qm̃ quindetios deni cosfaciunt:
hoc ualent mille quingenti in ordine crute.¬
narioꝵ. qm̃ quindecirs centem sunt. Hoc ua¬
lent quindecĩ milia in ordine millenariorũ:
qm̃ quindeties mille sunt. Quindrnarius ergo
numerꝰ concordiã significat duoꝵ testamentoꝵ.
In illo enĩ obseruat᷑ sabbatũ qđ significat quar̃.¬
in isto dñicꝰ dies. qđ significat refurrectionẽ.
Sabbatũ ẽ autẽ dies septimꝰ. Oñicꝰ uero post
septimũ : quid. nisi octauus dies qui primꝰ haben¬
dus ẽ. Ipse enĩ dicit᷑ & iã una sabbati. ut de¬
indr sit scđa tercia. quarta & drinceps usq
ad septimũ sabbatũ. A dm̃co autẽ usq ad dñi.¬

Expanded text:
travimus, insinuant aliquid, unde non impudenter, travimus, insinuant aliquid, unde non impudenter, quantum Dominus adjuvat, disputare possimus. Primum quindenarius numerus, ex quo iste multiplicatur quod enim valent quindecim in ordine singulorum, hoc valent centum quinquaginta in ordine denariorum, quoniam quindecies deni eos faciunt; hoc valent mille quingenti in ordine centenariorum, quoniam quindecies centeni sunt; hoc valent quindecim millia in ordine millenariorum, quoniam quindecies mille sunt: quindenarius ergo numerus concordiam significat duum Testamentorum. In illo enim observatur sabbatum, quod significat quiSabbatum autem est dies septimus: dominicus vero post septimum, quid nisi octavus, idem qui primus habendus est? Ipse enim dicitur etiam «una sabbati» , ut deinde sit secunda, tertia, quarta, et deinceps usque ad septimum sabbatum. A dominico autem usque ad domin
Abbreviated transcription (Latin):
dixer̃. si talis causa ẽ cũ uxore: ñ expedit nube.
Si uincula ferrea sunt: ñ opus ẽ ut illuc pedes
mittant᷑. W dñs. Non om̃s capiuntꝰ uerbũ sed
qui potest capere.: capiat. Alligatꝰ es̃ urori: nr
quȩ sitris solutionẽ quia alligatꝰ es uinculis fer.¬
Quare conscriptũ: quia ista antea scripta sunt.
& modo cõplent᷑. Ecce modo fiunt: aliquando
legebant᷑ ñ fiebant: & conclusit ita Et ahre
ẽ om̃ib scĩs tius. Per totũ mundũ: ꝑ uniũsas
gentes hoc agunt scĩ: sic gloriant᷑. sic exaltant
dĩ in faucib suis sic lȩtant᷑ in cubilib suis.
Sie exultant in gła sua: sic exaltant᷑ in salute
sic cantant canticũ nouũ sic dieunt alleluia
corde ore. uita. a mCRV¬
UAMUIS ORDO PSALMOROM QUI
mihi magni sacram̃ti uidet᷑ continere secrorũ
ũdũ mibi fuerit reurlatꝰ: tam̃ qđ om̃s centã
quin quaginta numerant᷑ : &iã nob qui tocius
ordinis coꝵ altitudint̃ ad huc atie m̃tis ñ pent.¬

Expanded text:
dixerunt: «Si talis est causa cum uxore, non expedit nubere.» Si vincula ferrea sunt, non opus est ut illic pedes mittantur. Et Dominus: «Non omnes capiunt verbum istud; sed qui potest capere, capiat» . «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem;» quia alligatus es vinculis ferQuare, «conscriptum?» Quia ista antea conscripta sunt, et modo complentur. Ecce modo fiunt: aliquando legebantur, et non fiebant. Et conclusit ita: «Gloria haec est omnibus sanctis ejus.» Per totum mundum, per universas gentes hoc sancti agunt, sic glorificantur: sic exaltant Deum in faucibus suis, sic laetantur in cubilibus suis, sic exsultant in gloria sua, sic exaltantur in salute, sic cantant canticum novum, sic dicunt Alleluia, corde, ore, vita. AmQuamvis ordo Psalmorum, qui mihi magni sacramenti videtur continere secretum nondum mihi fuerit revelatus; tamen quia omnes centum quinquaginta numerantur, etiam nobis qui totius ordinis eorum altitudinem adhuc acie mentis non pene
Abbreviated transcription (Latin):
oculos om̃ipotentis. & tam̃ fr̃s mri. si xp̃s in.
quantũ acceper̃ uenatores: & illis ut donare¬
tis de meo donastis. ego autẽ nudus erã. & ñ
uestistis me. & illi. Quando te uidimꝰ nudũ

Expanded text:
oculos Omnipotentis. Et tamen, fratres mei, oculos Omnipotentis. Et tamen, fratres mei, quantum acceperunt venatores; et illis ut donaretis, de meo donastis: ego autem «nudus eram, et non vestistis me.» Et illi: «Et quando te vidimus nudum,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ dñs eos exaltat. Et exaltauit mansurtos
Aliquid uolo dicere. audite attentus de
gła scõꝵ. Nemo ẽ enĩ qui ñ amat głam. sed
gła stultoꝵ popularis illa quȩ dicit᷑. hab&
illecebrã deceptionis ut ad laudes uanorũ
hominũ quisq cõmotꝰ uelit sic uiuere ut
p̃dicet᷑ ab hominib quib cũq quomodocũq
Hinc homints insani rffecti. & inflati tẏpo.
in unts intꝰ. foris tumidi. &iã ressuas ꝑdere
uolunt. donando scenicis. histrionib uenato.¬
rib aurigis. Quanta donant. quanta inpen.¬
dunt. effundunt uires. ñ patrimonu tantũ.
sed &iã animi sui. Isti fastidiunt pauperẽ.
quia ñ clamat popłs. ut pauꝑ accipiat: cla.¬
mat autẽ popłs. ut uenator accipiat. Illi rr¬
go ubi ñ tis clamat᷑. nolunt erogare. ubi cla.¬
mat᷑ ab insanis insaniunt. & fuiit om̃s insani.
& qui spectat᷑ & qui spectat. & qui donat.
Insana ista gła rep̃hendit᷑ adnõ. Imꝑbat᷑ ante

Expanded text:
et Deus eos exaltat. «Et exaltabit mansuetos et Deus eos exaltat. «Et exaltabit mansuetos Aliquid volo dicere; audite attentius de gloria sanctorum. Nemo est enim qui non amet gloriam. Sed gloria stultorum, popularis illa quae dicitur, habet illecebram deceptionis, ut ad laudes vanorum hominum quisque commotus, velit sic vivere, ut praedicetur ab hominibus quibuscumque, quomodocumque. Hinc homines insani effecti, et inflati typho, inanes intus, foris tumidi, etiam res suas perdere volunt, donando scenicis, histrionibus, venatoribus, aurigis. Quanta donant! quanta impendunt! Effundunt vires, non patrimonii tantum, sed etiam animi sui. Isti fastidiunt pauperem, quia non clamat populus, ut pauper accipiat; clamat autem populus, ut venator accipiat. Illi ergo ubi eis non clamatur, nolunt erogare: ubi clamatur ab insanis, insaniunt; et fiunt omnes insani, et qui spectatur, et qui spectat, et qui donat. Insana ista gloria reprehenditur a Domino, improbatur ante
Abbreviated transcription (Latin):
tenti: tanto acutius sonant. Ut ergo acute so¬
nar& pauli apłi psalteriũ quid dirit : quat
rtero oblitus in ea quę ante sunt extentus.
sequor ad palmã suꝑnę uocationis. Extendit
se ipse : trtigit xp̃s: & sonauit dulerdo ueri¬
tatis. In tẏmpano psallant ei & psaltrrio. Aina
bene fecit dñs in populo suo. Quid tã be¬
neficũ quã mori ꝓ impus: quid tã bent.¬
ficũ quã sanguine usto delere chirographũ
peccatoris. quid tã beneficũ quã dietrr.
non ad me ꝑtin& qđ fuistis. estote qđ non
fiustis. benefecit dñs in populo suo. dimit.¬
tendo peccata. ꝓmittendo uitã arternã.
Bene facit auersũ conuerttre. pugnantẽ
ad iuuare uincentẽ coronart. Benefecit
dñs in populo suo. Exattauit miansortos
IN Salute. Exaltant᷑ enĩ & suꝑbi. sed non
in salutt. Mansurti in salute. suꝑbi in mor¬
te. Ideo suꝑli ipsi st exaltant & dñs tos hu¬
miliat. Mlansueti autẽ ipsi st̃ humiliant.

Expanded text:
tenti, tanto acutius sonant. Ut ergo acute sotenti, tanto acutius sonant. Ut ergo acute sonaret Pauli apostoli psalterium, quid dixit? «Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam supernae vocationis» . Extendit se ipse; tetigit Christus, et sonavit dulcedo veritatis. «In tympano et psalterio psabenefecit Dominus in populo suo.» Quid tam beneficum, quam mori pro impiis? quid tam beneficum, quam sanguine justo delere chirographum peccatoris? quid tam beneficum, quam dicere: Non ad me pertinet quod fuistis; estote quod non fuistis? «Benefecit Dominus in populo suo,» dimittendo peccata, promittendo vitam aeternam. Benefacit aversum convertere, pugnantem adjuvare, vincentem coronare: «Benefecit Dominus in populo suo. Et exaltabit» «mansuetos in salute». Exaltantur enim et superbi, sed non in salute. Mansueti in salute, superbi in morte: id est, superbi ipsi se exaltant, et Dominus eos humiliat; mansueti autem ipsi se humiliant,
Abbreviated transcription (Latin):
alius. Asolis ortu usq ad occasũ. laudate nom̃
dñi. Laudent nom̃ rius in choro. in tympano
& psalterio psallant ei. Quare assumit tym.¬
panũ & psalteriũ  ut ñ sola uox laud&. srd &
oꝑa. Quando assumit᷑ tympanũ & spalteriũ:
manus c̃cimnt uoci. Sic & tu. si quando cantas
ałł. porrigas & panẽ esurienti. urstias nuchũ
c̃sentiunt digiti lingur. & ipsũ ministrriũ
trmpani & psalteru. ñ ẽ tacendũ. In tympano
coriũ extendit᷑ : in psalterio cordȩ extendunt᷑:
in utroq organo. caro crucifira ẽ. Qũã bene
psallebat in tympano & psalterio qui dieebat
mundus mihi crucifirus ẽ. & ego mundo
qui amat canticũ nouũ : qui doc& quando
tibi dicit: qui uult et m̃s discipulus: ab neg&
sema ipsũ & tollat crucẽ suã. & sequat᷑ mt
Non dimittat psaltrriũ suũ: ñ dimittat tym.¬
panũ. exrtendat᷑ in ligno. & siccet᷑ a concupis.¬
centia carnis. Nerui quanto plus fuerint ex¬

Expanded text:
alius: «A solis ortu usque ad occasum laudate nomen alius: «A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini» . «Laudent nomen ejus in choro.» 8. «In tympano et psalterio psallant ei.» Quare assumit tympanum et psalterium? Ut non sola vox laudet, sed et opera. Quando assumitur tympanum et psalterium, manus concinunt voci. Sic et tu, si quando Alleluia cantas, porrigas et panem esurienti, vestias nudum, consentiunt digiti linguae. Et ipsum mysterium tympani et psalterii non est lacendum. In tympano corium extenditur, in psalterio chordae extenduntur: in utroque organo caro crucifigitur. Quam bene psallebat in tympano et psalterio, qui dicebat: «Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo» qui amat canticum novum, qui te docet quando tibi dicit: «Qui vult esse meus discipulus, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me» . Non dimittat psalterium suum, non dimittat tympanum: extendatur in ligno, et siccetur a concupiscentia carnis. Nervi quanto plus fuerint ex
Abbreviated transcription (Latin):
mund&. Hoc ẽ qđ fecit xp̃s: nihil mundũ
in utuit in hominib qđ offerro ꝓ hominib
sripsũ obtulit munda uictima. felix uictima.
urra uictima. hostia in maculata. Non ergo
obtulit hoc qđ nos illi dedimꝰ. immo hoc obtu.¬
lit qđ a nob accepit. & mundũ obtulit. Car¬
nr̃ enĩ anob̾ accepit. hanc obtulit. Sed unde
illã accepit. De utrro uirginis marię. ut
mundã offerr& ꝓ in mundis. Ipse rex. ipse
chorũ. & quia in ciuitate loquim̾: ꝓpr om̃s
norunt. Chorus t̃ consensio cantantiũ. Si in
choro cantamꝰ. concordit̃ cantamꝰ. In choro
cantantiũ quis quis uoct discrepurrit: offen-¬
dit auditũ. & ꝑturbat chorũ. Si uox inconur¬
nient̃ cantantis disturbat concentũ cantanti¬
ũ. quomodo disturbat dissonans heresis concen¬
tũ laudantiũ: Chorus xp̃i iã totus mundus ẽ.
Xp̃i chorus ab oriente & occidente consonat.
Uideamꝰ si tantũ excẽndit᷑ chorꝰ xp̃i. Dicit psalmꝰ

Expanded text:
mundet. Hoc est quod fecit Christus. Nihil mundum mundet. Hoc est quod fecit Christus. Nihil mundum invenit in hominibus, quod offerret pro hominibus; seipsum obtulit mundam victimam. Felix victima, vera victima, hostia immaculata! Non ergo hoc obtulit quod nos illi dedimus: imo hoc obtulit quod a nobis accepit, et mundum obtulit. Carnem enim a nobis accepit, hanc obtulit. Sed unde illam accepit? De utero virginis Mariae, ut mundam offerret pro immundis. Ipse Rex, ipse chorum; et quia in civitate loquimur, prope omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in choro cantamus, concorditer cantemus. In choro cantantium quisquis voce discrepuerit, offendit auditum, et perturbat chorum. Si vox inconvenienter cantantis disturbat concentum cantantium, quomodo disturbat haeresis dissonans concentum laudantium? Chorus Christi jam totus mundus est. Chorus Christi ab oriente in occidentem consonat. Videamus si tantum extenditur chorus Christi. Dicit psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ ẽ. id est ab unctionr. Rrges autẽ unge.¬
bant᷑ & sacerdotes. Ille urro unctus ẽ & rex
& sacerdos. Rex pugnauit ꝓ nob̵. sacerdos
obtulit ꝓ nob̃. Quando ꝓ nobis pugnauit qua¬
si uictus ẽ. uert autẽ uicit. Crucifirus ẽ enĩ.
& de cruce sua in qua erat firus. diabolũ occi-¬
dit deinde rea nr̃. Unde autẽ sacerdos. qͦ iđ
ꝓ nob̵ obtulit : date sacerdoti qđ offerat.
Quid in uenir& homo qđ dar& mundũ.¬
quã uictitã. Quid mundũ potes offerre.¬
õ peccator: õ inique õ impie. quicquid
attuleris. in mundũ ẽ. & aliquid mundũ
Om̃a ipsius sunt. & si ñ offeras. Offer ergo ei
mundũ sacrifitiũ. Sed peccator es impius es
sed inquinatã conscientiã habes. potrris for¬
te aliquid mundũ offerre purgatus. sed ut
purgeris. aliquid aliquid ꝓte forte offeren.¬
dũ est. Quid ergo ꝓte oblaturꝰ es ut munde.¬
ris. o Si mundatꝰ es poteris offerre qđ mundũ
ẽ. Offerat ergo sripsũ mundus sacerdos. &

Expanded text:
dictus est, id est, ab unctione. Reges autem ungebantur et sacerdotes : ille vero unctus est et Rex et Sacerdos. Rex pugnavit pro nobis, Sacerdos obtulit se pro nobis. Quando pro nobis pugnavit, quasi victus est; vere autem vicit. Crucifixus est enim, et de cruce sua, in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde Rex noster. Unde autem Sacerdos? Quia se pro nobis obtulit. Date Sacerdoti quod offerat. Quid inveniret homo quod daret mundQuam victimam? Quid mundum potest efferre peccator? O inique, o impie! quidquid attuleris immundum est, et aliquid mundum Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, aliquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris offerre quod mundum est. Offerat ergo seipsum mundus sacerdos, et
Abbreviated transcription (Latin):
terret᷑ ad c̃sentiendũ prauȩ cupiditati. nisi umn-¬
cula ferrea retinerent. Quod plus ẽ si dicat
c̃tinere iã uolo: nolo iã uxorẽ: non potest. Quid
sitũ uis & illa non uult: nũ quid ꝑc̃tinentiã cuã
deb& illa firri fornicaria. Si alia nupserit tẽ
uiuo: adultrra erit. Non uult tali luero dis̃ cõ¬
pensarr tale dãpnũ: Redde debitũ: & si non
exigis. redde. Pro scificatione ꝑfecta dĩ tibi cõpu.¬
tabit. si ñ qđ debes exigis. sed reddis qđ debetur
urori. Times ñ facis. c̃cutiunt᷑ uincula tua. Audi.
quia uinculis ferreis constrictꝰ es. Alligatus ẽs̃
urori ne quȩsieris solutionẽ: Ourũ ẽ ferrcũ ẽ
Nã quando dñs hoc ait: ostendit quia uinculũ

Expanded text:
terret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati, nisi vinterret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati, nisi vincula ferrea retinerent. Quod plus est, si dicat, Continere jam volo, nolo jam uxorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per continentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus compensare tale damnum. Redde debitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur uxori. Times, non facis; concutiuntur vincula tua. Audi quia vinculis ferreis constrictus es: «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem» . Durum est, ferreum est. Nam quando Dominus hoc ai
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat eis qui asinistris st̃ ite in ignẽ ar t̃nũ.
qui paratꝰ ẽ diabolo & angłis tius. Nondũ dili.¬
gunt iusticiã. sed penã timent. & tuñdo penã¬
nã acceper̃ cõpedes . & in uiculis ferrris erudi.¬
untur. Uenit ad nos homo de scło potens. offen-¬
dit illũ uror sua. aut forte c̃cupiuit alterius
pulchriorẽ. aut alterã ditiorẽ. uult dimittere
illã quã hab&. non facit. audit aseruo dĩ. audit
aꝓph&a. audit ab apło. Ñ facis. audit ab eo in cuiꝰ
manib ẽ framea bis acuta: ñ facis. non lic& non ꝑ.¬
mittit ds̃ dimittere urorẽ. excepta causa forni¬
cationis. Audit hoc ti&. & non facit. pedes le.¬
urs iã ꝓgrediebant᷑ in lapsũ. cõpedib tenentur.
Hab& uincula forrea. tim& dm̃ dicit᷑ illi. Dãp.¬
nabit tẽ ds̃ si feceris. ludex ẽ supra om̃s audit
gemitũ uroris tue. reus teneberis in conspectu
eius. Hare coneupiscentia blandit᷑. hac pęna de¬

Expanded text:
ut dicat eis qui a sinistris sunt: «Ite in ignem aeternum, ut dicat eis qui a sinistris sunt: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Nondum diligunt justitiajam acceperunt compedes, et in vinculis ferreis erudiuntur. Venit ad nos homo de saeculo potens; offendit illum uxor sua, aut forte concupivit alterius pulchriorem, aut alteram ditiorem: vult dimittere eam quam habet, et non facit. Audit a servo Dei, audit a propheta, audit ab apostolo, et non facit; audit ab eo in cujus manibus est framea bis acuta, Non facies, non licet tibi, non permittit Deus dimittere uxorem, excepta causa fornicationis : audit hoc, timet, et non facit. Pedes leves jam progrediebantur in lapsum, compedibus tenentur; habet vincula ferrea, timet Deum. Dicitur illi: Damnabit te Deus, si feceris; judex est supra omnes, audit gemitum uxoris tuae, reus teneberis in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, hac poena de
Abbreviated transcription (Latin):
ad torquẽ aureũ. Dictũ ẽ enĩ de sapientia. &
torquẽ aurrũ circa tuã ceruicẽ. Nontibi in po¬
ner& torquẽ aureũ. nisi primo in cõpedib ferre¬
is tẽ alligass&. Sed cȩpisti atimore. consũmare
ad sapientiã. Quã multi sunt qui propterea
nolunt male facert: quia gebennã timi
quia cruciatũ timent nondũ amant iustic
Sullis ꝓmitteret᷑ inpunitas & diceret᷑ tis: facti
qđ uultis securi. inpunim̃tũ uoberit. emitte¬
rent ꝓgressus libidinũ suarũ in queq nequis¬
sima. & maxime fr̃s mei : maxime reges & no¬
biles: quib non facile dicit᷑ quid fecisti: Nã pauꝑ
homo & si ñ tunrat dm̃: quia nullarũ uiriũ ẽ.
nullarũ facultatũ ne cũ sr cõmouerit in suppli.¬
ciũ puniat᷑ cessat timore hominis & si nondĩ.
Potentes autẽ mundi. reges. nobiles: nisi dm̃
timeant quid timebunt: Sed p̃dicat᷑ illis. &
ꝑcutiunt᷑ framta bis acuta. Dicit᷑ illis quia ẽ
qui ponat alios ad dexterã. alios ad sinistrã.

Expanded text:
ctum est enim de Sapientia, «Et torquem aureum circa tuam cervicem» . Non tibi imponeret torquem aureum, nisi primo in compedibus ferreis te alligasset. Coepisti a timore, consummaris ad sapientiam. Quam multi sunt qui propterea nolunt male facere, quia gehennas timent, quia cruciatus timent? Nondum amant justitiam. Si illis promitteretur impunitas, et diceretur eis, Facite quod vultis securi, impunitum vobis erit; emitterent progressus libidinum suarum in quaeque nequissima: et maxime, fratres mei, maxime reges et nobiles, quibus non facile dicitur, Quid fecisti? Nam pauper homo, etsi non timeat Deum; quia nullarum virium est, nullarum facultatum; ne cum se commoverit, in supplicium rapiatur, cessat timore hominis, etsi non Dei. Potentes autem mundi, reges, nobiles, nisi Deum timeant, quid timebunt? Sed praedicatur illis, et percutiuntur framea bis acuta. Dicitur illis quia est qui ponat alios ad dexteram, alios ad sinistram;
Abbreviated transcription (Latin):
sed elegit ꝓdesse imꝑatori de piscatore : ñ pis.¬
catori dr imꝑatore : & eltgitta quȩ nulliis
mundus. erexit seleo ad uersus agnũ. sed for¬
tior leone inuentꝰ ẽ agnꝰ. Leo uictꝰ ẽ sruiendo
agnus uicit paciendo. Conu̾sa st̃ corda homi.¬
nũ ad timorẽ xp̃i. cȩprr̃ reges. cȩper̃ nobiles
mira culis cõmoueri. ꝓphaiȩ adimplaione
t̾bari. uidere in unũ nom̃ c̃currere genus
humatiũ. & qđ faxerent multi elegerunt
ignobilitatẽ & dimittentes domos suas. substan¬
tias suas distribuentes pauperib cucurrrr̃ ad ꝑ.¬
fectiont̃. Tali enĩ in ꝑfecto dicit᷑ ad ño. Si uis

Expanded text:
sed elegit prodesse imperatori de piscatore, non piscatori de imperatore; et elegit ea quae nullius mundus, erexit se leo adversus agnum: sed fortior leone inventus est agnus. Leo victus est saeviendo, agnus vicit patiendo. Conversa sunt corda hominum ad timorem Christi; coeperunt reges, coeperunt nobiles miraculis commoveri, prophetiae adimpletione turbari, videre in unum nomen concurrere genus humanum. Et quid facerent? Multi elegerunt ignobilitatem, et dimittentes domos suas, substantias suas distribuentes pauperibus, cucurrerunt ad perfectionem. Tali enim imperfecto dicitur a Domino: «Si vis
Abbreviated transcription (Latin):
urstire ñ uis E Quare : quia minꝰ clamatur.
quia minꝰ insantt᷑. Propterra isti qui tali
delectant᷑. in conscientia sua nihil habent. Q¬
mod exhauriunt acas. ut uestes mittant. sic &¬
in aniunt ipsã conscientiã. ut nihil ibi habrant
p̃ciosũ. Sc̃i aut̃t qui exultant in gła. quomodo
ex aͣltent : ñ opus ẽ ut nos dicamꝰ. ipsuꝰ psalmi
audite consequentẽ uersũ. Exultabunt scĩ in
gła. letabunt᷑ in cubilib suis. Non in thratris.
ñ in ãphithratris. non in circis. ñ in nugis. non in
foris. sed in cubilib suis. Quid ẽ in cubilib suis:
in cordib sius. Audi apłm paulũ exultantẽ in
cubili suo. Nã gła nr̃a. hȩc ẽ testimoniũ consci¬
entiȩ nr̃ȩ. Rursũ tim̃dũ est. ne quisq apud
meritũ suũ. Et enũ sunt multi sibi placentes.
& iustos st e̾e arbitrantes. & ꝓcedit aduersus
illos alia pagina dicens. Quis gloriabit᷑ castũ
st̃ habert cors Aut quis głabit᷑ mundt᷑ se t̾e

Expanded text:
is. Quare? Quia minus clamatur, quia minus insanitur. Propterea isti qui tali gloria delectantur, in conscientia sua nihil habent. Quomodo exhauriunt arcas, ut vestes mittant; sic exinaniunt ipsam conscientiam, ut nihil ibi habeant pretiosum. 11. Sancti autem qui exsultant in gloria, quomodo exsultent, non opus est ut nos dicamus; ipsius Psalmi audite sequentum versum: «Exsultabunt sancti in gloria: laetabuntur in cubilibus suis.» Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum timendum est ne quisque apud meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrantes; et procedit adversus illos alia pagina dicens: «Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis gloriabitur mundum se esse
Abbreviated transcription (Latin):
ris sp̃e tuã et certã. noueris karitatẽ tuã t̾t
sine simulatione. Sed qm̃ multa funt adhuc
quȩ possunt forte offendere oculos dĩ. lauda
sibi placentes uiderent᷑: ad uinxit statĩ. exul¬
tationes dĩ in faucib torũ. Sic letabunt᷑ in cu¬
bilib suis. ut ñ sibi tribuant qđ boni sunt. sed
illũ laudent a quo accrper̃ qđ sunt. aquo uo¬
cant᷑ ut ꝑueniant ad id qđ ñdũ sunt & a quo
sperant ꝑfectionẽ eui gr̃as agunt. quia in cho¬
auit. Exultationes dĩ infaucib coꝵ. Iã uidete

Expanded text:
 certam, noveris charitatem tuam esse sine simulatione. Sed quoniam multa sunt adhuc forte quae possunt offendere oculos Dei, lauda sibi placentes viderentur, adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, sed illum laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui gratias agunt, quia inchoavit: «Exsultationes Dei in fau