comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne audimꝰ apłm dicentẽ: cũ aũ
uenit plenitudo tẽporis misit ds
filiũ suũ: Si gͦ plenitudine tẽpo¬
ris missus ẽ. q̃n debuit missus ẽ:
q̃n oportuit uenit. Quid ẽ. tẽpus
meũ ñdũ uenit: Intelligite fr̃s. qͦ
aĩo illi loquebant᷑: qui quasi frẽm
suum ammonere uidebant᷑. Dabant enĩ illi¬
consiliũ consequendȩ głiȩ ueluti
scłarit̃: & t̾reno affectu monentes.
ne eẽt ignobilis & latitaret. Qđ gͦ
ait dñs. tẽpus meũ ñdũ uenit: illis
respondit. qui ei consiliũ de głia
dabant. Tepus gliȩ meȩ: ñdũ uenit¬
U idete quã ꝓfundũ sit. De głia illi
admonebantꝰ. s ille uoluit altitu¬
dinẽ humilitate p̃cedere: & ad ip¬
sam celsitudinẽ ꝑ humilitatẽ. uiã
sternere. Nã & illi discipuli. utiq
głam requirebant: qui uolebant
sedere unꝰ ad dexterã eiꝰ & alt̾ ad
sinistrã. Attendebant quo: & non
uidebant qua. Dñs eos ut ordina¬
te uenirent ad patriã:. reuocauit

Expanded text:
 Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: quod ergo ait Dominus, Tempus meum nondum venit, illis respondit qui ei consilium de gloria dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: attendebant quo, et non videbant qua; Dominus eos, ut ordinate venirent ad patriam, revocavit
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & qł eũ uident᷑ monere fr̃s:
głiȩ ipsius consulunt. facis mirabi¬
liaꝰ innotesce. id ẽ appare omnibus:
ut laudari possis ab omib Loque¬
bat᷑ caro carni: s caro sine do: car¬
ni cũ do. Loquebat᷑ enĩ prudentia
carnis. uerbo quod carofactũ est:
& habitauit in nob̾. Quid ad hȩc

Expanded text:
Nam et quod eum videntur monere fratres, Nam et quod eum videntur monere fratres, gloriae ipsius consulunt: Facis mirabilia, innotesce; id est, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Loquebatur caro carni: sed caro sine Deo, carni cum Deo. Loquebatur enim prudentia carnis Verbo quod caro factum est et habitavit in nobis . 5. Quid ad haec,
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. Cũ gͦ auditis fr̃s dñi: ma¬
riȩ cogitate consanguinitatẽ: ñ
iterũ parientis ulłã ꝓpaginem.
Sic̃ enĩ in sepulchro ubi positũ ẽ
corpus dñi. nec ante nec postea
mortuus iacuit: sic uterus mariȩ
nec ante nec postea quicquam
mortale concepit. Diximꝰ. fr̃s qui
fuerint: audiamꝰ quid dixerint.
Transi hinc & uade in iudȩã: ut
& discipuli tui uideant oꝑa tua
quȩ tu facis. Oꝑa dñi discipulos
ñ latebant: s istos latebant. Isti
enĩ fr̃s. id ẽ consanguinei . xp̃m
consanguineũ habere potuerunt:
credere aũ in eũ. ipsa ꝓpinquita¬
te fastidier̃t. Dictũ ẽ in eugłio.
Non enĩ hoc nos audemꝰ opinari.
Modo audistis. Addunt. & monent.
Nemo enĩ in occulto quid facit: &
quęrit ipse in palam eẽ.Si hȩc fa-¬
cis: manifesta teipsũ mundo. Et
continuo. Neq enĩ fr̃s eiꝰ credebats
in eũ. Quare in eũ ñ credebant:
Quia humanã głam requirebant.

Expanded text:
Jacob . Cum ergo auditis fratres Domini, MaJacob . Cum ergo auditis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. Sicut enim in sepulcro ubi positum est corpus Domini, nec antea nec postea mortuus jacuit; sic uterus Mariae nec antea nec postea quidquam mortale concepit. 4. Diximus fratres qui fuerint; audiamus quid dixerint. Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua, quae tu facis. Opera Domini discipulos non latenim fratres, id est consanguinei, Christum consanguineum habere potuerunt, credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt. Dictum est in Evangelio: non enim hoc nos audemus opinari, modo audistis. Addunt, et monent: Nemo enim in occulto quid facit, et quaerit ipse in palam esse: si haec facis, manifesta teipsum mundo. Et continuo: Neque enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant.
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas qui nouer̃t legert̃. faci¬
ebant die festo tabernacula: ad
similitudinẽ tabernaculoꝵ in qͥb
habitauert̃. cũ ex egypto educti
ꝑegrinarent᷑ in heremo. Iste erat
dies festus: magna solłepnitas. Ce¬
lebrabant hoc iudei. uelut remi¬
niscentes b̃nficia dñi: qui occisuri
erant dñm. Hoc gͦ die festo. quia
plures erant dies festi: sic enim
appellabat᷑ apud iudȩos dies festꝰ.
ut non esset dies unus s plures:
enĩ nouũ ẽ: qđ auditis. Consan¬
guinei uirginis mariȩ: fr̃s dñi di¬
cebant᷑. Erat enĩ consuetudinis scͥp¬
turarũ. appellare fr̃s quoslibet
consanguineos. & cognationis pro¬
pinquos. extra usum nr̃m: ñ quo
more nos loquimur. Nã quis dicat
fĩs. auunculũ & filiũ sororis: Scͥp¬
tura tamen huiꝰmodi cognationes.
fr̃s appellat. Nã abrahã & loth fr̃s
st̃ dicti: cũ ẽẽt abrahã patruus
loth. Et laban &e iacob fr̃s st̃
dicti: cũ ẽẽt laban auunculus

Expanded text:
Scripturas qui legerunt, noverunt. FaciScripturas qui legerunt, noverunt. Faciebant die festo tabernacula, ad similitudinem tabernaculorum in quibus habitaverant cum ex Aegypto educti peregrinarentur in eremo. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei, velut reminiscentes beneficia Domini, qui occisuri erant Dominum. Hoc ergo die festo quia plures erant dies festi; sic enim appellabatur apud Judaeos dies festus, ut non esset dies unus, sed pluresenim novum est quod auditis. Consanguinei virginis Mariae, fratres Domini dicebantur. Erat enim consuetudinis Scripturarum, appellare fratres quoslibet consanguineos et cognationis propinquos, et extra usum nostrum, non quo more nos loquimur. Nam quis dicat fratres avunculum et filium sororis? Scriptura tamen etiam hujusmodi cognationes fratres appellat. Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum esset Abraham patruus Lot : et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne illi ꝓ crimine obiceretur
latibulũ: precessit in capite. quod
in menbro confirmaret᷑. Sic enim
dictũ ẽ. Nolebat ambulare in iu¬
dȩam. qr quȩrebant eũ iudei oc¬
cidere: quasi ñ posset xp̃c. & ambu¬
lare int̃ udȩos. & ñ occidi a iudeis.
Hanc enĩ potentiã: qñ uoluit de¬
monstrauit. Nã cũ eũ iã passurũ
tenere uellent: ait illis. Quẽ quȩ¬
ritis: Respondert̃. Iħ̾m. Et ille.
Ego sũ. Non se occultans: s manife¬
stans. Ad eã tñ manifestationẽ
illi ñ substitert̃: s redeuntes retro
cecider̃t. Et tñ qr pati uenerat᷑: sur¬
rexert̃. tenuert̃: ad iudicem
adduxer̃t. & occiderunt. Sed qͥd
fecert̃: Qđ ait quȩda scriptura
Terra. tradita ẽ in manꝰ impii. Caro.
data ẽ in potestatẽ iudȩis. Et hoc
ꝓpterea. ut quasi sacculus conscin¬
deret᷑: uñ nr̃m p̃ciũ manaret. Erat
aũ in ꝓximo dies festus iudȩorũ:
scenophegia. Quid sit scenophegia:

Expanded text:
et ne illi pro crimine objiceretur et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite quod in membro confirmaretur. Sic enim dictum est, Nolebat ambulare in Judaeam, quia quaerebant eum Judaei occidere: quasi non posset Christus et ambulare inter Judaeos, et non occidi a Judaeis. Hanc enim potentiam, quando voluit, demonstravit: nam cum eum jam passurum tenere vellent, ait illis, Quem quaeritis? Responderunt: Jesum. Et ille: Ego sum; non se occultans, sed manifestans. Ad eam tamen manifestationem illi non substiterunt, sed redeuntes retro ceciderunt . Et tamen quia pati venerat, surrexerunt, tenuerunt, ad judicem adduxerunt, et occiderunt. Sed quid fecerunt? Quod ait quaedam Scriptura, Terra tradita est in manus impii : caro data est in potestatem Judaeis. Et hoc propterea, ut quasi sacculus conscinderetur, unde nostrum pretium manaret. 3. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegia. Quid sit Scenopegia,
Abbreviated transcription (Latin):
totus. in capite & in corpore. Qđ
gͦ m̃bra eiꝰ. ipse: qđ aũ ipse. ñ con¬
tinuo m̃bra eiꝰ. Nã si ñ ipsi essent
m̃bra eiꝰ: ñ diceret. Saule qͥd me
ꝑsequeris: Non enĩ saulus ipsũ. s
m̃bra eiꝰ. id ẽ fideles eiꝰ: in t̾ra ꝑse¬
quebat᷑. Noluit tñ dicere scõs
meos. seruos meos: postremo hono¬
rabilius fr̃s meos. s me: hoc ẽ men¬
bra mea. quib ego sũ caput. His
p̃dictis: puto nos in hoc capitulo
qd mͦ lectũ ẽ. ñ eẽ laboraturos.
Sepe enĩ significatũ ẽ in capite: qd̾
futurũ erat in corpore. Posthȩc in¬
quit. ambulabat iħc in galileã: ñ
enĩ uolebat in uidȩã ambulare:
quia quȩrebant eũ udȩi int̾fice¬
re. Hoc ẽ qđ dixi: infirmitati nr̃ȩ
p̃bebat exemplũ. Non ipse ꝑdide¬
rat potestatẽ: s nrãm consolabat᷑
fragilitatẽ. futurũ enĩ erat ut dixi:
ut aliquis fidelis eiꝰ absconderet
se: ne a ꝑsecutorib inueniretur.

Expanded text:
totus in capite et in corpore. Quod totus in capite et in corpore. Quod ergo membra ejus, ipse: quod autem ipse, non continuo membra ejus. Nam si non ipse essent membra ejus, non diceret: Saule, quid me persequeris ? Non enim Saulus ipsum, sed membra ejus, id est fideles ejus, in terra persequebatur. Noluit tamen dicere, sanctos meos, servos meos; postremo honorabilius, fratres meos: sed, Me, hoc est membra mea, quibus ego sum caput. 2. His praedictis, puto nos in hoc capitulo quod modo lectum est, non esse laboraturos: saepe enim significatum est in capite, quod futurum erat in corpore. Post haec, inquit, ambulabat Jesus in Galilaeam: non enim volebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. Hoc est quod dixi; infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur;
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c scđm hominẽ se plurimũ
cõmendauit fidei nr̃e. Et enĩ semꝑ
hoc agit dictis & factis suis: ut &e¬
ds credat᷑ & hõ. Ds̃ qui nos fecit:
homo qui nos quęsiut. Ds̃ cum
patre semꝑ:homo nob̾eũ ex tein¬
pore. Non enĩ quȩreret quẽ fece¬
rat. nͥ fieret ipse qđd fecerat. Uerũ
hoc mem̃tote: & de cordib ur̃is no¬
lite dimittere: sic eẽ xp̃m hominẽ
factũ: ut ñ destiterit ds eẽ. Maneis
łs. accepit hominẽ: qͥ fecit hominẽ.
Quando gͦ latuit ut hõ: ñ potentiã
ꝑdidisse putandus ẽ: s exemplũ
infirmitati prebuisse. Ille enim q̃n
uoluit detentus ẽ: qn uoluit occi¬
sus ẽ. S qm̃ futura erant m̃bra eiꝰ.
id ẽ fideles eiꝰ. qui ñ haberent illa
potestatẽ. quã habebat ipse dñs
nr̃: qđ latebat. qđ se tãquã ne occi¬
deret᷑ occultabat᷑: hoc indicabat fac¬
tura ẽẽ m̃bra sua: in quib utiq
m̃bris suis ipse erat. Non enĩ xp̃c
in capite. & ñ in corpore: sed xp̃c

Expanded text:
 secundum hominem se plurimum commendavit fidei nostrae. Etenim semper hoc agit dictis et factis suis, ut Deus credatur et homo: Deus qui nos fecit, homo qui nos quaesivit; Deus cum Patre semper, homo nobiscum ex tempore. Non enim quaereret quem fecerat, nisi fieret ipse quod fecerat. Verum hoc mementote, et de cordibus vestris nolite dimittere, sic esse Christum hominem factum, ut non destiterit Deus esse. Manens Deus accepit hominem, qui fecit hominem. Quando ergo latuit ut homo, non potentiam perdidisse putandus est, sed exemplum infirmitati praebuisse. Ille enim quando voluit detentus est, quando voluit occisus est. Sed quoniam futura erant membra ejus, id est fideles ejus, qui non haberent illam potestatem quam habebat ipse Deus noster; quod latebat, quod se tanquam ne occideretur occultabat, hoc indicabat factura esse membra sua, in quibus utique membris suis ipse erat. Non enim Christus in capite et non in corpore, sed Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ducit turbas. Qui dicebant seducit
turbas: sonitꝰ eoꝵ apparebat tãquã
aridoꝵ folioꝵ. Seducit turbas. clariꝰ
sonabant: bonꝰ ẽ. p̃ssius susurrabant.
illa gła xp̃i. quȩ nos ȩt̃nos factura
ẽ: mͦ tñ ita crescit ęccłia eiꝰ: ita eã
dignatꝰ ẽ ꝑ cuncta diffundere: ut¬
iam susurret᷑. seducit turbas: & cla¬
rius personet bonus est Explicit¬

Expanded text:
ducit turbas. Qui dicebant: seducit turbas , sonitus eorum apparebat, tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant; bonus est, pressius susurrabant. illa gloria Christi, quae nos aeternos factura est; modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut etiam susurretur: Seducit turbas; sed clarius personet, bonus est
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ arborũ posita ẽ. Omĩs gͦ ar¬
bor quȩ ñ facit fructũ bonũ: exci¬
det᷑ & in ignẽ mittet᷑. Dicant gͦ de
te si ꝓficis in xp̃o: dicant hoiẽs: se¬
ducit turbas. De ipso dȩ toto cor¬
pore .xp̃i. hoc đr. Cõgita corpus xp̃i
adhuc in mundo: cogita corpꝰ xp̃i
adhuc in area: uide quẽ ad modũ
blasphemet᷑ a palea. Simul quidẽ
triturant᷑: s paleȩ conterunt᷑: frum̃¬
ta purgant᷑. Qđ dictũ ẽ gͦ de do¬
mino. ualet ad consolationẽ nr̃am:
de quocũq hoc dictũ fuerit xp̃ia
no. Nemo tñ pała loquebat᷑ de illo:

Expanded text:
radicem arborum posita est. Omnis ergo arradicem arborum posita est. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Dicant ergo de te, si proficis in Christo, dicant homines, Seducit turbas. De ipso, de toto corpore Christi hoc dicitur. Cogita corpus Christi adhuc in mundo, cogita corpus Christi adhuc in area; vide quemadmodum blasphemetur a palea. Simul quidem triturantur; sed paleae conteruntur, frumenta purgantur. Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem, de quocumque hoc dictum fuerit christiano. 12. Nemo tamen palam loquebatur de illo,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ. non. s seducit. turbas. De oĩb
seruis eiꝰ intelligendũ. hoc dr mͦ
Quicũq enĩ apparuerit in aliqua
grã spiritali. ꝓfecto alii dicunt bo¬
nꝰ est: alii ñ s seducit turbas. Vnde
hoc: Quia uita ura abscondita ẽ
cũ xp̃o in đo. Ideo licet dicere
hominib ꝑ hyemẽ: mortua est
ista arbor. Uerbi grã. Arbor fici.
arbor piri. & huiꝰmodi pomoꝵ.
similis ẽ aridȩ: & quã dui hyems
ẽ. ñ apparet. Estas ꝓbat: iudicium
manifestus ueniet: ds ñr. & ñ silebit.
Ignis ante ipsũ p̃ibit. Ignis iste: in¬
flammabit inimicos eiꝰ. Aridas ar¬
bores: ignis cõprehendet. Tc̃ enim
aride apparebunt: qñ illis dicetur.
Esuriui: & ñ dedistis mͥ manducare.
In alia uͦ parte. hoc ẽ in dextera.
apparebit fęcunditas fructuũ: digni¬
tasq folioꝵ. Uiriditas: et̃nitas erit.
Iilis gͦ tãquã aridis: dicet᷑. Ite in ignẽ
ȩternũ. Ecce enĩ inquit. securis ad

Expanded text:
autem, Non, sed seducit turbas. De omnibus autem, Non, sed seducit turbas. De omnibus servis ejus intelligendum: hoc dicitur modo. Quicumque enim eminuerit in aliqua gratia spirituali, profecto alii dicunt, Bonus est; alii, Non, sed seducit turbas. Unde hoc? Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Ideo licet dicere hominibus per hiemem, Mortua est ista arbor, verbi gratia, arbor fici, arbor piri, et hujusmodi pomorum, similis est aridae; et quamdiu hiems est, non apparet. Aestas probat, judicium manifestus veniet, Deus noster et non silebit ; ignis ante eum praeibit: iste ignis inflammabit inimicos ejus ; aridas arbores ignis comprehendet. Tunc enim aridae apparebunt, quando eis dicetur, Esurivi, et non dedistis mihi manducare: in alia vero parte, hoc est in dextera, apparebit fecunditas fructuum, dignitasque foliorum; viriditas, aeternitas erit. Illis ergo tanquam aridis dicetur, Ite in ignem aeternum . Ecce enim, inquit, securis ad
Abbreviated transcription (Latin):
in figura manifestant᷑ in nobis.
Et ñ uacat qđ de dño dictũ ẽ. as¬
cendit ad diem festũ. ñ manifeste:
s tãquã in occulto. figura enim
erat ipsũ in occulto: qr in ipso die
festo . xp̃c latebat: qr ipse dies festꝰ.
xp̃i m̃bra ꝑegrinatura significabat.
Iudei gͦ quȩrebant eũ in die festo:
antequã ascenderet. Priores enĩ
fr̃s ascendert̃: & ñ tẽ ascendit ille
qͣn illi putabant & uolebant: ut
etiã hoc impleret᷑ qđ ait. non ad
hunc. id ẽ ad quẽ uos uultis: pri¬
mũ. uel scłm diẽ. Ascendit autẽ
postea ut eugłm loquit᷑ media¬
to die festo: id ẽ cũ iã illius diei
festi tot dies p̃terissent. quot re¬
mansissent. Ipsam enĩ festiuitatẽ
quantũ intelligendũ ẽ: diebus
plurib cȩlebrabant. Dicebant gͦ.
Ubi ẽ ille: Et murmur multus. de
eo erat in turba. Unde murmur:
De contentione. Quȩ fuit contentio:
Q uiła enĩ dicebant. qr bonꝰ est: alii

Expanded text:
in figura, manifestantur in nobis. in figura, manifestantur in nobis. Et non vacat quod de Domino dictum est, Ascendit ad diem festum, non manifeste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat ipsum in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ergo quaerebant eum in die festo: antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille, quando illi putabant et volebant: ut etiam hoc impleretur quod ait, Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo; id est, cum jam illius diei festi tot dies praeteriissent quod remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus pluribus celebrabant. 11. Dicebant ergo: Ubi est ille? Et murmur multum de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant, Quia bonus est; alii
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Qui ista agnoscunt: in taber¬
naculis st̃. futurũ enĩ erat: ut qͥ¬
dam hoc agnoscerent. Ille ẽ enĩ
in tab̾naculis: qui se ẽẽ in mundo
intelligit ꝑegrinũ. Ille se intellig̃
ꝑegrinantẽ: qui se uidet patriȩ
suspirantẽ. Cũ aũ corpus xp̃i ẽ
in tab̾naculis: xp̃c ẽ in tab̾naculis:
s tẽ ñ euident̃. s latent̃. Adhuc
eñ umbra lucẽ obscurabat: ue¬
niente luce. umbra remota est.
Xp̃c erat in occulto: in scenophegia
nos iter agere in heremo.Si enun
agnoscamꝰ: in heremo sumꝰ. Quid
ẽ in heremo: In deserto. Quare
in deserto: Quia in isto mundo.
ubi sitit᷑ in uia inaquosa. S sitia¬
mus: ut saturemur. Beati enĩ qͥ
esurunt & sitiunt iusticiã: qm̃
ipsi saturabunt᷑. Et sitis nr̃a: de
petra impletur in heremo. Petra
enĩ: erat xp̃c. Et uirga ꝑcussa ẽ:
ut aqua manaret. Ut aũ mana¬
ret. bis ꝑcussa ẽ: qr duo ligna st̃
crucis. Om̃a gͦ hȩc quȩ fiebant:

Expanded text:
sumus. Qui ista agnoscunt, in tabersumus. Qui ista agnoscunt, in tabernaculis sunt: futurum enim erat ut quidam hoc agnoscerent. Ille enim est in tabernaculis, qui se esse in mundo intelligit peregrinum. Ille se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum autem corpus Christi est in tabernaculis, Christus est in tabernaculis. Sed tunc non evidenter, sed latenter. Adhuc enim umbra lucem obscurabat: veniente luce, umbra remota est. Christus erat in occulto, in Scenopegia Cnos iter agere in eremo: si enim agnoscamus, in eremo sumus. Quid est in eremo? In deserto. Quare in deserto? Quia in isto mundo, ubi sititur in via inaquosa. Sed sitiamus, ut saturemur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Et sitis nostra de petra impletur in eremo: Petra enim erat Christus, et virga percussa est, ut aqua manaret. Ut autem manaret, bis percussa est , quia duo ligna sunt crucis. Omnia ergo haec quae fiebant
Abbreviated transcription (Latin):
brȩ fuert̃ futuroꝵ: & scenophegia
umbra erat futuroꝵ. Hic gͦ dies
festus: quȩramꝰ cuiꝰ futuri umbra
erat. Exposui quid erat scenophe¬
gia. Celebratia erat tabernaculoꝵ:
ꝓpterea qr ppłs de egypto liberatꝰ.
missionis. in tabernaculis habitauit
Quid sit aduertamus: & nos erimus.
Nos inquã: qui m̃bra xp̃i sumꝰ. Si
sumus. illo dignante sumus: ñ nobis
educti sumꝰ de ȩgypto. ubi diabo¬
lo tãquã pharaoni seruiebamus:
ubi litea oꝑa in t̾renis desideri¬
is agebamꝰ & in eis multũ labo¬
ramus. Et enim nobis xp̃c quasi
lateres facientib clamauit. Ueni¬
te ad me om̃s qui laboratis: &
onerati estis. hinc educti ꝑ bap¬
tismũ. tãquã ꝑ mare rubrũ: Ideo
rubrũ: quia xp̃i sanguine conse¬
cratũ Mortuis omnib inimicis
nr̃is. qui nos insectabant᷑: id ẽ de¬
letis omnib peccatis nostris. traiecti
sumꝰ. Modo autẽ antequã ad terrã
ꝓmissionis. id ẽ ȩternũ regnũ ue¬
niamꝰ: in deserto in tabernaculis

Expanded text:
brae fuerunt futurorum; et Scenopegia umbra erat futurorum. Hic ergo dies festus, quaeramus cujus futuri umbra erat. Exposui quid erat Scenopegia: celebratio erat tabernaculorum, propterea quia populus de Aegypto liberatus missionis, in tabernaculis habitavit. Quid sit animadvertamus, et nos erimus; nos, inquam, qui membra Christi sumus, si sumus: illo autem dignante sumus, non nobis educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus: ubi lutea opera in terrenis desideriis agebamus, et in eis multum laborabamus. Etenim nobis Christus quasi lateres facientibus clamavit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Hinc educti per Baptismum tanquam per mare Rubrum, ideo rubrum, quia Christi sanguine consecratum, mortuis omnibus inimicis nostris qui nos insectabantur, id est, deletis omnibus peccatis nostris, transjecti sumus. Modo ergo antequam ad patriam promissionis, id est, aeternum regnum veniamus, in deserto in tabernaculis
Abbreviated transcription (Latin):
bor bonoꝵ: ait correctus. Quam
bonus isrł deuᷤ rectis corde: mei
ñ erã recto corde. pene cõmoti
sunt pedes: paulominꝰ effusi sunt
gressus mei. Quare: Quia zelaui
in peccatorib: pacẽ peccatoꝵ in¬
tuens. Uidi inquit malos felices:
& displicuit mͥ ds. Hoc enĩ uole¬
bam: ut non ꝑmitteret ds malos
eẽ felices. Intelligat homo. nũquã
hoc ꝑmittit ds̃: s ideo malus felix
putat᷑: qr quid sit felicitas igno¬
rat᷑. Simꝰ gͦ recti corde: tẽpus głiȩ
nr̃ȩ ñdũ uenit. Dicat᷑ amatorib
cere. & nos. Et q̃m corpus dñi nr̃i

Expanded text:
bor bonorum, ait correctus: Quam bor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei n eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Vidi, inquit, malos felices, et displicuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Dicatur amatoribus cere et nos. Et quoniam corpus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sine uoce. sic ñ aperuit os suũ. uieniet:
& ñ silebit. Lacui ait: nũ quid
semꝑ tacebo  Modo aũ quid
necessariũ est eis qui habẽt iusti¬
ciã: Qđ in illo ipso psalmo legit᷑
Quoadusq iusticia conuertat᷑ ad
iudiciũ. Et qui habent eã: Om̃s
recti corde. Quęritis fortasse: qͥ
sint recti corde. Illos inuenimus
in scriptura rectos corde. qͥ tole
Nidete fr̃s: rara auis ẽ ista. quam
loquor. Nescio quo enĩ mͦ. qͣndo
ẽuenit hõi aliquid mali dm cur¬
rit accusare: qui debet se. Qñdo
aliquid boni agis. te laudas: q̃n
mali aliquid pãteris. đm accusas.
Hoc ẽ cor tortũ: non rectũ. Ab ista
distortione & prauitate si corri¬
garis: conuertet᷑ incontrarium
qđ faciebas. Antea enĩ quid faci¬
ebas: Laudabas te in bonis dei:
accusabas d̾m in malis tuis. Con¬
uerso corde & directo: laudabiᷤ
đm in bonis suis: accusabis te in
malis tuis. Isti sunt recti corde.
Deniq ille ñdũ recto corde. cui
displicebat felicitas maloꝵ. & la¬

Expanded text:
aperuit os suum . Veniet et non silebit. Tacui, inquit, numquid semper tacebo ? 7. Modo autem quid necessarium est eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoadusque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimus in Scriptura rectos corde, qui malaVidete, fratres; rara avis est ista quam loquor. Nescio quo enim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando mali aliquid pateris, Deum accusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, convertetur in contrarium quod faciebas. Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui displicebat felicitas malorum et la
Abbreviated transcription (Latin):
głari tẽporalit̃: s aliquid docere
salubrit᷑: corrigere homines: de
die festo ȩterno admonere: amorẽ
piebat conuertere. Qͥd ẽ autẽ quod
quasi latent̃ ascendit ad diẽ festũ:
et iã hinc qł quasi latent̃ ascendit.
aliquid significare uoluisse. Nã
consequentia docebunt. sic eum
ascendisse mediato die festo. id ẽ
mediatis illis dieb. ñ ut etiã pała
doceret: s quasi latent᷑ dix̃: ne se
ostenderet hominib. Non uacat
qđ latent̃ ascendit xp̃c ad diem
festũ: qr ipse latebat in illo die festo.
Adhuc etiã ego qđ dixi in latibulo
est. Manifestet᷑ gͣ. Tollat᷑ uelũ: appa¬
reat qł erat secretũ. Dĩa quȩ dicta
st̃ antiquo ppło isrł in multiplici
scriptura sc̃ȩ legis. quȩ agerent siue
in sacrificiis. siue in sacerdotiis. siue
in dieb festis. & omnino in qͥbis¬
libet rebus quib dm colebant:
quȩcũq illis dicta & p̃cepta sunt:
futuroꝵ: Que in xp̃o complerentur.

Expanded text:
gloriari temporaliter, sed aliquid salubriter gloriari temporaliter, sed aliquid salubriter docere, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, ab amore Deum convertere. Quid est autem quod quasi latenter ascendit ad diem festum? etiam hinc, quod quasi latenter ascendit, aliquid significare voluisse: nam consequentia docebunt sic eum ascendisse mediato die festo, id est mediatis illis diebus, ut etiam palam doceret. Sed quasi latenter dixit, ne se ostenderet hominibus. Non vacat quod latenter ascendit Christus ad diem festum, quia ipse latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego quod dixi, in latibulo est. Manifestetur ergo, tollatur velum, et appareat quod erat secretum. 9. Omnia quae dicta sunt antiquo populo Israel in multiplici scriptura sanctae Legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus quibus Deum colebant, quaecumque illis dicta et praecepta sunt, futurorum? Quae i
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ .xii. sedes. iudicantes.xii. tribus
isrł. Habebat iusticiã apls: s ñdũ
illud iudiciũ. de quo dicit. Nescitis
tẽpus iuste uiuendi: postea erit
tẽpus eos qui male uixert̃ iudican¬
di. Quoadusq inquit. iusticia con¬
uertat᷑ ad iudiciũ. Hoc erit tẽpus
iudicii: de quo dñs mͦ dixit. tempꝰ
meũ. ñdũ uenit. frit enĩ tẽpus
głiȩ: ut qui uenit in humilitate.
ueniat in altitudine: qui uenit
iudicandus. ueniat iudicaturus:
qui uenit occĩdi a mortuis. ueni¬
at iudicare de uiuis & mortuis.
Ds inquit psalmꝰ. manifestus ueni¬
et: ds nr̃ & ñ silebit. Quid est
manifestus ueniet: Quia uenit
occultus: tẽ ñ silebit. Nã q̃n ue¬

Expanded text:
duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Habebat justitiam Apostolus, sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis tempus juste vivendi, postea erit tempus eos qui male vixerint, judicandi. Quoadusque justitia, inquit, convertatur in judicium. Hoc erit tempus judicii, de quo Dominus modo dixit, Tempus meum nondum venit. Erit enim tempus gloriae, ut qui venit in humilitate, veniat in altitudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus: qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Deus, inquit Psalmus, manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occultus. T
Abbreviated transcription (Latin):
sperabunt. Qui aũ ꝑseuerant̃ sꝑarĩ.
ra te ꝓtegunt᷑: ne de spe a diabolo
deiciant᷑. Sub tegmine alarum
tuarũ sperabunt. Si gͦ sperabt̃: qͥd
sperabunt. nͥ qđ pecora ñ habebt:
Inebriabunt᷑ ab ubertatẽ domꝰ tuȩ:
&e torrente uoluptatis tuȩ potabis

Expanded text:
sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, a te proteguntur, ne de spe a diabolo dejiciantur: sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Si ergo sperabunt, quid sperabunt, nisi quod pecora non habebunt? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis
Abbreviated transcription (Latin):
Tu es enĩ ds: tu creasti. tu saluas:
tu dedisti eẽ: tu das sanũ ẽẽ. Si
gͣ sic̃ multiplicata ẽ miscdia dei.
ab illo homines & iumenta saluan¬
tur: ñne habent homines aliquid
aliud quod eis prestet creator. quod
ium̃tis ñ p̃stat: Nulla ne discretio
ẽ. int̾ animal factũ ad imaginẽ dĩ.
& animal subditũ imagini di: Est
plane. Prȩt̾ salutẽ istã cõmunem
nob̾ cũ animantib mutis. ẽ qđ nob̃
p̃ster ds: illis aũ ñ p̃stat. Quid est
hoc: Sequere in eodem psalmo.
Filii aũ hominũ: sub tegiine alarũ
tuarũ sperabunt. Habentes mͦ salu¬
tẽ cõmunẽ cũ pecorib suis: filii aũ homi¬
nũ. sub tegmine alarũ tuarũ spe¬
rabunt. Aliã habent salutẽ in re:
aliã in spe. Salus ista quȩ in p̃senti
ẽ: hominib pecoribq cõmunis est.
Sed ẽ alia. quã sperant homines: &
accipiunt qui sperant: ñ accipient
qui desperant. filii enĩ hominum
sub tegmine inquit alarũ tuarũ

Expanded text:
Tu enim es Deus, tu creasti, tu salvas: Tu enim es Deus, tu creasti, tu salvas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est misericordia Dei, ab illo homines et jumenta salvantur; nonne homines habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non praestat. Quid est hoc? Sequere in eodem psalmo: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Habentes modo salutem communem cum pecoribus suis, Filii hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Aliam habent salutem in re, aliam in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines; et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum sub tegmine, inquit, alarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
homines inquit & ium̃ta saluos
facies dñe: sic̃ multiplicata ẽ mi¬
sericordia tua ds. Qm̃ enĩ ds es.
& habes multiplicẽ miscdĩã: ꝑue¬
nit eadem multiplicitas miscđiȩ
tuȩ. ñ solũ ad homines quos cre¬
asti ad imaginẽ tuã: s etiã ad
pecora quȩ hominib sub didisti.
A quo enĩ salus hõis: ab illo salus
& pecoris. Non erubescas hoc sen¬
tire de dño do tuo: immo p̃sumaᷤ.
ce fidas: & caueas. ne alit̾ sentias.
Qui saluũ facit te. ipse saluũ facit
equũ tuũ: ipse ouẽ tuã. Ad mini¬
ma omnino ueniamꝰ. ipse gallinã
tuã. Dñi ẽ salus: & ista ds saluat.
Mouet: Int̾rogas: Miror qͥd dubitas.
Dedignabit᷑ saluare: qui dignatꝰ
ẽ creare: Dñi ẽ salus angłorũ.
hominũ. pecoꝵ. Dñi ẽ salus. Sic̃
nemo ẽ a seipso: ita nemo saluus
ẽ a seipso. Proinde uerissime psalmus
atq optime. homines inquit ce¬
ium̃ta. saluos facies dñe. Quare:
Sicut multiplicata ẽ miscđia tua ds̃.

Expanded text:
es, inquit, et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Quoniam enim Deus es, et habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitas misericordiae tuae, non solum ad homines quos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde verissime Psalmus atque optime ait, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quare? Sicut multiplicata est misericordia tua, Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
habeo: inimicos insuꝑ facio. quos
amicos habere deberẽ. si beniuolen¬
tiã consulentis adtenderent. Quid
mͥ ẽ ista ꝑpeti: Redeã ad me: me¬
cũ ero: dñm meũ inuocabo. Redi ad te ip¬
cȩpisti d̾m sequi. Ibi inuenis rixam. Quã
rixã inquis inuenio: Caro concupiscit ad
es: ecce tusolus: ecce tec um es: ecce nullũ
aliũ hominẽ pateris: s uides aliã legẽ in
m̃bris tuis repugnantẽ legi m̃tis
tuȩ: & captiuantẽ te in lege pec¬
cati. quȩ ẽ in m̃bris tuis. Exclama
gͦ & a rixa interiore: clama ad dm.
ut tͥ pacificet te. Miser ego homo:
quis me liberabit de corpore mor
sequit᷑. ñ ambulabit in tenebris:
s habebit lum̃ uitȩ. finita tota
rixa. immortalitas consequet᷑: qr
nouissima inimica destruet᷑ mors.
Et qualis pax erit: Oportet corrup¬
tibile hoc induere incorruptelam:
& mortale hoc induere immorta¬
litatẽ. Quo: lit ueniamꝰ. qr tc erit

Expanded text:
habeo: inimicos insuper facio, quos habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipcoepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit adves, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortsequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut venia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aduersus hominẽ rebellabit.
cordiã quidẽ uocati sumꝰ: iubemur
pacẽ habere int̾ nos. Ad hoc conandũ
est om̃ibꝰq nitendũ uirib: ut aliqñ
ueniamꝰ ad ꝑfectissimã pacẽ. Modo
aũ litigamꝰ: plerũq cũ eis. quibus
consulere uolumꝰ. Ille errat: tu uis
ducere ad uiã: resistit tͥ litigatis. Le¬
sistit paganꝰ: disputas contra erroreᷤᷤ
idoloꝵ &e dęmonioꝵ. Resistit hereticꝰ.
disputas contra alias doctnas demo¬
nioꝵ. Malus catholicus ñ uult bene
uiuere: corripis etiã interiorẽ frẽm
tuũ. Tecũ manet in domo. & ꝑditas
uias querit: estuas quomͦ corrigas:
ut de illo bonã rationẽ dño am¬
borũ reddas. Quante undiq rixa¬
rũ necessitates. Plerũq hõ tedio
affectus: dicit apud seipsũ. Quid mͥ
ẽ pati contradictores: Pati eos qui
reddunt mala ꝓ bonis: Ego uolo
consulere: illi uolunt ꝑire. Consu¬
mo uitã meã litigando: pacẽ non

Expanded text:
enim adversus hominem rebellabit. enim adversus hominem rebellabit. cordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͦm illuc ꝑueniret aĩa mea: Queris qͦ:
Audi eum primo dicentẽ. Ego sum uia.
Antequã diceret tͥ quo: p̃misit qua.
Ego sũ inquit uia. Quo uia: Et ue¬
ritas & uita. Primo dixi qua uenias:
postea dixi quo uenias. Ego sũ uia:
ego sũ ueritas: ego uita. Manens
apud patrẽ ueritas & uita: indueis
se carne factus ẽ uia. Non tͥ dr. labo¬
ra querendo uiã: ut ꝑuenias ad
ueritatẽ & uitam. Non hoc tibi dr.
Piger surge: uia ipsa ad te uenit: &¬
te de somno dormientẽ excitauit.
Si tñ excitauit: surge. ambula. forte
conaris ambulare. & ñ potes: qr do¬
lent pedes. Unde dolent pedes: An
iubente auaritia ꝑ asꝑa cucurrert̃:
Sed di uerbũ: sanauit & claudos. Ec-¬
ce inquis sanos habeo pedes: s ipsã
uiã ñ uideo. Illuminauit & cȩcos. Hoc
totũ ꝑ fidem: quam diu ꝑegͥnamur
a dño. manentes in corpore. Cũ aũ
ꝑambulauerimꝰ uiã. & ad ipsam patͥã
uenerimꝰ: quid erit nob̃ lętus: Quid
erit nob̾ beatiꝰ: Qͥa nich pacatiꝰ. Nicħ

Expanded text:
lluc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge, et ambula. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
laboratis & onerati estis & ego uos
reficiã: collite iugũ meũ suꝑ uos &
discite a me quia mitis sũ & humi¬
lis corde: quã multi fecert̃ audito
eugło qđ ex ore ipsius auditũ di¬
ues ille ñ fecit: Ergo mͦ faciamꝰ.
Sequamur dñm: soluamꝰ cõpedes.
quib impedimur sequi. Et quis
idoneus soluere tales nodos nͥ ille
adiuuet cui dictũ ẽ. di rupisti uin¬
cula mea: De quo alius psalmus
dicit. Dñs soluet cõpeditos: dñs erigae
elisos. Et qͥd sequuntur soluti ce ere¬
cti: nͥ lum̃ a quo audiunt. ego sũ
lum̃ mundi. qui me sequit᷑ ñ am¬
bulabit in tenebris: Quia dñs illu
habentes collyriũ fidei. Prȩcessit
enĩ eiꝰ saliua cũ t̾ra: un inungue¬
ret᷑ qui cȩcus ẽ natꝰ. Et nos de adã

Expanded text:
onerati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia Dominus il fratres, habentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus est natus . Et nos de Adam
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. lum̃ uite. In istis aũ usib
corporalib: aliud ẽ lum̃. aliud fors.
Fontẽ fauces quęrunt: lum̃ oculi.
Quando sitimꝰ. querimꝰ fontẽ: qnͣdo
in tenebris sumꝰ. quęrimꝰ lumen.
Et si forte nocte sitiamꝰ lum̃ accen¬
dimꝰ. ut ad fontẽ ueniamꝰ. Non ẽ¬
sic apud đm. Qđ̃ lum̃ ẽ hoc est
fons. Qui tͥ lucet ut uideas: ipse
tͥ manat ut bibas. Uidetis gͦ fr̃s
mei. uidetis. si intꝰ uidetis: quale
hoc lum̃ ẽ de quo dñs dicit. qui
me sequit᷑. ñ ambulat in tenebris
Sequere istũ solem: uideamꝰ si non
ambulabis in tenebris. Ecce ori¬
endo exit ad te Ille cursu suo
ad occidentẽ ꝑgit: tͥ forte ad ori¬
entẽ ꝓfectio ẽ. Nisi tu in contra¬
riã partẽ ꝑgas ñ qua ille tendit.
sequendo eũ ꝓfecto errabis: &
ꝓ oriente occidentẽ tenebis. Tu
eũ in t̾ra si sequaris errabis: nau¬
ta si eũ in mari sequat᷑. errabit
Postremo. uidet᷑ tͥ sequendũ esse
solem: & tendis etiã ipse ad occi¬

Expanded text:
lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occi
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinã ẽẽ cognoscit. Nec solum
cognoscit credendo: s in quibus
potest. conuincit etiã disputando.
Imꝑbemꝰ itaq huiusmodi errorẽ:
quẽ scã ab initio anathematira¬
uit ȩ̨ccłia. Non arbitremur dñm
demꝰ oriri ab oriente: occidere in
occidente. Cuiꝰ cursui nox succedit:
cuiꝰ radii nube obumbrant᷑: qui
certa de loco in locũ motione
hanc intelligere cupiamꝰ. ĩpsam
sitiamꝰ. ut ad ipsam duce ipsa ali-¬
q̃n ueniamꝰ: & in illa ita uiuamꝰ.
ut nũquã omnino moriam᷑. Ista
enĩ lux ẽ: de qua ꝓphetia olim
prȩmissa. ita in psalmo cęcinit.
homines & ium̃ta saluos facies dñe:
sicut multiplicata ẽ miscłia tua
ds. Balmi sci: ista uerba st̃. Aduer

Expanded text:
doctrinam esse cognoscit: nec solum doctrinam esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitremur Dominquem videmus oriri ab oriente, occidere in occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco in locum motione hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Psalmi sancti ista verba sunt: a
Abbreviated transcription (Latin):
homines etiã intelligere conati
sumꝰ: & quisq nr̃m de re tã mag¬
na quȩ lecta ẽ. ꝓ suo modulo cę¬
pit qł potuit: & posito pane uer¬
bi. nemo ẽ qui se quęrat᷑ nichil
gustasse. Sed iterũ non dubito:
quia difficile quisquã ẽ qui totũ
recitata satis intelligat: toleret
ministeriũ nr̃m. quousq si possi¬
mus illo adiuante tractando
faciamꝰ. ut uel om̃s uel multi
intelligant: qđ se pauci intel¬
lexisse lȩtant᷑. Qđ̃ ait dñs ego
sum lux mundi: clarũ puto ẽẽ
eis. qui habent oculos un huiꝰ
luicis participes fiant. Qui aũ
non habent oculos nisi in sola car
forte ñ desit: qui dicat apud semet
sol iste: qui ortu &e occasu ꝑagit diẽ:
Non enĩ defuert̃ heretici: qui ista sen¬
serunt. Oanichei. solem istũ oculis
carnis uisibilẽ. expositũ & publicũ
ñ tm̃ hominib s etiã pẽ corib ad
uidendũ: xp̃m dñm ẽẽ putauert̃.
Sed catholicȩ ȩccłiȩ recta fides. imꝓ¬
bat tale cõmentũ: & diabolicam

Expanded text:
omnes etiam intelligere conati sumus: et quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum ti modo ex Evangelio recitata satis intelligat; toleret ministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola carnforte non desit qui dicat apud semetius est sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et publicum non tantum hominibus, sed etiam pecoribus ad videndum, Sed catholicae Ecclesiae recta fides improbat tale commentum, et diabolicam
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit quid erimꝰ. Scimꝰ aũ qi cũ
apparuerit similes ei erimꝰ: qĩn uide¬
bimꝰ eũ sicuti ẽ. Hȩc ẽ magna pro¬
missio.Si amas: sequere. Amo inqͥs
Sed qua sequar: Si dixisset tͥ dñs
ds tuus. ego sũ ueritas & uita: de¬
siderans ueritatẽ. concupiscens uitã.
uiã qua ad hȩc ꝑuenire posses ꝓfe

Expanded text:
erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uitȩ: ñ de qua dictũ ẽ. apud
te fons uitȩ: Audiuit quidã. Uade
uende oĩa quȩ habes & da pauꝑi¬
bus. & habebis thesaurũ in cęlo: &
ueni sequere me. Tristis abscessit:
ñ ẽ sequutꝰ. Quęsiuit magistrum
bonũ: int̃pellauit doctorẽ: & con¬
tẽpsit docentẽ. Tristis abscessit: liga¬
tus cupiditatib suis. Tristis abscessit:
habens grandẽ sarcinã auaritię suꝑ
humeros suos. laborabat. ȩstuabat:
& qui ab illo sarcinã deponere uo¬
serendus. Postea uͦ quã dñs ꝑ eugłm

Expanded text:
Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud te fons vitae? Audivit quidam, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere voserendus. Postea vero quam Dom
Abbreviated transcription (Latin):
eris hominib. Desideras frum̃tũ:
in t̾rogas qui habeat: & ciipiens ꝑue¬
nire ad id qđ desideras. indicas te
desiderasse. Dm̃ quis uidet. nͥ ds:
A quo enĩ petis dm sic̃ panẽ. sic̃ aquã:
sic̃ aurũ &e argentũ. sic̃ frum̃tum:
A quo petis dm: nͥ a dõ: Ipse petitur
a seipso: qui ꝓmittit seipsum. Exten¬
dat aĩa cupiditatẽ suã: & sinu capa¬
tiore quȩrat cõp̃hendere qđ oculus
ñ uidit. nec auris audiuit. nec in
cor hõĩs ascendit. Desiderari potest:
concupisci potest᷑ suspirari in illud
potest: digne cogitari. & u̾bis explicari
ñ potest. Ergo fr̃s mei qͣm dñs¬
breuit̃ ait. ego sũ lux mundi. qui
me sequit᷑ ñ ambulabit in tenebri.
s habebit lum̃ uitȩ: quib uerbis.
aliud ẽ qđ iussit. aliud qđ ꝓmisit:
faciamꝰ qđ iussit. ne impudenti
fronte desideremꝰ qđ ꝓmisit: ne di¬
cat nob̾ in iudicio suo fecisti enĩ
quereris me. Consiliũ uite petisti.

Expanded text:
eris hominibus. Desideras frumentum? eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et verbis explicari non potest. 8. Ergo, fratres mei, quoniter ait, Ego sum lux mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quereris me. Consilium vitae petiisti.