comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ dñs & furem: & in ipso ostendens uͥq patien¬
ciam suam. Lam̃ illi qͥ conferebant: in loculos
dñi conferebant. Nisi forte putatis quia añs
ibat & petebat: aut indigebat cui angłi serui¬
ebant: qui de quinq panibꝰ tot milia hominũ
pauit. Quare gͦ egere uoluit. uͥ ut daret exem¬
plum montibꝰ & parerent fenũ. nec contra plu¬
uiam sterilitatẽ redderent: Precidite gͦ aliquid.
& deputate aliquid fixum. uł annuis fructib
uł ex cotidianis questibꝰ ur̃is. Nam quasi de uulo
uideris dare. & neccesse ẽ ut trepidet manꝰ tua
quando porrigis: ad id̃ quod non deuoras. Exi¬
me aliquam partem: rediͣtuũ cuorũ. Decimas
uis decimas exime: quãquã parum sit. Dic¬
tum ẽ enim quia pharisei decimas dabant:
ieuino. bis in sabbato: decimas do omniũ q̃
possideo. Et quid ait dñs: Nisi abundauerit
iusticia ur̃a plusquam scubarum & phariseo¬

Expanded text:
tur Dominus et furem, et in ipso ostendens ubique patientur Dominus et furem, et in ipso ostendens ubique patientiam suam: tamen illi qui conferebant, in loculos Domini conferebant. Nisi forte putatis, quia Dominus ibat, et petebat, aut indigebat, cui Angeli serviebant, qui de quinque panibus tot millia hominum pavit. Quare ergo egere voluit, nisi ut daret exemplum montibus, ut parerent fenum, ne contra pluviam sterilitatem redderent? Praecidite ergo aliquid, et deputate aliquid fixum, vel ex annuis fructibus, vel ex quotidianis quaestibus vestris. Nam quasi de vivo videris dare, et necesse est ut trepidet manus tua, quando illam porrigis ad id quod non devoveras. Exime aliquam partem reddituum tuorum. Decimas vis? Decimas exime, quanquam parum sit. Dictum est enim quia Pharisaei decimas dabant: «Jejuno bis in subbato, decimas do omnium quaecumque possideo» . Et quid ait Dominus? «Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeo
Abbreviated transcription (Latin):
um tu debes quȩrentem indigentẽ. Utrũq di¬
ctum ẽ fr̃s mei: & om̃i petenti te dã. Modo le¬
ctũ ẽ. Et alio loco scriptura. dicit. Sudet elemo¬
fina iu manu tua: qͦusq inuenias iustũ cui
eã tradas. Alius ẽ qui te quȩnt: aliũ tu debes¬
querere. Nec eum qui te querit relinquas ina
querere. Sudet elemosina in manu tua: qͦusq
inuenies iustum cui des. Nunꝗͣ hoc facietis: nͥ
aliquid̃ derebꝰ ur̃is sepositũ habueritis. Qd cu¬
iq placet ꝓ necessitate rei familiaris suȩ. tanꝗͣ
debitum. quasi fisco raldendum. si ñ h̃t rem¬
num: scitis quid sit. fiscus: saccus ẽ. Uñ &e fiscel¬
lȩ: & fiscine dicunt᷑. Nepitetis quia aliquis dra¬
co ẽ fiscus: quia cum timore auditur exactor fisq.
fiscus saccus ẽ publicus: ipsum habebat añs
hic int̾ra quando loculos habebat. Et ipsi lo¬
culi: Iud̾e erant cõmissi. Iudã traditore patieba¬

Expanded text:
um tu debes quaerere indigentem. Utrumque dium tu debes quaerere indigentem. Utrumque dictum est, fratres mei: et, «Omni petenti te da» , modo lectum est; et alio loco Scriptura dicit, «Sudet eleemosyna in manu tua, quousque invenias justum» «cui eam tradas.» Alius est qui te quaerit, alium tu debesaerere. Nec eum qui te quaerit relinquas inan tu debes quaerere; «Sudet eleemosyna in manu tua quousque invenias justum cui des.» Nunquam hoc facietis, nisi aliquid de rebus vestris sepositum habueritis, quod cuique placet pro necessitate rei familiaris suae, tanquam debitum quasi fisco reddendum. Si non habet remnim scitis quid sit? Fiscus saccus est; unde et fiscellae et fiscinae dicuntur. Ne putetis quia aliquis draco est fiscus, quia cum timore auditur exactor fisci; fiscus saccus est publicus. Ipsum habebat Dominus hic in terra, quando loculos habebat; et ipsi loculi Judae erant commissi . Judam traditorem patieba
Abbreviated transcription (Latin):
reddatis ꝓpluuia fȩcunditatẽ: nec damnet᷑ po¬
stea stecilitas ur̃a. Minat᷑ enum ãs sterili t̃re et
spiniosȩ ignem: sic̃ fructuose horreum parat.
Trigite ut uos ipsos exigatis: efficimni exacto¬
tacentis. Qiti in euangłio ñ tacet: ñ enĩ uiere tacet
cũdic̃. Facite uob̃ amicos de mãmona iuqͥta¬
tis: ut et ipsi recipiant uos in tab̃nacła ȩt̃na.
Non tacet ipse. Audite uocẽ ipsius. Nlemo enĩ
uos potest exigere: nͥ forte exactione opus ẽ.
ut qui uob̃ in euangłio seruiunt: petant
a uob̃. Si adhoc uentum fuerit ut petant: uide¬
te neqdđ . ulos a dõ petitis. frustra petatis. Ergo esto¬
te exactores ur̃i: ne aliquid illi qui uob in euangłio
seruiunt. ñ dicant. petere cogant᷑. Nam forte
nec coacti petunt: s ne silentio uos arguant.
Unde scriptum ẽ. Beatꝰ qui intelligit suꝑ ege¬
num & pauꝑem. Cum dicit. qui intelligit su¬
ꝑ egenum & pauꝑem: ñ expectat ut pecat.
Intellige suꝑ illum: ahꝰ de quęxit indigens: ali¬

Expanded text:
ne damnetur postea sterilitas vestra minatur enim Deus terrae sterili et spinosae ignem , sicut fructuosae horreum parat; efficite ut vos ipsos exigatis, efficimini exactotacentis, quia in Evangelio non tacet. Non enim vere tacet, cum dicit: «Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula» . Non tacet ipse; audite vocem ejus. Nemo enim vos potest exigere; nisi forte exactione opus est, ut qui vobis in Evangelio serviunt, petant a vobis. Si ad hoc ventum fuerit, ut petant; videte ne quod vos a Deo petitis, frustra petatis. Ergo estote exactores vestri, ne aliquid illi qui vobis in Evangelio serviunt, non dico patere cogantur, nam forte nec coacti petunt; sed ne silentio vos arguant. Unde scriptum est: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Cum dicit, «qui intelligit super egenum et pauperem,» non exspectat ut petat. Intellige super illum. Alius te quaerit indigens, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in nobis. Qm̃ cum adhuc peccatores essemus:
xp̃e ꝓ nobis mortinis ẽ. Misit gͦ ad captiuitatẽ
nr̃am: redemptorem filium suum. Porta inquit
tecum: saccum: ferto ibi p̾trum captiuorum.
Induit erum se mortalitatem caruis: & ibi e¬
rat sanguis. quo fuso. ralimerent᷑ illo sangui¬
ne. Collegit disꝑsiones isrł. Et sulle collegit
olim disꝑsos: quomͦ satagendum ẽ. ut colli¬
gantur mͦ disꝑsi: Si collecti sunt disꝑsi. ut in
nianu artificis adelificium formareut᷑: quomͦ
colligendi sunt qui de manu artificis inquictu¬
quem laudamꝰ: ecce cui laudem tota uita nr̃a
debemꝰ. Aedificans iherłm dñs: e disꝑsiones
ligat: Qui sanat inquit contritos corde. Tece
quomͦ colliguntur disꝑsiones isrł: ut sauent᷑
contriti corde. Qui cor ñ conter̃: ñ sanant᷑. Qa
ẽ conterere cor᷑ Notum sit lem̃i: fiat ut sana¬
ri possitis. Dictum ẽ multis aliis sctipturarũ
locis : & maxime illo loco uoce nr̃a quidã can¬

Expanded text:
oniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est.» Misit ergo ad captivitatem nostram redemptorem Filium suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi pretium captivorum. Induit enim se ille mortalitatem carnis, et ibi erat sanguis quo fuso redimeremur. Illo sanguine collegit dispersiones Israel. Et si ille collegit olim dispersos, quomodo satagendum est ut colligantur modo dispersi? Si collecti sunt dispersi, ut in manu artificis ad aedificium formarentur; quomodo colligendi sunt, qui de manu artificis inquietuquem laudamus, ecce cui laudem tota vita nostra debemus. «Aedificans Jerusalem Dominus, et dispersiones ligat? «Qui sanat contritos corde.» Ecce quomodo colliguntur dispersiones Israel, ut sanentur contriti corde. Qui cor non conterunt, non sanantur. Quid est, conterere cor? Notum sit, charissimi; fiat, ut sanari possitis. Dictum est enim multis aliis Scripturarum locis; et maxime illo loco, voce nostra quidam can
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in uerbis suis: & scs ui om̃ibꝰ oꝑib sitis.
Confirmat dñs om̃s decideutes. S quos om̃s
decidentes: Oñs oninino decidentes. S modo
quodam decidentes. & enim multi decidunt ab
eo. Multi autem decidunt a cogitationibꝰ fuis.
Si habehant malas cogttationes: decidunt ab
eis & confirmat dñs om̃s decidentes. Qiui aliquiã
amittunt in isto scło & scĩ sunt: ueluti exhono¬
rantur in isto scło. Ex diuitibꝰ fiunt pauperes:
ex honoiatis fiunt abiecti: & tam̃ scĩ dĩ sut. Tan¬
quam decidentes sunt: s confirmat dñs omnes
decidentes. Septies enim cadit iustus &e resur¬
git. impũ aut̃ infirmabunt᷑ in malis. Quando
mala accidunt impiis. infirmant᷑ ibi: quando
mala accidunt iustis. confirmat dñs om̃s deciden¬
tes. Deciderat iob agła pristine lucis temꝑalium
rerum: quib uitebat ad tempꝰ. decid̾at a gła domꝰ
suc. Utdtis nosse quantum desidãt: In stercore

Expanded text:
Dominus in verbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis.Dominus in verbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis.Confirmat Dominus omnes decidentes.» Sed quos «omnes decidentes?» Omnes omnino decidentes, sed modo quodam decidentes. Etenim multi decidunt ab eo; multi autem decidunt a cogitationibus suis . Si habebant malas cogitationes, decidunt ab et «confirmat Dominus omnes decidentes.» Qui aliquid amittunt in isto saeculo et sancti sunt, veluti exhonorantur in isto saeculo; ex divitibus fiunt pauperes, ex honoratis fiunt abjecti, et tamen sancti Dei sunt; tanquam decidentes sunt. Sed «confirmat Dominus omnes decidentes.» Septies enim cadit justus et resurgit; impii autem infirmabuntur in malis . Quando mala accidunt impiis, infirmantur ibi: quando mala accidunt justis, «confirmat Dominus omnes decidentes.» Deciderat Job a gloria pristinae lucis temporalium rerum, quibus nitebat ad tempus, deciderat a gloria domus suae. Vultis nosse quantum deciderat? In stercore
Abbreviated transcription (Latin):
grapho. meo aliquid. qm̃ freniuer̃ gentes: qm̃
inimici mei dixer̃ mala mͥ. hoc est xp̃o. quan¬
do morietur & peribit nomen eius: Qm̃ hȩc
oninia feceruut: atꝙ dixerunt. Lege qđ ꝓmuisi:
cui soluendo obstruixiꝰ Preualebit dñs aduer¬
fus eos. & exterminabit om̃s deos gentium t̃¬
rȩ. & adorabunt eum unusquisꝙ de loco suo.
Nempe iam p̾ualuit: & exterminauit omnes
deos gentium t̾rȩ. Noune & hoc facit. & hoc
reddit : Ante oculos omuium: ponit solutio¬
uem debitorum suorum. Quędam reddidit sub
mdioribꝰ nr̃is: quȩ nos non uidimiꝰ ⁊ quȩdam
reddidit temꝑibꝰ ur̃is: quȩ illi non uider̃. Per
oñis generationes reddidit. quȩ scripta st̃. &
qutiã restat nonei credituri: his om̃ubꝰ reddi¬
tis. quid ei restat Ecce fecisti rationẽ: tanta
reddidit. Qunquid ꝓpt̃ palica residua infidelis
infidelis ẽ factus: Absit. Quare: auia fidelis

Expanded text:
grapho meo: Quoniam «fremuerunt gentes:» Quoniam grapho meo: Quoniam «fremuerunt gentes:» Quoniam «inimici mei dixerunt mala mihi,» hoc est Christo: «Quando morietur et peribit nomen ejus» ? Quoniam haec omnia fecerunt atque dixerunt, lege quod promisi, cui me solvendo obstrinxi: «Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quare? Quia, «Fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
semptĩnũ fidelibꝰ. & ñ uis credere ibi inci¬
rographo meo: lege ouĩa quȩ ꝓmisi
deduc niecum rationẽ certe uel cõptitando.
quȩ reddidi potes me credere. redatturum
eẽ qd̃ debeo. In ipso cirographo habes ꝓnus¬
sum unicũ filium: cui ñ peꝑci. s ꝓ uobis
om̃ibꝰ tadidi eum. Iam õpiita in redaitis.
ibi sanguinem & coronas martirũ gloriossimo¬
rum: cõputa redditum. anunoneat te massa
debiti mei. S hec gła martirum. ut relderet᷑ tibi
ꝓnuissa in cirographo. uͥ scriptum ẽ. ꝓpt̾ te mor¬
tificamur totadie: ut hoc redderetur. fremuer̃
gentes & popłi meditati sunt inania. astiteriunt
reges terrȩ &e prucipes conuener̾ inunũ aduer¬
sus dñin & aduersus xp̃m eius. Principes con¬
uener̃ in unum: conspirautes aduersus xp̃i¬
anos. Quid ipsorum regnum : fidem. Nonne &
ꝓmuisi in cirographo. & reddidi in affectu. cr¬
nis redditum: ñ credis ꝓmissum. Lege inciro¬

Expanded text:
sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chisempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chirographo meo lege omnia quae promisi, deduc mecum rationem: certe vel computando quae reddidi, potes me credere redditurum esse quod debeo. In ipso chirographo habes promissum unicum Filium, cui non peperci, sed pro vobis omnibus tradidi eum : jam computa in redditis. ibi sanguinem et coronas martyrum gloriosissimorum: computa redditum; admoneat te Massa redditi debiti mei. Sed et haec gloria Martyrum ut redderetur, tibi promissa in chirographo, ubi scriptum est, «Propter te mortificamur tota die» ; ut hoc redderetur, «Fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Christum ejus» . Principes convenerunt in unum, conspirantes adversus Christianos. Quid? ipsorum regum fidem, nonne et promisi in chirographo, et reddidi in effectu? Atnis redditum, non credis promissum? Lege aliud in chiro
Abbreviated transcription (Latin):
sit ce ñ dedit  fidelis dñs inuerbis suis. Ad¬
huc quȩd ani ꝓmuisit. & ñ dedit: s. credit᷑ illi
exhis quȩ dedit. fidelis dñs in uerbis fuis. Possum
illi crelere tantũmͦ dicenti. noluit sibi credi di¬
centi: s uoluit teneri scripturam suã. Quoma
si diceres alicii homini cũ aliquid ꝓ mutte¬
res. ñ mͥ credis: ecce scribo tͥ. Et enim quia
generatio uadit: & generatio uenit. Et si
transcurrunt ista scła cedentibꝰ succedenti¬
ħ mortalibꝰ: scriptuta dĩ manere debuit.
& quoddam cirographum dĩ qđ om̃s transe¬
untes legerent. & uiam ꝓmissionis eius te¬
nerent. Et quauta sunt quȩ reddidit ex
isto cirographuͦm Dubitant homines
credde illi de resurrectione mortuorũ: & de
futuro scło. Quod solum iã ñ reddendum
resticit: quando si faciat rationẽ cum infi¬
delibꝰ erubescunt uifideles. Si dicat ⁊ ds̃:
ciro graphũ nicũ tenes. Iudicium ꝓmisi de¬
redemptione bonorum & malorũ regnũ

Expanded text:
sit, et non dedit? «Fidelis Dominus in verbis suis.» Adhuc quaedam promisit et non dedit; sed credatur illi ex his quae dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jam reddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si dicat tibi Deus: Chirographum meum tenes; judicium promisi, diremptionem bonorum et malorum, regnum
Abbreviated transcription (Latin):
qui es in cȩlis. Idõ eccła uidua quasi absen¬
te sponso. absente uiro : ueniet ille qui illã
mͦ ꝑtegit nonuisus. s desideratus. Magno
enim desidio rapimur: &. amore eiꝰ quem
ñ uoiumꝰ. desid̃amus. Inherebimꝰ amplexibꝰ
usis: si ñdum uisi fide detinem᷑. Eigo ce pu

Expanded text:
qui es in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absenqui es in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absente sponso, absente viro. Veniet ille, qui illam modo protegit, non visus, sed desideratus. Magno enim desiderio rapimur, et amore ejus quem non videmus, desideramus. Inhaerebimus amplexibus visi, si nondum visi fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓselitos. ꝓseliti: aduenȩ st̃. Om̃is eccła gentiũ.
ꝓselita ẽ. Aduenticia ẽ enim ad patres: ñ
de carne corum nata. s unitando filia. Dñs
tam̃ custodit: ũ aliquis homo. Orphanum
& uduan suscipiet. Nemo putet quasi
pupillum ꝓpt̃ hereditatẽ : aut iuduã ꝓpter
nescio qđ negotium suum: oquidẽ & istis as̃
opitulat᷑. & tn om̃ib officiis generis huma¬
ni.bonum opꝰ fac̃ qui pupilloᷤ consolat᷑. qui
uiduam ñ deserit. S scd̾m quendam mo¬
dum om̃s pupilli sumꝰ: ab sente patre ñ
mortuo. Pupillus enun scđm homines: me¬
tuo patre fit. Et si uerũ q̃ratis fr̃s: qua
anima ñ morit᷑. Uinunt parentes nr̃i:
o magis ab sentib̾ pr̃ib st̃ pupilli. Qui
pupilli st̃ si malifuerint in penis uiund̃
sibom fueruit in requie uug̾nt. Omma
integra sunt creatori. Tam̃ nos quandiu sumꝰ¬
inhoc corꝑe. & ꝑ egrinationis locũ incolimꝰ:
ab sens ẽ pat̾ ñr adquẽ clamamꝰ. Pater nr̃

Expanded text:
e sunt. Omnis Ecclesia Gentium, proselyta est. Adventitia enim est ad patres, non de carne eorum nata, sed imitando filia. Dominus tamen custodit, non aliquis homo. «Orphanum et viduam suscipiet.» Nemo putet quasi pupillum propter haereditatem, aut viduam propter nescio quod negotium suum. Equidem et istis Deus opitulatur, et in omnibus officiis generis humani bonum opus facit, qui pupillo consulit, qui viduam non deserit: sed secundum quemdam modum omnes pupilli sumus, absente patre, non mortuo. Pupillus enim secundum homines, mortuo patre fit. Et si verum quaeratis, fratres, quia anima non moritur, vivunt parentes nostri; et magis absentibus patribus sunt pupilli, qui pupilli sunt: si mali fuerint, in poenis vivunt; si boni fuerint, in requie vivunt: omnia integra sunt Creatori. Tamen nos quamdiu sumationis locum incolimus, absens est Pater noster, ad quem clamamus, «Pater noster,
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam discedit: Ipsa ẽ cium ꝑfectio sap̃iȩ:
ẽ a malis. Quiq uͥ sunt rogo uos. aquib
longe ẽ. qđ ubiq est: Ubi putatis. nͥ quia
iacenti in dissimilitudine sua. ext̾minantes
in se sumlitudinem dĩ: Si dissimiles facti
recesser̃: reformati redeant. Unde inquit

Expanded text:
nunquam discedit? Ipsa est enim perfectio sapientianunquam discedit? Ipsa est enim perfectio sapientiaest a malis qui ubique sunt. Rogo vos, a quibus longe est quod ubique est? Ubi putatis, nisi quia jacent in dissimilitudine sua, exterminantes in se similitudinem Dei? Dissimiles facti recesserunt; reformati redeant. Unde, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
cogitarent. Humulians gͦ ẽ ds peccatores usq ad
tram. Quid gͦ debemꝰ facere. nos. si nolumꝰ hu¬
niliari usq ad tram: Quia magnum ẽ ꝓfic̾e
usq ndintelligibilia. magnum ẽ ꝓfice̾ usq
ad sp̃italia. Maguum ẽ eo ꝑuenire cor. ut no¬
temꝑa uariat᷑. Qualis ẽ enim spccies sapientiȩ:
quis illam cogitat: Longa ẽ. quadra ẽ. rotun
da. Modo hic: &mͦ ibi ẽ. Cogitat sapientiam:
uescio quis moriente: cogitat illam alius in oc¬
cidente. Si bene illam cogitant in tanta locorũ
diu̾sitate positi: ambobꝰ tota p̃sto ẽ. Quid ẽ
hoc: illud capit. istam substantiam. Istã qͣn¬
dam diuinam incõmutabilemq naturam. Quis
capit: Noli festinare poteris caꝑt. Audi quod se¬
quit᷑. Incipite dũo in confessione. hinc incipe:
siuis ꝑuenire adintelligentiam ꝑspicuã ueritatis.
te accufato lauda dm̃. Inuoca quem ñdum no¬
sti: ut ueniat et suatur. non ut ipse uenias.
s ut te adse ꝑducat. Quomͦ᷑ ipse uenit. unde

Expanded text:
s. 7. Humilians» ergo est «Deus peccatores usque ad terram.» Quid ergo debemus facere nos, si nolumus humiliari usque ad terram? Quia magnum est proficere usque ad intelligibilia, magnum est proficere usque ad spiritualia, magnum est eo pervenire cor, ut notempora varietur. Qualis est enim species sapientiae? quis illam cogitat? Longa est? quadra est? rotunda est? modo hic et modo ibi est? Cogitat sapientiam nescio quis in Oriente, cogitat illam alius in Occidente: si bene illam cogitant, in tanta locorum diversitate positi, ambobus tota praesto est. Quid est hoc? quis illud capit? Istam substantiam, istam quamdam divinam incommutabilemque naturam quis capit? Noli festinare, poteris capere. Audi quod sequitur: «Incipite Domino in confessione.» Hinc incipe, si vis pervenire ad intelligentiam te accusato, Deum lauda. Invoca quem nondum nosti, ut veniat et sciatur: non ut ipse veniat, sed ut te ad se perducat. Quomodo ipse venit unde
Abbreviated transcription (Latin):
mines &e Ium̃ta saluos facies dñe: de uet̾e testa¬
mito ẽ. St̃ qui calũpnient᷑ & dicant: ñ sibi cõ¬
sonare ista duo testam̃ta. Ne forte aliud dicat
in uetere. alud innouo. & flagitet de me sen¬
tentiam de nouo talem. quał hȩc ẽ homines
& Iur̃ta saluos facies dñe. Qͥd facio: Hichil
tam̃ capite noui testam̃ti. ꝗͣ euangłm. In euan
għo inuenio: quia omĩa ista ꝑtinent addm̃.
Nenio erit iam qui contradicat. Nũqͥd enim
apłs cuangłio contrarius erit: Audiamus i¬
psum dũm principem: & magistrum apłoꝵ.¬
Respicite uolatilia cȩli inquit quia ñ senunant.
noq metunt. neq nicongregant iuhorreũ: & pa¬
ter ur cȩlestis pascit illa. Ergo & pret̃ homi¬
nem animalia ista ꝑtinent ad curã dĩ ut pa¬
scant᷑: ñ ut legem accipiant. Qđ gͦ ad dandã
legem atcinet: de bubꝰ cura dõ ñ ẽ. Qđ̃ aut̃
adcreanda. pascenda. gub nanda. & regenda:
onũa addm̃ ꝑtinent. Nonne duo passeres

Expanded text:
es et jumenta salvos facies, Domine,» de Veteri Testamento est. Sunt qui calumnientur, et dicant non sibi consonare ista duo Testamenta. Ne forte aliud dicat in Vetere, aliud in Novo, et flagitet de me sententiam de Novo talem qualis haec est, «Homines et jumenta salvos facies, Domine;» quid facio? Nihil tam in capigelio invenio, quia omnia ista pertinent ad Deum. Nemo erit jam, qui contradicat. Nunquid enim apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem, et magistrum apolia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, on legerint: nonne duo passeres
Abbreviated transcription (Latin):
tes istos plures sunt: quam futuri ft̃ in regno
dĩ. In ipsa iherłm celesti: ipsi suꝑ numeri st̃.
Ammadu̾tat quisq utrum luceat intenebris:
utrũ iniquitate scłi. tenebrosa ñ seducat᷑. Si ñ
fuerit seductus nec uictus: tanquã stella erit
quã iam numerat ds̃. Et om̃ibꝰ inquit: noĩa¬
uocans. Ibi ẽ totum p̃mium. Habemꝰ nomi¬
na quędam aput dm̃: ut nouerit ds nomina
ur̃a. Hoc optare debemus. hoc agere. hoc sa¬
tagere: quantum possum. Non de aliis rebꝰ gau¬
dere : nec de donis quibꝰdam sp̃italibꝰ. Uideat
donis talibꝰ male usi audient in fine: ñ noul.
uos. Et quid dicturi st̃ in fine qui audiunit
ñ noui uos: Dñe nonne in nomine tuo ꝓphe¬

Expanded text:
tes istos plures sunt, quam futuri sunt in regno tes istos plures sunt, quam futuri sunt in regno Dei, in illa Jerusalem coelesti; ipsi super numerum sunt. Animadvertat quisque utrum luceat in tenebris, utrum iniquitate saeculi tenebrosa non seducatur; si non fuerit seductus nec victus, tanquam stella erit quam jam numerat Deus. 10. «Et omnibus,» ivocans:» ibi est totum praemium. Habemus nomina quaedam apud Deum: ut noverit Deus nomina nostra, hoc optare debemus, hoc agere, hoc satagere, quantum possumus, non de aliis rebus gaudere, nec de donis quibusdam spiritualibus. Videat donis talibus male usi audient in fine, «Non novi vos.» Et quid dicturi sunt in fine, qui audient, «Non novi vos? Domine, nonne in nomine tuo p
Abbreviated transcription (Latin):
guumẽ aliquid̃ deo stellas numerare : cui ca
pitũ numerati st̃: Manifestum ẽ fr̃s aliqͥd
uelle dm̃ intelligere nos: in eo qͦd ait : qui nu-¬
merat multitudinem stellarum. & om̃ibꝰ cis
inquit uonima uocans. St̃ stellȩ quȩdam lu¬
mina in eocl̃a consolãtia noctem nr̃am: de
& ꝑ uersa in quibꝰ apparetis tanꝗͣ luminaria in
mundo u̾bum uitȩ habentes. Ipsas stellas niumne¬
rat ds̃ om̃s secum regnaturos. Om̃s aggregandos
corꝑi unigeniti sui numeratos habet: & num̾at
eos. Qui indignus ẽ: uec numerat᷑. Et multi cre¬
dider̃. uel multi se qualicũq adumbrata sp̃e
fidei popło ens applicuer̃. Nouit tam̃ ille quid
numeret: & quid uentilet. Nam tanta ẽ celsitudo
euangłii. ut fieret qđ dictum ẽ: annuntiaui &
locutus sum: multiplicati st̃ suꝑ numerum. St̃
gͦ in popłis: & suꝑ numerarii qͥdanimͦ. Quid est
suꝑ numerarii: plusꝗͣ ibi futuri st̃. Intra parie¬

Expanded text:
gnum est aliquid Deo stellas numerare, cui capilli gnum est aliquid Deo stellas numerare, cui capilli capitum numerati sunt ? Manifestum est, fratres, aliquid velle Deum intelligere nos in eo quod ait, «Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis,» inquit, «nomina vocans.» Sunt stellae quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem nostram, oet perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Ipsas stellas numerat Deus; omnes secum regnaturos, omnes aggregandos corpori Unigeniti sui numeratos habet, et numerat eos. Qui indignus est, nec numeratur: Et multi crediderunt, vel multi se qualicumque adumbrata specie fidei, populo ejus applicuerunt; novit tamen ille quid numeret, et quid ventilet. Nam tanta est celsitudo Evangelii, ut fieret quod dictum est: «Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum» . Sunt ergo in populis et supernumerarii quodammodo. Quid est, supernumerarii? Plus quam ibi futuri sunt. Intra parie
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾: ipsa quȩ sonant & transeunt. Quicqͥd in
ecła geritur temꝑaliter: alligam̃ta sunt contri¬
tionum. Quem admodũ medicꝰ ꝑfecta sanitate
detrahit ligaturam: sic in illa cutitate iherłm
cũ equales angłis facti fuerimꝰ. Nlã quid̃ puta¬
tis ibi accepturos nos c̃ẽ qđ hic accepimꝰ: aut
ibi recitandum ẽ nob̃ euangłm. ut fides nr̃a
ꝑmaneat. aut imponenda ẽ manus aut abali¬
quo p̃posito. Ista omĩa alligam̃ta: fracture st̃
ꝑfecta sanitate. Sanitate detrahert᷑: s ad eam
rat multiuudinem stellarum: & om̃ib eis nõĩa
uocans. Quid magnum dõ numerare. multi¬
tudinem stellarumꝰ hoc & homines conati st̃.
Uidđint utrum implere potuerint. Non tam̃
conarent᷑: nͥ se impleturos ẽẽ sꝑarent. Illis di¬
uititamꝰ qͥd poterint: & q̃usq ꝑuenerinit. Deo
autẽ puto ñ eẽ magnũ: numerare oñis stellas.
An forte numerum ne obliuiscat᷑ recens. et ma

Expanded text:
vobis, ipsa quae sonant et transeunt, quidquid in vobis, ipsa quae sonant et transeunt, quidquid in Ecclesia geritur temporaliter, alligamenta sunt contritionum. Quemadmodum enim medicus perfecta sanitate detrahit ligaturam; sic in illa civitate Jerusalem, cum aequales Angelis facti fuerimus, numquid putatis ibi accepturos nos esse quod hic accipimus? Aut ibi recitandum est nobis Evangelium, ut fides nostra permaneat? aut imponenda est manus ab aliquo praeposito? Ista omnia alligamenta fracturae sunt; perfecta sanitate detrahentur: sed ad eam rat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans.» Quid magnum Deo numerare multitudinem stellarum? Hoc et homines conati sunt: viderint utrum implere potuerint; non tamen conarentur, nisi se impleturos esse sperarent. Illis dimittamus quid potuerint, et quousque pervenerint: Deo autem puto non esse magnum numerare omnes stellas. An forte numerum, ne obliviscatur, recenset?
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ dirigit᷑. Et tortum ẽ: & durum. Iam gͦ
tortum & durũ frangant᷑. conterat᷑. ut diri¬
gat᷑. Iu ditige cor tinim: ñ potes. Tu fran¬
ge: ille dirigat. Quomͦ tu frangis. Quomͦ
tu conteris Confitendo: puniendo pecca¬
ta tua. Quid aliud significat pactorũ tunsio.
nͥ forte putamꝰ ossa nr̃a aliquid peceasse. cum
cȩdiuiꝰ pectus: Si significans nos cor conderere:
ut adũo dirigat᷑. Sanat gͦ contritos corde. &
contritum cor habentes. Et sauitas. ipsuis cordis.
tunc erit ꝑfecta: cum & corꝑis reꝑatio impleb tt
quȩ ꝓmissa ẽ. Nunc interca quid facit medic̃:
Alligat contritiones tuas. ut possis ꝑuenire ad̃
plenissumam firmitatẽ. donec consolidet᷑ qd̾ fractũ
ẽ. qđ alligatum ẽ. Quȩ st̃ ista alligam̃ta: lemꝑa¬
lia sacram̃ta. Aligam̃ta: medicitalia sunt con¬
tritiones nr̃e. Sacram̃ta uiterim temꝑalia quibꝰ
habemꝰ consolationem. & ista omĩa quȩ loquim᷑

Expanded text:
modo dirigitur? Et tortum est, et durum: jam ergo modo dirigitur? Et tortum est, et durum: jam ergo tortum et durum frangatur, conteratur, ut dirigatur. Tu dirigere cor tuum non potes: tu frange, ille dirigat. Quomodo tu frangis? quomodo tu conteris? Confitendo, puniendo peccata tua. Quid aliud significat pectorum tunsio? Nisi forte putamus ossa nostra aliquid peccasse, cum caedimus pectus. Sed significamus nos cor conterere, ut a Domino dirigatur. 8. «Sanat» ergo «contritos corde,» et contritum cor habentes; et sanitas ipsius cordis tunc erit perfecta, cum et corporis reparatio implebitur quae promissa est. Nunc interea quid facit medicus? Alligat contritiones tuas, ut possis pervenire ad plenissimam firmitatem, donec consolidetur quod fractum est, quod alligatum est. Quae sunt ista alligamenta? Temporalia Sacramenta. Alligamenta medicinalia sunt contritionis nostrae, Sacramenta interim temporalihabemus consolationem: et ista omnia quae loquimur
Abbreviated transcription (Latin):
uulnꝰ nouum. qͥa mala erat sanitas pratia.
Sic gͦ. reccȩ st̃ inquit scriptura iȩ dñi:
s prauicorduuis in illis scandalirabit᷑. Quid
prauicordius oͣticorduis. tortũ cor habens.
Putat torta ẽẽ omnia quȩ dicunt᷑ adõ: putat
praua ẽẽ om̃ia que fecit ds̃. & displicent illi
omĩa iudicia dĩ. Maximeq in quibꝰ ipse
corripit᷑: & sedet. & disputat quam male
faciat ds̃. quia ñ ꝓ eius uoluntate facit di¬
stortum cor. Parium ẽ qͦd ñ se uorrigit ad
dm̃: &e dm̃ uult distorquere ad se. Quid gͦ ei
dicit. desuꝑ ds: Tortus es: equus sũ. Si tu
roctus eẽs: sentires ȩquitatẽ meã. Quẽadmo¬
dum si in pauuñto equali poneres distortum
lignum. ñ collocaret᷑ꝰ Undiq nutarit. un¬
diq agitaretur. ñ qͦd loci inequalitas. s diftor¬
tio ligni facit. Sic ait scriptura. Quã bonus
isrł ds. rectis corde. Quid gͦ tortũ ẽ corꝰ Quo¬

Expanded text:
vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. Sic ergo «rectae sunt,» inquit Scriptura, «viae Domini; sed pravicordius in illis scandalizabitur» pravicordius?» Torticordius, tortum cor habens. Putat torta esse omnia quae dicuntur a Deo, putat prava esse omnia quae fecit Deus, et displicent illi omnia judicia Dei, maximeque in quibus ipse corripitur; et sedet, et disputat quam male faciat Deus, quia non pro ejus voluntate facit. Distortum cor, parum est quod non se corrigit ad Deum; et Deum vult distorquere ad se. Quid ergo dicit Deus desuper? Tortus es, aequus sum. Si tu rectus esses, sentires aequitatem meam. Quemadmodum si in pavimento aequali poneres distortum lignum, non collocaretur, undique nutaret, undique agitaretur; quod non loci inaequalitas, sed distortio ligni facit: sicut ait Scriptura, «Quam bonus Israel Deus rectis corde» ! Quid ergo? tortum cor quo
Abbreviated transcription (Latin):
pit sp̃s ñr: ut incipiam̃ fide seruire dõ.
ex fide appellare uisti: qm̃ uistꝰ ex fide inuit.
Quicqͥd aut̃ nob̾ adhuc repugnat & refiftit:
de mortalitute carns ẽ: & hoc sanabitur.
Uiiuficabit enini inquit & mortalia corpora
ur̃a ꝑ inhabitantem spm eiꝰ tn uob̃. Adhoc pig¬
nus dedit: ut compleat qđ ꝓmisit. Quid gͦ nẽ
in hac uita quando adhuc confessores sumꝰ. ñ¬
dum possessores: Quid in hac uita. qͥd fiet
Quomͦ durabitur: Sanat coutritos corde.
S ꝑ fecta sanitas tunc erit: qͣndo diximus.
Nunc gͦ quiã: ⁊liugat contritiones eorum.
Qͥ curat inqͥt contritos corde. q̃n ꝑfecta
sanitas in resurrectione iustorũ erit: alligat mͦ
contritiones eorum. Que st̃ alligam̃ta con¬
tritionum: Sic̃ medici alligant fracturas.
Aliq̃n enun intelligat & hoc caritas ur̃a.
& notũ ẽ eis qui animaditter̃. uel a medicis
audier̃: aliq̃n praue & distorte firmata ut
corrigant. Medici frangunt: & facuint

Expanded text:
pit spiritus noster, ut incipiamus fide servire Deo, et ex fide appellari justi: quoniam justus ex fide vivit . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enim, inquit, «et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis.» Ad hoc pignus dedit, ut compleat quod promisit. Quid ergo nunc in hac vita, quando adhuc confessores sumus, nondum possessores, quid in hac vita, quid fiet? Quomodo curabitur? «Sanat contritos corde;» sed perfecta sanitas tunc erit, quando diximus. Nunc ergo quid? «Alligat contritiones eorum.» Qui curat, inquit, contritos corde, quorum perfecta sanitas in resurrectione justorum erit; alligat modo contritiones eorum. 7. Quae sunt alligamenta contritionum? Sicut medici alligant fracturas. Aliquando enim; intelligat et hoc Charitas vestra, et notum est eis qui animadverterunt, vel a medicis audierunt: aliquando prave et distorte firmata, ut corrigant medici, frangunt, et faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
simͥ aliquid ꝓ ista laude donaret. Quis enim lau¬
det gratis uel hominem: Expectant gͦ aliquã
mercedem. laudatores hominum. Nullamne mer¬
cedem expectare. aut petere. aut sꝑare debet lau¬
dator dĩ: laudat᷑ infirmꝰ. & sꝑat᷑ de illo aliquid.
laudat᷑ omp̃s. & nulla ẽ merces.. In forte hoc
cupio qđ ille ñ potest dare: Quid homo desidat.
qdđ inmanu dĩñ sit: Cũ laudaueris hominẽ.
forte hoc cupis qđ ab illo p̃stari ñ potest. Dm̃ se¬
curus lauda: quem nemo potest dicere ñ posse
p̃stare. qđ tu poteris desid̾are. Proposita gͦ spe
quicquid cupimꝰ. Pater ẽ enm: & qđ mali cupiunt
filii. non dat. laudaremꝰ. & speremꝰ. & desideremꝰ:
ñ illud̃ aut illud. s quod udicat dandum eẽ qͦm
laudamꝰ. Ille enum nouit quid nob̃ dar expedi¬
at: nos autem intendamꝰ quid nob̃ ꝓsit acciꝑe.
Apłs ait. Quid enum oremꝰ: sicut oportet nesci¬

Expanded text:
si mihi aliquid pro ista laude donaret. Quis enim lausi mihi aliquid pro ista laude donaret. Quis enim laudet gratis vel hominem? Exspectant ergo aliquam mercedem laudatores hominum; nullamne mercedem exspectare, aut petere, aut sperare debet laudator Dei? Laudatur infirmus, et speratur de eo aliquid; laudatur Omnipotens, et nulla merces est? An forte hoc cupio, quod ille dare non potest? Quid homo desiderat, quod in manu Dei non sit? Cum laudaveris hominem, forte hoc cupis quod ab illo praestari non potest: Deum securus lauda, quem nemo potest dicere non posse praestare quod tu poteris desiderare. Proposita ergo spe quidquid cupimus. Pater est enim, et quod mali cupiunt filii, non dat. Laudemus, et speremus, et desideremus non illud aut illud, sed quod judicat dandum esse, quem laudamus. Ille enim novit quid nobis dari expediat; nos autem intendamus quid nobis prosit accipere. Apostolus ait: «Quid enim oremus, sicut oportet, nesci
Abbreviated transcription (Latin):
die dic̾et: angustum ẽẽt. Si tota uita sua di¬
ceret: nonne aliq̃n conticesceret: Ama eterni¬
ntenti audiebamꝰ cũ psalmꝰ p̃sens canturet᷑.
ce non omnes qui audiebamꝰ etiam intelligebamꝰ.
qͣntoniagis gͦ intente uẽ audiendꝰ ẽ. Siut spe¬
ro &e cupio aduruantibꝰ om̃iũ audientiũ or̃onibꝰ.
si quid forte hic obscurum ẽ. dõ donante reuela¬
bit᷑: ut sit stuctuosus auditꝰ: tec inanis redeat
auditor qui intentꝰ affuit cum diceret. Unde cepit:
Nobis dr̃. laudate dñm. Dicitur hoc om̃ibꝰ gentib̾:
ñ solis nob̃. Et istam uocem ꝑ loca quidem singla
sonantem aleccoribꝰ. singillatim audiunt eccłȩ: lina
uox tam̃ dĩ suꝑ om̃s ñ tacet ut laudemꝰ eum. Et qͣ¬
si quererinus. quare laudare dñm debeamus.
uidete quam causam atculit:
merces laudantium. Laudemꝰ dñm. Quare: Qm̃
bonꝰ psalmꝰ. Uellem ego inqͥt aliquis laudare dñm:

Expanded text:
die diceret, angustum esset; si tota vita sua didie diceret, angustum esset; si tota vita sua diceret, nonne aliquando conticesceret? Ama aeternitenti audiebamus, cum psalmus praesens cantaretur; et non omnes qui audiebamus, etiam intelligebamus. Quanto magis ergo intente nunc audiendus est, si, ut spero et cupio, adjuvantibus omnium audientium orationibus, si quid hic forte obscurum est, Deo donante revelabitur; ut sit fructuosus auditus, nec inanis redeat auditor, qui intentus adfuit cum audiret? Unde coepit? Nobis dicitur: «Laudate Dominum.» Dicitur hoc omnibus gentibus, non solis nobis: et istam vocem per loca quidem singula sonantem a Lectoribus, singillatim audiunt Ecclesiae; una vox tamen Dei super omnes non tacet, ut laudemus eum. Et quasi quaereremus quare laudare Deum debeamus, videte quam causam attulit: merces tota laudantium? Laudemus Dominum. Quare? «Quoniam bonus psalmus.» Vellem ego, inquit aliquis, laudare Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uentte benedicti patris inei ꝑcipite regnũ quod
uob̾ ꝑatum ẽ ab origine mundi. Ad hoc con¬
cludit psalmꝰ. Et uiam peccatorũ excerminabit.
Et quid tui: Regnabit dñs in ec̃num. Gauaete.
quia tͥ regnabit. Guudete: quia tueris regnum eiꝰ.
Uide enm qͥd sequit᷑. Es certe cuius de sion. ñ
de babilonia: idest ñ de ciuitate ꝑitura huius.
sdi. s de sion ad tempꝰ laborante & ꝑegrinante.
in ȩc̃num autem regnatura. Audisti gͦ finem:
inde es. Regnabit dñs ni ȩt̃num: ds̃ ãs tuus
sion. Osion: ds̃ tuusuegnabit. In eternum.
Nunquid sine te regnabit ãs tuus: In genera¬
tionem & generationem. Bis dixit quia ñ po¬
tuit semꝑ dicere: ne pites quia uerb̃ finttis
finit᷑ eternitas. E t̃uitas in tierbo. quatuor silla¬
bis constat iise: sine fine ẽ. Non potuit mͥ:
nͥ sic cõmendari. Ds̃ tuus regnabit in gene¬
rationem & generitionẽ. Parum dix̃. Si toto

Expanded text:
«Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ad hoc concludit Psalmus: «Et viam peccatorum exterminabit.» Et quid tu? «Regnabit Dominus in aeternum.» Gaude, quia tibi regnabit; gaude, quia tu eris regnum ejus. Vide enim et quid sequitur. Es certe civis de Sion, non de Babylonia; id est, non de civitate peritura hujus saeculi, sed de Sion ad tempus laborante et peregrinante, in aeternum autem regnatura. Audisti ergo finem; inde es. «Regnabit Dominus in aeternum, Deus tuus, Sion.» O Sion, Deus tuus regnabit in aeternum: numquid sine te regnabit Deus tuus? «In generationem et generationem.» Bis dixit, quia non potuit semper dicere. Nec putes quia verbis finitis finitur aeternitas. Aeternitas in verbo quatuor syllabis constat, in se sine fine est. Non potuit tibi nisi sic commendari, «Deus tuus regnabit in generationem et generationem.» Parum dixit: si tota
Abbreviated transcription (Latin):
c̃mitunt. Abuudant reb his quibꝰ ego egens
laboro. Noli telari in peccatores. Qd accipi¬
ant uides: quid illis seruet᷑ ñ uides. Et unde
inquit tudeo queͣ ñ iudet: Omĩno ht̃ oculos
fides. & maiores oculos. & potentiores. & forti¬
ores. hi oculi: neminẽ deceper̃. Hi oculi sint
semꝑ indñm: ut & ipse euellat debis laquȩis
pedes tuos. Uia peratorum ꝑlacet tͥ quia lata
ẽ.: & multi ꝑ illam ambulant. Latitudinẽ eus
uides: finem eiꝰ non uides. Ecre ubi finitur
p̃cipitium ẽ: uͥ fuitur ꝓfunditas quędã baratriẽ.
lexantes & si patientes in ista uia: illo fine mergũ¬
tur. S extende oculos ñ potes ut uideas ipsũ finẽ:
crede ei qui uidet. Et quis ẽ homo qui uidet: for¬
te nemo homo: s dñs d̃s tuus ad te uenit ut cre¬
des dõ. Non enim & dũo deo tuo ñ es crediturus
qui ait. lata & spatiosa ẽ iua. q̃ ducit ad interitũ.
extermuinata fu̾it uta peccatorũ: qͥd nob restat:

Expanded text:
committunt; abundant rebus his quibus ego egens committunt; abundant rebus his quibus ego egens laboro. Noli zelari in peccatores. Quid accipiant, vides; quid illis servetur, non vides? Et unde, inquit, video quod non videtur? Omnino habet oculos fides; et majores oculos, et potentiores et fortiores. Hi oculi neminem deceperunt; hi oculi sint semper in Dominum, ut et ipse evellat de his laqueis pedes tuos . Via peccatorum placet tibi, quia lata est, et multi per illam ambulant; latitudinem ejus vides, finem ejus non vides. Ecce ubi finitur, praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam barathri est: laetantes, exspatiantes in ista via, illo fine merguntur. Sed extendere oculos non potes, ut videas ipsum finem: crede ei qui videt. Et quis est homo qui videt? Forte nemo homo; sed Dominus tuus ad te venit, ut crederes Deo. Num enim et Domino Deo tuo non es crediturus, qui ait: «Lata et spatiosa est via quae ducit ad interitum, peccatorum, quid nobis restat?
Abbreviated transcription (Latin):
in scło: ipsu sibi sꝑet aduitoriũ dĩ. Qiuioqͥd
bic babueris. aurũ habeas p̃sumisti: inde iã
ñ es ꝓselitus. Non es orphanus: ñ inuidua
numeraris. Amicũ hs̃. Si de illo p̃sũpseris.
& dm̃ dimiseris: ñ es destitutꝰ. hs̃ hȩc om̃ia
ñ inde p̃sumis. ñ inde suꝑb̃: pupillus dĩes.
&e uidua dĩ. Suscepit gͦ destitutos. Hoc dixit
suscipit pupillum: suscipit & uiduã. Et iuã
peccatorum disꝑdet. Que ẽ uia pect̾orũ: Irri¬
dere ista quȩ dicimꝰ. Qs pupillus: Quȩ uidua:
Qđ regnum cȩlorũ: Et quȩ pena inferorum :
fabelle iste xp̃ianorũ st̃. ad qͦd uideo: ad hoc
uiuam. Mandticemꝰ ce bibamꝰ: ctas enĩ moue¬
mur. Uide ne tale aliquid ꝑsuadeant. ne per
aurem in cor uttrent. spinas inuemant in au¬
ribꝰ tuis: qui ceꝑit sic intrare punctꝰ absce¬
dat. Corrũpunt enim mores bonos: eloquia
mala. S forte hic dicturus es. Quare gͦ felices
sunt: Ecce nec dm̃ colunt: &e oĩa mala cotidie

Expanded text:
 ipsa sibi speret adjutorium Dei. Quidquid hic habueris, aurum habeas; praesumpsisti inde? Jam non es proselytus, non es orphanus, non in vidua numeraris. Amicum habes: si de illo praesumpseris, et Deum dimiseris, non es destitutus. Habes haec omnia; non inde praesumis, non inde superbis? Pupillus Dei es, et vidua Dei. Suscipit ergo destitutos; hoc dixit: suscipit pupillum, suscipit et viduam. 19. «Et viam peccatorum exterminabit.» Quae est via peccatorum? Irridere ista quae dicimus. Quis pupillus? quae vidua? Quod regnum coelorum? et quae poena inferorum? Fabellae istae Christianorum sunt. Ad quod video, ad hoc vivam: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Vide ne tales aliquid persuadeant: ne per aurem in cor intrent, spinas inveniant in auribus tuis; qui coeperit sic intrare, punctus abscedat. «Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia mala» . Sed forte hic dicturus es: Quare ergo felices sunt? Ecce nec Deum colunt, et omnia mala quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
cunda sit laus. Potest enim laus iocunda ẽẽ
homini: cum audit concinnis acutisq senten¬
tlis: & suaui uoce laudantẽ. Sea ad hto iocun¬
da sit laus: cuius aures ñ ados. s adcor. Non ad̃
linguam: s aduitam laudatoris patent. Quis est
r̃dat se nobis: grãs dignationi euis. Dignatur
enim cõmendare se nobis. ñ quasi aliqͥd p̃statu¬
ris: s multa ab illo potius accepturis. Quomͦ gͦ
cõm̃dat se nob̃ ds̃: Audite apłm patilũ. Cõm̃¬
dat autẽ inquit suã dilectionem dĩ in nob̃. Quo¬
mͦ comiñdat: Audite. Ipse dicat apłs: ut com¬
paret᷑ et psalmo. Com̃dat inqͥt dilectionem

Expanded text:
cunda sit laus.» Potest enim laus jucunda esse cunda sit laus.» Potest enim laus jucunda esse homini, cum audit concinnis acutisque sententiis et suavi voce laudantem: sed «Deo nostro jucunda sit laus;» cujus aures, non ad os, sed ad cor; non ad linguam, sed ad vitam laudatoris patent. 4. «versmendat se nobis: gratias dignationi ejus. Dignatur enim commendare se nobis, non quasi aliquid praestaturis, sed multa ab illo potius accepturis. Quomodo ergo commendat se nobis Deus? Audite apostolum Paulum: «Commendat autem,» inquit, «dilectionem suam Deus in nobis.» Quomodo «commendat?» Audite; ipse dicat Apostolus, ut comparetur et Psalmo: «Commendat,» inquit, «dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
interpellat. ñ estus fatigat. ñ frigus constri¬
git. ñ febris deicit. non mors funt. Adillam
ꝑfectissimam laudẽ: exerceamꝰ nos. Laudationẽ
date q̃m bonus psalmus: dõ nr̃o inquit io¬
cunda sit laus. Quom᷑ erit deo nr̃o iocunda laus
sibene uiendo laudet᷑. Audi: quia tunc erit
locunda laus. Alio loco dr̃: ñ est speciosa lau̾
in ore peccatoris. Si gͦ in ore peccatoris: speci¬
osa laus ñ est: Iiocunda non ẽ. Hoc enim io¬
cundum: qͦd speciosum. Uis gͦ ut dõ tuo
iocunda sit laus: Noli bonȩ cantilenȩ tuȩ
obstrepere moribꝰ malis: dõ nr̃o iocunda sit
laus. Quid dixit: Qui laudatis: bene uiuite.
laudatio impiorum: offend̃it dm̃. Pius ille
aitendit quid uiuas: ꝗͣ quid sones. Certe cum
eo quem laudas. pacem habere uis: quomͦ cum
illo quȩxis pacem. quando ate ipso dissonas:
Quomͦ inquies amcipso dissono: Aliud so¬
nat lingua. aluid indicat uita: dõ nr̃o io¬

Expanded text:
interpellat, non aestus fatigat, non frigus constriinterpellat, non aestus fatigat, non frigus constringit, non febris dejicit, non mors finit. Ad illam perfectissimam laudem exerceamus nos laudatione psalmus: Deo nostro,» inquit, «jucunda sit laus.» Quomodo erit Deo nostro jucunda laus? Si bene vivendo landetur. Audi quia tunc erit illi jucunda laus. Alio loco dicitur, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» . Si ergo in ore peccatoris speciosa laus non est, jucunda non est; hoc enim jucundum, quod speciosum. Vis ergo ut Deo tuo jucunda sit laus? Noli bonae cantilenae tuae obstrepere moribus malis. «Deo nostro jucunda sit laus.» Quid dixit? Qui laudatis, bene vivite. Laudatio impiorum offendit Deum. Plus ille attendit quid vivas, quam quid sones. Certe cum eo quem laudas, pacem habere vis: quomodo cum illo quaeris pacem, quando a teipso dissonas? Quomodo, inquies, a memetipso dissono? Aliud sonat lingua, aliud indicat vita. «Deo nostro ju
Abbreviated transcription (Latin):
cessam licentiam in loge di. Sit castuis eũ coiuse
thorus. Et si ẽ cura ꝓpagandi liberos: non sit effre¬
nata luxuties libidinum. Defer in lecto tuo coniu¬
ge tuȩ: quia membra xp̃i estis ambo. Aibo
ab illo conditi: ambo sanguine illius reꝑati. hȩc
agens laudas eum: nec omnino silebit lau¬
datio tua. Quid cum somnus aduenerit: et
cũ dormis ñ te excitet a quiete mala conscientia
tua. & innocentia somini tui laudat dm̃. Si gͦ
laudas: ñ tantum lingua canta. s etiam adsũ¬
pto bonorum oꝑm psalterio: qm̃ bonꝰ psalmꝰ.
laudas: cum agis negotium. Laudas: cũ cibũ
& potum capis. Laudas: cum in lectulo reqͥescis.
Laudas: cum dormis. Quando non laudas: P¬
ficiet᷑ in nob̾ laudatio dĩ cum ad illam cuitta¬
tem uenetimꝰ. quando effecti fuerimꝰ equales
angłis dĩ. Quando nulla nos corꝑalis necessi¬
tas ulla ex parte sollicitat: ñ fames. non fitis.

Expanded text:
cessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge cessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat Deum. Si ergo laudas, non tantum lingua canta, sed etiam assumpto bonorum operum psalterio; «quoniam bonus psalmus.» Laudas cum agis negotium, laudas cum cibum et potum capis, laudas cum in lecto requiescis, laudas cum dormis; quando non laudas? Perficietur in nobis laudatio Dei, cum ad illam civitatem venerimus, quando effecti fuerimus aequales Angelis Dei ; quando nos nulla corporalis necessitas ulla ex parte sollicitat, non fames, non sitis
Abbreviated transcription (Latin):
d̃as dm̃. Et cum blasphemat᷑ ds̃. de malo opere
tuo. blasphemas dm̃. Itaq ad̃ aurium exoratio¬
nem cauta uoce: corde ne sileas. uita ne taceas.
Non cogitas: in negotio fraudem. Psallis deo
cũ manducas & bibis: Psalle. Non intermisen¬
do sonorum suauitates ad aures aptas: s mode¬
ste & frugalit̃ & temꝑant̃ manducand̃o & bi¬
bendo: quia hoc dicit apłs. Diue manducatis.
siue bibttis. siue aliuã quid facitis: omĩa in gła
dĩ facite. Sig̾ bene agis qđ & mauducas & bibis.¬
& ad refetionem corꝑis sumis reꝑationemq mẽ¬
brorum gr̃as agens dei qui tͥ ptebuit mortali
& fragili ista supplem̃tarum solatia: & cibis
tuus & potus tuus. laudat dm̃. Si uͦ modum
naturȩ debitum ĩmodationem uoͣcitatis exce¬
das. & uinolentiȩ te ingurgites: quantaslibet
laudes dĩ. lingua tua sonet uita blasphemat.
Post cibum & potum requiescis ut doriias.
nec in lecto tt pit agas. nec excedas ultra con¬

Expanded text:
das Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, opere das Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, opere tuo blasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Siet ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra con