comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ame bibere petis: Scdã.
ane neq in quo haurias habes. et
puteus altus est. Tertia dñe da
mihi hanc aquã. ut non sitiam neq
ueniam huc haurire. Quarta.
non habro uirũ. Quinta. uideo
quia propħa estu. patres nri in
monte hoc adorauert̃. Nam ista
responsio. carnalis est. carnalibus
enim datus fuerat locus terrenus.
ubi orarent. Ppiritales autẽ sp̃u
& utritate oraturos esse dtis dixit.
quod postea quam loquutus. ẽ. sexta
mulieris responsio xp̃m fatetur.
om̃ium iustorũ. et. doctotẽ. Dicit
enim. Scio quia messias uenit.
ille nobis adnuntiabit om̃ia. Ped
adhuc errat. quia cum que tren-¬
turuꝰ sperat. uenisse non uidet.
ueruptamen miscđĩa dñi. nunc
error iste tamquam adulter
expellitur. Dicit ei ih̃s. Eigo sũ.
qui loquor tecũ. Quo audito.
illa non respondit: sed statim
relicta hydria sua abiit incruitatẽ
festinans ut euuangeliũ & dñi ad-¬
uentum non tantũ crederet. sed
& iam prȩdicar&. Nec hoc quod

Expanded text:
quomodo a me bibere petis? secunda: quomodo a me bibere petis? secunda: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est; tertia: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire; quarta: Non habeo virum; quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt. Nam ista responsio carnalis est, carnalibus enim datus fuerat locus terrenus ubi orarent, spiritales autem in spiritu et veritate adoraruros Dominus dixit. Quod pmulieris responsio Christum fatetur omnium istorum esse doctorem: dicit enim, Scio quia Messias veniet, ipse nobis annuntiabit omnia. Sed adhuc errat, quia cum quem venturum sperat, venisse non videt. Verumtamen misericordia Domini nunc error iste tanquam adulter expellitur. Dicit enim ei Jesus: Ego sum qui tecum loquor. Quo audito illa non respondit, sed statim relicta hydria sua abiit in civitatem festinans, ut Evangelium et Domini adventum, non tantum crederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
sens est. idest intentus & se pretate
subicit dõ. & inte Ultgit homo quae
spiritaliter dicuntur. Cũ aute
diaboli error tamquam intellectu
in anima dominatur. ad ulter .ẽ.
Uoca ergo inquit uirũ tuũ. id est
sp̃m qui est inte. quo potest homo
intelli gere sprritalia. Si eũ lux
loquor tibi ut spiritabem aqua¬
possis accipere. Et cũ illa dicest
non habro uirum. bene inquit
dixisti. quinq enim uiros habuisti.
id est quinq fensus carnis in pͥma
aetate rexerunt te. & nunc quẽ
habes non est tuus uir. quia non
ꝗt inte sp̃s qui intell gat dm̃¬
& cum quo legitimum potes hab̾ẽ
onubium. sed error diaboli potius
dominatur. qui te ad ulterina con¬
taminatione corrumpit. Et for¬
tasse ut intell gentibus indicaret
quid quinq uirorũ nomine signi.¬
ficauerit: post quinq carnabes res¬¬
ponsiones. ista mulier sexta tespon¬¬
sione nominat xp̃m. Nam prima
eius responsio est. Tu cum sis rudeuꝰ:

Expanded text:
sens est, id est, intentus est, et se pietate sens est, id est, intentus est, et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur. Cum autem diaboli error tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuum, id est, spiritum qui est in te, quo potest homo intelligere spiritalia. Si enim luxloquor tibi, ut spiritualem possis accipere aquam. Et eum illa diceret, Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti: quinque enim viros habuisti, id est quinque sensus carnis, qui te in prima aetate rexerunt; et nunc quem habes, non est tuus vir, quia non est in te spiritus, qui intelligit Deum, cum quo legitimum possis habere connubium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adulterina contaminatione corrumpit. 8. Et fortasse ut intelligentibus indicaretus, quinque virorum nomine significari, post quinque carnales responsiones ista mulier sexta responsione nominat Christum. Nam prima ejus responsio est: Tu cum sis Judaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis nos separare poterit a cartate
xͣp̃i. Subauditur. nulla res
Sed qnͣm illa mulier errore tene¬
batur. quae significabat multitu¬
dinem scłi uanis suꝑstitionibus
subiugari. post tempora illa qͥno
carnalium sensuũ quibus prima
actas ut diximus regitur. non ea
uerbum dĩ acceperat in coniugiu̾
sed complexu adulterino diabolis
eam obtinebat. Ataq illi. dnsdic
uichens cam esse carnabem id est car¬
naliter sapere: uade uoca uirum
tuũ & ueni huc. idest remoue te
ab affectione carnali in qua nunc
constituta es. unde non potes intel
Igere quȩ loquor. & uoca uirũ
esto. Est enim animȩ quasi maritus
quodam modo sp̃s hominis. qui ani.¬
mabem affectionem tamquã con¬
iugem regit. non ille sp̃s sc̃s qui
cum patre & filio in cõmutabiliter
datur. sed sp̃s hominis de quo apb̃
dicit. Nemo scit quod est in homine
Sic & quae dĩ sunt nemo scit. nisi sps
dĩ. Hic ergo sp̃s hominis cum prę¬

Expanded text:
« Quis nos separare poterit a charitate « Quis nos separare poterit a charitate Christi ? » subauditur, nulla res. Sed quoniam illa mulier errore tenebatur, quae significabat multitudinem saeculi variis superstitionibus subjugari, post tempora illa quinque carnalium sensuum quibus prima aetas ut diximus regitur, non ea verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus eam obtinebat. Itaque illi Dominus dicit, videns eam esse carnalem, id est carnaliter sapere: « Vade, voca virum tuum, et veni huc, » id est remove te ab affectione carnali, in qua nunc constligere quae loquor; et voca virum esto. Est enim animae quasi maritus quodammodo Spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit: non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabiliter datur; sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit: Nemo scit quid est in homine,Sic et quae Dei sunt nemo scit, nisi Spiritus Dei . Hic ergo spiritus hominis cum prae
Abbreviated transcription (Latin):
carnalibus sensibus dediti. carnale
uitam sine ulla ueritatis in telli.¬
gentia transeamus. Iales necesse
est esse infantes & paruulos ꝓueros.
qui nondum possusit accipere ra¬
tionem. Et quia naturales sunt
isti sensus qui prima̾ aetatẽ reguas
& dõ artifice nobis tributi st̃. itcte
dicuntur idem mariti tamquam
legitimi. qm̾ non eos error uitio
ꝓprio. sed dĩ artificio natura con-¬
tribuit. Cum aut̃ quisq uenerit
ad eam artatem cui uita possit
capax esse rationis. si ueritatem
statim comprȩhendere potuerit.
non iam illis sensibus rectoribus
utetur. sed habebit uirũ sp̃m rati¬
onalem cui fensus illos infamulatõ
tedigat. seruituti subiciens corpus
suu. cum anima non iam uitis
subdita est. sed uerbum diuinum
habet legitimum uirũ. cui copu¬
lata & inherens. cum & ipse sp̃s
hominis heserit xp̃o. quia caput
uiri xp̃s est. amplexus sprritalia.¬
arterne sine ullo separationis
timore perfruitur. ut ait apłs

Expanded text:
carnalibus sensibus subditi, carnalem carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi, quoniam non eos error vitio proprio, sed Deo artifice natura contribuit. Cum aut quisquad eam aetatem cui vita possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utitur; sed habebit virum spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum; cum anima non jam viris subdita est, sed Verbum divinum habet legitimum virum, cui copulata inhaerens, cum et ipse spiritus hominis haeserit Christo, quia caput viri Christus est , amplexus spiritalia, sine ullo separationis timore perfruitur, ut ait Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi aquinq illis libris rer¬
cedere hominem. ut ad xp̃m tran-¬
stat. cum ille qui credit in xp̃m
non sit relinquens quinq illos
libros. sed spiritaliter intelli gen¬¬
dos multo beatius amplectitur:
E st ergo alius intellectus. ut quinq
uri intelli gantur quinq corporis
sensus. Unus qui ad oculos per-¬
tinet. quo lucem istam uisibilem
& quos lib& calores formasq cor¬
poram ctriuimus. Alter est
atrrũi. quo uocũ & om̃iũ sonorũ
monienta sentimus. Tertius na¬¬
rium. quo uaria odorũ suauitate
delectamur. Quartus in ore gustus.
dulcia & amara sentit. & om̃ium
saporum habet examen. Quintꝰ.
ꝑ totum corpus tangendo diuidi-¬
cat. calida & frigida. mollia & dura.
lenia & aspera. & quicqͥd aliud . ẽ. qd̾
tangendo sentimus. Astis itaq car.¬
nis artas imbuitur necessitate
natitrȩ mortalis. quia ita post pec¬
catum primi hominis nati sumus.
ut nondum reddita luce mentis.

Expanded text:
intelligi a quinque illis libris reintelligi a quinque illis libris recedere hominem, ut ad Christum transeat; cum ille qui credit in Christum, non relinquendos quinque illos libros, sed spiritaliter intelligendos multo beatius amplectatur? Est ergo alius intellectus, ut quinque viri intelligantur quinque corporis sensus; unus, qui ad oculos pertinet, quo lucem istam visibilem, et quoslibet colores, formasque corporum cernimus; alter est aurium, quo vocum et omnium sonorum momenta sentimus; tertius narium, quo varia odorum suavitate delectamur; quartus in ore gustus, dulcia et amara sentit, et omnium saporum habet examen; quintus per totum corpus tangendo dijudicat calida et frigida, mollia et dura, lenia et aspera, et quidquid aliud est quod tangendo sentimus. Istis itaque carnis aetas imbuitur, necessitate naturae mortalis, qua ita post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed non sunt hȩc carnaliter acci¬
pienda. ne huic ipsi adhuc mulreri
samaritanȩ similes esse uideamur.
sed de illo dono dĩ si aliquid tam
gustauimus. sprritaliter ista trac¬
temus. Quinq uiros. quinq libros
qui ꝑ moysen ministrati sunt. non¬
nulli accipiunt. Quod aut̃ dictũ
est. & nunc quem habes non est tuus
uir. de ipso dnm dixisse intellig̃t. ut
iste sit sensus: primo quinq libris
moysi. quasi quinq uiris scruisti:
Nunc aut̃ quem habes. id est quem
audis non est tuus uir: quia non¬
dum ineu credidisti. Sed qnͣm
nondum credens xp̃o adhuc itaq
illora quinq urrorum id .eꝰ. qͥnq
librora copulatione tenebatur.
potest mouere quomodo dici po¬
tueritquinq uiros habuisti. quasi
nunc eosiam non haberet. cum
adhuc ipsis subdita uiueret.
Deinde cum quinq libri moysi irihil
aliud quam xpͣm prȩerdant. sicut
ipse ato: si crederetis moẏsi crede.¬
retis forsitan & mihi Ille enim
de me scripsit: quomodo potest

Expanded text:
Sed non sunt haec carnaliter accipienda, ne huic ipsi adhuc mulieri Samaritanae similes esse videamur: sed de illo dono Dei si aliquid jam gustavimus, spiritaliter ista tractemus. Quinque viros, quinque libros qui per Moysen ministrati sunt, nonnulli accipiunt. Quod autem dictum est: Et nunc quem habes, non est tuus vir, de se ipso Dominum dixisse intelligunt, ut iste sit sensus: Primo quinque libris Moysi, quasi quinque viris servisti; nunc autem hic quem habes, id est, quem audis, non est tuus vir, quia nondum in eum credidisti. Sed quoniam nondum credens Christo, adhuc utique illorum quinque virorum, id est, quinque librorum copulatione tenebatur; potest movere quomodo dici potuerit, quinque viros habuisti, quasi nunc eos jam non haberet, cum adhuc utique ipsis subdita viveret? Deinde cum quinque libri Moysi nihil aliud quam Christum praedicent, sicut ipse ait: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; ille enim de me scripsit , quomodo potest
Abbreviated transcription (Latin):
hospites erarit & peregrini atesta.¬
mentis dĩ: scđm̃ hoc ergo dictum
est. nos adoramus quod sc̃imus. Eꝵ
persona quidem iudȩorã dictũ .ẽ.
seed non om̃ium rudȩorum. non
reproborum tudȩorũ. fed dequalib
futrunt apłi. quales fuerunt illi¬

Expanded text:
hospites erant, et peregrini a testahospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apostoli, quales fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
culata mea & treni. Lam enim
hyemps transut. ymber abiit. flores
apparutrunt in terra. tempus
putationis aduenit. uox turturis
audita est in terra nr̃a. Merito
iam pręfente uiro. audit mulier
crede mihi. iam eni est inte qui
credat quia pręsens est uir tirus.
Cȩpisti adesse intellectu: quando
ne ꝓpham appellasti. Mulier
ctede mihi. quia nisi crediders
non intellgis. Eargo mulrer
crede mihi. quia uenret hora
quando neq in monte hoc. neq
in hrerosolimis ad orabitis patrem.
ueri adoratores ad orabunt patre
in sp̃u & ueritate. non inmonte
monte. quia corporeus est mons.
O portebat eum adorari in templo.
quia corporeũ est templũ. Op̃s ẽ.
adoramus quod scimus: uos adoratis
quod nescitis. quia salus ex iudgis
est. Multum dedit iudȩis. sed
noli istos reprobos accrpere pane.
ut pacati in lapide angulari quod
est xp̃s copularentur. Unus enim
parres aiudgis. unus agentib longe¬
a se isti parietes. sed donec in angulo
coniungantur: altenigenȩ autͥ

Expanded text:
ca mea, et veni. Jam enim hiems transiit, imber abiit, flores apparuerunt in terra, tempus putationis advenit, vox turturis audita est in terra nostra . Merito jam praesente viro audit mulier: Crede mihi, jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi, quia nisi credideritis, non intelligetis. Ergo, mulier, crede mihi: Quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte monte, quia corporeus est mons; oportebat eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis, quia salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis; sed noli istos reprobos accipere. Parieus est alius, ut pacati in lapide angulari, qui est Christus, copularentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentiba se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem
Abbreviated transcription (Latin):
iam dñs oxponit quod dixerit. Om̃is
inquit qui biberit exaqua ista. sitiet
iterum. Qui aut̃ biberit de aqua
quͣa ego dedero. non sitiet insempi¬
ternum. Sed aqua illa qua dedeto.
fut in eo foris aquae salientis inuita
acternan. Sed quia adhuc mulier
prudentiam carnis amplectitar.
respondit. Dñe da mibi hanc aqu̾ã.
ut non sitiam. neq ueniam hue
haurite. Dicit ei iħs. Uoca turtã

Expanded text:
jam Dominus exponit, quid dixerit. « Omnis, jam Dominus exponit, quid dixerit. « Omnis, » inquit, « qui biberit ex aqua ista, sitiet iterum. Qui autem biberit de aqua quam ego » dedero, « non sitiet in aeternum: sed aqua illa « quam » dedero, « fiet et in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. » Sed adhuc mulier prudentiam carnis amplectitur, respondens: « Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Dicit ei Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
Si scites donum dĩ. Et sicut idem
iohannes testatur alio loco dicens.
quod stabat iħs & clamabat. siquis
sitit ueniat & bibat. Qui credit
inmre sicut dicit scriptura. flu¬
mina de uentre eras flient
aquę uiuȩ. C onsequenter om̃ino
qui credit in me inquit. flumina
de uentre cius fluent aquę uiuę:
quia primo credimus. ut hȩc dona
mereamur. Hȩc ergo flumina
a quac uiuȩ quȩ illi mulieri uole¬
bat dare. merces est fidei qu̾a prius¬
interprȩtationeiita subicit. Hoc
autẽ dicebat inquit de sp̃u. quem
aatpturi crant. Nondũ artͥ erat
sp̃s datus. quia iħs nondũ fuerat
glorificatus. Hoc itaq donui sp̃s scĩ
est: quod post suam glorificationem
dedit ęccłae. sicut alia scriptura
dicit. Ascendens in altum captiuã
duxit captiuitatem. dedit dona
hominibus. Sed adhuc illa mulier
aquam uiuam. Numquid tu ma-¬
ior es patre nr̃o iacob. Qui dedit nobrs
hunc puteum. & ipse ex eo bibit &
filii cius & pecora cius: Nunc uero

Expanded text:
Si scires donum Dei. » Et sicut idem Si scires donum Dei. » Et sicut idem Joannes testatur alio loco , dicens quod stabat Jesus et clamabat: « Si quis sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Consequenter omnino, qui credit in me, inquit, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, quia primo credimus, ut haec dona mereamur. Haec ergo flumina aquae vivae, quae illi mulieri volebat dare, merces est fidei quam priusinterpretationem ita subjicit: Hoc autem dicedituri erant. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus. Hoc itaque donum Spiritus sanctus est, quod post suam glorificationem dedit Ecclesiae, sicut alia Scriptura dicit: « Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . » Sed adhuc illa mulier « aquam vivam? Nunquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis hunc puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus. » Nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid aliquis attulit ei mandu¬
care : Dicit cis iħs. Meus cibus
est ut faciam uoluntatem cius qui
misit me: ut perficiam opus cius
Numquid hic intelligitur alia uo¬
luntas patris qui eum misit. & opus
eius quod perficere trelle respondit.
nisi ut nos ad fidem suam aꝑuicioso
mundi errore conuerterit: Qualis
est ergo cibus eius. talis & potus.
Qua propter hoc in illa muliere sta
ebat. tit faceret in ea uoluntatem
patris. & ꝑficeret opus eius. Sed illa
carnaliter intellegens respondit.
Tu cum sis iudȩus. quomodo amie
bibere poscis cum sim mulier sa.¬
maritana Non en̾i coutuntur
iudȩi samaritanis. Cui dñs nrͣ
dixit. Si scires donũ di. & quis e
qui dicit tibi da mihi bibere. tu
magis petisses ab eo & dedisset tibi
aquam uiuami. Et hinc ei osten¬
debat non se tabem aquam petisse.
qualem ipsa intellexerat. Sed
quia ipse sttrebat fidtm eius. eide
sitienti spͣm scm dare cuprebat.
Hanc en̾i intelligimus aqu̾a uiua
quod est donum dĩ. sicut ipse ait.

Expanded text:
ducare? Dixit eis Jesus: Cibus meus est ut faciam ejus voluntatem qui me misit, et ut perficiam opus ejus. Numquid hic intelligitur alia voluntas Patris, qui eum misit, et opus ejus quod se perficere velle respondit, nisi ut nos ad fidem suam a pernicioso mundi errore converteret? Qualis est ergo cibus ejus, talis et potus. Quaproebat, ut faceret in ea voluntatem Patris, ut perficeret opus ejus. Sed illa carnaliter intelligens, respondit: « Tu cum sis Judaeus, quomodo a me bibere possis, cum sim mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. Cui Dominus noster dixit: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu magis petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. » Et hinc ei ostenderat non se talem aquam petisse qualem ipsa intellexerat. Sed quia ipse sitiebat fidem ejus, eidem sitienti Spiritum sanctum dare cupiebat. Hanc enim recte intelligimus aquam vivam, quod est donum Dei, sicut ipse ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
Aquam irrãm pecunia bibimus.
ligna nr̃a prȩtio cõparauimus.
bamur: lassis non dabatur
requies.HE.
Aegypto dedimus manum:
& assyrus ut saturaremur pane.
Patres nri peccauest᷑ UAII.
& non sunt: & nos iniquitates
eorum portauimus.¬
E Scrui dominati sunt nĩri: &¬
non fuit qui redimeret de
In animabus nr̃is afferebatus
parrem nobis: afacie gladii in
deferto.¬
O Pellis nr̃a quasi clibanus exusta
est: a facie tempestatũ famis.
ulieres in syon.¬

Expanded text:
Aquam nostram pecunia bibimus: ligna nostra pretio comparavimus. bamur, lassis non dabatur requies. Aegypto dedimus manum, et Assyriis ut saturaremur pane. Patres nostri peccaverunt, et non sunt, et nos iniquitates eorum portavimus. Servi dominati sunt nostri: non fuit qui redimeret de In animabus nostris afferebamus panem nobis, a facie gladii in deserto Pellis nostra, quasi clibanus exusta est a facie tempestatum famis. Mulieres in Sion
Abbreviated transcription (Latin):
sanitate sermonis & linguȩ pru¬
dentioris arte conpescit. Scificat
ieunium. qui consurgentes inso¬
metipso uanarum cogitationum
spinas. euuangelico sulcante uomi¬
re. uelut quidam pectoris sui
irator excidit. Scificat ieiuniu̾:
qui inopias egenorũ. ꝓquantitate
substantiar suȩ miserantis manus
humanitate solatur. Ad primae
scificat ille reiunium: qui ꝑ om̃ia
preceptis diuinę legis intentus.
diabolica acorde suo respuit temp¬¬
simus in fide fortes. in iudiciis iusti.
mnamicitia fideles. in iniuriis pati.¬
entes. in contentionibus moderati.
refugientes turpiloquia. ad uersus
iniqua constantes. In coniuiis
sobru. in uoluptatibus continentes.
incaritate simplices. inter subdolos
cauti. condobentes tristibus. contu¬
macibus resistentes. Insuspicionib
parci : inter mali loquos taciti. intͣ
humiles coarquales. Sihuius modi
uirtutibus nr̃a uolurrimus scĩficare
iriunia. tribuente dño ad festiurita-¬

Expanded text:
ci sermonis et linguae pruci sermonis et linguae prudentioris arte compescit. Sanctificat jejunium, qui consurgentes in semetipso vanarum cogitationum spinas evangelico sulcante vomere, velut quidam pectoris sui arator, excidit. Sanctificat jejunium, qui inopias egenorum pro quantitate substantiae suae miserantis manus humanitate solatur. Apprime sanctificat ille jejunium, qui per omnia praeceptis divinae legis intentus, diabolica a corde suo respuit tensimus in fide fortes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus continentes, in charitate simplices, inter subdolos cauti, condolentes tristibus, contumacibus resistentes, in suspicionibus parci, inter maliloquos taciti, inter humiles coaequales. Si hujusmodi virtutibus nostra voluerimus sanctificare jejunia, tribuente Domino ad festivita
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ex petita prȩuaricatione
ꝓmittis. nec regnum dare posse te
noueris. Elcce temptator trina ia
interrogatione nihil profecit.
Incertus uenit: rediit incertior.
Ad gressus est ut ptobaret: reꝓbatus
tes. triumphum nr̃ȩ salutis agno¬
uimus: reiunia nra religiosis scifi¬
crmus obsequiis. Quid autem est
aliud scĩficate reiunium. nisi teiuni
causa sca uelle iustificare. iniqua
uitare. Seĩficat ille itrunium.
cuius cor adulatio potentũ amico¬
rum parentũq gr̃a. clientũ &iã
parua magnaue munuscula areco
tramite non auertunt. Scificat
ieiunium suum: cuius iustitia pͥtio
non uibescit. Sciͣficat ille rtiuniu¬
qui flaminas sȩuientis rracundiac
mansiretȩ mentis placabilitate
restingut. Scificat reiunii
qui lasciuientes oculos turpi ab
aspectu habenis castitatis autrait.
Scĩficat ieruntũ: qui conuitiorum
iacula scuto patrentiae reꝑcussa
dispergit. Sẽificat reiunium:
qui litigantum tumultus pacifiei¬

Expanded text:
mundi expetita praevaricatione mundi expetita praevaricatione promittis, nec regnum dare posse te noveris. Ecce, tentator, trina jam interrogatione nihil proficit; incertus venit, redit incertior; aggressus 109 est ut probaret, reprobatus tes, triumphum nostrae salutis agnovimus, jejunia nostra religiosis sanctificemus obsequiis. Quid autem est aliud sanctificare jejunium, nisi jejunii causa sancta velle, justa facere, iniqua vitare? Sanctificat ille jejunium, cujus cor adulatio potentum amicorum parentumque gratia, clientum etiam parva magnaque munuscula a recti tramite non avertunt. Sanctificat jejunium suum, cujus justitia cor non vilescit. Sanctificat ille qui flammas saevientis iracundiae, mansuetae mentis placabilitate restinguit. Sanctificat jejunium, qui lascivientes oculos turpi ab aspectu habenis castitatis avertit. Sanctificat jejunium, qui conviciorum jacula scuto patientiae repercussa, dispergit. Sanctificat jejunium, qui litigantium tumultus pacifi
Abbreviated transcription (Latin):
flectitur: neq meis consiliis adqui¬
escit. Illum serpentis ore superaui.
hic me &iam ipsum loquentem
contempnit. Iterum stanti dño
supra pinnã templi. ait. Si filius
dĩ es: mtite te deorsum. Mitte¬
prȩcipitium persuadere. a quonihil
potuit de panibus impetrare. Cau
respondetur axp̾o. Scriptum est.
non temptabis dñm dm̃ tuũ. ⁊dest
hoc quod suades diabole teptationis.
pręsumptio est: non consilium sani.¬
tatis. Iactantiae uanitas: non uir-¬
tutis exemplum. Inane est enim
ꝯm̃e mtraculum. quod utilitatem
saluti non operatur humanae.
Et hac dñi responsione cassatus
ostendit ei omia regna mundi
& honores eorũ dicens. Hȩc om̃ia
tibi dabo. si procidens ad orautris
me. Cui iterum respondetur.
Scriptum est. Dñm dm̃ tuũ adorabis.
& illi soli seruies: id est qui te demon
adorauerit. non ei regna sed inferna
debentur. Adorare namq dm̃
uerũ eiq seruare. prȩrogatiua reg.¬
nandi est. Tuautẽ qui honores

Expanded text:
flectitur, neque meis consiliis acquiflectitur, neque meis consiliis acquiescit; illum serpentis ore superavi, hic me etiam ipsum loquentem contemnit. Iterum stanti Domino super pinnam templi ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsum praecipitium persuadere, a quo nihil potuit de panibus impetrare. Cui respondetur a Christo: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Id est, hoc quod suades, diabole, tentationis praesumptio est, non consilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et hac Domini responsione cassatus, ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . Cui iterum respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Id est, qui te, daemon, adoraverit, non ei regna, sed inferna debentur. Adorare namque Deum verum eique servire, praerogativa regnandi est: tu autem, qui honores
Abbreviated transcription (Latin):
Si filius dĩ es: dic ut lapides isti panes
fiant. Stultissima hȩc cius inanisq
subreptio. Per panem eni uult¬
cum temptare. qui panis est.
aestimans ęscae illum penuria
laborate. qui uoluntariam perfe.¬
rebat esurrm. Cui respondit dñs.
S̾criptum est: non in pant tantum
uiuit homo. sed in om̃i uerbo dĩ.
Hoc est dicere frustra diabole. it trũ
ꝑescam supplantare conaris. Suf¬
ficiat tibi suadendo cibos inlicitos
in paradyso adam per te fuisse
deceptum. nec esuries me uincit.
nec tius suasionibus cȩdo. Uoliin¬¬
tas en̾i dĩ cibus est m̃s. utrbum dĩ
mihi est perfecta refectio. Qua
sententia repercussus. iterũ ut
aestimo dixit diabolus. Quid hoc
rei est: Uideo illum esurire. &
necessitatem in eo non inirenio
manducandi. Omia ut homo pa-¬
titur. & om̃ia uincit ut ds̃. Adã
ille. dĩ certe manibus factus. mris
quondam cessit insidis. Hic natus
efemina. neq suis necessitatibus

Expanded text:
Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultissima haec ejus inanisque subreptio: per panem eum vult tentare, qui panis est, aestimans illum escae penuria laborare, qui voluntariam perferebat esuriem. Cui respondit Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Hoc est dicere: Frustra, diabole, iterum per escam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo cibos illicitos in paradiso Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasionibus cedo, voluntas enim Dei cibus est meus: verbum Dei mihi est perfecta refectio. Qua sententia repercussus, iterum, ut aestimo, dixit diabolus: Quid hoc rei est, video illum esurire, et necessitatem non invenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
uelle regnare: ne forte ds̃ sit iste
quem nullũ potest maculare
delictum. Sed si ds ess&: quomodo
indignitates partus feminei susti¬
neret: Quornodo ess& cunis pan¬¬
nisq contẽptũs: Quis credere possit
infantię uagitus in do : eui non
audienti ridiculũ est dm̃ femineo
lacte nutriri: Post om̃ia ecce
esurit. cũ utiq esurire dm̃ ratio
nulla persuadeat. Ignorabat ni¬
mirum diabolus. quia quod xp̃s
nutrimenta perferebat infantiȩ
quodq esuriebat ut homo. nͥ erat
fragilitatis corportȩ sed cȩlestis
gr̃ao sacramentum. Dĩ eñi filius
cui cum sempiterno patre intem¬
peralis constat arternitas. qui cũ
suo genitore naturaliter in passi¬¬
bilis incorrapto regnat imperio.
egit in carne nr̃a salutare mysteriu.
& obhoc cominunionẽ mortalium
subut passionũ. ut inimicum ge¬
neris humani. hominis certamine
triumphar&. Vnde & pręsumptor
ille furore suo cęcatus. ait ad dnm̃:

Expanded text:
velle regnare, ne forte Deus sit iste, velle regnare, ne forte Deus sit iste, quem nullum potest maculare delictum. Sed si Deus esset, quomodo indignitates partus feminei sustineret? Quomodo esset cunis pannisque contentus? Quis credere possit infantiae vagitus in Deo? Cui non audienti ridiculum est Deum femineo lacte nutriri? Post omnia ecce esurit, cum utique esurire Deum ratio nulla persuadeat. Ignorabat nimirum diabolus, quia quod Christus nutrimenta perferebat infantiae, quodque esuriebat ut homo, non erat fragilitatis corporeae, sed coelestis gratiae sacramentum. Dei enim Filius, cui cum sempiterno Patre intemporalis constat aeternitas, qui cum suo genitore naturaliter impassibilis 108 incorrupto regnat imperio, egit in carne nostra salutare mysterium; et ob hoc communem mortalium subiit passionem, ut inimicum generis humani hominis certamine triumpharet; unde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum:
Abbreviated transcription (Latin):
ipstus ministrantes ei angeli inter
sidtra terrasq concurrant. & exul¬
tantes adnuntiant quã non intel¬
lego nouitatem. Quid hoc mira¬¬
culi est: Uideo quod aduertere
nequeo. audio quod sustinere non
possum. Ut homo natus. honorãt᷑
ut ds. Asçculis numquam mihi
hoc contigit: ut quisqu̾a nasceretur
homo. & humani
uitii nil
haberet. Quę hȩctam noua
potensq generatio est: Inter
peccatores & impios natus. mortali
& iam de matre progressus. purga¬
tior cunctis nascentibus & ipso
mibi cęlo pirior apparet. Qua¬
nitię in eo radix nulla consurgit.
nulla cortrus pulsat inuidia. nes¬
cius concupiscentiã non admittunt.
nulla aurium uoluptate mollitur.
lauxuries ctrte ꝑ quã mihi humanũ
subieci genus. pectus eius nori potest
prnetrare: nulla illi iactantia in est.
nulla malities. Et quid plura.
Nihil in eo repperio quod me delect&.
om̃s meos conatus euacuat. Quid
agam: Quo me uertam e Fortiorẽ
sentio. puto illum in regno meo

Expanded text:
ipsius ministrantes ei angeli inter ipsius ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiant, quam non intelligo novitatem. Quid hoc miraculi est? Video quod advertere nequeo, audio quod sustinere non possum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis nunquam mihi hoc contigit, ut quisquam nasceretur homo, et humani vitii nihil haberet. Quae haec tam nova potensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae in eo radix nulla consurgit, nulla cor ejus pulsat invidia, nesejus concupiscentiam non admittunt, nulla aurium voluptate mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nulla malitia. Et quid plura? Nihil in eo reperio quod me delectet; omnes meos conatus evacuat. Quid agam? quo me convertam? Fortiorem sentio; puto illum in regno meo
Abbreviated transcription (Latin):
tus. suspicabatur eum plus esse
quam hominem. Animabat itis
illum pręsumere congressum pas¬
tus femintus: sed terrebat uiri¬
nitas parientis. Quanuis enim
risset: non tamen eũ conceperat
de adam. Cum trgo uideret ini¬
micus dĩ filiũ tanta ꝑmiraculi
ꝓrocreatum. uoluebat secum ut ar.¬
bitror atq admirans dicebat. Quis
iste est qui nesciente me hunc in¬
gressus est mundum: noui quidẽ
quia de femina natus est. sed nescio
unde conceptus. Adstat ecce mat᷑.
sed patrem inuestigate non possũ.
Partum uideo. sed non agnosco nas.¬
centem. Et quod stupori meo ad.¬
crescit. in consueta lege parrendi
& iam edito filio mater exultat ut
uirgo. En iac& incunabulis par-¬
uulus. suffundit lacrimis uultũ.
similemq se esse mortaliũ uagitib
prodit. Eet cum nibil ei deinfantia
desit. nulla tanren illi est uelut
in infante corruptio. Pannis ob¬
situs sordec. sed cęlum illi radio stellę
lȩtioris aridet. atq in honoren

Expanded text:
tus, suspicabatur eum plus esse tus, suspicabatur eum plus esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim risset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret inimicus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, nesciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum video, sed non agnosco nascentem: et quod stupori meo accrescit, inconsueta lege pariendi, etiam edito filio, mater exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus sordet; sed coelum illi radio stellae laetioris arridet, atque in honorem
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelica tuba cecinit
dñm ac redemptore nr̃m
aduersus temptamenta
diaboli reluctanten qui¬
dtm uerbis. sed sp̃u dimicantem.
S ermone enim certamen agit.
sed prragit marestate uictoria.
Nec sine ingenti mysterio huius¬
modi putemus esse conflictum
in quo aut accensus diabolus in
uerba prorumpit. aut rerũ dñs
temptatori suo uerbis nihi lominus
respondere dignatur. In his aute
om̃ibus nr̃ȩ salutis .ẽ. ratio. Nobi
saluator esurit. pro nobis loquitus
nos in illo uincimus. quia nos ei caust
sumus pugnandi. Nam quis am¬
bigat unigenitũ patris cui nulli
obuiare poterat creatura ꝓ illis
in isse certamen quorũ se carne
uestiuit: Humani igitur corponi
forma hostem calidissimum prodit
suasit ad pręlium. quem uerus di
filius utriliominis responsione
confudit. Poptet qu& errabun¬
dus & anceps temptator mollia
sus pensaq temptamenta rimatis
quia lic& carnalis uirispeciemon¬
templaretur in xpo. prȩsentia
tamen diuinitatis eius concita¬

Expanded text:
evangelica tuba cecinit, Dominum ac Redemptorem nostrum adversus tentamenta diaboli reluctantem quidem verbis, sed spiritu dimicantem; sermone enim certamen agit, sed peragit majestate victoriam. Nec sine ingenti mysterio hujusmodi putemus esse conflictum, in quo aut accensus diabolus in verba prorumpit, aut rerum Dominus tentatori suo verbis nihilominus respondere dignatur. In his autem omnibus nostrae salutis est ratio. Nobis Salvator esurit: pro nobis loquitur; nos in illo vincimus, quia nos ei sumus causa pugnandi. Nam quis ambigat Unigenitum Patris, cui nulla obviare poterat creatura, pro illis iniisse certamen, quorum se carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis viri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis ejus concita
Abbreviated transcription (Latin):
merito delectatur. Sic erit gaudiu̾
in cęlo inquit suꝑ unũ peccatorem
penitentiam agentem. quam super.
nonaginta nouem iustos. quib non
est opis pęnitentia. Nemo ad eu̾¬

Expanded text:
minus adjecit: Sic erit gaudium in coelo super unum peccatorem poenitentiam agentem, quam super nonaginta novem justos, quibus non fuit opus poenitentia . Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
altero prignat. Moyses en̾i & contra
hominem & pro aliis orando pugua¬¬
contra diabolum pugnat. Ne quis¬
quam poterit excrisari qui hostem
uinetre noluit. dum orando cessa¬¬
uit. Et tamen in moyse corpus
deficiebat. non uoluntas aliquando
cessabat. Si ergo fragilitatis causa
in moyse excrisari non potuit.
que admodum in nobis uoluntas
poterit excusari: Unde apparet

Expanded text:
aut vincat. Moyses enim contra hominem, et pro aliis orando pugnaorando pugnabat. Nec quisquam poterit excusari, qui hostem vincere nolit, dum orando cessavit. Et tamen in Moyse corpus deficiebat, non voluntas aliquando cessabat. Si ergo fragilitatis causa in Moyse excusari non potuit, quemadmodum in nobis voluntas poterit excusari? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Et factum est inquit cum leuaret
manus moysts prȩualebat israhel.
ubi autẽ submiserat manus. inua¬
lescebat amalech. Bellum xpͣianis¬
indictum hoc exemplo monstratur.
& belli effectus orationis instantia
aperitur. Orat en̾i moyses oe
uincit. cessat & uincitur. Didicit
xpianus quid gerat. inuenit qͥd
fugiat. Didicit inquam unde aut
uncatur aut uincat. quauis in

Expanded text:
et factum est, inquit, cum leuabat manus Moyses, praeualebat Israel: ubi autem submiserat manus, inualescebat Amalech. et indictum hoc exemplo monstratur, et belli effectus orationis instantia aperitur. Orat enim Moyses et vincit, cessat et vincitur. Didicit Christianus, quid egerat, invenit quid fugiat; didicit, inquam, unde aut vincatur, aut vincat. Moyses en
Abbreviated transcription (Latin):
cis nris pręcepit nos hoc odisse qͦđ¬
mines sunt. Nam do loquitur
sapientia. nihil odisti corũ quȩ
fecisti. Si crum nihil odit quę
fecit. quomodo dicitur ꝑ malachiã
iacob dilexi esaui aut̃ odio habui.
Sed dũs odiuit peccatũ inesau:
non tamen odiuit humanam
naturam. Non enim odit dsꝰ ho¬
mintm quod homo est: sed odit
eum in hoc quod peceator est.
Et orate ꝓpersequentibus & ca-¬
lumpniantibus uos. Persequi est
ium inferre calumpniari. oc ca¬
sionem nocendi perquirere.
Sed querendum est cum dñs prȩci¬
piat orate ꝓ persequentibus &
calum piuantibus uos: quid sit
quod in libris prophatu & ine
uuangelio quȩdam in prȩcationes

Expanded text:
stris praecepit non hoc odire qumali sunt. Nam de Deo loquitur Sapientia: « Nihil odisti eorum quae fecisti . » Si enim nihil odit eorum quae fecit, quomodo dicitur per Malachiam: « Jacob dilexi, Esau autem odio habui ? » Sed Dominus odivit peccatum in Esau, non tamen odivit humanam naturam. Non enim odit Deus hominem quod homo est, sed odit eum in hoc quod peccator est. « Et orate pro persequentibus et calumniantibus vos. » Persequi est vim inferre: calumniari, occasionem nocendi perquirere. Sed quaerendum est, cum Dominus praecipiat orare pro persequentibus et calumniantibus nobis, quid sit, quod in libris prophetarum et in Evangelio quaedam imprecationes
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcepta noui testamenti
inpossibilia esse. & dicunt gra-¬
uiora ee prȩcepta noui testa-¬
menti quam ueteris. Quibus
respondendum est prȩcep̃ta
om̃i potentis di non esse in possi¬¬
bilia. sed potitis perfecta. Si eni
prne in possibilia essent. nequa-¬
quam ab aliquo scõ obseruari po-¬
tuissent. Sed cum ea quoscumq
scõs legamus obferuasse. claret ea¬
non inposfibilia esse sed perfecta.
Nam hoc pręceptum dñi in quo
dicit diligite inimicos ur̃os bene¬
facite his qui odtrunt uos. abrato
strphano & adauid impletũ fuisse
legimus. Stephanus & eni ꝓsuis
ꝑsecutoribus orauit. dauid autem
mortem a trocissimi inimici sui
saulis defleuit. Sed quȩrendum
est quomodo conureniat hoc quod
dñs inuxteri testamento prȩcepit
diligere amicos & inimicos odisse.

Expanded text:
epta Novi Testamenti impossibilia esse, et dicunt graviora esse praecepta Novi Testamenti quam Veteris. Quibus respondendum est praecepta omnipotentis Dei non esse impossibilia, sed potius perfecta; si enim pene impossibilia essent, nequaquam ab aliquo sancto observari potuissent. Sed cum ea utcunque sanctos legimus observasse, claret ea impossibilia non esse, sed perfecta. Nam hoc praeceptum Domini in quo dicit: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos , » et a beato Stephano, et a David impletum fuisse legimus. Stephanus enim pro suis persecutoribus exoravit ; David autem mortem atrocissimi inimici sui Saulis deflevit . Sed quaerendum est quomodo conveniat hoc quod Dominus in Veteri Testamento praecipit: « Diligite ami
Abbreviated transcription (Latin):
quad riuiũ reddit. Ideo inquadri.¬
uiis stabant ut dequacũq uenientes
hom ines uiderent eos intendentes
orationi. & magnificarent eos¬
quasi dĩ amicos & obferuatotes legis.
Amen dico uobis receperunt mererde̾
suam: id est laudem humtanã. Laudẽ¬
& eñi humanam quam appeti trunt.
abhominibus pto mercede confecuti
sunt. Tu autẽ cum oraueris. Insti¬
tuit dñs bonum athletam. Ae si
diceret. Tu qui causa uitȩ aeternȩ
oras intra in cubicum. id est in secteto
ostio oris ora patrem tuũ. Non in-
clamosa uoce. sed incontritione sp̃s.
sicut faciebat anna mater samtihelis.Li.
quȩ orando tantũmodo labia mo¬¬
urbat. sed penitus nulla uox illius
a udiebatur Uel clauso ostio cordis
contra malas cogitationes. ut cu ora¬
utris ne malȩ cogitationes habtant
aditum & introitum in corde tuo.
uel clauso ostio id est sensuũ nt̃orũ.

Expanded text:
quadrivium reddit. Ideo in quadrivquadrivium reddit. Ideo in quadriviis stabant, ut de quacunque parte venientes homines, viderent eos intendentes orationi, et magnificarent eosquasi Dei amicos et observatores legis. « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam, » id est, laudem humanam. Laudem enim humanam, quam appetiverunt ab hominibus, pro mercede consecuti sunt. « Tu autem cum oraveris. » Instituit Dominus bonum athletam; ac si diceret: Tu qui causa vitae aeternae oras, « intra in cubiculum tuum, » id est, in secretum ostio » oris, « ora Patrem tuum. » Non in clamosa voce, sed in contritione spiritus, sicut faciebat Anna mater Samuelis , quae orando tantummodo labia movebat, sed penitus nulla vox illius audiebatur. Vel « clauso ostio » cordis, contra malas cogitationes ut cum oraveris, ne malae cogitationes habeant aditum et introitum in corde tuo. Vel « clauso ostio, » id est, sensuum nostrorum.
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. Sinistra ena appetitum
humanȩ laudis designat. dextera
uero intentionem bonȩ uoluntatis
signat. Ccum facis clemosinam
nesciat sinistra tua quid faciat
dextera tua. id est bonȩ uoluntati
tuae non misceatur appetitus
humanȩ laudis & fauoris: ut sit
elemosina tua in abscondito. hoc
est inbona conscientia. Multi sunt
eñi qui demosynas faciunt in bona
uoluntate. lic& si desit eis facultas
qua tribuantur. Unde dicit psal¬¬
mista. locundus homo. qui mise.¬
retur & commodat. Ostendens & iã
in miscđia. grãm quandã elemosinę
esse. Tu autem cum oraueris intra
in cubiculum. & clauso ostio ora
& eos qui in angulis platearum
erant orantes ut uiderentur ab ho-¬
minibus hypocritas om̃ino fuisse.
Vnde datur intelligi. quia quicumq
oꝑa bona causa humani fauoris
agit. hy pochrita est. Anguli pla¬
tearum sunt: quadrutia & copita.
Anguli platearũ sunt: ut prr trans.¬
uersum alterius uiȩ ducitur. et

Expanded text:
eorum. Sinistra enim appetitum eorum. Sinistra enim appetitum humanae laudis designat. Dextera vero intentionem bonae voluntatis signat. « Cum facis eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua. » Id est, bonae voluntati tuae non misceatur appetitus humanae laudis et favoris. « Ut sit eleemosyna tua in abscondito, » hoc est in bona conscientia. Multi sunt enim qui eleemosynas faciunt bona voluntate, licet desit eis facultas quae tribuatur. Unde dicit Psalmista: « Jucundus homo qui miseretur et commodat , » ostendens etiam in misericordia gratiam quamdam eleemosynae esse. « Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum, et clauso ostio, ora os, qui in angulis platearum erant orantes, ut viderentur ab hominibus, hypocritas omnino fuisse. Unde datur intelligi quia quicunque bona opera causa humani favoris agit, hypocrita est. Anguli platearum sunt, quadrivia et compita. Anguli platearum sunt ubi per transversum alterius viae ducitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
nam. noli tuba canere ante te. Ex
consurtudine scribarã & pharistorũ
hanc sententiam dñs traxit. Nam
in drebus festiuitatũ & reruniorũ
facturi elemosynam prȩcipiebant
ante se tubas canere. ut ad sonitã
conueniret. ut uidentes hoc popłi
qui ad festruitatem confluxerant
laudibus suis eos magnificarent &
extolberent quasi dĩ cultores essent
& eo & iam suis muneribus cumu¬
larent. uel possumus hoc altuus in-¬
tellegere. I uba en̾i sobet in sacto
cloquio mani festatio de signari. Unde
paulus apls dicit. Omes quidem
apto erit resurrectio cȩlebrata.
Amen dico uobis receperunt merce¬
dem suam: hoc est laudẽ ab hominib
Ic aute faciente clemosynã. nesciat
sinistra tua quid faciat dextera tua.
Quod ergo dicit nesciat sinistra tua
quid faciat dextera tua. sensus
dtaris dt alterius mistria gloriari.
Quicumq enim pro appetitu humani
fauoris bonum aliquid egerunt.
sinistra eorum conscia fuit ꝯperis

Expanded text:
nam, noli tuba canere ante te. » Ex nam, noli tuba canere ante te. » Ex consuetudine Scribarum et Pharisaeorum hanc sententiam Dominus traxit. Nam in diebus festivitatum et jejuniorum facturi eleemosynam, praecipiebant ante se tubis canere, ut ad sonitum convenirent, ut videntes hoc populi, qui ad festivitatem confluxerant, laudibus suis eos magnificarent et extollerent, quasi Dei cultores essent, et eos etiam suis muneribus cumularent. Vel possumus hoc altius intelligere. Tuba enim solet in sacro eloquio manifestatione designari. Unde Paulus apostolus dicit: « Omnes quidem aperto erit resurrectio celebrata. « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam, » hoc est, laudem ab hominibus. « Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua. » Quod ergo dicit, « nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua, » sensus dearis de alterius miseria gloriari. Quicunque enim pro appetitu humani favoris bonum aliquid egerint, sinistra eorum conscia fuit operis
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem paganisino. Estote ergo
uos ꝑfecti. sicut & pater uester cae¬
lestis perfectus est. Sicut non eql
qualitatis sed potius similitud inis
ut sicut ds innatura suę potestau
perfectus est. ita &iam uos sitis
perfecti promodulo utȩ fragilitss
ut sicrit as̃ solem suum oriri facti
suꝑ bonos & malos & pluit suꝑa
iustos & inustos. sic & uos diled¬
non solum ad amicos. sed & iam
ad inimicos extendatis. Adtendite
ut iustitiam uram faciatis coram
hominibus ut uideamini ab eis.
Aa tendite id est caurte: ne ad hoc
usta oꝑa exhibeatis. ut ab hominib
uidtamini. & laudem humanã ab
cis queratis. Non est quidẽ peccatũ.
iusta oꝑa coram hominibus facere.
sed peccatum est ideo iusta opera
factre coram hominibus ut laus ab
cis quȩratur. Unde & dñs superius
dixit. Sic luceat lux uͬra coram
hominibus. ut uideant ur̃a bona
oꝑa. & glorificent patrem urm qui
in celis est. Cum ergo facis elemosi¬

Expanded text:
in eodem paganismo. « Estote ergo in eodem paganismo. « Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est. » Sicut, non est qualitatis, sed potius similitudinis. Ut sicut Deus in natura suae potestatis perfectus est, ita etiam vos sitis perfecti pro modulo vestrae fragilitatis. Ut sicut Deus solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, sic et vos dilecnon solum ad amicos, sed etiam ad inimicos extendatis. « Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. » Attendite, id est, cavete ne ad hoc justa opera exhibeatis, ut ab hominibus videamini, et laudem humanam ab eis quaeratis. Non est quidem peccatum justa opera coram hominibus facere, sed peccatum est ideo justa opera facere coram hominibus, ut laus ab eis quaeratur. Unde et Dominus superius dixit: « Sic luccat lux vestra coram hominibus, ut videant opera, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . » « Dum ergo facis eleemosy