comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in humiliate: led
anteqmͣ humilita¬
tem xp̃i ostendat
p̃mitat alta dexͦ.
ut hii inquibꝰ est
lociis abiectionis¬
ñ dedignentur hu¬
miliari. cum xp̃c¬
adeo altus tantum
sit humiliatus.
Suiꝰ altitudinem
ostendit dicens.
informa dei pat̾s
idẽ inplena ẽen¬
tia. & equalitate
patris. arbitiatus ẽ.
ut homo. faciens rapiriam ide non usurpan¬
do quod s̃uum ñesset. ut iliabolus fecit & pͥmus homo.
S xp̃c ñ usur pauit equaltatem ada. quia uere erat quał
ꝑnaturam.Ineaerat equalitate. inqua natus erat. Erat
ẽnmm xp̃c equalis pat natus. ñ factus. Ileo non erat illi
tus cẽ se equalem deo sccsm humantatem. scił qd eẽt face¬
re rapinam idẽ ñ suum p̾sumere. S̃ ed semet ipsura. Os̃¬
tensa altitudine. subdit de humilitate. Quasi. E quał
erat ado patri. sed qm̃ins erat informa patris. manens
utiq quod erat. exinamuit semet ip̃m. Quomͦe Non
substantiam eũacuans. ñ formam dei mutans. sedi for¬

Expanded text:
in humilitate; sed antequam humilitisti ostendat, praemittit alta de ut hi in quibus locus est abjectionin dedignentur humiliari, cum Cadeo altus tantum sit humiliatus. jus altitudinem ostendit dicens: in forma Dei Patris, id est in plena essenaequalitate Patris, arbitratus est, faciens rapinam, id est non usurpando quod non suum esset, ut diabolus fecit, et primus homo. Sed Christus non usurpavit aequalitatem Dei, quia vere erat aequalis per naturam. In ea erat aequalitate, in qua natus erat. Erat enim Christus aequalis Patri, natus, non factus. Ideo non erat illi tus esse se aequalem Deo, secundum humanitatem, scilicet quod esset facere rapinam, id est non suum praesumere. Sed semetipsum. Ostensa altitudine subdit de humilitate. Quasi dicat: Aequalis erat Deo Patri, sed, quamvis esset in forma Patris, manens utique quod erat exinanivit semetipsum. Quomodo? non substantiam evacuans, non formam deitatis mutans, sed for
Abbreviated transcription (Latin):
rexit moyses. &
dit xp̃m dignum
fabricator est domꝰ¬
ñ moyses. hic alia
ratione idẽ osten¬
naliacarnalibus
sp̃ualia. Quasi. Ideo
etiam amplioris głe.
et idest quia moy¬
ses quidem fidelis
erat intotadomo.¬
non sua sed enis scił
quam famulus qͥ
non adeo diligit¬
domum sicut ille
cuiꝰ est ꝓpria. & hoc
ñ ut gram daret

Expanded text:
rexit Moyses, qudit Christum dignum fabricator est domn Moyses. Hic alia ratione idem ostennalia carnalibus ritualia. Quasi dicat: Ideo etiam amplioris gloriest quia, Moyes quidem fidelis erat in totanon sua, sed ejus, scilicet quam famulus, qui non adeo diligitdomum sicut ille cujus est propria. Et hoc non ut gratiam daret
Abbreviated transcription (Latin):
Iaem
sed intestimonium eorum que dicenda erant idlest ut
testaretur ea que conueniebant dici carnalib qui non dũ
sp̃ualia caꝑe poterant. xp̃c uͦ fidelis est tanquam filius.
qui heres est indomo cum ip̃o patre sua que domus xp̃i
sumus nos renati. si fiduciam spei id est spemcum fidu
que est de celestuocunditate. retineamus firmam idest
ꝑ duantem. usq infinem uite. quando habebitur quoc
ni sꝑatur. Qua ꝓpter. Sicute supra cum p̃angelis & ꝓpb̾is¬

Expanded text:
iam sed in testimonium eorum quae dicenda erant, id est ut testaretur ea quae conveniebant dici carnalibus qui nondum spiritualia capere poterant. Christus vero fidelis est, tanquam Filius, qui haeres est, in domo, cum ipso Patre, quae domus Christi, sumus nos renati, si fidquae est de coelesti jucunditate, retineamus firmam, id est perdurantem usque ad finem vitae quando habebitur quod modo speratur. Quapropter, sicut supra, cum prae angelis et p
Abbreviated transcription (Latin):
non docebit uiusquisq proximum sinim. & unus¬
quisq fratrem suum. dicenscognosce dominum. Qxe
non: Quia omnes scient aminore usq admaiorem.
eorum sicut inenuangłio legitur. tunc aꝑuit illis sen¬
sum ut intelligerent scripturas. Ideo hec omnia inutͣq
uita faciam illis. qͥa ꝓpitus ero iniquitatib eorum &
peciatorum eorum iam memorabor adpenam eternam.
Distingue. Iniquitates dicit pectata que faciurit ho¬
mines contra proximos. peccata que in seipsis. Uelidẽ
est. idest pro eodem accipitur hic inquitas &e peccatũ.
sed distinguitur inter ꝓpitius ero & memorabor. qa
ꝓpitius est dum hic non punit. & infuturo non memo¬
rabit quando non puniet. s ciendum uͭ qͣd inqͥb dam
libris uͥ seribimus peccatorum. inuenitur scͥptum peccatũ.
ce tunc de originali accipit᷑. Qr̃e aũ hanc de ieremia auctoritati

Expanded text:
non docebit unusquisque proximum suum, et unusnon docebit unusquisque proximum suum, et unusquisque fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum. Quare non? quia omnes scient a minore usque ad majorem eorum, sicut in Evangelio legitur: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Et ideo haec omnia inutraque vita faciam eis, quia propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatorum illorum jam non memorabor, ad poenam Iniquitates dicit peccata quae faciunt homines contra proximos, et peccata quae in seipsis. Vel idem est, id est pro eodem accipitur hic iniquitatis et peccatum, sed distinguitur inter, propitius ero, et memorabor, quia propitius est, dum hic non punit, et in futuro jam non memorabit quando non puniet. Sciendum vero quod in quibusdam libris ubi scribimus peccatorum, invenitur scriptum peccatum, et tunc de originali accipitur. Quare autem hanc de Jeremia auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
intelligantur. uł priores quinospostĩores ex pectauert̃
indenario accipiendo. uł scieritia & uirtute. qui scił m
telligere ualuerunt lumen incorporeum & incominu¬
tabile quantum inhac uita potest. quod minores tan¬
tum modo credd̾e potuerunt. Cum gͦ uenerit quod ꝑfec¬
tum est. & enacuatum fuĩt quod exparte. tunc quodas¬
sumpta carne carni apparuit ostendet se dilectoribus
suis: tunc scierit eum omnes aminore usq ad maiorem
quia etiam minimus tanc ꝑfecte. sciet eumpet se non
de. ibi merces terra. hic uisio dei. Nel ita abillo loco
precedentib ñ mutatis: ce non docebit. Quasi. łgo
istet. quod inueteri testamento ñ legitur factum. scił
ñ docebit unusquisꝙ ꝓximum suum. & unus quisq
fratrem suum. quia quod latebat inlittera & discebat
popłs pertraditiones inagistrorum. Hoc sp̃c sc̃s adue¬
niens repente docuit apłos. & hoc est quod ꝓpħa dicit.

Expanded text:
intelliguntur, vel priores qui nos posteriores exspectaverunt intelliguntur, vel priores qui nos posteriores exspectaverunt in denario accipiendo, vel scientia, vel virtute. Qui scilicet intelligere valuerunt lumen incorporeum atque incommutabile quantum in hac vita potest, quod minores tantummodo credere potuerunt. Cum ergo venerit quod perfectum est et evacuatum fuerit quod ex parte est , tunc qui assumpta carne carni apparuit, ostendet seipsum dilectoribus, tunc omnes scient eum a minore usque ad majorem, quia etiam minimus tunc perfecte sciet eum per se nonde, ibi merces terra, hic visio Dei. Vel ita ab illo loco, praecedentibus non mutatis; et non docebit. Quasi dicatistet quod in Veteri Testamento non legitur factum, scilicet non docebit unusquisque proximum suum, et unusquisque fratrem suum, quia quod latebat in littera, et discebat populus per traditiones magistrorum, hoc Spiritus adveniens repente docuit apostolos. Et hoc est quod propheta dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
eos non foruisecus terrentem legem formidaturos. sed in¬
trinsecus habitantem ipsam logis iusticiam dilecturos.
Unde ce hec merces acdditur. Et ero. Quasi. Suꝑ scͥbam¬
dico legem meam inmentib eorum. & sic ero illis inde¬
um ce ip̃i erunt mͥinpopłm. Quia dicetur. Nere deus
in istis est & ipsi sunt popłs dei. hoc est iuiuent ex me
& michi. & hoc quidemin hoc mundo: & infuturo ñ¬
docebit unusquisq proximum sinim quem amatꝰ unꝰ¬
quisq fratrem suim quem plus diligit. dicensita: cog¬
nosce dñm. Ideo alter alt̾um non docebit. quia omnes
infuturo scient id est uidebuit sicut sum me quod est
usq adinaiorem eorum. Nichil est sidicatur e comĩ¬
so. scił amaiore usq admmnorem. sicut dictum est ami¬
nore usq admaiorem. quod intelligi diuersis modis
potest. ut maiore dicanitur uł temꝑe uł dignitate. idẽ.
temꝑe priores uł intelligentia digniores. oꝯaiores ergo

Expanded text:
eos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed ineos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed intriUnde et haec merces additur: Et ero; quasi dicat: Scribam legem meam in mentibus eorum. Et sic ero illis in Deum, et ipsi erunt mihi in populum, quia dicetur: Vere Deus in istis est, et isti sunt populus Dei, hoc est vivent ex me et mihi, et hoc quidem in hoc mundo. VERS. docebit unusquisque proximum suum quem amat, et unusquisque fratrem suum quem plus diligit, dicens ita: Cognosce Dominum, Ideo alter alterum non docebit, quia omnes in futuro scient id est videbunt me, sicut sum quod est usque ad majorem eorum. Non interest si dicatur e converso, scilicet a majore usque ad minorem, sicut dictum est, a minore usque ad majorem. Quod intelligi diversis modis potest, ut majores dicantur, vel tempore, vel dignitate, id est tempore priores, vel intelligentia digniores. Majores ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in me. paten¬
ter uinoeorum de¬
putat quod non
permanserunt in
testamento dei. &¬
ne lex quamtunc
accẽꝑunt culpanda
iuideatur. Ip̃a enĩ
est quam non ue¬
implere ñ tamen
eaistificat sed gͣ¬
tia. Hoc quippe a¬
sine quo littera oc¬
cidit. Unde gͥ ue
tum hoc nouum
dicitur cum lex im¬
ueteris hominis no¬
xa. que per litt̾am¬
iubentem &e minã
hoc autem dicitur
tatem sp̃e. que ho¬
cio uetustatis. Qd̃
cuidenter aꝑit sub¬
dens. Quia hoc qͣiͣ.
non scd̾m illud sca
uetus. quia hoc est
testamentum qđ
utiq modo sed post
non utiq atram̃to ut alibi ait apłs. sed sp̃u dei uiui id
est ip̃a presentia sp̃c sancti qui est digitus dei quo pre¬
sente diffunditur caritas in cordib que est plenitudo
legis & finis precepti. Nam quia ꝓmuissa ueteris cesta¬
menti terrenasunt. non ip̃us cordis bonum ꝓmitittur.
idest meritis bonum. sp̃c sancti bonum. id ẽ. intelligibi
& incorda illorum suꝑscribam eas. ꝑ quod significauit

Expanded text:
dicit, in me. Patenter vitio eorum deputat quod non permanserunt in testamento Dei, ne lex quam tunc acceperunt culpanda judicetur. Ipsa enim est quam non veimplere, non tamen ea justificat, sed gratia. Hoc quippe asine quo littera occidit. Unde igitur tum, hoc Novum dicitur? cum lex imveteris hominis noxa, quae per littiubentem et minanthoc autem nouum itatem spiritus, quae hotio vetustatis. Quod evidenter aperit, subdens: Quia hoc est. Qnon secundum illud, scilicet vetus, quia hoc est testamentum quoutique, sed postnon utique atramento, ut alibi ait Apostolus; sed Spiritu Dei vivi, id est ipsa praesentia sancti Spiritus qui est digitus Dei, quo praesente diffunditur charitas in cordibus quae est plenitudo legis et finis praecepti. Nam quia promissa Veteris Testamenti terrena sunt, nunc ipsius cordis bonum promittitur, scilicet mentis bonum, spiritus bonum, id est intelligibi cordibus eorum scribam eas. unde significauit
Abbreviated transcription (Latin):
ho iudicet participatione corporis ⁊ sanguinis dm̃. ut qͥ
seꝑari a regno timet ꝑuttimam sententiã. ad tẽpꝰ ꝑ eccłia¬
sticam disciplinam a sacm̃to celestis panis separetur. Indig¬
ne enim accipit si tẽ accipit cum debet agẽ penitentiã. Eigo pͥ¬
usse iudicet. & seueritate penitentie se ererreat. ut a seip̃o udi¬
catꝰ ñ iudicet᷑ a dño. Pecc̃ã enim siue parua siue magna fint. im¬
punita eẽ ñ possunt. qr ł hoĩe penitente ł dõ iudicante plectim¬
t᷑. Cessat aũundicta diuina. si confessio p̃currat humana.

Expanded text:
 indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis Domini, ut qui separari a regno timet per ultimam sententiam, ad tempus per ecclesiasticam disciplinam a sacramento coelestis panis separetur. Indigne enim accipit, si tunc accipit cum debet agere poenitentiam. Ergo prius se judicet, et severitate poenitentiae se exerceat, ut a seipso judicatus non judicetur a Domino. Peccata enim sive parva, sive magna sint, impunita esse non possunt, quia vel homine poenitente, vel Deo judicante plectuntur. Cessat autem vindicta divina, si confessio praecurrat humana.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Hai aliquis honorando ñ audet condie sum̾e. &
alius honorando ñ audet ullo die p̃t̾mittẽ. Contẽptũ so¬
lũ ñ uult iste cib. sic̾ manna fastidium. Idõ apłs contͣ eos
qui a cetĩs cibis singłari uen̾atione he ñ discernebant ait.¬
Qͥ manducat & bibit indigne iudiciũ sͥ mauducat ⁊ bi¬
bit. & addit ñ dnudicans corpꝰ dm̃. Item q̃rit᷑ qͦmͦ hic aliqͥs¬

Expanded text:
tum. Nam aliquis honorando non audet quotidie sumere, et alius honorando non audet ullo die praetermittere. Contemptum solum non vult iste cibus, sicut nec manna fastidium. Ideo Apostolus contra eos qui a caeteris cibis singulari veneratione hunc non discernebant, ait manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit; et addit: Non dijudicans corpus D
Abbreviated transcription (Latin):
tractos a bono daxit ad tam irrationablẽ malum.i aido
netur a malo ce sit bonum. Et hoc ẽ qd̾ ait hoc inqͣm notũ
facio qd̾ nemo loquens i spũ di cogitando. loquendo oꝑan¬
do dic̃ similit tͥb modis. scł corde ore &e oꝑe anathema ihu¬
nemo loquens in spu di animo u̾bo. facto. dic̃ anathenia
.i. seꝑationem ł blasphemiã. Cui: Inu. ut dicat eum ł
ñ eẽ a do. uel minorem deo.¬
Et nemo qͣntuscumꝙ sit potest dice̾ uere .i. cogitatione. u̾bo.

Expanded text:
tractos a bono duxit, ad tam irrationabile malum, id estnetur a malo, et fit bonum. Et hoc est quod ait: Hoc, inquam, notum facio, quod nemo loquens in Spiritu Dei, cogitando, loquendo, operando, dicit similiter tribus modis, scilicet corde, ore et opere, anathema nemo loquens in spiritu dicit animo verbo facto, anathema, id est separationem vel blasphemiam, cui, Jesu, ut dicat eum, vel non esse a Deo, vel minorem Deonemo, quantuscunque sit, potest dicere, vere, id est cogitatione, verbo
Abbreviated transcription (Latin):
gecotidie accipiat. De hac spũali manducatõne ait augꝰ. Ut.
quid paras dentem ce uentrẽ: Crede & manducast. Idõ
int̾ uos. ⁊ c̾. Hic iaginẽ iudi¬
sid̾ate corpꝰ dĩ acciptunt. ut
corpꝰ dm̃ irreuerent̾ accipere.¬

Expanded text:
quotidie accipiat. De hac spiritali manducatione ait Augustinus: Utquid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Ideo inter vos, etc. Hic imaginem judisiderate corpus Domini accipiunt, ut corp
Abbreviated transcription (Latin):
ro sunmt᷑ ut grãm uideamͣ redde redemptori. Querit᷑ an co¬
tidie sit sum̃da eucharistia. an eligendi sint dies quib ħo
puriꝰ continentiusq niuens ad tautũ sacm̃tũ dignꝰ acce¬
dat. Huic q̃stioni recte respondet qͥ monet ut p̃cipue in xͥ
pace ꝑmancat᷑. & ut quisq faciat qd̾ scdm fide pie credit
eẽ faciendum. Nani & ⁊acheꝰ & centurio cũ alt̾ xp̃m in domũ
suã gaudens receꝑit. alt̾ uͦ dix̾i̾t ñ sum dignꝰ ut intied sub
tectum meũ saluatorẽ honorisi cauert̾. licet diu̾so mͦ. & qͣi¬

Expanded text:
ro sumitur ut gratiam videamur reddere Redemptori. Quaeritur an quotidie sit sumenda eucharistia, an eligendi sint dies, quibus homo purius continentiusque vivens ad tantum sacramentum dignus accedat. Huic quaestioni recte respondet, qui monet ut praecipue in Christi pace permaneatur, et ut quisque faciat quod secundum fidem pie credit esse faciendum. Nam et Zachaeus et centurio, cum alter Christum in domum suam gaudens receperit ; alter vero dixerit: Non sum dignus ut intres sub tectum meum , Salvatorem honorificaverunt, licet di
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quod adorendi officium scił iuiris conuemat oe quales
acd illud debeant ordinari det̾minat. Quasi. Orare cum
uiris est commune mulierib secl ñ loqui potiꝰ mulier insi¬
lentio. scił nil interrogans discat. quod ignorat cum om̃i
subiectione scił non creata &e huiꝰmodi. Docere autem. inec

Expanded text:
dicit quod docendi officium solis viris conveniat, et quales ad illud debeant ordinari, determinat. Quasi dicat: Orare cum viris est commune mulieribus, sed non loqui; potius mulier in silentio, scilicet nil interrogans discat quod ignorat, cum omni subjectione, id est non erecta, et hujusmodi. Docere autem virum
Abbreviated transcription (Latin):
sed esse insilentio ut ñ confabuletur cum uicina. Ec̃ce non
solum habitum humilem &e honestum habere mulierem
dotuit. uerum etiam dotendi anctoritatem eineganit. &
subiciendam uiro preceꝑit: ut tam habitu qͣm obsequiis
sub potestate sit uiri. ex quo trahit originem. Alam enim¬
iecta sit: adam enim pͥmum tormatiis est deinde eua. &
adam ñ est secluctus prior. scił & eo modo quo eua: muliee¬

Expanded text:
sed esse silentio, ut non confabuletur cum vicina. Ecce non solum habitum humilem et honestum habere mulierem docuit, verum etiam docendi auctoritatem ei negavit, et subjiciendam viro praecepit ut tam habitu quam obsequiis sub potestate sit viri, ex quo trahit originem. Adam viro subsit. Adam enim primum formatus est, deinde Eva, et Adam non est seductus, prior scilicet et eo modo quo Eva: mulie
Abbreviated transcription (Latin):
orum. occulte rei mist̾ium figurasse. Sed filii mulieris st̃
bona oꝑa carnis. que marime inofficiis miscdie treqͣntari
ticis. ubi fides & diledio &e sobria sanctificatio ñ inueuit᷑.
Et ideo addidit. si ꝑmanserint. Alio quin si adlitteram
accipiatur. quasi inane est quod ait. saluabitur mulier
per gn̾ationem filiorum. Nonne magis & continens:

Expanded text:
orum, occulte rei mysterium figurasse; sed filii mulieris sunt opera carnis, quae maxime in officiis misericordiae frequticis, ubi fides, et dilectio et sobria sanctificatio non invenitur. Et ideo addit, si permanserint. Alioquin si ad litteram accipiatur, quasi inane est quod ait, salvabitur mulier per generationem filiorum. Nonne magis et continens?
Abbreviated transcription (Latin):
contͥstare. qͣm credebat sine suosolatio contabescere. & aseali¬
enatam om̃ino interire. ñ quidem uictus carnali concupis
qua plerumq fit ut offendatur deus ne offendatur amicus:
quod eum fatere ñ debuisse. diume sententie iustus exitus in¬
dicauit. Ergo alio quodammꝰ. etiam p̃e deceptus est. Iner¬
ꝑtus enim diuine seueritatis in eo falli potuit. ut uemiale cre¬
deret ẽẽ. commissum. scd dolo illo serpentino quo mulier se¬
ducda est. nullo mͦ illum arbitror potusse seduci. Saluabi¬
tur autem Quas.
Ineccłia non debet
tamen saluabit᷑ per

Expanded text:
contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alicontristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire. Non quidem carnali victusqua plerumque fit ut offendatur Deus, ne offendatur amicus: quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus dicavit: Ergo alio quodammodo etiam ipse deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. Salvabitur autem. Quasi Ecclesia non debet tamen salvabitur pe
Abbreviated transcription (Latin):
cari actu. Hec scił si
lius seduceretur. Nota quodait. adã
negat. Unde c int̾rogatus n̾̃ ait. & mulier sedurit me. sad dedit
mͥ ce comedi: Mulier uͦ ait. serpens seduxit me. Hanc autem
falsũ eẽt uerum putatum est scił quod deus lignum illud
ideo tangere prohibuerit. qͦd sciebat eos sitetigissent sicut
deos futuros. tanqͣm eis diuinitatem inuidẽt. qui eos homi¬
nes fecerat. S etiam si uirum ꝓpter aliquam mentis elationẽ
que dm̃ int̾norum scrutatorem latere non poterat. sollicita¬
uit aliqua expiendi cupiditas. eum inde̾t mulierem accep¬
ta illa esca mortuam ñ esse: nontam̃ eum arbitror siiam sp̃ri¬
ali mente p̃ditus erat ullo mͦ credidisse qͦd diabolus sugge¬
rebat. Ideo ait. adamñ est seductus prior. scił nec in eo inquo
mulier. ut scilicet ilła crederet ẽẽ. uerum: eritis sicut .dii. s
nitentia. & dei misccłia cogitauit. Postqͥm enim mulier se¬
ducta manducauit eiq dedit ut simul ederent noluit eam

Expanded text:
cari actu. Haec si lius seduceretur. Nota quod ait Adam negat. Unde et interrogatus non ait: mulier seduxit me, sed dedit mihi et comedi . Mulier vero ait: serpens seduxit me . Hanc autem falsum esset verum putatum est, scilicet quod Deus lignum illud ideo tangere prohibuerit, quod sciebat eos si tetigissent, sicut deos futuros, 213 tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat; sed etiam si virum propter aliquam mentis elationem quae Deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem videret accepta illa esca non esse mortuam: non tamen eum arbitror si jam spirituali mente praeditus erat, ullo modo credidisse quod diabolus suggerebat. Ideo ait, Adam non est seductus prior, scilicet nec in eo in quo mulier, ut scilicet illud crederet esse verum: Eritis sicut dii , sednitentia et misericordia Dei cogitavit. Postquam enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam
Abbreviated transcription (Latin):
salutis habet. filios
fide. & dilectione
ꝑantia contra estum niciorum. bł ita: saluabitur autem.
Qnasi. Et si mulier fũit causa pettati. tamen saluabitur
non solum uirgo & continens sed etiam nupta. &e si num¬
qm ab oꝑe nuptiarum cessans: sod ꝑ gn̾ationem filiorum
incedens ab hoc mundo exierit. saluabitur a ico. si tam̃ per¬
manserint infide & dilectione & sandificatione. ut pre¬
ter ꝓprium uirum alterum ñ cognoscat. cum sobrietate¬
idest temꝑantia. ut ꝓprio uiro etiam temꝑate utatur.
Gł ita. saluabitur autem &e cẽta. Uidetur ex his uerbis ob

Expanded text:
salutis habet, si filifide et dilectione perantia contra aestum vitiorum. Vel ita, salvabitur autem. Quasi dicat: Et si mulier fuerit causa peccati, tamen salvabitur, non solum virgo et continens, sed etiam nupta, et si nunquam ab opere nuptiarum cessans, sed per generationem filiorum, incedens, ab hoc mundo exierit. Salvabitur, dico, si, tamen permanserit in fide et dilectione et sanctificatione, ut praeter proprium virum alterum non cognoscat, cum sobrietateest temperantia, ut proprio viro etiam temperate utatur. Vel ita, salvabitur autem, etc. Videtur autem ex his verbis ob
Abbreviated transcription (Latin):
tioĩs exemplũ dat &̃ sui sp̃c aliqͣm occultissimã fidelib
grãm. quã latenter etiã infundit paruulis. sic ⁊ adã
p̃t̾ imnitatõnis exemplũ occulta &̃ tabe carnalis ꝯcu¬
piscentie sue tabisicauit in se om̃s de sua stirpe uen¬
turos: uñ recte subdit. In qͦ om̃s peccauert̃ qͣi merito¬

Expanded text:
tionis exemplum dat etiam sui spiritus aliquam occcultissimam fidelibus gratiam, quam latenter etiam infundit parvulis, sic et Adam praeter imitationis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos. Unde recte subdit: In quo omnes peccaverunt; quasi
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝑ mulierẽ unã dicat apłs pecc̃m intͦisse in mun
siue a diabolo. Ad qd̾ dicimꝰ apłm in his ꝯsuetudinis
ordinẽ tenuisse. dũ successionẽ posteritatis humane
q̃ peccato & morti ex eouenienti succubuit. ñ mulieri
s iuiro attͥbuit. Non enĩ exmuliere posteritas s exui¬
ronoĩari solet:⁊ obhoc mortalis posteritas ⁊ corporał
successio. utro potius tanqͣm auctori. ⁊ ñ mulieri de

Expanded text:
m mulierem, dicat Apostolus peccatum introisse in munde, sive a diabolo. Ad quod dicimus Apostolum in his consuetudinis ordinem tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri de
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs. Occasioẽ huiꝰ uidi
IPUS. ci de quo sup̃tractauit¬
incipit agere de iudiciis in quib ml¬
tis modis peccabat᷑. scił qd contẽptis¬
sidelib infideles uidices adibant. uł
stultos iudices constituebat᷑. & litiga¬
bant. & fraudabant.⁊ alia huiꝰmodi.
Qiͣ dicẽt. Dixi qd̾ debeuis iudicare de
his q̃ intꝰ st̃. & cum hoc debeatis. aliqͥs
lem audet uidicari apd̾ miquos .i. in¬

Expanded text:
aliquis. Occasione hujus judicii de quo supra tractavitincipit agere de judiciis in quibus multis modis peccabant, scilicet quod contemptisfidelibus infideles judices adibant, vel stultos judices instituebant, et litigbant, fraudabant, et alia hujusmodi. Quasi dicat: Dixi quod debetis judicare de tus sunt, et cum hoc debeatis, aliquis m, audet judicari apud iniquos,
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ xp̃c. cuiꝰ sanguine ilinitis postib nrĩs .i. cuiꝰ signo crucis
siguaus froutib nrĩs. aꝑditioẽ huirs scłi tamqͣm a capti¬
uitate egyptiaca lib̾anur & salub̾rimũ tnsitum agimꝰ
cum a diabolo tnsimꝰ ad xpm̃. ab isto instabili scło ad euis
fundatissimũ regnũ. Ido enim ad ꝑmanentẽ dm̃ t̾nsimꝰ
ne cum hoc mundo tͣnseunte tnseamꝰ. Pascha ĩmolatioẽ. ñ

Expanded text:
is, id est cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate Aegyptiaca liberamur, et saluberrimum transitum agimus cum a diabolo transimus ad Christum. Ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo enim ad permanentem Deum transimus, ne cum hoc mundo transeunte transeamus. Pascha immolatio est, non
Abbreviated transcription (Latin):
sio .i. innouati uirtutib & sñ corruptione peccati. sic̃ estis
fact in baptismo azimi .i. acorruptiõe peccati liberi. Con¬
sꝑsio enim farina ẽ ꝑ aquã ꝯglutinata sine ferm̃to. Id̃e ẽ &e
arima. Uult gͦ apłs ut isti sint noua conspersio .i. unũ qͥd
ꝑ dilectionem. a corruptione peccati puri. sic̃ in baptismo

Expanded text:
id est innovati virtutibus et sine corruptione peccati, sicut estis, facti in baptismo azymi, id est a corruptione peccati puri. Conspersio enim est farina per aquam glutinata, sine fermento: idem est et azyma. Vult ergo Apostolus ut isti sint nova conspersio, id est unum quid per dilectionem, et a corruptione peccati puri sicut in baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
quis hospicium ñ p̃berent. s ignorantiã iudicandi in
apłis rep̃hend̾. qr odio ñ amore correctionis desid̾abant
umdictã. Tales uundicte &̃ in nouo testam̃to ñ defucrunt.
Nam&e petrus sic in anana &e uxore eiꝰ uindicasse legit᷑.
qñ exanimes cecid̾unt. nͨ restiscitati st̃. Uł ita tͣdere. ⁊ c. ut
tionem eccłiasticã ab ulo suspendẽ. & liberum illi facere
bolo ẽ. & id̃o cum huic uoluptati relinqͥt᷑. sathane t̾dit᷑
& cum carnis desid̾io se iungit aĩa int̾itum patit᷑. Non
aũ amaritudme odii hoc fac̾ s ea intentione ut ex¬
pulsio ħ ad reuocandum illum ualeat. Uñ subd̾. ut spc̃ sal¬

Expanded text:
qui sibi hospitium non praeberent . Sed ignorantiam vindicandi in qui sibi hospitium non praeberent . Sed ignorantiam vindicandi in apostolis reprehendit, quia odio non amore correctionis desiderabant vindictam. Tales vindictae etiam in Novo Testamento non defuerunt. Nam et Petrus sic et in Ananiam et uxorem ejus vindicasse legitur, quando exanimes ceciderunt nec resuscitati sunt . Vel ita, tradidit, etc., ut tionem ecclesiasticam ab illo suspendere, et liberum illi facere bolo est, et ideo cum huic voluptati relinquitur, traditur Satanae, et cum carnis desiderio se jungit anima, interitum patitur. Non autem haec amaritudine odii facit, sed ea intentione, ut expulsio haec ad revocandum illum valeat. Unde subdit ut sp
Abbreviated transcription (Latin):
Ale dic dñinrĩ iħu xͥ .⁊. in die iudicii.¬
it ⁊⁊ Ex his u̾bis manifestat apłs se non¬
m̃i ihu. xP̃I. odios amore ilid fecisse. sic eñ apłs
enim moyses in cultores ydoli paucos qͥd̾e uindicaũ. in p̃sẽs
trens. in postum discipłmam sanctiẽs. nam cum nulla cru¬
delitate. s. magna dilectõne fecisse qd̾ fec̃. aꝑtissime cognosci¬
imtte illis aut dele me de libro uite. sic & helyas ⁊ alii uiri
boni ñ nulla mala morte punert̃. qr sic & unentib itił me¬
tꝰ incrtiebat᷑. & illis qͥ morte puniebant᷑ ñ ipã mors noce¬
bat. s pecẽm qd̾ augeri poss si uiuerent minuebat᷑. ñ teme¬
re udicabant: quib tale iudiciũ donauerat d̾s. Inde ẽ q̃d̾
helẏas multos morte affec. & ꝓpͥa manu & igne diumitus
impetrato. Uñ & hoc exemplum helye ñ rep̾hend̾. xp̃c in
discipłis memorantib qd̾ ab eo factũ sit. & petentib ẽ ipĩs
sͥ dari potestatem dandi ignẽ de sublimi ad ꝯsum̃dum eos

Expanded text:
i, id est in die judicii. Ex his verbis manifestat Apostolus non se odio sed amore illud fecisse. Sic enim Aposadidit, sicut Moses in cultores idoli paucos quidem vindicavit in praesens terrens, in posterum disciplinam sanciens. Nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, apertissime cognosalii viri boni nonnulla peccata morte punierunt, quia sic et viventibus utilis metus incutiebatur, et illis qui morte puniebantur non ipsa mors nocebat, sed peccatum quod augeri posset, si viverent, minuebatur; non temere judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu et igne divinitus impetrato. Unde et hoc exemplum Eliae non reprehendit Christus in discipulis memorantibus quod ab eo factum sit, et petentis dari potestatem dandi ignem de sublimi ad consumendum eos
Abbreviated transcription (Latin):
que aliter se ha¬
bent idest ñ sunt
nota ñ possunt¬
abscondi. suotem¬
pore. Demainife¬
stis ergo indicemꝰ
occulta uero dei iuidicio relin¬
ñ possunt. si ue bona. siue malasint cumtempꝰ adueu̾̃it.
quo manifestentur. Uł ita. &e agit tantum de p̃senti iudi¬
ciohominum. qͦd dr̃ discussio. Quasi. Ideo opꝰ est examina¬
tione. quia sicut quedam facta sunt manifesta. itã quedã
occulta. & hoc est qͦd dicit. qͦrumdam hominum peccata
mantfesta sunt: & hii non sunt ꝓbandi. p̃cedentia adiu¬
dicium. idest ante notaqͣm ueniant addiscussionem: qͦ¬
rumdam autem peccata specie religionis tecta &e subsequũ¬
tur iudicium. quiã ꝑ discussionem apparent. S imiliter
& facta bona quelam manifesta sunt & ñ est opus ꝓbari.
& illa bona que aliter se habent. idẽ. ñ sunt nota. abscon

Expanded text:
quae aliter se habent, id est non sunt nota, non possunbscondi suo tempore. De manifstis ergo judicemus. Occulta vero Dei judicio relinon possunt, sive bona, sive mala sint, cum tempus advenerit quo manifestentur. Vel ita: Et agit tantum de praesenti judicio hominum quod dicitur discussio. Quasi dicat: Ideo opus est examinatione, quia sicut quaedam facta sunt manifesta, ita quaedam occulta; et hoc est quod dicit, quorumdam hominum peccata manifesta sunt, et hi non sunt probandi praecedentia ad judicium, id est ante nota quam veniant ad discussionem; quorumdam autem peccata, specie religionis tecta sunt. Et subsequuntur judicium, quia per discussionem apparent. Similiter autem et facta bona, quaedam manifesta sunt, et non est opus probari. Et illa bona quae aliter se habent, i
Abbreviated transcription (Latin):
qui potest inquietu¬
dinem remonere¬
sc̃ificet uos ꝑomina
que docui. ita scił nt¬
sp̃c uͣr: De quo alibi
xp̃i. seruetuł. ratio ur̃a seruetur integrañ
seruetur integra seruiendo rationi &e corpꝰ seruetur sin e q¬
rela scił nt nicħ agatis eiꝰ minist̾ĩo. añ aliquis conqueratur.
inquinatur anima ꝑcogitationem malam. & ẽ. mundum
si antem nita mala uł cogitatio int̾cedat. nonerit integer
sp̃c. Et nota qͦd ait sine querela. ñ sine peccato. Aliud enim
est esse sine peccato. quod desolo in hac uita unigenito dictũ
est : alina est ẽe sine querela. qͦd de multis iustis etiam in hac
uita dici potuit. quia est quidam modus bone uite de quo
etiam in ista conũsatione iusta querela ẽẽ ñ possit. Quis enĩ¬
rias tenet libidinem undic andi. ut ueraciter dicat. dimit¬
te nobis debita nr̃a. sicut & nosdimitamꝰ debitorib nr̃is:
Et tam̃eo ip̃o quod hoc dicit. sine petcato se non c̃ẽ declarat: in

Expanded text:
Qui potest inquietudinem removeretificet vos per omnia, quae docui, ita, scis vester, de quo alibi: Spiritus vester. Ratio servetur integra, non servetur integra, serviendo rationi. Et corpus. Ut nihil agatis ejus ministerio. Unde aliquis conqueratur. Aliquando inquinatur anima per cogitationem malam et est mundum si autem mala vita vel cogitatio intercedat, non erit integer spiritus. Et nota quod ait, sine querela, non sine peccato. Aliud est enim esse sine peccato, quod de solo in hac vita Unigenito dictum est; aliud esse sine querela, quod de multis justis etiam in hac vita dici potuit, quia est quetiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enirias tenet libidinem vindicandi? ut veraciter dicat: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Et tamen eo ipso quod hic dicit, sine peccato se non esse, declarat. In
Abbreviated transcription (Latin):
delem licite dimitt̾e potest. id̾o hoc dñs ñ ꝓhibet. Qd̃ enm
dñs ꝓhibet. fieri omnino ñ licet. Hoc aũ fieri licet. Nam si
fornicatio carnis detestanda ẽ in ꝯiuge: q̃ntomag̃ forncatõ
nec uibent᷑ a dño. nec ꝓhibent᷑ fideles recedere. Nam si dimittẽ
taleᷤᷤ ubent᷑ a dño. nullus eẽt locꝰ ꝯsilii admonentis apłi. ne
hoc fieret. legit᷑ tñ qd̃ es drras ꝓpħa. immo dñs ꝑ eũ ñ mͦ ꝑ¬
misit. s c̃ ussit isrłitis urores dimittẽ alienigenas ꝑ qͣs ibat
ad dõs alienos. ñ ille ꝑ maritos acquirebantur dõ. Recte riti¬
q hoc p̾cepit: qr ñdum tanta grã saluatoris illux̾at. & per
quas dur̾ant dño ꝓhibente. dño uibente dimisert̾. ñ enĩ est

Expanded text:
delem relinquere licite potest, ideo Dominus non prohibet. Quod enim delem relinquere licite potest, ideo Dominus non prohibet. Quod enim Dominus prohibet, fieri omnino non licet: hoc autem fieri licet. Nam si fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio nec jubentur a Domino, nec prohibentur fideles recedere. Nam si dimittere tales juberentur a Domino, nullus esset locus consilii admonentis Apostoli, ne hoc fieret. Legitur tamen quod Esdras propheta, imo Dominus per eum misit, sed etiam jussit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos ; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, quia nondum tanta gratia Salvatoris illuxerat. Et pequas duxerant Domino prohibente, Domino jubente dimiserunt. August
Abbreviated transcription (Latin):
ut siqͥs alit̾ agat ñ sit tͣnsgressor sic̾
& pt de uirginib ꝯsulit. Monet gͦ ꝙ
ẽ lucrandi occasio cum poss licite re¬
delem. & hec linquere. s ñ exped. tc̃ enĩ ñ expedit.
id qd licitum ẽ. qñ ꝑmittit᷑ quid̾e. s
consentit. HA usus ip̃iꝰ potestatis aliis affert impe¬
dim̃tum salittis. sic̾ ẽ illud unde iam
Ndui loquim᷑. scił discessio fideł ab in¬
fideli. qm ñ phibet dñs. qr corã illo ñ¬
caritatis. ut nemo in ea re iussioĩs neces¬
tat illa m. sitate teneat᷑. s ꝯsilii uoluntate lib̾e faci¬
at. hoc gͦ mͥ uisum ẽ apłm monendo dixisse ꝯiuux emin
fideł licite potest relinq̃re infidełe. ydolatͥa emĩ ⁊ q̃libet
noxia suꝑsticio. fornicatõ ẽ. Q dñs causa fornicationis ꝑ¬
misit quidem uxorem dimitti. s ñ uissit. & sic dedit locum
apłõ monendi. ut qͥ uolui̾t ñ dimittat infidelem. q̃ forsan
fiet fideł. & qͥ uolu̾it licite dimite̾ possit. Qã emm fideł infi¬

Expanded text:
ut si quis aliter agat non sit transgressor, sicut et post de virginibus consulit. Monet ergo quod est lucrandi occasio, cum posset licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis affert impedimentum salutis, sicut est illud unde jam diu loquimur, scilicet discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram illo nis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Hoc ergo mihi visum est Apostolum monendo dixisse. Conjux enim fidelis licite potest relinquere infidelem. Idololatria enim et quaelibet noxia superstitio fornicatio est, et Dominus causa fornicationis permisit quidem uxorem dimitti, sed non jussit: et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit, non dimittat infidelem quae forsan fiet fidelis: et qui voluerit, licite dimittere possit. Quia enim fidelis infi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fide ꝯiugii & ꝑ castitate fortit̾ sustine¬
I. Q nota qd̾ aliud ẽ discede̾. alud ex ꝯ¬
si discesserit scił causa fornicatõis
p̃cipio manẽ innuptã uiro uiuen¬
te. aut reconciliari uiro suo si ipã
liari qͣm alt̾i nubere. Et simłr
uir ñ dimittat uxorẽ suam nͥ¬
bet uir dimitt̾e uxorẽ. qr fac̾e̾t eã¬
mechari. Qd̃ si illa ẽ adultera ip̃e ñ
subd̃ hoc de uiro sic̃ de muliere. qr licet uiro aliam duce̾.
qr intior ñ om̃no hac utit᷑ lege qua potior. qd̾ a falsariis

Expanded text:
titate fortiter sustint nota quod aliud est discedere, aliud est cscilicet causa fornicationis, praecipio manere innuptam, viro vivente, aut reconciliari viro suo, si ipsaliari quam alteri nubere. Et similiter, vir non dimittat uxorem suam, nbet vir dimittere uxorem, quia faceret eoechari. Quod si illa est adultera, ipse nosubdit hoc de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere, quia inferior non omnino hac lege utitur qua potior. Quod a falsariis
Abbreviated transcription (Latin):
cathecumina niciata fu̾it. ñ potest post baptismum inter dĩ
uirgines consecrari. Ita ñ absurde uisum est digamum non
bone m̃itum. sed ad ordinationis ecclłiastice. signaculum neces
cauerunt futuras ex omnib gentib eccłia sum uiro subdi¬
tas idest xp̃o. ita nr̃ antistes id est ep̃c iminsuxoris uir. signi¬
ficat ex omnib gentib unitatem uni uiro subditam. idẽ.
xp̃o. Itaq sicir duob plurib uedm̃s seruire. sic auiro n¬
ab uno deoce ire in alt̾is adutñnam suꝑstitionem. semꝑ
est malum. Ideo ait: Unius uxorisure. in quo spes continẽ¬
tie est &e sacramentum. Sequinir. Fili os habens fideles idẽ
sane fidei. ñ mactusatione luxurie aut ñ subditos. idest
nec saltim deluxurra accusatos. uł sibiñ subditos. alioqͥn
nec spes est inẽo corrigendi alios. nec frontem habet᷑ alio
talium cohabitator. Oportet enim. Quasi. Talis debet consti

Expanded text:
catechumena vitiata fuerit non potest post bapcatechumena vitiata fuerit non potest post bapuirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excebonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necesscaverunt futuras ex omnibus gentibus Ecclesias, uni viro subditas, id est Christo, ita noster antistes, id est episcopus, unius uxoris vir significat ex omnibus gentibus unitatem uni viro subditam, id est Christo. Itaque sicut duobus pluribusve dominis servire, sic ab uno vab uno Deo, et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. Et ideo ait: unius uxoris vir, in quo spes continentiae est et sacramentum. Filios habens fideles, id est sanae fidei, non in accusatione luxuriae, aut non subditos, id est nec saltem de luxuria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes est in eo corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium cohabitator, oportet enim. Quasi dicat: Talis debet consti
Abbreviated transcription (Latin):
est tñsine peccato. Uñ ioħes: si dixerimus quia peccatum ñ
habemus. nos ip̃ossedueimus. & u̾itas in nob̃ uon est. S
plane mułti iusti dicti sunt sine querela. quod intelligit᷑
sine crimine. nulla enim querela iusta est de his qui non¬
ue accusatione & cdampnatione dignissimum ait homicidi¬
um. adult̾ium. aliqua immundicia fornicationis. furtum.
fraus. & cetera. huius modi. que cum incipit homoñ habe¬
re. incipit capud erigere in lib̾tatem. sed ista inchoata est
non ꝑfect̾a libertas. S̃ equitur. Uniꝰ uxoris uir. Post baptis¬
mum qñ nouo ho¬
aliqua que ante fuerant obsurit. huic sententie augustitꝰ¬
contradicit his ũbis.¬
acutius intelligunt.
quinec eum quica¬
thecuminus uł paga¬
nus habũit alteram¬
ordinandum eẽ cen¬
suerunt. quia desa¬
cramento agitur ñ
proter sacramenti autem sc̃itatem. sieut femina. etiam si

Expanded text:
est tamen sine peccato. Unde Joannes: Si dixerimus quia peccatum non est tamen sine peccato. Unde Joannes: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsi seducimus et veritas iplane multi iusti dicti sunt sine querela, quod intelligendum sine crimine. Nulla enim querela iusta est de his inccusatione et damnatione dignissimum, ut homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, et caetera hujusmodi: quae cum coeperit homo non habere, incipit caput ejus erigere in libertatem, sed ista inchoata est non perfecta libertas. Unius uxoris vir, post baptismum, quando novo hoaliqua quae ante fuerant obsunt. Huic sententiae Augusticontradicit his Acutius intelligunt qui nec eum quitechumenus vel paganus habuit alteramordinandum esse censuerunt, quia decramento agitur nonpropter sacramenti autem sanctitatem, sicut femina etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens. Huiꝰ rei
liquite crete ut ea¬
um inde recedem.
ut corrigas mala in¬
pettantib addendo
bonis ea que desunt
ad ꝑfectionem. Notaqͥt
dum hoc recolit apłs.¬
sicut ei disposuerat
monet exequi. Et¬
ideo reliquite. ut tõ¬
stituas ꝑ singłas ciuitates psbiteros id est ep̃os
ut pastoralis ture onus facilius sustineant ꝑ
multos diuisum: constituas dico. sicut ego tibi disposu iq
est quales constituendos donu. scił siquis est non dico sine
percato. sed si ne crimine idest sine peccato criminali uel
infamia triminali. Si dixisset sine peccato. nullus in eccl̃ia
recte posset ordinari. muister. Multi enim baptirati fide¬
les sunt sine crimine. si ne peccato ueroin hat uita neminẽ
dixerim. ñ quia peccati aliquid remaneat. quod inbaptis¬
b infirmitate cotidie fieri ñ quiescunt. qui fideliter oran¬
tibus cotidie remntantur. Quemlibet ualde instum discu¬
tias in hac uita. qmuis iam sit dignus iustiuocabulo. non

Expanded text:
cipiens: Hujus rei liqui te Cretae, cum inde recederem, ut corrigas mala incantibus, addendo bonis, ea quae desunt fectionem. Et nota quod, dum haec recolit Apsicut ei disposuerat monet exsequi. Edeo reliqui te, ut constituas per singulas civitates presbyteros, id est episcopos, ut pastoralis curae onus facilius sustineatur per multos divisum. Constituas dico, sicut ego tibi disposui, id est quales constituendos docui, scilicet si quis est, non dico sine peccato, sed sine crimine, id est, sine peccato criminali, vel infamia criminali. Si dixisset sine peccato, nullus in Ecclesia recte posset ordinari minister. Multi enim baptizati fideles sunt sine crimine. Sine peccato vero in hac vita neminem dixerim, non quia peccati aliquid remaneat quod in baptismitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non
Abbreviated transcription (Latin):
carnales obseruantias. uunt ex fide ñ¬
Mee. ꝑspeciem & iil co hic ne querit coroniam.
led ferat laborem. Quod si. Quasi Uere ex fide est uita
quia acquisitio est añimẽ. & uere: quod idest quia si
subtraterit se aliquis a fide. non placebit amime mee
id est uoluntati. Nos antem. Quasi. Ille qui subtra

Expanded text:
observantias. Vivit ex fidper speciem. Et ideo huc ne quaerat coronam, sed ferat laborem. Quod si. Quasi dicat: Vere ex fide est vita, quia acquisitio est animae, et vere. Quod, id est quia si subtraxerit se aliquis, non placebit animae meae, id est voluntati Dei. Nos autem. Quasi dicat: Ille qui subtra
Abbreviated transcription (Latin):
desubstantia meliori e manente. nolite itaq amitt̃e.
ꝑimpatientiam
confidentiam ue¬
stram. que nõn
bit sedetiam iam habet dum spat magnam remune¬
rationem &e ideo ñ¬
est leuis eiꝰ amissio.
adhoc autem ut ñ¬
amittatis. hoc unũ
habebatur. In pati¬
entia enim inquit¬
dominꝰ. possidebitis
ait: patientia uobis
necessaria est. ut per
eammuoluntatem dei
facientes reportetis¬
in futuro quod hic
iam nec longa est tri¬
bulatio nec uehemẽs.
& hoc est quod ait:¬
ad huc enim modicũ
i dest paruo tempore.
& aliqntulum idl est
non uehementer pa¬
tiendum est et mox
qui uenturus est qͣn¬
doq ueniet retribu
est ꝑ quod differantur a gła¬
Iustus autem. Hie dicit¬
quod ꝑsolam fidem¬
non ingruat salus
firmandum inducit uerba dei loquentis
passio saluabitur. quia ita dicit dominꝰ per propham.
Instis meus ia est apud me est aliquis exfide & ꝑ hoc in¬
uit idest uiuet in futuro eterna uita. qͣm meretur fide.
łcce quantum ualet fides. que sola saluat. Et quod ex

Expanded text:
Nolite, dico, amittere per impatientiam confidentiam vestram, quae non ebit, sed etiam jam habet, dum sperat, magnam remunrationem. Et ideo noest levis ejus amissio. Ad hoc autem ut amittatis, hoc unum habeatur. In patientia enim, inquitDominus, possidebitis ait patientia nobis necessaria est, ideo ut per eam voluntatem Dei facientes, reportetisin futuro, qui hic am nec longa est, trbulatio vero vehemens Et hoc est quod ait,adhuc enim modicum, id est parvo tempore,  aliquantulum, id est non vehementer paiendum est et mox, qui venturus quadoque veniet retributquod differantur a gustus autem. Hic diciper solam fidemnon ingruat, salusfirmandum inducit verba Dei loquentis passio salvabitur, quia ita dicit Dominus per prophetam: Justus meus, id est apud me aliquis, ex fide, per hoc vivit, id est vivet in futuro, vita aeterna quam meretur fide. Ecce quantum valet fides quae sola salvat; et quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓbare intendunit. Si qñ em indepraua &e falsa opina¬
tione sua rep̃hendi &e conuinti ceꝑirit addefendendum icd
qͦd leuissima temeritate dixerunt & aꝑtissima falsitate de
sanctis libris multa uerba ꝓnuntiant uolentes ẽẽ legis doc¬
tores. cum tam̃ non intelligant que loquitur uł dequib.
Et ne ind̾etur legem incusare: ad dit. Scimꝰ autem. Quͣ.¬

Expanded text:
 enim de prava et falsa opinione sua reprehendi et convinci coeperint, ad defendendum id quod levissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, de sanctis libris multa verba pronuntiant volentes esse legis doctores, cum tamen non intelligant quae loquuntur, vel de quibus. Et ne videretur legem incusare, addit, scimus autem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dissentiones. qndo
partes faciurit ineccłia
secte. que grece dicuntur hereses: in uidie de alienis bonis:
homicidia ebrietates. assidue cõmessatioẽs suꝑflue. ⁊ his siłia
tende quod ñ hec om̃ia que enumerata sunt inoꝑib carnis qͦ
manifesta cẽ. dxit. ad uoluptates carnis pertinent. sed ui¬
cia sunt animi: ut in imiticie ire. Credere etiam omnia
mala accidere anme excarne.error est.Non enim omnia
uicia uite inique tͥbuenda sunt carni. ne abhis omnib mũ¬
demus diabłm. qui carnem non habet. Sel carnis nomine
totumti hominem designauit. qui uiuendo scłm se. ia est
sca̾m tarnem. inhec cadit. Non enim habendo carnem
sed uiuendo scłm se. ud est sccłm hominem factus est ħo
simił diabolo. & quia & ille scdm se uiuere uoluit. qñ in
ueritate non stenit. Et autem ab his pene cõminatione de¬
t̾reat addit. Que nunc p̃dico uobis ante indicium. dumli¬
cet penitere. sic̃t pre¬
dixi etiam ante hanc

Expanded text:
dissensiones, quando partes faciunt in Ecclesia; sectae, quae Graece dicuntur haereses; invidiae, de alienis bonis; homicidia, ebrietates assiduae; commessationes superfluae, et his similia. Attende quod non haec omnia quae enumerata sunt in operibus carnis quae manifesta esse dixit, ad voluptatem carnis pertinent; sed vitia sunt animi, ut inimicitiae, irae. Credere etiam omnia mala accidere animae ex carne, error est. Non enim omnia vitae iniquae vitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus mundemus diabolum qui carnem non habet. Sed carnis nomine totum hominem signavit, qui vivendo secundum se, id est secundum carnem in haec cadit. Non enim habendo carnem, sed vivendo secundum se, id est secundum hominem, factus est homo similis diabolo, quia et ille secundum se vivere voluit, quando in veritate non stetit. Ut autem ab his poenae comminatione deterreat, addit: Quae nunc praedico vobis ante judicium, dum licet poenitere, sicut praedixi, etiam ante hanc
Abbreviated transcription (Latin):
peccant altitudine: multi necessitate. Contͣ hoc
ꝓponitur achar in ẏsaia. qui nolebat petere a
do signum. neq in alto neq in ꝓfundo remediũ
de.xͦ. qͥ neq elatꝰ funt de potestat᷑e qua equalis erat
bipes si fiat. ut fecit iamnes ⁊ mãbres qͥ fuere
magi pharaonis. nil unqͣm hor pot̾it nos seꝑare
a caritate di. qua eum diligimus: qr omĩb me¬
lior d̃o ẽ. Sĩ gͦ nulla res a caritate eiꝰ nos seꝑat. qͥd

Expanded text:
peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achas in Isaia, qui nolebat petere a Domino signum, neque in alto, neque in profundo , remedium de Christo qui neque elatus fuit de potestate qua aequalis erat bipes, si fiat ut fecit Jamnes et Mambres, qui fuerant magi Pharaonis. Nil inquam istorum, poterit nos separare a charitate Dei, qua eum diligimus, quia omnibus melior est. Si ergo nulla res ab ejus charitate nos separat, quid
Abbreviated transcription (Latin):
głio: ibunt hiĩ inignem eternum. ꝙ illi inuitam et̾nã.
Et merito ꝑmanet thronus tuus. & id est quia uirga
regni tui idest regnum &e disciplina. qua bonos regis
& inflexibilis que alibi dicitur nirga ferrea ꝑquam pra¬
uitate distortus si ei herere uelit dirigitur. Dilexisti
Quasi. Item ideo me

Expanded text:
li in vitam aeternam , et merito permanet thronus tuus. Et, id est quia, virga regni tui, id est regimen et disciplina, qua bonos regis,et inflexibili, quae alibi dicitur virga ferrea, per quam pravitate distortus, si ei haerere velit, dirigitur. Dilexisti. Quasi dicat: Item ideo me