comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
su & duob aliis qui sequuntur. ꝓpha rest¬
rente uerba intelligenda sunt dii ap̃i. a parte
humanitatis eius. Negat enim & tab̾nacu¬
lum se introire. & stratum lecti conscende¬
re. donce illa quȩ patri ꝓmisit cognosceret᷑
implere. Iabernaculum dicit ni fallor
çelestem habitationem. ubi post resurrecti¬
onem suam cum assumpta carne uiden
rum. eẽ. ñ ꝑhibet. quam dño patri reppe¬
riat religiosoꝵ pectoꝵ locum. Ido enim
addidit domus meȩ. ut cȩlestem significaret
habitationem. sicut alio loco dicit: Celum
mͥ sedes ẽ. terra autem scabellum pedum
meoꝵ. Sequitur. Si ascendero in lectum
stratus mei. More suo res celestes ꝑ huma¬
nas consuetudines dinoscitur indicare.
Lectus enim nrͣ stratus quietem nobis con¬
fert. & finem laborum. Unde lectus ipsius
id est requies. consuminatio intelligenda ẽ
beatissimȩ passionis. Nam & ipsum quod
dixit si ascendero. significat ascensionem.
quando ascendit in cȩlos & sedet ad dexterã

Expanded text:
aliis qui sequuntur, propheta referente verba intelligenda sunt Domini Christi a parte humanitatis ejus. Negat enim et tabernaculum se introire, et stratum lecti conscendere, donec illa quae Patri promisit, cognoscatur implere. Tabernaculum dicit, nisi fallor, coelestem habitationem, ubi post resurrectionem suam cum assumpta carne videntrum esse non perhibet, quam Domino Patri reperiat religiosorum pectorum locum. Ideo enim addidit, domus meae, ut coelestem significaret habitationem; sicut alio loco dicit: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Sequitur, si ascendero in lectum stratus mei. More suo res coelestes per humanas consuetudines dignoscitur indicare. Lectus enim noster stratus quietem nobis confert et finem laborum: unde lectus ipsius, id est requies, consummatio intelligenda est beatissimae passionis. Nam et ipsum quod dixit, si ascendero, significat ascensionem, quando ascendit in coelos et sedit ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in suꝑiore psalmo dictum ẽ. uui¬
tes eguerunt & esurierunt. inquirentes
autem dñm nͨ deficient om̃i bono. Ipsi
sunt gͦ pauꝑes. xp̃i. qui terrenis rebus
quidẽ indigent. s celesti copia ꝑfriuint᷑.¬
exultatione exultabunt. Sacerdotes indu¬
untur salutari. quando dnm̃ saluatorẽ
summa fidi integritate recipiunt. & ip¬
sius honorabili miscłia uestiuntur.
Sic de baptiratis apłis dicit. Om̃s qui in
xpo baptirati estis. xp̃m indiustis. Unde
licet ꝓxime dixerimus. non piget tam̃
repetere. quod nobis potest diuina mys¬
teria declarare. Iales enim oportet. eẽ.
doctores. ut pͥmo ipsi in reprehensibiles
sint. & sic reliquoꝵ instruant corda

Expanded text:
in superiori psalmo dictum est: Divites eguerunt et esurierunt; inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Ipsi sunt ergo pauperes Christi, qui terrenis rebus quidem indigent, sed coelesti copia perfruuntexsultatione exsultabunt. Sacerdotes induuntur salutari, quando Dominum Salvatorem summa fidei integritate recipiunt, et ipsius honorabili misericordia vestiuntur; sicut de baptizatis Apostolus dicit: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Unde licet proxime dixerimus, non piget tamen repetere quod nobis potest divina mysteria declarare. Tales enim oportet esse doctores, ut primo ipsi irreprehensibiles sint, et sic reliquorum instruant corda
Abbreviated transcription (Latin):
quam ingesturus erat salutare quidem
mundo. s ipsis lamentabilem passionem
in dĩ patris se supplicatione ꝓsternit. ne
faciem xp̃i sui id cͦ presentiam auertat a
gente uidaica. quam olim ꝓmiserat per
ꝓpħas ut qui erat reconciliaturus mun¬
dum. offensam qͦ abstergeret hebreorũ.¬

Expanded text:
quam ingesturus erat salutarem quidem quam ingesturus erat salutarem quidem mundo, sed ipsis lamentabilem passionem, in Dei Patris se supplicatione prosternit: ne faciem Christi sui, id est praesentiam avertat a gente Judaica, quam olim promiserat per prophetas; ut qui erat reconciliaturus mundum, offensam quoque abstergeret Hebraeoru
Abbreviated transcription (Latin):
dotes tui induantur iusticia. id ẽ tamꝙͣ.
armis celestib uestiantur. sicut apłs dicit:
Induti lorica uisticiȩ & caritatis. ut possi¬
tis ignita iacula mnimici extinguere. scili¬
cet ut intrepidi hereticoꝵ iaculis ualeant
obiuare. Siue iusticia ipsum significat
decet sacerdotes indui. & semꝑ corde gestare.
qui tamen sic induitur. ut intus. ee. dig¬
netur. sicut baptizatis idem dicit apłis:
Om̃s qui in xp̃o baptirati estis. xp̃m indu¬
istis. Sequitur. Et sciꝰ tui exultent. Con¬
sequens erat ut sci exultarent. cum ipsum
xp̃m dnm induissent. Nam si mundanũ
gaudium ẽ uestem sumere pͣciosam. quid
de illa maiestate potest oboriri leticiȩ.
quȩ & honorabilem facit. & circumdat
modis om̃ib ad salutems Propt᷑ daiuid¬
seruum tuũ. nͨ auertas faciem xp̃i tui.
Recordans ꝓpħa quȩ mala iudaicus ppls̃
fecerit in deserto. uel postea quanta año
iniquitate peccauerit. preuidens etiam

Expanded text:
dotes tui induantur justitia, id est, tanquam dotes tui induantur justitia, id est, tanquam armis coelestibus vestiantur; sicut Apostolus dicit: Induti loricam justitiae et charitatis, ut possitis ignita jacula inimici exstinguere ; scilicet ut intrepide haereticorum jaculis valeant obviare. Sive justitia ipsum significat decet sacerdotes induere, et semper corde gestare, qui tamen sic induitur, ut intus esse dignetur, sicut baptizatis idem dicit Apostolus: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Sequitur, et sancti tui exsultent. Consequens erat ut sancti exsultarent, cum ipsum Christum Dominum induissent. Nam si mundanum gaudium est vestem sumere pretiosam, quid de illa majestate potest oboriri laetitiae, quae et honorabilem facit, et circumdat modis omnibus ad salutem? Vers. rvum tuum, non avertas faciem Christi tui. Recordans propheta quae mala Judaicus populus fecerit in deserto, vel postea quanta Domino iniquitate peccaverit; praevidens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
missiones quȩ suꝑius dictȩ sunt ꝓpħa
ꝑfectas. eẽ. cognouit. ne quicquam debitũ
esse constaret. exclamat ad dñm. Exsur¬
ge dñe in requiem tuam. ut euentum
rerum ꝑfecte ueritatis ordine declararet.
id est ab inferis resurgeret. in ditatis suȩ
beatitudinem sempiternam. Et uide qd̃
addidit. Iuam. quam tͥ maiestas tua attri¬
buit. quȩ regnat cum patre. potestate eqͣli.
& gła sempiterna. Et ne putares caput
membra sua posse derelinquere. adiecit:
Tu & arca scĩficationis tuȩ. Hoc est ęccłia.
quam membratua faciens scĩficare dignatꝰ
es. Non enim dicit arcam noe. ñ arcam
testamenti. quȩ tam̃ utraq iypum porta¬
re uidebatur eccłiȩ. s ipsam specialiter de¬
signauit. cum addidit scĩficationis tuȩ.
Deniq uide quid sequitur. S acerdotes
tui induantur iusticia. & sc̃i tui exultent.
Aahuc de illis membris loquitur. quȩ a
dño recipi dep̾catur in requiem sempit᷑¬
nam. S uideamus quid significet sacer¬

Expanded text:
missiones quae superius dictae sunt, propheta perfectas esse cognovit: ne quidquam debitum esse constaret, exclamat ad Dominum: Exsurge in requiem tuam; ut eventum rerum perfectae veritatis ordine declararet, id est, ab inferis resurgeret in deitatis suae beatitudinem sempiternam. Et vide quod addidit, tuam, quam tibi tua majestas attribuit, quae regnat cum Patre potestate aequali et gloria sempiterna. Et ne putares caput membra sua posse derelinquere, adjecit, tu et arca sanctificationis tuae, hoc est Ecclesia, quam membra tua faciens, sanctificare dignatus es. Non enim dixit, arcam Noe, non arcam testamenti, quae tamen utraque typum portare videbatur Ecclesiae; sed ipsam specialiter designavit, cum addidit, sanctificationis tuae. Denique vide quid sequitur. Vers. 9. Sacerdotes tui induaAdhuc de illis membris loquitur quae a Domino recipi deprecatur in requiem sempiternam. Sed videamus quid significet, Sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ma gͥ narratione disi xp̃i uerba referc
quib patri suo cognosciuir ꝓmisisse ro¬
em se nullatenus sumere. nisi uere hels¬
onis afsectum huinanis pectorib in¬
disset. Sccła narratione dicit. eẽ. cogiuiul.¬
quod ueraciter Ia dno saluatore pollicitum
preces suas adiciens: ut cito aduentum
salutarem p̾bert. qui adhuc uenturi s̃¬
poris dilatione pendebat. Tercia parte
ꝓmissionem quȩ illi apatre facta fuerat
phibet.cẽ. complendam. ut fructus uteri
uirginalis thronum sedeat dominationis
ternum. quatinus eccłiam eiꝰ requiẽ dicat.
pauꝑes pascat. sacerdotes głificet. & potesta¬
tem eiꝰ ꝓducat: inimicos induat confusio¬
nem. suꝑ cum floreat scificatio ȩterna ui¬
sticis. Quappt̾ hunc psalmum intentis
aninus audiamus. Est enim & sensib¬

Expanded text:
ima igitur narratione Domini Christi verba refert, ima igitur narratione Domini Christi verba refert, quibus Patri suo cognoscitur promisisse requiem se nullatenus sumere, nisi verae religionis affectum humanis pectoribus infudisset. Secunda narratione dicit esse cogniuerat a Domino Salvatore pollicitum, preces suas adjiciens, ut cito adventum salutarem praebeat, qui adhuc venturi temporis dilatione pendebat. Tertia parte promissionem quae illi a Patre facta fuerat, perhibet esse complendam, ut fructus uteri virginalis thronum sedeat dominationis aeternum, quatenus Ecclesiam ejus benedicat, pauperes pascat, sacerdotes glorificet, et potestatem ejus perducat, inimicos induat confusione, super eum floreat sanctificatio aeterna justitiae. Quapropter hunc psalmum intentis animis audiamus, est enim et sensib
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓpħa om̃a cantica graduum
ad ꝓuectum spei celsioris cuexerit.
istud tamen om̃imodis eleuauit. quia
incarnationis dominicȩ sacramenta dism¬
bit. Dignum enim fuerat. ut post duo¬
denarium apłoꝵ numerum tamqiam
caput om̃ium ipse terciusdecimꝰ adueni¬
ret. Quem nͨ arbitror ꝑsonȩ ꝓpħice poss
congruere. quia gła tanta psalmi nisi dña
xp̃o rationabiliter alteri nͦ potest applieir
Nec enim ille humilis qui hactenus da¬
mauerat de ꝓfundis. subito se in tantam
laudem potiusset erigere. ut humanum
modum uderetur exeedere. Quaꝓpt̾ ad̾
ille desiderabilis. ille matiu fortis. hica
nobis intelligendꝰ est. in quo & humll¬
tas assumptȩ incarnationis conuenit. e
om̃ipotentia diuinitatis excellit. Dum
um frequenter. ꝓpħa in psalmis de
incarnatione dñi fuerit locutus.
in hoc maxime gradu tantum mysterũ
euidenter edicit. ut merito ualuisset ad
głam ꝑfectionis ascendere. qui humani
generis silutem nͦ desinit indicare En¬

Expanded text:
m omnia cantica graduum ad provectum spei celsioris evexerint, istud tamen eum omnimodis elevavit, quia incarnationis dominicae sacramenta describit. Dignum enim fuerat ut post duodenarium apostolorum numerum, tanquam caput omnium ipse tertius decimus adveniret, quem non arbitror personae propheticae posse congruere, quia gloria tanti psalmi nisi Domino Christo rationabiliter alteri non potest applicari. Nec enim ille humilis, qui hactenus clamaverat de profundis, subito se in tantam laudem potuisset erigere, ut humanum modum videretur excedere. Quapropter David ille desiderabilis, ille manu fortis hic a nobis intelligendus est, in quo et humilitas assumptae incarnationis convenit, et omnipotentia Deitatis excum frequenter propheta in psalmis de incarnatione Domini fuerit locutus, in hoc maxime gradu tantum mysterium evidenter edicit; ut merito valuisset ad gloriam perfectionis ascendere, qui humani generis salutem non desinit indicare. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ sufficit eum ꝓfessum fuisse. intrasse
tantum eccłias. nͥ & ad orasse se diceret.
ubi dni xp̃i pedes scissimi constiterunt.
Pedes. significant eiugłicas uissiones.
sicut scriptum est: Quam speciosi pedes
cuũgłirantium pacem̃. Ibi enim stetert̃
pedes eiꝰ. ubi fidei ueritas approbatur. ẽẽ.
fundata. In hoc enim nobis in ȩternum
standum est. ubi plenitudo legis & ꝓpħaꝵ
ad constantiam refertur. sicut in euũgło
scriptum est. Qui habet sponsam sꝑonsꝰ
est. Amicus autem sponsi stat. & audit
eum. Stare enim ꝑtinet ad solidissimã
mentem. unde scriptum est: Qui per¬
seuerauerit usq in finem. hic salu̾us erit.
Nam peccatores in fine constare ñ posse:
alter psalmus ostendit dicens. Ibi cecidert̃
qui oꝑantur iniquitatem. expulsi sunt
nec potuerunt stare. Quod si hoc & ad
hystoriam pie uelis referre. significat
forte scam crucem. ubi corporalit᷑ stetit.
quando in ea confirus apparuit. In qua

Expanded text:
Sed non sufficit eum professum fuisse intrasse Sed non sufficit eum professum fuisse intrasse tantum Ecclesias, nisi et adorasse se diceret, ubi Domini Christi pedes sanctissimi constiterunt. Pedes significant evangelicas jussiones, sicut scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem . Ibi enim steterunt pedes ejus, ubi fidei veritas approbatur esse fundata. In hoc enim nobis in aeternum standum est, ubi plenitudo legis et prophad constantiam refertur, sicut in Evangelio scriptum est: Qui habet sponsam sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum . Stare enim pertinet ad solidissimam mentem, unde scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Nam peccatores in fide constare non posse alter psalmus ostendit, dicens: Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt, nec potuerunt stare . Quod si hoc et ad historiam pie velis referre, significat forte sanctam crucem ubi corporaliter stetit, quando in ea confixus apparuit: in qua
Abbreviated transcription (Latin):
minima es in tribub uida. Ex te enim
eriet princeps. qui regat ppłm meũ isrł.
Et in genesi scriptum est sepultam. eẽ.
rachel uixta effrata. quȩ ẽ bethlehem. Unde
euident᷑ apparet. auditum fuisse nascitu¬
rum dnm in bethlehem.s. ꝓpt̾ fidem
gentium in campis siluȩ fuisse cõꝑtum.
ntrouumus in tabernacula eiꝰ. adorauimꝰ
in loco ubi steterunt pedes eiꝰ Cum suꝑrꝰ
dixerit in effrata se audisse quȩ in campis
siluȩ reppericrat. nunc ad confirmandũ
tocius deuotionis effectum. introisse se
dicit in tab̾nacula dñi. ut quod in spe fir¬
missima gerebat. in hoc se ꝓfiteretur mo¬
dis om̃ib introisse. Perscrutandum pla¬
ne quod suꝑius dicit dñm singulari nu¬
mero tab̾naculum ꝓmisisse. & hic ꝓpħam
cum fidelib xp̃ianis tab̾nacula se asserit
ꝓpħa merito pluralit̾ dixit. qm tunc se
fide miscuit ppło xp̃iano. quando iam
innumerabiles eccłiȩ toto orbe ꝓmissȩ st̃.

Expanded text:
minima es in tribubus Juda; ex te enim minima es in tribubus Juda; ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Et in Genesi scriptum est, Sepultam esse Rachel juxta Ephrata, quae est Bethlehem . Unde evidenter apparet auditum fuisse nasciturum Dominum in Bethlehem, sed propter fidem gentium in campis silvae fuisse compertum.ntroivimus in tabernacula ejus, adoravimus in loco ubi steterunt pedes ejus. Cum superius dixerit in Ephrata se audiisse, quae in campis silvae reperierat, nunc ad confirmandum totius devotionis effectum, introiisse se dicit in tabernacula Domini; ut quod in spe firmissima gerebat, in hoc se profiteretur modis omnibus introiisse. Perscrutandum plane quod superius dicit Dominum singulari numero tabernaculum promisisse, et hic propheta cum fidelibus Christianis tabernacula se asserit mero plurali dixit: quoniam tunc se fide miscuit populo Christiano, quando jam innumerabiles Ecclesiae toto orbe promissae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequitur. & confusa tandem aliqͣndo
resipiscat. Ecce audiuimus ea in effrata.
inuenimus ea in campis siluȩ. Post dñi
sicramentum. post studium eiꝰ quod tota
ueritate compleuit. ꝓpba uenit ad narrati¬
onem scđam. in qua ex sua ꝑsona ꝓmissi¬
onem dii quam in effrata audierat: in
ampis siluȩ se asserit inuenisse. Effrata
lingua latina significare memoratur
speculum. Campi uͦ siluȩ. indicant corda
gentilium. quȩ ex peccatis quasi siluestribꝰ
ac dumosis. mundante dño campestri
puritate patuerunt. Campi siquidem
a capacitate. & spacio diffuso dicti sunt.
Facti sunt enim ex hispidis nitidi ex
agrestib mansueti. ex sterilib fructuosi.
ex cubilib demonum: templa dominan¬
tis. Et idõ in campis siluȩ id est in genti.¬
bus dicit. cẽ. comꝑtum. quod in imaginẽ
ꝓpħiȩ uideis fuerat reꝓmissum. Nam &
ipsa quoq bellehem ubi dñs natus est¬
Et tu bethlehem domus effrata. numqͥd

Expanded text:
quid sequitur, et confusa tandem aliquando quid sequitur, et confusa tandem aliquando resipiscat. Vers. 6. Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae. Post Domini sacramentum, post studium ejus quod tota veritate complevit, propheta venit ad narrationem secundam, in qua ex sua persona promissionem 452 Domini quam in Ephrata audierat, in campis silvae se asserit invenisse. Ephrata lingua Latina significare memoratur speculum. Campi vero silvae indicant corda gentilium, quae ex peccatis quasi silvestribus ac dumosis, mundante Domino, campestri puritate patuerunt. Campi siquidem a capacitate et spatio diffuso dicti sunt. Facti sunt enim ex hispidis nitidi, ex agrestibus mansueti, ex sterilibus fructuosi, ex cubilibus daemonum templa Dominantis. Et ideo in campis silvae, id est in gentibus dicit esse compertum, quod in imagine prophetiae Judaeis fuerat repromissum. Nam et ipsa quoqEt tu, Bethlehem, domus Ephrata, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
dõ iacob. Uentum est ad illam ꝓmssioni
quȩ in suꝑiorib dictis susperisa querelat᷑
Dicit enim uotum suum in hoc fiusse sẽ
intentum. donec eccłiȩ firmitas sc̃ẽ p̾dicit¬
onis ordine fundaretur. Locus enĩ dñ ĩ
tabernaculum pectoris xp̃iani. & atria
eccłie catholicȩ. quȩ ille tamquam celum
semꝑ inhabitat. Hec inuenta surit posti
diui aduentu constructa iuguerunt. In¬
uenta plane. quando ipse nos quesiuit.
ipse repperit. ipse sua pietate construnt
Et tabernaculum sibi ex nobis & in nob
fecit. quando ipse nos eterne uitȩ ꝓpria
miseratione restituit. Et illud meñto.
quia sicut suꝑius dixit ꝓmisisse xp̃m i
iacob. ita & hic ipsi eum uotum asserit
reddidisse. quatinꝰ impleta ueritas uit¬
tionis ipsius appareret S ne ꝑfidia uil¬
orum hȩc apposita quam exposita tun¬
tuetur. quȩ scripturas diuinas in suam
ꝑniciem aliis quibdam confictionibus
a uia ueritatis deiiare p̾sumit. ut int¬
gritatem rei abscondere uideatur. auls¬

Expanded text:
illam promissionem quae in superioribus dictis suspensa quaerebatur. Dicit enim votum suum in hoc fuisse semper intentum, donec Ecclesiae firmitas sanctae praedicationis ordine fundaretur. Locus enim Domini, est tabernaculum pectoris Christiani, et atria Ecclesiae catholicae, quae ille tanquam coelum semper inhabitat. Haec inventa sunt, postquam Domini adventu constructa viguerunt. Inventa plane, quando ipse nos quaesivit, ipse reperit, ipse sua pietate construxit; et tabernaculum sibi ex nobis et in nobis fecit, quando ipse nos aeternae vitae propria miseratione restituit. Et illud memento, quia sicut superius dixit promisisse Christum Deo Jacob, ita et hic ipsi eum votum asserit reddidisse, quatenus impleta veritas jurationis ipsius appareret. Sed ne perfidia Judaeorum haec apposita, quam exposita tumultuetur quae Scripturas divinas in suam perniciem aliis quibusdam confictionibus a via veritatis derivare praesumit, ut integritatem rei abscondere videatur, audi
Abbreviated transcription (Latin):
oc nom̃ in usu habere omimodis
commonem᷑. quando nouo & uet̾i
testamento cognoscunus decenter apta¬
tum. Ueteri prelatum ẽ. in centesimo
quarto psalmo. ubi egypti miracula
& maris rubri beneficia describuntur.
hic nouo cantico docetur. eẽ. p̃positum.
ubi est tocius religionis absoluta ꝑfectio:
Sic ubiq positum est. quod semꝑ constat
esse dicendum. Onomen magna deuoti¬
one uenerandum. quod & angłi canunt.
& in terris uota fidelium frequenter
assumuntD¬
iuisio psalmi.

Expanded text:
oc nomen in usu habere omnimodis commonemur, quando Novo et Veteri Testamento cognoscimus decenter aptatum. Veteri praelatum est in centesimo quarto psalmo, ubi Aegypti miracula et maris Rubri beneficia describuntur: hic novo cantico docetur esse praepositum, ubi est totius religionis absoluta perfectio. Sic ubique positum est, quod semper constat esse dicendum. O nomen magna devotione venerandum, quod et angeli canunt, et in terris vota fidelium frequenter assumunt Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
creaturas ortatus eͦ. Hinc autt᷑ listind
ꝓpiusq significauit isrł nouum canti¬
cum debere cantare. & de ꝓprio dño
letum fieri. qui eum fecit de gentiũ
multitudine congregari. Cominemo
ratur etiam potestas. que scĩs ẽ in illa
iudicatione tribuenda. ut uirtꝰ diu
laudis communis & rerum ipsarum
ꝓprietate diuisus est.

Expanded text:
creaturas. Hic autem distinctius propriusque significavit Israel, novum canticum debere cantare, et de proprio Domino laetum fieri, qui eum fecit de gentium multitudine congregari. Commemratur etiam potestas, quae sanctis est in illa judicatione tribuenda; ut virtus Domlaudis communis, et rerum ipsarum proprietate divisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor psalmis qui de laudib
dñi precesserunt in dlusionib eoruꝰ
dictum est. qua intentione formati
sunt. ut toti ad p̃parationem sequen¬
tium positi. eẽ. uideantur. Ordo eniꝰ
ipse psalmoꝵ dispositionem rerum
noscitur indicare mirabilem. Decori
enim fuit. ut prius de pͣceptis diuis
preconiĩ. post de mundi ꝑuersitati
fugienda. tercio de congregatione s¬
cłie diceretur. quarto: qui nunc fint
est collecte ierłm precepit laudes
ani celebrare. quȩ de mundi istus
diuersis periculis liberata in ȩterna
requie noscitur constituta. Quaꝓpt̾ cho¬
ro illi scĩssimo & de mundi partib ag¬
gregato trina subnectit exultatione
gaudendum. ut in oꝑe sc̃issimo trini¬
tatis gr̃a ubiq fulgeret.¬

Expanded text:
quatuor psalmis, qui de laudibus Domini praecesserunt, in conclusionibus eorum dictum est qua intentione formati sint, ut toti ad praeparationem sequentium positi esse videantur. Ordo enim ipse psalmorum dispositionem rerum noscitur indicare mirabilem. Decorum enim fuit, ut prius de praeceptis divini praeconii; post, de mundi perversitate fugienda; tertio, de congregatione Ecclesiae diceretur; quarto, qui nunc finitus est collectae Jerusalem praecepit laudes Domini celebrare, quae de mundi istius diversis periculis liberata, in aeterna requie noscitur constituta. Quapropter choro illi sanctissimo, et de mundi partibus aggregato, trina subnectit exsultatione gaudendum, ut in opere sanctissimo Trinitatis gratia ubique fulgeret.
Abbreviated transcription (Latin):
antatũ ẽ alleliua festiuum. res¬
ponderunt om̃ia titulo suo.
Nam licet diuersa dicta sint. in unã
tamen gr̃am tamquã uoces canori
organi conuenisse noscuntur. Qua¬
ꝓpt̃. summo desidio supplicemꝰ. uͥt
nos de beneplacito sibi ppło. eẽ. conce¬
dat. qui de prauis recta. de amaris
dulcia. de temporalib facere consue¬
uit ȩterna. quatenꝰ & nos in xp̃o dño
cum patrib nr̃is. in iuste egius.
iniquitatem fẽcimus. ad penitentes
tamen ñ debeat applicare. Primum
cui festiuum alleliua p̾missum est.
deinde quia ppłs loquitur hebreorũ.
cum singłę ꝑsone penitentib dent᷑:
Tercio. plus hystoriam continet. quã
delicta deplorat. In multis preterea
psalmis de peccati satisfactione breuit̃
inuenis dici. cum tam̃ ñ ad ipsam
causam uideantur aptati. Expł p̾s¬

Expanded text:
Cantatum est Alleluia festivum, responderunt omnia titulo suo. Nam licet diversa dicta sint, in unam tamen gratiam tanquam voces canori organi convenisse noscuntur. Quapropter summo desiderio supplicemus, ut nos de beneplacito sibi populo esse concedat, qui de pravis recta, de amaris dulcia, de temporalibus facere consuevit aeterna; quatenus et nos in Christocum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus, ad poenitentes tamen non debeat applicari. Primum, cui festivum Alleluia praemissum est; deinde quia loquitur populus Hebraeorum, cum singulae personae poenitentibus dentur; tertio plus historiam continet quam delicta deplorat. In multis praeterea psalmis de peccati satisfactione breviter invenis dici; cum tamen non ad ipsam causam videantur aptari. EXPOS
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad scđm modum. in quo iam de¬
monstrat ipsum dumͦ. xp̃m. Dicit eniꝰ
ecce hereditas dñi. filii scilicet eccłiȩ. exaqͥ
esse noscuntur. Et qui sint isti filii. cm¬
sequenter exponitur. Mercis fructus
Mereis est omis eus hereditas. quȩ resin¬
gens in celoꝵ possessionem mittiturie
eterna cum dño felicitate gaudebit. Ma¬
css enim humanitati reddita dicitur.
de qua & scd̃s psalinus ait: Postula ame
& dabo tibi gentes hereditatem tua. Eit
apłs dicit post alia. Propt̃ quod exalia¬
uit illum ds. & dedit illi nomen quod
est suꝑ om̃e nom̃. Ceterum diuinus
eiꝰ nichil accepit unde cresceret. s mii

Expanded text:
nit ad secundum modum, in quo jam denit ad secundum modum, in quo jam demonstrat ipsum Dominum Christum. Dicit enim: Ecce haereditas Domini, filii scilicet Ecclesiae, ex aesse noscuntur. Et qui sint isti filii, consequenter exponitur: Merces fructus merces est omnis ejus haereditas, quae resurgens in coelorum possessionem mittitur, et aeterna cum Domino felicitate gaudebit. Merces enim humanitati reddita dicitur, de qua et secundus psalmus ait: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et Apostolus dicit post alia: Propter quod exaltavit illum Deus, et dedit illi nomen, quod est super omne nomen . Caeterum divinitas ejus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
comedunt xp̃iani. De quib alius p̾salmꝰ
ait. Fuerunt michi lacrunȩ meȩ panes
die ac nocte. Et alibi: Cibabis nos pane¬
lacrimarum. & potum dabis nobis in li¬
crimis in mensura. Quib reuera ipse
dolor panis est. cum sẽ de afflictione res¬
ciunt. & de mundana tristicia consolart
Panis enim ꝑtinet ad nutrimentum q
in illa puritate contingit. quando fidels
sibi dare penas ñ ad interitum estimu
s ad salutem. Sequitur quando debeant
surgere. qui prius iussi sunt sedere Ilb
scilicet tempore cum fideles suscipiumu
in requiem. quib mors sompnus est e
secura pausatio. Dilecti enim di sunt qͥ
eum nimia caritate ꝑquirunt. s: quam
illis pr̃antur hic potest intelligi. ut til
nomen acceperint. Nam qui dilectus di
dicitur. eterna sine dubio ꝓsperitate cu¬
mulatur. E cce hereditas dñi filii
mercis. fructus uentris. Ut ostenderet
se ꝓpła de fidelib xp̃i suꝑiora dixisse ui¬

Expanded text:
comedunt Christiani, de quibus alius psalmus comedunt Christiani, de quibus alius psalmus ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Et alibi: Cibabis nos panelacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura . Quibus revera ipse dolor panis est, cum se de afflictione reficiunt, et de mundana tristitia consolantur. Panis enim pertinet ad nutrimentum, quod in illa puritate contingit, quando fideles sibi dari poenas non ad interitum aestimant, sed ad salutem. Sequitur quando debeant surgere, qui prius jussi sunt sedere; illo scilicet tempore cum fideles suscipiuntur in requiem, quibus mors somnus est, et secura pausatio. Dilecti enim Dei sunt qui eum nimia charitate perquirunt. Sed quanta illis praestantur, hinc potest intelligi, ut tale nomen acceperint; nam qui dilectus Dei dicitur, aeterna sine dubio prosperitate cumulatur. Vers. 5. Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris. Ut ostenderet se propheta de fidelibus Christi superiora dixisse, ve
Abbreviated transcription (Latin):
cuidentib instruamur exemplis. sedit
quando dixit. tristis est animna mea usq
ad mortem. Surrexit: cum ait: Data ẽ
mͥ om̃is potestas in celo & in terra. Legi¬
tur & in bono ante lucem. ut iheremias
ait: Ego autem locurus sum ad uos ante
lucem & nͨ audistis me. & musi ad uos õs
seruos meos ꝓphas aute lucem dicens:
Reuertimini unusqͥsq a uia sua malig¬
na. S si aciem mentis untendas. uterq
de. xp̃o loquitur. quamuis uideatur. eẽ.
diuisum. Presens psalmus enim ante¬
lucem. id ẽ ante scdm aduentum diͣi
nichil gaudioꝵ dicit. eẽ. p᷑sumendum.
Hierenuias uͦ ante lucem. id ẽ ante pri¬
mum aduentũ xpͣi ppłos commonet
a prauitate discedere. ne possint in tortu¬
osis itinerib inueniri. Sic ambo ꝓpħȩ
aduentum dni utrũq tetigert᷑. Qui¬
manducatis panem doloris. cum dederit
dilectis suis sompnum. Declarauit quib
dixit. inuanum est uobis ante lucem sur¬
gere. quando ipsi panem doloris ꝑfecti

Expanded text:
evidentibus instruamur exemplis, sedit evidentibus instruamur exemplis, sedit quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Surrexit cum ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Legitur et in bono, ante lucem; ut Jeremias ait: Ego autem locutus sum ad vos ante lucem, et non audistis me. Et misi ad vos omnes servos meos prophetas ante lucem, dicens: Revertimini unusquisque a via sua maligna . Sed si aciem mentis intendas, uterque de Christo loquitur, quamvis videatur esse divisum. Praesens est ante secundum adventum Domini nihil gaudiorum dicit esse praesumendum. Jeremias vero, ante lucem, id est ante primum adventum Christi populos commonet a pravitate discedere: ne possint in tortuosis itineribus inveniri. Sic ambo prophetae adventum Domini utrumque tetigerupanem doloris: cum dederit dilectis suis somnum. Declaravit quibus dixerit: In vanum vobis est ante lucem surgere, quando, ipso teste, panem doloris perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
tis:. Adhuc ipsos doctores alloquitur. ut
efficatius ppłi corrigantur. cum etiam
migistros uiderint. eẽ. premonitos. Di¬
citur enum. inuanũ est uobis ante lucem
surgere. Surgit scilicet ante luocm. qui
in hoc scło desiderat beatitudinem ꝓme¬
rerĩ. cum uera lux id est diĩs xp̃c hic mul¬
ta ꝑtulerit. & usq ad crucis patibulum
ꝓ nr̃a silite dignatus fuerit ꝑuenire. qd̾
pulcherrima comparatione monstratu᷑
est. Nam qui ante lucem surgit. adhuc
in tenebris ambulat. & iter suũ ꝓpter
obscuritatem noctis expedire non preua¬
let. Sic & illi sunt. qui hic degere sub secu¬
ritate contendunt. antequam resurrec̃¬
tionis gaudia consequantur. Quib dicit᷑
surgite postquam sederitis. hoc ẽ prius
humiliationem sustinete. & post ascensũ
premia querite gaudioꝵ. Hic enim sessio
humilitatem significat nͨ honorem. Qd̾
sic.eẽ. omimodis sentiendum: sequens
uersus ostendit. Nam ut capitis nr̃i

Expanded text:
tis. Adhuc ipsos doctores alloquitur, ut tis. Adhuc ipsos doctores alloquitur, ut efficacius populi corrigantur, cum etiam magistros viderint esse praemonitos. Dicitur enim: In vanum est vobis ante lucem surgere. Surgit scilicet ante lucem qui in hoc saeculo desiderat beatitudinem promereri, cum vera lux, id est Dominus Christus hic multa pertulerit, et usque ad crucis patibulum pro nostra salute dignatus fuerit pervenire. Quod pulcherrima comparatione monstratum est. Nam qui ante lucem surgit, adhuc in tenebris ambulat, et iter suum propter obscuritatem noctis expedire non praevalet: sic et illi sunt qui hic degere sub securitate contendunt, antequam resurrectionis gaudia consequantur. Quibus dicitur: Surgite postquam sederitis, id est prius humiliationem sustinete, et post ascensum praemia quaerite gaudiorum. Hic enim sessio humilitatem significat, non honorem. Quod sic esse omnimodis sentiendum sequens versus ostendit. Nam ut capitis nostri
Abbreviated transcription (Latin):
cominodare . s ita ut dnm credamus pos¬
se ꝑficere. ne uanis pͦsumptionib clusi.
auctorem & ꝑfectorem rerum in nr̃am
ꝑnitiem pretermittere uideamur. Me¬
minerimus autem hunc & alterũ uersũ
sub argumento dictos. quod dicitur a
necessario. Necessaria quippe est druͦ edifi¬
catio. sine quo nichil boni ad culmen per
custodiunt eam. De domo ad ciuitatem
transitum facit. ut nec in singulis elatio
detestanda subripiat. nec in eccł̃ia sca iac¬
tantia ꝑnitiosa preualeat. Ciuitas eniꝰ
dq̃i. icrłm intelligitur cęlestis. cuiꝰ adhuc
pars peregrinatur in terris. in qua ep̃i
uigilare contendunt. ut cominisum sibi
gregen ꝑuigili cura custodiant. Quibꝰ
idem dicitur. ne noxiis cogitationib inci¬
tentur. & credant aliquid humanas uigili¬
as preualere. cum sola diuinitas incursi¬
onis pericula possit arcere. Intelligimꝰ
quam sit impudens pelaggana quam ini¬
qua presumptio. ut contra cam decreucrit
tocies spͣs sc̃s dicere. quod tam̃ ipsa passa

Expanded text:
commodare, sed ita ut Dominum credamus posse perficere, ne vanis praesumptionibus elusi, Auctorem et Perfectorem rerum in nostram perniciem praetermittere videamur. Meminerimus autem hunc et alterum versum sub argumento dictos quod dicitur a necessario. Necessaria quippe est Domini aedificatio, sine quo nihil boni ad culmen perfcustodiunt eam. De domo ad civitatem transitum facit, ut nec in singulis elatio detestanda surripiat, nec in Ecclesia sancta jactantia perniciosa praevaleat. Civitas enim Domini Jerusalem intelligitur coelestis, cujus adhuc pars peregrinatur in terris, in qua episcopi vigilare contendunt, ut commissum sibi gregem pervigili cura custodiant. Quibus idem  ed., item dicitur: ne noxiis cogitationibus incitentur, et credant aliquid humanas vigilias praevalere, cum sola Divinitas incursionis pericula possit arcere. Intelligimus quam sit impudens Pelagiana, quam iniqua praesumptio, ut contra eam decreverit toties Spiritus sanctus dicere, quod tamen ipsa passa
Abbreviated transcription (Latin):
nis fragilitate deprimimur. Nichil illi
difficile est. nisi cum boni aliquid ñ putat᷑
posse hoc implere. Perscruteniur gͥ seluli
scripturas diuinas. reuoluamus libros
noui & ueteris testamenti. si filii uolu
mus. eẽ. excussoꝵ. Ibi enim dñm reppe¬
rimus. si hec ueraciter excutere meream᷑.¬

Expanded text:
nis fragilitate deprimimur. Nihil illi nis fragilitate deprimimur. Nihil illi difficile est, nisi cum boni aliquid non putatur posse hoc implere. Perscrutemur ergo seduli Scripturas divinas: revolvamus libros Novi et Veteris Testamenti, si filii esse volumus excussorum; ibi enim Dominum reperimus, si haec veraciter excutere meream
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ est humana festinatione completum.
s ille concitat tale uotum. qui donat
effectum. Non confundentur cum
loquentur inimicis sius in porta. Et
hoc ad filios ꝑtinet excussoꝵ. qui mundi
tore. ut ꝑ eis baptismum atq penitenti¬
am introeuntes cęloꝵ regna possideant.
S & illud ꝑscrutandum est. quare talis
locus p̃dicatorib est electus. scilicet ut qͥ
nͨ credit exeat. qui ad quiescit introeat.
Tali gͦ loco prius p̾dicator & infideles eare
facit. & deuotos introire ꝑmitrit. Siue
quia publica uox est quȩ in porta loquit᷑.
ad uerum solem quasi helyas alter as¬
cendit. ñ curru igneo subuectus. s uirtu¬
tum gradib eleuatus. Nec auras motu cor¬
poris carpens. s animo scm̃ culmen ascen¬
dens. Gła dño saluatori. qui in serus suis
miracula diuersa monstratut. Iter habuit
ꝑ acra illius mortale corpꝰ ꝓpħa terram ñ
deserens ad suꝑna conscendit. Rogemus
ut penns miscdiȩ suȩ nos euebat. qui car¬

Expanded text:
non est humana festinatione completum; non est humana festinatione completum; sed ille concitat tale votum, qui donat effectum. Vers. 8. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta. Et hoc ad filios pertinet excussorum, qui mundi tore, ut per ejus baptismum atque poenitentiam introeuntes, coelorum regna possideant. Sed et illud perscrutandum est quare talis locus praedicatoribus est electus; scilicet ut qui non credit exeat, qui acquiescit introeat. Tali ergo loco pius praedicator et infideles exire facit, et devotos introire permittit; sive quia publica vox est, quae in porta loquitur,ad verum Solem quasi Elias alter ascendit, non curru igneo subvectus, sed virtutum gradibus elevatus, nec auras motu corporis carpens, sed animo sanctum culmen ascendens! Gloria Domino Salvatori, qui in servis suis miracula diversa monstravit. Iter habuit per aera illius mortale corpus, propheta terram non deserens ad superna conscendit. Rogemus ut pennis misericordiae suae nos evehat, qui car
Abbreviated transcription (Latin):
quid inquirere. palamq facere. Quod illis
accidisse ñ dubium est. qui uita ꝓͥbabili
meruerunt sc̃i luminis ueritate compleri.
Istoꝵ filii merito dicuntur apłi. quorũ
predicatione credentes eoꝵ quodammͦ fide
generati sunt. Nam gencrationem quandã
ex doctrina descendere beatus paulus apłs¬
absolute testatur dicens. Filioli inci quos
iterum parturio. donec xp̃c formetur in
id est apli. desiderium illud habuerunt. ut
seruiret dño credens ppłs ap̾ianus. Hos gͦ
beatos dicit. cum eoꝵ labor ad głosa uota
ꝑuenerit. Siue magis qm ipsi desideraue¬
runt atria dñi festinanter intrare. quem¬
admodum in quadragesimo pͥmo psal¬
mo iam dictum est. Sicut ceruus desi
derat ad fontes aquarum. ita desiderat
anima mea ad te ds. Sic & apłs ipso desi
derio flaminabatur. cum diceret: Caipio
dissolui. &. cẽ. cum xp̃o. Quappt̾ ter qua¬
terq beati sunt. qui ꝑuenire ad talia uo¬
ta meruerunt. Quod tamen desiderium

Expanded text:
quid inquirere, palamque facere; quod illis quid inquirere, palamque facere; quod illis accidisse non dubium est, qui vita probabili meruerunt sancti luminis veritate compleri. Istorum filii merito dicuntur apostoli, quorum praedicatione credentes, eorum quodammodo fide generati sunt. Nam generationem quamdam ex doctrina descendere beatus Paulus absolute testatur, dicens: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in id est apostoli, desiderium illud habuerunt, ut serviret Domino credens populus Christianus. Hos ergo beatos dicit, cum eorum labor ad gloriosa vota pervenerit; sive magis, quoniam ipsi desideraverunt atria Domini festinanter intrare, quemadmodum in quadragesimo primo psalmo jam dictum est: Sicut desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat animammabatur cum diceret: Cupio dissolvi et esse cum Christo . Quapropter ter quaterque beati sunt qui pervenire ad talia vota meruerunt. Quod tamen desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
lucratum. cẽ. ꝓfitemur. ut eodẽ mͦ & mer¬
cedem recipere dicatur. quem aliquid
ad quisisse testamur. Ista enim & his simi¬
lia conuenient̾ accipiuntur ab illa parte
qua passus est. S icut sagntȩ in manu
potentis. ita & silii excussoꝵ. Sagitta. teluꝰ
est quȩ & cito ꝑuenit ad destinata: & ꝑuo¬
lat om̃ino rectissima. Hec quando egredi¬
tur de manu potentis. & magna uelocitate
discurrit: & appetita percunt. Non enim
potens est ille qui dirigit. si sagittȩ curso
errauerit. Quaꝓpt᷑ additum est de manu
potentis. ut nec de effectu dubitares. nec
de celeritate diffideres. His bene apłi com¬
parantur. quia de manu potentis id est
dñi saluatoris transmissi. celeriter ad desti¬
nata ꝑducti sunt. & iussa fideliter imple¬
uerunt. Nam ut hoc euidenter aduerte¬
res. sequitur. ita & filii excussorũ. Excusso¬
res recte dicimus ꝓpħas. qui penetralia dñi
ꝑquirentes ꝓpħauerunt ppłis stupenda
miracula. Ereutere enun est. tectum ali¬

Expanded text:
lucratum esse profitemur; ut eodem modo et mercedem recipere dicatur, quam aliquando acquisiisse testamur. Ista enim et his similia convenienter accipiuntur ab illa parte qua passus est. Vers. 6. Sicut sagittae in manu potentis, ita et filii excussorum. Sagitta telum est, quae et cito pervenit ad destinata, et pervolat omnino rectissima. Haec quando egreditur de manu potentis, et magna velocitate discurrit, et appetita percutit. Non enim potens est ille qui dirigit, si sagittae cursus erraverit. Quapropter additum est, de manu potentis, ut nec de effectu dubitares, nec de celeritate diffideres. His bene apostoli comparantur, quia de manu potentis, id est Domini Salvatoris transmissi, celeriter ad destinata perducti sunt, et jussa fideliter impleverunt. Nam ut hoc evidenter adverteres, sequitur, ita et filii excussorum. Excussores recte dicimus prophetas, qui penetralia Domini perquirentes, prophetaverunt populis stupenda miracula. Excutere enim est tectum ali
Abbreviated transcription (Latin):
isi dñs edificauerit domum. inua¬
num laborauerunt edificantes eam.
Planum est ad quosdã edificatores
psalmistam loqui. s ñ est dignum ut cre¬
damus hoc de structorib cementoꝵ aut
saxorum quadratariis dictũ. s illos potiꝰ
edificatores debeniris accipere. qui unum¬
quemq xp̃ianum ueritate ficdi fabricare
contendunt:. Ipsi sunt enum domus. quib
dicit apłs. Uos enim estis templum dĩ. &

Expanded text:
isi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam. Planum est ad quosdam aedificatores Psalmistam loqui; sed non est dignum ut credamus hoc de structoribus caementorum, aut saxorum quadratariis dictum; sed illos potius aedificatores debemus accipere, qui unumquemque Christianum veritate fidei fabricare contendunt. Ipsi enim sunt domus, quibus dicit Apostolus: Vos enim
Abbreviated transcription (Latin):
irimus non uacare.S
quod isti titulo salomonis quaꝵ
nomen adiunctum est. cuiꝰ interprea¬
tio in latina lingua pacificus est.Et al
aptius hoc uocabulum poterit conuenils
nisi qui ppłm circum cisiorus & p̾putil
unitatis gra colligauit. & quasi angularis
lipis uenientes ad se e diuerso parietes.
stabilitatis robore solidauit. de quo dicit
a płs. Ipse est eium pax nr̃a. qui fecit utraq
unum ꝰ Aaditur quoq qd̃ octauis usq ad
sinem gradalium ẽ. qui numerus ꝑtinet
ad resurrectionem dnũi xp̃i. de quo om̃ino
locuturus est. indicans nouum testamen¬
tum. ad quod hȩc predicta mysteria refe¬
runtur. Et nota. quod hic & in septuage¬
simo primo psalmo. ꝓpt᷑ distinctionem
testamentoꝵ salomonis nom᷑ constat ascͥp¬
tum. ut utraq sibi sonare cognoscas.
gr̃am preuidisset. ne aut sibi aut aliis de
tanto munere forsitan subriperet ꝑnicio¬
si presumptio. prono ingressu docet scissi¬
mos uiros. ne quis ꝓpriis uirib aliquid

Expanded text:
iximus non vacare quod et isti titulo Salomonis quoque nomen adjunctum est, cujus interpretatione in Latina lingua pacificus est. Et cui aptius hoc vocabulum poterit convenire, nisi qui populum circumcisionis et praeputii unitatis gratia colligavit; et quasi angularis lapis venientes ad se e diverso parietes stabilitatis robore solidavit; de quo dicit Apostolus: Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Additur quoque quod octavus usque ad finem gradalium est, qui numerus pertinet ad resurrectionem Domini Christi, de quo omnino locuturus est: indicans Novum Testamentum, ad quod haec praedicta mysteria referuntur. Et nota quod hic et in septuagesimo primo psalmo propter distinctionem Testamentorum Salomonis nomen constat ascriptum, ut utraque sibi assonare cognoscas. gratiam praevidisset, ne aut sibi aut aliis de tanto munere forsitan surriperet perniciosa praesumptio, primo ingressu docet sanctissimos viros, ne quis propriis viribus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
siccitati sacri baptysinatis data ẽ unda
salutaris. Stagna enĩ ꝓ fontib eccłiarũ
arbitror. ec̃. posita. a qͥb suscepta aqua
quieto lacu retinetur. donec noue re¬
generationis dignitas impleat᷑. Stagna
siquidẽ ab stando dicta sunt. Terraenĩ
sine aqua. incredula significat corda
gentilium. quȩ rigata unda baptysma¬
t̾is scã p̃dicatione floruerunt. S in isto
beneficio illi collocati sunt. qͥ dñi mu¬
nera glo̾sa nuis auiditate complexi st̃.
Cauitas autem habitationis ẽ eccła catho¬
lica. in qua firmuit̾ se constituunt. qui
suꝑnis iussionib obsecuntur. Et se

Expanded text:
siccitati sacri baptismatis data est unda salutaris. Stagna enim pro fontibus Ecclesiarum arbitror posita, a quibus suscepta aqua, quieto lacu retinetur, donec novae regenerationis dignitas impleatur. Stagna siquidem a stando dicta sunt. Terra enim sine aqua, incredula significat corda gentilium, quae rigata unda baptismatis, sancta praedicatione floruerunt. Sed in isto beneficio collocati sunt qui Domini munera gloriosa nimis aviditate complexi sunt. Civitas autem habitationis est Ecclesia catholica, in qua firmiter se constituunt qui supernis jussionibus obsequuntur. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
enim. & in bono positum ẽ: sicut tri¬
gesimus octauus psalmus dicit. Et
tabescere fecisti sicut araneam animã
eiꝰ. S hic ido additum est in malis.
ut in qua parte sit positum absolute
debuisset intelligi. Turbati sunt
adhuc dicit. de quib suꝑius ait.
Anima eoꝵ in malis tabescebat. Tur¬
bati sunt. ad confusionem ꝑtinet sen¬
sus. Commoti sunt. ad iras ꝓtinus
euomendas. Quappt̾ talium sapien¬
tiam dicit. eẽ. degluttitam. quia sapi¬
entia non potest nͥ aput quietos &
inꝑturbatos animos inueniri. Sapi¬
entia eoꝵ bene de illis dicitur. qͥ sibi
ante uidebantur. eẽ. doctores S eam
constat. eẽ. degluititam. que ꝑturba¬
tis mentib non preualet apparere.
His gͦ exemplis monentur sacerdotes
ut dño supplicent. quatiiꝰ cor eorum
in humilitate consolidet. ne diaboli¬
cis temptationib uentilent᷑. Et¬

Expanded text:
enim et in bono positum est, sicut trienim et in bono positum est, sicut trigesimus octavus psalmus dicit: Et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus . Sed hic ideo additum est, in malis, ut in qua parte positum sit, absolute debuisset intelligi. Vers. 27. Turadhuc dicit de quibus superius ait, anima eorum in malis tabescebat. Turbati sunt, ad confusionem pertinet sensus; commoti sunt, ad iras protinus evomendas. Quapropter talium sapientiam dicit esse deglutitam, quia sapientia non potest nisi apud quietos et imperturbatos animos inveniri. Sapientia eorum bene de illis dicitur qui sibi ante videbantur esse doctores: sed eam constat esse deglutitam, quae perturbatis mentibus non praevalet apparere. His igitur exemplis monentur sacerdotes, ut Domino supplicent; quatenus cor eorum in humilitate consolidet, ne diabolicis tentationibus ventilentur.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. ascendunt usq ad celos. & descendt̃
usq ad abyssos. anima eoꝵ in malis
tabescebat. Ne illi qͦs suꝑiꝰ dixit oꝑa
dñi in ꝓfundo posse conspicere aliqua
elatione turgescerent. nunc eoꝵ ꝓcel¬
las & fluctꝰ consequent᷑ exponit. Dixit
& stetit sp̃s ꝓcellȩ. significat quando
dñs tempestates tribulationũ nr̃aꝵ
pia miseratione suspendit. ne malis
crescentib obruamur. S iterum nisi
ipso ꝓtegente liberemur. hec dilatio
nobis fit maioris causa ꝑiculi. Exalta¬
tur enim fluctꝰ in mentib humanis.
quando putamꝰ meritis nr̃is adtribui.
unde sola uidemur diuina gr̃a posse
liberari. S isti fluctꝰ narratione pul¬
cherrima describuntur. Ascendunt
enim usq ad cȩlos. quando scłi elatio¬
nib eriguntur. Descendunt usq
ad abyssos. cum in desꝑationẽ metũq
ꝑuenerint. Et uide quid sequitur.
Anima coꝵ in malis tabescebat. Utiq.
qm usq ad ꝓfundos abyssos formidi¬
ne faciente descenderant. Iabescebat

Expanded text:
. Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos: anima eorum in malis tabescebat. Ne illi quos superius dixit operam Domini in profundo posse conspicere, aliqua elatione turgescerent, nunc eorum procellas et fluctus consequenter exponit. Dixit, et stetit spiritus procellae, significat quando Dominus tempestates tribulationum nostrarum pia miseratione suspendit: ne malis crescentibus obruamur, sed iterum nisi ipso protegente liberemur. Haec dilatio nobis fit majoris causa periculi. Exaltantur enim fluctus in mentibus humanis, quando putamus meritis nostris attribui, unde sola videmur divina gratia posse liberari. Sed isti fluctus narratione pulcherrima describuntur. Ascendunt enim usque ad coelos, quando saeculi elationibus eriguntur; descendunt usque ad abyssos, cum in desperationem metumque pervenerint. Et vide quid sequitur, anima eorum in malis tabescebat; utique, quoniam usque ad profundas abyssos formidine faciente descenderant. Tabescebat
Abbreviated transcription (Latin):
ieiuna peccatoꝵ corda consumerent.
Nam quod ait misit uerbum suum.
ad caritatem dicitur patris. non ad
parilitatem potentię. Nam mittit᷑
& a filio sp̃s sc̃s. sicut & ipse in euugło
ait. Expedit uobis. ut ego uadam:
Si enim nͨ abiero. paraclytꝰ non ueniti
ad uos. si autẽ abiero. mittã cũ ad uos.

Expanded text:
jejunia peccatorum corda consumerent. jejunia peccatorum corda consumerent. Nam quod ait, Misit verbum suum, ad charitatem dicitur Patris, non ad imparilitatem potentiae; nam mittitur et a Filio Spiritus sanctus, sicut et ipse in Evangelio ait: Expedit vobis ut ego vadam: si enim non abiero, Paraclitus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eu