comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtũ ẽ .ni. muros ex t̾raden¬
sata ꝯstitutos minꝰ ledia
machinis lapidariis qͣm
muri alii. Doeb qͥd̾ tał mu¬
ris ex t̾ra fc̃s ẽẽ grossꝰ qr
tunc qͣi abs lesione susci¬
piat lapides emussos ama¬
chinis. ¶ Qrͣtũ ã qd̾ fac̃
munitões fortiores st̃ tur¬
res ⁊ ꝓ pugnacula. Nã in
ip̃is murĩs ꝯstituẽde st̃
turres ⁊ ꝓpugnacła ut uu¬
uitio leuiꝰ defendi possit.
is undiq ⁊̃ ferrata ⁊ ꝓhi¬
bens ĩgressũ hostiũ ⁊ ĩcen¬
diũ ignis. Nã si obsidẽtes
uellẽt portas munitoĩs suc¬
cend̾e. Rateracta q̃ ẽ añ por¬
tas ꝓhibebit eos. Rursꝰ su¬
ratꝰ recipiens ip̃am ꝑ ꝙ̃ lo¬
cũ pot̾unt ꝓici lapides ⁊ e¬
mitti pot̾it aqͣ ad extinguẽ¬
ip̃m ab obsidentib eẽ appo¬

Expanded text:
pertum est enim muros ex terra densata constitutos minus laedi a machinis lapidariis, quam muri alii. debet quidem talis murus ex terra factus esse grossus, quia tunc quasi absque laesione suscipiet lapides emissos a machinis. Quartum autem quod facit munitiones fortiores sunt turres, et propugnacula. Nam in ipsis muris construendae sunt turres, et propugnacula, ut munitio levius defendi possit. is undique etiam ferrata, prohibens ingressum hostium, et incendium ignis. Nam si obsidentes vellent portas munitionis succendere, cataracta quae est ante portam prohibebit eos. Rursus suratus recipiens ipsam, per quem locum poterunt proiici lapides, emitti poterit aqua ad extingueipsum ab obsidentibus esse appo
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓpugnacłis. Qͥuto ex
fossatis. ¶ Ex nra qͥd̾ lo¬
ci urbes ⁊ munitões for¬
ciores existũt. si edite sĩt
ĩp̾ruptis rupib ł ĩ locis
emmentib ⁊ maccessibi¬
lib. aut si mare sit crͣ e¬
as. ł paludes aut flĩd
cͥcundant ip̃as a pͥncipio.
Igitur qũ edificande st̾ uiu¬
nitoẽs defendende ab ext̾i¬
ori pugna ⁊ ab obsidẽtib
ꝯsid̾anda ẽ nat᷑a loci ut ĩta

Expanded text:
is. Quinto ex fessatis. Ex natura quidem loci, urbs et munitiones fortiores existunt si editae sint in praeruptis rupibus,vel in locis eminentibus et inaccesibilibus: aut si mare sit circassas, vel paludes, aut flumma circumdant ipsas. A principio igitur quando aedificandae sunt munitiones, defendendae ab exteriori pugna, et ab obsidentibus, consideranda est natura l
Abbreviated transcription (Latin):
sessiuo docẽtes obsidẽtes
nunitões ⁊ castra qͣłr de¬
beaut ea obsid̾e ⁊ debellare.
In ꝑte ista det̾minare uo¬
lumꝰ de bello defẽsiuo ut pꝰ¬
ꝙͣ dociumꝰ obsidẽtes qͣlr de¬
beant ĩuad̾e obsessos. uolu¬
niꝰ doc̾e ipõs obsessos qͣłr se
debeant defend̾e ab obsidẽ¬
tib ¶ pͥomũ ã qd̃ maxime
fac̃ ne obsessa ciuitas deiũ¬
cat᷑ ab obsidentib. ⁊ ꝙ ma¬
xĩe facit ut ob sessi faciłr
possint defend̾e nuuntoẽm

Expanded text:
obsidentes munitiones et castra qualiter debeant ea obsidere, et debellare. In parte ista determinare volumus de bello defensivo: ut postquam docuiumus obsidentes qualiter debeant invadere obsessos,volumus docere ipsos obsessos qualiter se debent defendere ab obsidentibus. Primum autem quod maxime facit ne obsessa civitasdevincatur: ab obsidentibus, et maxime facit ut obsessi faciliter possint defendere munitionem
Abbreviated transcription (Latin):
clinatus auxiliante al¬
tissimo. delectabilit̾ opꝰ
aggrediar. Ut ur̃a ue¬
ueranda nobilitas reqͥ¬
in regimine principum.

Expanded text:
clinatus auxiliante altissimo delectabiliter opus aggrediar, ut vestra reverenda nobilitas reqin regimine principum.
Abbreviated transcription (Latin):
portatiuã ⁊ ꝑ hũma¬
nã industriam faci¬
lit̾ hr̃e possit sufficiẽ¬
tia uite.Sic gͦ uicus
in quo excetur ars fa¬
brilis indig uico a¬
lio in qͦ a exercet᷑ ars
textoria eo ꝙ hoĩes
ad sufficĩam uite in¬
digeant tar oꝑibus

Expanded text:
portativam, et per humanam industriam faciliter habere possit sufficientia vitae. Sicut ergo vicus, in quo exercetur ars fabrilis, indiget vico alio, in quo exercetur ars textoria, eo quod homines ad sufficientiam vitae indigeant tam operibus
Abbreviated transcription (Latin):
sit talebonũ qͣle recta rõ ꝓ
seq̃ndo iudicet. Ex hiis at̃
consistit ĩ bonis aĩe ñ ĩbo¬
ius corꝑis. Cũ .n. corpus
ordinat᷑ ad aĩam sic̃ mͣ ad
forͣm. ⁊ sic̃ imꝑfc̃m ad su

Expanded text:
sit tale bonum, quale recta ratio prosequendi iudicet. Ex his autemconsistat in bonis animae, non in bonis corporis. Cum enim corpus ordinetur ad animam, sicut materia ad formam, et sicut im
Abbreviated transcription (Latin):
si uuis ꝓicit ad dextͣm ł ad
sinistrã. Uertanda ẽ ad locũ
erga ꝙ̃ iaciendꝰ ẽ lapis Si
u̾o nimis alte ꝓicit ł elon¬
ganda ẽ machina a signo
łĩ funda eiꝰ apponendꝰ ẽ lapis

Expanded text:
s proiicit ad dextram, vel ad sinistram vertenda est ad locum erga quod iaciendus est lapis. Si vero nimis alte proiicit, vel elonganda est machina a signo, vel in funda eius apponendus est lapis
Abbreviated transcription (Latin):
inter se ut de se mncem
ñ ꝯfidant de pauꝑare eos
occupare ip̃os in bello ⁊ in
aliis exciciis ut ñ uacent
ocio. ¶Hee gͦ st̃ cautele

Expanded text:
inter se ut de se invicem non confidant: depauperare eos: occupare eos in bello, et in aliis exercitiis, ut non vacent ocio. Haec ergo sunt cautelae
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑitur aͥs qͥ sit oĩo rex
qͥn ĩ aliqͦ tyramuzet. Es¬
set .n. qiͣ semideus si nich
de tyraunide ꝑticiparet.
giis ⁊ aliqͥd de u̾sutiis ti¬
ranuoꝵ ⁊tauto ẽ meliuis
dñiuu ꝙͣto plus accedit
ad reguũ ⁊ ẽ longiꝰ a ty¬
raio. Molumꝰ quid u
truisq oꝑa enarrare ⁊u
tͣsq cautelas describere.
Nã opposita iuxͣ se posi¬

Expanded text:
ritur aliquis, qui sit omnino rex quin in aliquo tyrannizet: esset enim quasi semideus, si nihil de tyrannide participaret. giis, et aliquid de versutiis tyrannorum: et tanto est melius dominium, quanto plus accedit ad regnum, et est longius a tyranno. Voluimus quidem utriusque opera enarrare, et utrasque cautelas describere: quia opposita iuxta se posi
Abbreviated transcription (Latin):
duntur. Erit gͦ ccͣ peceu¬
niã duplex uͥtũs. unã q̃
eqͣt datõnes ⁊ expensas fa
Ideo d̾r eẽ libalitas ceͣ medi

Expanded text:
duntur. Erit ergo circa pecuniam duplex virtus. Una, quae aequat dationes, et expensas facIdeo dicitur esse liberalitas circa medi
Abbreviated transcription (Latin):
a ad inuestigand̾ ħ id̾ sũt᷑
ex mollitie cordis. Nã qr
młres ut płimũ st̃ molle̾
⁊ ductibiles statĩ cũ aliqͣ
ꝑsona eis applaud ⁊ rid
ĩ facie eaꝵ. credt̃ ip̃am ẽẽ
amicã ⁊ reuelant sͥ oĩa
secreta cordis. Tercia ula
ad ħ ꝓband̾̃ sũtur ex ap¬
petitu laudis. Dicelut᷑
nimis appetunt laudẽ ⁊

Expanded text:
a ad investigandum hoc idem, sumitur ex molicie cordis. Nam quia mulieres ut plurimum sunt molles et ductibiles, statim cum aliqua persona eis applaudet, et ridet in facie earum, credunt ipsam esse amicam, et revelant ei omnia secreta cordis. Tertia via ad hoc probandum, sumitur ex appetitu laudis. Dicebaturnimis appetunt laudem et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr credt̃ amicas ẽẽ reuelãt
secreta uiroꝵ. Credt̃ eĩ ex
ħ ẽẽ ĩ qͥdã excellentia ⁊ lau¬
dariapd̾ eas sisciant refr̃e
sius iuris diligi si scrant
ritis diligant᷑ appetentes ꝙͣ¬
de facili reuelant secreta uiro¬
ꝵ. Ex ħ ⁊̃ de facili apparet qͣłr
uiri sius ꝯiugib debeãt re¬
uelare secreta. Nã cũ diũs
hos eẽ mores iuuenũ. hos
młier. Hos senũ ñ ẽ intłłud̃¬

Expanded text:
 credunt amicas esse, revelant secreta virorum. Credunt enim ex hoc esse in quadam excellentia, et laudari apud eas; si sciant referre suis viris diligi; si sciant ritis diligantur, appetentes de facili revelant secreta virorum. Ex hoc autem de facili apparet, qualiter viri suis coniugibus debeant revelare secreta. Nam cum dicimus hos esse mores iuvenum, hos mulierum, hos senum. non est int
Abbreviated transcription (Latin):
deiꝰ phi narrat assignat¬
cãm qͣre ypodomiꝰ sic sta¬
tuit credesut qͥd̃ ꝙ si iudi¬
ces uiram̃ito eẽnt ast̾cti
ut dr̃ent ꝙ sentirent for¬
te degerarent tuũdo cor̾m
aliis dr̃e ꝙ sencint. Id̾o or¬
ã sũiam scribe̾t. ¶ Sexto
gebat sapientẽs. Scd̾a bella¬
tores. Tcia totũ ppłm. Qrta
pͥricipẽ. Qnͣtũ ad sapiẽtes

Expanded text:
phi narrat, assignat, quare Hippodamus sic statuit. Credebat quidem quod si iudices iuramento essent astricti ut dicerent quod sentirent, forte degenerarent timendo coram aliis dicere quod sentiunt. Ideo oram suam scriberet. Sexto ma tangebat sapientes, sescunda bellatores, tertia tantum populum, quarta principem. Quantum ad sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
Uicebat a tunc t̾ritoriũ
ciui ꝰ optĩe diuisũ ẽẽ. si
in tẽplis dĩnis ꝙͣ appella¬
bat sacmͣ. ꝑs uͭ bellatori¬
b ꝙͣ appellabat cõem. eo
ꝙ bellatores coĩ bono ut
defensioni prĩe uaçare

Expanded text:
tem tunc territorium civitatis optime divisum esse, si in templis divinis, quam appellabat sacram pars vero bellatoribus. quam appellabat communem, eo quod bellatore communi bono ut defensioni patriae vacare
Abbreviated transcription (Latin):
possibilia. Nã statutũ de di¬
stinctõe ciuiũ stare ñ pote¬
rat cũ statuto de elcõe pͥn
possent seditoẽs ⁊ iurgia
fc̃a ĩciuitate remou̾e. ⁊
priam ab hostib defende
Oꝑtebat bellatores hr̃e mͣ¬

Expanded text:
possibilia. nam statutum de distinctione civium stare non poterat cum statuto de electione ppossent seditiones et iurgia facta in civitate removere, et patriam ab hostibus defendere: oportebat bellatores habere ma
Abbreviated transcription (Latin):
cole ñ hrent ꝑtẽ ĩ pollitic̃i
a ⁊ bellatorẽs ñ ꝑmitt̾ent.
eos ꝑticipare ĩ electõe pͥr¬
ut ꝙ ip̃i sint potentiores
aliis ⁊ sint soli hũtes ar¬
ma. ¶ Scdo deficiebat y¬

Expanded text:
icolae non haberent partem in politia; et bellatores non permitterent eos participare in electione priut quod ipsi sint potentiores aliis, et sint soli habentes arma. Secundo deficiebat
Abbreviated transcription (Latin):
coe de qͥ bellatores uiue¬
rent qͣl de cõi errario.
T̾cio ĩtromisit se de diftĩe¬
toẽ iudicioꝵ. Dicebat ã
iustificat in res nocẽ
rando eã faciendo ei ob¬
ip̃am faciendo ei ꝑcussi¬
ones ⁊ uuln̾a. Iniustifi
catoẽm ã ꝙͫ ad res appł¬
labat nocum̃tũ. s iniu¬
stificatõem qnͣt ad deho¬
noratrẽm ꝑsone. Uocabat
tur eo ꝙ oĩs passio mag̃
fc̃a abiciat a sba. Qrͣto ĩ¬
tromisit se de distĩctõe iu¬
dicantiũ ⁊ duphe p̾toriũ.

Expanded text:
atores viverent quasi de communi aerario. Tertio intromisit se de distinctione iudiciorum, dicebat enim iustificat in res nocendrando eam, faciendo ei opipsam, faciendo ei percussiones et vulnera. Iniustifiem quantum ad res appellabat nocumentum: sed iniustificationem quantum ad honorationem personae vocabat ntur, eo quod omnis passio magis facta abiiciat a substantia. Quarto intromisit se de distinctione iudica
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ut totus ppłs uidelie
tã bellatores quã artifices
et agricole ꝯrent ad elcõem
principis. Nolelut .i. ut p er
toẽm toti ppło tribuebat.
¶Qrͣto quãtũ ad pͥncipem
elcm̃ statuit ut p̾ucepr̃ pͥn¬
cipalẽ curã hr̃et de trib. ui¬
⁊ de orphanis. Appelleb̾at .ii.

Expanded text:
tuit, ut totus populus videlicet tam bellatores quam artifices et agricolae convenirent ad electionem principis: nolebant enim ut apparet em toti populo attribuebat. Quarto quantum ad principem electum statuit, ut princeps principalem curam haberet de tribus. viet de orphanis. appellabat autem
Abbreviated transcription (Latin):
qr leges magnã efficatiã
Hñt ex duiturnitate tpriᷤ
q̃r si assidue innouentur
leges tolletur iurtus. ⁊
efficatia ip̃aꝵ. Statutũ
ad expediens ciuitati ut
hiis ã defic̃ ypodomꝰ utrũ a
defecit ĩ aliis ut utrũ pͥn¬
cipatus debeat ire ꝑ elcõem
suit innouande. Dato ꝙ a
ccͣ istã matĩam st̃ q̃renda
infra diffusiꝰ tractabunt᷑.
Ad p̾sens tñ sufficiat ħ te¬
libri in qͦ ag̾ de regimine
ciuitatis ⁊ regnĩ. Incipiũt¬

Expanded text:
assidue magnam efficaciam habent ex diuturnitate temporis. quare si assidue innoventur leges, tolletur virtus et efficacia ipsarum. statutum aliquid expediens civitati ut his autem deficit. Utrum autem defecerit in aliis, et utrum principatus debeat ire per electisint innovandae dato quod circa istam materiam sunt quaerenda, infra diffusius tractabuntur: ad praesens tamen sufficiat hoc telibri, in quo agitur de regimine civitatis et regni. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾s noĩe ypodomꝰ intromit¬
tens se de regniñe ciuitatis
⁊ distinctioriẽ cuuũ. Sd̾o di
t̾minauit de distiunctoẽ pos¬
sõnũ. Tcio de distinctõe iu¬
dicioꝵ. Qrͣto de dinstĩctõe
iudicantiũ. Qͥntõ de inͦ iu¬
dicandi. sexto ⁊ ultĩo sta¬
tuit qͣsdã leges taugẽtee
podomꝰ .ii. statuens suam
politiciã. pͦ intromisit se
de multitudĩe ⁊ distinctõe
ciuiũdicens. ꝙ optimani
lia uiroꝵ. Hñc a qnͣtitatẽ¬

Expanded text:
phus nomine Hippodamus, intromittens se de regimine civitatis, et distinctionem civium. Secundo determinat de distinctione possessionum. Tertio de distinctione iudiciorum. Quarto de distinctione iudicantium. Quinto de modo iudicandi. Sexto et ultimo statuit quasdam leges tangentes ppodamus autem statuens suam politiam, primo intromisit se de multitudine et distinctione civium, dicens quod optima llia virorum. Hanc a
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ⁊ intẽꝑantiã. Dec
g ͦ reges ⁊ pͥncipes ñ om̃s
leges fr̃e ccͣ possõnes m̃¬
ta ordinare dec ccͣ pas¬
siones rep̾mendas ne ci¬
nes suit intemꝑati ⁊ ĩ¬
iuriant᷑ in uxores ⁊ fai
nlias alioꝵ. Inmmo tã

Expanded text:
tionem, et intemperantiam. Decet ergo reges, et principes non omnes leges ferre circa possesiones menta ordinare decet circa possesiones reprimendas, ne cives sint intemperati, et iniurientur in uxores, et in filias alio
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ꝑsone pauꝑes quidã gr̃o¬
se ⁊ honorabiles. spectat
ad leg̃ latorẽ ũ solũ sta¬
tue̾ ũt possõnes debite or¬
t̾ ⁊ iuste distribuant᷑ et
tanto p̾ncipaliꝰ d ħ intẽ¬
d̾e ccͣ horiores qnͣto litigi¬
a int̾ꝑsonas honorabi¬
les st̃ mag̃ detestanda ꝙͣ
int̾ ꝑsonãs alias ¶ Se¬
cunda uia ad inuestigã¬
dũ ħ id̾ siuuit᷑ ex ꝑte de¬

Expanded text:
 sunt pauperes, quidam gratiosae et honorabiles: spectat ad legislatorem non solum statuere, ut possessiones debite ort iuste distribuantur. et tanto principalius debet hoc intendere circa honores, quanto litigia inter personas honorabiles sunt magis detestanda, quam inter personas alias. Secunda via ad investigandum hoc idem sumitur ex
Abbreviated transcription (Latin):
b electis. ut si cause ma¬
le iudicãte fu̾int ĩ p̾tori¬
o ordinario. Senes illi
elc̃i ⁊loni destimoni rec¬
tificarent ip̃as. ¶Qn¬
to intromisit se de m in
dicandi. Uolebat .n. ĩ utͥs¬
q p̾toriis tã ĩ pͥncipali ꝙͣ
ĩordinario iudicia fĩde
b̾e sñ collone iudicũ int̾

Expanded text:
bus electis: ut si causae male iudicare fuerunt in praetorio ordinario, senes illi electi et boni testimonii rectificant ipsas. Quinto intromisit se de modo iudicandi. volebat enim in utrisque praetoriis tam in principali quam in ordinario iudicia fieri debere sine collatione iudicum inter
Abbreviated transcription (Latin):
mideũ ut sic̃ alios digni¬
tate ⁊ poͣ excellit. Sic eos
bonitate suꝑet. ħ .n. mͣxĩe
saluabit regnũ ⁊ politicrã
si rex sit bonus ⁊ utuosus.
bono regni ⁊ coĩ. ¶ Deci¬
uũ ẽ regẽ ñ ignorare qͣ¬
lis sit illa politicia ẜm ꝙͣ
trã Nã cũ quis dui exꝑt̾
ẽ regni negocia de leui
arbitrari pot̾it qͥ bonũ
statũ regni corrũpit ⁊
saluat. Dec gͦ regẽ fre¬
qũt̾ meditari ⁊ hr̃e me¬
troactis. meliꝰ ꝯẜuatꝰ fu¬
erit bonꝰ statꝰ regni ut sci¬
at cognosc̾e qͣlit̾ pͥncipa¬
ri debeat ⁊ q̃ coꝵpũt ⁊ sal¬
uant regnũ ⁊ gub̾natoẽ
regni. qr hiis ignoratis:
rõne regñ gub̾nare ñ ꝑo

Expanded text:
mideum, ut sicut alios dignitate et potentia excellit, sic eos bonitate superet. hoc enim maxime salvabit regnum et politiam, si rex sit bonus et virtuosus, bono regni et communi. Decimum, est regem non ignorare qualis sit illa politia secundumtiam: nam cum quis diu expertus est regni negocia, de levi arbitrari poteritque bonum statum regni corrumpunt, et salvant. Decet ergo regem frequenter meditari et habere metroactis melius conservatus fuerit bonus status regni, ut sciat cognoscere qualiter principari debeat, et quae corrumpunt et salvant regnum et gubernationem regni: quia his ignoratis recte regum gubernare no
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ nec ẽ dignꝰ. Si .n. feli¬
citas in aliqͦ pͥncipatu po¬
nid poñda ẽ in pͥncipatu
tiã. Cũ gͦ pͥncipatꝰ se exce¬
dant ad inuicem ẜ eos qͥ¬

Expanded text:
timus, nec est dignus. Si enim felicitas in aliquo principatu poni debet, ponenda est in principatu tiam. Cum ergo principatus se extendant adinvicem, s
Abbreviated transcription (Latin):
Q qr sui ꝓgenitores fecũt
mo domꝰ ñcupari pͭ. Domꝰ gͦ
de qͣ pͥncipalr intendr ĩ mo¬
rali negõ ñ ẽ ip̃m edificiũ
s ẽ ꝯmũcatio domesticatõ
ad moralẽ phͣm ut ad ycono¬
micũ det̾minare de edificiis
hr̃e hĩtationes decentes ẜsu
ã possibilẽ facultatẽ. ñ tñ

Expanded text:
quia sui progenitores fecerunmo domus nuncupari potest. Domus ergo de qua principaliter intenditur in morali negocio non est ipsum aedificium, sed est communicatio domesticarum ad moralem Philosphum, ut ad oeconomicum, determonare de aedificiis re habitatores decentes secundum suam possibilem f
Abbreviated transcription (Latin):
Uantib socrates statueb̾.
pͦ .ii. dicebat eos ẽẽ alios ⁊
distuctos ab aliis cuub.
ecd̾o statuebat magnã mł¬
titudiuẽ bellatoꝵ. Tcio po¬
nebat eos ĩ qͥdã det̾minato

Expanded text:
lantibus Socrates statuebat. Primo enim dicebat eos esse alios et distinctos ab aliis civibus. Secundo statuebat magnam multitudinem bellatorum. Tertio ponebat eos in quodam determinato
Abbreviated transcription (Latin):
n̾e leges ł faciens ordinati¬
onẽ aliꝙͣ ĩciuitate ad tria
ad regionẽ. ⁊ ad loca uicĩa.
Si qͥs gͦ uell pͥt̾ ciues statu¬
ere aliquos bellatores ui¬
uentes ex cõĩb fructib ci¬
uitatis ad tͥa deb̾et aspice̾.
uidel ad ciues. Nã si ciues
ip̃i eẽnt pusillanimes ⁊ ĩ¬
utiles ad bellũ indige̾t ma¬
ciuitate sic se hũtiũ. Scdo
inspiciend̾ eẽt ad regionẽ.
Nã ꝙͣto ciuitas illa maio¬
ri regione ⁊ maiori t̾rarũ
spacio potiretur. tauto sustẽta¬
re posset maiorẽ nu̾m bellã¬
cuĩ. ¶ Tercio aspiciend̾ ẽ
micos ł minucos pusillan¬
mes łiuiriles. Nã uariatis

Expanded text:
nere leges vel facere ordinationem aliquam in civitate, ad tria ad regionem, et ad loca vicina. Si quis ergo vellet praeter cives statuere aliquos bellatores viventes ex communibus fructibus civitatis, ad tria deberet respicere. Primo ad cives: nam si cives ipsi essent pusillanimes et inutiles ad bellum, indigeret marum sic se habentium. Secundo inspiciendum esset ad regionem: nam quanto civitas illa maiori regione et maiori terrarum spatio potiretur, tanto sustentare posset maiorem numerum bellantium. Tertio aspiciendum esset micos vel inimicos, pusillanimes vel viriles. nam variatis
Abbreviated transcription (Latin):
Melius ẽ gͦ dr̃e ĩ cuitate
tot ẽẽ bellatores ⁊ detẽso¬
res prĩe qͦt st̾ ibi ciues ua¬
lentes portare arma ꝙͣ se¬
ꝑare bellatores abaliis ci¬
Nã ꝯstitue tãtã młtitudi¬

Expanded text:
melius est ergo dicere in civitate tot esse bellatores et defensores patriae, quot sunt ibi cives valentes portare arma, quam separare bellatores ab aliis cinam constituere tantam multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tes politiciis ⁊ de ordine
cuuũ ñ sñ rõne locutos
fuisse Ideo bñ se h eoꝵ o
pĩones trac̾tare ñ oftũta¬
toĩs causa. S qr ħ reqͥrit
p̾sens methodꝰ ꝙͣ intendi
dire cuutati possones u¬
xores ⁊ filias eẽ cões ut so¬
cͣtes statuebat. nec ẽẽ decẽs
młres ordinari ad oꝑa bel¬
lica nec ẽẽ utile eosd̾ sẽꝑ ĩ
eisd̃ magr̃atib p̾fici ut
socrates statusse uidebã
Restat gͦ ex seqͥ de diuisiõe
⁊ ordine cuuitatis ꝙͣ socͤ¬
tes ordinauit. Dicebat .n.

Expanded text:
tes de Politiis, et de ordine civium, non sine ratione locutos fuisset ideo bene se habet eorum opiniones tractare, non ostentationis causa, sed quia hoc requirit praesens methodus, quam intendimdire civitati possessiones, uxores, et filios esse communes, ut Socrates statuebat; nec esse decens, mulieres ordinari ad opera bellica; nec esse utile, eosdem semper in eisdem magistratibus praefici, ut Socrates statuisse videbatur. Restat ergo exequi de iussione et ordine civitatis, quam Socrates ordinavit. Diceba
Abbreviated transcription (Latin):
sis mbris congregari ĩ
uno corꝑe. ut eͥ inuicẽ sb̾¬
ueniant. Sic qr nõs om̃s
ciuitates hũndant ĩ eisõ
ucile ẽ eis ꝯgregari sub
uno regno ut melius
possint sͥ inuicẽ sub ue¬
nire. In hiis q̃ reqͥrunt᷑
ad sufficientiã uite¶e
cunda uia ad inuestigã

Expanded text:
ipsis membris congregari in uno corpore, ut sibi invicem subveniant: sic quia non omnes civitates abundant in eisdem, utile est eis congregari sub uno regno, ut melius possint sibi invicem subvenire in his quae requiruntur ad sufficientiam vitae. Secunda via ad investi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qr uerecundia ẽ qͥdã
tinior ut suꝑius dice¬
bat᷑ Exdiuersis gͥ cãis
plare possumꝰ młres re¬
cundas ẽẽ. Quicqͥd tñ
fit de eius causis lauda
pia dimittunt q̃ ñ dim

Expanded text:
dam timor, ut superius dicebatur. Ex diversis ergo causis probare possumus mulieres verecundas esse. quicquid tamen sit de eius causis, laudaulta turpia dimittunt quae non dim
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ senes de facili sr̃aliis
seratiure st̃ ex mollicie
cordis. Nã hũtes cor
stine. Ideo statĩ mise̾nt᷑
cũ uident ad dura pati
cediit. Uũ cũ sũt pie. st̃
ualde ꝑie. ⁊ cũ st̃ crudeles
st̾ ualde crudeles. ⁊ cũ st̃¬

Expanded text:
 senes de facili super aliis serativae sunt ex mollitie cordis. Nam habentes cor stinere: ideo statim miserentur, cum vident aliquos dura pati.cedunt. unde cum sunt piae, sunt valde piae: et cum sunt crudeles, sunt valde crudeles: et cum s
Abbreviated transcription (Latin):
le ⁊ litigiose. c̾cio qͥa sũt
mobiles ⁊ iustabiles ¶Po
iũ st̃ intẽꝑate ⁊ passio¬
nũ insecutrices. Nã qr ĩ e¬
is rõ defic̃ ñ sic hñt ut
retrahant᷑ a ꝯcupiis. sic̃¬

Expanded text:
io, quia sunt mobiles et instabiles. Primo imum sunt intemperatae, et passionum insecutrices. Nam quia in eis ratio deficit, non sic habent ut retrahantur a concupisc
Abbreviated transcription (Latin):
unt tauta turpia ꝑpetͣnͣt
ꝙ uix inuenirentur uiri
adeo ĩuecundi ut posut
tuꝑabile. ¶ Miso q̃ sũt
laudabilia ĩ femĩs. Re¬
stat narrare que st̃ ui¬
tupabilia ĩ eia. possumꝰ
a narrare ta ĩ młierib

Expanded text:
unt, tanta turpia perpetrant, quod vix invenirentur viri adeo inverecundi ut possintuperabile. Viso, quae sunt laudabilia in foeminis: restat narrare quae sunt vituperabilia, in eis. Possumus autem narrare tria in mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾tant᷑ ⁊ si eos aliqͦ mͦ
Tyrãiuzare ꝯtingat su¬
a tyranuidẽ ꝓ iiribus
moderare debent qr qnͣ¬
to remissũ tyramuza¬
bt tanto durabilius
ranuides coꝵꝑitur abͥa
hẽat multipliciter. Cõ¬
tingit .n. uno mͦ ꝑcut̾e

Expanded text:
ur: et si eos aliquo modo tyrannizare contingat, suam tyrannidem pro viribus moderare debent, quia quanto remissus tyrannizabunt, tanto durabilius rannis corrumpitur ab alhabet multipliciter: contingit enim uno modo percutere
Abbreviated transcription (Latin):
lens sustire tyrãnidẽ
pͥncipis ĩsurgit ⁊ tyrã¬
ł expellens. Totus gͦ
ens unus monarchia
tyrannus. insurgit
ĩ aliũ ut optineat pͥn¬
cipatũ eiꝰ. Debent gͥ ca¬
u̾e reges ⁊ pͥncipes ne
tyramnizent cũ tot
modis dissoluatur ty¬
dissoluitur tyrãuides ñ so¬
dẽ aliã. d ⁊̃ pp̃ reguũ. Iam

Expanded text:
lens sustinere tyrannidem principis, insurgit et tyranvel expellens. Totus ergens unus monarcha tyrannus insurgit in alium, ut obtineat principatum eius. Debent ergo cavere reges et principes ne tyrannizent, cum tot modis dissolvatur tydissolvitur tyrannis non soidem alia
Abbreviated transcription (Latin):
pͥam ⁊ ñ honorare subdi
ad ipisci honorẽ ⁊ głam
peccuniã ẽẽ maxinũbo¬
nũ uidentes tẏrarmũ
ñ intend̾e nͥ ad lucrũ ꝓpriũ
⁊ ad ꝯgregandã peccimã¬

Expanded text:
 non honorare subditadipisci honorem et glorpecuniam esse maximum bonum, videntes tyrannum non intendere nisi ad lucrum proprium, et ad congreganda
Abbreviated transcription (Latin):
poł.tres modos corrupco¬
nis tyrãnidis dicẽs ty¬
nunudẽ coꝵpi a sea tyrã¬
uide aͥ ⁊ a regno Corpit᷑
.n. tyrãnidesa se ip̃a. slã ũ
dicebã sͣ malũ se ip̃m coꝵ¬

Expanded text:
tres modos corruptionis tyrannidis, dicens, Tyrannidem corrumpi a se, a tyrannide alia, et a regno. Corrumpitur enim tyrannis a seipsa. nam ut dicebatur supra malum seipsum co
Abbreviated transcription (Latin):
tyrãnides qũto uiten¬
tior tãto minꝰ durat. Iu¬
sticia .n.urbanitatis ser¬
uat q̃r cũt a iusticia re¬
ceditur pparatur uia
ut coꝵpatꝰ pncipatꝰ ille.
Politicia gͦ ꝙͣto de se
magis a iusticia rece¬
dit canto ex se h ut fa¬
cilius coꝵpatur. reges ⁊
⁊ pͥncipes si uolũt suũ
durare dñiũ sũme ca¬

Expanded text:
tyrannis quanto intensior, tanto minus durat: iustitia enim urbanitatis . quare cum a iustitia receditur, praeparatur via ut corrumpatur principatus ille. Politia ergo quanto de se magis a iustitia recedit, tanto ex se habet ut facilius corrumpatur. reges ergo et principes si volunt suum durare domi
Abbreviated transcription (Latin):
Icͥet ꝑ mlta capła
p̾cedentia induximꝰ
reges ⁊ pͥncipes ut ñ tyrã¬
nizent. S ut rec̃te regãt
ppłm sͥ ꝯmissũ. Adhuc in
Hoc capło uõlumꝰ alias rõ¬
nes dic̾e adduc̾e ostenden¬
cupiant suũ durare dñi¬
ũ sũmo oꝑe stud̾e̾ debent.
ne efficiant᷑ tẏrãni eo ꝙ
sus płib modis coꝵpit᷑

Expanded text:
icet per multa capitula praecedentia induxerimus reges et principes ut non tyrannizent, sed ut recte regant populum sibi comissum: adhuc in hoc capitulo volumus alias rationes adducere, ostendencupiant suum durare dominium, summo opere studere debent ne efficiantur tyranni, eo quod s
Abbreviated transcription (Latin):
extͥnseca. Non .n. cogͦsci¬
mus q̃ qͥs in corde cogita.
s q̃ ext̾ius rep̾sentãt. Re¬
manifestare u̾tutẽ eꝰ cui
exhibet᷑ non suffit̃ ꝙ sit
togitata in corde. S reqͥ
gna. q̃r si felicitas ñ ẽ po
t᷑ felicitas ꝯͣ illa detestã¬
da ꝑu̾sitas ꝙ felicitaᷤ ma¬
gis sit in alio ꝙ̃ in eo cuiꝰ

Expanded text:
nseca: non enim cognoscimus quae quis in corde cogitat, sed quae exterius repraesentat. Remanifestare virtutem eius cui exhibetur, non sufficit, quod si cogitata in corde, sed requgna. Quare si felicitas non est pontur felicitas, continget illa detestanda perversitas, quod felicitas magis sit in alio, quam in eo, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
tun. qr sic feriendo ciciꝰ
ĩfligit᷑ plaga mortifã.¬
¶Tercia uia sumt ex
hostis mag̃ uulnera ꝓui¬
det mag̃ pot̾ se ꝓtegẽre ⁊
citius pͭ illa uitare. N
iacula ꝓuisa minꝰ ledũt.

Expanded text:
tim, quia sic feriendo citius infligitur plaga mortifera.Tertia via sumitur ex hostis magis vulnera providet, magis potest te protegere, et citius potest illa vitare: quia iacula praevisa minus laedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
b. Idõ agit uegecius ꝙ pũ¬
ctim ꝑcut̾e adu̾sariũ sau¬
ciat anteꝙͣ uideat. Uñ hoc
gen̾e ꝑcutiendi potissime
usi st̃ romani. eridebãt
.ii. romani milttes omĩs
ꝑcutientes cesim. qr ⁊ ip̃i
sꝑ uolebant ꝑcut̾e ces pũ

Expanded text:
bus. Ideo ait Vegetius, quod punctim percutere adversarium sauciat antequam videat. Unde hoc genere percutiendi potissime usi sunt Romani. Deridebant enim Romani milites, omnes percutientes caesim, quia etipsi semper volebant percutere
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ciciꝰ ad carnẽ ma¬
g̃ ẽ eligibile ꝑcut̾e pũc¬
tim ꝙͣ cesimi. modica ãt
armoꝵ ĩcisio suffic̃ ad
ledend̾ carnẽ ꝑcutiendo
punctim q̃ ñ sufficeret
ua ad inuestigand̾ ħ
id̾ sumitur. ex resisten¬
cia ossiũ̃. Nã ⁊ si qͥs qiͣ ĩ¬
ermis exist̾et. ĩ ꝑcussio¬
ne cesim pͥusꝙͣ ꝑueniret᷑
ad cor. ł ad ĩibra uitalia¬

Expanded text:
eniat citius ad carnem, magis est eligibile percutere punctim, quam caesim. Modica autem armorum incisio sufficit ad laedendum carnem percutiendo punctim, quae non sufficeret via ad investigandum hoc idem, sumitur ex resistentia ossium. Nam et si quis quasi inermis existeret, in percussione caesim priusquam perveniretur ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝙ deridendi st̃ ꝑcutien¬
tes cesun ⁊ eligibilius
ꝵ. H̾a ex resistentia ossi
m̃broꝵ. Qͥuta ex detec̾tõe
p. Nã qnͣto ensis aͭ gla¬
dius plus capit de aruuᷤ
tanto pp̃ armoꝵ resistẽ¬
tiã difficilius it ad car¬
riẽ. Inde ẽ ꝙ belloꝵ exꝑti
dñt pugnͣtes sꝑ debere
hr̃e loricas amplas ita
nera noceant. Sic qr ꝑcu¬
cientes cesiui oz plus de

Expanded text:
di sunt percutientes caesim, et eligibilius Secunda ex resistentia ossiumembrorum. Quinta ex detectione patet. Nam quanto ensis aut gladius plus capit de armis, tanto propter armorum resistentia difficilius itur ad carnem. Inde est quod bellorum experti dicunt pugnantes temper debere habere loricas amplas ita, nera noceant. Sic quia percutientes caesim oportet plus de
Abbreviated transcription (Latin):
tes abs nimia sui tati¬
gatõe possint nus ad¬
usarios led̾e. Nã si bella¬
des niuus sefatigent ñ
ualentes laborẽ illũ toła¬
re de facili dimittunt aci
cũ ꝑcutiendo cesim pp̃ urag¬
nũ motũ brachioꝵ insur¬
gat iͥ magnus laboꝵ
Pũctim uo feriendo mo¬
dica fatigatio sufficiat eli¬
gibilius ẽ ꝑcut̾e punctim
tpͣ cesim. Cesa .n. ꝑcussio
q ius ĩpetu uenĩat. raro
occidit. A puucta modico
ĩpetu ĩflicta facͥ letale u¬
tur ex detectõe ꝑcutientis.
Nã bonus bellator si pot̃
dꝰ ꝑcutiendi ẽ mag̃ eli¬
discooꝑ itur ⁊ detegitur
qr sic feriendo minor lesi¬
O ei pot̃ accid̾e̾. Qͣre c̾ ꝑcu¬
ciendo puuctun ⁊̃ tecto
corꝑe possit nimis adu̾¬
sarius ledi melius ẽ ꝑcu¬
ciendo .ii. cesim. o eleuare
brachĩi dextrũ. qͦ eleua¬
to dextrũ latus nudat᷑

Expanded text:
tes absque nimia fatigatione sui possint nimis adversarios laedere. Nam si bellantes nimis se fatigent, non valentes laborem illum tolerare, de facili dimittunt aciem, cum percutiendo caesim propter magnum motum brachiorum insurgat ibi magnus labor, punctim vero feriendo modica fatigatio sufficiat, elegibilius est percutere punctim, quam caesim. Caesa enim percussio quovis impetu veniat rato occidit. Sed puncta modico impetu inflicta, facit lethale vutur ex detectione percutientis Nam bonus bellator, si potest, dus percutiendi est magis elidiscoperitur et detergitur; quia sic feriendo, minor laesio ei potest accidere. Quire cum percutiendo punctim etiam tecto corpore possit nimis adversarius laedi, melius est percutiendo enim caesim oportet elevare brachium dextrum: quo elevato dextr
Abbreviated transcription (Latin):
aliq iͦ fore facĩt ł fore¬
fec̾uut in ip̃os. Deunqͥt gͦ
hõ offenddo hoĩem ꝑ se tñ
loqñdo ñ delinqͥt offeudd̃o
offensã hoĩs ut ĩ offensam
ꝓp̃i possessoris. ¶Asr tam̃

Expanded text:
faciunt vel forefecerunt in ipsos. Delinquit ergo homo offendendo hominem: per se tamen loquendo, non delinquit offendendo offensam hominis, ut in offensam proprii possessoris. Videtur tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. qr hõ sͤ ꝯstitutus ⁊ muil¬
titudo sͤ p̾ncipãs efficatõ
erit in pͥncipando. ¶Scd̾a
uia ad inuestigand̾ ħ id̾
sumit᷑. ex recta intentõe q̃

Expanded text:
s et multitudo sic principans, efficacio erit in principando. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ex recta intentione qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣto ipĩ ceͣ ꝓp̃rios filios
eo ꝙ ex eis dẽpendeat boñ
tudo. Nã ⁊ hoc fac̃ ad boñ
ꝓlis Nã sicut ut płimũ
a magnis nascintur
magni. Sic ⁊ ex pulcris
nascut᷑ puleri. qͣr si dec
om̃s ciues ⁊ maxie reges
⁊ pͥncipes sollicitari ut
polleãt uͭ filiiᷤ magnis ⁊
pulcris dec eos ⁊̃ suis u¬
xorib q̃re magnitudĩe
⁊ pulcritudinẽ corͣlẽ. r ⁊¬

Expanded text:
to ipsi circa proprios filios, eo quod ex eis dependeat bonum ritudo. nam et hoc facit ad bonum prolis. Nam sicut ut plurimum ex magnis nascuntur magni: sic et ex pulchris nascuntur pulchri. quare si decet omnes cives, et maxime reges et principes solicitari, ut polleant filiis pulchris et magnis; decet eos in suis uxoribus quaerere magnitudinem, et pulchritudinem cor
Abbreviated transcription (Latin):
dã mͣ hũt a mr̃e sic̃ gͦ in
aliis ałib ut płimũ ex
magno gn̾e magna ꝓcẽ¬
dunt. sic ⁊ ĩ hõib si ꝑen¬
tes magni existant filii
ut płimiũ magni nascũ¬
bonũ ꝓlis ut filii eoꝵ pol¬
leant᷑ magnitudine cor¬
uitudinẽ corꝑis tãto gͥ¬

Expanded text:
t a matre. Sicut ergo in aliis animalibus, ut plurimum ex magno genere magna procedunt: sic et in hominibus, si parentes magni existant, filii ut plurimum magni nascunbonum prolis, ut filii polleant magnitudine cornitudinem corporis: tanto
Abbreviated transcription (Latin):
fra ꝑ seq̃ndo patebit. Qd
ã hec bona corꝑis. magui¬
tudo uidel ⁊ pulcritudo
ostendi. Nam lie ꝯuigi¬
tat. ordiuetur ad societa¬
tẽ debitã adẽe pacificũ ⁊
ad sufficĩam uite. ordine¬
tã plis ꝓductõem ⁊ ad for¬

Expanded text:
endo patebit. Quod autem haec bona corporis, magnitudo videlicet, et pulchritudo ostendi. Nam licet coniugibatur, ordinetur ad societatem debitam, et ad esse pacificum, et ad sufficientiam vitae: ordinatam prolis product
Abbreviated transcription (Latin):
fideui non ẜuent. Ut̃ si ni¬
nus uobił nubat ignobi¬
li ñ erit int̾ eos dig̃na so¬
cictas. s unꝰ alt̾i ultͣ qm
leges ꝯiugii reqͥrant do¬
minari corãbit a ͦ ⁊̃ si
nimis senex iuuẽcłe nu¬
lat. qr iucnes societate
senũ ñgaudent tanta ĩpa¬
rilitas etatts erit ꝙdã in¬
citam̃tũ ut sͥꝯuiges fidẽ¬

Expanded text:
fidem non servent. Ut si nobilis nubat ignobili, non erit inter eos digna societas, sed unus alteri, ultra quam leges coniugii requirant, dominari conabitur. Sic etiam si nimis senes iuvenculae nubat, quia iuvenes societate senum non gaudent, tanto imparitas aetatis erit quoddam incitamentum, ut sibi coniuge fide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝙͣ acqͥrant młtos. aii¬
cos nobiles ⁊ potentes.
młtitudo diuitiaꝵ. Dĩa¬
tũ ħ tria aliqͦ m᷑ st̃ atten¬
ũ ut p ex deĩs ad debitã
societ atẽ ad pacrficũ ẽẽ /⁊
ad sufficĩam uite. ꝓ ut
gꝰ ꝯugiũ ordinatur ad
debitã societatẽ apd̾ re

Expanded text:
 acquirant multos amicos nobiles et potentes: multitudo divitia tria aliquo modo sunt attenum ut patet ex dictis ad debitam societatem, ad pacificum esse, et ad sufficientiam vitae. Prout ergo coniugium ordinatur ad debitam societ
Abbreviated transcription (Latin):
tes exũtes ĩ irascibili su¬
munt᷑ ccͣ passiones q̃ oriũ¬
t᷑ ex malo. ut fortitudo est
ccͣ passiones ortas ex ma
ui ãsumant᷑ e u̾tutes circa
passiones q̃ oriunt᷑ ex bono
tunc distinguend ẽ de bono
le ut cibi ⁊ potꝰ ⁊ talia ꝙdã
ẽ bonũ utile ut peccunia.
ꝙdã honestũ ut honor. Ho¬
nestũ .ii. ab ip̃o honore su¬
mit originẽ. Est .n. hone¬
stũ qiͣ honoris status cͥca
passiones ortas ex bono
delectabili ñ sumit᷑ nͥ una
piscibili ccͣ passiones ortas
exbono utili sumunt᷑ du¬

Expanded text:
tes existentes in irascibili, sumuntur circa passiones, quae oriuntur ex malo. ut fortitudo est circa passiones ortas ex malSi autem sumantur virtutes circa passiones, quae oriuntur ex bono, tunc distinguendum est de bono; le, ut cibi, et potus, et talia: quoddam vero utile, ut pecunia: quoddam vero honestum, ut honor, honestum enim ab ipso honore sumit originem, est enim honestum quasi honoris status. Circa passiones ortas ex bono delectabili, non sumitur, nisi una piscibili. Circa passiones vero ortas ex utili sumunt
Abbreviated transcription (Latin):
honores. Est ãt honoris a¬
matiua in ꝯcupiscibili uͣt¬
naniitas uͦ in irascibili.
tã ex bonis utilib ꝙͣ ex ho¬
uestis sumant᷑ due uͥtutes.
qͣꝵ una ẽ in ocupiscibili. ał
in irascibili. Ex bonis tñ de
mant᷑ ccͣ passiones q̃ oriũt᷑
ex bonis ut cõicamꝰ exͣ aliis

Expanded text:
honores. Erit autem honoris amativa in concupiscibili, Magnanimitas vero in irascibili. tam ex bonis utilibus quam ex honestis sumantur duae virtutes, quarum una est in concupiscibili, alia in irascibili: ex bonis tamen dmantur circa passiones, quae oriuntur ex bonis, ut communicamus cum aliis,
Abbreviated transcription (Latin):
telleũ ⁊ una in uolũtate
.iiii. in rrascibili. ⁊ sex ĩ ꝯcu¬
prscibili. In incellcũ ẽ pru¬
denͣ. In uoluntate iusticia.
In irascibili ẽ fortitudo mã¬
suetudo. magnãtas et
magnificentia q̃ sic acci¬
punit᷑. qr fortitudo ⁊ mã¬
suetudo st̃ ccͣ passiones or¬
tas ex mał ut fortitudo

Expanded text:
tellectu, et una in voluntate; quatuor in irascibili, et sex in concupiscibili. In intellectu est prudentia. In voluntate iustitia. In irascibili est Fortitudo, Mansuetudo, Magnanimitas, et Magnificentia, quae sic accipiuntur: quia Fortitudo, et Mansuetudo sunt circa passiones ortas ex m
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e in ludis ut ñ sit agͤstis¬
lit ludere nec sit agrestis ꝙ
de nullo uelit ludere. S ut
entrapelus ⁊ bñ se u̾tens
ut se heat ccͣ ludos ꝓut ex

Expanded text:
habet in ludis, ut non sit histlit ludere: nec sit agrestis, quod de nullo velit ludere: sed sit Eutrapelus et bene se vertens, ut se habeat circa ludos prout exp
Abbreviated transcription (Latin):
magͥficentia q̃ ẽ magna¬
faciens. Erit gͦ lila litas
in ꝯcupiscibili. SMagni¬
ficentia uͦ rõne ardiũtatis
erit in irascibili. Si uͦ iᵈ bo¬
nũ sit honestũ sũ honor tũc
honor ille ł ẽ medioe̾ͥs et tũc
honoris amor. Si ãt honor¬

Expanded text:
ficentia quod magnificens. erit igitur liberalitas in concupiscibili, magnificentia vero ratione arduitatis erit in irascibili. Si vero illud bonum sit honestum, sive honor: tunc honor ille vel est mediocris, et tunc Honoris am
Abbreviated transcription (Latin):
micos ⁊ diligi a ppło ẽ mͣ¬
xue delectãbilẽ ꝯfidere
de aliqͦ. ⁊ cred̾e se cẽ ociosũ
multitudini ẽ maxĩe tri¬
stabile. p̾uat᷑ gͦ tyrannꝰ
maxĩa delectatõẽ cũ iuude¬
at se eẽ ppłis ociosũ. ¶ ui¬
so tyrãmdã cauendã ẽẽ qr

Expanded text:
amicos, et diligi a populo, est maamicos, et diligi a populo, est maxime delectabile: non confidere de aliquo et credere se odiosum esse multitudini, est maxime tristabile. Privatur ergo tyrannus a maxima delectatione, cum videat se esse populis odiosum. Viso tyrannidem cavenda
Abbreviated transcription (Latin):
honorificũ s delectabile.
Ecio tyrãnꝰ maxĩe solli¬
citat᷑ cẽ custodiã corꝑis.
eo ꝙ uideat se płimos of¬
fendisse. ¶Legr̃ .ii. de gͦ¬
dam tyrãno qd̃ cũ a fr̃e su
larẽ uultũ ostend̾et. Tyrã¬
nꝰ ille uolens cedd̾e cãm q̃¬
siti eũ expoliari fec̃ ⁊ liga¬
ri ⁊ suꝑ capd̃ eiꝰ acutissim̃
gladium pendentẽ tenius¬
simo filio apponi fec̃. ccͣ ip¬
sũ qͥdẽ hoĩes cũ balistis sagͤ¬
tis appositis stare faciebaᷤ
⁊ cũ fr eius tunore horri¬
bili iuad̾et᷑ timens ab a¬
cuco gladio uuluerari ⁊
a balistis ꝑfodi. ait tyrã¬
de uultũ. Rndente illo.¬
gaudere pot̾at eo ꝙ ĩ ma¬
ĩori ꝑicło existebat. qr in
morte dubitabat. Ualde
g᷑ cau̾e expedit regi ne
ꝯu̾tatur ĩtyranniũ. Nã t¬
uideant sͥ ꝑicła ĩmine.
re ꝙͣ tyrãnis ꝓuenlat ex
tyrannizantes plus ni¬
xisse ĩ egestate ꝙͣ alios
uos reges. Delectam̃ta
⁊̃ corporea ñ tot hñt tyrã¬
ni qͣt iuĩ reges. Nã hr̃e a

Expanded text:
onorificum, sed delectabile. Tertio tyrannus maxime delectatur circa custodiam corporis, eo quod videat se plurimos offendisse. Legitur enim de quodam tyranno, qui cum a fratre suolarem vultum ostenderet. Tyrannus ille volens reddere causam quaesiti, eum expoliari fecit, et ligari: et supra caput eius acuitissimum gladium pendentem tenuissimo filo apponi fecit: circa ipsum quosdam homines cum ballistis, sagittis appositis, stare faciebat. Et cum frater eius timore horribili invaderetur, timens ab acuto gladio vulnerari, et a ballistis perfodi, ait Tyranende vultum. Respondente illogaudere poterat, eo quod in maiori periculo existebat, quia in morte dubitabat. Valde ergo cavere expedit regi ne convertatur in tyrannum. nam tideant sibi pericula imminere. re quam tyrannis proveniat ex tyrannizantes plus vixisse in egestare, quam alios veros reges. Delectamenta etiam corporea non tot habent tyranni, quot veri reges. Nam habere
Abbreviated transcription (Latin):
toẽm peccunie qr̃ si diui¬
tes iniq dnantes ñ pͥri¬
cipant᷑ qr boni. S qr di¬
uites tota eoꝵ intentio
exit cc̃ peccuniã ꝯgregãdã.
Rursus diuites nues
pͥncipantes intend̾t de¬
tates sensibiles. Nã si
quis uult ad ult ⁊ ea mł¬
to mag̃ ad q̃ iͦ ordinat᷑.
ut siqͥs uell pocionẽ mł¬
ad ꝙͣ pocio ordinat. Cũ
gͦ hoĩes coĩter ⁊ maxĩe
ordinent peccuniã ⁊ di¬
uitias ad delectam̃ta cor¬
porea ⁊ ad uoluptates
sensibiles sequitur ꝙ di¬
minantes ⁊ intendẽtes
intend̾e corꝑales delecta¬
toẽs ¶Tercio diuites
sic pͥncipantes maxune
sollicitant᷑ ccͣ custodiam
corꝑis. Nã ulłs sp̾to cõi
bono iutend it ad peccu¬
niã ⁊ ad uoluptates corͥ ᷤᷤ
uͥ ĩ multis offendat ppͫ.
Nã talis ut peccuniam
uoluptatib fruat᷑ fore
fac̃ ⁊ infert ꝯtumeliam
ciuib ꝙ ad uxores ⁊ fili¬
as. Uidet ocͦ se ẽẽ odiosum
ppło. Ido ñ credit se młti¬
tudini. S sẽꝑ dubitãs

Expanded text:
em pecuniae. Quare si divites inique dominates non principantur quia boni, sed quia divites, tota eorum intentio erit circa pecuniam congregandam. Rursus divites inique principantes intendunt detates sensibiles. nam si quis vult aliquid, vult et ea multo magis, ad quae illud ordinatur: ut si quis vellet potionem, muad quia potio ordinatur. Cum ergo homines communiter et maxime ordinent pecuniam et divitias ad delectamenta corporea, et ad voluptates sensibiles, sequitur diminantes, et intendentes intendere corporales delectationes. Tertio divites sic principantes maximem solicitantur circa custodiam corporis. nam nullus spreto communi bono intendit ad pecuniam et voluptates corporis, nisi in multis offendat populum: nam talis ut pecuniam voluptatibus fruatur fore facit, et infert contumeliam civibus quantum ad uxores et filias. Videt ergo se esse odiosum populo, ideo non credit se multitudini, sed semper dubitans
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dare magnos ictus ex¬
pedit eos hr̃e fortes hu¬
meros ⁊ renes ad susti¬
⁊ hr̃e fortia brãchia ad
faciend̾ ꝑcussiꝯẽs fortes.¬

Expanded text:
 dare magnos ictus, expedit eos habere magnos humeros et renes ad sustiet habere fortia brachia ad faciendum percussiones fortes
Abbreviated transcription (Latin):
tuende st̃ lignee tres ł ca¬
stra q̃ tegenda st̃ crudis co¬
riis ne succendant᷑ ab ig¬
ne. Cũ hiis qͥdau ligneis
castris duplicit̾ ĩpugͣnt᷑
iuuitões obsesse. pͦ iaciẽ¬
do lapides. Nã si altitudo

Expanded text:
truendae sunt lignae turres vel castra, quae tegenda sunt crudis coriis, ne succedantur ab igne. Cum his quidem ligneis castris dupliciter impugnantur munitiones obsessae. Primo iaciendo lapides. Nam si altitudo
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙͣ aliũ mod̾ m̃suetudo p̾¬
cedat. irã ĩuestigare ñ ẽ p̃n¬
tis negocii. Deiectatio at
gͦ uisũ ẽ quot st̃ passioneᷤ
⁊ qũo ordinant᷑ ad iniucẽ
ex hiis q̃ dc̃a st̃ aliqͦ mͦ figca¬
lłr ⁊ typo. motescit nob̾ nͣ

Expanded text:
aliquem alium modum mansuetudo praecedat iram, investigare non est praesentis negocii. Delectatio autergo visum est, quot sunt passiones, et quomodo ordinantur ad invicem: ex his quae dicta sunt aliquo modo figural
Abbreviated transcription (Latin):
rͦ malifuti᷑ p̾cedunt irã ⁊
mansuetudinẽ q̃ sumãt᷑
respectu mali p̾sentis. pla
⁊ bine Accepte uͦ singłriri¬
t̾ sic ordinari debent. qr a
mor ẽ p̾or odio. deudrũ ab¬
hoĩatione ⁊ pes desꝑatõe.
Tumor andatra. Ira m̃suetu¬
dine. Delectatio tͥstici. A

Expanded text:
 mali futuri, praecedunt iram, et mansuetudinem, quae sumuntur respectu mali preasentis. Planet binae. Acceptae vero singulariter, sic ordinari debent: quia amor est prior odio: desiderium abominatione: spes desperatione: timor audacia: ira mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ exꝰ assumient ⁊ ne eent
nuui honoris auidi. fi¬
liũ sic p̾sũptuosũ occidͭ.
ñ obstante ꝙ dc̃s filius
uictoriã obtinuĩt abho¬
ste. ne gͦ pͥnceps se p̾cipi¬
tet ⁊ nẽ nimis p̾sumat
ñ expedit ei suã felicitatẽ
in honorib pon̾e. ¶Ter¬
cio ħ ẽ indecens ei ne sit
iniustus ⁊ ineqͣlis. Decet
.ii. pͥncipẽ suã bona distri¬

Expanded text:
nt nimii honoris avidi, filium sic praesumptuosum occidit, non obstante quod dictus filius victoriam obtinuerat ab hoste. Ne ergo princeps se praecipitet, et ne nimis praesumat, non expedit ei suam felicitatem in honoribus ponere. Tertio hoc est indicens ei, ne sit iniustus et inaequalis: decet enim principem sua bona distri
Abbreviated transcription (Latin):
nat. erit malus in se. qr¬
ꝑiculis p̃summptuose ⁊ p̾¬
cipitant expon̾e erit ma¬
lus in suis reb qr eas ñ

Expanded text:
nat, erit malus in periculis praesumptuose, et praecipitanter exponere: erit malus in suis rebus, quia eas non
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾i hiꝰ orgara ordinata
eẽ adiuuicẽ. Ita ꝙ organũ
sit añ organũ. ⁊it organũ
aĩatũ añ ĩaĩatũ. Si .n. soci
ministrant᷑ ꝑ suꝑiora ⁊ re¬
cipiunt mod̾ ⁊ m̃surã ex ilł
O ⁊̃ organa domꝰ ordina¬
ta ẽẽ ⁊ organa ĩfiora ut
ĩaĩata st̃ mouenda. ⁊ adm̃i¬
stranda ꝑ organa sr̃iora:
ut ꝑ aĩata ꝙ declarat phs
ꝑĩe ip̃os pectinẽt. Idõ ad
cithari and̾ plectrũ ĩdi
gz mouente. ⁊ pectẽ ad pectẽ¬

Expanded text:
a ordinata esse ad invicem, ita quod organum sit ante organum, ut organum animatum ante inanimatum. Si enim socieministrentur per superiora, et recipiant modum et mensuram ex illis: oportet organa domus ordinata esse, et organa inferiora, ut inanimata, sunt movenda, et administranda per organa superiora, ut per animata. quod declarat Philper se ipsos pectinant. Ideo ad cytharizandum plectrum indiget ro movente, et pecten ad pect
Abbreviated transcription (Latin):
leessẽt qͣ̃les erãt tͥpodes ĩ qͦdã
tẽplo deqb qͥdã poeta fabu¬
lose dicebat ꝙ spontanee se
a organa domiꝰ talia eẽnt
qlis erat statua dedali de
qua pħ̾s fabłose recitat ĩ
politicis. ꝙ ꝑ se ĩplebat op
debitũ. ulła ĩdigentia eẽt ẜ¬

Expanded text:
les essent, quales erant tripodes in quodam templo, de quibus quidam Poetae fabulosae dicebant, quod spontanee se a organa domus talia essent, qualis erat statua Daedali, de qua Philosophus fabulose recitat in Politicis: quod per se implebat opus debitum: nulla indigentia esset
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃a aꝑirent ⁊ claud̾ent.
d qr ñ sic ẽ ⁊ organa ĩ aĩata
a se ipis mnor̾i ñ post̾. Ido doͥ
⁊ architectores ĩdigẽt in ĩsts
mouent organa ĩaĩata. ł
organa carentia rõne. ut
mĩstrent ĩfima. S lex unu̾¬
si ẽ ut ĩ fima admĩstrentur
a supp̾mis ꝑ media. Supp̾¬

Expanded text:
aperirent, et clauderent: sed quia non sic est, organa inanimata a se ipsis moveri non possunt. Ideo dominim et architectores indigent ministrismoveant organa inanimata, vel organa carentia ratione, uministrent infima: sed lex Universi est, ut infima administrentur a supremis per media. Sup
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝵ cupidꝰ cꝰ actõnes a
denariis ĩcipuuit ⁊ ĩ de¬
quid tũ sit de campsoria
Usuras .ii. neminẽ excͥe
dee. Campsoria ãt ⁊obo¬
lostatica. ⁊ si m̾catorib
ł aliqͥb aliis ꝑmttunt᷑.

Expanded text:
riorum cupidus, cuius actiones a denariis incipiunt, et in dequid tamen sit de campsoria, Usuras enim nemo exercere debet: campsoria autem, et obolostatica et si mercatoribus, vel aliquibus aliis permittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uenta fuit. S deinde ꝑ
exꝑientiã iã ẽ artificia¬
ł effecta. Ol .n. nũmis¬
ma ꝑ se loꝙ̃do plus ualz
ĩꝓpria regͥione. Accĩt gͦ
forte as hr̃e aliqͣ nũ nu̾¬
tur ĩ regione sua eo ꝙ nõ
eẽnt ꝓpͥa regioni illi. Illis
gͦ casu euntib ad regio¬
nes illas qͥls illa nũnus¬
mata eraut ꝓpͥa.⁊ por¬
cantib nũmism ta il¬
lel. accĩt eis plus reci

Expanded text:
 sed deinde per experientiam iam est artificialis effecta. quodlibet enim numisma per se loquendo plus valet in propria regione. accidit ergo forte aliquos habere aliqua nimtur in regione sua, eo quod non esset propria regioni illi. illis ergo casu euntibus ad regiones illas, quibus illa numismata erant propria, et portantibus numismata illa, accidit eos p
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Acci̾t gͦ forte exx toti¬
de deuariis nuio ꝯfici ias¬
sã maioris porid̾is ex qͦ ca¬
su ars sũpsit origiuẽ. Ut
õs denarii pond̾arent᷑ ⁊ qͥ
eẽnt ÷ maioris ꝑoudis re¬
solue rentur ĩ massã. ut ex
hoc lucrũ hr̃i poss. Ars
gͦ ista obolostatica si pon¬
deris excessiua ex excessu
pondis qͥ inuenitur ĩ de¬
nariis sumꝑsit originẽ.
¶Qrͣto spes peccuniatĩe¬

Expanded text:
rte ex totidem denariis numero, confici massam maioris ponderis: ex quo casu ars sumpsit originem, ut omnes denarii ponderarentur, et qui essent maioris ponderis resolverentur in massam, ut ex hoc lucrum haberi posset. ars ergo ista obolostatica, sive ponderis excessiva, ex excessu ponderis, qui invenitur in denariis sumpsit originem. Quarta species pecuniati