comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabulo adiungere. & suꝑ aduersario lectionẽ
intelligere p̃sentẽ. si tam̃ totiꝰ capituli nos secu¬
ta fuerit int̾pretatio. Incipiamꝰ gͦ ab eo qd
scͥptũ ẽ. clamauit ꝑdix. congregauit que non
peꝑit. Non ꝓpͥas creaturas congregat ⁊ abulus.
non ea colligit que ipse generauit. S cũ clama¬
uerit alienas congregans creaturas. facit eas suas.
Clatnait ꝑdix ꝑ ualentinũ. damauit ꝑ basilidẽ.
ꝑ martionẽ. ꝑ om̃s qui aliene a do głe cupiditate
tapti st̃. Nullus enĩ eoꝵ sonare poterat uocẽ dñi
iħu: mee oues uocẽ meã audiunt. S erat uox
xp̃i inpaulo. erat in petro. ꝓpt̾ qđ paulus di
in illis ẽ: qui simplicis quosq fideliũ laqueo he¬
retice factionis impediunt. Clamauit itaq per-¬
dix. congregauit que ñ pepit. faciens diuntias

Expanded text:
Zabulo adjungere, et super adversario lectionem Zabulo adjungere, et super adversario lectionem intelligere praesentem: si tamen 784 totius capituli nos secuta fuerit interpretatio. Incipiamus ergo ab eo quod scriptum est: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit. Non proprias creaturas congregat Zabulus, non ea colligit quae ipse generavit; sed cum clamaverit, alienas congregans creaturas, facit eas suas. Clamavit perdix per Valentinum, clamavit per Basilidem, per Marcionem, per omnes qui alienae a Deo gloriae cupiditate rapti sunt. Nullus enim eorum sonare poterat vocem Domini Jesu: Meae oves meam vocem audiunt . Sed erat vox Christi in Paulo, erat in Petro; propter quod Paulus dicin illis est qui simplices quosque fidelium laqueo haereticae factionis impediunt. Clamavit itaque perdix
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur quandã historiã cõmemorare. ut cog¬
noscentes animal. scire possimꝰ utrũ ad bonã¬
dulentũ. callidũ. multũq decipiens uenatores
Sepe quidẽ ante pedes aucupis uoluitur. & in
medio eiꝰ conatu quasi iam app̾hendendus ela¬
bit᷑. p̃dã sui ex uicinitate ꝓmittens. Et hoc
agit. ne ad nidũ fetuũ fuoꝵ citus uenator oc¬
currat. Cũq iã senserit fugisse pullos suos. tt̃¬
& ipse illuso hoste discedit. S neqͥtiã eiꝰ uincit im¬
puritas. Ambigendũ ñ ẽ de eo qđ dicturi sumꝰ:
qͥa ex his qui mansueti in caueis nutriunt᷑. ue¬
ritas approbatur. Mascłs in mascłm insurgit.
obliuiscitur sexũ libido p̾ceps. pugnat᷑ ad coi¬
tũ. & una palma uictoris ẽ polluisse quẽ uice¬
rit. Si gͥ malignũ. si ĩ mundũ. si dolosũ hoc
animal ẽ: impiũ uidetur ad meliorẽ partem
huiꝰ referre nom̃: & ad saluatoris nr̃i iħu xp̃i
intelligentiã tẽꝑare. Magis aũ conuenit mala

Expanded text:
dam historiam commemorare, ut animal cognoscentes, scire possimus utrum ad bonadulentum, callidum, multumque decipiens venatores. Saepe quippe ante pedes aucupis volvitur, et in medio ejus conatu, quasi jam apprehendendus elabitur. Praedam sui ex vicinitate promittit: et hoc agit, ne ad nidum foetuum ejus citus venator occurrat. Cumque jam senserit fugisse pullos suos, tunc et ipse illuso hoste discedit. Sed nequitiam ejus vincit impuritas. Ambigendum non est de eo quod dicturi sumus, quod ex iis qui mansueti in casis nutriuntur, veritas approbat: masculus in masculum consurgit, obliviscitur sexum libido praeceps, pugnatur ad coitum, et una palma victoris est polluisse quem vicerit. Si igitur malignum, si immundum, si dolosum hoc animal est, impium videbitur ad meliorem partem hujus referre nomen, et ad Salvatoris nostri Jesu Christi intelligentiam temperare. Magis autem convenit mala
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ẽ qui possit dicere. & diẽ hominis ñ con¬
cupiui: Explanatio uerbi conuincit nos.
qͥa diẽ concupiscamꝰ hominis. Frequent̃ qͥppe
egirotantes cũ in phantasmate febriũ ẽe ceꝑimꝰ.
& mortis limine urgeri. ad eos qui nos uisitant
fratres lassas manꝰ attollimꝰ. orantes cos ut ꝓ nob̾
dñm dep̃centur. atq dicentes. Rogate m ali¬
quod uite spaciũ. rogate ut aliquantisꝑ in
hac luce ꝑmaneã. Ista memorantes. ñ diem
scm̃ dm̃. s diẽ hominis desideramꝰ. Qua ꝓpt̾
longe iite amore deposito. & desiderio huma-¬
ne diei. queramꝰ illã diem uidere. in qua par¬
ticipes eiꝰ beatitudinis que in xͦ ẽ efficiam᷑. cui¬

Expanded text:
possit dicere: Et diem hominis non concupivi? Explanatio verbi convincit nos, quia diem concupiscamus hominis. Frequenter quippe aegrotantes, cum in phantasmate esse febrium coeperimus, et mortis limine urgeri, ad eos qui nos visitant fratres lassas manus attollimus, orantes eos, ut pro nobis Dominum deprecentur, atque dicentes: Roga mihi aliquod vitae spatium, roga ut aliquantisper in hac luce permaneam. Ista memorantes, non diem sanctum Domini, sed diem hominis desideramus. Quapropter, longae vitae amore deposito, et desiderio humanae diei quaeramus illam diem videre, in qua participes ejus beatitudinis, quae in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
& tẽpore postea uenit instanti. tec̃ contritꝰ ẽ. ñ so¬
lũ confractus ut pͥmũ malltus uniu̾̃se t̾re. & qͥa
contritꝰ ẽ qui fuerat ante confractus malleus unuꝰ¬
se t̾re. iocuco & unũ quẽq nr̃m confringit᷑ qͥdẽ qun¬
do introducim᷑ in eccliã & ꝓficimꝰ ad fidẽ. conten¬

Expanded text:
et tempore postea venit instante, tunc contritus est, non solum confractus ut primum, malleus universae terrae. Et quia contritus est, qui fuerat ante confractus, malleus universae terrae, idcirco per unumquemque nostrum confringitur quidem quando introducimur in Ecclesiam, et proficim
Abbreviated transcription (Latin):
ntuere diligentiꝰ. & in om̃i scriptura hec inue¬
mes ordinata.S si tͥ difficile ẽ ꝑ omnes libros
ugilantẽ cordis ocłm ducete. in hoc saltem lo¬
co diligentiꝰ que referuntur aduerte. Prima
inquit exut sors caath: & facta ẽ filiis aaron sacer¬
dotib qui erant in leuitis. Cuiꝰ pͥmã sortẽ decebat
exire. cui oportebat pͥmitus dari. nͥ aaron pͥmo
pontifici. primo in uite meritis. pͥmo in hono¬
tib & uirtute: Certũ est apud te nc̃ saltim. qđ
ñ sit sors ista fortuita. s adsit uirtus suꝑna
gubernans eam scd̾m diuine ꝓuidentie iudiciũ.
U bi gͦ silis aaron pͥma habitacła sors hec iusta decer¬
nit: In tribu inguit iuda & in tribu simeon &
in tribu beniamin ꝑ sortẽ ciuitates tredecim. Hi¬
des qmͣ electis uiris in electis tribub habitatła di¬
spensantur: Quos autẽ oportuit scdam sortẽ susci¬
ꝑe: Filios inquit caath qͥ reliqͥ erant post filios
aaron. Et quas tuib isti accipiunt: In tribu in¬

Expanded text:
mni Scriptura haec ita invenies ordinata. Sed si tibi difficile est per omnes libros vigilantem cordis oculum ducere, in hoc saltem loco diligentius quae referuntur adverte. Prima, inquit, exit sors Caath, et facta est filiis Aaron sacerdotibus qui erant in Levitis. Cui prima sors debuit exire, cui oportebat primatum dari, nisi Aaron primo pontifici, primo in vitae meritis, primo in honoribus et virtute? Certum est apud nos nunc saltem quod non sit sors ita fortuita, sed adsit virtus superna, gubernans eam secundum divinae providentiae judicium. Ubi ergo filiis Aaron prima habitacula sors haec justa decernit? In tribu, inquit, Juda, et tribu Simeon, et in tribu Benjamin, per sortem civitates duodecim. Vides quomodo in electis viris, et in electis tribubus habitacula dispensantur. Quos autem oportuit secundam sortem suscipere? Filios, inquit, Caath qui reliqui erant post filios Aaron. Et quas tribus ipsi accipiunt? In tribu, in
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ pͥma sors cecidit ad beniamin & postmno¬
cesse c̃ ẽẽ aliqua rationẽ etiã in ordine sacerdo¬
talis & leuitice sortis. ut alui pͥma. alii scd̃a.
alii uͦ t̾cia. sors ducatur. ꝑ quas illa uł illa
loca unicuiq decernantur. Dicuntur autẽ
fili ẽẽ leui. gerson & caath & merari. & osten¬
ditur pͥmas teninsse in honore. qͥa filu caath fu
crunt amrã moyses & aaron & maria. Igitur
de caath pars quidẽ plebis effecta ẽ sacerdotalis
que ẽ aanmn & filii ciꝰ. moyses autem aut in sa¬
cerdotali ordine. aut siquid etiam plus ã
sacerdotali ẽẽ potest habendus ẽ. Alia uͦ ratio ẽ¬
de filus eiꝰ. Cet̃i autẽ ex filiis eaath sccłm ordi¬
nẽ tenuert̃ in tribu leui: qui sunt & ysaar & che

Expanded text:
ubi prima sors cecidit in Benjamin, et postmoubi prima sors cecidit in Benjamin, et postmocesse est esse aliquam rationem etiam in ordine sacerdotalis et Leviticae sortis, ut alii prima, alii secunda, alii vero tertia sors ducatur, per quas illa vel illa loca unicuique decernuntur. Dicuntur autem filii esse Levi, Gerson, et Caath, et Merari, et ostenditur primatum tenuisse eo Moyses, et Aaron, et Maria. Igitur de Caath pars quidem plebs effecta est sacerdotalis, quae est Aaron et filii ejus. Moyses autem aut in sacerdotali ordine, aut si quid etiam amplius a sacerdotali esse potest, habendus est. Alia vero est ratio de filiis ejus. Caeterum autem ex filiis Caath secundum tenuerunt in tribu
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra. leuitis autẽ in hereditate
solus sufficit deus. Uerũ qm̃ ac
cipiunt leuite decimas. & pͥmi¬
tias de fructib a filus isrł ꝑ p̾
ceptum di. oportebat eos etiã de t̾ra ut ita
dicam & habitacłis decimas acciꝑe. hoc est
enim ab om̃ib decimas accepisse. Et ideo acte
dentes pͥmarii uiri qui erant in filiis leui ad
eleararũ saccidotẽ. & ad iħm filiũ naue. & ad
pͥncipes tribuũ filioꝵ isrł in selon in t̾ra chana¬
an. dixerunt. D ñs p̃cepit in manri moysi
dare nobis ciuitates ad habitandũ. & suburba¬
na coꝵ animalib nr̃is. Oportebat gͦ etiam
de suburbanis & de ciuitatib sortẽ fieri. ne
forte indiscrete & fortuito int̾ leuitas celebra¬
ta diuisio uideretur. Sic̃ g distributio sortis
que facta ẽ in filuis istł habint rationẽ qua
quis pͥma sorte dignus haberetur. & alius
sccd̾a. de qua re ꝓ ut potuimꝰ iam ante tracta¬
uimus. s & de his que ꝑ moysen itra iorda¬
nẽ. & ab iħu in t̾ram reꝑmnissionis accipiunt.

Expanded text:
in terra. Levitis autem haereditas solus sufficit Deus. Verum quoniam accipiebant Levitae decimas et primitias de fructibus a filiis Israel per praeceptum Dei, oportebat eos etiam de terra, ut ita dicam, et de habitaculis decimas accipere, hoc est enim, ab omnibus decimas accepisse. Et iant de filiis Levi ad Eleazar sacerdotem, et ad Jesum filium Nave, et ad principes tribuum filiorum Israel, in Selon, in terra Chanaan dixerunt: « Dominus praecepit in manu Moysi dari nobis civitates ad habitandum, et suburbana earum animalibus nostris. » Oportebat ergo etiam de suburbanis et de civitatibus sortem fieri, ne forte indiscrete et fortuito inter Levitas celebrata divisio videretur. Sicut ergo distributio sortis quae facta est in filiis Israel habuit rationem qua quis prima sorte dignus haberetur, qua et alius secunda; de qua ut potuimus jam ante tractavimus; sed et hi qui per Moysen ultra Jordanem, et ab Jesu in terra repromissionis accipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ti. quã primo ominũ obseruauimꝰ in nume¬
ris. Postea enim quã ordinate fuerant duode¬
cim trib ꝑ quatuor orbis t̾re partes. cuta archã
testam̃ti dñi ęxcubias agere. & statute sunt tres
quidẽ trib ab oriente. tres autẽ ab affrico. uł a¬
meridiano. tres autẽ ad mare qd ẽ ad occiden¬
tẽ. tres uͦ ad aqͥlonẽ qui ẽ septentrion ibi etiam
isti ꝑ quartuor orbis t̾re partes eodẽ ordine de¬
putantur. Ab oriente quidẽ ubi erat trib u¬
da que erat int cet̾as pͥma aaron & filii eius
m̃ti dñi leuare in humeros & tubis canere statu¬
untur. ita ut cũ pͥma tuba cecinisset. inouerent
castra hii qͥ erant ab oriente. cũ uͦ scda ceciniss.
hn qͥ a meridiano erant consurgerent. t̃cia ab oc¬
cidente. quarta ab aquilone. Uides quantꝰ orcio.

Expanded text:
ti, quam primo omnium observavimus in numeris: postea enim quam ordinatae fuerant duodecim tribus per quatuor orbis terrae partes circa arcam testamenti Domini excubias agere: et statutae sunt tres quidem tribus ab oriente, et tres quidem ab Africo, et meridiano, tres autem ad mare quod est ad occidentem, tres vero ad aquilonem, qui est septentrio: ubi etiam isti per quatuor orbis terrae partes eodem ordine deputantur, et ab oriente quidem, ubi erat tribus Juda, quae erat inter caeteros prima; Aaron atque filii ejus estamenti Domini levare in humeros et tubis canere statuuntur; ita ut cum prima tuba cecinisset, moverent castra hi qui erant ab oriente; cum vero secunda cecinisset, hi qui erant a meridiano consurgerent; tertia ab occidente, quarta ab aquilone. Vides quantus ordo
Abbreviated transcription (Latin):
saltim & obseruare ordinẽ ipsũ misterioꝵ ualet:
Qđ si scam litterã solũ difficile textus ipse nartiio¬
ns explicari potest. & ꝑmixtio uł locoꝵ uł ꝑso¬
narũ que in historia continentur euolui. quid
dicemꝰ de his sacram̃tis que ꝑ hoc descͥbuntur.
& in quib distributiones future hereditatis ad
sedes diũisas ȩxplicet. qͦmͦ hec in tesurtectioue ꝑ singlos
quosq scõꝵ sacerdotali uł leintico oraie habendi
sit distributio. ut quẽ adiodũ dicit apłs in tesut¬
rectione non confuse agantur oĩa. ẜ ueniat unis¬
quisq in suo ordine. iniciũ xp̃c. deinde ln qui
st xp̃i qui in aduentu eiꝰ crediderunt: Cũ tradi¬
derit regnũ do & patri. cũ subiterit ei omnẽ pͥncipati
& potestatẽ. ibi siue dubio tales queclam tastroꝵ
obseruationes. & sacerdotales distributiones. & ordi-¬
nes ac tubarũ significationes erunt. fortassis enĩ¬

Expanded text:
saltem et observare ordinem mysteriorum valet? saltem et observare ordinem mysteriorum valet? quod secundum litteram solam difficile textus narrationis explicari potest, et permistio vel locorum vel personarum quae in historia continetur evolvi. Quid dicimus de his sacramentis quae per hoc describuntur, et in quibus distributiones futurae haereditatis adusedes diversas explicet? Quomodo haec in resurrectione per singulos quosque sanctorum sacerdotali vel Levitico ordine habenda sit distributio, ut, quemadmodum dicit Apostolus, in resurrectione non confuse agantur omnia, sed veniat unusquisque in suo ordine? Initium Christus, deinde hi qui sunt Christi, qui in adventu ederit regnum Deo et patri, et cum subjecerit ei omnem principatum et potestatem , » ubi sine dubio tales quaedam castrorum observationes et sacerdotales distributiones et ordines ac tubarum significationes erunt. Quod autem e
Abbreviated transcription (Latin):
lon. ut iustitia seruetur in sorte ea que scdm am̃
ducitur. & credentiũ mentes ad misteria futuri seli
dirigat contuenda. post hec eoꝵ qui ad mare erait
id ẽ effrẽ & beniamin & manasse. Caath uͦ cũ fusce¬
pisset scda sorte tribũ beniamin. cet̾i ex familia
eiꝰ sortiti sunt effrẽ. Post hoc eos qui erant exdi¬
midia tribu manasse que fuit in t̾ra sc̃a sortitur¬
gerson. & iterũ ipse gerson sortit᷑. etiã aliã dimiciã
tribũ manasse. S qͥa oportebat & eos qui cranc
in aquilone aliqͥd sacerdotalis gr̃e consequi. ne pe¬
nitus nudati doms celestib uiderent᷑. in his gͦ quoꝵ
nouissimꝰ ordo erat in aqͥlone. id ẽ dan. neptalim.
aser. rursũ caath. ñ quidẽ int̾ sacerdotes s int̾ cetis
pͥmã tam̃ accepit sortẽ in dau. Scł̾am si gerson in
aser: & t̾ciã idẽ gerson in neptalim. Qs potest as¬
sequi hec omia & cõphendere: Qs meminisse

Expanded text:
lon, ut justitia servetur in sorte quae secundum Deum lon, ut justitia servetur in sorte quae secundum Deum ducitur, et credentium mentes ad mysterium futuri saeculi dirigat contuenda. Post haec eorum qui ad mare erant, id est Ephraim, et Benjamin, Manasse. Gad cum suscepisset secunda sorte tribum Benjamin, caeteri ex familia ejus sortiti sunt Ephraim. Post haec eos qui erant ex dimidia tribu Manasse, qui fuit in terra Gerson; et iterum ipse Gerson sortitur aliam dimidiam tribum Manasse. Sed quia oportebat eos qui erant ab aquilone aliquid sacerdotalis gratiae consequi, ne penitus nudati donis coelestibus videantur, in his ergo quorum novissimus ordo erat in aquilone, id est, in Dan, Nepthalim, Aser, rursum Gad non quidem inter sacerdotes, sed inter caeteros primam accipit sortem in Dan; secundam vero Gerson in Aser, et tertii, id est Gerson, in Nephthalim. Quis potest ascendere haec omnia et comprehendere? Quis meminisse
Abbreviated transcription (Latin):
bulon. qui & ipse ultimꝰ ẽ int̾ filios lic. accipiunt¬
in sorte cruitates .xii. S nondũ ea que magis ob¬
seruanda sunt in locis contigimꝰ. de quib etiã¬
si pandete ꝓfundiora non possumis. saltim sũ¬
ma queq ꝑstringere ñ pigebit. ut ex his unꝰqͥsq au¬
ditoꝵ occasionẽ capiat intelligentie altioris. & im¬
stice ꝑquirende. Cũ uͦ quatuor partes sint orbis
t̃ie. caathi acepit sortẽ pͥmus int̾ filios leui apar¬
orbis partib. Certũ ẽ orientalẽ plagã nobiliorẽ uide¬
ri. in qua nobilior omniũ reliquarũ iude trib
habebatur. & filii caath sacerdotis pͥmã ducunt in
tribub pͥmis & orbis partib sortẽ cũ gerson & me¬
rari. qui erant pͥmi int̾ filios leui. Sic gͦ tres pͥm¬
filii leui accipiunt orientẽ. Occidentẽ uͦ uͥ erat n¬
ben. simeon. & gad. sortitur scda sorte caath & tri¬
bũ simeonis. Merari uͦ pͥmũ sortitur ruben. & ie¬
rũ merari tertiũ in numeris ab oriente accepit tabu¬

Expanded text:
 ipse ultimus est inter filios Liae, accipiunt sortem civitates duodecim. Sed dum ea quae magis observanda sunt in locis contigimus, de quibus etiamsi pandere profundiora non possumus, saltem summa quaeque perstringere non pigebit, ut ex his unusquisque auditor occasionem capiat intelligentiae altioris et mysticae perquirendae. Cum quatuor partes sint orbis terrae, Caath accipit sortem primus inter filios Levi a parorbis partibus certum est orientalem plagam nobiliorem videri. Et quae nobilior omnium reliquarum Judae tribus habeatur, et filii Aaron sacerdotes primam dicunt in primis e tribus orbis partibus sortem cum Gerson et Merari, qui erant primi inter filios Levi. Si ergo tres filii Levi accipiunt orientem; occidentem vero ubi erat Ruben et Simeon et Gad, sortitur secunda sorte Gad et tribus Simeonis. Meraris vero primum sortitur Ruben, et iterum Merari tertium in numeris ab oriente accepit Zabu
Abbreviated transcription (Latin):
corde suo. s in m̃dacio. Non timuit ex his
que fecerat isrł ut toto corde conu̾teret᷑ ad
me: & deposito m̃dacio in qͦ ꝑseuerabat. uere
ageret peitentiã. Et dix̃ dñs ad me. Iustifi¬
cauit animã suã istł a p̾uaricatrice iuda.
Peccata isrł cũ iude uicus cõpatata. iustifi¬
cant qͦdãmͦ animã eiꝰ. Uade & legẽ sermones
istos ad aqͥlonẽ. Si intellexisti historiã. uidea¬
mus qͥd in his misticꝰ sermo significet. Uoca¬
tio gentiũ ex peccato isrł habuit exordiũ:
ut testantur apłi. post eã annuntiationẽ
quã iudeoꝵ p̾dicauerant sinagogis. ad uos
sacͣta uoce loqͥt᷑. Illoꝵ peccato salus gentib fa¬
cta ẽ: ad zelandũ eos. Igitur multa peccata
illiꝰ ppłi fecert̃ eũ a dño derelinqͥ. & nos ad spẽ
salutis ueuire. qͥ alieni eramꝰ testam̃toꝵ di & re¬
ꝓmissionis. Unde enĩ mͥ nescio alitubi extra scãm
t̃tã nato. nc̃ de reꝓmissionib disputare. & cre

Expanded text:
muit ex his quae fecerat Israel, ut toto corde converteretur ad me, et deposito mendacio, in quo perseverabat, vere ageret poenitentiam. Et dixit Dominus ad me, justificavit animam suam Israel a praevaricatrice Juda : Peccata Israel cum Judae vitiis comparata justificant quodammodo animam ejus. Vade et lege sermones istos ad Aquilonem . Si intellexisti historiam, videamus quid in his sermo mysticus significet. Vocatio gentium, exspectatio Israel, habuit exordium, ut testantur apostoli, post annuntiationem quam Judaeorum praedicaverunt Synagogis: Ad vos, sacra voce loquitur: Illorum peccato salus gentibus facta est ad zelandum eos . Igitur multa peccata illius populi fecerunt eum a Domino derelinqui, et nos ad spem salutis venire, qui alieni eramus testamentorum, et repromissionis. Unde etenim mihi nescio ubi extra sanctam terram nato, nunc de repromiss
Abbreviated transcription (Latin):
scendebant. sic ꝓpt̾ peccata dimisit qͥd noꝰ neces¬
sesit uocatis ex gentibꝰ pati. nichil hoꝵ reputa¬
mꝰ. et ideo nos uocatos ut illi inciten
nobiles aliqͥndo. nc̃ di filios. Si autẽ illi tanta
passi st̃. quantomagis nos si peccauerimiꝰ peiora
paticm᷑: In qͥb mechabat᷑ habitatio istł dimisi¬

Expanded text:
pter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos exgentibus pati? nihil horum reputamus, et ideo nos vocatos ut illi incitentnobiles aliquando, nunc Dei filios. Si autem illi tanta passi sunt, quanto magis nos, si peccaverimus, pejora patiemur? In quibus moechabatur habitatio domus
Abbreviated transcription (Latin):
pudu. Dumsit enĩ uere ds ppłm isrł: & dedit
ei libellũ repudii. ut sequens firmat exẽplũ.
ubet lex moysi mulieri displicenti uito suo
dari libellũ repudii. & dimitti eã. & tẽ uiro lice¬
re ut aliã ducat. Iuxta hunc sensũ intellige
accipientes iudeos libellũ repudu. & om̃mo a
dño derelictos. Ubi enĩ iã apud eos ꝓpħe. uͥ si¬
gna uirtutũ. uͥ manifestatio dĩ: Non tẽplũ. ñ
p̃ssus. Eiecti st̃ de regionib suis. atq ita dedit
dñs libellũ repudu istł. Post eos nos qui in
cuiꝰ saluator stirpe descendit. conu̾si sumꝰ ad¬
dm̃. & nouissima nr̃a que utinã saltim in hoc
tempore ñ cõplerentur. similia fut᷑a st̃ pecca¬
tis iuda. immo peiora. Et̃ ut credas in consũ¬
matione scłi deteriora nob̾ euent᷑a quã euene-¬
rint tudeis. audi saluatorẽ in euangłio p̃dican¬
tẽ. Cũ multiplicate fuerit miqͥtates. refrige
signa & ꝓdigia in celo & in t̾ra. ad decipiendos

Expanded text:
Dimisit enim vere Deus populum Israel et dedit ei libellum repudii, ut relinquens firmet exemplum. Jubet lex Mosi mulieri displicenti viro suo dari libellum repudii, et dimitti eam: et tunc viro licere ut alteram ducat . Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino a Domino derelictos. Ubi enim jam apud eos Prophetae, ubi signa virtutum, ubi manifestatio Dei? Non templum, non pressus. Ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos nos qui in cujus Salvator stirpe descendit conversi sumDominum, et novissima nostra, quae utinam saltem in hoc tempore non complerentur. Similia futura sunt peccatis Juda imo pejora. Et tu credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura, quoniam venerunt Judaeis, audi salvatorem in Evangelio praedicantem: « Cum multiplicatae fuerint iniquitates, refrigessigna et prodigia in coelo et in terra ad decipiendos,
Abbreviated transcription (Latin):
nos qͥ sumꝰ iuda legentes in sacͥs uolumiuib in¬
uenimus qm̃ de om̃ib quib cõp̃hensa ẽ. in
qͥb mechabat᷑ habitatio isrł. dimifit eam d̾s
& dedit illi libellũ repudii. & cũ debetem᷑ ex
hio qͦ illi passi st̃ nos ad meliora conu̾ti.& inspi¬
cere qͥa illi ꝓpt̾ peccata tͣditi sint captiuitati. et
int̾fecti ab inimiciᷤ. & ciuitates eoꝵ igni exustȩ
sint. cũitaq ut diximꝰ hȩc nob̾cũ debuerimꝰ repu¬

Expanded text:
Nos qui sumus Juda, legentes in sacris voluminibus, invenimus quoniam de omnibus quibus comprehensa est, in quibus moechabatur habitatio Israel, dimisit eam Deus, et dedit ei libellum repudii, et cum deberemus ex his, quae illi passi sunt, nos ad meliora converti, et inspicere, quia illi propter peccata traditi sunt captivitati et interfecti ab inimicis, civitates eorum igni exustae sunt: cum itaque, ut diximus, haec nobiscum debuerim
Abbreviated transcription (Latin):
ascendunt suꝑ colles. & fiunt subtus om̃e lignũ
ñ fructiferum s nemorosũ. Si qͥdẽ alteriꝰ nat̾e
ẽ lignũ qd ub̾tate feitile ẽ: alteriꝰ qd tantum
abundat fronde folioꝵ. In nemorib & lucis
nemo plantat ficum. nemo uineam. nemo
arbores feitiles. s ad oblectationẽ insus tan¬
tũ ligna frondentia. Tales st̃ heretici. qui ota¬
tionẽ suã u̾boꝵ decote cõponunt. ut ñ conũ¬
tant audientes a uicis. s delectent. Igitur
qui istimodi seductione ꝑsuasus ẽ: abuit sub¬
tus omne lignũ. Simulq attende quare non
dixerit om̃e lignũ & tacuerit. neq rursũ addi¬
derit omne lignũ fructiferũ. s significant̃ ad¬
iecerit. subtꝰ om̃e lignũ frondosũ. Quã ob rẽ
si intelligas cur p̃cipiatur in lege. ñ plantab̾
om̃e lignũ iuxta altare dñi di tui. nec faci
plantetur intẽplo. si obseruaueris quare di¬
ccũ sit fornicata ẽ illic : & dixi post quã form¬
cata ẽ hec oĩa. ad me conũtere & ñ ẽ conu̾sa.

Expanded text:
ignum non fructiferum, sed nemorosum: siquidem alterius naturae est lignum, quod ubertate fertile est, alterius quod tantum abundat fronde foliorum. In nemoribus et lucis nemo plantat ficum, nemo vineam, nemo arbores fertiles, sed oblectationi visus tantum ligna frondentia. Tales sunt haeretici, qui orationem suam verborum decore componunt, non ut convertant audientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur qui istiusmodi seductione persuasus est, abiit subtus omne lignum. Simulque attende quare non dixerit, omne lignum, et tacuerit, neque rursum addiderit omne lignum fructiferum, sed significanter adjecerit: subtus omne lignum frondosum. Quamobrem si intelligas cur praecipiatur in Lege: Non plantabis omne lignum juxta altare Domini Dei tui, nec facieerdicitur ne lucus plantetur in templo, si observa veris quare dictum sit: Fornicata est illic, et dixi postquam fornicata est haec omnia: Ad me convertere, et non
Abbreviated transcription (Latin):
uobis qm̃ potens ẽ ds ex lapidib istis suscita¬
re filios abrabã: lapides nos ẽẽ significans.
qͥ ad similitudinẽ lapidũ obdurantes corda
nr̃a renuimꝰ ueritatẽ. & uere omp̃s ds suscita¬
diamus in nobis. Uidit gͦ p̾uaricationẽ isrł
p̃uaricatrix nida. qͣ ñ seruauit pactũ qđ cũ
d̾o fecerat. & uidit qm̃ de om̃ib qͥb cõp̃hensa

Expanded text:
lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides esse nos significans, quia ad similitudinem lapidum obdurantes corda nostra renuimus veritatem. Et vere omnipotens Deus suscitadiamus in nobis. Vidit ergo praevaricationem Israel praevaricatrix Juda, quae non servavit pactum quod cum Deo fecerat: Et vi
Abbreviated transcription (Latin):
ni isrł. quia dimisi cã. & dedi ei libellũ repu¬
dii. & ñ tumuit p̾uaricatrir iuda ne & ipsa
ꝓpt̃ peccata sua similia sustineret. Siquis
nuꝑ emptꝰ. domũ emptoris & dm̃ fuerit ingreᷤ¬
sus. sciscitat᷑ ab aliquo cũ seruo qͥs de pͥorib
seruis offenderit dñm. quis libertatẽ ꝓmeru¬
erit. & si uoluerit in domo dm̃i ꝑseuerare. ca¬
uet ea facere que eos fecisse audit qui ũberi
inde diligentissune inquirens qͥd fecerint illi
qui libertatẽ adño meruert̃. om̃i labore nitit᷑.¬
ut ea faciat que cos fecisse cognouit. Et nos ita
postea ex gentib congregati. credidimꝰ in xp̃m.
legamiꝰ scͥpturam. uideamꝰ qͥs iustificatꝰ sit. qͥs
offenderit dm̃. & cũ om̃i obseruatione nitam᷑

Expanded text:
Israel, quia dimisi eam, 875 et dedi ei libellum repudii. Nec timuit praevaricatrix Juda, ut ne ipsa propter peccata sua, similia sustineret. Si quis nuper emptus domum emptoris et domini fuerit ingressus, sciscitatur ab aliquo conservo, quis de prioribus servis offenderit dominum, quid promeruerit: et si voluerit in domo domini perseverare, cavet ea facere, quae eos fecisse audit  Al. audivinde diligentissime inquirens quid fecerunt illi qui libertatem a domino meruerunt, omni labore nititupostea ex gentibus congregati credidimus in Christum, legamus Scripturas, videamus quis justificatus sit, quis offenderit Deum, et cum omni observat
Abbreviated transcription (Latin):
eos in assirios. & dedit ei libellũ repudii in
manꝰ eiꝰ. Et ñ timuit p̃uaricatͥx iuda post tan¬
ta que passus c̃ isrł dimissus a dõ. & accipiens
libellũ repudri dedi in manꝰ suas. Debuerat a
uicis suis iuda conũti. & ꝑ aliena peccata cor¬
reptꝰ. sͥ similia p̃cauere. Qui ñ solũ peccare ñ de¬
sut. s p̾stina scelera duplicauit ⁊ ñd̾antũ ut
ad cõparationẽ eiꝰ congregatio isił que pͥus fue¬
rat & ipsa dãnata. sit nistior. Et dedi ẽi li¬
bellũ repudii in manꝰ eiꝰ. & ñ timuit p̾uarica¬
trix uida soror eiꝰ. s abut & forncata ẽ etiã

Expanded text:
eos in Assyrios: Et dedi ei libellum repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda s
Abbreviated transcription (Latin):
rũ abraham. isaac & iacob. xp̃c clem̃tissimꝰ cͥs
ꝓ suo merito etadicauit. qͣntomagis neq nobis
parcet si similia fecerimꝰ: Hide benignitatem
& seueritatẽ di. Neq enĩ benignꝰ tantũ ẽ se ñ se¬
uerꝰ. neq seueiꝰ tantũ & ñ etiã benignꝰ. Sibem

Expanded text:
rum, Abraham, Isaac, et Jacob, Christus clementissimus Deus rum, Abraham, Isaac, et Jacob, Christus clementissimus Deus pro suo merito eradicavit, quanto magis neque nobis parcet, si similia fecerimus? Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque enim benignus tantum est, et non severus: neque severus tantu
Abbreviated transcription (Latin):
re quippe si udicemꝰ fidẽ & ueritatẽ. ñ multitu¬
dinẽ. & tespiciamꝰ uoluntatẽ hominũ non con¬
gregationẽ. uidemꝰ in tanto numero eccłiarũ
fidelẽ difficile repꝑiri. Tc̃ erant uere fideles
qͣndo martirũ uictime feriebant᷑. qͣndo cruentas
exeqͥas ꝓsecuti. tristes ad eccłiã reu̾tebant᷑. & om̃is
erat multitudo lugentiũ. qͣndo cathetumini in pͥ¬
ma statĩ fide deferendo martirio docebantur.
celo. tc̃ fiebant portenta de t̾ra. tc̃ crant pau¬
ci qͥdẽ s uere fideles. angustam & artã ingredi¬
entes uiã. que duc̃ ad uitã. Nc̃ uͦ qͣndo facti su¬
mus plures. qͥa difficele ẽ plures eẽ bonos. neq
enĩ m̃titꝰ ẽ iħe dicens. multi uocati sunt pauei
udas autẽ audiens ea que acciderant isrł. uo¬
luit ad me conu̾ti. De nr̃is loquitur pecca¬
tis. qui legentes ea que passus ẽ ppłs iudeorũ
non timemꝰ neq dicimꝰ. Si nat᷑alib tamis ñ pe¬
ꝑcit. quantomagis neq nob̾ parcet ds. Si illos

Expanded text:
 fidem et veritatem, non multitudinem, et respiciamus voluntatem hominum, non congregationem, videmus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam revertebamur, omnis erat multitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide pro ferendo martyrio docebantur, coelo, tunc fiebant portenta de terra. Tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, angustam et arctam ingredientes viam, quae ducit ad vitam. Nunc vero quando facti sumus plures quia difficile est plures esse bonos, neque enim mentitur Jesus dicens: Multi vocati, pauci Judas autem audiens ea quae acciderant Israel, noluit ad me converti: de nostris loquitur peccatis, qui legentes ea quae passus est populus Judaeorum, non timemus, neque dicimus: Si naturalibus ramis non pepercit, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
psũ pͥmũ lectionis sermonẽ qͥ ꝑ se obscurꝰ est
debemꝰ excutere. & postea si uiã dñs dederit
intelligendi. ad altiorẽ sensũ uenire poterimꝰ.¬
n regnoꝵ libris fert᷑ historia que docet post
salomonis interitũ tẽporib roboã .xii. tͥb fuis¬

Expanded text:
sum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et postea, si Dominus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuis
Abbreviated transcription (Latin):
& continuo discedunt. nec in meditatione u̾bi di
diutius ĩmorant᷑. Tam̃ ꝓ his qui studiosi st̃. &
siciunt audire atq possunt caꝑe sp̃ualẽ sensum
pauca aliqua dicemꝰ ex multis. Potest gͦ obici
dicat ppło. inuocati demones faciant qđ possunt.
erat ut ipse ueniret ad balaã: & consuetos demo¬
nes ꝓhiberet accedere. ne uł tẽptarent aut cona¬
rentur ledere uelle ppłm suũ : Ad hec gͦ licet
ñ oĩa que possunt occurrere ꝓferenda sint.
tam̃ dicimꝰ ex parte. qͥa ñ uult deus demonĩ¬
genꝰ ante tẽpus dãuare. Sciunt enĩ & ipsi demo¬
nes qͥa tẽpus eoꝵ p̾sens hoc scłm continet. ꝓpt̾ea
lũ remoint a pͥncipatu scłi huiꝰ. qͥa adhuc opꝰ

Expanded text:
 continuo discedunt, nec in meditatione verbi  continuo discedunt, nec in meditatione verbi diutius immorantur. Tamen pro his qui studiosi sunt et sitiunt audire, possuntque capere spiritalem sensum pauca aliqua dicimus ex multis. Potest ergo objidicat populo: invocari daemones faciant quod possunterat, ut ipse veniret ad Balaam, et consuetos daemones prohiberet accedere, ne vel tentarent aut conarentur laedere velle populum Dei? Ad haec ergo, licet non omnia quae possunt occurrere proferenda sunt, tampus damnare. Sciunt enim et ipsi daemones, quia tempus eorum praesens hoc saeculum continet. Propterea lum removit a principatu saeculi hujus, quia adhuc opus
Abbreviated transcription (Latin):
mus adimpletur. Igitur balaã diuinacłis ac¬
ceptis. cũ solerent demones ad se uenire. fugatos
t̾rogare se dm̃. qͥa consuetos sͥ parere nusquã de¬
mones uidit. Uenit enĩ ipse ad balaã ñ qđ
dignꝰ eẽt ad quẽ ueniret ds̃. s ut fugarent᷑
illi qͥ ei ad maledicendũ uł ad malefaciendũ
adẽe consueuerant. Iam huic enĩ deus ꝓui
debat ppło suo. Adest gͦ & dicit dñs ad
eũ. Quid homines isti uenert̃ ad te: Et dix̃
balaã ad eũ. Balac filiꝰ sephor rex moab mi¬
sit cos ad me dicens. Ecce ppłs ȩxnt de egip¬
to. & oꝑuit faciẽ t̾rẽ. & hic sedet iuxta me.
ueni gͦ nc̃ & maledic mͥ eũ. si forte poterimꝰ
ꝑcutere eũ & eicere. Et dixit deus ad balaam.
Non eas cũ eis. neq maledicas ppłm. Est enm
benedictꝰ. Altior inc exoritur questio. & ne¬
scio utrũ conueniat. rem tam ꝓfundi mnisterii
denudare & ꝓferre ad turbas. & eas turbas que ad
auditoriũ u̾bi di ñ nͥ paucis dieb adueniunt.¬

Expanded text:
um. Igitur Balaam divinaculis acceptis, cum solerent daemones ad se venire, fugatos terrogare se Deum, quia consuetos sibi parere nusquam daemones videt. Venit ergo ipse ad Balaam, non quod dignus esset ad quem veniret Deus, sed ut fugarentur illi qui ei ad maledicendum et male faciendum adesse consueverant. Jam hinc enim providebat Deus populo suo. Adest ergo, et dicit Deus ad eum: Quid homines isti venerunt at te? Et dixit Balaam ad Deum: Balac filius Sephor rex Moab, misit eos ad me, dicens: Ecce populus exivit de Aegypto et cooperuit faciem terrae, et hic sedit juxta me. Veni ergo nunc et maledic eum, si forte poterimus percutere eum et ejicere. Et dixit Dominus ad Balaam: Non eas cum eis, neque maledicas populum. Est enim benedictus. Altior hic exoritur quaestio; et nescio utrum conveniat rem tam profundi mysterii denudare, et proferre ad turbas, et eas turbas, quae ad auditorium verbi Dei, non nisi paucis diebus adveniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illo deniq fert᷑ magoꝵ genꝰ & institucio in partib
orientis iugere. Qdescͥpta habentes apud se oĩa
que ꝓpħauerat balaã. etiã hoc habuerunt scͥptũ.
qͦd orietur stella et iacob. & exurget homo ex isrł.
Hec scͥpta habebant magi apud semet ipsos. & ido
quando natꝰ ẽ iħc agnouert̃ stellã & intellexert̃
adimpleri ꝓpłiã magis ipsi quã ppłs isrł. qui

Expanded text:
illa denique fertur magorum genus et institutio in partibus illa denique fertur magorum genus et institutio in partibus Orientis vigere: qui descripta habentes apud se omnia quae prophetaverat Balaam, etiam habuerunt hoc scriptum, quod orietur stella ex Jacob et exsurget homo de Israel . Haec scripta habebant magi apud semetipsos; et ideo quando natus est Jesus, agnoverunt stellam, et intellexerunt adimpleri prophetiam magis ipsi quam populus Israel, qui
Abbreviated transcription (Latin):
demonib auferat᷑ libertas arbitrii. millus ult
impugnabit athletas.xͥ. Nullo autẽ oppugnante
nec certam̃ aliqͦd erit. & sublato certamine. nullũ
erit p̾miũ. nulla uictoria. Icciroo gͥ tali uia utit᷑ ds.
ut & ppł̃s adhuc tudis. & qͥ nuꝑ abstrabi ceꝑat acul
tu demonũ. demonib ñ tradat᷑. & inuocanti mago
responsa deferantur. & genꝰ demonũ non induet᷑
arbitru potestate. Et ideo p̃uenit ds. & ire bala¬
am atq inuocare demones ad maledicendũ ꝓhi¬
bet. si tam̃ a cupiditate cessasset. S qͥa ꝑsistit in
desiderio pecumie. indulgens deus arbitrni liber¬
tati. rursus ire ꝑmittit. Uerbũ tam̃ suũ micit
in os eiꝰ. ꝓhibens maledictionẽ ficri ꝑ demones.
enĩ ꝓpħie eiꝰ a moyse sacris inserta st̃ uolummi¬
b. quantomagis descͥpte st̃ ab his qͥ habitabant
tc̃ mesopotamiã. apud quos magnificꝰ habebat᷑
balaã. quosq attis eiꝰ constat fuisse discipłos: Ex

Expanded text:
daemonibus auferatur libertas arbitrii, nullus ultra impugnabit athletas Christi. Nullo autem oppugnante, nec certamen aliquod erit; et sublato certamine, nullum erit praemium, nulla victoria. Idcirco igitur tali via utitur Deus, ut et populus adhuc rudis, et qui nuper abstrahi coeperat tu daemonum, daemonibus non tradatur; et invocanti mago responsa deferantur, et genus daemonum non nudetur arbitrii potestate. Et ideo praevenit Deus adire Balaam, atque invocare daemones ad maledicendum prohibet, si tamen a cupiditate cessasset. Sed quia persistit in desiderio pecuniae indulgens, Deus arbitrii libertate rursus ire permittit; verbum tamen suum injicit in os ejus, prohibens maledictionem fieri per daemones, enim prophetiae ejus a Moyse sacris inserta sunt voluminibus, quanto magis descriptae sunt ab his qui habitabant tunc Mesopotamiam, apud quos magnificus habebatur Balaam, quosque artis ejus constat fuisse discipulos? Ex
Abbreviated transcription (Latin):
illis diuinationis artib quas curiositas huma¬
na cõposuit. st̃ quedã que scͥpt᷑a quidẽ diuina¬
cła nominauit. Gentilis autẽ consuetudo uł
tripodas uł corchinaᷤ. uł aliis huiꝰ modi uoca¬
bulis appellat. que quasi ad hoc ipsũ cõnse¬
crata. moueri ab eis & contrectari solent. Scͥp¬
tura sane diuina ephod quoddã u̾nacło sermo¬
ne nõminat in ꝓpħis. qđ indum̃tũ tradunt

Expanded text:
illis divinationis artibus, quas curiositas humaillis divinationis artibus, quas curiositas humana composuit, sunt quaedam quae Scriptura quidem divinacula nominavit. Gentilis autem consuetudo, vel tripodas vel cortinas, vel aliis hujusmodi vocabulis appellat. Quae quasi ad hoc ipsum consecrata, moveri ab eis et contrectari solent. Scriptura divina sane Ephot quoddam vernaculo sermone nominat in prophetis, quod indumentum tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
sti gͦ demones arte quadã & cõpositione u̾boꝵ
in amicitias ut ita dicã cesserant balaã. quoꝵ a
miciis fretꝰ. magnꝰ apud homines uidebat᷑. Ob
hoc gͦ mittit ad eũ rex. & ait. Uem nẽ & ma¬
si forte possimꝰ ꝑcutere aliqͦs ex his. & eicere eos
a t̾ra. Uidet᷑ mͥ rex hic ñ ex integro confidere
in balaã diuino. ingenti credo de uirtutib que
in ppło di facte st̃ auditione ꝑt̾ritꝰ. & ideo dic̃.
si forte uł eo usq p̃ualeant maledictiones ba¬
laã. ut aliquos ex ipsis possit ꝑcutere. cet̾os uͦ
qͥa sciret rex qđ qͥb cũq benedixiss balaã benedic¬
ti c̃ẽnt. s uidetur mͥ adulandi gr̃a hec dicere. ut
artẽ eiꝰ efferens & extollens. ꝓmptiorẽ eũ sͥ redlat
ad facinꝰ. Ars enĩ magica nescit benedicere. qͥa
nec demones sciunt bene facere. Noe scit bene-¬
tlicere. isaac & iacob. & om̃s sc̃i. Impioꝵ nullus
scit benedicete. S tandẽ ueniunt ad balaam
legati. U enert̃ enĩ inquit seniores moab. & se¬

Expanded text:
go daemones arte quadam et compositione verborum, in amicitias, ut ita dicam, cesserant Balaam, quorum amicitiis fretus, magnus apud homines videbatur. Ob hoc ergo mittit ad eum rex et ait: Veni nunc et masi forte possimus percutere aliquos ex eis, et ejicere eos a terra. Videtur mihi rex hic non ex integro confidere in Balaam divino ingenti; credo de virtutibus quae in populo Dei factae sunt auditione perterritus, et ideo dicit, si forte vel eo usque praevaleant maledictiones Balaam, ut aliquos ex ipsis possit percutere, caeterosquia sciret rex quod quibuscunque benedixisset Balaam, benedicti essent. Sed videtur mihi adulandi gratia haec dicere, ut artem ejus efferens et extollens, promptiorem sibi eum reddat ad facinus. Ars enim magica nescit benedicere, quia nec daemones sciunt benefacere. Noscit benedicere Isaac et Jacob, et omnes sancti: impiorum nullus scit benedicere. Sed tandem veniunt legati ad Balaam. Venerunt enim, inquit, seniores Moab et se
Abbreviated transcription (Latin):
honesta. ac religiosa plantare. De regno seon ñ ẽ
scͥptũ. ut nullus uiuus relinquatur. nec de re¬
gno moab. forte enĩ ex illis opꝰ habemꝰ aliqͥb.
& ñnullis eoꝵ ꝓ uite huiꝰ agonib & exercitiis in¬
digemꝰ. alioqͥn debuissemꝰ de hoc mundo exisse.
De basan uͦ hoc ẽ de turpitudine. nullo penitꝰ in¬
digemꝰ. nichil ex ea relinquamꝰ. Excidenda oĩa.
oĩa subũtenda st̃ oꝑa turpitudins. In nullo
enĩ potest honestũ ẽẽ qđ turpe ẽ. Et ꝓfecti¬
inde filii isrł. collocauert castra ab occidente
moab iuxta iordanẽ contra iencho. Et ut in¬
dit balac filiꝰ sephor: & reliqͥ omnia que de ba¬
laã & asina eiꝰ scͥbunt᷑. Historia plena nego¬
tus. interior uͦ intellectus multo negotiosior.
Et nescio si facile sit. uł ipsas tantũ historicas ex¬
planare sententias. Deo tam̃ donante. breiit̃

Expanded text:
honesta ac religiosa plantare. De regno Seon non est honesta ac religiosa plantare. De regno Seon non est scriptum. Et nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim ex illis opus habebat aliquod, et nonnullis eorum pro vitae hujus agonibus et exercitiis indigemus. Alioquin debuissemus ex hoc mundo exisse. De Basan tamen, hoc est de turpitudine, nullo penitus indigemus, nihil ex eo relinquamus. Excidenda omnia, omnia subvertenda sunt opera turpitudinis. In nullo enim potest honestum esse, quod turpe est. CAPUT VIi filii Israel collocaverunt castra ab Occidente Moab juxta Jordanem contra Jericho, et vidit Balac filius Sephor, et reliqua omnia quae de Balaam et asino scribit historia plena negotiis . Interior vero intellectus multo negotiosior: et nescio si facile sit vel ipsas tantum historicas explanare sententias: Deo tamen donante, breviter
Abbreviated transcription (Latin):
runt filii isrł ciuitates amorreoꝵ. ascendeit̃
etiã uiã que ducit in basan. uͥ erat og rex ba¬
san. S ad hunc neq legatos mittere dignan¬
tur. neq petere ab eo ut ꝑt̾rã eiꝰ transeant. s
continuo confligunt cũ eo. & suꝑant tam ipsũ
quã ppłm suũ. Uideamꝰ gͦ que ẽ basan. Ba¬
san int̾pretat᷑ turpitudo. Merito gͦ nec legati
mittuntur ad istã gentẽ. nec tͣnsitꝰ ꝑ t̾rã eius
poscitur. Nullus enĩ nobis tranfitus ẽẽ debet.
nullus accessus ad turpitudinẽ. s ab inicio sta¬
test hic figurã tenere omniũ carnaliũ. & ma¬
terialiũ rerũ. quarũ amore & desiderio deten¬
ta amiina excludit᷑ & separat᷑ ado. Adu̾sũ hos
gͦ ita p̃cipitur bellũ gerendũ. ut ñ relinqua¬
tis in quit ex eo inuentẽ. Nullũ enĩ a filus ifrł
oportet relinqui in regno turpitudinis. & dedecoris
inuentẽ. s decet isrłiticã uirtutẽ excidere resera¬
re turpia. & pia queq in anima reedificare atq

Expanded text:
runt filii Israel civitates Amorrhaeorum, ascenderunt etiam viam, quae ducit in Basan, ubi erat Og rex Basan. Sed ad hunc neque legatos mittere dignantur, neque petere ab eo, ut per terram ejus transeant; sed continuo confligunt cum eo et superant, tam ipsum quam populum ejus. Videamus ergo, quae est Basan. Basan interpretatur turpitudo. Merito ergo nec legati mittuntur ad istam gentem, nec transitus per terram ejus poscitur. Nullus enim nobis transitus debet esse, nullus accessus ad turpitudinem, sed ab initio statest hic figuram habere omnium carnalium et materialium rerum, quarum amore et desiderio detenta anima excluditur, et separatur a Deo. Adversus hos ergo ita praecipitur bellum gerendum, ut non relinquatur ex eo vivens. Nullum enim a filiis Israel oportet relinqui in regno turpitudinis et dedecoris viventem, sed decet Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare, atque
Abbreviated transcription (Latin):
stri angłi st̃ refuge. & sp̃c maligni. & demonia
ĩmunda. Nullus enĩ scõꝵ sp̃uũ optẽꝑat mago.¬
ñ potest inuocare raphael: multomagil magus
accepimꝰ potestatẽ inuocandi dm̃ patrẽ nos soli
habemꝰ potestatẽ inuocandi unigenitũ eiꝰ iłim¬

Expanded text:
t angeli re fugi et spiritus maligni, et daemonia immunda. Nullus enim sanctorum spirituum obtemperat mago.non poterat invocare Raphael neque Gabriel. Multo magis magus accipimus potestatem invocandi Deum Patrem, nos soli habemus potestatem invocandi unigenitum e
Abbreviated transcription (Latin):
balaã famosissimꝰ erat in arte magica. & in car¬
minib noxiis p̾potens. Non enĩ habebat pote¬
statẽ uł artẽ ũboꝵ ad benedicendũ s habebat
ad maledicendũ. Demones enĩ ad maledicendũ in¬
uitant᷑. ñ ad benedicendũ. Et ideo quasi exꝑtꝰ tali¬
b in opinione erat oĩb qͥ erant in oriente. Nisi enĩ
dictis hostẽ u̾tisset armatũ. ñ utiq p̃sũpsissec
rex hoc posse fieri sermonib. qđ ferro & acie
uix possit impleri. Certꝰ gͦ balac de hoc & frequẽ¬
t̃ exꝑtꝰ. omissis oĩb instrum̃tis & auxiliis belli¬
cis. mittit ad eũ legatos dicens. Ecce ppłs¬

Expanded text:
Balaam famosissimus erat in arte magica, et in carminibus noxiis praepotens. Non enim habebat potestatem vel artem verborum ad benedicendum; sed habebat ad maledicendum. Daemones enim ad maledicendum invitantur, non ad benedicendum. Et ideo quasi expertus in talibus, in opinione erat omnibus qui erant in Oriente. Nisi enim dictis hostem vertisset armatum, non utique praesumpsisset rex hoc posse fieri sermonibus, quod ferro et acie vix posset impleri. Certus ergo Balac de hoc, et frequenter expertus, omissis omnibus instrumentis et auxiliis bellicis, mittit ad eum legatos, dicens: Ve
Abbreviated transcription (Latin):
incantatores & magi. Qs potest hominũ fortitudie
corporis uirgã mutare in serpentẽ. qđ ab illis fa¬
ctũ refert᷑: Aut qͥs potest uirib corporis aquã in
sanguinẽ u̾tere: fecert̃ hoc tam̃ egiptioꝵ incarita¬
tores & magi. fecerat enĩ hec pͥus moyses. Si qͥa
sciebat rex egipti qđ possint hec arte quadã fie¬
ri u̾boꝵ que habent᷑ int̾ homines. putant moy¬
sen ñ hec di uirtute s magica arte fecisse qđ hu¬
mana arte fecerat. id di uirtute factũ simularet.
Conuocat continuo egiptioꝵ incantatores & magos.¬
& int̾ eũ qͥ uirtute di oꝑabatur. & eos qͥ demones in¬
uocabant. facit ẽẽ certam̃. Efficit tam̃ similit̃ &

Expanded text:
incantatores et magi. Quis potest hominum fortitudine corporis virgam mutare in serpentem, quod ab illis factum refertur? Aut quis potest viribus corporis aquam in sanguinem vertere? Fecerunt tamen hoc Aegyptiorum incantatores et magi. Fecerat enim haec prius Moyses. Sed quia sciebat rex Aegypti, quod possent haec arte quadam fieri verborum, quae habentur inter homines, putavit et Moysen non haec Dei virtute, sed magica arte fecisse, et quod humana arte fecerit, id Dei factum virtute simulare. Convocat continuo Aegyptiorum incantatores et magos, inter eum qui virtute Dei operabatur, et eos qui daemones invocabant,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina ẽ filiiᷤ i frł. destructaᷤᷤ relinqͤre qͥs destrux¬
erĩt ciuitates. Q cũ subruerĩt & eu̾terĩt in hoĩem
malaᷤ cogitationes & ĩpiossensꝰ. reȩdificant rursꝰ
in corde eiꝰ ꝗͣ destruxerint bonaᷤᷤ cogitationes pi¬
os sensus. doct̾nã uĩtatiꝰ inferẽt religiomeꝰ ritũ ĩdet
ordinẽ uiuendi. docebunt honestatẽ moꝵ. obser¬
uantie statuta monstrabunt. Et tc̃ uere di¬
cent isti en igmatiste ad semet ipsos. Uenite

Expanded text:
truxerunt civitates, sed cum subruerint et everterint in homine malas cogitationes et impios sensus, reaedificant rursus in corde ejus, quam destruxerant bonas cogitationes, pios sensus, doctrinam veritatis inserent, religionis ritum tradent, ordinem vivendi docebunt, honestatem morum, observantiam statim monstrabunt, et tunc vere dicent isti aenigmatistae ad semetipsos invice
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ipsi. hoc ẽ eccłie filii. qͥa fig᷑as legis et e¬
niginata sp̃ualit̾ intelligunt. eniginatiste
Ecce dedi u̾ba mea in os tuũ. ecce constitui te
hodie suꝑ gentes & regna. eradicare & subũte¬
re. & reedificare & replantare. Quid eradicat.
& qͥd subũtit: Ciuitatẽ esebon: que fuit regi
scon. Qd eradicat in ea. & qͥd subũtit: Cogitati¬
ones impias & impuras. Qa reedificat in ea. &
qͥd replantat: Cogitationes pias & castas. ut effi¬

Expanded text:
enim, hoc est Ecclesiae filii, quia figuras legis et aenigmata spiritaliter intelligunt, aenigmatistae Ecce dedi verba mea in ore tuo, ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare et subvertere, et reaedificare et replantare . Quid eradicat et quid subvertit? Civitatem Hesebon, quae erat regis Seon. Quid eradicat in ea? Cogitationes impias et impuras. Quid reaedificat in ea, et quid replantat? Cogitationes pias et castas. Ut effi