comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui & sibi placent tanqͣm de bono.
a se sibi parato. & ab adulantib uł erran¬
tib ita laudant᷑. ac si ipsi sint aliquid.
Qui autẽ putat se ẽẽ aliquid cũ nich sit.
sicut dicit apls: seipsum seducit. Opꝰ
aũ suũ ꝓbet unꝰquisq. & tunc in semet¬
ipso tantũ głam habebit. & ñ in alt̾o.
Hoc ẽ portare oleũ secũ. ñ ex aliena laude
pendere. S quã glam in se habebit. nͥ
It nos quidẽ de sc̃ȩ uirginis discipli¬
na & humilitate xp̃iana in qua nu¬
trita. & eclucata ẽ. hoc exsumamꝰ. quod
illa u̾ba cum legeret. si tam̃ legit. inge¬
muit. & pectus humilit̾ tutudit. ac for¬
tassis & fleuit. dm̃q cui data. a quo sc̃ifi¬
aliqͥd habere credat. de quo in se. ñ ui
dño głetur. Nam gła iuidẽ eiꝰ in .psaẽ.
est in ea salubrit̾ gła eius. cũ ds qui in
illa est. ipse ẽ gła eius. a quo habet omĩa
bona quib est bona. & habebit om̃ia¬
bona quib melior erit inqntũ in hac
uita melior c̾e poterit. & quib ꝑfecta

Expanded text:
qui et sibi placent tanquam de bono a se sibi parato, et ab adulantibus vel errantibus ita laudantur ac si ipsi sint aliquid. Qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, sicut dicit Apostolus, seipsum seducit. Opus autem suum probet unusquisque; et tunc in seipso tantum gloriam habebit, et non in altero : hoc pendere: sed quam gloriam in se habebit, nisi in Et nos quidem de sanctae virginis disciplina et humilitate christiana, in qua nutrita et educata est, hoc existimamus, quod illa verba cum legeret, si tamen legit, ingemuit, et pectus humiliter tutudit, ac fortassis et flevit, Dominumque cui dicata et a quo sanctifi qua se aliquid habere credat, de quo in se non in domino glorietur. nam gloria quidem eius in ipsa est est in ea salubriter gloria eius, cum deus, qui in illa est, ipse est gloria eius. a quo habet omnia bona, quibus est bona, et habebit omnia, quibus melior erit, in quantum in hac uita melior esse poterit. et quibus perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
quilla cũ om̃s motus etꝰ rationi. ueri¬
tatiq consentiunt & uocant᷑ gaudia. &
amores scĩ. & casti. & boni. Si autẽ ñ con¬
sentiunt: nichilominꝰ dũ negligenter
regunt᷑ conscindunt & dissipant ani
ut eas cũ qͣnto possumus labore crucifiga¬
mꝰ in nobis. donec absorbeat᷑ mors in ui¬
ctoriã. Dicit enĩ apls. Qui autẽ st̃ xp̃i.¬

Expanded text:
lla, cum omnes motus ejus rationi veritatique consentiunt; et vocantur gaudia, et amores sancti, et casti et boni. Si autem non consentiunt, nihilominus dum negligenter geruntur, conscindunt et dissipant animut eas cum quanto possumus labore crucifigamus in nobis, donec absorbeatur mors in victoriam . Dicit enim Apostolus: Qui autem Jesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
magistri. Ut sapiens inquit archytectus
fundam̃tũ posui. Audiamꝰ gͦ istum archy¬
tectũ queda noua construentẽ. queda ue¬
tera deicientẽ. Spũ inquit ambulate.
Noua est ista constructio. Et concupiscen¬
tias carnis ne ꝑfecertus. Uettrũ est ista
destructio. Caro enĩ inqͥt concupiscit

Expanded text:
magistri: Ut sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. Audiamus ergo istum architectum, quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est ista destructio. Caro enim, inquit, concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsa dilectio qua diligitur
qd̾ diligi oportet. sicut odio habenda ẽ
dilectio qua diligit᷑ qd̾ diligi ñ oportet.
Odio qͥppt. habemus concupiscentiã nr̃am
qua caro concupiscit adu̾sus sp̃m. Et
qͥd ẽ ista concupiscentia. nͥ mala dilec¬
tio: Et diligimꝰ concupiscentrã nrãm.
qua sp̃c concupiscit adu̾sꝰ carnẽ. Et
qͥd est ista concupiscentia. nͥ bona di¬

Expanded text:
etiam ipsa dilectio qua diligitur quod diligi oportet; sicut odio habenda est dilectio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus concupiscentiam nostram qua caro concupiscit adversus spiritum: et quid est ista concupiscentia, nisi mala dilectio? Et diligimus concupiscentiam nostram qua spiritus concupiscit adversus carnem: et quid est ista concupiscentia, n
Abbreviated transcription (Latin):
iemadmodũ cũ loca ipsa t̾rena
in meliꝰ conu̾tunt᷑. atq diruunt᷑
atq frangunt᷑. alia in meliores usꝰ com¬
mutant᷑: sic & nos sumꝰ. Oꝑa carnis fue.¬
runt in nobis. Audistis cũ cõmemora¬
rentur. Manifesta sunt inquit oꝑa car¬
nis. que st̾ fornicationes. immundicie
ydoloꝵ seruitus. ueneficia ñ beneficia.
id ẽ ñ a bonis dicta. s a uenenis. conten¬
tiones. inimicitiȩ. hereses. inuidiȩ. ebri¬
tates. & his similia. deicienda st̃ & mu¬
tanda. quȩ p̃dico inqͥt uobis sicut p̃dixi¬

Expanded text:
uemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejicienda sunt, non mutanda: qu
Abbreviated transcription (Latin):
st amor quo amat᷑. & qd̾ amandũ
ñ est. Et istũ amorẽ odit in se. qui
uiuuimꝰ. iste deficiat quo male uiuimꝰ.
donec ad ꝑfectũ sanetur & in bonũ com¬
na pax ñ est. quia & illa que resis¬
tunt. ꝑiculoso debellant᷑ p̃lio. & illa quȩ.
uicta sunt. ñdũ securo triumphantur
otio. s adhuc sollicito p̃muntur imꝑio.¬
Egntudo animi rationalis est. cũ bonis
inferiorib delectatus. suꝑiora ex parte
appetit. & ex parte ñ appetit. ideoq in
diias diuidit᷑ uoluntates. c̃q una ñ ẽ.
teta ñ est. & hoc adẽ uni. qd̾ de est alt̾i.¬
si sp̃u ducimini. ñ estis sub lege. Ex
questio qͥd sit ẽẽ sub lege. sic quẽ
almodũ apłs culpat. Neq enim eum
e. ꝓpter cirtũcisionẽ arbitror dicere.
Au illa sacrificia quȩ tunc facta a pa¬
huiꝰmodi. S hoc ipsũ etiã qd̾ lex dicit
n concupisces. qd̾ fatem᷑ certe xpianos
obseruare debere. atq eugłicam maxi¬

Expanded text:
t amor, quo amatur et quod amandum non est, et istum amorem odit in se, qui uiuimus, iste deficiat quo male uiuimus, donec ad perfectum sanetur et in bonum comna pax non est, quia et illa quae resistunt, periculoso debellantur praelio; et illa quae victa sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imegritudo animi rationalis est, cum bonis inferioribus delectatus, superiora ex parte appetit, et ex parte non appetit. Ideoque in duas dividitur voluntates; cumque una est, tota non est: et hoc adest uni, quod deest alteri quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a paeius modi, sed hoc ipsum etiam, quod lex dicit: Non concupisces, quod fatemur certe Christianos obseruare debere atque euangelica maxi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ etia tunc homo qͣmius carnis libi¬
dines contin̾e atq cohibere uideatus
scđm carnẽ uuiere hac apłica auctoi¬
tate. conuincit᷑. & in eo qd̾ abstinet a
uoluptatib carnis. dãpnabilia opa
carnis agere demonstratur. Quis inil¬
citias ñ in animo habeat: Aut quis ila
loquit᷑ ut inimico suo. uł quẽ pe
mosicut carnalitates ut ita dicam si
qui s audisset. ñ dubitaret carni tͥbue¬
su ata nemo dubitat animositates ad
animũ ꝑtin̾e. Cur gͦ hec om̃ia & his
similia doctor gentiũ in fide & u̾rtate
oꝑa carnis appellat. nͥ quia eo locutionis
modo quo totũ significatur a parte. ip
sum hominẽ uult nomine carnis intelli¬
gi: Qd̾ si quisqͣm dicit carnẽ occasum ẽẽ
in malis morib quoꝵ cũq uitioꝵ eo qd̵
anima carne affecta sic uiuit: ꝓfecto ñ
uniu̾sam hominis naturã diligent ad¬
sitit. Nam corpꝰ quidẽ corruptibile ag¬

Expanded text:
tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libitamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat mo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et ueritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum signisum hominem vult nomine carnis intelligi? Quod si quisquam dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcunque vitiorum, eo quod anima carne perfecta sic vivit, profecto non universam hominis naturam diligenter advertit. Nam corpus quidem corruptibile ag
Abbreviated transcription (Latin):
um multis modis quos ꝑscrutari &
collig̾e longũ est. diuina scͥptura
nuncupet carnẽ. quid sit scdm carnẽ
uiuere. qd̃ ꝓfecto malũ est. cũ ipsa car¬
nis natura ñ sit malũ. ut inuenire possi¬
mus. iste totus epłe apli̾ce locus. qͣntum
ad rem p̃sentẽ satis esse uidebit᷑ conside¬
ratus. pot̾it hanc dissoluere q̃stionẽ. In¬
oꝑib nãq carnis quȩ manifesta ẽe. dixit
eaq cõmemorata dapnauit: ñ illa tan¬
tũ inuenimꝰ que ad uoluptatẽ ꝑtinent
carnis. sicuti sunt fornicationes. inmun¬
diciȩ. luxuriȩ. ebrietates. cõmessationed
uerũ etiã illa quib animi uicia demon¬
strant᷑ a uoluptate carnis aliena. Quis
enĩ seruitutẽ que ydolis exhibetur. uens¬
ficia. inimicitias. contentiones. emulatis¬
nes. animositates. dissensiones. hereses
inuidias. ñ potiꝰ intelligit animi uitia
esse qͣm carnis: Qndoquide fieri pot
ut ꝓpt̾ ỹdolatͥam. uł heresis alicuiꝰ e¬
rorẽ a uoluptatib corpis tẽpetur. &

Expanded text:
ur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, ad + rem praesentem satis esse uidebitur, consideratus poterit hanc dissoluere quaestionem, operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit, eaque commemorata damnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, ebrietates, comessationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium maloꝵ caput atq origo suꝑbia
est. quȩ sine carne regnat in diaþolo.
Quis autẽ illo est inimictior scĩs: Quis
adũsꝯ eos contentiosior. animosior. &
magis emulus atq inuidus inuenitur:
At hec om̃ia cũ habeat sine carne. qͦmͦ
sunt ista oꝑa carnis. nisi qͥa oꝑa sunt.
hominis. que sicut dixi nomine carnis
appellat: Non enĩ habendo carnẽ qm
ñ habet diabolus. s uiuendo scdm se
ipsũ. hoc est scdm hominẽ factus ẽ homo
similis diabolo. quia & ille scd̃m seipsũ
uiu̾e uoluit qnͣdo inueritate ñ stetit.
ut ñ de dĩ s de suo m̃datiũ loqueretuR

Expanded text:
omnium malorum caput adque origo superbia omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille secundum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
uat animã. ñ peccati pͥmi ẽ causa. s pena.
net caro corruptibilis animã peccatricẽ.
s anima peccatrix fecit ẽe corruptibilẽ
carnẽ. Ex qua corruptione carnis licet
xistant quedã incitam̃ta uitioꝵ. & ipsa
desideria uitiosa. ñ tam̃ om̃ia uite mni¬
quȩ uitia tͥbuenda sunt carni. ne ab his
om̃ib purgemꝰ diabolũ. qui ñ habet
sarnẽ. Et si enĩ diabolꝰ fornicator uł
ebriosꝰ. uł si qͥd huiꝰmodi mali est. qd̾ ad
arnis ꝑtinet uoluptates. ñ potest dici
tu sit itiã taliũ pectatoꝵ suasor & instiga¬
di occultus. est tam̃ maxime suꝑb atq
muidus. Quȩ illũ uiciositas sic oꝑtinuit.
ipter hanc esset in carcerib caligino¬
s huuiꝰ aeris et̃no supplicio destinatus:
is aute uitia quȩ tenent in diabolo pͥn¬
cipatũ carni tͥbuit apls. quã certũ est
diabolũ ñ habere. Dicit enĩ inimiciti¬
as. contentiones. emulationes. animo¬
sitates. inuidias. oꝑa ẽt carnis. quoꝵ

Expanded text:
uat animam, non peccati primi est causa, sed poena. nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia iniquae uitae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est quod ad carnis pertinet uoluptatem non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus, est tamen maxime superbus atque inuidus, quia illum uitiositas sic obtinuit, ut prop hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno suppli destinatus. haec enim uitia, quae tenent in diabolo principatu carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃c adu̾sꝰ carnẽ. ut ñ ea quȩ¬
uultis faciatis. Et ne ab ipsa pugna
desides faceret. & ꝑ hanc sententiã laxa¬
mentũ peccandi dedisse uideret᷑. adiun¬
git. Qd̾ si spũ ducimini. ñ adhuc estis
sub lege. Sub lege est enĩ. qui timore.
supplicii qd̾ lex minatur. ñ amore uisti¬
cie se sentit abstinere ab oꝑe peccati. ñ¬
dum liber nec alienꝰ a uoluntate pectan¬
di. In ipsa uoluntate. reus est. qua mal¬
let si fieri posset ñ eẽ qd̾ timeat. ut lib̾e
faciat qd̾ occulte desiderat. Ergo si spũ
inquit ducimini. ñ adhuc estis sub le¬
ge. utiq lege quȩ tunorẽ incutit. non
tͥbuit caritatẽ. quȩ caritas dĩ diffusa
est incordib nr̃is. ñ ꝑ legis litt̾am. s ꝑ

Expanded text:
s aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus nostris non per legis litteram, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nobis si frum̃ta dñita sumꝰ. etiam
intus cũ auaris. cũ raptorib. cũ ebriosis
& cet̾is huiꝰmodi pestib. de quib dicit᷑
regnũ dlĩ ñ possidebunt. & baptismatis
sacram̃tũ ẽẽ cõmune. & tam̃ uicia quib

Expanded text:
nobis, si frumenta dominica sumus, etiam intus cum auaris, cum raptoribus, cum ebriosis et ceteris eiusmodi pestibus, de quibus dicitur: regnum dei non possidebunt, et baptismatis sacramentum esse commune et tamen uitia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ implet᷑. Quid gͦ restat: Sp̃u am¬
bulate. Et quia ñ potestis effice ut con¬
cupiscentias carnis consumatis: concupis¬
centias ne ꝑficiatis. Consum̾e quidẽ il¬
las atq finire & penitus extirpare. om̃i
mͦ uelle debetis. s qm̃dui sunt in uobis.
& est alia lex in m̃bris ur̃is. repugnans
legi m̃tis ur̃e. concupiscentias carnis ne.
ꝑfeceritis. Quid eñĩ uultis. Ut om̃ino¬
ñ sint concupiscentiȩ carnis. Non uos
ꝑmittunt implere qd̾ uultis. nolite eas
ꝑmittere implere. qd̾ uolunt. Qͥd uul¬
tis: Ut om̃ino ñ sint. S sunt. Caro
concupiscit adu̾sꝰ sp̃m. concupiscat sp̃s

Expanded text:
on possitis. Quid ergo restat? Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut concupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. Consumere quidem illas atque finire, et penitus exstirpare omni modo velle debetis: sed quamdiu sunt in vobis, et est alia lex in membris vestris repugnans legi mentis vestrae, concupiscentias carnis ne perficeritis. Quid enim vultis? Ut omnino non sint concupiscentiae carnis. Non vos permittunt implere quod vultis; nolite eas permittere implere quod volunt. Quid vultis? Ut omnino non sint. Sed sunt. Caro concupiscit adversus spiritum: concupiscat spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam in celis. Etenĩ in hoc ingemiscimꝰ
habitaculũ nr̃m qd̾ de celo ẽ suꝑindui
cupientes. si tam̃ inditi ñ nudi inuenia¬
mur. Et enĩ qui sumꝰ in hac habitatione
ingemiscimꝰ aggrauati in quo nolumꝰ ex¬
poliari. s suꝑuestiri. ut absorbeatur mor¬

Expanded text:
nim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes; si tamen et induti, non nudi inueniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemescimus grauati, in quo nolumus exspoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mor
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ad dnm: auferetur uelamen. Ex ser¬
uacuatur. uelamen ñ lex. Attendite
quomꝰ dñs uenerit. & euacuatur uelamen
Quando pependit in ligno: uelũ scissum est
O magnũ mẏsteriũ. o ineffabile sacram̃tum.
Transgressores legis. auctorem legis crucifixe¬
runt. & legis secreta patuerunt. Nonne crux
illa cdauis fuit dñi: Tenuit & clausa dissol¬
uit. s uidei etiã discisso uelo cooꝑtam habent
faciem. Hos autẽ ait apłs reuelata facie głam
dñi speculantes in eand̾̃e imaginem transfor¬
mamur de gła in głam tanqͣm a dñi spiritu.
uacuatur nãq in xp̃o ñ uetus testam̃tũ
s uelam̃ eius. ut ꝑ xp̃m̃ intelligatur &
quasi denudetur: qd̾ sine xp̃o obscurũ atq
adoꝑtum est. Statim qͥppe id̾e apls subicit.
Cum autẽ transierit ad xp̃m: auferetur uela
ablata sunt: s tegmen potiꝰ quo utilia tege¬

Expanded text:
fuerit ad Deum, auferetur velamen. Vvacuatur: velamen, non lex. Attendite quomodo Dominus venerit, et evacuatur velamen: quando pependit in ligno, velum scissum est. O magnum mysterium! o ineffabile sacramentum! Transgressores legis crucifixerunt, et legis secreta patuerunt. Nonne crux illa clavis fuit Domini? Tenuit, et clausa dissolvit. Sed Judaei etiam discisso velo coopertam habent faciem. Nos autem, ait Apostolus, revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam, tanquam u Domini Spiritu . uacuatur namque in Christo non uetus testamentum, sed uelamen eius, ut per Christum intellegatur et quasi denudetur, quod sine Christo obscurum atque adopertum est. statim quippe idem apostolus subicit: cum autem transieris ad Christum, auferetur uelamablata sunt, sed tegmen potius, quo utilia tege
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sabbatũ. terrenũ azimũ. terrenũ pascha.
quȩ om̃is terrena oꝑatio habet occultã uir-
deis in impietate & infidelitate ꝑseueran-¬
tib. quia nouo testam̃to reuelata sunt. Et ñ
transeuntib ad dnm ñ eis aufertur uelamen
qd̾ in lectione uetis testam̃ti manet. quia in
solo xp̃o euacuatur. ñ ipsa lectio uet̾is testam̃ti
quȩ habet absconditam uirtutẽ. s uelamen
quod absconditur. Un de xp̃o in cruce pas-¬
so uelũ templi conscissũ est. ut ꝑ xp̃i passio¬
nem reuelentur secreta sacram̃toꝵ fidelib
ab bibendũ eius sanguinẽ ore aꝑto in confes-¬

Expanded text:
num sabbatum, terrenum azymum, terrenum pascha. num sabbatum, terrenum azymum, terrenum pascha. quae omnis terrena operatio habet occultam uirtuur Iudaeis in impietate et infidelitate perseuerantibus, quia nouo testamento reuelata est; et non transeuntibus ad dominum non eis aufertur uelamen, quod in lectione neteris testamenti manet, quia in solo Christo euacuatur, non ipsa lectio neteris testamenti, quae habet absconditam uirtutem, sed uelamen, quo absconditur. unde Christo in cruce passo uelum templi conscissum est, ut per Christi passionem reuelentur secreta sacramentorum fidelibus ad bibendum eius. sanguinem ore aperto in confes
Abbreviated transcription (Latin):
cta terra. s maledictus tu a terra. quȩ ape¬
ruit os suũ exciꝑe sanguinẽ frĩs tui de ma¬
nu tua. Maledictus ppłs iudaicus infidelis
a terra id est ab ȩcclia quȩ aꝑuit os suum.
in confessione peccatoꝵ acciꝑe sanguinem
xp̃i qui fusus est in remissionẽ peccatoꝵ de
manu ꝑsecutoris nolentis esse sub gr̃a s suh
lege. ut esset ab ecclł̃ia maledictus. id est ut
eũ intelligeret. & ostenderet ab ȩccłia male¬
dictũ dicente apło. Quicũq enĩ ex oꝑib le-¬
gis sunt: sub maledicto sunt legis. Deinde
cum dixisset maledictus tu a terra quȩ ape
dare tibi. Unde non est necesse eande terram
intelligere oꝑari cam. quȩ aꝑuit os suum¬
acciꝑe sanguinẽ frĩs eius de manu ciꝰ.s
ideo maledictus intelligitur ab hac terra qm̃
oꝑatur terram. quȩ ñ adiciet uirtutẽ suam
dare illi. id est id̾o ppłm iuideoꝵ maledictũ
agnoscit & ostendit ab ȩccłia. qm̃ occiso xp̃o
adhuc oꝑatur terrenam circũ cisionẽ. terre¬

Expanded text:
cta terra" sed maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua. maledictus est enim populus Iudaicus infidelis a terra, id est ab ecclesia, quae aperuit os suum in confessione peccatorum accipere sanguinem Christi, qui fusus est in remissione peccatorum de manu persecutoris nolentis esse sub gratia, sed sub lege, ut esset ab ecclesia maledictus, id est ut eum intellegeret et ostenderet ecclesia maledictum dicente apostolo: quicumque enim ex operibus legialedictus tu a terra, quae apedare tibi. unde non est necesse eandem terram intellegere operari Cain, quae aperuit os accipere sanguinem fratris de manu eius; sed ideo moperatur terram, quae non adjiciet virtutem suam dare illi; id est, ideo populum Judaeorum maledictum agnoscit et ostendit ecclesia, quoniam occiso Christo adhuc operatur terrenam circumcisionem, terre
Abbreviated transcription (Latin):
lectione iusticiȩ. Ideo ait. Peccatum ut
mortẽ. Non enim ait ꝑ malum. s ꝑ honũ
Hic euigilent si possunt qui legem d̾̃i atq erꝰ
ministrũ moysen ceco & furioso corde re¬
p̃hendunt. Id̾o quippe est ministratio mor¬
tis. quia peccatũ ꝑ bonum oꝑatum est mor¬
tem. ideo ministratio damnationis. quia
peccatũ ꝑ bonum oꝑatum est damnationẽ¬

Expanded text:
peccatum, mortem. Non enim ait, Per malum; sed, per bonum. Hic evigilent, si possunt, qui Legem Dei atque ejus ministrum Moysen caeco et furioso corde reprehendunt. Ideo quippe est ministratio mortis, quia peccatum per bonum operatum est mortem: ideo est ministratio damnationis, quia peccatum per bonum operatum est damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
tor amissa excusatione ignorantiȩ iacet con-
qui mala est oꝑatus extinguitur. & ut bona
operetur accenditur. Quid gͦ mirũ est si illa
dicta est ministratio mortis ubi littera occi¬
dit malum ꝓhibenda qd̾ fit. & bonũ ĩ peran-¬
do qd̃ non fit: Ista uͦ dicta est ministratio
sp̃s utiq uiuificantis. ut a p̃uaricationis
morte surgamus. & iusticiam ñ rei legamus
in tabulis. s lib̾i ĩ cordib & ĩ moribꝰ habeamꝰ.
Hoc & testamentũ nouũ distat a ueteri. quia
ibi uetus homo formidinis ooartatur angu-¬
stiis. hic nouus homo spaciatur latitudine
caritatis. Atq ut om̃s auferantur ambages
& tam̃ scã & iusta & bona sit. illud recolamꝰ
qd̾ in epła positum est ad romanos. Cum enĩ
dixisset ita ut seruiamus in nouitate sp̃s & ñ
in uetustate litterȩ quȩ sententia simillima
est illi quã iste ñ intelligens posuit. continuo
ꝓspexit futuros istos uerbosos atq blasphȩ¬

Expanded text:
tor amissa excusatione ignorantiae convictus jtor amissa excusatione ignorantiae convictus jqui mala est operatus exstinguitur, et ut bona operetur accenditur. Quid ergo est mirum, si illa dicta est ministratio mortis, ubi littera occidit, malum prohibendo quod fit, et bonum imperando quod non fit; ista vero dicta est ministratio spiritus, utique vivificantis, ut a praevaricationis morte surgamus, et justitiam non rei legamus in tabulis, sed liberi in cordibus et in moribus habeamus? Hoc est Testamentum Novum distans a Vetere; quia ibi vetus homo formidinis coarctatur angustiis, hic novus homo spatiatur latitudine charitatis. 26. Quod auet tamen sancta et justa et bona sit, illud recolamus quod in Epistola positum est ad Romanos. Cum enim dixisset, Ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae; quae sententia simillima est illi quam iste non intelligens posuit: continuo prospexit istos futuros verbosos atque blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
cationis impliciti. ad gram confugerent ñ iu-¬
bentẽ tantũ modo s iuuantem. quȩ nouo te¬
stam̃to est reuelata. Hinc putant isti diuinoꝵ
eloquioꝵ blasphematores malam fuisse legem
quȩ data est ꝑ moysen. qͥ a dicta est ministra-¬
tio mortis in litt̾is figurata lapideis. ñ intuen¬
tes ꝓpter eos esse didum qui suo libero arbitͥo
nebantur. Unde alibi dicit. Lex iram opera-¬
tur. Ubi enim lex ñ est. nec p̃uaricatio. hinc
ostendens unde dixerit. lex iram operatur.
Neq enim eius p̃uaricatio mala esset. nisi lex
ipsa bona esset. Multũ est & nimis longum¬
cuncta colligere. quȩ in hanc sententiam bea-¬
tus dicit apłs. legem distinguens a gr̃a. eo qd̃
sub illa elidantur suꝑbi. sub ista erigantur
elisi. & qd̃ illa in tantum bona sit ut bona
iubeat. hȩc in tantũ bona ut bona conferat.
illa iusticiȩ faciat auditorẽ. ista factorem.
Et ideo sub illa peccator insuꝑ etiam p̃uarica¬

Expanded text:
cationis impliciti, ad gratiam confugerent, non jucationis impliciti, ad gratiam confugerent, non jubentem tantummodo, sed juvantem, quae Novo Testamento est revelata. Hinc putant isti divinorum eloquiorum blasphematores, malam fuisse Legem quae data est per Moysen, quia dicta est ministratio mortis in litteris figurata lapideis: non intuentes propter eos esse dictum, qui suo libero arbitrio nebantur. Unde alibi dicit, Lex iram operatur: ubi enim lex non est, nec praevaricatio : hinc ostendens unde dixerit, Lex iram operatur. Neque enim ejus praevaricatio mala esset, nisi Lex ipsa bona esset. 25. Multum est et nimis longum colligere, quae in hanc sententiam beatus dicit Apostolus, Legem distinguens a gratia; eo quod sub illa elidantur elati, sub ista erigantur elisi; et quod illa in tantum bona sit ut bona jubeat, haec tantum ut bona conferat. Illa justitiae facit auditorem, ista factorem. Et ideo sub illa peccator, insuper etiam praevarica
Abbreviated transcription (Latin):
ñ magis ministratio sp̃s erit in gła: Nam si
ministratio damnationis gła est. multoma¬
gis ministratio iusticiȩ abundauit in gloria.
Et enĩ ñ głificatum est in hac parte id qd̾ decla-¬
ratũ est ꝓpter excellentem claritatem. Nam si
id qd̾ destruitur in gła est. multomagis illud
qd̾ manet in gła est. Hoc mͦ iste posuit uerba
aplĩca. nec a meliore interp̃tatione plurimũ
distat. quia dicta est ministratio mortis in
litt̾is formata lapideis. Hinc existimat insa-¬
nus iste qd̾ morti ministrauerit moyses idest
mortis auctori maligno scilicet spũi. quẽ mun¬
di huius iste opinatur auctorẽ. ignorans mi¬
nistrationẽ mortis dictam legẽ. scd̾m illud.¬
Lex enĩ qͣmuis iusta & scã & bona p̃uaricatorib
intulit mortem. quos dĩ gr̃a ñ adiuuit ad ui¬
sticiam legis implendam. Oportebat enim
ut testam̃to uetere lex imponeretur suꝑbis.
& de suȩ uoluntatis uirtute fidentib quȩ ñ
daret iusticiam s iuberet. ac sic morte p̃uari-¬

Expanded text:
s erit in gloria? Nam si ministratio damnationis gloria est, multo magis ministratio justitiae abundabit in gloria. Etenim non glorificatum est in hac parte id quod declaratum est propter excellentem claritatem. Nam si id quod destruitur, in gloria est; multo magis illud quod manet, in gloria est. Hoc modo iste posuit verba apostolica, nec a meliore interpretatione plurimum distat. Quia ergo dicta est ministratio mortis in litteris formata lapideis, hinc existimat quod morti ministraverit Moyses, id est, mortis auctori, maligno scilicet spiritui, quem mundi hujus iste opinatur auctorem: ignorans ministrationem mortis dictam Legem, secundum illudLex enim quamvis justa et sancta et bona, praevaricatoribus intulit mortem, quos Dei gratia non adjuvit ad justitiam Legis implendam. Oportebat enim ut Testamento Vetere Lex imponeretur superbis, et de suae voluntatis virtute fidentibus, quae non daret justitiam, sed juberet; ac sic morte praevari
Abbreviated transcription (Latin):
quã dicit facie ad faciem. sic ista quȩ in um¬
bris tradita erant uidxis in uet̾i testamento.
necesse fuit euacuari reuelatione testam̃ti
noui. Nec sane om̃s in ilo ppło ñ intellige¬
bant xpm̃ ꝑ illas umbras testam̃ti ueteris
figuratũ. Neq enĩ hec ipse moyses & cȩti
qͣm adu̾sa & immica ueteri testam̃to. cur di
est credidi ꝓpter qd̾ locutus sum: Utiq in
psalmis ad illa d̾i eloquia ꝑtinentib quȩ cre¬
dita sunt iudȩis. Eunde̾ inquit spm̃ fidei
habentes. Quid est eund̾e nsi quẽ habebass¬

Expanded text:
quam dicit, facie ad faciem : sic et ista quae in umquam dicit, facie ad faciem : sic et ista quae in umbris tradita erant Judaeis in Vetere Testamento, necesse fuit evacuari revelatione Testamenti Novi. 27. Nec sane omnes in illo populo non intelligebant Christum per illas umbras Testamenti Veteris figuratum: neque enim haec ipse Moyses et caetequam adversa et inimica Veteri Testamento, cur dicest, Credidi, propter quod et locutus sum ? Utique in Psalmis, ad illa Dei eloquia pertinentibus, quae credita sunt Judaeis. Eumdem, inquit, spiritum fidei habentes: quid est, eu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m intellecturi ñ erant. & id̾o uelamen int̾
faciem moysi & ipsos erat positum ut non
intenderent sicut scriptũ est filii ifrł usq
infinem. Finis enĩ legis quis est: Ad hoc
ñ ego s apłs ipse respondeat. Finis enĩ legi
inquit xp̃c. ad iusticiam omi credenti. Einis
ꝑficiens ñ int̾ficiens. Finis quippe dicitur
ꝓpter quẽ funt omĩa quȩcũq aliquo fuiss
officio. Nam inter officiũ & finẽ hoc distat.
qd̃ officiũ est in his quȩ facere debemꝰ. finiᷤ
ꝓpter quẽ faciamus. Quia itaq illa om̃ia ꝓp-¬
ter axp̃m fiebant quẽ filii isrł in eis quȩ fie¬
bant ñ intelligebant. hoc significabat ue
id est usq ad faciem moysi quȩ significa¬
bat. xp̃m. S id̾o dictum est qd̾ euacuetur
hȩc gła. quia om̃s umbrȩ significantes eua-¬
cuantur: cũ res quȩ significatur aduenerit.
Quẽ ad modũ eñ scientia quȩ nunc est euacu-¬
abitur sicut ide dicit apłs. cũ uenerit illa

Expanded text:
elamen inter faciem Moysi et ipsos positum erat, ut non intenderent, sicut scriptum est, filii Israel usque in finem . Finis autem Legis quis est? Ad hoc non ego, sed Apostolus ipse respondeat: Finis enim Legis, inquit, Christus, ad justitiam omni credenti . Finis perficiens, non interficiens. Finis quippe dicitur propter quem fiunt omnia quaecumque aliquo fiunt officio. Nam inter officium et finem hoc distat, quod officium est in eis quae facere debemus, finis propter quem facimus. Quia itaque illa omnia propter Christum fiebant, quem filii Israel in eis quae fiebant non intelligebant; hoc significabat velid est, usque ad faciem Moysi, quae significabat Christum. Sed ideo dictum est quod evacuetur haec gloria, quia omnes umbrae significantes evacuantur, cum res quae significatur advenerit. Quemadmodum enim scientia quae nunc est, evacuabitur, sicut idem dicit apostolus, cum venerit illa
Abbreviated transcription (Latin):
Occasione autem accepta. peccatũ ꝑ mandatũ
oꝑatum est in me omnẽ concupiscentiã. Sine
lege enĩ peccatum mortuũ erat. Ego autem
aliqͣndo uiuebam sine lege. Adueniente au¬
tem mandato. peccatum reuixit. Ego autẽ
mortuus sum. & inuentũ est michi mandatũ
qd̾ erat in uitam hoc esse in mortẽ. Peccatũ

Expanded text:
 peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam: sine lege enim peccatum mortuum est. Ego autem aliquando vivebam sine lege: adveniente autem mandato, peccatum revixit, ego autem mortuus sum, et inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse i
Abbreviated transcription (Latin):
est agar. s nouum in quo ñ sumus ancillȩ fi¬
lii s liberȩ. qua libertate xp̃s nos liberauit.
Et tamen lex scã est. & mandatũ scm̃ & iustum
& bonum. Per hoc gͦ mandatum scm̃ & iu¬
stum & bonũ in his qui ñ habent spm̃ xp̃i
oꝑatur peccatum omnẽ concupiscentiam.
qualem se fuisse in uet̾i testamento etiã ipse
apłs ostendens. occasione inquit accepta
peccatũ ꝑ mandatum oꝑatum est in me om¬
nem concupiscentiam. Per qd̃ mandatum
nisi qd̾ ait. concupiscentiã nesciebam nͥ lex
diceret ñ concupisces: Nunquid malũ est
ñ concupiscere. Immo marime bonum.
occidit quia peccati uirtus est cum ꝑ illam
oꝑatur omnẽ concupiscentiã inflammans
de ꝓhibitione qd̾ ñ extinguitur ꝑ iubentẽ

Expanded text:
est Agar, sed Novum in quo non sunt ancillae filii, sed liberae, qua libertate Christus nos liberavit . Et tamen Lex sancta est, et mandatum sanctum et justum et bonum. Per hoc mandatum sanctum et justum et bonum, in his qui non habent spiatur peccatum omnem concupiscentiam. Qualem se fuisse in Vetere Testamento etiam ipse Apostolus ostendens, Occasione, inquit, accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Per quod mandatum, nisi quod ait, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces? Numquid malum est non concupiscere? Imo maxime bonum. occidit: quia peccati virtus est, cum per illam operatur omnem concupiscentiam, inflammando prohibitione; quod non exstinguit
Abbreviated transcription (Latin):
tendere filii isrł usq in finem uultus
moysi. & ideo eis ꝑ uelum loquebatur: hoc
significat quia litt̾a legis iustificat nemi-¬
nem. S uelamen positum est in lectione ue¬
teris testam̃ti. donec ad xp̃m transeatur. &
auferatur uelamen: id est transeatur ad grãm
& intelligatur ab ipso nobis esse iustificati.¬
onem qua faciamꝰ qd̃ iubet. qui ꝓpterea
iubet. ut in nobis deficientes ad illũ confu

Expanded text:
dere filii Israhel usque in finem uultus Moysi et ideo eis per uelum loquebatur, hoc significat, quia littera legis iustificat neminem, sed uelamen positum est in lectione ueteris testamenti, donec ad Christum transeatur et auferatur uelamen, id est transeatur ad gratiam et intellegatur ab ipso nobis esse iustificationem, qua faciamus quod iubet. qui propterea iubet, ut in nobis deficientes ad illum confu
Abbreviated transcription (Latin):
mortis dicitur si bona est lex: Quia
Peccatũ ut appareat peccatũ. ꝑ bonũ opera¬
tum est mͥ mortem. Nec mireris. cũ de ipsa
p̃dicatione eugłii dictum sit. xp̃i bomis
odor sumus in his qui salui fiunt & in his
qui pereunt. aliis quide odor uitȩ in uitã.
aluis odor mortis ad mortem. Ad iudeos enĩ
data est lex ministratio mortis. ad quos &
in lapide scripta est ad eoꝵ duriciã figuran¬
dam. ñ ad eos qui legẽ ꝑ caritatẽ implent.
ñ homicidiũ facies. ñ furaberis. & si qd̾ est¬

Expanded text:
ortis dicitur, si bona est lex? Quia peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Nec mireris, cum de ipsa praedicatione Evangelii dictum sit: Christi bonus odor sumus Deo, in iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt; aliis quidem odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Ad Judaeos enim dicta est lex ministratio mortis, ad quos et in lapide scripta est ad eorum duritiam figurandam; non ad eos qui legem per charitatem implent. Non homicidium facies, Non furaberis, Non
Abbreviated transcription (Latin):
mus a malo & faciamus bonũ. qd̃ nullus potest
sine spũ gr̃ȩ. Quȩ. si desit. ad hoc lex ad est. ut
reos faciat & occidat. Propter qd̃ dicit apłs. lit¬
tera occidit sp̃s autem uiuificat. Qui gͦ legiti-¬
me lege utitur discit in ea bonũ & malum. &
ñ confidens in uirtute sua confugit ad grãm.
qua p̃stante declinet a malo & faciat bonum.
Quis autem confugit ad grãm. nisi cum a dño
gressus hominis diriguntur. & uiam eius uolet:
Ac ꝑ hoc & desiderate auxilium gr̃ȩ. initiũ gr̃ȩ

Expanded text:
mus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest mus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest sine spiritu gratiae: quae si desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ? Ac per hoc et desiderare a
Abbreviated transcription (Latin):
ittera occidit. sp̃s autẽ iuuificat. Non
ut aliud impleas qm tibi ꝑ litteram iubetur
s sola littera reum facit. gr̃a & a peccato libe¬
rat. & litterã donat impleri. Unde fit ꝑ gram̃
operatur. Nolite gͦ putare damnatã esse lit¬
teram. quia dictũ est littera occidit. Hoc est
enim littera reos facit. Datur p̃ceptum. si ñ
adiuuaris gr̃a. continuo te inuenis. ñ solũ
ñ oꝑatorem legis s etiã reum p̃uaricationis.
Ubi enĩ non est lex. nec p̃uaricatio. Non enĩ
rep̃hensa est lex. cum ditum est littera occi¬
dit. sp̃s autẽ iuuificat. quasi illam condem
te. Hac locutione dictũ est. scientia inflat.
Quid est scientia inflat: Scientia damnata est.
adiunxit sp̃s iuuificat. debet intelligi littera
ram facit. Sic scientia sine caritate inflat.
caritas cum scientia ȩdifi cat Ex libro de¬
solum ostendit nobis a quo malo decli-¬
ñemus & qd̃ bonũ faciamus. qd̾ solũ potest
legis littera: uerũetiam adiuuat nos ut decline¬

Expanded text:
ittera occidit, Spiritus autem vivificat . Non ut aliud impleas, quam tibi per Litteram jubetur: sed sola littera reum facit, gratia et a peccato liberat, et litteram donat impleri. Unde fit per gratper dilectionem operatur. Nolite ergo putare damnatam esse litteram, quia dictum est, Littera occidit. Hoc est enim, littera reos facit. Datur praeceptum, non adjuvaris gratia: continuo te invenis non solum non operatorem legis, sed etiam reum praevaricationis. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Non ergo reprehensa est lex, cum dictum est, Littera occidit, Spiritus autem vivificat, quasi illam condemnte. Hac locutione dictum est, Scientia inflat. Quid est, Scientia inflat? Scientia damnata est? vivificat, dedit intelligi, Littera ram facit; sic scientia sine charitate inflat, charitas cum scientia aedificat. Ergo solum ostendit nobis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut decline
Abbreviated transcription (Latin):
trium & ad malum & ad bonum faciendũ con-
fitendũ est nos habere. S in malo faciendo
liber est quisq iusticiȩ seruisq peccati. in
bono autẽ liber esse nullus potest. nisi fuerit
liberatus ab eo qui dixit. Si uos filiꝰ liberaue-¬
rit. tunc uere liberi eritis. Nec ita ut cũ qͥsq
fuerit a peccati dñatione liberatus. iã non in-¬
digeat sui liberatoris auxilio. s ita potius ut
ab illo audiens sine me nichil potestis facere.
dicat ei & ipse. Aduitor m̃s esto ne derelin-¬

Expanded text:
trium et ad malum et ad bonum faciendum, certum est nos habere: sed in malo faciendo liber est quisque justitiae servusque peccati; in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Nec ita ut cum quisque fuerit a peccati damnatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio, sed ita potius, ut ab illo audiens: Sine me nihil potestis facere , dicat ei et ipse: Adjutor meus es, ne derelinq
Abbreviated transcription (Latin):
est. michi factum est mors: Absit. S pecca¬
tum ut appareat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatum
est mortẽ. Ecce qd̾ est ministratio mortis.
ecce qd̾ est littera occidit. ecce quẽ admodũ
lex ñ est peccatum. & mandatum erat in uitã.
& lex scã. & mandatũ scm & iustum & bonũ.
Et tamen quia de ipso bono interficitur mo¬
bediens anima ubi dĩ ñ adiuuat grã. mini¬
stratio mortis facta est lex in uetere testam̃to
ꝓpter occidentẽ litteram. & ministratio uitꝑ̧
facta est gratia in nouo testam̃to ꝓpter uui
ueniente mandato peccatum reuixit. hoc est
inuentũ est michi mandatũ qd̾ erat in uitam
hoc esse in mortẽ. hoc est occasione accepta
peccatum ꝑ mandatũ fefellit me. & ꝑ illud
occidit. hoc est lex subintrauit ut abunda¬
ret peccatum. hoc est lex iram oꝑatur. hoc
est urtus peccati lex. Prohibitio enĩ pecca¬
ti quod est lex. auget ꝓfecto desid̾ium pec¬
candi. qd̾ ñ extinguitur nisi contrario desi-¬

Expanded text:
mors? Absit: sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce quid est ministratio mortis; ecce quid est, Littera occidit : ecce quemadmodum Lex non est peccatum; et, mandatum erat in vitam; et, lex sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum: et tamen quia de ipso bono interficitur inobediens anima, ubi Dei non adjuvat gratia, ministratio mortis facta est Lex in Veteri Testamento propter occidentem litteram; et ministratio vitae facta est gratia in novo Testamento propter vveniente mandato peccatum revixit; hoc est, Inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem; hoc est, Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit; hoc est, Lex subintravit, ut abundaret delictum ; hoc est, Lex iram operatur ; hoc est, Virtus peccati Lex . Prohibitio enim peccati quod est Lex, auget profecto desiderium peccandi: quod non exstinguitur, nisi contrario desi
Abbreviated transcription (Latin):
Propter qd̃ habentes ministrationẽ hanc sicut
miscdiam consecuti ñ infirmemur. s abiciamꝰ
occulta confusionis. ñ ambulantes in astutia
neq in dolo adulterantes uerbũ dĩ. Astutrã
autẽ & dolũ ypochrisin uult intelligi. qua
quem ad huiꝰ ipsiꝰ grẽ testificationẽ cõmemo¬
rat idem apłs. beatus inquit cui ñ imputa-¬
uit dñs peccatum. neq est in ore eius dolus.
Hȩc est humilium sc̃oꝵ confessio. non se iac-¬
tantium esse quod non su Nt

Expanded text:
propter quod habentes ministrationem hanc sicut misericordiam consecuti non infirmemur, sed abiciamus occulta confusionis non ambulantes in astutia neque dolo adulterantes uerbum d e i. hanc astutiam et dolum hypocrisin uult intellegi, qua quem ad huius ipsius gratiae testificationem commemorat idem apostolus: beatus, inquit, cui non inputauit dominus peccatum neque est in ore eius dolus. haec est humilium sanctorum confessio, non se iactantium esse quod non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cum transierit quisq ad xp̃m auferet᷑
uelamen. ea nos facie reuelata in eand̾e ima¬
ginem transformam᷑. Aꝑtissime autẽ di¬
cit. uelamen suꝑ cor eoꝵ positum est. Ibi
est gͥ facies: qu a reuelata nunc in fide qͣm¬
us ꝑ speculũ & enigiate contuemur. tunc
autem facie ad fa ci e m

Expanded text:
m, cum transierit quisque ad Christum, auferetur uelamen, ea nos facie reuelata in eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, qua reuelata nunc in fide quamuis per speculum et in aenigmate contuemur tunc autem facie ad faciem
Abbreviated transcription (Latin):
ndetem affertis. unꝰ ⁊ uo s a tbitror esse
blitos ubi colloquim᷑ mea tͣnsiit ala.
ufraten metam dotis mea cast̃ relinquunt.
ellite ab hint regẽ macedũ. ut ur̃m sciat ẽẽ
d̾ sibi donatis. multũ mͥ ptestat honoris.
ime mareo genetu ꝓponere querit
te seportantes ur̃o hec mea dista titanno:
it ait. ⁊ psas celeres in tastia rempfͤit
ittitur a dario marͣeus ut occupet hostis:
uoi aditurus erat colleset plana uiarũ.
nterea macedo cond̾uut aromate corpus:
xpris darii. tumulum ꝙ in uertite rupis
mpat Excidi. que strutũ scemãte muiro
rexit celeber digitis hebreus apelled
ec solum reges ⁊ nomina gentis achee:
ed genesis notat historiabab origine muncd
ncipiens aderat cõfusis partib ale.¬
tͥ globus informis uario diftincta colore.
uatuor inpressis ꝑqriens elem̃ta sigillis.
it oꝑum series. q̃ sex oꝑata diebue
Est dettas. int̾ q̃ aur̃õ spirante nitorem:

Expanded text:
In dotem affertis, unde et vos arbitror esse In dotem affertis, unde et vos arbitror esse Oblitos, ubi colloquimur, mea transiit ala Euphratem, metam dotis mea castra relinquunt. Pellite ab hinc regem Macedum, ut vestrum sciat esse Quod mihi donatis, multum mihi praestat honoris, Si me Mazaeo generum praeponere quaerit; Ite reportantes vestro haec mea dicta tyranno: ic ait, et Persas celeres in castra remittit. Mittitur a Dario Mazaeus, ut occupet, hostis Quos aditurus erat colles, et plana viarum Interea Macedo condivit aromate corpus Uxoris Darii, tumulumque in vertice rupis Imperat excidi, quem fructum schemate miro Erexit celeber digitis Hebraeus Apelles Nec solum reges et nomina gentis Achaeae, Sed Genesis notat historias, ab origine mundi Incipiens: aderat confusis partibus hyle, Et globus informis vario distincta colore Quatuor impressis pariens elementa sigillis. Hic operum series, quae sex operata diebus Est Deitas, inter quae, auro spirante nitorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ elemet̾ ait᷑ feci ꝗd̾ꝙ indołe dignuꝰm:
Na ture tribuisse mee: non eius honorz:
Me scierit. me femmeũ ñ sentiet hostem:
Agm̃uialerandrum tuto contp̃pie̾ possant
oli contempti. ñ infeto talib arma:¬
Niu nequeant armis uti quib arma negauit:
ature pigra mollicies. armatus oportet:
it. quẽcũꝙ odiis aut ira fẽtero dignum.
ciꝰ si forte bone fidei inuigilaret: ut a me.ͤ
Ixpec̾et ꝓacem toͥto ꝙ receberet orber
mbigerem fortassis. auid concedere uellem.
umq meos modo pollicitis ad ꝓlitionem:
ollicitet dariꝰ. m odo mulłe palpet amicos:
t mea satali maturent fata ueneno t suẽ¬
seqͣr ad morte. neq em̃ mͥ iustꝰ ut hostis. s..¬
relia molit᷑. uerum ut siccariꝰ. inmo:
t uerũ fatear ut latro ueneficus instat᷑.
onditio pacis qũa uos p̃tenditus. illi:
ĩ tulerꝰ Acteptũ pahnam conferre uidet᷑.
tans elifraten consistuit. omnia nob̾

Expanded text:
Quod clementer, ait, feci, quodque indole dignum, Quod clementer, ait, feci, quodque indole dignum, Naturae tribuisse meae, non ejus honori Me scierit, me femineum non sentiet hostem Agmen, Alexandrum tuto contemnere possunt Soli contempti, non infero talibus arm Qui nequeant armis uti, quibus arma negavit Naturae pigra mollities, armatus oportet Sit, quemcunque odiis aut ira fecero dignum; Quod si forte bonae fidei invigilaret, et a me Expeteret pacem, totoque recederet orbe, Ambigerem fortassis, an id concidere vellem, Cumque meos modo pollicitis, ad proditionem Sollicitet Darius, modo munere palpet amicos, Ut mea fatali maturent fata veneno, Persequar ad mortem; neque enim mihi, justus ut hostis Praelia molitur, verum ut sicarius, imo, Ut verum fatear, ut latro, veneficus instat. Conditio pacis quam vos praetenditis, illi, Si tulero acceptam, palmam conferre videtur Quae trans Euphratem consistunt, omnia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝙͥ niinc censemus ut auri ꝓondereᷤ fanto:
nbellis ppłs. geritͥs cñ prole gemella.
mutet᷑ anus. q̃ grecorũ agm̃ itero.
mpediunt potius tam latũ ⁊ nobile regnũ
onditione potes nanscicier absꝙ tuorum
anguinis impensã s nec reoe hactenus hystrũ
nten ⁊ eufratem tot possedisse iacentes
nspice qnta petas qͣntũ ꝙ ieligueris orbre:
Cost t̾gum domiti patͥam ñ bractła ł indoͣs
Dectore habe memor. pt fortia gesta reu̾t:
¶ Fonsulis arbitͥum tulit egre maginꝰ. ⁊ ame.
Sĩ essem parmeniꝰts oblata pecuna palme
Preferret᷑ ait᷑. mallem ꝙ in glorius eͥsse
Quam sñ diatiis famã cũ laude merer.
Asc nc̃ seturis sub pauꝑtatis amictu᷑:
Regnat alexander regẽ me glorior essȩ
Gratiꝰ hos głatis r̾eddi donoꝙ remitti:
Censeo qͣm censi p̃ciũ si dona sequatura:
G iã ñ sequit᷑. nec habent comintia grates.
Hec ubi icta suꝑ responso conulis intr̃o.
Legatos iubet admitti. dario ꝙ referre

Expanded text:
auri pondere tanto Imbellis populus, genitrix cum prole gemella Permutetur anus, quae Graecorum agmen, iterque Impediunt potius, tam latum et nobile regnum Conditione potes nanciscier, absque tuorum Sanguinis impensa, sed nec reor hactenus Istrum Inter et Euphratem tot possedisse jacentes Inspice quanta petas, quantumque reliqueris orbis Post tergum domiti, patriam, non Bactra, vel Indos Pectore habe memori: post fortia gesta revertir in armis. Consulis arbitrium tulit aegre Magnus: Et, a me, Si essem Parmenion, oblata pecunia palmae Praeferretur, ait, mallemque inglorius ire, Quam sine divitiis palmam cum laude mereri. At nunc securus sub paupertatis amictu Regnat Alexander, regem me glorior esse, Gratius hoc gratis reddi, donoque remitti Censeo quam censu, pretium si dona sequatur Gratia non sequitur, nec habent commercia grates. Haec ubi dicta super responso consulis: intra Legatos jubet admitti, Darioque referri: