comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ missione iłsiꝰ dnĩ adq̃
fend̾ spertare diguostiꝰ
unde imꝑator lochariꝰ
tiũ infutino cauens ue
fieret legem ꝓ mulga¬
uit. Nos autem ad ple¬
niorem regui util itateui

Expanded text:
missione illius domini, ad quem feudum spectare dinoscitur. Unde imperator Lotharius tantum in futuro cavens, ne fieret, legem promulgavit. Nos autem ad pleniorem regni utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
brorum auxi cam̃e nr̃e
inẜenda puatir
Opidum u̾o .xx. lib̾.
auri iulc̃tetur. Edu¬
ces u̾o. mͣchiones. et co¬
capitanei quo et mai¬

Expanded text:
brarum auri camere nostre inferenda puniatur. Oppidum vero XX libris auri multetur. Duces autem et marchiones et coCapitanei quoque et mai
Abbreviated transcription (Latin):
scentes cloquia ⁊ reuerentissimos
coꝵ albes in quirere e̾os.siue liberi
sint.siue ẜui. ⁊ unde eis desideruĩ
uite singłans accesserit. ⁊ discentes
abeis. qr nulla maligna occõ. ad hoc

Expanded text:
scentes eloquia. Et reverendissimos eorum abbates requirere eos, sive liberi sint, sive servi, et unde eis desiderium vitae singularis accesserit, et discentes ab eis quia nulla maligna occasio ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
abrenũtias hanc reliꝗ¶ Cõptens
aũt est iruẽntissimos abbrates
nõ susciꝑe cũ quihoc egit. erro ne¬
a numq talis est. uita monasti¬
undẽ. alia requirentis qua pp̃ ⁊
chicam honestatẽ scd̾ sacras rͣe¬

Expanded text:
abrenuntians hanc reliquit. Competens autem est reverentissimos abbates non suscipere eum, qui hoc egit. Erronea namque talis est vita monachiunde alia requirentis. Quaproptechicam honestatem secundum sacras re
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝯstitutioẽ. omĩb que suꝑ
monachis dehus dcã sut̃. ⁊ in
mulierib ĩ monastĩo ingrediẽ¬
tib ualituris. ¶ Siuo relinq̃ns
monastĩum. adquantũ ueniat
malitiã.aut adaliam uite figu¬
est rc̃manente ipẽ int̾ officia¬
les clarissimi ꝓuĩctie uidicis sta¬
tuetur. ⁊hĩc habebit mutatoẽs

Expanded text:
stitutione. Omnibus, quae super monachis dicta sunt, et in mulieribus monasterium ingredientibus, valituris. Si vero relinquens monasterium ad quamdam veniat militiam, aut ad aliam vitae figuest, remanente, ipse inter officiales clarissimi provinciae judicis statuetur, et hunc habebit mutationis
Abbreviated transcription (Latin):
argñtarioꝵ quippe ersponsionib
up̃utilitatẽ ꝯtrictuũ inhordnne ⁊¬
modernodurmtib. ¶Que igitur
anob̾ ꝓcautela subiectoꝵ sanccita
sũt. ꝯgnoscens tuacinmentia sollẽp¬
dictione fieri manifesta ꝓcuret.
ut ⁊̃ int̾ gentos agnoscat subier¬
ti. qͣnta fuit nobis ꝓilloꝵ utilita¬

Expanded text:
Argentariorum quippe, sponsionibus propter utilitatem contractuum in ordine moderno durantibus. Quae igitur a nobis pro cautela subiectorum sancita sunt, cognoscens tua eminentia sollemdicione fieri manifesta procuret, ut etiam inter gentes agnoscant subiecti quanta fuit nobis pro illorum utilita
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰ igit᷑ eos quid̃ qui. ictenus
sũt meadẽ scĩssima maiore ecc̃a
et reliqias oms uenerabilis
tomes reuentissimoscłicos et
mulieres diaconissas ⁊ hostiarios
mine̾ inquo sũt scemate. nõ eñĩ
quid̃ est minuentes hec sancͥtiui¬
muis. reliquouõ tpr nullafi at or¬
dinatõ.tonec adantiquũ numer.
institutũ ab hus quiscĩssimas et¬
cc̃as edificauerũt reue̾ntissimoꝵ
cłicoꝵ qͣntitas rediget᷑. s qm pri
pote una eristente scĩssima ẽcc̃a
postea uõ ⁊ uenerabił comus scẽ
głiose uirginis ⁊ deigenitricis in¬
arie iurta scĩssime maioris eccẽ

Expanded text:
 qui hactenus sunt in eadem sanctissima maiore ecclesia et per reliquas omnes venerabiles domos reverentissimos clericos et mulieres diaconissas et ostiarios manere in quo sunt schemate non enim quod est minuentes haec sancimus; reliquo vero tempore nulla fiat ordinatio. donec ad antiquum numerum, institutum ab his qui sanctissimas ecclesias aedificaverunt, reverentissimorum clericorum quantitas redipote una existente sanctissima ecclesia, postea vero et venerabilis domus sanctae gloriosae virginis et dei genitricis Mar
Abbreviated transcription (Latin):
cens nullã fidutiã hr̃e matrẽ. ad
scd̃a uota migrantẽ. ꝓprietatem
hrẽ conationis. quacũq roẽ. ue¬
tũ mat nequa ꝗͣ hoc ante nupti¬
alem eẽ donationẽ omĩo. affirm¬
abat.oi ꝑmixtã iam reb filutan

Expanded text:
cens nullam fiduciam habere matrem ad secunda vota migrantem proprietatem habere donationis quacumque ratione. Verum mater nequaquam hoc antenuptialem esse donationem omnino affirmabat, sed permixtam iam
Abbreviated transcription (Latin):
tatores dignos ostendamꝰ uolumꝰ
eñ nullũ monastĩum subdictiont
nrã ꝯstitutũ. siue płimor. hoĩnũ
est. siue paucoꝵ monachos quii¬
bi sut diuisos ab alt̾utris eẽ ⁊ ꝓpͥ¬
is habitatõib uti. S coĩter quit̃
una collocatos. aut si forte nõ suf¬
ficit ad multitudinẽ monachoꝵ
domus una. induas forsitan aut
płes nõ tñ seorsũ ⁊ apud semetipõs.
s incoĩa testes alt̾utra sint honesta¬
tis ⁊ castitatis ⁊ neq ipõ sõpniũ

Expanded text:
olumus enim nullum monasterium sub dicione nostra constitutum sive plurimorum hominum est sive paucorum, monachos, qui ibi sunt, divisos ab alterutris esse et propriis habitationibus uti, sed communiter quidem una collocatos, aut si forte non sufficit ad multitudinem monachorum domus una, in duas forsitan aut plures, non tamen seorsum et apud semetipsos, sed in communi testes alterutri sint honestatis et castitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
quis igit᷑ futur̾ est. eẽ monachus
ꝑfectus indiget. ⁊ diuinoꝵ elo¬
quioꝵ cruditione ⁊ ꝯuersatio¬
nis integritate. ut tanta dignꝰ
fos sit m̾utatoẽ. Credimꝰ igitur
⁊ñõs explanare.q agendũ est
abcis ⁊ decertatores cos ueros. ad¬
sacrã iuamꝯstituere.⁊ita nobis
intentio p̃sentis est legis. ut post

Expanded text:
igitur futurus est monachus perfectus, indiget et divinorum eloquiorum eruditione et conversationis integritate, ut tanta dignus factus sit mutatione. Credidimus igitur et nos explanare quod agendum est ab eis, et decertatores eos sacram viam constituere. Et ita nobis intentio praesentis est legis, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
tpt̃ attñ ⁊̃ sic maneat inuenerabile
moãst̾ium trabentiũ aꝑitate lib̾atꝰ
triennu uõ semel erpletotp̃r iudica¬
tus. qr monachica dignus est hoẽ¬
state maneat inmonasterio. ne q̃¬
qͣm em̃ dumꝰ licenti. am ulli penitus
lumus. Nam ⁊ si uitiũ inpͥori ab
coforte gestũ est.uita humn. maeñ
natura quotũ modo labit᷑ ad delicta
attñ sufficit admeliorẽ purgatõe
nalis tpr̃is testimoniũ. Ei uo̾ queri¬

Expanded text:
eat in venerabile monasterium, trahentium asperitate liberatus. Trienni vero semel expleto tempore, iudicatus quia monachica dignus est honestate, maneat in monasterio. Nequaquam enim damus licentiam ulli penitus lumus. Nam etsi vitium in priori ab eo forte gestum est vita humana enim natura quodammodo labitur ad delicta, attamen sufficit ad mediocrem purgationem nalis temporis testimonium. E
Abbreviated transcription (Latin):
bis erlina nũtiauit. coͥsimnus deo
amabilis uir fimosiunus n
ꝯuersatioẽ ⁊ ꝓpe uicesimũ ⁊ cente¬
simũ etatis agens igrũ. pollens
¶ Si quis igitur sicut p̃dirimus
intra triemũueniat aliquẽ inẜ
uitutẽ trabens uolentiũ ⁊ ꝑdui¬
rintiũ ut fierent monachi ⁊ di¬
cat. qm̃ arripuit quasdãres.⁊
ꝓpt̾ẽa reruriat ad monasterium.
ꝓfurto forsan aut ꝓuita maligͣ.
aut uĩtus pessimis fugi̾t quitẽ¬

Expanded text:
simus deo amabilis, vir famosissimus in conversatione et prope vicesimum et centesimum aetatis agens annum, pollens - si quis igitur, sicut praediximus, intra triennium veniat aliquem in servitutem trahens volentium et perdurantium, ut fierent monachi, et dicat, quia arripuit quasdam res, et propterea, recurrit ad monasterium: pro furto forsan aut pro vita maligna aut vitiis pessimis fugerit quide
Abbreviated transcription (Latin):
lururus tradere uitã exclutuntur
moĩs omĩbacdero tanquã prio¬
tes uitã. ⁊ pͥuatussit decet᷑o. admi¬
litiã quit̃. aut ad aliud offm̃ ue
nõꝑhordinẽ reuerentissimoꝵ
fierimonachoꝵ. nec oĩo ꝗrũ qui
post primũ est. mor abbuteo fĩ
nec qui post illũ est scd̾nsẽ. neq

Expanded text:
t, excludatur nobis omnibus a clero, tanquam prioans vitam, et privatus sit de caetero. Ad militiam quidem, aut ad aliud officium non per ordinem reverentissimorum fieri monachorum, nec omnino eum, qui post primum est, mox abbatem fieri, nec qui post illum secundus est, neq
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ. ⁊ moueat᷑ in aliquo uendi¬
tionis ꝯuentio ccͣ uenditorẽ facta
nõ.aduersus ꝯfirmatorẽ. moxẽ¬
ptor accedat. neq tenente̾m ali¬
ditorẽ pͥus. ⁊ sic ad confirmatorẽ
⁊ g̃tio loco ccͣ detentorẽ. ładem ⁊
hic cristente diuisioẽ suꝑ p̃sen¬
tib ⁊ ab sentib qm̃dudũ infide¬

Expanded text:
orem, et moveatur in aliquo venditionis conventio contra venditorem facta, non adversus confirmatorem mox emptor accedat, neque tenentem aliditorem prius, et sic ad confirmatorem, et tertio loco contra detentatorem. Eadem etiam hic existente divisione super praesentibus et absentib
Abbreviated transcription (Latin):
diuĩ reẜ uetur. fitq solutio int̃ces
quoq uider fideuissorib eñĩ et
tilib ꝓdoẽ sanccitũ eẽ. ut illode¬
duto intiͣm ꝯuentioẽ lib̾ent᷑. qui
quat᷑ litẽ ⁊ debitũ erigat᷑ cc cum
quẽ fide diͣrit aut ꝓ quo mante¬
datũ scripsit. aut sponsiorẽ susce¬
is cetinent᷑ ueniat᷑ pͥus ante qͣm
traseit uiam suꝑ personalib ⁊ ccͣ
mandatores ⁊ fiteuissores ⁊ spon¬
sores. sicq ad ros ueruens princi¬
palisiue ab aliodetineant᷑. ⁊deti¬
nentes eas cõueniens. Si neq inde
hũit satisfcoẽm. tũc ueniat. ad u̾¬
sus res fideuissoĩe ⁊ mantator¬
⁊ posponsoꝵ. Ide est diccͣ uł siqͦs

Expanded text:
e quoque iudex fideiussoribus enim et talibus prodesse sanctum est, ut illo deducto interim conventione liberentur, qui quatur litem, et debitum exigatur contra eum, quem fidedixit aut pro quo mandatum scripsit aut sponsionem susceis detinentur veniat prius, antequam transeat viam super personalibus et contra mandatores et fideiussores et sponsores: sitque ad res veniens principalis, sive ab alio teneantur, et detinentes eas conveniens, si neque inde habuerit satisfactionem, tunc veniat adversus res fideiussorem et mandatorem et sponsorum. Idem est dicere vel si
Abbreviated transcription (Latin):
tassis elige̾ uitã. ipẽ en̾i sciat qm̃¬
ꝓlartabit deo satisfatoẽm. res aũ
quascũq habiuit. dũmmona sti¬
lud quoq decernimus qui min
monasteriuim introire uolui̾t
ante quã inmoãstium ingredi¬
atur. licentiã hrẽ suis uti quo
uoluit mõ. Ingredientẽ nãq
simul sequent᷑ oiõ res. licet nõ
ex p̃sim. qr introdurit ⁊ hus di¬
rerit. ⁊ nõ erit dͣñs eaꝵ ulterius
nasse eas. aut ꝑ ante nuptialẽ
conationẽ.aut ꝑdotis occõemꝰ
tulisse. ⁊ fatiuĩt hec quartã ab
intestato cuis sub̾e. nlłm ir reli
quis reb hãnt pͥncipiũ filii.
sm aut̃ aut nicħ eisdon auit.
aut minus agquarta. ⁊ postꝗͣ
abrenũtians ꝯuersatus fui̾t in¬
t̃ monachos. nicłominꝰ quarta
debeat᷑ filus aut supplemẽ siꝯͣ¬
tigit cos iam aliquidcos acce¬
pisse aut ⁊ quatimis totũ eidet᷑¬
¶ Siaũt urorẽ habñs. deinde eã
relinq̃ns. monast̾ium ingredi¬

Expanded text:
tassis eligere vitam, ipse quidem sciet qabit deo satisfactionem; res autem quascumque habuit, dum in monasteriIllud quoque decernimus, qui in monasterium introire voluerit, antequam in monasterium ingrediatur, licentiam habere suis uti quo voluerit modo. Ingredientem namque simul secuntur omnino res, licet non expressim quia introduxit eas dixerit, et non erit dominus earum ulterius nasse eis, aut per antenuptialem donationem aut per dotis occasionem obtulisse, et faciunt haec quartam ab intestilii; sin autem aut nihil eis donaverit aut minus quarta, et postquam abrenuntians conversatus fuerit inter monachos nihilominus quarta debeatur filiis aut ad supplementum, si contigit eos iam aliquid accepisse, aut etiam quatenus totem eis detur. Si autem uxorem habetis, deinde eam relinquens in monast
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimas ecc᷑as eoificiuerũt inbacfe¬
licissima cuutate. nõ ꝓedificio solu¬
motocogitauerũt. s ⁊̃ ut expensas
sufficientes darent. ase factis ucrieri¬
qͣntos q diaconos mascsos atq femi¬
nas ⁊ quantos suboiaconos ⁊ rursꝰ
cantores atqr lectoros ⁊ hostiarios cõ¬
stitui. ⁊ sup hac ⁊̃ oritoru er prissas di¬
ffinierut. ⁊ reoditus ꝓprios tecerunt
sufficientes hͣus que i se ꝯstitutas̃.
siquis aũt ad iecerit multitud mẽ
nequaqͣ. penitus extendenti suffici¬
entẽ  ꝓmanserũt usq ad multũ
tps̃ talia ꝯẜuata. ⁊ donec hoc fuit do¬

Expanded text:
tissimas ecclesias aedificaverunt in hac felicissima civitate, non pro aedificio solummodo cogitaverunt, sed etiam ut expensas sufficientes darent a se factis veneraquantosque diaconos masculos atque feminas, et quantos subdiaconos, et rursus cantores atque lectores et ostiarios constitui: et super haec etiam oratorii expensas definierunt, et reditus proprios dederunt sufficientes his quae a se constituta sunt, si quis autem adiecerit multitudinem, nequaquam penitus extendi sufficientes. Et permanserunt usque ad multum tempos talia conservata; et donec hoc fuit, du
Abbreviated transcription (Latin):
sit. orueniat pͥmũ ad cum qui
auꝵ accepit. debitũq ꝯtrarit. et
si quid̃ inte receꝑit. ab alus absti¬
neat. ꝗd enĩei mextraneis erit
erit atebitore reciꝑe. aut in ꝑtẽ

Expanded text:
d eum, qui aurum accepit debitumque contraxit. Et si quidem inde receperit, ab aliis abstineat quid enim ei in extraneis erit erit a debitore recipere aut in partem
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ẽptor nichil aliud futuruse¬
rat qͣm ꝓprus cedere.⁊ rursus res
ad creditore̾ merito uenirẽt.uix p¬
ciꝑe nõ ualentẽ.qͣmobrẽ. qr cũ in¬
iuria ⁊ effectu. accrbo ⁊ꝑduce̾t cre

Expanded text:
ullus emptor, nihil aliud facturus erat quam propriis cedere, et rursus res ad creditorem merito venirent aurum percipere non valentem. Quamobrem quod cum iniuria et affectu acerbo perduceret c
Abbreviated transcription (Latin):
Q aut deceto huanis auxiliat᷑ cu¬
risucet quib dã creditorib nõ forte
restitutionẽ. auri nõsit ydoneus.
tor ardeatauꝵ oĩmodo querens
illi uo̾ nõsit facile. neꝰ ulla mobi
quis piã emptor immobiliũ eius
⁊ obhoc t̾renteadnt uolentes em¬
ptionẽ. tunc ꝗd̃ inkac felicissima
ciuitate głiosissime nr̃e rei .p. ui
dices scd̃m unicuiq ꝯcessam ale
tus aũt gentiũ p̃sidens p̃ꝑarent
subtili estimatioẽ fcã reꝵ debitoi̾s
immobilem creoitorib. Cum ta¬
li cautela cũ quadebitor dare po¬
ssit łre uõdatio sit huiꝰ modi. que¬
cũq quid̃ meliorasut. cent᷑ creditõ¬
ri. que uo̾ detiora apud debitorẽ pꝰ
debiti solutõem mane̾ sinai ẽñ
nõerit uistũ. dantẽ quid̃ au̾sus acci¬
perr aut auꝵ nõ ualentẽ. S cohactũ¬

Expanded text:
 autem de cetero humanis auxiliatur curis, licet quibusdam creditoribus non forte restitutionem auri non sit idoneus, tor ardeat aurum omnimodo quaerens, illi vero non sit facile, neque ulla mobilquispiam emptor immobilium eius et ob hoc terrente adire volentes emptionem: tunc in hac quidem felicissima civitate gloriosissimi nostrae reipublicae iudices secundum unicuique concessam a lege ciis autem gentium praesides praeparent, subtili aestimatione facta rerum debitoris, immobilem creditoribus cum tali cautela cum qua debitor dare possit. Rerum vero datio sit huiusmodi: quaecumque quidem meliora sunt, dentur creditori, quae vero deteriora, apud debitorem post debiti solutionem manere sinantur. Etenim non erit iustum, dantem quidem aurum, recipere autem aurum non
Abbreviated transcription (Latin):
mpr̃. Legem antiquã posita
quid olim usui uo̾ noscimꝰ qͣuem ui¬
ponentes. Erãt enĩ quidũei ꝑs oĩo
nõ discreta.s cũ ꝯpetenti ⁊ deo pla¬
citodistribuentes augm̃to. ¶Si
quis ig tur credicerit ⁊ fideuisso¬
rem aut mandatorẽ aut sponso¬
rẽ acceꝑit. is nõ pͥmũ aduersus¬

Expanded text:
p. Legem antiquam positam quidem olim, usu vero, nescimus quemadmponentes erat enim quaedam ei pars omnino non discreta, sed cum competenti et deo placito distribuentes augmento. Caput I Si quis igitur crediderit et fideiussorem aut mandatorem aut sponsorem acceperit, is non primu
Abbreviated transcription (Latin):
dam quidẽ ꝑtem erit cc̃tus firmꝰ.
scd̃m quandã uo̾ infirmꝰ appa¬
rebit. hoc est ẜm hoc quidẽ quid
simat᷑ sola filio succedẽs inueni¬
at omĩs rursus firmus erit.¶ qr

Expanded text:
dam quidem partem erit contractus firmus, secundum quandam vero infirmus apparebit; hoc est secundum hoc quidem, quod si mater sola filio succedens inveniatur, omnis rursus firmus erit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ornatũ ꝑꝑ increpatõem respicienti¬
tioẽ ⁊ ꝑfectioẽ degentes uitã remo¬
tamhãnt inhospitio quos uocare
anãchorintes .i. discedentes ⁊ here¬
stcastas .i. quiescentes. ꝯsueuerũt
tanqͣm acoĩone. ad meliora excep¬
tos. alioqum alios quib cũq int̃
multitudinẽ ꝯuersatid̃ẽ. in hiis

Expanded text:
ationem respicientitione et perfectione degentes vitam remotam habeant in hospitio, quos vocare anachoritas id est discedentes et hesychastas id est quiescentes consueverunt, tamquam a communione ad meliora exceptos: alioquin alios, quibuscumque inter multitudinem conversatio est, in his,
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm ꝯstĩtutionẽ siquid̃ mat̃
p̃moriat᷑ filie tota ante nuꝑ¬
tuas donatio cõpetit.siuo̾ filia
manet quitẽ apd̾ matrẽ lucrũ
excepto nõ existentiũ filioꝵ. Re¬
liquũ uo̾ erit filie ⁊ͣmoriens
fit quidẽ semꝑ ex p̃ssũ uo̾ nõdũ
lege detĩinatũ est hic ad meliꝰ
increm̃tũ intposittemdamus
huic legi. Namsi nõ fllio forte
set alicui extraneo mat̾ ad huc
scdas nõ erꝑta nuptias ꝑtẽ quã¬
tum ante nuptiał donatoĩs. aut
aliquã rem erea ułtotamconet.

Expanded text:
ram constitutionem, si quidem mater praemoriatur, filiae tota antenuptialis donatio competit; si vero filia, manet quidem apud matrem lucrum ex pacto non existentium filiorum, reliquum vero erit filiae, et moriens fit quidem semper, expressim vero nondum lege determinatum est, hoc ad melius incrementum et interpositionem damus huic legi. Nam si non filio forte, sed alicui extraneo mater adhuc secundas non experta nuptias partem quandam antenuptialis donationis aut aliquam rem ex ea vel totam
Abbreviated transcription (Latin):
neste. ⁊ omĩ lururia abstineat.
⁊ fru̾at᷑ successioẽ filioꝵ. Sic enĩ coᷤ
adhuc ãplius diliget ⁊ nõ quasi
quosdã odibiles respietiet penis¬
sic subdita amaris. Sicut enĩ pa
licet ante scd̃as nupnuptias.
aut post sccis filui moriant̾ alioqn
crabsurditate legis. licet p̾moriã¬
tur fili om̃s nõ relitiquẽtes faios
aut nepotes nichilominus suppli¬
stra. quid̃ patiens. frustra simulcnu
triens ꝓpt̃ legiles nuptias subiecta
penis si succetent. quid̃ illis aliqui
filus ⁊ sit het ler clemens ⁊ mitis et
matres filus ꝯcilians. ¶ Colligeñ¬
tes igir᷑ hiuꝰlegis ꝑtensanccimꝰ.
qͣm matrẽ scd̾m ꝙ dudũ durimus
assimilauimꝰ patri. in añmptiali
sicut sustinet ⁊ pat̾ indote. In here
as siue nõhet ⁊̃ matres hant. uocet᷑¬
qr mat᷑ ad filubereditatẽ. Siue ad
sccus iamuenit nuptias. Siue poste¬
ꝯsortiũ. neq ẜ mn q̃ntul̃ heres ex istet
fuuftuat.s⁊ hoc filioꝵ sit solũ luctũ

Expanded text:
ria abstineat et fruatur successione filiorum. Sic enim eos adhuc amplius diliget et non quasi quosdam odibiles respiciet, poenis subdita sic amaris. Sicut enim patlicet ante secundas nuptias aut post secundas filii moriantur. Alioquin ex absurditate legis, licet praemoriantur filii omnes, non relinquentes filios aut nepotes, nihilominus supplistra quidem pariens, frustra simul et nutriens, propter legales nuptias subiecta poenis; sed succedent quidem illis aliqui filiis, et sit haec lex clemens et mitis et matres filiis concilians. Colligentes igitur huius legis partem sancimus: quoniam matrem secundum quod dudum diximus adsimilavimus patri, in antenuptiali sicut sustinet et pater in dote, in heredas sive non, hoc etiam matres habeant, voceturque mater ad filii hereditatem, sive iam ad secundas venit nuptiasconsortium neque secundum quantum heres existet filii fruatur, sed hoc filiorum sit solum lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
auꝵ Largentũ ⁊ uestem ⁊ quicꝗd
ꝯscniͣptum fui̾t matri. tuc eͤlectio¬
nẽ matri dabimꝰ siue uolui̾t res
pcipe. ⁊p̃bere cautionẽ.siue qͣm
uduõ immobilib hãt reb. Ĩ mo¬
bilia quid̃ moĩs oĩb maretie̾. ap̃
matrẽ aut alntũ hãt inde. por¬
rodemobilib ħ uale̾t que sancci¬
uimus prius siẽent mieb mobi¬
lib omiuante nuꝑtialis conati¬
onis ꝯsistentia ¶ Illud quoq du¬
dũ acerbe quidemł mocitũ. Raro
aũt iniudicio erammatũ estima¬
uimꝰ oportere claralege ꝯplecti.
⁊ trate̾ usui ⁊ deducere adrudicia

Expanded text:
 argentum et vestem et quicquid conscriptum fuit matri; tunc enim electionem matri dabimus, sive voluerit res percipere et praebere cautionem, sive quam vero in immobilibus habeat rebus, immobilia quidem modis omnibus manere apud matrem, ut alimentum habeat inde, porro de mobilibus haec valere, quae sancivimus prius, si essent in rebus mobilibus omnia antenuptialis donationis consistentia. Caput V Illud quoque dudum acerbe quidem sancitum, raro autem in iudicio examinatum aestimavimus oportere clara lege complecti et tradere usui et deducere ad iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
minu. ⁊ m̃m. morte uiri soluat᷑.
nõ enĩ est usta omĩo mułrdotẽ nõ
dans marito. añ nuptialẽ accipe do¬
nationẽ. siaut̃ ⁊̃ nondotẽ dederit
⁊ ip̃a ꝓtanto exigat donationem¬
rei quantũ tederit cotẽ equalita¬
tis em̃ ⁊ iusticie sumꝰ amatores. qͣn

Expanded text:
monium morte viri solvatur, non est iusta omnino mulier dotem non dans marito antenuptialem accipere donationem. Si autem etiam non totam dederit, et ipsa pro tanto exigat donationem, in quantum dederit dotem. Aequalitatis enim et iustitiae sumus amatores, quam
Abbreviated transcription (Latin):
icͣt. p̃stabunt. ⁊ heredes facielũt
cos. qui neq scripti heredes neq
ab intestato ad ħedititẽ uo̾cibã¬
tur. ¶Hus omĩboptinẽtib
licet nõ abħere.or alegatario aũ
fidci ꝯmissanio art mortis cã ꝑ
cipiende dati aliꝗpaut ficri testa¬
tor fuolui̾t codẽ ordine incocca¬

Expanded text:
itate praestabant, et heredes faciebant eos, qui neque scripti heredes neque ab intestato ad hereditatem vocabantur. His omnibus obtinentibus, licet non ab herede, sed a legatario aut fideicommissario aut mortis causa percipiente dari aliquid aut fieri testator voluerit; eodem ordine in
Abbreviated transcription (Latin):
manet. Mlamsimansint suꝑ¬
stites filii. euacuabit᷑ omĩo ꝙ fcm̃
est loge ꝓprietatẽ. ante nupti ał
donationis ad filios deducente:
nõ respiciente mulierẽ. Siꝗd eget
inlesionẽ filioꝵ. siuõ p̃morian¬
tur õm̃s matris filui. ⁊ otractus

Expanded text:
manet. Nam si manserint superstites filii, evacuabitur omnino quod factum est, lege proprietatem antenuptialis donationis ad filios ducente et non respiciente mulierem, si quid egerit in laesionem filiorum; si vero praemoriantur omnes matri
Abbreviated transcription (Latin):
tecentes ⁊ neq ꝓpͥi dignitate tẽꝑate.
ut exhac ninuetate. neq p̃dia n
suburbana sufficeret ypotbecis
⁊ pignorib noq creditores ꝑꝑ hec
inuenirent᷑ or ad inopiã descẽde¬
rent nouissimã.⁊Nec ipĩs mini

Expanded text:
decentes et neque propria dignitate temperatae: ut ex hac nimietate neque praedia neque suburbana sufficerent hypothecis et pignoribus, neque creditores propter hoc invenirentur, sed ad inopiam descenderent novissima
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dubitabat᷑is: ⁊ de ipã hereoita¬
adhereditatẽ filu uocauim᷑. u̾na
eristente sorore moriente filio cũ
caͣ uocata. filia uo optine̾ heredita¬
tẽ frĩs ualde fortit᷑ ex pͥorib sãnc¬
tionib insistente ⁊ dicente.qr in
ater siquid̾ ad scd̃is nuptias non
uenisset recte uendicaret heredita¬
pͥuari hus que ex paterna suba filiꝰ
acquisiuit. Quia si post scc̃as nupt̃.

Expanded text:
hoc dubitabatur, sed etiam de ipsa hereditaad hereditatem filii vocavimus, una existente sorore morienti filio cum ea vocata; filia vero obtinere hereditatem fratris valde fortiter ex prioribus sanctionibus insistente et dicente, quia mater, si quidem ad secundas nuptias non venisset, recte vindicaret hereditaprivari his, quae ex paterna substantia filius acquisivit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ imꝑu matrẽ debitis in quictari
maiorib.⁊ nõalit̾ ualentt̃ face̾ sin¬
głas crogationes reuentissimis csi¬
cis ante quã auꝵ nõ ꝑuũimutuum
sumat. faciens tamxpothecis qm pi¬
surbanis. ꝓpt̾hec igit᷑ ꝑsperimus
nos metipõs tepone ad huiꝰcat̃ in¬

Expanded text:
ii matrem, debitis inquietari maioribus, et non aliter valentem facere singulas erogationes reverentissimis clericis, antequam aurum non parvum mutuum sumat, faciens tam hypothecas quam pisuburbanis. Propter haec igitur perspeximus nosmetip
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hoĩb scripsimus. quatenus
⁊iuuentes relictis potiant᷑ ⁊defici¬
entes cũ securitate moriant᷑. sciẽtes
qr lereis sepultis ⁊ ministrauit
etiamq queq cũ illidisposueñt
adeffe̾tum ipã ꝑduc̃tłquã ob rẽ¬

Expanded text:
sint hominibus, scripsimus, quatenus et viventes relictis potiantur et deficientes cum securitate moriantur, scientes, quia lex eis sepultis etiam ministrabit, et quaecumque illi disposuerint, ad perfectum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ratoe̾m potius recepisse u̾ideri. qͣm
sic sim płr lucrũ irrõabile habere:
¶ Hec nos diu ꝑseuerantes ⁊ oĩum
taliũ elẽctionũ hereditattꝰ ꝯtẽpla¬
tionẽ ꝯsiterantes oporte̾ credidi
minũ. ¶ persperimus itaq nõ
ꝯfusum hoc de electionib indis¬
cretũq relinquere.s huiꝰ modi
ture ordinẽ caẽ matre semł. ad
scdãs nuptias ueniente lugũ

Expanded text:
nationem potius recepisse videri quam sic simpliciter lucrum irrationabile habere. Haec nos diu perscrutantes et omnem talium electionum et hereditatum contemplationem considerantes oportere credidimminum. Caput I Perspeximus itaque non confusum hoc de electionibus indiscretumque relinquere, sed huiusmodi dare ordinem causae: matre semel ad secundas nuptias veniente lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
tatnũ rest̾i̾tint ⁊dedit filio quitñ¬
ex hoĩb añquã adscd̾as ueniret uel¬
matrẽ. ad minoris successionem.
et siquit̾ impͥorib mat̃ nuptus
fuerat oẽm habñs ante nuptialis
donatoĩs. siceni ⁊̃ eamdon a̾uitut
usus quidẽ. apud eim in picret. ꝓ¬
pͥetas aut fieret apud filu ioemud¬

Expanded text:
restituit et dedit filio. Qui noex hominibus, antequam ad secundas venire velliam et matrem, ad minoris successionem. Et si quidem in prioribus mater nuptiis fuerat omnem habens antenuptialis donationis: sic enim eam etiam donavit, ut usus quidem apud eam remaneret, proprietas autem fieret apud filiu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptacũtis declantia logis uͥtutẽ
gentib que dudũ fuerut. ⁊ nũc a
deo ꝑnos sut̃ adiecta pͥncipatui ro¬
manor. Oxctro politani iuidices.s
est. unicuiqr dingant cuutati. ma¬
nebit qr nullus nõ audiens legem.

Expanded text:
utem gentibus, quae dudum fuerunt et nunc a deo per nos sunt adiectae principatui Romanorum. Metropolitani vero iudices haec est, unicuique dirigant civitati, manebitque nullus non audiens legem,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñuo iniudicialib qõnib cele¬
brauimꝰ.⁊ multas leges hinc fub
cens habuisse sedudũuir ⁊ouos
fecisse filios mascłm ⁊ femmã. ⁊ er¬
tulisse quid̃ maritũ. płimoq afilio
erꝑti fauore estim auit oportẽ. ne
relinqueret cũ sine remuneratioe.

Expanded text:
o in iudicialibus quaestionibus celebravimus, et multas leges hinc subicens habuisse se dudum virum et duos fecisse filios, masculum et feminam, et extulisse quidem maritum. Plurimoque a filio experta favore aestimavit oportere, no relin
Abbreviated transcription (Latin):
ceͣ negligentes curatores.¶ Mon
aũt cicipimiꝰ alege neꝙ patronat
successiones ⁊ibi legitima eis ẜua¬
ultra hanc eis relictũ fuit. xt aliꝗd̾
alib̾tis petita fui̾nt illi ꝯpłe. dem̃¬
noluint huc̃ ordinẽ tenere sa nc¬
cimus quẽ incohantes sacrã nra
hanc ꝯstitutoẽm d̾iximꝰ. ita ut le¬
gnis quit̃ partes maneat apuo
eos puta talib. Reliqua uõ ue¬
re patronatus posita a noẜ̾ ꝯstitu¬
tione. adsimilitunẽ pene ingenu
oꝵ ⁊̃ libtanitatos ordinaiimus.
aut inscriptã delãtus dispositoẽm
aut in nõ inscrĩptã uoluntatẽ hec

Expanded text:
 neglegentes curatores. Non autem excipimus a lege neque patronatus successiones; et ibi enim legitima eis servaultra hanc eis relictum fuerit et aliquid a libertis petiti fuerint illi comoluerint, hunc ordinem tenere sancimus quem incohantes sacram nostram hanc constitutionem diximus, ita ut legalis quidem pars maneat apud eos pura talibus, reliqua vero vere patronatus posita a nobis constitutione ad similitudinem paene ingenuorum etiam libertates ordinavimus. aut in scriptam delatus dispositionem aut in non scriptam voluntatem, haec
Abbreviated transcription (Latin):
etaut uolentẽ cũ parere testatori.
forsitam quedã ÷̃ iusta ⁊ pia relin¬
quenti lucrũ nõ inꝑcipiendo. s⁊so¬
modiinstitutioẽ. locũ uõfien sicut
dudũ pditimꝰ substitutis ⁊ cohere¬
et ẜuis. ⁊ qui abintestatosũt ⁊ali
uiam. ¶ Noñaut cubimꝰ licenti¬
am heredi m̃sirim sube subtilit᷑ f
agnosaenti. solue̾ quid̃ morabi¬
tiones. ab aliꝗb aũt retinẽ uellet
neqrer ꝑte quid̃ ꝯplere testatoris

Expanded text:
et aut volentem eum parere testatori, forsan etiam quaedam iusta et pia relinquenti, lucrum non in percipiendo, sed somodi institutione, locum vero fieri, sicut dudum praediximus, substitutis et cohereetI Non autem dabimus licentiam heredi mensuram substantiae subtiliter agnoscenti solvere quidem mox ab itiones, ab aliquibus autem retinere velle, neque ex parte quidem complere testatoris
Abbreviated transcription (Latin):
a sut lege luc̾riri. ¶ Hec aũt dnĩs u¬
bierrant cestator desuba sua hõ c̃
g̃it. aut forte cũ debisset ⁊ ãpliorẽ
quantitatẽ heredi relinquere. ꝓ
minore disposuit. ⁊ cĩ hoc ciran¬
tis siñe est. ⁊ nõ pure ⁊ integre de¬

Expanded text:
a lege lucrari: Haec autem dicimus, ubi errans testator de sua substantia haec egit aut forte, cum debuisset etiam ampliorem quantitatem heredi relinquere, pro minore disposuit; etenim etiam hoc errantis sententiae est et non purae et integrae de
Abbreviated transcription (Latin):
denda nuptiaꝵ. s. dñã ciusdẽ here¬
ditatis cũ filia ab solute ꝯsistens.
soͣptimũ itaqr est atq laudabuee
dignũ orõne. ut mułres ita se hoẽ¬
ste tractẽt. quatenꝰ que semel adui¬
rũ uenerũt ẜ uent inuioleat̾ mori¬
entiũ choꝵ.⁊ buiꝰ modi mulierẽ
et miram̾ ꝑiter ⁊ laudamꝰ ⁊ nõꝓ
culã uiginitate ponimꝰ. siaũt ñ
ualũt.cũ forsan ⁊ unenis hoc pa¬
tuͣt. no possit t̾ feruorẽ nature
resiste none torquẽca ꝑ hoc. nec¬

Expanded text:
denda nuptiarum, sed domina eiusdem heredenda nuptiarum, sed domina eiusdem hereditatis cum filia absolute consistens. Optimum itaque est atque laudabile et dignum oratione, ut mulieres ita se honeste tractent, quatenus quae semel ad virum venerunt, servent inviolatum morientium torum: et huiusmodi mulierem et miramur pariter et laudamus et non procul a virginitate ponimus. Si autem non valuerit cum forsan et invenis hoc patiatur nec possit contra fervorem naturae resistere, non est torquenda propte
Abbreviated transcription (Latin):
firme hñtis. siue ad scd̾as uellet
uenire nuptias siue nõ. noc en̾i
innores penas adu̾sus mulie¬
res que ad scõas ueniunt uirimi¬
ptias facimꝰ. neq ex hoc eas ad ne¬
nuptiꝵ licet scc̾e̾ sint. abhus
quid̾ abstineint ⁊ descendant
caste uiuere ccͣ legesn luxurient᷑
ꝯequa quã igitur uase uolumꝰ.
neq in u. libro codicis ꝯgnouioꝰ
nrẽ pietatis positã ꝯstĩtutio neor
dec̾nentẽ dehereditatib filioꝵ qͦs
matres adscd̃as nuptias uenie¬
tes uderũt pꝰobeuntes. neq inser¬
to libro eiustẽ ꝗscripͣtionis subcõ¬
tulo ttulliano quite mulieribus
dispoutat scd̃is quid̃ nuptus iuĩc¬
tis ante scd̾am tñ copłationẽ fili¬
os amittentib s uocet᷑ moĩs omĩb
mat̃ cum frĩb ad filuhereditatẽ
et hñic hãt finire. nicħ̾ ex scõis le¬
dendi᷑ nuptus qd̃ ⁊̃ et insubiecta
qͣone que legẽ hane mouit obti¬
neat.⁊ mat᷑ unacũ filia succedat
bereditati.aut ⁊ suõcedẽs hãc irre¬

Expanded text:
llet venire nuptias sive non. Nec enim amariores poenas adversus mulieres, quae ad secundas veniunt viri nuptias, facimus, neque ex hoc eas ad nenuptiarum, licet secundae sint, ab his quidem abstineant et descendant caste vivere, contra leges luxurientur. Nequaquam igitur valere volumus neque in quinto libro Codicis cognominis nostrae pietatis positam constitutionem, decernentem de hereditatibus filiorum, quos matres ad secundas nuptias venientes viderunt praeobeuntes, neque in sexto libro eiusdem conscriptionis sub titulo Tertulliani, qui de mulieribus disputat secundas quidem nuptiis iunctis, ante secundam tamen copulationem filios amittentibus: sed vocetur modis omnibus mater cum fratribus ad filii hereditatem et hanc habeat firme, nihil ex secundis laedenda nuptiis. Quod etiam in subiecta quaestione, quae legem hanc movit, obtineat, et mater una cum filia succedat hereditati, aut etiam succedens hanc inre
Abbreviated transcription (Latin):
tri ꝯͥmissarios qͣnticũq meatem
citͣate st̃ ꝯstituti. aut quostũ ꝓeis
agentes si forte ꝑsonaꝵ natura
aut dig̃nitis. aut quͣalitas. aut ẽ¬
tas. aut quelibet neccitas. faculta¬
tẽ cuis nõdat ad inuentaru p̃sen¬
stes . in ipã cuutate dignos. ⁊ pos¬
sidentes facultatẽ. ⁊ optime õp¬
imionis existentes nõ minus tr̃es.
tibulãrus enĩsolis quãtum ad

Expanded text:
deicommissarios, quanticumque in eadem civitate sunt constituti, aut quosdam pro eis agentes, si forte personarum natura aut dignitas aut qualitas aut aetas aut quaelibet necessitas facultatem eis non dat ad inventarii praesenstes in ipsa civitate fide dignos et possidentes substantiam et optimae opinionis existentes non minus tres tabulariis enim solis, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
adeẽ inuentatario. tuc̃ enilicenti
ierit heredi ⁊ nõñ adlienientib
iegatarus ꝯtentũ eẽ intestium p̃¬
sentia. ⁊ facere descriptionẽ. Repoĩ
to ⁊ siclegitarus ⁊ iuire uirando
heredis ⁊ ẜuoꝵ craminatione: ex
hus omĩb ob ẜ uatis hr̃e exfalci¬
dia p̃sidiũ sicem nõ uidebimus. n¬
erũ legẽ ita. hacteñ. approbatã m̾i¬
nucre. n iniustitiã facere morienti.
di cni omĩo quid̃ sibi uult aliquos
fienberedes. ⁊ hẽe quantã ꝯsolatio¬
nẽ exsui successione. ⁊ arbitratur
nõ fecit inuentariũ hẜmhanc fi¬
gurã sicut p̃dirimꝰ nõ retinebit
falcitiã. s ꝯplebit legatarios ⁊ fi¬
de cõ missanos. licet pure sube
morientes trãscentut. m̃surã legca¬
toꝵ tutio. ⁊ hoc dñs nõ nrãm iniñ

Expanded text:
io; tunc enim licentia erit heredi etiam non advenientibus legatariis contentum esse testium praesentia et facere descriptionem, reposito etiam sic legatariis et iureiurando heredis et servorum examinatione, et his omnibus observatis habere ex Falcidia praesidium. Sic enim non videbimur neque legem ita hactenus approbatam minuere neque iniustitiam facere morienti. Si enim omnino quidem sibi vult aliquos fieri heredes et habere quandam consolationem ex sua successione, et arbitratur non fecerit inventarium secundum hanc figuram, sicut praediximus, non retinebit Falcidiam, sed complebit legatarios et fideicommissarios, licet purae substantiae morientis transcendat mensuram legatorum datio. Et hoc d
Abbreviated transcription (Latin):
cͣrut fidei ꝯmissa puniusitatẽ. for¬
tẽ brẽ. quetũq testator ⁊ honorans
cos disposuerit.cromĩ meo ͦ ꝯ plere.
⁊iq p̃cipit᷑. legitimũsit. aut si nõ
ulud. aliqualer. uł si nõfiat abeo ꝗ¬

Expanded text:
issa, per universitatem fortem habere, quaecumque testator et honorans eos disposuerit, ex omni modo complere, si quod praecipitur legitimum sit, aut si non illud aliqua lex, vel si non fiat ab eo q
Abbreviated transcription (Latin):
est.ad eos qui maiorib ꝓprus se¬
Qatis. aut fidei omissis. honoratis̃.
huiꝰ modiuenire fidutiasic quoq¬
ẜiusturitp̃e ꝗlib̾tatẽ honoratisũt
dum cautoẽ. ¶ Siuõ nlłs fui̾t lega
in legato honoratus. Szomĩs equa

Expanded text:
est, ad eos, qui maioribus propriis leest, ad eos, qui maioribus propriis legatis aut fideicommissis honorati sunt, huiusmodi venire fiduciam. Sic quoqui libertate honorati sunt, et dum cautione. Si vero nullus fuerit legatin legato honoratus, sed omnes aequa
Abbreviated transcription (Latin):
ria coꝵ feĩ est uoluit adire. hoc est
coheres aut legatarius aut fidei cõ¬
missariꝰ aut fuus lib̾tate hono¬
ritus. nc̃ ad alios quos lex ab inte¬
stato uocati post eũ quid̃ ꝗscriptꝰ
est. ⁊ legetima ꝑhanc legem pa¬
rte est erclusus deferri res. ⁊ ipõs
simiłr p̃bentes cautionẽ qr ꝯͣplet
que testam̃to ꝯtinent᷑. ¶Inordiã¬
tũ uo nicħ neq ꝯfusum. nec ĩhus
catus post eũ ꝗiam exclusus ẽ anr̃a
uĩ est. ita decetõ donec ultimꝰ relictꝰ
locũ fatiat. ⁊ alitui ertius uenien¬
tium ⁊ adire. que relicta sut. impłe
post quos ⁊ fiscũ si uoluit pomiorꝰ.
⁊ eni in legatarus ⁊ infidei ꝯmissa¬
rus hũc uolumꝰ adordinẽ ut det᷑
licentia aditionis pͥori ꝑuniu̾sitatẽ
fidei ꝯmissano. aut multis exĩstẽ
ginati deoimꝰintalib fidei ꝯmissi
locũ pegasi ani circuitões odio ha¬
bentes ⁊ et pellentes. Si uõ aũt no
fuit quispiã ꝑuniu̾sitatẽ hono¬
ratus. aut uoluit agere q. iussũ

Expanded text:
ria facta est, voluerit adire, hoc est coheres aut legatarius aut fideicommissarius aut servus libertate honoratus, tunc ad alios, quos lex ab intestato vocat post eum quidem, qui scriptus est, et legitima per hanc legem parte exclusus, deferri res, et ipsos similiter praebentes cautionem, quia complent, quae testamento continentur. Inordinatum vero nihil neque confusum nec in his catus post eum, qui iam exclusus est a lege lum est, et ita de cetero, donec ultimus relictus locum faciat etiam alicui exterius venientium, et adire et quae relicta sunt implere; post quos Etenim in legatariis et fideicommissariis hunc esse volumus ordinem, ut detur licentia aditionis priori per universitatem fideicommissario, aut multis existentigmati dedimus in talibus fideicommissis locum. Pegasiani circuitiones odio habentes et expellentes. Si vero aut non fuerit quispiam per universitatem honoratus aut noluerit agere quod iussum
Abbreviated transcription (Latin):
et infuturo mouendis oĩb cure
decisionẽ ⁊sanccimꝰ alias res post
ante nupti alẽ donationẽ ad filios
uenientes. siquid̃ filius mascuł
aut femina forte testetur. ẜm le¬
gẽ uenire ad scriptos heredes. hic
matre nõ phibita scribi afiliobẽ
b. si forte filius eĩ pret̃ mufit. aui
rõnabilit᷑ exheredatã focerit res¬

Expanded text:
et in futuro movendis omnibus dare decisionem. Et sancimus, alias res post antenuptialem donationem ad filios venientes, si quidem filius masculus aut femina forte testetur, secundum legem venire ad scriptos heredes, hic matre non prohibita scribi a filio hebus, si forte filius eam praetermiserit aut irrationabiliter exheredatam fecerit, res
Abbreviated transcription (Latin):
qr tectaentiũ legitimas dispoĩ
xmiꝰ successicẽs. ut nõ remancat
sine ad m̾onitõe morientis ħedi¬
tis. ¶ Ex hereͣdatos aut filios si
inste. apatre exclusi sint ⁊ nicħ
exͥ patris hãnt uoluntate nõuo¬
camus. n respicimꝰ. licet de cies:
milies uelint. una est ciũ leͣgis
intentio. ut que dispositoa sunt.
est. quo mõ erit uistũ uocare. idreᷤ.
incũ ex p̃ssim fierit ꝑticipẽ nolu¬
te morientis uolũtatẽ priusdebui¬
ximus ad substicutos. dem̃ ad co¬
heredes. et post illos ad legatarios
⁊ fidei ꝯmissarios nec mnõ ⁊ ẜ uos
et ita ad cos qui ab intestato uocã¬
tur. ⁊ adextrancos.atq fiscũ ueni

Expanded text:
que deficientium legitimas dispositximus successiones, ut non remaneat sine aditione morientis hereditas. Exheredatos autem filios, si iuste a patre exclusi sint et nihil ex patris habeant voluntate, non vocamus neque respicimus, licet decies milies velint. Vna enim est legis intentio, ut quae disposita sunt aest, quomodo erit iustum vocare ad res, in eum expressim fieri participem nolute morientis voluntatem prius deduximus ad substitutos, deinde ad coheredes, et post illos ad legatarios et fideicommissarios, nec non et servos, et ita ad eos, qui ab intestato vocantur, et ad extraneos at
Abbreviated transcription (Latin):
sube set ignoscentẽ ⁊ mor sequẽ¬
tẽ snñ am test̾itoris ponĩa camse¬
qui. ⁊ nõ. id peiora penitẽ n enum
erit hoc pͥure sequẽtigis: neq oce¬
dimꝰ eis abmitio scientib quidẽ
⁊incaute soluẽtib ⁊ postealites ꝑ¬
cipientib inferre. ⁊ reciꝑe uelle.ib
eis qd̃ cumq ꝯtingit ex soluisse.o¬
portet enĩante cractionẽ cogitare
et agere ⁊ nõcogitantẽ tecte deinde
transferri ad indeuotionẽ. nisi forte

Expanded text:
 agnoscentem et mox sequentem sententiam testatoris per omnia eam sequi et non ad peiora paenitere; non enim erit hoc pure sequentis. Sed neque concedimus eis ab initio scientibus quidem et incaute solventibus, postea lites percipientibus inferre et recipere velle ab eis quodcumque contigit exsolvisse. Oportet enim ante actionem cogitare et agere, et non cogitantem recte deinde transferri ad indevotionem: nisi forte
Abbreviated transcription (French):
⁊Incũbere legitalia ꝑmittenti.
est. defitientiũ uolũtas he̾des si no¬
luit hc utilitate potiri. purã
fuare legis potestatẽ.⁊ nõ ꝑque
forte surripiũt. iut m align̾ant
introduce̾ tẽptent falcidiã. Cum
itaq siuicħ̾ malignanti eẽnt. nõ
forte ꝯpetẽt. fiat igit᷑ inuentaruĩ
ab berede metuente ne forte hãt

Expanded text:
mittenti. est deficientium voluntas, heredes, si voluerint hac utilitate potiri, puram servare legis potestatem; et non per quae forte subripiunt aut malignantur, introducere temptent Falcidiam, cum utique, si nihil malignati essent, non forte competeret. Fiat igitur inventarium ab herede metuente, ne forte non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ccupatis nob̾ circa totius iri publi¬
ce curas. et paꝵ nichil eligñtib co¬
gitare: o qu̾atenꝰ ꝑse quidẽ ꝯ qe¬
scunt. ll dali uo̾ cum m auris
obediunt. ⁊ arch̾itoniaũt anti¬
quã recipientes hãnt lib̾tatẽ ꝙm
insi nc̃ pͥmũ sub romanor. facta
dum actenꝰ nisi sub mõ impio de¬
dit m̃inis ds̃. Incurrut᷑ eẽ ꝓpric

Expanded text:
ccupatis nobis circa totius reipublicae curas, et parvum nihil eligentibus cogitare, sed quatenus Persae quidem quiescant, Vandali vero cum Mauris oboediant, Carchedonii autem antiquam recipientes habeant libertatem, et Tzani nunc primum sub Romanorum facti dum hactenus nisi sub nostro imperio dedit Romanis deus, incu
Abbreviated transcription (Latin):
cos dns̃ de noiauent. scõm hoc
hãt maltutros p̃positionẽ. ¶ Et
hec quid̾ or sancimꝰ ubi neccĩa
quedã subiacet datio maliquo
ciuernat᷑a debet᷑ quedã successio
atestatore ⁊ moriente. ¶ Siudn
ulla subẽ huiꝰ modi ꝑsona mini¬
strãtib set spontanea largitas
dispõnis atestatore fiat demde
t̃pc. illũ quid̾ priuari. omĩb reli

Expanded text:
s denominavit, secundum hoc habere in alterutros praepositionem. Et haec quidem omnia sancimus, ubi necessaria quaedam subiacet datio in aliquo, cui ex natura debetur quaedam successio a testatore et moriente. Si vero nulla subest huiusmodi persona in institutionibus, sed spontanea largitas dispositionis a testatore fiat, deinde tempus, illum quidem privari om
Abbreviated transcription (Latin):
per nũtiate. quaꝵ singłis quidẽ
damus ꝯp̃tentẽ form ĩ. Quecũq
uõ freq̃nti quidẽ pot̾iutur ꝑpar¬
putamꝰ. ⁊ lege sancire. ⁊tritere
subiectis ꝑse uñiãtia. ⁊ nõ sẽp ius¬
sione imꝑatoꝵ egentia. ¶ Sẽꝑ¬

Expanded text:
e, quarum singulis quidem damus competentem formam. Quaecumque vero frequenti quidem potiuntur per parputamus et lege sancire et tradere subiectis per se iuvantia et non semper iussione imperatorum egentia. Se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic ꝑuniu̾sitatẽ. fidei ꝯmissarios
liquos. aut̃ legitorios uł fitei omi¬
ssarios. qui cũq nicħ alt̾utros in
hos ꝙ relictũ est. ante cedũt. ⁊ õs
siũoluerit uocari. aut qui exeis

Expanded text:
 per universitatem fideicommissarios liquos autem legatarios vel fideicommissarios, quicumque nihil alterutros in hoc, quod relictum est, antecedunt, etiam omnes, si voluerint, vocari, aut qui ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
siquid̃ usq: ad mortẽ maneat b̃
scema nulłs postea de ducet testes
qr uoluit forte talẽ uolũtatem.
mutare. aut ꝯuerte̾ aut aliquid
tale facere cui licuit rũꝑe ꝙ fcm̃¬

Expanded text:
si quidem usque ad mortem maneat hoc schema, nullus postea deducet testes, quia voluit forte talem voluntatem mutare aut convertere aut aliquid tale facere, cui licuit rumpere
Abbreviated transcription (Latin):
oportent.ipplłois iudices litẽ deci¬
dere et ꝑqͣmlib cacũ stãtiamr
nirsus reu̾tatur itm adiudices
applłonis cãm. alus quidẽ omĩ¬
b liceat uti ꝑtib tanqͣm se cos
nõ ꝯtigisset deserere quid̃applło¬
nis iudiciũ ad electos aut uenis.¬
se. nõ tñposseuti ꝙbienniũ p̃¬
terut. nã quisemł iudices alios
egit. nõ est iustũ ut taciturita¬
tem culpel eiꝰqui ꝓꝑea lesus est
qr bus que gestasũt deelectione

Expanded text:
oporteat appellationis iudices litem decidere, et per quamlibet circumstantiam rursus revertatur iterum ad iudices appellationis causa, aliis quidem omnibus liceat uti partibus, tamquam si eos non contigisset deserere quidem appellationis iudicium, ad electos autem venisse, non tamen posse uti quod biennium praeteriit. Nam qui semel iudices alios elegit, non est iustum ut taciturnitatem culpet eius qui propterea laesus est, quia his quae gesta sunt de election
Abbreviated transcription (Latin):
uõ uolumus aliquos diuisionos
ficientes int̾. ꝓpͥos filios ⁊ p̃pͥarã¬
tes eos hus subscribere ⁊ hoc sce
ciat subscribrre diuisionib ipĩs¬
hoꝵ ratas cas iudicare ⁊ ꝓfitẽrib̾.¬

Expanded text:
novimus aliquos divisiones facientes inter proprios filios et praeparantes eos his subscribere, et hoc schemciat subscribere divisionibus ipset ratas eas iudicare, et profiteri
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb modis int̾ filios tenere.⁊
tĩneos erubescit pentes eriste̾n¬
tes. qr eis ⁊ claxĩ reꝵ cõcedit signi¬
ficatoem dicens. ⁊ sinõ manite stẽ
sũt eoꝵ dispositoẽs aꝑiũtur aut

Expanded text:
ibus modis inter filios tenere, et tantum eos erubescit parentes existentes, quia eis et claram rerum concedit significationem, dicens et si non manifestae sunt eorum dispositiones, aperiuntur autem
Abbreviated transcription (Latin):
hiis quiãparentib lesi sut seruẽt
⁊ hic quoq eaq delucris ⁊ successi¬
onib pͥcem disposita sut teneant
solaque ex p̃ssim inhaclege ꝯscri¬
pscimꝰ. Que gͥ placuerut nob̾ ⁊ ꝑ
hanc sacrã tecsatasut̃ legẽ. tuacei¬
situto oꝑi effectuiq ccͣ dere festimz.

Expanded text:
his qui a parentibus laesi sunt servet. Et hic quoque ea quae de lucris et successionibus pridem disposita sunt teneant: sola quae expressim in hac lege conscripsimus. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram declarata sunt legem tua celsitudo operi effectuiq
Abbreviated transcription (Latin):
recure. adtuãꝯ gnitionẽ ⁊ du.
lis in uiditio tue celsitudniis erẽce¬
ret᷑ recessisse quid̃ acertaminib
apõte gestis. arbitros aũt elegi¬
sse coẽs ex rescripto ⁊ apd̃ illos cõ¬
currisse.⁊ quedũ exercuisse. poste¬
a uo̾ nogligisse quid̃ electos arbi¬
tros. nõ. aũt ꝑsecutos apt̃ cos m¬
otãlitẽ. s trans acto biennio uti
adusarios cius qr nõ possit aodẽ¬
pnato exerceri intuo uiditõ talis lis

Expanded text:
uam cognitionem, et dum lis in iudicio tuae celsitudinis exercetur, recessisse quidem a certaminibus apud te gestis, arbitros autem elegisse communes ex scripto et apud illos concurrisse et quaedam exercuisse; postea vero neglexisse quidem electos arbitros, non autem persecutos apud eos motam litem, sed transacto biennio uti adversarios eius. quia non possit a condemnato exerceri in tuo iudicio talis lis,
Abbreviated transcription (Latin):
rubescentes dent tñ occõe spõtane¬
a ⁊ transactoĩs ⁊ ꝑꝯsensũ facte. a
ut ⁊̃ inuite fors. an petñte aut ui¬
ro ꝯmitẽte.digna amissione añ¬
nuptialis conatoĩs aut muliere
digna caũdotis. noq uir dotẽ lu¬
cretur. neq mułrañ nuptialem
donationẽ. s repente caũ ꝓceden¬
te aurdotis. aut. añ nuptiał dona¬
tionis ꝓpͥctatis lucrũ mox. ad coẽs

Expanded text:
occasionem spontaneae transactionis et per consensum factae, aut etiam invitae forsan peccante aut viro committente digna amissione antenuptialis donationis aut muliere digna casu dotis, neque vir dotem lucretur neque mulier antenuptialem donationem, sed repente casu procedente aut dotis aut antenuptialis donationis
Abbreviated transcription (Latin):
nrõꝵ interpellationes legũ nob̾ꝰ
p̃bent occiẽs ꝓsalute subditaꝵ
cõscribendaꝵ aditoẽm nãq nob̾
quidã patronus fecit qr lege uolẽ¬
te appellantẽ ⁊ ꝑbienniũ tacentẽ
aut certe exercentẽ quid̃ nõtñ ꝑ
ereq̃ntẽ applłonũ cate̾ certamini
b cõfirmata stũa nõ posse ult̾ius

Expanded text:
terpellationes legum nobis praebent occasiones pro salute subditorum conscribendarum Aditionem namque nobis quidem patronus fecit, quia lege volente appellantem et per biennium tacentem. aut certe exercentem quidem non tamen perexequentem appellationum cadere certaminibus et confirmata sententia non posse ulterius