comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ghesauros quos ꝗs iuloco
alem equitatẽ secutus ei co¬
cessit qui eos inueiit. Idemz
statuit si ꝗs insacro aut ie
ligioso loco fortuito casu ĩ¬
uen̾it. at siꝗs ĩ alieno loco

Expanded text:
Thesauros, quos quis in suo ralem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. idemque statuit, si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. at si quis in alieno loco
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Ita si pecunie usuf̾ le¬
gatus sit. ita datur legatario
ut eiꝰ fiat ⁊ legatauꝰ satis¬
dat hrdi de tanta pecuma
restituenda si moriet᷑ aui ca¬
pite mmmuat᷑. Cet̾e quo reᷤ
tradunt᷑ legatatio nt ei fi¬
ant. S estimatis hns satis¬
datur ut suminiet᷑ capitꝰ

Expanded text:
atur. itaque si pecuniae usus fructus legatus sit, ita datur legatario ut eius fiat, et legatarius satisdat heredi de tanta pecunia restituenda, si morietur aut capite minuetur. ceterae quoque res ita traduntur legatario ut eius fiant: sed aestimatis his satisdatu
Abbreviated transcription (Latin):
cessionem uilissime tabule
sedere. Qd̃ si adño tabule y
maginem possidente is qui
piigit eam petat nec solut
p̾cĩ tabule pot̾it ꝑ excepti¬
onem doli mali submoueri.
at siis qui pinxit possideat.
dño tabłe adu̾sus eui det᷑.
Quo casu si ñ soluat in pen

Expanded text:
cessionem vilissimae tabulae cedere. unde si a domino tabulae, imaginem possidente, is qui pinxit eam petat, nec solvat pretium tabulae, poterit per exceptionem doli mali summoveri: at si is qui pinxit possideat, ino tabulae adversus eum detur, quo casu, si non solvat impen
Abbreviated transcription (Latin):
statũ recipient. Idem lapilli
genime ⁊ ceta que nlitore
ĩueniunt᷑ iure naturalista
tim inuentoris fult. ¶Itẽ
men adiecit niregentiũ tibi
adquiritur. Est a allumo
ita paulatim adicit᷑ ut in¬
dellig̾e si possis qͣntũ quoqͦ
morito tp̃ris adicitur. Qd̃
si uis fluminis ꝑtem aliqͣ
ex tuo p̃dio decraxit ⁊ uci
tua ꝑmanere. plane si lon¬
giori tp̃re fundo uicun he¬
ierit arbores quo quas secũ
traxit radices egerst ex eo
tp̃re uidentur uicini fundo
ad quisitree. ¶Insula q̃ in
mati nata ÷ qd raro accidit.
occupantis fit. ulłi .n. credit᷑

Expanded text:
statum recipiunt. Item lapilli gemmae et cetera quae in litore inveniuntur, iure naturali statim inventoris fiunt. Item men adiecit, iure gentium tibi adquiritur. est autem allita paulatim adicitur, ut intellegere non possimus, quantum quoquo momento temporis adiciatur.Quod si uis fluminis partem aliquam ex tuo praedio detraxerit et meo tuam permanere. plane si longiore tempore fundo meo haeserit arboresque, quas secum  radices egerint, ex eo tempore videntur vicini fundo acquisite. Insula que in mari nata est, quod raro accidit, occupantis fit. Glossa Et
Abbreviated transcription (Latin):
is remuendiderit ⁊ tradidit.
facit ex accipientis.Interd̾
⁊̃ sine traditione nuda uolũ¬
tas sufficit dm̃n ad rem trans¬
fendam uli siꝗs rem qm tͥ
ex ñ tradiderit eo tñ ip̃o cepa¬
titur tuam ẽẽ statim adꝗrit᷑
tibi ꝓprietas ꝑ inde ac sieo
nõie tradita fuiss. ¶ Itemsi
ꝗs m̃ces in orreo depositasue¬
did̾it sił atz claues horrei
tradid̾it empton transfert

Expanded text:
is rem uendiderit et tradiderit, facit eam accipientis.Interdum etiam sine traditione nuda uoluntas domini sufficit ad rem transferendam, ueluti si rem, quam eam non tradiderit, eo tamen ipso, quod patitur tuam esse, statim adquiritur tibi proprietas perinde ac si eo nomine tradita fuisset. Item si quis merces in horreo depositas vendiderit, simul atque claves horrei tradiderit
Abbreviated transcription (Latin):
ca donatois aut dotis aut qͣ
dite quo res ⁊ tradite ñ ałi
emptori adquirunt᷑ qͣm si ei ᷤ
naturali id effici. S sus qui
uẽdidit fidem emptoris se¬
emptoris fĩ. ¶ Nicha mnt̃

Expanded text:
causa donationis aut dotis aut quaditae vero et traditae non aliter emptori adquiruntur, quam si isnaturali, id effici. sed et si is qui vendidit fidem emptoris seemptoris fieri. Nihil autem
Abbreviated transcription (Latin):
culi. noꝵ ambignitates pli¬
cuit media sĩna existintan¬
ciũ si ea spͥes ad mat̾iam re¬
duci possit eu uideri dñm
ee qui mat̾ie dñs fuerat.¬
¶ Si ñ possit reduci eñ poci ĩ¬
telligi dimmi qui fec̾it. ut ec¬
ce uas ꝯflatũ pot̾ ad rudẽ
massa eris argentul auri
reduci. uinum a ⁊ oleu au

Expanded text:
culianorum ambiguitates placuit media sententia existimantium, si ea species ad materiam reduci possit, eum videri dominum esse qui materiae dominus fuerat; si non possit reduci, eum potius intellegi dominum qui fecerit: ut ecce vas conflatum potest ad rudem massam aeris vel argenti vel auri r
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eas neo ano erti quo ꝗs eas
hie non uult. S quo mag̾
cum ip̃a naui ꝑicłm maris
effugiat. Qua de cae siꝗs eas
res fuuctib expulsas ur ⁊̃ in
ip̃o marinactus lucrandi a¬
nimo abstulerit surtumꝙ
mitcit nec longe discedere
uidet᷑ ab hiis que de reda tͣrẽ¬

Expanded text:
 eas non eo animo eici quo quis eas habere non vult, sed quo magis cum ipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtum committit. nec longe discedere videntur ab his quae de rheda curren
Abbreviated transcription (Latin):
auru argentu. ⁊ deniz alieieᷤ
ĩmim̾abiles. In corꝑales st̃
que tangi ñ possũt qualia
sũt ea que in iure ꝯsustunt
aliqua obligatõe nob̾ debet᷑.

Expanded text:
 denique aliae res innumerabiles. Incorporales sunt, quae tangi non possunt, qualia sunt ea, quae in iure consistunt,aliqua obligatione nobis debetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ttendi fruendi salua ree sb̾a.
Est .ii. uil incorꝑe quo sblato
⁊ ip̃m tollinct̾e ÷. usust̾ app̾e
tateseꝑatõm recipit. Idq płi
legaint deducto usufructir¬

Expanded text:
tendi fruendi salva rerum substantia. est enim ius in corpore: quo sublato et ipsum tolli necesse est. Usus tate separationem recipit, idque plulegaverit deducto usu fruct
Abbreviated transcription (Latin):
tio sp̃em fundi ꝯmutat ⁊ obid
aliena mat̾ia spes aliqua fr̃a
sit ab aliquo queri solz quis
eoꝵ naturali rõe dñs sit. utẽ
is qui fedat an ille potiꝰ qui
mat̾ie dñs filat. ⁊ ecce siquis
ex aliens uuis. uł olius uel
spicis uinũ uł oleum au fru¬

Expanded text:
tio speciem fundi commutat et ob id, aliena materia species aliqua facta sit ab aliquo, quaeri solet, quis eorum naturali ratione dominus sit, utram is qui fecerit, an ille potius qui materiae dominus fuerit: ut ecce si quis ex alienis uvis aut olivis aut spicis vinum aut oleum aut fru
Abbreviated transcription (Latin):
sicut lac ⁊ pilꝰ ⁊ lana. ita ag¬
li statim naturali nre dñm
sũt fructuarii. ¶ ꝑtus uo. in¬
minũ ꝓetatis ꝑtin absurd̃
.ni. uidet᷑ hõĩem infrrictu ẽẽ
cũ ois fructus rer matinaho
gis ussit quis heat in locum

Expanded text:
sicuti lac et pilus et lana: itaque aguli statim naturali iure dominii sunt fructuarii. partus vero anietatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura gis usum fructum quis habeat, in locum
Abbreviated transcription (Latin):
ne sbp̃textu ꝯpens itois depo¬
sitaꝵ reꝵ quis exactõe defia¬
udetur. ¶ Predea quasda
actões abitrauias .i. exarbi¬
trio iudicis pendentes appł¬
iudicis is cũ quoagit᷑ acto¬

Expanded text:
is depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendentes appeiudicis is cum quo agitur acto
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b̾ legis qnͣti id ĩ eo anno płi¬
mi fu̾it illa sĩna expͥmit᷑. ut
siꝗs hõiem tuũ qui odie clau¬
dus au̾ luscus aũ mãtus erit.
occid̾it qui ĩ eo anno integ̃
aut p̾ciosus fu̾it ñ tantitene¬
ĩ eo anno płimi fuit ¶ Qua

Expanded text:
 legis ‘ quanti id in eo anno plurimi fuerit ’ illa sententia exprimitur, ut si quis hominem tuum, qui hodie claudus aut luscus aut mancus erit, occiderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit, non tanti tenein eo anno plurimi fuerit. qua
Abbreviated transcription (Latin):
milite si ĩ alio loco qm qͥ in¬
ex̃citandis militib destinatꝰ¬
⁊ id admmisit. ¶ It si putator¬
ex arbore deiecto ramo ẜ mũ
tĩ trãseuntẽ occid̾it si ꝓpe¬

Expanded text:
milite, si is in alio loco quam quiercitandis militibus destinat, id admisit. Item si putatorex arbore deiecto ramo servum tuum transeuntem occiderit, si p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdite sũt actões.
ut siꝗs intenda
utendi fruendi
eundi agendi aqͣ¬
ueducendi. Item
alciꝰ tollendi ꝓs¬

Expanded text:
ditae sunt actiones, ut quis intendat, utendifruendi, eundi, agendi aquamve ducendi, item altius tollendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit᷑ ꝑlegem aqlix a.R
curꝰ primo capite cautũ: uc
siꝗs hõiem alienũ alienam¬
uequadruped̾e que petudũ
nouin̾o fit in uria occid̾it.
qnti ea res meo anno płim¬

Expanded text:
nstituitur per legem Aquiliam, cuius primo capite cautum est, ut si quis hominem alienum alienamue quadrupedem, quae pecudum numero sit, iniuria occiderit, quanti ea res in eo anno p
Abbreviated transcription (Latin):
uersus eum constituta hec¬
actio ⁊ aliquatems culpe¬
reus est. quod opera milo¬
rum hominum uteretir.
Ideo quasi ex malefitio ten
aduersus heredem autem
non competit. De actiomib
uper est ut de actionib lo¬
aliud ÷quam ius perseq̃n¬

Expanded text:
ersus eum constituta haet aliquatenus culpreus est, quod opera malorum hominum uteretur, ideo quasi ex maleficio teneadversus heredem autem non competit. TIT. uperest, ut de actionibus loaliud est quam ius perseq
Abbreviated transcription (Latin):
loco ꝓmissum est petit᷑.
Id exibend̾ q actio exarbi¬
trio indicis pendet. ¶ In huꝰ
ra estimare mad̾ actori sa¬
ad eũ ꝑtinet a ca cadebat .i.
rem amittebat nec facile
nindegr apretore restitu
Silapsus uiuẽtute fuat. Ita
⁊hac ca succurri soutũert.
Sane si tam magnaca ius

Expanded text:
loco promissum est, petitur. ad exhibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet. in his enram, aestimare quemadmodum actori saad eum pertinet, causa cadebat, id est rem admittebat, nec facile in integrum a praetore restituesi lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna caus
Abbreviated transcription (Latin):
lei corrũꝑet᷑ ex hac ꝑte leg̃
eũ tem. ¶ Illd̾ palã ÷ sic̃ ex
pͥmo capite ita dem̃ ꝗs te¬
quadrupes occisus. aũ occisa
fuit. ita ex ħcapite ex dolo
anno s qͣnti in dieb .xxx. xx¬

Expanded text:
lei corrumperetur, ex hac parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tequadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo anno, sed quanti in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
si seintelligĩt ab ĩ uĩto dũo
fac̃e. eũq si intellexiss ñ ꝑ¬
missurũ. ac si ꝑmissur̃ cre¬
d̾it ex crim̃ uderi. Optim
sane distinctõe qr surtũ sũ.
affectu furandi ñ ꝯmitcit᷑.
ut quasd̾a res dño surripi¬

Expanded text:
ito domino facere eumque, si intellexisset, non permissurum, ac si permissurum credant, extra crimen videri: optima sane distinctione, quia furtum sine affectu furandi non committitur. ut quasdam res domino subrip
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss ¶s si eid̾ ꝑsonaisit aqua
postea scipleris ita demũ no¬
uatõ fit. si ꝗd inpostiorẽ sti¬
płom noui sit. forte si ꝯdito
aut dies asi sidenissor.adicit᷑

Expanded text:
fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut fideiussor adiciatur
Abbreviated transcription (Latin):
b que c̾tares soli fu̾it ut ex
hac ca oi rapina hores absti¬
neant. ¶Sane i hac acto̾e ñ
uti expectat᷑ rẽ inbonis ac¬
tio hebit. quare su ꝯmodata
su locata su ⁊̃ pignorata sũ
depõrta sit ap̃ ticiũ sic ut in¬

Expanded text:
res soli fiunt, ut ex hac omni rapina homines abstineant. In hac actione non utique exspectatur rem in bonis acactio habebit. quare sive commodata sive locata sive etiam pignerata sive deposita sit apud Titium, sic ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ut ap̾ te pociꝰ qͣm ap̃ eũqui
⁊cepta sit: ꝓpria ad u̾sus
eil qui optulit qmͣus sur
ñ sit ꝯstituta ÷ actõ q̃ appł¬
lat᷑ oblati. ¶ Est ꝓhibiti
furti actõ adũsus eñ ꝗ fur¬
til querere testib uoletem

Expanded text:
ut apud te potius quam apud eum, qui concepta est, propria aduersus eum, qui optulit, quamuis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur oblati. Est etiam prohibiti furti actio aduersus eum, qui furtum quaerere uolentem
Abbreviated transcription (Latin):
furti nec m̃ifesti obnoxi
sũt. ¶ Peua manifesti fur¬
ti quadrupli ÷ ta ex ẜuiꝑ
sona qm ex lib̾. nec mani¬
festidupli. ¶Furtũ x fit.
ñ solũ cum ꝗs int̃cipiẽdi

Expanded text:
furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena manifesti furti quadrupli est tam ex servi persona quam ex liberi, nec manifesti dupli. Furtum autem fit non solum, cum quis intercipie
Abbreviated transcription (Latin):
ee uendid̾it aut donaunt
furtum ñ ꝯmitcit. furcum
.nI. sine affectu furandi no
dis accid̾e pot̃ ut ꝗs sine u
cio furti rem alien x ad aliꝙͣ
transfat ⁊ efficiat ut apos¬
sessore usucapiat᷑. ¶Qd̾ ã
ad eas res que solo ꝯtient᷑
expedit ius ita ꝓcedit ut si
ꝗs loci uacantis possom pp¬

Expanded text:
 uendiderit aut donauerit, furtum non committit; furtum enim sine affectu furandi non dis accidere potest, ut quis sine uitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a possessore usucapiatur. Quod autem ad eas res quae solo continentur expeditius procedit: ut si quis loci vacantis possessio
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpserunt. ¶ Nouissime
sciend̾ ÷ rem talem ẽẽ deb̾e
fidei emptore usu capi pos
cause usucapionem ñ ꝑit.
istimans possideat uł cum

Expanded text:
scripserunt. Novissime sciendum est, rem talem esse debere, fide emptore usucapi possicausae usucapionem non pariistimans possideat: vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
sine quicu aliꝰ sit qui fidem
elegit hrdis ut ab eo aliꝗd
restitui uoluit si hro ꝑfidia
negando rem tta ẽẽ sb̾secutã.
si fideiꝯmnssari iussurand̾ ei
detulerit cum pri ip̃e deca¬

Expanded text:
s quicumque sit, qui fidem elegit heredis et ab eo aliquid restitui voluerit, si heres perfidia negando rem ita esse subsecutam, si fideicommissarius iusiurandum ei detulerit, cum prius ipse de ca
Abbreviated transcription (Latin):
aliud restituat. ¶ Et qr p̾ma
fidei ꝯmissoꝵ cunabła ⁊ fide
h̃rdum pendent. ⁊ tam nom̃
uiris ea detraxit niꝑ ⁊ nos
eund̃ principem suꝑare ꝯ¬
dendentes ex fc̃o ꝙ tribimi¬
sacri pallacii suggessit ꝯsti¬
tucõm fecimꝰ ꝑ qm disposui¬
mus si testator fidei hrdis sin
ꝯisit ut r hrditatẽ r sp̾rae

Expanded text:
aliquid restituat. Et quia prima fideicommissorum cunabula a fide heredum pendent et tam nomeniuris ea detraxit: nuper et nos, eundem principem superare contendentes, ex facto quod Tribonisacri palatii suggessit, constitutionem fecimus, per quam disposuimus: si testator fidei heredis sui commisit, ut vel hereditatem vel spe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcedebant testimonia ĩ tes
mitcebant hoc iure mimi̾e
abuti eos deb̾e suadebant.
corrigentes ⁊ ꝙ ab ilł suasũ
 in legis ncͣcitatem transfen

Expanded text:
cedebant testimonia in test id permittebant hoc iure minime abuti debere eos suadebant: corrigentes et quod ab illis suasum est in le
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ate sunt. testes adlub̾i pos¬
sũt qr totũ hoc negociumq
agitur testam̃ti ordinadi
gr̃a cieditur hodie int̾ hrd̾e
fũat ⁊ uet̾es quid̃ familie
emptorẽ. ⁊ eos qui ꝑ pot̾atẽ

Expanded text:
tate sunt, testes adhiberi pototum hoc negotium quod agitur testamenti ordinandi gratia, creditur hodie inter heredem fuerat, et veteres, qui familiae emptorem et eos qui per potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑemancipatõm ⁊ ꝑs
magniaria qͣmda uedito¬
nem agebatur .u. testib ⁊
libripende ciuib romanis
pub̾ib p̾sentib ⁊ eo quifi¬
milie emptordicebatur.

Expanded text:
r emancipationem, id est imaginariam quandam venditionem agebatur, quinque testibus et libripende, civibus Romanis puberibus, praesentibus et eo qui familiae emptor dicebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
riosus n is cui bonis int̾dc̃m
 nec is qͣm leges iubẽt ĩꝓ¬
bum intestabiłe ẽẽ possu̾t
innum testium adhiberi.
S cum. aliꝗs extestib des¬
tam̃ti quid̾ faciendi tp̃r lib̃
existimabatur. postea uero
suꝰ appuit. tamdiuꝰ adria¬
mis. catomio uo qͣm postea
serũt sõuenire si ex suali¬
testin signaret᷑ oium ꝯsen¬
su hic testis lib̃oꝵ loco fu̾at.
nec ꝗsqͣm ẽẽt qui ei status

Expanded text:
furiosus nec cui bonis interdictum est, nec is quem leges iubent improbum intestabilemque esse, possunt in numero testium adhiberi. Sed cum aliquis ex testibus testamenti quidem faciendi tempore liber existimabatur, postea vero servus apparuit, tam divus Hadrienus Catonio Vero quam postea serutestamentum signaretur omnium consensu hic testis liberorum loco fuerit, nec quisquam esset qui ei status
Abbreviated transcription (Latin):
mã ñfacit accipientis soq
uendicari numini possunt
sicubi excent. s si nimum
quos minor mmuituos dedit.
ab eo qui accepit bonafide
ꝯsũpti sunnt ꝯduci possunt.
Si malasi. ad exhibend̾ dehñ
agi pot̃. ¶ Exgtratio os res
pupillo ⁊ pupille sine tutoriᷤ
auc̃ce reccedari possũt. Ideosi
debitor pupillo soluat. nccͣa¬
ħ eindentissima roe statutũ¬

Expanded text:
m non facit accipientis, ideoque vindicari nummi possunt, sicubi extent: sed si nummi, quos mutuos dedit, ab eo qui accepit bona fide consumpti sunt, condici possunt, si mala fide, ad exhibendum de his agi potest. at ex contrario omnes res pupillo et pupillae sine tutoris auctoritate recte dari possunt. ideoque si debitor pupillo solvat, necehoc evidentissima r
Abbreviated transcription (Latin):
modus impositus ÷ ꝑquem
pignoris distractõ possi ꝓce¬
dere curꝰ tenore utriip ꝑti
creditoꝵ ⁊ debicoꝵ satishabũ¬
monendi sumꝰ n pupillu.
n pupilła ullam rem sine¬

Expanded text:
modus impositus est, per quem pignorum distractio possit procedere, cuius tenore utrique parti creditorum et debitorum satis abunmonendi sumus, neque pupillum neque pupillam ull
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tis impon̾ẽt᷑ ut hoc
nis triꝑtitũ ẽẽ uideat᷑. ut
testes qͣuid̃ ⁊ eoꝵ p̾sencia
imo ꝯdextu testamti cele¬
brandi gr̃a aiure quilidẽ¬
cendant. ¶ Subscriptões. x
testatoris. ⁊ testiũ ex sacͣteꝵ

Expanded text:
testamentis imponerentur: ut hoc ius tripertitum esse videatur, ut testes quidem et eorum praesentia uno contextu testamenti celebrandi gratia a iure civili descendant, subscriptiones autem testatoris et testium ex sacrarum
Abbreviated transcription (Latin):
missa ceꝑunt codicillos in¬
troduxit. nacum de sederet
maffrica scripsit codicillos
desto ꝯfirmatos. quib ab au¬
gusto peciit ꝑsideiꝯmissũ
ut facet aliꝗd ⁊ cum diꝰ
augꝰ uoluntatem er ĩpless.
⁊ deiceps ueliqui auctem¬
ei secuti fideiꝯmissa pͥsta¬
bant ⁊ filia lentuli legata
que iure ñ debebat soluit.
¶Dicit᷑  augꝰ ꝯuocasse pru¬
dentes int̃ quos traciꝰ quo.
cuꝰ tunc autoritas maxsa
erat ⁊ quesisse/ an possit re¬
ꝙ diceret utilissimũ ⁊ nccͣm¬

Expanded text:
missa coeperunt, codicillos introduxit. nam cum decederet in Africa scripsit codicillos testamento confirmatos, quibus ab Augusto petiit per fideicommissum ut faceret aliquid: et cum divus Augustus voluntatem eius implesset, cuius deinceps reliqui auctoritatem secuti, fideicommissa praestabant, et filia Lentuli legata quae iure non debebat solvit, dicitur Augustus convocasse prudentes, inter quos Trebatium quoque, cuius tunc auctoritas maxima erat, et quaesisse, an possit hoc red diceret, utilissimum et nec
Abbreviated transcription (Latin):
dem rogare ut alicui restitut
ł legatariu qiͣus alegata¬
rio legari nõ possit. ¶ Pot̃
ꝑ fidei ꝯmissũ relinq̃re. S ⁊
hrdis aut legatam. ni fidei¬

Expanded text:
dem rogare ut alicui restituat, vel legatarium quamvis a legatario legari non possit. Potest per fideicommissum relinquere, sed et heredis aut legata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ labeo codicilios feciss iam nł¬
li indubiũ erat quin codicil¬
li iure optimo admitc̾ent᷑.
qm si sp̃ali postea uoluntate
ꝯsirment̃. s diui seu̾us ⁊ an

Expanded text:
 Labeo codicillos fecisset, iam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitterenturquam si speciali postea voluntate confirmentur. sed divi Severus et An
Abbreviated transcription (Latin):
getur manumitte ł legata
roget an deeo qui ip̃iꝰ ħr¬
dis aut legatarirul ⁊̃ exͣnei
eum ñ uendat si modo nicħ
exiuditõ eiꝰ qui relinquit
lib̃tatẽ precep̃ nstatim ex¬
tinguit᷑ fidei ꝯmissana lob̃¬
tas s difftur / qr possit t p̃re
ꝓcedente ubicũ occasio redi¬
m̃di ẜui fu̾it prari lobertas.
Qui a exca fidei ꝯmissi mi¬
imitcit᷑ ri testatoris s li¬

Expanded text:
getur manumittere vel legroget, an de eo qui ipsius heredis aut legatarii vel etiam extranei eum non vendat, si modo nihil ex iudicio eius qui reliquit libertatem percepit, non statim extinguitur fideicommissaria libertas, sed differtur, quia possit tempore procedente, ubicumque occasio redimendi servi fuerit, praestari libertas. qui autem ex causa fideicommissi manumittitur, non testatoris fit li
Abbreviated transcription (Latin):
ta fĩn tñ ꝑoĩa mutilia sunt
ea testa que abinitio iure fc̃a
pp̃capitis diminutõm irrita
fc̃a sunt. i7m si .uii. testium
defunctus ac ciuis romans ⁊
sue pot̾atis mortis tp̃re fũnt.
ham si ideo irritũ fc̃m sit
adoptom seded̾it ⁊ mortio
tpre inadoptim pr̃is pot̾ate
sit. ni pot̃ scriptus hro ẜ tabris

Expanded text:
tamen per omnia inutilia sunt ea testamenta quae ab initio iure facta propter capitis deminutionem irrita facta sunt. nam si septem testium defunctus et civis Romanus et suae potestatis mortis tempore fuerit: nam si ideo irritum factum siadoptionem se dedit et mortis tempore in adoptivi patris potestate sit, non potest scriptus heres
Abbreviated transcription (Latin):
si filiꝰ meus hrs in ñ erit sũ
hrs erit ⁊ priꝰ moriat᷑ qͣm ĩ
sua tutelã uen̾it .i. pri qͣm¬
pubes fẽs sit tũc seiꝰ hrs esto
quo casu siqd̾ ñ extit̾it filiꝰ
ħ̾ro tunc substitutus pr̃isit
h̃rs. Si u̾o extrẽit h̃s filiꝰ ⁊
ante pub̾tatẽ decesserit ip̃i
filio sit hrs sb̾stitutus .nam

Expanded text:
 erit, sive heres erit et prius moriatur quam in suam tutelam venerit id est pubes factus sit, tunc Seius heres esto.’ quo casu si quidem non extiterit heres filius, tunc substitutus patri fit heres: si vero extiterit heres filius et ante pubertatem decesserit, ipsi filio fit heres substitu
Abbreviated transcription (Latin):
as ee oz nam dot uncie assẽ
efficiunt quot testator uolu¬
it ⁊ si unũ tm̃ ꝗs ex semisse.
ubigr̃a. hrdem scripsit cotus
as insemisse erit. nemo .ii.
tus decedere pot̃. nisi sit mileᷤᷤ
cias suam k̾rditatem diuide.
¶Si płes iustituantur. ita denũ

Expanded text:
et. nam tot unciae assem efficiunt quot testator voluerit, et si unum tantum quis ex semisse verbi gratia heredem scripserit, totus as in semisse erit: neque enimparte intestatus decedere potest, nisi sit miles, cias suam hereditatem dividere. Si plures instituantur, ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
lentio pret̾ierit. ñ ignorãs
an heat filios silenciu ei ꝓ
ex h̾rdatõe noiatim fc̃aua¬
lere ꝯstitutõib p̾ncipum
cautũ÷. ¶Mater xauus
maternꝰ nec̃ce ñ hñt lib̾¬
os suos aut h̾rdes mstit uere.
aut exhĩdare. o possũt eos
omitt̾e. Nam silentiu mr̃i.
aut aui mat̾nicet̃oꝵq ꝑ¬

Expanded text:
rierit, non ignorans an habeat liberos, silentium eius pro exheredatione nominatim facta valere constitutionibus principum cautum est. Mater vel avus maternus necesse non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt eos omittere. nam silentium matris aut avi materni cet
Abbreviated transcription (Latin):
hñit effectum cirta testm
ꝑentũ suoꝵ infirmand̾ ⁊
hrditatẽ aufenda. quem
filii suił emancipati nñt
sũ iam nati sũtisiue ad huc
ĩ ut̾o ꝯstituti posteanatist̃.
¶Circa adoptiuos a filios cer¬
tam iduximꝰ diuisionẽ q̃
tunis titulus continetur.

Expanded text:
nt effectum circa testamenta parentum suorum infirmanda et hereditatem auferendam quem filii sui vel emancipati habent, sive iam nati sunt sive adhuc in utero constituti postea nati sunt. circa adoptivos autem certam induximus divisionem, quae tivis tulimus, continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
simł adsuccessionẽ ab ites¬
tato uocabant̃ ꝙ ⁊̃ p̃tores
postea secuti ee indent̾. deco
simplex ac simile ius ĩ filiis
⁊ filiab ⁊ incet̃is descenden¬
tib ꝑuirilem sexũ ꝑ sonis.
ñ solum natis s ⁊̃ posthu¬
mis introduxit ut õs sũ

Expanded text:
 ad successiones ab intestato vocabantur, quod et praetores postea secuti esse videntur, ideo simplex ac simile ius et in filiis et in filiabus et in ceteris descendentibus per virilem sexum personis non solum natis sed etiam postumis introduxit, ut omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
Cmancipati u̾o apre adop
ut ex diũso ꝙ ad nat᷑alem
pentem attinz qmdiu quid̃
sunt in adoptiua familia
tifuint adoptiuo pr̃etunc
incipiant mea ca ẽẽ ĩ qua
futuri ẽent. si ab ip̃o natura¬
li pr̃e emancipati fuissent.

Expanded text:
emancipati uero a patre adoptut ex diuerso, quod ad naturalem parentem pertinet, quamdiu quidem sint in adoptiua familia, ti fuerint ab adoptiuo patre, tunc incipiant in ea causa esse, qua futuri essent, si ab ipso naturali patre emancipati fuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si hrdis locu succedendo qͣsi¬
agnascendo siunt ꝑentib sin¬
hrdes ut ecce siꝗs filiu ⁊ exeo¬
nepote. neptemue in pota¬
nepos quo ⁊ neptis exeome
ade porate ss̃it. S si filiꝰ eiꝰ
eomno morntur aut queli¬
bet alia roeexeat depotͥate
ei incipit nepos neptis ue
meiꝰ locum succede ⁊ eo mo
one nanciscunt᷑. ¶Neergo
eo modo rsipatur test̾m enis
sicut ip̃m filiu uł m̾demin¬
uo auo filio mortuo succe¬
dendo inlocũ ei nepos nep¬
tis ue qĩ agnatõe rumpat

Expanded text:
sui heredis locum succedendo qdgnascendo fiunt parentibusheredes: ut ecce si filium enepotem neptemue in potnepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, et eo modone nanciscuntur. Ne ergo eo modo rumpatur mihi testamentum, sicut ipsum filium uel heredem inuiuo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisue quasi adgnatione rumpat
Abbreviated transcription (Latin):
ur ꝓneptis ile de inceps adop¬
tare:. qͣmuis filium quis ñ h̾e¬
at ⁊ tam filiũ alienm quis
filio quem ht̃ iam adoptatũ¬
turalem insua potate bt̃. ĩ eo
casu ⁊ filiꝰ ꝯsentire d ne ei ĩ¬
unto suus heres agnascatur.
S ex ꝯtrario si auus ex filio
nepotem dat madoptõm nõ¬

Expanded text:
proneptis vel deinceps adoptare, quamvis filium quis non habeat. Et tam filium alienum quis filio, quem habet iam adoptatuturalem in sua potestate habet: in eo casu et filius consentire debet, ne ei invito suus heres adgnascatur. sed ex contrario si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ recte. ¶ Expedit .n. rei puoli
te neꝗs resuamale utat᷑ curꝰ
rescripti ad elium marciamĩ
quid pot̾atem młuos suos illi
uł famem uł ĩtollerabiłe in¬
nitiam: deneg Etͣ hiis qui
niste deprecantur ideo ꝯgnos¬
ce dequerel eoꝵ quiexfarm¬
lia nilii sabim adstatuas ꝯfuge¬

Expanded text:
 recte; expedit enim rei publicae, ne quis re sua male utatur. cuius rescripti ad Aelium Marcianum quidem potestatem in suos servos illibvel famen vel intolerabilem iniuriam denegetur his qui iuste deprecantur. ideoque cognosce de querellis eorum qui ex familia Iulii Sabini ad statuam confug
Abbreviated transcription (Latin):
si exindulgencia pͥncipali res¬
sita lib̾os retinent. ⁊ ex ꝯͣrio lib̾i
relegati ĩ pot̾ate ꝑentũ ꝑmanẽt.
ꝑene suus effectiu filios in po¬
testate hr̃e desinit. Sui a pene
efficiunt᷑ qui inmetallũ dãp¬
nant᷑ ⁊ bestiis subicrtur.
ria dignitas aprĩs pot̾ate fili¬
um ñ lib̾abit. S ex ꝯstitutõe
nã sũma patriciãtus digintiᷤᷤ
illico imꝑialib codicillis p̾sti¬
tis filiũ apatria pot̾ate lib̾at.
Quis .n. paciat᷑ pr̃em quid̾ pot

Expanded text:
 esse. sed si ex indulgentia principali ressua liberos retinent: et e contario liberi relegate in postestate parentum remanent. Poenae servus effectus filios in potestate habere desinit. servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur.ria dignitas patris potestate filium non liberat. sed ex constitutione nostra summa patriciatus dignitas illico ab imperialibus codicillis praestitis a patria potestate liberat. quis enim patiatur patrem
Abbreviated transcription (Latin):
brario. si nitra pub̾tadẽ pupil¬
lus decesserit restitut᷑m sebo¬
na illis qui ⁊ si adoptõ fc̃a si
cognita digm emancipatõe
betur qͣrtam ꝑtem lonoꝵ¬

Expanded text:
bulario, si intra pubertatem pupillus decesserit, restituturum se bona illis qui, si adoptio facta non cognita digni emancipatione betur quartam partem
Abbreviated transcription (Latin):
gatio. Imꝑio magr̃atus ad¬
ue inpot̾ate pentum sunt
siue primũ grad̾ lib̾oꝵ op¬
tineant quar ÷ filiꝰ filia. sũ
ptis ꝓnepos ꝓneptis. ¶ Sr¬

Expanded text:
at. imperio magistratus adpotestate parentium sunt, siue primum gradum liberorum optineant, qualis est filius et filia, siue st nepos neptis
Abbreviated transcription (Latin):
t̃e uideatur. Cum ñ ÷ u̾i simi¬
Infraudem & creditoꝵ mami¬
mitc̃̾e indetur qui iam uł eo
tp̃re quo mamanitcit soluẽ¬
do ñ ÷ uł qii datis lib̾tatibde

Expanded text:
tere videatur, cum non est verisimiIn fraudem autem creditorum manumittere videtur, qui vel iam eo tempore quo manumittit solvendo non est, vel qui datis l
Abbreviated transcription (Latin):
cum libtate ħrdem militũe.
ex eo testo h̃s exstitit. aut qi
nemo his scriptus sit. aut qr is
qui scriptus ÷ qualibet᷑ excͣi
hrs ñ exstit̾it. ¶Idq ead̾ lege

Expanded text:
cum libertate heredem instituere, ex eo testamento heres extiterit, aut quia nemo heres scriptus sit, aut quia is qui scriptus est qualibet ex causa heres non extiterit. idque eadem lege
Abbreviated transcription (Latin):
ex filio tuo ꝯceꝑit. ⁊ filium
tur inpotestatetua nascitur.
ꝓ si post emancipatõm uł ad¬
optõm fint ꝯceptus pr̃is sui
emancipati uł au adoptun
pot̾ati sbicitur. ⁊ quid̃ n na¬
turales libi n adoptrui ullo

Expanded text:
ex filio tuo conceperit et filium tur, in potestate tua nascitur: quod si post emancipationem vel adoptionem fuerit conceptum, patris sui emancipati vel avi adoptivi potestati subicitur: et quod neque naturales liberi neque adoptivi ullo
Abbreviated transcription (Latin):
tur quas mlibris digestoꝵ
aut paudectaꝵ exuet̾i iure
collectaꝵ enuare ꝑmissimi.
¶Si adu̾sus ea que dixnꝰ ali¬
qui cohierint nec uxor nec
dos  stelligitur. Itahn qui
mat̾ uulgo ꝯcepit.Nam noc
hii prem hr̃e intelligunt᷑ cũ
⁊̃ is incertus ÷ uñ solent filii

Expanded text:
tur, quas in libris digestorum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumerari permisimus. Si adversus ea quae diximus aliqui coierint, nec vir nec uxor nec dos intellegitur. itaque ii qui mater vulgo concepit. nam nec hi patrem habere intelleguntur, cum his etiam incertus est: unde solent fi
Abbreviated transcription (Latin):
h̾eant pentum quoꝵ ĩpotate
ut uissus ꝑenten p̃cede debeat.
uñ quesitum ÷ anfuriosi filia
ꝑmissum ÷ ad exemplũ silie fu¬
riosi filiũqͦ furiosi posse ⁊̃ sine

Expanded text:
habeant parentum, quorum in potestate ut iussum parentis praecedere debeat. unde quaesitum est, an furiosi filia permissum est ad exemplum filiae furiosi filium quoque posse et sine
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ual qmuis redierit. s qd
dũ incuntate fu̾at fecit siue
redierit iure postlimimi un¬
lec. sine illic decesserit u aiet
exlege cornelia. De exhrda

Expanded text:
non valet, quamvis redierit: sed quod dum in civitate fuerat fecit, sive redierit, valet iure postliminii, sive illic decesserit, valet ex lege Cornelia. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
fat̾e testm. Qd̾ quid̾ nism¬
pͥmis ti militantib datu
 tam ex auc̾te diui augusti.
qͣm nerue. nec ñ optrim ĩ ꝑ¬
atoris traiani postea u̾o ex
sb̃scriptõe diui adriani ⁊
de castrensi peculio cestm ꝑ
ti decesserint ulłis lib̾isł
fratͥb suꝑstitib ad ꝑentes
eoꝵ nire cõi ꝑtinebit ex ħ¬

Expanded text:
d quidem initio tantum militantibus datum est tam ex auctoritate divi Augusti quam Nervae nec non optimi imperatoris Traiani; postea vero subscriptione divi Hadriani etiam de castrensi peculio testamenti decesserint, nullis liberis vel fratribus superstitibus, ad parentes eorum iure communi pertinebit. ex
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qumimmno ⁊ mmutus ⁊ sutdus
miles testĩn facere potest.
S hactenꝰ hoc ius apͥncipa¬
lib ꝯstitutõib ꝯͣditur quate¬
mis militant. ⁊ incasts degitt.
Post missione uo uet̾ miul.
extra castra. si faciant adhuc
intra annum tantũ ualebit.
od gͥ si intra annũ quid̃ de

Expanded text:
immo et mutus et surdus miles testamentum facere potest. Sed hactenus hoc illis a principalibus constitutionibus conceditur, quatenus militant et in castris degunt: post missionem vero veterani vel extra castra si faciant adhuc intra annum tantum valebit. quid igitur, si intra annum quidem de
Abbreviated transcription (Latin):
noua uolsitate ualz nec ui¬
dericapit dimimitõe irritũ.
ant̾iores leges qm princi¬
pales ꝯstitutões quibda qiͣ
castrensib addiderũt pecu¬

Expanded text:
nova voluntate valet nec videtur capitis deminutione irritum anteriores leges quam principales constitutiones quibusdam quasi castrensia dederunt pecu
Abbreviated transcription (Latin):
sas cas adꝗrunt᷑. ¶Pret̃ hoᷤ
igit᷑ qui castiense peculiu
te carent. nec adrem ꝑtinet.
Si inpubes ⁊ postea pubes fac¬
tus aut furiosus postea ꝯpos
m̃tis fc̃s fu̾it ⁊ deceseit. fu¬

Expanded text:
sas non adquiruntur. praeter hos igitur qui castrense peculium te carent. nec ad rem pertinet, si impubes postea pubes factus aut furiosus postea compos mentis factus fuerit et decesserit. fu
Abbreviated transcription (Latin):
ita rescͥpsit. ¶Id priiulegnũ
mododata ab biis testam̃ta ra¬
ta sint: sic intelligi dut utiz
militantib quo fieri potest.
¶ Sergo mues deciꝰ bonis ap̃
te queritur. si ꝯuocatis adhui
hõib ut roluntatẽ sire tes

Expanded text:
ita rescripsit : ‘ Id privilegium modo facta ab his testamenta rata sint, sic intellegi debet, ut militantibus quoque fieri potest. is ergo miles de cuius bonis apud te quaeritur, si convocatis ad hoc homi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uolutas eiꝰ rata habenda ÷.
¶Cet̾m siut pleruz emonib
fĩ pot̾ sol dixit alicuiego te
h̾rdem meu facio aut tibibo¬
na mea relinquo ñ o ħ ꝓ
ter post morte alicurꝰ mili¬
tis testes exist̾ent qui afsnr¬
marent se audisse dicentẽ
aliqͣm relinquere sebonaitui

Expanded text:
 voluntas eius rata habenda est. ceterum si, ut plerumque sermonibus fieri solet, dixit alicui : ‘ ego te heredem facio ’ aut ‘ tibi bona mea relinquo ’, non opoter post mortem alicuius militis testes existent, qui adfirment se audisse dicentem aliquem, relinquere se bona cui
Abbreviated transcription (Latin):
aut feritate pauꝑienicatur
tab. ꝓdita que aĩlia si noxe
dedantin ꝓficrunt reo ad li
calse ꝑcusẜit aut bos cormipe¬
d̾e solicitus cormipetierit.

Expanded text:
aut feritate pauperiem ta est quae animalia, si noxae dedantur, proficiunt reo ad libcalce percusserit aut bos cornu petere solitus petierit.
Abbreviated transcription (Latin):
se & qui inrẽ agebat si suo
ꝑicłm .n. erat ne it̃m dñs de
cad̃ re exꝑiatul Coutores is¬
⁊ curatores eod modo quo ⁊
agebatursi u̾o ĩꝑsonam
abactoris quid̃ ꝑte eadem
optinebãt que diximt ĩ ac¬
tõe qua in rẽ agitur. Aber
ũo ꝑte cum quo agitur si

Expanded text:
em qui in rem agebat, si suo im erat, ne iterum dominus de eadem re experiatur. tutores et curatores eodem modo quo et agebatur. sin vero in personam, ab actoris quidem parte eadem obtinebant quae diximus in actione qua in rem agitur. ab eius vero parte cum quo agitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
tatem recte respuendã
existim auit ⁊. ibusu coĩho¬
minũ hoc pen̾itus recessit.
Quis .n. patitur silm̃ suũ
⁊ maxime filia innoxia.

Expanded text:
tatem recte respuendam esse existimavit et ab usu communi haec penitus recessit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in noxam
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ⁊ tm̃ br̃e ut solid̾ sibi sol¬
u poss. ¶ Is quo cui tribu¬
torn actio ꝯpetit eque depe¬
culio ⁊ ii rem u̾so ag̃e pot̾.
S sane huic modo tributo¬
ria cxpedit ag̾e: modo depe¬
toria io expedit agẽ qr inea¬

Expanded text:
um habere ut solidum sibi solvi possit. 5a. Is quoque, cui tributoria actio competit, aeque de peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria expedit agere, modo de petoria ideo expedit agere
Abbreviated transcription (Latin):
inrem tua uersi fiit. to¬
tos .x. aurros ticiũ ꝯseꝗ posse.
agitur. tã duas ht̃ ꝯdemp¬
natoes. Ita uidex ap̃ quem
de eare agitur añ cespicere

Expanded text:
in rem tuam versi fuerint, totos decem aureos Titium consequi posse. agitur, tamen duas habet condemnationes. itaque iudex, apud quem ea actione agitur, ante dispicere
Abbreviated transcription (Latin):
net quatenꝰ inpeculio sit
inteiugi debeatsuo ord̾ine
ꝓponemꝰ. ¶Item si de cote.
iudicioinker agat plac
debere quatenꝰ face possit
tur. Ita si dotis quantitati
ꝯcurrũt eiꝰ facultates ĩ¬

Expanded text:
ex quatenus in peculio sit. intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, debere quatenus facere possit, tur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates
Abbreviated transcription (Latin):
lter campanũ petit. auge
piꝰ pedere intellr qr electõ¬
nem adusatio touit. cuisti¬
płois iure lib̾um fuit ud̾. iͦ
soluere qũa qd̃ pederetur.

Expanded text:
ter Campanum petat, aut gplus petere intellegitur, quia electionem adversario tollit, cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere
Abbreviated transcription (Latin):
or. It̃ fr̃is patruer sororis pi¬
trueł. ꝯsobrini ⁊ ꝯsobrine. a¬
mitim ⁊ mutine filiꝰ filiap
prior sobrmꝰ sobrim. hii sũt
patrui magni amite mag¬
ne auuncłi magni mat̾tere
mragne filiꝰ filia. ¶ Sextos̾¬
mat̾tera .i. abaine fr̃ ⁊soror.

Expanded text:
 sororis patruelis, consobrini et consobrinae, amitini amitinae filius filia, proprior sobrinus sobrina hi sunt patrui magni amitae magnae avunculi magni materterae magnae filias filia. Sexto gmatertera id est abauiae frater
Abbreviated transcription (Latin):
cri. si a ex duob fr̃ib filie
nascant᷑ sorores patruele̾ uo¬
cant᷑. at eos qui ex fre auͥsor¬
brinũ te appłłant tu illos a¬
mitinos. ¶ Quintos̾ atauꝰ
ataina. ĩ al. nepos al neptis
extͣnsũso fr̃is sororis ꝓne

Expanded text:
cari si autem ex duobus fratribus filiae nascantur, sorores patrueles appellantur: at eos, qui ex fratre et sorbrinum te appellant, tu illos amitinos. Quinto supra atavus atavia, infra adnepos adneptis, ex transverso fratris sororisque
Abbreviated transcription (Latin):
suantes. i iudamꝰ quid̃ p̃¬
tores sue humanitatis ntrĩ
dabatur uenire ad successi¬
onem ominũ agnatorum.
Exãgnatis quid̃ młierib
nui penitus insi sorori ad
agnatoꝵ succesẜom pate¬
bat aditus. Io nos ĩ plemĩ

Expanded text:
servantes laudamus quidem praetores suae humanitatis, non tamen dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑. Qua dece frs cui. añ pa¬
taui tin filie ⁊ anute tuehr¬
ditas ad te ꝑtinebat. tua u̾o
ita iura ꝯstitu ut płm hedi¬
tates admasclos ꝯfluerent.
ad bonoꝵ posfom. admitit.¬

Expanded text:
tantur. qua de causa fratris tui aut patrui tui filiae vel amitae tuae hereditas ad te pertinebat, tua veroita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. ad bonorum possessionem admitt
Abbreviated transcription (Latin):
introducebat ⁊ penitus eas
asuccessione agnatoꝵ rep¬
ellebat omina alia succes¬
sione incognita donet p̾¬
tores paulatim asꝑitate
nris cruł corrigentes su
ꝙ de est adimplentes hu
addiderũt ⁊ cognatois tim
apxiutatis noie introdus¬

Expanded text:
inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, huaddiderant et, cognationis linea proximitatis nomine introdu
Abbreviated transcription (Latin):
lebat ut nec quid̃ int̾ mi¬
tre ⁊ filiu filia ue ultroci¬
tro hrditatis capiende ius
daret isiꝙ ꝑ p̾tores expri¬
mit a te cognatoꝵ eas ꝑso
cabantid ħoe iuris aug̾tic
postea em̃ncate sũt ⁊ prim
quid diu claudiꝰ mr̃i adso¬
laciũ lib̃oꝵ amissoꝵ łima

Expanded text:
ne quidem inter matrem et filium filiamve ultro citroque hereditatis capiendae ius daret, nisi quod praetores ex proximitate cognatorum eas personcabant. Sed hae iuris angustiae postea emendatae sunt. et primus quidem divus Claudius matri ad solatium
Abbreviated transcription (Latin):
donat mag̾ cuidonat᷑ qͣm
hrdem suũ. sic ⁊ ap̃ homes
thelemachuodonte pirro.
euie a donatees sut que sñ
illa mortis cogitadõe tiunt.
quas nẽ inuos applłamnus.
que om̃ino ñ ꝑantur lega
tẽ scriptis aut sine scriptis
manifestaũit. ⁊ ad exeplũ
inse hr̃e necessitatẽ traditõ¬
nis uoluit. ut si ñ tradant᷑
heant plenissimi ⁊ ꝑfec¬
tissimu robur/ ⁊ traditõis
nccͣitas incũbat donatori
⁊ cũ retio principul dispõ¬
nes insinuari eis actioint̾¬
uenientib uolebãt. si ma¬
iores ducentoꝵ fu̾ant solido¬
rii nr̃a ꝯstitutio eam qͣnti¬
tatẽ us adꝗngentos solidoᷤᷤ
ampliauit qͣln stare ⁊ sñĩ¬
sinuatoe statuit ⁊ quasdam

Expanded text:
 cui donat quam heredem suum. sic et apud Homerum Telemachus donat Piraeo. Aliae autem donationes sunt quae sine ulla mortis cogitatione fiunt, quas inter vivos appellamus, quae omnino non comparantur legattem scriptis aut sine scriptis manifestaverit: et ad exemplum in se habere necessitatem traditionis voluit, ut, et si non tradantur, habeant plenissimum et perfectum robur et traditionis necessitas incumbat donatori. et cum retro principum dispositiones insinuari eas actis intervenientibus volebant, si maiores ducentorum fuerant solidorum, nostra constitutio et quantitatem usque ad quingentos solidos ampliavit, quam stare et sine insinuatione st
Abbreviated transcription (Latin):
si mortis tp̃r ꝑentis fuissent.
sũ soli sint sũ cum sins hrdi¬
b ꝯcurrant. Ita duob lib̾is
existentib uno emancipato¬
⁊ eo qui mortis tp̃r in pot̾ate

Expanded text:
s mortis tempore fuissent, sive soli sint sive cum suis heredibus concurrant. itaque duobus liberis extantibus, emancipato et qui mortis tempore in pote
Abbreviated transcription (Latin):
rananciscunt᷑. ¶Nec ñ eos
quos nr̃e ꝯpiexe sũt ꝯstitu¬
dões ꝑ quas nissimꝰ/ siquis
pulai̾tit ñ abmitio affectõe
maritali eam cũ qua potuãt
tulerit. postea uo affectione

Expanded text:
iura nanciscuntur: nec non eos quos nostrae amplexae sunt constitutiones, per quas iussimus, si quis averit non ab initio adfectione maritali, eam tamen, cum qua poterat tulerit, postea vero adfectione
Abbreviated transcription (Latin):
dimidia heat ⁊ ex alt̃o filio
duo ples ue nepotes/ alt̾am
dumidia. ¶foem si ex duob
filus nepotes neptes ne existt̃
ex alt̾o unꝰ forte aut duo/ ex
alt̃o tres aut qͣtuor adumũ̃
aũ duos diundia ꝑtinadtͤs

Expanded text:
is habeat et ex altero filio duo pluresve nepotes alteram dimidiam. item si ex duobus filiis nepotes extant et ex altero unus forte aut duo, ex altero tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars
Abbreviated transcription (Latin):
tuo prẽ eiꝰ postea defucto aue¬
intestaco sinis hrs efficitur.
¶Plane ⁊ si ꝯceptus ⁊ natus
fuit post mortẽ aui mortu
oprẽ suo detuncto postea a¬
us test̃o suus hrs auoñ ex

Expanded text:
tuo patre eius posteaque deserto avi testamento, suus heres efficitur. plane si et conceptus et natus fuerit post mortem avi, mortuo patre suo desertoque postea avi testamento, suus heres a
Abbreviated transcription (Latin):
ta nepos neptis ue ⁊ ꝓnepos
sunt oi p̃cedens ꝑsorta desi¬
erit inpot̾ite ꝑentis ẽẽ su
morte idaccidit sũ alia tõ
ne ułi emancipatõe. Na siꝑ

Expanded text:
 nepos neptisue et pronepos sunt, si praecedens persona desierit in potestate parentis esse, siue morte id acciderit siue alia ratione, ueluti emancipatione; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
lesisse uideant. maxse cũ nec ex
eo delicto ꝙ ⁊ in pagauoꝵ potest
cade p̃s ꝑ nõtos nilites post nus¬
sioni placuit ẽe̾ famosos. Impr¬
aua nussꝰ milla extimacio¬
rõnos ded̾it.uł siꝗs alio mo fuc¬

Expanded text:
laesisse videatur, maxime cum nec ex eo delicto, quod et in paganorum potest cadere personam, notatos milites post missionem placuerit esse famosos. Impus nulla existimatioRomanos dederit, vel si quis alio modo fac
Abbreviated transcription (Latin):
uequis ꝑ hñc occ̃omi sumptꝰ
fac̾e ꝯpellat᷑. nam si soluere
uolens asuscipiente fu̾it cõ¬
tentus testib ad hibitis con¬
baco ⁊ ip̃e securitatem debitã
ꝯuissi nexu lib̾atꝰ cũ emolu¬
m̃tis accipiat. ⁊ ꝯ suscipe ne¬
glex̾it eius pond̃is ꝙ debe¬
bat᷑ induplum fisci rõnib
ꝑiugorem officii p̾sidis in¬
ferre cogat᷑. quod a suscepto¬
res uidice cuiꝰ int̾est uegli¬

Expanded text:
quis per hanc occasionem sumptus facere compellatur. Nam si solvere volens a suscipiente fuerit contemptus, testibus adhibitis conprobato et ipse securitatem debitam commissi nexu liberatus cum emolumentis accipiat et, qui suscipere neglexerit, eius ponderis quod debebatur in duplum fisci rationibus per vigorem officii praesidis inferre cogatur. Quod autem susceptores iudice cuius interest negl
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o anni uius int̾uallo ꝯtinu¬
acõ int̾rũpat᷑ illa adiitoribus
ad cartularioꝵ sollicitudinem
ꝙ seł dedignati st̃. descendendi
danda lina. ita ut orientas qdẽ¬

Expanded text:
us anni intervallo continuatio interrumpatur: nulla adiutoribus ad chartulariorum sollicitudinem, quam semel dedignati sunt, descendendi danda licentia: ita ut orientalis q
Abbreviated transcription (Latin):
nullatenus inpost̾m. aut mu¬
lici cuiqͣ ꝓ publicis cogi expen
tos sollicitudinẽ actuarii sb̃ire
uł postpoĩtam eand̾ curam ad
miliciam aspirare q̃tenus int̾
pͥuatos agens oĩq mititan pri¬

Expanded text:
nullatenus in posterumliceri cuiquam pro publicis cogi expeno sollicitudinem actuarii subire depositam eandem curam ad militiam adspirare, quatenus inter privatos agens omnique militari pri
Abbreviated transcription (Latin):
et uirispitos in hac comicinã¬
suca ex̾centes. ⁊ uit̾ statutoᷤ
ꝯuuatos si laudabilem uise
phus moribꝰ uitam ẽẽ mon¬
amq dñdi int̾ptandiq sb̃¬
tilitatem copian disseren¬
di sehr̃e patefec̾uit ⁊ ceui ani¬
plissimo diguitate indicante
digui fu̾uit estimati. cũ ad
ruit placuit honorari ⁊ hiis ꝙ
sinit ex uicaria dignitate cõ¬

Expanded text:
et iuris peritos in hac suam exercentes et inter statutos connumeratos, si laudabilem in se probis moribus vitam esse monamque dicendi interpretandi subtilitatem copiam disserendi se habere patefecerint, et coetu amplissimo iudicante digni fuerint aestimati, cum ad rint, placuit honorari et his qui sunt ex vicaria dignitate con
Abbreviated transcription (Latin):
ci piare opt̾et. Iu reliquũ enmi
cum quo a etum est ꝯdemyna¬
ri placet sicut iam deme̾. ¶ Eu
quoq qui editorib sius bonis
cessit si postea quid acquisient
ex integro Id ꝙq face̾ p̃t e̾dicores¬

Expanded text:
are oporteret, in reliquum eum cum quo actum est condemnare licet, sicut iam dictum est. Eum quoque, qui creditoribus suis bonis cessit, si postea aliquid adquisierit, ex integro in id quod facere potest cre
Abbreviated transcription (Latin):
facet. Item er lege condicticia
qͥdruplum condempna cõneu
imponeus hiis execntoribus
s furci quidem nec manifesti
accõ et ẜm corrupti acet̾is de
quib simul lcenti sumus eodi¬
fferiuit ꝙ hee accones ominio¬

Expanded text:
tem ex lege condicticia quadruplum condemnationem imponens his exsecutoribus Sed furti quidem nec manifesti actio et servi corrupti a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omni
Abbreviated transcription (Latin):
scuiciam capit ¶S̾maua auter
erpitur quis derebo coloni que
pignoris iure ꝓm̾cedib fundi
na est q̃ creditores pignora ypo¬
thecas repsequutur. Int̾ pignus
antem et ypothecam qu̾tum ad
actonem s pothecariam uich int̾¬
est. samidequa reuit credicorez
et debitorem conue̾n̾it. ut sit pro

Expanded text:
stantiam capit. Serviana autem experitur quis de rebus coloni, quae pignoris iure pro mercedibus fundi na autem qua creditores pignora hypothecasve persequuntur. inter pignus autem et hypothecam quantum ad actionem hypothecariam nihil interest: nam de qua re inter creditorem et debitorem convenerit ut sit pro
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ plus pet̾e uidetur. ¶Loco plus
prticurueluti aum quis id ꝙ ar
co cto leco sibi dari stipulatus
est alio leco comirtit sine come¬
moracõne illius leci in quo sibi

Expanded text:
tit plus petere videtur. 33c. Loco plus petitur, veluti cum quis id quod certo loco sibi stipulatus est alio loco petit, sine commemoratione illius loci in quo sibi