comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latera aquilonis ciuitas regis magni intende¬
ras eñi tusyon tãquã unũ locũ ubi conddita ẽ
ierłna & in ea tibi ñ occurrebat nͥ ppłs ea cir¬
cũ cisione. qui quidẽ eoc reliquiis a xp̃o collat¬
tius ẽ. ex magna aut̃ parte tãꝙͣ palea uenti.¬
latus. Et eñĩ scriptũ est. reliquiȩ saluȩ fient. Sed
aitende agentes. uide a oleastrũ inseri in pingue¬
diñe olue Ecce gentes latera aqͥlonis adiuncta
¶telatera aqͥ lonis. eiuitati regis magni Contrarꝰ
solet eẽ aquilo syon. Syon quippe in meritier
a quilo contra meridiẽ. Quis ẽ iste aquilo nis
qͥdiã ponã sede meã ad aquilonẽ: & ero sumilis
altisimo: Tenuerat regnũ diabolus impionle
possederat gentes seruientes simulachris. adoran¬
tes demonia: & totũ quicqͥd generis humanoeut
ubiq ꝓ mundũ inherendo illi aquilo fact erat
sed qͣm ille qui alligat fortẽ ausfert el uasa esfa¬
cit uasa sua:Liberati homines ab infidelitate

Expanded text:
latera aquilonis civitas regis magni. Intendelatera aquilonis civitas regis magni. Intenderas enim tu Sion tanquam unum locum, ubi condita est Jerusalem, et in ea tibi non occurrebat, nisi populus ex circumcisione; qui quidem ex reliquiis a Christo collectus est, ex magna autem parte tanquam palea ventilatus. Etenim scriptum est, Reliquiae salvae fient . Sed attende et Gentes, vide et oleastrum inseri in pinguedinem olivae . Ecce Gentes, Latera aquilonis: adjuncta sunt latera aquilonis civitati regis magni. Contrarius solet esse aquilo Sion: Sion quippe in meridie, aquilo contra meridiem. Quis est iste aquilo, nisi qui dixit, Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo ? Tenuerat regnum diabolus impiorum, et possederat Gentes servientes simulacris, adorantes daemonia: et totum quidquid generis humani erat ubique per mundum, inhaerendo illi aquilo factum erat. Sed quoniam ille qui alligat fortem, aufert ejus vasa, et facit vasa sua , liberati homines ab infidelitate
Abbreviated transcription (Latin):
dabilis ualde : Deniq ne istũ monte ñ agnosce¬
res & in hoc psalmo: & in aliqua parte trarum
qręrendũ exristimares: uide qͥd sequit᷑. Cũ dixis¬
set in ciuitate di ñri in monte scõ eiꝰ. quid adci¬
dit: Dilatans erultationes uniũsȩ t̾rȩ montes sy¬
on. Syon unꝰ mons ẽ. Qd gͦ montes: An quia
a syon ꝑtinuert̃ etiã qui de diu̾so uenert ut
sibi occurrerent in lapide angularẽ. & fierent
illi duo parietes tãquã duo montes. unꝰ ex circũ¬
cisione alt̃ ea p̃putio: unꝰ ex uideis alt̃ ex genti¬
bus ñ iam adũsi & diuersi. quia ex aduerso
iã in angulo nec diuersi: Ipse ẽ enĩ inq̃t pax
nr̃a. qui fecit utraq unũ Ipse ille angularis
lapis quẽ repbauert᷑ ȩdificantes. factus est in
capitt anguli. Duos in se iunaait mons mon¬
tes Una domꝰ & duȩ domꝰ: duȩ ꝓpt̃ exx diuerso
uenientes: una ꝓpt̃ lapidẽ angularẽ in quo
sibi ambȩ copulant᷑ Audi & hoc. Montes syon.

Expanded text:
osceres et in hoc psalmo, et in aliqua parte terrarum quaerendum existimares, vide quid sequitur: cum dixisset, In civitate Dei nostri, in monte sancto ejus, quid addidit? Dilatans exsultationes universae terrae, montes Sion. Sion unus mons est: quid ergo montes? An quia ad Sion pertinuerunt etiam qui de diverso venerunt, ut sibi occurrerent in lapidem angularem, et fierent illi duo parietes tanquam duo montes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio; unus ex Judaeis, alter ex Gentibus: non jam adversi; etsi diversi, quia ex diverso, jam in angulo nec diversi? Ipse est enim, inquit, pax nostra, qui fecit utraque unum . Ipse ille angularis lapis, quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Duos junxit in se mons montes. Una domus, et duae domus: duae propter ex diverso venientes, una propter lapidem angularem, in quo sibi ambae copulantur. Audi et hoc, Montes Sion;
Abbreviated transcription (Latin):
lam ecce illa latera aquilonis. uidete quomodo
ueniant. uidete quomͦ dicant. Uenite ascendamꝰ
in montẽ dñi. Adnunciauit eñĩ nobis uiã suam.
ut ingrediam᷑ in eã. Ecce reges t̃rȩ collecti sunt.
& conuenert̃ in unũ. In quẽ unũ. nisi in lapi.¬
dem illũ angularẽ : Ipsi uidentes ita admirati
p̃hendit eos. Unde tremor app̃hendit eos. nisi
de conscientia delictoꝵ: Currant gͦ regespost
regem: agnoscant reges regẽ: Inde alibi. Ego
aut̃ inqͥt c̃stitutꝰ sũ rex ab eo suꝑ syon montẽ

Expanded text:
quomodo veniant, videte quomodo dicant, Venite, ascendamus in montem Domini: annuntiavit enim nobis viam suam, ut ingrediamur in eam . Ecce reges terrae collecti sunt, et convenerunt in unum. In quem unum, nisi in lapidem illum angularem ? Ipsi videntes ita admirati  tremor apprehendit eos. Unde tremor apprehendit eos, nisi de conscientia delictorum? Currant ergo reges post regem, agnoscant reges regem. Inde alibi, Ego autem, inquit, constitutus sum rex ab eo super Sion montem
Abbreviated transcription (Latin):
¶It UIUs psalmi ẽ: laus
cantici filiis chore scda sabbati. De hoc quod
dñs donare dignabit᷑. excipite tãquã filui fir¬
mam̃ti. Scd̾a eñi sabbati idest post diem pͥmũ
quẽ dominicũ dicimꝰ que etiã sccđa feria dictitat᷑:
factũ ẽ firmam̃tũ cęli. inmo firmam̃tũ cȩlum

Expanded text:
itulus Psalmi est, Laus Cantici filiis Core, secunda sabbati. De hoc quod Dominus donare dignatur, excipite tanquam filii firmamenti. Secunda enim sabbati, id est, post diem primum, quem dominicum dicimus, quae etiam secunda feria dicitur, lactum est firmamentum coeli, imo firm
Abbreviated transcription (Latin):
translatos & si inuenire potuerimꝰ manifestũ est.
qr ipsa ẽ securitas nr̃a. Dñs quippe dicẽ discipulis. Si
habueritis fidẽ sic̃ granũ sinapis. dicetis montihiuc
tollere & mittere in mare: & fiet. forte monti huie.
de seipso diã. Dictũ ẽ enĩ Erit in nouissimis tp̃rib
manifestus mons dñi. S iste mons suꝑ alios montes
collocatꝰ ẽ: qr & apłi montes. portantes montẽ hunc
ldo sequit᷑. Erit in nouissimis tp̃rib manifestꝰ mons
dñi : paratꝰ in cacumine montiũ. Transcendit gͦ cacu.

Expanded text:
translatos; et si invenire potuerimus, manifestum est quia ipsa est securitas nostra. Dominus quippe dixit discipulis: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fiet . Forte, monti huic, de seipso dixit; dictus est enim mons: Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini. Sed iste mons super alios montes collocatus est: quia et Apostoli montes, portantes montem hunc. Ideo sequitur, Erit in novissimis temporibus, manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium . T
Abbreviated transcription (Latin):
regnabat suꝑ unã gentẽ: regnabit inqͥt suꝑ oẽs
gentes. Quando dicebant᷑ ista. suꝑ unã genten
regnabat ds. ꝓphetia erat: ñdũ res demonstra¬
batur. Dõ grãs iã uidemꝰ impleri. qđ ante ꝓphe¬
tabatur. Cyrographũ ds ante tẽpus scripsit no¬
bis: impleto tẽpore reddidit nob̃. Regnabit ds

Expanded text:
unam gentem, regnabit, inquit, super omnes gentes. Quando dicebantur ista, super unam gentem regnabat Deus: prophetia erat, nondum res demonstrabatur. Deo gratias, jam videmus impleri quod ante prophetabatur. Chirographum Deus ante tempus scripsit nobis, impleto tempore reddidit nobis. Regnabit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ipso factũ ẽ nichil. Ille est ante om̃ia. ꝑ quẽ facta
st̃ omnia. Psallite gͦ do nr̃o. psallite. Qm̃ rex om̃is¬
& terrȩ ds. cũ utiq ꝑ illũ facta st̃ omnia:. Quis
posset dicere ñ esse dm̃ suũ :S ñ om̃s homines ag¬
nouert̃ dm̃ suũ: & ubi agnoscebat᷑. quasi ibi tan¬
tũ ds erat. Notus in uidȩa ds. Nondũ filiis chore
citur: quia impletũ ẽ qđ dicit isaias. Ipse ds tuus
qui eruit te: uniuersȩ t̾rȩ ds uocabit᷑. Qm̃ rex¬
net nos. ut psallamꝰ intelligent᷑ : ñ queramꝰ sonũ
auris. sed lum̃ cordis. Psallite inqͥt intelligent̃.
Gentes uocati estis. ut xp̃iani essetis. Adorabant
deos manufactos: & psallebant illis. sed ñ intelli.¬
genter. Si intelligent̃ cantarent. lapides non ad.¬
orarent. Quando homo sensatus cantabat lapidi
insensato: nũqͥd intelligent̃ cantabat: Modo aut̃
fr̃s ñ uidemus oculis quẽ adoramꝰ: & tam̃ correpti

Expanded text:
ipso factum est nihil . Ille est ante omnia, per quem facta ipso factum est nihil . Ille est ante omnia, per quem facta sunt omnia. Psallite ergo Deo nostro, psallite. 9. et terrae Deus? Cum per illum facta sint omnia, quid posset dicere non esse Deum suum? Sed non omnes homines agnoverant Deum suum, et ubi agnoscebatur, quasi ibi tantum Deus erat. Notus in Judaea Deus . Nondum filii Chore citur, quia impletum est quod dicit Isaias, Ipse Deus tuus, qui eruit te, universae terrae Deus vocabitur. Idenet nos ut psallamus intelligenter: non quaeramus sonum auris, sed lumen cordis. Psallite, inquit, intelligenter. Gentes, unde vocati estis ut christiani essetis, adorabant deos manu factos, et psallebant illis; sed non intelligenter. Si intelligenter cantarent, lapides non adorarent. Quando homo sensatus cantabat lapidi insensato, numquid intelligenter cantabat? Modo autem, fratres, non videmus oculis quem adoramus, et tamen correcti
Abbreviated transcription (Latin):
occultã etiã sentite p̃sentẽ lile eñĩ qui ascendit
in celũ ut tolleret᷑ ab oculis ñris: ꝓmisit nobis
dicens. Ecce ego uobiscũ sũ usq in consũmati.¬
onẽ seculi. Merito & apłs sic nos alloquebat᷑.
Dñs in ꝓacimo ẽ. nichil solliciti fueritis. Sedet
prope ẽ. dñs in uoce tubȩ. Ergo uosfilii choro.
iam si intellexistis uos. & inspicitis hic uos. & gau
sunt. Psallite dõ nr̃o. Non eñĩ homo tantũ sed̃
nem. Quis aut̃ iste xp̃c. qui ẽ ex uideis scđm
carnẽ : Qui ẽ suꝑ omnia ds benedictus in scła
Ds̃ ante carnẽ đs in carne. ađs cũ carne: nec so¬
lum ante carnẽ ds. sed ante t̾rã ds unde facta
ẽ caro: nec tantũ ante t̾rã ds unde caro facta est:
sed etiã ante cęlũ ds̃. qđ prius factũ ẽ. Ante diem
ads qͥ primꝰ factus ẽ: ante om̃s angłos đs in se xp̃s s:
qm̃ in principio erat ũbũ. & uerbũ erat apđ dm.
& ds erat uerbũ. Omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. & sine

Expanded text:
ltam etiam sentite praesentem. Ille enim qui ascendit in coelum, ut tolleretur ab oculis vestris, promisit vobis dicens: Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Merito et Apostolus sic nos alloquebatur: Dominus in proximo est, nihil solliciti fueritis . Sedetprope est. Dominus in voce tubae. Ergo vos filii Core, jam si intellexistis vos, et inspicitis hic vos, et vos gaudetisunt, psallite Deo nostro. Non enim homo tantum, sed nem. Quis autem iste Christus, qui est ex Judaeis secundum carnem? Qui est super omnia Deus benedictus in saecula . Deus ante carnem, Deus in carne, Deus cum carne. Nec solum ante carnem Deus, sed ante terram Deus, unde facta est caro; nec tantum ante terram Deus, unde caro facta est, sed etiam ante coelum Deus, quod prius factum est; ante diem Deus qui primus factus est; ante omnes At Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
& posterius natꝰ ẽ iacob sed qͥ posterius natus ẽ
sua. Sic habes scriptũ. Desiderauit lenticulã.
& ait illi fr̃ eiꝰ. Si uis ut dem tͥ. damͥ pͥmogeni¬
ta tua. lile plus amauit qđ corporalit̃ concupi¬
erat. quã qđ spiritalit̃ pͥus nascendo meruerat:
& deposuit pͥmogenita sua ut manducaret len¬
tioulã. Lenticulã aut̃ inuenimꝰ cibũ eẽ egypti¬
orũ Nã ibi habundat in egypto. Unde magni¬
ficatur lenticula alex andrina: & uenit usque
ad terras nr̃as quasi hic ñ nascat᷑ lenticula
Ergo desiderando cibũ egyptiũ. ꝑdidit pͥmatũ
Sic & populus iudȩoꝵ de quo dictũ ẽ. conuersi
sunt corde in egyptũ: lenticulã quoda modo

Expanded text:
et posterior natus est Jacob: sed qui posterius natus estet posterior natus est Jacob: sed qui posterius natus estsua. Sic habes scriptum: Desideravit lenticulam, et ait illi frater ejus, Si vis ut dem tibi, da mihi primogenita tua. Ille plus amavit quod carnaliter concupierat, quam quod spiritualiter prius nascendo meruerat: et deposuit primogenita sua, ut manducaret lenticulam . Lenticulam autem invenimus cibum esse Aegyptiorum; nam ibi abundat in Aegypto. Unde magnificatur lenticula alexandrina, et venit usque ad terras nostras, quasi hic non nascatur lenticula. Ergo desiderando cibum aegyptium, perdidit primatum. Sic et populus Judaeorum, de quo dictum est, Conversi sunt corde in Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ xp̃iani: rogant auxiliũ ȩccłȩ.subueniri
sibi tẽporalit᷑ uolunt. etiã si in et̾nũ nob̾cũ
sub pedib nr̃is: Elegit nobis hereditatẽ suã. speciẽ
ia cob quã dileccit. Pulchritudinẽ qͣnda iacob elegit
nobis. hereditatẽ suã iacob. Duo fr̃s erant esau &
iacob: in utero matͥs ambo confligebant : & de con¬
flictu. uiscera mat̾na quatiebant. Et ibi cũ duo
essent. electꝰ ẽ minor: & p̃positꝰ ẽ maiori & dictũ
est. Puo pͥuieri st̃ in ut̃o tuo: & maior seruiet mino¬
ri ꝑ om̃s gentes maior. ꝑ om̃s gt̃s minor: s minor
in bonis axp̃ianis. electis. pus. fidebus: maior in suꝑ¬
bis. in dignis peccatorib contumacib sua peceata
defendentib magis quã ꝯfitentibꝰ⁊ qualis etiam
ipse popłs iudeoꝵ fuit ignorans di iusticiã : & suã
uolens constituere. S qr dictũ est maior seriu¬
et minori. manifestũ est qr pus subdent᷑ impii:
& humilib subdent᷑ suꝑbi. Prior natus ẽ esau.

Expanded text:
dum christiani, rogantes auxilium aecclesiae; subveniri sibi temporaliter volunt, etiamsi in aeternum nobiscum ers. 5. Elegit nobis haereditatem suam, speciem Jacob quam dilexit. Pulchritudinem quamdam Jacob elegit nobis haereditatem suam Jacob. Duo fratres erant Esaü et Jacob; in utero matris ambo confligebant, et de conflictu viscera materna quatiebantur: et ibi cum duo essent, electus est minor, et praepositus est majori, et dictum est, Duo populi sunt in utero tuo, et major serviet minori . Per omnes gentes major, per omnes gentes minor: sed minor in bonis christianis, electis, piis, fidelibus; major in superbis, indignis, peccatoribus, contumacibus, sua peccata defendentibus magis quam confitentibus; qualis etiam ipse populus Judaeorum fuit, ignorans Dei justitiam, et suam volens constituere . Sed quia dictum est, Major serviet minori, manifestum est quia piis subdentur impii, et humilibus subdentur superbi. Prior natus est Esaü,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. dico enĩ uob̃. ut ñ sitis uobis sapientes :
quia cȩcitas ex parte isrł facta ẽ. donec plenitu¬
do gentiũ intraret. idest montes huc tranfferren¬
tur. nubes hic pluerent: Hic dñs tonitruo suo
regna inclinaret. donec plenitudo gentiũ intra-¬
ret. & qͥd postea : & sic om̃is isrł saluus fieret
Ideo & hic ipsũ ordinẽ seruans. excaltabor inquit
in gentib & exaltabor in t̾ra. idest & in mari &

Expanded text:
dicitdicitquia caecitas ex parte in Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret, id est, montes huc transferrentur, ut nubes hic pluerent, hic Dominus tonitruo suo regna inclinaret, donec plenitudo Gentium intraret. Et quid postea? Et sic omnis Israel salvus fieret. Ideo et hic ipsum ordinem servans, Exaltabor, inquit, in gentibus et exaltabor in terra. Id est, in mari, et
Abbreviated transcription (Latin):
reficio Si ñ potiusti facere te. quomͦ potes refice¬
re te: Hoc ñ uidet tumultꝰ contentiosus animi
humanieCui tumultui contentioso. đr Uacate
id est reprimite animos ur̃os a contradictionibꝰ
Nolite argum̃tari. tãquã armari contra dm̃:
ali oqͥn iuiuunt arma ñdũ llo igne combusta
Si aut̃ cõbusta st̃: uacate qi ñ habetis unde pugne¬
tis. Si aut̃ uacaueritis in uobis. & a me petieritis
ficari gentẽ iudȩoꝵ. maris nomine cȩt̃as gentes.
Translati st̃ montes in cor maris. Cont᷑batę sunt
gentes. & inclinata st̃ regna. dedit uocẽ suã altis¬
simus & mota ẽ t̾ra: Dñs uirtutũ nobiscũ. suscep¬
tor nr̃ dsiacob facta st̃ miracula in gentibꝰ. imple¬
tur fides gentiũ: ardent arma p̃sũptionis huma¬
nȩ. Uacat᷑ in tranqͥllitate cordis. ut cognoscatur
auctor ds omniũ munerũ suoꝵ Et post istã cla¬
rificationẽ. nũqͥd deserit & plebẽ iudȩoꝵ. De qͦ

Expanded text:
reficio. Si non potuisti facere te, quomodo potes reficereficio. Si non potuisti facere te, quomodo potes reficere te? Hoc non videt tumultus contentiosus animi humani: cui tumultui contentioso dicitur, Vacate, id est, reprimite animos vestros a contradictionibus. Nolite argumentari et tanquam armari contra Deum: alioquin vivunt arma nondum illo igne combusta. Si autem combusta sunt, Vacate; quia non habetis unde pugnetis. Si autem vacaveritis in vobis, et a me petieritis ficari gentem Judaeorum, maris nomine caeteras gentes. Translati sunt montes in cor maris: conturbatae sunt gentes, inclinata sunt regna, dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Dominus virtutum nobiscum, susceptor noster Deus Jacob. Facta sunt miracula in gentibus, impletur fides gentium, ardent arma praesumptionis humanae: vacatur in tranquillitate cordis, ut cognoscatur auctor Deus omnium munerum suorum. Et post istam clarificationem, numquid deserit et plebem Judaeorum, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficit tibi gr̃a mea: Dic & tu. Quando infirmor
t̃c fortis sum. Apłi uox ẽ. Omĩa arma ꝑdiderat
tãꝙ sortitudinis suȩ. qͥ dicebat. Ego aut̃ ñ głabor
nisi in infirmitatib meis. uelut si diceret. Non
curro adũsus dñm in crassa ceruice seuti mei. qui
pͥus fui blasphemꝰ & ꝑsecutor & iniuriosus. sed
idõ miscdiam ꝯsecutꝰ sũ. ut in me ostenderet xp̃c
iħc omnẽ longanimitatẽ: in eos qͥcredituri sunt
illi in uitã et̃nã Auferens uella usq ad fines trȩ
quando aut̃ nos dñs suscipit. nũqͥd iermes di¬
mittit : Armat nos. sed aliis armis. angelicis.
ueritatis. continentiȩ. salutis. spei. fidei. caritatis
esse cupiebas: Infirmũ te fecit dsꝰ ut fortẽ te
faceret de se. qi infirmabaris de te Qa gͦ sequit᷑.
as Hoc ẽ ñ uos sed ego sũ ds. Ego ereaul. ego re¬
creo Ego formaui. ego reformo Ego feri. ego

Expanded text:
Sufficit tibi gratia mea. Dic et tu, Quando infirmor, Sufficit tibi gratia mea. Dic et tu, Quando infirmor, tunc fortis sum. Apostoli vox est. Omnia arma sua perdiderat tanquam fortitudinis suae, qui dicebat, Ego autem non gloriabor, nisi in infirmitatibus meis : velut si diceret, Non curro adversus Deum in crassa cervice scuti mei, qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem in eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Auferens bella usque ad fines terrae. Quando autem nos Dominus suscipit, numquid inermes dimittit? Armat nos, sed aliis armis, evangelicis, veritatis, continentiae, salutis, spei, fidei, charitatis. esse cupiebas, infirmum te fecit Deus, ut fortem te faceret de se, quia infirmabaris de te. 14. vers. 11.Deus. Hoc est, Non vos, sed ego sum Deus: ego creavi, ego recreo; ego formavi, ego reformo; ego feci, ego
Abbreviated transcription (Latin):
& adiutoriũ de se nullũ hab&: arma in illo con¬
fracta st̃. bella sedata st̃ Talia gͦ bella deleuit
uer illa altissimi de nubib scis: qua t̃ra cõmota ẽ
& inclinata st̃ regna. Abstulit hȩc bella usq ad fines
terrȩ. Arcũ ꝯteret & confringet arma. & scuta c̃õ.¬
buret igni. Arcũ. arma. scuta. ignis. Arcus ẽ insidiȩ.
arma. prblica obpugnatio: scutũ. uana p̃sũptionis
ꝓtectio. ignis quo ista cõburunt᷑. De quo dñs ait
Ignẽ ueni mittere in t̾rã. De qͦ igne dicit psalmꝰ:
& ñ ẽ qͥ se abscondat a calore eiꝰ feruente igne is¬
to: nulla in uob̃ impietatis arma remanebt̃. Ne¬
cesse ẽ. ut om̃ia ꝯfringant᷑: conterant᷑. coburant᷑ :
Remaneas inermis. ñ habens ullũ adiutoriũ tuũ
Et quo magis infirmꝰ es nulla tua arma habens:
tantomagis te suscipit de qͦ dictũ est. Susceptor
ñr s iacob Ualebas eñi quasi ꝑ te: conturbaris in
te ꝑde arma quib p̃sumebas. audi dñm dicentẽ

Expanded text:
et adjutorium de se nullum habet, arma in illo confracta sunt, bella sedata sunt. Talia ergo bella delevit vox illa Altissimi de nubibus sanctis, qua terra commota est, et inclinata sunt regna: abstulit haec bella usque ad fines terrae. Arcum conteret, et confringet arma, et scuta comburet igni. Arcus, arma, scuta, ignis. Arcus est, insidiae; arma, publica oppugnatio; scutum, vana praesumptionis protectio. Ignis quo ista comburuntur, est de quo Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . De quo igne dicit psalmus: Et non est qui se abscondat a calore ejus . Fervente igne isto, nulla in nobis impietatis arma remanebunt, necesse est ut omnia confringantur, conterantur, comburantur. Remaneas inermis non habens ullum adjutorium tuum: et quanto magis infirmus es, nulla tua arma habens, tanto magis te suscipit, de quo dictum est: Susceptor noster Deus Jacob. Valebas enim quasi per te, conturbaris in te. Perde arma quibus praesumebas: audi Dominum dicentem,
Abbreviated transcription (Latin):
& inuenimꝰ chore int̃p̃tari caluũ: multomagis
attendistis. Obscurũ erat cũ dicerent᷑ filii chore.
uonne obscurius ẽ cũ dicunt᷑ filii calui: Qui st̃
isti filii calui : Anforte filii sponsi. quia sponsus
in loco caluariȩ crucifirus ẽ : Recolite eugłm ubi

Expanded text:
et invenimus Core interpretari Calvum. Multo magis et invenimus Core interpretari Calvum. Multo magis attendistis. Obscurum erat cum dicerentur filii Core, nonne obscurius est cum dicuntur filii calvi? Qui sunt isti filii calvi? An forte filii sponsi? Quia sponsus in loco Calvariae crucifixus est. Recolite Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ. & eadẽ ipsa libent̃ audire. qr modus di¬
cendi uariat᷑: & res antiqua ipso mͦ dicendi renoua
re psalmꝰ ipsi dauid filios istos chore habent tituli
psalmoꝵ etiã alii ñ nulli: & indicant dulce myste¬
riũ. insinuant magnũ sacram̃tũ: ubi & nosipsos li¬
bent̃ intelligamꝰ. & agnoscamꝰ in titulo nos qui au.¬
dimus & legimꝰ: & tãquã speculo ꝓposito. qui sumus
intuem᷑ filii chore qui sunt : fuit homo qͥdã chore
nomine: sic enĩ uocabat᷑ aliqͥs homo Uerũtam̃ cũ
legunt᷑ quȩ scripta st̃. & inuenit᷑ sermo diuinus lo¬
qui ad quosda qui ñ ualde intelligunt᷑ filii ẽẽ eiꝰ
unius hominis qͥ uocabat᷑ chore: recurrit animꝰ
ad mysteriũ: ut querat qͥd signific& chore. Quia
enĩ uerbũ hebreũ dicit᷑. utiq & int̾p̃tat᷑ in gre¬
cã linguã. & in latinã linguã & factũ ẽ. lã mul¬
ta nomina hebrea int̃p̃tata st̃ nobis: & inspicimus

Expanded text:
novimus, et eadem ipsa libenter audire; quia modus dinovimus, et eadem ipsa libenter audire; quia modus dicendi variatur, et res antiqua ipso modo dicendi renovatre, Psalmus ipsi David. Filios istos Core habent tituli Psalmorum etiam alii nonnulli, et indicant dulce mysterium, insinuant magnum sacramentum: ubi et nos ipsos libenter intelligamus, et agnoscamus in titulo nos qui audimus et legimus, et tanquam speculo proposito qui sumus intuemur. Filii Core qui sunt? Fuit homo quidam Core nomine , sic enim vocabatur aliquis homo: verumtamen cum leguntur quae scripta sunt, et invenitur sermo divinus loqui ad quosdam, qui non valde intelliguntur filii esse illius unius hominis qui vocabatur Core; recurrit animus ad mysterium, ut quaerat quid significet Core. Quia enim verbum hebraeum est, dicitur utique et interpretatur in graecam linguam et in latinam linguam. Et factum eta nomina hebraea interpretata sunt nobis: et inspicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tĩs ds nr̃ fidem in qua uiuimꝰ. & ex qua
uiuimꝰ ꝑ libros suos & scripturas scãs multipli¬
citer nobis uarieq diffudit᷑. sacram̃ta quidem
uerboꝵ uarians fidẽ tam̃ unã cõm̃dans. Una
enĩ eadeq res idõ multis modis đr. ut mͦ ipso di¬
cendi ꝓpt̃ fastidiũ uariet᷑. sed ꝓpt̃ concordiam
una teneatur. Itaq in hoc psalmo quẽ cantatũ
audiuimꝰ. cui cantando respondimꝰ. ea sumꝰ dictu¬
ri quȩ nostis. & tam̃ fortassis aliquã adiuuante
& donante dño suauitatẽ allaturi sumꝰ uobis:
qͣndo ea quȩ alibi. & alibi noueratis. etiã com¬
moniti ruminatis. Nã & ipsa ruminatione in
qua significat dĩ animalia munda. hoc uolu¬
it insinuare: qr om̃is homo qđ audit. sic deb&
in cormittere. ut ñ piger sit postea inde co¬
gitare: ut qͣndo audit sit similis manducanti: Cum
aũ audita in memoriã reuocat & cogitatione dul¬
cissima recolit.fiat similis ruminanti Alio gͦ mͦ
eade dicunt᷑. & faciunt nos dulcit̃ cogitare quȩ

Expanded text:
s noster fidem in qua vivimus, et ex qua vivimus, per Libros sanctos, Scripturas sanctas multipliciter nobis varieque diffudit; sacramenta quidem verborum varians, fidem tamen unam commendans. Una enim eademque res ideo multis modis dicitur, ut modo ipso dicendi propter fastidium varietur, sed propter concordiam una teneatur. Itaque in hoc psalmo quem cantatum audivimus, cui cantando respondimus, ea sumus dicturi quae nostis: et tamen fortassis aliquam, adjuvante et donante Domino, suavitatem allaturi sumus vobis, quando ea quae alibi et alibi noveratis, etiam commoniti ruminatis. Nam et ipsa ruminatione, in qua significat Deus munda animalia, hoc voluit insinuare, quia omnis homo quod audit sic debet in cor mittere, ut non piger sit postea inde cogitare: ut quando audit, sit similis manducanti; cum autem audita in memoriam revocat, et cogitatione dulcissima recolit, fiat similis ruminanti. Alio ergo modo eadem dicuntur, et faciunt nos dulciter cogitare quae
Abbreviated transcription (Latin):
emeret orbẽ terrarũ. Subiecit plebes nobis. &
gentes sub pedib nr̃is. Quas subiecit. & quibus¬
subiecit : Qui st̃ qui locunt᷑ : forte iudei. Plane
si apłi. plane si sc̃ĩ. Quis eñĩ ds subiecit plebes
& gentes. ut hodie honorent᷑ in gentibꝰ. qͥ asuis
ciuib oecidi meruert̃ : Q uomͦ dñs eoꝵ occisus
ẽ a ciub & honorat᷑ a gentibꝰ: Crucifixus a su.¬
is. honorat᷑ ab alienis: sed p̃cio facti sui ldo eñi
emit nos: ut alieni ab eo ñ essemus. Putate gͦ
uoces esse apłoꝵ. subiecit plebes nobis & gentes
sub pedib nr̃is. Nescio. Mirũ si apłi tã suꝑbe
loquerent᷑. ut gauderent gentes ẽẽ positas
sub pedib suis idest xp̃ianos sub pedib apłoꝵ¬
Et enĩ apłi gaudent nos esse secũ sub pedibus
illiꝰ qͥ mortiuuis ẽ ꝓ nobis. Nã sub pedib pauli
currebant qͥ uolebant ẽẽ pauli. & dicebãt eis

Expanded text:
nobis, et gentes sub pedibus nostris. Quas subjecit, et quibus? Qui sunt qui loquuntur? Forte Judaei? Plane si Apostoli, plane si sancti. His enim Deus subjecit plebes et gentes, ut hodie honorentur in gentibus, qui a suis civibus occidi meruerunt: quomodo Dominus eorum occisus est a civibus, et honoratur a gentibus, crucifixus a suis, adoratur ab alienis, sed pretio factis suis. Ideo enim emit nos, ut alieni ab eo non essemus. Putas ergo voces esse Apostolorum, Subjecit plebes nobis, et gentes sub pedibus nostris? Nescio. Mirum si Apostoli tam superbe loquerentur, ut gauderent gentes esse positas sub pedibus suis, id est Christianos sub pedibus Apostolorum. Etenim gaudent nos secum esse sub pedibus illius qui mortuus est pro nobis. Nam sub pedes Pauli currebant, qui volebant esse Pauli; et dicebat eis
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo gentes redimeret: & impleret᷑ qđ ait
apłs. Cecitas ex parte isrł facta ẽ. ut plenitu.¬
do gentiũ intraret. Insultent gͦ uani & hebe.¬
tes & insensati: & dicant. calue. calue. Uos aut̃
sanguine illius redẽpti qͥ fusus ẽ in caluariȩ
loco. om̃s gc̃s plaudite manib ꝑuenisse ad uos
grãm di: Plaudite manibꝰ. Qͥd ẽ plaudite ma.¬
nibus : Saudete. S quare manibus: Quia bo.¬
nis oꝑibus. ne gaudeatis ore. & cessetis manibꝰ.
Sigaudetis. plaudite manibus. Marꝰ gentiũ
uideat. quiꝰ gaudia donare dignatꝰ ẽ. Quid ẽ
manꝰ gentiũ: facta bene oꝑantiũ. Om̃s gentes
plaudite manibꝰ: ⁊ubilate dõ in uoce eccultati.¬
onis. Et uoce & manibus. Si tantũ uoce non
bene᷑: quia pigrȩ st̃ manus. Si tantũ manibus.
nec hoc bene: qr muta ẽ lingua. Concordent
manꝰ & lingua. Illa confiteat᷑. illa oꝑet᷑. lubila-¬

Expanded text:
ne fuso gentes redimeret, et impleretur quod ait ne fuso gentes redimeret, et impleretur quod ait Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret . Insultent ergo vani et hebetes, et insensati, et dicant, Calve, calve: vos autem sanguine illius redempti, qui fusus est in Calvariae loco, Omnes gentes plaudite manibus, pervenisse ad vos gratiam Dei. Plaudite manibus. Quid est, plaudite? Gaudete. Sed quare manibus? Quia bonis operibus. Ne gaudeatis ore, et cessetis manibus. Si gaudetis, plaudite manibus. Manus gentium videat, qui gaudia donare dignatus est. Quid est, manus gentium? Facta bene operantium. Omnes gentes, plaudite manibus: jubilate Deo in voce exsultationis. Et voce, et manibus. Si tantum voce, non bene; quia pigrae sunt manus: si tantum manibus, nec hoc bene; quia muta est lingua: concordent manus et lingua; illa confiteatur, illae operentur. Jubila
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab illo dix̃. Sinite eos uenire ad me: taliũ
est eñĩ regnũ cęloꝵ. ꝓpositũ eocemplũ pueritia
ad cauenda fatuitatẽ. ab apło ẽ. fr̃s. nolite pu¬
eri esse sensibiis. & rursũ ꝓponit ad imitandũ:
sed malitia infantes estote. ut mentib ꝑfecti
sitis. ꝓ filuis chore psalmꝰ cantat᷑ Ergo ꝓ ap̃ianis
cantatus ẽ Audiamꝰ eũ tãquã filii sponsi illiꝰ:
quẽ pueri insensati in caluariȩ loco crucifixe.¬
runt. Illi uͦ meruert̃ abestus deuorari. nos
ab angelis coronari. Agnoscimꝰ eñi humilitatẽ
mus de illo appellato mystice caluo: propter
caluariȩ locũ Ipsa enĩ cruce in qua illi
insultatũ ẽ. ñ ꝑmisit caluã esse frontẽ nr̃am:
quia eã suo ligno signauit. Deniq ut noueri.¬
om̃s gt̃s erant : S cȩcitas ex parte isrł facta ẽ.
ut pueri insensati clamarent calue calue. atq
ita dñs crucifigeret᷑ in caluariȩ loco. & sangui.¬

Expanded text:
tur ab illo, dixit: Sinite eos venire ad me, talium tur ab illo, dixit: Sinite eos venire ad me, talium est enim regnum coelorum . Propositum exemplum pueritiae ad cavendam fatuitatem ab Apotolo est: Fratres, nolite pueri esse sensibus. Et rursum proponit ad imitandum: Sed malitia infantes estote, ut mentibus perfecti sitis . Pro filiis Core. Psalmus canitur: ergo pro Christianis cantatus est. Audiamus eum tanquam filii sponsi illius, quem pueri insensati in Calvariae loco crucifixerunt. Illi enim meruerunt a bestiis devorari, nos ab Angelis coronari. Agnoscimus enim humilitatemmus de illo appellato mystice calvo, propter Calvariae locum. Ipsa enim cruce in qua illi insultatum est, non permisit calvam esse frontem nostram, quia eam suo ligno signavit. Denique ut noveriomnes gentes erant? Sed caecitas ex parte Israel facta est, ut pueri insensati clamarent, Calve, calve; atque ita Dominus crucifigeretur in Calvariae loco, ut sangui
Abbreviated transcription (Latin):
monib tãquã abestiis deuorant᷑. Nam significa¬
uit & hoc queda scriptura. cũ ascenderet ꝓpheta
di heliseus: clamabant post eũ pueri irridentes.
Ascende calue. ascende calue Ille aut̃ ñ tã cru-¬
delit̃ quã mysticeᷤ fecit illos pueros ab ursis
exeuntib deuorari. Si ñ deuorarent᷑ illi pueri
nũqͥd usq adhuc uiuerent : Aut non possent
mortales nati etiã febre int̃cipi : Mysteriũ tam̃
in eis ñ ostenderet᷑: ubi posteri t̃rerent᷑. Nemo
gͦ irrideat crucẽ d̾ni. ludei possessi st̃ a demoni¬
bus & deuorati. Nã in caluariȩ loco crucifigen¬
tes ap̃m. & leuantes in crucẽ: tãquã ipsi dice¬
bant sensu puerili ñ intelligentes qͥd loquerent᷑:
ascende calue. Qͥd ẽ eñĩ ascende : crucifige cruci.¬
fige .łponit᷑ enĩ pueritia ad imitanda humilita.¬
tẽ: & item ꝓponitur pueritia ad cauenda fatui¬
tatẽ: ꝓposita pueritia ad imitandã humilitatẽ a
dño ẽ. qͣndo uocaͥt ad se pueros. Et cũ ꝓhiberen¬

Expanded text:
ntur. Nam significavit et hoc quaedam Scriptura. Cum ascenderet propheta Dei Elisaeus, clamabant post eum pueri irridentes, Ascende calve, ascende calve: ille autem non tam crudeliter quam mystice, fecit illos pueros ab ursis exeuntibus devorari . Si non devorarentur illi pueri, numquid usque adhuc viverent? aut non possent mortales nati etiam febre intercipi? Mysterium in eis tamen non ostenderetur, ubi posteri terrerentur. Nemo ergo irrideat crucem Domini: Judaei sunt possessi a daemonibus et devorati. Nam in Calvariae loco crucifigentes Christum, et levantes in cruce, tanquam ipsi dicebant sensu puerili, non intelligentes quid loquerentur, Ascende calve. Quid est enim, Ascende? Crucifige, crucifige . Proponitur enim pueritia ad imitandum humilitatem, et item proponitur pueritia ad cavendum fatuitatem. Proposita pueritia ad imitandum humilitatem a Domino est, quando vocavit ad se pueros, et cum prohiberen
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ uirtutis. Sit ibi liliũ. suscipiat miscđiã
di: teneat radicẽ boni floris ñ sit ingratum
pliuuȩ dulci de cęlo uenienti: ingratȩ sint spinȩ.
crescant de imbribus: ad ignẽ crescunt. ñ ad hor¬
pli tui. In medio ppłi tui ñ suscipientis misediam
tuã: nos suscepimꝰ miscđiam tuã. In sua eñi pro-¬
pria uenit: & sui eũ ñ receꝑunt. In medio aut̃

Expanded text:
sionem virtutis. Sit ibi lilium, suscipiat misericordiam sionem virtutis. Sit ibi lilium, suscipiat misericordiam Dei, teneat radicem boni floris, non sit ingratum pluviae dulci de coelo venienti. Ingratae sint spinae, crescant de imbribus; ad ignem crescunt, non ad horedio populi tui. In medio populi tui non suscipientis misericordiam tuam nos suscepimus misericordiam tuam. In sua enim propria venit, et sui eum non receperunt. In med
Abbreviated transcription (Latin):
tã sacram̃tũ quã etiã miscdiam dĩ suscipit. Et
quid illi obest qr in medio populi in obȩdientis
est. donec area ista uentilet᷑: donec boni a malis
separent᷑: Quid ei obest. in medio ppłi habitare :
Sit de illis qͥ appellant᷑ firmam̃tũ. suscipiens
miscdĩam dĩ. Sit liliũ in medio spinarũ. Nam
& ipse spinȩ qm̃ ad ppłm dĩ ꝑtinent uis audire:
lta posita ẽ ipsa similitudo. Sic̃ liliũ inquit
in medio spinarũ: ita ꝓxima mea in medio fi¬
liarũ. Nũqͥd dix̃ in medio alienarũ : Sed in
medio filiarũ. Sunt gͦ filiȩ malȩ: & inter illas
ẽ liliũ in medio spinarũ itaq illi qͥ sacram̃ta
habent & mores bonos ñ habent: & dĩ dicunt᷑ &
ñ di: & eiꝰ dicunt᷑ & alieni. Eius ꝓpt̃ ipsius sacra¬
mentũ: alieni ꝓpt̃ ꝓpriũ uitiũ. lta & filiȩ & ali¬
enȩ : filiȩ ꝓpt̃ formã pietatis: alienȩ ꝓpt̾ amis.¬

Expanded text:
tam sacramentum quam etiam misericordiam Dei suscipit. Et tam sacramentum quam etiam misericordiam Dei suscipit. Et quid illi obest, quia in medio populi inobedientis est, donec area ista ventiletur, donec boni a malis separentur? quid ei obest in medio populi habitare? Sit de illis qui appellantur firmamentum, suscipiens misericordiam Dei; sit lilium in medio spinarum. Nam et ipsae Ita posita est ipsa similitudo: Sicut lilium, inquit, in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum . Numquid dixit, in medio alienarum? Non; sed, in medio filiarum. Sunt ergo filiae malae, et inter illas est lilium in medio spinarum. Itaque illi qui sacramenta habent, et mores bonos non habent, et Dei dicuntur et non Dei; et ejus dicuntur et alieni: ejus, propter ipsius sacramentum; alieni, penae: filiae, propter formam pietatis; alienae, propter amis
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ eã ds fundauit in ęt̃nũ: qͥd times ne ca-
rt̃: Ñne ipse popłs tuus suscepit miscđiam tuã:
Si popłs tuus suscepit miscdĩam tuã: quomͦ sus¬
cepimꝰ miscđiam tuã. & in medio ppłi tui: quasi
alii suͥnt qͥ suscepert̃. alii in quoꝵ medio suscepe
ppłi dĩ censent᷑ oñis qͥ portant sacram̃ta eiꝰ: sed ñ
om̃s ꝑtinent ad miscđiam eiꝰ. Om̃s qͥppe sacram̃¬
tũ baptismi xp̃i accipientes xp̃iani uocant᷑: sed
ñ om̃s digne illo sacram̃to uiuunt. Sunt eñi
quida de qͥb dicit apłs. habentes formã pieta¬
tis: uirtutẽ aut̃ eius abnegantes. Tam̃ propter
ipsam speciem pietatis in populo dĩ nominant᷑:
quomꝰ ad areã quãdiu triturat᷑. ñ solũ grana:
secd etiã palea ꝑtinet. Nũqͥd & ad horreũ ꝑtine.
qui audit. & tenet. & facit qđ ait apłs Precipi¬
entes gͦ & rogamꝰ. ne in uacuũ grãm dĩ suscipi

Expanded text:
Si ergo eam Deus fundavit in aeternum, quid times ne cadaSi ergo eam Deus fundavit in aeternum, quid times ne cadarunt? Nonne ipse populus tuus suscepit misericordiam tuam? Si populus tuus suscepit misericordiam tuam, quomodo suscepimus misericordiam tuam, et in medio populi tui? quasi alii sint qui susceperunt, alii in quorum medio susceperpopulus Dei censentur omnes qui portant sacramenta ejus, sed non omnes pertinent ad misericordiam ejus. Omnes quippe sacramentum Baptismi Christi accipientes, Christiani vocantur; sed non omnes digne illquidam de quibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Tamen propter ipsam speciem pietatis in populo Dei nominantur: quomodo ad aream, quamdiu trituratur, non solum grana, sed etiam palea pertinet. Numquid et ad horreum pertinebiqui audit et tenet et facit quod ait Apostolus: Praecipientes ergo rogamus, ne in vacuum grati
Abbreviated transcription (Latin):
ris obaudiuit. gͦ ñ uidit : & ubi ẽ qͥb non est
nunciatũ de eo uidebunt: & qui ñ audierunt.
intelligent. Ad quos ñ missi st̃ ꝓphete: Ipsi
primo audiert̃. & intellexert̃ ꝓpħas. Reman¬
ritatẽ ñ intelligentes. Testam̃ti tabulas haben¬
tes. & hereditatẽ ñ tenentes. Sic̃ auduumꝰ ita &¬
lbi audiuimꝰ. ⁊di & uidimꝰ. Exxtra illã qui ẽ. nec
audit. nec uidet. In illa qui est. nec surdus est¬
nec cȩcus ẽ. Sic̃ auduumꝰ ita & uidimꝰ. Et ubi au¬
dis. ubi uides : in ciuitate dñi uirtutũ: in ciuita¬
te dĩ nr̃i. ds fundauit eã in et̃nũ. N insultent
heretici ꝑ partes concisi. non se extollant qui di
cunt ecce hic. ecce illic. Qui dicit ecce hic. ecce
illic: ad partes inducit. Unitatẽ ꝓmisit ds. Re¬
ges in unũ collecti st̃: ñ ꝑ scismata dissipati
S forte ista ciuitas quȩ mundũ tenuit aliqͣn.¬
do euertet᷑ : Absit. Ds fundauit eã in ȩt̃num

Expanded text:
ris obaudivit, ergo non vidit. Et ubi est, Quibus non est ris obaudivit, ergo non vidit. Et ubi est, Quibus non est nuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent ? Ad quos non missi sunt Prophetae, ipsi primo audierunt et intellexerunt Prophetaritatem non intelligentes; Testamenti tabulas habentes, et haereditatem non tenentes. Sed nos sicut a nec audit, nec videt; in illa qui est, nec surdus nec caecus est. Sicut audivimus, ita et vidimus. Et ubi audis? ubi vides? In civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. Deus fundavit eam in aeternum. Non insultent haeretici per partes conscissi: non se extollant qui dicunt, Ecce hic est Christus, ecce illic . Qui dicit, Ecce hic est, ecce illic, ad partes inducit. Unitatem promisit Deus: reges in unum collecti sunt, non per schismata dissipati sunt. Sed forte ista civitas quae mundum tenuit, aliquando evertetur. Absit: Deus fundavit eam in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
seruient ei Uide impletũ esse qđ dictũ ẽ. exalta¬
re suꝑ cȩlos ds: & suꝑ omnẽ t̾rã gła tua. Uide illũ
cuiꝰ pedes & manꝰ fixcis clauis: cuius ossa in ligno
pendentia numerata st̃. suꝑ cuiꝰ uestim̃ta sors
missa ẽ. Uide regnantẽ. quẽ illi uidert̃ penden¬
tẽ : uide in cȩlo sedentẽ. quẽ contepsert̃ in t̾ra
ambulantẽ. Uide inde impleri. cõmemorabun¬
tur & ouertent᷑ ad dñm unũisi fines t̃rȩ: & ado¬
rabt̃ in c̃spectu eiꝰ uniũsȩ patriȩ gentiũ. Hȩc
uidens exclama cũ gaudio. Sic̃ audiuimꝰ ita &
uidimꝰ. Merito sic uocat᷑ ipsa ȩccła de gentibus.
Audi filia & uide: & obliuiscere ppłm tuũ. &
domũ patͥs tui. Pat̃ tuus aquilo fuit. Ueni ad
montẽ syon. audi & uide. Nuide & audi. sed
audi & uide. Prius audi. postea uide. Audis pͥ¬
mo qđ ñ uides: uidebis postea qđ ñ audisti. Po¬
pulus eñĩ inqͥt quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ: in
obauditu auris obaudiuit mͥ. Si in auditu au

Expanded text:
Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Vide illum cujus pedes et manus fixi sunt clavis, cujus ossa in ligno pendentia numerata sunt, super cujus vestimentum sors missa est : vide regnantem, quem illi viderunt pendentem: vide in coelo sedentem, quem contempserunt in terra ambulantem. Vide inde impleri, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium . Haec videns exclama cum gaudio, Sicut audivimus, ita et vidimus. Merito sic vocatur ipsa Ecclesia de gentibus: Audi filia, et vide, et obliviscere populum tuum et domum patris tui . Pater tuus Aquilo fuit, veni ad montem Sion. Audi, et vide: non vide, et audi; sed audi, et vide: prius audi, postea vide. Audis primo quod non vides, videbis postea quod audisti. Populus, inquit, quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mi
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ : sella dicit qͥb bellat᷑ adũsus d̃m Qͥs eni
bellat aduersus dm̃: impietas & qͥd potest face¬
it do impiecas: Nichil. Qͥd facit fictile elisum
ad petrã: Quãuis uehem̃t̃ elidat᷑. tonto maiore
malo suo uenit: qͣnto maiore impetu uenerit
Hec bella magna erant᷑: erebra erant. Contͣ dñ
impietas dimicabat. & uasa fictilia conterebant᷑
p̃sum̃do de se homines: de uirtite sua multũ
pualendo. Cuiꝰ rei scutũ etiã iob dix̃ de quoda
impio. Cucurrit adũsus dm̃. in crassa ceruice
scuti sui. Qͥd ẽ in crassa ceruice scuti sui: ruimiũ
p̃sum̃do de ꝓtestione sua Nũqͥdnã isti tales erant
qͥ dicebant. ds ñr refugiũ & uirtus. adiutor in tri¬
bulationib quȩ inuenert̃ nos nimis: Aut in illo

Expanded text:
 Quis enim bellat adversus Deum? Impietas. Et quid potest facere Deo impietas? Nihil. Quid facit fietile vas elisum ad petram, quamvis vehementer elidatur? Tanto majore malo suo venit, quanto majore impetu venerit. Haec bella magna erant, crebra erant. Contra Deum impietas dimicabat, et vasa fictilia conterebantur: praesumendo de se homines, de virtute sua multum praevalendo. Cujus rei scutum etiam Job dixit de quodam impio: Cucurrit adversus Deum in crassa cervice scuti sui . Quid est, in crassa cervice scuti sui? Nimium praesumendo de protectione sua. Numquidnam isti tales erant qui dicebant: Deus noster refugium et virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis? aut
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderit ado. ds in se maneat.: ñ quasi cadat ñ
inuenierdo ubi sit. Magis eñĩ te subleuat. ut
in illo sis. quã in te incũbit: ut si te subdure.¬
ris cadat ille. si se subduxerit cadas tu Tu te
si subduxeris. ñ cadit ille. Qd gͦ ẽ. ds̃ in medio
eiꝰ : hoc significat qđ equius ẽ om̃b ds & ꝓsonas
ñ accipit. Quomͦ eñi illud qđ in medio ẽ paria
hab& spatia ad om̃s fines. ĩta ds medius ẽẽ dicit᷑
equalit̃ omnib consulens. Ds̃ in medio eiꝰ ñ cõmo¬
Adiuuabit eã đs uultu suo. lue ẽ adiutor in tͥ¬
bulationib quȩ inuenert̃ nos nimis. Adiuuabit
eã ds uultu suo. Qͥd ẽ uultu suo: Demonstratio¬
ne sua. Quomͦ se demonstrat as ut uultũ eiꝰ ui.¬
deamꝰ : ĩã cõmemoro. Didicistis p̃sentẽ dm̃. didici¬
mus ꝑ oꝑa qͣndo ab illo aliqͥd adiutorii accipimꝰ:
ita ut omnino ñ dubitemꝰ a dño nob ẽẽ concessũ

Expanded text:
ceciderit a Deo, Deus in se maneat, non quasi cadat, non ceciderit a Deo, Deus in se maneat, non quasi cadat, non inveniendo ubi sit. Magis enim te sublevat, ut in illo sis, quam in te incumbit, ut si te subduxeris, cadat. Ille si se subduxerit, cades tu: tu te si subduxeris, non cadet ille. Quid ergo est, Deus in medio ejus? Hoc significat quod aequus est omnibus Deus, n accipit. Quomodo enim illud quod in medio est, paria habet spatia ad omnes fines: ita Deus in medio esse dicitur, aequaliter omnibus consulens. In medio est, iAdjuvabit eam Deus vultu suo. Ille est, adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Quid est, vultu suo? Demonstratione sua. Quomodo se demonstrat Deus, et vultum ejus videamus? Jam commemoro, didicistis praesentem Deum, didicimus per opera. Quando ab illo aliquid adjutorii accipimus, ita ut omnino non dubitemus a Domino nobis esse concessum,
Abbreviated transcription (Latin):
care eugłm cȩpert̃ gentibꝰ. Hinc ciuitas dĩ lȩtifi¬
catur dũ mare turbat᷑ sonitu aquaꝵ suaꝵ. du
montes cont᷑barent᷑. querentes qͥd agerent. quo
de t̾ra eradicarent. Contra quẽ ÷ cont᷑ fluminis
impetus. lȩtificantis ciuitatẽ dĩ. Hic etiã osten¬
bat fluminis impetꝰ lȩtificantis ciuitatẽ dĩ Et qͥd
sequit᷑ : Sc̃ificauit tabnaculũ suũ altissimꝰ. Si gͦ
sequit᷑ scificationis nom̃. manifestũ ẽ fluminis
illos impetus de spũ scõ intelligendos: quo soĩfi¬
catur om̃is pia anima credens in xp̃m: ut fiat¬
Sȩuit mare. cont᷑bent᷑ montes: ds in medio eiꝰ
ñ cõmouebit᷑. Qͥd ẽ in medio eiꝰ : Tanquã đsuno
loco stet. & circũdent  eũ qͥ credt in eũ. Ergo
ambit᷑ loco dsx& lata st̃ quȩ circũdant. in angu¬
sto ẽ qui circũdat᷑: Absit. Nichil tale cogitetis de
do qͥ nullo capit᷑ loco: cui sedes ẽ conscientia pioꝵ
Et ita sedes ẽ dĩ in cordib hominũ. ut si homo

Expanded text:
elium coeperunt Gentibus. Hinc civitas Dei laetificabatur, dum mare turbaretur sonitu aquarum suarum, dum montes conturbarentur quaerentes quid agerent, quomm genus de terra eradicarent. Contra quem? Contra fluminis impetus laetificantes civitatem Dei. Hinc etiam ostenbat, Fluminis impetus laetificant civitatem Dei. Et quid sequitur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Si ergo sequitur sanctificationis nomen, manifestum est fluminis illos impetus de Spiritu sancto intelligendos, quo sanctificatur omnis pia anima credens in Christum, ut fiateviat mare, conturbentur montes: Deus in medio ejus, et non commovebitur. Quid est, in medio ejus? Tanquam Deus in uno loco stet, et circumdent eum qui credunt in eum. Ergo ambitur loco Deus, et lata sunt quae circumdant, in angusto est qui circumdatur? Absit. Nihil tale cogitetis de Deo, qui nullo capitur loco, cui sedes est conscientia piorum: et ita sedes Dei est in cordibus hominum, ut si homo
Abbreviated transcription (Latin):
monꝰ n fuit tardus uenire ad dormientẽ. fuit
enĩ quidã lapis angularis. contẽptibilis in quẽ
uidei offendert̃᷑.: p̃cisus de quoda monte sine ma¬
nibus hoc ẽ de regno iudȩoꝵ ueniens sine ma¬
nibus: qͥa humanũ opꝰ ñ accessit ad marĩa de
qua natus ẽ xp̃c S si lapis iste ubi in eum of̃¬
fendert̃ iudei. ibi remaneret: tu qͥ ascenderes
ñ haberes. Qͥd aut̃ factũ ẽ: Qd dicit ꝓphetia
danihelis: Quid. nisi qr creuit lapis ale & factꝰ
e mons magnꝰ: quã magnꝰ: ita ut impleret u

Expanded text:
mons non fuit tardus venire ad dormientem. Fuit mons non fuit tardus venire ad dormientem. Fuit enim quidam lapis angularis contemptibilis, in quem Judaei offenderunt , praecisus de quodam monte sine manibus, hoc est de regno Judaeorum veniens sine manibus, quia humanum opus non accessit ad Mariam, de qua natus Christus . Sed si lapis iste ubi in eum offenderunt Judaei, ibi remaneret, tu quo ascenderes non haberes. Quid autem factum est? Quid dicit prophetia Danielis? Quid, nisi quia crevit lapis iste, et factus e
Abbreviated transcription (Latin):
abscondi ñ potest: hec ẽ lucerna quȩ sub modio
ñ occultat᷑ omnib nota: om̃ib diffamata. Non
aut̃ uniũsi ciues eiꝰ st̃. sed illi in qͥb magnꝰ dñs
& laudabilis ualde. Quȩ ẽ gͦ ista ciuitas uideamꝰ:
neforte quia dictũ ẽ in ciuitate dĩ nr̃i in mon¬
te scõ eius. debeamꝰ querere istũ montẽ: ubi etĩa
exaudiri possimꝰ. N enĩ frustra dr in alio psal.¬
mo. Uoce mea ad dñm clamaui: & exaudiuit me
de monte scõ suo Adiuuit te gͦ mons iste. ut
egaudireris. Nam si in eũ ñ ascenderes: infra ia-¬
cens. clamare posses segaudiri ñ posses. Quis est
gͦ iste mons fr̃s : magna cura inquirendus mag.¬
na sollicitudine inuestigandus. Labore etiam
occupandus & ascendendus. Ss in aliqua parte.
libi ẽ gͦ iste mons: Si regionẽ aliquã tenuit. labo¬
randũ ẽ ut dixi. ut ad eũ ꝑueniat᷑ .S qͥd satagis :
Utinã ñ sis piger ascendere in montẽ : quoni

Expanded text:
abscondi non potest: haec est lucerna quae sub modio abscondi non potest: haec est lucerna quae sub modio non occultatur, omnibus nota, omnibus diffamata . Non autem universi cives ejus sunt, sed illi in quibus magnus Dominus, et laudabilis valde. Quae est ergo ista civitas, videamus, ne forte quia dictum est, In civitate Dei nostri, in monte sancto ejus, debeamus quaerere istum montem, ubi etiam exaudiri possimus. Non enim frustra dicitur in alio psalmo: Voce mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Adjuvit ergo te mons iste ut exaudireris. Nam si in eum non ascenderes, infra jacens clamare posses, sed exaudiri non posses. Quis est ergo iste mons, fratres? Magna cura inquirendus, magna sollicitudine investigandus; labore etiam occupandus et ascendendus. Sed si in aliqua partUbi est ergo iste mons? Si regionem aliquam tenuit, laborandum est, ut dixi, ut ad eum perveniatur. Sed quid satagis? Utinam non sis piger ascendere in montem, quomodo