comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ gustantis amaritudine ꝯtristant. Uñ ꝯcoᷤ
ꝓ amaritudine. nec u̾mis nec ullũ aĩal come¬
dit. Medica ⁊ uicia ħba paludoꝵ optima st̃. Me¬
dica dicta qr a medis tͣnssata ẽ. in greciã cẽpr̃e
quo eã xexxes rex ꝑsarũ inuiasit. ħ semel serit᷑:
decẽ aunis ꝑmance ita ut quat̾ uł sexies ꝑ anũ
possit recidi. Uicia dicta qd̾ uix ad tͥplicẽ ꝑue¬
niat fructũ: cũ alia legumina ꝓuentũ habe¬
Pisa dñr qd̾ eis pensabat᷑ aliqͥd minutũ auri. Nã
pis aurũ dr̃. Erbũ a greco trahit uocabłm. Hoc
eiuĩ illi orabũ dñt. Qs̃ dũ sit quibdã pecorib in¬
festũ. tauros tam̃ pingues efficit. De uitib .u.¬
ius plangationẽ p̾mꝰ noe institinit rudi
adhuc scło. Ap̃ grecos aut̃ inuentorẽ uitis
lib̾um appellant. Uñ ⁊ eũ gentiles pꝰ mortẽ dñi
Alii putant uites dictas qd̾ inuicẽ se untis inne¬
tami uicinisq arborib reptando relgeut᷑ fst .ni.

Expanded text:
vultum gustantis amaritudine contristant; unde eos prae amaritudine nec vermis nec ullum animal comedit. Medica, vicia, ervum pabulorum optima sunt. Medica dicta, quia a Medis translata est in Graeciam tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habePisum, quod eo pensabatur aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. Ervum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibusdam pecoribus infestum, tauros tamen pingues efficit. De vitibus . Vitis plantationem primus Noe instituit rudi adhuc saeculo. Apud Graecos autem inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post mortem deum Alii putant vites dictas, quod invicem se vittis innectant, vicinisque arboribus reptando religentur: est enim
Abbreviated transcription (Latin):
insticuit: s. ferror qualic̾q ñ specialit̃ uomẽ aut
aratro. St̾corandi agͥ rõnẽ pͥmꝰ indux̃ qͥdã noĩe
st̾cutaiᷤᷤ in italia: cutiꝰ ara apico dedicata ẽ romȩ.
He plura instrum̃ta agͥitȩ repꝑit.: p̃miꝰq agric
fiauit. Fundẽ quidã saturnũ putauert᷑. ut
maiorẽ ili nobilitatẽ facerent ħ uoĩȩ q̃ splen

Expanded text:
instituit, sed ferro qualicumque, non specialiter vomere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedicata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi nobili
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ grecos pͥmꝰ esiodꝰ poetiꝰ huma¬
nis studiis contulit. deinde dimo¬
critꝰ. magnꝰ qͦ cartaginensis in xͣx¬
Uocto uoluminib studũ agricusa¬
tionis conscͥpsit. Ap̃ romanos aut̃ de agricul¬
tua pͥmꝰ cato instituit: quẽ deinde marcꝰ te¬
rentiꝰ expolut. mox uirgiliꝰ laude carminũ
extudlit. Nec minꝰ studrũ habuert̃ pꝰmod̾ cor¬
neliꝰ celsꝰ. ⁊ uiliꝰ atticꝰ uł emilianꝰ. siue columel¬

Expanded text:
apud Graecos primus Hesiodus Boeotius humanis studiis contulit; deinde Democritus, Mago quoque Carthaginensis in XXVIII voluminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit, quam deinde Marcus Terentius expolivit, mox Virgilius laude carminum extulit. Nec minus studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus, et Julius Atticus, Aemilianus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ost asiã De euRopa
ad europã stilꝰ ũtend̾ ẽ. Europa qͥppe age¬
noris regis libiȩ filia fuit. ꝗͣ iouis abaf¬
frica raptã. incretã aduexit. ⁊ partẽ t̾ciã orb̾
ex eiꝰ noĩe appellauit. Iste ẽ añ agenor libie filiꝰ
ex qͣ ⁊ libia .i. affrica fert᷑ cognominata. Uñ ap¬
parae pͥꝰ libiã accepisse uocabłm. pꝰea exroꝑam.
Europa aũ in t̾cia orb parte diuisa. incip̾ a flu¬
mine thanai. descendẽs ad occasũ ꝑseptẽtona¬
lẽ oceanũ. usq in fines yspame. Cuiꝰ pars orien¬
talis ⁊ meridiana a ponto ꝯsurgens. tota mari
magno ꝯiungit᷑. i in infulas gades finit᷑. An¬
ma europe regio. scichia inferior. q̃ a meotidis
paludib incipiens. int̾ damibiũ ⁊ oceanũ.¬

Expanded text:
ania. De Europa ad Europam stilum vertendum. Europa quippe Agenoris regis Libyae filia fuit, quam Iovis ab Africa raptam Cretam advexit, et partem tertiam orbis ex eius nomine appellavit. Iste est autem Agenor Libyae filius, ex qua et Libya, id est Africa, fertur cognominata; unde apparet prius Libyam accepisse vocabulum, postea Europam. Europa autem in tertiam partem orbis divisa incipit a flumine Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae; cuius pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno coniungitur, et in insulas Gades finitur. Prima Europae regio Scythia inferior, quae a Maeotidis paludibus incipiens inter Danubium et Oceanu
Abbreviated transcription (Latin):
is ditissimi. Pamphilia. ysauria. ex situ loci.
pateat. Metropolĩ urbẽ. seleutiã ht̃. Cilicia aci¬
lice qͦdã nom̃ trax̃. quẽ ortũ fenicȩ dict̃. antiqͥorẽ¬
q ioue fuisse assert̾ plurima iacce cãpis. reci¬
piens abociduo liciã. ameridie mare ysciũ. a
t̃go montis tauri iuga. Hanc cidnꝰ ãnis int̾¬
secat. Matrẽ urbiũ ht̃ tarsim. In ea ⁊ choriscos
oppidũ ẽ. ũn crocꝰ płimꝰ ⁊optimꝰ uenit spira¬
mine fraglantior ⁊ colore plꝰ auro. Licia ñcu¬
pata ẽ. qd̾̃ aboriente adiuncta sit cilicie. Nã ht̃
aboriti ciliciã. aboccasu ⁊ meridie mare.a septẽ

Expanded text:
is ditissimi. Pamphylia. Isauria ex situ loci pflatibus pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet. Cilicia a Cilice quodam nomen traxit, quem ortum Phoenice dicunt, antiquioremque Iove fuisse adserunt. Plurima iacet campis, recipiens ab occiduo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis Tauri iuga. Hanc Cydnus amnis intersecat. Matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fraglantiori et colore plus aureo. Lycia nuncupata quod ab oriente adiuncta Ciliciae sit. Nam habet ab ortu Cilicia
Abbreviated transcription (Latin):
nãnt. lacͥmosis qͣsi uocib dolentes ł suã
mutat̾onẽ ł regis int̾rcũ.Nã diomedes ab
illiris intẽptꝰ ẽ. Hee aũ aues latine diame¬
dee uocant᷑. gciuͦ. eas herodios dict̃. Ulenno¬
nides aues egẏptiȩ appellate. aloto u̾ mennon
ꝑut. Nã cat̾uatĩ aduolare dicunt᷑ ex e ỹpro.
enses. m̃nomas nocant. Ento aũ anno ad Iliũ
uennunt. ⁊ cũbiduo cͥcuolauerint. t̾cia die
in euntes pugnã. uieissi se unguib to¬
st̃sq dilacerant ¶r mmie aues dicte aber¬
cimo saltt germanȩ u̾ nascunt᷑. Quar̃ pea¬
nȩ adeo ꝑobscura micant. ut qͣuis nox sit¬
pateat indicio plumar̾ sailgentañ. Qno¬
crotalon gͥti uocant iostꝰ longo. Iors ẽ itus¬
uali fluminis q̃semet ipsã purgat insito
tans aeropes cosae ⁊ gau los qͥ parente g
netula. Hec cũ aurũ inuenit. aufert ⁊ occul¬
tat. Cicero ꝓ ualerio flacco. Nõ plꝰ aurũ t qͣ

Expanded text:
rant, lacrymosis quasi vocibus dolentes vel suam rant, lacrymosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem, vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Hae autem aves Latine diomediae vocantur, Graeci eas herodios dicunegyptiae appellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex Aegypto enses Memnonias vocant. Quinto autem anno ad Ilium veniunt, et cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus rostrisque dilacerant. Hercyniae aves dictae ab Hercynio saltu Germaniae ubi nascuntur, quarum pennae adeo per obscurum emicant, ut quamvis nox pateat indicio plumarum fulgentium. 94 32. Onocrotalon Graeci vocant rostro longo. Quorum duNili fluminis, quae semetipsam purgat, rostro tans. 34. Meropes, eosdem, et Gaulos, qui parentes netula, quae cum aurum invenit, aufert et occultat. Cic., pro Valer. Flac.: Non plus aurum tibi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uis peligidicta quasi ales crinea. eo qd̾ in hie¬
me in aignis oceam nidos faẽ. pullosq ełticat¬
Qua extubante fert᷑ extento quore pelagꝰ
silentib uentis ꝯtinua septe dier̃ tũquilitta¬
te mitesc̾e̾. ⁊ eiꝰ fetib educandis obsequiũ ip
bitans in solitudine nili flumnis. ĩn.mno
dem̃ se ipsã uulna̾re. & asꝑsione sui sangnis
uiuificare filios. Siromphalide aues. abstro¬
fadib insuł appellate uͥ płimũ habundant.
adũsus q̃s hercules sagntis ẽ usus. Sũt enĩ
pelagi uolueres in inscilis habitantes. Dionte¬
dex aues a sociis a̾iomedis appellant᷑ qͦs fert̾ fi¬
bulȩ in easdẽ uolucres fusse ꝯu̾sos. forma fu¬
lice similes. inagnittidine cignis colore candi¬
do. duris  gͣndib rostris. St̃ aut̃ circa apit¬
liã in insula diomedȩ ⁊ int̃ scopulos littoꝵ
saxa uolitantes. Iudicant int̾ suos ⁊ ad¬
uenas.¶ ¶lã si grecꝰ ẽ. ꝓpiꝰ accedunt. ⁊blandi¬
ut᷑ si alienigena. morsu ĩptignant: Iuisi¬

Expanded text:
is dicta, quasi ales cyanea, eo quod hieme in stagnis Oceani nidos facit, pullosque educitQua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et ejus fetibus educandis obsequium ipsAegyptia, habitans in solitudine Nili fluminis, unde et deinde seipsam vulnerare, et aspersione sui sanguinis vivificare filios. 27. Stymphalidphadibus insulis appellatae, ubi plurimum abundant; adversus quas Hercules sagittis est usus. Sunt enim pelagi volucres in insulis habitantes. Diomedias aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulne
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃. Ex qͦ gu̾e q̃da germane dm̃r: eo qd̾ plus ce¬
t̾is nitt̾ant. Anseri nom̃ anas dedit̾ ꝑ dairiuati¬
onẽ ł asimilitudine. ł qd̾ ⁊ ip̃a natandi freq̃n¬
tiã ht̃. Ita uigilias noctis assiduitate clangoris
testat᷑. Nullũ aut̃ aĩal. ita odorẽ hoĩs sentit ut
anser. Uñ ⁊ clangore eiꝰ galloꝵ ascensꝰ rncapi
aque. uł in petͥs qͣs aque cͥcũdant. maritimoq
sẽꝑ delectat᷑ ꝓfundo. Quȩ dũ tẽpestatẽ ꝑsense¬
rit. fugiens in uado ludit. Mergꝰ abassiduitate
p̃uidentes eqͦris tẽpestatẽ. cũ lamore ad littora
tẽ: cũ ad littora mergi ꝯfugerint. Accipit̃ auis
aĩo plꝰ armata ꝗͣ ungłis. uͥtutẽ maiorẽ ĩ mi¬
nore corꝑe gestans. ħ abaccipiendo .i. a capien

Expanded text:
accepit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quod plus ceaccepit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quod plus ceteris nutriant. Anseri nomen ans dedit per derivationem, vel a similitudine, vel quod et ipsa natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis asstestatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser, unde et clangore ejus Gallorum ascensus in Capitaquae, vel in petris, quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum tempestatem rit, fugiens in vado ludit. Mergis ab assiduitatpraevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad littora tem constat, cum ad littora mergi confugerint. 55. Accipiter, avis animo plus armata, quam ungulis, virtutem majorem in minore corpore gestans. Hic ab
Abbreviated transcription (Latin):
pico saturm filio. nom̃ sũpsit. eo qd̾ eã in auspi¬
ciis utebat᷑. Nã fert̃ hanc auẽ qͥdã hr̃e diuinũ.
illo indicio qd̾ in qͣcq arbore indificauĩt. cla¬
qͥ statĩ excidat. uͥ ipsa insed̾it. Iste ẽ. pic̾ marciꝰ.
Nã alia ẽ pica. Pauo nom̃ desono uocis ht̃. Cuiꝰ
caro tã dura ẽ. ut putꝰdtinẽ uix sentiat. nec fa¬
cile cogat᷑. De qͦ qͥdã sic ait. Mliraris. quoties gẽ
portat᷑ ẽ appellat᷑. Testat᷑ id uetꝰ disticon illud.
Argiua pͥmo sũ tͣnsportata caruia: ante mͥ hotũ¬
nil nͥ fasis erat. Galꝰ a castratione uocat᷑. Int̃ ce¬
teras enĩ aues: huic soli testicłi adimunt᷑. Uetes
enĩ abscisos. gallos uocabant. Sic̃ aũi aleone lee¬
na. ⁊ a dracone dracena: ita a gallo gallina. Cuiꝰ
m̃bra ut fert̾ qͥdã. si auro liquescenti misceant᷑:
ꝯsumunit᷑. Anas abassiduitate nandi aptũ nom̃

Expanded text:
Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiPico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam fertur hanc avem quoddam habere divinum illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, cla picus Martius, nam alia est pica. 48. Pavo, nomen de sono vocis habet, cujus caro tam dura est, ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur; de quo quidam sic ait: Miraris quoties gemmportatus est, appellatur. Testatur id vetus distichon illud: Argiva primo sum tnil nisi Phasis erat. Gallus a castratione vocatus; inter ceteras enim aves huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena et a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Cuius membra, ut ferunt quidam, si auro liquescenti misceantur, consumi. Ans ab assiduitate natandi aptum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
pͥꝗͣ in eis ꝑ pennarũ ngͣdinẽ similitudinẽ ꝓpͥi
coloris ⁊gnosat. Postꝗͣ si eos tetros plumis as¬
perit. intotõ agnitos habundantiꝰ pascit. e pͥ¬
or in cadauĩb ocłm petit. Cornix annosa auis
ap̃ latinos gͣco noĩe appellat᷑. ꝗ̃ aiunt augure.
hõũ curas significatõib agẽ. insidiar̃ uias mon¬
stiare. fict᷑a p̃dicẽ. Magnũ nefas ħ crede. ut ds ꝯ
silia sira cornicib mandet. Huic int̃ inulta aus¬
picia tͥbiuit. ⁊̃ pluuias portende̾ uocib. Uñ ẽ il¬
lud. Tc̃ cornix plena. pluuiã uocat ĩꝓba uoce.
Graculꝰ agarrulitate ñcupat᷑. ñ ut qͥdã uolt̾ ꝓ eo
qd̾ gͣgati uolent. cũ sit manifestũ ex uoce eos
nũcupari. ẽ .. loqͣcissimũ genꝰ ⁊ uocib ĩportu
i nũ. Ricȩ qͦsi poetice qd̾ ũba in discͥmine uocis ex¬
pͥmant ut hõ. ꝑramos enĩ arboꝵ pendulȩ ĩpor¬
tuna garrulitate sonantes. ⁊ si lingͣs in sermo
ce saluto.Si me ñ uideas ẽẽ. negab̾ auẽ. Licꝰ a

Expanded text:
 in eis per pinnarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat; postquam vero eos tetros plumis aserit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur; quam aiunt augures hominum curas significationibus agere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere, ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huic inter multa auspicia tribuunt etiam pluvias portendere vocibus, unde est illud: Tunc cornix plena pluviam vocat improba voce. 45. Graculus, a garrulitate nuncupatus, non, ut quidam voluit, pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eum nuncupari. Est . Picae, quasi poetice, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes. Et si linguas in sermonce saluto, Si me non videas, esse negabis avem. Picus a
Abbreviated transcription (Latin):
ad singłas ꝯu̾satões colores mutent. aues man¬
suete.⁊ in hõiũ mansuetudine ꝯũsantes ac sine
felle. qͣs antiqͥ uenerias ñcupabant: eo qd̃ nidos
freq̃ntant. ⁊ oscło amorẽ ꝯcipiunt. Palũbes aueᷤᷤ¬
caste. ex morib appellant᷑ : qd̾ comites sint casti¬
in masłm insurgit.⁊ obliusscit᷑ sexũ libido p̾cepᷤ.

Expanded text:
ad singulas conversiones colores mutent, aves mansuetae, et hominum multitudine conversantes, ac sine felle: quas antiqui venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiunt. Colomba Decasta ex moribus appellatur, quod comes sit castiin masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps.
Abbreviated transcription (Latin):
solmage .i. solitarte ꝓpt̃ insidias dep̾dand̃i:
strepunt ut hyriuido. alie cant᷑ edunt chil¬
cissimos. ut cignꝰ ⁊ merula. Alie u̾ba nuo¬
ces honurã inuitant᷑. ut psitacꝰ. ipica: s &e
alia siẽ genẽ. ita ⁊ morib innumerabilia̾

Expanded text:
st, solitariae propter insidias depraedandi, strepunt, ut hirundines: aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula: aliae verba et voces hominum imitantur, ut psittacus et pica. Sunt et alia sicut genere, ita
Abbreviated transcription (Latin):
radios soł. alarũ plausu uoluntartũ sͥ intendiũ
nitͥt. sicq iter̃ decinerib suis resurgit. Cino¬
molgꝰ. & ũa arabiȩ auis ꝓm̃ ita tocata qs in ex¬
celsis nemorib dexit uidos ex friticib cinnariis
nẽ ⁊ fragilitatẽ. eosdẽ rimias plu̾̃batis appetunt
iaculis: ac sic cinama illa deponunt. ⁊ p̃cus ãpli¬
orib uendunt. eo qd̾ cinnamũ mag̾ ꝗͣ alia mer¬
catores ꝓbent. Psitacꝰ in indie litiorib gignit᷑.
colore nuridi torquȩ punirea. gͣndi lingͤ. ⁊ cet̾a¬
rũ auiũ latiore. Uñ artietlata u̾ba expmit. I
ita ut si eã ñ uideas. hominẽ loqͥ pttes. Pe nat¬

Expanded text:
radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit, sicque iterum de cineribus suis resurgit. Cinnamolgus et ipsa Arabiae avis, proinde ita vocata quod in excelsis nemoribus texit nidos ex fruticibus cinnami: nem et fragilitatem, eosdem nidos plumbatis appetunt iaculis, ac sic cinnama illa deponunt, et pretiis amplioribus vendunt; eo quod cinnamum magis quam alia mercatores probent. Psittacus Indiae litoribus gignitur, colore viridi, torque puniceo, grandi lingua et ceteris avibus latiore. Unde et articulata verba exprimit, ita ut si eam non vide
Abbreviated transcription (Latin):
los suos impiꝰ eẽ. Nãdũ uidit eos posse tẽpta¬
re uolatꝰ. nullas eis p̾bet escas. s u̾b̾at peniris
anido p̾cipitat. atq a tenõ ꝯpellit ad p̃dã:
ne forte adulti pigrescant. Capꝰ. itala lingͣ dr̃¬
acapiendo. Hẽ nr̃i fa̾conẽ uocant: eo qd̾ incͣ¬
uis digitis sit. Miluus. molł ⁊ uirib & uola¬
tu. qͣsi molł auis. und̾ ⁊ nuncupatꝰ ẽ: rapacissi¬
mꝰ tñ. sẽꝑ domesticis auib insidiat᷑. Osfifragꝰ
uulgo appellat᷑ auis. q̃ ossa abalto dimittit
frangit. Uñ ⁊ a frangendo ossa nom̃ accepie.
Turt᷑ a uoce uocat᷑. auis pudica. ⁊ sẽꝑ in montiũ
iugis. ⁊ in desertis solitudinib q ꝯmorans. lec¬

Expanded text:
los suos impios esse. Nam cum viderint eos posse tentae volare, nullas eis prebet escas, sed verberat pennis et a nido precipitat, et a tenero compellit ad predam ne forte adulti pigrescant. Et nota differa capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis et viribus et volatu, quasi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit et frangit. Unde et a frangendo ossa nomen accepit. Turtur de voce vocatur; avis pudica, et semper in montium iugis et in desertis solitudinibus commorans. Tec
Abbreviated transcription (Latin):
Nã alie simplices stͥ ut colũbȩ alie¬
astũte ut ꝑdĩe. Alie ad manũ se subiciunt
ut accipit̾. alie reformidant ut garunan¬
tes. Alis hõiũ ꝯu̾satõe delectant᷑ ut hyrũ¬
do. alie in desertis secretã uitã dilig̃t ut
tuit᷑. Alie solo semine repto pascunt᷑ ut
nent in locis sẽꝑut. sm   alie ad¬
uenticie. quȩ ꝓpͥtis tẽporib reũtunt᷑. ut
ciconiȩ. hyrundines. llie ꝯg̃gate id g̃ga¬

Expanded text:
Nam aliae simplices sunt, ut columbae: aliaastutae, ut perdix: aliae ad manum se subjiciunt, ut accipiter: aliae reformidant, ut garamentes: aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo: aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur: aliae solo semine reperto pascuntur, ut nent in locis semper. Aliae adventitiae quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, hirundines: aliae
Abbreviated transcription (Latin):
pollut st̃. Uñ ⁊ uestis nigͣ.pulla dieta ẽ. Ale
sunt in qͥb penne ꝑ ordinẽ fixe. uolandi
exibent usũ. Uocant᷑ aut̃ alȩ. qd̾ his. uues
cõplexos. alant ac foueant pullos. Penna a
pendendo .i. ad uolando dicta. Uñ ⁊ pend̾e.
Uolucres enĩ pennar̾ auxilio mouent᷑. qñ sea¬
eri mandant. Pluma. qͣsi piltiina. Nã sic̃
pili in q̃drupedũ corꝑe. ita plunta mambꝰ.
uiũ nomura multa a sono uocis ꝯstat eẽ
aposita ut grus. corius. cignꝰ pauo. itrauꝰ.
ulula. cutul. garrułꝰ. gͣculꝰ ⁊ ceta. Uarie¬
tas enĩ uocis eirũ docuit hoĩes qͥd nõarent᷑.
I quia ab acumine ocłoꝵ uocata ẽ. Tangem̃
conttut᷑ꝰ ẽẽ dr̃. ut cũ suꝑ maria ĩmobili penra
ferat᷑. nec huianis pateat obtutib. de tanta
sublimitate piscicłos natare uideat. ac toeñt
uistar descendens raptã p̃dã pennis ad litꝰ ꝑtra¬
hat. Nã & ꝯtra radiũ solis fert᷑ optutũ ñ flecte̾.
Uñ ⁊ prillossuos unguę suspensos radiis solis obi¬

Expanded text:
. Alae sunt, in quibus pinnae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae quod his aves conplexos alant ac foveant pullos. Pinna a pendendo, id est a volando, dicta; unde et pendere. Volucres enim pinnarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. Pluma quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus. Avium nomina multa a sono vocis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus et cetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. Aquila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere. Unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis obj
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ uocẽ ꝑlongũ. Mlexrosũ ĩt. uarias redde
modulatiões. ferunt aut̃ in ẏꝑhoreis partib p̃¬
cinentib eitharedis olores pssi mos aduolare:
apteq admodũ ꝯcine̾. Ulores aut̃. latinũ nom̃ ẽ
facere dicunt: sic̃ emiliꝰ ait. Eygnꝰ in auspiciis. sẽg
letissimꝰ ales. hc̃ op̃tant naute. qd̾ se ñ mergit in
undas. Scrucio gͦco noĩe dr̃. Qd̾ aĩal in similctu¬
dine anis penuas hr̃e uidet᷑. & tñ de t̾ra. altiꝰ ñ
eleuat᷑. Oua sua fouẽ negligit: s pnecta tm̃mͦ.
fotu pulu̾is aĩant᷑. Ardea uocata. quasi ardua .i.
dea.formidat enĩ ymbres.⁊ supͣ nubes euolat:
ut ꝓcellas nubiũ sentire ñ possit. Cũ uͦ altiꝰ uola¬
ũit. significat tẽpestatẽ. Hanc multi tantalũ
nominant. Fenixa rabie anis ddieta. qd̾ colorẽ fe¬
niceũ habeat. uł qd̾ sit in toto orbe singłaris ⁊
uniea. Nã arabes singłarẽ fence᷑ uocant. Hec.d̾.¬

Expanded text:
tantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fertur in hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: facere dicunt, sicut Aemilius ait 4: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in undas. Struthio Graeco nomine dicitur, quod animal in similitudine avis pinnas habere videtur; tamen de terra altius non elevatur. Ova sua fovere neglegit; sed proiecta tantummodo fotu pulveris animantur. Ardea vocata quasi ardua, id dea. Formidat enim imbres, et supra nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit. Cum autem altius volaverit, significat tempestatem. Hanc multi Tantalum nominant. Phoenix Arabiae avis, dicta quod colorem phoeniceum habeat, vel quod sit in toto orbe singularis et unica. Nam Arabes singularem 'phoenicem' vocant. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
spe qͦ uolatił simł. ⁊ qͣdrupes. qd̾ in aliisa¬
tib repꝑiri ñ sole. Rtiscinia anis. iñ nom̃
sũpsit. q cantii suo significare solet diei sur¬
gentis exortũ qͣsi lucena. Eadẽ ⁊̃ a credu¬
la dr̃. Deqͣ cicero in ꝓgnosticis. Et matuti¬
mitũ. Uñ ⁊ ap̃ augures. si lam̃tet᷑ tͥsticiã: si¬
ꝯpositũ nom̃ ht̃. auis ferał. onusta qͥde plii¬
mis. s gͣui sẽꝑ detenta pigricia ĩ sepulcͥs die
qua ouiddiꝰ. fedaq fit uolucͥs uent᷑i nuntia
luctꝰ. Ignauus bubo. dixũ mortalib om̃.
Deniq ap̃ augures. malũ : ͣt endefert᷑. Nãcũ¬
illiꝰ hebetat᷑. Hanc aut̃ insula cretensis ñ ht.
isi ueniat. aliunde morit᷑ staũ. Noctua aũ
ñ ẽ bubo. Nã bubo maior ẽ. Nocti corax. ap̃a
ẽ noctua. qr noctẽ amat. Est enĩ auis luciffu¬
ga et solẽ uid̾e ñ patit᷑. Strix. nocturna auis.
hñs nom̃ de sono uocis. Qñ enĩ clamat stͥdet.

Expanded text:
drupes, quod in aliis avibus reperiri non solet. 37. Luscinia avis inde nomen sumpsit, quod cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicer., in Prognosticis: Et matutimitum; unde et apud augures, si lamentatur, tristitiam; compositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravis semper detenta pigritia in sepulcris diequa Ovidius: Foedaque fit volucris venturi nuntia luctus, Ignavus bubo, dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertuillius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa est noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patitur. Strix nocturna avis, habens nomen de sono vocis; quando enim clamat stridet.
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ut earũ genꝰ uł differentia nosseti. Aueᷤᷤ
dicunt᷑ eo qd̾ uias certas ñ habeant: s ꝑ auia
queq discurrt̃. Alites. eo qd̾ ilis adalta ten¬
dant: & ad sublimia remigio alarũ ꝯscen¬
dant. Uolucres. a uolando. Nã un uolare̾ĩn
yãbulare dicimꝰ. Uola .N. dr̃. inedia parspe

Expanded text:
potuit, qui earum genus vel differentias nosset. Aves dictae, eo quod vias certas non habeant, sed per avia quaque discurrunt. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media par
Abbreviated transcription (Latin):
multas ꝓpt̾ t̾rarũ infec̃ditatẽ late uagantes.
ex quib quedã agͦs incolunt. quedã porten¬
tuose ac truces carnib humanis uestunt᷑:
eoꝵ sanguinẽ bibunt. Scichie plures t̾̃re
st̃ locupletes. in habitabiles tñ plures. Nã
aũ in plerisq locis auro & gẽmis affiuunt.
ꝑꝑ grifoꝵ ĩmanitatẽ. accessꝰ hõiũ rarꝰ e Sia
na magna: oscoꝵ. fasiden atq araxens s rca¬
nia dicta a silua irchana. quȩ scithiȩ subia¬
cet. hñs aboriente mare caspiũ. a meridie
armeniã. a septẽtͥone albaniã. ab occa sii
re popłi nuncupata ẽ. eo qd albo cnȩ nasct᷑.
ec aboriente submare caspiũ surgens ꝑ ora
oceani septẽtonał usq ad meotides palud&.
ꝑ deserta ⁊ inculta extendit᷑. Huiꝰ
t̾re canes ingentesst̃: tanteq fertta¬
tis ut tauros p̃mant. leones ꝑimant.
Armenia nuncupata ẽ abarmenio
rasonis thessałi comite. qͥ amisso rege iasore.¬
⁊ collecta muttitudine eiꝰ quȩ passim naga¬

Expanded text:
ter terrarum infecunditatem late vagantes, ex quibus quaedam agros incolunt, quaedam portentosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures. Nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum immanitate accessus hominum na magna Moschorum, Phasiden atque Araxen. Hyrcania dicta a silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septentrione Albaniam, ab occasu Ibre populi nuncupata, eo quod alba crine nascantur. Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimant. Armenia nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone collecta multitudine eius, quae passim vaga
Abbreviated transcription (Latin):
horiente lidiȩ adheret. ab̾ occidente hel¬
lesponto mari t̾minat᷑. Huiꝰ regio tioia ẽ
ꝗͣ ex suo noie appellauit tros. troianoꝵ rex.
pactoli unda extulit in diuicias torrentibꝰ
aureis. ħ antea meonia dicebat᷑. Quȩ dr̃
ꝓ breuitate duos fr̃s reges liddũ ⁊ tirre¬
nũ ferre ñ posset. Hinc ex sorte tyrrenꝰ¬

Expanded text:
oriente Lydiae adhaeret; ab occidente Heloriente Lydiae adhaeret; ab occidente Hellesponto mari terminatur. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros, Troianorum rexPactoli unda extulit in divitias torrentibus aureis. Haec antea Maeonia dicebatur, quae dum pro brevitate duos fratres reges Lydum et Tyrrhenum ferre non posset, hinc ex sorte Tyrrhen
Abbreviated transcription (Latin):
ciã. liddiã. Cariã. Pamphiliã. ysauriã. licũ.
atq ciliciã. Primna asye minoris. brthinia ĩ
pontiexordio. ad partẽ soł orientis adu̾sa
tracie iacet. multis aña noĩb appellata. Nã pͥꝰ
bericia dicta ẽ. deind migdonia: mox abit̾i¬
no rege bithinia ñcupata ẽ. Ipsa ẽ ⁊ maior
frigia. Nichomiedia urbs inea ẽ. uͥ hanni¬
bal fugiens. uenen hautuͦ aĩa expirauit
Calathia dicta ẽ a pͥscis galloꝵ. gentib. aqͥ¬
b extitit occuipata. Nã galli in auxiliũ
a rege bithinie euocati. regnũ cũ eo ꝑact
uictoria diuisert̃. sicq deinde gͦciᷤᷤ ãmixq.
pͥniũ gallo gͣci. nẽ ex antiqͦ galloꝵ nomine
ga sate dñr. ⁊ eoꝵ regio galathia ñcupat᷑.
frigia dicta ẽ. a frigia europis filia.
Noc ⁊ dardania. a dardano ioius
it celesti iupit̃ arco. Hic .ii. ꝓfectꝰ de chormo¬
to auitate. pͥmꝰ uenit infrigiã. Est aut̃
regio troadis. suꝑiecta ab aqͥlonis parte ga¬
lathis. ameridiano uicina ẽ licaomie. ab

Expanded text:
iam, Lydiam, Cariam, Pamphyliam, Isauriam, Lyciam atque Ciliciam. Prima Asiae minoris Bithynia in Ponti exordio ad partem solis orientis adversa Thraciae iacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspiravit. Galatia dicta a priscis Gallorum gentibus, a quibus extitit occupata. Nam Galli in auxilium a rege Bithyniae evocati, regnum cum eo parta victoria diviserunt, sicque deinde Graecis admixti primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae dicuntur; et eorum regio Galatia nuncupatur. Phrygia dicta a Phrygia Europis filia. Haec et Dardania a Dardano Iovis it caelesti Iuppiter arce. Hic enim profectus de Corytho civitate primus venit in Phrygiam. Est autem regio Troadi superiecta ab Aquilonis parte Galatiae; a meridiana vicina est Lycaoniae; ab
Abbreviated transcription (Latin):
syderib ponunt. Delumiue stellarũ Xxxix.
telle ñ habere ꝓpͥum lum̃. s a sole illumi¬
nari dicunt᷑ sic̃ iluna. De stellar᷑ situ .xel.¬
tellȩ ĩmobiles st̃: & cũ cȩlo fixe. ꝑpetuo mo¬
tu ferunt᷑. neq cadunt ꝑ diẽ: s solis splendo¬
re obscurantur. De stellarũ cursu. xla.
ẏdera atit ferunt᷑ aut mouent᷑. ferunt᷑ q̃
cęlo fixa st̃: & cũ celo uoluunt᷑. Mouent᷑ uͦ¬
quedã. sic̃ planete. id. ẽ. errat ⁊ce: que cur¬
sus suos uagos. cer̾ta tam̃ diffinitione ꝯficiũt.¬
exorte.citiꝰ ad occasũ ꝑueniunt. Aliȩ parit̃
oriunt᷑. & ñ simul occidunt. Om̃s aut̃ suo
distant a terra. ꝓpt̾ea dispari claritate ma¬
gis nunꝰ ue. nr̃is ocłis apparent. Nã multe
inaiorel st his quas uidemꝰ consꝑicuas. s lon¬

Expanded text:
sideribus ponunt. De lumine stellarum . Stellas non habere proprium lumen, sed a sole inluminari dicuntur, sicut et luna. De stellarum situ . Stellae inmobiles sunt et cum caelo fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. De stellarum cursu . Sidera aut feruntur, aut moventur. Feruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo voluero planetae, id est erraticae, quae cursus suos exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur et non simul occidunt: omnes autem suo tervallis distant a terra, propterea dispari claritate magis minusve nostris oculis apparent. Nam multae maiores sunt his quas videmus conspicuas, s
Abbreviated transcription (Latin):
nunt᷑ carbones. sicq argentũ uiuũ exmimo disti¬
lat. Sine ħ. neq argentũ neq es in aurari pot̃. lã¬
tȩ aut̃ uirtutis ẽ. ut si suꝑ sextariũ argent uiui
centenariũ saxũ suꝑ ponas. onĩ stati resistit: si uͦ¬
auri scrupulũ leuitatẽ eiꝰ. rapti sinu recipit. Exqͦ
intelligit᷑ ñ pond̾ s nataͣm eẽ cui cedit Seruat᷑ aut̃ ẽ
meliꝰ in uitreis uascłis: nã cȩt̾as mat̾ias ꝑforat. Po
tũ. Ap̃ antiqͦs atit̃ pͥor aeris ꝗ ferri cognitꝰ est
usus. Ere qͥppe pͥꝰ ꝓscindebant t̾rã: erecertamina
belli gerebant. fratq in p̾cio mag̾ es. aur̃ uͦ ⁊ ar
q honore. Usus exis pꝰ ea tnsiit. in simulacͥs in ua¬
Huic si addat᷑ plũbũ. colore p᷑pureo fit. duricalcũ
diclũ. qd ⁊ splendorẽ auri. ⁊ duriciã eris possideat.

Expanded text:
ntur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distintur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas onerisauri scrupulum, levitatem ejus raptim sinu recipit, ex quo intelligitur, non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis, nam caeteras materias perforat. Pottum. Apud antiquos autem prius aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe prius proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum verque honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vahuic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat.
Abbreviated transcription (Latin):
licti dñr a saeculo qͦ ꝯdunt᷑ a ꝯtinente. id qd̾ conti¬
net᷑ appellatũ In nomismate tͥa querunt᷑: inetal¬
lũ. figura ⁊ pondꝰ. Si ex his imũ defu̾it: nomisma
ñ ertt. Tria stꝰ aut̃ gnã argenti ⁊ auri ⁊ eris: sig¬
natũ. factã. infectũ. signatũ ẽ qd̾ nũmis ẽ: fuc
latta uenert̃. Dũ enĩ qͣcq ex causa ardentesfu¬
4 ue ex coquerent t̃ram qͣ calefactis uenis fucdit riuoᷤ cꝰ¬
cũq stcture: siuegͥ es illud fuit. siue aur̃ cũ in loca
t̾re dep̃ssiora decurrer&: sũpsit figam inquã illud
uł ꝓfluens riuus. uł excipiens lacuna formauãt.
Quarũ rer̃ splendore capti hoĩes cũ ligatas massas
nõiant. Cuimirũ inmodũ illd̾. ut dũ candidũ sit.
ĩp̃ssũ corꝑi lineas ingͣs reddit Argentũ uiirũ diełũ.
nacib guitar̃ concrecione tectis in herens. sepe &̃.
inst̾core uetustissimo cloacar̃ uł puteoꝵ limo. fit
ẽ ex minio ĩposito ꝯculȩ ferree: patena testea suꝑ¬

Expanded text:
icuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. 12. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex iis aliquid defuerit, nomisma non erit. 13. Tria autem sunt genera argenti, et auri, et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est qula ita venerunt. Dum enim quacunque ex causa ardentes silvae excoquerent terram, excalefactis venis fudit rivos c igitur aes illud fuerat, sive aurum, cum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud, vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines, cum ligatas vocant. Cui mirum in modum illud inest, ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum nacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea sup
Abbreviated transcription (Latin):
Est ant̃ uirens int̃dũ ⁊ niger aliqñ ⁊ tnͣstucidꝰ
crassiorẽ uisu.⁊ inspecłis parietũ ꝓ inagine
ũbius reddente gẽmas multieo faciunt. Hõ
lapidẽ ⁊ in india ⁊ mitalia. ⁊ adoceanũ in
hispania nasci tͣdunt. Ferunt aũ sub tibio
cesare qndã artificẽ excogitasse uitͥ tẽꝑam̃¬
tũ: ut flexibile ẽẽt ꝯ ductile. Qͥdũ admissꝰ

Expanded text:
 virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus
Abbreviated transcription (Latin):
a splendore.eo qd̾ reꝑcusso aere plꝰ ful
aura refulsit: hoc ẽ splendor auri. Nat᷑alen.
ẽut metallalloꝵ splendor pbas fulgeat.
luel alia reꝑcussꝰ. Hinc&e aurarii dicti:
quoꝵ fulgor splendidꝰ reddit᷑. Obridiũ aur̃
dictũ.: qͦd obradiet splendore. Est enĩ coloris
dib. ⁊ ꝓpͥetatẽ habebat ⁊ nom̃ Decorio i. pe¬
cudũ nũmi incidebant᷑ ⁊ signabant᷑. Postea
a sat᷑no ereus ñmꝰ inuentꝰ ẽ. Ip̃ẽ ri. signaie
nũmos ⁊ scbi instrtuit ꝓpt̾ea ⁊ erariũ saturno a

Expanded text:
ab splendore, eo quod repercusso aere plus fulaura refulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris dibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a
Abbreviated transcription (Latin):
fialã de pauim̃to: quȩ cõplicuerat se tãꝗͣ uas
correx̃. Hoc facto: cesar dix artifici. Nũqͥd aliꝰ
scit hanc conditurã uitroꝵ. Postqͣ ille iurais
negauit alt̃m ħ scire: iussit illũ cesar decol¬
lari. nedũ hoc cognitũ furet. aur̃ ꝓluto ha¬
beret᷑. iõiũ metalloꝵ p̾cia abstraherent᷑.
Et reuera siuasa uitrea ñ frangent᷑: melio

Expanded text:
conplicaverat se tamquam vas correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tiqͥssimi. ñ dũ auro argentoq muento: ere ute¬
bant᷑ Nã pͥꝰ erea pecunia in usũ fuit: p̾ea argen¬
tea. deinde aurea subsecuta ẽ: sabea q̃ cep̃. nom̃
sis. positõ dr̃. Et ẽ nom̃ exgͣco latinoq sermone cõ¬
qd̾ iunctũ sonat repositũ aur̃. Auraria nom̃ ht̃
ab auro. ⁊buta uͦ dñr. eo qͦd antea ꝑ tͥb singl̃as
exigebant᷑: sicuti nc̃ ꝑsingła torritoria. Sie aut̃ m
tres partes diuisũ fuisse romanũ ppłm ꝯstat. ut qͥ
p̾erant in singłis partib. tͥbum dicerent᷑. Uñ ẽ
sũptꝰ qͦs dabant ppłi. tͥbuta noĩart̃/ Uectigalia st̾
tͥbuta a uehendo dicta. Stipendiũ absti¬
pe pendenda noĩatũ. Antiq̃ cnĩ appende
cuntã soliti erant inag̃ q̃ adnunierare. Moneta
appellata ẽ. qr mon&. ne qua fraus in metallo tił
in pondẽ fiat. Nuͣmisma ẽ solidꝰ aureꝰ ł argenters.

Expanded text:
tiquissimi, nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta, sed ab ea qua coepit nomen έσις positio dicitur, et est nomen ex Graeco Latinoque sermone conquod junctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. 7. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicut nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut qui praeerant in singulis partibus tribuni disumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pond
Abbreviated transcription (Latin):
emermos. qͥ alatinis iõ eqͥnoctialis appellat᷑. qd̾
sol cũ ad eũ orbẽ ꝑuen̾it. eqͥnoctiũ fac̃. Emerinos
eiũ latinȩ dies dr̃ atq nox. Quo cͥculo dimidia
sꝑe pars ꝯstituta respicit᷑ .iiii. Quartꝰ cͥculꝰ an¬
tarticos uocat᷑: eo qd̾ ꝯtͣriꝰ sit circulo. quẽ articon
nõamꝰ. Quintꝰ cͥculꝰ cymerinꝰ tropicꝰ. qͥ a lati¬
nis hyemalis. siue brumalis appellat᷑: iõ qr sol¬

Expanded text:
hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo s
Abbreviated transcription (Latin):
ȩther. Merũ enĩ: purũ dr̃. Sunt ꝯ alia septẽ clĩ¬
mata celi. qͦsi uii. luiee aboriente in occidentẽ:
sub quib ⁊ mores hominũ dispares atq aĩa.¬
lia specialit̾ diu̾sa nascunt᷑. que uocata sunt
a locis quib dã famosis. Quoꝵ pͥmũ ẽ. merois.
tũ. rodꝰ. Quintꝰ ellespontꝰ Sextũ mesopontũ.
spherion supͣ teriã ẽ. ea pars cȩli q̃ a nobis tota ui¬
detur. hemnis spherion sub t̾ra ẽ: quȩ uid̃i ñ pot̃. ꝗͣ
diu sub terrã fuerit. De quinq circuł. xxii.
onȩ celi qͥnq st̃. qͣrũ distinctiõib quedã partes
temꝑie sua incolunt᷑. quedã ĩmanitate frigoris
aut caloris in babitabiles existunt. Quȩ iõ zone ł
circuli appellant᷑. eo qͦd incirc̃ductõe sꝑe existuñ.
terinos qͥ tropicos dr̃. qr in eo curuiens sol aqͥlonis
finib estatẽ fac̃. & ultra eũ cͥculũ ñ tͣnsit.s. statim
reũtit᷑. uinde tropicos appellat᷑.iii. Terciꝰ circulꝰ

Expanded text:
nt et alia septem climata coeli, quasi septem lineae ab Oriente in Occidentem, sub quibus et mores hominum dispares, atque animalia specialiter diversa nascuntur; quae vocata sunt a locis quibusdam famosis, quorum primus est Meroe, tus Rhodus, quintus Hellespontus, sextus Mesopontus, sphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. De quinque circulis caeli . Zonae caeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam inmanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo zonae vel circuli appellantur, eo quod in circumductione sphaerae existunt. terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ ẽẽ lucifluã: aliã nͦ obscurã. ita ⁊ paulatim
se reu̾tendo diu̾sas formas efficere. Alii e contͣ
aiunt lunã ñ suũ lum̃ hab̾e: s solis racdiis il¬
luminari. Uñ ⁊ eclypsin patit᷑: si int̾ ipsã et
solẽ umibra t̾rȩ int̾ueniat. Solenĩ ula loco su¬
ꝑior ẽ. Hinc euenit. ut qm̃ subillo ẽ: parte suꝑi¬
ore luceat. inferiore uͦ quã ht̃ ad t̾ras. obscura
sit. De formis lune .xxxii.

Expanded text:
partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita:o et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. De formis lunae . Pri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ sol distat at̾ris. quȩ longitudo fac̾ ut par¬
uiis uideat᷑ a nobis. De magnitudine lune .xxui.
Iagnitudo qͦ lunȩ. minor fert᷑ eẽ ꝗͣ solis. Nã dũ
sol suꝑior sit aluna. ⁊ tñ a nob̾ maior ꝗͣ luna ui¬
det᷑. iã si ꝓpe nos accessisse: multomaior ꝗͣ luna
c̃spueret᷑. Sic̃ aut̃ sol fortior ẽ t̃ra. ita t̾ra fortior ẽ
luna ꝑ aliquã qͣntitatẽ. Denat᷑a solis. xxuii.
Sol dñ igneꝰ sit . p̃nimio motu ꝯu̾sionis sue ãpliꝰ
incalescit. Cuiꝰ ignẽ dicunt philosophi aꝗͣ nut̾re.¬
⁊ eũ a ꝯtͣrio elem̃to uͥtutẽ luminis i caloris acci¬
ꝑe: unde uidemꝰ eũ sepiꝰ madidũ atq rorantẽ.

Expanded text:
quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. De magnitudine lunae . Magnitudo quoque lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per ali dum igneus sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere, unde videmus eum saepius madidum atque rorantem.
Abbreviated transcription (Latin):
celi. extrema eiꝰ sunt a curuitate dicta: ut
ẽ illd̾ ꝯuexũ qͦties claudit nox humida cȩlũ.
Contierũ enĩ curuũ ẽ: qͣsi ꝯu̾sũ. seu inclinatũ
anuȩ cęli due st̃. oriens ⁊ occasꝰ. Nã una porta
sol ꝓcedit: alia se recipit. Degemina facie ceti
lacies celi uł cap̃. orientał regio. ultima .xix.
iacet. quã sola niualis ꝑpetueq p̃munt hẏemes.¬
entalis ẽ. unde stellȩ aliquȩ oriunt᷑. Scda occi¬
dentalis: ubi nob aliquȩ stellȩ occidunt. Terti¬
aseptẽtͥonalis: uͥ sol ꝑuenit in dieb maiorib
Quarta austrał.: uͥ sol ꝑuenit noctib maiorib
Oriens aũ abexortu soł ẽ. nuncupatꝰ. Occidens qͦd
diẽ faciat occide atq int̾ire. abscondit enĩ lu¬
men mũdo. ⁊ tenebras suꝑ inducit. Septẽtͥon
aut̃ a septẽ stellis axis uocat᷑: quȩ in ipsũ reuo¬

Expanded text:
caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, anuae caeli duae sunt, oriens et occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. De gemina facie caeli . Facies caeli vel caput orientalis regio, ultima septeniacet, quam Zona nivalis perpetuaeque premunt hiemes.entalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revo
Abbreviated transcription (Latin):
mbrosiꝰ sc̃s in libro ex anieron sic eloquit᷑
dicens. Legimꝰ in dauid. Laudate eũ celi or¬
lors. Utrũ enĩ unũ sit cebũ an plures. conten¬
tio ẽ. dũ alii muttos eẽ asserant. alii aut̃ p̾t̃
unũ alios ẽẽ negant. Philosophi aut̃ mundi uͣii.
celos. id: planetas globoꝵ cũ sono motu iutro¬
duxerunt. quoꝵ. orbib conexa memorant oĩa.

Expanded text:
mbrosius sanctus, in libro Hexaemeron sic loquitur, dicens: Legimus in David: Laudate eum coeli coelorum. Utrum enim unum sit coelum an plures, contentio est, dum aliqui multos esse 24 asserunt, alii autem, praeter unum, alios esse negant. Philosophi autem mundi septem coelos, id est, planetarum globos consono motu introduxerunt. Quorum orbibus connexa
Abbreviated transcription (Latin):
pera celi ẽ species quedã in rotundũ formata.
Ieuiꝰ centrũ terra ẽ ex oĩb partib eqͣlit̃ ꝯclusa
Banc sꝑam nec pͥncipiũ hab̾e diciuit nec ter¬
minũ. iõ qͦd in rotundũ qͣsi circulꝰ unde in¬
cipiat uł uͥ designat. ñ facile ꝯp̃hendit᷑. Phi¬
lose phi autẽ mundi septẽ celos id: planetas
globoꝵ cũ sono mota introduxert̃. qͦꝵ orbib
conexa memorant oĩa. qͦs sͥ uinexos. ⁊ uelut¬

Expanded text:
formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos si
Abbreviated transcription (Latin):
paniꝰ usq ad t̾tiũ celũ fuisse se uitelligi rap¬
tũ. S de numero eoꝵ. nichu s̃ p̃̾sumat hu¬
mana temeritas. fec̃ aut̃ eos ds ñ in formeł uł¬
inconfusos: s rõne quadã ordius suo distin¬
ctos. Nã suꝑioris circuli celũ ꝓpͥo discretũ
t̾mino. equalib undiq spaciis collectũ ex¬
tendit. atq in eo uirtuites spũaliũ creatura¬
rũ constituit. Cuiꝰ quidẽ celi uata᷑m artifex
mũdi łs aquis tẽꝑanit: ne conflagratio
suꝑioris ignis inferiꝰ elem̃tũ succeud̾et. Dex¬
hinc cutalũ inferioris celi ñ uniformi s
inuiltiplici motu solidauit. nuncupans il¬
lud firmam̃tũ ꝓꝑ sustentationẽ suꝑiorũ

Expanded text:
Paulus usque ad tertium coelum fuisse se intelligit raptum. 25 Sed de numero eorum nihil sibi praesumat humana temeritas. Fecit autem eos Deus non informes, vel confusos, sed ratione quadam ordine suo distinctos. Nam superioris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creaturarum constituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum inferioris coeli, non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter sustentationem superiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cũ mnũdo ũti. Nlã si fixiis cȩlo manẽt. onĩs dies.
noctes equales existerent. S qm̃ alio loco cras oc¬
facit: occidens noctẽ induc̃. Nã uadens longiꝰ ad
meridiẽ hyemẽ fac̃: ut hibnis humorib ac prui¬
nis t̾ra pinguescat. Aecedens ꝓpiꝰ ad septẽtͥonẽ esta¬
tẽ reddit. ut fruges maturitate durent᷑: & quȩ st̾
in humidis incocta feruefacta mitescant. De def
noctẽ induc̃. Nã dies ẽ sol suꝑt̾ras: nox ẽ uͦ sol sub

Expanded text:
n cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras ocfacit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta mitescant. § 51 Denducit; nam dies est sol super terras, nox est sol sub