comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re: scił ut fidem in ea oꝑaret᷑. & fidem eiꝰ
biberet: & eã in corpꝰ suũ traiceret. Corpꝰ
ut faciã uoluntatẽ eiꝰ qui me misit. Non¬
ne uos dicitis. qđ adhuc .iiiiͬ. m̃ses sunt.
& messis uenit: In opus feruebat: & oꝑa¬
rios mittere disponebat. Uos .iiiiͬ. m̃ses
cõputatis ad messem: ego uob̾ aliã messem
albã & paratã ostendo. Ecce dico uob̃. Le¬
regiones ad messem. Ergo messores missu¬
rus ẽ. In hoc enĩ ẽ uerbũ uerũ. qr aliꝰ ẽ qͥ
metit. aliꝰ qui seminat: ut & qui seminat
simul gaudeat & qui metit. Ego misi uos
metere: qđd uos ñ laborastis. Alii labora¬
ergo: Messores misit: ñ seminatores. Quo
messores: Ubi iã alii laborauert̃.Nã ubi
iã laboratũ erat: seminatũ erat: & quod
seminatũ erat. ia maturũ factũ erat: fal¬
cẽ & tritiuã desiderabat. Quo gͦ erant mes¬
sores mittendi: Qbi iã ꝓpħȩ p̃dicauerant.

Expanded text:
re; scilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus re; scilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret: corpus ut faciam voluntatem ejus qui me misit. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Leregiones ad messem. Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego vos misi metere quod vos non laborastis. Alii laboraergo messores misit, non seminatores? Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, et seminatum erat, jam seminatum erat, jam maturum erat factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? Ubi jam Prophetae praedicaverant;
Abbreviated transcription (Latin):
bat aqua illa satiari: ut nuntiaret. xp̃m õ
nere abiecto. Cucurrit ad ciuitatẽ: & dicit
iã irascerent᷑. & indignarent᷑. & ꝑsequerent᷑.
U enite & uidete hoĩem: qͥ dixit mͥ oĩa qͦcũq
te: & ueniebant ad eũ. Et int̾ea rogabant
eũ discipuli dicentes. Rabbi: manduca.
Ierant enĩ emere cibos. & uenerant. Ille aũ
dix̃. Ego cibũ habeo manducare: quẽ uos
ñ scitis. Dicebant gͦ discipuli ad inuicẽ.
Nũquid aliquis attulit ei manducare᷑ Qo
mirũ si mulier illa ñ intelligebat aqũa:
Ecce discipuli ñdũ intelligebant ȩscam.
Audiuit aũ cogitationes illoꝵ: & iã ĩstru¬
it ut magister: ñ ꝑ circiutũ. sic̃ illã cuiꝰ
adhuc uirũ requirebat. s iã aꝑte. Meus
inquit cibus ẽ: ut faciã uoluntatẽ eiꝰ
qui me misit. Ergo & potꝰ ipse erat in
illa muliere: ut faceret eiꝰ uoluntatẽ qͥ
eũ miserat. Ideo dicebat. Sitio: da mͥ bibe¬

Expanded text:
bat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, bat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et diciti irascerentur, et indignarentur, et persequerentur. Venite, et videte hominem qui dixte, et veniebant ad eum. 31. Et interea rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos et venerant. Ille autem dixit: Ego habeo cibum manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister; non per circuitum, sicut illam cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus, qui miserat eum. Ideo dicebat, Sitio, da mihi bibe
Abbreviated transcription (Latin):
put uiri. Iã mulier ordinat᷑ in fide: &
regit᷑ bñ uictura. Postea quã audiuit hoc
ego sũ qui loquor tecũ iã ultra qͥo dice¬
ret. quando xp̃c dñs manifestare se uolu¬
it mulieri. cui dixerat crede mͥ: Et conti
muliere loquebat᷑. Quia quȩrebat ꝑditã:
qui uenerat quȩrere qđ ꝑierat: hoc illi
mirabant᷑. Bonũ eñĩ inuabant᷑: ñ malum
suspicabant᷑. Nemo tñ dix̃ quid quęxis: aut
quid loqueris cũ ea. Reliquit gͦ hydriã
suã mulier. Audito ego sũ qui loquor te¬
cũ. & recepto in cor xp̃o dño: quid faceret
nͥ iã hydriã dimitteret. & eugłizare curre¬
ret: diecit cupiditatẽ: & ꝓperauit annun¬
tiare ueritatẽ. Discant qui uolunt eugli¬
tare: ꝓiciant hydriã ad puteũ. Recorda¬
mini. quid suꝑius dixerĩ de hydria. Uas
erat. un aqua hauriebat᷑: greco noĩe appel¬
si aquariũ diceret᷑. diecit gͦ hydriã: que iã
ñ usui. s oneri fuit. Auida quippe desidera¬

Expanded text:
 » Jam mulier ordinatur in fide et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc: « Ego sum qui loquor tecum, » jam ultra quid diceret? quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat: « Crede mihi. » muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat , hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quia quaeris, aut quia loqueris cum illa? Reliquit ergo hydriam suam mulier, audito: Ego sum, qui loquor tecum. Et recepto in corde Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria. Vas erat quo aqua hauriebatur. Graeco nomine appelsi aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desidera
Abbreviated transcription (Latin):
eius: & mulieri dicebant: qi iã ñ ꝓpt̾ tuã
loquelã credimꝰ: ipsi enĩ nos audiuimꝰ
& scimꝰ. qr hic ẽ uere saluator mundi Et
hoc paululũ ammaduertendũ ẽ: qr le¬
ctio terminata ẽ. Mulier pͥma nuntiauit:¬
& ad mulieris testimoniũ credider̃t̃ sama¬
ritani: & rogauert̃ eũ ut apud eos mane¬
ret: & mansit ibi biduo: & plures credi¬
dert̃. Et cũ credidissent: dicebant muli¬
eri. Non iã ꝓpt̃ uerbũ tuũ credimꝰ. s
ipsi cognouimꝰ & scimꝰ. qr uere hic ẽ sal¬
uator mundi. Primo ꝑ femina: postea ꝑ
nos amicos: tãquã illa muliere. hoc ẽ
ȩccłia nuntiante. Ad xp̃m ueniunt: cre¬
dunt ꝑ istã famã. Manet apud eos biduo:
hoc ẽ dat illis duo p̃cepta caritatis: & mul-¬
to plures & firmiꝰ in eũ credunt. q̃m ue¬
re ipse ẽ saluator mundi.

Expanded text:
icebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus, ipsi enim audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. » Et hoc paulatim animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret. Et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: « Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. » Primo per famam, postea per nos amicos; tanquam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plures et firmius in eum credunt, quoniam vere ipse est Salvator mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm nocte uenerat. & ipse non
quidem incredulus. s timidus: nã
ideo nocte uenerat ad lucẽ. quia
illuminari uolebat & sciri time¬
bat: respondit uideis. Nũquid lex
nr̃a iudicat hominẽ: nͥ audierit
ab ipso pͥus. & cognouerit qͥd faciat:
N olebant enĩ illi ꝑuerse anteeẽ dap¬
natores: quã cognitores. Sciebat
enĩ nichodemꝰ. uel potiꝰ credebat: qr
si tantũm eũ uellent pacient̾ audire. for¬
te similes fierent illis qͥ missi st̃ tenere: et
maluert credere. Illi nãq ꝑuersi: illi re

Expanded text:
Dominum nocte venerat, et ipse non Dominum nocte venerat, et ipse non quidem incredulus, sed timidus; nam ideo nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat: respondit Judaeis, Numquid Lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? Volebant enim illi perverse ante esse damnatores quam cognitores. Sciebat enim Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum vellent patienter audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere, et maluerunt credere. Illi responderunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
ne: & pleni ammiratione. Nam ce
testimoniũ ꝑhibuerunt diuinȩ do¬
ctrinȩ eiꝰ. cũ dicerent a quib missi
erant. Quare ñ adduxistis eum:
Responderunt enĩ: nũquã se audis¬
se hominẽ sic loquutũ. Non enĩ
quisquã sic loquitur homo. Ille aũ
sic loquutus ẽ: qr d̾s erat & homo.
Tam̃ pharisei testimoniũ eoꝵ repel¬
lentes: dixert̃ eis. Nũquid &e uos
seducti estis: Uidemꝰ enĩ delecta¬
tos uos eẽ sermonib illius. Nũ quid
aliquis de pͥncipib credit in eum:
aut ex phariseis: Sed turba hȩc
quȩ ñ nouit legẽ: maledicti sunt.
Qui ñ nouerant legẽ ipsi credebanł
in eũ qui miserat legẽ: &e eũ qui
miserat legẽ. contẽpnebant illi qui
docebant legẽ: ut impleret᷑. qđ di¬
xerat ipse dñs. Ego ueni. ut ñ uiden¬
tes uideant: & uidentes cȩci fiant.
Cęci enĩ facti sunt pharisei docto¬
res: illuminati sunt ppłi nescienteᷤᷤ
legẽ: & in auctorẽ legis credenteᷤ.
Nichodemꝰ tñ unꝰ ex phariseis. qͥ ad

Expanded text:
ne, et pleni admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent ii a quibus missi erant: Quare non adduxistis eum? Responderunt enim, nunquam se audisse hominem sic locutum. Non enim quisquam sic loquitur homo: ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo: tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Nunquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Nunquid aliquis de principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem; et eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: ut impleretur quod dixerat ipse Dominus, Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Pharisaei doctores, illuminati sunt populi nescientes Legem, et in auctorem Legis credentes. 2. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
contradictorib. Om̃s enĩ sectȩ quȩ
se aliquã religionẽ hõib inserere p̃¬
sũpsert̃: ñ negauert̃ istã m̃tiũ resur¬
rectionẽ: ne diceret᷑ eis. Si ñ resurgit
aĩa: quare mͥ loqueris: Ꝙd in me face¬
re uis: Si ñ facis ex deteriore melio¬
rẽ: quare loqueris: Siñ facis ex iniquo
iustũ: qͦre mͥ loqͣris: Si autẽ facis ex iniqͦ
iustũ: ex impio piũ: ex stulto sapientẽ:
si tͥ cͦdidero. Uolentes gͦ eͤdi sͥ ões qͥ ĩstituer̃t
aliciuꝰ etiã false religionis sectam:
negare istã resurrectionẽ mentiũ¬
ñ potuert. Om̃s de illa consenser̃t:
sed multi carnis resurrectionẽ nega¬
uert̃. Dixert̃. in fide iã factã ẽẽ resur¬
rectionẽ. Talib resistit apls dicens. Ex¬

Expanded text:
contradictoribus? Omnes enim sectae, quae contradictoribus? Omnes enim sectae, quae se aliquam religionem hominibus inserere paesumpserunt, non negaverunt istam mentium resurrectionem, ne diceretur eis: Si non resurgit anima, quare mihi loqueris? Quid in me facere vis! Si non facis ex deteriore meliorem, quare mihi loqueris? Si non facis ex iniquo justum, quare mihi loqueris? Si autem facis ex iniquo justum, ex impio pium, ex stulto sapientem, si tibi credidero. Volentes ergo sibi credi omnes qui instituerunt alicujus etiam falsae religionis sectam, negare istam mentium resurrectionem non potuerunt; omnes de illa consenserunt: sed multi carnis resurrectionem negaverunt; dixerunt in fide jam factam esse resurrectionem. Talibus resistit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cat. sic & filiꝰ quos uellet uiuificarre.
Quid gͦ de illa resurrectione corporis.:
Nã isti qui audiunt & uiuunt: un. nͥ
audiendo uiuunt: Amicus enĩ spon¬
si stat & audit eũ: & gaudio gaudie
ꝓpter uocẽ sponsi. Non ꝓpt̾ uocẽ suã:
hoc ẽ participando. ñ existendo au-¬
diunt & uiuunt. Et om̃s qui audi¬
unt. uuunt: qr om̃s qui obȩdiunt
uiuunt. Dic aliquid dnẽ: etiã de re¬
surrectione carnis. fuert̃ enĩ qui eã
negarent: & dicerent. qr ista sola ẽ
resurrectio quȩ fit ꝑ fidẽ Cuiꝰ resur¬
rectionis mͦ dñs fecit cõmemoratio¬
nẽ. & insłamauit nos.: qr quidam
mortui audiunt uocẽ filii di. & uiuent.
Non eoꝵ qui audierint alii morient᷑. & alii
uiuent: s om̃s qͥ audierint uiuent. quia
om̃s qui obedierint uiuent. Eccce uidemꝰ re¬
surrectionẽ m̃tiᷤ.Non gͦ amitamꝰ de¬
fide resurrectionẽ carnis. Et nͥ tu do¬
mine iħu dixeris eã: qͥd opponemꝰ

Expanded text:
cat, sic et Filius quos vellet vivificaret. 14. cat, sic et Filius quos vellet vivificaret. 14. Quid ergo de illa resurrectione corporis? Nam isti qui audiunt et vivunt, unde, nisi audiendo, vivunt? Amicus enim sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi , non propter vocem suam; hoc est, participando, non existendo audiunt et vivunt: et omnes qui audiunt, vivunt; quia omnes qui obediunt, vivunt. Dic aliquid, Domine, etiam de resurrectione carnis. Fuerunt enim qui eam negarent, et dicerent quia ista sola est resurrectio quae fit per fidem. Cujus resurrectionis modo Dominus fecit commemorationem, et inflammavit nos, quia quidam mortui audient vocem Filii Dei, et vivent. Non eorum qui audierint alii morientur, et alii vivent; sed omnes qui audierint vivent, quia omnes qui obedierint vivent. Ecce videmus resurrectionem mentis: non ergo amittamus fidem de resurrectione carnis. Et nisi tu, Domine Jesu, dixeris eam, quem opponemus
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ. ut ẽẽt uita in semetipso: pat̃ uͦ
ñ genitꝰ uita in semetipso. Nec mi¬
norẽ filiũ genuit: qui crescendo fie¬
ret ęqualis. Non enĩ ad sui ꝑfectionẽ
adiutꝰ ẽ tẽpore: ꝑ quẽ ꝑfectũ creata
st̃ tẽpora. Ante oĩa tẽpora. patͥ coęt̾nꝰ
ẽ. Non eñĩ umquã pat̃. sine filio Eternꝰ
aũ pat̾ ẽ. Ergo coet̾nus & filiꝰ. Qd tu:
Aĩa mortua eras: amiseras uitã. Audi
patrẽ ꝑ filiũ. Surge. iecipe uitã: ut in
eo recipias uitã. quã ñ habes in te. qͥ
habet uitã in semetipso. Uiuificat gͦ
te pat̾ & filiꝰ. &e agit᷑ pͥma resurrectio.
q̃n resurgis ad participandã uitã qđ
tu ñ es: & participando efficeris uiuens.
Resurge a morte tua. in uitã tuã qui
ẽ ds tuus: & transi a morte in uitã
ȩternã. Habet enĩ uitã et̃nã pater
in semetipso: & nͥ filiũ talem gene¬
raret qui haberet uitã in semetipso:
ñ sic̃ pat̾ suscitat mortuos & uiuifi¬

Expanded text:
nitus ut esset vita in semetipso: Pater vero nitus ut esset vita in semetipso: Pater vero non genitus vita in semetipso. Nec minorem Filium genuit, qui crescendo fieret aequalis. Non enim ad sui perfectionem adjutus est tempore, per quem perfectum creata sunt tempora. Non enim unquam Pater sine Filio: aeternus autem Pater est; ergo coaeternus et Filius. Quid tu, anima? Mortua eras, amiseras vitam, audi Patrem per Filium. Surge, recipe vitam; ut in eo recipias vitam quam non habes in te, qui habet vitam in semetipso. Vivificat ergo te Pater, et Filius; et agitur prima resurrectio, quando resurgis ad participandam vitam quod tu non es, et participando efficeris vivens. Resurge a morte tua in vitam tuam, qui est Deus tuus; et transi a morte in vitam aeternam. Habet enim vitam aeternam Pater in semetipso; et nisi Filium talem generaret, qui haberet vitam in semetipso, non sicut Pater suscitat mortuos et vivifi
Abbreviated transcription (Latin):
ei daret᷑. qui posset accipe. Cũ gͦ audis.
dedit tͥ ẽẽ: ñ eras qui acciperes: & existen¬
do. accepisti ut eẽs. Dedit structor domui
huic. ut ẽẽt. Sed quid ei dedit: Ut do¬
mus ẽẽt. Cui dedit: Huic domui. Qͥo
ei dedit: Ut domꝰ ẽẽt. Quomͦ potuit
dare domui. ut domꝰ eẽt: Etenĩ si domꝰ
erat: cui daret ut domꝰ ẽẽt. q̃n ĩã domꝰ
erat: Quid ẽ gͦ dedit ei ut domꝰ ẽẽt:
Fecit ut domꝰ ẽẽt. Quid gͦ filio dedit:
Dedit ei ut filiꝰ ẽẽt: & genuit ut uita
ẽẽt: hoc ẽ. dedit ei habere uitã in se¬
metipso: ut eẽt uita ñ egens uita: ne
participando intelligat᷑ habere uitã.
Si enĩ participando haberet uitã: pos¬
set & amittendo ẽẽ sine uita. Hoc. in
filio ne accipias. ne cogites. ne credas.
Manet gͦ pat̾ uita: mnanet ce filiꝰ uita.
Pat̃ uita in semetipso. ñ a filio: filiꝰ ui¬
ta in semetipso. s a patre. A patre ge¬

Expanded text:
ei daretur, qui posset accipere. Cum ergo audis, ei daretur, qui posset accipere. Cum ergo audis, Dedit tibi esse, non eras qui acciperes, et existendo accepisti ut esses. Dedit structor domui huic ut esset. Sed quid ei dedit? Ut domus esset. Cui dedit? Huic domui. Quid ei dedit? Ut domus esset. Quomodo potuit dare domui ut domus esset? Etenim si domus erat; cui daret, ut domus esset, quando jam domus erat? Quid est ergo, Dedit ei ut domus esset? Fecit ut domus esset. Quid ergo Filio dedit? Dedit ei ut Filius esset, genuit ut vita esset: hoc est, Dedit ei habere vitam in semetipso, ut esset vita non egens vita, ne participando intelligatur habere vitam. Si enim participando haberet vitam, posset et amittendo esse sine vita: hoc in Filio ne accipias, ne cogites, ne credas. Manet ergo Pater vita, manet et Filius vita: Pater vita in semetipso, non a Filio; Filius vita in semetipso, sed a Patre. A Patre ge
Abbreviated transcription (Latin):
fons uite. & in lumine tuo uidebimꝰ
lum̃. Non gͦ sic̃ aĩa aliquid aliud ẽ.
ante quã illuminet᷑. & fit meliꝰ cum
illuminat᷑ participatione melioris:
ita & uerbũ dĩ. filiꝰ dĩ. aliquid aliud
erat antequã accipet uitã. ut partici¬
pando habeat uitã: s uitã habet in
semetipso: ac ꝑ hoc. ipse ẽ. ipsa uita.
Quid gͦ ait: dedit filio uitã habere in se¬
metipso: Breuit̃ dixerĩ: genuit filiũ.
Neq enĩ erat sine uita. &e accepit uitã:
s nascendo uita ẽ. Pat̃ uita ẽ. ñ nascen¬
do: filius uita ẽ. nascendo. Pat̃ de nul¬
lo patre: filiꝰ de dõ patre. Pat̃ qđ g̃. a¬
haberet eã in semetipso: tãquã diceret
Pat̃ qui ẽ uita in semetipso: genuit filiũ
qui ẽẽt uita in semetipso. Pro eo enum
qd ẽ genuit. uoluit intelligi dedit:
tãquã si cuiquã diceremꝰ. Dedit tͥ ds̃
ẽẽ. Cui dedit: Si alicui iã existenti de¬
dit eẽ: ñ ei dedit ẽẽ. qr erat. antequã

Expanded text:
fons vitae, fons vitae, 13. Non ergo sicut anima aliquid aliud est antequam illuminetur, et fit melius cum illuminatur participatione melioris; ita et Verbum Dei, Filius Dei, aliquid aliud erat antequam acciperet vitam, ut participando habeat vitam: sed vitam habet in semetipso; ac per hoc ipse est ipsa vita. Quid ergo ait, Dedit Filio vitam habere in semetipso? Breviter dixerim, Genuit Filium. Neque enim erat sine vita, et accesed nascendo vita est. Pater vita est non nascendo, Filius vita est nascendo. Pater de nullo patre, Filius de Deo Patre. Pater haberet eam in semetipso; tanquam diceret, Pater qui est vita in semetipso, genuit Filium qui esset vita in semetipso. Pro eo enim quod est genuit, voluit intelligi dedit. Tanquam si cuiquam diceremus, Dedit tibi Deus esse. Cui dedit? Si alicui jam existenti dedit esse, non ei dedit esse; quia erat, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
quom̃ cũ ipsa ẽ in corpore. p̾stat illi
uigorẽ. decorẽ. mobilitatẽ. officia men¬
broꝵ: sic cũ uita eiꝰ ds̃ in ipsa ẽ. p̃stat
illi sapientiã. pietatẽ. iusticiã. caritatẽ
Aliud ẽ gͥ qd prȩstat᷑ corpori de anima:
aliud qđ p̃stat᷑ aĩȩ de do. Uiuificat: ce
uiuficat᷑. Mortua uiuificat: si ipsa ñ ui¬
usicat᷑. Ueniente itaq uerbo. & infuso
audientib factisq illis ñ solũ audien¬
tib. s etiã obȩdientib resurget anima
a morte sua ad uitã suã: hoc ẽ ab ini¬
quitate. ab insipientia. ab impietate.
ad dm suũ: qui ẽ illi sapientia. iusticia.
claritas. Surgat ad illũ: illuminetur
ab illo. Accedite inquit ad eũ. Et qͥd
uob̾ erit: Et illuminamini. Si ergo
accedendo illuminamini: & receden¬
do tenebramini: ñ erat in uob̾ lumen
urm̃. s in dõ ur̃o. Accedite: ut resurga¬
tis. Si recesseritis. moriemini. Si gͦ acce¬
dendo uiuitis. recedendo mori mini:
ñ erat in uob̃ uita ur̃a. Ipsa ẽ enĩ uita

Expanded text:
re, praestat illi vigorem, decorem, mobilitatem, officia membrorum; sic cum vita ejus Deus in ipsa est, praestat illi sapientiam, pietatem, justitiam, charitatem. Aliud est ergo quod praestatur corpori de anima; aliud quod praestatur animae de Deo: vivificat, et vivificatur; mortua vivificat, si ipsa non vivificatur. Veniente itaque verbo et infuso audientibus, factisque illis non solum audientibus, sed etiam obedientibus, resurgit anima a morte sua ad vitam suam; hoc est, ab iniquitate, ab insipientia, ab impietate ad Deum suum, qui est illi sapientia, justitia, claritas. Surgat ad illum, illuminetur ab illo. Accedite, inquit, ad eum. Et quid nobis erit? Et illuminamini . Si ergo accedendo illuminamini, et recedendo tenebramini; non erat in vobis lumen vestrum, sed in Deo vestro. Accedite, ut resurgatis: si recesseritis, moriemini. Si ergo accedendo vivitis, recedendo morimini; non erat in vobis vita vestra. Ipsa est enim vita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ. Ipsos itaq filiꝰ. quos & pat̾: qr ñ
alia nec alit̾: s hȩc filiꝰ similit̃ facit.
Ita plane intelligendũ ẽ: & ita tenen¬
dum. Sed mem̃tote: qi filiꝰ qͦs uult
uiuificat. Tenẽte hic gͦ ñ solũ pote¬
statẽ filii: uerũ etiã uoluntatẽ. & fi¬

Expanded text:
ipsum; ipsos itaque Filius quos et Pater: quia non alia, nec aliter, sed haec Filius similiter facit. Ita plane intelligendum est, et ita tenendum: sed mementote, quia Filius quos vult vivificat. Tenete hic ergo non solum potestatem Filii, verum etiam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
fine resurrectionẽ mortuoꝵ. Nã ita
credidimꝰ. Imino ñ expectabamꝰ. s pla¬
ne expectare debemꝰ. Neq enĩ falsum
credimꝰ: in sine mortuos resurrecturo ᷤ.
Cũ gͦ uellet dñs iħc insinuare nobis
quandã resurrectionẽ mortuoꝵ. ante
resurrectionẽ mortuoꝵ: ñ sic̃ lazari. uł
filii illiꝰ iuduȩ. uel filiȩ archisynago¬

Expanded text:
fine resurrectionem mortuorum; nam ita fine resurrectionem mortuorum; nam ita credidimus: imo non exspectabamus, sed plane exspectare debemus; neque enim falsum credimus in fine mortuos resurrecturos. Cum ergo vellet Dominus Jesus insinuare nobis quamdam resurrectionem mortuorum ante resurrectionem mortuorum; non sicut Lazari , vel filii illius vidu
Abbreviated transcription (Latin):
se: & loqui de resuscitatione mortu¬
orũ. Et ecce iã resurgunt mortui.
Qui enĩ uerbũ meũ audit. & credit
ei qui misit me. habet uitã ȩternã:
&e in iudiciũ ñ uenit. Proba. qr resur¬
rexit. Sed transiit inquit. a morte
ad uitã. Qui transiit a morte ad ui¬
tã: nullo dubitante utiq resurrex̃.
Non enĩ transiret de morte ad uitam:
nͥ pͥmo ẽẽt in morte. & ñ ẽẽt in uita.
Cũ aũ transierit: erit in uita & ñ erit
in morte. Mortuus gͦ erat & reuixit:
ꝑierat. & inuentus ẽ. fit ꝓinde iã que¬
dam resurrectio: & transeunt hoĩes. a
morte quada. ad quanda uitã. A mor¬
te infidelitatis. ad uitã fidei: a morte
falsitatis. ad uitã ueritatis: a morte
iniquitatis. ad uitã iusticiȩ. Est gͦ &e
ista. quȩdã resurrectio mortuoꝵ. Ape¬
riat illã płeniꝰ &e dilucescat nob̾ ut
cȩpit. Amen amen dico uob̃: quia ue¬
nit hora ce nc̃ ẽ. Nos expectabamꝰ in

Expanded text:
se, et loqui de resurrectione mortuse, et loqui de resurrectione mortuorum, et ecce jam resurgunt mortui. Qui enim verbum meum audit, et eredit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet. Proba quia resurrexit. Sed transiit, inquit, a morte in vitam. Qui transiit a morte ad vitam, nullo dubitante utique resurrexit. Non enim trnisi primo esset in morte, et non esset in vita. Cum ergo transierit in vitam, non erit in morte. Mortuus ergo erat, et revixit; perierat, et inventus est . Fit proinde jam quaedam resurrectio, etmorte quadam ad quamdam vitam: a morte infidelitatis, ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veritatis; a morte iniquitatis, ad vitam justitiae. Est ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. 9. Aperiat illam plenius, et dilucescat nobis, coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Nos exspectabamus in
Abbreviated transcription (Latin):
dit ei qui misit me. Uerbũ gͦ filii
audiat: ut patͥ credat. Quare uerbũ
audit tuũ: & credit alteri: Nonne cũ
uerbũ alicuiꝰ audimꝰ. eidẽ uerbum
ꝓferenti credimꝰ: loquenti nob̾. fidẽ
accõmodamꝰ: Quid gͦ uoluit dicere:
qui uerbũ meũ audit. & credit ei
qui misit me. nͥ qr uerbũ eiꝰ ẽ ĩ me:
Et quid ẽ. audit uerbũ meũ. nͥ audit
me. credit aũ ei qui misit me. quia
cũ illi credit. uerbo eiꝰ credit: cũ aũ
uerbo eiꝰ credit. mͥ credit. qr uerbũ
patris ego sũ: Pax gͦ in scripturis: &
oĩa disposita nequaquã rixantia. Tu
abice litẽ coidis tui. incellige concor¬
diã scripturarũ. Nũquid contraria
sibi diceret ueritas: Qui uerbũ meũ
audit & credit ei qui misit me. ha¬
bet uitã ȩternã: & in iudiciũ ñ uenit.
s transuit a morte ad uitã. Meministiᷤ
qđ suꝑius posueramꝰ: qr sic̃ pat̾ susci¬
tat mortuos &e uiuificat: sic & filius
quos uult uiuificat. Incipit iã apire

Expanded text:
dit ei qui me misit. » Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus, loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere, « qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me; nisi, quia verbum ejus est in me? Et quid est, audit verbum meum, nisi, audit me? Credit autem ei qui misit me: quia cum illi credit, verbo ejus credit: cum autem verbo ejus credit, mihi credit; quia Verbum Patris ego sum. Pax ergo in Scripturis, et omnia disposita, nequaquam rixantia. Tu abjice litem cordis tui, intellige concordiam Scripturarum. Numquid contraria sibi diceret veritas? 8. Qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit a morte in vitam. Meministis quod superius posueramus, quia sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Incipit jam aperire
Abbreviated transcription (Latin):
nichil aliud quã ce filiꝰ cõmendat᷑.
qr pat̾ dici ñ potest si filiũ ñ habet:
sic̃ nec filiꝰ. si patrẽ ñ habet. S ne for¬
te quide patrẽ honorifices tãquam
maiorẽ. filiũ uͦ tãquã minorẽ: ut di¬
cas mͥ. honorifico patrẽ. scio enĩ quod
habeat siliũ: & ñ erro in patris noĩe.
ñ enĩ patrẽ intelligo sine filio. hono¬
rifico tñ &e filiũ tãquã minorẽ: corri¬
git te ipse filius. & reuocat te dicens.
Ut om̃s honorisicent filuĩ. ñ inferiꝰ. s
sic̃ honorisicant patrẽ. Qui gͦ ñ hono¬
risicat filiũ: non honorificat patrẽ qui
misit illũ. Ego inquis. maiorẽ honorẽ
uolo dare patͥ: minorẽ filio. Ibi tollis
noluit. aut ñ potuit: Si noluit: inui¬
uis dare patͥ. ibi es contumeliosus in
patrẽ: Proinde sic honorifica filium.
quomͦ honorificas patre: si uis honora¬

Expanded text:
nihil tibi aliud quam Filius commendatur. Quia Pater dici non potest, si Filium non habet: sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem; scio enim quod habeat Filium, et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat, qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis noluit aut non potuit? Si noluit, invivis dare Patri, ibi es contumeliosus in Patrem. Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem, si vis honorifica
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Et un sim scitis. & uñ sim
ñ scitis. Unde sim scitis: iħc a na¬
tareth: cuiꝰ etiã parentes nostis.
Solus enĩ in hac causa latebat uir¬
ginis partꝰ: cui tñ testis erat ma¬
ritus. Ipse enĩ hoc poterat fide¬
lit̃ indicare. qui posset marita¬
lit̃ & zelare. Hoc gͦ excepto uir¬
ginis partu: totũ nouerant in
iħu qͦd ad hominẽ ꝑtinet. facies ipsiꝰ no¬
ta erat: patͥa ipsiꝰ nota erat: genꝰ ipstꝰ notũ
erat: ubi natꝰ ẽ sciebatur. Recte
gͦ dix̃. & me nostis. & un sim sci¬
tis scđm carnẽ. & effigiẽ hominiᷤ
quã gerebat: scđm diuinitatem

Expanded text:
dicere, Et unde sim scitis, et unde sim nescitis. Unde sim scitis, Jesus a Nazareth, cujus etiam parentes nostis. Solus enim in hac causa latebat virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ipsius nota erat, patria ipsius nota erat, genus ipsius notum erat, ubi natus est sciebatur. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, secundum carnem et effigiem hominis quam gerebat: secun
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ab impiis xp̃c ẽ discretꝰ. s cum
impiis iudicatus. De illo enĩ dictũ
ẽ. Et int̾ iniquos reputatus est.
Latro euasit: xp̃c dãpnatꝰ ẽ. Accepit
indulgentiã criminosus: dapnatꝰ
ẽ qui omniũ crimina confitentiũ
relaxauit. Tam̃ ce ipsa crux si atten¬
das: tribunal fuit. In medio enim
iudice constituto. unꝰ latro qͥ cre¬
didit liberatꝰ: alter qui insultauit
dampnatꝰ est. Iam significabat qđ
facturus ẽ de uiuis & mortus. alios
positurus ad dexterã: alios ad sini¬
stram. Similis ille latro futuris
ad sinistrã: similis alt̃. futuris ad
dexterã. Iudicabat᷑: & uidiciũ minabat᷑.¬

Expanded text:
enim ab impiis Christus est discretus, sed cum enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judicium minabat
Abbreviated transcription (Latin):
co enĩ xp̃m ministrũ fuisse cir¬
cũcisionis. ꝓpt̃ ueritatẽ di: ad con¬
firmandas ꝓmissiones patrũ Ad
illos debuit uenire: a quoꝵ patͥb
& quoꝵ patrib ẽ ꝓmissus. Ideo &
ipse. sic ait. Non sũ missus: nͥ ad
oues quȩ ꝑierunt domꝰ isrł. Sed
quid ait apłs in sequenti: Gentes
ñ sunt de hoc ouili. Qui dixerat
non sum missus nisi ad oues quȩ
ꝑiert̃ domꝰ isrł. quomͦ habet alias
oues ad quas ñ est missus: nͥ quia
significauit p̾sentiã corporalem ñ
se missũ exhibere. nͥ solis iudȩis qui
inde: & ante & postea credider̃t.
Messis pͥma de cruce uentilata est:
ut ẽẽt sem̃. un alia messis consur¬
geret. Nunc uͦ cũ fama eugłii. &
bono eiꝰ odore excitati. credunt fi¬
deles eiꝰ ꝑ om̃s gentes: erit expecta¬
tio gentiũ. qñ ueniat qui iã uenit:
dam uisus ẽ. a quib da uisus ñ ẽ:
qn ueniat iudicaturus. qui uenit
iudicandus: qn ueniat discreturꝰ.
qui uenit ut ñ discerneret᷑. Non

Expanded text:
o enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Ad illos debuit venire, a quorum patribus et quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed quid dicit Apostolus in sequenti? Gentes non sunt ex hoc ovili . Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi solis Judaeis, qui inde et antea et postea crediderunt. Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; sdam visus non est, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant qđ dixer̃t: s quia ille uo¬
luit. ꝓpħauert̃. Iturꝰ enĩ erat dñs ad
gentes: ñ p̃sentia corporis sui: s
tñ pedib suis. Qui erant pedes
eiꝰ: Quos pedes conculcare uole¬
bat ꝑsequendo saulus: qñ ei ca¬
put clamauit. Saule saule:quid
me ꝑsequeris: Quis ẽ hic sermo
quẽ dix̃: quęretis me & ñ inue¬
nietis. & ubi ego sũ uos ñ potestis

Expanded text:
sciebant quod dixerunt; sed quia ille vosciebant quod dixerunt; sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad Gentes, non praesentia corporis sui, sed tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput clamavit: « Saule, Saule, quid me persequeris » ? « Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis me, et non invenietis;
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ enĩ hoc fecit. Homo enĩ scđm corpꝰ
in loco ẽ. & de loco migrat: & cũ
ad aliũ locũ uenerit. in eo loco
un uenit ñ erit. Ds̃ aũ implet
oĩa: & ubiq totus ẽ: ñ scđm spacia
tenet᷑ locis. Erat tñ dñs xp̃c scõm¬
uisibiłe carnẽ in t̾ra: scđm inuisibi¬
lem maiestatẽ in cęlo & in terra.
I deo ait. Ubi ego sũ: uos ñ potestis
uenire. Nec dix̃ ñ poteritis: s non
potestis. Tales enĩ tẽ erant: qui ñ
possent. Nã ut sciatis ñ hoc ad
desperationẽ dictũ: & discipulis
suis dix̃ tale aliquid. Quo ego ua
do. ñ potestis uenire: cũ ꝓ illis
orans dixit. lat: uolo ut ubi e¬
go sũ: & ipsi sint mecũ. Deniq
hoc petro exposuit: & ait illi Quo
ego uado ñ potes me sequi modo:
sequeris aũ postea. Dixert̃ gͦ iudȩi:
ñ ad ipsũ. s ad seipsos. Quo hic
iturus ẽ. quia ñ inueniemꝰ eũ:
Nũquid in disꝑsionẽ gentiũ iturꝰ
ẽ. & docturus gentes: Non enĩ

Expanded text:
Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum spatia tenetur locis. Erat tisibilem carnem in terra, secundum invisibilem majestatem in coelo et in terra: ideo ait, Ubi ego sum, vos non potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo ado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem Gentium iturus est, et docturus Gentes? Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Iilis iã petebat ueniã: a quib adhuc
accipiebat iniuriã. Non enĩ adten¬
debat qđ ab ipsis moriebat᷑: s qr
ꝓ ipsis moriebat᷑. Multũ ẽ qđ illis
concessũ ẽ. & ab ipsis &e ꝓ ipsis. ut
nemo de sui peccati dimissione
entẽ: & credidert̃ in xp̃m suis sce¬
lerib ignoscentẽ. Quousq biberen
sanguinẽ quẽ fuderant. de sua
salute desperauerant. Ergo hoc
dix̃. Quęretis me & ñ inuenietis:
& ubi sũ ego. uos ñ pocestis uenire.
Q uia quęsituri erant illũ post re¬
surrectionẽ compuncti. Nec dix̃
ubiero: s ubi sũ. Semꝑ enĩ ibi erat
xp̃c: quo fuerat rediturus. Sic enĩ
uenit. ut ñ recederet. Unde alio loco
ait. Nemo ascendit in cęlũ nͥ qui
de cȩlo descendit: filiꝰ hõis qui est
in cęlo. Non dix̃. qui fuit in cęlo.
In terra loquebat᷑: & in cęlo se ẽẽ
dicebat. Sic uenit. ut inde non
abscederet: sic rediit. ut nos non
derelinqueret. Quid miramini:

Expanded text:
illis jam petebat veniam, a quibus adhuc illis jam petebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo de sui peccati dimissione entem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo : non dixit, qui fuit in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Sic venit, ut inde non abscederet: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini?
Abbreviated transcription (Latin):
iã credentẽ. Magna enĩ signa fa¬
cta sunt: etiã cũ dñs resurrexit.
& ascendit cȩlũ. Tc̃ enĩꝑ discipłos
facta sunt magna: sed ille per
illos. qui & ꝑ seipsũ. Ipse quippe
illis dixerat. Sine me nicħ pote¬
stis facere. Quando claudus ille
qui sedebat ad portã. ad uocem
petri surrex̃ & suis pedib ambu¬
lauit. ita ut homines mirarent᷑: sic
eos alloquiitꝰ ẽ petrus. qr ñ in
sua potestate ista fecit: s in uir¬
tute illiꝰ quẽ ipsi occidert̃. Mul¬
ti cõpuncti: dixer̃t̃. Quid faciemꝰ:
Uidert̃ enĩ se ingenti crimine im¬
pietatis astrictos: qñ illũ occide¬
runt. quẽ uenerari & adorare de¬
buert̃. Et hoc putabant eẽ inex¬
piabile. Magnũ enĩ facinꝰ erat. cuiꝰ
consideratio illos faceret despera¬
re: s ñ debebant desperare: ꝓ qͥb
in cruce pendens dñs ẽ. dignatus
orare. Dixerat enĩ. Pat̃ ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt. Uide¬
bat quosda suos: int̾ multos alienoᷤ.

Expanded text:
na enim signa facta sunt, etiam cum Dominus resurrexit, et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per seipsum: ipse quippe illis dixerat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt: Quid faciemus ? Viderunt enim se ingenti crimine impietatis astrictos, quando illum occiderunt, quem venerari et adorare debuerunt: et hoc putabant esse inexpiabile. Magnum enim facinus erat, cujus consideratio illos faceret desperare: sed non debebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixerat enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Videbat quosdam suos inter multos alienos;
Abbreviated transcription (Latin):
racula facientis. Uentũ ẽ enim ad
crucẽ. ut corpora deponerent᷑ de
ligno. qm sabbatũ illucessebat: &
inuenti sunt latrones uiuentes.
Suppliciũ quippe crucis ideo duriꝰ
erat. quia diu̾tiꝰ cruciabat: & om̃s
crucifixi longa morte necabantur.
Illi aũ ne manerent in ligno. cru¬
rib fractis coacti sunt mori: ut
possint inde deponi. Dñs aũ in¬
uentꝰ ẽ mortuus: & admirati sunt
homines. Et qui eũ uuũi contẽp¬
serunt. mortuũ sic mirati st̃: ut
dicerent quida. Uere filius dĩ ẽ
hic. Unde ẽ &e illud fr̃s. ubi ait
quęrentib ego sũ Et illi retro e¬
untes: om̃s cęcidert̃. Erat gͦ in illo
potestas sũma: nec hora cogebat᷑
mori: s hora expectabat᷑. qua opor¬
tune fieret uoluntas: ñ qua inui¬
ti impleret᷑ necessitas. De turba
aũ: multi credider̃t in eũ. Humi¬
les & paupes: saluos faciebat dñs.

Expanded text:
racula facientis. Ventum est enim ad racula facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vivum contempserunt, mortuum sic admirati sunt, ut dicerent quidam, Vere Filius Dei est hic . Unde est et illud, fratres, ubi ait quaerentibus se, Ego sum; et illi retro redeuntes omnes ceciderunt . Erat ergo in illo potestas summa. Nec hora cogebatur mori; sed horam exspectabat, qua opportune fieret voluntas, non qua inviti impleretur necessitas. 7. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles
Abbreviated transcription (Latin):
ñdũ uenerat hora passionis: iđo
ñdũ passus erat. Deniq ut noue¬
ritis. ñ necessitatẽ s potestatẽ ino¬
rientis: ꝓpt̃ nonnullos hoc loquor.
qui cũ audierint ñdũ uenit hora
eiꝰ. edificant᷑ ad credenda fata: &e
fiunt corda eoꝵ fatua. Ut gͦ no¬
ueritis potestatẽ morientis: ipsã
passionẽ recolite: crucifixũ intue¬
mini. Dix̃ in ligno pendens. Sitio.
Illi hoc audito: in harundine per
spongiã optulert̃ ei acetũ ĩ cruce
Accepit: & ait. ꝑfectũ ẽ. Et inclinato
capite: readidit sp̃m. Uidetis pote¬
statẽ inorientis: Quia hoc expecta
lo fuerant ante mortẽ futura. Di¬
rerat enĩ ꝓpħa. Dederunt in ȩscã
meã fel: & in siti mea potauerunt
me acȩto. Ex pectabat. ut hȩc om̃a
cõplerent᷑. Postea quã cõpleta st̃.
dix̃. ꝑfectũ ẽ: & abcessit potestate:
quia ñ uenerat necessitate. Ideo
quida plus mirati sunt istã pote¬
statẽ morientis: quã potentiã mi¬

Expanded text:
nondum venerat hora passionis, ideo nondum venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectablo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam mi
Abbreviated transcription (Latin):
Dies ẽ enĩ sempiternꝰ: qui nec p̃cedi¬
tur hesterno. nec excludit᷑ crastino.
In hoc aũ scło uoluunt᷑ dies: & alii
transeunt. & alii ueniunt: nullus
manet. Et momenta quib loqui¬
mͦ inuicẽ se expellunt: nec stat pri¬
ma syllaba. ut sonare possit scđa.
E x quo loquimur. aliquantũ seniu¬
mus: & sine ulla dubitatione. se¬
nior sũ mͦ quã mane. Ita nichil
stat: nicħ fixũ manet in tẽpore.
A mare itaq debemꝰ ꝑ quẽ facta st̃
tẽpora. ut liberemur a tẽpore: &
figamur in ȩt̾nitate. ubi iã nulla
ẽ mutabilitas tẽpoꝵ. Magna igit᷑
miscdia dñi nr̃i iħu xp̃i. factũ
ẽẽ eũ ꝓpt̾ nos in tẽpore. ꝑ quem
facta st̃ tẽpora: factũ ẽẽ int̾ omĩa
ꝑ quẽ facta sunt oĩa: factũ ẽẽ. quod
fecit. factus est enim quod fecerat.
Factus ẽ enĩ homo qui hominem
fecerat: ne ꝑiret qđ fecerat. Scd̃m
hanc dispensationẽ iã uenerat
hora natiuitatis: & natꝰ erat. Sed

Expanded text:
dies est enim sempiternus, qui nec praecedidies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna igitur misericordia Dominiin tempore, per quem facta sunt tempora; factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed
Abbreviated transcription (Latin):
dũ de illo ꝑ quẽ factus es. Si tua
hora uoluntas ẽ illius: illiꝰ hora
quȩ ẽ nͥ uoluntas suaͬ Non gͦ ho¬
rã dix̃. qua cogeret᷑ mori: s qua dig¬
naret᷑ occĩdi. Tẽpus enĩ expectabat
quo moreret᷑: qr & tẽpus expectauit
quo nasceret᷑. De hoc enĩ tẽpore. apł̃s lo-
quens ait. Cũ aũ uenit plenitu¬
do tẽporis: misit ds filiũ suũ. Ido
multi dicunt. Quare ñ ante uenit
xp̃c: Quib respondendũ ẽ quia
ñdũ uenerat plenitudo tẽporis:
moderante illo ꝑ quẽ facta sunt
tẽpora. Sciebat enĩ: q̃n uenire de¬
beret. Primo. ꝑ multã seriem tẽpoꝵ
& annoꝵ p̃dicandus fuit. Non enĩ
aliquid paruũ uenturũ fuit. Diu
fuerat p̃dicandus: semꝑ tenendus.
Quanto maior iudex uemiebat: tan¬
to p̃conũ longior series p̃cedebat.
Deniq ubi uenit plenitudo tẽporis:
uenit & ille qui nos liberaret a
tẽpore. Liberati enĩ a tẽpore. uen

Expanded text:
dum de illo per quem factus es. Si tua dum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, vent
Abbreviated transcription (Latin):
re. Deniq cũ dixisset. s ẽ uerus
qui misit me quẽ uos ñ scitis: ut
ostenderet eis un possent scire
qđ nesciebant: subiecit. Ego scio eũ.
Ergo a me querite: ut sciatis eum.
Quare aũ scio eũͣ Quia ab ipso sũ.
& ipse me misit. Magnifice utrũq
monstrauit. Ab ipso inquit sũ. qr
filiꝰ de patre: & quicquid ẽ filius.
de illo ẽ cuiꝰ ẽ filiꝰ. Iđo dñm iħm
dicimꝰ dm de do: patrẽ ñ dicimꝰ
d̾m de do: s tm̃ d̾m. Et dicimus
dñm iħm. lum̃ de lumine: patr̃ẽ
ñ dicimꝰ lum̃ de lumine: s tm lu¬
men. Ad hoc gͦ ꝑtinet: qł dix̃ ab
ipso sũ. Qd̃ aũ uidetis me ĩ carne:
ipse me misit. Ubi audis ipse me
misit. noli intelligere naturȩ dis¬
similitudinẽ: s generantis auctori¬
& nemo misit in illũ manus. quia
ũdũ uenerat hora eiꝰ: hoc ẽ. quia
nolebat. Quid ẽ enĩ nondũ uenerat
hora eiꝰ: Non enĩ dñs sub fato natꝰ
est. Hoc nec de te credendũ ẽ: ne¬

Expanded text:
re. Denique cum dixisset: « sed est verus qui misit me, quem vos nescitis, » ut ostenderet eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: « Ego scio eum. » Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? « Quia ab ipso sum, et ipse me misit. » Magnifice utrumque monstravit: « ab ipso, inquit, sum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus, Deum de Deo; Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum: et dicimus Dominum Jesum, lumen de lumine; Patrem non dicimus lumen de lumine, sed tantum lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit: Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoriet nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, ne