comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
transire cum tempore: anmundũ ñ
amare & in ȩt̾num uiuere cum dõ
Rerum temporaliũ fliuuꝰ trahit.s
tanquã circa fluuium arbornata ẽ
luit se quodam circa fluuiũ tempo¬
rum plantari. Raperis in preceps: te¬
ne lignum. Uoluit te amormundi:
tene xp̃m. Propter te factus est tem¬
poralis. ut tu fias et̾nus: quia & ille
sic factus ẽ temporalis. ut maneret
ȩternus. Accessit illi aliquid extem¬
pore. non discessit ex eternitate. Tu
autẽ temporalis natus et: & ꝑ pecca¬
tum temporalis factus es. Tu factuᷤ
es temporalis ꝑ percatũ: ille factus
est temporalis ꝑ miscdiam dimit¬
tendo peccata. Quantũ interest cũ
duo sunt in carcere: inter eũ & uisi¬
tatorem ipsius: Hõ enĩ uenit aliqͣn¬
do ad amicũ suum. & intrat uisita¬
re eum: & ambo in carcere uident᷑.
S multum distant: & distincti st̃.
Illum causa p̾mit: illum humani¬
tas adduxit. Sic in ista mortalita¬
te. nos reatu tenebamur: ille mise¬
ricordia descendit. Intrauit ad cap¬

Expanded text:
an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo? Rerum temporalium fluvius trahit: sed tanquam circa fluvium arbor nata esluit se quodammodo circa fluvium temporalium plantare. Raperis in praeceps? tene lignum. Volvit te amor mundi? tene Christum. Propter te factus est temporalis, ut tu fias aeternus; quia et ille sic factus est temporalis, ut maneret aeternus. Accessit illi aliquid ex tempore, non decessit ex aeternitate. Tu autem temporalis natus es, et per peccatum temporalis factus es: tu factus es temporalis per peccatum, ille factus est temporalis per misericordiam dimittendi peccata. Quantum interest, cum duo sunt in carcere, inter reum et visitatorem ipsius? Homo enim aliquando venit ad amicum suum, et intrat visitare eum, et ambo in carcere videntur; sed multum distant et distincti sunt. Illum causa premit, illum humanitas adduxit. Sic in ista mortalitate, nos reatu tenebamur; ille misericordia descendit: intravit ad cap
Abbreviated transcription (Latin):
uenes sunt. filii. qͥa nascunt᷑: patͤs.
quia pͥncipiũ cognoscunt. Iuueneᷤ
quare. Quia uicistis malignũ. Infi¬
liis natiuitas: in patrib antiquitas:
in iuiuenib fortitudo. Si malignꝰ
a uiuenib uincitur. pugnat nob̾¬
cum. pugnat. s ñ expugnat. Quare:
Quia nos sumus fortes: an quia ille
fortis est in nobis. qui int̾ manuᷤ
ꝑsequentium infirmꝰ inuentus ẽ:
Ille nos fortes fecit: qui ꝑsequentib
ñ restitit. Crucifixus ẽ enim ex in

Expanded text:
enes sunt; filii, quia nascuntur; patres, enes sunt; filii, quia nascuntur; patres, quia principium agnoscunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum. Pugnat, sed non expugnat. Quare? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter manus persequentium infirmus inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non restitit. Crucifixus est enim ex in
Abbreviated transcription (Latin):
die finito. incipiens hodiernus:
uenturo crastino finit᷑. Ille unus
dies ibi est sine tenebris: sine nocte.
sine spaciis. sine mensura. sine ho¬
ris. Quod us illum dic. Si uis di¬
es ẽ. siuis annus ẽ. siuis anni st̾.
Dictum ẽ enim de ipso die: & anni
tui non deficient. Quomͦ autẽ di¬
ctus ẽ dies: Quomͦ dictum ẽ dño:
ego hodie genui te. Ab ȩterno pa¬
tre genitus. ex ȩternitate genitus.
in eternitate genitus. nullo initio.
nullo fine. nullo spatio latitudi¬
nis. quia ẽ qͦd ẽ: quia ipse ẽ. qui ẽ.
hoc nom̃ suum dixit moysi. Dices
eis. Qui ẽ misit me ad uos. Quid
gͦ ante abraham: Quid ante noe:
Quid ante adam: Audi scͥpturam:
ante luciferum genuite. Postremo.
ante celum & terram. Quare: Qͥa
om̃ia ꝑ ipsum facta sunt.: &e sine ip¬
so factum ẽ nichil. Ido patres ag¬
noscite. Patres enim fiunt: agnoscẽ¬
do eũ qͥ est ab imtio. Scribo uobis
iuuenes. filii sunt. patres sunt: iii¬

Expanded text:
die finito, incipiens hodiernus die finito, incipiens hodiernus venturo crastino finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ipso, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus: nullo initio, nullo termino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres agnoscite: patres enim fiunt agnoscendo quod est ab initio. 6. Scribo vobis, juvenes. Filii sunt, patres sunt, juv
Abbreviated transcription (Latin):
peccata: &e regeneramini in nouã
uitã. Ido filii. Patres quare: Qa
cognouistis eum: qͥ a pͥncipio est.
Principiũ enim ad pat̾nitatẽ ꝑti¬
net. Nouus xp̃c in carne: s anti¬
quuis in diuinitate. Quã anti-¬
quus putamꝰ: Quot annoꝵꝰ
Putamiis ne malor quã mater
sua: Maior plane quã mater.
Omĩa enim ꝑ ipsum facta sunt.
Si omĩa: &e ipsa mat̾. Antiquus
fecit. de qua nasceret᷑ nouus. Pu¬
tamiis ne ante matrem solam:
Etante auos matris. antiquus
auus matris ipsius: abraham.
Et dñs dicit. Et ante abraham
ego sum. Ante abraham dicimꝰ
celum & terram: ante quã eẽt ho¬
mo. facta sunt. Ante ista fuit dñs:
immo &e est. Optime enim ñ ait
ante abraham ego fui:s an abra¬
ham ego sum. Quod enĩ dicit᷑
quia fuit. ñ ẽ. ce quod dicit᷑ quia
erit. nondũ ẽ. Ille non nouit nͥ eẽ.
se & futurũ eẽ. ñ nouit. Dies est
ibi unus. s sempit̾nus. Non po¬
nunt illum diem in medio:. he¬
sternus &e crastinꝰ. Hesterno enĩ

Expanded text:
et regeneramini in novam vitam, ideo filii. Patres quare? Quia cognovistis eum qui a principio est: principium enim ad paternitatem pertinet. Novus Christus in carne, sed antiquus in divinitate. Quam antiquus putamus? quot annorum? Putamusne major quam mater sua? Major plane quam mater: omnia enim per ipsum facta sunt . Si omnia, et ipsam matrem antiquus fecit, de qua nasceretur novus. Putamusne ante matrem solam? Et ante avos matris antiquus. Avus matris ipsius Abraham; et Dominus dicit, Ante Abraham ego sum . Ante Abraham dicimus? Coelum et terra, antequam esset homo, facta sunt. Ante ista fuit Dominus, imo et est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abraham ego sum. Quod enim dicitur quia fuit, non est; et quod dicitur quia erit, nondum est: ille non novit nisi esse. se et futurum esse non novit. Dies est ibi unus, sed sempiternus. Non ponunt illum diem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim
Abbreviated transcription (Latin):
catis tenebrari. & cupit ab illa il¬
luminari: accedit ad illam. Unde
dicit ce psalmꝰ. Accedite ad eum &e
illuminamini. &e uultus ur̃i non
erubescent. S ñ erubesces de illa si
qͣndo tͥ te fedum ostenderit. Dis¬
pliceat tͥ feditas tua. ut ꝑcipias
pulcbritudinẽ ipsius. Hoc ẽ qͣd
uult docere. Et fortasse p̃propere
illud nos dicimus. Ipse hoc mani¬
festet in consequentib. Mem̃tote in
pͥncipio sermonis nr̃i. qͥa epła ista
caritatẽ commendat. Ds̃ lux ẽ in

Expanded text:
catis tenebrari, et cupit ab illa ilcatis tenebrari, et cupit ab illa illuminari, accedit ad illam: unde dicit Psalmus, Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent . Sed non erubesces de illa, si, quando tibi te foedum ostenderit, displiceat tibi foeditas tua, ut percipias pulchritudinem illius. Hoc est quod vult docere. 5. Et fortasse praepropere illud nos dicimus? Ipse hoc manifestet in consequentibus. Mementote in principio sermonis nostri, quia Epistola ista charitatem commendat: Deus lux est, in
Abbreviated transcription (Latin):
lux est. & tenebre in eo ñ sunt ulle.
Quis enim auderet dicere: qͥa in dõ
sunt tenebre: Aut quid ẽ ipsa lux.
aut quid sunt tenebre: Ne forte
talia dicat quȩ ad ocłos istos nr̃os
ꝑtineant: d̾s lux est. Ait nescio quis.
Et sol lux ẽ &e luna lux ẽ. & lucer¬
na lux est. Aliquid eẽ debet longe
his maius. longeq p̾stantius. longe
suꝑeminentiꝰ. Quantũ ds a creatu¬
ra:. quantum conditor a conditione:
quantum sapientia ab eo quod fa¬
ctum ẽ ꝑ sapientiam: longe ultra
omĩa debet eẽ lux ista. Et forte uici¬
ni ei erimus. si quȩ sit lux ista co¬
gnouerimꝰ. &e ad eam nos applica¬
uerimus. ut ex ipsa illummemur.
qͥa in nobis tenebre sumus: & ab
illa illuminati possumꝰ eẽ lux. & ñ
confundi de illa: quia de nob̾ con¬
fundimur. Quis ẽ qui de se confun¬
diturꝰ Qui se cognoscit peccatorẽ.
Quis de illa non confundit᷑. Qui
ab illa illuminat᷑. Quid ẽ ab illa
illuminari: Qui iam uidet se pec¬

Expanded text:
lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut quid est ipsa lux? aut quid sunt tenebrae? ne forte talia dicat, quae ad oculos istos nostros pertineant. Deus lux est: ait nescio quis, Et sol lux est, et luna lux est, et lucerna lux est. Aliquid debet esse longe his majus, longe praestantius, longeque supereminentius. Quantum Deus a creatura, quantum conditor a conditione, quantum sapientia ab eo quod factum est per sapientiam, longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte vicini ei erimus, si quae sit lux ista cognoverimus, et ad eam nos applicaverimus, ut ex ipsa illuminemur; quia in nobis tenebrae sumus, et ab illa illuminati possumus esse lux, et non confundi de illa, quia de nobis confundimur. Quis est qui de se confunditur? Qui se cognoscit peccatorem. Quis de illa non confunditur? Qui ab illa illuminatur. Quid est ab illa illuminari? Qui jam videt se pec
Abbreviated transcription (Latin):
te. in ipsa unitate. Et hec ẽ inquit
annunciatio. quam audiuimus
ab eo. &e annuntiamꝰ uobis. Quid
ẽ hoc: Ipsiuiderunt. contrectaue¬
runt manib uerbum uitȩ. Ab
inicio erat: ad tempus uisibilis &
palpabilis factus ẽ. uinicus filius
dei. Ad quam rem uenit: uł quid
nobis nouum nunciauit: Quid
docere uoluit: Quare fecit hoc qͦd
fecit: ut u̾bum caro fieret. ut d̃s su¬
ꝑ omĩa. indigna ab hominib pate¬
retur.: ut alapas eoꝵ sustineret.de
manib quas ipse formauit: Qd
uoluit docere. quid uoluit ostende¬
re: quid uoluit annuntiare: Audi¬
amus. Nã sine frudtu p̾cepti: ñ fit¬
magnum audis: Quo fructu au¬
dias. uide. Quid uoluit docere. quid
annuntiare: Audi. Quia ds lux ẽ
inquit & tenebre in eo non st̃ ulle.
Adhuc lucẽ quidem nominauit: s
obscura sunt u̾ba. Bonum ẽ nobis.
ut ipsa lux quã nominauit. illus¬
stret corda nr̃a. & uideamꝰ qͥd dixit.
Hoc ẽ quod annuntiamꝰ quia ds

Expanded text:
te, in ipsa unitate. 4. Et haec est te, in ipsa unitate. 4. Et haec est annuntiatio quam audivimus ab eo, et annuntiamus vobis. Quid est hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praecepti, magnum audis? quo fructu audis, vide. Quid voluit docere? quid annuntiare? Audi: Quia Deus lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt ullae. Adhuc lucem quidem nominavit, sed obscura sunt verba: bonum est nobis ut ipsa lux quam nominavit, illustret corda nostra, et videamus quid dixit. Hoc est quod annuntiamus, quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
misero in loca clauoꝵ: & ci catrices
eius tetigero. Et prebuit se extem¬
pore palpandum manib hominũ:
qui semꝑ se prebet uidendũ aspe-¬
ctib angłoꝵ. Et palpauit ille dis¬
cipulus & exclamauit. Dñs meus:
& d̃s meus. Quia tetigit hominem:
confessus ẽ din. Et dñs consolans
nos. qui xp̃m iam in celo sedentẽ
manu contrectare non possumus.
s fide contingere: ait illi. Quia ui¬
disti & credidisti. beati qui ñ uident.
& credent. Nos descͥpti sumus. nos
designati sumus. fiat gͦ in nobis be¬
atitudo: quam dñs predixit futurã.
firmũm teneamꝰ quod ñ uidimus:
qͥa illi nuntiant qui uiderunt. Ut
& uos inquit societatẽ habeatis no¬
biscum. S quere. Et quid magnũ.
li contempnere: uide quid addat.
Et societas nr̃a sit cum do patre. ce
ib̾u xp̃o filio eius. Et hec inquit
scribimus uobis: ut gaudium ur̃m
sit plenum. Plenum gaudium di¬
cit in ipsa societate: in ipsa carita¬

Expanded text:
misero in locum clavorum, et cicatrices misero in locum clavorum, et cicatrices ejus tetigero. Et praebuit se ex tempore palpandum manibus hominum, qui semper se praebet videndum aspectibus Angelorum: et palpavit ille discipulus et exclamavit, Dominus meus et Deus meus. Quia tetigit hominem, confessus est Deum. Et Dominus consolans nos qui ipsum jam in coelo sedentem manu contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti, credidisti; beati qui non vident et credunt . Nos descripti sumus, nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo quam Dominus praedixit futuram: firme teneamus quod non videmus; quia illi nuntiant qui viderunt. Ut et vos, inquit, societatem habeatis nobiscum. Et quid magnum li contemnere; vide quid addat: Et societas nostra sit cum Deo Patre, et Jesu Christo Filio ejus. Et haec, inquit, scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Plenum gaudium dicit in ipsa societate, in ipsa charita
Abbreviated transcription (Latin):
loqui: & sponsum se fecit. & sponsã.
bum caro factũ est ce habitauit in
nobis. Illi carni adiungitur eccłia:
&e fit xp̃c totum caput & corpus.
Et testes inquit sumus. Et anni¬
tiamus uobis uitã ȩternam. quȩ
erat apud patrẽ. & manifestata est
in nobis. Hoc ẽ manifestata est inr̾
nos. Quod aptius diceretur: manife¬
stata est nobis. Quȩ gͦ uidimus &
audiuimꝰ. nuntiamꝰ uobis. Inten¬
dat caritas ur̃a. Quȩ gͦ uidimus
& audiuimꝰ. nuntiamus uobis. Il¬
li uiderunt ipsum dñm p̾sentem
in carne & audierunt uerba ex õre
dm̃: & annuntiauerunt nobis. Et
nos gͦ audiuimꝰ. s non uidimus
Alinus gͦ sumꝰ felices. quã illi qui¬
&e uiderunt &e audierunt: Et qͦmͦ¬
adiungit.: ut et uos societatem
habeatis nobiscum. Iili uiderunt.
nos non uidimus: & tamen socii
sumus: qͥa fidem cõmiinẽ tenemꝰ.
Nam ce quidam uidendo ñ credi¬
dit. &e palpare uoluit. & sic credere:
& ait. Non credam nͥ digitos meoᷤ

Expanded text:
loqui, et sponsum se fecit et sponsam sloqui, et sponsum se fecit et sponsam sbum caro factum est, et habitavit in nobis. Illi carni adjungitur Ecclesia, et fit Christus totus, caput et corpus. 3. Et testes, inquit, sumus; et annuntiamus vobis vitam aeternam, quae erat apud Patrem, et manifestata est in nobis: hoc est, manifestata est inter nos; quod apertius diceretur, manifestata est nobis. Quae ergo vidimus et audivimus, nuntiamus vobis. Intendat Charitas vestra: Quae ergo vidimus et audivimus, nuntiamus vobis. Illi viderunt ipsum Dominum praesentem in carne, et audierunt verba ex ore Domini, et annuntiaverunt nobis. Et nos ergo audivimus, sed non vidimus. Minus ergo sumus felices quam illi qui viderunt et audierunt? Et qadjungit, Ut et vos societatem habeatis nobiscum? Illi viderunt, nos non vidimus, et tamen socii sumus; quia fidem communem tenemus. Nam et quidam videndo non credidit, et palpare voluit, et sic credere, et ait: Non credam nisi digitos meos
Abbreviated transcription (Latin):
est in manifestatione: In sole. ĩd
est in hac luce. Unde autẽ potuit ui¬
deri in sole qui fecit solem: nisi qͥa
in sole posuit tabernacłm suũ. et ip¬
setanꝗͣ sponꝰ ꝓcedens de thalamo
suo. exultauit ut gigas ad currendã
uiam: Ille ante solem qui fecit
solem. ille ante luciferũ añ oĩa sida.
ante om̃s angłos uerus creator. qͥa
oculis carnis qui solem uident. ip¬
sum tabernaculum suũ in solepo¬
suit: id est carnẽ suam in manife¬
statione huiꝰ lucis ostendit. Et ip¬
siꝰ sponsi thalamus fuit uterus uir¬
ginis: quia i illo utero uirginali
coniuncti duo sponsus & sponsã.
sponsus u̾bum. sponsa caro. qͥa sic
scriptũ est. Et erunt duo in carne.
una. Et dñs dicit in ȩuangłio. Igi¬
tur iam ñ duo s una caro. Et yfai¬
as optime meminit unũ eẽ ipsos
duos. loquitur enim. ex ꝑsona
.xp̃i. & dicit. Sicut sponso imposu¬
it mͥ mitram. ce sicut sponsam or¬
nauit me ornam̾tõ. Unus uidet᷑

Expanded text:
est, in manifestatione? In sole, id est, in manifestatione? In sole, id est in hac luce. Unde autem potuit videri in sole qui fecit solem, nisi quia in sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ? Ille ante solem qui fecit solem, ille ante luciferum, ante omnia sidera, ante omnes Angelos, verus creator quiaoculis carneis qui solem vident; ipsum tabernaculum suum in sole posuit, id est carnem suam in manifestatione hujus lucis ostendit: et illius sponsi thalamus fuit uterus Virginis, quia in illo utero virginali conjuncti sunt duo, sponsus et sponsa, sponsus Verbum et sponsa caro; quia scriptum est, Et erunt duo in carne una ; et Dominus dicit in Evangelio, Igitur jam non duo, sed una caro . Et Isaias optime meminit unum esse ipsos duos: loquitur enim ex persona Christi, et dicit, Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Unus videtur
Abbreviated transcription (Latin):
deremus uerbum: factum est uer-¬
bum caro quam uidere possemꝰ: ut
sanaretur in nobis unde uerbum ui¬
deremus. Et uidimus inquit. &e des¬
tes sumus. forte aliqui fratrum nes¬
ciunt. qui grece non norunt: quid
sint testes grece. Et usitatũ nom̃ ẽ
om̃ib: & religiosum. Quod enim te¬
stes latine dicimus: grece martyres
sunt. Quis autẽ non audiuit mar¬
tyres: aut in cuiꝰ xp̃iani ore non coti¬
die habitat nom̃ martyrũ: Atq u¬
tinam sic habitet & in corde. ut pas¬
siones martyrũ mitemur: non eos
calcib ꝑsequamur. Ergo hoc dixit.¬
Uidimus &e testes sumus: uidimus.
& martyres sumus. Testimonium
enum dicendo ex eo quod uiderunt.
&e testimoniũ dicendo ex eo quod
audierunt abhis qui uiderunt:
cum displiceret ipsum testimoni-¬
um hominib aduersus quos di¬
cebatur. passi sunt omnia quȩ pas¬
si sunt martyres: testes di passi st̃.
Uidimus inquit & testes sumꝰ. Ubi
uiderunt: In manifestatione. Qd

Expanded text:
deremus Verbum: factum est Verderemus Verbum: factum est Verbum caro, quam videre possemus, ut sanaretur in nobis unde Verbum videremus. 2. Et vidimus, et testes sumus. Forte aliqui fratrum nesciunt, qui graece non norunt, quid sint testes graece: et usitatum nomen est omnibus et religiosum; quos enim testes latine dicimus, graece martyres sunt. Quis autem non audivit martyres, aut in cujus christiani ore non quotidie habitat nomen martyrum? Atque utinam sic habitet et in corde, ut passiones martyrum imitemur, non eos calcibus persequamur. Ergo hoc dixit,Vidimus, et testes sumus: Vidimus, et martyres sumus. Testimonium enim dicendo ex eo quod viderunt, et testimonium dicendo ex eo quod audierunt ab his qui viderunt, cum displiceret ipsum testimonium hominibus adversus quos dicebatur, passi sunt omnia quae passi sunt martyres. Testes Dei sunt martyVidimus, inquit, et testes sumus. Ubi viderunt? In manifestatione. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ctauerunt de uerbo uite. Quis ẽ
qui manib tractet uerbum: nͥ qͥa
uerbum caro factum ẽ. & habitauit
in nob̾: Hoc aũ uerbum quod caro
factum ẽ. ut manib tractaretur.
cepit eẽ caro ex uirgine maria. Sed
non tunc cepit u̾bum: qͥa quod e¬
rat ab inicio. dixit. Uidete si non
attestat᷑ epła sua euangłio suo. uͥ
modo audistis. In pͥncipio erat uer¬
bum: & uerbum erat apud dm. fc̃r¬
te de uerbo uitȩ sic quisq acciprat.
quasi locutionẽ quandam dexp̃o.¬
Erat enim ab mitio. s non erat ma¬
nifestata. hominib. Manifestata
aut̃ẽ erat angłis uidentib ce tan¬
quam pane suo cibantib. S quid
ait scriptura: Panem angłoꝵ man¬
ducauit homo. Ergo manifestata
ẽ ipsa uita in carne quia in manife¬
statione posita est: ut res quȩ solo
corde uideri potest: uideret᷑ & ocłis.
ut corda sanaret. Solo enim corde ui¬
detur uerbum: caro autẽ & oculis
corporalib uidetur. Erat unde uide¬
remus carnem: s non erat unde ui¬

Expanded text:
e. Quis est qui manibus tractat Verbum, nisi quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis? Hoc autem Verbum quod caro factum est, ut manibus tractaretur, coepit esse caro ex virgine Maria: sed non tunc coepit Verbum, quia quod erat ab initio dixit. Videte si non attestatur Epistola sua Evangelio suo, ubi modo audistis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Forte de Verbo vitae sic quisque accipiat quasi locutionem quamdam de Christo, noErat enim ab initio; sed non erat manifestata hominibus: manifestata autem erat Angelis videntibus, et tanquam pane suo cibantibus. Sed quid ait Scriptura? Panem Angelorum manducavit homo . Ergo manifestata est ipsa vita in carne; quia in manifestatione posita est, ut res quae solo corde videri potest, videretur et oculis, ut corda sanaret. Solo enim corde videtur Verbum: caro autem et oculis corporalibus videtur. Erat unde videremus carnem, sed non erat unde vi
Abbreviated transcription (Latin):
in nocte. s in die. S qͣre illi ñ agnosẽt:
Redite ad lectionẽ. quo heri finis
factꝰ ẽ: & uidete quare ñ agnoscuit.
Qui odit frẽm suum in tenebris ã¬
bulat. & nescit quo eat: qm̃ tene¬
brȩ excecauerunt ocłos eius. Nos
gͦ sequentia uideamꝰ: & non simꝰ
in tenebris. Unde non erimus in
tenebris: Si amemꝰ fr̾s. Unde ꝓba¬
tur. quia amamꝰ frat̾nitatẽ : Quia
ñ conscindimꝰ unitatẽ: quia tenemꝰ
caritatẽ. Scribo uobis filioli: quia
remittunt᷑ uobis peccata ꝑ nom̃ eiꝰ.
Ido filioli. qͥa remissis peccatis nas¬
cimini. S ꝑ cuiꝰ nom̃ remittunt᷑
peccata: Nunquid augustini:
Ergo nec ꝑ nom̾ donati. yideris. qͥs
augustinus: aut quis donatus. Nec
ꝑ nom̃ pauli: nec ꝑ nom̃ petri. Nã
diuidentib sibi eccłiam. ce parteᷤ
facere de unitate conantib. parti¬
riens paruulos mat̾ caritas in a¬
postolo exponit uiscera sua:ͥ conscĩ¬
dit quodam uerbis ubera sua: plo¬

Expanded text:
in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? Redite ad lectionem, ad quam heri finis factus est, et videte quare non agnoscunt: Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Nos ergo sequentia videamus, et non simus in tenebris. Unde non erimus in tenebris? Si amemus fratres. Unde probatur quia amamus fraternitatem? Quia non scindimus unitatem, quia tenemus charitatem. 4. Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plo
Abbreviated transcription (Latin):
gentium Ubi gͦ iam om̃s linguȩ. Nõ.¬
sonabant: om̃s linguȩ crediture ostẽ¬
debantur. Isti autẽ qui multum
amant xp̃m. & idõ nolunt cõmu¬
nicare ciuitati quȩ interfecit cri¬
se:latinam ce punicã. id est affram.
Solas duas linguas tenet xp̾c:
Iste enim duȩ linguȩ solȩ sunt in
parte donati:plus non habent.
Eiugilemꝰ frrs. uideamus potius
donum sp̃c di: &e credamꝰ antedi-¬
ctis de illo: &e uideamꝰ impleta quȩ
antedicta sunt in psalmo. Non st̃
loquele neq sermones: quoꝵ non
audiant᷑ uoces eoꝵ. Et ne forte ipse
linguȩ uenerint ad unum locum.
&e ñ potius donum xp̃i uenit ad õs
linguas: audi quid sequit᷑. In om¬
nem t̾ram exiuit sonus eoꝵ: & in
fines orbis terrȩ u̾ba eoꝵ. Quare
hoc: Quia in sole posuit taberna¬
culum suum. id est in manifesto.
Tabernaculum eiꝰ. caro eiꝰ. Tab̾na¬
culũ eiꝰ eccłia eiꝰ. In sole posita ẽ: ñ ẽ

Expanded text:
gentium . Ubi ergo jam omnes linguae gentium . Ubi ergo jam omnes linguae sonabant, omnes linguae crediturae ostendebantur. Isti autem qui multum amant Christum, et ideo nolunt communicare civitati quae interfecit Chrilatinam, et punicam, id est, afram. Solas duas linguas tenet Christus? Istae enim duae linguae solae sunt in parte Donati, plus non habent. Evigilemus, fratres, videamus potius donum Spiritus Dei, et credamus ante dictis de illo, et videamus impleta quae ante dicta sunt in Psalmo: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Et ne forte ipsae linguae venerunt ad unum locum, et non potius donum Christi venit ad omnes linguas, audi quid sequitur: In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quare hoc? Quia in sole posuit tabernaculum suum , id est, in manifesto. Tabernaculum ejus, caro ejus; tabernaculum ejus, Ecclesia ejus: in sole posita est, non est
Abbreviated transcription (Latin):
si udei int̾fectores xp̃i in illa habi¬
tarent. Manifestum ẽ enim om̃s
interfectores xp̃i. idest udeos. ex¬
pulsos eẽ de illa ciuitate. Que habe¬
bat seuientes in xp̃mhabet adoran¬
tes xp̃m. P ropterea illam isti ode¬
runt: quia xp̃iani in illa sunt. Ibi
uoluit sedere discipulos suos: & ibi
illis mutere sp̃m scͣm. Ubi incho
centũ uiginti: Duodenarius ille
numerus. decuplatꝰ erat. Sedebaił
centũ uiginti homines. & uenit sp̃c¬
sẽs. & impleuit totũ locum illum:
&e factus ẽ sonus quasi ferret᷑ flatꝰ
uehemens. &e linguȩ diuise sunt ue¬
lut ignis. Audistis actus apłoꝵ:
hodie lecta ẽ ipsa lectio. Ceꝑunt
lingius loqui quomͦ sp̃c dabat eis
ꝓnuntiare: &e om̃s qui illic aderant
de diu̾sis gentib uenientes iudei a-¬
gnoscebant unusquisq linguam
suamͥ & mirabant᷑ illos idiotas ce
imꝑitos. subito didicisse ñ unã aut
duas linguas: s omniũ omnino

Expanded text:
si Judaei interfectores Christi in illa habisi Judaei interfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnes interfectores Christi, id est Judaeos, expulsos esse de illa civitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Christum. Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discipulos suos, et ibi illis mittere Spiritum sanctum. Ubi inchoacentum viginti? Duodenarius ille numerus decuplatus erat. Sedebant centum viginti homines, et venit Splevit totum locum, et factus est sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et linguae divisae sunt velut ignis. Audistis Actus Apostolorum, hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt linguis loqui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes qui aderant illic, de diversis gentibus venientes Judaei, agnoscebant unusquisque linguam suam; et mirabantur illos idiotas et imperitos subito didicisse non unam aut duas linguas, sed omnium omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ rex nr̃: uͥ occisus est dñs ñr. Qua¬
si oderunt ciuitatẽ uͥ occisus ẽ dñs
nr̃. Occiderunt iudei quẽ in ter¬
ra inuenerunt: exsufflant ist
eum qui sedet in cęlo. Qui sunt
peiores qui contempsert̾̃ quia ho¬
minem putabant: an qui sacra¬
menta eiꝰ exsufflant quẽ iam dm
confitentur.⁊ S oderunt uideli¬
cet ciuitatẽ. in qua occisus ẽ dñs
ipsoꝵ. Pii homines &e miscdes mł¬
tum dolent occisum eẽ xp̃m:. &e oc¬
cidunt in hominib xp̃m. At ille
dilexit illam ciuitatẽ. ce misertuᷤ
ẽ eius. Inde dixit incipere p̾dica¬
tionem suam: incipiens ab iherłm.
Ille ibi pͥncipium fecit p̾dicationiᷤ
nominis sui. ce tu exhorrescis com¬
munionẽ illiꝰ ciuitatis: Non est
mirũ. si p̾cisus odisti radicem. Qd
ipse ait discipłis suis: Estote seden¬
tes in ciuitate. quia ego mitto pro¬
missionẽ meam in uos. Ecce quã
eiuitatẽ oderunt. forte amarent:

Expanded text:
est rex noster, ubi occisus est Dominus noster: quaest rex noster, ubi occisus est Dominus noster: quasi oderint civitatem ubi occisus est Dominus noster. Occiderunt Judaei quem invenerunt in terra, exsufflant isti eum qui sedet in coelo. Qui sunt pejores, qui contempserunt quia hominem putabant, an qui Sacramenta ejus exsufflant, quem jam Deum confitentur? Sed oderunt videlicet civitatem in qua occisus est Dominus ipsorum. Pii homines et misericordes, multum dolent occisum esse Christum, et occidunt in hominibus Christum! At ille dilexit illam civitatem, et misertus est ejus: inde dixit incipere praedicationem suam, Incipiens ab Jerusalem. Ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis? Estote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem meam in vos . Ecce quam civitatem oderunt. Forte amarent,
Abbreviated transcription (Latin):
tis plantata e. cum autẽ creuerit ñ
agnoscimꝰ quia totũ occupauit.
Unde cȩpit: Abiherłm. Quo ꝑuenit:
ad om̃s gentes. Pauci remanseruit:
om̃s tenebit. Interea cum tenet ali¬
qua sarmenta inutilia iisa sunt
agricole p̾cidenda: & fecerunt here¬
ses. & scismata. Non uos inducant
p̾cisaut p̾cidamini. Hortamini ma¬
gis que p̾cisa sunt: ut rursus inse¬
rantur. Manfestum ẽ xp̃m passũ:
resurrexisse. ascendisse in celum. Ma¬
nifesta ẽ eccłia: quia p̾dicat᷑ in noĩe
eiꝰ penitentia & remissio peccatoꝵ
ꝑ om̃s gentes. Unde cepit: Incipi¬
ens ab iherłm. Audit stultus. uanꝰ.
&e quid ampliꝰ dicturuᷤᷤ sum. quã
çȩcos. qui tam magnũ montẽ non
uident: qui contra lucernã in can¬
delabro positam ocłos claudunt:¬
Cum eis dicimus sixp̃iani catho¬
lici estis cõmunicare illis eccłiis.
unde ȩuangłium toto orbe diffun¬
ditur. illi iherłm cõmunicate qͣndo
eis dicunus: respondent nobis. Nõ
cõmunicamꝰ illi ciuitati uͥ occisus

Expanded text:
a est: cum autem creverit, non agnoscimus, quia totum occupavit. Unde coepit? Ab Jerusalem. Quo pervenit? Ad omnes gentes. Paucae remanserunt, omnes tenebit. Interea dum omnes tenet, aliqua sarmenta inutilia visa sunt agricolae praecidenda; et fecerunt haereses et schismata. Non vos inducant praecisa, ut praecidamini; hortamini magis quae praecisa sunt, ut iterum inserantur. Manifestum est Christum passum, resurrexisse, et ascendisse in coelum: manifestata est et Ecclesia, quia praedicatur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes. Unde coepit? Incipiens ab Jerusalem. Audit stultus, vanus, et quid amplius dicturus sum quam caecus, qui tam magnum montem non videt; qui contra lucernam in candelabro positam oculos clauditCum eis dicimus, Si christiani catholici estis, communicate illi Ecclesiae unde Evangelium toto orbe diffunditur; illi Jerusalem communicate, quando eis dicimus, respondent nobis, Non communicamus illi civitati ubi occisus
Abbreviated transcription (Latin):
ambitionẽ secłi. D esiderant enim
manducare. bibere. concumbere:
uti uoluptatib istis. Nunqͥd ñ ẽ
in his modus: Aut quando dicit᷑
nolite ista diligere. hoc dicit᷑ ut ñ
manducetis. neq bibatis ͥ aut fili¬
os non procreetis: Non hoc dicit᷑.
s sit modus ꝓpter creatorẽ. ut ñ uos
illigent iste delectationes: ne ad
fruendum hoc amẽtis: qͦd ad uten¬
dum habere debetis. Non autẽ ꝓ¬
bamini nͥ qͣndo uobis ꝓponunt᷑ du¬
o hoc aut illud. Iusticiã uisanlucra: ᷤ¬
beo uñ mandiicẽ. ñ habeo unde bibã.
S qͥd si ñ potes babere ista nͥ ꝑ iniqͥ¬
tatem: Nonne melius amas qͦd ñ
amitti ꝰ. quam iniqͥtatẽ cominitteˢ. ᷤ¬
Lucrũ auri uides. damnũ fidi ñ ui¬
des. Hoc gͦ ait nobi . Desid̾ium car-

Expanded text:
ambitionem saeculi. Desiderant enim ambitionem saeculi. Desiderant enim manducare, bibere, concumbere, uti voluptatibus istis. Numquid non est in his modus? Aut quando dicitur, Nolite ista diligere, huc dicitur, ut non manducetis, aut non bibatis, aut filios non procreetis? Non hoc dicitur. Sed sit modus propter Creatorem, ut non vos illigent ista dilectione; ne ad fruendum hoc ametis, quod ad utendum habere debetis. Non autem probamini, nisi quando vobis proponuntur duo, hoc aut illud: Justitiam vis, an lucrabeo unde manducem, non habeo unde bibam. Sed quid, si non potes habere ista nisi per iniquitatem? Nonne melius amas quod non amittis, quam iniquitatem committis? Lucrum auri vides, damnum fidei non vides. Hoc ergo, ait
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum. qui ista fecit. Si autem
& neglexeris creatorem. & amaue¬
ris mundũ: nonne tuus amor ad¬
ulterinus deputabit᷑. Mundus
enim appellat᷑. non solum ista fa¬
brica quam fecit ds̃ celum. terra.
mare. uisibilia. inuisibilia. sed oe¬
habitatores mundi. mundus uo¬
cantur: quomͦ domꝰ uocat᷑ &e pari¬
etes. & inhabitantes: ce aliquando
laudamꝰ domũ: &e uituꝑamꝰ in¬
habitantes. D icimus enim bona
domus. quia marmorata est pul¬
chre laqueata. & alit̾ dicimꝰ bona
domꝰ nemo ibi patit᷑ iniuriã: nulle
rapinȩ. nullȩ oppressiones ibi fuint.
Modo ñ parietes laudas:. s in habi¬
tatores parietũ. Domꝰ aũ uocat᷑:
siue illa. siue illa. Om̃s enim dilecto¬
res mundi. quia delectatione in ha¬
bitant mundum: sicut cȩlum in ha¬
bitant. quoꝵ sursum cor ẽ. & ambu¬
lant carne in terra: om̃s ergo di¬
lectores mundimundꝰ uocantur
Ipsi non habent nͥ ista tͥa. deside¬
rium carns. desid̾ium oculoꝵ &

Expanded text:
seipsum, qui ista fecit. Si autem seipsum, qui ista fecit. Si autem et neglexeris Creatorem, et amaveris mundum; nonne tuus amor adulterinus deputabitur ? 12. Mundus enim appellatur non solum ista fabrica quam fecit Deus, coelum et terra, mare, visibilia et invisibilia: sed habitatores mundi mundus vocantur, quomodo domus vocatur et parietes et inhabitantes. Et aliquando laudamus domum, et vituperamus inhabitantes. Dicimus enim, Bona domus; quia marmorata est et pulchre laqueata: et aliter dicimus, Bona domus; nemo ibi patitur injuriam, nullae rapinae, nullae oppressiones ibi fiunt. Modo non parietes laudamus, sed inhabitatores parietum: domus tamen vocatur, sive illa, sive illa, Omnes enim dilectores mundi, quia dilectione inhabitant mundum; sicut coelum inhabitant quorum sursum est cor, et ambulant carne in terra: omnes ergo dilectores mundi mundus vocantur. Ipsi non habent nisi ista tria, desiderium carnis, desiderium oculorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
creator contempnit᷑. De talib dic̃
apłs. Coluerunt. & seruierunt cre¬
ature potius quam creatori.qui ẽ
benedictus in secula. Non te ꝓhi¬
bet ds amare istaͥ s ñ diligere ad
beatitudinem: s approbare &e lau¬
dare ut ames creatorem. Quẽadmo¬
dum fũs si sponsus faceret sponse
suȩ anulũ. &e illa acceptũ anulum
plus diligeret. quam sponsũ qͥ illi
fecit anulũ: nonne in ipso dono spõ¬
si ad ultera anima dep̾henderet᷑. quã¬
uis hoc amaret quod dedit sponsꝰꝯ
lus iste. iam illius faciem nolo..
uidere: qualis esset: Quis
non detestaretur hanc amer¬
tiam: Quis ñ adulterinũ animũ
conunceret: Amas aurũ ꝓuiro:
amas anulum ꝓ sponso. Si hocẽ
in teut ames anulum ꝓ sponso
tuo. & nolis uidere sponsũ tuũ:
ad hoc tͥ arram dedit. ut ñ te op¬
pigneraret. s auerteret. Ad hoc
utiq arram dat sponsus: ut in
arra sua ipse ametur. Ergo dedit
tͥ ds ista omĩa: ama illum qui fe¬
cit. Plus ẽ quod tͥ uult dare. id est

Expanded text:
. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem; sed approbare et laudare ut ames Creatorem. Quemadmodum, fratres, si sponsus faceret sponsae suae annulum, et illa acceptum annulum plus diligeret quam sponsum qui illi fecit annulum; nonne in ipso dono sponsi adultera anima deprehenderetur, quamvis hoc amaret quod dedit sponsus?lus iste, jam illius faciem nolo videre; qualis esset? Quis non detestaretur hanc amentiam? quis non adulterinum animum convinceret? Amas aurum pro viro, amas annulum pro sponso: si hoc est in te, ut ames annulum pro sponso tuo, et nolis videre sponsum tuum; ad hoc tibi arrham dedit, ut non te oppigneraret, sed averteret. Ad hoc utique arrham dat sponsus, ut in arrha sua ipse ametur. Ergo dedit tibi Deus omnia ista, ama illum qui fecit. Plus est quod tibi vult dare, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ptationes. quedam forte contracta
sunt. Ido quod potest homo faciat:
spe contiteatur quod est: ut ab illo
Uide enim quid dicat. Quod si dixe¬
rimus quia peccatũ ñ habemꝰ. nos¬
metipsos seducimus. & ueritas in
nobis non .ẽ. Ergo si te confessus fu¬
eris peccatorem: ẽ in te ueritas. Nam
ipsa ueritas lux ẽ. Nondum ꝑfecte
splenduit uita tua. qͥa in hac sunt
peccata: s tam̃ iam illummari cepi¬
sti. qͥa in te ẽ confessio peccatoꝵ. Ui

Expanded text:
ntationes, quaedam forte contracta ntationes, quaedam forte contracta sunt. Ideo quod potest homo faciat; ipse confiteatur quod est, ut ab illo Vide enim quid dicat: Quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo si te confessus fueris peccatorem, est in te veritas: nam ipsa veritas lux est. Nondum perfecte splenduit vita tua, quia insunt peccata; sed tamen jam illuminari coepisti, quia inest confessio peccato
Abbreviated transcription (Latin):
mus eum inuicem. In lumine am¬
bulemus sicut & ipse ẽ inlumine:
ut possimꝰ societatẽ habere cum
illo. Quid facimꝰ de peccatis: Au
Magnam securitatẽ dedit ds. Me-¬
rito pascha celebramus. uͥ fusus est
sangius dñi: quo purgamur ab om¬
ni delicto.Simus securi. Cautionẽ
contra nos seruitutis diabolus tene¬
bat: s sanguie xp̃i deleta est. San¬
gius inquit filii eiꝰ purgauit nos ab
omni delicto. Quid est ab omni
delicto: Attendite. Ecce iam in
nomine xp̃i per sanguinem
fessi sunt isti qui appellantur
infantes: mundata sunt om¬
nia peccata ipsorum. Uete¬
res intrauerunt: noui exie¬
runt. Quid est ueteres
intrauerunt: noui exierunt:
Senes intrauerunt: infantes exieruil.
Senectus enim ueternosa. uetusta
uita: infantia autem regenerationiᷤ
noua uita. S quid facimusꝰ P rete¬
rita peccata donata sunt non tan¬
tum ipsis s ce nobis: &e post donati¬
onem &e abolitionem omniũ pecca¬
toꝵ. unuendo in hoc seculo inter tẽ¬

Expanded text:
mus cum invicem. In lumine ammus cum invicem. In lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, ut possimus societatem habere cum illo. Et quid facimus de peccatis? AudMagnam securitatem dedit Deus. Merito Pascha celebramus, ubi fusus est sanguis Domini, quo purgamur ab omni delicto. Simus securi: cautionem contra nos servitutis diabolus tenebat, sed sanguine Christi deleta est. Sanguis, inquit, Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Quid est, ab omni delicto? Attendite: ecce jam in nomine Christi per sanguinem fessi sunt isti qui appellantur infantes, mundata sunt omnia peccata ipsorum. Veteres intraverunt, novi exierunt. Quid est, veteres intraverunt, novi exierunt? Senes intraverunt, infantes exierunt. Senectus enim veternosa, vetusta vita: infantia autem regenerationis, nova vita. Sed quid facimus? Praeterita peccata donata sunt, non tantum ipsis, sed et nobis; et post donationem et abolitionem omnium peccatorum vivendo in hoc saeculo inter te
Abbreviated transcription (Latin):
alia spes uitȩ eternȩ nulla ẽ. Deus
autẽ lux est ce tenebre in eo ñ sunt
ullȩ. Iniquitates aute tenebre sunt.
Iniquitatib premim. ne societatẽ
cum dõ habere possimus. Quȩ g
spes: Nonne ꝓmiseram aliquid me¬
locuturum istis dieb quod gaudiũ
faciat. Quod si non exhibeo: tristi¬
cia non est ista. Ds̃ lux ẽ de tenebre
in eo non sunt ulle. Peccata tene¬
biȩ sunt. Quid erit nobiss Audia¬
mus. ne forte consoletur. erigat. det
spem. ne deficiamus in uia. Currimꝰ
enm: de ad pat̾am currimꝰ. Et si nos
ꝑuenturos desꝑamus. ipsa desꝑatio¬
ne deficimus. Ille autẽ qui nos uult
ꝑuenire. ut conseruet in pat̾a. pascit
in uia. Audiamus gͦ. Quod si dixe¬
rimus quia societatẽ habemꝰ cum eo.
&e in tenebris ambulamus: menti¬
mur. & non facimus ueritatẽ. Non
dicamus quia societatẽ cum illo ha¬
bemus:. si intenebris ambulamus.
Quod sim lumine ambulamꝰ sicut¬
S &e ipse ẽ in lumine: societatem habe¬

Expanded text:
alia spes vitae aeternae nulla est; Deus alia spes vitae aeternae nulla est; Deus autem lux est, et tenebrae in eo sunt nullae: iniquitates autem tiniquitatibus premimur, ne societatem cum Deo habere possimus: quae ergo spes? Nonne promiseram me aliquid locuturum istis diebus quod gaudium faciat? Quod si non exhibeo, tristitia est ista. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; peccata tenebrae sunt: quid erit nobis? Audiamus ne forte consoletur, erigat, det spem, ne deficiamus in via. Currimus enim, et ad patriam currimus; et si nos perventuros desperamus, ipsa desperatione deficimus. Ille autem qui nos vult pervenire, ut conservet in patria, pascit in via. Audiamus ergo: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus; mentimur, et non facimus veritatem. Non dicamus quia societatem cum illo habemus, si in tenebris ambulamus. Quod si in lumine ambulamus, sicut et ipse est in lumine; societatem habe
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ iħuxp̃o. Porro. si ds̃ lux est ce tẽ¬
nebre in eo non sunt ulle. & socie¬
tatem cum illo debemus habere:
&e a nobis pellende sunt tenebrȩ:
ut fiat in nobis lux. Nam tenebre
cum luce societatem habere ñ pos¬
sunt. Ido uide quid sequat᷑. Qd
si dixerimꝰ quia societatẽ habemꝰ
cum eo. & in tenebris ambulamꝰ.
mentim̃. Habes & apłm paulum
dicentem. Aut quȩ societas luci ad
tenebras: Dicis te societatẽ habe¬
re cum dõ: & in tenebris ambulas:
Et ds lux ẽce tenebre in eo ñ sunt
ulle. Quomͦ ẽ gͦ societas luci ce te¬
nebris: Iam gͦ dicat sibi homo.¬
Quid faciam: Inde ero lux: In
peccatis & in iniqͥtatib iuiuo. Qa¬
si subrepit quedam desꝑatio. e tri¬
sticia. Salus nulla ẽ. nisi in societa¬
te dĩ. Deus lux ẽ &e tenebre in eo nõ
sunt ullȩ. Peccata autẽ tenebre st̃:
diceret rectores tenebraꝵ: nͥ rectores
peccatoꝵ. dominatores iniquoꝵ.
Quid ergo facimus fratres meie
Societas cum do̾ habenda est:

Expanded text:
. Porro si Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae, et societatem cum illo habere debemus; et a nobis pellendae sunt tenebrae, ut fiat in nobis lux; nam tenebrae cum luce societatem habere non possunt: ideo vide quid sequatur: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus, mentimur. Habes et apostolum Paulum dicentem, Aut quae societas luci ad tenebras ? Dicis te societatem habere cum Deo, et in tenebris ambulas; et Deus lux est, et tenebrae ae in eo non sunt ullae: quomodo ergo est societas luci et tenebris? Jam ergo dicat sibi homo,Quid faciam? unde ero lux? In peccatis et in iniquitatibus vivo. Quasi subrepit quaedam desperatio et tristitia. Salus nulla est, nisi in societate Dei. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Peccata autem tenebrae suntdiceret rectores tenebrarum, nisi rectores peccatorum, dominatores iniquorum. Quid ergo facimus, fratres mei? Societas cum Deo habenda est,
Abbreviated transcription (Latin):
puloꝵ &e cognouerunt eum. Quid
gͦ dixit dñs scͥptum eẽ de se in lege
&e ꝓpħis &e psalmis: Quia oporte¬
bat pati xp̃m. Si non adderet &e re¬
surgere: recte illi plangerent.quoꝵ.
oculi tenebant᷑. S & resurgere p̾¬
dictum ẽ. Et ut quid hocꝰ Quare
oportebat hoc pati xp̃m ce resurg̾e:
Propter illum psalmum quẽ uobis
maxime cõmendauimꝰ quarta sab¬
bati statione pͥma nouissime ebdo¬
madis. Quare oportebat pati xp̃m
&e resurgere. P ropter qͦd commnemo¬
rabuntur & conuertent᷑ ad dñm
uniu̾si fines terrȩ: &e adorabunt in
conspectu eiꝰ uniu̾sȩ patͥȩ gentiũ.
Nam ut noueritis quia oportebat
dit: Ut post comm̃dationẽ sponsi cõ¬
mendaret sponsam: et p̾dicari in¬
quit in nomine eiꝰ penitentiam &e
remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes.
incipiens ab iherłm. Audistis fr̃s.¬

Expanded text:
pulorum, et agnoverunt eum. Quid pulorum, et agnoverunt eum. Quid ergo dixit Dominus scriptum esse de se in Lege, et Prophetis, et Psalmis? Quia oportebat pati Christum. Si non adderet, et resurgere, recte illi plangerent, quorum oculi tenebantur; sed et resurgere praedictum est. Et utquid hoc? quare oportebat pati Christum et resurgere? Propter illum psalmum quem vobis maxime commendavimus, quarta sabbati, statione prima novissimae hebdomadis. Quare oportebat Christum pati et resurgere? Propterea: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium . Nam ut noveritis quia oportebat dit, ut post commendationem sponsi commendaret et sponsam? Et praedicari, inquit, in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem. Audistis, fr
Abbreviated transcription (Latin):
titudine scripturaꝵ credere. & in¬
telligere debeamus. Certe multȩ stͥ pa¬
gine. &e multi libri. hoc habent om̃s.
quod dixit dñs breuit̾ discipłis suis.
Quid est hoc: Quia oportebat xp̃m
pati:ce resurgere tercia die. Habes iã
desponso: quia oportebat pati xp̃m.
ce resurgere. Comm̃datus ẽ nob̾
sponsus. De sponsa uideamus qͥd
dicit: ut tu cum cognoueris spon¬
sum & sponsam. ñ sine causa ad
nuptias uenias. Celebratio ẽ enĩ
nuptiaꝵ: om̃is celebratio ȩccl̃ie. Pup¬
tiȩ celebrant᷑: ducturꝰ est uxorẽ
filius regis & ipse filius regis. rex:
& qui frequentant ipsi sunt spon¬
sa. Non quomͦ in nuptiis carnali¬
b aliȩ frequentant nuptias: &e alia
nubit. In eccłia qui frequentant:
si bene frequentant. sponsa fiunt.
Omĩs enim eccłia sponsa xp̃i est.
Ibi iuncta ẽ sponsa sponso in carne.
Merito carnem ipsam cũ cõmenda¬
ret. panem fregit: &e merito in fra¬
ctione panis aꝑti sunt ocł disci¬

Expanded text:
titudine Scripturarum credere et intitudine Scripturarum credere et intelligere debeamus. Certe multae sunt paginae, et multi libri, hoc habent omnes quod dixit Dominus breviter discipulis suis. Quid est hoc? Quia oportebat pati Christum, et resurgere tertia die. Habes jam de sponso, quia oportebat Christum pati et resurgere. Commendatus est nobis sponsus. De sponsa videamus quid dicat; ut tu cum cognoveris sponsum et sponsam, non sine causa ad nuptias venias. Celebratio enim nuptiarum omnis celebratio: Ecclesiae nupe celebrantur. Ducturus est uxorem filius regis, et ipse filius regis rex: et qui frequentant, ipsi sunt sponsa. Non quomodo in nuptiis carnalibus alii frequentant nuptias, et alia nubit, in Ecclesia qui frequentant, si bene frequentant, sponsa fiunt. Omnis enim Ecclesia sponsa Christi est, ibi juncta est sponsa sponso in carne. Merito carnem ipsam cum commendaret, panem fregit; et merito in fractione panis aperti sunt oculi disci
Abbreviated transcription (Latin):
illis suffecit. nͥ de scripturis confir¬
maret cor credentiũ. Prospiciebat
enim nos futuros. In quo palpe¬
mus nos ñ habemus: & qͦd lega¬
mus habemꝰ. Si enim ꝓpterea illi
crediderunt. quia tenuerunt oe
palpauerunt. nos qͥd facimꝰ. Iã¬
xp̃c ascendit in oelũ: ñ ẽ uenturꝰ
nͥ in fine ut iudicet de uiuis et
mortuis. Unde credituri sumus: nͥ
unde &e ipsos palpanteᷤ uoluit con¬
firmare: Aꝑuit enim illis scͥpturaᷤ:
& ostendit eis quia oportebat pati
xp̃m: ce impleri omĩa quȩ de illo
scͥpta sunt in lege moysi & ꝓpħis. et
cumplexus ẽ. Quicquid illarũ scͥp¬
turarum ẽ xp̾m sonat: s si aures
inueniat. Et aꝑuit illis sensum: ut
intelligerent scͥpturas. Unde et
nobis hoc orandum ẽ ut ipse sen¬
sum nr̃m aꝑiat. Quid autẽ ostendit
dñs scriptũ de sein lege moysi & pro¬
phetis & psalmis: Quid ostendit. ip¬
se dicat. B reuiter hoc euangłista po¬
suit: ut nos nossemꝰ quid in tanta la¬

Expanded text:
illi suffecit, nisi de Scripturis confirilli suffecit, nisi de Scripturis confirmaret cor credentium: prospiciebat enim nos futuros; in quo quod palpemus nos non habemus, sed quod legamus habemus. Si enim propterea illi crediderunt, quia tenuerunt et palpaverunt; nos quid faciemus? Ja ascendit in coelum, non est venturus nisi in fine, ut judicet de vivis et mortuis: unde credituri sumus, nisi unde et ipsos palpantes voluit confirmari? Aperuit enim illis Scripturas, et ostendit eis quia oportebat pati Christum, et impleri omnia quae de illo scripta sunt in lege Moysi, et Prophetis, et cumplexus est. Quidquid illarum Scripturarum est, Christum sonat; sed si aures inveniat. Et aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas. Unde et nobis hoc orandum est, ut ipse sensum nostrum aperiat. 2. Quid autem ostendit Dominus scriptum de se in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis? quid ostendit? Ipse dicat. Breviter hoc Evangelista posuit, ut nos nossemus quid in tanta la