comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligis in quibꝰ locis huiuscemodi sint tibi mouenda certamina aut si non
tibi sufficit intellectus nisi etiã loca ipsa manifesta tibi uoce signentur:
audi in consequentibus Aduersum spiritalia inquit nequitie incęlestibꝰ
Audisti qui sint quitibi bello de cȩlestibus expellendi sunt: ut tu possis
loca illa & regna cȩlorũ hereditatis sorte suscipere Sed & dñs in euuangi
nonne euident̾ hȩc indicat cũ dicit: a diebus ioħis regnũ cȩlorum uim

Expanded text:
ligis in quibus locis hujusmodi sunt tibi movenda certamina; aut si non ligis in quibus locis hujusmodi sunt tibi movenda certamina; aut si non tibi sufficit intellectus, nisi etiam loca ipsa manifesta tibi voce signentur, audi in consequentibus; adversus spiritalia nequitiae, inquit, in coelestibus. Audisti qui sint qui tibi bello de coelestibus expellendi sunt, ut tu possis loca illa et regna coelorum haereditatis sorte suscipere. Sed et Dominus in Evangelio nonne evidenter hoc designat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nr̃ d̃ns iłs cũ suo exercitu & magistratib idẽ credentiũ popłis
atq eorũ ducibus contra diabolũ & eius angłos pręliatur Ipse enĩ ẽ
Et uide ingrate heretice. quomodo ex integro ueteribus noua concordant
Promissum est ueteribꝰ regnũ terrȩ sc̃ę : terre fluentis lac & mel: quȩ t̾ra
tunc apeccatorib & pessimis in colis ac regib tenebatur Uenit in istam
terram iħs. cum exercitu dni. & israheliticis ducibus: expugnat
om̃s intermut: obtinet. & ob uictorię meritũ. accepit eorũ regna
tuntur regna cȩlorũ S hȩc regna non sunt uacua neo mania.
habent habitatores suos peccatores &. nequã sp̃s angelos refugas: ibi
tiat dicens: Non erit uob̃ pugna aduersum carnem & sanguinẽ: id est non
sic pugnabimꝰ sicut pugnauerunt antiqui : nec in terris nobis aduersum
homines habenda sunt proelia: s aduersum principatꝰ. aduersum
potestates aduersũ mundi huius rectores tenebrarũ Ia utique intel¬

Expanded text:
us Jesus cum suo exercitu et magistratibus, id est, credentium populis atque eorum ducibus, contra diabolum et ejus angelos praeliatur. Ipse enim est n coelestibus . Et vide, ingrate haeretice, quomodo ex integro veteribus nova concordant. Promissum est veteribus regnum terrae sanctae, terrae fluentis lac et mel, quae terra tunc a peccatoribus et pessimis incolis ac regibus tenebatur. Venit in istam terram Jesus cum exercitu Domini et Israeliticis ducibus, expugnat omnes, interimit et obtinet, et ob victoriae meritum accipit eorum regna tuntur regna coelorum. Sed haec regna non sunt vacua et inania: habent habitatores suos peccatores et nequam spiritus, refugas angelos;tiat, dicens: Non erit vobis pugna adversus carnem et sanguinem, id est, non sic pugnabimus sicut pugnaverunt antiqui, nec in terris nobis adversus homines habenda sunt praelia, sed adversus principatus, adversus potestates, adversus hujus mundi rectores tenebrarum harum . Jam utique intel
Abbreviated transcription (Latin):
ledictiones quȩ peccatoribꝰ inminent Statuerunt & eñi sicut seriptũ sideutero¬
nonuũi sex tribꝰ ad benedietndĩi in mont̾e garitim: & ipsas tribus quȩ nobilio

Expanded text:
ledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteroledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteronomio , sex tribus ad benedicendum in monte Garizim: et ipsae sex tribus
Abbreviated transcription (Latin):
Mscripte seruantur: & cirea hanc arcam testamenti omĩs qui uere isrl ẽ icednt. ai nen ẽ
longe abea: Leiute uero & sacerdotes etiam in humeris suis eam portant. & eñ quicũta
sacerdotili religione & sc̃itate ununt. non solum ii qui sedere uident᷑ in consessii sa ẽdotali
sedhimagis qui sac̃dotalit̾ agunt quoꝵ pars est cħ̃is nec ulla eis portio habet᷑ int̾ris.
ipsi sunt uere sacerdotes & leuitȩ dni qui in humeris suis legem di portant agendo
udelicet as iiptendo ea que scribuntur in lege. Sed & pselitus inquit.⁊ indigena si¬
plicabimꝰ : uere adiutorio di opuse̾ ut possimꝰ uerbis nr̃is uerba diuma disserere & ex¬
planare qui sunt dimudii qui incedebant uixta mont̾e garram. ⁊ qui sunt dimidii qui
& ipsi licet saluent᷑ non tamen potuerunt iuxta mont̾ẽ garram incedere sed in ce¬
dunt iuxta montẽ gebal Mons garim benedictiones habet. mons autẽ gaebal ma¬

Expanded text:
srael, » etc. Circa hanc arcam testamenti, omnis qui vere Israel est incedit, non enim longe ab ea. Levitae vero et sacerdotes etiam in humeris suis eam portant. Etenim quicunque sacerdotali religione et sanctitate vivunt, non solum hi qui sedere videntur in consessu sacerdotali, sed hi magis qui sacerdotaliter agunt, quorum pars est Dominus, nec ulla eis portio habetur in terris, ipsi sunt vere sacerdotes et Levitae Domini, qui in humeris suis legem Dei portant, agendo videlicet et implendo opera ea quae scribuntur in lege. Et proselytus, inquit, et indigena siplicabimus? Et adjuto rio Dei opus est ut possimus verbis nostris verba divina disserere et explanare. Qui sunt dimidii qui incedebant juxta montem Garizim, et qui sunt dimidii qui et ipsi, licet salventur, tamen non potuerunt juxta montem Garizim incedere, sed incedunt juxta montem Ebal? Mons Garizim benedictiones habet, mons autem Ebal ma
Abbreviated transcription (Latin):
posts.e aedisicare & plantare: Ita & de his quȩ ꝑ ilun gesta sereibuntr
qã non plantaiit pater celestis euellere inid eorsimere fecad dsip
opens e plantare Qiud e qđ plantat ds. woyses dicit. quina paradisimi
sn anmmiaeni dequã excidit iram mansuetudine plantari. dicle ia iol ereidit
dequa ex tirpat ignorantiã inserit scientiã: Non tibi uidet galis debeice
ẽe płlartatio quã plantat di magis quã insensibilũ derrenoruoahanoꝵ
est item in pͥmis opꝰ uerbi di destruere aedificia diaboliea stre & anuros
construxit humana. Ile enĩ turres suꝑbiȩ inunoquoq nostrũ & auros
e ationis ea truit. hec sẽmodi subuertat & subrut atineru afedm

Expanded text:
post haec aedificare, et plantare ; » ita et de his quae per Jesum scribuntur post haec aedificare, et plantare ; » ita et de his quae per Jesum scribuntur quam non plantavit Pater coelestis, evellere ignique consumere. Secundi jam operis est plantare. Quid est quod plantat Deus? Moyses dicit, quia « plantavit In anima enim de qua excidit iram, mansuetudinem plantat; et de qua excidit t; de qua exstirpat ignorantiam, inserit scientiam. Non tibi videtur talis debere esse plantatio quam plantat Deus, magis quam insensibilium terrenorumque lignorum! Est item in primis opus verbi Dei destruere aedificia diaboli quae in anima construxit humana. Ille etenim turres superbiae in unoquoque nostrum et muros elationis exstruxit; haec sermo Dei subvertit et subr
Abbreviated transcription (Latin):
neq qui saluus fieret. neq qui effugeret Utinã enĩ d̾ns de animabus
credentibꝰ sibi & quas suo umdicat regno. & de mea ipsius anima. ita
entiat & extinguat omĩa priora mala: ut nullus in me malicię sensus
ultra respiret: nullus irȩ. nullus concupiscentię aliciuius malȩ in me
saluetur affectus: nullus suꝑsit qui effugiat sermo malus de ore meo:
Sic em̃ potero iħu duce purgatꝰ ab om̃ibꝰ̾ priorib malis effici in cuutatib
filiorũ dr ł: de quib scriptũ est. Aedificabunt᷑ euntates uide. ababsitabi¬
& sicut᷑ dicebamꝰ tunc cũ iheremiã dissereremus qui acceperet. uereta
mos suũ quibꝰ subuerteret. aedificaret euelleret & plansaret ita etia
nune uins quȩ habemꝰ in manib intellegendũ puto non sconseruit¬
hodie suꝑ gentes & regna: eradicare & subuertere ce ꝑdicũ duent

Expanded text:
neque qui salvus fieret, neque qui effugeret. Utinam enim Dominus de animabus neque qui salvus fieret, neque qui effugeret. Utinam enim Dominus de animabus credentibus sibi, et quas suo vindicat regno, et de mea ipsius anima ita ejiciat et exstinguat omnia priora mala, ut nullus in me malitiae sensus ultra respiret, nullus concupiscentiae alicujus malae in me salvetur affectus, nullus supersit qui effugiat sermo malus de ore meo. Sic enim potero, Jesu duce, purgatus ab omnibus prioribus malis, effici in civitatibus filiorum Israel, de quibus scriptum est: « Aedificabuntur civitates Judae, et habitabuEt sicut dicebamus tunc cum super Jeremiam dissereremus, qui acceperat verba in os suum, quibus subverteret, aedificaret, evelleret, et plantaret: ita etiam nunc in his quae habemus in manibus intelligendum puto, non secuhodie super gentes et regna, eradicare, et subvertere, et perditum dare, et
Abbreviated transcription (Latin):
postinodũ israhelitis regnantibꝰ ꝑducta sit ad iter rectũ Similit̾ autem &¬
chebron quã interpͣtari dicunt coniunctionẽ uel coniugiũ Conuincti
uero animȩ nr̃ȩ fuit primo cũ malo uiro. & marito pessimo diabolo: quo
destructo & extincto liberata ẽ anima a lege prioris & pessimi uiri :
&. conuncta ẽ uiro bono & legitimo. illi dequo dicit apłs paulus Statui aut̃
uni uiro uos uirgine̾ castã exibere xp̃o Sic ergo etiã nominũ ipsorum
intellegentia ad geminũ hunc unius ciuusq ciuitatis consonat statum
Ego puto qd sic melius ẽ intellegi bella ifrahelitica: & qđsic melius proeli¬
ari iħs putetur: & destruere urbes ac regna subuertere Sic enim & illud
dictũ religiosius & clementius apparebit. qđ dicit᷑ ita subuertisse &
uastasse singulas quasq urbes. ut nichil in eis relinqueret᷑ qđ spiraret

Expanded text:
postmodum Israelitis regnantibus ad iter perducta sit repostmodum Israelitis regnantibus ad iter perducta sit reHebron, quam interpretari dicitur conjunctionem vel conjugium. Conjunctio vero animae nostrae fuit primo cum malo viro, et marito pessimo diabolo: quo destructo et exstincto, liberata est anima a lege prioris et pessimi viri, et conjuncta est viro bono et legitimo, illi de quo dicit apostolus Paulus: « Statui autem vos uni viro virginem castam exhibere Christo . » Sic etiam nominum ipsorum intelligentia ad genuinum hunc uniuscujusque civitatis consonat statum. Ego puto quod sic melius est intelligi bella Israelitica, et quod sic praeliari Jesus putetur, et destruere urbes ac regna subvertere. Sic enim et illud dictum religiosius et clementius apparebit, quod dicitur ita subvertisse et vastasse singulas quasque urbes, ut nihil in eis relinqueretur quod spiraret,
Abbreviated transcription (Latin):
ac diligentius ꝑscrutemur: inueniet᷑ significantia. nominũ nc̃ ad mali
regni. ñc etiã ad boni intellegentiã posse conferri Ut puta. lebna can¬
dor interp̃tatur Candor autẽ: diuerse intellegit᷑ Est enĩ candor leprę.
est & candor lucis Possibile gͦ est etiã nominis ipsius interpretationem
utriusque status differentias indicare : ut candorem quide leprȩ habue¬
rit lebnas sub regib malis. quo destructo atque subuerso cum adis¬
raheliticũ regnũ ꝑuenit. lebna candorem lucis acceperit: quia candor
lucis inscripturis & laudabilis & culpabilis ponit᷑. & iterũ. lachis int̾¬
pͣtatur iter: Iter autẽ. & laudabile & culpabile in seripturis habetur :
& alibi econtrario Iter rectũ facite pedib ur̃is Potest gͦ intelligi etiam hic
qđ iter impiorũ fuerit primo ciuitas lachis: quo destructo atq subuers

Expanded text:
ac diligentius perscrutemur, invenietur significantia nominum nunc ad mali ac diligentius perscrutemur, invenietur significantia nominum nunc ad mali regni, nunc etiam ad boni intelligentiam posse conferri. Ut puta Lebna candor interpretatur: candor autem diverse intelligitur, est enim candor leprae, et est candor lucis. Possibile ergo est etiam nominis hujus interpretationem utriusque stratus differentias indicare, ut candorem quidem leprae habuerit Lebna sub regibus malis; quo destructo atque subverso, ad Israeliticum regnum pervenit Lebna, et candorem lucis accipit, qui candor in Scripturis et laudabilis et culpabilis ponitur. Et iterum Lachis interpretatur iter. Iter autem et laudabile et culpabile in Scripturis habetur,  alibi e contrario: « Iter rectum facite pedibus vestris . » Potest ergo intelligi etiam quod hic iter impiorum fuerit primo civitas Lachis: quo destructo atque subverso,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersum uirtutes contrarias: & eieit eas de ciuitatibus quas possidebant
id est de animabꝰ nostras: & interficit reges qui regnabant in animab
nr̃is. ne ultra regnet in nobis peccatũ: Ut postea quã interemerit regẽ
peccati de ciuitate animȩ nostrȩ fiat anima nostra ciuitas di
& regnet in ea ds. & dicat᷑ ad nos. quia ecce regnũ dĩ intra uos est
Est ergo opus summȩ misericordiȩ hoc qđ heretici crudelitatis ac¬
cusant: qđ dñs iħs adumbratus prius afilio naue ꝑ singulas quasqͥue
ciuitates. nunc inueritate ꝑsingulas quasq animas credentiũ cõpli
ut quȩ possidebant᷑ a malis & pessimis regibꝰ scđm principem aeris
mundi huius. sp̃s: qui nc̃ operat᷑ in filiis diffidentiȩ. expulsis his &
ꝑemptis facere eas dignetur habitaculũ dĩ & sc̃ĩ sp̃s templum. ut
ut istȩ om̃s quȩ ante sub regibꝰ pessimus peccati legem colebant: nuno
sub dĩlegib agant Sed & si de ipsis interp̃tationibꝰ nominũ securius

Expanded text:
adversus virtutes contrarias; et ejecit eas de civitatibus quas possidebant, id est, de animabus nostris; et interfecit reges qui regnabant in animabus nostris, ne ultra regnet in nobis peccatum: ut posteaquam interemerit regem peccati de civitate animae nostrae, fiat anima nostra civitas Dei, et regnet in ea Deus, et dicatur ad nos quia regnum Dei intra vos est . Est ergo opus summae misericordiae hoc quod haeretici crudelitatis accusant, quod Dominus Jesus adumbratum prius a filio Nave per singulas quasque civitates, nunc in veritate per singulas quasque animas credentium complet; ut quae possidebantur a malis et pessimis regibus, secundum principem aeris mundi hujus spiritus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae, expulsis his et peremptis, facere eas dignetur habitaculum Dei et Spiritus sancti templum, ut ut isti omnes qui ante sub regibus pessimis peccati legem colebant, nunc sub Dei legibus agant. Sed et de ipsis interpretationibus nominum si curiosius
Abbreviated transcription (Latin):
effici lapides ad alture Non enĩ deserit nos iħs d̃ñs nr̃: sed quãuis nos uacantes ora¬

Expanded text:
effici lapides ad altare: non enim deserit nos Dominus Deus nostereffici lapides ad altare: non enim deserit nos Dominus Deus noster
Abbreviated transcription (Latin):
rum non ẽ iniectũ. idest qui iacula maligni ignita concupiscentiȩ non recepit.
sed scuro ea fidei restinxit & reppulit: uel quis est ille qui ferrũ pugnę . ferrũ belli
ferrũ litiũ numquã recepit. sed sẽꝑ pacificus fuit. semꝑ quietꝰ & mitis ex xp̃i hu¬
militate fonatus Isti sunt ergo lapides uiu ex quib iħs adns nr̃ altare construpe¬
ex lapidib integris quib ferrũ non ẽ iniectũ. ut offerat suꝑ eos saerificiũ & holo
corda onmiũ nosti Isti ergo qui poterant unanimes una uoce atque uo spiritu
orare. ipsi fortasse digni sunt qui debeant om̃s simul uũ altare construere. suꝑea
sis sicrisi ciũ offerit patri Tamen e nos temptemꝰ dare opam ut ead̃e dieamus
om̃s. unanimes unũ sentientes. nichil ꝑ contentionẽ neq ꝑinanem głam gerentes.
sed in uno sensu atq in eadẽ sententia ꝑmanentes: & forte possumꝰ etiã nos apti

Expanded text:
rne et spiritu. Jacula maligni ignita concupiscentiae non recipit, sed scuto ea fidei restrinxit et repulit. Vel quis est ille qui ferrum pugnae, ferrum belli, ferrum litium nunquam recepit; sed semper pacificus fuit, semper quietus et mitis, et Christi humilitate fundatus? Isti ergo sunt lapides vivi, ex quibus Dominus noster altare construxit lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum, ut offerat super eos holocausta et saccorda omnium nosti . » Isti ergo qui poterunt unanimes una voce atque spiritu orare, ipsi fortasse digni sunt qui debeant simul omnes unum altare construere, super quod Jesus sacrificium offerat Patri. Tamen et nos tentemus dare operam, ut eadem dicamus omnes, unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerentes; sed in uno sensu atque in eadem sententia permanentes; si forte possimus etiam nos apti
Abbreviated transcription (Latin):
e reuersus e inquit imiuersius popłs ad iłm incoluis: & ñ mutunt quisq̃
de filiis isr s inliigua sua: uides gͦ qi qui sub iłui militant in columes debit
redire de proelio: nec umquã debent ex iaculis maligni ignitis uubuis
necipere: non eld ineorde pollui. non in cogitatione macularnos ma¬
ans cupiditatẽ. non ꝑ aliamquãlibet occasionẽ locũ demonicis uulne¬
nou Bare quod aute addidit. quia mullus mutunt in linguasua: hoc mͥ
uidet ostendi qr de uictoria se nemo iactauit: nemo suę uirtuti quia
sperauit aseripsit: sed scientes qr iłis ẽ qui uictoriã tribuit: iꝑsiua
supera non mutnit Quod bene intelligens apłs paulus dicebat:

Expanded text:
« Et reversus est, inquit, universus populus ad Jesum incolumis, et non mutivit quisque « Et reversus est, inquit, universus populus ad Jesum incolumis, et non mutivit quisque de filiis Israel in lingua sua. » Vides ergo quia qui sub Jesu militant incolumes debent redire de praelio, nec unquam debent ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere, non in corde pollui, non in cogitatione maculari, aliam quamlibet occasionem locum daemonicis vulneribus dare. Quod autem addidit quia nullus mutivit in lingua sua, hoc mihi videtur ostendi quia de victoria se nemo jactavit, nemo virtuti suae, quia superavit, ascribit: sed scientes quia Jesus est qui victoriam tribuit, ipsi in lingua non mutiunt. Quod bene intelligens apostolus Paulus dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
contueri. & inspicere figuras: plenius nobis reserare &. ꝑfectius dignaret᷑
aperire: Uideres quomodo nobis claresceret. cuius potissimũ ex sprritalib
hostib his qui nuno impugnant isrł. spiritalem figuram tenuit iste prm¬
ceps de magecta . & ille de lachis. & ille de lebna: aut cuius intramemeti¬
ipsum uitii uel erroris quibꝰ anima implicat᷑ formã tenent singuli quiq
hori quos iu duce interfecit popłs di.: hi uidelicet qui audunt nan¬
dor u enis. & precepta custodiunt: quibꝰ ipse tribuit facultat̾e calcandi
sup serpentes & scorpiones. & suꝑ omnẽ potestatẽ inimicu Orerus aᷤ
sit e ser i prdes tales sint. tam speciosi. tã ualidi ut possint salcare eeruuces
miucor ẽẽ. Qui possnt ita caput calcare serpentis. ut calcaneũ nostrrum
moraere non possit. Qui enĩ pugnat sub ił duce aduersum. conti acribt
uotesertes. de befetiam ilud ꝓmereri qd̃ de prioribus bellatorib scribit᷑:

Expanded text:
contueri et inspicere figuras, plenius nobis reserare, et perfectius dignaretur aperire. Videres quomodo nobis claresceret, cujus potissimum ex spiritalibus hostibus his qui nunc impugnant Israel, spiritalem figuram tenuit ipse princeps de Maceda, et ille de Lachis, et ille de Lebna, aut cujus intra memetipsum vitii vel erroris quibus anima implicatur, formam tenent singuli quique horum quos Jesu duce interficit populus Dei: hi videlicet qui audiunt mandata ejus, et praeceptum custodiunt, quibus ipse tribuit facultatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem potestatem inimici. Oremus ergo ut et nostri pedes tales sint, tam speciosi, tam validi, qui possint calcare cervices inimicorum, qui possint ita calcare caput serpentis, ut calcaneum nostrum mordere non possit. Qui enim pugnat sub Jesu duce adversus contrarias potestates, debet etiam illud promereri quod de prioribus bellatoribus scribitur:
Abbreviated transcription (Latin):
debere quȩ dicta sunt. quia nichil ꝓdest audire sermonẽ si non retmeatui
&. seruetur in corde : idcirco aures ab auditorib exposcebat: hoc ergo etiam

Expanded text:
debere quae dicta sunt quia nihil prodest audire sermonem, si non retineatur debere quae dicta sunt quia nihil prodest audire sermonem, si non retineatur et servetur in corde, idcirco aures ab auditoribus exposcebat. Dicim
Abbreviated transcription (Latin):
mo nr̃ offendat Sed tamen dicendũ est qđ scriptũ docemꝰ. qr sermo hic ar¬
guit nos. qđ non om̃s qui audimꝰ legem ȩccłia sumus filioꝵ ifrahel Sed non
continuo si est aliqua differentia inter auditores legis & eccłiã filiorũ israhel.
auditor excluditur a salute: Adtendite gͦ diligentius uerbis scripture di¬
centis Non erat ullum uerbũ ex omnibꝰ quȩ mandauit moyses qđ non
legerit iħis in auribꝰ totius eccłs filiorũ ifrahel. & addit. et iam mulieribꝰ
& infantibꝰ & ꝓselitis Nouit dns nr iłis ẽẽ alias aures preter istas carnales: quas
gelio postea quã de singulis quȩ oportebat edocuit. addit & dicit: Iui habet
aures audiendi audiat qđ utiq si de aurib dixisset carnalibꝰ.: suꝑfluũ uide¬
retur nemo enĩ non habens aures. ad uerba eius audienda conuenerat:
Sed q̃m sciebat in auribꝰ interioris hominis idest in intellectu cordis recipi

Expanded text:
mus. Sed tamen dicendum est, quod scriptum docemur, quia sermo hic arguit nos, quod non omnes qui audimus legem, Ecclesia sumus filiorum Israel, si non continuo: si est aliqua differentia inter auditores legis et Ecclesiam filiorum Israel, auditor excluditur a salute. Attendite ergo diligentius verbis Scripturae dicentis: « Non erat ullum verbum ex omnibus quae mandavit Moyses quod non legerit Jesus in auribus totius Ecclesiae filiorum Israel; » et intendite mulieribus et infantibus et proselytis. Novit Dominus Jesus esse alias aures praeter istas carnales quas gelio posteaquam de singulis quae oportebat edocuit, addit et dicit: « Qui habet aures audiendi audiat ; » quod utique si de auribus dixisset carnalibus, superfluum videretur. Nemo enim non habens aures ad verba ejus audienda convenerat. Sed quoniam sciebat, in auribus interioris hominis, id est, intellectu cordis, recipi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiat apłs iacobus: uerumtamen sciendũ ẽ quantũ ex huiuscemodi figura¬
rũ ad umbrationibꝰ edocemur Quod siqui tales sunt in nobis quorũ fides hoc
officia exibeant. seruos di honorent. ad ornatũ quoque altaris uel eccłx̧
aliquid conferant: non tamen adhibent studiũ ut etiã mores suos excolant:
actus emendent: iutia deponant: casti tatẽ colant: iracundiã mitigent:
auariciã reprimant: rapacitatẽ refrenent: maliloquia & stultiloquia uł
scurrilitates & obtrectationũ uenena ex ore suo non adimant: sciant sibi qͥ
tales sunt qui emendare se nolunt s in his usq ad senectutẽ ultimã ꝑseue¬
rant partẽ soetemq ab iłni dño cũ gabaonitis esse tribuendã Sed potiusde

Expanded text:
pronuntiat Jacobus . Verumtamen sciendum est quantum figurarum ex hujusmpronuntiat Jacobus . Verumtamen sciendum est quantum figurarum ex hujusmodi adumbrationibus edocemur, quod si qui tales sunt in nobis quorum fides hoc officia exhibeant, servos Dei honorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in his usque ad senectutem ultimam pervenerint, partem sortemque ab Jesu Domino cum Gabaonitis esse tribuendam. Tale
Abbreviated transcription (Latin):
iuditiũ tenuit: Porro autẽ raab meretrix quȩ fide integra credidit cũ om̃i
domo sua. exploratores ifraheliticos plenissima deuotione suscepit: ex integro
in consortiũ popłi societatẽq suscepta est Et soriptũ est de ea: quia adpositaẽ
ad filios isrł usque in hodiernũ diem Isti uero qui nontã israheliticȩ gentis
consortia dilexerunt quã suȩ ꝑditionis metu ꝑterriti cũ calliditate & fraude
accesserunt ad iħm: quomodo poterant libertatẽ uitȩ & regni consortium
dolis seruilib ꝓmereri: Deniq uis nosse quia digna erga eos. ꝓnientis eoꝵ
umis mirabilib faterent᷑: nichil tamen fide dignũ. nichil tantarũ uirtutũ
qui parũ licet detulerunt: nec tamen summã regni uel lib̾tatis acceperint ꝓ eo
qđ fides eoꝵ nullo operũ nobilitaret᷑ accessu: q̃m fidem sine oꝑibꝰ mortuã haberi

Expanded text:
judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integra cum omni judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integra cum omni domo sua exploratores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est ad filios Israel usque in hodiernum diem. » Isti vero quia non tam Israeliticae gentis consortia dilexerunt, quam suae perditionis metu perterriti cum calliditate et fraude accesserunt ad Jesum, quomodo potuerunt libertatem vitae et regni consortium dolis servilibus promereri? Denique vis nosse quam digna erga eos ab Jesu propteinis mirabilibus faterentur, nihil tamen fide digne, nihil tantarum virtutum qui parvum licet fidei detulerunt, nec tamen summam regni vel libertatis acciperent, pro eo quod fides eorum nullo operum nobilitaretur accessu. Quoniam fidem sine operibus mortuam haberi
Abbreviated transcription (Latin):
tamen sc̃ĩs & seruiunt. & aliquid utilitatis impe̾dunt: Et tali quod̾a ordine
ab iħu salutẽ cũ uiramenti interpositione suscipiunt: Ego nollem in gabao¬
nitarũ ordine salutẽ consequi: nec in ligni cesorib uł aquę gestatoribus
numerari: sed int̾ israhelitas cuperem hereditatẽ terrę reꝓmissionis
accipere obseruandũ sane est qđ solent heretici legentes hunc locum
calĩmiã facere. hi qui testamentũ uetus ñ recipiunt: & dicunt: Uide qͦmͦ
nichil humanitatis habuit iħs filius naue: ut hominib qͥ ad se supplices
uenerant salutẽ concedens notã eis infamiȩ & iugũ seruitutis infligerei
hȩc si audiat anima minus instructa in scripturis diumis: infirmari
continuo & periclitari potest: ita ut refugiat catholicã fidem Non enĩ intel¬
legunt eoꝵ subreptiones Ihesus enĩ scđm mensurã fidei ipsoꝵ. cõpetens erga eos

Expanded text:
tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. Observandum sane est quod solent haeretici legentes hunc locum calumniam facere, hi qui Vetus Testamentum non recipiunt, et dicunt: Vide quomodo nihil humilitatis habuit Jesus filius Nave, ut hominibus qui ad se supplices venerant salutem concedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei ipsorum competens erga eos
Abbreviated transcription (Latin):
scenitatibꝰ sic̃ & isti pannis & calciam̃tis ueteribꝰ obtecti. preter hoc quod
inm eredunt &. erga soruos di uel ęcełs cultũ uidentur ẽẽ deuoti nchil
adsubent emendationis uł in nouationis in mores: Istis ergo hiesus dns nr̃
salutẽ quidẽ conoedit: s quodãmodo salus ipsa eoꝵ notã non euadit infa¬
niuȩ. Similis quoq etiam in libello qͥ appellat᷑ pastoris de his figura de¬
scribit᷑ Ait enĩ qr ẽ arbor quedã quȩ ulmus appellat᷑: quȩ fructũ non
adfert᷑ Portat tam̃ uitem quȩ adfert plurimũ fructũ: & ex eo qđ admi¬
nculo ẽ uiti. quae eius uirib nitens uel adferre ułseruare potest plu¬
riũ fructũ. etiã ulmus quȩ infructuosa ẽ necessaria uidet᷑ & utilis ex
hoc ipso qđ frugifere de seruiat uiti Tale aliquid intellige etiã ui gaba¬
nitis qui ñ deposuert̃ quidẽ ueterem hominẽ cũ actib sius. ministrant

Expanded text:
et sicut isti pannis et calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod et sicut isti pannis et calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod in Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultum videntur esse devoti, nihil adhibentes emendationis vel innovationis in moribus. Istis ergo Jesus Dominus noster salutem concedit quidem: sed quodammodo salus ipsa eorum notam non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant
Abbreviated transcription (Latin):
differentiȩ designant᷑: Unde & nunc gabaonitas istos quoꝵ historia recitata:
arbitror patiunculam quandam ẽẽ eorũ qui saluandi st̃: ita tamen ut ñ
absꝙ alicuius note in ustione saluentur Nides nãq quomodo ligni cȩsores
uel aque gestatores fieri condẽpnant᷑. ad obsequiũ popłi & altaris dĩ ministe¬
riũ : qni quidẽ cũ dolo &. calliditate accesserunt ad filios isrł. pannis cal¬
ciamentisq ueterib uiduti.&. cibũ uetusti panis ferentes: Isti gͦueniunt
ad iłm cũ om̃ibus uetustatibꝰ suis. & orant ab eo hoc tantũ ut saluentur
In quorũ figura tale michi aliquid uidet᷑ ostendi Sunt quidẽ in eccłiaa
credentes quidẽ & habentes fidẽ in dm. & ad quiescentes om̃ib diuinis
prȩceptis : quique etiã erga seruos dĩ religiosi st̃ & seruire eis cupiunt.
sed & adornatũ eccłe uel ministeriũ satis proͣpti paratiq st̃: in actibus¬
uero suis &. conuersatione propria obsceni satis & uitiis inuoluti: nec omĩno

Expanded text:
ecitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae gestatores fieri condemnantur, ab obsequium populi, et altaris Dei ministerium, quoniam quidem cum dolo et calliditate accesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes quidem et habentes fidem in Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis, quique etiam erga servos Dei religiosi sunt, et servire eis cupiunt, sed ad ornatum Ecclesiae vel ministerium satis promti et apti non sunt, in actibus suis et conversatione propria obsceni satis et intus involuti, nec omnino
Abbreviated transcription (Latin):
demones adu̾sariasq uirtutes qui cogunt hoĩes adpeccatũ: docendo instituendo & occultata
in diumis litteris ex locis talib in qualib nimc sumꝰ mysteria reserando Siue ciuitatẽ
dũ in unius cuiusq nr̃m aiã intelligamꝰ quȩ aedificat᷑ adno ex lapidib uiuis. idẽ ex
suo lum̃ udere: Si quando ergo legis in seripturis sc̃is uistoꝵ pugnas. cedes. acstra¬
ges niteremptoꝵ. & quia sc̃i nulli penitus hostiũ pareunt. quin immo & si peꝑce¬
rint reputari eis in peccatũ sicut reputatũ ẽ sauli qui uiuum seruauerat
agar regem amalech: hoc modo quo supra exposuimꝰ intellige bella iustorum.
quia hȩc bella ab eis aduersum peccatũ gerunt᷑ Quomodo aut̃ manebunt iusti
siuel parũ aliquid peccati. insemetipsis reseruauerint: ꝙ ideo đr de eis. qr ñ reliquert
nec unũ qui saluus fieret uł fugeret: fortasse non michi credas qđ aduersũ pecẽm¬

Expanded text:
onum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et instituendo, et occulta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini uniuscujusque nostrum animam intelligamus, quae aedificatur a Domino ex lapidibus vivis, id est, ex suo lumen videre? Si quando ergo legas in Scripturis justorum pugnas, caedes ac strages interemptorum, et quia sancti nullis penitus hostium parcunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat Agag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia haec bella ab eis adversum peccatum geruntur. Quomodo manebunt justi, si vel parvum aliquid peccati in semetipsis servaverint? Et ideo dicitur de eis quia non dereliquerunt nec unum qui salvus fieret et qui ef
Abbreviated transcription (Latin):
seruee ust e inscificatione. Quid ergo est qđ ab eis hor bo o ebui
erudele ciulpat᷑ : hoc inquit qđ seriptũ est. Ponite pedes uros saẜ eoeñ
ecorũ : & interficite eos: Quid qđ hȩc non crudelitas Ehunepetas sibe nug¬
nitas inuenit᷑: iItinã enĩ & tu talis esses. qui poneres pedes tuos supeser¬
pentes ce scorpiones & supra omnẽ uirtutẽ inmicus coneulctepiin

Expanded text:
 justificationem . » Quid ergo est quod ab eis hoc loco velut credule culpatur? Hoc, inquit, scriptum est: Ponite pedes vestros super collum eorum, et interficite eos, namque hoc non crudelitas, sed humanitas et benignitas invenitur. Utinam enim tu talis esses qui poneres pedes tuos super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et con
Abbreviated transcription (Latin):
ditum cibũ. illis uidelicet de quibꝰ apłs dicit: Perfectorũ autem ẽ cibꝰ
solllus. ea quibꝰ ipse sibi preparat ecclesiã. non habentẽ maculã aut
rugam aut aliquid horũ: Cos uero quos in mulierũ uel infantũ. uel
aut etiã uelut infirmi ut sunt mulieres. holeribꝰ uescuntur: Si uero sinul
omnis accipiat᷑ eccłia. uiri quidem intellegunt᷑ illi qui in omnib ꝑfecti stare
ipsis quȩ utilia sunt gerunt. sed imitando meliores & eorũ exempla sectando
sunt : qui nuꝑ fide suscepta lactȩ euuangelico nutriuntur Proseliti aut̃
catiscumini uidentur uel hi qui iam sotiari fidelibꝰ student: dequibꝰ singulis
similia etiã ioħs sentiens in epistola sua seribit: & singulis quibusq ȩtatibꝰ
propria queq gesta decernit: Uerumtamen iħu uobis recitantẽ legem
diutus caticumini maneatis: sedfestinate ad ꝑcipiendã grãm di. ut &. uos
in ȩccłia filior isrł ad numeremini Et uos infantes. nolite pueri effici sen¬

Expanded text:
dere cibum, illis videlicet de quibus Apostolus dicit: « Perfectorum autem est cibus solidus, ex quibus ipse sibi praeparat Ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid horum . » Eos vero quos in mulierum, vel infantium, vel aut etiam velut infirmi, ut sunt mulieres, oleribus vescuntur. Si vero simul omnis accipiatur Ecclesia, viri quidem intelliguntur esse illi qui in omnibus perfectionemipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, unt qui, nuper fide suscepta, lacte Evangelii nutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student. De quibus singulis similia etiam Joannes sentiens, in Epistola sua scripsit , et singulis quibusque aetatibus propria quaeque gesta discernit. Verumtamen Jesum vobis maneatis; sed festinate ad percipiendam gratiam Dei, ut et vos in Ecclesia filiorum Israel adnumeremini. Et vos infantes « nolite pueri effici sen
Abbreviated transcription (Latin):
siul. Histona rerũ gestarũ manifesta ẽ: nec explanatione indiget quod
ris bella actriumphos quos egerit contẽplemur. quãuis etia in ipso
hec iusibilit̾ cernamꝰ expleta Conuenerunt enĩ reges terrȩ. senatus
popłsq & principes romani: ut expugnarent nomen iħu & isrł simul
De creuerunt gnĩ legib suis ut ñ sint xp̃iani: om̃is ciuitas. om̃ĩs odo x panoꝵ
nomen impugnant: Sed sicut tunc om̃s illi reges conuenientes contra iħm
pes uł potestates istȩ cotrariȩ. ut non xp̃ianoꝵ genus latus ac ꝓfusius ꝓpa¬
getur: Seriptũ nãq ẽ : qr quantomagis eos humiliabant. tanto plures fiebant
& inualescebant ualde : Confidimꝰ autẽ. qr non solũ non nos poterunt optine
conteritur satanas sub pedib seruoꝵ eiꝰ: Illo etiã duce semꝑ iuncent milites
sui. ita ut & nos dicamꝰ sicut & in hesdra scriptũ ẽ: qr ate d̾ne ẽ uictona. &¬

Expanded text:
Simul historia rerum gestarum manifesta explanatione non indiget, quodris bella ac triumphos quos gerit contemplemur, quamvis etiam in ipso haec visibiliter cernamus expleta. Convenerunt enim reges terrae, senatus populusque et principes Romani, ut expugnarent nomen Jesu et Israel simul. Decreverunt enim legibus suis ut non sint Christiani. Omnis civitas, omnis ordo Christianorum nomen impugnat. Sed sicut tunc omnes illi reges convenientes contra Jesum ates istae contrariae, ut non Christianorum genus latius ac profusius propagetur. Scriptum namque est, quia « quanto magis eos humiliabant, tanto plures fiebant, et invalescebant valde . » Confidimus autem quia non solum non nos poterunt obtinerconteretur Satanas sub pedibus servorum ejus; illo etenim duce nos vincimus milites sui, ita ut nos dicamus sicut in Esdra scriptum est « Quia
Abbreviated transcription (Latin):
salutem: hic iã solius di ẽ nosse ex om̃ibꝰ nob̃̾ filiis isrł quis ẽ qui boni ipsius
de siderio succensus facit qđ bonũ ẽ: qui uero nr̃m metu gehennȩ & et̾¬
ni ignis terrore tendit ad bonũ. & studet ac festinat implere quȩ sorpp¬
ta sunt Certũ ẽ enĩ nobiliores ẽẽ illos qui boni ipsius desiderio & bene¬
dictionũ amore qđ bonũ ẽ agunt quã illos qui ꝓmali metu bonũ sectant᷑
Solus ergo iłis ẽ qui potest ex om̃i popło huius modi mentes animosque
dict iones accipiant. sed ut intuentes prȩscriptas maledictiones & pęnas
peccatorib constitutas incurrere caueant eas: Post hȩc refertur quia¬
legit iħs omnia uerba legis benedictiones & maledictiones scđm omĩa
quȩ scripta sunt in libro legis: Nec fuit ullũ uerbũ ex om̃ibꝰ quȩ mandaũ

Expanded text:
salutem. Hic etiam Dei solius est nosse, ex omnibus filiis Israel quis est, qui boni ipsius salutem. Hic etiam Dei solius est nosse, ex omnibus filiis Israel quis est, qui boni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi mentes animosque dictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones et poenas peccatorum constitutas, incurrere caveant eas. « Post haec legit omnia verba benedictionis et maledictionis, et cuncta quae scri
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ cȩlestiũ cupiditate succensi summo studio diligentiaq nitunt᷑ ne una
saltem minima beatitudo p̃tereat. habentes desiderium non solũ benedictionis
capiende et effici in parte soetis sõo sedetiã ad sistere in conspectu di. &
semꝑ e̾e̾ cũ dno Alii uero sunt qui & ipsi tendunt ad salutẽ sed non tã amore
sufficit mͥ ñ expelli in tenebras exteriores Cũ gͦ in singulis quibusq fideliũ
talis sit ꝓpositi uarietas. hoc michi designari uidetur in hoc loco qđ dimi¬
dii illi. qui uxta montẽ garitm incedunt illũ qui ad benedictiones ele¬
tus est istos figuraliter indicent qui ñ metu pęne sed benedictionũ & re¬
ꝓinissionũ desiderio ueniant ad salutẽ: illi uero dimidii qui montẽ gebal
incedunt in quo maledictiones ꝓlatę st̃ istos alios indicent qui malorũ
metu &. suppliciorũ timore cõplentes quȩ in lege seripta st̃. ꝑueniunt ad

Expanded text:
sionum coelestium cupiditate succensi, summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendunt ad salutem, et non tam amore on expelli in tenebras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui ad benedictiones electus est, istos figuraliter indicare qui, non metu poenae, sed benedictionum et promissionum desiderio, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii qui juxta montem Ebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicant qui malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege sunt scripta, perveniunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
intellegamꝰ israhelem dici mente dm uidentẽ. rectissime hoc de mimistris angłis dđr:
eꝵ semꝑ uident fatiem patris mei qui in celis est Coram istis igitur filiis isrł qui aderant
ilbo intempore cũ tibi fidei sacramenta tradebant᷑ udentib fatiem dĩ. iħs in corde tuo

Expanded text:
intelligamus Israelem dici mentem Deum videntem, rectissime hoc de ministris angelis diciintelligamus Israelem dici mentem Deum videntem, rectissime hoc de ministris angelis dicieorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . » Coram istis igitur filiis Israel qui aderant in illo tempore, cum tibi fidei sacramenta tradebatur, videntibus faciem Dei, Jesus in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
sane me qđ addidit in consequentibus scriptura & scripsit inquit iłi suꝑ lapides deu¬
teronomiũ coram filiis isrł: quomodo potuerit tam magnũ librũ uel adsistentibus
& ꝑmanentib sibi filiis isrł describere. ita ut non discederent usquequo seriptura tot
uersuum finiretur: uel etiã quomodo potiterint lapides altaris ferre tam magni
libri continentiã: Dicant michi isti assertores litterȩ uidei qui sp̃m legis ignorant
multo t̾pre ut deuteronomiũ seribat: ut scd̾am legem in cordibus credentium
figat atque in eoꝵ mentib qui ad altaris constructionẽ dignis eligi. legem sp̃s
signet:. Statim namq ut quis erediderit iħu xp̃o. & lex euuangelii in eius corde
desoripta est: & inconspectu filioꝵ isrł descripta: ad erant enĩ tunc cũ tibi sacram̃tũ
fidei tradebat᷑ cȩlestes uirtutes. ministeria angłoꝵ. ȩccłia primitiuoꝵ: Si enim recte

Expanded text:
sane quod addidit in consequentibus Scriptura: « Et scripsit, inquit, Jesus super lapides Deusane quod addidit in consequentibus Scriptura: « Et scripsit, inquit, Jesus super lapides Deuteronomium coram filiis Israel. » Quomodo potuerit tam magnum librum, vel assistentibus et permanentibus filiis Israel, describere, ita ut non discederent usquequo scriptura tot versuum finiretur? Vel etiam, quomodo potuerunt lapides altaris ferre tam magni libri continentiam? Dicant mihi assertores litterae Judaei, qui spiritum legis ignorant,multo tempore ut Deuteronomium scribat, ut secundo legem in cordibus credentium figat, atque in eorum mentibus, qui ad altaris constructionem digni sunt, intelligentiae spiritu signet. Statim namque ut quis crediderit Jesu Christo, lex Evangelii in ejus corde scripta est, et in conspectu filiorum Israel descripta. Aderant enim tunc, cum tibi fidei sacramentum tradebatur, coelestes virtutes, ministeria angelorum, Ecclesia primitivorum. Si enim recte
Abbreviated transcription (Latin):
tabulis cordis carnalibus. non atramento sed sp̃u di unu Si autẽ uis euidentius nos¬
cere in quibus cordib iłis scripserit legem & in quib non scripserit. etiam hoc tibi
ex scripturarũ auctoritate pate fatiam : ut consolationẽ capias tu qui ex gentilibus
uocatus es: nec uerearis eoꝵ iactantiam qui legem moysei tabulis uel cartulis in scrip¬
tam se accepisse gloriantur: Audi ergo in quorum cordib dns iłis in scripserit legẽ:
faulus dicit: cũ enim gentes quȩ legem non habent naturalit̾ quȩ legis st̃ fatiunt.¬
hiuusmodi legem non habentes ipsi sibi sunt lex: qui ostendunt opꝰ legis scriptum
in cordibus suis. testimoniũ reddente eis conscientia Si ergo uideas gentes ad iłim ue¬
nire & credere ei & opꝰlegis implere qđ illi qui legem acceperunt implere ñ possunt.
non dubites de eis dicere qr iħs in istis lapidibus integris deuteronomiũ scripsit: moue

Expanded text:
abulis cordis carnalibus, non atramento, sed spiritu Dei vivi. Si autem vis evidentius noscere in quibus cordibus Jesus scripserit legem, et in quibus non scripserit, etiam hoc tibi ex Scripturarum auctoritate patefaciam, ut consolationem capias tu qui ex gentibus vocatus es, nec verearis eorum jactantiam, qui legem Moysi et tabulis et chartulis inscriptam se accepisse gloriantur. In quorum cordibus Dominus Jesus inscripserit legem, Paulus dicit: « Cum enim gentes qugem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium reddente eis conscientia . » Si ergo videas gentes ad Jesum venire, et credere ei, et opus legis implere quod illi qui legem acceperant implere non possunt, non dubites de eis dicere quia Jesus in istis lapidibus integris Deuteronomium scripsit. Movet me
Abbreviated transcription (Latin):
&rursum eũ in lege dixerit qr abrahã duos filios habuit unum de ancil
is unũ de lib̾a : ego in lns intelligo e̾ẽ duo testamenta. ⁊ duos populos
Istam nobis legen quȩ sic intellegitur quã sꝑitalem nominat paulus.
iłis dñs legit : & ipse ẽ qui hȩc in auribꝰ totius popłi recitat. precipiens
nobis ne sequanur occidentẽ litterã. sed teneamus sꝑm uiuificantem
Legit gͦ nob iħs legem : cũ nob̵ legis reuelat archana non enĩ nos qui
des accłia catholica sumꝰ spernimꝰ legem moysei: sed suscipimꝰ eã: sr tamen
iłis eã nob legerit: Sic enim recte poterimꝰ intellegere legem si eam
Nobt legat iłis ut ipso legente nos sensum eiꝰ & intellegentiã capiamꝰ:¬

Expanded text:
duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , » ego in his intelligo duo esse Testamenta et duos populos. Istam nobis legem quae sic intelligitur, quam spiritalem nominat Paulus, Jesus Dominus legit, et ipse est qui haec in auribus totius populi recitat, praecipiens nobis ne sequamur occidentem litteram, sed teneamus spiritum vivificantem. Legit ergo nobis Jesus legem, cum nobis legis revelat arcana. Non enim nos, qui de Ecclesia sumus catholica, spernimus legem Moysi, sed suscipimus eam, si tamen eam nobis Jesus legerit: sic enim recte poterimus intelligere legem, si eam nobis Jesus legat, ut ipso legente nos sensum ejus intelligentia capiam
Abbreviated transcription (Latin):
obsecrationes offerant do. & supplicationũ uictimas immolent. ipsi sunt ex quibus
iłis edificat altare: Sed intuere quidlaudis ipsis lapidib altaris ad seribito di sur
dixit inquit legis lator moyses a edificari altare ex lapidibuis patesen sconibentiea qu
none miectũ: qui putas sunt isti integri lapides : souit imiuscunisq conscientia cem

Expanded text:
obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus aedificat Jesus altare. Sed intuere quid laudis ipsis lapidibus altaris ascribitur? Sicut dixit, inquit, legislator Moyses: Aedificate altare ex lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum. Quid putas sunt isti integri lapides? Novit uniuscujus
Abbreviated transcription (Latin):
nis lapidib obseruari noumus ut hii quidẽ lapides qui ualidiores sunt & po¬
tentiores primi infundam̃ta iaciantur ut ipsis credi & suꝑ ꝑoni possit go¬
tius aedificii pondus. alii uero qui sequentes st̃ idẽ paulo illis inferiores
primi illis qui infundam̃to st̃ ordinant᷑ qui uero plus inferiores st̃. pulo suꝑius
a fundamentis tum deinde in cõparatione lapidũ qui infirmiores st in suꝑiorbies
& ppe ipsa iatecti fastigia conlocantur. ita nunc intellige eniã de lapidib uuus ẽe
aliquos in fundamtis hiuns spiritalis edificii Qui autẽ st̃ isti: qui infundam̃tis coulo¬
te prepares o auditor ad huius ȩdifitii constructionẽ ut lapis aliquis inueniaris uicmior
fundamento: disce quia & ipse xp̃s huus qđ nunc describimꝰ aedificii fundamentũ est
Sic enĩ dicit apłs paulus fundamentũ enĩ aliud nemo potest ponere pret̾ id qđ positũr¬
ex uot lapidib utuis apti sunt in hoc & prõpti ut orationib uacent. st die noclinas

Expanded text:
nis lapidibus observari novimus, et hi quidem lapides qui validiores sint et potentiores primi in fundamenta ejiciantur, ut ipsis credi et superponi possit totius aedificii domus; alii vero qui sequentes sunt, id est paulo illis inferiores, proximi illis qui in fundamento sunt, ordinantur; qui vero plus inferiores sunt, paulo superius a fundamento; tum deinde in corpore lapidum, qui infirmiores sunt, in superioribus et prope ipsa jam tecti fastigia collocantur: ita nunc etiam intellige de lapidibus vivis aliquos esse in fundamentis hujus spiritalis aedificii. Qui autem sunt isti qui in fundamentis collo praeparares ad hujus aedificii constructionem, ut lapis aliquis inveniaris vicinior fundamento, disce quia et ipse Christus hujus quod nunc descripsimus aedificii fundamentum est. Sic enim dicit Apostolus: « Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod posituex vobis lapidibus vivis apti sunt, in hoc et prompti, ut orationibus vacent, ut diu noctuque