comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit scienttiã : agoit laborẽ. Non ẽ qui consoletur eam:
ex om̃ib caris cius. Caros eccłiȩ eosd̃e peccatores
accipimus: quos supra ꝑ noctẽ significari dicebamꝰ.
quos ꝓfecto dũ plangit diligit: quia nequaquã de
cor ꝑditione plangeret: nͥ salutẽ cor & conuersionẽ
amaret. S: tunc ab his consolationẽ nullam accipit:
quando nullus eor. ad penitentiã redit: quia conso¬
lationẽ ñ ferũt. dũ cã adhuc a sua societate ꝑ egrina¬
ri sinunt. De qua adhuc subditur. Om̃s amici eiꝰ spre¬
uerunt eã. Quos hic amicos eccłiȩ dicit. nͥ potentes hu¬
ius scłi. qui ñ nũquã dũ temporaliter sublimatã uident.
honorant.&. se diligere fingunt: s. dũ in p̾ssuris constitu¬
tã aspiciunt. ꝑsequuntur & spernunt. Sed̾m morale sen¬
sũ habet anima diem suũ. habet noctẽ suam: diẽ habet
quã ni luc̃e contemplationis erigitur: noctem habet qͣn¬
do temptationũ caligine tenebratur. Sed in die ridet. in

Expanded text:
laborem Non est qui consoletur eam ex omnibus charis ejus . Charos Ecclesiae eosdem peccatores accipimus, quos supra per noctem significare dicebamus; quos profecto, dum plangit, diligit, quia nequaquam de eorum perditione plangeret, nisi salutem eorum et conversionem amaret. Sed tunc ab illis consolationem nullam accipit, quando nullus eorum ad poenitentiam redit, quia consolationem non ferunt, dum eam adhuc a sua societate peregrinari sinunt. De qua adhuc subditur. Omnes amici ejus spreverunt eam. Quos hic amicos Ecclesiae dicit, nisi potentes hujus saeculi, qui nonnunquam dum temporaliter sublimatam vident, honoranttam conspiciunt, persequuntur et spernuntur? Secundum moralem sensum habet anima diem suum, habet noctem suam. Diem habet, quando in lucem contemplationis erigitur; noctem habet quando tentationum caligine tenebratur. Sed in die ridet, in
Abbreviated transcription (Latin):
quos hoc mͦ ds̃ deserit. alios ad ꝓbationẽ. deserit. ut
ꝑ temptationẽ exerceantur: alios ad subuersionem
deserit. ut ꝑ temptationẽ deiciantur: ꝓpter quod et
psalinista precatur. ne declines in ira a seruo tuo.
Quasi diceret. Et si me temptari ꝑmittis. ne dimittas
in temptationẽ induci: hoc ẽ de temptatione libe¬
rari. S quia diuinor udicior ꝓfunditat̃e homo
penetrare ñ potest: tunc magis quisq in tempta¬
tione positus. in ira se derelictũ eẽ ꝑtimescit: cũ et
intus & foris temptationib sollicitari se conspicit.
Facilius autẽ aduersa foris tolerat. cuius conscientiã
intus delectatio peccati ñ conturbat. & rursus faci¬
lius uitus temptationẽ sustinet. qui foris consolati¬
oñẽ habet. Unde magna tribulatio huius ostentoitur
quȩ & intus & foris derelicta ẽẽ demonstratur. Hoc
nãq qd̃ dictũ ẽ plorans plorauit in nocte. &. lacri¬
me eiꝰ in maxillis eiꝰ. intus derelictã ẽẽ insinuat: qd̃¬

Expanded text:
quos hoc modo Deus deserit, alios ad probationem deserit, ut per tentationem exerceantur; alios ad subversionem deserit, ut per tentationem dejiciantur. Propter quod et Psalmista precatur: Ne declines in ira a servo tuo ; quasi diceret: Et si me tentari permittis, ne dimittas in tentationem induci, hoc est a tentatione superari. Sed quia divinorum judiciorum profunditatem homo penetrare non potest, tunc maxime quisque in tentatione positus se derelictum esse pertimescit, cum et intus et foris tentationibus sollicitari se conspicit. Facilius autem foris adversa tolerat, cujus conscientiam intus delectatio peccati non conturbat. Et rursus, facilius intus tentationem sustinet qui foris consolationem habet. Unde et magna tribulatio hujus ostenditur, quae et intus et foris derelicta esse demonstratur; hoc namque, quod dictum est: Plorans ploravit in nocte, et lacrymae ejus in maxillis ejus, intus derelictam e
Abbreviated transcription (Latin):
quanto studio euertunt᷑. subuertunt᷑. liquant̃. ourant᷑.
diminuunt᷑: et nũc quidem frixa. nũc assa. nũc farsa.
nũc mixtimn. nunc singillatĩ apponunt᷑: Utquid autem
hec omĩa: nisi ut soli fastidio consulatur: Ipsa deinde qͣ¬
litas rerũ talis deforis apparere curat. ut ñ minus aspectꝰ
quam gustus delectetur: et cum iam stomachus crebris
ructib repletũ se indicet. necdũ tamen curiositas faciatur.
S: dum oculi colorib. palatũ saporib illiciunt᷑. infelix sto¬
machus eui nec colores lucent. nec sapores demulcẽt: du
omĩa suscipere cogitur. oppressus magis obruit᷑. ꝗͣ reficitur.
Iam uero de aque potu quid dicã: qñ nec ullo quidem pac¬
to uinũ aquatũ admittitur: Om̃s nimirũ ex quo mona¬
chi sumus infirmos stomachos habemꝰ: ⁊ tã necessarium
apłi de utendo uino consiliũ merito ñ negligimꝰ: modico

Expanded text:
quanto studio evertuntur, subvertuntur, liquantur, durantur, quanto studio evertuntur, subvertuntur, liquantur, durantur, diminuuntur; et nunc quidem frixa, nunc assa, nunc farsa, nunc mistim, nunc singillatim apponuntur? Utquid autem haec omnia, nisi ut soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas rerum talis deforis apparere curatur, ut non minus aspectus, quam gustus delectetur: et cum jam stomachus crebris ructibus repletum se indicet, necdum tamen curiositas satiatur. Sed dum oculi coloribus, palatum saporibus illiciuntur, infelix stomachus, cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruitur quam reficitur. 21. Jam vero de aquae potu quid dicam, quando ne 536 ullo quidem pacto vinum aquatum admittitur? Omnes nimirum, ex quo monachi sumus, infirmos stomachos habemus, et tam necessarium Apostoli de utendo vino consilium merito non negligimus, modico
Abbreviated transcription (Latin):
in edendo. Interim autẽ fercula ferculis apponunt᷑: et pro
solis carnib a quib abstinetur. grandia pisciũ corpora
duplicant᷑. Cumq priorib fueris saciatus: si sod̾os ottige¬
ris. uideberis tibi ncedũ gustasse pisces. Tanta quippe ac¬
curatione et arte cocorũ cũcta apparant᷑: quatinꝰ quatuor
aut quinq ferculis deuoratis. prima ñ impediãt nouissi¬
ina: nec sacictas minuat appetitũ. Palatũ quippe dũ nouel¬
lis seducit᷑ condim̃tis. paulatim desuescere cognita. ⁊ ad
fastidiũ. Quia enim puras ut eas natura creauit epulas
fastidimꝰ. dum alia aliis multifarie ꝑmiscent᷑: ⁊ spretis na¬
turalib quos deus indidit rebus. quibusdã adulterinis ꝓ¬
uocatur gula saporibus: transitur nimirũ meta necessita¬
tis: sed necdũ delectacio suꝑatur. Quis enĩ dicere sufficit
quot modis ut cetera taceã oua sola uersant᷑ ⁊ uexant᷑:

Expanded text:
in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro solis carnibus, a quibus abstinetur, grandia piscium corpora duplicantur. Cumque prioribus fueris satiatus, si secundos attigeris, videberis tibi necdum gustasse priores  al. pisces. Tanta quippe accuratione et arte coquorum cuncta apparantur, quatenus quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seducitur condimentis, paulatim dissuescere cognita, et ad fastidium. Quia enim puras, ut eas natura creavit, epulas fastidimus, dum aliae aliis multifarie permiscentur, et spretis naturalibus, quos Deus indidit rebus, quibusdam adulterinis gula provocatur saporibus; transitur nimirum meta necessitatis, sed necdum delectatio superatur. Quis enim dicere sufficit, quot modis ut caetera taceam sola ova versantur et vexantur,
Abbreviated transcription (Latin):
extitere monachi. Siqͥdem illi cũ se inuicẽ ꝑ tẽpus ex
caritate reuiserẽt. tanta ab inuicẽ auiditate panẽ anima¬
rũ ꝑcipiebãt: ut corporis cibũ penitus obliti. diem ple¬
rumq totũ ieiunis uentrib. s ñ m̃tib tͣnsigerẽt. Et
hc erat rectus ordo: qñ digniori partiprius inseruie¬
batur. Hec sũma discretio: cum amplius sumebat que inaior
erat. Hec deniq uera caritas: ubi anime quarũ caritate .xͤ
mortuus est. tanta sollicitudine refocillabant᷑. Nobis autẽ
conuenientib in unũ: ut uerbis apłi utar. iam non ẽ dñi¬
cm cenã inanducare. Panẽ quippe celestẽ nemo qͥ reqͥrat:
nemo qui tribuat. Nichil de scripturis. nichil de salute
agitur animarũ: sed nuge et risus et uerba ꝓferunt᷑ in
uentũ. Inter prandendũ quantũ fauces dapib. tantũ aures
pascunt᷑ rumoribus: quib totus intentus. modũ nescias

Expanded text:
exstitere monachi! Siquidem illi cum se invicem per tempus ex exstitere monachi! Siquidem illi cum se invicem per tempus ex charitate reviserent, tanta ab invicem aviditate panem animarum percipiebant, ut corporis cibum penitus obliti, diem plerumque totum jejunis ventribus, sed non mentibus transigerent. Et hic erat rectus ordo, quando digniori parti prius inserviebatur: haec summa discretio, cum amplius sumebat quae major erat: haec denique vera charitas, ubi animae, quarum charitate Christus mortuus est, tanta sollicitudine refocillabantur. Nobis autem convenientibus in unum, ut verbis Apostoli utar, jam non est dominicam coenam manducare . Panem quippe coelestem nemo est qui requirat, nemo qui tribuat. Nihil de Scripturis, nihi! de salute agitur animarum; sed nugae, et risus, et verba proferuntur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias
Abbreviated transcription (Latin):
prehensibiliter obseruant᷑: quaquã dissimilit̃. Nonnulli
quippe his om̃ib tanquã non utentes utunt᷑: et id̾o aut
cum nulla offensa. aut cũ minima. Aliqͣnti quippe hec
agu̾t ex simplicitate. aliqͣnti ex caritate: aliquanti ex ne¬
cessitate. Quidã nãq simplicit ista tenẽt. qm̃ sic eis p̃cipi¬
tur: parati aliter agere. si alit̾ p̃ciperet᷑. Quidã autẽ ne
discorditer ab eis uiuat cũ quib habitãt: sectantes in his
non suã libidinẽ. s aliorũ pacẽ. Alii uero qr resistere ñ
ualẽt multitudini contradicentiũ. qui hec utiq tanquã
pro ordine libera uoce defendũt: ⁊ quotiẽs isti aliqͣ ꝓut¬
eis racio dictat. restringere uel mutare incipiũt: illi mox
tota eis auctoritate resistũt. Quis in principio cum ordo
cepit monasticus: ad tantã crederet monachos mnertiam
deuenire: O quantũ distamꝰ ab his qui in dieb antonii

Expanded text:
prehensibiliter observantur; quanquam dissimiliter. Nonnulli prehensibiliter observantur; quanquam dissimiliter. Nonnulli quippe his omnibus tanquam non utentes utuntur; et ideo aut cum nulla offensa, aut cum minima. Aliquanti quippe haec agunt ex simplicitate, aliquanti ex charitate, aliquanti ex necessitate. Quidam namque simpliciter ista tenent, quoniam sic eis praecipitur; parati aliter agere, si aliter praeciperetur. Quidam autem ne discorditer vivant ab eis cum quibus habitant; sectantes in his, non suam libidinem, sed aliorum pacem. Alii vero, quia resistere non valent multitudini contradicentium, qui haec utique tanquam pro Ordine libera voce defendunt; et quoties isti aliqua, prout ratio dictat, restringere vel mutare incipiunt illi, mox tota eis auctoritate resistunt. CAPUT Icoepit monasticus, ad tantam crederet monachos inertiam devenire? O quantum distamus ab his qui in diebus Antonii
Abbreviated transcription (Latin):
studiosius. uoluptuosius. atq effusius fiunt. ibi ordo meli¬
us teneri dicatur. ibi maior putet᷑ religio. Eoce enĩ parei¬
tas putatur auaricia: sobrietas austeritas dicitur: silen¬
tium tristicia reputat᷑. E contra remissio discretio dicitur.
effusio. liberalitas. loquacitas. affabilitas: cacinnatio. io¬
cunditas: mollicies uestim̃torũ. et equorũ fastus. honestas:
lectorũ suꝑfluis cultus. mundicia. Cumq hec alterutrũ
impendimiis: caritas appellat᷑. Ista caritas destruit caritatẽ.
hec discretio discretionẽ confundit: talis misedia crudeli¬
tate plena est: qua uidelicet ita corpori seruitur. ut ani¬
ma iugulet᷑. Que ⁊ enim caritas est. carnem diligere:
et negligere sp̃m: Que ue discretio totũ dare corpori:
et anime nichil: Qualis uero miscd̾ia ancillã reficere:
ne tenent᷑: fere iam ita ab om̃ibus siue querela atq irre¬

Expanded text:
studiosius, voluptuosius, atque effusius fiunt, ibi ordo melistudiosius, voluptuosius, atque effusius fiunt, ibi ordo melius teneri dicatur, ibi major putetur religio. Ecce enim parcitas putatur avaritia, sobrietas austeritas creditur, silentium tristitia reputatur. Econtra remissio discretio dicitur; effusio, liberalitas; loquacitas, affabilitas; cachinnatio, jucunditas; mollities vestimentorum et equorum fastus, honestas; lectorum superfluus cultus, munditia. Cumque haec alterutrum impendimus, charitas appellatur. Ista charitas destruit charitatem, haec discretio discretionem confundit. Talis misericordia crudelitate plena est, qua videlicet ita corpori servitur, ut anima juguletur. Quae etenim charitas est, carnem diligere, et spiritum negligere? quaeve discretio totum dare corpori, et animae nihil? qualis vero misericordia, ancillam reficere, ere jam ita ab omnibus sine querela 535 atque irre
Abbreviated transcription (Latin):
uieia reprehendo. Et quidem diligentib ordinem non tantũ¬
in hac re molestũ me fore ñ timeo: quinĩmo gratũ ꝓcul
dubio accepturi sunt: sed ꝑsequim̾ quod et ipsi oderunt.
Si quib displicuerit. ipsi se manifestant quia ordinẽ non
diligunt: cuius utiq corruptionẽ idest uicia dãpnarino¬
lunt. Ipsis itaq illud gregorianũ respondeo. Melius est
ut scandalũ oriatur: quã ueritas relinquat᷑. Dicitur. ⁊ ue¬
ea plures saluarent᷑. usq ad infirinos regule tẽperasse rigo¬
rem: non regulã destruxisse. Absit autem ut credã tantas
eos quantas uideo in plerisq monasterus uanitates. ae
suꝑfluitates precepisse: uel concessisse. Miror et enum
unde inter monachos tanta intẽperantia in comessatiõĩb
et potationib. in uestim̃tis ⁊ lectisterniis. et equitaturis.
et construendis edificiis molescere potuit: quatinꝰ ubi hec

Expanded text:
vitia reprehendo. Et quidem diligentibus Ordinem vitia reprehendo. Et quidem diligentibus Ordinem in hac re molestum me fore non timeo: quinimo gratum procul dubio accepturi sunt, si persequimur quod et ipsi oderunt. Si quibus vero displicuerit, ipsi se manifestant, quia Ordinem non diligunt, cujus utique corruptionem, id est vitia, damnari nolunt. Ipsis itaque illud Gregorianum respondeo: « Melius est ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur. » ea plures salvarentur, usque ad infirmos Regulae temperasse rigorem, non Regulam destruxisse. Absit autem ut credam, tantas eos, quantas video in plerisque monasteriis, vanitates ac superfluitates praecepisse, vel concessisse. Miror etenim unde inter monachos tanta intemperantia in comessationibus et potationibus, in vestimentis et lectisterniis, et equitaturis, et construendis aedificiis inolescere potuit: quatenus ubi haec
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝗͣ meliora. nis per ista. aut uix aut nullatenꝰ uel
adquitant᷑ uel optineant᷑: sicut scriptũ ẽ. Non priꝰ quod
sp̾uale. sed qd̾ animale: deinde qd̾ sp̃uale: sicut nec iacob
nisi prius cognita lia. desideratos amplexus rachel meruit
optinerẽ. Unde rursus in psalmo. Sumite psalmũ: ⁊ dete
timpanũ. Qd̾ est dicere. Sumite sp̃ualia: s prius date.
quidem et nr̃os de quib pater conquestus estis qd̃ ordi¬
ni ur̃o detraherĩt. satis quantũ potui stilo corripui:
me quoq ab huiusmodi falsa suspicione purgaui ut
urĩs nimiũ in quib non decet uideor assentire. ⁊ om
iungere: que qͥdem et si fieri uident᷑ in ordine. absit
tam̃ ut sint de ordine. Nullus quippe ordo. quippiam
recipit in ordinatũ. Qd̾ uero mordinatũ ẽ. ordo ñ est.
Unde non aduersus ordinẽ sed pro ordine disputare
putandus ero: ui non ordinẽ in hominib s hominum

Expanded text:
quanquam meliora nisi per ista, aut vix, aut nullatenus vel quanquam meliora nisi per ista, aut vix, aut nullatenus vel acquirantur, vel obtineantur, sicut scriptum est, Non prius quod spirituale, sed quod animale; deinde quod spirituale . Sicut nec Jacob, nisi prius cognita Lia, desideratos Rachelis amplexus meruit obtinere. Unde rursus in psalmo, Sumite psalmum, et date tympanum : quod est dicere, Sumite spiritualia, sed prius date quidem et nostros de quibus, pater, conquestus estis, quod Ordini vestro detraherent satis, quantum potui, stylo corripui; et me quoque ab hujusmodi falsa suspicione purgavi, utvestris nimium, in quibus non decet, videor assentire; paucajungere: 534 quae quidem etsi fieri videntur in Ordine, absit tamen ut sint de Ordine! Nullus quippe ordo quidpiam recipit inordinatum: quod vero inordinatum est, ordo non est. Unde non adversum Ordinem, sed pro Ordine disputare putandus ero, si non Ordinem in hominibus, sed hominum
Abbreviated transcription (Latin):
quã tu de illa que ad omĩa ualet. id est pictate: Quis
Quis uero melior: humilior. an fatigatior: An ñ his qͥ
a dño didicit mitis esse ⁊ humilis corde: qui ⁊ cũ maria
optimã partẽ elegit. que ñ auferetur ab ea: Qd si regulã
ab om̃ib qui eã ꝓfesi sunt. sic ad litterã tenendã censes. ut
nullã omĩno dispensationẽ admitti paciaris: audacter
dico nec tu eam. nec ille tenetis. Nam et su ille qͣntũ qͥdem
ꝑtinet ad obseruationes corporeas in plurib offendit:
ĩpossibile est tam̃ te quoq uel in uno non tͣnsgredi. Scis
autẽ qr qui in uno offendit: omĩum ẽ reus. Sin uͦ conce¬
dis aliqua posse mutari dispensatione: ꝓculdubio et tu
illam tenes et ille. quãquã dissimiliter. Nã tu quidem
districtius: at ille fortasse discretius. Neq hoc dico qr hec
exteriora negligenda sint: aut qui se in illis non exer¬
cuerit. mar ido sp̃ualis efficiatur: cũ potius sp̃ualia

Expanded text:
quam tu de illa, quae ad omnia valet, id est pietate? Quis,quam tu de illa, quae ad omnia valet, id est pietate? Quis,ui melior? Quis vero melior, humilior an fatigatior? Annon is qui a Domino didicit mitis esse et humilis corde , qui et cum Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab eo? 14. Quod si Regulam ab omnibus qui eam professi sunt, sic ad litteram tenendam censes, ut nullam omnino dispensationem admitti patiaris, audacter dico, nec tu eam, nec ille tenetis. Nam etsi ille quantum quidem pertinet ad observationes corporeas, in pluribus offendit, impossible est tamen te quoque vel in uno non transgredi. Scis autem quia in uno offendit, omnium est reus. Sin vero concedas aliqua posse mutari dispensatorie, procul dubio et tu illam tenes, et ille, quanquam dissimiliter: nam tu quidem districtius, at ille fortasse discretius. Neque hoc dico, quia haec exteriora negligenda sint; aut qui se in illis non exercuerit, mox ideo spiritualis efficiatur: cum potius spiritualia
Abbreviated transcription (Latin):
aut ista omita necesse est. aut illa: ista potius omittenda
sũt quã illa. Quanto enĩ sp̃e corpore melior ẽ. tanto sp̃uał
quã corporalis exercitacio fructuosior. Tu ergo cũ de horum
obseruatione elatus. aliis eadem non obseruantib derogas.
niũqͥd te magis tͣnsgressorẽ regule indicas: cuius utiq licet
miuma quedã tenẽs. meliora deuitas: De quib paulus.
Emulamini ait carismata ineliora. Detrahendo quippe fr̃i¬
bus. in quo temet ipsũ extollis ꝑdis humilitatẽ: in quo
alios deprimis. caritatem: que sunt ꝓculdubio carisinata
meliora. Tu tuũ corpus multis ⁊ nimiis laborib atteris:
ac regularib asꝑitatib mortificas m̃bra tua. q̃sũt super
terrã. Bene facis. S quid si ille quẽ similit̃ ñ laborantẽ
diudicas. modicũ qͥdem habeat de hac que ad modicum
utilis est. corporali uidelicet exercitaciõe: amplius autẽ

Expanded text:
aut ista omitti necesse est, aut illa; ista potius omittenda aut ista omitti necesse est, aut illa; ista potius omittenda sunt, quam illa. Quanto enim spiritus corpore melior est, tanto spiritualis quam corporalis exercitatio fructuosior. Tu ergo cum de horum observatione elatus, aliis eadem non observantibus derogas, nonne te magis transgressorem Regulae indicas, cujus licet minima quaedam tenens, meliora devitas, de quibus Paulus: Aemulamini, ait, charismata meliora? Detrahendo quippe fratribus, in quo temetipsum extollis, perdis humilitatem; in quo alios deprimis, charitatem: quae sunt procul dubio charismata meliora. Tu tuum corpus multis et nimiis laboribus atteris, ac regularibus asperitatibus mortificas membra tua quae sunt super terram. Bene facis. Sed quid si ille quem similiter non laborantem dijudicas, modicum quidem habeat de hac, quae ad modicum est utilis, corporali videlicet exercitatione; amplius autem
Abbreviated transcription (Latin):
nis condidit. cum econtrario aquã ad nuptias bibi ñ pas¬
sus sit. et ad aquas contradictionis populi murm̃ terribili¬
ter castigauerit. dauid quoq aquã qr desiderauerat potare
timuerit: uiriq illi gedeonis qui p̃ auiditate toto cor¬
pori ꝓstrato de flumine biberũt. digni ad prelium ire
non fuerint. Iam uero de labore manuũ quid głamini.
cũ ⁊ martha laboraus increpata. ⁊ maria quiescẽs laudata
sit: et paulus aꝑte dicat. labor corporis ad modicũ ualet:
pietas autẽ ad omĩa: Optimus labor: de quo ꝓpha dice¬
bat. Laboraui in gemitu meo. Et de quo alibi. Memor
fui dei et delectatus sũ: et exercitatus sũ. Ac ne corporale
intelligas exerciciũ: et defecit inquit sp̃c meus. Unde aũ
non corpus. sed sp̃c fatigatur: sp̃ualis labor intelligitur.
que et ex regula habemꝰ corporalia dãpnes: Nequaquã.
S illa oportet agere: ⁊ ista ñ omittere. Alioquin cum

Expanded text:
nis condidit : cum econtrario aquam ad nuptias bibi non pasnis condidit : cum econtrario aquam ad nuptias bibi non passus sit , et ad aquas contradictionis 533 populi murmur terribiliter castigaverit ; David quoque aquam, quam desideraverat, potare timuerit ; virique illi Gedeonis, qui prae aviditate toto corpore prostrato de flumine biberunt, digni ad praelium ire non fuerint , Jam vero de labore manuum quid gloriamini, cum et Martha laborans increpata, et Maria quiescens laudata sit ; et Paulus aperte dicat: Labor corporis ad modicum valet, pietas autem ad omnia? Optimus labor, de quo propheta dicebat: Laboravi in gemitu meo : et de quo alibi, Memor fui Dei, et delectatus sum, et exercitatus sum. Ac ne corporale intelligas exercitium, Et defecit, inquit, spiritus meus . Ubi autem non corpus, sed spiritus fatigatur, spiritualis procul dubio labor intelligitur. quae ex Regula habemus, corporalia damnes? Nequaquam: sed illa oportet agere, et ista non omittere. Alioquin cum
Abbreviated transcription (Latin):
in heremo gona pellicea lumbos accinxerit: et ipse tun¬
carum institutor in solitudine non tunicis s pellibus
sese induerit. Repleti deinde uentrẽ faba. mentẽ suꝑbia.
cibos dãpnamꝰ saginatos: quasi non melius sit exiguo sa¬
gimine ad usum uesci. quã uentoso legumine usq ad rue¬
tum saturari: precipue cum et esau nonde carne. sed de
lente sit rep̃hensus: et de ligno adam non de carna dãpna¬
tus: et ionathas ex gustu mellis non carnis. morti adiudi¬
catus: econtra uero helias innoxie carnẽ comederit. abra¬
ham angelos gratissime carnib pauerit: et de ipsis sua
fieri sacrificia ds p̃ceperit. S et sacius est modico uino
uti ꝑpter infirmitatẽ. quã inulta aqua ingurgitari ꝑ aui¬
ditatem: qr ⁊ paulus thimotheo modico utendũ ꝯsuluit:
et dñs ipse bibit. ita ut uini potator appellatus sit: apłis
quoq bibendũ dedit: in suꝑ et ex eo sacram̃ta sui sangus¬

Expanded text:
es in eremo zona pellicea lumbos accinxerit ; et ipse tunies in eremo zona pellicea lumbos accinxerit ; et ipse tunicarum institutor in solitudine, non tunicis, sed pellibus sese induerit. Repleti deinde ventrem faba, mentem superbia, cibis damnamus saginatos! quasi non melius sit exiguo sagimine ad usum vesci, quam ventoso legumine usque ad ructum exsaturari: praecipue cum et Esau non de carne, sed de lente sit reprehensus ; et de ligno Adam, non de carne damnatus ; et Jonathas ex gustu mellis, non carnis, morti adjudicatus : econtra vero Elias innoxie carnem comederit ; Abraham gratissime carnibus Angelos paverit , et de ipsis sua fieri sacrificia Deus praeceperit . Sed et satius est modico vino uti propter infirmitatem, quam multa aqua ingurgitari per aviditatem: quia et Paulus Timotheo modico utendum vino consuluit ; et Dominus ipse bibit, ita ut vini potator appellatus sit ; Apostolis quoque bibendum dedit; insuper et ex eo Sacramenta sui sangui
Abbreviated transcription (Latin):
uel augent. uel mnuunt. Recte. Nompossunt hec negari.
Sed attendite in regula dei: cui utiq non dissonat institu¬
tio saneti benedict. Regnũ inquit dei intra uos est. Hoc ẽ
non exterius inuestim̃tis aut alim̃tis corporis: s in uirtu¬
tibus interioris hominũ. Unde apłs. Regnum dei non est
num dei ñ est in sermone: sed in uirtute. De corporalib itaq
obseruantus fratrib calũpniã struitis: et que maiora sũt
regule. sp̃ualia scilicet instituta relinquitis: camelũq gluti¬
entes culicem liquatis: Magna abusio. Maxuna eura ẽ
ut corpus regulariter induatur: et contira regulã suis ues¬
tibus anima nuda deseritur. Cum tanto studio tunica uel
cuculla corpori ꝓcurentur. quatinus cui deerũt inonachus
non putetur.: cur similiter sp̃ui pietas et humilitas. que
horremus pellicias. tanquã melior nonsit pellib inuo¬
luta humilitas. quã tunicata superbia: presertim cum et

Expanded text:
vel augent, vel minuunt? Recte. Non possunt haec negari. vel augent, vel minuunt? Recte. Non possunt haec negari. Sed attendite in regulam Dei, cui utique non dissonat institutio sancti Benedicti. Regnum Dei, inquit, intra vos est , hoc est, non exterius in vestimentis aut alimentis corporis, sed in virtutibus interioris hominis. Unde Apostolus, Regnum Dei non est num Dei non est in sermone, sed in virtute . De corporalibus itaque observantiis fratribus calumniam struitis; et quae majora sunt regulae, spiritualia scilicet instituta, relinquitis, camelumque glutientes, culicem liquatis? Magna abusio! Maxima cura est, ut corpus regulariter induatur, et contra regulam suis vestibus anima nuda deseritur. Cum tanto studio et tunica, et cuculla corpori procurentur, quatenus cui deerunt, monachus non putetur: cur similiter spiritui pietas et humilitas, quaehorremus pellicias! tanquam non melior sit pellibus involuta humilitas, quam tunicata superbia: praesertim cum et
Abbreviated transcription (Latin):
sanissime tibi tanquã sanus exultas: et aluis uanissime
trabem portans. de festucis insultas: Grãs inqͥt ago tibi
deus. qr non sum sicut ceteri hominũ: in iusti. raptores. adul¬
teri. Sequere ergo: et dic detractores. Neq enim minima
est hec festuca. inter ceteras. Quare cũ tã diligent̃ ceteras
enuimeres: istã taces: Si pro nulla uel minima habes: audi
apłm. Neq mnaledici ait regnũ dei possidebũt. Audi ⁊ dm̃
in psalmo ꝯminantẽ. Arguã te inquit: et statuã contͣ faciẽ
tuã. Qd̃ quia detractori loquatur: certũ est ex p̃cedenti¬
bus. Et quidem iuste ad se retorquendus. et se ꝯpellendus
est intueri. qui auertẽs faciẽ suam a se: aliena potiꝰ mala
quã sua solet curiosius ꝑscrutari. At inqͥunt qͦmͦ regulam
pinguedine uescunt᷑ : triauel quatuor pulm̃taria una
die quod regula prohibet admittũt: opus manuũ qd̵
iubet non faciunt: multa deniq pro libitusuo uel mutãt

Expanded text:
sanissime tibi tanquam sanus exsultas, et aliis vanissime, sanissime tibi tanquam sanus exsultas, et aliis vanissime, trabem portans, de festucis insultas? Gratias, inquis, ego tibi, Deus, quia non sum sicut caeteri hominum, injusti, raptores, adulteri : sequere ergo, et dic, Detractores. Neque enim minima est haec festuca inter caeteras. Quare cum tam diligenter alias enumeres, istam taces? Si pro nulla vel minima habes, audi Apostolum: Neque maledici, ait, regnum Dei possidebunt . Audi et Deum in Psalmo comminantem: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam . Quod quia detractori loquatur, certum est ex praecedentibus. Et quidem juste ad se retorquendus, et se compellendus est intueri, qui avertens faciem suam a se, aliena potius mala, quam sua solet curiosius perscrutari. CAPUT VI. Arguit pinguedine vescuntur; tria vel quatuor pulmentaria una die quod Regula prohibet admittunt; opus manuum, quod jubet , non faciunt: multa denique pro libitu suo vel mutant,
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuere: ceteros uero regule potius eristere tͣnsgressores. Pri¬
mo quid ad uos de alienis seruis: Suo dño stant. uel cadũt.
Quis uos constituit iudices suꝑ eos: Deinde si ita ut dicit᷑
de ordine ur̃o p̃sumitis: qualis ordo est. ut ante quã de
suo quisq eiciat. in fratrũ oculis tam curiose festucam
ꝑquiratis: Qui in regula głamini: cur contra regulam
detrahitis: Cur contra euuangłm ante tẽpus: et contra
apłm alienos seruos iudicatis: An et regula non concordat
euuangelio. uel apło: Alioquin regula iam non est regula.
qm̃ ñ recta. Audite et discite ordinẽ: qui contra ordiuem
aliis ordinib derogatis. Hipocrita inquit. eice primum
trabem de oculo tuo: et sic uidebis eicere festucã de oculo
fratris tui. Queris quã trabem: An ñ grandis et grossa tra¬
bes est suꝑbia: qua te putans aliquid esse cũ nichil sis. in¬

Expanded text:
vivere, caeteros vero Regulae potius existere transgressores. 11. Privivere, caeteros vero Regulae potius existere transgressores. 11. Primo quid ad vos de alienis servis? Suo domino stant, aut cadunt. Quis vos constituit judices super eos? Deinde si ita, ut dicitur, de Ordine vestro praesumitis; qualis ordo est, ut antequam de suo quisque trabem ejiciat, in fratrum oculis tam curiose festucas perquirat? Qui in Regula gloriamini, cur contra Regulam detrahitis? cur contra Evangelium, ante tempus, 532 et contra Apostolum, alienos servos judicatis? An Regula non concordat Evangelio vel Apostolo? alioquin Regula jam non est regula, quia non recta. Audite, et discite ordinem, qui contra ordinem aliis Ordinibus derogatis. Hypocrita, inquit, ejice primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Quaeris quam trabem? annon grandis et grossa trabes est superbia, qua te putans esse aliquid, cum nihil sis, in
Abbreviated transcription (Latin):
Si quidem radiante ubiq sole iusticie. tune mamifesta erunt ab¬
scondita cordiume et sicut non est nũe qui se abscondat a calo¬
re enis: ita tune non erit quise occultet a splendore ipstus.
Et de operib quidem sepe meerta et obhoc periculosa sen¬
tencia fertur: cũ multociens minus iusticie habeant qui
tenebrarũ: aliis ordinib derogare dicuntur. et suã iusticiã
solam uolentes constituere: iusticie dei non sunt subiecti. Quos
profecto si qui tamen huiuscemodi sunt: nec nostri nec cuius¬
piam esse ordinis uerius dixerim. Quippe qui et si ordina¬
te uuentes. suꝑbe tamen loquentes. ciues se faciũt babilonis.
idest confusionis: ĩmo filios tenebrarũ ipsiusq gehenne.
ubi nullus ordo. et sempit̃nus horror inhabitat. uos ergo
inquã conueio fratres: qui etiã post auditã illam dñi de
sanctos. aut om̃ib sanctiores: solos uos monachos regularit̃

Expanded text:
Siquidem radiante ubique Sole justitiae, tunc manifesta erunt abSiquidem radiante ubique Sole justitiae, tunc manifesta erunt abscondita cordium ; et sicut non est nunc qui se abscondat a calore ejus , ita tunc non erit qui se occultet a splendore ipsius. Et de operibus quidem saepe incerta, et ob hoc periculosa sententia fertur, cum multoties minus justitiae habeant, qui cordium ; aliis Ordinibus derogare dicuntur, et suam justitiam solam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti: quos profecto si qui tamen hujuscemodi sunt nec nostri, nec cujuspiam esse Ordinis verius dixerim; quippe qui etsi ordinate viventes, superbe tamen loquentes, cives se faciunt Babylonis, id est confusionis; imo filios tenebrarum, ipsiusque gehennae, ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat . Vobis ergo, inquam, fratres, qui etiam post auditam illam Domini djustos, aut omnibus sanctiores; solos vos monachorum regulariter
Abbreviated transcription (Latin):
cos tuos alleluia cantabit᷑. Audiens plateas et uicos: co¬
ronas et głas diuersas intellige. In auro quo uno metal¬
lo illa ciuitas ornata describitur. et in uno alleluia qd̃
cantandũ perhibetur: dissimiliũ specierũ similem pul¬
chritudinẽ. ⁊ multarũ mnentiũ unã deuotionẽ attende.
Non igitur una tantũ semita inceditur: qr nec una ẽ
mansio quo tendit᷑. Uiderit autẽ quisq quacũq ince¬
dat. ne pro diuersitate seinitarũ ab una iusticia recedat:
qm̃ ad quãlibet mansionũ sua quisq seiita ꝑuene¬
rit: ab una domo patris exors non erit. Ucrũptamen
stella a stella differt in claritate: sic erit ait ⁊ resurrec¬
eorum: alii tam̃ aliis amplius ꝓ diuersitate meritorũ.
Que sane merita sciendũ non sic in hoc seculo ut ĩ illo
facile ab homine posse discerni: quippe cum hic tantũ
oꝑa uideant᷑. illie etiã corda nichil impediat intueri.

Expanded text:
cos tuos Alleluia cantabitur . Audiens enim plateas et vicos, cocos tuos Alleluia cantabitur . Audiens enim plateas et vicos, coronas et glorias diversas intellige. In auro, quo uno metallo illa civitas ornata describitur. et in uno Alleluia, quod cantandum perhibetur, dissimilium specierum similem pulchritudinem, et multarum mentium unam devotionem attende. 9. Non igitur una tantum semita inceditur, quia nec una est mansio quo tenditur. Viderit autem quisque quacumque incedat, ne pro diversitate semitarum ab una justitia recedat: quoniam ad quamlibet mansionem sua quisque semita pervenerit, ab una domo Patris exsors non erit. Verumtamen ut stella ab stella differt in claritate; sic erit, ait, et resurreceorum: alii tamen aliis amplius, pro diversitate meritorum. Quae sane merita sciendum non sic in hoc saeculo, ut in illo, facile ab homine posse discerni: quippe cum hic tantum opera videantur, illic etiam corda nihil impediat intueri.
Abbreviated transcription (Latin):
mansiones multe sunt. Sicut itaq illic multe mansio¬
nes in una domo: ita hic multi ordines sunt in una¬
ecclesia. Et qͦmͦ hic diuisiones gr̃arum sunt. idem autẽ
sp̃c: ita ibi diftinctiones qͥdem głarum. sed una domus.
Porro unitas tam hic quã ibi. una consistit in una cari¬
tate. Diuersitas autẽ hic quidem in ordinũ uel oꝑatio¬
num mnultifaria diuisione. illic uero in quadã meritorũ
notissima: sed ordinatissima distinctione. Intelligẽs deniq
ecclesia hanc suam quodãmͦ discordem concordiã. ⁊ con¬
cordem discordiam: dedux me inqͥt suꝑ semitas tusticie
ꝓpter nom̃ suũ. Ponẽs quippe semitas pluraliter. et iusticie
singulariter: nec diuersitatẽ p̾termisit oꝑationũ. nec
unanimitatẽ oꝑantiũ. Preuidens quoq et illam in celesti¬
bus discreta unitatẽ futurã: deuotissime leta decantat.
Platee tue iħrlm sternent̾ auro mundo: et per om̃s ui¬

Expanded text:
mansiones 531 multae sunt . Sicut itaque illic multae mansiomansiones 531 multae sunt . Sicut itaque illic multae mansiones in una domo; ita hic multi ordines sunt in Ecclesia una: et quomodo hic divisiones gratiarum sunt, idem autem Spiritus ; ita ibi distinctiones quidem gloriarum, sed una domus. Porro unitas tam hic quam ibi, consistit in una charitate; diversitas autem hic quidem in ordinum vel operationum multifaria divisione: illic vero in quadam meritorum notissima, sed et ordinatissima distinctione. Intelligens denique Ecclesia hanc suam quodammodo discordem concordiam, concordemve discordiam: Deduxit me, inquit, super semitas justitiae propter nomen suum. . Ponens quippe semitas pluraliter, et justitiae singulariter; nec diversitatem praetermisit operationum, nec unitatem operantium. Praevidens quoque et illam in coelestibus discretam unitatem futuram, devotissime laeta decantat: Plateae tuae, Jerusalem, sternentur auro mundo, et per omnes vi
Abbreviated transcription (Latin):
ret. et tibi eam fideliter tribuo: et michi salubriter sub
diligo: ubicũq pie et iuste iuitur in ecclesia. Unũ opere
teneo: ceteros caritate. faciet autẽ caritas fident̃ loquor:
ut ne illorum quidem fructu frauder. quorũ instituta
non sequor. Plus aliquid dicam: tu tibi caute age. Potest
namq fieri quia infrustra laboraueris: ut autem ego
frustra diligam bonũ qd̃ oꝑaris: fieri omĩno non potest.
O quanta fiducia caritatis. Alius oꝑatur non amans:
et alius amat nichil operans. Ille uero suũ opus ꝑdit:
illius uero caritas nũquã excidit. Et quid mirũ si in ħ
exilio ꝑegrinante adhuc ecclesia. quedam huiuscemodi
sit pluralis ut ita dixerim unitas: unaq pluralitas: cũ
m illa quoq patria quando iam ipsa regnabit: nichilo¬
minus forte talis aliqua dispar quodãmͦ equalitas fu¬
tura sit: Inde et enim scriptũ est. In domo patris mei.

Expanded text:
ret: Et tibi eam fideliter tribuo, et mihi salubriter subtret: Et tibi eam fideliter tribuo, et mihi salubriter subtdiligo, ubicunque pie et juste vivitur in Ecclesia. Unum opere teneo, caeteros charitate. Faciet autem charitas fidenter loquor ut ne illorum quidem fructu frauder, quorum instituta non sequor. Plus aliquid dicam. Tu tibi caute age. Potest namque fieri quia frustra tu laboraveris: ut autem ego frustra diligam bonum quod operaris, fieri omnino non potest. O quanta fiducia charitatis! Alius operatur non amans, et alius amat nihil operans. Ille quidem suum opus perdit, illius vero charitas nunquam excidit. Et quid mirum, si in hoc exsilio, peregrinante adhuc Ecclesia, quaedam hujuscemodi sit pluralis, ut ita dixerim, unitas, unaque pluralitas: cum in illa quoque patria, quando jam ipsa regnabit, nihilominus forte talis aliqua dispar quodammodo aequalitas futura sit? Inde etenim scriptum est: In domo Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
co. Cur ergo inquis ordinẽ illum non tenes: si sie lau¬
das: Audi ꝑꝑter hoc quod apłs ait. Unusquisq in ea uo¬
catione qua uocatus est: ꝑmaneat. Quod si queris cur
et a principio non elegerim. si talem esse sciebam: res¬
pondeo. Propter id quod rursus ait apłs. Omĩa licent:
iustus non sit: sed quia carnalis eram. uenundatus sub
peccato. Et talem anime mee languorẽ sentiebam:
cui fortior esset potio necessaria. Et diuersis mor¬
bis diuersa conuemũt medicamina: et fortioribus
fortiora. Fac duos homines febrib anxiari: qͣrtanis
unum. alterũ tercianis. Cõmendet autẽ qui qͣr tanis
laborat terciano aquã. pira. et frigida queq sum̃da.
cum tamen ipse ab his abstineat: uinũq et cetera
calida. ut pote sibi congruencia sumat. Quis rogo
hinc cum recte reprehendat: Si diceret ille cur cu
Aiam nI bibis quam ita laudas: an non recte responde¬

Expanded text:
co. Cur ergo, inquis, Ordinem illum non tenes, si sic lauco. Cur ergo, inquis, Ordinem illum non tenes, si sic laudas? Audi. Propter hoc quod Apostolus ait: Unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est, permaneat . Quod si quaeris, cur et a principio non elegerim, si talem sciebam? respondeo: Propter id quod rursus ait Apostolus: Omnia mihet justus non sit: sed quia ego carnalis eram, venumdatus sub peccato ; et talem animae meae languorem sentiebam, cui fortior esset potio necessaria. Et diversis morbis diversa conveniunt medicamenta, et fortioribus fortiora. Fac duos homines febribus anxiari, quartanis unum, alterum tertianis. Commendet autem qui quartanis laborat, tertiano aquam, pyra, et frigida quaeque sumenda: cum tamen ab his ipse abstineat, vinumque et caetera calida, utpote sibi congruentia, sumat. Quis, rogo, hinc eum recte reprehendat? Si diceret ille, Cur tu aquam non bibis, quam ita laudas? annon recte responde
Abbreviated transcription (Latin):
pariter concurramꝰ in unã tunicã. et ex om̃ib ꝯftet
una. Ex om̃ib inquã una. Nam si ex plurib et diuer¬
sis: una est tam̃ columba mea. formosa mea. perfecta
mea: Alioquin nec ego solus. nec tu sine me. nec ille absq
utroq. sed simul om̃s sumus illa una: si tam̃ solliciti
sumus seruare unitatẽ in uinculo pacis. Non inquam
tantũ ordo noster. aut solus ũr ad illam ꝑtinet unã.
sed noster simul et uester: nisi forte qd̾ absit inuicem
inuidentes. inuicẽ ꝓuocantes. inuicem mordeamꝰ. et
ab inuicẽ constnnam᷑: et sic nos non possit apostolus
uni illi uiro cui despondit uirginẽ castã exhibere xͦ.
Uerũptam̃ in illa una dicit in canticis ordinate ĩ me
caritatẽ: ut et si una in caritate. diuisa tamen sit in¬
ordinacione. Quid ergo: Cisterciensis sum. Dãpno gͥ
clumacenses: Absit. S diligo. sed predico: s magnifi¬

Expanded text:
pariter in unam tunicam, et ex omnibus constet pariter in unam tunicam, et ex omnibus constet una. Ex omnibus, inquam, una. Nam etsi ex pluribus et diversis, una est tamen columba mea, formosa mea, perfecta mea . Alioquin nec ego solus, nec tu sine me, nec ille sine utroque: sed simul omnes sumus illa una, si tamen solliciti sumus servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Non, inquam, tantum Ordo noster, aut solus vester, ad illam pertinet unam, sed noster simul et vester: nisi forte quod absit! invicem invidentes, invicem provocantes, invicem mordeamus, et ab invicem consumamur ; et sic non possit nos Apostolus uni illi viro, cui despondit, virginem castam exhibere Christo . Verumtamen illa una dicit in Canticis, Ordinavit in me charitatem : ut etsi una in charitate, divisa tamen sit ordinatione. Quid ergo? Cisterciensis sum: damno igitur Cluniacenses? Absit! sed diligo, sed praedico, sed magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat etiam in consutilẽ. et desuꝑ contextã ꝑ totum
adiungit. Hec autem oꝑatur unus atq idem sp̃c : diui¬
dens singulis pro ut uult. Caritas quippe diffusa
bis. Non ergo diuidatur. sed totã et integrã heredita¬
rio iure sorciatur ecclesia: quia et de illa scriptum est.
astititit regina a dextris tiuis in uestitu deaurato: eir¬
cũdata uarietate. Itaq diuersi diuersa accipientes dona.
alius quidem sic. alius uero sic: siue clumacenses. siue
cistercienses. siue clerici regulares. siue etiam laici fide¬
les: omĩs deniq ordo. om̃is lingua. om̃is sexus. omĩs
etas. omĩs condicio in omni loco per omne tempus.
a primo homine usq ad nouissimũ: nam et ꝓpt̾ hoc
talaris dicta est. quod adfinem usq ꝑtingat dicente
propheta. et non est qui se abscondat a calore cius e
nimirũ congruens ei cui et facta est: qui perhibente
udelicet alia scriptura. et ipse attingit a fine usq ad
fuiem fortiter. et disponit omĩa suauiter: om̃s ergo¬

Expanded text:
xtam per totum, adjungit: Haec autem operatur 530 unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Charitas quippe diffusa  est nobis . Non ergo dividatur, sed totam et integram haereditario jure sortiatur Ecclesia, quia et de illa scriptum est: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Itaque diversi diversa accipientes dona, alius quidem sic, alius vero sic; sive Cluniacenses, sive Cistercienses, sive clerici regulares, sive etiam laici fideles, omnis denique Ordo, omnis lingua, omnis sexus, omnis aetas, omnis conditio, in omni loco, per omne tempus, a primo homine usque ad novissimum. Nam et propter hoc talaris dicta est, quod ad finem usque pertingat, dicente propheta, Non est qui se abscondat a calore ejus : nimirum congruens ei cui et facta est, qui, perhibente videlicet alia Scriptura, et ipse attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter .
Abbreviated transcription (Latin):
głio repꝑimus. Constituto in turba dño. uitdiq
cirrũuallante et prem̃te se ppło. uenit mulier flu¬
ens sanguine: et accedens retro. tetigit fimbriam
uestim̃ti eius. Et ille confestim: quis inquit tetigit
me: Tetigit me aliquis. Quia qui muliere fibriã
contingente. quasi nouũ aliqͥd passus. interrogat
quis me tetigit. ꝓfecto declarat. qd̾ prius quauis
cunctis impingentib & p̃mentib tactus ñ fuerit.
Sicut gͦ. xp̃c turba p̃mente intactus ꝑmanet: ita
ecełia corpus. xp̃i inter multos sola sedet: quia fi¬
des catholica ꝓfessores multos habet. mmutatores
paueos: sicut et tunc qui dño ꝓpe erant ꝑ p̃sentiã
corporalẽ. ñ eũ contingere poterint: quia longe

Expanded text:
ngelio reperi, constituto in turba Domino undique circumvallante, et premente se populo: Venit mulier fluens sanguine; et accedens retro tetigit fimbriam vestimenti ejus: et ille confestim: Quis, inquit, tetigit me? Tetigit me aliquis? Quia, qui muliere fimbriam contingente, quasi novum aliquid passus interrogat, quis me tecunctis pungentibus et prementibus tactus non fuerit. Sicut ergo Christus turba premente intactus permanet, ita Ecclesia corpus Christi inter multos sola sedet; quia fides catholica professores multos habet, imitatores paucos, sicut et tunc, qui Domino prope erant per praesentiam corporalem, non eum contingere poterant; quia long
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ds uir dr plebis illius: qr eam ad cultũ suum
casto sibi amore copulauerat: ne ꝑ uarias ydolor.
culturas forncaret᷑. Facta ẽ quasi utdua dña genti¬
ũ: princeps ꝓuinciarũ. facta ẽ sub tributo. Sic erat
olim qõ gentes alienigenarũ seriebant utocis: et
prounicię nationũ subdite erant illis: nũc uͦ ipsi a

Expanded text:
dicitur plebis illius; quia eam ad cultum suum casto sibi amore copulaverat, ne per varias idolorum culturas fornicaretur. Facta est quasi vidua domina gentium; princeps provinciarum facta est sub tributo. Sic erat olim, quod gentes alienigenarum serviebant Judaeis, et provinciae nationum subditae erant illis; nunc vero ips
Abbreviated transcription (Latin):
Que in uestris laudabilia sunt laudo. predico: si qua
reprehendenda sunt: ut einendent᷑. uobis et aliis aii¬
cis meis suadere soleo. Hoc non est detractio. s attractio:
qd̾ ut nob̾ auob̾ sẽꝑ fiat oĩno p̃cor ⁊ supplico. Ualete:¬

Expanded text:
Quae in vestris laudabilia sunt, laudo et praedico: si quae Quae in vestris laudabilia sunt, laudo et praedico: si quae reprehendenda sunt, ut emendentur, vobis et aliis amicis meis suadere soleo. Hoc non est detractio, sed attractio. Quod ut nobis a vobis semper fiat, omnino precor et supplico. Valete
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hoc quidem agendo ⁊ suis scandala reliquer̃t. ⁊ no¬
bis niehilominꝰ attulerũt: dum quantũ illos sua temtra¬
ria discesione. tantũ nos turbarũt sua misera ꝯuersaciõe.
Et qm̃ superbe spreuerũt quod tenebant. et temere presũp¬
serunt quod non ualebant. digno deus exitui eorum tan¬
dem patefecit ignauiã: quia impudenter deseruerunt.
quod impudenter arripuerant: et turpiter redierunt ad
id quod leuiter deseruerant. Cum enim ordinem nostrũ
petierunt. ostendiuit quod sunt: duin a uobis ad nos.
a nobis ad nos instabili leuitate ꝑ uolantes: et nobis
et nobis et omnibus bonis scandalũ faciunt. Quãquã
ergo ñnullos eorum nouerimus. qui et fortiter ceperc̃
in bono quod cepimus. quã quod incipiamꝰ ubi non ꝑse¬
ueremus: et hoc pariter om̃s studeainis. quo secundũ
apostoli consiliũ omĩa nostra in caritate fiant. Hec est
nostra de nostro et uestro ordine sentencia. hec nostris:
lius testis erit quã uos: et si quis me nouit sicut uos.

Expanded text:
uidem agendo, et suis scandala reliquerunt, et nobis nihilominus attulerunt, dum quantum illos sua temeraria discessione, tantum nos turbarunt sua misera conversatione. Et quoniam superbe spreverunt quod tenebant, et temere praesumpserunt quod non valebant; digno Deus exitu eorum tandem patefecit ignaviam: quia et impudenter deseruerunt quod imprudenter arripuerant, et turpiter redierunt ad id quod leviter deseruerant. Cum enim claustra nostra petierint; ostendunt quod sunt, dum a vobis ad nos, a nobis ad vos instabili levitate pervolantes, et nobis, et vobis, et omnibus bonis scandalum faciunt. Quanquam ergo nonnullos eorum noverimus, qui et fortiter Deo auctin bono quod coepimus, quam quod incipiamus ubi non perseveremus; et hoc pariter omnes studeamus, quo secundum Apostoli consilium omnia nostra in charitate fiant . Haec est nostra de nostro, et de vestro Ordine sententia; haec nostris lius mihi testis erit quam vos, et si quis me novit sicut vos.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ueniam ad maiora: sed ideo uisa minora. q usitacio¬
ra. Omitto oratoriorũ ĩmensas alttudines. ĩmoderatas lonȩ¬
tudines. suꝑuacuas latitudines. sũptuosas depolitiones. cur¬
osas depictiones: que dum inse orantiũ retorquẽt aspectũ
impediũt et affectũ: ⁊ mͥ quodamͦ representãt antiquũ ri

Expanded text:
sunt: veniam ad majora, sed ideo visa minora, quia usitatiora. Omitto oratoriorum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sumptuosas depolitiones, curiosas depictiones: quae dum orantium in se retorquent aspectum, imp
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ sedet sola
ciutas. plena
populo: Quan¬
tũ ad luterã spec¬
tat. ilesolationẽ
irsm plangit ie¬
murantis. uel do¬
lentis uox ista.
Ido autẽ ab am¬
miratione inchoat: ut magnititoinẽ calanutatis
ostendat. ac ꝑ hoc attentos faciat auditores: ut
in quib sint malis agnoscant: &. ad penitentiã con¬
uertant᷑. Quomͦ sedet sola cuntas plena ppło. Qua¬
si diceret. Cuntas quę olim tempore dauid. ⁊ alior

Expanded text:
o sedet sola civitas plena populo? Quantum ad litteram spectat, desolationem Jerusalem plangit Jemirantis vel dolentis vox est ista. Ideo autem ab admiratione inchoat, ut magnitudinem calamitatis ostendat, ac per hoc attentos faciat auditores: ut in quibus sint malis agnoscant, et ad poenitentiam convertantur. Quomodo sedet sola civitas plena populo? quasi diceret: Civitas, qu