comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatum est mortẽ. Apłi u̾ba sunt.
uidete & atcendite. Itaq lex quidem
scã. Quid tam scm̃: quam ñ concupis¬
ces: Non eẽt mala legis preuaricatio:
nisi ipsa eẽt bona. Si enim ñ eẽt bo¬
na. non eẽt malum preuaricari rem
malam: quia uͦ malũ ẽ eã preuarica¬
ri. gͦ bona ẽ. Qͥd tam bonum qͣm ñ
concupisces: Lex gͦ scã: ce mandatũ
scm̃ ce uistum & bonum. Quomͦ sati¬
at. quomͦ inculcat: quasi contra calũp¬
niatores clamat. Quid dicis manichee
Lex que data ẽ ꝑ moysen oala est:
Mala est dicunt. O portenta. o frontẽ
Tu diristi semel. mala. Audi apłm
dicentem. Lex quidem sc̃a. & mandatũ
sc̃m ce iustum &e bonum. Taces aliqͣn¬
do: Quod gͦ bonum ẽ inquit: michi
factum ẽ mors : Absit. S peccatum ut
appareat peccatum: ꝑ bonum mͥ oꝑa¬
tum est mortem. Et hic ꝑ bonum sic
reum accusat: ut a laude legis non
tum est mortem. ꝑ quod bonũ: Man¬
datum. ẜ qd̃ bonum: legem. Quo¬
mͦ oꝑatum ẽ mortem: Ut appareat

Expanded text:
est mortem. Apostoli verba sunt; videte et attendite. Itaque lex quidem sancta. Quid tam sanctum, quam Non concupisces? Non esset mala legis praevaricatio, nisi ipsa esset bona. Si enim non esset bona, non esset malum praevaricari rem malam. Quia vero malum est eam praevaricari, ergo bona est. Quid tam bonum, quam Non concupisces? Lex ergo sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quomodo satiat? quomodo inculcat? Quasi contra calumniatores clamat. Quid dicis, Manichaee? Lex quae data est per Moysen mala est? Mala est, dicunt. O portenta! o frontem! Tu dixisti semel, Mala: audi Apostolum dicentem, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Taces aliquando? Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Et hic, per bonum: sic reum accusat, ut a laude Legis non tum est mortem. Per quod bonum? Mandatum. Per quod bonum? Legem. Quomodo operatum est mortem? Ut appareat
Abbreviated transcription (Latin):
quit legatione fungimur. tamꝗͣ
illo uos obsecramus reconcilari deo.
Et sequitur. Fum qui ñ nouerat pec¬
catum. d̃s eui uos obsecramꝰ reconci¬
liari. eũ qui ñ nouerat peccatũ. id est

Expanded text:
quit, legatione fungimur, tanquam illo vos obsecramus, reconciliari Deo. Et sequitur: Eum qui non noverat peccatum. Deus cui vos obsecramus reconciliari, eum qui non noverat peccatum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quo infirmabatur ꝑcarnem. Lex eni
iubebat & non implebat: quia caro
ubi non erat grã inuictissime resiste¬
bat: & lex infirmabat᷑ ꝑcarnẽ quia
lex sp̃alis ẽ. ego aũ carnalis sum. Qmͦ
lex michi opitularetur iubens ꝑ lit¬
teram: &e non dans grãm: Infirmaba¬
insimilitudinem carnis peccati: id ẽ
ut eẽt caro uera caro. Et unde simili¬
tudo carnis peccati: Quia de peccato
mors ẽ. utiq in omni carne peccati.
De qua dicit apłs: ut euacuetur cor¬
pus peccati. Quia gͦ mors ẽ in omni
carne peccati: s utrumq ibi est et
carnis peccati mors erat: s peccatũ

Expanded text:
quo infirmabatur per carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, invictissime resistebat. Et lex infirmabatur per carnem: quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Quomodo ergo lex mihi opitularetur jubens per litteram, et non dans gratiam? Infirmabain similitudinem carnis peccati? Id est, ut esset caro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne peccati; de qua dicit Apostolus, Ut evacuaretur corpus peccati . Quia ergo mors est in omni carne peccati: sed utrumque ibi est, etcarnis peccati mors erat, et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ec mala moꝵ quȩ hiscorporalib
plagis significata eẽ diximꝰ ꝓpter quod
dictum est. aꝑiam in parabolis os meũ.
ꝑmalos angłos exerceri in eosqui illis
diuina equitate subduntur: conueni¬
entissime creditur. Neq enĩ cũ fit qͦd ait
apłs. tradidit illos ds inconcupiscentia
cordis eoꝵ. ut faciant que ñ conueniuit:
non illic mali angłi tanquã in materia
sui oꝑis u̾sant᷑ ce gaudent qͥbꝰ iustissi¬
me subdita ẽ uitiositas humana: pret̃
angłoꝵ. ñ liberat hominẽ nisi gra dei :
dequadicit apłs. Qui eruit nos de pote¬
state tenebrarum: ce transtulit in reg¬
num filii claritatis suȩ. Cuiꝰ rei popłs
iste figuram gerebat. cũ eẽt ereptus de
potestate egiptioꝵ. &e translat᷑ in regnũ
t̾̃rȩ ꝓmissionis fluentis lac &e mel. quod
suauitatem significat gr̃e. Sine affectio¬

Expanded text:
 mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, propter quod praedictum est, Aperiam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem significat grati
Abbreviated transcription (Latin):
ndicitur enim tibi quedam nouauita:¬
& tu uetus es. Nouitatis gaudio
suspenderis: uetustatis onere pre¬
grauaris. Incipit tͥ ẽẽ bellũ adu̾sꝰ
te. S ex qua parte displices tͥ. iun¬
geris deo: & exqua parte iungeris¬
deo idoneus eris ad uincendum te¬
quia ille tecum est qui oĩa suꝑat.
Attende quid dicit apłs. Mente ser-¬
uio legidei: carne autẽ legi peccati
Unde mente: Quia displicet tibi tua
uita malã. Unde carne: Quia ñ dest̃
suggestiones ce delectationes malȩ
S ex eo quod m̃te conuingeris deo:
uincis quod inte non uult sequi.
Precessisti enim ex parte: & ex parte
tardaris. Trahe teipsum ad illum:
qui te suꝑte tollit. Pondere qͦdam
uetustatis depͥmeris: clama ce dic
Infelix ego homo: quis me liberabit
De corpore mortis huius: Quis me li¬
berabit ab eo quo grauor: Corpus
quod corrumpitur. aggrauat ani¬
mam. Quis ergo liberabit: Grã dĩ
nec absorbeantur om̃s cupiditates
malȩ : It intelligas inte penam tuã

Expanded text:
ndicitur enim tibi hic nova vita, o vetus homo. Novitatis gaudio suspenderis sed vetustatis onere praegravaris. Incipit tibi bellum esse adversum te; si ex qua parte displices tibi jungeris Deo, ex qua parte jam Deo jungeris, idoneus eris ad quia ille tecum est qui omnia superat. Attende quid dicit Apostolus: Mente servio legi Dei; carne autem legi peccati. Unde mente? Quia displicet tibi vita tua mala. Unde carne? Quia non desunt suggestiones et delectationes malae; sed ex eo quod mente jungeris Deo, vincis quod in te non vult sequi. Praecessisti enim ex parte, et ex parte tardaris: trahe teipsum ad illum qui te sursum tollit. Pondere quodam vetustatis deprimeris; clama et dic: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quis me liberabit ab eo quo gravor? corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam . Quis ergo liberabit? Gratia Denec absorbeantur omnes cupiditates malae? Ut intelligas in te poenam tuam:
Abbreviated transcription (Latin):
bulamus non ꝑspeciẽ: posteriora xꝑi
hoc est eius carnem ꝑ ipsam fidem ui¬
dere debemus. id est in solido fidei funda¬
mento stantes quod significat petra &
eam de tali tutissima specula intu¬
entes. incatholica scilicet eccła de qua
dictum ẽ. Et suꝑ hanc petram edi¬
ficabo excłam meam. Tanto enĩcertius
diligimus quam udere desideramus
faciẽm xꝑi: quanto in posteriorib eiꝰ
eiꝰ saluos fac̃ atq ĩtificat. Si enĩ credidis in¬
quit incorde tuo quia ds illũ suscita¬
uit a mortuis: saluus eris. Et iterum.
Qui traditus est inquit ꝓpt̃ delicta nr̃a:
& resurrexit ꝓpt̃ iustificationem nr̃am.
deoq meritum fidei nr̃e. resurrectio
corporis dñi ẽ. Nam mortuã eẽ illam
carnem in cruce passionis etiã inimĩci
eiꝰ credunt: s resurrexisse ñ credunt.
Qd̃ firmissime nos credentes: tanquã
de petre soliditate contuemur. Unde
cerca spe adoptionẽ expectamꝰ. redẽptio¬
nem corporis nr̃i: quia hoc in menbris

Expanded text:
bulamus, non per speciem , posteriora Christi, hoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejuejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Ideoque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur: unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris
Abbreviated transcription (Latin):
x oꝑib legis. cum suis uirib
ea quisq tribuit. ñ gr̃ẽ mise¬
rantis di: ñ iustificabitur omĩs caro
id est omĩs homo. siue omĩs carnalit᷑
sentiens. Et ideo illi qui cum iam ẽẽnt
sub lege xꝑo crediderunt: non qͥa iusti
erant. s ut iustificarentur. uenert̃
&e deberet &e posset: ne gratia fidei
uideretur non necessaria. si oꝑa legiᷤᷤ
etiam sine illa iustificare crederent᷑.¬
Ille aũ iustificabitur apud dm̃. qui
eum gratis colit ñ scilicet cupiditate
appetendi aliquid ab ipso pret̃ ipsũ
aut timore amittendi. In ipso enim
solo: nr̃a uera beatitudo atq ꝑfectio
fide colitur. quam diu in hac carne
aũ nc̃ uiuo in carne. infide uiuo filii
dei : & ipse ẽ iusticia. quo ꝑtinet qd̃¬

Expanded text:
x operibus Legis, cum suis viribus ea quisque tribuerit, non gratiae miserantis Dei, non justificabitur omnis caro, id est, omnis homo, sive omnes carnaliter sentientes. Et ideo illi, qui cum jam essent sub Lege, Christo crediderunt, non quia justi erant, sed ut justificarentur, venerunt ae destrui et deberet et posset, ne gratia fidei videretur non necessaria, si opera Legis etiam sine illa justificare crederentIlle autem justificatur apud Deum, qui eum gratis colit, non scilicet cupiditate appetendi aliquid ab ipso praeter ipsum, aut timore amittendi. In ipso enim solo vera nostra beatitudo atque perfecta fide colitur, quamdiu in hac carne autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei ; et ipsa e
Abbreviated transcription (Latin):
illum eẽ opus erat: & hominẽ &e dm̃.
Nisi enim homo eẽt: non posset occidi
enim iustius: quam usq ad mortẽ cru¬
cis ꝓ iusticia ꝑuenire: Et quid potentiꝰ.
quam resurgere a mortuis: & in celum
cum ipsa carne inqua occisꝰ ẽ ascend̾e:
Iusticia gͦ pͥus: ce potentia post diabolũ
uicit. Iusticia scilicet: quia nullũ pecca¬
tum habuit. ce ab illo ẽ iniustissime
occisus. Potentia uero quia reuixit a¬
mortuis: numquã postea moriturus.
S potentia diabolum deuicisset. etiã si
ab illo non posset occidi: quamuis ma¬
ioris sit potentie. etiam ipsam mortem
uincere resurgendo. quam uitare ui¬
uendo. S aluid est ꝓpter qd̃ iustifica¬
mur inxp̃i sanguine: cum ꝑ remissio¬
nem peccatoꝵ eruimur adiaboli po¬
testate. Hoc ad idꝑtinet: qd̾ axp̃o iu
sticia diabolus uincitur non potentia.
Ex infirmitate quippe quã suscepit in
carne mortali: non ex immortali po¬
tentia crucifixus ẽ xꝑc. De qua tamen

Expanded text:
illum esse opus erat, et hominem, et Deum. illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: enim justius, quam usque ad mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate: hoc ad id pertinet, quod a Christo justitia diabolus vincitur, non potentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus: de qua tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tamen. Et utiq uistum ẽ ut debito¬
res quos tenebat. liberi dimittant᷑.
in eum credentes. quem sine ullo de¬
bito occidit. Hoc ẽ qd̃ iustificari dici¬
mur in xꝑi sanguine. Sic quippe
inremissionem peccatoꝵ nr̃oꝵ:. in¬
nocens ille sanguis effusus ẽ. Unde se
dicit inpsalmis in mortuis liberum.
Solus enim a mortis debito liber:
est mortuus. hinc & in alio psalmo
dicit. Que non rapui tunc exsolue¬
bam. Rapinam uolens intelligi pec¬
catum: quia usurpatum ẽ contra
licitum. Unde ꝑos etiam carnis sue¬
sicut in euangelio legitur: dicit. Ecce
uenit princeps mundi huius: & in
me nichil inuenit. id est nullum pec¬
catum. Sed ut sciant omnes inquit qr
uoluntatem patris mei facio: surgite ea¬
mus hinc. Et ꝑgit inde ad passionem:
ut ꝓdebitorib nob̃. quod ipse ñ debe¬
bat exsolueret. Numquid isto iure e¬
quissimo diabolus uinceret᷑: si poten¬
prius ageret quod oportuit. Ideo autẽ

Expanded text:
tamen. Et utique justum est ut debitotamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in Christi sanguine . Sic quippe in remissionem peccatorum nostrorum innocens sanguis ille effusus est. Unde se dicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis susicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil invenit, id est, nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potenprius ageret quod oportuit. Ideo autem
Abbreviated transcription (Latin):
commissio peccatoꝵ ꝑiram dĩ iustam.
hominem subdidit diabolo: ꝓfecto
remissio peccatoꝵ. ꝑ reconciliationẽ
dei benignam: eruit hominem a
s iusticia suꝑandus fuit. Nam qͥd om¬
nipotente potentius: Aut cuius crea¬
ture potestas: potestati creatoris comꝑa¬
rari potest: S cum diabolus uicio
ꝑuensitatis suȩ factus sit amator poten¬
tiȩ. &e desertor oppugnatorq iusticiȩ
sic enim & homines eum tantomagi
imitantur. quantomagis neglecta
ut etiam ꝑosa iusticia potentie studeit.
eiusq uel adeptione lȩtantur. uł inflã¬
mantur cupiditate: placuit deo. ut
ꝓpter eruendum hominem de diaboli
potestate. non potentia diabolus sẽd
iusticia unceretur: atq ita & homineᷤ
imitantes xꝑm. iusticia quererent di¬
abolum uincere non potentia. Quȩ¬
sit gͥ iusticia qua uictus est diabolus:
Quȩ nisi iusticia iħu xꝑi ͦ Et quomͦ
uictus est: Quia cum in eo nicħ mor¬
te dignum inueniret: occidit eum

Expanded text:
commissio peccatorum per iram Dei justam commissio peccatorum per iram Dei justam hominem subdidit diabolo, profecto remissio peccatorum per reconciliationem Dei benignam eruit hominem a sed justitia superandus fuit. Nam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae; sic enim et homines eum tanto magis imitantur, quanto magis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum vincere, non potentia. itur justitia, qua victus est diabolus? Quae, nisi justitia Jesu Christi? Et quomodo victus est? Quia cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. indesideriis carnis nr̃e facienteᷤ
uoluntatem carnis & affectionum: &e
eramus natura filii ire sicut &e cȩteri.
filii diffidentie: sunt infideles. Et qͥs
hoc non est antequam fidelis fiat.:
Quo circa omnes homines aborigine
sub principe sunt potestatis aeris:
qui oꝑatur infiliis diffidentie. Et qd̃
dixi ab origine: hoc ẽ qd̃ dicit apłs na¬
tura filiõs irȩ fuisse sicut &e ceteros:
natura scilicet ut ẽ deprauata pecc̃õ.
non ut recta creata ẽ ab initio. Alodꝰ
autem iste quo traditus ẽ homo in
diaboli potestate. ñ ita debet intelligi
tamqͣm ds̃ hoc fecerit aut fieri iusserit.
s quod tantum ꝑmiserit: iuste tam̃.
Illo deserente peccantem: peccati auctor
ilico inuasit. Nec ita sane d̾s deserit cre¬
aturam suam. ut non se illi exbiberet
dm̃ creantẽ & uiuificantem: ce inter
penalia mala etiam bona malis mul¬
ta prestantẽ. Non enim continuit in
ira sua miserationes suas: nec hoĩnẽ
a lege sue potestatis amisit: quando

Expanded text:
eriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et affectionum: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Filii diffidentiae sunt infideles; et quis hoc non est antequam fidelis fiat? Quocirca omnes homines ab origine sub principe sunt potestatis aeris, qui operatur in filiis diffidentiae. Et quod dixi, Ab origine, hoc est quod dicit Apostolus, natura et se fuisse sicut caeteros: natura scilicet ut est depravata peccato, non ut recta creata est ab initio. Modus autem iste quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi, tanquam hoc Deus fecerit, aut fieri jusserit: sed quod tantum permiserit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit. Nec ita sane Deus deseruit creaturam suam, ut non se illi exhiberet Deum creantem et vivificantem, et inter poenalia mala etiam bona malis multa praestantem. Non enim continuit in ira sua miserationes suas . Nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
enim eum se missurum ẽẽ ꝓmisit oe
misit: quia tunc sicut de illo scͥptũ ẽ
&e ante predictum. ascendit in altum
captiuauit captiuitatem. dedit do¬
na hominib. Hec dona sunt m̾ita
nr̃a: quib ad summũ bonum immior¬
talis beatitudinis ꝑuenimus. Cõmen¬
dat autem inquit apłs caritatẽ suã
ds̃ innobis: qm̃ cum adhuc peccatores

Expanded text:
enim eum se missurum esse promisit et enim eum se missurum esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita nostra, quibus ad summum bonum immortalis beatitudinis pervenimus. Commendat autem, inquit Apostolus, charitatem suam Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccator
Abbreviated transcription (Latin):
modum possibilem deo defuisse cuiꝰ
potestati cuncta ȩqualit̾ subiacent.
s sanandȩ nr̃e miseriȩ conuenientio¬
rem alium modum non fuisse. nec
eẽ oportuisse. Quid enim tam neces¬
sarium fuit. ad erigendum spem no¬
stram. mentesq mortalium conditiõe
ipsius mortalitatis abiectas. ab ĩmor¬
talitatis desꝑatione liberandas: qͣm
ut demonstraretur nob̃ quanti nos
penderet ds̃. quantũq diligeret: Qͥd
uero huius rei tanto isto indicio mani¬
festius atq preclarius: quam ut dei
filius immutabilit̾ bonus. in se ma¬
nens qd̾ erat. & a nob̃ ꝓ nob̃ accipieis
quod non erat. preter sue nature de¬
trimentum. nr̃m̃ dignatus inire con¬
sortium. pͥus sine ullo suo malo me¬
rito mala nr̃ã ꝑferret: ac sie iam cre¬
dentib. quantum nos diligat. ds.
ce quod desꝑabamus iam sꝑantibus.
dona in nos sua sine ullis bonis m̃itis
ea que dicuntur merita nr̃a bona: do¬
na sunt eius. Ut enim fides ꝑ dilectio
ẽ iħs resurrectione clarificatus. Lunc

Expanded text:
modum possibilem Deo defuisse, cujus potestati cuncta aequaliter subjacent; sed sanandae nostrae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis accipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam sperantibus, dona in nos sua sine ullis bonis meritisea quae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. Ut enim fides per dilectiest Jesus resurrectione clarificatus. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Quadam iusticia dei inpotestatẽ dia¬
boli traditum ẽ humanũ genus. pec¬
cato primi hominis in om̃s utriusq
sexus cõmixtione nascentes origina¬
liter transeunte: ce parentũ primoꝵ
debito uniuersos posteros obligante.

Expanded text:
Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes utriusque sexus commixtione nascentes originaliter transeunte, et parentum primorum debito universos posteros obligante.
Abbreviated transcription (Latin):
illum: quomͦ non &e cum illo omĩa
nobis donauit: Numqͥd nisi iam
placatus eẽt pat̃: ꝓprio filio ñ parceis
ꝓ nobis eum traderet: Nonne uidet᷑
hec illi uelut aduersa ẽẽ sententie:
In illa moritur ꝓ nob̃ filius: &e reconci¬
liatur nob̃ pater ꝑmortem. eiꝰ. In hac
aũ tanqͣm nos prior dilexerit pater:
ipse ꝓpt̾ nos filio ñ parcens. ipse ꝓ nob̃¬
quod antea pat̾ dilexit nos ñ solum
conderet mundũ: ipso attestante
apło qui ait. Sicut elegit nos ante
mundi constitutionem in ipso. Nec
filius patre sibi non parcente ꝓ nob̃
uelut inuitus ẽ traditus: quia & de
seipso dictum ẽ. qui me dilexit & tra¬
didit semet ipsum ꝓ me. Omnia gͦ

Expanded text:
 cum illo omnia nobis donavit ? Numquid nisi jam placatus esset Pater, proprio Filio non parcens pro nobis eum traderet? Nonne videtur haec illi velut adversa esse sententia? In illa moritur pro nobis Filius, et reconciliatur nobis Pater per mortem ejus: in hac autem tanquam prior nos dilexerit Pater, ipse propter nos Filio non parcquod et antea Pater dilexit nos, non solum conderet mundum, ipso teste Apostolo qui dicit: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . Nec Filius Patre sibi non parcente pro nobis velut invitus est traditus, quia et de ipso dictum est, Qui me dilexit, et tradidit s
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ: coheret his duab sequen¬
tibus. quarum in una dixit peccõres.
in alia mnimicos dei. tamquam in illis
reddiderit singulis singula: ꝑeccõres
ad infirmos. inimicos dei referens
guine ipsius: Quȩ uis ẽ sanguinis
huius obsecro: ut in eo iustificentur
credentes: Et quid ẽ reconciliati ꝑ
mortem filii eius: Itane uͦ cum ira¬
sceretur nob̃ ds̃ pater. uidit mortem
filii sui ꝓ nobis: &e placatus est nob̃:
Numquid gͦ filius eius usq adeo nob̃
placatus erat: ut ꝓ nob̃ etiam digna¬
retur mori: Pater uͦ usq adeo adhuc
irascebatur: ut nͥ filius ꝓ nob̃ more¬
retur. ñ placaretur: Et quid ẽ qd̾
alio loco i dem ipse doctor gentium

Expanded text:
mortuus est, cohaeret his duabus sequenmortuus est, cohaeret his duabus sequentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquam illis singulis reddiderit singula, peccatores ad infirmos, inimicos Dei referens guine ipsius? Quae vis est sanguinis hujus, obsecro, ut in eo justificentur credentes? Et quid est, reconciliati per mortem Filii ejus? Itane vero, cum irasceretur nobis Deus Pater, vidit mortem Filii sui pro nobis, et placatus est nobis? Numquid ergo Filius ejus usque adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse doctor Gentium:
Abbreviated transcription (Latin):
mici eẽmus reconciliati sumus deo
ꝑ mortem filii eius: multomagis re¬
conciliati salui erimus inuita ipsiꝰ
Quos peccatores dixit pͥus: hos po¬
sterius inimicos der. Et quos prius
sterius reconciliatos ꝑ mortem xꝑi filii
dei. Et quos prius saluos ab ira ꝑ ip¬
sum: eos postea saluos inuita ipsuiᷤ.
eẽmus dĩ. Suꝑius aũ idem apłs.¬
nos peccatores ce inimicos di. duob
identidem nominib appellauit: uno
uelut mitissimo. alio plane atrocissi¬
mo dicens. Si enim xꝑc cum infirmi
eẽmus adhuc: iuxta tempus ꝓimpiis
mortiuis ẽ. Quos infirmos: eosdẽ im¬
pios nuncupauit. Leue aliqͥd uidet᷑
infirmitas: s aliquando talis ẽ. ut imn¬
pietas nominetur. Nisi tam̃ infirmi¬
tas eẽt: medicum necessarium ñ hab̾et
nr̃a autem locutione saluator. Quod
uerbum latina lingua antea ñ ha¬
bebat: s habere poterat. sicut potuit
quando uoluit. Hec autem apłi senten¬
tia precedens. ubi ait cum adhuc infir¬
mi eẽmus. iuxta tempus xꝑc ꝓ impii ᷤ

Expanded text:
iliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius sterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos ab ira per ipsum, eos postea salvos in vita ipsius.essemus Dei. Superius autem idem aposnos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, dicens, Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, juxta tempus pro impiis mortuus est . Quos infirmos, eosdem impios nuncupavit. Leve aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Nisi tamen infirmitas esset, medicum necessarium non haberet: ra autem locutione Salvator. Quod verbum latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit quando voluit. Haec autem Apostoli sententia praecedens, ubi ait, Adhuc cum infirmi essemus, juxta tempus pro impiis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis: quis contra nos: Qui ꝓpͥo filio
non peꝑcit. s ꝓ nobis omĩb tradidit
eum: quomͦ non &e cum illo omĩa no¬
bis donauit: Qõ autem factum nob̃
annunciatur: hoc futurum ostende¬
batur & antiquis iustis: ut ꝑ eandẽ
fidem etiam ipsi humiliati infirma¬
rentur. &e infirmati ꝑficerentur. Ex

Expanded text:
Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit ? Quod autem factum nobis annuntiatur, hoc futurum ostendebatur et antiquis justis, ut per eamdem fidem etiam ipsi humiliati infirmarentur, et infirmati perficerentur. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
rimo nobis ꝑsuadendum fuit.
quantum nos diligeret ds: ne des¬
ꝑatione non auderemus erigi in eũ.
Quales autẽ dilexerit ostendi oporte¬
bat: ne tamquam de meritis nris su¬
ꝑbientes. magis ab eo resiliremꝰ. & in
nr̃a fortitudine magis deficeremus.
Ac ꝑhoc egit nob̾cum. ut ꝑ eiꝰ fortitu¬
dinem potius ꝓficeremus: atq ita in
firmitate humilitatis. ꝑficeretur uͥtꝰ
caritatis. hoc significat in psalmo uͥ
ait. Pluuiam uoluntariam segregat
d̃s̃ hereditati tue & infirmata ẽ: tu uͦ
ꝑfecisti eam. Pliuiam quippe uolun¬
tariam non nisi gr̃am uult intelli¬
gi: non meritis redditam. s gratis da¬
tam. Unde ce grã nominatur. Dedit
enim eam. non quia digni eramus.
s quia uoluit. hoc cognoscentes: ñ
fidentes in nob̃ erimus. Et hoc ẽ in¬
firmari. Ipse uͦ ꝑficit nos: qui etiam
dendum gͦ erat homini. quantum
nos dilexerit ds̃. &ẽ quales dilexerit.:
quantum. ne desꝑaremus: quales
ne suꝑbiremus. Hunc locum apłs

Expanded text:
rimum nobis persuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus fortitudinem potius proficeremus, atque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et infirmata est, tu vero perfecisti eam . Pluviam quippe voluntariam nonnisi gratiam vult intelligi, non meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, non quia digni eramus, sed quia voluit. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam dendum ergo erat homini quantum nos dilexerit Deus, et quales dilexerit: quantum, ne desperaremus; quales, ne superbiremus. Hunc locum Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. Beati enĩ mi scdes: qm̃ ipsoꝵ misere¬
bit᷑ ds. Et hoc utiq iustũ est. ut dimitta¬
tur eis qͥa dimisert̃: & detͣ eis qͥa dedert̃.
Inest quippe do & miscdia iudicanti: ce
nimiũ iustꝰ. iudiciũ sine miscdia qͦsi
securꝰ expectat: ir̃ã iustissimã ꝓuocat.
Quã timens ille dicit: ne intres in iudiciũ
cum seruo tuo. Unde dr ppło contumaci
Qͥd uultis mecũ iudicio contend̾e: Cum
enĩ rex iustus sederit in throno: qͥs głabit᷑
castum se habere cor. aut qͥs głabit᷑ mun¬
dum se eẽ apeccato: Quȩ gͥ spes ẽ. nͥ suꝑ¬

Expanded text:
unt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest quippe deo et misericordia iudicanti et inimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: Ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci: Quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae
Abbreviated transcription (Latin):
quam diu legi peccati carne seruiente
libido illicit. Et quamius contineat᷑
tamen mouetur. Non enim opus eẽt
ut contineretur: nisi moueretur.
frit quandoq etiam ꝑfectio boni:
quando consumptio mali. Illud
summũ: hoc erit nullum. Quod si
in ista mortalitate sꝑandum putamꝰ:
fallimur. Tunc enim erit: quando
mors nonerit. Et ibi erit: ubi uita
et̃na erit. In illo enim scło. & in illo re¬
gno erit bonum suminum: ce ma¬
lum nullum. Quando erit & ubi erit
sapientie amor summus: continẽ¬

Expanded text:
quamdiu legi peccati carne seruiente quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit et quamuis contineatur, tamen mouetur. non enim opus esset ut contineretur, si non moueretur. erit quandoque etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum, malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continen
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. Sunt gͦ in nobis desideria ma¬
la: quib non consentiendo. ñ uiuimꝰ
male. Sunt in nobis concupiscentiȩ
peccatoꝵ quib non obediendo non
ꝑficimus malum: s eas habendo ñdũ
ꝑficimus bonum. Utrumq ostendit
apłs. nec bonum hic ꝑfici ubi malum
sic concupiscitur: nec malum hic ꝑfici
quando tali concupiscentie ñ obedit᷑.
Illud quippe ostendit: ubi ait̃. uelle
adiacet michi: ꝑficere aũ bonum ñ.
hoc uero. ubi ait. Spĩ ambulate: &e
concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis.
Deq enim ibi dicit. non sibi ad iacere
facere bonum. s ꝑficere: neq hie di¬
cit concupiseentias carnis ne habue¬
ritis. s ne ꝑfeceritis. fiunt itaq in nob
concupiscentie malȩ: quando id qd ñ
licet. libet. S non ꝑficuntur: cũ legi
dei mente seruiente libidines conti¬
nentur. Et bonum fit: cum id quod
male libet. uincente bona delectione
non fit. S boni ꝑfectio non implet᷑:

Expanded text:
peccati. Sunt ergo in nobis desideria mapeccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male; sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non oboediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit apostolus, nec bonum hic perfici, ubi malum sic concupiscitur. nec malum hic perfici, quando tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit, ubi ait: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; hoc uero, ubi ait: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. neque enim ibi dicit non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod non licet libet; sed non perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur. et bonum fit, cum id, quod male libet, uincente bona delectatione non fit; sed boni perfectio non inpletur,
Abbreviated transcription (Latin):
oc utiq ait: quia uicium stia.¬
carnis in re bona non ẽ bonum.
Quod cum eẽ destiterit caro erit: s
iam uiciata uł uiciosa non erit. Quã
tam̃ ad nr̃am ꝑtinere naturam idẽ
doctor ostendit: prius dicendo. scio
quia non habrtat in me. quod ut
exponeret addidit. hoc est incarne
mea bonum. Se itaq dicit ẽẽ carnẽ
suam. Non gͦ ipsa ẽ inimica. Nam
ce qͣndo eius uiciis resistitur.
ipsa Amatur: quia ipsa cu¬
ratur. Nemo enim umquã carnẽ
suam odio habuit. sicut ce ipse apłs
dicit: & alio loco ait. Igitur ipse ego
mente seruio legi dei: carne aũ legi
peccati. Audiant qui aures habent.
gitur ipse ego. Ego mente: ego carne.
S mente seruio legi dei: carne autẽ
legi peccati. Quomodo carne legi pec¬
cati: Numquid concupiscentie consen¬
tiendo carnali: Absit. S motiis desi¬
derioꝵ illic habendo quos habere
nolebat & tamen habebat: s eis ñ
consentiendo mente seruiebat legi di:
&e tenebat menbra ne fierent arma

Expanded text:
oc utique ait, quia uitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit, sed iam uitiata uel uitiosa non erit. quam tamen ad nostram pertinere naturam idem doctor ostendit prius dicendo: scio, quia non habitat in me, quod ut exponeret, addidit: hoc est in carne mea. bonum. se itaque dicit esse carnem suam. non ergo ipsa est inimica nostra; et quando eius uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse apostolus dicit. et alio loco ait: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. audiant qui aures habent: igitur ipse ego, ego mente, ego carne; sed mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quo modo carne legi peccati? numquid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat. sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma
Abbreviated transcription (Latin):
i autem sicut melius sensit ambro¬
sius. hoc etiam de seipso dicit apłs:
nec iustoꝵ est in hac uita ad ꝑficien¬
dũ bonũ tanta lib̾tas ꝓprie uoluntatis:
quanta erit in illa uita. ubi ñ dicetur. ñ
quod uolo ago

Expanded text:
i autem sicut melius sensit Ambrosius hoc etiam de seipso dicit Apostolus, nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, quanta erit in illa vita, ubi non dicetur, non quod volo ago
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendam inte uirtutẽ meam.
& ut annuntiet᷑ nom̃ meũ in uniu̾¬
sa terra. Hec scripture uerba &e apłs
posuit: cum in eodem loco ꝑ difficili
uersaretur. Ibi aũ &e hoc ait. Si aũ¬
ds̃ uolens ostendere iram &e demon¬
strare potentiã suam sustinuit in mul¬
ta patientia uasa ire. parcendo utiq
his quos malos futuros eẽ p̃scierat.
que uasa dicit ꝑfecta in ꝑditionem.
ut notas inqͥt faceret diuitias gloriȩ
sue inuasa miscđie. Unde uasoꝵ mi¬
uit michi in inimicis meis. Nouit gͦ
ds̃ bene uti malis. in quib tamen hu¬
manam naturam ñ ad maliciã creatꝰ
s ꝑfert eos patient̃ quousq scit opor¬
tere: non inaniter. s utens eis ad ãmo¬
nitionem uł exercitationẽ bonoꝵ.
Ecce enim ut annuntiaret᷑ nom̃ dĩ in
uniuersa terra: uasis miscdiȩ utiq ꝓ
uatus ẽ: sicut &e scriptura testat᷑ &e exitꝰ

Expanded text:
ndam in te uirtutem meam et ut adnuntietur nomen meum in uniuersa terra. haec scripturae uerba et apostolus posuit, cum in eodem loco perdifficili uersaretur. ibi autem et hoc ait: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae — parcendo utique his quos malos futuros esse praescierat: quae uasa dicit perfecta in perditionem — et ut notas. inquit, faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae. unde uasorum mibit mihi <in> inimicis meis. nouit ergo deus bene uti malis, in quibus tamen humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter, quonsque scit oportere: non inaniter, sed utens eis ad admonitionem uel exercitationem bonorum. ecce enim, ut adnuntiaretur nomen dei in uniuersa terra, uasis misericordiae utiuatus est, sicut et scriptura testatur et exitus
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽ: subiecit dicens. Dñe ut scuto
bone uoluntatis tue coronasti nos
Bona ec enĩ uoluntas dĩ. precedit
bonam uoluntatẽ nr̃ãm. ut pecca¬
tores uocet in penitentiam: & ipsa
sunt arma quib expugnat᷑ inimi¬
eus: contra quem dr̃. Quis accusabit
aduersus electos dĩe Et si ds ꝓ nobisqͥs
contra nos: Qui unigenito filio suo ñ
peꝑcit: s ꝓ nobis omnib tradidit illũ.
Si enim cum adhuc inimnici eẽmꝰ xp̃c¬
ciliati salui erimus ab ira ꝑipsum.
hoc ẽ inuictissimũ scutũ. quo repelli¬
tur inimicus: despationẽ salutis sug¬
gerens. multitudine tribulationum
& temptationũ.

Expanded text:
Dei est, subjecit dicens: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos; bona enim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam. Et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quem dicitur: Quis accusabit adversus electos Dei? et, Si Deus pro nobis, quis conpepercit; sed pro nobis omnibus tradidit illum. Si enim cum adhuc inimici essemusciliati, salvi erimus ab ira per ipsum . Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum.
Abbreviated transcription (Latin):
uit: & in sua p̾scientia preparauit.
Quos gͦ predestinauit. ipsos & uo¬
cauit: uocatione illa de qua scͥptu
ẽ. Sine penitentia sunt dona & uo¬
catio dei dlamq in sua que falli
mutariq non potest prescientia oꝑa
sua disponere.: id omnino. nec ali¬
ud quicquã ẽ predestinare. Quos¬

Expanded text:
vit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa de qua dictum est, sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera sua disponere, in Domino nec aliud quidquam est praedestinare. No
Abbreviated transcription (Latin):
uox iurantis manifesta ẽ sine ambi¬
guo sono. Rarissime gͥ & difficillime
inueniri potest ambiguitas in ꝓpriis
uerbis. quantum ad libros diuinaꝵ
scripiuraꝵ spectat: quam ñ aut cir¬
cumstantia ipsa sermonis qua ag¬
noscitur scͥptoꝵ intentio. aut inter¬
pretum collatio. aut precedentis
lingue soluat inspectio. Qui ẽ ad

Expanded text:
uox iurantis manifesta est sine ambiuox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae soluat inspectio. CCLXVL D
Abbreviated transcription (Latin):
dixit p̃dico. producenda an corripien¬
da eẽt sillaba media. Qunc aũ mani¬
festum ẽ ꝓducendã. eẽ. Non enim ait
sicut predicaui: s sicut predixi. Non so¬
lum autem istȩ. s etiam alie ambigui¬
tates que non ad distinctionem uł ad
pnuntiationẽ ꝑtinent. similit̃ consid̾anl¬
de sunt: qualis illa ẽ ad thessalonicen
fĩs. Neutrum aũ hoꝵ contra fidem.
S greca lingua hos casus pares non
habet: & ideo illa inspecta renuntiat᷑
uocatiuuᷤᷤ id est. ofr̃s. Quod si uoluisset
int̃pres dicere ꝓpt̾ea consolationẽ ha¬
buimus fratres in uobis: minꝰ seruitũ
eẽt uerbis. s minus de sententia du¬
bitaretur: aut certe addererur. nr̃i.
Nemo enim fere ambigeret uocati¬
uum casum eẽ: cum audiret. ꝓpterea
consolati sumus frẽs nr̃i in uobis. S
iam hoc ꝑiculosius ꝑmittitur. Ita
factum est in illa ad corinthios: cum
enim quidam interpres. Cotidie mori¬
or ꝑ ur̃am iuro głam: quia ingreco

Expanded text:
dixit, praedico, producenda an corripiendixit, praedico, producenda an corripienda esset syllaba media: nunc autem manifestum est producendam esse, non enim ait sicut praedicavi, sed, sicut praedixi. Non solum autem istae, sed etiam illae ambiguitates quae non ad distinctionem vel ad pronuntiationem pertinent, similiter considerandae sunt: qualis illa est ad Thessalonicensfratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uocatiuus, id est "o fratres", quod si uoluisset interpres dicere: "propterea consolationem habuimus fratres, in uobis", minus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed iam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad Corinthios, cum enim quidam interpres: cotidie morior per uestram iuro gloriam, quia in graeco
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti in occulto: non elicet legenti utrũ
correpta .o. littera ꝓnuntiet. an ꝓducta.
Si enim corripiat. ab eoquod sunt ossa:
si aũ ꝓducta abeo qd̃ sunt ora: intelligit᷑
numerus singularis. S talia: lingue
precedentis inspectione diiuidicantur.
Nam in greco non sthomia: s oston po¬
situm ẽ. Unde plerumq loquendi con¬
suetudo uulgaris. utilior ẽ significan¬
dis reb: quãm integritas litterata. Mal¬
lem quippe cum barbarismo dici non ẽ
absconditum ossum meum: quam ut¬
ideo eẽt minus aꝑtum. quia magis
latinum ẽ. S aliquando dubius sil¬
labe sonus. etiam uicino uerbo ad
eandem sententiã ꝑtinenti iudicatur:
sicuti ẽ illud apłi. Que predico sicut¬
p̾dixi qm̃ qui talia agunt regnum
dĩ non possidebunt. Si tantummodo
dixisset que predico uob̃. neq subiun¬
xisset sicut predixi: non nͥ ad codicem
precedentis linguȩ reccurrendum ẽẽt.
ut cognosceremus utrum in eo quod

Expanded text:
fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiudicantur; nam in graeco non ax\'fxa, sed daxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico uquoniam qui talia agunt regnum Dei non possidebunt. Si tantummodo dixisset, quae praedico vobis, neque subjunxisset, sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogantis enuntietur. d̃s qͥ iustificat.
ut tacite respondeatur. non. Et item
qui ẽ in dextera dĩ: qui & int̃pellat ꝓ
nob̃: Ut ubiq tacite respondeat᷑. non
At uͦ illo in loco ubi ait quid gͦ dicimꝰ.
quia gentes quȩ ñ sectabant᷑ iusticiã
apprehenderunt iusticiam: nisi post
ꝑcunctationem qua dictum ẽ quid gͦ
dicemus. responsio subiciatur. quia
gentes quȩ ñ sectabantur iusticiam
app̃henderunt iusticram: textus conse¬
quens ñ coherebit. Qualibet aũ uoce
ꝓnuntietur illud quod nathanahel
dixit. a nazaret potest aliqͥd boni eẽ
siue affirmantis. ut illud solum ad
introgationem ꝑtineat. quod ait
a nazaret. siue totum cum dubitatio¬
ne int̾rogantis: ñ uideo qͦmͦ discernat᷑.
Uterq autem sensus. fidem ñ impedit.
Est etiam ambuiguitas in sono dubio
sillabarum: &e hec utiq ad ꝓnuntiatio¬
nem ꝑtinens. Nam quod scͥptum ẽ
non est absconditum os meum a te qͥd

Expanded text:
interrogantis enuntietur: deus, qui iustificat? interrogantis enuntietur: deus, qui iustificat? ut tacite respondeatur: "non" et itemqui est in dextera dei et qui interpellat pro nobis? ut ubique tacite respondeatur: "non". at uero illo in loco, ubi ait: quid ergo dicemus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, nisi post percontationem, qua dictum est: quid ergo dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, textus consequens non cohaerebit. qualibet autem uoce pronuntietur illud quod Natauahel dixit: a Nazareth potest aliquid boni esse, sine affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, quod ait: a Nazareth, sine totum cum interrogatione dubitantis, non uideo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uecumq autem de amn¬
biguis distinctionib diximus:
eadem obseruanda sunt ce in ambi¬
gus ꝓnuntiationib. Nam & ipse uͥ
lectoris nuia uicientur incuria: aut
regulis fidi corriguntur. aut prece¬
dentis aut consequentis conexione ser¬
monis. Aut si neutrum hoꝵ adhibet᷑
ad correctionem. nichilominus dubiȩ
remanebunt: ut quolibet modo lector
pnuntiauerit. ñ sit inculpa. Nisi enĩ
fides reuocet qua credimus dm̃ ñ accu¬
faturum aduersꝰ electos suos. & xp̃m
ñ condempnaturũ electos suos: potest
illud sic ꝓnuntiari. quiᷤ accusabit ad¬
uersus electos dĩ. ut hanc int̾rogatio¬
ut precedat ꝑcunctatio: sequatur in¬
terrogatio. Inter ꝑcunctationem aũ
ce interrogationem. hoc ueteres int̾ec̃
dixerunt: quod ad ꝑcunctationẽ mul¬
ta responderi possunt: ad int̾rogatio¬
nem uero aut non. aut etiam. ꝑnun¬
tiabitur gͦ ita: ut post ꝑcunctatio¬
nem qua dicimus. quis accusabit ad¬
u̾sus electos dei. illud quod sequit᷑ sono

Expanded text:
ecumque autem de ambiguis distinctionibus diximus, eadem obseruanda sunt et in ambiguis pronuntiationibus. nam et ipsae, nisi lectoris nimia uitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur aut praecedentis uel consequentis contextione, sermonis aut, si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiauerit, non sit in culpa. nisi enim fides reuocet, qua credimus deum non accusaturum aduersus electos suos et Christum non condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari: quis accusabit aduersus electos dei? ut hanc interrogatiout praecedat percontatio, sequatur interrogatio. inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud quod sequitur sono
Abbreviated transcription (Latin):
anumas dicamus: quam ab eis dicimꝰ
possideri. Aut si nomine possessionis.
ab hoc sensu impedimur: id qͦq aufe¬
ratur. Non en im ait pãt oĩa in posses¬
sionem tibi dabo. siue oĩa mea possideᷤ
uł possidebis: s omĩa mea tua sunt. Nͥ ec
tamen ita sunt eius. ut ipsius di. Quod
enim est in nr̃a peccunia. potest familie
nr̃e uł alimentum. ẽẽ uł ornamentũ:
uł aliquid huuis modi. Et certe cum
ipsum patrem recte ille possit suum
dicere: non uideo que ipsius recte sua
uocare non possit. diuersis dumtaxat
modis. Cum enim beatitudinem illam
optinuerimus: nr̃a erunt aduiuendũ
suꝑiora: nr̃a erunt ad conuiuendum
equalia: nr̃a erunt ad dñandũ in¬

Expanded text:
dicamus animas, quam ab eis dicimus dicamus animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut si nomine possessionis ad hunc sensum impedimur, id quoque auferatur. Non enim ait pater, Omnia in possessionem tibi dabo, sive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnia mea tua sunt. Nec tamen ita sunt ejus, ut ipsius Dei. Quod enim est in nostra pecunia, potest familiae nostrae vel alimentum esse vel ornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum ipsum patrem recte ille posset suum dicere, non video quae ipsius recte sua vocare non possit, diversis duntaxat modis. Cum enim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad videndum superiora, nostra erunt ad convivendum aequalia, nostra erunt ad dominandum in