comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam uel eorum uerba de quo¬
rum dictis ea mutuabo pone¬
re ꝓcurabo. uel meo sermone
dictabo: uolens quiddam debi¬
timei obsequii. in laudł qua ñ
indiget offerendo ipsi benefacto¬
ri meo retͥbuere. ꝓ omib quȩ in¬
digno mͥ gratis p̾otius tribugt
quam meritis ullis retribuit.
Deniq indescriptione uirtutũ
eius ordinem quo ꝑ illum eas:
dominꝰ dignatus ẽ oꝑari serua̾.
te ñ potero: s sicut eas uel serip¬
to uel auditu accepi illa deseri¬
bam. Sic enim saluo altiore ꝓphe¬
ticȩ inspirationis munere diui¬
no allatȩ mẏsterio. & psalmos sẽs
hierominus dicit in ordine di¬
gestos. non sicut fuerunt edi¬
ti: s sicut ab esdra diuersis tẽ¬
porib fuerunt inuenti. Uerũ¬
tamen ꝓ ut notitiam tempoꝵ
inuenero uel ordimi gesta cõgru¬
ere uidero: ea digerere ꝓcura¬
bo. In his autem quȩ descriptis
uirtutũ miraculis a dño per
beatissimum patronũ nr̃m o¬
peratis ad exortationem legen¬

Expanded text:
dam, vel eorum verba de quodam, vel eorum verba de quorum dictis ea mutuabo ponere procurabo vel meo sermone dictabo, volens quiddam debiti mei obsequii in laude qua non indiget offerendo ipsi benefactori meo retribuere pro omnibus, quae indigno michi gratis potius tribuit, quam meritis ullis retribuit. Denique in descriptione virtutum eius ordinem, quo per illum eas Dominus dignatus est operari, servare non potero; sed, sicut eas vel scripto vel auditu accepi, illas describam: sic enim salvo altiore propheticae inspirationis munere divino allate mysterio, et psalmos sanctus Hieronimus dicit in ordine digestos, non sicut fuerunt editi, sed sicut ab Esdra diversis temporibus fuerunt inventi. Veruntamen, prout notitiam temporum invenero vel ordini gesta congruere videro, ea digerere procurabo. In his autem, quae descriptis virtutum miraculis, a Domino per beatissimum patronum nostrum operatis, ad exortationem legen
Abbreviated transcription (Latin):
sa inueni. Nunc aũt opitu¬
lante domino. qui in se cõfiden¬
ti & oꝑa sua qui mirabilis &glo¬
riosus ẽ in scĩs suis uolenti locͥ
ꝓmittit: aperi inquid os tuui
S ego adimplebo illud: meritis
genitorib & ortu eius incipiens.
& sic tam ea quȩ in hyftoris
a maiorib editis de illo inueni
quam s illa quȩ in diuersis sce¬
aulis disꝑsa repperi: uerum &
illa in serie digerens quȩ uulga¬
ta editione ꝑcepi quia ut lon¬
ge ante nos dictum ẽ  etiam
in scĩs scripturis. s & meuangeli¬
ea ueritate comperitur. uera ẽ
lex hystoriȩ simplicit᷑ ea quȩ
fama uulgante colligitur ader
instructionem posteritatis cõ
mendare. In quib om̃ib lecto¬
rem stili diuersitas ñ ꝑturbet
qm̃ ea quȩ de hystoriis maiorũ
assumam. & ea quȩ in antiquis
scedulis repperiam: ita ut in¬
uenta fuerint ponam. Iua uͦ q
ex antiquis uulgata relationẽ
ꝑcepi. & quȩ ad instructionem
legentium uel audientium ad¬

Expanded text:
sa inveni. Nunc autem, opitusa inveni. Nunc autem, opitulante Domino, qui in se confidenti et opera sua, qui mirabilis et gloriosus est in sanctis suis, volenti loqui promittit: Aperi, inquiens, os tuum, et ego adimplebo illud, meritis genitoribus et ortu eius incipiens, et sic tam ea quae in historiis a maioribus editis de illo inveni, quam et illa que in diversis scedulis dispersa repperi, verum et illa in serie digerens quae vulgata relatione percepi, quia, ut longe ante nos dictum est et etiam in sanctis Scripturis, sed et in euvangelica veritate comperitur, vera est lex hystoriae simpliciter ea que fama vulgante colligitur ad instructionem posteritatis litteris commendare. In quibus omnibus lectorem stili diversitas non perturbet, quoniam ea que de historiis maiorum assumam et ea quae in antiquis scedulis repperiam ita, ut inventa fuerint, ponam; illa vero quae ex antiquis vulgata relatione percepi et quae ad instructionem legentium vel audientium ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt industria restaurati. Un
scriptum ẽ de eo. Ascendit es¬
cet. quia promptiores littera¬
rum figuras quam eatenus
hebrei habebant reppererit Et
in epłã regis ꝑsarum. Artarx¬
erses rex regum. esdrae sacer¬
doti scribȩ legis dĩcęli doctissi¬
mo salutem. Quo contra &̾ nos
multis aliis ꝑditis plura in
quibdam hystoriis. & diu̾sis:
pitatiolis ac usitata relatione.
a precedentib relicta posteris.
de ortu & uita. seu uirtutib
& obitu domni & sc̃issimi pabͥs
ac ꝓtectoris nr̃i remigithabe¬
mus: quȩ in memorata excepti¬
one non continentur. Un bo¬
nis ur̃is desideriis placuit. ut il¬
la mea seruitus ad ignorantiũ
& subsequentium notitiam in u¬
num colligeret. Quod &iam diu
fecissem. nisi me sꝑes uana delu¬
deret: quibdam dicentib quia
in illo s illo loco magnum li¬
brum de uita & urtutib ipsi¬
us domni & patroni nr̃i repperire
ualerem. Ad quȩ mittens: quȩ
mͥ ꝓmissa fuerunt. penitus fal¬

Expanded text:
sunt industria restaurati. Unde sunt industria restaurati. Unde scriptum est de eo: Ascendit Escet, quia promptiores litterarum figuras quam eatenus Hebrei habebant reppererit, – et in epistola regis Persarum: Artarxerxes rex regum Esdre sacerdoti, scribae legis Dei caeli doctissimo salutem. Quo contra et nos, multis aliis perditis, plura in quibusdam historiis et diversis pitaciolis ac usitata relatione, a precedentibus relicta posteris, de ortu et vita seu virtutibus et obitu domni et sanctissimi patris ac protectoris nostri Remigii habemus, que in memorata exceptione non continentur. Unde bonis vestris desideriis placuit, ut illa mea servitus ad ignorantium et subsequentium notitiam in unum colligeret. Quod etiam diu fecissem, nisi me spes vana deluderet, quibusdam dicentibus, quia in illo et illo loco magnum librum de vita et virtutibus ipsius domni et patronis nostri repperire valerem. Ad quae mittens, quae michi promissa fuerunt, penitus fal
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ memorata legimus quȩ
non habenius. sicut ẽ liber ui¬
storum qui cõmemoratur in li¬
bris regum. & sicut ẽ liber bellor
domini. cuius in libris numerorũ
mentio ẽ. Neq carmina salomo¬
nis. neq disputationes eius sapi¬
entissimas de lignorum natura
herbarumq omnium. itemq ui¬
mentorum. uolucrum. reptiliũ
et piscium: uel quod in libro uer¬
ba dierum dicitur: reliqua ue¬
ro operum salomonis priorum
& nouissimorum scripta sunt
in uerbis nathan ꝓpliȩ. & in uer¬
bis aiae silonitis: in uisione qͦ
diddo uidentis contra hieroboã
filium nabath. & multa huius
uolumina quȩ scriptura qui¬
dem fuisse ꝓbat. s hodie con¬
stat non esse. Uastata nanq
a caldeis uidȩa ut in patrum
litteris legimus. etiam bibli¬
otheca antiquitus congregata
inter alias ꝓuintiȩ opes hesti¬
li ẽ igne consumpta ex qua
pauci qui nunc in scã scriptu¬
ra continentur libri. postino¬
dum esdrae pontificis & ꝓphȩ

Expanded text:
habemus memorata legimus, quae habemus memorata legimus, quae non habemus: sicut est liber Iustorum, qui commemoratur in libris Regum, et sicut est liber bellorum Domini, cuius in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis neque disputationes eius sapientissimas de lignorum natura herbarumque omnium itemque iumentorum, volucrum, reptilium et piscium, vel quod in libro verba dierum dicitur; reliqua vero operum Salomonis priorum et novissimorum scripta sunt in verbis Nathan prophete et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo Videntis contra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldeis Iudea, ut in patrum litteris legimus, etiam bibliotheca antiquitus congregata inter alias provinciae opes hostili est igne consumpta, ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Esdrae pontificis et prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
res ȩccłarũ diuiserat fuit. idẽ
pipinus sicut &aliarum ȩcclãrũ
episcopiis. huic rem̃si episcopio
partem de reb exclasticis redaidit
S tilpinum in hac urbe remorũ
episcopũ odinari cons eusit hoc
enim in hac ȩccła in nouissimo
selĩ tempore. de libro memorato s
& de aliis accidit: quod antiquo
tempore de autenticis scripturis
euenisse sẽs lohannes chrisostomꝰ
in omelia euangeli sedm mat¬
theum memorat dicens. Multa e¬
nim ex ꝓpħitis periere monim̃tis:
quod de hystoria paralipomenon
pħare possibile ẽ Desides eium cũ
eẽnt uide nec desides modo s s
impii: alia quidem ꝑdiderunt
negligent̃ alia uͦ tum incendert.
tum conciderunt ꝓfane. Et de ꝓfa¬
nitate quidem tali. heremias re¬
fert: de negligentia uͦ in quarto
regum libro legimꝰ. qm̃ post mul¬
tum temporis uix deuteronomis
sit uolumen repertum: defosfũ
quodam in loco ac pene deletum.
S & plura de scripturis in his q̃

Expanded text:
res aecclesiarum diviserat, fuit, isdem res aecclesiarum diviserat, fuit, isdem Pippinus, sicut et aliarum aecclesiarum episcopiis, huic Remensi episcopio partem de rebus aecclesiasticis reddidit et Tilpinum in hac urbe Remorum episcopum ordinari consensit. Hoc enim in hac aecclesia in novissimo saeculi tempore de libro memorato, sed et de aliis accidit, quod antiquo tempore de autenticis scripturis evenisse sanctus Iohannes Chrisostomus in omelia euvangelii secundum Mattheum memorat, dicens: Multa enim ex propheticis periere monimentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Iudei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt neglegenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de nitate quidem tali Hieremias refert; de neglegentia vero in quarto Regum libro legimus, quoniam post multum temporis vix Deuteronimii sit volumen repertum, defossum quodam in loco ac pene deletum. Sed et plura de scripturis in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
de pͥncipatu int̾ eum & ragan.¬
fredum & frequentia ac tuulia
immo plusquã eiuulia quiꝰ inte.¬
stina ac parricidalia bella inger.¬
abolita. ita ut ep̃is in paucis lo
cis residuis. episcopia laicis do
rint adeo ut milo quidã tonsu¬
ra clericus morib habitu & ac¬
tu inreligiosus laicus. episcopia
remorum ac treuirorũ usurpanᷤ.
insimul ꝑ quadraginta cireiter¬
annos pessumdederit. Cuius
infelici tempore de ista rem̾̃si
eccłã ñ solum p̃tiosa queq ab¬
lata fuerunt: s & ȩcclȩ atq do¬
mꝰ religiosorum destructȩ & res
ab episcopio fuere diuisȩ. Iui ꝙͦ
pauei qui erant resudus clerici.
negotio uictum querebant. &
denarios quos mercimonio cõqͥre¬
bant. in cartis & librorũ folus
int̾dum ligabant. Sicque p̃fa¬
rint. Cum uͦ tẽpore pipmi regis
predicti karli pͥncipis filii. reue¬
latio ostensa eucherio aurelia¬
uensis ciuitatis episcopo. de dãp¬
nation ⁊ ȩt̾na euscẽ karli qui

Expanded text:
de principatu inter eum et Ragande principatu inter eum et Raganfredum, et frequentia ac civilia imo plus quam civilia, quia intestina et parricidalia bella, in Gerabolita, ita ut ecis residuis, episcopia laicis donrint: adeo ut Milo quidam, tonsura clericus, moribus, habitu et actu irreligiosus laicus, episcopia Rhemorum ac Trevirorum usurpans insimul, per quadraginta cirannos pessumdederit. Cuius infelici tempore de ista Remensi aecclesia non solum pretiosa queque ablata fuerunt, sed et aecclesiae atque domus religiosorum destructe et res ab episcopio fuere divisae. Illi quoque pauci qui erant residui clerici negotio victum querebant et denarios quos mercimonio conquirebant in cartis et librorum foliis interdum ligabant. Sicque print. Cum vero tempore Pippini regis, predicti Karli principis filii, revelatio ostensa Eucherio Aurelianensis civitatis episcopo de dampnatione aeterna eiusdem Karli, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dius post beatum remigium
quartus istius ciuitatis ep̃e:
quendã uirũ religiosũ nomine for¬
tunatum. metͥcis uersib in¬¬
signem. qui a multis potenti.¬
b & honorabilib uiris in his
gallicis & belgicis regionib ꝑ
diuersa loca. tunc uite ae seien¬
tiȩ suȩ merito inuitabat᷑. peti.¬
it de eodem librs coturno gal¬
licano dictato. aꝑto sermone
aliqua miracula quȩ ĩn splo
recitarentur gxeipere. quatinꝰ
ea sine tedio audire & m̾te ir¬
condere. atq ꝑ ea ad amorẽ &
honorem atq deuotionẽ dĩ&
ipsius ꝓtectoris sui idem ppłs
excitari ualeret. Quod &in ea¬
dem exceptione lector potest ad¬
uertere ubi scriptum ẽ. Stu¬
deamꝰ pauca disserere. plurima
p̾terire. Et cum ipsa excepuo ee¬
pit lectione in ppłõ firquentari.
&e amultis ꝓpt̾ breuitatis suȩ
facilitatem transcribi: ipse mag.¬
nus cedex a negligentib negł:¬
gentius ceꝑit haberiꝰ usq dũ¬
do ꝓpt̾ discordiam & contentionẽ

Expanded text:
dius, post beatum Remigium quartus istius civitatis episcopus, quemdam virum religiosum, Fortunatum nomine, metricis versibus insignem, qui a multis poteet honorabilibus viris, in his Gallicis et Belgicis regionibus per diversa loca tunc vitae ac scientiae suae merito invitabatur, petiit de eodem libro, cothurno Gallicano dictato, aperto sermone aliqua miracula, quae in populo recitarentur, excipere: quatenus ea sine taedio audire et mente recondere atque per ea ad amorem et honorem atque devotionem Dei et ipsius protectoris, sui idem populus excitari valeret. Quod et in eadem excerptione lector potest advertere, ubi scriptum est: Studeamus pauca disserere, plurima praeterire. Et cum ipsa excerptio coepit lectione in populo frequentari, et a multis propter brevitatis suae facilitatem transcribi, ipse magnus codex a negligentibus negligentius coepit haberi: usqundo propter discordiam et contentionem
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ds beato remigio reue¬
lauit diem obitus sui. et de te¬
stamento abeo condito. & quo¬
modo oculorum corporalium
lumine aliquandiu ẽ pͥuatus.
& iterum lumine redonatus.
et de obitu illius ac cecitatis
longeuitate. XT IIII.

Expanded text:
Quomodo Deus beato Remigio revelavit diem obitus sui, et de testamento ab eo condito, et quomodo oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus et iterum lumine redonatus, et de obitu illius ac aetatis longevitate. 24.
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo hludouuico regi ana¬
stasius imperatoi codicellos
ꝓ consulatu misit et ormisda
papa scõ Remigio uices suas in
regno hludouuiei cõmisit et de
moite hludouui ei regis. et quo¬
modo sẽs chlodoaldus beato re¬
migio duriacum dedit. xx.
uomodo sẽs remigius dere¬
uus sibi a rege et francis ꝑ diuer¬
sas ꝓuntias datis. magna par¬
tem ꝑ diuersas eccłas tradidit.
et de his quȩ in remensi ꝓuinti¬
a illi fuerant traditȩ. ñ mdicam
partem ȩccłȩ sc̃ȩ mariȩ in castro
lauduni clauati remensi paroe¬
chiȩ ubi nutritus fuerat tradi
nitentiȩ abeato remigio reclu¬
sus penituit et qualit᷑ grã dĩ
angelica uisitatione consolatus.
ꝑ beatum remigium in ordine
episcopali ẽ restitutus. xxi.
Quomodo hereticus intrante
seõ remigio in synodum omutu
De iundicta in celtenses qui
metas beati Remigii incende¬

Expanded text:
Quomodo Hludowico regi AnaQuomodo Hludowico regi Anastasius imperator codicellos pro consulatu misit, et Ormisda papa sancto Remigio vices suas in regno Hludowici commisit, et de morte Hludowici regis, et quomodo sanctus Chlodoaldus beato Remigio Duziacum dedit. 21. Quomodo sanctus Remigius de rebus sibi a rege et Francis per diversas provincias datis magnam partem per diversas aecclesias tradidit et de his que in Remensi provincia illi fuerant tradite non modipartem ecclesiae sanctae Mariae in castro Lauduni clavati Rhemensis parochiae, ubi nutritus fuerat tradidnitentiae a beato Remigio retrusus penituit, et qualiter gratia Dei angelica visitatione consolatus, per beatum Remigium in ordine episcopali est restitutus; et qusancto Remigio in synodum, obmutuiDe vindicta in Celtenses, qui metas beati Remigii incende
Abbreviated transcription (Latin):
uiucus ad baptisterium uenit.¬
& de ostenso miraculo quomo¬
do speties columbȩ in rostro am¬
pullam cum sacro crismate
cunctis uidentib oranti scõ Re¬
migio apportauit. et quomodo
de exercitu francorũ una cũ re¬
ge tria milia uirorum exceptis
pariulis et mulierib sunt bap¬
titati. et postea pars gentis fran¬
corum quȩ resi dua erat cum
raganario ꝑ beatum Remigiũ
ad fidem xp̃i conuersa et bap¬
tirata est.
suam in suessionis ciuitate con¬
stituit. et sc̃o Remigio uillas
codiciacum et luliatũt dedit.
et de miraculis quȩ tunc deus
ꝑ illum ostendit et qualiter
sparnacum uillam ab eulogio
comꝑauit. s et qualit̾ partem
siluȩ in uosago cõparauit et
de miraculo ibidem pereum
facto.xuii
De uino benedicto quod sc̃s Re¬
miguis hludouuico regi per¬
genti contra gundebaudum
dedit.
Quomodo hludouiuicus rex in
parisius ciuitate sedem suam
constituit et de uino benedicꝰ¬
to quo ei contra alaricum ꝑ¬
genti sc̃e Remigus dedit. Xuiiii

Expanded text:
wicus ad baptisterium venit, et de ostenso miraculo, quomodo speties columbe in rostro ampullam cum crismateg sacro, cunctis videntibus, oranti sancto Remigio apportavit, et quomodo de exercitu Francorum una cum rege tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus, sunt baptizati, et postea pars gentis Francorum que residua erat cum Raganario per beatum Remigium ad fidem conversa et baptizata est. suam in Suessionis civitate constituit et sancto Remigio villas Codiciacum et Luliacum dedit, et de miraculis, que tunc Deus per illum ostendit; et qualiter Sparnacum villam ab Eulogio comparavit, sed et qualiter partem silve in Vosago pretio emit et de miraculo ibidem per eum facto. De vino benedicto, quod sanctus Remigius Hludowico regi pergenti contra Gundebaudum dedit. Quomodo Hludowieus rex in Parisii civitate sedem suam constituit, et de vino benedicto, quod ei contra Alaricum pergenti sanctus Remigius dedit. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
atq sueuis. angustia coartatuᷤ¬
fecit et uicit. indeq reuersus
secredere et baptirari uelle in¬
nomine xp̃i uxori suȩ narrauit.
Quomͦ regina rothildis scm
Remigium. ad se uocauit. dep̃¬
cans ut regi uiam salutis p̾dica¬
ret & quomͦ die passionis dñs
pͥdie antequã rex cum ppło bap¬
tiraretur cum beatus remigiꝰ

Expanded text:
Alemannis, angustia coartatufecit et vicit, indeque reversus, se credere et baptizari velle uxori suae narravit. 14. Quomodo regina Rothildis sanctum Remigium ad se vocavit, deprecans, ut regi salutis viam predicaret, et quomodo die passionis Domini, pridie antequam rex cum populo baptizaretur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Qualit̾ puellam ab infantia malig¬
ni sp̃c obsidione captiuã cũ litt̾is
beati benedicti & legatis alaric
gothorum regis sibi delatam pͥus¬
& postea mortuam orando susci
De aduentu francor x tauit.¬
ꝑ germaniam & belgicam &gal¬
liȩ regiones. et quomͦ hludeuiueꝰ
regnum francorũ suscepit. et de
miraculis quȩ fiebant ꝑ beatũ
Remigium et de urceo remis
absportato. & a quodam leui
na ꝑcusso.
Quomodo ħlodouiucus rex franco¬
rum neptem gundebaudi regis
burgundionu nomine Rothil¬
demi xp̃ianissimã in coniugẽ
sumpsit. et quomͦ idem hludo¬
uuicus regnũ suum dilatauit
et de filiis hludouiici quos
rothildis regina baptitare con¬
Qualit̾ ampullas uacuas oleo ex¬
orcirato et sacro chrismate ꝑ oranm
repleri fecit.

Expanded text:
Qualiter puellam ab infantia maligni spiritus obsidione captivam, cum litteris beati Benedicti et legatis Alarici Gothorum regis sibi delatam, priuset postea mortuam susciDe adventu Francorum per Germaniam in Belgicam et Gallie regiones, et quomodo Chludowicus regnum Francorum suscepit, et de miraculis que fiebant per beatum Remigium, et de urceo Remis asportato et a quodam levi percusso. 12. Quomodo Chludowicus rex Francorum neptem Gundebaudi regis Burgundionum nomine Hrothildem christianissimam in coniugem sumpsit, et quomodo idem Chludowicus regnum suum dilatavit, et de filiis Chludowici, quos Rothildis baptizari conQaliter ampullas vacuas oleo exorcizato et sacro chrismate per orationem repleri fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
aius
sẽȩ remensis ecclę filiis. Sicut
uiris religiosis qui de tempore
tilrini urbis huius prȩsulis
adhuc uiuebant quando in ser¬¬
uitium istũis sc̃ȩ ecclę. aucto¬
re dõ fus electus atq ꝓuectus
& postea ꝑ aliquot annos uixe.¬
runt. fideli relatione dsolei. a
suis maiorib audierunt nar:¬
rariꝰ eos uidisse librum maxi.¬
mȩ quantitatis. manu anuqͣri.¬
a scriptum: de ui̾ta acortu
& uirtutib atq obitu beatis.¬

Expanded text:
IUS SANCTAE REMENSIS AECCLESIAE FILIIS. Sicut cte viris religiosis, qui de tempore Tilpini urbis huius praesulis adhuc vivebant, quando in servicium istius sanctae aecclesiae auctore Deo fui electus atque provectus, et postea per aliquot annos vixerunt, fideli relatione didici, a suis maioribus audierunt narrari, eos vidisse librum maxime quantitatis manu antiquaria scriptum de ortu ac vita et virtutibus atque obitu beat
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonere.⁊ p̃dicare. seminauimꝰ̾ discordias: ⁊ incens¬
tartareis suppliciis. nos⁊ alii homicidu. ⁊ rapine
iuicinis igne is uolebant app̾hendẽ filũ glomeris
quẽ in manu tenebã ⁊ ad se t̃bere. s reu̾berantib
radiis illiꝰ glmeris ñ ualebant conting̾e. Deiñ
tans glomerẽ. iactauit sr̃ scapulas meas filũ
glomeris. ⁊ duplicauit illũ. traxitq me pꝰ se sicq
pabides. ⁊ fiumiuia feruentia. ⁊ oĩa metalloꝵ

Expanded text:
admonere et praedicare, seminavimus discordias, et incentTartareis suppliciis, et nos, et alii homicidiorum et rapinarum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis illius glomeris, non valebant filum contingere. Deinde, tabat glomus, jactavit super scapulas meas filum glomeris et duplicavit illum, traxitque me post se forpaludes, et flumina ferventia et omnia metallorum
Abbreviated transcription (Latin):
cia. ⁊ tͥ aliqua p̃sagia. ⁊ tam̃ reu̾tet᷑ ad te iterũ
sps tuus in hora ñ modiea.Statĩq fui raptꝰ in spũ¬
⁊ qͥ sustulit me in spũ fuit caudidissimꝰ. tenuitq
in manu sua glomerẽ lineũ. similẽ iubari lu¬
reñ cep̃q dissoluere. ⁊ dix̃ mͥ. Accipe filũ glome¬
ris micantis. ⁊ liga ac noda frrmit̾. inpollice
infernoꝵ penas. X ħ dicto. p̾cessit me uelocit̾.
discorqͣus lucifluũ glomerẽ. dux̃q me in ꝓfim¬
dissinas ualles ⁊ igneas. q̃ erant plene puteis arden
tibꝰ pice ⁊ sulphure. plũboq ieera. ⁊ adipeꝟinueni
pontifiees patͥsmei. ⁊ auuncłoꝵ meoꝵ. Aͦsc̃ paueis

Expanded text:
cia, et tibi aliqua praesagia, et tamen revertetur ad te iterum spiritus tuus in hora non modica. Statimque fui raptus in spiritu, et qui me sustulit fuit candidissimus, tenuitque in manu sua glomus lineum clarissimi jubar lue illum dissolvere et dixit ad me: Accipe filum glomeris micantis, et liga ac noda firmiter in polliceinfernorum poenas. Et hoc dicto, praecessit me velociter distorquens lucifluum glomus, duxitque me in profundissimastibus pice et sulphure, plumbo, et cera, et adipe. Ibi inveni pontifices patris mei, et avunculorum meorum. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
conpleuerit. Addit etiam. ut quia
ex huius dedicationis ocasione ami¬
nistris diaboli multa excitata sunt
scandala. & postea exsinodo ab eodẽ
papa ibidem celebrata multa pro¬

Expanded text:
ordia. Additur etiam ut quia ex hujus dedicationis occasione a ministris diaboli multa excitata sunt scandala, et postea ex synodo ab eodem papa ibidem celebrata, multa pro
Abbreviated transcription (Latin):
do intulit. Nolo uos ignorare filio¬
li. quia peccatis meis obnitentib
nequaquã dignus sum obtinere.
quo ur̃ȩ necessitati in prȩsentiarũ
ualeam consulere. S quia mͥ in
memetipso plura deeẽ conspicio.
neq ad extremã usq ad huc ma¬
num me unguetenus ꝑuenisse
ꝑuideo : ꝑfectum & in erratum
uobis suggero consilium. ut ad
effectum ur̃ȩ uoluntatis citius
dõ comitante possitis conuolare.
Habeo ni fallor apud remensem
galliarum urbem adhuc suꝑ ui-¬
uentem fratrẽ meũ remigiũ hu¬
iusce ȩtaris. sacerdotũ carbuncu¬
lum: ad quem oportet uos gnaui¬
ter ꝓperare. meis gratificati api¬
cib quatinus ille sacerdotalib
orationib urĩs proculdubio a¬
pud dnm satisfaciat necessitati¬
b. Imparem quippe me ad hȩc
optinenda. censeo ꝑ omĩa. Hȩc
postquam paucis ꝑ orauit: se¬
metipsum intra cellȩ secretũ
quasi dimidiȩ spatio horȩ recȩ¬
pit. atq in modũ pitatioli hȩc

Expanded text:
do intulit: 'Nolo vos ignorare, filiodo intulit: 'Nolo vos ignorare, filioli, quia, peccatis meis obnitentibus, nequaquam dignus sum obtinere, quo vestrae necessitati inpraesentiarum valeam consulere; sed quia michi in memet ipso plura deesse conspicio neque ad extremam usque adhuc manum me unguetenus pervenisse pervideo, perfectum et inerratum vobis suggero consilium, ut ad effectum vestrae voluntatis citius, Deo comitante, possitis convolare. Habeo, ni fallor, apud Remensem Galliarum urbem adhuc superviventem fratrem meum Remigium, huiusce aetatis sacerdotum carbunculum. Ad quem oportet vos gnaviter properare, meis gratificati apicibus, quatinus ille sacerdotalibus orationibus vestris procul dubio apud Dominum satisfaciat necessitatibus; imparem quippe me ad haec optinenda censeo per omnia'. Haec postquam paucis peroravit, semet ipsum intra cellae secretum quasi dimidiae spacio horae recepit atque in modum pitatioli haec
Abbreviated transcription (Latin):
inutiliter conarentur. multorũ ibi¬
dem relatu cõꝑtum illis ẽ. de scĩssi¬
mo monachorũ patre atq signife¬
ro benedicto. Quid multis immo¬
randum. Romanis mȩnib ocius
dorsa dendentes:: spe ñ cassanda cas¬
sino sub om̃i agilitate redarũ sub¬
eunt: udisq luminib arreptitiam
ullam sc̃i patris obtutib sistunt.
Sut solitas pro euis ereptione  om̃i¬
potenti domino sternere dignaret᷑
ad solum usq fusi humilit᷑ flagi¬
tarunt. Quos cum pater ueneran¬
dus om̃i benignitatis dulcedine sus¬
scepisset: ussit eis omĩa monastide¬
deuotionis solatia exibere. & ad tri¬
duum usq demorari. ꝓ ipsum nã¬
q triduum. uir domini instan¬
tissime se precib occupauit: qua¬
tinus illi captiuȩ succurreret: &¬
a maligno liberaret. ꝑͦ acto aũt
triduo illo. more sibi insolito p̾¬
donem infestissimum resistere
uidens. lȩta mente atq hilari fa¬
cie egrediens. nil contra dominũ:

Expanded text:
inutiliter conarentur, multorum ibiinutiliter conarentur, multorum ibidem relatu compertum illis est de sanctissimo monachorum patre atque signifero Benedicto. Quid multis immorandum? Romanis menibus ocius dorsa dedentes, spe non cassanda Cassino sub omni agilitate redarum subeunt udisque luminibus arreptitiam illam sancti patris obtutibus sistunt, et ut solitas pro eius ereptione preces omnipotenti Domino sternere dignaretur, ad solum usque fusi humiliter flagitarunt. Quos cum pater venerandus omni benignitatis dulcedine suscepisset, iussit eis omnia monasticedevotionis solatia exhibere et ad triduum usque demorari. Per ipsum namque triduum vir Domini instantissime se precibus occupavit, quatinus illi captivae succurreret et a maligno liberaret. Peracto autem triduo illo, more sibi insolito praedonem infestissimum resistere videns, laeta mente atque hilari facie egrediens, nil contristatus con
Abbreviated transcription (Latin):
nem autem eiusdem epłȩ in
primis placuit prelibare. qua¬
si in aliquo quod absit tanti
auctoris thema int̾rũpatur.
quod om̃ium theosophorum
iudicio. ipsi tulliano stilo ui¬
re meritoq prȩfertur. Conti¬
git namq eodem tempore qͦ
idem in conꝑabilis pater so¬
le fulgidius cassini miracu¬
lis choruscauit: ut antiquuᷤ
liumani generis inimicus.
infresoniȩ partib nobilissi¬
mam puellam cuiusdam
comitis filiam ꝑuaderet. e¬
amq toto malignitatis suȩ uigore ue¬
xaret. Cumq ꝑuasor iniquus solita
obstinantia diutius hoc ageret. pa¬
rentes puellȩ quia nobiles erant. e¬
am per diuersa sco martyrũ loca
ferre decreuert̃: quatinus eorũ patro¬
ciniis pius ac misericors dominus.
tam infestum de fragili uasculo
predonẽ excluderet. Transactoq iã
quinquennio quod spe illa nequa¬
quam laborare cȩperunt: tandem
romana męnia uisitarunt. Ibi deniq
cum aliquandui ꝑ monasteria scõr

Expanded text:
nem autem eiusdem epistolae in nem autem eiusdem epistolae in primis placuit prelibare, quasi ne aliquo, quod absit, tanti auctoris thema interrumpatur, quod omnium theosophorum iudicio ipsi Tulliano stilo iure meritoque praefertur. Contigit namque eodem tempore, quo idem inconparabilis pater sole fulgidius Cassini miraculis choruscavit, ut antiquus humani generis inimicus in Fresoniae partibus nobilissimam puellam, cuiusdam comitis filiam, pervaderet eamque toto malignitatis suae vigore vexaret. Cumque pervasor iniquus solita obstinantia diutius hoc ageret, parentes puellae, quia nobiles erant, eam per diversa sanctorum martyrum loca ferre decreverunt, quatinus eorum patrociniis pius ac misericors Dominus tam infestum de fragili vasculo predonem excluderet. Transactoque iam quinquennio, quod spe illa nequicquam laborare ceperunt, tandem Romana menia visitarunt. Ibi denique cum aliquandiu per monasteria sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
ac dõ dignissimis fr̃ib cassini
summȩ diuinitatis normali
rubrica indefatigatis hume¬
ris clientib: scarum munus¬
cula precum. Miramuradmo¬
modum fr̃s gloriosi. quod e¬
mensis annorum curriculis
iam pene quingentis. ex quo
pretiosus dõ & hominib com¬
munis pater nr̃ sc̃s benedictis
mundum hunc nequam de¬
uicit. atq sempiternȩ iocun¬
ditatis delitias intrauit: epi¬
stolam illam memorabilem
transcribere neglexistis. & ac¬
tenus ut nuꝑ conꝑimus in¬
coggnitam habetis. quam il¬
le sc̃i paracliti familiarissimus
sinergus conposuit. suꝑni nec¬
taris rore resꝑsit: a scõ patrono
nr̃o remigio summȩ humilita¬
tis indiculo direxit. Qua ꝓpt᷑
sc̃ȩ caritati ur̃ȩ dutius eius¬
dem exemplar ȩpistole ñ fere¬
ntes deesse. non eisdem ꝑ omĩa
uerbis. eiusdem tamen ratio¬
nis uestigiis innitentes: ple¬
na deuotione caraxauimus.
ac tanti patris titulis insere¬
ndam transmisimus. Oocasio¬

Expanded text:
ac Ded dignissimis fratribus Cassini, ac Ded dignissimis fratribus Cassini, summae divinitatis normali rubrica indefatigatis humeris cluentibus, sanctarum munuscula precum. Miramur admodum, fratres gloriosi, quod, emensis annorum curriculis iam pene quingentis, ex quo pretiosus Deo et hominibus communis pater noster sanctus Benedictus mundum hunc nequam devicit atque sempiternae iocunditatis delicias intravit, epistolam illam memorabilem transscribere neglexistis et hactenus, ut nuper conperimus, incognitam habetis, quam ille sancti paraclyti familiarissimus sinergus conposuit, superni nectaris rore respersit ac sancto patrono nostro Remigio summe humilitatis indiculo direxit. Quapropter sanctae caritati vestrae diutius eiusdem exemplar epistolae non ferentes deesse, non eisdem per omnia verbis, eiusdem tamen rationis vestigiis innitentes, plena devotione caraxavimus ac tanti patris titulis inserendam transmisimus. Occasio
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex tanti patris apices ꝑuidis¬
set: lacrimis uberimis ꝑfusus. in
hȩc uerba prosiluit. Grãs tibi xp̃e
redemptor clementissime. qui nr̃a tẽ¬
pora tanta sublimasti głã. ut inspe¬
ciali famulo tuo benedicto. tota te ꝑ
orbem magnificet ȩccła. Surgens cõ
tinuo aũt gloriosus archimandrita
remigiis. episcopali se infula. more
solito se trabeauit: atq oblaturus dõ
sacrificium. ęcclãm concitus intrauit.
Cumq miserabilis illa parentũ sola¬
tio in ȩccłam adducta uenisset: uer¬
si pellis uafer ille. ꝑ ospuellȩ. hȩc uer¬
ba inuitus protulit. O sacerdos xp̃i
remigi. noli aduersus benedictum
gloriari. quia non ꝓpt̾ tuũ imꝑium
s propt᷑ eius humilitatem exi¬
re cogor his dictis. liberata est
mulier. & om̃s qui audierunt
xigui ac ꝑ modici regula¬
ris uitȩ sectatores fr̃s qͥ
sunt remis conftituti. in mo¬
nasterio beati & gloriosi confes¬
soris xp̃i remigii archiep̃i scis

Expanded text:
pontifex tanti patris apices pervidispontifex tanti patris apices pervidisset, lacrimis uberrimis perfusus, in haec verba prosiluit: 'Gratias tibi, Christe, redemptor clementissime, qui nostra tempora tanta sublimasti gloria, ut in speciali famulo tuo Benedicto tota te per orbem magnificet ecclesia'. Surgens autem continuo gloriosus archimandrita Remigius, episcopali se infula more solito trabeavit, atque oblaturus Deo sacrificium, ecclesiam concitus intravit. Cumque miserabilis illa parentum solatio in ecclesiam adducta venisset, versipellis vafer ille per os puellae haec verba invitus protulit: 'O sacerdos Christi Remigi, noli adversus Benedictum gloriari, quia non propter tuum imperium, sed propter eius humilitatem exire cogor'. His dictis, liberata est mulier, et omnes qui audierunt xigui ac permodici regularis vitae sectatores, fratres, qui sunt Remis constituti in monasterio beati et gloriosi confessoris Christi Remigii archiepiscopi, sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ominicosacerdoti remigio.
frater & conseruus in xp̃oihu
cenobialis uite institutor. benedie¬
tus. eternȩ benedictionis munus.
Sc̃issimo tuo congratulans ꝓfectu¬
i sacerdos regis summi. quia sum¬
mi capitis menbra sumus. quod
mͥ deesse sentio in me tutum laus
deo possidere me credo in te. Ecce
quod mea peccata fieri ꝓhibuert᷑.
tuȩ auctoritatis sacerdotalia sup¬
plere habent merita. & desiant
a modo circa me rumores homtnum.
cum apud te constet om̃ium eẽ ꝑfec¬
tionem eẽ uirtutum. Hane captiuã
s ab antiquo hoste obsessam. tuȩ dele¬
go celsitudini. quatinꝰ proeius libera¬
tione. sacram hostiam offerre dõ de¬
beas. & meam paruitatem. uictoria
ipsa non minimum lȩtifices. Uale
sacerdotum xp̃i. limpidissime calcu¬
le. Cumq signatis isdem litt̾is ho¬
spitib ualefaceret. proprium nunti¬
um cum illis in galliam destinauit.
qui beato remigio tantę humilita¬
tis munus obtuliss. Quicum rem̃¬
sium urbem intrarent. & sc̃s dĩper

Expanded text:
Dominico sacerdoti Remigio frater et conservus in Christo Iesu, cenobialis vitae institutor, Benedictus aeternae benedictionis munus. Sanctissimo tuo congratulans profectui, sacerdos regis summi, quia summi capitis membra sumus, quod michi deesse sentio in me, tutum, laus Deo! possidere me credo in te. Ecce! quod mea peccata fieri prohibuerunt, tuae auctoritatis sacerdotalia supplere habent merita, et desinant amodo circa me rumores hominum, cum apud te constet omnium esse perfectionem virtutum. Hanc captivam et ab antiquo hoste obsessam tuae delego celsitudini, quatinus pro eius liberatione sacram hostiam offerre Deo debeas et meam parvitatem victoria ipsa non minimum laetifices. Vale, sacerdotum Christi limpidissime calcule. Cumque, signatis isdem litteris, hospitibus valefaceret, proprium nuntium cum illis in Galliam destinavit, qui beato Remigio tantae humilitatis munus obtulisset. Qui cum Remensium urbem intrarent, et sanctus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
asilica igitur gloriosi cõ¬
fessoris xp̃i remigiz cor¬
pore in signita. quȩ usq
ad hȩc moderna ꝑdura¬
uit tempora: remensiũ
quondam archiepyscoͬrum studio

Expanded text:
asilica igitur gloriosi confessoris Christi Remigii corpore insignita, quae usque ad haec moderna perduravit tempora, Remensium quondam archiepiscoporum studio
Abbreviated transcription (Latin):
litantib : subseque¬
nachus. magnam incircum¬
scriptȩ dulcedinis multitu¬
dinem. quam timentib se
reposuit ds.
um uita nr̃a suꝑ t̾ram
temptatio sit. quia ue¬
tustaris de primimur ponde¬
re: ad nouitatis gaudium
suspendi debemus in caritatis cel¬
situdine: quam ds̃ cõmendauit.
in nobis in unigeniti filii sui hu¬

Expanded text:
tantibus, subsequepusculi magnam incircumscriptae dulcedinis multitudinem, quam timentibus se repromisit Deus. Cum vita nostra super terram tentatio sit, quia vetustatis deprimitur pondere, ad novitatis gaudium suspendi debemus in charitatis celsitudine, quam Deus commendavit in nobis, in unigeniti Filii sui hu
Abbreviated transcription (Latin):
ini imꝑio domni abbatis herima¬
lentio non patiar oblitterari.
S qm̃ a beato recordationis
papa nono leone dõ auctore fa¬
cta ẽ: eo magis. dignã me¬
moria litteris tradam. ꝓ mo¬
dulo ingenioli mei. Preterea

Expanded text:
imperio domini abbatis Herima ecclesiae silentio non patiar oblitterari. Sed quoniam a beatae recordationis papa nono Leone, Deo auctore, facta est, eo magis dignam litteris tradam pro modulo ingenioli mei. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
inchoata. et a uenerabilis memo¬
riȩ hincmaro eorũ successore cõ¬
summata: anno incarnati uer¬
bi octingentesimo quinquasi¬
simo scdõ ab ipso ẽ dedicata. Que
quidem non adeo operosi ȩdifi¬
cii solidata ẽ munitione: qm̃
barbare nationes ꝑ id tempo¬
ris hanc in festantes ꝓuinciã
frequenti incursione: prȩfari
prȩsules abhuiusmodi prepe¬
diebant intentione. Unde
intra centum quinquaginta
et duos annos. tanta ẽ attrita
uetustate: ut iam ad casum
ꝓpinquans reparationem sui
uideretur exigere.
nno uero dominicȩ in

Expanded text:
inchoata, et a venerabilis memoriae Hincmaro eorum successore consummata, anno incarnati Verbi octingentesimo quinquagesimo secundo ab ipso est dedicata. Quae quidem non adeo operosi aedificii solidata est munitione,quoniam barbarae nationes, per id temporis hanc infestantes provinciam, frequenti incursione praefatos praesules ab hujusmodi praepediebant intentione; unde intra centum quinquaginta et duos annos tanta est attrita vetustate, ut jam ad casum propinquans reparationem sui videretur exigere. Anno vero Dominicae in
Abbreviated transcription (Latin):
moriam expediam. Ubi in primis
paucis prȩlibabo. quorum industri¬
a constructa. fuerit anterior ȩccłã.
ex cuius causa iam prȩuetu state
runam minitantis. hȩc quȩ nunc dõ
propitiante subsistit sumpsit exor¬
dia : deinde in fine huius opusculi
remigium aut uisu aut auditu
didici. post ipsam dedicationem
facta miracula. Uos aũt frẽs
quos sincere deuotionis feruor u¬
nanimes in domo habitare facit
diuina: hoc quantulum cumq¬
na excipite beniuolentia: nec in
eis tantum grãm uenusti culti¬
rum gestarum considerabitis.
Unde non uos pigeat hoc aliq̃n
legere: quia licet aurea & arge¬
ntea uasa in domo dĩ ur̃i habea¬
tis plurima. ex quib haurtis gͣn¬
diloqua & dulciflua sc̃ĩ sp̃s po¬
cula: tamen interdum hȩc quã¬
ius de fictili uase uos recreare po¬

Expanded text:
oli mei. Unde in primis paucis praelibabo quorum industria constructa fuerit anterior ecclesia, et ex cujus causa jam prae vetustate ruinam minitantis, haec quae nunc, Deo propitiante, subsistit, sumpsitque exorditronum Remigium, aut visu aut auditu didici post ipsam dedicationem facta miracula. Vos autem, fratres, quos sincerae devotionis fervor unanimiter in domo habitare facit divina . . . . . hoc quantulumcuna excipite benevolentia, nec in eis tantum venusti cultiiam considerabitis. Unde non vos pigeat hoc aliquando legere, quia licet aurea et argentea vasa in domo Dei vestri habeatis plurima, ex quibus hauritis grandiloquia et dulciflua sancti Spiritus pocula, tamen interdum haec, quamvis de fictili vase, vos recreare po
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt. int̾fectis arrianis qui
ibi erant: cum gloriosa uictoria
de multis ciuitatib. ad ꝓpͥa reditt
Conferamus frẽs his quȩ in hy¬
storia ueteri legimꝰ. ea quȩ in
hẏstoria huius patroni nr̃i re¬
uolumus. Iulic namq scriptũ ẽ
Hydria farinȩ non defecit. et
lechicus olei non ẽ imminutuᷤ
donec dedit dominus pluuiã
suꝑ terram. iuxta uerbum do¬
mini quod locutus ẽ in manu
heliȩ: et flascones uni ñ defe¬
cerunt. usquequo dõ cooꝑante.
patratis uictoriis rex reuersis
fuit ad ꝓpͥa. iuxta uerbũ dñi
quod locutus ẽ in manu remi¬
gii.

Expanded text:
ruerunt, interfectis Gothis Arrianis, qui ruerunt, interfectis Gothis Arrianis, qui ibi erant, cum gloriosa victoria de multis civitatibus ad propria rediit. Conferamus, fratres, his quae in historia veteri legimus ea quae in historia huius patroni nostri revolvimus. Illic namque scriptum est: Idria farine non defecit, et lechitus olei non est imminutus, donec dedit Dominus pluviam super terram, iuxta verbum Domini, quod locutus est in manu Heliae; et flascones vini non defecerunt, usque quo, Deo cooperante, patratis victoriis, rex reversus fuit ad propria, iuxta verbum Domini quod locutus est in manu Remigii.
Abbreviated transcription (Latin):
tum exercitum suum de ppło
francorum uersus pictauis ci¬
uitatem. ibi enum tunc alaricus
rex gothorum cõmorabatur: et
sic ꝑ pagum turonicũ ꝑgens. et
reuerentiam beato martino atq
scõ hylario exibens. sic̃ locis suis
lector inueniet: cum alarico
rege gothorum in campo moglo¬
tinse suꝑ fluuium glidin mili¬
ario decimo ab urbe pictaus
bellum conseruit. Illisq inter
se conpugnantib. gothi cum re¬
ge suo nimis collisi t̾ga uertert᷑.
hludouuicus sicut solebat uic¬
tor extitit. Cumq alaricũ int̃¬
ficeret : duo gothi cum contis
eum exauerso in latere feriunt.
s: ꝓpt̾ loricam qua indutus e¬
rat ledere nequiuerunt. Magis
autem dñs lorica fidei indutũ
ꝑ orationem sancti remigii pa¬
tris et patroni sui adiuuit eũ
Patrata siquidem uictoria et
multis ciuitatib suȩ ditioni
subuigatis. usq tholosam ꝑrexit.
et thesauros a larici accipiens. ꝑ
equolisinam ciuitatem cuuis
muri ante conspectum eius cor¬

Expanded text:
tum exercitum suum de populo tum exercitum suum de populo Francorum versus Pictavis civitatem, – ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, – et sic per pagum Turonicum pergens et reverentiam beato Martin o atque sancto Hilario exibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico rege Gothorum in campo Moglotinse super fluvium Glinno miliario decimo ab urbe Pictavis bellum conseruit. Illisque inter se compugnantibus , Gothi cum rege suo nimis collisi, terga verterunt. Hludowicus, sicut solebat, victor extitit. Cumque Alaricum interficeret, duo Gothi cum contis eum ex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nequiverunt; magis autem Dominus lorica fidei indutum per orationem sancti Remigii patris et patronis sui adiuvit eum. Patrata siquidem victoria et multis civitatibus suae ditioni subiugatis, usque Tolosam perrexit, et thesauros Alarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante conspectum eius cor
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam in honore aploͬr petͥ et pauli
in parisius ciuitate. et ꝑ consiliũ
beati iemigii in aurelianis ciuita¬
te ep̃or synodum conuocauit.: in
quo conuentu multa utilia fue¬
re constituta. Rex quoq deuotissi¬
mus. ꝑ gens contra alaricum arri¬
anum: benedictionem petiit a sc̃o
remigio. Cui et benedictionẽ dedit.
et uictoriam in uerbo xp̃i spopon¬
dit : deditq plenum uas quod uul¬
garis consuetudo flasconẽ appellat.
de uino quod benedixit. sicut et iã
fecerat quando post baptismum
contra gundebaudum ꝑrexerat.
p̃cipiens illi ut tam longe ad bel¬
lum ꝓcederet: quandiui illi et suis
quib inde dare uellet illud uinum
de p̾dicto flascone ñ deficeret. Bi¬
bi gͦ inde rex ac regalis familia. et
numerosa turba populi et exinde
uberrime satiantur. et uas uins
detrimentum ñ patitur s. bene¬
dictione dĩ ꝑ scm̃ remigium in¬
dita: more fontis inundatione
repletur. Mouit autem rex cunc¬

Expanded text:
aecclesiam in honore apostolorum Petri et Pauli aecclesiam in honore apostolorum Petri et Pauli in Parisius civitate et per consilium beati Remigii in Aurelianis civitate episcoporum synodum convocavit, in quo conventu multa utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus pergens contra Alaricum Arrianum benedictionem petiit a sancto Remigio, cui et benedictionem dedit et victoriam in verbo Christi spopondit. Deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam fecerat, quando post baptismum contra Gundebaudum perrexerat, – precipiens illi, ut tam longe ad bellum procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de predicto flascone non deficeret. Bibit ergo inde rex ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur; et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione Dei per sanctum Remigium indita more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunc
Abbreviated transcription (Latin):
uuicus uͦ ablatis thesauris cum p̃¬
da magna et francorum exercitu
ad ꝓpͥa ẽ reuersus. Et mittens lega¬
tum nomine paternum uirum in¬
dustrium ad alaricum regem gho¬
torum. de amiciȩiȩ inter eos condi¬
tione mandauit. Alaricus uͦ cum
ꝑ paternum uellet hludouuieum
decipere. a paterno exploratis quȩ
cuca eum erant. et thesauris eiꝰ
sub arratis: illusus ẽ. In dieb illis
rex hludouuicus cum ueniss pa¬
risius ciuitatem uͥ sedem suam
constituit. ait ad reginam et ad
ppłm suum. Satis mͥ molestum ẽ.
quod gothi arriani. partem opti¬
mam galliarum tenent. Famꝰ cũ
dĩ auxilio et eiciamꝰ eos de ipsa t̾ra
nr̃isq ditionib quia ualde bona est
eam subiciamꝰ: habentes iustitiam
aduersus a laricum ad quem ꝓ ami¬
citiȩ conditione legatum direximꝰ:
ꝑ quem nos decipere uoluit. Placu¬
it hoc consilium ꝓcerib francorũ.
Tunc ꝑ consilium reginȩ suȩ fecit

Expanded text:
wicus vero, ablatis thesauris, cum prwicus vero, ablatis thesauris, cum preda maxima et Francorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarratis, illusus est. 19. In diebus illis rex Hludowicus cum venisset Parisius civitatem, ubi sedem suam constituit, ait ad reginam et ad populum suum: 'Satis mihi molestum est, quod Gothi Arriani partem obtimam Galliarum tenent. Eamus cum Dei auxilio et eiciamus eos de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem nos decipere voluit'. Placuit hoc consilium proceribus Francorum. Tunc per consilium reginae suae fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tauit: et eleuans securim ut
fustem ꝑcuteret: dextera manꝰ
eius exaruit : et oculorũ lum̃
amisit: et qui famam scĩ remi¬
gii extinguere uoluiit: laudis
uenerationem ad auxit. xx uii¬
ludouuicus rex cum
dĩ benedictione ꝑ scm re¬
migium accepta. de uictoria
sibi ab eo predicta securus: et
in mandatis accipiens. ut tan¬
du ad dimicandum ꝑgeret.
quandiu illi benedictũ uinũ
sibi ab eo datum in cotidiaco
usu potatum sufficeret⁊ it᷑
arripuit contra Gundebaudũ
et godegislum frẽm eius cõmo¬
to exercitu maximo. et burgun¬
diones cum ingenti multitudi¬
ne uenerunt contra eum suꝑ
oscharam fluuium. secus castrũ
quod duuon dicitur ibiq int̃
se atrociter confligentes gunde¬
baudus et godegislus cum burgun¬
dionib terga uerterunt: et uix fu¬
ga lapsi euaserunt. Hludouinco ut
solebat existente uictore: gunde¬
baudus se in auinione reclusit: et
ꝑ aredium consiliarium suum pa¬
cem ahludouuico expetiit. Hludo¬

Expanded text:
tavit, et elevans securim, ut tavit, et elevans securim, ut fustem percuteret, dextera manus illius exaruit, et oculorum lumen amisit; et qui famam sancti Remigii extinguere voluit, laudis venerationem adauxit. In ludowicus rex cum Dei benedictione per sanctum Remigium accepta, de victoria sibi ab eo predicta securus et in mandatis accipiens, ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu – illi benedictum vinum, sibi ab eo datum, in cotidiano usu potatum sufficeret, iter arripuit contra Gundebaudum et Godegislum, fratrem eius, commoto exercitu maximo. Et Burgundiones cum ingenti multitudine venerunt contra eum super Oscharam fluvium, secus castrum quod Divion dicitur, ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowico expetiit. Hludo