comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iͥl aliud mereutur pecc̃a nr̃a. quam
oebitum est digna supplicia: s ꝓpitiꝰ
esto peccaus nr̃is ꝓpẽ nom tuũ. Sicgͦ
nos libas .i. eruis amalis.⁊ cũ et ailiu¬
uas nos ad fatienlam iusticiã: ⁊ ꝓpituis
es peccatis nr̃ is. sine quib in hac uita
ñ sumꝰ: quia ñ iustificabit᷑ in conspectu
tuo omĩs uiuens. Petcatũ aute iraqͥtas

Expanded text:
 quam debita et digna supplicia? sed propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum. Sic ergo nos liberas, id est, eruis a malis, cum et adjuvas nos ad faciendam justitiam, et propitius es peccatis nostris, sine quibus in hac vita non sumus: Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Peccatum autem iniq
Abbreviated transcription (Latin):
pe uifiruntas. cui salutaris ẽ uecessariꝰ
Cum uͦ adiuuari nos uult. nec ingratꝰ
ẽ grẽ. ⁊ nec tollic lib̃m arbitum. Qͥ etũ
adiuuat᷑. etiam ꝑse ipsum aliqͥd agit.
Addidir etiam. P ropẽ glani notunis tui

Expanded text:
pe infirmitas, cui Salutaris est necessarius. Cum vero adjuvari nos vult, nec ingratus est gratiae, nec tollit liberum arbitrium: qui enim adjuvatur, etiam per seipsum aliquid agit. Addidit etiam, Propter gloriam nominis tui,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpłiat ita nescientes sig̾cat sui dnĩ uolun¬
tatẽ. ut tam̃ ipsum dñm timeͬnt: s ita
ipfum dñm nescientes ut nec inuocent
eũ. ⁊ ⁊ inunici nominis existant. Multũ
gͦ distat int̾ seruos. uolu̾ntatẽ diui sui nes¬
cientes. ⁊ & tam̃ infamilia eius atq in
domo uiuentes: ⁊ inimicos ñ solũ ipfũ
dnm̃ scire uolentes. s et nom̃ eiꝰ ñ inuo¬

Expanded text:
at, ita nescientes significat Domini sui voluntatem, ut tamen ipsum Dominum timeant; sed ita ipsum Dominum nescientes, ut nec invocent eum, et inimici nominis ejus existant. Multum ergo distat inter servos voluntatem domini sui nescientes, et tamen in familia ejus atque in domo viventes, et inimicos non solum ipsum dominum scire nolentes
Abbreviated transcription (Latin):
a. Nec ab ipsa diuina scͥptura. hoc quiꝰ
locutionis aliemm ẽ. Posuic eni. up
sam ranam ꝓraius. locusta ꝓlocustis.
⁊ innumerabilia talia. Quoduͦ dictũ
e. comedunc iacob. Hoc bene in celliqgũ
qd multos insuũ malignũ corpꝰ. hoc ẽ
in suã cͤreutatẽ t̾rendo tnͣsire coeger̃t.
sut. ñ tam̃ eos aliqͥd adu̾sus heditatẽ
eius ualere potuisse: nͥ eam uoluisset
ipse ꝓpecc̃is eiꝰ flagellando eĩdare. Un¬
de subiungit. Ne memineris unqͥtatũ
nr̃arũ antiquarũ. Non aic p̃tĩtarum
que possunt ẽẽ etiã recentiores. s antiqͣ¬
rum: hoc est aparentib uenientium.
Talib quippe iniqͥtatib : dampuatio
ñ ereptio esfe debet᷑. Cito auticipent
nos miscłie tue. Anticipent utiq ad
pauꝑes facti sumꝰ nimis. ⁊ adhuc itult
incelligi anticipare nos miscđias dĩ.:
da: ne adiuditium eius dampnandi

Expanded text:
tura hoc genus locutionis alienum est: posuit enim et ipsa ranam pro ranis, locustam pro locustis , et innumerabilia talia. Quod vero dictum est, Comederunt Jacob, hoc bene intelligitur, quod multos in suum malignum corpus, hoc est in suam societatem, terrendo transire coegerunt.sint, non tamen eos aliquid adversus haereditatem ejus valere potuisse, nisi eam voluisset ipse pro peccatis ejus flagellando emendare. Unde subjungit: Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquaram. Non ait praeteritarum, quae possent esse etiam recentiores; sed antiquarum, hoc est a parentibus venientium: talibus quippe iniquitatibus damnatio, non correptio debetur. Cito anticipent nos misericordiae tuae. Anticipent utique ad pauperes facti sumus nimis, ad hoc vult intelligi anticipare nos misericordias Dda, ne ad judicium ejus damnandi
Abbreviated transcription (Latin):
intueamͦ: incelligendum ẽ. Magis eiũ
locꝰ iacob illa ciuitas putari pocest: inqͣ
erat templum qͦ unu̾isam illam gentẽ
sacͥficandi ⁊ adorandi causa. ⁊ et pascha
celebraudi dñs p̃ceꝑat conuenire. Nam
si xanorum conuentus iihabitatos atq:
cõp̃ssos aꝑsecutorib ꝓpħa uellec intel¬

Expanded text:
intueamur intelligendum est. Magis enim locus Jacob illa civitas putari potest, in qua erat et templum quo universam illam gentem, sacrificandi et adorandi causa et Pascha celebrandi, Dominus praeceperat convenire. Nam si Christianorum conventus inhibitos atque compressos a persecutorib
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat᷑ ingentib: no mͥ occurrit qͣmͦ
dici potuĩt iam ille pp̃ħieditas dĩ non¬
tenens xp̃m. quo repbato & occiso factꝰ ẽ
si redditio salubris ac fructuosa: de qͥbꝰ
ipse dñs dix̃. Nonsũ inissus nͥ adoues:
que ꝑiert̃ domꝰ isrł. Ipsi exilliᷤ sunc filii
ꝓmissionis. ⁊ ipsi deputant᷑ insem̃: ip¬
si ꝑtinent adħeditatẽ dĩ. Hinc sunt
ioseph homo iustus. & uirgo maria que
peꝑit xp̃m. Hinc iołis baptista amicus
sponsi: & parentes eiꝰ ⁊ acharias ⁊ helisa¬
adhuc infancẽ loquencẽ spũ cognouert.
Hinc beati apłi. hinc nathanael in quo
dolus ñerat. hinc alius ioseph qͥ expec¬
tabat etiam ipse regnũ dĩ. Hinc tanta
illa multitudo que p̃cedebat et seqͣbat᷑
ium̃tum eiꝰ dicit. ⁊ benedictus qͥ uenit
in noĩe dñi. in qͣ erat & congͣgatio pue¬
rorũ. in quibꝰ dix̃ impletũ. Exore infan¬
tiũ & lactencium ꝑfecisti laudẽ. Hinc

Expanded text:
ntibus; non mihi occurrit quomodo dici potuerit jam ille populus haereditas Dei, nontenens Christum, quo reprobato et occiso factus essi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semine , ipsi pertinent ad haereditatem Dei. Hinc sunt Joseph, homo justus, et virgo Maria quae psponsi, et parentes ejus Zacharias et Elizaadhuc infantem non loquentem, spiritu cognoverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
Ita porto ⁊zelus dĩ ñ sunt ꝑturbatio¬
nes cłi. sic̃ ñ nulli scͥpturas qͣs ñ incelli¬
gunt arguunt. ⁊ s noĩe ire incelligit᷑
undicta inqͥtatis. noĩe reli exactio
castitatis. ⁊ ne anima legẽ dñĩ sui cõ¬
tempnat.⁊ ⁊ adõ suo formcando dis¬
ꝑeat. Hec gͦ ipso affectu in hominũ
affuctione sunt turbulenta: indei
aũ dispotione tnͣqͥlla sunt. cui dic¬
tace iudicas. Satis aũ liis ostendit᷑
libis: ꝓpt̃ peccm̃ hominibꝰ licet fide¬
libꝰ lias ficri tribłationes : ꝗͣuis lnnc
sustentato inflagello dni modamine
discipline. Hoc machabei it seua tor¬
m̃ta. hoc tres uiri int̃ noxias flammas.
hoc ꝓpħe sc̃i incaptiuitate testantur.
Quãuis enĩ pat̾nã correptionẽ fortissi¬
me ⁊ pussune ꝑferant: ñ tam̃ tacent

Expanded text:
Ira porro et zelus Dei, non sunt perturbationes Dei, sicut nonnulli Scripturas quas non intelligunt arguunt: sed nomine irae intelligitur vindicta iniquitatis; nomine zeli exactio castitatis, ne anima legem Domini sui contemnat, et a Deo suo fornicando dispereat. Haec ergo ipso effectu in hominum afflictione sunt turbulenta; in Dei autem dispositione tranquilla sunt, cui dictate judicas . Satis autem his ostenditur verbis, propter peccata hominibus, licet fidelibus, has fieri tribulationes; quamvis hincsustentato in flagello Domini moderamine disciplinae. Hoc Machabaei inter saeva tormenta , hoc tres viri inter innoxias flammas , hoc Prophetae sancti in captivitate testantur. Quamvis enim paternam correptionem fortissime et piissime perferan
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tati siuit inlusio eis qͥ incireu¬
itu nrõ funt: repeticio ẽ sentencie
siꝑioris. Nam qđ supͣdictũẽ oppro¬
brium: hoc repetitum est sub sanna¬
est uicinis nr̃is: hoc repetitũ est eis
eiꝰ. utiq alie gs̃ intelligunt᷑. scđ̃m autẽ
ierłm lib̃am matrẽ nr̃am uicini sunt &
iarruitu eiꝰ. ⁊ int̾ quos inumicos suos
unde intelligatur suꝑioris afflictioniᷤ
cõmemoratio. ñ ẽẽ qͣsi indicatio: s pͤlo¬
ratio. Usquequo inqͥt duẽ itasceris in
fiñe. ⁊ exardescet uelut ignis ⁊ elus tu¬
us: Rogat utiq ne ds̃ usq infinem
irascat᷑ : id est ne illa tanta p̃ssura ⁊
tribłatio atq uastatio usq infinẽ ꝑse¬
ueret: s temꝑet correptionẽ siram.⁊
scđm illud quod in alio psalmo dicit᷑.
Cibab nos pane lacͥmarũ: & potab noᷤ
in lacͥiis innĩfura. Nam qͦusq dnẽ
irasceris infiñe . ita dictũ ẽ: ac si dice̾t᷑.
Noli dñe: irasci infinẽ. & in eo qđ seqͥt᷑. ⁊

Expanded text:
unt, illusio, eis qui in circuitu nostro sunt. Repetitio est sententiae superioris: nam quod supra dictum est, opprobrium, hoc repetitum est, subsannaest, vicinis nostris, hoc repetitum est, eisejus, utique aliae gentes intelliguntur: secundum autem Jerusalem liberam matrem nostram, vicini sunt et in circuitu ejus, inter quos inimicos suos unde intelligatur superioris afflictionis commemoratio non esse quasi indicatio, sed deploratio: Usquequo, inquit, Domine, irasceris in finem, exardescet velut ignis zelus tuus? Rogat utique ne Deus usque in finem irascatur, id est, ne illa tanta pressura, et tribulatio, atque vastatio usque in finem perseveret; sed temperet correptionem suam, secundum illud quod in alio psalmo dicitur: Cibabis noin lacrymis in mensura . Nam, quousque, Domine, irasceris in finem? ita dictum est, ac si diceretur, Noli, Domine, irasci in finem. Et in eo quod sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonduix̃. ñ repptilic tabnacłm ruben.
qͥ fuit pͥmogenitꝰ iacob nec eos qͥsecunt᷑
et iuidam nascendo p̃cedunt. ut illis re¬
pulsis et tĩelectis. ⁊ tͥb uida eligeret᷑.
Uotãt enĩ dici mĩto illos repulsos: qͥ a
& inbenedictione iacob qͣsuos filios be¬
nedix̃. peccã eoꝵ ꝯmemorata gͣuit de¬
cestat᷑. qͣuis meis tribubꝰ. leui sac̾dotał
trib ẽẽ merui̾t. unde &̃ moyses fuit.

Expanded text:
Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, u
Abbreviated transcription (Latin):
pla monstrart̃. ⁊ oportet ut qđ seqͥtur.
polluer̾t templum scm̃ tuũ. ñ in lig¬
nis ⁊ lapidibi. s in ipsis intelligitur
uiuis. construi dic̃ apłs petrꝰ domũ di.
Unde & apłs paulus aꝑtissime dĩc. ⁊ temp¬
lũ inquit dĩ scm̃ est.: qđ estis uos. Hoc ita¬
q templum ꝑsecutores nihis itaq pollue
tiando coegert̃. ⁊ atq ut idolis supplicarẽt.
uehem̃t̃ iustando fecer̃t. Quorum mulcoᷤ
penitencia reꝑauit: atq abilla inqͥnati¬
one mundauit. Peuitentis enĩ uox est.
Et adelicto meo munda me. & cor mundũ
crea in me ds̃: et spm̃ rectũ in noua inuiᷤ¬

Expanded text:
pla monstrarunt; oportet ut quod sequitur, Polluerunt templum sanctum tuum, non in lignis et lapidibus, sed in ipsis intelligatur vivis, construi dicit apostolus Petrus domum Dei Unde et apostolus Paulus apertissime dicit, Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc itaque templum persecutores in his utique polluer cruciando coegerunt, atque ut idolis supplicarent, vehementer instando fecerunt: quorum multos poenitentia reparavit, atque ab illa inquinatione mundavit. Poenitentis enim vox est: « Et a delicto meo munda me; » et, « Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in vis
Abbreviated transcription (Latin):
Qtiod dictũ ẽ morticina: hoc repecitũ
est. cͣñes. E qđ aictum est seruoꝵ tuoꝵ
hoc tepetitum ẽ scõrũ tuoꝵ. Illud tiu̾¬
modo uariatum est. uolatilibꝰ celi. &
bestus tr̃e Meliꝰ sane int̃pretati sunt
qͥmorticina posuerunt: ꝗͣsic̃ qͥdam
mortalia. Morticina eñ dicuntur: nͥ
mortuoꝵ. ⁊ mortalia uͦ etiam uiuorũ
corꝑra nom̃ est. Cum gͦ siẽ dixi ad agͥ¬
colam suũ sp̃e mr̃m uelut poma tnͣ

Expanded text:
repetitum est, carnes; et quod dictum est, servorum tuorum, hoc repetitum est, sanctorum tuorum: illud tantummodo variatum est, volatilibus coeli, et bestiis terrae. Melius sane interpretati sunt qui morticina posuerunt, quam sicut quidam mortalia. Morticina enim non dicuntur nisi mortuorum; mortalia vero etiam vivorum corporum nomen est. Cum ergo, sicut dixi, ad agricolam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ asaphsinagoga inq̃pretat᷑ que est cõ¬
gͣgatio. ⁊ idq nom̃usitate insedit genci
uidõrum. tam̃ eccł̃iam istã posse dici cõ¬
qͣgationẽ. et illũ uete̾m ppͣ dictũ ẽẽ ȩccłiã.
iam malio psalmo satis aꝑteq demons¬
trauimꝰ. Hec gͥ eccłia. hec łieditas dei
ex circumcisione ⁊ pp̃utio congͤgata ẽ.
idẽ expopło israel & excet̾is gentibꝰ. ꝑ
lapidem quẽ reꝓbauert̃ edificantes.⁊
factus est incaput anguli. In qͦ angu¬
lo tamꝗͣ duo parietes: de diu̾so uem¬
entes copularent᷑. Ipse est eiĩ pax nr̃a
qͥfec̃ utͣq unum. ut duos condet inse.:
munũ nouũ homuiẽ. fatiens pacem.
⁊ cõmutaret utrosq inuno corꝑe dõ.
inqͦcorꝑe sumꝰ filii dĩ. clamantes abba
pat̃. Abͥba ꝓpt̾ illoꝵ liguã: pat ꝓpter
redtitam p̃sentie ipsiꝰ ꝓmissionẽ : aic tñ
alio loco. Habeo alias oues ꝗͣ ñs ex hoc o
qͣs erat adducturꝰ. Nonqͥdẽ ꝑsuam p̃¬

Expanded text:
ga interpretetur, quae est congregatio, idque nomen usitatius insederit genti Judaeorum; tamen et Ecclesiam istam posse dici congregationem, et illum veterem populum dictum esse Ecclesiam, jam in alio psalmo satis aperteque monstravimus. Haec igitur Ecclesia, haec haereditas Dei ex circumcisione et praeputio congregata est, id est ex populo Israel et ex caeteris Gentibus, per lapidem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; in quo angulo tanquam duo parietes de diverso venientes copularentur. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter illorum linguam, Pater propter redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt dequas erat adducturus, non quidem per suam pr
Abbreviated transcription (Latin):
parẽ. ⁊ corde seuit.⁊ manu mittis.
uoluntate crudelis. ⁊ sicgͦ spetie pos¬
centis inhoc psalmo futura in impi¬
os uindicta ꝓpħat᷑: ut intelligamꝰ
scõs hoĩes dĩ suos inimicos dilexisse.
uec cuiꝗͣ uoluisse ñ bonũ qd est pie¬
tas in hoc scło.⁊ ec̃nitas infutõ. In pe¬
nis iuditus delectatos. Et u̾cumq
inscͥpturis scis legunt᷑ in homites
odia eorum : odia fuisse uitiorum.
que ipse etiã unꝰqͥsq hominũ odderi
oportet inse: si diligit se. Iam uͦ qđ
ł sic̃ alii corlices habent. inconspectu
tuo gemitꝰ cõpeditoꝵ. ñ facile qͥsq̃
repꝑit comectos incõpedes aꝑsetuto¬
rib scõs. Et si accidit intam magua
atq multiplici uarietate penatũ.
tam raro accidit. ut ñsit cͤdenctum
hoc nusto u̾su qđ cõmemorarat po¬
tissimũ elegisse ꝓpħam. S uimitũ
cõpedes sunt infirmitas ⁊ corrup
tibilitas corꝑis. ⁊ que aggrauat aĩãm.
ꝑtiꝰ enĩ fragilitate uelus quorumdã

Expanded text:
parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis? Sic ergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios vindicta prophetatur, ut intelligamus sanctos homines Dei suos inimicos dilexisse, nec cuiquam voluisse nisi bonum, quod est pietas in hoc saeculo, aeternitas in futuro: in poeis fuisse delectatos; et ubicumque in Scripturis sanctis leguntur in homines odia eorum, odia fuisse vitiorum, quae ipse etiam unusquisque hominum oderit oportet in se, si diligit se. 15. vers.vel sicut alii codices habent, in conspectu tuo gemitus compeditorum: non facile quisquam reperit conjectos in compedes a persecutoribus sanctos; et si accidit in tam magna atque multiplici varietate poenarum, tam raro accidit, ut non sit credendum hoc in isto versu quod commemoraret potissimum elegisse Prophetam. Sed nimirum compeitas corporis, quae aggravant animam. Per ejus enim fragilitatem, velut quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
Hec plebs que ex illa gence x corꝑi acces¬
sit. Heditas dĩ est. Nam qđ ait apłs. ñ
reppulit ds̃ plebẽ suam. ꝗͣ p̃scunt:
ilti psalmo utiq respondit uͥ scͥptũ ẽ.
seqͥt᷑. et ħeditatẽ suam ñdelinquet. Ibi

Expanded text:
ec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum est, sequitur, Et haereditatem suam n
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ ignotus. Notus autẽ seititia famo
Hinc et ipse scđ̃m p̃missam de se ꝓpħiã
lupus rapax manens rapieus. et ad
uesꝑam diuideus escãs .i. pͥus rapiens
ꝑ secutor admortẽ. pꝰea pascens p̃tica¬
tor aduitã. Hu eranc ex illo pͦp heditas
dĩ: unde ait & ipse imnimꝰ apłorum
dodor gentium. Dico gͦ. Nunqͥd rep¬

Expanded text:
Paulus ignotus , notus autem saevitia famoshinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haereditas Dei. Unde et ait ipse minimus Apostolorum , doctor Gentium
Abbreviated transcription (Latin):
facit. cui recte auima fidelis dic̃e pot̃.
Incelligẽ me facito: & ꝑscrutabor legẽ
in nob eam fatiat. ⁊ ut intelligentia
manuũ suarũ nos deducat erutos
ab errore. ⁊ eosq ꝑducat. uͥ iã ñ pos¬
sumꝰ errare. Hic ẽ fruct᷑ ppͥ dĩ. atcen¬
deutis uilegẽ dĩ. ⁊ et uiclinantis aur̃e
suam inu̾ba oris eius: ut dirigat in
tem. S his om̃ib sibi adnuntiatis
ñ solũ adp̃sentẽ uitã. uerũ & adeter¬
nam. nec tm̃ adrecipienda bonoꝵ
denc̃ scimꝰ impletã. Cum enĩ ista ca¬
nent᷑ temꝑib regis dd̃: nicħ tale ad¬
huc contingerat ex adu̾sitate gentiũ
cuutati ierłm nec tẽplo dĩ. qđ nec edi¬
ficatũ adhuc erat. Post morte quip¬
pe dd̃ filiũ eiꝰ salomonẽ templũdõ

Expanded text:
facit, cui recte anima fidelis dicere potest: facit, cui recte anima fidelis dicere potest: Intelligere me facito, et perscrutabor legem in nobis eam faciat, ut in intelligentia manuum suarum nos deducat erutos ab errore, eoque perducat ubi jam non possimus errare. Hic est fructus populi Dei, attendentis legem Dei, et inclinantis aurem suam in verba oris ejus, ut dirigat in tem; sed his omnibus sibi annuntiatis, non solum ad praesentem vitam, verum etiam ad aeternam, nec tantum ad recipienda bonorudenter scimus impletam. Cum enim ista canerentur temporibus regis David, nihil tale adhuc contigerat ex adversitate Gentium civitati Jerusalem, nec templo Dei, quod nec aedificatum adhuc erat. Post mortem quippe David, filium ejus Salomonem Deo templum
Abbreviated transcription (Latin):
Et pauit inqͥd eos: ininnocentia cor¬
dis sui. Qd illo inuocentius qͥullum
peccatũ ñ solum a quo uinc̾etur. ⁊ s
etiã qđ iuncẽt ñ habebat. Et in incel¬
lectib manuũ suarũ dedux̃ eos. Uł
sic̃ alii corbices hñt in innocentia ma¬
nuũ suarũ. Aliꝰ putaret ita congru¬
cntiꝰ potuisse dici ininocentia ma¬
nuũ suarũ. & in incellectu cordis:
hic autẽ qͥ magisꝗͣ alii qͥd loqueret᷑
sciebat. cordi maluit adunge̾ inno¬
centiã. et manibꝰ intelbigentiã. Illud
ꝓpteã ꝗͥtuã existimo: qͥa multi sibi
iudentur innocences. qͥ ñ fatiunt
mala cũ timent. ⁊ ne patiant᷑ si fece¬
rinit. Hellent aũ face̾: si ipune po¬
tuissent. Tales uidi possunt hab̃e
in nocentiã manũi: ñ tam̃ cordis.
&que tandẽ aut qͣlis est ista innocen¬
tia cordis. ñ est uͥ homo factꝰ ẽ aduna¬
ginẽ dĩ. Quod uͦ ait. in intellectu
ille dd̃ de cuiꝰ ẽ iste semine facẽ ñ potãt
in ppͦ. cui sic̃ hõ regnabat. s ille hoc

Expanded text:
t eos, inquit, in innocentia cordis sui. Quid illo innocentius, qui ullum peccatum, non solum a quo vinceretur, sed etiam quod vinceret non habebat? Et in intellectu manuum suarum deduxit eos: vel, sicut aliqui codices habent, in intellectibus manuum suarum. Alius putaret ita congruentius potuisse dici, In innocentia manuum et intellectu cordis: hic autem qui magis quam alii quid loqueretur sciebat, cordi maluit adjungere innocentiam, et manibus intelligentiam. Illud propterea, quantum existimo, quia multi sibi videntur innocentes, qui non faciunt mala, cum timent ne patiantur si fecerint; vellent autem facere, si impune potuissent. Tales videri possunt habere innocentiam manuum, non tamen cordis. Et quae tandem aut qualis est ista innocentia, si cordis non est, ubi homo factus est ad imaginem Dei? Quod vero ait, In intellectu,ille David, de cujus est iste semine, facere non poterat in populo cui sicut homo regnabat; sed ille hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quo reuelante p̾sciunt᷑: s aĩa cũ dõ loqͥ¬
tur pietatis affectu. Que cnĩ ñ uidet¬
ãs: Nam et angłi que hominibꝰ nunti¬
ant: nescientib uuntiant. Que autẽ
dõ nuntiant. ⁊ scienti nuntiant. qͣdo
illi offert orationes nr̃as. et in effabili
incõmutabilẽ consulunt. E iste gͦ hõ
magistro. ñ ignoranti s iudicanti.
ac sic̃ aut approbanti qđ docuit. ⁊ aut
qđ ñ docuit rep̃hiendenti: maxime
qr spetie p̃cantis. ꝓpłia eos inse tnͣfigans
qͥ tunc futi᷑ eẽnt. qͣdo ista ueniebant.
Solent aũ moratione dici dõ qͦ uindi¬
cans fecĩt. et adiungi peticio: ut iam
misereat᷑ & parcat. Hoc mͦ & hnc dic̃tꝰ
aquo p̃dicunt᷑. tamꝗͣ ab eis dicant᷑.
quib accidant: & ipsa deploratio atq

Expanded text:
iuntur; sed anima cum Deo loquitur pietatis affectu quem novit Deus. Nam et Angeli quae hominibus nuntiant, nescientibus nuntiant; quae autem Deo nuntiant, scienti nuntiant, quando illi offerunt orationes nostras, et ineffabili incommutabilem consulunt. Et iste ergo homo magistro non ignoranti, sed judicanti; ac sic, aut probanti quod docuit, aut quod non docuit reprehendenti: maxime quia specie precantis Propheta eos in se transfigurat, qui tunc futuri essent quando ista ventura. Solent autem in oratione dici Deo quae vindicans fecerit. et adjungi petitio ut jam misereatur et parcat. Hoc modo et hic dicuntur a quo praedicuntur, tanquam ab eis dicantur quibus acciderunt; et ipsa deploratio atque
Abbreviated transcription (Latin):
occulta eqͥtate puniret. S eisdem se¬
mite uiam fecit. ut eos tamꝗͣ ex abditis
ꝑangelos malos manifesta scelera ꝓdu¬
cens. ineuidentissimos impios eiuden¬
tissime uindicaret. Abhac potestate. ma¬
lorum angłoꝵ ñ lib̾at hominẽ: nͥ grã
dĩ. de quo dic̃ apłs. Qui exuit nos de
potestate tenebrarũ: et tnͣstulit in reg¬
num filu claritatis sue. Cuiꝰ rei ppͥ iste
figam gerebat. ⁊ cum eẽt erutꝰ de potes¬
tate egiptiorum. et tnͣstͣusit in regnum
t̃re ꝓmissionis ꝓfluentis lac et mel. qđ̃

Expanded text:
occulta aequitate puniret; sed eidem seocculta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cos angelos quibꝰ eadẽ amica sua uitia
ercitarent᷑ inochũ pͥp dĩ. atq adt̃rendoᷤᷤ
et corrigendos bonos illa mirabilia se¬
quent᷑. Illa etiam mala moꝵ que lis
quod p̃dictũ est. aꝑiam inꝑabolis os
meũ. ⁊ ꝑ angłos malos exerceri in eos.
qͥ illis diuina eqͥtate subdiuit᷑ conueni¬
entissime creditur. Neq enĩ cum fit
quod ait apłs. ttlidit illos ds̃ inconcu¬
piscentias cordis illorũ. ut fatiant que
ñ conueniunt. ñ illic mali angeli. ⁊¬
tamꝗͣ in matĩam sui oꝑis u̾santꝰ et gau¬
cent. quib iustissime sublita est in¬
tiositas humana p̃ter eos qͦs libat gr̃a.
Et adhȩc quis idoneus: unde cũ dixis¬
set. misit in eos irã indignationis sue:
illud qđ adliait. uiã fecit semite ire
sue. cuius tandẽ acies suffic̃ penitrare.
ut intelligat capiatq sentenciam in
tanta ꝓfuinditate latitantẽ. Erat enĩ
semita ire dĩ.⁊ quẽ egiptiorũ impietatẽ

Expanded text:
eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his quod praedictum est, Aperiam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in a profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuere. ⁊ sine dubitacione possumꝰ.
mortes peccoꝵ. mortes pͥmitiuorum.⁊
& illud maxime unde religata suus
omĩa. obduratione cordis illorũ. ut pͥpͣ dĩ
nosent dumitrẽ. Hanc em̃ unquissimam
et malignissimã obstinationẽ ds̃ cũ facẽ
ar. ñ instigando et inspirando. s dese¬
rendo fac̃: ut illi oꝑentur infilus diffi¬
dentie.⁊ quod ds̃ debite uisteq ꝑ mit¬
car. Nam et illud quod isaias ꝓpħa dic̃.⁊
rea errauimꝰ. et facti sumꝰ in mundi om̃s:
ea ratione intelligit᷑. Precessit cr̃ aliqͥd
unde ds̃ iustissime iratꝰ. ab eis suũ lum̃
auferret: ut pecca que nulla t̃giuatio¬
ne defendi possunt. ñ eẽ peccã cecitas
humane m̃tis offendet abicinẽ iusticie
deuiando & errando. Et qđ malio psa¬
lino scͥptum est de lns ipsis egiptiis. qđ
as̃ conũtĩt cor eoꝵ ut odissent ppͣ eius:
et dolũ faceñt inseruis eius. bene cͤdit᷑
as̃ fecisse ꝑ illos angelos malos. ut iam
uitiose mentes filioꝵ infidelitatis. ⁊ ꝑ

Expanded text:
buere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicrea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ suꝑtus cõmemorauerat. S repetendi cau¬
sa est ut cõmemorent᷑ et plage qͣs infigͣit e¬
giptus ꝓpt̃ illos. que omĩa utiq recorda¬
ri debuerant. neq existẽ ingͣci. Deniq se
quit᷑. Non sunt recordati manꝰ eiꝰ: die qͣ
redeunt eos de manu tribulantis. Et inci¬
pit dicẽ: que fec̃ egiptus. Losuit inegipto
signa sua. et ꝓdigia sua incampochaneos.
Et conũtit insanguinẽ flumina eoꝵ: et
imbres eorum ne bibent. Uel potiꝰ mana¬
scaturrigines dicimꝰ.⁊ abimo aqͣs ebulli¬
entes. fodunt enĩ egiptu: et sanguinẽ
paqͥs inuenert. Misit meis cinoniam.
et comedit eos. et ranã et disꝑdidit cos.

Expanded text:
 jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manascaturigines dicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et ranam, et di
Abbreviated transcription (Latin):
repetite sunt. Et qđ eũ ñ cognouer̃t ꝑ hoc
repetitũ est: qđ ñ inuocauert nom̃ eius.
Quomͦ gͦ intelligendum est qđ ait dñs
dĩ sui.: ⁊ ñ fac̃ digna. plagis uapulabit
ir̃a tuã: satis hoc ubo indicaũ ꝗͣ mul¬
tã irã uoluit intelligi. unde pꝰea dic̃.
redde uicinis ur̃is septies tm̃. An qr
multũ uit ẽ uit̃ seruos qͥ licet uesciant
uoluntace dĩ sui⁊ tam̃ inuocant¬
nom̃ eiꝰ: & alienos afamilia tanti patͥ fa¬
milias. qͥ sic ignorant dm̃ ut nec inuocẽt
dm̃. Inuocant enĩ ꝓeo ł simulacͣ ł demo¬
nia uł qͣlibet creat᷑am: nec cͤataniͤ qͥ est¬

Expanded text:
repetitae sunt; et quod eum non noverunt, per hoc repetitum est, quod non invocaverunt nomen ejus. Quomodo ergo intelligdomini sui, et facit digna plagis, vapulabit iram tuam, satis hoc verbo indicavit quam multam iram voluerit intelligi: unde postea dicit, Redde vicinis nostris septies tantum. An quia multum interest inter servos, qui licet nesciant voluntatem Domini sui, tamen invocantnomen ejus, et alienos a familia tanti patrisfamilias, qui sic ignorant Deum, ut nec invocent Deum? Invocant enim pro eo vel simulacra, vel daemonia, vel quamlibet creaturam; non Crea
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ heredes. Qđ uͦ ait iacob ser¬
uũ suũ. ⁊ isrł hereditatẽ fuã: more
suo scͥptura repetiuit eandẽ sentenciã.
Nisi forte qͥspiam sic distingue uelit
ut hoc temꝑe iacob seruiat. tunc fit

Expanded text:
missionem haeredes ? Quod vero ait, Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam, more suo Scriptura repetivit eamdem sententiam. Nisi forte quispiam sic distinguere velit, ut hoc tempore Jacob serviat; tunc aut
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsos iacob & isrł. Sic enĩ dictũ ẽ.
ascẽ iacob seruũ suũi: et isrł ħedita¬
tẽ suã. Non eir̃ qr exgentibꝰ sunt iste
oues: ideo ab illo semine alieuati funt.
qđ est ĩ oieph et i̾rł. Sem̃ ẽ enĩ abra¬
he sem̃ ꝓmissionis: de quo ei dñs diẽ.
Inisaac uocabit᷑ tͥ sem̃. Qd exponens
nis deputaut᷑ uisemine. Exgentib
eiũ erant fideles: qͥb dice̾bat. Si aũ¬

Expanded text:
et ipsos Jacob et Israel: sic enim dictum est, et ipsos Jacob et Israel: sic enim dictum est, Pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Non enim, quia ex Gentibus sunt istae oves, ideo ab illo semine alienatae sunt, quod est Jacob et Israel. Semen est enim Abrahae, semen promissionis, de quo ei Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Quod exponens nis deputantur in semine . Ex gentibus enim erant fideles quibus dicebat, Si au
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inde: nc̃ gentiũ reges pascit. Sane: de
pꝰ fecantes inde acceptꝰ ẽ. Ille quippe pͥo¬
res fuer̃t tales: de qualib dr̃ incantico
canticorũ. um eccł̃ie que constat exmul¬
tis .i. uni gregi. cuiꝰ menbra sunt᷑ mul¬
ti reges. De talibꝰ gͦ: ei dicit᷑. Dentes tui:
id est ꝑ qͦs loqueris. uel ꝑ qͦs intorpꝰ
tuũ uelut mortificando cetõs traicis. ⁊¬
hoc itaq sig̾cabant dences tui. sic̃ grex
deconsarũ ascendebans de lauachro.
que om̃s geminos creant. & sterilis ñ
ẽ in eis. Deposuer̃t enĩ tunc uelut uel¬
lera onera scł̃i : ꝗͣdo ante pedes apłoꝵ
admonet apłs pettꝰ sollicitos. quod
x sanguinẽ fuđint. & dic̃. Agite pe¬
nitenciã: & baptiret᷑ unꝰ qͥsq ur̃m in
cata ur̃a. G enuuios aut̃e creauer̃t.
oꝑa scilicet duoꝵ p̃ceptoꝵ gemine
caritatis. dilectionis dĩ. & dilectionis
xximi. Unde sterilis ñ erat in eis.
De post has oues fetantes dd ñ acceptꝰ.
mnc alios greges pascit iugentibꝰ:

Expanded text:
 inde; nunc Gentium greges pascit. Sane de post fetantes inde acceptus ost. Illae quippe priores fuerunt tales, de qualibus dicitur in Cantico canticorum uni Ecclesiae quae constat ex multis, id est uni gregi cujus membra sunt multi greges; de talibus ergo dicitur: Dentes tui, id est, per quos loqueris, vel per quos in corpus tuum, velut manducando, caeteros trajicis; hoc itaque significantes dentes tui, sicut grex detonsarum ascendens de lavacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in eis . Deposuerunt enim tunc velut vellera onera saeculi, quando ante pedes Apostoadmonet apostolus Petrus, sollicitos quod Christi sanguinem fuderint, et dicit. Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in os autem creaverunt, opera scilicet duorum praeceptorum geminae charitatis, dilectionis Dei, et dilectionis proximi: unde sterilis non erat in eis. De post has oves fetantes David noster acceptus, nunc alios greges pascit in Gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtissimas sentiamꝰ. Claret gͥ ista homi¬
nb fieri ꝑbonos & ꝑmalos angelos
posse qͥdem: ꝗͣdo fieri oporteat me
lacet. illum uͭ qͥfac̃ ñ latet. & cui uo¬
lũit is reuelare. Uerũptam̃ ꝗͣtũ nr̃e
uitencionis scͥptura duinia modat᷑

Expanded text:
pertissimas sentiamus . Claret igitur ista homipertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Script
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sam. ⁊ ranas ꝑeosdẽ angłos factas ⁊.
quorum similia etiã magi pharaonis
uenefitiis suis face potuert.⁊ ut augli
mali exutͣq parte consisterent. Inuic illos
afflig̾entes. inde fallentes sc̃m iuditiũ
et dispositionẽ iustissimi. ⁊ om̃ipoten¬
tissum dĩ iuste utentis : ⁊̃ iniqͦꝵ malitia:
ñ audeo dicẽ. Unde enĩ scyiphes ma¬
gi face̾ pharaonis minime potuer̃t.
an quia hoc ꝑmissi ipsi inali angeli
ñ sunt : an quod uerius dicendũ est.
occulta causa est. et uires nr̃e inqui¬
sitionis excedit: Nam si ꝓptea ꝑma
los angełos illa dm̃ fecisse pͥutauimꝰ. ⁊
quia pene ufligebant᷑. ñ benefitia
prestabaut᷑. ⁊ tamꝗͣ nemini ds penas
inroget ꝑangelos bonos. s ꝑ illos ue¬
lut militie celestis carnifices: conseq̃ns
erit ut ⁊̃ sodomã ꝑ angelos malos e¬
u̾sam eẽ cͤdamꝰ. et malos angłos abra¬
ham et loch hospitio suscepisse iude¬
ant᷑. Quod abfit ut contͣ scͥpturas a¬

Expanded text:
 eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas a
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: ds̃ nr̃: fatiemꝰ & audiemꝰ. Notandũ
sane qđ ait. quẽ admodũ patres eorũ:
cũ ꝑ totum psalmi textum tamꝗͣ de ho¬
minib eisdem loqͥ uidet᷑. Apparet tam̃
de illis nunc dici qui iam erant int̾ra
ꝓmissionis: & patres eorũ dictos qͥ inhe¬
inarcũ ꝑu̾sum: Ad aũ hoc sit ineo quod
seqͥt᷑ magis apparet: uͥ ait. Et inira conci¬
tauer̃t eũ incollib siuis. In idolatria eos

Expanded text:
Deus noster, faciemus et audiemus . Notandum sane quod ait, quemadmodum patres eorum: cum per totum Psalmi textum tanquam de hominibus eisdem loqui videretur, apparet tamen nunc de illis dici qui jam erant in terra promissionis, et patres eorum dictos qui in ein arcum perversum. Quid autem hoc sit, in eo quod sequitur magis apparet, ubi ait: Et in iram concitaverunt eum in collibus suis. In idololatriam eos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cussi euĩ sunc: insedibꝰ suif. qđ eius
pene signũ mͥ uidet᷑. qͣ qͥsq crutiabit᷑
si inpostĩora respexit.: que sic̃ apłs des
timare debet ut̃ sterona. Q eĩ sic sus¬
cipunt testam̃tũ dĩ ut utẽ uanitate
ñse exuant: suuiles sunc hostilib ppͥ.
q arceham testam̃ti captiuatã uixta y
dola sua posuer̃t. Et illa qͥdẽ uetera ꝙ̃¬

Expanded text:
cussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Apostolus, aestimare debet ut stercora . Qui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa q
Abbreviated transcription (Latin):
illam intelligamꝰ de qua dictum est.
multi filii deserte magis ꝗͣ eiꝰ que lĩt
uirũ. circuitu eius ẽ ꝑuniu̾sã t̃iam.
Inea quippe lectione ꝓpħica uͥ scͥptũ ẽ.
multi filli deserte: magis ꝗͣ eius que
eadẽ eccłia dilatata ẽ. fructificans et
crescens unnu̾so mundo. ꝗͣdo inomĩ
parte eiꝰ ꝑsecutio seuiebat. ⁊ mr̃m
stragẽ. quoꝵ sanguis sic̃ aqͣ effunde¬
bat᷑. cum magnis lucͥs thesauirorũ
celestium fatiebat. Quod uͦ adinctũ
ẽ ⁊ ñerat qͥsepeliret. auc ñ incrẽibi¬
le debet uidi tam magirũ in aliqͥb
locis fuisse tr̃orẽ. ut sepultores scorũ
corꝑm nulli ꝓrsus existerent.⁊ aut
certeꝰ insepulta cadauera. in multis
locis diu iacẽ potuer̃t. ⁊ donec are¬
ligiosis qͦdãmͦ furto sepelirentur.

Expanded text:
 de qua dictum est, Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum, circuitus ejus est per universam terram: in ea quippe lectione prophetica, ubi scriptum est, Multi filii desertae, magis quam ejus quae eadem Ecclesia dilatata, fructificans et crescens in universo mundo, quando in omni parte ejus persecutio saeviebat, et martyrum stragem, quorum sanguis sicut aqua effundebatur, cum magnis lucris thesaurorum coelestium faciebat. Quod vero adjunctum est, Et non erat qui sepeliret: aut non incredibile debet videri tam magnum in aliquibus locis fuisse terrorem, ut sepultores sanctorum corporum nulli prorsus existerent; aut certe quia insepulta cadavera in multis locis diu jacere potuerunt, donec a religiosis quodammodo furata sepelirentur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ remanser̃t : q̃õ adiuuance fuert qđ
fuer̃t. Nunirũ aut̃e rem illã gestam cõ¬
memorat: ꝗͣdo uicti sunt ab allo philis.
temꝑe heli sac̾lotis. & arca diũ capta ẽ.
& magna strage uastati sunt. Hoc est
qđ dic̃. E reppulic tab̃nadm suo: tab
nałm sirũ u habitauit inhominibꝰ.
Elegant̃ exposuit qͣre reppulerit tab¬
cur ñ repellet tab̃nacłm. qđ utiq ñ ꝓpt̃
se instituerat. s ꝓpt ipsos qͦs iam iudica¬
bat indignos inqͥb habitaret: Et tra
didit incaptiuitatẽ uͥtutẽ eoꝵ: et pulcͥ¬
tudinẽ eoꝵ in manꝰ mimici. Ipsã archã
unde suidebant᷑ inuicti: et unde s pla¬
cebant. uͥtutẽ et pulcͥtudinẽ eoꝵ dicit.
Demq et pꝰea male uiuentes. ⁊ et de tem¬

Expanded text:
 remanserunt, qui Deo adjuvante fuerunt quod fuerunt? Nimirum autem rem illam gestam commemorat, quando victi sunt ab Allophylis tempore Heli sacerdotis, et Arca Domini capta est, et magna strage vastati sunt . Hoc est quod dicit, Et repulit tabernaculum Selom, tabm suum ubi habitavit in hominibus. Eleganter exposuit quare repulerit tabcur non repelleret tabernaculum, quod utique non propter se instituerat, sed propter ipsos, quos jam judicabat indignos iit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici. Ipsam Arcam unde sibi videbantur invicti, et unde sibi plaudebant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male viventes, et de tem
Abbreviated transcription (Latin):
ge amplior est potestas et bonis et mał.
ꝗͣuis utiq maior bonis: s qͣtũ dĩ mitu
atq ordine iubet᷑ aut siuitur sicut ⁊ no¬
bis. Neq euĩ młis: omĩa q̃ uolumꝰ pos¬
sumꝰ. In libro autẽ fidelissimo legimus
li et horrendo impetu consiundo Quod¬
ddiabolo tribuere nemo sideliũ fortassis
auderet: ñ scẽ scͥpture auctoritate leget᷑.
S ille uir dĩ dono iustus et fortis et pie
diabolũ ĩ quod face̾t de istis elem̃tis po¬
terat. ñ tam̃ seruo dĩ nͥ eiꝰ dño uolentẽ
ac ꝑmittente fuisse fact᷑m. Malitiam
qͥs illa inse ꝓbaudo uteret᷑ sciebat. In fi¬
luis uͦ diffidentie tamꝗͣ insiis mancipi¬
is oꝑatur: quẽ ad modũ homines in
peccoribꝰ sins. et illi tam̃ tamꝗͣ dĩ uisto

Expanded text:
ge amplior est potestas, et bonis, et malis, ge amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus li et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et piediabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse facturum; malitiam uis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et i
Abbreviated transcription (Latin):
ut eis ignis p̃ꝑaret᷑ et̃nꝰ : nullus fidetis ig¬
norat. S inmitti ꝑeos inmissionẽ suꝑqͦs¬
libet adũo dño. qͦs liac pena uidicat c̃dig¬
nos. durũ uidet᷑ eis qͥminꝰ idonei s. cogi¬
tare quẽ admodũ sũma dĩ iusticia bene
utat᷑ et mał. Quos qͥdem ꝗͣtũ ꝑtinet ad
corum substantiam. ⁊ qͥs aliꝰ ꝗͣ ipse fec̃:
titur gͦ ds̃ angłis malis. ñ solũ ad pumien¬
psalmꝰ. sic̃ in rege abab. quẽ fallatie spc̃
ex dĩ uoluntate scdux̃. ⁊ ut cadet iubello.
uerũ &̃ ad ꝓbandos et manifestandos
bonos sic̃ fẽc imiob. Quod autẽ ꝑtiuer
adistam matĩalẽ corꝑalẽ insibilium ele¬
et mali. ⁊ qͣtum cuiq pocestas ẽ. ⁊ quẽad¬
lmane. Nam et tra utimͣ et aqua. ⁊ et ae¬
re. ⁊ et igne. ⁊ ñ solum innecessarus rebus
sustentacionis nr̃e: uerũ ꝙ inmultis suꝑ¬
fluis et ludicris.⁊ et mirabilit̾ artifitio¬
sis oꝑib. Nam in numerabilia que ap¬
tractatis modificant᷑. S hec in angłis lon¬

Expanded text:
llus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? titur ergo Deus angelis malis, non solum ad punien sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium eleet mali, quantum cuique potestas est; quemadhumanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae aptractatis modificantur. Sed in haec Angelis lon
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ⁊ asius sic̃ ei placet tractandis. ⁊ ina¬
iore potestate ꝓhibetur: aliud ꝗͣdo ei
potestas &̃ in eos qͥ ab illo alieui sunt
datur. Sicut hõ de pectore suo ꝓhu¬
mano captu fac̃ qđ uult nec sane fac̃
si phibeat᷑ apotestate maiore: de alie¬
no autẽ peccore ut fatiat. ex pectat sͥ
potestatem dare ãbillo incuiꝰ ẽ potes¬
tate. Ibi gͦ potestas que fuerat ꝓhibet᷑.

Expanded text:
 a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas
Abbreviated transcription (Latin):
qͣto int̾nus: uͥ eruti de potestate tene¬
brarũ in regnũ dĩ m̃te tnͣfferim᷑. ⁊ et se¬
cundũ pascua spĩtalia efficiꝰ oues dĩ.
ambulantes in hocscło uelut indeser¬
to.⁊ qm̃ nemini est fides nr̃a confpicua.

Expanded text:
ate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemini est fides nostra conspicua;
Abbreviated transcription (Latin):
diticie. Concupiscentiã quippe qͣ affectꝰ
ocoritur: cõmunẽ cũ peccorib habemꝰ.
Hanc itaq habe domitã et ortinatam.
puditie̾ uirtꝰ est. Mors pͥmitiuoꝵ est.
amissio ipsius iusticie. qua quisq hu¬
mano generi sotialis est. S siue ita se
habeant harũ rerũ figurate fig̾c̃ationes.
siue alit̃ meliꝰ intelligant᷑. quẽ ñ moueat
qđ̃ detẽ plagis ꝑcutiunt᷑ egiptu. et dec̃e

Expanded text:
piscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percut
Abbreviated transcription (Latin):
uuiti. do hoc eñi piatim lnuĩ illa ũba con¬
stringunt uͥ dictum est. aꝑiam in ꝑabo¬
lis os meũ: loqͣr ꝓpositiones abiuitio.
Propter hoc quippe etiam aliqͣ lic die¬
ñ legimiꝰ: cũ om̃s eoꝵ plage in exodo dili
possimꝰ. simul incelligamꝰ etiã cet̾a que
facta eẽ constat. ob aliꝗͣ figata sig̃cationẽ
facta atq conscͥpta. fac enĩ hoc scͥptura:
inmultis locis ꝓpħicoꝵ eloquioꝵ. Dic̃
aliqͥd qđ u illa re gesta ꝗͣ uidet᷑ cõmemo¬
rare ñinuenit᷑. unmo et alit̃ ẽẽ inuenit᷑
ut hinc intelligat᷑ ñ hoc dicẽ qđ ꝑ otest

Expanded text:
 illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicnon legimus, cum omnes eorum plagae in Exodo diligpossumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere q
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ et hic ñ sunt .i. scimpħes. ulcera. tene¬
bre. alie tres cõmemorant᷑. que ibi ñ sunt
.i. rubigo. pruina. et ignis non fulgurũ.
s cui dicta est tͣdita ẽ possessio eoꝵ qđ ibi
ñ legit᷑. Satis autẽ hic exp̃ssum est iuditio
dĩ fieri. hec miłł ꝑ angelos malos in hoc
scło maliguo. tamꝗͣ megipto. et incampo
thianeos uͥ humiles ẽẽ debemꝰ. ⁊ donec ueni¬
at scłm uͥ exaltari ex ista humilitate me¬
ream. Nam et egiptꝰ inhebrea lingua : te¬
nebras ł tͥblationes sigc̃at. Inqͣ lingua
tdianis ficut supͣ cõmemoraui: humile in¬
telligit᷑ eẽ mancdatũ. De angelis gͦ malis
imsto psalmo cũ de ipsis plagis loquet᷑.
sic int̃positũ ẽ qđ ñ tnͣsitorie p̃cẽundũ ẽ.
Misit inqͥt ineos ir̃a indignationis sue:

Expanded text:
, et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum est: Misit in eos, inquit, iram indignationi
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣdim ium̃ta eoꝵ. addidic et possesfio¬
nẽ eoꝵ igni. de uim̃tis gnͣdine occifis. ⁊¬
legit᷑ in exodo. Quod uͦ possessio eoꝵ ig¬
ne cirinata sit: omĩno ñ legit᷑ ꝗͣuis uoces
et ignes c̃gndine fierent. ⁊ sic̃ tomtrua
cũ fulgorib solent. ñ tam̃ scͥptum est a¬
liqͥd tcditũ igui ut arderet. Demq mol
dit locusta. Itẽ qđ hic dicit᷑.⁊ et moros
eoꝵ inpruna. ñ est mexodo. ¶ultum
enĩ pruma. distat agͣndine. Nam sere¬
uis inemalib noctib: pruina tr̃a canes¬
cic. Quia gͥ ista sig̃cent. dicut tractacor
ut pot̾: iudicet lector et audicor ut iustũ
rerũ causis sentire cͣnalit. Cẏnonia canqͥ¬
ni mores sunt: qͥ nec parentes ꝗͣdo nascũ¬
t̃ uident. Rana est loqͣcissima uanitas.
rubigo occulte nocet. Quã etiã eruginẽ:
ñ nulli int̃p̃tati sunt. alii canicula. Qđ
difficillissime apparet. sic̃ est multũ de
se fidere. ⁊ dura est enĩ noxia qͤ hoc in
ledens: infideli scilicet testimonio. Gran¬

Expanded text:
ni jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique modit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet lector et auditor ut justum rerum causis sentire carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, laedens, infideli scilicet testimonio. Gran