comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
zasinus presepe dñi sui: isrł ñ
cognouit me: poplus meus
non intellerit: Nidesme nideẽ
mitiorem tͥ ꝓpħa tuo: Egote cõ¬
ip̃is operib cdamat: Stsimͥ ĩ
quit non creditis. oꝑib credite:
⁊ si non facio opera pacis mei
nolite credere: nec sic tñ enigi¬
lant adintelligendum : Non
suga demonũ ĩ ñ obedientia
elementorũ. non uita mor tuo¬
rum: bestialem hãc ⁊ plusqmͣ
bestialẽ hebitudinẽ abeisde¬
pelłe quiuit: dequa ñ minitꝰ
mirabili ꝗͣ miserabili cecitate
factum est: ut mnillud tã horrẽ¬
dum tamꝙ enormit̾ grossum
facmnꝰ ꝓruerent. dnõ maiesta¬
tis inicientes mamis sac̾legas.
Extunc itaq dici potuit quia ficꝰ
protulit grossos suos: cum iam
indelicet legitima illius popłi
ẽẽ ceperunt quasi in exitu fuper
quomͦ grossi funt cadunt ⁊ cedũt
suborientib ficubus bonis Qm¬
diu inquid non cessauit ficus ꝓ¬
ducere grossos suos: non te uoca¬
ui õsponsa sciens non posse una

Expanded text:
us praesepe domini sui: Israel non cognovit me; populus meus non intellexit . Vides me, Judaec, mitiorem tibi propheta tuo. Ego te comipsis operibus clamat: Etsi mihi, inquit, non creditis, operibus credite: etsi non facio opera Patris mei, nolite credere ; nec sic tamen vigilant ad intelligendum. Non fuga daemonum, non obedientia elementorum, non vita mortuorum, bestialem hanc, et plus quam bestialem hebetudinem ab eis depellere quivit: de qua non minus mirabili quam miserabili caecitate factum est, ut in illud tam horrendum, tamque enormiter grossum facinus proruerint, Domino majestatis injicientes manus sacrilegas. Extunc itaque dici potuit, quia ficus protulit grossos suos, cum jam videlicet legitima illius populi esse coeperunt quasi in exitu super quomodo grossi cadunt, et cedunt suborientibus ficubus bonis. Quandiu, inquit, non cessavit ficus producere grossos suos, non te vocavi, o sponsa, sciens non posse una
Abbreviated transcription (Latin):
patrumur̃oꝵ: Inde inpatibulo
traditurꝰ iam spm̃: consũmatũ
estinquit: O qualem cõsumatõ¬
nem dedit suis grossis ficus hec
maledicta : ⁊ fubĩ eterna aridi¬
tate dampnata O quam nouis
simi sunt peiores pͥorib Incipi¬
ens abinutilib ad ꝑuitiosos per¬
uenit ⁊ uenenatos. O grossum
ni ꝑeumꝙ affectum. õdire ho¬
minẽ qui hominũ ⁊ corpora
minus intellectum grossum
⁊ certe boitinũ: qui dm̃ non
intellexerunt nec inoꝑib dĩ.
Nimiũ me forsan q̃ratur inse¬

Expanded text:
patrum vestrorum . Unde in patibulo patrum vestrorum . Unde in patibulo traditurus jam spiritum: Consummatum est, inquit . O qualem consummationem dedit grossis suis ficus haec maledicta, et subinde aeterna ariditate damnata! O quam sunt novissimi pejores prioribus! Incipiens ab inutilibus, ad perniciosos pervenit et venenatos. O grossum reumque affectum, odire hominem, qui hominum et corpora minus intellectum grossum et certe bovinum, qui Deum non intellexerunt nec in operibus Dei! 5. Nimium me fortasse queratur in
Abbreviated transcription (Latin):
non grossum ingente illa: Nec
accus ꝓfecto. nec affectus. nͨ intel¬
lectus. s nec ritus quein in colen¬
do deum h̃uit: Llam actus inbelł.
affectus inlucris totus erat. intel¬
lectuis in crassitudine littere: cultꝰ
insanguine pecudum ⁊ armen¬
torum: At dicit aliquis: Cumis¬
tiusmodi groᷤ sas nonaliquando
proferre gens illa cessauerit. ergo
non aliqñ tempus putacionis ñ
extitit : quia unũ utriq rei tem¬
pus existere pͥbetur. Non ⁊ ita
dicimꝰ mulieres filios ꝓ creasse
non cum parturiunt s cũ iam
peꝑerunt: dicimꝰ ⁊ arbores edi¬
disse flores suos ñ cum ceꝑunt
florerẽ. s potiuscum desierunt.
Ita hic quoꝙ dictum est. quia fi¬
cus ꝓtulit grossos suos: ñcum
aliquos edidit s cum totoᷤ. idest
cum ad finem peruenit editio:
Queris Quo tempore istiusmodi cõplem̃¬
tum illi populo accidit: cum
xp̃m occidit: Cunc completa :
malitia eiusiuxta quodipe eis
predixerat: implete mensurã

Expanded text:
non grossum in gente illa? Nec non grossum in gente illa? Nec actus profecto, nec affectus, nec intellectus, sed nec ritus, quem in colendo Deum habuit. Nam actus in bellis, affectus in lucris totus erat, intellectus in crassitudine litterae, cultus in sanguine pecudum et armentrorum. 4. At dicit aliquis: cum istiusmodi grossos non aliquando proferre gens illa cessaverit, ergo non aliquando tempus putationis non exstitit, quia unum utrique rei tempus existere perhibetur. Non ita est. Dicimus mulieres filios procreasse, non cum parturiunt, sed cum jam pepererunt. Dicimus et arbores edidisse flores suos, non cum coeperint florere, sed potius cum desierint. Ita hic quoque dictum est, quia ficus protulit grossos suos, non cum aliquos edidit, sed cum totos, id est, cum ad finem pervenit editio. Quaeris quo tempore istiusmodi complementum illi populo accidit? Cum Christum occidit, tunc completa est malitia ejus, juxta quod ipse eis praedixerat: Implete mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
lit inquit sicus grossos suos: et
ut sentio ego que est plebs rideo¬
rum: Qnͣta in hanc saluator
parabolice inenugłio loqui uide¬
tur: ut estillud: Arborem fici ha¬
bebat quidam plantatã in uine¬
am suam: ⁊ c̃. Item Hicete fi¬
culneam. ⁊ om̃s arbores: Etuatha¬
naeli dem̃est: Cumeẽs sub ficu
udite Etrursũ male diẽ ficul¬
neẽ pro eo quod non inuenitin
ea fructũ. Bene ficus: que bona
licet patͥarchar̃ radice prodierit
nũquam tũ in altum proficere.
mĩꝗͣ sehumo accollere uoluit:
numꝗͣ respondere radici proce¬
ritate ramorum. genorositate
florum. fecunditate fructuum.
Male prorsus tibi cum tua radice
cõuenit arbor pusilla. tortuosa.
nodosa. Radix enĩ scã Quid ea
dignũ tuis apparet in ramis : ficꝰ
inquit ꝓtulit grossos suos: Non
hos nobili aradice traxisti : semen
nequam: qd in ea est de spũ scõ
est: ac ꝑ hoc subtiletotum et sua¬
ue. Tibi uñ hi grossi : Etuere quid

Expanded text:
lit, inquit, ficus grossos suos; et, lit, inquit, ficus grossos suos; et, ut sentio ego, quae est plebs Judaeorum. Quanta in hanc Salvator parabolice in Evangelio loqui videtur? ut est illud: Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua etc.; item: Videta ficulneam et omnes arbores : et Nathanaeli dictum est: Cum esses sub ficu, vidi te . Et rursum maledicit ficulneae, pro eo quod non invenit in ea fructum . Bene ficus, quae bona licet patriarcharum radice prodierit, nunquam tamen in altum proficere, nunquam se humo attollere voluit, nunquam respondere radici proceritate ramorum, generositate florum, fecunditate fructuum. Male prorsus tibi cum tua radice convenit, arbor pusilla, tortuosa, nodosa. Radix enim sancta. Quid ea dignum tuis apparet in ramis? Ficus, inquit, protulit grossos suos. Non hos nobili a radice traxisti, semen nequam. Quod in ea est, de Spiritu sancto est; ac per hoc subtile totum ac suave. Tibi unde hi grossi? Et vere quid
Abbreviated transcription (Latin):
quia non ꝑitopera que tempes¬
tiua uenit: Et litt̾aquidem sic.
quid uero sp̃s: Ut plane hoc
loco nonficum intueamur.s
popłm. nempe de hominib
cura est deõnõ dearboribus:
Uere ficus est pop ulus. fragił
carne. paruulus sensu. aĩõ
hum ilis: cuiꝰ pͥmifructus ũ
int̾im noĩ alliidamꝰ. grossi uti¬
q et terreni Nec enĩ populariᷤ
est stu¬
dii pͥmum q̃re¬
re re¬
gnum dei. et
rusti¬
ciam eius. s ut
ait ap¬
latõnem carinshabebunt hu¬
eos fructus fidei assecuturos.
sibonam hũint nouissimam
confessionem: maximeq sicar¬
nisopera elemosinis redemert.
Orgo pͥmi plebium fructus. nec
fructus sunt. nõ magis quam fi¬
cuũ grossi Deniq sidignos post¬
Quem fructũ habuistiᷤ tẽ. in qui¬
busñe erubescitis: Egotñ hoc
loco que uis ppłm int̾pretari li¬
berum puto. unꝰ signãt̃ex pͥmi¬
tur : Neque enĩ ꝓtulerunt dixit
quasi deplurib s qĩ deuna. ꝓtu¬

Expanded text:
quia non perit opera, quae tempesquia non perit opera, quae tempestiva venit. Et littera quidem sic 2. Quid vero spiritus? ut plane hoc loco non ficum intueamur, sed populum: nempe de hominibus cura est Deo, non de arboribus. Vere ficus est populus, fragilis carne, parvulus sensu, animo humilis, cujus primi fructus, ut interim nomini alludamus, grossi utique et terreni. Nec enim popularis est studii primum quaerere regnum Dei et justitiam ejus ; sed, ut ait Aplationem carnis habebunt hueos fructus fidei assecuturos, si bonam habuerint novissimam confessionem, maximeque si carnis opera eleemosynis redemerint. Ergo primi 1472 plebium fructus nec fructus sunt, non magis quam ficuum grossi. Denique si dignos postQuem fructum habuistis tunc in quibus nunc erubescitis? 3. Ego tamen hoc loco non quemvis populum interpretari berum puto: unus signanter exprimitur. Neque enim, Protulerunt, dixit, quasi de pluribus; sed quasi de una, protu
Abbreviated transcription (Latin):
dictus in secula amen: ¶Hx¬
icus ꝓtulit grossos suos.
Ex su periorib pendet
presens locus dixerat
enĩ tempꝰ puta tionis
uenisse: tam ex florib quiiam
apparebant quan exaudita t᷑¬
turis uoce hoc
asserẽs.
Id ip̃m ad huc
exgroᷤ¬
sorum ꝓductio¬
ne afir¬
mat: quia non
solum
ex florib ⁊ uoceturturis exꝑi¬
mentum capit᷑ temporis capit᷑
⁊ exficu Nõ enĩ non est aer indu¬
lgentior tũc: cum ficus grossos
suos ꝓtulerit: ficus flores non
habet.s proflorib grossos mit¬
cit: tempore quo ceterȩ arbores
florent: Et quomodo flores ap¬
parent et transeunt. ad nichil
utiles insi quod secuturi fructꝰ
quidam p̃nũtii suntata et groᷤᷤ¬
si Oriunt᷑: s ĩmature cadunt¬
⁊ dantlocũ maturandi ᷤ : ip̃i mi¬
nime habiles aduescendum:
Othinc ergo ut dixi sumit spõ¬
sus exꝑimentũ temporiset ar¬
gumentũ suasionis ut ñ pigri¬
tetur peregre sponsa aduineas.

Expanded text:
dictus in saecula. Amen. dictus in saecula. Amen. icus protulit grossos suos. . Ex superioribus pendet praesens locus. Dixerat enim tempus putationis venisse, tam ex floribus qui jam apparebant, quam ex audita turturis voce hoc asserens. Id ipsum adhuc ex grossorum productione affirmat; quia non solum ex floribus et voce turturis experimentum capitur temporis; capitur et ex ficu. Non enim non est aer indulgentior tunc, cum ficus grossos suos protulerit. Ficus flores non habet, sed pro floribus grossos mittit tempore quo caeterae arbores florent. Et quomodo flores apparent et transeunt, ad nihil utiles, nisi quod secuturi fructus quidam praenuntii sunt; ita et grossi. Oriuntur, sed immature cadunt, et dant locum maturandis, ipsi minime habiles ad vescendum. Et hinc ergo, ut dixi, sumit sponsus experimentum temporis, et argumentum suasionis, ut non pigritetur pergere sponsa ad vineas,
Abbreviated transcription (Latin):
ad aiãm per utrasꝙ fenestras
ingressꝰ pateat u̾ĩtati Sequi¬
tur. ficus protulit grossos suos.
Non comedamꝰ exeis. nec enim
esui habiles sunt: obĩmaturita¬
hy pocritas designantes Non
abiciamus tamen alias forsitan
hisopus habebimus: Alioquin
satis perse ipõs le uiter ⁊ ante
tempus cadent: sicut fenum
tectorũ quod pͥusquam euella¬
euellatur exaruit: quod ego
deypocritis dictum reor. Non
sine causa. tñ in carmine nup¬
tiali eorum mentio facta est
Erunt sine dubio. ⁊ siñ esu:
usui qualicumq Multa ĩnup¬
tiis preter dapes ne cessarie ꝓ¬
curantur: Ego uͦ istud adõmi¬
nime pret̾eundum existimo.
as extremitatũ sermonis huiꝰ¬
ro indiem alt̾um. ⁊ horam li¬
beriorem An uͦ necessarie uob̾
tune exꝑiri licebit. tm̃ michi
oportimitatẽ. facultatem ꝙ op¬
tineant uota nr̃a ad proferend̃
quod sentio in ur̃am ipõrumedi¬
ficationem in laudem et głã.
qui est super omnia deus bñ¬

Expanded text:
ad animam per utrasque fenestras ad animam per utrasque fenestras ingressus pateat veritati. 10. Sequitur: Ficus protulit grossos suos. Non comedamus ex eis: nec enim esui habiles sunt ob immaturitahypocritas designantes. Non abjiciamus tamen, alias forsitan his opus habebimus. Alioquin satis per se ipsos leviter, et ante tempus cadent, sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur exaruit ; quod ego de hypocritis dictum reor. Non sine causa tamen in carmine nuptiali eorum mentio facta est. Erunt sine dubio, etsi non esui, usui qualicunque. Multa in nuptiis praeter dapes necessarie procurantur. Ego vero istud adeo minime praetereundum existimo, as extremitatum sermonis huro in diem alterum, et horam liberiorem. An vero necessarie, vobis tunc experiri licebit: tantum mihi opportunitatem facultatemque obtineant vota vestra ad proferendum quod sentio, in vestram ipsorum aedificationem, in laudem et gloriam qui est super omnia Deus bene
Abbreviated transcription (Latin):
Audita uisa confirmãt ut duoꝵ
testimoniũ auris loqͦr.⁊ occuli
ratũsit: Propterea dominꝰ aiebat.
nius intimari fidei ualuit cer¬
titudo: Fadem sane in breui eti¬
am uniu̾se t̾re ꝑsuasio facta est:¬
⁊ eodem argumenti cõpendio
Que audistis inquit ⁊ uidistis:
õ uerbum adbreuiatũ attam̃ui¬
num zefficax haud dubiꝰ profec¬
to assero: quodaurib occulisꝰ per¬
cepi Intonat cuba salutaris. co¬
ruscant miracula:⁊ mundꝰ credit .
Cito ꝑsuadetur quod dicitur:
dum quod stupetur ostenditur.
habes aũt quia ꝓfecti apłi pre¬
dicauerũt ubiꝙ dño cooꝑante
⁊ sermonem firmãte. sequenti¬
bus signis: habes inmonte stu¬
penda claritate cranffiguratũ:
⁊ nichominꝰ superna testificatũ
uoce: Habes in iordane similit̾
⁊ columbam designantem: ⁊ uo¬
cem testificantem: Itahec duo ubi¬
que pariter uax. ⁊ signum ad in¬
troducendam fidem ex diuina
largitate concurrunt: ut latiꝰ

Expanded text:
Audita visa confirmant, ut duorum Audita visa confirmant, ut duorum testimonium auris loquor et oculi ratum sit. Propterea Dominus aiebat: nius intimari fidei valuit certitudo. Eadem sane in brevi etiam universae terrae persuasio facta est, et eodem argumenti compendio. Quae audistis, inquit, et vidistis. O verbum abbreviatum, attamen vivum et efficax! Haud dubius profecto assero, quod auribus oculisque percepi. Intonat tuba salutaris, coruscant miracula, et mundus credit. Cito persuadetur quod dicitur, dum quod stupetur, ostenditur. Habes autem quia profecti apostoli praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Habes in monte stupenda claritate transfiguratum, et nihilominus superna testificatum voce . Habes in Jordane similiter et columbam designantem, et vocem testificantem . Ita haec duo ubique pariter, vox et signum, ad introducendam fidem ex divina largitate concurrunt: ut latus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾ frĩs absꝙ liberis defunctisem̃
sucitare ex lege compellebatur:
At ubi insonuit exore celestis t᷑¬
turis cõmendatio illa spadonũ
qui se castrauerũt ꝓpt̾ regnum
dei. ⁊ item alt̾ius cuiusdam cas¬
tissime turturiᷤ ꝯsilium deiir¬
ginib ubiq inualuit: tũc pͥmũ
diciueraciter potuit: quia uox
turturis audita est interra nr̃a.
Argo si interra nr̃a ⁊ flores appa¬
ruerunt ⁊ uox turturis audita
est: profecto ⁊ uisu u̾itas comꝑ¬
ta est ⁊ airoitu. Nox quippe au¬
ditur: flos cernitur. flos mira¬
culũ est. ut nr̃a suꝑior interpre-¬
tacio habet: quod uoci accedens
fructum parturit fidei. Et si fi¬
des exauditu: s exuisu confirma¬
tio est. Sonuituox. splenduit
flos. ⁊ u̾itas decerra orta est perfi¬
dehum cõfessionem. uerbo sig¬
noꝙ pariter cõcurrentib in tes¬
timoniũ fidei: Cestimonia ista
credibilia facta sunt nimis. dum
flos uoci. auri occłus atcestatur.

Expanded text:
frater fratris absque liberis defuncti semen frater fratris absque liberis defuncti semen suscitare ex lege compellebatur? At, ubi insonuit ex ore coelestis turturis commendatio illa spadonum, qui se castraverunt propter regnum Dei ; et item alterius ejusdem castissimae turturis consilium de virginibus ubique invaluit , tunc primum dici veraciter potuit, quia vox turturis audita est in terra nostra. 9. Ergo, si in terra nostra et flores apparuerunt, et vox turturis audita est; profecto et visu veritas comperta est, et auditu. Vox quippe auditur, flos cernitur. Flos miraculum est, ut nostra superior interpretatio habet, quod voci accedens fructum parturit fidei. Etsi fides ex auditu, sed ex visu confirmatio est. Sonuit vox, splenduit flos, et veritas de terra orta est per fidelium confessionem, verbo signoque pariter concurrentibus in testimonium fidei. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis, dum flos voci, auri oculus attestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
strenue atq infatigabiliter ere-¬
quentem: uideas ubiꝙ singu¬
larem ubiq gementem audi¬
as. nec unquam inuiridi ramo
residentẽ prospities: ut tu ab
eo discas noluptatum uirentia
uirulenta uitare: Ad de quod
iniugis mõtiũ.⁊ insummita¬
tib arborũ frequentior illi con¬
uersatio estut quod uł maxi-¬
me ꝓpositum pudicitie decet.
doceat nos t̾rena despicere. et
amare celestia: Exquib colli¬
gitur: quod uox sit turcuris
etiam predicatio castitatis: Nec
enĩ apͥncipio uox ista interris au¬
dita fuit: s magis illa Crescite
⁊ multiplicamini:⁊replete ter¬
ram: Incassum ꝓfecco uox illa
puditicie sonuiss necdum pro¬
palata resurgentium patͥa inqͣ
longe felicius homines neque
nubent neꝙ nubent᷑ S sunt
sicut angłi incelis: Cune uoci
illi tempus suisse tunc dicas cũma¬
ledicto omnis subiacebat steritꝰ
misrbcum patriarche ip̃i plu¬
res simul habebãt urores. cum

Expanded text:
strenue atque infatigabiliter exsestrenue atque infatigabiliter exsequentem. Videas ubique singularem, ubique gementem audias; nec unquam in viridi ramo residentem prospicies, ut tu ab eo discas voluptatum virentia virulenta vitare. Adde quod in jugis montium et in summitatibus arborum frequentior illi conversatio est: ut, quod vel maxime propositum pudicitiae, decet, doceat nos terrena despicere, et amare coelestia. 8. Ex quibus colligitur, quod vox sit turturis etiam praedicatio castitatis. Neque enim a principio vox ista in terris audita fuit, sed magis illa: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Incassum profecto vox illa pudicitiae sonuisset, necdum propalata resurgentium patria: in qua longe felicius homines neque nubent, neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis . Tune voci illi tempus fuisse tunc dicas, cum maledicto omnis subjacebat sterilis in Israel, cum Patriarchae ipsi plures simul habebant uxores, cum
Abbreviated transcription (Latin):
irritam faceret uocem deus:
At ꝙ ip̾e scit quid desideretsp̃s:
quia sccl̃m deum postulat pro
sanctis: Nec soli cõmendant cur¬
turẽ gemitus ꝯmendat ⁊ casti¬
tas huiꝰ deniꝙ m̃ito: digna fuit
dari hostia ꝓuirgineo partu
Sic quippe habes: par turtur̃a
aut duos pullos columbarũ.
Edicet alias quidẽ ꝑ colũbam
sp̃c sanctussolebat designari.
quia tñ libidinosaauis est. nõ
decuit offerrieam insacͥficium
duĩ. nisi ea sane etate que nesci¬
ret libidinem Atturturis nõ
designatur etas: qm̃ agnoscitur
castitas inquacumq etate De¬
inꝙ cõpare uno contenta est: qͦ
amisso alt̾miam non amittit
num̾ositatem in hominibus
nuptiarum redarguens Nam
⁊ si forsitan eulpa ꝓp̃t in cõtinen¬
tiam uenialis est: ip̃a tũ tanta
in ꝯtinentia turpis est: Pudet
ad negotium honestatis rõnem
non posseinhomine: quod na¬
tura possit inuoluere: Cern̾e
est turturem tempore sue ui¬
duitatis. scẽ uiduitatis opus

Expanded text:
irritam faceret Deus? At ipse scit quid desideret Spiritus, quia secundum Deum postulat pro sanctis. 7. Nec soli commendant turturem gemitus; commendat et castitas. Hujus denique merito digna fuit dari hostia pro virgineo partu. Sic quippe habes: Par turturum, aut duos pullos columbarum . Et licet alias quidem per columbam Spiritus sanctus soleat designari; quia tamen libidinosa avis est, non decuit offerri eam in sacrificium Domini, nisi ea sane aetate, qua nesciret libidinem. At turturis non designatur aetas, quoniam agnoscitur castitas in quacunque aetate. Denique compare uno contenta est; quo amisso alterum jam non admittit, numerositatem in hominibus nuptiarum redarguens. Nam etsi forsitan culpa propter incontinentiam venialis est, ipsa tamen tanta incontinentia turpis est. Pudet ad negotium honestatis rationem non posse in homine, quod natura possit in volucre. Cernere enim est turturem tempore suae viduitatis, sanctae viduitatis opus
Abbreviated transcription (Latin):
lorum ꝓmisfio facta est: tunc
incellexerũt homines se non
⁊ futuram inquirere tota aui¬
ditate ceꝑunt. ⁊ tunc pͥmum
manifeste somiit interra uor
regiii dilatõnem moleste ferret.
desidatam patͥam gemitib ⁊ sus¬
pirus alonge salutaretz non ne
cibi uidetur uice fungi gemebũ¬
de ac castissime turturis. q̃ cũq
tunc ergo ⁊ deinceps uox turtu¬
ris audita estinterra nr̃a: Quid¬

Expanded text:
lorum promissio facta est, tunc lorum promissio facta est, tunc intellexerunt homines se non sed futuram inquirere tota aviditate coeperunt; et tunc primum manifeste sonuit in terra vox regni dilationem moleste ferret, desideratam patriam gemitibus et suspiriis a longe salutaret: nonne tibi videtur vice fungi gemebundae ac castissimae turturis, quaecunque tunc ergo et deinceps vox turturis audita est in terra n
Abbreviated transcription (Latin):
axemplũ sane cum in aliis mł¬
tis: tum uł maxime ħ innego¬
tio uerbo efficatius est: dabis
uoci tue uocem turcuris. si qđ
fuades pͥus tibi illut uiderisꝑ
suasisse ualidior operis. quã
oris uox: fac ut loqueris:⁊ nõ
solum me facilius emendas:
s te quoꝙ gͣui liberas probro.
Non iam ꝑtinebit adte: siquis
dicat: Alligant onera grauia.⁊
inportabilia. ⁊ impont̃ eainu̾¬
m̾os hominũ: digito aũt suo
nolunt eamouerez s neq illd
uerearis oportet: Tu qui alios
doces. deipĩn non doces. llox
turturis audita estinterra nr̃a:
donec homines pro dĩ cultu m̾
acceꝑunt. illam utiq lacte et
melle manantẽ: minime se cog¬
nouerunt ꝑ egrinos suꝑ t̾ram.
nec more turturis ingemue¬
runt. ueluti patrie reminiᷤcen¬
tes : magis aũt ꝓpatͥa exilio ab¬
usi dederunt se cõmedere pin¬
guia ⁊ bibere mulsum: Ita tã¬
diu nõ est uoxturturiᷤᷤ audita
interra nr̃ã Hbi ergo regnice¬

Expanded text:
Exemplum sane tum in aliis muExemplum sane tum in aliis multis, tum vel maxime hoc in negotio, verbo efficacius est. Dabis voci tuae vocem virtutis, si quod suades, prius tibi illud cognosceris persuasisse. Validior operis, quam oris vox. Fac ut loqueris, et non solum me facilius emendas, sed te quoque non levi liberas probro. Non jam pertinebit ad te, si quis dicat: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Sed neque illud verearis oportet: Tu qui alios doces, te ipsum non doces . 4. Vox turturis audita est in terra nostra. Donec homines pro Dei cultu meracceperunt, illam utique lacte et melle manantem, minime se cognoverunt peregrinos super terram, nec more turturis ingemuerunt veluti patriae reminiscentes; magis autem pro patria exsilio abutentes, dederunt se comedere pinguia, et bibere mulsum. Ita tandiu non est vox turturis audita in terra nostra. Ubi ergo regni coe
Abbreviated transcription (Latin):
ris : In de sponsus ip̾e: inde duo
incarne una. Sicaro una cur
non et patͥa una: Celum celi
domino inquit: terram aũt de¬
cdit filiis hominũ: srgout filiꝰ
honiinis hereditat terram. ut
dominꝰ subicit. ut cõditor admi-¬
nistrat: ut sponsus cõmunicat.
respuit: Et hoc pro eo quod spon¬
sus tam benigno usus est uerbo:
ut dignatus sit dicere interra nr̃a
llumc cetera uideamꝰ: Noxturtu¬
ris audita estinterra nr̃a Et ħ¬
tempꝰ nĩch̾ ominꝰ putacionis ad eẽ
denuntians: Idiuxta litt̾am Ali¬
as: turturis uox nõ dulce admo¬
dum sonat: s signat dultia
Ip̃a auicula: si emis nõ magni:
si discutis non parui precũ est.
Et uoxquidem gementi ꝗͣ canẽ¬
tisimilior: ꝑ egrinatõnis nostre
nos admonet: Illius libenter
doctoris audionocem: qui ñ sibi
plausum s michi planctum
moneat: uere curturẽ exhibes:
sigemere doceas: Et si ꝑsuade¬
re uis: gemendoid magis quam
declamando stud eas oporte bit.

Expanded text:
ris; inde sponsus ipse; inde duo ris; inde sponsus ipse; inde duo in carne una. Si caro una, cur non et patria una? Coelum coeli Domino, inquit, terram autem dedit filiis hominum . Ergo ut filius hominis haereditat terram, ut dominus subjicit, ut conditor administrat, ut sponsus communicat. respuit. Et haec pro eo quod sponsus tam benigno usus est verbo, ut dignatus sit dicere, in terra nostra. Nunc caetera videamus. 3. Vox turturis audita est in terra nostra. Et tempus nihilominus putationis adesse denuntians. Id juxta litteram. Alias turturis vox non dulce admodum sonat, sed signat dulcia. Ipsa avicula, si emis, non magni; si discutis, non parvi pretii est. Et vox quidem gementi, quam 1469 canenti similior, peregrinationis nostrae nos admonet. Illius doctoris libenter audio vocem: qui non sibi plausum, sed mihi planctum moveat. Vere turturem exhibes, si gemere doceas: et si persuadere vis, gemendo id magis, quam declamando studeas oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ne scit ÷ carmen ni mirũ
amoris est: nec aliis hoc quam
amatoriis fulciri oportuit: Amat¬
⁊ deus: nec aliunde hoc habet.
s ip̃ẽ est unde amat: Et ideo
uehementiꝰ: quia non amorẽ
tam ħt: quam ħ est ip̃e uerũ
quos amat: amicosħt ñ seruos.
deniq amicꝰ sit de magistro:
nec enĩ amicos discipulos dic̾et
si ñ essent: uides amori cedẽ eciã
maiestatem: Ita est fr̃s neminẽ
suscipit amor: s ne despicit qui¬
dem om̃s erequo intuetur qͥ
ꝑfecte se amant ⁊ in se ip̃o celsoᷤᷤ
humiles ꝙ contemꝑat: nec pa¬
um forsitan ad huc ab hac amo¬
ris regula excipi putas: s qui
adheret deo unusspc̃ est: Quid
miraris hoc: Ip̃e factus est tam¬
quam unꝰ ex nob̾. Minus dixi:
nõ tanꝗͣ unus s unus Parum
est parem eẽ honimib homo
est. Inde t̾ram nrãm uendicat
sibi: s quasi patͥam non qͣiͣ posses¬
sionem: Quidni uendicet: Iñ
illi sponsa. iñ substantia corpo¬

Expanded text:
dominum nescit. Carmen nimirum dominum nescit. Carmen nimirum amoris est, nec aliis hoc quam amatoriis fulciri oportuit. Amat et Deus, nec aliunde hoc habet, sed ipse est unde amat. Et ideo vehementius, quia non amorem tam habet, quam hoc est ipse. Verum quos amat, amicos habet, non servos. Denique amicus fit de magistro: nec enim amicos discipulos diceret, si non essent. 2. Vides amori cedere etiam majestatem? Ita est, fratres; neminem suspicit amor, sed ne despicit quidem. Omnes ex aequo intuetur, qui perfecte se amant, et in se ipso celsos humilesque contemperat; nec moum forsitan adhuc ab hac amoris regula excipi putas; sed qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Quid miraris hoc? Ipse factus est tanquam unus ex nobis. Minus dixi: non tanquam unus, sed unus. Parum est parem esse hominibus: homo est. Inde terram nostram vindicat sibi, sed quasi patriam, non quasi possessionem. Quidni vindicet? Inde illi sponsa, inde substantia corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ox turturis audita
est interra nr̃a: Mini¬
me tam dissimulare
queo: quod ecce scđo
isqui decelo est. deterra loqui¬
tur. utiq tam dignant̾. tam
socialiter: quasi unus ẽ terra
sponsus est iste. Quicum p̾mit-¬
teret flores apparuisse interra
adiuuxit nir̃a ⁊ nunc nicħo¬
minus uox inquit turturiᷤᷤ au¬
dita est: interra nr̃a: Orgo¬
ne ratione carebit. deo quidẽ
tam infueta. ne dicã in digna
locutio: Nusquam ut opinor
decelo fic locutum reperies:
nusꝗͣ alibi deterra Aduerte
igitur quante sit fuauitati᷑: de¬
um celi dicere. interra nostͣ.
Quiꝙ terrigene. ⁊ filii hominũ:
audite: Magnificauit dñs fa¬
cere nobiscum Multum illi
cumt̾ra. multum cũ sponsa.
quã de terrissibi asciscere pla¬
cuit: Interra inquit nr̃a. Nõ
plane pͥncipatum sonat uox
ista: s consortiũ: s familiarita¬
tem: Tamquam sponsus hoc
dicit: non tamquam dominꝰ.
Quid: Conditor est. et consortẽ
se reputat: Amor loquitur: qui

Expanded text:
ox turturis audita est in terra nostra . Minime jam dissimulare queo, quod ecce secundo is, qui de coelo est, de terra loquitur: utique tam dignanter, tam socialiter, quasi unus e terra. Sponsus est iste: qui cum praemitteret flores apparuisse in terra, adjunxit nostra; et nunc nihilominus: Vox, inquit, turturis audita est in terra nostra. Ergone ratione carebit Deo quidem tam insueta, ne dicam indigna, locutio? Nusquam, ut opinor, de coelo sic locutum reperies, nusquam alibi de terra. Adverte igitur, quantae suavitatis sit Deum coeli dicere, in terra nostra. Quique terrigenae et filii hominum, audite; magnificavit Dominus facere nobiscum . Multum illi cum terra, multum cum sponsa, quam de terris sibi asciscere placuit. In terra, inquit, nostra. Non plane principatum sonat vox ista, sed consortium, sed familiaritatem. Tanquam sponsus hoc dicit, non tanquam Dominus. Quid? Conditor est, et consortem se reputat! Amor loquitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
operi tamscõ. tam necessario:
Scrutem᷑ iuxta ꝓpħam uias
nerit qͣuotl reprehendat s
cum quod inueñit reprehend.
Tunc te non frustra scrutatꝰ es:
sirursum opꝰ ẽẽ scrutino adũ¬
tisti: St tociens non te sefellit
inquisitio tua: quotiensiteran-¬
dam putau̾is: Si aũt semper
hoc cũ opus est facis: semper
facis: Semꝑ gͦopuseẽ tibi me¬
mineris superm aurilũ. ⁊ mĩe

Expanded text:
operi tam sancto, tam necessario? operi tam sancto, tam necessario? Scrutemur, juxta prophetam, vias nerit quod reprehendat, sed cum, quod invenerit, reprehendet. Tunc te non frustra scrutatus es, si rursum opus esse scrutinio advertisti: et toties non te fefellit inquisitio tua, quoties iterandam putaveris. Si autem semper hoc, cum opus est, facis, semper facis. Semper ergo opus esse tibi memineris superni auxilii, et mise
Abbreviated transcription (Latin):
Quicum onĩs iniciet ad sap̃am
neminẽ ꝯsumat: qm̃ super ue-¬
niens caritas extundit illum
tamꝗͣ hyemem estas: Sstas .i.
caritas est. Que suam uenit:
ĩmo quia uenit sic̃ iustum est
michi sentire deuobis. si caue¬
rit ne cesse est omnẽ hiemalem
imbrem. omnẽ uidelicet anx-¬
ietatis lacͥmam quam amara
recordatio peccati ⁊ timor ante
extorquebat iudicii.Itaq qd̃
non dubius dico. et si non de oĩb
uobis: ꝓ fecto de plurib hic iã
imber abiit ⁊ recessit: Llam et
flores apparentindices pluue
suauioris: ht̃ et estas pluuias
suas suanesetuberes. Quid du¬
lcius lacrimas caritatis: flet
quippe caritas. s examore. nõ
ex merore. flet ex desiderio.
flet cum flentib. Tali imbre
nõ ambigo rigatoᷤ uberiuis ac-¬
tus obedientie ur̃e: quos letus
intueor nõ murmure tetros
ñ tristicia subobscuros. s quo
floridos: Sic sñt: ac si semper
indicit. Quid restat insi ut de
cetero toti incumbamꝰ. huic

Expanded text:
qui cum omnes initiet ad sapientiam, qui cum omnes initiet ad sapientiam, neminem consummat; quoniam superveniens charitas extundit illum, tanquam hiemem aestas. Aestas enim charitas est: quae si jam venit, imo quia venit, sicut justum est mihi sentire de vobis, siccaverit necesse est omnem hiemalem imbrem, omnem videlicet anxietatis lacrymam, quam amara recordatio peccati, et timor ante extorquebat judicii. Itaque quod non dubius dico, etsi non de omnibus vobis, profecto de pluribus hic jam imber abiit et recessit: nam et flores apparent indices pluviae suavioris. Habet et aestas pluvias suas suaves et uberes. Quid dulcius lacrymis charitatis? Flet quippe charitas, sed ex amore, non ex moerore; flet ex desiderio, flet cum flentibus. Tali imbre non ambigo rigatos uberius actus obedientiae vestrae, quos laetus intueor, non murmure tetros, non tristitia subobscuros, sed quofloridos. Sic sunt, ac si semper indicit: quid restat, nisi ut de caetero toti incumbamus huic
Abbreviated transcription (Latin):
inuenis: Quãtumlib in hoc
corpore manẽs ꝓfeceris: errassi
uitia putas emortua ⁊ ñ magiᷤᷤ
comp̾ressa. Uelis nolis intra fi¬
nes tuos habitat iebuseus: sub¬
urgari potest s non extermina.¬
ri. Scioinquit quia non habi¬
tat in me bonũ: Parum est: ni-¬
nempe ip̃ius ista uox est: aut fa
nescis paulatim elangueat:
aut si supercreu̾int suffocetur:
Unumintanto discrimiue cõ¬
gilium est: obseruare diligent̾¬
⁊ mox ut renascencium capita
apparebunt. ꝓmpta seueritate
fuccidere: Non pocest uirtus cũ
uicus pariter crescerez Ergo ut
illa uigeat: istacrescere non sinã¬
tur: Tolle superflua: ⁊ salubria
surgunt: Ntilitati accedit: quic¬
quid cupiditati deniis. Dennis
oꝑam putacõni: Putetur cupi¬
ditas: ut uirtus roboretur: Nlobis
fr̃s putacionis semꝑ est tempus:
sicut semꝑ est opus. Confido enĩ
quia uob̾ hiemps iam transsĩt:
Scitis ꝗͣ hieinem dicam: Timo¬
rem illum qui nõ ÷ in caritate

Expanded text:
invenis. Quantumlibet in hoc invenis. Quantumlibet in hoc corpore manens profeceris, erras si vitia putas emortua, et non magis suppressa. Velis, nolis, intra fines tuos habitat Jebusaeus ; subjugari potest, sed non exterminari. Scio, inquit, quia non habitat in me bonum. Parum est ninempe ipsius ista vox est; aut fanescis, paulatim elangueat; aut, si supercreverint, suffocetur. Unum in tanto discrimine consilium est, observare diligenter, et mox ut renascentium capita apparebunt, prompta severitate succidere. Non potest virtus cum vitiis pariter crescere. Ergo ut illa vigeat, istaccrescere non sinantur. Tolle superflua, et salubria surgunt. Utilitati accedit, quidquid cupiditati demis. Demus operam putationi. Putetur cupiditas, ut virtus roboretur. 11. Nobis, fratres, putationis semper est tempus, sicut semper est opus. Confido enim quia nobis hiems jam transiit. Scitis quam hiemem dicam? Timorem illum, qui non est in charitate,
Abbreviated transcription (Latin):
num̃um: Et cunc denum spõ¬
sa aduineas innitat᷑ ñ quidẽ
ad plantandũ. s ad purandũ
quod płantatũ iã erat: Oportu¬
ne quidem. nam hoc opus pa¬
cis tẽpora reqͥrebat: Qñ etenim
ꝑsecutiõis tẽpore idliceret: Alio¬
quin summ̾e ĩ manris gladios
ancipites fac̾e̾ uindictam ĩna-¬
cionib increpatões inpopulis
alligare reges eorum in cõpedi¬
bus ⁊ nobiles eorũ inmaniciᷤ fer¬
reis. ⁊ facere meis iudiciũ con¬
scriptum: hoc quippe putare
uineas est: ħinquam omnia
uuixł pacis tempore actitant᷑
inpace. Et de his satis: Poterat
ur̃m iurta morẽmeũ de sua
uinea monuissem: Quis enĩ
tta adunguem omnia ãse
suꝑflua resecauit. ut ulse hr̃e
putet putacione dignũ: Credi¬
te michi ⁊ putata repullulant¬
⁊ effugata redeunt ⁊ reaccendũt᷑
extincta ⁊ sopita denno excitã¬
tur. Parum est ergo se mel pu¬
tasse: sepe putandũ est: Iimo
si fieri possit semꝑ quia sẽꝑ qd̃
putari oporteat: si ñ dissimulas

Expanded text:
demum sponsa ad vineas invitatur, non quidem ad plantandum, sed ad putandum quod plantatum jam erat. Opportune quidem: nam id opus pacis tempus requirebat. Quando etenim persecutionis tempore id liceret? Alioquin sumere in manus gladios ancipites, facere vindictam in nationibus, increpationes in populis; alligare reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis; et facere in eis judicium conscriptum hoc quippe putare vineas est: haec, inquam, omnia vix vel pacis tempore actitantur in pace. Et de his satis. 10. Poterat vestrum juxta morem meum de sua vinea monuissem. Quis enim ita ad unguem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putandum est, imo, si fieri possit, semper; quia semper quod putari oporteat, si non dissimulas,
Abbreviated transcription (Latin):
adducentia ad fructũ fidĩ Nã
postquam ille infidelitatiᷤ imb̾
aliquantulũ uł ex parte abut
et recessit. secuta est pluuia mox¬
uoluntaria quam segregauit
deus hereditati sue. ⁊ flores appa¬
rere ceꝑunt: dominꝰ de dit be¬
nignitatem. ⁊ terra nr̃a dedit
flores fuos. itautͥ uno die tria
milia. in alia quinq milia de
populo credent. adeo inbreui
creuit florum min̾tus .i. creden¬
qum multitudo Et non potuit
gelu malitie preualere aduer¬
sus floreres qui apparebãt. nec
exalto: surexerũt ex eis homi¬
nes qui minas hominũ cõtẽp¬
serunt: fortes infide. Passi sñt
quidem quam plurimoᷤ contͣ¬
dictores: s non cesserunt nec
subter fugerũt quo minꝰ ⁊ face¬
rent ⁊ anunciarẽt opera deiz
Nam iuxta illud insalmo. sp̃a¬
liter quidẽ ⁊ seminanerũt ag

Expanded text:
producentia fructum fidei. Nam producentia fructum fidei. Nam postquam ille infidelitatis imber aliquantulum, vel ex parte, abiit et recessit, secuta mox est pluvia voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, et flores apparere coeperunt. Dominus dedit benignitatem, et terra nostra dedit flores suos, ita ut una die tria millia, in alia quinque millia de populo crederent : adeo in brevi crevit florum numerus, id est credentium multitudo. Et non potuit gelu malitiae praevalere adversus flores qui apparebant, nec ex alto, surrexerunt ex eis homines, qui minas 1467 hominum contempserunt, fortes in fide. Passi sunt quidem quamplurimos contradictores; sed non cesserunt, neque subterfugerunt, quominus et facerent, et annuntiarent opera Dei. Nam juxta illud in psalmo spiritualiter quidem: Et semin
Abbreviated transcription (Latin):
iam censeo Omnis enim leniᷤ
etiam lenit̾ descendens pluuia
sisit intempestiua. molesta ÷.
Donec ergo istiusmodi aquȩ peᷤ¬
tilentes occupauerũt t̾ram: ⁊
inualuerunt super eam. tempꝰ
suum uinee non habuerunt:
nec fuit quot sponsamnnitaret᷑
ad putandas uineas. Cet̾m ilł
decurrentib t̾ra apparuit arri¬
da ⁊ flores apparuerunt in ea:
significãtes tempꝰ putacionis
adeẽ: Queris qñ hoc fuit: Qñ
putas: nĩsi cũ refloruit caro .xͥ.
in resurrectione: Sthic primꝰ
conuallium. ihc titputabatur
tiliusioseph auazarech: quodin¬
t̃pretatur flos. Is ergo flos appa¬
ruit pͥmus: non solus. Nam et
multa corpora scõrum qui dor¬
mierant parit̾ surrexerũt qui
ueluti quidã lucidissimi flores
simł apparuerũt in terra nr̃a
Deniꝙ uenerũt in scãm ciuita¬
tem: ⁊ apparuer̃t multis. flores
etiam fuer̃t̃ qui pͥmi credider̃t
de populo: pͥmitie scõrum. flo¬
res corũ miracula: instar florũ

Expanded text:
jam censeo. Omnis etiam Ienis jam censeo. Omnis etiam Ienis et leniter descendens pluvia, si sit intempestiva, molesta est. 8. Donec ergo istiusmodi aquae pestilentes occupaverunt terram, et invaluerunt super eam; tempus suum vineae non habuerunt, nec fuit quod sponsa invitaretur ad putandas vineas. Caeterum illis decurrentibus terra apparuit arida, et flores apparuerunt in ea, significantes tempus putationis adesse. Quaeris quando hoc fuit? quando putas, nisi cum refloruit caro Christi in resurrectione? Et hic primus convallium Jesus , ut putabatur filius Joseph a Nazareth , quod interpretatur flos. Is ergo flos apparuit primus, non solus. Nam et multa corpora sanctorum, qui dormierant, pariter surrexerunt, qui veluti quidam lucidissimi flores simul apparuerunt in terra nostra. Denique venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis . Flores etiam fuerunt qui primi crediderunt de populo, primitiae sanctorum. Flores eorum miracula, instar florum
Abbreviated transcription (Latin):
non bonꝰ ÷ imber: qͥ sterilitatem
magis intulit terris ꝗͣ fertilitatẽ.
Multomagis pͣua doginata here¬
ticorum mali imbreᷤ sũt. q̃ ꝓfru¬
ccibus spinas ꝓducunt ⁊ tͥbulos:
Mali imbres etiam tradiciones
phariseori quas salnator redax¬
guit: ⁊ ip̃i nubes male Et nisi
existimes me iniuriã face̾ moysi.
nam bona nubes est illa. ñ omne
quod pluit. uł ip̃a. bonum tñ
dicã. ne illi cõtradicam qui ait:
Dedi illis it est iudeis p̾cepta ñ
bona haud dtibium quin ꝑmo
ysen: ⁊ iustificationes inquibus
ñ uiuent iuers. Litc̃alis illa u̾bi
causa obseruatio sabbati sonan¬
tis requiem uon donantis. indi¬
ctus sacrificiorum ritus. in ter¬
dictus porcine esus. non nullo¬
rumq similiũ q̃ inmunda ã
moyse ꝑcensentur. pluuia est
hoc totum ex illa nube descen¬
dens: s nolo mnagrum ł ortum
meũ quandoꝙ descendat fuit
sane bona suo tempore: post
tempus siuenerit. non bonã

Expanded text:
non bonus imber est qui sterilitatem non bonus imber est qui sterilitatem magis intulit terris, quam fertilitatem. Multo magis prava dogmata haereticorum mali imbres sunt, quae pro fructibus spinas producunt et tribulos. Mali imbres etiam traditiones Pharisaeorum, quas Salvator redarguit, et ipsi nubes malae. Et nisi existimes me injuriam facere Moysi, nam bona nubes est illa, non omne quod pluit vel ipsa, bonum tamen dicam ne illi contradicam, qui ait: Dedi illis, id est Judaeis, praecepta non bona haud dubium quin per Moysen et justificationes, in quibus non vivent in eis . Litteralis illa, verbi causa, observatio Sabbati, sonantis requiem, non donantis; indictus sacrificiorum ritus, interdictus porcinae carnis esus, nonnullorumque similium, quae immunda a Moyse censentur, pluvia est hoc totum ex illa nube descendens, sed nolo in agrum vel hortum meum quandoque descendat. Fuerit sane bona suo tempore; post tempus si venerit, non bonam
Abbreviated transcription (Latin):
ue nubib pluentib istiu im¬
bres suꝑ eas: que lutũ faciant.
fructum ñ afferant: Nã sic̃ fũt
⁊ bone. ⁊ male arbores ferenteᷤ
queꝙ fructus ꝓsin dissimilitu¬
dine differentes. bone uidelicet
bonos. ⁊ male malos: ita arbi¬
tror nubes. ⁊ bonas que bonos
⁊ malas ẽe que malos pluant
hymbres : St uide ne forte uinue¬
ret nobis hancnubiũ imbriũq
distinctionem: qui dicebat :
Mandabo nubib meis: ne plu¬
ant suꝑeam. haud dubium
quin super uineã imbrẽ: Cur
putas ad iũrisse signant̾ meis.
nisi qr sũt ⁊ male nubes que ñ
sunt eiꝰ: Tolle. tolle. inquiunt
crucisige eum: õ nubes uiolentas
⁊ turbitas. õ imbrem ꝓcellosũ.
õ torrentem iniqͥtatis: enert̾e
magis quam fecundare idoneũ:
Nec nimꝰ malus. munꝰue amarꝰ.
minori licet impetu proruens
imber ille qui subsecutꝰ est: Alioᷤᷤ
saluos fecit. se ipm̃ non potest
dat nũc de cruce:⁊ credimus ei
Philosophor̃ uentosa loquacitas

Expanded text:
Vae nubibus pluentibus istiusmodi imVae nubibus pluentibus istiusmodi imbres super eas, quae lutum faciant, fructum non afferant! Nam sicut sunt et bonae, et malae arbores, ferentes quaeque fructus pro sui dissimilitudine differentes, bonae videlicet bonos, et malae malos: ita et arbitror nubes et bonas, quae bonos; et malas esse, quae malos pluant imbres. Et vide ne forte innuerit nobis hanc nubium, imbriumque differentiam, qui dicebat: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam haud dubium quin super vineam imbrem . Cur putas adjunxisse signanter, meis, nisi quia sunt et malae nubes, quae non sunt ejus? Tolle, tolle, inquiunt, crucifige eum . O nubes violentas et turbidas! O imbrem procellosum! o torrentem iniquitatis, evertere magis, quam fecundare idoneum! Nec minus malus minusve amarus, minori licet impetu proruens, imber ille qui subsecutus est: Alios salvos fecit, se ipsum non potest dat nunc de cruce, et credimus ei . Philosophorum ventosa loquacitas
Abbreviated transcription (Latin):
na tibi uerbi suffocare ꝗͣ fouere
paratõnes s et pc̃cultui uinearũ
omẽm nicħominꝰ inpendẽdã
oꝑam frustraturi. Quos uos me
minc putatis dicere imbreᷤᷤ: Ĩstoᷤᷤ¬
ne quos uidemus currentes ꝑ
aera nubes. turbulento spu
sparg̾e super terram: Nõ ⁊ ita
S quos de terra maerem sur¬
sum ferunt homines turbu¬
lenti sp̃c. ponenteᷤ incelũ os
suũ.⁊ lingua eorũ transiens in
terram tamꝗͣ pluuia amaris¬
sima tram ipãm palustrẽ ac
sterilem facit. ⁊ tã plantis quã
satis inutilẽ: Non quidẽ his uisibi¬
libus atq corporeis. ad nros uti¬
que corporeo ᷤ usus datis: de qͥb
nulla plane sicut nec de bubz
cura ÷ deo: S quib : Profecto
que seuit⁊ plantauit dĩ manus
⁊ nõ hominiᷤ. q̃⁊ uel germina¬
re. ł radicari infide. ⁊ caritate
pot̾ant ⁊ fructꝰ parturire salu¬
tis : si bonis ⁊ temporaneiᷤ imb¬
bus rigarentur: Anme demq
sunt: pro quib xp̃c mortuuᷤ est.

Expanded text:
ere paratiores; sed et cultui vinearum omnem nihilominus impendendam operam frustraturi. 7. Quos vos me nunc putatis dicere imbres? istosne, quos videmus currentes per aera nubes turbulento spiritu spargere super terram? Non est ita. Sed quos de terra in aerem sursum ferunt homines turbulenti spiritus, ponentes in coelum os suum, et lingua eorum transiens in terram, tanquam pluvia amarissima, terram ipsam palustrem ac sterilem facit, et tam plantis quam satis inutilem, non quidem his visibilibus atque corporeis ad nostros utique corporeos usus datis, de quibus nulla plane, sicut nec de bobus cura est Deo. Sed quibus? Profecto quae 1466 sevit et plantavit Dei manus, et non hominis; quae et vel germinare, vel radicare in fide et charitate poterant, et fructus parturire salutis, si bonis et temporaneis imbribus rigarentur. Animae denique sunt, pro quibus Christus mortuus est.
Abbreviated transcription (Latin):
bet multi sint quos ita gemere au-¬
dias: umꝰ ꝑominiũ labra uox so¬
nat: Quidin illiꝰ qui inip̃am ĩ
ore singulorum pro quorumq
necessitatib format: Deniq uni¬
cuiq dacur manifestacio spẽ
ad utilitatem: Sua uox quẽq
manifestum facit: ⁊ presentẽ
indicat: Et audi exeuułgelio

Expanded text:
bet multi sint, quos ita gemere aubet multi sint, quos ita gemere audias, unius per omnium labia vox sonat. Quidni illius, qui ipsam in ore singulorum pro quorumque necessitatibus format? Denique unicuique datur manifestatio Spiritus ad utilitatem . Sua vox quemque manifestum facit, et praesentem ind
Abbreviated transcription (Latin):
tans. Non solum aũt illa s et noᷤ
ip̃i intͣ nos gemimꝰ. ad optio¬
nem filiorum expectantes re¬
demptionem corporis nostri
hoc scientes: quia quam dii suns
misericorditer respondetur:
ꝓpt̾ miseriam inopum ⁊ gemi¬
tũ pauꝑum. ñc exurgam dic̃
chñs fuit ⁊ intempore pacrum
nox ista gementiũ: s rara ⁊ peneᷤᷤ
quẽꝙ̃ suꝰ gemitꝰ: Inde ⁊ dicebat
quis: Secretum meum mͥ: secre¬
tum meũ mͥ s et qui aiebat ge¬
nitus m̾sate non est ab sconditꝰ:
profecto mõstrabat abscondi tũ
eẽ q soli deo non eẽt ab conditꝰ
Et ideo tunc dici nõ potuit. uox
turturis audita est in terra nr̃a
qm̃ secretum ad huc paucorum
iã tunc in multitudinẽ ñ exiuit:
Atubi palam clamatum est q̃sar¬
sum sunt querite. uͥ xp̃c estinde¬
xtera dei sedens ad om̃s iamcepit
quid sibi uult unius expressio:
N oxturturiᷤ inquit: Quare non
sanctis gemitib menarrabili¬
bus: Ita est ip̃e in ducitur gemẽs
qui gementes facit: Et quamili¬

Expanded text:
autem illa, sed et nos ipsi intra nos gemimus, adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemptionem corporis nostri : hoc scientes, quia quandiu sumus misericorditer respondetur: Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus . Fuit et in tempore Patrum vox ista gementium; sed rara, et penes quemque suus gemitus. Unde et dicebat quis: Secretum meum mihi, secretum meum mihi . Sed et qui aiebat: Gemitus meus a te non est absconditus, profecto monstrabat absconditum esse, qui soli Deo non esset absconditus. Et ideo tunc dici non potuit: Vox turturis audita est in terra nostra; quoniam secretum adhuc paucorum jam tunc multitudinem non exivit. At ubi palam clamatum est: Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens , ad omnes jam coepit quid sibi vult unius expressio? Vox turturis, inquit. Quare non sanctis gemitibus inenarrabilibus . Ita est. Ipse inducitur gemens, qui gementes facit. Et quamli
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ubi uult spirat. ⁊ uocẽ
eiꝰ audi ͤ : ⁊ nescis unde ueniat.
aut quouadat: Et si ille nescie¬
bat quilitt̾am occidentem do-
certo. ⁊ cotidiano exꝑimento ip̃o
nosilluminãte ꝓbamꝰ uota et
gemitꝰ nr̃os abip̃o uenire ⁊ ad
dm̃ ire illicq ĩuenire mĩã¬

Expanded text:
inquit, ubi vult spirat, et vocem ejus audis; et nescis unde veniat, aut quo vadat . Etsi ille nesciebat, qui litteram occidentem docecerto et quotidiano experimento, ipso nos illuminante, probamus vota et gemitus nostros ab ipso venire, et ad eum ire, illicque invenire mi
Abbreviated transcription (Latin):
mas ⁊ gemitus cocidianos xp̃i
absentia: Dnẽ ante te omne
desroium meum: ⁊ gemtꝰ m̃s
ate non est abconditus. Labora¬
ui ingemitu meo tuscis: s bea¬
tus qui dicere potuit: Lauabo
ꝑsingulas noctes lectum meũ
lacrimis meis. stratum meũ
eius: gemitus isti comperti sũt.
hoc quippe est qd̃ ip̃e aiebat: Lũ¬
quid possunt inquit filii sponsi
lugere quam diu cum ilł est spõ¬
sus : uenient aũt dies cum au¬
feretur abeis sponsus: ⁊ tũclu¬
gebunt: Ac si diceret : sctune
uox turturis audietur: Ita est

Expanded text:
mas et gemitus quotidianos Christi absentia! Domine, ante te omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Laboravi in gemitu meo, tu scis; sed beatus, qui dicere potuit: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum adventum ejus, gemitus isti comperti sunt. Hoc quippe est quod ipse aiebat. Nunquid possunt, inquit, filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc lugebunt ; ac si diceret: Et tunc vox turturis audietur. 5. Ita est