comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia ñ ꝑmittat. ut uel tunc in te fiat.
Tunc fiet. mͦ interim dum pugnas. dum la-¬
boras. dum ꝑiclitaris: dic dic. Dimitte nob̾
debita nr̃a. Dic om̃mo dum pugnas. dic ue-¬
rum. dic ex animo dic. Si dixerimꝰ quia
peccatum ñ habemꝰ. nosipsos seducimꝰ. Tu
tibi diabolus eris. Nosipsos seducimꝰ. & ue¬
ritas in nobis ñ est. Non enĩ uerum dicimꝰ
dicendo nos ñ habere peccatũ. cum hic non
simꝰ sine peccato. Dicamꝰ gͦ ueritatẽ. ut
aliquando inueniamꝰ securitatẽ. Sit ueri¬
tas in pugna. ut acquiratur securitas in
tum est tibi preceptum. Bonum est tibi ut
sp̃s te uiuificet. ne littera occidat. Uolo ut
uelis. s non sufficit ut uelis. Adiuuandus
es ut plene uelis. & impleas qd uelis. Nam
uis uidere. quid ualeat sine spũ adiuuante
lttera iubens: Ibi quid dixit cum dictũ esset
ubi est mors aculeus tuus. aculeus autẽ mor

Expanded text:
superbia non permittat ut vel tunc in te fiat. superbia non permittat ut vel tunc in te fiat. Tunc fiet. Modo interim dum pugnas, dum laboras, dum periclitaris, dic, dic, Dimitte nobis debita nostra . Dic omnino dum pugnas, dic, verum dic, ex animo dic: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Tu tibi diabolus eris. Nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Non enim verum dicimus, dicendo nos non habere peccatum; cum hic non simus sine peccato. Dicamus ergo veritatem, ut aliquando inveniamus securitatem. Sit veritas in pugna, ut acquiratur securitas in tum est tibi praeceptum. Bonum est tibi ut Spiritus te vivificet, ne littera occidat. Volo ut velis; sed non sufficit ut velis. Adjuvandus es ut plene velis, et impleas quod velis. Nam vis videre quid valeat sine Spiritu adjuvante littera jubens? Ibi dixit. Cum dictum est, Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus aut
Abbreviated transcription (Latin):
noui in quem tumorẽ ꝑgat qd̾ uolo sanare.
Quiesce. adhibeam qd̃ scio. Sufficit tibi gr̃a
inea. ñ tibi sufficiat uoluntas tua. Hȩc etant
utiq uerba certantis & in certamine ꝑiclitan
tis autẽ uerba quȩ erunt. Aerba certantis
dum domꝰ edificatur. uerba triumphantis cum
domꝰ in ultimo dedicat᷑. Ybi est mors conten-¬
tio tua. ubi est mors aculeus tuusꝰ Aculeus
autẽ mortis. pecratũ est. Sic ista dicebat
apłs. quasi ipse iam ibi esset. Deniq post
hȩc uerba quȩ constat esse de futura ꝑcepti-¬
one ñ de p̃senti conflictatione. dicit: tunc
fict. Non mͦ fit: s tunc fiet. Quid tunc fiet:
Sermo qui scͥptꝰ est. Absorta est mors in uicto¬
ria. Ubi est mors contentio tua. ubi est mors
aculeus tuus: Tunc fiet ut nusqͣm sit acu¬
leus mortis. nusqͣm possit inueniri peccatũ.
Quid festinas  Tunc fiet. tunc fiet. Merea¬
tur in te humilitas ut tunc fiat in te: ne

Expanded text:
novi in quem tumorem pergat quod volo sanare. novi in quem tumorem pergat quod volo sanare. Quiesce, adhibeam quod scio. Sufficit tibi gratia mea: non tibi sufficit voluntas tua. Haec erant utique verba certantis, et in certaminetis autem verba quae erunt? Verba certantis, dum domus aedificatur: verba triumphantis, cum domus in ultimo dedicatur. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum. Sic ista dicebat Apostolus, quasi ipse jam ibi esset. Denique post haec verba, quae constat esse de futura perceptione, non de praesenti conflictatione; quandoquidem dicit, Tunc fiet: non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc fiet? Sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Tunc fiet ut nusquam sit aculeus mortis, nusquam possit inveniri peccatum. Quid festinas? Tunc fiet, tunc fiet. Mereatur in te humilitas, ut tunc in te fiat; ne
Abbreviated transcription (Latin):
quod quasi de serpente conficitur. & ꝓpterea
thiriacum nuncupatur. Serpens enim ille. suꝑ¬
biam ꝑsuasit. Gustate. & eritis sicut dii.
Superbiȩ ꝑsuasio ista est. Unde cecidit. inde
deiecit. Merito gͥ uenenũ serpentis. de serpen-¬
te sanatur. Quid ait apłs: Propter qd̾ ter
dñm rogaui. ut auferret eum a me. Tbi est:
adhuc te loquente dicam ecce assum: Propt̃
quod ñ semel. sed iterum & tercio dñm ro¬
gaui. Nonne tunc & ipse dicebat. & tu dñe
usquequo: Sed nunqͥd quia differebat ind̾e
non aderat. & falsum erat adhuc te loquen¬
te dicam ecce assum: Quid enĩ Nedicus qͣn¬
Do dat quoa desid̾eras adest. quando secat ñ
adest.. Nonne sub medici ferramento clamas
ut parcat. & quia magis adest magis secat:
Deniq ut scias quia aderat. uidete quid ter
roganti responderit. Dixit inquit mͥ. Sufficit
tibi gr̃a mea. nam uirtꝰ in infirmitate ꝑfici.¬
tur. Ego inquit notu medicꝰ optimꝰ. ego inqͥt

Expanded text:
quod quasi de serpente conficitur, et propterea quod quasi de serpente conficitur, et propterea theriacum nuncupatur! Serpens enim ille superbiam persuasit. Gustate, et eritis sicut dii : superbiae persuasio ista est. Unde cecidit, inde dejecit. Merito ergo venenum serpentis de serpente sanatur. Quid ait Apostolus? Propter quod ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me. Ubi est, Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum? Propter quod, non semel, sed iterum et tertio Dominum rogavi. Nonne tunc et ipse dicebat, Et tu, Domine, usquequo? Sed numquid quia differebat, ideo non aderat, et falsum erat, Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum? Quid enim? medicus quando dat quod desideras, adest; quando secat, non adest? Nonne sub medici ferramento clamas ut parcat; et quia magis adest, magis secat? Denique ut scias quia aderat, videte quid ter roganti responderit. Dixit, inquit, mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Ego, inquit, novi: medicus optimus, Ego, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum differt adest. & qd̾ differt adest. & diffe-¬
rendo adest: ne p̃properam cum implet uo-¬
luntatẽ suam ꝑfectam. ñ impleat uanitatem
tuam. Non enim fr̃es mei apło paulo ñ aderat.
qui cum certaret ne extolleretur timebat. In mag-¬
nitudine inquit reuelationũ mearũ ne extollar.
Uidete in conflictatione certantẽ. nondum in se-¬
curitate triumphantẽ. In magnitudine reuela¬
tionum mearũ ne extollar. Quis dicit ne ex-¬
tollar. O terror. o tremor. quid dicit ne extol-¬
lar. Tanta eiꝰ uerba sunt retundentia clatio.¬
nem. compescentia tumorẽ. & dicit ne extollar.
Parum est quia dicit ne extollar. uidete medi-¬
camentum qd̃ sibi dicit appositum. Ne extollar
inquit. datus est mͥ stimulus carnis meȩ an-¬
gelus sathanȩ. O uenenum. qd ñ curatur nisi
ueneno. Datus est mͥ stimulus carnis mee an-¬
gelus sathanȩ qui me calaphiret. Caput
cedebatur. ne caput extolleret᷑. O antidotũ

Expanded text:
cum differt adest, et quod differt adest, et diffecum differt adest, et quod differt adest, et differendo adest; ne praeproperam cum implet voluntatem, perfectam non impleat sanitatemulo. Non enim, fratres mei, apostolo Paulo non aderat, qui cum certaret, ne extolleretur, timebat. In magnitudine, inquit, revelationum mearum ne extollar. Videte in conflictatione certantem, nondum in securitate triumphantem. In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Quis dicit, Ne extollar? O terror, o tremor! Quis dicit, Ne extollar? Cum tanta ejus verba sint retundentia elationem, compescentia tumorem, et dicit, Ne extollar? Parum est quia dicit. Ne extollar: videte medicamentum quod sibi dicit appositum. Ne extollar, inquit, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae. O venenum, quod non curatur nisi veneno! Datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Caput caedebatur, ne caput extolleretur. O antidotum,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝓculdubio frẽs mei: erit. Credamꝰ. spe¬
remus: amemꝰ. Erit aliquando uictoria in de-¬
dicatione domꝰ. quȩ mͦ edificatur post capti¬
uitatem. Nouissima enĩ inimica destruet᷑ mors:
cum corruptibile hoc mnduerit incorruptionẽ.
& mortale hoc induerit immortalitatẽ. Pre¬
meditamini uerba triumphantiũ. Ubi est mors
contentio tua. Griumphantiũ ista uox est: ñ
pugnantium. Pugnantiũ autẽ uoc est: mise¬
rere mei dñe q̃m infirmꝰ sum: sana me dñe¬
qm conturbata sunt ossa mea. & anima mea
turbata est ualde. Et tu dñe usquequo. Uide
laborantẽ in certamine. Q. tu dñe usquequo
Quid est usquequo: Quousq ibi ꝓberis. quia
ego subuenio. Si enĩ cito subuenirẽ. luctamen
non sentires. Si luctamen ñ senures. tanqͣm de
tus uirib suꝑbires: & ꝑ istam suꝑbiam nun¬
qͣm ad uictoriam ꝑuenires. Dictum est quidem.
adhuc te loquente dicam ecce assum. Sed d̃s &

Expanded text:
enim procul dubio, fratres mei, erit: credamus, speenim procul dubio, fratres mei, erit: credamus, speremus, amemus, erit aliquando victoria, in dedicatione domus, quae modo aedificatur post captivitatem. Novissima enim inimica destruetur mors, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem. Praemeditamini verba triumphantium: Ubi est, mors, contentio tua ? Triumphantium ista vox est, non pugnantium. Pugnantium autem vox est, Miserere mei Domine, quoniam infirmus sum: sana me, Dssa mea, et anima mea turbata est valde; et tu, Domine, usquequo ? Vide laborantem in certamine. Et tu, Domine, usquequo? Quid est, Usquequo? Quousque probes quia ego subvenio. Si enim cito subvenirem, luctamen non sentires: si luctamen non sentires, tanquam de tuis viribus superbires; et per istam superbiam nunquam ad victoriam pervenires. Dictum est quidem, Adhuc te loquente dicam. Ecce adsum : sed Deus et
Abbreviated transcription (Latin):
a enĩ concupiscit aduersꝰ sp̃m. & spiritꝰ ad¬
lersus carnem. Hȩc enĩ inuicem aduersantur.
t ea quȩ uultis facere ut nulle sint prorsus
uobis rerum illicitarũ concupiscentiȩ. ñ pos¬
stis. Quid gͥ restat: Sp̃u ambulate. E quia
on potestis efficere ut concupiscentias carnis
dnsumatis. concupiscentias carnis ne ꝑficiatis.
uobis. & est alia lex in menbris ur̃is repug¬
laus legi mentis ur̃e. concupiscentias cariisꝰ
ne ꝑfeceritis. Quid enĩ uultis Ut om̃ino ñ
sint concupiscentiȩ carnis. Non uos ꝑmittunt
implere qd̾ uultis. nolite eas ꝑmittere implere
qd̾ uolunt. Q uid uultis. Ut om̃ino ñ sint s
sunt certe. Caro concupiscit aduersus sp̃m.
concupiscat spiritꝰ aduersꝰ carnẽ. ut ñ ea que
uultis faciatis. id est ut ñ sint in uobis ipse
concupiscentiȩ carnis. nec ipse faciant qd uo¬
lunt: ut opus earum ꝑficiatis. Si ñ tibi
in totum ceditur. noli & tu cedere. Priꝰ ȩque-¬
tur pugna. ut sit aliquando uictoria. Erit¬

Expanded text:
concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Haec enim invicem adversantur; ut ea quae vultis facere, ut nullae sint in vobis prorsus rerum illicitarum concupiscentiae, non possitis. Quid ergo restat? Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut concupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. in vobis, et est alia lex in membris vestris repugnans legi mentis vestrae, concupiscentias carnis ne perficeritis. Quid enim vultis? Ut omnino non sint concupiscentiae carnis. Non vos permittunt implere quod vultis; nolite eas permittere implere quod volunt. Quid vultis? Ut omnino non sint. Sed sunt. Caro concupiscit adversus spiritum: concupiscat spiritus adversus carnem. Ut non ea quae vultis faciatis, id est, ut non sint in vobis ipsae concupiscentiae carnis; nec ipsae faciant quod volunt, ut opus earum perficiatis. Si non tibi in totum ceditur, noli et tu cedere. Prius aequetur pugna, ut aliquando sit victori
Abbreviated transcription (Latin):
n m̃enbris legi mentis tuȩ. ex parte inferi-¬
ore id est a carne captiuum te tenet sub lege
peccati: & hoc emendabitur. & hoc tnsiet in
iura uictoriȩ. Tu tantũ clama. tu tantũ inuo¬
ca. Oportet semꝑ orare. & ñ deficere. Inuoca
om̃ino. inuoca aduitoriũ. Adhuc te loquente
dicit ecre assum. post utellige & audis dicen-¬
tem animȩ tuȩ: salus tua ego sum. Cum gͦ
lex carnis repugnare ceperit legi mentis. & cap¬
tiuum te aucere in legem peccati quȩ est in men.¬
bris tius. orando die: confitendo dic. Niser ego
homo. Quid enĩ aliud est homo. Quid est ho¬
no. nisi qd̾ memor es eiꝰ. Dic: miser ego homo.
quia nisi filiꝰ hominis uenisset. perisset homo.
Qrclama in augustus. Ouis me liberabit de
orpore mortis huiꝰ. ubi lex in menbris meis

Expanded text:
nat legi mentis tuae ex parte inferiori, id est, a carne, captivum te tenet sub lege peccati: et hoc emendabitur, et hoc transiet in jura victoriae. Tu tantum clama, tu tantum invoca. Oportet semper orare, et non deficere . Invoca omnino, invoca adjutorium. Adhuc te loquente, dicit, Ecce adsum. Post intellige, et audis dicentem animae tuae, Salus tua ego sum . Cum ergo lex carnis repugnare coeperit legi mentis, et captivum te ducere in lege peccati, quae est in membris tuis: orando dic, confitendo dic, Miser ego homo. Quid enim aliud est homo? Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Dic, Miser ego homo: quia nisi venisset Filius hominis, periisset homo. Exclama in angustiis, Quis me liberabit de corpore mort
Abbreviated transcription (Latin):
dasto aelictum. Si eni lox posset uiuificase
omnimꝰ ex lege esset iusticia. s conclusit scͥptu¬
ra om̃ia sub peccato. Q uomͦ conclusit:. Ne uaga¬
reris. ne p̃cipitareris. ne mergereris. cancellos t
fecit lex: ut ñ inueniendo qua exires. ad gr̃am
conuolares. Sed conclusit scriptura om̃ia sub
pecato. ut ꝓmissio quȩ ꝓmittit ꝑ fidem. Quid
facit: Promittit. Nonquid tu facisꝰ Si tu fac¬
turus esses. p̃nunciator esset d̾s ñ ꝓmissor. Sed
condusit inquit sqͥptura om̃ia sub peccato. ut
ꝓmissio ex fide iãu xp̃i daretur credentibus
Audi daretur. Quid suꝑbis: Audi daretur.
ꝯuia enĩ habes qd̾ ñ accepisti  Ergo quia acui¬
leus mortis peccatũ est. uirtꝰ autẽ peccati lex.
& hoc de bona ꝓuidentia di ut concluderen¬
tur homines sub peccato. & quererent adiuto¬
nem. quererent gr̃am. quererent deũ. ñ de stia
urtute presumerent: ideo & hic cum dixisset.
aculeus autẽ mortis peccatũ urtꝰ autẽ peccati

Expanded text:
posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato. Quomodo conclusit? Ne vagareris, ne praecipitareris, ne mergereris; cancellos tibi fecit lex, ut non inveniendo qua exires, ad gratiam convolares. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio. Qui promittit, quod facit promittit, non quod tu facis. Si tu facturus esses, praenuntiator esset Deus, non promissor. Sed conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Audi, daretur. Quid superbis? Audi, daretur. Quid enim habes, quod non accepisti ? Ergo quia aculeus mortis est peccatum, virtus autem peccati lex; et hoc de bona providentia Dei, ut concluderentur homines sub peccato, et quaererent adjutorem, quaererent gratiam, quaererent Deum, non de sua virtute praesumerent; ideo et hic cum dixisset, Aculeus autem mortis peccatum, virtus autem peccati
Abbreviated transcription (Latin):
infidelium diabolus possidebat. Propter hanc
captiuitatẽ redemptor aduenit. in preciũ nr̃m¬
suum sanguinẽ fudit: fuso suo sanguine cap¬
tiuitatis nr̃ȩ instrumenta deleuit. L ex inquit
apłs spiritalis est: ego autẽ carnalis sum ue¬
nundatus sub peccato. Antea sub peccato uenun¬
dati. sed postea sub gr̃a liberati. Post istã cap¬
tiuitatẽ domꝰ mͦ edificatur. & ut edificetur
eũugłuatur. Sic enuim incipit psalmꝰ ipse. Can¬
tate dño canticũ nouum. Et ne putes domũ
istam in uno angulo edificari. sicut edificant
scismatici uel heretici: attend̾e qd̃ sequitur.

Expanded text:
infidelium diabolus possidebat. Propter hanc infidelium diabolus possidebat. Propter hanc captivitatem Redemptor advenit; pretium nostrum sanguinem suum fudit: fuso suo sanguine, captivitatis nostrae instrumenta delevit. Lex, inquit Apostolus, spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato . Antea sub peccato venumdati, sed postea gratia liberati. Post illam captivitatem, domus modo aedificantur; et ut aedificetur, evangelizatur. Sic enim incipit Psalmus ipse: Cantate Domino canticum novum. Et ne putes domum istam in uno angulo aedificari, sicut aedificant schismatici vel haeretici; attende quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter aduertite. Oꝑarũ dĩ sumꝰ. Adhuc
edificatur templũ dĩ. In capite suo iam dedica¬
tum est: q̃m dñs resurrexit a mortuis deuicta
morte. mortalitate consumpta ascendit in cȩ¬
lum: quia scͥptum de illo erat. ꝑsalmꝰ dedicatio.¬
nis domꝰ. Ideo post passionẽ dicit: conuertisti
luctum meũ in gaudium mͥ. concidisti saccum
meum & accinxisti me iocunditate. ut psallam
tibi gła mea & non compungar. Facta est gͦ
illa edificatio post passionem. dedicatio in resur¬
rectione. Ergo & nr̃a mͦ sit edificatio ꝑ fidem.
ut fiat & ipsa dedicatio ꝑ ultimã resurrectio-¬
nem. Deniq post istum psalmum dedicationis
domꝰ ubi ostendit᷑ resuscitatio capitis nr̃i. alius
est psalmꝰ post istum ñ ante istum: cuiꝰ sic se¬
habet titulus. Quando domꝰ edificabat᷑ post
captiuitatẽ. Recolite captiuitatẽ ubi antea fue-¬
rimus. quando totum mundum uelut massam

Expanded text:
 adhuc  adhuc aedificatur templum Dei. In capite suo jam dedicatum est; quoniam Dominus resurrexit a mortuis, devicta morte, mortalitate consumpta ascendit in coelum: quia scriptus de illo erat Psalmus dedicationis domus. Ideo post passionem dicit: Convertisti luctum meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et accinxisti me jucunditate; ut psallat tibi gloria mea, et non compungar . Facta est ergo illa post passionem dedicatio in resurrectione. Ergo et nostra modo fit aedificatio per fidem, ut fiat et ipsa dedicatio per ultimam resurrectionem. Denique post istum psalmum dedicationis domus, ubi ostenditur resuscitatio capitis nostri, alius est psalmus post istum, non ante istum, cujus sic habet titulus: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Recolite captivitatem, ubi antea fuerimus, quando totum mundum velut massam
Abbreviated transcription (Latin):
feceritis. Caro enĩ concupiscit aduersꝰ sp̃m.
& spiritꝰ aduersꝰ carnẽ. Hȩc enĩ inuicẽ aduer-¬
santur. ut ñ ea quȩ uultis faciatis. Baptuatis
dicebat. sed templũ dei adhuc edificabat. non-¬
dum dedicabat. Uidete frẽs mei quẽ admodũ
cum loca ipsa terrena in melius conuertuntur.
alia diruunt᷑ atq frangunt᷑. alia in meliores
usus cõmutantur: sic & nos sumꝰ. Opera car¬
nis fuerunt in nobis. audistis cum cõmemora¬
rentur. Manifesta autẽ sunt inquit oꝑa carms.
Quȩ sunt: Fornicationes. immundiciȩ uene¬
ficia ñ beneficia id est ñ a bonis dicta s ã ue¬
nenis: contentiones. inimĩciȩ. hereses. inuidiȩ.
ebrietates. & hiis similia deicienda sunt ñ mutan.¬
da: quȩ p̃dico inquit uobis sicut p̃dixi. q̃m qͥ
talia agunt regnũ dei ñ possidebunt. Ista in
nobis tanqͣm ydola frangenda sunt: in usus
autem meliores uertenda ipsa corporis nr̃i menbra.
ut quȩ seruiebant immundiciȩ cupiditatis: ser-¬

Expanded text:
upiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Haec enim invicem, adversantur; ut non ea quae vultis faciatis. Baptizatis dicebat: sed templum Dei adhuc aedificabat, nondum dedicabat. Videte, fratres mei, quemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiaeficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejicienda sunt, non mutanda: quae praedico, inquit, vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Ista in nobis, tanquam idola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda sunt ipsa corporis nostri membra, ut quae serviebant immunditiae cupiditatis, ser
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ñ concupisces. Occasione gͥ accepta. pecca¬
tum ꝑ mandatũ fefellit me: & ꝑ illud occuidua
re legem minantẽ. ad spm fuge adiuuant̃.
Ouod enim lex impetat. fides sperat. Cca¬
ma ad deũ tuũ. adiuiuet te. Non remaneas
sub littera reus. sed sp̃u suo te adiuuet deus
ne tuni sit simnilis suꝑbus iudeus. Cum eĩ

Expanded text:
concupisces. Occasione igitur accepta, peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit . re legem minantem, ad Spiritum fuge adjuvantem. Quod enim lex imperat, fides sperat. Clama ad Deum tuum, adjuvet te. Non remaneas sub littera reus, sed Spiritu suo te adjuvet Deus: ne tibi similis sit superbus Judaeus. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ite uos inquit ueterẽ hominẽ cum actib su-¬
is. & induite nouũ qui scđ̾m deum creatꝰ est
in iusticia & sc̃itate ueritatis. Ergo cantate
dño canticum nouũ. cantate dño om̃is terra.
Cantate & eddificate. cantate & bene canite:
annunciate diem ex die salutare eiꝰ. annun-¬
ciate diem ex die xp̃m eiꝰ. Quid est enĩ salu¬
tare eiꝰ. nisi xp̃m eiꝰ: ꝑro isto salutari. ora¬
bamꝰ in psalmo. Ostende nobis dñe miscđiam
hoc salutare antiqui iusti. d̾e quib dñs dice-¬
bat discipulis. Nulti uoluerunt uidere quȩ
uos uidetis. & ñ potuerunt.& salutare tuũ¬
oñe da nobis. Dixerunt hoc antiqui iusti. sa¬
lutare tuũ dñe da nobis: hoc est xp̃m tuũ
cum in hac carne iuiumꝰ uideamtꝰ. Uideamꝰ in
carne. qui nos liberet a carne. Teniat caro
mundans carnẽ. patiatur caro: & redimat an¬
mam & carnem. Et salutare tuũ dñe da no¬
bis. In hoc desiderio. erat sc̃s ille senex syme¬
on: in hoc inqͣm desiderio erat senex ille sc̃s.

Expanded text:
rem hominem cum actibus suis; et induite novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Ergo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate, et aedificate; cantate, et bene canite. Annuntiate diem ex die salutare ejus: annuntiate diem ex die Christum ejus. Quid est enim salutare ejus, nisi Christum ejus? Pro isto salutari orabamus in Psalmo: Ostende nobis, Domine, miserhoc salutare antiqui justi, de quibus Dominus dicebat discipulis: Multi voluerunt videre quae vos videtis, et non potuerunt . Et salutare tuum da nobis. Dixerunt hoc antiqui justi, Salutare tuum da nobis: Christum tuum cum in hac carne vivimus, videamus. Videamus in carne, qui nos liberet a carne: veniat caro mundans carnem; patiatur caro, et redimat animam et carnem. Et salutare tuum, Domine, da nobis. In hoc desiderio erat ille sanctus senex Simeon: in hoc, inquam, desiderio erat senex ille sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ peccati lex. Quid est uirtꝰ peccati:. Lex:
ñ mala iubendo uel bona ꝓhibendo. immo
uero mala ꝓhibendo & bona iubendo. Ynt¬
tam̃ est peccati lex: quia subintrauit inqͥt
lex ut abundaret delictum. Quid est ut
abundaret delictum Quia ubi gr̃a ñ erat.
auxit ꝓhibitio desideriũ. Et cum quasi de
ppria p̾sumitur uirtute. fadum est grande
uicium. S quid fecit gr̃a. Ubi abundauit
peccatum. suꝑabundauit gr̃a. Penit dñs. totũ
quod ae adam traxisti. tõtum qd̾ tuis prauis
morib addidisti. totũ dimisit: totũ deleuit.
Orationẽ docuit. gr̃ãm ꝓmisit: certamen in-¬
dixit. I aboranti subuenit. uidorẽ corona¬
uit. Itaq inquit apłs. Lex quidem sc̃a. &
mandatũ sc̃m: & iustum & bonum. Quod g̃
bonum est: m factum est morsꝰ Absit. Seã
peccatum. ut appareat peccatũ. Nam quando

Expanded text:
 lex? Non mala jubendo, vel bona prohibendo: imo vero mala prohibendo, et bona jubendo. Virtus autem peccati lex: quia, Subintravit, inquit, lex ut abundaret delictum. Quid est, ut abundaret delictum? Quia ubi gratia non erat, auxit prohibitio desiderium: et cum quasi de propria praesumitur virtute, factum est grande vitium. Sed quid fecit gratia? Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Venit Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; certamen indixit, laboranti subvenit, victorem coronavit, Itaque, inquit Apostolus, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Sed pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tus est atp̃e. ueniebat ille. iste ibat: seu do¬
nec ueniret ille. tre nolebat iste. lam seueit
matura excludebat. sea sincera pietas actmił̃¬
bit. Nđ ubi uenit. at ubi natꝰ est: at u. ̃
portati miai is manib uuidit. & ditnia infal¬
dñe in pace. quia uiderunt octili mei saluta.¬
re tuum. Eoce unde dicebat. ostende nobis añe
Impletum est desideriũ senis. munda ipsiꝰ se¬
nectute uergente ipse ad senem hominẽ ue¬
nit: qui mundũ ueterem inuenit. Ergo si
mundũ ueterem inuenit. audiat mundus
Cantate dño canticũ nouũ. cantate año om̃is
terra. D estruatur uetustas. nouitas surgat.
edificantium. Cantate. dño. benedicite nomen
cius: bene nunciate. qd̾ est grece ȩũugłitate.
ꝯuid: Diem ex die. Quem diem ex die. Sa¬
lutare eiꝰ. Quem diem ex die:Lumen ex lumi¬
ne. filium de patre salutare eiꝰ. Annunciate
in gentib głam eiꝰ. in om̃ib ppłis mirabilia esꝰ.

Expanded text:
tus est Christus, veniebat ille, ille ibat: sed donec veniret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas detinebat. At ubi venit, at ubi natus est, at ubi eum portari matris manibus vidit, et divinam infantuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Ecce unde dicebat, Ostende nobis, DomiImpletum est desiderium senis, mundi ipsius senectute vergente. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem invenit. Ergo si mundum veterem invenit, audiat mundus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra Destruatur vetustas, novitas surgat. aedificantium. Cantate Domino, benedicite nomen ejus. Bene nuntiate, quod est graece evangelizate. Quid? Diem ex die. Quem diem ex die? Salutare ejus. Quem diem ex die? Lumen ex lumine, Filium de Patre, salutare ejus. Annuntiate in gentibus gloriam ejus, in omnibus populis mirabilia ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi quid esse ceꝑimus: ꝓfecto inuenimꝰ
quia sicut homines in meliꝰ commutantur. ita
etiam terrarum loca quȩ prius contra dĩ gr̃am
fuerunt: nunc di gr̃ȩ dicantur. Nos enim si-¬
cut dicit apłs. templum dĩ uiui sumꝰ. Propt̃
qd̃ dicit d̾s. In habitabo in illis. & deambula-¬
bo. Quȩ autẽ hic simulachra fuerant figi no¬
uerant. ambulare ñ nouerant. Deambulat au-¬
tem in nobis p̃sentia maiestatis. si latitudinẽ
inuenerit caritatis. Ad hoc nos exhortans apl̃s.
ait. Dalatamini. ne sitis iugum aucentes cum
infidelib. Si dilatemur. deambulat in nobis d̾s.
Sed ut dilatenur. oꝑetur ipse d̾s.Si enĩ lati¬
tudinem caritatis facit quȩ ñ nouit angustias.
uidete quia d̾s sibi in nobis latitudinẽ facit:¬

Expanded text:
atiam Domini quid esse coeperimus; profecto invenimus quia sicut homines in melius commutantur, ita etiam terrarum loca quae prius contra Dei gratiam fuerunt, nunc Dei gratiae dedicantur. Nos enim, sicut dicit Apostolus, templum Dei vivi sumus; propter quod dicit Deus, Inhabitabo in illis, et deambulabo. Quae autem hic simulacra fuerunt, figi noverant, ambulare non noverant. Deambulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte quia D
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia & nos inucem presentes aspicimꝰ. ita etiã
post resurrectionem mortuoꝵ asstaturi sumꝰ an-¬
te tribunal dei. Hanc enĩ ipsam animã tunc ha¬
bebimꝰ quam m̃ habemꝰ. & in hocipso ꝗto nunc
induimur: sumꝰ corpore suscitandi. Non enim
sicut muta animalia facti sumꝰ. ñ sicut equi &
boues ut ȩterna morte pereamꝰ: qui postq̃m hic
uixerimꝰ alibi iudicabimur. ut aut ꝓ peccatis
penas atit pro bonis oꝑib premia consequamur
peret. in qua ap̃ranoꝵ spes tota consistit. Cre¬
dite frẽs apło predicanti. & nichil de resurrec¬
tione dubitantes aq̃ diem iudicũ uos p̃parate.
An forte sicut impũ & increduli non putatis
fieri posse. ut a mortus resurgamꝰ ᷤ Plane di¬
cat hoc qui om̃ipotentem ñ credit esse d̾m qͥ
hoc ꝓmittit futurũ:. nos autẽ qui scimꝰ d̃i om̃i¬
potentis esse uirtutẽ qua ꝓmisisse d̾m legimꝰ
qd̾ resurrectionẽ faciat mortuoꝵ: ñ possumꝰ

Expanded text:
ecclesia, et nos invicem praesentes aspicimus; ita etiam ecclesia, et nos invicem praesentes aspicimus; ita etiam post resurrectionem mortuorum astaturi sumus ante tribunal Christi. Hanc enim ipsam animam tunc habebimus, quam modo habemus: et in hoc ipso, quo nunc induimur, sumus corpore suscitandi. Non enim sicut muta animalia facti sumus, non sicut equi et boves, ut aeterna morte pereamus: qui postquam hic vixerimus, alibi judicabimur; ut aut pro peccatis poenas, aut pro bonis operibus praemia consequamur peret, in qua Christianorum spes tota consistit. Credite, fratres, Apostolo praedicanti: et nihil de resurrectione dubitantes, ad diem judicii vos praeparate. An forte sicut impii et increduli non putatis fieri posse ut a mortuis resurgamus? Plane dicat hoc, qui omnipotentem non credit esse Deum, qui hoc promittit futurum. Nos autem qui scimus Dei omnipotentis esse virtutem, quia promisisse eum legimus, quod resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ extenditur. ut quod hic seruimꝰ
deo alibi nos seruisse letemur. Hic enim
premia reseruata. Iuste siquidem & ꝓuide. dituna
sapientia. separatut tempꝰ laboris & premil. Hic gͦ
laboramꝰ. hic seruumꝰ deo. & mandata eiꝰ seruamꝰ
ut in futuro sdo id est in celoꝵ regno eterna pre-¬
mia capiamꝰ. Scire enim debemꝰ frẽs dileclissimi
quid nobis scͥptura diuina cõmendat. id est futu¬
rum esse iudicium dei. quod post resurrectionem
complebitur mortuoꝵ. Hoc est qd̾ precipue xp̃i¬
anos ã gentili errore secernit: quia illi hanc tan¬
tummꝰ uitam esse credunt: & ideo sine deo esse &
diuersis peccatis atq criminib non metuunt in-¬
quinani. Nos uero ita in hac uita conuersemtir
ut nos ad aliam p̃paremus. in qua & bonis bo¬
na & malis mala retribuentur: sicut dixit beatꝰ¬
apłs. Om̃s nos manifestari oportet ante tribu-¬
nal xp̃i. ut recipiat unusquisq ꝓut gessit siue
bontum siue malum. Sicut hic modo asstamꝰ in

Expanded text:
tempus extenditur; ut quod hic servimus Deo, alibi nos servisse laetemur. Hic enim praemia reservata: juste siquidem et provide divina sapientia separavit tempus laboris et praemii. Hic ergo laboramus, hic servimus Deo, et mandata ejus servamus; ut in futuro saeculo, id est, in coelorum regno, aeterna praemia capiamus. Scire enim debemus, fratres dilectissimi, quid nobis Scriptura divina commendat, id est, futurum esse judicium Dei, quod post resurrectionem complebitur mortuorum. Hoc est quod praecipue Christianos a gentili errore secernit: quia illi hanc tantummodo vitam esse credunt; et ideo sine Deo esse, et diversis peccatis atque criminibus non metuunt inquinari: nos vero ita in hac vita conversamur, ut nos ad aliam praeparemus, in qua et bonis bona, et malis mala retribuentur, sicut dixit Apostolus, Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque prout gessit, sive bonum, sive malum. Sicut hic modo astamus in
Abbreviated transcription (Latin):
in eo non est. & dedit nobis piꝰ & misericors d̾s
iuitutis suȩ pignus. & grandi testimonio nob̃
spem resurretiõnis ostendit. quia unigenitum
filium suũ ꝓ nobis hominẽ factum & moruũ
ã mortuis suscitauit. Id̾eo enĩ dñs ñr iñc xp̃o¬
nasci ex homine ia est ex maria uirgine. est dig¬
natus. & a uideis crucifigi & die tercia resurgĩ¬
re: ut nos tali exemplo anmati resurrectionem
ex mortuis certissime crederemꝰ. Quam qui noũ
credit futuram. nȩc hoc quidem credit qd̾ xp̃c resit¬
rexit a moritus. Qui autẽ dñm m̃m resurrȩcisse
a mortuis consitetur. nec de sua poterit dubiaꝑ
Abstmnete gͦ uos ab om̃i opere malo. ab mninicids
ab ebrietate. a fornicatione. a furto. a ꝑiurio.
a falso testimonio. a detractione: quia hȩc oñia
odit d̾s. & eos qui ista faciunt puniet in futuro.
Estote autẽ benigni. misca̾es. iuicẽ honorẽ ha¬
bentes: & ea semꝑ oꝑantes quȩ in sc̃is diligit d̾

Expanded text:
in eo non est? Et dedit nobis pius et misericors Dominus in eo non est? Et dedit nobis pius et misericors Dominus virtutis suae pignus, et grandi testimonio nobis spem resurrectionis ostendit; quia unigenitum Filium suum pro nobis hominem factum et mortuum a mortuis suscitavit. Ideo enim Dominus nnasci ex homine, id est, ex Maria virgine, est dignatus, et a Judaeis crucifigi, et die tertia resurgere; ut nos tali exemplo animati, resurrectionem ex mortuis certissime crederemus: quam qui non credit futuram, nec hoc quidem credit, quod Christus resurrexerit à mortuis. Qui autem Dominum Jesum resurrexisse a mortuis confitetur, nec de sua poterit dubitare. Abstinete ergo vos ab omni opere malo, ab inimicitiis, ab ebrietate, a fornicatione, a furto, a perjurio, a falso testimonio, detractione: quia haec omnia odit Deus, et eos qui ista faciunt, puniet in futuro. Estote autem benigni, misericordes, invicem honorem habentes, et ea semper operantes, quae in sanctis suis diligit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
tens est & ea ex nichilo condidit. secreta sua
uirtute. ꝓducit. Hinc iam ad campos & prata
respicite. quȩ estate tnsacta herbis suis spolian¬
tur ac florib. & nuda remanent ipsa spacia
terrarum: sed iterum ueris tempore reuestiuntur
& nouo ubiq germine incipiente letatur agri¬
cola. Certe herba quȩ ante uixit & monitur
rursus reuiuscit ex semine. sic etiã & nr̃m corpꝰ
Ideo credimꝰ futurũ ut arbores & herbe & om̃ia
reuiuiscant. quia illa iam facta cognoscimꝰ. Un¬
de autem cognoscere possumꝰ quia mortui resur¬
gunt. cum adhuc ã mortuis nemo surrexerit:
Quisq hoc dicis uel cogitas. audi patienter &
intellige sapienter. Ideo enĩ dñs ñr m̃c xp̃c
dubitares. Tamen quom̾ potes dubitare quia
nos sumꝰ resurrecturi a mortuis. cum hoc ꝓmittat
d̾s qui nescit aliquando mentiri. qui & potest fa-¬
cere qͥqͥd uult quia om̃ipotens est. & implet om¬
ma que ꝓmitit quia uerax est & mendacium

Expanded text:
tens est, et ea ex nihilo condidit, secreta sua tens est, et ea ex nihilo condidit, secreta sua virtute producit? Hinc jam ad campos et prata respicite, quae aestate transacta herbis suis spoliantur ac floribus, et nuda remanent ipsa spatia terrarum; sed iterum veris tempore revestiuntur, et novo ubique germine incipiente laetatur agricola. Certe herba quae ante vixit et moritur, rursus reviviscit ex semine: sic etiam et nostrum corpus Ideo credimus futurum ut arbores, et herbae et omnia reviviscant, quia illa jam facta cognoscimus; unde autem cognoscere possumus quia mortui resurgunt, cum adhuc a mortuis nemo surrexerit? Quisquis hoc dicis vel cogitas, audi patienter, et intellige sapienter. Ideo enim Dominus noster Jesdubitares. Tamen quomodo potes dubitare, quia nos sumus resurrecturi a mortuis; cum hoc promittat Deus, qui nescit aliquando mentiri, qui et potest facere quidquid vult, quia omnipotens est; et implet omnia quae promittit, quia verax est, et mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
mortua & putrefacta uiuificat ꝑ quȩ in hoc scło
uiuas: multõmagis teipsum resuscitabit ut ui¬
uas in ȩternum. Qui illa reparat quȩ tibi neces-¬
saria sunt: quomͦ teipsum ñ reparat. ꝓpter quẽ
& alia reparare dignatꝰ est. Itaq si uelimꝰ con
siderare quȩ in isto scło uidemꝰ diuinȩ ammini¬
strationis opera. signa sunt futuroꝵ. Tota gͦ
mundi huiꝰ amministratio. testimoniũ est tesurre-¬
ctionis future. Uidemꝰ certe hyemis aduentu
arbores spoliari pomis. nudari folũs: sed eas rur-¬
sus uerno tempore speciem resurrectionis expri-¬
mere. Quȩ primo quidẽ incipiunt turgere in
geminis. tunc ornari in fiorib. uestiri in folũs:
& postmodum pomis grauari. Interrogo te in-¬
fidelis homo qui de resurrectione dubitas. ubi
sint ista quȩ tempore quo d̾s disposuit ꝓducun-¬
tur. Dic mͥ ubi latitant anteqͣm ꝓducantur quę
nusq̃m quidem uident̃. s tamen d̃s qui om̃ipo-¬

Expanded text:
mortua, et putrefacta vivificat, per quae in hoc saeculo mortua, et putrefacta vivificat, per quae in hoc saeculo vivas; multo magis te ipsum resuscitabit, ut vivas in aeternum. Qui illa reparat, quae tibi sunt necessaria; quomodo te ipsum non reparat, propter quem et alia reparare dignatus est? 4. Resurrectionsiderare quae in isto saeculo videmus, divinae administrationis opera signa sunt futurorum. Tota ergo hujus mundi administratio testimonium est resurrectionis futurae. Videmus certe hiemis adventu arbores spoliari pomis, nudari foliis; sed eas rursus verno tempore speciem resurrectionis exprimere: quae primo quidem incipiunt turgere in gemmis, tum ornari in floribus, vestiri in foliis, et postmodum pomis gravari. Interrogo te, infidelis homo, qui de resurrectione dubitas: Ubi sunt ista, quae tempore quo Deus disposuit producuntur? Dic mihi, ubi latitant antequam producantur, quae nusquam quidem videntur; sed tamen Deus, qui omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
S te appello quicumq infideli animo de resur.¬
rectione dubitas. & putas mortuos ñ posse sus¬
citari. Quid est ampliꝰ ex nichilo homines fa-¬
cere qui uiuant. an eos qui facti sunt atq iuxe¬
runt reparare post mortẽ. Utiq plus est face-¬
re qd̾ nunq̃m fuit. qͣm reparare qd̾ fuerit. Quo-¬
mͦ g̃ impossibile esse dicis. ut d̾s qui hominẽ
citare ñ potest conuersos in puluerẽ. qui si ettã
in nichilum redigeremur facere poterat ut esse¬
mus. sicut & fecit nos esse cum antea nunq̃m
fuissemꝰ. Ita enĩ beatꝰ apłs paulus dixit.
S dicunt aliqui. Quom̃ resurgunt mortui:
Quali autẽ corpore ueniunt Insĩpiens tu qd̃
seminas ñ uiuificat᷑. nisi priꝰ moriat᷑. Se quod
seminas ñ corpꝰ qd̾ futurũ est seminas. s nudũ
granum ũtputa tritici aut alicuiꝰ ceteroꝵ. Deus
autem dat illi corpꝰ sicut uoluit. & unicuiq se¬
minum ꝓprium corpꝰ. Noli gͦ incredule homo de
resurrectione dubitare. quia qui grana seminũ

Expanded text:
 te appello, quicumque infideli animo de resurrectione dubitas, et putas non posse mortuos suscitari. Quid est amplius, ex nihilo facere homines qui vivant; an eos qui facti sunt atque vixerunt, reparare post mortem? Utique plus est facere quod nunquam fuit, quam reparare quod fuerit. Quomodo ergo impossibile esse dicis ut Deus, qui hominem citare non potest conversos in pulverem, qui si etiam in nihilum rediremus, facere poterat ut essemus; sicut et fecit nos esse, cum antea nunquam fuissemus? Ita enim beatus apostolus Paulus dixit: Sed dicunt aliqui, Quomodo resurgunt mortui? quali autem corpore veniunt? Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur: et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, ut puta tritici aut alicujus caeterorum: Deus autem dat illi corpus, sicut voluit, et unicuique seminum proprium corpus . Noli ergo, incredule homo, de resurrectione dubitare. Qui grana seminum
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicere. indignantib dicerent. iratis dic̾e̾nt.
aliquando & illi ponerent indiguationem.
more oculi quos curamꝰ. Non dico ut cura¬
re cessemus. s ut ñ insultationib ad maiores
amaritudines. ꝓuocemꝰ. Rationem lenit̾ red¬
damus ñ de uirtoria suꝑbe exultemus. seruũ
cnim dñi litigare ñ oportet. apłs dicit s mitẽ
ẽẽ. ad om̃s. docibilem. patientẽ. in modestia cor¬
ripientẽ diuersa sentientes. ne forte det illis ds̃

Expanded text:
ista dicere: indignantibus dicerent, iratis dicerent, ista dicere: indignantibus dicerent, iratis dicerent, aliquando et illi ponerent indignationem, more oculi quos curamus. Non dico ut curare cessemus; sed ut non insultationibus ad majores amaritudines provocemus; rationem leniter reddamus, non de victoria superbe exsultemus. Servum enim Domini litigare non oportet, Apostolus dicit, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentien
Abbreviated transcription (Latin):
te quis corrupit ut dampnares te: Utinã
uel detumescente animositate cogitent.
Ad se redeant. se interrogent. se discutiant.
sibi respondeant. ꝓ ueritate ñ tuneant eos
quib falsitatẽ diutissime uendideriuit. Ip¬
sos enim timent offende. E rubescunt hu¬
manȩ infirmitati. & non erubescunt inuic¬
tissimȩ ueritati. Utiq hoc timent. ne dicat᷑
cis. Quare gͦ nos decepistis: Quare nos sedux¬
istis: Quare tanta mala & falsa dixistis:
Respondere deb̾ent. si dm̃ timerent. Huma¬
num fuit errare. diabolicum ẽ. ꝑ animosita¬
tẽ inerrore manere. Meliuis quidem erat
si nunquam erraremꝰ. s uel quod scdm ẽ fa¬
ciamus. ut crrorem aliquando emendemꝰ.
Deccpimus quia decepti eram falsa p̃dica-¬
uimus. quia p̃dicantib falsa credidimꝰ. Di¬
cant suis. simul erraiuinus. sunul ab errore
recedamꝰ. Duces uob̃ fuimꝰ. ad foueam. secuti
estis cum ducereius ad foueam. & ñ sequi¬
mini cum ducimus ad ȩccłam: Possent

Expanded text:
te quis corrupit, ut damnares te? CAPUT Xte quis corrupit, ut damnares te? CAPUT Xvel detumescente animositate cogitent; ad se redeant, se interrogent, se discutiant, sibi respondeant, pro veritate non timeant eos quibus falsitatem diutissime vendiderunt. Ipsos enim timent offendere; erubescunt humanae infirmitati, et non erubescunt invictissimae veritati. Utique hoc timent, ne dicatur eis: Quare ergo nos decepistis? quare nos seduxistis? quare tanta mala et falsa dixistis? Respondere deberent, si Deum timerent: Humanum fuit errare, diabolicum est per animositatem in errore manere. Melius quidem erat si nunquam erraremus: sed vel quod secundum est faciamus, ut errorem aliquando emendemus. Decepimus, quia decepti eramus: falsa praedicavimus, qui praedicantibus falsa credidimus. Dicant suis: Simul erravimus, simul ab errore recedamus. Duces vobis fuimus ad foveam, et secuti estis cum duceremus ad foveam; et nunc sequimini cum ducimus ad Ecclesiam. Possent
Abbreviated transcription (Latin):
ore semꝑ habeatis. Non potuit cnum ꝓ no¬
bis breuior & certior. & liquidior fieri senten¬
tia. Quid ergo dix̃ cum hoc obiceremꝰ. sic
ñ p̃iudicant isti ccciliano. quomͦ nec illi pͥ-¬
quidum. uerum. Non enim sciuit quid
dix̃. s cayphȩ similis. cum. eẽt. poutifex ꝓpħa¬
uit. N ec causa causȩ p̃iudicat. nec ꝑsona
ꝑsonȩ. Si nec causa cause. nec ꝑsona ꝑsonȩ
p̃udicat. gͥ unꝰquisq suam sarcinam por-¬
tat. E at nunc & obiciat tͥ cecilianum. ñ tͥ
cuicũq homini. s orbi ipsi terrarum obici¬
at cecilianũ. Quod cum facit. innocentem
obicit innocentib. Prsus gesta indicabunt
liquidissime. Purgatꝰ ẽ. cccilianus s. fac eũ
non purgatum. fac criminosum inuentũ.
Audi uocem tuam. ab orbe terrarum. Nec
causa causȩ. nec ꝑsona ꝑsonȩ p̃iudicat. Ani-¬
ma h̾e̾tica. insanabilis. animosa. cum tu in
te sententiã dicas. iudicem quid accusas:
Su llum ego corrupi. ut iudicaret ꝓme.

Expanded text:
ore semper habeatis. Non potuit enim pro noore semper habeatis. Non potuit enim pro nobis brevior, et certior, et liquidior ferri sententia. Quid ergo dixit, cum hoc objiceremus: Sic non praejudicant isti Caeciliano, quomodo nec illi Priquidum, verum! Non enim scivit quid dixit; sed Caiphae similis, cum esset pontifex prophetavit : Nec causa causae praejudicat, nec persona personae. Si nec causa causae, nec persona personae praejudicat, ergo unusquisque sarcinam suam portat. Eat nunc et objiciat tibi Caecilianum: non tibi cuicumque homini, sed ipsi orbi terrarum objiciat Caecilianum. Quod cum facit, innocentem objicit innocentibus. Prorsus Gesta indicabunt liquidissime. Purgatus est Caecilianus. Sed fac eum non purgatum, fac criminosum inventum; audi vocem tuam ab orbe terrarum: Nec causa causae, nec persona personae praejudicat. Anima haeretica, insanabilis, animosa, cum tu in te sententiam dicas, judicem quid accusas? Si illum ego corrupi, ut judicaret pro me;
Abbreviated transcription (Latin):
terra. trahe triticum. ne ꝓpt̾ terram ꝑeat tri¬
ticum. Dampnatꝰ ẽ. inquiunt cecilianus.
Dampnatꝰ c̃. semel absens. ter absolutꝰ ẽ. pre¬
sens. Respondunꝰ eis .& homines indociles.
quantum potuimꝰ. breuit᷑ de suis factis am¬
moniumꝰ & iliximus. Quid recitatis contͣ
cecilianum: Concilium septuaginta ep̃oꝵ.
sententias in absentẽ ꝓferentium. Plures
platȩ sunt. a maximianistarum concilio.
contia ab sentẽ pͥmianum. Dixinus absens
ab illis dampnatꝰ ẽ. cccilianus. absens ab istis
dampnatꝰ ẽ. pͥmiauus. Quom̾ isti ñ p̃uidi¬
rit absenti pͥmiano. sic & illi p̃iudicare ñ
os putatis in hac angustia respondisse:
Quid enim dicerent. qua euadent. inclusi
tuib uctitatis: Ut hec rctia iuolent̃ rium¬
pent. quid dixerunt. bicuit᷑ &. absolute ꝓno
bis: Etquidem multa & pene om̃ia ꝓ nob̾.
sicut gesta indicabunt. que iam ꝓponen¬
da caritas ur̃a lectura ẽ. S hoc loco rogo

Expanded text:
terra trahe triticum, ne propter terram pereat triterra trahe triticum, ne propter terram pereat triticum. Damnatus est, inquiunt, Caecilianus. Danatus est semel absens, ter absolutus est praesens. Respondimus eis; et homines indociles, quantum potuimus, breviter de suis factis admonuimus, et diximus: Quid recitatis contra Caecilianum concilium septuaginta episcoporum, sententias in absentem proferentium? Plures prolatae sunt a Maximianistarum concilio contra absentem Primianum. Diximus: Absens ab illis damnatus est Caeciliamus, absens ab istis damnatus est Primianus. Quomodo isti non praejudicant abseneos putatis in hac angustia respondisse? Quid enim dicerent? Qua evaderent inclusi retibus veritatis? Ut haec retia violenter rumperent, quid dixerunt breviter et absolute pro nobis? Et quidem multa, et pene omnia pro nobis, sicut Gesta indicabunt, quae jam proponenda vestra Charitas lectura est. Sed hoc loco rogo
Abbreviated transcription (Latin):
& inanium nebulis ꝑsecutionum eiꝰ sereni¬
tatẽ nebulare. quantũ potuerunt enisi sunt.
Affuit dñs. uicit serenitas erꝰ. nebulas eoꝵ.
Et iudete quomͦ nescientes absoluerunt eccłã
orbis terrarum. cuiꝰ cõmunione gaudeinus.
qualescumq in ea sunus. Non ipsos nos sed
ipsam tuemur. defendimꝰ. optuiemꝰ. Arcã
dñicam defendendo. ꝓ area dñica clamo.
tu quis in ea sim. nolo cures. Uentilabrum
cxpecto. nolo inquam hoc cures. Aut si cu¬
tre uis. noli cum lite curare. ut possis fr̃em¬
uum sanare. Cura paleam si potes. s triti¬
cum noli relinquere. si paleam curare ñ po-¬
tes. Excutunt᷑ aliquando de area dñica. &
paleȩ. int̾dum & grana. s non longe. Sunt
autem oꝑarii boni circumcurã aream. & ea
que foris excussa sunt. quibꝰdam mundato¬
riis trahunt & reuocant in areã. Et sitrahen¬
do & si cogendo. mundatoria instrumenta
sunt leges istȩ mundane. Reuoca etiam cũ

Expanded text:
 inanium nebulis prosecutionum ejus sereni inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo nescientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, qualescumque in ea simus. Non ipsos nos, sed ipsam tuemur, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro area dominica clamo. Tu quis in ea sim, nolo cures: ventilabrum exspecto . Nolo, inquam, hoc cures: aut si curare vis, noli cum lite curare, ut possis fratrem sanare. Cura paleam, si potes: sed triticum noli relinquere, si paleam curare non potes. Excutiuntur aliquando de area dominica et paleae; interdum et grana, sed non longe. Sunt autem operarii boni, circumeunt aream, et ea quae foris excussa sunt, quibusdam mundatoriis trahunt et revocant in aream, etsi trahendo, etsi cogendo. Mundatoria instrumenta sunt leges istae mundanae. Revoca, etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad litꝰ trahit. non dirrumꝑes. Et quom̃ n¬
quis ferrem. quem noiu malum: Nonne
melius ipsum ferres. quam te foras effer¬
res: E cce quom̃ ferres. Attend̾es apłm di.¬
centẽ. unusquisq ppͥum oniis portabit. Iił.¬
ret te ista sententia. N on enĩ cum illo cõme¬
nicates auaritum. s cõmunicares eumillo
xpi mensam.. Et quid t̃ obẽẽt. si cõnil
nicares cum illo xꝑi mensam: Apłs dic̃. Qui
enim manducat & bibit indigne iudicium
sibi mauducat & bibit. Sibi. non tͥ. Sane si ui¬
dex es. si iudicandi potestatẽ accepisti. ęccła¬
stica regła si apud te accusat᷑. si ueris docu¬
mentis testibꝰq coniuncit᷑. coherce. corripe. ex¬
communica. degrada. Si iuigilet tolerautia.
ut ñ dormiat disciplina. S. cdampnatꝰ ẽ. in
Primo absens. deuide a traditorib innocens.
alligata sunt ista. gestis. inserta ꝓbata sunt.
E neruare quidem uires ueritatis conati sunt.¬

Expanded text:
ad littus trahunt, non disrumperes. Et quomodo, inad littus trahunt, non disrumperes. Et quomodo, inquis, ferrem quem novi malum? Nonne melius ipsum ferres, quam te foras efferres? Ecce quomodo ferres: si attenderes Apostolum dicentem, Unusquisque proprium onus portabit; liberaret te ista sententia. Non enim cum illo communicares avaritiam, sed communicares cum illo Christi mensam. Et quid tibi obesset, si cum ilnicares Christi mensam? Apostolus dicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sibi, non tibi. Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Sic vigilet tolerantia, ut non dormiat disciplina. CAPUT VIII. Primo absens, deinde a Traditoribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et