comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compositionem eiꝰ ñ facietis aliua.
qͥa scĩsicatum est. & sc̃m erit nobis. Homo
qͥcumq tale composuerit. & dederit ex eo
alieno: ex t̃minabit᷑ de popło suo. Caro in¬
quit hominis ñ ungetur ex eo. Non em̃¬
est carnis hoc ungentũ: sed mentis. S
quid est hominis: Numqͥd enĩ aaron
&e filii eiꝰ homines ñ erant: Homines
enĩ indiuma scͥptura ꝓ iniquis ce pec̃o¬
rib sepe accipnuit᷑ sccłm illud. Uos aũ
inquit alius dicat ego sum pauli. ego
apollo. ego rephe nonne homines estis:
sacerdotib. hoc solis scĩs &e spũalib piris
attribuit᷑. Inde oe subdit᷑. Et iuxta con¬
positionem eiꝰ: ñ facietis aliud. hereati
enim &e maxime simoman nixta eiꝰ compo¬
sitionem aliud facere nituntur: qm̃ ex eis¬
ãem sp̃ebus eisdem saeram̃torum u̾bis su¬
uendunt. Hoc aũ alienis sicut & ipli f̾.
ce a fide catholica extraneis. Ideoq & les¬
minant᷑ ae popło dei: &e a scõrum consortio
seꝑantur. Hi em̃ sunt qnos nr̃ saluator de¬

Expanded text:
compositionem ejus non facies aliud, quia sanctificatum est, et sanctum erit vobis. Homo quicunque tale composuerit, et dederit ex eo alieno, exterminabitur de populo suo. » Caro, inquit, hominis non ungetur ex eo; non enim carnis est hoc unguentum, sed mentis. Sed quid est hominis? Aaron, et filii ejus homines non erant? Homines enim in divina Scriptura pro iniquis et peccatoribus saepe accipiuntur, secundum illud: « Vos autem « Cum enim, inquit, alius dicat: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, nonne homines estis? sacerdotibus, solis sanctis et spiritualibus viris attribuitur. Unde et subditur: « Et juxta compositionem ejus non facietis aliud. » Haeretici enim, et maxime Simoniaci juxta compositionem ejus aliquid facere nituntur, quoniam ex eisdem speciebus, eisdem sacramentorum verbis, suretio vendunt, hoc autem alienis, sicut et ipsi sunt, et a fide catholica extraneis. Ideoque exterminantur de populo Dei, et a sanctorum consortio separantur. Hi enim sunt, quos Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ult̾ius baptirari ñ licet.
ocutusq est dñs ad moy sen dicẽs.
gume tͥ a romata pͥme mirre & electe
Oleum de olinetis: m̾suram hin. Per
has enim qͣttuor speties aromaticas qͣt¬
tuor iam sepe dicte iͥtutes pͥncipales in¬
telliguntur. idẽ. prudentia. iusticia. for¬
titudo. & temꝑantia. Ex his enim si
oleum scĩ sp̃c eis ad misceat᷑: fit ungen¬
tum admirabilis compositionis. Quo
qͥcumq ꝑunctus fuerit: absqꝑ omni
dubitatione sci̾ficatur. Hoc enim um¬
gentum saluatori nr̃o nom̃ dedit: ut
enunglizare pauꝑib misit me. Seqͥt᷑.
aciesq unctionis
oleum sc̃m: ungentum composi¬
tum oꝑe ungentarii. & unges ex eo ta¬
b̾naculum testimonii. ce archam testa

Expanded text:
baptizari non licet. « Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: Sume tibi aromata primae myrrhae et electae, oleum de olivetis mensuram hin. » Per has enim quatuor species aromaticas, quatuor jam saepe dictae virtutes principales intelliguntur; id est prudentia, justitia, fortitudo et temperantia. Ex his enim si oleum S. Spiritus eis admisceatur, fit unguentum admirabilis compositionis, quo quicunque perunctus fuerit, absque omni dubitatione sanctificatur. Hoc enim unguentum Salvatori nostro nomen dedit, ut evangelizare pauperibus misit me . » Sequitur: « Faciesque unctionis oleum sanctum, unguentum compositum opere unguentarii, et unges ex eo tabernaculu
Abbreviated transcription (Latin):
enim sursum ñ eleuat. neq se neꝑ mu¬
nera sua: qui uitiorum contagio detur¬
pat. & depͥmit uitam & aĩam suam Se¬
quitur.
uscipiesq unm̾sa de manib eoꝵ.
&e incendes suꝑ altari in holocaustum.¬

Expanded text:
enim sursum non elevat neque se, neque muenim sursum non elevat neque se, neque munera sua, qui vitiorum contagio deturpat, et deprimit vitam, et animam suam. Sequitur: « Suscipiesque munera de manibus eorum, et infundes super altar
Abbreviated transcription (Latin):
qna scͥptum est. Latum mandatũ dusi
nimis. In hoc enim mandato: toda lex
que catholita ñ est. & que sine oꝑibus
mortua est: illa qͥdẽ neq acima ẽ neq olei
lita. Sunt aũ om̃ia hec: in canistro an¬
morum posita & collecta. per que librũ
istum. librum in qͦm exodi intelligimꝰ.
In hoc enim libro: cuncta dñs moysi ce
collig̾e &e scͥbere uissit: & ita aaron ce filis
eiꝰ tracłe p̃cepit. Qͥa gͦ aaron & filii eiꝰ.
epõs &e sacerdotes designant. cui hoc ca¬
nistrum idest liber iste nͥ ep̃is &e sacer¬
dotib traditus intelligat᷑: N obis enim
ad legendum. ad meditandum. ad docden¬
dum. & obseruandum: omĩa ista tradi¬
ta sunt. Unde & subditur.
oNesq om̃ia suꝑ manꝰ aaron &e fili¬
orum eiꝰ: & sc̃ificabis eos eleuans corã
qͣndo satrani legem. & diuina nolumma
ad meditatdum. & docendum suscepit:
ce se ñ labiis tantum. sed ex toto corde
exibet. cuiꝰ obsequia sursum ferri. &
a deo uideri & recipi mereantur. Ille

Expanded text:
qua scriptum est: « Latum mandatum tuum nimis : » in hoc enim mandato « universa lex quae catholica non est, et quae sine operibus mortua est, illa quidem neque azyma est, neque oleo lita. Sunt autem omnia haec in canistro azymorum posita et collecta, per quod librum istum, librum, inquam, Exodi intelligimus. In hoc enim libro cuncta Dominus Moysi et colligere, et scribere jussit, et ita Aaron et filiis ejus tradere praecepit. Quia ergo Aaron, et filii ejus episcopos et sacerdotes designant, cui hoc canistrum, id est liber iste, nisi episcopis et sacerdotibus traditus intelligitur? Nobis enim ad legendum, ad meditandum, ad docendum et observandum, omnia ista tradita sunt. Unde et subditur: « Ponesque omnia super manus Aaron, et filiorum ejus, et sanctificabis eos, elevans coram quando sacram legem, et divina volumina ad meditandum, et docendum suscipit, et se non labiis tantum, sed toto corde serexhibet, cujus obsequia sursum ferri, et a Deo videri, et recipi mereantur. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
die ineccłia immolatur. Hic aũ sccłs ari
De hac quoq oblatione &e apłs dicit. Ego
enĩ iam delibor: & tempꝰ resolutionis mee
instat. Itemq. Obsecro uos ꝑ mĩam dei
tem. scãm cleo placentem: rationabile
obseqͥum ur̃m. Ip̃e quoq dñs filiis ze¬
bedei⁊ potestis inquit bibere calicem qͣm
ego bibiturꝰ sum: Qui cum se posse re¬
spondent: ait. Calicem qͥdem meum bi¬
betis: idẽ. uos quoq ꝓme patientes dei
holocaustũ &e oblatio eritis. Suꝑ capꝰ gͦ
hinꝰ arietis aaron &e filii eiꝰ manum posue¬
rt: qm̃ in citam̃to pontificũ & sacerdo¬
tum. qͥ per aaron &e filios eiꝰ intelligun¬
tur. statim post xͥ passionem. in apłos¬
iudei manꝰ in iecerunt. Primum enim
stephanũ ce iacobum int̾fecerunt: dem̃

Expanded text:
e in Ecclesia immolatur; hic autem secundus» De hac quoque oblatione et Apostolus dicit: « Ego enim jam delibor, et tempus resolutionis meae instat . » Itemque: « Obsecro vos per mitem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum . » Ipse quoque Dominus filiis Zebedaei: « Potestis, inquit, bibere calicem, quem ego bibiturus sum? » Qui cum se posse responderent, ait: « Calicem quidem meum bibetis ; » id est vos quoque pro me patientes, Dei holocaustum et oblatio eritis. Super caput ergo hujus arietis Aaron et filii ejus manus posuerunt, quoniam incitamento pontificum et sacerdotum qui per Aaron et filios ejus intelliguntur statim post Christi passionem in apostolos manum injecerunt. Primum enim Stephanum et Jacobum interfecerunt, demum
Abbreviated transcription (Latin):
loquar tͥ. Contra uelum namq ponit᷑
altare. &e ñ intra uelum: qͣtinus & ab
om̃ib iudeatur. & thimiamatis odore
quod in eo adoletur. om̃s ꝑfundat &¬
repleat. Hoc enim est qd̃ dñs ait. E go
palam locutꝰ sum mundo: semꝑq do¬
cui in synagogis. ubi om̃s iudei come¬
nerant. Stat ante altare coram ꝓpitia
scd̃ie numqͣm obliuiscitur. Semꝑ ad
ꝓpitiatorium respicit: semꝑ ad se ueni¬
entib miseretur. Ibi aũ loqͥtur dñs.
in eo loqͥtur dñs: quia ip̃e est ds̃ &e dñs.
⁊ adolebit incensum suꝑ eo aa

Expanded text:
loquar tibi. » Contra velum namque ponitur altare, et non inter velum, quatenus et ab omnibus videatur, et thymiamatis odore, quod in eo adoletur, omnes perfundat et repleat. Hoc est enim quod Dominus ait: « Ego palam locutus sum mundo semperque docui in synagoga, ubi omnes Judaei conveniunt . » Stat autem altare coram propitiasericordiae nunquam obliviscitur, semperque ad propitiatorium respicit, semperque ad se venientibus miseretur. Ibi autem loquitur Dominus, in eo loquitur Dominus, quia ipse est Deus et Dominus. Et adolebit incensum
Abbreviated transcription (Latin):
ce purpura. coctus &e byssus significãt.
Est autẽ &e duplex ꝓpter actiuam uitã
&e contemplatinã: siue ꝓpter duplicẽ
scãrum scͥpturarum intelligentiam.
Qui enim ep̃c haric duplicitatem ñ
habet: ppłm sibi cominissum sicut o¬
portet regere ñ ualet. Habet aũ &e men¬
suram palmi tam in longitudine qm
in latitudine: ut &e pectoris contineat
qͣntitatem. & dei palmo semꝑ &e manu
claucdatur. scłm illucl. Cor regis inmanu

Expanded text:
et purpura, coccus et byssus significant. et purpura, coccus et byssus significant. Est autem et duplex propter activam vitam et contemplativam, sive propter duplicem sanctarum Scripturarum intelligentiam. Qui enim episcopus hanc duplicitatem non habet, populum sibi commissum, sicut oportet, regere non valet. Habet autem et mensuram palmi tam in longitudine quam in latitudine, ut et pectoris contineat quantitatem, et in Dei palma et manu claudatu
Abbreviated transcription (Latin):
dicet. nichil temere. nichil incaute. ni¬
chil mordinate indicet. Fit aũ rationa¬
le hoc oꝑe polumnito pulchraq uarieta¬
te distincto: ut & multis uͥtutib pectus
ornetur omnesq imo temꝑam̃to & con¬
cordia regantur. Fadem enim dextura
est in rationali: qm̃ supͣ dixit ẽẽ insuꝑ¬
humerali. Eit gͥ &e rationale ex auro. ia¬
cincto. purpura coctoq bis tincto. & bys¬
so retorta: quatinꝰ & incorde ꝑscientiã.
& in humeris per oꝑationem. unꝰ atq
idem uͥtutum splendor refulgeat. Debet
telligere quod oꝑatur. Unde sicut ii se¬
quentibus declarabit᷑: rationale & suꝑ¬
humerale sibi unguntur. Tunc enim
uma eademq textura fit utrumq: qnͣ¬
do doctrina &e oꝑatio concordat. Est añ
rationale quadrangulũ: qm̃ qͣttuor
Hinc enum prudentia. inde iusticia.
hinc fortitudo. inde temꝑantia: & ra¬
tionale &e pontificis pectus exornant.
Has eium qͣttuor uirtutes: iacinctus.

Expanded text:
et nihil temere, vel incaute, niet nihil temere, vel incaute, nihi inordinate judicet. Fit autem hoc rationale opere polymito, pulchraque varietate distincto, ut multis virtutibus pectus ornetur, omnesque uno tempera mento et concordia regantur. Eadem autem textura est in rationali, quam supra diximus esse in superhumerali. Fit igitur et rationale ex auro, hyacintho, purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, quatenus et in corde per scientiam, et in humeris per operationem, unus atque idem virtutum splendor refulgeat. Debet telligere quod operatur; unde sicut in sequentibus declarabitur, rationale et superhumerale sibi junguntur. Tunc enim una eademque textura fit utrumque, quando doctrina, et operatio concordant. Est autem rationale quadrangulum, quoniam quatuor hinc enim prudentia, inde justitia, hinc fortitudo, inde temperantia et rationale, et pontificis pectus exornant. Has enim quatuor virtutes hyacinthus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie &e scientie luce clarescunt.
ationale quoq iudicii
facies opere polimito: iuxta textu¬
ram suꝑhumerał. ex auxo iacincto. &
purpura. coccoq bis tincto. & bysso
retorta. Quadranculum erit duplex:
m̃ suram palmi habebit. tam in longi¬
tudine qͣm in latitudine. Qid enim ra¬
tionale significet: & nomine ip̃o &e lo¬
co suꝑ quem ponitur. in telligi potest.
Donitur enĩ suꝑ pectus pontificis ad
cordis thesaurum. & sapientie secreta¬
rium custodiendum. Nisi enim hoc ra¬
tionale suꝑ pectus psalmista haberet:
neqͣquam diceret. In corde meo abscon¬
di. eloquia tua ut ñ peccem tͣ. Ubi enim
est rationale: ibi est ratio ce sapientia ⁊
sciertia. Hoc enim rationale significat.
In quo gͥ pectore & corde ista ñ fuiñt:
ibi rationale pom ñ debet. Si enim po¬
nitur inutile est: & quasi sigillum
nichil custodiens est. Dicitur aũ ratio¬
nale iudicii: ut qui eo utitur rationabi¬

Expanded text:
sapientiae et scientiae luce clarescunt. sapientiae et scientiae luce clarescunt. « Rationale quoque judicii facies opere polymito, juxta texturam superhumeralis ex auro, hyacintho, et purpura, coccoque bis torto, et bysso retorta. Quadrangulum erit et duplex, mensuram palmi habebit, tam in longitudine quam in latitudine. » Quid rationale significet ex nomine ipso et loco, super quem ponitur, intelligi potest. Ponitur enim super pectus pontificis ad cordis thesaurum et sapientiae secretarium custodiendum. Nisi enim hoc rationale super pectus Psalmista haberet, nequaquam diceret: « In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . » Ubi est rationale, ibi est et ratio, et sapientia, et scientia; hoc enim rationale significat; in quo igitur pectore et corde ista non fuerint, ibi rationale poni non debet; si enim ponatur, inutile est, et quasi sigillum nihil custodiens est. Dicitur autem rationale judicii, ut qui eo utitur rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis alii lapiles non inueniunt᷑.
Et sculpes in eis nomina filiorũ isrł.
Ad hoc enim nomina scͥbuntur. ne
oblimioni tradantur: et ut legentes
instruantur. Semꝑ gͥ antiquoꝵ pa¬
trum sit memor antistes. semꝑ quali¬
ter uuerint ce deo seruierint reconadteͤ.
imitetur eoꝵ uitam sequatur teneat oꝑati
onem doctrinam. Duodetim namq filii
et uitam imitari quoꝵ noĩa ⁊ memoriã sẽꝑ
debñt ep̃i m̃te retin̾ere. Ideoq hic dr᷑ ut aa¬
ron portet ea. obrecordationem. Quo por¬
tabit ea: Goram dño. Ad quid: It uł
eorum intercessione ad miscdiam flect̾a¬
tur dñs. Non sine his uadat ep̃e: hos
secum ferat. hos in tercessores habeat.
habeat &e dicat. Miserere dñe miserere
popło tuo: ut qui in suis meritis ñ confi¬
dit: apłorum tuorum intercessionib li¬
beretur. Et hi quidem lapides in quib
scõrum nomina continent᷑. auro sunt
circumdati &e inclusi: qm̃ scĩdei omnis

Expanded text:
tudinis alii non inveniuntur, tudinis alii non inveniuntur, et sculpes in eis nomina filiorum Israel. Ad hoc enim nomina scribuntur, ne oblivioni tradantur, ut et legentes instruantur. Semper ergo antiquorum Patrum sit memor antistes, semper qualiter vixerint et Deo servierint, recordetur: imitetur eorum vitam, sequatur doctrinam, teneat operationem. Duodecim namque filii et vitam imitari, quorum nomina, et memoriam semper debent episcopi mente tenere; ideoque hic dicitur, ut Aaron portet ea ob recordationem. Quomodo portabit ea coram Domino? At quid? Ut vel eorum intercessione ad misericordiam flectatur Dominus: non sine his vadat episcopus, hos secum deferat, hos intercessores habeat, et dicat: miserere Deus, miserere populo tuo, ut qui in suis meritis non confidit, apostolorum tuorum intercessionibus liberetur. Et hi quidem lapides, in quibus sanctorum nomina continentur, auro sunt circumdati et inclusi, quoniam sancti Dei omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit quales sint humeri quos pre¬
mit. In auro namq sapientiam. in
iacincto celestem & angłicam nitam.
in purpura regiam potestatem. incocto
bis tincto dei &e ꝓximi dilectionẽ in bys¬
so u̾o retorta. corꝑis castitatem &e mace¬
rationem significat. Hec gͥ ferat ep̃c.
his ornetur. his clarescat: sine houu
uarietate ad dei altare ñ actedat.
umesq duos lapides onichinos.
et sculpes in eis nomina filiorum
isrł: sex nomina in lapide uno. &e sex
reliqua in altero: iuxta ordinem natiui¬
tatis eorum. O ꝑe sculptoris ce celatura
gemmnarii sculpes cos nominib filioꝵ
isrł in clu sos auro atq circumdatos. Et
pones inutroq latere suꝑ humeralis:
memoriale filiis isrł. Portabitq aaron
nomina eorum coram domino suꝑ ittͣm¬
q humerum: obrecorilationem. Sume
inquit duos lapides onichinos. qui e
aspettu pulchri & ad scͥpturam retinen¬
dam satis fortes sunt: quoriiniq magni¬

Expanded text:
ostendit, quales sint humeri, quos preostendit, quales sint humeri, quos premit. In auro namque sapientiam, in hyacintho coelestem et angelicam vitam, in purpura regiam potestatem, in cocco bis tincto Dei et proximi dilectionem in bysso vero retorta corporis castitatem et macerationem significat. Haec ergo ferat episcopus, his ornetur, his clarescat, sine horum varietate ad altare Dei non accedat. « Sumesque duos lapides onychinos, et sculpes in eis nomina filiorum Israel, sex nomina in lapide uno, et sex reliqua in altero, juxta ordinem nativitatis eorum opere sculptoris, et caelatura gemmarii sculpes eos nominibus filiorum Israel inclusos auro, atque circumdatos, pones in utroque latere superhumeralis memoriale filiis Israel, portabitque Aaron nomina eorum coram Domino super utrumque humerum ob recordatinquit, duos lapides onychinos, qui et aspectu pulchri, et ad scripturam retinendam satis fortes sint, quorumque magni
Abbreviated transcription (Latin):
summitatum: ut in uirum redeat. Erat
enim suꝑhumerale tam longum: ut
in utrumqꝵ pontificis humerum exten¬
deretur. Latitud̃mem uero breuem ce
modicam habebat. Et suꝑior quidem
&e in ferior hora ita sibi in utroq latere
sũmitatum ningebantur. ut una ho¬
ra scđm sui continationem ex duab ꝯfi¬
ceretur. Dum enm uderq linbus in
utroq latere sũmitatum sibi ocrurreret:
tam artificiose sibi ungebatur. ut iꝰ
ex duob fieri inderetur. In qua re qͥd
aliua significari putamus. nͥ ut tota
uita nr̃a sic in bonis oꝑib continuettr.
ut et pͥncipio finis concordet. & bonũ
qd cepimus usq infinem ñ relinqua¬
mus: Due namq hore inurtum rede¬
unt: dum pͥma & ultuna uita nr̃a in
boni ꝑseueratione conueniunt. Segͥt᷑¬
psaq textia & ciuncta
oꝑis uarietas erit ex auro & iacracto ac
purpura. coccoq bis tracto. & bysso re¬
torta. Exteriorenim habitus interiorẽ
głam monstrat. Ip̃mq suꝑbumerale:

Expanded text:
summitatum, ut in unum redeant. » Erat summitatum, ut in unum redeant. » Erat enim superhumerale tam longum, ut super utrumque pontificis humerum extenderetur; latitudinem vero brevem et modicam habebat, et superior quidem et inferior ora ita sibi in utroque latere summitatum jungebantur, ut una ora secundum sui continuationem ex duabus conficeretur. Dum enim uterque limbus in utroque latere summitatum sibi occurrerent, tam artificiose sibi jungebantur, ut unus ex duobus fieri videretur. In qua re quid aliud significari putamus? nisi ut tota vita nostra sic in bonis operibus continuetur, ut et principio finis concordet, et bonum, quod coepimus, usque in finem non relinquamus: duae namque orae in unum redeunt, dum prima et ultima vita nostra in boni perseverantia conveniunt. Sequoque textura, et cuncta operis varietas erit ex auro, et hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta. » Exterior enim habitus interiorem gloriam demonstrat, ipsumque superhumerale
Abbreviated transcription (Latin):
nificatur. onus officii sibi impositi ep̃c
ferre ñ ualet. Si aũ his colorib atq mr¬
tutibus ep̃c clarescit: cum dei adutorio¬
tale onus portare ualebit. Tanto enuim
mains onꝰ portat ep̃c: qͣnto plures ft̃
illi de quib redditurꝰ est rationem.
Inde apłs. Obedite inquit p̃positis
ur̃is: ce subiacete eis. Ip̃i enim pro uob̃
uigilant: quasi pro animab ur̃is ratio¬
des ibi aurum: da oꝑam. & studium sa¬
pientie. Uides ibi iacinctum: in tuere ce¬
lum &e contemplare dm̃. Uides ibi purpu¬
ram: serua iustitiam. Nides ibi coccum
tħrii. Nides ibi bẏssum retortam: car¬
nem doma. macera ce afflige. ut ce sp̃in
seruiat. semꝑq candidior &e mundior
fiat. Fit aũ suꝑhumerale oꝑe poluntto.
multisq colorib uariato: quatinus
in pulchritudine exteriori. qualis in¬
terius ẽẽ debeat facilis ep̃c intelligere
ualeat. Omnis enim gła eiꝰ abintus.¬
uas horas¬
iunctas habebit inutroq latere

Expanded text:
nificatur, onus officii sibi impositi episcopus nificatur, onus officii sibi impositi episcopus ferre non valet. Si autem his coloribus atque virtutibus episcopus clarescit, cum Dei adjutorio onus portare valebit; tanto enim majus onus portat episcopus, quanto plures sunt illi, de quibus redditurus est rationem. Unde Apostolus: « Obedite, inquit, praepositis vestris, et subjacete eis; ipsi enim pro vobis vigilant, quasi pro animabus vestris ratiodes ibi aurum, da operam et studium sapientiae; vides ibi hyacinthum, intuere coelum, et contemplare coelum; vides ibi purpuram, serva justitiam: vides ibi coccum lectione; vides ibi byssum retortam, carnem doma, macera et afflige, ut et spiritui serviat, semperque candidior et mundior fiat. Fit autem superhumerale opere polymito, multisque coloribus variato, quatenus in pulchritudine exteriori, qualis interius esse debeat, facilius episcopus intelligere valeat; omnis enim gloria ejus ab intus.as orasjunctas habebit in utroque latere
Abbreviated transcription (Latin):
& humilis corde. Iugum enim meũ sua¬
ue est ce onus meum leue. Ubi emm
nͥ super humeros iugum &e onus por¬
tatur. Suꝑ humerale gͦ nobis impo¬
namus: quo ad onera deferenda for¬
tes humeros habeamꝰ. Ille enim ep̃c ñ
habet suꝑhumerale: qui suscepta hone¬
ra libenter ñ portat. Econtra uͦ ille ha¬
bet suꝑhumerale: de quo dr᷑. Sicut
pastor gregem suum pascet. inbrachio
suo congregabit agnos ce in sinu suo
leuabit: fetas ip̃e portabit. Habeat
cepti oneris obliriscatur ⁊ languidas
oues & fatigatas eleuet. suꝑ humeros
imponat. & ad pascua reducat. ut con¬
fidenter dicere possit. Ut ium̃tum fa¬
ctus sum apud te: & ego semꝑ decum.
Fit aũ hoc suꝑ humerale de auro. ia
cincto. purpura. coccoq bystincto. & bys¬
so retorta: qͥa nͥ per sapientiam que in
auro. nͥ per celestem contemplationem
que in iacincto. nͥ per legalem ce regiam
potestatem qͣm purpura. nͥ per fortem
dei & ꝓxiii dilectionem. que in cocco

Expanded text:
 humilis corde. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . » Ubi enim, nisi super humeros, jugum et onus portatur? Superhumerale ergo nobis imponamus, quo ad onera deferenda fortes humeros habeamus. Ille enim episcopus non habet superhumerale, qui suscepta onera libenter non portat, econtra vero ille habet superhumerale, de quo dicitur: « Sicut pastor gregem suum pascet, et in brachio suo congregabit agnos, et in sinu suo levabit, et fetas ipse portabit . » Habe nunquam suscepti oneris obliviscatur; languidas oves, et fatigatas levet, super humeros imponat, et ad pascua reducat, ut confidenter dicere possit: « Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . » Fit autem hoc superhumerale cintho, purpura, coccoque bis tincto et bysso retorta, quia nisi per sapientiam, quae in auro, nisi per coelestem contemplationem, quae in hyacintho, nisi per regalem et regiam potestatem, quae in purpura, nisi per fortem Dei et proximi dilectionem, quae in cocco
Abbreviated transcription (Latin):
offeramus. Quib &e agnus qͥdem ideo
adhibet᷑: qm̃ in agni carnem &e sangui¬
nem ista mutantur
tt̾um uͦ agnum offeres ad uesꝑam
uixta ritum matutine oblationis¬
Sce nixta ea que diximus mnodorem suaui¬
Statis: sacͥficium est dño oblatione perpe¬
tua ingen̾ationes ur̃as. Qa enmniunum
idemq uterq agnus significat: ideo
uno endemq ritu &e uesꝑe offertur & ma¬
ne. Fit aũ hoc sacͥficium oblatione ꝑpe¬
tua: qm̃ usq ad scł̃i consũmationem in¬

Expanded text:
offeramus; quibus et agnus quidem ideo adhibetur, quoniam in agni carnem et sanguinem ista mutantur. « Alterum vero agnum offeres ad vesperam, juxta ritum matutinae oblationis, et juxta ea, quae diximus in odorem suavitatis, sacrificium est Domino oblatione perpetua in generationes vestras. » Quia enim unum, idemque uterque agnus significat, ideo uno eodemque ritu et vespere offertur, et mane. Fit autem hoc sacrificium oblatione perpetua, quoniam usque ad s
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens ait. Ecce odor filii mei: sicut odor
agri plem em benedixit dñs. Hic ẽ enim
ille flos campi ce lilium conuallium: ĩ
hoc altare de lignis sechim: de lignis for¬
tibus imputͥbilib. Nude & psalmista
de eo loguens ait. Nec dabis scm̃ tuum
uidere corruptionem. Sechim namq
spina int̾pretatur. Spinis aũ hoc
altare coronatum legimus. Est÷ aũ
quadrungulum: ut. pote firmum. sta¬
bile & mimobile. Hec est enira illa fir¬
ma petra: suꝑ qͣm funcdat᷑ eccł̃ia. Fleua¬
tur aũ duob cubitis maltitudine:
qͥa quasi duob cubitis deo & homine
tribus cubitis hoc altare mettuir. Cor
unde uenit. sed semꝑ naturalit̾ & sub¬
stantialiter in se habet ce possidet sal¬
uator nr̃. Uestitur aũ auro purissimo:

Expanded text:
sentiens, ait: « Ecce odor filii mei, sicut odor sentiens, ait: « Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Deus . Hic est ille flos campi et lilium convallium, in hoc altare de lignis setim, de lignis fortibus et imputribilibus. Unde et Psalmista de eo loquens, ait: « Nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . » Setim namque spina interpretatur; spinis autem hoc altare coronatum legimus. Est autem quadrangulum, utpote firmum, stabile et immobile. Haec est autem illa firma petra, super quam fundatur Ecclesia. Elevatur autem duobus cubitis in altitudine, quia quasi duobus cubitis, Deo et homine tribus cubitis hoc altare metitur. Cornunde venit, sed semper naturaliter et substantialiter eam in se habet, possidet Salvator noster. Vestitur autem auro purissim
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. Ad hostium namq tab̾natuli
fit sacͥficium: quia ibi sunt sacerdotes.
imino ip̃i sunt ostium cet̾aq fidelium
multitudo per eos ingredietur tab̃natu¬
lum. Ad ostium qͥppe fit sacͥficium: ut
statim in ip̃o fidei introitu. & baptisma¬
te suscepto. xͥ corporis &e sanguinis in xͦ re¬
generati participes fiant. Unde ce nixta
altare labium ponitur: in quo lauant᷑
sacerdotes. De hoc enim in seqͤntib dicet᷑
nua ex ip̃o ꝓcedent. u estiesq illud auro
purissimo: tam craticulam eiꝰ qm parie¬
tes ꝑ cͥcitum &e cornua. Suꝑiꝰ enĩ alta¬
re totam eccłiam: hoc aũ xͥ humansta¬
tem significat. Unde ꝓpter suauitatis
odorem qui suꝑ eo offerebat᷑. altare thi¬
miamatis appellatur. Ad hoc aũ soli
pontifin ad immolandũ accede licebat:
qm̃ uniꝰ suminiq pontificis humanita¬
tem significabat. Huiꝰ enim altaris fia¬
grantiam senserat. eccłia cum dicebat.
Trahe me post te: curremꝰ inodore un¬
guentorum tuorũ. Huiꝰ odorem &e ysaac

Expanded text:
eorum. » Ad ostium namque tabernaculi fit sacrificium, quia ibi sunt sacerdotes, imo ipsi sunt ostium, caeteraque fidelium multitudo per eos ingreditur tabernaculum. Ad ostium quippe fit sacrificium, ut statim in ipso fidei introitu, et baptismate suscepto, Christi corporis et sanguinis in Christo regenerati participes fiant. Unde et juxta altare labium ponitur, in quo lavantur sacerdotes. De hoc enim in sequentibus dicet procedent vestiesque illud auro purissimo, tam craticulam ejus, quam parietes per circuitum, et cornua. » Superius enim altare totam Ecclesiam, hoc autem Christi humanitatem significat, unde propter suavitatis odorem, qui super eo offerebatur, altare thymiamatis appellatur. Ad hoc autem soli pontifici ad immolandum accedere licebat, quoniam unius summique pontificis humanitatem significabat. Hujus enim altaris fragrantiam senserat Ecclesia, cum dicebat: « Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum . » Hujus odorem et Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
ram mortem patiebat᷑. Nemo aũ cum
uituli fuum legerit: fimum quoq
xͥ significari abhorreat. Hoc enĩ fimo
pinguescit derra nr̃a: hoc fimo fit fer¬
tilis & caro & anima nr̃a. Id ip̃m enĩ
&e ꝑfimũ uituli: ce ꝑ noe patͥarche disco¬
oꝑta uerenda. significari arbitror. Fimꝰ
g uituli: crucis ignominã significat.

Expanded text:
ram mortem patiebatur. Nemo autem cum ram mortem patiebatur. Nemo autem cum vituli fimum legerit, fimum quoque Christum significare abhorreat, hoc enim fimo pinguescit terra nostra; hoc fimo fertilis fit et caro, et anima nostra. Id ipsum enim per fimum vituli, et per Noe patriarchae discooperta verenda significari arbitror. Fimus ergo vituli crucis ignominiam significat.
Abbreviated transcription (Latin):
holocausta arietum. & taurorum ce sit̃
in milib agnorũ pinguium: sic fiat sa¬
cͥficium nr̃m. Quid est enĩ qđ omnis
adeps offerri iubetur⁊ & holocaustũ pin¬
gue laudatur: Caro enim macra ae
sine pinguedine. neq qͦndo assatur
reddit odorem÷ neq qñ comedit᷑ p̾stat
saporem. Hec aũ pinguedo ñ corporis
sed sp̃uꝰ: ñ carnis sed m̃tis intelligi debet.
Anime namq pinguedo fides est. spes.
ce caritas: ce om̃ium collectio uͥtutum. He
suaue reddolent. he momni sacͥficio dño
placent: &e sine his suillum sacͥficium est
acceptabile. Hoc enim aclipe pingues erat
mons coagulatus mons pinguis. Huiꝰ
enĩ adipis odore: &e celum repletur &e
terra. Sequitur.
arnes uͦ uituli &e corium eiꝰ &e funum
combures foris extra castra: eo qđ ꝓpec
dicens. Quorum enim animaliũ in fer¬
ut sc̾ificaret per suum sangumem po¬
płm: extra portas passus est. Tunc enim
extra castra nntuli carnes &e corium ce fi¬
mꝰ cõburebantur: q̃n extra portam in

Expanded text:
rietum, et taurorum, et sicut in millibus agnorum pinguium, sic fiat sacrificium nostrum . » Quid est enim quod omnis adeps offerri jubetur, et holocaustum pingue laudatur? Caro enim macra et sine pinguedine, neque quando assatur, reddit odorem, neque quando comeditur praestat saporem. Haec autem pinguedo non corporis sed spiritus, non carnis sed mentis intelligi debet. Animae namque pinguedo fides est, spes et charitas, et omnium collectio virtutum. Haec suave redolent, haec in omni sacrificio Domino placent, et sine his nullum sacrificium est acceptabile. Hoc enim adipe pingues erantmons coagulatus et pinguis. Hujus enim adipis odore, et coelum repletur, et terra. Sequitur: « Carnes vero vituli, et corium ejus, et fimum combures foris extra castra, eo quod prodicens: ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est . » Tunc enim extra castra vituli carnes, corium et fimus comburebantur, quando extra portam in
Abbreviated transcription (Latin):
lam ce uinum optulit xp̃c. similam ce
uinũ nos cotidie ĩ molamus. Panis enĩ
corroborat: ce uinum letificat cor homi¬
nis. Consꝑgitur aũ hec similia. hec me¬
dulla frum̃ti. hic panis uiuus qui de
deo suscipiat᷑ oblatio qui nouum ce uetꝰ
ñ recipit testam̃tum. Quia enim decẽ¬

Expanded text:
m et vinum obtulit Christus; similam et vinum et nos quotidie immolamus: panis enim cor roborat, et vinum laetificat cor hominis. Conspargitur autem haec simila, haec medulla frumenti, hic panis vivus, qui de Deo suscipiatur oblatio, qui Novum et Vetus non recipit Testamentum. Igitur fide
Abbreviated transcription (Latin):
num qͣm unigeniti filii dei oblunscit᷑ pas¬
sionis. U itulus enim iste xp̃c est. Quiꝰ dũ
natiuitatem. doctrinam. oꝑationem. mi¬
racula. crucem. flagella. passionem. spi¬
neam coronam. & cet̾a que pro nobis su¬
stinuit inmente habemus: magnum ad
peccata expienda sacͥficium deo offerimꝰ.
Offertur aũ &e uitulus iste ad expiandũ
per singulos dies: qm̃ usq ad scł̃i consũ¬
mationem xͥ corporis ce sanguinis sacram̃¬
tum sc̃a eccłia cotidie offerre ñ cessabit.
undabisq altare.
tum immolaueris expiationis hosti¬
am: & unges illud in scĩficationem. Qd
enĩ hoc altare eccł̃iam significet: suꝑnis
cum de eo loquebam᷑ ostendimus. Cum
enĩ uniꝰ cuiꝰq fidelium mens altare dica¬
tur. multo magis altare tota eccl̃ia & in¬
telligi &e dici debet. Hoc aũ altare tociens
mundari oportet: quotiens expiationis
hostia immolat᷑ in eo. Qui enĩ hanc hosti¬
am indigne manducat &e bibit: iudiciũ¬

Expanded text:
nunquam unigeniti Filii Dei obliviscitur pasnunquam unigeniti Filii Dei obliviscitur passionis. Vitulus enim iste Christus est, cujus dum nativitatem, doctrinam, operationem, miracula, crucem, flagella, passionem, spineam coronam et caetera, quae pro nobis sustinuit, in mente habemus, magnum ad peccata expianda sacrificium Deo offerimus. Offertur etiam et vitulus iste ad expiandum per singulos dies, quoniam usque ad saeculi consummationem Christi corporis et sanguinis sacramentum sancta Ecclesia quotidie offerre non cessabit. « Mundabisque altare, cum immolaveris expiationis hostiam et unges illud in sanctificationem. » Quod enim hoc altare Ecclesiam significet, superius, cum de eo loquebamur, ostendimus. Cum enim uniuscujusque fidelium mens altare vocetur, multo magis altare, tota Ecclesia et intelligi, et dici debet. Hoc autem altare toties mundari oportet, quoties expiationis hostia immolatur in eo. « Qui enim » hanc hostiam « indigne manducat et bibit, judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
occulta ẽt uoluit. nos ꝑ scrutari & inuesti¬
gare omittamus. Qualtter enĩ u̾bum ca¬
ro factum est. qualt̃t uł a patre uł ama¬
tre dei filius genitus est. qualiter sp̃e sẽs
similia. nulli umqͣm hominum in hac
uita reuelata sunt.
mĩa que p̃cepi tibi facies: suꝑaa
ron e filiis eiꝰ. Septem diebus con¬
iecrabis manuis eorum: & nitulum ꝓpec̃co
offeres ꝑ singulos dies adexpiandum. Q a
est enim septem diebus consetrabis manus
eorum : Audite ep̃i audite sacerdotes: nul¬
lus dies p̾termittit᷑ om̃i die consetrari de¬
bent manꝰ nr̃e. Non enim sunt dies nr̃i¬
nͥ septem. Qi gͥ septem dieb consecrat᷑:
om̃ib dieb consecrant᷑. Am̃ib aũ dieb
illnis manꝰ consecrantur: qui semꝑ manꝰ
&e oꝑa sua custodit ut munda suit. ut
nichil mali oꝑentur. & ut cundis bonis
oꝑationibus insistant. Offert aũ oe iitu¬
lum ad expiandum per singulos dies: qͥ

Expanded text:
occulta esse voluit, nos perscrutari et investiocculta esse voluit, nos perscrutari et investigare omittamus. Qualiter enim Verbum caro factum est, qualiter vel a Patre, vel a matre Dei Filius genitus est; qualiter Spiritus ssimilia, nulli unquam hominum in hac vita revelata sunt. « Omnia, quae praecepi tibi, facies super Aaron, et filiis ejus. Septem diebus consecrabis manus eorum, et vitulum pro peccato offeres per singulos dies ad expiandum. » Quid est enim septem diebus consecrabis manus eorum? Audite, episcopi, audite, sacerdotes: nullus dies praetermittatur, omni die consecrari debent manus vestrae, non enim sunt dies nisi septem; qui ergo septeomnibus diebus consecratur. Omnibus autem diebus illius manus consecrantur, qui semper manus et opera sua custodit, ut munda sint, ut nihil mali operentur, et ut cunctis bonis operationibus insistant. Offert autem et vitulum ad expiandum per singulos dies, qui
Abbreviated transcription (Latin):
na ñ uescetur ex cis: quia scĩsicata suit.
Maiora enim scͥpturarum sacrañita: solis
fidelib tradenda funt. Que eramm conto¬
tio fideli min infideli: Infidelib gͥ fi
edat. alienigena enim ñ uescetur ex eis.
uocl si remanserit
de carnib consetratis. siue de pami¬
bus usq mane: combures reliquias ign
ñ comedentur qͥa scĩficata sunt. hoc enĩ
pito ẽẽ illud quod suꝑius de agno pas¬
che dictum est. Sĩquil residuum fuerit
igne comburat᷑. Non enim om̃ia come¬
di possunt: qm̃ non om̃ia intelligi possi¬
bile est. Multa relinqͣntur usq mane:
&e prius hec nox hec uita tenebris & igno¬
rantia plena finietur. prꝰ sal iusticie ori¬
etur: qm omnia sc̃aruni scͥpturarum sa¬
cram̃ta intelligant᷑. Que gͥ intelligi non
possurit: igne fidei comburant᷑. sc̃q sp̃m
credantur. Non enim ꝓpter aliud reliqui¬
as comede itierdictum fuerat: nͥ ut ea qͦ
intellectui ñ patent. que dei sapientia

Expanded text:
na non vescetur ex eis, quia sanctificata sunt. na non vescetur ex eis, quia sanctificata sunt. » Majora enim Scripturarum sacramenta solis fidelibus tradenda sunt: quae enim conventio fidelis cum infideli? Infidelibus ergo edat: « Alienigena enim non vescetur ex eis. Quod si remanserit de carnibus consecratis, sive de panibus usque mane, combures reliquias igni: non comedentur, quia sanctificata sunt. » Hoc enim puto esse illud, quod superius de agno phase dictum est: « Si quid residuum fuerit, igne comburetur . » Non enim omnia comedi possunt, quoniam non omnia intelligi possibile est, multa relinquentur usque mane, et prius haec nox, haec vita tenebris et ignorantia plena finietur; prius sol justitiae orietur, quam omnia sanctarum Scripturarum sacramenta intelligantur. Quae ergo intelligi non possunt, igne fidei comburantur, sanctoque credantur. Non enim propter aliud reliquias comedere interdictum fuerat, nisi ut ea, quae intellectui non patent, quae Dei sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
anes quoq qui sunt in canistro in
nestibulo taber naculi testimonii co¬
medent: ut sit platabile sacͥficium. ce
scifi centur offereritium manus. Comedi¬
mus iam carnes arietis: comedamꝰ & pa¬
nes qui sunt incanistro. Uterq enĩ eyb
bonus est & ad comedendum suauis. Au
in hoc libro continent᷑. Audiuimꝰ nona:
audiamꝰ ce uetera. Bouꝰ enim ille est: qͥ
ꝓfert de thesauro suo noua oe uet̾a. Hos
aũ panes in uestibulo tab̾naculi & in scõ
loco comedẽ debemus : quatinꝰ ñ demus
sc̃m canib nec spargamꝰ margaritas añ
porcos. In loco scõ comedamiꝰ illo̾rũ. in con¬
uentu fidelium eos expandamꝰ: comedda¬
mus ce exponamꝰ. Quare hoc: It sit
placabile sacͥficium. ut nom̃ dñi non
blasphemet᷑. nr̃mq minist̾rum ñ uitu¬
petur: &e sc̃ificentur otferentiũ mamus.
Sĩ enim recte offeras &e recte ñ diuidlas:
petcasti. Sicut enim uidendum est. quid
offeras &e cui offeras: ita etiam iudendin
est ubi offeras. Inde &e subditur. alienige¬

Expanded text:
n vestibulo tabernaculi testimonii comedent, ut sit placabile sacrificium, et sanctificent offerentium manus. » Comedimus jam carnes arietis, comedamus et panes, qui sunt in canistro uterque enim cibus bonus est, et ad comedendum suavis: audin hoc libro continentur: audivimus nova, audiamus et vetera. Bonus enim ille est, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Hos autem panes in vestibulo tabernaculi et in loco sancto comedere debemus, quatenus non demus sanctum canibus, nec spargamus margaritas ante porcos. In loco sancto comedamus illos, in conventu fidelium eos expendamus, comedamus et exponamus. Quare hoc? ut sit placabile sacrificium, ut nomen Domini non blasphemetur, utrumque ministerium non vituperetur, et sanctificentur offerentium manus. Si enim recte offeras, non recte dividas, 113 peccasti : sicut enim videndum est, quid offeras, et cui offeras, ita et videndum est, ubi offeras. Unde et subditur: « Alienige
Abbreviated transcription (Latin):
mane ce uesꝑe. xͥ crucis ce passionis me¬
mores simus. Ut ꝑ memorie compuncdi¬
onisq sacͥficium qd mane inmolamꝰ.
ab om̃ib aduersis per totum diem se
ab om̃i uitiorum infestatione. per totam
noctem nos reddat ẽẽ securos. Hoc est
enim mane ce uesꝑe: qd clie &e nocte. ħ¬
ramus añ &e decimam partem simile:

Expanded text:
mane, et vespere crucis Christi et passionis memane, et vespere crucis Christi et passionis memores simus; ut per memoriae compunctionisque sacrificium, quod mane immolamus, ab omnibus adversis per totum diem sec agimus ab omni vitiorum infestatione per totam noctem reddat esse securos. Hoc est enim mane et vespere, quod die ac nocte, ramus autem et decimam parte
Abbreviated transcription (Latin):
iam sepe diximꝰ. Qđ uͦ om̃i temꝑe sig¬
scificatur & in meluis ꝓficit: sc̃m est. im¬
mo scm̃ scõrum. Sanctificat᷑ aũ oumis
qui altare tangit: qm̃ qͥcumq ecclia sti¬
cam religionem suscipit: & scõrum exem¬
plis corde tangit᷑ &e compungit᷑. ille pro¬
oc est quod facies in altari. Agnos
agniculos duos per singulos clies
iugiter: unũ agnum mane. & altum ues¬
ꝑe. Decimam partem simile consꝑse oleo
tunso: qđ habeat m̃suram qͣrtam partẽ
hin. Et unum ad libandum eiꝰdem m̃¬
sure: mnagno uno. Qmuis enĩ duo ag¬
ni unum idemq significenit. siqͥdem illũ
agnum significent qui tollit peccata
mundi: aliter tamen cotidie ineccłia.
cum crudelitate. immolatus est. Et qui¬
dem & mane & nesꝑe nr̃ quoq agnus
deis iudicatus. damꝑnat᷑. flagellatꝰ. con¬
sputus. ligatus. alapis cesus. multisq¬
aliis iniuriis affectus est. Uespe aũ incru¬
ce pendens: sp̃m emisit. Unde psalmista.
quoq duos aguos cotidie immosemꝰ: ce

Expanded text:
i tempore sanctificatur et in melius proficit, sanctum est; imo Sanctum sanctorum. Sanctificatur autem omnis qui hoc altare tangit, quoniam quicunque ecclesiasticam religionem suscipit, et sanctorum exemplis corde tangitur et compungitur, ille prohoc est quod facies in altari agnos anniculos duos per singulos dies iugiter unum agnum mane et alterum vespere decimam partem similae conspersae oleo tunso quod habeat mensuram quartam phin, et vinum ad libandum ejusdem mensurae in agno uno. » Quamvis enim duo agni unum idemque significent siquidem illum agnum significant, qui tollit peccata mundi, aliter tamen quotidie in Ecclesia, cum crudelitate immolatus est. Et quidem mane et vespere noster quoque agnus daeis judicatus, damnatus, flagellatus et consputus, ligatus, alapis caesus, multisque injuriis affectus est; vespere autem in cruce pendens spiritum emisit. Unde Psalmita quoque duos agnos immolemus, et
Abbreviated transcription (Latin):
debet: ut eiꝰ aspectu ce presentia semper¬
popłs illuminet᷑. Portet laminã in
fronte portet lucernam inuultu: por¬
tet semꝑ sapientiam inmanifesto: doce¬
at &e p̃dicet. instet semꝑ oportune &e im¬
portime. ut ei sit placatus deus.
tringesq tunicam bysso: & tiarã
tiara stringitur: quia carnis muncditia
ce maceratione sc̃e inte comĩsatio & gła¬
sine corona capitis retinetur. Qmuis mĩ
tunca bone conũsationis ep̃c fit inchttꝰ.
⁊ qͣmuis uitiis suꝑatis. tẏara bissina sit
coronatus: tamen nͥ carnem domando
&e castigando utraq constrriycerit. facile ⁊
tunica ce tyaram ꝑadere poterit. Unde &
de se apłs ait. Sic pugno ñ quasi aerẽ¬
ũberans. sed castigo corpꝰ meum oe in ser¬
uitutem redigo. ne forte cum aliis p̾dica¬
uerim ego ip̃e reꝑbus efficiar. Sequit᷑
Facies cebalteum oꝑe plumario. Dñs in
tens aũ castitas est. Balreo gͥ p̃cingit᷑
qui castitatis eingulo carnem stringit.

Expanded text:
debet, ut ejus aspectu, et praesentia podebet, ut ejus aspectu, et praesentia populus illuminetur; portet laminam in fronte, portet lucernam in vultu, portet semper sapientiam in manifesto, doceat et praedicet, instet semper opportune et importune, ut ei placatus sit Deus. « Stringesque tunicam bysso, et thiaraue tunica, et thiara stringitur, quia carnis munditie et maceratione, sanctae vitae conversatio, et gloria et corona capitis retinetur. Quamvis enim tunica bonae conversationis episcopus sit indutus, quamvis vitiis superatis, thiara byssina sit coronatus, attamen nisi carnem domando et castitate utrumque constrinxerit, facile et thiaram et tunicam perdere poterit. Unde et de se Aposs, sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . » Sequitur: « Facies et balteum opere plumario. » Dominuteus autem castitas est. Balteo praecingitur, qui castitatis cingulo carnem stringit,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ om̃ib omam̃tis sapientia inpontifice
suꝑior est ce clariꝰ lucet. Hec pͥma qͣren¬
da est hec inspicienda: & qͣmins cetera
non titulatur: pontifex non est. Immi¬
net aũ hec stella fronti pontificis. ut
numqͣm abscondat᷑. ut ab om̃ib uideat᷑.
ut om̃s illumniet. & luceat omnib qui
indomo sunt.
oritabitq aaron iniquitates eoꝵ
que obtulerunt &e scĩficauerunt
filii isrł: in cunctis munerib & donariis
suis. Sic enim de saluatore nr̃o scͥptum
est. Uere pec̾ca nr̃a ip̃e tulit: &e in iqui¬
tates nr̃as ip̃e portauit. Cum enim po¬
pulus ad delenda pectata sacerdotib mu¬
nera offerat: quid aliud sacerdotes nisi
pecc̃a popłi inminerib portant: In mu¬
nerib gͥ pec̾corum onera populus depo¬
nit: sacerdotes uͦ econtra peccatis oneran
cium digne ad implentes dei indigna¬
tionem & iram semꝑ placare studeant.
Erit aũ lamina semꝑ infronte eiꝰ: ut
placatus sit ei dñs. Semꝑ enim lami¬
uam auream pontifex infronte portare

Expanded text:
m omnibus ornamentis sapientia in pontifice superior est, et clarius lucet: haec prima quaerenda est, haec inspicienda. Et quamvis caetera non titulatur, pontifex non est. Imminet autem haec stella fronti pontificis, ut nunquam abscondatur, ut ab omnibus videatur, ut omnes illuminet, et luceat omnibus qui in domo sunt. « Portabitque Aaron iniquitates eorum, quae obtulerint, et sacrificaverint filii Itore nostro scriptum est: « Vere peccata nostra ipse tulit, et iniquitates nostras ipse portavit. » Cum populus ad delenda peccata sacerdotibus munera offerat, quid aliud sacerdotes, nisi peccata populi in muneribus portant? In muneribus ergo peccatorum onera populus deponit; sacerdotes vero econtra peccatis onerantcium digne adimplentes Dei indignationem, et iram semper placare studeant. « Erit semper lamina in fronte ejus: ut placatus sit eis Dominus. » Semper laminam auream pontifex gestare
Abbreviated transcription (Latin):
niam que collata est afiliis isrł. trades in
usus tab̾naculi testimonii: ut sit monim̃¬
tum eorũ coram dño. & ꝓficietur animab
illoꝵ. Quues enĩ ad medium sicli nichil acd¬
dit: qm̃ qui decem u̾ba legis obsernat. in¬
chil est quod ulteriꝰ agat. Pauꝑ uͦ nichil
datur in usu tab̾naculi testimonii ut qͥ¬
cumq legis mandata custodit. ñ ad fauo¬
rem uulgi: sed ad anime utilitatem hoc

Expanded text:
niam, quae collata est a filiis Israel, trades in niam, quae collata est a filiis Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monumentum eorum coram Domino, et propitietur animabus illorum. » Dives enim ad medium sicli nihil addit, quoniam qui decem verba legis observat, nihil est, quod 116 ulterius agat. Pauper vero nihil m haec pecunia tradatur in usus tabernaculi testimonii, ut quicunque legis mandata custodit, non ad favorem vulgi, sed ad animae utilitatem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
anigitti aunis & supͣ: dabit p̃cium. Om̃is
inquit qui numeratur. idest qui transit ad
nomen: qui re ce nomine a se̾bitur inppło
dei ferat p̾cium. ñ sit uacius nec sine
muñe. qͥa redemptio anime ꝓprie diuitie.
s quid dabit: Dimidium sicli. Siclus
enim iugiriti obulos habet. Dabit gͥ decẽ
obulos. Sed quare decem: Yis audire qͣre:
Qa decem sunt uerba legis. Canto enu
p̃cio unꝰquisq redunit aĩam suam. Non
occidisti: unum siclum dedisti. Non es
custodis. Unde & scđm m̾suram templi
dari iubentur. In templo erũ lex est: in
templo de calogum reꝑttur & metitur.
quia eiꝰ p̃cium ũ recipitur qui decem ñ
duplicat. qui testam̃tum dupliciter ñ
intelligit: qui scdm litt̾am & scdm spm̾
utͥusq testam̃ti u̾ laudat expositionem.
Hinc enu uidei: hinc &e mainichei rep¬
bantur.
iues ñ addet ad medium sicli: et
pauꝑ nichil mimiet. Susceptamq pecu¬

Expanded text:
a viginti annis et supra dabit pretium. » Omnis, a viginti annis et supra dabit pretium. » Omnis, inquit, qui numeratur, id est, qui transit ad nomen, qui re et nomine ascribitur in populo Dei, ferat pretium, non sit vacuus, nec sine munere, quia redemptio animae propriae divitiae. Sed quid dabit? dimidium sicli. Siclus enim viginti obolos habet; dabit ergo decem obolos. Sed quare decem? Vis audire quare? Quia decem sunt verba legis; tanto enim pretio unusquisque redimit animam suam. Non occidisti, unum siclum dedisti; non es custodis. Unde et secundum mensuram templi dari jubentur. In templo enim lex est. In templo Decalogus reperitur et metitur. quia ejus pretium non recipitur, quplicat, quia Testamentum dupliciter non intelligit, quia secundum litteram, et spiritum utriusque Testamenti non laudat expositionem. Hinc enim Judaei, hinc et Manichaei reprobantur. « Dives non addet ad dimidium sicli, et pauper nihil minuet; susceptamque pecu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ iusticiam &e pietatem. mansuetudinem
caritatem. sapientiam. concordiam. pacem
&e similia: hoc altare redolet. Talis hinc
odor funditur: talia thimiamata fraglant.
rem eẽ putamꝰ: Et dep̃cabitur aaron sup
cor mia eiꝰ semel ꝑ annum in sanguine
quod oblatum est ꝓpecc̃o: ce placabit᷑
mi Elitate qͣm de uͥgine matre susceꝑ¬
at. pro peccatis iudeorum dep̃catus est pa¬
trem: qͥndo dixit. Pater ignosce illis: qͥa
nesciunt quid faciunt. Ip̃e enim sacer¬
dos. ip̃e hostia. ip̃e altare: inꝓprio sangu¬
ne introut semel in scã. eterna redemp¬
tione inuenta. Hoc enim sacͥficio. hunis
pontificis pretib: cunctis generationib
ocutusq est dñs ad
moysen dicens. Qnͣdo tuleris summan
filiorum isrł iuxta num̃um dabunt sm¬
guli p̾cium ꝓ animab suis dño: e ñ ert
plaga ineis cum fuerint recensii. Hoc ni¬
aũ aabit omnis qui tͣnsit ad nomen: elimi¬
anim sicli nxta m̃ suram templi. Siclus
nigniti obolos habet. Qu habetur in nim̃o

Expanded text:
nisi justitiam, pietatem, mansuetudinem, charitatem, sapientiam, concordiam, pacem, et similia hoc altare redolet; talis hinc odor funditur, talia thymiamata fragrant. rem esse putamus? « Et deprecabitur Aaron super cornua ejus semel per annum in sanguine, quod oblatum est pro peccato, et placabitur manitate, quam de virgine matre susceperat, pro peccatis Judaeorum deprecatus est Patrem, quando dixit: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . » Ipse enim sacerdos, ipse hostia, ipse altare in proprio sanguine « introivit semel in sancta, aeterna redemptione inventa : » hoc enim sacrificio, hujus pontificis precibus, cunctis generationibus Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: Quando tuleris summam filiorum Israel, juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis, cum fuerint recensiti. Hoc autem dabit omnis, qui transit ad nomen dimidium sicli, juxta mensuram templi. Siclus viginti obolos habet. Quod habetur in numero