comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tua sicut multa abissus. S quia sp̃s tuuᷤ
suꝑferebat᷑ suꝑ aquã: non reliqͥt miseriã
nr̃am miscđia tua: & dixisti fiat lux. Pȩ¬
nitentiã agite: appropinquabit enĩ reg¬
num celoꝵ Penitentiã agite: fiat lux. Et
qm̃ conturbata erat ad nos ipsos anima nr̃a:
commemorati sumꝰ tui domine de t̾̃ra ior¬
danis. & de monte ȩquali tͥ. s paruo. ꝓpter
nos: & displicuerunt nob̃ tenebre nr̃e & con¬
uersi sumus ad te: & facta ẽ lux. Et ecce fui¬
mus aliquando tenebre. nunc aũ lux in

Expanded text:
ta . Sed quia Spiritus tuus superferebatur super aquam , non reliquit miseriam nostram misericordia tua, et dixisti: Fiat lux. Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Poenitentiam agite, Fiat lux. Et quoniam conturbata erat ad nos ipsos anima nostra, commemorati sumus tui, Domine, de terra Jordanis, et de monte aequali tibi, sed parvo propter nos ; et displicuerunt nobis tenebrae nostrae, et conversi sumus ad te, et facta est lux. Et ecce fuimus aliquando tenebrae; nunc autem lux in
Abbreviated transcription (Latin):
meus moreret᷑: in semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes. Ipse gͦ mͥ loquens ꝓmisit filiũ:
ꝙ iꝑse exigit ut occidam: Non sͥ fec̃ questi¬
onẽ quasi de contͣriis. ꝙ sͥ adu̾santibꝰ ũbis
dĩ ꝓmittentis filiũ nasciturũ÷ ꝙ pꝰea dicen¬
tis. occide mͥ filiũ tuũ: sed erat in corde eiꝰ sẽꝑ
sides inconcussa. & nullo mͦ deficiens. Credi¬
dit enĩ abrabã. dm qui dedit ut ille de sem-¬
bꝰ nasceret᷑ qui ñ erat: posse etiã de morte re-¬
ꝑare. Ampliꝰ enĩ ẽ qͦd iam fecerat ds̃. cũ qui
ñ erat pꝰ tantã desꝑationẽ. uidebats datũ fi¬

Expanded text:
us moreretur, In semine tuo, inquit, benedicentur omnes gentes . Ipse mihi ergo loquens promisit filium, et ipse exigit ut occidam? Non sibi fecit quaestionem quasi de contrariis et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis, Occide mihi filium tuum: sed erat in corde ejus fides semper inconcussa, et nullo modo deficiens. Cogitavit enim Abraham, Deum qui dedit ut ille de senibus nasceretur qui non erat, posse etiam de morte reparare. Amplius enim est quod jam fecerat Deus, cum qui non erat post tantam desperationem
Abbreviated transcription (Latin):
qr eũ carne ñ erat oꝑatus. s qr de sũma desꝑati-¬
senex de isceribꝰ a niculȩ ꝯiugis sꝑare audebat
posteritatis. S credidit nasciturũ: ꝙ ñ plan¬
git moriturũ. Eius dext̾a erigit᷑ ad sac̾ficium.
ut moreret᷑: cuiꝰ cor erectũ ẽ ad fid̾e ut nasceret᷑
Non trepidauit abrabã credere qñdo ꝓmit¬
tebat᷑: ñ trepidauit offerre qndo exigebatur:
nec fuit religio credentis otraria deuononi
obtemꝑantis. Hoc dico. Nõ sͥ dix̾ abraham.¬

Expanded text:
ma desperatisenex de visceribus aniculae conjugis sperare audebat posteritatis. Sed credidit nasciturum, et non plangit moriturum. Ejus dextera eligitur ad sacrificium, ut moreretur; cujus cor electum est ad fidem, ut nasceretur. Non trepidavit Abraham credere, quando promittebatur; non trepidavit offerre, quando exigebatur: nec fuit religio credentis contraria devotioni obedientis. Hoc dico, non sibi dixit Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
bentẽ cotidianã necessitatẽ sic̃ pͥncipes sacer-¬
dotũ. pͥmũ ꝓsius peccatis sacͥficiũ offerre.
In hoc sac̃dotũ numero ⁊acharias. in hoc fi¬
nees. in hoc ipse aaron. a quo ipse ordo exor¬
tis. solo xͦ existente cuiꝰ uenturi figurã gesta-¬
bant. qui hanc necessitatẽ sac̃dos in otamina¬

Expanded text:
bentem cotidianam necessitatem sicut principes sacerdotum primum pro suis peccatis sacrificium offerre. in hoc sacerdotum numero Zacharias, in hoc Finees, in hoc ipse Aaron, a quo iste ordo exortis solo Christo existente, cuius uenturi figuram gestabant, qui hanc necessitatem sacerdos incontamina
Abbreviated transcription (Latin):
eminenti iusticia fuisse ⁊achariã
in pͥncipibꝰ sacerdotũ: ad offerenda uet̾is
testam̃ti sacͥficia ꝑtinentiũ. Legimꝰ aũ in
pͥncipẽ sac̾dotũ. qui ñ hãberet necessitatẽ
sic̃ illi qui sacerdotũ pͥncipes dicebant᷑ sacri¬
ficiũ ꝓ suis pͥmũ offerre peccatis cotidieᷤ. dein¬

Expanded text:
eminenti iustitia fuisse Zachariam in principibus sacerdotum ad offerenda ueteris testamenti sacrificia pertinentium ? legimus autem in ncipem sacerdotum, qui non haberet necessitatem sicut illi, qui sacerdotum principes dicebantur, sacrificium pro suis primum offerre peccatis cotidie, dein
Abbreviated transcription (Latin):
di dictũ ẽ ante om̃s colles genuit mer id
ẽ. ante oñs altitudines creaturarũ. Q ante
luciferũ genui te: id ẽ. ante om̃ia temꝑalia. &
auit me in pͥncipio uiarũ suarũ: qi scd̃m for¬
mã dĩ cdixit. ego sũ u̾itas. ꝙ scd̾m formã serui.
ggo sũ ura. Quia enĩ ipse ẽ pͥmogenit᷑ a mortueᷤ.

Expanded text:
i dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id est ante omnia tempora et tauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego su
Abbreviated transcription (Latin):
sius ũbũ suũ. Ecce dixit retro qͦd fuerint tẽ-¬
pora ȩt̾na: que tñ ñ fuerint dõ coet̾na. Si qͥd̾e
ille ante temꝑa exerna ñ sołu erat. uerũeti¬
am ꝓmisit uitã ȩt̾nam: quã manifestũ tẽꝑi¬
bus suis idẽ ꝯgrius. qͥd aliud qͣm u̾bũ suũ:¬

Expanded text:
suis uerbum suum. Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna, si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, uerum etiam promisit uitam aeternam, quam manifestauit temporibus suis, id
Abbreviated transcription (Latin):
debite iusteq ꝑmittit. Nam ⁊ illud qͦd ysaudꝰ
ꝓpħa dicit. dñe ecce tuiratus es. & nos peccauimꝰ:
ꝓpt̾ra errauimꝰ ⁊ facti sumus sic̃ immundi õe:
ea ratione intelligit᷑. Precessit enim aliqͥd. unde
d̃s iustissime iratꝰ ab eis suũ lum̃ auferret ut
in peccata quȩ nulla t̃giu̾satione defendi
possent ñ eẽ peccata. cecitas humanȩ m̃tis
offenderet: ab itinere iusticiȩ deiuiando ⁊ er¬
rando. Et quod in alio psalio scͥptum est
deipsis egyptiis. quod ds̃ conu̾terit cor eoꝵ
ut odirent ppłm eius. & dolũ fac̾e̾nt inseruos
eiꝰ bene creditur ds̃ fecisse ꝑ illos angło ᷤᷤ malo s.
ut iam uiciosȩ m̃tes filioꝵ infidelitatis ꝑ eos
angłos. quib eadem amica st̃ uicia excitarent᷑
modiũ ppłi dĩ: ad qͦs t̾rendos ⁊ corrigendos bo¬
nos illa mirabilia sequerent᷑. Et ad hec quis¬

Expanded text:
debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias us es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa eti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ filiis diffidentiȩ. tanꝙͣ in sius mancipiis o¬
ꝑat᷑ quẽadmodũ homines in pecorib fuis: ⁊
illic tantũ quantũ ds̃ iusto iudicio sinit. S
alud ẽ quando potestas eiꝰ &ẽ a sius sic̃ ei placet
tractandis maiore potestate ꝓhibet᷑: aliud
qͣndo ei potestas &ẽ in eos qͥ ab illo alien sunt.
dat᷑ sic̃ homo de pecore suo ꝓ humano cap¬
tu facit qd uult: nec sane fac̃ si ꝓhibet᷑ a po¬
testate maiore. De alieno aũ pecore ut faciat:
expestat sibi potestatẽ dari abillo cuiꝰ ẽ. Ibi
gͦ potestas quȩ fuerat ꝓhibet᷑: hic aũ quȩ non
fuerat. tribuit᷑. Quȩ cum ita sint. malis angłis
mortes pͥmitiuoꝵ: & illud maxime unde reli-¬
gata sunt omĩa. obdurationẽ cordis illoꝵ. ut
ppłm di nollent dimitt̾e. Hanc enĩ iniqͥssimã
& malignissimã obstinationẽ ds̃ cum facere
dr̃. ñ inspirando & instigando. s deserendo
facit: ut illi opent᷑ infiliis diffidentie qd ds̃¬

Expanded text:
 vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita simortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentia
Abbreviated transcription (Latin):
in precants: s de prescio sp̃u p̃nuntiantis.
Nam illa quȩ de malo uoto sunt. ꝓhibent᷑ cũ
dr̃. Benedicite: ⁊ nolite maledic̾e. Hec aũ seꝑe
Sinueniunt᷑ insermone scõꝵ siẽt paulus apłs.
tanꝙͣ stomachatꝰ & indignatus &ẽ male
optasse uidet᷑ apłs: utinã & abscidant᷑ qui
uos conturbant. Quod utiq si consideres ꝑso¬
nam scribentis: magis eum ex beniuolentia¬
optasse intellige. Sunt enĩ spadones. qͥ seipsos

Expanded text:
inprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa, quae de malo uoto sunt, prohibentur, cum dicitur: benedicite et nolite male dicere. haec autem saepe, inueniuntur in sermone sancttanquam stomachatus et indignatus etiam male optasse videtur Apostolus: « Utinam et abscindantur qui vos conturbant » . Quod utique si consideres personam scribentis, magis eam elegaoptasse intelliges. Sunt enim sp
Abbreviated transcription (Latin):
qui eas. & anteꝙͣ eẽnt nou̾at: s nob̃ in no¬
tescant apud d̾m ꝑ tolerantiã: ñ apud ħoies
ꝑ iactantiã. Aut forte innotescant & apd̃
angłos. qui st̃ apud d̾m: ut qͦd̾amͦ eas offe-¬
rant d̾o. & de hiis consulant: & qͦd deo
angls homini. Cũ oraretis ego obtuli
orationẽ ur̃am in ꝯspectu claritatis dei.

Expanded text:
 antequam essent noverat. Sed nobis innotescant apud Deum, per tolerantiam, non apud homines per jactantiam. Aut forte innotescant, etiam apud angelos, qui sunt apud Deum, ut quodammodo eas offerant Deo, et de his consulant, et quod eo Angelus homini: Cum oraretis, ego obtuli orationem vestram in conspectu claritatis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. iħc baptizat. Securus homo accẽdat
ad inferiorem ministrum: habet enĩsuꝑiorẽ
dono quam illiꝰ: quis quã &̃ sacram̃to corꝑaliᷤ
& uisibilis baptismatis inbuat᷑. Uis nosse qͥa
ipsebaptizat. non solum sp̃ũ: s &̃e aqua: Audi
cro aque in uerbo: ut exhiberet sibi ipse
gloriosam eccł̃iam. ñ habentẽ maculã aut
rugam: aut aliquid eiusmodi. Alundans
eam̃. Unde: Lauacro aquȩ in u̾bo. Quid ẽ¬

Expanded text:
mus, Jesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiordono quam illius, quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi cro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi . Mundans eam, unde? Lavacro aquae in verbo. Tolle
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamus et̃nã. Habemus enĩ ab illo
preter huiuscemodi beneficia. qͣ ex has
de qua nonnulla diximus. administratione
nature bonis malisq largitur: magnum ⁊
bonoꝵ ꝓpͥũ magnȩ dilectionis indiciũ. Quã¬
quã enim quod sumus. qd uiuimꝰ. qd cȩlũ
t̾ramq conspicimus. qͦd habemꝰ mentẽ atq
rationem. qua eum ipsũ qui hȩc oĩa condi¬
dit inquiramꝰ nequaꝙͣ ualeamꝰ actioni suf¬
fic̾e̾ grãꝵ: tñ quod nos oneratos obrutosq
peccatis ⁊ acontẽplatione sue lucis au̾sos
ac tenebraꝵ. idest iniquitatis dilectione cȩ¬
catos non omnino deseruit. misitq nob̃
uerbum suum. qui est eiꝰ unicus filiꝰ. quo
ꝓ nob̃ assumpta carnȩ nato atꝙ passo. qͣnti
Iõs hominẽ penderet nosceremus: atq illo
sacrificio singulari a peccatis omnib mũ¬
diffusa. omnib difficultatib suꝑatis. in
ȩternam requiẽ. & contẽplationis eiꝰ inef¬
fabilem dulcedinem ueniremus: quȩ

Expanded text:
atis utantur. Habemus enim ab illo praeter huiusce modi beneficia, quae ex hac, de qua nonnulla diximus, administratione naturae bonis malisque largitur, magnum et bonorum proprium magnae dilectionis indicium. Quamquam enim, quod sumus, quod uiuimus, quod caelum terramque conspicimus, quod habemus mentem adque rationem, qua eum ipsum, qui haec omnia condidit, inquiramus, nequaquam ualeamus actioni sufficere gratiarum: tamen quod nos oneratos obrutosque peccatis et a contemplatione suae lucis auersos ac tenebrarum, id est iniquitatis, dilectione caecatos non omnino deseruit misitque nobis Verbum suum, qui est eius unicus filius, quo pro nobis adsumta carne nato adque passo, quanti Deus hominem penderet, nosceremus adque illo sacrificio singulari a peccatis omnibus mundiffusa omnibus difficultatibus superatis in aeternam requiem et contemplationis eius ineffabilem dulcedinem ueniremus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
olite mechari post uxores uras: qͥa
non uultis ut mecentur post uosuxores
ur̃e. Nolite ire uos: quo easseqͥ ñ uultis.
Numquid uis ut dicat᷑ tͥ: non ẽ uir alienꝰ
ad quem uado: Absit. ut dicat hoc illa.
Melus enĩ dolet te: quam imitatur te

Expanded text:
olite moechari post uxores vestras, quia non vultis ut moechentur post vos uxores vestrae. Nolite ire vos, quo eas sequi non vultis. Numquid vis dicatur tibi: Non est vir alienus, ad quem vado? Absit ut dicat hoc illa. Melius enim dolet te, quam imitatur te
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem. Non ideo non uult ut facias
qͥa ipsa ñ facit: s quia tͥ ñ expedit. Nã illa
de ipsius: & consolat᷑ filiã suam huiusmo¬
Di uerb̃. De inuiriis uiri tui torquers: Q tͥ
enim fecit: Dole s ipsum: & ipsum nolumitari.
ut male facias: s ipse te imitet᷑ in bono. Nã¬
in eo quod male facit: noli eum putare caput
tuum. s me. Nam si ⁊ in eo qd̃ male facit caput

Expanded text:
caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si dicit et consolatur filiam suam huius modi uerbis: "de iniuriis uiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sin eo quod male facit, noli eum putare caput tuum, sed me. Nam si in eo quod male facit, caput
Abbreviated transcription (Latin):
S hic iam om̃ia st̃: ꝙ u̾bum in forma di. que
accepit formã serur: & anima & caro in for¬
ma serui. que accepta ẽ a forma d̾i. Humi¬
liauit sem ip̃m factus obediens usq ad mor¬
tẽ. lam in morte sola ẽ caro a iudeis occifa.
Si enĩ discipulis dixit. nolite timere eos qui
S̾ tam̃ carne occisa: xp̃c occisus ẽ. Ex.l¬

Expanded text:
 hic jam omnia sunt, et Verbum in forma Dei, quae accepit formam servi; et anima et caro in forma servi, quae accepta est a forma Dei. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in morte sola caro est a Judaeis occisa. Si enim discipulis dixit, Nolite timere eos qui Et tamen carne occisa Christus occisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
lla que apatbiã grece dr. que si latine
posset impassibilitas dice̾tur: si ita intelligen¬
da ẽ. in animo quippe ñ in corpore accipit᷑. ut
sine biis affectionib uiuat᷑. que contͣ rationẽ
accidunt mentẽꝙ ꝑturbant. bona plane &
marime optanda ẽ: nec ipsa ẽ huiꝰ uitȩ. Nõ¬
enĩ qualiũcũꝙ hominũ uox t̃. s maxime pioꝵ
multũq iustoꝵ atq scõiũ: si dixerimꝰ qr pecea
tũ ñ habemꝰ nos ipsos seducimꝰ: ꝙ u̾itas in no¬
bis ñ ẽ. Tc̃ itaq apathiã ista erit: qnͣdo perei¬
tũ in homine nullũ erit. Nc̃ uͦ satis bene ui¬
uit᷑. si sine cͥmine. Sine peccato aũ qui se uiu̾e
existimat᷑: ñ id agit ut peccatũ ñ habeat: s ut
ueniam ñ accipiat. Unius uroris uir.¬

Expanded text:
lla quae ἀπάθεια graece dicitur, quae si latine posset, impassibilitas diceretur, si ita intelligenda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his affectionibus vivatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est; sed nec ipsa hujus est enim qualiumcumque hominum vox est, sed maxime piorum multum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si
Abbreviated transcription (Latin):
habitat omis plenitudo diuinitatis corꝑalit̾.
Neq enĩ diuinitas corpꝰ ẽ: s qr sacͣmenta uet̾is
testam̃ti appellat umbras futuri: ꝓpt̾ umbra¬
rũ ꝯꝑationẽ. corꝑalit̾ dixit habitare in xp̃o
plenitudinẽ diuinitatis. qͦ in illo impleant᷑
om̃ia. que illis umbris sigurata st̃: ac sic qͦd̾a¬
mͦ umbraꝵ illarũ ipse sit corpꝰ. hoc ẽ figurarũ.
ꝙ significationũ illaꝵ ipse sit u̾itas. Sicut gͦ
ipse figure significatiue tnslato utiq uoca¬
bulo. ñ ꝓpͥe dicte sunt umbre: ita &̾ qͦd ait
plenitudinẽ diuinitatis corpalit̃ habitare.

Expanded text:
is plenitudo diuinitatis corporaliter. neque enim diuinitas corpus est, sed quia sacramenta ueteris testamenti appellat umbras futuri, propter umbrarum conparationem corporaliter dixit habitare in Christo plenitudinem diuinitatis, quod in illo inpleantur omnia, quae illis umbris figurata sunt, ac sic quodammodo umbrarum illarum ipse sit corpus, hoc est figurarum et significationum illarum ipse sit ueritas. sicut ergo ipsae figurae significatiue translato utique uocabulo non proprie dictae sunt umbrae, ita et quod ait plenitudinem diuinitatis corporaliter habitare
Abbreviated transcription (Latin):
cor. Quid ẽ sursum cor: Ibi spera ibi ama.
inde pete uirtutẽ: ibi expecta mercedẽ.
Nam si bene oꝑaris. & hilarit̃ tͥbuis: ui¬
Deris habere latitudinẽ. Si in eisdẽ bo¬
nis oꝑib usq infinem ꝑseueraueris: ui¬
debis habere longitudinẽ. S si omnia
hȩc non ꝓpter suꝑnam mercedem facis
altitudinem ñ habebis: & illa iã nec
latitudo erit. nec longitudo. Quid est
enim habere altitudinem: nisi cogita¬
re dm̃. amare dm̃: & gratis amare ipsũ
adutorẽ. ipsum spectatorẽ. ipsũ corona¬
torem. ipsum premii largitorẽ: postremo
ipsum premium deputare ñ aliuid ab ipso
quam ipsum expectare: Si amas: gratis
ama. Si uere amas: ipse sit merces quem
amas. An uͦ tibi cara sunt omĩa: & uilis
angłium. Uobis datum ẽ nosse misteriũ
regni: illis aũ non ẽ datum. Quare gͦ illi¬
datum est & illi ñ ẽ datum: Non me pi¬
get dicere: hoc est ꝓfundum crucis. De ꝓ¬

Expanded text:
cor. Quid est, Sursum cor? Ibi spera, ibi ama: cor. Quid est, Sursum cor? Ibi spera, ibi ama: inde pete virtutem, ibi exspecta mercedem. Nam si bene operaris, et hilariter tribuis, videris habere latitudinem. Si in iisdem bonis operibus usque in finem perseveraveris, videris habere longitudinem. Sed si omnia haec non propter supernam mercedem facis, altitudinem non habebis; et illa jam nec latitudo erit nec longitudo. Quid est enim habere altitudinem, nisi cogitare Deum, amare Deum; et gratis amare ipsum Deum adjutorem, ipsum spectatorem, ipsum coronatorem, ipsum praemii largitorem; postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare? Si amas, gratis ama: si vere amas, ipse sit merces quem amas. An vero tibi chara sunt omnia, et vilis angelium: Vobis datum est scire mysterium regni, illis autem non edatum est, et illi non est datum? Non me piget dicere, hoc est profundum crucis. De pro
Abbreviated transcription (Latin):
Confer te ad uitam moresq scõꝵ qͥ dicunt
caritatis. Alnde illos admonet ipse apłs
dicens. Dilatamini: ne sitis iugũ ducenteᷤᷤ
cum infidelib. Et quia ipse satus erat qui
eos ad latitudinẽ exhortabat᷑: audi quid
dicat. Os nr̃m patet ad uos ocorinthii. cor
nr̃m dilatatum ẽ. Latitudo gͦ est caritas:
quȩ sola bene oꝑatur. Latitudo facit. ut
hilarem datorẽ diligat ds. Si enim angu¬
stiam passus fuerit: tristis dabit. Si tristiᷤᷤ
dabit: periit quod dabit. Opus ẽ gͦ lati
uerit usq in finẽ: hic saluus erit. Hec
ẽ longitudo crucis. uͥ totũ corpꝰ porrigit᷑.
uͥ quodãmͦ statur. quo stando ꝑseuerat᷑.
Si gͦ queris qui in cruce głaris. habere
crucis latitudinẽ: habeto bene oꝑandi uir¬
tutẽ. Si uis habere crucis longitudinem:
habeto ꝑseuerandi longanimitatem.
Si autem iuis habere crucis altitudinẽ:
nosti quid audias. & ubi audias. sursum

Expanded text:
Confer te ad vitam moresque sanctorum, qui dicunt,Confer te ad vitam moresque sanctorum, qui dicunt,charitatis; unde illos admonet ipse Apostolus, dicens, Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus. Et quia ipse latus erat, qui eos ad latitudinem exhortabatur, audi quid dicat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est . Latitudo ergo charitas est, quae sola bene operatur. Latitudo facit ut hilarem datorem diligat Deus . Si enim angustiam passus fuerit, tristis dabit: si tristis dabit, perit quod dabit. Opus est ergo laverit usque in finem, hic salvus erit . Haec est longitudo crucis, ubi totum corpus porrigitur: ubi quodam modo statur, quo stando perseveratur. Si ergo quaeris, qui in cruce gloriaris, habere crucis latitudinem; habeto bene operandi virtutem. Si vis habere crucis longitudinem; habeto perseverandi longanimitatem. Si autem vis habere crucis altitudinem; nosce quid audias, et ubi audias, Sursum
Abbreviated transcription (Latin):
homo xꝑiane ꝑ latitudinẽ terre. lon¬
gitudinẽ tempoꝵ. altitudinẽ cȩli ꝓfundi¬
tatẽ abissi: Quando ista cõprehendes uł
mente uł corpore: hoc est siue cogitando.
siue carnis ocłis intuendo: Quando ista
cõprehendes: Ipsum audi apłm dicentẽ
tͥ. Michi aũ absit głari: nͥ incruce dñi nr̃i
ihuxꝑi. Et nos in ula glemur uł qͥa suꝑ
illã incumbimꝰ. in illa głemur õs oboni fr̃s:
in illa głemur. Ibi forte inueniemꝰ ⁊ latitu¬
dinẽ ⁊ longitudinẽ. & altitudinẽ ⁊ ꝓfundũ.
his enim apłi u̾bis: crux quodãm᷑ nob̾ ante
ocłos constituta ẽ. Habet enim latitudinẽ.
in qua manus figunt᷑. ht longitudinem.
quod inde usq ad t̾ram ducit᷑ lignũ. ht̃
& altitudinẽ. quod ab ipso transuerso in qͦ
figunt᷑ manus excedit aliquantũ ubi ca¬
put crucifixi ponat᷑: ht̃ & ꝓfundũ. hoc ẽ
qd̾ in t̾ra figitur. ⁊ ñ uidet᷑. Uidete magnũ
sacramentũ. Ab illo ꝓfundo qd ñ uides:

Expanded text:
hristiane, per latitudinem terrae, longitudinem temporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi? Quando ista comprehendis vel mente vel corpore? hoc est, sive cogitando sive carnis oculis intuendo, quando ista comprehendis? Ipsum audi Apostolum dicentem tibi: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini. Et nos in illa gloriemur, vel quia super illam incumbimus. In illa gloriemur omnes, o boni fratres, in illa gloriemur. Ibi forte inveniemus et latitudinem, et longitudinem, et altitudinem, et profundum. His enim Apostoli verbis crux quodam modo nobis ante oculos constituta est. Habet enim latitudinem, in qua manus figuntur: habet longitudinem, quod inde usque ad terram ducitur lignum; habet et altitudinem, quod ab ipso transverso, in quo figuntur manus, excedit aliquantum, ubi caput crucifixi ponitur: habet et profundum, hoc est quod in terra figitur, et non videtur. Videte magnum sacramentum. Ab illo profundo quod non vides,
Abbreviated transcription (Latin):
nominat᷑: ut det uob̃. Quid det uob̃: Qͦd
peto a uob̃: rogodet uob̃. Peto enĩ auob̃. ꝓpt̃
arbitrium uoluntatis: rogo. det uob̃. ꝓpter
audire. qui dextum eiusdem lectioniᷤ me¬
moria nontenetis: utrũ reuera id̾o ꝓ ipsiᷤ
quod dixerat eis peto. Mem̃to gͦ quid pe¬
tierit ab ipsis. Peto ñ infirmari in tribula¬
tionib meis ꝓ uob̃. Hoc abipsis petit.
Alodo iudete quid illis petit. Flecto ge
quod ab hominib exigit: quia ut d̃s uelit
dare. debes & tu ad accipiendũ accõmoda¬
re uoluntatẽ. Quomͦ uis acciꝑe gratiam
diuine bonitatis: qͥ sinũ ñ aꝑis uolunta
ꝑsꝑmeuis. Si enim dederit uͥtute corro¬
borari: ibi dabit uobis non infirmari. In
interiore homine habitare xꝑm ꝑ fidẽ
in cordib uris. Totum hoc det uobis. In ca¬
ritate radicati & fundati: ut possitis cõ¬
p̃hendere cum omĩb scĩs. quȩ sit latitu¬

Expanded text:
natur. Ut det vobis. Quid, det vobis? Quod peto a vobis, rogo det vobis. Peto enim a vobis, propter arbitrium voluntatis: rogo det vobis, propter audire, qui textum ejusdem lectionis memoria non tenetis, utrum revera ideo Apostoluquod dixerat eis, Peto. Mementote ergo quid petierit ab ipsis. Peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis: hoc ab ipsis petit. Modo videte quid illis petit: Flecto genquod ab hominibus exigit: quia ut Deus velit dare, debes et tu ad accipiendum accommodare voluntatem. Quomodo vis accipere gratiam divinae bonitatis, qui sinum non aperis voluntas. Si enim dederit vobis virtute corroborari, ibi dabit vobis non infirmari. In interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Totum hoc det vobis. In charitate radicati et fundati, ut praevaleatis comprehendere cum omnibus sanctis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
onsonant omnes diuine lectione apli.
ut spem ñ in nob̃. s in dño collocemꝰ. Peto
ri. i dest ut non infirmemini quando auditis
me pati ꝓ uob̃ tribulationes: quia hec ẽ głã
ur̃a. Petit gͦ eos ut non infirment᷑. quod ñ fac̾et.
nisi eoꝵ uellet excitare uoluntatẽ. Si enĩ respon¬
derẽt. quid nos petis. quod in potestate ñ ha¬
bemus: nũquid non iuderent᷑ sibi iustũ red¬
agerent: non diceret peto. Et si diceret. iubeo:
nͥ eos sciret ad hibere posse uissioni suȩ uolun¬
tatẽ. sine causa hoc uerbum de euis ore ꝓced̾et
S rursus sciens sine dei adiutorio infirmã
ẽẽ hominis uoluntatẽ. ñ solũ ne dicerent
uoluntatis arbitriũ ñ habemꝰ. dix̃ peto. ue¬
rũ ẽ. ne dicerent uoluntatis arbitriũ sufficit
nob̃. uidete quid addidit. Huius rei gr̃a. Cuiꝰ
rei gr̃a. nisi quã supra dixerat. peto ñ infir¬
mari intribulationib meis ꝓ uob̃. quȩ est
gła ur̃a: Quia gͦ uoluntatis habetis arbutti¬

Expanded text:
onsonant omnes divinae lectiones, ut spem non in nobis, sed in Domino collocemus. Peto,ri, id est, ut non infirmemini, quando auditis me pati pro vobis tribulationes; quia haec est gloria vestra. Petit ergo eos, ut non infirmentur; quod non faceret, nisi eorum vellet excitare voluntatem. Si enim responderent, Quid nos petis quod in potestate non habemus? numquid non viderentur sibi justum redagerent, non diceret, Peto. Et si diceret, Jubeo, nisi eos nosset adhibere posse jussioni suae voluntatem, sine causa hoc verbum de ejus ore procederet. Sed rursus sciens sine Dei adjutorio infirmam esse hominis voluntatem, non solum ne dicerent, Voluntatis arbitrium non habemus, dixit, Peto; verum etiam ne dicerent, Voluntatis arbitrium sufficit nobis, videte quid addidit: Hujus rei gratia. Cujus rei gratia, nisi quam supra dixerat, Peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra? Quia ergo voluntatis habetis arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s illi ft̃: de quibꝰ in eugłio ait. Uade
ꝙ dic fr̃ĩb meis. Eccłia illa ẽ: quã
dixit unicã suã. Hec ẽ unica catholica. q̃
toto orbe copiosa diffundit᷑: que usꝙ ad
ultimas gentes crescendo porrigit᷑: Nar

Expanded text:
res illi sunt, de quibus in euangelio ait: Vade et dic fratribus meis. ecclesia illa est, quam modo dixit unicam suam; haec est unica catholica, quae toto orbe copiosa diffunditur, quae usque ad ultimas gentes crescendo porrigitur
Abbreviated transcription (Latin):
Hec domus etiã triticũ dicit᷑. siue tricenũ. siue
seragenũ. siue centenũ fructũ afferens cũ to¬
lerãtia. Hȩc domꝰ ẽ in uasis aureis. & argen¬
teis: & lapidib p̃ciosis: ꝙ lignis imputri¬
bilib. Huic domui dr. sufferentes inuicẽ
in dilectione: studentes seruare unitatẽ
sp̃c inuinculo pacis: & tempłu dĩ sc̃m¬
bꝰ. ꝙ scĩs dĩ seruis ubiq disꝑsis & spirita¬
li unitate deiunctis. in ead̾e cõmunione
sacram̃toꝵ:. siue se facie nouint. siue ñ no¬
u̾int. Alios aũ ita dici eẽ in domo. ut ñ ꝑ¬
tineant ad compagẽ domꝰ: nec ad societa
negare ñ possumꝰ. dicente apl̃o. In magna
aũ domo ñ sołu aurea uasa st̃ uł argentea:
s & lignea & fictilia. & alia quid̾e st᷑ in ho¬
norẽ: alia uͦ in ꝯtumeliã. Ex hoc numero
innumerabili ñ sołu turba intꝰ p̃ mens
scismata existunt: in eis qui magis iã ex do¬
mo. ꝙͣ in domo eẽ dicendi st̃: de quib d̾r

Expanded text:
icitur siue tricenum siue sexagenum siue centenum fructum adferens cura tolerantia. haec domus est in uasis aureis et argenteis et lapidibus pretiosis et lignis inputribilibus. huic domui dicitur: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, et: templum enimbus et sanctis dei seruis ubique dispersis et spiritali unitate deuinctis in eadem communione sacramentorum, siue se facie nouerint siue non nouerint. alios autem ita dico esse in domo, ut non pertineant ad conpagem domus nec ad societatnegare non possumus dicente apostolo: in magna autem domo non solum aurea uasa sunt uel argentea, sed et lignea et fictilia. et alia quidem sunt in honorem, alia uero in contumeliam. ex hoc numero innumerabili non solum turba intus premens schismata existunt in eis, qui magis iam ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
e uasis aureis & argenteis in domo
magna ostitutis sensũ cypriani secu-¬
tus sũ. qui hȩc accipit in bonis: in malis
aũ lignea ꝙ fictilia: ad uła referens qͦd di-¬
ctũ ẽ. alia quidẽ in bonorẽ: ad hec aũ qͦd di¬
ctũ ẽ. alia uͦ in ꝯtumeliã. S magis appro-
sus in utͥsq quedã in ꝯtumeliã. ñ utiq so¬
la lignea & fictilia. Stultas aũ &sine dis¬

Expanded text:
e uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed masus in utrisque quaedam in contumeliam, non utique sola lignea et fictilia. Hoc opus sic in
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ tem̾e dicere alios ita eẽ in domo
di. ut ipsi etiã sint ead̾e domꝰ dĩ. que dr edi-¬
ficari suꝑ petram: que unica columba appel-¬
latur: que sponsa pulcra sine macula. &
ruga: ꝙ ortus ꝯclusus. fons signatꝰ. puteus
aquȩ uiue : paradysus cũ fructu pomorũ.
Que domꝰ etiã claues accepit: ac potestatẽ li¬
gandi ac soluendi. Hanc domũ si qͥs corri¬
pientẽ corrigentẽq contempserit: sit tͥ in
qͥt tamꝗͣ ethnicꝰ & publicanꝰ. De hac domo
dicit᷑. Dñe dilexi decorẽ domꝰ tue: & locum
habitationis głiȩ tue: & qui habitare fac̃
unanimes in domo: & iocundatus sũ in

Expanded text:
me non temere dicere, alios ita esse in domo Dei, ut ipsi etiam sint eadem domus Dei, quae dicitur aedificari super petram , quae unica columba appellatur , quae sponsa pulchra sine macula et ruga , et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu pomorum : quae domus etiam claves accepit, ac potestatem solvendi et ligandi . Hanc domum si quis corripientem corrigentemque contempserit, Sit tibi, inquit, tanquam ethnicus et publicanus . De hac domo dicitur, Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae ; et, Qui habitare facit unanimes in d
Abbreviated transcription (Latin):
perar ii enĩ sumꝰ: ꝙ adhuc in uinea labo-¬
ramꝰ. fi̾nito die. finito oꝑe:m̃ces restitue¬
tur. S qͥs oꝑarius ꝑdurat ad accipiend̾a mer¬
cedem: ñ qui pascit᷑ du laborat: Non enĩ ꝙ
tu oꝑario tuo m̃ced̾e solam daturꝰ es: Nõ etiã
afferes illi unde uires reparet in labore: Pas¬
cis utiq cui m̃cedem daturꝰ es. Exł de pastoribꝰ.
ut illud sit p̾cium eiꝰ. qͦd sumunt qui annun-¬
ciant. unde uuant. Si enĩ sic uendunt: mag-¬
nã rẽ uiluiendũt. Accipiant sustentationẽ
necessitatis a ppł̃o: m̃cedem dispensationis
a dno. Non enĩ ydoneus ppłs reddere m̃ced̾e
illis: qui sibi in caritate euugłii seruiunt.

Expanded text:
perarii enim sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus es. Proinde et ut illud sit pretium ejus, quod sumunt qui annuntiant unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt.
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ habeant. Si aliqnͣdo illud. aliqnͣdo
illud fecerimꝰ:⁊ concordiã scͥpturarũ tenebins:
& in faciendo atq obtemꝑando ñ errabimꝰ.
S dicit mͥ aliquis. Quando facio illud. qͣndo
illuo: ne tc̃ corripiã int̾ me yipsũ solum
qnͣdo debeo corã om̃ib corriꝑe: aut it an
ripiã coram om̃ibꝰ. qnͣdo dẽbeo in secreto co¬

Expanded text:
timorem habeant. Si aliquando illud, aliquando illud fecerimus; concordiam Scripturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; aut tunc corripiam coram omnibus, quando debeo in secreto co
Abbreviated transcription (Latin):
ompnus animȩ ẽ: obliuisci
dm̃ suum. Quȩcumq anima oblita
fuerit dm̃suum: dormiuit. Id̃o dicit apłs
quibdam oblitis dm̃ suum. & tanquã in
sompno agentib deliram̃ta culturȩ idoloꝵ.
Sic sunt enim qui colunt idola: quom qͥ
uident in sompnis uana. Si aũ eiugilet
anima ipsoꝵ intelligit a quo facta ẽ: &
non colit quod ipsa fecit. Dicit gͦ quibdã
apls. Surge qui dormis: & exurge a mor¬
tius: & illuminabit te xꝑc. Nũqͣd corꝑe¬
dormientẽ excitabat te apls: S excita

Expanded text:
m animae est oblivisci Deum suum. Quaecumque anima oblita fuerit Deum suum, dormit. Ideo dicit Apostolus quibusdam oblitis Deum suum, et tanquam in somno agentibus deliramenta culturae idolorum. Sic sunt enim qui colunt idola, quomodo qui vident in somnis vana: si autem evigilet anima ipsorum, intelligit a quo facta est, et non colit quod ipsa fecit. Dicit ergo quibusdam Apostolus: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Numquid corpor
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ ipsaᷤᷤiuigilias dicit iste. Ds̃ ds̃ m̃s: ad te
de luce uigilo. Non enim iugilares inte: nͥ
oriretur luxtua quȩ te de sompno excitaret.
Si aũ lumen suum detrahat: obdormiunt.
ldeo illi dicitur in alio psalmo. Illumina
oculos meos: ne uiquam obdormiã in
morte. Aut si ab illo auersi obdormiunt:
presens illis lumen est. & ñ posst̃ uidere.
quia dormiunt: quomͦ ⁊ corꝑe qͥ dormit
interdiem iam ortus ẽ sol. iam dies calet.¬
& ille tanquã in nocte ẽ. quia ñ uigilat
ut uideat iam ortũ diem: sic quib dam
iam presente deo. iam predicata ueritate.
in est ad huc sompnus anime. Illis gͦ uoss
uigilatis. dicite cotidie. Surge qui dormiᷤ:
& exurge amortius: & illuminabit te

Expanded text:
cundum ipsas vigilias dicit iste: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Non enim vigilares in te, nisi oriretur lux tua, quae te de somno excitaret. si autem lumen suum detrahat, obdormiunt. Ideo enim illi dicitur in alio psalmo: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Aut si ab illo aversae obdormiunt, praesens est illis lumen, et non possunt videre, quia dormiunt. Quomodo et corpore qui dormit inter diem; jam ortus est sol, jam dies calet, et ille tanquam in nocte est, quia non vigilat ut videat jam ortum diem: sic quibusdam jam praesente Christo, jam praedicata veritate, inest adhuc somnus animae. Illis ergo vos, si vigiletis, dicetis quotidie: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te
Abbreviated transcription (Latin):
& qͦmͦ sponsus & sponsa. sic caput ⁊ corpus:
quia caput mulieris uir. Siue gͦ dicã caput
audiuit. saule saule qͥd me ꝑsequeris: qm̃ cor¬
retur ab aliis. quȩ ꝑsecutor ipse fecerat: ut sup¬
pleam inqͥt quȩ desunt pressuraꝵ xpiin car¬
ne mea. ad pressuras xꝑi attendens ꝑtinere qd̾
patiebat᷑: quod ñ potest intelligi sođm captit.
quod iam incelo nicħ tale patitur. s scđm cor¬
pus. id ẽ eccłam: quod corpus cũ suo capite unꝰ¬

Expanded text:
Et quomodo sponsus et sponsa, sic caput et corpus: Et quomodo sponsus et sponsa, sic caput et corpus: quia caput mulieris vir. Sive ergo dicam caput audivit: Saule, Saule, quid me persequeris ? quoniam corretur ab aliis, quae persecutor ipse fecerat, Ut suppleam, inquit, quae desunt pressurarum Christi in carne mea : ad pressuras Christi ostendens pertinere quod patiebatur. Quod non potest intelligi secundum caput, quod jam in coelo nihil tale patitur; sed secundum corpus, id est, Ecclesiam: quod corpus cum suo capite, un
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis insinuat᷑ xꝑc. ut intelligaᷤᷤ
uerbum ȩquale patͥ: sic aliquando ut in¬
telligas mediatorẽ. cũ u̾bũ caro factũ ẽ ut
habitaret in nob. cũ ille unigenit᷑ ꝑ quem
facta sunt omĩa ñ rapinã arbitratꝰ ẽ eẽ se
equalẽ deo: s semetipsũ exinaniuit. formã
serui accipiens. factus obediens usq ad mor¬
tẽ. mortẽ aũ crucis: sic aũ aliqͣndo ut intel¬
ligas caput ⁊ corpus. exponente ipso apło
aꝑtissime quod dictũ ẽ de uiro ⁊ uxore. in
genesi. & erunt inqͥt duo in carne unã. Ui¬
dete ipsum exponentẽ: ut ñ coniecturiᷤᷤ nr̃iᷤ
aliqͥd ausi dic̾e uideam̃. ꝑrunt inqͥt duo in
carne una. Et ad didit. Sacram̃tũ hoc mag¬
num ẽ. Et ne adhuc putaret qͥsquã in uiro
ẽẽ & uxore scd̾m naturalẽ utriꝰq sexus copu¬
lationem. corporalemq mixturã: ego aũ
in xp̃o & in eccł̃a accipit᷑ quod dictũ est. eĩt
duo in cartie una: iam ñ duo. s una caro est:

Expanded text:
Scripturis insinuatur Christus, ut intelligas Verbum aequale Patri. Sic aliquando, ut intelligas mediatorem; cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis : cum ille unigenitus per quem facta sunt omnia, non raDeo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Sic autem aliquando, ut intelligas caput et corpus, exponente ipso Apostolo apertissime quod dictum est de viro et uxore in Genesi, Erunt, inquit, duo in carne una. Videte ipsum exponentem, ut non conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. Erunt enim, inquit, duo in carne una: et addidit, Sacramentum hoc magnum est. Et ne adhuc putaret quisquam in viro esse et uxore secundum naturalem utriusque sexus copulationem corporalemque mixturam: Ego autem a accipitur quod dictum est, Erunt duo in carne una: non jam duo, sed una caro est .
Abbreviated transcription (Latin):
um sit ipse xͦ sapientia dĩ ꝑ quã crea¬
ta st̃ omia ⁊ cũq nullȩ m̃tes rationales
siue angłoꝵ siue hominũ. nͥ participati-¬
one ipstꝰ sapientes fiant. cui ꝑ sꝑm sc̃m ꝑ quẽ¬
caritas in cordib nr̃is diffundit̃ inherenłꝰ
que trinitas unꝰ ds ẽ osultũ ẽ diuina ꝓ uid̾ñtia
mortalib. quoꝵ temꝑalis uita in reb orien¬
tib ꝙ occidentibꝰ occupata tenebat᷑ ÷ ut ea¬
dẽ ipsa de sapientia ad unitatẽ ꝑsone sue
homine assumpto. in quo temꝑalit̾ nasce¬
ret᷑. uiueret & moreret᷑ ꝙ resurgeret. con-¬
grua saluti nr̃e dicendo ꝙ faciendo. pati¬
endo & sustinendo. fieret deorsũ homini¬
hꝰ exemplũ redeundr: qui sursũ ẽ gxempłu¬

Expanded text:
um sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, cui per spirituris diffunditur, inhaeremus, quae trinitas unus deus est, consultum est diuina prouidentia mortalibus, quorum temporalis uita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa dei sapientia ad unitatem personae suae homine adsumto, in quo temporaliter nasceretur, uiueret, moreretur, resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo fieret et deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum e
Abbreviated transcription (Latin):
fides credentiũ debeat᷑. purgat᷑ homo ꝑ
rerũ tẽꝑaliũ fidẽ: ut ęt̾narũ ꝑcipiat u̾ita¬
tẽ. Nam ꝙ quid̾a nobilissimꝰ philosophꝰ
plato in eo libro quẽ timeũ uocauit: sic
ait. Qntũ ad id qd ortum ẽ et̾nitas ualet:
tantũ ad fid̾e u̾itas. Duo illa fursũ st̾. et̾¬
nitas ꝙ u̾itas: duo ista deorsũ. qͦd ortũ ẽ
& fides. Ut gͦ ab imis ad sũma reuocem᷑:
atq id qͦd ortũ ẽ. recipiat ȩt̾nitatẽ: ꝑ fid̾e
ueniend̾u ẽ ad u̾itatẽ. & qr om̃ia que in
ꝯtͣriũ ꝑgunt ꝑ aliquod mediũ reducunt᷑.
& ab ȩt̾na iusticia temꝑalis iniquitas ñ
alienabat :⁊ opꝰ gͦ erat media iusticia tẽꝑa¬
li. que medietas. temꝑalis esset de imis. ita
de sũmis: atq ita se nec abrumpens a sũ-¬
mis ꝙ ꝯtemꝑans imis. uma redderet sũmiᷤ.
Id̾o xͦ mediator dĩ ꝙ hominũ dictus ẽ int̾
reconcilians hominẽ dõ: manens id qͦd erat.
factus qͦd ñ erat. Ipse est nob̃ fides in rẽb

Expanded text:
 homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur adque id quod ortum est recipiat aeternitate omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium reducuntur et ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, atque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. istus mediator dei et hominum dictus est inter reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs nr̃m nesciat magis ea ꝑu̾so ꝓpło
ogruent imposita: ꝗͣ d̾o desid̾anti oblata:
d tam̃ etiã in hiis figure nr̃e fuert̃: quia
nr̃a mundatio. & d̃i ꝓpitiatio nob̾ sine
rũ. & taurꝰ dictus ẽ ꝓpt̾ uirtutẽ crucis
cuiꝰ cornib impios uentilauit: ꝙ aries
ꝓpt̾ ĩnocentie pͥncipatũ: & hyrcꝰ ꝓpt̾ simi¬
litudinẽ carnis peccati: ut de peccato
dampnaret peccatũ. ꝙ si qd aliud sacri
siue cͥcumcisio. siue sabbatũ. siue differentia ci¬
boꝵ. siue ĩmolatio sacͥficiorũ: om̃ia hȩc figurȩ¬

Expanded text:
strum nesciat magis ea peruerso populo congruenter imposita quam deo desideranti oblata? sed tamen etiam in his figurae nostrae fuerunt, quia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine rum et taurus dictus est propter uirtutem crucis, cuius cornibus impios uentilabit, et aries propter innocentiae principatum et hircus propter similitudinem carnis peccati, ut de peccatodamnaret peccatum: et si quod aliud sacrifsive circumcisio, sive sabbatum, sive differentia ciborum, sive immolatio sacrificiorum, omnia haec figur
Abbreviated transcription (Latin):
uł głiandi uł dñandi. aut acquirendi cupi¬
ditateᷤ: ñ obediendi. & subueniendi. & deo
placendi caritate. Contra hos gͦ uigilat to¬
ligis ñ te. pascẽ te cogita oues meas: & sicut
meas pasce. ñ sicut tuas: głiam meã in eis
quere. ñ tuã: dñiũ meũ. ñ tuũ: lucra mea
ñ tua: ne sis in eoꝵ societate qui ꝑtinent ad
temꝑa ꝑiculosa. se ipsos amantes. & cet̾ã que
huic maloꝵ micio conectunt᷑ : Hec enĩ omĩa¬

Expanded text:
iandi, vel dominandi, vel acquirendi cupiditate, non obediendi et subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hoc ergo vigilat toligis, non te, pascere te, cogita oves meas; et sicut meas pasce, non sicut tuas; gloriam meam in eis quaere, non tuam; Dominum meum, non tuum; lucra mea, non tua; ne sis in eorum societate qui pertinent ad tempora periculosa, seipsos amantes, et caetera quae huic malorum initio connectuntur . Quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
affectione: famã scoꝵ maculare conent᷑. sic̃
detractores: cupiditates pessimas ñ refrenẽt
sic̃ in otinentes: crerceant lites sic̃ immites:
nesciant subuenire. sic̃ sine benignitate: indi¬
cent inimicis pioꝵ que occulta cognoi̾unt. si¬
cut ꝓditores: humanã uerecundiã inuerecũ¬
da exagitatione ꝑturbent. sic̃ ꝓcaces: ñ in¬
affirmant. sic̃ cecati: leticias carnales spirita¬
lib gaudiis anteponant. sic̃ uoluptatũ ama¬
tores magis qm di. Hȩc enĩ atq huiꝰmodi u¬
tia. siue un homini accidant om̃ia. siue his
alia. illis alia d̾nentur: ex illa radice qͣd̾am᷑
pullulant. cũ st̃ homines se ipsos amantes:
qͦd inciũ maxime cauendũ ẽ eis qui pascunt ouẽ

Expanded text:
affectione; famam sanctorum maculare conentur, sicut affectione; famam sanctorum maculare conentur, sicut detractores; cupisicut incontinentes; exerceant lites, sicut immites; nesciant subvenire, sicut sine benignitate; indicent inimicis piorum quae occultanda cognoverint, sicut proditores; humanam verecundiam inverecunda excogitatione perturbent, sicut procaces; sur, sicut tumidi; laetitias carnales spiritualibus gaudiis anteponant, sic ut voluptatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive uni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pascunt oves
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a q̃ramꝰ. Nescio quo enĩ in explicabili mͦ qͥsqͥs
seipsũ ñ dm amat: ñ se amat. & quisqͥs d̾m ñ
se tpsũ amat: ipse se amat. Qui enĩ ñ potest u¬
uere de se: morit᷑ utiq amandose. Non gͦ se
amat: qui ne uiuat se amat. Cũ uͦ ille diligir᷑
de quo uiuit᷑: ñ se diligendo magis diligit qͥ
ꝓpt̾ea se ñ diligit: ut cũ diligat de quo iuiuit.
Non sint gͦ se ipsos amantes qui pasct̃ oues xͥ
lint ex illis sua lucͣ ꝯquirere sic̃ amatores pe¬
cunie⁊ uł eis d̾nari sicut elati⁊ uł głiari de
honorib qͦs ab eis sumunt sicut suꝑbi⁊ uł
in tantũ ꝓgredi. ut etiã hereses faciant sicut
blasphemi: nec cedant scĩs patrib. sic̃ paren¬
tib ñ obedientes: ꝙ eis qui illos corrig̾e uołt
qr ꝑire nolunt. mala ꝓbonis reddant sicut
ingͣti: int̾ficiant animas & suas & alienas
sic̃ scelesti ÷ mat̾na eccłie uiscera dissipent sic̃
irreligiosi: ñ compatiant᷑ infirmis sic̃ sine

Expanded text:
Nescio quo enim inexplicabili modo, quisquis seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando se: non ergo se amat, qui ne vivat se amat. Cum vero ille diligitur de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea non se diligit, ut eum diligat de quo vivit. Non sint ergo seipsos amantes qui pascunt oves Chlint ex illis sua lucra conquirere, sicut amatores pecuniae; vel eis dominari, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ab eis sumunt, sicut superbi; vel in tantum progredi ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi: nec cedant sanctis patribus, sicut parentibus non obedientes; et eis qui illos corrigere volunt quia perire nolunt, mala pro bonis reddant, sicut ingrati: interficiant animas et suas et alienas, sicut scelesti; materna Ecclesiae viscera dissipent, sicut irreligiosi; non compatiantur infirmis, sicut sine
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ gñationẽ: si ꝑmanserint in fide ꝙ di¬
lectione. & scĩficatione cũ sobrietate. ꝑ ma¬
nendo gͦ in fide: ipsa fides ẽ nidus pullorũ
tuoꝵ. Nam ꝓpt̾ insirmitatem pulloꝵ tur-¬
turis tuȩ: dignatus ẽ dns p̃bere tibi unde
nid̾u faceres. Indutus ẽ enĩ feno carnis: ut
ad re ueniret. In ista fide pone pullos tuos:
in isto nido oꝑare oꝑa tua.

Expanded text:
 generationem, si permanserit in fide, et dilectione, et sanctificatione, cum sobrietate» . Permanendo ergo in fide, ipsa fides nidus est pullorum tuorum. Nam propter infirmitatem pullorum turturis tuae dignatus est Dominus praebere tibi unde nidum faceres: indutus est enim feno carnis, ut ad te veniret. In ista fide pone pullos tuos; in isto nido operare opera tua.
Abbreviated transcription (Latin):
posita ẽ quedã mulier ab apło paulo cũ ait.
Adam ñ ẽ seductꝰ: mulier aũ seducta ẽ. Postea
enĩ adam ꝯsensit mulieri. Nã a serpente muli¬
er seducta ẽ. Nec mͦ pot̾ aliqͥ mala suasio nͥ car-¬
in tue pͥmo desid̃ium cõmou̾it: eui postea si
m̃te consensis: cecidit ꝙ passer. Si aũ uincun¬
liis si ꝑseuerauerit. ñ ne beatior erit: Nũqͥd̃
salua ñ erit: qr ñ parit filios: Uirgo di ñ ne
melior erit: Numqͥd salua ñ erit qr filios ñ
habet: aut ad d̾m ñ ꝑtinet: Salua gͦ erit mu¬
lier. que in typo carnis accipit᷑ ꝑ filioꝵ gn̾a¬
tionẽ: id ẽ si faciat oꝑa bona. S ñ ubicũq tur¬
tur inueniat nid̃u sibi: uͥ ponat pullos suos.¬

Expanded text:
lo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem seducta est.» Postea enim Adam consensit mulieri: nam a serpente mulier seducta est . Nec modo potest aliqua mala suasio nisi carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, cecidit et passer: si autem vincunliis, si perseveret, nonne beatior erit ? numquid salva non erit, quia non parit filios? Virgo Dei non melior erit? numquid salva non erit, quia filios non habet? aut ad Deum non pertinet? Salva ergo erit mulier, quae in typo carnis accipitur, per filiorum generationem, id est, si faciat opera bona. Sed non ubicumque turtur inveniat nidum sibi