comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoq nobis sunt qui af¬
fuerunt: iam in exanimi
corpore glorificati homĩs
uidisse se gloriam. Pultꝰ
eius luce clarior renitebat:

Expanded text:
que nobis sunt qui affuerunt, iam exanimi corpore, glorificati hominis vidisse se gloriam. Vultus eius luce clarior renitebat:
Abbreviated transcription (Latin):
non inquit purpuratũ aut
dyademate renitentẽ se uen¬
turũ esse predixit. p̃s. In
dño confido. anͣ. Saçerdos
dei martine aperti sũt celi

Expanded text:
non se inquit purpuratum, nec diademate renitentem se venturum esse praedixit. Psal. In Domino confido. Ant. Sacerdos Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Tcũ a presbiteris
qui tunc ad eum
confluebant rogaretur:
ut corpusculũ lateris mu¬
tatione releuaret: sinite
inquit sinite me fratres
celum potius respicere ꝙͣ
terram: ut iam suo itinere
iturus ad deũ spiritus di¬
rigatur. Hec locutus: ui.¬
ocruenta bestia. Richil ĩ¬

Expanded text:
cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus dicruenta bestia? ni
Abbreviated transcription (Latin):
cilicio tectũ: quis cineri¬
bus crederet inuolutum.
ture resurrectionis gloria
et natura ĩmutate carnis
ostensus est. Iam uero in
obsequiũ funeris credi nõ
potest quanta hominũ
multitudo conuenerit.
tas ruit. Cuncti ex agris
atq uicis: multiq ex ui¬
cims etiam urbibus affu.¬

Expanded text:
cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? turae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uirum in cuius trãsitu
sanctorũ canit numerus
angelorũ exultat chorus.
omniũq celestiũ. Uirtu¬
tum occurrit psallentium
exercitus. U. Ecclesia uir
tute roboratur : sacerdotes¬
dei reuelatione glorifican¬
tur quem michael assump.¬
sit cumangelis. Uirtutũ¬

Expanded text:
tum virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit psallentium exercitus. Vers. Ecclesia Domini virtutum roboratur, sacerdotes revelatione glorificant, quem Michael assumpsit cum angelis. Virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
inter spem amorem¬
q positus. dubitauit pe¬
ne quid mallet: quia nͤ
hos deserere. nec a xp̃o uo¬
lebat diutius separari
Mil tamen in uoto suo
ponens aut uolũtati re¬
linquens: totum se din
arbitrio potestatiq com¬
uidetur: Grauis quidẽ
est dñe corporee pugna
militie: et satis est iam¬
ꝙ hucusq certaui: sed si
adhuc in eodem labore ꝓ
castris tuorũ stare me
precipis. non recuso la¬
borem: nec fatiscentem
causabor etatem. Mum¬
a tua deuotus implebo:
subsignis tuis quo ad
ip̃e iusseris militabo. Et
ꝙͣuis optanda sit seni ses¬
sio post laborem: est am¬
mus tamen uictor ãno¬
rũ: et cedere nescius senec¬
tuti. At si iam parcis eta¬
ti: bonũ michi est dñe fi¬
at uoluntas tua: hos uero¬
de quibus timeo ip̃e custo¬
dias. O uirũ in effabile.
nec labore uictũ. nec mor¬
te uincendũ: qui in nul¬
lam partem se pronior ĩ¬
clinauit: nec morti timu.¬
it. nec uiuere recusauit.
Itaq cũ iam per aliquot
dies uifebriũ teneretur:

Expanded text:
inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique comens: grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur,
Abbreviated transcription (Latin):
pastore. Scimus quidẽ
desiderare te xp̃m: sed sal¬
ua sunt tibi tua premia:
nec dilata minuẽtur: nr̃i
potius miserere quos dese¬
ris. Tunc ille motus hiis
fletibus: ut totus semper
in dño misericordie uisce¬
ribus affluebat: lacrimas¬
se perhibetur. Conuersus¬
q ad dñm: hoc tantum

Expanded text:
t? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Unc uero adu̾sus
hanc uocem tyran¬
nus infremuit. dicens
eũ metu pugne que poste¬
za  die erat futura: nõ
religionis gratia detrec¬
tare militiam. At marti¬
nus intrepidus ĩmo illa¬
to sibi terrore cõstãtior:
si hoc inquit ignauie a¬
scribitur non fidei: cras¬
tina die ante atiem ĩ ar¬
mis astabo: et in nomi¬
cis non clypeo protectus
aut galea: hostiũ cineos
penetrabo securus. Retru¬
di ergo in custodia iube¬
tur facturus fidem dictis:
ut mnermis barbaris obii¬
ceretur. Postera die hos¬
tes legatos de pace mise¬
runt: sua omnia seq de¬
dentes. Unde quis dubi
tet beati uiri fuisse uicto¬
Eriam : cui prestitũ sit ne ĩ¬
ermis ad preliũ mitteret᷑.
Et ꝙͣuis pius dñs serua¬
re militẽ suũ licet inter
hostiu̇ gladios et tela po¬
tuisset: tamen ne uel ali¬
orũ morte sancti uiri ui¬
olaretur obtutus exemit
pugne necessitatẽ. Ieq.
naliã pro milite suo xp̃s
debuit prestare uictoriã.
ꝙͣ ut subactis sine sãgui¬

Expanded text:
um uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomicis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut subactis sine sangui
Abbreviated transcription (Latin):
tinus obitum suũ
longe ante presciuit. Di¬
xitq fratribus dissoluti¬
onem sui corporis ĩmine¬
re. Interea causa extitit
qua condatensem dyoce¬
sim uisitaret. Hã clericis
inter se ecclesie illius dis¬
cordantibus : pacem cupi¬
ens reformare: licet finez
dierũ suorũ nõ ignoraret:
proficisci tamen ob huius
modi causam non recusa¬
uit: bonam hanc uirtutũ
suarũ consũmationẽ exis¬
timans: si pacem ecclesie
redditam reliquisset. Ali
ꝙdiu ergo in uico illo uel
ecclesia ad quã ierat com¬
moratus pace inter cderi¬
cos restituta: cũ iã regre¬
di ad monasteriũ cogita¬
ret: uiribus corporis cepit
repente destitui : conuoca¬
tisq discipulis indicauit
se iam resolui. Tunc uero
omniũ: uoce una plangẽ¬
tiũ. Cur nos pater deser̃s.
aut cui nos desolatos re¬
linquis. Inuadent enim¬

Expanded text:
tur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /idiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent
Abbreviated transcription (Latin):
est: Lucia respõdit. Apo¬
templũ dei sunt: et spiri
tussanctus habitat ĩ eis.
ciam te ad lupanar duci:
et dũ fueris scortata fugi¬
et ate spiritussanctus. Lu
cia respondit. Hon coin¬
quinatur corpus. nisi de
consensu mentis. Nam
et si in manu mea thura
ponas et per manũ meam
facias sacrificiũ: deus hoc
altendit et deridet. De sẽ¬
sibus enim et uolũtatibus
sius iussit lenones uenire.
et tradidit eam illis dicẽs.
Snuitate ad castitatẽ eius
populũ: et facite eam tam
perunt uelle trahere al
lupanar: tanto pondere
eam fixit spiritussanctus:
Ut penitus moueri nõ pos

Expanded text:
ec Lucia respondit: templum Dei sunt, et Spiritus sanctus habitat in eis, ciam te ad lupanar duci, ut dum fueris scortata, fugiat a te Spiritus sanctus. Beata virgo respondit: Nunquam coinquinatur corpus nisi de consensu mentis : nam et si in manu mea thura ponas, et per manum meam facias sacrificium, Deus haec attendit, et ridet; de sensibus enim et voluntatibus ris iussit uenire lenones . et tradidit eam| illis dicens inuitate ad castitatem eius populum .| et facite eam runt uelle trahere ad lupanar . tanto pondere| eam fixit spiritus sanctus ut penitus moueri non pos
Abbreviated transcription (Latin):
Ucia dixit. Patri¬
moniũ meum ĩ lo
co tuto constitui: corrup¬
tores autem nec mentis
nec corporis mei aliquan¬
do suscepi. Pascasius di¬
xit. Qui sunt corrupto
dicit apostolus. Corrum¬
quia mala. Sua detis eĩ
animas hominũ meretri¬

Expanded text:
ucia dixit . patrimonium meum tuto loco| constitui corruptores autem nec mentis mei nec| corporis mei aliquando suscipi. Pascasius dixit| qui sunt corruptordicit apos| tolos corrumlia mala sua| detis enim animas hominum meretri
Abbreviated transcription (Latin):
colere. Corruptores uero
corporis sunt hii. qui tẽ¬
nis: et labentem leticiam
eternis gaudiis antepo¬¬
nũt. Pascasius dixit. Ces¬
sabunt uerba: cum peruẽ
tum fuerit ad uerbera. Lu¬
cessare non poterũt. Pa¬
scasius dixit. Tu ergo de¬
us es. Lucia respondit.¬

Expanded text:
cris| Corruptoris uero corporis sunt . hii qui temnis et labentem laeticiam perpetuis . gaudiis ante| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus es. Lucia di
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ille equalis
est omnibus: quem pa¬
terfamilias eis qui ope¬
rati sunt in uinea iubet
discernens qui minus et
qui amplius laborauert
Quo utiq denario uita
significatur eterna: ubi
amplius alio nemo ui¬
uit: quoniam uiuendi
nõ est diuisa in eternita¬
te mensura. Sed multe
mansiones: diuersas me¬
ritorũ in uita eterna sig¬
nificant dignitates. Ali¬
a enim est gloria solis:
alia gloria lune: alia glo¬
ria stellarũ. Stella emi
a stella differt ĩ claritate:
sic et resurrectio mortuo¬
rũ. Tanꝙͣ stelle diuersas¬
sorciũtur in regno: sed
propter unũ denarium
nullus separatur a regno.
Atq ita deus exit omnia
in omnibus: ut quoniã
deus caritas est: per cari¬
tatem fiat : ut quod ha¬
bent singuli: commune
sit omnbus. Sic enim
quisq etiam ip̃e habet:
cum amat in altero qd̾
ip̃e non habet. Hon erit
itaq aliqua ĩuidia ĩparis
cdaritatis: quoniã regna¬
bit in omnibus unitas
charitatis.

Expanded text:
quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, quoniam vivendi non est diversa in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur a regno: atque ita Deus erit omnia in omnibus , ut quoniam Deus Charitas est , per charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ed quid est quod
sequitur: ĩ domo
patris mei mansiones
multe sunt: nisi quia ⁊
sibi metuebant. Unde
audire debuerunt ⁊ non
turbetur cor uestrum.
Quis em̃ eorũ non me¬
tueret: cum petro dictũ
esset fidentiori atq pr̃op¬
tiori non cantabit gallꝰ
donec ter me neges:Ta¬
ꝙͣ ergo essent ab illo per¬
ituri merito turbabãtur.
Sed cum audiũt in do¬
mo patris mei mansio¬
nes multe sunt: si quo
minus dixisset uobis. qr
uado parare uobis locũ.
a turbatione recreantur:
certi ac fidentes etiã post
pericula temptationum
se apud deum cum xp̃o
esse mansuros. Quia et¬
si alius est alio fortior:
alius alio sapientior: a¬
lius alio iustior: alius
alio sanctior: ĩ domo
patris mei mansiones
multe sunt. Hullus eoꝵ
alienabitur ab illa domo:
ubi mansionẽ pro suo
quisq accepturus ẽ me¬
rito. R Candidi facti sũt
nazarei eius alła splendorem
deo dederunt alła. Et sic̃ lac

Expanded text:
ed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Nazaraei ejus, splendorem Deo dederunt, et sicut lac
Abbreviated transcription (Latin):
Elchiades natiõe
afer. sedit ãnos tres.
menses septem. dies octo.
ex die nonas iulias a cõ¬
sulatu maxentii noni us¬
qui fuit mense septẽbrio
uolusiano et rufino con¬
sulibus. Hic constituit
nulla ratione dominico¬
die aut quinta feria ieui
quia eos dies pagani qͣsi
sacrũ ieiunũ celebrabant
Et manichei inuenti sunt
in urbe ab eodem. Hic fec̃
ut oblationes consecrate
per ecclesias ex consecratu
episcopi dirigerentur qd̾
fecit ordinationem unam
per mensem decembris. pre
uersa loca numero duode¬

Expanded text:
ltiades, natione Afer, sedit annis tribus, mensibus septem, diebus duodecim ex die Nonas Julii a consulatu Maxentii IX usqui fuit mense Septembris Volusiano et Rufino consulibus. Hic constituit nulla ratione die Dominico, aut quinta feria jejunium quia hos dies pagani quasi sacrum jejunium celebrabant. Et Manichaei inventi sunt in Urbe ab eodem. Hic fecit ut oblationes consecratae per ecclesias, ex consecratu episcopi dirigerentur, quod fecit ordinationes tres per mensem Decembrem, presversa loca numero o
Abbreviated transcription (Latin):
Emis sãcti remi¬
gii ep̃i et confes¬
soris uiri precla¬
rissum uirtutis et sancti¬
tatis. Hic gentem franco¬
rũ ydolorũ culturis dedi¬
tã. conuertit ad xp̃m: rege
ip̃orũ sacro fonte baptis¬
matis. et sa cramentis fi¬
dei prius initiato. Sep¬
tuaginta et eo amplius ĩ
episcopatu annos expleuit.
Hic inter cetera facta: pu¬
ellam a morte corporis su¬
scitauit.

Expanded text:
e sancti Remigii episcopi et confessoris, viri praeclarissimae virtutis et sanctitatis. Hic gentem Francorum idolorum culturis deditam convertit ad Christum, rege ipsorum sacro fonte baptismatis et sacramentis fidei prius initiato, septuaginta et eo amplius annos in episcopatu explevit. Hic inter caetera facta, puellam a morte corporis suscitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
regina. et deo dilecta. sed¬
tibi pro transitorio reg¬
no. cõmutabitur eternu:
et pro mortali spõso. im
mortalem tibi acquires

Expanded text:
a et deo dilecta tibi pro transitorio regno commutabitur eternum et pro mortali sponso tibi immortalem acquires
Abbreviated transcription (Latin):
et alibi euidenter : qui e¬
legit nos inquit in ipso¬
ante mũdi constitutionẽ:
quia profecto quitquid
deus fecit ab initio: xpũs
fecit totũ per unitatem
sacramenti. Et ideo iam
ihũs erat in filio qui po¬
pulũ educebat: ⁊ xpus
in eo qui temptabatur.
qm̃ semper per sacramẽti
unitatem in deo fuisse nõ
dubitatur. Alioquin nisi
ita credideris aut xpũs
deus non erit omnino
aut contra prophetam
deus recens esse uidebi¬
tur. Sed ne talib qua¬
tiamur calũpniis scru¬
tande sunt scripture ĩ
quibus unitas in xp̃o
commendatur ꝑsone:
cui non preiudicat tẽpꝰ.
ne unus semper dicat᷑
Per gratiam duĩ nostri
uari quemadmodũ et
illi. Mamq illos dñs
solus ducebat: et non
erat cum eis deus alie¬
nus. Unde nec nobis¬
cũ deus recens: qr unꝰ
idẽq est qui et eorum
ductor fuit: et nr per
passionem sue carnis
redemptor. Unus siqͥ¬
dem sua in carne: unus
in sacramento atq unꝰ
in spiritu. Hec admit¬

Expanded text:
et alibi evidenter Paulus: Qui eet alibi evidenter Paulus: Qui elegit nos, inquit, ante mundi constitutionem in ipso : quia profecto quidquid Deus fecit ab initio, Christus fecit totum per unitatem sacramenti. Et ideo jam Jesus erat in filio, qui populum educebat, et Christus in eo qui tentabatur: quoniam semper per sacramenti unitatem in Deo fuisse non dubitatur. Alioqui nisi ita credideris, aut Christus Deus non erit omnino, aut contra prophetam Deus recens esse videbitur. Sed ne talibus quatiamur calutandae sunt Scripturae, in quibus unitas in Christo commendatur personae, quem non praejudicat tempus, ne unus semper dicatur. Per gratiam Domini nostri vari, quemadmodum et illi . Namque illos Dominus solus ducebat et non erat cum eis Deus alienus: unde nec nobiscum Deus recens: quia unus idemque est qui et eorum ductor fuit, et noster per passionem carnis suae Redemptor: unus siquidem sua in carne, unus in sacramento, atque unus in spiritu: nec admit
Abbreviated transcription (Latin):
minus : ꝙuis putẽt pa¬
rũ intelligentes: ꝙ prio¬
res sancti minus de xp̃o
intellexerint mysterium
incarnationis: cũ et ipsi
eadem saluati sint gratia.
Unde constat tẽpus non
preiudicasse sacramento
uniti hominis ac dei: ita
ut iam esset in illo per uni¬
tatem persone ab initio
seculi: qui nec dum na¬
tus erat de maria uirgi¬
ne. Quod multis scrip¬
turarum declaratur indi¬
ciis. Unde dñs ad iude¬
os: anteꝙͣ abrahã ĩquit
fieret ego sum. Quibus
utiq uerbis ostendit se
qui loquebatur ĩ eo sẽper
fuisse mysterio unitatis¬
go sum. Nam abraham
anteꝙͣ fieret humanita.¬
tis est breuitas: ego suz
autem eternitas nature
declaratur. In qua nimi¬
rũ eternitate iã se fuisse
quit populũ ex egypto
saluans secundo: eos qui
non crediderunt ꝑdidit.
lus. Neq temptemus
xp̃m: sicut quidam eorũ
natus ex maria: s quia
in unico illo filio dei iã
unitas persone commẽ¬
dabatur : que occulta e¬
rat in mysterio. Quod

Expanded text:
minus : quamvis putent paminus : quamvis putent parum intelligentes, quod priores sancti minus de Christo intellexerint mysterium Incarnationis, cum et ipsi eadem salvati sint gratia. X. Unde constat tempus non praejudicasse sacramento uniti hominis ac Dei: ita ut jam esset in illo per unitatem personae ab initio saeculi, qui nondum erat natus de Maria Virgine: quod multis Scripturarum declaratur indiciis. Unde Dominus ad Judaeos: Antequam Abraham fieret, inquit, ego sum. Quibus utique verbis ostendit se qui loquebatur, in eo semper fuisse mysterio unitatisgo sum . Nam, Abraham antequam fieret, humanitatis est brevitas. Ego autem sum, aeternitas naturae declaratur: in qua nimirum aeternitate jam se fuisse quit, populum ex Aegypto salvans: secundo eos, qui non crediderunt, perdidit . lus: Neque tentemus Christum, sicut quidam eorum natus ex Maria: sed quia in illo unico Filio Dei jam unitas personae commendabatur, quae occulta erat in mysterio. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nouitatũ supereminẽs
nouitas uirtutũ: quãdo
deus quem ferre non po¬
test mũdus nec uidere
aliquis ut uiu̾e possit:
sic ingressus ẽ hospitiũ
uentris: Ut corporis clau¬
stra nesciret: sicq gesta¬
tus. ut deus totus in ca
esset. Et sic in de exiuit
ta omnino clausa. Unde
canitur in eisdẽ canticis
de ea. Ortus cõdusus fõs
signatus: emissiones tue
paradisus. Uere ortus de¬
litiarum in quo consita
sunt uniuersa florũ gene¬
ra: et odoramenta uirtu
tum. Sicq conclusus
ut nesciat ui olari: neq
corrumpi ullis insidia¬
torũ fraudibus. Fons
itaq signatus sigillo to¬
tius trinitatis: ex quo
fons uite manat. In cu¬
ius lumine omnes uide¬
bimus lumen: qr iuxta
iohannem ip̃e est qui il¬
luminat omnẽ hominẽ
uenientem ĩ hunc mun¬
dum. Cuius profecto
emissio uteri supernoꝵ
ciuiũ omniũ est para¬
E isto namq uẽ¬
patriarcha songe odorãs
aiebat dicens. Ecce odor
filii mei sicut odor agri
pleni quem benedixit do.¬

Expanded text:
novitatum supereminens novitas virtutum, quando Deus, quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit, sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustra nesciret, sicque gestatus, ut totus Deus in eo esset: et sic inde exivit, ta omnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera, et odoramenta vitum: sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons itaque signatus sigillo totius Trinitatis: ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videbimus lumen. Quia, juxta Joannem, Ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est parae isto namque venpatriarcha Isaac longe odorans, aiebat, dicens: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Do
Abbreviated transcription (Latin):
non nouus neq recens
ex tempore ÷ nõ alienus
a natura uel genere. Ed
si tibi nouũ uidetur ꝙ ꝓ
te hominem assumpsit:
noueris ꝙ hoc semper cũ
eo et ĩ eius cõsilio fuit
ut sic fieret : et nũc quã¬
do plenitudo temporis
bus quippe priores san¬
cti diuinitus afficiebãt᷑
adoramentis: talibus ĩ¬
spirabantur de xp̃o pre¬
sagiis. ꝙ nasciturꝰ erat
in mũdo: in quo esset om¬
niũ salus et benedictio
eterne hereditatis. De o¬

Expanded text:
non novus, non recens non novus, non recens ex tempore, non alienus a natura, vel genere. XI. Quod si tibi novum videtur, quod pro te hominem assumpsit: noveris quod hoc semper cum eo et in ejus consilio fuit ut sic fieret: et nunc quando plenitudo temporis bus quippe priores sancti divinitus afficiebantur odoramentis, talibus inspirabantur de Christo praesagiis, quod nasciturus esset in mundo, in quo esset omnium salus et benedictio aeternae haereditatis. Ist
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit. id ds̃ ꝑtulisse recte
credat᷑. Alioqui si ad ratio¬
nem respitias et ad sen.¬
sus humanos nequa¬
ꝙͣ ita eatenus potuerũt
inter se cõuenire diui¬
nitas et humana con¬
ditio. Conuenerunt ta¬
men in xp̃o et unus ex am.¬
bobus emanuel. Unde
michi uidetur ꝙ altitu¬
dinem tanti mysterii di¬
ligenter intelligere ⁊ ui¬
dere non potuerunt: qui
aut duos filios certe aut
aliũ xpristum ꝙͣ dei filiũ
a propter nec
nos hominẽ seor¬
sum colimus qd nefas
est nec adoramus. sed
deum magis ĩcarnatũ.
qui proprium sibi corpꝰ
animatum uniuit : ita
ut deus uerbum caro fie¬
ret et non in aliũ quẽli.¬
bet sed in semetipsũ ca¬
deret unitas : qui unus
et uerus dei filius semp
erat. Iecirco nõ aliũ ꝙͣ
eundem ip̃m q dei filiũ
colimus et adoramus:
qui nichil in se pro as¬
sumpto homine est au¬
ctus: nichilq ꝙ uerbũ
caro factũ est ĩminutus
uel ĩmutatus. Et ideo
unus idemq semper cũ
patre filius adoratur:

Expanded text:
tulit, id Deus pertulisse recte credatur: alioqui si ad rationem respicias et ad sensus humanos, nequaquam ita hactenus potuerunt inter se convenire deitas et humana conditio: convenerunt tamen in Christo, et unus est ex ambobus Emmanuel. Unde mihi videtur quod altitudinem tanti mysterii diligenter intelligere et videre non potuerunt, qui aut duos filios certe, aut aliud Christum, quam Dei filium apropter nec nos hominem seorsum colimus, quod nefas est, nec adoramus; sed Deum magis incarnatum, qui proprium sibi corpus animatum univit, ita ut Deus Verbum caro fieret: et non in alium quemlibet, sed in semetipsum caderet unitas, qui unus et verus Dei filius semper erat. Idcirco non alium quam eumdem, ipsumque Dei filium et colimus et adoramus. Qui nihil ipse pro assumpto homine est auctus, nihilque quod Verbum caro factum est, imminutus, vel immutatus est: et ideo unus idemque semper cum Deo Patre Filius adoratur,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo calicẽ
martyrii zebedei filii iaco¬
bus ui delicet ⁊ iohãnes
ret iacobũ tantum apo¬
stolũ ab herode capite trũ¬
catũ: iohannes autẽ pro
pria morte uitam finiue¬
rit. Sed si legamus ec¬
clesiasticas hystorias: ĩ
quibus fertur ꝙ et ipse
propter martyrium sit
missus in feruẽtis olei
doliũ et inde ad suscipiẽ¬
dam coronam xp̃i athle¬
ta processerit. statimq re¬
legatus in pathinos in¬
sulam sit: uidebimꝰ mar¬
tyrium animo nõ defuis¬
se: et bibisse iohannem
calicem cõfessionis: quẽ
et tres pueri in camino
ignis biberunt. licet per¬
sẽcutor non fuderit san¬
guinem. Ꝙ autẽ dicit
sedere ad dexteram meã
et sinistram: nõ ẽ meũ
dare yobis: sed quibus
paratum ẽ a patre meo.
sic intelligendũ est. Re¬
gnũ celoꝵ non ẽ dantis
deum : sed quicũq se ta¬
lem prebuerit. Ut regno
celorũ dignus fiat: Hic
accipiet quod non perso¬
ne sed uite paratum est.
Si itaq tales estis qui
consequi mereamini reg¬

Expanded text:
quomodo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlicet et Joannes,ret Jacobum tantum apostolum ab Herode capite truncatum, Joannes autem quod propria morte vitam finiverit. Sed si legamus ecclequibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis,Deum : sed quicumque talem se praebuerit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini reg
Abbreviated transcription (Latin):
Rgo quod elegit¬
maria non aufere¬
tur ab ea. a te autẽ quod
elegisti: utiq hoc sequit᷑:
utiq hoc intelligitur: a te
quod elegisti auferet᷑. Sed
bono tuo auferetur: ut qd̾
melius est detur. A te eĩ
iam in portu est. Non au.¬
feretur ab ea quod elegit:
in alia perficietur: nunꝙͣ¬
autem auferetur. ¶Qi¬

Expanded text:
rgo quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utique hoc sequitur, utique hoc subintelligitur: a te quod elegisti auferetur. Sed bono tuo auferetur, ut quod melius est detur. Auferetur jam in portu est. CAferetur ab ea quod elegit. ia vita perficietur, nunquam auferetur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta forum ciuitatis.
ybi iterũ angelica uisi¬
tatione releuãtur. Post
multum uero temporis
iussit sibi promotus pre¬
ses in foro ciuitatis tri¬
bunal preparari. Et cũ
intromissi fuissent pri¬
mus et felicianus: ⁊ iu¬
bente preside fuissẽt post
responsionẽ ab inuicẽ
separati. primũ beatum
felicianũ iussit preses cũ
plumbatis cedi dicens ei.
Ut quid non deponis
istam insaniam pectoriᷤᷤ
tui: ut eligas dies bones
et iocundos et non tor¬
Eatus feliciamus
dixit. Octoginta
annos uite Habeo: sunt¬
q anni triginta ꝙ agno¬
iu ueritatem dei : et n¬
chil de blandimentis
huins mundi cogitans:
elegi seruire creatori oĩ¬
deo. Tunc preses iussit
cum ad stipitem ligari:
et aculeos in mambus
eius ac pedibus figi et
diu torqueri: et per dies

Expanded text:
juxta forum civitatis, juxta forum civitatis, ubi iterum angelica visitatione relevantur. Post multum vero temporis jussit sibi Promotus praeses in foro civitatis tribunal praeparari. Et cum intromissi fuissent Primus et Felicianus, et jubente praeside fuissent post responsionem ab invicem separati, primo beatum Felicianum jussit praeses cum plumbatis caedi, dicens ei: Ut quid non deponis istam insaniam pectoris tui, ut eligas dies bonos et jucundos, et diversis toreatus Felicianus dixit: Octoginta annos vitae habeo, suntque anni triginta quod agnovi veritatem Dei, et nihil de blandimentis hujus mundi cogitans, elegi servire Creatori Deo. Tunc praeses jussit eum ligari ad stipitem, et aculeos in manibus ejus ac pedibus figi, et diu torqueri. Et per tres
Abbreviated transcription (Latin):
Ome in monte
celio: natale sãc¬
primi et feliciam sub dio¬
cletiano et maximiano ĩ¬
peratoribus. Qui glorio¬
sissimi martyres in dño
semper uiuentes:. a ponti¬
ficibus templorũ apud
erant enim ciues romani:
adducti funt ĩ conspec.¬
tu imperatorũ. Et iusse¬
runt eos ferro uinctos ĩ
carcerem recludi:. ybi af¬
fuit eis angelus domini
qui eos consolaretur. L cõ¬
uero dies iusserũt
eos imperatores suis as¬
pectibus presentari. et
iusserunt militibus ut
ducerent eos ad phanu̇
Qr si sacrificare nollent:
fortiter eos penis afflige¬
rent. Uerum cum nulla
possent eos ratione mo¬
uere : sed pro xpristi no¬
mine optarent potius
mori:extenderunt eos
milites et uirgis fortiter
mactauerunt. Et cum
renunciassent ĩperatori¬
bus milites que gesta
sunt : irati ualde iusserũt
eos tradi promoto pre¬
sidi ciuitatis numenta¬
Taccipientes eos
milites : duxerũt
in uiam que dicitur mi¬
menta. miliario tercio
decimo ferro uinctos: et
miserunt eos in carcerẽ

Expanded text:
omae in monte aelio, natale sancPrimi et Feliciani sub Diocletiano et Maximiano imperatoribus. Qui gloriosissimi martyres in Domino semper viventes, a pontificibus templorum apud Erant enim cives Romani, adductique sunt in conspectu imperatorum, et jusserunt eos ferro vinctos in carcerem recludi, ubi adfuit eis angelus Domini, qui eos consolaretur. Povero dies jusserunt eos imperatores suis aspectibus praesentari, et jusserunt militibus, ut ducerent eos ad fanum  si sacrificare nollent, fortiter eos poenis affligerent. Verum cum nulla possent eos ratione movere, sed pro Christi nomine optarent magis mori, extenderunt eos milites, et virgis fortiter mactaverunt. Et cum renuntiassent imperatoribus milites quae gesta sunt, irati valde jusserunt eos tradi Promoto praesidi civitatis Numentaaccipientes eos milites, duxerunt in viam, quae dicitur Numentana, milliario decimo tertio ferro vinctos et miserunt eos in carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
sancte agathe uir¬
ginis et martyris in sici¬
lia ciuitate cathanensi:
sub quintiano procõsule
imperatore decio. Qui
sularis uir quintianus cu¬
piens multifaria intenti¬
one ad eam pertinge̾: eo¬
ꝙ esset nobilissimis orta
natalibus: fecit eam ar¬
tari: et cuidam matrone
nomine afrodisie tradi:
que habebat nouem fili¬
as turpissimas : ut mu¬
taret animũ eius. Que
uidens mentem eius ĩmo¬
bilem: post triginta dies
abiit ad quintianũ ⁊ di¬
xit. Facilius possunt sa¬
xa molliri: et ferrũ ĩ plũ¬
bi mollitiẽ cõuerti: qͣm
ab intentione xpristiana
mens istius puelle reuo¬

Expanded text:
Sanctae Agathae virginis et martyris, in Sicilia civitate Catanae sub Quinctiano proconsule, imperatore Decio: qui consularis vir Quinctianus cupiens multifaria intentione ad eam pertingere, quod esset nobilissimis orta natalibus, fecit eam arctari, et cuidam matronae tradi nomine Aphrodosiae, quae habebat novem filias turpissimas, ut mutaret animum ejus. Quae videns mentem ejus immobilem, post triginta dies abiit ad Quinctianum, et dixit ei: Facilius possunt saxa molliri et ferrum in plumbi mollitiem verti, quam ab intentione Christiana mens istius puellae revo
Abbreviated transcription (Latin):
Impie crudelis et dire ty.¬
ranne non es confusus ai
putare in femina quod ipse
in matre suxisti. U. Ego enĩ
habeo mamillas integras ĩ¬
tus in anima mea quas ab¬
Ossit igitur quin¬
tianus eam ad se¬
cretarium suum adduci:
et sedens pro tribunali:
beatissimam agathã in¬
terrogat. Cuius condi¬
tionis es: Agatha dixit.
Non solũ ingenua sum:
sed exspectabili genere ut
omnis parentesa mea te¬
statur. Dixit quĩtianus¬
probaris et nobilis: cur
moribus te seruilẽ perso¬
nam habere oñdis: Cui
Quia inquit ancilla xp̃i
sum ideo me seruilẽ ostẽ¬

Expanded text:
impie et crudelis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ussit igitur eam Quinctianus ad secretarium suum adduci, et sedens pro tribunali, beatissimam Agathen interrogat: Cujus conditionis es? Agatha respondit: Non solum ingenua, sed et spectabilis genere, ut omnis parentela mea testatur. Cui dixit Quinctianusprobaris et nobilis, cur moribus servilem personam te habere ostendis? Cui inquit: Ancilla Christi sum, ideo me servilem habe
Abbreviated transcription (Latin):
onq in confessi¬
one xpristi fortis¬
sime que fi dei sunt pro¬
sequeretur : iussit eam
quintianus alapis cedi
Deinde constantius chri¬
stum predicantem iussit
ad carcerem trabi. Aga¬
tha autem letissime ⁊ glo¬
rianter carcerem ĩtrauit:
et quasi ad epulas ĩuita¬
ta:. ita gaudens agonez
suũ dño precibus cõmen¬
dabat. Sequẽti die iterũ¬
iudicis presentatur. Qui¬
eam iussit in eculeo ingẽ¬
ti suspendi et torqueri.

Expanded text:
 in confessione Christi fortissime, quae fidei sunt, prosequeretur, jussit eam Quinctianus alapis caedi; deinde Constantius Christum praedicantem jussit ad carcerem trahi. Agatha autem laetissima et glorianter carcerem introivit, et quasi ad epulas invitata, ita gaudens agonem suum Domino precibus commendabat. Sequenti die iterujudicis praesentatur, quam jussit in equulco ingenti suspendi et torqueri.
Abbreviated transcription (Latin):
non declinemus. Tota
enim uirtute pensandũ
est: ꝙ uacce dei plaustro
subposite pergunt et ge¬
munt: dant ab ĩtimis
mugitus: et tamen de
itinere nõ deflectũt gres¬
sus. Sic nimirũ predica¬
tores dei sic fideles quiq
esse intra sanctam ecclesi¬
am debent. ut compaciã¬
tur proximis per chari¬
tatem: et tamen de uia dei
non exhorbitent per com¬
passionem. Hoc ipsũ ue¬
ro anime odiu̾ qualiter
exhiberi debeat: u̾itas sub¬
dendo manifestat dicens.
Qui non baiulat crucem
suam et uenit post me:
non potest meus esse dis¬
cipulus. Lectio r

Expanded text:
non declinemus. Tota non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis mugitus, et tamen ab itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Cr
Abbreviated transcription (Latin):
Cimus aũt: quia
cum de terra phi¬
listiim archa domini ad
terram ifraelitarũ rediret.
plaustro super imposita ẽ:
et uacce plaustro subiũc¬
te sunt: que fete fuisse
memorantur: quarũ fi¬
lios clauserunt domi. Et
scriptum est. Ibant autẽ
in directum uacce: ꝑ uiã
que ducit bethsamis: u
no itinere gradiebãtur.
ꝑ gentes et mugientes:
et non declinabant neqr
ad dexteram neq ad sim¬
stram. Quid igit᷑ uacce:
nisi fideles quosq in ec¬
clesia designant: qui dũ
sacri eloquii precepta cõ¬
siderant: quasi super im¬
positam dñi archã por¬
tant. De quibus hoc eti¬
am est notandum: ꝙ fu
nalibus affectib liguã¬
tur. Sed non declinant
a recto itinere: qͥ archã
dei portant in mẽte. Ecce
enim uacce bethsamis ꝑ¬
gunt. Bethsamis quip¬
Et propheta ait. Uobis
autem qui timetis domi¬
nũ: orietur sol iusticie .uiii.
EIigitur ad eterni
solis habitationẽ
tendimus dignum pro¬
fecto est: Ut de dei itinere
pro carnalibus affectibꝰ

Expanded text:
cimus autem quia cum de terra Philisthiim 1629 arca Domini ad terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisi fideles quosque in Ecclesia designant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam est notandum, quod nalibus affectibus ligantur; sed non declinant a recto itinere, qui Arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsames pergunt. Bethsames quipet Propheta ait: Vobis autem qui timetis Dominum orietur sol justitiae . Si ergo ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus
Abbreviated transcription (Latin):
ualentinianũ. cũ summo
gaudio accepit: ꝙ iudi¬
ces a se directi ad sacerdo¬
tiũ peterentur. Letabat᷑
etiam probus prefectus
ꝙ uerbũ eius impleretur
in ambrosio. Dixerat em̃i
proficiscenti cũ mandata
ab eodẽ darentur ut moris
est. Ua de age non ut iu¬
dex sed ut episcopus. Pẽ¬
dente itaq relatione ĩterĩ
fugam parauit: atq ĩ pos¬
sessione cuiusdam leoncii
clarissimi uiri aliquãdiu
latuit. Sed ubi relatioĩ
responsũ est ab eodem le¬
ontio proditur. Preceptũ
enim erat uicario: ut insi¬
steret rebus perficiendis.
Qui iniuncta sibi cum
uellet implere: proposito
edicto conuenit omnes:

Expanded text:
Valentinianum, qui summo Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age non ut judex, sed ut episcopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
bo tunc prefecto pretorii
ad consiliũ tribuendum.
Postꝙͣ consularitatis sus¬
cepit insignia: ut rege̾t
lyguriã emyliãq proiũ¬
cias: uenit medyolanũ.
Per idem tempus mor¬
tuo auxentio arriane ꝑ¬
fidie episcopo. qui dyoni¬
sio beate memorie confes.¬
sore ad exiliũ destinato ĩ¬
cũbebat ecclesie: cum po¬
pulus ad seditionẽ sur¬
geret in petendo episcopo.
esset que illi cura sedãde
seditionis: ne populus
ciuitatis in periculũ sui
conuerteretur : perrexit
ad ecclesiam: ibiq cum
alloqueretur plebem: su¬
bito uox fertur infantis
brosiũ episcopũ. Ad cuiꝰ
uocis sonitũ tocius ppli
ora conuersa sunt: accla¬
mantis ambrosiũ episco¬
Taq qui ante tur¬
bulentissime dissidebant:
quia arriani et catholici
sibi episcopum superatis
alterutris ordinari cupi¬
ebant. repente in hũc unũ
mirabili et incredibili cõ¬
cordia consẽserũt. Missa¬
itaq relatione ad clemẽ¬
tissimũ imꝑatorem tunc

Expanded text:
robo, tunc praefecto praetorii, robo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis brosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcota qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt.  relatio est ad clementissimum imperatorem tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Situr posito ĩ ad.¬
ministratione pre¬
fecture galliarũ pr̃e eius
ambrosio: natus ambro¬
sius est. Qui infans in
area pretorii ĩ cuna po¬
situs cũ dormiret aꝑto
ore: subito examẽ apũ
adueniens: faciem eius
atq ora ita compleuit:
yt ingrediendi ĩ os egre¬
diendiq frequentarent¬
uices. Quas pater qui
prope cũ matre uel filia
de ambulabat: ne abige¬
rentur ab ancilla: que
curam nutriendi infan¬
tem susceperat prohibe̾s:
sollicita enĩ erat ne ĩfã¬
ti nocerent: expectabat
tamen patrio affectu qͦ
fine illud mira culũ clau.¬
deretur. At ille post aliꝙͣ¬
diu euolantes. in tanta
aeris altitudinem suble¬
uate sunt: ut humanis
oculis minime uideren¬
tur. Quo facto territus
pater ait. Si uixerit in¬
fantulus iste: aliqͥd ma¬
gni erit. Lc̃o scda.
Ed postꝙͣ edoctus
liberalibus disciplinis ex
urbe egressus est. profec¬
tusq in auditorio prefe¬
cture pretorii: ita splẽdi¬
de causas per orauit ut e¬
ligeretur a uiro illustri ꝓ¬

Expanded text:
itur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis suscSollicita enim erat, ne infanti nocerent; exspectabant tamen patrio affectu quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquandiu volitantes in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur: quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Post ed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri P
Abbreviated transcription (Latin):
sanus pre cogitatione tor
queris: Templum dei si¬
quia eam de seipso sibi ri¬
ita ut picẽ et resinam ⁊ fer¬
uens oleũ super eam iacta¬
stetit ĩmobilis dices. Ego
minetur michi : quatenꝰ
inducias martyrii mei
ut credentibus timorẽ tol¬
lerẽ passionis. Lectio. re.

Expanded text:
r cogi| taciones et queris+ templum dei esa de se ipso risus siIta ut pecis et re| sinam . et feruens oleum super eam iactastetit inmobiles dicens ei. Ego minetur in me| quatenus iui| inducias martyrii mei ut credentibus . timorem tollerem| passionis et non
Abbreviated transcription (Latin):
persistebat. Tũc miserũt
funes in manibus et ĩ pe¬
dibus eius: et ceperunt
omnes pariter trahere.
Illa uero quasi mons im¬
mobilis permanebat. Tũc
angustiari cepit pascasiꝰ¬
consularis et merore de¬
ficere. et uocauit magos
auruspices:. et templorũ
omnnui sacerdotes: quiq
omnes agebant supersti¬
tione sua contra eam ut
moueretur: et non pote¬

Expanded text:
consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustiare| coepit pascasius . et merore deficere Et uocauit| magos et arospicis . et templorum omnium sacerdotes .| quoque omnes agebant . supersticiones suas contra eam .| ut moueritur. Et ita pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ed quia minus ẽ
mala non agere:
nisi etiam quisq studeat
et bonis operib ĩsudare:
protinus additur. Et lu¬
cerne ardentes ĩ manib
uestris. Iucernas quippe
ardentes in manibus te¬
nemus: cum per bona o¬
pera proximis nostris lu¬
cis exempla mõstramus.
De quibus profecto ope¬
ribus dñs dicit. Luceat
lux uestra corã hominib
ra et glorificent patrem
uestrum qui in celis est.
Duo autem sunt que iu¬
bentur: et lumbos restrĩ¬
gere et lucernas tenere:
ut et mundicia sit casti¬
tatis in corpore: ⁊ lumẽ
ueritatis in operatione.
Redemptori ctenĩ nr̃o
unũ sine altero placere

Expanded text:
ed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus,  et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sin
Abbreviated transcription (Latin):
Oseph filius da¬
uid: natus ex ge
prophetarũ: socius scri¬
barũ: ille deus qui scrip¬
sit mirabilia in lege sua.
ip̃e fecit mirabilia in cõ¬
iuge sua. Que autẽ sũt
mirabilia: nisi que om¬
nibus sunt impossibilia.
iirabilia ergo dei in le¬
ge non legisfi: Quod si
legisti quare non ĩtellexi¬
sti. Ipsa certe lex quam
quotidie legis: sine gra¬
phio scripta est in tabu¬
lis lapideis. Lege et in¬
tellige ꝙ panẽ in heremo
terra produxit : cuius se¬
induxit. Uirgam etiam
aaron annis siccata plu¬
rimis sine aqua reuixit:
in templo floruit: nucẽ¬
q clausam sub texta pro¬
duxit. Ergo qui scripsit
lapideas tabulas sine sti¬
lo ferreo: ip̃e grauidauit
mariam spiritu sancto.
Et qui produxit panem
in heremo sine aratione:
sine corruptione. Et qui
fecit uirgam sine folio
germinare: ip̃e fecit fili¬
am dauid sine semine

Expanded text:
oseph, fili David, natus ex genProphetarum, socius Scribarum: ille Deus qui scripsit mirabilia in Lege sua, ipse fecit mirabilia in conjuge tua. Quid autem sunt Dei mirabilia, nisi quae hominibus sunt impossibilia? Mirabilia ergo Dei in Lege non legisti? Quod si etiam legisti, quare non intellexisti? Ipsa certe, Lex quam quotidie legis, sine graphio scripta est in tabulis lapideis. Lege et intellige quod panem in eremo terra produxerit, cujus seinduxit. Virga etiam Aaron annis sicca quam plurimis sine aqua revixit, in templo floruit, nucesque clausa sub tecto produxit. Ergo qui scripsit lapideas tabulas sine stilo ferreo, ipse gravidavit Mariam Spiritu sancto: et qui produxit panem in eremo sine seminatore, sine corruptione: et qui fecit virgam sine pluvia germinare, ipse fecit filiam David sine semine
Abbreviated transcription (Latin):
Ange lingua glo¬
riosi preliũ certa¬
minis: et super crucis tro¬
pheũ: dic triumphũ no¬
bilem: qualiter redẽptor
orbis immolatus uicerit.
¶e parentis ꝓthoplau¬
sti: fraude factaᷤᷤ condolẽs:
quando pomi noxialis.¬

Expanded text:
ange lingua gloriosi praelium certaminis: et super crucis trophaeum dic triumphum nobilem, qualiter redemptor orbis immolatus vicerit. Vers. De parentis protoplasti fraude factor condolens, quando pomi noxialis
Abbreviated transcription (Latin):
cri plenitudo temporis:
missus est ab arce pris.
natus orbis conditor: at¬
q uentre uirginali caro
factus prodiit. Lagit
infans inter arta cõditus
presepia: mẽbra panis in¬
uoluta uirgo mater alli¬
gat: et manus pedesq cru¬
ra: stricta cingit fascia.

Expanded text:
ri Plenitudo temporis, Missus est ab arce Patris Natus orbis Conditor, Atque ventre virginali Carne factus prodiit. Vagit infans inter arcta Conditus praesepia: Membra pannis involuta Virgo mater alligat; Et manus, pedesque, crura Stricta cingit fascia.
Abbreviated transcription (Latin):
di estis. Mundi
scilicet atq mũdãdi. He¬
q enim nisi mundi essẽt:
fructum ferre potuissent.
Et tamen omnem qui
fert fructũ purgat agri¬
cola. ut fructũ plus afferat.
Fert fructũ quia mundus
est: atq ut plus afferat:
purgatur adhuc. Quis
enim ẽ ĩ hac uita sic mũ¬
dus: ut non sit magis
magisq mundãdus. Ubi
si dixerimus: quia pecca¬
tum non habemus: nos
ĩp̃os seducimus: ⁊ ueritas
in nobis est. Si autẽ cõ¬
fessi fuerimus peccata no
stra: fidelis est ⁊ iustus:
qui dimittat nobis pcta¬
nostra: et mũdet nos ab
omni iniquitate. Mun¬
det utiq mundos hoc ẽ
fructuosos. ut tanto sint
fructuosiores: ꝙͣto fuerĩt
mundiores.

Expanded text:
di estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessistra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores.