comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hõĩs sedentẽ inthrono: xiiiͦii. seniores. et
.iiͦi. aĩalia ꝓcedentia ante thronũ: indext̃a qͦ
sedentis librũ septẽ sigillis signatũ. in qͦ bellũ &
egestas. mors clamor int̾fectoꝵ. finis ꝙͦ mundi
notat᷑. Scribit deiude duodena milia seruoꝵ
di. qͥ signant᷑ infrontib ibi .uii. angłi tubis
canunt. sequente grandine et igne eũ sanguine
int̾rã. Tertia qͦ pars t̾re ibi igne comburit᷑. t̾cia
pars maris sanguis efficit᷑. astraq ipsa rittilan¬
tia tc̃iam fulgoris partẽ amittunt. Ibi deputei
fumo locuste nascunt᷑ demonior. accipientes po¬
testatẽ ledendi eos qͥnͣ sunt agni cruore signati.¬
Pirtea comedit eũgłista librĩ testam̃ti oris̃
p̃dicatione suauissimũ. et oꝑis difficultate
tis. et numerũ noĩs. Narrat int̾ hȩc canti¬
cũ testam̃ti nouu̾. speculat᷑q angłos gestan¬
tes pateras. cernitq similit̃ interitũ bestiȩ.
etbeatitudinẽ eoꝵ qͥ uestim̃ta sui corꝑis ħ¬

Expanded text:
Filium hominis sedentem in throno, et 24 seniores, et quatuor animalia procidentia ante thronum: in dextera quoque sedentis librum septem sigillis signatum, in quo bellum et egestas, mors, clamor interfectorum, finis quoque mundi notatur. Scribit deinde duodena millia servorum Dei, qui signantur in frontibus: ibi septem Angeli tubis canunt, sequente grandine et igne cum sanguine in terram: tertia quoque pars terrae ibi igne comburitur: tertia pars maris sanguis efficitur: astraque ipsa rutilantia tertiam fulgoris partem amittunt: ibi de putei fumo locustae producuntur daemoniorum, accipientes potestatem laedendi eos qPraeterea comedit Evangelista librum Testamenti oris praedicatione suavissimum, et operis difficultate tis, et numerum nominis. 109. Narrat inter haec et canticum Testamenti novum, speculaturque angelos gestantes pateras, cernitque similiter interitum bestiae, et beatitudinem eorum qui corporis
Abbreviated transcription (Latin):
monstrandũ iuteritũ babylonis. ł figuralit̃
totiꝰ mundi. Increpat etiã hic deiinquentes.
et adconu̾sitionẽ ꝓuocat. Adultimũ plangit
irłm ruinã tẽpliq excidiũ et disꝑsionẽ gen
et p̃clara contuet᷑ mist̾ĩa. cernit similitudi
cũgłioꝵ. et rotas se inuicẽ c̃tinentes. intipo du¬
oꝵ testam̃toꝵ. uidet aurigã. idẽ. xp̃m deorsũ ig¬
ne iudicii sursũ electri. idẽ. diuinitatis fulgo¬
te rutilantẽ. Comedit qͦ librũ diuinȩ legis.
inqͦ scriptũ ⁊ lam̃tũ pęnitentiũ. et carm̃ ĩtoꝵ.¬

Expanded text:
monstrandum interitum Babylonis, vel figuraliter monstrandum interitum Babylonis, vel figuraliter totius mundi: increpat etiam hic delinquentes, et ad conversionem provocat: ad ultimum plangit ruinam Jerusalem, templique excidium, et dispersionem gentet praeclara continens mysteria, cernit similitudin Evangeliorum, et rotas se invicem continentes in typo duorum testamentorum: videt aurigam, id est, Christum deorsum igne judicii, sursum electri, id est, divinitatis fulgore rutilantem. Comedit quoque librum divinae legis, in quo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i imagine̾ p̃tulit hic pꝰtqͣ intypo xp̃i regna
destrux̃ diaboli. iꝰticiȩq̃ ł fidei edificauit ĩꝑiũ.
iubet᷑ p̃dicare ꝑ om̃s gs̃ egyptũ uidelicet et
phylistum: moab et ammon. edom et damasc̃.
et cȩdar. et suꝑ regna assur nec ñ suꝑ elam: et ba¬
byloniã. Hic aũ uidit uirgã uigilantẽ diuine
correpiionis et potestatis. olla ꝙ succensam
.idẽ. iudaicã ꝑlebẽ igne carnaliũ desidioꝵ ar¬
dentẽ. aspicit et duos cophinos ficor inp̃figura
uidet diminutionẽ uasis pͥoris. et noui instau¬
rationẽ: ad designandũ defectũ pͥoris ppłi. et suc¬
cessionẽ fut̃i. Sumit etiã calicẽ supplicii atꝙ um
uersis gentib porrigit. accipit ec lumbare
sub exeplo ppłi iudeoꝵ. qd̾ꝙ putrefactũ indes¬
peratione ꝓncit illud transflumina gentiũ.
ostendit et calicẽ aureũ babylonis. ꝑ quẽ iue¬
briatꝰ: mundꝰ. letiferũ idolatriȩ uas. Iub et᷑ ꝓi¬
cere ineufraten uolum̃ lapidi alligatũ. ad de¬

Expanded text:
regna destruxit diaboli, justitiaeque vel fidei aedificavit imperium: jubetur praedicare per omnes gentes, Aegyptum videlicet, et Philistum, Moab et Ammon, Edom et Damascum et Cedar, et super regna Assur, nec non super Elam et Banter haec autem videt virgam vigilantem divinae correptionis et potestatis. Ollam quoque succensam, id est, Judaicam plebem igne carnalium desideriorum ardentem. Aspicit et duos cophinos ficorum in praefiguratum figuli, et videt diminutionem vasis prioris, et novi instaurationem ad designandum defectum prioris populi, et successionem universis gentibus porrigit. Accipit et lumbare sub exemplo populi Judaeorum, putrefactum in desperatione projicit illud trans flumina gentium: ostendit et calicem aureum Babylonis per quem inebriatus est mundus, letiferum idololatriae vase, jubetur projicere in Euphratem volumen lapidi alligatum ad de
Abbreviated transcription (Latin):
deuno paradisi fonte manantia. q̃ qͥdru plicit̃
uno ore decurrt. ac ꝑtotũ mundũ glestis p̃di¬
cationis ministrantes fluenta gr̃e. ac fidi uer¬
bor infundũt hȩc ẽ. illa in zacharia quadriga
gentiũ subigit. Hist̃ etiã qͣt subiu. animaliũ
aquile. Nanq pͥmꝰ ut hõ ordinẽ humane nati¬
uiratis designat: scd̾s ad instar rugientis leonis
statim inpͥncipio sui diuine potestatis forticu¬
qͣsi uituli mortẽ insinuat. quartꝰ more aquile
adsertans celũ et c̾rã auidꝰ transuolat acq natiui¬
tatẽ u̾bi occulta misterii intelligentia penecrat.
S exhis tria illa animalia q̃ int̾ra gradiuntur.
nis aĩal celestia inspicit. et paulatim oꝑũ pluri¬
ma diuinitatis sacram̃ta degessit. exhis pͥmꝰ
et ultimꝰ ea p̃dicauert̃. qͣ exore xp̃i audierunt.
łĩ ab illo facta łgesta uideit̾. reliqͥ medii duo.:
t̃ciᷤ lucas inachaia. ultimꝰ iołrs inasia. Exqͥb¬

Expanded text:
de uno paradisi fonte manantia, quae quadrupli uno ore decurrunt ac per totum mundum coelestis ministrantes fluenta gratiae ac fidei verbis infundunt. Haec est illa in Zacharia quadriga gentium subigit. Hi sunt etiam, quos sub quatuor animalium aquilae. Nicet Marcus, ad instar rugientis leonis statim in principio sui divinae potestatis fortituquasi vituli mortem insinuat. Quartus more aquilae assectans coelum et terram avidus transvolat, atque nativitatem Verbi occulta mysteria mysterii intelligentia penetrat. Sed ex his tria illa animalia, quae in terra gradiuntur, nis acie coelestia inspicit, et paulatim operum plurima divinitatis Sacramenta digessit. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt quae ex ore Christi audierunt, vel quae ab illo facta vel gesta audierunt. Reliqui medii duo eatertius Lucas in Achaia, ultimus Joannes in Asia. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ꝑsecutionib iudaicis t̾riti afide recesserant
nuncupant᷑. Scripsit aũeas is qͥ extirccisione cre¬
dentes. indisꝑsione gentiũ crant. Que qͥdẽ qͥb¬
dã uident᷑. eẽ. planiores. dũ tam̃ ꝓfundis plenę
sint sensib ut ꝑ eas qͥ posst̃ ꝑscrutari diuinȩ scĩe
sensũ: qͣsi ꝑbreue qd̾dã receptacłm magna sibi mi¬
steria reuelari cͣtueant᷑. Iacob fr̃ dñi scripsit unã
epłam ad edificationẽ eccłe ꝑtinentẽ: cuiꝰ senten
hereticis ad monet declinandũ. Tertiũ aũga¬
diotrepis. et demetrio testimoniũ ꝑhibet uerita¬
tis. Iude epła increpat blasphemantes inxp̃o.
cohortet᷑. Accuũ apłoꝵ historia nascentis eccłe
fidẽ opꝰq describit. cuiꝰ quidẽ scriptorlucas euan¬
głista ẽ. etinet aũ ea q̃ iniudea łgentib ꝑ grãm

Expanded text:
stmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserant,stmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserant,nuncupantur. Scripsit autem eas his qui ex circumcisione credentes in dispersione gentium erant: quae quidem quibusdam videntur esse planiores, dum tam profundis plenae sint sensibus, ut per eas, qui possint perscrutari divinae scientiae sensum quasi per breve quoddam receptaculum, magna sibi mysteria revelari contueantur. Jacobus frater Domini scripsit unam Epistolam ad aedificationem Ecclesiae pertinentem: cujus sententhaereticis admonet declinandum. Tertiam autem GaDiotrepis, et Demetrio testimonium perhibet veritatis. Judae Epistola increpat blasphemantes in Christo cohortetur. Actuum apostolorum historia nascentis Ecclesiae fidem opusque describit, cujus quidem scriptor Lucas Evangelista est: continet autem ea quae in Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
.uii. scripsit eccłiis conseruans potiꝰ ꝙͣ excedes
numerũ sacram̃ti ꝓpt̃ septiform̃ sp̃c scĩ effica¬
tiã. Scripsit aũ ad romanos. adchorintios. ad
galatas. adephesios. adphilippenses. ad thessa¬
lonicesi ses. adcolosenses. adebreos. Reliqͣs uͦ pꝰ¬
modũ singłarib edidit ꝑsonis. ut rursũ illũ
septenariũ numerũ adsacram̃tũ unitatis con¬
u̾teret. Argum̃ta aũ earundẽ epłarũ hec st̃.
in pͥmis romane pleb̾ fidẽ conlaudant. chorin¬
tluos gemina doctrina castigat. ap̃ galathas
ꝑgrãm fidi exludit oꝑa legis. Ephesios mag¬
nificat infide. ꝗͣ accepert̃. laudat colosensesꝰ
ꝓeo qd̵ infide stetert̃. Philippenses eugłiũ c̾todis¬
se gratulãt᷑. thessalonicenses inpͥma epła fide
creuisse. et inoꝑib inscd̾a ꝑsecutiones toleras¬
se fortit᷑ głat᷑. Instruit ꝑtimotheũ et titũ exłas.
plylomonẽ deem̃dato seruo onesimo rogat.
Adultimũ hebreos qͥ in xp̃o credidert̃. et pꝰ¬

Expanded text:
excedens numerum Sacramenti, propter septiformem Spiritus sancti efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses, ad Hebraeos: reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus illum septenarium numerum ad Sacramentum unitatis converteret. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt. Imprimis Romanae plebis fidem collaudat: Corinthios gemina doctrina castigat: apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis: Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt: laudat Colossenses: pro eo quod in fide steterunt; Philippenses, Evangelium custodisse gratulatur: Thessalonicenses in prima epistola fide crevisse et operibus, in secunda persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. Instruit per Timotheum et Titum Ecclesias: Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et po
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾lotes despicientes nom̃ di. atq eiꝰ sacram̃ta pol¬
lutis oblationib et sacrificiis uiolantes. Premo¬
net etiã ep̃os doctos et sine macła. eẽ. deb̾e. ec cȩcã.
sine ꝑsonarũ acceptione ppłos ueritatẽ instru¬
ere. discordes qͦ arguit. decimas et pͥmicias red
c̃iuges suas despiciunt. et aliarũ amore nituns.
similit̃ et illos qͥ miscdiã dolentes felicitatem
et zacharias. Esdras scribit ppłm di expleto ¶edras¬
captiuitatis tp̃r. imꝑante ciro rege ꝑsarũ. iN
sedech filio sac̾dotis. siue neemia muros irłm:
tẽplũ et altare renouatũ. nis qͦ sac̾dotũ restitutũ.
ec sc̃ẽ religionis cultũ multisq oꝑib gentiũ pͥn

Expanded text:
sacerdotes despicientes nomen Domini, atque ejus sacramenta polsacerdotes despicientes nomen Domini, atque ejus sacramenta pollutis oblationibus et sacrificiis 213 violantes. Praemonet etiam episcopos doctos, et sine macula esse debere, et citra personarum acceptionem populos veritatem instruere; discordes quoque arguit, decimas et primitias reddconjuges suas despiciunt, et aliarum amore nectuntur. Similiter et illos qui, miseriam suam dolentes, felicitatem et Zacharias. De Esdra. 84. Esdras scribit populum, expleto captivitatis tempore, imperante Cyro rege Persarum, in sedech, Filio sacerdotis, sive Neemia, muros Jerusalem, templum et altare novatum, jus quoque sacerdotum restitutum; et sanctae religionis cultum, multis
Abbreviated transcription (Latin):
pleb̾ hereticoꝵ et ascensorẽ eiꝰ diabolũ. Predicat
etiã fontẽ indomu ueri dauid patentẽ inlaua¬
cro regenerationis. Alia quec̃q scripsit aut de
aduentu dñi narrant. aut depassione eiꝰ. et de
scłi fine: et deiudicio suo. ꝓpb̃auit aũ annis du¬
oh darii regis medoꝵ isdẽ tẽꝑib qͥb aggeꝰ. anno.
.lxxͦ. dissolutionis tẽpli et captiuitatis ppłi. Ma¬
lachias qͥ intͣptat᷑ angłs dñi in pͥncipio uolumi¬
nis sui demonstrat odiũ iudeo inesaũ. etdi¬
lectionẽ iunioris ppłi in iacob. insequentib aut̃
ueteres iudeȩ uictimas reꝑbat. et sacrificiũ trans¬
ferri adgs̃. infine uͦ aduentũ dñi annuntiat¬
eẽ. Diem qͦ iudicii iustoꝵq pͣmia. et impioꝵ pe¬
nas. ioħm etiã p̾dicar ante pͥmũ aduentũ dñi
missũ. et lieliã ante scdm aduentũ ad nuntiat
eẽ. mittendũ. Int̾ hȩc ñnulla moralia et discipli¬
nis eͣgruentia explicat. inqͥb corripit ppłm: siue

Expanded text:
 et ascensorem ejus diabolum: praedicat etiam fontem in domo veri David patentem in lavacro regenerationis. Alia, quaecunque scripsit, aut de adventu Domini narrant, aut de passione ejus, et de saeculi fine, et de judicio suo. Prophetavit autem annis duobus Darii regis Medorum, iisdem te dissolutionis templi et captivitatis populi. Malachias, qui interpretatur, Angelus Domini, in principio voluminis sui demonstrat odium Judaeorum in Esau et dilectionem junioris populi in Jacob. In sequentibus autem veteres Judaeae victimas reprobat, et sacrificium transferri ad Gentes, in fine vero adventum Domini annuntiat. Diem quoque judicii, justorumque praemia, et impiorum poenas, Joannem etiam praedicat ante adventum primissum, et Eliam ante secundum adventum annuntiat esse mittendum. 82. Inter haec nonnulla moralia et disciplinis congruentia explicat, in quibus corripit populum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ñ et duas oliuas addexterã et adsinistrã cande¬
labri positas. duoꝵ testamͣtoꝵ typũ figurantes.
Assumit qͦ idẽ duas uirgas funicłi. et decoris in
tipo iudeoꝵ et gentiũ. Aspicit deinde duas mu¬
lieres idẽ. iudeoꝵ et gentiũ plebes manib lauã¬
tes amphorã idẽ. diabolicã doccrinã. Massam
qͦ plumbi qd̾ ÷ pondꝰ peccati grauissimã. siue
uolum̃ uolans inquo peccata hominũ et sup¬
plicia asscribunt᷑. uidet et quadrigas.iiii. uno
p̃dicationis eũgłicȩ iugo currentes. Post hȩc aspi¬
cit ȩqͦs missos adp̃dicationẽ mundi pͥmũ rufũ
martyrii passione. Sedm nigrũ squalore peni¬
tentie. Tertiũ albũ candore baptismi. Cernit
do canit. atq angulũ inqͦduo exadũso popłi
iungunt᷑. siue paxillũ figuralit᷑ xp̃m infixũ

Expanded text:
n et duas olivas ad dexteram et ad sinistram candelabri positas, duorum testamentorum typum figurantes. Assumit quoque idem duas virgas funiculi et decoris in typo Judaeorum et gentium. Aspicit deinde duas mulieres, id est, Judaeorum et gentium plebes in alias levantes amphoram, id est, diabolicam doctrinam. Massam quoque plumbi, quod est pondus peccati gravissimum, sive volumen volans, in quo peccata hominum et supplicia ascribuntur. Videt et quadrigas quatuor uno praedicationis Evangelicae jugo currentes. Post haec aspicit equos missos ad praedicationem mundi. Primum rufum martyrii passione. Secundum nigrum squalore poenitentiae. Tertium album, candore baptismatis. Quardo canit, atque angulum, in quo duo ex adverso populi conjunguntur, sive paxillum, figuraliter Christum, infixum
Abbreviated transcription (Latin):
clieas. Amos qͥ int̾ptat᷑ onꝰ. uaticinauit insama¬
ria et irłm: tria. et .iii. scelera gentiũ subeotiꝰ
mundi figura describens. Primũ itaq scelus
qr om̃s inadã peccauert̃. Scd̾m qr insitũ na¬
rib intonat dñs se ignẽ. idẽ. sententiã eterni
iuditii in laturũ. Hic aũ aduentũ xp̃i sub
dmica ueritate p̃dicat dicens. ego firmans to¬
siue isrł pͣtulit. tropice adhereticos referenda
st̃. ꝓpħauit aũ subrege oria eo tp̃r qͥ ec osex et es¬

Expanded text:
. Amos, qui interpretatur onus, vaticinavit in Samariam et Jerusalem, tria et quatuor scelera gentium sub totius mundi figura describens. Primum itaque scelus, quia omnes in Adam peccaverunt. Secundum, quia insitam nagnem, id est, sententiam aeterni judicii illaturum. Hic autem adventum Christi sub dominica veritate praedicat, dicens: Ego firmans tosive Israel retulit, tropice ad haereticos referenda sunt. Prophetavit autem sub rege Ozia eo tempore, quo et Osee et Is
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat.: ꝓpħauit sub oria qñ et sophoniã.
Naum qͥ int̾pretat᷑ consolator. simulacra gen¬
Abacuc amplexans siue luctator fortis. inpͥn
cipio uoluminis sui describit diabolũ cum
m̃bris acmorib suis. infine uͥ ꝓnuntiat ad¬
uentũ passionẽq saluatoris. Sophonias spe¬
culator minist̾i̾oꝵ di. cernit captiuitatẽ itłm
urb̾ aromanis futurã. ꝑuocẽ elamoris apor¬
ra pisciũ: et ꝑcolliũ contrietionẽ. idẽ. montis
syon: qͥ ẽ. collis irłm: nec aliarũ gentiũ eu̾sio¬
nẽ pͣdicat. t̾rorẽq diuini iuditui intonat. lo
quit᷑ etiã contͣmoab et ammon: s ꝑipsostan
m̃tis heretici arguunt᷑. hic terciũ diem resur¬
tiat. ꝓpłauit sub iosia ut ieremias. Aggeus
qui int̾pͣtat᷑ sollẽpnis. hic inuaticinui sui tex¬
tu tẽplũ dm̃ instaurandũ p̃cepit ẽtritionẽ
p̃dicat gentiũ. łcõmotionẽ totiꝰ mundi p̃dic̃.
hac subfigura ⁊ orobabel xp̃i aduentũ uatici¬

Expanded text:
demonstrat. Prophetavit sub Ozia, quando et Sophonias. Naum, qui interpretatur, consolator, simulacra genAbacuc, amplexans, sive luctator fortis, in cipio voluminis sui describit diabolum cum membris ac moribus suis: in fine vero pronuntiat adventum passionemque Salvatoris. Sophonias, speculator mysteriorum Dei, cernit captivitatem Jerusalem urbis a Romanis futuram, per vocem clamoris a porta piscium, et per collium contritionem, id est montis Sion, qui est collis nem praedicat, terroremque divini judicii intonat. 74. Loquitur etiam contra Moab et Ammon, sed per ipsos tanmentis, 211 haeretici arguuntur. Hic tertium diem resurtiat. Prophetavit sub Josia, ut Jeremias. Aggaeus, qui interpretatur, solemnis. Hic in vaticinii sui textu templum Domini instaurandum praecepit, contritionem praedicat gentium, vel commotionem totius mundi praedicit, ac sub figura Zorobabel Christi adventum vatici
Abbreviated transcription (Latin):
transacta narrare. hic aũ. iiiͬi. regnoꝵ ceruit
frequentiꝰ uisiones: eoꝵq differentiã subdi¬
u̾sis imaginib ꝓmittit. Deanti xp̃o qͦ osten¬
dit. qd̾ ipse sit cormi pusillũ: idẽ. paruo tp̃r
regnaturꝰ. deconsũmatione isrł ł mundi plu
ra conscripsit. siue dedie iuaicii et regno scõꝵs.
Infine aũ uoluminis ꝓpłie sue susanne hy¬
storiã. et beł draconisq fabulã ponit: hic
aũ lib̾ ap̃hebreos ebraicis qͥdẽ liccis. s chalda¬
sior intellectu. iste adeas trib q̃ et sa mariȩ do¬
tate participes facci st̃ idoloꝵ. ꝑsamariã aũ
tundẽ heretictrũ demonstrat erroꝵ. qͥ p̃ceptor
dsi custodes. eẽ. mentiunt᷑: et sub p̃textu uerita¬
tis m̃datiũ colunt. Hic historialit iudeos in
qͦ resurrectionis dñioe diem p̃dixio. ꝓpħauit in¬

Expanded text:
rrare. Hic autem quatuor regnorum cernit frequentius visiones, eorumque differentiam sub diversis imaginibus promittit. De Antichristo quoque ostendit, quod ipse sit cornu pusillum, id est, parvo tempore regnaturus; de consummatione Israel ra scribit, sive de die judicii, et regno sanctorum. In fine autem voluminis prophetiae suae Susannae historiam et Belis draconisque fabulas autem liber apud Hebraeos Hebraicis quidem litteris, sed Chaldasior intellectu. Iste ad eas tribus, quae et Samaria, et dotate, participes facti sunt idolorum: per Samariam autem eorumdem haereticorum demonstrat errorem, qui praeceptorum Dei custodes esse se mentiuntur, et sub praetextu veritatis mendacium colunt. Hic historialiter Judaeos esurrectionis dominicae diem praedixit. P
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Capit etiã et hic ꝓpłia somniũ sini¬
stri lateris. in typũ mortis peccatoꝵ qui adle¬
uã positi etna supplicia sustinebt̃. ac demũ
asinistro indextro dormire iubet᷑. ꝓpt̃ spẽ
met copulantes. insimilitudinẽ cut̃cisionis
et gentiũ. siue aquilã sub nabuchodo nosor
uolantẽ xp̃i figurã magnis alis. et uolucri
celeritate tatiꝰ mundi imꝑiũ occupantẽ. Plan¬
git p̃terea sub spẽ p̾ncipis tyri beatitudinẽ di¬
aboli quã amisit. et ruinã eiꝰ magnã cũ lam̃ta¬
tione deplorat. Ad ultimũ arundinẽ łfini¬
sos cõminat᷑ ꝓpħas. atq speculatorib p̃cipit.
nẽ reticeant maliciã. Quattuor etiã ultionum
penas peccatorib p̃dicat. animasq redire ad cor
pat̾ni delicti obiurgat. Int hiȩc sub oolla etooli¬
ba omnẽ turpitudinẽ samariȩ et irłm: nati¬
uitatẽq contumeliosã obicit. Seꝑe etiã ad
pęnitentiã captiuos ꝓuocat. ec pt pͣuaricati

Expanded text:
ibuntur. Capit etiam et hic propheta somnum sinistri lateris in typum mortis peccatorum, qui ad laevam positi aeterna supplicia sustinebunt. Ac demum a sinistro in dextro dormire jubetur propter spmet copulantes in similitudinem circumcisionis et gentium, sive aquilam sub Nabuchodonosor volantem, Christi figuram, magnis alis et volucri celeritate totius mundi imperium occupantem. Plangit praeterea sub specie principis Tyri beatitudinem diaboli, quam amisit, et ruinam ejus magnam cum lamentatione deplorat. Ad ultimum arundinem vel funisis comminatur prophetis, atque speculatoribus praecipit, ne reticeant malitiam: quatuor etiam ultionum poenas peccatoribus praedicat, animasque redire ad corppaterni delicti: objurgat intra haec sub Oola et Ooliba omnem turpitudinem Samariae et Jerusalem, nativitatemque contumeliosam objicit: saepe etiam ad poenitentiam c
Abbreviated transcription (Latin):
onũ generationũ et tẽpoꝵ cͣtinens. in qͦ scilicet
ñ parua scãrũ scripturarũ eruditio cͣcinet᷑. Nã
q in hystoria uetĩs testamͣti in locis suis aut
oino omissa st̃. aut fortasse ñ plene digesta. in
ista sũmatĩ acbreuit̾ expleta st̃. cuiꝰ qͥdẽ series
alatere regũ siue regnoꝵ ducca ꝓcedit ꝑueni¬
ens ad illud usq tp̃s qͦ et regnoꝵ textꝰ finit᷑. Iob
lib cͣcinet eiꝰdẽ scĩ uiri dãpna fu nesta. ł fiagella
et c̃cumeliosa c̃solantiũ dicta. lam̃ta qͦ eiꝰ in
qͥb totiꝰ mundi deplorat miseriã. c̃solationeᷤ
etiã di adeũ ꝑturbinẽ eiꝰq duplicẽ bonoꝵ in
fine remunerationẽ. Hic aũ exsuis passiõib¬

Expanded text:
s, in qua scilicet non parva sanctarum Scripturarum eruditio continetur. Nam quae in historia Veteris Testamenti in locis suis aut omnino omissa sunt, aut fortasse non plene digesta, in ista summatim ac breviter expleta sunt. Cujus quidem series a latere regum sive regnorum ducta, perveniens ad illud usque tempus, quo et regnorum textus finitur. Job liber continet ejusdem sancti viri damna funesta vel flagella, et contumeliosa consolantium dicta, lamenta quoque ejus, in quibus totius mundi deplorat miseriam; consolationes etiam Dei ad eum per turbinem, ejusque duplicem bonorum in fine remunerationem. Hic autem ex suis passionib
Abbreviated transcription (Latin):
de it isrłie gentis gestaq eoꝵ pordinẽ dirig̃
tẽpoꝵs. ipsũ qͦq isrł oberiorẽ idolatrie enarrat
in assyriis transinigratos adexcremũ edocet ue¬
nisse nabuchodonosor irłm: captũq duxisse
pͥncipẽ ac ppłm et subu̾tisse ur̃bẽ et templũ.
Paralipomenon ap̃ hebreos subumꝰ libri uo¬
lumine c̃tinet᷑. appellat᷑q abeis ddabreiamin
idẽ. u̾ba dierũ. ap̃ nos aũ ꝓpt̃ ꝓlixitatẽ sui in

Expanded text:
aeliticae gentis, gestaque eorum per ordinem digerit temporum, ipsum quoque Israel ob errorem idololatriae narrat in Assyrios transmigratum; ad extremum edocet nisse Nabuchodonosor Jerusalem, captumque duxisse principem ac populum, et subvertisse urbem et templum Paralipomenon apud Hebraeos sub unius libri volumine continetur, appellaturque ab eis Dabrejamin, id est Verba dierum: apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
et silii chore. asur. et abarab. siue hesdra. Ñ¬
nullietiã aggei. et racharie. eẽ. estimant᷑. De
his aũ qui sine tituł st̃ traditio ueterarũ tał:
ut cuiꝰ auccoris p̃scriptio p̃cesserit cȩtĩ qͥ s. ne titu¬
lo secunt᷑ipsiꝰ cẽ. credant᷑. Est a ũ hic lib̾ allego¬
ricis actipicis sacram̃tis signat᷑. specialit᷑ aũ qd̾
nat᷑. qd̾ passꝰ. qd resurrex̃ xp̃c uere: hoc omne
psalmoꝵ resonat organũ. Sciendũ tam̃ quia¬
ap̃hebreos om̃s psalmi ꝑmixti fuerint et in¬
ordinati. Quos qͥdẽ pͥmũ hesdras inunũ uo¬
lum̃ coegit. et inordinẽ numerũq disposuit:
ordine. dũ post̾i̾ores uideant᷑ in tp̃r. Nam

Expanded text:
et filii Chore, Asir et Aahab sive Esdra: nonnulli etiam Aggei, Zachariae esse existimantur. De his autem, qui sine titulis sunt, traditio veterum talis est: ut cujus auctoris praescriptio praecesserit, caeteri, qui sine titulo sequuntur, ipsius esse credantur. Est autem hic liber allegoricis ac typicis sacramentis signatus: specialiter autem, quod natus, quod passus, quod resurrexit Christus: vere hoc omne psalmoapud Hebraeos omnes psalmi permisti fuerunt, et inordinati, quos tamen prius Esdras in unum volumen coegit, et in ordinem, numerumque disposuit, ordine, dum posteriores videantur in tempore. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
mũ mansionũ sacram̃ta signant᷑. Indeute¬
ro nomio aũ quȩ. ẽ. lex scd̾a narrant᷑ ea q̃ int̃
pharan. et asseroth et usq ad cades barne:
fuerint ppło dicta a moyse: mandata uideli¬
cet aiq ꝓmissa maledictiones peccatoꝵ ꝓmis¬
siones beatitudinis.: uͥ canticũ moyses cauit.
uͥ dic̃ benedictiones filiis isrł: ibiq t̾ra reꝓ¬
missionis respecta morit᷑ atq sepelit̃. Non¬
nulli hebreoꝵ. iiͦii. libros tantũ cõputant le¬
gis. idẽ. genesim. exodũ. lȩuiticũ. inimerũ.
deutero nomiũ auͣ repetitionẽ eoꝵdẽ et qͣsi
qͥddã legis mediatoriũ ea dũ taxat ratione qd̾
illi .iiiͦiͦ. ꝓpͥas causas rerũ gestarũ c̃tinent. iste
aũ omniũ qͣsi iterando continet. In iħu ꝙͦ li¬
bro filii isrł duce iħu iordanen transeunt. ac
scło circ̃adunt᷑: subu̾sisq dehinc chananco
gentib diuisionẽ tͣre hereditatis sorte susci¬
piunt. In libro iudicũ continent᷑ peccata et

Expanded text:
mum mansionum sacramenta signantur. In Deuteronomio autem, quae est lex secunda, narrantur ea quae inter Pharan et Asseroth, et usque ad Cadesbarne fuerint populo dicta a Moyse mandata videlicet atque promissa, maledictiones peccatorum, promissiones, beatitudines: ubi canticum Moyses canit, ubi dicit benedictiones filiis Israel: ibique, terra repromissionis respecta, moritur atque sepelitur. Nonnulli Hebraeorum quatuor libros tantum computant legis, id est Genesim, Exodum, Leviticum, Numerum, Deuteronomium autem repetitionem eorumdem, et quasi quoddam legis meditatorium, ea duntaxat ratione, quod illi quatuor proprias causas rerum gestarum continent, iste autem omnium quasi iterando continet. In Jesu libro filii Israel, duce Jesu, Jordanem transeunt, ac saeculo circumciduntur: subversisque dehinc Chananaeorum gentibus divisionem terrae haereditatis sorte suscipiunt. In libro Judicum continentur peccata et
Abbreviated transcription (Latin):
ficat spẽm. ionas il in hoe laco iudeoꝵs. Nam
quẽad modũ niniuitarũ salꝰ ademulationẽ
ꝓuocauit ionã. ita redẽptio gentiũ scandalũ
extitit iudeors. Merito et cont᷑ orientẽ qui¬
et ecce facta sunt oĩa noua. ꝓpħauit añ sub o¬
ria rege iuda. qñ ec osea et amos. et esaias ꝓpħa¬

Expanded text:
as vero in hoc loco Judaeorum. 69. Nam quemadmodum Ninivitarum salus ad aemulationem provocavit Jonam, ita redemptio gentium scandalum exstitit Judaeorum. Merito et contra Orientem civiet ecce facta sunt omnia nova. Prophetavit autem sub Ozia rege Juda, quando et Osee, et Amos, et Isaias p
Abbreviated transcription (Latin):
et uirũ sedentẽ suꝑ equũ rufũ infigura corꝑis xͥ
roseũ sanguinẽ passionis. siue merita ppłi gen¬
tiũ significantẽ. Aspicit et iiii. cornua siue fabroᷤ
infigura gentiũ. q̃ iudã et isrł disꝑgentes. graui
ponde depssert̃. Intuet᷑ similit̃ et iłm sordib
carnis et mortalitate uestitũ. ꝑfigurã sac̾dotis.
qͥb ablatis indutũ immortalitate ec gła. Caer¬

Expanded text:
et virum sedentem super equum rufum in figura corporis Christi roseum sanguinem passionis sive merita populi gentium significantem. Aspicit et quatuor cornuafigura gentium, quae Judam et Israel dispergentes gravi pondere depresserunt. Intuetur similiter et Jesum sordibus carnis et mortalitate vestitum per figuram sacerdotis: quibus ablatis, indutum immortalitate et gloria cer
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tes quã potiꝰ ad ccupiscentias corꝑales conu̾te¬
ret. Om̃s scripturas adoctorib eoꝵ tradi pue¬
ris solitũ :: eciã et easqͣs deuteres inuocant. im.
tantũ adultiiũ reseruare. idẽ. pͥncipiũ gene¬
seos demundi creatione. Exechieł ꝙͦ pͥncipia
inqͥb decherubin scripsit. et finẽ eiꝰ inq̃ dempli
descriptio cͣtinet᷑. et cantica canticoꝵ. Lib̾ sapi¬
entiȩ qͥ uocat᷑ paranethon xp̃i aduentũ qͥ ẽ.
sapĩa dĩ patris. passionẽꝙ eiꝰ aꝑta manifesta¬
tione denuntiat. Eccłasticꝰ uͦ mors pene oĩ¬
um disciplinã et scẽ religionis conu̾sationẽ
affatĩ copioseq conscripsit. Dict̃ aũ eccłasticꝰ.
ꝓeo qd̾ inmedio cetu ppłi. idẽ coram eccła fue¬
rat habitꝰ. hic enĩ ꝓpt̾ nimiã sensus similitu¬
dinẽ et eloquii parilitatẽ salamonis titulo
pͣnotat᷑ Constat aũ hẽ librũ sub iħu filio si¬

Expanded text:
mentes, quam potius ad concupiscentias corporales convertementes, quam potius ad concupiscentias corporales converteret. Omnes scripturas tradi puerita ad ultimum reservare, id est principium Geneseos de mundi creatione, Ezechielisque principia, in quibus de cherubim scripsit: et finem ejus, in quo templi descriptio continetur, et Cantica canticorum. Liber Sapientiae, qui vocatur panarethon, Christi adventum, qui est sapientia Dei Patris, passionemque ejus aperta manifestatione denuntiat. Ecclesiasticus vero morum pene omnium disciplinam, et sanctae religionis conversationem affatim copiose descrd in medio coetu populi, id est coram Ecclesia fuerat habitus. Hic enim propter nimiam sensus similitudinem et eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Constat autem hunc librum sub Jesu filio Si
Abbreviated transcription (Latin):
di usũ altiorẽ intelligentiã edidit. conu̾satio¬
nẽq edidit mandataꝵ ec doctrinȩ celestis in¬
stitutionẽ succinctis u̾b̾ breuisq sententiis
coaptauit. Sunt aũ ꝓ u̾bia sub u̾b̾ aliis res aliaᷤᷤ
explicantia. q̃ alit̾ quã dñr intelligunt᷑ plus
naturã discutiens cuncta inmundo caduca
et uana cẽ. rep̃hendit. rerũq omniũ fragilita¬
te conspecta renuntiari mundo ad monuit.
Incanticis aũ canticoꝵ suꝑgrestꝰ uisibilia atq
c̃tẽplans ea q̃ st̃ cȩlestia uł diuina. sub specie
sponsi et sponse xp̃i ȩccłe quȩ unitatẽ decla¬
rat. at animã ad amorẽ celestiũ exert ans ꝑ¬
ueniendũ ad consortiũ di ꝓuocat. Illud ũ ñ ⁊
omittendũ qd̾ adactorib nr̃is tradir᷑ ap̃ hebre¬
os hanc fuisse obseruationẽ. nec cuiꝗ̃ he librĩ
legere ꝑmiterent.nͥ uiro iã ꝑfecte scientiȩ et ro¬
borate fidi. ne forre ꝑimbecillitatẽ infantiȩ et
fidei ĩꝑitiã. ñ tam erudiret cognitio lubricas

Expanded text:
 conservationemque mandatorum, et doctrinae coelestis institutionem succinctis verbis, brevibusque sententiis coaptavit. Sunt autem Proverbia sub verbis aliis res alias explicantia, quae aliter, quam dicuntur, intelliguntur: plus naturam discutiens, cuncta in mundo caduca et vana esse reprehendit, rerum omnium fragilitate conspecta renuntiari mundo admonuit. In Canticis autem canticorum supergressus visibilia, atque contemplans ea quae sunt coelestia vel divina sub specie sponsi et sponsae Christi Ecclesiaeque unitatem declarat, atque animam ad amorem coelestium excitans perveniendum ad consortium Dei provocat. Illud vero non est omittendum, quod a doctoribus nostris traditur, apud Hebraeos hanc fuisse observationem, ne cuiquam hunc librum legere permitterent, nisi viro jam perfectae scientiae et roboratae fidei: ne forte per imbecillitatem infantiae et fidei imperitiam non tam erudiret cognitio lubricas
Abbreviated transcription (Latin):
siue qͥdrupedũ. s figuralit inuisione iude si¬
nagoga ꝓicit᷑. et eccła dño copulat̃. Inruia baby¬
loniȩ confusĩo totiꝰ mundi suꝑbiaꝙ arquit᷑. et ti¬
nis monstrat᷑: inuastatione moab error scientiȩ
scłaris. insilentiũ luctũ ꝙ mutat᷑. ineu̾sione ꝙrꝑ¬
ti totiꝰ mundi id olatriȩ destriunt᷑. tẽpliꝙ dñiedi¬
ficatio p̃dicat᷑. Incontritione phylistim luctꝰ coꝵ
monstrat᷑. qͥ abiciunt iugũ xp̃i. et eleuant se
ant᷑ scientiã di. Porio ꝑdamascũ p̃dicatio gen¬
deserti huiꝰ scłi tẽptatio declarat᷑. et q̃ illi uentã¬

Expanded text:
e quadrupedum: sed figuraliter in visione Judaeae synagoga projicitur, et Ecclesia Domino copulatur: in ruina Babyloniae confusio totius mundi, superbiaque arguitur, et finis monstratur: in vastatione Moab error scientiae saecularis in silentium luctumque mutatur: in eversione Aegypti totius mundi idololatriae destruuntur, templique Domini aedificatmonstratur, qui abijciunt jugum Christi, et elevant se contra scientiam Dei. Porro per Damascum praedicatio gendeserti hujus saeculi tentatio declaratur, et quae illi vent
Abbreviated transcription (Latin):
e disputatione gͥ uet̾is et noui testam̃ti
ordine libroꝵ et numero cursim breuitã.
parua p̃mia narrationũ subiciamꝰ. Genesis
iuxta fidẽ hystoriȩ descripsit fabricã mundi et
hoĩs cditionẽ. cataclismũ et diuisionẽ t̾re. con¬
fusionẽq linguarũ. gestaq patriarcharum.
usq ingressionẽ isrł inegyptũ. Ec odꝰ continet
hebreoꝵ seruitutẽ. exegypro egressũ ppłi nubiẽ
ꝓtegentẽ. transitũ etiã rubrimaris. mersũq
cũ currib pharaonẽ. et głȩ decantatione̾. con¬
gressũq heremi. cibũ manne et fluenta indul¬
cedinẽ u̾sa. mandata etiã decalogi. pugnam
amalech: et arcã testam̃ti. dedicationẽq tab̾¬
nacłi: et oblationẽ. In leuͥtico aũ lex sacrifi¬

Expanded text:
De disputatione igitur Veteris et Novi Testamenti, ordine librorum, et numero cursim breviterque parva prooemia narrationum subjiciam. Genesis juxta fidem historiae descripsit fabricam mundi, et conditionem, cataclysmum, et divisionem terrae, confusionemque linguarum, gesta patriarcharum usque ad ingressionem Israel in Aegyptum. Exodus continet Hebraeorum servitutem, ex Aegypto egressum populi, nubem protegentem, transitum etiam Rubri maris, mersumque cum curribus Pharaonem, et gloriae decantationem, congressusque eremi, cibum mannae, et fluenta in dulcedinem versa, mandata etiam Decalogi, pugnam Amalech, et arcam testamenti, dedicationemque tabernaculi et oblationem. In Levitico autem lex sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
dr. et ꝓuno anno: ut inannalib. et ꝓseptem
ut hõis: et ꝓcentũ. et ꝓ quouis tp̃r. Uñ et etas
tẽpꝰ qd demultis scłis instruit᷑. et dicta etas.
qͣsi ȩuitas. idẽ. similitudo eui. Nam euum
ẽ. etas ꝑpetua. cuiꝰ neq initiũ neq extremũ¬
latinos ÷ deriuatũ. Etas aũ ꝓpͥe duob modis
dr̃. aut eñĩ hõis sic̃ infantia. uiuentꝰ. senectꝰ.¬

Expanded text:
ro uno anno, ut in annalibus; et pro septem, ut hominis; et pro centum, et pro quovis tempore. Unde et aetas tempus quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas quasi aevitas, id est, similitudo aevi. 4. Nam aevum est aetas perpetua, culatinos est derivatum. Aetas autem prope duobus modis dicitur. Aut est enim hominis, sicut infantia, juventus, senect
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝙͦ. ec pͣpura indum̃tũ eiꝰ. Bissus incastita¬
te purȩ conu̾sationis. pͣpura mȩffusio ne p̃¬
tiosi martyrũ sanguinis. Biss nanq candidi
coloris ẽ. pͣpureꝰ dũ color desanguine c̃qui¬
lioꝵ marinoꝵ tinguit᷑. qd et ostrũ uocatur.
eo qd̵ extecte humore tingit᷑. Uñ pulchredi¬
ccũ ÷ apatrib quia sc̃a ȩocła electoꝵ florib uer¬
nans inpace lit̾ lilia. inbello rosas. Itẽ quia a¬
bisiꝰ det̾ra uiuens orit᷑. s ꝑexercitationes longaᷤᷤ
ac multifarias amisso humorȩ ac iure rena¬
tiuo addecorẽ candide uestis ꝑducit. Pur¬
castigant corꝑa su a ȩlecti et seruituti subici¬
unt. purpura aũ cũ eandẽ c̃tinentiã ñ obfa¬
uorẽ uulgi s ꝓadquirenda beatitudine re¬
p̃senti quidẽ nescientib uidet᷑ contẽ ptibił.
s infuto quał fuerit manifeste patebit.
Uñ pulchie inapocalipsi fua ioħs. scõꝵ se uo¬
cẽ audisse. refert dicentiũ. gaudeamꝰ et exul¬

Expanded text:
quoque et purpura indumentum ejus . Byssus in castitate purae conversationis: purpura in effusione pretiosi martyrum sanguinis. Byssus namque candidi coloris est: purpureus autem color de sanguine conchyliorum marinorum tinguitur, quod et ostrum vocatur, eo quod ex testae humore tingitur; unde pulchre dictum est a Patribus quia sancta Ecclesia electorum floribus vernans, in pace habeat lilia, in bello rosas. Item quia byssus de terra virens oritur, sed per exercitationes longas ac multifarias, amisso humore ac virore nativo, ad decorem candidae vestis perducitur. Purcastigant corpora sua electi, et servituti subjiciunt, purpura cum eamdem continentiam non ob favorem vulgi, sed pro acquirenda beatitudine rein praesenti quidem nescientibus videtur contemptibilis, sed in futuro, qualis fuerit, manifeste patebit. Unde pulchre in Apocalypsi sua Joannes sanctorum se vocem audisse refert, dicentium. Gaudeamus et exsul
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt scẽ eccłe. quoꝵ industria ac labore
decus eiꝰdẽ eccłe ꝓtegit᷑. atq incessabili cu¬
ra munit᷑. ne iuidelicet uita fidesq electoꝵ
hȩretica seductione corrũpi ne falsoꝵ ca¬
tholicoꝵ imꝑbitate sȩdari: ne tẽptantiũ
uitioꝵ sorde contaminari. ne tẽꝑaliũ sub¬
sidioꝵ inopia possit ad tristiciã deduci.
uellendo uocata. hinc et uellus uocatũ.
qd̃ priꝰ lane uellerent᷑ nͣcondent᷑. Linum
extra orit̃. defluxumꝙ ẽ nom̃ eiꝰ exgreco:
nã linũ greci linarũ dicunt. siue qd̾ sit
molle ec lene. Possunt aũ misticȩ in lana
in lino qd̾ ext̾ra uirens orit᷑. s longo ac mul¬
tas uitioꝵ sorles ꝑcͣtinentiã excoqͥmꝰ dig¬

Expanded text:
e sanctae, quorum industria ac labore pecus ejusdem ecclesiae protegitur atque incessabili cura munitur: ne videlicet vita fidesque electorum haeretica seductione corrumpi: ne falsorum catholicorum improbitate foedari: ne tentantium vitiorum sorde attaminari: ne temporalium subsidiorum inopia possit ad tristitiam deduci. vellendo vocata: hinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, non tonderentur. Linum ex terra oritur, deflexumque nomen ejus a Graeco: nam linum Graeci linarium dicunt, sive quod sit molle et lene. Possunt autem mystice in lana, in lino, quod ex terra virens oritur, sed longo ac multas vitiorum sordes per continentiam excoquimus, dig
Abbreviated transcription (Latin):
Cortine sunt auleȩ. idẽ uela depellib qͣlia
in exodo legit᷑. aquib tab̾nacłm intrinsetꝰ
regebat᷑. Diccȩ aũ cortine acoriis. eo qd̵ priꝰ
expellib fuissent facce. unde et in exodo
tab̾nacło legis iubent᷑ cortine fieri ex pellib
arietũ rubris et ex pellib iacintinis. Cilicia
arabes mincupant uelam̃ta ꝑilis caprarũ
concexta. exqͥb sibi tentoria faciunt. Uela
enłi et cortinas atq saga cilicina in tab̾na¬
cło dñi diuino p̃cepto. quisqͥs exodũ lege¬
rit factas poterit agnosce̾: et inde miste¬
riũ congruũ sano sensu ualet rimari. ma¬
xime cum ibi decem cortine in se st̃ diu̾soꝵ¬

Expanded text:
Cortinae sunt aulaea, id est, vela de pellibus, qualia Cortinae sunt aulaea, id est, vela de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coriis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae: unde et in eodem tabernaculo legis jubentur cortinae fieri ex pellibus arietum rubris, et ex pellibus hyacinthinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt. Vela enim et cortinas atque saga cilicina in tabernaculo Domini, divino praecepto, quisquis Exodum legerit, facta poterit agnoscere, et inde mysterium congruum sano sensu valet rimari, maxime cum ibi decem cortinae jussae s
Abbreviated transcription (Latin):
Intapetib uͦ pictis exegypto ornatꝰ elo qͣntiȩ
et dialectice artis uersutia quȩ ab ethnicis ori¬
ginẽ sũpsit intelligit᷑. ꝑ quã mens hȩxeti¬
ca sensũ doctrinȩ pestilentis qͣsi meretrix
thorũ facinoris se cexisse głat᷑. Mantilia
ñc ꝓ oꝑiendis m̃sis it̃: quȩ ut nom̃ ipsum
indicat olim t̃gendis manib p̃bebant᷑. Map¬
pe conuiuioꝵ ec epularũ appositarũ sunt
qͣsi manubiȩ. atq obid noĩate: cuiꝰ diminu¬
et administ̾iũ humanũ s noĩs adusũ sacri
minist̾ii et adofficiũ altaris ꝑtinere noscun¬
t᷑. qñ supͣm̃sam dñi hoc ẽ. sacrũ alta linthea¬
mina munda ponunt᷑: et mapule manib sa¬
cerdotũ et ministroꝵ denent̃. ut hinc ppłs eos
semꝑ adseruitiũ di paratos conspiciat. Ue¬
la dicta. qd̵ obiectu suo int̾iora domoꝵ ue¬
lent. Aulea uela picta et grandia. quȩ ido
auleȩ diccȩ sunt qd̃ pͥmũ inaula attali regiᷤᷤ
italiȩ cui sucessit ppłs romañ. inuente st̃

Expanded text:
In tapetibus vero pictis ex Aegypto ornatus eloquentiae et dialecticae artis versutia, quae ab ethnicis originem sumpsit, intelligitur, per quam mens haeretica sensum doctrinae pestilentis, quasi meretrix thorum facinoris, se texisse gloriatur. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt, quae ut nomen ipsum indicat olim tergendis manibus praebebantur. Mappae convivii et epularum appositarum sunt quasi manubiae atque ob id nominatae, cujus diminuet ad ministerium humanum: sed non minus ad usum sacri ministerii, et ad officium altaris pertinere noscuntur, quando supra mensam, hoc est, sacrum altare linteamina munda ponuntur, et mappulae manibus sacerdotum et ministrorum tenentur, ut populus eos semper ad servitium Dei paratos conspiciat. Vela dicta, quod objectu suo interiora domorum velent. Aulaea, vela picta, et grandia, quae ideo aula dicta sunt, quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
consilio manuũ fuarũ: cũ ȩccła scã sollicite
ꝑquirit quib se pieratis fructib exerceat.
qͦmͦ acarnalib emundet᷑ in lecebris: et hoc u¬
trunq consilio prudentissimo. hoc ẽ. su ꝑne
solũm retributionis facit intuitu. Simpa uͦ¬
antiquã stipa dicta. qd̃ ex earima nauium
stipent᷑. unde et stipacores dicunt᷑: qui inna¬

Expanded text:
cum Ecclesia sancta sollicite perquirit, quibus se pietatis fructibus exerceat, quomodo se a carnalibus emundet illecebris: et hoc utrumque consilio prudentissimo, hoc est supernae solummodo retributionis facit intuitu, custuppa dicta, quod ex ea rimae navium stipentur. Unde et stipatores dicuntur, qui in va
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ molliores sint. Ceruicalia añ siue pul¬
uilli. seu culcite posit̃ iuxta allegoriã adula¬
los sub om̃i cubitu: et ceruicalia addecipien¬
das aĩas ec çȩc̃a. Tapetadicta qd̾ pedib pͥmuͬ
starent̃: qͣsi tapedia. Tapeta eñi ornatũ eloqͤn¬
tie possunt significare. unde mere tetx inꝓũbiis
aio: intexui funib lectum meũ. straui ta¬
petib pietis exegypto. In lecto em̃ fumin¬
texto meretricis molliciẽ quiescendi desig
tat in lecebras qͥb nefando aspectu inreci¬
tis facilius adseducenda mͣ̃tis archana pe¬
netrat. Quia uͦ noĩe funiũ aliqͣn solent di¬
iina p̃cepta figurari. q̃ anr̃is nos uolup¬
tatib cohercedo religant ꝓmictunt se here¬
stratũ parare in qͦ auccoꝵ tumultib libe¬
ro corde quiescant. s ueracit᷑ illis funb
peccoꝵ construunt locũ ꝑditionis. uͥ ꝑpe¬
tuo pedes manꝰq alligari dampnentur.
Dequo dñs in apocalipsi: et dedi inqͥt tẽpꝰ illi

Expanded text:
dioresque sint. Cervicalia autem sive pulvilli seu culcitrae possunt juxta allegoriam adulalos sub omni cubitu, et cervicalia ad decipiendas animas, etc. Tapeta dicta, quod pedibus primum sternerentur quasi tapedia. Tapeta enim ornatum eloquentiae possunt significare: unde meretrix in ait: Intexui funibus lectum meum, stravi tapetibus pictis ex Aegypto . In lecto ergo funibus intexto meretrix mollitiem qtat illecebras, quibus nefando aspectu irretitis, facilius ad seducenda mentis arcana penetret. Quia vero nomine funium aliquando solent divina praecepta figurari, quae a nostris nos voluptatibus coercendo religant, promittunt se haerestratum parare, in quo a vitiorum tumultibus libero corde quiescant, sed veraciter illis funibus peccatorum construunt locum perditionis, ubi perpetuo pedes manusque alligati damnentur. De quo Dominus in Apocalypsi: Et dedi, inquit, illi tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tragulum uestis : discolor. qd̾ amanuar¬
tificis diu̾sa uarietate distingint᷑. diecũ
aũ qd̵ er in stratu ec annetuactꝰ sit. Deqͦ salo¬
mon. stragulã uestẽ fecit sibi. bniꝰ ec p̃pura
indum̃tũ eiꝰ. Stragula uestis ẽ. q̃ uarierãte
texcura solet firmissima confici. fortia ecełe
oꝑa et diu̾sa uircutũ eiꝰ ornamͣta significat.
deqͥb ꝓpħa insũmi regis uiri uidelicet illius

Expanded text:
 manu artificis diversa varietate distinguitur. Dictum autem, quod in stratu et amictum apta sit. De quo Salomon: Stragulatam vestem fecit sibi: byssus et purpura indumentum ejus. Stragulata vestis, quae, variante textura, solet firmissima confici fortia Ecclesiae opera et diversa virtutum ejus ornamenta significat. De quibus Propheta in summi regis, viri videlicet illi
Abbreviated transcription (Latin):
lo. incau̾nã eiꝰ coniectã. afflato priꝰ puluere.
ne ᷤ abscondat. ita formice cõplexib trahit᷑.
formica dicta abeo qd̾ ferat micas farris. cuiꝰ¬
sollertia multa. ꝓuidet eniͣ infuturũ et pͣ¬
parat ȩstate qd̾ hieme comedat. inmesse aut̃
eligit triticũ: ordeũ nͣtangit. dũ pluit eis suꝑ
.frum̃tũ totũ eicit. Dñr inethiopia eẽ. formice
adformã canis. q̃ arenas aureas pedib eruunt :
qͣs icodiunt neqͥs auferat. captantesq ad nece̾
ꝑsecunt᷑. Iuxta allegoriã formica ꝓuidũ homi¬
nũ łopariũ utilẽ signãt. Uñ salomonin

Expanded text:
lo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere lo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus trahitur. Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cusollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem eligit triticum, hordeum non tangit; dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. Juxta allegoriam formica providum hominem, vel operarium utilem significat. Unde Salom
Abbreviated transcription (Latin):
quedã ÷. Nam dũ ab suderit uuã de uite
supinꝰ uolitat sese suꝑ eã. et sic eã exhibet
natis suis. Hiriciꝰ enĩ misticȩ peccatores. acu¬
leis uitioꝵ plenos: et asturia neqͥtie calenteᷤ
significat. et fraudib et rapinis. qͥ ꝑfrau¬
dem dealienis laborib sibi pastũ quert. De
qͥb scriptũ ÷ ibi ht̃ fouea̾ hiriciꝰ. et catulos
suos nutrit: itẽ illud qd in psalmo scriptũ ÷:
petra refugiũ exinatiis. Prinatiꝰ aũ÷ qͥ eohi
riciꝰ aĩal omnino timidũ: nat᷑a ꝓuidente
sẽꝑ armatũ. cuiꝰ cutẽ inuicẽ sectarũ sudes
acutissime densissimeq cõmuniunt. Caui
tam̃ ñ sufficit natiua munitio. s ne aliqua
fraude possit int̾cipi. refugiũ ht̃ sẽꝑ insaxis.
Huic cõpetent̃ aptat᷑ quti peccaris suis hisꝑidꝰ
fut᷑a iudicia metuens petrã xpͣmfirmissimũ
ht̃. hic retro ambulat. t̾ram terebrat. stridet
noctib. uenat᷑ eñ formica cirͣligata capil¬

Expanded text:
quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. Hericius enim mystice peccatores aculeis vitiorum plenos et astutia nequitiae callentes significat, et fraudibus et rapinis: qui per fraudem de alienis laboribus sibi pastum quaerunt. De quibus scriptum est: Ibi habet foveam Hericius, et catulos suos nutrit . Item illud, quod in psalmo scriptum est: Petra refugium Herinaciis . Herinacius iricium, animal omnino timidum, natura providente semper armatum; cujus cutem in vicem setarum sudes acutissimae densissimaeque communiunt: cui tamen non sufficit nativa munitio, sed ne aliqua fraude possit intercipi, refugium habet semper in saxis. Huic competenter aptatur, qui peccatis suis hispidus futura judicia metuens, petram Christum firmissimum t. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venantur eum formica circumligata capil
Abbreviated transcription (Latin):
gib comedit. sic ec ipsi uere scientiȩ lumiue
pͥuati t̾renis accib incũbt̃. et desideriis carnis
et illecebris uoluptatũ deseruiunt. radicesq
cdere. et subu̾tere conant᷑. Glires dicti ft̃ qr
pingues eos esficit somnꝰ. Nam gliscere dici¬
mꝰ crescere. hiemȩ enĩ tota dormiunt. et i̾mo¬
lnles qͣsi mortui iacent: t̃r estiuo reuiuiset᷑.
Isti eoi significare possc̃. qui torpore pigritiȩ
inutiles fiunt. ex laborare uailit nolunt.
Dequ̾alib scrptũ : ꝓpt̾ frigꝰ piger arare noluit.
p̃sentis uite torpescit. frustra indie iudicii qͣñ
tẽpꝰ ÷ messis mͣdicabit. qͥ cȩlestis uitę gaudia
nullo mͦ cũ iꝰtis habebit. Hiriciꝰ anmal spi¬
nis cooꝑtũ. qd̾ exinde dr̃ nominatũ. eo qd̾
sub rigit se qñ spinis suis claudit᷑. qͥb undiq
ꝓtectꝰ: contͣ in sidias: naͣ statim ut aliqͥd ꝑsen¬
serir. pͥmũ se subrigit: atq inglobũ conu̾¬
sus insua se arma recolligit. Huiꝰ prudentia

Expanded text:
cientiae lumine privati, terrenis actibus incumbunt, et desideriis carnis, et illecebris voluptatum deserviunt, radicesqueodere et subvertere conantur. Glires dicti sunt, quia pingues eos efficit somnus. Nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt, et immobiles, quasi mortui, jacent: tempore aestivo reviviscunt. Isti ergo eos significare possunt, qui torpore pigritiae inutiles fiunt, et laborare utiliter nolunt, de quibus scriptum est: Propter frigus piger arare noluit: praesentis vitae torpescit, frustra in die judicii, quando tempus est messis, mendicabit: quia coelestis vitae gaudium nullo modo cum justis habebit. Hericius animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim, ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus, in sua se arma recolligit. Hujus prudentia