comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
milib occurrere ei. qui cũ
iuiginti milib uenit adse&
Alioqum adhuc illo longe
a gente. legationẽ mittens:
rogat ea quȩ ꝑacis sunt :
Rex contra regẽ ex ȩquo
uenit ad proeliũ. & tam̃
si se ꝑpendit non posse
sufficere : legationẽ mit.¬
tit. & ea quȩ pacis sunt
postulat: Quib ergo nos
lacrimis sperare ueniam
debemus. qui in illo tre¬
mendo examine. cũ rege
nr̃o ex ęquo ad iudicium
non uenimus: Quos ni¬
mirũ conditio infirmitatis:
& causa inferiores exhibet:
Sed fortasse iã mali ope.
ris culpas abscidimꝰ: lam
praua quȩq exterius de.¬
clinamus Nunquid ad
reddendam rationẽ cogi¬
tationis nr̃e sufficimus.
Nam cũ uiginti milibus
uenire dicitur. iscontra
quẽ minime sufficit iste:
qui cũ decẽ milib uenit :
Decẽ milia quippe ad
uiginti milia: simplũ ad
duplũ sunt: Nos autẽ si
multũ ꝓficimꝰ. uix exteri¬
ora nr̃a opera in rectitu¬
dine seruamꝰ: Nam & si
iam luxuria carnis absei.¬
sa est. tamen adhuc acor¬

Expanded text:
um viginti millibus venit ad se. Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem, ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine, cum rege nostro ex aequo ad judicium non veniamus, quod nimirum conditio, infirmitas et causae inferiores exhibet, sed fortasse jam mris culpas abscidimus, jam prava quaeque exterius declinamus; nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficimus? Nam cum viginti millibus venire dicitur is contra quem minime sufficit iste qui cum decem millibus venit. Decem milia quippe ad viginti milia simplum ad duplum sunt. Nos autem, si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam etsi iam luxuria carnis abscisa est, tamen adhuc a cor
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ Maria & matrẽ se
lȩta mirat᷑. ac de sp̃u sc̃o
se peperisse gaudet: Nec
quia peperit innupta ter¬
retur. sed quia genuit cũ
exultatione miratur:
Gaudeamꝰ ergo & nos fr̃s
uirginis xp̃i: quȩ dum
desponsata essos fabro
cȩli nupsit architecto
pitq effici mater Nud
igitur mirũ. si sine cos¬
ruptione Nascit᷑ qui de
sc̃ificatione concipit᷑. No¬

Expanded text:
ultat Maria, et matrem se ultat Maria, et matrem se laeta miratur, et de Spiritu sancto se peperisse gaudet: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaudeamus ergo et nos, fratres, Virginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli nupsit architecto.cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipit
Abbreviated transcription (Latin):
niet inte : & uirtꝰ altissi¬
mi obumbrabit tibi : Ideoq
qđ nascet᷑ exte sc̃m: uoca¬
bitur filius dĩ. Iã audisti.
quomodo fiet hoc Re¬
sponde nunc uerbũ uitȩ:
inte : ut ꝓlem gignas. &
uirginitatẽ non amittas:
iliũ ꝓferas: & post par¬
tũ in corrupta ꝑmaneas:
O beata marta scłm om̃e
captiuũ: tuũ dep̾catur
ascensũ Domina mundꝰ¬
sibi suȩ fidei obsidẽ fecit:
Noli morari uirgo: nuntio
festinant̃ responde: Audi¬
uerbũ : & suscipe filium:
Da fidẽ: & senti ueritatẽ :
Ecce inquit ancilla dñi. flat
michi scđm uerbũ tuum:
Nec mora reuertit᷑ nuntius.
& uirginalẽ thalamum
ingredit᷑ xp̃c: Efficitur
subito pregnans beata
dĩ genitrix: & cuncta ꝑ
cepit mox ad credulitatẽ
uerbi. uirilis ignara con¬
sortii: impletur uterus.
nullo humano pollutus
amplexii. Exultat itaq
uirgo cũ concipit: uirgo
grauida. uirgo cũ parit.:
& uirgo post partũ : Prȩ¬
clara ergo illa uirginitas
& głosa foecunditas Exi¬

Expanded text:
Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Jam audisti quomodo fiet hoc, responde nunc verbum; ut quiin te, ut prolem gignas, et virginitatem non perdas; filium proferas, et post partum incorrupta permaneas. O beata Maria, saeculum omne captivum tuum deprecatur assensum: te, Domina, mundus suae fidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, et senti virtutem. Ecce, inquit, ancilla Domini: fiat mihi secundum verbum tuum. Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per cepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Exstat itaque virgo cum concipit, virgo gravida, virgo cum parit, et virgo post partum. Praeclara ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exs
Abbreviated transcription (Latin):
tegritatis dignitatẽ Nam
qui t̃ra mari cęloq non
capitur: intra unius cor¬
pusculi membra suscipit᷑
hec ẽ illa nouitas. hieremiȩ
ꝓpħȩ uaticinio p̃nuntiata:
aciet inquit dñs Nouum
suꝑ t̾rã: femina circum¬
dabit uirũ: Ofemina
suꝑ feminas benedicta :
quȩ uirũ omnino Non
nouit & uirũ suo utero
ercũdedit Circũdat ui.¬
rĩ maRlaa angło fidem
diat uirũ serpenti con
lis puellã. uiri salutatio¬
nss ignarã : terret᷑ uirgo
aiutate uerborũ: Ad
quã angłs quod sũperius
pretulmꝰ dix̃ Ne timeas
ci inuenisti enim
quit a conspectu meo
mat̾ dñi mei terrearis:
Ceo conceptionis tuȩ mi¬
nister adueni. & ut uir¬
ginitatẽ non amitteres
lnerueni: Ipse me misit
ad te : qui ẽ nasciturꝰ exte:
Concipies enĩ & paries filiũ:

Expanded text:
tegritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dit virum serpenti conslus puellam viri salutationis ignaram; terretur Virgo novitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne timeas, Maria; invenisti enim quit, a conspectu meo, Mater Domini mei, terrearis: ego conceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filiu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Pascere om̃s pane
tractabili & uisibili non
sufficio Inde pasco. unde
pascor. Minister sum:
pater familias non sum:
Inele uobis appono. unde
& ego uiuo: de thesauro
dnico. de epulis illius
patris familias qui ꝓpt̃
nos pauꝑ factus est cũ
diues ess&e ut eius pauꝑ¬
tate nos ditaremur. si
panẽ uobis ponerẽ. fracto
pane singula frusta ab¬
laturi eratis. & si ego
multũ ponerẽ. ꝑ parũ
ad singulos perueniret:
Modo autẽ quod dico. &
om̃s totũ habent & sin¬
guli quiq totũ habent
Sunquid enĩ uerbi mei
sistis.: Nunquid ipsus
ꝓducti sermoris singula
uerba abstulistis: Unus¬
quisq ur̃m totũ audiuit:
sed uideat quomodo au¬
diuit quia erogator sũ
non exactor.si non ero¬
gem & pecuniã seruẽ.
terret me euangeliũ.
hominib dicere inique
agere nolite Sic agite.
sicꝰ agere desistite: Quid

Expanded text:
sunt. Pascere omnes pane tractabili, et visibili, non sufficio, inde pasco unde pascor: minister sum, paterfamilias non sum; inde vobis appono, unde et ego vivo de thesauro Dominico, de epulis illius patrisfamilias Qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut ejus paupertate nos ditaremur . Si panem vobis ponerem, fracto pane singuli frusta ablaturi eratis; et si ego multum ponerem, perparum ad singulos perveniret. Modo autem quod dico et omne totum habent, et singuli quique totum habent. Numquid enim verbi mei sistis? Numquid ipsius producti sermonis singula verba abstulistis? Unusquisque vestrum totum audivit. Sed videat quomodo audivit, quia erogator sum, non exactor. Si non erogem, et pecuniam servem, terret me Evangelium. hominibus? dicere iniquis: Inique agere nolite? sic vivite? Sic agite? Sic agere desistite? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ eorũ in ꝑditionem.
ł cce quomodo seuit rex
alienigena ne blasphe¬
metur ds̃ isrł : quia potuit
tres pueros de igne libe
rare. Et nolunt ut seuian
pueri sed orbis terrarum
cũ ipsis regib a gebenna¬
rum igne liberantur. a¬
Nam tres illi pueri fratres
mei biberati sunt ab igne
tẽporali. Nunquid non
ipse as machabeorũ qui
& trium ꝓuerorũ: Illos
ab igne liberauit. Illi in
tormentis igneis corpore
defecerunt. sed in legitimis
mandatis animo ꝑman¬
serunt. Illi aperte liberati

Expanded text:
domus eorum in perditionem. domus eorum in perditionem. Ecce quomodo saevit rex alienigena ne blasphemetur Deus Israel, quia potuit tres puerare: et nolunt ut saevianpueri, sed orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ tenebit. Mi¬
rantur autẽ quia cõmo¬
uent᷑ potestates xp̃ianȩ
aduersus detestandos dis¬
sipatores eccłȩ. Non ergo¬
mouerentur. Et quomodo
redderent rationẽ de
imperio suo dõ Inten¬
dat caritas ur̃a quid dicã.
Quia ꝑtin& hoc ad reges
suis paccatã uelint ma¬
trem suã ecctam unde
sp̃ualit̃ nati sunt. Legimꝰ
danihelis uisiones & gesta
ꝓphetica. tres pueri in
igne laudauerunt dm̃:
Miratus ẽ nabugo donosor
rex laudantes dm̃ puero.
& circa eos ignẽ non no¬
centẽ. Et cũ ammiratus
ess&. quid ait Nabugodo¬
nosor rexa Non uel ui¬
deus uel circumcisus. ille
qui statuam suã erexerat¬
& ad eam adorandam
om̃s coegerat: tam̃ laudib¬
triũ ꝓueroꝵ commotus.
at ub̾i uidit maiestatẽ
dĩ p̃sentis igne. quid ait⁊
Et ego ꝓponam decretũ
omnib tribub & linguis
in omni t̾ra. Quale decre¬
tum Quicũq dixerint
blasphemiam in dm̃ Sy¬
drach. Mysac. & Abdenago:
in interitum erunt &

Expanded text:
haereditatem tenebit. Mihaereditatem tenebit. Mirantur autem, quia commoventur potestates Christianae adversus detestandos dissipatores eccmoverentur? Et quomodo redderent rationem de imperio suo Deo? Intendat Charitas vestra quid dicam, quia pertinet hoc ad reges suis pacatam velint matrem suam Ecclesiam, unde spiritualiter nati sunt. Legimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omtrium puerorum commotus, at ubi majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. Quale decretum? Quicunque dixerit blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago in interitum erunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cilla tua. utere ea sicut
uis. Et afflxit eã grauit̃
sara & fugit a facie̾ eius.
ẜcce libera afflixit ancillã.
& non illã uocat ꝑsequu¬
tionẽ apłs. Ludit seruus
cũ dño. & persequutionẽ
uocat. Afflictio ista non
uocatur ꝑsequutio. & lusio
illa uocatur ꝑsequutio.
Quid uobis uidetur fratres.
nonne intelligitis quid
significatũ sit: Sic ergo
quando uult ds concitare
potestates aduersus here¬
ticos. aduersus schismati¬
cos. aduersus dissipatores
eccłȩ: aduersus ex suffla¬
tores xp̃i. aduersus blas¬
phematores baptismi :
non mirentur quia ds̃
concitat. ut a sara uerbe¬
retur agar. Cognoscat
se agar. ponat ceruicẽ.
Quia cũ humiliata disce¬
deret a domina sua. oc¬
currit ei angelus & dix̃
ei. Quid est agar ancilla
sarȩ Quȩ cũm questa
essee de domina. quid
audit ab angelo: Reuer¬
tere ad dominam tuam.
Ab hoc gͦ affligitur ut re¬
uertatur. atq utinã re¬
uertatur: quia proles eiꝰ
sicut filii lacob cũ fr̃ib

Expanded text:
cilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter Sara, et fugit a facie ejus. Ecce libera afflixit ancillam, et non illam vocat persecutionem Apostolus; ludit servus cum domino, et persecutionem vocat: afflictio ista non vocatur persecutio, et lusio illa vocatur persecutio. Quid vobis videtur, fratres? Nonne intelligitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a domina sua, occuit: Quid est Agar, ancilla Sarae? Quum questa esset de domina, quid audivit ab angelo? Revertere ad dominam tuam. Ad hoc ergo affligitur, ut revertatur, atque utinam revertatur, quia proles ejus, sicut filii Jacob, cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
siue mandatũ : ex uno gre
co utrũq interpretatur.
istam sententiã &̃ antea
dixerat.: de qua me uobis
ut potui disputasse. memi¬
nisse debetis Ibi enĩ sic ait
Mandatũ nouũ do uobis:
ut diligatis inuicẽ sicut
dilexi uos. ut & uos dili¬
gatis inuicẽ Huuis itaq
mandati repecitio: com¬
mendatio ẽ. Nisi quod ibi
mandatũ inquit nouum
do uobis. hic autẽ. hoc est
inquit mandatũ meum:
bi tanquã non fuerit an¬
te tale mandatũ: hic tan¬
quam non sit aliud eius
mandatũ Sed ibi dictũ
est nouũ. ne in uetustate
nr̃a ꝓseueremꝰ: Hic dictũ
est meũ. ne contẽpnendũ
putemꝰ: Quod autẽ hic
sta dixit. hoc est man¬
datũ meũ: uelut noni
sit aliud quid putamus
fr̃s mei ͦ Nunquiqd nam
solũ eius de ista lectione
mandatũ est. qua diligi¬
mus inuicem:Nonne
est & aliud maius ut dili

Expanded text:
sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut dili
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia quȩdã scripturas¬
ueris in dagationũ studis
quȩrenda reliquit. ñ sus
suꝑ flua estimanda. dul

Expanded text:
Sed quia quaedam Scriptura sancta indagationum studiis quaerenda reliquit, non sunt superflua aestimanda, du
Abbreviated transcription (Latin):
superiora cũ festinatione concen¬
deret. nescit tarda molimina
spiritus sancti gratia. Discite
et uos sancte mulieres seduli¬
tatem: quã pregnãtibus exhi¬
bere debeatis cognatis. Mariã
que ante sola iñ nitimis pene¬
tralibus uersabatur: non a
publico uirginitatis pudor.
non astudio asperitas mon-¬
tũi: non ab officio prolixitas
itincris retardauit. In mon¬
tana uirgo cum festinatiõe.
uirgo officii memor: iirie
iumemor. affectu iugẽs non
sexu. relicta perrexit dõmo. No

Expanded text:
superiora cum festinatione contenderet? nescit tarda molimina sancti spiritus gratia. discite et uos, sanctae mulieres, sedulitatem quam praegnatibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festinatione, uirgo officii memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit domo.
Abbreviated transcription (Latin):
accedimꝰ. oportet ut quẽ¬
admodũ ipsi : talia prae.¬
paremꝰ. Ideo quippe add
ipsam mensam fion sic
eos comiemoramꝰ. quẽ¬
admõdũ alios qui in pa¬
ce requiescunt. ut etiã
ꝓ eis oremus. sed magis ꝓ
amus. quia impleuerunt
ipsi caritatẽ. qu a dñs
rem Talia enĩ sus fr̃ib
exhibuerunt: qualia de
dm̃i mensa parit̃ accepe¬
runt Neq hoc ita dictũ
sit. quasi ꝓpterea dño
xp̃o pares esse possimus:
si ꝓ illo usq ad sanguinẽ
martyriũ duxerimus
lle potestatẽ habuit po¬
nendi animam suam: &
iterũ sumendi eã Nos
autẽ Nec quantũ uolum
uiuimꝰ : & morimur etiã¬
si nolimus: Ille moriens.
mox inse occidit &̃ mor¬
tem : Nos eius morte. libe¬
ramur a morte: Illius
caro non uidit corruptio¬
nẽ: nr̃a post corruptio¬
nẽ infine scłi: ꝑ illũ in¬
duetur incorruptionem:

Expanded text:
accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis utamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus rem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem:
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpitur: interior
autẽ idest anima. iam
renouatur de die in diẽ
taq sicut immortalitat̾ẽ
carnis & salutẽ animarũ
futurã expectamꝰ: quam¬
uis iam pignere accepto
salui facti esse dicamur.
ita omniũ notitiã quȩ¬
eũq unigenitus audiuit
apatre futurã sperare
debemꝰ. quauis iam se

Expanded text:
corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cum inficitur sanguine
conchylii uel muricis.
uertitur in purpuram.
uersa est. sine cottu in sẽ ipsa¬
matrem: ut non sit iam
amodum quod fuerat.
sel purpura uerissima
ad indumentum ueri
aptissime dedicata: ut
nulli deinceps ea uti usu
femineo licuerit nisi des
iuppe ut ita loquar.
bcata & gloriosa iuirgo
lila. eo modo quãuis
dudum in comparabilis
ess& uniuersis quȩ sub eelo
sunt uirginibus. ut decen¬
ter posset in se suscipere
diuinitatis ad mixtionem
salua utraq natura. tam̃
cum gratia repletur. cũ
sp̃u scõ perfunditur. cum
iurtute altissmi obumbra

Expanded text:
cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et glaptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbra
Abbreviated transcription (Latin):
fugere. mundi
huius inquina.¬
menta deuitare.
Sed hodierna scĩ
euangelii lectione com¬
pellor dicere: ut & bona
quȩ agitis: cum magna
cautela timeatis. ne per
hoc quod a uobis rectũ
geritur. fauor aut gr̃a
humana requiratur:

Expanded text:
fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur
Abbreviated transcription (Latin):
num: Os habent & non
Notet autem dilectio ur̃a.
quã miranda distinctione
sit factũ. ut cũ de utraq.
eiusdem dñi & saluatoris
nr̃i natura: ab ipso dño
& a fideli eius discipło eẽt
ꝓferenda sententia. dñs
ipse humilitatẽ assũptae
humanitatis ꝓfiteatur:
discipłs excellentiã diuinȩ
ȩt̃nitatis ostendat : Dñs
de se quod minus. ẽ: disci¬
pulus de dño intimat qͦd
maius est: Dñs de se quod
factus . ẽ ꝓpt̃ nos : discipłs
declarat de dño. quia ipse
est qui fecit nos Sic & in
cuangłio dñs multo cre¬
brius se filiũ hominis
quã filiũ dĩ appellare
consueuit: ut nos ad moneat
dispensationis quã ꝓ nobis
suscepit: Sed nos necesse est

Expanded text:
num. Os habent, et non Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Itiq etiã hic hanc dile¬
ctonẽ patris intelligi
uoluit. qua eũ diligit
pater: Ita quippe dixerat :
Sicut dilexit me pater. &
ego dilexi uos Itq his
uerbis. illa subiunxit:
Nanete in dilectione mea.
illa ꝓcul dubio: qua dilexi
uos Ergo quod ait etiã
de patre maneo in eius
dlectione: illa scilicet
accipienda est. qua dilex̃
eũ pater: Sed nunquid
& hic gr̃a intelligenda est.
qua pat̾ diligit filiũ. sicut
gr̃a est qua nos diligit

Expanded text:
Utique etiam hic hanc dileUtique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit, qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pater. Sed numquid t hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit
Abbreviated transcription (Latin):
in tantũ eũ diligimus. in
quantũ eius precepta ser¬
uamus In quantũ autem
minus seruamꝰ. minꝰ diliginꝰ
Quamuis quod ait. manete
in dilectione mea: Non ay¬
paret quã dixerit dilem¬
onem. utrũ qua eũ diligimꝰ
an qua ipse nos diligit᷑.
sed ex uerbo superiore di¬
gnoscitur: Dixerat quippe
& ego dilexi uos Cui u̾bo
continuo subiunxit Ma¬
nete in dilectione mea
Illa ergo qua dilexit nos
Quid ẽ ergo manete in di¬
lectione. nisi manete in
gr̃a meaͣ Et quid ẽ si
prȩcepta mea seruaueritiᷤᷤ
manebitis in dilectione
mea: nisi ex hoc scietis qđ
in dilectione mea qua
uos diligo manebitis. si¬
mea pręcepta seruabitis
Non ergo ut uos diligat.
prius eius prȩcepta ser¬
uamus: sedd nisi nos dili¬
gatꝰ prȩcepta eiꝰ seruare
non possumus. Hec est
gr̃a quȩ humilib patet.
superbos latet Sed quid
illud est quod adiungit:
sicut & ego patris mei
p̃cepta seruaui. & maneo
in euis dilectione a

Expanded text:
in tantum eum diligimus, in in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse diligit nos: sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos; cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus; sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. 4. Sed quid illud est quod adjungit: Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in ejus dilectione?
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Diligit me pater.
& ego uos Nam pater
utiq diligit & nos : sed
in ipso. quia in hoc glori¬
ficatur pat̾: ut fructũ
afferamus in uite. hoc
est in filio: & efficiamur
eius discipłi Wanete in¬
quit in dilectione mea:
Quomodo manebimus. &¬
Audi quid sequatur: Si
prȩcepta mea inquit ser¬
uaueritis. manebitis in
dilectione mea Dile¬
ctio facit prȩcepta ser¬
uari. an prȩcepta serua¬
ta faciunt dilectionem:
Sed quis ambigat. quod
dilectio pręcedit: Unde
enĩ precepta seruet non
hab&. qui non diligit.
Quod ergo ait. si p̃cepta
mea seruaueritis. manebit
in dilectione mea: ostendit
Non unde dilectio gene¬
retur. sed unde monstret᷑.
Tanquã diceret: Nolite
uos putare manere indile¬
ctione mea:si non seruatis
pͣcepta mea Si enĩ serua¬
ueritis: manebitis. Hoc est
hinc apparebit quod in.
dilectione mea manebitis.
si mea precepta seruabitis:
ut nemo se fallat. dicendo
quod eũ diligat: si eiꝰ prȩ¬
cepta non seruet Nam

Expanded text:
dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, inquit, in dilectiQuomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
cęloꝵ. similis est patri¬
familias. ꝓferenti de thes¬
duro suo noua & uetera:
osi aperte diceret᷑:. Ille
inscã ȩccła doctus praȩ¬
dicator est : qui & noua
scit ꝓferre de suauitate
regni. & uetusta dicere
de terrore supplicii :
ut uel penȩ derreant.
quos premia non inui¬
tant: Audiat de regnol

Expanded text:
est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno
Abbreviated transcription (Latin):
de his qui fuerunt: sed
de his qui esse in eccła
poterant loquebatur:
Qui tunc noua & uetera
ꝓͥferunt: cum utriusq
testamenti prȩdicam̃ta
Quod tamen intelligi &
aliter potest Uetudtum
quippe humano gener
fuit. ad inferni csausta
descendere: ꝓpeccatis suł
supplicia ęterna tolera¬
re Cui ꝑ mediatoris
aduentum nouum ali¬
quid accessit: ut si hic
recte studeat uiuere.
penetrare: & homo int̾ra
editus : a corruptibili uita
moriatur in cęlo collo¬
candus Et uetus itaq
est: ut pro culpa huma¬
num genus in ȩterna pę¬
na intereat .: & nouum.
ut conuersus in regno
uiuat: Quod ergo in
conclusione locutionis
suȩ dñs subdidit: hoc ẽ
utiq quod prȩmisit:
Prius enĩ de regni simi-¬
litudine thesaurum in¬
uentũ ac bonã margari¬
tam protulit. post mo¬
dum uero inferni pęnaᷤ
de malorũ cõbustione
enarrauit : atq in con¬
clusione subiungit Ideo

Expanded text:
de his qui fuerant, sed de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat vivere, penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ide
Abbreviated transcription (Latin):
tione scłi Exibunt angłi.
& separabunt malos dẽ
medio iustorũ & mittent
eos in caminũ ignis: ibi
erit fletus & stridor den
timendum magis quam
exponendũ Aperta & enĩ
uoce. tormenta peccantiũ
dicta sunt: ne quis ad
ignorantiȩ suȩ excusatio¬
nem recurreret: Siquid
de ȩ̨terno supplicio ob¬
scure diceretur Unde
& sub̃ditur Intellexistis
hȩc omnia: Dicunt ei:
Vtique dñe: Atq in con¬
clusione subiungitur:
deo om̃is scriba doctus
in regno cęloꝵs. similis ẽ
homini patri familias.
proferenti de thesauro
suo noua & uetera: Si
per nouum & uetus quod
dicitur utrumq testam̃¬
tũ accipimus. Abraham
doctum fuisse denegamꝰ
qui noui & ueteris testa¬
menti. & si facta nouit.
minime uerba nuntiaut
Moysen quoq doctum.
patrifamilias comparare
non possumꝰ. qui & si testa¬
mentũ uetus edocuit: no.¬
ui testamenti dicta non
ueritas dicit: om̃is scriba
doctus in regno cęlorum
similis est patri familias:
intelligi ualet. quia non

Expanded text:
angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. Ibi erit fletus et stridor denttimendum est potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utique, Domine. 4. Atque in conclusione subjucriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen dicta non Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias, intelligi valet, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
inter quos post resurrecti¬
onem intrans & exiens fami¬
liarius contulit de xp̃i in¬
carnatione: tanto siquidem
uerius. quanto ab initio ple
dicerat. & ꝑspexerat oculis
uniuersa. licet & apłi per
eundẽ sp̃m sc̃m omnia co¬
gnouerint: & in omnem
edocti ꝑuenerint ueritatẽ
Quam sane beatã uirginẽ.
&̾ si om̃s uenerati sunt di¬
scipuli. eiq famulabantur
officio dilectionis: lohannes
tamen amplius ac specia¬
lius usq ad finẽ uitȩ. qui
sibi cõmissam accepit in
sua quasi matrẽ filius. cui
benignus magister de cruce.
mulier inquit ecce filius
tuus. ad discipulũ autem
ecce mater tua: ut uirgo
uirgini coherẽret. ut. de¬
seruiret deuotissime cura
adoptionis. Non enĩ pu¬
dicissima uirginitas alicii
discipulorũ rectius quam
uirgini cõmendatur: ut
ess& ad inuicem grata socie¬
tas & floridus aspectus:

Expanded text:
inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plendicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Spiritum sanctum omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus
Abbreviated transcription (Latin):
& inherentes immortali
dõ immortaliter uiuunt:
ui hodie lȩta canit ipsa
cadẽq beata mat̾ & uirgo
dhesit anima mea post᷑
t: lccirco me suscepit
aextera tua Nichil enĩ
letius nichilq iocundius
quã quȩ canit: Tenuisti
inqut manũ dexterã meã.
&inuoluntate tua dedu¬
ssti me Sed & alibi

Expanded text:
 inhaerentes immortali Deo immortaliter vivunt. Cui hodie laeta canit ipsa eademque beata mater et virgo: Adhaesit anima mea post te: idcirco suscepit me dextera tua , nihil enim laetius, nihilque jucundius quam quae ipsa canit: Tenuisti, inquit, manum dexteram meam, et in voluntate tua deduisti me . Sed et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
Q. Quȩcumq tamen
auma sca dĩ uerbũ con¬
aere potest credendo.
purere prȩdicando : ma¬
suficare amando: Unde
iuuid ꝓpheta dicit
huficate dnm mecum.
shraltemus nom̃ eius
ininuicem: Ac si diceret:
Magnitudinẽm dĩ mecũm

Expanded text:
. Quaecumque tamen anima sancta Verbum concipere potes credendo, pare praedicando, magnifica amando. Unde et David propheta dicit, Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem : ac si diceret, Magnitudinem Domini mecum
Abbreviated transcription (Latin):
bus modis dici magnifi¬
care: idest aut magnũ
facere. aut magnum ad¬
orare. magnũ ammirari:
Iagnificatur enim ds̃ ã
nobis: cũ magnificari di¬
gnatur in nõbis  Sed
nunquid sic in nobis sicut
in MARIA. unde carnẽ
asumpsit pro nobis
ue inquit ad eam an¬
gilus gr̃a plena. dñs
tecum. benedicta tu in

Expanded text:
bus modis dici magnificare; id est, aut magnum facere, aut magnum adorare magnumque admirari. Magnificatur enim Deus a nobis, cum magnificari dignatur a nobis. Sed numquid sic in nobis, sicut in Maria unde carnem assumpsit pro nobis? Ave, inquit ad eam angelus, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu inter
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tam̃ a dõ petimus
addendo.da nobis Gratiꝰ
autẽ odit. qui nullũ ex
odio commodũ quęrit:
uel in commodũ fugit

Expanded text:
quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit
Abbreviated transcription (Latin):
gressus est głam: ut dñm
solũ. eẽ. uenturũ : sed aduen¬
tasse iam & cohabitare ho¬
minibus. ueritate p̃sentis
testimonii reuelaret Quẽ¬
cũ inter ꝓmiscuas turbas
ad baptismũ suũ ꝓperare
uidissoe: uelut digito de¬
monstrans ait: Ecce agnus
dĩ: ecce qui tollit peccata
mundi Quã in nocens est
huius uitã. uel qua possumꝰ
deuotione eius merita cõ¬
pensare : qui agni cȩlestis
& solus ostendit⁊ Quã mi¬
rabile uniuersis est eius
p̃coniũ : de cuius ore primo
absolutionẽ suam mundus
audiuit. hic est lem̃i. de
quo ꝓphetica arinuntiatione
p̃dictũ est Uox clamantis
in deserto. parate uiã dñi:
rectas facite semitas dĩ nr̃i
Clamaturus enĩ erat. siciit
& clamauit: ut uociferante
salutis prȩcone: obturatas
diu aures mortaliũ. prę̧¬
dicatio cęlestis aperiret:

Expanded text:
gressus est gloriam, ut Dominum solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis  solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus audivit! Hic est, carissimi, de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret
Abbreviated transcription (Latin):
fecit eam. ut ipse fieret
per eam: Unde dauiđ.
Et homo inquit factus
est in ea: & ipse fundauit
eam altissimus Beata
igitur talis ac tanta nati
tas: ubi nemo angelorũ.
nemo archangeloꝵ. non
ginis. uerum neq alicuius
sed totum in altero unꝰ¬
quisq possidet quod
gratis prȩstatur om̃ib.
ut de omnibus & in om¬
nibus glorificetur ds̃.
honoretur & ad oretur
ab omnibus : ubi non
sexus. nion ȩtas. Non di.¬
gnitas generis: sed meritoꝵ
qualitas sola discernitur.
ubi plurimum stella ab
stella differt inclaritate.
quamuis omnes in suo
sint ordine suscitandi

Expanded text:
fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo, inquit, natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Beata igitur talis ac tanta nativtas: ubi nemo angelorum, nemo archangelorum, non Mariae, verum neque alicujus sed totum in altero unusquisque possidet, quod gratis praestatur omnibus: ut de omnibus, et in omnibus glorificetur Deus, honoretur et adoretur ab omnibus: ubi non sexus, non aetas, non dignitas generis, sed meritorum qualitas sola discernitur: ubi plurimum stella a stella differre claritate, quamvis omnes in suo sint ordine suscitandi
Abbreviated transcription (Latin):
modo intelligendum est
quod: ait dñs. si de mun¬
do essetis. mundus quod
suũ erat diligeret.⁊ Neq
enĩ quos punit diligit
mundus : a quo uidemus

Expanded text:
modo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus
Abbreviated transcription (Latin):
sed longe mirabilius erat.
quia d̃s erat totus in rubu
& angłs uocabat᷑ Frat
quippe uisio corporea
ualde mirabilis: sed lons
mirabilius qđ intelligeli
in sp̃u dis̃ presens totus
ut nec flãma deficeret
nec rubus ignib consum¬
maretur in nocius. Quo
nimirũ in combusto. ma¬
nentẽ uirginitatẽ beatȩ
MaRias conseruatã craui¬
mus corde. & confitemur
ignis consumens ẽ. toti
in flãmauit & incandu
ita ut mat̾ fieret xp̃i. l
tẽplũ diuinȩ maiestat
Non enĩ p̃bebat calori is¬
cta materies rubi ali.¬
menta incendii. Neque
sentiebat frutex da M
naturȩ possessa flamis
ita & beata uirgo Mals
quãuis nemo qui dm̃ ul¬
deat ipso teste uiuere
possit. tam̃ totã dĩtatem
in se suscipiens ꝑ xp̃m quẽ

Expanded text:
Sed longe mirabilius erat, quia Deus erat totus in rubo, et angelus vocabatur. Erat quippe visio corporea valde mirabilis, sed longe mirabilius quod intelligebatur in spiritu, quia praesens totus ut nec flamma deficeret, nec rubus ignibus consumeretur innocuis. Quo nimirum incombusto manente, virginitatem beatae Mariae conservatam credimus corde, confitemur mens est , totam inflammavit et incanduit, ita ut mater fieret Christi, et templum divinae majestatis. Non enim praebebat calori juncta materies rebus alimenta incendii, neque sentiebat frutex damna naturae possessa flammis. Ita et beata virgo Maria, quamvis nemo qui Deum videat, ipso teste, vivere possit , tamen totam deitatem in se suscipiens pe
Abbreviated transcription (Latin):
Certe dñs cum de Iohanne
loqueretur: dixit Quid
Prophetam: Utiq dico
dicens Non sum propheta
Quia enĩ se plusquã ꝓphe¬
tam nouerat: esse Se pro¬
phetam negabat: Qui id¬
circo plusquã propheta
dicitur. quia prophetȩ est
officiũ uentura prenun¬
tiare : Non etiam oftendere:
LohaNNES uero plusquã
ꝓpheta est: quia quem
uerbo dixit digito osten¬
dit: Non ergo hanc fe¬
minam martyrẽ. sed plus
quã martyrẽ dixerim :
quȩ septem pignoribus
ad regnũ pręmissis. tõti¬
ens ante se mortua ad
pęnas prima uenit: sed
ꝑuenit octaua: Aspexit
mater & cruciata & umn¬
perterrita filiorũ mortẽ

Expanded text:
Certe Dominus, cum de Joanne loqueretur, dixit: Quid Prophetam? utique dicodicens: Non sum propheta . Qui enim se plus quam prophetam noverat, esse prophetam negabat. Qui idcirco plus quam propheta dicitur, quia prophetae officium est ventura praenuntiare, non etiam ostendere. Joannes vero plus quam propheta est, quia quem verbo dixit digito ostendit. Non ergo hanc feminam martyrem, sed plus quam martyrem dixerim, quae, septem pignoribus ad regnum praemissis, toties ante se mortua, ad poenas prima venit, sed pervenit octava. Aspexit mater et cruciata et imperterrita filiorum morte
Abbreviated transcription (Latin):
tas formaretur Hic gͥ
zachariȩ iustissimo sacer¬
doti. Cum multa esset
ȩtate ꝓuectus. & sterili

Expanded text:
tas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterili
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate dilectissime prȩ¬
stabit uires loquendi quas
imperitia denegat qui &
uobis plenissime gr̃am in
dam occurrimꝰ. ante cuius
thorũ olim multitudo cę¬
lestis exercitus decantauit:
Gła in excelsis dõ. & int̾ra

Expanded text:
oluntate, dilectissimi, praestabit vires loquendi, quas imperitia denegat, qui et vobis plenissime gratiam idam occurrimus, ante cujus torum olim multitudo coelestis exercitus decantavit: Gloria in excelsis Deo, et in ter
Abbreviated transcription (Latin):
ac destructũ esse signaret᷑:
Regẽ hunc esse credentium:
scripto in cruce titulo as¬
stantes hebrȩi. greci & ro¬
mani legebant᷑. ut uideli¬
cet eius imperiũ: appare¬
ret ꝑ omnes gentes esse
dilatandũ Quȩ apostolũ
tentia complectit᷑ dicens:
Factus est oboediens usquẽ
ad mortẽ: mortẽ autem
crucis propt̾ quod & ds̃

Expanded text:
ac destructum esse signaretur. Regem hunc esse credendum scripto in cruce titulo, astantes Hebraei, Graeci et Romani legebant, ut videlicet ejus imperium appareret per omnes gentes esse dilatandum. Quae cuncta Apostolus tentia complectitur, dicens: Factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
est dĩ patris : Decollato
autẽ lohanne. & allato
capite eius in disco.
SEOUII UR. Et datum est
puellȩ : & tulit matri suȩ.
& accedentes discipłi eius
tulerunt corpus. & sepe¬
lierunt illud Et hoc ad

Expanded text:
est Dei Patris. Decollato autem Joanne, et allato capite ejus in disco, sequitur: Et datum est puellae, et detulit matri suae. Et accedentes discipuli ejus, tulerunt corpus ejus, et sepelierunt illud. Et hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
sis carnalib oculis. sp̃ualis
ei aspectus. ad inspiciendã
dĩ gloriã formaretur Acce¬
pit & fidelissimus petrus
assumpti hominis occultan¬
spc̃ radio illuminatus in¬
spexit: Nit enĩ dño ꝑcun¬
tanti. quis. eẽ. ab hominib
putaretur:. Tues inquit xp̃c
filius dĩ uiui Quis nor
responsionis plenitudinem
piscatorẽ ꝓtulisse miretur a
Qua compendio breuissimȩ
confessionis aperuit. & quod
de patre habebat dñs: &
quod de humana natiuitate
dĩ uiui: utriusq naturȩ in¬
diuisum continet sacram̃tũ:
Uere suscipiendũ cunctis &
mirabilẽ piscatorẽ: qui dũ
maris ꝓfunda rimatur. ad
altissimũ maiestatis ȩt̃nȩ
ꝑuenit archanũ: Hi itaq
sunt eccłarũ columpnae
petrus & paulus. quos &
uita seĩssima uenerabilem
ꝑduxit ad mortẽ : & glorio¬
sus occasus fecit eẽ ꝑpetuo
Quos non solũ honoramus
ut martyres. sed ut ma¬
gistros patresq martyrũ
ueneramur: qui ȩccłam dĩ
& cęlestis p̾dicationis doctri¬

Expanded text:
sis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelissimus Petrus assumpti hominis occultansancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctri
Abbreviated transcription (Latin):
quod loquitus sũ uobis
Quare non ait. mundi
estis ꝓpt̃ baptismũ quo
abliti estis: sed ait. ꝓpt̃
uerbũ quod loquutus sũ
uobis. Nisi quia & in
aqua uerbũ mundat
Detrahe uerbũ. & quid
est aqua nisi aqua:
Accedit uerbũ ad elem̃tũ.
&fit sacramentũ: etiã
ipsũ tanquã uisibile
uerbum Nam de hoc

Expanded text:
quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uult post me uenire :
tollat crucẽ suã & sequa¬
tur me Nunquid om̃s
quuntur agnum dĩ cruci¬
fixi sunt ut sequantur.:
Nunquid paulus apostolũ
crucifixus fuerat cũ dic̃.
michi autẽ absit gloria¬
ri: nisi in cruce dñi nr̃i

Expanded text:
Qui vult post me venire, tollat crucem suam, et sequatur me . Numquid enim omnes quuntur Agnum Dei, crucifixi sunt ut sequantur ? Numquid Paulus apostolus crucifixus fuerat, cum dicebat, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicit. ut intelliga
crucẽ non ligni ẽẽ pati¬
bulũ. sed uite uirtutisq
ꝓpositũ Tota igitur uia
xp̃iani hominis. si sed̾m
euangeliũ uiuat: Crux
est atq martyrium:
Sed hoc est quod in nobis
difficile repperitur: ut
om̃s actus nr̃i secundũ
euangeliũ dirigantur:
Atq ideo quotienscumq
uoluptatib uolutamur:
crucẽ saluatoris amittim
Xp̃c enĩ est castitas: pax it
ueritas. mansuetudo:
Quomodo ergo potest
c̃astitati testimoniũ ꝑhi¬
bere corruptus : Aut
quomodo potest pacem
prȩdicare cuius animus
semper in lite est  Quo
pacto etiã ueritatẽ men-
suetudinẽ qualiter serua-¬
bit inconstans: Quomͦ
inquã possumus ad mar¬
tyrii gloriã ꝑuenire
cũ dicãt dñs. Nolite pos¬
sidere aurũ Nos etiam
tib dicit Unde si haben¬
tib aurũ possidere pro¬
hib&. non habentium
cupiditatẽ qua poena
condem nat: Et si qui
ꝓpria retinent amitte¬
re iubentur: illi qui
aliena diripiunt quã
grauiter feruntur.a

Expanded text:
t intelligas crucem non ligni esse patibulum, sed vitae virtutisque propositum. Tota igitur vita Christiani hominis, si secundum Evangelium vivat, crux est atque martyrium. Sed hoc est, quod in nobis difficile reperitur, ut omnes actus nostri secundum Evangelium dirigantur; atque ideo, quotiescunque voluptatibus volutamur, crucem Salvatoris amittimus. Christus enim est castitas, pax, veritas, mansuetudo. Quomodo ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacto etiam veritatem, suetudinem qualiter servabit inconstans? Quomodo, inquam, possumus ad martyrii gloriam pervenire, cum dicat Dominus: Nolite possidere aurum . Hoc tibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
illũ duo discipuli. magis
desiderantes ab ipso ihu:
quã a prȩcursore illius
uerbũ gr̃ȩ ꝑcipere. quo
& ipsi mererentur in agno¬
rũ dĩ sorte computari
Bene autẽ duo sunt disci¬
puli inuenti. qui dñm
primi sequerent᷑ : ut etiã
mystice designarent. oñis
qui illũ ꝑfecte sequerent᷑
gemiina dilectione deuo¬
tos esse debere. hoc est
& eiusdem sui redẽptoris :¬
& fratrũ simul amore
lagrantes: Conuersus aut̃
iħc. & uidens eos sequenteᷤᷤ
se : dicit eis: Quid quęri¬
tis Non potuit ignora¬
re dñs. quid sequentes se
discipuli lohannis quãȩ¬
rerent : sed in eo quod ad
illos se sequentes conuer-¬
titur : quod ipse prior
quid quȩrerent inter.¬
rogandi: manifeste inno¬
tuit. quantũ bonis nr̃is
studiis delectetur: quã
libenter iter ueritatis
inchoantib ipse auxiliũ
laturus occurrat: Qui

Expanded text:
illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam a praecursore illius verbum gratiae percipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quaererent interrogandi, manifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tris dñi nulla inuenĩt᷑
perfecta : quamuis uir¬
tutibus eximia compro¬
betur: Unus est pater
ur qui in cęlis est: unus

Expanded text:
tris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximiis comprobetur. Unus est Pater noster, qui in coelis est: unus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. in uirga ueniã ad
uos : an incaritate sp̃uq
mansue tudinis: Se mel
iurgã dixit: bis mitiora

Expanded text:
inquit in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? semel uirgam dixit, bis mitiora