comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na uis questionis. ideo hoc labor est ante. Quasi
stat mihi in facie murus quidã. Sed habes uocẽ
ubi non est labor. & nec tibi erit labor: Nam
dicit quandiu labor ante se. Donec introeam
in scũariũ dĩ. & intelligam in nouissima. Magna
res fratres. Tamdiu laboro inquit. & ante faciem
meã laborẽ quendã quasi in eatricabilem uideo.
ut cognoscã quoniodo & iustus sit ds̃. & res
humanas cur&. & non sit iniquus quod peccan¬
tes & scelera facientes felicitatẽ habent in bac
terra. pii uero & dõ seruientes in tẽptationib
plerũq & in laboribus fatigant᷑. Magna dif¬
ficultas est hoc scire. sed donec introeam in scũ¬
arium dĩ. In scũario dĩ quid tibi prestatur
ut hanc soluas questionẽ : Ꝙ intelligã inquit
in nouissima. non in presentia. Ego inquit de
scũario dĩ intendo oculũ in finẽ. presentia trans¬
gredior. Totũ hoc quod uocat᷑ humanũ genus.

Expanded text:
na vis quaestionis! ideo, Hoc labor est ante me. Quasi na vis quaestionis! ideo, Hoc labor est ante me. Quasi stat mihi in facie murus quidam: sed habes vocem ubi non est labor, et nec tibi erit labor. Et fecit hoc; nam dicit quamdiu labor ante se: Donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima. Magna res, fratres. Jam diu laboro, inquit, et ante faciem meam laborem quemdam quasi inextricabilem video, ut cognoscam quomodo et justus sit Deus, et res humanas curet, et non sit iniquus, quod peccantes et scelera facientes felicitatem habent in hac terra; pii vero et Deo servientes in tentationibus plerumque et in laboribus fatigantur: magna difficultas est hoc scire; sed donec introeam in sanctuarium Dei. In sanctuario enim Dei quid tibi praestatur, ut hanc solvas quaestionem? Et intelligam, inquit, in novissima; non in praesentia. Ego, inquit, de sanctuario Dei intendo oculum in finem; praesentia transgredior. Totum hoc quod vocatur humanum genus,
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat quasi sciens uideri: & prȩdicare: nullam
esse dõ curam de rebus humanis. Facta est enĩ
ista iniquorũ nequissima & impia doctrina.
Sciatis fr̃s multos disputare & dicere. quia ds̃
res humanas non curat. quia casibus reguntur
om̃a. uel quia stellis subiectȩ sunt uoluntates
nrae. quia unusquisq non pro meritis agitur.
sed necessitate stellarũ suarũ. Doc triua iala.
doctrina impia. In hȩc iste ibat. cuius pęne
cõmoti sunt pedes. & cuius paulominus effusi
sunt gressus. in hunc ibat erra̾bem. Sed quia
non concinebat generationi filiorũ dĩ. suscepit
cognoscere. & dãpnauit scientiã in qua iustis
dĩ non congruebat. & quid dicit audiamus.
Quia suscepit cognoscere. & adiutus est. & di¬
dicit aliquid. & indicaiuit nobis. & suscepi inquit
cognoscere hoc labor est ante me. Vere mag¬
nus labor cognoscere. quomodo & ds̃cur& res
humanas. & bene sit malis & laborent boni. Mag¬

Expanded text:
volebat quasi sciens videri, et praedicare nullam volebat quasi sciens videri, et praedicare nullam esse Deo curam de rebus humanis. Facta est enim ista iniquorum nequissima et impia doctrina. Sciatis, fratres, multos disputare, et dicere quia Deus res humanas non curat, quia casibus reguntur omnia, vel quia stellis subjectae sunt voluntates nostrae, quia unusquisque non pro meritis agitur, sed necessitate stellarum suarum: doctrina mala, doctrina impia! In haec iste ibat, cujus pene commoti sunt pedes, et cujus paulo minus effusi sunt gressus; in hunc ibat errorem: sed quia non concinebat generationi filiorum Dei, suscepit cognoscere; et damnavit scientiam in qua justis Dei non congruebat. Et quid dicat audiamus; quia suscepit cognoscere, et adjutus est, et didicit aliquid, et indicavit nobis. Et suscepi, inquit, cognoscere. Hoc labor est ante me. Vere magnus labor, cognoscere quomodo et Deus curet res humanas, et bene sit malis, et laborent boni! Mag
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaria. ecce generationi filiorũ tuorum.
Cui non timui. idest cui filiorũ tuorũ concinui :
idest cui congrui: Cui a comodatus sũ: Disso¬
nui ab om̃ibus. si sic doceo. Concunt enĩ. qui
consonat. Qui autẽ noti consonat. non concinit
Aliud dicturus sum quã diocit abraham. quam
dixit isaac. quã iacob. quã dixerunt prophetae.
Iui enĩ om̃s dixerunt. quia curat ds̃ res humanas.
ego dicturus sum quia non curat: Maiorne in
me prudentia quã in illis. maiorne intellectus
in me quã in illis: Saluberrima auctoritas reuo¬
cauit cogitationẽ ab impietate. & quid sequit᷑:¬
Si dicebã: narrabo sic. et ce generationẽ filiorum
tuorũ reprobabo. Ergo ne reprobar&: qđ fecit:
& suscepi cognoscere Suscepit cognoscere. ds̃
illi ad sit ut cognoscat. Interun fr̃s amagno lap¬
su reuocat᷑. quando non se iam scientẽ pręsumit.
sed suscepit cognoscete quod non sciebat. Lam enĩ

Expanded text:
exemplaria: Ecce generationi filiorum tuorum exemplaria: Ecce generationi filiorum tuorum cui concinui? id est, cui filiorum tuorum concinui? id est, cui congrui, cui accommodatus sum? Dissonui ab omnibus, si sic doceo. Concinit enim qui consonat; qui autem non consonat, non concinit. Aliud dicturus sum quam dixit Abraham, quam dixit Isaac, quam dixit Jacob, quam dixerunt Prophetae? Illi enim omnes dixerunt quia curat Deus res humanas: ego dicturus sum quia non curat? Majorne in me prudentia, quam in illis? majorne intellectus in me quam in illis? Saluberrima auctoritas revocavit cogitationem ab impietate. 22. arrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Ergo ne reprobaret, quid fecit? Et suscepi cognoscere. Suscepit cognoscere: Deus illi adsit, ut cognoscat. Interim, fratres, a magno lapsu revocatur, quando non se jam scientem praesumit, sed suscepit cognoscere quod nesciebat. Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
tio est. Qui arguit᷑. corripit᷑. Quid est in matu¬
tinũ : Non differtur. Differtur imnpiorum :
mea non differtur. Iula sera uel nulla est. mei in
docebo sic. Quomodo docturus es: Quia non est
scientia in altissimo: Quia non scit ds̃: Hanc
sententiã uis proferre. quia sine causa iuste ui¬
uunt. qui iuste uiuunt. quia ꝑdidit homo ius¬
tus seruitutẽ suam: Quia magis ds̃ malis fau&.
aut neminẽ curat: Hoc uis dicere. hoc narrare:
Reprimit se auctoritate conpescente. Qua aucto¬
tentiam. sed reuocat᷑ scripturis dicentibus. ut
semꝑ bene uiuat᷑. dicentib quia ds̃ curat res hu¬
manas. quia discernit inter pium & impium:
Ergo & iste uolens iam istã proferre sententiã.
reuocit se. E quid ait: Si dicebã narrabosic. ecce
generationẽ filiorũ tuorũ reprobaui. Reprobaui
generationẽ filiorũ tuorũ. si tarrabo sic. genera¬
tionẽ iustorũ reprobabo. Sicut & quȩdim habent

Expanded text:
tio est: qui arguitur, corripitur. Quid est, in matutio est: qui arguitur, corripitur. Quid est, in matutinum? Non differtur. Differtur impiorum; mea non differtur: illa sera, vel nulla est; mea in docebo sic. Quomodo docturus es? Quia non est scientia in Altissimo? quia non scit Deus? Hanc sententiam vis proferre, quia sine causa juste vivunt qui juste vivunt, quia perdidit homo justus servitutem suam, quia magis Deus malis favet, aut neminem curat? hoc vis dicere, hoc narrare? Reprimit se, auctoritate compescente. Qua auctotentiam; sed revocatur Scripturis dicentibus ut semper bene vivatur, dicentibus quia Deus curat res humanas, quia discernit inter pium et impium. Ergo et iste volens jam istam proferre sententiam, revocat se. Et quid ait? Si dicebam, Narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Reprobavi generationem filiorum tuorum, si narrabo sic: generationem justorum reprobabo. Sicut et quaedam habent
Abbreviated transcription (Latin):
tione ubi fluctuat in quadã tẽpestate. ꝑuentura
est ad portũ. E quomodo solent aegri qui lenti¬
us aegrotant cũ sanitas longe est: uicina sanitate
plus estuant: accessionẽ creticã medici uocant.
per quã transitur ad sanitatẽ : maior ibi aestus.
sed ducens ad salutẽ : maior ibi ardor. sed uicina
refectio. sic ergo & hic aestuat. Nam periculosa
uerba sunt fr̃s. molesta. & pene blasphema: quo¬
modo sciuit ds̃. hoc est & pęne diait nesciuit ds̃.
non dixit non est scientia in excelso. sed quasi
quę rens. hesitans. dubitans. hoc est quod ait pau¬
lo ante. pęne effusi funt gressus mei. Quonio¬
do sciuit ds̃. & si est scientia in altissimo. Non
confirmat. sed ipsa dubitatio periculosa est.
Periculũ. transut ad sauitatẽ. Audi iam sanitatẽ.
Ergo in uano iustificaui cor meũ. & laui in in¬
nocentib manus ineas. & fui flagellatus tota die
& argutio mea in matitunum. Argutio. correp¬

Expanded text:
tione: ubi fluctuat in quadam tempestate, perventura tione: ubi fluctuat in quadam tempestate, perventura est ad portum. Et quomodo solent aegri, qui lentius aegrotant cum sanitas longe est, vicina sanitate plus aestuant: accessionem creticam medici vocant, per quam transitur ad sanitatem; major ibi aestus, sed ducens ad salutem; major ibi ardor, sed vicina refectio: sic ergo et hic aestuat. Nam periculosa verba sunt, fratres, molesta, et pene blasphema, Quomodo scivit Deus? Hoc est et pene: non dixit, Nescivit Deus; non dixit, Non est scientia in Altissimo: sed quasi quaerens, haesitans, dubitans Hoc est quod ait paulo ante: Pene effusi sunt gressus mei. Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Non confirmat; sed ipsa dubitatio periculosa est. Per periculum transit ad sanitatem. Audi jam sanitatem: Ergo in vanum justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas: et fui flagellatus tota die, et argutio mea in matutinum. Argutio, correp
Abbreviated transcription (Latin):
dantes in scło obtinuerunt diuitias. E peccatores
sunt & abundantes. diuitias in scło obtinuerunt.
Confessus est quia ideo uolebat esse peccator: ut
haber& diuitias. Carnalis anima. uisibilibus rebus
& terrenis uendiderat iusticiam suam. Qualis ius¬
ticia: Quȩ ꝓpt̾ aurũ habet᷑. Quasi preciosius
sit aurũ. quã ipsa iusticia. Aut cũ quisquã negat
tes alienas. inaius dãpnũ patiat᷑. cui negat: quã ille
qui illi negat. Ille ꝑdit uestẽ: iste fidẽ. Ecce
ipsi peccatores & abundantes. in scło obtinuerunt
diuitias. Inde ergo nescit ds̃. & inde non est sci¬
caui cor meũ & laui int̃ in uocentes manꝰ meas.
Hoc sine causa feti. Vbi est mertes bonȩ uitae
meae : Ubi est premiũ seruitutis meę Bene
Ame non recedunt flagella dĩ Bene seruio &
flagellor: non seruit & ornatur. Magnã questi¬
onẽ sibi fecit. Agit̾ anina. transit anima tran¬
situra ad contẽpnenda terrena. & concupiscenda
aeterna. Transitus est ipsius animȩ in hac cogita¬

Expanded text:
in saeculo obtinuerunt divitias. Et peccatores sunt, et abundantes divitias in saeculo obtinuerunt. Confessus est quia ideo nolebat esse peccator, ut haberet divitias. Carnalis anima visibilibus rebus et terrenis vendiderat justitiam suam. Qualis justitia, quae propter aurum habetur; quasi pretiosius sit aurum quam ipsa justitia, aut cum quisquam negat res alienas, majus damnum patiatur cui negat, quam ille qui illi negat! Ille perdit vestem, iste fidem. Ecce ipsi peccatores, et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Inde ergo nescit Deus, et inde non est scicavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas. Hoc sine causa feci. Ubi est merces bonae vitae meae? ubi est praemium servitutis meae? Bene A me non recedunt flagella Dei. Bene servio; et flagellor, non servit, et ornatur. Magnam quaestionem sibi fecit. Agitatur anima, transit anima transitura ad contemnenda terrena et concupiscenda aeterna. Transitus est ipsius animae in hac cogita
Abbreviated transcription (Latin):
os suum. & lingua cius trausiuit super terram.
Ideo reuertet᷑ huc populus m̃s. lam ipse asaph
reuertet᷑ huc. Uidit enĩ ista abundare iniquis
uidit suꝑbis. redit ad dm̃. & incipit quęrere &
disputare. Sed quando : Qm̃ dies pleni inueni¬
ent̾ in eis. Quid est dies pleni: Cum autẽ uenit
plenitudo tẽporis. misit ds̃ filium suum. Ipsa est
plenitudo tẽporis. quando uenit ille tẽporili do¬
cere contẽpni. Non habere magnũ quicquid ma¬
le homines cupiunt. pati quicquid mali homines
metuunt. Factus est uia. reuociuit ad cogitati¬
onẽ intimã. ammonuit quid adõ quȩrendũ ess&
& uide de qua cogitatione reuerberata in se. &
quodã modo reuocante fluctus impetus sui tran¬
situr ad uera eligenda. Ideo reuertetur huc¬
populus m̃s: & dies pleni inuenientur in eis. &¬

Expanded text:
os suum, et lingua ejus transiit super terram.os suum, et lingua ejus transiit super terram.Ideo revertetur huc populus meus. Jam ipse Asaph revertitur huc. Vidit enim ista abundare iniquis, vidit superbis: redit ad Deum, et incipit quaerere et disputare. Sed quando? Cum dies pleni invenientur in eis. Quid est, dies pleni? Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ipsa est plenitudo temporis, quando venit ille temporalia docere contemni, non habere magnum quidquid mali homines cupiunt; pati quidquid mali homines metuunt. Factus est via, revocavit ad cogitationem intimam, admonuit quid a Deo quaerendum esset. Et vide de qua cogitatione reverberata in se, et quodammodo revocante fluctus impetus sui, transitur ad vera eligenda. Ideo revertetur populus meus huc; et dies pleni invenientur in eis.
Abbreviated transcription (Latin):
transut suꝑ terrã. Transeunt terrena omnia.
Quid est transire terreni om̃a: Nlon se cogitat
hominẽ subito niori posse cũ loquit᷑. quasi sẽꝑ
uicturus minatur. Transcendit cogitatio illius.
terrenã fragilitatẽ. nescit quali uise cooꝑtus est.
Nescit quod scriptũ est alio loco de talibus. Eaie
sp̃s eius & reuertet᷑ in terrã suã: in illa die peri¬
bunt om̃s cogitationes eorũ. Sed isti diem ulti¬
mũ suum non cogitantes. locunt᷑ suꝑlia. & in cęlũ
ponunt ossuum & transcendunt terrã. Si ulti¬
mũ suũ diem non cogitar&. idest iudici sui ul¬
timũ diem latro missus in circere. nibil illo ess&
inmanius. & tamen poss& effugere. Quo fugis.
ne moriaris : Certus crit dies ille. Quid est
diu quod uicturus es : Quantũ est diu quod
hab& finẽ Et si diu ess&: huc accedit quia non
auer᷑ est & eͥst diu. & incertũ est ipsũ quod dicit᷑ diu
Quare hoc non cogitat: Quia posuit in cȩlum

Expanded text:
transiit super terram, transeunt terrena omnia. transiit super terram, transeunt terrena omnia. Quid est, transire terrena omnia? Non se cogitat hominem subito mori posse, cum loquitur: quasi semper victurus minatur: transcendit cogitatio illius terrenam fragilitatem; nescit quali vase coopertus est, nescit quod scriptum est alio lspiritus ejus, et revertetur in terram suam; in illa die peribunt omnes cogitationes ejus . Sed isti diem ultimum suum non cogitantes, loquuntur superbiam; et in coelum ponunt os suum, et trascendunt terram. Si ultimum suum diem non cogitaret, id est judicii sui ultimum diem, latro missus in carcerem, nihil illo esset immanius; et tamen posset effugere. Quo fugis ne moriaris? Certus erit ille dies. Quid est diu quod victurus es? Quantum est diu quod habet finem, etsi diu esset? Huc accedit quia non est: et non est diu, et incertum est ipsum quod dicitur diu. Quare hoc non cogitat? Quia posuit in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
turus est nutte latarũ: dicat uel fratrib meis:
quando ei non concedit᷑ fructus pęnitentiuae
Non ctũ penitentia non datur sed sempiterna
erit penitentia : & nulla silus post penitentiã.
Ergo isti transierunt in dispositionem cotdis:
locunt᷑ malignitatẽ homines. & cũ timore. Isti
autẽ quomodo : Iniquitatẽ in altũ locuti sunt
Non solũ locuti iniquitatẽ. sed & iam clare audi¬
entibus om̃ibus superbe. Ego facio ego ostendo¬
sed senties cũ quo habes. uiuere te nonsinã. Uel
cogitares ea non &iam efunderes uel intra claus¬
tra cogitationis mala cupiditas coherceret᷑. uel
refrenar& eim intra cogitationẽ suam. Quare:
An forte micer est: Produit quasi ex adipe
iniquitas. Iniquitatẽ in altũ locuti sunt. Posuer̃¬
in cęlo ossuum. & lingua eorũ transiuit super
terrã. Quid est hoc transiit suꝑ terrã: Quod
dictũ est posuer̃ in cęlo ossuum: hoc est enim

Expanded text:
turus est, Mitte Lazarum; dicat vel fratribus meis ; turus est, Mitte Lazarum; dicat vel fratribus meis ; quando ei non conceditur fructus poenitentiae. Non enim poenitentia, non datur; sed sempiterna erit poenitentia et nulla salus post poenitentiam. Ergo isti transierunt in dispositionem cordis. loquuntur malignitatem homines et cum timore, isti autem quomodo? Iniquitatem in altum locuti sunt. Non solum locuti sunt iniquitatem; sed etiam clare, audientibus omnibus, superbe: Ego facio, ego ostendo; senties cum quo habes, vivere te non sinam. Vel cogitares ea, non etiam effunderes: vel intra claustra cogitationis mala cupiditas coerceretur, vel refrenaret eam intra cogitationem suam. Quare? an forte macer est? Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Iniquitatem in altum locuti sunt. in coelum os suum, et lingua eorum transiit super terram Quid est hoc, transiit super terram? Quod dictum est, Posuerunt in coelum os suum. Hoc est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
ferri ab angelis in sinu abrabȩ. Ille autẽ mor¬
tuus est. & sepultus est. Nam illius sepulturã¬
forte nemo curauit. E cũ apud inferos ille
diues in tormentis ess&: nonne eleuauit ocu¬
los suos & uidit infiuito gaudio eũ quẽ contẽp¬
sit ante ianuam suam: Ꝙ digito eius aquę
stillã desiderauit: qui de mensi eius cidentes
micas desiderauerat. Fratres labor ille paupe¬
ris quantũ fuit: delitiȩ illȩ diuitis quã longe
fuerunt : quod autẽ mutauerunc: ꝑpetuum est
illius: ergo quia non erat declinatio in morte illiuꝰ¬
& firmamientũ erat in flagello eius. in laborib
hominũ non sunt : & int̾ homines fligellitus
non est. Ille autẽ flagellatus hic. requieuit ibi.
quia flagellatꝰ omnẽ filiũ quẽ recipit. Sed cui
dicis ista : Aepulanti splendide & induenti se
cotidie purpura & bysso: Cui dicis: Qui
transit in dispofitione cordis. Merito sero dic¬

Expanded text:
ferri ab Angelis in sinum Abrahae: ille autem morferri ab Angelis in sinum Abrahae: ille autem mortuus est, et sepultus est; nam illius forte sepulturam nemo curavit: et cum apud inferos ille dives in tormentis esset, nonne elevavit oculos suos, et vidit in infinito gaudio eum quem contempsit ante januam suam, et de digito ejus aquae stillam desideravit, qui de mensa ejus cadentes micas desideraverat? Fratres, labor ille pauperis quantus fuit? Deliciae illae divitis quam longae fuerunt? Quod autem mutaverunt, perpetuum est. Illius ergo quia non erat declinatio in morte, et firmamentum erat in flagello ejus; in laboribus hominum non fuit, et inter homines flagellatus non est: ille autem flagellatus hic, requievit ibi; quia flagellat omnem filium quem recipit . Sed cui dicis ista? Epulanti splendide, et induenti se quotidie purpura et bysso. Cui dicis? Qui transiit in dispositionem cordis. Merito sero dic
Abbreviated transcription (Latin):
extrinsecus adpositis. Te in illis uide. non illas
inte. Ad tende te ipsũ quisis ad pauperẽ. te¬
ipsũ non quod habes. Quid ciũ despicis fratr̃e :
In uiscerib matrũ ur̃arũ. ambo nudi fuistis.
Certe &iam cũ de ista uita exieritis. & istae
carnes eocuta anima fuerint putrefactae.: di¬
noscint᷑ ossa diuitis & pauperis: De conditio¬
ne loquor aequali. de ipsa sorte generis hu¬
mani. in qua om̃s nascunt᷑. Ꝙ diues. enĩ hic
fit pauꝑ. non semꝑ hic erit. Et sicut diues. ñ
uenit diues. sic nec diues abscedit Idem ipse
est utriusq introitus: & par eacitus. Addo qͦđ
forte mutabitis uices: lam ubiq euaugeliuin
predicat᷑. Ad tende quendĩ pauperẽ ulcerosũ
qui iacebat ante ianuam diuitis. & cupiebat
saturari de micis quȩ cadebant de mensa diui¬
tis. ad tende & illũ parẽ tuum qui induebat᷑
purpura & bysso. & epulabat᷑ cotidie spletidi¬
de. Contigit nempe mori inopem illũ. & aͣf¬

Expanded text:
extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas in te. Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes, exhalata anima, fuerint putrefactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices. Jam ubique Evangelium praedicatur: attende quemdam pauperem ulcerosum qui jacebat ante januam divitis, et cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis; attende et illum parem tuum qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Contigit nempe mori inopem illum, et au
Abbreviated transcription (Latin):
molli corde non sano Quis dicat diuiti male
fecisti rapere res alienas: Aut forte si ausus÷
fuerit aliquis dicere. & tilis est cui non possit
ille resistere : quod respond&: totũ in contẽptu
dĩ loquit᷑. Quare : Quia suꝑbus est. Quare :
Quia pinguis est. Quare : Quia de uotus ad
uitim̃ est. produt quisi ex adipe iniquitas
eorũ transierunt in dispositionẽ cordis. Ibi
uitus transierunt. Quid est trausierunt:
Pretergressi sunt uim. Quid est transier̃:n
Eaccesserunt metas humani generis. Homines
se pares ceteris non putant: transier̃ inquam
metis generis humani: Quando dicis tali ho¬
mini frat̃ tuus est iste piuꝑ. cosdẽ parentes ha
qũe elitus es & si te circũstat familii. & si nume¬
rosũ aurũ & argentũ. & si domus marmorata
contin&. & si tecti liqueata contegunt. simul
uos &e pauperẽ concegit tectũ mundi caclum.
sed diuersus es a pauperibus rebus nontuis.

Expanded text:
molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male fecisti rapere res alienas? Aut forte si ausus fuerit aliquis dicere, et talis est cui non possit ille resistere, quid respondet? Totum in contemptum Dei loquitur. Quare? Quia superbus est. Quare? Quia pinguis est. Quare? Quia devotus ad victimam est. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. 13. Transierunt in dispositionem cordis. Ibi intus transierunt. Quid est transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas humani generis; homines se pares caeteris non putant. Transierunt, inquam, metas humani generis. Quando dicis tali homini: Frater tuus est iste pauper; eosdem parentes habquem elatus es; etsi te circumstat familia, etsi numerosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata contegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
mili: Ideo mali: quia macri. idest eociles. Exi¬
guitate quad ĩ necessititis affecti. & ipsi mali
& dĩpnandi. Ferenda est enĩ om̃is necessitas. quã
ꝑpetranda aliqua iniquitas. Tamen aliud ests
de necessitate peccare. aliud ii habundantia
Pauꝑ mendicus furtũ facit: ex matiȩ processit
iniquitas: Diues abundans rebus tantis: quare
diripit res alienas: Illius iniquitas ex macie.
huius ex adipe processit. Ideo macro cũ dicis. s¬
quare hoc fecisti. huinilit̃ afflictus & abiectus
responde necessitas coegit. Quare . ñ. tiniiusti
dm̃: Egestas cõpulit. Dic diuiti quare hȩc fa:¬
cis & non tunes dm̃: Si tamen tatitus es qui
posses dicere : uide si uel dignat᷑ audire: uide si non
&iam in te ipso prodi& iniquitas ex adipe eius
lam eñi preceptoribus. & correptorib suis inimi ⁊ꝰ¬
citias indicunt: & fiunt inimici uerũ dicentibus
lam sueti conpalpari uerbis adulintium aure

Expanded text:
mali; ideo mali, quia macri, id est exiles, eximali; ideo mali, quia macri, id est exiles, exigui, tabe quadam necessitatis affecti: et ipsi mali, et damnandi; ferenda est enim magis omnis necessitas, quam perpetranda aliqua iniquitas. Tamen aliud est de necessitate peccare; aliud in abundantia. Pauper mendicus furtum facit; ex macie processit iniquitas: dives abundans rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius iniquitas ex macie: hujus ex adipe processit. Ideo macro cum dicis: Quare hoc fecisti? Humiliter afflictus et abjectus respondet: Necessitas coegit me. Quare non timuisti Deum? Egestas compulit. Dic diviti: Quare haec facis, et non times Deum? si tamen tantus es qui possis dicere. Vide si vel dignatur audire; vide si non etiam in te ipso prodiet iniquitas ex adipe ejus. Jam enim praeceptoribus et correptoribus suis inimicitias indicunt; et fiunt inimici verum dicentibus, jam sueti compalpari verbis adulantium, aure
Abbreviated transcription (Latin):
Nar quisquis malorũ hominũ quasi feliciũ scđ̾m tẽ¬
pus interids̃ conspiceret᷑: quisquis eorũ uider&
truces conscientias. quisquis eorũ aninas posser in¬
spicere diuerberari tantis ꝑturbationib cupidititũ
& timorũ. uider& illos miseros & quando felices
uocant᷑. Sed quia circũamicti sunt iniquitate &
impietate sua: non uident sed nec uident᷑. Noue¬
rat illos sp̃s qui de illis ista dicit. & eo oculo tales
debemus inspicere: quo scimus uidere si nobis aufert᷑
ab oculis teguinentũ impietatis. Uideamus istos
cũ felices sunt: fugumus & cũ felices sunt: Non ñ¬
imitem̃ nec adño dõ nr̃o talia nobis pro magno
optemus: qualia accipere meruerunt qui illi non
seruiunt. Aliud quiꝰdã seruat. aliud desiderandũ nꝰ
Prodiit quasi ex adipe iniquitas corũ. Uide si . ũ.
taurus ille agnitus est. Audite fr̃s. non quo inodo¬
cũq transeundũ est quod dixit. prodiit quasi ea
adipe iniquitas eorũ. Sunt enĩ mali. sed miliciȩ̃ ÷̃¬

Expanded text:
Nam quisquis malorum hominum, quasi felicium secundum tempus, interiora conspiceret; quisquis eorum videret truces censcientias, quisquis animas eorum posset inspicere diverberari tantis perturbationibus cupiditatum et timorum, videret illos miseros, et quando felices vocantur. Sed quia circumamicti sunt iniquitate et impietate sua, non vident; sed nec videntur. Noverat illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales debemus inspicere, quo scimus videre, si nobis auferatur ab oculis tegumen impietatis, Videamus istos; et cum felices sunt, fugiamus; et cum felices sunt, non imitemur: nec a Domino Deo nostro talia nobis pro magno optemus, qualia accipere meruerunt qui illi non serviunt. Aliud quiddam servat; aliud desiderandum estProdiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Vide si non taurus ille agnitus est. Audite, fratres: non quomodocumque transeundum est quod dixit, Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, sed macie
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitates autẽ decẽ. sunt anune ꝑ legis uerbũ
ad grãm euugł̃ii uenientes. Quib iure tẽ
głificandus ille p̃ponit᷑: qͥ eis pecuniã uerbi
d̃i digne cominodauerat. Unde qͥd̃a negoci¬
ator egregius. ciuitates quib p̾erat: hoc ẽ¬
animas quas regendas acceꝑat alloquitur.¬

Expanded text:
Civitates autem decem sunt, animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus pranimas quas regendas acceperat, alloqu
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia. qua boni serui acquisiere mercan¬
dos. Quin etiam sciat eos quoq qͥb nũqũa
ẽ p̃dicatum. ibide adẽẽ dampnandos. De qͥb
infra dicemꝰ. Tenit autẽ primꝰ dicens. Dñe
nna tua: decem mnas acquisiuit. Primus
seruus ordo doctoꝵ ẽ in cutũcisionẽ missorũ:
qui unã mnam negotiaturꝰ accepit: quia unũ
In modico seruus ẽ fidelis: qui ñ adulterat
uerbũ cdi. sed sicut ex d̃o coram dõ in xp̃o loqͥt᷑.
Quicqͥd enĩ in p̾senti ꝑcipimꝰ donoꝵ. in cõꝑatio¬
ne futuroꝵ ꝑ paucũ ẽ & modicũ: qͥa ex par¬

Expanded text:
pecunia quam boni servi acquisiere mercanpecunia quam boni servi acquisiere mercando; quin etiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicatum, ibidem adesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquiservus, ordo doctorum in circumcisione missus, qui unam mnam negotiaturus accepit, quia unum In modico servus est fidelis, quia non adulterat Dei, sed sicut ex Deo coram Deo in Christo loquitur. Quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futurorum p
Abbreviated transcription (Latin):
impios uideos dicit: de quib: alibi ꝓtestatur.
Nunc autẽ & uidert̃. & odert̃ & me. & patrẽ
meũ. Qui ñ solũ p̾sentẽ usq ad mortẽ crucis
oderant. s etiam post resurrectionẽ eiꝰ mise¬
r̃t ꝑsecutionẽ in apł̃os: & p̾dicationẽ regni cȩ¬
lestis spreuert. Ẽ factum ẽ ut rediret accepto
regno. Significat tempꝰ. quando in manifes
paruit cũ diceret: Regnũ meũ ñ ẽ de hoc mũ¬
do. E iussit uocare seruos: quib dedit pecu
nam : ut sciret quantũ qͥsq negociat᷑ eẽt. Ut
scuet inquit: ñ qͦd eũ qͥd lateat: cui uerissi¬
me dictũ ẽ. dñe tu omĩa scis. s scire dicit.
scire om̃s facere. Tunc eñ om̃iũ oꝑa &. cogi¬
tationes palam om̃ib ostendunt᷑. quomodo
Nemo sane arbitret᷑. eos solũmodo quib gr̃a
p̃dicanddi data ẽ: ñ autẽ &. eos quib p̾dicatũ
ẽ. ad iudicium tc̃ ẽẽ uocandos. Iysi sunt enĩ

Expanded text:
impios Judaeos dicit, de quibus alibi protestatur: impios Judaeos dicit, de quibus alibi protestatur: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus immiserunt persecutionem apostolis et praedicationem regni coelestis spreverunt . Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus quando in manifestparuit cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non quod cum quid lateat, cui verissime dictum est: Domine, tu omnia scis. Sed sciret, dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. Quomodo Nemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium
Abbreviated transcription (Latin):
quippe resurrectionẽ suã aperuit illis sensum:
ut intelligerent scͥpturas. Mina namq quã
greci mnam uocant: centũ draginis appen¬
ditur. Et om̃is scͥpture sermo. quia uite ce¬
lestis ꝑfectionẽ suggerit: quasi numeri cen¬
tenarii pondere fulgessit. Ẽ ait illis. Nego¬
tiamini dum uenio. Uerba quippe legis ac
ꝓpħaꝵ mistica int̾prȩtatione discusa ppłis of¬
ferte. atq ab eis fidei confessionẽ moꝵq ꝓbitatẽ
recipite: uixta qͦd psalimnista suis auditorib
p̃cepit dicens. Sumite psalmũ &. date tympa¬
mĩi. hoc ẽ laude p̃dicati nis in cordis intentio¬
ne ꝑcipite: & deuotionẽ oꝑis in carnis castiga¬
tione recdigite. Timpanũ qͥipe ẽ. pellis in ligno
extensa. Pellis uͦ in ligno extenta: caro ẽ nr̃a:
ad exemplũ dñice crucis affucta: Ciues autẽ
ciꝰoderant illum . & inisert̃ legationẽ post illũ
dicentes. Nolumꝰ hc̃ regnare suꝑ nas. Ciues

Expanded text:
quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare
Abbreviated transcription (Latin):
mei. & uenienti iherosolunam
concinnabant. osanna filio da¬
uid. benedictus qͥ uenit in nomine dm̃: rex
isrł. Longinqua regio: eccl̃ia ẽ exgentib:
de qua idem homo nobilis loquit᷑. Ego autẽ
constitut᷑ sũ rex ab eo. Dicit᷑ ei ã patre. Postula
a me. & dabo tͥgentes hereditatem tuã: & pos¬
sessionem tuam t̾minos t̾rȩ. Que iudelicet here¬
ditas ac possessio. bifaria ratione regio longui¬
qua uocat᷑. uel quia a finb t̾rȩ clamat ad dim̃m.
uel quia longe ẽ a peccatorib salus. E cũ ds
ubiq sit p̾sens: longe tam̃ ab eoꝵ sensu qͥ idola
celunt ds uerus abẽ. Sed qui erant longe:
facti sunt ꝓpe in sanguine xp̃i. Uocatis autẽ¬
decem seruis suis. dedit illis decem mũas.
Denarius numerꝰ ad legem ꝑtinet: ꝓpt̾ decalogũ.
Uocauit itaq pat̾familias decem seruos suos:
quia elegit discipulos ꝑ literam legis imbu¬
tos: dat illis decem mnnas. quia legis dicta
spiritalit̾ intelligenda reuelat. Post passionẽ

Expanded text:
i Hierosolymam concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua idem homo nobilis loquitur: ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quae videlicet haereditas ac possessio, bifaria ratione regio longinqua vocatur: vel quia a finibus terrae clamat ad Dominum , vel quia longe est a peccatoribus salus . Et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi . Vocatis autem servis dedit illis decem minas. Denarius numerus ad legem pertinet propter decalogum. Vocat igitur paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ ignari. ob conuersationis tam̃ eximiȩ
deuotionẽ. int̾ aplicos doctores p̃mia sũma ꝑci¬
pient. Qui enĩ rocipit ꝓpħam in nomine ꝓpħȩ :
mercecłe ꝓphs accipiet. Uerũptam̃ inumnicos
meos illas qui noluert̃ regnare me suꝑ se. ad¬
ducite huc. & int̾ficite ante me. Impietatẽ
lentium. significat in die uidicii pumendã:
ut ꝑ duos seruos fideles utriusq ppłi doctores:
ꝑ decem & qͥnq mnas. idest credentes ppłi. ꝑ
seruũ nequã. mali catholici: ꝑ mimicos qͥ eũ¬
suꝑ se regnare noluert̃. impietas eoꝵ qͥ uerbũ
fidei aut nũquã audire aut male int̾pretan¬
do corrumpere maluert̃: ꝑ messionẽ ruris ñ
seminati. coꝵ etiam qͦs uerbũ di nec audire
contigit discussio signet᷑. Quib qͥnq ꝑsonis
om̃e genus humanũ qͦd in udicio futurũ ẽ¬

Expanded text:
penitus ignari ob conversationis tamen eximiae penitus ignari ob conversationis tamen eximiae devotionem inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet . Verumtamen inimicos meos, illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Impietatem lentium significat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholici, super se regnare noluerunt, impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire aut male interpretando corrumpere maluerunt; per messionem ruris non seminati, eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum, quod in die judicii futurum e
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi doctorib eẽ conferendã. Dico autẽ uobiꝰ
quia omĩ habenti dabit᷑: ab eo autẽ qͥ ñ habet:
&. qͦd habet auferet᷑ ab eo. Hec ad suꝑiorẽ sen¬
tentiam respicit: docens & illũ posse amitte¬
& in eo augeri qui habens habet. hoc ẽ bene uti¬
tur. Quȩ gr̃arũ mutatio: quia & in hac uita
geri solet: notandũ qͦd illud dñ redeuntis ex¬
amen. etiam an ex parte nunc celebratum
s tt ẽ uinuersalit̾ inplendũ. Cotidie namq
accepto a patre regno redit: quia ꝑegrinantis
in t̾ra eccł̃ie semꝑ statũ conspicit. Cotidie in
tanto fidelium suoꝵ numero. hinc pecuniã
negotiaturo cõmendat: in altero modũ con¬
sumpinati oꝑis examinat: Hc̃ fidelit̾ pruden¬
terq laborantẽ. amplioris gre munere donat:
illũ de insidiis mollem & marcido luxu ocia
sectantẽ. eo qͦd dederat priuat. Uerñ uinuer¬
reputabunt᷑. Et alii simpliciores fĩs: &. elem̃toꝵ

Expanded text:
populi doctoribus esse conferendam . Dico autem vobis populi doctoribus esse conferendam . Dico autem vobis quia omni habenti dabitur: ab eo autem qui non habet, et quod habet, auferetur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amitte in eo augeri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit: quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinatur: hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat, privat. Verum univerreputabuntur. At alii simpliciores fratres, et elementorum
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑcipit. eiitq credendo. necesse ẽ eã cũ usu¬
ris seruet oꝑando. ut qͦd auditu didicit. ex¬
equat᷑ &. actu. In usura qͥppe. pecunia etiã
ñ data recipit᷑. Uel certa de accepto uerbi fe¬
nore usuras soluit. qͥer eo qͦd audit etiã alia
studet intelligere. quȩ necdũ ex p̃cicatoris ore
didicit. Et astantib dixit. Auferte ab illo mnã:
&. date illi qͥ decem mnas habet. Et dixert̃ ei.¬
it. ut ei augeat᷑ qui inde laborauit: iuxta qͦd¬
brũ tuũ de loco suo. nͥ penitentiã egeris. Et
cũ regum chrisma qͦd suꝑbiendo saul amisit:
sit a saul. & directꝰ ẽ in daind a die illa & dem¬
ceps. Quod uero ablato a neqũã seruo mia ei
qui decem mnas habet dari uissa ẽ. mnistice
ut reor indicat. in trante plenitudine gentiũ
omnẽ isrł saluũ fucurũ. & t̾c̃ habundantiã
gr̃e sp̃nalis quã mͦ nos tepenter exertemꝰ. illiꝰ

Expanded text:
re percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usure percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere quae necdum ex praedicatorio ore didicit. Et astantibus dixit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt eipsit, ut ei augeatur qui inde laboravit. Vidua qbrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, sit a Saul, et directus est in David a die illa , et deinceps. Quod vero ablata a nequam servo mina, ei qui decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter exercemus, illius
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦo putauerat se ꝑ excusationẽ dixise: in culpũ
ꝓpriã uertit᷑. Si inqͥt durũ &. crudełe me eẽ no¬
ueras & aliena sectari. ibiq mẽtere ubi ñ se¬
minauerim. quare ñ tͥ istiusmodi cogitatio
incussit cimorẽ. ut scires me inea diligentiᷤ
quesiturũ. &. dares pocuniã meã siuie argentũ
ad mensã: Utrũq eñ apipio grecus ser mo¬
significat. eloquia dñi tnqͥt eloqtua casta. ar¬
gentũ igne examinatũ. Pecunia gͦ & argen¬
tum p̾dicatio euugłii ẽ & sermo diuinꝰ: qui
dari debuit ad m̃sam. hoc ẽ promptis paratisq
ficdeliũ cordib intimari. Ad quã uidelicet m̃
deferenda petunia. ut om̃is sermo docentis scͥ¬
ture sensum sequat᷑. Nã qͦd hic dñs ñ quãli¬
bet pecumã s suã dic̃ nũ mulariis ẽẽ fene¬
randã: exponit apls dicens. Si qͥs loquit᷑: qͥsi
sermones di. S̃ ego neniens cũ usuris utiq
eregissem illud. Qui uerbi pecuniã ã docto¬

Expanded text:
rat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam sive argentum ad mensaoquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet menminica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur . Nam quod Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei. Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a docto
Abbreviated transcription (Latin):
cui ad p̃dicandũ eunti unã mnam hoc ẽ unã
eandeq fidẽ quȩ & encũcisioni credita ẽ p̃sti¬
cerat. S hec qͥnq mnas fecit: qͥa gentes cor¬
ꝑis sensib antea mancipatas. ad fidei euu¬
glicȩ gr̃ãm conuertit. E huic ait. Et tu esto
supra qͥnꝙ cuiitates. hoc ẽ ex eaꝵ quas inbue¬
ras animaꝵ fide & conuersatione magnus
sublumisq fulgeto. De qͥb mistice dic̃ isaias.
In illa die erunt qͥnq ciuitates in t̾ra egypti:
loquentes lingua chanaan. Qnq enĩ ciuitates
in t̾ra egy pti. qͥnq sunt corꝑis sensus. quib in
hoc mũdo ntinir. undelicet uisus. auditus.
gustus. olfactus. &. tactus. E qui uiderit
mulierẽ ad concupiscendã eã. qui auertit au¬
res suas ne audiat pauperẽ. qui inbriat᷑ uino
in qͦ ẽ luxuria. qͥ coronare se gaudet rosis
antequã marcescant. cuꝰ sanguine manꝰ ple
cuuitates loquunt᷑ lingua egypti. id ẽ uniu̾si
sensus faciunt oꝑa tenebraꝵ. Egyptiis enim

Expanded text:
us ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan . Quinque enim civitates in terra Aegypti quinque sunt corporis sensus, quibus in hoc mundo utimur, videlicegustus, olfactus et tactus. Et qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui avertit aures suas ne audiat pauperem, qui inebriatur vino, in quo est luxuria, qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant, cujus sanguine plecivitates loquuntur lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum. Aegyptus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ã uerbi ministratione conquiescunt.&. hocẽ
quasi in sudario ligare qͦd accepert᷑. Dicit ei
De ore tuo te udico serue nequ̾a. Seruus requa
uocatur. quia & piger ac desidiosis ẽ ad exer¬
cendũ negotiũ. & ꝓcax ac suꝑb ad excusandũ
dm̃ udiciũ. Sciebas qͦd ogo hausterꝰ homosũ

Expanded text:
a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Dñe ecce mna tua: quã habui repositã
in sudario. Tunui eñ qͦd homo haustẽrus es:
tollens qͦd ñ posiusti.&. metens qͦd ñ semina¬
sti. Seriuis qͥ negociari uissus acceptã dm̃ pecuniã
in sudario reposuit. ostendit cos. qͥ ad p̃di¬
digne gerere detrectant. Pocumã quippe in fu¬
dario ligare ẽ: ꝑcepta dona sub otiolenti tor¬
poris abscondere. Sunt enĩ homines. hac sibi
ꝑuersitate blandientes ut dicant. sufficit ut
de se uñqͥsq rationẽ reddat. qͥd opꝰ ẽ aliis p̾dica¬
care: ut deipsis etiã rationẽ reddere qͥsq cogat᷑:
cũ apud dnm̃ etiã illi sint in excusabiles. qͥb
lex data ñ ẽ. neq audito euugłio dormiert᷑:
quia ꝑ creaturã poterant creatorẽ cognoscere.
hocẽ emm quasi metere ubi ñ seminauit. dẽ
etum eos impetatis reos tenere. quib uerbũ le¬
gis aut euugłi ñ ministratũ ẽ: Hoc autẽ ue¬
luti ꝑiculũ iudicii deuitantes. pigro languore

Expanded text:
i repositam in sudario. Timui enim, quia homo austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui, negotiari jussus, acceptam Domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui, ad praedisusceptum digne gerere detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cocum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant Creatorem agnoscere ? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, eos etiam impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore
Abbreviated transcription (Latin):
bat. nunc fleuerit quem quȩrebat
absentem: licet quidam duas in arras
magdalenas de eodem uico magdalo
fuisse contendant: & alteram ẽẽ que
in matheo uiderit resurgentem. alte¬
ram quȩ in iohanne eum querebat
absentem. Quatuor autem fuisse ma¬
rias in euugł̃iis legimus: unam matre
domini saluatoris. alteram materterã
eus quȩ appellata est maria deophe:
tectiam mariam matrẽ iacobi & ioseph:
quartam mariam magdalenam. licet
alii matrem iacobi & ioseph materterã
euis fuisse contendant. Nonnulli ut
se liberent questione: in marco uolunt
c̃ẽ unam de mariis: sed non additũ
cognomen magdalene. &. hec suꝑfluo
scriptorũ moleuisse uitio: quod pri¬
mum euuangłista non scripserit.
obis autem simplex uidetur & aꝑta
responsio: sc̃as feminas. xp̃i absentiam
non ferentes ꝑ totam uoctem non se¬
mel nec bis. sed crebro ad sepulchrum
dñi cucurrisse: prȩsertim cum terrȩ
motus & saxa diruta. & sol fugiens.

Expanded text:
bat, nunc fleuerit, quem quaerebat bat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam Mariam, matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens
Abbreviated transcription (Latin):
chrum. sed addidisse cum eẽnt tene¬
bre: eiusdem gͥ atq unius temporis
id est mediȩ noctis & gallorum cantꝰ
alterum finem. alterum dixisse prin¬
cipium. Michiq uidetur. euuangłis¬
tam matheum qui euugłium hebraico
sermone conscripsit. non tam uespere
dixisse quam sero. & eum qui interpre¬
tatus est uerbi ambiguitate deceptum.
non sero interp̃tatum ẽẽ sed uespere.
Quaiqu̾a hoc consuetudo humani ser¬
monis teneat. sero non uesperum sig¬
nificare: sed tarde. Solemus enim di¬
cere. sero uenisti. id est tarde. & qui
facere aute debueras: fac saltim sero.
id est tarde. Sinautem illud obicitur.
quomodo eadem maria quȩ prius ui¬
derat dnm̃ resurgentem postea ad se¬
pulchrum eius fiere referatur: hoc di¬
cendum est. quod & sola & cum alte¬
ra & cum aliis mulierib. memor be¬
neficiorum quȩ in se dñs contulerat
ad sepulchrum eius frequenter cucur¬
rit. &. nunc adorauerit quem uide¬

Expanded text:
crum: sed addidisse, cum adhuc essent tenecrum: sed addidisse, cum adhuc essent tenebrae. Ejusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis, atque gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. Mihique videtur Evangelista Matthaeus, qui Evangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam vespere dixisse, quam sero, et eum qui interpretatus est, verbi ambiguitate deceptum, non sero interpretatum esse, sed vespere. Quanquam consuetudo humani sermonis teneat, sero non vesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id est \'tarde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uide