comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eloquioꝵ cd̃. miscentes dulcedinẽ uitȩ dulcori
sermonis: sin uͦ quis peccet. extra p̃cepta dei
ꝑuͣsus incedat. iste accipiens dulcissima eloquia
peccatũ est quod dulcedinẽ sermonũ ext̃minat.¬
& in amarũ saporẽ. omnẽ redigit suauitatem.
Qa dicimꝰ ut pleniꝰ possis animaduertere. accipe
exemplũ. Herba quȩ absintiũ nominat᷑. natura¬
lit̾ amara ẽ. Hanc si sedm qͣlitatem et qͣntitatẽ
mellis in mel inieias. a maritudine sua uincit
eiꝰ suauitatem. & cogit amarũ eẽ qđ dulce ẽ
Huiꝰ herbȩ ium habet peccatũ. Si plura pec¬
cauero. plus amaritudinis mitto in dulcedi¬
nẽ sermonum dĩ SSi grande fuerit qđ delin¬
quo totũ dulcorẽ mellis uerto in acerbum
saporem. & ideireo ds̃ qui sermonẽ suũ a peccatorib
conculcatũ ulciseit᷑. uncuiq ꝓ qualitate amario¬
ris uitȩ. & ꝓ mͦ uisitationis amaritudinẽ penarum

Expanded text:
eloquiorum Dei suavitatem, miscentes dulcedinem vitae dulcori eloquiorum Dei suavitatem, miscentes dulcedinem vitae dulcori sermonis. Sin vero quis peccet, et extra praecepta Dei perversus incedat, 986 iste accipiens dulcissima eloquia peccatum est, quod dulcedinem sermonis exterminat, in amarum saporem omnem redigit suavitatem. Quod dicimus plenius animadvertes, accipiens exemplum. Herba quae absinthium nominatur, naturaliter amara est: hanc si secundum qualitatem, et quantitatem mellis in mel injicias, amaritudine sua vincit ejus suavitatem et cogit amarum esse quod dulce est. Hujus herbae vim habet peccatum. Si plura peccavero, plus amaritudinis mitto in dulcedinem sermonum Dei. Si grande fuerit quod delinquo, totum dulcorem mellis verto in acerbum saporem. Et idcirco Deus, qui sermonem suum a peccatoribus conculcatum ulciscitur, unicuique pro qualitate amatoris vitae, et pro modo intentionis, amaritudinem poenarum
Abbreviated transcription (Latin):
a que iam supͣ memoraui de dua¬
bus aquilis magnis & magnarũ
alarũ et magnoꝵ unguium.
necñ quȩ pͥma & scda aquila
gesserunt. nc̃ quasi in ꝓphetia
scilicet figurata uult ex parte sermo diuinus ex¬
ponere. nob̃ ad intelligendũ relinquens qͦ ipse
dimisit intacta. ac pͥmũ quidẽ lic& sepe iam
dixerĩ. tam̃ etiã nc̃ aliquid ñ noui inferre co¬
nabor. qͦd nr̃e animȩ tribuat salutem in eo qͦd
dictũ est ad ꝓpħam. dic ad domũ amaricantẽ.
siue exacerbantẽ. Non enĩ addidit ad domũ
exacerbantẽ siue exasperantẽ me. &s si uolumꝰ
uidere cuiꝰmodi sit peccatũ exasperatio. audi¬
amus quã dulcia ei qͥ intelligit eloquia dei
sint. dicenti quã dulcia gutturi meo eloquia
tua. Hȩc naturalit̃ dulcia cũ assumpserint
riũ faciunt. & si quidẽ uxta diuinã regulã
ingrediunt᷑. reseruant eloquia dĩ in eo dulco¬
re quo nata st̃. luxta mei aut̃ animi motũ puto
quia conũsationis bonitate suauitatẽ augeant

Expanded text:
 quae jam supra memoravi de duabus aquilis magnis, et magnarum alarum, et magnorum unguium, nec non quae prima et secunda aquila gesserunt, nunc quasi in prophetia, scilicet figurata, vult ex parte sermo divinus exponere, nobis ad intelligendum relinquens quae ipse dimisit intacta. Ac primum quidem, licet saepe jam dixerim, tamen etiam nunc aliquid non novum inferre conabor, quod nostrae animae tribuat salutem, in eo, quod dictum est ad prophetam: Dic ad domum amaricantem, sive exacerbantem. Non enim addidit domum exacerbantem, sive exasperantem me. Et si volumus videre cujusmodi sit peccatum exasperatio, audiamus quam dulcia ei, qui intelligit, eloquia Dei sunt, dicenti: Quam dulcia gutturi meo eloquia tua . Haec naturaliter dulcia cum assumpserint rium faciunt. Et siquidem juxta divinam regulam ingrediuntur, reservant eloquia Dei in eo dulcore quo nata sunt. Juxta mei autem animi motum puto, quia conversationis bonitate et augeant
Abbreviated transcription (Latin):
recipit᷑ nobis ab episcopis. dis¬
cutere sermonẽ principis tyri.
ut laudes eiꝰ culpasq dicamus.
nec non iussũ ẽ de pharao rege
egypti aliqua retractemus. Plangit᷑
itaq pͥnceps tẏri. Nec putandũ ẽ hunc hominem
ẽẽ. In medio quippe cherubim nullꝰ hominũ est
creatꝰ : & in paradyso dĩ si simplicit̾ licteram se¬
quim᷑ hominũ nullus ẽ enutritꝰ. & cũ in parady¬
so deliciarũ sicuti diximꝰ nemo fuerit. nẽ dicit᷑
princeps tẏri in paracdyso deliciarũ natꝰ atq nu¬
tritꝰ. Quis est iste pͥnceps tẏri : Ueniamus ad
danihelem. & occasionẽ intelligentiȩ reꝑientes:
dicamꝰ non eẽ pͥncipes corporeos de quib nunc
querit᷑. Post danihelem ab apło petamꝰ exemplũ.
deinde rursũ ꝓpharũ testimonia uocemus. His
omib etiã ille copulandus ẽ locus. qͥ a moyse in
deuterononuo ñ tacetur. Age nẽ replicemuᷤ
exempla. incipientes a daniele. Princeps ait
ur̃ michael Ibiq rursũ pͥnceps isrł: & in ẽ¬

Expanded text:
ecipitur nobis ab episcopis discutere sermonem principis Tyri, ut laudes ejus culpasque dicamus: nec non jussum est, ut de Pharaone rege Aegypti aliqua retractemus. Plangitur itaque princeps Tyri: nec putandum est hunc hominem esse. In medio quippe Cherubim nullus hominum est creatus, et in paradiso Dei, si simpliciter litteram sequimur, hominum nullus est enutritus. Et cum in paradiso deliciarum, sicuti diximus, nemo fuerit: nunc dicitur princeps Tyri in paradiso deliciarum natus atque nutritus. Quis est iste princeps Tyri? Veniamus ad Danielem, et occasionem intelligentiae reperientes, dicamus non esse principes corporeos, de quibus nunc quaeritur. Post Danielem ab Apostolo petamus exemplum. Deinde rursum prophetarum testimonia vocemus. His omnibus etiam ille copulandus est locus, qui a Moyse in Deuteronomio non tacetur. Age nunc replicemus exempla, incipientes a Daniele. Princeps, ait, videtur Michael. Ibique rursum, princeps Israel : et in co
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi in psalmis scribit᷑. Ego dixi dii estis.
et filii excelsi om̃s: uos aut̃ ut homines morie¬
mini. et tãquã unꝰ de pͥncipib cadetis
Et est ibi sermo de nullo penitꝰ pͥncipe corpo¬
rali. Si gͥ est quidã pͥnceps regni ꝑsarũ. si est
pͥnceps ifrahelitarũ nuchael: consequenter et
tẏri pͥnceps ẽ. Q s de his nunc pͥncipib ꝓphe¬
ticus sermo loquit᷑. Qm̃ aut̃ & de moyse testi¬
moniu̾ polliciti sumꝰ. ausculta quod sequitur.
Quando diuidebat altissimus gentes. cũ dissemi¬
nauit filios adam. statuit fines gentiũ scdm
numerũ angłoꝵ dĩ. siue ut melius habet se¬
cundũ numerũ filiorũ israhel: et facta est pars
dñi ppłs eiꝰ iacob. Alia pͥncipi facta ẽ pars
tyrus. alia babylon: alie nationes. atq ita in
hunc modũ pͥncipes possederunt om̃s fines gentiũ
Si quis aut̃ putat legens in scripturis quasi de
hominib dictũ: intelligat altius spiritalis.
& a nullo diuidicatus. Dinoscit᷑ enim quedã

Expanded text:
et alibi in Psalmis scribitur: Ego dixi, dii estis et filii Excelsi omnes: vos autem ut homines moriemini, et tamquam unus de principibus cadetis . Et est ibi sermo de nullo penitus principe corporali. Si igitur est quidam princeps regni Persarum, si est princeps Israelitarum Michael, consequenter et Tyri princeps est: et de his nunc principibus propheticus sermo loquitur. Quoniam autem et de Moyse testimonium polliciti sumus, ausculta quod sequitur: Quando dividebat Altissimus gentes, cum disseminavit filios Adam, statuit fines gentium secundum numerum angelorum Dei, sive, ut melius habet  secundum numerum filiorum Israel et facta est pars Domini populus ejus Jacob . Alii principi facta est pars Tyrus, alii Babylon, aliis aliae nationes: atque ita in hunc modum principes possederunt omnes fines gentium. Si quis autem putat legens in Scripturis quasi de hominibus dictum, intelligat altius spiritalis, et a nullo judicatus. Dignoscuntur enim quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
et unusquisq in pace. om̃i bello atq oni inpug¬
natione cessante. Post hȩc lectũ ẽ nob̃ quia
filii Ruben ⁊ filii gad & dimidia trib manas¬
se qui erant transiordanen arã ȩdificassent
ingentẽ. filii uͦ isrł reliqui ignorantes qͣre
de singlis tribub electis: ut si forte tãqͣ
discedentes adõ hoc fecissent. ut apostate
effecti & contͣ mandatũ dĩ gerentes ex¬
pugnareut᷑ a reliquis filiis isrł. sin aliter.
ut noscerent causã. Illi uͦ satisfaciunt de
ara. & dicunt. Seunꝰ qr altare uerũ est¬
hoc altare ad similitudinẽ illiꝰ altaris qđ
apud uos ẽ extruendũ. ut apud nos fi¬
gura & imago ueri altaris habeat᷑. ne for¬
qr iordanis finitimꝰ ẽ uit̾ nos & uos. & ip¬
se det̾minat. I ido ñ habebitis portionẽ
in altari nr̃o. Hec illi responsa nuserunt.
S uideamꝰ uos quid facti huiꝰ continet sa.¬
cram̃tũ. Frior popłs circũcisionis in ruben
qͥ fuerat pͥmogenitꝰ designat᷑. S & in gad

Expanded text:
e habitet in pace, omni bello atque omni impugnatione cessante. Post haec lectum nobis est quia filii Ruben, et filii Gad, et dimidia tribus Manasse, qui erant trans Jordanem, aedificarent aram ingentem; filii vero Israel reliqui, ignorantes quare de singulis tribubus electis, ut si forte tanquam discedentes a Deo hoc fecissent, velut apostatae effecti, et contra mandatum Dei gerentes, expugnarentur a reliquis filiis Israel; sin aliter, ut noscerent causam. Illi vero satisfaciunt de ara et dicunt: Scimus quia altare verum estmus altare hoc ad similitudinem illius altaris quod apud vos constructum est, ut apud nos figura et imago veri altaris habeatur, ne forquia Jordanis finitimus est inter nos et vos et ipse decernit, et ideo non habetis portionem in altari nostro. Haec illis responsa miserunt. Sed videamus quid facti hujus continet sacramentum. Prior populus circumcisionis in Ruben, qui fuerat primogenitus, designatur; sed et in Gad,
Abbreviated transcription (Latin):
qui scdam indigent eircũcisionẽ. Qđ autẽ
dic̃ petrinas macheras hoc ẽ ex saxo cultroᷤᷤ
& ñ ex ferro artificis oꝑe fabricatos: illud
ostendit qđ sermo hic dĩ qui circũcidere de¬
auditors cordib imunditias potest. uon ẽ
ex arte gͣminatica ł rethorica ueniens. ueq
doctoꝵ malleis edomitꝰ. aut studioꝵ cotib
elunatꝰ. sed ex illa petra descendens quȩ de
monte sine manib abscisa ẽ. & orbẽ terrȩ
cõpleuit. ac dona spualia credentib tͥbuit.¬
ost hȩc iħc conuocat filios ruben & filios
gad. & dimidiã tribũ mauasse. qͥ secũ mili.¬
tauerant ad hostes isrłiticos suꝑandos. &
plenitudo gentiũ introierit. & quȩ reꝓ.¬
qui nob̾ in certamine positis auxilia oratio¬
nib & p̃cib detulerunt. qr nondũ reꝓmis.¬
siones consecuti sunt. expectantes ut &iam
iũ ꝑfectionẽ quȩ ab eis dilata fuerat con

Expanded text:
qui secunda indigent circumcisione. Quod autem dicit petrinas machaeras, hoc est, de saxo cultros, et non ferro artificis opere fabricatos, illico ostendit quod sermo Dei, qui circumcidere auditorum cordibus immunditias potest, non est ex arte grammatica vel rhetorica veniens, neque doctorum malleis edomitus, aut studiorum cultibus elimatus, sed ex illa petra descendens quae de monte sine manibus abscisa est, et orbem terrae complevit, et dona spiritalia credentibost haec Jesus convocat filios Ruben, et filios Gad, et dimidiam tribum Manasse, qui secum militaverant ad hostes Israeliticos superandos, et plenitudo gentium introiret, et quae reprqui nobis in certamine positis auxilia orationibus et precibus detulerant; et quia nondum repromissiones consecuti sunt, exspectantes ut etiam mum perfectionem qua
Abbreviated transcription (Latin):
bat aliqͣndo popłs in deserto. & inoriebat᷑.
Uenit aut̃ aaron pontifex & stetit ĩ medio
eoꝵ qui moriebant᷑. & eoꝵ qͥ uiuebant. ne
t̃cessit medius int̾ morientes & uiuos. id÷
int̾ eos qui ex iudeis suã p̾sentiã susceꝑuã.
& int̾ eos qui ñ solũ ñ susceꝑunt. s semet.

Expanded text:
bat aliquando populus in deserto et moriebatur . Venit Aaron pontifex, et stetit in medio eorum qui moriebantur et eorum qui vivebant, ne , et intercessit medius inter morientes et vivos, id est, inter eos qui ex Judaeis suam praesentiam susceperunt, et inter eos qui non sol
Abbreviated transcription (Latin):
ne int̾ nos & illos qui ante aduentũ xꝑi fu¬
erant iusti. diuisio aliqͣ ac separatio uideret᷑
s ut ostend̾ent se & iã si ante aduentũ xꝑi
fuerant fr̃s tam̃ nr̃os eẽ. Licet enĩ habuerus
altare tunc ante aduentũ saluatoris. sciebanꝰ
tam̃ & sentiebant qr ñ eẽt illud altare ue¬
rũ. s qr forma & figura erat fut᷑i & ueri
ȩ & quȩ possent auferre peccata ñ ĩ illo
altari offerebant᷑ qđ habebat pͥmogenitꝰ
popłs. s in isto ubi iħc erat. hic cęlestes
hostię. hic uera sacrificia consũmantur.
Fiat gͦ unꝰ grex ⁊ unꝰ pastor illi pͥores iusti.
& qui minc sunt xꝑiani. Uolo aut̃ ad hoꝵ

Expanded text:
i fuerant justi, divisio aliqua ac separatio videretur; sed ut ostenderetur, etiamsi ante adventum Christi fuerant, fratres tamen nostros esse. Licet enim habuerint altare tunc ante adventum Salvatoris, sciebant tamen et sentiebant quia non esset illud altare verum, sed quia forma et figura futuri veri ae et quae possent auferre peccata, non illi altari offerebantur quod habebat primogenitus populus, sed in isto ubi Jesus erat. Hic coelestes hostiae, hic vera sacrificia consummantur. Fit ergo unus grex, et unus pastor, illi priores justi, et qui nunc s
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ pͥstuias sordes ac uicioꝵ ur̃oꝵ car.¬
naliũ ininunditias retinere: Oportet gͦ
post digressionẽ rubri maris. id ÷ pꝰ grãm
baptismi auferri a nob & iã carnalia uet̾is
briis. Ponunt᷑ gͦ illȩ ipse machere petrinȩ¬
& cultri lapidei. quib scdo circu̾eisi sunꝰ
ab iħu: in eo loco quẽ petiit iħe & accepit.
In loco quẽ possedit in anuna iusti. in ip.¬
so recondit ⁊ macheras. Sepe ostendimꝰ ma¬
cherã uerbũ dĩ dictũ: quo uerbo absci.¬
dinit᷑ & purgant᷑ peccata de aninus au.¬
dientiũ. Hec gͦ uirtus uerbi diuini recon¬
dit᷑ ui eo loco eui dat᷑ sermo scientię. &
sermo sapientię. ut oportuno tẽpore aui

Expanded text:
rum pristinas sordes ac vitiorum carnalium immunditias obtinere? Oportet ergo post egressionem Rubri maris, id est, post gratiam baptismi, auferri etiam a nobis carnalia veteris briis. Ponuntur ergo illae ipsae machaerae et cultri lapidei, quibus secundo circumcidimur ab Jesu, in eodem loco quem petit Jesus et accipit; in loco quem possidet in anima justi, in ipso recondit et machaeras. Saepe ostendimus machaeram verbi Dei dictum, quo verbo abscidantur et expurgentur peccata de anima audientium. Haec ergo virtus verbi divini reconditur in eo loco cui datur sermo scientiae et se
Abbreviated transcription (Latin):
quis ẽ iste locus. in quo habitare debet ihs.
In monte inqͥt effrem. hoc ẽ in monte fructi¬
fero. Qui putas sunt ĩ nob montes fructife
qͥ fructꝰ sꝑs afferut. & mente ac sꝑu sẽꝑ
excelsi sunt. Et licet pauei ẽẽ possint tales.¬
tam̃ si uł pauci fuerint. in ipsis habitans dñs

Expanded text:
quis est iste locus in quo cupit habitare Jesus: In monte, inquit, Ephraim, hoc est, in monte fructifero. Qui putas sunt in nobis montes fructiferqui fructus Spiritus afferunt, et mente ac spe excelsi sunt. Et licet pauci esse tales possint, tamen si vel pauci fuerint, in ipsis habitans Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
altare. requiret᷑ a generatione illa qͦ dix̃.
sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nros. Sunt
gͦ isti pars popłi mortui. qr neq arima
neq dies festos competent̃ agunt. sed con¬
uersi sunt dies festi eoꝵ in luctũ: I cantica
rant diem festũ celebrare. in eo loco quẽ
elegit dñs ds̃. Et nos quidẽ ñ diximꝰ ad
illos qr ñ erat uob pars in hoc altari uel
in hereditate dñi. sed ipsi sponte sua alta.¬
re uerũ & cęlestẽ pontificẽ recusart̃. &
guẽ ꝑd̾ent. & ũ susciꝑent ueritatẽ. Et idõ
dr̃ ad eos. ecce relinquet᷑ uob domꝰ ur̃a de¬
serta. Trans lata ẽ enĩ ad gentes gr̾ã sꝑs seĩ.¬

Expanded text:
altare , » requireretur a generatione illa quae dixit: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros. » Sunt ergo isti pars populi, qui neque azyma, neque dies festos competenter agunt, sed conversi sunt dies festi eorum in luctum, et cantica runt diem festum celebrare in loco quem elegit Dominus Deus. Et nos quidem non diximus ad illos, quia non erit vobis pars in hoc altari, vel in haereditate Domini, sed ipsi sponte sua altare verum et coelestem pontificem refutarunt, et inem perderent, et non susciperent veritatem. Et ideo dicitur ad eos: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » Translata est enim ad gentes gratia Spi
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo papȩ damaso. Hieronimꝰ.
Origenes cum in cȩteris libris
om̃s uicerit. in cantico cantico
deinde aquilã & simachũ et
theodotionẽ. & ad extremũ quintã editionẽ
qu̾a in actio littore inuenisse se scribit. ita
magnifice aꝑteq dissłruit. ut inde mͥ uideat᷑
res tamq dignas in latinũ tranferre sermo¬
nẽ. hos duos tractat᷑ quos in morẽ cotidia¬
posuit. fidelit̾ inagis ꝗͣ ornate int̾p̃tans. sũ¬
mũ gustũ tibi sensuũ eiꝰ non cibũ offero.
Tu anm̃i aduerte quanta sint illa estimanda qͦ
magna sunt. cũ sic possunt placere que
parua sunt.

Expanded text:
EATISSIMO PAPAE DAMASO HIERONYMUS. 499-500 Origenes, cum in caeteris libris omnes vicerit, in Cantico  Al. Cadeinde Aquilam et Symmachum et Theodotionem, et ad extremum quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scribit, ita magnifice aperteque disserit, ut vel inde mihi videatur res, tamque dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos tractatus, quos in morem quotidiaposuit, fideliter magis quam ornate interpretatus sum: gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens; ut animadvertas quanti sint illa aestimanda, quae magna sunt, cum sic possint placere, quae parva sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Si uideris sponsũ. tc̃ intelliges uerũ eẽ qđ¬
dr̃. qm̃ uba tua suꝑ uinũ. & odor ungen¬
tors tuors suꝑ om̃ia aromata eiꝰ. Multi
habuerunt aromata. Regina austri detu¬
lit aromata salomoni. & plures alui aro¬
mata possederunt. Sed habuerit quis
quantalibet. ñ possunt xꝑi odorib com¬
parari. de qͦ nc̃ sponsa ait. odor ungentors
tuors suꝑ omĩa aromata. Ego arbitror
qr & moyses habuit aromat᷑a &. aaron.
& singli ꝓpħarũ. Uerũ si uido xꝑm¬

Expanded text:
Si videris sponsum, tunc intelliges verum esse qSi videris sponsum, tunc intelliges verum esse qra tua super vinum, et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Multi habuerunt aromata. Regina austri detulit aromata Salomoni, et plures alii aromata possederunt: sed habuerit quis quantalibet, non possunt Christi odoribus comparari, de quibus nunc sponsa ait: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Ego arbitror, quia et Moyses habuit aromata, et Aaron, et singuli prophetarum. Verum si vid
Abbreviated transcription (Latin):
quã optimꝰ ẽ: sic uba sponsi om̃i meliora st̃
uino. Quia uba tua suꝑ uinũ. In mediis p̃¬
cib ad sponsũ uerba conuertit. Et odor
ungentors tuoꝵs suꝑ omĩa aromata. Non
uno. sed om̃ib sponsus uenit unctꝰ ungen¬
tis. Si autẽ & ad meã animã factã sponsã
suã uenire dignabit᷑. quã oportet ẽẽ for¬
mosã. ut illũ de cęlo ad se trahat. ut descen¬
dere faciat ad terras. ut ueniat ad amatã.
quali pulcritudine decoranda ẽ. quali de¬
bet amore feruere. ut ea loquat᷑ ad illã
quȩ ad ꝑfectã locutꝰ ẽ sponsã. qr ceruix
tua. quia oculi tui. qͥa genȩ tuȩ. qͥa manꝰ
tuȩ. qr uenter tuus. qr humeri tui. qr pe¬
des tui: De quib si concesserit dñs dispu¬
tabimꝰ. quomͦ sponse menbra uarient᷑. &
singłarũ partiũ laus diuersa dicat᷑. ut pꝰ
disputationẽ xiã ad nrãm dici animã
similit̾ laboremꝰ. Bona gͥ ub̾a tua suꝑ uinũ.

Expanded text:
rquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt rquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non uno, sed omnibus sponsus venit unctus unguentis. Si autem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui, quia genae tuae, quia manus tuae, quia venter tuus, quia humeri tui, quia pedes tui ! de quibus, si concesserit Dominus, disputabimus: quomodo sponsae membra varientur, et singularum partium laus diversa dicatur, ut post disputationem, etiam ad nostram dici animam similiter laboremus. Bona igitur ubera tua super vinum.
Abbreviated transcription (Latin):
uo ponere. ut ibi. Pat̃ nr̃ qui es in celis.
sci̾ficet᷑ nom̃ tuũ. ꝓ utinã scificet᷑. Et nc̃
in p̃senti. Osculet᷑ me ab osculo oris sui.
ꝓ eo qđ ẽ utinã osculet᷑. Deinde conspi¬
cit sponsũ. Uenit delibutus ungentis.
nec aliter ad sponsã poterat uenire.
nec decebat aliter patrẽ ad nuptias filiũ
spirans. & audit qr bona ubera tua suꝑ
uiũ. Congrue sermo diuinꝰ unã eandẽq
rem ꝓ locoꝵ qualitate diuersis uocabulis
nncupat. Quando hostia offert᷑ in lege.
& uult intellectũ ostende. pectusculũ
separationis affat᷑. Quando uͦ recumbit
aliqͥs eũ iħu. & sensuũ eiꝰ cõmiione ꝑfru¬
itur. ñ pectusculũ ut supͣ. s pectꝰ alloqͥt᷑.
Porro cũ sponsa loquit᷑ ad sponsũ. qͥa nup¬
tiale carmen inducit᷑. ñ pectusculũ ut
in sacrificio. ñ pectꝰ ut in iohanne discpło
quia inebriant atq lȩtificant istiꝰmodi cogi¬
tatus. Quomͦ autẽ calix dñi inebrians ꝑ̃¬

Expanded text:
o ponere, ut ibi: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam eamdemque rem, pro locorum qualitate, diversis vocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus communione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus alloquitur. Porro cum sponsa loquitur ad sponsum: quia nuptiale carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrificio, non pectus, ut in Joanne discipulo: quia inebriant atque laetificant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians pe
Abbreviated transcription (Latin):
te. honora illã. ut te amplectat᷑. Est qͥdã
meã sponsã altior sponsi amplexꝰ inelu¬
dat. ut ego quoꝙ possim dicere. qđ in
eodẽ libro scriptum ẽ. Sinistra eiꝰ sub
capite meo. & dextra eiꝰ amplexabit᷑ me.¬

Expanded text:
te: honora illam, ut te amplectatur Al. amplete: honora illam, ut te amplectatur Al. amplemeam sponsam altior sponsi amplexus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in eodem libro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me
Abbreviated transcription (Latin):
aut qui certe ñ nouit. & desid̾at nosse.
om̃i labore contende. ut ñ uxta caruẽ
& sanguinẽ conuerset᷑. quo possit dignꝰ
sꝑualiũ fieri secretoꝵs. & ut aliquid au¬
dentiꝰ dicã sꝑuali cupidine uł amore.
carnalis a sathana ueniens. aliꝰ amor sꝑs adõ
exordiũ habens. Et nemo potest duob a¬
morib possideri. Si carnis amator es. amo¬
ren sꝑs ñ capis. Si om̃ia corporalia despe¬
xisti. ñ dico carnẽ & sanguiuẽ. sed ar
gentũ. & possessiones. s ipsam t̾ram. ipsũꝙ
cȩlũ. hȩc quippe ꝑtransibunt. si ista omĩa
contẽpsisti. & ad nullũ hors anima tua
obligata ẽ. neq quoꝗͣ uicioꝵs amore recuie¬
occasio. ut de amore spuali aliqͣ diceremꝰ.
Expedit autẽ nob Salomonis custodire p̃¬
ceptũ. & magis illiꝰ qui ꝑ Salomonẽ loqͣ¬
bat᷑. de sapientia ita dicentis. Ama illam.
& seruabit te. circunida illam & exaltabit

Expanded text:
aut qui certe non novit, et desiderat nosse, aut qui certe non novit, et desiderat nosse, omni labore contendere, ut non juxta carnem et sanguinem conversetur, quo poualium secretorum, et ut aliquid audentius dicam, spirituali cupidine vel amore. carnalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineuia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit
Abbreviated transcription (Latin):
unctꝰ ad sponsã. & dr̃ ad eũ. Dilexisti iustici¬
am. & odisti iniquitatẽ. ꝓpt̾ea unxit te dĩ
ds̃ tuus oleo exultationis p̃ participib tuis.
Si me tetigerit sponsus. & ego boni odoris ero
xꝑi bonꝰ odor sumꝰ in om̃i loco. Nos autẽ
cũ hȩc audimꝰ adhuc peccatis uicusq fetemꝰ.
de quib ꝓpħa penitens loquit᷑. sutrueruis
& corruptȩ sunt cicatrices ineę. a facie
Uirtꝰ inspirat unguenta. quors typos in exo
onica. galbanen. & reliqͣ. Hȩc quidẽ ad in¬
censũ. Deinde ad opus ungentarii uaria
sumunt᷑ ungenta. in quib ẽ nardus &
stacten. Et ds̃ qui fecit celũ ac terrã. lo.
quit᷑ ad moysen dic̃s. Ego impleui eos
sꝑu sapientię & intellecꝰtꝰ. ut faciant oꝑa
artis ungentariȩ. Et unguentarios ds̃
docet. Hȩc si ñ sꝑualit̾ intelligant᷑. nonne
fabulȩ sunt: Nisi aliquid habeaut secre¬
ti. nonne indigna sunt dõ: Necesse ẽ gͥ
eũ qui audire scripturas sꝑualit̾ nouit.

Expanded text:
sti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetigerit sponsus, et ego boni odoris ero: Christi bonus odor sumus in omni loco . Nos autem cum haec audimus, adhuc peccatis, vitiisque foetemus, de quibus propheta poenitens loquitur: Putruerunt et corvirtus spirat unguenta, quorum typos in Exodonycha, galbanen, et reliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter novit,
Abbreviated transcription (Latin):
nomina cũ sponsȩ decore conueniunt.
A iunt hebrei cedar int̾p̃tari tenebras.
Nigra sũ gͦ ut tabnacula cedar. ut ęthiopes.
spetiosa ut pelles salomonis. quas eo tẽpore
in tabnaculi ornamento cõposuit. quando
tẽplũ sũmo studio & labore fabricat᷑ ẽ
Diues quippe salomon. & in om̃i sapientia
illiꝰ nemo p̃cessit illũ. Sicut unum hors
nigra simi & spetiosa filia hierłm. ut ta¬
bnacula cedar: ut pelles salomonis.
Ne intueanun ine. quia ego sũ denigrata.
Satisfecit de ngrore suo. s ꝑ penitentiã
ad meliora conuersa. annuntiat se filiab¬

Expanded text:
nomina cum sponsae decore conveniunt. Aiunt Hebraei Cedar interpretari tenebras. Nigra sum ergo, ut tabernacula Cedar, 512 ut Aethiopes: speciosa, ut pelles Salomonis, quas eo tempore in tabernaculi ornamento composuit, quando templum summo studio et labore fabricatus est. Dives quippe Salomon, et in omni sapientia illius nemo praecessit illum. Sicut unum horum nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar, ut pelles Salomonis. Ne intueamini me, quia ego sum denigrata. Satisfecit de nigrore suo, et per poenitentiam ad meliora conversa, annuntiat se filiab
Abbreviated transcription (Latin):
si socdales angłi. & his eã sermonib conso¬
lant᷑ Nos tibi aurea ornamenta facere ñ
aureũ tͥ moinle largiat᷑. Nos sunilitudinẽ
lȩtandũ ẽ. si similitudines. si stigmata fa¬
ciam argenti. Sumlitudines auri faciemꝰ
tͥ. cũ stigmatib argenti. Uerũ ñ om̃i tꝑre
s donec̃ sponsus tuus surgit acubitu
Cũ eñ ille surrexerit. ipse tͥ aurũ. ipse tͥ¬
faciet argentũ. ipse tuã mentẽ sensũq de¬
corabit. & eris uere diues in sponsi domo
sponsa formosa. cui est gloria in secula
seculors am̃
in quo scriptum est. pardus mea de.

Expanded text:
si sodales Angeli, et his eam sermonibus consosi sodales Angeli, et his eam sermonibus consolantur. Nos tibi aurea ornamenta facere nonaureum tibi monile largiatur. Nos similitudinem ata faciamus argenti. Similitudines auri faciemus tibi, cum stigmatibus argenti. Verum non omni tempore; sed donec sponsus tuus surgat ab accubitu. Cum enim ille surrexerit, ipse tibi aurum, ipse faciet argentum, ipse tuam mentem sensumque decorabit, et eris vere dives in sponsi domo sponsa formosa; cui est gloria in saecula saeculorum. in quo scriptum est: Nardus mea de
Abbreviated transcription (Latin):
in fluctib pharaonẽ & cristatos eiꝰ. & as¬
censores eiꝰ. & equos esꝰ & currꝰ eiꝰ quantũ
in quã differt equitatꝰ m̃s ab equis pharao.
tanto melior es om̃ib filiab tu o sponsa.
tu ȩccłastica anima om̃ib animab quȩ ñ
sunt eccłasticȩ. Igit᷑ si ȩccłastica es anima.
om̃ib animab ẽs melior. Si ñ es melior
ñ es eccłastica. E quitatui meo in curri¬
b pharaonis assimilaui te ꝓrxima mea.
Deinde pulcritudinẽ sponsȩ sꝑuali amore
describit G enȩ tuȩ ut turturis. faciẽ
illiꝰ laudat. & genarũ rubore succendit᷑.
Pulerhitudo quippe mulierũ in genis dr̃
guã. intelligentiã predicemꝰ. Collũ tuũ
hoc decore tuũ ipsũ collũ ẽ ornamentũ.
Post hȩc fit sponsus in recubitu. Requieuit
ut leo. ut catulus leonis obdormiuit. ut de¬
inceps possit audire. quis suscitabit illũ.
Quo interĩ dormiente apparent sponsȩ spon¬

Expanded text:
in fluctibus Pharaonem, et cristatos ejus, et asin fluctibus Pharaonem, et cristatos ejus, et ascensores ejus, et equos ejus, et currus ejus , quantum, inquam, differt equitatus meus ab equis Pharaonis, tanto melior es omnibus filiabus, tu sponsa, tu Ecclesiastica anima, omnibus animabus, quae non sunt Ecclesiasticae. Igitur si Ecclesiastica anima es, omnibus animabus es melior; si non es melior, non es Ecclesiastica. Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, proxima mea. Deinde pulchritudinem sponsae spirituali amore describit. Genae tuae ut turturis. Faciem illius laudat, et genarum rubore succenditur. Pulchritudo quippe mulierum in genis 515 guam, intelligentiam praedicemus. Collum tuum hoc decore et tuum ipsum collum est ornamentum. Post haec fit sponsus in recubitu, requievit ut leo, ut catulus leonis obdormivit , ut deinceps possit audire: Quis suscitabit eum? Quo interim dormiente apparent sponsae spon
Abbreviated transcription (Latin):
cognoueris temetipsã opulera in mulieri¬
b. egredere tu in uestigus gregũ. & pasce ñ¬
greges ouiũ. ñ agnors. s hedos tuos. Sta¬
tuet quippe oues a dextris. & asinistris
hedos. Si non cognoueris temet ipsã opul¬
crha in mulierib. egrede tu in uestigus
gregũ. & pasce hedos tuos in tabernaculis
pastoꝵ. In uestigus inquit pastoꝵ nouissima
fies. non int̾ oues s inter hedos tuos. cũ qͥb
habitans ñ poteris mecũ idẽ. cũ bono ẽẽ
pastore. E quitatui meo in currib phara¬
onis assimilauite. Si us intelligere osponsa
quomͦi scire te debeas. cognosce cui te cõpara¬
uerĩ. & tunc uidebis talẽ te eẽ quȩ turpari
ñ debeas. cũ tuã spetiem cognoueris. Iuid
ẽ gͥ equitatui meo in currib pharaonis
assimilaui te: Scio equitẽ sponsũ. ꝓpheta
dicente. & ȩquitatio eiꝰ salus. Assimulata es
ꝙͣ equitatui meo in currib pharaonis. Quan
to differt meus qui sum dñs. & demergo

Expanded text:
cognoueris temet ipsam, o pulchra in mulieribus, egredere tu in uestigiis gregum et pasce greges ovium, non agnorum, sed – 'edos tuos'. Statuit quippe oves a dextris et a sinistris hedos. 'Si non cognoveris temet ipsam, o pulchra in mulieribus, egredere tu in vestigiis gregum, et pasce hedos tuos in tabernaculis pastorum'. In vestigiis, inquit, pastorum novissima fies, non inter oves, sed inter hedos tuos, cum quibus habitans non poteris mecum, id est cum bono esse pastore. 'Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te'. Si vis intellegere, o sponsa, quomodo scire te debeas, cognosce, cui te comparaverim, et tunc videbis talem te esse, quae turpari non debeas, cum tuam speciem cognoveris. Quid est igitur: 'Equitatui meo in curribus Passimilavi te. Scio equitem sponsum, propheta dicente: Et equitatio ejus salus . Assimilata es ergo equitatui meo in curribus Pharaonis. Quantum differt equitatus meus, qui sum Dominus, et demergo
Abbreviated transcription (Latin):
te quero. in aliors greges incurro. Et quia
alioꝵ erubesco aspectus. faciẽ ineã atq ora
contegere incipio. Sũ quippe sponsa formo¬
sa. & aliis nudã faciem meã ñ ostendã. nisi tͥ
soli. quẽ iã pridẽ deosculata sũ. Annuntia mͥ
quẽ dilexit anima mea. ubi pascis. ubi cubas
in meridie. ne quando fiam sicut cooꝑta sict̃
greges sodaliũ tuos. Ut ista ñ patiar ut
non fiam cooꝑta. ut ora ñ contegã. & ad alio
quos nescio: idcirco annuntia mͥ ubi te querã
& inueniã in meridie. ne forte fiam quasi
cooꝑta suꝑ greges sodaliũ tuors. Post hȩc
uerba. sponsus ei cõminat᷑ et dicit.
Iut cognosce temetipsã qm̃ regis es sponsa.
& formosa. et a me facta formosa. si quidẽ
ego michi eahibui głosam ȩccłam ñ habentẽ
maculã neq ruga. aut scito qr site ñ cogno

Expanded text:
te quaero, in aliorum greges incurro; et quia te quaero, in aliorum greges incurro; et quia alios erubesco, faciem meam atque ora contegere incipio. Sum quippe sponsa formosa, et aliis nudam faciem meam non ostendo, nisi tibi soli, quem jam pridem deosculata sum. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; nequando fiam sicut cooperta super greges sodalium tuorum. Ut ista non patiar, ut non fiam cooperta, ut ora non contegam, et ad alios are 514 quos nescio: idcirco annuntia mihi, ubi te quaeram, et inveniam in meridie, ne forte fiam quasi cooperta super greges sodalium tuorum. Post haec verba sponsus ei comminatur, et dicit: Aut cognoscis temetipsam, quoniam regis es sponsa, et formosa, et a me facta formosa: siquidem ego mihi exhibui gloriosam Ecclesiam, non habentem m
Abbreviated transcription (Latin):
hoc crebro facio. donec illũ uere teneam.
& descendã in nixa suꝑ fratruelẽ meum.
nnuntia mͥ qu̾e dilexit anima mea. ubi pas¬
cis. ubi cubas in meridie. Non quero alia
tẽpora. qͣndo uesꝑe. quando diluculo. qͣn¬
do in solis pascis occubitu. illud tẽpꝰ inqͥro.
quando in florente die. quando plena lu¬
ce in maiestatis tuȩ splendore uersaris.
annuntia mͥ quẽ dilexit anina mea. ubi pas¬
cis. ubi cubas. in meridie. Diligent̃ obserua.
ubi meridiẽ legeris. Apud ioseph meridie
fr̃s prandiũ celebrant. angłi meridie abrahȩ
suscipiunt᷑ hospitio. Et cȩt̾a huimodi quere.
& inuenies seripturã diuinã ñ frustra seu for¬
tuitu unũquẽq usurpare sermonẽ. Quis pu¬
tas ẽ dignꝰ enobis ut ad meridiẽ usq ꝑueniat.
& uideat ubi pascat. ubi cubet sponsus:
Annuntia mͥ quẽ dilexit anima mea. ubr pas¬
cis. ubi cubas in meridie. Nisi enĩ tu mͥ annun¬
tiaueris. incipio errabunda iactari. Et dũ

Expanded text:
hoc crebro facio, donec illum vere teneam, hoc crebro facio, donec illum vere teneam, et ascendam innixa super fratruelem meum. Annuntia mihi quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. Non quaero alia tempora, quando vespere, quando diluculo, quando in solis pascis occubitu: illud tempus inquiro, quando in florente die, quando plena luce in majestatis tuae splendore versaris. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie . Diligenter observa, ubi meridiem legeris. Apud Joseph meridie fratres prandium celebrant. Angeli meridie Abrahae suscipiuntur hospitio , et caetera istiusmodi. Quaere, et invenies Scripturam divinam non frustra, seu fortuitu, unumquemque usurpare sermonem. Quis, putas, est dignus e nobis, ut ad meridiem usque perveniat, et videat, ubi pascat, ubi cubet sponsus? Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. Nisi enim tu mihi annuntiaveris, incipio errabunda jactari; et dum
Abbreviated transcription (Latin):
umeã meã ñ seruaui. Intellige mͥ hoc de
sit salute sollicit᷑. & uidebis quomͦ uineam
suã ñ custodiens. alioꝵs uneta custodiat.
quomͦ ut alios lucrifaciat. ipse in quibdã
dampna sustineat. & cũ fuerit lib ex om̃ib
se ipsũ seruũ fecit. ut oñis lucrifaceret.
Factꝰ sũ infirmis infirmꝰ. iudeis iudeꝰ. his qͥ
sub lege erant quasi sub lege. & cȩtera.
dicatq. uineã meã ñ custodiui. Deinde con¬
spicit sponsũ. qui conspectus abscessit. &
frequent̾ hoc in toto carmine facit. Qđ nͥ
qͥs ipse patiat᷑. ñ potest intelligere. Sepe
ds̃ testis ẽ sponsũ mͥ aduentare conspexi.
& mecũ eẽ quã plurimũ. Quo subito rece¬
dente. inuenire non potui qđ querebã.
Rursũ gͥ desidero eiꝰ aduentũ. & nonnumqͣ
iterũ uenit. Et cũ apparuerit. meisq fue
rit manib comp̃hensus. rursũ elabit᷑. Et cũ
fuerit elapsus. ame rursum requirit᷑. Et

Expanded text:
vineam meam non servavi. Intellige mihi hoc de vineam meam non servavi. Intellige mihi hoc de sit salute sollicitus: et videbis quomodo vineam suam non custodiens, aliorum vineta custodiat. Quomodo etiam, ut alios lucrifaciat, ipse in quibusdam damna sustineat. Et 513 cum fuerit liber ex omnibus, seipsum servum fecit, ut omnes lucrifaceret: Factus infirmus infirmis, Judaeis Judaeus: his qui sub Lege erant, quasi sub Lege , et caetera: dicatque, vineam meam non custodivi. Deinde conspicit sponsum, qui conspectus abscessit. Et frequenter hoc in toto carmine facit, quod nisi quis ipse patiatur, non potest intelligere. Saepe, Deus testis est, sponsum mihi adventare conspexi, et mecum esse quam plurimum: quo subito recedente, invenire non potui quod quaerebam. Rursus igitur desidero ejus adventum, et nonnunquam iterum venit; et cum apparuerit, meisque manibus fuerit comprehensus, rursum elabitur; et cum fuerit elapsus, rursum a me inquiritur: et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ suꝑiꝰ exposumm & dic̃. Ne intueamini
me. quia ego sũ denigrata. Ne inquit
ammiremini coloris ine eẽ tetri. sol de¬
spexit me. Pleno quippe radio in me lu¬
fuscata. Neqͦ enĩ ut decuerat. ut solis
dignitas expetebat. illiꝰ in me lum̃ excepi.
Delicto eoꝵ salus gentib facta ẽ. & rur¬
sũ. incredulitate gentiũ. scientia israel.
uerunt aduersũ me. & quando aduersũ
eam frũm pugna surrexit. Vide paulũ
ȩccłȩ ꝑsecutorẽ. & intelliges quomͦ filiꝰ matͥs
eiꝰ pugnauerit contͣ eã. ꝑsecutores eccłę ege¬
runt penitentiã. & aduersarii ei rursus add
sororis signa conuersi. p̃dicauert̃ fidẽ qu̾a
ante destruebunt. Hoc ꝓpħico spu sponsa
ninic cantans ait. Dimicauerunt in me.
posuerunt me custodẽ in uineis. uineã meã
ñ custodiui. Ego ȩccła. ego sponsa. ego
sine macula. plurimarũ custos sũ posita
uinearũ. a filus matͥs mee. qui contͣ me ali¬
quando pugnauerunt. Qua sollicitudine

Expanded text:
s exposuimus, et dicit: ne intueamini me, quia ego sum denigrata. Ne, inquit, admiremini coloris esse me tetri: sol despexit me, pleno quippe radio in me lufuscata. Neque enim, ut decuerat, ut solis dignitas expetebat, illius in me lumen accepi. Delicto eorum salus gentibus facta est, et rursum incredulitate gentium, scientia Israel. verunt adversum me. Et quando adversus eam fratrum pugna surrexit. Vide Paulum Ecclesiae persecutorem: et intelliges quomodo filius matris ejus pugnaverit adversus eam. Persecutores Ecclesiae egerunt poenitentiam, et adversarii ejus rursum ad sororis signa conversi, praedicaverunt fidem, quam ante destruebant. Hoc prophetico spiritu sponsa nunc cantans, ait: Dimicaverunt in me, posuerunt me custodem in vineis: vineam meam non custodivi. Ego Ecclesia, ego sponsa, ego sine macula, plurimarum custos sum posita vinearum a filiis matris meae, qui contra me aliquando pugnaverant. Qua sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum iam ipsa uerba ponenda sunt. in quib
priꝰ uox sponse deprecantis auditur.
Osculet᷑ me osculo oris sui. Quoes iste est
sensus. Quousq mͥ sponsus m̃s mittit oscula
ꝑ moysen. nuttit oscula ꝑ ꝓpħas: Iam ipsiꝰ
cupio ora contingere. ipse ueniat. ipse des¬
cendat. Orat gͥ sponsi patrẽ. & dic̃ ad eum.
Osculet᷑ me ab osculisoris sui. Et quia talis est
huc te loquente dicã ecce ad sum. sponsã spon¬
si pat̃ exaudit. mittit filiũ suũ. Uidens illa
eũ cuiꝰ dep̃cabat᷑ aduentũ. orare desistit. &

Expanded text:
Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quousque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis est,huc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, orare desistit, et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intellexeris. audi canticũ canticoꝵ. & festina
intelligere illud. & cũ sponsa dicere ea quȩ
dicit sponsa. ut audias quȩ audiuit ⁊ sponsa.
Si aut̃ ñ potueris dicere cum sponsa quȩ dixit
ut audias ea quȩ dicta sunt sponsȩ. festina uł
cũ sponsi soclalib fieri. Porro si & illis inferior
es. esto cũ adolescentulis quȩ in sponsȩ delitus
cõmorant᷑. Nec quippe in hoc libro fabula pa¬
rit̾ & epithalamion sunt ꝑsonȩ. ex quo & gen¬
tiles sibi epithalamion uendicarunt. & istiꝰ gene¬
ris carm̃ assumptũ ẽ. Epithalamion siquidẽ
canticũ canticoꝵs. Primũ sponsa orat. & statĩ
in medus p̃cib audit᷑. Uidet p̃sentẽ sponsũ.
indet adolescentulas suo comitatui copulatas.
Deinde respondet eis sponsus. & pꝰ sponsi eloqͥa
dũ ille ꝓ eiꝰ patit᷑ salute. respondent sodales.
donec sponsus sit in recubitu. & apassione con¬
surgat. se quȩdã sponsȩ oruam̃ta eẽ facturos.

Expanded text:
hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere illud, et cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epithalamio sunt personae, ex quo et gentiles sibi epithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos.
Abbreviated transcription (Latin):
sponso. nonnulla a iuiuenculis. quȩdã a sodali¬
b sponsi. Congruũ quippe ẽ ut innuptiis
adolescentularũ sit multitudo cũ sponsa.
iuuenũ turba cũ sponso. Hȩc omĩa noli fo¬
ris querere. noli extra eos qui in p̾dicatio.¬
ne eugłu saluati sunt. Aꝑm sponsũ intel¬
lige. eccłam sponsã sine inacula & ruga. de
qua scriptũ ẽ. ut exhib̾et sibi głosã eccłam
ñ habentẽ maculã neq rugã. aut aliquid eoꝵ.
sed ut sit scã & inmaculata. Eos uͦ qui cũ
sint fideles. ñ sunt tam̃ huiꝰmodi quales ser¬
mo nr̃ p̃fatus ẽ. sed iuxta modũ q̃ndã adep¬
ti uident᷑ salutt̃. animaduerte credentiũ
aminas & adolescentulas et̃ cum sponsa.
Augłos uͦ & eos qui ꝑuenerunt in uirũ ꝑfe¬
ctũ. intellige uiros eẽ cũ sponso. Unde gͥ
mͥ uidet᷑ quattuor ordines. unũ & unam̃.
duos choros continentes int̾ se. sponsã eanere
cũ uuenculis. sponsũ canere cũ socus. Et cum

Expanded text:
sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalisponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salvati sunt. Christum sponsum intellige: Ecclesiam sponsam sine macula et ruga, Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut sit sancta et immaculata . Eos vero qui cum sint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sermo praefatus est, sed juxta modum quemdam adepti videntur salutem: animadverte credentium animas, et adolescentulas esse cum sponsa; Angelos vero et eos, qui pervenerunt in virum perfectum, intel videntur quatuor ordines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ scẽ. ut suꝑ iordanis ripã constitutꝰ. can¬
tes canticũ moysi dicens. Aitende celũ & loqͣr
& audiat terra uerba oris mei. Rursũ habes ne
cet. debbora quippe apes int̾pretat᷑. ut pos¬
sis & illud carmen qđ in libro iudicũ conti¬
net᷑ edicere. Ad regnors deinceps uolumen
ascendens: ueni ad canticũ quando dauid fu
git de manu om̃ium inimicors suoꝵ & de
manu saul & dixit. Dñs firmam̃tũ meũ &
fortitudo mea. & refugiũ meũ & liberator
m̃s. Pueniendũ tibi ẽ adđ isaiam. ut cũ illo di¬
cas. Cantabo canticũ dilecto uineȩ meę.
Et cũ uniuersa transieris. ad altiora conscen¬
de: ut possis anima decora cum sponso &
hoc canere canticũ canticoꝵ. Sed quot ex¬
ꝑsonis constet incertus sũ. Orantib autẽ
indeor inuenisse ꝑsonas. uirũ & sponsam.
cũ sponsa adolescentulas. cũ sponso sodali¬
um greges. Alia dicunt᷑ ab sponsa. alia ab

Expanded text:
ctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, canctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes neccet, Debbora apis interpretatur: ut possis et illud carmen, quod in libro Judicum continetur , ediscere. Ad Regnorum deinceps volumen ascendens , veni ad canticum, quando David liberatus est de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul, et dixit: Dominus firmamentum meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticum Canticorum. Quod ex quot personis constet, incertus sum. Orantibus autem videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia a
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a. sed beatior qui ingredit᷑ sc̃a scoꝵ.
Beat᷑ qui sabbata sabbatizat. s beatior qui
sabbatizat sabbata sabbators. Beatꝰ similit̃
& is qui intelligit cantica & canit ea. nemo
quippe nisi in sollẽpnitatib canit. s multo
beatior ille qui canit cantica canticors. Et
sicut is qui in gredit᷑ in seã plurib adhuc
indiget ut ualeat introire in scã scos. et
qui sabbatũ celebrat qđ a dño popło consti¬
tutum ẽ. multa adhuc necessaria habet ut
agat sabbata sabbators. eodẽ mͦ difficile rep¬
perit᷑ qui omĩa quȩ in scripturis contineqͣ
cantica pagrans. ualeat asceudere ad cantica
canticoꝵ. E gredi te oportet deꝰ egypto. &
egressũ de terra egẏpti ꝑtransire mare rubrũ
ut possis primũ canticũ canere dicens. Cantemꝰ
cdixeris canticũ: adhue longe es acantico canti¬
cors. Fambula terram deserti sꝑualit̾. donec
uenias ad puteũ quẽ foderunt reges. ut ibi
scdm canticũ canas. Post hȩc ueni ad uiciniam¬

Expanded text:
cta, sed beatior qui ingreditur sancta sanctorum. Beatus qui sabbata sabbatizat, sed beatior qui sabbatizat sabbatorum sabbata. Beatus similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut valeat introire in sancta sanctorum: et qui sabbatum celebrat, quod a Domino populo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina san
Abbreviated transcription (Latin):
pluruna. ingressa sponsa cubiculũ sponsi. &
uidente diuitias uiri sui. dũ illiꝰ p̾stolat᷑ ad¬
uentũ. letȩ concinunt. exultabimꝰ & letabim᷑
inte. Iͦ sponsȩ ꝑfectione lȩtant᷑. Non ẽ enu

Expanded text:
mplurima, ingressa sponsa cubiculum sponsi, et mplurima, ingressa sponsa cubiculum sponsi, et vidente divitias viri sui, dum illius praestolantur adventum, laete concinunt: Exsultabimus et laetabimur in te: Pro sponsae perfectione laetantur  Al.