comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo totũ corpus. ꝑnexus & coniuncti¬
ones sub ministratũ & coniunctũ. crescit
inaugm̃tũ dĩ. & reliqua. Illud qͦd crebro
diximus. & si imperitus sermone. ñ tam̃
scientia. nequaqua paulum de humili¬
tate. sed deconscientie ueritate dicisse
etiã ñe ad ꝓbamus Profundos enim et
reconditos sensus lingua ñ explicat: & cũ
ipse sentiat qͦd loquatur. in alienas aures
puro ñ potest transferre sermone. Quẽ cũ
inuerissila lingua habeat disertissimũ. qͥp¬
pe ut hebreus ex hebreis & eruditus ad pedeˢ
gamalihel uiri inlege doctissimi: se ipsũ
interp̃tari cupiens in uoluitur. Si aũt in
greca lingua hoc ei accidit. qͦd nutritus in
tarso cylicie a parua ȩtate inbiberat. Qͥd
de latmis dicendum. ẽ. qui ũbũ deũbo ex¬
primere conantes. obscuriores faciunt eius
sententias. & ueluti herbis crescentib frugũ
strangulant ubertatẽ : Conabimur itaq¬
& tritiã simplicitate eloquii. suo ordini
reddere atq iuncture: ut simplici stamine

Expanded text:
quo totum corpus per ne xus et coniunctiones subministratum et constructum crescit in augmentum dei et reliqua. — Illud, quod crebro diximus: etsi inperitus sermone, non tamen scientia, nequaquam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? conabimur itaqet tricas inplicati eloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. uł nimia Inquib igitur tanta fuert̃
bona. dol& cur tanta nẽ mala sint. X.
Uid uelit intelligi qͥd idẽ apł̃s
scribit ad colosenses. Nomo uos super&.
uolens in humilitate mentis & religione
angłoꝵ quȩ ñ uidit. ambulans frustra

Expanded text:
el nimia. In quibus igitur tanta fuerunt bona, dolet cur nunc tanta mala sint. CAP. X. Quid velit intelligi, quod idem Apostolus scribit ad Colossenses: Nemo vos superet, volens in humilitate mentis et religione Angelorum, quae non vidit, ambulans fru
Abbreviated transcription (Latin):
re. & cum ea conluctari quȩ deorsũ
est sapientiam. S sufficit fatuum dei.
qm̃ sapientius est hominibus: S infir¬
mum dei fortius est hominibus: & om¬
nia contraria saluator meus &̃ domi¬
nus assumpsit. ut econtrariis dissoluat
contraria .q. confirmemur abinfirmita.¬
te eius. & sapientes efficiamur a fatuo
cius . & in hec introducti possimus as¬
cendere ad sapientiam.& uirtutem de

Expanded text:
re, et cum ea colluctari, quae deorsum re, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, sed sufficit fatuum Dei: quoniam sapientius est hominibus: et infirmum Dei, fortius est hominibus: et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et confirmemur ab infirmitate ejus, et sapientes efficiamur a fatuo ejus, et in hoc introducti possimus ascendere ad sapientiam et virtutem De
Abbreviated transcription (Latin):
descendere : Sed potius modicum. hoc est.
in carnationis sacramentum: Quid necessa¬
rium fuit quod fatuum dei erat. ut hoc
paruo & fatuo dei. in fatuaretur scłi sapi¬
entia: Honenum ualebat scłi sapientia.
magnitudinem inse uenientis sapientiȩ
sustinere. Uerum exemplum interponam:
ut perspicuȩ possit in telligi. quomodo fa¬
tuum dei stultam fecerit sapientiam mũ¬
di. finganus paulisper me quia. aliqͥd
putor nosse cum insipiente aliquo: &
inerudito conferre sermonem qui n¬
chil intellegat. nichil acutȩ disputatio¬
uis in terroget. Num quid nam michi¬
opus est ad illus stulticiam coarguen¬
dam. dialetioe artis calliditate ꝙ pro¬
fundorum sensuum acumen ad hibere:
nonne adunius sermunculi iactum ui¬
lis & modici. qui tamen illius in tellegẽ¬
tiȩ uideatur acerrimus : fatuum eum &
insipientem esse conuincam: Sic igitur
ad mundi sapientiam stultificandam.
non est opus sapientiam dei descende¬

Expanded text:
descendere, sed potius modicum, hoc est descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponam, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapientiam mundi. Fingamus paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget: numquid opus mihi est ad istius stultitiam coarguendam, dialecticae artis calliditatem et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermonis jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descende
Abbreviated transcription (Latin):
semper dediti ad criminandum. uenenatas
in me linguas iubrarent: Nunc uero pau¬
lus quasi sapiens. & potestatem habens apos¬
tolicam. ausus est dicere. omem sapientiam
terrenam quȩ inse. quȩ in petro. quȩ inꝙ
teris apłis erat. quȩ in istum mundum des¬
cenderat: stulticiam esse dei. Ad comparatio¬
nem quippe illius sapientiȩ. quam terrenus
non capit locus. ad illam sapientim quȩ &ꝵ¬
lestis est : quȩ mundi limitem excedit. hoc
quod descendit ad homines. fatuum dei est
Uerum id ipsum fatuum dei: sapientus ẽ
hominibus. Quibus hominibus : Nonutiq
stultis. S sapientibus dicas licet sapientes
scłi istus. Siuie principes. Siue uates. ntis sa¬
pientibus scłi. hoc quod exposuimus fatuũ
inus in serere: Quoniam sapientia mundi.
stulticia est apud dm̃. Et infatuauit ds̃ sa¬
pientiam mundi. non insapientia sua in fa
arguatur: Neq enim dignatur sapientia de
i ad mundi sapientiam comuncendam tota

Expanded text:
semper dediti ad criminandum, venenatas semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus quasi sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei: ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei sapientius est hominibus: quibus hominibus? non utique stultis, sed sapientibus: dicas licet sapientes saeculi istius, sive principes, sive vates istis sapientibus saeculi, hoc quod exposuimus: Fatuumddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum , et infatuavit Deus sapientiam mundi. Nam in sapientia sua infatuarguatur. Neque enim dignatur sapiei ad mundi sapientiam convincendam tota
Abbreviated transcription (Latin):
inus. In fatuatus est abscientia: Uidens
perspeculum & inegnigmate portͥum¬
culam quandam uidens. Et sisic expedit
dicere. ip̃stus quoq portumculȩ partem
minimam recognoscens. E contrario au¬
tem intelligeres. quid sit in fatuatus
est omnis homo abscientia Comparati¬
one peccatorum hierusalem: Sodomorum
peceatum iusticia est: lustificata est enim
ait sodoma exte. Quomodoenim non
hñt iusticiam sodlomorum peccata ꝑse.¬
Sed adcollationem maiorũ scelerum iusti¬
ficantur: Sic econtrario scientia pauli ad
illam oȩlestem scientiam. ad illum consum
tatur: ldcirco in fatuarus est omins homo
abscientia. Tale quiddam ecclesiastes ut arbi¬
tor deprehendens effatus est. dixi sapiens ef¬
cere. quoniam hoc quod descendit in mun¬
dum euacuauit se ipsum. ut euacuatione eiꝰ
mundus compleretur: Si autem hoc quod
descendit inmundum euacuauit se: euacua¬
tio illa. Sapientia est. Qm̃ quod fatuum est dei. ł

Expanded text:
mus . Infatuatus ab scientia, videns mus . Infatuatus ab scientia, videns per speculum, videns in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intelliges quid sit: Infatuatus est omnis homo ab scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia est. Justificata est enim, ait, Sodoma ex te . Quomodo ergo non habent justitiam Sodomorum peccata sed ad collationem majorum scelerum justificantur: sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummtatur. Idcirco infatuatus est omnis homo ab scientia. Tale quiddam Ecclesiastes, ut arbitror, deprehendens effatus est: Dixi, sapientia efcere: quoniam hoc quod descendit in mundum, evacuavit seipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia est: quoniam quod fatuum est Dei, sa
Abbreviated transcription (Latin):
hos thesauros occursuros putamus: Et quia
plures sunt thesauri: forte iuxta ordinem
resurgentium. erit & requies in thesau¬
bis dei: Quod autem dico. isttus modi est:
Resurrectio mortuorum in quibusdamor¬
dinibus futura est: ait quippe apostolus:
Unusquisq autem resurget insuo ordiue:
Et non ut libet miscentur ordines resur¬
gentium: alius ordo erit utullo. &. illoche¬
sauro dei. alius ordo. In alio s in alio the¬
sauro dei: lsti autem omnes thesauri. i¬
num habent thesaurum: in quo sunt che
sauri sapientiȩ Q scientiȩ absconditi &
quomotlo possideo unam preciosisimam
margaritam per plures alias margari¬
tas: Sic uenio adchesaurum thesaurorum.
& dñm dñorum. & regem regum cum
dignus fuero spiritibus. indei thesauris cõ¬
morantibus. Eduxit enim uentos dethe¬
sauris suis. Infatuatus est enim omnis
homo abscientia Si omnis homo infatua¬
tus est. ab scientia. E paulus homo est:
paulus in fatuatus est scientia. Exparte¬
enim cognoscimus. E exparte propheta¬

Expanded text:
hos thesauros occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: Unusquisque autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei: alius ordo in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem omnes thesauri unum habent thesaurum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Et quomodo possideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorum, et Dominum dominorum, et regem regum, cum dignus fuero spiritibus in Dei thesauro commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis . Infatuatus est omnis homo ab scientia . Si omnis homo infatuatus est ab scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est ab scientia. Ex parte cognoscimus, et ex parte propheta
Abbreviated transcription (Latin):
quia nomen domini in uocaui Similit̃
& esaxas ut nubes loquebatur. audicȩ¬
lum & auribus percipe terra. quia do¬
minus locutus est: E quia ipse nubes
erat. &. sciebat alias nubes comprophe¬
tantes sibi: ideo uaticinans aiebat. Mm¬
dabo nubibus. ne pluant super eos imbre
Si autem iam didicimus. qui si nt nubes:
nideamus quomodo deus educat nubes
simus in hoc mundo dicens. puto enim
nos ds apostolos nouissimos ostendit
quasi mortificatos. quia spectaculum
factisumus in mundo s. angelis & ho.¬
minibus. Siquis ergo sanctus custodi¬
ens preceptum saluatoris factus fuerit

Expanded text:
quia nomen Domini invocavi. Similiter quia nomen Domini invocavi. Similiter et Isaias ut nubes loquebatur: Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quoniam Dominus locutus est . Et quia ipse nubes erat, et sciebat alias nubes comprophetantes sibi, ideo ndabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Si autem jam dicimus qui sint nubes; videamus quomodo Deus educat nubes simus in hoc mundo, dicens; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos, quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis et hominibus. Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Domini Salvatoris, factus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
De his mibibus dictumest Q manda¬
bo nubibus meis. ne pluant super eam
imbrem: De his enim que exdensẽto ae¬
re constare dicuntur. Si non fuerit plu¬
uia. non precipit dominus ue pluant
super uieam.aut quancumq regio¬
nem mmbrem. setd omnino non apparẽt.
ut intercio regnorum libro legimus.
quando intempore siccitatis nubes nuil¬
la apparuit: & postea iuxta prophetĩa
helyx futurȩ pliuuȩ signum inuesti.¬
gio hominis ostensum est. atq ita post
nubem goboctam. imber descendit inter¬
ras: Istis uero quasi subsistentibus ne¬
bulis. iubetur pluuiam continere. cum
indigna fuerit anima imbre cȩlesti:
q dicitur mandabo nubibus ne ꝑlu¬
ant super eam imbrem. ltaq unusqͥs.¬
q sanctorum nubes est. Moyses nubes
erat. & quasi nubes loquebatur. atten¬
de celum & loquar. & audiat terraser¬
mones erore meo: Expectentur ut plu
uia uerba mea: & descendant ut ros elo¬
quia meã . Quia mibes dicebat. ut imber

Expanded text:
De his nubibus dictum est: Et mandaDe his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia, non praecipit Dominus ne pluant super vineam, aut super quamcumque regionem, imbrem; sed omnino non apparent, ut in tertio Regum libro legimus , quando in tempore siccitatis nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: Ut imbres
Abbreviated transcription (Latin):
lestia facta habet aut terrena Si terrena
faota sunt. ad cognatam sibi terram dedu¬
cunt eum. qui thesaurizat ea interra. gͦ
non eincelum. Rursumq hec quȩ urtauir¬
tutem gesta sunt: thesauriratorem suumad¬
ꝓpuquantem sibi &lorum regiones subue¬
hunt. Q. eduxit nubes abextremo terrȩ. Is¬
tius modi disputatio in psalmo nuper in¬
cidit. & dictum est a nobis. quomodo deus
eduperit nubes abextremo terrȩ. Q uodqui¬
dem nunc rursum cogunur retractare: ut¬
& hi qui audierunt. plenissime eorum quȩ
sciunt reminiscantur. & hi qui aut uiter.¬
fuerunt. aut obliti sunt. contextum sermo¬
nis agnoscant: quem tunc prout ualuimꝰ
exhibuus diximus autem sanctos esse nu¬
bes: & enim hoc quod scriptum est. ueri¬
tas tua usq ad nubes. lon potest referri
ad inanimales nubes. Sed ueritas dei us¬
q ad illas nubes est. quȩ audiunt man¬
data domim. E nouerunt quo pluui¬
as deferant & aquibus eas suspendant

Expanded text:
elestia facta habet, aut terrena. Si terrena elestia facta habet, aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra, et non coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimur rursum tractare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant.
Abbreviated transcription (Latin):
utrum: atq in hunc modum extendisse nũc
dicitur celum in prudentia sua. Quomodo
autem extendatur celum. extendste id pru¬
dentia : audi. Quoniam extendi uerba nõ
attendentis : asserit quippe extensionem quã¬
dam esse uerborum similiter ut nunc dr̃.
cȩli: uixta illud quoq quod inalio loco scrip¬
tum est. Qui extendit cȩlum ut pellem: Extẽ¬
ditur autem & anima nr̃a. quȩ prus fuerat
contracta ut possit capar esse sapientiȩ dei.
Uerum ut ad propositum reuertaniur: dixi¬
mus de eo quod prudentia glum factum sit.¬
uem portant. esse celestes. Si enim adparato¬
rem dicitur. terra es & inderram ibis: Qua¬
re non dicatur adiustum. cuius est regnũ
cȩlorum. celum es. & incȩlum ibise aut si
propter choicum dicitur ei. Qui portat inia
ꝓpter cȩlestem ci qui imaginem cȩlestis por¬
tat. non conueniat dicicelum es. ꝙ in cȩlũ
ibise Unus quisq autem nostrum. aut qꝵ¬

Expanded text:
utrarum: atque in hunc modum extendisse nunc utrarum: atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente id prudentia, audi: quoniam non extendit verba non attendentis. Asserit quippe extensionem quamdam esse verborum similiter, ut nunc dicitur coeli: juxta illud quod in alio loco scriptum est: Qui extendit coelum ut pellem . Extenditur autem et anima nostra, quae prius fuerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum, ut ad propositum revertamur, diximus de eo, quod prudentia coelum factum sitnem portant esse coelos. Si enim ad peccatores dicitur: « Terra es et in terram ibis , » quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelum es et in coelum ibis? Aut si propter choicum dicpropter coelestem, ei qui imaginem coelestis portat, non convenit dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum, aut co
Abbreviated transcription (Latin):
modo & sua prouidentia extenderit oȩlũ
rlon fortituitu sapientia in cęli extensione
assumptaest: Inuenies & in prouerbiis dic¬
titm. deus sapientia fundauit terram: pre¬
parauit autem cȩlos inprudentia. est ergo
aliqua prudentia dei. quam nolo ut extra
xp̃m requiras. Ommia quippe quȩ dei sũt
xp̃o est: ipse sapientia eius. ipse fortitudo.
ipsa iusticia. ipse sanctitas. & redemptio:
ipse ut ad presens ueniam etiam pruden¬
tia sed cum sit insubiacenti: prouarieta¬
te sensuum diuersis uocabulis nuncupatur
aliud significat sapientia. aliud uisticia.
Quando enim sapientia dicitur. diciplinis te
diuinarum humanarumq rerum in stitu¬
it: Quando iusticia distributor & uidex me¬
ritorum significatur: Quando sanctitas. illa
uirtus describitur. quȩ credentes deo efficit
sanctos: Ita ergo michi d prudentiam eius
intelligere cum doctrina est. E de monstra¬
tio bonarum ac malarum rerum. Siue ne¬

Expanded text:
n sua prudentia extendit coelum: n sua prudentia extendit coelum: » non fortuito sapientia in coeli extensione assumpta est; invenies et in Proverbiis, dictum: « Deus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . » Est ergo aliqua prudenChristum requiras. Omnia quippe quae Dei sunt, Christus est. Ipse sapientia ejus, ipse fortitudo ejus, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut ad praesens veniam etiam prudentia. Sed cum sit idem in subjacenti, pro varietate sensuum, diversis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instituit. Quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarum, aut malarum rerum, sive ne
Abbreviated transcription (Latin):
lum corruit : uenientibus nobis u locumis¬
tum miseriarum secidit habitata nr̃a post¬
quam peccauimus. inique fecimus. intuste
egimus. impie gessimus: et post rumam
indiget erectione: Si autem non uisila sen¬
tentia ad duci: cominunem tocus orbis
queramus runam. & post casum eius. con¬
sequenter deus erigens predicetur: Q uicũ¬
q est in orbe isto. ante erectionem oxidit:
Si autem cȩcidit: consequenter erigendus¬
fuit. Nemo quippe sine casu sub leuatur.
Si autem erectus est: uideamus que ruina
precesserit. Ommes corriumus per peccatũ
in orbe terrarum: Et dominis qui erigit
allisos. eleuauit nos iacentes In adam om¬
nes morimur: atq ita corruit. orbis terra¬
rum .&. indiget erectione. ut inxp̃o omnes
uiuificemur. Igitur duplicem intellectum
deorbe terrarum dedimus. Unum quo¬
modo singulȩ animȩ aut habitatȩ sint.
aut deserte : Alterum quomodo uniuer¬
sus orbis pariter ceciderit: Restat dicere qͦ¬

Expanded text:
limi corruit, venientibus nobis in locum islimi corruit, venientibus nobis in locum istum miseriarum. Cecidit habitata nostra, postquam peccavimus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus : et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, et post casum ejus consequenter Deus erigens praedicetur. II. Quicumque est in orbe isto, ante erectionem cecidit. Si autem cefuit. Nemo quippe sine casu sublevatur: si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit. Omnes corruimus per peccatum in orbem terrarum, et Dominus qui erigit elisos , elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur, atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectionis, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus: unum quomodo singulae animae aut habitatae sint aut desertae, alterum quomodo universus orbis pariter ceciderit. « Et i
Abbreviated transcription (Latin):
niam ergo et ad orbem terrarum qui
est in habirata Scio animam in habitat᷑a.¬
trem: Si non habet filium dicentem. S
go &. pater meus ueniemus adeum &
mansionem apud eum faciemus. Si non
habet sp̃m sanctum. anima deserta est:
habitata autem est. quando plena est deo.
patrem & filium & spm̃ sanctum com¬
morari. Nlam& dauid in ꝑsalmo confes¬
sionis tres sp̃c postulat dicens. sp̃u prĩ¬
cipali confirmame. Sp̃m rectum innoua
in uiberibus meis. Sp̃m sanctum tuum ne
auferas ame: Qui sunt tres isti sp̃o : princi¬
rei diximus. quod habitata id est orbis terra¬
rum insapientia dei fabricatus sit: Sapien¬
tia quippe auriliabitur iusto super decem
potestatem habente ciuitates: Sapientiam
autem & disciplinam qui abicit in felix est.
& inutilia opera eius. ait sapientia quȩ titu¬
lo inscribitur salomionis: idcirco quanto pos¬
sumus labore nitamur: ut habitata nr̃a sa¬
pientia dei erigatur: Cȩcidit quippe q̃. desub¬

Expanded text:
niam vero et ad orbem teniam vero et ad orbem teest, inhabitata. Scio animam intrem, si non habet Filium dicentem: « Ego et Pater meus veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus ; » si non habet Spiritum sanctum, anima deserta est: habitata autem est quando plena est Deo, Patrem et Filium et Spiritum sanctum commorari. Nam et David in Psalmo confessionis, tres spiritus postulat dicens: « Spiritu principali confirma me, spiritum rectum innova in viscoribus meis, spiritum sanctum ne auferas a me . » Qui sunt isti tres spiritus? Princirei diximus, quod habitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem potestatem habentes in civitate. Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit infelix est, inutilia opera ejus, ait Sapientia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra, sapientia Dei erigatur. Cecidit quippe et de sub
Abbreviated transcription (Latin):
Res quondam modo uirtutes de¬
i assumens propħa. fortitudinem sapi¬
entiam atq prudentiam. Unicuiq ea¬
rum propria opera distribuit: fortitu¬
diui terram. sapientiȩ orbem terrarũ.
prudentiȩ celum: audi quippe scrip¬
turȩ ordinem. dominus qui fecit ter¬
ram infortitudine sua. &. erexit or¬
bem in sapientia sua. & in sua pruden¬
tia extendit cȩlum Et nos igitur in
terra nr̃a. dictum est quippe ad adam. ter¬
ra es. Necessariam habemus fortitudinẽ
dei: quia alsq ea inpossibile nobis est id
exequi quod carni repugnat: Cum aũt
mortificata fueruit menbra superter¬
ram: tunc parent sp̃c uoluntati: Si¬
quidem iuxta apostolum: Sp̃u gesta
carnis mortificantur. Dominus ergo:
qui fecit terram fortitudine sua Si
autem & ad hanc terram uenias .&. con¬
sideres id quod . ioͥb scriptum est. uxta
emendatisũma tamen exemplaria. quo¬
modo statuerit eam super nichilum:
Inuenies fortitudinem dei iuinedieta¬
te mundi. terre libram sustinere. Ue¬

Expanded text:
res quodammodo virtutes Dei assumens Propheta, fortitudinem, sapientiam, atque prudentiam, unicuique earum propria opera distribuit, fortitudini terram, sapientiae orbem terrarum, prudentiae coelum: audi quippe scripturae ordinem: « Dominus qui fecit terram in fortitudine sua et erexit orbem in sapientia sua, et in sua prudentia extendit coelum. » Et nos igitur in terra nostra dictum est quippe ad Adam, « Terra es »  necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est id exsequi, quod carni repugnat. Cum autem mortificata fuerint membra super terram, tunc parent spiritus voluntati. Siquidem juxta Apostolum « spiritu gesta carnis mortificantur Rom. VIII. » « Dominus ergo qui fecit terram in fortitudine sua. » Si autem et ad hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
cinentur iniucem. & uidebis rutila¬
re fulgores: Potes & tu ipse descrip¬
turis sanctis in hunc modum nubiũ
in uenire concursus. ex quibus ignes
ȩmittantur: Ut autem & ad nouim
testamentum ueniamus .: paulus &
silas due nubes in unum comuenert.
& ecoe totum mundum epistolȩ eoꝵ.
fulgor in luminat. fulgura in pluui¬
am fecit: & eduxit uentos dethesau¬
ris suis. Ergo ne hi uenti qui super
terras perflant. inthesauris dei sunt.
& non eoꝵ natura manfestata est.
quomodo & qua ratione subsistant:
Sed sunt quidam uentorum thesau
titudinis. dilectionis. & caritatis. po¬
tes & ipse de scripturis hos uentos congre¬
gare. &. istorum sp̃uum in uenire chesau¬
ros: Ubisunt isti thesauri: Utiq in eom
quo sunt thesauri sapientiȩ & scientiȩ abs¬
conditi: luxp̃o sedem habent: inde orum¬
tur hi sp̃e. ut alus sapiens sit. alius fidelis.
alius eruditus.&. alius quotumq dono¬
rum dei possideat. Alii enun datur per

Expanded text:
cinentur invicem, et videbis rutilacinentur invicem, et videbis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgor illuminat. Fulgura, et pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti, qui super terram perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesaurtitudinis, dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . In Christo sedem habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. Alii enim per
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita nouissimus: iste fit mibes.
& educit deus nubes afinibus terrȩ.
non aconsulibus. non aducibus. non a
strumest regnum celorum. Uides quo¬
modo abextremis educat deus & corpo¬
re nebulas. propterea si uolumus nu¬
bes fieri adquas peruenit ueritas dei.
nouissimi omnium fiamus. & affectu¬
deus apostolos nouissimos ostendit.
Quod si non sum apostolus. licet tam̃
michi fieri extremum: ut educens mi
bes abextremoterrȩ educat & me: &
fulgura in pluuiam factet: Aiunt na¬
turalium causarum serutatores. Quia
fulgura exnubium collisione generẽ¬
tur. in morem silicum duriorum :
Quos cum comploseris sibi. medusex
his ignis elabitur: atq ita cum fulgu¬
re pariter & tonitrua mugire. toni¬
truo scilio& sonitum indicante excon¬
cursu.&. fulgur exciss̃ luminis cũ¬
claritate Sq Intellexisti exemplum.
considera nunc nubes rationabiles.
erat: iste si secum colloquantur: exser¬
monibus eorum fulgura micant: hie¬
remias & baruch nubes erant: Sermo¬

Expanded text:
in hac vita novissimus, iste fit nubes. Et eduxit Deus nubes, non a finibus terrae, non a consulibus, non a ducibus, non a strum est regnum coelorum . Vides, quomodo ab extremis terrae educat Deus nubes et corporeas nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas pervenit veritas Dei, novissimi omnium fiamus, Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sim apostolus, licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes Deus ab extremo terrae, educat me. Et fulgura in pluviam fecit . Aiunt naturalium causarum scrutatores, quia fulgura ex nubium collisione generentur, in morem silicum duriorum, quos cum comploseris sibi, medius ex his elabitur ignis; atque ita cum fulgure pariter et tonitrua mugire; tonitruo scilicet sonitum indicante concussus, et fulgure 798 excussi luminis claritatem. Si intellexisti exemplum: considera nunc nubes rationales. erat. Isti si secum collocantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cum xp̃o indõ. Cum aut̃ xp̃c apparuerit
ꝗła. Nec uobis o corinthii parum ͤ ͤ udeatur.
si nobis p̃dicantib ueritatem alii credant alii
ñ credant : alii uera morte moriantur. alii
uiuant ea uita quȩ dicit: ego sum uita. Nisi
enim nos locuti essemus: necꝰ incredulos mors
nec credentes uita sequeretur: quia difficile
dignus p̃co uirtutum xp̃i inueniri potest. qͥ
in adnuntiandis illis ñsuam sed eius querat glo¬
riam qũe p̃dicat. In eo aut qd̾ se negat ñ esse
sic̃ multos qui uenditent u̾bum ddi: ostendit
esse quã plurimos qui questum putant ẽe. pi¬
etatem: & turpis lucri gr̃a om̃ia faciunt: qui
deuorant domos uiduarum : se aut̃ exsinceri¬
tate quasi missum ado. & p̃sente eo qui se mi
dicationis dĩ triumphus sit xp̃i. eiusq sit
gla. & notandum qd misterium sc̃e trinitatiᷤ
inhuius capituli fine monstretur. Ex dõ eñĩ
macedoniã: de apłoꝵ actib ponã testimo¬

Expanded text:
est cum est cum a. nec uobis. inquit, 0 Corinthii, parum esse uideatur, si nobis praedicantibus ueritatem alii credant, alii non credant, alii uera morte moriantur, alii uiuant ea uita, quae dicit: ego sum uita. nisi enim nos locuti essemus, nec incredulos mors nec credentes uita sequeretur, quia difficile dignus praeco uirtutum Christi inueniri potest, qui in adnuntiandis illis non suam, sed eius quaerat gloriam, quem praedicat. in eo autem, quod negat non se esse sicut multos, qui uenditent uerbum dei, ostendit esse quam plurimos, qui quaestum putant esse pietatem et turpis lucri gratia omnia faciunt, qui deuorant domos uiduarum, se autem ex sinceritate quasi missum a deo et praesente eo, qui se misaedicationis dei triumphus Christi eiusque sit gloria. et notandum, quod mysterium trinitatis in huius capituli fine monstretur: ex deo enim —Macedoniam, de apostolorum Actibus ponam testimo
Abbreviated transcription (Latin):
tate: ut credentes coronam accipiant. in cre¬
duli suppliciis mancipentur: id̾o: odor nr̃
qui ꝑse bonus. ẽ. uirtute eoꝵ & uitio qui susci¬
piunt. siue ñ suscipiunt. inuitã transsit aut
mortẽ: ut qui crediderint salui fiant. qui
uero ñ crediderint pereant. Nec hoc miran¬
radios tam munda loca accipiant qũã inmun¬
da: ot sic inflorib quomͦ instercore lucent:
nec tam̃ solis radii polluuntur. Sic & xp̃i
bonus odor qui numqũa mutari potest. nec
suam naturam amittere: credentib uita ẽ.
incredulis mors. Mors aũt ñ ista cõmunis¬
qua cũ bestũs morimur. & iumentis: sedilla
dequa scriptũ. ẽ. anima quȩ peccauerit
ipsa morietur. Ergo uita non hȩs arbitrand
qua spiramus & incedimus & huc illucq discur¬
rimus : sed illa dequa dauid loquitur. Credo
uidere bona dñi interra uiuentiũ. Ds̃ enim
uiuoꝵ. ẽ. & ñ mortuoꝵ: & uita nr̃a abscondita

Expanded text:
tate, ut credentes coronam accipiant, incretate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur: ideo odor noster qui per se bonus est, virtute eorum et vitio qui suscipiunt sive non suscipiunt, in vitam transit, aut mortem: ut qui crediderint, salvi fiant, qui vero non crediderint pereant. Nec hoc miranradios tam munda loca excipiant, quam immunda, et sic in floribus, quom do in stercore luceant: nec tamen solis radii polluuntur. Sic et Christi bonus odor, qui nunquam mutari potest, nec suam naturam amittere, credentibus vita est, incredulis mors. Mors autem non ista coqua cum bestiis morimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spiramus et incedimus et huc illucque discurrimus, sed illa, de qua Dauid loquitur: credo uidere bona domini in terra uiuentium. deus enim uiuorum est et non mortuorum et uita nostra abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
titus multa ꝑpessus agit gr̃as om̃ipotenti do.¬
in xp̃o iħu quem gentib p̃dicabat: qͦd digñu
se elegerit in quo agens triumphum filii sui
mine cruoris effusio: & inter tormenta leticia
Cũ enim quis uiderit tanta ꝑseuerantia stare
martires atq torqueri. & insuis cruciatibus
gloriari: odor noticiȩ dĩ disseminatur ingen¬
tes: & subit tacita cogitatio. qͦd nisi uerum
ess& euangłium: numqua sanguine defende¬
retur. Neq enim delicata & diuitus studenᷤ
ac secura confessio. ẽ: sed incarcerib. inplagis.
inꝑsecutionib. infame. & nuditate. & siti. Hic
rat audiens respondere. Quomͦ ergo ñ om̃s
& iuxta morem suum qͥcqͥd alius obicere po¬
test. Antequ̾a obiciatur edisserit. & est sensis
Nominis ap̃i inom̃i loco bonus odor sumusdõ:
& p̾dicationis nrȩ longe lateq spirat flagrantia
Sed quia homines suo arbitrio derelictisunt:
neq eñi bonum necessitate faciunt sed uolun¬

Expanded text:
Titus, multa perpessus, agit gratias Deo in ChrTitus, multa perpessus, agit gratias Deo in Christo Jesu, quem gentibus praedicabat, quod dignum se elegerit, in quo ageret triumphum Filii sui.mine cruoris effusio, et inter tormenta laetitia. Cum enim quis viderit tanta perseverantia stare Martyres, atque torqueri, 845 et in suis cruciatibus gloriari, odor notitiae Dei disseminatur in gentes, et subit tacita cogitatio quod nisi verum esset Evangelium, nunquam sanguine defenderetur. NEQUE ENIM DELICATA et divitiis studens ac secura confessio est; sed in carceribus, in plagis, in persecutionibus, in fame, in nuditate et siti. Hic rat audiens respondere: Quomodo ergo non omnes morem suum quidquid alius objicere potest, antequam objiciatur edisserit. Et est sensus: Nominis Christi in omni loco bonus odor sumus Deo, et praedicationis nostrae longe lateque spirat fragrantia. Sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt: neque enim bonum necessitate faciunt, sed volun
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerat enim ei uir macedo dicens:
transiens  aduu̾a nos: ut ibi inuenerit
titum & uisitar&. fr̃s ut ꝑsecutionib pro¬
baretur I oc. ẽ. aũt qͦd dicit. Do autem
gr̃as. qui nos semper trrumphat in xp̃o¬
ifu; ꝓ eo qͦd. ẽ. triumphat de nobis. siue
triumphum suum agit ꝑ nos: qui in alio
loco dixerat spectaculum facti sumus
mundo angłis & hominib. Deniq nar¬
rat inconsequentib. Nam cũ uenissemus
macedoniam nullam requiem habuit
caro nr̃a. sed omnẽ tribulationẽ passi:
foris pugne: intus timores. sed qui conso¬
latur humiles. consolatus. ẽ. nos ds̃ in
aduentu titi H solum aut̃ in aduentu eius.
sed etiam insolatio. Ergo ꝓpterea uale facien᷑
troianis siue troadensib ꝓfectus. t̃. macedoniã
ut inuenir& ibi titum: & haber& interp̾ta¬
tionis euangłii q solatium: que intellegimꝰ
ñ ibi reptum. sed post tribulationes os ꝑsecuti¬
ones apłi. suꝑ uenisse. Prius ergo qu̾a ueniro

Expanded text:
niam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: niam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, quod dicit: deo autem gruod est: \'triumphat de nobis\' siue \'triumphum suum agit per nos\' —, qui in alio loco dixerat: spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. denique narrat in consequentibus: nam cum uenissemus Macedoniam nullam requiem habuit caro nostra sed omnem tribulationem passi foris pugnae intus timores sed qui consolatur humiles consolatus est nos Deus in adventu Titi non solum autem in adventu eius sed etiam inTrojanis sive Troadensibus, profectus est in Macedoniam, ut inveniret ibi Titum, et haberet interpretationis Evangeliique solatium: quem intelligimus non ibi repertum, sed post tribulationes, et persecutiones Apostoli supervenisse. Prius ergo quam venisset
Abbreviated transcription (Latin):
requies sp̃ui inp̃sentia titi: qu̾e quia
ñ inuenit. uale faciens eis ꝑfectus est.
inmacedoniã: Aliquotiens diximus
apłm paulum uirum fuisse doctissimũ
& eruditum adpedes gãmalielis. qui in
quid habetis cum hominib istis: Si enim
ado.ẽ. stabit: si ex hominib destruetur.
Cũq haber& sc̃arum scientiã scripturarũ
& sermonis. diuersarumq linguarũ gr̃am
possider&e: unde ipse indño gloriatur &¬
dicit. gr̃as ago dõ qͦd om̃iũ ur̃m linguiꝰ
magis loquor: duuinoꝵ sensuum maies¬
tatem ñ poterat greci eloquii digno ex¬
plicare sermone. N abebat ergo titum
interp̃tem. sic̃ & beatus petrus marcum.
euius euangłium petro narrante & illo
que feruntur petri stilo inter se & carac¬
tere discrepant: structuraq uerboꝵ. Ex qͦ
intellegimus ꝓ necessitate rerum diuersis
eum usum interp̃tib. Ergo & paulus apłs
contristatur. qr p̃dicationis suȩ inp̃sentiaꝵ

Expanded text:
requies spiritui in praesentia Titi, quem quia requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non inuenit, ualefaciens eis profectus est in Macedoniam ? aliquotiens diximus apostolum Paulum uirum fuisse doctissimum et eruditum ad pedes Gamalihel, qui in quid habetis cum hominibus istis? si enim a deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur\'. cumque haberet sanctarum scientiam scripturarum et sermonis diuersarumque linguarum gratiam possideret-unde ipse gloriatur dicit: gratias ago deo, quod omnium eorum magis linguis loquor —, diuinorum sensuum maiestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. habebat ergo Titum interpretem sicut et beatus Petrus Marcum, cuius euangelium Petro narrante et illo stulae, quae feruntur Petri, stilo inter se et caractere discrepant structuraque uerborum; ex quo intellegimus pro necessitate rerum diuersis eum usum interpretibus. ergo et Paulus apostolus contristatur, quia praedicationis suae in praesentiarum
Abbreviated transcription (Latin):
in his qui pereunt : aliis qui de odor
mortis in mortẽ : aliis odor uitȩ in ui¬
tam: & ad hȩc quis tam idoneus : N enĩ
sumus sicut plurimi uenditantes uer¬
bum di: sed ex sinceritate: sed sicut ex
dõ coram dõ inxp̃o loquimur Narrat
corinthĩis quȩ fecerit. quȩ passus sit:
& quomͦ in cunctis dõ agat gr̃as. ut
sub exemplo sui illos ꝓuocet. ad certan¬
dũ: ueni inquit troadẽ que prius
troia appellabatur: ut euangłiũ xp̃i
inasia p̃dicarem: Cumq mͥ ostium
aꝑtum ess& indño. hoc. ẽ. plurimi
credidissent. siue ꝑsigna. atq uirtutes quȩ
in me opabatur ds̃. spes e̾ẽt nascentis eccłȩ
ficdĩ & indño succrescentis: non habui reqͥ¬
em sp̃ui meo. hoc. ẽ. speratam consolationẽ
inuenire ñpotui : eoqͦd titum frẽm meũ
ñ inuenerim: siue qu̾e ibi repperiendũ
putabam: siue qu̾e ibi auctieram degere:
uel qui alue uenturum e̾e se se cdixerat.
Que autẽ fuit tanta consolatio. & quȩ

Expanded text:
his, qui pereunt, aliis quidem odor mortis in mortem, aliis odor uitae in uitam. et ad haec quis tam idoneus? non enim sumus sicut plurimi uenditantes uerbum dei, sed ex sinceritate, sed sicut ex deo coram deo in Christo loquim ur. narrat Corinthiis, quae fecerit, quae passus sit et quomodo in cunctis deo agat gratias, ut sub exemplo sui illos prouocet ad certandum. \'ueni\', inquit, \'Troadem, quae prius Troia appellabatur, ut euangelium Christi in Asia praedicarem. cumque mihi ostium apertum esset in domino, hoc est plurimi credidissent, siue per signa atque uirtutes, quae in me operabatur deus, spes esset nascentis fidei et in domino succrescentis, non habui requiem spiritui meo, hoc est speratam consolationem inuenire non potui, eo quod Titum, fratrem meum, non inuenerim siue, quem ibi repperiendum putabam, siue, quem ibi audieram degere, uel. qui illuc uenturum esse se dixerat\'. quae autem fuit tanta consolatio et quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit qd uoluit. ut in alios clemens.
ialios seuerus exister&. Un decima¬
uid sit qͦd apłs scripsit
inuitam. & ad hȩc quis t̃a idoneus:
ut ex p̾dentibus & sequentib possĩt in¬
telligi media. quȩ ex utroq contexta st̃.
Cũ uenissem ait troadẽ ꝓpt̾ ȩuangłum
xp̃i & ostium mħ aptum e̾et indno. non
habui requiem sp̃ui meo eoqd̾ ñ inue¬
nerim titum frẽm meum: sed uale fa¬
ciens eis ꝓfectus sum in macedoniam.
Dõ aut̃ grãs qui semꝑ triumphat nos

Expanded text:
qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in alios seuerus existeret : Quid sit, quod apostolus in vitam; et ad haec quis tam idoneus ? ut ex praecedentibus, et sequentibus possint intelligi media, quae ex utroque contexta sunt. cum uenissem, ait, Troadem propter euangelium Christi et ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non inuenerim Titum, fratrem meum, sed ualefaciens eis profectus sum in Macedoniam. deo autem gratias, qui semper triumphat nos
Abbreviated transcription (Latin):
tretur. duo palliola .& amphymallum:
decuis usibus uel utencda uel sanctis dan¬
da suscepi Ego in signia paupertatis. &.
atidiam siuboli ac penitentiȩ. tibi ꝙ soro¬
ritue misi: quatuor ciliciola. apta pro¬
posito & usibus ur̃is. & codicem. hoc est ui¬
siones esapȩ ualde obscuruuimas. quas mi¬
per hystorica explanatione disserui. ut
quotiens cumq mea opuscula uideris. to¬
ciens amici dulcissumi recordatus. nauiga¬
tionem que̾m parumꝑ distuleras pares:
et quia non est in homine uia enis. & ado¬
mino gressus hominis diriguntur: Sifor¬
te quod procul absit aliquid fuerit im
pedimento. queso ut quos caritas uingit.
terrarum longitudo non sãperet.&. absen¬
tem lucinum nr̃m: semper prȩsentem
litterarum uicissitudine sentiamus.

Expanded text:
tretur. Duo palliola et amphimallum tretur. Duo palliola et amphimallum de tuis usibus uel utenda uel sanctis danda suscepi. ego insignia paupertatis et cotidianae symbola paenitentiae tibi et sorori tuae misi, quattuor ciliciola apta proposito et usibus uestris et codicem, hoc est uisiones Esaiae ualde obscurissimas, quas nuper historica explanatione disserui, ut, quotienscumque mea opuscula uideris, totiens amici dulcissimi recordatus nauigationem, quam parumper distuleras, pares. et quia non est in homine uia eius et a domino gressus hominis diriguntur, si forte - quod procul absit - aliqupedimenti, quaeso ut quos caritas jungit, terrarum longitudo non separet: et absentem Lucinium nostrum, semper praesentem litterarum vicissitudine sentiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uariis opusculis edidere: S ego il¬
lud breuiter te ammonendum pu¬
to. traditiones eccłasticas presertim
quȩ fidei nonofficiant ita obserua.¬
das. ut amaioribus traditȩ sunt. nec aliarũ
consuetudinem aliarum contrario more
subuerti Atq utinam omnicenpore ieui¬
nare possimus. Quod inactibus apostolorũ
diebus pentecosten & die dominico. aposto¬
lum paulum & cum eo credentes fecisse
legunus: nec tamen manicheş hereseos ac¬
cusandi sunt. cum carnalis cybus prefer¬
ri non debuerit spiritali: Oucharistiam quo¬
q absq condemnatione nr̃i. Q ꝑungente con¬
scientia semper accipere: & psalmistam audi¬
re dicentem. Gustate & uidete qm̃ suauis
est dominus : et cum eocanere. Sructauit cor
meum uerbum bonum: Nec hoc dico quofes¬
tis ddiebus ieumandum putem: q. contextas
quinquaginta dieb ferias auferam: Sed u¬
na queq prouintia abundet in sensu suo: &
precepta maiorum leges apostolicas arbi¬

Expanded text:
uariis auctoribus edidere-, sed ego iluariis auctoribus edidere-, sed ego illud breuiter te admonendum puto, traditiones ecclesiasticas — praesertim quae fidei non officiunt - ita obseruandas, ut a maioribus traditae sunt, nec aliarum consuetudinem aliarum contrario more subuerti. atque utinam omni tempore ieiunare possimus, quod in Actibus apostolorum diebus pentecostes et die dominico apostolum Paulum et cum eo credentes fecisse legimus — nec tamen Manicheae hereseos accusandi sunt, cum carnalis cibus praeferri non debuerit spiritali -, eucharistiam quoque absque condemnatione nostri et pungente conscientia semper accipere et psalmistam audire dicentem: gustate et uidete, quam suauis est dominus, et cum eo canere: eructuauit cor meum uerbum bonum! nec hoc dico, quo festis diebus ieiunandum putem et contextas quinquaginta diebus ferias auferam, sed unaquaeque prouincia abundet in sensu suo et praecepta maiorum leges apostolicas arbi
Abbreviated transcription (Latin):
falsus adte rumor pertulit ame esse trã¬
slata: quia nec otii nec uirium est. tan¬
tas res eadem in alteram linguam expͥ¬
mere uenustare Origenis ꝙ sancti di¬
dimi pauca transtulimus. Uolentes nr̃is
exparte ostendere. quid greca doctrina
retineret: Canonem ebraice ueritatis ex¬
cepto pentateuco quem nunc in mani¬
bis habeo: ꝑueris tuis & notariis dĩs¬
cribendum dedi: Septuagnita interpre¬
tum editionem. E te habere non dubito
& ante annos plurimos diligentissime
ȩmendatam. studiosis tradidi Nouum
testamentum: grecȩ reddidi auctorita¬
ti Ut enim ueterum librorum fides.
ae hebreis uoluminibus examinanda ẽ:
ita uouorum. grecisermonis normam
desiderat: Desabbato quod queris utrũ
iciunandum sit. & de eucharistia anac¬
cipienda cotidie quodromania ȩccła &
hispaniȩ obseruare perhibentur: Scrip¬
sit quidem & hẏppolitus uir disertis¬
simus. carptim q diuersi auctores in

Expanded text:
falsus ad te rumor pertulit a me esse tranfalsus ad te rumor pertulit a me esse translata, quia nec otii nec uirium est tantas res eadem in alteram linguam exprimere uenustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus uolentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. canonem Hebraicae ueritatis excepto octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis describendum dedi-septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito — et ante annos plurimos diligentissime emendatum studiosis tradidi. nouum testamentum Graecae reddidi auctoritati. ut enim ueterum librorum fides de Hebraeis uoluminibus examinanda est, ita nouorum Graeci sermonis normam desiderat. De sabbato quod quaeris, utrum ieiunandum sit, et de eucharistia, an accipienda cotidie, quod Romana ecclesia et Hispaniae obseruare perhibentur, scripsit quidem et Hippolytus, uir disertissimus —-{\' in carptim diuersi auctores in
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscamus thesauros absconditos.
quos ne ᷤ fur possit suf fodere. nec
latro iuolentus eripere: Opuscula
mea quȩ non siti merito. sed bonita¬
te tua desiderare te dicis ad describen¬
dum homunbus tuis dedi: & dĩscripta
uidi incartaceis codicibus : ac frequent̃¬
admonui. ut conferrent diligentuus &
emendarent: Ego enim tanta uolumina
prefrequentia commeantium & pere¬
grinorum turbis relegere non potui:
& ut ipsi probauere presentes. longno
tentus Iti cominodo. iux diebus quadra¬
gensimȩ quibus ipsi proficiscebantur.
respirare cepi. Onde si paragrammata
reppereris. uel minus aliqua descripta
sunt que sensim legentis impediant:
slon iichi debes imputare. Sedtuis. &
in peritiȩ notariorum librariorum que
in euriȩ. qui scribunt non quod in ueni¬
unt. Sed quod intellegunt : & dum alie¬
nos errores emendare intuntur. osten¬
dunt suos Porro iosephy libros. q san¬
ctorum papiȩ & poli carpi uolumina.

Expanded text:
cognoscamus thesauros absconditos, cognoscamus thesauros absconditos, quos nec fur possit suffodere nec latro uiolentus eripere. Opuscula mea, quae non sui merito, sed bonitate tua desiderare te dicis, ad describendum hominibus tuis dedi et descripta uidi inadmonui, ut conferrent diligentius, et emendarent. Ego enim tanta volumina prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui, et ut ipsi probavere praesentes, 434 longo tentus incommodo, vix diebus Quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. Unde si paragrammata repereris, vel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis impediant, non mihi debes imputare, sed tuis, et inperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non, quod inueniunt, sed, quod intellegunt, et, dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. porro Iosephi libros et sanctorum Papiae et Polycarpi uolumina