comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eli autẽ erat se¬
nex ualde: et au¬
diuit onña que faciebãt
filii sui uniuerso israeli. ⁊
quomodo dormiebant cũ
mulierib q̃ obseruabant
ad hostiũ tabernaculi: et
dixit eis. Quare facitis
res huiuscemodi: quas ego
audio res pessimas aboi
populo. Nolite filii mei.
Non enĩ est bona fama quã
ego audio. ut tras gredi
fãciatis ppłm dñi. Si pec¬
cauerit uir ĩ uirũ. plasari
ei potest deus. Si autem
ĩ deũ peccauerit uir: quis o¬
rabit pro eo. Et non audie¬
rũt uocem patris sui. quia
uoluit dñs occidere eos. Puer
autẽ samuel proficiebat
atq crescebat. ⁊ placebat
tam eo qm homĩb. Tu¬
uir dei adleli. et
ait ad eũ. hec dicit dñs.
Nũquid nõ aꝑte reuelatꝰ
sũ domni prĩs tui cũ esset
ĩegipto ĩ domo pharaoĩs.
Et elegi eũ ex omĩb tribu¬
bus israel michi ĩ sacerdo¬
tem. ut ascenderet ad al¬
tare meũ. et adoleret m
in censũ. et portaret epho
coram me. et dedi domui
patris tui oĩa de sacrificiis

Expanded text:
eli autem erat senex valde et audivit omnia quae faciebant filii sui universo Israheli et quomodo dormiebant cum mulieribus quae observabant ad ostium tabernaculi et dixit eis quare facitis res huiuscemodi quas ego audio res pessimas ab omni populo nolite filii mi non enim est bona fama quam ego audio ut transgredi faciatis populum Domini si peccaverit vir in virum placari ei potest Deus si autem in Domino peccaverit vir quis orabit pro eo et non audierunt vocem patris sui quia voluit Dominus occidere eos puer autem Samuhel proficiebat atque crescebat et placebat tam Deo quam hominibus vvir Dei ad Heli et ait ad eum haec dicit Dominus numquid non aperte revelatus sum domui patris tui cum essent in Aegypto in domo Pharaonis et elegi eum ex omnibus tribubus Israhel mihi in sacerdotem ut ascenderet altare meum et adoleret mihi incensum et portaret ephod coram me et dedi domui patris tui omnia de sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
homines propter pñtis
honoris gloriam: terrem
regis sui natalẽ diem tã¬
ta apparitione suscipiĩt.
qua nos accurationẽ e¬
terni regis nostri ihesu-
christi natalem suscipere
dxmus. Qui pro deugci¬
oe nr̃a non nobis tẽpo¬
raem largietur gloriam
serternã: nec terreni ho-¬
nos administrationẽ da¬
bique successore finitur.
sedelestis ĩ perii dignita¬
tenque non habet succes¬
sorci. Qualis autẽ nrã¬
remineratio sit futura

Expanded text:
homines propter praesentis honoris gloriam terreni regis sui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem remuneratio nostra sit futura,
Abbreviated transcription (Latin):
t ut mirabilius
loquar: nõ alia
plane ꝙͣ que nata est de
maria. et passa ĩcruce et
resurrexit de sepulcro. et¬
ipsa est. Et ideo caro christi
est. que pro mũdi uita ad¬
huc hodie offertur. Et cũ
digne percipitur: uita uti¬
q eterna ĩ nobis reꝑatur.
Panẽ quidẽ istũ sumimꝰ

Expanded text:
 ut mirabilius loquar, non alia plane, quam quae nata est de Maria, et passa in cruce, et resurrexit de sepulcro; hipsa est. Et ideo Christi caro est, quae pro mundi vita adhuc hodie offertur, et, quum digne percipitur, vitam utique aeternam in nobis operatur. Panem quidem istum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
otidie eucaristie
cõmunionẽ asci¬
tor. Si tamen mens in
affectu peccandi non sit.
Nam habentẽ ad huc uolũ¬
tatẽ peccandi. grauari ma¬
gis dico eucharistie percep¬
tione quã purificari. Et
ideo ꝙͣuis quis ꝓpeccato
mordeatur: tamen de cete
uolũtatem: et coĩcaturus
satisfaciat lacrimis ⁊ or̃oi¬
bus. ⁊ confidens de dñi mi¬
sericordia. accedat ad enca¬
ristiam ĩ trepidus ⁊ securꝰ
Sed hoc de illo dico: quem
mortalia pctã nõ grauãt.

Expanded text:
t, eucharistiae communionem percideo et hortor: si tamen mens in affectu peccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de cvoluntatem, communicaturus satisfaciat lacrymis et orationibus, et confidens de Dei misericordia accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi per turbam que ex quĩ¬
qz panibus saciata est.
populus sublege ueteris
testamenti positus esse de¬
signatur qui quinq li¬
bros moysi ad suam cru¬
ditionem accepit: hic au¬
tem per turbam que ex
septem panibus reficitur.
multitudo fidelium que
per gratiam noui testa-¬
menti quotidie pascitur
designatur. Hanc turbã
pascendam preuiderat: cũ
dicebat. Denient ad eui
ommes gentes. et ibunt
populi multi et dicent.
Domus iacob. uenite et¬

Expanded text:
ibi per turbam, quae ex quinibi per turbam, quae ex quinque panibus satiata est, populus sub lege Veteris Testamenti positus esse designatur, qui quinque libros Moysi ad suam eruditionem accepit: hic autem per turbam, quae ex septem panibus reficitur, multitudo hominum fidelium, quae per gratiam Novi Testamenti quotidie pascitur, designatur. Hanc turbam no pascendam praeviderat, cum dicebat: « Venient ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Domus Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
ominus iesus
christus deus an¬
te secula. et homo factus
in fine seculorumrita sua
opera temperare digna¬
tus est ut in uno ecdẽq
miraculo se uerum deũ
et uerum hominem esse
declararet. Quod in hui
lectionis serie cito cogno¬
scimus:si hanc diligent
consideremus. Q enm
supra turbam esurientẽ
misericordia mouetur.
humane compassionis
est indicium. E autem
de septem panibus qua¬
tuor milia hominum re¬
ficit diuine potestatis est
declaratio. Nec putandũ
est hanc candẽ esse lecti¬
onem ubi alii cuangeli¬
ste de quinqz panibus
quinq milia hominum
saciatos fuisse referunt:
quia ibi discipuli domi¬
num cõmonent ut di¬
mittat turbas emere q̃
sibi necessaria sunt. Hic
autem dominus supra
turbam esurientẽ mĩa¬
bi quinqz panes: hic
septem fuisse me-¬
morantur. Ibi ordea cet:
non declaratur. Ibi quĩ¬
q milia hominũ de quĩz
panibus saciata sunt. hic
de septem panibus qua¬
tuor milia refecta. Ibi
supra fenum discubuerũt
hic super terram. Unde

Expanded text:
ominus Jesus Christus Deus ante saecula, et homo factus in fine saeculorum, ita sua opera temperare dignatus est, ut in uno eodemque miraculo se verum Deum, verumque hominem esse declararet. Quod in hujus lectionis serie cito cognoscimus, si hanc diligenter consideremus. Quod enim super turbam esurientem misericordia motus dicitur, humanae compassionis est indicium: quod autem de septem panibus quatuor millia hominum reficit, divinae potestatis est declaratio. Nec putandum est, hanc eamdem esse lectionem, ubi alii evangelistae de quinque panibus quinque millia hominum satiata fuisse referunt: quia ibi discipuli Dominum commonent, ut dimittat turbas emere quae sibi necessaria sunt, hic autem Dominus supra turbam esurientem misbi quinque panes, hic septem fuisse memorantur: ibi hordeacei, non declaratur: ibi quinque millia hominum de quinque panibus satiati sunt, hic de septem panibus quatuor millia refecta: ibi supra fenum discubuerunt, hic super terram. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
auce his dedit deus scientiã
et disciplinã ĩ dĩ libro et sa¬
piẽcia: danieli aũt ĩtelligẽ¬
rent᷑: ĩ troduxit eos p̃positus
ennuchorũ ĩ conspeitu nabua¬
fuisset rex: nõ sũt ĩ¬
uẽti tales de uniuersis ut
danel anamas misael et
azarias. Et steterũt ĩ con¬
spectu irgis: et cẽ uerbũ sa¬
piẽtie ⁊ itellectus quod scisc¬
tatus est abeis rex: ĩuenit
eis decuplũ super cũctos art¬
olos ⁊ mages qui erãt in
uniuerso regnoeius ffuit
autẽ daniel uiq ad ãnũ pͥ¬
mũ cyri regis. In ãtio scdõ
regni nabuchodonosor ui¬
dit nabuchodonosor somp¬
niũ: et conterritus est spũs
eius: et sõpniũ eius fugit

Expanded text:
autem his dedit Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia, Danieli autem intelligenroduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabufuisset rex non sunt inventi de universis tales ut Danihel Ananias Misahel et Azarias et steterunt in conspectu regis et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatus est ab eis rex invenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum primum Cyri regis in anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium et conterritus est spiritus eius et somnium eius fugit
Abbreviated transcription (Latin):
regi. Et dixit damel ad ma¬
la sar quẽ constituerat prĩ¬
ceps eunuchoꝵ sr̃ damelẽ
ananã misaclẽ ⁊ azariã.
Tenta nos obsecro seruos
tues dieb decẽ: ⁊ dentur no¬
bis legumina ad uescendũ
et aqua ad bibendũ. et con¬
tẽplare uultus nrõs ⁊ uull
puerorũ qui uescũtur cibo
regio: et sicut uideris. facies
ui audito sermoẽ
hunscemedi. tem-¬
ptauit cos dieb decẽ. Post

Expanded text:
ixit Daniel ad Malassar, quem constituerat princeps eunuchorum super Danielem, Ananiam, Misaelem, et Azariam, Tenta nos, obsecro, servos tuos diebus decem, et dentur nobis legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum: Et contemplare vultus nostros, et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio: et sicut videris, facies ui audito sermone hujuscemodi, tentavit eos die
Abbreviated transcription (Latin):
stẽti coram te hic orans
dum̃ pro puero isto. Oraui
et dedit michi dñs peticio¬
nem meã. quã postulaui
eũ. Iocirco et ego cõmoda¬
ui eũ dño. cunctis dieb
quib fuerit accõmodatꝰ
dño. Et adorauerũt ibi
dominũ. ⁊ orauit anna¬

Expanded text:
steti coram te hic orans Dominum. Pro puero isto oravi, et dedit mihi Dominus petitionem meam quam postulavi eum. Idcirco et ego commodavi eum Domino, cunctis diebus quibus fuerit accommodatus Domino. Et adoraverunt ibi Dominum. Et ora
Abbreviated transcription (Latin):
te uero cum
quĩgentorũ
esset annorũ
genuit sem. cham. ⁊ iaphet.
Cũqz cepissent homines
multiplicari super terrã:
et filias procrrassent. uidẽ¬
tes filii dei filias hominũ qd̃
essent pulchre. acceperunt
uxores sibi ex omnibz quas
clegerant. Dixitqz deus. Nõ
permanebit spũs meus in
homine ĩ eternũ: quia saio
est. Erũcq dies illo centũ

Expanded text:
e vero cum quingentorum esset annorum genuit Sem et Ham et Iafeth cumque coepissent homines multiplicari super terram et filias procreassent videntes filii Dei filias eorum quod essent pulchrae acceperunt uxores sibi ex omnibus quas elegerant dixitque Deus non permanebit spiritus meus in homine in aeternum quia caro est
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem de genere chanaã.
sed uade ⁊ profiscicere in
mesopotamiã syrie ad
domũ bathuel prĩs mrĩs
tue. et accipe tibi inde uxo¬
rem de filiabus laban a-¬
uũculi tui. Deus autem
ommpotens benedicat tibi.
et crescere te faciat. atqz mul¬
tiplicet: ut sis ĩ turbas pplõꝵ.
Et det tibi benedictiꝯ̃es abra¬
le et semii tuo post te. ut
possideas terrani peregrina¬
tionis tue. quã pollicitus
ũq dimisisset eñ
ysaac. pro¬
fectus peruenit ĩ mesopo cha¬
miam syrie. ad laban filiũ
bathuel syri. frẽm rebecce
matris sue. Uidens autem
esau quod benedirisset pater
suus lacob. et misisset eñ ĩ
mesopothanuã sprie. ut ĩde
uxorem duceret. et quod pꝰ
bruedictionẽ precepisset ei
dicens. Non accipies cõui¬
gem de filiab chanaan.
quodq obediens iacob pa¬
rentibus siuis isset ĩ syriam.
probuns quoqz quod non
libenter aspiceret pater suꝰ
maclem. et duxit uyorem:
absq his quas prius habe¬
bat. melech filiã ismaelis
filii abraham sororem na¬

Expanded text:
em de genere Chanaan; sed vade, et proficiscere in Mesopotamiam Syriae, ad domum Bathuel patris matris tuae, et accipe tibi inde uxorem de filiabus Laban avunculi tui. Deus autem omnipotens benedicat tibi, et crescere te faciat atque multiplicet, ut sis in turbas populorum; et det tibi benedictiones Abraham et semini tuo post te, ut possideas terram peregrinationis tuae quam pollicitus ue dimisisset eum Isaac profectus venit in Mesopotamiam Syriae ad Laban filium Bathuel Syri fratrem Rebeccae matris suae videns autem Esau quod benedixisset pater suus Iacob et misisset eum in Mesopotamiam Syriae ut inde uxorem duceret et quod post benedictionem praecepisset ei dicens non accipies coniugem de filiabus Chanaan quodque oboediens Iacob parentibus isset in Syriam probans quoque quod non libenter aspiceret filias Chaahelem et duxit uxorem absque his quas prius habebat Maeleth filiam Ismahel filii Abraham sororem Na
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Nercẽnarius autẽ
et qui non est pastor cuiꝰ
non sũt oues proprie. ui¬
det lupũ uemientem. et di¬
mittit oues ⁊ fugit. Non
pastor. sed mercennarius
uocatur. qui nõ ꝓ amore
ĩtimo oues dũicas sed ad
temporales mercedes pas¬
cit. Mertẽnarius quippe
est qui locũ quidẽ pastoris
tenet: sed lucra aĩaꝵ non
querit. terrenis cõmodis
ĩ hiat. honore prelationis
gaudet. temporalib lucris
pascitur. ĩ pensa sibi ab̾ lõ¬
bus reuerencia letatur.

Expanded text:
autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae videt lupum venientem, et dimittit oves et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, quia non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit. Terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mzarias. Et ĩ posuit eis pre¬
positus cumichorũ nosa:
danieli balthasar. ananie.
sidrac. misaeli misas. ⁊ aza¬
rie abdenago. Proposuit¬

Expanded text:
icamus. Et imposuit eis praepositus eunuchorum nomina, Danieli, Balthasar: et Ananiae, Sedrach: Misaeli, Misac: et Azariae, 625 Abdenago. Non s
Abbreviated transcription (Latin):
sa ĩtulit ĩ domũ thesauri
dei sui. Et ait rex affauez
preposito eumichorũ ut in¬
troouceret de filiis isrł et de
semine regio. et tuãnorũ
pueres ĩquibz nulla esset
macula: decoros forma et
cruditos oĩ sapiẽtia cautos
sciẽcia ⁊ doctos disciplina.
et qui possẽt stare ĩ palacio
regio: ut deceret eos licteras
et liguã chaldeorũ. Tu ãt.¬
t constituit lctõ nͣ.

Expanded text:
thesauri Dei sui. Et ait rex Asphanaz praeposito eunuchorum, ut introduceret de filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, pueros, In quibus nulla esset macula, decoros forma, et eruditos omni sapientia, cautos scientia, et doctos disciplina, Et qui possent stare in palatio regis, ut doceret eos litteras, et linguam Chaldaeorum. Et constituit
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ dubitando uulnerũ
cicatrices tetigit. et de nr̃o
pectore dubiẽtatis uulmus
amputauit. Ad ĩ sinuan¬
dam quoq ueritatẽ dnice
resurrectionis. notandũ
nobis est quid lucas refe¬
rat dicens. Cõnescens pre¬
cepit eis: ab ilxrosolimis
ne discederent. Et post pau¬
sa. Uidentibus illis eleua

Expanded text:
m dubitando vulnerum cicatrices tangeret, de nostro pectore dubietatis vulnus amputaret. Ad insinuandam quoque veritatem dominicae resurrectionis notandum nobis est, quid Lucas subjungat dicens: Et convescens praecepit eis, ab Jerosolymis ne discederent. Et post pauca: Vident
Abbreviated transcription (Latin):
dauid clara adhuc die. iu¬
rauit daud dicens. Hec fa-¬
ciat michi deus. et hec addat
si ante occasũ solis gustane
et placuerunt eis cuncta q̃
fecit rex ĩ conspectu oĩs pplĩ.
Et cognouit om̃e uulgus
et uiiuersus israel in die
illa: qm̃ non accũ fuisset
a rege ut occideretur abner
filius ner. Dint quoq iex
ad seruos suos. Nu ignoratis
qm̃ princeps et marimus
secidit hodie ĩ isrł . Ego ãt ad¬
huc delicat Nunctus rex. Por¬
ro uiri isti filii sarnie duri
cienti malũ. iuxta malici¬
udint autẽ isbo
seth filius saul ꝙ
cecidisset abner ĩ hebron. Et
dissolute sunt manus eiꝰ
oĩs q israel ꝑturbatus est.
Duo aucẽ uiri principes
latronũ erant filio saul: no¬
men un banaa: et nomẽ
alteri rechab filii rẽmon be¬
rochite de filiis beniamin.
Si quidẽ et beroth reputata
est ĩ benianun. Et fuger̃t
berothite ĩ gethaim: fuerũt¬
q ibi aduene usq ad tẽpꝰ
illud. Erat autẽ ion athe
filio saul filius debilis pedi¬

Expanded text:
David, clara adhuc die, juravit David, dicens: Haec faciat mihi Deus, et haec addat, si ante occasum solis gustaveret placuefecit rex in conspectu totius populi et cognovit omne vulgus et universus Israhel in die illa quoniam non actum fuisset a rege ut occideretur Abner filius Ner dixit quoque rex ad servos suos num ignoratis quoniam princeps et maximus cecidit hodie in Israhel ego autem adhuc delicatus et unctus rex porro viri isti filii Sarviae duri cienti malum iuxta malitiivit autseth filius Saul, quod cecidisset Abner in Hebron: et di solutae sunt manus ejus, omnisque Israel perturbatus est. Duo autem viri principes latronum erant filio Saul, nomen uni Baana, et nomen alteri Rechab, filii Remmon Berothitae de filiis Benjamin: siquidem et Beroth reputata est in Benjamin: et fugerunt Berothitae in Gethaim, fueruntque ibi advenae usque ad tempus illud. Erat autem Jonathae filio Saul filius debilis pedi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ muliere adolescencie
tue. Cerua karissima: ⁊
gratissimus hinmilis.
Bbera tua ĩ ebrient te oĩ
tempore. et ĩ amore eius
delectare iugiter. Quarẽ
seduceris fili mi ab aliena:
et fouenis ĩ simi alterius.
Respicit dñs uiam homĩs:
et omnes gressus eius. con¬
siderat. Iniquitates sue ca¬
puit ĩ piũ. et funib ꝑtõrũ
suorũ conltringitur. Ipse
morietur. quia nõ habuit
disciplinã: et ĩmultitudĩe
stulticie sue decipietur. Tu.¬

Expanded text:
cum muliere adolescentiae tuae: Cerva charissima, et gratissimus hinnulus. Ubera ejus inebrient te omni tempore, in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris, fili mi, ab aliena. et foveris in sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus ejus considerat. Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur. Ipse morietur, quia non habuit disciplinam. et in multitudine stultitiae suae decipietur.
Abbreviated transcription (Latin):
edes eius descen¬
dunt ĩ mortem:
et ad ĩ feros gressus eis
penetrant. Per semitai
uite non ambulant: uagi
sũt gressus eius et ĩ uesti¬
gabiles. Nũc ergo fili
audi me: et ne recedas a
uerbis oris mei. longe fac
ab ea uiam tuã: et ne ap¬
propinques foribus domꝰ
eius. Ne des alienis honorẽ
tũ: et annos tuos crudeli
Ne forte ĩpleantur extranci
uirib tuis: et labores tui
sint ĩ domo aliena. et ge¬
mas ĩnouissimis quãdo
cõ sumps cris carnes tuas
et corpus tuũ et dicas. Cur
detestatus sũ disciplinam
et ĩ crepationibz non acqui¬
euit cor meũ. Nec audiui
uocem docentiũ me: ⁊ ma¬

Expanded text:
edes ejus descendunt in mortem, et ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam vitae non ambulant, vagi sunt gressus ejus, et investigabiles. Nunc ergo, fili, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea viam tuam, et ne appropinques foribus domus ejus. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli. Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes tuas, et corpus tuum. Et dicas: Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, Nec audivi vocem docentiu
Abbreviated transcription (Latin):
i lacus int̾ flu¬
cute iordane. cen¬
tum quadragnita stadiis
in longitudincm. et qua¬
dragiñta extrnditur in la¬
titudinem. Quia ergo sta¬
gnum siue mare prescns
scculum designat: dominus
secus mare stat. postqͣ uite
labrntis mortalitatem de¬
uinccns. in ea qua passus
est carne stabilitatem per¬
petue quictis adiit. Tur¬
barum conuentus ad cum
gentium in fide concurrẽ¬
tium typus est. de quibus
yseuas. Et fluent inquit
ad cum omnes gentes. et
ibunt populi multi et di¬
ceut. uenite ascendamus
ad montem domni. Et
uidit duas naues stantes
sccus stagnum. Duc na¬
ues secus stagnum posite.
circũcisionem et prepͥutiũ
figurant. Quas uene iesus
uidisse perhibrtur: quia ĩ
utreqz populo nouit dñs
qui sunt cius. corumq cor
a fluctibus scculi hunis ad
future uite tranquillitatẽ
quasi ad solliditatem lit¬
toris uidendo. hoc est misc¬
ricorditer uisitando pro¬

Expanded text:
i lacus interfluente Jordane centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando pro
Abbreviated transcription (Latin):
maceco qui primus regna¬
uit ĩgircia egressus de terra
ccchim: dariũ regẽ persarũ
et medorũ. ⁊ constituit prelia
multa: et obtinuit oñn mu¬
niciones. et ĩterfecit reges tĩe.
Et pertransiit usq ad fines
terre: et accepit spolia multi¬
tudĩs gentiũ: et siluit terra
ĩ conspectu eius. Et congrega

Expanded text:
us regnavit in Graecia, egressus de terra Cethim, Darium regem Persarum atque Medorum, constituit praelia multa, et obtinuit omnium munitiones et interfecit reges terrae et pertransiit usque ad fines terrae, et accepit spolia multitudinis gentium, et siluit terra in conspectu ejus, et c
Abbreviated transcription (Latin):
rit. et angelorũ festinitas
ertitit. quia nos reuocando
ad celestia. corũ numerũ
ĩpleuit. in sua ergo ac no¬
stra festiuitate angelus al
bis uestibus apparuit: qr
dũ nos per resurrectionẽ dñi¬
cam ad superna reducimur:
celestis patrie dãna reparan¬

Expanded text:
xit, et angelorum festivitas xit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelis in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparan
Abbreviated transcription (Latin):
ueminus. Ille autẽ mulie¬
res angelez bident que cũ
aromatibus uenerunt qr
uidelicet ille mentes super¬
nos ciues aspiuũt: que
cũ uirtutũ odoribus ad deũ
per sancta desideris profi¬
Otandũ uero sio¬
bis est: quid nam sit quod
in dextris sedere angelus cer¬
nitur. Quid nãq ꝑ sinistrã.
nisi presens uita. Quid ue¬
ro ꝑdexteram. nisi perpetua
uit̾a signatur. Unde scrip¬
tũ est. leua eius sub capite
meo: et dextera illius am¬
plexabitur me. Quia igi¬
tur redemptor nr̃ iam pre¬
sentis uite corruptionem
transierat: recte angelus
qui nũciare perhennẽ uitã¬
cuis uenerat. ĩ dextera sedeba
in stola candida cos¬
ꝑtꝰ apparuit: quia fe¬
stuuitatis nostre gaudia
nũciauit. Candor et eñi
uestis: splendorẽ nr̃e denũ¬
ciat solẽnitatis. Nostre di¬
cemus. an sue: Sed ut fa¬
teamur ueriꝰ. et sue dicamꝰ
et nostre. Illa quippe redemp¬
toris nostri resurrectio: et
nostra festiuitas fuit. quia
nos ad ĩ mortalitatẽ redu¬

Expanded text:
venimus. Illae autem mulieres angelos vident quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae cum virtutum odoribus ad Dominum per sancta desideria profiotandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens? Quid vero per dextram nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat solemnitatis: Nostrae dicamus an suae? sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae, illa quippe redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem redu
Abbreviated transcription (Latin):
mõtes ange qui st̾ asuustro
cilicie: ascenditq oĩa castel¬
la eox: et obtinuit omnẽ
munitionẽ Effregit autẽ
ciuitatẽ opimatissimã me¬
lochi. predauit q om̃s silios
tharsis: et filios ismael qui
erant contra faciẽ deserti: et
ad anstrũ terre celcon. Et
transunt eufraten ⁊ uenit ĩ
mesopothanuã: et fregit õs
ciitates excelsas que erãt
ibi atorrente mãbre usq¬
quo ꝑueniatur ad marr
et occupaiit terminos eius
acilicia usq ad fines ia-¬
phet. qui llĩt ad austrũ.
adduxit q omnes filios
madian ⁊ et predauit cẽz
locupletacionẽ eoꝵ. om̃s¬
q resistenstes sibi occidit
ĩore gladii. Et pꝰ hec descẽ¬
dit ĩcãpo damasti ĩ dieb
messis: et succendit oĩa
sata. om̃sq arbores ⁊ ui¬
neas fecit ĩcidi. et cecidit
timor illius super om̃s
ĩhabitantes terrã. Tu¬

Expanded text:
montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitque omnes filios Tharsis, et filios Ismael  Al. Israel, qui erant contra faciem deserti, et ad austrum terrae Cellon. Et transivit Euphratem, et venit in Mesopotamiam: et fregit omnes civitates excelsas, quae erant ibi, a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare: et occupavit terminos ejus, a Cilicia usque ad fines Japheth, qui sunt ad austrum. Abduxitque omnes filios Madian, et praedavit omnem locupletationem eorum, omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii. Et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis, et succendit omnia sata, omnesque arbores et vineas fecit incidi: et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram.
Abbreviated transcription (Latin):
nde ⁊ ĩquisitus doꝰ
enuimeratis potẽ¬
cie sue miraculis: de mor¬
tis sue protinus hũilitate
respondit dicens. Ceti ui¬
dent. claudi ambulant.
ieprosi mũdantur. Surdi
audiũt. mortui resurgũt.

Expanded text:
nde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui
Abbreviated transcription (Latin):
ei sermo dm̃i. Et adiccit doꝰ
nuel. Qui consurgẽs abiis
ad heli: et ait. Ectẽ egoq
uocasti me. Intellexit ergo
leli. quia dũs bocaret pnci
et ait ad samuel. Dade et
dormi. et si deinceps uocaue¬
rit .te. dices. loquere dñe. qr
audit seruus tuus. Tu ãt.¬

Expanded text:
ei sermo Domini et adiecit Dominus ertio qui consurgens abiit ad Heli et ait ecce ego quia vocasti me intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum et ait ad Samuhel vade et dormi et si deinceps vocaverit te dices loquere Domine quia audit servus tuus a
Abbreviated transcription (Latin):
uer autem sa¬
muel ministra¬
bat dño coram
leli: et sermo diũ erat precio¬
sus. In diebus illis nõ erat
uisio manifesta. ffactũ est
ergo ĩ dic quadã heli iacebat
ĩ lectulo suo: et cculi euis ca

Expanded text:
uer autem Samuel ministrabat Domino coram Heli, et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis, non erat visio manifesta. Factum est ergo in die quadam, Heli jacebat in lecto suo et
Abbreviated transcription (Latin):
samuel. Qui respondẽs ait.
Ecce ego. Et cucurrit ad leli.
et dixit. Ecte ego. uocasti eĩ
me. Qui dixit. Non uocaui¬
te filii. Reuertere ⁊ dormi. et

Expanded text:
Samuel. Qui respondens ait: Ecce ego. Et cucurrit ad Heli et dixit: Ecce ego: vocasti enim me. Qui dixit: Non vocavi; revertere et dormi. Et
Abbreviated transcription (Latin):
corũ cecus luncu
recipit. ut qui celestis miste¬
rii uerba nõ caperẽt. tes ad
fidẽ celestia fita solidarent.
cationẽ nobis aliquid ĩnãt
Opera quippe cius ⁊ per potẽ¬
ciã aliud ostendũt. et per mi

Expanded text:
os caecus lumen recipit, ut qui coelestis mysterii verba non caperent, eos ad fidem coelestia facta solidarent. cationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et p
Abbreviated transcription (Latin):
superne lucis ignorãs. dampp¬
natioĩs sue tenebras patitur.
sed tamẽ per redẽptoris sui.
presenciã illiũatur. ut in¬
terne lucis gaudia iam pr
desideriũ uideat atq ĩuia
bite boni operis gressus po¬
nat. Notandũ ucto est. qued
cũ iesus Merico appropĩqua¬
re dicitur: cecus illumĩatur.
Arrico quippe: luna ĩterpre¬
tauir. luna autẽ ĩ sacro elo¬
quio. pro defectu ponitur car

Expanded text:
is ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. 2. Notandum vero est quod cum Jesus Jericho appropinquare dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe luna interpretatur, luna autem in sacro eloquio pro defectu car
Abbreviated transcription (Latin):
Egnũ celorũ prĩ¬
familias simile
dicitur. qui ad excolendã
uineam suã operarios cõ¬
duxit. Quis uero patrisfa¬
milias similitudinẽ rectiꝰ
fenet. quã conditor nr̃ qͣ
regit quos condidit. et e¬
lectos suos sic ĩ hoc mũdo
possidet. quasi subiectos doꝰ
ĩ domo. Qui habet uineã
uniuersam scilicet ecclesiã:
que ab abel iusto. usq ad
ultimũ electũ qui ĩfine
mũdi nasciturus ẽ: quot
sanctos protulit. quasi tot
palmites misit. Tu autẽ.¬
paterfamilias ad
excolendam uineã suam-
mane. hora tercia. serta.
nona. et undecima. opera¬
rios conduxit. quia amũ¬
di huius ĩicio usq ad fi¬
nem. ad erudiendam ple¬
bem fideliũ predicatores
congregare non desistit.
Nanc et enĩ mũdi. fuit
ab adam usq adnce. Ho¬
ra uero tercia: ad noe usq
ad abraham. Sexta quoq
ab abraham usq ad moy¬
sem. Nona autẽ. amoyse
usq ad aduentũ dm̃. Son¬
decima uero ab aduentu

Expanded text:
egnum coelorum patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet, quam conditor noster, qui regit quos condidit et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo; qui habeat vineam, universam scilicet Ecclesiam, quia ab Abel justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi venturus est, quot sanctos protulit qua si tot palmites misit. Hpaterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero, ab adventu
Abbreviated transcription (Latin):
dam ergo dñs ple¬
bem suã quasi ad excolen¬
dam uineã suã nullo tẽ¬
pore destitit operarios mit¬
tere. quia et priꝰ ꝑ pũarchas
et post modũ per legis docto¬
res et prophetas. ad extre¬
mũ bero per apostolos. dũ
plebis sue mores excoluit.
quasi per operarios ĩ binee
cultura laborauit.
Quãius ĩ quolibet medulo
uel mensura. quisquis cũ
fide recta bone actionis ex¬
titit. huius uinee operariꝰ

Expanded text:
dum ergo plebem suam Dominus quasi ad excolendam vineam suam nullo tempore destitit operarios mittere. Quia et prius per patres, et post modum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero per apostolos, dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis in quolibet modulo vel mensura quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit, hujus vineae operarius
Abbreviated transcription (Latin):
cet mũdũ. sed ut saluetur
mũdus per ipsũ. Ergo quã¬
tũ est ĩ medico. sanare urĩt
egrotũ. Ipse se ĩterimit:
qui precepta medici obser¬
uare non uult. Uenit sal¬
uator ad mũdũ. Quare
saluator ditus est mũdi
Qui credit ĩ cũ. non iudisa

Expanded text:
um, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi,Qui credit in eum, non judica
Abbreviated transcription (Latin):
sacris literis predicatũ pͥ¬
antixpistũ regnaturũ.
Qui ita tenebras sue pͣ
ĩfundet: ut lumẽ uerita¬
tis nemo pene respiciat.
Et ut caligine propria
operiat mentes hoĩm: ce¬
citatem quãdam spũa¬
et mirũ si diabo¬
lus emittat mi¬
quitatis sue tenebras:
cum ipse sit nox omniũ
peccatorũ. Ad huns igi¬
ginẽ depellendam: uelut

Expanded text:
sacris Litteris praedicatum, prAntichristum regnaturum, qui ita tenebras humano  infundet, ut lucem veritatis nemo pene respiciat, et caligine 7 propria operiens mentes hominum, caecitatem quamdam spirituaec mirum si diabolus emittat iniquitatis tenebras, cum ipse nox sit omnium peccatorum. Ad hujus igiginem depellendam velut
Abbreviated transcription (Latin):
gitur qm̃ post tẽ¬
pus spũalib epul
reficere nos debemus: uide¬
amus quid euangelica
lectio prosequatur. Ait cĩ
dñs: sicut auduimus de
aduentus sui tempore. Si¬
cut fulgur choruscans de sb̃
honũs. Et addidit ĩ conse¬
quẽtibus. In illa nocte ex̃t
duo ĩ lecto uno: unus assu¬
metur. et alter relĩquetur.
Due molentes ĩpistrino:
una assumetur. et una re¬
onct fortasse uos

Expanded text:
gitur quoniam post tempus spiritualibus epulis reficere nos debemus, videamus quid evangelica lectio prosequatur. Ait enim Dominus, sicut audivimus, de adventus sui tempore: Sicut fulgur coruscans de sub hominis. Et addidit in consequentibus: In illa nocte erunt duo in lecto uno, unus assumetur, et unus relinquetur. Duae molentes in pistrino, una assumetur, et una reos fortasse,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt singuli de loco
suo: eliphat. themanites:
et baldati suites:⁊ sophar
na amathites. Condixe¬
rant enim ut pariter ueni¬
entes uisitarent eũ ⁊ con-¬
solarentur. Cũq eleuas¬
sent procul oculos suos.
non sognouerũt eum.
Et ex clamantes plora¬
uerunt: scissis q uestibus
sparserunt puluerem su¬
per caput suũ in celum.
Et sederũt cũ eo ĩ terra
septem diebus et septem
natibus: et nemolcque¬
batur ei uerbũ. Didebãt
enim. dolorem esse uehe-¬
ost hec aperuit iob
os suũ: et male¬
dixit diei suo: ⁊ locutus
est.Pereat dies in qua na¬
tus sum: et nox in qua
dictũ est conceptus est ho-¬
mo. Dies ille uertatur in
tenebras. Non requirat
eũ deus de super: et non il¬
lustretur lumine. Obscu¬
rent eũ tenebre. Numbra
mortis. Occupet eũ caligo:
et ĩ uoluatur amaritudĩe.
Noctem illam tenebrosꝰ
turbo possideat. Non com¬
putef ĩdiebus ãm: nec
numeretur ĩ mensibus.
Sit nox illa solitaria:
nes laude digna. Maledi¬

Expanded text:
enerunt singuli de loco suo Eliphaz Themanites et Baldad Suites et Sophar Naamathites condixerant enim ut pariter venientes visitarent eum et consolarentur cumque levassent procul oculos suos non cognoverunt eum et exclamantes ploraverunt scissisque vestibus sparserunt pulverem super caput suum in caelum et sederunt cum eo in terram septem diebus et septem noctibus et nemo loquebatur ei verbum videbant enim dolorem esse veheost haec aperuit Iob os suum et maledixit diei suo et locutus est pereat dies in qua natus sum et nox in qua dictum est conceptus est homo dies ille vertatur in tenebras non requirat eum Deus desuper et non inlustret lumine obscurent eum tenebrae et umbra mortis occupet eum caligo et invoNoctem illam tenebrosus turbo possideat; non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus. Sit nox illa solitaria, nec laude digna. Maledi
Abbreviated transcription (Latin):
am in telligit ca¬
ritas uestra. quis
est rex regis filii pater.
ille imirum qui per¬
psalmistam ait. Deus
iudicium tuum regi da
et iusticiam tuam filio
regis. Qui fecit nupti¬
as filio suo. Tunc em̃
deus pater filio suo deo¬
nuptias fecit. quando
hunc in utero uirginis
humanc nature con¬
iuuxit. quẽ deun ante
sccula. ficri uolinit homi¬
nem in fine scculoru.
Sed quia ex duabus
personis ficri solet ista
conunctio: absit hoc ab
intellectibus nostris. ut
personam dei et hommis
redemptoris nostri icsu-
christi. ꝙx duabus perso¬
mus uintam. Ex dua¬
bus quippe atq ĩduab
hunc naturis existere di¬
cunus. scd ex duabus per¬
sons compositum credi
ut nefas uitanns. Aper¬
tius igitur atq securius
dici potest. quia in hoc pa¬
ter regi filio iptias fe¬
cit: quo ci per incarnatio¬
nis misterium sanctam
eclesiam sociauit. Ute¬
rus autem genitricis uir¬
ginis. huius sponsi tha¬
lamus fuit. unde et per¬
psalmistam dicitur. in¬
sus procedens de thalamo

Expanded text:
am intelligit charitas vestra quis est iste rex, regis filii pater: ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus pater Deo Filio suo nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus permus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociarus autem genitricis virginis hujus sponsi thalamus fuit, unde Psalmista ait: Isus procedens d
Abbreviated transcription (Latin):
manasar regis assyriorũ.
ĩ captiuitate tamen posit᷑
uiam ueritatis nõ descruit.
Ita ut omnia que habere
poterat quotidie concapti¬
ius fratribus qui erant ex
enis genere ĩ partiret. Cũ¬
qz essẽt iunior omnibz in
tribu neptalim: nichil ta¬
men puerile gessit ĩopere.
Deniq cũ irent ommes ad
uitulos aureos quos ihero¬
boam fecerat rex israel. hie
solus fugiebat consorcia
oĩum: et pergebat ad ihxru¬
salem adtemplũ dñi. et
ibi adorabat dnñi deuni
ifrael: omnia primitiua
sua ⁊ decimas suas fideliter
offerens. ita ut ĩ tertio ãno
proselitis ⁊ aduenis mini¬
straret ommnẽ decimationẽ.

Expanded text:
regis Assyriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, ita ut omnia, quae habere poterat, quotidie concaptivis fratribus, qui erant ex ejus genere, impertiret. Cumque esset junior omnibus in tribu Nephthali, nihil tamen puerile gessit in opere. Denique cum irent omnes ad vitulos aureos, quos Jeroboam fecerat rex Israel, hic solus fugiebat consortia omnium, sed pergebat in Jerusalem ad templum Domini, et ibi adorabat Dominum Deum Israel, omnia primitiva sua et decimas suas fideliter offerens, ita ut in tertio anno proselytis, et advenis ministraret o
Abbreviated transcription (Latin):
quod om̃ib modis approba¬
re contẽdimus. sacrificium
ecclesie duobus confici. duo¬
bus constare. Uisibili elemẽ¬
torũ specie. et ĩ iisibili dñ
nostri iesu christi carne et
sanguie. sacramẽto. et re
sacramenti id est corpore

Expanded text:
quod modis omnibus approbare contendimus, sacrificium Ecclesiae duobus confici, duobus constare: visibili elementorum specie, et invisibili Domini nostri Jesu Christi carne et sanguine: sacramento et re sacramenti, id est corpore
Abbreviated transcription (Latin):
icit nobis dilectis¬
male ipse legitimi temporis
cursus ĩ dicãt: cartacio ta¬
men etiam nostri sermoĩs
ad hibenda est. que auxili¬
ante dño nec ĩutilis sit pi¬
gris. nec onerosa deuotis.
Nam cũ omnẽ obseruan¬
ciam nostrã. ratio istorũ
dierũ poscat augeri. nemo
est ut confido de uobis. qui
se ad opus bonũ nõ gau¬
atura eni nostra
mortalitate mutabilis:
etiam si ad sũma queq
Uirtutũ studia proneha¬
tur. semper tamen sicut
potest habere quo recidat
ita põt habere quo crescat
Et hec est perfectoriuĩ uera
sumant esse perfectos. ne
ab itineris nũdũ finiti
ĩtencione cessantes. ibi
ĩcidant deficiendi piculũ:
ubi proficiendi de posuer̃t
ua ergo nemo
nostrũ dilectissi
tam perfectus et tam sits̃
est. ut perfectior sanctiorq
esse non possit: õs simul
sine differencia graduũ.
sine discretione meritorũ
abhis ad q̃ peruẽĩmus in
ea que nũdũ apprehedimꝰ
pia auiditate curramus.
ut ad mensurã consuetu¬

Expanded text:
icet nobis, dilectismale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaura enim nostra, mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera sumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint a ergo nemo nostrum, dilectissimi, tam perfectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione alienũ. Quicũq
religiose gustauerit corrip¬
tionem sentire nõ poterit.
Illis aqua de petra flurit
tibi sanguis a christo. Illo
adhoram saciauit aqua
eternui. Indeus bibit et
tit: tu cũ biberis sitire nõ
poteris. Et illud ĩ umbra.
hoc ĩueritate. Si illud qd̃
miraris umbra est quãi
istud est cuins umbrã mi¬
raris. Audi quia umbra
est: que apud patres facta
tra. Pxtra autẽ erat ipis
Sed non ĩpluribus corũ.

Expanded text:
ruptione. Quod quicumque religiose gustauerit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad horam satiauit aqua, eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non poteris. Et illud in umbra, hoc in ueritate. Si illud qmiraris, umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta etra; petra autem erat Christus. Sed non in plu
Abbreviated transcription (Latin):
Cognouisti potiora: pocior
est enĩ lux quam umbra.
ueritas quã figura. corpus
actoris. quam mãna de ce¬
lo.fforte dicis. aliuid uidro.
Quomodo tu michi asseris.
quod corpus ipisti accipiã:
Et lioc nobis super est ut
probemus. Tu aũt. S̾.

Expanded text:
Cognovisti praestantiora. Potior est lux quam umbra, veritas quam figura; corpus auctoris, quam manna de coelo. Forte dicas, aliud video, quomodo tu mihi asseris quod corpus Christi accipiam? Et hoc nobis adhuc superest, ut probemus. Quantis
Abbreviated transcription (Latin):
portebat enĩ ut pͥ¬
mo ĩ mortalis pro ĩ morta¬
lib susciperet carnẽ. ⁊ sic
mortalis ĩ mortali cõmen¬
daret mortẽ. Et ideo natus
tur pro seruo: ne seruus¬
postea nõ timeret mori ꝓ
dño. Natus est ergo xp̃us
ĩterris. ut stephanus nasce¬
irtur ĩ celis. Ingressus est
dñs mũdũ. ut stephanus
ltus ad lctõiii.

Expanded text:
portebat enim ut primum immortalis pro mortalibus susciperet carnem, et sic mortalis pro immortali sustineret mortem. Et ideo natus tur pro servo: ne servus timeret mori pro Domino. Natus est Christus in terris, ut Stephanus nasceretur in coelis. Ingressus est Dominus mundum, ut Stephanus Altus ad
Abbreviated transcription (Latin):
primũ illũ in has seculi ꝓ¬
cellas ⁊ fluctuantis sentinã
mũdi uterus maternus
effudit. uilissimis circũda¬
amus ĩduitur
ille pronobis. qͥ
cũ crraret omĩa. fras luce
perfudit. celũ fiderib orna¬
int. et ignea solẽ claritate
restunt. Inuoluitur qui¬
dem panis sed hi pãni no¬
ua stella radiante mune¬
rantur a magis. et exul¬
tantib angelis hyonorã¬
tur. Et ut nouerimus
uniuersa hec ꝑ misteriũ
uel fieri uel dici: hic qui
pãnis circũuoluitur. pre¬
dicatus ab ĩicio de sinu
patris eternoq thalamo
salutariũ nuꝑciarũ spõ¬
sus uenit e celo. ficut ait
uenerãdus dauid. Ipse tã

Expanded text:
primum illum in has saeculi pprimum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdaem induitur ille pro nobis, qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venera
Abbreviated transcription (Latin):
cce qualiter sibi
ĩuicem concordã¬
stimonia confirmãtur.
Et cũ predicanciũ diuer¬
sa sint tempora: non ta¬
men diuersa narratio.
Nam partũ uirgĩs quẽ
ille predixerat: ĩste testa¬
tur. Quis igitur de nati¬
uitate ipĩ. quis de redemp¬
tione cũctetur. quẽ ysaias
profitetur deũ ⁊ gabriel
annũciat saluatorem.
Quis ĩ tacte puerpere al¬
uũ dubitet floruisse. qd̾
uno pene ore atos eodem
lista angelus. et propleta.
Uhi tanti talesq st̃ testes
nõ erubescit ueritas. sed
auditor ĩ credulus confu¬
quas pro nobis
natus perferat ipũs ĩuirias.
quibz ue rursus ĩ uirie ille
uirtutib decorentur. Et ãte
omĩa femineo se serur con¬
cipi patitur. qui ĩ exordio
mũdi omipotenti manu
de masculo operatus est fe-¬
minã. Sed hanc hũilitatẽ
nascendi. uirgĩalis matris
sublimat ĩtegritas. Et
quãus natus ipũs feĩeo
ut ĩ fans lacte pascatur. ta¬
men ut rerũ potens uirgĩs
nutritur uberib. atq ut

Expanded text:
ter se invicem concordandivina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem lista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confuquas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut
Abbreviated transcription (Latin):
lamo suo. Deinde ut legi¬
tur ponitur ĩpresepi: quia
ut ait euangelista nõ erat
illi locus in diuersorio.
Ne quẽ fratres ista ꝓmo¬
ueant: quia omĩs hec in
saluatore uilitas. precio¬
sissimũ nr̃e salutis est sa¬
cramentũ. Sidete eñi quã¬
ta sapiencia collocari xp̃s
dicitur ĩpresepi. qui gẽi¬
na quadã gracia hũani

Expanded text:
ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe, qui gemina quadam grati
Abbreviated transcription (Latin):
turatio quinq miliuĩ
hominũ de quib panib.
et tamen boc nemo mira¬
tur. Illud mirantur ho¬
mines nõ quia maius
est: scd quia rarum est.¬
in manib suis multipłi¬
cauit quinqz panes. Pote¬
stas em̃ erat in monib
christi. Panes autem illi
quinq quasi semina erãt
nõ quidẽ terre mandata:
sed ab co qui terrã fecit
multiplicata. Hoc ergo
ad motum est sensibũs
quo erigeretur mẽs: et ex¬
hibitum cculis ubi exerce¬
retur intellectus. ut inui¬
sibilem deuin per uisibili¬
a opera mirartram. et e¬
iciti ad fidem et purgati
libiliter uide a peremus.
que de reb uisibilib in¬
nisibilẽ agnos eremus.

Expanded text:
turatio quinque milia hominum de quinque panibus, et tamen hoc nemo miratur. Istud mirantur homines, non quia maius est, sed quia rarum est.in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati visibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibiliter noscerem