comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut scĩtas sacramentiñ ex eo qͥ ministrat s
Sex eo qui sc̃ificat ꝯstare sciat᷑. sic̃ scͥptum ẽ.
hic ẽ qui baptizat. Sic enĩ nec abono
meliꝰ dat᷑. nec amalo peiꝰ accipit᷑. q sc̃ĩtaᷤᷤ
sacͣmenti dĩ ñ in m̾ito ministrantiũ.: s¬
uitȩ auditorib simbolũ fidĩ. in qͦ ãpłice
doctrinȩ forma ꝯsistit. Ptremo oblatꝰ all
baptismũ paruuliᷤ ⁊ int̾rogatꝰ a sac̾dote
respondet: u qui aliena iniquitate ob¬
ligatꝰ ẽ. aliena fide ⁊ ꝯfessione soluat᷑.
Pꝰ ab renũciationẽ factã: ungit᷑ oleo
sac᷑ in pectore. tanqͣm muniat᷑ adu̾sus
hostem ne ei deinceps in munda ⁊ noxia
ꝑsuaddẽ possit. Ungitur ⁊ int̾ scapulas
uͥ uigor portandi oneris ẽ. u fortitudi¬
nẽ accipidt ad portand̾ dñi onꝰ. deiñ in¬
t̃rogat᷑ si credat in dm̃ patrẽ. ⁊. f.i.s.s.¬

Expanded text:
ut sanctitas sacramenti non ex eo qui ministrat, sed ex eo qui sanctificat constare sciatur, sicut scriptum est: Hic est qui baptizat . Sic enim nec a bono melius datur, nec a malo pejus accipitur, quia sanctitas sacramenti non in merito ministrantium, svitae auditoribus symbolum fidei, in quo apostolicae doctrinae forma consistit. Postremo oblatus ad baptismum parvulus, et interrogatus a sacerdote respondet, ut qui aliena iniquitate obligatus est, aliena fide et confessione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanquam muniatur adversus hostem, ne ei deinceps immunda et noxia persuadere possit. Ungitur et inter scapulas, ubi vigor portandi oneris est, ut fortitudinem accipiat ad portandum onus Domini. Deinde interrogatur an credat in Deum Patrem, et F
Abbreviated transcription (Latin):
crem ur̃m qui incelis est. hanc gͥ lam¬
padẽ si ^ extingiuibilẽ seruau̾it. int̾ uir¬
gines sapientes cum sponso cȩlesti ad
baptismum offerunt. ⁊ ꝓ ipsis
spondendo quasi fide puisores ad dm̃
fiunt. hi. ꝑꝑea patͥni uocant᷑. q regen̾an¬
dos aduitam nouam offert̃. ⁊ qͦdammͦ¬

Expanded text:
trem vestrum qui in coelis est . Hanc igitur lampadem si inexstinguibilem servaverit, inter virgines sapientes cum sponso coelesti ad baptismum offerunt, et pro ipsis spondendo quasi fidejussores ad Deum fiunt. Hi propterea patrini vocantur, quia regenerandos ad vitam novam offerunt et quodamm
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯm̾tia familiaritatis ꝓhibent᷑. Patrini
fideuissores sunt ꝓhis quos in baptis¬
mo susceꝑtint. ut eos cũ ad legitimam
ȩtatẽ ꝑuen̾int ammoneant. fidẽ rectã.
⁊ ꝯu̾satitionẽ bonam custodire. Añ oũ
simbolũ ⁊ orationẽ dñĩcam ⁊ ip̃i tenẽãt
ieis insinuent: ꝓ quoꝵ fide sponsio¬

Expanded text:
ia familiaritatis prohibentur. Patrini fidejussores sunt, pro iis quos in baptismo susceperunt, ut eos, cum ad legitimam aetatem pervenerint, admoneant fidem rectam et conversationem bonam custodire. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam ipsi teneant, et eis insinuent, pro quorum fide sponsio
Abbreviated transcription (Latin):
eñi in m̾sio. tͥna cogitationis ⁊ locutio¬
nis ⁊ oꝑationis emundatio. Completis sa
fonte ascendit sacͦ cͥsmate in u̾tice ungi
uestis candida. ũ qui pͥmȩ natiuitatis de¬
corem uetustatis pannis obfuscau̾at: ha¬
bitu regen̾ationis głe p̃ferat indum̃tũ.
⁊ egit᷑ ⁊̃ pꝰ sacram unctionẽ eiꝰ capt. sacͦ
uelamine: ut incelligat se diademate
regali ⁊ sac̾dotali dignitate potiri. Nd
ultimum dat᷑ c̾eus accensꝰ in manu eiꝰ.
quatinꝰ impłe doceat᷑ illud eugłi cum qͦ¬

Expanded text:
enim immersio, trina est cogitationis, locutionis et operationis emundatio. Completis autfonte ascendit, sacro chrismate in vertice ungitvestis candida, ut qui primae nativitatis decorem vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis, gloriae praeferat indumentum. Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro velamine, ut intelligat se diademate regni et sacerdotali dignitate potiri. Ad ultimum datur cereus accensus in manum ejus, quatenus implere doceatur illud evangelicum q
Abbreviated transcription (Latin):
amisit. Utrum uidelicet nolens aut
uoleis illum deseruit. Si enĩ nolens de¬
seruit. ł potius si noleis ꝑdidit. necessi¬
tatem passꝰ ẽ in quietatẽ ñ fec̃: neq
uiolentia patientis culpa dicñda: s i
firantis est. Si aũt uoluntas in eo p̃cessisse
ar. qͦ iusticie affectum spontanea quadã
de lib̾atione abiecit: iam ip̃a desertio u¬
sticie. pͥmum pecem fuisse negatur. ¶ͥa
uoluntas mala illam p̃cessit. ꝑ qͦ facta ẽ.
sec pͭ inueniri uñ uoluntas tał ł hõi ad¬
uen̾it qua uellet bonũ ꝗ hũerit desere¬

Expanded text:
amisit. Utrum videlicet nolens an volens illum deseruit. Si enim nolens deseruit, vel potius si nolens perdidit necessitatem passus est, iniquitatem non fecit. Neque violentia patientis culpa dicenda est, sed inferentis. Si autem voluntas in eo praecessisse dicitur, quia justitiae affectum spontanea quadam deliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas mala illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde voluntas talis homini advenerit, qua vellet bonum qu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ddefin̾e. Qui aut̃ uelle desinit: ñ uolen¬
do uelle desinit. s auoluntate cessando:
Quẽadmod̾ ille qui aliquid fac̾e desinti.
ñfaciendo desinit: s cessando tm̃ ⁊ qͥ es¬
cendo ab eo ꝙ. facit. Quia gͥ hõ appeti¬
tũ iusti deserens ñ uelle cepit ꝙ pͥ noluits tm̃¬
mͥ ꝙ pꝰ uoluit uelle desiit. ñ necesse ẽ uħ
aut uolens aut nolens fecisse dicatur. Ho
cuit. desiit istud uelle ꝙ uoluit. si et iõ il¬
lud uoluit: qr istud uelle desiit. s potiꝰ iõ
istud uelle desiit. ꝙ illud uoluit peccatũ tñ

Expanded text:
 desinere: qui autem velle desinit, non volendo velle desinit, sed a voluntate cessando, quod quemadmodum ille qui aliquid facere desinit; non faciendo desinit, sed cessando et quiescendo ab eo quod facit. Quia ergo homo appetitum justi deserens non velle coepit quod prius  voluit velle desiit, non necesse est ut hoc aut volens aut nolens fecisse dicatur. Vole non potuit, desiit istud velle quod voluit. Nec imo illud voluit, quia istud velle desiit; sed potius ideo istud velle desiit, quia illud voluit. Peccatum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ institute uident᷑. postea aũ sub le¬
ge scͥpta ⁊ grã ad sustentationẽ ministidꝵ
di sunt reseruatȩ : ita ut in eis ⁊ deuotio
offerentium meretur:⁊accipientium
necessitas ꝯsolaret᷑. He gͥ nullo mͦ ab
usu ȩccłȩ licite ab alienari possunt. ne¬
q in possionem laicã siue ꝯmutatione
siue donatione tnsire. Cet̾a corꝑalia q̃
siie in t̾ris. siue in peccuma eccła pos¬
sidet. quandiui ꝙ ab illa licite possidñ¬
tur : auferri sine culpa non possunt.
set sicausa ⁊ rõ postulau̾it ꝑ ꝯmu¬
Quȩ dñ omĩs in futuro emedio tollen¬
da erit. cum mortale ħ ĩmortalitatẽ ⁊
corruptibile incorruptionẽ induerit.
⁊c̃ quippe uelata facie ingrediem᷑. ł po¬

Expanded text:
ta et sub lege gratiae, ad sustentationem ministrorum Dei sunt reservatae, ita ut in eis et devotio offerentium mereretur, et accipientium necessitas consolaretur. Hae igitur nullo modo ab usu Ecclesiae abalienari possunt, neque in possessionem laicam sive commutatione sive donatione transire. Caetera corporalia quae sive in terris sive in pecunia Ecclesia possidet, quandiu quidem ab illa licite possidentur, auferri sine culpa non possunt; sed si causa et ratio postulaverit, en omnis in futuro e medio tollenda erit, cum mortale hoc immortalitatem et corruptibile incorruptionem induerit. Tunc quippe revelata facie ingrediemur vel po
Abbreviated transcription (Latin):
cła possidet. in sub̃a tr̃ena. siue in peccu¬
nia.siue in terra matime̾ decimis. q̾ab
initio ita institutȩ sunt. ut nunqͣm ã
minist̾io diuino. siue illoꝵ qui do ser¬
uiunt. ⁊ minist̾io diuino depuͣti st̃
usu. siue pecc̃o abalienari potuissent.

Expanded text:
clesia possidet in substantia terrena, sive in pecunia sive in terra, maxime in decimis, quae ab initio ita institutae sunt, ut nunquam a ministerio divino sive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino deputati sunt usu sine
Abbreviated transcription (Latin):
gnitio eors q̃ media fuerunt estimanda
ẽ. nͥ q̃dam ꝯcessio. ũ illic hõ suo arbitrio
relinqͣretur. uͥ qͣmcunq partẽ elegisset.
q̃ sͥ necessaria forent. Phibe aũt. demõ¬
strare noxia. Concedere uͦ.: insinuare
ad utrumlibet se habñtia De tͥ bus¬

Expanded text:
cognitio eorum quae media fuerunt existimanda cognitio eorum quae media fuerunt existimanda est, nisi quaedam concessio? ut illic homo suo libero arbitrio relinqueretur ubi quamcunque partem elegisquae sibi necessaria forent. Prohibere autem demonstrare noxia. Concedere vero insinuare ad utrumlibet se habentia. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
onum homini a ło uł datumł
ꝓmissum nicħ ꝓfuisset. nͥ ⁊ ad illd̾
q datum fuerat appon̾etur custodia ne
amitt̾etur: ⁊ ad illud ꝙ ꝓmissum fue¬
rat aꝑiritur uia. uq̃rerctur ⁊ inueniret᷑.
ꝓpt̾ea ad bonum datum posita ẽ custo
⁊ p̃ceptum discipline. Preceptũ naturȩ
fuit. ꝙ intꝰ aspiratum ẽ ꝑ naturã. p̃cep¬
tum ũ dsciplins ꝗ fors appostum: ad¬
disciplinam. intus ꝑsensum.foris ꝑu̾bũ.
In his duob mandatis totu ꝯtinetur qͥcqͥd
Inp̃cepto naturȩ tria st̃. P̃ceptio. ꝓ hibitior
Concessio. ẜreceptũ aũ nature nos nicħ
aliud intelligimꝰ ꝙͣ. ipãm disc̾tionẽ nat᷑a¬
lem. quȩ intͥnsecus aspirata ẽ ũꝑ eã hõ
erudiretur. de his q sͥ ł appetñda ł fugi¬
enda fuerant. Quasi .it. qd̾dam p̃ceptum
dare erat. disc̾tionem u intellignͣtiam agñ¬
di. cordi hominis aspirare. Od gͦ cognitio
faciendoꝵ fuit. nͥ q̃dam ad cor hominiᷤ
facta p̃ceptio. et quid rursũ cognitio ui¬

Expanded text:
onum homini a Deo vel datum vel promissum nihil profuisset, nisi et ad illud quod datum fuerat apponeretur custodia ne amitteretur, et ad illud quod promissum fuerat aperiretur via ut quaereretur et inveniretur. Propterea ad bonum datum posita est custoet praeceptum disciplinae. Praeceptum naturae fuit quod intus aspiratum est per naturam; praeceptum vero disciplinae quod foris appositum disciplinam: intus per sensum, foris per verbum. In his duobus mandatis totum continetur quidquid In praecepto naturae tria sunt: praeceptio, prohie nos nihil aliud intelligimus, quam ipsam discretionem naturalem quae intrinsecus inspirata est ut per eam homo erudiretur de his quae sibi vel appetenda vel fugienda fuerunt. Quasi enim quoddam praeceptum dare erat, discretionem et intelligentiam agendi, cordi hominis aspirare. Quid ergo cognitio faciendorum fuit, nisi quaedam ad cor hominis facta praeceptio? et quid rursus cognitio vi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sanitatem animȩ oꝑantur.:⁊ nutri¬
mentum p̃stant. S unt it̃ẽ alia q̃ ad ẽẽ.¬
⁊ ab eẽ sinelesione possunt. ⁊ ħ ad utrũ¬
lib& se hñt. qr salutem nec impediunt
quasi noxia. nec uelut necessaria oꝑant᷑.
quał ẽ cognitio rerum extͥnsecarum. ⁊ alia
quedam ciusmͦi. Ad necessaria gͦ ⁊ salu¬
bria ꝑtinet p̃ceptio. Ad noxia phibitio.

Expanded text:
 sanitatem animae operantur, et nutrimentum praestant. Sunt item alia quae adesse et abesse sine laesione possunt, et haec ad utrumlibet se habent, quia salutem non impediunt quasi noxia, nec velut necessaria operantur, qualis est cognitio rerum extrinsecarum et alia quaedam hujusmodi. Ad necessaria ergo et salubria pertinet praeceptio; ad noxia prohibitio;
Abbreviated transcription (Latin):
Iuomͦ necessitas uoluntatr uenit.
I autem excusabilis uicłr homoꝵ
co ꝗ natura infirmitate mortalita¬
cis corrupta. affectum suum iã ex neces¬
sitate ultra mensuram esftuentem ꝑseco
ta t̃ uoluntas. C ulpa enĩ uoluntaria
penam meruit. Pena aũ oꝑata ẽ infar¬
mitatem. Infirmitas aũ induxit necessi
appctitꝰ. quȩ solum culpa fuit. subsecu¬
ta r̃ tnisgͥssio infenoris. q̃ ẽ ⁊ pena. ⁊ cul¬

Expanded text:
o necessitas ex voluntate venit. Si autem excusabilis videtur homo pro eo quod natura infirmitate mortalitatis corrupta affectum suum jam ex necessitate ultra mensuram effluentem per seta est voluntas. Culpa enim voluntaria poenam meruit; poena autem operata est infirmitatem: infirmitas vero induxit necessitappetitus quae solum fuit culpa, subsecuta est transgressio inferioris quae
Abbreviated transcription (Latin):
demus qñ infirmꝰ potionẽ appetit. uł
sectionem. ñ tñ amaritudinẽ appecit.
dolorem.s sanitatem. Et sunt quedã
dulcia quȩ appetuntur. ⁊ male appetũ¬
tur qr in ordinata sunt. neq ͣinala st̃.
qr dulcia sunt. s qr inordinata st̃. Ꝙ
rursum st̃ quedam amara q̃ appetunt᷑.
⁊ bñ appetuntur qr ordinata st̃. nec tñ
bona sunt qr amara sunt. s qr ordinata
sunt. ⁊ fit ñnunqͣm u̇ ea q̃ dulcia sunt
aliquid in se boni hãnt. ⁊ multum ma¬
li gen̾ent ex se. ⁊ sit bonum paruũ in
ilł. ⁊ magnum malũ ex ilł. Ꝙ rursũ
p̃sentia uidñt. futura non p̃uident.
parua mala fugiunt.⁊ magna incur¬
runt. Et simiłr parua bona eligunt.

Expanded text:
do infirmus potionem appetit vel sectionem; non tamen amaritudinem appetit vel dolorem, sed sanitatem. Et sunt quaedam dulcia quae appetuntur et male appetuntur, quia inordinata sunt, nec tamen mala sunt quia dulcia sunt, sed quia inordinata sunt. Et rursum sunt quaedam amara quae appetuntur et bene appetuntur, quia ordinata sunt, nec tamen bona sunt; quia amara sunt, sed quia ordinata sunt. Et fit nonnunquam ut ea quae dulcia sunt aliquid in se boni habeant, et multum mali generant ex se; et sic bonum parvum in illis et magnum malum ex illis. Et rursum praesentia vident futura non praevident; parva mala fugiunt et magna incurrunt; et parva similiter bona eligunt
Abbreviated transcription (Latin):
uratio fun̾is: conditio sepult᷑e.
Pompa exequiarũ magis st̃
niuorum solatia: quã mortuoꝵ subsidi
claras exequias in conspectu hominum
purpurato illi diuiti exibuit turba fa-
muloꝵ. s multo clariores in conspectu

Expanded text:
uratio funeris, conditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam seclaras exsequias in conspectu hominum, purpurato illi diviti exhibuit famulorum turba; sed multo clariores in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturam ꝯditi sumꝰ. Ista credẽ debemꝰ.¬
ones temꝑm mutata sit fides:
scuntur de hinc duo illa quȩ
Iin pͥma distinctione huiꝰ tractati
ue una eademq fidi forma. ⁊ in his qͥ
ab initio fuerunt. ⁊ qͥusq in finẽ cre-¬
dñtes futuri sunt sc̃is ꝯͥstat. Alt̾um uͦ

Expanded text:
per naturam conditi sumus. Ista credere debemper naturam conditi sumus. Ista credere debemones temporum mutata sit fides. Sequuntur de hinc duo illa quae in prima distinctione hujus tractative una eademque fidei forma et in iis qui ab initio fuerunt et qui usque in finem credentes futuri s
Abbreviated transcription (Latin):
toris maiestatẽ. nec creatori ascͥbat cre¬
aturȩ infirmitatẽ. nec dm̃ ꝯcludat tp̃r.
nec creat᷑am tendat ętͣnitate. Ita fides
si unicuiq ꝙ suũ ẽ tͥbuit. recte offert:
sii utrumq bene disc̾nit recte diui¬
dit ⁊ non peccat. Siuͦ in quolibet hoꝵ
delinquit᷑. fides sana necesse ẽ detri-¬
mentum patiat᷑. Nam illi qͥ creaturã
ꝓ do colentes gemino errore decepti. ł
creaturam ȩtñam ł dm̃ temꝑalẽ ẽẽ cre¬
didunt: qͥd isti aliud fecisse dicendi st̃.
qm excellentiam factoris oꝑi. ⁊ infir:¬
mitatem facture tribuisse creatori.
Rursus philosophi gentiliũ. qͣnius
int̃ creatorem ⁊ opꝰ suum recte disc̾nent.
gͦ ea deim̃. ea ꝗ̃ in scd̾a parte posuimꝰ.
u pͥmum in saluatore agnoscimꝰ redẽ¬
ptionẽ. in sacram̃tis eiꝰ redemptionis
p̃ꝑationẽ. Prima pars fidĩ spaectat ad
debitum naturȩ. Scdã pars fidĩ spectat
ad debitum gr̃ȩ. Illa credẽ debemus. qi

Expanded text:
toris majestatem, nec Creatori ascribat cretoris majestatem, nec Creatori ascribat creaturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est tribuit, recte offert; si inter utrumque bene discernit, recte dividit, et non peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sana necesse est detrimentum patiatur. Nam illi qui, creaturam pro Deo colentes gemino errore decepti, vel creaturam aeternam vel Deum temporalem esse credunt, quid inde aliud fecisse dicendi sunt quam excellentiam Factoris operi, et infirmitatem facturae seu creaturae tribuisse Creaturi? Rursus philosophi gentilium, quamvis inter Creatorem et opus suum recte discernerenergo deinde ea quae in secunda parte posuimus,  primum in Salvatore agnoscimus redemptionem; in sacramentis ejus redemptionis praeparationem. Prima pars fidei spectat ad debitum naturae; secunda pars fidei spectat ad debitum gratiae. Illa credere debemus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tor. Creator qi fec̃ nos: saluator qr rede-¬
mit nos. P mum ñ eramꝰ :i facti sumꝰ.
Pea pieramꝰ. ⁊ redempti sumꝰ. ⁊ ab uno
utrumq factum est. ut bonum nr̃m
totum eẽt ab uno. ⁊ totum in uno. et
⁊ q̃ ꝑtinent ad c̾atorem: ⁊ q̃ ꝑtinent ad
sal uatorem similr̃. Creator q̃ ꝑtinent ad
creatorem: ħ ẽ una pars fidi. S aluator
⁊ ꝗ̃ ꝑtinent ad saluatorẽ: ħ ẽ altera.
Inpͥma parte: disc̾n̾it fides int̃ creatorẽ
⁊ oꝑa sua. In scd̾a parte. disc̾nit fides
int̾ saluatorem ⁊ sacram̃ta sua. Ad crea-¬
facta st̃. Ad saluatorẽ ꝑtinent oꝑa restau¬
rationis. q̃ ꝯplentur .ui. etatib. In pri¬
ma parte ad sidem ꝑtinet ꝯfit̾i unum
creatorem. ⁊ ab eo facta eẽ omĩa. q̃ hñt
eẽ. In sccła parte ad fidem ꝑtinet ue¬
beatũ eẽ. In pͥma parte recta fides int̃
creatorẽ ⁊ creaturam ita disc̾n̾e deb&:
uicissim alt̾ius ꝓpͥetatem in alt̾m ñ tnͣs¬
fundat .i. uͥ nec creatore attribuat crea-¬

Expanded text:
fecit nos, salvator quia redemit nos. Primum non eramus et facti sumus; postea perieramus et redempti sumus, et ab uno utrumque factum est, ut bonum nostrum totum esset ab uno, et totum in uno, et et quae pertinent ad creatorem et quae pertinent ad salvatorem similiter. Creator et quae pertinent ad creatorem: hic est una pars fidei. Salvator et quae pertinent ad salvatorem: hic est altera. In prima parte discernit fides inter Creatorem et opera sua; in secunda parte discernit fides inter Salvatorem et sacramenta sua. Ad Creafacta sunt. Ad Salvatorem pertinent opera restaurationis quae complentur sex aetatibus. In prima parte ad fidem pertinet confiteri unum creatorem, et ab eo facta esse omnia quae habent esse. In secunda parte ad fidem pertinet vebeatum esse. In prima parte recta fides inter creatorem et creaturam ita discernere debet vicissim alterius proprietatem in alterum non transfundat, id est ut nec creaturae attribuat Crea
Abbreviated transcription (Latin):
q successores patefacta luce euugłii sẽꝑ
ci admodũ. ⁊ ꝑfectiores quiq nou̾unt.
fidi in legalib cerimoniis tẏpice portar&e:
dẽs. Creator ⁊ redemptor. Unum tͥ sine
alt̾o non sufficit. Utrumq agnosce. Utr̃m̃¬
q confit̾ẽ. Si creatorem credis: agnoscis
ꝙ factꝰ es. Si redemptorẽ confit̾is: agnociᷤᷤ
ꝙ reꝑatꝰ es. Unus c̃reator ⁊ redemptor. In
suo te fecit. In tuo te refecit: ĩutrmq unꝰ
fecit Si ip̃e te fecisset. ⁊ alt̃ te refecisset: de
bedientia tua. ⁊ñ eẽs uniꝰ totꝰ. & eduob
iltũ plus dilig̾es. ã qͦ plus bab̾es. Ecretũ

Expanded text:
 successores patefacta luce Evangelii semper ci admodum, et perfectiores quique noverunt, fidei in legalibus caeremoniis typice portaret. des. Creator et redemptor. Unum tibi sine altero non sufficit. Utrumque agnosce, utrumque confitere. Si Creatorem credis agnoscisque quod factus es; si redemptorem confiteris, agnoscis quod reparatus es. Unus est creator et redemptor. In suo te fecit, in tuo te refecit; et utrumque unus fecit. Si ipse te fecisset, et alter te refecisset; debbedientia tua; et non esses unius totus. Et de duobus illum plus diligeres, a quo pl
Abbreviated transcription (Latin):
pars de sacramentis naturalis ie
oͥst sidem. de sacramentis gis.¬
ficłi tractare debemꝰ. Sacramenta.
ab intio ad restaurationẽ ⁊ creationem
hominis. instituta sunt. alia subnat᷑ali
lege: alia sub scͥpta lege. Alia sub gr̃ã. Et
in his semꝑ quȩ tꝑr pꝰst̾iora fuerunt: effe
enĩ illa suꝑioris tꝑ̃is sacramenta. siue sub
naturali lege. siue subscͥpta signa fuert̃
qͣdam ⁊ sigure eoꝵ quȩ nunc sub gr̃a
ex hibita sunt sacramentoꝵ: ⁊id̾o effe¬
ctum spũalẽ quẽ suo tp̃r oꝑabant᷑ posi¬
ta ꝓ istis. illa uirtute ⁊ scĩficatione oꝑa¬
bantur quã sumpsert̃ ab istis. Si qͥs gͥ

Expanded text:
 De sacramentis naturalis legis. Post fidem de sacramentis fidei tractare debemus. Sacramenta ab initio ad restaurationem et curationem hominis instituta sunt; alia sub naturali lege, alia sub scripta lege, alia sub gratia. Et in his semper quae tempore posteriora fuerunt, effecenim illa superioris temporis sacramenta, sive sub naturali lege, sive sub scripta; signa quaedam fuerunt et figurae eorum quae nunc sub gratia exhibita sunt sacramentorum. Et ideo effectum spiritualem quem suo tempore operabantur, posita pro istis; illa virtute et sanctificatione operabantur, quam sump
Abbreviated transcription (Latin):
gis uidentur. ista necessitatis. Illa ex uo¬
to celebrata sunt: ista ex pͣcepto. Neq
elum estimandũ ẽ illa pͥma nat᷑alis
legis sacram̃ta. siue decimas uidelic&e.
siue sacͥficia. siue oblationes. ita hõi ex
necessitate indictaũ qui ea ñ exͤcͤutus
fuisset: reatum p̃uaritionis incure̾t.
quẽadmodũ illei fidełr ea cołet m̾itũ
deuotionis suȩ inueniret. Nusꝗͣ. enĩ¬

Expanded text:
s magis esse videntur, ista necessitatis. Illa ex voto celebrata, ista ex praecepto. Neque enim existimandum est illa prima naturalis legis sacramenta, sive decimas videlicet, sive sacrificia, sive oblationes; ita homini ex necessitate indicta, ut qui ea non exsecutus fuisset, reatum praevaricationis incurreret, quemadmodum ille qui fideliter ea coleret meritum devotionis suae inveniret. Nus
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta grẽ pͥmum ꝑ benedictionẽ.
uirtutẽ in se scĩficationis suscipiunt. ac
deĩ quã ꝯtinent in se scĩficationẽ ꝯfer̃t:
ũ sint ex scĩficatione sc̃ĩficantia. atq ħ ex
sua sͥq cęlitus indita sc̃ificatione ꝯfe¬
rant .ꝙ. illa ꝑħ ex sola hoꝵ significatiõe
ꝯferre ꝯsueu̾ant. Passio namq saluato¬
ris. ꝗͣ pͥmo loco sacram̃ta gr̃e ad effectũ
salutis scĩficat. mediantib istis ⁊̃ illa
pͥoris tꝑis sacramenta scĩficabat. ũ ẽadẽ
eẽt salus ⁊ his qui recta fide signa fut᷑oꝵ
salutis in istis ꝑcipiun. Alia differentia.¬

Expanded text:
sacramenta gratiae, primum per benedictionem virtutem in se sanctificationis suscipiunt, ac deinde quam continent in se sanctificationem conferunt, ut sint ex sanctificatione sanctificantia, atque haec ex sua sibique coelitus indita sanctificatione conferant, quod illa per haec ex sola horum significatione conferre consueverant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacramenta sanctificabat, ut eadem salus esset, et his qui recta fide signa futurorsalutis in istis percipiunt. CAP. III. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
& sacramaenta illa pͥma. magis ad ex¬
certendam deuotionem ꝓposita fuerant.
ꝙͣ ad optinendam salutem indicta. Nã
qui nicħ possidebat. un decimas offerre
debebat: Et qui nicħ habebat. q sacͥsi¬
scia
⁊ quas oblationes offerre potãt: Uotum
spopondit. qr ħ ex neccessitate mandati
non deb̾et: patent̃ ostudit. Qd̾ hõ instru

Expanded text:
quod sacramenta illa prima magis ad exercendam devotionem proposita fuerant, quam ad obtinendam salutem indicta. Nam qui nihil possidebat, unde decimas offerre debebat? qui nihil habebat, quae sacrificia et quas oblationes offerre poterat? Votumspopondit, quod hoc ex necessitate mandati non deberet, patenter ostendit. CAP. IV. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
buisse. nullatenꝰ ambigendũ ẽ. ea sane li¬
b̾tate qͣ potuit siue ad bonum siue adma¬
lum uoluntatis suȩ appetitũ inclinare.
se ñ peccare: sic̃ ultima erit lib̾tas. pos¬
se ñ peccare. ⁊ ñ posse peccare. Pͥma lib̾¬
tas adbonum ꝙ aduitoriũ hũit. s ad
malum. infirmitat̃e ñ hũit. sic tñ uͥ nec
ad bonum cog̾etur: nec ꝯtͣ malũ ten̾et᷑.
Ultima lib̾tas in bono grãm habebit.
care. Confirmantẽ: ũ sit ñ posse peccare.
posse non peccare. Posse peccare qi lib̾ta¬
tem ht̃ sine gr̃a ꝯfirmante. ñ posse non
peccare: qr infirmitatẽ ht̃ sine gr̃a ad¬
iuuante. Media lib̾tas pꝰ reꝑationẽ añ
ꝯfirmarionẽ ht̃ grãm in bono. infirmi¬
tatem inmalo. Grãm in bono adiuuan¬

Expanded text:
ambigendum est, ea sane libertate qua potuit sive ad bonum sive ad malum voluntatis suae appetitum inclinare. se non peccare, sicut ultima erit libertas posse non peccare et non posse peccare. Prima libertas ad bonum quidem adjutorium habuit, sed ad malum infirmitatem habuit; sic tamen ut nec ad bonum cogeretur, nec contra malum teneretur. Ultima libertas in bono gratiam habebit, care: confirmantem, ut sit non posse peccare. posse non peccare. Posse peccare, quia libertatem habet sine gratia confirmante; non posse non peccare, quia infirmitatem habet sine gratia adjuvante. Media libertas post reparationem, ante confirmationem habet gratiam in bono, infirmitatem in malo: gratiam in bono adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
iquida apłoꝵ successores usi fuisse leq̃u¬
tur adietis manicis ⁊ formam tͣhens. Si¬
gnificat aũt dalmatica ꝑꝑsui latitudinẽ
curam ꝓximoꝵ. q̃ se extendit dilectic̃tẽ.
ut płrib ꝓficiat. Ad unum gͦ finem
tendit ⁊ significatio dalmatice. in leui¬
cis. ⁊ significõ casule in p̃sbit̾is. qr utͥsq
cura ⁊ sollicitudo ꝓximoꝵ iniungitur¬

Expanded text:
quidam apostolorum successores usi fuisse leguntur, adjectis manicis formam trahens. Significat autem dalmatica propter sui latitudinem curam proximorum, quae se extendit per dilectionem, ut pluribus proficiat. Ad unum ergo finem tendit, et significatio dalmaticae in levitis, et significatio casulae in presbyteris; quia utrisque cura et sollicitudo proximorum injungitur
Abbreviated transcription (Latin):
nichil. s. ⁊c̾. De mapula ł manipula.
rila uͦ mentib bene ꝯpositis.:⁊ di¬
uino cultui mancipatis. aliquo¬
tiens negligentia surrepit. necesse : ut
ad eam det̃gendam iugis adibeat᷑ diligñ¬
tia. qͣ uelut q̃dam ab occłis em̾gens pitui
q̃dam apponit᷑ manipula. q̃ sepe fluentẽ
ocł̃oꝵ piturtã tangat. ⁊ occłore lippitu¬
dinẽ abstergat. De dalmatica

Expanded text:
CAP. XII. De mappa vel manipula. Quia vero mentibus bene compositis, et divino cultui mancipatis aliquoties negligentia subrepit, necesse est ut ad eam detergendam jugis adhibeatur diligentia, qua velut quaedam ab oculis demergens pituitquaedam apponitur mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tangat, et oculorum lippitudinem abstergat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsisset. Accepit gͦ cum carne ⁊ in
carne. ipãm animã rõnalem. ꝗ̃ ⁊ carne
ipãm uegetaret. ⁊ sensificaret ad uitã.⁊
sectaret᷑ iusticiam. Cui ⁊ ħ ex societate
diuinitatis collatũ ẽ. ũ spontaneaꝙ li
b̾tate bonum face̾t.s ad malũ faciend̾
nulla ꝓrsꝰ necessitate ł infirmitate de-¬
clinare potuisset. Dic̃ qͥppe beatꝰ augꝰ de
c̃ ñ carnis cupidine. s solo dĩ munere.
lib̾a in illo uoluntas erat. ac tantomag̃
ta aũ querunt᷑ de illa anima rõnali: ȩ qͥbꝰ

Expanded text:
assumpsisset. Accepit ergo cum carne et in carne ipsam animam rationalem, quae et carnem ipsam regeret, et sensificaret ad vitam, esectaret justitiam. Cui et hoc ex societate divinitatis collatum est, ut spontanea quidem libertate bonum faceret, sed ad malum faciendum nulla prorsus necessitate vel infirmitate declinare potuisset. Dicit quippe best, non carnis cupidine, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, ac tanto magis ta autem queruntur de illa anima rationali, e quibus
Abbreviated transcription (Latin):
u̇ ea sapĩa ⁊ bonitate ꝗͣ. ip̃e indiumitate
sua plenam ⁊ ꝑfectã semꝑhuĩt: ⁊̃ in humani¬
tate sua plenã ⁊ ꝑfectam semel ⁊ simulac-¬
cepit. dispensatione salutis humanȩ. s
ineffabilem ordinationẽ suã compleret.
melior factꝰ sit. s qr hominib ꝙͣ ip̃e ha¬

Expanded text:
ia, et bonitate, quam ipse in divinitate sua plenam et perfectam semper habuit: et in humanitate sua plenam, et perfectam semel, et simul accepit, dispensatione salutis humanae secundum ineffabilem ordinationem suam compleret. melior factus sit; sed quia hominibus quam ipse ha
Abbreviated transcription (Latin):
huĩt unitã : ita plene ⁊ ꝑfecte ex ip̃a
⁊ ꝑ ip̃am sapiãm sapiens fuit. nec tñip̃i
.it. humanitati diuinitas: ꝯiuncta: sx
ip̃a diuinitate humanitas accep̃ ꝑ g̃rã
totũ ꝙ. diuinitas huit ꝑ natam. ita uͥ.ẜ

Expanded text:
habuit, ita plene et perfecte ex ipsa et per ipsam sapientiam sapiens fuit, nec tamen ipenim humanitati divinitas conjuncta est, ex ipsa divinitate humanitas accepta per gratiam, totum quod divinitas habuit per naturam, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
rõnalem̃ an̾imam assũptã ñ fuisse. s
solam carnẽ u̾bo uiutã ⁊⁊ ipãm diuim¬
tatẽ u̾bi carnẽ loco aĩȩ uiuificasse. ean¬
deq diuinitatẽ ab ip̃a carne qñ in
cruce mortua: recessise: rursũq ad ĩpã
qñ resucitata ẽ uuuficanła ⁊ resuscitã¬
da redisse. S catholica fides ht̃. totuꝙ

Expanded text:
rationalem animam assumptam non fuisse, sed solam carnem Verbo unitam, et ipsam divinitatem Verbi, carne loco animae vivificasse, eamdemque divinitatem ab ipsa carne, quando in cruce mortua est recessisse, rursumque ad ipsam, quando resuscitata est, vivificandam et resuscitandam redisse. Sed catholica f
Abbreviated transcription (Latin):
icet̾a q̃ his similia st̃ totũ ħ potñtie est.
Siꝓuidum si inspectorẽ. si scrutantem
occulta .⁊. intelligñtẽ. ħ totũ sapĩe est.
Sipium. si mansuetũ.si misericordẽ. & pa¬
tientẽ: totum ħ bonitatis ẽ. Et ñ pͭ his adi¬

Expanded text:
tera quae similia sunt, hic totum hoc potentiae est; si providum, si inspectorem, si scrutantem occulta, et intelligentem, hoc totum sapientiae est; si pium, si mansuetum, si misericordem, si patientem, totum hoc bonitatis est. Et non potest his adji
Abbreviated transcription (Latin):
straret q uoluntate ñ necessitate morta¬
litatem ⁊ passibilitatẽ ferebat. ñ sustinuit
ũ pcipitasẽt᷑. C um eẽt ducendꝰ ten̾̃i se
patient̃ colerabat. cum aũ eẽt p̃cipitadꝰ.
potent̃ ꝑmedium illor stnͣsieis ibat.
Quant̃ uoluit tenebat᷑. ⁊ qͣntũ uoluit
non tenebat᷑. qͣntũ uoluit ⁊ qñ uoluit
nat᷑am mortalitatis amisit. qͣnt̃ aũ cã
sustin̾e uoluit. ⁊ qñ uoluit eandẽ a se
potestatẽ remouit. Transiens inqͥt ꝑ
traxerit. cum ab eis ten̾et᷑ uͥ tnsiens lib̾
ꝑ medium illoꝵ iret: Gͦ fortitudo cor¬
ꝑis sola in eo laudanda ẽ. ñ uirtꝰ dita¬
tis. Non ita ꝯuenit. s exibuit se qͣlem
uoluit. ad mitens ad se ex eo q sponte
portabat qͣntum uoluit. Si gͦ xͨ nat᷑ã¬

Expanded text:
straret, quod voluntate non necessitate mortastraret, quod voluntate non necessitate mortalitatem et passibilitatem ferebat, non sustinuit ut praecipitaretur. Cum esset ducendus, teneri se patienter tolerabat. Cum autem esset praecipitandus, potenter per medium illorum transibat. Quando voluit tenebatur, et quando voluit non tenebatur. Quantum voluit et quando voluit naturam mortalitatis admisit. Quantum autem eam sustinere noluit, et quando noluit, eamdam a se potestate removit. Transiens, inquit,traxerit, cum ab eis teneretur ut transiens liber per medium illorum iret? Ergo fortitudo corporis sola in eo laudanda est, non virtus Deitatis? Non ita convenit, sed exhibuit se qualem voluit admittens ad se, ex eo quod sponte portabat quantum voluit. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
portabat. ⁊ ħ ip̃i indubitant̃ ꝓ fitemur
ceptam humanitatẽ. qr si mortalẽ fuis¬
se ñ credemꝰ : mortuũ negaremꝰ. huma¬
na gͦ nat᷑a in xͦ mortał fuit. s uolunta¬
⁊ debito lib̾a facta ẽ ut nicħ mortide¬
b̾et ꝓ eo ꝙ pecc̃i nicħ hab̾et. Sustinuit
uolebat. ꝙ si mortalitatẽ ñ sustinuis¬
set: mori om̃ino ñ potuisset. Sic ergo
sponte mortalitatẽ portauit quousq
mortem gustaret. ⁊ ita mortalitatẽ de¬
pon̾et. Quia gͦ uoluntate ñ necessitate
ex parte qñuoluit deposuit. ⁊ rursũ
ec̃t. qui si ꝓpoͣstate in qnͣtum uoluit
eam ñ hab̾et sustui̾e omnino ñ possẽt.
Legit᷑ in ȩugłio ꝙ dñs ihe xͦ cũ u̾bum¬
uitȩ p̃dicar&. ⁊ aduitam mortales
⁊ morituros ĩ uitaret. ⁊elantes hosteᷤ
quẽ rõne ꝯuinc̾e ñ pota̾nt: furore extin¬
guere uolebant. Itaq quasi in eũ qui
nicħ ampliꝰ mortali hab̾et . manꝰ in¬
iecerunt in ipm̃ ⁊ duxerunt eũ in

Expanded text:
portabat, et hoc ipsi indubitanter profitemur ceptam humanitatem; quia si mortalem fuisse non crederemus, mortuum negaremus. Humana ergo natura in Christo mortalis fuit, sed voluntaet debito libera facta est, ut nihil morti deberet, pro eo quod peccati nihil haberet. Sustinuit volebat; qui si mortalitatem non sustinuisset mori omnino non potuisset. Sic ergo sponte mortalitatem portavit, quousque mortem gustaret, et ita mortalitatem deponeret. Quia ergo voluntate non necessitate ex parte, quando voluit, deposuit, et rursum, esset, qui sic pro potestate in quantum voluit eam non habere, sustinere omnino non posset. Legititae praedicaret, et ad vitam mortales et morituros invitaret, zelantes hostes quem ratione convincere non poterant, furore exstinguere volebant. Itaque quasi in eum qui nihil amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent questionem. łgo in eiꝰmͦi sic̃
uin aliis ꝓfessus sum: diuina s etre¬
ta mag̃ ueneranda qm discutienda
censeo. Simplicitati fidi ħ suffi cere
puto. si dicimꝰ qr tale dedit quale uo¬
luit. ⁊ rursum quale dedit ip̃e noũ
Ido eñi tale dedit quale uoluit: qͥ a
omp̃s erat. ⁊ potunit omne ꝗ uoluit.
Ido aũ ip̃e quale dedit nouit. qr sa¬
pientia erat ⁊ ñ potuitgnprare
ꝙ fuit. ꝓp̃tea leiꝰ se questione absol¬
uit. ⁊ fortassis tucius in semetipso
subsistit. qui ñ dicit mortale dedit. ne
uideatur dic̾e ꝯtra sacramenti digni¬
tatẽ. neͤdicit unmortale dedit. ne eᷤ¬
utrum diffinire p̃sumamꝰ. qnͣuis
tñ alt̾m fuisse credamꝰ. Sic itaq ñ di¬

Expanded text:
tinent quaestionem. Ego in ejusmodi, sicut in aliis professus sum, divina secreta magis veneranda quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc sufficere puto, si dicimus quia tale dedit quale voluit; et rursum quale dedit, ipse novit. Ideo enim tale dedit quale voluit, quia omnipotens erat, et potuit omne quod voluit. Ideo autem ipse pientia erat; et non potuit ignorare quod fuit, propterea levius se quaestione absolvit, et fortassis tutius in semetipse subsistit, qui non dicit mortale dedit, ne videatur dicere contra sacramenti dignitatem, nec dicit immortale dedit, ne exisutrum definire praesumamus, quamvis tamen alterum fuisse credamus. Sic itaque non di
Abbreviated transcription (Latin):
ad sedem metͦpolitanam ꝯuenire
debent. ũ ab omnib ip̃e ordinet᷑.
Oportet eniũ ip̃e qui ilł om̃ib p̃ ẽẽ
debet. ab omnib ilł eligat᷑ i ordi-¬
netur. Alioquin: cassa indicatur ꝯ¬
secͣtio. Statutũ : aũ uͥ archiep̃s in¬
fra tres menses ꝯsecͣtionis suȩ. ad fidẽ
suam exponendam ⁊ palliũ suscipi

Expanded text:
metropolitanam convenire debent, ut ab omnibus ipse ordinetur. Oportet enim ut ipse qui illis omnibus praeesse debet, ab omnibus illis eligatur et ordinetur, alioquin cassa judicatur consecratio. Statutum est autem ut archiepiscopus intra tres menses consecrationis suae ad fidem su
Abbreviated transcription (Latin):
cccłiis atq suꝑ se met᷑politanũ hab̾e
ñ pot᷑. cardinales epĩ ꝓcul dubio me¬
tͦpolitam uice fungunt᷑. Qui uideli¬
cet electum antistitẽ. ad apłici culmi-¬
nis apicem ꝓuehunt. facta aũ electi¬
one. si forte casus ł uiolentia aliqua
obstit̾it: uas qui electꝰ ÷ in apłica sede
iuxta ꝯsuetudinem intronitari ñ ua¬

Expanded text:
 se metropolitanum habere non potest: cardinales episcopi procul dubio metropolitani vice funguntur, qui videlicet electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehunt. Facta autem electione si forte casus vel violentia aliqua obstiterit, ut is qui electus est in apostolica sede juxta consuetudinem inthronizari non va
Abbreviated transcription (Latin):
e lat̾e suo eligẽ deb& sac̾dotes ⁊
alios prudentes uiros gnaros legis
diuine:⁊ ex̾citatos in eccłasticis san¬
ctionib. qui ordinandors. ⁊ uitã:
os diligent̃ examinati.sabbato tan-¬
de qui ꝓbati fuerint inuenti. ep̃o ꝯ¬
secrandi p̃sentent᷑. ħ enedictiones uͦ
pontificũ dieb tm̃ dñicis celebiã

Expanded text:
e latere suo eligere debet sacerdotes, et e latere suo eligere debet sacerdotes, et alios prudentes viros, gnaros legis divinae, et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum et vitam et dies diligenter examinati, Sabbato tandem qui probati fuerint episcopo consecrandi praesententur; benedictiones vero pontificum diebus tan
Abbreviated transcription (Latin):
nent accoliti exorcistȩlectoreᷤ
atq psalmiste .i. cantores. Signũ
honestate. ⁊ officium cantandi. ⁊ ꝑ¬
agendi sollicite lectiones. benedictiões.
psalium. laudes offertoriũ. ⁊ respo⁊¬
soria quis clericoꝵ dic̾e debeat. Ordo
qͦ i modꝰ psallendi in choro ꝓsollẽp¬
nitate ⁊ temꝑe. Ordinatio qͣ ꝓlumi¬
stolas x̧p̃i ꝓ dieb ieiunioꝵ parrochi¬
anis ꝑ hostiarios dirigit. Clericos
quos delinq̃re cognoscit: ip̃e distͥng̃.
Quos uͦ emendare ñ ualet: eoꝵ exces¬
sum ad agnitionẽ ep̃i defert. Basi
basilicarũ ordinatio. incensi
p̃ꝑatio. cura crismatis ꝯficiendi. cu¬
ta baptisfii ordinandi. ỹ ꝑatio lu¬
minarioꝵ in sacrifitio ⁊ sacͥficii:¬
Rdinationes Iñ ⁊ qͦmͦ ordinatio
p̾sbitorum ⁊ diaconoꝵ ñ nͥ certis
lis ac meclianȩ qͣdragesime. die
sabbati circa uesꝑam ieiunio cele
añ ipãm ordinationẽ euocandi
st̃ ad ciitatẽ. una cum p̾sbit̾is
qui eos p̾sentare debent. Tc̃ gͦ ꝙ̃o

Expanded text:
nent acolythi, exorcistae, lectores atque psalmistae, id est cantores. Signum honestate, et officium cantandi peragendi sollicite: lectiones, benedictiones, psalmos, laudes, offertorium et responsoria: quis clericorum dicere debeat. Ordo quoque et modus psallendi in choro pro solemnitate et tempore. Ordinatio quoque pro lumistolas episcopi pro diebus jejuniorum parochianis per ostiarios dirigit. Clericos quos delinquere cognoscit, ipse distringit; quos vero emendare non valet, eorum excessum ad agnitionem episcopi defert. Basilbasilicarum ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminarium in sacrificio dinationes presbyterorum et diaconorum non nisi certis lis ac medianae quadragesimae die Sabbati circa vesperam jejunio celebante ipsam ordinationem evocandi sunt ad civitatem, una cum presbyteris qui eos praesentare debent.
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑfecta mentis ⁊ corꝑis castitate
splendeant. Quales enĩ diaconeᷤᷤ
ordinandi st̃. apłs docet plenissi
me scͥbens ad tẏmotheũ. Nã cũ
ũmisisset de sac̾dotum electione: ꝯti-¬
nuo subiũrit. Biacones similr̃ in¬
rep̃hensibiles. b ÷ sine crimine. sicut
epõs. pudicos. ħ ẽ alibidine ꝯtinen-¬
qr uͥ ebrietaᷤᷤ ibi libido ⁊ furor dñat᷑.
ñ turpe lucrũ sectantes. ne ͦ cęlesti mi
itaq sicut ep̃i añ ordinationẽ hari
debent. ⁊ sidigni inuenti fueri nt. sic
demum ad sacrũ mynist̾ium dlmitti.
hi cum ordinant᷑. solꝰ ep̃c manꝰ eis ĩpo¬
nit. qr ad mynist̾ium ñ ad sac̾dodiũ
applicantur. Ponit᷑ eis orarͥũ .i. stola.
agnoscant se accepisse uigum dei.
Nam sic̃ lectorib uetꝰ testam̃tũ. ita
diaconib nouũ p̃dicare p̃ceptũ ẽ:

Expanded text:
sed perfecta mentis et corporis castitate sed perfecta mentis et corporis castitate splendeant. Quales enim diaconi ordinandi sint, Apostolus plenissime docet scribens ad Timothaeum . Nam cum praemisisset de sacerdotum electione, continuo subjunxit: Diaconos similiter irreprehensibiles; hoc est, sine crimine: sicut pos; pudicos, id est a libidine continenquia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur; non turpe lucrum sectantes, ne de spiriitaque sicut episcopi ante ordinationem examinari debent, et si digni inventi fdemum ad sacrum ministerium admitti. Hi cum ordinantur, solus episcopus manus eis imponit, quia ad ministerium non ad sacerdotium applicantur, ponitur eis orarium, id est stola agnoscant se accepisse jugum DominNam sicut lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconis novum praedicare praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
ũin omni matre eccla .uii. diaconeᷤ
circa aram xͥ subliniori gͣdu tanqͣm
columpnȩ altaris assiste̾nt. ñ sine ali¬
quo septenarii mist̾i̾o. in quo figͤat᷑ ut
candelabra aurea. hi uoces conr¬
truoꝵ. Ip̃i enĩ clara uoce inmodũ
p̃conis ammonent cũctos. siue ado-¬
randũ siue ad genua flectenda siue
ad psallendũ sue ad legendũ. ⁊ ad
audiendum u̾bũ di. Ip̃i eũ głizaq̃.
Ip̃i sacram̃taᷤᷤ dispensant. s ine ip̃is
sac̾dos nom̃ ht̃. offictũ ñ ht̃. Nam
sic̃ in sac̾dote ꝯsecͣtio : ita inmi ni
eis adiacono. L.euitȩ hostias suꝑ
altare ponunt. Ipsi m̃sam dñi ꝯpo¬
nunt. Leuitȩ oꝑiunt archam te¬
stam̃ti. qr ñ om̃s uidẽ debent aut
possunt alta mistioꝵ quȩ oꝑuint᷑
aleuitis. Ipsi albis induti uestibꝰ as¬
sistunt altari. uͥ candore uestis. ui-¬
tȩ mundicia significet᷑. intidiq ad
hostias ⁊ immacłati accedant. Tale ᷤᷤ¬
it dñm decet hab̾e ministros: qui
nullo carnis corrumpant᷑ ꝯtagio.

Expanded text:
ut in omni matrice Ecclesia septem diaconi circa Aaram Christi sublimiori gradu, tanquam columnae altaris assisterent, etiam non sine aliquo septenarii mysterio. In quo figuratur ut candelabra aurea . Hi voces tonitruorum . Ipsi enim clara voce in modum praeconis admonent cunctos, sive ad orandum, sive ad genua flectenda, sive ad psallendum, sive ad legendum, et audiendum verbum. Ipsi evangelizant, ipsi sacramenta Dei dispensant. Sine ipsis sacerdos nomen habet, officium non habet. Nam sicut in sacerdote consecratio, ita in minisfuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt, ipsi mensam Domini componunt. Levitae operiunt arcam testamenti, quia non omnes videre debent aut possunt alta mysteriorum quae operiuntur a levitis. Ipsi albis induti vestibus assistunt altari, ut candore vestis munditia vitae significetur, nitidique ad hostias et immaculati accedant. Tales enim Dominum decet habere ministros, qui nullo carnis corrumpantur contagio,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃b̾e. hi cum ordinant᷑: sic̃ sac̃ dotẽ
ileuitȩ manus imposionem ñ accipiũt.
s tm̃ calicem uacuum:⁊ patenã uacu¬
am demanu ep̃i. De manii uͦ archidi¬
aconi. urceolum cum aqua. mauilerima
in pelium. pedes disciploꝵ lauit ⁊ lin¬
laconorum ordo. sexto sequitur
loco ñ sine aliquo senarii mist̾io:
in quo ꝑꝑ ꝑfectionẽ sui significatur
oꝑm ꝑfectõ. hic ordo uruet̾i testam̃to
atͥbu leui ht̃ exordium. Pcep̃ .it. dñ s

Expanded text:
ordinantur sicut sacerdotes et levitae manus impositionem non accipiunt, sed tantum calicem vacuum et patenam vacuam de manu episcopi. De manu vero archidiaconi urceolum cum aqua manile seu min pelvim pedes discipulorum lavit, et linaconis. Diaconorum ordo sexto sequitur loco, non sine aliquo senarii mysterio, in quo propter perfectionem sui significatur operum perfectio. Hic ordo in Veteri Testamento a tribu Levi h
Abbreviated transcription (Latin):
iunto loco est ordo subdiaconoꝵ.
cantur. Isti sunti hesdra. nathinei .i.
in humilitate do seruientes appellanͣ
Ex quors ordine fuit iste nathanaha.
qui in eũgłio saluatorem ꝯfit̾i ⁊ ab ip̃o
m̾uit collaudari dicente dno. Ecce u̾e
isrłita. in quo dolꝰ non ẽ. Isti subser¬
uint leuitis. ⁊ uasa corꝑis ⁊ sangui¬
ut qui sacra myst̾ia ꝯtrac̾tant legẽ
obseruent ꝯtinentiȩ : sic̃ scͥptũ ẽ.
Mundamini qui fertis uasa dñi. hi
in templo dñi oblationes suscipũt
tm̃ de oblationib pon̾e in altari qͣn¬
ip̃i corꝑales pallas ⁊ subftratoria la¬
uare ⁊ aquã baptismum in.u̾gere
debent. Urceũ q ⁊ aquȩ manile:

Expanded text:
into loco est ordo subdiaconorumcantur. Isti sunt qui in Esdra Nathanei, id est in humilitate Domino servientes appellantur, ex quorum ordine fuit ille Nathanael, qui in Evangelio Salvatorem confiteri, et ab ipso meruit collaudari, dicente Domino: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Isti subserviunt levitis, et vasa corporis et sanguiut qui sacra mysteria contrectant, legem observent continentiae, sicut scriptum est: Mundamini qui fertis vasa Domini . Hi ium de oblationibus ponere in altari, quanipsi corporales pallas et substratoria lavare, et aquam in baptisterium vergere debent; urceum quoque et aquam, manile et
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. tͥb rursus lemi ad diuini cultus
mynist̾ia ordinaretur. ⁊ ꝯsecraretur
dnõ: ⁊ seruirẽt ꝓ isrł coram aaron ⁊
siliis in tab̾cło łi. ip̃iq gestarent ar¬
in circuitu tab̾nacłi ip̃i castra ꝯstitue

Expanded text:
 tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur, et consecraretur Domino, et serviret pro Israel coram Aaron et filiis in tabernaculo Dei, ipsique gestarent arin circuitu tabernaculi ipsi castra
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓfunditates. s qr ñ
omnib eadem intelligñ¬
di gr̃a data ẽ: ht̃ sacrũ
eloquium quȩdam inse
quib fidem simplicium pascit q̃ ꝙ altioribꝰ
iunctauinam u̾itatis regłam ꝑsiciunt. Ppea
in sacͥ eloquii tractatione non eadẽ dicendi
forma uͥq seruanda ẽ : qr altiora sicłi sac᷑¬
m̃ta. excellentiori sermone. ⁊ digno sc̃ĩs re¬
uerent᷑ tractanda st̃. minora aũt sacͤm̃toꝵ
diuinoꝵ instrum̃ta ꝓ capacitate sĩpliciũ.
humiliori locutionis gen̾e explananda.
ũ ꝯstet ꝙ scͥptum ẽ. In fimbriis aureis
cͥumamicta uarietatib. Sic̃ at. scã electoꝵ
eccła. moꝵ bonoꝵ ac uirtutũ uarietate
pulchre adornatur. ĩta sac᷑ scͥptã unͣ ip̃a
eccła scã uiuendi formam sumit in suo
sermone pulc᷑ uarietate ꝯtexitur. in qͣ
⁊ diu̾sitas ꝯcors. u ad u̾sitatẽ non pariat.
Neq m ea magna modica despiciunt. neq
rursum modica magnis associari indig¬
na st̃. s ornant se inuicem in una u̾itate

Expanded text:
um profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invicem in una veritate
Abbreviated transcription (French):
Quarta deindumentis sacris. Quinta
de dedicatione ȩccłe. S exta debaptis¬
mis sacram̃to. Septima de ꝯfirmatiõe.
Octaua de corꝑis ⁊ sanguinis xͥ sacm̃to.
Nona deminorib sacramentis ⁊ sacris.
De cima de symonia. Undecima desacͣ¬
m̃ts ꝯugii. Duodecima de uotis.
Tercia decima de uiciis ⁊uirtutibus.

Expanded text:
Quarta de indumentis sacris. Quinta de dedicatione Ecclesiae. Sexta de baptismo. Septima de confirmatione. Octava de corporis et sanguinis Christi sacramento. Nona de minoribus sacramentis et sacris. Decima de simonia. Undecima de conjugio. Duodecima de votis. Tertia decima de vitiis et virtutibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uerui s  ant̃ qͣm plurima de origi¬
ne animẽ qñ c̾ata fuit. ⁊ũn c̾ata fuit: i ꝗͣ¬
lis creata fuit. Nosuͦin p̃senti ad breuiatio¬
ne tam multiplices opiniones ꝑseqͥ suꝑ¬
tiacuum ⁊ infructuosũ estimamꝰ. ⁊ ħ solũ
nob suffic̾e puitamꝰ. si ea tm̃ q̃ scienda ⁊ as¬
serenda st̃ ꝓponimꝰ. In his gͦ fides catho¬
lica ħ poci eleg̃. ⁊ ueritati mag̃ ꝯsentaneũ
iudicaũ. uͥ c̾damꝰ animã pͥmi hominiᷤᷤ qñ

Expanded text:
eruntur autem quam plurima de origine animae, quando creata fuit, et unde creata fuit, et qualis creata fuit, nos vero in praesenti abbreviatione tam multiplices opiniones prosequi supervacuum et infructuosum existimamus; et hoc solum nobis sufficere putamus si ea tantum quae sentienda et asserenda sunt proponimus. In his ergo fides catholica hoc potius elegit et veritati magis consentaneum judicavit, ut credamus animam primi hominis quando
Abbreviated transcription (Latin):
sum̾e in his q̃ ñ posst̃ scui. ⁊ defic̾e in
his ꝗ̃ non debñt ignorari. ꝓpt̃ea qnͣtum
sane fidei satis ẽ: queramus agnosc̾e:⁊ ea
q̃ cunositas sola scrutari suadet. desista¬
ius inuestigare. Creauit d̾s anmam
pͥmi hominis de nicħo. inspͣauit eã corꝑi
de t̾ra ꝑmat̾iam sumpto ⁊ formato. dais
ei sensum ⁊ disc̾tionem bonr ⁊ mali. ut

Expanded text:
sumere in iis quae non possunt sciri, et deficere in iis quae non debent ignorari. Propterea quantum sanae fidei satis est, quaeramus agnoscere, et ea quae curiositas sola scrutari suadet, desistamus investigare. Creavit Deus animam primi hominis de nihilo, et inspiravit eam corpori de terra per materiam sumpto et formato, dans ei sensum et discretionem boni et ma