comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ fungor in cathena: Sed eoꝵ qͥ umbra
mortis & lapis caliginis extiterunt. pes ho-¬
minis egentis oblitus ẽ. quia in ipso initio
nichil omnino ꝓficerent. ad p̾dicandũ gen¬
tib deflexerunt. sicut ipsi in suis actibus
dicunt. uobis oportebat primũ loqui uerbũ
dĩ. sed qm̃ repellitis illud & indignos uos iu¬
dicatis ȩternȩ uitȩ. ecce conuertimur ad gen¬
tes: De quib & ꝑ psalmistã dicitur. transfe¬
rentur montes in cor maris: Quia repulsi a
iudea apłi. in hoc gentilitatis scło sunt transla
ti. Qui sunt gͦ qui inmensa duricia ꝓ obscu¬
ritate cordis. quasi quidam lapis caliginis &
umbra mortis a peregrinante scõꝵ popło di¬
uidantur. nisi hi quos pes egentis hominis
est oblitus. idest quos p̃dicatores dñi uideli¬
cet ꝑ humanitatẽ pauꝑis ꝓ suꝑbiȩ suȩ tu¬
more reliquerunt: Eoꝵq omnino obliti
sunt. dũ p̃dicationis suȩ semina ad solam

Expanded text:
tione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra tione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis egentis oblitus est, quia in ipso initio nihil omnino proficerent, ad praedicandum gentibus defluxerunt, sicut ipsi in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . De quibus et per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris , quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis saeculum translati sunt. Qui sunt ergo qui immensa duritia pro obscuritate cordis, quasi quidam lapis caliginis et umbra mortis, a peregrinante sanctorum populo dividuntur, nisi hi quos pes egentis hominis est oblitus, id est quos praedicatores Domini, videlicet per humanitatem pauperis, pro superbiae suae tumore reliquerunt, eorumque omnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam
Abbreviated transcription (Latin):
i se nigredinẽ confitent᷑. Unde etiã ab ele¬
ctoꝵ ęccłia dicitur. nigra sum sed formosa:
Et ioħs ait. si dixerimꝰ quia peccatũ ñ habe¬
mus. nos ipsos seducimꝰ. Qui uidelicet corui
subsannantis oculũ effodiunt. quia prauoꝵ
ac puicatium hominũ intentionẽ uincunt.
Ex hoc itaq testimonio. si hic qͦ torrens p̃dica¬
tio debet intelligi. lapidẽ caliginis & umbrã
mortis diuidit torrens a popło peregrinante.
quia scõꝵ p̾dicatio obduratas mentes reꝓboꝵ
deserit. & ad pia humiliũ secorda conuertit.
aliꝰ accipitur egens homo. nisi ille de quo ꝑ
paulũ dicitur. qui ꝓpter nos egenꝰ factus ẽ.
cum diues esset: Cuiꝰ uidelicet egentis homi¬
nis pedes scĩ p̾dicatores fuerunt. ꝑ quoꝵ ꝓfe¬
cto prȩsentiã gentilitatẽ circũiens mundũ
ꝑambulauit uniuersũ. De quib ꝑ ꝓphetam
dicit᷑. & in ambulabo in eis: An pes eiꝰ ñ erat
qui tentus in compedib dicebat. ꝓ quo lega¬

Expanded text:
iam peccatorum in se nigredinem confitentur. Unde etiam ab electorum Ecclesia dicitur: Nigra sum, sed formosa . Et Joannes ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Qui videlicet corvi subsannantis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium se corda convertit. alius accipitur egens homo, nisi ille de quo per Paulum dicitur: Qui propter nos egenus factus est, cum dives esset ? Cujus videlicet egentis hominis pedes sancti praedicatores fuerunt, per quorum profecto praesentiam gentilitatem circumiens, mundum perambulavit universum. De quibus per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo lega
Abbreviated transcription (Latin):
rentibus. Peruersi quippe dũ diuina iudicia
rep̃hendunt. subsannant patrem. Et qͥlibet
heretici dum p̃dicationem scẽ eccłiȩ fęcundi¬
tatẽq illiꝰ deridendo conteminunt. qͥd aliud
quã partũ matris despiciunt: Non immerito¬
eoꝵ qͦ matrẽ dicimꝰ. quia de ipsa exeunt. qui
contra ipsam loquuntur. ioħe attestante qui
ait. a nobis exierunt. s ñ erant ex nobis. nã
si fuissent ex nobis. mansissent utiq nobis¬
cum. Corui uͦ de torrentib ueniunt. cũ p̃di

Expanded text:
rentibus . Perversi quippe dum divina judicia rentibus . Perversi quippe dum divina judicia reprehendunt, subsannant patrem. Et quilibet haeretici dum praedicationem sanctae Ecclesiae fecunditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt, qui contra ipsam loquuntur; Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Corvi ve
Abbreviated transcription (Latin):
ma mea ad dm̃ uiuũ. qnͣdo ueniã & apparebo
ante faciem di : Sed hoc desidenũ nesciunt. qͥ
cor in terrenis uoluptatib defigant. Dũ enĩ
sola quȩ sunt uisibilia diligunt. ꝓfecto inuisi¬
bilia uel si credunt esse ñ diligunt. quia dum¬
nimis se exteriꝰ sequuntur. etiã m̃te carnales
fiunt. Simul enĩ in hac uita uterq popłs
currit. s ñ simul ad ꝑpetuam uitã peruenit.
quia lapidem caliginis & umbrã mortis.
diuidit torrens a popło peregrinante. Ac si
apte dicat. eos quos modo uel infidelitas excecat.
uel crudelitas obdurat. flammarũ fluuius ã
conspectu ȩterni iudicis exiens. ab electoꝵ
tunc popło separat: & tunc a bonis ignis di¬
stricti examinis diuidit. quos nunc in suis
concupiscentiis tenebrȩ uicioꝵ cęcant. Potest
scẽ p̾dicationis intelligi. uxtaͥ qđ ꝑ salomonẽ
dicitur: oculũ qui subsannat patrẽ. & despicit
partũ matris suȩ. effodiant illũ corui de tor¬

Expanded text:
ma mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ma mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Sed hoc desiderium nesciunt qui cor in terrenis voluptatibus defigunt. Dum enim sola quae sunt visibilia diligunt, profecto invisibilia, vel si credunt essenimis se exterius sequuntur, etiam mente carnales fiunt. Simul enim in hac vita uterque populus currit, sed non simul ad perpetuam pervenit, quia Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. Ac si aperte dicat: Eos quos modo vel infidelitas excaecat, vel crudelitas obdurat, flammarum fluvius a conspectu aeterni judicis exiens, ab electorum tunc populo separat, ut tunc a bonis ignis districti examinis dividat quos nunc in suis concupiscentiis tenebrae vitiorum excaecant. 49. sanctae praedicationis intelligi, juxta id quod per Salomonem dicitur: Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de tor
Abbreviated transcription (Latin):
sperat inueuire seꝓpria. qnͣto hic cuncta quȩ
p̃tereunt esse a se deputat. aliena: Peregrinus
itaq est popłs. omniũ numerus elecłoꝵ. qui
hanc uitã qđdam sibi exiliũ deputantes. ad
suꝑnam patriã tota cordis intentione suspirañ.
De quib paulꝰ dicit. confitentesq peregrini
& hospites sunt suꝑ terrã. Qui enĩ hȩc dicunt.
significant se patriã inquirere. Hanc peregri¬
nationẽ isdem qͦ apłs tolerabat cum diceret.
dum sumꝰ in corpore. peregrinamur a dño
Per fidem enĩ ambulamꝰ. & ñ ꝑspeciẽ: Huiꝰ
peregrinationis erumnas satagebat euadere
cũ dicebat. desideriũ habens dissolui. & cum
est. & mori lucrũ. Huiꝰ peregrinationis pon¬
dus graue sentiebat psalmista cum diceret.
heu me qł incolatus m̃s ꝓlongatus ẽ. habitaui
cũ habitantib cedar. multũ incola fuit anima
mea. Ab hac eripi quantotiꝰ anhelabat cum
supnis desideriis flagrans diceret. sitiit ani¬

Expanded text:
sperat invenire propria, quanto hic cuncta quae sperat invenire propria, quanto hic cuncta quae praetereunt esse a se deputat aliena? Peregrinus itaque est populus, omnium numerus electorum, qui hanc vitam quoddam sibi exsilium deputantes, ad supernam patria Confitentur, quia peregrini et hospites sunt super terram . Qui enim haec dicunt, significant se patriam inquirere. Hanc peregrinationem isdem quoque apostolus tolerabat, cum diceret: Dum sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, et non per speciem. Hujus peregrinationis cum dicebat: Desiderium habens dissolvi, et cum est, et mori lucrum . Hujus peregrinationis pondus grave sentiebat Psalmista, cum diceret: Heu me, quod incolatus meus, prolongatus est! habitavi cum habitantibus Cedar; multum incola fuit anima mea . Ab hac eripi quantocius ansupernis desideriis flagrans diceret; Sitivit ani
Abbreviated transcription (Latin):
grinante. Quid durus ille ꝑfidus iudeorum
popłs. qui auctorẽ uitȩ uidere ꝑ fidẽ noluit.
quẽ ꝑ ꝓphetiam p̃dixit. nisi lapis caliginis
fuit: Quia & crudelitate durus extitir. & inf¬
delitate nebulosus. Qui alio qͦ uocabulo. um¬
bra mortis dicit᷑. Umbra quippe talis exprimi¬
tur. qualia eiꝰ rei de qua trahitur fuerint li¬
niamenta. Quis autẽ mortis nomine. nisi
diabolus uocatur: De quo ꝑ quandã ministri
sui significationẽ dicitur. nomen illi mors.
Cuiꝰ ille popłs umbra extint. quia iniquita¬
tem illiꝰ sequens. eiꝰ in se imaginẽ expressit
Quid uͦ torrentis nomine. nisi ille a conspe¬
ctu tremendi iudicis ꝑ ultimũ examen egre¬
diens. atq electos & reꝓbos aiuidens ignis
uocatur: Ande ꝑ ꝓphetam dicit᷑. fluuius
igneus rapidusq egrediebatur a facie erꝰ.
Quis autẽ in hoc mundo peregrinatar popłs.
nisi qui ad sortẽ electoꝵ currens. habere se pa¬
triam nouit incęlestib: & tantomagis illic

Expanded text:
 Quid durus ille perfidia Judaeorum populus, qui auctorem vitae per fidem videre noluit, quem per prophetiam praedixit, nisi lapis caliginis fuit? quia et crudelitate durus exstitit, et infidelitate nebulosus. Qui alio quoque vocabulo umbra mortis dicitur. Umbra quippe talis exprimitur, qualia ejus rei, de qua trahitur, fuerint lineamenta. Quis autem mortis nomine, nisi diabolus vocatur? De quo per quamdam ministri sui significationem 577 dicitur: Et nomen illi mors . Cujus ille populus umbra exstitit, quia iniquitatem illius sequensQuid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens, ignis vocatur? Unde per prophetam dicitur: « Fluvius igneus rapidus, qui egrediebatur a facie ejus . Quis autem in hoc mundo peregrinatur populus, nisi qui ad sortem electorum currens, habere se patriam novit in coelestibus; et tanto magis se illic
Abbreviated transcription (Latin):
ores patres fuere. Sed hȩc dĩ sapientia. ut a
carnali nos conuersatione redimeret. apparu-¬
it in carne. Et qui illã ueraciter ñ agnouit.
mediatorẽ dĩ & hominũ hominẽ xp̃m ũm.
esse unũ ex ꝓphetis putauit. quẽ electoꝵ oculi
fide tenuerunt am̃. cum uiderent hominem:
Ande ab eo scĩs discipłis dicitur. quẽ dicunt¬
esse homines filiũ hominis: Cui cum ꝓtinꝰ
responderent. alii ioħem baptistã. alii autẽ
heliã. alii uͦ ieremiã. aut unũ ex prophetis.
de suo mox sensu requiruntur. uos autẽ quẽ
me esse dicits: Cui petrus totiꝰ eccłiȩ uoce
respondens. ait. tu es xp̃c filiꝰ dĩ uiur. Quiagͥ¬

Expanded text:
ores Patres fuerunt. Sed haec Dei sapientia, ut a ores Patres fuerunt. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in cmediatorem Dei et hominum hominem Christum Jesum esse unum ex prophetis putavit, quem electorum oculi fide tenuerunt Deum, cum viderent hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Cui cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erunt similes ad ȩqualitatẽ: Aspiciendo
quippe ȩternitatẽ dĩ fit eis ut ȩterni sint. &
dũ uisionis eiꝰ donũ ꝑcipiunt. ex pceptione
beatitudinis imitantur qđ uident. Et simi¬
les gͦ sunt. quia beati fiunt. & tam̃ creatori si¬
miles ñ sunt. quia creatura sunt. Et habent
itaq quandã di similitudinẽ quia ñ habent
finẽ. & tam̃ incircũscripti ȩgualitate ñ ha
bent in circũ scriptionem. Dicatur gͥ recte.
ñ adęquabitur ei aurũ uel uitrum. quia qnͣta¬
libet sc̃i claritate & ꝑspicuitate fulgeant.
aliud est homines esse sapientes in dõ. atq aliud
esse hominẽ sapientiã di. Quã ꝓfecto sapien¬
tiam ille ueracit᷑ agnouit. qui mediatori diꝰ &
hominũ aliquẽ comparare scõꝵ minime prȩ¬
ꝓ ea uasa auri. excelsa & eminentia. Excelsũ
quippe uas auri helias extitit. excelsũ uas auri
ieremias. excelsa atq eminentia auri uasa pri¬

Expanded text:
n erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo n erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non haptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille veraciter agnovit, qui mediatori Dei et hominum aliquem comparare sanctorum minime praepro ea vasa auri, excelsa et eminentia. - Excelsum quippe vas auri Helias exstitit, excelsum vas auri Hieremias, excelsa atque eminentia auri vasa pri
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ quę sunt hominis. nisi sp̃s hominis
qui in ipso est: Et rursũ. nolite iudicare ante
tempꝰ. donec ueniat dñs qui & illuminabit ab¬
scondita tenebrarũ. & manifestabit consilia cor¬
dium. Illa itaq ciuitas quȩ sua uicissim singulis
corda manifestat. ex auro dicitur simile uitro¬
mundo. ut designetur auro clara. uitro ꝑspicua:
Sed quãuis in ea scĩ om̃s tanta claritate fulgeant.
tanta ꝑspicuitate transluceant. ei tam̾ sapientiȩ
de cuiꝰ imagine. habent om̃e qd sunt. ȩquari ñ
possunt. Bene gͦ dicit᷑: ñ ad ȩquabitur ei aurũ
uel uitrũ: Ad hoc enĩ scĩ om̃s ad illa gaudia ȩt̾̃na
pueniunt. ut esse do similes possint. sicut seriprũ
est. cũ apparuerit similes ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ
sicuti est. Et tam̃ serptũ est. dñe quis similis tibiꝰ
Unde gͦ similes & unde ñ similes. nisi quia huic
sapientiȩ & similes erunt ad imagniẽ. & tam̃¬

Expanded text:
hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est ? Et rursum: Nolite ante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similmundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen Sapientiae, de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et tamen sUnde ergo similes, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaginem, et no
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ qm̃ si terrestris domꝰ nr̃a huiꝰ habitatio¬
nis dissoluatur. qd edificationẽ ex dõ habemꝰ
domũ ñ manufactã ȩternã in cęlis. In hac
itaq terrestri domo quousq uiuimꝰ ipsum
ut ita dicã corruptionis nr̃e parietẽ mentis
oculis nullatenꝰ penetramus. & uicissim malꝰ
uidere occulta ñ possumus. Unde scã ȩccłia
sponsi sui speciem uidere in diuinitate desi¬
derans. nec tam̃ ualens. quia eternitatis illiꝰ
formã quã intuere concupiuerat ab eiꝰ oculis
assumpta humanitas abscondebat. in canticis
canticoꝵ merens dicit. en ipse stat post parietẽ
nrm. Ac si aꝑte dicat. ego hunc in diumitatis
suȩ iam specie uidere desidero. sed adhuc auisi¬
one illiꝰ ꝑ assumptȩ carnis parietẽ excludor
Quotisq itaq in hac corruptibili carne uiuimꝰ.
cogitationes nrãs in alterutrũ non uidemus.
Unde rursũ ꝑ eundem Paulũ dicit᷑. quis scit

Expanded text:
Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitatioScimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videUnde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit
Abbreviated transcription (Latin):
Quã ioħes in apocalẏpsi conspexerat cũ dicebat.
& erat structura muri eiꝰ ex lapide iaspide.
ipsa uͦ ciuitas auro mundo.simile uitro mundo.¬
Iuia enĩ sci om̃s summa in ea beatitudinis cla-¬
ritate sulgebunt. instructa auro dicit᷑. & qm̃
paret. & cũ uniꝰ cuiusq uultꝰ attendit᷑. simul
& conscientia penetratur. hoc ipsũ aurũ iutro
mundo simile esse memorat᷑. Ibi quippe uniꝰ¬
cuiꝰq mentẽ ab alteriꝰ oculis menbroꝵ corpu¬
lentiam ñ abscondit. sed patebit animꝰ. pate¬
bit corporalib oculis ipsa etiã corporis ar¬
monia. sicq unꝰquisq tunc erte conspica¬
bilis alteri. sicut nunc esse ñ potest conspi¬
uideri ñ possunt. ñ intra uitrea. sed intra
liitea uascula concludunt᷑. Cui scilicet
ꝑ passionẽ mentis in herere. ꝓpheta formi¬
dabat cũ diceret. eripe me de luto. ut non
inheream. Qd̾ nimirũ habitaculũ corpori
Paulus domũ terrestrem nominat dicens.

Expanded text:
Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civilas aurum mundum similiQuia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auro dicitur: et qupatet, et dum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur: hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur, Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animbit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest conspivideri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ uel uitrũ. Quis hoc sanũ sapiens. iuxta
litterã sentire digneturꝰ Uitrũ quippe ut
superiꝰ diximꝰ. auro longe ẽ uiliꝰ. Et postquã
dictũ est qd̃ aurũ huic sapientiȩ ñ ȩquatur.
adhuc qͣsi crescendo subiungitur. qd ei qͦ nec
uitrũ possit ȩquari. Sed ipsa nos littera ab hỹ-¬
storico intellectu deficiens. ad indagandũ alle¬
goriȩ mysteriũ mutit. Auri namq metallũ
nouimꝰ potiori metallis omnib claritate
fulgere. Ditri uͦ natura est. ut extrinsecus
uisũ. pura intrinsecꝰ ꝑspicuitate pluceat.
In alio metallo quicquid intrinsecꝰ continet᷑
absconditur. in uitro uͦ quilibet liquor qͣlis
continetur interiꝰ. talis exteriꝰ demonstratur.
atq ut ita dixerĩ. om̃is liquor in uitreo uascu¬
lo clausus patet. Quid gͦ aliud in auro nel ui¬
tro accipimꝰ. nisi illã supnam patriã. illam
beatoꝵ ciuiũ societatẽ. quoꝵ corda sibi inuicẽ
& claritate fulgent. & puritate translucent:

Expanded text:
unt ut vitrum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novimus potiori metullis omnibus claritate fulgere. Vitri vero naturae est ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem et claritate fulgent, et puritate translucent?
Abbreviated transcription (Latin):
quio manꝰ oꝑatio solet intelligi de manu
pcussi fugit. qui dũ praui interitũ conspicit.
uias prauitatis relinquit. Unde adhuc subdit᷑.
Stringet suꝑ eũ manꝰ suas. Manus quippe
stringere est. uitȩ suȩ oꝑa in rectitudine con¬
firmare. Unde etiã paulus ait. remissas manꝰ
& dissoluta genua erigite. Dum itaq alienũ
interitũ conspiciunt. reuocantur ad cor. ut
recogitent suũ: & unde alius ad torm̃ta duci¬
tur. a tormento aliꝰ liberat᷑. Stringit gͦ suꝑ
eũ manꝰ suas. quia conspicit in aliena pęna.
quid timeat: & dum delinquentẽ sic ꝑcussũ
respicit. dissoluta sua oꝑa iusticiȩ uigore
constringit: Sicq fit. ut quia iniquus uiuens
multos ad culpã traxerat delectatione peccati.
quosdã moriens a culpa reuocet terrore tor¬
menti. Qd̃ etiã ꝓuenire bonis psalmista te.¬
statur dicens. lȩtabitur iustus cum uiderit
uindictã impioꝵ manꝰ suas lauabit in san¬

Expanded text:
quio manus operatio solet intelligi, de manu quio manus operatio solet intelligi, de manu percussi fugit, qui dum pravi interitum conspicit, vias pravitatis relinquit. Unde adhuc subditur: VERS. 23. Stringit, stringet super eum manus suas. - Manus quippe stringere est vitae suae opera rectitudine confirmare. Unde etiam Paulus ait: « Remissas manus, et dissoluta genua erigite . » Dum itaque alienum interitum conspiciunt, revocantur ad cor, ut recogitent suum, et unde alius ad tormtur, a tormento alius inde liberatur. Stringit ergo super eum manus suas, quia conspicit in aliena poena quid timeat; et dum delinquentem sic percussum conspicit, dissoluta sua opera justitiae vigore constringit. Sicque fit ut qui iniquus vivens multos ad culpam traxerat delectatione peccati, quosdam moriens a culpa revocet terrore tormenti. Quod etiam provenire bonis Psalmista testatur, dicens: Laetabitur justus cum viderit vindictam impiorum, manus suas tavabit in san
Abbreviated transcription (Latin):
ignis exarsit ab ira mea. & ardebit usq ad infe¬
ros deorsũ. Quantũ ad presentẽ & enĩ ꝑcussio¬
nem expectat. recte dicit᷑. ignis exarsit ab ira
mea. quantũ uͦ ad ȩternã damnationẽ apte
mox subdit᷑. & ardebit usq ad inferos deorsũ.
Ticet a quib dam dici soleat illud qđ scriptum
& duplici confusione contere eos. Et id qđ
alias scriptũ est. nũc popłm de terra egypri
saluans. scdo eos qui ñ crediderunt ꝑdidit
Quib tam̃ si consensum prębemꝰ. quãlibet.
culpã bis ferire ñ posse. hoc ex peccato ꝑcussis.
atq in peccato suo morientib debet estimari.
quia eoꝵ ꝑcussio hic cepta illic ꝑficitur. ut
incorrectis unũ flagellũ sit qđ temporaliter
incipit. sed ȩxernis suppliciis consuminatur.
quatinꝰ eis qui omnino corrigi renuunt. iam
prȩsentiũ flagelloꝵ ꝑcussio. sequentiũ sit ini¬
& enĩ fugit de manu ferientis. qui prauitatẽ
suȩ corrigit actionis. Uel certe quia in sacro elo¬

Expanded text:
s exarsit ab ira mea et ardebit usque ad inferos deorsum . » Quantum ad praesentem etenim percussionem spectat, recte dicitur: « Ignis exarsit ab ira mea. » Quantum vero ad aeternam damnationem, apte hoc subditur, et ardebit usque ad inferos deorsum, licet a quibusdam dici soleat illud quod scriptuet duplici confusione contere eos, et id quod alias scriptum est. Jesus populum de terra Aegypti salvans, secundo eos, qui non crediderunt perdidit, Quibus tamen si consensum praebemus, quamlibet culpam bis feriri non posse, hoc ex peccato percussis atque in peccato suo morientibus debet aestimari, quia eorum percussio hic coepta illic perficitur, ut incorrectis unum flagellum sit quod temporaliter incipit, sed in aeternis suppliciis consummatur, quatenus eis qui omnino corrigi renuunt jam praesentium flagellorum percussio sequentium sit inietenim fugit de manu ferientis, qui pravitatem suae corrigit actionis. Vel certe quia in sacro elo
Abbreviated transcription (Latin):
tultus in fortitudine ferri conualuit. cuiꝰ
uidelicet linguȩ qͣsi acutissimo gladio eugłii
amministratione. dñs infideliũ corda tnͣsfixit.
Et qui infirmꝰ prius despectꝰq fuerat ꝑ t̾rena
negotia. fortis post modũ factus est ad cȩlestia
p̃dicamentã. Unde adhuc subiungitur.
Et lapis solutus calore in es uertitur. Tunc ̃.x¬
lapis calore soluitur. cũ cor durũ atq a diuini
amoris igne frigidũ eodem diuini amoris igne
tangit᷑. & in feruore sp̃s liquatur. ut ad sequen¬
tem uitã desiderioꝵ estu ardeat. quã priꝰ au¬
diens insensibilis manebat. Ex quo ardore
scilicet & emollitur ad amorẽ & roboratur ad
oꝑationem. ut sicut priꝰ durus fuerat in amorẽ
scłi. ita se post modũ fortẽ exerat in amorẽ di
& qđ ante audire renuebat. iam & credere &
p̃dicare incipiat. Lapis gͦ solutus calore in ȩs
uertitur. quia dura mens suꝑni amoris igne
liquefacta. ad ueram fortitudinẽ cominutat᷑.

Expanded text:
sublatus, in fortitudinem ferri convaluit, cujus sublatus, in fortitudinem ferri convaluit, cujus videlicet lingua quasi acutissimo gladio Evangelii administratione Dominus infidelium corda transfixit; et qui infirmus prius despectusque fuerat per terrena negotia, fortis postmodum factus est ad coelestia praedicamenta. Unde adhuc subjungEt lapis solutus calore in aes vertitur. - Tunc lapis calore solutus, cum cor durum atque a divini amoris igne frigidum, eodem divini amoris igne tangitur, et in fervore spiritus liquatur, ut ad sequentem vitam desideriorum aestu ardeat, quam prius audiens insensiscilicet, et emollitur ad amorem, et roboratur ad operationem, ut sicut prius durus fuerat in amore saeculi, ita se postmodum fortem exerat in amorem Dei; et quod ante audire renuebat, jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo solutus calore, 576 in aes vertitur, quia dura mens superni amoris igne liquefacta ad veram fortitudinem commutatur,
Abbreviated transcription (Latin):
obuians. postquã dixit. habet argentũ ue¬
narum suarũ principia. & auro locus ẽ in quo
tollitur. Solent heretici de iusticiȩ suȩ contͣ.
nos elatione głari. atq oꝑa sua ostentationis
inflatione iactare. nosq iniquos ut diximꝰ
aut esse aut fuisse criminantur. Per humil¬
limam gͦ confessionẽ & ueracem defensionẽ.
contra eos uir sc̃s loquitur dicens. ferrũ de
terra tollitur. Ac si aꝑte dicat: fortes uiri
qui acutissimis linguarũ gladiis in hac acie
defendendȩ fidĩ ferrũ fiunt. aliqnͣdo terra
in infunis actionib fuerunt. Peccanti qͥppe
homini dictũ est. terra es & in terrã ibis. Sed
de terra ferrũ tollitur. cũ fortis ꝓpugnator
eccłiȩ a terrena quã priꝰ tenuit actione sepa¬
ratur. Non gͦ in eo debet despici quicqͥd fuit.
qui iam accepit esse qd ñ fuit. Anñ matheus
in terra inuentus ẽ. qui terrenis negotiis im¬
plicatus. thelonei usib seruiebat: Sed de t̾ra

Expanded text:
obvians, postquam dixit: Habet argentum veobvians, postquam dixit: Habet argentum venarum suarum principia, et auro locus est in quo tollitur. - Solent haeretici de justitiae suae contra nos elatione gloriari, atque opera sua ostentationis inflatione jactari, nosque iniquos ut diximus, aut esse, aut fuisse criminantur. Per humillimam ergo confessionem et veracem defensionem contra eos vir sanctus loquitur dicens: Ferrum de terra tollitur. Ac si aperte dicat: Fortes igitur qui acutissimis linguarum defendendae fidei ferrum fiunt, aliquando terra in infimis actionibus fuerunt. Peccanti quippe homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Sed de terra ferrum tollitur , cum fortis propugnator Ecclesiae a terrena quam prius tenuit actione separatur. Non ergo in eo debet despici quidquid fuit, qui jam coepit esse quod non fuit. An non Matthaeus in terra inventus est, qui terrenis negotiis implicatus telonii usibus serviebat ? Sed de terra
Abbreviated transcription (Latin):
& eneruiter p̾bens terga feriatur: qui tam̃ hoc
ipsũ qđ turpiter cessit erubescens. ante ducis
sui oculos. maiores ex ipsa uerecundia uires
sumit. tantoq post fortia exercet. quantũ &
ignominiã debilitatis tegat. Sic gͦ ñ nunquã
quidã in di seruitio ex anteacta acriꝰ debilitate
roborantur. eosq ad custodienda mandata
& futuroꝵ trahit desideriũ. & impellit me¬
moria preteritoꝵ. ut hinc ad uentura ꝓuo
cet amor. illinc de p̃teritis uerecundia instiget.
uirtutib uiderint. eisq in p̃senti uita unde
derogent quia inuenire nequaquã possunt.
accusare illos de p̾teritis moliuntur. Sicut
moysen nr̃m manicheus impetit. in quo
sequentiũ uirtutũ grãm transacti homidicii
conatur culpa fedare. In quo ñ attendit post.¬
modũ quã patiens ad sustinendũ. s priꝰ qu̾a
p̃ceps ad feriendũ fuerit. Talib gͦ aduersa¬
riis beatꝰ iobsuptilissima consideratione

Expanded text:
et enerviter praebens terga feriatur: qui tamen hoc et enerviter praebens terga feriatur: qui tamen hoc ipsum quod turpiter gessit erubescens, ante ducis sui oculos majores ex ipsa verecundia vires sumit, tantoque post fortia exercet, quantum et ignominiam debilitatis tegat. Sic ergo nonnunquam quidam in Dei servitio ex anteacta acrius debilitate robarantur, eosque ad custodienda mandata et futurorum trahit desiderium, et impellit memoria praeteritorum, ut hinc ad ventura amor provocet, illinc de praeteritis verecundia instiget. virtutibus viderint, eisque in praesenti vita unde derogent quia invenire nequaquam possunt, accusare illos de praeteritis moliuntur, sicut Moysen nostrum Manichaeus impetit, in quo sequentium virtutum gratiam, transacti homicidii conatur culpa foedare. In quo non attendit postmodum quam patiens ad sustinendum, sed prius quam praeceps ad feriendum fuerit. Talibus ergo adversariis beatus Job subtilissima consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
cȩloꝵ: Quia gͦ ñ nisi in catholica ȩccłia ueri
martẏres fuint. dicatur recte. auro locus est
in quo conflatur. Qm̃ ñ clarescit anima in
fulgure ȩternȩ pulcritudinis. nisi ut ita
dicam priꝰ hic arserit in officina caritatis.
Pensandũ prȩterea est. qđ occulto consilio
omp̃s ds quosdam ab ipsis exordiis suis inno¬
centes custodiens. usq ad uirtutũ sum ma
ꝓuehit. ut ȩtate crescente simul in eis ꝓficiat
& annoꝵ numero sitas. & celsitudo meritoꝵ
Alios uͦ in exordiis suis deserens. scaturientib
uiciis ire ꝑ abrupta ꝑmittit. Plerũq tam̃
etiã eos respicit. & ad sequendũ se scĩ amoris
igne succendit. atq molitas in eoꝵ cordib
prurigines uitioꝵ uertit in feruorẽ uirtutũ.
& eomagis ignescunt ad desideriũ requiren¬
dȩ pietatis di. quo magis erubescunt memo¬
riam iniguitatis suȩ.: Sicut sepe contingit. ut
in pugnȩ certamine miles ante ducis sui ocu¬
los constitutꝰ. hostili uiruite turpiter cedat.

Expanded text:
c. XV. Quia ergo non nisi in catholica Ecclesia veri martyres fiunt, dicitur recte: Auro locus est in quo conflatur, quia non clarescet anima in fulgore aeternae pulchritudinis, nisi, ut ita dicam, prius hic arserit in officina charitatis.Pensandum praeterea est quod occulto consilio omnipotens Deus quosdam ab ipsis exordiis suis innocentes custodiens, usque ad virtutum provehit summa, ut aetate crescente, simul in eis proficiat et annorum numerositas, et celsitudo meritorum. Alios vero in exordiis suis deserens, scaturientibus vitiis ire per abrupta permittit. Plerumque tamen etiam eos respicit, et ad sequendum se sancti amoris igne succendit, atque inolitas in eorum cordibus prurigines vitiorum vertit in fervorem virtutum, et eo magnis ignescunt ad desiderium requirendae pietatis Dei, quo magis erubescunt memoriam iniquitatis suae, sicut saepe contigit ut in pugnae certamine miles ante ducis sui 575 oculos constitutus, hostili virtuti turpiter cedat,
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscens ait. & mare loquit᷑ ñ est mecũ:
Nullus quippe eã plene recipit. nisi qͥ ab oñi
se abstrahere actionũ carnaliũ fluctuatione
contendit. Unde alias dicit᷑ sapientiã seribe
in tempore ocii. & qui minoratur actu. ipse
sum ds. Sed quid qđ plerosq antiquoꝵ pa¬
trum nouimꝰ hanc sapientiã & intinsecꝰ
uiuaciter tenuisse. & curas mundi extrinsecꝰ
sollemnit̾ ministrasse: An ꝑceptione huiꝰ
sapientiȩ ioseph priuatũ dicimꝰ qui famis
tempore totiꝰ egẏpti curas suscipiens ñ solũ
egyptiis alimenta p̃buit. sed uitã qͦ exterioꝵ
aduenientiũ ministerii sui arte seruauit.
An ab hac sapientia danhel alienus exutit.
quia caldeoꝵ rege in babylonia princeps
magistratuũ effectus. tanto maiorib curis
occupatus est. qnͣto & sublimiori dignitate
omnib p̾latus est: Cum gͥ constet & plerũq
etiã bonos ñ terreno studio terrenis curis im¬

Expanded text:
cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nisi se abstrahere actionum carnalium fluctuatione contendit. Unde alias dicitur: « Sapientiam scriba in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse uid est quod plerosque antiquorum patrum novimus hanc sapientiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse ? An perceptione hujus sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? Cum igitur constet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis im
Abbreviated transcription (Latin):
desiderioꝵ suoꝵ inquietudinib feriuntur.
turpiꝰ cogitationũ carnaliũ ad una depressa
sunt. ut ad quietis intimȩ desideriũ ñ leuent᷑.
Unde cũ mira ope pietatis ad cor ueritaᷤᷤ uenit.
priꝰ ab eo cogitationũ carnaliũ estus eicit. &
post in eo uirtutũ dona disponit. Quos bene
nobis saera eugłii hystoria innuit. in qua dũ
ad resuscitandam filiã principis inuitatꝰ dñs
duceretur. ꝓtinus additur. & cũ eiecta esset
turba. intrauit & tenuit manũ eiꝰ & surrexit
puella. Foras gͦ turba eicitur ut puella susci¬
tetur. quia si ñ priꝰ a secretiorib cordis expelli¬
tur. importuna scłarium multitudo curarũ.
anima quȩ intrinsecꝰ iacet mortua ñ resurgit.
nam dũ se ꝑ innumeras terrenoꝵ desiderioꝵ
cogitationes spargit. ad considerationẽ sui
sese nullatenꝰ colligit: In his naq in quietu¬
dinum fluctib habitare sapientiã ñ posse

Expanded text:
desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius apost in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis Dominus duceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella . Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapientiam non posse
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ in hacuita laboriosiꝰ. quã terrenis
desideriis estuare: Aut quid hic quietiꝰ quã huiꝰ
scłi nichil appetere: Hinc est qđ isrłiticus ppłs
custodiã sabbati accepit ĩ muncre. Hinc ẽ contͣ est:
ȩgyptus muscarũ multitudine percussa.
Popłs namq qui dm̃ sequitur: accepit sabbatũ
idest requiem mentis. ut nullo in hac uita desi¬
derioꝵ carnaliũ appetitu fatigetur. Egyptus
uͦ quȩ huiꝰ mundi speciẽ tenet. muscis pcutitur.
Nusca enĩ nimis insolens & inquietũ animal
est. in qua quid aliud quã insolentes curȩ desi¬
derioꝵ carnaliũ designantur: Unde alias dicit᷑.
oruscȩ morientes. pdunt suauitatẽ unguenti.
quia cogitationes suꝑfluȩ quȩ assidue in animo
carnalia cogitant. & nascuntur & deficiunt.
eã suauitẽ qua unꝰquisq intrinsecus ꝑ sp̃m
unctus est ꝑdunt. quã integritate eiꝰ ꝑfrui
ñ ꝑmittunt. Egyptus gͦ muscis ꝑcutitur.
quia eoꝵ corda qui terrenã uitã diligunt.

Expanded text:
Quid in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? aut quid hic quietius quam hujus saeculi nihil appetere? Hinc est quod Israeliticus populus custodiam Sabbati accepit in munere; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudine percussa. Populus namque, qui Deum sequitur, accepit Sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero, quae hujus mundi speciem tenet, muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Unde alias dicitur: Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti ; quia cogitationes superfluae, quae assiduae in animo carnalia cogitante et nascuntur et deficiunt, eam suavitatem qua unusquisque intrinsecus per spiritum unctus est perdunt, quoniam integritate ejus perfrui non permittunt. Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui terrenam vitam diligunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiꝰ elati sunt. tanto contra se in ꝑpetuũ¬
grauius ingemiscunt. Dicat gͦ aperit oculos
suos. & nicħil inueniet. quia illic aꝑit ad sup¬
plicia. quos hic ad miscđiam clausos tenebat
Aperit oculos. & pietatis fructũ ñ inuenit.
quos hic clausos tenuit cũ inuenit. Tarde qͦ
illi oculos apiunt. qui teste sapientia. damna¬
tionis suȩ tẽpore dicturi referunt᷑. qͥd nobis
ꝓfuit suꝑbia. & diuitiarũ iactantia qͥd con¬
tulit nobis: Transierunt omnia illa tanqu̾a
umbra. & tanqũa nuntiꝰ ꝑcuirens. Uilia
& fugitiua fuisse quȩ tenuerant. iam amissa
cognoscunt. quȩ quandiu aderant stultis eoꝵ
cordib magna & mansura uidebant᷑. Sero
diues aperuit oculos. qnͣdo lazarũ requiescentẽ
uidit. quem iacentẽ ante ianuã uidere contem¬
psit. intellexit ibi. qd hic facere noluit. In
damnatione sua cognoscere compulsus est qͥd
fuit qđ ꝑdidit. qnͣdo indigentem ꝓximum

Expanded text:
sublimisublimigravius ingemiscunt. Dicat ergo: Aperiet oculos suos, et nihil inveniet, quia illic aperit ad supplicia, quos hic ad misericordiam clausos tenebat. Aperit oculos suos, et pietatis fructum non invenit, quos hic clausos tenuit cum invenit. Tarde quoque illi oculos aperiunt, qui, teste Sapientia, damnationis suae tempore dicturi referuntur: Quid nobis profuit superbia, divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia illa tanqumbra, et tanquam nuntius percurrens . Vilia ergo et fugitiva fuisse, quae tenuerant, jam amissa cognoscunt. Quae quandiu aderant, stultis eorum cordibus et magna et mansura videbantur. Sero dives aperuit oculos, quando Lazarum requiescentem vidit, quem jacentem ante januam videre contempsit . Intedamnatione sua cognoscere compulsus est quid fuit quod perdidit, quando indigentem proximum
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis reb tumeat. seseq suꝑ cȩteros extollat.
głetur se habere qd ꝓximus ñ habet. uenit
qnͣdoq tempꝰ ut euigilet. & tunc cognoscat
quã uacuũ fuerit. qd̾ in somno tenuerat Sepe¬
naiq contingit dormienti in opi. ut se per
somniũ diuitẽ uideat. atq ex eisdem reb am¬
mũ extollat. lȩtatur se habere qđ ñ habuit.
sed repente. euigilans euigilasse se doleat. qui
interĩ diuitiarum imaguiẽ. uel dormiens
tenebat. Gemit enĩ protinꝰ sub pauꝑtatis
pondere. inopiȩ suȩ angustiis p̃mitur. & eo
peiꝰ quo ad tempꝰ breuissimũ. uel uacue diues
fuit. Sic sic nimirũ huiꝰ mundi sunt diuites.
qui reb acceptis tument. bene oꝑari de sua
abundantia nesciunt. Quasi dorinientes st̃
diuites. sed pauꝑtatem suã euigilantes inueni¬
unt. quia nichil secũ ad illud iudiciũ qd̾ ꝑma-¬
net ferunt. & qnͣto nunc ad breue tempus

Expanded text:
ceptis rebus tumeat, seseque super caeteros extollat, ceptis rebus tumeat, seseque super caeteros extollat, glorietur se habere quod proximus non habet. Veniet quandoque tempus ut evigilet, et tunc cognoscat quam vacuunamque contigit dormienti inopi, ut se per somnium divitem videat, atque ex eisdem rebus animum extollat: laetetur se habere quod non habuit, sed repente evigilans evigilasse se doleat, quod interim divitiarum imaginem vel dormiens tenebat. Gemit enim protinus sub paupertatis pondere, et inopiae suae angustiis premitur, et eo pejus quo ad tempus brevissimum, vel vacue dives fuit. Sic, sic nimirum hujus mundi sunt divites, qui rebus acceptis tument. Bene operari de sua abundantia nesciunt. Quasi dormientes sunt divites, sed paupertatem suam evigilantes eveniunt; quia nihil secum ad illud judicium, quod permanet, ferunt: et quanto nunc ad breve tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Agendũ nobis gͦ est. ut res absolute ꝑituras
in ñ pereuntẽ cogamꝰ transire mercedem.
Sed mirandũ ualde est qd dicit᷑. cũ dormierit
aperit oculos suos. & nichil inueniet. Ut
dormiamꝰ quippe oculos claudimꝰ. & euigilan¬
tes aperimꝰ. Sed hac in re quia homo ex ani¬
ma constat & corpore. cum uniꝰ rei somnus
dicitur. alteriꝰ uigiliȩ demonstrant᷑. quia cũ
corpꝰ obdormescit in morte. tunc anima eui.¬
gilat in uera cognitione. Et dormit gͦ diues
& oculos aperit. quia cũ carne morit᷑. eiꝰ anuna
uidere cogitur. qd p̃uidere contempsit: Tunc
ꝓfecto in uera cognitione euigilat. tunc nichil
esse conspicit qd̾ tenebat. tunc se uacuã inuenit
quȩ plenã reb prȩ cȩteris hominib seesse lȩta¬
batur. Dormit & nichil secũ affert. nichil
nunirũ de reb quas tenuit. Nam culparerũ
simul ducit᷑. quãuis hic omĩa ꝓ quib culpa
ppetrata est relinquantur. Ear gͦ nunc & ac¬

Expanded text:
Agendum ergo nobis est, ut res absolute perituras Agendum ergo nobis est, ut res absolute perituras in non pereuntem cogamus transire mercedem. Sed mirandum valde est quod dicitur: Cum dormierit, aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Ut dormiamus quippe, oculos claudimus, et evigilantes aperimus. Sed hac in re, quia homo ex anima constat et corpore, cum unius rei somnus dicitur, alterius vigiliae demonstrantur, quia cum corpus obdormiscit in morte, tunc anima evigilat in vera cognitione. Et dormit ergo dives, et oculos aperit, quia cum carne moritur, ejus anima videre cogitur, quod providere contempsit. Tunc profecto in vera cognitione evigilat, tunc nihil esse conspicit quod tenebat. Tunc se vacuam invenit, quae plenam rebus prae caeteris se hominibus esse laetabatur. Dormit, et nihil secum aufert, nihil nimirum de rebus quas tenuit. Nam culpa rerum simul ducitur, quamvis hic omnia, pro quibus culpa perpetrata est, relinquantur. Eat ergo nunc, et ac
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ interitu. ad generalẽ electoꝵ om̃i¬
um diffinitionẽ sermo diriuat᷑ cum subdit᷑¬
Diues cũ dormierit nil secũ affert. aperit ocu¬
los suos. & nil inueniet. Cuinimirũ sententiȩ
psalmista concinens dicit. turbati st̃ om̃s in si¬
pientes corde. dormierunt somnũ suũ. & nꝑchil
inuenerunt om̃suin diuitiarũ inmanib suis
Ut enĩ in sua manu diuites post mortẽ quicꝗͣ
inueniant. eis ante mortẽ dicit᷑. diuitias suas
in quoꝵ manib ponant. Facite uobis amicos
de mammona iniquitatis. ut cũ defeceritis
recipiant uos in ȩterna tabernacula. Diues¬
moreretur secũ tolleret. si ad petentis uocem
cũ uiueret sibi tulisset. Nam terrena omia
quȩ seruando amittimꝰ. largiendo seruamꝰ.
Patrimoniũq nr̃m retentũ ꝑditur. manet
erogatũ: Diu enĩ cũ reb nr̃is durare ñ possu¬
mus. quia aut nos illas moriendo deserimꝰ.
aut illȩ nos uiuentes quasi deserunt ꝑeundo.

Expanded text:
haereticorum interitu ad generalem elatorum omnihaereticorum interitu ad generalem elatorum omnium definitionem sermo derivatur, cum subditDives cum dormierit, nisi secum aufert, aperit oculos suos et nihil inveniet. - Cui nimirum sententiae Psalmista concinens dicit: « Turbati sunt omnes incipientes corde, dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in maUt in sua manu divites post mortem quidquam inveniant, eis ante mortem dicitur, divitias suas in quorum manibus ponant Facite, inquit, vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Dimoreretur, secum tolleret, si ad petentis vocem, cum viveret, sibi tulisset. Nam terrena omnia, quae servando amittimus, largiendo servamus, patrimoniumque nostrum retentum perditur, manet erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes quasi deserunt pereundo.
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpendo ȩdificat. Nec melior potuit
comparatione hereticꝰ demonstran. qͥ locũ
suȩ ꝑfidiȩ. ñ nisi in mentib quas corruperit
facit. Qui etiã sequaces suos. ab ȩterno igne
esse liberos pollicetur. Spondit quippe eis
refrigeriũ quietis ȩternȩ. sed uerba eiꝰ solidita¬
tem ñ habent. quia plenitudine ueritatis ca-¬
rent. Unde subiungitur. & sicut custos fecit
umbraculũ. Umbraculũ namq custodis nul¬
lo fundam̃to solidatur. s tẽpore mox transe.¬
̃unte destruitur. Et ꝓmissa ab hereticis reqͥes
cũ tempore destruitur. quȩ post hanc uitam
nullatenꝰ inuenit᷑. Et quia sepe heretici in
contempti uniuersalis ȩccłiȩ potentẽ scłi
patrociniis fulciunt᷑. eisq diuites ꝓtectione
atq ministratione qnͣta p̾ualent opitulari
ñ cessant. ipse etiã quilibet diues contra condi¬
torẽ suũ reb temporalib intumescens. scĩ
uiri nunc sententia tangit᷑. atq ab speciali

Expanded text:
corrumpendo aedificat. Nec meliori potuit comparatione haereticus demonstrari, qui locum suae perfidiae non nisi in mentibus quas corruperit facit, qui etiam sequaces suos ab aeterno igne liberos esse pollicetur. Spondet quippe eis refrigerium quietis aeternae; sed verba ejus soliditatem non habent, quia plenitudine veritatis carent. Unde subjungitur: Et sicut custos fecit umbraculum. Umbraculum namque custodis nullo fundamento solidatur, sed tempore mox transeunte destruitur. Et promissa ab haereticis requies 568 cum tempore destruitur, quae post hanc vitam nullatenus invenitur. Et quia saepe haeretici in contemptu universalis Ecclesiae potentum saeculi patrociniis fulciuntur, eisque divites protectione atque administratione quanta praevalent opitulari non cessant, ipse etiam quilibet contra conditorem suum rebus temporalibus intumescens sancti viri nunc sententia tangitur, atque ab speciali
Abbreviated transcription (Latin):
ignorant. quia qd̾ iusti agunt ad utilitatẽ
ꝓximi. hoc ipsi faciunt ad extensionẽ nomi-¬
nis sui. Sc̃s autẽ uir ypocritas intuens.
nequaꝗͣ głam futurã appetere. s cupere p̃sen-¬
tem tenere. ait. quȩ enĩ spes est ypocritȩ:
Quia dum p̾sentia diligit. futura minime
sperat. Scriptũ namq est. qd enĩ uidet quid.
quid sperat: Iccireo gͦ ab ypocrita ad ęt̾na
p̃mia ꝑ spem minime tenditur. quia qd̾ alio
quȩrendũ fuerat. hic se tenere głatur. Cuiꝰ
quia culpa ꝓlata est. etiã pęna subiungat᷑

Expanded text:
ignorant, quia quod justi agunt ad utilitatem ignorant, quia quod justi agunt ad utilitatem proximi, hoc ipsi faciunt ad extensionem nominis sui. Sanctus autem vir hypocritas intuens, nequaquam gloriam futuram appetere, sed cupere praesentem tenere ait: Quae enim spes est hypocritae? quia dum praesentia diligit, futura minime sperat. Scriptum namque est: Quod enim videt quis, quid sperat ? Idcirco ergo ab hypocrita ad aeterna praemia per spem minime tenditur, quia quod alio quaerendum 563 fuerat, hic se tenere gloriatur. Cujus quia culpa prolata est, etiam poena subjungitur,