comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non qͥ idoł. seruierunt. in ea ꝓphetis
attestantib ꝑierunt: ita peccatores
ex his que peccauerint et̾na damp¬
natione pumuntur. Deniq ieremias
cum refert p̃cepisse sibi dnm ac dixis¬
se. egͥdere ad uallem filii ennon quȩ ẽ
iuxta inͦitum porte fictilis. paulopost.
dicit. & ñ uocabit᷑ amplius locus iste to¬
sionis. &ͦ ͤ dissiꝑabo consiliũ uide ⁊ ierłm.
in loco isto: & subuertam eos gladio. Ysa¬
ias qͦ manifestissime thophech infernũ
appellat. Qui cũ in ꝑpetuum diaboli in¬
t̾itum sub nomine assur descͥberer di¬
cens. a uoce enĩ dñi pauebit assur. uirga
ꝑcussus. & erit tnͣsitus uirge. fundatꝰ.
quã requiescere fauiet dñs suꝑ eum. sta
cens. p̃parata ẽ enim ab heri tophech.
eiꝰ ignis. & ligna multa. Flatus dñi sic̃
torrens sulphuris succendens eam. Con¬
taminauit aut̃e iosias tophech. uł ossa
mortuoꝵ ibi: sicut in sequentib de aliis

Expanded text:
non, qui idolis servierunt in ea, prophetis non, qui idolis servierunt in ea, prophetis attestantibus, perierunt, ita peccatores ex his quae peccaverunt aeterna damnatione punientur. Denique Jeremias cum refert praecepisse sibi Dominum, et dixisse: Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introitum portae Fictilis; paulo post dicit: Et non vocabitur locus iste amsionis. Et dissipabo consilium Juda et Jerusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Topheth infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum sub nomine Assur describeret, dicens: « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quacens: Praeparata est enim ab heri Topheth aejus, ignis, et ligna multa: flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eam. Contaminavit autem Josias Topheth, vel ossa mortuorum ibi, sicut in sequentibus de aliis
Abbreviated transcription (Latin):
in conualle filii ennon. ut nemo con¬
setraret filiũ suũ aut filiã ꝑ ignem
moloch. frequens ẽ in scͥpͥturis hoꝵ
mentio locoꝵ. maxime in libro regũ &
ieremia ꝓpħa. Est autẽ uallis ennon
siue filti ennon iuixta mutrũ ierłm con¬
tra orientẽ. in qͣ nemꝰ pulcherrimũ sy¬
loe fontib irrigatur. Thafech autẽ si¬
ue thofech. utrũq enĩ scͥbitur. erat lo¬
cus in eade conualle iuxta pistinam
fullonis cutꝰ meminit scpͥtitra. & iuxra
agrũ acheldemach qͥusq hodie mon¬
strat᷑ ad australem plagam montis sy¬
on. Solebant autẽ in tophech qͥa locus
nib. nefandoq suos igne consecrare
liberos. siue holocaustũ offerre. sicut
nennon. & lustrauit. filios suos in igne.
Benennon siqͥd̾e filii ennon significant:
uallis autẽ ennon hebraice dr gehen-¬
non. Cuius nomine in nouo testam̃to.
penã inferoꝵ gehennã cognominaui-¬
mus: qͥa mintrũ sicut in conualle en¬

Expanded text:
in convalle filii Ennon, ut nemo conin convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum, aut filium per ignem Moloch; frequens est in Scripturis horum mentio locorum, maxime in libro Regum, et Jeremiae prophetae. Est autem vallis Ennon, sive filii Ennon, juxta murum Jerusalem, contra orientem, in qua nemus pulcherrimum Siloe fontibus irrigatur. Tophet autem, sive Taphet utrumque enim scribitur, erat locus in eadem convalle, juxta piscinam fullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Acheldema, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Tophet, qui locus nibus, nefandoque igni suos consecrare liberos, sive holocaustum offerre, sicut nennon, et lustravit filios suos in igne. Benennon siquidem filium Ennon significat. Vallis autem Ennon dicitur Hebraice Gehennon, cujus nomine in Novo Testamento poena inferorum gehenna cognominatur, quia nimirum sicut in convalle En
Abbreviated transcription (Latin):
& cognouit manasses qͦd dñs ip̃e ẽ ds.
Exemplo autẽ hec penitentia manasse
qͦd pꝰt cominissa scelera nullus debet de
rite ꝑfecerit. Post hunc regnauit filiꝰ
eius amon idolat᷑. Post qu̾e iosias filiꝰ
ciꝰ rex iustissimꝰ regnauit. qͥ omñe spur¬
citiã idoloꝵ quã patres sui fabricauert
emundauit: & se in di cultu strenue
exercuit. &ͦ mi̾to qͥa longe ante hoc de
illo p̃dictum ẽ ꝑ ꝓpħam. Interpr aut̃e
uł foriitudo dm̃. Quod aut̃e sequit᷑ de
eodẽ rege. qͦd audito libro legis dm̃i quẽ
helchias sac̾dos inuenit in domo dm̃.¬
cũ scidisset uestimenta sua & misiss
helchiã sac̾dotem & cet̾os qui subseqñ¬
ter annumerant᷑. ad oldam ꝓpħem
in libro paralypomeñ declarat᷑ uͥ scͥptũ
ẽ. de p̃fato rege erechia. E dificauit qͦ
agens industrie omñe murũ qͥ fuerat
dissipatus. Ex struxit turres: & form
& sophomias dicens. uox clamoris a por¬
rege. contaminauit qͦ tophech. qͦd ẽ

Expanded text:
et cognovit Manasses quod Dominus ipse esset Deus. Exemplar autem est haec poenitentia Manasse quod post commissa scelera nullus debet de rite perfecerit. Post hunc regnavit filius ejus Ammon idololatra. Post quem Josias filius ejus, rex justissimus regnavit, qui omnem spurcitiam idolorum, quam patres sui fabricaverunt, emundavit; et se in Dei cultu strenue exercuit. Et merito. Quia longe ante hoc de illo praedictum est per prophetam. Interpreni fortitudo. Quod autem sequitur de eodem rege, quod audito libro legis Domini, quem Helchias sacerdos invenit in domo Domini, scidisset vestimenta sua, et misisset Helchiam sacerdotem et caeteros qui subsequenter annumerantur, ad Oldam prophetam » in libro Paralipomenon declaratur, ubi scriptum est de praefato rege Ezechia: « Aedificavit quoque, agens industrie, omnem murum, qui fuerat dissipatus, et exstruxit turres, desuperet Sophonias, dicens: « Vox clamoris a porrege: Contaminavit quoque Tophet, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ad me de babylone:. qͦd qnͣto t̾ra longin
quior uñ uenerunt. tanto iste głosior.
ꝓpt̃ quem uenerunt. qͦꝰ uenerunt ad¬
me inquir. qui debuerat dicere. uene¬
runt ad głificandum dm̃. ꝓ figni ma¬
gnitudine de babylone. quȩ urbs in
toto orbe potentissima ẽ. Rursumq
ysaias. Quid in qͥt uiderunt in domo
qͦd omĩa uiderint in domo illius. nec
fu̾it res quã ñ ostendte eis. in thesau¬
ris suis. S alterum tacet im̃ uerebat᷑
offensam. qͦd eis ostendit cuncta que
haberet in potestate sua. haut dubiũ
qnͥ & templi suppellectilem. ꝓpt̃ que
ysaias di sermone ꝓfert sententiã Aua
omĩa hec que in domo tua sunt. & ñ
tuo. s patrũ tuoꝵ labore quesita. in ba¬
bylonẽ tnsferant᷑. & de semine tuo fi¬
ant eunuchi in aula regia. Ex qͦ he¬
brei uolunt damelem. anamã. misae¬
lem azariam. qui fuere de semine re
gio eẽ eunuchos. qͦs in ministio nabu¬

Expanded text:
ad me de Babylone. » Quod, quanto terra longior ad me de Babylone. » Quod, quanto terra longior sit unde venerunt, tanto iste gloriosior propter quem venerint. « Et venerunt,me, » qui debuerat dicere: Venerunt ad glorificandum Deum pro signi magnitudine, « de Babylone, » quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias: « Quid, inquit, viderunt in domo quod omnia viderint in domo illius, nec fuerit res, quam non ostenderit eis in thesauris suis. Sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua: haud dubium quin et templi supellectilem, propter quae Isaias Dei sermone profert sententiam: « Audi omnia haec, quae in domo tua sunt, et non tuo, sed patrum tuorum labore quaesita, in Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabu
Abbreviated transcription (Latin):
regis int̾itu. ñ cecinerit laudes dño. qͣs
cetinit moyses pharaone submerso. &
debora int̾secto sysara. & anna genito
samuele: unde commonitũ ẽẽ fragili¬
tatis sue. rursumq corꝑis sanitate. &
signi magnitudine offerri aliqmͣ occa¬
sionẽ suꝑbie: quã ut prudens & dei
tultor uitare debuerat. nec monstrare
aliemgenis diuirias suas. qͣs dõ tͥbuen¬
te possederat. Ex quo iuxta leges qͦ tͦ
pologite discimus ñ mittendas mar¬
garitas ante portos. nec dandum scm̃
canib. Qua enim fideł ẽ spũ. abscon¬
dit negotia. &ͦͣ quitũq hoc fecerit.
omis uirtus illius eneruat᷑. ꝑiitq pos¬
teritas. & amisso uirili robore in muli¬
ebrẽ redigit᷑ mollitudinẽ. Ingͥditur gͦ
ẏsaias ad regem. & qͣsi nescuis scisciratu.
Quid dixerunt utri isti & uñ uenerunt:
Duo int̾rogat. Quid locuti sunt. & itñ
uenerunt. Ille ad unũ respondit. alto
p̃termisso. quod cũ ephasi & suꝑcilio lȩ¬
gendum ẽ. De t̾ra longiq̃ uenerunt.

Expanded text:
regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses, Pharaone submerso , et Debora, interfecto Sisara , et Anna, genito Samuele ; unde commonitum esse fragilitatis suae. Rursumque post corporis sanitatem, et signi magnitudinem, offerri aliam occasionem superbiae, quam, ut prudens et Dei cultor, vitare debuerat, nec monstrare alienigenis divitias suas, quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta leges quoque tropologiae discimusgaritas ante porcos nec dandum sanctum canibus . » Qui enim fidelis est spiritu, abscondit negotia: et quicunque hoc non fecerit, omnis virtus illius enervatur, peritque posteritas, et amisso virili robore, in muliebrem redigitur mollitudinem. Ingreditur ergo Isaias ad regem, et quasi nescius sciscitatur: Quid dixerunt viri isti et unde venerunt? Duo interrogat: quid locuti sint, et unde venerint? Ille ad unum respondit, altero praetermisso, quod cum emphasi et supercilio legendum est: « De terra longinqua venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nas ereas ⁊ bases. doctores possumꝰ actiꝑe.
ꝗͥ sonocitate p̃ditationis. ⁊ fidi firmita¬
te debuerunt alios sustentare. Mare
eneũ. baptismi lauachrũ. ⁊ compundi¬
onẽ lagimaꝵ E quidẽ omĩa chaldei
spũales ꝑ merciam magistroꝵ de domo
dm̃ auferre intunt᷑. ⁊ confringere. tra
ut ñ remaneat testa qua possit ignicu¬
lus ferri de incendio. Ollas qͦ: ereas &
tullas. ⁊ tͥdentes.⁊ sciphos. ⁊ mortariola.
i onĩa uasa erea in qͥb mmnistrabant
tulerunt. qͥa diu̾sa officia in ȩccl̃iasticis
ordinib de di seruitio auferentes in
suũ usum nequissimũ uerteritire. necnũ¬
⁊ thuribula ⁊ phialas. dum orationẽ qua
diuinitas placari potute. ⁊ poculum u̾bi
qͦ lassi refocillari debuerant impedien¬
do subuertunt. Que aurea. aurea.⁊ que
argentea argentea. tulit pnceps imliue:
qͥa tam sensum p̃tiosum. qmͣ etiam elo¬
quii uenustatẽ. hostis neqmͣ de domo
dm̃ auferre molitur. ⁊ secũ in confusi¬

Expanded text:
nas aereas et bases doctores possumus accipere, qui sonoritate praedicationis et fidei firmitate debuerunt alios sustentare. Mare aeneum baptismi lavacrum, vel compunctionem lacrymarum, vel quidem omnia Chaldaei spirituales per inertiam magistrorum de domo Domini auferre nituntur et confringere, ita ut non remaneat testa, qua possit igniculus ferri de incendio. « Ollas quoque aereas, et trullas, et tridentes, et scyphos et mortariola, et omnia vasa aenea, in quibus ministrabant, tulerunt. » Quia diversa officia in ecclesiasticis ordinibus de Dei servitio auferentes, in suum usum nequissimum converterunt. « Necnon thuribula et phialas. » Cum orationem, qua divinitas placari potuit, et poculum verbi, quibus lassi refocillari debuerant, impediendo subvertunt. « Quae aurea, aurea, et quae argentea, argentea, tulit princeps militiae. » Quia tam sensum pretiosum quam etiam eloquii venustatem hostis nequam de domo Domini auferre molitur, et secum in confusi
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Uñ ioachim quẽ pharao ante cen¬
sum sibi soluere coegit: nunt nabugo¬
donosor rex babylonis sibi tͥb annis
cũ antiquus hostis aliquẽ fibi censum
peccati ꝑsoluere suadet. mox totum in
omñ suũ redire. & plenũ seruitiũ ex¬
pendẽ ammonet. Quid ẽ gͦ aliud tͥb
anins regis babylonis seruũ ẽẽ. quã
ꝑsuasione. delectatione atq consensu
antiquo hosti subditum fore. ⁊ totum
rebellare contra neqm̃ sp̃m meditentur
in certamine. Qui enĩ ab antiqui hosy
potestate se eruere desiderat. necẽc̃ ẽ
ut forttier contͣ eum duicet. ⁊ adum¬
rium a summa potentia assiduis p̾ab
imploret: qͣtinus diuina gr̃a adiuttis
hostem fortissimũ suꝑet. ⁊ uigum du¬
rissimum euadere queat. xxiiii.¬

Expanded text:
erit. Unde Joacim quem Pharao ante cenerit. Unde Joacim quem Pharao ante censum sibi solvere coegit, nunc Nabuchodonosor rex Babylonis sibi servire tricum antiquus hostis aliquem sibi censum peccati solvere persuadet, mox totum in dominum suum redigere, et plenum servitium expendere admonet. Quid est ergo aliud tribus annis regi Babylonis servum esse quam suasione, delectatione, atque consensu antiquo hosti subditum fieri, et toturebellare contra nequam spiritum meditentur: in certamine. Qui enim ab antiqui hostis potestate se exuere desiderat, necesse est ut fortiter contra eum dimicet, et adjutorium a summa potentia assiduis precibus imploret, quatenus divina gratia adjutus, hostem fortissimum superare et jugum durissimum evadere queat.
Abbreviated transcription (Latin):
inter pr dñi retentio. significat malos
doctores. quos ppłs t̾re carnales uidelicet
t̾rene cupiditati dediti. scđm mores suoᷤᷤ
consentientes intiis suis ꝑsonas eligunt.
Quos pharao in rebla uinxit. ⁊ in egyp.¬
to duxit: tũ diabolus ꝑ multuidinem
suit t̾re multam centũ talentis argen¬
ti. & talento auri: cũ malignꝰ sp̃c pen¬
sum seruitii sui. in ppło p̃dicatoꝵ expe¬
tit. ut tamqmͣ sensũ qm̃ eloquio euis
iures suas exegit. ut daret tã argentũ.
qm̃ aurũ. qͣtinus hoc reddet pharaoni.
qͥa diabolus ꝑ sibi deditos utros ab uno¬
quoq exigit scd̾m uires suas peccati cen.¬
sum soluere. sicq in nequitie p̃latis co¬
tidie p̃parat ꝑditionẽ subiectis. In dieb¬
eius ascendit nabugodonosor rex baby¬
lonis. & factus ẽ ei ioachim seruus tͥb:
annis. ⁊ rursus rebellauit contra eum.
Cum semel qͥs tuilibet se mancipat
uitio. ñ uni s multis dñis obnoxius

Expanded text:
interpretatur retentus, significat malos interpretatur retentus, significat malos doctores, quos populus terrae carnales, videlicet terrenae cupiditati dediti, secundum mores suos consentientes vitiis suis, personas eligunt: quos Pharao in Rebla vinxit et in Aegyptum duxit, cum diabolus per multitudinem suit multam terrae centum talentis argenti, et talento auri. » Cum malignus spiritus pensum servitii sui in populo perditorum expetit, ut tam sensu quam eloquio ejus vires suas exegit, ut daret tam argentum quam aurum, quatenus hoc redderet Pharaoni, quia diabolus per sibi deditos viros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum solvere, sicque in nequiter praelatis quotidie praeparat perditionem subjectis. abylonis, et factus est ei Joacim servus tribus annis, et rursum rebellavit contra eum, » etc. Cum semet quis cuilibet se manciparit vitio non uni, sed multis dominis obnoxius
Abbreviated transcription (Latin):
tii tnsibunt sc̃ĩ de morte ad uirã. de cor¬
ruptione ad głam: sicq in conspectu con¬
ditoris sui in celesti ierłm in et̾num gau¬
debunt. qͥa tunc uidebit᷑ ds̃ deoꝵ in syon.
euphraten. & abiit iosias in occursum
eiꝰ ⁊ occisꝰ ẽ in maggedo. cũ uidiss eum
Quid autẽ int̾fectio iosie significat. qͥ a
pharaone nechao int̾emptus ẽ in magge¬
do: nͥ ꝑsecutionẽ antiqui hostis adũsus
scõs p̃dicatores. qͦs ꝑ iuidĩa neti tradere
molitur. ⁊ auferre de t̾ra ȩcd̃iȩ conatur.
qͣtinus faciluis totã plebem dissipare &
inuadere possit. Interp̃r autẽ pharao.
dissipans nechao: ꝑcussio. maggedon:
temptatio. E st ꝑmissus qͥppe diabolus
consurgere adu̾sus scõs. hoc solummͦ agit
hoc totis uirib certat qͣtinus temptan¬
do gregẽ dnĩ ꝑcutiens. dissipet. eosq. pͥ¬
mum auferat. quoꝵ solatio aduiti ꝯtͣ
ioachat filium iosie. & constituit eum
regem ꝓ iosia patre suo. ⁊ cͥ. Ioachar qͥ

Expanded text:
cii transibunt sancti de morte ad vitam, de corruptione ad gloriam: sicque in conspectu conditoris sui in coelesti Jerusalem in aeternum gaudebunt, quia « videbitur Deus deorum in Sion Eufraten, et abiit Iosias in occursum eius et occisus est in Maggedo, cum vidisset eumQuid autem interfectio Josiae significat, qui a Pharaone Nechao interemptus est in Mageddo, nisi persecutionem antiqui hostis adversus sanctos praedicatores? quos per invidiam neci tradere molitur, et auferre de terra Ecclesiae conatur, quatenus facilius totam plebem dissipare et invadere possit: interpretatur Pharao dissipans, Necho percussio, Mageddo tentatio est. Permissus quippe diabolus consurgere adversus sanctos hoc solummodo agit, hoc totis viribus certat, quatenus tentando gregem Domini percutiens dissipet, eosque primum auferat, quorum solatio adjuti contra ium Josiae, et constituerunt eum regem pro patre suo. » Joachaz, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Occidit rex babylonis filios sedechie in
reblata coram eo: oculosq eius eruit.
Dum sacra sepͥtura sedechie captiuita¬
tem narrat: ordnniẽ captiuitatis int̾ne
denuntiat. Rex babylonis ẽ antiquuis
hostis. possessor intime confusionis Q
pͥus filios ante intuentis ocłos gudi¬
hec se amittere qͥ captus ẽ animꝰ do¬
lens cernat. Nam gemit plerũq am¬
mus. ⁊ tñ carnis sue delectationib uic-¬
lus. bona que genuit amans ꝑdit Fa
quȩ pautur dampna considerat. ñ tũ
uͥtutis brachium. contͣ regem babylons
leuat. S dum uidens nequitie ꝓpetran
one ꝑcutit᷑. ad hoc qñdoq usu peccati
ꝑducitur: ut ip̃o qͦ lumine rationis pͥ
uetur. Uñ rex babylomis extictis pͥus
filiis sedechie. oculos eruit. qͥa maliguꝰ
sp̃c subductis pͥus bonis oꝑib. post.
intelligentie lumen tollit. Quod rede
sedechias in reblata pati dicit᷑. Reblati
quippe. multa hec interpr̃. Ienĩ qnq
lumen rationis clauditur. qͥ p̃uo usu¬

Expanded text:
Occidit rex Babylonis filios Sedeciae in Reblatha coram eo, oculos quoque illius eruit. Dum sacra Scriptura Sedeciae captivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis, possessor intimae confusionis: qui prius filios ante intuentis oculos trucihaec se amittere ipse qui captus est animus dolens cernat. Nam genuit plerumque animus, et tamen carnis suae delectationibus victus, bona quae genuit amans perdidit. Ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. Sed dumione percutitur, ad hoc quandoque peccati usu perducitur, ut ipso quoque rationis lumine privetur. Unde Babylonis rex exstinctis prius filiis Sedechiae oculos eruit, quia malignus spiritus subductis prius bonis operibus post haec intelligentiae lumen tollit. Quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe multa haec interpretatur. lumen rationis clauditur, qui pravo usu
Abbreviated transcription (Latin):
uitate p̃ualeat. fames utiq uerbi
dĩ. cum ñ expenditur libere panis
doctne ppło terre. Iintrupta ẽ ciui¬
tas. omnesq uiri bellatores fugert̃¬
nocte. Interrupta quide ꝑ tempta¬
tiones uarias malignoꝵ spũum custodia
ppłoꝵ. hii qͥ debuerant ciuitate armis
defende̾. nocte ignorannie ⁊ tenebris

Expanded text:
vitate praevaleat, fames utique verbi vitate praevaleat, fames utique verbi Dei, cum non expenditur libere panis doctrinae populo terrae. « Et interrupta est civitas, omnesque viri bellatores nocte fugerunt. » Interrupta quidem per depraedationes varias malignorum spirituum custodia populorum, hi qui debuerant armis civitatem defendere, nocte ignorantiae et tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
eius regem ꝓ eo. Quid in sedechia ali¬
ud intelligere possumꝰ. nͥ qd ioachim
ante p̃diximꝰ. hoc ẽ malos doctores
in ȩccłia. qͥ munere ⁊ dono diumno
abutunt᷑ & falso sͥ nomen iustitie
usurꝑant: Mathanias enĩ in terpr̃
munus siue donum. sedechias iustꝰ
om̃i. Qui annos .xi. regnasse dr. quod
significat eum tñsgressorem legis fuis¬
se. Undenarius enim numerus. quia
denariũ suꝑg̾ditur. excessionẽ deca¬
logi significat. Nec rite rex dici potest.
qͥ scđm mandata dñi semetipm ⁊ sibi
subiectos regere noluit.
ma die mensis. uenit nabugodonosor.
significat. sicut undenariꝰ tñsgressio¬
nem. &e recte dictum ẽ qͦd nabugodo¬
nosor in nono anno regni sedechie
obsederit ciitatẽ. mense decimo. deci¬
ma die mensis: qͥa mali pastores cum
necẽe ẽ ut plebem sibi cominissam.
antiquus hostis cum suo exertitu ob¬
sidione circumdet. ⁊ munttione er¬
roris ac uitioꝵ constructa claudat
uallando tuitatẽ. sicq fames in ti¬

Expanded text:
im, » etc. Quid in Sedecia aliud intelligere possumus, nisi quod in Joachim ante praediximus, hoc est malos rectores in Ecclesia, qui munere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae usurpant. Mathania enim interpretatur munus sive donum, Sedecias justus Domini. Qui undecim annis regnasse dicitur, quod significat eum transgressorem legis fuisse; undenarius enim numerus, qui denarium sulogi significat. Nec rite rex dici potest, qui secundum mandata Domini semetipsum et sibi subjectos regere nolueritma die mensis, venit Nabuchodonosor significat, sicut undenarius transgressionem, et recte dictum est quod Nabuchodonosor in nono anno regni Sedeciae obsederit civitatem, mense decimo et decima die mensis, quia mali pastores, cumnecesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et munitione erroris, ac vitiorum constructa, claudat vallando civitatem, sicque fames in ci
Abbreviated transcription (Latin):
lit q̃ ⁊ sophoniam qͥ interpr̃ abscondi¬
tus. sacerdotem scđ̃m. cum ordimni scd̃i¬
uiros. hoc ẽ pb̃ros. qui talentum uerbi dĩ
in t̾ra fodientes absconderunt in sium
dñum sulngit. Itres ianitores. illos uidet
ianttores qͥ hostiũ ficdĩ aꝑire debuerant.

Expanded text:
liter et Sophoniam, » qui interpretatur absconditus, sacerdotem secundum, cum secundi ordinis, hoc est, presbyteros, qui talentum verbi Dei in terra fodientes absconderant, in suum Dominum subigit. « Et tres janitores: » illos videlicet janitores qui ostium fidei aperire deb
Abbreviated transcription (Latin):
cordis eius. dicit penitentia mitigatam
inferius. &ͦ ͦ humiliatus ẽ postea. eoquod
exaltatũ ẽ cor eius. tam ip̃e. qmͣ habitato¬
in dieb exechie. Heratus ẽ in aduentu
legatoꝵ merodach. quẽ patrẽ fuisse na¬
bugodonosor hebrei autumant. & in da¬
tione inunerũ. & congratulatione sam¬
nechota ꝓ qua syminachus tnͣstulit aro¬
matũ suoꝵ. & thesauros argenti & au¬
ri. & odoramentoꝵ. & unguenti oꝑtimmi.
quod in hebraico scͥbitur olei. bomi &
om̃s thesauros uasoꝵ gare sue. sue ut
ibi legitur uasoꝵ suorum. Gaza autẽ
lingua ꝑsarũ diuitie nuncupantur.
Nec ẽ hebreus sermo s barbarꝰ. Non fu¬
it inguit uerbũ qͦd uixta hebraicam
consuetudinẽ ꝓ re frequent accipit᷑.
quod ñ ostendit eis in domo sua. &
sima. qm̃ ñ solum thesauros suos atq
palatii.s & templi ostenderit. Quod
certe fuit potestatis eius. de tuiꝰ ualitis
at lamminas ante iam tulerat. Ueint
autẽ ysaias ꝓpħa ad regẽ erechĩa dixitq

Expanded text:
cordis ejus dicit poenitentia mitigatam, inferens: « Et humiliatus est postea, eo quod exaltatum fuisset cor ejus, tam ipse, quam habitatoillis Ezechias laetatus est in adventu legatorum Marodachaladan, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant, et in oblatione munerum et congratulatione sanNECHOTHA  , pro qua Symmachus transtulit aromatum suorum; et thesauros argenti, et auri et odoramentorum et unguenti optimi: quod in Hebraico scribitur, olei boni; et omnes thesauros vasorum gazae, sive, ut ibi legitur, vasorum suorum. Gaza autem lingua Persarum divitiae nuncupantur: nec est Hebraeus sermo, sed Barbarus. Non fuit, inquit, verbum quod juxta Hebraicam consuetudinem pro re frequenter accipitur, quod non ostenderit eis in domo sua et ssima, quoniam non solum thesauros suos atque palatii, sed et Templi ostenderit: quod certe fuit potestatis ejus, de cujus valvis auri laminas ante jam tulerat. Introivit autem Isaias Propheta ad regem Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
regebat. Sextus in regib uideoꝵ. quia
in eis ip̃e regnabat. Septimus in ꝓpħis
qͥa ꝑ eos annuntiat᷑. Octauus in ponti¬
ficib qͥa ip̃e summꝰ sac̾dos ẽ pat̾s. Nonꝰ
in homine. Detunus in passione. ꝑhos
eñ ecem gͣdus. qͣsi ꝑ umbram legis pͥs
cȩ xp̃c descendit. ac rursꝰ post resurrec¬
tionẽ suam sol ustitie xp̃c ꝑ eosdem
gͣdus sur sum in celum ascendit. & om¬
Inem illam umbram legis ueritatis radi¬
is irradiauit. obscura reuelans. clausa
reserans. & omĩa tecta denudans. xxii¬

Expanded text:
regebat. Sextus, in regibus Judaeorum, quia regebat. Sextus, in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos annuntiatur. Octavus in pontificibus, quia ipse est summus sacerdos Patris. Nonus in homine. Decimus in passione. Per hos enim decem gradus, quos ipse, umbram legis priscae, Christus descendit, ac rursus post resurrectionem suam sol justitiae Christus per eosdem gradus sursum in coelum ascendit, et omnem umbram illam legis veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans et omnia tecta denudans.
Abbreviated transcription (Latin):
septa templi. ostendere gͣdus domꝰ eie
chie uł achar. quod sol ꝑ eos descendert.
S nunqm̃ ego credo ñ dico achar qͥa rei
impius fuit. s cuiuslibet regis iusti do¬
mum fuisse in templo dĩ. tum salomon
utirco dm̃ inter ceta offendisse dicatur.
qͦd in sublime edificauerit mello. unde
atͥum templi deambulans in turri pa¬
latii despicere solitus sit. Solent qͥdam
referre. ut umbras figuraꝵ in descensiõe
xp̃i interp̃tentur. ꝑ quos ir̾m sol iustice¬
xp̃c post resurrectionem ascendit. Piti
itaq g̃dꝰ descenfionis de dõ in anglo fint qͥ
magni consilii nuntius erat. Demq &
iacob sic alloquitur. & dixit in quit an¬
głs dñi ego sum ds cui unxisti ittulua
ostenderet. Scd̾s gͣdus descensionis de
gis datione: qͥa in lege & tp̃e locutus eͦ.
Quartus gradus in ih̾u naue ut ppł
in terram teꝓmissionis induceret. Qntꝰ
in uidicib. qui eumdẽ ppłm ꝑ eos ipse

Expanded text:
septa templi ostendere gradus Ezechiae septa templi ostendere gradus Ezechiae domus vel Achaz, quod sol per eos descenderit. Sed nunquam ego credo, non dico Achaz qui rex impius fuit, sed cujuslibet regis justi domum fuisse in templo Dei: cum Salomon idcirco Deum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium templi, deambulans in turre palatii, respicere solitus sit. Solent quidam Christi transferre, ut umbras figurarum in descensionem Christi interpretentur, per quos iterum sol justi post resurrectionem, ascendit. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia magni consilii nuntius erat. Denique et Jacob sic alloquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, ostenderet, secundus gradus descensionis, de gis datione, quia et in lege ipse locutus est . Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceretin Judicibus, quia eumdem populum per eos ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Nam & hii qui in insula thile. qͥ
ultra brittanniam ẽ. uł. in uliamis
scithaꝵ finb degunt. omi estate. cdieb al¬
quot. sieri uident. qͥa sol cetero orbi in ot¬
casu & sub t̾ra positus. ipsis nichilominus¬
tota nocte suꝑ t̾ram appareat. & qͦmͦ a par¬
te octidentis ad orientẽ humilis redeat.
manifeste uideatur. donec oportuno tem¬
pore denuo toto orbi cominum ortu re¬
datur. sicut & ueterũ hystorie. & nr̃i ho¬
mines eui. qui de partib illis aduenim¬
habundantissime ꝓditiit. Num qmͣ autẽ
hii qui int̾iora austri incolunt itident
solem ꝑ meridianas plagas ad orientẽ
ab occasu redire. Quod signum & p̃stn¬
tis temꝑis & futuri typus erat. ut qͣm
sol reuerteretur ad exordium sui: ta
& erechie uita ad detextos annos redi¬
ret. nobisq in ebdomade. & ogdoade
uiuentib ꝑ resurrectionẽ xp̃i utte spa¬
cia ꝓtelentur. Solent scõrum locorum
in hac ꝓuintia monstratores intra con¬

Expanded text:
ret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Brittanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate diebus aliquot fieri vident; quia sol caetero orbi in occasu, et sub ttota die super terram appareat; et quomodo a parte Occidentis ad Orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniabundantissime produnt, nunquam autem hi qui interiora austri incolunt, videre solem per meridianas plagas ad orientem ab occasu redire. Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita, ad detextos annos rediret: nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi, vitae spatia protelentur. Solent sanctorum locorum in hac provincia monstratores, intra con
Abbreviated transcription (Latin):
stiorem sensum legentib faceret. Sed
ita erant exstructi gradꝰ arte mecha¬
ncha. ut ꝑ singłos umbra descendens.
horaꝵ spacia t̾minaret. Erat autẽ ho¬
ra diei detima. qnͣdo hec regi ꝓpħa lo¬
quebatur. Uis gͦ inquit ut ascendat
umbra decem lineis ꝓcedente sole suꝑ
t̾ram. ꝑ boreales plagas usq ad orientẽ.
quod subtus t̾ram cotidianã consuetu¬
dinem sui cursus erat factitrus. an ut
reu̾tatur umbra totidem gradib con¬
u̾sa retrorsum facies soł. ip̃oq ꝑ aust̃¬
lem plagam. ad orientem reu̾so: At rex
facile ẽ inquit umbram crescere decẽ
lieis. nec hoc uolo ut fiat. s ut reu̾ta¬
tur retrorsum decem gradib. Uidie
namq quia maioris miratuli ẽẽ pote¬
rat. si sol contrartũ suo mori cursum
ageret. qͣsi consuetu ꝓcessu incedens. tã¬
& si multo altius .i. suꝑ t̾ram elatus.
ad orientem qͣsi scdi diei. mane nulla
int̾uemente nocte facturus aduola¬

Expanded text:
stiorem sensum legentibus faceret; sive stiorem sensum legentibus faceret; sive ita erant exstructi gradus arte mathematica, ut per singulos umbra deshorarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima quando hoc regi propheta loquebatur. Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem? quod subtus terram juxta quotidianam consuetudinem sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem regresso. « At rex: Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis, nec hoc volo fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. » Vidit namque quia majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens, taetsi multo altius, id est super translatus ad orientem, quasi secundi diei mane, nulla interveniente nocte facturus advola
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenti seturitas reꝑmittit᷑. Sin aũ
ut quidã putant in corꝑe uiuere con
educ de cartere ammã .m. optandũ
liberandus erat. adhuc qndecim an¬
ins uiuat in carcere. Dixitq ysaias.
Afferte massam fitorum. Quam cum
attulissent. & posuiss suꝑ ultus eiꝰ. ic.¬
Nam aquila & syminachus & theodotio
cakoc interp̃tati sunt ꝑ quod morbum
regium intelligi uolunt. eui contraria
putant᷑. uł sumpta in cibo. uł apposita
di potentia monstraret᷑. ꝑ res noxias &
adusas santas restituta ẽ. Alii sm. ñ ul¬
tus. s: apostema suspicant᷑. qͣndo tumeis
corpꝰ noxio & putrescente pure complet᷑.
&ͦs uixta medicoꝵ artem omis sames
sicciorib ficis atq contusis in cutis suꝑ¬
meditinã. quȩ tisu constet & exꝑm̃to.
quia & hanc fecit dñs. Dixit aut̃ẽ ys¬
erechias ad ysaiam. Quod erit signum
qͥa dñs me sanabit. & ascensirus sum
chũ in lineas & horologiũ uertimꝰ. qti
gradus intellexit in lineis. ut manife¬

Expanded text:
ni securitas repromittitur. Sin autem ut quidam putant in corpore vivere cond« Educ de carcere animam meam; » optanda liberandus erat adhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias, Afferte massam ficorum. Quam cum attulissent et posuissent super ulcus ejus, cNam Aquila, Symmachusque et Theodotion ἕλκος interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt. Cui contraria putantur vel sumpta in cibo, vel apposita Dei potentia monstraretur, per res noxias et adversas sanitas restituta est. Alii Sim non ulcus, sed apostema suspicantur, quando tumens corpus cocto et putrescente pure completur. Et juxta artem medicorum omnis sanies, siccioribus ficis atque contusis, in cutis supmedicinam, quae usu constet et experimento, quia et hanc fecerit Deus. « Dixerat autem Ezechias ad Isaiam: Quod erit signum, quia Dominus me sanabit, et quia ascensurus sim chum in lineas et horologium vertimus, qui gradus intellexit in lineis, ut manife
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ẽ qnͣtum in ip̃a uita mortali tem¬
ꝑaliter uiuatur. Nam & si annos
erechie qnͥdecim regi ad uitã adidi¬
dit: omp̃c ds cum eum mori ꝑmisto
tunc p̃sciit ẽẽ moriturum Qua
ta ẽ: ꝓtinus ad euis latͥmas ẽ uita ad¬
dita S cum ꝑ ꝓpħam dñs dixit quo
temꝑe mori ip̃e merebatur. nec dnĩca
instituta conuulsa sunt. Cui aũ ex largi¬
tate di anni uite crescerent. hoc qͦ: añ
mopinate foris ẽ additum. sine aug¬
mento p̃scientie fuit intus statutum.
Oui coni̾tit faciem suam ad parietem
& orauit dñm dicens. Conu̾tit eze¬
chias faciem. s. a.p. qͥa ad templum
ire ñ poterat. Ad parietẽ autẽ templi
uixta quod salomon palaciũ construx¬
erat. uł absolute ad parietẽ ne lacri
mas assistentib ostentare uideretur.
aut certe uixta ieremiam ad cor suũ.
qͥ circũ .i. parietẽ cor appellat. ut tota
m̃te dum dep̃caretur. Obsecro dñe me¬

Expanded text:
a vita mortali temporaliter vivatur, nam etsi annos quindecim Ezechiae regi ad vitam addidit omnipotens Deus; cum eum mori permisit, tunc praescivit esse moriturum: quata est, protinus ad ejus lacrymas est vita addita. Sed per prophetam Dominus dixit, quo tempore mori ipse merebatur, nec dominica instituta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ainopinate foris est additum, sine augmento praescientiae fuit intus statutum. « Qui convertit faciem suam ad parietem, et oravit Dominum, dicens: » Convertitque Ezechias faciem sire non poterat, etc. Ad parietem autem templi, juxta quod Salomon palatium exstruxerat, vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut recte, juxta Jeremiam, ad cor suum, qui circum, id est, parietem, cor appellat, ut tota mente Dominum precaretur. « Obsecro, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
.r.b. libros & munera ad ezechiam. ñ
assaradon. qui sennacherib patͥ apud
assirios in regnũ successerat. de cuus
& morte seu uita sc̃pͥtura conticuii. Ex
nũ assirioꝵ. & aliud babylomoꝵ De¬
niq samarĩa .i. decem tͥb ceꝑe assirii.
uidam autẽ & ierłm postea legimꝰ ce¬
pisse chaldeos. quoꝵ rex nabugodono¬
sor fuit. qͦͦ quia apud eos astroꝵ obser
reu̾sum diei spacia duplicata seruire
ei. quẽ solum dm̃ .i. solem putabant.
Cumq causas huius miracłi orationẽq
ꝑquirerent: fama ꝑ om̃s gentes uolan¬
te didicerunt ꝓpt̾ egͦtationẽ regis ui¬
deȩ etiã tursum sigmi clarissimi com
obturauit suꝑiorem fontem aquarũ.
gyon. & auertit eas subter ad occiden¬
cipum babylonis qui missi suerant ad
eum. ut int̾rogarent de portento quod
acciderat suꝑ t̾ram. reliquit eum ds ut
temptaret᷑. & nota fierent omĩa que erail
in corde eius. Iccirco aut̃ẽ temptationi
relictus ẽ. qui post tant᷑a utictoriã & solis

Expanded text:
 libros et munera ad Ezechiam; non Assaraddon, qui Sennacherib patri apud Assyrios in regnum successerat, de cujus seu morte, seu vita Scriptura conticuit. Ex num Assyriorum, et aliud Babyloniorum. Denique Samariam, id est, decem tribus cepere Assyrii. Judam autem et Jerusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit. Et quia apud eos astrorum obsereversum, diei spatia duplicata, servire ei quem solum Deum putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Judae, etiam cursum signi clarissimi commobturavit superiorem fontem aquarum Gion: et avertit eas subter ad occidencipum Babylonis, qui missi fuerant ad eum, ut interrogarent de portento quod acciderat super terram, reliquit eum Deus ut tentaretur: et nota fierent omnia quae erant in corde ejus . Irelictus est, quia post tantam victoriam, et solis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sertim tum & statuta nitnt mortis
necessitas differatur. & post mortem
resuscitatos plurimos legerimus.
qͦ uocatur erechias dux ppłi eius &
filus daiid tuius oꝑa sectabat᷑. Fete¬
rat enim rectum uixta omĩa que fece¬
rat. dauid pater eus. & ͤ auditur eiꝰ

Expanded text:
Praesertim cum et statuta nunc mortis Praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos plurimos legerimus. Et vocatur Ezechias dux populi ejus, et filius David, cujus opera sectabatur. Fecerat enim certum juxta omnia quae fecit David p
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuerit. serpentẽ eneum cõminuerit.¬
Erechias qͦ rex tum molestia corꝑis
tionis eius despexit. aut remiuit.
quẽ mox in siuis p̃cib exaudiuit.
Ecce phariseus se uistificauit in oꝑe.
erechias iustum se asserit etiam in
cogitatione: atq unde ille offendit.
inde iste do placuit. Fleuit itaq ere¬
quam uidebat in sua morte ꝑtiurã.
So cim temꝑe erechias filios ñ habebat.
Nam pt mortem eius manasses cũ.xii.¬
eẽt annoꝵ regnare cepte in iuda. Enx
qͣ ꝑspicuũ ẽ pt t̾cium annũ concesse
uitȩ. manassen ẽẽ gñatum. Ergo iste
omnis ẽ fietus. qͦd desꝑabat xp̃m de
suo semine nasciturum. Alii asserunt
qͣmuis scõs uiros morte terreri ꝓpt̾ in¬
certum uiditiũ & ignorationẽ senten¬
tie dĩ. quam sedem habituri sunt.
Simulq fati questio solutt᷑ ac neces¬
sitatis uintula atq causaꝵ. qͦd nequa¬
qmͣ dies mortis sit fingłis p̃stituta.
s uoluntate dĩ & ignotis mortalib
causis. uł uiuat aliquis uł moriatur.

Expanded text:
vas aperuerit, serpentem aeneum comminuerit,Ezechias quoque rex cum molestia corporis tionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Domino placuit. Cur itaquequam videbat in sua morte perituram. Eo enim tempore Ezechias filios non habebat. Nam post mortem ejus Manasses, cum duodet annorum, regnare coepit in Judaea. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse generatum. Ergo iste omnis est fletus, quod desperabat Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortsed voluntate Dei, et ignotis mortalibus causis vel vivat aliquis, vel moriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
phemantia ora constringã. & nequaqm̃
ultra talia loqui audeas. fremĩq m
mittam labiis tuis. qͦd tuam ferociam
domet. & te reducat in asfirios. Gibi
autẽ ezechia hoc erit signum. Come¬
de hoc anno quod repperis. in scd̃s
autẽ anno que sponte nascunt᷑. Por¬
ro in anno t̾cio seminate & metite.
Notandum autẽ qͣd in libro ysaie uͥ
u̾ba ipsius ꝓpħe ad regem erechiam

Expanded text:
phemantia ora constringam, nequaquam phemantia ora constringam, nequaquam ultra talia loqui audeas. « Frenum quoque injiciam labiis tuis, » quod tuam ferociam domet, et te reducam in Assyriis. « Tibi autem, Ezechia, hoc erit signum: Comede hoc anno quae repereris; in secundo autem anno, quae sponte nascuntur. Porro in anno tertio seminate, et metite, » etc. Notandum autem quod in libro Isaiae, ubi verba ipsius prophetae ad regem Ezechiam
Abbreviated transcription (Latin):
ra p̃dixerim. ac ꝑ te fatienda mandaue¬
rim: Itaq quod olim decreui. hoc est.
expletũ temꝑe. ut colles .i. pͥncipes qͥ int̾
se pugnabant. & tiutates munitissi¬
me. me contͣhente manũ mẽã. nec soli
rentur ñ oliue aut uineȩ. fructuosisq
arborib s feno & gramini. herbisq
domatũ que fructib impedim̃ta funt.¬
& ante marcescunt. qmͣ ad maturita¬
tem ꝑueniant. Itaq & sessionẽ & egͥs¬
sum & intͦitum tuũ ante cognoui. &
insaniam qua contͣ me debachaturꝰ
eras. ꝓph̃is uatitinantib sum locutus.
ꝑ qͦs olim dicturũ te ẽẽ noueram. in
celum ascendam. suꝑ sydera celi ponã
nequaqm̃ te ultra portabo: ut intel¬
ligas quod potiusti ñ tuis potusse
te uirib. s meo arbitͥo. Merebantur
enim impiȩ gentes. & infructuosȩ ar¬
bores. ut ꝑ te q̃si securi & serra mea sue¬
ciderent᷑ & caderent. Itaq ponã circu¬
lum & chamum in narib tuis. ut blas¬

Expanded text:
ra praedixerim, ac per te facienda mandavera praedixerim, ac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decreveram, hoc est expletum tempore, ut colles, id est principes qui inter se pugnabant, et civitates munitissimae me contrahente manum meam, nec solitrarentur non olivae, et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno, et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque sessionem, et egressum, et introitum tuum ante cognovi, et insaniam, qua contra me debacchaturus eras, prophetis vaticinantibus sum locutus; per quos olim dicturum esse te noveram. In coelum ascendam super sidera coeli ponam nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti, non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et fructuosae arbores ut per te, quasi securim et serram meam, succiderentur et caderent. « Itaque ponam circulum sive chamum in naribus tuis, » ut blas
Abbreviated transcription (Latin):
sum deferant ad eum. Uirgo syon.
& filia ierłm. que idem uirgo đr &¬
qͥa cunctis gentib simula chra mor¬
tuoꝵ adorantib. hec sola conseruat
castitatẽ religionis dĩ. & uniꝰ dutm¬
tatis cultum. & que ne ad maiorem
blasphemiam concitaret. p̃senti non
respondit. post ab eunt̾ẽ moute. ca¬
put sitũ certa de ultione. setura
de pena. In manu sertioꝵ tuorum
arrogantia dnm blasphemasti. Alatu
potentes & optimates. Altitudo sum¬
mitatis & saltus carmeli templum est.
Quodq infert. ego sodi & bibi aquam.
& sitcaui uestigio pedis mei. om̃s riuos
aggerum. uł ob hoc dix̃. qͥa ꝓ multitudi¬
ne exertitus omĩa fluenta ficcauerit:
ut puteos sibi fodere compulsus sit. uł
qͥa om̃s ppłos quos aque significant.
suo uastauit exertiti. Num qͥd ñ audisti
na dĩ contͣ uerba assirii sentienda suił.
qͦd ad blasphemiam euis responderit
oñs. Num ignoras quod hec que fecisti.
mea feceris uoluntate: & hec ego futu¬

Expanded text:
sum deferant ad eum. « Virgo Sion sum deferant ad eum. « Virgo Sion et filia Jerusalem, » quae ideo virgo a cunctis gentibus simulacra mortuorum adorantibus, haec sola conservat castitatem, religionis Dei et unius divinitatis cultum; et quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. In manu servorum tuorumarrogantia, Dominum blaphemasti. Altitupotentesque et optimates. Altitudo summitatis et saltus Carmeli, templum est. Quodque infert: « Ego fodi et bibi aquam; et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob id dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit: vel quia omnes populos quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti na Domini contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras, quod haec, quae fecisti, mea feceris voluntate, et ego haec futu
Abbreviated transcription (Latin):
te ezechie regi uide. Non te seducat
d̾s tuus in quo habes fidutiam. neq
dicas. ñ tradetur ierłm in manu re¬
gis asfirioꝵ. ⁊ c̾. Iuxta uoluntatẽ dm̃
rabsaces deseruit obsidionem ierłm
uł deserta lachis. iuenit obpugnantẽ
lobnam. Sennacherib autẽ occurrens
regi ethiopum. misit ad erechiam epł̃as
sermone terreret. Pugnasse autem
sennacherib contͣ egyptios. & obsedis¬
se pelusium. iamq exstructis aggerib
urbe capienda uenisse tharacham re¬
gem ethiopum in auxilium narrat
herodotus. Itaq cum accepiss: erechi¬
as litteras de manu nuntioꝵ. & le¬
gisset eas. ascendit in domũ dm̃. &
templo ñ audebat. uł liberas fundere
p̃ces: nunc autẽ qͥa audit ysaiam ducen¬
tem. ne timeas a facie uerbo que au¬
disti. & Reliqͣ. audacter dnm dep̃catur.
Misit autẽ ysaias filius amos ad eie¬
dnm dep̃cabatur: nec misit ad ysaĩã
ut pͥus fecit. Non ip̃e ꝓpħa ꝑgit ad
cum.s nuntios mitutꝰ. qui cłi respon¬

Expanded text:
te Ezechiae regi Judae: Non te seducat te Ezechiae regi Judae: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Hierusalem in manus regis Assyriorum. » Juxta voluntatem Dei Rapsaces deseruit obsidionem Hierusuem vel capta vel deserta Lachis invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum, misit ad Ezechiam nuntiossermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pelusium, jamque exstructis aggeribus urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopum in auxilium, narrat Herodotus. « Itaque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam dicentem: « Ne timeas a facie verborum, quae audisti, » etc., audacter Dominum deprecatur: « Misit autem Josias filium Amos ad EzeDominum deprecatur; nec misit ad Isaiam, ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios mittit, qui Dei respon
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m dicere dnm̃. quo irascente tanta
ꝑpetimutr. s tuũ dicimꝰ dnm. Qͦ hanc
habemꝰ ultionis fidutiã. qm̃ uiuens
ds blasphemat᷑ a cultore idoloꝵ mortu¬
oꝵ Leua gͦ orationẽ nr̃ãm iacentem.
ꝑ reliquiis ppłi que obsident᷑. Preue¬
nit eos ysaias. quia eo spũ quo futura¬
noscebat. etiam regem absentẽ audierat.
hȩc in qͥt dicite dño ur̃o. qͥa hec dicit
oñs. Noli timere uerba. qͥb ñ tu.s ego
sum blasphematus. nec dico omĩa que
regi assirio faciam. ne meam uidear
lactare potentiam. s qͥa dandus sit ei
reu̾tens ad t̾ram suam corruat gla-¬
dio. ut duo pariter que oportebat ere¬
ihias audiret se ab obsidione liberan
turum. Reuersus ẽ gͥ rabsaces. & in¬
uentt regem assirioꝵ expugnantem
lobnam: audierat eñi quod recessiss
de lachis. Cumq audiss: de tharacha
rege ethiopiȩ dicentes. egͥssus ẽ ut pug¬
net adu̾sum te. & iret cont᷑ eum. misit¬
nuntios ad ezechiam dicens. Hec dici¬

Expanded text:
nostrum dicere dominum, quo irascente tanta perpetimur, sed tuum dicimus dominum. Et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur a cultore idolorum mortuorum. Leva erga orationem nostram jacentem pro reliquiis populi, quae obsidentur. Praevenit eos Isaiasegem audierat: « Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandturum. « Reversus est igitur Rabsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod recesserat de Lachis. Cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes: Ecce egressus est, ut pugnet adversum te, et iret contnuntios ad Ezechiam, dicens: Haec dici
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi uictoriã de hostib reportaret. & de¬
lubrũ idoli sui tͥumphans & gͣtulabundꝰ
incederet: contemptor ueri di in fano
falsi numinis trucidat᷑. Nec angłico
ꝑit gladio. qͦd erat commune complu¬
rib. s parricidio filioꝵ. Qui cum fu¬
gissent in t̾ram ararath. qͦd intelligit᷑
armeniȩ: suctessit in patͥs locum assa¬
radon: quẽ scͥptura testatur. mifisse
habitatores samanie. ne t̾ra maneret
inculta. Ararath autem regio in a¬
menia campestris ẽ. ꝑ quam arares
fluit incredibilis ub̾tatis. ad radices
tauri montis. qui usq illue extendit᷑
Ergo & archam in qua liberatus ĩ
noe cum libis suis. censante dilituo
ñ ad montes gñaliter armenie de¬
lata ẽ qui appellantur ararath: s qd¬
montes tauri altissimos. qui ararath
imminent campis. In dieb illis egͦ¬
tauit erechias usq: ad mortem. & ue

Expanded text:
am de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei, in fano falsi numinis trucidatur, nec angelico perit gladio, quod erat commune cum pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararath, quod intelligitur Armeniae, successit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariae, ne terra maneret inculta. Ararath autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxases fluit, incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis, cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, qui appellantur Ararath, smontes Tauri altissimos, qui Ararath imminent campis. In diebus illis aegrotavit Ezechias usque ad mortem, e