comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poris sustinẽs. sine corꝑe deus.
Grauis ⁊ multe difficultacis labor
eẽt ueritatẽ religioiuis adu̾sũ fal¬
sicatis impietatẽ tueri: si qũatũ
audet impietas. intantũ consule¬
ret prudenter. S beue: qd̾ irreli¬
gosicatis uolũtas ex inopia pͥ
cuuata nõ capitur. S si quos ti¬
mor dei ⁊ incelligencie iguoratio
uou ipietatis uolũtas ꝑ stul¬
ticie sensũ de cumuerit merrore ⁊i¬
sꝑo ut ad emendationẽ ꝓcliues
sinc: cũ impietatis stulticiã. ab¬
solute i̾tatis sit demonstracio
⁊ hodie idem dicicis: nesciences
i deũ saꝑe. Si eñi qd̾ ex ip̃o. et
qd̃ ex utero. ⁊ qd̾ ex pacre exiii
⁊ ueni. Quero ate : hoc tocum
dan a deo. an ue nõ dictum sit.
Diccũ utiq ẽ. Et necesse ẽ cũ
a deo de se dcm̃ sit: uõ alit̾ intel¬
ligendũ ẽẽ quã dcm̃ ẽ. De dc̃s
suo loco demoustratis singłorũ
quoꝵq uirtutibus tractãbimꝰ:
uit̾im tauiẽ uniꝰ cuiͦq incelligẽ¬
tiam consulo. qͥd existimet in

Expanded text:
Deus. » Gravis et multae difficultatis labor esset veritatem religionis adversum falsitatis impietatem tueri, si quantum audet impietas, in tantum consuleret prudenter. Sed bene, quod irreligiositatis voluntas ex inopia prutimata non capitur. Sed si quos timor Dei et intelligentiae ignoratio, non impietatis voluntas per stultitiae sensum detinuerit in errore, spero ut ad emendationem proclives sint; cum impietatis stultitiam absolute veritatis sit demonstratio citis, nescientes in Deum sapere, si enim quod ex ipso, et quod ex utero, et quod ex Pater exivi et veni. Quaero a te, hoc totum dictum a Deo, anne non dictum sit? Dictum utique est: et necesse est, cum a Deo de se dictum sit, non aliter intelligendum esse quam dictum est. De dictis suo loco, demonstratis singulorum quorumque virtutibus, tractabimus. Interim tamen uniuscujusque intelligentiam consulo, quid existimet in
Abbreviated transcription (Latin):
tis orignus deuegaret: ⁊ ce¬
pisser eẽ de nichilo cui auce m¬
tuucatẽ suã er istens nõ daret᷑
auctoritas. Tum porro su rre¬
ligiose hoc dcũi cristumaretur
ad eẽt ei ꝓmpta defeusio: qr ua¬
sci qui erat auce nõ pocuit ͥ ue¬
q qͥ autea eẽt. uascendi causẽ
ꝑ quã eẽt habuisset: cũ natun¬
c̃as ad id ꝓficiat ut subsistat
ẽẽ qui nascit᷑. O stulce acq in¬
pie ÷ quis natiuitatẽ exspectei
in eo qui sine natiuitate sb̃si¬
stat: Aut quouͦ qui ẽ. uascio
stimaudꝰ ẽ cũ natiuitas uat᷑a
nascendi sit: S subdole ad den¬
gandam ex deo patre inugẽnti
dei naciuitatẽ contendens. po
id qd̾ nõ fuit anceꝙͣ nasceret¬

Expanded text:
tis originis denegaret, et coepisset esse de nihilo, cui ante nativitatem suam existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existimaretur, adesset ei prompta defensio, quia nasci qui erat non potuit; neque qui antea esset, nascendi causam per quam esset habuisset; cum nativitas ad id proficiat, ut subsistat esse qui nascitur. O stulte atque impie, quis nativitatem exspectet in eo, qui sine nativitate subsistat? Aut quomodo qui est nasci existimandus est, cum nativitas natura nascendi sit? Sed subdole ad negandam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem contendens, per id quod non fuit an
Abbreviated transcription (Latin):
go nascentiũ. que hc̃ in se ⁊ co¬
deus ex deo nacus. nichil aliud
incelligendus sit eẽ quã uatus
Inc̾im tauien h̾etice arcis iuge¬
mũ ostendi debuit: ue ad uĩta¬
tem natuntatis obolendã. ꝓ la
uo̾ etiam incetis eusdem artis
sue malignã fraudulentiã dices
Nlec sicut mauichens partẽ nu¬
us sb̾stancie patris natũ exposu¬
it. Negata supius ꝓlatio ẽ: u
natuntas negaretur ⁊ nũc qͦ
sub manichei nõie neganda u¬
uius sb̃stancie in fertur ⁊ por¬
cio: ne deus ex deo eẽ credatur.
Maniceus em̃ abrupti in imꝓ¬
banda lege ec ꝓpħis furoris.
ac diaboli quantũ inse ẽ ꝓfes¬
sus assertor. uc soluis sui uesciꝰ
cultor ⁊ id qd in uirgine fuit
portionẽ uniꝰ sb̾stantie p̃dica¬
uit: ⁊ id filiuĩ incelligi uoluit.
qd̃ est ex dei sb̾stantia parce ali¬
qua deductũ apparuerit incar¬
ne. Ut gͥ unigenici filii natiui¬
cas. ⁊ uiꝰ sb̾stancie nomẽ col¬
le̾tur. portio uniꝰ sb̾stantie in¬

Expanded text:
 quae habet in se et coDeus ex Deo natus nihil aliud intelligendus sit esse, quam natus. interim tamen haereticae artis ingenium ostendi debuit, quae, ad veritatem nativitatis abolenro etiam in caeteris ejusdem artis suae malignam fraudulentiam, dicens: « Nec sicut Manichaeus partem unius substantiae Patris Natum exposuit. » Negata superius prolatio est, ut nativitas negaretur: nunc quoque sub Manichaei nomine neganda unius substantiae infertur et portio, ne Deus ex Deo esse credatur. Manichaeus enim abrupti in improbanda lege ac prophetis furoris, et diaboli quantum in se est professus assertor, et solis sui nescius cultor, id quod in Virgine fuit, portionem unius substantiae praedicavit, et id Filium intelligi voluit, quod ex Dei substantia parte aliqua deductum apparuerit in carne. Ut igitur unigeniti filii nativitas, et unius substantiae nomen tolleretur, portio unius substantiae in
Abbreviated transcription (Latin):
quar deinde ⁊ cetã he̾rici inge¬
nii artificia ⁊ ne forte suspiciosis
magis quã ueris sollicitudin
maliuolus interpres alieue sim¬
plicitatis eristimer: ostensurus
totius ꝓfessiouis conchusione. iꝙͥ
se exitũ ꝓmissio tara subdoli ser¬
ces. nec qui fuit ance post modu
cas uesciens unigeniti uaciuica¬
cem. nec euanglicoꝵ sacramẽto¬
rũ uirtutem adeptus. uinꝰ luc¬
ne duo limima p̾dicauit ⁊ ut lich¬
noꝵ biꝑtita diuisio substauciam
pacris ⁊ filii emulacioretur que
ex umiꝰ uasculi unguine accende̾¬
cur in limen. tanqm eẽt sb̃stã¬
cia exci̾or ut olei in lucerta con¬
cniens liinus utriusq nac̾am
ul certe ut lampas papyro eo¬
dem intexta utroq capite luce¬
ret ⁊ eẽtq media mat̾ies lumer
ex se utrũq ꝓcendens. Hec stulti¬
cie humane error uiuexit: dum
ica dm̃ ex deo uacũ ut lumen exlu¬
mine qd̾ sine detͥmento suo natu¬
uã suã p̃stat ex sese. ut det qd̾ hc.

Expanded text:
quar deinde et caetera haeretici ingequar deinde et caetera haeretici ingenii artificia, ne forte suspiciosis magis quam veris sollicitudinibus, malevolus interpres alienae simplicitatis existimer: ostensurus totius professionis conclusione, in quem se exitum praemissio tam subdoli serartes. Nec qui fuit ante, postmodum cas nesciens Unigeniti nativitatem, nec evangelicorum sacramentorum virtutem adeptus, unius lucernae duo lumina praedicavit, ut lychnorum bipertita divisio substantiam Patris et Filii aemularetur, quae ex unius vasculi unguine accenderetur in lumen: tamquam esset substantia exterior, ut olei in lucerna, continens luminis utriusque naturam; vel certe ut lampas papyro eodem intexta, utroque capite luceret, essetque media materies lumen ex se utrumque protendens. Haec stultitiae humanae error invexit, dum ita Deum ex Deo natum, ut lumen ex lumine, quod sine detrimento suo naturam suam praestat ex sese, ut det quod habet,
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ : In ue tͥ in eo qd̾ dicit᷑ hic
ẽ nõ hoc significari uidet᷑ͥ alio ᷤ
quidẽ cognõĩatos hẽo in filios.
s hic filius meus ẽ: Douaui ad¬
optionis plurmus nomẽ: s iste
iͥ filius est. ⁊le queras aluini:
ne non hũc oẽ credas . Hũc gͦtã¬
qua digico indice. hac u̾bi sig̃i¬

Expanded text:
rimus? Anne tibi in eo quod dicitur, hic est, non hoc significari videtur? Alios quidem cognominatos ab eo in filios, sed hic Filius meus est: donavi adoptionis plurimis nomen, sed iste mihi Filius est: ne quaeras alium, ne non hunc esse credas; hunc ego tanquam dig
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ deũ negatura. canquã
ratione u̾icatis auce p̾missa
ex uichilo pociꝰ quã ex deo ua¬
tũ p̾̃dicaret: natiuitatẽ eus
ad creationis eius referens
de non erstantibus uolũtatẽ¬

Expanded text:
nitum Deum negatura, tamquam ratione veritatis ante praemissa, ex nihilo potiusquam ex Deo natum praedicaret, nativitatem ejus ad creationis referens de non exstantibus voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
totũ ẽ. Nichil in eo nͥ uirtus: nͥ
mat̾ies hebetes. natura illa nõ
recipit: neq ex diu̾sis coustat u
maneat. Deus ut ẽ. deus qd̃ ẽ
ꝑiiauet: ⁊ ꝑmanens deus desi
genuit. N lon continet᷑ ut lãpas ⁊ la¬
pas ut lichuꝰ ⁊ lichuꝰ ext̾i̾ore natura.
Uiigenici ex deo dei natiuitas.
uou series ẽ: ⁊ ꝓgenies uõ tͣctus

Expanded text:
totum est. Nihil in eo, nisi virtus, nisi Materies hebetes natura illa non recipit, neque ex diversis constat ut maneat: Deus, ut est Deus, quod est permanet: et permanens Deus Deum genuit. Non continentur, ut lampas et lampas, aut lychnus et lychnus, exteriore natura. Unigeniti ex Deo Dei nativitas non series est, sed progenies, non tractus
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ. est eñi luĩe ex linuie: ut
gͥ fidei huiꝰ in telligencia auert̾e̾t.
ierarche lampas ul̾ luc̾na ad cͥ¬
men conficendi ex lumine lumi¬
nis obiecta ẽ: ne dici religiose
eristimecur. qd̾ impie dcm ⁊ nũc
⁊ ancea dampnatũ ẽ. Absiste ab¬
siste maiussime tumor h̾encoꝵ:
nec pacrociniũ eccłiastice fidei fal¬
sa sollicite assertioius opĩone mẽ¬
tire. Nichil corꝑale scdm̃ uos: nͥ¬

Expanded text:
 ex lumine: ut ergo fidei hujus intelligentia averteretur, Hieracae lampas vel lucerna ad crimen confitendi ex lumine luminis objecta est; ne dici religiose existimetur, quod impie dictum et nunc et ante damnatum est. Absiste, absiste inanissime timor haereticorum, nec patrocinium ecclesiasticae fidei falsa sollicitae assertionis opinione mentire. Nihil corporale 141 s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe deus. Quis non ini hiis seu¬
tiat lubricos serpentine ue flerꝰ.
ul tortuo sis spiris nodos iupeos
uon incelligac ⁊ quib uenenati
oris pͥncipalis potestas collecto
inflerucorporis orbe condudit᷑:
S excensis oĩb acq ab solucis co¬
cũ occultaci capicis uirus pate¬
bit. Ingerunt eñi uobis pͥmũ
noĩa uĩtatis ut uirus falsicatiᷤᷤ
introcat. Bonũ in ore est: ut de
corde malũ subeat. Et mnt̾ hec
nusqũa audio ab hiis dm̃ dei
filiũ dici: uusqmͣ filiũ inuenio
ita p̾dicatũ ẽẽ. qd̾ filius sic. No¬
men filii ingeritur: ut natura
taceatur: natura adimitur ut
nomẽ alienũ sit. Hereses cet̾e̾
p̃cenduntur: ut de se he̾sis me¬
tiatur. Unus solus deus ⁊ solꝰ
uerus ingeritur: ne uerũ ac ꝓ¬
pͥum dei filio relinquatur ẽẽ ꝙ¬
libellis de deo ⁊ deo. ⁊ deo uõ ac do
uero. ⁊ in deo uero pacre . ⁊ in dõ
uero filio. uno uero deo intelli¬
gendo. scdm̃ nature untar̃e uõ
scdm ꝑ sone unonẽ ex legis ac¬

Expanded text:
ens. --Quis non his setiat lubricos serpentinae viae flexus, vel tortuosis spiris nodos vipereos non intelligat, quibus venenati oris 136 principalis potestas collecto inflexi corporis orbe concluditur? Sed extensis omnibus atque absolutis, totum occultati capitis virus patebit. Ingeruntur enim nobis primum nomina veritatis, ut virus falsitatis introeat. Bonum in ore est, ut de corde malum subeat. Et inter haec nusquam audio ab his Deum Dei filium dici: nusquam Filium invenio ita praedicatum esse, quod filius sit. Nomen filii ingeritur, ut natura taceatur; natura adimitur, ut nomen alienum sit. Haereses caeterae praetenduntur, ut de se haeresis mentiatur . Unus solus Deus et solus verus ingeritur, ne verum ac proprium Dei filio relinquatur esse libellis de Deo et Deo, et Deo vero ac Deo vero, et in Deo vero patre et in Deo vero filio uno vero Deo intelligendo secundum naturae unitatem, non secundum personae unionem, ex legis
Abbreviated transcription (Latin):
excludi. ue uatiutatis ueritaᷤ
ꝑuaueret: qr prolacionis iu¬
telligencia op̃ione t̾rena nõ
uuiltũ eẽt anatura. terrene
uatiuitis aliena. ⁊ lature hu¬
mane tarda ac difficilis ad
res diuiuas incelligentia ei¬
git. de hiis que semel dicca a
uobis sunt frequentius ad¬
mouere: ue sacis facere sac¬
mentis diine uͥtutis hũane
compaciõis erempla credautur
h tancũ ad imbuendũ sp̃icalit᷑
te celestib sensũ. speciẽ t̾rem ge¬
ueris afferri: ut ꝑ hũc uature
ur̃e gradũ ad intelligenciã dim¬
ue maguisicentie ꝓueham. Non¬

Expanded text:
excludi, ne nativitatis veritas permaneret; quia prolationis intelligentia, opinione terrena, non multum esset a natura terrenae nativitatis aliena. Naturae humanae tarda ac difficilis ad res divinas intelligentia exigit, de his, quae semel dicta a nobis sunt , frequentius admoneri, ne satisfacere sacramentis divinae virtutis, humanae comparationis exempla credantur; sed tantum ad imbuendum spiritaliter de coelestibus sensum, speciem terreni generis afferri, ut per hunc naturae nostrae gradum ad intelligentiam divinae magnificentiae proveham
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ. neq adiecisserit ⁊ patr̃e.
uc uniꝰ u̾icatis ẽẽ patrẽ ⁊ filiũ
exdusa ꝓpͥetate natiuitatis ne¬
garẽt. dixerũt nec ut ualen¬
mentatus est: ut sub specie
h̾escos ualentiniaue uõie ꝓla¬
cionis iutprobato. natiuicatem
dei er deo improbarent. Ualen¬
tinus enĩ ridicula quedã ⁊ fe¬
da cõmentaus ⁊ cũ preter pͥnci¬
pem dm̃ familiam deoꝵ et nu¬
tuerosas uanitatũ potetates
maneni ꝓlationẽ teniarii ac
stulti auctoris furore quesita:
nescit. Ignorat eñi ualentiu
bychonam ⁊ silentiũ: ⁊ ter de¬
uos conas. Scit uͦ uichil al¬
ud ꝙͣ unũ dñi patrẽ ex quo or

Expanded text:
erum, neque adjecissent et patrem; ut unius veritatis esse Patrem et Filium exclusa proprietate nativitatis negarent, dixerunt, « Nec ut Valenmentatus est: » ut sub specie haereseos Valentinae, nomine prolationis improbato, nativitatem Dei ex Deo improbarent. Valentinus enim ridicula quaedam et foeda commentans, cum praeter principem Deum, familiam deorum et nmerosas aeternitatum potestates inanem prolationem, temerarii ac stulti auctoris furore quaesitamnescit. Ignorat enim Valentini bythona, et silentium, et ter denos aeonas: scit vero nihil aliud quam unum Deum patrem ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sat ex uno unũ: nõ desectum
s natũ. Scit nacinitatẽ dei uͤ
diuiuuitionẽ ẽẽ giguentis: nͨ
infirmitatẽ nascentis. Si ex se
scit: infer calũpuiã teni̾e̾ usur¬
pare scientie. Si ni de dño suo di¬
dicit: nacuntais sue scientiã
ꝑmitre uascena. Hec em̃ ita
ei a do̾ inugeuioo comꝑta sunt.
ꝙ parer ⁊ filius unũ sunt. qd̾

Expanded text:
unum; non desectum, sed natum: scit nativitatem Dei nec diminutionem esse gignentis, nec infirmitatem esse nascentis. Si ex se scit, infer calumniam temerarie usurpatae scientiae: si vero de Domino suo didicit, nativitatis suae scientiam permitte nascenti. Haec enim ita ei a Deo unigenito comperta sunt, quod Pater et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
plures ꝑiculo infideleͥs icelli¬
gencie detinebant᷑: uberiꝰ gau¬
diũ con sectans ex salute młto¬
rũ si coguitis sacramentis ꝑ¬
fecte in deũ fidei. impia huma¬
ne stulticie insticuta desererẽt
i se deo redderent h̾e̾cicis repu¬
diacis ⁊ acq a cibo mortis quo
in laqueũ aues solent illici in
uolatũ se libere securitatis e¬
rigerent: sequerent᷑q xp̃m du

Expanded text:
plures periculo infidelis intelliplures periculo infidelis intelligentiae detinebantur; uberius gaudium consectans ex salute multorum, si cognitis sacramentis perfectae in Deum fidei, impia humanae stultitiae instituta desererent, et se Deo redderent haereticis repudiatis, atque a cibo mortis, quo in laqueum aves solent illici, in volatum se liberae securitatis erigerent; sequerentu
Abbreviated transcription (Latin):
tempe scrib̾e hec aduer¬
sum uesauam impioꝵ hesum
dei fil iũ creacurã ẽẽ affirman¬
tẽ aggressũ fuisse ÷ młtis iam
ꝑ omnes ferme romain iꝑi
ꝓunicias eccł̃iis morbo pestifi
huiꝰ predicaciõis infectis. ⁊ i¬
lut ad pie fidei huiꝰ malusui¬
patam ꝑ suasione longo docͥ¬
ne usu. ⁊ eiuencito nomine
uere religionis mmbutis: nõ
ignorans difficilẽ ẽẽ ad em̃e¬
dationis ꝓfectum uoluntatẽ.
quã meroris sui studio ꝑ plu¬
rimũ assensũ auctoritas pu¬
bnice ia sentencie conciueret
Graiis eũi ⁊ ꝑiculosus ẽ erro
in plurmus  ⁊ mulcoꝵ lapsꝰ
etam si se incelligat. camen
urgendi pudore auctoritace
sibi presurait er numerol ha¬
bens hoc impudentie ut qd̃ er¬
rac prudentiã uelit cristima¬
ri: ⁊ qd cũ młtis errat intelli¬
gentia ẽẽ asserat ueritatis
dũ mius erroris ẽẽ existuua¬
tur in multis. Ac mͥ quide pre¬
ter studii mei acq officii neces¬
umͥ caanen eo ꝓpensior cura
ad scribendũ fuit. quo magis

Expanded text:
ersum vesanam impiorum haeresim, Dei filium creaturam esse affirmantem, aggressum fuisse; multis jam per omnes ferme Romani imperii provincias ecclesiis morbo pestiferae hujus praedicationis infectis, et velut ad piae fidei hujus male usurpatam persuasionem, longo doctrinae usu, et ementito nomine verae religionis imbutis, non ignorans difficilem esse ad emendationis profectum voluntatem, quam in erroris sui studio per plurimorum assensum auctoritas publicae jam sententiae contineret. Gravis enim et periculosus est error in plurimis: et multorum lapsus, etiamsi se intelligat, tamen urgendi pudore auctoritatem sibi praesumit, ex numero habens hoc impudentiae, ut quod errat, prudentiam velit existimari; et quod cum multis errat, intelligentiam esse asserat veritatis, dum minus erroris esse existimatur in multis. 133 2. Ad ter studii mei atque officii necesum; tamen eo propensior cura ad scribendum fuit, quo magis
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ꝑfecta fid̾i huiꝰ absolu¬
cio ex euangłicis acq apłicis
est p̃dicanda doctrins ⁊ ut ue¬
rus dei filius deus. non aliene
apatre diuerse q nature. s eiꝰ¬
dem ẽẽ diuinitacis ꝑ u̾itacem
natiuitatis eristens possit in¬
telligi. Nec sane queqmͣ cam
a mentẽ posse eẽ eristimo ⁊ qui
dei de se ꝓfessionis aut cognitaᷤ
uõ intelligat. aut incellectas a
se uolit intelligi: aut emẽdan¬
das putaͣs humane opĩonis p¬
dençia. S auceqm res ipãs sa¬
lutariũ sacramentoꝵ loqui u¬
cipiamus ⁊ ne in aliquo sibi e¬
dicis h̾eticoꝵ. nominib he̾sis ꝓ¬
fessio blaudiatur: de moustran¬
dũ ẽ om̃e huiꝰ argute malicie
uelamen ⁊ ut ꝑ qd̾ se uirus latẽs

Expanded text:
erfecta fidei hujus absolutio ex evangelicis atque apostolicis est praestanda doctrinis, ut verus Dei filius Deus non alienae a Patre diversaeque naturae, sed ejusdem esse divinitatis, per veritatem nativitatis existens, possit intelligi. Nec sane quemquam tam amentem posse esse existimo, qui Dei de se professiones aut cognitas non intelligat, aut intellectas a se nollet intelligi, aut emendandas putet humanae opinione prudentiae. Sed antequam res ipsas salutarium sacramentorum loqui incipiamus; ne in aliquo sibi, editis haereticorum nominibus, haeresis professio blandiatur, demonstrandum est omne hujus argutae malitiae velamen: ut per quod se virus latens
Abbreviated transcription (Latin):
neq em̃ aliud quã deus subsis¬
cit. qd̃ nõ aliunde qũã ex deo sb̃¬
sistit: eandẽ autẽ naturã ita uͭ
uon uatꝰ sit ip̃e qui genuit. Nã
quomͦ erit ip̃e. cũ genitus sit: S
in hiis ip̃is subsistat ille qui ge¬
uitus ẽ. que totus ẽ ip̃e qui genu¬
it: qr non ẽ aliunde qd̾ gẽitus ẽ.
Et ꝑ hoc non refertur ad aluid.
ꝙ iimo subsistit ex unoͥ neq
neq ab est ase. quod uiuus genu¬
it inuiuũ. Ac sic in gen̾atione
rim sequitur incorꝑalis acq ĩ¬
demucabilis teus in corꝑalem aiz
indemucabilem dm̃ gigneus: nͤ
naturã suã deserit ex m̃corꝑali acz
in demutabłi deo. incorpalis ⁊ in¬
demucabilis dei ꝑfecta naciuitas.
Per hoc itaq subsistentis ex deo
dei sacramentũ: hec ita iungẽitꝰ
dcus ꝑ scñ moysen testatur. Uide¬
te uidete. qui ego sum dñs: ⁊ uon
est deus p̃ter me. Nõ est eñi na¬
aira duunitatis alia: ut p̃t̾ se ul¬
lus deus fit i lam cũ ip̃e deus sit
taniẽ etiam ꝑ nature uirtutẽ in

Expanded text:
subsistit, quod non aliunde quam ex Deo subsistit. Eamdem autem naturam ita, non ut natus sit ipse qui genuit nam quomodo erit ipse, cum genitus sit?, sed in his ipsis subsistat ille qui genitus est, quae totus est ipse qui genuit: quia non est aliunde quod genitus est. Et per hoc non refertur ad aliud, quod in unum subsistit ex uno: neque neque abest a se, quod vivus genuit in vivum. Ac sic in generatione sequitur incorporalis atque indemindemutabilem Deum gignens: nec naturam suam deserit ex incorporali atque indemutabili Deo incorporalis atque indemutabilis Dei perfecta nativitas, per hoc utique subsistentis ex Deo Dei sacramentum. Haec ita unigenitus Deus per sanctum Moysen testatur: Videte, videte, quoniam ego sum Dominus, et non est Deus praeter me . Non est enim natura divinitatis alia, ut praeter se Deus ullus sit. Nam cum ipse Deus sit, tamen etiam per naturae virtutem in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uideamꝰ: qua hõio fiducia ⁊̃¬
telligenda de deo mhibencur q̃
qd a deo de se dc̃a sũt nõ negau¬
tur. O grauissimũ humaue stul¬
cicie acq insolentie de decus ⁊ pro¬
tessionis sue de se deũ nõ mͦ argu¬
ere non credendo s emendando
loqui. Si inquit ex deo ẽ filius:
demucabilis ⁊ corꝑeus deus ẽ: qͥ
er se ꝓtulerit uł excendit qd̾¬

Expanded text:
hoc videamus, qua hominis fiducia intelligenda de Deo inhibentur, quae quod a Deo de se dicta sint non negantur. O gravissimum humanae stultitiae atque insolentiae dedecus, professionis suae de se Deum non modo arguere non credendo, sed emendando loqui: Si, inquit, ex Deo est Filius, demutabilis et corporeus Deus est, qui ex se protulerit vel extenderit, q
Abbreviated transcription (Latin):
ore dñi. qui honorificat filiũ.
nõ honorificat pacr̃e qui nsit
illũ. ad honorificandũ patrem
ꝑ honorem filii se referrent. E
miserande mortis muerit.
Non em̃ tantũ aut considen¬
tiũ uichaos cũ ppłis siis re¬
pens urbiũ uastitas aut fre¬
quentes belloꝵ ⁊ funebres mor¬
res. auc in medicate egritudi¬
nis ppłosa coutagia deseuier̃t:
iu quantũ ad exitũ gu̾s hsia¬
in heresis hec funesta grassa¬
ta ẽ. Deo eñi cui oĩa in mor¬
depic. Nau iudicaturus ip̃e
de oĩb ⁊ ꝓ maiestatis sue nucd̾ia¬
penc mcritũ ignoranti modatu¬
rus errori: negantes se nõ iã
cramentũ uere fidei: adipie¬
catis sue doctrinã religioĩs usa
pͥucipiis ⁊ cũ infidelitatis sue
expositionẽ ut supiorib libriᷤ

Expanded text:
 Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum , ad honorificandum Patrem per honorem Filii se referrent. 3.miserandae mortis invexit. Non enim tantum aut considentium in chaos cum populis suis repens urbium vastitas, aut frequentes bellorum et funebres mortes, aut immedicatae aegritudinis populosa contagia desaevierunt, in quantum ad exitium generis humani haeresis haec funesta grassata est. Deo enim, cui omnia in mordeperit. Nam judicaturus ipse de omnibus, et pro majestatis suae mie meritum ignoranti moderaturus errori, negantes se non jam cramentum verae fidei, ad impietatis suae doctrinam religionis usa principiis, cum infidelitatis suae expo
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tibilis. ⁊ corpus scdia illoᷤᷤ.
⁊ quautũ in ipĩs est consequen¬
tia corpis sustinens. sine corpore
deus. Et qr nobis ex integro ad¬
u̾sus hanc impussime doctrine
expositionẽ euanglicus nũc erit
sermo ⁊ consequens existira aui¬
mus ouinẽ iã in quarto licet li¬
bro edicionẽ huiꝰ h̾eseos conscͥp¬
cam. nũc quoq huic sexto inse¬
rere: ut receus lectio. ⁊ responsi¬
oms ad singla subiecta collacio
ꝑ euangłicas atq apłicas insti¬
tutiones inuitis licet ⁊ concradi

Expanded text:
convertibilis, et corpus secundum illos, et quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Et quia nobis ex integro adversum hanc impiissimae doctrinae expositionem evangelicus nunc erit sermo; consequens existimavimus omnem jam in primo licet libro editionem hujus haereseos conscriptam, nunc quoque huic sexto inserere: ut recens lectio, et responsionis ad singula subjecta collatio, per evangelicas atque apostolicas institutiones in
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ore hec de se gẽitus deus ꝓ¬
fessus est. Uidete. uidece. qm̃ ego
sũdens: ⁊ non ẽ deus p̾ter me.
Ac ne forte dcĩ huiꝰ uirtutẽ h̾e¬
o. ⁊ apłs auctor occurrit. qͥ ex
ꝑsona unigeĩti dei sicut supiꝰ
docunꝰ intelligendi tociꝰ huiꝰ
radix iesse ⁊ qui surget reg̾e
gences: in eo gentes sꝑabunt
Demonstrato gͥ ꝑ moy sen eo qͥ
dixerat. non est deus p̾t̾ me. ĩ
qd̃ ait. lecannm gences simul
cũ eo. ⁊ apło id ip̃m ad dñm ur̃m

Expanded text:
cujus ore haec de se unigenitus Deus professus est: Videte, videte, quoniam ego sum Deus, et non est Deus praeter me . Ac ne forte dicti hujus virtutem haeo, et Apostolus auctor occurrit, qui ex persona unigeniti Dei, sicut superius docuimus, intelligendi totius hujuradix Iesse, et qui surget regere gentes, in eum gentes sperabunt . Demonstrato igitur per Moysen eo qui dixerat: Non est Deus praeter me, in eo quod ait: Laetamini gentes simul cum eo; et Apostolo id ipsum ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
stulticia acq impietas h̾ecica
ad fallendũ ignorantes simpli¬
cioresq dc̃a ẽẽ exꝑsona dei pa¬
tris mencietur. ne uidei filiuz
dã huiꝰ intelligentia suscipi pos¬
sit ͥ audiat mendatii sui ab a¬
postolo ⁊ doctore gentiũ reatu
oĩa hec ad sacramentũ passiõis
tis : tum cũ infidelicatẽ isrł aduẽ¬

Expanded text:
stultitia atque impietas haeretica, ad fallendum ignorantes simplicioresque, dicta esse ex persona Dei patris mentietur, ne in Deum fillium dicti hujus intelligentia suscipi possit: audiat mendacii sui ab apostolo et doctore gentium reatum; omnia haec ad sacramentum passionis te, tum cum infidelitatem Israel adven
Abbreviated transcription (Latin):
Qũ lu ce est deus: et nou ẽ deus¬
p̾cer te. Tu eñi es deus. et nescie¬
bamus: deus isrl saluator. Inse¬
rat se in hanc. ⁊ uature ⁊ udun¬
uis in seꝑabilem ꝓfessionẽ hetice
npietatis despatus furor: ⁊ hec
si pocest dc̃s ac rebus unnta ra¬
bido uesame sue ore concerpat
In deo deus est: ⁊ p̾ter eũ ds̃ nõ ẽ.
Dissoluat cũ qui mest ab co
in quo mest: et sacramenta hͦ
intesligentiã diuidat. Nam ĩ
eo qd ait. inte deus ẽ uature di
patris in deo filio. docuit m̾tatẽ⁊
cũ in co deus intellig̾et᷑. ẽẽ qͥ ds̃
te nou ẽ deus. ostendit p̾ter euz
dũi nõ ẽẽ  qr in se deo deus meẽt
Hoc uõ̾ qd̾ t̾cium ẽ. cu es deus. et
uesciebamus. Humaue iutelli¬
gentie piam ⁊ fidelem testatur
eo dei naturã intelligentes
cũ in deo deus insit. nec p̾cer
eũ qui ẽ deus quisqmͣ deus aliꝰ
sit: qr ip̃e deus. ⁊ in eo deus al¬
t̾ius nobis cuiꝰqmͣ dei non re¬
luiquat errorem. Et hec qͥdem
ysaias indiuiduã atq in seꝑa¬

Expanded text:
 in te est Deus, et non est praeter te Deus. Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus, Israel salvator . Exserat se in hanc et naturae et nominis inseparabilem professionem haereticae impietatis desperatus furor: et haec, si potest, dictis ac rebus unita, rabido vesaniae suae ore concerpat. In Deo Deus est, et praeter eum Deus non est; dissolvat eum qui inest, ab eo in quo inest: et sacramenti hujus inteeo quod ait, In te Deus est, naturae Dei patris in Deo filio docuit veritatem, cum in eo Deus intelligeretur esse qui Deus te non est Deus: ostendit praeter eum Deum non esse, quia in se Deo Deus inesset. Hoc vero quod tertium est, Tu es Deus, et nesciebamus, humanae intelligentiae piam et fidelem testatur eo Dei naturam intelligentes, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum 130 qui est Deus quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus, alterius nobis cujusquam Dei non relinquat errorem. Et haec quidem Esaias, individuam atque insepa
Abbreviated transcription (Latin):
di sapientiam fallis: ut iu̾ tac̃c
ꝑimas specie u̾i̾tacis. unũ ue
rũ deũ conficeris: ut unũ ue¬
rũ deũ deneges. Pr ofessio eñi
tua sic putatur pia quo mag̃
impia ẽ. sic uera quo falsa ẽ.
Sic ade unus ⁊ uerus deus pre¬
dicatur: ut non sit. ⁊legas e¬
tum dei filiũ dm̃ uerũ. cũ ta¬
uien dm̃ non deneges: diũ tã¬
tũ non natura conficendo s
noĩe. S natiuitas eius nõis po¬
tius ẽ quã ueritatis: potes au¬
ferre nõi u̾tatẽ. Si aucẽ uere
deus uatus est: quero quo mo¬
do possit nou ue̾ eẽ: ꝙ natus ẽ
Aut nega cẽ ue sic aut si est qͥ
i qd̾ est non erit ⁊ cũ qd̾ ẽ. ñ
possit eẽ ue non sic: Ac de ua¬
ciuitate quidẽ mor erit sermo.
Iucun tamen de ui̾cate uature¬

Expanded text:
 sapientiam fallis, ut veritatem  sapientiam fallis, ut veritatem perimas specie veritatis. Unum 120 verum Deum confiteris, ut unum verum Deum deneges. Professio enim tua sic putatur pia, quod magis impia est; sic vera quod falsa est. Sic a te unus et verus Deus praedicatur, ut non sit. Negas enim Dei filium Deum verum, cum tamen Deum non neges; Deum tamen non natura confitendo, sed nomine. Si nativitas ejus, nominis potius est quam veritatis, potes auferre nomini veritatem: si autem vere Deus natus est, quaero quomodo possit non vere esse quod natus est? Aut nega esse, ne sit; aut si est, quomodo quod est non erit, cum quod est non possit esse, ut non sit? Ac de nativitate quidem mox erit sermo. Interim tamen de
Abbreviated transcription (Latin):
ficans. ambiguitatẽ non rebu¬
impie fuito h̾ctice stulticie p̾dica¬
ri smnamꝰ ⁊ que dei filiũ deũ nege¬
tura sic cepit. Audi isrł. dñs
deus tuus iius ẽ. Ec qr impieca
eius piclitaretur in nõie. cã d̾m
⁊ dm̃ ler eͥsset lo cuta ÷ ut naturã
nõĩs ꝑ auctoricatẽ dicti ꝓphenia
uegaret: adiecit. benedicent te
dm̃n uerũ ⁊ ut ꝑ idunũ dm loce¬
ta let eẽt. ec̃tq in filio di deo no¬
men pecius quã uitas uno tau¬
tũ deo uero incelligendo. Et for¬
te contradice nos dictis cis o
stulte arbicraris. ut negenius
unũ dñi um. ⁊ lon plane nega
sio nr̃a piclitat᷑ in uoĩe: que in
nacura filii unũ ⁊ uerũ dñi p̾¬
dicat. Disce confessionis tue ĩ¬
telligenciã ⁊ ⁊ unũ ac uerũ dm̃
auosce: ut unũ ac uerũ deũ
pie p̾dices. Rapis eñi ad impi¬
etacem tuã religionis nr̃e pro¬
fessionẽ: ⁊ quod ẽ negas. dũ qd̾
ẽ non negas. Sic stultam mũ¬

Expanded text:
ficans, ambiguitatem non relificans, ambiguitatem non reliimpie furto haereticae stultitiae praedicari sinamus, quae Dei filium negatura sic coepit: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est . Et quia impietas ejus periclitaretur in nomine, cum Deum et Deum lex esset locuta; ut naturam nominis per auctoritatem dicti prophetici negaret, adjecit, Benedicent te Deum verum : ut per id unum Deum locuta lex esset, essetque in filio Dei Deo nomen potius quam veritas, uno tantum vero Deo intelligendo. Et forte contradicere nos dictis tuis, o stulte, arbitraris, ut negemus unum Deum verum. Non plane negamsio nostra periclitatur in nomine, quae in natura Filii unum et verum Deum praedicat. Disce confessionis tuae intelligentiam, et unum ac verum Deum cognosce, ut unum ac verum Deum pie praedices. Rapis enim ad impietatem tuam religionis nostrae professionem: et quod est negas, dum quod est non negas. Sic stultam
Abbreviated transcription (Latin):
dec quisqm uegare qd̾ uerus est:
Lũc qr õi hoc sermone ur̃o demõ¬
stracũ enstunamus. nullam in¬
⁊ipositam incelligentie racionẽ
suisse. ut deus uerus ⁊ ceus falsͦ
in sensum humanc mentis inci¬
ler locuta sic: ueq in nõib natu¬
isq significatã diu̾sitacẽ fuisse.
ne non scd̾in nome nature ⁊ na¬
ura nõis possit intelligi. cũ uir¬
ue dei. potestas dei res dei. nom̾
di meo eẽt. quẽ din let p̾dicabat
que sc din sacramõt euãgłia dis¬
tril utionẽ. ad ꝑsonc significati¬
ouẽ demoustraret ⁊ increanco
mundo obedientẽ dictis dei dm̃
⁊ infigurando hoĩe cũmunis se¬
cũ ⁊ dei ymaginis din catorẽ et
in iudicandis sodomicis iudicera
do adomino. in largiendis bene¬
dictõnibus ⁊ indiscernendis mis¬
tiis legis angłm dei diu. ut ad
salucaren confessioue in patre
deo. ⁊ ii filio deo ds̃ semꝑ ostensᷤ
nature u̾tatẽ ip̃o nature uoie
edoceret. cũ ler dm̃ utrũq signi¬

Expanded text:
det quisquam negare quod verudet quisquam negare quod veruunc quia omni hoc sermone nostro demonstratum existimamus, nullam interpositam intelligentiae rationem fuisse, ut Deus verus et Deus falsus in sensum humanae mentis incilex locuta sit; neque in nominibus naturisque significatam diversitatem fuisse, ne non secundum 119 nomen naturae et natura nominis posset intelligi; cum virtus Dei, potestas Dei, res Dei, nomen Dei in eo esset, quem Deum lex praedicabat: quae secundum sacramenti evangelici distributionem, ad personae significationem, demonstraret et in creando mundo obedientem dictis Dei Deum, et in figurando homine communis secum et Dei imaginis Deum creatorem, et in judicandis Sodomitis judicem Dominum a Domino, et in largiendis benedictionibus et in decernendis mysteriis legis angelum Dei Deum: ut ad salutarem confessionem in patre Deo et in filio Deo Deus semper ostensus, naturae veritatem ipso naturae nomine edoceret, cum lex Deum utrumque signi
Abbreviated transcription (Latin):
uaciũ fumũ ⁊ ⁊ ad aduentũ di
consciam humane infirmica¬
tis trepidationẽ: ⁊ a ppło orato
ad loquendũ moyse. confessã
sub uoce dei morte. Tibi h̾ence¬
nõ est uerus deus. quo isrl̾ tan¬
cũ lo quence mori tiuit ⁊ ⁊ uo¬
cem cius humana infirmicas
non tulit: Tibi heretice idarco
dus nõ est. qr ut audires ⁊ uide¬
res ꝑ infirmicatẽ hoĩs est locutꝰ.
Moyses montem a diit: dinor
⁊ celestiũ sacrametoꝵ cogncionẽ
quadraginta dier ⁊ noctiũ tp̃re
adeptus est. Oĩa scd̾m spc̃m os¬
tense sibi in monce u̾cacis iusti¬
tuit ⁊ ꝑ fanuliaritatẽ loquentis
ad se dei glam claricatis in con¬
spicubilis sũpsit: ⁊ corruptuia
nultus sui speciem lux intolera¬
bilis uicine maiestatis impleuͭ.
Dcũ testatur: de deo loquit᷑ Ad hc̃
adorandũ cũ lecicia gentiũ angłoᷤ
dei aduocat: huiꝰ placitas bene¬
uictões io seph uertia imprecat᷑
Et ptꝰ hec solo coucesso ei noĩe. au¬

Expanded text:
nacium fumum, et ad adventum Dei nacium fumum, et ad adventum Dei consciam humanae infirmitatis trepidationem, et a populo, orato ad loquendum Moyse, confessam sub voce Dei mortem Enon est Deus verus, quo Israel tantum loquente mori timuit, et vocem ejus humana infirmitas non tulit? Tibi idcirco Deus non est, quia ut audires et videres, per infirmitatem hominis est locutus? Moyses montem adiit ; divinorum et coelestium sacramentorum cognitionem quadraginta dierum ac noctium tempore adeptus est, omnia secundum speciem ostensae sibi in monte veritatis instituit, per familiaritatem loquentis ad se Dei, gloriam claritatis inconspicabilis sumpsit, et corruptivam vultus sui speciem lux intolerabilis vicinae majestatis implevit, Deum testatur, de Deo loquitur, ad hunc adorandum cum laetitia gentium angelos Dei advocat, hujus placitas benedictiones Joseph vertici imprecatur : et post haec solo concesso ei nomine, au
Abbreviated transcription (Latin):
me ad uos. Cepcus ab auglo dei
tũ intelligacur humaue salu¬
tis infilio. Ider deus abrahe.
deus ysaac. ⁊ ds̃ iacob ẽ: ut ei
nacure sue nome sit. Misit de¬
ude ad isrl deus qui ẽ: ut uerc¬
hec mefficax ħretice impieta¬
tis stulticia uesauo spũ mẽtiris.
⁊ contra tantoꝵ patriarcharũ sẽ¬
c̃atiam genõsi seminius tͥcico u¬
rendã ⁊ izamã sator nocturnꝰ
interserio: d si moy si crederes
credes ⁊ do dei filio: nͥ forte negi¬
lis qd̾ de eo moyses locutus su
Qd̾ cũ uegare uoles. audies
u̾bis dei. Si em̃ crede̾tis moysi.
credẽtis forsitam ⁊ mͥ. De me e¬
iuim ille scͥpsit. Arguet te pla¬
ne arguet ille toco legis uolu¬
nune: quã manu mediacoris
ꝑ auglos disposicam suscepit.
Et quero an qui legem ded̾ic ds̃
uerus sit: cũ utiq mediator fu
ille qui dedit. Aut nũqͥd nõ ol¬
falsũ hoc. ⁊ ad optiuũ potius
nature sue nomen ẽ: Intelli¬
ge ꝑsonantes tubas. ⁊ lãpadũ
flãmas. ⁊ emonte estuantẽ for¬

Expanded text:
 14. Coeptus ab angelo Dei entum intelligatur humanae salutis in Filio: idem Deus Abrahae, et Deus Isaac, et Deus Jacob est; ut ei naturae suae nomen sit: mittit deinde ad Israel Deushaec inefficax haereticae impietatis stultitia vesano spiritu mentiris, et contra tantorum patriarcharum scientiam 118 generosi seminis tritico urendam zizaniam sator nocturnus interseris? Sed si Moysi crederes, crederes et Deo Dei filio: nisi forte negabis quod de eo Moyses locutus sit. Quod cum negare voles, audies verbis Dei: Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; de me enim ille scripsit . Arguet te plane, arguet ille toto legis volumine, quam manu Mediatoris per angelos dispositam suscepit. Et quaere an qui legem dederit, Deus verus est, cum utique Mediator sit ille qui dederit. Aut numquid non obfalsum hoc et adoptivum potius quam naturae suae nomen est? Intellige personantes tubas, et lampadum flammas, et e monte aestuantem for
Abbreviated transcription (Latin):
tur dñi uerũ ẽẽ qui uisus sit:
cũ camẽ dm̃ patrem iusũ netno
fateat᷑ ⁊ ⁊ eo h̾erenic furoris ꝓ¬
rupit insania: ut dũ confice¬
ri se simulat deuegaret. llegat
eñi nouo confessionis impioq
consilio. ⁊ arte subdola fidem dũ
mentitur eludit. Cũ eñi cõfesso
mo deo. codẽq uero. ⁊ solo iusto
solo sapiente. solo iidennicabłi¬
solo in mortali. solo poteute.
subicitur ⁊ filius in diu̾sitate
sb̾stantie. non ex deo nacus in
deũ. s ꝑ c̾ationẽ susceptus in
filiũ. non nature hñs nomen.
s adoptiõis sortitus appellatio¬
nem ÷ necesse Tut hiis õĩbus
solitarie in patre maiestacis
u̾sitas unũ dm̃ uerũ nosse et
confiteri: ⁊ extra impietatis
sensũ confessioins huiꝰ t fides
⁊ intelligencia. Prius consi¬
tendus est pat̾ ⁊ filius. nͭ unꝰ
uerus deus possit intelligrit
cognitis sacͣmentis salutis
humane que in nobis ꝑ rege¬
u̾atiõis uirtutẽ in patre ⁊ fi¬
lio consũmantur ad uicaui:

Expanded text:
 Deum verum esse qui visus sit; cum tamen Deum patrem visum nemo fateatur: et eo haeretici furoris prorupit insania, ut dum confiteri se simulat, denegaret. Negat enim novo confessionis impioque consilio; et arte subdola fidem dum mentitur, eludit. Cum enim confesso uno Deo eodemque vero et solo justo, solo sapiente, solo indemutabilsolo immortali, solo potente, subjicitur et filius in diversitate substantiae, non ex Deo natus in Deum, sed per creationem susceptus in filium, non naturae habens nomen, sed adoptionis sortitus appellationem; necesse est ut his omnibus solitariae in Patre majestatis erversitas unum Deum verum nosse et confiteri; et extra impietatis sensum, confessionis hujus est et fides et intelligentia. Prius confitendus est Pater et Filius, ut unus verus Deus possit intelligi: et cognitis sacramentis salutis humanae, quae in nobis per regenerationis virtutem in Patre et Filio consummantur ad vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
Rogo quis apparuit non inter¬
rogancibus ⁊ quis inuencus ẽ¬
non querencibus. ⁊ quis genci ẽ.
que non in uocauerũt antea no¬
men eius. ⁊ quis tota die manus
ad diffidencẽ ⁊ concͣdit̃e populũ
extendit: Confer cũ hiis saceuz
illud ⁊ diuinũ deucõnonui canti¬
cũ ÷ in quo suꝑ non deos ds̃ exa¬
cerbacus. suꝑ nõ gence ⁊ gencem
stultam in zelũ mctat infideles:
⁊ incellige quis manifestus siti¬
guorantibus. ⁊ quis ꝓpͥus usur pa¬
tur alieuis  ⁊quis manus suas
aute diffidencem contͣdicentẽq
ppłm configens ccuci chyrogͣ¬
phũ edicti anc̾ioris expandit
sermonẽ. Sermentib uo mͥ. uo¬
cabitur nomẽ nouũ: quod bñdi¬
cetur suꝑ t̾ram. Et bñdicent d̾m

Expanded text:
aruit non interrogantibus, et quis inventus non quaerentibus? Et quis gentium est 124 quae non invocaverunt antea nomen ejus? Et quis die tota manus ad diffidentem et contradicentem populum extendit? Confer cum his sacrum illud et divinum Deuteronomii Canticum , in quo super non deos Deus exacerbatus, super non gentem et gentem stultam in zelum incitat infideles: et intellige quis manifestus fit ignorantibus, et quis proprius usurpatur alienis, et quis manus suas ante diffidentem contradicentemque populum, configens cruci chirographum edicti anterioris expandit.sermonem, Servientibus vero mihi vocabitur nomen novum, quod benedicetur super terram, et bened
Abbreviated transcription (Latin):
deũ uiraus. Om̃e em̃ os creden¬
tiũ te xp̃e dm̃ loquitur ⁊ omis cͤ¬
denciũ fĩdes te deũ iurat: dm̃ ue¬
te predicaus: dm̃ uerũ ẽẽ te con¬
sca. Quãqm gͥ oĩs ꝓpħicus ser

Expanded text:
Deum jurans. Omne enim os credentium te, Christe, Deum loquitur. Omnis credentium fides te Deum jurat, Deum vete praedicans, Deum verum esse te conscia.
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓfessionẽ ex ip̃is eoꝵ doc¬
trinis p̃stabimꝰ. ut indiuisuᷤ
acq inseꝑabilis nõ ex ꝑsona
s ex natur a subsistens ex patͤ
unigenitus incelligatur. ⁊ per
id unus deus sit. qr ex natura
est exstruenda ⁊ ⁊ hinc euãgł̾ice
domꝰ sunt ponenda fundamma
ut ꝑ eandem iraturam diumi¬
catis uniꝰ . umus ds̃ ꝑ id intelli¬
gacur. qd in dm̃ alterũ d̃s̃ mu¬
genitꝰ non refert᷑. Tenmmꝰ e¬
nim õi hoc sermonis nr̃i libel¬
lo eũ ordinẽ ⁊ ut inquib suꝑio¬
re libro dĩ filiũ docueramus:
in ip̃is nũc uerũ dm̃ ostendere¬
mus. Et ut sꝑo. ea dictoꝵ õmi
ab solutio fuit: ut deus uerus
intellige̾tur. qui ds̃ ẽe non ue¬
gabacur. Reliquus aũt nũc
oĩs sermo ad id proficiet ⁊ ut
qui deus uerus ẽẽ intelligit᷑.
nõ in dm̃i alt̾m deputet᷑: ⁊ qd̾ ad
alt̾oi non proficit adunũ in¬
telligatur. Unũ autẽ illud
non subsistentem naturã ꝑi¬
unat infilio: s in do̾ ⁊ do̾ natu¬

Expanded text:
tis professionem, ex ipsis eorum doctrinis 127 praestabimus; ut indivisus atque inseparabilis, non ex persona, sed ex natura, subsistens ex Patre unigenitus intelligatur; et per id unus Deus sit, quia ex natura est exstruenda, et hinc evangelicae domus sunt ponenda fundamina; ut per eamdem naturam divinitatis unius unus Deus per id intelligatur, quod in Deum alterum Deus unigenitus non refertur. Tenuimus enim omni hoc sermonis nostri libello eum ordinem, ut in quibus superiore libro Deum filium docueramus, in ipsis nunc Deum verum ostenderemus. Et, ut spero, ea dictorum omnium absolutio fuit, ut Deus verus intelligeretur, qui Deus esse non negabatur. Reliquus autem nunc omnis sermo ad id proficiet, ut qui Deus verus esse intelligitur, non in Deum alterum deputetur; et quod ad alterum non proficit, ad unum intelligatur: unum autem illud non subsistentem naturam perimat in Filio, sed in Deo et Deo natu
Abbreviated transcription (Latin):
totius fidei nr̃e coscientiam: se¬
quens sermo confirmat dicens.
Et bñdicent dñi uerũ: ⁊ qui iu¬
rant suꝑ t̾raui. iurabunt in d̾n
uerũ. Hii cerce bñdicent dñi ne¬
rũ: quoꝵ in dei seruituce nouu̾
nomẽ est. Tũc demde qui uirã¬
dus crit deus: deus uerus est.
An ne ambigitur quis iuret᷑.
qͥs bñdicatur ⁊ ꝑ que nouũ ip̃i
seruientib bñdictũq nomen
sit : Consistic mecũ adu̾sũ im¬
piam tuã heretice. p̾dicationẽ
absoluca seruionis eccłiastici

Expanded text:
totius fidei nostrae conscientiam sequens sermo confirmat, dicens, Et benedicent Deum verum, et qui jurant super terram, jurabunt in Deum verum. Hi certe benedicent Deum verum, quorum in Dei servitute novum nomen est: tum deinde qui jurandus erit Deus, Deus verus est. Anne ambigitur quis juretur, quis benedicatur, per quem novum ipsi servientibus benedictumque nomen sit? Consistit mecum adversus impiam tuam, haeretice, praedicationem absoluta sermonis ecclesiastici
Abbreviated transcription (Latin):
naturus ⁊ ⁊ nõ ignor acur et in
pioꝵ uider fucurus: Mist̾i̾um
icaq sermo reliquus. euãglici
sacramenti: ne quid udño dicẽ¬
te. ⁊ in dño int̾ficiente ambigi
posset explicuit. Seruientib no̾
mͥ uocabitur nomen nouũ: qd̾
benedicetur suꝑ t̾rã. Om̃is hic
futuri tꝑis sermo est. Et qd̾ ẽ hoc
nouũ noiẽ religionis ⁊ qd̾ bñ¬
dicetur suꝑ t̾rã: Si a scl̾is xpĩa¬
iisuocabuli ancea beatitudo un

Expanded text:
us, et non ignoraretur et in piorum judex futurus? Mysterium itaque sermo reliquus evangelici sacramenti, ne quid in Domino dicente et in Domino interficiente ambigi possit, explicuit: Servientibus vero mihi vocabitur nomen novum, quod benedicetur super terram. Omnis hic futuri temporis sermo est. Et quod est hoc novum nomen religionis, quod benedicetur super terram? Si a saeculis Christiani vocabuli ante
Abbreviated transcription (Latin):
Cum p̾te̾a cũ suꝑius dictũ sic
ꝓpt̾ca sic dicit dñs ÷ iutelligẽdũ
est. cur ita hoc consequatur.
uos autẽ int̾ficiet dñs: demde
post hec qͥd sibi uelit hic sermo
seruientibus uo mͥ uocabitur
uomen nouũ . quod benedicet
suꝑ t̾ram. Nñqͥd ambigit᷑ ĩ eo
quod dcm est ꝓptea sic dicit doꝰ

Expanded text:
um praeterea, cum superius dictum sit, Propterea sic dicit Dominus; intelligendum est cur ita hoc consequatur, Vos autem interficiet Dominus: deinde post haec quid sibi velit hic sermo, Servientibus vero mihi vocabitur nomen novum, quod benedicetur super terram . Numquid ambigitur in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sens sermo significet nõ ambi¬
gatur: tamẽ conexa suꝑius dc̃a.
cuiꝰ ꝓfessio ista sit incelligenda
demonstrant. Ait eñi. palain
apparui non int̾rogantib me:
⁊ inuentus sum non querencibus
me. Dixi. Ecce sũ genti que nõ
inuocauerũt nomen meũ: extẽ¬
di manus meas cota die ad po¬
pulũ diffidentẽ ⁊ contradicente
an ne nñpia furtiue p̾dicaciõis
falsicas iobscuro est. ⁊ deus

Expanded text:
aesens sermo significet, non ambigatur; tamen connexa superius dicta, cujus professio ista sit intelligenda, demonstrant. Ait enim: Palam apparui non interrogantibus me, et inventus sum non quaerentibus me. Dixi, Ecce sum genti, qui non invocaverunt nomen meum. Extendi manus meas tota die ad populum diffidentem et contradicentem . Anne impia furtivae praedicationis falsitas in obscuro est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inist̾ium assũpti corꝑis non
ab oib eẽt in eo dei uitas intel¬
ligenda: ⁊ opus fuit ueri contu¬
matione. ubi falsa ꝓruptura
eet assertio. Et singlas dictoru
eoꝵdẽ sentencias recenseamus
Dropt̾ea sic dicit dñs. Ecce qͥ ser¬
uiunt mͥ manducabũt uos uo
esurietis. Ecce qui seruuunt mi¬
chi bibent: uos uo̾ sicietis Cog¬
nosce sub eodẽ dicto utͥusq tẽporis
signi ficationẽ: ut sacramentum
assequaris etacis. Qui eñi serui¬
unt manducabunt. Religione
salic p̾sencem futuris premiis
numatur ita ut p̃sentu impie¬
tate fucure sitis ac famis pena

Expanded text:
 mysterium assumpti corporis non ab omnibus esset in eo Dei veritas intelligenda. Et opus fuit veri confirmatione, ubi falsi proruptura esset assertio. Et singulas dictorum eorumdem sententias recenseamusnus: Ecce qui serviunt mihi, manducabunt; vos vero esurietis: ecce qui serviunt mihi, bibent; vos vero sitietis . Cognosce sub eodem dicto utriusque temporis significationem, ut sacramentum assequaris aetatis. Qui enim serviunt mihi, manducabunt. Religionem scilicet praesentem 122 futuris praemiis muneratur: ita ut praesentium impietatem futurae sitis ac famis poena
Abbreviated transcription (Latin):
Tu em̃ es deus ⁊ nesciebamꝰ: deus
isrl saluacor. Crubescent ⁊ pude¬
bit om̃s qui ad u̾sautur ei: et ib̃t
cum cofusione. Est ue ad huc a¬
liquis temeritati locus. aut ulla
relicta est ignorautie octasioꝰ nͥ
id tantũ reliquũ sit ut impietaᷤ
ꝓfessa se prodat: Deus er quo
oĩa sunt. qui oĩa mandando fetͭ.
fc̃a oꝑa sibi assumens. nõ utiq
efficienda nͥ dirisset ut fierenti
restatur regem ꝑ se ercitatum
iustũ. ⁊ edificancẽ sibi deo crui¬
tatẽ: ⁊ plebis captiuitatẽ au̾tẽ¬

Expanded text:
eus Israel salvator. Erubescent et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Estne adhuc aliquis temeritatis locus? aut ulla relicta est ignorationis occasio: nisi id tantum reliquum sit, ut impietas professa se prodat? Deus ex quo omnia sunt, qui omnia mandando fecit, facti opera sibi assumens, non utique efficienda, nisi dixisset ut fierent, testatur regem per se excitatum justum, et aedificantem sibi Deo civitatem, et plebis captivitatem averten
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad dei dignitatem ac natu¬
ram demonstrandã simpler
e solum dei nom̃ẽ cõmemorat̃
fuisset: querendũ ẽ. qua rõe
nũc ꝑ ysaiam ꝓpħ̾am benedi¬

Expanded text:
 ad Dei dignitatem ac naturam demonstrandam simplex et solum Dei nomen commemoratum fuisset; quaerendum est, qua ratione nunc per Esaiam benedi
Abbreviated transcription (Latin):
quid audierũt : Inmo ĩ õem
t̾rã exiuit sonus eoꝵ: ⁊ ad ter¬
uanos orbis u̾ba illoꝵ. S dico
Nũquid isrł non sciuit : Pri¬
mus moyses dicit. Ego inci¬
tabo uos insi gentem: in gẽ¬
cem in sensatam exac̾babo uoᷤ
ysaias aucẽ audet: ⁊ dicit. Ego¬
Apparui hiis qͥ me nõ int̾roga
bant. Ad isrł aũt quid dicit:
Toca die expandi manus mie¬
as ad ppłm nõ audientẽ : ⁊ ce¬
tera. Quis celi circulos. incer¬
fidelior paulo diccoꝵ ꝓphicorũ
int̾pres exticisti: Quis uiena¬
randa celestiũ iist̾ioꝵ audi¬
ens sacramenta ⁊ caceno ⁊ ma¬
iore hec fiducia reuelate tͥ ado̾
scientie p̾dicasti: Quis ad ple¬
nicudinem dñice passionis cru¬
a reseruandus. aucea in padi¬
sũ raptus euadens. melius de
duinis scͥpturis electiõis ua¬
se docuistri hec nesciens dicta
gestaq ẽẽ ad̾o uo̾. ⁊ ad incelli¬
gentiam dei ueri a uero eiꝰ ⁊

Expanded text:
Imo in omnem terram exivit sonus eorum, et ad terminos orbis verba eorum. Sed dico: Numquid Israel non scivit? Primus Moyses dicit, Ego incitabo vos in non gentem, in gentem insensatam exacerbabo vos. Esaias autem audet et dicit, Apparui autem his qui me non quabant . Ad Israel autem quid dicit? Tota die extendi manus meas ad 125 populum non audientem . Quis coeli circulos, incerfidelior Paulo dictorum propheticorum interpres exstitisti ? Quis inenarranda coelestium mysteriorum audiens sacramenta et tacens, majore haec fiducia revelatae tibi a Deo scientiae praedicasti? Quis ad plenitudinem dominicae passionis cruci reservandus, antea in paradisum raptus evadens, melius de divinis Scripturis electionis vase docuisti, haec nesciens dicta gestaque esse a Deo vero, et ad intelligentiam Dei veri a vero ejus et