comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remotissimo constituti. nonlz nescire ꝙuos de af̾s aut
noͤ cis aut creditis. aut audistis. aut fingitiᷤᷤ. q̃ tãtaẽ
ꝑu̾sitasi ãplecti suã ĩiquitatẽ ⁊ potestatumaccusare
dices. uñ que paulo añ ꝯmemorani. s uoᷤ. inquies
talib. ꝯmunicare nõ debetis. quidgͦ uoᷤ. flauiano

Expanded text:
remotissimo constitutis non licet nescire, quod uos de Afris aut nostis aut creditis aut audistis aut fingitis, quae tanta est peruersitas amplecti suam iniquitatem et potestatum accusare dices uestri, quae paulo ante commemoraui? \'sed uos\\ inquies, \'talibus communicare non debetis\'. quid ergo? uos Flauiano
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ditacõne aclabore fũd itas qr nob̾ licet aut nc̃¬
cire afr̃es collegac nrõs malos sirr uiuenteᷤᷤ
si sacram̃ta tractautes. aut ⁊̃ scire. seu tolle¬
rate. nie ꝑs donati diuidatur. i łła utem ĩ orbe

Expanded text:
dicatione ac labore fundatas. quia uobis licet aut nescire Afros collegas uestros malos simul uiuentes simul sacramenta tractantes aut etiam scire sed tolerare, ne pars Donati diuidatur, illis autem in orbe
Abbreviated transcription (Latin):
casse. hndeudi angꝰtia cẽptab̾ defẽd̾e optatũ. Noli
fr̃ uoli. obsocͦ. Nõ te decet. ⁊si aliũ aliq̃ fortedeceat
media. ⁊ dic unisqͥs sartinã suã portat. Gu ds
qui indicas fuũ alienũ : si.stͦ ad cestiu totiꝰ astͥce
no u̾o t̾raꝵ oĩo qͣu̾sũ gildois fama feruebat
si .n. ⁊ ille notꝰ etat nõ ausi estr̃ nꝙͣ de optato iudi¬

Expanded text:
spondendi angustia tentabis defendere Optatum. Noli, frater, noli obsecro; non te decet, et si aliquem alium forte deceatmedia, et dic: Unusquisque sarcinam suam portat . Tu quis es, qui judicas servum alienum ? Si ergo ad testnium, quaqua uersum Gildonis fama feruebat, simul enim et ille notus erat, non ausi estis umquam de Optato iudi
Abbreviated transcription (Latin):
q nob̾ ꝯmodeste saltem ⁊ ꝯrdinate colloqui po¬
tuerũt exceptis ut dix pautis quoꝵ religiosa
cui aĩ motiui in mod̾ate. loquentiũ strepitii.
otm̃a turbabantur uec eũc̾e̾ suie nos sicip̃e
rogando int̾dũ t̃ obiurgãdo potiymꝰ ut nieb mo¬

Expanded text:
que modeste saltem et ordinate colloqui potuerunt, exceptis, ut dixi, paucis, quorum religiosa animi motu inmoderate loquentium strepitu omnia turbabantur nec euincere siue nos siue ipse rogando, interdum etiam obiurgando potuimus, ut nobis mo
Abbreviated transcription (Latin):
cordato loqͦr indĩgnatõnis hꝰ acieo ᷤ tetũ ꝑticipio. Nã
uides ꝑstõ que dic̾em. si uellem dic̾e an forte fecem̃t
ut̾ se maiores uñ ꝯsiliũ ⁊ dãp̃ nauerũt p̾c̾se totũ
orbem xͥanũ. Ita ne ad ħ ꝑducta ẽ. reꝵ existimatõ
ut cousiliũ manimanẽ siũ quideurã p̾scisiõe p̾sti

Expanded text:
cordato loquor, indignationis huius aculeos tecum participo; nam uides profecto, quae dicerem, si uellem dicere. An forte fecerunt inter se maiores uestri concilium et damnauerunt praeter se totum orbem Christianum? itane ad hoc perducta est rerum existimatio, ut c
Abbreviated transcription (Latin):
Plantatĩ memini teuctꝰ genuisse salubis
Non tamen hos illis qui se posutit colonis
Prebuit. exterii fuictꝰ habuere beatos
Arboris hec hoeties, pno dt stpite suxgit
Et mox in ꝯtiuinos extendit brathia ramt
bicut plena granes antenne carbasa tẽdie
Del cũ disinctis inga st. ad arcitra inu̾e
Qut̃ tulit ĩ primo matuxo semins laposus

Expanded text:
ini fructus genuisse salubres: Non tamen hos illis qui se posuere coloni Praebuit, externi fructus habuere beatos. Arboris haec species: uno de stipite surgit Et mox in geminos extendit brachia ramos, Sicut plena graues antemnae carbasa tendunt Vel cum disiunctis iuga sunt ab aratro iuuencis. Quem tulit hoc primo maturo
Abbreviated transcription (Latin):
npuna Ei ini quo ac̃o Miaredicta
petulãtia ista uti Ded cũ in te n
modũ ne modestiã ullã aĩadu̾

Expanded text:
 et iniquo animo maledicta tulantia ista uti. Sed quoniam in te neque modum neque modestiam ullam animad
Abbreviated transcription (Latin):
do nudauero qͥ d̃tiquã illiꝰ gloriã nouis erroribꝰ e¬
Abes unde mͥ ꝓpetuo grãs agas De muto et
lõgui argutulꝰ atq facetulꝰ factꝰ es p disertissim
pocras llescis quid tu huic calamo debeas Ecce iã ꝓ
criptitas cito facies carimiã iã ỹnos dcipis balbutiẽs
texere bomi dgeni puer eris Imo u̾o stulte senex e
gnare młto ꝯsultius tacuisses Non ut ideo pħm te pr¬
bares s ut ignorãciã saltẽ tuã silẽtio uelares Ta
cũ pallidis acris et croceis ipe ꝙͣ sis pallidꝰ aiter e
croceꝰ Et si grex ille qͦndã ꝓuidẽtissimi prĩauche co¬
e traxit obiectu uirgarũ bariarũ quis noui accisͭ

Expanded text:
 illius gloriam novis erroribus echi perpetuo gratias agas: de muto et elingui, argutulus atque facetulus factus es. Disertissime Ypocras, nescis quantum huic calamo debeas. Ecce iam prosam scriptitas: cito facies carmina; iam hymnos incipis balbutiendo contexere: boni ingenii puer eris. Imo vero, stulte senex et ignare, multo consultius tacuisses, non ut ideo philosophum te probares, sed ut ignorantiam saltem tuam silentio velares. Tacum pallidis, atris ac croceis ipse quoque sis pallidus, ater ac croceus? Et si grex ille quondam providentissimi patriarche colorem traxit obiectu virgarum variarum, quid novi acci
Abbreviated transcription (Latin):
a lectore ueda si quid qͣ morẽ meu dixero Respõ¬
debo ad adqua Multa rõ tr̃ mepte dicis ut quisqͥs
ca rñso digna duxerit ipe merito uideri possit
meptior
Riiũ itaq lrĩs tuis lectis risũ me cohibe̾
nequiuisse noueris Quo nã eid alio modo
clariꝰ ꝓbare poteras uenũ eẽ qd̃ negas tesc egres¬
sũ tuis alieds in finibꝰ oberrare magno cĩd corũ dis¬
crimie qͥ nimud creduli te sequĩd᷑ quidꝰ sadtatis¬

Expanded text:
tore venia siquid contra morem meum dixero, respondebo ad aliqua. Multa enim tam inepte dicis, ut quisquis ea responso digna duxerit, ipse merito videri possit ineptior. Primum itaque, literis tuis lectis, risum me cohibere nequisse noveris. Quonam enim alio modo clarius probare poteras verum esse quod negas: te, scilicet, egressum tuis, alienis in finibus oberrare, magno cum eorum discrimine qui, nimium creduli, te sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ignorãtiũ mos ẽ nõ sune mer et młtorũ risu rñsior¬
Alens gratissimã michi ꝑtẽ maledictorũ tusi
ad ultimũ uͥseruani Non qr tu quoq ultima
oposuisses, De ordĩe eĩ tuo de dggenio de stilo quis sen¬
a audiuistiꝰ s ut prioribꝰ exactis i hac ꝑte licente

Expanded text:
ignorantium mos est - non sine meo et multorum risu responignorantium mos est - non sine meo et multorum risu responSciens gratissimam michi partem maledictorum tuorum ad ultimum reservavi, non quia tu quoque ultimam posuisses - de ordine enim tuo, de ingenio, de stilo quid sentiam audivisti - sed ut, prioribus exactis, in hac parte licentius
Abbreviated transcription (Latin):
si tu ꝙͦ / expectas ut ad auro dicã mo u̾o ab obiectis
multũ distuli et libentiꝰ tacem s mat̾ia uerũ non
oigit qd si sepe in lr̃ĩs sacris ẽ semel ĩ his scriptũ
lãbit᷑ ab obiectis ĩꝙͣ stercoribꝰ et colorẽ et odorem
Ut ego fallor ypotras et aristotiles fecũde aut
am hoc certanũe qd tecũ quiciis tuis cogẽtibꝰ si¬
sepi pma iã leuis armat᷑e tue acies fusa ẽ Uenio in
ad armatos et gͣues silogismorũ cuneos ĩ quibꝰ uit
d equitatu electo tatã uictorie spem reponis ut hic
iuoq quid possis axpareat Ubi illus pͥmũ occui¬
quacitas De aliis loquebar dũ dixi nõ esse medi
ornatũ Magꝭ ẽ mercatori necessadꝰ ꝙͣuis nec ille nt¬
rice quidẽ studet s usu exꝑientiã q̃rit ac ꝓmptitu¬
nẽ colloquẽdi Quã ob cam̃ illud a te nõ sine certa rĩ
isierã cur nõ potiꝰ nauigacõi r̃thoricã subiecisses
cogebas eã ẜuire mechadce Quẽ locũ non dtolligẽs.

Expanded text:
si tu quoque? Expectas ut ab auro dicam. Imo vero ab obiectis. Multum distuli, et libentius tacerem; sed materia verum nomen exigit, quod si sepe in Literis Sacris est, semel in his scriptum tolerabitur. Ab obiectis inquam stercoribus et colorem et odorem t ego fallor, Ypocras et Aristotiles secunde, aut in hoc certamine, quod tecum, convitiis tuis cogentibus, suscepi, prima iam levis armature tue acies fusa est. Venio nunc ad armatos et graves sillogismorum cuneos, in quibus, velut in equitatu electo, totam victorie spem reponis, ut hic quoque quid possis appareat; ubi illud primum occuquacitas. De aliis loquebar, dum dixi non esse medici ornatum: magis est mercatori necessarius, quamvis nec ille rethorice quidem studet, sed usu experientiam querit, ac promptitudinem colloquendi. Quam ob causam illud a te non sine certa ratione quesieram: cur non potius navigationi rethoricam subiecisses, si cogebas eam servire mechanice. Quem locum non intelligens - qui
Abbreviated transcription (Latin):
pro affectu nudo gr̃am aͥqũ hĩcaui scimus
sine pro eo qd ͦ iter apuisse seꝙ̃tib uii e¬
rant. Qͣta oro te giã claris ac ꝓbatis scͥp¬
torib est habenda. Qui multis añ uos
seculis in t̾ram u̾si diunus ingeniis in¬
stitutis q scĩssiuus nobiscũ mnuũt coha¬
bitant colloquũt᷑. Interqz ꝑpetuos aĩorum
fluctus cen totidẽ lucida sidera et firma ͭ ͥ
u̾itatis affixa ceu totidẽ suaues ac felices
aure totid̃ industrii ac exꝑti naute. Et
uobis porcũ quietis ostendũt. Et eo uolũ¬
tacũ m̃aꝵ lenta carbasa ꝓmouẽt et flui¬
tantis aĩe gub̃naculũ regnit qd̃ tantis
ꝓcellis agitata consilia tandẽ sistat ac
cib alis attollitur et steriliũ disputatio¬
nũ uẽtosa iactantia ꝑ mare curĩmolint᷑
s que c̾cis et modestis gradib cõpendio
ad salutẽ ꝑgit. In hoc te studiũ hortari

Expanded text:
pro affectu nudo gratiam aliquando habitam spro affectu nudo gratiam aliquando habitam ssiue pro eo quod iter aperuisse sequentibus visi erant, quanta, oro te, gratia, claris et probatis scriptoribus est habenda, qui multis ante nos seculis in terram versi, divinis ingeniis institutisque sanctissimis nobiscum vivunt, cohabitant, colloquuntur interque perpetuos animorum fluctus, ceu totidem lucida sidera et firmamento veritatis affixa, ceu totidem suaves ac felices aure, totidem industrii ac experti naute et portum nobis quietis ostendunt et eo voluntatum nostrarum lenta carbasa promovent et fluitantis anime gubernaculum regunt, quoad tantis procellis agitata consilia tandem sistat ac n que fallacibus alis attollitur et sterilium disputationum ventosa iactanctia per inane circumvolvitur, sed que certis et modestis gradibus compendio ad salutem pergit. In hoc te studium hortari,
Abbreviated transcription (Latin):
quib iustus cui pupĩ lictori tui anu con¬
silio applicemus pro consilio int̾imi sit ꝑẽ¬
dere. ac p̾ter p̾sens malũ et atergo qd ͦ do¬
leat et aute oculos semp hr̃e qd ͦ terreat.
Quod p̾ter hoĩem aĩanciũ in illi accidit
quib p̾sencia euasisse plenissĩm secͣitatẽ
tribuit. Nobis ob ingeniũ et acumen aĩ sꝑ
rõne carnisse ꝓpe melius in nosmetip̃os
etheira nature p̾stancõris armua u̾tentib.
huic malo obstare sub difficile est uetu¬
state iam et consuetudine indicato euitã¬
dum tñ in quã rem p̾ter geu̾osi aĩ cona¬
tũ cui uich est ardnũ nich inexpugbile
et sapiencũ hotm crebra collo quia ꝙͣuis
id genus tam rarescat et multo maxime
iugis lcĩo ac ꝑuigil scuptoꝵ q nobilium
mouim̃ta ꝓfu̾int modo sabub̾bus mo¬
uitis cõsensus aĩ non desit quem miñ
in t̾ris sam consilii uiuũ fontẽ asseu̾are
nõ uerear. Qͣ obrem si uel ꝑleleis scriptob

Expanded text:
quibus insciis cui puppim litori, cui animum conquibus insciis cui puppim litori, cui animum consilio applicemus, pro consilio interim sit pendere ac preter presens malum et a tergo quod doleat et ante oculos semper habere quod terreat; quod preter hominem animantium nulli accidit, quibus presentia evasisse plenissimam securitatem tribuit. Nobis ob ingenium et acumen animi sratione caruisse prope melius in nosmetipsos etherea nature prestantioris arma vertentibus. Huic malo obstare subdifficile est, vetustate iam et consuetudine radicato: enitendum tamen, in quam rem preter generosi animum conatum — cui nichil est arduum, nichil inexpugnabile — et sapientum hominum crebra colloquia — quamvis id genus iam rarescat — et multo maxime iugis lectio ac pervigil scriptorumque nobilium monumenta profuerunt, modo salubribus monitis consensus animi non desit, quem unum in terris sani consilii vivum fontem asseverare non verear. Quamobrem, si vel plebeis scriptoribus
Abbreviated transcription (Latin):
egimus. Quod umꝙͣ tã securũ aut letinu
mane indimus int nõ añ cresp̾ulũ sollici¬
tudo merorq surrepẽt. Cuiꝰ mali et si ip̃is
in reb multa iusit occasio insi tñ nos fal¬
lit amor nũ Cã maior sine ut ĩgenne fa¬
team ᷑ culpsi om̃is in nobis ẽ. ut u̾o sileã¬
ieliqua quib undiq trudim ᷑ qd̾ illud ẽ
bellũ ꝙͣq ppetuũ qd̾ cũ fortuna g̾uinuis.
Cuius nos facere potent uͥtus sola uicto¬
res nos ab illa uolences scieutes qz discuu¬
mꝰ. Soli igit᷑ im becilles exarti nõ equo mai¬
te cũ ĩplicabili hoste cõgredimꝰ quos illa ui¬
cissim ceu leue aliquod attollit ac deicit
et ingirum rotat ac de nobis ludit uin¬
ci tollerabłius foret. mĩc ludibrio eciã ha¬
beniur. Id u̾o quid aliud ꝙͣ leuitas et mol¬
licies ur̃a fecit ydonei uisi sumius qͥ pile
in morẽ huc illuc tam facile iactaremnur.
Alĩalia eui breuissum sollicitudinus ĩfinite

Expanded text:
egimus? Quod unquam tam securum aut tam letum egimus? Quod unquam tam securum aut tam letum mane vidimus, ut non ante crepusculum sollicitudo merorque subreperet? Cuius mali, etsi ipsis in rebus multa insit occasio, nisi tamen nos fallat amor nostri, causa maior sive, ut ingenue fateamreliqua, quibus undique trudimur, quod illud est bellum quamque perpetuum, quod cum fortuna gerimus? Cuius nos facere poterat virtus sola victores, nos ab illa volentes scientesque descivimus: soli igitur, imbecilles, exarmati, non equo Marte cum implacabili hoste congredimur, quos illa vicissim ceu leve aliquid attollit ac deicit et in gyrum rotat ac de nobis ludit. Vinci tolerabilius foret; nunc ludibrio etiam habemur. Id vero quid aliud quam levitas ac mollities nostra fecit? Idonei visi sumus, qui pile in morem huc illuc tam facile iactaremur, animalia evi brevissimi, sollicitudinis infinite,
Abbreviated transcription (Latin):
ui res fortũas¬
qr hom̃u cogito
incertosqz et sb̃i¬
tos rer̃ motus
nichil ferme fra¬
gilius morlmũ
uita nich ĩquie¬
cius ĩueĩo. Ita
cunctis aĩantib
uatiuũ miro remedu gen̾e consulinsse
uideo ignorancia quadã sui nobis solis
memoriã intellectũ ꝓindenciam dĩas ac
p̾claras aĩ m̃i dotes in ꝑuiciẽ et laborẽ
modo s dampnosis atq pestiferis curis
obnorii Et p̾senti torquem᷑ p̾tento fũ¬
turo qz angim᷑. ut nl mag̾ metu̾e uidea¬
m᷑ ꝙͣ neqñ forte parũ muisen sumꝰ tauto
studio misenaꝵ cãs et doloꝵ almũta con
qͥrimꝰ. Quib intã que si rite ag̾etur felicis¬
sima prorsus ac iocũdissima rerum erat
miserendũ ac triste uegociũ effecimꝰ. Cuiꝰ
uniciũ cecitas et obliuio possidet ꝓgressũ
labor dolor exitiũ eiror om̃ia qr ita ẽẽ qͥs¬
quis uite sue cursũ acu iudicio remeciet᷑
intelliget. Quẽ quiecũ queso ꝯuẽ trãquil¬
lũ quẽ nõ laboriosũ mag̾ atq auxiũ diem

Expanded text:
um res fortunasque hominum cogito incertosque et subitos rerum motus, nichil ferme fragilius mortalium vita, nichil inquietius invenio. Ita cunctis animantibus naturam miro remedii genere consuluisse video, ignorantia quadam sui, nobis solis memoriam, intellectum, providentiam, divinas ac preclaras animi nostri dotes, in perniciem et laborem modo, sed damnosis atque pestiferis curis obnoxii et presenti torquemur et preterito futuroque angimur, ut nichil magis metuere videamur quam nequando forte parum miseri simus, tanto stuquirimus, quibus vitam — que, si rite ageretur, felicissima prorsus ac iocundissima rerum erat — miserandum ac triste negotium effecimus, cuius initium cecitas et oblivio possidet, progressum labor, dolor exitum, error omnia; quod ita esse quisquis vite sue cursum acri iudicio remetietur intelliget. Quem quietum, queso, quem tranquillum, quem non laboriosum magis atque anxium diem
Abbreviated transcription (Latin):
Deio eteriã uitam. R. Nulla
maior nilla pulchnor nilla
sanctior spes modo nõ ceca. pre¬
ceps ne sit sunt enĩ qui semꝑ male a¬
gendo bonũ sperent quo nichil est stul¬
tius. S Et̾uã uitam spero. R̾ Ea est
uirtutũ consangĩtas atq comiexio
carere u̾tutib quod si de moralib uerũ
est quid de theologicis opinen. Itaq
si spẽ hẽs caritatem suul hẽas oportet
ac fidẽ si qua harũ desit nõ iam spes iͣ
sed presumpcõ ĩ consulta est. S Ditã
spero et̾uã. R lem bonã ymo oꝑtimã
speras illud inde ut qd̃ bonũ agis agas
bene sunt et qui bona male cigant. Nee
amat̃ s a quib ꝓfecto ab his quib se
caros et dilectos scimit aut qui si qũdo
forsitan odiosi fu̾int ac rebelles redire in
grãm optantes ad ñiam cõfug̾unt. S¬
Ditam etemã spero. R̾ Uitã temꝑale
corrig̾e hac ad illam ꝑgitur.  s pero
intã eteniã. R Una õium spes est q̃ si
rite illã concipis et felicem te faciet et

Expanded text:
ero eternam vitam. Nulla maior, nulla pulchrior, nulla sanctior spes, modo non ceca precepsve sit: sunt enim qui semper male agendo bonum sperent, quo nichil est stultius. Eternam vitam spero. Ea est virtutum consanguinitas atque connexio, carere virtutibus: quod si de mortalibus verum est, quid de theologicis opinemur? Itaque si spem habes, caritatem simul habeas oportet ac fidem; si qua harum desit, non iam spes illa, sed presumptio inconsulta est. Vitam spero eternam. Rem bonam, immo optimam speras; illud vide, ut quod bonum agis, agas bene. Sunt et qui bona male agant, nec mamant; sed a quibus? profecto ab his quibus se caros ac delectos sciunt aut qui si quando forsitan odiosi fuerint ac rebelles, redire in gratiam optantes ad misericordiam confugerunt. Vitam eternam spero. Vitam temporalem corrige; hac ad illam pergitur. Spero vitam eternam. Una omnium spes est, que si rite illam concipis, et felicem te faciet et
Abbreviated transcription (Latin):
Ettilis ager est michi. R Uini
fecũdatoris intellige/donis q ce¬
lestib sic utere uẽ displiceas lar¬
gienti. Dr ita deuiũ ite facies si et so¬
brietatem et modestiam fertilitas
nõ excluditur et ub̾tatis in ꝑtem
egem uenient atq amici inl soli dul¬
ce iul sapidum. G Agrum fertilez
exquisitissime colo. R Non homo t¬
re sed tenu hoĩ senire debuerat hoĩz
culpis effectum est ue tena posẜori
suo sine labore rũdeat inculta messẽ
horndam lappus ac tribulos patura
hauc feuo solicitare miris qz blandi¬
cus mollire mortalis coegit iudigẽ¬
cia. huic agriculture flurxit imiciũ
sanctissime atq ĩnocentissime quõd̾
uite uũc uni ex multis et pristo la

Expanded text:
ertilis ager est michi. Vim fecundatoris intellige donisque celestibus sic utere ne displiceas largienti; quod ita demum rite facies, si et sobrietatem et modestiam fertilitas non excludet et ubertas in partem egeni veniet atque amici: nil soli dulce, nil sapidum. Agrum fertilem exquisitissime colo. Non homo terre, sed terra homini servire debuerat; hominum culpis effectum est ne terra possessori suo sine labore respondeat, inculta messem horridam, lappas et tribulos paritura. Hanc ferro sollicitare mirisque blanditiis mollire mortalis coegit indigentia, hinc agriculture fluxit initium, sanctissime et innocentissime quondam vite, nunc uni ex multis, et prisco la
Abbreviated transcription (Latin):
aure totid̃ industrii ac expti uaute. Et
nobis portũ quietis ostendũt. Et eo uolũ¬
tacũ m̃uꝵ lenta carbasa ꝓmouẽt et flui¬
tantis aĩe gub̾naculũ regiuit qd̃ tantis
ꝓtellis agitata consilia tandẽ sistat ac
nũ uẽtosa iactantia ꝑ mare curĩmoluit᷑
s que c̾cis et modestis gradib cõpendio
ad salutẽ ꝑgit. In hoc te studiũ hortari

Expanded text:
aure, totidem industrii ac experti naute et aure, totidem industrii ac experti naute et portum nobis quietis ostendunt et eo voluntatum nostrarum lenta carbasa promovent et fluitantis anime gubernaculum regunt, quoad tantis procellis agitata consilia tandem sistat ac num ventosa iactanctia per inane circumvolvitur, sed que certis et modestis gradibus compendio ad salutem pergit. In hoc te studium hortari,
Abbreviated transcription (Latin):
huic malo obstare sub difficile est ueti¬
state iam et consuetudine rdicato euitã¬
diuu tñ in quã rem p̾ter geu̾osi aĩ cona¬
tũ cui nnch est arduũ nich inexpugbile
et sapiencũ hor̃u crebra collo quia ꝙͣuis
id genus tani rarescat et multo maxiie
iugis lcĩo ac pugil scriptoꝵ q nobilium
mouinĩta ꝓfu̾int modo sabub̾bus mo¬
uitis cõsensus aĩ non desit quem miñ
in t̾us sam consilii uiuũ fontẽ asseu̾are
nõ uerear. Qͣobrem si uel ꝑleleis scriptob
pro affectu nudo gr̃am aͥqũ hĩcam scimus¬
sine pro eo qd ͦ iter apuisse seq̃tib uil e¬
rant. Qͣta oro te gm̃ claris ac ꝓbatis scͥp¬
torib est habenda. Qui multis añ nos
seculis in t̾ram u̾si duinus ingeniis in¬
stitutis q scĩssimus nobiscũ muũt coha¬
bitant colloquũt᷑. I nter qz ꝑpetuos aĩorum
fluctus cen totidẽ lucida sidera et firma ͭ ͥ
u̾itatis affixa cen totidẽ suaues ac felices

Expanded text:
Huic malo obstare subdifficile est, vetuHuic malo obstare subdifficile est, vetustate iam et consuetudine radicato: enitendum tamen, in quam rem preter generosi animum conatum — cui nichil est arduum, nichil inexpugnabile — et sapientum hominum crebra colloquia — quamvis id genus iam rarescat — et multo maxime iugis lectio ac pervigil scriptorumque nobilium monumenta profuerunt, modo salubribus monitis consensus animi non desit, quem unum in terris sani consilii vivum fontem asseverare non verear. Quamobrem, si vel plebeis scriptoribus pro affectu nudo gratiam aliqusiue pro eo quod iter aperuisse sequentibus visi erant, quanta, oro te, gratia, claris et probatis scriptoribus est habenda, qui multis ante nos seculis in terram versi, divinis ingeniis institutisque sanctissimis nobiscum vivunt, cohabitant, colloquuntur interque perpetuos animorum fluctus, ceu totidem lucida sidera et firmamento veritatis affixa, ceu totidem suaves ac felices
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiuis nos facere poteit uͥtus sola uicto¬
res uos ab illa nolences scientesqz discun¬
mꝰ. Soli igit᷑ un becilles exarͣti nõ equo mar¬
te cũ ĩplicabili hoste cõgredimiꝰ quos illa ui¬
cissim ceu leue aliquod attollit ac deicit
et inginmm rotat ac de nobis ludit uin¬
ci tollerabłius foret. mĩc ludibrio eciã ha¬
benuir. Id u̾o quid aliud ꝙͣ leuitas et mol¬
licies nr̃a fecit ydonei uisi simius qͥ ꝑile
in morẽ huc illuc tam facile iactare mur.
dlĩalia eni breuissum sollicitudinuis ĩfinite
quib iustiis cui pupĩ lictori tui am̃i con¬
silio applicemus pro consilio int̾im sit ꝑẽ¬
dere ac p̾ter p̾sens malũ et atergo qd ͦ do¬
leat et ante oculos semꝑ hr̃e qd teneat.
Quod p̾ter hoĩem aĩauciũ milli accidit
quib p̾sencia euasisse plenissiam secitatẽ
tribuit. Nobis ob ingeniũ et acumen ã sꝑ
rõue caruisse ꝓpe melius in nosinetip̃os
etheira nature p̾stancõris anua u̾tentib.

Expanded text:
us nos facere poterat virtus sola victores, nos ab illa volentes scientesque descivimus: soli igitur, imbecilles, exarmati, non equo Marte cum implacabili hoste congredimur, quos illa vicissim ceu leve aliquid attollit ac deicit et in gyrum rotat ac de nobis ludit. Vinci tolerabilius foret; nunc ludibrio etiam habemur. Id vero quid aliud quam levitas ac mollities nostra fecit? Idonei visi sumus, qui pile in morem huc illuc tam facile iactaremur, animalia evi brevissimi, sollicitudinis infinite, quibus insciis cui puppim litori, cui animum consilio applicemus, pro consilio interim sit pendere ac preter presens malum et a tergo quod doleat et ante oculos semper habere quod terreat; quod preter hominem animantium nulli accidit, quibus presentia evasisse plenissimam securitatem tribuit. Nobis ob ingenium et acumen animi ratione caruisse prope melius in nosmetipsos etherea nature prestantioris arma vertentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
modo s dampnosis atq pestiferis curis
obnorii Et p̾senti torquem᷑ p̾tento fũ¬
turo qz angim᷑. ut nil mag̾ metu̾e uidea¬
m᷑ ꝙͣ neqũ forte ꝑarũ misen sumiꝰ tauto
studio misenaꝵ cãs et doloꝵ almũta con
qͥrimꝰ. Quib intã que si ute ag̾e̾tur felicis¬
sima prorsus ac iocũdissima rerum erat
miserendũ ac triste uegociũ effecimꝰ. Cuiꝰ
unciũ cecitas et obliuio possidet ꝓgressũ
labor dolor exiciũ enor om̃ia qr ita ẽẽ qͥs¬
quis uite sue cursũ acu iudicio remeciet᷑
intelliget. Quẽ quietũ queso quẽ trãquil¬
lũ quẽ nõ laboriosũ mag̾ atq auxiũ diem
egimus: Quod umꝙͣ tã securũ suit letinu
mane iudimus ut nõ añ crespͥulũ sollici¬
tudo uierorq surrepẽt. Cuiꝰ mali et si ip̃is¬

Expanded text:
modo, sed damnosis atque pestiferis curis obnoxii et presenti torquemur et preterito futuroque angimur, ut nichil magis metuere videamur quam nequando forte parum miseri simus, tanto stquirimus, quibus vitam — que, si rite ageretur, felicissima prorsus ac iocundissima rerum erat — miserandum ac triste negotium effecimus, cuius initium cecitas et oblivio possidet, progressum labor, dolor exitum, error omnia; quod ita esse quisquis vite sue cursum acri iudicio remetietur intelliget. Quem quietum, queso, quem tranquillum, quem non laboriosum magis atque anxium diem egimus? Quod unquam tam securum aut tam letum mane vidimus, ut non ante crepusculum sollicitudo merorque subrepe
Abbreviated transcription (Latin):
Dui res fortũas¬
qr hom̃ cogito
incertosq et sb̃i¬
tos rerũmotus
inchil ferme fra¬
gilius moͣrlm̃
uita nicħ ĩquie¬
cius ĩueĩo. Ita
Scunctis aĩantib
natiuã muo remedu gen̾e consulusse
uideo ignorancia quadã sui nobis solis

Expanded text:
um res fortunasque hominum cogito incertosque et subitos rerum motus, nichil ferme fragilius mortalium vita, nichil inquietius invenio. Ita cunctis animantibus naturam miro remedii genere consuluisse vid
Abbreviated transcription (Latin):
brũ incidisses. Cum em̃ diuicie amiet
argenti u̾tutũ inopiam afferre solebant
id que sit om̃ib ꝓpriũ cum precipue repẽ
aliquid detrahunt in dies et opimonib¬
robur falsis adiciunt hee subitum pari¬
unt stuporẽ in ꝓiso q impetu mentẽ
turbant. G ehesaurũ inuentũ domi
abdidi. R Quod in hac tua leticia sũmũ
est inueiusti granẽ mutilem t̾re fecem
pudeat celestis nature a nuĩ hiis attolli.
GThesaurus inspenitus obtigit repẽ¬
te R Hunc mansmũ credis et repẽte
desiuet quecũq fere cito crescunt cito
occidunt subite oꝑes qiͣ felicitas somp¬

Expanded text:
brum incidisses, cum enim divitie auri et brum incidisses, cum enim divitie auri et argenti virtutum inopiam afferre soleant idque sit omnibus proprium, tum precipue repentdum et vero aliquid detrahunt in dies et opinionibus falsis robur adiciunt, he subitum pariunt stuporem improvisoque impetu mentem turbant. Thesaurum inventum domi abdidi. Quod in hac tua letitia summum est, invenisti gravem et inutilem terre fecem; pudeat celestis nature animum his attolli. Thesaurus insperatus obtigit repente. Hunc mansurum credis: et repente desinet. Quecunque fere cito crescunt, cito occidunt, subite opes quasi felicitas som
Abbreviated transcription (Latin):
delectant. R̾. Rerum fateorter¬
restriũ et mõrliũ uauitatis
pars nõ ultima exigno in lapillo pa¬
trimoma magna clandenciũ. Cuius
preciũ instabile et inc̾tum quotidie¬
q uariũ e sola mercanciũ fama et di¬
uitũ insanoꝵ crudelitate dependeat
unde dii sprete ĩopinis precus attol¬
lũtur et gemmaꝵ famosissime sub¬
dita p̾mũtur infanna. Nescio quib
uotis erũpentib nõ tam ip̃is de quib
agitur in rebus ꝙͣ in opimone ho¬
minũ ita callenciũ preclara quidem
illa prudencia que neglecto cultu dĩ
atq aĩ et utriusq noticia int̾uoscen¬
dis lapidum uenis ĩuigilat sed sic ẽ
hiis precia uafre fingunt. uera enim
precia uel nulla sut uel ignota ꝙ̃¬
querendi studiũ minuit᷑ q ũtutis. que
una mors aĩme est. G Thesanrũ michi
fors optulit. R Pondus infestum ꝯtͣ̃¬
riũq modestie nil sibi nõ anogat quẽ
repens fortua beau̾it. G Iustius ĩ the¬
saurũ incidi. ł Tucius forsan in colu¬

Expanded text:
delectant. Rerum, fateor, terrestrium et mortalium vanitatis pars non ultima, exiguo in lapillo patrimonia magna claudentium, cuius pretium instabile et incertum quotidieque varium, quod et sola mercantium fama et divitum insanorum credulitate dependeat, unde diu sprete inopinis pretiis attolluntur et gemmarum famosissime subita premuntur infamia, nescio quibus notis erumpentibus non tam ipsis de quibus agitur in rebus, quam in opinione hominum ista callentium. Preclara quidem illa prudentia que, neglecto cultu Dei atque animi et utriusque notitia, internoscendis lapidum venis invigilat! Sed sic est bus pretia vafre fingunt; vera enim pretia vel nulla sunt penitquerendi studium minuiturque virtus, que una mors anime est. Thesaurum michi sors obtulit. Pondus infestum contrariumque modestie: nil sibi non arrogat, quem repens fortuna beaverit. Inscius in thesaurum incidi. Tutius forsan in colu
Abbreviated transcription (Latin):
prosos horruisse.se fugisse sed illorum do
D Cu me uerbis superas dolor rebus
ego autem non phyorum nugis hac n
ad fratrem pugnans. siracusis occubuit
ooq illum modo inpatriam suam r̾diisse
ie ate dunisse non sicut dnos repercure
Rxpectantur ecoptantur. extimantur n
am de contemptu ꝙͣ de certamine metuẽ¬
um.Proinde iam minc. hee diuicie cue
ssedesment cunus autem sicut future ꝙ
at est scire tuas fuisse si fuerint tue. et ñ
cius illius rerum domĩe transeuncium
itq mortaliũ que fortuna dicitur. s sic

Expanded text:
prosos horruisse seu fugisse, sed illorum domse. Tu me verbis superas, dolor rebus, ego autem non philosophorum nugis, hac in ad finem pugnans Syracusis occubuit; eoque illum modo in patriam suam rediisse te dimisse, non sint dominos reperture? expectantur, exoptantur, extimantur, neque tam de contemptu quam de certamine metuendum; proinde iam nunc he divitie tue esse desinent; cuius autem sint future quid em nec oportet; sat est scire tuas fuisse, si fuerint tue, et non potius illius rerum domine transeuntium atque mortalium, que fortuna dicitur; sed sic
Abbreviated transcription (Latin):
Coũnbus que
ul michi lecta pla¬
cuerunt ul audi¬
ta nch̾ pene uł
iisedit alcius uł
tenacius inhesit.
uł crebiꝰ ad me¬
moriã redit ꝙͣ iᵈ¬
Sherilici. om̃ia
scõi utem fien. Sic est eñi et sic esse
ꝓpe modũ uu̾sa testantur. Rapido
stelle obiuant firmam̃to. Coutͣua ĩn¬
cem elemĩta cõfligunt terre tremũt. ma¬
ua fluctant. aer quatit᷑ crepãt flãme
bellum ĩmorle gerunt uenti. Temꝑa
temꝑib concertãt secum singła no¬
bistũ om̃ia. uer humidũ estas arida.
mollis aucunuꝰ. hyemps hisꝑida. et
que uicissitudo dr̃ pugna est. hec ip̃a
igitur quib insistimus quib cutũto¬
indicant t̾remoius et concicatissimit᷑¬
biues indicant naufingia atq inceu¬
dia seu celo seu teras semeucia quis

Expanded text:
omnibus que vel michi lecta placuerint vel audita, nichil pene vel insedit altius, vel tenacius inhesit, vel crebrius ad memoriam rediiHeracliti: “Omnia secundum litem fieri”. Sic est enim, et sic esse propemodum universa testantur. Rapido stelle obviant firmamento; contraria invicem elementa confligunt; terre tremunt; maria fluctuant; aer quatitur; crepant flamme; bellum immortale gerunt venti; tempora temporibus concertant, secum singula, nobiscum omnia: ver humidum, estas arida, mollis autumnus, hiems hispida, et que vicissitudo dicitur, pugna est. Hec ipsa igitur quibus insistimus, quibus circumfoindicant terremotus et concitatissimi turbines, indicant naufragia atque incendia seu celo seu terris sevientia. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq cum paulo aute hoc tempus fene¬
ratores ut leprosi a consorcio hom̃ segre¬
gati agerent nec tĩ ad eos nullus acce¬
det nisi egenus. Sed eciã ut male olẽ¬
tes atq contagiosi ab obuiis uitarent᷑.
Nunc iam nõ mõ cũ populo sed cũ pũ¬
tib conu̾santur. Et matũonia cõtra¬
hunt et dignitates adipiscunt᷑ tanta
est uis auri ymo quid̃ quod pro mon¬
stro audias ip̃i quos deus omĩpotens
pdat principes fenerãtur tam leuis aĩe
fameq iactura tam suanis. uñcumq
quesite pecunie odorest/. G fenerari
iuuat.  Tmpis delectacio et misem.¬
G ffenerari solitus sum. R si cato¬
ni credimus hoĩem occidisti. M ffeue¬
ror urtificiũ aliud nõ didici. R Pic
auancie clipens hec cã pretẽditur ꝯd̾
si discere uolenti quo difficile est ꝯuid
distat ĩuitus. M Semp fen̾abor. E¬
Semꝑ igitur miser eris semꝑ cupidꝰ¬

Expanded text:
Itaque cum paulo ante hoc tempus feneItaque cum paulo ante hoc tempus feneratores ut leprosi a consortio hominum segregati agerent nec tantum ad eos nullus accederet nisi egenus, sed etiam ut male olentes atque contagiosi ab obviis vitarentur, nuntiam non modo cum populo, sed cum principibus conversantur et matrimonia contrahunt et dignitates adipiscuntur. Tanta est vis auri, immo quidem, quod pro monstro audias, ipsi, quos Deus omnipotens male perdat!, principes fenerantur: tam levis anime fameque iactura, tam suavis undecunque quesite pecunie odor est. Fenerari iuvat. Turpis delectatio et misera! Fenerari solitus sum. Si Catoni credimus, hominem occidisti. Fenerator sum, artificium aliud non didici. Hic avaritie clipeus, hec causa pretenditur: quod si discere volenti quoque difficile est, quid discat invitus? Semper fenerabor. Semper igitur miser eris, semper cupid
Abbreviated transcription (Latin):
maior impietas. G feuori studeo. E¬
Alu nulla arciũ erat cui melius stude¬
res au erant multe sed huic aꝑtins
erat ingeniũ. Nu quid rei est ut huic
uni studio añi applicares quo uescio
au aliud usꝙͣ fedius inuenire potiũs
aut uilius aut tam miseri ꝓrsus ac
deiecti aĩ trmiq uiertis indicum. Tot
undiq patent artes tot uiuendi uie pes¬
simã om̃i elegisti ꝙ quiecior uisa est. Se¬
dere uitelic et mĩare dies et uelocissimi
finem mensis expectare nõ intelligeus
tibi quo horas diesq et menses et ãuos
currere et ut nexis tius sic et tibit̾u¬
nũ instare sicut inꝙͣ illis ut tibi sic tͥ
ut uature debitũ soluas curpiter parta
destitens et inc̾tus tui extorq̃es gͦ pau¬
pibus quo ignotos dices et futuri semꝑ
metuẽs indicu et obscene int̾im nõ dũs
sed custos pauidus rapine fame pressus
et infamia. Mirarer in urbib policitis
huic flagicio locum eẽ insi esset et reliqͥs.

Expanded text:
maior impietas. Fenori studeo. maior impietas. Fenori studeo. An nulla artium erat cui melius studeres? An erant multe, sed huic aptius erat ingenium? An quid rei est, ut huic uni studio animum applicares, quo nescio an aliud usquam fedius invenire potueris aut vilius aut tam miseri prorsus et deiecti animi tamque inertis indicium? Tot undique patent artes, tot vivendi vie: pessimam omnium elegisti, quod quietior visa est: sedere scilicet et numerare dies ac velocissimi finem mensis expectare, non intelligens tibi quoque horas diesque et menses et annos currere et ut nexis tuis sic et tibi terminum instare; sic, inquam, illis ut tibi, sic tibi ut nature debitum solvas turpiter parta destituens et incertus cui, extorquens ergo a pauperibus quo ignotos dites, et futuri semper metuens iudicii et obscene interim non dominus, sed custos pavidus rapine, fame pressus et infamia. Mirarer in urbibus politicis huic flagitio locum esse, nisi esset et reliquis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecuniam tuto infenore posui.
Est et qui bñ inuẽtis male
utitur et qui uiale ĩuentis peiꝰ̃
et qui pessime. Tu pecumã ĩnenisti nõ ut
dines fieres sedut malus nõ tau inalꝰ
ut auguror futinus in pecuiã ĩueĩsses
sunt enĩ qui successib nequiores fiũt
nõ dei nimꝰ agnoscentes neq illi sal¬
tem sules de quo scriptũ est. Confite¬
bitur tibi cũ benefec̾is ei. s aptam sibi¬
celi celitus nequitie semicã extĩantes
Inuenisti ergo pecumã qua dedecus iu¬
carens et examine metallũ aĩe tue
samnã faceres infelre. G ffemis bũ
posin. E. Malũ nõ bene posin dixis
sed deꝑom si quidẽ malus poudus excus¬
seris bene erit alioqͥu ubiq posũis dũ
ad te ꝑtineat malũ eẽ nõ desiuet. G¬
feuus optunũ beue collocaui. R Cͦ¬
modo bene collocetur malũ uiders. Sa
ne opuniꝰ malũ tanto et penio. notũ
id dauiticũ prodit qiͣ ex adipe ĩiquitas
eoꝵ ꝙͣto ergo dicior feuenitor tauto ⁊
nequior tanto maior auarcia tanco

Expanded text:
ecuniam in tuto fenore posui. Est et qui bene inventis male utitur et qui male inventis peius et qui pessime. Tu pecuniam invenisti non ut dives fieres sed ut malus, non tam malus, ut auguror, futurus, ni pecuniam invenisses. Sunt enim qui successibus nequiores fiunt, non Dei munus agnoscentes neque illi saltem similes, de quo scriptum est: “Confitebitur tibi cum benefeceris ei”, sed apertam sibi celitus nequitie semitam extimantes. Invenisti ergo pecuniam qua dedecus mercareris et exanime metallum anime tue sarcinam faceres infelix. Fenus bene posui. Malum non bene “poni” dixeris, sed “deponi”; si quidem malum pondus excusseris bene erit, alioquin ubicunque posueris, dum ad te pertineat, malum esse non desinet. Fenus optimum bene collocavi. Quomodo bene collocetur malum, videris; sane quanto opimius malum tanto et peius. Notum illud daviticum: “Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum”. Quanto ergo ditior fenerator, tanto et nequior; tanto maior avaritia,
Abbreviated transcription (Latin):
oñnbus que
uł michi lecta pla¬
cuerunt ul au di¬
ta nich pene uł
insedit alcius uł
teuacius inhesit.
ul crebiꝰ ad me¬
heracliti. om̃ia
scd̃m litem fieni. Sic est em̃ et sic esse
ꝓpe modũ uiu̾sa testantur. Rapido

Expanded text:
nibus que vel michi lecta placuerint vel audita, nichil pene vel insedit altius, vel tenacius inhesit, vel crebrius ad meHeracliti: “Omnia secundum litem fieri”. Sic est enim, et sic esse propemodum universa testantur. Rapido
Abbreviated transcription (Latin):
uita hõmũ quo se optulerint ordine
scriptis inserui ne legentẽ us inopia uł
fastidio fatigarem. Neq u̾o te moueat
foicune nomen. nõ tm̃ in ip̃is in scupcio¬
nib sed in opere repetitum sepe quidem
ex iue quid de fortuna senciã audisti sed
cũ his maxime qui doctina minus fl¬
ti ẽẽut hec neccessana preuidem uoto
illis et coĩ uocabulo usus sum. nõ iusti
quid de hac re late alu breuissime q iou
ubi ait. Nec fatum uec fortuna. cõis ergo
acies suũ hic loquendi morẽ recognosc
docti autẽ qui parati sunt quid intendã
scient. nec uulgari cognom̃e turbabũr.
biptiti sane operis passionũ ac fortune
de parte alter que uisa sunt diximꝰ.
de altera que de hiic fuerint dicemus.
nuus illiberaliter uatirã
queror que deformem ge¬
uuit. R O quot faces ex¬
Otinxit. quot occurrit incẽ

Expanded text:
vita hominum, quo se obtulerunt ordine, vita hominum, quo se obtulerunt ordine, scriptis inserui, ne legentem vel inopia vel fastidio fatigarem. Neque vero te moveat fortune nomen, non tantum in ipsis inscriptionibus sed opere repetitum: sepe quidem ex me quid de fortuna sentiam audisti, sed cum his maxime qui doctrina minus fulti essent hec necessaria previderem, noto illis et communi vocabulo usus sum, non inscius, quid de hac re late alii, brevissimeque Hieronymus ubi ait: “Nec fatum nec fortuna”. Communis ergo acies suum hic loquendi morem recognoscet. Docti autem, qui perrari sunt, quid intendam scient, nec vulgari cognomine turbabuntur. Bipartiti sane operis passionum ac fortune, de parte altera que visa sunt diximus, de altera que dehinc visa fuerint, dicemus.s illiberaliter naturam queror, que deformem genuit. O quot faces extinxit! Quot occurrit ince
Abbreviated transcription (Latin):
stos postremo q̃nã feminis
n difficultas ꝙͣ tũcũq discri
ienã nris cũ pauptate atq
sse hunc sermonẽ nulle reꝵ
d in primis om̃is hõim
oaute diximus et que mi
iã et ob id minus omnib
speciem neq contra aliud in¬
ab his quos phisicos diciuit
uisci memĩsse ĩnidere contempu̾e mi
ran fastidire despicere simulqz suspice.
et que sunt eimodi quib utiq nchil
in ceitius fingi potest quib ue sine ulla
requie ab ingressu usq ad exitum fluc¬
tuat uica mortalis quenã tandem illa
passionũ quatuor tempestas ac rabies
sperre seu cupere et gandere metuere
et dolere que rerum int̾ scopulos pro¬
cul a portu miserũ alterius flatib aĩz
exagitant quas ali fortasse ymo c̾te
aliter. sed uno ue integro quid̃ u̾sicło
et ut augustino placet uotissuua u̾ita¬
te. uirgilius stimxit de quib ad utrãq
partem et pluri quidẽ et pauciora dici
posse scio uerum ego nec breuitati ad¬
modũ studui nec copie. sed que de cõi

Expanded text:
mestos. Postremo quenam feminis difficultas, quantumque discrimen? Quenam viris cum paupertate atque ssem hunc sermonem mille reruomnia, sed in primis omnis hominuulo ante diximus et que minor utinam, et ob id minus omnibusspeciem, neque contra aliud inab his quos Physicos dicunt, isci, meminisse, invidere, contemnere, ri, fastidire, despicere simulque suspicere et que sunt eiusmodi, quibus utique nichil incertius fingi potest, quibusve sine ulla requie ab ingressu usque ad exitum fluctuat vita mortalis. Quenam tandem, illa passionum quattuor tempestas ac rabies, Sperare seu Cupere et Gaudere, Metuere et Dolere, que rerum inter scopulos, procul a portu miserum alternis flatibus animum exagitant? Quas alii fortasse, immo certe, aliter sub uno ne integro quidem versiculo et, ut Augustino placet, notissima veritate Virgilius strinxit, de quibus ad utranque partem, et plura quidem et pauciora dici posse scio. Verum ego nec brevitati admodum studui, nec copie, sed que de communi
Abbreviated transcription (Latin):
tuã sp̃em tancopere uiters ure tm̃ debe¬
rent unti hom̃ies ut salui ẽent ꝙ̃tũ intũr
ut peant plunb pene bellum iuge an.¬
ini laborq emitur ꝙͣ emenda pax esset
ac requies sic pugnãt spes morͣliũ ac
uota cum studus ut nõ uniꝰ hoĩs inũ
pectus sed multoꝵ eoꝵ q de om̃ib dissĩ¬
denciũ iudeatur.S Quietẽ spero. R¬
Dirũ nuĩ uob̃ hec libido sꝑandi semp
O mortale genus si quid̃ quod spatis adep¬
ti estis rursus spẽ in longinqua tnͣsut¬
titis et inde ursus alio ita ne crastiuꝰ
dies hodierna clauor et meliora semp
futura pñtib sunt nempe quib uul sit
gracius ꝙͣ sperare qui sꝑem ip̃arũ spen¬
taꝵ renĩ uullis euentib ꝑmutatam
uelunt quib ego quid oꝑtau̾mm insi
ut ꝓ crastinãtes om̃ia bonis qz se suis
irritas spes seuecat quo uł sic intlligãt
ĩaniter se spasse incͥgum u̾si indeant
fiustra se alibi quesiisse qd̾ secũ eiat¬
S Semꝑ O pacẽ requiẽq amui. I

Expanded text:
 spem tantopere niteris? Vix tantum deberent niti homines ut salvi essent, quantum nituntur ut pereant. Pluris pene bellum iuge animi laborque emitur quam emenda pax esset ac requies. Sic pugnant spes mortalium ac vota cum studiis, ut non unius hominis unum pectus, sed multorum eorumque de omnibus dissidentium videatur. Quietem spero. Mirum unde vobis hec libido sperandi semper, o mortales genus! si quidem quod speratis adepti estis, rursus spem in longinqua transmittitis et inde rursus alio: itane crastinus dies hodierno clarior et meliora semper futura presentibus? Sunt nempe quibus nichil sit gratius quam sperare, qui spem ipsam speratarum rerum nullis eventibus permutatam velint; quibus ego quid optaverim nisi ut procrastinantes omnia bonisque se suis irritas spes senescant, quo vel sic intelligant inaniter se sperasse et in tergum versi videant frustra se alibi quesivisse quod secum erat? Spero pacem requiemque animi.
Abbreviated transcription (Latin):
re maius ꝙͣ habere pacem hnͣc
mox ut boua fide uelle ceperis ĩ¬
uenes. S spero pacem aĩ. R. Pacẽ
sperare bellantis est quis aĩo tuo bellũ
infeit uisi mnius tu. quod ip̃e sibi abstu¬
leris impudentis ab altero postules aͭ
speres. E spero aũm pacem. R Uũ
precor aut qñ speres quod ip̃e tibi ñc
potes dare sic ut illan tibi uemo ꝙͣ tu
possit enpere ꝑsone auna cupidinũ at
uirꝵ pleuã amino quesiens pacẽ.S

Expanded text:
re mavis quam habere pacem? Hanc mox, ut bona fide velle ceperis, invenies. Spero pacem animi. Pacem sperare bellantis est: quis animo tuo bellum infert, nisi unus tu? Quod ipse tibi abstuleris, impudenter ab altero postules aut speres. Spero animi pacem. Unde, precor, aut quando speres quod ipse tibi nunc potes dare, sic ut illam tibi nemo alius quam tu possit eripere? Pone arma cupidinum atque irarum: plenam animo quesieris pacem.
Abbreviated transcription (Latin):
Nampla domio suppellex exui¬
a est. R. Supuacuo in spacio
rondus ĩucile illa furib latebõ
dabit hec p̾dam utraq piculũ tibi-
alim̃tum incendio ac liuori. G In do
io suppellex speciosa copiosa est.. Rac¬
Illa tũ te loco moueris deserenda est
hec si utili uolins sepissime trausferẽ
da et plus difficultatis allatura qmͣ
uoluptatis et plus oueris ꝙͣ honoris¬
G Culti uͥ uarii gen̾is suppellex
doun est. R Iuge bellum nõ cũ furibꝰ
modo sed cũ murib tineisq et ara ͤ e
et rubigo fumusq et pulius et ymb̾
in uos diuicant. O dutes delicati qͥs¬
cucias ꝙ abstergas ꝙ oculos simul et
mulceat et offendat. O Suppellex ĩ¬
mensa est. RO hoĩem qui impeduũ¬
toꝵ suoꝵ in agnitudine delectenr.

Expanded text:
ampla domo suppellex exima est. Supervacuo in spatio, pondus inutile: illa furibus latebras dabit, hec predam, utraque periculum tibi, alimentum incendio atque livori. In domo speciosa suppellex copiosa est. Illa cum te loco moveris deserenda est, hec si uti volueris sapientissime transferenda est et plus difficultatis allatura quam voluptatis, plus oneris quam honoris. Multa michi varii generis suppellex domi est. Iuge bellum, non cum furibus modo sed cum muribus tineisque et araneis! et rubigo fumusque et pulvis et imber in vos dimicant. O divites delicati, qcutias, quod abstergas, quod oculos simul et mulceat et offendat. Suppellex immensa est. O hominem qui impedimentorum suorum magnitudine delectatur! 37
Abbreviated transcription (Latin):
sis paululũ tẽ laucior eẽ potuerat
tibi sic de illo traditur mimui fiit ⁊
uulgaris fere. Sileo quib uesci solu¬
tus ne qiͣ rusticanus pr̃familias cõ¬
temptui tibi sit. Int̾q fasiauos et fi¬
cedulas ac panones tuos illius pñ¬
cipis secũdinus panis et casens bu¬
balus et mumiti pisciculi udeantur.
At ꝙͣto melius fasiam isti. uñ et mẽ¬
saꝵ decus exinnũ et gulesĩma felici¬
tas apud colcon semp et fasidẽ latins¬
sent ꝙͣ huc ad corrũpẽdum orbẽ nr̃m
et uritandas illecebras aduolassent.
Q̾to fuit honestior etas illa de quã
naso ait piscis adhuc illic populis sũ
fraude natubat. Ostreaq in conchis
tuta fuere suis. Nec lacinu uorat ꝙͣ
prebet ioma dines nec que pignieo
sangiñie gandet auis. G iuo fiuor
electissimo. R Male sed ꝓpue ais
fruor hic est enĩ funs uester ad hoc
nati estis ꝙͣto autẽ tucins sitim ur̃a
uinũ debile uẜ implna delalitatũ

Expanded text:
sis paululum te lautior esse potuerat, sis paululum te lautior esse potuerat, cibi — sic enim de illo traditur — minimi fuit et vulgaris fere. Sileo quibus vesci solitus, ne quasi rusticanus pater familias contemptui tibi sit interque phasianos et ficedulas ac pavones tuos illius principis secundinus panis et caseus bubalus et minuti pisciculi rideantur. At quanto melius phasiani isti vestri, et mensarum decus eximium et gule summa felicitas, apud Colchon semper et Phasidem latuissent, quam huc ad corrumpendum orbem nostrum et irritandas illecebras advolassent! Quanto fuit honestior etas illa de qua Naso ait: Piscis adhuc illis populis sine fraude natabat, ostreaque in conchis tuta fuere suis nec Latium norat quam prebet Ionia dives, nec que pygmeo sanguine gaudet avis. Vino fruor electissimo. Male, sed proprie ais: “fruor”; hic enim est finis vester, ad hoc nati estis; quanto autem tutius sitim vestram vinum debile vel lymphis de