comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us ad litterã. sic. Q si dic̾et. Que. ꝯfitent᷑: Celum
terra. mare. cũ om̃i ornatu suo. de qͥbꝰ singu¬
lis subsequent᷑ agit: ⁊pͥus de cęlo dicens
tues extendens cȩlũ. Ad litterã: celũ quasi
tectũ mundi extendit q. facit eñi amplũ
sirmam̃tũ. ut tegat orbẽ terrarũ: ⁊ hoc sic̃
pellẽ .i. sine labore aliqͦ. ut tu bomo tuum
eret: Conuerso ad eũ sermone exponit.
tues extendens celũ sic̃ pelle̾: siguratis
sacramͣtis exponit. qͦmͦ eccła facta ẽ lux.
⁊ sine macła ⁊ ruga. ꝑcelũ enĩ scriptu¬
ra sacra accipit᷑: ꝑ pellẽ que mortuis a
transgressionẽ facti mortales. indut
st̃ tunicis pelliceis. Uerbũ tam̃ di ȩter¬
nũ ẽ. ⁊ ds apud dm: & qr in sapiencia
dei ñ cognouit mundꝰ d̾m: ꝑ stultici
qͥ stulti uidebant᷑. saluat ds credentes:
⁊ inmortali homine. facit cognosei uer¬
bũ immortale. B ene etiã pellibꝰ com¬
parant᷑ pͣdicatores: qr sic̃ mortuis ani-¬

Expanded text:
ius ad litteram. Quasi dicat: Quae confitentur coelum, terra, mare, cum omni ornatu suo, de quibus singulis subsequenter agit, et prius de coelo, dicens: Tu es extendens coelum. Aug. Ad litteram coelum, quasi tectum mundi extendit Deus; facit enim amplum firmamentum, ut tegat orbem terrarum. Hoc sicut pellem, id est non labore aliquo, ut tu, homo, tectum eret? Converso ad ipsum sermone exponit, tu es extendens coelum sicut pellem. Figuratis sacramentis exponit quomodo Ecclesia facta est lux, et sine macula et ruga. Per coelum enim Scriptura sacra accipitur. Per pellem quae de mortuis antransgressionem facti mortales, induti sunt tunicis pelliceis . Verbum tamen Dei aeternum est, et Deus apud Deum. Et quia in sapientia Dei non cognovit mundus Deum, qui stulti videbantur, salvat Deus credentes , et in mortali homine facit cognosci Verbum immortale. Bene etiam pellibus comparantur praedicatores, quia sicut mortuis ani
Abbreviated transcription (Latin):
sa tegit᷑ aliis ñ bonis. Unde in ꝓuerbiis. In
plateis tuis discurrent aquȩ uiuȩ.⁊ nemo
alienꝰ cõmunicet tͥ. qr nullus in ea uł in sꝑu
alienꝰ cõmunicat bonis. sic̃ in baptismo:
uł ꝓtegis suꝑiora eiꝰ. scił scripturȩ aqͥs.

Expanded text:
on tegitur aliis nisi bonis. Unde in Proverbiis: In plateis tuis discurrent aquae tuae, et nemo alienus communicet tibi . Et quia nullus in ea, vel in spiritu alienus communicat bonis, sicut in baptismo et vel protegis, superiora ejus Scripturae, aquis,
Abbreviated transcription (Latin):
dueit adportũ uite. ibi. Hoc mare. Tercio.
oẽ. ructat dicens. O anima mea. benedic
dic dño. ꝓtantis beneficiis ⁊ muneribꝰ:
que hic narrant᷑. Dñe d̾s meus magni-¬
ficatꝰ es. Proponit magnifica quȩ dicturꝰ.
ad ipsũ sermonẽ: causã ostendit qua
sit benedicendꝰ. Qͣsi dic̾et. Ido esbenedi¬
qͥ magnꝰ es natura. magnificatꝰ es uehe¬

Expanded text:
ducit ad portum vitae, ibi, hoc mare. Tertio pone eructat, dicens: O. VERS. 1.-- « BenedicDomino, pro tantis beneficiis et muneribus quae hic narrantur. Domine Deus, magnificatus es. Proponit magnifica quae dicturus ad ipsum sermonem causam ostendit quare sit benedicendus. Quasi dicat: Ideo es benediqui magnus es natura. Magnificatus
Abbreviated transcription (Latin):
unctꝰ. inse. ⁊ in m̃ebris: a qͦ cet̾ accipiunt ut
ciat panis. cuiꝰ effectꝰ supͣ ñ ostend̾at. Q̃si di¬
c̾et. Educit᷑ uinũ ut lȩtificet cor ⁊ oleũ ut ex¬
hylaret faciem: ⁊ panis educit᷑. ut eͣfirmet
cor hominis. Tẽꝑalis panis stomachũ ꝯfir-¬
mat: uentrẽ replet. S hic ẽ sꝑualis panis. ꝗc̃
firmat cor: qr panis caro ẽ. Hic est panis qͥde
cȩlo descendit. Idem ẽ gͦ panis ⁊ uinũ. Pa¬
nis iste iusticia ẽ: uinũ illudrusticia ẽ: ue¬
ritas ẽ xꝑs: hoc letificat ⁊ ꝯfirmat cor. sẽꝑ.
de t̾ra: ostendit᷑ hic. eisi. De istis eductis de t̃¬
ra. scił pane umno. ⁊ oleo. saturabunt᷑ ligna cã
pi .i. plebes humiles pͥus: ⁊ cedri libani i. po
tentes in secło: etiã postea. qr pͥus elecłiꝯtẽp¬

Expanded text:
us in se in membris, a quo caeteri accipiunt. Ut ciat panis, cujus effectus supra non ostenderat. Quasi dicat: Educitur vinum, ut laetificet cor, et oleum ut exhilaret faciem. Et panis educitur, ut confirmet cor hominis, Temporalis panis stomachum confirmat, ventrem replet; sed hic est spiritualis panis, qui confirmat cor, quia panis cordis est. Hic est panis qui de coelo descendit . Idem est ergo panis et vinum. Panis iste justitia est, vinum illud justitia est, veritas est Christus. Hoc laetific ostendit hic. Quasi dicat: De istis eductis de terra, scilicet pane et vino, et oleo, saturabuntur ligna, id est plebes humiles prius; et cedri Libani, id est potentes in saeculo etiam postea, q
Abbreviated transcription (Latin):
corẽ.ꝑ hoc eñi scit᷑ qͦd ipse ẽ magnꝰ. In
homine gͦ magnificat᷑ ꝑ oognicionẽ. qͥ
inse in cõmutabilit᷑ magnꝰ ẽ. cuiꝰ mag¬
nitudo nec cepit. nec desinit. Cẜ ẽ sen¬
sus. Induisti cͣfessionẽ ⁊ decorẽ: amic¬
Pꝰ lumine sic̃ uestim̃to. Undiq habes

Expanded text:
ipse est magnus. In homine enim magnificatur per cognitionem, qui in se incommutabiliter magnus est, cujus magnitudo nec coepit, nec desinit. Et est sensus: Induisti confessionem et decorem, Amictus lumine sicut vestimento, id es
Abbreviated transcription (Latin):
ficiens .i. x ꝑs Yt exhylaret. Postquã dixit
de pane ⁊ uino qͦd educit de t̃ra de pͣdicato¬
ribꝰ. uł ds de p̃dicatis: subdit etiã de oleo cu
terra etiã oleũ. Uel tues đs. ꝓducens fenum:
ut educas etiã oleũ. ad qͥd educas olesi : Ut homo
exhylaret .i. letificet faciem suã .i. ment̾e in ole.

Expanded text:
firmet. » Ut exhilaret. Postquam dixit de pane et vino, quod educit terra de praedicatoribus, vel Deus de praedicatis, subdit etiam de oleo, Aterra etiam oleum. Vel tu, Deus, es producens fenum, ut educas etiam oleum. Ad quid educas oleum? Ut homo, exhilaret, id est laetificet faciem suam, id est mentem, in oleo,
Abbreviated transcription (Latin):
ues saerificii : quas ñ diuisit ab rahã
Legit᷑ eni ingenesi. qͦd ab rahã in sacri¬
ficio suo accepit arietẽ trimũ. ⁊ uaccã
trimã. ⁊ caprã trim̾a : ⁊ turture. ⁊ co-¬
sit. ⁊ aduersũ se partes ꝯstituit: aues
aũ nͣ diuisit. et sedit abrabã usq ad
uesꝑam: ⁊ tunc uenit caminꝰ ⁊ terror.
⁊ transiit inter diuisa  fecit hȩc ad dex¬
terã: illa uͦ ad sinistr̃a. ehistice aries dux
gregis. pͣlatos ȩccłȩ significat: uacea au̾
⁊ capra subditos: s uacca. iudȩos ꝓptͣ iu¬
gũ legis: capra gentiles qͥlibere uaga¬
bant᷑: ⁊ amaro idolatriȩ oleastro pasce¬
bant᷑. Aues aũ significant sꝑuales uiros.
qͥlibero aere ꝑfruunt᷑. ⁊ gaudent serens¬
tate cęli: quarũ ȩtas ibi tacet᷑ q sc̃i ȩter¬
na meditantes. m̃tȩ tͣnseunt om̃ia tẽpora¬
lia. Heȩ aues ñ st̾ diuisȩ: ꝙ soli scĩ nͣ diui¬
dunt᷑ in hereses ⁊ scismata. Ariesqͥ p̃posi

Expanded text:
ves sacrificii, quas non divisit Abraham. Legitur enim in Genesi quod Abraham in sacrificio suo accepit arietem trimum, et vaccam trimam, et capram trimam, et turturem, et cosit, et adversus se partes 225 constituit; aves autem non divisit, et sedit ibi Abraham usque ad vesperam. Et tunc venit caminus et terror, et transiit inter divisa, et fecit haec ad dexteram, illa vero ad sinistram. Mystice aries dux gregis praelatos Ecclesiae significat; vacca autem et capra, subditos. Sed vacca Judaeos propter jugum legis; capra gentiles, qui libere vagabantur, et amaro idololatriae oleastro pascebantur. Aves autem significant spirituales viros, qui libero aere perfruuntur, et gaudent serenitate coeli, quarum aetas ibi tacetur, quia sancti aeterna meditantes mente transeunt omnia temporalia. Hae aves non sunt divisae, quia soli sancti non dividuntur in haere
Abbreviated transcription (Latin):
E ẽ senfus abiecti st̃ suꝑbi: ⁊ instructꝰ ẽ hu¬
milis. Eoͦ ita dicit. E adiuuit pauꝑem de in-¬
opia. uł mendicitate: .i qͥ se mendicũ ⁊ in¬
opem reputat. qͥ nichil sibi dat s totũ de
miscdĩa dei expectat: ante ianuã dñicam
clamans ⁊ pulsans ut aꝑiat᷑ ei: qͥ adiuuat᷑
plurimũ de ipsa seꝑaciõe hereticor:. eẜ qͥd
fit de pauꝑe adiuto. de illis seduclis: eul¬
te familiȩ. Unde subdit. E posuit illum
uł existentes. familias dico. sic̃ oues. ꝓpter¬

Expanded text:
ensus: Abjecti sunt superbi, et instructus est humilis, quod ita dicit: Et adjuvit pauperem de inopia, vel de mendicitate, id est quia se mendicum et inopem reputat, qui nihil sibi dat, sed totum de misericordia Dei exspectat, ante januam Dominicam clamans et pulsans, ut aperiatur ei, qui adjuvatur plurimum, de ipsa separatione haereticorum. Et quid fit in paupere adjuto de illis seductis? multae familiae: Unde subdit: Et posuit illum o, existentem. Vel familias dico existe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ .i. gentes instagna aquaꝵ: ut aquȩ
meis maneant. ⁊ repetit idem. . terr̃a
pus sine aqua. posunt inexitꝰ a quar
unde aliis emanent aquȩ uiuȩ. eẜcolloca
susciꝑent. Unde.Edent pauꝑes ⁊ saturabun-
t. C hii tales ꝯstituerͣt firmit᷑ pͣceptis dei
ubi interim habitent in spe. eẜ seminaue¬
Seminant agros ⁊ plantant uineas: qͥ corꝑa
sua cȩlest in stituciõe purificant. ut fructꝰ

Expanded text:
t gentes, in stagna aquarum, ut aquae in eis maneant. Et repetit idem et terram prius sine aqua posuit in exitus aquarum, unde aliis emanent aquae vivae. VERS. 36.-- susciperent. Unde edent pauperes et saturabuntur . Et hi tales constituerunt firmiter praeceptis Dei ubi interim habitetur in spe. VESeminant agros, plantant vineas, qui corpora sua coelesti institutione purificant, ut fructus
Abbreviated transcription (Latin):
sistere uiciss. Nec fuit alius qͥ adiuuaret. Prȩ¬
ceptũ eñi: auget peccatũ. ĩ inhis laboribꝰ.
tandẽ humiliatũ ẽ cor eor. Peo eñ desisten¬
te ab auxilio. laborare potes ꝯtra uicia. s
ñ uincere: ⁊ te presso tua pͣua cͣsuetud me.
humiliabit᷑ cor ut discas clamare. Unde

Expanded text:
sistere vitiis, nec fuit alius qui adjuvaret Praeceptum enim auget peccatum, et in his laboribus tandem humiliatum est cor eorum. Deo enim desistente, ab auxilio laborare potes contra vitia, sed non vincere. Et te presso tua prava consuetudine humiliabitur cor, ut discat clamare. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ciuil ibꝰ bellis. quatit᷑ eccła. Unde ⁊ circa ȩc¬
cłam: diuina beneficia cõmendant᷑. ¶ no¬
tandũ qͦd ita uerba ꝯiungit qͦsi de his dicat.
de qͥbꝰ ante loq̃bat᷑: cũ tam̃ supͣ de bonis. hic
de hereticis agat. de qͥbꝰq de eisd̃e cũ predic¬
tis loqͥt᷑. ꝓpt̃ cõmunia sacram̃ta: ꝓptͣ speciem
pietatis. ñ. ꝓpt uirtutẽ. Unde iohannes ait.¬
rt̃ de mulgtudine uocatoꝵ: s ñ erant de
pauentate elector: ꝗͣsi dic̾et. Boni multipl¬
cati st̾ nims: ⁊ psum̃tes de se heretiei. pau¬
ci facti st̃. Oñs eni diuisi ab unitate fia
pauci stͥ: ñ tam numero quã meritis. Multi
dicit osex ꝓpħa. Da eis qñe. Quid dabit eis:
UUlua sine lib̾is: ⁊ ubera arencia. Seqͥt᷑ eẜ ue¬
xatistͥ. scił heretiera tribulaciõe maloꝵ ⁊

Expanded text:
itur Ecclesia. Unde et circa Ecclesiam divina beneficia commendantur. Et notandum quod ita verba conjungit, quasi de his dicat, de quibus ante loquebatur, cum tamen supra de bonis, hic de haereticis agat: De quibus quasi de eisdem cum praedictis loquitur, propter communia sacramenta, propter speciem pietatis, non prunt de multitudine vocatorum, sed non erant de paucitate electorum quasi dicat: Boni multiplicati sunt nimis. Et praesumentes de se haeretici Pauci facti sunt; omnes enim divisi ab unitate fidei, pauci sunt, non tam numero quam meritis Hier.dicit Osee propheta: Da eis, Domine, quid dabis eis? Vulvam sine liberis, et ubera arentia. Et vexati sunt, sci
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ iđo beati fuert̃. qr ñ ẽ hec saturitas.
de qua đr. Beati qͥ esuriunt ⁊ siciunt u¬
stieiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Misit dico in
animaseoꝵ .i. in animalitatẽ quȩ sus¬
tentat᷑ esca : .i. animatũ corpꝰ. qͦd susten¬
tat᷑ esca. Nͣ eñi hic accipit᷑ anima scđm¬
pꝰ alere facit: ad cuiꝰ sustentacionẽ ꝑti¬
anima plus est qua esca ͤ Gel in animas

Expanded text:
tamen ideo beati fuerunt, quia non est haec saturitas, de qua dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Misit, dico, in animas eorum, id est in animalitatem quae sustentatur esca, id est animat corpus, quod sustentatur esca. Non enim hic accipitur anima, spus animal facit, ad cujus sustentationem pertianima plus est quam esca? Vel, in animas
Abbreviated transcription (Latin):
Neulcet᷑ ab hominibꝰ. Iuo qͥd uilius ẽ. ⁊ magis
⁊tẽptũ: Uel alit̃. ł pauci Agit de eisd̾e bonis:
de qͥbꝰ ante egerat. Q si dic̾et. ꝙultiplicati st̃:
sistentes in fide a tribulaciõe maloꝵ scilicet
hereticor.⁊. a tribulaciõe facta ꝑ hereticos:
⁊ dolore habito ꝓcadentibꝰ. ido bonist̾ uexa

Expanded text:
conculcatur ab hominibus: quo quid vilius est et magis contemptum? Vel aliter: Et pauci, agit de eisdem bonis, de quibus ante egerat, quasi dicat: Multiplicati sunt ersistentes in fide, a tribulatione malorum, scilicet haereticorum, id est a tribulatione facta per haereticos, et dolore, habito pro cadentibus. Ideo boni vexa
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ꝓ eis Stetiset dieo inꝯfractiõe .i. inpla¬
ga in qua erant feriendi: scił ut se obiee¬
ret ꝓ illis dicens. Si dimntis illis peccatũ.
dimitte. si uͦ ñ dimittis illis. dele me de li¬
bro tuo.  bi monstrat᷑ qͥntũ ualet intͣces¬
sio sc̃or Securꝰ eñs moyses de iusticia dei.
qua eũ delere ñ posset: impetrauit mise¬
ricordiã di. hiis qͥ iuste ꝑirent. S̾tetit gͦ

Expanded text:
sset pro eis. Stetisset dico, in confractione, id est in plaga qua erant feriendi, scilicet ut se objiceret pro illis, dicens: Si dimittis illis hoc peccatum dimitte: si vero non dimittis illis, dele me de libro tuo , ubi monstratur quantum valet intercessio sanctorum. Securus enim Moses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impetravit misericordiam Dei, his qui juste perirent. Stetit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ticor: i. qr suꝑbi heresiarehȩ ⁊tendunt ꝯtra
catholicos.&. dñs errare fecit. uł sedurit
eos pͥncipef relinquendo eos sib. Unde. Tra-¬
didit eos ds inrepbũ sensũ. ẜrgo. hoc mͦ sedu¬
xit. qr donauit illos sibi ipsis. Na si ꝓpriȩ ini¬
qͥtas. ipsi se seducunt. Qui ensĩ putat se aliqͥd
ẽẽ. cũ nicbil sit: se ipsũ sedueit. Seduxit ergo
dimutendo eos: in inuio. ⁊ ñ in uia. Illi boni
de qͥbꝰ supͣ egit. inuia st̃ positi: ⁊ ad eruita¬
te habitacti direct. Isti uͦ suꝑbi relictist¬

Expanded text:
superbi haeresiarchae contendunt contra Catholicos, et Dominus errare fecit, vel seduxit eos principes, relinquendo eos sibi. Unde: Tradidit Deus eos in reprobum sensum. Hoc ergo modo seduxit, quia donavit illos sibi ipsis. Nam si proprie inquiras, ipsi se seducunt. Qui enim putat se aliquid esse, cum nihil sit, seipsum seducit. Seduxit ergo eos, dimittendo eos. Et in invio, et non in via. Illi boni de quibus supra dixit, in via sunt positi, et ad civitatem habitaculi directi. Isti vero superbi relicti
Abbreviated transcription (Latin):
recłores. hoc senciunt. Mot dico: sic̃ ebri¬
tes apparent. qͣndo locunt᷑. uł legunt. s
ueniente tẽpestate. om̃ia humana c̃silia
deficiunt:⁊ qͥd agendũ sit. ñ uident. Un¬
de subdit. ẜ om̃is sapiencia eoꝵ deuora¬
ta ẽ.Unde ⁊ apłs ait. Supͣ modũ grauati
sumꝰ ita ut tederet nos etiã uiuere: ⁊ ip¬
si in nobis responsũ mortis habuimꝰ. ut
ñ simꝰ fidentes in nobis. Quacũq eñi se
c̃uertunt. fluctꝰ fremunt. tẽpestas se¬
uit: brachia deficiunt. qͦ prora impin¬
saxis ne ꝑ eat refrenet᷑. ominino arector ibꝰ¬
det ds: ne tẽptaciõis ꝓcellis uentilent᷑.

Expanded text:
rectores hoc sentiunt. Moti dico, sicut, ebrites apparent, quando loquuntur, quando legunt; sed veniente tempestate, omnia humana consilia deficiunt, et quid agendum sit non vident: Unde subdit: Et omnis sapientia eorum devorata est. Unde Apostolus ait: Supra modum gravati sumus, ita ut taederet nos vivere, et ipsi in nobis responsum mortis habuimus, ut non simus fidentes in nobis . Quacunque enim se convertunt, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt, qsaxis ne pereat refrenetur, omdet Deus, ne tentationibus ventiletur.
Abbreviated transcription (Latin):
cionũ paciant᷑. Ipsi dico existentes. in
nauibꝰ .i. in ecełiis quas gubernant: quȩ
dnͣr naues. ꝙ fluctibꝰ secłi tunduntur.
s ñ frangunt᷑. ipsi dico facientes oꝑacio¬
nẽ dũ p̃dicant. ⁊ huiꝰmodi. in aqͥs multis.

Expanded text:
tionum patiantur. Ipsi dico existentes, in navibus, id est in Ecclesiis, quas gubernant: quae dicuntur naves, quia fluctibus saeculi tonduntur, sed non franguntur. Ipsi dico, facientes operationem dum praedicant et hujusmodi, in aquis multis, id
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ .i. inuenert se nichil posse sine deo.
a tẽptacio: quȩ ẽ tediũ. Postꝗͣ. eñĩ uenit
de ignorancia adueritatẽ. de errore ad
uiã de famȩ sapienciȩ ad uerbũ dr. &.
postꝗͣ. malor difficultates uicit. ut sine
q̃rela uiuat: restat ad huc tediũ. ut ali¬
qͣndo nec legere. nec orare delectet.Eua¬
dio. Qui gͦ supͣ fame languebãt. itẽ fas¬
tidio ꝑiclitant᷑. Ne gͦ putes de sacietate
securos: ꝙ ⁊ fastidio moriunt᷑ : ⁊ hoc est.

Expanded text:
sunt, id est invenerunt se nihil posse sine Deo.a tentatio, quae est taedium. Postquam enim venit de ignorantia ad veritatem, de errore ad viam, de fame sapientiae ad verbum fidei, et postquam difficultates vicit, ut sine querela vivat, restat adhuc taedium, ut aliquando nec legere, nec orare eum delectet. Evadium. Qui supra fame languebant, item fastidio periclitantur ne ergo putes de satietate securos, quia et fastidio moriuntur. Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
pectauer̃t: onec qs daret eis uictualia qͦd
differebat᷑ c̃silio dei. Peus eñ erat eis uictu¬
alia daturꝰ sed illi nimia festinaciõe antiei¬
pauert. sub diffidencia petentes. ⁊ ñ expee¬
tantes ꝯsiliũ eiꝰ. Piftulit enĩ q dare. ut.ꝓ¬
baret eos uel scs̃m aliã luterã sestinauert.

Expanded text:
spectaverunt, donec Deus daret eis victualia, quod differebatur consilio Dei. Deus enim erat eis victualia daturus, sed illi nimia festinatione, anticipaverunt, sub diffidentia petentes, non exspectantes consilium ejus. Distulit enim Deus dare, ut probaret eos. Vel secundum aliam l
Abbreviated transcription (Latin):
laudis ex pletꝰ. precat᷑ qͦd futurũ uidet.
scił ut eccła de om̃ibꝰ gentibꝰ ꝯ gregetur:
⁊ laudes ȩtͣnas cantet Qͣsi. Dedisti inmise¬
ricordias in ꝯspectu demonũ: qͥbꝰ a nob̾
eiectis. saluos fac nos . o dñe ds m̃r̃. Nota¬
eunde ordinẽ hic seruari: quẽ dñs seruat
in eugłio. Hic enĩ pͥus agit de eiectione
dȩmonũ. postea de sanitate: tͣcio de glo¬
rificaciõe. ubi subdit. ⁊ głemur in lau¬

Expanded text:
audis expleta, precatur quod futurum videt, scilicet ut Ecclesia, de omnibus gentibus congregetur, et laudes aeternas cantet. Quasi dicat: Dedisti in misericordias in conspectu daemonum, quibus a nobis ejectis salvos fac nos, o Domine, Deus noeum ordinem hic servari, quem Dominus servat in Evangelio. Hic enim prius agit de ejectione daemonum; postea de sanitate; tertio de glorificatione, ubi subdit: Et gloriemur in lau
Abbreviated transcription (Latin):
scił ꝯtriuit portas ereas .÷. naturalẽ cupi¬
ditat᷑ẽ: ⁊ uectes ferreos .i. diabolicas sug¬
gestioẽs ꝯfregit. Portȩ eñĩ eree. st̃ hommũ
ꝯsuetudines uiciose: quȩ clausos ñ sinunt
exire. Uectes st̃ sꝑs in mundi. qͥ portas ob¬

Expanded text:
contrivit portas aereas, id est naturalem cupiditatem; et vectes ferreos, id est diabolicas suggestiones confregit. Portae enim aereae sunt hominum consuetudines vitiosae, quae clausos non sinunt exire. Vectes sunt spiritus immundi, qui portas ob
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris .i. in peccatis. ⁊ in umbra mortis .÷
in uiciosa uita. quȩ ẽ imago future mortis:
illos dico uinctos inmendientate. qr ipsi erañ
m̃dierꝑ indigeneiã boni: ⁊ ferro. qr uincła
peccator quȩ ligant eos. ferrea. ⁊ in uincibi¬
lia st̃. Quia exacerbauert. Hoc aliud iterũ co¬
nant᷑e uicit. q ñ agnoscens grãm. sibi tribu¬
ebat: suã iusticiã statuere uolens. ⁊ ꝯsiliũ dei
cica se reꝓbabat. Unde addit. Eexacerbauer̃t.
Qsi dic̾et.Iđo uincti st̃ in m̃dicitate ⁊ ferro. ꝙ
eloqͥa dñi exacerbauert ꝑ suꝑbiã. iusticiam
uiuere respuer̾t.: unde eis erat iratꝰ. ¶ c̃siliũ
altissimi irritauer̃t: sꝑnendo. Consiliũ enim
di erat. ut qͥ suꝑbi erant. in angustiis humi¬
liarent᷑ qͦd erat salubre c̃siliũ: ut morbꝰ secłi¬

Expanded text:
tenebris, id est in peccatis, et in umbra mortis, id est in vitiosa vita, quae est imago futurae mortis. Illos dico, vinctos in mendicitate, quia ipsi erant mendici per indigentiam boni, et ferro, quia vincula peccatoru » Quia exacerbaverunt. Aug. Hoc aliud iterum conantem vincit, quia non agnoscens gratiam, sibi tribuebat, suam justitiam statuere volens, et consilium Dei circa se reprobabat. Unde addit: Quia exacerbaverunt. Quasi dicat: Ideo vincti sunt in mendicitate et ferro, quia eloquia Dei exacerbaverunt, per superbiam, justitiam vivere respuerunt. Unde eis erat iratus. Et consilium Altissimi irritaverunt spernendo. Consilium enim Dei erat, ut qui superbi erant, in angustiis humiliarentur, quod erat salubre consilium, ut morbus saec
Abbreviated transcription (Latin):
ciões. Primo monet redẽptos ꝯfiteri.
scđ̾o ponit᷑ pͥma tẽp̃tacio. quȩ ẽ error.
ubi ẽ ⁊ fames: ibi. Errauer̃t. Tercio po¬
nit᷑ scda tẽ ptacio. quȩ ẽ difficultas uin¬
cendarũ ꝯcupiscenciarũ: ibi. Sedentes
intenebris. Quarto ponit᷑. t̾cia tẽptacio.
rector̃e .ibi. Qui descendunt. Sexto cõ
ta ẽ: ibi. Posuit flumina. Septimo agit
de hereticis: qͥbꝰ destructis. erigit᷑ exccła:
ibi. eł pauci factist̾. Hũc psalmũ ita¬
partit᷑ augustinꝰ: ut diximꝰ. Gnde cassio

Expanded text:
tiones. Primo monet redemptos confiteri. Secundo ponitur prima tentatio, quae est error, ubi est et fames, ibi, erraverunt. Tertio ponitur secunda tentatio, quae est difficultas vincendarum concupiscentiarum, ibi, setatio, rectorem, ibi, qui descendunt. Sexto commlva facta est, ibi, posuit flumina. Septimo agit de haereticis, quibus destructis erigitur Ecclesia, ibi, et pauci facti sunt. Hunc psalmum par
Abbreviated transcription (Latin):
nificat᷑ statꝰ future ꝯsũmaciõ̾i̾s. quando
sc̃i immortalitate dedicati uenient cũ
exultacione: portantes manipłos su¬
os. Isti idem tres statꝰ significatist᷑.: ꝑ
ea quȩ samaritanꝰ circa uulneratũ fe¬
eit. Infudit eiłlm prius uinũ. postea
es. In umo enĩ intelligit᷑ feruor peni¬
tenciȩ: in oleo. lenitas iusticiȩ: in eo qͦd di-¬

Expanded text:
futurae consummationis, quando sancti in immortalitate dedicati, venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Isti iidem tres status significati sunt per ea quae Samaritanus circa vulneratum fecit. Infudit enim prius vinum, postea est. In vino enim intelligitur fervor poenitentiae; in oleo, lenitas justitiae, in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ faciebat: posuit in salsuginẽ .i. in
sterilitatẽ. quȩ ꝑ salsuginẽ intelligit᷑ qr
a malicia .i. ꝓ malicia in habitane iũ
inea .i. scribarũ ⁊ phariseoꝵ. dnaneiũ

Expanded text:
quae faciebat, posuit in salsuginem, id est in quae faciebat, posuit in salsuginem, id est in sterilitatem, quae per salsuginem ideo intelligitur, quia a malitia, id est pro malitia, habitantium in ea, id est Scribarum et Pharisaeorum dominantium,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ipsa ȩccła cõmendat᷑. ita ut nobis in
om̃ib dei gra predicet᷑: qͥ suꝑbis resi¬
stit. ⁊ humilibꝰ dat grãm .eł. ut eui¬
dent᷑ appareat de qua psalmꝰ ab ini¬
eio loqͣbat᷑ cõmendat᷑ ȩccła ubi dicit
qͦmͦ etiã mala inimicor ꝓdesse facit eccłȩ. Hic
ta ẽ. ñ ꝑ meritũ suũ: ⁊ memorat᷑ subsgin¬
tinctis erecta ẽ eccła: quȩ. ꝓfecit ꝓpt̃ insi¬
dias ⁊ domestica detrim̃ta. quȩ fiunt ab
hereticis. Unde ⁊ erga eccłam di: benefi¬
cia euident᷑ monstrant᷑. eͣ si dic̾et. Exal¬
tent eũ in eccła. ⁊ si qͣris qͦre: Quid enim
in ȩccła fecit : Ecce. Suꝑbis resistit. ⁊ hu¬
milibꝰ dat gram. Cẜ pͥmo dicit. qualit᷑
suꝑbis resistit. cũ ait. posuit flumina
currebant ꝓpheciȩ. indesertũ. qr ĩa ñ
cerdos. nec sacerdociũ: nec templũ. Itẽ
aliis uerbis idem dicit. Posuit etiã exitꝰ
aquarũ .i. iudȩos. unde aliis manabant
aquȩ doctrinȩ: in sitim. Itẽ idem dicit.¬

Expanded text:
ter ipsa Ecclesia commendatur, ita ut, nobis in omnibus Dei gratia praedicetur, qui superbis resistit, humilibus dat gratiam . Et ut evidenter appareat, de qua psalmus ab initio loquebatur, commendatur econtra ubi dicit, quomodo etiam mala inimicorum prodesse facit Ecclesiae. Hic ta est, non per meritum suum, et memoratur subsequentinctis erecta est Ecclesia, quae profecit propter insidias et domestica detrimenta, quae fiunt ab haereticis. Unde et erga Ecclesiam Dei beneficia evidenter monstrantur. Aug. Quasi dicat: Exaltent eum in Ecclesia. Et si quaeris, quare? quid enim in Ecclesia fecit? ecce superbis resistit, humilibus dat gratiam, et primo dicit qualiter superbis resistit, cum ait: Posuit flumina,curabant prophetae, in desertum, quia jam cerdos, nec sacrificium, nec templum. Item aliis verbis idem dicit: Posuit exitus aquarum, id est Judaeos. Unde aliis manabant aquae doctrinae, in sitim. Item idem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
agit de aqua ꝯtradictiõis. ⁊ de immolacioẽ
filior unde uehe m̃cius iratꝰ ẽ ds. ⁊ tam̃ po¬
stea misertꝰ. ẽsi dic̾et. Irritauert̃ in ad in¬
ueneiõibꝰ suis sic̃ sup̃ dictũ ẽ q. iterũ irri¬
tauert̃ eũ .i. ad irã ꝓuocauert ad aquas ẽ¬

Expanded text:
agit de aqua Contradictionis, et de immolatione filiorum. Unde vehementius iratus est Deus, et tamen postea misertus. Quasi dicat: Ita irritaverunt in adinventionibus suis, ut supra dictum est, et iterum irritaverunt eu
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑm eiꝰ ꝙ nimia importumtate popłi suc.¬
census. diffident᷑ in crepuit dicens Nũqͥd
de petra hac. poterimꝰ uobis aquã eicere¬
hoc miracłm a pͥore ꝯstancia: quãbabuit in a¬
liis miracłis. In labiis siuis. ħ oc eñi ambiguȩ dix̃:
qr om̃ia alia certa fide ꝓmiserat. ꝑturbatus
nãq murmure popłi in fidelis. ñ tenuit fidu¬
ciã quasẽ debuit. qͣsi hoc nͣ posset as facere.
qͥ tanta ĩa fecerat. Pubitant̃ nãq petram ꝑ

Expanded text:
s, quia nimia importunitate populi, succensus est, diffidenter excrepuit, dicens: Nunquid de petra hac poterimus nobis aquam ejicerehoc miraculum a priori constantia quam habuit in aliis miraculis, in labiis suis. Hoc enim ambigue dixit, qui omnia alia certa fide promiserat. Perturbatus namque murmure populi infidelis, non tenuit fiduciam qualem debuit, quasi non posset Deus hoc facere, qui tanta jam fecerat, dubitanter namque petram
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ oderant eos: ido q ꝓpt᷑ eos ꝑcussi erant pla¬
gis ÷ redemit eos de manu inimiei .i. pha¬
raonis. S qͦ p̃eio redemit᷑ e si dic̃et. Ilullo: s
hoc infigura baptismi factũ ẽ. in qͦ redum¬
m᷑ de manu diaboli sanguine xꝑi. Unde .&.
mare rubrũ dix̃ q̃ colore sanguis rꝑi figu¬

Expanded text:
lagis; et redemit eos de manu inimici, id est Pharaonis. Sed quo pretio redemit? Quasi dicat: Nullo. Sed hoc in figura baptismi dictum est, in quo redimimur de manu diaboli sanguine Christi. Unde et mare Rubrum dixit, quo colore sanguis Christi figu
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm cȩleffẽ. inqua habitandũ ẽ. Sic
errauerͣt: ⁊ prȩt̾ errorẽ erat eis inopi¬
erant sine cibo uerbi di ⁊ potugr̃e. Per
hoc qͦo dieit: esurientes ⁊ sicientes: cu¬
riosos secłi significat. qͥ ueritatẽ diuersis opini¬
onibꝰ exqͥrebãt: nec inueniebãt. Ido anima e¬
sit in ipsis. qr ñ se excessit: s se sibi sufficere
putauit. Nota qͦd eũ dicit anima inipsis de
pedit. Deficimꝰ eñi ut togemꝰ ⁊ fub uenientẽ
amemꝰ. ⁊ ido post hunc errorẽ. ⁊ famẽ. ⁊ sitim.

Expanded text:
icet Jerusalem, in qua habitandum est. Sic erraverunt. Et praeter errorem, erat eis inopierant sine verbo cibi Dei, et potu gratiae. Per hoc autem quod dicit esurientes et sitientes, curiosos saeculi significat, qui veritatem diversis opinionibus exquirebant, nec inveniebant: ideo anima eit, in ipsis, id est quia non se excessit, sed se sibi sufficere putavit. Nota quod cum dicit, anima in ipsis depedit; deficimus enim ut rogemus, et ut subvenientem amemus. Et ideo post hunc errorem, et famem et sitim,
Abbreviated transcription (Latin):
austro. Pro austro enͣi ponit oceanum¬
mare: oceanũ illius partis intelligens
Hoc ꝓ qualibet parte potest accipi. hic
aũ patet. qͦd ñ de solis iudeis dicit S
cio exponit᷑. quȩ ẽ error ubi ẽ fames.
ri panis paciebant᷑. es. notandũqr in¬
hac ⁊ in reliqͥs tẽp̃taciõibꝰ. hic ordo ser¬
uat᷑: pͥus tẽptaciõis exposito. post
clamor lib̾aciõis: t̃cio exaudicio ela¬
moris. Quarto. ꝓ exaudiciõe ꝯ fessio:
.i. laudacio. Qͣsi. Redemit. ꝯgregauit.
qͦd necesse erat: qr errauert ñ haben

Expanded text:
austro. Pro austro enim ponit mare Oceanum, illius partis intelligens, hoc pro qualibet parte potest accipi. Hic autem patet quod non de solis Judaeis dicit. tio exponitur, quae est error, ubi est fames. ri panis patiebantur. Et notandum quia et in reliquis tentationibus hic ordo servatur, prius est tentationis expositio, post clamor liberationis; tertio, exauditio clamoris; quarto, pro exauditione confessio, id est laudatio, quasi redemit, congregavit, quod necesse erat, quia, erraverun
Abbreviated transcription (Latin):
signaret ad qͦd inuitarent᷑: nullomͦ eua¬
rent᷑. Nui ꝓ nichilo habuerĩ eã. eiuꝰ tepo¬
rale regnũ etiã seĩ ꝓ nichilo ducunt.
ut ihrłm quȩ in celo ẽ uere desidabilis
amet᷑ s in fidelitas merito arguit᷑ q
tis. ⁊ festinauer̃t hic ee̾ beati: ñ sustmuer̃t
c̃siliũ eiꝰ ⁊ murmurauert dicentes. facia¬

Expanded text:
invitarentur, nullomodo culparentur, qui pro nihilo habuerunt eam, cujus temporale regnum, etiam sancti pro nihilo ducunt, ut Jerusalem, quae in coelo est vere desiderabilis, ament. Sed infidelitas merito redarguiturtis. Et festinantes hic esse beati, non sustinuerunt consilium ejus; et murmuraverunt, dicentes: Facia
Abbreviated transcription (Latin):
re nesciebat: ⁊ si conat᷑ efficere qͦd nouit. li¬
gatꝰ a ꝯsuetudine praua neqͥt. N gͦ suis uiri.¬
bꝰ conet᷑ s clamet add̾m: ⁊ ia erit facile. qͦd
erat difficile: scił abstinere a malis. Poterat
hoc dñs dare sine difficultate: s tuc̃ largito¬
rẽ huiꝰ bom ñ agnosceremꝰ. nͥ pͥus obnitentes
cupiditates cupidi sentiremꝰ. ⁊ nos etiã hoc

Expanded text:
icere quod novit, ligatus consuetudine prava nequit. Non ergo suis viribus conetur, sed clamet ad Dominum, et jam erit facile quod erat difficile, scilicet abstinere a malis. Poterat hoc Dominus dare sine difficultate, sed tunc largitorem hujus boni, non agnosceremus, nisi prius obtinentes cupiditates sent
Abbreviated transcription (Latin):
erat eoꝵ. ñ des :.i. inducentos qͥnqua¬
ginta. qͥ thuribula tenuer̾t. Chorȩ
nãs ⁊ducenti qͥnqͦginta eũ eo uolen¬
tes habere sacerdociũ aaron: acce¬
ꝑunt thuribula dei  ut adole¬
rent incensũ: i doq diuino igne c̃¬
sũpti st̃. Unde subdit. Fla̾ma c̃õbussit peccato¬
cantes. qͦd ⁊ boni st̃. s peccatores .i. ualde in¬
qͦs ⁊ grauibꝰ sarcinis peccator. oneratos. E¬
facta ẽ. In orebgͦ peccauer̃t: ut iã tunc ꝑfi¬
di in eo nomine peccarent. ubi posteri eoꝵ.
erant dnm crucifixuri .i. in eo loco qui
scđm nominis sui intͣpretacionẽ designat
locũ. ubi udȩi crucifixuri erant dñm.

Expanded text:
erat eorum non Dei, id est in ducentis quinquaginta qui thuribula tenuerunt. Core namque et ducenti quinquaginta cum eo, volentes habere sacerdotium Aaron, acceperunt thuribula, ut adolerent incensum, ideoque divino igne consumpti sunt. Unde subdit: Flamma combussit peccatocantes, quod etiam boni sunt, sed peccatores, id est valde iniquos, et gravibus sarcinis peccatorum oneratos. Vfacta est. In Coreb ergo peccaverunt, ut jam tunc perfidi, in eo nomine peccarant, ubi posteri eorum erant Dominum crucifixuri, id est in eo loco qui secundum nominis sui interpretationem designat locum, ubi Judaei erant crucifixuri Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯgruȩ. qr agit de uniuersali eccła: quȩ
c̃stat ex duplici pariete. scił genciũ ⁊ iu¬
dȩoꝵ: in uno angłari lapide collector.
Merito gͦ babet duo alła. ut dicamꝰ abba
patͣ. quãuis idem sit abba qͦd patͣ est: ut ꝑ
duo alła intelligamꝰ duos popłos. qͦs in¬
telligimꝰ ꝑ illa nomina. quãuis idem sig¬

Expanded text:
incongrue, quia agit de universali Ecclesia, quae constat ex duplici pariete, scilicet gentium et Judaeorum, in uno angulari lapide collectorum . Merito ergo habet duo alleluia, ut dicamus: Abba Pater, quamvis idem sit abba, quod pater, id est ut per duo alleluia intelligamus duos populos, quos intelligimus per illa duo nomina, quamvis idem
Abbreviated transcription (Latin):
fiteam᷑ inp̾senti ⁊ in futuro. nomi¬
ni sco tuo. ⁊ gloriemur in laude
tua ñ humana iactancia. Deuide ip̃sam
dictꝰ dñs ds̃ isrł. Hȩc ẽ laus illa qua̾ꝯgre¬
gatos optat cantare. hoc ñc̃ cͥanteͣt eccła
de tanto bono lȩta. Benedictꝰ dico a secło

Expanded text:
in praesenti et in futuro, nomini sancto tuo, et gloriemur in laude tua, non humana jactantia. Deinde ipsam dictus, Dominus Deus Israel. Haec est laus illa, quam congregatos optat cantare. Hoc nunc canit Ecclesia de tanto bono laeta. Benedictus dico, a saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ẽ omnrũ malor pͣsenciũ. Unde .i. de auer¬
siõe. ruina seq̃r. de qua supponit. E tradidit¬
Ecce qͥ głabant᷑ in idolis. ob ꝓbrio seruitutis
substernunt᷑. qua seruiunt in imicis: qͦd dif¬
ficile ẽ. Graue ẽ eñi seruire infenso: qͥ nullo
misit enĩ suꝑius beneficia dr nec tam̃ ces¬
sat iniqͥtas eoꝵ. ꝑostea intulit uindictã &.
ꝯsiliũ hominis ipsi homini. qͦ qͣrit quȩ sua

Expanded text:
mum est omnium malorum praesentium. Unde, scilicet de aversione et ruina de qua supponit. VEREcce qui gloriabatur in idolis, opproprio servitutis subsunt, qua serviunt inimicis, quod difficile est. Grave enim est servire infenso, qui nullo misit enim superius beneficia Dei, nec tamen cessat iniquitas eorum; intulit vindictam, et malum est ipsi homini, qui quaerit quae sua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥosilio fecit ds. erga ipsos ea oꝑa.
Debuert̃ eñĩ cogitare tanta oꝑa dei
erga se facta ñee̾. inania. s uocare eos
adet̃na: quȩ pacient᷑ expectanda st̃. Iu
u̾festinauer̃t fieri beati int̾renis. in qͥbꝰ
cenciã ii deserto. Talis locucio ẽ hieꝰ¬
aũ defideris. gemmaciõe uerbi ostendit᷑¬

Expanded text:
quo consilio fecit Deus erga ipsos ea opera. Debuerunt enim cogitare tanta opera Dei erga se facta, non esse inania; sed vocare eos ad aeterna, quae patienter exspectanda sunt. Illi vero festinaverunt fieri beati centiam in deserto. Talis locutio,  desiderii, geminatione verbi ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ina: eũ ꝓsuis grauibꝰ peccatis grarit᷑ ua¬
starentur. Cũ supͣ dixisset dm leuasse
manũ. anteꝗͣ. dicat eũ placatũ. hȩc de
manũ ad ꝓsternendũ eos: ut dati inre¬
ꝓbũ sensũ. etiã hoc admitterent scelus
seił ydolatriȩ ⁊ in tanto crimine euidenti
iusticia punirent᷑. ⁊ tantũ fuit hoc scelus
eoꝵ. qͦd ds nollet alit̾ placari. nͥ ut phinees¬
ante eũ placauit. qͥ mascłm ⁊ feminã coe¬
untes parit᷑ interemit. ñ odio eor s ⁊elo
di.: qͦ facto popłmeuiꝰ maior interitꝰ erat
Stetit solida m̃te. ut ingenali ꝑt̾bacione
ipse solus fidenciã dep̾caciõis assumeret:
⁊ placauit. uł exorauit. Posset dixisse.⁊
mechantes tͣnsfixit: s melius dixͣ. exora¬
uit: qr transfixio mechanciũ ⁊elo dei fac¬
ta. magis dicenda ẽ oracio. quã oꝑacio qr
cientes. s cõmemorat scientes. Quȩ aũ
hic posita ẽ qͦssacio. suꝑuis dicta ẽ c̃frae¬
popłi hoc factũ sit. reputauit hoc sacerdo¬

Expanded text:
ibus peccatis, graviter vastaverunt, cum supra dixisset Deum levasse manum, antequam dicat eum placatum, haec de mmanum ad prosternendum illos, ut dati in reprobum sensum, etiam hoc admitterent, scilicet crimen idololatriae, et in tanto crimine evidenti justitia punirentur; et tantum fuit hoc scelus eorum, ut Deus nollet aliter placari, nisi ut Phinees eum placavit, qui masculum et feminam coeuntes pariter interemit. Non odio eorum, sed zelo Dei: quo facto, populum cujus major interitus Stetit solida mente, ut in generali perturbatione ipse solus confidentiam deprecationis assumeret. Et placavit, vel exoravit, posset dixisse, et moechantes transfixit; sed melius dixit exoravit, quia transfixio moechantium zelo Dei facta, magis dicenda est oratio, quam operatio, quia cientes; sed commemorat scientes. Quae autem hic posita est quassatio, superius dicta est confracpopuli id factum sit, reputavit hoc sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
is inegypto fecerat: ⁊ arguit hic memori¬
ã eoꝵ ꝙ nec saltẽ tẽporalit᷑ acta recolue¬
rt: ut potestate quã exꝑti erant. crede¬
rent se ab inimicis lib̾andos: ⁊ iđo ascen
tes. irritauer̾t đm. timͣtes ⁊ desꝑantes:
post tot inegypto uisa. Hȩc irritaeio fae

Expanded text:
is in Aegypto fecerat. Et arguit hic memoriam eorum, quia nec saltem temporaliter acta recoluerunt, ut potestate quam experti fuerant crederent se ab inimicis liberandos. VERS. 8.-- tes, irritaverunt, Deum timentes et desperantes post tot in Aegypto visa. Alcuin. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
nũ miscd̾ia eiꝰ sic in capite ommũ licet ñ sit
positũ. sub audiendũ ẽ ꝯfitemini: qͦda peius
ẽ in grȩco. ut si diceremꝰ facienti mirab ilia
uł ei qͥ facit mirabilia. ubi necessario sub¬
aiorret᷑ ẽfitemini qͦd nr̃ã loeueio in his
omnibꝰ seruare nͣ potuit.: ⁊ ido latino sermone
possit putari sic senteneiã ungi. Qui faert
mirabilia: Qui fecit cȩlos. ⁊ cet̾a: qm̃ in ȩter¬

Expanded text:
num misericordia ejus, sic in capite omnium, licet non sit positum, subaudiendum est, confitemini: quod apertius est in Graeco, ut si diceremus facienti mirabilia, vel ei qui facit mirabilia, ubi necessario subaudiretur, confitemini: quod nostra locutio in his omnibus servare non potuit. Et ideo Latino sermone possit putari sententia sic jungi: Qui facit mirabilia, qui fecit coelos, etc., quoniam in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
mines fecit. esi. Confitemini ei: qͥ ꝑcussit e¬
gyꝑtũ cũ pͥmogenitis eor. ẽ. ypice. Ita ꝑcꝰ.¬
sit ⁊ secłm. cũ his quȩ p̃cipua putantur in
głam secłi dãpnauit: que putabat᷑ precipu¬
a. Luxuria eñi. suꝑbia. auaricia st̃.que pri¬
io generat uent᷑: ⁊ ut caros filios amplech¬
tͣ s ds a se excludit. Seqñ. Qui eduxit isrł de

Expanded text:
temini ei qui percussit Aegyptum cum primogenitis eorum. Typice ita percussit et saeculum, cum his quae praecipua putantur in gloriam saeculi damnavit; quae putabatur praecipua. Luxus enim, superbia, avaritia sunt, quae primo generat venter, et ut charos filios amplectitur; sed Deus a se excludit VERS. 11.-- « Qui eduxit Israel de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ in cõmutabilit̾ manet: qͦd ds ẽ. I̾cieneia uͦ est
abstinere a malis .i. in medio pͣuȩ naciõis. qͦͣs in
nocte secłi prudent uersari: ut abstinendo qͥs¬
q ab iniqͥtate. ñ ꝯfundat᷑ tenebris. ꝓprii mune¬
ris luce discretꝰ. Alit̃ etiã potest dier ab illo loco
Qͥ fecit luminaria magna .i. cȩlestes sꝑs. qͥ st̾ an¬

Expanded text:
et incommutabile manet, quod Deus est: scientia vero est abstinere a malis , id est in medio pravae nationis, quasi in nocte hujus saeculi prudenter versari, ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris proprii muneris luce discretus; aliter etiam potest dici mystice, ab illo loco: Qui fecit luminaria magna, id est coelestes spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ nocti .i. minoribꝰ. ut ⁊ ipsi possint lu¬
st̾ stellȩ. Nichil eñi bor ẽ. qͦd in nocte huiꝰ secłi ñ
sit necessariũ. Postea cessabũt. cũ transierit nox
ista: ⁊ uenerit dies. Hȩc aũ fecit in potestatẽ diei
uł nocłis .i. ut potestas sit diei lucere. uł nocb.
Distat aũ sapiencia. a sciencia. testante sc̃o iob:
qͥ qͦdamꝰ singła diffimens ait Sapiencia ẽ pietasi.

Expanded text:
dantur nocti, id est minoribus, ut et ipsi possint lusunt stellae. Nihil enim horum est, quod in nocte hujus saeculi non sit necessarium: postea cessabunt, cum transierit nox ista, et venerit dies. Haec autem fecit, in potestatem diei, vel noctis, id est, ut potestas sit diei, lucere, vel noctis. Distat autem sapientia a scientia, testante sancto Job, qui quodammodo singula diffiniens ait: Sap
Abbreviated transcription (Latin):
in sapiencia fecisti dnẽ. Qͥdͦ dictũ de cęlis:
de om̃ibꝰ aliis debet intelligi. hoc mͦ. Qui fun¬
dauit terrã suꝑ aqͥs. sub audi intellectir.
ligamꝰ. Dieit᷑ enĩ tͣra suꝑ aquas fundata:
eo qͦd aqͥs eireũfluentibꝰ suꝑ eminet. sic̃
đr illa uł illa ciuitas suꝑ mare fundata. nͣ
stellas fecit in potestatẽ nocꝰtis .i. ut sint
lux noctis. Uel typicȩ hec accipi possunt.

Expanded text:
in sapientia fecisti . Quod dictum est de coelis, in sapientia fecisti . Quod dictum est de coelis, de omnibus aliis debet intelligi hoc modo: Qui firmavit terram super aquas, subaudi intellectu. Sligamus. Dicitur enim terra super aquas fundata, eo quod aquis circumfluentibus supereminet, sicut dicitur illa vel illa civitas super mare fundata, non stellas fecit in potestatem noctis, Aug. id est ut sint lux noctis. Vel typice haec accipi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̾ia uobis est ȩtͣna: ut finis singulor
uersuũ referat᷑ ad pͥncipiũ boc mͦ. C on-¬
fitemini ei qͥ facit mirabilia magna solus:
id̾o c̃fitemini. qm̃ in ȩtͣnũ ⁊ cet̾a. Ita ⁊ in-
angelos uł homines fiunt. ipse facit. ⁊ quȩ
dã magna ipse solus sine ministerio homi¬
nis uel angeli facit. Quȩ ex eqͥt᷑ dicens. Qui
scił empyreũ: qͦd ⁊ si sit corꝑeũ. tam̃ tan¬
te ẽ tenuitatis. ut a mortali uideri ñ pos¬
sit. S̾eq̃. Qui firmauit tęrrã suꝑ aquas.
faeit: cuiꝰ aliqͦs excelleneiores partes
ponit. ex qͥb omnia cogitent᷑ .i. intelli¬
gibiles cȩlos. ⁊ uisibilem tȩrrã.S q st̃
⁊ uisibiles celi: ꝑ eor luminaria totũ cȩ¬
leste corꝑeũ intelligere nos admonet.
scił solem. ⁊ lunã. ⁊ stellas. Uel ꝑ cȩlos.
celestẽ machinã accipiamꝰ. E. est sensus.
Oui fecit cȩlos. ñ alterius oꝑam secutꝰ. s in in¬
tellectu suo. .i. insua sapiencia. Unde. omnia

Expanded text:
st vobis aeterna, ut finis singulorum versuum referatur ad principium, hoc modo: Confitemini ei qui facit mirabilia magna solus, ideo confitemini, quoniam in aeternum, etc., ita et in adam magna, ipse solus sine ministerio hominis vel angeli facit quae exsequitur dicens: VERS. scilicet empyreum: quod etsi sit corporeum, tamen tantae est tenuitatis ut a mortali videri non possit, VERS. 6.-- « Qui firmavit terram super aquas, fecit, cujus aliquas excellentiores partes posuit, ex quibus omnia cogitentur, id est intelligibiles coelos et visibilem terram. Sed quia sunt et visibiles coeli, per eorum luminaria totum coeleste corporeum intelligere nos admonet, em et lunam et stellas. Vel per coelos coelestem machinam accipiamus. Et est sensus: Qui fecit coelos, non alterius opera secutus, sed in intellectu suo, id est in sapientia sua. Unde: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
hac ⁊fessiõe estis aliqͥd tẽ ꝑale sumpturi. qm̃¬
neficiũ qͦd miscdit᷑ prestat. etͣnũ est: ꝙ bea¬
titudo ꝑ miscd̾iã data. ȩt̃na erit. Deinde o¬
stendens excelleneiã illius cui ꝯfiteri nos
dicit homines ad qͦs factꝰ ẽ sermo dei inalio
ñ diceret in eodẽ psalmo. in medio đos diiudi

Expanded text:
hac confessione estis aliquid temporale sumpturi. Qneficium quod misericorditer praestat, aeternum est, quia beatitudo per misericordiam data aeterna erit. Deinde ostendens excellentiam illius cui confiteri nos dicit homines, ad quos sermo Dei factus est in alio non diceret in eodem psalmo: in medio autem deos
Abbreviated transcription (Latin):
urtutẽ eiꝰ .i. diabolũ cũ ministris celerit in
baptismũ: excussit ut puluerẽ qͥ celerit excu¬
titur. In hac celeritate. ⁊ uirtꝰ ditatis oftendit᷑
⁊ illi tͣrene sordes eẽ indicant᷑ quas solemꝰ ex¬
cutere. eẜ gruȩ ꝑ ꝑharaonẽ diabolꝰ intelli¬

Expanded text:
ubro, id est diabolum cum ministris ejus, celeriter in baptismo excussit, ut pulverem, qui celeriter excutitur. In hac celeritate et virtus deitatis ostenditur, et illi terrenae sordes esse indicantur, quas solemus excutere. Et congrue
Abbreviated transcription (Latin):
bit inimicos eiꝰ incirouitu. Inmici enim
qͥ idola colebãt: incendunt᷑. Si mali st̾. ad ẽ¬
sũpcionẽ. si boni. ad reꝑacionẽ. Insuꝑ allu¬
xer̃t fulgura eiꝰ .i. miracła orbi t᷑rȩ .i. tõti
mundo: nubes .i. p̃dicatores. uiluert for¬
ma humana: s fulgor mirandꝰ inuerbis
uł factis eoꝵ apparuit: ⁊ inde mota ẽ t̾ra.

Expanded text:
inimicos ejus. Inimici enim qui idola colebant, incenduntur si mali sunt, ad consumptionem; si boni, ad reparationem. Insuper illuxerunt fulgura ejus, id est miracula, orbi terrae, id est toti mundo. Nubes, id est praedicatores viluerunt forma humana, sed fulgor mirandus in verbis et factis eorum apparuit. Et mota est terra.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs animas seruoꝵ suor. De qͥbꝰ tollen¬
dis. est ultimũ genꝰ ꝑ secuciõis. Graui
or est eñi ꝑ sec ueio qua animas tollere
conant᷑. s eas dñs custodit: ⁊ si corpora
moriunt᷑. animã aũ ñ possunt occide.¬

Expanded text:
 animas sanctorum suorum, de quibus tollendis est ultimum genus persecutionis. Aug. Gravior est enim persecutio, qua animas tollere conantur, sed eas Dominus custodit; etsi corpora moriantur, animas non possunt occide
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Allurer̃t. Uel ita de duplici igne agit.
⁊ inuidiȩ. qͥ malos c̃sumit. Ultimꝰ aũ ig¬
nis inquẽ mittendi st̃ mali: ñ ante eũs
post eũ erit. Ipse eñĩ prȩit qͥ ẽ pȩna ma¬
loꝵ: ⁊ salus bonor. Cũ enĩ xꝑs prȩdi¬
cat᷑ irascit᷑ prauus : patit᷑ iustꝰ. Ira ue¬
lut ignis aduersariũ cõmedit: qͥ tanꝗͣ.

Expanded text:
t, Aug. vel ita et de duplici igne agit, et invidiae, qui malos consumet. Ultimus autem ignis in quem mittendi sunt mali, non ante eum, sed post eum erit. Iste vero praeit, qui est poena malorum et salus bonorum. Cum enim Christus praedicatur, irascitur pravus, patitur justus: ira velut ignis, adversarium comedit, q
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc iã factũ ẽ. Cessat enĩ ĩa idolatria. & eru¬
bescant qͥ ad orabãt lapides. ꝙ mortui st̃ la¬
aũ ds̃ qualis ẽ: Ipse ẽ.: quẽ ⁊ angeli ado¬
rant. Unde seqͥt᷑. Ad orate eũ om̃s angeli eꝰ.¬
angelis. nedũ idolis uł dȩ moniis. Cessat
nec se ꝑmittunt adorari. Saltẽ hoc ex¬
emplo: sdolatrȩ cessent. ¶ Audiuit. ⁊ ce¬

Expanded text:
Hoc jam factum est. Cessat enim jam idololatria, et erubescant qui adorabant lapides, quia mortui erant laautem Deus qualis est? ipse est quem et angeli adorant. VERS. 8.-- « Adorate eum omnes angeli eangelis, nedum idolis vel daemonibus. Cessat nec se emplo idololatriae cessent. Audivit et lae
Abbreviated transcription (Latin):
in bono potest legi. Ooueat᷑. ¶si. Tubis
sonantibꝰ. moueat᷑ mare .i. indulcet᷑ ma¬
re legis .i. legalis a maritudo. ligno eru¬
cis in eo posito. qͦsi ligno moysi in ma.¬
rach. Cũ enĩ uenissent filii isrł in ma¬
rach. ubi erant amarȩ aquȩ. ñ poterant
bibere. prȩ nimia amaritudine: idoq osten¬
dit dñs moysi lignũ. Quo posito in marach:
ducorata ẽ aqua. Hoc ẽ lignũ crueis qͦs lega¬
lẽ amaritudinẽ quã nullus pot̾at portare.
Hoc iđo dix̃: ut quȩ figurate dix̃ de homini¬
bꝰ accipias. Uel ita. Mare .i. secłm. moueatur
t̃rore futuri iudicii. ubi impii timent: &
plenitudo eiꝰ .i. multitudo hominũ pecca¬
tis plena. qr ibier̃t multa peccata. E moue¬
at᷑ or bis t̃rarũ. da litt̾am. Quia ⁊ ipse orbis
tũc ꝯuertet᷑ in nouã faciem: qͣndo erit cȩ¬
lũ nouu. ⁊ tęrra noua. eẜ qͥ habitant ineo.
moueant᷑ timore: s flumina .i. boni t̃e plau¬

Expanded text:
in bono potest praelegi: Moveatur quasi tubis sonantibus, Moveatur mare, id est indulcetur mare legis, id est legalis amaritudo, ligno crucis in ea posito, quasi ligno Moysi in Marath. Cum enim venissent filii Israel in Marath, ubi erant aquae amarae, non poterant bibere prae nimia amaritudine; ideoque ostendit Dominus Moysi lignum, quo posito in Marath, dulcorata est aqua . Hoc est lignum crucis, quod legalem amaritudinem quam nullus poterat portare, Hoc ideo subdit, ut quae figuratum dixerat de hominibus accipias. Vel ita; mare, id est saeculum moveatur terrore futuri judicii, ubi impii timent; et plenitudo ejus, id est multitudo hominum peccatis plena, quia ibi multa erunt peccata; et movetur orbis terrarum, ad litteram, quia et ipse orbis tunc vertetur in novam faciem, quando erit coelum novum et terra nova; et qui habitant in eo, moveantur timore; sed flumina, id est boni, tunc plau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat ⁊ libidines: qͥ ñ sapit t̃rã. s quȩ sursũ
stͥ.: qͥ in carne ambulat. s ñ scd̾ i carnẽ mi¬
litat: sic̃ cornu carni heret. & eã suꝑat. Eẜ
malleo diaboli ⁊ cantate in uoce tubȩ cor¬
neȩ .i. ita aliis sonent. ut inse ipsis uicia
ita agentibꝰ qͥd erit : Ecce. Iubis sonantib
aures dei delectant᷑: ⁊ fluctꝰ maris .i. se
cłi excitant᷑. es. hoc ẽ qͦd dicit. Iubilate
in c̃spectu regis dñi. euiꝰ aures delectant᷑:¬

Expanded text:
perat et libidines, qui non sapit terram, sed quae sursum sunt. Qui in carne ambulat, sed non secundum carnem militat , sicut cornu carni haeret , et eam superat. Et malleo diaboli. Et cantate in voce tubae corneae, id est ita aliis sonent ut in se ipsis vitia ita agentibus quid erit? Ecce tubis sonantibus, aures Dei delectantur; et fluctus maris, id est saeculi excitantur. Et hoc est quod dicit, jubilate in conspectu regis Domi