comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tebatꝙ eos inlibant̃. decem milia ꝑ m̾ses singulos
uicissim. ita ut duob m̃sib essent indomib suis.
Ubi pͥmo notandum qd ñ frustra salomon oꝑarioᷤ
de omni isrł elegit. neq erat ulla portio ppłi de qua
ñ digni tanto oꝑi uiri assumerent᷑. qͥa nimirum¬
ñ nunc de una stirpe aaron sacerdotes eligendi sed
de omni sunt ȩccłia quȩrendi. qͥ edificare domum
dñi uel exemplo suo uł dicto sufficiant. & ubicũq
inuenti fuerunt. mox mofficium doctoꝵ absq ul¬
la ꝑsonarũ acceptione ꝓmouendi. Talesq cum ad
erudiendos infideles atq in collegium ȩccłiȩ uocan¬
dos ordinant᷑. qͣsi ad cȩdendas in libano templi ma¬
terias uiri strenui atq electi miitunt᷑. Et quidẽ
numerꝰ .xxxͣ. miliũ quo idem lignoꝵ cesores recen¬
sebantur. potest ad eoꝵ figurã apte referri. qui in
fide sc̃ȩ t̾ͥuitatis sunt ꝑfecti. Qd̃ doctorib maxime
congruit. Uerũ quia triginta milia ita erant or¬

Expanded text:
em millia per menses singulos vicissim, ita ut duobus mensibus essent in domibus suis, etc. » Ubi primo notandum quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur. Quia nimirum non de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini vel exemplo suo vel dicto sufficiant; et ubicunque inventi fuerint, mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi: talesque cum ad erudiendos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad caedendas in Libano templi materias viri strenui atque electi mittuntur. Et quidem numerus triginta millium, quo iidem lignorum caesores recensebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti: quod doctoribus maxime congruit. Verum quia triginta millia ita erant or
Abbreviated transcription (Latin):
Sextꝰ in regib iudeoꝵ. quia in eis ipse regnabat.
Septimꝰ in ꝓpħis. qͥa ꝑ eos annuntiat᷑. Octauus in
pontificib. qͥa ipse sũmꝰ sacerdos ẽ ꝑatris.
N onꝰ in hoĩe. decimꝰ in passioe. ꝑ hos enĩ decẽ
gradus qͣsi ꝑ unibrã legis pͥscȩ xp̃c descendit. ac
ꝑ eosdem gradus sursum in cȩlũ ascendit. et
omnẽ illam umbͣm legis ueritatis radiis illus¬
trauit. ohscura reuelans. clausa reserans. & oĩa
tecta denudans.

Expanded text:
Sextus, in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Sextus, in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos annuntiatur. Octavus in pontificibus, quia ipse est summus sacerdos Patris. » Nonus in homine. Decimus in passione. Per hos enim decem gradus, quos ipse, umbram legis priscae, Christus descendit, ac istus per eosdem gradus sursum in coelum ascendit, et omnem umbram illam legis veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans et omnia tecta denudans.
Abbreviated transcription (Latin):
cia monstratores intͣ consepta templi ostendere
impiꝰ fuit s cuiꝰlibet regis iusti domũ fuisse
intemplo dĩ. cum salomon iccirco dm inter
cęt̾a offendisse dicatur qd̃ in sublime edifica¬
uerit mello. unde atriũ tẽpli deambulans in
turri palacii despicere solitus sit. Solent qͥd̃a
hos decẽ gradꝰ linearũ ad mysteriũ xp̃i refer¬
re. ut umbras sigurarũ indescensione xp̃i
interp̃tentur. ꝑ quos iterũ sol iusticiȩ xp̃c
post resurrectionẽ ascendit. Primꝰ itaq gra¬
dus descensionis de dõ in angło fuit. qͥa mag¬
ni ꝯsiliĩ nuntiꝰ erat. Deniq & iacob sic alloqͥt᷑.
& dixit inquit angłs dñi. ego sum ds cui unx¬
isti titulum & uouisti uotũ. ut & angłm ⁊
dm ostenderet. Scds gradus descensionis de
ipse locutꝰ est. Quartꝰ gradꝰ in iñu naue. ut
ppłm int̾ram reꝓmissionis inducer&. Quintus
in iudicib. qͥa eundẽ ppłm ꝑ eos ipse regebat.

Expanded text:
cia monstratores, intra consepta templi ostendere cia monstratores, intra consepta templi ostendere impius fuit, sed cujuslibet regis justi domum fuisse in templo Dei: cum Salomon idcirco Deum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium templi, deambulans in turre palatii, respicere solitus sit. Solent quidam hos decem gradus linearum ad mysterium Christi transferre, ut umbras figurarum in descensionem Christi interpretentur, per quos iterum sol justitiae Christus, post resurrectionem, ascendit. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia magni consilii nuntius erat. Denique et Jacob sic alloquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum. » Ut et angelum et Deum ostenderet, secundus gradus descensionis, de ipse locutus est . Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret . Quintus in judicibus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ aduolar&. Nam & hi qͥ in insula thile q̃
ultra brictaniam est uł in ultimis scitarũ
finib degunt. om̃i ȩstate dieb aliqͦt fieri
uident. qͥa sol cȩtero orbi in occasu ⁊ sub t̾ra
positꝰ. ipsis nichilominꝰ tota nocte supra t̾ram
appareat. & qͦmͦ a parte occidentis ad orientem
humilis redeat manifeste uideat᷑. donec oportu
no tempore denuo toto orbi cõmuni ortu red¬
datur. sicut & ueterum hẏstoriȩ & nr̃i hoĩes
ȩui qͥ illis de partib adueniunt abundantis¬
sime ꝓdunt. Nunꝗͣ autẽ hi qͥ interiora aus¬
tri incolunt uident sołe ꝑ meridianas plagas
ad orientẽ ab occasu redire. Id̾ signũ ⁊ p̃sentis
temporis & futuri tẏpus erat. ut qͦmͦ sol
reuerteret᷑ ad exordium sui. ita & erechiȩ uita
ad detextos annos rediret. nobisq ineptoma¬
de & ogdoade uiuentib ꝑ resurrectionẽ xͥ uitȩ
spacia ꝓtelent᷑. Solent scõꝵ locoꝵ in hac ꝓiun

Expanded text:
turus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thule, quae turus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thule, quae ultra Britanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate aliquot diebus fieri vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota die super terram appareat; et quomodo a parte Occidentis ad Orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora Austri incolunt, videre solem per Meridianas plagas ad Orientem ab Occasu redire. Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita ad detextos annos rediret, nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi vitae spatia protelentur. Solent sanctorum locorum in
Abbreviated transcription (Latin):
Iatur autẽ signũ ut sol decẽ gradib reu̾¬
tatur. qd̾ nos iuxta simmachũ in lineas &
horologium uertimꝰ. qͥ gradꝰ intellexit in
lineis ut manifestiorem sensum legentib facẽt.
Siue ita erant extructi gradꝰ arte mechanica
ut ꝑ singulos umbra descendens horarũ sꝑacia
t̃minaret. Erat autẽ hora diei decima. qͣndo
hȩc regi ꝓpħa loquebat᷑. Uis gͦ inquit ut as¬
cendat umbra cdecẽ lineis ꝓcedente sole super
t̾ram ꝑ boreales plagas usq ad orientem. qd̃
subtꝰ t̾ram cotidianam ꝯsuetudinẽ sui cursꝰ
erat facturꝰ an ut reuertat᷑ umbra cotidem
gradib conu̾sa retrorsum facie solis. ipsoq ꝑ
australem plagã ad orientem reuersos At rex
facile est in quit umbram crescere decẽ lineis.
poterat si sol contrariũ suo inori cursũ agere.
ꝙͣ si consueto ꝓcessu incedens tamce si multo
altius id est supra t̾ras elatꝰ ad orientem quasi
scdi diei mane nulla int̾ueniente nocte fac¬

Expanded text:
t sol decem gradibus revertatur, quos nos juxta Symmachum in lineas et horologium vertimus, qui gradus intellexit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret. Sive ita exstructi erant gradus arte mechanica, ut per singulos umbra desterminaret. Erat autem hora diei decima, quando haec regi propheta loquebatur: « Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, » procedente sole super terram per Boreales plagas usque ad Orientem, quod subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus; « an ut revertatur umbra totidem gradibus, » conversa retrorsum facie solis, ipsoque per Australem plagam ad Orientem regresso? « At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis. miraculi esse poterat, si sol contrarium suo more cursum ageret, quam si consueto processu incedens tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad Orientem quasi secundi diei mane, nulla interveniente nocte, fac
Abbreviated transcription (Latin):
T heman. regio pͥncipũ edom in t̾ra gabaliti¬
ca a theman filio elifar filii esau sortita uoca¬
bulũ. S usq hodie ẽ uilla theman nomine
distans ab urbe petra.u. milib ubi & romano¬
rum militũ p̃sidiũ sedet. de qͦ loco fuit elifat
rex themanoꝵ. Unꝰ qͦq filioꝵ isma hel appella¬
batur theman. Sciendũ autẽ qđ omĩs australiᷤ
regio hebraice theman dr̃. Thamna. ubi oues
suas totundit uidas. ostendit᷑ hodieq uicꝰ ꝑgn¬
dis in finib diospoleos euntib heliam in tͥbu¬
dan. siue iudȩ. Thamna. ciuitas alia pͥncipũ
edom. S & concubina elifar filii esau tham¬
na appellata ẽ. quȩ peperit ei amalech. unde
amalechitȩ.

Expanded text:
Theman regio principum Edom in terra Gebaletica, a Theman filio Elipham bulum. Sed et usque hodie est villa Theman nomine, distans ab urbe Petra quinque millibus, ubi et Romanorum militum praesidium sedet, de quo loco fuit Eliphaz rex Themanorum. Unus quoque filiorum Ismael appellabatur Theman. Sciendum autem, quod omnis Australis regio Hebraice Theman dicitur. Thamna, ubi oves suas totondit Judas: ostenditur hodieque vicus praegrandis in finibDan sive Juda. Thamna, alia civitas principum Edom: sed et concubina Elifahz, filii Esau, Thamna appellata est, quae peperit ei Amalech: unde Amalechitae.
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ sicut dictũ est pot̾it. Iste enĩ qͥa p̃ceptis
dñcis regem contẽpsisse głatus est corruit.
ut ꝓpħȩ falsi u̾bis deceptꝰ disceret. qͥa ñ ꝓpriȩ foe¬

Expanded text:
fortiter sicut dictum est poterit. Iste enim quia praeceptis fortiter sicut dictum est poterit. Iste enim quia praeceptis Dominicis regem contempsisse gloriatus corruit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret, quia non propriae fo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum tacitꝰ & ꝓ p̾ceptis dñicis regẽ se contemp¬
sisse głatꝰ ab int̾na mox soliclitate quassatus ẽ.
& inde ei inoꝑe culpa subripuit. unde gła in
corde surrexit. ut ꝓphȩ falsi u̾bis deceptꝰ disce¬
ret. qͥa nequaꝙͣ ꝓpriȩ fortitudinis fuerit qd̃
ad regis u̾ba restitisset : Bene autẽ & ep ore mor
tis sententiam accepit. euiꝰ seductione a uitȩ
p̾ceptis deuiauit. ut inde penã ueracit᷑ sumer&.
uude culpam negligent̃ admisisset. Hinc aut̃
mainfeste ostencditur. qd̃ peccatũ in obȩdientiȩ
in ipsa fuerit morte laxatũ. qͥa idem leo qͥ ui¬
uentẽ p̃sumpsit oceidere. ausus contingere ñ ẽ
occisum. Iui enĩ occidendi habuit potestatem.
de occisi calauere comedendi licentiam ñ acce-¬
pit. qͥa is cui culpa inuita fuerat punita. erat
iã iustꝰ ex morte. In hoc facto ostendit᷑. qd̾ nemo
se alicuiꝰ uirtutis ęstimare debet. etiã cum qͥd

Expanded text:
ipsum tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempipsum tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in opere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis deceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod ad regis verbatis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praeceptis deviavit, ut inde poenam veraciter sumeret, unde culpam negligenter admisisset. Hic autem manifeste ostenditur, quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpsit occidere, ausus contingere non est occisum. Qui enim occidendi habuit potestatem, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit. Quia is cui culpa in vita fuerit punita, erat jam justus ex morte. In hoc facto ostenditur, quod nemo se alicujus virtutis aestimare debet, etiam cum quid
Abbreviated transcription (Latin):
portat. qͥa destituti dũ cadere incipinꝰ. & tam̃
adiuti retinem᷑. & doctrina fit qd in lapsu trepi¬
darrimꝰ. & custodia qd̃ instatu ꝑmanemꝰ. Nemo
gͦ se alicuiꝰ uirtutis ȩstimet. exiam cũ qͥd fortit̾
pot̾it. qͥa si diuina eũ ꝓtectio deserat. ibi repen¬
te eneruit̾ obruit᷑. uhi se ualent̾ stare głatur.
Q uid est enĩ qd̃ uir di contͣ altare samariȩ ad pro¬
phetandũ directꝰ. p̃sente rege auctoritatẽ liberȩ
uocis exercuit. eiꝰdemq regis extensũ brachium
in rigore mirabilit̾ astrinxit qđ tam̃ mox miscõi¬
ter saluti restituit. cuiꝰ in domo inuitatꝰ come¬
dere noluit. qͥa ne inuia comederet ꝓhibitionis
tamnen dnĩcȩ p̾cepta seruauit. qͥ autẽ in eadem uia &
seductꝰ comedit & pastꝰ interiit: Qua in re quid
subtili ꝯsideratione colligimꝰ. qd̃ ut ita dixer im
formidandũ suspicam᷑. nͨ qd̾ forsitan aptid semet¬

Expanded text:
portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur; et doctrina fit, quod in lapsu trepidavimus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter potest, quia si divina protectio deserat, ibi repente enerviter obruitur, ubi se valenter stare gloriabatur. Quid est enim quod vir Dei contra altare Samariae ad prophetandum directus praesente rege auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigorem mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit? Cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet prohibitionis dominicae praecepta servavit, qui tamen in eadem via et sesubtili consideratione colligimus, quid ut ita dixerim formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semet
Abbreviated transcription (Latin):
laciente. exelamauitq cont᷑ altare in sermone
dñ & ait: altare altare. hȩc dicit dñs. Cece
filiꝰ nascetur domui dauid iosias nomine. & im¬
molabit suꝑ te sacerdotes excelsoꝵ. qͥ nunc in te
&e ꝓpt̾ea a leone inuia occisꝰ est. quid significat.
nͥ cum qͥs in ꝓsꝑis eleuat᷑ corde. ita ut p̃cepta
dñi contemnat. a leone qͥ circũit rugiens q̃rens
qu̾e deuoret. dentib ꝑ suasionis maligne laniatꝰ
ꝑ consensũ peccati int̾ficitur  Ac ꝑ hȩc necessa¬
rium ẽ semꝑ quęrere auxiliũ oĩpotentis dĩ. atq
defensionẽ ipsiꝰ. & toto corde sꝑare in miscd̃ia en.
Quid enĩ est homo cuiꝰlibet sit meriti. si conditoris
sui ꝓtectione deserat᷑ꝰ Quȩ nimirũ ꝓtectio minꝰ
necessaria creclitur. si semꝑ habeat᷑. S utilit̾ ple¬
rumq subtrahit᷑. ut sibimetipsi homo quã sine illa
nichil sit ostendat᷑. Manꝰ igitur di aliquando nos
nob̾ ꝑ adu̾sa insinuat. quȩ nescientes nos in ꝓsꝑis

Expanded text:
ermone Domini, et ait: Altare, altare, haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur Domini David Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum, qui nunc in te aeceptum Domini, et propterea a leone in via occisus est: quid significat nisi qui in prosperis elevatur corde? ita ut praecepta Domini contemnat a « leone qui circuit rugiens quarens quem devoret , » dente persuasionis malignae laniatus, per consensum peccati interficitur: ac per hoc necessarium est semper quaerere auxilium omnipotentis Dei, atque defensionem ipsius, ex toto corde sperare in misericordia ejus. Quid enim est homo, cujuslibet sit meriti, si Conditoris sui protectione deseratur? Quia nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimet ipsi homo, quam sine illa nihil sit, ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae nescientes nos in prosperis
Abbreviated transcription (Latin):
tui malignoꝵ sꝑituum se obsequentes tͣdunt.
Int̾pretatur autẽ ieroboam duudicans ppłm.
Nam heretici duudicare ppłm uiclent᷑. cum er¬
roris sui sequacem faciunt. Cui rei bene ꝯueni¬
unt u̾ba ꝓpħȩ achiȩ sy lonitis. qͥ missꝰ est ad
ieroboam ita dicens: tolle tͥ decem scissuras hȩc
enĩ dicit dñs ds isrł. Ecce ego scindam regnum
salonionis. & dabo tͥ decem tͥb. Porro una tͥb
remanebit ei ꝓpt̾ seruũ meum dauid. & ierłm
ciuitatẽ quã elegi ex om̃ib tͥbub isrł. Decem
enĩ scissuras ieroboam accepit. cũ legis p̾cepta
uiolando corrupit. Et una trib cum sobole
dauid remansit. dum sors electoꝵ iuxta apłicã
doctrinam in regula ficłi catholicȩ ꝑmansit. qͥa
unꝰ est dñs. una fides. unũ baptisina. Beniq ro¬
boam filiꝰ salomonis qͥ utiq semoꝵ ꝯsilio relicto
adolescentiũ ꝯsilium secutꝰ est. licet de domo
dauid fuerit. tam̃ in uia eiꝰ ñ gradiebat᷑. fecit

Expanded text:
dunt. Interpretatur Jeroboam, dijudicans populum. Nam et haeretici dijudicare populum videntur, cum erroris sui sequacem faciunt. Cui rei bene conveniunt verba prophetae Ahiae Silonitis, qui missus est ad Jeroboam ita dicens: « Tolle tibi decem scissuras. Haec enim dicit Dominus Deus Israel: Ecce ego scindam regnum Salomonis, et dabo tpter servum meum David, et Jerusalem civitatem, quam elegi ex omnibus tribubus Israel. » Decem enim scissuras Jeroboam accepit, cum legis praecepta violando corrupit. Et una tribus cum sobole David remansit, dum sors Electorum juxta apostolicam doctrinam in regula fidei catholicae permansit, quia « unus est Dominus, una fides, unum baptisma . » Denique Roboam, filius Salomoadolescentium consilium secutus est, licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur. Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
segetis bonos intritico. malos in aicaniis. xl.¬
actum est gͥ in tẽpore illo. ut ieroboam egre¬
deretur de ierłm. & inueniret eũ achias
silo nites ꝓpħa in uia oꝑtus pallio nouo. Erant
autẽ duo tantũ inagro. app̾hendensq achia
palliũ suũ nouũ qͦ oꝑtus erat. scidit in .xii.
partes. Et ait ad ieroboam. Tolle tͥ decem scissu¬
ras. Hȩc enĩ dicit dñs ds isrł. Ecce ego scindam

Expanded text:
segetis, bonos in tritico, malos in zizaniis. « Fsegetis, bonos in tritico, malos in zizaniis. « Factum est igitur in tempore illo, ut Jeroboam egrederetur de Jerusalem, et invenit eum Silonites Propheta in via, opertus pallio novo. Erant autem duo tantum in agro; apprehendensque Achia pallium suum novum, quo opertus erat, scidit in duodecim partes, et ait ad Jeroboam: Tolle tibi decem scissuras.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus occurrit qͥd saltem in allegoria boni sig
nificet. hȩc est flenda uorago submersionis. nͥ¬
forte dicat quis mulieres alienigenas quarũ
amore exarserat significare ȩccłias electas ex
gentibꝰ Posset hoc fortasse ñ ab surde intelli¬
gi. si ille ꝓpt̾ salomonẽ desererent deos suos. &
colerent dm eiꝰ. Cũ uͦ ipse ꝓpt̃ illas offendit łm
suũ & coluit deos earũ. ñ est qͥd inde honi con¬
iectari possit: nec tam̃ nichil arbitror significa¬
re s malũ. sicut de uxore filiabꝰ ꝙ loth diximꝰ.¬
A pparet. enim in ꝑsona salomonis mira excellen¬
tia. & mira submertͤio. Q uod gͥ in illo diuersis
tẽporib extitit. priꝰ bonũ & posteri malũ. hoc
in ȩccłia in isto adhuc scło simul uno tẽpore os¬
tendit᷑. Nam bona illiꝰ bonos ȩccłiȩ. mala autẽ
illiꝰ malos eccłiȩ significare puto. tanꝗͣ in uni¬
tate illiꝰ areȩ. sicut in illo uno homine bonos
ingranis. malos in paleis. aut in unitate uniꝰ

Expanded text:
 quid saltem in allegoria boni aliquid significet haec flenda ejus submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas quarum agentibus. Posset hic fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus; cum vero propter illas offendit Dominum suum et coluit deos earum, non est quid inde boni conjectari possit, nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximApparet enim in persona Salomonis mira excellentia et mira submersio. Quod ergo in illo diversis temporibus et prius bonum, et posterius malum, haec in Ecclesia in isto adhuc stenditur. Nam bona illius, bonos Ecclesiae: mala autem illius, malos Ecclesiae significare puto, tanquam in unitate illius areae. Sicut in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis: aut in unitate unius
Abbreviated transcription (Latin):
li contingera. Deniq uicesimo ꝑacto anno.
tnͣs lata est ã samuhele in masphat: & de mas¬
phat tͣstulerunt eã samuhel & saul in gal¬
gala. idest tnͣs lata est a saul in nobee. de
nobee ingabaã. de gabaã ad auid in domũ
obed edom. inde tñstulit eam in syon: de
syon transtulit eã salomon in sc̃a scõrum.¬

Expanded text:
li contingeret. Denique, vicesimo peracto anno, li contingeret. Denique, vicesimo peracto anno, translata est a Samuele in Masphat. Et de Masphat transtulerunt eam, Samuel et Saul, in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobee, de Nobee in Gabaa, de Gabaa ad Aiud domum Obededon. Inde transtulit in Sion. De Sion transtulit eam Salomon in Sanc
Abbreviated transcription (Latin):
dies. erat qͥppe ĩa aunꝰ uicesimꝰ & requie¬
uit omĩs domꝰ isrł post dnm: ñ ita intelli¬
gendũ est. quasi uiginti anni quib archa ma¬
neret in cariathiarim. ad octauũ usq annũ
regni clauid. qͣndo eam congregata popłi
frequentia in ierłm addixit. sint cõputan¬
di. Ĩnuenitur nãq in sequentib qͥa tẽporib¬
saulis fuerit ablata de hac ciuitate & allata
in castra: pugnante eo aduersꝰ philisteos. Sic
&e enĩ scriptũ est. Et ait saul ad aiam. Applica
archam dĩ. Erat enĩ ibi archa dĩ indie illa.cũ
filiis isrł. Et quia constat qd̾ dauid eã in isrł
adduxerit tultã de domo aminadab inquam
nunc illata ẽẽ ꝑhibetur: restat intelligi qͥa
indieb saulis relata sit de castris. & inp̾fata
manserit illata ciuitate: unde denuo reg¬
nante dauid afferet᷑ in ierłm. Est oͦ sensus
memoratȩ sententiȩ. qͥa exqua die mansit
archa incariathiarim. erat annꝰ uicesimꝰ:
cũ eã inde tnͣs ferri tẽporib saul causa bel¬

Expanded text:
t quippe jam annus vicesimus, et requievit omnis domus Israel post Dominum, non ita intelligendum est, quasi viginti anni, quibus arca maneret in Cariathiarim, ad octavum usque annum regni David, quando eam congregata populi frequentia in Jerusalem adduxit, sint computandi. Invenitur namque in sequentibus quod temporibSaulis fuerat ablata de hac civitate, et allata in castra pugnante eo adversum Philisthaeos. Sic etenim scriptum est: « Et ait Saul ad Achiam: Applica arcam Dei . » Erat enim ibi arca Dei in die illa, cum filiis Israel. Et quia constat , quod David eam in Jerusalem adduxerit cultam de domo Aminadab, in quam non illata esse perhibetur, restat intelligi, quia in diebus Saulis relata de castris, et in praefata remansit illata civitate, unde denuo, regnante David, afferetur in Jerusalem. Est ergo sensus memoratae sententiae, quia ex qua die mansit arca in Cariathiarim, erat annus vicesimus, cum eam inde transferri temporibus Saul causa bel
Abbreviated transcription (Latin):
einde odiũ saul adu̾sꝰ dauid in tantum
auxit: ut rex ob medełã sui sp̃ẽ dauid
more psalłetem. iaculo conaret᷑ configere.
Quid est qd̃ dũ saułe sp̃c aduersꝰ inuader&s:
app̃hensa dauid cythara. eio uesaniã mitigabat ⁊d
qͣsi dulcedine eytharȩ locutionis eũgłicȩ tͣn¬
quillitate reuocent᷑. Nam qd̃ nisus est saul con
figere dauid lancea inparietẽ. & dauid decli¬
nauit. & lancea casso uulnere ꝑlata est in parie
mortem inferre. S dum ille ab eis ad salutem
gentiũ uiuus secessit: solam duriciã mentis
andi causa saul uenire consueuerat. Ubi etiã
condictũ fuerat: ut occideretur dauid. Quod &
ionathan dauid indicauerat.

Expanded text:
einde odium Saul adversus David in tantum auxit, ut rex ob medelam sui spiritus, David more psallentem jaculo conaretur conficere. Quid est quod dum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David cithara, ejus vesaniam muasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. Aliqfigere David lancea in pariete, et David declinavit, et lancea casso vulnere perlata est in parietmortem inferre, sed dum ille ab eis ad salutem gentium vivus secessit, solam duritiam mentis andi causa, Saul venire consueverat, ubi etiam condictum fuerat, ut occideretur David, quod et Jonathas David indicaverat.
Abbreviated transcription (Latin):
iuida. Cina. in tͥbii iuda. Ceila. in tribu
uida. ubi qͦndam sedit dauid. & nc̃ ẽ uilla ce¬
la ad orientalem plagã eleuteropoleos ꝑgenti¬
bus. Chebron. qͣsi in.uiͦii. miliario. in qͣ sepul¬
chrũ monstrat᷑ ꝓpħȩ abacue. Cariathbaal. ci¬
uitas iarmi in tͥbu iuda. Cana. in tͥbu efframi.
camsaim. intͥbu effraĩ. Cane. intͥbu manasse.
Cariathiarĩ. quȩ & cariathbaal. ciuitas saltuũ.
una de urbib gabaonitarũ. ꝑtinens ad tͥbũ
iude. euntib ab helia diospolim. ĩ miliario¬
nono. De hac fuit uiuas ꝓpħa. quẽ int̾fecit ioa¬
chim in ierłm. sic̃ ieremias scribit. S & in pa¬
ralipemonon libro filiꝰ sobal appellat᷑ cariathia¬
in galilee gentiũ. Cedes. sortis neptali ciuitas
sacerdotalis & fugitiuoꝵ in galilea suꝑ mon¬
tem neptali. s &e hanc cepit rex assirioꝵ quȩ
nunc cidissus appellat᷑. in .xxͦ. tẏri miliario.
iuxta paneadẽ. Cartham. intͥbu neptalim.
ciuitas seꝑata leuitis.

Expanded text:
uda. Cina, in tribu Juda. 186 Ceila, in tribu Juda, ubi quondam sedit David, et nunc est villa Cela ad orientalem plagam Eleutheropoleos pergentibus Chebron, quasi in octavo milliario, in qua sepulcrum monstratur prophetae Ambacuc. Cariathbaal, civitas Jarim in tribu Juda. Cana, in tribu Ephraim. Campsaim, in tribu Ephraim. Cane, in tribu Manasse. Cariathiarim, quae et Cariathbaal, civitas saltuum, una de urbibus Gabaonitarum, pertinens ad tribum Judae, euntibus ad Heliopolim in milliarionono. De hac fuit Urias propheta, quem interfecit Joachim in Jerusalem, sicut Jeremias scribit. Sed in Paralipomenon libro filius Sobal appellatur Cariathiain Galilaea gentium. Cedes, sortis Nephthalim, civitas sacerdotalis ac fugitivorum, in Galilaea super montem Nephthalim. Sed et hanc cepit rex Assyriorum, quae nunc Cidissus appellatur, in vicesimo Tyri milliario juxta Paneadem. Chartham, in tribu Nephthalim, civitas separata Levitis.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ scͥpturas.: Hanc siquidẽ puellam ampłec̃¬
ti ac diligere debemꝰ. quȩ sapientiam significat
senũ ampliorẽ. ñ pueriles declamationes. &
sapientiũ flosculos dialecticoꝵ. ac u̾boꝵ lenoci¬
nia. & cȩt̾a huiꝰ modi ex humana sapientia.
lIG

Expanded text:
nobis Scripturas? » Hanc siquidem puellam amplecnobis Scripturas? » Hanc siquidem puellam amplecti ac diligere debemus, quae sapientiam significat senum ampliorem; non pueriles declamationes, et sapientium flosculos dialecticorum, ac verborum lenocinia, et caetera hujusmodi ex humana sapientia fig
Abbreviated transcription (Latin):
longio traham. cuncta quȩ ꝑ corpꝰ exercentur.
fracto corpore minora fiunt. sola sapientia ñ
dico in iuuenib s etiam insenib qͥ in lege
dñi meditati sunt die ac nocte ꝑmanet. &
dulcissimos fructꝰ studioꝵ metit. Unde abisach
merito int̾pretatur patris mei gaudiũ. uel
patris mei rugit᷑. qd in p̾senti loco uirtutem
sonat. qd̾ amplior in senib & redundans est ac
larga sapientia. Et bene rugitꝰ. qd̾ maris
fluctꝰ resonat. & ut ita dicam de pelago ue¬
niens fremitꝰ audit᷑. Ex quo ostenditur ab un¬
dantissiniũ & ultͣ humanã uocẽ in senib diui¬
ni sermonis touitruũ cõmorari. Sunamitis uͦ
coccinea in lingua nr̃a sonat᷑. ut significet cale¬
re sapientiam. diuinaq lectione feruere. Qd̾ li¬
cet dñici sanguinis indicet sacramentũ. tam̃
deus cogebat eos dicere. nonne cor nr̃m ar¬
dens erat in nob̃. dũ loqueret᷑ in uia & aꝑiret

Expanded text:
longius traham, cuncta quae per corpus exercentur longius traham, cuncta quae per corpus exercentur facta, corpore senili minora fiunt; sola sapientia non dico in juvenibus, sed etiam in senibus qui in lege Domini meditati sunt die ac nocte permanet: et dulcissimos fructus studiorum metit. Unde Abisac merito interpretatur patris mei gaudium, vel patris mei rugitus. Quod in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior in senibus et redundans est, ac larga sapientia. Et fit bene rugitus, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur, ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Sunamitis vero coccinea in lingua nostra sonat. Ut significet callere sapientiam, divinaque lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamendens, cogebat dicere: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis dum loqueretur in via, et aperiret
Abbreviated transcription (Latin):
re solet. licet sicut suꝑiꝰ innuimꝰ scẽ ęccłiȩ li¬
masser ꝑsonã: Hinc exponit sapientissimꝰ
salomon patris sui delicias. & pacificꝰ bellatoris
uiri narrat rex amplexus. Posside sapientiam.
posside intelligentiã. ne obliuiscaris eam. et
ne declinaueris abipsa. Ne derelinquas eam. &
app̃hendet te. ama illam. & seruabit te. Prin¬
cipium sapientiȩ posside sapientiã. & in omni
possessione tua aqͥre intelligentiã. Circũda
illam & exaltabit te. honora illaut & amplexabitur
te. ut det capiu tuo coronã g̾rarum. & ꝓtegat te¬
gescentib menbris. tam̃ senes feruenti dilectio¬
ne. & summo studio karitatis amplecti¬
tur. & sp̃uales
etiam delicias ãminis¬
trat. Om̃s pȩne
uirtittes corporis mu¬
tantur in senib. &
rescen te sola sa¬
fensio pauꝑ¬
um. instantia oratio¬
num e ꝑseue¬
rantia. uisitatio lan¶gentiũ. labor manu¬
um unde p̾beant᷑ ȩlemosinȩ. Et ne sermonẽ

Expanded text:
re solet, licet, sicut superius innuimus, sanctae Ecclesiae lire solet, licet, sicut superius innuimus, sanctae Ecclesiae liniasset personam? Hanc exponat sapientissimus Salomon: patris sui delicias et pacificos bellatoris viri narret amplexus, « Posside sapientiam, posside intelligentiam; ne obliviscaris eam, et ne declinaveris ab ipsa. Ne derelinquas eam, et apprehendet te; ama illam, et servabit te. Principium sapientiae, posside sapientiam; et in omni possessione tua posside intellegentiam; circumda illam et exaltabit te; honora illam et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam gratiarum, corona qgescentibus membris, tamen senis ferventi dilectione et summo studio charitatis amplectitur, et spirituales etiam delicias administrat. Omnes pene virtutes corporis mutantur in senibus et crescente sola safensio pauperum, instantia orationum et perseverantia, visitatio languentium, labor manuum unde praebeantur eleemosynae. Et ne sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
nstrabatei. Queritur. Iitaq qͥd in ho¬
facto significet. qđ dđ
tuaginta bellicos qͦn
querit᷑ ista puella sꝑe¬
cum rege dormiret. & se¬
calefaceret & ministra¬
lȩ ñ tepescit. Uiuebat adhuc betsabee. ⁊ suꝑerat
abigahil & reliquȩ uxores. & concubinȩ. Quȩ¬
om̃s qͣsi frigidȩ repudiant᷑. & in uniꝰ tantũ¬
Abraham multo dauid senior fuit. & tam̃ uiuen¬
te sara aliam ñ quesiuit uxorẽ. Y saac duplices
dauid annos habuit. & cum rebecca iã uetula
nunꝙͣ refrixit. Taceo de priorib ante diluuiũ
uiris. qui post annos qͥngentos ñ dico senilib
s pęne iam cariosis artub nequaꝗͣ puellares
quȩsiuere cõplexus. Certe moyses dux isrłitici
ppłi centũ uginiti annos habebat. & sephoram
ñ mutauit. Que est ista simamitis uxor ⁊ uirgo.
tam feruens ut frigidum calefaceret. & tam
scã ut calentẽ ad libidinem ñ ꝓuocaret. nͥ sapi¬
entia ut beatꝰ ieronimꝰ ait. quȩ in senib ferue¬

Expanded text:
strabat ei. » Quaeritur itaque quid in hfacto significet quod septuaginta bellicosus ququaeritur ista puella specum rege dormiret, et secalefaceret, et ministralae non tepescit. Vivebat adhuc Bethsabee, supererat Abigail, et reliquae uxores ejus, et concubinae, quomnes quasi frigidae repudiantur, et in unius tantuAbraham vero multo David senior fuit: et tamen vivente Sara, aliam non quaesivit uxorem. Isaac duplices David annos habuit, et cum Rebecca jam vetula nunquam refrixit. Taceo de prioribus ante diluvium viris, qui post annos nongentos non dico senilibus, sed pene jam cariosis artubus, nequaquam puellares quaesivere complexus. Certe Moyses, dux Israelitici populi, centum et viginti annos habebanon mutavit. Quae est igitur ista Sunamitis uxor et virgo, tam fervens ut frigidum calefaceret, et tam sancta ut calentem ad libidinem non provocaret, nisi sapientia ut beatus Hieronymus ait quae in senibus ferve
Abbreviated transcription (Latin):
Selo. in tͥbu effraim. in qͦ loco archa testamenti
mansit. ⁊ tab̾naculũ dñi usq ad tẽpora samuhe¬
lis. Est aut̃ in .xͦ. miliario neapoleos in regione
acrabitena. S & iudȩ patriarchȩ filiũ selon ap¬
pellatũ legimꝰ. Sechem. in tͥbu manasse ciuitas
sacerdotalis & fugitiuoꝵ. in monte efframi. ubi
sepelierunt ossa ioseph. de qͣ & sup̃diximꝰ. Sameᷤ.
id÷ fons sames in tͥbu beniamin. ꝓ qua aquila in¬
terprȩtat᷑ fontẽ solis. Seniri. in tͥbu beniamin.
Sela in tͥbu beniamin. Sabeȩ. in tribu sẏmeon.
Sarid. t̾minꝰ eabulon. Samas. ꝓ qͦ theodotion &
simmachꝰ tnͣstulerunt solis. Semroni. in tribu
tͥbu ysachar. & usq hodie uicꝰ ostendit᷑ nomine
sulem . in .uͦ. miliario montis thabor. contͣ aus¬
tralem plagã. Seon. siue soen. in tͥbu isachar.
hodieq ostendit᷑ uilla iuxta mon tẽ tha¬
bor isama. t̾minꝰ isachar. Sior.
aser. Sienanim. quercꝰ ꝑtinens adt̾
qua & supͣ memoraui sub nomine
mine salaba

Expanded text:
Selo, in tribu Ephraim, in quo loco arca testamenti mansit, et tabernaculum Domini usque ad tempora Samuelis. Est autem in decimo milliario Neapoleos in regione Acrabittena. Sed et Judae Patriarchae filium Selon appellatum legimus. Sechem, in tribu Manasses, civitas sacerdotalis et fugitivorum, in monte Ephraim, ubi sepelierunt ossa Joseph, de qua et supra diximus. Sames, id est fons Sames, in tribu Benjamin: pro quo Aquila interpretatur, fontem solis. Semri, in tribu Benjamin. Sela, in tribu Benjamin. Sabee, in tribu Simeon. Sarith, terminus Zabulon. Sams: pro quo Theodotio et Symmachus transtulerunt, solis. Semerom, in tribu tribu Issachar, et usque hodie vicus ostenditur nomine Sulem, in quinto milliario montis Thabor contra australem plagam. Seon, sive Soen, in tribu Issachar: hodieque ostenditur villa juxta montem Thabor. Sasima, terminus Issachar. Sior, Aser. Sennanim, quercus pertinens ad qua et supra memoravi, sub nomine mine Salaba
Abbreviated transcription (Latin):
hannis baptistȩ reliquiȩ conditȩ st̃. Legimꝰ
in regnoꝵ libris qđ aniri rex isrł emerit mon¬
tem semeron a qͦdam semer. & ȩdificauerit in
uertice eiꝰ ciuitatẽ quã ex nomine dñi appella¬
uerit semeron. Seira. & hanc cepit ir̃c. Selcha.
ciuitas ei in regione basanitide. Sior. Locꝰ contͣ
faciem egẏpti. S & hodie ostendit᷑ uilla nomine
sior int̾ heliam & eleuteropolim in tͥbu uda.
Sicheleg. quã achis rex alienigenarũ dedit ad in¬
habitandũ dauid. Est aut̃ in daroma sortis iudȩ
siue symeon. Sansana. in tͥbui uida. Selei intͥbu
iuda. Saara. uicꝰ in finib eleuteropoleos contra
septentrionẽ ꝑgentib nicopolim qͥsi in xͦ. nulta¬
rio in tͥbu dan siue iuda. Socho. intͥbu iuda. St̃
aut̃ usq hodie uiculi duo ꝑgentib heliam de
eleuteropoli in .uiiͦii.miliario uiȩ publicȩ. unꝰ
in monte &e alt̾ in campo situs. qͥ sochot nuncu¬
pat᷑. Saram. intͥbu iuda. Senam. intͥbu iuda. Sa¬

Expanded text:
annis Baptistae reliquiae conditae sunt. Legimus in Regnorum libris , quod Zamri rex Israel emerit montem Semeron, a quodam Semer, et aedificaverit in vertice ejus civitatem, quam ex nomine domini appellaverit Semeron. Seira, et hanc cepit Jesus. Selcha, civitas in regione Basanitide. Sior, locus contra faciem Aegypti. Sed et hodie ostenditur villa nomine Sior inter Aeliam et Eleutheropolim in tribu Juda. Sicelech, quam Achis rex alienigenarum dedit ad inhabitandum David. Est autem in Daroma sortis Judae, vel Simeonis. Sansana, in tribu Juda. Selei, in tribu Juda. Saara, vicus in finibus Eleutheropoleos contra septentrionem pergentibus Nicopolim, quasi in decimo milliario, in tribu Dan, sive Juda. Soccho in tribu Juda. Sunt autem usque hodie viculi duo pergentibus Aeliam de Eleutheropoli, in nono milliario viae publicae: unus in monte, alter in campo situs, qui Sochoth nuncupantur. Sarain, in tribu Juda. Senam, in tribu Juda. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Leui. additꝰ. Lobeni. filio meo. ł cor ego. de .A.¬
esraim. hostes eoꝵ. uel egẏptus. de.m.¬
aut sumptꝰ ex aqua. siue assumptio. Madian.
de iudicio. Merari. amara. siue amaritudineꝰ.
Mooli. de infirmitate. siue chorꝰ m̃s. aut ab
initio. Musi. attrector. siue palꝑator meus.
misahel. tactꝰ dĩ. siue quis int̾rogauit. Magdo
lon. quis grandis. łturris. Moab. de patre.¬
Maria. illumi natrix mea. uł illuminans
eos. aut smirna maris. ł stella maris. Mar¬
ra. ł merra. a maritudo. Marat. amara.

Expanded text:
Levi, additus. Labeni, filio meo, vel cor ego, aut candor. hostes eorum, vel Aegyptus. aut sumptus ex aqua, sive assumptio. Madian, de judicio. Merari, amara, sive amaritudines. Mooli, de infirmitate, sive chorus meus, aut ab initio. Musi, attrectator, sive palpator meus. Misael, tactus Dei, sive, quis interrogavit? Magdola  , quis grandis? vel turris. Moab, de patre. illuminatrix mea, vel illuminans eos, aut smyrna maris, vel stella maris. Merra  , amaritudo.   Marath, amara.
Abbreviated transcription (Latin):
braicarũ questionum plenis diximꝰ. Guni.
orti. siue arrogantia mea. Gabua. sublimi¬
tas mea. Gomor. m̃sura. atticoꝵ coenicũ tͥum.
srł. est uidere dm. siue uir. aut mens.
uidens dm. & de hoc in libris hebraicarum

Expanded text:
imens. Quaestionum plenius diximus. Goni, horti, sive arrogantia mea. Gabaa, sublimitas. Gomor, mensura Atticorum, choenicum trium. , est videre Deum, sive vir, aut mens videns Deum. Et de hoc in libris Hebraicarum
Abbreviated transcription (Latin):
ion. fluuis qͥ apud egytios nilus uocat᷑.
in paradiso oriens & uniu̾sam ȩthiopiã
circũiens. Gomorra. una de.u.ciuitatib so¬
domoꝵ quȩ cũ reliqͥs diuina ultione subu̾sa
est. Gerara. ex cuiꝰ nomine nẽ geratritiea uo
cat᷑. regio tnͣis daroma ꝓcul ab eleuteropoli mi¬
lib .xxu. ad meridiẽ. Erat aut̃ olim terminus
chananeoꝵ ad australem plagã. & ciuitas metro¬
polis palestinȩ. Scͥptura cõmemorat fuisse eã
int̾ cades & sur. hoc ẽ int̾ duas solitudines.
quax una egypto iungit᷑. ad quã ppłs tnͣsfretũ
tus. extendit᷑q ꝑdesertũ usq ad eũ locũ ubi
tnͣs iordanẽ habitauit qnda seon rex amor¬
ben & gad. & dimidiȩ tͥb manasse. S & iere¬
mias loquit᷑. Galaad. tum̃ initium libani.
A quo monte & eiuitas in eo condita sortita ẽ¬
uocabulũ. quã & cepit de amorreoꝵ manu
galaad filis machir filii manasse. Gader.
turris ubi habitauit iacob. & ruben patͥs uiola¬

Expanded text:
on, fluvius, qui apud Aegyptios Nilus vocatur, in paradiso oriens, et universam Aethiopiam circumiens. Gomorrha, una de quinque civitatibus Sodomorum, quae cum reliquis divina ultione subversa est. catur regio transdoromam procul ab Eleuteropoli, millibus XXV ad meridiem. Erat autem olim terminus Chananaeorum ad australem partem, et civitas metropolis Palaestinae. Scriptura commemorat fuisse eam interCades et Sur, hoc est, inter duas solitudines, quarum una Aegypto jungitur, ad quam populus trans fretum tur, extenditurque per desertum usque ad eum locum ubi trans Jordanem habitabat quondam Seon rex Amorben, Gad, et dimidiae tribus Manasse: sed et Jeremias loquitur, 'Galaad, tu a quo monte et civitas in eo condita, sortita vocabulum est: quam cepit de Amorrhaeorum manu Galaad filius Machis, filii Manasse. Gader, turris, ubi habitante Jacob, Ruben patris viola
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã głȩ acqͥsiuit. uerũ etiã fidelib suis suꝑ
ipse in eugłio discipłis suis ait: ecce dedi uobis
cȩꝑit arcẽ syon suãq ciuitatẽ eam uocauerit.
quia cũ saluator nr̃ malignos sp̃c cum turba
uicioꝵ de anima qualibet expulerit. sibiq eã
ꝑ illuminationẽ sapientiȩ usur pauerit. meri¬
to  syon idest speculatio & uisio pacis ipsa uo¬
cabitur. atq de ea tunc recte ꝑ psalmistã dicit᷑:
notus in iudea ds. in isrł magnum eius. &
factus est in pace locus eius. & habitatio eius

Expanded text:
victoriam gloriae acquisivit; verum etiam fidelibus suis, super victoriam gloriae acquisivit; verum etiam fidelibus suis, super in Evangelio discipulis suis ait: Ecce dedi vobis cepit arcem Sion, suamque civitatem eam vocaverit, quia dum Salvator noster malignos spiritus cum turba vitiorum de anima qualibet expulerit, sibique eam per illuminationem sapientiae usurpaverit; merito arx Sion, id est, speculationis et visio pacis, vocabitur, atque de ea tunc recte per Psalmistam dicitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Et factus est in pace locus ejus, et h
Abbreviated transcription (Latin):
falsam scientiã huiꝯ mundi seu hereticoꝵ dog¬
mata figurasse ñ dubiũ est. Quȩ omĩa dñs iñc¬
xp̃c ꝑ p̃dicatores suos uelut ꝑ ioab ꝑcussit. atq
destruxit: & destruere in eccłia sua ñ desinit.
Iebuseus uͦ qͥ int̾pretatur conculcans. ppłm sig¬
nificat gentiũ. qͥ priꝯ ꝙͣ crederet. diuina p̾cep¬
ta paruipendens conculcabat. Dicamꝰ & aliter.
N hoc qd̾ dauid iebuseũ habitatorẽ t̾rȩ de ierłm
eiecit. & suã ciuitatẽ fecit. significabat᷑ dñm nr̃m
uenturũ uerũ dauid. qͥ contrarias potestates
de cordib fideliũ expelleret. & sic in eis suam
mansionẽ constitueret. Unde ꝑ ꝓpħam dicitur:
&e in habitabo & inambulabo in illis. & exo eoꝵ
intelligentiam ñ immerud potest int̾pretari
ioab qui arcẽ cȩpit pͥncipẽ & ducẽ constituit.
qͥa dñs redemptor nr̃ ũ solũ ꝑ mẏsteriũ cru¬
cis omnẽ pͥncipatũ diaboli destruxit. & sibimet

Expanded text:
falsam scientiam hujus mundi, seu haereticorum dogfalsam scientiam hujus mundi, seu haereticorum dogmata figurasse non dubium est. Quae omnia Dominper praedicatores suos, velut per Joab percussit atque destruxit, et destruere in Ecclesia sua non desinit. Jebusaeus vero, qui interpretatur conculcans, populum significat gentium, qui priusquam crederet, divina praecepta parvipendens conculcabat. Dicamus et aliter: In hoc quod David Jebusaeum habitatorem terrae de Hierusalem ejecit, et suam civitatem fecit, significabatur Dominum venturum verum David, qui contrarias potestates de cordibus fidelium expelleret, et sic in eis suam mansionem constitueret. Unde per prophetam dicit: « Et inhabitabo et inambulabo in illis, et ero eorintelligentiam, non immerito potest interpretari Joab qui arcem cepit, principem et ducem constituit, quia Dominus redemptor noster, non solum per mysterium crucis omnem principatum diaboli destruxit, et sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Unde ꝑ tropũ qͥ a gramaticis themesis appella¬
tur. disiunctũ a poeta in poemate ponit᷑. Iero
quẽ genuit solimis clauitica ꝓles: hoc ẽ ierusoli¬
mis. Quȩ post ea ab helio adriano uocata ẽ helia.
S nobis uidet᷑ qđ binis nominib uocata sit. sicut
ñ nullȩ ciuitates. Qd in libro iudicũ ostenditur.
ubi legit᷑ de leuita qͥ ꝑgebat in montẽ ephraua.
u enitq inquit scͥptura contͣ iebꝰ. quȩ alio nomine
dicebat᷑ ierłm. De cusꝰ nomine plenis in libello qͣm
nuꝑ ingenesi edidimꝰ disputauimꝰ. His enim
p̾libatis: ad allegoricã significationẽ stilũ u̾tamꝰ.
auid arcẽ syon cepit. ablatis priꝰ cecis & clau¬
dis. odientib animã dauid. Sic nimirũ dñs
tes animã eiꝰdem dñi nr̃i ũu xp̃i idest uitã
eiꝰ auferre conantes. pͥncipatũ in ȩccłia quã
ex gentib acqͥsiuit optinuit. Domatũ uͦ fistulȩ.

Expanded text:
tur. Unde per tropum qui a grammaticis tmesis appellatur. Unde per tropum qui a grammaticis tmesis appellatur, disjunctim a poeta in poemate ponitur. Hiero, quem genuit Solymis Davidica proles, hoc est Hierosolymis. Qui postea ab Aelio Hadriano vocata est Aelia. Sed nobis videtur quod binis nominibus vocata sit sicut nonnullae civitates quod in libro Judicum ostenditur, ubi legitur: Qui pergebat in montem Ephraim, venitque, inquit Scriptura, contra Jebus quae alio nomine dicebatur Hierusalem. De cujus nomine, plenius in libello quem nuper in Genesim edidimus, disputavimus. His enim praelibatis, ad allegoricam significationem stylum vertamus. David arcem Sion cepit, ablatis prius caecis et claudis odientibus animam David. Sic nimirum Domintes animam ejusdem Domini Jesu Christi, id est vitam ejus auferre conantes, principatum in Ecclesia, quam ex gentibus acquisivit, obtinuit. Domatum vero fistulae
Abbreviated transcription (Latin):
gem. exigens miliciȩ pͥncipatũ. Expulsis itaꝙ
rex de sũma arce iebuseis. & reedificans ciui¬
tatẽ. eam ierosolimã nuncupauit. & om̃i tem¬
pore in ea sui habitauit imꝑii. S quia in hoc
uolumine hic pͥmũ ierłm ciuitas iebuseoꝵ legi¬
tur. quȩ ingenesi salem ut tradunt hebrei. &
in uolumine iudicũ iebꝰ legitur. & in multis
sepͥturis maxime in nouo testam̃to ierusoli¬
ma appellat᷑. requirendũ est qͣre ierłm legatur.
S dicamꝰ quid indictis doctoꝵ inueniniꝰ Iudei
inquiunt asserunt sem filiũ noe quẽ dicunt
melchisedech pͥmũ post diluuiũ insiria condi¬
disse urbem salem. in qͣ regnũ fuit erdẽ mel¬
chisedech. Hanc postea tenuerunt iebusei. e qͥb
& sortita est uocabulũ iebꝰ. sicq duob nominib
copulatis ieb & salem uocata est ierłm. Que pꝰ¬
ea a salomone ierosolima qͣsi ierosolomonia dic¬
ta est. Hȩc & corrupte a poetis solima nuncupi

Expanded text:
gem, exigens militiae principatum. Expulsis itaque gem, exigens militiae principatum. Expulsis itaque rex de summa arce Jebusaeis, et reaedificans civitatem Hierosolymam nuncupavit, et omni tempore in ea sui habitavit imperii. Sed quia in hoc volumine, hic primum Hierusalem civitas Jebusaeorum legitur, quae in Genesi Salem ut tradunt Hebraei et in volumine Judicum Jebus legitur, et in multis scripturis, maxime in Novo Testamento, Hierosolymam appellatur, requirendum est quare Hierusalem legatur. Sed dicamus quid in dictis doctorum invenimus. Judaei, inquiunt, aMelchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et co
Abbreviated transcription (Latin):
dos om̃sq leꝑsos ad derisionẽ regis constituen¬
tib suꝑ murũ. & dicentib qͥa ꝓhiberent eũ
ceti ingredi ciuitatẽ. Quȩ tantũ agebant. de¬
spicientes eũ ꝓ maxima munitione muroꝵ.
Iratꝰ rex ierosolimã obsidere cepit. & multo
studio & labore conari ut eam caꝑet. quatinꝰ
in ipso pͥncipat᷑ initio suam fortitudinẽ denõ¬
straret. Int̾minatꝰ itaq & ipsis & aliis siqͥ forte
haberent adu̾sus eũ resistendi couamen. in¬
feriorem ciuitatẽ magna uirtute. ceꝑit. Cũq
adhuc arcẽ optinere ñ posset. cȩꝓit honores &
munera ꝓmittendo rex ꝓnos ad opꝰ bellicum
milites ꝓuocare. ut qͥcũq ꝑ subiectos colles
ppłi possideret. Cunctis itaq conscendere fes¬
tinantib. & nullo labore ꝓmuncris ꝓmissi retͥ¬
butione tardantib. saruiȩ filiꝰ ioab p̾uenit uni¬
uersos. & ascendens incacumine clamauit adre

Expanded text:
dos omnesque leprosos ad derisionem regis constituendos omnesque leprosos ad derisionem regis constituentibus super murum, et dicentibus: quia prohiberent eum caeci ingredi civitatem. Quae tamen agebant despicientes eum proxima munitione murorum. Iratus rex Jerosolymam obsidere coepit, et multo studio et labore conari, ut eam caperet, quatenus in ipso principatus initio suam fortitudinem demonstraret. Interminatus itaque et ipsis et aliis, si qui forte haberent adversus eum resistendi conatum, inferiorem civitatem magna virtute cepit. Cumque adhuc arcem obtinere non posset, coepit honores et munera promittendo rex pronus ad opus bellicum milites provocare, ut quicunque per subjectos colles e totius populi possideret. Cunctis itaque conscendere festinantibus, et nullo labore pro muneris promissi retributione tardantibus, Sarviae filius Joab praevenit universos, et ascendens in cacumine clamavit