comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lifan. di mei specula. ł d̾s m̃s abscondeñ.
elsameni. dĩ mei saturitas. ł di mei iura¬
mentũ. aut dĩ mei septimꝰ. E lehana. dei¬
mei possessio. Ethan. consũmatꝰ. siue susci¬
piens nauigationẽ. Elim. aries. Efa. m̃sura.
Elierer. ds̃ m̃s adiutor. ⁊liab. d̾s m̃s pater.

Expanded text:
an, Dei mei specula, vel Deus mens abscondens. , Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum, aut Dei mei septimus. Elcana, Dei possessio. Etham, consummatus, sive suscipiens navigationem. Elim, aries. 20 Epha, mensura. Eliezer, Deus meus adjutor.
Abbreviated transcription (Latin):
quib exigłica ⁊ apł̃ica scͥptura ne cui legenti¬
um indubiũ forte ueniat ꝯfirmatur. Bene aũ
dicit᷑ qd̾ humeruli qͥ ꝑ qͣttuor partes subter
luteres erant positi. ꝯtra se inuicẽ fuerrint
respectantes. qͥa nimirũ om̃is scͥptura ꝓpħica
sibimet inuicem ꝯsentanea est. ut pote uno dĩ
spũ condita. Quartuor autẽ fuere ꝑ bases sin¬
gulas humeruli uidelicet uixta numerum
rotarũ. ñ qͥa qͣttuor sunt tantũ libri ꝓpħetici.
s quia in om̃ib quȩ locuti sunt ꝓph̾ȩ ⁊ moyses.
dictis qͣctuor exigłistaꝵ testimoniũ p̾buere. ut
ex ꝯsensu utriꝯq testam̃ti una fides ⁊ dilectio
xp̃i nr̃a om̃ium corcla firmaret. Os quoq
luteris iutrinsetꝰ erat in capitis sũmitate. &
qd̃ forinsecus apparebat uniꝰ cubiti erat. totũ

Expanded text:
quibus evangelica et apostolica Scriptura, ne cui legentiquibus evangelica et apostolica Scriptura, ne cui legentium in dubium forte veniat, confirmatur. Bene autem dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes subter luterum erant positi, contra se invicem fuerunt respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet invicem consentanea est, utpote uno Dei Spiritu condita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum, non quia quatuor sunt tantum libri prophetici, sed quia in omnibus quae locuti sunt prophetae et Moyses dictis quatuor evangelistarum testimonium praebuere, ut ex consensu utriusque Testamenti una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmaret. Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat, unius cubiti erat totu
Abbreviated transcription (Latin):
a t̾ra subleuat. & subleuatũ quo auriga diri¬
git. portat: ita euglica p̾dicatio m̃tes electoꝵ
a t̾renis eupiditatib in cęlestia desideria sus¬
pendit. ac suspensas ad ꝓfectum bonȩ actionis
siue ad ministeriũ p̾dicationis quocũq adiu¬
uaus gr̃a sp̃c uoluerit ducit. Namq in seq̃n¬
tib dicitur. qͥa tales erant rotȩ qͣles solent
in curru fieri. Legimꝰ autẽ de scĩs: currus
di decem milib multiplex milia lȩtantium.
Si gͦ bases luterũ sc̃ĩ doctores. qͥ lauachrũ ui¬
te nob̾ ministͣnͣt. ⁊ rotȩ quat̾ne basiũ qͣituor
sunt libri eugłioꝵ. qͥd axes rotarũ qui bases
gestant. nͥ ipsa eoꝵdem sunt corda doctoꝵ &
Quȩ dum p̃ceptis eugłicis sedulo intendentia.
eos abinfimoꝵ appetitu dissoluunt. uelut imn mis¬
si rotis axes. altiꝰ basem a terra subleuant.
Porro humeruli qͥ rotis ante positi ne ab axib
delabi possent obsistebant. p̃conia st̃̾ ꝓpħarũ.

Expanded text:
a terra sublevat, et sublevatum, quo auriga diria terra sublevat, et sublevatum, quo auriga dirigit, portat, ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis quocunque adjuvans gratia Spiritus voluerit, ducit. Namque in sequentibus dicitur: « Quia tales erant rotae, quales solent in curru fieri. » Legimus autem de sanctis: « Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . Si ergo bases luterum sancti sunt doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, et rotae quaternae basium quatuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum? Quae dum praeceptis evangelicis sedulo intendentia eos ab infirmorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant. Porro humeruli, qui rotis antepositi, ne ab axibus dilabi possent, obsistebant, praeconia sunt prophetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
inuectionẽ corripiendi cum spũ mansuetudi¬
uis exhibent quam in feruore arguendi nunꝙͣ
fissam habere ungulam diseretȩ actionis ac loque¬
lȩ. nunꝙͣ uerba diuinȩ lectionis uelut ruminan¬
do more uoluere cessant. Et suꝑ leoues &
boues quasi lora ex aere dependentia. Super
leones qͥppe & boues lora dependent. qͣndo scĩ
doctores & in seueritate districtionis qͣ peccantes
iudicant. & in mansuetudine lenitatis ꝗͣ peni¬
tentib remittunt iudiciũ sui timent auctauꝰ.
ne forte iniuste ligando aut soluendo quẽpiã
iam iustę ligari ipsi ab eo cuiꝰ iudiciũ errare
nequit mereant᷑. Et quattuor rotȩ ꝑ bases
singulas & axes erei. & ꝑ qͣttuor partes quasi
humeruli suꝑ luteres fusiles ꝯtra se inuicem
respectantes. Quattuor rotȩ. qͣttuor sunt
eugłioꝵ libri. Qui aptissimȩ rotis cõꝑantur.
qͥa sicut uolubilitas rotȩ citissimo cursu qͦcũ¬
impleuit. Sicut rota suꝑ impositũ sͥ currũ

Expanded text:
invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudiinvectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, nunquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore volvere cessant: « Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. » Super leones et boves lora dependent, quando sancti doctores, et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui tenent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. « Et quatuor rotae per bases singulas et axes aerei. Et per quatuor partes quasi humeruli subter luterem fusiles contra se invicem respectantes. » Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu, quocunimplevit. Sicut rota impositum sibi currum
Abbreviated transcription (Latin):
ante & retro dext̾a ⁊ sinistra & supͣ qͦq haberent.
subdendo aꝑitur cũ dicitur. Int̃ coronulas ꝑ
plectas leones. ⁊ boues. ⁊ cher ubym. ⁊ iincturas
similiter desuꝑ. Pon gͦ plana erat ulla ex
parte suꝑsicies basium. s undiq uersũ inysticis
sculpta figuris. qͥa scõꝵ mentes immo uniu̾sa eoꝵ¬
piis uacare oꝑib uel sermonib uel certe cogita¬
tionib desistunt. Coronulas qppe in se sculptas
habent. cum ad ingressum tuitȩ ꝑhenius infati¬
gabili desiderio anhelant. Plectas habent. cum
int̃ desideria uitȩ celestis quȩ sursũ ẽ nunꝙͣ.
fr̃nȩ societatis quȩ iuxta est uincula dissoluũt¬
Habent int̾ coronulas ⁊ plectas leones. cum ita ad
sꝑanda cȩlestia mentẽ erigunt. ita ad diligendos
ꝓximos dilatant. ut in peccantes qͦsq qui sibi
cõmissi sunt feruorẽ asꝑȩ inuectionis exercere
ñ tardent. Habent cũ leonib boues. qͣndo ipsã

Expanded text:
ante et retro, dextra et sinistra, et supra quoque habuerint, ante et retro, dextra et sinistra, et supra quoque habuerint, subdendo aperitur, cum dicitur: « Inter coronulas et plectas leones et boves et cherubim et juncturas similiter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium; sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia spiis vacare operibus vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant; coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, numquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolHabent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae inventionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
titudo basium. qͥa scĩ p̃dicatares siue ad u̾sa
mundi & longitudinẽ exitii ac laboꝵ p̾senti¬
um foris tolerent. ser cor indilectione sui
ꝯditoris suoꝵq ꝓximoꝵ ut int̾na exultatiõe
dilatent. semꝑ oꝑam dare uirtutib curant.
prudent̃ uidelicet & inter bona & mala discer¬
uentes. fortit̾ aduersa sustinentes. cor ab appe¬
titu uoluptatũ temꝑantes iusticiam in oꝑatio¬
ne tenentes. Triũ uͦ cubitoꝵ fit altitudo basiũ.
cũ ꝑ exercitiũ uirtutũ quas cum patientia ma¬
loꝵ & dilectione bonoꝵ exercent. ꝯtinua inten¬
tione ad usionẽ scȩ tͥnitatis ꝑuenire satagunt.
t ipsum opꝰ basiũ int̾rasile erat. ⁊ sculpturȩ
int̃ iuncturas. Iuncturas dicere uidetur eas
quib ipse luterum tabulȩ sibimet inuicem co¬
nexę sunt. ut scilicet qͣttuor siue qͥnq tabuilis
una fieret basis. Quales autẽ sculpturas bases
inter has nincturas itlest in ipsis suis laterib

Expanded text:
titudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa titudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exercitii ac laborum praesentium foris tolerent, seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum, interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant: prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum, et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. « Et ipsum opus basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. » Juncturas dicere videtur eas quibus ipse luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales sculpturas bases inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus
Abbreviated transcription (Latin):
straretur tẏpice uniu̾sa fidelib quȩ ꝑ qͥnq sen¬
sus corporis deliquerant. ꝑ lauachrũ baptisma¬
tis ẽẽ remittenda. Sicut gͦ in uno mari .xii.
bobꝰ suꝑposito unitas expͥmitur baptismatis.
quȩ ꝑ aplõs toti erat orbi p̾dicanda. ita etiam ꝑ
duos ardines luterũ mystice ostenditur. quia
gentilitas cum iudea inunũ fidĩ ꝯsortium ꝑ bap¬
tismatis erat uncła colligenda. Quod autẽ qͣttuor
cubitoꝵ longitudinis & quattuor eubitoꝵ latitu¬
dinis. & trium cubitoꝵ altitudinis bases singulȩ
fuere. facile in intellectu ẽ. Longitudo & enĩ ad
patientiam longanimitatis. latitudo ad dilatatio¬
nem dilectionis. altitudo ꝑtinet ad spem suꝑnȩ re¬
tributionis. Qriattuor aute sunt pͥncipales uͥtuteᷤᷤ
quib cęt̾a uirtutũ structura imminet. pruden¬
tia scilicet ⁊ fortitudo. temꝑantia. iusticia. Et
ideo quaternoꝵ erat cubitoꝵ longitudo & la¬

Expanded text:
straretur typice, universa fidelibus quae per quinque senstraretur typice, universa fidelibus quae per quinque sensus corporis deliquerant, per lavacrum baptismatis esse remittenda. Sicut ergo in uno mari duodecim bobus super posito unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbi praedicanda, ita etiam per duos ordines luterum mystice ostengentilitas cum Judaea in unum fidei consortium per baptismatis erat undam colligenda. Quod autem quatuor cubitorum longitudinis, et quatuor cubitorum latitudinis, trium cubitorum altitudinis, bases singulae fuere, facile intellectu est: longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet: prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia; et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et la
Abbreviated transcription (Latin):
aptissime p̃tendunt. cum post ablutionem bap
hostia. cũ quis sideliũ aqua uaptisii ꝑfunditur.
Offert᷑ uͦ in holocaustũ. cum impositione manꝰ ep̃i
donũ sp̃c scĩ accipiunt. Qͦd uͦ ad portandoᷤ luteres
decẽ sunt bases factȩ. poterat mẏstice int̾pretari
quia ministri lauachri uitalis ad ęt̾nȩ gaudia
beantudiis quȩ denario solent numero figura¬
ri. eos quos imbuunt uocent. Uerũ qͥa de eisdem
luterib distinctȩ in seq̃ntib scͥptum ẽ. quod iu¬
delicet qͥno ex his positi sint ad dexterã partem
templi & qͥnq ad sinistrã. magis in eis quinarii
numeri sunt intuenda mẏst̾ia. Inut᷑q & enĩ par¬
te tẽpli sunt bases luterũ. ut utriq dĩ populo
sacri fontis gr̃a designaret᷑ ẽẽ pandencda. Et qͥnq
sunt in utraq parte ut sicut in expositione ma¬
ris qd̃ qͥnq cubitis altum ẽ ĩã diximꝰ. demon¬

Expanded text:
aptissime praetendunt, cum post ablutionem baptaptissime praetendunt, cum post ablutionem bapthostia, cum quis fidelium aqua baptismi perfunditur. Offertur vero in holocaustum, cum impositione manus epius sancti accipiunt. Quod vero ad portandos luteres decem sunt bases factae, poterat mystice interpretari, quia ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis quae denario solent numero figurari eos quos imbuunt, vocent. Verum quia de eisdem luteribus distincte insequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis gratiam designarent esse pandendam. Et quinque sunt in utraque parte: ut sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum est, jam diximus demon
Abbreviated transcription (Latin):
ebat & alios mille. cũ etiam turbas nationẽ
eodẽ fonte renatas ⁊ oꝑib iusticiȩ ꝯfirmatas.
eidẽ regni ꝑhennis fecit eẽ participes.¬
cubitoꝵ longitudinis bases singulas. & qͣtru¬
or cubitoꝵ latitudinis. ⁊ triũ cubitoꝵ altitu¬
dinis. Multifarie ⁊ multis modis una
portantes designati sunt. designantur etiam
ꝑ bases. ꝗ̃ portandis erant luterib p̃paratȩ. qͦmͦ
ipsi luteres eiꝯdem lauachri sp̃alis cinꝰ & ma¬
re typum gerebant. Siquidẽ ⁊ uerba dierũ
narrant. qd̃ omnia in eis quȩ in holocaustum
offerenda erant lauabant᷑. Holocaustũ autẽ
dñi generaliter onĩis electoꝵ multitudo po
test intelligi. quȩ uixta uocẽ p̃cur soris
baptitata ẽ ab ipso in spũ scõ ⁊ igni. Sicut
gͦ sacerdotes qͥ in mari lauabant᷑ formã
expͥmunt eoꝵ qͥ ꝑ baptisina efficiuntur
sũmi ꝯsortes sacer dotii. quod est in dño¬
uĩuxp̃o. ita etiam holocausta eoꝵdem figuram

Expanded text:
ebat et alios mille, cum etiam turbas nationum ebat et alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas, et operibus justitiae confirmatas, ejusdem regni perennis fecit esse participes.cubitorum longitudinis bases singulas, et quatuor cubitorum latitudinis, et tres cubitorum altitudinis. Multifariam multisque modis una portantes designati sunt, designantur etiam per bases, quae portandis erant luteribus praeparatae, quomodo ipsi luteres ejusdem lavacri spiritalis, cujus et mare, typum gerebant: siquidem, ut Verba dierum narrant, omnia in eis quae in holocaustum oblaturi erant, lavabant. Holocaustum autem Domini, generaliter omnis electorutest intelligi, quae juxta vocem praecursoris baptizata est ab ipso in Spiritu sancto et igni. Sicut ergo sacerdotes qui in mari lavabant, formam exprimunt eorum qui per baptisma efficiuntur summi consortes sacerdotii quod est in Doristo, ita etiam holocausta eorumdem figuram
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ quadratꝰ solidũ facit. Decem qͥppe
decies ducta. centũ faciunt. Quȩ uidelicet figu¬
ra iam quadrata s adhuc plena est. uerum ut
in altitudine surgat & solicda efficiatur. multi¬
plica centũ ꝑ decẽ & fiunt mille. Iuo ꝓfecto
numero stabilis ⁊ insuꝑabilis. & uelut conqͣdra¬
ta iustoꝵ ꝯscientia designat᷑. Quocũq enĩ uer
inclinari. Batus autẽ hebreoꝵ m̾sura est. ꝙͣ ipsi
bath nominant. Habet modios tres. ipsa est &¬
ephi. qđ illi epha nominant. S ephi ad m̃su¬
ram ꝑtinet uariarũ frugum. tritici. ordei.
leguminũ. batꝰ uͦ inspecieb liquidis. uino.
oleo. aqua. Itaq batꝰ quia certe mensurȩ est
oꝑa designat equitatis & iusticiȩ. quib hi qͥ
in remissionẽ peccatoꝵ baptitantur necesse
habent institui. Batos qͥppe mille capiebat
mare. cũ aqua baptismatis plebem iudeoꝵ
abluens. ad regnũ cȩleste transmisit. Recipi¬

Expanded text:
numerum quadratum solidum facit. Decem quippe numerum quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducta centum faciunt: quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plena non est. Verum ut in altitudinem surgat, et solida efficiatur, multiplica centum per decem, et fiunt mille. Quo perfecto numero stabilis et insuperabilis et velut conquadrata justorum conscientia designatur; quocunque enim vertitudinis inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi Bath nominant, habens modios tres. Ipsa est ephi, quod illi epha nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est in speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaque Batus, quia certae norma mensurae est, opera designat aequitatis et justitiae, quibus hi qui in remissionem peccatorum baptizantur, necesse habent institui. Batos quippe mille capiebat mare, cum aqua baptismatis plebem Judaeorum abluens, ad regnum coeleste transmisit. Recipi
Abbreviated transcription (Latin):
lauachrũ baptismi ad salutẽ accipit ⁊ uitã.
fidem. spem. ⁊ caritatẽ debet habere. nec si¬
ne his trib uirtutib qͥsq aliquid iam oꝑa¬
ri neq intrare ad uitã ualet. Unde recte
subiungit᷑. Grossitudo aut̃e luteris triũ
unciarũ erat. Grossitudo & enim luteris
in mare. firmitas ẽ uirtutis in baptismo. Et
triũ unciarũ est hȩc grossitudo. dũ robore
fidi spei & dilectionis ꝑceptio baptismi cõmo¬
netur. Neq alit̾ ꝓficuũ ẽẽ accipientib osten¬
ditur. nͥ harũ firma certitudo uitutũ men¬
tem accipientiũ simul & oꝑa ꝯfirment.
abiumq eiꝰ qͣsi labiũ calicis. & folium re¬
pandi lilii. Per labiũ qͥꝑpe calicis. gustũ
dñcȩ passionis. ꝑ foliũ repandi lilii patefac¬
cta claritas resurrectionis ipsiꝰ expͥmitur.
Quomilia batos capiebat. illenarius
namq numerꝰ ꝓsignifi catione ꝑfectionis
solet poni in scͥpturis. qͥa nimirũ denariꝰ

Expanded text:
lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari neque intrare ad vitam valet. Unde recte sequitur: « Crassitudo autem luteris trium unciarum erat. » Crassitudo etenim luteris in mari, firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec crassitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis, praeceptio baptismi communitur, neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum mentem accipientium simul et opera confirmet « Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. » Per labium quippe calicis gustus Dominicae passionis, per folium repandi lilii patefacta claritas resurrectionis ipsius exprimitur. « Duo millia batos capiebat, etc. » Millenarius namque numerus pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis, quia nimirum denarium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sculturas hẏstriatas quib mare circũdabat᷑
exempla st̃ prioꝵ tẽpoꝵ designata. q̃ necesse
in scelerib ꝑdurauerint. qͣnta infelicitate ob
scelera pierunt reꝓbi. Et stabat suꝑ duodecĩ
boues e quib tres respiciebant ad aquilonem.
⁊ tres ad occidentẽ. ⁊ tres ad meridiẽ. ⁊ tres ad
orientẽ. Nuodecim gͦ boues duodecĩ st̃ apłi.
cdeuotione satagunt. Tres ad aquilonẽ. ⁊ tre ad
occidentẽ. tres ad meridiem. ⁊ tres ad orientẽ
respiciunt. cum uniu̾sis qͣdrati orbis partib
ficde p̃dicant scȩ trinitatis. Quoꝵ poste¬
riora uniu̾sa intrinsecꝰ latitabant.
Ntrinsecꝰ nãq latitant uniu̾sa boũ poste¬
riora. qͥa qua mercede sci p̃dicatores in ꝑ¬
petuũ donentur. in interni arbitris exami
ne iã dispositũ est. s nobis qui ad huc faris
sumꝰ manet omĩmodis occultũ. Quib tam̃
hoc eẽ occultũ nullatenꝰ potest. qd̾ omĩs qui

Expanded text:
per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum designata, quae necesse in sceleribus perdurarint, quanta infelicitate ob scelera perierint reprobi. Et stabat super duodecim boves, e quibus tres respiciebant ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem. Duodecim vero boves duodecim sunt apostoli, rompta implere devotione satagunt. Tresque ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem respiciunt, cum universis quadrati orbis partibus fidem praedicant sanctae Trinitatis. Quorum posteriora universa intrinsecus latitabant. Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora, quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, interni ane jam dispositum est, sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina p̃ceptoꝵ cȩlestiũ qua a nr̃is uolupta¬
tib religanur potest apte signari scͥptura dicen¬
te. qͥa funiculꝰ triplex difficile rumpit᷑. quia
nimirũ obseruãtio mandatoꝵ di q̃ in cordib¬
electoꝵ. fide. ⁊ spe. & dilectione suꝑnę retͥbutio¬
nis firmata ẽ. nullo tẽporaliũ rerũ potest
obstaculo dissolui. Et sculptura subt̾ labi¬
um circumibat illud decẽ cubitis ambiens mare
Duo ordines sculpturarũ hẏstriatarũ erant fu¬
siles. Num p̃dictũ sit supͣ qd̾ resticula .xxͣx.
cubitoꝵ mare circũierit. & nunc additur quod
sculptura hoc subt̃ labiũ posita decẽ cubitis am¬
bierit. patet ex utraq relatione qͥa uas erat in
modũ fialȩ repandũ ac diffusũ. qͥa .xxxͣ. cubi¬
tis circu̾itꝰ qͦs habebat in labio usq ad decẽ eu¬
bitos coartatũ. Sculptura autẽ hystriata ẽ.
quȩ hystorias rerũ aliquas imitat᷑. Unde recte

Expanded text:
disciplina praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptadisciplina praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus religamur, potest apte signari, Scriptura dicente, Quia funiculus triplex difficile rumpitur : quia nimirum observatio mandatorum electorum fide, spe et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. Et sculptura subter labium circumdabat illud decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. Cum praedictum sit supra quod resticula triginta cubitorum mare circumierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae repandum ac diffusum, quo a triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem est cubitos coarctatum. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte
Abbreviated transcription (Latin):
ad labium. quia a pͥmo baptirato in nomine
itt̃u xp̃i usq ad ultimũ q̃ in fine scł̃i crediturꝰ
⁊ bapticandꝰ ẽ. omĩs fidelium chorꝰ unã eãdẽq
tuã ueritatis ingredi. & cõmunẽ debet a dño
coronam sꝑare iusticiȩ. Rotundũ erat in cir¬
cumitu. ut orbis uniu̾sꝰ in gyro lauachro
uitȩ a sorde peccatoꝵ designaretur ẽẽ mun¬
dandꝰ. De qͦ bene subdit᷑. qͥuq cubitoꝵ altitudo
enꝰ. quia nimirũ quicqͥd uisu. qͥcqͥd auditu.
quic qͥd olfactu. qͥcqͥd gustu. qͥcqͥd tactu delinqͥmꝰ.
totũ hoc nob̾ grã di ꝑꝰ ablutionẽ uiufici fontis
relaxat. S ñ sufficit p̃t̾itoꝵ remissio peccatoꝵ.
si ũ qͥsq deinceps bonis studuerit insistere oꝑibꝰ.
Alioquin. diabolꝰ qͥ exierat de homine si hunc a
nouissima hominis illiꝰ peiora pͥorib. Unde ap¬
te subilit᷑. Et resticula tͥginta cubitoꝵ tan¬
gebat illud ꝑcircũitũ. Per resticulam nãq

Expanded text:
o baptizato in nomine Jesu Christi, usque ad ultimum, qui in fine saeculi crediturus et baptizandus est, omnis fidelium chorus, unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur: « Quinque cubitorum altitudo ejus. » Quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus. Alioquin diabolus, qui exierat de homine si hunc a novissima hominis illius pejora prioribus . » Unde apte subditur: Et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum. Per resticulam namque
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ facte colũnȩ atq ita dispositȩ. ut nobis ⁊¬
in ꝓsꝑis ⁊ in aduersis ingressũ patrie cȩlestis
ante oculos mentis habendũ eẽ doceant. Notan
dum sane in hac sententia paralipomenon ꝙͣ
posui. qd̃ ea porticꝰ templi etiam uestibulum
tẽpli uocabatur. & qd in ꝓpħis legimꝰ. qͥa int̾
utraq colũna decem ⁊ octo cubitos altitudi¬
nis habere memorat᷑. Ter &enĩ sen. decem &
octo faciunt. Tria uͦ ad fidem ꝑtinent propt̃
scãm tͥnitatẽ. sex ad oꝑationẽ. Q uod in eo die¬
rum numero mundꝰ sit factꝰ. luce clarius est.
& tria ꝑ sex multiplicant᷑. cũ iustꝰ ex fide uiuit.
cognitionẽq piȩ credulitatis executione bonȩ
actionis accumulat. Columnaq ante fores tẽ¬
pli decẽ zocto cubitis alta ẽ: cũ p̃dicator quisq
egregiꝰ palam cunctis insinuat. ñ nisi ꝑ fidem
⁊ oꝑa iusticiȩ nos ad suꝑnę gaudia uitȩ posse¬

Expanded text:
e sunt columnae et ita dispositae, ut nobis in prosperis et in adversis ingressum regni coelestis ante ocudum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod ea porticus templi, etiam vestigium templi vocabatur. Et quod in prophetis legimus, quia iutraque columna octodecim cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinent propter sanctam Trinitatem. Sex ad operationem quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, cognationemque piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est, cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat, non, nisi per fidem et opera justitiae, nos ad su
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃s electi se filios fateantur ȩccłiȩ. cum
etiã de eisdem p̃dicatorib noui testam̃ti specia¬
liter ei ꝓmittatur dicente ꝓph̾a: ꝓ patrib tiuꝰ
nati sunt tͥ filii. ꝯstitues eos pͥncipes suꝑ õẽm
terrã. fecit autẽ hyram om̃e opꝰ salonionus. qͥa
uimuirũ doctores scĩ dum minist̾io u̾bi fidelit̃
insistunt. opꝰ utiq cłi oꝑant᷑. qm̃ illis loquendo
foris uiam ueritatis aꝑiunt. qͦs intꝰ illustran¬
do ipse ad uitã p̃ordinauit et̾nam. Ego inquit
uerbũ querit doctor strenius. qͥ hoc piȩ sus¬
ciꝑe ac ꝑseuerant̃ custodire desiderent. qͥq etiã
p̃dicando latiꝰ diffamare quȩq ipsi didicerĩt
recta satagunt. Eris namq metallũ ualde
ẽẽ durabile ꝯstat. atq omnimodo sonoꝵ.¬
t finxit duas colũnas exeas. decẽ ⁊ octo cubi¬

Expanded text:
cum omnes electi se filios fateantur Ecclesiae, cum cum omnes electi se filios fateantur Ecclesiae, cum etiam de eis praedicatoribus Novi Testamenti, specialiter ei promittatur, dicente Propheta: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . » « Fecit autem Hiram omne opus Salomonis. » Quia nimirum doctores sancti, dum ministerio verbi fideliter insistunt, opus utique Dei operantur. Quoniam illis loquendo foris viam veritatis aperiunt, quos intus illustrando ipse ad viam praeordinavit aeternam. « Ego, inquitverbum quaerit doctor strenuus, qui hoc pie suscipere ac perseveranter custodire desiderant, quique etiam aliis praedicando latius diffamare, quaeque ipsi didicerint recta satagunt. Aeris namque metallum valde esse durabile constat, atque omnimodo sonot finxit duas columnas aereas decem et octo cubi
Abbreviated transcription (Latin):
uo mense in oꝑe suo atq utensilib ꝑfectum.
⁊ ipso septimo mense dedicatum. xxiii
isit qͦq rex salomon ⁊ tulit hyrã de tyro.
filiũ mrulieris uiduȩ ex tͥbu neptalim pa¬
tre trrio artificem erarium. & plenũ sapientia
& intelligentia ⁊ doctrina. ad faciendũ omne opꝰ
ex ȩre. Qui cũ uenisset ad regem salomonem.¬
fecit om̃e opꝰ ei. Et hoc my sterii grã factũ ẽ.
Artifex quippe tyriꝰ quẽ adiutorẽ salomon as
sumpsit oꝑis. electos de gentib u̾bi ministros
significat. Iui uidelicet artifex pulchrȩ dicit᷑.
qͥa filis erat mulieris uiduȩ de isrł. In qͣ ꝑsona
solet ñ nunꝙͣ p̾sentis tẽꝑis eccł̃ia figurari. ꝓ qua
uir suus udelicet xp̃c morte gustata resurrex̃.
atq in celos ascendens eam interim ꝑegrinantẽ
a se reliqͥt in t̾ris. Non autẽ laborandũ in expla¬
nando qͦmͦ huis uiduȩ filii scĩ sint p̃dicatores.

Expanded text:
vo mense in omni opere suo atque utensilibus perfectum, vo mense in omni opere suo atque utensilibus perfectum, et ipsum septimo mense dedicatum fuisse. Misit quoque rex Salomon, et tulit Hiram de Tyro filium mulieris viduae, de tribu Nephthalim patre Tyrio, artificem aerarium, et plenum sapientia, et intelligentia et doctrina, ad faciendum omne opus ex fecit omne opus ejus. » Et hoc mysterii gratia factum est: artifex quippe Tyrius quem adjutorem Salomon sui assumpsit operis, electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet artifex pulchre dicitur quia filius erat mulieris viduae de Israel, in qua persona solet nonnunquam praesentis temporis Ecclesia figurari: pro qua vir suus, videlicet Christus, morte gustata resurrexit, atque in coelos ascendens, eam interim peregrinantem a se, reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sancti sunt praedicatores,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ⁊ inuiu̾sis utensilib. cũ in ꝯseq̃ntib legat᷑
mense septimo dedicationẽ emꝰ ẽẽ cõpletã. Neq
autẽ credibile est qd̃ septem qͥdem annis tẽplũ
ȩlificans salomon. octauo m̃se octaui anni ꝑfe¬
cerit. s usq ad septinũ anni noni mensem dedi¬
cationẽ ꝑfectȩ distulerit Unde potiꝰ ueri simi¬
le uidetur domũ septẽ annis ac septẽ m̃sib ȩdi¬
ficatam. ita ut eodena m̃se septimo dedicationis
sit celebrata sollemnitas. ac die uicesimo tertio
ipsiꝰ mensis ut u̾ba dierũ narrant ppłos salomon
ad tab̃nacła sua dimiserit. sicq post unã septi¬
manã adueniento m̃se octauo ꝑfecta in uenta
teria eis additũ fuisse. usq adingressum octaui
m̃sis accelerante rege ut oĩno mense septimo qͥ
erat totꝰ sollemnis templũ dedicaret᷑. atq ita
uerũ reꝑiatur utrũq ⁊ templũ uidelicet octa¬

Expanded text:
suo, et in universis utensilibus, cum in sequentibus legatur suo, et in universis utensilibus, cum in sequentibus legatur m et dedicationem ejus esse completam. Neque autem incredibile est quod septem quidem annis templum aedificans Salomon octavo mense octavi anni perfecerit, vel usque ad septimum anni noni mensem dedicationem perfecte distulerit. Unde potius verisimile videtur domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit celebrata solemnitas, ac die vicesimo tertio ipsius mensis, ut verba dierum narrant , populum Salomon ad tabernacula sua dimiserit, sicque post unam septimanam, adveniente mense octavo, perfecta inventa teria ejus additum fuisse, usque ad ingressum octavi mensis, accelerante rege, ut omnino mense septimo, qui totus erat solemnis, templum dedicaretur; atque ita verum reperiatur utrumque, et templum videlicet octa
Abbreviated transcription (Latin):
Iatet allegorie sensꝰ qͣre domꝰ dñi ȩdificata ẽ
anius septẽ. quia rimirũ sc̃a ęccłia toto huiꝰ
scłi tẽpore qd̃ septem dierum circũitu ꝑagit᷑.
ex electis ꝯstruitur animab. & cũ fine secuili
suũ qͦq crementũ ad finẽ ipsa ꝑducit. Uel cer
Septem qͥppe dona sp̃c scĩ enumerat y saias. fine
quib nemo uel fidelis effici uł fidẽ seruare. uel
merito fidi ad coronã potest ꝑuenire iusticiȩ. Qd̾̃
autẽ in octauo anno ⁊ in octauo eis mensȩ ꝑfec¬
ta est domꝰ in omni oꝑe suo. ⁊ inumu̾sis utensili¬
bus. ad futurũ scłm diemq iudicii ꝑtinet. qͣndo
ad tantã iam ꝑfectionẽ sc̃a ȩccłia ꝑueniet. ut qͥd
ei ampliꝰ addi possit in ueniri ñ possit. Nabebit
enĩ tune. qđ piꝰ ille desiderator supplex a dño q̃re¬
bat dicens: dñe ostende nob̃ patrẽ. ⁊ sufficit nobis.
S ñ contemnenda nascitur q̃stio. quomͦ dicatur
domꝰ dñi in mense octario ꝑfecta in omni opere

Expanded text:
quare domus Domini aedificata sit annis septem, quia nimirum sancta Ecclesia, toto hujus saeculi tempore, quod septem dierum circuitu peragitur, ex electis constituitur animabus? et in fine saeculi suum quoque crementum ad finem ipsa perducit: vel certseptem quippe dona Spiritus sancti enumerat Isaias, sine quibus nemo vel fidelis effici, vel fidem servare, vel merito fidei, ad coronam potest pervenire justitiae. Quod autem in octavo anno et in octavo ejus mense perfecta est domus in omni opere suo et in universis utensilibus, ad futurum saeculum, diemque judicii pertinet, quando ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quid ei amplius addi possit inveniri non possit. Habebit enim tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, dicens: « Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . » Sed non contemnenda nascitur quaestio, quomodo dicatur domus Domini in mense octavo perfecta in omni opere
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ his capitib erant suꝑposita. duo st̃ testam̃ta.
quoꝵ meditationi atq obseruantiȩ doctores scĩ to¬
to ⁊ animo subdunt᷑ ⁊ corpore. Unde bene utrũq
capitellũ qͥnq cubitos habebat altitudinis. quia
nimirũ qͥnq libris scͥptura moy saicȩ legis comp̃¬
ti series cõplexa ẽ. Nouũ uͦ testamentũ ñ alia nob̃
aliqua p̃dicat. ꝗͣ quȩ moyses p̾dicanda ꝑ hoc esse
p̾̃dixerat ⁊ ꝓpħȩ. Et qͣsi in modũ retis ⁊ cathe

Expanded text:
quae his capitibus erant superposita, duo sunt testamenta, quae his capitibus erant superposita, duo sunt testamenta, quorum meditationi atque observantiae doctores sancti toto et animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis, quia nimirum quinque libris Scriptura Mosaicae legis comprti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Moyses praedicanda per hoc esse p
Abbreviated transcription (Latin):
apłicȩ institutionis. Quȩ nimirũ linea ambit
colum nã utͣmq. cũ qͥsq doctor siue iudis siue
gentilibꝰ p̾dicare missꝰ. ea tantũ facere curat
ac docere quȩ ꝑ apłos accepit ac didicit ȩccłia.
Nam siqͥs aliter uiuere siue p̾dicare uoluerit. &
uł aplica decreta sꝑnere uł ꝓ suo libitu noua
quȩlibet statuere maluerit. ñ est talis colũna
tẽplo dĩ apta. qͥa dui apłica statuta seqͥ ꝯtemuit.
qͣsi uel exilitate in erciȩ suȩ uł elationis tumidȩ
grossitudine.xii. cubitoꝵ lineȩ non conuenit.
Quo qͦq capitella fecit. quȩ ponerent᷑ suꝑ capita
columnarũ fusilia exe. nq cubitoꝵ altitudinis
capitellũ unũ.⁊ qͥnq cubitoꝵ altitudinis capitellũ
alterũ. Capita &x enĩ columnaꝵ hoc ẽ suꝑna
pars earũ. p̃cordia sunt fideliũ doctoꝵ. quoꝵ deo
deuotis cogitationib sicut capite m̃bra ita ipsoꝵ
omĩa ⁊ oꝑa dirigunt᷑ & u̾ba. Duo autẽ capitella

Expanded text:
apostolicae institutionis: quae nimirum linea ambit columnam utramque, cum quisque doctor, sive Judaeis seu gentilibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere, quae per apostolos accepit ac didicit Ecclesia. Nam si quis aliter vivere, sive praedicare voluerit, et vel apostolica decreta spernere, vel pro suo libito nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta: quia dum apostolica statuta sequi quasi vel exilitate inertiae suae, vel elationis vitio, de grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. « Duo quoque capitella fecit, qua ponerentur super capita columna quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum, etc. » Capita etenim columnarum, hoc est suprema pars earum, praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus, sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella,
Abbreviated transcription (Latin):
todia. & apto prorsꝰ mẏsterio capita colũnaꝵ
malogranatis erant in gyro circundata. quia
doctores scõs necesse est pͥoꝵ uitã fidelium ad
memoriam reuocare. eoꝵq semꝑ exemplis actus
suos ac sermones om̃i ex parte cõmunire. ne si
forte aliter quã illoꝵ habet regula uixerint
aut docuerint errent. Cum uͦ dictum sit de
retiaculis ut tegerent capitella quȩ erant suꝑ
sũmitatẽ malogranatoꝵ. uidet᷑ iuxta ordinẽ
oꝑis ipsiꝯ quia malogranata fuerint facta in
circũitu capitelloꝵ a parte inferiori. atq ex
eisdẽ malogranatis orirentur retiacula qͥb
capitella ex parte aliqua tegerent᷑. Patetq
figura mysterii qͣre retiacula suꝑ sũmi¬
tatem fuerit malogranatoꝵ annexa. quȩ

Expanded text:
todia et apto prorsus ministerio. Capita columnarum todia et apto prorsus ministerio. Capita columnarum malogranati erant in gyro circumdata, quia doctores sanctos necesse est, priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque semper exemplis, actus suos ac sermones omni ex parte communiri, ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint aut docuerint, errent. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella, quae erant super summitatem malogranatorum, videtur juxta ordinem operis ipsius, quia malogranata fuerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, qua retiacula super summitatem fuerint malogranatorum ann
Abbreviated transcription (Latin):
omnia caritatis sonat ac pacis. Capitella & enim
uolumina. diuinoꝵ eloquioꝵ. retiacula st̃ uncła
mutuȩ dilectionis. Et retiaculis tegunt᷑ capitel¬
la. cum saera eloquia ut ita dixerĩ dono cari¬
tatis undiq ꝓbantur ẽẽ uestita. Nam & in eis q̃
in scͥpturis ñ intelligimꝰ. caritas latet. ⁊ in eis¬
q̃ intelligunꝰ caritas late patet. Bene autẽ de
eis de retiaculis siue capitellis adiungit᷑. q̃ erant
suꝑ sũmitatẽ malogranatoꝵ. Malogranata
nãq quoꝵ natura ẽ uno foris cortice multa
int̾i grana circũdare apte in figura sc̃ȩ po¬
nuntur ȩccłiȩ. quȩ catholico uniꝰ fidei mu¬
nimine in numera electoꝵ agmina solet melu.¬
dere. Potest autẽ & uniꝰcuiꝰ q iusti uitã mo¬
resq designare. qͥ uelut plurima grana uno
cortice circũplectens. multa cogitationum
urtutũq sp̃ualiũ insignia neforte defluant
firma fidei ⁊ humilitatis curat uallare cus¬

Expanded text:
omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella enim omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella enim volumina divinorum eloquiorum retiacula sunt vincula mutuae dilectionis; et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia ut ita dixerim dono charitatis undique probantur esse vestita. Nam et in eis quae in Scripturis non intelligimus cquae intelligimus charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur, « quae erant super summitatem malo granatorum. » Malogranata namque, quorum natura est, uno foris cortice, multa interius grana circumdare, apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae: quae catholico unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et uniuscujusque justi vitam moresque designare, qui velut plurima uno cortice circumplectens, multa cogitationum virtutumque spiritualium insignia ne forte defluant firma fidei et humilitatis curat vallare cus
Abbreviated transcription (Latin):
dño loquens. & reqͥesc& inquit suꝑ eũ spc̃ dñi. spc̃
sp̃c scientiȩ & pietatis. & replebit eũ sp̃c timoris
dñi. Septena gͦ uersuũ retiacula erant in capi¬
tiaculoꝵ singuloꝵ. ut tegerent capitella.
Iuo quidẽ ordines erant retiaculoꝵ ingyro capi¬
telli. s uterq ordo septẽplici uersuũ numero
currebat. donet circu̾acto capitello rursum in se¬
ipsum qͣsi circulo facto rediret. Nec figura sacͣ¬
menti in abscondito est. quare duo ordines sint
retiaculoꝵ cũ ꝯstet gemnȩ discretionis ẽẽ uir-¬
tutẽ dilectionis. qd uidelicet dm ex toto corde.
tota anima. tota uirtute. & ꝓximum tamꝙͣ.
nos ipsos amare p̾cipimur. S uterq ordo ille
septem habet uersuũ retiacula. quia nec ds
sunt autẽ retiacula hȩc ut tegerent capitella
hoc ẽ undiq in gẏro circũdarent. quia omnis
scͥpturȩ sc̃ę pagiua cun recte intelligit᷑ gr̃am ꝑ

Expanded text:
Domino loquens: « Et requiescet inquit super eum spiritus Domino loquens: « Et requiescet inquit super eum spiritus Spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum Spiritus timoris Domini . Septena ergo versuum retiacula erant in capitiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. Duo quidem ordines erant retiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in seipsum, qmenti in abscondito est, quare duo ordines sint retiaculorum, cum constet geminae discretionis esse virtutem dilectionis, quando videlicet Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum, tanquam nos ipsos, amare praecipimur. Sed uterque ordo ille septem habet versuum retiacula, quia nec Deusunt autem retiacula haec, ut tegerent capitella, hoc est, undique in gyro circumdarent, quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ita scͥptum ẽ: & qͣsi cathenulas retiaculo. ⁊ supposu¬
it eas capitib columnarũ. Species naq cathenaꝵ
⁊ similitudo retis. in capitellis uarietas ẽ uͥtutũ
sp̃ualiũ in scĩs. de qͣ dño cantatur in psalmis: as¬
titit regina a dextris tius inuestitu deaurato
circũcdata uarietate. hoc est in uestitu fulgidȩ di¬
lectionis circũ amicta uarietate diu̾soꝵ carismatr̃.
U el certe multiplex ꝯtextio cathenarũ &e retis ex¬
pansio. multifarias electoꝵ ꝑsonas insinuat. Iuȩ
cum uerbis scõꝵ p̾dicatoꝵ fidelit̾ auscultando
atq obȩdiendo adherent. qͣsi columnarũ capitib
eunctis aspectantib p̃bent. Septena uersuũ
retiacula in capitello uno. ⁊ seꝑtena retiacła in ca¬
pitello altero. Septenario nãq numero spc
scĩ solet grã designari. ioħe attestante in apoca¬
lipsi: qͥ cũ uidisse se diceret agnũ habentẽ cor¬
nua septẽ ⁊ ocłos septẽ. mox exponendo suburrx̃.

Expanded text:
 et quasi catenulas in oraculo, et superposuit eas capitibus columnarum . » Species namque catenarum et similitudo retis in capitellis, varietas est virtutum spiritualium in sanctis: de qua Domino cantatur in Psalmis: « Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumamicta varietate : » hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis, circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibusconnexionis cunctis aspectantibus praebent. « Septena versuum retiacula in capitello uno, et septena retiacula in capitello altero. » Septenario namque numero Spiritus sancti solet gratia designari, Joanne attestante in Apocalypsi , qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem et oculos septem, mox exponendo subjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
manu inimici de regionib congregauit eos. a so¬
lis ortu & occasu ab aquilone e mari. Quod uͦ suꝑͣ
dixit. parit̾q habebat unũ cubitũ & dimidium.
& neq ibi altitudinem an amplitudinẽ significar&
adiecit. uidetur qͥa fundũ ipsiꝰ luteris uniꝰ esse
amplitudinis uoluerit intelligi. Qd̃ ex mensura
nisi fallor basis inqua positus erat qͥsq luter fa¬
cillime conicit᷑. quȩ ita describit᷑. In sũmitate
autẽ basis erat quedam rotunditas tunriꝰ ⁊ dimi¬
dii eubiti. ita fabrefacta ut luter desuꝑ posset im
poni. Latitudo gͦ fundi inluterib uinis erat
cubiti acdimidii. Ipsa uͦ capacitas luterũ qͣttuor
habebat cubitos. S utrum in latitudine an in
amplitudine an in utroq dicat. quus nouerit:
t constituit decem bases. quinq ad dexteram
partem templi. & quinq ad sinistram.
uidelicet in atrio int̾iore. qd̾ sacerdotum ꝓpriȩ
uocabat᷑. Qͥnq autẽ posuit ad dexteram partẽ

Expanded text:
manu inimici, de regionibus congregavit eos, a somanu inimici, de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab Aquilone et mari . Quod vero supra dixit: Pariterque habebat unum cubitum et dimidium; et neque ibi altitudinem an amplitudinem significaret, adjecit, videtur quod fundum ipsius luteris unius esse amplitudinis voluerit intelligi. Quod ex mensura ni fallor basis, in qua positus erat, quisque luter facillime conjicitur, quae ita describitur: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti, ita fabricata, utponi. » Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti ac dimidii; ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos, sed utrum in altitudine, an in amplitudine, an in utroque, dicat qui noverit. « Et constituit decem bases, quinque ad dexteram partem templi, quinque ad sinistram. videlicet in atrio interiore, quod sacerdotum proprie vocabatur. Quinque autem posuit ad dexteram partem
Abbreviated transcription (Latin):
typum tenere. quia nimirũ quater deni faciunt
quadraguita. Decem autẽ sunt p̾cepta quib om̃is
nr̃a oꝑatio in lege diuina p̾fixa est. qͣttuor eugłioꝵ¬
libri in quib ꝑ dispensationẽ dnĩcȩ incarnationis.
cȩlistis patriȩ nob̾ est patefactꝰ iutroitꝰ. Et quiaᷤ
om̃s qͥ ad minist̾ium baptisiatis ꝑtinent. cum
fide &e sacmentiᷤs exigłii fructũ debent rectȩ oꝑa¬
tionis ostendere. apte luteres singuli in quib
holocausta lauabant᷑ q̃draginta bathos capiebais.
Quod uͦ sequit᷑. erat quatuor cubitoꝵ. siue in altitu¬
dine seu in altitudine significet. intellectꝰ mys¬
terii in promptu ẽ. Luter enĩ unꝰ quatuor erat
ma nob̾ baptisii p̾fixa est uel ꝓpter quattuor
cardinales urtutes quib qͥsq fidelis si non
frustra fidelis ẽ debet institui. nel certe ꝓpt̃
quattuor mundi plagas quib lauachrũ salutis
ministrat᷑. dicente psalmographo. qͦs redemit de

Expanded text:
typum tenere, quia nimirum quater deni faciunt typum tenere, quia nimirum quater deni faciunt quadraginta. Decem autem sunt praecepta, quibus omnium nostrum operatio in lege divina praefixa est. Quatuor suationis coelestis patriae nobis est patefactus introitus. Et quia omnes qui ad mysterium sacri baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii fructum debent rectae operationis ostendere, apte luteres singuli, in quibus holocausta lavabantur, quadraginta batos capiebant. Quod vero sequitur: « Erat quatuor cubitorum, » sive altitudine seu in latitudine, quid significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unus quatuor erat ma nobis baptismi praefixa est; vel propter quatuor cardinales virtutes, quibus quisque fidelis, si non frustra fidelis est, debet institui; vel recte propter quatuor mundi plagas, quibus lavacrum salutis ministratur, dicente Psalmographo: « Quos redemit de
Abbreviated transcription (Latin):
salutaris oꝑe quidẽ ꝑfecti in hac uita fulserunt.
s luce ꝯtẽplationis ex parte sunt fruiti. Unde &
auint: ex parte enĩ coguoscimꝰ. ⁊ ex parte ꝓpħamꝰ.
Cum autẽ uenerit qd̃ ꝑfectum ẽ. euacuabit᷑ qd̃ ex
parte est. IN hunc modũ fecit decem bases fu¬
sura una ⁊ m̃sura & sculptura ꝯsimili. fecit qͦq
decẽ luteres ereos. Quare decem sint bases
factȩ totidemq eis suꝑpositi luteres. supra iam
dictum ẽ. Qd̾ uͦ nua erat fusura m̾suraq ⁊ sculp¬
tura ꝯsimilis omniũ basium siue luterũ. ñ in
ea significatione factũ est. qd̃ ȩqualia possuit
ẽẽ om̃ium merita doctoꝵ. s mea potiꝰ qd̃ una
fides exgłii qͦ instituunt᷑. unũ ẽẽ sacramentũ
ꝯsecrantur electi. tam& si donationes habent
diũsas in ipso sp̃u. qui diuidat singulis ꝓut uult.
Quadraginta bathos capiebat luter unꝰ.
Quadragenariꝰ numerꝰ solet magnȩ ꝑfectioĩs

Expanded text:
salutaris opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, salutaris opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . » « In hunc modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpturaque consimili; fecit quoque decem luteres aereos. » Quare decem sint bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum consecrantur electi; tametsi donationes habent diversas in ipso spiritu, qui dividit singulis prout vult. Quadraginta batos capiebat luter unus. Quadragenarius numerus solet magnae perfectionis