comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aquam p̾dicator de cisterna sua
bibit: cũ ad cor suũ rediens. prius
audit ipse qd̾ dicit. Bibit sui fu¬
enta putei: si sui irrigatione in¬
funditur uerbi. Ybi bene fubitm¬
gitur. Diriuentur forites tui fo¬
ras: & in plateis aquas diuide.
Rectum quippe est ut prius ip¬
se bibat: & tunc p̃dicando aliis
infundat. fontes namq foras di¬
riuare est: exterius aliis ium p̃di¬
cationis infundere. In plateis autẽ
aquas diuidere est: in magna au¬
ditoꝵ amplitudine iuxta unius¬
cuiꝰq qualitatem diuina eloquia
dispensare. Et quia plerũq maniᷤᷤ
głiȩ appetitus subreꝑit.dũ sermo
uei ad multoꝵ noticiam currit
postqͣm dictum est in plateis aqͣs
diuide recte subiungit᷑. Habeto
eas solus: nec sint alieni participes
tui. Alienos quippe:malignos sp̃c¬
De. quib ꝑ ꝓpħam temptati uoce
hominis d̾r. Aliem insurrexer̃t in
me. Fit gͦ aquas & in plateis diui¬
de & tamen solus habe: ac si aꝑtiu
uicat. Sic necesse est ut p̃dicationi

Expanded text:
aedicator de cisterna sua bibit, cum ad cor suum rediens prius audit ipse quod dicit: Bibit sui fluenta putei, si sui irrigatione infunditur verbi. Ubi bene subjungitur: Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas divide. Rectum quippe est, ut ipse prius bibat, et tunc praedicando aliis influat. Fontes namque foras derivare est exterius aliis vim praedicationis infundere; in plateis autem aquas dividere est in magna auditorum amplitudine, juxta uniuscujusque qualitatem, divina eloquia dispensare. Et quia plerumque inanis gloriae appetitus subrepit, dum sermo Dei ad multorum notitiam currit, postquam dicdivide, recte subjungitur: Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui. Alienos quippe, malignos spde quibus per Prophetam tentati voce hominis dicitur: Alieni insurrexerunt in me . Ait ergo: Aquas tuas in plateis divide, et solus eas habe. Acsi apertius dicat: Sic necesse est ut praedicationi
Abbreviated transcription (Latin):
manant. Hinc est qd̃ uir di ad de¬
struendam idolatriã samariã mis¬
sus. iheroboam regẽ suꝑ altare thui¬
ra iacientem. ñ regem ueretur: ñ
formidine mortis p̃ssus. contͣ alta¬
re intrepidus auctoritatẽ liberȩ
uocis exercuit dicens. Altare altare:
hec dicit dñs. Ecce filius nascetur
domui dauid iosias nomine: & imi¬
molabit suꝑ te sacerdotes excelsoꝵ.
p̃sentiam ex elatione despexit: qͥ
arentem eiꝰ dexterã saluti pristine
ꝓtimis ex pietate reparauit. sicut
scriptũ est. Cumq audisset rex ser¬
monẽ hominis di. quem inclama¬
uerat contͣ altare in bethel:exten¬
dit manũ suam de altari dicens.
App̃hendite eum. Et aruit manꝰ
erus. &e paulopost.Orauit uir dei
faciem dñi: & reuersa est manus¬
erus regis ad eũ: & facta ẽ sicut priꝰ
fuerat. Quia enim suꝑbia uirtu¬

Expanded text:
m . Hinc est quod vir Dei, ad destruendam idololatriam Samariam missus, Jeroboam rege super altare thura jaciente, non regem veritus, non formidine mortis pressus, contra altare intrepidus auctoritatem liberae vocis exercuit, dicens: Altare, altare, haec dicit Dominus Deus: Ecce filius nascetur domui David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdopraesentiam ex elatione despexit, qui arentem dextram ejus saluti pristinae protinus ex pietate reparavit, sicut scriptum est: Cumque audisset rex sermonem hominis Dei, quem clamaverat contra altare in Bethel, extendit manum suam de altari, dicens: Apprehendite cum; et exaruit manus ejus . Et paulo post: Oravit vir Dei faciem Domini; et reversa est manus regis ad eum, et facta est sicut prius fuerat . Quia enim superbia gigne
Abbreviated transcription (Latin):
intra castra redit. qui ante uesꝑm
ta uitȩ uelut extra castra ẽ positus:
prauis oꝑib cõmaculatus. Sedcũ
aqua baptismatis & penitentia la¬
uatur: t̾c ad cognitionem fidi. ad
uesꝑam. id in fine mundi quasi
in castra reu̾titur. Potest intelligi
qd̃ iste sacerdos. & lotis sit uestib¬
qr idem iudaicus popłs ex eoꝵ par¬
te qui crediderunt quasi iam ue¬
stes lauat. s ex eoꝵ parte qui nec¬
oũ crediderunt adhuc ĩmundus
usq ad uesꝑm ꝑmanet. Lauat gͦ
uestimenta & corpus: qui creden¬
do exteriora oꝑa. & interiorem m̃¬
tem a prauis actionib mundat.
Et plene t̾c ad castra reu̾titur:
cũ ad fidem ꝑfecte reuocat᷑. Sẽd qr
uidea in infidelitate ex reꝓboꝵ
parte ꝑdurante: ad fidem genti¬
litas ingreditur. & misteria diui¬
ne incarnationis intelligit: recte
illic subiungitur. Colliget autẽ
cineres uaccȩ uir mundꝰ: id est gen¬
tilis popłs. iam fide mundatus.
Unde scriptum est. fide mun

Expanded text:
intra castra redit, qui ante vesperta vitae, velut extra castra est positus, pravis operibus commaculatus. Sed quod cum aqua baptismatis et poenitentia lavatur, tunc ad cognitionem fidei ad vesperum, id est in fine mundi quasi in castra revertitur, potest intelligi, quod iste sacerdos in lotis sit vestibquia idem Judaicus populus ex eorum parte, qui crediderunt, jam vestes lavit, sed ex eorum parte, qui necdum crediderunt, adhuc immundus usque ad vesperum permanet. Lavat ergo vestimenta et corpus, qui credendo exteriora opera et interiora, mentem a pravis actionibus mundat. Et plene tunc ad castra revertitur, cum ad fidem perfecte revocatur. Sed quia Judaea in infidparte perdurante, ad fidem gentilitas ingreditur, et mysteria divinae incarnationis intelligit, recte illic subjungitur: Colliget autem cineres vaccae vir mundus, id est gentilis populus jam fide mundatus. Unde scriptum est: Fide mun
Abbreviated transcription (Latin):
tur defendatur. & unde finiri
reatus debuit. inde cumuletur.
Et cũ de uicio suo quisq arguit᷑.
sub defensionũ uerbis. quasi sub
quib dã se arboꝵ foliis abscondit.
& uelut ad quedam excusationis
suȩ opaca secretam faciem cogni¬
toris fugit. dũ ñ uult cognosci q̃d
fecit. In qua uidelicet occultatione
ñ se dño. sed dñm abscondit sibi.
agit quippe ne omĩa uidentem
uideat. ñ autẽ ne ipse uideatur.

Expanded text:
tur defendatur, et unde finiri reatus debuit, inde cumuletur. ut cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionis verba, quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi, agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Clitatis testimonia sunt: & iniqui¬
tatem suam quemq cognoscere:
& cognitam uoce confessionis a¬
perire. At contra usitatũ humani
generis uiciũ est: & labendo pecca¬
tũ cõmittere. & cõmissũ negando
abscondere. & conuictũ defenden¬
do multiplicare. Ex illo quippe
lapsu primi hominis hec augm̃¬
radicem traximus culpe: Sic nãq
ille dũ lignũ uetitũ contigisset:
abscondit se a facie dñi int̾ ligna
paradisi. In qua absconsione scili¬
cet quia dm̃ latere ñ poterat. ñ
latendi effectus describitur. sed af¬
fectus notatur. Quia dũ requisi¬

Expanded text:
litatis testimonia sunt, iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum negando defendere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis, haec augmeradicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione scilicet, quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum argu
Abbreviated transcription (Latin):
ore diaboli fallentis audierant. e¬
lũ. dm̃ sibi facere similem in cul¬
pa conati sunt. Sic ergo reatũ suũ
oũ defendere moliuntur addide¬
runt: ut culpa eoꝵ atrocior dis¬
cussa fieret qm fuerat ꝑpetrata.
radice ꝓtrahitur: & humani ge¬

Expanded text:
ore diaboli fallentis audierant, Elum Dominum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum, dum defendere moliuntur addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret quam fuerat perpetrata. radice a
Abbreviated transcription (Latin):
hibere sibimet utiq potius defen¬
sionis solatia. qͣm confessionis ele¬
gerunt. Cumq excusare peccatũ
uoluit uir ꝑ mulierẽ. mulier ꝑ
serpentem: auxerunt culpam
qͣm tueri conati sunt. oblique
adam dm̃ tangens. & excessus¬
sui uiciũ in auctorem latenter

Expanded text:
hibere sibimet utrique defensionis solatia quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt oblique: Adam Dominum tangens, sui vitium in auctorem latenter
Abbreviated transcription (Latin):
noꝑe curandũ est. ut in eoꝵ dis¬
cussione uigilemus: ne quelibet
nobis culpa impunita remane¬
at. ne mens ꝑuersa qd fecit de¬
fendere audeat. & defendendo
nequitiȩ nequitiã adiungat.

Expanded text:
nunc curandum est, ut nos in ejus discussione vigilemus; ne quaelibet nobis culpa impunita remaneat, ne mens perversa quod fecit, defendere audeat, et defendendo, nequitiae nequitiam adjungat.
Abbreviated transcription (Latin):
decepit me: & comedi. Ad hoc guip¬
pe requisiti fuerant: ut pectatũ
qd̾ transgrediendo cõmiserant. cõ¬
fitendo delerent. Unde & serpens
ille ꝑsuasor qui ñ erat reuocandꝰ
rebatur: ñ est de culpa requisitus.
Int̾rogatus itaq homo est. ubi es¬
set: ut ꝑpetratã culpam respice¬
ret. & confitendo cognosceret. qͣm
longe a conditoris sui facie abes¬

Expanded text:
decepit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus on est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditoris sui facie abes
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Solus autẽ ueracit̃ est:
qui solus incõmutabilit̾ ꝑmanet.
Nam om̃e qd̃ mͦ sic. & mͦ alit̾ est:
iuxta ñ esse est. ꝑ manere enĩ in sta
ñ esse itur. dũ ab eo qd fuerat semꝑ
ad aliud ꝑ mom̃ita tempoꝵ ducit᷑.¬

Expanded text:
os . Solus quippe veraciter est, qui solus incommutabiliter permanet. Nam omne quod modo sic, et modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statmodo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat semper ad aliud per momenta temporum ducit
Abbreviated transcription (Latin):
bent necesse est ut boũ mansuetu¬
dinem teneant & feruorẽ leonũ:
quatmꝰ in disciplina qͣm p̃dicant.
& ex zelo sc̃õ accensi sint. & ex pater¬
na dulcedine tranquilli. Quibus
subter se lora dependeant. & disci¬
plinȩ suȩ retinacula quib ipsi liga¬
ti sunt. etiam fubiectis suis sollicite
impendant. Subter eos enĩ lora de¬
pendere est: custodiȩ uincula in¬
subditis retinere. Que t̾c̃ recte ser

Expanded text:
t et boum mansuetudinem teneant, et fervorem leonum, quatenus in disciplina quam praedicant, et ex sancto zelo accensi sint, et ex paterna dulcedine tranquilli. Quibus subter se lora dependeant, ut discplinae suae retinacula quibus ipsi ligati sunt etiam subjectis suis sollicite impendant. Subter eos enim lora dependere est custodiae vincula subditis tenere. Quae tunc recte ser
Abbreviated transcription (Latin):
indicet. & quasi in boũ lutere cogi¬
tationis uel oꝑis manus lauet. Et
fit plerũq ut dũ rectoris antmus
aliena temptam̃ta condescenden¬
oo cognoscit. auditis temptationib
ꝑ qͣm popłi multitudo diluit᷑ aqͣ
ꝓculdubio luteris inquinat᷑. Nam
dũ sordes diluentiũ suscipit: quasi
suȩ mundiciȩ serenitatẽ ꝑdit. S¬
qr deo cuncta subtiliter ꝑpensante
tanto facilius a sua eripitur. qͣnto
miscđius ex aliena temptatione

Expanded text:
indicet, et quasi in boum lutere cogiindicet, et quasi in boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit plerumque ut dum rectoris animus aliena tentamenta condescendendo cognoscit, auditis tentationibus per quam populi multitudo diluitur, aqua proculdubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae serenitatem perdit. S Deo subtiliter cuncta pensante, tanto facilius a sua eripitur, quanto misericordius ex aliena tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̾sunt debent exhibere. quib
subiecti occulta qͦ sua ꝓdere ñ eru¬
bescant: ut cũ temptationũ fluctꝰ
paruuli tolerant. ad pastoris men¬
tem quasi ad matris sinũ recur¬
rant: & hoc qd̾ in se inquinaripul¬
santis culpȩ sordib p̃uident: ex¬
hortationis eius solatio ac lacruni
orationis lauent. Unde & ante fores
templi ad abluendas ingredientiũ
manus mare ȩneũ idest luterem. du¬
odecim boues portant: qui quidem
facie exterrus eminent. s ex posteri¬
orib latent. Quid namq duodecim
bob : nisi uniuersus pastoꝵ ordo de¬
signatur: De quib paulo disse¬
rente lex dicit. Non obturabis os bo
oꝑa cernimus: s apud districtũ iu¬
oicem que illos posterius maneant
in occulta retributione nescimus.
Qui tam̃ dũ condescensionis suȩ pa¬
cientiam diluendis ꝓximoꝵ confes¬
sionib p̃parant uelut ante fores
templi luterem portant: ut quis¬
quis intrare et̾nitatis ianuã nitit᷑
temptationes suas menti pastoris

Expanded text:
qui praesunt exhibeant, quibus subjecti occulta quoque sua prodere non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad Pastoris mentem quasi ad matris sinum recurrant; et hoc quod se inquinari pulsantis culpae sordibus praevident, exhortationis ejus solatio, ac lacrymis orationis lavent. Unde et ante fores templi ad abluendas ingredientium manus mare aeneum, id est luterem, duodecim boves portant : qui quidem facie exterius eminent, sed ex posterioribus latent. Quid namque duodecim bobus, nisi universus pastorum ordo designatur? De quibus Paulo disserente lex dicit: Non obturabis os bovs aperta opera cernimus, sed apud districtum judicem quae illos posterius maneant in occulta retributione nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris
Abbreviated transcription (Latin):
epe contingit ut doctor disciplinȩ
regulam qͣm scit dicere nesciat ten̾e:
qr aut nimio delo motus. minꝰ se ꝑ
manfuetudinem temꝑat. aut ni¬
mia mansuetudine placidus. minꝰ
se contra uicia in zeli stimulo inflã¬
mat. Magna enĩ consideratione de¬
bemus pensare qd̃ scriptũ est. qr in
basib templi int̾ coronas & plectas
boues & leones & cherubin sculpta
sunt: & subter boues & leones lora
dependentia. Coronȩ quippe sig¬
nũ uictoriȩ est: plectȩ autẽ concor¬
diȩ unanimitatẽ signant. Cheru¬
binuͦ: plenitudines scientiȩ dicun¬
tur. Sacerdotes enĩ & doctores inter
coronas & plectas. id est int̾ fortitu¬
dinem boni oꝑis quo ad uictoriam
currunt & caritatis concordiam qͦ
a se uicissim ñ discrepant. ꝑ boues.
leones. & cherubin designati sunt:

Expanded text:
 contingit ut disciplinae regulam quam scit dicere nesciat tenere, quia aut, nimio zelo motus, minus se per mansuetudinem temperat; aut nimia mansuetudine placidus, minus se contra vitia in zeli stimulo inflammat. Magna enim consideratione debemus pensare quod scriptum est, quia in vasis templi inter coronas et plectas, boves et leones et cherubim exsculpta sunt, et subter boves et leones lora dependentia . Coronae quippe signum victoriae, plectae autem concordiae unanimitatem signant; Cherubim vero plenitudo scientiae dicuntur. Sacerdotes enim atque doctores inter coronas et plectas, id est inter fortitudinem boni operis qua ad victoriam currunt, et charitatis concordiam, qua a se vicissim non discrepant, per boves et leones atque cherubim designati s
Abbreviated transcription (Latin):
securis & om̃e ferramentũ ñ funt
audita in domo cũ edificaretur.¬
Quid autẽ domus illa. nisi scãm
eccłiam qͣm in celestib dñs inhabi¬
tat figurabat: Ad cuiꝰ edificatio¬
nem: electoꝵ animȩ quasi quidã
expoliti lapides deferunt᷑. Que cũ
edificatur in cęlis. nullus illic iam
disciplinȩ malleus resonat: quia
mur. ut locis iuxta meritũ con¬
gruis disponamur. Hic enim foris
tundimur: ut illuc sine rep̃hensio¬
la tundimur: ut intus in templũ
dei postmodũ sine discipline ꝑcus¬
sione disponamur: quatinꝰ quicqͥd
in nobis est suꝑfluũ mͦ ꝑcussio rese¬
cet: & t̾c sola nos in edificio concordia
caritatis liget. Hic malleus & secu
ris: hic omia tunsionũ resonant
ferram̃ta. In domo uͦ dei nulli ictus
audiuntur: qr in eterna patria om¬
nes iam ꝑcussionũ strepitus conti-¬
cescunt. Nequaqͣm ibi malleus ꝑcu¬
tit: qr nulla animadu̾sio affligit.
Nequaqͣm securis incidit: qr recep¬
tos interius nulla foras seueritatis

Expanded text:
rramentum non sunt audita in domo, cum aedificareturQuid enim domus illa nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae, quasi quidam expoliti lapides deferuntur. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic jam disciplinae malleus resonat, quia mur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Hic enim foris tundimur, ut illuc sine reprehensiola tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione disponamur; quatenus quidquid in nobis est superfluum modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. ris, hic omnia tunsionum resonant ferramenta. In domo autem Dei nulli ictus audiuntur, quia in aeterna patria omnes jam percussionum strepitus conticescunt. Nequaquam ibi malleus percutit, quia nulla animadversio affligit. Nequaquam securis incidit, quia receptos interius nulla foras severitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cui tamen᷑ de salomonis regno lo¬
queretur quia culpa defuit. ei se
humiliter in peticione ꝓstrauit.
In una quippe eademq ꝑsona qr
causa dispar extitit: etiã sermo ꝓ¬
pħicus dissimilis fuit. xiii.

Expanded text:
Cui tamen cum de Salomonis regno loqueretur , quia culpa defuit, ei se humiliter in adoratione prostravit. In una ergo eademque persona quia causa dispar exstitit, etiam sermo propheticus dissimilis fuit. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
tat: Sed quia diuina gr̃a diu
nos istis difficultatib affici non
uinculis citius nos ad libertatem
noue conu̾sationis consolando
ꝑducit. & p̾cedentem tristiciam
subsequens leticia refouet: ita ut
conuersi uniuscuiꝰq animus. eo
magis ad uotum fuũ ꝑuenien¬
do gaudeat. quo magis se ꝓ illo
meminit laborando doluisse.
fit cordi ĩmensa leticia: quia ei
quem desiderat iam ꝑ spem se¬
curitatis ꝓpinquat. Acne conu̾¬
sus quisq iam scm̃ se esse credat.¬
& quem pugna meroris suꝑare
ñ ualuit ne ipsa postmodũ se
ꝑmittitur ut post conuersionẽ
suam temptationũ stimulis fati

Expanded text:
tat? Sed quia divina gratia diu tat? Sed quia divina gratia diu nos istis difficultatibus affici nonvinculis ad libertatem novae conversationis consolando perducit, et praecedentem tristitiam subsequens laetitia refovet: ita ut conversi uniuscujusque animus eo magis ad votum suum perveniendo gaudeat, quo magis se pro illo meminit laborando doluisse. Fit cordi immensa laetitia, quia ei quem desiderat, jam per spem securitatis propinquat. At ne conversus quisque jam sanctum se esse credat, et quem pugna moeroris superare non valuit, ne ipsa postmodum  Tpermittitur, ut post conversionem suam tentationum stimulis fati
Abbreviated transcription (Latin):
quib unꝰquisq homo anxieta¬
de meroris afficitur: & post me¬
rorem ꝓtinus ad securitatem
leticiȩ reuocatur. Qd̃ si iuigilã¬
der intendimus. has tres uices
meroris & leticiȩ in uniꝰcuiusq
electi anmo istis alternari mo¬
dis inuenimus: id÷ conu̾sione.
temptatione. morte. In prima
sua unꝰquisq peccata conside¬
rans. curarũ sclarium uult cõ¬
pedes rumꝑe. & uiam d̃i ꝑ spa¬
tiũ securȩ conu̾sationis ambu¬
lare desiderioꝵ temporaliũ
dm̃ libera seruitute portare. Co¬
gitanti enĩ ista occurrit illa fa¬
que inueterata dudũ quanto eũ
diutius tenuit. tanto artius
astringit. atq a se tardius abi¬
re ꝑmittit. Et quis ibi meror.
que anxietas cordis. qͣndo hinc
sp̃c uocat. hinc caro reuocat. hinc
amor nouȩ conu̾sationis inui¬
tat. hinc usus uetustȩ ꝑuersita¬
tis impugnat: hinc desiderio
ad spualem patriam flagrat.¬
& hinc in se ipso carnalem con¬
cupiscentiam tolerat. que eum
aliquo mõdo etiã inuitũ delec¬

Expanded text:
quibus unusquisque homo anxietate moeroris afficitur, et, post moerorem, protinus ad securitatem laetitia vocatur. Igitur si vigilanter attendimus, has tres vices moeroris et laetitiae in uniuscujusque electi animo istis alternari modis invenimus, id est conversatione, tentatione, morte. In prima sua unusquisque peccata considerans, curarum secularium vult compedes rumpere, et viam Dei per spatium securae conversationis ambulare; desideriorum temporalium Domini libera servitute portare. Cogitanti enim ista occurrit illa faquae inveterata dudum, quanto eum diutius tenuit, tanto arctius astringit, atque a se tardius abire permittit. Et quis ibi moeror, quspiritus vocat, hinc caro revocat, huc amor novae conversationis invitat, huc usus vetustae perversitatis impugnat, hinc desiderio ad spiritualem patriam flagrat, et hinc in seipso carnalem concupiscentiam tolerat, quae eum aliquo modo etiam invitum delec
Abbreviated transcription (Latin):
pe audientiũ semen secuture co¬
gitationis est. auditȩ qualitas lo¬
cutionis: qr dũ ꝑ aurẽ sermo con¬
cipitur. cogitatio in mente gene¬
titur: audientis mens quasi uteruᷤᷤ¬
concipientis ad boni oꝑis ꝓlem fe¬
tatur. Si uͦ importune defluit. e¬
mittentẽ polluens. generandi
uirtutem ꝑdit: & quasi fluxũ¬
seminis sustinet. qui linguã utili¬
tati congruam ꝑ uerba uanȩ &
si sermo semen ñ esset:de p̃dican¬
te paulo. nequaqͣm attͥenienses
dicerent. Quid sibi uult semini
Ipse enĩ erat dux uerbi. Semen gͦ
usui ꝓpaginis dicatũ ñ competent̃
fluens. cetera m̃bra comquinat: cũ
sermo ꝑ quem in audientiũ sensi¬
b nasci scientia debuit. si mordi¬
nate ꝓdeat. etiam que recta sen¬
seminis sustinet ĩmundꝰ asserit᷑.
qr multilo quio subditus. ex eo se
inquinat. qd̃ si ordinate ꝓmeret. ꝓ¬
lem recte cogitationis edere in au¬
dientiũ corde potuisset. Dũq incau¬
tus ꝑ loquacitatẽ defluit: ñ ad usũ

Expanded text:
pe audientium semen secuturae cogitationis est, auditae qualitas locutionis; quia dum per aurem sermo concipitur, cogitatio in mente genetitur, audientis mens quasi concipientis uterus ad boni operis prolem fetatur. Si vero importune defluit, emittentem polluens, generandi virtutem seminis sustinet, cum linguam utilitati congruam per verba si sermo semen non esset, de praedicante Paulo nequaquam Athenienses dicerent: Quid vult sibi seminivIpse enim erat dux verbi . Semen ergo usui propaginis dicatum incompetenter fluens caetera membra coinquinat, cum sermo per quem in audientium sensibus nasci scientia debuit, si inordinate prodeat, etiam quae recte senseminis sustinet, immundus asseritur, quia multiloquio subditus ex eo se inquinat, quod si ordinate promeret prolem rectae cogitationis edere in audientium corde potuisset; dumque incautus per loquacitatem defluit, non ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
stantia p̃dicationis admoneret di¬
cens. testificor coram d̾o & xp̃o iħu
qui iudicaturus est uiuos & mor¬
tuos. & aduentũ etus. & regnũ ip¬
sius. p̃dica uerbũ. insta oportune
importime: dicturus importune.
p̃misit oportune: qr scilicet apd̃
auditoris mentẽ ipsa sua se de
struit. si habere importunitas
oportuntatẽ nescit. Prouuden
torib. ut ab eis ñ solũ praua nul
lomͦ. s ne recta quidẽ nimie & in¬
ordinate ꝓferant᷑: qr sepe dictoꝵ
uirtus ꝑditur. cũ apud corda au¬
dientiũ loquacitatis in caute im¬
portunitate leuigatur. Et aucto¬
rem suũ hec eadem loquacitas in¬
quinat:que seruire auditorib ad
usũ ꝓfectus ignorat. Hinc ꝑ moy¬

Expanded text:
stantia praedicationis admoneret dicens: Testificor coram Deo et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos ac mortuos, et adventum ejus, et regnum ejus, praedica verbum, insta opportune, importune , dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris mentem, ipsa sua vilitate se destruit, si habere importunitas opportunitatem nescit. Quod toribus, ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur, quia saepe dictorum virtus perditur, quum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur, et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis tempus euoluit᷑. hinc qd̾
intipo sc̃ȩ eccłiȩ que om̃i hoc tem¬
pore mundũ p̾dicando cirtuit.
archa dñi tubis clangentib mu¬
ros ihericontinos dieb septem ci¬
cũacta confregit. Qd̃ uero ꝑ septe
uersitas designetur: tẽ magis os¬
tenditur: cũ post eũ etiam octo¬
narius subinfertur. Septenariũ
quippe cũ adhuc alius sequitur.
exipso eius augmento exprimit᷑
qd̾ finienda temporalitas et̃nita¬
te concludatur. Hinc est qd̾ salo¬
mon ammonet dicens. Da partẽ
nariũ uero uitam ꝑpetuam de¬
signauit. qͣm sua nobis d̃ns resur¬
rectione patefecit. cum die dm̃ico
id est sabb̃m sequitur: a conditio¬
ne octauus inuenitur. Bene gͦ
d̃r. da partem septem necñ & octo:
quia ignoras quid mali futurũ
sit suꝑ t̾ram. Acsi aꝑte diceret.
Sic dispensa temporalia: ut appe¬
tere ñ obliuiscaris eterna. Oportet
namq ut inposterũ bene agendo
ꝓuideas: qui de uenturo iudicio
quanta tribulatio sequat᷑ igno¬

Expanded text:
mpus evolvitur. Hinc est quod in typo sanctae Ecclesiae, quae omni tempore hunc mundum praedicando circuit, arca Domini tubis clangentibus muros Jericho diebus septem circumacta confregit . Hinc Propheta versitas designatur, tunc magis ostenditur, cum post eum quoque etiam octonarius subinfertur. Septenarium quippe cum adhuc alius sequitur, ex ipso ejus augmento exprimitur quod finienda temporalitas aeternitate concludatur. Hinc est enim quod Salomon admonet, dicens: Da partes narium vero vitam signavit: quam tamen sua nobis Dominus resurrectione patefecit, cum Dominico scid est, sabbatum sequitur, a conditione octavus invenitur. Bene autem dicitur: Da partes septem, necnon et octo, quia ignoras quid mali futurum sit super terram . Ac si aperte diceretur: Sic dispensa temporalia, ut appetere non obliviscaris aeterna. Oportet namque ut in posterum bene agendo provideas, qui de venturo judicio quanta tribulatio sequatur igno
Abbreviated transcription (Latin):
seruitus: contemplatiua autẽ lib̃¬
tas uocatur. Et cũ utreq uitȩ ex
uono sint gr̃ȩ: qͣm diu tam̃ inter
ꝓximos uiuimus. una nobis in ne¬
cessitate ẽ.altera in uoluntate.
regnũ ingreditur: nisi bene priꝰ
oꝑetur: Sine contemplatiua gͦ
uita intrare possunt ad celestẽ
patriã. qui bona que possunt o¬
ꝑari ñ negligunt: sine actiua
autẽ intrare ñ possunt. si negli¬
gunt bona oꝑari que possunt.
Illa gͦ in necessitate: hec in uolũ¬
tate est. Iula in seruitute: ista m
libertate. Hinc ẽ qd̾ ad moysen d̾r.
Si emeris seruũ hebreũ sex anniᷤ
seruiet tibi: in septimo egrediet᷑
dimus: ut distinctionẽ seruitutiᷤᷤ
& libertatis in utraq uita mon¬
int̃pretatur. Et seruus hebreus
emitur: quando unquisq qui ñ
ab hoc scło mente transit. seruicio
om̃ipotentis dñi subdit᷑. Ille et enĩ
u̾o seruire appetit. qui ab hoc scło
mente transire didicerit. Sic mo¬

Expanded text:
servitus, contemplativa autem libertas vocatur . Et cum utraeque vitae ex dono sint gratiae, quandiu tamen inter proximos vivimus una nobis in necessitate est, altera in voluntate. regnum ingreditur, nisi bene prius etur? Sine contemplativa ergo 1196 vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc est enim quod ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, in septimo egredietur dimus, ut distinctionem servitutis atque libertatis in utraque vita moninterpretatur. Et servus Hebraeus emitur, quando unusquisque, qui jam ab hoc saeculo mente transit, servitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vere Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Mo
Abbreviated transcription (Latin):
stem ad deteriora ñ iutauerit.
Et sunt ñnulli qui priꝰqm om̃ipo¬
ne socient᷑: iam bona oꝑari dilig̃t.
Sunt uͦ alii qui bona oꝑa postqͣm
ad seruiciũ om̃ipotentis d̃i uene¬
rint discunt. Qui uͦ oꝑationem
bonam & priusqͣm ad seruiciũ¬
uĩ ueniret habere studuit: he¬
breus seruus cũ uxore emptus ẽ.
Et plerũq is qui talis est potest
ad contemplatuã uitã transire:
& tam̃ actiuam ñ deserere. Unde
& illic subditur. Si habens uxorẽ:
& uxor egrediatur simul. Cũ eo
qͣndo is qui ad contemplationẽ
ꝑuenit. etiam foris actionẽ boni
oꝑis qua ꝓdesse possit aliis relin¬
quit. Sin autẽ dñs dederit illi uxo
rem & pepererit filios & filias: mu¬
lier & liberi eius erunt dñi sui: ip¬
se uͦ exibit cũ uestim̃to suo. Seruo¬

Expanded text:
stem ad deteriora non mutaverit. stem ad deteriora non mutaverit. Et sunt nonnulli, qui priusquam omnipoentur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii, qui bona opera postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam, priusquam ad Dei servitium veniret, habere studuit, Hebraeus servus cum uxore emptus est. Et plerumque is, qui talis est, potest ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habet uxorem, et uxor egrediatur simul. Cum eo , quando is, qui ad contemplationem pervenit, etiam foris actionem boni operis, qua prodesse possit aliis, non relinquit. Sin autem Dominus dederit irem, & pepererit filios, & filias: mulier, & liberi ejus erunt Domini sui: ipse vero exibit cum vestitu suo. De
Abbreviated transcription (Latin):
& eleuatũ suꝑ cedros libani. tranfi¬
uit & ecce ñ erat: qr iniquoꝵ poten¬
tias ẽe magnũ aliquid fortasse cre¬
dimus: nisi ad manens scłm m̃te
ꝑtranseamus. Seruus gͦ hebreus
emptus. sex annis seruire p̃cipit᷑:
ita ut in septimo liber exeat gratĩ.
Quid enĩ ꝑ senariũ numerũ: m¬
si actiue uite ꝑfectio designatur::
Quid ꝑ septenariũ̃: nisi contẽpla¬
tiua exprimit᷑ : Sex gͦ annis ser¬
uit. & septimo egreditur liber: qr
ad contemplatiuȩ uitȩ lib̾tatem
transit. Et notandũ qd̾ gratis li¬
ber egreditur: qr hii qui postqͣm
omĩa fecerint dicunt se mutiles
seruos. eis ꝓculdubio sicut ipsa ac¬
tiua fuit ex munere. ita ex gr̃a eti¬
am contẽplatiua. Cũ quali ueste
intrauerit cũ tali & exeat. Om̃mo¬
enĩ necesse ẽ ut unꝰquisq nr̃m in
hoc qd̃ incipit ꝑ seueret: & usq
ad finem oꝑis in ea qm inchoa-¬
uit intentione ꝑduret. Ille bene
ad contẽplationẽ transit: qui in
actiua uita intentionis suȩ ue¬

Expanded text:
 cedros Libani, transivit et ecce non erat, quia iniquorum potentiam esse magnum aliquid fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente transeamus. Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum, nisi activae vitae perfectio designatur? quid per septenarium nisi contemplativa exprimitur? Sex ergo annis servit, et septimo egreditur liber, quiad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia ii qui postquam omnia fecerint dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat, quia omnino necesse est uhoc, quod incipit, perseveret, atque usque ad finem operis in ea, qua inchoavit, intentione perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis suae ve
Abbreviated transcription (Latin):
ex circũspectione: & in altitudine.
uicȩ consistere id est in ualle in¬
fimi oꝑis ñ iacere. Sicut enĩ tur¬
ris in monte idcirco ad speculan¬
oũ ponitur. ut hostes qui ueni¬
unt longius uideantur: sic p̃dti¬
catoris uita semꝑ in alto debet fi¬
xa ꝑmanere. ut more nariũ dis¬
cernat fetores uicioꝵ odoresq ur¬
tutũ. incursus malignoꝵ sp̃uũ
longe ꝓspiciat. & cõmissas sibi
animas ꝑ suam ꝓuidentiam cau¬
tas reddat. Esse ergo speculatoris
uita & alta debet semꝑ & circũ¬
specta. Neq hoc speculatori suf¬
ficit ut alte uiuat: nisi ut loqͣn
oo assidue ad alta auditores suos
ꝑtrahat. eoꝵq mentes ad amo¬
rem celestis patriȩ loquendosuc¬
cendat. Ne enim terrenarũ rerũ
amori succũbat. alta sit: ne oe¬
culti hostis iaculis feriatur. e
om̃i latere sit circũspecta. xii

Expanded text:
ex circumspectione, et in altitudine ex circumspectione, et in altitudine vitae consistere, id est in valle infirmi operis non jacere. Sicut enim turris in monte idcirco ad speculandum ponitur, ut hostes qui veniunt longius videantur sic praedicatoribus vita semper in alto debet fixa permanere, ut more narium discernat fetores vitiorum odoresque virtutum, incessus malignorum spirituum longe prospiciat, et commissas sibi animas per suam prudentiam cantas reddat. Esse ergo speculatoris vita et alta debet semper et circumspecta. Neque hoc speculatori sufficit ut alte vivat, nisi et alte loquendo ad alta auditores suos pertrahat, eorumque mentes ad amorem coelestis patriae loquendo succendat. Ne enim terrenarum rerum amori succumbat, alta fit ne occulti hostis jaculis feriatur, ex omni latere sit circumspecta.
Abbreviated transcription (Latin):
turris libam. Que rogo
sus sponsi uoce turri comparet᷑:
Sed quia rem qͣm oculis ñ cerm¬
mus. plerũq odore p̃uidemus.
ꝑ nasũ qͦ semꝑ odores fetoresq
discerminus: quid ꝑnasũ eccłiȩ
tio designatur: Turris uͦ spe¬
culationis in altũ ponitur: ut
hostis ueniens longe uideatur.
quaq conspicit in altũ posita.
priusqͣm ueniat culpa dep̃hen¬
dit: eamq quo uigilant̃ p̃no¬
tat. eo fortiter declinat. Recte
nasus eccł̃iȩ turri que ẽ in liba-¬
no similis d̃r: quia discreta sc̃õꝵ
puidentia ita in alto sita ẽ. ut
temptationũ certamina & pͥꝰ¬
qͣm ueniant & contͣ ea dũ ue¬
nerint munita subsistat. Que
enim futura p̾uidentur. cũ p̃¬
sentia fuerint minoris uirtu¬
tis fiunt: qedũ cont̃ ictũ quisq¬
ce
paratior redditur. hostis qui se.
inopinatũ credidit. eo ipso quo
p̃uisus est eneruatur. Recte. na¬
sus eccłiȩ turri que est in libano
similis dr: quia uidelicet p̃posi¬
toꝵ discretio & munita semꝑ ẽẽ

Expanded text:
turris Libani. Quae rogo sus sponsi voce turri comparetur? Sed quia rem quam oculis non cernimus, plerumque odore praevidemus, per nasum quoque semper odores fetoresque discernimus, qtio designatur Turris vero speculationis in altum ponitur, ut hostis veniens a longe videatur. quaque conspicit, in altum posita priusquam veniat culpa, deprehendit, eamque quo vigilantius praenotat, eo fortius declinat. Recte nasus Ecclesiae turri quae est in Libano similis dicitur, quia discreta sanctorum providentia ita in alto sita est, ut tentationum certamina et priusquam veniant, et contra ea dum venerint, munita subsistat. Quae enim futura praevidentur, cum praesentia fuerint, minoris virtutis fiunt, quia dum contra ictum quisqe paratior redditur, hostis, qui se inopinatum credidit, eo ipso quo praevisus est, enervatur. Recte nasus Ecclesiae turri quae est in Libano similis dicitur, quia videlicet praepositorum discretio et munita semper debet esse
Abbreviated transcription (Latin):
gum celare uerbũ. & głia
oei est inuestigare sermonem:
quia & honor est hominũ eoꝵ se¬
creta abscondere. & głia di est mi¬
steria sermonis eius aperire.¬

Expanded text:
gum celare verbum, et gloria Dei est investigare sermonem, quia et honor est hominum eorum secreta abscondere, et gloria Dei est mysteria sermonis ejus aperire
Abbreviated transcription (Latin):
na que ex oꝑatione nascunt᷑. Nam
sicut ab animo opus sumitur: ita
rursus ab oꝑe anmus eruditur.
Mens quippe diuini amoris exor¬
oia capiens: imꝑat bona que fiant.
Sed postqͣm fieri imꝑata ceperint:
ipsis sius exercitata actionib discit
cũ imꝑare bona inchoauerit qͣntũ
mimis uidebat. foris gͦ ager excoli¬
tur. ut domus postmodũ constru¬
atur: quia plerũq ab exteriore oꝑe
sumimus. qͣntam subtilitatem
rectitudinis in corde teneamus:¬

Expanded text:
na, quae ex operatione nascuntur; nam na, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus
Abbreviated transcription (Latin):
pectatũ aut sola cogitatione cõmit¬
titur: aut cogitatione simul & oꝑa¬
agrũ corporis ab spinis uiciorũ
purgat: ne si desiderioꝵ sentes in
carnis agro ꝓficiunt. intus tota
uir tutũ fabtica fame boni crescen¬
mens ad suꝑna appetenda compo¬
nitur: quanto ab illicitis artius
corpus edomatur. Quisquis gͦ iã
praua a se oꝑa exterius resecat: ne¬
cesse ꝓfecto est ut ad semet ipsum
rediens sollerter se in mentis inten¬
tione discernat. ne culpa qͣm iam
in actione ñ habet. adhuc in cogi¬
tatione ꝑduret. Quĩd namq est
p̃parato oꝑe agrũ diligenter ex¬
terius exercere: nisi euulsis iniqui¬
tatũ sentib actionem nr̃am ad fru¬
gem retributionis excolere: Et qͥd
est post agri exertitiũ ad edificiũ
oomus redire nisi qd plerũq ex
bonis oꝑib discimus quantam
uitȩ mundiciã in cogitatione con¬
struamus: Pene cuncta namq bo¬
na oꝑa ex cogitatione ꝓdeunt: s
sunt ñnulla cogitationis acumi¬

Expanded text:
peccatum aut sola cogitatione commititur, aut cogitatione simul et opeagrum corporis a spinis vitiorum purgat, ne si desideriorum sencarnis agro proficiant, intus tota virtutum fabrica fame boni crescenmelius ad superna appetenda componitur, quanto ab illicitis arctius corpus edomatur. Unde recte prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etpraeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumi
Abbreviated transcription (Latin):
cordiam unitos contrase & congͥb¬
batos aspiciunt. Quanta autẽ
sit concordie uirtus ostenditur:
cũ sine illa uirtutes relique uir¬
tutes ñ esse monstrant᷑. Magna
enim est uirtus abstinentie. S
siquis sic ab alimentis abstineat
ut ceteros in cibo diudicet. & ali¬
menta que d̃s creauit ad ꝑcipi¬
endũ cũ gr̃arũ actione fidelib
etiam dampnet᷑: quid huic uittꝰ
abstinentiȩ facta est. nisi laque¬
nullam ẽẽ abstinentiã sine cor¬
cordia designans ait. Laudati
eũ in timpano & choro. In timpa¬
no enim coriũ siccũ resonat: in
choro autẽ uoces concordit cantãt.
Quid enĩ ꝑ timpanũ nisi absti¬
nentia: & quid ꝑchoꝵ nisi carita¬
tis concordia designatur.: Qui
itaq sic abstinentiam tenet ut
concordiam deserat: laudat qui

Expanded text:
cordiam munitos contra se et conglocordiam munitos contra se et conglobatos aspiciunt. Quanta autem sit concordiae virtus ostenditur, cum sine illa reliquae virtutes non essenim est virtus abstinentiae, sed si quis ita ab alimentis abstineat ut caeteros in cibo dijudicet, alimenta eadem, quae Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione, fidelibus etiam damnet, quid huic virtus abstinentiae facta est, nisi laquenullam esse abstinentiam sine concordia designans, ait: Laudate eum in tympano et choro . In tympano enim corium siccum resonat, in choro autem voces concorditer cantant. Quid ergo per tympanum nisi abstinentia, et quid per chorum nisi charitatis concordia desigitaque sic abstinentiam tenet, ut concordiam deserat, laudat qui
Abbreviated transcription (Latin):
gredi dimittatur: ꝓfectoiam
suis hostib terribilis ñ est. Et
spũalis certaminis aciem poni¬
mus. sũmoꝑe necesse est ut per
caritatem semꝑ uniti atq con¬
stricti. & nũqͣm int̾rupti ꝑ dis¬
cordiam inueniamur: quia que¬
libet bona in nobis oꝑa fuerint.
si caritas desit ꝑ malũ discordiȩ
locus aꝑitur in acie: unde ad fe-¬
Antiquus uͦ mimicus castitatẽ
in nobis sisine caritate fuerit ñ
timet: quia ipse nec carne p̃mit
ut. in eius luxuria dissoluatur.
Abstinentiam ñ timet: quia ip¬
se cibo ñ utitur. qui necessitate
corporis ñ urgeturr. Distributio¬
nem terrenarũ rerũ ñ timet. si
eidem oꝑi caritas desit: qr diuici¬
arũ subsidiis nec ipse eget. Ualde
id est amorem humilẽ quem no¬
bis uicissim impendimꝰ timet.
& ninis concordie nr̃e muidet:
quia hanc nos tẽnemus in t̾ra.
qͣm ipse tenere nolens amisit in
multitudinẽ eo maligni sp̃c ꝑ
timescunt. quo eos ꝑ caritatis cõ¬

Expanded text:
gredi, dimittatur, profecto jam gredi, dimittatur, profecto jam suis hostibus terribilis non est. Et tus in spiritualis certaminis aciem ponimur, summopere necesse est ut per charitatem semper uniti, atque constricti, et nunquam interrupti per discordiam inveniamur. Quia quaelibet bona in nobis opera fuerint, si charitas desit, per malum discordiae locus aperitur in acie, unde ad feAntiquus vero inimicus castitatem in nobis, si sine charitate fuerit, non timet, quia ipse nec carne premitur, ut in ejus luxuria dissolvatur. Abstinentiam non timet, quia ipse cibo non utitur, qui necessitate corporis non urgetur. Distributionem terrenarum rerum non timet, si eidem operi charitas desit, quia divitiarum subsidiis nec ipse eget . 2. Vaid est, amorem humilem, quem nobis vicissim impendimus, timet, et nimis concordiae nostrae invidet, quia hanc nos tenemus in terra, quam ipse tenere nolens amisit in multitudines eo maligni spiritus pertimescunt, quo eos per charitatis con
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersalis eccłia: sub sp̃e dilectȩ
describitur. Quia enim iherłm
uisio pacis int̃pretatur. cuiꝰ nõie
patria celestis exprimitur. scã ec
ni iam pacis intimȩ comparat᷑.
ut in eo qd̾ auctorem suũ diligit.
qd eius sp̃em uidere concupiscit.
de quo scriptũ est. in quem desi¬
derant angłi ꝓspicere. ꝑipsa iam
amoris sui desideria angelis simi¬
lis simul dicatur. Que quantũ
õo amabilis efficitur: tanto agit
ut malignis spiritib terribilis fi¬
at. Qualit̾ autẽ terribilis fiat sub¬
runcta comparatione ostenditur:
ĩꝯ est ut castroꝵ acies ordinata.
Quid est qd̃ sc̃a eccłia hostib suis
ut castroꝵ acies fit tim̃da: Non
enim a magno intellectu uacat
ista comꝑatio: & idcirco ẽ subti¬
liter intuenda. Scimus & constat
quia castroꝵ acies tc̃ hostib t̾ribi¬
lis ostenditur: qnͣdo ita fuerit
constipata atq densata. ut in
nullo loco uideatur int̾rupta.
Nam si ita disponitur. ut locꝰ
uacuus ꝑ quem hostis possit in

Expanded text:
ia sub specie dilectae describitur: quia enim Jerusalem visio pacis interpretatur, cujus nomine patria coelestis exprimitur, sancta Eum visioni jam pacis intimae comparatur, ut in eo quod auctorem suum diligit, quod ejus speciem videre concupiscit, de quo scriptum est: In quem desiderant angeli prospicere ; per ipsa jam amoris sui desideria angelis similis dicatur, quae quantum Deo amabilis efficitur, tanto agitur ut malignis spiritibus terribilis fiat. Qualiter autem sit terribilis, subjuncta comparatione ostenditur, id est ut castrorum acies ordinata. Quid est quod sancta Ecclesia hostibus suis ut castrorum acies sit timenda? Non enim a magno intellectu vacat ista comparatio, et idcirco est subtiliter intuenda. Scimus et constat quia castrorum acies tunc hostibus terribilis ostenditur, quando fuerit ita constipata atque densata, ut in nullo loco videatur interrupta. Nam, si ita disponitur ut locus vacuus per quem hostis poss
Abbreviated transcription (Latin):
anũ caritatis calorem ꝑdiderat.
iam sub peccati umbra quasi fub
frigoris aura torpebat: sicut de
eõdem peccante homine scriptũ
est. quia secutus est umbrã. ꝑ¬
caritatis fugiens. ueritatis solẽ
homo deseruit: & sub umbra se
interni frigoris abscondit. Unde

Expanded text:
anum charitatis calorem crediderat, anum charitatis calorem crediderat, jam sub peccati umbra, quasi sub frigore aurae torpebat. Sicut de eodem peccante homine scriptum est: Quia secutus est umbram. Ccharitatis fugiens, veritatis solem homo deseruit, et sub umbra se interni frigoris abscondit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
um audisset adam uocem xxi.
dit se inter ligna paradisi.
Ponnũqͣm ꝑ angłos uerbis suntil
& reb loquitur ds: cũ quibdã
motib insinuat hoc qd̾ sermoni¬
b narrat. Neq enim adam post
culpam in diuinitatis substantia
uidere dñm potuit: sed increpati¬
onis uerba ꝑ angłm audiuit. De
quo scriptũ est. Cũm audisset uo¬
cem dñi dei deambulantis ad aurã¬
templationem lucis diuinȩ habri¬
it in paradiso: sed sibimet placens
quo a se recessit. lumen conditoris
ꝑdidit. eiusq faciem ad ligna pa¬
radisi fug it. quia post culpam
uidere metuebat: quem amare
post peccatũ hominis in paradiso
oñs iam ñ stat. sed deambulat: i¬
si qd̾ irruente culpa. se a corde ho¬
minis motũ demonstrat: Quid
est qd̾ ad auram post meridiem:
nisi qd̾ lux feruentior ueritatis
abscesserat. & peccatricem animã
culpe suȩ frigora constringebãt.:
Eid auram namq post meridiem
homo post culpam inuenitur
absconsus. Quia enim meridi¬

Expanded text:
um audisset Adam vocem Domin, abscondit se inter ligna paradisi. onnunquam per angelos verbis simul et rebus loquitur Deus, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam post culpam in divinitatis substantia videre Dominum potuit, sed increpationis verba per angelum audivit, de quo scriptum est: Cum audisset vocem Domini Dei deambulantis templationem lucis intimae habuit in paradiso; sed sibimetipsi placens, quod ad se recessit, lumen Conditoris perdidit ejusque faciem; ad ligna paradisi fugit, quia post culpam videre metuebat quem amare post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed deambulat, nisi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat? Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suae frigora constringebant? Ad auram namque post meridiemhomo post culpam abscensus invenitur. Quia enim meridi
Abbreviated transcription (Latin):
nis de radice nascitur elationis: tẽ
caro uicit cũ sp̃c latenter intumu¬
it. Quia enĩ negligitur humili¬
tas cordis: rectus uidex despicit eti¬
am uirginitatem corporis. Et qͣn¬
doq ꝑ aꝑtũ malũ reꝓbos annun¬
tiat: quos dudũ reꝓbos in occulto

Expanded text:
nis de radice nascitur elationis; tunc ergo caro vincit, cum spiritus latenter intume. Quia etenim negligitur humilitas cordis, rectus judex despicit etiam integritatem corporis; et quandoque per apertum malum reprobos annuntiat, quos dudum reprobos in occulto
Abbreviated transcription (Latin):
yi fortiter p̃mit ubera ad
eliciendũ lac. exprimit bu¬
tirũ: & qui uehement̃ emungit᷑
elicit sanguinem. Ybera fortiter
p̃mimus: cũ uerba sacri eloquii
subtili intellectu pensamꝰ. Qua
p̃ssione dũ lac querimꝰ. butirum
inuenimus: qr dũ nutriri uel tenui
intellectu querimus. ubertate in

Expanded text:
titer premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum: et qui vehementer emungit, elicit sanguinem. Ubera fortiter premimus, cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione, dum lac quaerimus, butyrum invenimus, quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus ubertate in