comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
foris p̾stolantib : s. aufridꝰ ille grauatꝰ
tedio. suꝑ lapidẽ oblormiuit. Demũ
cũ ambo parit̃ surrexissent: ille de o¬
ratione. ille de sõno: aparuit ide Gau¬
fridus tantũ iocundior ⁊ hilarior ce¬
teris. qͣntũ tristior priꝰ. Qũq ei pre¬
dictus fr̃ uerbũ mesticię qd locutus
nii sui ꝓ patre suo uiro nobili ⁊ po¬
tenti quẽ in selõ reliq̃rat. filiali pieta
gare dũm affectuosius exorabat.
Qui uir di ne timeas inqͥt: ego illũ
ꝓbatũ monachũ. manib meis ĩ hac
claraualle sepeliam. Utrũ secutũ est.
⁊ ꝑfectus monachꝰ factus ẽ: ⁊ a patre
scõ sic̃ ip̃e p̾dixerat. in elaraualle sepł¬

Expanded text:
ris praestolantibus, Gaufridus ille gravatus taedio super lapidem obdormivit. Demum cum ambo pariter surrexissent, ille de oratione, iste de somno, apparuit idem Gaufridus tantum jucundior et hilarior caeteris, quantum tristior prius. Cumque ei praedictus frater verbum moestitiae quod locutus nii sui pro patre suo viro nobili et potenti, quem in saeculo reliquerat, filiali pietatgare Dominum, affectuosius exorabat. Cui Vir Dei: « Ne timeas, inquit, ego illum probatum monachum manibus meis in hac Clara-Valle sepeliam. » Utrumque secutum est, et perfectus monachus factus est; et a Patre sancto, sicut ipse praedixerat, in Clara-Valle sep
Abbreviated transcription (Latin):
Utinã te patronũ cansa felicior obti¬
neret: ⁊ sine dubio ractonabilia
allegantẽ. nulla posset ĩpedire fa¬
cundia. Et nos quidẽ agrestes. ⁊
institutũ silentiũ teneremꝰ. Nũc
hoc dño petrus leonis lacerat et
dirũpit. Elna ẽ fides: unꝰ dñs: unũ
baptisma. Nos neq duos dños. nͦ
geminã fidẽ: nec duo baptismata
nouimꝰ. Ut ab antiquis ordiar:
una archa tp̾r diliui fuit. In
hac octo aĩȩ cet̾is om̃ib ꝑ euntib
euaser̃t: ⁊ quotqͦt extͣ archam in¬
uenti st̃ ꝑier̾t. Archami hanc ty

Expanded text:
utinam te patronum causa justior et felicior obtiutinam te patronum causa justior et felicior obtineret! et sine dubio rationabilia allegantem nulla posset impedire facundia. Et nos quidem agrestes, sainstitutum silentium teneremus. Nunc hoc Domino, Petrus Leonis lacerat et disrumpit. Una est fides, unus Dominus, unum Baptisma. Nos neque duos dominos, nec geminam fidem, nec duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit. In hac octo animae, caeteris omnibus pereuntibus, evaserunt; et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc ty
Abbreviated transcription (Latin):
armatꝰ. equo dissiluit: ⁊ eiꝰ pedibus
aduolutꝰ grãs inqͥt ago d̾o ⁊ fideli
seruo eiꝰ. qi ñ nr̃is uirib s eiꝰ fidei col¬
lata hȩc uictoria. ẽ: iterũq insilienᷤ
equo. hostes insequebatur. Nec tam̃
hac plaga s̃ inflicta celitꝰ. correctꝰ est
animꝰ regis: nec detumuit ꝓcella qͣm ꝯ¬
glomerau̾at pͣuȩ m̃tis elatio: s pꝰ fu¬
gã reuersis qui euaserant. simulanᷤᷤ
alacritatẽ regio se ornatu attollens.
scipata militib curia. utͣmq partẽ
p̃cepit accersiri: et pͥus instructo pe¬
tro ⁊ multarũ ꝓmissioñ auctoram̃tiᷤ
accenso: de causȩ suȩ rõnib eloqͥ ui
bet. Prior petrus electionẽ dñi sui ca¬
nonica ꝓbare contendit: ⁊ uerba
sua multis legũ ⁊ canonũ assertio¬
nib munit. At uͦ uir di ñ in sermo¬
ne s in uirtute regnũ dĩ eẽ intelli¬
geus: scio inqͥt petre. te uirũ sapi¬
entẽ ⁊ litt̾atũ ẽẽ.⁊ utinã sanior par̃
⁊ honestiora te occupassent negotia.

Expanded text:
iliit; et ejus pedibus advolutus: « Gratias, inquit, ago Deo, et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est. » Iterumque insiliens equo, hostes insequebatur. 45. Nec tamen hac plaga, sibi inflicta coelitus, correctus est animus Regis, nec detumuit procella quam conglomeraverat pravae mentis elatio: sed post fugam reversis qui evaserant, simulans alacritatem, regio se ornatu attollens, stipata militibus curia, utramque partem praecipit accersiri; et prius instructo Petro, et multarum promissionum auctoramentis accenso, de causae suae rationibus eloqui jubet. Prior itaque Petrus electionem domini sui canonicam probare contendit; et verba sua multis legum et canonum assertionibus munit. At vero Vir Dei non in sermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: « Scio, inquit, Petre, te virum sapientem et litteratum esse; et utinam sanior pars, et honestiora te occupassent negotia!
Abbreviated transcription (Latin):
cabilit̾ eũ offend̾ant: ⁊ urau̾at se eo¬
rũ pacẽ nullo tp̃r suscepturũ. Dui
ꝑ int̾nuntios ꝓtractꝰ ẽ sermo: et cdimi
uicissim u̾bis se mutuo occupant: uir
dei efficatiora arma corripiens. ad al¬
tare sc̃m oblaturꝰ ⁊ supplicaturꝰ acce¬
dit. Intͣuerant ęccłam qͥb licebat
oiuinis intereͬe̾ mysterus: comes susti
⁊ pacc data ⁊ diffusa ꝑ ppłm uirdi
iã ũ se agens ut homine. corpꝰ dm̃i sr̃
patenam ponit ⁊ secũ tollit: atq ig
aggredit᷑ ducẽ. Rogauimnꝰ te inqͥtͥ ⁊
sp̃usti nos. Supplicauit tͥ in alto̾ quẽ¬
m iã tecũ hũimꝰ conuentu seruonĩ
dei  ante te adunata multitudo:
⁊ contẽ psisti. Escce ad te ꝓcessit
filiꝰ uͥginis: qui est caput ⁊ dñs ec

Expanded text:
at se eoat se eorum pacem nullo tempore suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam, quibus licebat divinis interesse myset pace data et diffusa in populum, Vir Dei jam non se agens ut hominem, corpus Domini super patenam ponit et secum tollit, atque ignaggreditur Ducem: « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem jam tecum habuimus conventu, servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et Dominus Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterant. conuentꝰ publicos eiita¬
bat. Significatum est interĩ comi¬
di ꝑ uiros illustres qui ad eũ securiꝰ
tarent. Persuasũq ẽ illi. ne
terat fieri ut cõmunicato cũ eis con¬
cilio. ⁊ facile esset qd̾ mͦ putabat᷑ dif¬
ficile: ⁊ qd̃ uidebat᷑ impossibile. re¬
pentino ꝓuentu possibile reddẽt᷑.
Itaq apud partinacũ hinc inde con¬
ueniunt: ⁊ in pͥmis de duusione ec¬
cle et de scissure obstinatione q̃ infra
alpes in sola aqͥtama qͣi nebule cor¬
ruptela consed̾at: multis modis et
rõnib a seritis dĩ comiti intunatũ
exempla dathan ⁊ abiron quosrea¬
tu scismatis t̾̃ra iuuos absorbuit: ni
tanto malo uindictam dĩ aliqũ de¬
fuisse monstratũ. His auditis co¬
mes ex parte sano usus ẽ consilio
respondit se inobedientiã innocentii
ppͦ posse dare consensũ: s in restituti¬
onẽ ep̃oꝵ quos de sedib suis expu¬
lerat. nulla rõne induci qm̃ impla

Expanded text:
non poterant, conventus publicos evitanon poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius tarent. Persuasumque est illi, ne terat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum exempla Dathan et Abiron, quos reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus est consilio, et respondit se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum: sed in restitutione episcoporum, quos de sedibus expulerat, nulla ratione posse induci; quonia
Abbreviated transcription (Latin):
re. Unde factũ est ut aĩati ⁊ armati in
insaniam derici: publice ex ea die ꝑsecu¬
tionẽ catholicis intentarent. Frius tñ
steria celebrarat. impie quidẽ sed ñ
impune confregit. Si quidẽ pꝰ breue tẽ¬
pꝰ ꝑcussus a deo cũ auimã exalaret.
domũ in qua moriebat᷑ plenã uidit de¬
monibr: et se a demonio ugulari cla¬
mitans. cultellũ a circũstautib postu¬
labat. quẽ immerg̾et guituri suo: ut
extracło demone uiu̾et. S diabolus
cui datꝰ erat. eũ int̾ hȩc u̾ba extinxit:
⁊ pestilentẽ aĩam in infernũ deineisit.
tauiensis ȩccłȩ sẏnodũ deñtiabat. co¬
ram ip̃is qͦs ad conuentũ ꝑfidiȩ min¬
tabat: a diabolo correptꝰ est. S ⁊ in ali¬
os multos qui in scismate feruentioreᷤ
extiterant: manꝰ diuina manifestam
exercuerat ultionẽ. Pmopt̃ hȩc ⁊ alia
huiꝰmodi. ante hoĩes confundi ceꝑat
Gerardꝰ ⁊ tĩs opponi s quȩ negari

Expanded text:
re. Unde factum est ut animati et armati in re. Unde factum est ut animati et armati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intentarent. Prius tamestesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. tavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari
Abbreviated transcription (Latin):
is itaq patͣtis: simul abbas et
legatus ingrͣdiunt᷑ aquitanã.
Interĩ oerardꝰ assensu comitis burde¬
galensem archiep̾atũ occupauerat:
et simul burdegalensẽ ⁊ engolis men¬
sem detinebat eccłam. S effluenti¬
b peccuus qͣs in assentatoꝵ manus
iniecerat. ⁊ magis ac mag̃ cognita ue¬
ritate: iam defluebant ab eo subsi¬
dia pͥncipũ: ⁊ ꝑfidie eius timebant
existere defensores. Morabat᷑ itaq
in locis illis in quib securiorẽ se pu¬
tabat: nec iã facile publicis sese ꝯuen¬
tib p̃sentabait. Ut enĩ priꝰ gesta bre¬
uit̾ repetamꝰ: uͥ pͥmũ cep̃ audiri. qͥd
adu̾sus ȩccłam d̃i Girardus ille ma¬
chinaret᷑:. ab innocentio pͣp adhuc in
galliis demorante. missist̾ abbas ñr
clare uallensis et iossenꝰ uen̾abilis ep̃c
suessionensis: ⁊ pictarũ usq uener̃t: ut
tam ip̃m qͣm p̃dictũ pͥncipẽ ꝯuenirent.
At ille iam eodẽ pͥncipe ꝑsuaso. impudñ¬
centio subtrahere obedientiam: anacle

Expanded text:
is itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Burdegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab Innocentio papa adhuc in Galliis demorante missi sunt Abbas noster Clarae-Vallensis, et Joslenus venerabilis episcopus Suessionensis, et Pictavim usque venerunt, ut tam ipsum quam praedictum principem convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudencentio subtrahere obedientiam. Anaclet
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat: ⁊ ut ad ꝯsũmationẽ uiẽ¬
torie dies sufficiat ꝓtelata. soli ut
stet ñ tam orat qͣm imꝑat: ⁊ me¬
ret᷑ fides tam solis obedientiã. quã
de hoste ꝓstrato uictoriã. Nobis gͥ
pugnantib uos ferte p̃sidiũ: ⁊ au¬
xiliũ de celo supplicib animis ĩplo

Expanded text:
pugnat, et ut ad consummationem vicpugnat, et ut ad consummationem victoriae dies sufficiat protelata, soli ut stet, non tam orat, quam imperat: et meretur fides tam solis obedientiam, quam de hoste prostrato victoriam. Nobis igitur pugnantibus vos ferte praesidium, et auxilium de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
polatis discursib resumunt᷑. Nul¬
la uacatio suꝑest: seruus d̾i aut
orat aut meditat᷑: aut legit au
concionat᷑. Uidens gͥ excusatio¬
nes frustra expendi. et nece̾e esse
obedire mandatis: conuocat os
amultis partib fr̃s. dui ꝓfunde¬
q suspirans. affat᷑. Uioetis fr̃s.
in qͣntis tͥbulationib laboret ȩccła.
s obortit. Enasati st̃ ui sus regiomibꝰ.
scisinatis defensores. Romȩ magna
pars nobiliũ innocentiũ sequitur.
et fauent ei multi fideliũ: qͥ tam̃
tem̾ariȩ multitudinis impetũ for¬
inidantes. ñ audent publice confi¬
teri quẽ uinocentio firmau̾e con¬
sensũ. Coniuratos ht̃ petrꝰ hoĩes
ꝑditos. qͦs corrũpit pecunia: et mu¬
nitionib eoꝵ occupatis. ñ sẏmo¬
nis petͥ fidẽ. s sẏmonis magi rep̃¬
sentatprestigia. Cont̾ unã gentẽ:
occidente edomito. suꝑest lucta.
Orantib nobis ⁊ iubilantibꝰ ieri¬
amalech uictus aufugiet. Iosue

Expanded text:
polatis discursibus resumuntur. Nulpolatis discursibus resumuntur. Nulla vacatio superest: Servus Dei aut orat, aut meditatur, aut legit, aut concionatur. Videns igitur excusationes frustra expendi  al. obtendi et necesse esse obedire mandatis, convocatos a multis partibus fratres, diu profundeque suspirans, affatur: « Videtis, fratres, in quantis tribulationibus laboret Ecclesia.  abortit. Evasati sunt in his regionibus schismatis defensores. Romae magna pars nobilium Innocentium sequitur, et favent ei multi fidelium: qui tamen temerariae multitudinis impetum formidantes, non audent publice confiteri, quem Innocentio firmavere, consensum. Conjuratores habet Petrus homines perditos, quos corrupit pecunia: et munitionibus eorum occupatis, non Simonis Petri fidem, sed Simonis Magi repraesentat praestigias. Contra unam gentem, Occidente edomito, superest lucta. Orantibus vobis et jubilantibus JeriAmalech victus aufugiet. Josue
Abbreviated transcription (Latin):
Consid̾at ⁊ expauescit. quod ille
speciosus forma p̃ filiis hominum
fuscam adamauerit sponsã: et de¬
coloratam a sole. tanto extollat p̃¬
conio. ut dicat eam totam formo¬
sam. necuillam in ea maculã esse. Ip¬
sã q sponsam dilectione languere
miratur: et inquirit diligent᷑ quȩ
sit illa caritas. euiꝰ oscula dulciora
st̃ uino: ad quoꝵ delibationẽ tanto
affectu aĩa impatient̃ anhelat. Cũ¬
q sponsus mitis laudib sponsam
attollat: ñ tñ in om̃ib plenã ei sui
copiã p̃beat: nec usq ad plenitu¬
oinẽ satietatis. sc sponsȩ desidanti
et multiplicit᷑ hȩc exponens qͣntũ
ip̃e ꝓfecerit qui cotidie in illisepu¬
labatur deliciis. qͣntũ nob̾ ꝓfu̾it.
quib eiusoẽ bñdictionis reliquiaᷤᷤ
in scͥptura seruauit: manifestũ ẽ
legentibus eam:
et ut adsit laboranti ȩccłȩ suppli¬
cant cardinales. Int̾mittunt᷑ stu¬
dia: et quȩ mͦ continua erant: int̾¬

Expanded text:
Considerat et expavescit, quod Sponsus ille Considerat et expavescit, quod Sponsus ille speciosus forma prae filiis hominum,fuscam adamaverit sponsam, et decoloratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea maculam esse. Ipsam quoque sponsam dilectione languere miratur, et inquirit diligenter, quae sit illa charitas, cujus oscula  at vino, ad quorum delibationem tanto affectu anima impatienter anhelat. Cumque Sponsus multis laudibus sponsam attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti et multipliciter haec exponens, quantum in se profecerit qui quotidie in illis epulabatur deliciis, quantum nobis profuerit, quibus ejusdem benedictionis reliquias in scriptura servavit, manifestum est legeet ut adsit laboranti Ecclesiae, supplicant cardinales. Intermittuntur studia, et quae modo continua erant, inter
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit cuiꝰ minist̃ usq in finẽ exti¬
terat. Corpꝰ eiꝰ a nepotib suis quos in
eccła illa honorib sublimauat inuentũ
in lectulo suo examme: enormit̃ cumi¬
dũ. in basilica quadã humatũ. ẽ: sed
postea a Gaufredo carnotensi ep̾o se
ea eliminatist̃: ⁊ om̃is ꝓgenies ⁊ plã¬
tatio a radice auulsa. ꝑ extera regna
tanti iudicii cirẽferens q̃rimonias exu¬
lauit. Tanto gͥ malo obruto. ⁊ scu̾a¬
de Gerardi reducto in ciñes: uir dei cũ
gardio magno clarẽuallẽ reuertit᷑.
Adst̾ fr̃s circũfusi pedib eiꝰ: gr̃as a¬
gunt dõ qͥ bonis iniciis feliciores pro¬
uentꝰ accumulat: ⁊ uͥq ab̃bis sui hu¬
militatẽ glificat ⁊ exaltat. Nactꝰ uͦ
uir d̃i aliqd̾ qͥetis tp̃s. aliis se negotiis
nis uacare disponit: ⁊ repente occ᷑¬
runt ei in ditiersorio humili qͣi ad
p̃sepe dñi consistenti amatoria can¬
tica: ⁊ sp̃ualiũ fercula nuptiarum.

Expanded text:
reddidit, cujus minister usque in finem exstireddidit, cujus minister usque in finem exstiterat. Corpus ejus a nepotibus suis, quos in ecclesia illa honoribus sublimaverat, inventum in lectulo suo exanime, et enormiter tumidum, in basilica quadam humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopoea eliminati sunt, et omnis progenies et plantatio a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens querimonias, exsulavit. Tanto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. Adsunt fratres, circumfusi pedibus ejus: gratias agunt Deo, qui bonis initiis feliciores proventus accumulat, et servi sui humilitatem ubique glorificat et exaltat. 40. Nactus vero Vir Dei aliquod quietis tempus, aliis se negotiis inis vacare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humili, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium fercula nuptiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
sos ⁊ discordes ad caritatis reuoca u¬
nitatẽ. Subde innocentio pape. et
siẽ ei om̃is obedit ȩccła. tu qͦ electo
a do tanto pare pontifici. Audiens
bat responde nec poterat: s statim
ocẽrit.:⁊ in pacis osculo recep̃ ep̃m.
et eadẽ qua eũ abiurauãt manu cũ
dotiꝰ exultatione ciuitatis. ad ꝓpriam
sedem reduxit. S ⁊ demceps abbas
cũ comnte iam familiariꝰ ⁊ suamꝰ loqñs.
pat̾ne eũ monuit. ne ad tã impios et
tam temerarios ausus ultͣ exurgeret:
ne dĩ patientiã in tantis irritaret fla¬
gitus: ne pacẽ factam in aliqͦ uolaret.
Pace itaq om̃i aqͥtanicȩ ęccłę reddi¬
ta. solus Girardꝰ ꝑ seu̾at in malis: sed
ñ multo post aduemente die irę ĩ do¬
mosua miserabilit̾ extinctꝰ est. Et cũ
dicat se̾ptura ẽ pecc̾m ad mortẽ. ꝓ eo¬
ñ dico ut roget quis: impenitens et
subito mortuus. sine confessione ⁊ ui¬
atico de corpore egredientẽ sp̃m ei

Expanded text:
sos et discordes ad charitatis revoca usos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens bat respondere, nec poterat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens, paterne eum monuit, ne ad tam impios, et tam temerarios ausus ultra exsurgeret, ne Dei patientiam tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. 39. Pace itaque omni Aquitaniae Ecclesiae reddita, solus Gerardus perseverat in malis: sed non multo post, adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem, pro eo non dico ut roget quis , impoenitens et subito mortuus, 1108 sine confessione et viatico, de corpore egredientem spiritum ei
Abbreviated transcription (Latin):
orõib intenti p̃stolabant᷑ exitũ rei:
⁊ om̃iũ suspensa expectatio. nescio
qͥd diuinũ fieri cęlitꝰ expectabat.
Uidens comes abb̃em in spũ uehe¬
m̃ti ꝓcedentẽ. et sacͣcissimũ dñi cor¬
pꝰ ferentẽ in manib expauit. et di¬
riguit: m̃brisq tremebundis metu
⁊ dissolutis. qͣi amens solo ꝓuoluit᷑.
Fleuatꝰ a militib. rursũ in faciẽ ruit:
nec quippiam alicui loqñs aut inten¬
oens in aliquẽ: saliuis ꝑ barbam de¬
fluentib. cũ ꝓfundis efflans gemiti¬
b epilenticꝰ uidebat᷑. Tũ uir dei au
eũ ꝓpiꝰ accessit: et pede pulsans accli¬
nẽ. surge̾ iubet. et ꝑstare supͣ pedes:
et d̾i audire sententiã. Presens est
inqͥt pictauensis ep̃s quẽ ab ȩccła
sua expulisti: uade ⁊ reconciliare
ei. ⁊ in oscło̾ sc̃o pacis cũ eo iungito
fed̃a: ⁊ ip̃e ad sedẽ suã eũ reducito.
⁊ satisfaciens dõ redde ꝓꝰtumelia glo¬
riam. ⁊ inuniu̾so pͥncipatu tuo diui¬

Expanded text:
stolabantur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, inquit, Pictavensis episcopus, quem ab ecclesia sua expulisti. Vade et reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ipse ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divi
Abbreviated transcription (Latin):
derent impediuit: denuntians regi.
abibis. Nouissimȩ uͦ cũ euisd̃e regiᷤᷤ
plurimũ creuisset excitꝰ: ignorans
qd̾ ñ in multitudine foret euentus
belli. iurũ scm̃ querentẽ ea quȩ pa¬
cis erant. ulteriꝰ audire. contẽpsit.
At ille ducẽ rannulfũ ⁊ catholicoꝵ
aciẽ. uerbis potentib adhortatꝰ: sic̃
regi fugã. sic illis uictoriã pollicitꝰ ẽ.
⁊ triũphũ. Cũq ad ꝓocimã uillu¬
lam declinasset ⁊ instaret or̃õmi:
repente fugientiũ ⁊ insequentium
tib occurrit: ⁊ qͥd accidisset int̾ro¬
gabat. At ille siqͥdẽ litãs nouerat:
Uidi inqͥt impiũ suꝑexaltatum et
eleuatũ suꝑ cedros libani: et tͣnsiui
et ecce ñ erat. Nec mora dux ipse

Expanded text:
terent, impedivit: denuntians Regi, terent, impedivit: denuntians Regi, abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Cumque ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium tibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; et transivi, et
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã. Mittebat aũ in doloᷤ. au¬
oierat enĩ petrũ pisanũ eloq̃ntis¬
simũ eẽ. ⁊ in legũ ⁊ canonũ scĩa nul¬
li scdm: putabatq si eloq̃ntiȩ eius
in publico ꝯsistorio audientia pre¬
beret᷑. declamationib rethoricis
simplicitatẽ abb̃is posse obrini. et
silentrũ ei ui uerboꝵ ⁊ pondere
rationũ imponi. Ne diu morer.
uenit pars utͣq salernũ: s milita¬
uerat ultio. ⁊ p̾uen̾at tanti sceleris
machinau̾tu. Parato nãq ad bellũ
mnunĩabili exercitu. aduersus ran¬
nulfũ ducẽ. idem rex in campũ protꝰ
duxerat acies: cũ subito uiso duce
aud. icter obuiã ꝓcedente territꝰ fugit.
effusũq ex̾citũ p̃dȩ ⁊ cedib exposu¬
it: ⁊ ninumis militib captis ⁊ int̾fec¬
tis. inuitꝰ ducẽ ditauit opib. ⁊ gła¬
qͥ uocati fuerant abbas sc̃s adueni¬
ens. regem in castͥs positũ inuenisset.
ꝑ multos dies uicinas acies ne ꝯmit¬

Expanded text:
sententiam. Mittebat autem in dolo, qusententiam. Mittebat autem in dolo, quia audierat Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed militaverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innumerabili exercitu adversus Rannulfum ducem, idem rex in campum armatas produxerat acies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, et innumeris militibus captis et interfectis, invitus Ducem ditaqui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne commit
Abbreviated transcription (Latin):
partis illiꝰ dissociatis agminib uincła
rũpebant᷑: ipsiꝰ qͦ petͥ animꝰ tabescebat:
qr se cotidie minui. innocentiũ uero
crescere. minime dubitabat. Defece¬
rant pecuniȩ : ꝯtabuerat curiȩ am¬
plitudo: aruerant ministeria domus:
rarus m̃sam eiꝰ freqñtabat ꝯuiia. de¬
liciȩ in plebeia cibaria ꝯmutate.
cultꝰ obseq̃ntiũ uetustate obscurus.
macri ⁊ acuti stipendiarii ere alie¬
no opp̃ssi. ⁊ tota domꝰ effigies pallida:
oissolutionẽ ꝓarimã indicabat:
Nterea rex siciliȩ rogerꝰ qui solus
iam ex pͥncipib obedire papȩ in¬
nocentio detrectabat. ad eũ mitcit.
petens ut haimericũ cancellariũ
suũ. ⁊ abbatẽ clareuallis ad se mit¬
teret: nichilominꝰ a petͦleonif idem
petens. ut petrũ sͥ pisanũ a suo lat̾e
oelegaret. Aiebat aũ se dissensio¬
itis huiꝰ quȩ iam diu induruerat.
uelle scire originẽ: ⁊ cognita i̾ta¬
de. aut corrig̾e errorẽ: aut sancire

Expanded text:
partis illius dissociatis agminibus, vincula partis illius dissociatis agminibus, vincula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat conviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus obsequentium vetustate obscurus, macri et acuti stipendiarii aere alieno oppressi, et tota domus effigies pallida, dissolutionem proximam indicabat. 43. Interea rex Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, ad eum mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, et Abbatem Clarae-Vallensem ad se mitteret: nihilominus a Petro Leonis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis hujus, quae jamdiu induruerat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire
Abbreviated transcription (Latin):
umbra honestatis interĩ sic ẽ̾ẽ. qͣm
expelli a sedib suis. ⁊ publicȩ m̃di¬
citati exponi. Eoꝵ qui de petͥ ꝓsa¬
pia erant. hȩc erat responsio: qr iã
credi eis a nemine posset. si dem̃bra¬
rent genꝰ suũ: ⁊ eum relinquerent.
qͥ cognationis suę caput esset ⁊ dñs.
Ceteri iuram̃to fidelitatis exeusa¬
bant ꝑfidiã: nec aliqͥs exsana con¬
scientia parti illi ꝯferebat suffra¬
gia. Denuntiabat itaq abbas eis.
colligationes impietatis eẽ sacͥlegas
⁊ ꝓphanas: ꝯspirationes legib et
canonib ꝯdẽpuatas. iuram̃tis ñ pos¬
se muniri: nec posse nec debere
uentatis saẽmenta m̃datio suffragari.
Insanire aũ eos. qui rem illicitam sacra¬
m̃ti patͦcinio constare existimant: cũ
oporteat extͣ ordinarias pactiones quo¬
cũq religionis obtentu saueitas reuo
oissolui. Auditis his ⁊ aliis uiri dĩ ser¬
monib. defluebant a pet᷑. ⁊ cotidie

Expanded text:
umbra honestatis interim sic esse, quam umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi. Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum, et eum relinquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntiabat itaque eis Abbas colligationes impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes legibus et canonibus condemnatas juramentis non posse muniri; non posse, nec debere veritatis sacramenta mendacio suffragari. Insanire autem eos, qui rem illicitam sacramenti patrocinio constare existimant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obtentu sancitas, revodissolvi. Auditis his aliisque Viri Dei sermonibus defluebant a Petro, et quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
dien drumi districtũ exam̃ ignorat.
Iudicari aũ ab humano die ñ mł¬
tũ euretis: neq ur̃a ꝓpͥa. neq aliena
iudieta approbantes. sub timore di
sic state: ut nec uos quẽpiã iudican¬
tes aliqũ extollamim. nec aliorum
curantes iudicia excedatis in nugas:
singula uͦ ꝓseq̃ñtes. uos seruos muti¬
les reputetis. Fundũ ẽ aũ qͦ nosobe¬
oientia uocat: ⁊ huiꝰ domꝰ pat̾nita
reu̾entia uͥq susceptꝰ. demũ romã
ꝑuenit. In cuiꝰ aduentu tam dñs ppͣ
sarũ. abbas alia uia opꝰ aggreditur:
nec incurrib nec in equis spem pone¬
ns. s colloqͥa quoꝵdã suscipiens. scisci¬
tat᷑ quȩ sit eoꝵ facultas: qui fauto¬
rũ animiꝰ utrũ errore an malicia
seducti. tantũ scelus ꝓtrahant et
ꝓtelant. Intelligit ex secretis. clerũ
qui cũ petro erat de statu suo solli¬
citũ. scire quidẽ pecc̃mꝰ s ñ aud̾e
reũti. ne ꝑpetua notatꝰ infamia.
uilis int̾ ceteros hretur: ⁊ male sub

Expanded text:
ini districtum examen ignorat. Judicari autem ab humano die non multum curetis, neque vestra propria, neque aliena judicia approbantes; sub timore Dei sic state, ut nec vos quempiam judicantes aliquando extollamini: nec aliorum curantes judicia, excidatis in nugas: singula vero prosequentes, vos servos inutiles reputetis. Eundum est autem quo nos obedientia vocat, et hreverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, sarum Abbas alia via aggreditur: nec in curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent. Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub
Abbreviated transcription (Latin):
on est nobis colonia tnͣseunda:
deuotio coluit ppłoꝵ. Oftendit᷑ usq ho¬
die in claustro beati petͥ sic̃ a ꝑsonis u̾i¬
dicis nuꝑ accepimꝰ. adolescens olĩ claudꝰ.
nẽ lib̾e gͣdiens: qui oblatꝰ uiro dei ad
ĩpositionẽ inauꝰ eius gressũ recepit:
unde ⁊̃ filiuis eiꝰ publice cognominat᷑:
bbas henricꝰ de suetia
lit nobis: feminã nobilẽ germani sui
olim uxorẽ. cũ post obitũ uiri sui pre
dolore frenesim mcͤrisset. ⁊ młto tp̃r sic
se habens in uinculis teneret᷑. eidẽ patͥ
scõ in p̾fata urbe oblatã: ⁊ uix tenauit̃
in turba circũstrepente signatã. dũ ex
more ligata reuehitur. mentẽ pristinã
atq uu̾tegrã recepisse salutem:
N eadẽ &̃ cuutate: filiam surdã eidem
pat̾ scõ parentes nobiles obtulerunt.
Hanc aiebant a puericia traditã scĩ¬
monialiũ monasterio feminarũ: ibidẽ

Expanded text:
on est nobis Colonia transeunda.devotio coluit populorum. Ostenditur usque hodie in claustro beati Petri, sicut a personis veridicis nuper accepimus, adolescens olim claudus, nunc libere gradiens, qui oblatus Viro Dei, ad impositionem manus ejus gressum recepit, unde etiam filius ejus publice cognominatur. Abbas Henricus de Suecia, lit nobis, feminam nobilem, germani sui olim uxorem, cum post obitum viri sui prae dolore phrenesim incurrisset, et multo tempore sic se habens, in vinculis teneretur, eidem Patri sancto in praefata urbe oblatam, et vix tenuiter in turba circumstrepente signatam, dum ex more ligata 1143 revehitur, mentem pristinam atque integram recepisse salutem. In eadem etiam civitate filiam surdam eidem Patri sancto parentes nobiles obtulerunt. Hanc aiebant a pueritia traditam sanctimonialium monasterio feminarum, ibide
Abbreviated transcription (Latin):
admonitã se e̾ẽ dicebat. ut di hominẽ
peteret: cuꝰ bnficio recept᷑a eẽt auditũ:
pud confluentiam treuensrs
diocesis uobile castrũ: mosellam
fluuiũ qui ibidẽ in renũ labit᷑. di fa¬
mulus ꝑtransibat. Cũq paululũ ꝓces¬
sisset: oblatũ sͥ ⁊ signatũ hominẽ clau¬
oũ. deponi iussit. ⁊ ambulare ⁊ ñ fuit
qui obediret. Necmnora claudꝰ idẽ retͣc¬
tũ priꝰ femoris neruũ clamat sponte
laxari: ⁊ dũ neseit extendi uelud ab
alto geni siuĩ: qd̾ qͣnlibet aute conat᷑.
nuillo modo potuisset. Muruit᷑ om̃s.

Expanded text:
admonitam se esse dicebat, ut Dei Hominem peteret, cujus beneficio receptura esset auditum. Apud Confluentiam, Trevirensis dioecesis nobile castrum ad Mosellam fluvium, qui ibidem in Rhenum labitur, Dei Famulus pertransibat: cumque paululum processisset, oblatum sibi et signatum hominem claudum deponi jussit et ambulare, sed non fuit qui obediret. Nec mora, claudus idem retractum femoris nervum clamat sponte laxari, et dum nescit, extendi velut ab altero genu suum, quod quamlibet ante conatus, nullo modo potuisset. M
Abbreviated transcription (Latin):
orientali. ⁊ ap̃ soles occiduos yb̾norum.
⁊ a meridie in remotis finib hispaniarũ.
⁊ ab aquilone in insulis quȩ ꝓcul ft̃ cdatiȩ
suetiȩ q celeb̾rima eiꝰ opimo fuit. Crebͣs
undiq recipiebat epistolas. ⁊ reddebat.
Undiq ei exenia mittebant᷑: undiq
eiꝰ bndictio petebat᷑. Postremo qͣi uitis
abundantissima suos undiq palmites
ꝓpagauit: excepto qd̃ in t̾ram iherosoli¬
mitanã. qnͣuis locꝰ esset a rege paratus:
ob incursus paganoꝵ ⁊ aeris intẽperiẽ.
ñ adqͥeuit mitt̾e fr̃s suos. Neq uͦ ep̾c ille

Expanded text:
orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus Hispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram Jerosolymitanam, quamvis locus esset a Rege paratus, ob incursus Paganorum et aeris intemperiem, non acquievit mittere fratres suos. Neque ve
Abbreviated transcription (Latin):
aut nũiquã sine lacͥmis sepeliut. Talẽ
sͥ illũ uberiꝰ ꝑĩ fructificaturũ manus
ouuna formauerat: ut austeritatẽ sua¬
uitas moꝵ tolleret: auctoritatẽ scĩtas
ꝯseruaret. Cũ enĩ uł tanta benigni¬
tas eẽt oneri⁊ uł tanta bonitas non eẽt
honori: Luegimꝰ de salomone: qd̾ om̃is t̾ra
desid̾auit uide nultũ illiꝰ. Gimide p̾coniũ.
s forsitan in hac parte. ñ minꝰ qͣm salomon
hic. Neq enĩ satis credibile est salomonem
illũ in om̃i gła sita tam uniuersalem oebis
obtinuisse fauorẽ: qͣm h̾c in sua humilita¬
de. Inmo uͦ difficile omĩno uidet᷑ ex histo¬
riis aliquib uidere hominẽ unũ du̾san¬
tẽ adhuc cũ hõib in uniu̾sa t̾ra tã celebre
⁊ amabile optinuisse nom̃: a solis ortu ⁊ oc¬
casu. ab aqͥlone ⁊ mari. Ut eiũ illas memo¬
remꝰ ꝓuintias. ex quib usq hodie moni¬
m̃ta certiora suꝑe̾e̾ noscuntur: ⁊ in eccła

Expanded text:
aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem sibi illum uberius proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? Legimus de Salomone, quod omnis terra desideravit videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adhuc cum hominibus, in universa terra tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora superesse noscuntur; et in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
dere puritas suauitasq ꝯsederant: sa¬
tis quidẽ utraq mirabilis: s mirabili¬
or utriusq ꝯplexus. Inde nimirũ tam
singłarit̾ in unũ hominẽ. totiꝰ orbis uota
parit̾ dcurrebant: qd̾ puritatẽ suauitaᷤᷤ
amabilem face̾t. suauitatẽ puritas accep¬
tabilẽ: ut difficile fu̾it estimare gr̃e¬
ne an reu̾entie ampliꝰ obtin̾et. Us
enĩ tã rigide ꝯu̾satõis: qͥ clareuallen¬
sem ñ sublimit̾ reuereret᷑ abbatem:¬
Quis tã dissolute: qui ñ erga eundẽ
dulert̾ afficeret᷑ : Dulcissimis euĩ affec¬
tib plenũ pectus ip̃e gerebat: s quã
libere eos quotiens causa deposceret
cohercebat: humanissimꝰ in affectõe:
mag̾ tñ fortis in fide. Et ut breue a¬
liqd̃ huiꝰ rei ꝓferamꝰ exemplũ: sic̃ ip̃e qͦ
necessarii. tã dilecti. Gerardi iudelicet
celebrauit exequias: siccis ocłis corpꝰ eius
tͣdidix sepultur : ne affectꝰ fidẽ uince̾
uideret᷑. Nam extraneũ quẽlibet.iux

Expanded text:
dere puritas suavitasque consederant: satis quidem utraque mirabilis; sed mirabilior utriusque complexus. Inde nimirum tam singulariter in unum hominem totius Orbis vota pariter concurrebant, quod puritatem suavitas amabilem faceret, suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Clarae-Vallensem non sublimitn erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis enim affectibus plenum pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in affectione, magis tamen fortis in fide. Et ut, breve aliquod hujus rei proferamus exemplum, sicut ipse quoque necessarii, tam dilecti, Gerardi videlicet, celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix,
Abbreviated transcription (Latin):
tib suis. uł eitͣ alpes nouũ ex inde ce¬
nobiũ conderet᷑. Missũ est ꝓ argento:
⁊ totũ ꝓrsus amissũ. Nec respondit.a¬
õs. qui nobis peꝑcit ab onere. Nam et
Gratulari ⁊̃ dsueuerat decẽ circit̾ mo¬
nasteria. uł edificandis monasterus lo¬
ca dgrua numeraus. fraudulent̃ sͥ ⁊ iuo¬
lent̾ ablata.dũ dtendere nollet: ⁊ ma
eniens aliq̃n clarãuallẽ clericꝰ qͥdã.
ex his quos regulares canonicos

Expanded text:
tibus suis, vel citra Alpes novum exinde coetibus suis, vel citra Alpes novum exinde coenobium conderetur. Missum est pro argento, et totum prorsus amissum. Nec respondit aDeus qui nobis pepercit ab onere. Nam et » Gratulari etiam consueverat, decem circiter monasteria, vel aedificandis monasteriis loca congrua numerans, fraudulenter et vioablata, dum contendere nollet, 1127 Veniens aliquando Claram-Vallem clericus quidam, ex his quos Regulares voc
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ blasphemiȩ: tanqͣm uicdelicet uir
sẽs qd̾ horror est dr̃e. ex blasphenuȩ sp̃u
illa scͥpsisset. Ad qd̾ uerbũ mansuetissimꝰ
xp̃i seruus memor dñicȩ responsionis.
ego demoniũ ñ habeo: sic̃ hodieq ex
spm̃ blasphemie hab̾e me credo: s nec
maledirisse cuqͣm. aut maledic̾e uelle
me scio: p̃sertun principi ppłi mei. Nec
minꝰ postea carũ nec minꝰ familiarem
eundẽ ep̾m hu̾it: s elogiũ illud plic¬
tũ. ap̃ eũ sic fuit qͣi ñ cdictũ.¶ Abbas
farfensis duentũ fr̃m a claraualle uoca¬
uerat. monasteriũ eis edificaturꝰ: s ro¬
manꝰ impedunit antistes: ⁊ sͥ tollens
eos in loco altero ordinauit. Uñ płimũ
oolens p̃dictꝰ ille uir magnus ⁊ magne
oeuotionis. collectam pecuniã sexcentar̃
fere marcharũ argenti. deposuit sub ey¬
rogͣpho: quas ad cł̃i hominẽ ueniens op¬
tulit erꝰ rogans ut qd̾ ñ meruerat in par¬

Expanded text:
spiritum blasphemiae; » tanquam videlicet Vir spiritum blasphemiae; » tanquam videlicet Vir sanctus quod horror est dicere ex blasphemiae spiritu illa scripsisset. Ad quod verbum mansuetissimus Christi servus, memor Dominicae responsionis, Ego daemonium non habeo sicut hodiespiritum blasphemiae habere me credo, sed nec maledixisse cuiquam, aut maledicere velle me scio, praesertim principi populi mei. » Nec minus postea charum nec minus familiarem eumdem episcopum habuit, sed elogium illud praedictum apud eum sic fuit quasi non dictum. 24. Abbas Farfensis converat, monasterium eis aedificaturus: sed Romanus impedivit Antistes, et sibi tollens eos in loco altero ordinavit. Unde plurimum dolens praedictus ille vir magnus, et magnae devotionis, collectam pecuniam sexcentarum fere marcarum argenti deposuit sub chirographo, quam ad Dei Hominem veniens obtulit ei, rogans ut quod non meruerat in par
Abbreviated transcription (Latin):
atientiã eiꝰ quidẽ maxime flagellis
dñicis exercitatam nouimꝰ ⁊ ꝓba¬
tam: quȩ ninurum ab ip̃o sue ꝯu̾sionis
initio. usq ad diem sacix depositionis tã¬
ta sustinuit: ut uita eiꝰ his qͥ nouant.
ñ nͥ quedam mortis ꝓtelatio uideret᷑.
Cet̾m erga homines qͦ ⁊ si rarior ei oc¬
casio minora forsitan patientię potuit
exꝑim̃ta prestare: dicendũ tñ uł breui¬
ter: ne huiꝰ quidẽ apparuisse eũ uͥtutis
ĩmunẽ. Et qr genus patientię solitus
erat dicere triꝑtitum: uidelicet ad uer¬
boꝵ inuirias. ad danna rerum. ad corpo¬
ris lesionẽ: de singulis saltẽ singła propo¬
namꝰ exempla quȩ interim  oͤccurrunt.
Scͥpserat aliqñ cłi famulus. ad ep̃m a¬
liquẽ de curia ⁊ ꝯsilio regis: monens eũ
suꝑ quibusclam uerbis regi suad̾e. ⁊ con¬
sulere meliora. At ille uehement̾ eracer¬
batus. amarissimã ei reddidit epłam: di¬
cens in ip̃a salutatione pͥma. salutẽ ⁊ ñ

Expanded text:
atientiam ejus maxime quidem flagellis dominicis exercitatam novimus et probatam: qui nimirum ab ipso suae conversionis initio usque ad diem sacrae depositionis tanta sustinuit, ut vita ejus, his qui noverant, nonnisi quaedam mortis protelatio videretur. Caeterum erga homines quoque, etsi rarior ei occasio, minora forsitan patientiae potuit experimenta praestare, dicendum tamen vel breviter, ne hujus quidem apparuisse eum virtutis immunem. Et quia genus hoc patientiae solitus erat dicere tripartitum, videlicet ad verborum injurias, ad damna rerum, ad corporis laesionem; de singulis saltem singula proponamus exempla, quae interim nobis occurrunt. Scripserat aliquando Dei Famulus ad episcopum aliquem de curia et concilio Regis, monens eum super quibusdam verbis regi suadere, et consulere meliora. At ille vehementer exacerbatus, amarissimam ei reddidit epistolam, dicens in ipsa salutatione prima, « Salutem, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ierosolimis sͥ missas. suo uisserat corꝑi
supponi: co utiq fidei ⁊ deuotionis
intuitu. ut eidẽ apło in die ꝯmunis
eiꝰdem patͥs scĩ in scã ꝯu̾satione filius.
migrauit ad lucẽ: cuiꝰ m̃ita in ĩp̃a cui¬

Expanded text:
sibi missas suo jusserat corpori superponi, eo utique fidei et devotionis intuitu, ut eidem apostolo in die communis ejusdem Patris in sancta conversatione filius, migravit ad
Abbreviated transcription (Latin):
stici ordinis disciplina mexorabiłr
eis etiam tc negarrt ngressũ. Bidu¬
o mansit in mecdio g̾gis pastor ex¬
tinctus : dũ pͥstina illa dulcissimi gr̃a
uultꝰ. nil minorata s auctamag.
õiũ in se fige̾t oculos: aiõs traheret:
sepeliret affectꝰ. Crescebat. t̃t supͣ
modũ. ruens undiq ppłi indtitudo. &
ĩtołabibs iã fiebat ĩpetus ꝯcͦrentiũ.

Expanded text:
a inexorabiliter eis etiam tunc negaret ingressum. Biduo mansit in medio gregis pastor exstinctus, dum pristina illa dulcissimi gratia vultus nil minorata, sed aucta, magis omnium in se figeret oculos, animos traheret, sepeliret affectus. Crescebat autem supra modum ruens undique populi multitudo, et intolerabilis jam fiebat impe
Abbreviated transcription (Latin):
oesid̾antia narrationẽ lertor scire de¬
sidat⁊ ꝓprio mag̃ et nouissimo credimꝰ
quo nimirũ grex miserabilis pastore
migrante personunit. Parcamꝰ pagi¬
ne: et qnͣtũ possumꝰ ftͥngamꝰ oculos.
mas quib in ulo suȩ claritatis abces¬
Um fidelis minift̃ et
sacerdos altissimi felicit̾ inꝙ̃dit᷑
in locũ tab̾naculi admirabilis ad al¬
tare dĩ. sacͣm ei et acceptabilẽ hostiã
sui spe oblaturꝰ: corpꝰ etiã rite para¬
tum et ornatũ sacerdotalib instru¬
m̃tis oratorio beate dĩ genitͥcis infer

Expanded text:
esiderantia narrationem, lector scire desiderat, proprio magis et novissimo credimusquo nimirum grex miserabilis, pastore migrante, personuit. Parcamus paginae, et quantum possumus, stringamus oculos, mas, quibDum fidelis minister et sacerdos Altissimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis, ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostiam sui spiritus oblaturus; corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdotalibus indumentis
Abbreviated transcription (Latin):
sũ: magnus dĩes ille illuxit quo ꝓe¬
tiuis illi ortꝰ ẽ dies. Ad luiꝰ exitũ uicim
ep̃i. cũ abbatũ & fr̃m copiosa multitu¬
ome fuerant ꝯgregati. Hora aũ diei
pene tc̃ia. singłaris lucerna suȩ gn̾ati¬
onis sc̃s ac uere bs abbas b̾nardus. a
corꝑe mortis in t̾ram iuuentiũ xp̃odu¬

Expanded text:
sum, magnus ille dies illuxit, quo pesum, magnus ille dies illuxit, quo perpetuus illi ortus est dies, ad cujus exitum vicini episcopi cum abbatum et fratrum copiosa multitudine fuerant congregati. Hora autem diei pene tertia singularis lucerna suae generationis, sanctus ac vere beatus abbas Bernardus, a corpore mortis in terram viventium
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex intimo cordis affectu seruũ uuti¬
lem ͤ ee̾ dr̃et. et arborẽ sterilẽ reputaret:
ex cuiꝰ uita nullus sͥ fructus. nullus alt̾i
cuiquã ꝓueniret. Nam et solitꝰ erat ĩ
familiari collocutione faterr. uix cred̾e
se hõib. qd̾ sic eũ sͥ utilẽ crede̾nt. ut di¬
cebant. S nec paruũ sese in suis suꝑ ħ
cogitationib ꝑhibebat aliqñ sustinius¬
se ꝯflictũ. qd̾ nec tam ueraces homineᷤᷤ
fallere uelle: nec tam prudentes falli pos¬
se. uerisimile uideret᷑: cũ alterutrum
excusare ñ ꝑosset. Quẽ eĩ totꝰ mirabat᷑
orbis. solus ip̃e qd̾ erat mirabiliꝰ. ñ uide¬
bat. suę uidełc oꝑatõis. opiuonis sue
splendorẽ: ic̃ ille qͣudã uir simplex et
rectus. nec sole. cũ fulg̾e̾t. nec liuiã in¬
cedentẽ clare. uii qe se memorabat:
ouissime cũ exoris
habitaculi undiq ã soluta cõ¬
pago. desid̾anti aĩȩ liberũ praret eg̃s¬

Expanded text:
ut ex intimo cordis affectu servum inutiut ex intimo cordis affectu servum inutilem se esse diceret, et arborem sterilem reputaret, ex cujus vita nullus sibi 1156 fructus, nullus alteri cuiquam proveniret. Nam et solitus erat in familiari collocutione fateri, vix credere se hominibus, quod sic eum sibi utilem crederent ut dicebant. Sed nec parvum sese in suis super hoc cogitationibus perhibebat aliquando sustinuisse conflictum, quod nec tam veraces homines fallere velle, nec tam prudentes falli posse verisimile videretur cum alterutrum excusare non posset. Quem enim totus mirabatur Orbis, solus ipse quod erat mirabilius non videbat suae videlicet operationis opinionisve splendorem, sicut ille quondam vir simplex et rectus, nec solem cum fulgeret, nec lunam incedentem clare vidisse se memorabat . 13. Novissime cum exterioris habitaculi undique jam soluta compago, desideranti animae liberum praestaret egres
Abbreviated transcription (Latin):
separatione ꝯditio: p̾t mirificã lucẽ.
horrere mag̃ tenebras subintͣntes: pꝰt¬
rat. piissimũ eiꝰ aniũ lacͥmabili sup¬
plicatione pulsabant: et hȩc atq huiꝰ¬
mocli loquebant᷑. Nũquid ñ misereris
hiuie monast̾io pat̾: nũquid ñ ꝯpat̾is
nob̾. quos tanto pietatis. iffectu mat̾iis
lactãsti uberib: pat̾ua ꝯsolatione fo¬
iusti: Quomͦ sic exponis labores tuos.
quos in hoc loco laborasti: quomͦ cam
dilectos hacteuꝰ filiossic reluquis :
eẽ uͣ flens ip̃e cũ flentib. et colũbiuoᷤᷤ
ocłos uicȩlũ porrigens. ac m̃te cota apłi¬
cũ illũ ꝯcipiens spm̃. testabat᷑ coartatũ
se eduob. et quid elige̾t ignorantem:
onunȩ totũ tͥbueret arbit̾o pietatis.
Nam et hinc pat̾na illũ urgebat cari¬
tas. filioꝵ uotis annuere ut maneret:
et uide trahebat. xp̃i desid̾iũ. ut migra¬
ret. Qui tũ ab olim iam atq altiꝰ radica¬
ta in pectore eiꝰ humilitas ꝑsuaserat.

Expanded text:
separatione conditio, post mirificam lucem horrere magis tenebras, post ejus trat, piissimum ejus animum lacrymabili supplicatione pulsabant, et haec atque hujusmodi loquebantur: « Nunquid non misereris huic monasterio, Pater? nunquid non compateris nobis, quos tanto pietatis affectu maternis lactasti uberibus, paterna consolatione fovisti? Quomodo sic exponis labores tuos, quos in loco hoc laborasti? quomodo tam dilectos hactenus filios sic relinquis? » Tunc vero flens ipse cum flentibus, et columbinos oculos in coelum porrigens, ac mente tota apostolicum illum concipiens spiritum, testabatur coarctatum se e duobus, et quid eligeret ignorantem , et divinae totum tribuere arbitrio pietatis. Nam et hinc paterna illum urgebat charitas, filiorum votis annuere, ut maneret: et inde trahebat Christi desiderium, ut migraret. Cui tamen ab olim jam atque altius radicata in pectore ejus humilitas persuaserat,
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ cuneos gͣtulantesc ad obiua ag¬
mina angłoꝵ felix aĩa qm sic leuabant
exccisa suoꝵ pͥuilegia m̃itoꝵ. qͣmsic pia
ille et. uere serenꝰ dies: quo plenꝰ im̃di
de labore ad refrigeriũ: de expectatio¬
ne adp̃miũ: de agone ad brauumiꝰ
de morte ad uitã: de fide ad noticiã.
de ꝑegͥnatione ad patriã: de num¬

Expanded text:
eos gratulantes, ad obvia agmina angelorum. Felix anima, quam sic levabant excelsa suorum privilegia meritorum, quam sic pia illi et vere serenus dies, quo plenus ei meransitus de labore ad refrigerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione ad patriam, de mun