comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est hoc Hinc soluit quod illos
mouerat. hinc eruit unde fuerant
erogaturum corpus suã. ille autẽ
se dixit asctusurum in cęlũ utiq
integra. Cum uiderits filium
homuinis ascendentem ubi erat
prius. certe uel tune uidebtas
quia non eo modo quo pritatis
crogat corpus. certe uel tunc in¬
tellegitis quia gratia eiꝰ non consu-¬
mitur morsibus. Inhis uerbis
perspicue intelligitur xpͣm esse
unam persoriam. dum dixit filu
hominis esse prius ta celo. In tero
loqurebatur. & in cȩlo se esse dicdn
Quo pertinet: nisi ut intelligamus
nrrem non duas. ne fides nra uon
caro. unus xp̃s filitis dĩ & filius
hominis. Unus xp̾c filius dĩ sep
filius hominis ex tempore. Tanti
in cęlo erat. quando in terra loquo¬
batur. Sic erat filius hominis
in cęlo. quo modo. filius dĩ crat in
terra. Filius dĩ in terra suscepti
carne. filius hominis in cęlo in
unitate ꝑsonȩ. Quod mox latius

Expanded text:
Quid est hoc? Hic solvit quod illos Quid est hoc? Hic solvit quod illos moverat, hinc eruet unde fuerant averunt illum erogaturum corpus suum, ille autem se dixit ascensurum in coelum, utique integrum. « Cum videritis filium hominis ascendentem ubi erat prius, » certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis, erogat corpus suum: certe vel tunc intelligetis, quia gratia ejus non consumitur morsibus. In his verbis perspicue intelligitur Christum esse unam personam, dum dixit filium hominis esse prius in coelo. In terra loquebatur, in coelo se esse dicebat. Quo pertinet, nisi ut intelligamus inem, non duas? ne fides nostra scaro: unus Christus, Filius Dei et filius hominis. Unus Christus Filius Dei semper filius hominis ex tempore. Tamen personae in coelo erat, quando in terra loquebatur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra: Filius Dei in terra, in suscepta carne: filius hominis in coelo, in unitate personae. Quod mox latius
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: non en̾i cogitabant haec
audiendo. nisi carnem quod ipsi
& sapere tamen scđm carnem
mors .ẽ. Cum de carne sua
multi itaq audientes.non ex
inimicis sed ex disctpulis cius
dixerunt. Dutrus .c. hic feriga
Quis ꝓotest cum audire: Si discipuli
durum habuerunt iustum sermotire.
quid inimici : Et tamen sic opor¬
tebat ut diceretur. quod non ab
hominibrs intelligeretur. Secre¬
tũ dĩ. intentos deb& facere nͥ aduerses.
uerbum. uelut inconcisam distri-¬
buere credentibus in se. Durus
.ẽ. inquit sermo. Quis potest eũ
audire: Sciens autͥ ih̃e apud se¬¬
metipsum. quia murmurabant
discipuli cius de eo. Sic eni apud
se ista dixerunt ut ab illo nͥ audi-¬
rentur. sed ille qui cos nouerat in
seipsis audiens. apud sem& ipfum
respondit & uit. Hoc uos scandalirat.
quia dixi carnem mea do uobis
manducare: & sanguiẽ meum
bibere. Hoc uos nempe seanda¬
lirat. Si ergo uideritis filiu homi¬
nis ascendentem ubi erat prius :

Expanded text:
sunt. Non enim cogitabant haec sunt. Non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi et sapere tamen secundum carnem mors est. Cum de carne sua « Multi itaque audieinimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo: quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic oportebat, ut diceretuomnibus intelligeretur. Secretum Dei intentos debet facere, non adversos. Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. « Durus est, inquiunt, hic sermo, quis potest eum audire? » « Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurabant discipuli ejus de eo. » Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur: sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit et ait: « Hoc vos scandalizat? » Quia dixi, carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. « Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius. »
Abbreviated transcription (Latin):
qua minor factus est patre. qua & iã
superius dixit. sicut pater habet
uitam in sem& ipso. ita dedit filio
uitam habete ui sem& ipso. ⁊dest
genuit filiũ uitam habriitem in
sem& ipso. Hic est panis qui de gglo
descendit. ut illum manducando
uiuimus. quia acternam uitã
ex nobis habere non poffiinus.
Non sicut manducauerunt inquit
patres uri manna. & mortui suuit.
Qui manducat hunc parre̾. uruet
in arterniũ. Quod ergo illi mortui
sunt. ita uult intelligi ut non
iutrant in aeterniũ. Nam tempo¬
raliter profecto & hĩc morientur
qui xp̃m manducant. sed uiuunt
in atcernu: quia xp̃s est uitae
acternę signum. Qui manducat¬
& bibit: hoc est si manet & maret᷑.
si habitat & in habitatur. si her&e
tit non deseratur. Hoc ergo nos
docuit & ammonuio mysticis uerbis.
ut simus in eiꝰ corpore sub ipso ca
pite in membris erus edentes car¬¬
nem cius. non pelinquentes uni¬
tatem eiꝰ. Sed qui ad trasit plures
non intellegendo scandalirati

Expanded text:
qua minor factus est Patre. Qui etiam qua minor factus est Patre. Qui etiam superius dixit: Sicut Pater habet vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso , id est, genuit Filium vitam habentem in semetipso. Hic est panis, qui de coelo descendit. Ut illum manducando vivamus, qui aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut manducaverunt, inquit, patres vestri manna, et mortui sunt. Qui manducat hunc pin aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum; nam temporaliter profecto et hi morientur qui Christum manducant; sed vivent in aeternum, quia Christus est vita aeterna. Signum ejus quia manducavit et bibit, hoc est si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si sic haeret, ut non deseratur. Hoc ergo nos 530 docuit, et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus copite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures, non intelligendo scandalizati
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. Et qui manducat me.
& ipse uiuit propter me. Non
eñi filias particrpatione patris fit
melior qui est natus arqualis.
sicut participatio filii ꝑunitatem
corporis cius & satiguinis quod
illa manducatio potatioq signi¬
ficat. efficit nos meliores. VUiuimꝰ
ago nos propter tpsum mandu¬
cantes cũ id est ipsum acciprentes
aeternã uitam quam non habeba¬
mus ex nobis. Uiuit autẽ ipse
ꝓpter patrẽ missus ab eo. quia
semet ipsum exinaniuit factus
obȩdiens usq ad sigrrũ crucis.
Sicut misio me uieris pater. &
ego uiuo propter patreꝰ: & qui
manducat me & ipse uuret ꝓpt
me. Ao si diceret. Et ego uruo
propter patre. idest ut ad illũ
tamquã ad matotẽ referã uitam
ntam oxinatiitio in ea fecit. in
qua nie misit. Ut autẽ quisq
uiuat propter me participatio
facit: qua manducat me. Et go
itaq humiliatus uiuo propter
patrem. ille tectus uiuit ꝓpter
me. Non de ea natirra dixit qua
semꝑ arqualis patri. sed at ea in

Expanded text:
Patrem: et qui manducat me, Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac si diceret: Et ego vivo propter Patrem; id est, ad illum tanquam ad majorem refero vitam meam, quod exinanitio mea fecit; in qua me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de ea natura dixit, qua semper est aequalis Patri, sed de ea in
Abbreviated transcription (Latin):
nem suu in eis reb commendaut
quȩ ad unti aliquid rediguntur
Ex multis namq altud in unum
ex multis granis conficitur. aliud
inunũ ex multis annis conflutt
Deuiq iam exponit quoniodo id
fiat quod loquitur & quid sit
manducare corpus eiꝰ & sangui.¬
nem bibere. Et qui manducat
nteam carne̾ & bibit nreũ san¬
guinẽ. in me manet & ego ieo.
Hoc est ergo manducare illã escam
& illũ bibere potũ in xp̃o mantio
& illũ mente in sẽ habere. A
per hoc qui non manet in xpo &
in quo non manoe xpͥe. procub
dubio nec manducat spiritalias
cius carnem. lic& catnaliter &
usibiliter pręmat dentibus sa¬
gamentũ corporis & sanguinis
xpͣi sed magis tanti regis sactam¬
tum ad iudicium sibi matiducat
&bibit. quia in mundus p̃sũpsit
ad xpͥi accedere sacramenta. quȩ
alius non digite sumit nisi qui
mundus est̃. De quib: dicitar.
Heati mundo corde. qm̃ dm̃ ipsi
uidebunt. Sicut me misit inqͥt
uiuens pater. & ego utuo propter

Expanded text:
nem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere: Et qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere, ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat spiritualiter ejus carnem, licet carnaliter et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi; sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, quia immundus praesumit ad Christi accedere sacramenta, quae alius non digne sumit, nisi qui mundus est; de quibus dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Sicut misit me, inquit, vivens Pater, et ego vivo propter
Abbreviated transcription (Latin):
bent usus est ds malitia fratrun
ut ex opere malo illorũ bonitas
dĩ ostenderetur in salute mulo
Sic malum iudȩ in bonũ uersum
est nr̃m. Qđ facit malus male
utendo bonis dĩ. sibi noc& non bo¬
nitatem diꝰ destruere poterit.
Quare duodeti elegit xp̾c: Duo¬
denarius numtrus sacratus est.
Non etum quia peribit inde unus
iodeo illius numeri honor adeptos
est. Nam in loco pereuntis alius
subrogatus est: mansit numerus
consecratus.
numerus duod inarius. quia per
uniuersum orbem hoc est ꝑquatus
catdines mundi. trinitate fueras
adiuntiaturi. Ideo qua ter niedlidi
sunt: ut scã trinitas ꝑ quattuor pr¬
tes orbis prȩdicaretur. Nam et
annus duodenario numero currit.¬
& ordo signorũ in cęlis ꝑ qus sol
& luna currere noscuntur. duo¬
deuatio numero distinguntur.
Ideo hoc numero primos prȩdica
nec nunierus uida pereunte
uiolatus est sed alius erus loco
subrogatus. de cuius numeri sa¬
cratissima significatione ipse ꝓp̃s

Expanded text:
bene usus est Deus malitia fratrum, bene usus est Deus malitia fratrum, ut ex opere malo illorum bonitas Dei ostenderetur in salutem multorum: sic malum Judae in bonum versum est nostrum. Quod facit malus male utendo bonis Dei, sibi nocet, non bonitatem Dei destruere poterit. Quare duodecim elegit Christus? Duodenarius numerus sacratus est. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor ademptus est, nam in loco pereuntis alius subrogatus est. Mansit numerus consecratus, numerus duodenarius: quia per universum orbem, hoc est, per quatuor cardines mundi, Trinitatem fuerant annuntiaturi. Ideo quaterni electi sunt, ut sancta Trinitas per quatuor partes orbis praedicaretur. Nam et annus duodenario numero currit, et ordo signorum in coelis, per quae sol et luna currere noscuntur, duodenario numero distinguitur. Ideo hoc numero primos praedicatNec numerus Juda pereunte violatus est, sed alius eo loco subrogatus, de cujus numeri sacratissima significatione ipse Christus
Abbreviated transcription (Latin):
& nos credimus & cognoutius.
Namsi prius cognoscere & deinde
credere uelimus: nec cognoscere
nec credere ualemus. Quid cre¬
dimus & quid cognouimus: Quia
tii es xps filius dĩ. id est quia ipsa
uita arterna tu es. & nondas in
carrre & sanguire tuo nisi quod
ef. Respondit iħc. Nonne ego
uos duodecim elegi. & unus ex
uobis diabolus est Dicebat aut
de ruda symoni scariothis: hie
enam erat̃ cum tradititrus. cum
ess& unus ex duodecim. Unus
ex duodecim erat non fide sed tiu-¬
mero: non ueritate. sed simulati¬
orre. Ped quomodo intelli gendũ
est. nonne ego uos duodecim elegi
dum ille unus id est filius diaboli
dicitr esse: nisi quia aliter electi
sunt illi undecimi. aliter & ille
tinus Electi funt illi ut maire¬
tent in xp̃o. & ut sonus illorum
exiret ꝑ orbem terrarui. Electus
est ille unus. ut dispensatio dun
mi scdĩae in salute humanigo¬
neris impleretur per cuͥ. Vig
bonitas dĩ bene utitur malitu
eius. ficut inuenditiorre losepl

Expanded text:
, sed credimus et cognovimus. , sed credimus et cognovimus. Nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei. Id est, quia ipsa vita aeterna es, et non das in carne et sanguine tuo, nisi quod es. Respondit Jesus, Nonne ego vos duodecim elegi? et unus ex vobis diabde Juda Simonis Scariothis. Hic enim erat eum traditurus, cum esset unus ex duodecim. » Unus ex duodecim erat, non fide, sed numero; non veritate, sed simulatione. Sed quomodo intelligendum est: « Nonne ego vos duodecim elegi, » dum ille unus, id est filius diaboli dicitur esse, nisi quia aliter electi sunt illi undecim, aliter et ille unus? Electi sunt illi ut manerent in Christo, et ut sonus illorum exiret per orbem terrarum: electus est ille unus, ut dispensatio divinae misericordiae in salute humani generis impleretur per eum: unde bonitas Dei bene utitur malitia ejus. Sicut in venditione Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ad me. nisi futrit ei datũ
a patre meo. Dabitur eni apatre
credentibus fides. ut nrmo gloriet᷑
in fide sua quae ase non est quasi
propria. sed ado data quasi gratia.
Ex hoc multi discipulorũ eius abieit᷑
retro & iam nor cũ illo ambulabas.
Abierunt retio non post xp̃m. sed
post satanan. Isti aut̃ sic redieit᷑
retro quomodo ptęcisi a corpore
xp̃i. nec ultra redientes ad eum.
eius non fuerunt. & hi non pauci
sed multi. Audiamus ergo quid
ad paucos dixerit qui temansert᷑.
Orxit ergo iħc adduodeci. Nũquid
& tios uultis ud abire. Non
discessto nec iudas. sed quare ma¬
nebat cũ dño iam apparebat.
postea manifestatus est. Respon¬
dit petrus pto om̃ibus: utrus pro
multis. unitas pro unruersis.¬
Respondit ergo ei symon petrus.
Dtĩe: ad quem abimus: Repellis
nos ate. da nobis alterum simibe¬
fpu scõ intellexit. Vnde nesi qͥa
credidit uerba uitȩ arternȩ:
Uitam enit arternam habes miuistra¬

Expanded text:
venire ad me, nisi fuerit ei datum venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. » Dabitur enim a Patre credentibus fides, ut nemo glorietur in fide sua, quae a se non est, quasi propria, sed a Deo data, quasi grata. « Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Abierunt retro, non post Christum, sed post Satanam. Isti autem sic abierunt retro, quomodo praecisi a corpore Christi, nec ultra redientes ad eum, ejus non fuerunt. Et hi non pauci, sed multi. « Audiamus ergo, quid ad paucos dixerit, qui remanserunt. Dixit ergo Jesus ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? Non discessit nec Judas: sed quare manebat Domino jam apparebat nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro unRespondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum o, intellexerit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes ministra
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Sp̃s ergo est qui uiutficat.
caronon prodest quicquã. Uerba
quae ego loquutus sum uobis:
sp̃s & uita sunt. Quid est sp̃s
& uita sunt: sprritaliter intelligen¬¬
da sunt. Intellexistis sprritaliter:
sp̃s &. trita sunt. Intellexistis car-¬
naliter. & iam si illa sp̃s & uita sunt
sed tibi non sunt õ homo: qui sptri¬
taliter ca non intellexisti. nec fide
ca trenerati nosti. Dunt enͣi quidã
in uobis qui non credunt. & ideo
non intelligunt qui non credunt.
Propha etu dixit. Nisi credideritis:
non intelligitis. Per fidem copulam᷑.
ꝑ intellectum uiui ficamtir. Prius
hereanius per fidem. tt sic post
S crebat cium ab initio iħs qui essent
credentes. & quis traditurus ess& eũ.
Nam ibi iudas etat inter eos qui scari.¬
dalirati sunt. quem xp̃c non siluit
nec aperte ostendit: tit om̃s tume¬
rent quamuis unus peria. Ded
postea qua dixit & distinxit creden¬
tes a non credentibus: exptessit
catisan quare non credant. Propt᷑aea
cixi uobis inquit quia nemo potest

Expanded text:
ergo est qui vivificat, caro non prodest quidquam. Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. Quid est, spiritus et vita sunt? spiritualiter intelligenda sunt. Intellexistis spiritualiter? Spiritus et vita sunt. Intellexistis carnaliter? Etiam sic illa spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt, o homo! qui spiritualiter ea non intelligis, nec fide ea venerari nosti. Sunt enim quidam in vobis qui nonnon intelligunt, quia non credunt. Propheta enim dixit: Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sic post Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. » Nam ibi Judas erat inter eos qui scandalizati sunt, quem Christus non siluit, nec aperte ostendit, ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant. « Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
&xpetere. perpeti sepulturam. nisi
uitam mortalibus ꝓtestita resur¬
rectione conferre. Posse autem
hoc fieri facit diuinitas fidem. cui
totũ quod uult posse subsistit.
Deniq ut indubitata resurgendi
exempla capiamus. ipse hic mundus
amissa receptaq: decoris sui specie
& occidit & resurgit. Docum̾tũ
nimirum fututȩ resurrectionis
accipimus: cum comimendata sul¬
cis frumenta in sti pulam siram te¬
dtunt. & renouatis frondibus spo¬
liata gelu nemora teuiui scunt.
C uncta & iam quȩ terra producit
aut semine aut radice multiplicata
redduntur. Quȩ aut̃ duritia cor¬
dis est non credere peformati homi.¬
nem eũ om̃ia quae facta sunt repac¬
nuntur. Hoc est symbolum. cuiꝰ
ueritas unum queniq credentẽ
efficit xpianũ. Hoc est sẏmbolũ.
quod & uiuentes sc̃ificat. & mor¬
tuos redu̾cit ad uitam

Expanded text:
xpetere, perpeti sepulturam, nisi xpetere, perpeti sepulturam, nisi vitam mortalibus praestita resurrectione conferret? Posse autem hoc fieri facit Divinitas fidem, cui totum quod vult posse subsistit. Denique, ut indubitata resurgendi exempla capiamus, ipse hic mundus, amissa receptaque decoris sui specie, et occidit et resurgit. Documentum nimirum futurae resurrectionis accipimus, cum commendata sulcis frumenta in stipulam suam redeunt, et renovatis frondibus spoliata gelu nemora reviviscunt; cuncta etiam quae terra producit aut semine aut radice multiplredduntur. Quae autem duritia cordis est non credere reformari hominem, cum omnia, quae facta sunt, repanuntur. Hoc est symbolum, cujus veritas unumquemque credentem efficit Christianum. Hoc est symbolum, quod et viventes sanctificat, et mortuos reducit ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
euadere & peccata nͥ poteras. indul¬
gentia faceret innocentẽ. Ideo in¬
maculatus occisus est agnus. ut eiꝰ
cruore humani generis mactila ter¬¬
geretur. Uidete fre̾s profunditatẽ
mysteru uidete altitudinre̾ sacra¬
menti. ubi mors reddit uitã. &
peccantiũ sordes sanguine sunt
unocentis ablutȩ. Haec autem
remissio non te ad peccatũ nutrit:
sed admon& ut peccare iã metuas.
qui te intelligis sine uenia non
potuisse saluari. Donitas enim diꝰ:
indulgentiȩ suae munere no nos
armat ad culpam. sed absoluit ad
głam. Carnis resurrectionem
H ic religionis nr̃ȩ fiuis. hȩc sumina
credendi est. Et reurra qͥs creciens
do̾ possit de resurrectione dubitare
cum manifestum sit hanc solam xp̃o
causam fuisse nascendi: Quȩ en̾i
alia ratio quȩ ue utilitas erat ut
perpetuus carnem dignaretur
ad sumere. nisi ut carirem perpetu¬
itate donata : Quȩ gła esset dĩ
filium. cruee̾ non refugere. mortẽ¬

Expanded text:
evadere et peccata non poteras, 273 indulevadere et peccata non poteras, 273 indulgentia faceret innocentem. Ideo immaculatus occisus est Agnus ut ejus cruore humani generis macula tergeretur. Videte, fratres, profunditatem mysterii, videte altitudinem sacramenti: ubi mors reddidit vitam, et peccantium sordes sanguine sunt innocentis ablutae. Haec autem remissio non te ad peccatum nutrit, sed admonet ut peccare jam metuas, qui te intelligis sine venia non potuisse salvari. Bonitas enim Dei indulgentiae suae munere non nos armat ad culpam, sed abluit ad gloriam. Carnis resurrectionem. Hic religionis nostrae finis, haec summa credendi est. Et revera quis credens Deo possit de resurrectione dubitare, cum manifestum sit hanc solam Christo causam fuisse nascendi? Quae enim alia ratio, quaeve utilitas erat, ut Perpetuus carnem dignaretur assumere, nisi carnem perpetuitate donaret? quae gloria esset, Dei Filium crucem non refugere, mortem 274 e
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis excludit. Scđm enim
cuuangelicam ueritatẽ sicut filius
est: ita o sp̃s sc̃s dĩ est. Et sicut pat̾
cui uult miseretur. & filius cui uult
patrem reitelat: ita & iam sp̃s. et
inspirare begitur pto ut uult:
& dona cȩlestrum grãtũ druidere
ꝓut uult. Quomodo ergo ñ unu
esse cum patre filioq credendris
est sp̃s. cui aeque adiac& posse qđ
uult. Scãm eccłãm. Uere sca est
eccła confitenda: ꝑ quã & scificatio
est data mortalibus. & crescente
credentiũ numero: om̃tum pene
linguis in dĩ laudes sanctior mun-¬
dus ex ultat. Scã est ȩccłã quae
baptismi sacramento peccatorum
contagione detersa: terrarũ incolas
transmittit ad cęlum. Remissione
peccatorũ. E redenda est prȩcipue
fres peccatorã remissio. quia hoc
unum. ẽ. remedium. qͦđ hominũ
genus asententia ꝑpetuȩ mortis
absoluit. Iderico uigenitus altis.
simi dignatus est carnem. contentus
est cruce. ut te qui crimina tua

Expanded text:
Divinitatis excludit. Secundum enim Divinitatis excludit. Secundum enim evangelicam veritatem, sicest, ita et Spiritus sanctus Dei est; et sicut Pater cui vult miseretur, et Filius cui vult Patrem revelat, ita etiam Spiritus et inspirare legitur prout vult, et dona coelestium gratiarum dividere prout vult. Quomodo ergo non unum esse cum Patre Filioque credendus est Spiritus, cui aeque adjacet posse quod vult? Sanctam Ecclesiam. Vere sancta est Ecclesia confitenda, per quam et sanctificatio est data mortalibus et, crescente credentium numero, omnium pene linguis in Dei laudes sanctior mundus exsultat. Sancta est Ecclesia, quae, baptismi sacramento peccatorum contagione detersa, terrarum incolas transmittit ad coelum. Remissionem peccatorum. Credenda est praecipue, fratres, peccatorum remissio, quia hoc unum est remedium quod hominum genus a sententia perpetuae mortis absolvit. Idcirco Unigenitus Altissimi sumere dignatus est carnem, complexus est crucem, ut te, qui crimina tua
Abbreviated transcription (Latin):
munts est. quod ad dexterã patris
sed& diuinitatis est priuilegium:
& indiscretȩ consortiũ caritatis.
Etbene addexteram patris adnun.¬
tiatur sedere. in quo nihil uolun¬¬
tatis suae diabolus qui totus
est sinister inuenit. Inde uentu¬
rus est. iudicare uiuos & mortuos.
ecesso est fres ut homurũ genus ille
discutiat qui creauit. & ipse iudic&
qui redemit. Iustũq est ut om̃ipo¬
tens dñs mortales suos quos diuini¬
tatis uirtute formauit. patris pio¬
tate saluauit. iudicis examinatione
discernat. Numquid esse potest ae.¬
quius apud dm̃. qua ut quorum in
sđo fuit uita diuersa: eorum post
hoc scłm merita distinguantur.
Ubi autem rudicandi teferuntur
ac mortui: ut om̃ium hominum
nomen est non sit eorũ diuersa con¬
fessio. & qui in cȩlo apud se tinum
sunt. a nobis non separentur in t᷑ris.
Iam sicut diuinitati nihil de crea¬
turis atquari potest: ita omnem
diuisionem & in aequalitate̾ natura

Expanded text:
munus est: quod ad dexteram Patris munus est: quod ad dexteram Patris sedet, Divinitatis est privilegium et indiscretae consortium caritatis. Et bene ad dexteram Patris annuntiatur sedere, in quo nihil voluntatis suae diabolus, qui totus est sinister, invenit. Inde venturus judicare vivos et mortuos. Necesse est, fratres, ut hominum genus ille discutiat qui creavit, et ipse judicet qui redemit: justumque est ut omnipotens Dominus mortales suos, quos divinitatis virtute formavit, Patris pietate salvavit, judicis examinatione discernat. Nam quid esse potest aequius apud Deum, quam ut quorum in saeculo fuit vita diversa, eorum post hoc saeculum merita distinguantur? Vivi autem judicandi referuntur ac mortui ut omnium hominum nomen est, non sit eorum diversa confessio, et qui in coelo apud se unum sunt, a nobis non separentur in terris. Nam sicut Divinitati nihil de creaturis aequari potest, ita omnem divisionem et inaequalitatem natura
Abbreviated transcription (Latin):
qui id circo est mortuus ut mors
amitteret potestatem: Nihileno
ultra de cius passionibus confundi¬
mur. nihil decius morte trepide¬
mus. cui & resurgendi potestas
erat & natura trritendi. Quius
autẽ demientię est illum nͥ creder
resurrexisse. ad cuius pręceptum
de tumulo sepultus emersit:
Asceudit in cęlum. Decebat fratres
talis głã homirren qui de uirue
nascebatur. nec in possibilo  fuit
cxlum ascendere. cui possibile
fuit uiferos triumphare.: Et
necesse crat ut qui ad mortem de
regno uenerat. post morte̾ redir&
ad regnũ. Fuit ui hoc lem̃i salutanis
& in contpixhensa mentibus huma¬
nis inter cęlum terramq cõmuno
ut ficut terra dĩ filium se suscepisse
lxtata est: ita cxlimmi filium hominis
se accepisse gauderet. ut cantatũ
est per propħam. Laȩtentur eeli.
& oxtilt& terta. Nam sicut ma¬
nifestũ est terram exultate de do.
ita drbiũ non est cȩlum gaudere
de homine. Pedit ad dexteram
patris. Quod sedo xp̃s uictoriae

Expanded text:
qui idcirco est mortuus ut mors qui idcirco est mortuus ut mors amitteret potestatem? Nihil ergo ultra de ejus passionibus confundamur, nihil de ejus morte trepidemus, cui et resurgendi potestas erat, et natura vivendi. Cujus autem dementiae est illum non credere resurrexisse, ad cujus praeceptum de tumulo sepultus emersit? Ascendit in coelum. Decebat, fratres, talis gloria hominem qui de virgine nascebatur; nec impossibile ei fuit coelum ascendere, cui possibile fuit inferos triumphare. Et necesse erat ut qui ad mortem de regno venerat, post mortem rediret ad regnum. Fuit in hoc, carissimi, salutaris et incomprehensa mentibus humanis inter coelum terramque communio: et sicut terra Dei Filium se suscepisse laetata est, ita coelum Filium hominis se accepisse gauderet, ut cantatum est per prophetam: Laetentur coeli et exsultet terra . Nam sicut manifestum est terram exsultare 272 de Deo, ita dubium non est coelum gaudere de homine. Sedet ad dexteram Patris. Quod sedet Christus, victoris
Abbreviated transcription (Latin):
temq eius. non suspitus ingenes¬
cimus. sed continuis laudibris ce¬
lebramus. Scpultus est autem:
quia consequens etat ut qui mor¬
tuus fuerat. acciperet sepulturã.
Sc pultus est dñs. ut ad consolationẽ
sepultorũ. benedictionem corporis
eius & terra susciperet. Sepultꝰ
est ut qui uere mortuus cernebatur.
uere redisse amortuis crederetur.
Tercia inquit die tesurrexit amor¬
tius. Si credidisti de xp̃o quod
dedecoris est: crede quod głas. s
Si eredidisti quod mortis est: erdo
quod uitȩ est. Sicut eñi in passa¬
ne niysteriũ pietatis est: ita ni
resurrectione operatio potestati
ut ait ipse. Po testatem habro po¬
nendi animan ntam. & potestao
habeo iterũ sumendi cam. Quoni
itaq non illi suppetebat uita post
mortem: cui mori non fuit condiuo
sed potestas: Nec magnũ sane a
si dicamus potuit xp̃s resurgere. cu
inpossibile fuerit ut atictor uitao
non rediret ad uitam. Aut quomͥ
poterat inferni legibus detinen.

Expanded text:
temque ejus non suspiriis ingemistemque ejus non suspiriis ingemiscimus, sed continuis laudibus celebramus. Sepultus est autem, quia consequens erat ut qui mortuus fuerat acciperet sepulturam. Sepultus est Dominus ut ad consolationem sepultorum benedictionem corporis ejus et terra susciperet. Sepultus est ut qui vere mortuus cernebatur, vere rediisse a mortuis crederetur. Tertia, inquit, die resurrexit a mortuis. Si credidisti de Christo quod dedecoris est, crede quod gloriae est: si credidisti quod mortis est, crede quod vitae est. Sicut enim in passione mysterium pietatis est, ita in resurrectione operatio potestatis, ut ait ipse: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Quomodo itaque non illi suppetebat vita post mortem, cui mori non fuit conditio, sed potestas? Nec magnum sane est, si dicamus: Potuit Christus resurgere, cum impossibile fuerit ut auctor vitae non rediret ad vitam; aut quomodo poterat inferni legibus detineri
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est natus: ita in maculatus
diꝰ agnus. non sibi sed nobis.e. passus.
Quis aut̾ non mirificũ aduertat esse
mẏsteriũ ubi ipse homo predicatur
qui ds̃ est. & ubi idem dtis adirunti¬
atur qui asseritur ctucifixus Nec
incogitata ei quod peremptus est.
aut in prouisa tes accidit. qui diui¬
nitatis suae consilio idcrico suscepit
homine̾. ut pro homine possit oc¬
cidi. Supplicium autẽ crucis degit:
ut sublimiorẽ uictoriam par ret
pȩna detercor. Et qui unruersita¬
tis bono patrebatur. quasi in conspec¬
tu mundi in altum sublatus obcum.¬
beret. simul ut qui cructfixũ uide¬
bant mirabilia cernerent cracifixi.
Nam satis abundeq glãm patientis
ostendunt repentina solis obscuritas.
tremor terrarũ. saxorũ diuisio. te¬
surrectio mortuorũ. Illud aut
quanti est testimonuii. quod & iam
patiter crucifixus latro. iemoriã
su in cęlesti regno freri a consorte
supplicii prȩcabatur. Hinc
est lemi quod inlusiones & ꝑtobra

Expanded text:
nobis est natus; ita immaculatus nobis est natus; ita immaculatus Dei Agnus non sibi, sed nobis est passus. Quis autem non mirificum advertat esse mysterium, ubi ipse homo praedicatur, qui Deus est; et ubi idem Dominus annuntiatur, qui asseritur crucifixus? nec incogitata ei, quod peremptus est, aut improvisa res accidit, qui divinitatis suae consilio idcirco suscepit hominem, ut pro homine posset occidi. Supplicium autem crucis elegit, ut sublimiorem victoriam pareret poena deterior; et qui universitatis bono patiebatur, quasi in conspectu mundi in altum sublevatus 271 occumberet, simul ut qui crucifixum videbant, mirabilia cernerent crucifixi. Nam satis abundeque gloriam patientis ostendunt repentina solis obscuritas, tremor terrarum, saxorum divisio, resurrectio mortuorum. Illud autem quanti est testimonii, quod etiam pariter crucifixus latro memoriam sui in coelesti regno fieri a consorte supplicii precabatur? Hinc est, carissimi, quod illusiones et probra
Abbreviated transcription (Latin):
ut illũ sexu aliquo editum putes. sed
ut credas in comprehensibili maues.¬
tate dm̃ prodisse de dõ ut ait ipse.
Ego apatre exiui: & ueni in hunc
mundũ. Qui natus est de spi seo.
& maria uirgine. Spni scm atidis.
ut partũ ilbũ irrabilem simul &
in culpabibem recognoscas. Cebeste
est cũi quod sp̃s agit. in uiolatum
quod sc̃s operatur. Nam cũ unige¬
nitum dĩ hominem̃ freri redeptionis
nr̃ę necesfitas flagitaret: hoc nati.¬
uitatis suȩ priuilegiũ proprię diui.¬
nitatis in uexit. ut de urigine
nasceretur. Qui eni ueniebat in¬
ueteratã peccatis hominũ renonare
naturam: nouam legeni uoluit
habere nascendi. Unigenitus igit
dĩ factus est filius hominis. ut qui
creator mundi erat. fteret & redep¬
tor. Qui sub pontio pilato craci¬
fixris ost & sepultus. Nulla nobis
sit de xp̃i cruce confusio: qͥa habemus
de eiꝰ passione uictoriam. Sicut en̾i
sempiternus dĩ filius. non sibi sed

Expanded text:
ut illum aliquo sexu editum putes, sed ut illum aliquo sexu editum putes, sed ut credas incomprehensibili majestate Deum prodiisse de Deo, ut ipse ait: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . Qui natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine. Spiritum sanctum audis, ut partum illum mirabilem simul et inculpabilem recognoscas. Coeleste est enim quod Spiritus agit, inviolatum quod sanctus operatur. Nam cum Unigenitum Dei fieri hominem redemptionis nostrae necessitas flagitaret, hoc nativitati suae privilegium propriae divinitatis invexit, ut de virgine nasceretur. Qui enim veniebat inveteratam peccatis hominum revocare naturam, novam legem voluit habere nascendi. Unigenitus igitur Dei factus est filius hominis, ut qui Creator mundi erat fieret et Redemptor. Qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus. Nulla nobis sit de Christi cruce confusio, quia habemus de ejus passione victoriam: sicut enim sempiternus Dei Filius non sibi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut quarititas cius & qualitas ignoret.
Esse en̾i illius & posse non discutien¬
do ad sequimur. sed credendo.
Que autẽ credere debramus: edoc&
nos redemptoris nr̃i auctoritas
dicentis. Qui credit in me & in
cum qui nre misit. hab& uitam
aectrnam. Et alibi. C redite in
dm̃. & in me epedite. Plus est fres
quod fidei oculis intiremur. quam
sensus possit uidere carnalis. Ccredis
inquit indm̃ patte̾ omt potentem.
In deo natura innascibilis. in patre
unigentti ueritas. in om̃ipotente
plenitudo urrtutis ostenditur.
Est namq per ingenitã deitatem
om̃ipotens. & ꝑ om̃rpotentia pater.
Nam disquirendum qualiter sit pat᷑.
quia qualiter ds̃ sit aut om̃i potenis
non potest comprehendi. Eet in ih̃m
xp̃m filium eius unicũ dñm nrrm.
Quod xp̃s est factus qui filius crat.
dispensatio est redemptionis humanȩ:
quod dñs est de proprietate naturae
est. Unicus autẽ uel unigenitus
adnuntiatur & creditur: quia unus

Expanded text:
ut quantitas ejus et qualitas ignoretur: ut quantitas ejus et qualitas ignoretur: esse enim illius et posse non discutiendo assequimur, sed credendo. Quem autem credere debeamus edocet nos Redemptoris nostri auctoritas, dicentis: Qui credit in me et in eum qui me misit, habet vitam aeternam ; et alibi: Creditis in Deum, et in me credite . Plus est, fratres, quod fidei oculis intuemur, quam sensus possit videre carnalis. Credis, inquit, in Deum, Patrem omnipotentem. In deo natura innascibilis, in Patre Unigeniti veritas, in Omnipotente plenitudo virtutis ostenditur. Est namque per ingenitam deitatem omnipotens, et per 270 omnipotentiam Pater; nec disquirendum qualiter sit Pater; quia qualiter Deus sit aut omnipotens non potest comprehendi. Et in Jesum Christum, Filium ejus unus est factus, qui Filius erat, dispensatio est redemptionis humanae. Quod vero Dominus est, de proprietate naturae est. Unicus siquidem vel unigenitus annuntiatur et creditur, quia unus
Abbreviated transcription (Latin):
VUI APUDPA¬
tres nr̃os sicut liber iudi¬
cum fefcit quȩdam israbeliticȩ tribus
auili aduersum se. prȩlio decerta¬
sent. nec ꝓpter consimile᷑ populi
unius habitũ inter bellantes poss&e
esse discrctio. tribus illa cuiꝰ iustior
eat causa pugnandi. quia merito
pdĩ auxiliũ uictoriam ptęsumebat:
signum sibi cerco in fermore consti-¬
tuit. ut quos una armorũ facies
confundebat. secretioris uerbi distin¬
gueret sacramentũ. Quod beati
apostoli ut ego ttor exemplum se¬¬
quentes: excłȩ di quam aduersuni
militiam diabolici furoris armabant.
mysteriũ symboli tradiderunt. ut
quia sub uno xp̃i nomine credentiũ
etat futura diuersitas. signaculum
symboli inter fideles perfidosq se.¬
etrneret: & alienus a fide atq hostis
appareret ȩccłae. aut tamquam
baptiratus rescisset. aut tam quam
hereticus corrapiss&. Ecredis inqͥt
indm patrem om̃i potentẽ. Cre¬
dendus sine dubio est ds̃ pater omi¬
potens. cuius sic uiitus sentitur.

Expanded text:
um apud patres nostros, sicut liber Judicum refert, quaedam Israeliticae tribus civili adversum se praelio decertarent, nec propter consimilem populi unius habitum inter bellantes posset esse discretio, tribus illa cujus justior erat causa pugnandi, quia merito per Dei auxilium victoriam praesumebat, signum sibi certo in sermone constituit, ut quos una armorum facies confundebat, secretioris verbi distingueret sacramentum. Quod beati apostoli, ut ego reor, exemplum sequentes Ecclesiae Dei, quam adversum militiam diabolici furoris armabant, mysterium symboli tradiderunt; ut, quia sub uno Christi nomine credentium erat futura diversitas, signaculum symboli inter fideles perfidosque secerneret, et alienus a fide atque hostis appareret Ecclesiae, aut tanquam baptizatus nescisset, aut tanquam haereticus corrupisset. Credis, inquit, in Deum, Patrem omnipotentem. Credendus sine dubio est Deus, Pater omnipotens, cujus sic virtus sentitur,
Abbreviated transcription (Latin):
simo die. Ciaro eni mea inquis
uere est cybus. & sanguis ms urre
est potus. Cum eni cybo & potu
id appetant homines ut non esu¬
riant neq sitiant. hoc ue raciter
non ptęstat nisi iste cybus & potius
qui eos aquibus sumĩtur in mnor¬
tales & incorruptibiles facit. ide

Expanded text:
m est. Caro enim mea, inquit, / vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim in cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non pręstat nisi iste cibus et potus, qui eos, a quibus sumitur, inmortales et incorruptibiles facit. In
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. Ergo sp̃s est qui uiuificat.
sps eni facit uiua membra. Nec uiua
membra sp̃s facit. nisi quae in cor-¬
pore quod uegetat tpse sp̃s inuenit.
Iam sp̃s qui est inte o homo qͥ constas
ut homosis nori uruificat membrã
quod sepatratum inuenerit a carne
tua. S pm tirũ dico animã tuam.
Inima tua non uiuificat nisi mbra
quȩ sunt in carne tita. Unum si
tollas. iam ex anima tua non utui¬¬
ficatur: quia imnitati corporis tu
non copulatitr. Nex dicuntur ut
amenius unitatem : & timeamus

Expanded text:
st nobis . » Ergo spiritus est qui vivificat, spiritus enim facit viva membra. Nec viva membra spiritus facit, nisi quae in corpore, quod vegetat ipse spiritus, invenit. Nam spiritus qui est in te, o homo, quo constas ut homo sis, nunquid vivificat membrum, quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua: unum si tollis, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
nec pepercit om̃ia prȩtiosa iacob
destruxit in furore suo munici¬
ones. Uirgines uida deiecit in
terram: polluit regnu̾ & prin
Auerait retrorfum dexteram suã
a facie inimiei: & faccendit in
ia cob quasi ignem flammȩ de.¬
uorantis in gyro. Del
Tetendit arcum suum quasi ini¬
micus. firmauit dexterã suam
quasi hostis: & occidit om̃e qđ
pulchrũ erat uisu. Intabernia¬
culo filiȩ syon effudit quasi igne
indignationem suam.

Expanded text:
nec pepercit, omnia speciosa Jacob: destruxit in furore suo munitiones virginis Juda, et dejecit in terram: polluit regnum, et priavertit retrorsum dexteram suam a facie inimici: et succendit in Jacob quasi ignem flammae devorantis in gyro.  Daleth.  Tetendit arcum suum quasi inimicus, firmavit dexteram suam quasi hostis: et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion, effudit quasi ignem indignationem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
quia uiderunt oculi mei salutaro
tuum. Fastigium & ut ita dicam
culmen suꝑ his quȩ iactabantur
de iħu. & pater & mater illius
mirabantur. Sermo symeonis futi
Non enim sufficit ei tenere pariu¬
lum. & ea quae dem& ipso scripti
sunt proloqui. sed benedixit pam
illius & matri. Et de ipso quoq
ꝓphetauit infante dicens.
Ecce hic positus est in ramam.e¬
in resurtectionem multorum in
isrł: & in signũ cui contradicits
Tuam quoq ipsius anintã ꝑtransib¬

Expanded text:
quia viderunt oculi mei salutare quia viderunt oculi mei salutare tuum. Fastigium et, ut ita dicam, culmen super his quae jactabantur de Jesu, et pater et mater illius mirabantur, sermo Simeonis fuit. Non enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semetipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri illius et matri: et de ipso quoque prophetavit infante, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Tuam quoq
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc scire poterimus singula
quȩq digna esse mrraculo. Qu̾a¬
obrem. mitabatur & pater.Sie
enim appellatus.ẽ. ioseph quia
nutricius fuit: mitabatur et
mater suꝑ om̃ibus quȩ dicebantur
de co: Quae nam ergo sunt. quae
de paruulo iħii fama disꝑserat.
Pastores crant in regione illa. uigi¬
lantes & obstruantes custodias
noctis suꝑ gregem suũ. Uenit an.¬
gelus sub ipsa hora natiuitatis iħũ.
S ait adcos. Adnuntio uobis
gaudium magnũ: ite & inuenictis
infantem inuolutũ in pannis. &
positum in prȩsẽpe. Ncedum
angelur uerba finierat: ecer mul¬
titudo cȩlestis exercitus laudare
cepit. & benedicere dm̃. Cc um ha
pastores trepidi ꝑspoxissent o angelus
recessiss& ab eis: dixerunt ad se¬
inuicem. Eamus bethlrem &
uidtamus factum quod dnis ostendn
nobis. Uenerunt. & inuenerun
paruulum: tam illi quã parents
quae facta fuerant mirabantur
suꝑhis. Et de symeone scribitur
quod ramorem auxerit. & mi racul
uel magna pars fuerit: tenuit en

Expanded text:
terimus singula quaeque digna esse miraculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de eo. Quaenam ergo sunt, quae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant in regione illa, vigilantes et observantes custodias noctis supra gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum. Ite, et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio. Necdum angelus verba finierat, et ecce multitudo coelestis exercitus laudare coepit et benedicere Deum. Cum hoc pastores trepidi perspexissent, et angelus recessissinvicem: Eamus usque Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumorem auxerit et miraculi, vel magna pars fuerit. Tenuit enim
Abbreviated transcription (Latin):
trel ab aliis com̃nremoranda in
spu pręuiderint: ut continuatã
suae narrationis serie quasi nulla
prȩtermisisse uideantur. Quȩ
tanten alterius euuangelistae
considerata scriptura quo loco
transilita fuerint. diligens lector
inuririat. Puer autẽ crescebat
& confortabatur plenus sapientia.
& grͣa dĩ erat irillo. Notanda
distinctio uerborum̃ quia dñs
est habitum humanȩ fragilitatis
induerat. crescete & confortari
habebat. In eo uero quod & ram
uerbum dĩ & ds arternus erat:
nec confortari indigebat. nec ha¬
bebat augeri. Unde rectissime
plenus sapientia ꝑhibetur et
gratia. Sapientia quidem quia
in ipso habitat om̃is plenitudo
diuinitatis corpotaliter: gratia
autẽ quia eidem mediatori diꝰ
& hominũ homini iħu xp̃o magna
gratia donatũ est: ut ex quo homo
fitri ctpiss&. perfectus ess& &
đs. Coui fimibe est quod iohannes .UI.¬
scribit eum plenũ gr̃a & ueritate.
eandem ip̃se diuinitatis excellen-¬

Expanded text:
vel ab aliis commemoranda in vel ab aliis commemoranda in spiritu praeviderint, ut continuata suae narrationis serie quasi nulla praetermisisse videantur. Quae tamen alterius evangelistae considerata scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat et confortabatur, plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo. Notanda distinctio verborum, quia Dominest, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat. In eo vero quod etiam verbum Dei et Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia. Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Gratia autem, quia eidem mediator Dei et hominum, homini Jesu Christo magna gratia donatum est, ut ex quo homo fieri coepisset, perfectus esset et Deus. Cui simile est, quod Joannes scribit, eum plenum gratia et veritate, eamdem ipse divinitatis excellen
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. neq enim ut libet & fortuito
sp̃s sc̃s habitauit in ea. Bonũ est
& primũ siqua potest uirginitatis
grãm possidere. si autẽ hoc non
potuerit sed euenerit ei ut ꝑdat
urrũ. uidua ꝑscutret. Quod
quidem non solum post mortem
uiri sed &zam cum ille uiuit
debet habere in animo. ut etiam¬
si ton euenerit. uoluntas ipsius
hoc uoueo atq promitto si mihi
humanũ aliquid quod ñ opto
contigerit: nihil aliud faciam quã
incontaminata & iudua ꝑ feutrem.¬
Et ut ꝑfecerunt om̃ia scdm̃ legen
dñi. reuersi sunt ingaliltam inci.¬
uitatem suam nararech. Pretermisit
hoc loco lucas quae amathro satis
exposita nouerat. dñm uidelic&
post hȩc ne abherode necandus in.¬
utniretur aegyptum aparentibus
esse delatũ: defunctoq herode sic
denũ galileam reuersum natar&h
ciuitatem suam in habitare cępisse.
Solent enim cuuangelistę singuli
sic omittere quaedam quae ĩrel
ab aliis commemoratauiderint.

Expanded text:
fuit. Neque enim ut libet et fortuito fuit. Neque enim ut libet et fortuito Spiritus sanctus habitavit in ea. Bonum est et primum, si qua potest virginitatis gratiam possidere. Si autem hoc non potuerit, sed evenerit ei ut perdat virum, vidua perseveret. Quod quidem non solum post mortem viri, sed etiam cum ille vivit debet habere in animo, ut etiamsi non venerit voluntas ipsius Hoc voveo atque promitto, si mihi humanum aliquid quod non opto contigerit, nihil aliud faciam quam incontaminata viduaqueEt ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam, in civitatem suam Nazareth. Praetermisit hoc loco Lucas quae a Matthaeo satis exposita noverat, Dominum videlicet post haec, ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum in Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam, quae vel ab aliis commemorata viderint,
Abbreviated transcription (Latin):
atq peccatis. delebuntur peccata
nra ab co qui ait. Eicee delebo ut
nubem iniquitates tuas: & sicut
caliginem peccata tua. Post syme.¬
onis prophetiam. quia necesse erat
ut mulirres &ram saluatentur:
uenit inqͥtꝑ rophetes mulier de qua
scribitur. Et erat anna ꝓphetissa
filia fanuhel de tribu aser̃. Quam
pulcher ordo. non uenit ante uirã
mulier : sed prius urnit symeon
qui apprȩhendit in fantem & tenuit
inbrachiis suis. Dein multer cuius
non sunt quidem uerba digesta.
sed dictum est generaliter quod
confessa sit dño & locuta de eo
om̃ibus qui exspectabant redemp¬
tionem hicrłm. Et iuste sca
mulier sp̃m prophetandi meruit
accipere. quia longa castitate
longisq ieiuniis ad hoc culmen
ascenderat. Uidete mulreres
testimonium annȩ. & imitami¬
ni illud si quando uobis cuenerit
ut ꝑdatis uiros. Considerate
quid de ea scriptum sit: septema
annis uixit a uirginitate sua cũ
uiro. & reliqua. Propterea ꝓphetes

Expanded text:
atque peccatis, delebuntur peccata atque peccatis, delebuntur peccata nostra ab eo, qui ait: Ecce delebo ut nubem iniquitates tuas, et sicut caliginem peccata tua . Post Simeonis prophetiam, quia necesse erat ut mulieres etiam salvarentur, venit prophetes mulier, de qua scribitur: Et erat Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser. Quam pulcher ordo! Non venit ante virum mulier, sed primum venit Simeon, qui apprehendit infantem, et tenuit in brachiis suis: deinde mulier, cujus non sunt quidem verba digesta; sed dictum est generaliter quod confessa sit Domino, et locuta de eo omnibus qui exspectabant redemptionem Israel. Et juste sancta mulier spiritum prophetandi meruit accipere, quia longa castitate, longisque jejuniis ad hoc culmen ascenderat. Videte, mulieres, testimonium Annae, et imitamini illud, si quando vobis evenerit ut perdatis viros. Considerate quid de ea scriptum sit: Septem annis vixit a virginitate sua cum viro suo, et reliqua, propterea prophetes