comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lexander papa quintꝰ abeato
petro.c̾ stituit uͥsal ⁊ aqua benedi¬
Ct̾entur. ad asꝑgendũ popłm ⁊ habitadã
eoꝵ. Illo utiq exemplo. quo eliseus ꝓ¬
płia sal ⁊ aquam misisse legit᷑ ut ħ ꝯ
dimento fontes amari indulcedinẽ u̾te¬
rentur. hac gͥ aqua scificata fideles asꝑ¬
gunt᷑. ⁊ habitacłã fideliũ lustrantur ab
illusione ⁊ in festatione malignoꝵ spũ¬
ũi. ħ ẽ aũ significatio huiꝰ sacrañti: ꝙ.
aqua penitentiã sig̾̃cat de p̾t̾itis. Sal.
discretionẽ ⁊ cautelam defutis. q̃ duo si
simul misceant᷑ amara ꝯscĩa in dulce¬
dinẽ u̾tit᷑. atq illusiones ⁊ infestatiõeᷤ
demonũ ampliꝰ ei ñ dominant᷑. Nos

Expanded text:
eato Petro constituit ut sal et aqua benedicerentur ad aspergendum populum et habitacula eorum. Illo utique exemplo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infestatione malignoruutem significatio hujus sacramenti, quod aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominant
Abbreviated transcription (Latin):
głos dies dñicos sal ⁊ aqͣm simul moᷤ¬
cendo benedicimꝰ. u̾ hac asꝑsione fideleᷤᷤ
⁊ habitacła seblium tͣ spĩtales nequitias
muniamus:. De susceptione cin̾is
ccłastica institutio ht̃ ũ ꝑ singłos
annos in initio quadragesime ꝙ
caput ieuinii dr̃. quarta feria qñ ieiu¬
nium uotiuũ suscipit᷑cinis ꝯsectatꝰ
capitib fidelium ĩponat᷑. Scilicet ob
recordationẽ mortalitatis nr̃ȩ. u molta¬
lis homo qui tc̃ exhabitu penitentiȩ
⁊ recordatione pecc̃oꝵ suoꝵ ad deuo¬

Expanded text:
s sal et aquam simul miscendo benedicimus, ut hac aspersione fideles et habitacula fidelium contra spirituales nequitias muniamus. CAP. III. De susceptione cineris. Ecclesiastica institutio habet, ut per singulos annos in initio quadragesimae, quod caput jejunii dicitur, quarta feria quando jejunium votivum suscipitur, cinis consecratus capitibus fidelium imponatur scilicet ob recordationem mortalitatis nostrae, ut mortalis tunc homo qui ex habitu poenitentiae et recordatione et
Abbreviated transcription (Latin):
papa ꝯstituit cereum magnum
in salbato scõ paschȩ benedici. quẽ dia¬
conꝰ accepta benedictione a sac̾dote be¬
nedicit. hic c̾eus xp̃m designat. in cera
humanitatẽ. in igne diuinitatẽ. Q ui
cathscuminos ad baptismũ p̃cedit il¬
luminans. sic̃ olim columpna ignis
filios isrł mare rubrum transeuntes pre¬
cessit ꝑ ignẽ illuminans.:⁊ obumbrans ꝑ
nubem. Sub eadem sigura uixta consuetu¬
dinem antiꝗͣ. in eccłia tomana indie pas-

Expanded text:
papa constituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta consuetudinem ant
Abbreviated transcription (Latin):
abet etiam ȩccłastica ꝯsuetudo. ũ
in dominica quȩ ꝓxima ẽ ante
sollempitatẽ paschalem. rami palmaꝵ.
⁊ frondes arboꝵ benedicant᷑. ⁊ popło
portandi distribuant᷑. in fig᷑am eoꝵ qͥ
dño ihũ codem die iherosolunã ascen¬
denti cum ramis palmarũ ⁊ frondib
arboꝵ urentib cantantes ⁊ laudanteᷤᷤ
occurrerunt. In quo ñ solum nob̾ id ꝙ.
illi tc̃ corꝑalit̾ secerunt. corꝑalr̃ facien¬
dum ꝓponitur: s id potiꝰ q. ł i illo ł in
tur sꝑalit̾. Palma quippe: signũ uicto¬
rie ẽ. Rami aũ urentes: bona oꝑa sig¬
mortis triũphatorẽ bonis oꝑib ⁊ digna
gr̃arum actione laudamꝰ De cereo qui¬

Expanded text:
abet etiam ecclesiastica consuetudo ut in Dominica quae proxima est ante solemnitatem paschalem, rami palmarum et frondes arborum benedicantur, et populo portandi distribuantur, in figuram eorum qui Domino Jesu eodem die Jerosolymam ascendenti cum ramis palmarum et frondibus arborum virentibus cantantes et laudantes occurrerunt . In quo non solum nobis id quod illi tunc corporaliter fecerunt, corporaliter faciendum proponitur, sed id potius tur. Palma quippe signum victoriae est, rami autem virentes bona opera sigmortis triumphatorem bonis operibus et digna gratiarum actione laudamus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eis qui carne illam susceꝑunt ue¬
n̾ando participantes. M ascłi qͥ morte
pͣuenti ad octauam diem ꝑuenire ñ
potuerunt. ⁊ ob ħ sine cͥcuncisionis
sacmento a uita hac recesserunt: so¬
la ficde parentũ cum oblationib ⁊
s acͥficiis int̾uenientib ñ in habilr̃
saluati existimãtur ꝑ eo ꝙ. pͣcepͣtumcͥ¬

Expanded text:
et in eis qui carnem illam susceperunt, veet in eis qui carnem illam susceperunt, venerando participantes. Masculi qui morte praeventi ad octavam diem pervenire non potuerunt, et ob hoc sine circumcisionis sacramento ab hac vita recesserunt, sola fide parentum cum oblationibus et sacrificiis intervenientibus non improbabiliter salvati existimantur,
Abbreviated transcription (Latin):
in quo quasi pꝰ sabbatum legis. cterna
bona seruientib do ꝓmittuntur. Me¬
rito gͥ pͥma illa curcuncisio q̃ sacͤm̃tum
erat illatũ duarũ iussa ẽ fieri octauo
die. ũ ostũdetur ꝗ. in temꝑe gre corda
circuncidenda erant ꝑ emundationẽ
iniquitatis. ⁊̃ in temꝑr resurrectionis
corꝑa ꝑ depositionem corruptionis. ꝓ¬
pt̃ca aũ solis mascłis data ẽ cͥcuncisio
carnis: qr sacra scͥpta᷑ ꝑ mascłinũ sexũ
anunam. ꝑ mulie̾rẽ uͦ carnem sig̃ficare
solet. uͥ iuideł ostũdetur. ꝙ illa ext̾ior cͥ¬
cuncisio animab scĩficationẽ ꝯtulit. s
carm ñ abstulit corruptionẽ. Cultellus
de petͣ factus. xp̃m significat. de quo
dicit apłs petra aũ erat.xͦ. De qͦ scͥptũ:¬
cIi ussa ẽ fieri. qr ad remedium data ẽ
feminȩ in popło cͥcuncisionis sola fi¬
de saluabantur. sacͥficiis ⁊ oblatiombꝰ
aliisq legis cerimoniis purificate: ip¬
sam qͦ cͥcumcisionẽ fide suscipientes.

Expanded text:
in quo quasi post Sabbatum legis, aeterna bona servientibus Deo promittuntur. Merito igitur prima illa circumcisio quae sacramentum erat illarum duarum; jussa est fieri octavo die ut ostenderetur quod in tempore gratiae corda circumcidenda erant, per emundationem iniquitatis, et in tempore resurrectionis corpora per depositionem corruptionis. Propterea autem solis masculis data est circumcisio carnis, quia sacra Scriptura per masculinum sexum animam, per muliebrem vero carnem significare solet; ut videlicet ostenderetur quod illa exterior circumcisio animabus justificationem contulit, sed carni non abstulit corruptionem. Cultellus de petra factus Christum significat, de quo dicit Apostolus: Petra autem erat Christutii jussa est fieri, quia ad remedium data estfeminae in populo circumcisionis sola fide salvabantur, sacrificiis et oblationibus, aliisque legis caeremoniis purificatae; ipsam quoque circumcisionem fide suscipientes,
Abbreviated transcription (Latin):
unum: ⁊ bonũ ip̃m aliiꝰẽ ordor uite ao
uitã. aliis odor mortis in mortẽ. qm̃ ex
bono malũ. ⁊ex malo bonum. ⁊ bonũ
malis ad malũ. ⁊ malũ bonis ad bonũ.
te ẽ solum. Et ħ ꝓatur in hunc modũ.
Omne enĩ uniu̾sale bonũ. maiꝰ ẽ ꝙͣ. id¬

Expanded text:
liis est odor vitae in vitam; aliis odor mortis in mortem ; quoniam ex bono malum et ex malo bonum, et bonum malis ad malum, et malum bonis ad bonum. te est solum: et hoc probatur in hunc modum. Omne enim universale bonum, majus e
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Et pͥmum sic̃ dictũ ẽ de dedicati¬
one ȩccłȩ quasi de pͥmo baptismate. qͦ ip̃a
qͦdammͦ eccła pͥmum baptiratur. ũ in
ea pꝰmod homines ad salutẽ regen̾an¬
di bapti rent᷑. Quasi enĩ pͥmum sacͣ¬
mentũ in baptismo cognoscit᷑. ꝑ ꝙ
fideles om̃s int̾ m̃bra corꝑis.xͥ ꝑ re¬
genationis nouȩ grãm ꝯputantur.
Iccirto ħ pͥmum tͣctandũ occurrit. pͥ¬
mum in dedicatione sigatum ȩccłiȩ.
demñ in scĩficatione animȩ fideł exihi¬
bitum. Qđ eni in hac domo oratiõis
uisibilr̃ ꝑ figam ix pͥmitur: ĩotũ in
aĩa fideli ꝑ inuisibilẽ u̾itatẽ exibet᷑.
Ipã eñi u̾um ÷ di templũ. ꝯsidatiõe
ututum. quasi qͣdam structura lapi-¬
dum spũaliũ edificata. Uͥ fides fun-¬
dam̃tũ fac̃. spes fabricã erigit. carita ᷤᷤ¬
ꝯsummationẽ impoñ. s ⁊ ip̃a eccła
ex multitudine fideliũ in unum

Expanded text:
catione Ecclesiae, quasi de primo baptismate, quo ipsa quodammode Ecclesia primum baptizatur, ut in ea post modum homines ad salutem regenerandi baptizentur. Quasi enim primum sacramentum in baptismo cognoscitur, per quod fideles omnes inter membra corporis Chrerationis novae gratiam computantur. Idcirco hoc primum tractandum occurrit. Primum in dedicatione figuratum Ecclesiae, deinde in sanctificatione animae fidelis exhibitum. Quod enim in hac domo orationis visibiliter per figuram exprimitur, totum in anima fideli per invisibilem veritatem exhibetur. Ipsa enitutum, quasi quadam structura lapidum spiritualium aedificata, ubi fides fundamentum facit, spes fabricam erigit, charitas consummationem imponit. Sed et ipsa Ecclesia ex multitudine fidelium in unum
Abbreviated transcription (Latin):
dedicationis ȩccłe in qua ceta omnia
sacramenta celebrantur. nob̾ loquendũ
tionis. alia ex̾citationis. Pma. ad remedi¬
um. Scd̃a: ad officium. Tercia: ad ex̾citiul.
Et illa ꝙ. q̃ amministratioĩs siue p̃ꝑa¬
tionis sunt. ordinib coherent. qmͣ ⁊ ip̃i
ordines sacͤmenta st̃. ⁊ q̃ circa ordines ꝯsi¬
d̾ant᷑. qualia sunt indum̃ta sacͣ ⁊ uasa

Expanded text:
dedicationis Ecclesiae, in qua caetera omnia sacramenta celebrantur, loquendum nobistionis, alia exercitationis. Prima ad remedium; secunda ad officium; tertia ad exercitium. Et illa quidem quae administrationis sive praeparationis sunt ordinibus cohaerent, quoniam et ipsi ordines sacramenta sunt, et quae circa ordines considerantur, qualia sunt indu
Abbreviated transcription (Latin):
dente suꝑ cũ benedictionẽ. reliqͥ õs
ep̃i qui ad sunt manib suis caput
eiꝰ tangt̃. Ungit᷑ aũt sacͣ unctione
ip̃a crismatis scĩunctione ⁊ significa¬
tur ⁊ ꝯfertur. Ordinando aũ ponti¬
fex manũ imponit. Euugłicam uͦ
lectionem diaconꝰ legit. ꝯfirmationis
aut̃ epłam notarius scͥbit. Deniq ⁊
ordinator ⁊ ordinatꝰ in ip̃a ordinatioe
ut̾q missam celebrale debet. ꝙ ħ ꝙͥ¬

Expanded text:
dente benedictionem, reliqui omnes episcopi qui adsunt manibus suis caput ejus tangunt. Ungitur autem sacra unctione ipsa chrismatis sancti unctione, et significatur, et confertur. Ordinando autem pontifex manum imponit. Evangelicam vero lectionem diaconus legit; confirmationis autem epistolam notarius scribit. Denique et ordinator et ordinatus in ipsa ordinatione uterque missam celebrare debet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
te:⁊ manꝰ suꝑ capita eor tenente. õs
p̃sbit̾i qui p̃sentes st̃ manꝰ iuirta ma
cant. Ungunt᷑ p̃sbit̾is manus sic̃ ep̃i ᷤ.
ũ cognoscant se ħ sacͣmento grãm ꝯ
uicanum illiꝰ de quo scͥptũ ẽ. Unxit

Expanded text:
te, et manus super capita eorum tenente, omnes presbyteri qui praesentes sunt manus juxta mancant. Unguntur presbyteris manus sicut episcopis, ut cognoscant se hoc sacramento gratiam vicarium illius esse de quo scriptum est: Unxit
Abbreviated transcription (Latin):
diatoris fungunt᷑ sac̾dotes. qd̃ dm̃
ꝓpectatis pp łi exorant. ⁊ penitentes
absoluendo do reꝯciliant. Quapꝑ ꝯ
uenit u tanqͣm boni mediatores int̾
hoĩes ⁊ dm̃. ⁊ p̃cepta dĩ ad ppłm defe¬
rant. u̾itatem pͣdicando. ⁊ p̾ces ppłi
do offerant ꝓpeccõrib int̃cedendo.

Expanded text:
diatoris funguntur sacerdotes, quod Deum diatoris funguntur sacerdotes, quod Deum pro peccatis populi exorant, et poenitentes absolvendo reconciliant. Quapropter convenit ut tanquam boni mediatores inter homines et Deum, et praecepta Dei ad populum deferant, veritatem praedicando, et preces populi Deo offeran
Abbreviated transcription (Latin):
ta unmacłata. distat aũ ħ totũ inter
pontifices ⁊ hꝰ tẽꝑis sac̾dotes: ꝙ solis
pontificib addita ẽ cłicoꝵ ordinatio.
basilicarum dedicatio. sacͥ cͥs matis ꝯ¬
secratio. Manus impofitio:⁊ ꝯmunis
suꝑ popłm benecdictio. In aliis autẽ
dispensatio. Summis gͦ sac̾dotil supͣ¬
dicta iccirco singłarit reseruata st̃. ne.
eade ꝓrsus auctoritas potestatis ab oĩb
passim uendicata. inferioreᷤ suppositos
insolentes redd̾et:⁊ soluto obedientiȩ
uindo scandalũ generaret. Psbit̾i suc¬
pͣcedebant dñm ihm̃ in omñe ciuitatẽ
⁊ locum: quo erat ip̃e uentus. Ita qͥppe
p̃sbit̾i qui adiuitores sunt ep̃oꝵ ru
des popłos cathecizando iniciant.
baptizando unitati ȩccłe incorꝑant.
⁊ inomĩb sacͣm̃tis usq ad manꝰ un¬
positionẽ popło dĩ ministrant. Ep̃i
uicem gerunt summi pontificis: dũ
popłos delinqñtes ad penitentiam
uocant. ⁊ orationũ suar medicam̃to
ꝓxͦ: reꝯciliamini dõ. In ħ gͥuice me¬

Expanded text:
 Distat autem hoc tantum inter pontifices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In aliis autem dispensatio. Summis ergo sacerdotibus supradicta idcirco singulariter reservata sunt, ne eadem prorsus auctoritas potestatis ab omnibus passim vindicata, inferiores erga superpositos insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo scandalum generaret. Presbyteri succedebant Dominum Jesum in omnem civitatem et locum quo ipse erat venturus . Ita quippe presbyteri qui adjutores sunt episcoporum, rudes populo catechizando initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et in sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcve episcopi, vicem gerunt summi pontificis, dum populos delinquentes ad poenitentiam vocant, et orationum suarum medicamento  reconciliamini Deo . In hoc igitur vice me
Abbreviated transcription (Latin):
sptimo loco subsequit᷑ ordo p̃s¬
butore. qui inueu̾ testam̃to afi¬
liis aaron sumpsit mitiũ. Nam qͥ tẽ
sac̾dotes uocabatt᷑: hi st̃ qui nc̃ ap¬
pellant᷑ p̃sbit̾i. Et qui tc̃ dicebantur

Expanded text:
Septimo loco subsequitur ordo presbyterorum, qui in Veteri Testamento a filiis Aaron sumpsit initium. Nam qui tunc sacerdotes vocabantur, hi sunt qui nunc appellantur presbyteri, et qui tunc dice
Abbreviated transcription (Latin):
num in corpꝰ ⁊ sanguinem suũ ꝯmu¬
tauit:⁊ in memoriã suȩ passionis.
idem fac̾e̾t discipłos monens instituit.
ħ qͦ excellent̃ officium implens exi-¬
buit. qñ ipse sac̾dos ⁊ bostia scipsũ ĩ
ara crucis ꝑꝑ peccã gen̾s humaniob¬
tulit:T ꝓpͥum sanguinẽ scã ȩt̾̃na in¬
grediens. cęlestia n trena pacificauit
Inquo apparet quanta sit excellentia
sac̾dotalis officii. ꝓ ꝙ cotidie in alta¬
ri passio. xͥ celebratur. ⁊ reus quisq
a peccĩs ꝯu̾sus do reꝯciliatur. Quib
omnib de sac̾dotali officio breuit ꝑ
tractatis. ammonendi st̃. xͥ sac̾dotes
quatinꝰ sic̃ excellunt ordinis dignita¬
te. sic excellant uitȩ scĩtate. ut plebs
eis ꝯmissa atq eoꝵ disciplinis edo¬
u̾satus. Sacros aũ ordines diacona
tunitate exigente epos eligi ꝯceduĩ.
S ranssime ⁊ ip̃m non sine romani
pontificis. suie metͦpolitani licentia.
licarum ꝯ secratio. U nctio altaris. ꝯ
fectio crismatis. M anꝰ impositio.

Expanded text:
num in corpus et sanguinem suum commutavit, ut in memoriam suae passionis idem facerent discipulos moriens instituit. Hoc quoque excellenter officium implens exhibuit, quando ipse sacerdos et hostia seipsum in arca crucis propter peccata generis humani obtulit, et proprium sanguinem sancta aeterna ingrediens coelestia et terrena pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in altari passio Christi celebratur, et reus quisque a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotali officio breviter pertractatis admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa atque eorum disciplinis edoonversatus. Sacros autem ordines diaconattunitate exigente in episcopos eligi concedunt. Sed rarissime et ipsum non sine Romani pontificis sive metropolitani licentia; licarum consecratio, unctio altaris, et confectio chrismatis, manus impositio,
Abbreviated transcription (Latin):
tacłoꝵ dextrum latꝰ munit i sinisttũ.
ũ exħ intelligant se ꝑ arma iusticiȩ
a dextris ⁊ asinistris cẽmutos. ut
eds nec adu̾sa frangant. nec ꝓsꝑa ex-¬
tollant. Accipunt ⁊ calicẽ cumumno.
⁊ patenã cum hostiĩ. demanu ep̃i.: qͣ
quus his instrum̃tis potestate acce¬
pisse agnoscant. placabile do hosti¬
as offerendi. Ad ipõs namq ꝑtince
sacͣmentũ corꝑis ⁊ sanguinis dñi in
altariodi ꝯfic̾e. orationes dic̾e. ⁊ bene

Expanded text:
sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad ipsos pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et bene
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃a institutio. ex dispensatione ẽ. Ip̃asc̃¬
ficatio: ex bñdictione. Prima. indita ꝑc̾a¬
torem. Scda: adiuncta ꝑ saluatorẽ. ⁊ cia:
ministrata ꝑ dispensatorẽ. Est gͦ aqua
uisibiliᷤ sacram̃tum. ⁊ gra inuifibilis
res. siue uirtꝰ sacram̃ti. ht̃ aũ omnis
p̃sentare huit. pͥꝰquã ⁊̃ illam ex suꝑ ad¬
dita institutione significauit. Henit
aũt saluator ⁊ instituit uisibilẽ ꝑ aꝙͣ
ablutionem corꝑumꝰ. significandam
inuisibilẽ ꝑ spualem grãm em̃unda¬
tionem animarum: ⁊ ex eo iam aqua ñ
& sola naturali similitudine rep̃sen.¬
tał. s ex suꝑ addita ĩ institutione signi¬
⁊ fit sacramentum: u sit sacram̃tum a¬
qua uisibił. ex similititudine rep̃sentans.
ex institutiõe fignificanᷤᷤ. ex sc̃ificatione
in cęt̾is quoq sacramentis tria ħ ꝯsidare

Expanded text:
ipsa institutio ex dispensatione; ipsa sanctiipsa institutio ex dispensatione; ipsa sanctificatio ex benedictione. Prima indita per Creatorem; secunda adjuncta per Salvatorem, tertia ministrata per dispensatorem. Est ergo aqua visibilis sacramentum, et gratia invisibilis, res sive virtus sacramenti. Habet autem omnis praesentare habuit, priusquam etiam illam ex superaddita institutione significavit. Venit autem Salvator et instituit visibilem aquam per ablutionem corporum ad significandam invisibilem, per spiritalem gratiam emundationem animarum. Et ex eo jam aqua non ex sola naturali similitudine repraesentat, sed ex superaddita institutione signiet fit sacramentum, ut sit sacramentum aqua visibilis ex similitudine repraesentans, ex institutione significans, ex sanctificatione in caeteris quoque sacramentis haec tria
Abbreviated transcription (Latin):
bilr̃ ꝓpositũ ex similitudine rep̃sentais.
⁊ ex institutione significans. ⁊ ex sc̃ifica¬
tione ꝯtinens aliquã inuisibilẽ ⁊ spũ¬
alem grãm. hȩc diffinitio ita ꝓpria
ac ꝑfecta cognoscitur. ut omni sacram̃¬
to soliq ꝯuenire inueniatur. Onr̃e eñi
caret. sacram̃tum dici ꝓpͥe non pot̾. Beb&.
rep̃sentandam. Institutionẽ qͦ ꝑ quã
ordinatũ sit ad illam significandã. pꝰtͤ¬
mo significationẽ ꝑ ꝗͣ illam ꝯtineat.
⁊ efficax sit ad eandem sc̃ificandis ꝯfe¬
dita dispensatione. sc̃ificationẽ ex apposi¬
ta u̾bi ł signi benedictione. Ut gͦ inu¬
no sacramento eaq̃ de omnib dictas.
tria ħ qualit̾ sint agnoscamus. aꝗͣ
baptismi ꝓ exemplo assumimꝰ. Ibiit.
est aquȩ uisibile elementũ. ꝙ. ẽ sac̾¬
mentũ. Et inuemiunt᷑ ħ ta in uno.
rep̃sentatio ex similitudine. signifi¬
catio ex institutione. uirtꝰ ex sc̃ificatio¬
ne. Ꝙ ip̃a similitudo. ex creatione est.

Expanded text:
propositum ex similitudine repraesentans, et ex institutione significans, et ex sanctificatione continens aliquam invisibilem et spiritalem gratiam. » Haec diffinitio ita propria ac perfecta agnoscitur, ut omni sacramento solique convenire inveniatur. Omne enicaret, sacramentum proprie dici non potest. Debet repraesentandam. Institutionem quoque per quam ordinatum sit ad illam significandam. Postremo sanctificationem per quam illam contiueat, et efficax sit ad eamdem sanctificandis confedita dispensatione, sanctificationem ex apposita verbi vel signi benedictione. Ut ergo in uno sacramento ea quae de omnibus dicta sunt tria haec qualiter sint agnoscamus, aquam baptismatis pro exemplo assumimus. Ibi enim est aquae visibile elementum quod est sacramentum, et inveniuntur haec tria in uno: repraesentatio ex similitudine, significatio ex institutione, virtus ex sanctificatione. Ipsa similitudo ex creatione est;
Abbreviated transcription (Latin):
danda occuirunt. Primũ
uidelicet quid sit sacram̃tum. Scd̃m
qr instituta sira sacramenta. Tercium
qua ꝯficitur ⁊ sc̃ificatur. Quartum quot
sint gen̾a sacram̃torũ: ħ: diffinitio. c̾a.
mat̾ia. diuisio. hec enĩ quatuor si dili¬
gnti ꝓsecutione discussa fuerpit: intel¬
ligñtiam fac̾e potũnt. quȩ de his ꝓposi¬
ta sunt. Primũ gͦ pͥmo tractandũ suscipi¬
mus Quid sit sacramentum.
descͥptione assignau̾unt. Sacra

Expanded text:
anda sunt. Primum videlicet quid sacramentum. Secundum, quare instituta sint sacramenta. Tertium. qua conficitur et sanctificatur. Quartum, quot sint genera sacramentorum. Hoc est diffinitio, causa, materia divisio. Haec enim quatuor si diligenti prosecutione discussa fuerint, intelligentiam facere potuerunt de his quae proposita sunt. Primum ergo primo tractandum suscipimus. CAP. II. Quid sit sacramentum. descriptione designaverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
non facit ip̃e ꝙ. accipit. qr ꝑ se ñ accipit.
s patitur tm̃ ꝙ accipit. ⁊̃ iustus qͥ fac̃
q facit. uiusticia qua facit. ⁊ est iustus
qui accipit. iusticia quam accipit. nͣ
tñ quia accipit.qr sine iusticra sira ꝑ
solam grãm iusticiam accipit Beiusti
tem sciendum. cia patiente et cogente.
qꝑ iusticia alia patiens est. alia cogens. Iu¬
sticia paciens ẽ. qua si fiat aliquid iustũ
est.si non fiat in iustũ non ẽ. Iusticia co¬
gñs est: qua sic fit aliquid iuste fit. usi
non fieret inuistum eẽt. Ppt̃ ꝙ iusticia
patiens dispensationẽ ht̃: iusti cia cogĩs
necessitatem. Si gͥ ds de massa geñis
humani quosdã ad saluationẽ assu¬
mens. iusticia utitur debitȩ potestatis qͦs¬
dam uͦ ad ꝑditionem deserens: iusticia
utitur licite equitatis. Illic debito de¬
suo. hic dem̾ito nr̃o. Si uͦ eos qͦs nc̃
ad saluationẽ assumit desereret. in iusti
sticiam equitatis. Si aũ eos quos nc̃ de¬
sinit assum̾et. simiłr iniusticia ñeẽt:

Expanded text:
t ipse quod accipit, quia per se non accipit, sed patitur tantum quod accipit, et est qui facit quia facit, et justitia qua facit: et est justus qui accipit justitiam quam accipit, non tamen quia accipit, quia sine justitia sua per solam gratiam justitiam accipit. CAP. IX. De justitia patiente et cd justitia alia patiens, alia cogens. Justitia patiens est qua si fiat aliquid justum est; si non fiat, injustum non est. Justitia cogens est qua sic aliquid juste fit, ut si non fieret injustum esset. Propter quod justitia patiens dispensationem habet, justitia cogens necessitatem. Sic igitur Deus de massa generis humani quosdam ad salvationem assumens justitia utitur debitae potestatis, quosdam vero ad perditionem deserens, justitia utitur licitae aequitatis. Illic de debito suo, hic de merito nostro. Si vero eos quos nunc ad salvationem assumit desereret injustitiastitiam aequitatis. Si autem eos quos nunc deserit assumeret, similiter injustitia non esset;
Abbreviated transcription (Latin):
actus est itaqͣ homo ũ hoĩem
quem fecerat lib̾arde:. il idem eẽt
c̾ator hominis ⁊ redemptor. Missus÷
demonstrarte. Uenit sapiã ũ uinceret
mali ciam. ũ hostis qui astutia uicerat:
prudentia uinceretur. Quid ad nos ꝑ¬
tinet passio xꝑisti:
Cuiꝰ ꝗ redemptionis participes effici¬
mur. si ip̃i redemptori ꝑ carnẽ nobis
sociato: ꝑfidem ununur. Natura qͥdẽ
humana tota ꝑ peccm corrupta fuerat:
ta. Et ircirco si tota dampnata fuisset. in¬
nisticia non fuisset. Uenit aũ gr̃ã. ⁊ eleg̃
erat uͥ ħ iuste fac̾e posset. quos tñ si ñ
saluasset : iuste fecisset qr in eoꝵ m̾ito
erat. ũ siħ fac̾et inuistum non eẽt¬

Expanded text:
actus est itaque Deus homo ut hominem quem fecerat liberaret, ut idem esset creator hominis et redemptor. Missus idemonstraret. Venit sapientia ut vinceret malitiam, ut hostis qui astutia vicerat, prudentia vinceretur. CAP. VII. Quid ad nos pertinuit passio Christi. Cujus quidem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem humana tota per peccatum corrupta fuerat, bita erat; et idcirco si tota damnata fuisset, injustitia non fuisset. Venit autem gratia et elegit erat ut hoc juste facere posset, quos tamen si non salvasset juste fecisset; quia in eorum merito erat ut si hoc faceret injustum non e
Abbreviated transcription (Latin):
si uelit ꝙ. eiꝰ potestati debetur. Iusticia
equitatis ẽ: qua retͥbiit᷑ patienti:ĩ si no¬
lit ꝙ. eiꝰ m̾ito debetur: Cum gͦ d̾s punit
peccorem uiste facit. qr eiꝰ potestati debe¬
tur. u ħ possit si uelit i iuste. puntair
iusta. qua ds iuste facit. up̃e iustus ẽ.
hic retributio equa. qua peccator iuste
patitur. qua tñ ip̃e non ẽ iustus. s pena
eiꝰ iusta est. Cum uͦ d̾s iustificat pecc̃or̃e:
uste agit: ⁊ iustus ẽ iusticia potestatis

Expanded text:
elit quod ejus potestati debetur. Justitia aequitatis est qua retribuitur patienti etiam si nolit quod ejus merito debetur. Cum ergo Deus punit peccatorem, juste facit; quia ejus potestati debetur ut hoc possit si velit, et juste punitur justa qua Deus juste facit et ipse justus est. Et hic retributio aequa qua peccator juste patitur, qua tamen ipse non est justus, sed poena ejus justa est. Cum vero Deus justificat peccatorem juste agit, et justu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ posessione ad sacra ꝑtinent. cet̾ȩ aũ
posessiones ȩccłasticȩ ad sacra ꝑtinent
sola possessione. Ali x̧gͦ possessiones ec¬
cłȩ ad alios possessores sine ꝯmutatio¬
ne tationabili tͣnsferri non possunt. de¬
cimȩ aũ ab alienis omnino possidi ñ
posst̃. Illȩ gͦ non possunt auferri: istȩ
tnsferri. In ilł sacͥlegiuim ẽ si auferant᷑.
in istis si tnsferant᷑. decimarũ aũ ⁊ pos¬

Expanded text:
et possessione ad sacra pertinent; caeterae autem et possessione ad sacra pertinent; caeterae autem possessiones ecclesiasticae ad sacra pertinent sola possessione. Aliae ergo possessiones Ecclesiae ad alienos possessores sine commutatione rationabili transferri non possunt. Decimae autem ab alienis omnino possideri non possunt. Illae ergo non possunt auferri; istae non possunt transferri. In illis sacrilegium est si auferantur, in istis si transferantur. Decimarum autem
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ institutȩ uident᷑. postea aũ sub le¬
ge scͥpta ⁊ gr̃a ad sustentationẽ ministibꝵ
di sunt reseruatȩ : ita ut in eis ⁊ deuodio
offerentium meretur: ⁊ accipientium
necessitas ꝯsolaret᷑. He gͥnullo mͦ ab
usu ȩccłȩ licite ab alienari possunt. ne-¬
q in possionem laicã suie ꝯmutatione
siue donatione tnsire. Cet̾a corꝑalia qͣ
siie int̾ris. siue in peccuma. ȩccła pos¬
sidet. quandiu ꝙ. ab illa licite possidñ¬
tur : auferri sine culpa non possunt.
tationem aut donationẽ ad alieuam poᷤ¬
sessionem tnͣsire possunt. Sicut gͦ ra-¬
pina est ⁊ iuolentia ciꝰmͦi bona homini
iuste possidenti tolłe. sic sacͥlegiũ est
⁊ plusqͣm rapina ista ȩccłȩ iuste possi¬
denti auferre decimas aũ quo quomͦ
usurpare aut retin̾e. sine sacͥlegii cul-¬
pa non possunt mͥ hi soli ad quoꝵ
sustentationem
diuina in¬
stitutione ordi¬
differentia ẽ int decimas cct̾a¬
ȩccłȩ posessiones. ꝙ decimȩ ⁊mstitutiõe

Expanded text:
sub lege gratiae, ad sustentationem ministrorum Dei sunt reservatae, ita ut in eis et devotio offerentium mereretur, et accipientium necessitas consolaretur. Hae igitur nullo modo ab usu Ecclesiae abalienari possunt, neque in possessionem laicam sive commutatione sive donatione transire. Caetera corporalia quae sive in terris sive in pecunia Ecclesia possidet, quandiu quidem ab illa licite possidentur, auferri sine culpa non possunt; tationem aut donationem, ad alienam possessionem transire possunt. Sicut ergo rapina est et violentia ejusmodi bona homini juste possidenti tollere, sic sacrilegium est et plusquam rapina ista Ecclesiae juste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpare aut retinere sine sacrilegii culpa non possunt, nisi soli ad quorum sustentationem divina institutione ordidifferentia est inter decimas et cesiae possessiones, quod decimae et institutione
Abbreviated transcription (Latin):
cła possidet. in sub̾a trena. siue in peccu¬
nia. siue in terra. maxime᷑ decimis. q̃ ab
initio ita institutȩ sunt. ut nunqͣmã
ministio diuino. siue illoꝵ qui dõ ser¬
uiunt. ⁊ minist̾io diuino depuͣti st̃
usu. siue pecc̃o abalienari potuissent.

Expanded text:
clesia possidet in substantia terrena, sive in pecunia sive in terra, maxime in decimis, quae ab initio ita institutae sunt, ut nunquam a ministerio divino sive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino deputati sunt usu sine p
Abbreviated transcription (Latin):
arborib ⁊ plantis. ⁊ g̾minib cunctis. ħ in
bestir̃ cunctis uiuentib c̾nimꝰ. qr amodico
uniu̾sa incipiunt. ac deiñ paulatĩ ꝑ inc̾¬
m̃ta ordine ad ꝑfectionẽ euadunt. Quoc̾¬
ca ne quaqͣ ꝓ uitio humanȩ nature de¬
putandum est. sun pͥncipio suo a ꝑfecto in¬
choata. ꝑ subsequentẽ ꝓpagation̾e ã modi¬
co ad maiora. ⁊ meliora ꝓficiat. & de corpe
quidẽ humano fortassis cdifficile ñ erit neq
inꝯueniens uidebr ħin estimationẽ reci¬
ꝑe: uerum desensu ⁊ cognitione u̾itatisfor¬

Expanded text:
arboribus et plantis et germinibus cunctis; hoc in bestiis et cunctis viventibus cernimus. Quia a modico universa incipiunt; ac deinde paulatim per incrementa ordine ad perfectionem evadunt. Quocirca nequaquam pro vitio humanae naturae deputandum est si in principio suo a perfecto inchoata, per subsequentem propagationem a modico ad majora et meliora proficiat. Et de corpore quidem humano fortassis difficile non erit, neque inconveniens videtur hoc in existimationem recipere. Verum de sensu et cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
motum sensuum incedñs oꝑatur. nec ma¬
cum ad annos disc̾tionis ꝑuen̾int ꝯtingat
eos si grãm aduui ãtẽ ñ habuerut. a co¬
gnitione u̾itatis illa dũtaxat q̃ ad salutẽ
ꝓtinet p̃pediri. Qd si uerum ẽ. neq uiciũ
fuisset ilł qui sine pecc̃õ nasc̾entur. sine
cognitione ⁊̃ nasci. ꝙ nicħ in se nascendo
hab̾ent. uñ pꝰea cum ad tp̃s ꝯgnoscendi
ꝑuenissent. potuissent cͥognitione u̾itatis
tis ea q̃ mag̃ þabilia nob̾ uidebant᷑ elegi¬
mus.ita tñ ũ innulla parte. dubia ꝓ c̾tis

Expanded text:
motum sensuum incedens operatur, nec macum ad annos discretionis pervenerint contingat eos si gratiam adjuvantem non habuerint a cognitione veritatis illa praesertim quae ad salutem pertinet praepediri. Qfuisset illis qui sine peccato nascerentur, sine cognitione etiam nasci; quia nihil in se nascendo haberent unde postea cum ad tempus cognoscendi pervenissent, potuissent a cognitione veritatis tis ea quae magis probabilia nobis videbantur eligimus, ita tamen ut in nulla parte dubia pro certis
Abbreviated transcription (Latin):
Diximꝰ namq suꝑiꝰ duo bona. a pͥncipio
spũale. Unum uisibile. aliud inuisibile.
Unum tͣnsitoriũ. aliua ȩt̃num. IInũ corꝑi.
uite supenoe. ũ ut᷑q uita io conditatẽ sũã
hab̾et. Alia ad fomentum. alia ad gaudiũ.
Alia ad neressitatẽ alia ad selicitatẽ. Alia
adusum temꝑis. alia ad fructũ etͣnitatiᷤ.
num ad fructum uitȩ suꝑioris ꝑ obedi¬
entiam q̃reret. N trumq gͦ ad spm rõnalẽ¬

Expanded text:
Diximus namque superius duo bona a principio spirituale. Unum visibile, alterum invisibile; unum transitorium, alterum aeternum; unum corpori, alterum superiori, ut utraque vita jucunditatem suam haberet. Alia ad fomentum, alia ad gaudium; alia ad necessitatem, alia ad felicitatem; alia ad usum temporis, alia ad fructum aeternitatisnum ad fructum vitae superioris per obedientiam quaereret. Utrumque ergo ad spir
Abbreviated transcription (Latin):
reudi fuissent an ꝑ successiones.
s t̃mino aũ hꝰ uite inferioris. in qͦ
usq ad tp̃s definitum man̾e hõ debue¬
rat. donec celesti acu̾e̾ ĩmortali uita sr̃
induerct᷑. & pꝰ ꝑ actam obedientiã ad
ỹmium obedientie sine mortis int ỹo¬
sicione tñsferretur. ħ in ag̃ rõni ꝯsentane¬
um ⁊ fide di  gnum uidetur.q. sic̃ in¬
hac uita moi tali aliis ꝑ mortẽ de¬
cendentib Alii ꝑnatiuitatem uicturi suc
cis nati fuissent de cerlñ¬
tibꝰ suc¬
plect᷑i
⁊ obedientiam seruaturi.do net tand̃
numerꝰ ad uitã p̃destinatoꝵ impłet᷑. et
tp̃s huic inferiori uitȩ in gen̾e huma
nerare debuisset. si ñ peccasset. Yt̃r uide¬
licet qͦmadmod ip̃e pͥmus hõ. ⁊ẜ staturã¬

Expanded text:
rendi fuissent; an per successiones. De termino autem hujus vitae inferioris in qua usque ad tempus definitum homo manere debuerat, donec coelesti ac vere immortali vita super indueretur, et post peractam obedientiam ad praemium obedientiae sine mortis interpositione transferretur, hoc magis rationi consentaneum et fide dignum videtur, qhac vita mortali aliis per mortem decedentibus alii per nativitatem victuri succeis nati fuissent, decedentibus sucpleturi et obedientiam servaturi donec tandem numerus ad vitam praedestinatorum impleretur, et tempus huic inferiori vitae genere humanfilios debuisset si non peccasset, utrum videlicet quemadmodum ipse primus homo secu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dr. nͥ tẽ solum cũ id ꝙ ignoran ñ de¬
buisset nescitur. Talis itaq ignorantia ñ
nͥ expena peccati in ẽẽ cognoscitur. cũ m̃es
a lumine u̾itatis excecata. ne ea q̃ scire
deb̾et cognosc̾e ualeat: ꝓpͥo uitio obscu¬
in ꝑfectionẽ. naturȩ eẽ ñ culpe. Ex hoc
manifeste liquet: qr dñs in euuangłio cũ
sub typo animȩ samaritanã de occultis
suis ꝯueniret pͥmũ eam Niros. E habuis¬

Expanded text:
si tunc solum cum id quod ignorari non debuisset, nescitur. Talis itaque ignorantia non nisi ex poena peccati inesse cognoscitur, cum mens a lumine veritatis excaecata ne ea quae scire deberet, cognoscere valeat, proprio vitio obscuimperfectionem, naturae esse non culpae: ex hoc manifeste liquet quod Dominus in Evangelio cum sub typo animae Samaritanam de occultis suis conveniret; primum eam quinque viros habuis
Abbreviated transcription (Latin):
istũ intelligimꝰ eẽ. uñ ⁊ aerȩ potestates
dñt᷑: in quo mͦ iỹi maligni sp̃s añ ul¬
tii iudicii diem ⁊.f aliquid ligati ft̃.
udelicet ad temptandos homines.ẜ
laxati uacare ꝑmituntur. De inferno aũ
uͥ ille ȩt̃nus ignis ꝑatꝰ ẽ cruciandis. be¬
atꝰ gg̃ in libro dialogorum testat᷑ ħ u̾i¬
similiꝰ indicari: ut sic̃ duimꝰ sub t̃ra ẽẽ
credatur. ꝑꝑ scͥpturam quȩ dic̃ nec in

Expanded text:
istum intelligimus esse. Unde et aeriae potestates istum intelligimus esse. Unde et aeriae potestates dicuntur, in quo modo ipsi maligni spiritus ante ultimi judicii diem et secundum aliquid ligati sunt,videlicet ad tentandos homines selaxati vacare permittuntur. De inferno autem ubi ille aeternus ignis paratus est cruciandis, beatus Gregorius in libro Dialogorum testatur hoc verisimilius judicari, ut, sicut diximus, sub terra esse credatur propter Scripturam quae dicit: Nec in
Abbreviated transcription (Latin):
pena pͦ mortẽ quȩ purgatoria dr̃. in
qua hi qui ab hac uita cum quibꝰdĩ
culpis iusti tñ ⁊ ad uitã p̃ destinati exi¬
erunt ad tempꝰ cruciant᷑ ut purgentur.
multis exemplis ⁊ reuelationib aĩa¬
rum in eiꝰmͦi pena positarũ sepe nu-¬
m̾o monstratũ ẽ in ħ mundo illã ex¬
cerceri. Ot fortassis ꝓbabiliꝰ erit ut in
his potissimũ locis singłȩ penã susti¬
n̾e credant᷑ in quib culpam ꝯmise¬
runt. sic̃ multis sepe docum̃tis ꝓba
tum ẽ. Alia uͦ si qua sunt harũ pena¬
rum loca. non facile assignant᷑. Beatꝰ
aug̾tinus ex epła petͥ ostendit qͦmͦ a
po state angłi labentes in hꝰ mundi
uma detrusi sunt. usq ad futuram
indie iudicii ultimam dãpnationẽ
slamꝙ petrus cart̾em uocat caliginiᷤᷤ
uiferi. adem paulus tenebras appellas¬
se creditur. dicens. rectores tenebrarum
harum spũalia nequitie in celestibus.
Hunc cartem siue tenebras istas aerem

Expanded text:
poena post mortem quae purgatoria dicitur, in poena post mortem quae purgatoria dicitur, in qua hi qui ab hac vita cum quibusdam culpis, justi tamen, et ad vitam praedestinati exiverunt, ad tempus cruciantur ut purgentur. multis exemplis et revelationibus animarum in ejusmodi poena positarum: saepe nimirum monstratum est in hoc mundo non exerceri illa. Et fortassis probabilius erit ut in his potissimum locis poenam singulae sustinere credantur, in quibus culpam commiserunt, sicut multis saepe documentistum est. Alia vero si qua sunt harum poenarum loca non facile assignantur. Beatus Augustinus ex Epistola Petri ostendit quomodo apostatae Angeli labentes in hujus mundi ima detrusi sunt usque ad futuram in die judicii ultimam damnationem. Nam quod Petrus carcerem vocat caliginis inferi , idem Paulus tenebras appellasse ostenditur, dicens: Rectores tenebrarum harum spiritualia nequitiae in coelestibus . Hunc autem carcerem sive tenebras istas aerem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tormentoꝵ. Cȩlum. locus ẽ gaudioꝵ
Bene ⁊ enĩ locus tormentoꝵ deorsũ : i locꝰ
gaudioꝵ sursum: qi ⁊ culpa deorsũ p̃¬
mit: ⁊ iusticia sursum sustollit. Marma
tormenta locum. imo hñt. matima gau¬
dia in summo. Media aũ bona:i mala
in medio. ħ ẽ in hoc mundo. mixtast̃.
regione ambitꝰ ip̃ius dispositꝰ sit. qnͣuis
tñ u̾isimilius uideat᷑ infra t̾ram quasi
carc̾em quendã. ⁊ uelut ergastulũ tene.¬
brarum collocatum. In ħ inferno dñt
in extinguibilẽ ignem.⁊ qui ut semꝑ
ardeat nutrm̃to ñ eget. ab initio mun¬
di demonib ȩtͣnalit̃ cruciandis p̃patũ.
cum demonib ȩt̾nam peunã pas¬
suri sunt. qi eis in hac uita positi adcul¬
pam ꝯsenscrunt. Adhunc infernũ aĩȩ
sceleratorum a corpib egressȩ statum
retrudi estimantur. Sicut eꝯuerso
exeunt sine mora ad cȩlum. ubi scd̾m
sic̃ scͥptũ ẽ. scunq fuerit corpꝰ. illuc
congregabunt᷑ ⁊ aquile. Est aũ alia

Expanded text:
 tormentorum, coelum est locus gaudiorum. Bene etenim locus tormentorum deorsum est, et locus gaudiorum sursum, quia et culpa deorsum premit, et justitia sursum sustollit. Maxima tormenta locum in imo habent, maxima gaudia in summo. Media autem bona et mala in medio, hoc est in hoc mundo mixta sunt. qua regione ambitus ipsius dispositus sit, quamvis tamen verisimilius videatur: infra terram quasi carcerem quemdam, et vel ut ergastulum tenebrarum collocatur. In hoc inferno debent inexstinguibilem ignem, et qui ut semper ardeat, nutrimento non eget, ab initio mundi daemonibus aeternaliter cruciandis praeparatcum daemonibus aeternam poenam passuri sunt, quia eis in hac vita positis, ad culpam consenserunt. Ad hunc infernum animae sceleratorum, a corporibus egressae, statim retrudi aestimantur. Sic econverso exeunt, sine mora ad coelum, ubi secundsic scriptum est: « Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae . » Est autem alia
Abbreviated transcription (Latin):
onis receptis corꝑib ad illa tormenta
descendant uͥ semꝑ sint. Nam si iccͥco
abiłł differri dñr. qr minꝰ mali sunt.
pot̾unt simili rõne ñ differri credi. q
dampnandi sunt. Quio em̃ faciat di¬
latio uͥ emendatio ł purgatio eẽ ñ pͥ: Q d̾

Expanded text:
onis receptis corporibus ad illa tormenta onis receptis corporibus ad illa tormenta descendant, ubi semper sint. Nam, si idcirco ab illis differri dicuntur, quia minus mali sunt, poterunt simili ratione non differentur credi quia damnandi sunt. Quid enim faciat dilatio, ubi emendatio et purgatio esse non
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ .s. qui ab impiis ⁊ sceleratissimis
quadam uiuendi mensura in malicia
inferiores suerunt. egressȩ a corporib
statim ad inferni loca rapiant᷑. siue in
tam di dispensationẽ ab ilł gͣuiorib
gehennȩ tormentis adhuc int̾im dif¬
ferant᷑. IIt uidelicet quc̃admodum
boni qui cũ culpis qͥbꝰdã mansionib
detinent᷑ ut ñ statim ad gaudia cȩloꝵ
ascendant. ita qͦ minꝰ mali hinc egͥdiũ¬
tur qnius dampnandi quibͦ tñ leuio¬
disposit non statim ad tormenta infer¬
ni descendant:. de ꝑfectis quippe bo¬
nis: dubium ñ ẽ quin egredientes sta¬
tim ad gaudia tnͣseant. Similit̃ ⁊ de
ualde malis dubium ñ ẽ. qͥn exeunteᷤᷤ
hinc. sine mora ad inferni tormenta d̃s¬
cendant. de imꝑfectis quoq bonis c̃¬
tum ẽ ꝙ nunc int̾im quibdã penis
usq ad plenam uideł purgationẽ a
uentis gaudiis differunt᷑. De imꝑfec¬
tis siue minus malis c̾tum ñ ẽ . uͥ nũc
sint donec in tp̃r uniu̾sa ł resurrecti¬

Expanded text:
et qui ab impiis et sceleratissimis quadam vivendi mensura in malitia inferiores fuerunt, egressae a corporibus statim ad inferni loca rapiantur, sive intam dispensationem ab illis gravioribus gehennae tormentis adhuc interim differantur, ut videlicet quemadmodum boni, qui cum culpis in quibusdam mansionibus detinentur, utrum statim ad gaudia coelorum ascendant, ita quoque minus mali hinc egrediuntur quamvis damnandi, quibusdam tamen leviodispositni descendant. De perfectis quippe bonis dubium non est quin egredientes statim ad gaudia transeant. Similiter etiam et de valde malis dubium non est, quin exeuntes hinc sine mora ad inferni tormenta descendant. De imperfectis quoque bonis certum est quod nunc interim quibusdam poenis usque ad plenam videlicet purgationem a venturis gaudiis differantur. De imperfectis sive minus malis certum non est ubi nunc sint, donec in tempore universalis resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
asfirmat: qm tñ eẽ creaturã negat. Idẽ
quoq in eodem libro. Mͫ ñ ad optiuũ.
s naturalẽ filiũ eẽ testatur dicens q
ad optionem nos filii dicim᷑. ille ꝑu̾i¬
tatem naturȩ. Quomͦ gͦ ex nicħo. qͥ ex
nicħo fecit omnia: Ita oporter .s. testi¬
monia scͥpturatum. fidi uestigia for¬
mare: ũ rede credulitati sĩcere ꝯfessio¬
nis purtiatem ad iungamus:¬

Expanded text:
negat. Idem quoque in eodem libro Christum non adoptivum; sed naturalem Filium esse testatur dicens: Per adoptionem nos filii dicimur; ille per veritatem naturae. Quomodo ergo ex nihilo qui ex nihilo fecit omnia: Ita oportet secundum testimonia Scripturarum fidei vestigia formare, ut rectae credulitati sincerae confessionis puritatem adjungamus
Abbreviated transcription (Latin):
est in cęlo. In terra loquebatur:̃ in cȩ-¬
lo se ẽẽ testabatur. Utrobiq enim erat.
Interra ꝑ humanitatẽ: incęlo ꝑ diui¬
hõ in cęlo dominabat᷑: ⁊̃ ds̃ in cruce
moriebatur:. Si potuit bõ int̾ra posi¬
tus ꝑ humanitatẽ. in celo eẽs diuinita¬
tẽ: potuit ⁊ d̾s in cęloregnans ꝑ diu¬
nitatem in tͣra mori ꝑ humanitatem.
S dicis. Quom̃ d̾s mori potuit: Es̃ qͥ im¬
mortalis: quomͦ mortuus ẽ : hoc ego
sciebam. qi eeñt qui ħ dic̾ent.ds mori

Expanded text:
est in coelo . In terra loquebatur, et in coelo se esse testabatur. Utrobique enim erat. In terra per humanitatem, in coelo per diviHomo in coelo dominabatur; et Deus in cruce moriebatur. Si potuit homo in terra positus per humanitatem, in coelo esse per divinitatem, potuit et Deus in coelo regnans per divinitatem, in terra mori per humanitatem. Sed dicis. Quomodo Deus mori potuit? Deus qui immortalis est, quomodo mortuus est? Hoc ego sciebam, quia essent qui hoc dicerent. Deus mori
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia faciebat. Cuiꝰ dilectio in
corde ilħ ñ suscep̃ socium: eiꝰ oꝑatio in
carneiliꝰ ñ habebat exemplũ. ħ gͥ so
lum uͥgo ꝯcep̃ ꝙ. desua carne ꝑ amo¬
solo. sine uirł seminis ãmixtione fili¬
um genuit. Non gͦ li hi do carnis ꝯcep-¬
tionem in uirgine oꝑata÷. q̃ nec de car-¬
ne uiri sem̃ accep̃. nec de sua carne ꝑ

Expanded text:
mirabilia faciebat. Cujus dilectio in corde illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoe sua carne per amosolo, sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per
Abbreviated transcription (Latin):
rat ds : excitatꝰ ẽ homo. & qͥcquid
passus : hõ. non pͭ dici non passꝰ ds:
qr d̾s erat hominẽ assumens. s ñ
ẽ mutatꝰ in hoĩem. H idete ad huc:
qͥs fuit ille qui dix̃. anteꝗͣ ab raham
fieret ego sum ͤ Nonne homo: Quis
dix̃. pͥꝰꝙͣ abraham fieret ego sum.

Expanded text:
rat excitatus est homo. Et quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus; quia Deus erat hominem assumens, sed non est mutatus in hominem. Videte adhuc. Quis fuit ille qui dixit: Antequam Abraham fieret ego sum? Nonne homo? Quis dixit: Priusquam Abraham fieret ego sum.
Abbreviated transcription (Latin):
in uniꝰ carne formanda  caro. T ñ ħ
uectigal ꝙ natura quasi debitũ ꝗdã
ex instituto creatoris ad fabricam huma-¬
ni corꝑis absoluendam impẽdit. ita ꝓr¬
sus sine tilla nessitate coactione ab ea
requiritur. ũ nͥ sola dilectiõe: ⁊ut sic di¬
xĩm. spontanea caritate ad tͥbuendum
ꝑ suasa. tc̃ nimirum gͥ ad inuicẽ ad opꝰ¬
suũ ꝯ sũmand̾̃ ex utͣq parte libnt̃ atq¬
gͣtant̃ occurrit. Sane qͥcqͥd nolenti ui¬
olent̃ eͣripitur. ad eiꝰͦ causȩ effectũ.
in congruũ ꝓrsus atq inefficax dem̃o¬
stratur. Sola gͦ dilectio ẽ q̃ naturam
ad seminand partũ. Ꝙ  in muliere

Expanded text:
in unius carne formanda est caro. Tamen hoc in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis exsolvendam impendit, ita prorsus sine ulla necessitate, aut coactione ab ea requiritur, ut nisi sola dilectione, et ut sic dixerim spontanea voluntate ad tribuendum rsuasa, tunc nimirum sibi ad invicem ad opus consummandum ex utraque parte libentgratanter occurrit. Sane quidquid violenter nolenti arripitur; ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est quae naturam ad seminandum partum. Et quide
Abbreviated transcription (Latin):
quid sp̃c .s. de suba sua sem̃ partus
insudit aluo uirginis: Quomͦ gͦ se¬
men carnis ministrare potuit sub̾a
spũalis : Anforte sem̃ carnis ñ fuit
ꝙ. conceptum ÷ ⁊ caro fuit ꝙ. natũ ÷:
Quid dicemis: Quomꝰ maria de spũ¬
magna consicdatione indigent. ne
forte in re difficili. ⁊ ualde obscura.
dũ ÷ : qr obsc̾ura sunt. nec ido aliꝗͥ
tem̾e diffiniendũ: qr credñda st̃. Que¬
ramus gͦ. qͥd concep̃ maria. aut car¬
nem non concep̃. ⁊ carnem ñ genuit.
aut si carnẽ genuit.carnẽ ꝯceꝑit.
nem ministrare potuit ñ caro. aut
ñ carnẽ gign̾e caroͦ Ista ꝑplexa in¬
quisitio siue querencdi rõ. ꝗͣ ad mod
sane & conpctñt᷑ intelli ualeat confid̾emꝰ.
Et pͥmum ꝙͣ in ea q̃. ẜ solitã ac u¬
intueam᷑. In parentib carnalr̃ ge¬
n̾antib. ⁊ ꝑ carnis coitum nascit᷑am
carnẽ ex carne fabricantib utͦbiq
natura sub̃am ministrat partui cre-¬
ando. ũ ex utͥusq carne ꝓcedat. q̃ solũ

Expanded text:
us sanctus de sua substantia semen partus infudit alvo virginis? Quomodo ergo semen carnis ministrare potuit substantia spiritualis? An forte semen carnis non fuit quod conceptum est; et caro fuit quod natum est. Quid dicemus? Quomodo Maria de Spmagna consideratione indigent, ne forte in re difficili et valde obscura, dum est quia obscura sunt, nec ideo aliquid temere definiendum, quia credenda sunt. Quaeramus ergo quid concepit Maria. Aut carnem non concepit, et carnem non genuit, aut si carnem genuit carnem concepit. nem ministrare potuit non caro? aut non carnem gignere caro? Ista perplexa inquisitio sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et competenter intelligi valeat consideremus. Et primum in ea qintueamur. In parentibus carnaliter generantibus, et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus, utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat et quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
caro x de carne uirginis formaret᷑.
⁊ uirtꝰ altissimi obumbrauit ei. ne
sub̾am carnis ministrans carnali
nem simul ⁊ aĩam assũpserit.
ancarnem pͥꝰꝙ animã siue aĩam pͥꝗͣ¬

Expanded text:
caro Christi de carne virginis formaretur, et virtus Altissimi obumbravit ei ne substantiam carnis ministrans carnali nem simul et animam assumpserit, an carnem prius quam animam sive animam p
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ab et̾no suit. ⁊ hõ mundũ cͤauit:
⁊ hõ fuit anteꝗͣ hõ eẽt. Pueri estis. et
adhuc in uolum̃tis infantiȩ expediri
ñ potinstis. Nondum in uob̾ exͣcitati
sensꝰ creuerunt: qui laat opꝰ ñ hñt s
solido cybo. Quid eñĩ st̃ u̾boꝵ inuolu¬
cra. nͥ q̃dã inuolum̃ta intelligeatiȩ.

Expanded text:
homo ab aeterno fuit; et homo mundum creavit, et homo fuit antequam homo esset. Pueri estis et adhuc involumentis infantiae expediri non potuistis. Nondum in vobis exercitati sensus creverunt, qui lacte opus non habent, sed solido cibo. Quid enim sunt verborum involucra nisi quaedam involum
Abbreviated transcription (Latin):
quid eẽ desinitͭ iam non sit sic nͣ
semꝑ qͥ aliquid eẽ incipit: ita aliꝙͣ
eẽ incip̃ quasi eẽ incipit ũ aliqͥd sit
s u aliquid qd̾ pꝰ ñ fuit eẽ incipiat
ũ iã sit. Ita .xͦ qñ homo ẽẽ aliquid.

Expanded text:
uod esse desinit jam non sit. Sic non semper qui aliquid esse incipit, ita aliquid esse incipit, quasi esse incipiat ut aliquid sit; sed ut aliquid quod prius non fuit esse incipiat, ut jam sit