comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. in qua templum & cultus dĩ scdłm legem mo-¬
ysi. Et dix̃ ei. Si filius dĩ es mitte te deorsum.
Scriptum ẽ enu quia angelis sius mandauit¬
dcte. & in manib tollent te. ne forte offendas ad
lapidem pedem tium.
il om̃ib temptationib: hoc agit diabolus ut intel¬
ligat si faluis dĩ sit. Sea dñs sic responsione in tem¬
ꝑat. ut eum relinauat ambiguum. Dicens mitde
te deorsum qui om̃s p̃cipitare satagit. infirmus
ostenditur. nam ꝑsuadere potest p̃cipitare ñ po¬
test. Testimonium quod inducit ñ de xp̃o tantum
nagesimo sic exponit. Quicumq duas naturas dĩ
& hominis ꝑfectas crediderit in saluatore. bic an¬
gelicis manib uallatus ad lapidem id ẽ. ad xp̃m
ñ offendit pedem suum. qui lapis ẽ. offensionis
& petra scandali. Augustinus eodem psalmo. In
manib angłorum sublatus ẽ. dñs. quando assump-¬
tus ẽ. incȩlum. ñ quia si ñ portarent ruiturus erat.

Expanded text:
tur, in qua templum erat et cultus Dei secundum legem Motur, in qua templum erat et cultus Dei secundum legem Moysi. Et dixit ei: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Scriptum ede te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Dicens, mitte te deorsum, qui omnes praecipitare satagit, infirmus ostenditur: nam persuadere potest, praecipitare non potest. Testimonium quod inducit non de Christo tannagesimo sic exponit: « Quicunque duas naturas Dei et hominis perfectas crediderit in Salvatore, hic angelicis manibus vallatus, ad lapidem id est ad Christum non offendit pedem suum, qui lapis est offensionis et petra scandali . » Augustinus de eodem psalmo: « In manibus angelorum sublatus est Dominus, quando assumptus est in coelum, non quia si non portarent, ruiturus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ribus modis temptatio fit. suggestione.
delectatione. consensu. X p̃c autẽ sugge¬
stione solatemptatus ẽ. quia delectatio peccati
mentt̃ enuis ñ momorlit. Non indignum temptari
fuit illi qui occidiuenerat. ut sua temptatione
nr̃as unceret. sicut sua morte nr̃a tulit peccata.
unc assumpsit eum diabolus in scam ciuitatẽ
& statuit eum sup̃ pinnaculum templiNon
Emirum sise ꝑmisit ab illo assumi & duci&e statui.
qui se ꝑtulit amenbris illuis crucifigi. Masͤ¬
otest autẽ sie intelligi. Assumpsit eum diabo¬
lus id ẽ. temptando inuasit. & statuit eum
sup̃ pinnam templi. id ẽ. occasio fuit quare dñs
a suo sp̃u sit ductus. & statutus illie. Pinna uel
pumnaculum ẽ. fastigium id ẽ. suimitas. So¬
lebant enim antiqui sicut adhuc fit in plurib
locis suꝑiora domorum uel templorum facere pla-¬
no sceinate. ut ibi possent stare uel agere quol uel¬
lent. Unde dñs ad apłos. Quod in aure auditis
p̃dicate suꝑ tecta. Sc̃a autẽ ciuitas ihrłm diceba¬

Expanded text:
ribus modis tentatio fit: suggestione, delectatione, consensu. Christus autem suggestione sola tentatus est, quia delectatio peccati mentem ejus non momordit. Non indignum tentari fuit illi, qui occidi venerat ut sua tentatione nostras vinceret, sicut sua morte nostra tulit peccata. Tunc assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem: et statuit eum supra pinnaculum templi. Non mirum si se permisit ab illo assumi et duci et statui, qui se pertulit a membris illius crucifigi. Potest autem sic intelligi: Assumpsit eum diabolus, id est, tentando invasit; et statuit eum supra pinnam templi, id est, occasio fuit quare Dominus a suo spiritu sit ductus et statutus illic. Pinna vel pinnaculum est fastigium, id est summitas. Solebant enim antiqui sicut adhuc fit in pluribus locis, superiora domorum vel templorum facere plano schemate, ut ibi possent stare et agere quod vellent. Unde Dominus ad apostolos: Quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sancta autem civitas Jerusalem diceba
Abbreviated transcription (Latin):
ota nocte ꝑiclitantur. quia dum se conside¬
rat homo nichil muenit nisi tenebras an¬
gustiarum. & cetus bostium insurgentium.
Cum u̾ mentem ad suꝑni p̾sidũ tumen eri¬
git. quasi int̾ umbras noctis repente ortum
nuntiet. Luciser nãq t̾s horã noctis. id ẽ. totã
uigiliam matutinam illuminare dr̃. Dñs
in terra. uidit suos laborantes in mari & ñ
mox eis succurrit: quia & si ad horam differ¬
re uidetur auxilium tribulantib tam̃ eos
tandem corroborat. H inc ẽ. auo ueniens
uolebat p̃terire discipłõs. ut a il boram tur¬
bati & continuo uberati. ampluis ereptio¬
nis suȩ miraculum stuꝑent. & maiores
grãs dño referrent. Idem fit in tempesta¬
tibꝰ passionum. quȩ aꝑfidis ingeruntur.
Unde illud ȩccłȩ martẏrii certamine defu¬
dantis. Quare me reppulisti: Quare t̾stis
incedo dum affligit me iimicus:¬

Expanded text:
ota nocte periclitantur, quia, dum se considerat homo, nihil invenit nisi tenebras angustiarum et aestus hostium insurgentium. Cum vero mentem ad superni praesidii lumen erigit, quasi inter umbras noctis repente ortum nuntiet. Lucifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare dicitur. Dominus in terra vidit suos laborantes in mari, et non mox eis succurrit; quia etsi ad horam differre videtur auxilium tribulatis, tamen eos tandem corroborat. Hinc est quod veniens, volebat praeterire discipulos, ut ad horam turbati, et continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, et majores gratias Domino referrent. Idem fit in tempestatibus passionum, quae a perfidis ingeruntur. Unde illud Ecclesiae, martyrii certamine desudantis: Quare me repulisti? Quare tristis incedo, dum affligit me inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
rao uerborumẽ. Quanto autem M ag̾¬
eis magis p̃cipiebat. tanto płꝰ p̃dicabant.
monte posita. undiq circumspecta abscon¬
di ñ potest. S ciebat gͥ quia omnia nouit an¬
tequam fiant. quia masis p̃dicarent. s: hoc
p̃cipiendo uoluit pigris ostendere. quanto
stu diosuis quantoq frequentius p̃dicare de¬
beant. quibꝰ ubet ut p̃dicent. quandoq̃dẽ
illi qui ꝓhibabant᷑ tacere non poterant.

Expanded text:
 Quanto autem eis praecipiebat, tanto plus praedicabant. monte posita undique circumspecta abscondi non potest . Sciebat igitur qui omnia novit ante quam fiant quia magis praedicarent, sed hoc praecipiendo voluit pigris ostendere, quanto studiosius quantoque frequentius praedicare debeant quibus jubetur ut praedicent, quando quidem illi qui prohibebantur, tacere non poterant.
Abbreviated transcription (Latin):
brmnos & cantica & psalmos. Soluitur lin¬
gua ut eructet uerbum bonum. quod non
possunt minȩ nec uerbera cohibere. Unde
paulus. Ego uinctus sum. s uerbum dĩ ñ
ẽ alugatum. Et p̾cepit illis ne cui dicerens.¬

Expanded text:
hymnos et cantica et psalmos. Solvitur linhymnos et cantica et psalmos. Solvitur lingua, ut eructet verbum bonum, quod non possunt minae nec verbera cohibere. Unde Paulus: Ego vinctus sum, sed verbum Dei non est alligatum . Et praecepit illis ne cui diceren
Abbreviated transcription (Latin):
num tanquam unus homo uaria peste
absumptus in ꝓthoplasto cȩcatur. dum uidet.
surdus fit dum audit. dum odorat emungit᷑.
obmutescit dum loquitur. mancris fit dum
manum crigit. incuruatur dum crigitur.
ydropicus fit dum concirpiseit. claudus dũ
ꝓgreditur. lepra suffunditur dum nudatur.
demone impletur dum diuinitatem appetit.
moritur morte dum audacter excusat. Patͥar¬
che autem &e ꝓpb̃ȩ incarnationem deside¬
rantes. iniscdĩs manum p̾cantur imponi. Sem
ꝑaturbulentis cogitationibꝰ. ꝙ actis mordina¬
tis. sermonibꝰq incompositis. quasi de turba
educitur qui sanari meretur. Digiti qui in
celi. Sputum ex capite descendens. ẽ. sapien¬
tia ex patre. que soluit labia humani generis
ut dicat. E redo in dm̃ patrem & cȩitia. Sus¬
piciens in celum ingemuit. id ẽ. gemere nos
docuit. & incelum thesaurum nr̃i cordis cri¬
gere. quod post compunctionem a friuola car¬
nis leticia purgatur ut dicitur. Rugiebam
agemitu cordis mei. Aꝑuintur aures ad

Expanded text:
num tanquam unus homo variat peste assumptus in protoplasto, caecatur dum videt, surdus fit dum audit, dum odorat emungitur, obmutescit dum loquitur, mancus fit dum manum erigit, incurvatur dum erigitur; hydropicus fit, dum concupiscit; claudus, dum progreditur; lepra suffunditur, dum nudatur; daemone impletur, dum divinitatem appetit; moritur morte, dum audacter excusat. Patriarchae autem et prophetae incarnationem desiderantes, misericordiae manum precantur imponi. Semper a turbulentis cogitationibus et actis inordinatis, sermonibusque incompositis, quasi de turba educitur, qui sanari meretur. Digiti qui in coeli . Sputum ex capite descendens, est Sapientia ex Patre, quae solvit labia humani generis, ut dicat: Credo in Deum Patrem, etc. Suspiciens in coelum ingemuit, id est, gemere nos docuit, et in coelum thesaurum nostri cordis erigere: quod post compunctionem a frivola laetitia carnis purgatur, ut dicitur: Rugiebam a gemitu cordis mei . Aperiuntur aures ad
Abbreviated transcription (Latin):
icut in mariȩ utero nemo ante illum
nemo pꝰ illum conceptꝰ ẽ. ita in hoc mo¬
nmento nemo ante. nemo pꝰ sepultꝰ est.
monum̃tum dũi. quod domꝰ fuerit
rotunda. de subiacente rupe excisa. tantȩ al¬
titudinis ut homo uitꝰ consistens uix manu
extenta culmen possit attingere. Quȩ habet
introitum ab oriente. cui lapis ille magnus
impositus ẽ. In cuiꝰ monum̃ti partẽ aquila¬
nali sepulcbrum ipsum hoc ẽ. Locꝰ diũci corpis
de eadem petra factum ẽ. scptem habens pe¬
des longitudinis. trium ũ palmorum meusura
cȩtero pauim̃to altius cmminens. Qui uidelicet
locꝰ non desuꝑ sedd a latere meridionaliꝑ totũ
patulus ẽ. unde corpꝰ inferebatur. Color autt̃
eiusdem monum̃ti ac loculi. rubicundo &¬

Expanded text:
icut in virginis utero nemo ante illum, nemo post illum, conceptus est. Ita in hoc monmonumentum Domini, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis ut intus consistens homo vix manu extensa culmen possit attingere. Quae habet introitum ab oriente, cui lapis ille magnus impositus est. In cujus monumenti parte aquilonari sepulcrum ipsum, hoc est, locus Dominici corporis de eadem petra factum est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura caetero pavimento altius eminens. Qui videlicet locus non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur. Color autem ejusdem monumenti ac loculi, rubicundo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum quib xꝑc delectatur se conuertant.
Et sabb̃o quidẽ silent. uenturi pꝰ sabbatum
cum munerib ad dñm. quia finita p̃paratiõe
p̃sentis uitȩ in requie gaudent expectare diẽ
resurrectionis. & tunc xꝑo offerre sp̃uales acti¬
ones quasi aromata redolentes. Magister.¬
exta die factus ẽ. homo. sabb̃o quieuit ds̃. Ideo
serta die itĩc ꝓ homine moritur. unde ꝙdixit
consummatum ẽ. id .ẽ. sexta die opꝰ ꝓ redemp¬
tione mundi expletum ẽ. & in sabb̃o quieuit
in sepulchro. Ita & nos in hac sexta ȩtate ꝓ dño
pati debemus. & in septima quȩ ẽ. mortuoꝵ in
secreta pace quiescere. donec octaua resurrectio¬
nis ueniat. In genesi septima dies uesꝑam ha¬
buisse ñ legitur. quia in illo scło requies ani¬
marum nullo merore consumitur. sed gaudio
future resurrectionis augetus.Cl.xxIi

Expanded text:
virtutum quibus Christus delectatur, se convertant. virtutum quibus Christus delectatur, se convertant. Et Sabbato quidem silent, venturi post Sabbatum cum muneribus ad Dominum; quia finita praeparatione praesentis vitae, in requie gaudent exspectare diem resurrectionis, et tunc Christo offerre spirituales actiones quasi aromata redolentes. Sexta die factus est homo, Sabbato quievit Deus. Ideo die sexta Jesu pro homine moritur. Unde et dixit: Consummatum est, id est, sexta die opus pro redemptione mundi expletum est, et in Sabbato quievit in sepulcro. Ita et nos in hac sexta aetate pro Domino pati debemus, et in septima, quae est mortuorum, in secreta pace quiescere, donec octava resurrectionis veniat. In Genesi septima dies vesperam habuisse non legitur, quia in illo saeculo requies animarum nullo moerore consumitur, sed gaudio futurae resurrectionis augetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rat autem ibi maria magdalene & altera
maria. sedentes contͣ sepulebrum.
eteris relinquentib eronimus.¬
dũm mulieres in officio pieuerant.
pͥmȩ nidere resurgentẽ. quia qui ꝑ seuerauerit
usq in finem. hic saluus erit. B eoa ĩ marẽ.¬
c̃ȩ mulieres diem parasceues celebrant. cum
animȩ humiles saluatoris uestigiis obsecunt᷑
in hoc scculo. in quo futura requies ẽ. p̃paran¬
iderunt. qm̃ positum erat corpus eius.
t reuertentes parauerunt aromata & unguen¬
ta. ut uenientes unguerent eum. Et sabb̃o
quidem siluerunt scđm mandatum. B eua.
andatum erat apud udeos. ut sabbi silentiũ
a uesꝑa usq ad uesꝑam. id ẽ. a solis occasu usꝙ
ad solis occasum seruaretur. Quod & mulieres
fecerunt. quȩ uisa sepultura dñi emerunt aro¬
mata in parasceue ante solis occasum. uel ĩ salħo
pꝰ occasum solis: & p̃parauerunt ea. ut mane
corpꝰ dm̃ unguerent. Recordantes gͦ fideles se¬
pulturã dñi quasi aromata parant. si ad oꝑa

Expanded text:
bi Maria Magdalene, et altera Maria, sedentes contra sepulcrum. Caeteris relinquentibus Dominum, mulieres in officio perseverantprimae videre resurgentem, quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sanctae mulieres diem Parasceves celebrant, cum animae humiles Salvatoris vestigiis obsequuntur in hoc saeculo, in quo futura requies est praeparaniderunt quemadmodum positum erat corpus ejus L. t revertentes, paraverunt aromata et unguenta, ut venientes ungerent Jesum, et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum. BEDA. Mandatum erat apud Judaeos, ut Sabbati silentium a vespera usque ad vesperam, id est, a solis occasu usque ad solis occasum servaretur. Quod et mulieres fecerunt: quae, visa sepultura Domini, emerunt aromata in Parasceve ante solis occasum, vel in Sabbato post occasum solis, et praeparaverunt ea, ut mane corpus Domini ungerent. Recordantes ergo fideles sepulturam Domini, quasi aromata parant, si ad opera
Abbreviated transcription (Latin):
quesituri. & non inuenturi. fude uel corꝑalites.
s ciendum quia multi conpuncti pꝰ resurtecti¬
onem dñi crediderunt. ꝓ quib in cruce pendens
dignatus ẽ. orare ita. Pater ignosce illis quia nes¬
ouint quid facunt. Et uͥ sum ego. uos ñ po¬
testis nenire. Non dixit ubi ero .s ubi ium:
quia sic uenit duunitas ad nos. ut de cȩlo non
recederet. Homo enim scđ̃m corpꝰ in loco. ẽ. &. de
loco migrat. & cum ad alium locum uenerit.
non poteritis ne desꝑarent. s ñ potestis dum
tales estis. Pixerunt gͦ uidei ad scipios. Q
hic iturus . ẽ. quia non inueniemus eum: Num¬
quia in disꝑsionẽ gentium itarꝵꝰ. ẽ. & doctus e

Expanded text:
el corporaliter. Sciendum quia multi compuncti post resurrectionem Domini, crediderunt, pro quibus in cruce pendens, dignatus est orare ita: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et ubi sum ego, vos non potestis venire. Non dixit: ubi ero, sed: ubi sum; quia sic venit divinitas ad nos, ut de coelo non recederet. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, non poteritis, ne desperarent: sed, non potestis, dum tales estis. Dixerunt ergo Judaei ad seipsos: Quo hic iturus est quia non inveniemus eum? Nunquid in di
Abbreviated transcription (Latin):
otidie numirum xp̃e docebat in tem¬
plo. ꝓpͥum cuius officium. ẽ: cognitio¬
nelñ dĩ afferre & intelligentiam nominis eiꝰ
potestatisq p̃stare. Ad hoc enim missus uene¬
rat ex ȩternitate deductus. MaGi ster.¬
opłs itaꝙ suspensus erat. id ẽ. elongatꝰ
a sermone pͥncipum. doctrinam xꝑi
confitens. ẽẽ. potiorem & quod ipsi pͥncipes
dampnationis causam in eo non inuenirent.¬

Expanded text:
idie nimirum Christus docebat in templo, proprium cujus officium est cognitionem Dei afferre, et intelligentiam nominis ejus potestatisque praestare. Ad hoc enim missus venerat, ex aeternitate deductus. Populus itaque suspensus erat, id est elongatus a sermone principum, doctrinam Christi confitens esse potiorem, et quod ipsi principes damnationis causas non invenirent
Abbreviated transcription (Latin):
& non intelligebant. Populus quem non cog-¬
noui serurut mͥ. in auditu autis obeduit
mͥ. Iili autẽ non audierunt dñm. in quorũ
oculis fuit. illi autẽ audierunt in quoꝵ au¬
rib sonuit. In nouissimo autẽ die magno
festautatis. stabat iĩc & clamabat dicens. Si
quis sitit ueniat ad me & bibat. Qui credit
iume. sicut dicit scriptura. flumina de uentre
quẽ accepturi eraut credentes in eum. Hic
exponit ad quem potum uocauerit sitientes.
id ẽ. refici desiderantes amore diuino. Qui gͦ
sitit ueniat affectu amoris. passib fidei. rece¬
dendo ab amore muudi. & bibat sp̃m sc̃m.
quem cum biberit flumina aquȩ uiuȩ flu¬
ent de uentre euis. Uenter interioris homi¬
nis . ẽ. conscientia cordis. flumina sunt beni¬
uolentia qua consulit ꝓximo. ex aqua ui¬
ua i ẽ. ex gr̃a purgante mentes ac uiuifican.¬
te. Non enim fluit aqua uiua de uentre
eius. qui quod bibit putat sibi soli debere
sufficcre.

Expanded text:
quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt Dominum, in quorum oculis fuit; illi audierunt, in quorum auribus sonuit. In novissimo autem die magno festivitatis, stabat Jesus et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat ad me ptura, flumina de ventre quem accepturi erant credentes in eum. Hic exponit ad quem potum vocaverit sitientes, id est refici desiderantes amore divino. Qui ergo sitit, veniat affectu amoris, passibus fidei recedendo ab amore mundi, et bibat Spiritum sanctum, quem cum biberit, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Venter interioris hominis est conscientia cordis; flumina sunt benevolentia qua consulit proximo ex aqua viva, id est ex gratia purgante mentes et vivificante. Non enim fluit aqua viva de ventre ejus, qui quod bibit, putat sibi soli debere sufficere.
Abbreviated transcription (Latin):
iege ꝓmissus erat. O. uare autẽ ꝑuersi nolu¬
erunt credere. quod racione non poterant con¬
tradicere: E on. ẽẽt. uitium si non ratione ca¬
reret. Cum gͦ uenerit dñs uineȩ. quid faci¬
Iet colonis istis: Auint illi. M alos male ꝑdet.
ao uneam suam locabit aliis agricolis. qui red¬
tant ei fructum temꝑib siuis. Loban¬

Expanded text:
lege promissus erat. Quare autem perversi nolulege promissus erat. Quare autem perversi noluerunt credere, quod ratione non poterant contradicere? Non esset vitium, si non ratione careret. Cum ergo venerit Dominus vineae, quid faciet colonis istis? Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum tem
Abbreviated transcription (Latin):
uod itĩc extra portam passus. ẽ. figurauit
moyses ꝑ altare holocausti. in quo uicti¬
marum sanguis fundebatur. ꝑ hoc quod ñ uttͣ
tab̾naculum illud posuit .s: ad hostuim. Qͦ
dentes eum occiderunt & eiecerunt extra uine¬
am. notat eos ꝑtinatiȩ. qui nec crucifixo &
resuscitato a mortuis dño p̃dicantib apłis cit¬
dere uoluerunt .s: quasi cadauer uile ꝓieccr̃t.
quia quantum in se erat. ã suis eum finibus
excludentes. gentib suscipiendum dederunt.
quem in nulla culpa dep̃hendit filiu
diꝰ.s: si diffinite cognouissent quod. eẽt filius dĩ.
nunquam dñm glȩ erucifixissent. Hinc petrus
apło ad illos. Scio fres quia ꝑ ignorantiam ges¬
sstis hoc malum. sicut & pͥncipes itr̃a. Rem
tam impiam. ẽẽ. quam faciebant ñ nescierunt.
nec carnẽ tantum ꝑsequebantur. s eum qui ꝑ
catnem oꝑabatur. Quod gͥ intra se dicunt hie
ẽ heres. cȩceroꝵ comꝑatione sc̃orum̃ dicunt. &
quia iam multi credebant. ipsum. ẽẽ. qui in

Expanded text:
uod Jesus extra portam passus est , figuravit Moyses per altare holocausti, in quo victimarum sanguis fundebatur , per hoc quod non intra tabernaculum illud posuit, sed ad ostium. Quodentes eum occiderunt, et ejecerunt extra vineam, notat eos pertinaciae, qui nec crucifixo et ressuscitato a mortuis Domino praedicantibus apostolis credere noluerunt, sed quasi cadaver vile projecerunt, quia quantum in se erat a suis eum finibus excludentes gentibus susciquem in nulla culpa deprehendit Filium Dei, sed si definite cognovissent quod esset Filius Dei, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Siapostolus ad illos: Scio fratres quia per ignorantiam fecistis hoc malum, sicut et principes vestri . Rem tamen impiam esse quam faciebant, non nescierunt, nec carnem tantum persequebantur, sed eum qui per carnem operabatur. Quod ergo intra se dicunt, hic est haeres, caeterorum comparatione sanctorum dicunt, et quia jam multi credebant ipsum esse qui in
Abbreviated transcription (Latin):
maris & fluctuum. Sol conuertenir in tenebras
ait iohel & luna in sanguinem. antequam ue¬
mat dies dñi magnus & manifestus. B eda.
erito incumbente iudicio sonitus maris
& fluctuum confunditur terrarum or¬
his p̃mentib se inuicem colonis inficitur. max¬
ima celi luminaria turbantur. quia quomodo¬
i impulsȩ ad casum arbores. fiagoris motusq sui
p̃mittere solent indicia. sic termino mundi ap¬
ꝑpante. quasi pauentia nutant elementa.
ec mirum homines ares. G regorius

Expanded text:
maris et fluctuum. Sol convertetur in tenebras, ait Joel, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et manifestus Joel II. Merito incumbente judicio, sonitus maris et fluctuum confunditur, terrarum orbis prementibus se invicem colonis inficitur, maxima coeli lumina turbantur; quia quomodo impulsae ad casum arbores, fragoris motusque sui praemittere solent indicia, sic termino mundi appropiante, quasi paventia nutant elementa. Nec mirum homines arescere pr
Abbreviated transcription (Latin):
lor dĩ pat̾s archanum sapientiȩ eiis misti¬
cc inmut. ex quo nerbum eius. udẽ. filiũ
iinim inpassibilit̾ sine iitio genuit. ipso dicente
ꝑ ꝓpbãm. E nic tauit cor meum uerbum bonum.
uelita. In bracbio disꝑsit suꝑbos. tam latentes
quam manifestos. quia cordis sui mente. id ẽ. in¬
tellectu quo dm̃ iudere deberent contͣ eum elati
sunt. Deposuit potentes de sede & eraltauit
humiles. Esurientes impleuit bonis & diutes
dimisit manes.
Beua.

Expanded text:
arcanum sapientiae ejus mystice innuit, ex quo Verbum ejus id est, Filium suum impassibiliter sine initio genuit, ipso dicente per Prophetam: Eructavit cor meum verbum bonum. Vel ita: In brachio dispersit superbos tam latentes quam manifestos, quia cordis sui mente, id est intellectu quo Deum videre deberent, contra eum elati sunt. Deposuit potentes de sede et exaltavit humiles. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
plus auam salomonbic. Leronimꝰ. Hic. est
in boc loco & suꝑuis aduerbium. Be da.¬
Segina austri surget in uidicio cum rep¬
bis. in quo quia ipsa electa ẽẽ. non dubi¬
tatur. resurrectio bonoꝵ uel maloꝵ ostendit᷑.
Resert scͥptura ꝑ quantas difficultates regi¬
na saza uenit audire sapientiam salomo¬
ns. & ei multa munera deferens ab eo plura
recepit. Que ideo iudeos incomꝑatione fiu
condempnabit. qm̃ ab ultimis terrȩ finibꝰ
in sapientia famosum. ẽẽ. cognouit. & quesiut
illi uͦ int̾ se rabentes dĩ uirtutem & sapientiã¬

Expanded text:
uam Salomon hic. BEDA. Hic, est in hoc loco et superius adverbium. Regina austri surgit in judicio cum reprobis: in quo, quia ipsa electa esse non dubitatur, resurrectio bonorum et malorum ostenditur. Refert Scriptura, per quantas difficultates regina Saba venit audire sapientiam Salomonis , et ei multa munera deferens, ab eo plura recipit. Quae ideo Judaeos in comparatione sui condemnabit, quoniam ab ultimis terrae finibus in sapientia famosum esse cognovit et quaesivit; illi vero inter se habentes Dei sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
nefici. quantum uobis gradus ꝓfesfionis
eximior. necesse ẽ. ut cura uirtutis sit uberior.
quatinus etiam n amantes. Karitatis sinu

Expanded text:
nefici, quantum nobis gradus professionis eximior, necesse est ut cura virtutis sit uberior, quatenus etiam non amantes charitatis sinu
Abbreviated transcription (Latin):
& flauerunt uenti. & irruerunt in domum illam
& non cecidit. Eundata enim erat supͣ petram.
e cum opariis iniquitatis disce. Mas᷑¬
datis ame. gͥ audite uerbamea & facite.
Nam omnis qui audit & facit. uł ẽ. complet
mandata: similis est sãpienti uideliez mͥ.
gubernat. in uitam ꝑducturus: sie bonus au¬
ditor uariis uirtutib fuꝑnam sibi mansionem
cilificat. in futura dedicatione cum xp̃o letatu
sa suꝑsticio. hy pocrisis obscuritate plena.
E lumina sunt carnales concupiscentie. uenti
sunt rumores hominum uam.Ieronimꝰ.

Expanded text:
 flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et non cecidit. Fundata enim erat supra petram. Ne cum operariis iniquitatis discedatis a me, ergo audite verba mea et facite. Nam omnis qui audit et facit, id est, complet mandata, similis est sapienti, videlicet, migubernat, in vitam perducturus; sic bonus auditor variis virtutibus supernam sibi mansionem aedificat, in futura dedicatione cum Christo laeta superstitio, hypocrisis obscuratione plena; flumina, sunt carnales concupiscentiae; venti, sunt rumores hominum vani.
Abbreviated transcription (Latin):
aexit salute mĩ domo dauid ad faciendam
miscdiam nobis cum patrib nr̃is qui in te¬
nebris aduentun redemptoris expectant. Et ita
erexit salutem memorari. uł ẽ ut memor cognosce¬
retur. testam̃ti sui. ad explendum scilicet uisiu¬
randum quod irirauit ad abrabam se daturum
nobis: boc ẽ. completurum in nobis. Sic dico con¬
pletarum. ut sine tanore ioetis ȩt̃nȩ seruiamus
illi. Di quippe testamentum idẽ testatio mentis.
quod dĩx abrabȩ. Ii semine tuo qui ẽ. xp̃c. bene

Expanded text:
exit salutem in domo David, ad faciendam misericordiam nobis cum patribus nostris, qui in tenebris adventum Redemptoris exspectant. Et ita erexit salutem memorari, id est, ut memor cognosceretur testamenti sui, ad explendum scilicet jusjurandum quod juravit ad Abraham, se daturum nobis, hoc est, completurum in nobis. Sic dico completurum, ut sine timore mortis aeternae serviamus illi. Dei quippe testamentum, id est testatio mentis, quod dixit Abrahae: In semine tuo, quod est C
Abbreviated transcription (Latin):
io affectu desiderantes quid diuina iuberet
uoluntas. accipunt responsum ñ pange¬
ium. sed a dño diuinitus edocentur. ne redeant
nere pͥoris uitȩ abstinere. G resorius.¬
er aliainuiam ad regionem nram regre¬
dimur obediendo. a qua discessimus ino¬
bediendo.

Expanded text:
o affectu desiderantes quid divina juberet voluntas, accipiunt responsum non per angelum, sed a Domino divinitus edocentur, ne redeant nere prioris vitae abstinere. GREGOR. Per aliam viam ad regionem nostram regredimur obediendo, a qua discessimus inobediendo.
Abbreviated transcription (Latin):
& confestim erecta ẽ. & glorificabat dm̃. U i¬
dit p̃destinanddo ꝑ grãm. uocauit illustran¬
do ꝑ docꝰtruiam. imposuit manus donis
sp̃ualibꝰ adiuuando illam. erexit in oꝑibꝰ bo¬
nis ad dei glorificationem. Quos inquit apo¬
stoł p̃destinauit hos & uocauit. & quos uo¬
cauit hos & iustificauit. quos autem iustifi¬
non nisi pꝰ decem & octo annos erigi potuit.
quia humana natura hanc corruptionem
dinis erigi non poterit. nisi prus imple¬
uerit legem. quȩ in decem p̃ceptis continct᷑.
& grãm. in qua xp̃i resurrectio facta ẽ. & nr̃a

Expanded text:
recta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus, donis spiritualibus adjuvando illam, erexit in operibus bonis ad Dei glorificationem. Quos, inquit Apostolus, praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et justificavit, quos autem justifinon nisi post decem et octo annos erigi potuit, quia humana natura hanc corruptionem ae beatitudinis erigi non poterit, nisi prius impleverit legem quae in decem praeceptis continetur, et gratiam in qua Christi resurre
Abbreviated transcription (Latin):
regnum diͦ in esca & potu. s in iusticia & sp̃u
scõ. Uel mẏstice potest sentiri manducare & bi
tate suscipiunt. s oꝑañ faciunt.
Unde scquitur. & in plateis nr̃is dociusti.
Scriptura sacra cẏbus. ẽ. in locis obscurioribꝰ
quia exponendo quasi frangitur & glutitur.
Potus uͦ. ẽ. in aꝑioribꝰ. quia ita sorbetur ut inue¬
nitur. Et dicet uobis. Nescio uos unde sitis.
Discedite a me omnes oꝑarii iniquitatis. I ui
erit fletus & stridor dentium. Non legali¬
um festiuitatum epulatio adiuuat. quẽ fidei
pietas non comindat. non scientia scriptura¬
rum dõ notum facit. quẽ oꝑum iniquitas
obtutibꝰ eiꝰ indignum ostendit. LCI xXII.
in regnum dĩ uos autẽ expelli foras. & ueni¬
ent ab oriente & occidente & aquilone & austro.
& accumbent in regno dĩ. LCI xXIII.

Expanded text:
regnum Dei in esca et potu, sed in justitia et Spiritu regnum Dei in esca et potu, sed in justitia et Spiritu sancto . Vel mystice potest sentiri coram Domino matate suscipiunt, sed opera non faciunt, unde sequitur, et in plateis nostris docuisti. Scriptura sacra cibus est in locis obscurioribus, quia exponendo quasi frangitur et glutitur. Potus vero est in apertioribus, quia ita sorbetur ut invenitur. Et dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Discedite a me omnes operarii iniquitatis. Ibi erit fletus et stridor dentium. Non legalium festivitatum epulatio adjuvat, quem fidei pietas non commendat; non scientia Scripturarum Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus indignum ostendit. L. 172V in regnum Dei, vos autem expelli foras, et venient ab oriente et occidente et aquilone et austro, et acc
Abbreviated transcription (Latin):
& pulsare ostium. dicentes. D ñe aꝑi nobis.
Et respondens dicet uobis. N escio uos unde
on nouit lux tenebras. i.ẽ. Be oa. sitis.
non aspicit. quia si aspiceret: tenebre ñ ẽẽnt.
Paterfamilias. ẽ. xꝑc. qui ubiq totus ẽ. ex di¬
unitate. Intꝰ gͦ. ẽ. illis. quos in celesti patria
letificat . s quasi foris. ẽ. adhuc eis. quos ĩ hac
ꝑegrinatione certantes occultus adiuuat.
Intrabit autẽ cum totam ecclãm ad sui con¬
templationẽ ꝑducet. claudet ostium. cum
reꝓbis tollet locum penitentiȩ. Qui foras
stantes pulsabunt. ia .ẽ. ã iuistis segregati.
miscdĩam quam contempserunt frustra
implorabunt. Tunc inerpietis dicere.
Manducauimus coram te & bibimus. & in
plateis nr̃is dociusti. Hoc simplicit᷑ potest
intelligi de iudeis mẏsteria fidei sꝑnentibꝰ
& arbitrantib se placere do̾. si uictinas adtem¬
plum deferant & ibi coram dño epulentur. ꝓpb̃a¬
rum lectioni attendentes. & nescientes non. ẽẽ

Expanded text:
 pulsare ostium, dicentes: Domine, aperi nobis. Et respondens, dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Non novit lux tenebras, id est non aspicit, quia si aspiceret, tenebrae non essent. Paterfamilias est Christus, qui ubique totus est ex divinitate. Intus ergo est illis, quos in coelesti patria laetificat, sed quasi foris est adhuc eis, quos in hac peregrinatione certantes occultus adjuvat. Intrabit autem, cum totam Ecclesiam ad sui contemplationem perducet, claudet ostium, cum reprobis tollet locum poenitentiae. Qui foris stantes, pulsabunt, id est a justis separati, misericordiam quam contempserunt, frustra implorabunt. Tunc incipietis dicere: Manducavimus coram te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Hoc simpliciter potest intelligi de Judaeis, mysteria fidei spernentibus, et arbitrantibus se placere Domino, si victimas ad templum deferant, et ibi coram Domino epulentur, prophetarum lectioni attendentes, et nescientes, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
tĩo sic erat. Augus tinus in quodam sermone
tio: quod adam de terra plasmatus ẽ. Sccl̃a
ẽ. qua femina de latere uri creata ẽ. Tercia ũ qͣ
natus ẽ. homo ex uiro & femina. Xp̃i autẽ geñatio
sic erat. ut sine uiro nasceretur de femina. concep
terciam de ruina genauerunt. in quarta salutẽ
inuenerunt.
lim ẽẽt desponsata mat̃ eus maria io¬
sepb. antequani conuenirent inuenta ẽ.
in utero habens de sp̃uscõ. R al

Expanded text:
tio sic erat. AUGUST. in Serm.  t, quod Adam de terra plasmatus est. Secunda est, qua femina de latere viri creata est. Tertia vero, qua natus est homo ex viro et femina. Christi autem generatio sic erat, ut sine viro nasceretur de femina, concepttertiam de ruina generaverunt, in quarta salutem invenerunt. Cum esset desponsata mater ejus Maria, Joseph, antequam convenirent, inventa est in ute
Abbreviated transcription (Latin):
cito suscitari demonstrat. Luuenem uluribꝰ
corroborat crm dicit. tͥ dico. surge: quia tales
animȩ auquanto difficilius reuiuiscent.
Aad monumentum quatriduam mortui lã¬
Notandum quoq auol publica nora publi¬
co eget remedio. leuua autem peccata leuiori
&s secreta delentur penitentia. Puella in do¬
mo iacens paucis arbritris surgit. eisdemq
ne miraculum uulgent indicitur. Iuuenis
extra portam turba comitante suscitatur. la¬
carus uͦ in tantum popłis innotuit ut ꝓpt̃
illum multi ex iudeis crederent in itĩm.

Expanded text:
cito resuscitari demonstrat. Juvenem pluribus cito resuscitari demonstrat. Juvenem pluribus corroborat, cum dicit, tibi dico surge: quia tales animae aliquanto difficilius reviviscunt. Ad monumentum quatriduani LazNotandum quoque, quod publica noxa publico eget remedio. Levia autem peccata, leviori et secreta delentur poenitentia. Puella in domo jacens, paucis arbitris surgit; eisdemque, ne miraculum vulgent, indicitur. Juvenis extra portam turba comitante suscitatur; Lazarus vero in tantum populis innotuit, ut propter illum multi ex Judaeis crederent in Jesum.
Abbreviated transcription (Latin):
exurgere. s etiam mox in bonis oꝑibꝰ ꝓficere
uixta psaunistam. Qui ingreditur sine ma-¬
cuia & oꝑatur iusticiam. Et iussit illi dari
manducare ad testimonium uite: ut non pban¬
tasma s: uerttas crederetur. Si qius etiam a sp̃u¬
au morte resuscitatur. cȩlesti necesse ẽ. mox pa¬
ne satietur. particeps effecꝰtus & diuini uerbi
& altaris sacrosancti.
uxta moralem intellectum tres illi mortui quos
saluator in corporibꝰ suscitauit: tria genera re¬
surrecꝰtionis significant auimarum. Puellam¬
suscitanit adhuc in domo clausam. ul ẽ. ani¬
mam consensum tantum ñ actum delecta¬
tioni malȩ p̃bentem. Iuuenem resuscitat
iam extra portam elatum. id ẽ. peccatorem
qui consensum iam ꝑdux ad actum Su¬
scitat latarum iam fetentem. ud ẽ. longa
consuetudine peccandi animam male olen¬
tem. & alios fama corrumpentem. Puellam
paucis alloquitur. quia eam facile resuscitat.
quam &s mortuam negat. & animam similẽ

Expanded text:
exsurgere, sed etiam mox in bonis operibus proficere, exsurgere, sed etiam mox in bonis operibus proficere, juxta Psalmistam: Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam . Et jussit illi dare manducare ad testimonium vitae, ut non phantasma, sed veritas crederetur. Si quis etiam a spirituali morte resuscitatur, coelesti necesse est mox pane satietur, particeps effectus et divini verbi et altaris sacrosancti. Juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Puellam suscitavit adhuc in domo clausam, id est, animam consensum tantum, non actum malae delectationi praebentem. Juvenem resuscitat jam extra portam elatum, id est, peccatorem qui consensum jam perduxit ad actum. Suscitat Lazarum jam fetentem, id est, longa consuetudine peccandi animam male olentem, et alios fama corrumpentem. Puellam paucis alloquitur, quia eam facile resuscitat, quam et mortuam negat, et animam similem
Abbreviated transcription (Latin):
uos ignorare de dormientibꝰ. ut non contͥste¬
mini sicut & cȩteri qui spem non habent.
Alegorice ẽtiam cum anima que peccauerit
moriatur: dici pocest dõ dormire sidignatus
suerit eam resuscitare. Turba ẽ eiecta: quia
ñ erant digni uidere miraculum qui eum
deridebant. Turba eicitur ut puella suscitet᷑.
quia anima mortua non resurgit. nisi pͥus
expellatur importuna multitudo scłarium
curarum. Petrus iacobꝰ & iobannes interu-¬
nolentȩ: synagoga mortua non surget. In boc
syro sermone tabitha cumi. non plus ẽ. quã
puella surge. s euangłista exponens int̾posuit
ex parte sua. tͥ dico surge. forsitan ad uim ddo¬
minicȩ iussionis expͥmenlam. Eamiliare
enim ẽ. assumentibꝰ de ueteri testamento testi¬
monia: magis sensum curate quam uerba.
Bene surrer̃ puella & ambulabat. quia quemi¬
cumq peccatis mortuum sitꝑna miseratio re¬
suscitat. non solum a sordibꝰ scelerum debet

Expanded text:
vos ignorare fratres de dormientibus, ut non contristevos ignorare fratres de dormientibus, ut non contristemini, sicut et caeteri, qui spem non habent . Allegorice etiam cum anima quae peccaverit, moriatur: dici potest Deo dormire, si dignatus fuerit resuscitare eam. Turba est ejecta; quia non erant digni videre miraculum, qui eum deridebant. Turba ejicitur, ut puella suscitetur; quia anima mortua non resurgit, nisi prius expellatur importuna multitudo saecularium curarum. Petrus, Jacobus, Joannes, intellinolentae, Synagoga mortua non resurget. In hoc Syro sermone, Talitha cumi, non plus est quam puella surge; sed Evangelista exponens, interposuit ex parte sua, tibi dico, forsitan ad vim Dominicae jussionis exprimendam. Familiare enim est assumentibus de Veteri Testamento testimonia, magis sensum curare quam verba. Bene surrexit puella et ambulabat, quia quemcunque peccatis mortuum superna miseratio resuscitat, non solum a sordibus scelerum debet
Abbreviated transcription (Latin):
año nisi fideles. ut eis mysteria reuelentur qͥ
honorant. Unde aubi. Iustificata ẽ. sapientia
a filiis suis: quia sẏnagoga letitiam a ñicȩ
inhabitationis merito infidelitatis amisit.
quasi mortua usq hodie iacet int̾ flentes &
euuiantes hoc ẽ. dolentes. N ec tam̃ suꝑna pie-¬
tas eam funditus interire patitur. s cuta finẽ
scli reliquias eius sauiabit. Unde sequitur.
Et ingressus aicebat recedite. Qui uident᷑
magist᷑. sunt tibicines. ul ẽ. carmci lugubre
canentes: dum subditos in errore demulcent.
Turba uideoꝵ ẽ. turba tumultuantium. qui
aduersꝰ doctnam xp̃i murmurant & recal¬
citrant. Puella non ẽ. mortua dõ. cui omnia
uiuunt. Quȩ gͥ mortua ẽ. hominibꝰ aui
suscitare non possunt dormit dõ. in cuius
dispositione & anima recepta uiuit. & caro
suscitanla auiescit. Mos itaq xp̃ianus
optinuit. ut mortui dormientes uocentur.
ꝓpt̾ea quia resurgent. Ũ nde apłs. Nolumꝰ

Expanded text:
Domino nisi fideles, ut eis mysteria revelentur qui Domino nisi fideles, ut eis mysteria revelentur qui honorant. Unde alibi: Justificata est sapientia a filiis suis . Quia Synagoga laetitiam Dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi mortua usque hodie jacet inter flentes et ejulantes, hoc est, dolentes. Nec tamen superna pietas eam funditus interire patietur, sed circa finem saeculi reliquias ejus salvabit. Unde sequitur: Et ingressus dicebat: Recedite. Qui videntur magistri, sunt tibicines, id est, carmen lugubre canentes, dum subditos in errore demulcent. Turba Judaeorum, est turba tumultuantium, qui adversus doctrinam Christi murmurant et recalcitrant. Puella non est mortua Deo, cui omnia vivunt. Quae igitur mortua est hominibus qui suscitare non possunt, dormit Deo, in cujus dispositione et anima recepta vivit, et caro suscitanda quiescit. Mos utique Christianus obtinuit, ut mortui dormientes vocentur propterea quia resurgent. Unde Apostolus: Nolumus
Abbreviated transcription (Latin):
debat. ut uidelicet paiam mulier ueritatem
confiteretur: in fide confortaretur. & pluribꝰ¬
salutis exemplum daretur. Muliere sanata
mox puella nuntiatur mortua. qiua eccla
gentium a uitioꝵ labe mundata. mox sẏna¬
goga lȩto ꝑfidiȩ simul & inuidiȩ souita ẽ. ꝑ¬
fidiȩ. quia ñ credidit. inuidiȩ quia ȩccłam
credidisse doluit. U nle in actibꝰ apłoꝵ. Uiden
tes autem turbas uulei repleti sunt ⁊elo. &
cont̾dicebant bis auȩ a pauło dicebantur.
Nuntius iste ẽ. quicumq uidens synagogam desti¬
tutam. credit eam ñ posse restaurari. ideoꝙ ꝓ ea
non. ẽẽ. suꝓplcandum. Sed que impossibilia
sunt apud homines: possibilia sunt apua dm̃.
U nade sequitur quod iñc respondit pat̾ puellȩ.
Nou timere. Pat puellȩ ẽ. cetus doctoꝵ legis. de
quo dñs ait. Suꝑ cathedram moysi sederunt scͥbȩ
& pbarisei. Qui si credidissent. synagoga eis
subiecta salua fuisset. Non admittuntur cum

Expanded text:
debat, ut videlicet palam mulier veritatem debat, ut videlicet palam mulier veritatem confiteretur, in fide confortaretur, et pluribus exemplum salutis daretur. Muliere sanata, mox puella nuntiatur mortua; quia Ecclesia gentium a vitiorum labe mundata, mox Synagoga letho perfidiae simul et invidiae soluta est: perfidiae, quia non credidit; invidiae, quia Ecclesiam credites autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur Nuntius iste est, quicunque videns Synagogam destitutam, credit eam non posse restaurari, ideoque pro ea non esse supplicandum. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Unde sequitur quod Jesus respondit patri puellae: Noli timere. Pater puellae, est coetus doctorum legis, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credidissent, Synagoga eis subjecta salva fuisset. Non admittuntur cum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ñ soium mala oꝑa extirpat. s etiam co¬
gitationum nequam radicem. Non inierro¬
gat dñs quis eum tetigerit. ut doceatur auȩ
nesciat. s ut uirtus mmulieris fidei apparrat.
& muitis ꝓficiat. Ad puellam ꝑgens atur¬
ba compͥmitur. quia iudeam uisitans a nor¬
ia carnalium consuetudine grauatur. Quẽ
turbȩ conpͥmunt. una credula tetigit. qͥa
tangunt. sicut uidentes ñ uidlent & audien¬
tes ũ audiunt. Unde dr̃ mariȩ maglalenȩ
nondum plene credenti. noli me tangere:
ñdum enim ascendi ad patrem meum. U̾cra¬
cit̾ eum tangit. qui ȩquaiem uatͥ credit.
Nomi uirtute i de me erisse. Pelagius dicit se
suo conamine posse saluari si placet. nos autẽ
dicamus quia uana salus bominis. in dõ faci¬
emus uirtutẽ. qui ꝓpitiatur omnibꝰ iniqui¬
tatibꝰ nr̃is: & sanat omnes infirnutates nr̃as.
Et circuinspitiebat uidere eam. Om̃s qui
merentur salua. Sri dignatur dñs intueri.
Oculi enum dñi suꝑuistos & aures eiꝰ uni

Expanded text:
nus non solum mala opera exstirpat, sed etiam cogitationum nequam radicem. Non in terrogat Dominus qui eum tetigerit, ut doceatur quae nesciat; sed ut virtus fidei mulieris appareat, et multis proficiat. Ad puellam pergens, a turba comprimitur; quia Judaeam visitans, a noxia carnalium consuetudine gravatur. Quem turbae comprimunt, una credula tangit; quia tangunt, sicut videntes non vident, et audientes non audiunt. Unde dicitur Mariae Magdalenae, nondum plene credenti: Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum . Veraciter eum tangit, qui aequalem Patri credit. Novi virtutem de me exisse. Pelagius dicit se suo conamine posse salvari, si placet; nos autem dicamus, quia vana salus hominis; in Deo faciemus virtutem, qui propitiatur omnibus iniquitatibus nostris, et sanat omnes infirmitates nostras . Et circumspiciebat videre eam. Omnes qui merentur salvari, dignatur Dominus intueri. Oculi enim Domini super justos, et aures ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
eredidit. qm̃ ꝑficientur ea quȩ dicta sunt ei a do¬
mino. Nommans enim matrem dñi in p̃sentia¬
rum intellerit cam ĩ utero portare nunidi redemp.¬
tecem. Dicens uͭ beata quȩ credidit. apit indieat.
quia uerba angeli ad ma&iam ꝑ sp̃m agnouit. Sub¬
Rouerbialis uͭ species ẽ. figurata locutio. quȩ
unum dicete uidetur: sed aliud intelligitur.
et de p̃senti temꝑe commonet. In hac enimallego¬
rice sumitur intellectus. ita ut quotã m uerboꝵ
suꝑficies auferatur. Quatuor autem modis in ȩ¬
uangelio cognoscimus allegoeiam. uidelicet aut
scdm translationẽ. aut ꝑimaginationẽ. aut ꝑcom¬
purationem. aut sodm̃ ꝓuerbialem modum. Trans¬
latio autẽ ẽ. cum animȩ motus siue bitmana menbra
ad msimuandas causas transferuntur ad dm̃. Le¬

Expanded text:
credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Docredidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino ibid. Nominans enim matrem Domini, impraesentiarum intellexit eam in utero portare mundi salvatorem. Dicens vero beata quae credidit, aperte indicat, quia verba angeli ad Mariam per Spiritum agnovit. Subjroverbialis vero species est figurata locutio, quae unum dicere videtur, sed aliud intelligitur, et de praesenti tempore commonet. In hac enim allegorice sumitur intellectus, ita ut quodammodo verborum superficies auferatur. Quatuor autem modis in Evangelio cognoscimus allegoriam, videlicet aut secundum translationem, aut per imaginationem, aut per comparationem, aut secundum proverbialem modum. Translatio autem est, cum animae motus sive humana membra ad insinuandas causas transferuntur ad Deum. U
Abbreviated transcription (Latin):
narratio. Historici quidem speciȩ texitur pͥncipa¬
liter ȩuangelica lectio: cet̾is tribrs secumdario in¬
cidentibus. Nam ea quȩ pͥus scłm species ceteras
dicta sunt. p̾ea ab ȩuangelistis ut bystoria relata
sunt. sicut ꝓpb̃iȩ ⁊acharie & elisabeth. ab ipsis qui¬
dem dictȩ sunt sp̃u ꝓpħico. sed lucas qui refert or¬
dine narrat hẏstorico. Similit̃. ꝓuerbia dñi et eius
simplicem doc trinani ad seriem hystoriȩ renocant
euangelistȩ. Sciendum quod aliquaudo sp̃u pro-¬
pb̃ico narratur hystoria. ut ibi. In pͥncipio cere-¬
auit ds̃ celum & terram. Et non nunquam para-¬
bolice. ut homo quidam descendebat ab i ntłm
in iericbo. Et cet̾a.
xopb̃ia autem ẽ. rerum latentium
preteritarum. p̃sentium. futararumq
er diuina inspiratione manifestatio. Presentiũ
ut ibi. Unde hoc mͥ ut ueniat mat̾ dñ mei ad me:
Preceritarum & futurarum: ubi dicit. Beata quȩ

Expanded text:
narratio. Historica quidem specie texitur principanarratio. Historica quidem specie texitur principaliter evangelica lectio, caeteris tribus secundario incidentibus. Nam ea quae prius secundum species caeteras dicta sunt, postea ab evangelistis ut historia relata sunt. Sicut prophetiae Zachariae et Elisabeth ab ipsis quidem dictae sunt spiritu prophetico, sed Lucas, qui refert, ordine narrat historico . Similiter proverbia Domini et ejus simplicem doctrinam ad seriem historiae revocant evangelistae. Sciendum quod aliquando spiritu prophetico narratur historia, ut ibi: In principio creavit Deus coelum et terram . Et nonnunquam parabolice, ut: Homo quidam descendebat de Jerusalem in Jericho , etc. Prophetia autem est rerum latentium, praeteritarum, praesentium, futurarumque ex divina inspiratione manifestatio. Praesentium, ut ibi: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini ad me? Praeteritarum et futurarum, ubi dicit; Beata quae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa: ut scilicet sic sint iudiciorum m̃orum exem-¬
pla iustificata. sicut iniudiciis dĩ comꝑta habemꝰ.
Unde idemalibi. Amandatis enim tins timii. In
quo enim iudicio iudicabimus. uidicabitur de no¬
bis. In bis quatuor qualitatibꝰ sunt. tinor. fides.
spes. caritas. Timore nãq incipimus. fide seruamꝰ
quod incipimus. spe erigimur. caritate consumma¬
mur. finis enim p̃cepti ẽ caritas. Hii sunt quatuor
menses quos xp̃c ante messem p̃dixit dicens. non¬
ne quatuor menses sunt usq ad messem. ut & nos
ꝑ p̃cepta dĩ atq mandata. ac testimonia & exempla.
cum gaudio metamus incęlo fructus maturos. por¬
tantes nr̃os caritatis manipulos. qui in lacrimis
timoris semina penitentiȩ iactauimus in terra.¬
i suꝑficie Ex libro niiulii ad priasium.¬
euangelioȩ scripturȩ quatuor dicendi species at-¬
tendendȩ sunt. uidelicet historica ꝓpħica ꝓuerbi

Expanded text:
ipsa , ut scilicet sic sint judiciorum nostrorum exemipsa , ut scilicet sic sint judiciorum nostrorum exempla justificata, sicut in judiciis Dei comperta habemus. Unde idem alibi: A mandatis enim tuis timui . In quo enim judicio judicabimus, judicabitur de nobis . In his quatuor qualitatibus sunt, timor, fides, spes, charitas. Timore namque, incipimus, fide servamus quod incipimus, spe erigimur, charitate consummamur. Finis enim praecepti est charitas . Hi sunt quatuor menses, quos Christus ante messem praedixit, dicens: Nonne quatuor menses sunt usque ad messem . Ut et nos per praecepta Dei atque mandata ac testimonia et exempla, cum gaudio metamus in coelo fructus maturos, portantes nostros charitatis manipulos qui in lacrymis timoris , semina poenitentiae jactavimus in terra. » Ex libro Junilii ad Primasiumevangelicae Scripturae quatuor dicendi species attendendae sunt, videlicet historica, prophetica, p