comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intum dñs contulit. ne alicui minꝰ
intellegenti. non enĩ abste solo illa
legerentur. non diuina munera con.¬
cessa hominib. sed feipsum p̾dicare
uideretur. & tu qui nosti quomodo
hȩc legas. ꝑpter alioꝵ cauendam infir.¬
mitatẽ fraterirȩ notitie debito frauda.¬
reris. quod iam fecissem iamq illũ
legeres. nisi ꝓfectio fratris in ꝓuisa
repente placuisso. Qur̃ sic cõmendo
cordi &e linguȩ tux. ut ita comitẽ rei
te prȩbras. quasi non nunc illũ sed
mecũ ante didiceris. Si enĩ cordi tuo
non dubitauerit aperipe seipsũ aut ex
omni aut ex magna parte. sanabitur
ꝑ lingũa tuam. Uolo enĩ eum nume¬
rosius contundi eoꝵ uocibus. qr mecũ
non sȩculariter diligunt. Filiũ autẽ
eius filium nrm euius &iam nonen
maliquib nr̃is libris inuenres. & si
ad tux caritatis p̾sentiam ipse ñ ꝑge.¬
r&. statuerat litteras in manu tua
tradere consolandũ. exhortandum.
instruendum. non tam oris sono. quẽ

Expanded text:
in eum dominus contulit, ne alicui minus in eum dominus contulit, ne alicui minus intellegenti — non enim abs te solo illa legerentur — non diuina munera concessa hominibus, sed se ipsum praedicare uideretur et tu, qui nosti, quo modo haec legas, propter aliorum cauendam infirmitatem fraternae notitiae debito fraudareris. quod iam fecissem iamque illum legeres, nisi profectio fratris inprouisa repente placuisset, quem sic commendo cordi et linguae tuae, ut ita comiter ei te praebeas, quasi non nunc illum, sed mecum ante didiceris. si enim cordi tuo non dubitauerit aperire se ipsum, aut ex omni aut ex magna parte sanabitur per linguam tuam. uolo enim eum numerosius contundi eorum uocibus, qui amicum non saeculariter diligunt. Filium autem eius, filium nostrum, cuius etiam nomen in aliquibus nostris libris inuenies, etsi ad tuae caritatis praesentiam ipse non pergeret, statueram litteris in manum tuam tradere consolandum, exinstruendum, non tam oris sono, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quã sibi agi irelle de magno. Hart
ut ex animo semꝑ confitear meumq
cor alingua mea ñ dissone. ora pro
me fr̾ ora obseero. ut ñ laudari uo.¬
lens. sed laudans inuoer̃ dnm̃. &
ab inimicis mris saluus ero. Est¬
&iam aliud quo istum fratrẽ amplius
diligas. Nam x̃. cognatus urntrabilis
& uere beati ep̃i alypii. quẽ toto pec.¬
tore amplecteris. & merito. Nam
quisquis de illo uiro benigne cogitat.
de magna dĩ miscdia & de mirabilib¬
& dei munerib cogitat. Itaq cum
legiss&e petitionem tuam qua desidera.¬
re te indicasti. ut istoriam suam tibi
seribat. & uolebat facere ꝓpter beniuo.¬
lentiam tuam. & nolebat ꝓpter uere.¬
cundiam suam. Quẽ cum uiderem
inter amorẽ pudorẽq fluctuantem.
onus ab illo in umeros meos transtuli.
nam hoc mihi &iam ꝑ epistolã iussit.
Cito ergo si dñs adiuiterit. totum
alipium inferam prȩcordiis tuis:
Nam hoc sum ego maxinre ueritus.
ne ille uereretur aperire omĩa quae

Expanded text:
quam sibi agi uelle de magno. haec quam sibi agi uelle de magno. haec ut ex animo semper confitear meumque cor a lingua mea non dissonet, ora pro me, frater; ora, obsecro, ut non laudari uolens, sed laudans inuocem dominum, et ab inimicis meis saluus ero. Est etiam aliud, quo istum fratrem amplius diligas; nam est cognatus uenerabilis et uere beati episcopi Alypii, quem toto pectore amplecteris et merito. nam quisquis de illo uiro benigne cogitat, de magna dei misericordia et de mirabilibus dei muneribus cogitat. itaque cum legisset petitionem tuam, qua desiderare te indicasti, ut historiam suam tibi scribat, et uolebat facere propter beniuolentiam tuam et nolebat propter uerecundiam suam. quem cum uiderem inter amorem pudoremque fluctuantem, onus ab illo in umeros meos transtuli; nam hoc mihi etiam per epistulam iussit. cito ergo, si dominus adiuuerit, totum Alypium inseram praecordiis tuis; nam hoc sum ego maxime ueritus, ne ille uereretur aperire omnia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sure ad aures frm̃ seripsisse. quod
ipse non habeat. sed tu cum legis
mi sce̾ pauline. non te ita rapiant
ꝯuȩ ꝑ nram infirmitatẽ ueritas lo.¬
quitur. ut ea quȩ ipse loquor minꝰ
diligenter ad uertas. ne dum auidus
hauris bona & recta quȩ data mi.¬
nistro. non ores ꝓpeccatis & erratis
quȩ ipse cõmitto. In his enĩ quȩ
tibi recte si aduerteris displicebunt.
ego ipse conspicior. In his autem
quȩ ꝑ donũ sp̃s quod accepisti.
recte tibi placent in libris meis
Ille amandus ille p̃dicandus est.
apud quẽ ẽ. fons uitȩ. & in cuius
lumine uidebimus lumen sine enig¬
mate & facre ad faciem. nc̃ autem
inenigmate uidemus. In his uero
dono dĩ dilexi. exulto cum tremore
Quid enim habemus quod ñ acerpi¬
mus: Adeo enĩ melior ẽ. qui ma¬
iorib & plurib quã qui minorib
& paueiorib donis dĩ diues est.
Quis negat : Sed rursus melius ẽ
uel deparuo dĩ dono grãs ipsi agere

Expanded text:
siue ad aures fratrum scripsisse, quod siue ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant, quae per nostram infirmitatem ueritas loquitur, ut ea, quae ipse loquor, minus diligenter aduertas, ne, dum auidus hauris bona et recta, quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis, quae ipse committo. in his enim, quae tibi recte, si aduerteris, displicebunt, ego ipse conspicior, in his autem, quae per donum spiritus, quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimus lumen sine aenigmate et facie ad faciem, nunc autem in aenigmate uidemus. in his ergo, dono dei dixi, exulto cum tremore. quid enim habemus, quod non accepimus? at enim melior est, qui maioribus et pluribus quam qui minoribus et paucioribus donis dei diues est. quis negat? sed rursus melius est uel de paruo dei dono gratias ipsi agere
Abbreviated transcription (Latin):
optes mihi adici adid quod sũ. dum
me existimas iam eẽ. quod ñ sũ. Ecce
carissimus m̃s ẽ. & ab in eunte adoles.¬
centia mihi familiarit᷑ amicissimus
qui hanc eximi etati tur ac prȩstan.¬
tissimȩ caritati epistolam aportat.
huius nom̃ ẽ. in libro de religione
quẽ tua scĩtas quantũ litteris indicas
libentissima elegit. Factus enĩ tibi
& iam tanti uiri qui tibi eũ misit.
cõmendatione iocundior. neq huic
tamen tam familiari amico meo
uelim eredas. quȩ de me forte lau.¬
dans dixerit. Sensi eni & iam ipsũ
sepȩ non mentrendi studio sed
amandi ꝓpensione falli iudican¬
tẽ. & arbitrari iam me accepisse
quȩlam quib acciprendis ad ño
patente ore cordis inhiarẽ. Et si
hoc in os meum quis non conitiat
quanta de me absente neliora quã
ueriora lȩxus effundat: Libroꝵ
autẽ nr̃oꝵ copiam facior uenerabili
studio tuo. Nam nescio me aliquid
siue ad eoꝵ qui extra aeccłam dĩ st̃

Expanded text:
optes mihi adici ad id, quod sum, dum optes mihi adici ad id, quod sum, dum me existimas iam esse, quod non sum. Ecce carissimus meus est et ab ineunte adulescentia mihi familiariter amicissimus, qui hanc eximietati tuae ac praestantissimae caritati epistulam adportat. huius nomen est in libro de religione\', quem tua sanctitas, quantum litteris indicas, libentissime legit; factus enim tibi etiam tanti uiri, qui tibi eum misit, commendatione iucundior. neque huic tamen tam familiari amico meo uelim credas, quae de me forte laudans dixerit. sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli iudicantem et arbitrari iam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a domino patente ore cordis inhiarem. et si hoc in os meum, quis non coniciat, quanta de me absente meliora quam ueriora laetus effundat? librorum autem nostrorum copiam faciet uenerabili studio suo; nam nescio me aliquid siue ad eorum, qui extra ecclesiam dei sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Liminosiores anfecundiores : Quid ẽ.
enĩ quod ita nos mulcent. ita accẽdunt.
ita compluunt & ita serenescunt : Quid
ẽ. quȩso te aut quid tibi ꝓeis rependã.
nisi quia totus sũ tuus ineo cuius totus
estu : Si parũ ẽ. plus certe non habeo.
Tu autẽ fecisti ut ñ mihi uideat᷑ parũ.
qui me inilla epistola tantis laudib
honorare dignatus es. & cũ tibi me re.¬
fundo si parũ hoc putẽ tibi ñ credidis.¬
se conuincar. Pud& me quidẽ tantũ
boni de me credere. sed plus pig& tibi
non eredere. est quid faciam. non me
eredam talẽ qualẽ putas qm̃ non
agnosco. & eredam me abs te diligi
qm̃ sentio & plane ꝑcipio. ita nec in
me temerarius. nec inte ingratus
exstitero. Et cũ me tibi totũ
offero. parũ ñ ẽ. O ffero enĩ
quẽ uehementissime diligis. & offero
si ñ oualẽ me eẽ. arbitraris. eũ tamen
ꝓ quo ut talis eẽ. merear dep̃caris.
Hoc tñĩ magis iam peto facias. ne minꝰ

Expanded text:
luminosiores, an fecundiores? quid est luminosiores, an fecundiores? quid est enim, quod ita nos mulcent, ita accendunt, ita compluunt et ita serenae sunt? quid est, quaeso te, aut quid tibi pro eis rependam, nisi quia totus sum tuus in eo, cuius totus es tu? si parum est, plus certe non habeo; tu autem fecisti, ut non mihi uideatur parum, qui me in illa epistula tantis laudibus honorare dignatus es, ut, cum tibi me refundo, si parum hoc putem, tibi non credidisse conuincar. pudet me quidem tantum boni de me credere, sed plus piget tibi non credere. est, quod faciam. non me credam talem, qualem putas, quoniam non agnosco, et credam me abs te diligi, quoniam sentio et plane percipio. ita nec in me temerarius nec in te ingratus extitero. et cum me tibi totum offero, parum non est; offero enim, quem uehementissime diligis, et offero, si non qualem me esse arbitraris, eum tamen, pro quo, ut talis esse merear, deprecaris. hoc enim magis iam peto facias, ne minus
Abbreviated transcription (Latin):
redactam & reddita. & spiritalib tibi
tanto firmiorib quanto castioribus
nexib copulata officiis ur̃ȩ scĩtati
debitis. inte uno resoluit animũs. Ibi
cedri libani ad terrã depositȩ. & arce
fabricam cõpaginȩ caritatis erecte.
mundi huius fluctus imputribiliter
secant. Ibi gła ut adquiratur contẽp.¬
nitur. & mundus ut optineatur re.¬
linquitur. Ibi paruuli siue & iam
grandiusculi filii babylonis eliduntur
ad petr̃a. uitia scilico confusionis suꝑ.¬
biȩo sȩcularis. hȩc atq huiusmodi
suauissima & sacratissima spectacula
litterȩ tuat prȩbent legentib. litterȩ
illȩ litterȩ fidei ñ fictȩ. litterȩ spri
bonȩ. litterȩ purȩ caritatis. Quomodo
nobis anhelant sitqͥm tuã & desideriũ
defectũq anintȩ tuae int̾ra dñi :
Quid amoris scĩssimi spirant qͣntã
opulentiam sinerri cordis exestuant:
Quas agunt grãs dõ. quas impetrant
adõ: Blandiores sunt an ardentiores:

Expanded text:
redactam et redditam et spiritalibus tibi redactam et redditam et spiritalibus tibi tanto firmioribus, quanto castioribus nexibus copulatam officiis uestrae sanctitati debitis in te uno resalutamus. ibi cedri Libani ad terram depositae et in arcae fabricam compagine caritatis erectae mundi huius fluctus inputribiliter secant; ibi gloria, ut adquiratur, contemnitur et mundus, ut obtineatur, relinquitur; ibi paruuli siue etiam grandiusculi filii Babylonis eliduntur ad petram, uitia scilicet confusionis superbiaeque saecularis. Haec atque huius modi suauissima et sacratissima spectacula litterae tuae praebent legentibus, litterae illae, litterae fidei non fictae, litterae spei bonae, litterae purae caritatis. quo modo nobis anhelant sitim tuam et desiderium defectumque animae tuae in atria domini! quid amoris sanctissimi spirant! quantam opulentiam sinceri cordis exaestuant! quas agunt gratias deo! quas impetrant a deo! blandiores sunt, an ardentiores?
Abbreviated transcription (Latin):
prȩferentes simplicitatẽ cordis tui. in qua
quȩris dnm sentiens de illo inbonitate.
& afferentes ei claritatẽ & honorẽ. legert̃
fr̃s. & gaudent infatigabiliter & inreffa¬
biliter tam uberib & tam excellentibus
donis dĩ bonis tuis. quot quot eas legert̃
rapiunt. quia rapiuntur cum legunt.
Quã suauis odor xp̃i & quã flagrat
ex eis. diei potest illȩ litterȩ cum te
offert̃ ut uidearis quantũ nos excitent
ut queraris. Nam & ꝑspicabilẽ. faciunt
defiderabilem. Quanto enĩ p̾sentiam
tuam nobis quodãmodo exhibent.
tanto absentiam nos ferre non sinuit.
Amant te om̃s mei. & amari abste
cupiunt. Laudatur & benedicitur ds̃.
cuius gr̃a talis es. Ibi excitatur xp̃s.
ut uentos & maria tibi placare tendenti
ad stabilitatẽ suam uideatur ebegentib
ibi coniunx non dux ad molliciam uiro
suo sed ad fortitudinẽ redux inossa
uiri sui quasi intuam munitatẽ

Expanded text:
praeferentes simplicitatem cordis tui, in qua praeferentes simplicitatem cordis tui, in qua quaeris dominum sentiens de illo in bonitate, et adferentes ei claritatem et honorem. legerunt fratres et gaudent infatigabiliter et ineffabiliter tam uberibus et tam excellentibus donis dei, bonis tuis. quotquot eas legerunt, rapiunt, quia rapiuntur, cum legunt. quam suauis odor Christi et quam fraglat ex eis, dici non potest. illae litterae cum te offerunt, ut uidearis, quantum nos excitant, ut quaeraris! nam et perspicabilem faciunt et desiderabilem. quanto enim praesentiam tuam nobis quodam modo exhibent, tanto absentiam nos ferre non sinunt. amant te omnes in eis et amari abs te cupiunt. laudatur et benedicitur deus, cuius gratia talis es. ibi excitatur Christus, ut uentos et maria tibi placare dignetur tendenti ad stabilitatem suam. uidetur a legentibus ibi coniunx non dux ad mollitiem uiro suo, sed ad fortitudinem redux in ossa uiri sui, quam in tuam unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
in pacientius desideramus ipsã. tanto
pacientius sustinemꝰ omĩa ꝑpter ipsam.
Quis igitur potest non gaudere te
uiso. ut poss& quam diu te non ui.
do ñ dolere : Ergo neutrum possũ.
& si possem immaniter possem. Non
posse delector. adq ineo quod debector.
non nullũ solatiũ ẽ. Dolentẽ itaq nre
non sedatus sed consideratus consolat᷑
dolor. nr rep̾hendas quȩso sci ore gra-¬
uitate qua p̃uabes & dicas. ñ recte me
dolere quod adhuc te ñ nouer̃ĩ. cum
animũ mihi tuũ hoc ẽ teipsum inte¬
riorẽ aspiciendum patefeceris Quid
enim siuspiam te itel interrena tua
ciuitate didicissẽ frẽm & dibectorẽ
meũ & tantũ indño ac tabẽ uirum
nullum ne me dolorẽ fensurũ fuisse
arbitrareris si non sinerer nosse domũ
tuan : Quomodo ergo non doleam
quod nondũ faciem tuam noui hoc ẽ.
domũ aninȩ tuȩ quã sicut mẽa noui :
Tegi eñi litteras tuas fluentes lac & mel:

Expanded text:
inpatientius desideramus ipsam, tanto inpatientius desideramus ipsam, tanto patientius sustinemus omnia propter ipsam. quis igitur potest non gaudere te uiso, ut posset, quamdiu te non uidet, non dolere? ergo neutrum possum et, quoniam, si possem, immaniter possem, non posse delector atque in eo, quod delector, nonnullum solatium est. dolentem itaque me non sedatus, sed consideratus consolatur dolor. ne reprehendas, quaeso, sanctiore grauitate, qua praeuales, et dicas non recte me dolere, quod adhuc te non nouerim, cum animum mihi tuum, hoc est te ipsum interiorem aspiciendum patefeceris. quid enim? si uspiam te uel in terrena tua ciuitate didicissem fratrem et dilectorem meum et tantum in domino ac talem uirum, nullumne me dolorem sensurum fuisse arbitrareris, si non sinerer nosse domum tuam? quo modo ergo non doleam, quod nondum faciem tuam noui, hoc est domum animae tuae, quam sicut meam noui? Legi enim litteras tuas fluentes lac et mel,
Abbreviated transcription (Latin):
& eximia inxp̃o laude p̾di.¬
cando fr̃ĩ paulino. augustinꝰ in dño
salutẽ. Obone uir & bone frater. late¬
bas animã mea. & ei dico ut coleroe
quod adhuc lates oculos meos &e uix
mihi obrẽperatim modo ñ optẽperat
an uero tolerat. Cur ergo me excru.¬
ciat desiderium tui apud ipsam intꝰ
animã. nam si molestias corporis pate.¬
rer & si ñ ꝑturbarent equitatẽ animi
nixi. recte illas tolerare dicerer. Cum
autẽ non yquo animo fero quod te ñ
uideo. intolerabile ẽ. istã appellare tole.¬
rantiam. Sed quando tu talis es. esse
si ne te fortasse intolerabilius toleraretur.
Bene ẽ. ergo qui equo animo ferre ñ¬
non possũ. quod si equo animo ferrem
aequo animo ferendus ñ essẽ. Mirũ ẽ.
sed tamen uerũ quod mihi accidit.
doleo quod te non uideo. & me ipse
consolatur dolor. Ita nuhi displic&
fortitudo qua pacienter fertur absentia
bonoꝵ secuti es. Nam & hierusalem
futurã desideramus. utiq & quanto

Expanded text:
ET EXIMIA IN CHRISTO LAUDE PRAEDIET EXIMIA IN CHRISTO LAUDE PRAEDICANDO FRATRI PAULINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. O bone uir et bone frater, latebas animam meam. et ei dico, ut toleret, quod adhuc lates oculos meos; et uix mihi obtemperat, immo non obtemperat. an uero tolerat? cur ergo me excruciat desiderium tui apud ipsam intus animam? nam si molestias corporis paterer et si non perturbarent aequitatem animi mei, recte illas tolerare dicerer; cum autem non aequo animo fero, quod te non uideo, intolerabile est istam appellare tolerantiam. sed quando tu talis es, esse sine te fortasse intolerabilius toleraretur. bene est ergo, quia aequo animo ferre non possum, quod si aequo animo ferrem, aequo animo ferendus non essem. mirum est, sed tamen uerum, quod mihi accidit: doleo, quod te non uideo, et me ipse consolatur dolor. ita mihi displicet fortitudo, qua patienter fertur absentia bonorum, sicuti es. nam et Hierusalem futuram desideramus utique et, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽ dubio de se tibi exemplũ p̾buit.
nos ante notitiam & supra meritum
diligendi qui in cognitor sibi nos &
longinqua soli uel sali inter capedine
disparatos spũ uere dilectionis qui
ubiq & penetrat & effunditur . &
uidere diligendo potuit. & allo osndo
ꝑtingere. Hic nobis prima affectus
sui documenta & caritatis tuȩ pignora.
insupradicto munere libroꝵ cbedit
Et quanto studuit impendio ut sc̃ĩ.¬
tatẽ tuam ñ ipsius tantũ sed plenius
eloquentia & ficde tua cognitã non
possimꝰ amare mediocriter. tanto
ꝑcurasse eundẽ eredimus. ut nos ui.¬
cissim ipsius imitatione plurimum
diligas. Grã dĩ tecũ ut ẽ. in xt̃nũ
totã domũ & omnẽ comitẽ & emula.¬
torẽ indño scĩtatis tux̧ plurimo frat᷑.¬
nitatis unianimi salutamꝰ affectu.
Panẽ unũ qũe umianimitatis indicio
misimꝰ caritati tuȩ. rogamꝰ accipiendo
benedicas. EERA Sci aucus tini ad eos pẽ¬
omino uere sc̃o & uenrrabili

Expanded text:
sine dubio de se tibi exemplum praebuit sine dubio de se tibi exemplum praebuit nos ante notitiam et supra meritum diligendi, qui incognitos sibi nos et longinqua soli uel sali intercapedine disparatos spiritu uerae dilectionis, qui ubique et penetrat et effunditur, et uidere diligendo potuit et adloquendo pertingere. hic nobis prima affectus sui documenta et caritatis tuae in supra dicto munere librorum dedit. et quanto studuit impendio, ut sanctitatem tuam non ipsius tantum uerbis, sed plenius eloquentia et fide tua cognitam non possemus amare mediocriter, tantopere curasse eundem credimus, ut nos uicissim ipsius imitatione plurimum diligas. gratia dei tecum, ut est, in aeternum Totam 16 domum, et omnem comitem, et aemulatorem in Domino sanctitatis tuae, plurimo fraternitatis unanimae salutamus affectu. Panem unum, quem unanimitatis indicio misimus caritati tuae, rogamus accipiendo benedicas. EPISTOLA XXVII AUGUSTINI AD POMINO VERE SANCTO ET VENERABILI
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ nomem głx euis in xternum & in
I inscłm scłi. & replebitur gła eius om̃is
terra fiat fiat. Et tu sedes cartennis.
& cum decẽ rogatistis qui remansistis
dicis. non fiat non fiat. Audis loqui
euangelium. oportebat impberi omĩa
quȩ scripta sunt inbege & propheas &
psalmis dente. Tunc aperuit illis sensũ.
ut intelligerent scripturas. Eit dix̃ eis.

Expanded text:
dictum nomen gloriae eius in aeternum et in saeculum saeculi. et replebitur gloria eius omnis terra. fiat, fiat. et tu sedes Cartennis et cum decem Rogatistis, qui remansistis, dicis: Non fiat, non fiat. Audis loqui euangelium: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. tunc aperuit illis sensum, u
Abbreviated transcription (Latin):
gelii non auditores tantũ uerũ ceiã
prȩdicatores ireo utriq tam̃ regni dĩ
lucisq participes. & uitȩ arternar
quȩ sola ẽ. beata coheredes. Dñs
eñi iħs non ab eis qui non audiunt.
sed eos inter se auditores uerboꝵ suoꝵ
latissimo limite. non tenui distinctio.¬
ne discreuit. Qui audit inquit
uerba nea & facit ea. similabo eum
uiro prudenti qui ydificauit domũ
suam supra perr̃a. Deseendit pluuia.
uenert᷑ flumina. flauert̃ uenti. &¬
inpegert̃ indomũ illam & ñ cecidit
fundata enĩ erat supra petr̃a. Qui

Expanded text:
gelii non auditores tantum uerum etiam gelii non auditores tantum uerum etiam praedicatores nec utrique tamen regni dei lucisque participes et uitae aeternae, quae sola est beata, coheredes. dominus enim Iesus non ab eis, qui non audiunt, sed eos inter se auditores uerborum suorum latissimo limite, non tenui distinctione discreuit: Qui audit, inquit, uerba mea haec et facit ea, similabo euiro prudenti, qui aedificauit domum suam super petram. descendit pluuia et uenerunt flumina, flauerunt uenti, inpegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat super petram. et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
immo uero iteo cui redditur. red.¬
dens ipse seruatur. Idipsũ quippe
erit redditum & redditor. quia
idipsũ erat debitũ & debitor. Dõ ñaq¬
ut beatus sit a quo accepit ut sit.
Hoc significat quod in ruangelio dñs
& dõ quȩ dĩ sunt. Hoc enĩ dixit cum
sibi demonstrato nummo. & questo
ouius haberoe unagiit᷑. responsum
essoe cesaris. ut hinc intelligerent qđ
ds̃ exigerie ab homine imagurẽ suam
in homine ipso. sicut fuam cęsar exi¬
gebat innũmo. Quantomagis ergo
reddenda ẽ. cũ ꝓmitttur. cui &iam
non ꝓmissa debetur: Qua propt᷑
carissime possem quidẽ ꝓ mea quan.¬
tula cũq facultatula sc̃ĩ ꝓpositi quod
dõ uouisse uos cõperi uberius lauda¬
re fructũ ac demonstrare quid dista
inter xp̃ianos dilectores mundi huiꝰ
& contẽptores. quauis fideles utriq
dicantur. eodem utriq lauacro sacri
fontis abluti sint. eisdẽ inbuti conse¬
cratiq mysteriis. utriq eiusdẽ euan¬

Expanded text:
immo uero in eo, cui redditur, redimmo uero in eo, cui redditur, reddens ipse seruatur. id ipsum quippe erit redditum et redditor, quia id ipsum erat debitum et debitor. deo namquut beatus sit. a quo accepit, ut sit. hoc significat, quod in euangelio dominus t, et deo, quae dei sunt. hoc enim dixit, cum sibi demonstrato nummo et quaesito, cuius haberet imaginem, responsum esset: \'Caesaris\', ut hinc intellegerent, quod deus exigeret ab homine imaginem suam in homine ipso, sicut suam Caesar exigebat in nummo. quanto magis ergo reddenda est, cum promittitur, cui etiam non promissa debetur! Quapropter, carissime, possem quidem pro mea quantulacumque facultatula sancti propositi, quod deo uouisse uos comperi, uberius laudare fructum ac demonstrare, quid distet inter Christianos dilectores mundi huius et contemptores, quamuis fideles utrique dicantur, eodem utrique lauacro sacri fontis abluti sint, eisdem inbuti consecratique mysteriis, utrique eiusdem euan
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui laboratis. iugũ suũ lene &
onus leur dicens. quia diffusa ꝑ spm̃
biur quod iubetur. & non erit asperũ
iec onerosum. si sub hoc uno iugo
quanro minus tumida tanto magis
libera ceruice feruiatur. Et hȩc est
una sarcina. qua rius baiulus non
premitur sed leuatur. Diuitiȩ si dili.¬
guntur. ibi seruentur. ubi perire ñ
possunt. Honor si diligitur. illic
habeatur ubi nemo indignus hono.¬
ratur. Salus si diligitur. ibi adipiscen.¬
da desideretur. ubi ad eptȩ nihilti.¬
menur. Cita diligitur. ibi adquirat᷑
ubi nulla morte finitur. Reddite
igitur quod uouistis. quia uos ipsi estis.
&e ei uos redditis. a quo estis. Reddite
obseero. neq enĩ quod redditis redden.¬
do miniretur. sed potius seruabitur. &
Augebitur. Benignus enĩ exactor ẽ.
non egenus. & qui ñ ereseat exredditis.
sed increscere faciat redditores. Huic
ergo quod ñ redditur ꝑditur. quod
autẽ redditur. reddenti additur.

Expanded text:
omnes, qui laboratis, iugum suum lene et omnes, qui laboratis, iugum suum lene et onus leue dicens, quia diffusa per spibitur, quod iubebitur, et non erit asperum nec onerosum, si sub hoc uno iugo quanto minus tumida tanto magis libera ceruice seruiatur. et haec est una sarcina, qua eius baiulus non premitur, sed leuatur. diuitiae si diliguntur, ibi seruentur, ubi perire non possunt; honor si diligitur, illic habeatur, ubi nemo indignus honoratur; salus si diligitur, ibi adipiscenda desideretur, ubi adeptae nihil timetur; uita si diligitur, ibi adquiratur, ubi nulla morte finitur. Reddite igitur, quod uouistis, quia uos ipsi estis et ei uos redditis, a quo estis; reddite, obsecro. neque enim, quod redditis, reddendo minuetur, sed potius seruabitur et augebitur; benignus enim exactor est, non egenus, et qui non crescat ex redditis, sed in se crescere faciat redditores. huic ergo quod non redditur, perditur, quod autem redditur, reddenti additur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis requiem animab ur̃is. Iugum
enĩ mrũ suaue ẽ. & onus meũ leue ẽ.
hȩc disciplina prȩ humilitatis uen¬
tosam & turpidam cupiditatẽ auidã
rerũ extra nram potestatẽ constiauta¬
rum pellit ex animo. & quodã modo
exspirat. Ibi enĩ labor ubi multa
querimnir & diliguntur. quibus
adipiscendis atq returendis uolun.¬
tas non saus ẽ. quia consequentẽ
non habere facultatẽ. Iusta uero
uita cum uolumus adẽ. quia eam
ipsam plene uelle iustitia ẽ. irec plus
aliquid ꝑficrenda iustitia quã ꝑfectam
uoluntatẽ requirit. Vide si labor est
ubi irelbe sans ẽ. Onde diuinitus
dictũ t̃. pax inter hominib bonȩ uo.¬
lutatis. Ubi pax. ibi requies. Ubi
requres. ibi finis appetendi. & nulla
causa laborandi. Sed hȩo uoluntas
ut plena fit. oportoe ut sana fit.
Erit autẽ sana. si medicũ non refugiat.
cuius solius gr̃a sanari potest a morbo
desideriorũ noxiorum. Ipse ẽ. ergo
medicus qui elamat. uenite adme

Expanded text:
s requiem animabus uestris; iugum enim meum lene est et onus meum leue est. haec disciplina piae humilitatis uentosam et turbidam cupiditatem auidam rerum extra nostram potestatem constitutarum pellit ex animo et quodam modo expirat. ibi enim labor, ubi multa quaeruntur et diliguntur, quibus adipiscendis atque retinendis uoluntas non satis est, quia consequentem non habet facultatem. iusta uero uita, cum uolumus, adest, quia eam ipsam plene uelle iustitia est nec plus aliquid perficienda iustitia quam perfectam uoluntatem requirit. uide, si labor est, ubi uelle satis est. unde diuinitus dictum est: Pax in terra hominibus bonae uoluntatis. ubi pax, ibi requies; ubi requies, ibi finis appetendi et nulla causa laborandi. sed haec uoluntas ut plena sit, oportet ut sana sit; erit autem sana, si medicum non refugiat, cuius solius gratia sanari potest a morbo desideriorum noxiorum. ipse est ergo medicus, qui clamat: Venite ad me
Abbreviated transcription (Latin):
uocem saltas. nec siquidem me peni.¬
t&. Hab&e enim suam hilaritatem
ipsa cantatio. & iam cum ad eã m̃bra¬
non mourt. eui plane caritatis
modulatione cantatur. Uerba quȩ
in epistolis tuis nremorauerunt.
sed de his tractare cum factoꝵ uitȩ¬
que totius tuȩ cura excoquat inep¬

Expanded text:
uocem saltas, nec sic quidem me paenituocem saltas, nec sic quidem me paenitet. habet enim suam hilaritatem ipsa cantatio, etiam cum ad eam membranon mouet, cui plena caritatis modulatione cantatur. uerba quaedam in epistulis tuis me mouerunt, sed de his tractare, cum factorum uitaeque totius tuae cura excoquat, inep
Abbreviated transcription (Latin):
rit. post aeternis amplexib alliga¬
bit. quo uinculo uec iocundus nrc
solidius cogitari quicquã potest.
Prima hȩc aliquantulũ dura esse
confiteor. illa uero ultima nec dura
dixerim. quia dulcissima sunt. nec
mollia quia firmissima. Quid igit᷑
nisi quod dici ñ potest. sed eredi tam̃
& sperari & amari potest: Uincula
urero huius mundi asperitatẽ habent
ueram. iocunditatẽ falsam. cerium
dolorẽ. incertam uoluntatem. durũ
laborẽ. timidã quietẽ. rẽ pbenam
miserrȩ. spẽ bratitudinis in anem.
Nec tu inseris & collũ & manus &
pectes cũ & honorib huiuscemodi sub¬
iugari affectas. &e facta tua non alit̾
fructuosa existimas & ambis inherere.
quo non modo inuitatus sed uec con¬
pulsus quidem tre debuisti. Hic
tu fortasse terrentiani serui mihi
responsum cdederis. ohetu uerba fun¬
dis hic sapientiam. cape iguur. ut
fundam porius quam effundam
Aut si ego canto. tu autẽ adaliam

Expanded text:
rit, post aeternis amplexibus alligarit, post aeternis amplexibus alligabit, quo uinculo nec iucundius nec solidius cogitari quicquam potest. prima haec aliquantulum dura esse confiteor; illa uero ultima nec dura dixerim, quia dulcissima sunt, nec mollia, quia firmissima. quid igitur, nisi quod dici non potest, sed credi tamen et sperari et amari potest? uincula uero huius mundi asperitatem habent ueram, iucunditatem falsam; certum dolorem, incertam uoluptatem; durum laborem, timidam quietem; rem plenam miseriae, spem beatitudinis inanem. hisne tu inseris et collum et manus et pedes, cum et honoribus huiusce modi subiugari adfectas et facta tua non aliter fructuosa existimas et ambis inhaerere, quo non modo inuitatus, sed nec compulsus quidem ire debuisti? Hic tu fortasse Terentiani serui mihi responsum dederis: Ohe! tu uerba fundis hic, sapientia? cape igitur, ut fundam potius quam effundam. aut si ego canto, tu autem ad aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ix repperi occasionẽ scribendi
tibi. Quis credat : Sed mihi
tamen licentiũ necesse ẽ. eredere.
Nolo te causas rationesq rimari. quȩ
&iam si reddidi possent. fidri tamen
qua mihi credis non eas debro. Nam
& litteras tuas non ꝑ eos accepi. ꝑ quos
possem scripta redhibere. Quxꝰ autẽ
petisti ut peterem. ouraui per epistolã
quantum promendũ uidebatur. sed
quid effecerim. tu uideris. Quod si
nondũ effectũ est. uel cum scirro
agam instantius. uel cum rursus ipse
ammoueris.Actemuis quȩ huius
uite uincula strepunt tecũ locutꝰ suti
nunc paucis accipe pectoris mestis
de spe tua non transitoria quod ad modũ
uia tibi parescat indm milicenti.
& iam atos &iam recusantẽ & formi¬
dantem compedes sapientiȩ. timeo
te rebus mortalib ualidissime &
ꝑnitiosissime compediri. Nam sa¬
pientia quos primo alligauerit &
exercitatoriis quibusdam laboribus
edomuerit. solu& postea. librratiq
fese donat ad fruendum. & quos pri.¬
mo temporalibus nexibus erudiue¬

Expanded text:
ix repperi occasionem scribendi tibi. quis credat? sed mihi tamen Licentium necesse est credere. nolo te causas rationesque rimari, quae etiam si reddi possent, fidei tamen, qua mihi credis, non eas debeo. nam et litteras tuas non per eos accepi, per quos possem scripta redhibere. quae autem petisti, ut peterem, curaui per epistulam, quantum promendum uidebatur; sed quid effecerim, tu uideris. quod si nondum effectum est, uel, cum sciero, agam instantius uel, cum rursus ipse admonueris. hactenus, quae huius uitae uincula perstrepunt, tecum locutus sim; nunc paucis accipe pectoris mei aestus de spe tua non transitoria, quod quodam modo uia tibi patescat in deum. Mi Licenti, etiam atque etiam recusantem et formidantem compedes sapientiae timeo te rebus mortalibus ualidissime et perniciosissime compediri. nam sapientia quos primo alligauerit et exercitatoriis quibusdam laboribus edomuerit, soluet postea liberatisque sese donat ad fruendum; et quos primo temporalibus nexibus erudiue
Abbreviated transcription (Latin):
si diuersas inter nos sententias uide.¬
rint. de animi calũpniabuntur
rancore descendere. Mihi autem
decretum est te amare. suscipere.
colere. mirari. tua que dicta quasi
mea cbefendere. Ci erte & indialogo
orur nuꝑ edidi beatitudinis tuae.
ut dignũ fuerat recordatus sũ: magisq
demus operam ut ꝑnitiosissima here¬
sis de aeccłus auferatur. quȩ semper
simulat pęnitentiam. ut docendi in
arccłiis habeat facultatẽ. ne si aꝑta
se luce ꝓdiderit. foris expulsa moriat᷑.¬
eustochium. & genere suo & exhorta.¬
tione tua digne gradiuntur. specia.¬
literq salutant beatitudinẽ tuam
Omnis quoq fraternitas quȩ nobis¬
cum dño saluatori seruire conatur.
Scm̃ presbiterum firmũ anto prȩce.¬
rito obre mearũ rauennam & in de
africam siciliamq direximꝰ. quem
putamus iam africȩ partibus cõmo¬
rari. Scõs tuo adherentes. lateri
ut meo obsequio salutes prȩcor.
uere scȩ̃ & beatissime papa grandẽ

Expanded text:
si diuersas inter nos sententias uidesi diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. qusimulat poenitentiam ut docendi in Ecclesiis habeat facultatem, ne si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatet genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conantur. sanctum presbyterum Firmum anno praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio salutes, precor. uere sancte et beatissime papa. Grandem
Abbreviated transcription (Latin):
omino uere scõ & om̃i mihi
affectione uenerabili papae
augustino. hreronimus in xp̃o salutẽ:
Qirũ honorabilẽ frem meũ filium
dignationis tuȩ orosiũ presbiterum
& sui merito & te iubente suscepi.
sed incidit tempus difficillimũ qndo
mihi tacere melius fuit quã loqui.
ita ut nr̃a studia cessarent. & uixta
appium canina exerceretur facu.¬
dia. Itaq duobus libellis tuis quos
meo nomini dedicasti eruditissimis
& om̃i eloquentiȩ splendore fulgen¬
gentib. ad tempus respondere non
potui. Non quo quicquã in illis rep̃¬
hendendũ putẽ. fed quia iuxta beatũ
apostolũ unusquisq in suo sensu
habund&. Alius quidẽ sic. alius
autẽ sic. Certe quicouid dici po.¬
tuit & sublimi ingenio de scriptura¬
rum scãrũ hauriri fontib ate posi¬
tũ atqi dissertũ ẽ. Sed quȩso reur.¬
rentiam tuam. parũꝑ patiaris mre
tuũ laudare ingenium. Nos enim
inter nos. eruditionis causa disserimꝰ¬
Ci eterum xmuli & maximȩ herecici

Expanded text:
OMINO VERE SANCTO ET OMNI MIHI AFFECTIONE VENERA- BILI PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN CHRISTO SALUTEM. Virum honorabilem fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus ad tempus respondere non potui, non quo quicquam in illis reprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et tam sublimi ingenio de scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime haeretici,
Abbreviated transcription (Latin):
crentiam mihi petam ad ño dõ ntr̃o
Inque̾ sic credimus ut aliqua nobis
ñ aperiri &iam pulsantib nullo mͦ
aduersum miturare debeamus.
Memini primis ipsis apłis dictum
multa habeo uobis dicere. sed non
potestis portare modo. In his qͣntũ
adme atance & iam hoc deputem
nec qui hoc sciam nre indigner
indignũ. ne hoc ipso &iam conuin¬
car indignior. M ulta enĩ alia simi.¬
liter nescio. quȩ cõmemorare uel
numerare non possum. Et hoc tolbe.¬
rabiliter ignorarẽ. nisi metuerem
ne aliqua istarũ opinionũ contra illud
quod sirmissima retinemur fide
incautis obrepera mentib. sed ante¬
quam sciam quȩ nam earũ potius
eligenda sit. hoc me temere sentire
profiteor. eam quȩ uera ẽ. ñ aduersa¬
ri robustissimȩ ac fundatissimȩ fidei.
qua xp̃i aeccłã nec paruulos homines
recentissime natos adamnatione ere.¬
dit. nisi ꝑ gram nominis xp̃i. quã
ui suis sacramentis cõm̃dauit posse

Expanded text:
tientiam mihi petam a domino deo nostro, tientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut alnon aperiri etiam pulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare non possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis commendauit, posse
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinam corruptibilis carnis & sup.¬
plicia pendenda redeundum sit.
Quia opinione quod horribilius co.¬
gitari possit ignoro. Deinde quis
tandẽ iustus defunctus ẽ. de quo ñ
si isti uera dicunt. solliciti eẽ. debramꝰ.
ne insinu abrahȩ peccans inflãmas¬
illius diuitis deiciatur : Cur enim
non & post hoc corpus peccari possit.
si &e ante potuit: Postremo longe
aliud ẽ. inadam peccasse. unde dicit
apł̃s. In quo om̃s peccauerunt. Et
aliud ẽ. extra adam nescio ubi pec.¬
casse. & ideo inadam idẽ. in carne
quȩ exadam ꝓpagata ẽ. tamquam
incarcerẽ trudi. Illam uero opinio¬
nẽ quod ex una fiant om̃s anime.
nec discutere uolo nisi necesse sit.
Atq utinam ista de qua nẽ agimꝰ
si irera ẽ. sic abste defendatur. ut hoc
necesse iam non sit. Quamuis autẽ
cdesiderẽ rogẽ uotis ardentib exoptẽ
& expectẽ. ut ꝑ te mihi dñs huius
rei auferat ignorantiam. tamen
si quod absit mininte meruero pa.¬

Expanded text:
sarcinam corruptibilis carnis et supsarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flaillius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit r postremo lOnge aliua est m Adam peccasse - unde dicit apostolus: i n quo omnes peccauerunt — et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam, tamen, si — quod absit — minime meruero, pa
Abbreviated transcription (Latin):
existentes alibi animas & ab initio
diuinoꝵ operũ prȩparatas adõ mitti
opiniantur incorpora. Nam & ab
his hoc idem queritur. Si animar
inculpatȩ obechienter ueniunt qui
mitiuntur. eur in paruulis siñ bapti.¬
zati uitã istam finierint puniuntur:
Eadem prorsus inutrao sententia
difficultas ẽ. Illi si uidentar de hac
facilius exire questione. qui animas
asseurrant pro meritis uitȩ prioris
singulas singulis corporib implicari.
hoc eñĩ putant eẽ. inadam mori. in
carne scilica quȩ propagata ẽ. ex adã
supplicia pendere. A quo reatũ in¬
quiunt gr̃a xp̃i liberat pusillos cũ
magnis. hoc quidẽ recte ueraciter̃
optime quod gr̃a xp̃i liberat areatu
peccatoꝵ pusillos cum magnis. sed
inalia superiori uita peccare animas
& inde p̃cipitari in carceres carneos.
non credo ñ ad quieseo ñ consentio.
Primo qñm ꝑ nescio quos cireuitus
idaguntisti. ut post uescio quanta
uolumimina seculorũ. iterũ ad istam

Expanded text:
existentes alibi animas et ab initio existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos cum magnis. hoc quidem recte, ueraciter, optime, quod gratia Christi liberat a reatu peccatorum pusillos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s reuertetur addnm qui dedit
illum. Istam confirmat fententiam.
quam esse uolumus nr̃am. plus enim
hoc suffragatur eis qui exuna putant
om̃s esse animas. Nã sicut conuertit᷑
in quiunt puluis in terrã sicut fuit.¬
& tamen caro de qua hoc dictum est
ad hominẽ non reuertitur ex quo pro¬
pagata ẽ. sed ad terram unde primus
spũ ꝓpagatus. non tamen ad eum re.¬
uertitur. sed addnm̃ aquo illi datꝰ est.
Uerum quia hoc testimonium ita
ꝓistis sonat. ut ñ omnimodo huic
opinioni quã defendi uolo uideatur
esse contrarium ammonendũ tantũ
credidi prudentiam tuam ire talibus
testimoniis exhis angustus me coneri
eruere. Nam licoe nemo faciat op¬
tando ut uerũ sit quod uerũ non est.
tamen si fieri poss& optarẽ ut hare
sententia uera essie sicut opto. ut si
uera ẽ. abste liquidissine atq in uic¬
tissimȩ chefendatur. hȩc autẽ diffi¬
cultas & iam illos sequitur. qui ĩa

Expanded text:
et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus spiritu propagatus non tamen ad eum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut. si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ paruuli moriantur. Damnari
enĩ eas si sic decorpore exierint. ce
sc̃ã seriptura & scã ẽ. testis aecclesia
Onde illa de animarũ nouarũ crea¬
tione sententia si hane fidẽ fundatis.¬
simã non obpugnat. sit & mea: si
obprignat non sit & tua. Nolo nuhi
dicatur ꝑpt̃ hanc sententiam debere
accipi quod scriptũ ẽ. qui finxit
spm̃ hominis in ipso. &e qui finxit
singillatim corda eoꝵ. aliquid for.¬
tissimũ atq inuictissimũ requiren.¬
dũ ẽ. quod nos non cogat dm̃ ere.¬
dere ullarum animarũ sine culpa
aliqua damnatorẽ. Nam uel tan.¬
tundẽ uel plus ẽ. forsitan creare
quã fingere. & tamen scriptum est.
cor mundũ erea innie ds̃. Nec ideo
putari potest anima hoc loco optare
se fteri. priusquã aliquid essoe. Sicut
ergo iam existens ereatur innouatio.¬
ne iustitie. sic iam existens fingitur
conformatione doctrinȩ. Nec illud
quod in aecebesiaste scriptũ ẽ. tunc
conuertetur in terrã puluis sicut fuit.

Expanded text:
ntum paruuli moriantur. damnari ntum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint. et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: Qui finxit spiritum hominis in ipso et: Qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis, sicut fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
currere : Beatus quidẽ cypriams
non aliquod decretũ condeis norũ.
sed arccłae fidẽ firmissimã feruans:
ad corrigendos eos qui putabant ante
octauũ drem natiuitatis non esse
paruulũ baptizandum. non caruẽ
sed animã dixit non tẽ. perdendam.
& mox natũ rite baptizari posse
cum suis quibusdam corpiscopes
censuit. Sed contra cypriani aliquã
opinione ubi quod uidendũ fuit
fortasse non uidit. fentiat quisq
quodlib&. tantũ contra apostolicam
manifestissimã fidem nemo sentiat.
qui ex unius delicto om̃s in condẽnationẽ
duci p̾dicat. ex qua concdẽnatione
cantur quicumq uiuificantur.
Contra aeccłãe fundatissimũ morẽ
nemo sentiat. tbi adbaptisiũ si
ꝓpter paruuloꝵ sola corpora curreret᷑.
baptizandi offerentur & mortui.
Quȩ cum ita sit. querenda causa
atq reddenda est. quare dãnentur
aninȩ quȩ nouȩ ereantur fingulis
quibusq nascentib si p̾ter xp̃i sacram̃¬

Expanded text:
currere ? beatus quidem Cyprianus currere ? beatus quidem Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mox natum rite baptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi, quod uidendum fuit, fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat, ex qua condemnatione cantur, quicumque uiuificantur, contra ecclesiae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum, si propter paruulorum sola corpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ refurrectio mortuoꝵ. ipsa ẽ.
qua iuxp̃o om̃s uiuificabinitur. Qui
aute male egerunt. in resurrectio.¬
nẽ iudicu. Quid hic ergo de illis
infantib intelligendum est qui prius¬
quã possent agere uel bene uel male
sine baptismo corpore exuti sunt :
Nihil hic de talib dictum est. Sed
si caro eorum ideo non resurg& qr
nec boni aliquid egert᷑ irec mali.
nec illoꝵ resurrectura ẽ. qui ꝑ p̃cipta
baptismi gr̃a in illa artate defuncti
sunt inqua nihil bene uel male
agere potuerunt. Si autem illi
inter scõs resurgent id ẽ. inter ros
qui bene rgerunt. in ter quos & illi
resurrecturi sunt. nisi inter eos qui
male egerunt. ne aliquas humanas
animas creclamus corpora sua non
recepturas. siue in resurrectionem
uitȩ. siue in resurrectionẽ iudicii :
Qux̧ sententia priusquã refellat᷑.
ipsa nouitatȩ iam displico. De inde
quis ferat sicredant se illi qui ad
baptismũ cũ suis paruulis currunt
ꝓpt̃ carnes eoꝵ non ꝑpter animas

Expanded text:
rum, ipsa est, qua in Christo omnes uiuificabuntur —, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui, priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter carnes eorum, non propter animas