comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sunt triclina auro puro racdiancia: que
ex gẽmis et margaritis habent tetas instructas:
Illic flos purpureus rosarũ nicꝗͣ marceseit. a¬
lic nemora floscida ꝑpetua uiriditate uernãt.
illic prata recencia. semꝑ melleis fluũt ruis
illic croceis gramina florib redolent: et ha¬
lantes cãpi iocundis admodũ odorib pollẽt.
et absq tenebris nocturnis die oculi ꝑfruũt.
Mugitus. ululatꝰ. gemit᷑. lam̃tũ. et luctus.
nuꝗͣ illic auditũ. nec nõĩatũ est. Fedũ et qe¬
forme. tetrũ. horrendũ aliqͥd aut sordidũ:
nũꝗͣ ibi penitꝰ uider̃t õculi habitanciũ. sul¬
critudine uͦ in aminitate nemorũ. splendore
in atre iocundo. et formositate atq om̃i ele¬
gancia sine intermissione oculi patent᷑ ꝑfru¬
untur: et nichil oĩno qd̾ conturbet mentẽ
aurib datur. Sonant enim ibi iugit̃ organa
himnorũ: qui ad laudẽ regis et̃ni ab angelis

Expanded text:
ubi sunt triclinia auro puro radiantia, quae ubi sunt triclinia auro puro radiantia, quae ex gemmis et margaritis habent zetas instructas? Illic flos purpureus rosarum numquam marcessit: illic florida nemora perpetua viriditate vernant: illic prata recentia semper melleis fluunt rivis: illic croceis gramina floribus redolent, et halantes campi jucundis admodum odoribus pollent. et absque tenebris nocturnis die oculi perfruuntmugitus, ululatus, gemitus, lamentum et luctus numquam illic audita nec nominata sunt: foedum et deforme, tetrum, nigrum, horrendum aliquid, aut sordidum numquam ibi penitus viderunt oculi habitantium: pulchritudine vero in amaenitate nemorum, splendore in aere jocundo et formositate atque omni elegantia sine intermissione oculi patentes perfruuntur; et nihil omnino quod conturbet mentem auribus datur. Sonant enim ibi jugiter organa hymnorum, quae ad laudem regis ab angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ita habuerant seꝑari a uobis. ut nũꝗͣ uos a nͥ
in torm̃to ꝑpetuo uideretis: ubi edax flãma
incredulorũ animas deuorat. ubi dracones
blasphemantiũ labia comedũt: uͥ serpentes
morsib suis incredulorũ pectora depascunt᷑.
Illic ululatus et gemitus sonat. illic clamor
confusus. quẽ uis torm̃torũ exagitat: et in¬
cendii arsura extorquet. Hec ipsa autẽ tri¬
bulacio que illic excipiet infideles. nullo ter¬
m ino definitur. nullo fine concludit᷑: s nec
post flãmarũ atrociũ adustionẽ consũmit᷑.
sed ad rediuiua incendia iterũ qui adustus
fuerit reꝑatur. Hanc ergo penã et istos ꝑmit¬
tite euadere: et uosmetipsos eripere cogitate.
ꝑ mittite interĩ istos ad coronã ꝑtingere des
nes: in qͥb una uobiscũ et cũ filiis ur̃is. in ꝑ¬
peruo gaudio maneatis. Q& si uos domꝰ ur̃e
ex lapidib facte delectant: qͣntomagis illa¬
rũ uos debet pulcritudo muitare domorũ.

Expanded text:
ita habuerant separari a vobis, ut numquam vos nisi ita habuerant separari a vobis, ut numquam vos nisi inter tormenta perpetua videretis; ubi edax flamma incredulorum animas devorat, ubi dracones blasphemantium labia comedunt, ubi serpentes morsibus suis incredulorum pectora depascuntur. Illic ululatus et gemitus sonat, et clamor confusus, quem vis tormentorum exagitat, et incendii arsura extorquet. Haec ipsa autem tribulatio, quae illic excipiet infideles, nullo termino definitur, nullo fine concluditur, sed nec post flammarum atrocium adustionem consumitur, sed ad rediviva incendia iterum qui adustus fuerit reparatur. 13. Hanc ergo poenam et istos permittite evadere, et vosmetipsos eripere cogitate. Permittite interim istos ad coronam pertingere destnes, in quibus una vobiscum et cum filiis vestris in perpetuo gaudio maneatis. Quod si vos domus vestrae ex lapidibus factae delectant; quanto magis illarum vos debet pulchritudo invitare domorum
Abbreviated transcription (Latin):
uientes sibi tradit filie sue. idest morti ꝑpetue.
Ex ipsa enim et ex eius utero mors et̾na nata
est. tẽpore quo gule sue et libidini. et delecta¬
cionib oculorũ primi homines seruierunt:
atq ideo qui ad eternã uitã facti fuerant. huc
in ista sunt mortis regione iactati. hinc iterũ
ad inferos sũt deuoluti: nichil secum preter
peccata portantes. Hec ergo uita est que uos
fallit. o amici Rm̃i: ut ainicos ur̃os ad uitam
euntes ꝑpetuã. iniusto consilio reuocetis. Hec
proficiscentes ad comitatũ celi. ad honorem
incorruptibilẽ. ad amicicias imꝑatoris ẽtn.
stultissimis lam̃tacionib reuocetis. Ista est que
uos o castissime coniuges beatorũ. ꝑ pietatis
colorẽ. impietatẽ mr̃m mentib fecit trãdere:
et necem pro liberacione afferre. Si enim con¬
sensissent reuocationi ur̃e. pauco qͥdem tẽpore
uobiscũ man̾e poterãt. postea uͦ separari: et

Expanded text:
vientes sibi tradit filiae suae, id est morti perpetuae. vientes sibi tradit filiae suae, id est morti perpetuae. Ex ipsa enim, et ex ejus utero mors aeterna est nata, tempore quo gulae suae et libidini et delectationibus oculorum primi homines servierunt; atque ideo qui ad aeternam vitam facti fuerant, huc in istam sunt regionem mortis jactati: hinc iterum sunt ad inferos devoluti, nihil secum praeter peccata portantes. Haec ergo vita est quae vos fallit, o amici charissimi, ut amicos vestros ad vitam euntes perpetuam injusto consilio revocetis. CAPUproficiscentes ad comitatum coeli, ad honorem incorruptibilem, ad amicitias imperatoris aeterni, stultissimis lamentationibus revocetis. Ista est quae vos, o castissimae conjuges Beatorum, per pietatis colorem impietatem Martyrum mentibus fecit tradere, et necem pro liberatione afferre. Si enim consensissent revocationi vestrae, pauco quidem tempore vobiscum esse poterant; postea vero separari, et
Abbreviated transcription (Latin):
ribus disciplinã. Et ut altiora que amatori¬
bus suis ingerit crimina memoremꝰ: si frẽm
aliquando germanꝰ fr̃ occidit. si filiꝰ necauit
patrẽ.si interẽptus est ab amico amicus. cuiꝰ
hec instinctu facta sũt scelera: cuiꝰ intũitu.
ista cõmittũt. et illã plus ꝗͣ iustũ ẽ diligũt:
iniquo odio hoĩes ꝑsecuntur: Ut qͥd enim
pirata nauigantẽ iugulat: Ut quid latro
ꝑimit uiatorẽ: Diues oppruit pauperem.
suꝑb humilẽ: et om̃is nocens. quẽcũq potu¬
erit aggͣuat ĩnocentẽ: Hec autẽ mala faciũt
qui isti uite seruire desiderant: et se existimãt
in amore eiꝰ ꝑ tẽpora plixiora durare. Non
ergo alteriꝰ causa fiunt scelera: nisi ut infeli¬
cissime isti carnali uite. a carnalib seruiatur.
Ipsa est deniq que eis crimina imꝑat: iubet
facinora. suadet iniusta. Et postea ꝗͣ omni
crudelitate. om̃ĩq fuerit spurcicia saginata: ser¬

Expanded text:
ribus disciplinam. Et ut altiora quae amatoriribus disciplinam. Et ut altiora quae amatoribus suis ingerit crimina memoremus; si fratrem aliquando frater germanus occidit, si filius necavit patrem, si interemptus est ab amico amicus; cujus haec instinctu facta sunt scelera, cujus intuitu, ista committunt, et dum illam plusquam justum est diligunt, iniquo odio homines prosequuntur? Ut quid enim pirata navigantem jugulat, ut quid latro perimit viatorem, dives opprimit pauperem, superbus humilem, et omnis nocens quemcumque potuerit aggravat innocentem? Haec autem faciunt mala, quia isti vitae servire desiderant, et se existimant in amore ejus per tempora prolixiora durare. Non ergo alterius causa fiunt scelera nisi ut infelicissimae isti carnali vitae a carnalibus serviatur. 11. Ipsa est denique quae eis crimina imperat, jubet facinora, suadet injusta; et posteaquam omni crudelitate, omnique fuerit spurcitia saginata, ser
Abbreviated transcription (Latin):
ultacione ꝑ̃manet. et penitus finiri ñ nouit.
Ista enim uita fugitiua est: et tam infidelis
ut nec amatorib suis fidẽ potuerit custodi¬
re. Ab origine enĩ mundi in se credentes
fefellit. om̃sq se expectantes decepit. cũctoᷤᷤ
de se p̃sum̃tes irrisit: et ita nullũ omĩno
certũ reddidit. ut om̃ib probet᷑ esse ñ tita.
atq utinã solius m̃dacii culpe esset obno¬
xia: et per omĩa crimina currere suos non
cogeret amatores. Ipsa dat edacitatẽ gluttõ¬
nibus. ipsa ebrietatẽ ingerit. temulentis: ip¬
sa naufragiũ pudoris adulteris. ipsa execra¬
bilem tradit ꝑuersitatẽ incestis: ipsa ãmo¬
net furẽ ut rapiat. iracundũ ut seuiat. men¬
dacem ut fallat. Ipsa inter conuges diuor¬
tia seminat. inter amicos discordias. inter
pacificos lites: inter iustos iniusticiã. inter
fr̃s scandala. Ipsa tollit iudicib iusticiã. cas¬
tis pudiciciã. artib periciã: ipsa aufert mo¬

Expanded text:
sultatione permanet et penitus finiri non novit. sultatione permanet et penitus finiri non novit. Ista enim vita fugitiva est et tam infideils, ut nec amatoribus suis fidem potuerit custodire. Ab origine enim mundi in se credentes fefellit, omnes se exspectantes decepit, cunctos de se praesumentes irrisit, et ita nullum omnino certum reddidit, ut omnibus probetur fuisse mentita. Atque utinam solius mendacii culpae esset obnoxia, et per omnia crimina currere suos non cogeret amatores. Ipsa dat edacitatem glutonibus, ipsa ebrietatem ingerit temulentis, ipsa naufragium pudoris adulteris, ipsa exsecrabilem tradit perversitatem incestis; ipsa admonet furem, ut rapiat; iracundum, ut saeviat; mendacem, ut fallat. Ipsa inter conjuges divortia seminat, inter amicos discordias, inter pacificos lites, inter justos injustitiam, inter fratres scandala. Ipsa tollit judicibus justitiam, castis pudicitiam, artificibus peritiam, ipsa aufert mo
Abbreviated transcription (Latin):
de potius armari quã ferro. Nolite uicto¬
riarũ ur̃arũ insignia ꝑ mulierũ blandim̃¬
ta abicere: et subiectas pedib urĩs hostis
insani ceruices. ad uictricia et rediuiua
iterũ bella laxare. Cuius quãuis seua ꝯtͣ
uos extiterit. et per quã iniqͣ instancia.
seucrior tam̃ efficitur ira repetita. Eri¬
gite igitur plenis atfectib tropheum
uestri certaminis głosum: et nolite il¬
lud omit̾tere fletib paruulorũ. Istos
quos plorantes attenditis: gaudẽret hodi
si poterant scire qd̾ nostis. Putant enim
quod ista tnta sit sola: que si finẽ acce¬
perit. nulla uitalis anime corꝑe detici¬
ente ualeat porcio reman̾e. Si enĩ scirẽt
esse alterã uitã ignarã mortis. tristicie
nesciã. in qua ĩmortaltas regnat. et
perpetua gaudia cõmorantur. ꝓfecto uobiscũ
ad illam festinarẽt ꝑtingere: et istã uitam ꝓ
nichilo cõputantes. illam peterẽt que et in ex¬

Expanded text:
de potius armari quam ferro. Nolite victode potius armari quam ferro. Nolite victoriarum vestrarum insignia per mulierum blandimenta abjicere, et subjectas pedibus vestris hostis devicti cervices ad victricia et rediviva iterum bella laxare, cujus quamvis saeva contra vos extiterit et periniqua instantia, saevior tamen efficitur ira repetita. Erigite igitur a terrenis affectibus tropaeum vestri certaminis gloriosum, et nolite illud amittere fletibus parvulorum. 10. Isti, quos plorantes attenditis, gauderent hodie si possent scire quae nostis; putant enim quod ista vita sit sola, quae si finem acceperit, nulla vitalis animae, corpore deficiente, valeat portio remanere. Si enim scirent esse alteram vitam ignaram mortis, tristitiae nesciam, in qua immortalitas regnat, et perpetua gaudia commorantur; profecto vobiscum ad illam festinarent pertingere, et vitam illam pro nihilo computantes, illam appeterent, quae et in ex
Abbreviated transcription (Latin):
urãrum auidissimi ꝑuasores: Qui er̃t ur̃e
occupatores familie: uel qui sibi diuisuri sĩ
uernaculos quos nutristis: Heu quã ferreo.
heu quam impio crudelitatis genere. paren¬
tes despicitis. amicos resputis. uxores abici¬
tis. filios abdicatis: et uos ipsos carnifici ul¬
et illa referunt᷑. inter uxotũ lacrimas et
suspiria filiorũ ceperũt milites ap̃i molles¬
cere: et animos suos flectere ad dolorem.
Huic spectaculo ut supͣ diximꝰ inter erat
sc̃s sebastianus. uir per omĩa xp̃ianissimus.
quẽ occultabat militaris habitus. et clamidis
obumbrabat aspectus. At ubi uidit athletas
dei ĩmenso certaminis pondere fatigari.
in medio eorũ se obiciens dix̃. O fortissimi
milites xp̃i. o instruetissimi diummi prelu
bellatores. ꝑ nimiã uirtutẽ animi fortiter
ꝑucnistis ad palmã: et nũc ꝑ miscia blan¬
dimenta. coronã diponitis simpiternam:
Discat nũc ꝑ uos xp̃i militũ fortitudo: fi¬

Expanded text:
vestrarum avidissimi pervasores? Qui erunt vestrae vestrarum avidissimi pervasores? Qui erunt vestrae occupatores familiae? vel qui sibi divisuri sunt vernaculos, quos nutristis? Heu quam ferreo, heu quam impiae crudelitatis genere parentes despicitis, amicos respuitis, uxores abjicitis, filios abdicatis, et vos ipsos carnifici ulet ista referuntur, inter uxorum lacrymas, et suspiria filiorum, coeperunt milites Christi mollescere, et animos suos flectere ad dolorem. Huic spectaculo, ut supra diximus, intererat S. Sebastianus, vir per omnia christianissimus, quem occultabat militaris habitus, et chlamydis obumbrabat aspectus. At ubi vidit athletas Dei immenso certaminis pondere fatigari, in medio eorum se objiciens, dixit: O fortissimi milites Christi, o instructissimi divini praelii bellatores, per nimiam virtutem animi fortiter pervenistis ad palmam, et nunc per misera blandimenta coronam deponitis sempiternam? Discat nunc per vos Christi militum fortitudo, fi
Abbreviated transcription (Latin):
debitor sub auaro feneratore positꝰ nulla
potest racione diligere. nec solũ ñ diligͥe
cognoscitur sed timere: qua racione eni
appetit. qui et bonis exuberit om̃ibus.
et penirus ulli nichil debet: Uenite huc
senes. et mecũ fuper filios plangite: qͥ uos
uiscera paterna habere sentitis. Uenite huc
iuuenes: et flete suꝑ iuuenes sponte pere¬
unt es. Huc accedite patres. et phibete
talia: ne talia paciamini. Deficite plorin¬
d oculi mei. et caliginẽ obducite. funden¬
tas flumina lacrimarũ : ne uideã cedi gla¬
dio quos dum uirga leuis cangeret tre¬
IIIII. dum tristantes leuiter uiderẽ gepa
ui.Igitur dum hec et his similia sen ior age¬
ret. coce et amborũ coninges cũ natis pro¬
priis uenuũt. et aspectib cerũ proprios
infantulos offerentes. has uoces eiulando
effundũt. Quib nos siruium inquetis.
Quibus conugii ur̃i traditis caritaiẽ: Qui
putatis erunt horũ infantiũ dñi: et domorũ

Expanded text:
debitor sub avaro feneratore patitur, nulla debitor sub avaro feneratore patitur, nulla potest ratione diligere; nec solum non diligere cognoscitur, sed timere. Qua ratione eam appetit, qui et bonis exuberat omnibus, et penitus ulli nihil debet? Venite huc, senes, et mecum super filios plangite, qui vos viscera paterna habere sentitis. Venite huc, juvenes, et flete super juvenes sponte pereuntes. Huc accedite, patres, et prohibete talia, ne talia patiamini. Deficite plorando, oculi mei, et caliginem obducite fundentes flumina lacrymarum; ne videam caedi gladio, quos dum virga levis tangeret, tremui; dum tristantes leviter viderem, expavi. 8. Igitur dum haec et alia senior prosequeretur, ecce amborum conjuges cum natis propriis veniunt, et aspectibus eorum proprios infantulos offerentes, has ejulando effundunt: Quibus nos servituras relinquitis? quibus conjugii nostri traditis charitatem? qui putatis erunt horum infantium domini, et domorum
Abbreviated transcription (Latin):
in qua natorũ iuuentus sponte amittitur.
et parentũ miseranda cogitur senectus ut
uiuat. Ista et his similia matre prosequente:
infirmus pater et grauis iam sẽnio. inanib
adducitur seruulorũ. Et cigneo capiti pul¬
uerem terre spargens: huiusmodi dibat uo¬
ces ad celum. ad mortẽ ultro ꝑficiscentib
filiis. ualedicturus adueni: ut uniuerga
que a filuis sepulture mee exhibenda parã¬
ueram. ego infelix sepulturus expendam.
Ofilii mee baculuᷤ senectutis. et geminum
ineorũ uiscerũ lumen. nati feliciter et ꝓsꝑe
educati. excellentissime memorie et ingenii
singularis. omĩumq liberaliũ pericia litte¬
rarum imbiti: que ista repente in sania uo
luntare ur̃a ꝓgenita. mortis uos fecit esse
amatores: Nũquã ista uuentib placuit:
nũquã morituris suum induxit amorem.¬
Ad quoscũq autem ꝑuenire pr tuit
uiolenter admmsa est: et non ẽ uoluntate
ab ullo uiuente suscepta: Si hanc nudus

Expanded text:
in qua natorum juventus sponte amittitur, in qua natorum juventus sponte amittitur, et parentum miseranda cogitur senectus ut vivat. 7. Ista et his similia matre prosequente, infirmus pater, et gravis jam senio, manibus adducitur servulorum, et cygnaeo capiti terrae pulverem spargens, hujusmodi dabat voces ad coelum: Ad mortem ultro proficiscentibus filiis valedicturus adveni, ut universa, quae a filiis sepulturae meae exhibenda paraveram, ego infelix filios sepulturus expendam. O filii, meae baculus senectutis, et geminum meorum viscerum lumen, nati feliciter, et prospere educati, excellentissimae memoriae, et ingenii singularis, omnium liberalium peritia litterarum imbuti, quae ista repente insania vestra voluntate progenita mortis vos fecit esse amatores? Numquam ista viventibus placuit: numquam morituris suum amorem induxit: ad quoscumque autem pervenire potuit, violenter admissa est, et non est voluntate ab ullo vivente suscepta. Si hanc nudus
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu eorũ uestẽ qua pectꝰ tegebat᷑
scidit: et cũctis flentib ostendebat eis la¬
xis pellib quas suxerant mãmas: et blan¬
dimenta que infancie eorũ exhibuciat. he¬
iulando lacrimans memorabat. Aiehat gͦ ad
ambos. Tu mͥ semꝑ plus blanditus es fili: et
tu amplius uerecundatus es. In illo imogi¬
nem meã peperi: in te paternos uultꝰ effũdi.
Tu patri utilior: ite similior. Heu i .e. heu¬
me miscrã. Circũuallant me ex om̃i parte
incõparabiles luctus. inaudita miseria: et
gemina orbitas. nullis penitꝰ tribulacioni¬
bus ꝯparanda. Omitto filios: ad mortim
ultro ꝓperantes. Quos si mͥ hostes auferrẽt.
per medias sequerer acies bellatorũ. Si iudi¬
cia uiolenta concluderent. carcerẽ simul
irrũperẽ moritura. Nouũ hoc genus est
pereundi. in quo cirnifex rogat᷑ ut ferut:
uita optatur ut pereat: mors inuitatur ut
ueniat. Nouus hic luctus est. noua miseria:

Expanded text:
in conspectu eorum vestem qua pectus tegebatur, in conspectu eorum vestem qua pectus tegebatur, scidit: et cunctis flentibus ostendebat eis laxis pellibus quas suxerant mammas, et blandimenta, quae infantiae eorum exhibuerat, ejulando lacrymans memorabat. Aiebat ergo ad ambos: Tu mihi semper plus blanditus es, fili; et tu amplius verecundatus es: in isto imaginem meam peperi, in te paternos vultus effudi; tu patri utilior, iste similior. Heu me miseram! circumvallant me ex omni parte incomparabiles luctus, inaudita miseria et gemina orbitas, nullis penitus tribulationibus comparanda. Omitto filios ad mortem ultro properantes, quos si mihi hostes auferrent, per medias sequerer acies bellatorum; si judicia violenta concluderent, carcerem simul irrumperem moritura. Novum hoc genus est pereundi, in quo carnifex rogatur ut feriat, vita optatur ut pereat, mors invitatur ut veniat. Novus hic luctus est; nova miseria,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq amici eorũ ad eos: operũt dicerẽ . un¬
de uobis tam dura mens. tãq ferreũ pectus.
quod canitiẽ patimini patris abicere: et
inatri tã decrepite. nouos dolores partus
afferre: Nam illa partus sui dolores con¬
solacionib suꝑabat: dum in uno dolore
duos filios pareret. et geminũ patri fun¬
deret filiorũ affectũ. Nunc uero insanabi¬
lis dolor. inconsolabilis pena. irremedia¬
bilis cruciatus. incõparabilis partus est:
quo spes et gaudiũ tollitur. uita ꝯtẽpnit᷑.
respuitur gloria: et contẽptis om̃ib pie¬
tatis affectib. mortis ati ocitas appert̾tur
potius ꝗͣ timet᷑. Obsecramꝰ uos o amici ci¬
rissimi. tandẽ his date cladib finẽ: et uos
patres esse dulciũ filiorũ uel ãmõniti me¬
mentote. Hec et his similia amicis dicenti¬
bus. miserã se clamans mater aduenit: et
soluto capite canos sue senectutis ostentans.

Expanded text:
itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unitaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pareret, et geminum patri funderet filiorum affectum: nunc vero insanabilis dolor, inconsolabilis poena, irremediabilis cruciatus, incomparabilis partus est, quo spes et gaudium tollitur, vita contemnitur, respuitur gloria, et, contemptis omnibus pietatis affectibus, mortis atrocitas appetitur potiusquam timetur. Obsecramus vos, o amici charissimi, tandem his date cladibus finem, et vos patres esse dulcium filiorum vel admoniti mementote. 6. Haec et his similia amici dicentibus, miseram se clamitans mater advenit, et soluto capite canos suae senectutis ostentans,
Abbreviated transcription (Latin):
pro xp̃i nomine in uinculis constitutis.
cotidie solatiũ exhibebat: et tam ipsis
quã etiã seruis corũ cũ quib tenti erant.
salutaria fidei consilia ministrabat: quib
fugitiua seculi blandim̃ta respuerent: et
Qui cũ beatissimis consolationib adquies¬
cerent. et uerbera carnificũ animo ꝑseue¬
ranti transirent.capitalẽ iussi sũt subire
sentenciã: ea scilicet rõne ut si eodẽ mom̃to qͦ decol¬
landi erant sacrificiis consentirent: et parenti¬
bus suis et conugib. et filus. et faculta¬
tibus redderentur. Erant enĩ ñ solum ut
ditati. Quorũ erat tͣnquillinꝰ pater noĩe.
et martia mater uocabat᷑: qui illos seque¬
bantur cũ uxorib eorũ et filiis. Nimio
enim in suis nepetib ducebant᷑ affectu.
presecto. triginta dierũ inducias ĩpetrarent:
in quorũ spacio ageretur cũ eis. quatinꝰ ad
hurificandũ idolis consentirent. Accedentes

Expanded text:
pro Christi nomine in vinculis constitutis, pro Christi nomine in vinculis constitutis, quotidie solatium exhibebat; et tam ipsis quam etiam servis eorum, cum quibus tenti fuerant, salutaria fidei consilia ministrabat: quibus fugQui cum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus redderentur. Erant enim non solum, utdilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in suis nepotibus ducebantur affectu. rbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes
Abbreviated transcription (Latin):
et suo eum conspectui iuberent
semꝑ astare. Erat enĩ uir totius
prudencie: in sermone uerax. in
iudicio ius ui. inamsilio ꝓuidus. in comisso
fidebis. in inceruentu strenuus. in bonitate
conspicuus: in uniuersa morũ honiestate pre¬
clarus. Hunc milites ac si patrẽ uenerabant᷑.
hunc uniuers̃ qui preerant palacio. Rĩno
diligebant affectu. Erat enim uerus dei
cultor: et necesse erat. ut quẽ d̾s ꝑfude¬
rat gr̃a. ab om̃ib amaretur. Xp̃o igitur
cotidie sedulũ exhibebat officium: s agẽ¬
bat quatinus hoc sacrilegis regib esset
occultũ: non passionis timore ꝑterritus.
nec patrimonii sui amore coustrictus: sed
ad hoc tantũ sub clamide terreni imperii
xp̃i militẽ tegebat ab sconditũ. ut xp̃ia¬
norum aninos quos inter torm̃ta uidẽ¬
bat deficere confortaret: et deo redderet
glorie incitauit. ipse quoq quis esset
apparuit : quia lumen in tenebris latẽ¬
re non potuit. Clarissimis gͥ uiris mar¬
celliano et marco duob geminis fr̃ib

Expanded text:
et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio providus, in commisso fidelis, in interventu strenuus, in bonitate conspicuus, in universa morum honestate praeclarus. Hunc milites ac si patrem venerabantur; hunc universi, qui praeerant palatio, charissimo inerent. Erat enim verus Dei cultor, et necesse erat, ut quem Dominus perfuderat gratiam, ab omnibus amaretur. Christo igitur cotidie sedulum exhibebat officium, dissebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non passionis timore perterritus, nec patrimonii sui amore constrictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet gloriae incitavit: ipse quis esset, apparuit, quia lumen in tenebris latere non potuit. Clarissimis igitur viris Marcelliano et Marco duobus geminis fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
gubernaret: atq ut nichil de ordine sacer¬
dotali in suis deesset ecclesiis accersiuit:
et sic postea unicũ caput et principale fe
lici comitatu inter se et gubernaculis om¬
nium uirtutũ suam rexerũt principalem
eccłam: et amborũ meritis suã cathedram
episcopalis ac puelłaris. ac si uitis frugife¬
ra diffusa undiq ramis crescentib in to¬
ta hibernensi insula inoleuit: quã sẽꝑ
archiep̃e hibernensiũ ep̃orum abbatissã
quã om̃s abbatisse scottorũ uenerantur
felici successione. et ritu ꝑpetuo dñantur.
Exinde ego ut supra dixi a fr̃ib oactus.
studio breuitatis licet prepostero ordine
uirtutũ cõpendiose explicare conabor:

Expanded text:
gubernaret, atque ut nihil de ordine sacergubernaret, atque ut nihil de ordine sacerdotali in suis deesset Ecclesiis, accersivit. Et postea sic unctum caput et principale lici comitatu inter se et gubernaculis omnium virtutum suam erexit principalem ecclesiam, et amborum meritis sua cathedra episcopalis et puellaris, ac si vitis frugifera diffusa undique ramis crescentibus, in tota Hibernensi insula inolevit. Quam semper Archiepiscopus Hiberniensium episcoporum et abbatissa, quam omnes abbatissae Scotorum venerantur, felici successione et ritu perpetuo dominantur. Exinde ergo, ut supra dixi, a fratribus coactus, studio brevitatis, licet praepostero ordine virtutum compendiose explicare conabor.
Abbreviated transcription (Latin):
et fama bonarũ rerum. ad eam de om̃ib
prouineiis totius hibernie innumerabiles
populi de utroq sexui confluentes: et uo¬
ta sibi uouentes uoluntarie suũ monaste¬
rium caput pene om̃ium hibernensiũ
eccłarum. et culmen p̃cellens omĩa mo¬
nasteria scottorũ: cuius parroechia per
totam hibernensẽ terrã diffusa amari us¬
q ad mare extensa est. In cãpestrib cãpi
liffei supra fundam̃tũ fidei firmũ constru¬
xit: et prudenti dispensatione de anima¬
bus suorũ regulariter in om̃ib ꝓcurans:
et de ecclesiis multarũ ꝓuinciarũ sibi ad¬
herentib sollicitans. et secũ reuoluens. qd̾
sine sũmo sacerdote qui ecclesias consecra¬
ret. et ecclasticos in eis gradus subrogaret
esse non posse: illustrem uirũ et solitari¬
tum. per quẽ deus uirtutes oꝑatus ẽ plu¬
rimas: conuocans eũ de heremo. et de sua
uita solitaria. et in ipsius obuiã ꝑgens.
ut eccłam in episcopali dignitate cum ea

Expanded text:
et per famam bonarum rerum ad eam de omnibus et per famam bonarum rerum ad eam de omnibus provinciis Hiberniae innumerabiles populi de utroque sexu confluentes, vota sibi voventes, voluntarie suum monasterium, caput pene omnium Hiberniensium Ecclesiarum, et culmen praecellens omnia monasteria Scotorum, cujus parochia per totam Hibernensem terram diffusa, a mari usque ad mare extensa est, in campestribus campi Liffeim, supra fundamentum fidei firmum construxit, et prudenti dispensatione de animabus eorum regulariter in omnibus procurans, et de Ecclesiis multarum provinciarum sibi adhaerentibus sollicitans, et secum revolvens, quod sine summo sacerdote, qui ecclesias consecraret, et ecclesiasticos in eis gradus subrogaret, esse non posset; illustrem virum et solitaritum, per quem Deus virtutes operatus est plurimas, convocans eum de eremo et de sua vita solitaria, et ibi sibi obviam pergens, ut Ecclesiam in episcopali dignitate cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
e cogitis fratres ut sc̃ẽ
ac beate memorie bri¬
gide uirginis. uirtutes
et opera morũ docto¬
rum memorie litte¬
risq tradere aggre¬
diar: quod opus im¬
positũ et delate ma¬
terie arduum paruitati et ignorancie
mee et lingue minime conuenit: sed po¬
tens est deus de minimis magna facere. ut
exiguo olei et farine pugillo domũ im¬
pleuit pauꝑcule uidue. Itaq iussionib
uestris coactus. satis habeo meã non de¬
fuisse obedientiã: et ideo pauca de plu¬
ribus a maiorib ac peritissimis tradita.
sine ulla ambiguitatis caligine ne mo¬
bedientie crimen incurrã. patefacere
censeo. Ex quib quanta qualisq uir¬
go uirtutũ bonarũ florida cũctorũ oculis in¬
notescat : non quod memoria et mediocritas
et rusticus sermo ingenioli mei tanti muneris
officiũ explicare ualeret: sed fidei ur̃e beati¬
tudo et oracionũ ur̃arum diuturnitas mere¬
tur accpere. qd non ualet ingeniũ ferre dic¬
tantis.Hec ergo egregiis crescens uirtutib.

Expanded text:
 Cogitis me, fratres, ut sanctae et beatae memoriae Brigidae virginis virtutes et opera, more doctorum, memoriae litterisque tradere aggrediar. Quod opus impositum, et delicatae materiae arduum, parvitatis et ignorantiae meae et linguae minime convenit. Sed potens est Deus de minimis magna facere, ut de exiguo oleo et farinae pugillo domum implevit pauperculae viduae . Itaque jussionibus vestris coactus, satis habeo meam non defuisse obedientiam, et ideo pauca de pluribus, a majoribus et peritissimis tradita, sine ulla ambiguitatis caligine, ne inobedientiae crimen incurram, patefacere censeo. Ex quibus quanta qualisque virgo virtutum bonarum florida, cunctorum oculis innotescat. Non quod memoria, et mediocritas, et rusticus sermo ingenioli mei tanti muneris officium explicare valeret, sed fidei vestrae beatitudo, et orationum vestrarum diuturnitas meretur accipere quod non valet ingenium dictantis. Haec ergo egregiis crescens virtutibus,
Abbreviated transcription (Latin):
et pater et dñs. et ꝯditor om̃ium ꝯꝓbatur.
Et si ħcrelinquentes ad illũ abistis. qui in
tantũ ũr extitit inimicus. ut uos ad penas
ꝑpetue mortis adduceret. et ad illud letale
faceret exitiũ deuenire: quantomagis ad
eum redeundũ est. qui unicũ filiũ suũ pas¬
sioni et morti tradidit. ut nos apassionib
eternis et a morte ꝑpetua liberaret: Cum
hec et his similia ꝓsequeret᷑. ꝓstrauerũt se
cũ lacrimis: et flexis genib ceper̃t cordis
gemitũ reddere: et se peccasse et impie egis¬
se.penitencie uocib exclamãt. Fundebant
gͣ amaras lacrimas. et se xͦ uelle credere. u¬
nanimis uocib resonabãt. Tunc beatus sebas¬
tianus. iubet eos om̃s a uinculis cathenarũ
licarpũ sc̃m p̃sbiterũ. ubi erat causa ꝑsecuti¬
onis occultus : et narrauit ei omĩa que ges¬
ta sunt. Quib auditis policarpus gracias
egit deo: et una cũ eo uenit ad domũ nico¬

Expanded text:
et Pater et Dominus et Conditor comprobatur. et Pater et Dominus et Conditor comprobatur. Et si hunc derelinquentes ad illum abistis, qui in tantum vestri exstitit inimicus, ut vos ad poenas perpetuae mortis adduceret, et ad istum lethalem faceret exitum devenire; quanto magis ad eum redeundum est, qui unicum Filium suum passioni et morti tradidit, ut nos a passionibus aeternis, et a morte perpetua liberaret? Cum haec et his similia prosequeretur S. Seuniversi, et flexis genibus coeperunt cordis gemitum reddere, et se peccasse et impie egisse poenitentia vocibus exclamare. Fundebant ergo amaras lacrymas, et se velle Christo credere, unanimis vocibus resonabant. Tunc B. Sebastianus jubet eos omnes a vinculis catenarum elycarpum presbyterum, ubi erat causa persecutionis occultus, et narravit ei omnia quae gesta sunt. Quibus auditis S. Polycarpus gratias egit Deo, et una cum eo venit ad domum Nico
Abbreviated transcription (Latin):
et ostendit misteriũ ꝑ qd̾ oĩa peccata et en¬
mina oĩa hõĩb auferant᷑: et om̃s uirtutes
dñi ꝯferant᷑. Inter inicia gͥ ꝯuersionis tue
nichostratꝰ primiscrinꝰ. abiit ad claudiũ
ꝯm̃tariensẽ : et iussit uniu̾sas ꝑsonas ad
om̃s discutiendi sũt: uolo ut cũ illis tͥanis
qui apud me sũt p̾sto sint: ne aliqͣ discus
cathenarũ nexib uincti: hoc mͦ eos uir dei¬
beatꝰ sebastianus alloquit᷑. Crimina diabolica
si diuinis uirtutib cedant. reatus ũr a morte
excluditur: et ad gaudia fugitiua reuocatur.
Egerat enĩ ꝑ suos satellites hostis iniustus. ut
teret: et in ipso ꝑfectionis fastigio positos.
ad cenũ conaret᷑ mergere inferorũ. Hac de
causa incaluit animꝰ hostiũ dimicatione ꝓuo¬
eatus: ut uos qͦs iam lucratus fuerat inimicꝰ.
de eius captiuitate tollentes. ur̃o uos creato¬
ri reddamꝰ. Diabolus enĩ nec dñs ũr est. nec
creator. nec pater esse dinoscitur: d̾s autem

Expanded text:
ia peccata et crimina homini auferantur, et omnes virtutes Domini conferantur. Inter initia igitur conversionis tuaeNicostratus primiscrinius, abiit ad Claudium Commentariensem, et jussit universas personas ad omnes discutiendi sunt, volo ut cum illis Christianis, qui apud me sunt, praesto sint, ne aliqua praefecatenarum nexibus vincti, hoc modo eos vir Dei Sebastianus alloquitur: Crimina diabolica si divinis virtutibus cedant, reatus vester a morte excluditur, et a gaudiis fugitivis revocatur. Egerat enim per suos satellites hostis injustus, ut teret, et in ipso perfectionis fastigio positos, ad coenum conaretur mergere inferorum. Hac de causa incaluit animus hostium dimicatione provocatus, ut vos, quos jam lucratus fuerat inimicus, de ejus captivitate tollentes, vestro vos Creatori reddamus. Diabolus enim nec dominus vester, nec creator, nec pater esse dignoscitur: Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
et pena delinquentib irrogat᷑. Igͥ cũ hec et¬
bis similia marcꝰ ꝓsequeret᷑. ceꝑuint om̃s qui
aderant. deo grãs agere: atq uniu̾si flentes
penitudinẽ gerebant. qd̾ caritati dei p̃tule¬
rant amorẽ carnis: et qr ab agone ma tiru
ausi fuissent aĩos reuocare sc̃orũ. Cũq om̃s
qui ad decipiendos scõs uenerãt. unanimit᷑
crederẽt xͫ: nichostratꝰ cũ conuge qua ur¬
Cui scs sebastianꝰ dixit. Muta dignitatẽ
duã: et incipe esse xͥ magis pͥmiscriniꝰ quã
p̃fecti. Audi itaq consiliũ meũ: et om̃s quos
carcer mnelusit. qͦs uincula tenẽt. qͦs ergastiu¬
la conficiunt in unũ redige. Qd̃ cũ fecers.
antistitẽ sacroscẽ legis adhibeã: ut cũ õib
qui credere uoluerint. misterii suscipias sa¬
cram̃tũ. Si enĩ diabolus xͦ scõs eius auferre
conatus ẽ et conat᷑: qͣntomagis nos pieta¬
tis argum̃to hos qͦs diabolus iniuste lucratꝰ

Expanded text:
et poena delinquentibus irrogatur. et poena delinquentibus irrogatur. his similia Marcus prosequeretur, coeperunt omnes qui aderant Deo gratias agere, atque universi flentes poenitudinem gerebant, quod charitati Dei praetulerant amorem carnis; et quia ab agone martyrii ausi fuissent animos revocare sanctorum. Cumque omnes, qui ad decipiendos sanctos venerant, unanimiter crederent Christo, Nicostratus cum conjuge Cui sanctus Sebastianus dixit: Muta dignitatem tuam, et incipe esse Christi magis primiscrinius, quam praefecti. Audi itaque consilium meum, et omnes quos carcer inclusit, quos vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibeam, ut cum omnibus qui credere voluerint mysterii suscipias sacramentum. Si enim diabolus Christo sanctos ejus auferre conatus est, et conatur: quanto magis nos pietatis argumento, hos quos diabolus injuste lucratus
Abbreviated transcription (Latin):
sam istã abiecerit et cadiicã : . Eue ñ aliud
amatorib suis nͥ pexata ĩperat. suadet faci¬
nora. ingerit criminosannichilq aliud a su¬
is amatorib exigit. nͥ ut penitꝰ de ꝑenni
uita ñ eogitẽt: et regnũ dei futurũ esse des¬
perent. Nunc uideamꝰ quib casib subiacet.
quib ue ꝑiculis seruit ancilla: ut cũ eã ꝓba¬
uerimꝰ nec seipsã posse regere. seruicia nĩa ab
eius adñacione tollentes. alterã cui merito ser¬
uiendũ sit reqͥramꝰ. Quantos enĩ amatores
puis ruma subito grauis opp̾ssit. fragor celi
ꝑeussit. fulm̃ incendit. naufragia ꝑdider̃t.
tex̃ chaos. caribdis ebibit. gladiꝰiugulant.¬
et istam miseri cũ dolorib amittentes uitã. illã
penitus inuenire ñ possũt. Ad illã et enĩ uitã.
ñducit tortura s causã. Uno deniq eodemq
penarũ genere. et ĩnocentib salus et̃na ꝯfert᷑.

Expanded text:
sam istam abjecerit, et caducam, quae non aliud sam istam abjecerit, et caducam, quae non aliud amatoribus suis, nisi peccata imperat, suadet facinora, ingerit criminosa; nihilque aliud a suis amatoribus exigit, nisi ut penitus de perenni vita non cogitent, et regnum Dei futurum esse desperent? 28. Nunc videamus quibus casibus subjacet, quibusque periculis servit ancilla, ut cum eam probaverimus nec seipsam posse regere, servitia nostra ab ejus dominatione tollentes, alteram cui merito serviendum sit, requiramus. Quantos enim amatores ejus ruina subito gravis oppressit, fragor coeli percussit, fulmen incendit, naufragia perdiderunt, texit chaos, Charybdis ebibit, gladius jugulaet istam miseri cum doloribus amittentes vitam, illam penitus invenire non possunt! Ad illam etenim vitam non ducit tortura, sed causa. Uno denique eodemque poenarum genere et innocentibus salus aeterna confertur,
Abbreviated transcription (Latin):
nere: atq inter acies tiranniei exercitꝰ hosti
ñ cedere. dimicare acriꝰ. gradũ tendere: et ad
regẽ fortit̃ ꝑuenire. Insurgant qͣntũ uolũt.
nidis sue furore nũe seuit: in qͦ p̾uidet ꝑseue¬
rancie ur̃e tropheo se posse torqueri. Et ideo
torm̃ta infert ne spes eius ꝑeat: mortẽ im¬
natur ut terreat. uitã ꝓmittit ut eripiat.
securitatẽ pollicet᷑ ut tollat. Hec tota belli
calliditas. hoc fraudis consiliũ. a supplicus
corpꝰ eripere: et uiciis animã subiugare. Nõ
econtra ꝯtendamꝰ hosti ñ cedere: corpꝰ ꝯtẽp¬
nere. aĩe subuenire. Cur enĩ fortissimi du¬
ces militib miserrimis terga ꝯuertũt: et in
eo bello deficiũt. in qͦ possũt esse uictores:
Uel qua racione mori timeãt: qͥ seiuĩt hane
hoĩs naturã esse ñ penã: Cur inꝗͣ mori tme¬
ant. qͥ credũt uitã istã falsam esse: et ueram
uitã inuenire ñ posse. nͥ qui ab aĩo suo fal¬

Expanded text:
nere, atque inter acies tyrannici exercitus hosti nere, atque inter acies tyrannici exercitus hosti non cedere, dimicare acrius, gradum tenere, et ad regem fortiter pervenire. Insurgant quantum volunt, nidis suae furore nunc saevit, in quo praevidet perseverantiae vestrae tropaeo se posse torqueri: et ideo tormenta infert, ne spes ejus pereat: mortem minatur, ut terreat; vitam promittit ut eripiat; securitatem pollicetur, ut tollat. Haec tota belli calliditas, hoc fraudis consilium, a suppliciis eripere corpus et vitiis animam subjugare. Nos e contra contendamus hosti non cedere, corpus contemnere, animae subvenire. Cur enim fortissimi duces militibus miserrimis terga convertant, et in eo bello deficiant, in quo possunt esse victores? Vel qua ratione mori timeant, qui sciunt hanc hominis naturam esse, non poenam? Cur, inquam, mori timeant, qui credunt istam vitam, falsam esse, et veram vitam inveniri non posse, nisi qui ab animo suo fal
Abbreviated transcription (Latin):
a magisterio sũpsit exordiũ: et oĩa q̃ eru¬
dicio annosa uix ꝯfert. in spacio uniꝰ hore
cepistis. Nulla uos memoria parentũ ĩpedit
credere: nullus tenere. etatis in filios urõs
reuocat nutritꝰ affectꝰ. Contẽpnitis subito
qd̃ sẽꝑ amastis: et queritis qđ nũꝗͣ scistis.
Per ignaras ing̾ssi uias. subito ꝑuenistis ad
.ͦ÷ et aĩo iam intrastis celũ: qr in t̾ra nullũ
solaciũ reqͥsistis. Oin ꝯꝑabilis facti p̃coniũ:
o ꝗͣ imitabile uirtutis exẽplũ. Nundũ uos
ad xp̃m sacri baptismatis unda ꝑduxit:
ñdũ ꝑ tirocinii inicia. militaria saltẽ sig¬
na sũpsistis. et iam ꝓ uero rege arma arri¬
pitis: et eiꝰ milites a uinculo ferri soluentes
uosipsos intrepidos optatis ꝓ occidendis octidl
Cum hec audientes om̃s pariter fletib peniten¬
ciã p̃terite ꝑsuasionis ostenderẽt: marchusait.
iugalis affectus aduersus pugnã diaboli. et ꝯtͣ

Expanded text:
a magisterio sumpsit exordium, et omnia quae erua magisterio sumpsit exordium, et omnia quae eruditio annosa vix confert, spatio unius horae cepistis. Nulla vos memoria parentum impedit credere. Nullus tenerae aetatis in filios et vestros revocat nutritus affectus. Contemnitis subito quod semper amastis, et quaeritis quod numquam scistis. Per ignaras ingressi vias subito pervenistis ad Christum, et animo jam intrastis coelum, quia in terra nullum solatium requisisto quam imitabile virtutis exemplum! Nondum vos ad Christum sacri baptismatis unda perduxit, nondum per tirocinii initia militaria saltem signa sumpsistis; et jam pro vero Rege arma arripitis, et ejus milites a vinculo ferri solventes, vos ipsos intrepidos optatis pro occidendis occidi. 27. Cum haec audientes omnes pariter fletibus poenitentiam praeteritae persuasionis ostenderent, Marcus ait: jugalis affectus, adversus pugnam diaboli, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
celebrata: cepit pedib eius aduolui et indul¬
gentiã petere: ꝓpt̾ hoc qd̾ imperiali et p̃fecto¬
rio iussu scõs dei haberet in uinculis. Et statĩ¬
auferens de manib eorũ ferreos nexus: ge¬
nua eorũ amplexꝰ. rogare cepit ut dignaren¬
tur abscedere dicens. O ꝗͣ beatꝰ essem: si pro
ur̃a mereri possem salute ꝯstringi. Forsitan
sanguinis mei effusione abluerer: ut mortẽ
illam penarũ eternarũ euaderẽ: et ad illam
uitã ꝑtingerẽ. quã nobis ds ꝑ os beati sebas
rogaret marcellianũ et marcũ ut abscederẽt:
fluencia. õib ad se uenientib meliora ex lu¬
bet ꝗͣ rogat᷑. Si enĩ cũ essetis increduli do¬
natũ est uobis lum̃ ueritatis agnoscere : qͣn¬
tomagis credentib. oĩa uobis quecũq iam
poscitis donabunt᷑ : Diuina enĩ clem̃tia sẽ¬
quẽq gr̃e sue dono multiplicat. qͦ mens eiꝰ
altioris fidei susceꝑit normã. Fides gͥ ur̃a

Expanded text:
celebrata, coepit pedibus ejus advolvi, et indulcelebrata, coepit pedibus ejus advolvi, et indulgentiam petere, pro hoc quod imperiali et praefectorio jussu Sanctos Dei habuisset in vinculis: et auferens ex manibus eorum ferreos nexus genua eorum amplexus, coepit rogare ut dignarentur abscedere, dicens: O quam beatus essem si pro vestra mereri possem salute constringi! Forsitan sanguinis mei effusione abluerer, ut mortem illam poenarum aeternarum evaderem, et ad illam vitam pertingerem, quam nobis Deus per os rogaret Marcellianum et Marcum ut abscederent, fluentia omnibus venientibus meliora exhibet quam rogatur. Si enim cum essetis increduli, donatum est vobis lumen veritatis agnoscere; quanto magis credentibus vobis omnia quaecumque jam poscitis donabuntur? Divina enim clementia semquemque gratiae suae dono multiplicat, quo mens ejus altioris fidei susceperit normam. Fides igitur vestra
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hanc uocẽ sc̃i sebastiani: exclamauit
mulier uoce magna dicens. Beatꝰ es tu. et
benedictꝰ sermo oris tui: et beati qͥ credũt
ꝑ te xxͫ filiũ dei uiui. Ego enĩ uidi oculis
meis angłm ad te uenientẽ de celo. et librũ
ante oculos tuos tenentẽ: ex cuiꝰ lectione
uniu̾sa sermonis tui or̃o decurrebat. Bea¬
ti qui om̃ib que locutꝰ es credũt: et maledic¬
ti qui dubitauerĩt uel in uno uerbo. ex his
õib que audier̃t: qm̃ sicut aurora suꝑue¬
niens uniu̾sas tenebras noctis excludit. et
om̃iũ ocłis lum̃ qđ nox ceca negauerat red¬
dit: ita lux sermonũ tuorũ omẽm caliginẽ
omnẽq ignorancie mee cecitatẽ extersit:
et ocłis recte credentiũ. serenũ post noctis
tenebras diẽ reddidit. Ame autẽ ñ solũ in¬
credulitatis tenebras exclusit: uerũ etiam
sermonis mei ostiũ qd̃ ꝑ sex annos clausũ
fuerat patefecit. Uidens autẽ niehostratus
uir eius quod esset tanta uirtus &ͥ in sua uxore

Expanded text:
ad hanc vocem S. Sebastiani, exclamavit mulier voce magna, dicens: Beatus es tu, et benedictus sermo oris tui: et beati qui credunt per te Christum Filium Dei vivi. Ego enim vidi oculis meis angelum ad te venientem de coelo, et librum ante oculos tuos tenentem, ex cujus lectione universa sermonis tui oratio decurrebat. Benedicti qui in omnibus quae locutus es credunt, et maledicti qui dubitaverint vel in uno verbo ex his omnibus quae audierunt: quoniam sicut aurora superveniens universas tenebras noctis excludit et omnium oculis lumen, quod nox caeca negaverat reddit; ita lux sermonum tuorum omnem caliginem, omnemque ignorantiae caecitatem extersit, et oculis recte credentium serenum post noctis tenebras diem reddidit: a me autem non solum incredulitatis tenebras exclusit, verum etiam sermonis mei ostium, quod per sex annos clausum erat, patefecit. 25. Videns autem Nicostratus, vir ejus, quod esset tanta virtus Christi in sua uxore
Abbreviated transcription (Latin):
adam quoq die cum isdem uir dei iter amonas¬
terio ad quendã locũ ageret: agricolam quẽ li
transire arantẽ inuenit: cui et dix̃. Non est bo
lam ut ceperat arantẽ offendit. Nonne inquit
dixi tibi. quia uiã istam arare non debes: App¬
piansq manu sc̃a caput rustici tetigit dicens.
Fer istud caput te homo contestor: ne uiam
istam amplius ares. Retrahente autẽ eo manũ.
tota pars capitis hominis quã uir dei tetige¬
rat candens ut lana apparuit: nullidubium
quod ñ dei homo uoluit ut capilli caderent:
sed ut signa per succedentẽ generacionẽ ostẽ¬

Expanded text:
adam quoque die, cum isdem vir Dei iter ageret, a monasterio ad quemdam locum properans, agricolam quemlibet tus erat, invenit. Cui et dixit: Non est bonolam viam ut coeperat arantem offendit. Nonne, inquit, dixi tibi quia viam istam arare non debes? appropiansque manu sancta caput rustici tetigit dicens: Per istud caput te, homo, contestor ne viam istam amplius ares. Retrahente autem eo manum, tota pars capitis hominis  c. j, illius, quam vir Dei tetigerat, candens apparuit ut lana. Nec dubium quod non homo Dei voluit ut capilli caderent, sed ut signa per succedentem generationem pro
Abbreviated transcription (Latin):
lente eandem cremauit eccłam ꝑmansit. Et
quo quisquis dolorẽ paciens dentiũ astulam
precidisset. et de loco doloris parũ sanguinis
fluere fecisset: statim sanitatẽ salutis exop¬
tatã ut uere credimꝰ beati theodulfi meritis
ꝑcipere merebat᷑. Hec beneficia non solũ au

Expanded text:
a cremavit basilicam, permansit. De quo quisquis dolorem dentium patiens hastulam praecidisset, ac de loco doloris parum sanguinis fluere fecisset, statim medelam salutis exoptatam, beati Theodulfi meritis percipere merebatur. Haec beneficia non audita
Abbreviated transcription (Latin):
theoderici abbatis isdem est ordinatꝰ abba.
p̃sule annuente: et monachorũ caterua pe¬
tente. Qui adepto regiminis honore. deĩceps¬
ria. Fabricauerat enĩ basilicã in honore scĩ
hilarii: quo officii sui cursus duplicaret la¬
sed ut duplex esset corona meriti. qͣsi nichil
om̃s illius loci adaquabant᷑ deambulans.
q esset qui eripere posset necantẽ de ꝓfun

Expanded text:
Theoderici est ordinatus abbas, praesule annuente, et monachorum caterva petente. Qui adepto regiminis honore, ria. Fabricavit enim basilicam in honore S. Hilarii, quo cursum sui duplicaret lalogiarum. Sed ut duplex corona meriti, quasi nihil loci hujus vicini adaquabantur, deambulans,  esset qui pereuntem posse
Abbreviated transcription (Latin):
annos cum solis duob iuueneis sibi ad hoc
memorabile dignũ ducitur. idem iuuenci nec
etate nec lassitudine deficientes: qd̾ alii agͣcole
cũ qͣtuor. uel sex siue octo. uix poterant ꝑfi¬
cere: hic cum duob infatigabilit̾ explebat.
Cumq ab illo paululũ cessaret: rastro insis

Expanded text:
 juvencis ad hoc memorabile traditur, iidem juvenci nec aetate, nec lassitudine deficientes: quod alii ruricolae cum quatuor, vel sex, aut octo vix poterant perficere, hic cum duobus infatigabiliter explebat. Cumque paululum cessaret ab aratro, rurs
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s add ridendũ cõmoui. Iili autẽ inerubidum
motũ meũ uidentes: accipientes me in nainculã
poitauer̃t. Exinde autẽ nauigationẽ cipimus.
Que autẽ post hec acta sunt: qͦm tibi potero
menarrabilis nequissima species: cuiꝰ non sim
infelicib magistra sceleris effecta. Ergo nunc
satis factus esto: qr stupesco qͦmͦ meas mare
illud sustinuit iniquitatũ luxxurias: qͦmͦ ñ
terra aꝑuit os suũ. et in infernũ uuentem
demersit me: que tantis in laqueũ duabolicũ¬

Expanded text:
omnes ad ridendum commovi. Illi autem inerubescentem omnes ad ridendum commovi. Illi autem inerubescentem motum meum videntes, accipientes 387 me, in naviculam portaverunt. Exinde autem navigationem coepimus. Quae autem post haec acta sunt, quomodo tibi enainenarrabilis nequissima species, cujus tunc sum infelicibus magistra sceleribus effecta. Ergo nunc satisfactus esto, quia stupesco, quomodo meas mare illud sustinuit iniquitatum luxurias, quomodo terra non aperuit os suum, et in infernum viventem me demersit, quae tant