comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus qui eorum uitam carnalit᷑
contra p̃cepta conditoris amau̾unt. ip¬
sorum quoq eos int̾itus in augm̃to sus¬
cdampnationis affligat. Qd ꝓfecto ȩuuã¬
głio teste didicimus. in quo u̾itatẽ nũ¬
ciante diues ille quem contingit ad
etñi incendii torm̃ta descende. quin¬
q fũm describitur meminsse. q̃ui ha¬
braham peciit. ut ad eorum eruditio¬
nem aliquem mitt̾et. ne illuc eos qñq
uenientes.: par pena cruciaret. Qui gͥ
ad doloris sui cumulum ꝓpinquorum
absentium meminit: coustat ꝓcul dubi¬
o. quia eos ad augm̃tum supplicii pau¬
lopost potuit etiam p̃sentes uide. Qd
aũt mirũ si secum quoq reꝓbos aspi¬
ciat cremari. qui ad doloris sui cu¬
mulũ eum quẽ desper̃at. in sinu ha¬
brahe lazarum uidit: Is gͦ cui ut
pena crescẽt.⁊ uir electus apparuit.
cur nõ credendũ sit qđ uide in suppli
cio hos etiam quos contra dm̃ dile¬
x̾at possit: Qua ex re colligitur. quos

Expanded text:
quatenus qui eorum vitam carnaliter quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta Conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmento damnationis affligat. Quod profecto Evangelio teste colligimus, in quo, Veritate nuntiante, dives ille, quem contigit ad aeterni incendii tormenta descendere, quinque fratrum describitur meminisse. Qui Abraham petiit ut ad eorum eruditionem Lazarum mitteret, ne illuc eos quandoque venientes par poena cruciaret. Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentium meminit, constat procul dubio quia eos ad augmentum supplicii paulo post potuit etiam praesentes videre. Quid autem mirum si secum quoque reprobos aspiciat cremari, qui ad doloris sui cumulum eum quem despexerat in sinu Abrahae Lazarum vidit? Si ergo ei ut poena cresceret et vir electus apparuit, cur non credendum sit quod in supplicio videre eos etiam quos contra Deum dilexerat possit? Qua ex re colligitur quod eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
uent cruciatus augeant. ⁊ cũ uere¬
gemitus ꝓ deunt multiplicit᷑ sentiant᷑.
que tam̃ supplicia in se dim̾sos. et ultͣ
iures cruciant: in eis ⁊ uite subsidium
extinguentes seruant. ut sic uitam t̾¬
minus puniat: quatinus semꝑ sine t̃¬
mino eruciatus uiuat: quia et ad finẽ
ꝑ torm̃ta ꝓꝑat. et sine fine defitiens
nis sine fine. defectus sine defectu: qͥ
⁊ mors uiuit. et finis semꝑ incipit: et
deficere defectus nescit. Quia gͥ ⁊ mors¬
ꝑmuit. ⁊ non extinguit: dolor cruciat.
s nlłatenus pauorem fugat: flamma
comburit. s nequaqͣm tenebras discu¬
tit. qnͣtum ꝑ noticiam p̃sentis uite col¬
ligitur. supplicia ordinem nõ hñt. que
non suam ꝑ omĩa qualitatẽ tenent. ꝗͣ¬
ius illic ignis ⁊ ad consolationẽ nõ lu¬
cet. et tam̃ ut magis torqueat. ad ali
quid lucet. Nam sequaces quosqr su¬
os secum intorm̃to repbi flãma illustrã¬
te uisuri sunt. quoꝵ amore deliquerunt:

Expanded text:
nent cruciatus augeant, et cum varnent cruciatus augeant, et cum varie prodeant, multipliciter sentiantur: quia inferni supplicia in se demersos et ultra vires cruciant et in eis vitae subsidium exstinguentes servant, ut sic vitam terminus puniat, quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens nis sine fine, defunctus sine defunctu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit, et mors perimit, et non exstinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras decutit; quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quia non suam per omnia qualitatem tenent. Quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, tamen ut magis torqueat, ad alquid lucet. Nam sequaces quosque al., quoque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
metuebat. Infernum u̾o ⁊ umbra mor¬
tis obscurat. et sempit̾nus horror in¬
habitat.: quia eius ignib traditi. ⁊
in supplicuis dolorem sentiunt. et in do¬
loris angustia pusante se semꝑ pauo¬
re feruntur: ut et qd̵ tunent tolent.
⁊ rursus qd tołant. sine cessatione ꝑ¬
timescant. De his et enim scͥptum ẽ.
Umis eoꝵ non morietur: ⁊ ignis eoꝵ
nõ extinguetur. bic flãma que succen¬
dit illuminat: illic ut suꝑiꝰ u̾bis psal
miste dociumus. ignis qui cruciat obs¬
curat. hic metus amititur. cum tołari
iam ceꝑit qđ timebatur. illic et dolor
dilaniat. ⁊ pauor angustat. h orrendo
gͥ modo erit tunc reꝓbis dolor cum for¬
midine: flãma cum obscuritate. Sic
sic uidł adampnatiouis sentiri pondus
sũme equitatis debet. ut qui a uolunta¬
te conditoris nequaqͣm sunt u̾iti disc̃¬
pare dum uũent. in eorum qñq int̾i¬
tu ipsa a suis qualitatib etiam tormẽ¬
ta discordent: quatinus qui se impug¬

Expanded text:
metuebat; infernum vero et umbra mormetuebat; infernum vero et umbra mortis obscurat, et sempiternus horror inhabitat, quia ejus ignibus traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et in doloris angustia pulsante se semper pavore feriuntur, ut et quod timent tolerent, et rursus quod tolerant, sine cessatione pertimescant. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur ; hinc flamma, quae succendit illmistae docuimus ignis qui cruciat, obscurat. Hic metus amittitur, cum tolerari jam coepit, quod timebatur. Illic et dolor dilaniat et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc remidine, flamma cum obscuritate, si sic videlicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet. Ut quia a voluntate conditoris nequaquam sunt veriti discrepare dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent, quatenus quo se impug
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sc̃s uir post quã umbram mor¬
tis intulit. quanta sit confusio indã¬
pnatorum m̃te subiungit: quia ip¬
sa quoq supplicia que ordinata per
iusticiam ueniunt. ordinata ꝓ culdu¬
bio in corde morientium nõ sunt. Ut
enim paulo añ suꝑus diximus. dum
dampnatus quisq foris flãma succẽ¬
ditur: in tus cecitatis igne deuoratur.
atq in dolore positus ext̾us int̾usq
confunditur: ut sua det̾uis confusione
crucietur. Repulsis gͦ ordo in supplicio
non erit: quia in eorum morte atrociꝰ
ipsa confusio m̃tis seuit. Quam tñ mi¬
ra potentia iuidicantis equitas ordinat:
ut pena animum quasi in ordinata
confundat. Uel certe ab ẽẽ ordo suppli¬
cus dicitur: quia quibus libet rebus
in penam surgentib ꝓpͥa qualitas nõ
seruatur. Uñ et ꝓtinus sub infertur. Et
sempit̾nus horror in habitat. De obscu¬
corm̃tis timor dolorem ht̃. dolor tumo¬
rem non ht̃: quia nequaquã m̃tem
metus cruciat. cum pati iam ceꝑit: qd̾

Expanded text:
Sed sanctus vir postquam umbram mortis intulit, quanta sit confusio in damnatorum mente subjungit, quia ipsa quoque supplicia, quae ordinata per justitiam veniunt ordinata procul dubio in corde morientium non sunt. Ut enim paulo superius diximus, dum damnatus quisque foris flamma succenditur, intus caecitatis igne devoratur, atque in dolore positus, exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in eorum morte atrocius ipsa confusio mentis saevit. Quam tamen mira potentia judicantis aequitas ordinat, ut poena animum quasi inordinata confundat. Vel certe abesse ordo suppliciis dicitur, quia quibuslin poenam surgentibus, propria qualitas non servatur; unde et protinus subinfertur: Et sempiternus horror inhabitans al., itormentis timor dolorem habet, dolor timorem non habet. Quia nequaquam mentem metus cruciat cum pati jam coeperit quod
Abbreviated transcription (Latin):
cati sui tenebras deserans. ad lucem iã
erumpit et̃nitatis: sicut de sc̃a quoq
eccłia dicitur. Quȩ est ista quȩ ꝓgrati¬
tur quasi aurora consurgens: Quo
igitur iustus quisq iusticiȩ luce irra¬
dians in presenti utta honoribus sub¬
limatur. eo ante ꝑuersorum oculos te¬
nebre mortis funnat: quia que ꝑuerse
se egisse meminerunt. corrigi ꝑtimes¬
cunt. Semꝑ namq desiderant in suis
prauitatibus sese laxari. incorrecti ui¬
uere : & de culpa gaudium habere:
Quorum ipsa letalis leticia conuenien¬
ter exprimitur: cum ꝓtinus subinfert᷑.¬

Expanded text:
cati sui tenebras deserens, ad lucem jam cati sui tenebras deserens, ad lucem jam erumpit aeternitatis, sicut de sancta quoque Ecclesia dicitur: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens ? Quo igitur justus quisque justitiae luce irradians in praesenti vita honoribus sublimatur, eo ante perversorum oculos tenebrae mortis fiunt, quia qui perversa se egisse meminerunt corrigi pertimescunt. Semper namque desiderant in suis pravitatibus relaxari, incorrecti vivere, et de culpa gaudium habere. Quorum ipsa lethalis laetitia convenienter exprimitur, cum protinus subinfert
Abbreviated transcription (Latin):
NIO UI semꝑ afflictionem fidelium
expectant: eosq in tribulatione uide¬
re desiderant. & in tenebris domos
ꝑfodiunt: dum cor innocentium sed
tamen infirmorum. deiectionis tem¬
pore pessima collocutione corrumpũt:
Sed plerumq contingit. ut dum bo¬
nos quosq in deiectione conspiciunt.
subtto occulta dispensatione duuna
iustus quippiam qui undebatur op¬
pressus aliqua seculi potestate fulciat᷑:
eiq ꝓsꝑtias uite p̃sentis arrideat. quẽ
prius aduersitatis tenebrȩ premebatł:
Quam miirum ꝓsꝑitatem illius cũ
ꝑuersi conspiciunt: sicut p̃dictum est
ꝑturbantur. Mox enim ad corda sua
redeunt. ante mentis oculos reuocant:
quicquid se ꝑuerse egisse meminerunt:
Uindicari in se omne uitum formi¬
dant: & unde ille lucet qui potestatẽ
suscepit. inde ꝑuersus quisq qui cor¬
rigi metuit: in tristicia tenebrescit:
bene gͦ dicitur. Si subito apparuerit:
aurora: arbitrantur umbram mortis.
Aurora quippe mens iusti est: qui pec¬

Expanded text:
niqui semper afflictionem fidelium exspectant, eosque in tribulatione videre desiderant. Et in tenebris domos perfodiunt, dum cor innocentium, sed tamen infirmorum, dejectionis tempore pessima collocutione corrumpunt. Sed plerumque contingit ut dum bonos quosque in dejectione conspiciunt, subito occulta dispensatione divina justus quispiam qui videbatur oppressus, aliqua saeculi potestate fulciatur, eique prosperitas vitae praesentis arrideat, quem prius adversitatis tenebrae premebant. Quam nimirum prosperitatem illius cum perversi conspiciunt, sicut dictum est, perturbantur. Mox enim ad corda sua redeunt, ante mentis oculos revocant quidquid se perverse egisse meminerunt, vindicari in se omne vitium formidant, et unde lucet ille qui potestatem suscipit, inde perversus quisque qui corrigi metuit in tristitia tenebrescit. Bene ergo dicitur: Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis. Aurora quippe mens justi est, quae, pec
Abbreviated transcription (Latin):
reticum. seu carnalem quempiam nil ob¬
stat intelligi: quia uia uinearum idest
rectitudo eccłiarum amittitur. dum uel
fides recta. uł rectitudo usticiȩ non te¬
netur. Ille namq ꝑ uiam .r. nearum
ambulat: qui sc̃ȩ unuer salis eccł.ȩ pre¬
ticationem pensans. neq a fidei neq
a bonorum actuum rectitudine dectinat:
Iu uia quippe uinearum ambulare est:
sc̃e eccłie patres uelit dependentes bo¬
tros aspicere. Quorum uerbis̃ dum
intendit in labore itineris: amore de¬
briatur cc̃nntatis. Sequitur. Ad numi¬

Expanded text:
reticum, sive carnalem quempiam nil obreticum, sive carnalem quempiam nil obstat intelligi, quia via vinearum, id est rectitudo Ecclesiarum amittitur, dum vel fides recta, vel rectitudo justitiae non tenetur. Ille namque per viam vinearum ambulat, qui, sanctae universalis Ecclesiae praedicationem pensans, neque a fidei, neque a bonorum actuum rectitudine declinat. In via quippe vinearum ambulare est sanctae Ecclesiae Patres velut dependentes botros aspicere, quorum verbis dum intendit in labore itineris, amore debriatur aeternitatis. Sequitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
sequuntur: ex posterioribus eleuantur.
et in anterioribus cadunt. Qͥ recte quoq
stipule ante faciem uenti comparantur.
quia irruente aura temptationis. dũ
nulla subnixi sunt ratione grauitatis:
eleuantur ut corruant. & sepe eo se ali¬
cuius momenti existere estimant: quo
eos in alta flatus erroris portat. Se¬
quitur. Maledicta sit pars eius inter
uersa sustinet: laborare quidem aduer¬
sitate cernitur. sed ad benedictionem he¬
reditatis ꝑpetuȩ consummatur. Quisqͥs
uͦ ꝑuersa agit. et tamen ꝓsꝑa recipit:
se quȩ amalis actibus. nec donorum lar¬
gitate compescit. ꝓsꝑari quidem conspici¬
tur: scd reatu ꝑpetuȩ maledictionis ligat᷑.¬
Unde nunc recte dicitur. maledicta sit par᷑
eius in terra: quia & si ad tempus benedi¬
citur. in reatu tamen maledictionis tenet᷑.
De quo apte subditim. Nec ambulet ꝑ ui¬
am uinearũ.ia namq uinearum est:
rectitudo eccłiarum. Qua in re siue he¬

Expanded text:
sequuntur, ex posterioribus elevantur, sequuntur, ex posterioribus elevantur, et in anterioribus cadunt. Qui recte quoque stipulae ante faciem venti comparantur, quia, irruente aura tentationis, dum nulla subnixi sunt ratione gravitatis, elevantur ut corruant, et saepe eo se alicujus meriti existere aestimant, quo eos in alta flatus erroris portat. Seqversa sustinet, laborare quidem adversitate cernitur, sed ad benedictionem haereditatis perpetuae consummatur. Quisquis vero perversa agit, et tamen prospera recipit, seque a malis actibus nec donorum largitate compescit, prosperari quidem compescitur, sed reatu perpetuae maledictionis ligatUnde recte nunc dicitur: Maledicta sit pars ejus in terra. Quia etsi ad tempus benedicitur, in reatu tamen maledictionis tenetur. De quo et apte subditur: Nec ambulet per viam vinearum. Via namque vinearum est rectitudo Ecclesiarum. Qua in re sive hae
Abbreviated transcription (Latin):
quinitur. Sed eius pͥncipaliten culpa est:
qui ꝑuersis sequentibus exempla pͥre¬
biit unquitatis. Unde & ad illum redit
crebro sententia: qui auctor extitit in
culpa. Aquȩ autem suꝑficies huc illucq
aura impellitur: & nulla stabilitate so¬
lida. passim mouetur. Inqui igitur
mens plusquam aquȩ suꝑficies leuis est:
quia queliboe hanc aura temptationis
attigerit. sine tarditate aliqua retracta¬
tionis trahit. Si enim cor fluxum cuiꝰ¬
lib& pnersi cogitamus. quid aliud quã
in uento positam aquȩ suꝑfitiem cerni¬
mus: Nunc namq illud aura impel¬
inuidie: minc fallatie ꝑtrahit. Suꝑfi
cies ergo aquȩ leuis est: his: quẽ qͥ libae
erroris uentus inuenerit. impellit. Unde
bene quoq ꝑ psalmistam dicitur. Ds̃
meus pone illos ut rotam. & sicut sti¬
pulam ante faciem uenti. Ut rota quip¬
pe ponuntur iniqui: quia in circuitu
laboris missi. dum ea quȩ ante sunt
negligunt. & ea quȩ deseranda sunt

Expanded text:
quuntur. Sed ejus principaliter culpa est quuntur. Sed ejus principaliter culpa est qui perversis sequentibus exempla praebuit iniquitatis. Unde ad illum redit crebro sententia qui auctor exstitit in culpa. Aquae autem superficies huc illucque aura impellitur, et nulla stabilitate solidata passim movetur. Iniqui igitur mens plusquam aquae superficies levis est, quia quaelibet hanc aura tentationis attigerit, sine tarditate aliqua retractationis trahit. Si enim cor fluxum cujuslibet perversi cogitamus, quid aliud quam in vento positam aquae superficiem cernimus? Nunc namque illum aura impelinvidiae, nunc aura fallaciae pertrahit. Super faciem ergo aquae levis est is quem quilibet erroris ventus cum venerit impellit. Unde bene quoque per Psalmistam dicitur: Deus meus, pone illos ut rotam, et sicut stipulam ante faciem venti . Ut rota quippe ponuntur iniqui, quia, in circuitu laboris missi, dum ea quae ante sunt negligunt, et ea quae deserenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lant. Euer sa etenim mente gaudent
in facinoribus. ꝓ culpa sua quotidie
ad supplicium trahuntur: & sccuri st̃:
Unde & ꝑsalomonem dicitur. Sunt
impii qui ita securi sunt: quasi iustoꝵ
facta habeant. De quibus scͥptum est.
Qͥ letantur cum male fecerint: & ex¬
ultant in rebus pessumis. Sic ttaq in
tenebris quasi in luce ambulant: qͥa
ita gaudent in nocte peccati. ac si eos
lux iusticiȩ circumfundat. Uel certe qͥa
tenebrȩ uitam presentem non inconue¬
nienter expͥmunt. in qua aliene consci¬
entiȩ non uidentur: lux uͦ nr̃a patria
ȩt̃na est: in qua dum uultus aspicimus.
corda in nobis nr̃a uicissim uidemus:
iniqui autem quia uitam presentem
ita diligunt. atq hanc exilii tempore
complectunti. ac si iam in patria.¬
reguent: recte dicctur. Sic in tenebris
quasi in luce ambulant. quia sic i pre¬
senti cecctate leti sunt: ac si iam etͣne lu
ficies aquȩ. Aplurali numero ad sin¬
gularem redit. quia plerumq unus
mala inchoat: & imitando multi subse¬

Expanded text:
ersa etenim mente gaudent in facinoribus, per culpam suam quotidie ad supplicium trahuntur, et securi sunt. Unde et per Salomonem dicitur: Sunt impii qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant . De quibus rursum scriptum est: Qui laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Sic itaque in tenebris quasi in luce ambulant, quia ita gaudent in nocte peccati, ac si eos lux justitiae circumfundat. Vel certe, quia tenebrae vitam praesentem non inconvenienter exprimunt, in qua alienae conscientiae non videntur; lux vero nostra patria aeterna est, in qua dum vultus aspicimus, corda in nobis nostra vicissim videmus; iniqui autem quia vitam praesentem ita diligunt, atque haec exsilii tempora complectuntur ac si jam in patriregnent; recte dicitur: Sic in tenebris quasi in luce ambulant, quia sic in praesenti caecitate laeti sunt, ac si jam aeternae nt. --A plurali numero ad singularem redit, quia plerumque unus mala inchoat, et imitando multi subse
Abbreviated transcription (Latin):
sunt plus appetunt ꝑscrutar: quam
capiunt: amplius ꝓfecto calent. quã
calere debuerunt. Bene auitem de hoc
ꝑuerso quolib& ꝓpħantis dum tacat
sententia non optantis dicitur. Ad i¬
iium calorem transeat ab aquis niui¬
um. Ac si aꝑte diceretur. Q humilit̃
sub disciplinȩ uincula non restringitur:
ꝑ unnoderatam sapientiam in errorem
labatur. Unde bene quoq egregnus pre¬
dicator a discipulorum suorum cordibus.
hunc exquisitȩ sapientiȩ nimium calo¬
rem deuitans ait. Non plus saꝑe quã
oportet saꝑe: seo saꝑe ad sobrietatem:
Ne fortasse miius calor interimeret.
quos prius aque niuium idest infide¬
litas uł torpentium actionum frigora
morituros tenebant. & quia ualde dif¬
ficile est ut is qui se sapientem existi¬
mat. mentem ad humilitatem reducat.
et recta predicantibus credat. sensumq
sue ꝑuersitatis abitiat: recte subiungit᷑.¬

Expanded text:
sunt, plus appetunt perscrutari quam sunt, plus appetunt perscrutari quam capiunt, amplius profecto calent, quam calere debuerunt. Bene ergo de hoc perverso quolibet prophetantis duntaxat sententia, non optantis dicitur: Ad nimium calorem transeat ab aquis nivium. Ac si aperte diceretur: Qui humiliter sub disciplinae vinculo non restringitur,  frigore, per immoderatam sapientiam in errorem labitur. Unde bene quoque egregius praedicator, discipulorum suorum cordibus hunc exquisitae sapientiae nimium calorem devitans, ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne fortasse nimius calor interimeret quos prius aquae nivium, id est infidelitatis, vel torpentium actionum frigora morituros tenebant. Et quia valde difficile est ut is qui se sapientem aestimat mentem ad humilitatem reducat, et recta praedicantibus credat, sensumque suae perversitatis abjiciat, recte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco iniquitas frigori comparatim :
quia peccantis mentem torpore constrĩ¬
git. Unde scͥptum ẽ. Sicut frigidam
fecit cisternam aquam suam: sic fri¬
gidam fecit malitiam suam. Quo con¬
tra caritas calor ẽ: qma uidelicet mentẽ
accendit quam replet. De quo calore scͥp¬
tum est. Habundabit inquitas. refri¬
gescet carctas multorum. E sunt nõ¬
nulli qui c̾uam iniquitatum suarũ fri
gora declinant: ad ueram fidem uel
ad sc̃itat̾is habitum uemunt. Seo qͥ a
plus quam necesse est de sus sensibus
psimiunt: sepe in fide quam accipiũt.
ea que non capiunt ꝑscrutari uolunt:
ut ratione magis in deo quam in fide
tenrantur. Qͥ uͦ humana mens ꝑscru¬
tari non ualet diumna secreta: onme qͦd
ratione ꝑscrutari non possunt. crede¬
re contemnunt: & ꝑ inquisitionem ni¬
miam in errorem labuntur. Hu itaq
cum necdum crederent. ut adhuc ad¬
imquitatis oꝑa uacarent: aquȩ mui¬
um fuerunt. Sed cum carnalium fa¬
cta descrentes in fide ad quam ꝑdudi

Expanded text:
Idcirco iniquitas frigori comparatur, quia peccantis mentem torpore constringit. Unde scriptum est: Sicut frigidam fecit cisterna aquam suam, sic frigidam fecit malitiam suam . Quo contra charitas calor est, quia videlicet mentem accendit quam replet. De quo calore scriptum est: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et sunt nonnulli qui, dum iniquitgora declinant, ad veram fidem vel ad sanctitatis habitum veniunt. Sed quia plus quam necesse est de suis sensibus praesumunt, saepe in fide quam accipiunt, ea quae non capiunt, perscrutari volunt ut ratione magis in Deo, quam fide teneantur. Quia vero humana mens perscrutari non valet divina secreta, omne quod ratione perscrutari non possunt credere contemnunt, et per inquisitionem nimiam in errorem labuntur. Hi itaque cum necdum crederent, vel adhuc iniquitatis operi vacarent, aquae nivium fuerunt, sed cum carnalia facta deserentes, in fide ad quam perducti
Abbreviated transcription (Latin):
US ⁊i autem cum in p̃senti seculo
die ꝓꝑitatis clarescunt. eis erroꝵ
magistri ꝑuersa suadere mietiunt:
sed consilia exquirunt. deiectionem
ꝓsꝑitatis eorum sũmoꝑe p̃stolantur: ut
in aduersitatis tenebr is eorum mentes
suadendo ꝑfodiant. quibus ꝓt̃ꝑe ui¬
uentibus ꝑuersa loqui minime au¬
debatit. Quod̃ mox ut in adu̾sitate
uiderint exurgunt: & non nisi ex poc-¬
cati merito talia illos ꝑpeti asserunt.¬
quia solam p̃sentis uite głam diligen¬
tes: flagellum lamnationem credũt.
Intenebris ergo domos ꝑfodiunt:
quia bonorum mentes ex ipsa corrum
ꝑe adu̾sitate moliuntur. Bene autem
dicitur. Sicut in die condixerant sibi:
Quia cum iustos conspicerent ꝓsꝑita¬
tis luce claruisse: qm̃ loqui non pͥote¬
rant. ad maligna solum modo contra
eos consilia uacabant. Siue autem he¬
retici seu ꝑuersi quilib&. cum iustos
in deiectione conspiciunt: gaudent:
Cum uͦ eos ad rogendȩ potestatis uide¬
rinit culmen erumꝑe: ꝑtur bantur. me¬

Expanded text:
s itaque cum in praesenti saeculo diei prosperitates clarescunt, eis errorum magistri perversa suadere metuunt, sed consilia exquirunt, dejectionem prosperitatis eorum summopere praestolantur, ut in adversitatis tenebris, eorum mentes suadendo perfodiant, quibus prospere viventibus perversa loqui minime audebant, quos mox ut in adversitate viderint, exsurgant et non nisi ex peccati merito talia illos quia solam praesentis vitae gloriam diligentes, flagellum damnationem credunt. In tenebris ergo domos perfodiunt, quia bonorum mentes ex ipsa eorum corrumpere adversitate moliuntur. Bene autem dicitur: Sicut in die condixerant sibi, quia cum justos conspicerent 530 prosperitatis luce claruisse, quoniam loqui non poterant, ad maligna solummodo contra eos consilia vacabant.  Vet. retici, sive perversi quilibet, cum justos in dejectione conspiciunt, gaudent; cum vero eos ad regendae potestatis viderint culmen erumpere, perturbantur, me
Abbreviated transcription (Latin):
Caro itaq cum concupiscitur. pensetur
quid sit examimis: & intelligitur quid
amatur. Nil quippe sic ad edomandũ
desideriorum carnalim appettiun ua¬
let: quam ut unusquisq hoc quoo ui¬
uum diligit. quale sit mortium penset:
Confiderata etenim corruptione carnali.
cicus cognosettitr: quia cum illicite caro
concupiscitur. tabes desideratun. Bene
gͦ de luxuriosi mente dicitun. dulcedo
illius uermis: quia is qui in desiderio
carnalis corruptionis exestuat. ad fe-¬
torem putrenis anhelat. Hec sicut in
huius partis tercie initio ꝓmisisse me
memini sub breuitate transcurri: ut
ea que in hoc oꝑe sequintir: quia ma¬
gna obscuritate implicitaᷤ sunt: opi¬

Expanded text:
Caro itaque cum concupiscitur, pensetur Caro itaque cum concupiscitur, pensetur quid sit exanimis, 534 et intelligitur quid amatur. Nil quippe sic ad edomandum desideriorum carnalium appetitum valet, quam ut unusquisque hoc quod vivum diligit, quale sit mortuum penset. Considerata etenim corruptione carnali, citius cognoscitur quia cum illicite caro concupiscitur, tabes desideratur. Bene ergo de luxuriosi mente dicitur: Dulcedo illius vermis; quia is qui in desiderio carnalis corruptionis aestuat, ad fetorem putredinis anhelat. Haec sicut in hujus partis tertiae initio promisisse me memini, sub brevitate transcurri: ut ea quae in hoc opere sequuntur, quia magna obscuritate implicata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
noribus tumere: hunc nunirum cura
sccularis in delectatione est: quies in la¬
bore. Ualde etenim fatigatur. si defit cu¬
ra seculi qua fatigetur. Qͥ autem natura
est uermiura. momentis singulis inces¬
santer moueri: non inmerito signatur
nomine uermium in quietudo cogitatio¬
num. Fuerse itaq mentis dulcedo uer¬
mis est: quia inde delcctabilit̃ pascitur
unde ꝑ in quietudiem incessanter agi¬
tatur. P otest quoq aꝑtius uermis no¬
mine caro signari. Unde & suꝑus di¬
cit. Homo pitredo. & filius hominis
uermis. Luxuriosi igitur cunissib&. atq
carnis uoluptatibus ddeaiti. quanta sit
cecctas demonstratur: cum dictur. dulce¬
do illio uermis. Qͥd namq caro.
nisi patredo acuermis est: Eł quisquis
carnalibus desidere s̃ anhelat. quid ali¬
ud quam uermem amat: Que enim.
sit carnis substantia: testantur sepul¬
chra. Quis pareutum. quis amicoꝵ.
fidelium. quamlib& diledi su tangere
scaturientem uermibus carnem potest:

Expanded text:
noribus tumere, huic nimirum cura noribus tumere, huic nimirum cura saecularis in delectatione est, quies in labore. Valde enim fatigatur, si desit cura saeculi qua fatigatur. Quia autem natura est vermium momentis singulis incessanter moveri, non immerito signatur vermium nomine inquietudo cogitationum. Perversae itaque mentis 533 dulcedo vermis est, quia inde delectabiliter pascitur, unde per inquietudinem incessanter agitatur. Potest quoque apertius vermis nomine caro designari. Unde et superius dicitur: Homo putredo, et filius hominis vermis . Luxuriosi igitur cujuslibet atque carnis voluptatibus dediti quanta sit caecitas demonstratur cum dicitur: Dulcedo illius vermis. Quid namque caro nisi putredo ac vermis est? Et quisquis carnalibus desideriis anhelat, quid aliud quam vermem amat? Quae enim sit carnis substantia, testantur sepulcra. Quis parentum, quis amicorum fidelium, quamlibet dilecti sui tangere carnem scaturientem vermibus potest?
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatum quippe usq ad inferos ducitꝰ:
quod ante finem p̃sentis uite ꝑ correptionẽ
ac penitentiam non em̃datur. De quo in¬
delicet peccato. ꝑ ioħm dicitur. Est pocca¬
tum ad mortem: non ꝓ illo dico. ut ro¬
get quis. Peccatum namq ad morteni ẽ:
peccatum usq ad mortem. Qͥ a scilicet
peccatum quod hic non corrigitur: eius
uenia frustra postulatur. De quo adhuc
subaiur. Obliuiscatim euis miscłia:.
Om̃ipotentis dͥi miscdłia obliuisci eius di¬
citur. qͥ om̃ipotentis i uisticiȩ fuerit
oblitus. Qͥ a quisquis eum nunc iustum
non timet. post inuenire non ualet mi¬
sericordem. Quȩ nimirum sententi a
non solum ei inttendtur. qui uere fidei
p̃dicam̃ta deserit: sed etiam qui in fide
recta positus carnalit̃ uiuit. Quia ul¬
tio et̃ne animaduersionis. non euadit᷑
utrum in fide an in oꝑe peccetun. Nã
et si d anmationis dispar est qualitas:
quã tergitar. nulla ab solutionis suppe¬
tit facultas. Sequitur. Dulcedo illius

Expanded text:
Peccatum quippe usque ad inferos ducitur, quod ante finem vitae praesentis per correctionem ad poenitentiam non emendatur. De quo videlicet peccato per Joannem dicitur: Est peccatum ad mortem; non pro illo dico ut roget quis . Peccatum namque ad mortem est peccatum usque ad mortem, quia scilicet peccatum quod hic non corrigitur, ejus venia frustra postulatur. De hoc adhuc subditur: Obliviscatur ejus misericordia . Omnipotentis Dei misericordia oblivisci ejus dicitur qui omnipotentis Dei justitiae fuerit oblitus, quia quisquis eum nunc justum non timet, postea invenire non valet misericordem. Quae nimirum sententia non solum ei intenditur qui verae fidei praedicamenta deserit, sed etiam ei qui in fide recta positus carnaliter vivit, quia ultio aeternae animadversionis non evaditur, utrum in fide an in opere peccetur. Nam etsi damnationis dispar est qualitas, itentiam tergitur nulla absolutionis suppetit facultas. S
Abbreviated transcription (Latin):
niũ dicere. Ille quippe uitȩ causas exa¬
minat. qui has ꝑ alienum testimoniũ
nõ ͤ plorat. quia qui districtus qñq os¬
tenditur. illator penȩ. ĩpse dui tacitus
extitit testis culpȩ. hinc enĩ ꝑ ꝓpħam
rursum ait. Tacui. semꝑ silui. paciẽs
fui: sic̃ parturiens loquar. Parturiens
namq cũ dolore eicit. q̃d dui in abditis
cum ponde portauit. Post longum nã¬
q silentium. sicut parturiens dñs loqͥt᷑.
quia qd apud se nũc tacitus tołat. in
ultione qñꝙ uidicii. quasi eũ dolore ma¬
nfestat.S requirendũ est nob̾ iste uir iꝰ¬
tus.si ꝓ eo testimoniũ dic̃e quisq p̃su¬
meret. numqͥd hunc a reatu lib̾aret. Et
si huic alius testimonum nõ impen¬
dit. nũquid ad ꝓfẽndum ꝓse testimo¬
mum saltem ipse conualescit. Sequit᷑¬

Expanded text:
i Dei. --Ille quippe vitae causas examinat, qui has per alienum testimonium non explorat, quia qui districtus quandoque ostenditur illator poenae, ipse diu tacitus exstitit testis culpae. Hinc etenim per prrursum ait: Tacui, semper silui, patiens fui, sicut parturiens loquar . Parturiens namque cum dolore ejicit quod diu in abditis cum pondere portavit. Post longum ergo silentium, sicut parturiens, Dominus loquitur, quia quod apud se nunc tacitus tolerat, in ultione quandoque judicii quasi cum dolore manifestat. Sed requirendum nobis est, iste vir justus, si pro eo testimonium dicere quisquam praesumeret, nunquid hunc a reatu liberaret? Et si huic alius testimonium non impendit, nunquid ad proferendum pro se testimonium saltem ipse convalescit? Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
git. Et multiplicabit uuln̾a mea: ẽtiam
sine causa. Ut enuim sepe iam diximus.
nequaqm b̃s iob ꝑcussus ẽ. ũt ineo ꝑcuᷤ¬
sio uicium terge̾. s ut m̾itum augeret.
boc de se foris loquitur: qd de illo u̾itaᷤᷤ
in occłto testatur dicens. Comouisti me
adu̾sus eum. ut afflig̾em eum frustra.
nec ꝑ hec u̾ba arectitudine discrepat:
ꝑ que a uidice nõ discordat. Qui eorũ¬
dem ꝓtinus uulnerum continuationẽ
dit quiesce sp̃m meum. et implet me a¬
maritudinibus. Sepe uistis ex̾citͥum ẽ:
uirtutis sola. ext̾ius adu̾sa tołare. Sed
ut eorum uires certam̃ plene ꝓbatioĩs
erudiat: hõ nͣ numꝗͣ ⁊ foris torm̃ta lace¬
Uñ uir sc̃s impletum se amaritudinib
asserit. quia cum flagella ext̾ius tołat.
illud ẽ grauius qd detemptatione ad¬
u̾sarii mintimis portat. Sed iit̾ ħ mit¬
tigat. ium doloris consid̾ata equitas:
potentia ferientis. Uñ subuingit. Si for¬

Expanded text:
git: Et multiplicabit vulnera mea etiam git: Et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. Ut enim saepe jam diximus, nequaquam beatus Job percussus est ut in eo percussio vitium tergeret, sed ut meritum augeret. hoc de se foris loquitur, quod de illo Veritas in occulto testatur dicens: « Commovisti me adversus eum, ut affligerem eum frustra . nec per haec verba a rectitudine discrepat, per quae a judice non discordat. Qui eorumdem protinus vulnerum continuationem dit quiescere spmaritudinibus. - Saepe justis exercitium est virtutis, sola exterius adversa tolerare. Sed ut eorum vires certamen plenae probationis erudiat, nonnunquam et foris tormenta laceUnde vir sanctus impletum se amaritudiuibus asserit, quia cum flagella exterius tolerat, illud est gravius quod de tentatione adversarii in intimis portat. Sed inter haec mitigat vim doloris considerata aequitas et potentia ferientis. Unde subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
one ustum ẽ. ut ꝓpago mortał ułud in¬
fructuosa arbor. et in ramis seruet. am¬
aritudinem: quam traxit exradice. Ait
enim. In turbine enim cont̾et me: i mul¬
tiplicabit uuln̾a mea. etiam sine causa.
ac si aꝑte humani gen̾is dampna consid̾¬
rans dicat. districtus uidex qua eos a¬
nimadu̾sione trucidat. quos culpa ꝓpͥe
actionis dampnat. si et illos inet̾num
ꝑcutit. quos reatus arbitrii nõ addicit:¬
Que nimirũ dicta nec ab̃ato iob sp̃alit᷑
discrepare cognoscimus. si hec quam u̾e
ꝓlata sunt indagamus. Semet ipsum
namq subtilit̾ pensans. atq iomni ac¬
tione duudicans. suꝑnȩ distͥctionis iuim
quanta sollicitudine ꝑtumescat. insinu¬
at subdens. In turbine enim cont̾et me.
Ac si aꝑte dicat. Id circo hunc ego sem¬
ꝑ et intranquillitate tineo: quia ꝑ fla¬
gella qualis inturbine ueniat nõ ig¬
noro. Que flagella scił. ⁊ metuens pre¬
iudet.: et p̃uidens ꝑtulit. Uñ subuin¬

Expanded text:
one justum est ut propago mortalis, velut inone justum est ut propago mortalis, velut infructuosa arbor, et in ramis servet amaritudinem quam traxit ex radice. Ait ergo: In turbine enim conteret me, et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. Ac si, aperte humani generis damna considerans, dicat: Districtus judex qua eos animadversione trucidat quos culpa propriae actionis damnat, si et illos in aeternum percutit quos reatus arbitrii non addicitQuae nimirum dicta nec a beato Job specialiter discrepare cognoscimus, si haec quam vere prolata sunt indagamus. Semetipsum namque subtiliter pensans, atque in omni actione dijudicans, supernae districtionis vim quanta sollicitudine pertimescat insinuat, subdens: In turbine enim conteret me. Ac si aperte dicat: Idcirco hunc semper et in tranquillitate timeo, quia per flagella qualis in turbine veniat non ignoro. Quae flagella scilicet et metuens praevidit, et praevidens pertulit. Unde subjun
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ap̃senti luce subtrahuntur: ꝗͣ
ad ꝓm̾enda bona malaue m̃ita actiuȩ
uitȩ ꝑueniant. quos quia a culpa ori¬
ex ꝓpͥo nicħ egerunt. et illuc ad corm̃ta
ꝑueniunt. Quibus iuium uulnus ẽ. cor¬
ruptibilit̾ nasci. aliud carnalit̾ mori. S
quia post mortem quoq et̾na mors se¬
quitur. de occulto euis ustoq uidicio
⁊̃ sine causa uuln̾a multiplicantur. ꝑ¬
petua quippe torm̃ta ꝑcipiunt. ẽtiam qͥ¬
nicħ ex ꝓpͥa uoluntate peccau̾unt. hinc
namq scͥptum ẽ. Non ẽ mundus in cons¬
pectii eius nec unius diei infans suꝑ t̾¬
ram. hinc ꝑ semet ipsam u̾itas dicit. tli¬
si quis renatus fũt. ex aqua et spũ scõ.
nõ pot̃ introire in regnum dei. hinc
paulus ait. Eramus natura filii ire. sic̃
⁊ ceti. Qui itaq nullum ꝓpͥum adiun¬
gens. ex solo oricuns reatu p̃mitur: qͥd
iste uillo extremo ex amime. qnͣtum ad
humani sensus estimationẽ. insi sine cau¬
sa uuln̾ãtur. Sed tam̃ sub diuna distcti¬

Expanded text:
praesenti luce subtrahuntur, quam ad proferenda bona malave merito activae vitae perveniant: quos quia a culpa oriex propriis nihil egerunt, et illuc ad tormenta perveniunt. Quibus unum malum est, corruptibiliter nasci, aliud corruptibiler mori: sed quia post mortem quoque aeterna mors sequitur occulto eis justoque judicio, etiam sine causa vulnera multiplicantur: perpetua quippe tormenta suscipiunt, qui nihil ex propria voluntate peccaverunt. Hinc namque scriptum est: Non est mundus in conspectu ejus, nec unius diei infans super terram. Hinc per semetipsam Veritas dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei . Hinc Paulus ait: Eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Qui itaque nullum proprium adjungens, ex solo originali reatu perimitur, quid iste in illo extremo examine, quantum ad humani sensus aestimationem, nisi sine causa vulneratur? Sed tamen sub divina districti
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Quid de alũs loquar. qui miebi
ipsi testimoniũ ferre nõ ualeo. s ed qr
innocentie tue testificari nõ sufficis. nũ¬
quid hoc ipsum quia innocentiã hãs

Expanded text:
de aliis loquar, qui ipse de me testimonium ferre non valeo? Sed quia innocentiae tuae testificari non sufficis, nunquid hoc ipsum, quia innocentiam habeas,
Abbreviated transcription (Latin):
stolantẽ ũo laboriosas noctes sub in¬
tulit. quia quo magis ex t̾mino oꝑis
p̃miũ q̃ assequamur in spicimus. eo
magis ingemiscimus dui nos necis¬
se qd̾ querunus. Uñ et ipsa penitẽ¬
tis cura. iugilant᷑ expͥmitur: ut labo¬
riosas noctes enum̃asse dicẽtur. qo
qnͣto u̾ius ad dm̃ reũtimur: tanto sib¬
tilius labores quos ꝑ ignorantiã n
hoc mundo ꝑtulimus: dolendo p̃sa¬
mus. ANlam cum unicuiq plus dulce
fit. qđ de et̃ms desidat. eo ei magis
graue ostenditur. qd̾ ꝓ p̃sentium amo¬
re tołabat. Si u̾o ad solam historiã
seqũtia u̾ba pensantur ꝑ hec ꝓculdu¬
bio auimus dolentis expͥmit᷑. qualiter
ꝑ diu̾sos motus desidii mestic̾a im¬
pellente uariatur. Nã subditur. Si¬
expectabo uesꝑam. In noc̾te quiipe
dies querit᷑. in die uesꝑa desid̾atur.
quia minirũ dolor nõ ꝑmittit place̾
que ad sunt. cumq m̃tem ꝑ ex ꝑim̃¬
tum p̾sentium afficit. semꝑ hanc qͣli

Expanded text:
aestolantem vero laboriosas noctes subinaestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam subditur. exspectat futura. --In nocte quippe dies quaeritur, in die vespera desideratur, quia nimirum dolor non permittit placere quae adsunt; cumque mentem per experimentum praesentium afficit, semper hanc quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: om̃s uos filii lucis. et filii dei es¬
tis. nõ sumus noctis: neq tenebrarũ.
tenebris. ut uos dies illa tamquã fur
comp̃hendat. Pot̾ hoc in loco ex eo¬
qui post ignorantie sue caliginem
ad amorem rectitudinis redeunt.
⁊ u̾icatis radiis illustrat. fletibus
luunt qđ erraũ̾unt. Illuminatus et e¬
nĩ quisq respicit: quã turpe fiũt. qd̾
ꝓ p̃sentis uite amore laborauit. In eis
laborem suũ estuãti seruo. et deside¬
ranti finẽ m̃cennarii. comꝑat dicẽs.
Sic̃ seruus desidat umbram. et sic̃
m̃cennarius p̃stolat᷑ finẽ oꝑis sui. sic
⁊ ego habui m̃ses uacuos: ⁊ noctes la¬
borosas enum̃ari mͥ. In comꝑatione
⁊ enĩ duo sunt que p̃misit. in ex p̃s¬
sione ⁊̃ fatigationis : duo ꝓtinus sub¬
didit. Ad estuantẽ quippe uacuos m̃¬
ses reddidit. quia quo magis et̾num
refrig̾ium querit᷑. eo magis conspicit᷑:
quã uacue ꝓ ista uita laborat᷑. Ad p̃¬

Expanded text:
dicit: « Omnes vos filii lucis, et filii diei esdicit: « Omnes vos filii lucis, et filii diei estis, non sumus noctis, neque tenebrarum tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat . Potest hoc in loco ex eoqui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, veritatis radiis illustrati, fletibus quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laboravit.  Vet. laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut servus desiderat umbram et sicut mercenarius praestolatur finem operis suet ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione etenim duo sunt quae praemisit; in expressione etiam fatigationis duo protinus subdidit. Ad aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃sens tribulatio angustat. Recte aut̃
ne quaqm dies. s in eis m̃ses uacuos
hab̾e se ꝑhibet. M̃sium quippe nomine.
dierũ eollectio. et sũma signatur. ꝑ di¬
em gͦ una queq actio ex primi potuit:
ꝑ m̃ses aũt actionum finis in nuitur.
Et sepe cum aliquid in hoc mundo a
gimus. intenta spei alacritate suspen¬
si. hoc ipsum qđ agimus. uacuum nõ
putamus.S post quam ad actionis t̃¬
minũ ꝑ uenimus nõ obtinentes. qđ ap¬
petimus. laborasse nos in uacuum do¬
lemus. Non solum gͥ dies. s m̃ses ua¬
euos ducimus: cum nos int̾̃renis actio¬
nibus sine fructu laborasse. nõ ex actio
ium pͥncipio. sed ex fine pensamus. Cũ
qũ labores nr̃os ad u̾sitas sequitur.
quasi uitȩ nr̃e uacui m̃ses arguunt᷑:
quã frustra in actionib sudabatur.
S quia in sacro eloqͥo nõ nũquã nor
ꝓ ignorantia ponitur. p aulo attestante.
qui uenturam uitam scientib discipłis

Expanded text:
et praesens tribulatio angustat. Recte autem et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet; mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimi potest, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus, vacuum non putamus. Sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine frune principium, sed fine pensamus. Cum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui menses arguuntur,quam frustra in actionibus subdebatur. Sed quia in sacro eloquio nonnunquam nox pro ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus
Abbreviated transcription (Latin):
re quippe conditoris p̃sentis uitȩ tri¬
bulationib ex̃ceri laboriosum quidẽ
ẽ. sed uacuum nõ ẽ. Amore u̾o scłi. uo¬
luptatib solui. uacuũ quidẽ ẽ. sed nõ
laboriosum. Amore u̾o eiusoẽ scłi ad¬
u̾sa aliqua ꝑpeti. ⁊ uacuum sunul ẽ. et
laboriosum: quia et ex adu̾sitate mens
afficitur. et remunãtionis p̃mio nõ re¬
pletur. In his itaq scã eccła. qui in ea
iam positi. ad huc uoluptatib defluũt.
et ꝓiñ fructu boni oꝑis nõ ditantur.
m̃ses uacuos ducit.: quia uite temꝑa
sine tribulationis mune̾ expendit. In
his u̾o qui etĩuis desidiis dediti mun¬
di huius adu̾sa paciuntur. laboriosas
bras. quasi in caligine uite p̃sentis por¬
tat. In his aũt qui et transeuntẽ mũdũ
diligunt. et tam̃ eius contrarietate fati¬
gantur: simul et m̃ses uacuos et noc¬
tes laboriosas tołat. quia eorũ uitam
et retͥbucio subseqñs nulla remun̾ãt:

Expanded text:
re quippe conditoris, praesentis vitae trire quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, voluptatibus solvi, vacuum quoque est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi, adversa aliqua perpeti, et vacuum simul est et laboriosum, quia ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia, qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu operis non ditantur, menses vacuos ducit; quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui aeternis desideriis dediti, mundi hujus adversa patiuntur, laboriosas bras, quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem, qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat; quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat,
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. sed cum usq ad afflictionẽ car¬
nis adu̾sitas ũtitur. labor ꝓcul dubio
ex dolore sentitur. Pot̃ etiam non in¬
conuement᷑ intelligi. qd̾ sc̃s quisq m̃¬
ses uacuos sicut mercennarius ducit:
qui laborẽ iam sustinet. s p̃mium nec¬
dum tenet. hoc tołat. illud ex pectat.
Noctes u̾o laboriosas enum̾at: quia
adu̾sitates sͥ p̃sentis temprĩs sese iniur¬
tutibus ex̃cendo coaceruat. Nam si
ꝓficere in m̃te non appetit: minus for¬
tasse asꝑa que mundi sunt sentit. Que
tam̃ sententia si ad uocẽ sc̃e eccłȩ ducit᷑.
intellectus eius paulo subtilius indaga¬
tur. Ipsa quippe uacuos menses h̃t. que¬
in infirmis siuis t̾renas actiones absq
uite p̃mio defluentes sustinet. Ipsas
noctes laboriosas enum̾at: que in m̃¬
bris fortibus. multiplices tribulatio
nes portat. In hac ⁊ enim uita. que¬
dam laboriosa sunt: q̃dam uacua. que¬
dã u̾o uacua simul et laboriosa. Amo¬

Expanded text:
non est; sed cum usque ad afflictionem carnon est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, labor procul dubio ex dolore sentitur. Potest etiam non inconvenienter intelligi, quod sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis sese in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paulo subtilius indagatur. Ipsa quippe in infirmis suis membris terrenas actiones absque vitae praemio defluentes sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus mulnes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amo
Abbreviated transcription (Latin):
uirgis cessus ẽ. semel lapidatus ẽ. ter
naufragium passus. nocte et die in ꝓ¬
fundũ maris fuit. Qui ꝑicła fluminũ.¬
qui foris pugnas. intus tumoreᷤᷤ susti¬
nuit. qui ultra iures grauatum se as¬
linteo sudorem tanti laboris tergat:
ipse denuntiat dicens. Non sunt con¬
digne passiones huius tempr̃is.: ad su¬
ꝑ uenturam głam que reuelabitur ĩ
nob. finẽ itaq oꝑis quasi mercennariꝰ
p̃stolat᷑. qui dũ ꝓfectũ remun̾ationis cõsidat.
uile estimat. qd pene deficiẽs laborabat. ãpte ãt
pe conditori rerum seruiunt: ⁊ sepe
rerũ in opia eoangustantur. ꝑ amorẽ
d̾o in herent: ⁊ tam̃ uite p̃sentis subsi¬
diis egent. Qui gͥ ꝑ actiones suas p̃sẽ
tia non q̃runt. amundi compendus.
m̃ses uacuos ducunt. Noctes quoq
laboriosas tołant: quia adu̾sitatum
tenebras non solum usqi ad inopiam.
sed sepe usq ad corporis cruciatum por¬
tant. Despectum quoq namq egesta¬
temq ꝑpeti. laboriosum bonis m̃tib

Expanded text:
virgis caesus, semel lapidatus est, ter naufragium passus, nocte et die in profundum maris fuit . Qui pericula fluminqui foris pugnas, intus timores sustinuit : qui ultra vires gravatum se aslinteo sudorem tanti laboris tergat, ipse denuntiat, dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Finem itaque operis quasi mercenarius praestolatur qui, dum provectum remunerationis considerat, vile existimat quod pene deficiens laborat. Apte autem pe conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur; per amorem Deo inhaerent, et tamen vitae praesentis subsiditia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti, laboriosum bonis mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ desidet. ⁊ oꝑans ad ocium anhelet.¬
tur. Quia enĩ fira mens stare cum po¬
tuit noluit.: stare iã nõ ualet etiam
cũ uult. Conditoris quippe sui con¬
templationẽ deserens. salutis sue for¬
titudinẽ ꝑdidit. et quolibet posita. sẽ¬
ꝑ egra alium locum qͣrit. Uarietatem gͦ
humane m̃tis ex pͥmens: dicat. Si dorͦ.¬
miero: dicam. qñ consurgant: Prursuꝰ
ex pectabo uesꝑam. Ac si aꝑte dicẽt.
qui u̾e ꝑficẽ potuit: amisit. In somp¬
no namq resurrectionẽ desid̾ro. in re¬
surrectionẽ uesꝑam expecto: quia ⁊
quietus ex̃citium actionis appeto. et
ex̾citatus ocium quietis quero. Qdta¬

Expanded text:
onem desideret, et occupatus ad otium anheleonem desideret, et occupatus ad otium anhelet. Quia enim fixa mens stare cum potuit noluit, stare jam non valet etiam cum volet. Conditoris quippe sui contemplationem deserens, salutis suae fortitudinem perdidit, et quolibet posita, semper aegra alium locum quaerit. Varietatem ergo humanae mentis exprimens, dicat: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam. Ac si aperte diceret: sit. In somno namque surrectionem desidero, in surrectione vesperam exspecto, quia et quietus exercitium actionis appeto, et exercitatus otium quietis quaero.