comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phur. six̃ ꝓcellarum pars ca¬
licis corum. Pluit adũba p̃¬
cdicantium retulit celo man¬
antia. que piissimis imbres
sunt: ꝑfidis antẽ igniti laq̃i.
Iui enim bene intelligendo
inde fructificant: isti male:
tractando animas suas nodo
ꝑũsitatis strangulant. Ignis
est. quando eos flãmea cura
consummit. sulphur. quia:
cogitationes eorum detesta¬
bili fecore sordescunt. Sp̃c ꝓ
cellarum: dum se tumultuo¬
sa mente confuclunt. Par
calicis eorum: id mensira:
qua poluutis actib ebriant᷑.
Calix autem et in bono łr.
ut ẽ calix tuus in ebrians:
quam p̾elarus ẽ. Calix enĩ
mensura ẽ. qua potantur
anime. Calix autẽ cdictꝰẽ:
eo quod assidue calidam so¬
leat susciꝑe potionem. Ma¬
crobius quoq theodosnis
inquodam oꝑe suo gentem
dicit cilicanorum fuisse:
culi gems una litt̃a ĩmu¬
tata calicem dixit. unde ħ
nomen memorie constat ĩ¬

Expanded text:
procellarum pars calicis eorum. Pluit, ad verba praedicantium retulit coelo manantia, quae piissimis imbres sunt; perfidis autem igniti laquei. Illi enim bene intelligendo, inde fructificant; isti male tractando animas suas nodo perversitatis strangulant. Ignis est quando eos flammea cura consumit; sulphur, quia cogitationes eorum detestabili fetore sordescunt; spiritus procellarum, dum se tumultuosa mente confundunt; pars calicis eorum, id est mensura qua pollutis actibus ebriantur. Calix autem et in bono dicitur, ut est: Calix tuus inebrians quam praeclarus est ! Calix enim mensura est qua potantur animae. Calix autem dictus, eo quod assidue calidam soleat suscipere potionem. Macrobius quoque Theodosius in quodam opere suo gentem dicit Cylicranorum fuisse jculi genus una littera immutata calicem dixit. Unde hoc nomen memoriae constat in
Abbreviated transcription (Latin):
tum dicit dnm amare susti¬
ciam. quia nesçit alios respi¬
cere: nisi qui nolunt custo¬
dire iusticiam. Adiecit equi¬
tatem quam uidit uiuitus
eius. illam scilicet equitatẽ
ꝓbi humanitas habet: nisi q
adomino bonorum om̃iuz
susceꝑit largitorem. Uultꝰ¬

Expanded text:
tum dicit Deum amare justitiam: quia nescit alios respicere nisi qui norunt custodire justitiam. Adjecit: aequitatem vidit vultus ejus, illam scilicet aequitatemse probi humanitas habet, nisi quod a Domino bonorum omnium susceperit largitore.
Abbreviated transcription (Latin):
boni et mali. deceptꝰ arbit̾ es¬
timauit. Cathedram ũo pes¬
tilencie sedit: cum postetis
ꝑnitiose doctrine exempla
dereliquit. Et nota quam
pulchre singula u̾ba rebus

Expanded text:
boni et mali, deceptus arbiter aestimavit; cathedram vero pestilentiae sedit, cum posteris perniciosae doctrinae exempla dereliquit. Et nota quam pulchre singula verba rebus
Abbreviated transcription (Latin):
tunc in maculatus eto et emũdabor
adelicto maximo. Iositum ẽ supe¬
riori u̾su occultũ. qd̃ originale dixi¬
mꝰ. nũc dicenclũ ẽ quid sit alienũ.
Alienum ẽ qd̾ malis hominibus
siue dolo suadente comittitur. S
fit ꝓprium. qr consensꝰ plectibilis
ad̾ibetur: ex illa eĩ traduce morta¬
liũ massa corrupta. ab hoste spua¬
li sine diuina gra uelocit suo uerti¬
tur. quia ĩ primo homine ꝑ in obe¬
dientiã uitiata monstratur: Hã¬
quã facile ẽ antiquo in sidiatori
ĩfectis uetita suadere. qui potuit
liberos atq in corruptos sua calli
ditate deciꝑe: Q ua ꝓpt̾ ab origina¬
li pcc̾o unde usq ad scłi finẽ uiuens
millꝯ excipitur: Propha mũdari
se petit. quasi acthuc camalibꝯ uici¬
is nõ om̃mo purgatꝰ: s cum dicit
suo tuo: iam se ostendit legi dñice
iute fm̾nsari. Dñantur aũt etrores.
cũ ĩ eis fallaci uolũtate p̃sumt᷑. Tuc

Expanded text:
bor a delicto maximo. Positum est superiore versu, occultum, quod originale dicimus; nunc dicendum est quid sit alienum. Alienum est, quod malis hominibus, sive diabolo suadente committitur, sed fit proprium, quia consensus plectibilis adhibetur. Ex illa enim traduce mortalium massa corrupta, ab hoste spirituali sine divina gratia velociter subvertitur, quia in primo homine per inobedientiam quam facile est antiquo insidiatori infectis vetita suadere, qui potuit liberos atque incditate decipere! Quapropter ab originali peccato, unde usque ad saeculi finem vivens nullus excipitur, propheta mundari se petit, quasi adhuc carnalibus vitiis non omnino purgatus. Sed cum dicit, servo tuo, jam se ostendit legi dominicae jure famulari. Dominantur autem errores, cum in eis fallaci voluntate praesumitur: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nationis edocuit. magnalia eiꝯ uari¬
a definitionũ qualitate cõmẽdans.
Reususq ĩmemoriã fragilitatis
sue. a delictis se petiit debere mũda¬
n. ut tantoꝵ sacramentor: pelator
digno exist̾et. qui decuit scripturas
dm̃i apurissima conscientia debere
nartareͥ. Numerus quoq p̾sens.
uirtutẽ psalmi declarare sentitur.
firmitate saluata ẽ: ita se ĩ hoc psal¬
mo peciit pcc̃is ꝓpriis. ꝓpħ̾a. liberari.
Per hũc calculũ significas tempus
aptissimũ. inquo et iste dñi saluti¬
fera beneficia mereretur. E xplicit
xix. Ipfinem psalmus dcł.
Am quia tituli u̾ba nota sunt.¬
b de textu psalmi aliquid disse¬
ramus. ut gratiꝰ possit accipi. quãdo
breuiter eius intentio ꝓbat᷑ agnosci.
futuroꝵ Igitur illuminatiõe ꝓpħa¬
ꝓsꝑa sce dep̾catur ecc̃e. que illi per ad¬
uentũ dñi certissime nou̾at eẽ uentã
et minia karitate cõpletꝰ. illi optat
psꝑa cuiꝯ se mẽbrũ eẽ noscebat. Ta¬

Expanded text:
nationis edocuit, magnalia ejus varinationis edocuit, magnalia ejus varia definitionum qualitate commendans. Reversusque in memoriam fragilitatis suae, a delictis petiit debere se mundari; ut tantorum sacramentorum relator dignus existeret, qui docuit Scripturas Domini a purissima conscientia debere narrari. Numerus quoque praesens, virtutem psalmi declarare sentitur. firmitate salvata est : ita se in hoc psalmo petiit peccatis propriis propheta liberari, per hunc calculum significans tempus aptissimum in quo et iste Domini salutifera beneficia mereretur. EXPOSITIO IN finem psalmus David. Jam quia tituli verba nota sunt, de textu psalmi aliquid disseramus: ut gratius possit accipi, quando breviter ejus intentio probatur agnosci. Futurorum igitur illuminatione pae deprecatur Ecclesiae, quae illi per adventum Domini certissime noverat esse ventura; et nimia charitate completus, illi optat prospera, cujus se membrum esse noscebat. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ enĩ ĩmalo magna sit. hic datur ĩ¬
celligi. que ex angło błum fecit. q̃
homini mortẽ ĩtulit. et cocessa beati¬
tuciine enacuauit. Om̃ium maloꝵ
mat̾ sceleꝵ. fons uena nequitie. Scͥp¬
cum ẽ eĩ. Initiũ poci om̃is suꝑbia. Quã
tñ dñs ueniens. sua humilitate deioc̃.
et redẽptor m̃s. Dicit qñ eloquia oris
en dño placere p̃ualeant. uidelicet si
aniciis que supi dixit reddat᷑ alienꝰ.
ꝓpt̃ illd̾ qd dicitur pcc̃ori. Quare tu
enarras iustitias meas: Que ẽ autẽ
meditatio codis. que pot̃ ad dñn
puenire: Spes. karitas. et fides. q̃
utiq digna suit deo. Illa eĩ merentur
in compectu eiꝰ ascendere. que ipse
cognostitur approbare. Adiuitorẽ uo
suũ dicit mbonis. redẽptorẽ a malis.
ut nemo suis meritis applicet. quod
celesti largitate susceꝑit. Conclusio
Uam mirabili ordine totuz
psalmũ głosissimus ꝓpheta
cantauit. laudauit dñi pdicatores.
Ip̃e quoq aduentũ sacratissime ĩ car¬

Expanded text:
tum enim in malo magna sit, hinc datur intelligi, quae ex angelo diabolum fecit, quae homini mortem intulit, et concessa beatitudine vacuavit. Omnium malorum mater, scelerum fons, vena nequitiae; scriptum est enim: Initium peccati omnis superbia , quam tamen Dominus veniens sua humilitate dejecit. et redemptor meus. Dicit quando eloquia oris ejus Domino placere praevaleant; videlicet, si a vitiis quae superius dixit, reddatur alienus; propter illud quod dicitur peccatori: Quare tu enarras justitias meas ? Quae est autem meditatio cordis, quae potest ad Dominum pervenire? Spes, charitas, et fides, quae utique digna sunt Deo. Illa enim merentur in conspectu ejus ascendere, quae ipse cognoscitur approbare. Adjutorem vero suum dicit in bonis, redemptorem a malis, ut nemo suis meritis applicet quod coelesti largitate susceperit. Conclusio psalmi. Quam mirabili ordine totum psalmum gloriosissimus propheta cantavit! Laudavit Domini praedicatores; ipse quoque adventum sacratissimae incar
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. E cce iamia tc̃ie narratõis
aperitur. in qua ꝓph̾a depcatur ut
eloquia oris eiĩ conspectu dm̃i red¬
dant̾ accepta. S cũ tribꝰ moclis:
humanis ertorib excedatur co¬
gitatõe. dictoet facto in mensum
illud delictoꝵ mare sub breuitate
ostrictũ. duob fontib emanare tes¬
tatur. Occuitũ ẽ qd̾ originale dicit᷑.
ĩquo concipimur. nasciur. et se¬
creta uoluntate peccamꝰ. id cũ rẽ
ꝓximi concupiscimꝰ. cũ nos de ad¬
u̾sariis desidamus ulcisci. cũ ceteris
p̃stantiores effici uolumꝰ. cum cibos
appetimus clulciores. et his similla.
que ita puuulant atq surripiunt.
ut ante effectum reil. multis celata
uideantur. Quod sihec alicui mani¬
festa reddant᷑. monente salomone
non eas pꝯt cõcupiscentias tuas. Il¬
ramus. quorum nec origines possu¬
mus. nec sinteptiones agnoscere.
Unde subandiendũ ẽ. delicta om̃ia
quis intelligit: Nam cum clicturꝰ
sit in .L. płmo. delictum meũ cont̃

Expanded text:
e. Ecce janua tertiae narrationis aperitur, in qua propheta deprecatur, ut eloquia oris sui in conspectu Domini reddantur accepta. Sed cum tribus modis humanis erroribus excedatur, cogitatione, dicto, et facto, immensum illud delictorum mare sub brevitate constrictum, duobus fontibus emanare testatur. Occultum est quod originale dicitur, in quo 67 concipimur, nascimur, et secreta voluntate peccamus, id est, cum rem proximi concupiscimus; cum nos de adversariis desideramus ulcisci; cum caeteris praestantiores effici volumus; cum cibos appetimus dulciores; et his similia, quae ita pullulant atque surripiunt, ut ante effectum rei multis celata videantur. Quod si haec alicui manifesta reddantur, monente Salomone: Non eas post concupiscentias tuas , ilramus, quorum nec origines possumus, nec subreptiones agnoUnde subaudiendum est delicta, omnia, quis intelligit. Nam cum dicturus sit in quinquagesimo : Delictum meum coram
Abbreviated transcription (Latin):
nientiã eoꝵ que subtali calculo nos¬
cunt᷑ cẽ p̃dicta. O ingentiũ reꝵ stu¬
penda ꝓfiniditas. quis aut sufficiẽt᷑
heni p̃ualet digne de se dic̾ẽ: qͥ etia
se pot̾ nosse plenissime. Defiderabi¬

Expanded text:
nientiam eorum quae sub tali calculo nosnientiam eorum quae sub tali calculo noscuntur esse praedicata. O ingentium rerum stupenda profunditas! Quis aut sufficienter enim praevalet digne de se dicere, qui etiam se potest nosse plenissime. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
iustiticata insemetipsa. Indicia di
dicit ut arbitror mandata. que ĩue¬
teri et nouo testamento conscͥpta
sũt.quia reuera ex iudicio st̃ plata.
Iud enĩ iudiciũ. singuiari miño
hr. ubi boni maliq diuiduntur.
Nam qd̾ sequitur. desiderabilia.
ꝓhibet adillud tempꝰ future iucli¬
cationis aptari qua legitur. Ue ill
qui concupiscunt diẽ dm̃. Hec ãt
iudicia utiiusq testamenti q̃ dc̃a
st̃ ũitate ĩmutabili ꝑseu̾ant. et tã¬
cum in illis ẽ honũ. ur cũ apiis mẽ¬
tibꝰ recipiunt᷑. ueraces faciunt et
beatos. Hoc enĩ dant qd̾ habẽt. qr
necesse ẽ ut iustificatõe plenũ sit.
qd iustos facit. Peracta ẽ p̃̾posite
laudis senaria diu̾sicate conclusio.
p̃dicando legem dñi. Testimoiũ
dñi. indicia dei. qui mumerus in
arichinetica disciplina: noscitur
c̃ẽ ꝑfectus. Singulis eĩ u̾sib qua¬
si quibꝯdam calamis cõpactis.
oꝑadñi laudis stucdio ꝓbantur cẽ cã¬
tata. ut doceret ꝑfectionẽ atq cõue¬

Expanded text:
justificata in semetipsa. Judicia Dei dicit, ut arbitror, mandata quae in Veteri et Novo Testamento conscripta sunt: quia revera ex judicio sunt prolata. Illud enim judicium singulari numero dicitur, ubi boni malique dividuntur. Nam quod sequitur: Desiderabilia, prohibet ad illud tempus futurae judicationis aptari, quia legitur: Vae illis qui concupiscunt diem Domini ! Haec autem judicia utriusque Testamenti, quae dicta sunt, veritate immutabili perseverant; et tantum in illis est bonum, ut cum a piis mentibus recipiuntur, veraces faciant et beatos. Hoc enim dant, quod habent: quia necesse est ut justificatione plenum sit, quod justos facit. Peracta est propositae laudis senaria diversitate conclusio, praedicando legem Domini, testimonium Domini, judicia Dei; qui numerus in arithmetica disciplina noscitur esse perfectus. Singulis enim versibus, quasi quibusdam calamis compactis, opera Domini laudis studio probantur esse cantata; ut doceret perfectionem atque conve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen dedit nrrephensibilis
ẽ. quia ꝑfecta karitate consistat.
que ꝑ dñm saluatorẽ nõ reprehẽ¬
sa. s potiꝯ ꝓbatur impleta. Ait eĩ
meuglio. Non eĩ ueni legẽ sol¬
ũe. s ad implere. Et ne eẽt nob̃
rigoris eiꝰ ꝑnitiosa desperatio:
adiunxit. Comũtens aiãs. Illiꝰ
eĩ districtionis metꝰ errantẽ cor¬
rigit. et ad xp̃i grãm facit recur
pr̃e dicit. qm̃ om̃ia testimonia
que dedit ppło isrłitico. fidelia uti¬
q fuerũt. quia plenissima u̾itate
recognita st̃: et sapientiã pariui¬
lis prestiterũt. Honutiq suꝑbis.
nec tumida se clatione iactãtib.
s paruulis. Paruilli aũt sunt
humiles et innocentes. sic̃ apls̃
monet. Holite fieri pueri effici sẽ¬
sib. s malicia pariuli estote. Tes¬
timoniũ quoq dat filiꝰ. sic̃ ad
timotheũ ait apłs. Porccipio tibi corã
deo qui uiuificat omnia et xpo ih̾u. qͥ

Expanded text:
hensibilis est, quia perfecta veritate consistit, quae per Dominum Salvatorem non reprehensa, sed potius probatur impleta; ait enim in Evangelio: Non veni legem solvere, sed implere . Et ne esset nobis rigoris ejus perniciosa desperatio, adjunxit, convertens animas. Illius enim districtionis metus errantem corrigit, et ad Christi gratiam facit recurrPatre dicit: quoniam omnia testimonia quae dedit populo Israelitico, fidelia utique fuerunt, quia plenissima veritate recognita sunt: et sapientiam parvulis praestiterunt, non utique superbis, nec tumida se elatione jactantibus, sed parvulis. Parvuli autem sunt humiles et innocentes, sicut Apostolus monet: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Testimonium quoque dat Filius, sicut ad Timotheum ait Apostolus: Praecipio tibi coram Deo, qui vivificat omnia, et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiia sc̃a trinitate qua nichil scciptura
diuina uelit minꝰ maiusue sentiti.
ut nec ip̃a nomina patiat᷑ eẽ diuisa:
Reuera tecte qui non alit cognoscit
fecisse quã docuit. quia illoꝵ iustitia
recta non ẽ: quib aliud ẽ iore. ali¬
uo ioꝑe. Letificantes corda sb̾au¬
dis iustoꝵ qui de iuditio dei letificã

Expanded text:
in illa sancta Trinitate, quam nihil Scriptura divina velit minus majusve sentiri, ut nec ipsa nomina patiatur esse divisaRevera rectae, quia non aliter cognoscitur fecisse quam docuit: quia illorum justitia recta non est, quibus aliud est in ore, aliud in opere. Laetificantes corda, subaudi justorum, qui de judicio Dei laetif
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe cum ip̃m filiũ ꝯstet ẽẽ prin¬
cipiũ. Occuirsꝰ eiꝰ sccłm homine
dicitur. quia pt assumptioe car¬
nis inutraq natura xp̃c ꝑmanẽs.
cũ uenit a sũmo: ĩ nullo minoꝵ fu¬
it cũ rediit adsumimũ. Leus hoõ
equalis patti.indeitatis sb̾stãtie᷑
sicut uenerat ꝑseũat. cui nichil hu¬
mana de traxit humilitas. Nã qd̃
ait nec ẽ qui se abscondat a calore
pot ascensionẽ discipulis misit.
In actibꝰ enĩ apłoꝵ legitur ignẽ
apparuisse. qui fupra unũquẽq
eoꝵ insidẽs: gentiũ uariis lĩguis
cos faciebat effani. Ip̃e gͦ calor est.
a quo nemo possit abscondi. qui
deitatis sue potentia: imiꝯ cuiꝰ q
corda cognoscit. Ita hoc imo uersi¬
culo scẽ trinitatis ingentia sacra¬
menta declarant᷑. et intuere quẽ¬
admodũ licet de tribꝯ ysonis di¬
catur. cõsubstantialẽ tamẽ fuabͥit
unitatẽ. Sic enĩ loquitur dicẽdo
eiꝰ tãqͣm de uno. quia sc̃a trinitas
unus ẽ deus. sicut legitur. Aucdi

Expanded text:
ppe cum ipsum Filium constet esse principium. Occursus ejus secundum hominem dicitur, quia post assumptionem carnis, in utraque natura Christus permanens, cum venit a summo, in nullo minor fuit; cum rediit ad summum, Deus homo aequalis Patri in deitatis substantia, sicut venerat, perseverat, cui nihil humana detraxit humilitas. Nam quod ait: Nec est qui se abscondat a calorepost ascensionem discipulis misit. In Actibus enim apostolorum legitur ignem apparuisse, qui supra unumquemque eorum insidens, gentium variis linguis eos faciebat effari. Ipse ergo calor est, a quo nemo possit abscondi, qui deitatis suae potentia uniuscujusque corda cognoscit. Ita hoc uno versiculo, sanctae Trinitatis ingentia sacramenta declarantur. Et intuere quemadmodum licet de tribus personis dicatur, consubstantialem tamen servavit unitatem. Sic enim loquitur dicendo, ejus, tanquam de uno: quia sancta Trinitas unus est Deus, sicut legitur: Audi,
Abbreviated transcription (Latin):
ne scilicet illa pellectꝰ. quia nequis¬
simis mentib. iudicia dñi semper
amara sũt. Et inspice qd̾ dictum ẽ:
custodiet ea. ut non solũ ad tempꝰ
eaꝵ rerum suscipi uideat᷑ effectus:
deuocõe usetur. Pdost obedientiu
p̃mia subsecunt᷑. id rettibutio mł¬
ta. Tanta eĩ diuine clemẽtie doã
sũt: que nequeunt ꝯpͥhendi. Sic¬

Expanded text:
ne scilicet illa pellectus, quia nequisne scilicet illa pellectus, quia nequissimis mentibus judicia Domini semper amara sunt. Et inspice quod dictum est, custodiet ea; ut non solum ad tempus earum rerum suscipi videatur affectus, devotione versetur. Post obedientiam praemia subsequuntur, id est retributio multa. Tanta enim divinae clementiae dona sunt, quae nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum et dulciora suꝑ mel et fauum.
Desiderabilia siudicia dña. sic̃ dictũ
ẽ mãdata noui et ueteris testam̃¬
ti suꝑ aurũ. qd̾ humana cupiditas
affectat ardentissime posside. ꝓpter
qd̃ frequent̃ despicit etiam salutes
animaꝵ. S quia hoc tante rei pa¬
qui in paruuissimo margarito pluri¬
mũ ualet. et exiguo metalli pond̾e.
ingentẽ suꝑat pectunie quantitatẽ.
S qm̃ inueniri potant continẽtes.
qui cupicditatẽ noxiam laudabili
parcitate calcarẽt: adclidit etiã sapo¬
res pcipuas suauitate iocundos.
mel et fauũ. unde homo nullus exci¬
pitur. quãuis continẽs ẽẽ uideatur.
Qua ꝓpt̃ uetꝰ testamentũ suꝑat mel.¬
nouum uĩcit fauũ. Ista eĩ faucibus
tantũ sapiũt. illa mentib absolute
dulcescũt. Qd̃ scema grece dicitur
auxesis latine augmentũ. paula¬
tĩ enĩ ad suꝑiora concrescit. Ham
cdiendo illa retributio multa. Cum
dicit seruus tuus. iustũ significat
et deuotum. Custodiet ea dulcedi¬

Expanded text:
t favum. Desiderabilia sunt judicia Domini, sicut dictum est, mandata Novi et Veteris Testamenti, super aurum, quod humana cupiditas affectat ardentissime possidere, propter quod frequenter despicit etiam salutes animarum. Sed quia hoc tantae rei pqui in parvissimo margarito plurimum valet, et exiguo metalli pondere, ingentem superat pecuniae quantitatem. Sed quoniam inveniri poterant continentes, qui cupiditatem noxiam laudabili parcitate calcarent, addidit etiam sapores praecipua suavitate jucundos, mel et favum. Unde homo nullus excipitur, quamvis continens esse videatur: quia propter Vetus Testamentum superat melNovum vincit favum. Ista enim faucibus tantum sapiunt, illa mentibus absolute dulcescunt. Quod schema Graece dicitur auxesis, Latine augmentum; paulatim enim ad superiora concrescit. Versdiendo illa retribulatio multa. Cum dicit: Servus tuus, justum significat et devotum. Custodiet ea, dulcedi
Abbreviated transcription (Latin):
Preceptũ. dñi lucidũ. illuminans
oculos. Reuera lucidum quia sin¬
cẽ purum. In maculatũ. quale apre
luminũ ꝓdire decet. Hoc illuminat
oculos. ñ istos carnales. quos et pec¬
cora nb̃cum possũt ħ̾re cõmunes. s
illos utiq interiores qui diuino
munere sp̃ualit clarificantur. T¬
deamus quid s̃ uelit ista definitio.
clm̃ timere nõ trepida confusio. s
inꝑturbata constantia ẽ. cuiꝰ statꝰ
mula tẽporale comisione mutat᷑
s inilipsum sinceritate bone con¬
scientie ꝑseu̾at. Ham humana for¬
mido cũ tẽpore cõmutat᷑. et nõ ẽ scã.
quia nõ pot̾eẽ ꝓficua. Timor autẽ
dei nichil ꝑturbationis habet. Hã
licet recte auctorẽ suũ timeat. scit
uere supplicantib miscdem eẽ qui
iudicat. In om̃i gͦ scĩtate u̾satur.
qui suũ iudicẽ et timere cognoscit᷑
et amare. Mixta eĩ cũ pauore dilec¬
tiotimor ẽ dñi. qui usus scłan teue¬

Expanded text:
Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos. Revera lucidum, quia sincere purum et immaculatum, quale a Patre luminum prodire docet. Hoc illuminat oculos, non istos carnales quos et pecora nobiscum possunt habere communes, sed illos utique interiores qui divino munere spiritualiter clarificantur. deamus quid sibi velit ista definitio. Deum timere non trepida confusio, sed imperturbata constantia est, cujus status nulla temporali conversione mutatur, sed in idipsum sinceritate bonae conscientiae perseverat. Nam humana formido cum tempore commutatur, et non est sancta, quia non potest esse proficua; timor autem Dei nihil perturbationis habet. Nam licet recte auctorem suum timeat, scit vere supplicantibus misericordem esse, qui judicat. In omni ergo sanctitate versatur qui suum judicem et timere cognoscitur et amare. Mixta enim cum pavore dilectio, timor est Domini, qui usu s
Abbreviated transcription (Latin):
num ora decurrunt. nulla tẽ¬
poris ꝓlixitate siccentur. Cõ¬
sid̾emus etiam que fuerit.
humilitas in ꝓph̃a cor prĩci¬
pis uox qiͣ priuata conterru¬
it. et nratus est potiꝰ sͥ qui se
cognouit iusta obiirgatioẽ
culpari. tam ingentium po¬
pulorum rector sͥ erat uehe¬
mentissimus tortor exigẽs
a se penas quas iussione uix
ferre potãt aliena. Nulgo
mos ẽ ꝑcc̃a sua callides alle¬
gationibus excusare. rex at
potentissimus. inconspectu
om̃ium se potius eligit ad¬
dicere. constituens se teum
cuius consueuerat populus
formidare iudicium. Qua:¬
ꝓpt̃ ideo adomino absolui
meruit. qm̃ suauissima nõ
defendit. O pcc̃a mrebus le¬
tissimis Plus cauendis: ĩ
saulis ꝑsecutione numeto¬
sas uirtutes exercuit: qui
positus in regni secinitate de¬
liquid. Quo fc̃õ docemur. fe¬
licitatem muncli istius nõ
oportere ꝑquirl. quando ma¬
gis mafflictione ꝓficitur.
et inꝓsperitate peccatur. Me¬

Expanded text:
riorum ora decurrunt, nulla temriorum ora decurrunt, nulla temporis prolixitate siccentur. Consideremus etiam quae fuerit humilitas in propheta. Cor principis vox quasi privata conterruit, et iratus est potius sibi, qui se cognovit justa objurgatione culpari. Tam ingentium populorum rector sibi erat vehementissimus tortor, exigens a se poenas quas jussione vix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusare; rex autem potentissimus in conspectu omnium se potius elegit addicere: constituens se reum, cujus consueverat populus formidare judicium. Quapropter ideo a Domino absolvi meruit, quia sua vitia non defendit. O peccata in rebus laetissimis plus cavenda. In Saulis persecutione numerosas virtutes exercuit, qui positus in regni securitate peccavit. Quo facto docemur felicitatem mundi istius non oportere perquiri, quando magis in afflictione proficitur, et in prosperitate peccatur. Me
Abbreviated transcription (Latin):
hoc etiam iuida et thamar
nuru eius uł aliis similibus
gestum ẽẽ figuralit̾ inueni¬
mus. sicut apls dicit. Om̃ia
insigura contingebant illis.
De hac etiam figura dd̃ et ber¬
sabee. sc̃s augustimis in libs
quos adũsus faustum mani¬
cheum scriꝑsit. int̾ alia dili¬
gentissime disputauit. Uñ
siue ista similitudo siue alia
fuerit.ualde mũdo ꝓfuit qd
talit̾ satisfactuus eiratur.
Unde unius temporali nul¬
nere. genalitas etnam sume¬
ret sospitatem. Quanta rogo
beato uiro magnitione cui¬
pe sue fuit humilitas. cuitã¬
ta ẽ pꝯt ueniam in satisfac¬
tione constantia: Peregri¬
numi et insolitum illic adultii
fuisse crimen ostenditur. qd̃
tanti mentis intentione de¬
fletur. Latronis quidem nos
muitat repentina confessio.
petri lactimas subito gaude¬
mus fuisse respectas. Blandi¬
tur nob̃ momentanca hum¬
ilitas publicam. Pauid aũt
det̃gere. declit unde se genera¬
litas possit absoluere. Fecitq
ut lacrime sue dum et p̃poste¬

Expanded text:
Hoc etiam in Juda et Thamar Hoc etiam in Juda et Thamar nuru ejus, vel aliis similibus gestum esse figuraliter invenimus; sicut Apostolus dicit: Omnia in figura contingebant illis . De hac etiam figura David et Bersabee sanctus Augustinus in libris quos adversum Faustum Manichaeum scripsit , inter alia diligentissime disputavit. Unde sive ista similitudo, sive alia fuerit, valde mundo profuit, quod taliter satisfacturus erravit; ut de unius temporali vulnere generalitas aeternam sumeret sospitatem. Quanta, rogo, beato viro in agnitione culpae suae fuit humilitas, cui tanta est post veniam in satisfactione constantia? Peregrinum et insolitum illic adulterii fuisse crimen ostenditur, quod tanta mentis intentione defletur. Latronis quidem nos invitat repentina confessio, Petri lacrymas subito gaudemus fuisse respectas, blanditur nobis momentanea humilitas publicani; David autem, detergere, dedit unde se generalitas possit absolvere; fecitque ut lacrymae suae, dum per poste
Abbreviated transcription (Latin):
mi patres honorandum fi¬
guratione sacratissima cẽ¬
suerunt. Int̾ alios siquidẽ
beatus iheronimus bersabe
figuram occ̃e uł humane
carnis habuisse demõstrat.
dauid ũo sicut multis locis
constat aptatum: dñi xp̃i:
portasse dicit ĩmaginem.
Et sicut illa dumꝰ infonte
ceczon lauaretur exuta ues¬
tibus suis dd̃ placuit. et ad
regios meruit uenire comp¬
lexus. maritusq eius prĩci¬
pani iuissione tricidatus est.
ita et ecc̃a. id cong̃gatio fide¬
lium ꝑlauachrum sactibap¬
tismatis mundatis sordibo
pcc̃orum. xp̃o domino noscitꝰ
eẽ sociata. C ongruum siqͥd
fuit uus temporibus ut ꝑ
actus huiusmnodi inlicarẽ¬
tur dñi futura misterla. et
spũalit᷑ ad magnum sactam̃¬
tum ꝓbaretur referti. quod
int̃ homines culpabiliter
uidebatur ad miiti. Nam
et os ee ꝓph̾e iussit deus uxo¬
rem sib̃i acciꝑe meretticem.
ut significaretur ecc̃a genti¬
um pcc̃is suis sordida. cõiũc¬
tione dñi eẽ mundanda.

Expanded text:
mi Patres honorandum fimi Patres honorandum figuratione sacratissima censuerunt. Inter alios siquidem beatus Hieronymus Bersabee figuram Ecclesiae, vel humanae carnis habuisse demonstrat : David vero, sicut multis locis constat aptatum, Domini Christi portasse dicit imaginem. Et sicut illa, dum in fonte Cedron lavaretur, exuta vestibus David placuit, et ad regios est compulsa venire complexus, maritusque ejus principali jussione trucidatus est; ita et Ecclesia, id est congregatio fidelium per lavacrum sacri baptismatis mundatis sordibus peccatorum Christo Domino noscitur esse sociata. Congruum siquidem fuit illis temporibus, ut per actum hujusmodi indicarentur Domini futura mysteria; et spiritualiter ad magnum sacramentum probaretur referri, quod inter homines culpabiliter videbatur admitti. Nam et Osee prophetae jussit Deus uxorem sibi accipere meretricem ; ut significaretur Ecclesia gentium peccatis suis sordida, conjunctione Domini esse mundanda.
Abbreviated transcription (Latin):
exelusit. Peinde quale sacri¬
ficium laudis immoletur
ostenclit. Posttemum quẽ¬
admoclum poc̃or indicetur
aꝑuit. Quid adhuc indei de¬
sipitis: Cur ur̃m interitũ
non timetis: Audice syna¬
gogam de incarnatione. et
de futuro iudicio ꝑsonantez
uisimiiam ctedite qui pdictꝰ¬
e aduenire. Non sunt longe
remedia que petatis. seques
uos psalmus absoluit.si ad
penitentie beneficia festine¬
tis. Quid uos agen̾ali me
cõmune dicamus. miserere
querite. carnem quam cruci¬
fixistis ab sumite. sanguie
quem fuclistis ebibite. Pia
confessio pot̃ absoluere. qd̃
uota constat impie cõmisis¬
finem psalmus dd̃. cum
uenit adeum Hathan ꝓpha.
cum intrauit adbersabee.
Pere p̃tium ẽ hunc¬
psalmum ꝑaulo di¬
ligentius ꝑsctutari. ut uir¬
tutis eius ꝓfunda misteria
prante domino cognoscere
meteamur. Et quia se tex
et ꝓpħ̾a sicut regum testat᷑
hystoria. humi satisfactioe
pstrauit. et poc̃m suum ĩcre¬
patus. publice non erubuit
conficeri. Merito eum scĩssi¬

Expanded text:
rificium laudis immoletur ostendit. Postremum quemadmodum peccator judicetur aperuit. Quid adhuc, Judaei, desipitis? Cur vestrum interitum non timetis? Audite Synagogam de incarnatione Domini et de futuro judicio personantem. Visum jam credite, qui praedictuest advenire. Non sunt longe remedia quae petatis, sequens vos psalmus absolvit, si ad poenitentiae beneficia festinetis. Quid vos a generali medcommune dicamus: Miserere quaerite, carnem quam crucifixistis assumite, sanguinem quem fudistis ebibite. Pia confessio potest absolvere, quod vota constat impia commisisfinem, psalmus David, cum venit ad eum Nathan propheta, cumtium est huncpsalmum paulo diligentius perscrutari; ut virtutis ejus profunda mysteria, praestante Domino, cognoscere mereamur. Et quia se rex et propheta, sicut Regum testatur historia , humili satisfactione 169 prostravit, et peccatum suum increpatus, publice non erubuit confiteri; merito eum sanctissi
Abbreviated transcription (Latin):
in assumpta carne
uenisse. insipient᷑ dixit: nõ
ẽ deus. Nec intellexit ip̃m
idoo grauius. quia non la¬
biis. sed dixit incorde. ut:
malo uoto: peior increctuli¬
tas iungeretut. Corrupti
sunt et abhominabiles fcĩ
sirat inuoluntatibus fuis.
non ẽ quifaciat bonmi nõ
ẽases adunum. Corrupti
sunt: a scripturatum sanita¬
te recedentes. insensus pro¬
bati sunt incidisse uitiosos.
Sequitur deinde pena pc̃ci.
ut nefandissima increduli¬
te maculati:abhominabiles
domino suis erroribus ted¬
detentur. Uoluntas enĩ
dicta ẽ auolatu. quõ animꝰ
quo uult ninia uelocitate
transfertur. Sequitur. Hõ
ẽ qui faciat bonum. Quicd
etgo dicemus de patuar¬
chis: Nonne bonum fecit
noe. cum dñi p̃ceptis obedi¬
ens. in archam saluandus
intrauit: Nonne idembo¬
num fecit abraham. cum
sirum fulium obediens di¬
uinis iussionib optulit ĩ¬
molandum: Honne bo¬
nim fecit iob. qui dura

Expanded text:
in assumpta carne venisse, insipienter dixit: Non est Deus. Nec intellexit ipsum Ideo gravius quia non labiis, sed dixit in corde; ut malo voto pejor incredulitas jungeretur. Vers. 2. Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Corrupti sunt, dum ab Scripturarum sanitate recedentes, in sensus probati sunt incidisse vitiosos. Sequitur deinde poena peccati, ut nefandissima incredulitate maculati, abominabiles Domino suis erroribus redderentur. Voluntas enim dicta est a volatu, quoniam animus quo vult nimia velocitate transfertur. Sequitur, non est qui faciat bonum. Quid ergo dicimus de patriarchis? Nonne bonum fecit Noe, cum Domini praeceptis obediens, in arcam salvandus intravit? Nonne idem bonum fecit Abraham, cum filium suum obediens divinis jussionibus obtulit immolandum? Nonne bonum fecit Job, q
Abbreviated transcription (Latin):
datum. qd̃ reppellendo sa¬
crilegus a se redctictit alie¬
num. Ut uideat si ẽ intel¬
ligens aut tequirens de¬
um. Uideat: uiden faciat.
qd̃scema clicitur yppaua¬
ge. icł ꝓͥmutatio. quotiens
in alium intellectum uer¬
ba que dicta sunt ttansfe¬
runtur. ut dicatur ex tem¬
pore nosse quippiam. qui :¬
anteqͣm fiant nouit uni¬
ũsa. Sic et abrahe locutus
ẽ dominus. Hunc cogno
ui. qm̃ times clum̃ deum
tuum. Sic dicturus ẽ in
iuditio pcc̃oribus. nescio
uos: et his similia. quod
genus locutionis. inscriptu¬
ris diuinis repperies fre¬
quent̾ in sertum. Intelli¬
gens autem dixit᷑. ꝓpter
assumptionem humani¬
tatis. quiã deus intelligi
debuiss: qui muitis mira¬
culis aduentum sue liui¬
nitatis ostendit. Requi¬
rens ũo posuit. si eius mã¬
data sequerentur. Iue eĩ
requirit dñm. qui ab eius
uoluntate non disccepat.
Sic uno ũsu misterium.
sc̃ẽ incamationis ostensũ
ẽ. ut ꝑhoc et hominum fi¬

Expanded text:
datum, quod repellendo sadatum, quod repellendo sacrilegus a se reddit alienum. Vers. 5. Ut videat si est intelligens, aut requirens Deum. Videat, videri faciat. Quod schema dicitur hypalage, id est permutatio, quoties in alium intellectum verba quae dicta sunt transferuntur; ut dicatur ex tempore nosse quidpiam, qui antequam fiant, novit universa. Sic et Abrahae locutus est Dominus: Nunc cognovi quoniam times Dominum Deum tuum ; sic dicturus est in judicio suo peccatoribus: Nescio vos , et his similia. Quod genus locutionis in Scripturis divinis reperis frequenter insertum. Intelligens autem dixit propter assumptionem humanitatis, quia Deus intelligi debuisset, qui multis miraculis adventum suae divinitatis ostendit. Requirens vero posuit, si ejus mandata sequerentur. Ille enim requirit Deum, qui ab ejus voluntate non discrepat. Sic uno versu mysterium sanctae incarnationis ostensum est, ut per hoc et hominum fi
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Fiuntq hodie dño
largiente iustorum oꝑatio¬
ne que bona sunt. S ut hec
negatio uetissime tibi debe¬
at elucere. considera quid se¬
quitur. Non ẽ usq ad imiũ.
Reuera solus ẽ xp̃c. sine qͦ
bonum aliquod uł inciꝑe
ul implere. in becillitas hu¬
mana non p̾ualet. Qua¬
ꝓpt̃ uire negatum ẽ ullũ
facere bomim. nisi usq ad
ip̃m fuerit sie ministrati¬
one ꝑuencum. Hanicum
ad eum acceclitur. nec ab
ip̃o receditur. omne bonũ
sine dubitatione ꝑagit᷑.
Iste ẽ ergo sinis: qui est
minus de celo ꝓspexit suꝑ
filios hominum. Q uonĩ
ꝓspexit: Ocilicet ut nobis
muteret inigenitum flli¬
um suum. ꝑ quem uera fi¬
des euidentius potuiss ag¬
nosci. Suꝑ filios hominu.
de iudeis pot̾ intelligi. sic̃
in euangelio dominus:
dicit. Non sum missus. aͥ
adoues que ꝑierunt do¬
mus isrł. Ut honoratius
eos appellauerit filios ho¬
minum. ꝓpt̃ unrius dei
cultum in comparatione
gentilium. Illi enim po¬
pulo spocialiter cognoscit᷑

Expanded text:
runt? Fiunt hodieque, Domino largiente, justorum operatione quae bona sunt. Sed, ut haec negatio verissime tibi debeat elucere, considera quid sequitur, non est usque ad unum. Revera solus est Christus, sine quo bonum aliquod vel incipere vel implere imbecillitas humana non praevalet. Quapropter jure negatum est ullum facere bonum, nisi usque ad ipsum fuerit ejus miseratione perventum. Nam cum ad eum acceditur, nec ab ipso receditur, omne bonum sine dubitatione peragitur. Iste est ergo finis, qui est minus de coelo prospexit super filios hominum. Quomodo prospexit? Scilicet ut nobis mitteret Unigenitum Filium suum, per quem vera fides evidentius potuisset agnosci. Super filios hominum, de Judaeis potest intelligi, sicut in Evangelio Dominus ait: Non sum missus, nisi ad oves quae perierant domus Israel , ut honoratius eos appellaverit filios hominum propter unius Dei cultum et in comparatione gentilium. Illi enim populo specialiter cognoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
crogationi iungitur conso¬
latina resꝑonsio. ut letet᷑
iacob. id iudeorum et gen¬
tium ppłs ꝑ gr̃e muera.
collectus siue colligenchꝰ.
qui aliquando sua infide¬
litate uagatus ẽ. Hic eĩ
iacob. iudeorum antiquus
ppłs debet intelligi. quam¬
us eius nomen mores:
scripture et nouo ppło in
sub sequentibus datũ eẽ
uideatur. Istł autẽ imiũ¬
salem ecc̃ã de cunctis mũ¬
di partibus aggregatam
congruent̾ aduertimus.
que necesse ẽ ut exultet:
quando ad rgnum celoꝵ
dñi miseratione ꝑuen̾it.
Et uide diu̾sis eausis ꝙ̃
sppria u̾ba tributa sint. Le¬
tabitur iacob quia non
speratam suscipit medi¬
cinam: exultauit isrł. icl est
memorabili gaudio cum¬
ulabitut. quando uiderit re.
quocl ardentissime desidera

Expanded text:
rogationi jungitur consolativa responsio; ut laetetur Jacob, id est Judaeorum et gentium populus per gratiae munera collectus sive colligendus, qui aliquando sua infidelitate vagatus est. Hic enim Jacob, Judaeorum antiquus populus debet intelligi; quamvis ejus nomen more Scripturarum et novo populo in subsequentibus datum esse videatur. Israel autem universalem Ecclesiam de cunctis mundi partibus aggregatam congruenter advertimus, quae necesse est ut exsultet, quando ad regnum coelorum Domini miseratione pervenerit. Et vide, diversis causis quam propria verba tributa sint! Laetabitur Jacob, quia non speratam suscepit medicinam. Exsultabit Israel, id est inenarrabili gaudio cumulabitur, quando viderit re, quod ardentissime desidera
Abbreviated transcription (Latin):
declinauunt simul ĩ uti¬
les fci sunt. non ẽ qui fa¬
ciat bonum non ẽ usq ad
unum. Omnes dicunt᷑
declinasse. cum tamen ex
eis non minima tutba.
ccediderit: s aparte totum
accipieñdum ẽ. Tanti enĩ
impii fuerunt. ut peneonĩs
ꝑfidi ẽẽ hac. perisse pucarẽ¬
tur. Isti ergo declinau̾unt
agr̃a del. et facti funt ĩ uti

Expanded text:
declinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Omnes dicuntur declinasse, cum tamen ex eis non minima turba crediderit. Sed a parte totum accipiendum est; tanti enim impii fuerunt, ut pene omnes perfidi esse ac periisse putarentur. Isti ergo declinaverunt a gratia Dei, et facti sunt inuti
Abbreviated transcription (Latin):
ihtłm mittete ac pr̃are cli¬
gnatus ẽ. Ipẽ ẽ utiq salu¬
t̾anis isrł: hoc ẽ bene ctedẽ¬
tium et̾na salus. et infini¬
ta securitas. Sequitur.
Ium au̾terit dominus ca¬
ptiuitatem plebis sue. iclest
cum dampnauetit dbłu.
qui dei plebem impia cru¬
delitate ꝑsequitur captiua¬

Expanded text:
m mittere ac praestare dignatus est. Ipse est utique Salutaris Israel, hoc est, bene credentium aeterna salus et infinita securitas. Sequitur, cum averterit Dominus captivitatem plebis suae, id est cum damnaverit diabolum, qui Dei plebem impia crudelitate persequitur et captiva
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium cõminatur dicẽs.
in illa retributione genera¬
li cognoscere uindictam. q̃
nunc opantur sub libeitate
malitiam. ¶Ordo autẽ uet¬
borum talis. Honne cog¬
noscent qui oꝑantur ĩiqui¬
tatem: Et de sequenti uer¬
su iungendum ẽ: qm̃ deus
ingeneratione iusta ẽ. Yti¬
q cognoscent infuturo iu¬
dicio quando uiderint bo¬
nos ad et̾na p̃mia diuinitꝰ
inuitari. se uero ad supplicia
nũqͣm finienda transmitti.
Qui deuorant plebem meã.
De ulis dicit. qui dogmate
ferali ab sorbent simplices
xp̃ianos. Nam quod ait si¬
cut escam panis: animo pe¬
cantium uidetur aptatu.
quia sicut esurientes famẽ
suam putant duicissimo
cibo panis expleri: ita et
isti festinant xp̃ianorum
deceptione satian. Additũ
ẽ unde illis augeatur in¬
tentus: quia dnĩn inuo¬
care noluerunt. Mecesse
enim erat uios despata ge¬
tete. qui dñm saluatorẽ
noluerunt suꝑbis mẽtib¬

Expanded text:
judicium comminatur: dicens in illa retributione generali cognoscere vindictam, qui nunc operantur sub libertate malitiam. Ordo autem verborum talis est: Nonne cognoscent omnes qui operantur iniquitatem. Et de sequenti versu jungendum est, quoniam Deus in generatione justa est. Utique cognoscent in futuro judicio, quando viderint bonos ad aeterna praemia divinitus invitari, se vero ad supplicia nunquam finienda transmitti. Qui devorant plebem meam. De illis dicit, qui dogmate ferali absorbent simplices Christianos. Nam quod ait, sicut escam panis, animo peccantium videtur aptatum; quia sicut esurientes famem suam putant dulcissimo cibo panis expleri, ita et isti festinant Christianorum deceptione satiari. Additum est unde illis augeatur interitus: quia Dominum invocare noluerunt. Necesse enim erat illos desperata gerere, qui Dominum Salvatorem noluerunt superbis mentib
Abbreviated transcription (Latin):
dei antecculos corum
Irecedentib rebus. sub¬
iuncta ẽ sententia que pul¬
chre cuncta concluderet.
Ideo enim illi tanta fecerũt
qui timorem dei ant̾ ocu-¬
los non habebant: sicut de
ip̃is dicit apls. Si enim
cognouissent. nũqͣm chmm̃
głe crucifixissent. Sic uete
cifixum. cum tamen eum
constet carnis tantum nõ
etiam diuinitatis natura
fuisse trucidatum. Honne

Expanded text:
Dei ante oculos eorum. Praecedentibus rebus subjuncta est sententia quae pulchre cuncta concluderet. Ideo enim illi tanta fecerunt, quia timorem Dei ante oculos non habebant; sicut de ipsis dicit Apostolus: Si enim cognovissent, e crucifixissent , Sic vere cifixum, cum tamen eum constet carnis tantum, non etiam divinitatis natura fuisse trucidatum. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ nos factus ẽ pauper. &
tocus hic ũsus. sub aminita¬
tione legendus ẽ. Consui¬
umi in opis confuctisti. qm̃
deus spes eius ẽ. Ut unde
magis debuit reuerentior
existere. in de potius uidere¬
tur contemptus obpbria
sustinere. Dec moueat ꝙ
aparte assumpte humans¬
tatis spes sc̃e incarnatiõis
dicitur᷑ alit̾ enim humili¬
tas humanitatis eius os¬
tenci non potuit. quã pro
hominum salute suscep̃.

Expanded text:
propter nos factus est pauper . Et propter nos factus est pauper . Et totus hic versus sub admiratione legendus est. Consilium inopis confudisti, quoniam Dominus spes ejus est; ut unde magis debuit reverentior existere, inde potius videretur contemptus opprobria sustinere. Nec moveat quod a parte assumptae humanitatis spes sanctae incarnationis dicitur Deus. Aliter enim humilitas humanitatis ejus ostendi non potuit, quam pro ho
Abbreviated transcription (Latin):
mepta se quenqͣm crepi¬
datione confundere. Iltud
enim constat eẽ cautela.
hic arguitur semꝑ ignauia.
Mienco etgo in ani tremo¬
reconcussi sunt: qui timorẽ
dñi sauitarem in hoc scło
de fuis mentibus abiecer̃t.
Nicebant enim iudei. Si
ctedimus ĩn eum. pro ipsa
nouitate culture: uenient
romani et tollent nobis ⁊
locum et gentem. Ita fcm̃
est ut non timendo dñm.
suꝑuacuis trepidationib
angerentur. Atclidit. Qm̃
deus ingeñatione iusta ẽ.
Sententia secuta ẽ que cor¬
rigeret infideles. ut memĩ¬
nerint continenciam sibi
diuinitatis ab eẽ. cum se ui¬
deant uentosa felicitate cõ¬
suigere. quocl totum ꝑia
mente p̃dicitur. ut imꝓboꝵ
mens sactilega corrigatur.
disti qm̃ deus spes eius est.
Inuectio dnigitur adiuta¬
icum ppłm cui clicitur enig¬
matice xp̃i consilium con¬
fudisti. icd suscipe noluisti.
qui adte uenerat libandũ.
ut qui dare disposuerat cte¬
ditus salutem: contemptꝰ
ingerat ultionem. In opis
sainatore. qui desuo diues:

Expanded text:
inepta se quadam trepidatione confundere. Illic enim constat esse cautelam, hic arguitur semper ignavia. Merito ergo inani tremore concussi sunt, qui timorem Domini salutarem in hoc saeculo de suis mentibus abjecerunt. Dicebant enim Judaei: Si credimus in eum, pro ipsa novitate culturae, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Ita factum est, ut non timendo Dominum supervacuis trepidationibus angerentur. Addidit, quoniam Deus in generatione justa est. Sententia secuta est, quae corrigeret infideles, ut meminerint continentiam sibi Divinitatis abesse, cum se videant ventosa felicitate consurgere. Quod totum pia mente praedicitur, ut improborum mens sacrilega corrigatur. iam Dominus spes ejus est. Invectio dirigitur ad Judaicum populum, cui dicitur aenigmatice: Christi consilium confudisti, id est suscipere noluisti, qui ad te venerat liberandum; ut qui dare disposuerat creditus salutem, contemptus ingerat ultionem. Inopis Salvatore, qui de suo dives,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit moderationis il¬
lis consilia defuisse. Ad ef¬
fundenum sanguinem.
sub anchiendum dñi salua¬
toris. ut scelerate rel crescat
ĩmanitas actionis. Ita sã¬
guis iste agm in macuiati
dum aiudeis effusus ẽ. ni¬
mis eos criminosos effecit.
cribitur impiorum. que cõ¬
tritio ẽ. quia eecerit et terit̃.
Infelicitas ũo. quia nũqͣm
ꝑ ipãm nisi ad infausta sup¬
plicia ꝑuenitur. S potest
aliquis et in uia pc̃corum
cẽ. et ad uiam iterum redi¬
re iusticie. Hic autem ne¬
gat ulos aliqua comĩsioẽ
libatos cum ddicit. uiam:
nou̾unt. quando ip̃m clñ¬

Expanded text:
ostendit moderationis ilostendit moderationis illis consilia defuisse. Ad effundendum sanguinem, subaudiendum, Domini Salvatoris; ut celeritate rei, crescat immanitas actionis, Ita sanguis iste Agni immaculati, dum a Judaeis effusus est, nimis eos criminosos effecit; cribitur impiorum, quae contritio est, quia et terit et teritur. Infelicitas vero, quia nunquam per ipsam, nisi ad infausta supplicia pervenitur. Sed potest aliquis et in via peccatorum esse, et ad viam iterum redire justitiae. Hic autem negat illos aliqua conversione liberatos, cum dicit, viam noverunt, quando ipsum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
serpentum. quod naturali
obstinatione u̾ba incantã¬
tium non ꝑhibetur ad mi¬
ttere. nec auoto suo potest
remou̾i: quod milio uaiet
carmine mitigari. Huic
iudei aptissime comparã¬
tur. qui adũsum u̾ba salu¬
taria. incluxerunt miseri
letiferam surcditatem. et
elegerunt magis consilia
uenenosa sequi. quam ad
salutaria instituta perdu¬
cr ut merito de illis clictũ eẽ
uideatur: elegerunt tenc
bras magis quam lucez.
Uenenum enim lictũ ẽ.
abeo quod ꝑ uenas serꝑat.
sic et uota malignorum.
occuita cogitatione crassã¬
tur. Sequentia quoq pł¬
chre nimis in aspicdis com¬
paratione mãserunt. cui
dum blanda carmina di¬
cantur. illa semꝑ minatur
exitiũ. ita et os iudeorum
malelictione et amaritu¬
dine plenm erat. quãdo
ꝓ bonis ammonitionibꝰ
blasphemabant dnm̃ xp̃m.
Ueloces petes eorum ad
effundendum sanguinẽ.
Pedes appellat consilii pro¬
gssus. quibus de incepto:
mouemur adexitus reꝵ.
Nam quod dixit ueloces.

Expanded text:
serpentium, quod naturali serpentium, quod naturali obstinatione verba incantantium non perhibetur admittere, nec a voto suo potest removeri, quod nullo valet carmine mitigari. Huic Judaei aptissime comparantur, qui adversum verba salutaria induxerunt miseri lethiferam surditatem; et elegerunt magis consilia venenosa sequi, quam ad salutaria instituta perduci; ut merito de illis dictum esse videatur: Elegerunt magis tenebras quam lucem . Venenum enim dictum est ab eo quod per venas serpat. Sic et vota malignorum occulta cogitatione grassantur. Sequentia quoque pulchre nimis in aspidis comparatione manserunt, cui dum blanda carmina dicantur, illa semper minatur exitium: ita et os Judaeorum maledictione et amaritudine plenum erat, quando pro bonis admonitionibus blasphemabant Dominum ChrVeloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Pedes appellat consilii progressus, quibus de incoepto movemur ad exitus rerum. Nam quod dixit, veloces,
Abbreviated transcription (Latin):
tens ẽ gutur eorum. lin¬
guis suis dolose agebat.
Hii quinq ũsus usq ad
diuisionem sccd̃am: in he¬
breis exemplaribus non
recepti sunt.: ꝓut concessũ
fuerit singulos exponemꝰ.
IDresens itaq u̾sus. et in
q̃uinto psalmo iam dictus
est. Uetum quia eadem :¬
etat gens et causa consimi¬
lis apte millos repetita ꝓ¬
batur ẽẽ sententia. Metito
etgo sepulchrum dictũ ẽ
guitur corum. qui mortl¬
fera loquebantur. Nã sic̃
illa cum patent fetidos o¬
dores exalant. ita et istoꝵ
guctur pestifetos sermones
ꝓferebat. et ne soli ꝑeant:
linguis suis dolosa de se¬
minãt: Memento autem
quod in his quinq ũsibꝰ
patur. illos insipientes de¬
signari. de quibus suꝑrus
ait incordib suis cogitare
sacrilega. Que speties nõ
substantialiter quis sit de¬
signat. s eos euident᷑ insi¬
nuat ꝑsuorum actum qua
litatem. uenenum aspidũ
sublabiis eorum. quorum
os maleclictione et amari¬
tudine plenum ẽ. Aspidũ
in mane genus constat eẽ

Expanded text:
tur eorum, linguis suis dolose agebant. Hi quinque versus usque ad divisionem secundam in Hebraeis exemplaribus non recepti sunt, prout concessum fuerit, singulos exponemus. Praesens itaque versus et in quinto psalmo jam dictus est. Verum quia eadem erat gens, et causa consimilis, apte in illos repetita probatur esse sententia. Merito ergo sepulcrum dictum est guttur eorum, qui mortifera loquebantur; nam sicut illa cum patent fetidos odores exhalant, ita et istorum guttur pestiferos sermones proferebat; et ne soli pereant, linguis suis dolosa disseminant. Memento autem quod in his quinque versibpatur, illos insipientes designarit de quibus superius ait, in cordibus suis cogitare sacrilega. Quae species non substantialiter quid sit designat, sed eos evidenter insinuat per suorum actuum . Venenum aspidum sub labiis eorum: quorum os maledictione et amaritudine plenum est. Aspidum immane genus constat esse
Abbreviated transcription (Latin):
nimis. non timebimus cum
conturbabitur tra. Hunc mi¬
mitatĩ tractemus dicta: quã
pulchra hreuisq complexio.
quasi int̾rogarentur. Quid
ẽ deus ñr: ie espondent. Re¬
fugnuim. et uirtus. et adintor.
Hec speties defmitionis quĩ¬
lacine adũbium dicitur. quo¬
tiens unamquamq rẽ ub̾
singulis quid sit ostendimꝰ.

Expanded text:
imis, non timebimus cum conturbabitur terra. Nunc minutatim dicta tractemus. Quam pulchra brevisque complexio; quasi interrogarentur: Quid est Deus noster? Respondent: Refugium, et virtus, et adjutor. Haec species definitionis est quinLatine ad verbum dicitur: quoties unamquamque rem verbis singulis quid sit ostendimus.
Abbreviated transcription (Latin):
gium et uirtꝰ.
adiutor intri¬
bulationibus
huos nimis. In ip̃o principio
psalmi. chategoricus nobis
sillogismus arridet. Hicit eñi
intribulationibus que imie¬
nerunt nos nimis ioeus ñr
refugium et uirtus. Et ad¬
iutor ẽ intribulationib. non

Expanded text:
gium et virtus: adjutor in tribulationibus, nos nimis. In ipso principio psalmi, categoricus nobis syllogismus arridet. Dicit enim: In tribulationibus quae invenerunt nos nimis, Deus noster refugium, et virtus, et adjutor