comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quicaritatis inutile & operamini malum incubilib urĩs:
in lucematutina faciunt illud: qm̃ contradm̃ est
manus eorum. & concupierunt agros : &uio¬
lenter tulerunt &domus rapuerunt : & calumma¬
bantur uirum & domum eius. uirum & hereditatem
eius: Idcirco haec dicit dñs: Etce ego cogito super
familiam istam malum: unde non aufer&is collaurã
& non ambulabitis superbi: qm̃tempus pessimum est:
Indie illa sum&ursuperuos parabola : & cantabitur
Canticum. cum suauitati dicentium: Depopulatio¬
ne uastati sumus. pars populimei commutata est
Quomodo reced& ame. cum reuertatur qui regio¬
nos nr̃as diuidat : propter hoc nonerit tibi mittens
funiculum sortis in co&udñi. Cisrahei: neloquam ini
loquentes non stillabit superistos.: non comp̃hend&
confusio : dicit domus iacob: Numquid adbreatus ẽ
sps̃ dñi Aut tales sunt cogitationes eius : Non ne uer¬
ba mea benia sunt cumeo quirete graditur: & e con¬

Expanded text:
qui cogitatis inutile et operamini malum in cubilibus vestris qui cogitatis inutile et operamini malum in cubilibus vestris in luce matutina faciunt illud quoniam contra Deum est manus eorum et concupierunt agros et violenter tulerunt et domos rapuerunt et calumniabantur virum et domum eius virum et hereditatem eius idcirco haec dicit Dominus ecce ego cogito super familiam et non ambulabitis superbi, quoniam tempus pessimum est. In die illa sumetur super vos parabola, et cantabunt canticum cum suavitate, dicentium: Depopulatione vastati sumus, pars populi mei commutata est. Quomodo recedet a me cum revertatur, qui regiones vestras devorat? Propter quod non erit tibi mittens funiculum sortis in coetu Domini, o Israel. Ne loquamini loqueconfusio dicit domus Iacob numquid adbreviatus est spiritus Domini aut tales sunt cogitationes eius nonne verba mea bona sunt cum eo qui recte graditur et e con
Abbreviated transcription (Latin):
dus : faciam planctum uelut draconum. & luctum
quasi strutionum : Quia desperata . ẽ plaga eius.
qui auenit usque adiudam : t&igit portam populi
meicusque adhierusalem: Ing&h nolite adnun¬
tiare : lacrimis neplor&is. indomupulueris. pul¬
uere uos conspergite & transit e uobis habitatio
pulchra confusa ignominiainon est egressa: quae
habitat in exitu : planctus domus uicinae accipi&t
exuobis quac f&it sibim& : quia in firmata est
inbonum quae habitat inamaritudinibus : Quia
descendit malum ad nõ inportam hicrusalem. tu¬
multus quadrigae : stuporis habitanti lachis: principiũ
peccati ẽ filia esion : quiainuenta sunt scelera isrł:
Proptereadabitemissarios superhereditatem g&h:
domus mendacii indeceptione regibus israhel:
Adbuc heredem adducam tibi quaehabitas in maresa :¬
usque odollam ueni& gloria isrł IDecaluare & tondẽ¬
re : superfilios deitiarum tuarum: Dilata caluitium
tuum sicut aquala : qm̃ captiuiducri sunt exte: Uae

Expanded text:
dus faciam planctum velut draconum et luctum dus faciam planctum velut draconum et luctum quasi strutionum quia desperata est plaga eius quia venit usque ad Iudam tetigit portam populi mei usque ad Hierusalem in Geth nolite adnuntiare lacrimis ne ploretis in domo Pulveris pulvere vos conspergite et transite vobis habitatio Pulchra confusa ignominia non est egressa quae habitat in Exitu planctum domus Vicinae accipiet ex vobis quae stetit sibimet quia infirmata est in bonum quae habitat in Amaritudinibus quia descendit malum a Domino in portam Hierusalem tumultus quadrigae stuporis habitanti Lachis principium peccati est filiae Sion quia in te inventa sunt scelera Israhel propterea dabit emissarios super hereditatem Geth domus Mendacii in deceptionem regibus Israhel adhuc heredem adducam tibi quae habitas in Maresa usque Adollam veniet gloria Israhel decalvare et tondere super filios deliciarum tuarum dilata calvitium tuum sicut aquila quoniam captivi ducti sunt ex te vae
Abbreviated transcription (Latin):
ERBUMDUI quOd
faccum ẽ ad micham marasthiten in die¬
bus loatham: achat. etechiae. regum iuda
quoduidit supersamariam & hierusalem:
Audite populi omnes : & adtendat terra &x plenitudo
eius & sit dñs dr̃ uobis intestem dñs detemploscõsuo:
quia ecce dñs egreditur delocosuo: & descendet
&calcabit superexcelsa terrae : Et consumentur
monter subtus eum : & colles scindentur sicut cera
a facieignis. sicut aquae quaedecurrunt in p̃ceps
Inscelere la cob omne istud: & mpeccatis domus istb
quod scelus iacob: nonne samaria . Et quae excelsit
iudae : Nonne hierusalem & ponam samariam
quasi aceruum lapidum in agrõum plantatur uinea
et detraham inuallem lapideseius: & fundamenta
eius reuelabo &omnia sculptilia eius conciden¬
tur : & omnes mercedes eius conburentur igni.
e tomnia idola eius ponam in perditionem: quia
de mercedibus mer&ricis congregata sunt : Et
usque admercedem mer&ricis reuertentur:
Superhocplangam & ululabo uadam spobatus & nu¬

Expanded text:
erbum Domini, quod factum est ad Michaeam Morasthiten, in diebus Joatham, Ahaz, et Ezechiae, regum Juda: quod vidit super Samariam, et Jerusalem. Audite, populi omnes, et attendat terra, et plenitudo eius et sit Dominus Deus vobis in testem Dominus de templo sancto suo quia ecce Dominus egreditur de loco suo et descendet et calcabit super excelsa terrae et consumentur montes subtus eum et valles scindentur sicut cera a facie ignis sicut aquae quae decurrunt in praeceps in scelere Iacob omne istud et in peccatis domus Israhel quod scelus Iacob nonne Samaria et quae excelsa Iudae nonne Hierusalem et ponam Samariam quasi acervum lapidum in agro cum plantatur vinea et detraham in vallem lapides eius et fundamenta eius revelabo et omnia sculptilia eius concidentur et omnes mercedes eius conburentur igni et omnia idola eius ponam in perditionem quia de mercedibus meretricis congregata sunt et usque ad mercedem meretricis revertentur super hoc plangam et ululabo vadam spoliatus et nu
Abbreviated transcription (Latin):
Abbacuc luctator fortis et rigidus. stat super
custodiã suã et figit gradũ suꝑ munitionem. ut
xp̃m incruce contempletur & dicat. Operuit cȩlos
gła eius. & laudis eius plena .ẽ. terra : Splendor eius
ut lux erit. cornua in manibus eius. ibi abscondita
e. fortitudo eius Sophonias speculator & archanoꝵ
dñi cognitor. audit clamorẽ aporta piscium. et
heiulatum a secunda. & contritionẽ a collibus li¬
dicit quoq ululatum habitatoribus pile. quia
conticuit omnis populus chanaan: disersi sunt
uniuersi qui inuoluti erant argento. Aggeu festiuus
& lȩtus qui seminauit in lacrimis ut ingaudio me-¬
teret. destructũ tẽplũ aedificat. dm̃q patre inducit

Expanded text:
Ambacum, luctator fortis et rigidus, stat super Ambacum, luctator fortis et rigidus, stat super custodiam suam et figit gradum super munitionem, ut Christum in cruce contempletur et dicat: operuit caelos uirtus eius et laudis eius plena est terra et splendor eius ut lux erit; cornua in manibus eius, ibi abscondita est fortitudo eius. Sophonias, speculator et arcanorum domini cognitor, audit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
aduaccas pingues quȩ sunt in montẽ samariae.
et ruiturã domũ maiorẽ minoremq: testatur. Ipse
cernit fictorẽ locustȩ & stantẽ dñm suꝑ murũ litũ
uel ad amantinũ. et uncinũ pomorũ ad trahentem
supplicia peccatoribus et famẽ in terra. non famẽ
panis neq sitim aquȩ. sed audiendi uerbum dĩ
Abdras qui interpretatur seruus dñi. pertonat
contra edom. Et sanguinẽ e terrenũq fratre quoq
ũ cob semꝑ aemulũ : hasta percutit spiritali Ionas
colũba pulcherrima: naufragio suo passionẽ dñi
p̃figurans : mundũ ad poenitentiã reuocat & sub
nomine nineue : salut̃e timentibus nuntiat
Micheas demorasthim coheres xp̃i. uastationem
ad nuntiat filiȩ latronis. et obsidionẽ ponit contra
eam. quia maxillã ꝑcusserit iudicis isrł. Naum
consolator orbis increpat ciuitatẽ sanguinũ. et
post euersionẽ illius loquitur. Ece super montes
pedes euangeli tantes & ad ñuntiantis pacem

Expanded text:
ad vaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, ad vaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum majorem minoremque testatur. Ipse cernit fictorem locustae; et stantem Dominum super murum litum vel adamantinum, et 278 uncinum pomorum, attrahentem supplicia peccatoribus, et famem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom et sanguineum terrenumque, fratris quoque Iacob semper aemulum, hasta percutit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit iudicis Israhel. Naum, consolator orbis, increpat ciuitatem sanguinum et post euersionem illius loquitur: ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem.
Abbreviated transcription (Latin):
decim prophetȩ in unius uoluminis angustias
coariti : multo aliud quã sonat in littera p̃figuras
Ssee crebro nominat effraim samariã iosephierrael
et axorem fornicariã & fornicationis filios. et
adulterã cubiculo clausam mariti. multo tẽpore
sedere u̾iduã. et sub ueste lugubri uiri adse reditũ
prestolari. Iohel filius fatued: descripsit terram
duodecim tribuum. eruca bruco locusta rubigine
uastante consuptã. & post euersionẽ prioris populi
centũ uiginti credentiũ nomina. & effusũ iri iN
incȩnaculo syon: qui cxx. ab uno usq ad .xiii. pau.
latim & ꝑ incrementa surgentes: xN. graduum
numerũ efficiunt. qui in psalte mystice continent᷑¬
Amos pastor et rusticus & roborũ mora distringes.
paucis uerbis explicari non potest Quis enim
digne exprimat tria et quatuor scelera damasci
garȩ & tyri et idumeȩ & filiorũ ammon et moab: &
inseptimo octauoq gradu iudeȩ et isrł: hic loqͥt᷑

Expanded text:
decim prophetae in unius uoluminis angustias decim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi id est super centum uiginti credentium nomina, et effusum iri in cenaculo latim per incrementa surgentes XV graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mistice continentAmos pastor et rusticus, et « ruborum mora distringens, » paucis verbis explicari non potest. Quis enim digne exprimat tria, aut quatuor scelera Damasci, Gazae, et Tyri, et Idumeae, et filiorum Ammon, et Moab, et in septimo octavoque gradu, Judae et Israel? Hic loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
spes mea insinu meo. Ueniam ad iesum naue qui
typũ dñi non solũ ingestis. uerũ etiã & in nomine
transit iorda nẽ hostium regna subuertit. diuidit
terra uictori populo. & ꝑsingulas urbes uiculos
montes flumina torrentes atq confinia. ecclesiȩ
cȩlestisq ierusalem ipiritalia regna descripsit
In iudicũ libro quot principes populi tot figurȩ
dicentis: Emitte agnũ dominatorem terrȩ. de
petra deserti ad montẽ filiȩ syon. Samuhel iu
heli mortuo et in occisione saul: ueterẽ legem
abolitam. Porro in sadoc atq dauid noui sacerdotu
nouiq imperii sacrimenta testatur Malachim
idẽ tercius & quartus regũ liber a salomone usq
adiechoniã & ab ieroboam filio nabath esq ad
oscȩ qui ductus ẽ in assyrios: regnũ iuda et regnũ
describit isrł. Sibistoriam respicias uerba simplicia
sunt Siinlit teris sensum latentẽ : ȩccłȩ paucitas
et hȩreticorĩ contra ȩccłam bella narrantur Duo¬

Expanded text:
spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia ecclesiae caelestisque Hierusalem spiritalia regna discribit. in Iudicum libro quot principes populi, tot figurae dicentis: emitte agnum, domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion. Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duo
Abbreviated transcription (Latin):
singula sacrificia immo singule pene syllabe &
uestes a aron. & totus ordo leuiticus inspirant
cȩlestia secrata. Numeri uero. nonnẽ totius arith¬
meticȩ et prophetiae balaam: & quadraginta
duarũ mansionũ ꝑheremum mysteria continent:
Deuteronomiũ quoq secunda lex & euuangelicȩ
legis praefiguratio. non ne sic ea habet quȩ priora
sunt. ut tamen noua sint om̃a : Deueteribus huc¬
uerbis loqui se uelle apostolus in ecclesia gloriat᷑¬
lob exemplar pacientiȩ. quȩ non mysteria suo
sermone cõplectitur : Prosa incipit. uersu labit᷑.
sensibus Et ut decȩteris sileam. resurrectionem
sic prophetat. ut nullus de ea uel manifestius uel
cautius scripserit Scio inquit quod redemptor
m̃s uiuit & in nouissimo die deterra surrecturus
sim. Et rursum circũ dabor pelle mea. & in carne
mea uidebodm̃. que uisurus sum ego ipso et oculi
mei conspecturi sunt & nou alius. Reposita .ẽ. hȩo

Expanded text:
sisivestes Aaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia sacramenta. NUMERI vero, nonne totius arithmeticae, et prophetiae Balaam, et quadraginta duarum per eremum mansionum mysteria continent? DEUTERONOMIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucverbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatlob, exemplar patientiae, quae non mystena suo sermone conplectitur? prosa incipit, uersu labitur, sensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit, quod redemptor meus uiuat et in nouissimo de terra resurrecturus sim. et rursum circumdabor pelle mea et in carne mea uidebo deum, quem uisurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid dixerint boc legẽ deputant Nescire dig¬
nantur : quid propbetȩ quid apłi senserint sed ad
sensum suũ in congrua aptant testimonia : quasi
grande sit & non uitiosissimũ dicendi genus depra.¬
uart sententias. et ad uoluntatẽ suã scripturam
trahere pugnantẽ quasi non legerimus homero
redeunt saturnia regna. lam noua progenies cȩlo
demittitur alto. Et patrõ loquentẽ ad filiũ Nate
moe uires inca magna potentia solus Et post
uerbi saluatoris incruce. Talia ꝑstabat memorans
fixusq manebat. Puerilia sunt aut̃ & circulatorũ
ludo similia. docere quod ignores Immo ut cum
stomacho loquar. nec hoc quidem scire qđ nescias
uidelicet manifestissima ẽ genesis inqua de crea¬
tura mundi deexordio generis humani de diuisio:¬
ne terrae. de confusione linguarum & gestẽ us
cũ decim plagis. cum decalogo mosticis diuinisq
prȩceptis in promptũ ẽ. leuiticus liber in quo

Expanded text:
quicquid dixerint, hoc legem dei putant nec scire digquicquid dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocredeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatura mundi, de exordio generis humani, de diuisione terrae, de confusione linguarum et de gente cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis diuinisque praeceptis. in promptu est Leuiticus liber, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ad minores artes ueniam . et quȩ nontam lingua
qũa manu administrantur . Agricole. cęmentarii
fabri metallorũ lignorumq cȩsores. lanarii quoq
et fullones & cȩteri qui uariam suppellectilem et
uilia opuscula fabricantur : absq doctore non posst̃
esse quod cupiunt. Quod medicorũ . ẽ promit tunt
medici. tractant fabrilia fabri. Sola scripturarũ
ars ẽ : quã sibi om̃s passim uindicant. Scribimus
indocti doctiq poemata passim. hanc garrula anus
hanc delirus senex. hanc sophista uerbosus. hanc
uniuersi prȩsumunt. lacerant docent antequam
discant. Alii ad ducto suꝑcilio grandia uerba
trutinantes : inter mulierculas desacris lit teris
philosophantur. Alii discunt propudor afeminis.
quod uiros doceant Et ne parũ hoc sit : quadam
facilitate uerborum inmo audaciȩ. disserunt aliis:
quod ipsi non intellegunt. Taceo de meis similibus
qr si forte ad scripturas scãs post sȩculares litteras
uenerint  sermone cõposito aurẽ populi mulseriis

Expanded text:
ad minores ueniam artes et quae non tam λόγω̩, quam manu administrantur. agricolae, caementalii, fabri, metallorum lignorumque caesores, lanarii quoque et fullones et ceteri, qui uariam supellectilem et uilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint,
Abbreviated transcription (Latin):
uidua illa in eugło pauꝑcula quȩ duominuta misit
ingat opbilatium : cunctis prȩfertur diuitibus quia
totũ qđ habuit dedit. Et tu igitur croganda nou
quȩras. sed quȩsita iam tribue : ut fortissimõ tyrun¬
culum suum xp̃c agnoscat ut lȩtꝰ tibi delongissima
regione uenienti occurrat pater ut stolam tribuat:
ut donet anulum : ut immolet ꝓte uitulũ saginatõ.
ut expeditũ cũ scõ fratre quintiliano. adnos cito
faciat nauigire. E ulsaui amicitiarũ foresis̃i aperuerꝰ¬

Expanded text:
uidua illa in euangelio paupercula, quae duo minuta misit uidua illa in euangelio paupercula, quae duo minuta misit in gazophylacium, cunctis praefertur diuitibus, quia totum, quod habuit, dedit. et tu igitur eroganda non quaeras, sed quaesita iam tribue, ut fortissimum tirunculum suum Christus agnoscat, ut laetus tibi de longissima regione uenienti occurrat pater, ut stolam tribuat, ut donet anulum, ut immolet pro te uitulum saginatum, ut expeditum cum sancto fratre Quintiliano ad nos cito faciat nauigare. pulsaui amicitiarum fores; si aperuer
Abbreviated transcription (Latin):
tecta descendere. nec respicere post terga : nec
aratri semel arrepti stiuã dimittere: Sedsi fieri potest
imitare ioseph. et egyptiȩ domine palliũ derelinque
ut nudus sequaris dñm saluatorem. qui dicit in exgło
Nisĩ quis tulerit crucẽ suã & secutꝰ me fuerit : ũ potest
meus eẽ discipuluᷤ Proice sarcinã scłi : nequȩras
diuitias quȩ cameloꝵ prauitatibus comparantur
Nudus et leuis ad cęlum uola: ne alas uirtutum
tuarũ auri deprimant pondera: Hoc aut̃ dico. nou
quote auarũ didicerĩ : sed sub intellegã id circo adhuc
militiȩ operã dare. ut impleas sacculum quẽ euacua¬
re diĩs prȩcepit : Si igitur qui habent possessiones
et diuitias iubentur om̃a uendere & darẽpauperibus
& sic sequi saluatorẽ dignatiotua aut diues ẽ. et
dede ficere quod prȩceptũ ẽ : aut adhuc tenuis. &
non debet ⁊urere qđ erogatura .ẽ. Certo xp̃c pro
nimi uoluntate oma in accoptõ refert Nemo a płis

Expanded text:
tecta descendere nec respicere postergum nec tecta descendere nec respicere postergum nec aratri semel arrepti stiuam dimittere, sed, si fieri potest, imitare Ioseph et Aegyptiae dominae pallium derelinque, ut nudus sequaris dominum saluatorem, qui dicit in euangelio: nisi quis tulerit crucem suam et secutus me fuerit, non potest meus esse discipulus. proice sarcinam saeculi, ne quaeras diuitias, quae camelorum prauitatibus conparantur. nudus et leuis ad caelum uola, ne alas uirtutum tuarum auri deprimant pondera. hoc autem dico, non quo te auarum didicerim, sed subintellegam idcirco adhuc militiae operam dare, ut impleas sacculum, quem euacuari dominus praecepit. si igitur, qui habent possessiones et diuitias, iubentur omnia uendere et dare pauperibus et sic sequi saluatorem, dignatio tua aut diues est et debet facere, quod praeceptum est, aut adhuc tenuis et non debet quaerere, quod erogatura est. certe Christus pro animi uoluntate omnia in acceptum refert. nemo apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
nter om̃a quȩ michi scĩ fris quintiliani amicitiae
prȩstiterunt. hoc uel maximũ .ẽ. quod te michi ignotũ
corpore mente sociauit. Quis eni non diligat eum qui
sub paludamento & habitu militari agat oꝑa ꝓpħarũ.
et exteriorẽ hominẽ aliud promittentẽ uincat
interiore homine qui conformatus ẽ ad imaginem
creatoris: Unde & prior ad officrõ ꝓuoco lit terarũ.
et precor ut michi occasionẽ sȩpius tribuas rescribendi
quo decȩtero scribã audatius Illud aut̃ p̾rudenti ae
tuȩ breuit̃ significasse sufficiat : ut memineris apłicȩ
sentantio. Uinctus es uxori ne quȩras solutionem
Solutus es : nequȩras uxorẽ Id est alligationẽ quȩ
solutioni contraria. ẽ. Qui igitur seruit officio coniu¬
gali : uinctus .ẽ. Qui uinctus . ẽ. seruus . ẽ. Qui autẽ
solutus & liber ẽ. Cũ ergo xp̃i gaudeas libertate. &
aliud agas. aliud repromittas : ac prope̾modũ indog¬
mate constitutus sis non debes ad tollendã tunicam

Expanded text:
nter omnia, quae mihi sancti fratris Quintiliani amicitiae praestiterunt, hoc uel maximum est, quod te mihi ignotum corpore mente sociauit. quis enim non diligat eum, qui sub paludamento et habitu militari agat opera prophetarum et exteriorem hominem aliud promittentem uincat interiore homine, qui conformatus est ad imaginem creatoris ? unde et prior ad officium prouoco litterarum et precor, ut mihi occasionem saepius tribuas rescribendi, quo de cetero scribam audacius. illud autem prudentiae tuae breuiter significasse sufficiat, ut memineris apostolicae sententiae: uinctus es, inquit, uxori? ne quaeras solutionem; solutus es? ne quaeras uxorem, idest alligationem, quae solutioni contraria est. qui igitur seruit officio coniugali, uinctus est; qui uinctus est, seruus est; qui autem solutus est, liber est. cum ergo Christi gaudeas libertate et aliud agas, aliud repromittas ac propemodum in domate constitutus sis, non debes ad tollendam tunicam
Abbreviated transcription (Latin):
lege medititio retribuere solet : illis sp̃s sc̃s
suggerebat. Et erant iuxta quod scriptum est
docibiles dõ eetUUARroΙ Duodecĩ an nossaluator
impleuerat. & in templo sedens dequȩstionibus
legis interrogans : magis degte dũ prudenter inte¬
at nisi forte rustirũ rusticũ dicimus
rusticus piscator indoctus Et unde illa uex obsecro
ẽ et ratio & subputatio et causa unius cuiusq rei.
ꝑ quã sunt singula quȩ subsistunt quȩ uni uersa
recte intellegimus in xp̃o. Hoc doctus plato nesciit :
hoc demosthenes eloquens ignorauit ꝑdã inquit
sapientiã sapientium & prudentiam prudentium
reprobabo: Uera sãpientia: perdet falsam sapientiã:
Et qũa qua stultitia prȩdicationis in crucesit : tam̃
paulus sapient ÷ loquitur interꝰ ꝑsectos : Sapientiã

Expanded text:
lege meditatio tribuere solet, illis Spiritus Sanctus lege meditatio tribuere solet, illis Spiritus Sanctus suggerebat, et erant, iuxta quod scriptum est, docibiles Deo, θεοδίδακτοι. Duodecim annos Salvator impleverat, et in templo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter inte4. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus rusticus, piscator, indoctus? Et unde illa vox obsecro,et ratio, et supputatio, et causa uniuscujusque rei, per quam sunt singula quae subsistunt. Quae universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nescivit: hoc Demosthenes eloquens ignoravit. « Perdam, inquit, sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo » . Vera sapientia perdet falsam sapientiam: et quanquam stultitia praedicationis in Cruce sit, tamen Paulus « Sapientiam loquitur inter perfectos. Sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
michi erant iustificationes tuȩ. in loco peregrina¬
tionis meȩ. Et in descriptione iusti uiri cum eum
arbori uitȩ dauid quȩ ẽ. in paradyso cõpararet:
interceteras uirtutes etiam hoc intulit: In lege dñi
uoluntas eius. & in lege eius meditabitur die Ac¬
nocte. Dinihel infine sacratissimȩ uisionis iustos
fulgere qbasi stellas et intelligentes id ẽ. doctos:
quasi firpamentũ Uides quantũ inter se distent
iusta ruficitas: et docta iufritia Alii stellis. alii
cȩlo cõpfintur. Quãqũa iuxta hȩbraicã ueritatẽ
eos legimis quiaũt docti fuerint fulgebunt quasi
splendor firmamenti. et qui adiustitiã erudiunt
multos quasi stellȩ in ꝑpetuas ae ternitates Cur
paulus apłs uas electionis : Nempe quia uas legis
et scripturarũ scãrũ armarium: Pharisȩi stupent
indoctrina dñi. & mirantur in petro & iohanne.
quo modo legẽ sciant cũ litteras non didicerint
Quicquid enim aliis exercitatio & cotidiana in

Expanded text:
mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiri, cum eum arbori Dauid, quae est uitae in paradiso, conpararet, inter ceteras uirtutes etiam hoc intulit: in lege domini fuit uoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Danihel in fine sacjatissimae uisionis iustos ait fulgere quasi stellas et intellegentes, id est doctos, quasi firmamentum. aides, quantum distent inter se iusta rusticitas et docta iustitia? alii stellis, alii caelo conparantur, quamquam iuxta Hebraicam ueritatem lgebunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. phin doctrina Domini et mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. Quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in
Abbreviated transcription (Latin):
plationẽ sui roma non traxerat : unius hominis
fama ꝑduxit Habuit illa actas in auditũ omnib
sȩculis celebrandũq miraculum ut urbẽ tintam
in gressĩ: aliud extra urbẽ quȩ rerent A pollonius
siue ille magus ut uulgus loquitur siue philosophu
ut pythaborici tridunt: intrauit persas ꝓtransiuit
caura sumꝰ. albanos seytbas massagetas opulomu sis¬
ma indiȩ regna penetrauit & ad extremĩ latisimo
physon amine transmissos peruenit adbragmanas
ut byarbam inthrono sedentẽ aurco & de tantali
fonte potantẽ: interpaucos discipulos. de natura
de moribus dierũ ac siderũ cursus audiret docentẽ
Inde ꝑelamitas. babylonios chaldȩos medos assyrios
partbos syros fenices a rabes palestinos reuersus¬
uenit ille uir ubiq: qđ disceret. et sẽp proficiens
semꝑ sc̃ inclior fieret : Scripsit suꝑ hõc plenissi me
octo uoluminibus phylostratus Quid loquar de
seculi hominibus. cũ apłs paulus uas clectionis &

Expanded text:
plationem sui Roma non traxerat, unius hominis plationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius — siue ille magus, ut uulgus loquitur, siue philosophus, ut Pythagorici tradunt - intrauit Persas, transiuit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmisso peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moribus ac de siderum cursu audiret docentem; inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabas Palaestinam reuersusuenit ille uir ubique, quod disceret, ut semper proficiens semper se melior fieret. scripsit super hoc plenissime octo uoluminibus Philostratus. Quid loquar de saeculi hominibus, cum apostolus Paulus, uas electionis et
Abbreviated transcription (Latin):
probatȩ ⁊m fidei & ueteris amicitie
prȩferebant uetera enim illa
necessitudo .ẽ. in xp̃o gluttino
copulata qua litilitas rei familia¬
ris: non praesentia tantũ corpori
non subdola & palpans adulatio
sed dĩ timor & diuinarũ scripturarum studia c̃cilian
legimus inueterib historiis quosdam lustrasse
prouincias nouos adisse populos maria transisse
ut eos quos ex libris nouerant : corã quoq uiderent
Sic pytiugoras memphiticos uates sic plato egrpi¬
et architam tareatinum. eandemq oram italide.
quȩ quondã magna gretia dicebatur. laboriosissi me
ꝑagrauit. ut qui athenis magister erat & potens.
cuiusq doctrinis achademiȩ gẏmnasia ꝑsonabant
ste peregrinus atq discipulus. malens aliena
uerccuna liscere : quã sua inpudent̃ in gerero
Leniq cũ litteras quas toro fugientes orbe ꝑseqͥt᷑
crudelissimo paruit captiuus uinctus & seruus
tam̃ quia philosophus maiore mento se fuit:
Ad titum liuium lacteo eloquentiae fonte ma

Expanded text:
tiae praeferebant. Vera enim illa necessitudo est, et Christi glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pytet Architam Tarentinum eamque oram Italiae quae quondam Magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragrauit, ut, qui Athenis magister erat et potens cuiusque doctrina Academiae gymnasia - personabant, fieret peregrinus atque discipulus, malens aliena uerecunde discere quam sua aliis inpudenter ingerere. denique dum litteras quasi toto fugientes orbe per-\' scrndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit. ad Titum Liu
Abbreviated transcription (Latin):
in aures sc pul de aui oris ore trans. a. foruus
sonant ande c eschinus crodi ex uli&. et
legeretus ila di nosthen : cratio quã iduersus
eum habirat: irantibꝰ s cunctii it laudantil
suspir ut. Qud si ipsam audissetis bestiã sui
uerba resinantẽ : Nec hoc dico quoꝰ sit aliquid
in me tale: qđ uel posss uel uelis discere. sed cuo
ardortius ei discendi fiudiũ: etiam absq nobic
ꝑse prolari debeat: Ingenium docile: et si no
doctore laudabilo ẽ: Non quid inueniis sed quid
quȩras : consideramus Mellis cera & ad formindĩ
facilis: euam si artisicis uplaste cessent manus
tamens urtute totũ .ẽ : quicquid & porest Paulus
a płs ad pedes gammaliolis legẽ moysi & ꝓphetas
didicissẽ segloriatur. ut armatus spiritalibus tdis:
postei doceret confidentor Arma enĩ militie nr̃e
onõ munitionũ cogitationes destruortes & omnõ
altitudinẽ extollentẽ se aduersus soientiã dĩ.
et captiuantes omnẽ intellectũ ad obo ediendũ ap̃o

Expanded text:
transfusa fortius insonat. unde et Aeschines, cum Rhodi exularet et legeretur illa Demosthenis oratio, quam aduersus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspirans ait: \'quid, si ipsam audissetis bestiam sua uerba resonantem?\' Nec hoc dico, - quod sit aliquid in me tale, quod uel possis uel uelis discere, sed quod ardor. tuus et discendi studium absque nobis per se probari debeat; ingenium docibile et sine doctore laudabile est. non, quid inuenias, sed, quid quaeras, consideramus. mollis cera et ad formandum facilis, etiamsi artificis et plastae cesset manus, tamen δυνάμει totum est, quidquid esse potest. Paulus apostolus ad pedes Gamalihel legem et prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritalibus telis postonem munitionum, cogitationes destruentes, et omnem altitudinem extollentem se aduersus scientiam dei et captiuantes omnem intellectum ad oboediendum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tunicã: & palliũ relinquendũ. ẽ. Scilic& nisi tu
semꝑ recrastinans. et diem dedie trahens. caute
et pede temptim tuas possessiunculas uendideris
non habet xp̃c unde alat pauperes suus. Totũ dõ
dedit: qui se obtulit A postoli. nauẽ tantũ & retia
reliquerunt uidua duo ęrȩa mittit ingarophila¬
tium. et prȩfertur croesi diuitiis Facile contẽpnit
omnia. qui se semꝑ cogitat. ẽȩ. moriturum

Expanded text:
tunicam et pallium relinquendum est. scilicet, nisi tu tunicam et pallium relinquendum est. scilicet, nisi tu semper recrastinans et diem de die trahens caute et pedetemptim tuas possessiunculas uendideris, non habet Christus, unde alat pauperes suos. totum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi diuitiis. facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse moriturum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis scientia perseueret in cęlo. Obuis temanibus
excipiã. Et ut in epte aliquid ac de ermagort tumi.
ditate effundã : quicquid quȩsieris tecum scire
conabor Habes hic amantissimũ fratre eusebium
qui litterarũ tuarũ michi gratiã duplicauit refereis
honestatẽ morũ tuorũ contẽptũ saeculi. fidẽ amici¬
tiae. Amorẽ xp̃i. Nam prudentiã & eloquii uenustatẽ
etiã absq illo ipsa epistola proferebat festina
quȩ so te: & herenti in salo nauicule. funẽ magis
prȩcide qua solue Nemo renuntiaturus saeculo:
bene potest uidere. quae contẽpsit: ut uideret
Quicquid insumptus de tuo tuleris: pro lucro
habet. Credenti. totus mundus diuitiarum est
infidelis aut̃: etiã obolo indiget. Sic uiuamus
quasi nichil habentes. & om̃a possidentes uictus
atq uestitus: diuitiȩ xp̃ianoꝵ. Sihabes in potesta¬
te rem tuã: uende. Si non habes: proice Tollenti

Expanded text:
nobis scientia perseueret in caelo. Obuiis te manibus nobis scientia perseueret in caelo. Obuiis te manibus excipiam ditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicavit, referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi, fidem amicitiae, amorem Christi. Nam prudentiam et eloquii venustatem etiam absque illo ipsa epistola praeferebat. Festina, quaeso te, et haerentis in salo naviculae funem magis praecide quam solve. Nemo renuntiaturus saeculo bene potest vendere quae contempsit ut venderet. Quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro habet quam quod non habet. Credenti totus mundus diinfidelis autem etiam obolo indiget. sic niuamus quasi nihil habentes et omnia possidentes. uictus atque uestitus diuitiae Christianorum. si habes in potestate rem tuam, uende; si non habes, proice. tollenti
Abbreviated transcription (Latin):
obu nnes udas septẽ epistolas edidert᷑ tã misticas
iuc sorei uotas et breues pariter ac longas breuos¬
in uerbis longas in sententus ut rarus sit qui noue¬
patũ leitione discutiat A pocalypsis iobannis tet
habet sacranenta quod uerba Prrũ dpsi en pro
mento uoluminis. laus omnis inferior ẽ In uerbis
nichil aliud nossẽ. niebil querero Nonne tibi uidet᷑
um hic interris. regni cȩlestis habiticulum. Nolo
offendaris inscripturis scis simplicitate et quasi
uilitate uerborum. quȩ uel uitio interpretũ uel de
industria sic prolatȩ sunt: ut rusticam concionẽ
facilius instruerent. et in una eademq sententi
alit̃ doctus. aliter audiret indoctus Nonsum tam
petulans et hebes. ut hȩc me nosse polliccar & eorũ
fructus capere : quorũ radices in celo fixe sunt ꝓ
Sed uelle fateor. sed eis tibi me profero. magistrum
renuens. comitẽ spondeo petenti datur pulsanti
aperitur. quȩrens inuenit Discimus interris quoꝵ

Expanded text:
us, septem Epistolas ediderunt tam misticas quam succintas et breves pariter ac longas: brein uerbis, longas in sententiis, ut rarus non in earum lectione caecutiat. Apocalypsis lohannis tot habet sacramenta, quot uerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior est; in uerbinihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructus in terra capere, quorum radices in caelo fixae sunt; sed uelle fateor, sed eniti prae me fero: magistrum rennuens comitem spondeo. petenti datur, pulsanti aperitur, quaerens inuenit. discamus in terris, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ & terrã et maro &s aridã. et mouebo om̃s
gentes et ueni& desideratus cunctis gentibus
Tacharias memor dni sui multiplex in prophetia
iħm uestibus sordidis et lapidẽ oculorum septero
candelabruq aureum cũ totidẽ lucernis qd oculis
Duas quoq oliuas asinistris lampadis cernit et
tas quad rigas ex effraim. et equũ de ierusalem
pauperẽ regẽ uaticinetur & prȩdicet sedentẽ suꝑ
pullum filiũ asine subiugalis Malachias aperte &
infine omnium prophetarũ deabiectione isrł et
uocatione gentium. non . ẽ. michi at uoluntas in uob
dicit dñs exercituum. et munus non suscipiã demanu

Expanded text:
re et aridam et mouebo omnes gentes; et ueniet desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, multiplex in prophetia, Iesum uestibus sordidis indutum et lapidem oculorum septem candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque oliuas a sinistris lampadis cernit et  dissipatas quadrigas ex Effraim et equum de Hierusalem pauperem regem uaticinetur et praedicet sedentem super pullum filium asinae subiugalis. Malachias aperte et in fine omnium prophetarum de abiectione Israhel et uocatione gentium: non est mihi, ait, uoluntas in uobis, dicit dominus e
Abbreviated transcription (Latin):
scis sine prȩuio et monstrante semitam: non posse
in gredi Taceo de gr̃amaticis. rethoricis. philosophis.
geo metrias dialecticis musicis astro nomis. astrolo¬
gis medicis. quorum scientia mortalibus satis uel
utilissima ẽ : et intres partes scinditur. indoctrina¬

Expanded text:
sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur,
Abbreviated transcription (Latin):
scs tunucbus immouir sic enim eum scriptaran
aphilippo Futasnes intellegis quȩ legis : Respoñeq
a uomodo possum. nisi aliquis docuerit : Ego ut
dc me interim loquar. nec sanotior sũ hoc eanutho
nec studiosior: qui de ȩthyopia id .e. qͥde exiremis
mundi finibus uenit ad tẽplũ. reliquit aulam
regiam. Et tantus a mator legis diuinȩ sententiae
fuit. ut etiã in uchiculo sacras litteras legeret:
Et tameu cũ librũ teneret & uerba dñi cogitations
conciperet lingua uoluertt  labiis personaret : igno¬
rabat cum quẽ in libro nesciens uenerabatur uenit
philippus ostendit ei iħm : qui clausus latebat iN
littera Et omira doctoris uirtus. Eadem hora credidit
eunuchus baptiratur. fidelis & ses ẽ. ac magister de
discipulo : plus in deserto fonte ȩccłȩ quã in aurato
synagoge templo repperit. haeo amoperstricta suis
breuiter Neq enĩ epistolaris angustia euagari
longius patiebatur ut intellegeres te inscripturis

Expanded text:
rum sanctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura rum sanctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo sacras litteras legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Phlittera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c enim dĩ uirtus et dĩ sapientia: haec sapientia
in mysterio abscondita ẽ Dequa & noni psalmi tituł
praenotatur. pro occubas filii. inquo sunt omnes
thesauri sapientiȩ & scientiȩ dĩ absconditi: Et qui in
mysterio absconditus erat: prac destinatus ẽ. ante
scła Praedestinatus aut̃ & prefiguratus. in lege et
prophetis Unde et prorhety appellabant᷑ udentes.
quia uidebant eum que cȩteri non uidebant Abraħa
uidit diem eius & la&atus . ẽ Aperiebantur cadi
serechieli qui populo peccatori clausi erant: Reuela
inquit dauid oculos meos. et considerabo mirabilia
de lege tua : Lex enim spiritalis ẽ & reuelatione opus¬
liber in apocalipsi septẽ sigillis signatus ostenditur
quẽ si dederis homini scienti lit teras ut legat.
rospondebit tibi non possum: Signatus est enim
Quainti hodie putant se nosse litteras. tenent
signatũ librũ nec aperire possunt. nisi ille resc: aue.¬
rit qui habet dauẽ dauid: qui aperit et nemo

Expanded text:
 enim dei uirtus et dei sapientia. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
propter obsidionem hauritibi Exstrue munitiones
tuas : intra inlutum & calca subigens. tene lateremabi
comed& teignis. peribis gladio : deuorabitte ut bru
chus congregare uebruchus : multiplicare ut locus¬
ta: plures fecisti nogotiationes tuas quam stellae
sint caeli. Bruchus expansus ẽ & auolauit: custo¬
destui quasi locustae. & paruulitui quasi locustae
locustarum : quae considunt insepibus indiefrigoris:
solortus ẽ et a uolauerunt: & non ẽ cognitus locus
earum ubi fuerint: Dormitauerunt pastores tui
rex assur sepelientur principestui: latitauit popu¬
omnes qui audierunt auditionemtuam : conpres¬
serunt manum superte quia super quem non
transiit malitia tua semper
EXPLICIT NAUM PROPHT

Expanded text:
propter obsidionem hauri tibi. exstrue munitiones propter obsidionem hauri tibi. exstrue munitiones tuas: Intra in lutum, et calca, subigens tene laterem. Ibi comedet te ignis: peribis gladio, devorabit te ut bruchus: Congregare  Al. add. ergo ut bruchus: multiplicare ut locusta. Plures fecisti negotiationes tuas quam stellae sunt coeli: bruchus expansus est, et avolavit. Custodes tui quasi locustae: et parvuli tui quasi locustae locustarum, quae confidunt in sepibus in die frigoris; Sol ortus est, et avolaverunt, et non est cognitus locus earum ubi fuerint. Dormitaverunt pastores tui, rex Assur: sepelientur principes tui: Latitavit popuOmnes qui audierunt auditionem tuam, compresserunt manum super te: quia super quem non transiit malitia tua semper? Explicit liber Nahum proph
Abbreviated transcription (Latin):
& contum eluste adficiam: et ponamte in exemplum:
et erit. omnis qui uideriete resili& ate: Et dic&
uastata ẽ nin eue: quis commouebit supertaput
unde quaeram consolatorem tibi : Num quid melior
es ab alexandria populorum. quae habitat influmi¬
nibus aquae incircuitueius. Cuius diuitiae mare.
aquae murieius. a & hiopia fortitudo eius & aegrp¬
tus & non ẽ finis: africa &libies fuerunt in auxi¬
lo eius : sed & ipsa intrans migrationẽ ducta est in
captiuitatem. paruuli eius elisi sunt incapite omni¬
um uiarum: & super indrtos eius miserunt
sortem. &omnes optimates eius confixi sunt
in compedibus & tuergo inebriabitusc & Orndes pecta
& tuquaerts duxilium abmimico om̃nes munitiones
tuat ui sicit ficus dimgros sissuis si concusae fuerint:
cadent inos comedentis: Ecce populustuus mulieres
in mediotui: Inimicistuis adapertionem pandentur
porte terraetuae : deuorabit ignis uectes tuos: aquam

Expanded text:
et contumeliis te adficiam et ponam te in exemplum et contumeliis te adficiam et ponam te in exemplum et erit omnis qui viderit te resiliet a te et dicet vastata est Nineve quis commovebit super te caput unde quaeram consolatorem tibi numquid melior es ab Alexandria populorum quae habitat in fluminibus aqua in circuitu eius cuius divitiae mare aquae muri eius Aethiopia fortitudo et Aegyptus et non est finis Africa et Lybies fuerunt in auxilio tuo sed et ipsa in transmigrationem ducta est in captivitatem parvuli eius elisi sunt in capite omnium viarum et super inclitos eius miserunt sortem et omnes optimates eius confixi sunt in conpedibus et tu ergo inebriaberis eris despecta et tu quaeres auxilium ab inimico omnes munitiones tuae sicuti ficus cum grossis suis si concussae fuerint cadent in os comedentis ecce poin medio tui: inimicis tuis adapertione pandentur portae terrae tuae, devorabit ignis vectes tuos. Aquam
Abbreviated transcription (Latin):
pit sufficienter catulis suis & necauit leaenis suis & im¬
pleuit praeda speluncas suas: & cubile suum rapina:
ecce ego adte dicitdñs exercituum : & succendam usque
gladius. et exterm in abo de terra praedamtuam. et
non audi&ur ultra uox nuntiorum tuorum : Vaeciuitas
sanguinum : uniuersamendaui dilaceratione plena
non reced& ate rapina: Vox flagelli & uox imp&us
rotae & equi frementis & quadrigae feruentis : et equitis
ascendentis. &micantis gladii : & fulgurantis hastae.
et mulutudinis interfectae : grauis ruinae. nec iẽ finis
cadauerum: & corruent incorporibus suis. proptermul¬
tiuidinem fornicationum mer&cricis speciosae & gratȩ
& habentis malificia quae uendidit gentes infornicatio¬
nibussius : & familias in maleficiis suis : ecceego ad cedicit¬
dñs exerciuium. Et reuelabo pudendatua infaci& ua:
et ostendam gentibus nuditatemtuam . & regnis igno¬
miniamtuam : & prorciam superte ab hominationes.

Expanded text:
pit sufficienter catulis suis, et necavit leaenis suis: et impit sufficienter catulis suis, et necavit leaenis suis: et implevit praeda speluncas suas, et cubile suum rapina. Ecce ego ad te, dicit Dominus exercituum, et succendam usque ulos tuos comedet gladius: Et exterminabo de terra praedam tuam, et non audietur ultra vox nuntiorum tuorum. Cap. III. Vae, civitas sanguinum, universa mendacii dilaceratione plena: non recedet a te rapina. Vox flagelli, et vox impetus rotae, et equi frementis, et quadrigae ferventis, et equitis ascendentis: et micantis gladii, et fulgurantis hastae, et multitudinis interfectae, et gravis ruinae: Nec est finis cadaverum, et corruent in corporibus suis. Propter multitudinem fornicationum meretricis speciosae, et gratae, et habentis maleficia, quae vendidit gentes in fornicationibusDominus exercituum et revelabo pudenda tua in facie tua et ostendam gentibus nuditatem tuam et regnis ignominiam tuam et proiciam super te abominationes