comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ. Omnibus quoq animantibu
innascitur primo salutem tueri. cauere
quȩ noceant. erpetere quȩ prosint: ut
pastum. ut latibula quibus se a periculo
ymbribus. sole defendant: quod est pru¬
dentiȩ. Succedit quoq ut omnium gene¬
ra animantium congregabilia natura
suit: primo naturȩ suȩ ac formȩ consorti.¬
bus. tunc etiã ecteris. ut boues iudemus
armentis. ȩquos gregibus. & maxime
pares paribus delectari: ceruos quoq
ceruis. & plerumq hominibus adiungi.
Iam de ꝓcreandi studio & sobole. uel
ctiã generantum amore quid loquar
abi esse uirtutes. Si quidem & fortitu¬
do quȩ uel in bello tuetur a barbaris
patriam. uel domi defendit infirmos
uel a lat᷑nib socios plena iusticiȩ sit.¬
& scire quo consilio defendat atq ad¬
uiuet: captare etiã temporum & loco¬
rum oportunitates prudentiȩ ac
modestiȩ sit: & temperantia ipsa sine
prudentia modum scire non possit.
oportunitatem noscere. & secundum

Expanded text:
justitiae. 128. Omnibus quoque animantibus justitiae. 128. Omnibus quoque animantibus innascitur, primum salutem tueri, cavere quae noceant, expetere quae prosint, ut pastum, ut latibula quibus se a periculo, imbribus, sole defendant, quod est prudentiae. Succedit quoque ut omnium genera animantium congregabilia natura sint: primo generis sui ac formae consortibus, tum etiam caeteris; ut videmus boves armentis, equos gregibus, et maxime pares paribus delectari: cervos quoque cervis, et plerumque 35 hominibus adjungi. Jam de procreandi studio et sobole, vel etiam generantium amore, quid loquar,sibi esse virtutes. Siquidem et fortitudo quae vel in bello tuetur a barbaris patriam, vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena sit justitiae: et scire quo consilio defendat atque adjuvet, captare etiam temporum et locorum opportunitates, prudentiae ac modestiae sit: et temperantia ipsa sine prudentia modum scire non possit: opportunitatem noscere, et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ atq reuerentã. Qui tam̃ fons ⁊ m
uirtutes diriuat᷑ ccteras N caĩ potest
iusticia sne prudentia cͥe : cum examinare
quid iustum quidue iniustum sit non
mediocris prudentiȩ st. Summus in .u.¬
troq error. Qui enim iustum iudicat in¬
iustum: in iustũm autem iustum: eacera¬
bilis est apud deum. Vt quio habundais
iusticiȩ imprudenq: Salomon ait. Neq
dm̃. inicium intellectus est. Qđ adueru¬
mus illud ab huius sȩcul translatũ quã
inuentũ sapientibus: quia pietas funda.¬
mentum est omnium uirtutum Iusticiȩ
autem pietas est. prima in łm. Ssecunda
in patria: tercia in parentes: item in
omnes. quȩ & ipsa secundum naturȩ
est magisterium. Si quidem ab ineunte
etate ubi primum sensus in fundi ceperit
uitan amamus tanquam dei munus: patri¬
am parentesq diligimus. deinde ȩquales.
quibus sociari cupimus. Hinc karitas nas¬
citur quȩ alios sibi prȩfecit. non querens
quȩ sua sunt: in quibus est principatus

Expanded text:
atque reverentiam? Qui tamen fons et in virtutes derivatur caeteras; neque enim potest justitia sine prudentia esse, cum examinare quid justum, quidve injustum sit, non mediocris prudentiae sit; summus in utroque error. Qui enim justum judicat injustum, injustum vero justum, exsecrabilis apud Deum. Ut quid abundant justitiae imprudenti? Salomon ait . NeqDeum initium intellectus. Quo advertimus illud ab hujus saeculi translatum magis quam inventum sapientibus; quia pietas fundamentum est omnium virtutum. 127. Justitiae autem pietas est prima in Deum, secunda in patriam, tertia in parentes, item in omnes: quae et ipsa secundum naturae est magisterium. Siquidem ab ineunte aetate ubi primum sensus infundi coeperit, vitam amamus tamquam Dei munus, patriam, parentesque diligimus, deinde aequales quibus sociari cupimus. Hinc charitas nascitur, quae alios sibi praefert, non quaerens quae sua sunt, in quibus est principatus
Abbreviated transcription (Latin):
de abraham. daud. salomonẽ: Deinde iustitiam
spectare ad societatẽ generis humani. Deniq dd̾
ait. Disꝑsit dedit pauꝑib: iustitia eiꝰ manet in
et̃um. Iustꝰ miseret᷑. iustꝰ cõmodat. Sapientiͤ

Expanded text:
te Abraham, David, Salomonem? Deinde justitiam te Abraham, David, Salomonem? Deinde justitiam spectare ad societatem generis humani. Denique David ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum. Justus miseretur, justus commodat . Sap
Abbreviated transcription (Latin):
sugimꝰ. exempła maioꝵ. ꝓponimꝰ: quȩ neq obscu¬
ritatẽ asfer̃t ad intelligendum. neq ad tractan¬
dim ũsutias. Sit gͥ nob uitã maioꝵ disciplinȩ
spaculum. ñ calliditatis cõm̃datorium: imitan¬
di reuerentia. ñ disputandi astutia. Fuit gͥ in
scpͥtura. Credidit abrabam do. ⁊ reputatum
c̃ ei adiustidam. N emo enim prudens. qui dm̃
nescit. Deniq insipiens drẽ. quia ñẽ. ds. Nam
sapiens ñ diceret. Quom enim sapiens. qͥ ñ requi
Quomͦ sapiens ut arrianus. qui ma uult imꝑ¬
fectum aucꝰ tor̃e habere atq degenerẽ. quam
uerum atq ꝑfeclum. Q mͦ sapiens mation atq
cimomius: quima uult dm̃ molũ. qũa bomũ
habere: qͣ mͦ sapiens. quidm̃ suũ ñ timet: In¬
itium enim sapientiȩ: tunor dm̃. Et alibi ba¬
bes. Sapientes ñ declinant de ore dñi. s tracͥ¬
tant inconfessionib suis. Simul qͦ dicendo scͥp¬

Expanded text:
fugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscufugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscuritatem afferunt ad intelligendum, neque ad tractandum versutias. Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, non calliditatis commentarium: imitandi reverentia, non disputandi astutia. 117. Fuit iScriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Nemo enim prudens, qui Deum nescit. Denique insipiens dixit quia non est Deus ; nam sapiens non diceret. Quomodo enim sapiens qui non requirQuomodo sapiens Arianus, qui mavult imperfectum auctorem habere atque degenerem, quam verum atque perfectum? Quomodo sapiens Marcion atque Eunomius, qui malunt Deum malum quam bonum habere? Quomodo sapiens, qui Deum suum non timet? Initium enim sapientiae timor Domini . Et alibi habes: Sapientes non declinant de ore Domini, sed tractant 32 in confessionibus suis . Simul quoque dicente Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
rerum modos. uices tempoꝵ. ꝑsingulaꝵ sonos
seruauit ecatum: ut mͥindeat᷑ ñ minꝰ uiuendi
genere. qũã canendi suauitate p̃dulcis. im¬
mortalem. dñ sii fuisse meriti cantilenã. ¶d
Quarum pͥmo loco constitfͤunt prudentiã: quę
inueri intiestigatione ũsat᷑: ⁊ scientiȩ plenio¬
ris infundit cupiditatẽ. Scdo iustitiam. que
siram cuiq tͥbiit: alienum ñ uendicat: uti¬
litatẽ ꝓpͥam negligit. ut cõmim̃e equitatem
custodiat. T̃ercio fortitudinẽ: quȩ ⁊ in reb
bellicis excelsi animi magnituame. ⁊ domi
eminet: corꝑisq p̃stat uirib. Q uarco tem¬
pantiam: quȩ modum ordim̃ẽq feruat om̃iũ
que uł agenda uł dicenda arbitramur: Hȩc for¬
sitan aliquis ddicat pͥmo loco poni oportuisse:
qm̃ ab his quatuor uirtutib nascunt᷑ officioꝵᷤ
genera. S hoc artis ẽ. ut pͥmo officiũ difsimat᷑:
postea certa ingenã diuidatur. Nos autẽ artem

Expanded text:
rerum modos, vices temporum per singularum sonos rerum modos, vices temporum per singularum sonos servavit aetatum; ut mihi videatur non minus vivendi genere, quam canendi suavitate praedulcis immortalem Deo sui fudisse meriti cantilenam . 11Quarum primo loco constituerunt prudentiam, quae in veri investigatione versatur, et scientiae plenioris infundit cupiditatem: secundo justitiam, quae suum cuique tribuit, alienum non vindicat, utilitatem propriam negligit, ut communem aequitatem custodiat: tertio fortitudinem, quae et in rebus bellicis excelsi animi magnitudine, et domi eminet, corporisque praestat viribus: quarto temperantiam, quae modum, ordinemque servat omnium, quae vel agenda, vel dicenda arbitramur. Csitan aliquis dicat primo loco poni oportuisse, quoniam ab his quatuor virtutibus nascuntur officiorum genera. Sed hoc artis est, ut primo officium definiatur, postea certa in genera dividatur. Nos autem artem
Abbreviated transcription (Latin):
amore ꝓpenderet: frno quoq iuditio p̃latus.
cum cibũ suũ fr̃i cedendum putasset: delectat
utiq alim̃to scdđm natur̃a: s scłm pietatẽ cest
petito. Pastor dño gregis sidus. socero gener se¬
insatis factione p̃unis. in remuratione larqus.
D eniq sic fr̃nam mnitigauit. iracundiam: ut cuꝰ
lib̾tatis. ⁊ suscepit seruttuts necessicu dũe: Qũa
subditus inseruitute. qũa inuirtute constans.
quã benignꝰ incarcere. sapiens inintp̃tatione.
inpotestate moderatꝰ. inub̾tate ꝓuidus. infame
iustus. ordine laudis reb adumgens.⁊ oportu¬
nitadẽ tẽꝑib. equalitatẽ ppłis. officii sui mode¬
rationẽ npensans. Iob quoq uixta secundis
atq ad ũsis reb in rep̃hensibilis. paciens. gratus
đ̾o. atq acceptus : uerabat᷑ dolorib .s. se con¬
mnadũsis. in hierłm pacisicus. in uictorra man¬
suetꝰ. inpeccato dolens. in senec tute ꝓuidus:

Expanded text:
pio propenderet . Fraterno quoque judicio praelatus, pio propenderet . Fraterno quoque judicio praelatus, cum cibum suum fratri cedendum putasset: delectabatur utique alimento secundum naturam, sed secundum pietatem cessit petito. Pastor domino gregis fidus, socero gener sein satisfactione praevius, in remuneratione largus . Denique sic fraternam mitigavit iracundiam; ut cujus libertatis, et suscepit servitii necessitatem? Quam subditus in servitute, quam in virtute constans, quam benignus in carcere, sapiens in interpretatione, in potestate moderatus, in ubertate providus, in fame justus, ordinem laudis rebus adjungens, et opportunitatem temporibus, aequitatem populis officii sui moderatione dispensans ? 113. Job quoque juxta secundis, atque adversis rebus irreprehensibilis, patiens, gratus Deo atque acceptus, vexabatur doloribus, sed se conin adversis, in Hierusalem pacificus, in victoria mansuetus, in peccato dolens, in senectute providus,
Abbreviated transcription (Latin):
potitꝰ p̃de partẽ cuius ipse fuit auc tor recusauit.
ꝓmisso quoq sibi filio cum conideraret mortui
corꝑis sui uires dfspositaᷤ. sterilitatẽ conugis. &
sup̃m̃a senectutẽ: etrã contͣ usum nature do cre¬
didit. Adũte conuienire om̃ta. Appecitꝰ ñ fͦuit. s
rep̃ssus ẽ animꝰ ȩqualis gerendus: qͥ nec magna
ꝓuilib. nec minora ꝓmagnis duceret. Modera¬
tio ꝓnegotiis. ordo rerum. oportunitas dempoꝵ.
m̃sura ũbor. Fide pͥmꝰ. iustitia p̃cipuus. inp̃lio
stremius. inuictorra ñ auarꝰ. Domi hospitalis.
tabat domi securum degere: s mat̃ uoluit ꝑe¬
gͥnari: ut daret fr̃nȩ iracundiȩ locum. Uicit
appetitum conilii salubritas. Exul domo. ꝓfugꝰ
a parentib: ubiq tamen conuenientẽ m̃nsur̃a
negotiis tenuit: ⁊ tempib oportunitatẽ reserua¬
uit. Ageptꝰ domi parentib: ut alt̃ maturitate
ꝓcurat᷑ꝰ obscquii benedictionẽ daret. alt̃ pio

Expanded text:
potitus, praedae partem cujus ipse fuit auctor, recusavit . potitus, praedae partem cujus ipse fuit auctor, recusavit . Promisso quoque sibi filio, cum consideraret emortui corporis sui vires depositas, sterilitatem conjugis, et supremam senectutem, etiam contra usum naturae Deo credidit . 110. Adverte convenire omnia. Appetitus non defuit, sed repressus est: animus aequalis gerendis, qui nec magna pro vilibus, nec minora pro magnis duceret, moderatio pro negotiis, ordo rerum, opportunitas temporum, mensura verborum. Fide primus, justitia praecipuus, in praelio strenuus, in victoria non avarus, domi hospitalis, tabat domi securum degere: sed mater voluit peregrinari, ut daret fraternae iracundiae locum . Vicit appetitum consilii salubritas. Exsul domo, profugus a parentibus, ubique tamen convenientem mensuram negotiis tenuit, et temporibus opportunitatem reservavit. Acceptus domi parentibus, ut alter maturitate provocatus obsequii benedictionem daret, alter amore
Abbreviated transcription (Latin):
tione sua ⁊ de domo patris sui: nonne multipli¬
catȩ necessitudinis ꝑstrictꝰ affectu. tam̃ appeitũ
rationi obedientẽ p̃buit: Quẽ enim t̃rȩ suȩ cog
hunc gͦ mulcebat suoꝵ suauitas. s imꝑn celestis
iremunationis ȩt̃nȩ consideratio mouebat ampliꝰ
Nonne considerabat uxorẽ inbecillẽ ad laborem.
tenerã adiniurias: decorã adincentura insolen¬
tium. fine sũmo ñ posse ducipiculo: Et tamen
subire om̃ia qũa ex cusare consultius diuidicaũ.
Deinde cum descenderet inegyptum: monuit ut
diceret se sororẽ ẽẽ ñ uxorẽ ipsius. Aoũte quanti
appetitꝰ. Cimebat uxorispudori: timebat ꝓpriȩ
salutis dispendium: suspectas habebat egppti¬
oꝵ libidines. ⁊ tam̃ p̃ualuit ap̃ eum ratio exeqnͦs S iob¬
de deuotionis. Considerauit enim qd̾ dĩ fauore
ubiq tutus ec̃ posset: offenso autẽ dño eciã domi
tot regum turbatꝰ ppłis bellũ repetit: uicboria

Expanded text:
tione sua, et de domo patris sui ; nonne multiplitione sua, et de domo patris sui ; nonne multiplicatae necessitudinis praestrictus affectu, tamen appetitum rationi obedientem praebuit? Quem enim terrae shunc ergo mulcebat suorum suavitas, sed imperii coelestis 30 et remunerationis aeternae consideratio movebat amplius. Nonne considerabat uxorem imbecillem ad labores, teneram ad injurias, decoram ad incentiva insolentium, sine summo non posse duci periculo? Et tamen subire omnia, quam excusare consultius dijudicavit. Deinde cum descenderet in Aegyptum, monuit ut diceret se sororem esse, non uxorem ipsius. 108. Adverte, quanti appetitus. Timebat uxoris pudori, timebat propriae saluti, suspectas habebat Aegyptiorum libidines; et tamen praevaluit apud eum ratio exsequendae devotionis. Consideravit enim quod Dei favore ubique tutus esse posset, offenso autem Domino, etiam domi tot regum turbatus populis, bellum repetit: victoria
Abbreviated transcription (Latin):
quid congruat consideremꝰ. Erra autẽ in hoc
genere spectanda cernimꝰ. Unum. ut rationi
appetitus ñ reluctet᷑. Hoc enim solum possunt
osficia nr̃a illi decoro conuenire. Si enim appe¬
titus ratiomi obediat. facile id qd deceat inom̃ib
officiis conseruaripot̃. Demde ne maiori stu-¬
dio qũa res ipsa ẽ. quȩ suscipit᷑. uł minorent
ac ͣ parum amagno ambitu suscepisse: aut mag¬
nã inferiore destituisse uideamur. Tercium.
fidam̃tu ẽ om̃ium. ut appetitꝰ rationi pareat:
scđm: ⁊t̃tium ide ẽ.: hoc ẽ. in utroq moderatio.
Uacat enim ap̃ nos specici lib̾alisq pulcͥtudo.
habet᷑ dignitatis contemplatio. ¶ Seguit᷑
de ordine rerum: ⁊ de oportunitate tempor. Ac
ꝑhoc tria sunt quȩ uideamꝰ: utrum maliqͦ scõꝵ
consũmata possumꝰ docere. Pmũ ipse pat̃ abraba
qui ad magist̾ium future successionis in formatus
imstructus est iussus ex ire de t̾rasua ⁊ de cogna¬

Expanded text:
quid congruat, consideremus. Tria autem in hoc quid congruat, consideremus. Tria autem in hoc genere spectanda cernimus: unum, ut rationi appetitus non reluctetur; hoc enim solummodo possunt officia nostra illi decoro convenire. Si enim appetitus rationi obediat, facile id quod deceat in omnibus officiis conservari potest. Deinde ne majore studio quam res ipsa est quae suscipitur, vel minore: aut parvam magno ambitu suscepisse, aut magnam inferiore destituisse videamur. Tertium dfundamentum est omnium, ut appetitus rationi pareat: secundum et tertium idem est, hoc est, in utroque moderatio. Vacat enim apud nos speciei liberalis, quae pulchritudo habetur, et dignitatis contemplatio. Sequitur de ordine rerum, et dhoc tria sunt, quae videamus utrum in aliquo sanctorum consummata possimus docere. 107. Primum ipse pater Abraham, qui ad magisterium futurae successionis informatus et instructus est, jussus, exire de terra sua, et de cogna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdat atq incuriam. Oratio pura. simplex. dilu¬
cida atq manisesta. plena grauitats ⁊ ponderis.
ñ affectata elegantia: s ñ int̾missa gr̃a. Multa¬
p̃teͥa de ratione dicendi dant p̃cepta scłares ur:
quȩ nob̵ p̃t̾eunda arbitror. Unͣde iocandi dis¬
ciplina. Eicet int̃dum honesta ioca ac suauta sint:
tam̃ ab ȩccłastica abhorretͥ regula: qm̃ quȩ in
grauitatẽ seuioris ꝓpositi. Ue nob̃ qui ridecis.
quia flebits dñs ait. Et nos ridendi materiã
requirimꝰ: ut hic ridentes. illic fleamꝰ: Non so¬
lum ꝓfisos. s: etiam om̃s iocos declinandos arbi
plicẽ ⁊ puram ẽẽ satis arbitror: Canoramesse
nature ẽ. ñ industriȩ. Sit sane distincta pro¬
nuntiationis modo. ⁊ plena stici uirilis: ut agres¬
tẽ ⁊rusticum fugiat sonũ. ñ ut rychinũ affec¬
tet scẽnicũ. s mysticum seruet. De ratione di
cendi satis dic tum puto: nunc de actione uitȩ

Expanded text:
prodat atque incuriam. Oratio pura, simplex, diluprodat atque incuriam. Oratio pura, simplex, dilucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponderis: non affectata elegantia, sed non intermissa gratpraeterea de ratione dicendi dant praecepta saeculares viri, quae nobis praetereunda arbitror, ut de jocandi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula; quoniam quaegravitatem severioris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitis ! ait Dominus: et nos ridendi materiam requirimus, ut hic ridentes, illic fleamus? Non solum profusos, sed omnes etiam jocos declinandos arbitplicem et puram esse satis arbitror: canoram autem esse naturae est, non industriae. Sit sane distincta pronuntiationis modo, et plena succi virilis; ut agrestem ac subrusticum fugiat sonum, non ut rythmum affectet scenicum, sed mysticum servet. CAPUT cendi satis dictum puto, nunc de actione vitae
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudine sit: ionitio sine asꝑitate. hor¬
tatio fine offensione. Et sic̃ in om̃i ac tu uitȩ
io cauere debemꝰ. ne rationẽ nimius amini mo¬
tus excludat: s teneamꝰ consilii locum: ita eti¬
am insermone formulam eã tenere conuenit.
ncaut ira excitet᷑ aut odium: aut cupidita
enim magis nos oportet loqͥ: de conũratione op¬
tima. adhortatione obseruationis. discipline
cinsto dia : habeat cap̃ eiꝰrationẽ: i finis modũ.
Sermo enim tediosus: iram excitat. Quamu̾
indecoꝵ. ut cum om̃is confabulatio habere so¬
leat increm̃tũ gr̃s. habeat nouum ofsensiõis
Tractemꝰ quoq de docꝰtria sidi. de magistio
continentiȩ. de disceptatione iustitiȩ de adhor
tatione diligentiȩ. Nonumuis semꝑ s ut seder it
lecho nob̾ ⁊ arripiendus ẽ . iput posumꝰ sermo¬
ꝓsequendus: neq nimium ꝓlioxus. neq cito in¬
t̾ruptus: ne uel fastidium derlinquat. uł desidiã

Expanded text:
amaritudine sit, monitio sine asperitate, horamaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum: ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne aut ira excitetur, aut odium, aut cupiditatenim magis nos oportet loqui, quam de conversatione optima, adhortatione observationis, disciplinae custodia. Habeat caput ejus rationem et finis modum. Sermo enim taediosus iram excitat. Quam vero indecorum, ut cum omnis confabulatio habere soleat incrementum gratiae, habeat naevum offensionis? 101. Tractatus quoque de doctrina fidei, de magisterio continentiae, de dtatione diligentiae, non unus semper, sed ut se dederit lectio, nobis et arripiendus est, et prout possumus, prosequendus: neque nimium prolixus, neque cito interruptus; ne vel fastidium derelinquat, vel desidiam
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitationes. uerum exquirere. ⁊ quasi emollire
inmeris hñt: appetitꝰ ad aliquid agendum im¬
palit atq excitat. Itaq ipso genere naturȩ sue
i cogitationes tñ quillitatẽ sedationis infundt̃:
appetitꝰ motum agendi excutit. Ita gͥ in fsrmati
sumꝰ: ut bonaꝵ rerum subeat animũ cogitatio.
appecitꝰ rationi obtemꝑet. Siuere aut illud de¬
coꝵ custodiamꝰ animũ. uolumꝰ intendere. ne ra¬
tionẽ excludat rei alicuiꝰ affectꝰ. s ratio quid
infactis dictisue qui modus. Prior autẽ ordolo¬
quendi. qũa faciendi ẽ Sermo induo diuidit᷑:
incolloquium familtare : uintracꝰtatũ discep¬
tationẽq fidi atq uistitiȩ. In utroq seruan¬
dum. ne sit aliqua ꝑturbatio: s tanꝙͣ mitis
⁊ placidus: ⁊ beniuolentiȩ plenꝰ ⁊ gr̃ȩ: sine ulla
sermo ducat᷑ contielia. Absit ꝑtinax in fa¬
miliari sermone contentio. Questiones enim
magis excitare manes. qũa utilitatis aliquid
afferre solet. Disceptadio sine ira. suauitas sine

Expanded text:
ationes verum exquirere, et quasi emolere muneris habent: appetitus ad aliquid impellit agendum atque excitat. Itaque ipso genere naturae suae et cogitationes tranquillitatem sedationis infundunt, et appetitus motum agendi excutit. Ita ergo informati simus, ut bonarum rerum subeat animum cogitatio: appetitus rationi obtemperet si vere ut illud decorum custodiamus, animum volumus intendere ne rationem excludat rei alicujus affectus: sed ratio quid in factis dictisve quis modus: prior autem ordo loquendi quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in colloquium familiare, et in tractatum, disceptationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatio: sed tamquam mitis et placidus, et benevolentiae plenus et gratiae, sine ulla sermo ducatur contumelia. Absit pertinax in familiari sermone contentio; quaestiones enim magis excitare inanes, quam utilitatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira, suavitas sine
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ : in qͦ excellere uniũas pulchrũ
uidet᷑. s. paucor ẽ asseqͥ: qͥ uoluendo cogita¬
tioẽs. consilia eraminando ñ medio erẽ ipen¬
dunt laborẽ. ut ad illud beatȩ honesteq uiuen¬
dũ ꝑuenire possint. atq oꝑib ap ꝓpinquare.
scientiȩ imne factis. haut scio anctiã in uol¬

Expanded text:
pulchrum videtur, sed pancorum est assequi: qui volvendo cogitationes, consilia examinando, non mediocrem impendunt laborem; ut ad illud beate honesteque vivendum pervenire possint, atque operibus appropinquare. scientiae sine factis, haud scio an etiam invol
Abbreviated transcription (Latin):
ininferenda. s: in depellenda inturra lex uirtutis ĩ.
orsus ẽ. testamentabellicȩ sortitudinis. Nam cum
uidisset hebrcum ab ȩgiptio inurrã accipientẽ
defendit. ita ut egyptium st̃neret. atq inhare¬
na absconderet. Salomon quoq ait. Eripe cũ.
Aꝑtum ẽ satis. qͥũaꝗͣ etiam his dnob antiqͥor
dixcrit iob. S alĩti feci pauꝑem de manu po
smꝰ quitam fortit̃ ꝑtulit impetꝰ diaboli. ⁊i uicit
cum inrtute m̃tis suȩ: Neq enim̃ de eiꝰ dubitandã
fecitudine: cui dic̃ dñs. Accinge sic̃ nir lumboᷤᷤ
uos. fuscipe altitudiñẽ ⁊ uircutẽ: omnẽ autẽ
inturiosum humiliato. Apłs quoq ait. habecis
fordisim̃a consolationẽ. Est g̃ fortis. quise indo¬
lore aliquo consolat᷑. Et reuera iure ea fortitu¬
do uocat᷑: quando unꝰquisq seipsum uincit:
irã continet: nullis illecebris emollit᷑ atq in

Expanded text:
virtutis est.orsus est tentamenta bellicae fortitudinis. Nam cum vidisset Hebraeum ab Aegyptio injuriam accipientem, defendit; ita ut Aegyptium sterneret, atque in arena absconderet. Salomon quoque ait: Eripe eum apertum est satis. Quamquam etiam his duobus antiquior dixerit Job: Salvum feci pauperem de manu potsimus, qui tam fortiter pertulit impetus diaboli, et vicit eum virtute mentis suae? Neque vero de ejus dubitandum fortitudine, cui dicit Dominus: Accinge sicut vir lumbos tuos, suscipe altitudinem et virtutem: omnem autem injuriosum humiliato . Apostolus quoque ait: Habetis fortissimam consolationem . Est ergo fortis qui se in dolore aliquo consolatur. 180. Et re vera jure ea fortitudo vocatur, quando unusquisque se ipsum vincit, iram continet, nullis il
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ẽ nult iram suã iustã ꝓbare. plus in flam¬
mat᷑: ⁊ cito inculp̃a cadit. Melior ẽ. autẽ scłm
salomonẽ qͥ iracundiam continet. qũa qͥ urbẽ
ratio componat. Exannnat eñi m̃tẽ plerũq ant
ira aut dolor. aut formido mortis: ⁊ in ꝓuisoꝑ
cellit ic tu. Ido p̃uenire puilchr̃i ẽ. cogitatioñc
quȩ uoluendo m̃tẽ exerceat. ne repentinis excitet᷑
cõmotionib: s uigo qͦdã rationis: ⁊ habenis as¬

Expanded text:
qui autem vult iram suam justam probare, plus inflamqui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam continet, quam qui urbem ratio componat; exanimat enim mentem plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne repentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis as
Abbreviated transcription (Latin):
etiam deletꝰ tari oportere. Fousq autẽ delac tat̾
ẽ. ut benediceret int̾uenientẽ: qd̾ abstudio um¬
dic te reuocatꝰ forit. Iam dixerat de inimicis
suis qm̃ declinauer̃ inme inquitatẽ: ⁊ in ira mo¬
lestierant mͥ. Audiamꝰ curbatꝰ inira qͥd dixerit.
escam: Illi adiracundiam ꝓuocabant. hic elige
lite peccare. ¶orał magist̃ qͥ naturasẽ asfectũ
infloc tendum magis ratione doct̾ne qũã ex¬
ty pandum nouerit. moralia docet. Hoc es t
irascimimi: ubi culpa ẽ. cui irasci debeatis. N on
pot̾ enim ficri: ut ñrerũ indignitate moucamꝰ.
Alioquin ñ uirtꝰ s lentitudo ⁊ remissio udicatur.
rascimim gͣ: ita ut culpa abstineatis. Uel sic.
Sirascimini. nolite pecrare. s uincite ratione
iracundiam. Uel certe sic. Irascimim nob̃. pras¬
cimmini quia cõmotiestis: ⁊ ñ peccabitis. Qͥ enim
sibi irascitur q cito motus ẽ: desinit irasci altri.

Expanded text:
etiam delectari oportere. Eo usque autem delectatus etiam delectari oportere. Eo usque autem delectatus est, ut benediceret intervenientem, qimicis suis: Quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira molesti erant mihi . Audiamus turbatus in ira quid dixerit: escam ? Illi ad iracundiam provocabant, hic tranqulite peccare . Moralis magister, qui naturalem affectum inflectendum magis ratione doctrinae, quam extirpandum 27 noverat, moralia docet; hoc est, Irascimini ubi culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, ut non rerum indignitate moveamur: alioquin non virtus, sed lentitudo et remissio judicatur. Irascimini ergo ita, ut a culpa abstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic: Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri:
Abbreviated transcription (Latin):
mregnum celoꝵ. Itaq ipse dñs hoc ẽ di uirtꝰ sic̃
puercum malediceret᷑. ñ remaledicebat: cũ ꝑcu¬
teret᷑ ñ reꝑcussit. Ita gͦ compara tẽ ut quasi puer
iniuriã ñ teneas. malitiã ñ exerctas: omĩa ate in¬
nocent̃ ꝓficiscant᷑. Non consideres qͥd ab aliis inte
reũtant᷑: locũ tuum serua: simplicitatẽ ⁊ purita¬
tẽ tui pec toris custodi. Noli respondere irato adira¬
cundiã ciꝰ: si eͥ imprudenti ad imprudentiã. Cito
culpa. culpam excutit. Si lapides teras. ñ ne ignis
crũpit: Ferunt gentiles ut inmauis omnia ũb ex¬
tollere solent. archite tarentim dic bũ philosopln
dexteram in indignatione compĩserat. Et quanto
plus ẽ. ñ remaledicere. qũã ñ uindicare: Et bela¬
tores ad ũsus nabal adultionẽ paratos. abigail
dep̃catione reuocauerat. Unde adũtimꝰ tempes¬
tiuis quoq int̃cessionib. ñ solum cedere ꝑos. seo

Expanded text:
in regnum coelorum . Itaque et ipse Dominus, hoc est, Dei virtus, sicut in regnum coelorum . Itaque et ipse Dominus, hoc est, Dei virtus, sicut puer, cum malediceretur, non remaledixit: cum percuteretur non repercussit . Ita ergo te compara, ut quasi puer injuriam non teneas, malitiam non exerceas: omnia a te innocenter proficiscantur. Non consideres quid ab aliis in te revertatur. Locum tuum serva, simplicitatem et puritatem tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiam ejus, sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. Si lapides teras, nonne ignis erumpit? 94. Ferunt gentiles, ut in majus omnia verbis extollere solent Architae Tarentini dictum philosophi, armatam dexteram in indignatione compresserat . Et quanto plus est non remaledicere, quam non vindicare? Et bellatores adversus Nabal ad ultionem paratos, Abigail deprecatione revocaverat. Unde advertimus tempestivis quoque intercessionibus non solum cedere nos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
de in quire pacẽ :⁊ sequere eam. Pacẽ illam iacob
scĩ uide. quanta pͥmũ sedatio animi. si ñ p̃ualu¬
eris. frenos lingue impone tuȩ. Deinde ⁊ reconci¬
liationis studium ñ p̃t̃mittas. Hȩc oratores scłi.
de nr̃is usurpata insius posuerelibris .S: ille
sensus huius ht̃ grãm: qui priordixit. Uitemꝰ
gͣ aut temꝑemꝰ iracundiam: ne sit eiꝰ aut in laudibꝰ
ex ceptio. aut inuitiis ex aggeratio. Nec mediocre
ẽ mitigare iracunliam: nc inferuis qũã om̃ino
ñ cõmoueri. Hoc nr̃m: naturȩ islud. Demq cõmo¬
tiones inpueris innoociȩ sunt: quȩ plus hm̃t gr̃ȩ
quã amaritudiis. Et sicito int̃se pueri mouent᷑
facile scdant᷑. ⁊ maiore suauitate insese recurrunt
Mesciunt se subdole artificioseq tractare. Nolite
hos contẽpnere pueros: de quib dñs ait. Nis con¬
ũsi fueritis ⁊ essiciamini sic̃ puer iste. ñ intrabitis

Expanded text:
de inquire pacem, et sequere eam . Pacem illam sancti de inquire pacem, et sequere eam . Pacem illam sancti Jacob vide, qua tu primum sedato animum: si non praevalueris, frenos linguae impone tuae: deinde reconciliationis studium non praetermittas. Haec oratores saeculi de nostris usurpata in suis posuere libris: sed ille sensus hujus habet gratiam, qui prior dixit. 93. Vitemus ergo, aut temperemus iracundiam; ne sit ejus aut in laudibus exceptio, aut in vitiis exaggeratio. Non mediocre est mitigare iracundiam: non inferius quam omnino non commoveri. Hoc nostrum est, naturae illud. Denique commotiones in pueris innoxiae sunt, quae plus habent gratiae, quam amaritudinis. Et si cito pueri inter se moventur, facile sedantur, et majori suavitate in se recurrunt. Nesciunt se subdole artificioseque tractare. Nolite hos contemnere pueros, de quibus Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis
Abbreviated transcription (Latin):
natione. qũa consilio ꝓspici ac ꝓuideri potuerit
ne occuparet᷑: meditare qͣmͦ motũ amim tui um¬
cas: iracindiam temꝑes. Resiste ire ni potes: cede
indignanti piccessit. ⁊ rebeccȩ idẽ. patientiȩ in¬
struc łꝰ consilio. ab ẽc̃ maluit ⁊ ꝑegͥnari. qũa exci¬
tare fr̃is in dignationẽ: ⁊tẽ redire cum feem mia¬
sgatum
putaret. ndo tantã ap̃cdm̃ inuenit gr̃am. Quib
deinde obsequiis. quantis munerib srẽm ipsum
reconciliauit sibi. int ille p̃r epte benedichonis ñ
pauit᷑ m̃tẽ tuam iracundia. ⁊ ascendit inte. ñ
rdinquas locum tuum. l ocus tuiis patientia ẽ:
locꝰ tuus sapicnta ẽ: locus tuusratio. locus tuis
sedatio indignationis ẽ. Aut site contumatia res¬
pondentis mouĩt iꝑũiitas impulerit ad idig¬
nationẽ: si ñ potueris initigare ment̾e: reprime
linguãtuam. Sic enim scͥptum ẽ. Cohibe lingũa
tuã a malo. ⁊ labiatua ne loquant᷑ dolum. demn¬

Expanded text:
natione, quam consilio prospici ac provideri potuerit, natione, quam consilio prospici ac provideri potuerit, ne occuparetur: meditare quomodo motum animi tui vincas, iracundiam temperes. Resiste irae, si potes: cede, indignanti pie cessit , et Rebeccae, id est, patientiae instructus consilio, abesse maluit et peregrinari, quam excitare fratris indignationem; et tunc redire, cum fratrem mitigatum putaret. Et ideo tantam apud Deum invenit gratiam. Quibus deinde obsequiis, quantis muneribus fratrem ipsum reconciliavit sibi; ut ille praereptae benedictionis non it mentem tuam iracundia, et ascenderit in te, non relinquas locum tuum. Locus tuus patientia est, 26 locus tuus sapientia est, locus tuus ratio est, locus tuus sedatio indignationis est. Aut si te contumacia respondentis moverit, et perversitas impulerit ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. Sic enim scriptum est: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dederunt suspitioni. Cur ñ illa temꝑa quib ab eccła
allo quaris. xp̃m audias: Illum allo qͥm᷑ cũ oramꝰ:
illum audimꝰ cum diuina legimꝰ oracula. Quid nob̾
cum alienis domib : Una ẽ domꝰ: quȩ om̃s capit.
Iili potiꝰ adnos ueniant: qͥ nos reliquer̃t. Qo nob̾
cum fabulis: Q inistium altarib xp̃i: ñ obseqͥũ
hominib deferendũ recepimꝰ. Humiles decet eẽ.
mites. mansuetos. graues. patientes. modũ tenere
sip̃uaricar᷑ ñ pot̃. cohibeat᷑. ¶ala enim lex pecca¬
tiindignatio ẽ: que ita ammos ꝑturbe̾t: ut ra¬
tioni ñ rdinquat locum. Primũ ẽ gͥ si fieri pot̃
ut moꝵ tranquillitas usu quodam affectione
ꝓposito innaturam ũtat᷑. deinde qm̃ ita plerũq
motꝰ infixus ẽ. nature ac morib. ut auelli atq
euitari ñ queat. si puideri potuerit. ratione repͥ¬
matur. Aut sipriꝰ occupatꝰ fuerit animꝰ ab indig¬

Expanded text:
et dederunt suspicioni? Cur non illa tempora, quibus ab ecclesia et dederunt suspicioni? Cur non illa tempora, quibus ab ecclesia alloquaris, Christum audias? Illum alloquimur cum oramus, illum audimus cum divina legimus oracula. Quid nobis cum alienis domibus? Una est domus quae omnes capit; illi potius ad nos conveniant, qui nos requirunt. Quid nobis cum fabulis? Ministerium altaribus Christi, non obsequium hominibus deferendum recepimus. Humiles decet esse, mites, mansuetos, graves, patientes: modum nos tenere si praecaveri non potest, cohibeatur; mala enim illex peccati indignatio est: quae ita animum perturbat, ut rationi non relinquat locum. Primum est igitur, si fieri potest, ut morum tranquillitas usu quodam, affectione, proposito, in naturam vertatur. Deinde quoniam ita plerumque motus infixus est naturae ac moribus, ut evelli atque evitari non queat: si praevideri potuerit, ratione reprimatur. Aut si prius occupatus fuerit animus ab indig
Abbreviated transcription (Latin):
coninuta: uelut ipsi hospitales sitis ꝑegͥnantib.
uelut ea cautione nullus sit obꝓbrio locus. Con¬
uiuia quippe extͣncoꝵ occupationes hñt: tum
etiã epulandi ꝓducunt cupiditat̃e: subrepunt
etiam fabulȩ frequent̃ de scło ac noluptatib. Clau¬
dere aures ñ potes. ꝓhibere putant᷑ supbie. Subre¬
punt etiam p̃t̃ uoluntatẽ pocula. Melius tuȩ domui
semel ex curses. qũa alienȩ frequent̃. Et ut ipse sobriꝰ
surgas. tam̃ex aliena insolentia condempnari ñ
debet p̃sentia tua. Uiduar. ac uirginum domꝰ. niss
uisitandi gr̃a umiores adire ñ opus ẽ:⁊ hoc cum se¬
Quid neceisse ẽ. ut demꝰ scłarib obtrecꝰ tandi locum:
Quid opꝰẽ ut ille quoq insitationii crebrȩ accipiant
auctoritatẽ: Quio si aliqua illar. forte labat᷑: cur
alieni lapsus subeas inuidiam: Quã multo ᷤ etram
fortes illecebra decepit: quanti ñ deder̃ errori locu.

Expanded text:
convivia: vel ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus, convivia: vel ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus, vel ut ea cautione nullus sit opprobrio locus. Convivia quippe extraneorum occupationes habent, tum etiam epulandi produnt cupiditatem. Subrepunt etiam fabulae frequenter de saeculo ac voluptatibus: claudere aures non potes, prohibere, putatur superbiae. Subrepunt etiam praeter voluntatem pocula. Melius est tuae domui semel excuses, quam alienae frequenter: et ut ipse sobrius surgas, tamen ex aliena insolentia condemnari non debet praesentia tua. 87. Viduarum ac virginum domos, nisi visitandi gratia, 25 juniores adire non est opus: et hoc cum seQuid necesse est ut demus saecularibus obtrectandi locum? Quid opus est ut illae quoque visitationes crebrae accipiant auctoritatem? Quid si aliqua illarum forte labatur? Cur alieni lapsus subeamus invidiam? Quam multos etiam fortes illecebra decepit? quanti non dederunt errori locum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hocẽ enim pulcͥtudiñe uiuendi tenere: conueni¬
entia cuiq sexui ⁊ ꝑsonȩ reddere. Hic ordo gestoꝵ
optimꝰ hic ornatꝰ ad omnẽ ac tionẽ accõmodus.
Sut molliculum ⁊ infractum uocis sonũ. aut
gestum corꝑis ñ ꝓbo: ita neq agrestẽ ac rusticã
naturã imitemur. Eius effigies formula disci¬
plinȩ: formula honestatis ẽ. Ht̃ sane suos sco¬
pulos uerccundia: ñ quos ipsa inuchit. s quoᷤᷤ
sepe incurrit: suntemꝑantiũ incidamꝰ consor¬
tia. qspecie iocunditatis uenenum infundunt
bonis. Hisi assidui sint ⁊ maxime inconuiuio
ludo acioco: eneruant grauitatẽ illã iurilem.
Caueamꝰ itaq ne dũ relaxare animũ uolumꝰ. sol¬
uamꝰ omnẽ armoniam. quasi concentũ quenda
bonoꝵ oꝑm. Usus enim. cito infleclit naturam.
a Uñ qd prudent̃ facitis conuenire eccłasticis ⁊maxi¬
me ministroꝵ officuis arbitror dedinare extͣneoꝵ

Expanded text:
Hoc est enim pulchritudinem vivendi tenere, conveniHoc est enim pulchritudinem vivendi tenere, convenientia cuique sexui et personae reddere. Hic ordo gestorum optimus, hic ornatus ad omnem actionem accommodus. Sed ut molliculum et infractum aut vocis sonum, aut gestum corporis non probo; ita neque agrestem ac rusticum. Naturam imitemur: ejus effigies, formula disciplinae, forma honestatis est. pulos verecundia, non quos ipsa invehit, sed quos saepe incurrit; si intemperantium incidamus consortia, qui sub specie jucunditatis venenum infundunt bonis. Hi si assidui sunt, et maxime in convivio, ludo ac joco, enervant gravitatem illam virilem. Caveamus itaque ne dum relaxare animum volumus, solvamus omnem harmoniam, quasi concentum quemdam bonorum operum; usus enim cito inflectit naturam. 86. Unde quam prudenter factis convenire ecclesiasticis, et maxime ministrorum officiis arbitror, declinare extraneorum
Abbreviated transcription (Latin):
tue. Uñ tullius etiam ordiñe putat in illo
decoro seruari oportere: idq positum dic̃ in for¬
mositate. ordine. ornatu adac hionẽ apto: quȩ
difficile ait loquendo ex plicare posse: nõo satis
ẽ intelligi. F ormositatẽ aut̃ẽ cur posuerit. ñ in
telligo. Quam łfiã licet ille uires corꝑis laudet. noᷤ
cerce inpulchritudinẽ corꝑis locum uirtutis ñ
ponimꝰ. Grãm tam̃ ñ excludimꝰ: qr uerecundia:
uuiltꝰ ipsos solet pudore ofsimdere: graiuoresq
reddere. Ut enim arcifex inmateria cõmodiore
melius oꝑari solet: sic uerecundia in ipso qͦ corꝑis
decore plus eminet. Ita tam̃ ut etiam ipse ñ sit af
uestim̃tis s cõmunib: ut honcstati uł necessitati
nchil desit. nich accedat nitori. Uo ipsa ñ remis¬
sa ñ fracta. nicħ femineum sonans. qͣlem multi
grauitatis specie simulare. consuert̃: s formam
quanda ⁊ regulam ac sonu uirilẽ reseruans.

Expanded text:
tuae. Unde Tullius etiam ordinem putat in illo tuae. Unde Tullius etiam ordinem putat in illo decore servari oportere: idque positum dicit in formositate, ordine, ornatu ad actionem apto: quae difficile ait loquendo explicari posse, et ideo satis esse intelligi. 83. Formositatem autem cur posuerit, non satis intelligo; quamvis ille etiam vires corporis laudet. Nos certe in pulchritudine corporis locum virtutis non ponimus, gratiam tamen non excludimus; quia verecundia et vultus ipsos solet pudore obfundere, gratioresque reddere. Ut enim artifex in materia commodiore melius operari solet, sic verecundia in ipso quoque corporis decore vestimentis sed communibus; ut honestati vel necessitati nihil desit, nihil accedat nitori. 24 84. Vox ipsa non remissa, non fracta, nihil femineum sonans, qualem multi gravitatis specie simulare consuerunt, sed formam quamdam et regulam ac succum virilem reservans.
Abbreviated transcription (Latin):
uł generi ñ lauarent: ne pat̾nȩ reuerentiȩ auc¬
toritas minueret᷑: licet pleriq se ⁊ in lauacro qnͣ¬
tum possint tegant. ne ułillic uͥ nudum totum
ẽ corpus. huiusmnodi intecta porͣtio sit. Sacer¬
dotes quoq uetis moris sic̃ mexodo legimꝰ bra¬
chas accipiebant: sic̃ ad moysen dictum ẽ. adño.
Et facies illi brachas lineas. ut tegat᷑ tur pitudo
pudoris. alumb̃ usq ad femora . et habebit cas
aaron ifilii eiꝰ. cum intrabunt intab̃nałm testi¬
monii. Et cum accedent sacͥficare ad aramsq̃:
iñ inducent suꝑse peccatum ne morrantur
cuistodiam castitatis dicꝰtum arbitrant᷑. Ddec
tabat Quitius in partib morari uerecundiȩ:
quia ad uos loquebar. qui aut bona eiꝰ ex uob̾
recognoscitis: aut dampna ignoratis. Que cum
sit om̃ib etatib ꝑsonis. temꝑib i locis apta:
tam̃ ad olescentes iuuemlesq annos maxime
decet. In om̃i autẽ seruandum etate: ut deceat
qd̃ agas i conueniat. ⁊ quadret sibi ordo uitȩ

Expanded text:
um soceris non lavarent, ne paternae reverentiae auctoritas minueretur: licet plerique se et in lavacro quantum possunt tegant; ne vel illic ubi nudum totum est corpus, hujusmodi intecta sit portio. 80. Sacerdotes quoque veteri more, sicut in Exodo legimus, brachas accipiebant, sicut ad 23 Mosen dictum est a Domino: Et facies illis brachas lineas, ut tegatur turpitudo pudoris. A lumbis usque ad femora erunt, et habebit eas Aaron et filii ejus, cum intrabunt in tabernaculum Testimonii: et cum accedent sacrificare ad aram Sanctuarii, et non inducent super se peccatum, ne moriantur . custodiam castitatis, dictum arbitrantur. Ct me diutius in partibus demorari verecundiae; quia ad vos loquebar, qui aut bona ejus ex vobis recognoscitis, aut damna ignoratis. Quae cum sit omnibus aetatibus, personis, temporibus et locis apta, tamen adolescentes, juvenilesque annos maxime decet. 82. In omni autem servandum aetate, ut deceat quod agas et conveniat, et quadret sibi ordo vitae
Abbreviated transcription (Latin):
studio requirat᷑ quio uerum sit: ñ falsa ꝓ ue¬
ris duce̾. ñ obscuris uera inuoluere. ñ suꝑfluis
uł inflexis atq ambi guis occupare animũ. Qd
tam indecoꝵ quã uenerariligna qd ipsi faciumt:
Quid tam obscurum. quã de astronomia ⁊ geo¬
cia metiri: clum quoq imare numeris inclu¬
dere. relinquere causam salutis ⁊ erroris querere :
Anñ ille eruditꝰ in om̃i sapientia egytioꝵ moyses
ꝓbauit ista: S illam sapientiã dec̾m̃tũ ⁊i stultitã
nidicauit: ⁊ aũsus abea intimo dm̃ quesiuit as¬
sec lu. idoq uidit int̾rogauit. audunt loquen¬
it̃. Quis magis sapiens qũa ille qũc docuit as:
mta ꝓcognitis babebat: hsꝙ tĩmere assentiebat᷑.
que Aulo in hoc maxime naturali atꝙ honesto loco

Expanded text:
 quid verum sit, non falsa pro veris ducere, non obscuris vera involvere, non superfluis vel implexis atque ambiguis occupare animum. Quid tam indecorum, quam venerari ligna, quod ipsi faciunt? Quid tam obscurum, quam de astronomia et geotia metiri, coelum quoque et mare numeris includere: relinquere causas salutis, errores quaerere. 123. At non ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum Moyses probavit ista: sed illam sapientiam detrimentum et stultitiam judicavit, et aversus ab ea, intimo Deum quaesivit affectu; ideoque vidit, interrogavit, audivit loquentem. Quis magis sapiens quam ille quem docuit Deusnita pro cognitis habebat, hisque temere assentiebatur: quae duo in hoc maxime naturali atque honesto loco
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ possgum religaret atq ab aspeclu ñr̃o
aũteret: ne purgatio uentris. uisum ocłoꝵ offin¬
deret. Dequo pulchre apłs ait. Quȩ uident᷑ in¬
quit menbra corꝑis infirmiora necessar iora s̃t̃.
⁊ que putamꝰ ignobiliora cẽ m̃bra corꝑis. ħis ha¬
bundantiorẽ honorẽ circumdamꝰ: inhonesta¬
nr̃a. honestate habundantiore babundant. Et¬
enimimitatione naturȩ industria auxit gr̃am
qd̾ alio loco etiã altius int̃p̃tati sumꝰ: ut ñ solum
abscondamꝰ ab ocłis. uerũ etiam quȩ absconden¬
da accipimꝰ. eoꝵ inditia ususq m̃broꝵ. suis appei¬
lationib nuncupare in decoꝵ putemꝰ. Deniq si
casu aꝑtant᷑ he partes. confundit᷑ uerecundia:
sistudio impudentiȩ ȩstimat᷑. Uñ ⁊ filiꝰ noe cham
offensam reculit: ꝙr nudatũ uidens patr̃e risit.
Qui aute oꝑuer̃t patrẽ: acceꝑunt benedictonis
grãm. Ex qͦ mos uetꝰ ⁊ mnurbe roma implerisq

Expanded text:
rgum relegaret, atque ab aspectu nostro averteret, ne purgatio ventris visum oculorum offenderet. De quo pulchre Apostolus ait: Quae videntur, inquit, membra corporis infirmiora, necessariora sunt: et quae putamus ignobiliora esse membra corporis, his abundantiorem honorem circumdamus: ra, honestatem abundantiorem habent . Etenim imitatione naturae industria auxit gratiam. Quod alio loco etiam altius interpretati sumus , ut non solum abscondamus ab oculis, verum etiam quae abscondenda accepimus, eorum indicia ususque membrorum suis appellationibus nuncupare indecorum putemus. 79. Denique si casu aperiantur hae partes, confunditur verecundia: si studio, impudentia aestimatur. Unde et filius Noe Cham offensam retulit, quia nudatum videns patrem risit: qui autem operuerunt patrem, acceperunt benedictionis gratiam . Ex quo mos vetus et in urbe Roma, et in pleri
Abbreviated transcription (Latin):
đo luctatꝰ ẽ: Quio modestius. qͥ modestrã ita
ilocis. ⁊ templb deferebat. ut filiȩ in uiriã mal¬
let p̃texere conuigio quã uindicare: eoqd̾ in¬
ter ale̾nos positꝰ. amoripotius consulendũ qũã
odia colligenda censebat: Ioe qũa sapiens. qͥ
umũsis magis qũa sibi natus. Quam fortis ut
diluuiũ uicerit: qũa temꝑans ut diluuium
toleraui̾t. quando int̾ret. qua moderatione
degeret: quando coruum. quando colũbam
dimitteret: qñ reciꝑet reũtenteᷤ: qñ ex eundi
oportimitatẽ captaret.agnoscẽt. Itaq tracꝰtañ in uer

Expanded text:
Deo luctatus est? Quid modestius eo qui modestiam ita Deo luctatus est? Quid modestius eo qui modestiam ita et locis et temporibus deferebat, ut filiae injuriam mallet praetexere conjugio, quam vindicare; eo quod inter alienos positus amori potius consulendum, quam odia colligenda censebat? 121. Noe quam sapiens, qui universis magis quam sibi natus! Quam fortis, ut diluvium vinceret! Quam temperans, ut diluvium toleraret! quando introiret, qua moderatione degeret, quando corvum, quando columbam dimitteret, quando 33 reciperet revertentes, quando exeundi opportunitatem captaret, agnosceret? CAPUT XXVI. In inquir
Abbreviated transcription (Latin):
bã. Susceꝑat in senectute filiũ ꝑ repmissionẽ.
Qsenti dño: negandũad sacͥsiciũ qũa uis imicũ
ñ putauit. Aoũte hic om̃suircutes quatuor in
uno facto. Fuit sapientiȩ d̃o credere. ne filii gr̃am
ante ferret auctoris p̃cepto: fuit iustitiȩ. accep¬
tum reddere. fuit foratudinis. appetitũ ratione
cobibere. Huicebat hostiã pat̃: int̾rogabat filius:
tẽptabat᷑ affcc lus patrius. s ñ uincebat᷑. Repete¬
bat filiꝰ appellationẽ pat̃ña: conpungebat pat̃na
uiscera. s ñ minuebat deuotionẽ. Accedat ⁊ quarta
uirtꝰ temꝑantia. Tenebat iustꝰ ipietatis modum.
uiexecutionis ordinẽ. Deniq dum sacͥficio necessa¬
ria uehit. dum ignẽ adolet. dum filiũ ligat. dũ
gladium educit: hoc immolandi or dine meruit.
ut filium rese ruaret. Quid sapientius sc̃o iacob
qͥ dm̃ uidit facie ad faciem. ⁊ benedictioñe meruit :
Quid iustius. qui ea quȩ adquisierat. oblatis mu¬
nerib cumfr̃e diuisit: Quid fortius. qui cum

Expanded text:
missionem , reposcenti Domino negandum ad sacrificium, quamvis unicum, non putavit. 119. Adverte hic omnes virtutes quatuor in uno facto. Fuit sapientiae, Deo credere, nec filii gratiam anteferre auctoris praecepto: fuit justitiae, acceptum reddere: fuit fortitudinis, appetitum ratione cohibere. Ducebat hostiam pater, interrogabat filius, tentabatur affectus patrius, sed non vincebatur. Repetebat filius appellationem paternam, compungebat paterna viscera, sed non minuebat devotionem. Accedit et quarta virtus, temperantia. Tenebat justus et pietatis modum, et exsecutionis ordinem. Denique dum sacrificio necessaria vehit, dum ignem adolet, dum filium ligat, dum gladium educit, hoc immolandi ordine meruit, ut filium reservaret. 120. Quid sapientius sancto Jacob, qui Deum vidit facie ad faciem, et meruit benedictionem ? Quid justius, qui ea quae acquisierat, oblatis muneribus cum fratre divisit? Quid fortius, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ s nͣ rciulłaut : nec ullũ responsũ retulit: nͥ
uͥ de suscipienda dñi gen̾atiõe cognouit: ut qua-¬
litatẽ esfic łꝰ discet̾: ñ ut sermonẽ reserret. In ip¬
saoratiõe nr̃a multũ uerecipadia placet: multũ
leuare. Id̃o iustificat᷑ magis dñi uditio. ꝗͣ. ille
phariseus. que de formauit p̃sũptia Idoq ore

Expanded text:
tem non resalutavit, nec ullum responsum retulit, nisi ubi de suscipienda Domini generatione cognovit; ut qualitatem effectus disceret, non ut sermonem referret. 70. In ipsa oratione nostra multum verecundia placet, multum levare? Ideo justificatur magis Domini judicio, quam ille Pharisaeus, quem deformavit praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ colligebat reliquias. Post obitũ uͦ utriꝰq pauꝑ
erat insinu abrahe reqͥẽ fouens: diues in supplitus.
sonne euidens ẽ. meritor. aut p̃mia aut supplitia
pꝰ mortẽ manere: Et recte: qr incertamine labor
ẽ. pꝰcertam̃ aliis uictoria. aliis ignomina. Nũqͥd
corona: Merito paulus. certam̃ inqͥt bonũ certaui
cursũ ꝯsĩmaui. fid̾ȩ seruaui. qd̃ reliqũu ẽ. reposita
iudex. N solũ autẽ mͥ. s etrã his qͥ diligt̃ aduentũ
eiꝰ. In illa inꝗt die redaet: ñ hic. Hic autẽ in labo
decertabat: qr sciebat qm̃ ꝑ multas łbulationes
oportet nos int̾ire inregnũ i. Gñ pot̃ qͥs p̃miũ¬

Expanded text:
ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne evidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte, quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquicorona? Merito Paulus: Certamen, inquit, bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: quod reliquum est, reposita judex: non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in labordecertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non p