comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reqͥescebant. s in mortiuis oꝑib ħ ẽ ĩ peccatis
delectabant᷑. Corꝑa eĩ ꝑfidoꝵ. quedã st̃ sepulcͣ
defunctoy. in qͥbꝰ amma peccatis mortua recdu¬
dit᷑. Setu nimis erant q ꝯtͣ diuinas ⁊ humanaᷤᷤ
leges in furore ⁊cupiscentie ꝑsistebant. ĩpu¬
gnantes uiã fidi. ne qͥs ꝑ illã tnͣsiret. Unꝰ ille
maioris insame. figurã popłi gentilis accip̃.
uerabat᷑ a demonio ⁊ uestim̃to ñ uiduebatur.
q teguũtũ uirtutis amiserat. qͦ pͥmi parenteᷤ
pͥ culpã nudati legunt᷑ ħ stola redeunti filio of¬
fert᷑. Cathene ⁊ cõpedes dure. ⁊ gͣues ft̃ gentiliũ
leges qͥlꝰ ⁊ ĩ coꝵ it publica cohibebant᷑ peccata.
Ruptis cathenis ut lucas scbit agebat᷑ a de¬
monio in deserta. ꝙ t̃nsgressis legibꝰ illis ad
ea scelera cupiditate raptabant᷑ q̃ ĩa uulgarẽ
ꝯsuetudinẽ excedent. Semꝑ nocte ac die fure¬
bat demoniosꝰ. ꝙ gentilitas siue au̾sis casib

Expanded text:
 est, in peccatis delectabantur. Corpora enim perfidorum, quaedam sunt sepulcra defunctorum, in quibus anima peccatis mortua recluditur. Saevi nimis erant quia contra divinas et humanas leges in furore concupiscentiae persistebant, impugnantes viam fidei, ne quis per illam transiret. Unus ille majoris insaniae figuram populi gentilis accipit,vexabatur a daemonio, et vestimento non induebatur, quia tegumentum virtutis amiserat, quo primi parentes post culpam nudati leguntur Haec stola redeunti filio offertur. Catenae et compedes durae et graves, sunt gentilium leges, quibus et in eorum republica cohibebantur peccata. Ruptis catenis, ut Lucas scribit, agebatur a daemonio in deserta, quia, trangressis legibus illis, ad ea scelera cupidine raptabantur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Semper in nocte ac die furebat daemoniosus; quia gentilitas sive adversis casibus
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ uirbs arabie tͣns iordañe uincta monti
beriadiᷤᷤ in qͦd porci p̃cipitati st̃. Aug̃ de concoe¬
occurrisse memorant. qr unꝰ eoꝵ cele¬
brious ꝑsone. ⁊ maioris in same fuit. ⁊ iõ etꝰ
curatio famosior. Uiꝰ eñi habebat demonia
iam tẽꝑibꝰ multis. ⁊ uestim̃to ñ induebatur
neq in domo manebat. s in monum̃tis. Ce. nap

Expanded text:
est urbs Arabiae trans Jordanem, juncta monti beriadis, in quo porci praecipitati sunt. Signoccurrisse memorant; quia unus eorum celebrioris personae et majoris insaniae fuit, et ideo ejus curatio famosior. Unus enim habebat daemonia jam temporibus multis, et vestimento non induebatur: neque in domo manebat, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾no. maximis delectationib pascitur. Ita¬
ꝙ libent̾ dñs ingreditur. ⁊ in eius recũbit
affectu. Et factum est discumbente eo in
domo. ecce multi publicami & peccator e ue¬
nientes discumbebant cum iħu ⁊ discipłis¬
euis. Erant enim multi. qui & sequebantur
eum. Ad conuiuia peccatorum sepe ibat
dñs: ut sp̃uales cibos p̃beret. Discumbentes
uid̾unt publicanum a peccatis ad meliora
conuersum. locum inuenisse penitentie. ⁊
ob id non desꝑant de salute presertun illiqͥ
iam penitentes sequebantur dñm. Et ui¬
dentes scribe & pharisei. quia manducaret
cumpeccatorib & publicanis. dicebant dis¬
cipulis euis. Quare cum publicanis & pec

Expanded text:
interno, maximis delectationibus pascitur. Itaque libenter Dominus ingreditur, et in ejus recumbit affectu. Et factum est, discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores venientes discumbebant cum Jesu ejus. Erant enim multi qui et sequebantur eum. Ad convivia peccatorum saepe ibat Dominus, ut spirituales cibos praeberet. Discumbentes viderunt publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id non desperant de salute, praesertim illi qui jam poenitentes sequebantur Dominum. Et videntes Scribae et Pharisaei quia manducaret cum peccatoribus et publicanis, dicebant discipulis ejus: Quare cum publicanis et pec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ creditis. Credebat iegłs illũ eẽ saluatorẽ a qͦ salutẽ que¬
rebat: s in fide dubitaũ in hoc qđ p̃sentiã eiꝰ petiuit.
Agnoscens itaq dñs cor diffidentis. arguit illiꝰ diffi¬
dentiã dicens. N̾ signaꝙ ꝓdigia uiditis ñ creditis.
q̃ tc̃ fiebant. ea q̃ nc̃ agunt᷑ portendebant. Om̃e ꝓdigiũ.
senti quã de fut̾o: prodigiũm autem est¬
tantũ defuturo. Signũ fuit de p̃senti. qͦd
dñs aquã uertit in uinũ. designans głam
suã. sicut circulus significat in p̃sentiaꝵ ui¬
num uenale. Signũ de p̃t̾ito ẽ. uestigrũ pe¬
dum in niue apparens. Dicit ad eum regulꝰ
In hoogͦ quod seruo centurionis ñ dedigna¬
tur occurrere. cũ ad filiũ reguli dedignaret᷑
ire. nr̃a retunditur sitꝑbia. quia in homini¬
bus ñ naturam qua ad imaginem di fa
domum suam descendere cupiebat. centurio
indignũ sc cẽ dicebat. Hic cessum ẽ elationi.
illic concessum ẽ humilitati. tamquam huic

Expanded text:
llum Salvatorem, a quo salutem quaerebat; sed in fine dubitavit, in hoc quod potentiam ejus petivit. Agnoscens itaque Dominus cor diffidentis arguit illius diffidentiam, dicens: « Nisi signa et prodigia videritis non creditis. ae tunc fiebant, ea quae nunc aguntur portendebant. Omne prodigium senti quam de futuro; prodigium autem tantest de futuro. Signum fuit de praesenti, quando Dominus aquam vertit in vinum, designans gloriam suam, sicut circulus significat impraesentiarum vinum venale. Signum de praeterito est, vestigium pedum in nive apparens. Dicit ad eum regulusIn hoc ergo quod servo centurionis non dedignatur occurrere, cum ad filium reguli dedignaretur ire, nostra retunditur superbia; quia in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei fadomum suam descendere cupiebat, centurio indignum se esse dicebat. Hic cessum est elationi, illic concessum est humilitati, tanquam huic
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ horam ab eis. in qua mneluis habuerit. &.
dixerunt ci. quia heri bora septima: reliquit
eum febris. Cognouit gͦ pat̾. quod illa hora ẽ¬
rat. in quadixit ei iħc filius tiuis uiuit. E
credidit ipse et domus cius tota. Cepit homo
credere. quia dñs eque absens corpore. ut pꝰ¬
sens sanaret. ⁊ sic meruit salutem silio. N̾
gͦ diffidit de miscłia seruos interrogando
de hora. s desiderat ut uirtus diuina ser¬
uoꝵ confessione plurunis innotescat. Uł ne
casu sanitas contigisset int̾rogabat quia
nondum forsitan ꝑfecte credebat In figura
sancti sp̃c septiformis. in quo omnis salus
consistit. reliquit eum febris hora septima.
Tarde credens regulus iste figurat uideos
ad fidem difficile uenientes. qualis erat tho¬
mas cum audiret. uem mute huc manũ
tuam. ⁊ noli ẽẽ incredulus. s fidelis.¬

Expanded text:
ua melius habuerit, et dixerunt ei, quia heri hora septima reliquit eum febris. Cognovit ergo pater quod illa hora erat, in qua dixit Jesus ei: Filius tuus vivit. Et credidit ipse, et domus ejus tota. Coepit homo credere, quia Dominus aeque absens corpore ut praesens sanaret: et sic meruit salutem filio suo. Non ergo diffidit de misericordia, servos interrogando de hora; sed desiderat, ut virtus divina servorum confessione plurimis innotescat. Vel, ne casu sanitas contigisset, interforsitan nondum perfecte credebat. In figura sancti Spiritus septiformis, in quo omnis salus consistit, reliquit eum febris hora septima. Tarde credens regulus iste figurat Judaeos ad fidem difficile venientes, qualis erat Thomas cum audiret: « Veni, mitte huc manum tuam: et noli esse incredulus, sed fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ. has ñnuui prudentiã. fortitudinẽ. tẽ¬
ꝑantiã. ⁊ iustitiã appellant. Desid̾antib ꝑaly¬
ticũ offerre. rꝑo turba obsistit q sepe aĩa pͦͥ
corꝑis defidiã suꝑna gr̃a renouari cupiens
pͥsca consuetudine peccatoꝵ retardatur. Sepe
unt̾ orationes. ⁊ suaue colloqͥũ cũ dño turba
cludit. Tunc gͦ tectum domꝰ in qͣ rꝑc docet est
a scendendũ .i. sacre scͥpture sublimitas appe¬
tenda. lerq dĩ die noctuq meditanda. Patefa¬
cto tecto eger ante iħm summititur. qr resera¬
ponit᷑. significat ab homine adhuc in ista car¬
ne. ꝯstituto. rꝑm deb̾e cognosci. De lecto surg̾e
ẽ: annuã a cornalib se desidiis abstrahere. Di¬
cit gͦ. Surge de torpore negligentie. ⁊ corpꝰ in
cuiꝰ desideriis iacuisti. in exercitia bonoꝵ oꝑm
attolle. ⁊ sic domũ habitationis etͥne ĩ gredere.
uł ire indomũẽ: redire ad it̾nã sui custodiã.

Expanded text:
tutem . Has nonnulli prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, appellant. Desiderantibus paralyticum offerre Christo, turba obsistit; quia saepe anima post corporis desidiam superna gratia renovari cupiens, prisca consuetudine peccatorum retardatur; saepe inter orationes et suave colloquium cum Domino, turbacludit. Tunc ergo tectum domus in qua Christus docet, est ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas appetenda, lexque Domini die nocteque meditanda . Patefacto tecto, aeger ante Jesum submittitur; quia reseram lecto deponitur, significat ab homine adhuc in ista carne constituto, Christum debere cognosci. De lecto surgere, est animam se a carnalibus abstrahere. Dicit ergo: Surge de torpore negligentiae, et corpus in cujus desideriis jacuisti, in exercitia bonorum operum attolle, et sic domum habitationis aeternae ingredere. Vel ire in domum, est redire ad internam sui cu
Abbreviated transcription (Latin):
ut iob ⁊ tobias. ⁊ martyres. aut ad custodiã
iurtutũ ne suꝑbiant. ut paulus ait. Ne
magnitudo reuelationũ extollat me. datꝰ ẽ
mͥ stimulꝰ caruis mee angłs sathane qͥ me co¬
laphizet. Aut ad corrigenda peccata. sicut maria
soror aaron in heremo ob u̾ba temeritatis ꝑ¬
cussa ẽ lepͣ. ⁊ ꝑalyticꝰ iste. aut ad glam dĩ sal¬
uantis. siue ꝑ scipsũ. siue ꝑ famulos suos. sic̃
cetꝰ natꝰ. qui nec peccaũ. nec parentes eiꝰ. s ut
manifesteͣntur oꝑa di in illo. ⁊ lazarꝰ cꝰ infir¬
mitas ñ fuit ad mortẽ. s ut głificaretur filiꝰ dĩ
ꝑ eũ. aut ad inchoationẽ dãpnationis et̾ne qd̾¬

Expanded text:
ut Job et Thobias et martyres; aut ad custodiam ut Job et Thobias et martyres; aut ad custodiam virtutum, ne superbiant, ut Paulus ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet ; aut ad corrigenda peccata, sicut Maria soror Aaron, in eremo ob verba temeritatis percussa est lepra , et paralyticus iste; aut ad gloriam Dei salvantis sive per ipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus, qui nec peccavit, nec parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo , et Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed ut glorificaretur Filius Dei per eum ; aut ad inchoationem damnationis aete
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ tegulas sũmisei̾t illũ cũ lecto in mediũ
aute iħm. Quoꝵ fidẽ ut uidit. dix̃. Confide fili:
renitunt᷑ tͥ peccata tua. Palyticũ quẽ sanaũ
ñ ꝓ sua fide cũ sensu careret. s ꝓ fide offere¬
rentiũ. uocauit filiũ. ido q dimissa sunt ei
peccata sita. Intuendũ qͣntũ ualet fides ꝓpͥa.
si tantũ ualuit aliena : Q gͦ peccato gͣuat᷑ ad¬
hibeat eccłiam. que ꝓ eo p̃cetur. Hic datur
intelligi plerasq corpoꝵ debilitates euenire
ꝓpt̾ peccata. E ĩo forsitan pͥꝰ diitiuntur
peccata. ut causis debilitatis ablatis. sanitaᷤᷤ
restituat᷑. Hinc ẽ qd̾ hic ꝑalyticꝰ in luca uocat᷑
hõ qͣsi peccator. ⁊ alii ꝑalytico ad piscinã dicit᷑
Ecce sanꝰ factus es. iã noli peocare. ne deliꝰ tͥ
aliquid contingat. Quinq au̾t differentie¬
sunt causax. ꝓ quib in hac uita molestiis cor¬
palib afflignnur. Aut enĩ ad m̾ita augenda
ꝑ patientiã iusti infirmitate corꝑis gͣuant᷑

Expanded text:
miserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Quorum fidem ut vidit, dixit: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. » Paralyticum quem sanavit non pro sua fide cum sensu careret, sed pro fide offerentium vocavit filium, ideo quia dimissa sunt ei peccata sua. Intuendum quantum valsi tantum valuit aliena. Qui ergo peccato gravatur, adhibeat Ecclesiam quae pro eo precetur. Hic datur intelligi, plerasque corporum debilitates evenire propter peccata. Et ideo forsitan prius dimittuntur peccata, ut causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Hinc est quod hic paralyticus in Luca vocatur homo, quasi peccator, et alii paralytico ad piscinam dicitur: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Quinque autum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam, justi infirmitate corporis gravantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. qui dedit potestatẽ tale̾ hominibꝰ. Magna
dĩ uurtꝰ ostenditur: uͥ sine mora salus inuissu
eiꝰ cõpletur. uñ merito qui ad erant relictis blaᷤ¬
phemus stupentes ad laudẽ conu̾tunt᷑ tante
maiestatis. nec tunerent si crederent sane.⁊
diligerent ꝑfecte. Curatio ꝑalytici indicat
aĩe saluationẽ suspirantis ad xꝑm. pͦ ille¬
cebre carnis mertiã. Que pͥmo indiget mi¬
nistis. qͥ eam pꝑo afferant .i. doctoribꝰ. qui
spẽ int̾cessionis suggerant. Marco narrante
quatuor. poriitores fucrunt. siue qr qͣtuor eu¬
głistis p̃dicantiũ iurtꝰ firmat᷑. siue.iii iurtu

Expanded text:
Deum qui dedit potestatem talem hominibus. » Magna Deum qui dedit potestatem talem hominibus. » Magna Dei virtus ostenditur, ubi sine mora salus in jussu ejus completur. Unde merito qui aderant relictis blasphemiis stupentes ad laudem convertuntur tantae majestatis, nec timerent si crederent sane et diligerent perfecte. Curatio paralytici indicat animae salvationem suspirantis ad Christum post illecebrae carnis inertiam. Qui primo indiget ministris, qui eam Christo afferant, id est doctoribus, qui spem intercessionis suggerant. Marco narrante quatuor portitores fuerunt, sive quia quatuor evangelistis praedicantium virtus firmatur, sive quatu
Abbreviated transcription (Latin):
cata. ait ꝑalytico. Edico surge. Tolle lectum tuũ
&. uade in domum tuã. Utrum sint ꝑalytico
peccata dimissa. solꝰ nou̾at qui dimitebatbur¬
g̾e aũt & ambulare mamfestũ erat om̃ib qui
uidebant. Fit gͥ uisibile signum. ut ꝓbet᷑ ĩusi¬
bile. Lectũ tolle. ut qͦd fuit testimoniũ infir¬
mitatis. sit ꝓbatio sanitatis. Ut aũt sciatis
de hoc quod dixerat dimittuntur tͥ peccata . s
ego dico uob̃ eũ dixisse ꝑalytico surge: ut ꝑ sa¬
nationẽ eiꝰ sciatis. qi filiꝰ hõis ⁊ tunc hũit. &
habet potestatẽ dimittendi peccata. uł u̾ba xͥ¬
possunt ẽẽ ita. uos cogitatis qͦd n̾ possim di¬
mitt̾e peccata. s ut sciatis qr filiꝰ hominis .i. ego
surge. E confestim surgens coram illis. tulit
lectũ in quo iacebat. ⁊ abiit indomũ suã ma¬
gnificans dm. E stupor app̃hendit om̃s. & ma¬
gnificabant d̾m. Et repleti sunt timore dicen¬
tes. qr uidimꝰ mirabilia hodie. Et głificauer̃t

Expanded text:
c ait paralytico: Tibi dico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. » Utrum sint paralytico peccata dimissa solus noverat qui dimittebat. Surgere autem et ambulare manifestum erat omnibus qui videbant. Fit igitur visibile signum ut probetur invisibile. Lectum tolle ut quod fuit testimonium infirmitatis sit probatio sanitatis. « Ut autem sciatde hoc quod dixerat: « Dimittuntur tibi peccata; » sed ego dico vobis eum dixisse paralytico: « Surge, » ut per sanationem ejus sciatis quia Filius hominis, et tunc habuit, et habet potestatem dimittendi peccata. possunt esse ita: Vos cogitatis quod non possim dimittere peccata, sed ut sciatis quia Filius hominis id est, egoSurge. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum in quo jacebat, et abiit in domum suam, magnificans Dgnificans Deum. Et repleti sunt timore, dicentes quia vidimus mirabilia hodie. Et glorificaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑet. ad ꝑdendũ. s ñ nũꝙͣ ad ꝓbandũ. Pasto¬
res fuguuit. qr nec phylosophi gentiũ. nec pͥn¬
ceps synagoge. ꝑeiuitib posst̾ offerre medici¬
nã. ⁊ licet xͣanã fugiant legẽ. potentiã tam̃ eiꝰ
stupendo miracło p̾dicant. Sedens ad pedeꝰ iħu
uestitꝰ. ac sane mentis. significat fidelẽ ppłm
a pͥstina ꝯu̾satione sanatũ.⁊ ratione ꝯgrua ue¬
stitũ. ac studio uirtutũ. sequent̾e uestigia xͥ

Expanded text:
uam ad probandum. Pastores fugiunt, quia nec philosophi gentium, nec principes Synagogae pereuntibus possunt offerre medicinam, et licet Christianam fugiant legem, potentiam tamen ejus stupendo miracula praedicant. Sedens ad pedes Jesu vestitus ac sanae mentis, significat fidelem populum a pristina conversatione sanatum, et ratione congrua vestitum, ac studio virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
exponant. Et rogabant illũ illũ ne expelleret
eos extͣ region̾e. ⁊ ne imꝑaret illis ut in abys¬
sũ irent. Nouerant demons se aliqñ mitten¬
dos in abyssũ. recolentes dicta ꝓpħa . Frat autẽ
ñ longe ab illis grer porcoꝵ multoꝵ pascens. De¬
mone aũt: iogabant eũ dicentes. Si eicis nos:¬

Expanded text:
exponant. Et rogabant eum ne expelleret exponant. Et rogabant eum ne expelleret eos extra regionem, et ne imperaret illis ut in abyssum irent. Noverant daemones se aliquando mittendos in abyssum, recolentes dicta prophetarum. Erat autem non longe ab illis grex porcorum multorum pascens. Daemones aut
Abbreviated transcription (Latin):
pedibꝰ ⁊ cathenis uinctꝰ disrupisset cathenaᷤ
⁊ ꝯpedes ꝯminiusset. E nemo pot̾at eũ do¬
mare. ⁊ sẽꝑ noc̾te ac die in montib erat
clamans ⁊ concidens se lapidib uidens
autt̃ iħm a longe. occurrit ⁊ adorauit eũ. E
clamans uoce magna dix̃. Quid nob̾ & tͥ iħu fi¬
li di altissimie uenisti ante tẽpꝰ torquere nos. Bi
saluatoris. torm̃tũ ẽ demonũ. magnũq torm̃¬
tũ ẽ eis alesione hominũ cessare. ⁊ tanto gͣutꝰ
dimittunt. qͣnto duitiꝰ possident Ridicłẽ pu¬
tant qͥdã demonia nosse filiũ di ẽẽ ꝗͣ noscañ.
Dic qͥd tͥ nom̃ ẽ. At ille dix̃. legio. quia int̾ue¬
runt multa demonia in eũ. N̾ uelut inscius
gͣtior emicaret. Etiam nr̃i temꝑis sac̾dotes. qͥ
ꝑ erortisini grãm demones etcere norunt. solẽt
dicere patientes ñ alit̾ ualere curari nͥ qͣntũ sa¬
pere possinit. omne qͦd ab immundis sp̃rcibꝰ ur¬
gilantes. dormientesue ꝑtulerunt ꝯ fitendo

Expanded text:
catenis vinctus, dirupisset catenas, et compedes comminuisset, et nemo poterat eum domare, et semper nocte ac die in montibus erat clamans, et concidens se lapidibus. Videns autem Jesum a longe, occurrit et adoravit eum, et clamans voce magna dixit: Quid nobis et tibi, Jesu, Fili Dei altissimi? venisti anSalvatoris, tormentum est daemonum, magnumque tormentum est eis, a laesione hominis cessare: et tanto gravius dimittunt, quanto diutius possident. Ridicule putant quidam daemonia nosse Filium Dei et diabolum d tibi nomen est? At ille dixit: Legio, quia intraverunt daemonia multa in eum. Non velut inscius gratior emicaret. Sed et nostri temporis sacerdotes, qui per exorcismi gratiam daemones ejicere norunt, solent dicere patientes non alitpere possunt, omne quod ab immundis spiritibus vigilantes dormientesve pertulerunt, confitendo
Abbreviated transcription (Latin):
ut porroꝵ ꝑditio hominibꝰ eẽt salutis occasio.
Notandũ qͦd sꝑc immundi. ⁊ in porcos ñ possẽt
intͦire. absq consensu saluatoris. ut nou̾mꝰ
eos multo minꝰ posse sua potestate nocere ho¬
Ton repugnat qͦd marcꝰ cirra montẽ fuis¬
se porcos narrat. lucas aut̾e in monte.
Grex enim tã magnꝰ fuit. ut aliqͥd eiꝰ eẽt in
monte. aliquid cura montẽ. D emones ante
tẽpꝰ debitas torm̃ta formidantes. petunt in
porcos intiti ⁊ inrttunt᷑ Sic peccator unꝰquisq
ipse sͥ auctor ẽ pene. Uñ in ysaia. Intrate flã¬
mam quã accendistis nob̃. Qui aũt cos pasce¬
bant. sugerunt.⁊ nunciauer̃t in ciuitat᷑e. ⁊
in agios om̃ia. Ee ecce tota ciuitas exiit obu
am iħu. Ee uiso eo inuener̃t hominẽ seden¬
t̾e a qͦ demonia exierant uestitũ. ac sana
m̃te ad pedes et & timuerunt. Et rogabant
tͣnseat. ñ de suꝑbia faciunt. s de humilitate.
qͣ se p̃sentia dm indignos iudicabant

Expanded text:
sio. Notandum quod spiritus immundi et in porcos non possent introire absque concessu Salvatoris, ut noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hoNon repugnat quod Marcus circa montem fuisse porcos narrat, Lucas autem in monte. Grex enim tam magnus fuit, ut aliquid ejus esset in monte, aliquid circa montem. Daemones ante tempus debita sibi tormenta formidantes, petunt in porcos mitti, et mittuntur. Sic peccator unusquisque ipse sibi actor est poenae. Unde in Isaia: Intrate in flammam quam accendistis vobis . Qui autem pascebant eos, fugerunt, et nuntiaverunt in civitatem et iet viso eo, invenerunt hominem sedentem a quo daemonia exierant, vestitum ac sana mente ad pedes ejus, et timuerunt, et rogabant transeat, non de superbia faciunt, sed de humilitate, qua se praesentia Domini judicabant
Abbreviated transcription (Latin):
fluctus scłi tͣnscendit. ut credentes in se
ad celestẽ patriã tnquilla nauigatione ꝑducat
Marcus in capharnaũ. matħs in ciuitate
sua dum curasse ꝑalyticũ narrant. Que q̃stio
difficiliꝰ solueret᷑. si matħs nominaret na

Expanded text:
fluctum saeculi transcendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat. Marcus in Capharnaum , Matthaeus in civitate sua, Dominum curasse paralyticum narrant. Quae quaestio difficilius solveretur, si M
Abbreviated transcription (Latin):
sessio humanitatis eiꝰ fundationẽ qͣndã & fir¬
micatẽ regalẽ sigc̃at. Nubes cęli st̃ apłi uerb
cõpluentes. & corda fideliũ rigantes. In nubi
Ascendit urnube. ueniet cũ nube .i. incorpore suo
solo. qͦt assũpsit a uͥgine ascendit. & cũ multiformi
ȩccła que c̃ corpꝰ ipsius & plenitudo ad iudicium
uenturus est.¬

Expanded text:
ionem quamdam et firmitatem regalem significat. Nubes coeli, sunt Apostoli verbis compluentes, et corda fidelium rigantes. In nubibascendit, cum nube veniet, id est, in corpore suo solo, quod sumpsit a virgine ascendit: et cum multiformi Ecclesia, quae est corpus ipsius, et plenitudo ejus, ad judicium venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
ineũ. Ad consummandã hoĩs humilitatẽ. uni¬
u̾sa ineũ contumeliarũ gña exercebant᷑. Expue¬
rt̃ infaciẽ eius. ut impleret᷑ scͥpt᷑a dicens. fãciẽ
s ut a se faciẽ eiꝰ abscondant. Quod uelam̃tũ
nia. Quod palmas in faciẽ deiler̃t. impleuit
ꝓpħiam quȩ ait. In uirga ꝑcutient maxillã
iudicis isrł. Sputis susceptis faciẽ anmȩ
nr̃e lauat. uelamine faciei suȩ uelamen
cordiũ nr̃oꝵ aufert. Colaphis qͥb in capͣ ꝑcus¬
sus ẽ: ap humani gñis qͦd ẽ adam sarat. &¬
alapis ex palmat᷑ ẽ ut maxime laudi eiꝰ manib
⁊ labiis plaudamꝰ. Uñ psalmista. Os̃ g̃s̃ plaudite
mañ. iubilate do. In ꝯtumeliã qr se ꝓpħã uolinit hab̾i¬
d̾r ei. ꝓpħia. in qͦ nos ad tolerandã ꝓ noĩe eiꝰ irrisio¬
nẽ p̃pat. qͥ ꝓ nob̾ sustimut. Adhuc hodie qͥc̃q
reꝓbis actibi eũ exacerbant. dũ suas cogitatioes ⁊oꝑa
tenbraꝵ ab illo uid̾i ñ putãt. qͣsi illudentes aiuint. ꝓpħita¬

Expanded text:
tem, universa in eum contumeliarum genera exercebantur. Exspuerunt in faciem ejus, ut impleretur Scriptura, dicens: Faciem msed ut a se faciem ejus abscondant. Quod velamentum ania. HIERON. Quod palmas in faciem dederunt, implevit prophetiam quae ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sputis susceptis, faciem animae nostrae lavat, velamine faciei suae, velamen cordium nostrorum aufert. Colaphis, quibus in caput percussus est, caput humani generis quod est Adam sanat, et alapis expalmatus est, ut maxime laudi ejus manibus et labiis plaudamus. Unde Psalmista: Omnes gentes, plaudite manibus, jubilate Deo . In contumeliam, quia se prophetam voluit habr ei, prophetiza, in quo nos ad tolerandam pro nomine ejus irrisionem praeparat, qui pro nobis sustinuit. Adhuc hodie quicunque reprobis actibus eum exacerbant, dum suas cogitationes et opera tenebrarum ab illo, videri non putant, quasi illudentes aiunt: P
Abbreviated transcription (Latin):
habitacłm intrare. O ĩ pia cecitaᷤᷤ. Alie nigene p̃torio
ꝯtaminaritimebant. ⁊ in nocentiᷤ sanguinẽ ñ time

Expanded text:
habitaculum intrare. O impia caecitas! Alienigenae praetorio contaminari timebant, et innocentis sanguinem non time
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ. qñ inlichaonia deoꝵ cultu honorabant᷑.¬
Altiore mist̾io pontifex discidit uestim̃ta. cũ cu¬
nica diũ amilitib scindi ñ potuerit. fig̃abat᷑
cũ soliditas ȩccłie que uestis di appellat᷑. nũꝙͣ ua¬
Uid ad huc egemꝰ uestibꝰ: Ecce aud̃uurmus

Expanded text:
quando in Lycaonia deorum cultu honorabantAltiori mysterio pontifex discidit vestimenta, cum tunica Domini a militibus scindi non potuerit. Figurabatucum soliditas Ecclesiae, quae vestis Dei appellatur, nunquam vauid adhuc egemu
Abbreviated transcription (Latin):
syriam uenit. Et q uidea quasi umbilicus to¬
tiꝰ t̾re ẽ census pͥmũ m medio t̾te exigitur᷑ ut
Imꝑante augusto. & p̃sidente eyrino ibant om̃s
ad descͥptionẽ ut singłi in suam ciuitatẽ reu̾si
do. censim uisticit ꝓfiteamur. ugũ eiꝰ quod
leue ẽ subeamꝰ. & inueniemus requiẽ ammabꝰ
nt̃is. Cesari soluebatur denariꝰ. qui decẽ num¬
mos habebat. qui etiam nomine cesaris inti¬
tulabatur & nos offeramꝰ regi nr̃o decalogũ

Expanded text:
Syriam venit. Et quia Judaea quasi umbilicus toSyriam venit. Et quia Judaea quasi umbilicus totius terrae est, census primo in medio terrae exigitur, ut Imperante Augusto et praesidente Cyrino, ibant omnes ad descriptionem, ut singuli in suam civitatem reversi, des, censum justitiae profiteamur, jugum ejus quod leve est subeamus, et inveniemus requiem animabus nostris . Caesari solvebatur denarius, qui decem nummos habebat, qui etiam nomine Caesaris titulabatur: et nos offeramus regi nostro Decalogum
Abbreviated transcription (Latin):
unuieriꝰ orbis. Iuxta fide hystoriarũ tanta
pace iognauit augustꝰ annis .xii. cura tẽpꝰ
dominice natiuitatis. ut tã forinsecis quã
cuulib bellis. toto orbe sopitis. etiam ad lit¬
teram completũ uideatur illud. ꝓpħicum
Conflabunt gladios suos in uomeres. & lan
ceas in falces. N leuabit gens contͣ gentem
gladiũ. Pacatissimo autẽ temꝑe congrue na
bar pacem quam mectiator nr̃ facturꝰ erat. &¬
ꝑse a ꝑ discipilos int̾ dłm et homins. Oportu¬
gerentur discipuli. qͣc̾q ad p̃dicandũ tͣnsirẽt
Nam sicut a cesare erigebatur. ꝓfessio census
ab imiu̾so orbe sic axꝑo exigenda erat ficdiꝑ
fessio in totomundo. Uñillud. ł untes in mũ¬
descriptio pͥma facta ẽ ap̃side sytie cyrmo. &
ibant omnes. ut ꝓfitentur singiali in suam
eiuitatẽ. ħ descͥptio pͥma dicitur quantum
ad tempꝰ eyrini. nam antea sepe descͥpte suer̃t̃
plereꝙ partis tͥraꝵ. Eyrunis a ocsare missus ius
dare gentib & censor patmonioꝵ futurus in

Expanded text:
a fidem historiarum tanta pace regnavit Augustus annis duodecim circa tempus Dominicae nativitatis, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis etiam ad litteram completum videatur illud propheticum: Conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium ; pacatissimo autem tempore congrue nasbat pacem quam mediator noster facturus erat per discipulos inter Deum et homines. Opportugerentur discipuli quocunque ad praedicandum transirent. Nam sicut a Caesare exigebatur professio census ab universo orbe, sic a Christo exigenda erat fidei professio in toto mundo. Unde illud: « Euntes in mundescriptio prima facta esibant omnes ut profiterentur singuli in suam civitatem. Haec descriptio prima dicitur, quantum ad tempus Cyrini. Nam antea saepe descriptae fuerunt pleraeque partes terrarum. Cyrinus a Caesare missus jus dare gentibus et censor patrimoniorum futurus,
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣt᷑. Sic oliua comitionib depssa amurrã dese¬
rit. & molci liquorẽ pinguescit. Sic ꝑ tͥturã aite
a palcis gͣna seꝑantur. & ad horreum piugata
studeat humilit̾ purgationis sue flagella to¬
lerare. Centesimũ fructum deputamꝰ uirgi
quasi molli oscło se complectens. maritũ pingit¬
&e coniug̃r. Seraginta ꝑtinet ad induas. q̃ qͣnto
magis abstinent tanto maiꝰ p̃mium recipiunt.
Centesimꝰ numerꝰ. qͥ a sinistͣ tͣnsfert᷑ ad dext̾am ex¬
ẽ martyriũ ꝓpt sc̃itatẽ uite. uł cont̾eptũ mortis.

Expanded text:
 Sic oliva contritionibus expressa, amurcam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et in horreum purgata studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare. Centesimum fructum deputamus virgiquasi molli osculo se complectens, maritum pingitconjugem. Sexaginta pertinet ad viduas: quae, quanto magis abstinent, tanto majus praemium recipiunt. Centesimus numerus, qui a sinistra transfertur ad dexteram, exfert martyrum propter satietatem vitae, et conceptum mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓpͥo udicio ꝯdẽpnẽt᷑. Si aut̃ nouissimꝰ uolue¬
rimꝰ leg̃ẽ manifesta ẽ int̾pretio. ut dicamꝰ indel
qd̾ sentiunt. sic̃t & baptismũ ioħis scientes ẽẽ
dedit eam inlibro uideis. Cũ diuerse sint uites.
diu̾se st̃ species iusticiȩ. In qͣ uinea unꝰqͥsq scđm
uires oꝑat᷑ paucas uites. aut multas. nescio auͣt
si tocã uineam quis hominũ sufficiat oꝑari.
Nolo dix̃ incogitatui. Puco qđ ex ꝑsona omnũ
peccatoꝵ publicanus ponit᷑. & ex ꝑsona omniũ
peccatͥcũ meretͥx. E qͣuis sint multa peccã inu¬
troq sexii. tam̃ auaritia p̾cipue habundat ui
iuiris. fornicatio in mulierib In publicanis
& in meretͥcibꝰ. pot̾ intelligi gentiũ popłs.
Quasi dicat᷑. Gentiũ popłs magis ẽ placens
d̃o ꝙͣ. nos. Laici &̃ & sacerdotes dno filii possũt
intelligi. & popłs pͥor filius ẽ. de inde sac̃ddotes
regentes illũ. Deniq popłs di. ex temꝑr ab rahȩ
cep̃. Sac̃ dotes autẽ extꝑraaton. Saceraos & oĩs

Expanded text:
ut proprio judicio condemnentur. Si autem novissimus voluerimus legere manifesta est interpretatio, ut dicamus verit dicere quod sentiunt, sicut et baptismum Joannis scientes esse Cum diversae sint vires, diversae sunt species justitiae. In qua vinea unusquisque secundum vires operatur paucas vites aut multas; nescio autem si totam vineam quis hominum sufficiat operari. Nolo, dixit in cogitatu. Puto quod ex persona omnium peccatorum publicanus ponitur, et ex persona omnium peccatricum meretrix. Et quamvis sint multa peccata in utroque sexu, tamen avaritia praecipue abundat in viris, fornicatio in mulieribus. In publicanis et in meretricibus potest intelligi gentium populus. Quasi dicatur: Gentium populus est magis Deo placens quam vos. Laici etiam et sacerdotes, duo filii possunt intelligi, et populus prior, filius est, deinde, sacerdotes regentes illum. Denique populus Dei ex tempore Abrahae coepit, sacerdotes autem ex tempore Aaron. Sacerdos et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
huc conueniens erat. Predictam repetit senten¬
tiam. Demundo ñ st̃. sic̃ & ego ñ sũ de mun¬
do. Scĩfica eos inu̾tate. sermo tuus u̾itas
ẽ. Queri pot̃ quomͦ de mundo non erant.
si scĩficati in uitade ñ dũ erant. aut si iam erant.
scĩficati. eur poscat ut scĩficent᷑. Sc̃ificati e¬
raut. s poscit ut sanctiores fiant. & inscita¬
te ꝓficiant. Uñ apłs. Qui in uob̾ bonũ opꝰ
cepit: ꝑficiet usq indiem xꝑi iħu. Uitas ẽ xꝑc
quidicit. Ego sum uia: iũtas & uita. Quasi
dicat. Scĩfica eos in me. uñ seq̃r. Sermo tu
us .r ego consubstantialis tͥ ueritas ẽ. Sic̃t
me misisti in mundum. & ego misi eos in nrũ¬
dum. hoc ẽ qi misisti ine. misi eos. Et ꝓ eis ego
scĩficomeipsum. ut sint & ipsi scificati in ue¬
ritate. P eis scĩfico meipsum .i. eos in me i pĩo
scĩfico. hoc ait qr menbra st̃ eiꝰ. Uñ sequit᷑
ut sint & ipsi scĩficati inu̾itate .i. in me scdm

Expanded text:
huc conveniens erat; praedictam repetit sentenhuc conveniens erat; praedictam repetit sententiam. De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate: sermo tuus veritas est. Quaeri potest quomodo de mundo non erant, si sanctificati in veritate nondum erant; aut si jam erant sanctificati, cur poscat ut sanctificentur. Sanctificati erant, sed poscit ut sanctiores fiant, et in sanctitate proficiant. Unde Apostolus: Qui in vobis bonum opus coepit, perficiet usque in diem Domiqui dicit: Ego sum via, veritas et vita . Quasi dicat: sanctifica eos in me. Unde sequitur: Sermo tuus, id est, ego consubstantialis tibi, veritas est. Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Hoc est: quia misisti me, misi eos. Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Pro eis sanctifico meipsum, id est, eos in meipso sanctifico. Hoc ait, quia membra sunt ejus. Unde sequitur: ut sint et ipsi sanctificati in veritate, id est in me secundum
Abbreviated transcription (Latin):
& sꝑe sẽs: quia st̃ unus do. S scriptura nos
non leuat. nisi ad nos descendat. Cũ ita loquit᷑
intelligamus distinguere ꝑsonas. ñ seꝑare nat᷑ã.
Nunc aut̃ adte uenio. & ħ loquor in mrundo.
ut babeant gaudium meum un pletũ insemet¬
ipsis. hoc ẽ. ut sint unum sic̃ & nos. qͦd a me
conferet᷑ cis. foce in mundo loqui se dic̃. qui
pauloante dixerat iam ñ sũ in mundo. Ergo
qi nũdũ abierat hic abbuc erat. & qr mox
habiturus fuerat. hic quodãmͦ iam ũ erat.
Ego dedi eis sermonẽ tuum: & mundꝰ eos o¬
dio habuit. U̾b̃ abhuc p̃t̾iti tꝑris. fut᷑a p̃nunti¬
at. Deide subicit. cur eos odit munoꝰ. Cͥa ñ
st̃ de mundo. sic̃ & ego ñ sum de mundo. ħ
eis regeneratione collatum ẽ nam gnatione
de mundo erant. Uñ alibi. Ego uos de mun¬
do elegi. Non rogo ut dollas eos de mundo
s ut serues eos amalo. Hinc habes qi scĩ non
debent rogare. ut transeant de mundo:
si adhuc nonẽ eis conueniens. sic̃ nec istis ad¬

Expanded text:
 sanctus, qui est unus Deus. Sed Scriptura nos non levat, nisi ad nos descendat. Cum ita loquitur, intelligamus distinguere personas, non separare naturam. Nunc autem ad te venio, et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Hoc est: ut sint unum sicut et nos, quod a me conferetur eis. Ecce in mundo loqui se dicit, qui paulo ante dixerat: jam non sum in mundo. Ergo qui nondum abierat, hic adhuc erat: et quia mox abiturus fuerat, hic quodammodo jam non erat. Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus eos odio habuit. Verbis adhuc praeteriti temporis futura praenuntiat. Deinde subjicit, cur eos oderit mundus. Quia non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est; nam generatione de mundo erant. Unde alibi: Ego vos de mundo elegi . Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo. Hinc habes, quia sancti non debent rogare ut transeant de mundo, si adhuc non est eis conveniens, sicut nec istis ad
Abbreviated transcription (Latin):
cunt latͦnes conuinciantes. lucas aũt ñ nͥ
unũ de ilł. qr pͥmũ ut̃q blasphemauit. de
hinc t̾ra adumbrata unꝰ credidit. uł ita. lui¬
rał numer᷑ ẽ apd̾ illos ꝓ singłari. Quod genꝰ
locutionis inuenimꝰ in epła ad hebreos. clau¬
ser̃t ora leonis. cũ solus daniel significet᷑. &¬
secti sunt de solo ysaya dicat᷑. Et in spalmo
astidert̃ reges t̾re. & pͥncipes conuenert̃ in
unũ. reges dr̃ ꝓpt̃ herodem. pͥncipes ꝓpt̃ pila¬
tũ. Quid enĩ usitatius quã ut dicat aliquis.
& rustici mͥ insultant. quãuis unus tantũ
insultet: Pagani cẽ dixert̃ phedras & cliti¬
mestras cũ singłe fuerint. Non ẽ gͦ contra¬
rium marco & matħo quod lucas de uno matui¬
festauit. S tunc contͣriũ eẽt. si illi dissent

Expanded text:
cunt latrones conviciantes, Lucas autem nonnisi unum de illis; quia primum uterque blasphemavit, de hinc terra adumbrata, unus credidit. Vel ita: Pluralis numerus est apud illos pro singulari. Quod genus locutionis invenimus in Epistola ad Hebraeos: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significetur. Et: Secti sunt , cum de solo Isaia dicatur. Et in psalmo: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Reges dicit, propter Herodem; principes, propter Pilatum. Quid enim usitatius, quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, quamvis unus tantum insultet? Pagani etiam dixerunt Phaedras et Clytemnestras, cum singulae fuerint. Non est ergo contrarium Marco et Matthaeo, quod Lucas de uno manifestavit. Sed tunc esset contrarium, si illi dixissent
Abbreviated transcription (Latin):
lend̾a ꝓmissio qͦd ei credant. si descentat. nunc
de cruce. Quid ẽ maiꝰ decruce adhuc uiuentẽ
descend̾e. an de sepulchro mortuũ surge: Re¬
surrex̃ & ñ credunt. Ergo si de cruce descendẽt
ñ cred̾ent. S mͥ uidetur demones hoc unmi¬
sisse. Statĩ enĩ ut fuit crucifixus. sensert̃ uͥtutẽ
cruqis. & intellexerunt fractas ẽẽ uires suas.
tnanet in patibulo ut eos destruat. Ido qͦ
de cruce descend̾ẽ neglexit: qr &̃ qͦsdã de illis
qͥ eũ crucifixerunt saluare moriendo cura¬
uit. Et notandũ quod uidi uocabulũ filii di
scͥpt᷑a sͥ creditũ blasphemandes irrident. mi¬
lites uͦ ut pote scͥptura nescii. ñ filio di. s regi

Expanded text:
lenta promissio quod ei credant, si descendat nunc de cruce. Quid est majus? de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum resurgere? Resurrexit, et non credunt. Ergo si de cruce descenderet, non crederent. Sed mihi videtur hoc daemones immisisse. Statim enim ut fuit crucifixus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, ed Dominus permanet in patibulo, ut eos destruat. Ideo quoque de cruce descendere neglexit, quia etiam quosdam de illis qui eum crucifixerunt, salvare moriendo curavit. Et notandum quod Judaei vocabulum Filii Dei, Scriptura sibi creditum, blasphemantes irrident; milites vero, utpote Scripturae nescii, non Filio Dei, sed regi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ẽ. uende que habes. & da pauꝑib si uis ꝑst¬
ctus eẽ. bissuasio autẽ ẽ nolite urare. Sic de
similibus. De p̃ceptis & ꝓhibitionib dicit ihe¬
rominus in epła ad cellantiam. quia tota iusti¬
cia in eis dicitur. Sicut enim mala ꝓhibent᷑
ita etiam bona p̃cipiunt᷑. Ibi cohercetur ani¬
mus. hic incitatur. Ibi fecisse. hic ñ fecisse
culpabile ẽ. In quo uis ꝓposito. in qͦ uis gͣdu
equale ẽ peccatum. uł ꝓhibita amiit̾e. ł
uissa non facere:

Expanded text:
uaecunque habes et da pauperibus, si vis perfectus esse . Dissuasio autem est: Nolite jurare . Sic de similibus. » De praeceptis et prohibitionibus dicit Hieronymus in epistola ad Cellantiam, quia tota justitia in eis dicitur. « Sicut enim mala prohibentur, ita etiam bona praecipiuntur. Ibi coercetur animus, hic incitatur. Ibi fecisse, hic non fecisse culpabile est. In quovis proposito, in quovis gradu aequale peccatum est, vel prohibita admittere, vel jussa non fac
Abbreviated transcription (Latin):
gͣnitur. uixta quod augustinꝰ in uͦii. de doctͥ¬
na xꝑiana docet. Dicit enim de una eacdaꝙ¬
re magna. &e submisse dicitur si docetur
ammus ut conuertatur impellitur:. Ate uero
hi modi: in engłio manifestissimi sunt. p¬
dicatio nãq eugłica mundũ docuit: qͦd ipse.
ignorabat. suasit ei quod nolebat. & tandẽ
ꝯpulit eum gliari in cruce xp̃i. que scan¬
dalum uideis erat. gentibꝰ uͦ stultitia. Beda
pͥmordium narrationis. & diu̾sũ t̾minũ
statuere. Aatħs a natiuitate humana ex¬
ordiens. usq ad resurrectionẽ narrauit.
martus ab eugłica p̃dicatione incipiens.
ꝑuenit usq ad ascensionẽ. lucas a natiui¬
tate p̃cursoris inchoans. eugłium t̾mina¬
uit. in ascensione dominica. discipłis ex¬
pectantib aduentũ sc̃i sp̃c. ioħs ab et̾m¬

Expanded text:
guitur, juxta quod Augustinus in IV De doctrina Christiana docet. Dicit enim: « De una eademque magna ot submisse, dicitur, si docetur; animus, ut convertatur, impellitur. At vero hi modi in Evangelio manifestissimi sunt. Praedicatio namque evangelica mundum docuit, quod ipse ignorabat; suasit ei, quod nolebat; et tandem compulit eum gloriari in cruce Christi , quae, scandalum Judaeis erat, gentibus vero stultitia . Bedaprimordium narrationis et diversum terminum statuere. Matthaeus a nativitate humana exordiens, usque ad resurrectionem narravit. Marcus ab evangelica praedicatione incipiens, pervenit usque ad ascensionem. Lucas a nativitate praecursoris inchoans Evangelium, terminavit in ascensione Dominica, discipulis exspectantibus adventum sancti Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
rou̾bialis uͦ speciosẽ. figurata locutio. que
unũ dic̾e uidet. s aliud intelligit᷑. & de p̃¬
senti temꝑe cõmonet. In bac enim allegorice
sumitur intellectus. ita ut quodãmͦ u̾boꝵ suꝑ
cognoscimꝰ allegoriam. uidelicet aut scdm tͣns¬
lationem. aut ꝑ imaginationẽ. aut ꝑ comꝑati¬
onẽ aut sod̾m ꝓuerbialem modũ. Translatio
autẽ ẽ: cum anime motꝰ siue humana meni¬
bra ad insimiandas causas tͣnffcrunt᷑ ad dm̃
bic̃q enim sacͣ scͥptura indo descͥbie ca¬
put. ocłos. palpebras. aure. os. labia. linguam.
cor imaginem. uterum manus. dext̾am si¬
nistram. digitos. siue digitum. brachiũ. alas
scapulas. postiora. pedes. item motꝰ anime: irã.
furorẽ. obliuionẽ iecordationẽ. penientiã
&e alia his similia ñ carnalit̾ uixta historrã
a recte intelligentib sentienda sunt. sic̃ a
uideis & plerisq hereticis carnalit̾ sapientibꝰ
qͥ dm corporeum atq localem opinantur

Expanded text:
est figurata locutio, quae unum dicere videtur, sed aliud intelligitur, et de praesenti tempore commonet. In hac enim allegorice sumitur intellectus, ita ut quodammodo verborumcognoscimus allegoriam, videlicet aut secundum translationem, aut per imaginationem, aut per comparationem, aut secundum proverbialem modum. Translatio autem est, cum animae motus sive humana membra ad insinuandas causas transferuntur ad Deum. im sacra Scriptura in Deo describit caput, oculos, palpebras, aures, os, labia, linguam, cor, imaginem, uterum, manus, dextram, sinistram, digitos sive digitum, brachium, alas, scapulas, posteriora, pedes, item motus animae, iram, furorem, oblivionem, recordationem, poenitentiam, et alia his similia: non carnaliter juxta historiam a recte intelligentibus sentienda sunt, sicut a Judaeis et plerisque haereticis carnaliter sapientibus, qui Deum corporeum atque localem opinantur,
Abbreviated transcription (Latin):
hõ qͥdam descendebat de ihietłm in iericho
e tursus in ꝑabola uinee et agͥcolax. Onlo enĩ
eoꝵ que grrebantur a xp̃o. uelut imagine ꝑso¬
ne. et negotii alt̾ius refertur impletꝰ. Comꝑa¬
tio autem ẽ: ut illud. Simile ẽ regnũ celoꝵ sina¬
pi et ceta. N enimnarratio sic in suꝑiori exem¬
plo texitur. s causaꝵ solummͦ comꝑat᷑ esscctꝰ¬

Expanded text:
t de Jerusalem in Jericho. Et rursus in parabola vineae et agricolarum , Ordo enim eorum quae gerebantur a Christo, velut imagine personae et negotii alterius refertur impletus. Comparatio autem est, ut illud: Simile est regnum coelorum sinapi, etc. . Non enim narratio sicut in superiori exemplo texitur, sed causarum solummodo comparatur effect
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd agebat uͥ erat quo uen̾it. quom uen̾it.
qͦ temꝑe uen̾it. qua causa uen̾it. In pͥn¬
cipio inquit erat u̾bũ. habes quando erat
& uerbum erat apud d̃m. habes quomodo
erat. Habes etiam quid erat. & ds inquit
erat uerbũ. Qd egerat: om̃ia ꝑiptũ facła
sunt. Quid agebat. Erat lux uera que illu¬
minat omnẽ hominẽ uenientẽ in hc mun¬
dũ. E uͥ erat: in hoc mundo. Quo uen̾it: in

Expanded text:
 et quo uenerit, quomodo uenerit, quo tempore uenerit, qua causa uenerit. in principio inquit erat uerbum: habes quando erat, et uerbum erat apud deum: habes quomodo erat. habes etiam quid erat: et deus inquit erat uerbum, quid egerat: omnia per ipsum facta sunt, quid agebat: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, et ubi erat: in hoc mundo erat, quo uenerit: i
Abbreviated transcription (Latin):
reliquer̃t qͥ in hoc sclo nnchil amare studuer̃t.
dine ac pat̾ne douiꝰ consu etudine ñ teneri.
Nota qi uiso iniracło de captura pisciũ. tãꝙͣ
firmmꝰ crodentrᷤ qͥ uocabantur. ñ solũ irtib s &
om̃ib relictis sccuti st̃ iħm ad ꝑmancudũ cũ
eo. Naues aũt iocͥco subduxertint ad t̾rã licet
t̃i pea redit᷑i ad ꝓpͥa. ut sic cautiꝰ seruarent᷑
ad usũ. qͦusq in alicꝰ possessionẽ tnsirent.
Decebat enĩ apłos. qͦs d̾s formã uere religiõis
toti mundo ꝯstituebat. ñ suꝑbe. ñ minꝰ caute
mundũ ꝯtẽpñe. qd̾ leginiꝰ phylosoplios fecisse
ꝓlecto in mare ñ paruo auri ponde. abite in¬
qt pessũ male cupiditateᷤ. Ego uos m̾gã. ne
ipse mergara uob̾ m lexi R xxil cxxxuiii.¬

Expanded text:
reliquerunt, qui in hoc saeculo nihil amare studuerunt. dine, ac paternae domus consuetudine non teneri. Nota quia viso miraculo de captura piscium, tanquam firmius credentes, qui vocabantur, non solum retibus, sed et omnibus relictis, secuti sunt Jesum ad permanendum cum illo. Naves autem idcirco subduxerunt ad terram, licet non postea redituri ad propria, ut sic cautius servarentur ad usum, quousque in alicujus possessionem transirent. Decebat enim apostolos, quos Deus formam verae religionis toti mundo constituebat, non superbe, non minus caute mundum contemnere, quod legimus philosophos fecisse. Jovinianum, projecto in mare non parvo auri pondere: Abite, inquit, pessum, malae cupiditates; ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ge̾ eũ desid̾at. Clauis asfigi dñm id lignũ queit̃
ne dolor cicofiniat᷑. Qoͦ cͥminando & qĩ ratiocinã¬
do. facẽ uidi nequeunt. postulando & uociferan¬
do ꝑficrunt. hunc ordinẽ seuiendi monstrat
eccłistica historia. c̃ cenisse martyrũ ꝑsecutores:
ilat᷑. Regẽ ur̃m A cxcu.¬

Expanded text:
gere eum desiderat. Clavis affigi Dominum ad lignum quaerunt, gere eum desiderat. Clavis affigi Dominum ad lignum quaerunt, ne dolor cito finiatur. Quod criminando et quasi ratiocinando facere Judaei nequeunt, postulando et vociferando perficiunt. Hunc ordinem saeviendi monstrat Ecclesiastica historia, etiam tenuisse martyrium persecutores. ilatus: Regem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ latine. Iudĩ &̃ qͥ magis locunt᷑ latine ꝙͣ grece
sexta feria ꝙͣ p̃parabant necessaria sabbo ꝗͣ
die p̃cłpit moyses duplo colligi manna ꝓp̃t
sabbatũ. Et erat ille dies tunc tꝑris pasche
qi illo die pascha udeoꝵ contigit. ut simul ẽẽt
& p̃patio sabb̃i & pascha. quod incepit nocte
p̃cedenti. Uł ita pot̾ distingui. Erat añt pa¬
rasceue. pasche hora .i. hora diei pasche quasi
sexta. qi ñdũ erat sexta hora ꝑfecta s incepta.
cet̾a gcrent᷑. completa t̃ hora sçita. ex qͣ deuebie fuc¬
sunt usq ad nonam. Marcꝰ aut̃ dicens erat hora t̃cia.
& crucifixert̃ eũ. occulte uoluit ostende eos magis
dnm̃ crucifixisse qͥ hora t̃cia clamauert̃ ut cruci¬
sigeret᷑. ꝙͣ illoᷤ qͥ pͥncipi suo obedierunt. Languis
iudeoꝵ hora tercia ẽ crucifixus. hora sexta. trani¬
Illi ant̃ clamauerunt. Tolle. tolle. crucifige eñ.
¶Quanta crudelitas q ñsolũ occidere s aẽ clucifi ¶ Ch¬

Expanded text:
magis loquuntur Latine quam Graece, sexta feria, qua praeparabant necessaria Sabbato, qua die praecepit Moyses duplo colligi manna propter Sabbatum. Et erat ille dies tunc temporis Paschae, quia illo die Pascha Judaeorum contigit, ut simul esset praeparatio Sabbati et Pascha, quod incoepit nocte praecedenti. Vel ita potest distingui: Erat autem parasceve Paschae hora, id est, hora diei Paschae quasi sexta: quia nondum erat sexta hora perfecta, sed incoepta, era gererentur, completa est hora sexta, ex qua tenebrae fuerunt usque ad nonam. Marcus autem dicens, Erat hora tertia, et crucifixerunt eum, occulte voluit ostendere eos magis Dominum crucifixisse, qui hora tertia clamaverunt, ut crucifigeretur, quam illos qui principi suo obedierunt Linguis Judaeorum hora tertia est crucifixus, hora sexta maniIlli autem clamaverunt: Tolle, tolle, crucifige eum. BEDA. Quanta crudelitas quae non solum occidere, sed etiam cr
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qo ꝑinudiam tradioissent eũ. Con¬
sueuerat p̃ses unum ex uinctis dimict̾t. ñ
imꝑiali legis sanctione. s annua gentis illiꝰ
iudõs remansit. ob memoriam lib̾ationis eoꝵ
ex egypto in pascha. Uolens gͦ pilatꝰ fatisface̾
popło. dut optionẽ eligendi. qͣuis ñ dubitaret

Expanded text:
enim quod per invidiam tradidissent eum. BEDA. Consueverat praeses unum ex vinctis dimittere, non imperiali legis sanctione, sed annua gentis illiusJudaeos remansit ob memoriam liberationis eorum ex Aegypto in Pascha. Volens ergo Pilatus satisfacere populo, dat optionem eligendi, quamvis non dubitaret
Abbreviated transcription (Latin):
uocatis pͥncipib sacerdotũ. & magistra¬
tib & plebe. exiuit ad eos foras & dixeis. Ob¬
tulistis mͥ hunc hominẽ qͣi au̾dentẽ popłm.
A.L. Ecce adduco eũ uob foras. ut cognoscatis
qi in eo nullã causã inuenio. iihis inqͥb eñ¬

Expanded text:
ocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe, exivit ad eos foras, et dixit eis: Obtulistis mihi hunc hominem quasi avertentem populum. A. L. Ecce adduco vobis eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam ex his inven
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Accusat᷑ & tacet qͥ defensione non
indiget. nec accusationẽ tacendo confirmat.
s despitit ñ repellento. ambiant defendi:
qͥ timent uinci. Melior ẽ causa qui ñ defen¬
dit᷑. & ꝓbat᷑. Susanna tacuit: & uicit. m.¬
R. Tunc dic̃ illi pilatꝰ. Nlon auois qͣnta
adu̾sũ te dict̃ testimonia: Et ñ respondit ei

Expanded text:
S. Accusatur et tacet, qui defensione non indiget, nec accusationem tacendo confirmat, sed despicit non refellendo. Ambiant defendi, qui timent vinci. Melior est causa quae non defenditur et probatur. Susanna tacuit et vicit . Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversum te dicant testimonia? Et non respond
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ei. N semel siluit dñs apud pͥncipes ut
impleret᷑ ꝓpħia de illo. sic̃ agnꝰ corã condente se.
fuit sine uoce. Que similitudo de agno data ẽ.
ut suo silentio ñ reus. s in nocens habeat᷑. Non
enĩ ut concius coniuncit᷑. s ut mansuetꝰ ꝓ aliis

Expanded text:
m. Non semel siluit Dominus apud principes, ut impleretur prophetia de illo: Sicut agnus coram tondente se, fuit sine voce . Quae similitudo de agno data est, ut suo silentio non reus, sed innocens habeatur. Non enim ut conscius convincitur sed ut mansuetus pro aliis