comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naturã supra t̾ram t̾ra nr̃a. postea unt per culpam
in t̾rã et sub t̾rã terra nr̃a: s nunc ꝑ grãm eleuata
est suꝑ celũ t̾ra nr̃a. Ergo t̾rena omnĩa sub t̃ra nr̃a
sunt: et ẽ tam̃ ipsa t̾ra t̾renis iuncta. et quadam
amicitia copulata : sicut celũ celestib iunctũ ẽ et fedde¬
ratũ. et t̾ra usq ad t̾rena. et celum usq ad celestia
Ergo t̾rena fines sunt t̾rȩ. et celestia fines celi: quia
terra usq ad t̾rena et non ultra. et celũ usq ad cele¬
stia et ñ ultra. Terra ꝑ concupiscentiã tendit se usq
Ad t̾rena: et celũ ꝑ sãpientiã tendit se usq ad celestia.
concupiscit deorsũ: et ido in contrariũ alteri utrũq
se tendit. Et utrũq cũ ꝑuenerit quo tendit ibi fi¬
nem facit: et ñ ultra se tendit. Ergo fines t̾rȩ t̾rena
sunt: quo t̾ra carnis ꝑ desideriũ carnale tenditur.

Expanded text:
naturam supra terram terra nostra, postea ivit per culpam naturam supra terram terra nostra, postea ivit per culpam in terram, et sub terram, terra nostra; sed nunc per gratiam elevata est supra coelum terra nostra. Ergo terrena omnia sub terra nostra sunt. Et est tamen ipsa terra terrenis juncta et quadam amicitia copulata, sicut coelum coelestibus junctum est et foederatum, et terra usque ad terrena, et coelum usque ad coelestia. Ergo terrena fines sunt terrae, et coelestia fines coeli; quia terra usque ad terrena et non ultra, et coelum usque ad coelestia et non ultra. Terra per concupiscentiam tendit se usque ad terrena, et coelum per sapientiam tendit se usque ad coelestia. concupiscit deorsum: et ideo in contrarium alteri utrumque se tendit. Et utrumque cum pervenerit quo tendit, ibi finem facit et non ultra se tendit. Ergo fines terrae terrena sunt, quo terra carnis per desiderium carnale tenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
Anima in corpore. Anima celũ: corpus t̾ra. Aĩa in cor¬
pore: celũ in t̾ra. Et tñ semꝑ celũ sursũ: t̾ra deorsum.
Nam sicut celũ hoc t̾ra sua loco excelsius ẽ: ita celũ il¬
lud t̾ra sua nat᷑a sublunius est. Eꝓt̾ea in mundo ma¬
iore quȩ int̾ra sunt sub t̾ra sunt̾ quȩ extͣ t̾rã sunt
supra terrã sunt: in mundo minore quȩ intus sunt
supͣ sunt. que foris sunt subtus sunt. Quȩ st̃ intus ⁊⁊
quȩ sunt foris : Inuisibilia intus sunt: uisibilia fori
sunt. Ergo inuisibilia supͣ sunt: uisibilia subtus. Inui¬
sibilia supra celũ nr̃m: uisibilia sub terra nir̃a. Omĩa
t̾rena sub t̾ra nr̃a sunt: quia ad eus seruitutẽ facta
sunt. et ad eius obsequiũ ordinata. Ergo supͣ t̾ram
terra nr̃a. Et quid dicam: Honne et supra celũ est
t̃ra nr̃a : Nonne illuc portauit eam. et illie collocaũ
eam sũptam de nobis qui eam sũpsit pro nobis:
Ergo supra celũ est t̾ra nr̃a. Facta erat primũ ꝑ

Expanded text:
in corpore. Anima coelum, corpus terra. Anima in corpore; coelum in terra. Et tamen semper coelum sursum, terra deorsum. Nam, sicut coelum hoc terra suo loco excelsius est, ita coelum illud terra sua natura sublimius. Propterea in mundo majore, quae in terra sunt, sub terra sunt; quae extra terram sunt, supra terram sunt. In mundo minore, quae intus sunt supra sunt, quae foris sunt subtus sunt. Quae sunt intus, et quae sunt foris? Invisibilia intus sunt, visibilia foris sunt. Ergo invisibilia supra sunt, visibilia subtus; et invisibilia supra coelum nostrum, invisibilia sub terra nostra. Omnia terrena sub terra nostra sunt, quia ad ejus servitutem facta sunt, et ad ejus obsequium ordinata. Ergo supra terram terra nostra. Et quid dicam? Nonne et supra coelum est terra nostra? Nonne illuc portavit eam, et illic collocavit eam sumptam de nobis, qui eam sumpsit pro nobis? Ergo supra coelum est terra nostra. Facta erat primum per
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd est error: Hescire quod rectũ est. Qqͥ est
stulticia : Scire et ñ sequi. Qid est sapientia:
Cognoscere et amare bonũ. Malum uero eogno¬
scerẽ et odisse. et ipsum est sapĩa. et prima sapi¬
entia: quia odius̃e malum. bonum amasie ẽ: et
cognouisse malũ. rectum intellexisse. Quaꝑpt̃ cogno¬
scere et amare bonũ. sapientia est: et ipsum ẽ odisse
inalũ et cognouisse. Et hoc totũ in sapientia cogno¬
scitur. cũ sapͦientia uidetur: et quod ipsa est ut dili¬
gatur. et quod ipsa non est. sed per ipiã manifestũ ẽ
ut odiatur. O quã bonus transitus iste est: et quã feli¬
citer migrat. qui ad contẽplandã sapientiã migrat.
Qͥd mirũ est si deus hebreorũ dñs deus est. qui tales
transitores facit: et ad talia transire facit: Transite
ad me inqͥt sapientia om̃s qui concupiscitis me: et a
generationib meis implemini. Sp̃c meus suꝑ mel dul

Expanded text:
Quid est error: nescire quod rectum est. Quid est Quid est error: nescire quod rectum est. Quid est stultitia? scire et non sequi. Quid est sapientia? cognocere et amare bonum. Malum vero cognoscere et odisse, et ipsum est sapientia; et prima sapientia, quia odisse malum, bonum amasse est; et cognovisse malum, rectum intellexisse. Quapropter cognoscere et amare bonum sapientia est, et ipsum est odisse malum et cognovisse. Et hoc totum in sapientia cognoscitur, cum sapientia videtur et quo ipsa est ut diligatur; et quod ipsa non est, sed per ipsam manifestum est, ut odiatur. O quam bonus transitus iste est; et quam feliciter migrat, qui ad contemplandam sapientiam migrat! Quid mirum est si Deus Hebraeorum Dominus Deus est, qui tales transitores facit, et ad talia transire facit? Transite ad me, inquit Sapientia, omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis implemini. Spiritus enim meus
Abbreviated transcription (Latin):
uideat errores et stulticiã qd ipsa ñ ẽ sapientia.
Nam qui sapientiã uidet. uidet qd ipsa ẽ sapientia:
et qui errores et stulticiã uidet. uidet qd ipsa non ẽ
sapientia: et tñ sapientiã uidere. et errores et stulti¬
ciam uidere. ñ nͥ ꝑ ipsam potest: et ipsa est sapien¬
tia. Qͥ ergo ad contemplandos errores. et stulticiam
contẽplandam transit. ad sapientiã transit. quẽ adino¬
dum qui ad contẽplandã sapientiã transit. ad sapi¬
entiam transit: cum tam̃ aliud idẽ errores et stul¬
ticiam ut contẽpletur fugiat. ad aliud uero hoc est
ad sapiemiã ut eam contempletur accedat: quia
utrũq sapientia non est. s utrũq contẽplari sapien¬
tia est: et qui ad utrũq contẽplandũ transit. non
aliud quam ad sapientiã transit. neq aliud quã
errores et stulticiam relinquit. Dicat igit᷑. Transi¬
ui ad contẽplandã sapientiã erroresq etꝰ stulticiã.

Expanded text:
videat errores, et stultitiam, quod ipsa non sapientia. videat errores, et stultitiam, quod ipsa non sapientia. Nam qui sapientiam videt, videt quod ipsa est sapientia; et qui errores et stultitiam videt, videt quod ipsa non est sapientia; et tamen sapientiam videre, et errores, et stultitiam videre non nisi per ipsam potest, et ipsa est sapientia. Qui ergo ad contemplandos errores et stultitiam contemplandam transit, ad sapientiam transit; quemadmodum, qui ad contemplandam sapientiam transit, ad sapientiam transit. Cum tamen altera id est errores et stultitiam contemplatur ut fugiat; ad alteram vero, hoc est ad sapientiam, ut eam contempletur, accedat; quia utrumque sapientia non est, sed utrumque contemplari sapientia est, et qui ad utrumque contemplandum transit, non ad aliud quam ad sapientiam transit: neque aliud quam errores et stultitiam relinquit. Dicat ergo: Transivit ad contemplandam sapientiam erroresque et stultitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
cem. Q uero in luce est. et tenebras uidet et lucẽ:
quia omĩa quȩ arguunt᷑. arguunt̾ per lucẽ. Qm̃
igitur tenebras suas uidere non potest qui adhuc
ip̃se in tenebris est. sed a tenebris ad lucẽ uenit
ut uideat ꝑ lucem et tenebras et lucẽ. ñ ꝑ tenebraᷤ
tenebras. et per lucẽ lucẽ. sed tenebras et lucẽ per
solam lucem: nemo ad tenebras uadit ut tenebras
uideat. sed ad lucẽ uenit ut uideat per lucẽ ñ solũ
lucẽ. sed et tenebras et lucem. Qͥ ergo uidere uult
tenebras suas recedit ab eis. ne in tenebris sit ipse et in¬
chil uideat: et transit ad lucẽ ut per lucem et tene¬
bras pariter et lucem uideat. Recte igitur eccłastes
cum ad sapientiã contẽplandam transit: errores quoq
et stulticram contẽplaturus ad ipsam uenit quasi add
lucem. ut in ipsa uideat et tenebras et lucẽ: hoc est
ut in ipsa uideat et qđ ipsa est sapientia. et per ipsã

Expanded text:
cem. Qui vero in luce est, et tenebras videt, et lucem; cem. Qui vero in luce est, et tenebras videt, et lucem; quia omnia quae arguuntur, arguuntur per lucem. Quoniam igitur tenebras suas videre non potest, quia adhuc ipse in tenebris est, sed a tenebris ad lucem venit, ut videat per lucem, et tenebras, et lucem; non per tenebras tenebras, et per lucem lucem, sed tenebras et lucem per solam lucem. Nemo ad tenebras vadit, ut tenebras videat; sed ad lucem venit ut videat per lucem non solum lucem, sed et tenebras et lucem. Qui ergo videre vult tenebras suas, recedit ab eis, ne in tenebris sit ipse, et nihil videat: et transit ad lucem ut per lucem, et tenebras pariter et lucem videat. Recte igitur ecclesiastes cum ad sapientiam contemplandam transit: errores quoque et stultitiam contemplaturus ad ipsam venit, quasi ad lucem, ut in ipsa videat, et tenebras et lucem. Hoc est, ut in ipsa videat, et quod ipsa est sapientia; et per ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta ñ ẽ quia in ueritate quesita ñ est: et ñ appro¬
pinquauit uel illis ut eorũ ocłos ad ueritatẽ illumi¬
naret. uel istis ut eorũ gressus ad uirtutẽ dirigeret:
atq ideo nec ceci eam inuenire potuert. nec claudi
ad eam ꝑuenire. S dicat iste noster hebreus quid
fecerit: quantũ transitu suo ꝓfecerit: qm̃ et ipse se
cum ceteris ad contẽplandam sapientiã transisse tes¬
tatur dicens: transiui ad contẽplandã sapientiã. Hoc
ẽ ergo qđ considerare debetis. Qui enim ad sapien¬
tiamꝰ transit: stulticiã relinquit. Et quid ẽ quod
sequitur. errores quoq et stulticiã: Si ad sapientiã
transit. qui ad contẽplandam sapientiã transit: quo¬
modo a stulticia recedit. uel errorẽ relinquit. qui
ad contẽplandos errores et stulticiã transit: S sa¬
pientia lux est: error autẽ et stulticia tenebre sunt.
Qͥ autẽ in tenebris ẽ: nec tenebras uidet nec lu¬

Expanded text:
inventa non est; quia in veritate non est quaesita; et non approinventa non est; quia in veritate non est quaesita; et non appropinquavit, vel illis, ut eorum oculos ad veritatem illuminaret; vel istis ut eorum gressus ad virtutem dirigeret. Atque ideo nec caeci eam invenire potuerunt, nec claudi ad eam pervenire. Sed dicat iste noster Hebraeus qui fecerit, quantum transitu suo profecerit; quoniam, et ipse se cum caeteris ad contemplandam sapientiam transire testatur, dicens: Transivi ad contemplandam sapientiam. Hoc est ergo quod considerare debetis. Qui enim ad sapientiam transit stultitiam relinquit. Et quid est quod sequitur? Errores quoque, et stultitiam. Si ad sapientiam transit qui ad contemplandam sapientiam transit, quomodo a stultitia recedit, vel errorem relinquit, qui ad contemplandos errores et stultitiam transit? Sed sapientia lux est; error autem et stultitia tenebrae sunt. Qui autem in tenebris est, nec tenebras videt, nec lu
Abbreviated transcription (Latin):
ert. et datũ est eis multa posse de studio uirtutũ.
et affectu ꝓbo ad bonitatẽ ꝓcliui. Qͥs hoc nescit. quã¬
tos et illi uiros uirtutũ habuer̾t. et quanta illi mi¬
randa et imitatione digna fecerunt: sectantes iusti¬
ciam. pietatẽ colentes. seruantes castimoniã. Pacien¬
tia confirmati. stabiles fidelitate : prudentia circũ¬
nis: bona quȩ natura conseruauerat ne tota cor¬
rũꝑet᷑: ñ bona quȩ gr̃a dederat. ut natura ã cor¬
ruptione liberaretur. Bona quȩ naturȩ quidẽ gr̃a
primũ conditȩ dederat. postea corruptȩ reliquerat
s a corruptione purgandȩ ñ suꝑ addiderat. Bo¬
na. quib bene condite naturȩ pulchritudo ꝓba-¬
retur: non quib glificande cellitudo adquireret᷑.
Hona igitur pro parte sua omĩa ista fuerunt: sed
uera bona non fuer̾t: quia m̃tẽ per intentionẽ ad
sũmũ bonũ non direxert. Et his om̃ib sapientia

Expanded text:
erunt. Et datum est eis multa posse de studio virtutum; erunt. Et datum est eis multa posse de studio virtutum; et affectu probo ad bonitatem proclivi. Quis hoc nescit quantos et illi viros virtutum habuerunt, et quanta illi miranda et imitatione digna fecerunt: sectantes justitiam, pietatem colentes, servantes castimoniam, patientia confirmati, stabiles fidelitate, prudentia circumnis: bona quae natura conservaverat ne tota corrumperetur, non bona quae gratia dederat, ut natura a corruptione liberaretur. Bona quae naturae quidem gratia primum conditae dederat; postea corruptae reliquerat; sed a corruptione purgandae non superaddiderat. Bona quibus bene conditae naturae pulchritudo probaretur; non quibus glorificandae celsitudo acquireretur. Bona igitur pro parte sua omnia ista fuerunt, sed vera bona non fuerunt; quia mentem per intentionem ad summum bonum non direxerunt. Et his omnibus sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
se existimauer̃t et in cogitationib suis euanuer̾t
et penis excecati sunt: et inuenti sunt ꝓfundius er¬
rantes. subtilius ꝑscrutantes. Alii autẽ morib queren
rum suorũ contẽptores: sed non uiciorũ suorũ correstorẽ.
Eet uti quoq usq ad aliquid ꝑuenerunt. quia speciem
pietatis habuerunt: sed ueritatẽ non tenuerunt. Abie¬
cerunt pecuniã: sed maliciã retinuerunt. Quod
foris erat mundauer̃t: et quod intus erat pollutũ
tenuerunt. Hoc autẽ sapientia ñ fuit quia ueritat
tion fuit: sed falsa imago sola. Illi autẽ putauer̃t
se ꝑ iter uirtutũ incedere: s quo tenderent nescier̃t:
quia directionẽ suã et finẽ ñ cognouer̃t. Et erant
adhuc alii qui uirtutes quasdã habuer̃t. et naturali
ductu in eas ferebantur: et transier̃t. et ꝑuenerunt
usq ad aliquid: et ex quadã parte naturȩ qua non
tota corruptioni subiacuit bonũ uider̃t et concupi¬

Expanded text:
se existimaverunt, et in cogitationibus suis evanuerunt; se existimaverunt, et in cogitationibus suis evanuerunt; et pejus excaecati sunt et inventi sunt profundius errantes, subtilius perscrutantes. Alii autem subtilius morirum suorum contemptores, sed non vitiorum suorum correctores. Et isti quoque usque ad aliquid pervenerunt; quia speciem veritatis habuerunt, sed veritatem non tenuerunt. Abjecerunt pecuniam; sed malitiam retinuerunt. Quod foris erat mundaverunt, et quod intus erat pollutum tenuerunt. Hoc autem sapientia non fuit; quia veritas non fuit, sed falsa imago sola. Illi autem putaverunt se per iter virtutum incedere; sed quo tenderent nesciverunt, quia directionem suam et finem non cognoverunt. Et erant adhuc alii qui virtutes quasdam habuerunt et naturali ductu in eas ferebantur; et transierunt et pervenerunt usque ad aliquid; et ex parte quadam naturae, qua non tota corruptioni subjacuit, bonum viderunt et concupi
Abbreviated transcription (Latin):
ut inueniretur. Sapientia intus erat. et ipsi fõris
erant: et ingressi sunt m̃te poit eam. ut transirẽt
ad contẽplandã sapientiã. Et inuestigauert et per¬
scrutati sunt sapienter. et cõprehenderunt secreta
nature. et inuener̃t occulta multaꝰ. et nichil horũ
sapientia fuit: quia omne hoc per sapientiã factũ
fuit. Supra omĩa quo ascenderunt: intra omĩa.
quo intrauer̃t: et non erat ultra aliquid ubi sapi¬
entiam querere potunssent. Et ceciderunt et defe¬
cerunt scrutantes scrutationes: et insum est illis di¬
uinũ aliquod esse supra omĩa: et tñ illud ñ cogno¬
uerunt neq intellexerunt: s uidentes amplius
caligauer̃t. quia infirmis oculis contra lumen splẽ¬
didum impegert. Et ceperunt falsa multa de ue¬
ro estimare: et deum corde suo ꝑuerso cõparare
non qd̾ ipse erat: sed quod ipsis udebatur qui ui¬
dere non potuer̃t quod erat. Iili autẽ bene uidere

Expanded text:
ut inveniretur. Sapientia intus erat, et ipsi foris ut inveniretur. Sapientia intus erat, et ipsi foris erant; et ingressi sunt mente post eam, ut transirent ad contemplandam sapientiam. Et investigaverunt, et perscrutati sunt sapienter; et comprehenderunt secreta naturae, et invenerunt occulta multa; et nihil horum sapientia fuit, quia omne hoc per sapientiam factum fuit. Supra omnia quo ascenderunt, intra omnia quo intraverunt; et non erat ultra aliquid ubi sapientiam quaerere potuissent. Et ceciderunt et defecerunt scrutantes scrutationes; et visum est illis divinum aliquod esse supra omnia, et tamen illud non cognoverunt neque intellexerunt; sed videntes amplius caligaverunt, quia infirmis oculis contra lumen splendidum impegerunt. Et coeperunt falsa multa de vero existimare; et Deum corde suo perverso comparare, non quod ipse erat, sed quod ipsis videbatur, qui videre non potuerunt quod erat. Illi autem bene videre
Abbreviated transcription (Latin):
non potuert: quia uiã non tenuer̃t. Alii transier̃t
et ꝑuener̃t: alii transire uoluert et ꝑtransire non
potuer̃t: quia per se ire putauer̃t. Nam etiã genti¬
lium philosophi. et ipsi ad contẽplandã sapientiam
transire uoluer̃t : sed errauert atq euanuer̃t quia
semet ipsos ducere putauer̃t. Et tam̃ transire cepe¬
terra erant corpore: et ascendert mente : et
transiuerunt terrena omĩa. celestia scrutando.
Usq ad lunam. et usq ad solem. usq ad sidera
celi: deniq usq ad ipsũ celũ. et usq ad ipsum
firmam̃tum ingenio suo ascenderunt: et intellectu ꝑ¬
uenerunt. Et quid erat ultra quo ꝑgere potuissent
Sedͥ sapientia suꝑ omĩa hec est: neq inueniri pocest
intra omĩa. per quã omĩa facta sunt. Nichil horũ ẽ.
a quo est omne quod est. Sed ubi illud iuenire po¬
tuissent: Non uidebatur. et tam̃ querebatur: nec
latere potuit. ut non quereretur: nec inuestigari.

Expanded text:
non potuerunt; quia viam non tenuerunt. Alii transierunt, non potuerunt; quia viam non tenuerunt. Alii transierunt, et pervenerunt. Alii transire voluerunt et pertransire non potuerunt, quia per se ire putaverunt. Nam etiam gentium philosophi, et ipsi ad contemplandam sapientiam transire voluerunt, sed erraverunt atque evanuerunt, quia semetipsos ducere putaverunt. Et tamen transire coepeterra erant corpore, et ascenderunt mente et transiverunt terrena omnia, coelestia scrutando. Usque ad lunam et usque ad solem, usque ad sidera coeli, denique usque ad ipsum coelum et usque ad ipsum firmamentum ingenio suo ascenderunt, et intellectu pervenerunt. Et quid erat ultra quo pergere potuissent? Sed sapientia super omnia est, neque inveniri potest intra omnia, per quam omnia facta sunt. Nihil horum est, a quo est omne quod est. Sed ubi illud invenire potuissent? Non videbatur, et tamen quaerebatur; nec latere potuit, ut non loqueretur, nec investigari
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplandã sapientiã ꝑgens. transiuit de mesopo¬
tamia ueniens. et uidit᷑ dñm facie ad faciẽ: ⁊ salua
fasta est anima eius. Post istos. om̃s patriarchȩ.
et om̃s prophetȩ transiuerunt. et om̃s sapienti¬
am contemplari uoluerunt. et uenit nouissi¬
me sapientia ipsa et transiuit et contẽplati st̃
eam amici eius: qm̃ ad hoc uenerat ut uideretur.
ne incassũ quereretur. si nũquã uideret᷑. Et dixit
eis qui transiuerant: ut contẽplarent᷑ eã. Baati ocłi
qui uident quȩ uos uidetis. Multi reges et multi
propłȩ uoluerunt uidere quȩ uos uidetis et ñ uide¬
runt: et audire quȩ auditis et ñ audier̃t. Hoc di¬
xit et transiuit: ut post illam transirent qui eam
contẽplari concupiscerent: ne forte iam ñ quereret᷑
si semꝑ uideretur: et secuti sunt post eã alii mul¬
ti. et ꝑtransiuer̃t plurimi: et multiplex facta est
sapientia. Et multi transire uoluert. et ꝑuenire

Expanded text:
contemplandam sapientiam pergens transivit de Mesopocontemplandam sapientiam pergens transivit de Mesopotamia veniens, et vidit Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima ejus . Post istos, omnes patriarchae et omnes prophetae transiverunt, et omnes sapientiam contemplari voluerunt. Et venit novissime sapientia ipsa, et transivit, et contemplati sunt eam amici ejus; quoniam ad hoc venerat ut videretur, ne incassum quaereretur, si nunquam videretur; et dixit eis, qui transiverant, ut contemplarentur eam. Beati oculi, qui vident quae vos videtis. Multi reges, et multi prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Hoc dixit, et transivit, ut post illam transirent, qui eam contemplari concupiscerent, ne forte jam non quaereretur, si semper videretur. Et secuti sunt post eam alii multi, et pertransiverunt plurimi, et multiplex facta est sapientia. Et multi transire voluerunt, et pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedine ⁊ agnita suauitate. Qid enim concupiscen¬
tia carnis potuisset. amori sapientiȩ comꝑata: łꝑ¬
tea ergo moyses festmauit currere. et uidere uiũ¬
onem: atq transire ad contẽplandã sapientiã. Et ma¬
nifestũ factũ est. quomͦ ille transiũ : et quomͦ ꝑuenit
ad contẽplandã sapientiã. Quantũ in illa uidit. et
quantũ de illa agnouit: et quom amicus factus ẽ
sapientiȩ. usq in profunda eius penetrans et consciꝰ
secretorũ illius. Et qm̃ multi sunt ab inicio qui sie
transire noluerunt ad contẽplandã sapientiã: primꝰ
abrahã magnus ille pater de igne chaldeorũ exiuit
et transiuit ad contẽplandã sap̾entiã. et uenit in
t̾ra uisionis. quã monstrauit ei deus. et uidit clari¬
tatem sapientiȩ et gauisus est. Et ysaac ad meditan¬
dum egressus fuerat. et transiuit ad contẽplandam
sapientiã: et locutus ẽ cum eo deus. lacob quoq ad

Expanded text:
dulcedine et agnita suavitate. Quid enim concupiscendulcedine et agnita suavitate. Quid enim concupiscentia carnis potuisset amori sapientiae comparata? Propterea ergo Moyses festinavit currere et videre visionem, atque transire ad contemplandam sapientiam. Et manifestum factum est, quomodo ille transivit, et quomodo pervenit ad contemplandam sapientiam. Quantum in illa vidit, et quantum de illo agnovit, et quomodo amicus factus est sapientiae, usque in profunda ejus penetrans et conscius secretorum illius. Et quam multi sunt ab initio, qui sic transire voluerunt ad contemplandam sapientiam? Primus Abraham magnus ille pater de igne Chaldaeorum exivit, et transivit ad contemplandam sapientiam, et venit in terram visionis, quam monstravit ei Deus et vidit claritatem sapientiae et gavisus est. Et Isaac ad meditandum egressus fuerat, et transivit ad contemplandam sapientiam; et locutus est cum eo Deus. Jacob quoque ad
Abbreviated transcription (Latin):
in necessitate portanda est: sapientia in dilectione
socianda. Illa ꝓpter se appetenda: ista ꝓpter se fu¬
gienda. ꝓpt̾ nõs sustinenda. Ideo moyses post uisio¬
nem non seruit in madian patri ethiopisse. neq ip¬
sa amplius parit filios. quasi a thoro repulsa ubi lo¬
cus amoris est et dilectionis: et alia pulchriore at¬
q amabiliore recepta. ex cuius consortio ñ fuscus
sed luminosus fieret uultus moysi: cuius amor in
illo igne monstrabatur. quando rubus ardebat et
non comburebatur. Cucurrit autẽ moyses ut tran¬
siret et contẽplaretur uisionẽ: quia ñdum adhuc
sapientiȩ ignem conceꝑat. neq senserat suauitatẽ.
ldeo mirabatur. et ipsa admiratione trahebatur: ut
appropians calefieret et arderet. Et ignis ipse qui
absentem illuminabat: accedentẽ accendebat. Ept̾ea
appropinquans soluit calciam̃tũ. libenter iam carna¬
libus desidderiis abrenuntians: degustata illius amoriᷤ

Expanded text:
in necessitate portanda est, sapientia in dilectione in necessitate portanda est, sapientia in dilectione socianda. Illa propter se appetenda est, ista propter se fugienda propter nos sustinenda. Ideo Moyses post visionem non servit in Madian patri Aethiopissae, neque ipsa amplius parit filios quasi a toro repulsa, ubi locus amoris est et dilectionis; et alia pulchriore atque amabiliore recepta ex cujus consortio non fuscus, sed luminosus fieret vultus Moysi, cujus amor in illo igne monstrabatur; quando rubus ardebat, et non comburebatur. Cucurrit autem Moyses ut transiret, et contemplaretur visionem quia nondum adhuc sapientiae ignem conceperat neque senserat suavitatem. Ideo mirabatur et ipsa admiratione trahebatur, ut appropians calefieret et arderet. Et ignis ipse, qui absentem illuminabat, appropinquantem accendebat. Propterea appropians solvit calceamentum, libenter jam carnalibus concupiscentiis abrenuntians, degustata illius amoris
Abbreviated transcription (Latin):
patre deo non ẽ. sed ex patre diabolo: et ipsa ama-¬
tores suos patris sui seriituti addicit et subicit dña¬
tioni: et seruit moyses et pascit pecora. et amorẽ
fede coniugis turpi famulatu mercatur: nec potest
liber esse dõnec in igne deus aduemat. et appartat
in dilectione. Tunc enim facile contẽpnit quod ma¬
le amauerat: cũ gustare ceꝑit quod dulcius concu¬
piscat. Et iam pro ethiopis sa moyses seruire ñ dig¬
natur: quam et si postea sequentẽ non abicit. non
suscipit tam̃ ad dilectionem. Curã enim carnis ama¬
tor sapientiȩ effectus sic admitt̾e debuerat. ut pro-¬
terue lasciuienti se ꝑ affectũ non subiceret: s tantũ
infirmanti et obsequenti condescenderet ꝑ cõpassio¬
nem. Aliud est enĩ amare ad gaudiũ: aliud sustin̾e
ad usum. Aliud in societatẽ dilectionis susciꝑe: atq
aliud in parte cõpassionis sustinerẽ. Uita carnis

Expanded text:
Patre Deo non est, sed ex patre diabolo, et ipsa amaPatre Deo non est, sed ex patre diabolo, et ipsa amatores suos, patris sui servituti addicit, et subjicit dominationi. Et servit Moyses, et pascit pecora; et amorem foedae conjugis turpi famulatu mercatur, nec potest liber esse, donec Deus in igne adveniat, et appareat in dilectione. Tunc enim facile contemnit, quod male amaverat; cum gustare coeperit, quod dulcius concupiscat. Et jam pro Aethiopissa Moyses servire non dignatur; quam et si postea sequentem non abjicit, non suscipit tamen ad dilectionem. Curam enim carnis, amator sapientiae effectus sic admittere debuerat, ut proterve lascivienti se per affectum non subjiceret; sed tamen infirmanti et obsequenti condescenderet per compassionem. Aliud est enim amare ad gaudium, aliud sustinere ad usum. Aliud in societatem dilectionis suscipere atque aliud in parte compassionis sustinere. Vita carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris amore: s accenso corde meliori igne usq ad
colloquiũ altissimi ꝑuenit. et missus ẽ in popłi sal¬
uationẽ. In igne enim ei deus loquebatur. et de igne
audiebatur: et ꝑ ignẽ intelligebatur. Et erat intus
flãma quȩ cor succenderat. qua sicut rubus arde¬
bat et non cõburebatur: mens ipsa in igne dm̃ ꝯce¬
perat. et ꝑ ignẽ deum cognoscebat. Hisi enĩ arsis¬
set non uidiss et: nec cognouisset quia ignis ille di¬
lectio est. et dilectio ipsa cognitio. Cognouit ergo ⁊
dilexit. uidit et arsit. gustau̾it et amauit : et uicit
ignis ignẽ. dilectio suꝑauit dilectionẽ. Contẽpta ẽ
ethiopissa de formis et nigra. quã sua flãma fuscaue¬
rat: et amor ipse suus non amabilẽ faciebat. Con¬
tẽpta est in cõꝑatione pulchrioris: neq ultra serui¬
re pro illa uoluit. qui se cum illa seru̾̃i semꝑ futurũ
agnouit. Uita enim carnalis et concupiscentia carnis ex

Expanded text:
uxoris amore, sed accenso corde meliori igne, usque ad uxoris amore, sed accenso corde meliori igne, usque ad colloquium altissimi pervenit, et missus est in populi salvationem. In igne enim ei Deus loquebatur, et de igne audiebatur, et per ignem intelligebatur. Et erat intus flamma, quae cor succenderat, qua sicut rubus ardebat, et non comburebatur. Mens ipsa in igne Deum conceperat: et per ignem Deum cognoscebat. Nisi enim arsisset, non vidisset nec cognovisset; quia ignis ipse dilectio est, et dilectio ipsa cognitio. Cognovit ergo et dilexit, vidit et arsit, gustavit et amavit, et vicit ignis ignem, dilectio superavit delectationem. Contempta est Aethiopissa deformis et nigra; quam sua flamma fuscaverat, et amor ipse suus, non amabilem faciebat. Contempta est in comparatione pulchrioris; neque ultra servire pro illa voluit, qui se cum illa servum semper futurum agnovit. Vita enim carnalis, et concupiscentia carnis ex
Abbreviated transcription (Latin):
terea moyses mirabatur. quomͦ ardebat rubus et
non cõburebatur. Nam et ipse ardebat. quia uxorem
ethiopissam habebat: neq hoc ei miraculũ fuit: s ar-¬
dere et non cõburi quod exꝑtũ non fuit. ħ ei miracu¬
ium fuit. Et ipsum miraculũ trahebat. eũ et horta¬
batur ut transiret et uideret uisionẽ maximã. quo¬
modo rubus ardebat et non cõburebat᷑: et eurrere
cepit in concupiscentiã suauiorẽ. et obliuisci desideria
antiqua ubi ardebat et cõburebatur: atq ethiopisse
uxoris amorẽ fastidire. quia nigra erat et formosa ñ
erat: neq similis ad illam sunamitẽ quȩ senes calefacit.
et iuuenes non urit. Huius enĩ sunamitis. id est sapien¬
tiȩ amorẽ significabat ignis ille quo rubus ardebat ⁊
non c̃õburebatur: et ideo moyses postꝗͣ transiuit ad
uidendã uisionẽ. ac sentire cepit quam suauit̃ arde¬
ret flãma eius. non ampliꝰ teneri potuit ethiopissȩ

Expanded text:
opterea Moyses mirabatur quomodo ardebat rubus, et opterea Moyses mirabatur quomodo ardebat rubus, et non comburebatur. Nam et ipse ardebat, quia uxorem Aethiopissam habebat; neque hoc ei miraculum fuit, sed ardere et non comburi: quod expertum non fuit, hoc ei miraculum fuit. Et ipsum miraculum trahebat eum, et hortabatur ut transiret et videret visionem maximam, quomodo rubus ardebat, et non comburebatur; et currere coepit in concupiscentiam suaviorem; et oblivisci desideria antiqua ubi ardebat et comburebatur, atque Aethiopissae uxoris amorem fastidire; quia nigra erat et formosa non erat; neque similis ad illam Sunamitem, quae senes calefacit et juvenes non urit. Hujus non enim Sunamitis, id est sapientiae, amorem significabat ignis ille quo rubus ardebat et non comburebatur, et ideo Moyses, postquam transivit ad videndam visionem, ac sentire coepit quam suaviter arderet flamma ejus, non amplius teneri potuit Aethiopissae
Abbreviated transcription (Latin):
compelli opus ñ habent: sed secuntur uolentes et
libenter uniuersa despiciunt. et relinquunt omĩa
ut transeant ad contemplandã sapientiam: et tẽ eito
ꝑueniunt quia curr̃t uelocit᷑ et ardent̃ requirunt:
et incipit ꝓpe illis esse sapientia: quia ipsi appropin¬
quant ei. et non elongant ab ea in concupiscentias
alienas. Sic cũ moyses esset in deserto pastor am¬
malium. et ethiopissam haberet uxorẽ: non nouerat
adhuc nisi ignẽ consum̃tẽ. Pꝓt̾ea mirabat᷑ qd rub
ardebat : et non cõburebatur. Quamdiu enĩ am¬
mus desideria sua in infimis uoluptatib pascit. et
carnali concupiscentiȩ iunctus nondũ ad ample¬
xrus sapientiȩ ꝑuenit : in igne consum̃te ẽ et de¬
uorante usq ad ꝑditionem. Flãma enĩ libidinis
et amor carnis. eos quos accendit consumit. Amce
uero sapientiȩ lumen habet. s consũptionẽ ñ habet:
et si accendit frigidos. ardentes tam̃ non coburit. łꝓ¬

Expanded text:
compelli opus non habent, sed sequuntur volentes; et compelli opus non habent, sed sequuntur volentes; et libenter universa despiciunt, et relinquunt omnia, ut transeant ad contemplandam sapientiam; et tunc cito perveniunt, quia currunt velociter et ardenter requirunt, et incipit prope esse illis sapientia, quia ipsi appropinquant ei, et non elongant ab ea in concupiscentias alienas. Sic cum esset Moyses in deserto pastor animalium, et Aethiopissam haberet uxorem, non noverat adhuc nisi ignem consumentem; propterea mirabatur, quod rubus ardebat, et non comburebatur . Quandiu enim animus desideria sua in infimis voluptatibus pascit, et carnali concupiscentia vinctus nondum ad amplexus sapientiae pervenit in igne consumente est et devorante usque ad perditionem. Flamma enim libidinis et amor carnis eos quos accendit, consumit. Amor vero sapientiae lumen habet; sed consumptionem non habet, et si accendit frigidos, ardentes tamen non comburit. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
onem animi. et nicħ ꝑmanere sub sole: tͣnsiuit
add contẽplandã sapientiã supra solem. O quã dif¬
ficilis transitus: et quã multorũ dierũ uia infir¬
mos gressus habentibus. Et nescio si tota uita
hominis sufficere possit ad conficiendũ hoc iter.
Quis enim in hac mortali uita degens. sapientiã ple-¬
ne app̃hendere poterit: Sapientia enĩ de occultis
trahitur et in occultis inuenitur: et semꝑ secretum
amat sapientia: nec se contẽplandam p̃bet nisi his
qui ingre diunt ad eam. S hoc ualde graue est infir-¬
mis animis. ut dilecta relinquant et deserant ama¬
ta et ad ea transeant appetenda quȩ non norunt
nisi dolorib suis erudiantur: et amara esse incipiãt
quȩ ante dulcia fuer̃t: et ita quodãm inuiti retra¬
hantur et cõpellantur intrare: et transire ad con¬
templandã sapientiã. Nam cũ gustare ceꝑint et in¬
telligere suauitatẽ et iocunditãtẽ sapientiȩ. tẽ iam

Expanded text:
onem animi, et nihil permanere sub sole, transivit onem animi, et nihil permanere sub sole, transivit ad contemplandam sapientiam supra solem. O quam difficilis transitus et quam multorum dierum via infirmos gressus habentibus! Et nescio an tota vita hominis sufficere possit ad conficiendum hoc iter. Quis enim in hac mortali vita degens, sapientiam plene apprehendere poterit? Sapientia enim de occultis trahitur et in occultis invenitur; et semper secretum amat sapientia, nec se contemplandam praebet, nisi iis, qui ingrediuntur ad eam. Sed hoc valde grave est infirmis animis, ut dilecta relinquant, et deserant amata; et ad ea transeant appetenda, quae non norunt, nisi doloribus suis erudiantur; et amara esse incipiant, quae ante dulcia fuerunt; et ita quodammodo multi retrahantur, et compellantur intrare, et transire ad contemplandam sapientiam. Nam cum gustare coeperint et intelligere suavitatem et jucunditatem sapientiae: tunc jam
Abbreviated transcription (Latin):
multi transeunt scđm carnẽ. et ñ transeunt scdm
ueritatẽ : quia ñ transeunt ut ꝑueniant ad ueritatẽ.
Facilius maria transeunt. et longinquas ꝑagrant
regiones. quã ꝑtingant ad ueritatẽ: et ip̃sa prope
est. Prope est inquit scriptura uerbũ in ore tuo et¬
Et cum tã ꝓpe sit ipsa ueritas: nichil tamen longiꝰ
ab his qui stulticiã amant. Qd autẽ stultius quam
semꝑ ima respicere: et uultus habere ꝓnos in t̾ram:
Hoc enim bestiis datũ est : quib ultra appetere nicħ¬
est concessũ. Sapientia autẽ habitat in suꝑnis: ad ꝗͣ
erigi nolunt qui bestiis cõꝑati sunt. et terrã in tu¬
entur. Hȩc est ipsa stulticia de qua transiuit iste
ad contẽplandã sapientiã cum falsa bona quȩ ĩ t̾ra
amauerat despexit. et ad uera bona quȩ sursum
sunt contẽplanda et amanda se erexit: quia ĩ his
quȩ deorsum sunt sub sole omĩb uanitatẽ aspex̃.
Ppt̾ea cum uidisset in omĩb uanitatẽ et afflicti-¬

Expanded text:
ranseunt secundum carnem, et non transeunt secundum veritatem; quia non transeunt ut perveniant ad veritatem. Facilius maria transeant, et longinquas peragant regiones, quam pertingant ad veritatem, et ipsa prope est. Prope est, inquit Scriptura, verbum in ore tuo Et cum tam prope sit ipsa veritas, nihil tamen longius ab iis qui stultitiam amant. Quid autem stultius quam semper ima respicere, et vultus habere pronos in terram? Hoc enim bestiis datum est, quibus ultra nihil appetere est concessum. Sapientia autem habitat in supernis; ad quam erigi nolunt, qui bestiis comparati sunt et terram intuentur. Haec est ipsa stultitia, de qua transivit iste ad contemplandam sapientiam, cum falsa bona, quae in terra amaverat, despexit, et ad vera bona, quae sursum sunt, contemplanda et amanda se erexit; quia in his quae deorsum sunt sub sole omnibus vanitatem aspexit. Propterea cum vidisset in omnibus vanitatem et afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
cio suorũ oꝑum. sententiã format uniũsorũ dicens.
Et nichil ꝑͥmanere sub sole. S quia ad ꝑfectũ non
sufficit mala repbare. nisi ȩtiã bona eligere quis
nouerit: subninx̃ et ait. Transiui ad contẽplandã
sapientiã. Hebreus transiens interp̃tatur. Hebreus
ergo factus est iste ad contẽplandam sapientiã. Et
erat quidẽ ipse etiã prius hebreus secundũ carnẽ:
s hebreus non fuit scđm ueritatẽ: donec transire
cepit ad contẽplandã sapientiã. Quẽadmodum
iudeus scđm carnẽ dicitur. et iudeus scdm uerita¬
tem: ita alius hebreus est scdm carnẽ. et alius he-¬
breus scđm ueritatẽ. Q autẽ in manifesto scłm
carnẽ iudeus est. et qui in manifesto sedm carnẽ
hebreus est. non uere nudeus eit. et non uere hebreus¬
est: s qui in occulto scđ̾m sp̃m iudeus est. et scđm¬

Expanded text:
cio suorum operum sententiam format universorum, dicens: cio suorum operum sententiam format universorum, dicens: Et nihil permanere sub sole. Sed quia ad perfectum non sufficit mala reprobare, nisi etiam bona eligere, quis noverit; subjunxit, et ait: Transivi ad contemplandam sapientiam. Hebraeus transiens interpretatur. Hebraeus ergo factus est iste ad contemplandam sapientiam. Et erat quidem ipse etiam prius Hebraeus secundum carnem, sed hebraeus non fuit secundum veritatem, donec transire coepit ad contemplandam sapientiam. Quemadmodum Judaeus secundum carnem dicitur, et Judaeus secundum veritatem, ita alius Hebraeus est secundum carnem, et alius Hebraeus secundum veritatem. Qui autem in manifesto secundum carnem Judaeus est et qui in manifesto secundum carnem Hebraeus est, non vere Judaeus est, et non vero Hebraeus. Sed qui in occulto s
Abbreviated transcription (Latin):
uanitas et in uanitate afflidioꝰ qͥa et in afflictione uanitas ⁊
in uranitate aft lctio. Et ꝑpt̃ h recte ꝯu̾sus ait̃. uidi ĩ oĩb ia¬
nnitatẽ ⁊ afflictionẽ animi.:⁊ nicħ ꝑman̾ie sub sole. Eruditꝰ
nomq in ꝓpriis. etiã aliena iudicare cepit: et quod
in parte eognouerat ueraciter de toto ꝓnunciabat
dicens. nichilꝰ ꝑmanere sub sole. Hinc uero colligi
potest: quantũ in reb aliis siue ad bonũ siue acd
malũ conducat homini qualis homo ipse fuerit si¬
bi. Nam sodđm aliquid. omnia hȩc tibi esse incipiũt.
Quod tuipse fueris tibi. Si te ipsum ñ uides: nicħ
bene uides. Si in tui nidicio non falleris: facile di¬
rigeris in alieno. Sicut hic quoq conuersus et di¬
rectus cum de suis oꝑibus subiunxisset. uidi in om̃i¬
bus uanitatẽ et afflictionẽ animi: statĩ quasi in pro¬
priis eruditus aliena duudicare ĩcipit: et de iudi¬

Expanded text:
vanitas, et totum afflictio; quia, et in afflictione vanitas, et vanitas, et totum afflictio; quia, et in afflictione vanitas, et in vanitate afflictio. Et propter hoc recte conversus ait: Vidi in omnibus vanitatem, et afflictionem animi: et nihil permanere sub sole. Eruditus namque in propriis, etiam aliena judicare coepit; et quod in parte cognoverat, veraciter de toto pronuntiabat, dicens: Nihil permanere sub sole. Hinc vero colligi potest, quantum in rebus aliis, sive ad bonum sive ad malum conducat homini nosse qualis homo ipse fuerit sibi. Nam secundum aliquid omnia hoc tibi esse incipiunt, quod tu ipse fueris tibi. Si teipsum non vides, nihil bene vides. Si in tui judicio non falleris, facile dirigeris in alieno. Sicut hic quoque conversus, et directus cum de suis operibus subjunxisset: Vidit in omnibus vanitatem et afflictionem animi; statim quasi in propriis eruditus, aliena dijudicare incipit, et de judi
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet respiciens qualis fructus tantos labores
sequi potuisset. tunc ait inueni non equa lance re¬
cõpensari michi fructũ laborũ meorum: ideoq fru¬
stra me laborasse iudicaui. respiciens labores in qͥb
frustra sudauerã. In omĩb enim uanitas: et afflictio
sp̾c. ꝑrius afflictio: postea uanitas. S et post ua¬
nitatẽ afflictio. et ante uanitatẽ afflictio. et in ua-¬
nitate afflictio: et totũ uanitas. et totũ afflictio.
Uana quippe sunt uniuersa quȩ suis dilectorib
et cum sint non exhibent qͦd ꝓmittunt: et cum
teneri existimant᷑ ꝑtranseant. S poterat fortas¬
sis tolerabile uidi: Si sola uanitas esset. et afflic¬
tio non esset. Hunc autẽ et ante uanitatẽ afflic¬
tio. et in uanitate afflictio. et post uanitatem
afflictioꝰ qm̃ nec sine labore adquiri. nec sine sol¬
licitudine conseruari. nec sine dolore possunt quȩ
cum amore possidebant̾ amitti: ideoq totum

Expanded text:
videlicet respiciens qualis fructus tantos labores videlicet respiciens qualis fructus tantos labores sequi potuisset; tunc, ait, inveni non aequa lance recompensari mihi fructum laborum meorum, ideoque frustra me laborasse judicavi respiciens labores in quibus frustra sudaveram. In omnibus enim vanitas et afflictio animi. Prius afflictio, postea vanitas, sed et post vanitatem afflictio; et ante vanitatem afflictio; et in vanitate afflictio; et totum vanitas, et totum afflictio. Vana quippe sunt universa, quae suis dilectoribus, et cum sunt, non exhibent, quod promittunt; et cum teneri existimantur pertranseunt. Sed poterat fortassis tolerabile videri, si sola vanitas esset, et afflictio non esset. Nunc autem, et ante vanitatem afflictio, et in vanitate afflictio, et post vanitatem afflictio, quoniam nec sine labore acquiri, nec sine sollicitudine conservari, nec sine dolore amitti possunt, quae cum amore possidebantur. Ideoque et totum
Abbreviated transcription (Latin):
piceret. in ipsis quoq ueritatẽ agnoscere ñ ualeret:
simulq in suis oꝑibus et conuersus quȩ concupis¬
ceretur uideret speciẽ. et auersus quȩ caueretur
non agnosceret uanitatẽ. Fit autem ñnũquã ut
temporalia bona tunc citius uana esse deprehen¬
dantur cũ magis abundare ceꝑint: quȩ sepe
cum non habentur ꝓdesse potuisse existimantur
si affuerint. Cum uero habita. m̃tis inopiã. nec
in sua affluentia expellere ualeant: tunc primũ
exꝑienti quã exiguum ꝓ se laborantib fructũ
confert̃ manifestant Unde conuenient̃ iste post
tantã rerũ omĩum affluentiã usumq uoluptatũ.
conuersũ se dicit ut intelligeret uanitatẽ suam:
quia cũ exꝑiri cepit quod fe̾licem facere ñ pot̾ant
habita. tunc agnouit quia multomagis miserũ
fecerant casso labore quesita. Cum inquit me con¬
uertissem ad uniu̾sa oꝑa quȩ fecerant manus meȩ.

Expanded text:
piceret, in ipsis quoque veritatem agnoscere non valeret, piceret, in ipsis quoque veritatem agnoscere non valeret, simulque in suis operibus, et conversus, quae concupisceretur videret speciem; et aversus, quae caveretur non agnosceret vanitatem. Fit autem nonnunquam ut temporalia bona tunc citius vana esse deprehendantur, cum magis abundare coeperint, quae saepe cum non habentur prodesse potuisse existimantur, si adfuerint. Cum vero habita, mentis inopiam, nec in sua affluentia expellere valeant; tunc primum experienti, quam exiguum pro laborantibus fructum conferunt manifestant. Unde convenienter iste post tantam rerum omnium affluentiam, usumque voluptatum; conversum se dicit, ut intelligeret vanitatem suam. Quia cum experiri coepit, quod felicem facere non poterant habita, tunc agnovit quod multo magis miserum fecerant casso labore quaesita. Cum, inquit, me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae;
Abbreviated transcription (Latin):
ria atq niꝰcinas extruxit. seruos et ancillas ha-¬
buit. arm̃ta et greges. argentũ et aurũ. substan¬
cias regũ et ꝓuinciarũ. et delicias filiorũ homi¬
num. quando deniq non solum opere sed ⁊ m̃te
quoq rerũ se suarũ amori et uoluptati tantum
ĩmenserat ut hanc partẽ suã existimaret. neq ob
ret se in his omnib quȩ parauerat: nũquid ñ ui¬
debat quod faciebat: S uidit speciẽ: ñ preuidit
corruptionẽ. Uidit qd̃ esse uidebant᷑ quȩ stabant:
sed non atcendit quid facta fuissent quȩ ꝑierant.
amor enĩ p̾sentium dum in se totã animi intenti¬
onem conuerteret. et in eorũ quȩ uidebant᷑ falla-¬
ci specie per carnis aspectũ ingressus. cordis quoq
oculos occuparet: simul et preteritorũ memoriã
abstulit. et futurorũ ꝓuidentiã abscondit. Unde
factũ est ut dum ad ea quȩ uidebantur sola res¬

Expanded text:
ria, atque piscinas exstruxit, servos et ancillas haria, atque piscinas exstruxit, servos et ancillas habuit, armenta et greges, argentum et aurum, substantias regum et provinciarum, et delicias filiorum hominum. Quando denique non solum opere, sed et mente quoque rerum se suarum amori, et voluptati tantum immerserat, ut hanc partem suam existimaret; neque obctaret se in his omnibus, quae paraverat: nunquid non videbat quod faciebat? Sed vidit speciem, non praevidit corruptionem. Vidit quid esse videbantur, quae stabant, sed non attendit quid facta fuissent, quae perierant. Amor enim praesentium, dum in se totam animi intentionem converteret, et in eorum, quae videbantur fallaci specie per carnis aspectum ingressus cordis quoque oculos occuparet, simul et praeteritorum memoriam abstulit, et futurorum providentiam abscondit. Unde factum est, ut dum ad ea quae videbantur sola res
Abbreviated transcription (Latin):
nus tue. et ad labores in quib fru¬
stra sudauerã : uidi in omĩb uanita¬
tem et afflictionẽ animi. et nichib
ꝑmanere sub sole. Audiuimꝰ supͣ iste quanto stu-¬
dio diuiciis congregandis. augendisq reb insu¬
dauerit: ac deinde lasciuiȩ et uoluptati exꝑiende
in his quȩ parauerat rerũ affluentiis quẽad modũ
animã suã effuderit ipso testante cognouimꝰ: nc̃
uero quid post hȩc omnia subiungat᷑ audiamus.
Cum inquit me conuertissẽ ad uniuersa oꝑa quȩ
fecerant manus meȩ et ad labores in quib frustra
sudauerã: uidi in omĩb uanitatẽ et afflictionẽ
animi. et nichil ꝑmanere sub sole. Hoc itaq in
principio questionẽ nob ingerit. quom nunc
primum iste conuersum se dicat ad uidendũ oꝑa
sua: cum nichil aliud hactenus fecisse uideatur.
quã his rebus intentionẽ adhibuisse et studium.
Quando magnificauit oꝑa sua edificauit do¬
mos. plantauit᷑ uineas et hortos fecit. et pome¬

Expanded text:
nus tue et ad labores in quibus frustra sudaveris, videbis in omnibus vanitatem et afflictionem animi, ut unde permanere sub sole. Audivimus supra, iste quanto studio divitiis congregandis augendisque rebus insudaverit; ac deinde lasciviae, et voluptati experiendae, in iis quas paraverat, rerum affluentiis, quemadmodum animam suam effuderit, ipso testante cognovimus: nunc vero quid post haec omnia subjungat, audiamus. Cum, inquit, me convertissem ad universa opera, quae feceransudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nichil permanerprincipio quaestionem nobis ingerit, quomodo nunc primum iste conversum se dicat ad videndum opera sua cum nihil aliud hactenus fecisse videatur, quam his rebus intentionem adhibuisse, et studium? Quando magnificavit opera sua, aedificavit domos, plantavit vineas, et hortos fecit, et poma
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hiensione dignos: ut illorũ deuitet stulticiã. libere
se in contrariã sententiã ꝓieit dicens. Nonne melius. ẽ
comedere et bibere: et ostendere animȩ suȩ bona de
laborib suis: Una omĩum sententia est: qui ꝓcliues
sunt in uitiũ. Semꝑ aduersa rep̃hendunt: ut sua cõ¬
mendent. ꝑeant auari dicit uorax et ꝓdigus: et deuo¬
rat et mebriatur. et distendit se et replet usq ad suf¬
focationẽ. Et ꝓuerbiũ illi est semꝑ. ꝑeant auari. et
cõmendari se pͥutat. quia talis non est: ne rep̃hensi¬
biliter talis sit qualis est. linmo etiã ꝑpt̾ea talis esse qͣl
est uideri uult. ne forte talis sit. quales esse alios accu¬
st qͣł eẽ ñ uult: q̃si uͭ mediũ aliqͥd ñ sit uͥ fieri utrũq possit.

Expanded text:
reprehensione dignos, ut illorum devitet stultitiam, libere reprehensione dignos, ut illorum devitet stultitiam, libere se in contrariam sententiam projicit, dicens: Nonne melius est comedere, et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? Una omnium sententia est, qui proclives sunt in vitium. Semper adversa reprehendunt, ut sua commendent. Pereant avari, dicit vorax et prodigus, et devorat, et inebriatur, et distendit se ac replet usque ad suffocationem. Et proverbium illi est semper: Pereant avari. Et commendari se putat, quia talis non est, ne reprehensibiliter talis sit, qualis est. Imo etiam propterea talis esse, qualis est, videri vult, ne forte talis sit quales esse alios accusat, qualis esse non vult, quasi vero medium aliquod non sit, ubi fieri utrumq