comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itini̾s parte̾̃. ĩpenitbilẽ reddid̾unt. Quar̃ difficusitatũ t̾¬
minũ. fac̃ iugũ mari ĩminens. qd̾ tabm barbari dic̾t.
Eo quȩ ad huc longinꝗ̃ solitudines. sic intͣctu eiꝰ ore q̃ spectat
estuũi orientẽ. pꝰ in humanos sitꝰ pͥmos hõm̃ seras cognosci¬
mꝰ. qͥ aq̃rũ asꝑgine ĩ undatis frondib uelła arboꝵ. anni¬
cło depectunt liqͦris. ⁊ lanuginis tenerã subtilitatẽ humo¬
re domant ad obsegͥũ. ħ illd̾ ẽ seric̃ ĩ usũ public̃ dãno se¬
tieritatis admissũ. ⁊ qͦ ostentare potiꝰ corꝑa ꝗͣ uestire pͥmo
unt. ad eo ut cȩt̾ar̃ g̃ntiũ ꝯm̃tia abnuant. Pmũ eoꝵ fbo¬
uiũ m̃catores ipĩ tͣnseunt. ̃ cuiꝰ ripis nullo int̾ partes
linguȩ ꝯm̃tio. s disposita rer̃ p̃cia ocłis estimantib sua
tdunt nr̃a ñ emunt. De gente attrogoꝵ. cap̾ lui.¬
rogatiua mirã aeris clem̃tiã sũministrat. Arcent

Expanded text:
itineris partem inpenetrabilem reddiderunt. Quarum difficultatum teitineris partem inpenetrabilem reddiderunt. Quarum difficultatum terminum facit iugum mari imminens, quod Tabin barbari dicunt: post quae adhuc longinquae solitudines. Sic in tractu eius orae, quae spectat aestivum orientem, post inhumanos situs primos hominum Seras cognoscimus, qui aquarum aspergine inundatis frondibus vellera arborum adminiculo depectunt liquoris et lanuginis teneram subtilitatem umore domant ad obsequium. Hoc illud est sericum in usum publicum damno severitatis admissum et quo ostendere potius corpora quam vestire primo unt, adeo ut ceterarum gentium commercia abnuant. Primum eorum fluvium mercatores ipsi transeunt, in cuius ripis nullo inter partes linguae commercio, sed depositarum rerum pretia oculis aestimantibus sua tradunt, nostra non emunt. Seaerogatiua miram aeris clementiam subministrat. Arcent
Abbreviated transcription (Latin):
S nec illi ultͣ iustũ pond̾ã recipiunt. nec ist ãpliꝰ ꝗͣ so¬
lita sꝑacia uolt egredi. Genite cupidine efferant᷑.
adeo ut seuiant. cũ uenerẽ reqͥrt̃. Od̾unt eqͥnũ ge¬
nꝰ. Sitim enĩ ĩ quatͥduũ tołant. Uer̃ cũ occasio bi¬
ras refugiunt. Deniq nͥ cenosior liqͦr fu̾t ip̃i assi¬
dua ꝓculcatõe limum excitant ut t᷑bet᷑. durant
ĩ annos.cͣ. nͥ forte tͣnslati ĩ ꝑegͥna in solentia mu¬
tati aeris morbos t᷑hant. Ad bella feminȩ p̃ꝑant᷑.
Inuentũq ẽ. ut desid̾iũ eis coitioĩs qͣdã castt̾ione exe¬
ꝗuaret᷑. Putant enĩ fieri ualidiores. si coitꝰ arceant᷑.
occano ⁊ mari caspio in oceanũ eũu csꝰ inflectit᷑. abexoe¬
dio hꝰcȩ plage ꝓfunde mues mex loniga deserta. pꝰ antopo¬
fagos gens ẽ asꝑrima de inferi spacio obsita fermȩ dimidiã

Expanded text:
sed nec illi ultra iustum pondera recipiunt nec isti amplius quam sosed nec illi ultra iustum pondera recipiunt nec isti amplius quam solita spatia uolunt egredi. Geniturae cupidine efferantur adeo, ut saeuiant cum uenerem requirunt. Oderunt equinum genus. Sitim etiam in quadriduum tolerant; uerum cum occasio biras refugiunt; denique nisi caenosior liquor fuerit, ipsi adsidua proculcatione limum excitant, ut turbidetur. Durant in annos centum, nisi forte translati in peregrina insolentia mutati aeris morbos trahant. Ad bella feminae praeparantur inuentumque est ut desiderium eis coitionis quadam castratione execaretur: putant enim fieri ualidiores, si coitibus arceantur. oceano et mari Caspio in oceanum eoum cursus inflectitur, ab exordio huiusce plagae profundae niues, mox longa deserta, post Anthropophagi gens est asperrima, dein feris spatia obsita ferme dimidiam
Abbreviated transcription (Latin):
signe dedit nõi suo. ut altaria ibi ꝯstrueret apolli¬
git᷑ qͦs scitas ꝑse lingusua sacas dict̃ :inuicẽ scite ꝑ¬
sas. corsacos noĩant. montẽq causasũ. crucasi .i. iii
uib candidantẽ. Densissima ħ ppłoꝵ freq̃ntia cũ
partiᷤ legẽ placiti ab excedio moris. ĩ corrupta cꝰtodit
discipliua. Eqͥb celeb̾imi s̃ massagete ⁊ eẽdoneᷤ. sa¬
tharchȩ ⁊ apalegi. Pꝰ qͦs ĩmanissimis barbariᷤᷤ intracen¬
tib dritu aliar̃ nationũ penȩ inꝯstant̃ diffinitũ
Adu̾timꝰ. Bact̾ cameloᷤ fortissimoᷤᷤ iittunt. lic& ara
bia płimos ginni̾t. Uer̾ ħ differt̾. qd̾ arabici bina
tub̾a indorso hñt singła batani. Hii ñꝗͣ pedes atte¬
rt̃. St̾ enĩ ilł reciꝑcis qͥbꝰdã pulmũcłis uestigia carnu.¬
lenta. und̾ ⁊ ꝯtͣria ẽ labes anibulantib nullo fauen¬
de p̃sidio. adiusũ insistendi. Habent᷑ in duplex mi¬
nist̾iũ. St alii oñĩ serendo accõmodati alii ꝑnitioreᷤ.

Expanded text:
signe dedit nomini suo, ut altaria ibi strueret Apolligitur: quos Scythas Persae lingua sua Sacas dicmontemque Caucasum Croucasim, id est nivibus candicantem. Densissima hic populorum frequentia cum Parthis legem placiti ab exordio moris incorrupta custodit disciplina: e quibus celeberrimi sunt Massagetae et Essedones, Satarchae et Apalaei. Post quos, immanissimis barbaris interiacentibus, de ritu aliarum nationum paene inconstanter definitum advertimus. Bactri camelos fortissbia plurimos gignat; uerum hoc differunt, quod Arabici bina tubera in dorso habent, singula Bactriani. Hi numquam pedes atterunt: sunt enim illis reciprocis quibusdam pulmunculis uestigia carnulenta. Vnde et contraria est labes ambulantibus nullo fauente praesidio ad nisum insistendi. Habentur in duplex ministerium: sunt alii oneri ferundo accommodati, alii perniciores;
Abbreviated transcription (Latin):
circenses ꝓbauert̃. cũ esfuso rectore qͣdrige eͦs emuloᷤᷤ
ñ mimis astu. ꝗͣ uelocitate p̾u̾terent. ⁊ pꝰ decsa legͥti¬
nia sꝑacia. ad locũ palme spõte ꝯsisterent.uelut uis¬
mantiã nõabant relicto c̾tamine ad capitoliũ qͣdrigã
sane eqtiĩt ad annos ix. uixisse. Iã illd̾ ñ ueuit ĩ abi

Expanded text:
circenses probauerunt, cum effuso rectore quadrigae currus aemulos circenses probauerunt, cum effuso rectore quadrigae currus aemulos non minus astu quam uelocitate praeuerterent et post decursa legitima spatia ad locum palmae sponte consisterent, uelut uicem Rutumannam nominabant, relicto certamine ad Capitolium quadriga sane equum ad annos LXX uixisse. Iam illud non uenit in ambi
Abbreviated transcription (Latin):
abeqͣrio suo alias ñ mollit̾ sedet᷑. accepto regio strato.
m̃ta eiꝰ in p̾liis multa st̃. qͥbalexandr̃ edurissimᷤ
certaminibi sospitẽ oꝑa sua extulit. & m̾ĩto effes¬
tũ ut defuncto in india. exeqͥas rex ducẽt n supp̾¬
cesarẽ. dorso recep̃. Cuiꝰ p̾mores pedes facie uestigi
morsuq lauiatꝰ ẽ. Agͥgentina : ĩ regio freq̃ns ẽ eqͦꝵ
sepulcͥs. q̃ munꝰ supp̾mitatis mĩtis datã credimꝰ
enĩaͦꝵ. cantib tibiar̃. qͥdã saltationib qͥdã coloꝵ
uarietate. ñ nulli ⁊̃ accensis facib ad cͦs ꝓuocant᷑.
affectũ eqͥnũ lacͥme ꝓbant. Deniq int̾fecto nico¬
mede rege. equiis eiꝰ uicã in opia expulit. Cũ p̾¬
lio anchiocꝰ galathas subegisset. cintaret noĩe
du cis qͥmacie cocidat equũ ex diuit ouatatus
Iaq ad eo spuit lupatos. ut de industͥa cernuatꝰ. riii

Expanded text:
ab equario suo alias etiam molliter sederetur, accepto regio stratu nab equario suo alias etiam molliter sederetur, accepto regio stratu nmenta eius in proeliis plura sunt, quibus Alexandrum e durissimis certaminibus sospitem ope sua extulit: quo merito effectum, ut defuncto in India exequias rex duceret et supreCaesarem dorso recepit; cuius primores pedes facie uestigii morsuque est lancinatus. Agrigentina etiam regio frequens est equorum sepulcris, quod munus suenim equorum cantibus tibiarum, quidam saltationibus, quidam colorum uarietate, nonnulli etiam accensis facibus ad cursus prouocantur. Affectum equinum lacrimae probant: denique interfecto Nicomede rege equus eius uitam inedia expulit. Cum proelio Antiochus Galatas subegisset, Cintareti nomine ducis, qui in acie ceciderat, equum insiliuit ouaturus isque adeo spreuit lupatos, ut de industria cernuatus ruin
Abbreviated transcription (Latin):
rente prinuis caret.quẽq indidẽ ppłi habitare d̾o c̾o̾t.
Tra illa añalias attͥr equoꝵ. ⁊ ꝓuendi eqͥno accõmoda¬
tissima ẽ. qͦꝵ ĩ ħ loco ingeniũ reor ꝑseg̃ndũ. stã eqͥs ĩ eẽ
iudiciũ. docum̃tis płimis patefactũ ẽ. ũuã aliqͦt in
uentisqͥ ñ nͥ płimos dnõs recognosce̾nt. oblit mansu¬
etudinis. si qñ mutassent ꝯsueta seruicia. in imicos
partis suȩ nort adeo ut iit̾ p̾lia hostes morsu p̾stant.
S ild̾ maiꝰ ẽ qͣ rectorib ꝑditis qͦs diligebant. arcessunt.
fame mortẽ. uerũ hii mores ingene̾ eqͦꝵ p̃stantissi.¬
no reppiunt. Nã qͥ infra nobilitatẽ satis s̃. nusta do¬
cum̃ta sui p̃buert̾. S neqͥd uideam᷑ dicendi licentia
ꝯt᷑ fidẽ arrogasse exẽplũ freq̃ns dabimꝰ. Alexandri
magni equꝰ bucefalꝰ dictꝰ siue d̾ aspectu toruitate.
seu abii signi qd̾ taurinũ cap̾ armo inustũ habebat.
seu qͥ de fronte eiꝰ. q̃dã cornicłoꝵ mine ꝓtub̾abant. cũ

Expanded text:
i habitari deo credunt. Terra illa ante alias altrix equorum et proventui equino accommodissima est: quorum hoc in loco ingenium reor persequendum. Nam equis inesse iudicium documentis plurimis patefactum, cum iam aliquot inunt, qui nonnisi primos dominos recognoscerent, obliti mansuetudinis, si quando mutassent consueta seruitia. Inimicos partis suae norunt adeo, ut inter proelia hostes morsu petant. Sed illud maius est, quod rectoribus perditis quos diligebant arcessunt fame mortem. Verum hi mores in genere equorum praestantissimo reperiuntur: nam qui infra nobilitatem sati sunt, nulla documenta sua praebuerunt. Sed ne quid uideamur dicendi licentia contra fidem adrogasse, exemplum frequens dabimus. Alexandri Magni equus Bucephalus dictus siue de aspectus toruitate seu ab insigni, quod taurinum caput armo inustum habebat, seu quod de fronte eius quaedam corniculorum minae protuberabant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
N emine cogente. nc̃ ego sponte sequar.
Tigris ⁊ in domita raucat. rugiuntq leones.
Panter caurit amans. pardꝰ hiando felit
Dũ linces cando fremunt. ursꝰ ferꝰ uncat
Atq lupꝰ ululat. frendit agrestis aper.
Et barrꝰ barrit. cerui cbocitant ⁊ onagri.
Quirritatꝰ ⁊ uerris setosꝰ. oncat asellꝰ.
Braitant hinc aries ⁊ pia balat ouis.
S ordida sus subiens ruris ꝑ gͣmina gaunnit.
At micere capre hirce petulce soles:
Rite canes latiunt. fallax uulpecła gannit.
Glatinat & catulꝰ. at lepores uagiunt.
Mus auidꝰ mintrit. uelox mustecła drindit.
Et griliꝰ grillat. desticat inde sorex.
Ecce uenenosꝰ serpendo sibilat anguis
Garrula limosis. rana coaxat aqͥs.

Expanded text:
Nemine cogente nunc ego sponte sequar. Nemine cogente nunc ego sponte sequar. Tigrides indomitae rancant rugiuntque leones, Panther caurit amans, pardus hiando felit. Dum lynces urcando fremunt, ursus ferus uncat, Atque lupus ululat, frendit agrestis aper. Et barrus barrit, cerui crocitant, mugilant Quirritat et uerres setosus et oncat asellus, Bratterat hinc aries et pia balat ouis. Sordida sus subiens ruris per gramina grunnit, At miccire caprae, hirce petulce, soles. Rite canes latrant, fallax uulpecula gannit, Glaucitat et catulus ac lepores uagiunt. Mus auidus mintrit, uelox mustelaque drindat, Et grillus grillat, desticat inde sorex. Ecce uenenosus serpendo sibilat anguis, Garrula limosis rana coaxat aquis.
Abbreviated transcription (Latin):
Accipities pipliant. milius hiansq lipit
Cucͣrire solet gallꝰ gallina cacillat.
P aubulat ⁊ pauo t̾ssat hirundo uaga
Dũ clang̾t aqͥlȩ uult᷑ pulpare ꝓbat᷑.
Icrocitatꝰ cornus stͥngulit ⁊ graculꝰ.
G loctorat ĩm̃so merens ciconia rostro.
siptaoꝰ humanas deꝓmitꝰ uoce loq̃las.
Atq suo dño chero sonat uł aue.
Dica loqͣx uarias ꝯcinnat gutt᷑e uoces.
Scurrili strepitu oẽ qd̾ audit agit.
Et cueul cuculant ⁊ tauca cicadastͥcinit.
apis
Bubilat horrendũ. ferab murmure bubo
humano gm̃ tͥstia fata gerens
S trix nocturna sonans ⁊ uesꝑtilio stͥdunt.
A st ululant ulule. lugubri uoce canentes.
Inq paludiferis butio butit aqͥs.
Regulꝰ atq merops ⁊ rubro pectore ꝓgnes.
Cũ simili modulo tinritilare solent.
Scͥb̾e me uoces auiũ philomena coegit
Quȩ cantu cunctas exuꝑat uolucres. De bestiis¬
S iã quadrupedũ fari discͥmina uocũ.

Expanded text:
Accipitres pipant miluus hiansque lupit. Accipitres pipant miluus hiansque lupit. Cucurrire solet gallus, gallina cacillat, Pulpulat et pauo, trissat hirundo uaga. Dum clangunt aquilae, uultur pulpare probatur, Et crocitat coruus, fringulit et graculus. Glottorat immenso maerPsittacus humanas depromit uoce loquelas Atque suo domino "chaere" sonat uel "aue". Pica loquax uarias concinnat gutture uoces, Scurrili strepitu omne quod audit ait. Et cuculi cuculant et rauca cicada fritinit. apis. Bubilat horrendum ferali murmure bubo Humano generi tristia fata ferens. Strix nocturna sonans et uespertilio stridunt, Ast ululant ululae lugubri uoce canentes Inque paludiferis butio butit aquis. Regulus atque merops et rubro pectore progne Consimili modulo zinzizulare sciunt. Scribere me uoces auium filomela coegit, Quae cantu cunctas exsuperat uolucres. Sed iam quadrupedum fari discrimina uocum
Abbreviated transcription (Latin):
ulcis amica ueni. noctᷤ solatia p̃stans
Int̾ aues ⁊ enĩ. milla tui similis.
Tu philomena potes uocũ discͥmina mille.
Milie uales uarios rite refferre modos.
N ani qͣuis alie uolucͤs modulamina tẽptent.
Nulla pot̾ modulos equiꝑare tuoᷤ
Insuꝑ ẽ ariũ spaciis garrire diurnis.
Tu cantare simul. nocte dieq potel.
S sua uox nulhi. iuire placẽ potest
Dulce pelora sonat. dic̃t ꝗͣ noĩe drosca.
S fugiente die. illa qͥeta silet.
Imerulꝰ modulans tã pule̾s gurgitat odis.
Nocte ruente tñ cantica nulla canit
Uere calente nouo ꝯpoint a credula cantꝰ
Matutinali tpr̃e rurirulans
Dũ turdꝰ trutulat. sturnꝰ tc̃pulsitat ore.
S qͥ mane cant̃. uesꝑe ñ recolunt.
C alcabat hinic ꝑdix ⁊ crocitat ̃ꝓbꝰ anfer
Et castꝰ turt᷑ atq colũba gemunt.
Plausitat arborea. clamans d̾ frond̃ palũbꝰ
Influuiisq natans sorte tebͥnuit anas
Grꝰ grunit ⁊ gronnis cigni ꝓpe flumina tressant.

Expanded text:
ulcis amica ueni, noctis solatia praestans; Inter aues etenim nulla tui similis. Tu, filomela, potes uocum discrimina mille, Mille uales uarios rite referre modos. Nam quamuis aliae uolucres modulamina temptent, Nulla potest modulos aequiperare tuos. Insuper est auium, spatiis garrire diurnis: Tu cantare simul nocte dieque soles. Sed sua uox nulli iure placere potest. Dulce pelora sonat, dicunt quam nomine droscam, Sed fugiente die illa quieta silet. Et merulus modulans tam pulchris zinzitat odis, Nocte ruente tamen cantica nulla canit. Vere calente nouos componit acredula cantus Matutinali tempore rurirulans, Dum turdus trucilat, sturnus tunc pusitat ore: Sed quod mane canunt, uespere non recolunt. Caccabat hinc perdix et graccitat improbus anser, Et castus turtur atque columba gemunt. Pausitat arborea clamans de fronde palumbes In fluuiisque natans forte tetrinnit anas. Grus gruit in gronnis, cygni prope flumina drensant,
Abbreviated transcription (Latin):
Terra simul. tr̃ queq suoᷤ ꝓmentia fructꝰ.
Expont̃. fert indꝰ ebur caldeꝰ Amomũ.
Assiriꝰ gẽmas. seruellera. thura sabeꝰ
Aitis mel fenix palmas. lacedemon oluuium
Archas eqͦs. epirꝰ eqͣs pecuaria galbꝰ.
Aurũ liddꝰ. arabs guttã pancaia mirrã.
P ontꝰ castorea. biattã tyrꝰ. era chorintꝰ
Sardinia argentũ. naues hispania mittit.
Incipiunt u̾sꝰ de aĩalib ambigenis.
Burdonẽ somipes gn̾at ꝯmixtꝰ aselle.
Mulꝰ abarcadicis ⁊ eqͥna mat᷑ creat᷑.
Titirꝰ ex ouibi ort᷑ hircoq parente.
Musmonẽ cap uerueno semine gignit.
A pͥs atq suȩ setosꝰ nascit᷑ ibris.
A t lupꝰ ⁊ catula formant coeundo liciscam. Explic̃¬
Comica lasciuo gaud sermone thalia.
Melpomene tragio ꝓclamat mesta boatu.
Terpsicore affectꝰ citharis mouce̾ ĩꝑatꝰ auget.
Plectra gerens erato. saltat pede carmine uultu.
Carmina calliope lib̾s eroica mandat
Mentis apollineȩ ius has mouae̾ undiq musas.

Expanded text:
ra simul; tum quaeque suos provincia fructus 310 Exposuit: fert Indus ebur, Chaldaeus amomum Assyrius gemmas, Ser vellera, thura Sabaeus, Atthis mel, Phoenix palmas, Lacedaemon olivum, Arcas equos, Epirus equas, pecuaria Gallus, Aurum Lydus, Arabs guttam, Panchaia myrrham, Pontus castorea, blattam Tyrus, aera Corinthus. Sardinia argentum, naves Hispania defert, II. De animantibus ambigenis. Burdonem sonipes generat commistus asellae, Mulus ab Arcadicis, et equina matre creatur, Titirus ex ovibus oritur hircoque parente, Musmonem capra verveno semine gignit, Apris atque sue setosus nascitur ibris, At lupus et catula formant coeundo lyciscam. XXIcomica lascivo gaudet sermone Thalia. Melpomene tragico proclamat maesta boatu. Terpsichore affectus citharis movet imperat auget. plectra gerens Erato saltat pede carmine vultu. carmina Calliope libris Mentis Apollineae vis has movet undique Musas.
Abbreviated transcription (Latin):
marcꝰ. Nonꝰ in qͥb .uͦi. lucas. ioħs. Decimꝰ in
qͥb singłi eoꝵ ꝓpͥa quedã dixert̾: quoꝵ. exposi¬
tio hec ẽ. ꝑsingłos enĩ eũgłistas. numerꝰ qͥdã
capitulis affixus adiacet: quib numeris sub¬
dita ẽ aera quedã minio notata. Quȩ indicat
in quoto canone positꝰ sit numerꝰ cui subiecta
ẽaera. Uerb grã. Si ẽ era pͥma: in pͥmo cano¬
eũgłistarũ similia dixert̾. assumes adiacentẽ
numerũ capłi. ⁊ reqͥres ip̃m numerũ in suo
canone quẽ indicat: ibiq inuenies qͥd. ⁊ qui
dixert̃. Ita demũ incorpore inqͥsita loca. quȩ
ex ipsis nunieris indicant᷑ ꝑ singła eu̾głia de
eisdẽ dixisse inuenies. De canonib concibioꝵ
Anon aut̃ grece. latine regula nuncupat᷑. Re¬
Lagula aut̃ dicta. qd̾ recte dic̃: nec aliqũ aliorsũ
thit. Alii dixeit̾ regłam dictã. uł qd̾ regat. ut
ꝗͦd normã recte uiuendi p̾beat. uł qͦd distortũ¬
oꝵ a tẽporib ꝯstantini ceꝑunt. In p̃cedentib

Expanded text:
s. 4. Decimus, in quibus singuli eorum propria quaedam dixerunt, quorum expositio haec est. Per singulos enim evangelistas numerus quidam capitulis affixus adjacet, quibus numeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera prima, in primo canoEvangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De canonibus conciliorum . Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortuorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
U̾sus autt̃ uulgo uocati. qi sic scͥbebant antiqͥ sic̃
arat᷑ t̾ra. Asin⁊stra enĩ ad dexterã pͥmũ. dedu¬
cebant stilũ. Dem̃n ꝯu̾tebant᷑ abniferiore. ⁊
rursus ad dext̾am u̾sꝰ: qͦs ⁊ hodie rustiai ũ¬
sus uocant. Sceda ẽ qd̾ adhuc emendat᷑.
nec dũ. in libris redatũ ẽ. ⁊ ẽ nom̃ grecũ
ficut & thomus. De canombu s

Expanded text:
us autem vulgo vocati quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stilum, deinde convertebantur ab inferiore, et rursus ad dexteram versus; quos et hodieque rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est; et est nomen Graecum, sicut et tomus. De canonibus
Abbreviated transcription (Latin):
caudex. qd̾ in se multiitidinẽ libroꝵ qͣsi
ramoꝵ c̃tineat. Uolum̃ lib̾ ẽ. a uoluendo
dictꝰ. sic̃ ap̃ hebreos uolumina legis. uo¬
lumina ꝓpħarũ. lib̾ ẽ int̾ior tunica corti¬
cis. que ligno coherae. Deqͦ uirgiliꝰ fie. Nec
ꝯmouens alta lib̾ heret in ulmo. Uñ ⁊ lib̾ dr̃.
in qͦ scbimꝰ. qi ante usũ carte uł m̃branarũ deli¬
tea bibliopolas dictos. librũ enĩ greci. biblũ
uocant. Librarii aut̃ idẽ ⁊ antiquarii uo¬
cant᷑. s librarii st̃ qui et noua scͥbunt ⁊ ue¬
tera. Antiquarii qͥ tantũmͦ uet̾a. unde ⁊ no¬
m̃ sũpsert̃. ab scribendo aut̃ scͥba nom̃ acce¬
pit: officiũ expͥmens uocabul qͣlitate. In¬
nĩ u̾ba paginis infigruit᷑. s calamꝰ arboris ẽ
penna auis. Cuiꝰ acum̃ indiade diuidit᷑: in
toto corpore unitate seruata: credo ꝓpt̾ my¬
st̾ĩũ ut induab apicib. uetꝰ ⁊ nouũi testam̃¬
tũ signaret᷑. qͥb expͥmit᷑ u̾bis sacram̃tũ san¬

Expanded text:
se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volumina Legis, volumina Prophetarum. Liber est interior tunica corticis, quae ligno cohaeret. De quo Vergilius sic Ecl. 10, 67: Alta liber haeret in ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum cartae vel membranarum de litea bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Innim verba paginis infiguntur, sed calamus arboris est, penna avis, cujus acumen in duo dividitur, in toto corpore unitate servata credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exp
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ aerios. leuis in aridulo malue descͥp¬
ta libello pluriarca uex̾ mun̾a nauicła.
Circ̃cidi libros. sicilie pͥmũ increbuit. Nã mi¬
tio pumicabant᷑. Uñ ⁊ catullꝰ ait. Cui dono
lepidũ nouũ libellũ arido modo punice

Expanded text:
vimus aerios, Levis in aridulo malvae descripvimus aerios, Levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. 3. Circumcidi libros Siciliae primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et ait Catullus: Cui dono lepidum novum libellum Arido modo pumice
Abbreviated transcription (Latin):
cile sordescant. aciẽq legentiũ ledant. Cũ ꝑi¬
tiores architecti. neq aurea lacunaria ponẽ¬
da inbibliotetis putent. neq pauiñta ali¬
a quã eucaristeo marmores qͣd̾ auri fulgor
hebetat. ut eucaristi uiriditas reficiat o¬
cłos. Nã.i qui nũmulariã discunt. dena¬
rioꝵ formas in myrtheos pannos subiciunt:
⁊ gẽmarũ sculptores scarabeoꝵ. t̾ga qͥb ni¬
chilẽ uiridiꝰ subiñ respiciuntꝰ ⁊ pictores
purpureo st̃. Candide uatalit̾ ex istunt.
Lutea m̃brana bicolor ẽ. qd̾ a ꝯfectore una
tinguit᷑ parte. id÷ crocat᷑. De qͦ ꝑsiꝰ iã lib̾et
posites bicolor m̃brana capiłł Purpurea uͦ
inficit᷑ colore purpureo. Inqͥb aurũ iargẽ¬
dulis ꝯficiebant᷑ breuiori forma. ut carmi
maluatũ foliis atq palniarũ. Cuiꝰ gnĩs
cinna sic meminit. Hec tͥ in aratis młtũ
inuigilata luc̾nis. carmina q̃ si ignes no¬

Expanded text:
cile sordescant, aciemque legentium laedant. Cum pericile sordescant, aciemque legentium laedant. Cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent, neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetet, et Carysti viriditas reficiat oculos. 3. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subjiciunt, et gemmarum sculptores scarabeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tingitur parte, id est crocatur, de quo Persius: Jam liber, et positis bicolor membrana capillis. 5. Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argendulis conficiebantur. Breviore forma, carminmalvarum foliis, atque palmarum. 2. Cujus generis Cinna sic meminit: Haec tibi Arataeis multum invigilata lucernis Carmina, queis ignes no
Abbreviated transcription (Latin):
bula m̾phitis carta papiro Bibulã aut̃ pa¬
pirũ dix̃: qd̾ humorẽ bibat. Carta aut̃ dic¬
ta qd̾ partĩ papiri tegm̃ decerptũ gluti¬
nat᷑. Cuiꝰ gña quã plura st̃. Prima ⁊ p̃ci¬
pua augustea regia maioris forme. in ho¬
norẽ octouiani augusti appellata. Soda
libiana obhonorẽ libie ꝓuinciȩ. Tercia era¬
tica dicta. quod ad sacros libros eligebat᷑.
simił auguste: s sub colorata. Quarta
teneothica a loco alexandrie. qͥ ita uocat᷑
ftebat. Qnta saltica. ab oppido salo. Sexta
corneliana acornelio gallo p̾fecto egypti
pͥmũ ꝯfecta. Septima emporitica: qd̾ ea
reges cũ carta indigereñt m̃branas pͥ¬
ni excogitauert᷑. Uñ ⁊ ꝑgamenarũ no¬
ĩ huc usq tradentes posteritate serua¬
tũ ẽ. Hunc ⁊ m̃brane dicunt᷑. qr ex m̃bris
pecudtũ det̾hunt᷑. Fiebant aut̃ pͥmũ coloris
lutei. id÷ crocei. Postea uͦ Rome candida m̃bra¬
na reꝑta st̃. Qd̃ apparuit. in habileeẽ. qd̾ i fa¬

Expanded text:
bula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et ppua Augustaea, regia, et majoris formae, in honorem Octavii Augusti appellata. 3. Secunda Liviana ob honorem Liviae; tertia hieratica dicta, eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augustaeae, sed subcolorata. 4. Quarta Taeniotica, a loco Alexandriae, qui ita vocatur, ubi fiebat; quinta Saitica ab oppido Sai. 5. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo, praefecto Aegypti, primum confecta; septima emporetica, quod ea reges cum charta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi 258 posteritate servatum est. Haec membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. 2. Fiebant autem primum coloris lutei, id est, crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt, quod apparuit inhabile esse, quod, et fa
Abbreviated transcription (Latin):
ent̃ int̾p̃tationes. ut cõmenta uiris. ꝯm̃ta ęũ¬
głii. Apologeticũ ẽ excusatõ. in quo solent qͥ¬
dã accusantib responde. In defensione enĩ
aut uegatõne sola positũ ẽ. & ẽ nonĩ grecũ.
Panagericũ ẽ licentiosũ ⁊ basciuiosũ genꝰ dicen¬
di in laudib regũ: in cuiꝰ ꝯpositõne. hoĩes
multiᷤᷤ m̃datiis adulant᷑. Quod malũ agrecis
exortũ ẽ: quoꝵ leuitas instructa dicendi fa
suscitau̾. Fastoꝵ lib̾ st̃ ĩ qͥb reges uł ꝯsules
scͥbunt᷑. a facib dichi: id ÷ potestatib. Uñ n⁊o
lib editi st̃. Proemiũ ẽ. initiũ dicendi. St̃ enĩ
ꝓenria pͥncipia libroꝵ. quȩ ante causȩ narrati¬
onẽ adinstruendas audientiũ aures coaptan¬
t᷑. Cuiꝰ nom̃ pleriq latinitatis ꝑiti. sine tͣnsia¬
tione posuert᷑. Hoc aut̃ uocabulũ ap̃ nos int̾¬

Expanded text:
enim interpretationes, ut commenta iuris, commenta Evanenim interpretationes, ut commenta iuris, commenta Evangelii. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola positum est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum, in cuius conpositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facsuscitavit. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est potestatibus. Unde et libus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos int
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ ingenio uł scĩa sui uicit. Nã tanta
scripsit: ut dieb ac noctib. ñ solũ scͥbere libros
eiꝰ quisꝗͣ s nec legere quidẽ occurrat. Ul. De¬
Primũ genꝰ: excepta sunt. que gͦce scolia
ñcupant᷑. in quib ea quȩ uident᷑ obscura tił
difficilia sũmatĩ ab bretut̾ ꝑstringunt᷑. Scd̾m
genꝰ. omelie sunt. quas latini u̾ba appellañ.
que ꝓferunt᷑ in popłis. Terciũ thomi. qͦs noᷤᷤ
libros uł uolumina ñcupamꝰ. O meliȩ autẽ
ad uulgũ locunt᷑. Lhomi uͦ. id ÷ libri maio¬
ris suit disputatões Dialogꝰ ẽ collat̾o duoꝵ¬
uił płimoꝵ quẽ latini sermonẽ dict̃. Nã qͦs gͦ¬
ci dia logos uocant: nos sermones uocamꝰ Ser¬
mo aut̃ dictꝰ. qr int̾ utrũq serit᷑. Uñ in uir¬
gilio. Multa int̾ sese longo sermone serebant. ħ¬
Differt qut̃ sermo. tractatꝰ ⁊ u̾bũ. Sermo.
alt̾am eget ꝑsonã. Tractatꝰ. specialit̾ ad se
ad ppłm. Cõmentaria dicta qͣsi cũ m̃te. St̃

Expanded text:
Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit, ut diebus ac noctibus non solum scribere libros ejus quisquam, sed nec legere quidem occurrat. Primum excerpta sunt, que grece scholia nuncupantur, in quibus ea que videntur obscura vel difficilia, summatim ac breviter perstringuntur. Secundum genus homilie sunt, quas Latini verbum appellant que proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos libros vel volumina vocamus. Homelie autem ad vulgus loquuntur. Tomi vero, id est, libri, maioris sunt disputationis. Dialogus est dum, quam Latini sermonem dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant nos sermones vocamus. 3. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde et in Virgilio; Multa inter sese vario sermone serebant. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona, tractatus specialiter ad se ad populum.' Commentaria dicta, quasi cum mente. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ome pͥmꝰ libroꝵ copiã aduexit enriliꝰ pau¬
Nus. ꝑse macedonũ rege deuicto. Dem̃ lu¬
cullꝰ e pontica p̃da pꝰ hos cesar dedit marco
uit pollio. hinc grecas simul atq latinas:
additis auctoꝵ imaginib in atͥo qd de mani¬
b magnificentissimũ instrtixerat.
p̾nos qͦ pãphilꝰ mr̃. cuiꝰ uitã eusebiꝰ cesa¬
riensis conscͥpsit. pisistratũ in sacre bibli¬
otecȩ stuio pͥmꝰ ad equare ꝯtendit. hic enĩ
in biblioteca sua ꝓpe tͥginta uoluminũ.
milia hũit. Iheronimꝰ quoq atq Gennadiꝰ
eccłiasticos scͥptores ĩ toto orbe querentes. or¬
dine ꝓsecuti sunt: eoꝵq studia ĩ uno uolu¬
libros scłit. Ap̃ grecos qͦ calciterꝰ miris at¬
touct᷑ laudib: qd̾ tantos librosedicłitt. qͣn¬
tos qͥnq nr̃m alienos scͥbere ꝓpͥa manu urix
possit. Benrĩs qͦ ap̃ grecos origenes scͥptarũ
labore tã grecos quã latinos oꝑum suoꝵ nu

Expanded text:
librorum copiam advexit Emilius Paulus Persa, Macedonum rege devicto: deinde Lucullus e pontica preda, post hos Cesar dedit Marco vit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio quod de manubiis magnificentissimum instruxerat.quoque Pamphilus martyr, cujus Vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno volulibros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Lati
Abbreviated transcription (Latin):
gutũ. uł qͦd sit argute inuentũ. ad qpbandas
res. Epłam ꝓpͥe greci uocant: qd̾ int̾ptat᷑ lati¬
ne missa. Stola enĩ siue stoly. missa uł missio.
Ante cartȩ ⁊ m̃brauarũ usũ indedolatis ex lig¬
no. codicellis epłarũ alloqͥa scͥbebant᷑. Unde
ꝯportitores earũ. tabellarios uocauertͥ. De ceril. cartis:¬

Expanded text:
gutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaverunt. Codex mult
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qͣs in alexandrina biblioteca hu̾it. Si
quid̃ singłi in sugłis cellulis seꝑati. ita
ũboꝵ uł in. ordine discrepar cel fuerunt
⁊ alii intp̃tes. qͥ ex hebrea lingua ingrecã
sacra eloquia tͣnstulert̃: siõ aquila. Sin¬
machꝰ. ⁊ theodotion: sic̃ ̃i uulgaris illa int̾¬
p̃tatio. cuiꝰ auctor ñ apparet. ⁊ obħ sine

Expanded text:
vit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. 2. Siquidem singuli in singulis cellulis separati, ita rborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex hebrea lingua in grecam sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam vulgaris illa interpretatio, cuius author non apparet et ob hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
erȩ lict̾arũ mat̾ies. paruuloꝵ nutͥoes.
Ipse enĩ dant ingeniũ pueris. pͥmordia sensis:
qͣrũ studiũ pͥmi greci tradidisse ꝓdunt᷑.
Greci aũ ⁊ tusci pͥmũ ferro in ceris scͥpsert̃. Pea
romam ussert̾: ne grafiũ ferreũ qͥs hĩit.
Uñ ⁊ ap̃ scͥbas dicebat᷑. Cerã ferro. necedito
Postea institutũ ẽ. ut cerã ossib scͥb̾ent. sic̃ in¬
dicat atta in satyra dicens. U̾tamꝰ uomerẽ
incerã. mucroneq aremꝰ osseo. Graftũ aũ
grece. latinȩ scͥptoriũ dr̃. Nã grafra scͥpt᷑a ẽ:¬

Expanded text:
erae litterarum materies, parvulorum nutrices, ipsae . . . Dant ingenium pueris primordia sensus, quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Thusci primum ferro in ceris scripserunt, postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens 12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam γραφή scriptura e
Abbreviated transcription (Latin):
sã legẽ a chaiaieis. dũ iuude regisi fuissent
q legis ac ꝓpħarũ uolumina quȩ fuerant
agentib corrupta correx̃. totũq uetꝰ testa¬
ceps abatheuen sib auctã serxers uicensis
athenis euer̃ in ꝑsas. longoq pꝰ tꝑr̃e sele¬
ucus Nicanor rursꝰ in greciã reculit. Hinc
studiũ regib urbibꝰ cȩt̃is natũ ẽ ꝯꝑandi uo¬
lumina diu̾sarũ gentiũ. ⁊ꝑ int̾p̃tes ingre¬
cã lingã u̾tendi. Dehine magnꝰ alexan¬
der uł successores eoꝵ instruendis oĩũ li¬
broꝵ bibliotecis animũ aninũ intende¬
rt̃: maxie ꝑtolomeꝰ cognom̃to philadelfꝰ
oĩs litt̃ature sagacissimꝰ cũ studio bibliotẽ¬
carũ pisistratũ emularet᷑: ñ solũ gentiũ
scͥpt᷑as. s ⁊̃ & diuinas litteras in bibliotecã

Expanded text:
Iudaei regressi fuissent que Legis ac Prophetarum volumina quae fuerant a gentibus corrupta correxit, totumque Vetus Testaceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam lingcessores ejus, instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt, maxime Ptolemaeus cognomento Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam
Abbreviated transcription (Latin):
Discite eunt anni more fluentis aque.
Atq dies dociles uacuis ñ ꝑdite reb.
Necredit unda fluens. nec redit hora ruens
Floreat instudiis. uͥtutũ pͥma uiuentꝰ.
Ftilgeat ut magno laudis honore serex.
Utere qͥsq legas librũ felicib annis.¬
A uctoꝵq menior diomisere d̾s.
Si nrãm lector festricã tollere queras.
Robora de ꝓpͥo lumine tolle pͥus.
D isce tuas iuiuenis ut agat sacundia causas.
Ut sis defensor cura salusq tius. Expliciunt u̾sꝰ¬

Expanded text:
Discite: eunt anni, more fluentis aquae. Atque dies, dociles, vacuis ne perdite rebus. Nec redit unda fluens, nec redit hora ruens. Floreat in studiis virtutum prima juventus, Fulgeat ut magno laudis honore senex. Utere, quisque legas librum, feliciter annisauctorumque memor dic, miserere Deus. Si nostram, lector, festucam tollere quaeras, Robora de proprio lumine tolle prius. Disce tuas, juvenis, ut agat facundia causas, Ut sis defensor, cura, salusque tuis. Disce,
Abbreviated transcription (Latin):
Colt̃ba ꝓgemitu. qñ inuent᷑ ceti tͥduo fuit. Do
gebat᷑ cont᷑ soł ardorẽ. Ip̃e ẽ ⁊ amathi saraptene
uiduȩ filiꝰ ut iudi affirmant. ꝗͣ resuscitaũ he
ni qr uir di es tri: & u̾bũ dĩ ĩ ore tuo ẽ u̾ĩtatis.
Obhanc cansã. ip̃m puerũ amathi uocatũ. Ama¬
tbi .N. ex hebreo in latinã linguã uitas dr̃:
liꝰ nuncupatꝰ ẽ. u̾itatis. Tacharias memoria
dñi Septtiagesimo .i. anno desolatm̃is tẽpli c̃¬
pleto. ⁊ acharia p̃dicante memoratꝰ ẽ dñs ppłi

Expanded text:
Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolgebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iuvi quia vir Dei es tu, et verbum Dei in ore tuo est veritatis.' Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas diclius nuncupatus est veritatis. Zacharias memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi conpleto, Zacharia praedicante, memoratus est Domi
Abbreviated transcription (Latin):
sa noĩs eiꝰ ẽ. Uñ ⁊ dix̃ rachel. cũ eũ peꝑiss ancil¬
la eiꝰ bala. Habitare ine fec̃ ds habitatõe c̃ soro¬
re mea.Dan. int̃p̃tat᷑ iudiciũ. Sala .n. dũ eũ
uocatꝰ ẽ. Qñ.N. peꝑit eũ zelpha: dix̃ dua eiꝰ lia.
euentu. Aser: beatꝰ dr̃. Dũ .ii. peꝑiss. eũ zelfa:
dix̃ lia. Beata ego: & beatificabunt me mruli¬
tũ uocaũ Ioseph. ab eo qͦd sͥ aliũ filiũ addi ma¬
t̃ optauãt. uocaũ augm̃tũ. Hc̃ pharao sapha
sonat. ꝓ co qͦd obscura sõnia reuelaũ. ⁊ st̾ilitatẽ
p̃dix̃. Tam̃ qr ħ nom̃ ab egypt̾o ponit᷑: ipsiꝰ un¬
gue deboe hr̃e rat̾onẽ. Int̾p̃tat᷑ gͦ saphanet.
egyptio sermone. salꝗator mundi: eo qͦd orbẽ
terre abiminent famis excidio libarit.
Beniamin intẽp̃tat᷑ faiꝰ dextẽ: qd̾ ÷ uirtutis.
Dexta it. appellat᷑ iamun. Mat̃. qͥipe eiꝰ moriens
uocauãt nom̃ eiꝰ benonie: id filiꝰ doloris
mei. Pat̾ aut̃ hmittaurẽ: fiuiũ dexc̃e no

Expanded text:
sa nominis ejus est. Unde et dixit Rachel, cum eum peperisset ancilla ejus Bala: Habitare me facit Deus habitatione cum sorore mea. Dan interpretatur judicium. Bala enim, dum eum o enim peperit eum Zelpha, dixit domina eius Lia: eventu. Aser beatus dicitur. Dum enim peperisset eum Zelpha, dixit Lia: Beata ego et beatificant me mulitum vocavit. Joseph ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hinc Pharao Saphansonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere ratAegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Rebecca. patientia. siue q̃ multũ acceꝑit. Lia
laboriosa. utiq gn̾ando: płimos enĩ labores
quã rachel feconditate pariendi exꝑta ẽ. Ra¬
chel int̃p̃tat᷑ ouis. A ca enĩ iacob pauit oues
laban. Telfa. os siciens. Bala inuet̾ata. Dina.

Expanded text:
Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Bala inveterat
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tant᷑. Hoc enĩ eoꝵ nom̃ indicat. Nã
sic̃ gͥce angłi. latinȩ nuntii uocant᷑: ita gͣce
apłi. latine mnissi appellant᷑. Ipsõ .i. misit. xp̃c
eugłizare ꝑ uniũsũ mundũ: ita ut qͥda ꝑsas
indosq penitrarent. docentes g̃cs. ⁊ facien¬
tes in noĩe xͥ magna ⁊ incredibilia miracła:
ut atrestantib signis . ⁊ ꝓdigiis credet᷑ illis
in his q̃ dicebant ⁊ uiderant. Hñt aut̃ płiq
ex his causas suoꝵ uocabuloꝵ. Petrꝰ a petra

Expanded text:
antur: hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece ἄγγελοι, Latine nuntii vocantur, ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Celizare per universum mundum, ita ut quidam Persas Indosque penetrarent docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus a petra
Abbreviated transcription (Latin):
mina angłoꝵ. qͥ latino eloqͥo sedes dict᷑. ꝙ uo¬
cati throni. qr illis ꝯditoe p̃sidet ⁊ ꝑ eos iudi¬
cia sua disponit. Cherubin aũ. ⁊ p̃i stiblimeᷤᷤ
cȩloꝵ potestates. ⁊ angłi ca minist̾ia ꝑhib̃nt᷑. Qͥ
ex hebito ĩ lingnã nr̃am int̾p̃tant᷑ scĩȩ młtitu

Expanded text:
mina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam
Abbreviated transcription (Latin):
Sođm nom̃ ydida: eo qd̾ fũit dilectꝰ ⁊ amabił
duĩo. Terciũ uocabłm eiꝰ celech. qd̾ grece appel¬
lat᷑ eccłiastes. latine c̃cidnator. qͦd ad ppłm loq̃re¬
tur. Ionathan. colũbe donũ. Absalon. patspax.
ꝑantifrasin. eo qͦd bellũ adu̾sꝰ ƿatrĩ gesserit.
siue quod in roso bello dauid paccatũ fuis¬
se legit᷑ filio. adeo. ut ̃ magno cũ dolore
extinctũ plangeret. Roboã latitudo pop
y ip̃m ꝑ antifrasin: qͦd decẽ tͥbub ab eo seꝑa¬
tis. duẽ tantũ ei relicte st̃. Abia pat̾ dñs bi
pat̃ fuit. Asa. dolens. tollens. siue subtollens.
Iosaphat. dñi iudiciũ. Iorã. qͥẽ excels.. acarias.
app̃heudens dnm̃. Atalia. tẽpꝰ dñi. Ioas spi¬
rans. uł dñi robur. Amasras. połni tolleno.
Orias fortitiido dñt. Azarias. auxiliũ dñi.
Orias itẽ ipse ẽ. qͥ ⁊ atarias duplici nom ine
Iste ẽ qͥillicitũ s̃ sac̃dotiũ uendicare corat
pra in fronte ꝑcussꝰ ẽ. Ioathã ẽ ꝑfectꝰ. Puchiã

Expanded text:
 Ididia, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo popeo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ: s meliꝰ uͥ ẽ st̃quilinũ. Precipitata .n.
deorsũ. comed̾unt carnes eiꝰ canes. sic̃ p̃dixerat he
Ioatha robustꝰ. Sela: umbra eiꝰ uł peticio. Mana¬
en ꝯsolans. faceas aꝑiens. Nabucodonosor ꝓpħia
laguncłe augustȩ. siuȩ ꝓpħans istiꝰ mõi signũ:
ꝓ sõnio sciłc fut᷑oꝵ. qͦd uidisse narrat᷑. & daniel
int̾p̃tatꝰ ẽ: siue sessio. in agnitõe angustie. ꝓhis qͥ
incaptiuitatẽ abeo ducti st̃. Sorobabel ap̃ he¬
breos extͥb integͥs nõib. t̾dit᷑ eẽ ꝯpositꝰ. To: iste.
Ro: magist̃. babel ꝓpͥe babiloniũ sonat: & efficit᷑
nom̃ ⁊orobabel: iste magist̃ debabilone. In ba¬
bilone enĩ ortꝰ ẽ: uͥ & pͥnceps gentis iudee extrat.

Expanded text:
anguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius canes, sicut praedixerat HelIoatha robustus. Sella umbra eius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive sessio in agnitione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. Zorobabel apud Hebraeos ex tribus integris nominibus traditur esse conpositus: zo iste, ro magister, babel proprie Babylonium sonat; et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babylone. In Babylone enim ortus est, ubi et princeps gentis Iudaeae extitit.
Abbreviated transcription (Latin):
august appellabant᷑ reges: cũ ꝓpͥis nõtb cen¬
serent᷑. Expͥmt᷑ aut̃ in latinũ farao denegais
eũ utiq dm̃: siue dissipator eiꝰ. Popłi.ii. cłi fa¬
it afflictor. Iamnes. marinꝰ. siue uͥẽ signũ.
Cessit enĩ. ⁊ defec̃ signũ eiꝰ. corã signis. moysi.
pellicinũ: suie mare ĩ capite. Deniq moi ꝰ mt̃¬
p̃tat᷑ sũptꝰ exaqua. Inuenit enĩ eũ adrpãstu¬
minis expositũ filia pharaonis quẽ bolbe

Expanded text:
Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi; upellicium sive mare in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
di. Ex eiꝰ quoq tẏrpe ẽ xp̃c: cuiꝰ ab ortu solis usq
adoccasũ: magnũ ẽ nom̃ eiꝰ in gentib. Cham
calidꝰ. ⁊ ipse p̾sagio futuri cognõatꝰ. Post̾i̾tas . ix.
eiꝰ eã terre partẽ possedit. que uiciniore sole ca¬
lentior ẽ. Uñ ⁊ egyptꝰ usq hodie egyptioꝵ lui¬
gua chã dr̃. Iaphet latitudo. ex eo enĩ ppłs gen¬
tiuuĩ nascit᷑. Et quia lata ẽ ex gentib multitudo
credentiũ ab eade latitudine iaphet dictꝰ ẽ. Cha¬
naa filiꝰ chã: int̾p̃tat᷑motꝰ eoꝵ. Qd̃ qͥd ÷ aliud nͥ opꝰ¬
urphaxat sanans depopłationẽ. Chus hebraice. eti¬
ops int̃p̃tat᷑: a posti̾tate suignĩs nom̃ sortitꝰ ab ipso
enĩ st̃ ꝓgenct ethiopes. Nẽbroth int̾p̃tat᷑ tyraunꝰ.
Iste enĩ p̾or arripuit insuetã in popłos tẏrannidẽ:
& ip̃e adgͣss ẽ adũsꝰ dm̃ ĩpietatis edificare turrẽ. he¬
ber. tͣnsitꝰ. Ethunologia eiꝰ mystica ẽ: qd̾ ab ciꝰ stẏrpe

Expanded text:
cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opArfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. HeHEBER transitus. Etymologia ejus mystica est, quod ab ejus stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
axia illuminatͥx: siue stella maris. Genuit .N.
lum̃ mundi. Sermone aũ syro maria dña nũ¬
cup̾at᷑. & pulchre: qr dnm̃ genuit. Helisabech
di mei satitas. ⁊ di mei uiram̃tũ. Magdalene t̾ris.
Martha irritans. uł ꝓuocans. Sermone aut̃ syro.
aut iustificandꝰ. Syxũ ẽ nom̃t on hebreũ La¬
tarꝰ adiut᷑. herodes pelbiciꝰ głosus. Caifas inue
stigator. aut sagax. aut uomens ore. Iniq enĩ
oresuo iuistũ ꝯdẽpnauit: quis ħ myst̾io ꝓpłia¬
li annuntiasset. Pontiꝰ declinans ꝯsiliũ utiq¬
nicłoꝵ. Accepta enĩ aqͣ lauit manꝰ suas dicens.

Expanded text:
aria inluminatrix, sive stella maris. Genuit enim lumen mundi. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro aut iustificandus. Syrum est nomen, non Hebraeum. Lazarus adiutus eostigator, aut sagax, aut vomens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utiqum. Accepta enim aqua lavit manus suas dicens
Abbreviated transcription (Latin):
uert᷑. S obħ signant̃ tnsfert᷑ mortuus ẽ: ui
ostend̾et᷑ ñ uixisse eũ pꝰ diluuiũ: s in eodẽ
cathalẏsmo fuisse defunctũt. Sohenĩ octo
esint᷑ p̃tatur. ꝓ eo qd sub ipso oiã retꝰ oꝑa
qui euert̃ ꝑ diluuiũ. Uñ & pat̾ eiꝰ uocans no¬

Expanded text:
t. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo es interpretatur, pro eo quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater eius vocans no
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa ẽ. Tara. exploratõ ascensioĩs. Melehisedech.
rexiustꝰ. Rex: qr ipse pꝰ ea imꝑauit salẽ. Iustꝰ. ꝓ
eo qͦd discernens sacm̃ta legis ⁊ eũgłi: ñ pecudũ
uictunas. s oblatõnẽ panis & cabicis. in sacͥficũ
obtulit. Lotb declinans. factis .N. sodomoꝵ ñ con¬
sensit: s eoꝵ illicita carnis. incendia declinauit.
Moab ex pat᷑. Et totũ nom̃ etbimalogiã bt̃: concep̃. Nt
cũ pͥmogenita filia de patre. Amnion. cuiꝰ causa
nom̃ reddit᷑. filiꝰ popłi mei. Sic diriuiat᷑: ut ex par¬
te sensꝰ noĩs. ex parte ip̃e sit sermo. Amini .N. aqͦ
dicti st̃ ãmanite: uocat᷑ popłs ms̃. Saray in t̃p̃¬
familias. Postea causa uoĩs ĩmutata. ablata de
rit ingentes. ⁊ reges popłoꝵ ert̾ ex ea. Agar

Expanded text:
exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interprmus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de rit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar
Abbreviated transcription (Latin):
atq subtractꝰ. Sech int̃p̃tat᷑ resurrecto: eo
qͦd pꝰ frĩs int̾festionẽ natꝰ sit: qͣsi resurrectõ¬
nẽ frĩs exmortuis suscitauit. Idẽ ⁊ positio:
qr posuit eũ ds ꝓ abel. Enos iuxta ꝓpͥe lĩgue

Expanded text:
atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae lin