comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita agatur. id est ut sexagesimus sextus psalmus di¬
catur sine antiphona: subtrahendo modice sicut in do¬
minica. ut om̃s occurrant ad quinquagesimũ qͥ cũ
antiphona dicitur. Post quẽ alii duo psalmi dicãt᷑.
scd̃m consuetudinẽ. Id est secunda feria. quintus et
tricesimꝰ quintus. Tertia feria. quadragesimus scd̃s:
et qnͣquagesimus sextus. Quarta feria. sexagesimꝰ
tertius: et sexagesimus quartus. Quinta feria. octo¬
gesuꝰ septimus: et octogesimꝰ nonus. Sexta feria.
septuagesunꝰ quintus: et nonagesimꝰ primꝰ. Sabbato
autẽ centesimꝰ quadragesimus scdõs. et canticum de¬
uteronomii: quod diuidatur in duas glas. Nã cete¬
ris dieb: canticũ unũ quodq die suo ex ꝓphis. sicut
psallit ecclesia romana dicat᷑. Post sequant᷑ et lau¬
des. Deinde leccio una apli memoriter retitanda:
Responsoriũ. ambrosianũ. uersus canticũ de euͣglio.
letania: et completũ est. Plane agenda matutina-

Expanded text:
ita agatur: id est, ut sexagesimus sextus psalmus diita agatur: id est, ut sexagesimus sextus psalmus dicatur sine antiphona subtrahendo modice, sicut in Dominica, ut omnes occurrant ad quinquagesimum, qui cum antiphona dicatur. Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem. Id est, secunda feria, quintus, et trigesimus quintus. Tertia feria quadragesimus secundus, et quinquagesimus sextus. Quarta feria, sexagesimus tertius, et sexagesimus quartus. Quinta feria, octogesimus septimus, et octogesimus nonus. Sexta feria, septuagesimus quintus, et nonagesimus primus. Sabbato autem, centesimus quadragesimus secundus, et canticum Deuteronomii, quod dividatur in duas glorias. Nam caeteris diebus canticum unumquodque ex prophetis, sicut psallit Ecclesia Romana, dicatur. Post haec sequentur laudes. Deinde lectio una Apostoli memoriter recitanda. Responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. Plane Agenda matutina,
Abbreviated transcription (Latin):
plecta: respondeant om̃s amen. Et subsequat mox¬
aibbas ympnũ: te decet laus. Et data benedictione.
incipiat matutinos: Qui ordo ugiliarũ om̃i tp̃re
tam estatis quã hymis equaliter in die dñico teneat᷑.
nisi forte quod absit tardius surgatur: aliquid de lec¬
tionib breuiandũ est aut responsoriis. Quod tamẽ
ommnino caueatur. ne ꝓueniat. Quod si contingerit:
digne inde sausfaciat deo ĩ oratorio: per cuiꝰ euenerit
neglectũ¬
Quomodo matutinoꝵ sollẽpnitas agat᷑ .xii.¬
N matutinis dominico die: in primis dicatur sexa-¬
gesimus sextus psalmus sine antiphona ĩ directũ.
Post q̃ : dicatur quinquagesimus cũ alleluia. Post
quẽ dicatur centesimus septimus decimus. et sexagesi¬
mus secundus. Inde benedictiones ⁊ laudes. leccio de-
apocalipsi una ex corde. et responsoriũ. ambrosianũ.
uersus. canticũ de eunͣgłio. letania: et completũ est.
iebus autẽ priuatis matutinoꝵ sollempnitas

Expanded text:
perlecta, respondeant omnes, amen: et subsequatur moxperlecta, respondeant omnes, amen: et subsequatur moxabbas hymnum, Te decet laus. Et data benedictione incipiant Matutinos. Qui ordo vigiliarum omni tempore tam aestatis quam hiemis aequaliter die Dominico teneatur: nisi forte, quod absit, tardius surgant et aliquid de lectionibus breviandum est, aut responsoriis: quod tamen omnino caveatur, ne proveniat. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in oratorio, per cujus evenerit neglectuQuomodo matutinorum solemnitas agatur. In matutinis dominico die in primis dicatur sexagesimus sextus Post quem dicatur quinqquem dicatur centesimus decimus septimus et sexagesimus secundus. Inde benedictiones, et laudes, lectio de Scriptura una ex corde, et responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est.iebus autem privatis Matutinorum solemnitas
Abbreviated transcription (Latin):
ominico die temporius surgatur ad uigilias
In quib uigiliis teneatur mensura. id est modulatis
ut supra disposuimus sex psalmis et uersu: residen¬
tib cunctis disposite et ꝑ ordinẽ in subselliis legantu.
in codice ut supra diximus quatuor lectiones cũ respon
soriis suis. Ubi tantũ in quarto responsorio dicatur a
cantante gloria. Quã dũ incipit mox om̃s cũ reuerẽ¬
cia surgant. Post quas lectiones sequantur ex ordine
alii sex psalmi cũ antiphonis sicut anteriores ⁊ uersus.
Post quas iterũ legantur alie quatuor lectiones cum
responsoriis siuis ordine quo supra. Post quas dicãt᷑¬
tria cantica de ꝓph̃is: que instituerit abbas. Que cã¬
tica. tũ alleliua psallant᷑. Dicto etiã uersu. et bene¬
dicente abbate: legantur alie quatuor lectiones de
nouo testamento ordine quo supra. Post quarum¬
autẽ responsoriũ incipiat abbas ympnũ: te deum
laudamus. Quo ꝑdicto: legat abbas lectionem de
eungłio cũ honore et timore stantib om̃ib. Qua

Expanded text:
ominica die temperius surgatur ad vigilias: in quibus vigiliis teneatur mensura, id est, modulatis, ut supra disposuimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra disoriis suis. Ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant. Post quas lectiones, sequantur ex ordine alii sex psalmi cum antiphonis, sicut anteriores, et versus. Post quos iterum legantur aliae quatuor lectiones cum responsoriis stria cantica de prophetis, quae instituerit abbas. Quae cantica cum alleluia psallantur. Dicto etiam versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hymnum, Te Deum laudamus; quo perdicto, legat abbas lectionem de Evangelio, cum honore et tremore stantibus omnibus; qua
Abbreviated transcription (Latin):
cid refectumẽ cotidianã. tam sexte quã none
orĩib mensibꝰ cocta duo pulmentaria ꝓpt̾ dru sors
infirmitates: ut forte qui ex uno nõ potuerit edere:
ex alio reficiatur. Etgo duo pulmẽtaria cocta. Scibs
om̃ib sufficiant. Et si fuerĩt inde poma. aut nascen¬
tia leguminũ: addatur ⁊ tertiũ. Panis libra e recp¬
pensa sufficiat in die: siue una sit refectio. sue pran¬
dii et cene. Quod si cenaiuri sunt. de eadem bbra.
tertia pars a cellarario releruetur: reddenda cenatu¬
ris. Quod si labor forte factus fuerit maior: in fir¬
bitrio et potestate abbatis ⁊ si expediat aliquud
augere: remota p̃om̃ib crapula. et ut nũquam
subripiat monacho indigeries. quia nichil sic cõtra¬
riũ est om̃i xp̃iano: quomodo crapula: suut ait dñs
nr. Nidete ne grauent᷑ corda ur̃a: ĩ crapula. Pue¬
ris uͭ minori etate: nõ eadem seruetur quãtitas: sed
minor quã marorib: seruata ĩ om̃ib partitate.

Expanded text:
refectionem quotidianam tam Sextae, quam nonae omnibus mensibus cocta duo pulmentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiet in die, sive una sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula: et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sit contrarium omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: Videte, ne graventur corda vestra in crapula . Pueris vero minori aetate non eadem servetur quantitas, sed minor, quam majoribus, servata in omnibus parcitate.
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ad ih̃m. Eccanos reliquimus omnia
et secicti sumus te. Quid gͦ erit nobis: Audiens.
a dño petrus. quia diues difficile intraiet ĩ regnũ
celoꝵ: sciensq se cũ suis condiscipłis ad integrum
mundi fallentis spreuisse delicias. uoluit agnoscẽ-
quĩ uel ipsi uel ceteri mundi contemptores: ꝓ ma-¬
iori mentis ui̾rtute maioris p̃mii sperare deberent.
Et recpondens dño ait. Ecce nos reliqulmꝰ omĩa: e

Expanded text:
Petrus ad Jesum: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te. Quid ergo erit nobis? etc. Audiens a Domino Petrus quia dives difficile intraret in regnum lorum, sciensque secum suis condiscipulis ad integrum mundi fallentis sprevisse delicias, voluit agnoscere quid vel ipsi, vel caeteri mundi contemptores pro majore mentis virtute majoris praemii sperare deberent. Et respondens Domino ait: Ecce nos reliquimus omnia, et
Abbreviated transcription (Latin):
poui. de sompno. & loquacitate. de sircilitate. et
ium sracinlis desidem gaudio scm̃ pe siba expẽttet.
Hoc ipsum tamẽ quod unusquisq offeri: abbati
suo suggunt. et cũ eius faciat oracione ⁊ uoluntate.
Quia qrud sine ꝑmissione patus spuitalis fit: p̃¬
Eigo tum neluntate abbatis: on ĩia agenda sunt.

Expanded text:
de somno, de loquacitate, de scurrilitate: et cum spiritalis desiderii gaudio sanctum Pascha exspectet. Hoc ipsum tamen quod unusquisque offert, abbati suo suggerat, et cum ejus fiat oratione et voluntate. Quia quod sine permissione Patris spiritalis fit, prErgo cum voluntate abbatis omnia agenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore uita monachi quadragesime debet ob-¬
seruationem habere. tamen quia paucoꝵ est ista
uirtus: ideo suademus istis diebz quadragesime
om̃i puritate uitã suã custodire. omnes pariter
neglegentias alioꝵ tempoꝵ: hiis dieb scĩs diluere.
Quod tunc digne fit: si ab omnibus uiciis ten
peramus. Dracioni cum fletibus. lectioni et cõ¬
pũtiomi tordis atq cibstinentie õperam daniꝰ. Ergo
hiis diebus augern us nobis aliquid solito cipensũ

Expanded text:
tempore vita monachi Quadragesimae debeat observationem habere, tamen quia paucorum est ista virtus, ideo suademus ipsis diebus Quadragesimae omni puritate vitam suam custodire, omnes pariter negligentias aliorum temporum his diebus sanctis diluere. Quod tunc digne fit, si ab omnibus vitiis nos temperemus; orationi cum fletibus, lectioni et compunctioni cordis atque abstinentiae operam demus. Ergo his diebus augeamus aliquid ad pensum
Abbreviated transcription (Latin):
acõmodentur eis: et iteꝵ quando uacant. obedi si
imperanti. Item et cellam hospitũ habeat adsig¬
natã frater: cuiꝰ animã timor dei possideat: ubi
sint lecti strati sufficienter. et domus dei a sapiẽtil
sapienter ãministre

Expanded text:
accommodentur eis; et iterum quando vacant, obediant accommodentur eis; et iterum quando vacant, obediant imperatis. Item et cellam hospitum habeat assignatam frater, cujus animam timor Dei possidet: ubi sint lecti strati sufficienter, et domus Dei a sapientibus sapienter administre
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudines ieuinioꝵ ꝓsequantur. A quã in
manib abbas hospitib det. Pedes hospitib oĩbꝰ
tam abbas quã tuncta congregacio lauẽt: quib
lotis: hunc uersũ dicãt. Suscepimus d̾s miseri-¬
cordiam tuã in medio rempli tui. Pauperum et
pegrinoꝵ maxime suscepcionis cura sollicite exhibe¬
atur: quia in ipsis magis xp̃c suscipitur. Nam
diuitũ terror ip̃se sibi exigit honorẽ. Coquina ab¬
batis et hospitũ ꝑse sit. ut ĩcertis horis suꝑuenien¬
tes hospites qui nũquã desunt monasterio: non in
quietent fr̃es. In quã coqͥnã ad annũ ĩgrediantꝰ
duo fr̃s. qui ipsum officiũ bene impleant. Quibs
ut indigent solacia ãministrantur ut absq mui¬
muratione seruant. et iterũ quando occupatione
minorẽ habent exeant ubi eis imperatur ĩ opera
Et non solũ ipsis sed ⁊ ĩ om̃ib officiis monaste
ita sit consideracio. ut quando indigent solacit

Expanded text:
consuetudinem jejuniorum prosequantur. Aquam in consuetudinem jejuniorum prosequantur. Aquam in manibus abbas hospitibus det. Pedes hospitibus tam abbas quam cuncta congregatio lavet. Quibus lotis, hunc versum dicant: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam, in medio templi tui . Pauperum et peregrinorum maxime susceptioni cura sollicite exhibeatur: quia in ipsis magis Christus suscipitur. Nam divitum terror ipse sibi exigit honorem. Coquina abbatis et hospitum super se sit, ut incertis horis 670 supervenientes hoquietent fratres. In quam coquinam ad annum ingrediantur duo fratres, qui ipsum officium bone impleant. Quibus, ut indigent, solatia administrentur; ut absque murmuratione serviant; et iterum quando occupationem minorem habent, exeant, ubi eis imperatur, in opera. Et non solum in ipsis, sed et in omnibus officiis monasterii ista sit consideratio, ut quando indigent, solatia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c suscipiantur. quia ipse dicturus est. Hospes
fui. et suscepistis me. Et om̃ibz conguius honor exhi-¬
becitur: maxune domestius fidei et peregrinis. Ut¬
ergo nũciatus fucrit hospes: occurratur ei a pore uel
a fratrib cũ om̃i officio cauitatis. Et pͥmitus orent¬
pariter. et lic sibi socientur ĩ pace. Qued paris õscu¬
lũ nor pͥus offerauir nisi oracione p̃missa propte
illusiones diabolisas. In ipsa autẽ salutatione. bĩ
exhibettur humilitas. Om̃ibus uenientibu siue
biscede. ⁊tib hospitib ĩcluiato capite uel prost ãt õ
om̃i corpore in terrã: xp̃ in eis adoretur. qui ⁊ susci¬
pitur. Suscepti hospites drcantur ad orationẽ. et
postea sedeat um eis pͥor aut cui mrisserit ipse. Legatͤ
toram hospue lex diuina. ut edifuetur. Et pesi hec.
om̃is ci tibhibeatur huumsinetas. Seiunium a priore
fragatur ꝓpter hospitem. nisi forte p̃cipuus sit
dies ieuinii qui non possit molari. Fratres autẽ

Expanded text:
 suscipiantur. Quia ipse dicturus est: Hospes fui, et suscepistis me . Et omnibus congruus honor exhibeatur, maxime domesticis fidei et peregrinis. Ut nuntiatus fuerit hospes, occurratur ei a Priore vel a fratribus cum omni officio charitatis; et primitus orent, et sic sibi socientur in pace. Quod pacis osculum non prius offeratur, nisi oratione praemissa, propter illusiones diabolicas. In ipsa autem salutatione omnis exhibeatur humilitas. Omnibus venientibus, sive discedentibus hospitibus inclinato capite vel prostrato omni corpore Christus in eis adoretur, qui et suscipitur. Suscepti autem hospites ducantur ad orationem; et postea sedeat cum eis Prior, aut cui jusserit ipse. Legatur coram hospite lex divina, ut aedificetur; et post haec omnis ei exhibeatur humanitas. Jejunium a Priore frangatur propter hospitem: nisi forte praecipuus sit dies jejunii, qui non possit violari. Fratres autem
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑꝰ uindemie tẽporalis. est autẽ et spiritualis uir¬
temit ubi deus gaudet ad fructũ iunee sue. Colimꝰ
enĩ deũ. et colit nos deus. S ed nos sic deũ colimus. ut
non eũ meliorẽ faciamus. Colimꝰ enĩ adorando. non
arando. Ille autẽ colit nos. tamꝙͣ agricola agrum

Expanded text:
tempus vindemiae corporalis. Est autem et spiritualis vindemia, ubi Deus gaudet ad fructum vineae suae. Colimus enim Deum, et colis nos Deus. Sed non sic Deum colimus, ut nos eum meliorem colendo faciamus. Colimus enim eum adorando, non arando. Ille autem colit nos tanquam agricola agrum
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ tamꝙ homini timerent et ideo turbarentur.
consolatur eos eciã deũ se ẽẽ contestans. Mortem
metiutis huic forme serui. nõ turbetur cor uestrum.
suscitabit illã forma dei. Sed qͥd est quod sequitur.
In domo patris mei mansiones multe sunt. Misi
quaia et sibi metuebant. tanꝙͣ essent ab illo ꝑiture.
merito turbabantur. Ergo et ibat ꝑ id quod homo

Expanded text:
mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam Deum se esse contestans. Mortem metuistis huic formae servi, non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. Sed quid est quod sequitur: In domo patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant, tanquam essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo
Abbreviated transcription (Latin):
miraculoꝵ sublimitate refulget. Quia nimirũae¬
cebat. ut ille quo maior inter natos mulieꝵ nemo
surrexit. maiori p̃ceteris scĩs ĩ ipso mox ortu. uirtu¬
tũ ubare claresceret. Senex ac du infecundi ꝑente
dono nobrlissime prolis exultant. Ipsi patri quem
ĩcredulitas mutũ reddiderat. ad salutandũ noue
p̃conẽ graue os et lingua reseratur.

Expanded text:
quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur.
Abbreviated transcription (Latin):
um subleuasset oculos ih̾c. et iudisset qr młtitu-¬
do maxima uenit ad eum. dicit philippũ. Unde
ememus panes ut manducent hii Quod suble-¬
uasset oculos iħs et uenientẽ ad se multitudinẽ udis¬
sẽ ꝑhibetur. diuine pietatis indiciũ est. Qͥa iuidelicet
tunctis ad se uenire querenciũ gr̃a misericordie cele-¬
stis occurrere consueuit. Et ne querendo errare possĩt

Expanded text:
 et vidisset quia multitudo maxima venit ad eum, dicit ad Philippum: Unde ememus panes, ut manducent hi? Quod sublevasset oculos Jesus, et venientem ad se multitudinem vidisse perhibetur, divinae pietatis indicium est, quia videlicet cunctis ad se venire quaerentibus, gratia misericordiae coelestis occurrere consuevit. Et ne quaerendo errare possint,
Abbreviated transcription (Latin):
In hac nauigatione dñs utrũq uniꝰ ciusdẽq sue
sone naturã dignatur ostendere. dũ his qui iu homo
dormit ĩ naui. furorẽ maris ut deus uerbo cobetret
Porro iuxta allegoriã. mare siue stagnũ. qd iñ suis
beneficio quiq fideles aduin. emersis mundi fliectibus.
habitationẽ patrie ctelestis quasi stabilitatẽ securi li¬
toris obtinent.

Expanded text:
In hac navigatione Dominus utramque, unius ejusdemque suae personae, naturam dignatur ostendere, dum is qui, ut homo, dormit in navi, furorem maris, ut Deus, verbo coercet. Porro juxta allegoriam, mare, sive stagnum, quod cum suis ujus beneficio quique fideles adjuti, emensis mundi fluctibus habitationem patriae coelestis, quasi stabilitatem securi littoris, obtinent.
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ impleantur. Ad completorisi uͦ cotidie idem ꝓsal¬
tert̾ius. Disposito ordine psalmod ie diurne: reliqui
om̃s psalmi qui supsunt equaliter duudant᷑ in septẽ
nocciũ uigiliis. Partiendo scilicet quianter eos ꝓlixio¬
res sũt psalimi. Et duodecim ꝑ unãquãq cõstituãt᷑
noctẽ. Hoc p̃cipue cõmonẽtes. ut si eut forte hec distri¬
bntio psalmoꝵ displicuerit: ordinet si melius aliter
iudicauerit: dũ om̃imodis adtendatur. ut om̃i eb¬
domada psalteriũ ex integro numero centũ quĩqua¬
ginta psalmoꝵ psallatur. et dñico die semꝑ a capite
repetatur ad iugilias: quia nimis inhers deuouioĩs
cũ canticis consuetudenariis. ꝑ septimane circulũ
psallunt: dũ quandoqz legamus scõs patres nr̃os
uno die hoc strenue implesse: quod nos tepidi uimnã
septimana ĩtegra ꝑsoluamꝰ¬

Expanded text:
vimus, impleantur. Ad completorium vero quotidie iidem psalvimus, impleantur. Ad completorium vero quotidie iidem psals trigesimus tertius. Disposito ordine psalmodiae diurnae, reliqui omnes psalmi, qui supersunt, aequaliter dividantur in septem noctium vigiliis, partiendo scilicet, qui inter eos prolixiores sunt psalmi, et duodecim per unamquamque constituantur noctem. Hoc praecipue commonentes, ut si cui forte haec distributio psalmorum displicuerit, ordinet, si melius aliter judicaverit: dum omnimodis id attendatur, ut omni hebdomada psalterium ex integro numero centum quinquaginta psalmorum psallatur; et Dominico die semper a capite repetantur ad vigilias. Quia nimis iners devotionis s psalterio cum canticis consuetudinariis per septimanae curriculum psallunt: dum quando legamus sanctos Patres nostros uno die hoc strenue implesse: quod nos tepidi utinam septimana integra persolvam
Abbreviated transcription (Latin):
centesimo octauo detimo incipiat᷑. Nesꝑa autẽ: cotidie
quatuor psalmoꝵ modulacione canatur. Qͥ psalmĩ
incipientur a centesimo nono. usq centesimũ quadra¬
gesimũ septimũ: exceptis hiis qui in diuersis horis ex
eis sequestrantur. idest a centesimo septimo detimo. usq
centesimũ uicesimũ septimũ: et centesimo tricesimo ter¬
cĩo. et centesimo quadragesimo scd̃o. Reliqui omnes ĩ
uesꝑa dicendi sunt. Et quia minꝰ ueniũt tres psalmi:
ideo diuidendi sũt: qui ex numero suprascͥpto forciores ĩ¬
uemũtur. id est centesimꝰ tritesimꝰ octauus: et centesimꝰ
quadragesimus tertras: et centesimꝰ quadragesimus
quartus. Centesimꝰ uͦ sextus decimꝰ qui a paruus est:
cũ tentesimo quintodetimo cõiungatur. Digesto exgo
ordine psalmoꝵ uesꝑtinoꝵ: reliqua. id est lecciones. re¬
sponsonũ. hymnꝰ. nersus: uel canticũ : sicut supͣ taxa¬

Expanded text:
centesimo octavo decimo incipiatur. Vespera autem quotidie centesimo octavo decimo incipiatur. Vespera autem quotidie quatuor psalmorum modulatione canatur. Qui psalmi incipiantur a centesimo nono usque ad centesimum quadragesimum septimum, exceptis his, qui in diversis horis ex eis sequestrantur, id est, a centesimo septimo decimo ad centesimum vigesimum septimum, et centesimo tricesimo tertio, et centesimo quadragesimo secundo. Reliqui omnes in vespera dicendi sunt. Et quia minus veniunt tres psalmi, ideo dividendi sunt, qui ex numero supra scripto fortiores inveniuntur, id est, centesimus tricesimus octavus, et centesimus quadragesimus tertius, et centesimus quadragesimus quartus. Centesimus vero sextus decimus, quia parvus est, centesimo quintodecimo conjungatur. Digesto ergo ordine psalmorum vespertinorum, reliqua, id est, lectiones, responsoria, hymni, versus, vel cantica, sicut supra taxa
Abbreviated transcription (Latin):
N primis dicatur uersus. deus in adiuitoriũ meum
intende. dñe ad adiuuandũ me festina: et gl̾a. Inde
na: terna capitula suprascripti psalmi centesimi¬
octaui decini dicantur. Ad primã autẽ scd̃e ferie.
dicantur tres psalmĩ. id est. pͥmus: scd̾s. et sextus.
in binos: et sic fiat ut ad uigilias dñica semꝑ a uice¬
simo ĩcipiat᷑. Ad tertiã uͦ. sextã. nonãq scde ferie.
nouẽ capitula que residua sũt de centesimo octauo
decimo psalmo: ipsa terna ꝑ easdem horas dicant᷑.
Expenso gͦ ꝑsalmo tentesimo octauo decimo duobz
dieb. id est. dñico et scd̾a feria. tertia feria iam ad
tertiã sextã uel nonã: psallantur tantũ psalmi.
a tentesimondno detimo. usq ad centesimũ uicesi¬
mũ septimũ: id est psalmi nouẽ: quiq psalni semꝑ¬
usq dñicã ꝑ easdem horas itidem repetant᷑. Hymnoꝵ
nichilominus leccionũ uel uersuũ dispositione unifor¬
ni cunctis dieb seruata. Et ita scilicet semꝑ dñica a

Expanded text:
um intende: Domine, ad adjuvandum me festina, etc. Inde na terna capitula supra scripti psalmi octavi decimi dicantur. Ad primam autem secundae feriae dicantur tres psalmi, id est, primus, secundus, et sextus. ur in duas glorias: et sic fiat, ut ad vigilias Dominica semper a vicesimo incipiatur. Ad tertiam vero, sextam, et nonam secundae feriae novem capitula, quae residua sunt de centesimo decimo octavo psalmo, ipsa terna per easdem horas dicantur. Expenso 318 igitur psalmo centesimo octavo decimo duobus diebus, id est dominico et secunda feria; tertia feria jam ad tertiam, sextam, vel nonam psallantur terni psalmi, a centesimo nono decimo usque ad centesimum vicesimum septimum; id est psalmi novem. Quique psalmi semnicam per easdem horas itidem repetantur. Hymnorum nihilominus, lectionum, vel versuum dispositione uniformi cunctis diebus servata. Et ita scilicet, ut semper Dominica a
Abbreviated transcription (Latin):
taciit. ardere taritas nõ cessauit. Hoc enĩ dico. qd apu
se nr̃m iinusquisq cognosit. Plerũq caritas qubo
ocupationibs s̃pedita et integra flagrat ĩ torde et tamẽ
nõ monstratur in oꝑe. Quia cũ sol in mibe tegitur
nõ uidetur in terra. et tamẽ ardet ĩ celo.

Expanded text:
essavit? Hoc etenim dico, quod apud se vestrum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
aduitoriũ meũ intende. in secundo tertio dicendunt
est. dñe labia mea aperies: et os meũ annuntiabit
laudẽ tuam. Cui subuingendus est tertius psabmꝰ
et głã. Post hunc psalmus nonagesimus quartus
cũ antiphona: aut certe decantandus. Inde sequat
ambrosianus. Demde sex psalmi cũ antiphonis¬
a nup dictis. dicto uersu benedicat abbas. Et sedẽ¬
tib om̃ib in scampnis. legantur iucissim a frib ĩ
tobite suꝑ finalogui tres lecciones. Inter quas ⁊ rria
responsoria cantentur. Duo responsoria sine gła
dicantur. Post tertiã uͥ lectionẽ: qui cantat dicat
glam. Quã dum incipit cantor dicere: mox om̃es
de sedilib suis surgant. ob honorẽ et reuerentiam
sc̃e trinitatis. Codices autẽ legantur ĩ iugiliis di¬
uine auctoritatis. tam ueteris testamenti quam
noui: sed exposiciones eoꝵ. que a nominatis et or¬
todoxis catholitisq patrib facte sunt. Post has
nero tres lectiones cũ responsoriis sius. sequantur

Expanded text:
adjuvandum me festina. In secundo, tertio dicendum: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalmus nonagesimus quartus cum antiphona aut certe decantandus. Inde sequatur Ambrosianum. Deinde sex psalmi; quibus dictis, dicto versu, benedicat abbas, et sedentibus cunctis in scamnis legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones, inter quas et tria responsoria cantentur. Duo responsoria sine Gloria dicantur. Post tertiam vero lectionem, qui cantat, dicat Gloriam. Quam dum incipit cantor dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codices autem legantur in vigiliis Dominicae auctoritatis tam Veteris Testamenti quam Novi. Sed et expositiones earum, quae a nominatis et orthodoxis catholicis Patribus factae sunt. Post has vero sex lectiones cum responsoriis suis sequantur
Abbreviated transcription (Latin):
iquis forte de nobilib offert filium suũ deo in-
monasterio. si ipse puer minoris etatis est.
parentes eius faciant peticionẽ quã supra diximus.
et cum oblacione ipsam peticionẽ et manũ pueri
ĩuoluant ĩpalla altaris: et sic eum offerant. De
rebus autẽ suis. aut in p̃senti peticione ꝓmittant
sub iure uirando: quia nũquã ꝑ se nũquã ꝑ suspec¬
tam ꝑsonã nec quolibet modo ei aliquando uent
aut rribuant ocrasionẽ habendi. Del terte si hoc fatere
noluerint. et aliquid offerre uoluerint in elemosina
monasterii pro mercede sua. faciant ex rebus quas
dare uolunt monasterio donacionẽ. reseruato sibi si
ita uoluerint usufructus: Atq ita om̃ia obseruent
ut nulla suspicio remaneat puero. ꝑ quã deceptꝰ ꝑire
possit. quod absit. quod experimento didicimꝰ. Simĩ¬
liter autẽ et pauperiores faciant. Qui uero ex toto
nichil habent. simpliciter peticionẽ faciant. et cunt
oblacione offerant filiũ suum coram testibus

Expanded text:
quis forte de nobilibus offert filium suum Deo in monasterio, si ipse puer minore aetate est, parentes ejus faciant petitionem, quam supra diximus, et cum oblatione ipsam petitionem et manum pueri involvant in palla altaris, et sic eum offerant. De rebus autem suis, aut in praesenti petitione promittant sub jurejurando, quia nunquam per se, nunquam per suffectam personam, nec quolibet modo, ei aliquando dent aut tribuant occasionem habendi: vel certe si hoc facere noluerint, et aliquid offerre voluerint in eleemosyna monasterio pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare voluerint, monasterio donationem, reservato sibi si ita voluerint usufructuario. Atque ita omnia observantur, ut nulla suspicio remaneat puero, per quam deceptus perire possit quod absit, quod experientia didicimus. Similiter autem et pauperiores faciant. Qui vero ex toto nihil habent, similiter petitionem faciant, et cum oblatione offerant filium suum coram testibus
Abbreviated transcription (Latin):
monachus litteras aut aliquid suscipere. .lii.¬
ullatenus liceat monacho. neq a parentibz
suis. neq a quoquã hominũ. nec sibi ĩuĩcẽ
litteras eulogias uel quelibet munuiscula acciꝑe
aut dare sine p̃cepto abbatis. Quod si itiã a paren¬
tib siuis ei quitquã directũ fuierit: non presumat
suscipere illud. nisi prius indicatũ fuerit abbari.
Quod si uisserit suscipi: in abbatis sit potestate-
cui illud iubeat dari. et nõ contristetur frater ciu¬
forte directũ fuerat: et non detur occcsio diabolo
Qui autẽ aliter p̾sumpserit: discipline regulari
subiaceat.

Expanded text:
monachus litteras vel aliquid suscipere. Nullatenus liceat monacho nec a parentibus suis, nec a quoquam hominum, nec sibi invicem 691 litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula accipere aut dare, sine praecepto abbatis. Quod si etiam a parentibus suis ei quidquam directum fuerit, non praesumat suscipere illud, nisi prius indicatum fuerit abbati. Quod si jusserit suscipi, in abbatis sit potestate cui illud forte directum fuerat, ut non detur occasio diabolo. Qui autem aliter praesumpserit, disciplinae regulari subjaceat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui separat a deo et ducit ad infernũ: ita ẽ zelus
bonus qui separat a uiciis et ducit ad deũ ⁊ ad uitam
eternam. Hunc gͦ zelum feruentissimo amore exerce¬
ant monachi. Ild est. ut honore se ĩuicẽ p̃ueniãt. Infir¬
mitates suas siue corpoꝵ siue animoꝵ pacientissime
tolerent. Obedienciã sibi certatĩ impendant. Nullus
quod sibi utile iudicat sequatur. sed quod magis alii.
Caritatẽ fraternitatis casto impendant amore. Deu
timeant. abbatẽ suũ sincera et humili caritate dili-¬
gant. X p̃o om̃ino nichil p̃ponant. qui nos parit̾ ad
uitam eternã perducat. AmeN. De hoc q¬

Expanded text:
qui separat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus, qui separat a vitio et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut honore se invicem praeveniant, infirmitates suas, sive corporum, sive morum, patientissime tolerent: obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sib utile judicaverit, sequatur, sed quod magis alio; charitatem fraternitatis casto impendant amore: Deum timeant: abbatem suum sincera et humili charitate diligant: Christo omnino nihil praeponant, qui ad vitam aeternam perducat. Amen. §
Abbreviated transcription (Latin):
uni prusnaiti solo oratori sio om̃ib peta it oracine
ꝓpter exi ssus. ne quid forie subiiꝯneut ĩuia uisus
n tuiditus malere: aut ociosi sermonis. Nec p̃¬
rii iuderit adt fuidierit. quia plurin a bestructio est.
Qued siquis p̃sumpserit: uindate regulan sub ace¬
at. Smmiliter et qui presũpserit clauste moni stu¬
egi cdi. nel quocũq ire: uel quiꝑi ã quãius pari n
sine iussione abbatis facere.¬

Expanded text:
Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem, propter excessus: ne quid forte subripuerit in via visus, aut auditus malae rei, aut otiosi sermonis. Nec prrium viderit aut audierit: quia plurima destQuod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et qui praesuegredi, vel quocumque ire, vel quippiam, quamvis parum, sine iussione abbatis facere
Abbreviated transcription (Latin):
esti Inni lsti io quio nõ effugies pettatum Et alib¬
es drs etiuita inmanib lingue ⁊ &i am loqet eeceres
maois teril condecet ¶ acere et audire: dasciplo cõnenit
sitite ⁊ sunieccione reuerentie requirant Scurtilitates
nero et uerba ociosa. et risũ mouencia: eterna clauilua ĩ
om̃ihs locis dampnamus. Et ad calia eloquia discipliu

Expanded text:
est: In multiloquio non deerit peccatum; et alibi: Mors et vita in manibus linguae . Nam loqui et docere magistro condecet, tacere et audire discipulo convenitlitate et subjectione reverentiae requirantur. Scurrilitates vero, vel verba otiosa et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus, et ad talia eloquia discipulum
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Intrantes et exeuntes ebdomadarii. ĩ oratorio
mox matuti̾us finitis dñica: omniũ genib ꝓuol¬
mant ͤ postulantes pro se orari. Egrediens autẽ de
septimana. dicat hunc uersũ. Genedictus es dñe
deus. qui adinuasti me. et cousolatus es me. Quo
dicto tertio accepta beuedictione egrediat᷑. Subseñ¬
tur ingrediens et dicat. Deus ĩ adiutortũ meum ĩ¬
tende: dñe ad adiuuandũ me festina. Et hoc idem
tercio repetatur ab om̃ib. Et accepta benedictione:
ingrediatur.

Expanded text:
ant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio ant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis Dominica omnium genibus provolvantur postulantes pro se orari. Egrediens autem de septimana dicat hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, quoniam adjuvisti me, et consolatus es me. Quo dicto tertio, accepta benedictione egrediens, subsequatur ingrediens et dicat: Deus in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab omnibus, et accepta benedictione ingrediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inuitẽ scriant. et nullus excuset᷑ a coquine
officio. nisi aut ex egritudine: aut in causa grauis
utilitatis quis occupatus fuerit: quia ex inde ma¬
ior merces ⁊ caritas acquiritur. Imbecillib autẽ
ꝓcurẽtur solacia. ut nõ cũ tristicia hoc faciãt. sed
habeant om̃s solacia scõm modũ congregationis
ac positionẽ loci. Si maior congregatio fuerit.
cellararius extuset᷑ a coquina ⁊ uel siqui ut diximꝰ
maiorib utilitatib occupantur. Ceteri. sibi sub cari¬
fate inuitẽ seruiant. Egressurus de leptimana. sab¬
bato mundicias faciat. Linteamina cũ quib sibi
fratres manus aut pedes tergunt lauẽt. Uasa-
Quĩ cellararius item intranti consignet: ut sciat qͥd
dat aut quid recipit. Septimanarii autẽ: ante unã
horam refeccionis accipiant suꝑ statutam annonã.
singulos biberes et panẽ. ut hora refectionis sine-
murmuracione et graui labore seriuiant fr̃ĩb suis
In dieb tamen sollempnibz: usqz ad missas sustine¬

Expanded text:
invicem serviant, ut nullus excusetur a coquinae officio, nisi aegritudo, aut in causis gravis utilitatis praeoccupatus fuerit, quia exinde major merces et charitas acquiritur. Imbesillibus autem procurentur solatia, ut non cum tristitia hoc faciant, sed habeant omnes solatia secundum modum congregatac positionem loci. Si major fuerit congregatio, cellararius excusetur a coquina, vel si qui, ut diximus, majoribus utilitatibus occupantur: caeteri sibi sub charitate invicem serviant. Egressurus de septimana sabbato munditias faciat. Linteamina cum quibus sibi fratres manus aut pedes tergunt, lavet. Pedes Qui cellararius item intranti consignet, ut sciat quod dat, aut quod recipit. Septimanarii autem ante unam horam refectionis accipiant super statutam annonam singulas biberes et panem, ut hora refectionis sine murmuratione et gravi labore serviant fratribus. In diebus autem solemnibus usque ad missas sustine
Abbreviated transcription (Latin):
ligencie allegoria. Tunc namq allegorie fiuitus su¬
auiter carpitur. tum pͥus ꝑ hystoriam ueritans radice
soligatur E quia nõnũꝙͣ allegoria fidem edificat. et
hstoria moralitatẽ noz qui auitore deo unifidelibus
loquini nõ ab re credurtus. si ipsu lequẽdi oromẽ pporia

Expanded text:
ligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
bmi enter delicias Orporis ⁊ cordis solet. qd corporales
deliie tũ non halentur graue in se desideriũ actendunt.
Cuot it habite eduntur. comedentẽ. ꝓtin in lastiorumn re
facietatẽ uertunt. At contra spũales delitie c noni px¬
tut in foestid io sunt .cũ ĩ habentur in desiderio. Tant

Expanded text:
mi, inter delicias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tant
Abbreviated transcription (Latin):
admirandõq presenus festi memoria. pauas quide.
uertis ci angelista comprebendat led nonpauca
celestis misteru nisus greuidã reliquit Exposisst
naq natiuisate dnicã. cuiꝰ saudia moꝵ anol cliq
nio glacie laudibꝰ extuserunt ⁊ astores deuoia i

Expanded text:
venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devo
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod dicitur. nec ibi quitquã uliud gerat
aut condatur. Expleto opere dei om̃s cum sũmo si¬
lentie exeant: et habeatur reuerencia deo: ut frater
qui forte sibi perulariter uult orare: nõ impediat᷑
altenus improbitate. Sed et si alter uult sibi for¬
te secretius orare. simpliciter intret et oret non in
clamosa noce. sed in lacrimis et intencione co dis.
Ergo qui simile opus nõ facit: nõ ꝑmutatur expli¬
tico opere dei remorari in oratorio sicut dictũ est:
ne alius impedinentũ paciat᷑.¬

Expanded text:
sit, quod dicitur: nec ibi quidquam aliud geratur et contendatur. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant, et habeatur reverentia Deo: ut frater, qui forte sibi peculiariter vult orare, non impediatur alterius improbitate. Sed et si alter vult sibi forte secretius orare, simpliciter intret et oret non in clamosa voce, sed in lacrymis et intentione cordis. Ergo qui simile opus non facit, non permittatur explicito opere Dei remorari in oratorio sicut dictum est ne alius impedimentum patiat
Abbreviated transcription (Latin):
escendens ihc de monte. stent in loco capestri.
Et mirba discipuloꝵ euis. et multitudo co¬
prosa plebis. Electurus apostolos dñs iniori¬
raoa uubuit. Turbas ii docturus. ad cãpesta rediit.
¶ia nõ nisi in humili. xp̃m turbe uidere fustici¬
unt. Nam bec est norma. ꝙͣ secutus apostolus
ait. Mon patiu uobis loqui quasi spuritũlros. seb
quał sarnalib. Quasi pariuilis in xp̃o. lac nob

Expanded text:
escenaens cum illis stetit in loco campestri, et turba discipulorum ejus, et multitudo copiosa plebis. Electurus apostolos Dominus in montana subiit, turbas vero docturus ad campestria redit, quia nonnisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma qua secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo, la
Abbreviated transcription (Latin):
pulos suos dicens. Ite in castellũ quod cõtra uos est.
ontra apłos enĩ erat. qui nec iugũ doctrine uole¬
bat suscipere. Missi isti discipuli. doctores xp̃i signi¬
ficant qui indecta ac barbara tocius orbis loca qua si
contrapositi castelli menia euu̾gelizando. penetrando
destinauit. Et statim ĩuenietis asinã alligatam et
pullũ cũ es. Soliute. et adducite michi. Introeuntes¬
in mũdũ predicatores sc̃i. inuenerũt ppłm nacionũ
ꝑsidie uinculis ĩretitũ. Funiculis enĩ peccatoꝵ suoꝵ
unusqͥsis construtus erat. net solũ nationũ ueꝵ etiã¬

Expanded text:
. Ite in castellum quod contra vos est. Contra apostolos enim erat, nec jugum doctrinarum volebant accipere. Missi isti discipuli doctores significant, qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contrapositi castelli moenia evangelizando penetrando destinavit. Et statim invenietis asinam alligatam et pullum cum ea; solvite, et adducite mihi. Introeuntes mundum praedicatores sancti, invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, verum etia
Abbreviated transcription (Latin):
uel om̃ibz sollempnitatibz sicut diximus dñico¬
die agendũ ita agutur excepto qd̃ psalmi. aut anti¬
phone uel lecciones ad ipsum diem ꝑtinentes di¬
cantur. Modus autem supra siciptus teneatur

Expanded text:
el omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus autem supra scriptus teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt ei surdũ et mutũ. Surdus et mutus: qui nec
aures audiendi dei uerbum habet. nec os aperit pro¬
loquendis. Quare necesse est. ut hii qui loqui iam et
audire diuina eloquia longo usu didicerunt. dño su¬
nandos offerant. quatinꝰ eos quos humana fragilitas
nequit. ipse gr̃e sue dextera saluet. Et apphendens eũ
de turba seorsum: Apprehendit ut seorsum adducat¬

Expanded text:
t illi manum. Surdus et mutus est qui nec aures audiendi Dei verbum, nec os aperit proloquendi. Quales necesse est ut hi qui loqui jam et audire divina eloquia longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, quatenus eos quos humana fragilitas nequit, ipse gratiae suae dextera salvet. Et apprehendens eum de turba seorsum. Apprehendens namqu
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis quidẽ fuit postea quã resurrexit quadra¬
ginta dieb ut legitur. exhibicione corporalis pre¬
sencie. sed nõ cum illis fuit consortio ifirmitatis.¬
Dide quomͣ tulit compages. Tisus est tuctus est
manducauit. Ipse certe erat. Tamẽ ne ĩ aliquo
sensus humanos ludificasse uideretur. msit mauꝰ

Expanded text:
illis quidem posteaquam resurrexit fuit quadraginta diebus ut legitur exhibitione corporalis praesentiae, sed non cum illis fuit consortio infirmitatiside quomodo tulit omnes ambages, visus est, tactus est, manducavit, ipse certe erat. Tamen ne in aliquo sensus humanos ludificasse videretur, misit manus
Abbreviated transcription (Latin):
res suos diligant. In ipsa appellacione nominum.
nulli liceat aliũ puro appellare nomine. sed pͥores
uiniores fratrũ nomine. Iumiores autẽ priores
suos nonnos uocent: quod intelligit᷑ paterna reue
dompnus et abbas uocetur. Non sua assumpcõne.
sed timore et amore xp̃i . Ipse autẽ cogitet et sic se
exhibeat: ut dignus sit tali honore. Ubuuĩq autẽ
sibi obuiant fratres. iuinior a pͥore: benedictionẽ pe¬
tat. Transeunte maiore: minor surgat. et det ei
locũ sedendi. Nec p̃sumat iinor sedere. nͨ ei p̃cipiat
senior suus. ut fiat qd̃ scriptũ est. Honore inuicem
p̃uenientes. Pueri parui uel adolescentes. ĩ orato-¬
rio uel ad mensas cum disciplina ordines suos cõ-¬
sequant᷑. Foris autẽ uel ubi custodiam habeant. et
disciplinã. usq dũ ad intelligibilẽ etatem ꝑueniant.

Expanded text:
res suos diligant. In ipsa autem appellatione nominum res suos diligant. In ipsa autem appellatione nominum nulli liceat alium puro nomine appellare: sed priores juniores suos fratrum nomine; juniores priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna reve, dominus et abbas vocetur, non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat ut dignus sit tali honore. Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore invicem praevenientes. Pueri parvi vel adolescentes in oratorio vel ad mensas cum disciplina ordines suos consequantur. Foris autem, vel ubi et ubi custodiam habeant et disciplinam, usque dum ad intelligibilem aetatem perveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
rdines suos ĩ monasterio ita conseruẽt. ut
conuersionis tempus et uite meritũ discerinit.
utq abbas constituerit. Qui abbas nõ conturbet
gregem sibi cõmissũ. nec quasi libera utens potesta¬
te. ĩiuste disponat aliquid. sed cogitet semꝑ quia
de om̃ib iudiciis et operib suis redditurus est deo
racionem. Ergo secundũ ordines quos cõstituerit
uel quos habuerint ipsi frẽs. sic accedant ad pacem.
dum. et in om̃ib om̃ino locis. Etas nõ discernat᷑¬
ĩ ordine. nec p̃iudicetur: quia samuel et daniel pu¬
eri. presbiteros iudicauerunt. Ergo exceptis hii qͦs
ut diximus alciori consilio abbas p̃tulerit. uel degra¬
dauerit certis ex causis. reliqui omnes ut cõuertũt᷑
ita sint. Ut uerbi gr̃a. Qui scd̾a hora diei uenerit
ĩ monasteriũ. iuniorẽ se nouerit illius esse qͥ pͥma
hora uenit diei. cuiuslibet etatis aut dignitatis sit.
Pueris ꝑ om̃ia ab om̃ib disciplina conseruet᷑. Iu¬
niores igitur.priores suos honorent. Priores mino¬

Expanded text:
rdines suos in monasterio ita conservent, ut conversionis tempus et vitae meritum discernit atque abbas constituerit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, nec quasi libera utens potestate injuste disponat aliquid; sed semper cogitet quia de omnibus judiciis et operibus suis redditurus est Deo rationem. Ergo secundum ordines quos constituerit, vel quos habuerint ipsi fratres, sic accedant ad pacem, dum. Et in omnibus omnino locis aetas non discernat ordines nec praejudicet, quia Samuel et Daniel pueri presbyteros judicaverunt. Ergo exceptis his quos, ut diximus, altiori consilio abbas praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliqui omnes, ut convertuntur, ita sint: ut verbi gratia, qui secunda hora diei venerit in monasterio, juniorem se noverit illius esse qui prima hora venit diei, cujuslibet aetatis aut dignitatis sit. Pueris vero per omnia ab omnibus disciplina teneatur. Juniores igitur priores suos honorent, priores junio
Abbreviated transcription (Latin):
sur uabio qula pro huis om̃ib u dre iudic racio¬
nẽ rerditurris et: Dmnia uasa monasterii. tunc¬
tomiq substantiã: quasi altaris nasi stera talas
monasteru. sed omnia mensurate facrai. et srim
iussione altatis. Numilitate ante om̃ia hastecu
Nt qui substaincia non est que tribnatiua. st peco
relponsionis porrigatur bonuis. Sicut cy temest
Serme bonus: sup datũ optimũ. Mliuanr est
rumxerit abbas. ⁊psa habeat sub cura sua : a quis
cum ꝓhibuerit. non presumat. fratubs. Olqui¬
tam annonã sine aliquo typo uel mora offerat. ut
nõ scandalisentur memor ouuni eloqiii quidme¬
reatur qui sctindaliz auerit unũ de ꝓulllii. idine¬
gregatio maior fuert solacia ei dentur a qiabus
aduitus et ipse equo animo impleat officium sibi
cõmissũ. Horis competentib dentur. q̃ danda s nui
et petantur quẽ petenda sunt. ut nemoꝑtiuse
neq contristetur in domo dei.
De ferramẽtis

Expanded text:
his omnibus in die judicii rationem redditurus est. Omnia vasa monasterii cunctamque substantiam quasi altaris vasa sacrata consmonasterii: sed omnia mensurate faciat secundum jussionem abbatis. Humilitatem ante omnia habeat. et cui substantia non est quod tribuatur, sermo responsionis porrigatur bonus, uti scriptum est: Sermo bonus super datum optimum. Omnia quae ei injunxerit abbatissa, ipsa habeat sub cura sua; a quibus eam prohibuerit, non praesumat. Sororibus constitutam annonam sine aliquo typho aut mora offerat, ut non scandalizentur, memor divini eloquii quid mereatur qui scandalizaverit unum de pusillis Si congregatio major fuerit, solatia ei dentur, a quibus adjuta et ipsa aequo animo impleat officium sibi commissum. Horis competentibus et dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda sunt, ut nemo conturbetur neque contristetur in domo Dei. CAPUT LXII. De ferramentis
Abbreviated transcription (French):
duiqnis. ses tmnen gerat se om̃ibs. ine uissione ab¬
pano nechũ fatiat. Q ue iubentiur sustodiat. Fra¬
pati norchnestet. S. quis frater abreoforte ahiquse
ms quonabsliter postulat: nõ spernendo en cerristet
seratioon diurete⁊ eu hmilirate: male petenti le¬

Expanded text:
de omnibus, sine jussione abbatis nihil faciat. Quae jubentur custodiat: fratres non contristet. Si quis frater ab eo forte aliqua irrationabiliter postulat, non spernendo eum contristet, sed rationabiliter cum humilitate male petenti de
Abbreviated transcription (Latin):
est quib nam sit. qd̃ ⁊ hemptore nato. pastorbus
ĩ ides sagelus apparuut aiq ad adorandu hunc
ab oriente magas non angelus sei stella perduxi
Quia nudelicet᷑ iudeis tamquã racione ntentibus
raciona le anmal. idest angelus p̃dutire debuit.

Expanded text:
m sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente Magos non angelus, sed stella perduxit. Quia utique, Judaeis tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit;