comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia nasceretur nouerant:
sed etiam ubi nasceretur: Hã
ab herode requisiti locũ na¬
tiuiratis eius exprimunt. quẽ
scripturȩ auctoritate diuce¬
runt: & testimoniũ ꝓferunt
quod bethleem honorari nati¬
uitate noui ducis ostendit:
ut ipsa eoꝵ scientia. & illis fĩ¬
eret testimoniũ damnatio¬
nis: & nobis adiutoriũ credu¬
litatis: Quos ꝓfecto bene ysa¬
ac cũ iacob filiũ suũ benedi¬
ceret designauit. qui &.
caligans oculis et
ꝓphetans in prȩsenti filium
non uidit. cui tã multa inpo¬
sterũ prȩuidit: quia nimi¬
rum iudaicus populus. ꝓphe¬
tiȩ spũ plenus. & cȩcus eũ
de quo multa in futurum
prȩdixit. in prȩsenti positũ
non agnouit: Sed natiuita. Uin¬
te regis nr̃i cognita. herodes
ad callida argumenta conuer¬
titurl ne terreno regno pri¬
uaretur: Renunciari sibi
ubi puer inueniretur postu¬
lat. adorare uelle se simulat:
ut quasi hunc si inuenire pos¬
sit extinguat: Sed quanta

Expanded text:
quia nasceretur noverant, quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta
Abbreviated transcription (Latin):
in quorundã iudȩoꝵ corde
duricia: quȩ hunc nec ꝑ pro¬
phetiȩ donũ. nec ꝑ mi
.UIII. racula agnouit: Omĩa quippe
elementa auctorẽ suũ uenisse
testata sunt: Nt enĩ de eis qͥd¬
clã usu humano loquar. dm̃
hunc cęli esse cognouerunt:
quia ꝓtinus stellã miserunt:
Mare cognouit ÷ quia sub plan¬
tis euis se calcabile prȩbuit:
Terra cognouit. quia eo mo¬
riente contremuit: Sol cog¬
nouit: quia lucis suȩ radios
abscondit: Saxa & parietes
cognouerunt:ł quia tempore
mortis euis scissa sunt: Infer¬
nus cognouit: quia hos quos
tenebat mortuos reddidit:
Et tam̃ hunc quẽ dm̃ omĩa
insensibilia elementa sense¬
runt. adhuo infideliũ iudȩ¬
orũ corda dm̃ esse minime
cognoscunt: & duriora saxis.
scindi ad penitendũ nolunt.
eũq confiteri abnegant: quẽ
elementa ut diximus aut sig¬
nis aut scissionib dm̃ clamant:
Qui etiã ad damnationis suȩ
cumulũ eũ quẽ natũ despi¬
ciunt. nasciturũ longe ante
prȩscierunt & non solum

Expanded text:
orumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile prTerra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc quem Deum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis scindi ad poenitentiam nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamant. um, ad damnationis suae cumulum, eum, quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic fiat uere unicuiq ho¬
mini sicut crediderit: scd̃m
mensurã fidei metietur el. &
ista adño gr̃a: Ideoq dixit

Expanded text:
im fiet vere unicuique homini sicut crediderit, secundum mensuram fidei metietur ei et ista a Domino gratia. Ideoque dixit
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatũ immaculatȩ carnis
admisit: Quã ideo usq ad
rabilis. nec mors posset esse
terribilis: cũ ata clubitan

Expanded text:
cruciatum immaculatae carnis admisit. Quam ideo usque adrabilis, nec mors posset esse terribilis: cum ita dubitan
Abbreviated transcription (Latin):
ri quondã hebreoꝵ gens elec¬
ta non potuit: Timens enĩ
isrł & tremens mirabatur
ut legimus quod moyses po¬
puli princeps reconditus in
nube. & in uertice montis
altissimi solus cũ dño loque¬
retur Tibi uero sic natus ẽ
xp̃s. & tanta se nobis digna¬
tione concessit: ut loquere¬
tur om̃ib & ab om̃ib uide¬
retur: Ad illum tunc mon¬
tem syna quicũq accessisset
ex populo: prȩsenti punie¬
batur interitu: Ad hunc ue¬
ro montem qui hodie natus
est mundo: quicũq non ac¬
cesserit morietur: Et tunc
quidem unus populus erudi¬
ebatur ad fidem: nunc uero
om̃s gentes uocantur ad ui¬
tam: Hiderunt uenerabiles. qͣ¬
patres nr̃i innumera magna¬
q mirabilia: cęlum illis an¬
gelicas rorauit escas: dulcia
pocula lapis durissimus mi¬
nistrauit: iordanis ꝑpetẽ mea¬
tum suũ retorsit in fontẽ: ua

Expanded text:
ri quondam Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice montis altissimi solus cum Domino loqueretur . Tibi vero sic natus est Christus, et tanta se nobis dignatione concessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; va
Abbreviated transcription (Latin):
it seruari uirgã ad monim̃¬
cũ: Monebantur enĩ filii
isrł prȩsentia uirgȩ.qr ere¬
re sollicite quid significa¬
ret tam mirabile factum:
Quod longe post aperiẽs
ba tanquã auditores eius di¬
cerent: o pater ysaia obseil¬
re loqueris. dic nobis que su¬
mus. ipsã rẽ manifeste ad¬
iecit claritatẽ. & ait: Ecce
uirgo concipiet & pariet
filium & uocabitis nom̃ eiꝰ
emmanuel: Filiũ quoq uir¬
ginis. id est emmanuelẽ prȩ¬
clare describens: puer inqͥt
natus est nobis. filius datus
est nobis: & uocabitur nom̃
eiꝰ admirabilis. consiliarius.
ds̃. fortis pater futuri scłi
princeps pacis Multiplicabit᷑
eius imperiũ:l & regni eius non
erit finis: Quod ergo ds̃ de¬
signauit miraculo. ł hoc a se¬
cretis ysaias ꝓdidit uatici¬
nio Et quod uates cecinit:
consequent̾ rei exitus appro¬
bauit: Hã sicut illauurga si¬
ne radice. sine quolibet na¬
ture uel artis adminiculo
fructificauit. ita uirgo ma¬
ria sine conuigali oꝑe filium

Expanded text:
it servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens ba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium
Abbreviated transcription (Latin):
dominoꝵ deniq atq seruorũ
illoꝵ potestas mitior. & istoꝵ
sit disciplina deuotior: Hac igit᷑
obseruantia dilectissimi. obti¬
nebitur miscłia dĩ: & abolito
peccatoꝵ reatu. religiose uene

Expanded text:
dominorum atque servorum illorum potestas mitior, et istorum sit disciplina devotior. Hac igitur observantia, dilectissimi, obtinebitur misericordia Dei, et abolito peccatorum reatu, religiose vene
Abbreviated transcription (Latin):
ei reddamus: Sed & mu¬
nera scłm substantiã nr̃am:
ad honorificandũ eũ exhibe¬
amus: Hoc enĩ & illi man¬
dauit cd̃s: Uade ait ad sa¬
cerdotẽ: & offer munus tuũ:

Expanded text:
ei reddamus, sed et munera secundum substantiam nostram ad honorificandum eum exhibeamus. Hoc enim et illi mandavit Dominus. Vade, ait, ad sacerdotem, et offer munus tuu
Abbreviated transcription (Latin):
turũ quoq dñm baptitando
prȩueniret: & qui prȩdican¬
do factus est prȩcursor xp̃i
baptitando etiã precursor eiꝰ
fieret imitatione sacramenti:
Qui inter hec mysterium¬
ans: hunc in medio hominum
& stetisse asserit & nesciri:
quia ꝑ carnẽ dñs apparens
& uisibilis extitit corꝑe: & in¬
uisibilis maiestate: De quo
etiam subdit: Qui post me

Expanded text:
turum quoque Dominum baptizando turum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando fabaptizando etiam praecursor ejus fieret, imitatione sacramenti? Qui inter haec mysteriumans, hunc in medio hominum et stetisse asserit et nesciri; quia per carnem Dominus apparens, et visibilis stetit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdidit: Qui post me
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc qui missi sunt ꝑcuntan¬
tur: Quid ergo baptitas. si
propħa: Quod quia non stu¬
dio cognoscendȩ ueritatis. sed
malicia exercendȩ emulatio¬
nis dicitur: euangelista taci¬
te innotuit qui subiunxit di¬
cens: & qui missi fuerant. erãt
ex phariseis: Ac si aꝑte dicat:
Illi iohannẽ de suis actibus re¬
quirunt: qui doctrinã nesci¬
unt querere sed inuidere:
Sed sc̃s quisq etiã cũ ꝑuersa
mente requiritur: de boni¬
tatis suȩ studio non mutatur:
Vnde iohannes quoq ad uer¬
ba inuidiȩ: prȩdicamenta re-¬
spondit uitȩ : Nam ꝓtinus
adiungit: Ego baptiro in a¬
qua: medius autẽ ur̃m stat.
quẽ uos nescitis: Iohannes nõ
sp̃ũ sed aqua baptitat. quia
peccata soluere non ualens
baptiratoꝵ corꝑa ꝑ aquam la¬
uat: sed mentem ꝑ ueniam
non lauat: Cur ergo baptitat.
qui peccata ꝑ baptismũ non
relaxat. nisi prȩcursionis suȩ
ordine seruans. qui nasciturũ
nascendo prȩuenerat baptisa¬

Expanded text:
adhuc qui missi sunt percontanadhuc qui missi sunt percontantur. Quid ergo baptizas, si propheta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, evangelista tacite innotuit, cum subjunxit, dicens: Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia, peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed tamen mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut, praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
ne attestante qui ait: In pͥn¬
cipio erat uerbum. & uerbũ
erat apud dm̃: & ds̃ erat
uerbum: Et ex ipsa ur̃a lo¬
cutione cognoscitis quia priꝰ
uox sonat : ut uerbum post¬
modum possit audiri: Iohan¬
bum prȩcedit Aduentum
itaq dominicũ prȩcurrens
uox dicitur: ⁊ quia ꝑ eius mi¬
nisterium patris uerbum ab
am in deserto clamat: quia
derelictȩ ac destitutȩ uideȩ
solatium redemptoris annun¬
tiat: Quid autẽ clamet.⁊ in¬
sinuat cũ subiungit: Dirigi
auditur: Nia dñi ad cor di¬
rigitur: cum ad prȩceptum
uita prȩparatur Wnde scrip¬
tum est: Si quis diligit me.
sermonem meum seruabit.
& pater meus diliget eum:
& ad eum ueniemus. & man¬
sionem apud cum faciemus:
Quisquis ergo in suꝑbiam
mentẽ eleuat. quisquis aua¬
riciȩ estibus anhelat. quisqͥs
se luxuriȩ inquinationibus
polluit: cordis ostium eont᷑
ueritatẽ claudit: & ne ad se
dñs ueniat: claustra animi
seris uiciorũ dampnat: Sed

Expanded text:
ne attestante, 1458 qui ait: In prinne attestante, 1458 qui ait: In principio erat Verbuerat apud Deum, et Deus erat Verbum, et ex ipsa vestra locutione cognoscitis, quia prius vox sonat, ut verbum postmodum possit audiri. Joanbum praecedit. Adventum itaque Dominicum praecurrens vox dicitur, quia per ejus ministerium, Patris verbum ab am in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigitauditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: Si qsermonem meum servabit; et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Quisquis ergo in superbia mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit, ne ad se Dominus veniat claustra animi seris vitiorum damnat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
angłs dicit: Ipse prȩcecdet an¬
te illum: in spũ & uirtute
heliȩ: Qui idcirco uenturus
in sp̃u & uirtute heliȩ dicitur
quia sicut helias sedm dñi
aduentum prȩueniet : ita io¬
hannes preuenit primũ Si¬
cut ille prȩcursor uenturus
est iudicis: ita iste precur¬
sor factus est redemptoris:
Iohannes igitur in sp̃u heliaᷤ
erat: in ꝑsona helias non erat:
Quod ergo dñs fatetur de
sp̃u. hoc iohannes denegat
de ꝑsona : quia & iustum sic
erat᷑. ut & discipulis dñs spi¬
ritalem de iohanne sententiã
diceret: & iohannes isdem
turbis carnalibus non de suo
spu. sed de corꝑe responderet:
Contrarium ergo ueritati ui¬
detur esse quod ioħes sonuit:
sed tamen aueritatis tramite
non recessit: Qui cum se
etiam ꝓpħam negauit. quia
uidelicet non solum poterat
redemptorẽ prȩdicere. sed eti¬
am demonstrare: quisnam
sit continuo exprimit dum
subiungit: Ego uox claman¬
quia unigenitus filuis. uer¬
bum patris uocatur.: iohan Uiiii¬

Expanded text:
angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamanquia unigenitus Filius Verbum Patris vocatur, Joan
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã domus intellectualis.
quȩ ad laudandũ eũ in eter¬
num construitur: eque patri
& filio immo etiã spũi scõ
constat esse cõmunis: Deniq
idem filius qui de se ac patre
dilectori suo ꝓmittit. ueniemꝰ.
dicit dicit de sp̃u: Et ego ro¬
gabo patrẽ & aliũ paraclitum
dabit uobis ut maneat uobis¬
cũ in eternũ sp̃m ueritatis.
qui apud uos manebit. & in
uobis erit:l quia uidelicet eiꝰ¬
dẽ sc̃ȩ trinitatis. cuius una
atq indiuisibilis natura diui¬
nitatis est mansio in cordibus
electoꝵ dispar esse non potest:
Ergo quod dñs in demplo se¬
dens dicit. in his quȩ patris
mei sunt oportet me esse: de-¬
claratio est consempiterne dõ
patri potestatis & głȩ: Quod
autẽ rediens narareth erat sub¬
ditus parentibus:l humanȩ
est ueritatis indiciũ. simul

Expanded text:
sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Filio, imo etiam Spiritui sancto constat esse communis. Denique idem Dei Filius, qui de se ac Patre dilectori suo promittit: Veniemus faciemus , dicit de Spiritu: Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis, qui apud vos manebit, et in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simul
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosior: Pro eccłia certais.
mn ȩccłia passus est. in loco sacͦ.¬
sacro dñice natiuitatis tẽpore.
inter consacerdotes & manus
religiosoꝵ quatinꝰ in agone
pontificis sic om̃s circumstan¬
tiȩ concurrerent: ut patientiꝰ¬
& persequentiũ reuelarent
impietatẽ: & nomen eoꝵ sem
piterno macularent obꝓbrio
non comparerent. Et alii qui¬
dem sine confessione & uiatico
subito rapti: alii digitos uel
linguas propͥas frustratim

Expanded text:
rat: pro Ecclesia certans, in ecclesia passus est in loco sacro, Dominicae nativitatis tempore, inter consacerdotes et manus religiosorum, quatenus in agone pontificis sic omnes circumstantiae concurrerent et persequenet persequentium revelarent impietatem, et nomen sepiterno macularent opprobrinon comparerent. Et alii quidem sine confessione et viatico subito rapti sunt; alii digitos vel linguas proprias denti
Abbreviated transcription (Latin):
dituram post luctum leticiã
& turbam languidoꝵ bene¬
ficioꝵ grãm innuit esse conse¬
cuturam. Et uere sc̃s iste dig¬
ne glorificandus erat. Si enĩ¬

Expanded text:
dituram post mortem laetitiam et turbam languidorum, beneficiorum gratiam innuit esse consecuturam. At vere sanctus iste glorificandus erat: pro E
Abbreviated transcription (Latin):
Amen dico uobis ꝑceperunt
mercedẽ suã Quanta est
igitur spes fidei eoꝵ. uelque
futurȩ retributionis expec¬
tatio qui omnẽ mercedem
operũ suoꝵ in presenti scło
temporalis aure ambitione
consumunt: Et ideo frẽs
inoffensam & dõ placitam
in om̃ib tenẽte mensuram:
Sit apud uos purũ ieuiniũ.
simplex misccłia. om̃isq sin¬
cera deuotio: ut scãm uitã
ur̃am euangelica institutio¬
ne ꝑfectã plena dei nr̃i retri¬
butio ꝓsequatur: Sermo

Expanded text:
Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quanta est igitur spes fidei eorum, vel quae futurae retributionis exspectatio, qui omnem mercedem operum suorum in praesenti saeculo temporalis aurae ambitione consumunt? Et ideo, fratres, inoffensam et Deo placitam in omnibus tenete mensuram: sit apud vos purum jejunium, simplex misericordia, omnisque sincera devotio, ut sanctam vitam vestram evangelica institutione perfectam plena Dei nostri retributio prosequatur. HO
Abbreviated transcription (Latin):
augetur : Semꝑ quidẽ tibi o
anima xp̃iana uigilandũ con¬
tra salutis tuȩ aduersariũ fu¬
it. ne ullus pateret locus temp

Expanded text:
augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus te
Abbreviated transcription (Latin):
pater in manus. & quia a
dõ exiuit. & ad dm̃ uadit:
surgit acȩna & ponit uesti¬
menta sua: Locuturus de
maxima humilitate assũptȩ
humanitatis prius cõmemo¬
rat eternitatẽ diuinȩ potes¬
tatis. ut & ipsũ uerũ dm̃ ho¬
minẽq demonstraret:l &
ut nos illius prȩcepti ad mo¬
neat. ut quanto magni su¬
mus. humiliemur in om̃ibꝰ
Homo nãq uerus erat: qui
hominũ pedes tangere. ac la¬
uare. ꝑ hominẽ tradi atq
ab hominib pocerat crucifi¬
gi: Ds̃ erat uerus. cui omĩa
dedit pater in manus: l qͥa
adõ exiuit. & ad dm̃ rediit
Sciebat ergo dñs quia diã¬
bolus iã miserat in corde ui¬
de ut traderet. eũ÷ sciebat
quia omĩa dedit ei pater in

Expanded text:
Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, surgit a coena, et ponit vestimenta sua. Locuturus de maxima humilitate assumptae humanitatis prius commemorat aeternitatem divinae potestatis, ut et ipsum verum Deum hominemque demonstret, et ut nos illius praecepti admoneat, ut quanto magni sumus, humiliemur in omnibus. Homo namque erat verus, qui hominum pedes tangere ac lavare, per hominem tradi, atque ab hominibus poterat crucifigi: Deus erat verus, cui omnia dedit Pater in manus, quia a Deo exivit, et ad Deum rediit. Sciebat ergo Dominus quia diabolus jam miserat in corde Judae, ut traderet eum, sciebat quia omnia dedit ei Pater in
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis adumbratione uelare
dm̃ tam̃ esse illũ cęlũ ꝓdidit.
& terra cognouit: Hũmilis
quidẽ. sed mirabilis uenit.
ut pariter in eo & assumptȩ
carnis ueritas. & mneffabilis
deitatis natura fulgeret: In¬
cunis nãq iacebat : sed radi¬
abat ẽ cęlo: Uagiebat apud
uidȩos : apud gentiles regna¬
bat: In bethleem lactabatur
amatre  & in chaldea adora¬
batur amagis: Ait beatissi¬
theus: Ecce magi ab oriente
aduenerunt dicentes: Ubi
est qui natus est rex iudeoꝵ:
Quam bene ab oriente pro¬
perare dicuntur: qui adora.¬
turi sempiternũ ueniunt orien¬
tẽ: De quo dictũ est: Et uisita¬
uit nos oriens ex alto. illumina

Expanded text:
ratione velaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit. Humilis quidem, sed mirabilis venit: ut pariter in eo et assumptae carnis veritas, et ineffabilis Deitatis natura fulgeret. cunis namque jacebat, sed radiabat in coelo; vagiebat apud Judaeos, et apud gentiles regnabat; in Bethlehem lactabatur a matre, et in Chaldaea adorabatur a magis. Ait namque beatissi80 Ecce magi ab Oriente advenerunt dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum ? Quam bene ab Oriente properare dicuntur, qui adoraturi sempiternum veniunt Orientem, de quo dictum est: Et visitavit nos Oriens ex alto: illumina
Abbreviated transcription (Latin):
mea. ecce tu pulchra ocłi
tui columbarum: Genas
quippe ut turturis habet:
quȩ ab om̃i impudicitiȩ pe¬
ste castam se custodit & im¬
munẽ Oculos habet coluba¬
rum: ł quȩ nulli nocere desi¬
derans: etiam inimicos sim
plici amore contuetur: Sed
utraq auis memorata. quia
gemitũ ꝓ cantu edere solet
Sc̃oꝵ in hoc scło designat plo¬
ratum ÷ de quo dñs memorat
dicens. Amen amen dico uo¬
bis. quia plorabitis & flebi¬
tis uos: mundus autẽ gaude

Expanded text:
mea, ecce tu pulchra es, oculi tui columbarum ; genas quippe ut turturis habet anima quae ab omni impudicitiae peste castam se custodit et immunem; oculos habet columbarum, quae, nulli nocere desiderans, etiam iplici amore contuetur. Sed utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaude
Abbreviated transcription (Latin):
sed ita ut de illis gr̃ȩ referan¬
tur auctori. & adoretur ds̃
qui heç condidit: non crea¬
tura quȩ seruit Laudate
igitur dñm dilectissimi in

Expanded text:
sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in
Abbreviated transcription (Latin):
filium cũ hostiis ad demplũ
dñi defferret: primogeni¬
tum autẽ om̃e masculini se¬
ideo munda queq offerri

Expanded text:
filium cum hostiis ad templum Domini deferret. Primogenitum autem omnem masculini seideo munda quaeque offerri
Abbreviated transcription (Latin):
insulã exilio relegatur: ubi
humano licet destitutus so¬
latio. diuinȩ tam̃ uisionis
& allocutionis meruit cre¬
bra consolatione releuari:
Deniq ibidẽ apocalypsin quã
ei dñs de statu eccłȩ prȩsen¬
ti uel futuro reuelauit:
manu sua conscripsit: Unde
constat ꝓmissionẽ sic manen¬
di donec ueniret dñs. non
eo ꝑtinere quo sine labore
certaminis uicturus in mun¬
do. sed illo potius quo sine
dolore passionis transiturus
esset emundo: Sicut enim
in patrũ luteris inuenimus
cũ longo confectus senio sci¬
ret imminere diem recessus
sui. conuocatis discipłis suis
ac missarũ celebrationẽ ulti-

Expanded text:
insulam exsilio relegatur, ubi insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsin, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi, donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius, quod sine dolore passionis transiturus esset de mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio, sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suisac missarum celebrationem, ulti
Abbreviated transcription (Latin):
us in carne. quia nec dñs hoc
de illo futurũ prȩdixit &
psalmista ait: quis est homo
qui uiuit & non uidebit
mortem: Sed ita potiuis in¬
telligendũ. quod cȩteris. xp̃i
discipulis ꝑ passionẽ consum¬
matis: ł ipse in pace excłiȩ ad¬
uentũ uocationis expectaue¬
rit Et hoc est quod ait dñs:
Sic eũ uolo manere donec
multos ante labores ꝓ dño
pressurasq maloꝵ toleraue¬
rit. sed quia ultimũ in pace
senium finierit ut pote
eccłiis. xp̃i ꝑ asiam quã rege-¬
bat iã longe lateq fundatis:
dentes a conspectu concilii.
quando digni habiti sunt
ꝓ nomine iħu contumeliam
pati Et adomitiano cȩsare
in feruentis olei doliũ mis¬
sus. in eccłiastica narratur
hystoria: ex quo tam̃ diuina
se ꝓtegente gr̃a. tã intactus
exierit.l quã fuerat acor¬
ruptione concupiscentie
carnalis extraneus: Hec mul¬
to post ab eodẽ principe ꝓp¬
ter insuperabilẽ euangelitan.¬
di constantiã. in pathinos

Expanded text:
us in carne, quia nec Dominus hoc us in carne, quia nec Dominus hoc de illo futurum praedixit, et Psalmista ait: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? Sed ita potius intelligendum quod, caeteris Christi discipulis per passionem consummatis, ipse in pace Ecclesiae adventum vocationis exspectaverit. Et hoc est quod ait Dominus: Sic eum volo manere donec multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam regebat, jam longe lateque fundatis. dentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt o nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cũ uidisset petrus:. di¬
cit iħu: Dñe hic autẽ quid:
Quia se beatus petrus audi¬
erat ꝑ passionẽ crucis. clari¬
ficaturũ esse dm̃: uoluit eti¬
am de fr̃e & condiscipulo co-¬
gnoscere qua esset ipse mor¬
te ꝑpetuã transiturus ad ui¬
inquit eum ꝑ passionẽ mar¬
tyrii uolo consummari: sed
absq uiolentia ꝑsecutoris diẽ
expectare nouissimũ: quan¬
do ipse ueniens eũ in eternȩ
beatudinis mansione recipiã
Et quid hoc ad te: Tu tantũ
crucis patibulũ subeundum:
mea te uestigia sequi memen¬
to Et quidem hanc dñi res¬
ponsionẽ fr̃s tunc tẽporis ita
tractabant: quasi iohannes
numquã esset moriturus:
Quod non ita esse intelligen¬
dum ipse ioħes admonere cu¬
rauit: qui cũ prȩmisisset exis¬
se sermonẽ istũ inter fratres.
quia discipulus ille non mo¬
ritur: sollerter adiecit atq
ait: Et non dixit ei ib̃s non
nere donec ueniã. quid ad
te: Non ergo putandũ quia
discipulus ille non sit mortu¬

Expanded text:
ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu, Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad viinquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dinere donec veniam; quid ad te? Non ergo putandum quia discipulus ille non sit mortu
Abbreviated transcription (Latin):
marcessibiles coronas innectat.¬
& sceptrigeram pudoris aulã
immaculato conseruet affec¬
tu:l eo usq indegritas ꝑseuera¬
uit ad palmam. ut in puellis
tropheum scĩtatis arriperet:

Expanded text:
marcescibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eo usque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet
Abbreviated transcription (Latin):
peccata quȩ fecimus. conside¬
remus quã terribilis uidex
hec puniturus adueniat:
mentẽ formemus ad lamenta.
uita nr̃a ad tempus amarescat
in penitentia:l ne eternã ama¬
ritudinẽ sentiat in uindictã:
Per flecus quipƿe ad gaudia
ducim᷑ ueritate pollicente
que ait: Beati qui lugent. qm̃
ipsi consolabuntur Ad fletum
uero ꝑ gaudia uenitur. hac
eadem ueritate attestante quȩ
ait He uobis qui ridetis nunc:
quia lugebitis & flebitis: Si er¬
go retributionis gaudiũ in ꝑ-¬
uentione quȩrimus:l peniten¬
tiȩ amaritudinẽ in uia tenea
ipsa nr̃a conuersatio. ad laudẽ
dei & alios accendat: Inde
illie subditur: Et om̃is plebs
ut uidit dedit laudẽ dõ:¬

Expanded text:
peccata quae fecimus; consideremus quam terribilis judex haec puniturus adveniat; mentem formemus ad lamenta; vita nostra ad tempus amarescat in poenitentia, ne aeternam amaritudinem sentiat in vindicta. Per fletus quippe ad aeterna gaudia ducimur, Veritate pollicente, quae ait: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Ad fletum vero per gaudia pervenitur, hac eadem Veritate attestante, quae ait: Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et flebitis . Si ergo retributionis gaudium in perventione quaerimus, poenitentiae amaritudinem in via teneamipsa nostra conversatio ad laudem Dei et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem D
Abbreviated transcription (Latin):
herodis: terminũ intentionis
malitiosȩ qua nunc contra
eccłam iudea seuit insinuat:
Occisio paruuloꝵ mortẽ hu¬
miliũ sp̃u quos fugato a se
Quod autẽ defuncto herode
& helya predicantib. uidei
sopita modernȩ inuidiȩ flã¬
ma: fidẽ ueritatis accipient:
Et bene cũ uidȩã deserit:
fugere. & hoc in nocte dicit᷑:
Cum uero reuertitur in illã
fit mentio ÷ quia nimirum
quos ob peccatoꝵ tenebras
olim ꝑsecutores reliquit: ip¬
sos ob lucẽ fidei tandẽ se quȩ¬
rentes reuisit: Quod damna¬
to licet herode. ioseph timore
archelai filii eius. in uidȩam
ubi metropolim habebat ire
formidans. monente angło
in nazareth galileȩ secedit:
ultima presentis eccłȩ teꝑa
designat.: quando ꝓ ea que¬
nunc est uniuersali gentis
illius cęcitate qua xp̃ianos
inquantũ ualet ꝑsequi non

Expanded text:
Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Quod autem defuncto Herode et Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam fit mentio: quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea qnunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝓuidendũ est. ut si quid
aut᷑ infusione imbrium. aut
turbine ꝓcellarũ. uel ipsa fu¬
erit antiquitate corruptũ
cita in integrũ cura restitu¬
at. ita iugĩ oportet sollici

Expanded text:
tia providendum est, ut si quid aut infusione imbrium, aut turbine procellarum, vel ipsa fuerit antiquitate corruptum, cita in integrum cura restituat: ita jugi oportet sollici
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ cõpunctionis hostiã gra¬
tanter acciꝑe dignetur. qui
& ꝓ peccato lugentib atq af¬
flictis clementer errata dimit¬
CIt.l & ꝓ ingressu uitȩ cȩlestis

Expanded text:
rae compunctionis hostiam gratanter accipere dignetur, qui et pro peccato lugentibus atque afflictis clementer errata dimittit: et pro ingressu vitae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
manũ & corporale. immissũ
in auribus plurimoꝵ non
diuiditur ꝑ singulos. ut
pars in alio. & pars iterũ sit

Expanded text:
manum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit it
Abbreviated transcription (Latin):
rum suũ. memorari miscðiȩ
suȩ: Isrł quippe uir uidens
dm̃ interpretatur: Quo nõie
om̃is redemptoꝵ hominum
cȩtus designatur. ꝓpter quos
ut dm̃ uidere ualeant. ipse
ds̃ homo uisibilis inter homi¬
nes apparuit: Qui suscepit
isrł quasi medicus egrũ quẽ
curaret. quasi rex ppłm quẽ
ab hostiũ incursione defen

Expanded text:
emorari misericordiae suae. Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Quo nomine omnis redemptorum hominum coetus designatur, propter quos ut Deum videre valeant, ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursione defen
Abbreviated transcription (Latin):
ix. nescunt: Singulis aut̃e his
uersiculis quos de diuerso su¬
ꝑboꝵ atq humiliũ statu bea¬
ta maria ꝓtulit: adiungen¬
dũ est quod prȩmisit: In ꝓge¬
nies & ꝓgenies: Quia nimi¬
rum ꝑ om̃e labentis scłi tẽpꝰ:
creator iustus ac misericors. &
suꝑbis resistere. & humilibus
dare grãm consueuit: Unde
bene post generalẽ diuinȩ
pietatis & iusticiȩ cõmemora¬
tionẽ. ad specialẽ nouȩ incar¬
nationis dispentionẽ qua mun-¬

Expanded text:
nescunt. Singulis autem his nescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria protulit, adjungendum est quod praemisit, A progenie in progenies, quia nimirum per omne labentis saeculi tempus Creator justus ac misericors et superbis resistere, et humilibus dare gratiam consuevit. Unde bene post generalem divinae pietatis et justitiae commemorationem, ad specialem novae incarnationis dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
trinȩ legalis depositus est: sed
mox ob humilitatis subiectio¬
nẽ ad euangelirandũ xp̃i fidẽ
leuatus: Esurientes impleuit
bonis: & diuites dimisit in a¬
nes: Qui eterna bona ꝑfecte
nunc esuriunt. atq adhec ap¬
petenda infatigabili operum
iustoꝵ instantia certare non
desistunt: saciabuntur utiq.
cũ sui redemptoris gła quam
desiderabant apparuerit: At
quicũq cȩlestibus diuitiis ter¬
renas prȩponere gaudent:
hi nimirum tẽpore ultimȩ di¬
seretionis inanes totius beatitu¬
dinis dimittunt᷑ adño: ideoq
cũ diabło ꝑhennis miseriȩ pȩ¬
na plectuntur: Quod etiã in
hac uita ex parte non minima
uidemus impleri. ut & humi¬
les uidelicet suꝑnȩ bonitatis
alimoniis repleantur. uircutũ¬
q cȩlestiũ largitate ditescant:
& qui uel de terrenis diuiti¬
is gloriantes suꝑbiunt. uel de
opibus se bonoꝵ operũ qͣsi
ꝑ sese hec habeant extollunt.
intus alumine ueritatis ina¬

Expanded text:
trinae legalis depositus est, sed trinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis ina
Abbreviated transcription (Latin):
lit Sed & his qui inpeccatis
ꝑdurare non tłment: grauio¬
rem futurȩ disꝑsionis uin¬
dictam reserũauit : Deposu¬
it potentes de sede Cosdem
potentes appelłat quos ante
dixerat suꝑbos:÷ qui ideo ni¬
mirum suꝑbi uocantur: quia
supra mensurã se suȩ concditi¬
onis extollunt: Potentes aũt.
non quia uere potentẽs sunt:
sed quia confidentes in uir¬
tute sua: conditõris aduito¬
riũ querere decrectant: Illi
autẽ uere potentes sunt: qui
possumus in eo qui nos confor¬
scriptũ est: Deus potentes non
abicit: cũ & ipse sit potens:
Deposuit ergo potentes de se¬
de. & exaltauit humiles: qͥa
om̃is qui se exaltat humilia¬
bitur: & qui se humiliat ex¬
altabitur: Quãuis etiã ita
recte possit intelligi. quod
nonnumquã illi ipũ qui me¬
rito suȩ elationis adño fuerar
deiecti. denuo miserante illo
ad humilitatis gr̃am redeans:
sicq merito deuõte humilita¬
tis erigant᷑ ad głam: Deniq
saulus ob suꝑbiã de sede doc¬

Expanded text:
lit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo nimirum superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentes sunt qui dnia possumus in eo qui nos conforscriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doc
Abbreviated transcription (Latin):
hostiã seđm quod dictũ est
in lege ñiꝰ par turturũ aut
duos pullos colũbarũ: Hostia
hȩc pauperum erat Prȩcepit
quippe dñs in lege. ut qui
possint agnũ ꝓ filio uel filia.
simul & turturẽ. siue colũbã
offerrent.l qui uero non suffi¬
ceret ad offerendum agnum.
dduos iam turtures uel duos
columbȩ pullos offerret: Er¬
lutis. non solum homo fieri
cũ d̃ esset. sed etiã cũ diues
esset. pauꝑ fieri dignatus est
ꝑ nobis :  ut nos suã pauꝑtate
simul & humanitate diuiti¬
arũ & diuinitatis suȩ donarꝙ
esse participes Sed libet pau¬
lisper intueri. cur heȩ
maxime uoluchres in hostiam
dñi iuberentur offerriͥ nam
& abraham patriarcha tanto
ante legẽ tẽpore has in holo¬
caustum dñi legitur obtulisse.
& in plerisq legis cerimoniis.

Expanded text:
hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ersalutis, non cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domini legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis
Abbreviated transcription (Latin):
terre turbatus est: quia nimi¬
rum terrena altitudo confun¬
ditur: cũ celsitudo cȩlestis
aperitur: Sed quȩrendum
nobis est: quidnam sit quod
redemptore nato pastoribus.
in uidȩa angłs apparuit. atq
ad adorandum hunc ab orien¬
te magos non angła sed
stella ꝑduxit: quia uidelicet
iudeis tanquã ratione uten¬
tib rationale animal. id est an¬
gelus predicare debuit: Gen¬
tiles uero quia uti ratione ne¬
sciebant. ad cognoscendum
dñm non ꝑ uocem sed ꝑ signa
phetiȩ tanquã fidelib non
infidelibus. & istis signa tan¬
quã infidelib non fidelibus
data sunt: Et notandum
quod redemptorẽ nr̃m cum
iam ꝑfectȩ esset etatis. eisdẽ
gentib apł̃i prȩdicant. eũq

Expanded text:
terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa phetiae tanquam fidelibus, non infidelibus; et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumq
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s beatitudine ac luce re-¬
ficiens Dequitur Et ecce
apparuit illis moyses & he¬
lias cũ eo loquentes: Quales
apparuerint & quid locuti
sunt cũ eo:l lucas manifesti¬
us scribit dicens: Erant au¬
tẽ moyses & helias uisi in
maiestate. & dicebant exces¬
sum eius l quẽ cõpleturus
erat in ierłm: Moyses ergo
& helias qui locuti sunt eũ
dño in monte. & passionem
euis ac resurrectionẽ dice¬
bant. oracula legis & ꝓphe¬
diȩ designant:l quȩ in dño
completa & nunc doctis qͥ¬
busq patent. & electis om¬
nibus in futuro manifestius
patebunt: Qui bene uisi
in maiestate dicuntur. quia
tunc aꝑtius uidebitur. quan

Expanded text:
s beatitudine ac luce reficiens. Sequitur: Et ecce apparuit illis Moyses et Elias cum illis loquentes. Quales apparuerint, et quid locuti sint cum eo, Lucas manifestius scribit, dicens: Erant autem Moyses et Elias visi in majestate, et dicebant excessum ejus, quem completurus erat in Jerusalem . Moyses ergo et Elias qui locuti sunt cum Domino in monte, et passionem ejus ac resurrectionem dicebant, oracula legis et prophetiae designant, quae in Domino completa et nunc doctis quibusque patent, et electis omnibus in futuro manifestius patebunt. Qui bene visi in majestate dicuntur, quia tunc apertius videbitur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
fructus boni operis esse deb&
eius qui minus. & eius qui
amplius deliquit: aut eius
cecidit: & eius qui in multis
est lapsus: Per hoc ergo qd
dicitur. facite fructus dig¬
nos penitentiȩ. uniuscuiusq
conseientia conuenitur: ut
tanto maiora querat bono¬
rum operũ lucra ꝑ peniten¬
tiam: quanto grauiora sibi
intulit clãpnã ꝑ culpã  Sed
uidei de genere nobilitatis
gloriantes. idcirco se agnosce¬
re peccatores nolebant: qͥa
de abrahȩ stirpe descende¬
rant: Quibus recte dicitur:
Et ne cȩperitis dicere pa¬
tr̃e habemus abrahã: dico

Expanded text:
fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius deliquit, aut ejus cecidit, et ejus qui in multis est lapsus. Per hoc ergo quod dicitur: Facite dignos fructus poenitentiae, uniuscujusque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. 9. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus
Abbreviated transcription (Latin):
tius maloꝵ parentũ ꝓficiat
bonitas filioꝵ  ipsa ꝑ se ueri¬
tas uideis non credentibus
dicit: Si ego in beelzebub eii¬
cio demonia: filii ur̃i in qͦ
eiciunt: Ideo ipsi uidices ue¬
stri erunt: Sequitur: Iã enĩ
securis ad radicem arboris po¬
sita est: Om̃is enĩ arbor non
faciens fructũ bonũ: excide¬
tur & in ignẽ mitcetur Ar¬
bor huius mundi est: uniu̾¬
sum genus humanũ: Securis
uero est scilicet redemptor
noster: ÷ qui uelut ex manu¬
brio & ferro tenetur ex huma¬
nitate. sed incidit ex diuini¬
tate: Quȩ uidelicet securis
ad radicem arboris posita est:
quia & si ꝑ pacientiã expec¬
tat: uidetur tamen quid fac¬
tura est: Om̃is enĩ arbor non
faciens fructũ bonũ excidit᷑
& in ignẽ mittitur.:÷ quia u¬
nusquisq ꝑuersus. paratã ci¬
tius gehenne concremationẽ
inuenit: qui hic fructũ boni
operis facere contẽpnit. Et
notandum quod securim non
uixta ramos positã: sed ad ra

Expanded text:
tius malorum parentum proficiat tius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . 10. Sequitur:radicem arboris posita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a Hec immerito lapidum
nomine gentes significatȩ
sunt: quȩ lapides coluerunt:
Unde seriptum est: Similes
illis fiant qui faciunt ea:
& om̃s qui confidunt in eis
De quibus nimirũ lapidib
filii abrahe suscitati sunt:
quia dũ dura corda gentili¬
um in abrahe semine. id est
in . xp̃o crediderunt: eius filii
facti sunt. cuius semine st̃
uniti: Unde & eisdem gen¬
tibus ꝑ egregium predicato.¬
rẽ dicitur Si autem uos xͥ⁊
ergo abrahe semen eftis: Si
igitur nos ꝑ fidẽ xp̃i abrahȩ
ĩam semen existimus: uidȩi
ꝓpter ꝑfidiam. abrahȩ filii
esse desierunt: Quia uero
in illo die tremendi exami¬
nis. parentes boni. malis filiis
ꝑdesse non possunt:⁊ testat᷑
ꝓpħa qui dicit: Noe. danihel.
& iob. si fuerint in medio eiꝰ.
uiuo ego dicit dñs ds: quia
filiũ & filiam non liberabũt.
sed ipsa iusticia sua liberabt̃
animas suas Et rursũ quia
boni filii nichil malis paren¬
tibus ꝓsint. sed ad reatũ po¬

Expanded text:
 Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum po
Abbreviated transcription (Latin):
deũ: Alii magnalia que in
homine gessit ꝑhibent: ille
quod om̃nẽ creaturã uisibi¬
lem & inuisibilem. ꝑ ipsum
ds̃ pater fecerit. docet di¬
cens Om̃ĩa ꝑ ipsum facta
sunt : & sine ipso factũ est
nichil: Et mire beatus io¬
hannes in initio euangelii
sui de diuinitate saluatoris
& fidem recte credentium
sublimiter imbuit: & here¬
ticoꝵ ꝑfidiam potenter ex¬
superat ÷ Fuere nãq hereti¬
ci qui dicerent: Si ergo natꝰ¬
est xp̃e: erat tempus quando
ille non erat: Quos primo
sermone redarguit cum ait:
in principio erat uerbum
Neq uero ait in principio

Expanded text:
Deum. Alii magnalia quae in Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater fecerit, ostendit, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natChristus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio