comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Statim eam sequitur. quasi bos ductus ad
uictimã: & quasi agnus lasciuiens. & ig
donec transfigat sagitta iecur eius. ue
luit si auis festinet ad laqueum: & nescit
quia de periculo animȩ illius agitur
Nunc ergo fili audi me: & attende uerba
oris mei Ne abstrahatur in uiis illius mens
tua. neq decipiaris semitis eius. Multos
uulneratos deiecit: & fortissimi quiq in¬
terfecti sunt ab ea Uiȩ inferi domus eius:
penetrantes inferiora mortis. Numquid
non sapientia clamitat. & prudentia dat
uocem suam: In summis excelsisq uertici¬
biis suꝑ uiam in mediis semitis stans. iuxta
portas ciuitatis in ipsis foribus loquitur
dicens. Ouiri ad uos clamito: & uox mea
ad filios hominũ Intelligite paruuli astu¬
tiam: & insipientes animaduertite. Audite.
qm̃ de rebus magnis locutura sum: & ape¬
rientur labia mea ut recta prȩdicent Ue¬
ritatem meditabitur guttur meũ: & labia
mea detestabunt᷑ impiũ. Iusti sunt omnes

Expanded text:
Statim eam sequitur quasi bos ductus ad Statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam, Et quasi agnus lasciviens, et ig: Donec transfigat sagilut si avis festinet ad laqueum et nescit quia de periculo animae illius agitur nunc ergo fili audi me et adtende verba oris mei ne abstrahatur in viis illius mens tua neque decipiaris semitis eius multos enim vulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes interiora mortis numquid non sapientia clamitat et prudentia dat vocem suam in summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans iuxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur dicens o viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum intellegite parvuli astutiam et inquoniam de rebus magnis locutura sum: et aperientur labia mea, ut recta praedicent. Veritatem meditabitur guttur meum, et labia mea detestabuntur impium. Justi sunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
angulum. & propt̃ uiam domus illius gradi¬
tur in obscuro. aduesperascente die. in noctis
tenebris & caligine. Et ecce mulier occur¬
rit illi ornatu meretricio. pręparata ad ca¬
piendas animas: garrula & uaga. quietis
impatiens: nec ualens suis consistere pedib¬
in domo. Nunc foris. nunc in plateis. nunc
iuxta angulos insidians. Apprehensumq
deosculatur iuuenem: & procaci uultublan¬
ditur dicens. Uictimas pro salute debui
hodie reddidi uota mea: id circo egressa sũ
in occursum tuum. desiderans te uidere
& repperi. Intexui funibus lectum meum.
straui tapetibus pictis ex aegypto Aspersi
cubile meũ myrra & aloe & cynnamomo
Ueni inebriemur uberibus donec illuces¬
cat dies: & fruamur cupitis amplexibus
Non est enim uir in domo sua. abut uia
longissima. Sacculum pecuniȩ secũ tulit:
in die plene lunȩ reuersurꝰ est in domũ
suam. Irretiuit eum multis sermonibus:
& blanditus labiorum protraxit illum.

Expanded text:
angulum, et prope viam domus illius gradiangulum, et prope viam domus illius graditur. In obscuro, advesperascente die, in noctis tenebris, et caligine. Et ecce occurrit illi mulier, ornatu meretricio praeparata ad capiendas animas. Garrula et vaga, quietis impatiens, nec valens in domo consistere pedibus suis: Nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta angulos insidians. Apprehensumque deosculatur juvenem, et procaci vultu blanditur, dicens. Victimas pro salute devovi, hodie reddidi vota mea. Idcirco egressa sum in occursum tuum, desiderans te videre, et reperi. Intexui funibus lectum meum, stravi tapetibus pictis ex Aegypto. Aspersi cubile meum myrrha, et aloe, et cinnamomo. Veni, inebriemur uberibus donec illuscescat dies, et fruamur cupitis amplexibus. Non est enim vir in domo sua, abiit via longissima. Sacculum pecuniae secum tulit: in die plenae lunae reversurus est in domum suam. Irretivit eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum.
Abbreviated transcription (Latin):
tur plante eius: Sic qui ingreditur ad
mulierẽ proximi sui: non erit mundus
cum tetigerit eam. Non grandis ẽ eulpe
cũ quis furatꝰ fuerit: furatur eñĩ ut esurien¬
tem impleat animã. Deprehensus quoque
reddet septupłũ: & omnẽ substantiã domus
Turpitudinẽ & ignominiã congregat sibi.
& obprobriũ illius non delebitur. quia re¬
lus & furor uiri non parcet in die uindic¬
tȩ: nec adquiescet cuiusquã precibus. nec
suscipiet pro redemptione dona plurima
fili mi custodi sermones meos: & prȩcepta mea
mandata mea & uiues. & legem meã quasi
pupillam oculi tui. Liga eam in digitis tu¬
is. scribe illam in tabulis cordis tui. Dic sa¬
pientiȩ soror mea es: & prudentiã uoca ami¬
cam tuam: ut custodiat te a muliere extra¬
nea: & ab aliena quȩ uerba sua dulcia facit
De fenestra enĩ domus meȩ ꝑ cancellos ꝓspexi¬
iuuenem: & uideo paruulos. considero uecor¬
dem iuuenem qui transit in platea iuxta

Expanded text:
tur plantae eius? sic qui ingreditur ad tur plantae eius? sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam. non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem inpleat animam: deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima fili mi custodi sermones meos et praecepta mea mandata mea, et vives: et legem meam quasi pupillam oculi tui. Liga eam in digitis tuis, scribe illam in tabulis cordis tui. Dic sapientiae, soror mea es, et prudentiam voca amicam tuam: Ut custodiat te a muliere extranea, et ab aliena, quae verba sua dulcia facit. De fenestra enim domus meae per cancellos prospexi: Et video parvulos, considero vecordem juvenem, Qui transit in platea juxta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ odit dñs: & septimũ detestatur anima
eius. Oculos sublimes. linguã mendacẽ. ma¬
nus effundentes innoxiũ sanguinẽ: cor ma¬
chinans cogitationes pessimas. pedes ueloces
ad currendũ in malũ: proferentẽ mendã¬
cia. testem fallacem: & eum qui seminat int̾
fratres discordias. Conserua fili mi prȩcepta
patris tui: & ne dimittas legem matͥs tuac
Liga ea in corde tuo iugiter. & circumda
gucturi tuo. Cum ambulaueris gradiant᷑¬
tecum: cum dormieris custodiant te: & e¬
uigilans loquere cum eis: Quia mandatũ
lucerna est. & lex lux: & uia uitę increpa¬
tio disciplinȩ. ut custodiant te a muliere
mala. & ablanda lingua extranee. Non
concupiscat pulchritudinẽ eius cortuum:
nec capiaris nutibus illius Pretium enim
scorti uix unius est panis. mulier autem
uiri prȩciosam animã capit. Numquid
abscondere potest homo ignem in sinu suo:
ut uestimenta illius non ardeant : Aut
ambulare super prunas. & non comburen¬

Expanded text:
quae odit Dominus et septimum detestatur anima quae odit Dominus et septimum detestatur anima eius oculos sublimes linguam mendacem manus effundentes innoxium sanguinem cor machinans cogitationes ad currendum in malum proferentem mendacia testem fallacem et eum qui seminat inter fratres discordias conserva fili mi praecepta patris tui et ne dimittas legem matris tuae liga ea in corde tuo iugiter et circumda gutecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix unius est panis: muuiri pretiosam animam capit. numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut uestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, et non conburen
Abbreviated transcription (Latin):
libera. quia incidisti in manũ proximi tui
Discurre festina: suscita amicũ tuũ. Ne
dederis somnũ oculis tuis. nec dormitent
palpebrȩ tuę. Eruere quasi dammula
de manu: & quasi auis de insidis aucupis
Uade ad formicã o piger: & considera uias
eius. & disce sapientiã. Que cum non ha
beat ducem nec prȩceptorẽ. nec principẽ.
parat estate cibum sibi: & congregat in
messe quod comedat. Usq quo piger dor¬
mis: Quando consurges ex somno tuo : Pau¬
lulum dormies. paululũ dormitabis: paulu¬
lum conseres manus ut dormias: & ueniet
tibi quasi uiator egestas. & pauperies quasi
uir armatus. Si uero impiger fueris ueni¬
et ut fons messis tua: & egestas longe fugi&¬
a te. Homo apostata. uir inutilis. graditur
ore ꝑuerso: annuit oculis. terit pede: digito
loquitur. Prauo corde machinatur malũ:
& in omni tempore iurgia seminat. Huic
extemplo ueniet ꝑditio sua: & subito conte¬
retur. nec habebit ultra medicinã Sex sunt

Expanded text:
libera quia incidisti in manu proximi tui libera quia incidisti in manu proximi tui discurre festina suscita amicum tuum ne dederis somnum oculis tuis nec dormitent palpebrae tuae eruere quasi dammula de manu et quasi avis de insidiis aucupis vade ad formicam o piger et considera vias eius et disce sapiebeat ducem neque preceptorem nec principem, parat estate cibum sibi et congregat in messe quod comedat. Usquequo piger dormies? Quando consurges e somno tuo? Paulum dormies, paululum dormitabis, paulum conseres manus tuas ut dormias; et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet ut fons messis tua et egestas longe fugiur ore perverso annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia seminat huic extemplo veniet perditio sua et subito conteretur nec habebit ultra medicinam sex sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum disciplinam. & increpationib non ad¬
quieuit cor meũ. nec audiui uocem docen¬
tium me: & magistris non inclinaui aurẽ
meã : Pene fui in omni malo: in medio ȩccłȩ
& synagoge. Bibe aquam de cisterna tua:
& fluenta putei tui. Diriuent᷑ fontes tui
foras: & in plateis aquas tuas diuides. Ha¬
beto eas solus: nec sint alieni participes tui
ere adolescentiȩ tuȩ. Cerua carissima. et
gratissimus hunulus. Ubera eius in ebrient
te omni tempore: in amore eius delectare
iugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena:
& foueris in sinu alterius: Respicit dñs uias
hominis: et omnes gressus illius considerat.
Iniquitates suȩ capiunt impiũ: & funibus
peccatorũ suorum constringit᷑. Ipse moriet᷑
quia non habuit disciplinã: & multitudine
stultitiȩ suȩ decipietur. fili mi si spopon¬
deris pro amico tuo: defixisti apud ex¬
trancũ manũ tuam. In laqueatus es uer¬
bis oris tui: & captus propriis sermonibus
Fac ergo quod dico fili mi & temet ipsum

Expanded text:
tus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, Nec audivi vocem docentium me, et magistris non inclinavi aurem meam: Pene fui in omni malo, in medio Ecclesiae et synagogae. Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui; diriventur fontes tui foras et in plateis aquas divide; solus habeto eas nec sint alieni participes tuiere adolescentiae tuae: Cerva charissima, et gratissimus hinnulus. Ubera ejus inebrient te omni tempore, in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris, fili mi, ab aliena. et foveris in sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus ejus considerat. Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur ipse morietur quia non habuit disciplinam et multitudine stultitiae suae decipietur fili mi si spoponderis pro amico tuo defixisti apud extraneum manum tuam inlaqueatus es verbis oris tui et captus propriis sermonibus fac ergo quod dico fili mi et temet ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine lumbos suos: & roborauit brachiũ
suum. Gustauit & uidit quia bona est nego¬
tiatio eius: non extinguetur in nocte lucer¬
na illius. Manum suam misit ad fortia: et
digiti eius apprehenderunt fusum. Manum
suam aperuit inopi: & palmas suas extendit
ad pauperem. Non timebit domui suȩ afri¬
goribus niuis. omnes enim domestici eius ue¬
stiti duplicibus. Stragulatã uestem fecit sibi:
byssus & purpura indumentũ eius. Nobilis
in portis uir eius: quando sederit cum seni¬
cingulum tradidit chananeo fortitudo et
decor indumentũ eius: & ridebit in die no¬
uissimo. Os suum aperuit sapientię: & lex
clementiȩ in lingua eius Considerat semi¬
tas domus suȩ: & panem ociosa non comedit
Surrexerunt filii eius & beatissimã prȩdica¬
uerunt: uir eius & laudauit eam. Multę
filiȩ congregauerunt diuitias: multȩ fece

Expanded text:
roboravit brachium suum. Gustavit: quia bona est negociatio ejus: non extinguetur in nocte lucerna illius. Manum suam misit ad fortia: et digiti ejus apprehenderunt fusum. Manum  aperuit inopi, & palmas suas extendit ad pauperem. Non timebit domui suæ a frigoribus niuis: omnes enim domestici eius vestiti sunt duplicibus. Stragulatam vestem fecit sibi, byssus & purpura indumentum eius. Nobilis in portis vir eius, quando sederit cum senicingulum tradidit Chananeo. Fortitudo et decor indumentum ejus: et ridebit in die novissimo. Os suum aperuit sapientie: et lex clementie in lingua ejus. Consideravit semitas domus sue: et panem ociosa non comedit. Surrexerunt filii ejus: et beatissimam predicaverunt: vir ejus et laudavit eam. Multe fil
Abbreviated transcription (Latin):
asten uero maturȩ uirum ętatis institu¬
ens nequaquã in mundi rebus pucet esse
ꝑpetuum. sed caduca & breuia uniuersa
quȩ cernimus: ad extremũ iam consũma¬
tum uirum & calcato scło prȩparatum
In cantico canticorũ. sponsi iungit ample¬
xibus. Nisi enim prius reliquerimus uitia
ad aduentum xp̃i parauerimus. non pote¬
hoc diligentius attendendũ: quod ꝑ tres li¬
bros auctoris diuersus ẽ titulus. In prouer¬
biis eni notatur. Prouerbia salomonis filii
dauid: regis isrł. In ecclesiasten uero: uerba
ecclesiastes filii clauid regis ierusalem Super¬
fluum quippe est hic isrł: quod male in gre¬
cis & in latinis codicib inuenit᷑. In cantico
aut̃ canticoꝵ nec filii dauid. nec regis isrł
siue ierusalem prescribitur: s tantum can¬
ticum canticorũ salomonis. Sicut enim
prouerbia & rudis institutio aduodecim.
tribus & ad totum ꝑtinet isrł: & quomo¬
do contẽptus mundi non nisi metropolitis

Expanded text:
aste vero, maturae virum aetatis instituaste vero, maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca et brevia universa quae cernimus. Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo praeparatum, in Cantico canticorum, sponsi jungit amplexibus. Nisi enim prius relinquamus vitia, ad adventum Christi praeparaverimus, non poshoc diligentius attendendum, quod per tres libros auctoris, diversus est titulus. In Proverbiis enim adnotatur: Proverbia Salomonis filii David, regis Israel. In Ecclesiaste vero: Verba Ecclesiastae filii David, regis Jerusalem: superfluum quippe est hic Israel, quod male in Graecis, et Latinis codicibus invenitur. In Cantico autem Canticorum nec filius David, nec rex Israel, sive Jerusalem praescribitur: sed tantum, Canticum Canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis institutio ad duodecim tribus, et ad totum pertinent Israel: et quomodo contemptus mundi non nisi metropolitis
Abbreviated transcription (Latin):
uocatum fuisse salomonẽ
scripture manifestissime
docent. Pacificum idest
est dilectum dñi & quod
nunc dicitur coeleth idest
ecclesiasten. Ecclesiastes aut̃
rrco sermone appellatur. qui cx̧tum idest
eccłam congregat: quem nos nuncupare
possumus contionatorẽ quod loquatur ad
populum: & sermo eius non specialiter ad
unum. sed ad uniuersos generalit̾ dirigat᷑
Porro pacificus & dilectus dñi. ab eo quod
in regno cius pax fuerit: & eum dñs dilexe¬
rit appellatus est. Nam & psalmus qua¬
dragesimus quartus. & septuagesimus pri¬
mus. dilecti & pacifici titulo prenotantur
Qui tamen & si ad prophetiam xp̃i & ec
clesiȩ ꝑtinentes felicitatẽ & uires salomonis
excedunt: tamen secundũ hystoriã super
salomonẽ conseripti sunt. Itaq iuxta
numerũ uocabuloꝵ tria uolumina edidit:
prouerbia. ecclesiasten canticũ canticorũ:
inprouerbis paruulum docens & quasi de
officiis ꝑ sententias erudieiis: unde & ad fi¬
lium ei sermo crebro repetitur. In ecclesi

Expanded text:
vocatum fuisse Salomonem, Scripturae manifestissime docent: pacificum, id estest, dilectum Domini; et quod nunc dicitur COELETH  ,clesiasten. Ecclesiastes autem Graeco sermone appellatur, eoque coetum, id est Ecclesiam congreget, quem nos nuncupare possumus concionatorem, quod loquatur ad populum, et sermo ejus non specialunum, sed ad universos generaliter dirigatur. Porro pacificus, et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est. Nam et psalmi quadragesimus quartus et septuagesimus primus, dilecti et pacifici titulo praenotantur. Qui tametsi ad prophetiam Christi, et Ecclesiae pertinentes, felicitatem et vires Salomonis excedunt; tamen secundum historiam super Salomone conscripti sunt. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria volumina edidit, Proverbia, Ecclesiasten, et Cantica Canticorum. In Proverbiis parvulum docens, et quasi de officiis per sententias erudiens. Unde, et ad filium ei sermo crebro re
Abbreviated transcription (Latin):
& curis magnis: nemo eñi ex regibus aliud
habuit natiuitatis inicium. Unus ergo in¬
troitus est omnibus ad uitam. & similis exi¬
tus. Propter hoc optaui. & datus est michi
sensus: & inuocaui. & uenit in me sp̃s sapien.¬
tiȩ: Et prȩposui illam regnis & sedibus: & di.¬
uitias nichil esse dixi in comparatione illius.
Nec comparaui illi lapidem prȩciosum: qm̃
omne aurum in comparatione illius arena
est exigua Et tamquã lutum ęstimabitur
argentum in conspectu illius. Suꝑ salutem

Expanded text:
et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium. Unus ergo introitus est omnibus ad vitam, et similis exitus. Propter hoc optavi, et datus est mihi sensus: et invocavi, et venit in me spiritus sapientiae: et praeposui illam regnis et sedibus, et divitias nihinon comparavi illi lapidem preciosum, quoniam omne aurum in comparatione ipsius arena est exigua, et tanquam lutum aestimabitur argentum in conspectu illius: super salutem
Abbreviated transcription (Latin):
gite lumen sapientiȩ: omnes qui prȩestis po¬
pulis. Quid est aut̃ sapientia. & quẽ admo¬
dum facta sit referam: & non abscondam
a uobis sacramenta dĩ. sed ab inicio natiui¬
tatis inuestigabo. & ponam in lucem scientiã
illius. & non preteribo ueritatẽ: neq cum in¬
uidia tabescente iter habebo. qm̃ talis homo
non erit particeps sapientię. Multitudo au¬
tem sapientiũ sanitas est orbis terrarum.
& rex sapiens. populi stabilimentũ est frgo
accipite disciplinã ꝑ sermones meos: & prode¬
rit uobis. Sum quidẽ & ego mortalis homo:
similis omnibus. & ex genere terreni illius
qui prius fictus est: & in uentre matris figu¬
ratus sum caro. Decem mensium tempore co¬
agulatus sum in sanguine: ex semine hominis.¬
& delectamento soni conuenienti. Et ego natꝰ
accepi cõmunẽ aerem. & insimilit̃ factam de¬
cidi terram. & primã uocem similem omnib
emisi plorans. Et in uolumentis nutritus sũ

Expanded text:
gite lumen sapientiae, omnes qui praeestis pogite lumen sapientiae, omnes qui praeestis po quid est autem sapientia et quemadmodum facta sit referam et non abscondam a vobis sacramenta Dei sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam illius et non praeteribo veritatem neque cum invidia tabescente iter habebo quoniam ista non erit particeps sapientiae multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum et rex sapiens populi stabilimentum est ergo accipite disciplinam per sermones meos et proderit vobis sum quidem et ego mortalis homo similis qui prior factus est, et in ventre matris figuratus sum caro; decem mensium tempore coagulatus sum in sanguine ex semine hominiset delectamento somni conveniente, et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans. In involumentis nutritus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
numquã marcescet sapientia: & facile uide¬
tur ab his qui diligunt eam. & inuenitur
ab his qui quęrunt illam. Preoccupat qui se
concupiscunt: ut illis se priorem ostendat
Iui de luce uigilauerit ad illam. non labo¬
rabit: assidentẽ enim illam in foribus suis¬
inueniet. Cogitare ergo de illa. sensus ẽ con¬
summatus: & qui uigilauerit propt̃ illam.
cito erit securus. Qm̃ dignos se ipsa cireuit
querens. & in uiis suis ostendit se illis hilarit̃¬
& in omni prudentia occurrit illis. Iniciũ¬
enim illius uerissima est disciplinȩ concu¬
piscentia. Cura ergo disciplinȩ dilectio est.
& dilectio custodia legum illius est. Custo¬
ditio autem legum consũmatio incorrupti¬
onis est. Incorruptio aut̃: facit esse proximũ
dõ. Concupiscentia itaq sapientiȩ: deducet
ad regnum ꝑpetuum. Si ergo deletamini
sedibus ꝑpetuis & sceptris Reges populi: diligi¬
te sapientiam. ut in ꝑpetuum regnetis. Dili.

Expanded text:
numquam marcescat sapientia et facile uidenumquam marcescat sapientia et facile uidetur ab his qui diligunt illam et inuenitur ab his qui quaerconcupiscunt, ut illis se priorem ostendat. qui de luce uigilauerit ad illam, non laborabit: adsidentem enim illam inueniet foribus suis. cogitare enim de illa sensus est consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus. quonquaerens, et in viis suis ostendit se illis hilariter, et in omni prudentia occurret se illis. Initium illius verissimum est, et disciplinae concupiscentia. Secura ergo disciplinae dilectio est: et dilectio, custoditio legum illius est; custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio autem facit esse proximum deo. concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in p
Abbreviated transcription (Latin):
nationum. qm̃ data est a dño potestas uobis.
& uirtus ab altissimo. qui int̾rogabit oꝑa¬
uestra. & cogitationes scrutabitur: Qm̃ cum
essetis ministri regni illius non recte uidica¬
stis neq custodistis legem iusticię neq scđm
uoluntatẽ dĩ ambulastis. Horrende & cito
apparebit uobis: qm̃ iudicium durissimum
in his qui prȩsunt fiet. Exiguo enĩ concedi¬
tur miscdia. Potentes aut̃ potent̃ tormenta
patientur. Non enim subtrahet ꝑsonam cu¬
iusquam dñs. nec reuerebitur magnitudinẽ
cuiusquã. qm̃ pusillum & magnũ ipse fecit:
& aequaliter cura est illi de omnibus fortio¬
ribus autem fortior instat cruciatio. Ad uos
ergo reges sunt hii sermones mei ut discatis
sapientiã: & non excedatis. Qui enĩ custodie¬
rint iusticiam. iuste iustificabunt᷑: & qui di¬
dicerint iusta: inuenient quid respondeant
Concupiscite ergo sermones meos. diligite il¬
los: & habebitis disciplinam. Clara est & quȩ

Expanded text:
nationum; quoniam data est a domino potestas uobis nationum; quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit ovestra, & cogitationes scrutabitur. v.5. Quoniam cum essetis ministri regni illius, non recte judicastis, nec custodistis legem justitiae, neque secundum voluntatem Dei ambulastis horrende et cito apparebit vobis quoniam iudicium durissimum in his qui praesunt fiet exiguo enim conceditur misericordia potentes autem potenter tormenta patientur non enim subtrahet personam cuiusquam Dominus nec reverebitur magnitudinem cuiusquam quoniam pusillum et magnum ipse fecit et aequaliter cura est illi pro omnibus fortioriautem, mali reges, sunt hi sermones mei, ut discatis sapientiam et non excidatis. qui custodierint iustitiam iuste, iustificabuntur, et qui didicerint ista, inuenient quid respondeant. concupiscite ergo sermones meos, diligite illos et habebitis disciplinam. clara est et quae
Abbreviated transcription (Latin):
dextera sua teget eos. & brachio suo defendae
illos. Accipiet armaturã zeli illius: & ar¬
mabit creaturã ad ultionem inimicorum
Induet pro torace iusticiam: & accipiet pro
galea iudicium certum. Sumet scutum in¬
expugnabile aequitatem: acuet aut̃ diram
iram in lanceam. & pugnabit cum illo or¬
bis terrarũ contra insensatos. lbunt dire¬
ctȩ emissiones fulgorum: & tamquã habe¬
nȩ curuato arcu nubiũ exterminabuntur.
Et ad certum locum insilient: & a petrosa
ira plenȩ mittent᷑ grandines. Scandescet
in illos aqua maris. & flumina concurrent
duriter. Contra illos stabit spiritus uirtu¬
tis: & tamquã turbido uenti diuidet illos
& ad heremũ ꝑducet omnẽ terrã iniquita¬
tis illorum: & malignitas euertet sedes po¬
tentium. Melior est sapientia quam uires.
& uir prudens magis quam fortis. Audite
ergo reges & intelligite: discite iudices fini¬
um terrȩ. Prȩbete aures uos qui contine¬
tis multitudines. & placetis uobis in turbis

Expanded text:
 brachio suo defendet illos accipiet armaturam zelus illius et armabit creaturam ad ultionem inimicorum induet pro torace iustitiam et accipiet pro galea iudicium certum sumet scutum inexpugnabilem aequitatem acuet autem duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet omnem terram iniquitatis et malignitas evertet sedes potentium melior est sapientia quam vires et vir prudens magis quam fortis aergo, reges, et intellegite, discite, iudices finium terrae, praebete aures. uos, qui continetis multitudinem et placetisuobis in turbis
Abbreviated transcription (Latin):
se reclusus est: ut ignoretur transitus illius
Sic & nos nati. continuo desiuimus esse: & uir¬
tutis quidem signum nullum ualuimus
ostendere. In malignitate aut̃ nr̃a consũpti
sumus. Talia dixerunt in inferno hii qui
peccauerunt: qm spes impii tamquã lanii¬
go est quȩ auento tollitur. & tamquã spuma
gracilis quȩ a procella dispargitur: & tãquã
fumus qui auento diffusiis est. & tamquam
memoria hospitis unius diei prȩtereuntis

Expanded text:
se reclusus est, ut ignoretur transitus illius. se reclusus est, ut ignoretur transitus illius. Sic et nos nati continuo desinimus esse, et virtutis quidem signum nullum valuimus ostendere. In malignitate autem nostra consumpti sumus. Talia dixerunt in inferno hi qui peccaverunt, quoniam spes impii tamquam lanugo est que a vento tollitur, et tamquam spuma gracilis que a procella dispergitur, et tamquam fumus qui a vento diffusus est, et tamquam memoria hospitis unius diei pretereuntis
Abbreviated transcription (Latin):
uitam illorũ estimabamus insaniã: & finẽ
illorum sine honore. Quomodo computa¬
ti sunt inter filios dĩ. & inter scõs sors illo¬
rum est: Ergo errauimus a uia ueritatis.
& iusticiȩ lumen non luxit nobis. & sol in¬
telligentiȩ non est ortus nobis. Lassati su¬
mus in uia iniquitatis & ꝑditionis: & ambu¬
lauimus uias difficiles. uiam aut̃ dñi igno
rauimus. Quid nobis ꝓfuit suꝑbia. aut
quid diuitiarũ iactantia contulit nobis:
Transierunt omnia illa tamquã umbra:
& tamquã nuncius pręcurrens & tamquã
nauis quȩ ꝑtransit fluctuantẽ aquam.
cuius cum prȩterierit non est uestigium
inuenire. neq semitã carmȩ illius in flu¬
ctibus. Aut auis quȩ transuolat in aere.
nullum inuenitur argumentũ itineris il¬
berans leuem uentum: & scindens per uim
itineris aerem Commotisq alis transuola¬
bit: & post hoc nullum signum inuenitur
itineris illius. Aut tamquã sagitta emissa
in locum destinatũ. diuisus aer continuo in

Expanded text:
saniam, et finem illorum sine honore. Ecce quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est. Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non illuxit nobis, et sol intelligentiae non est ortus nobis. Lassati sumus in via iniquitatis et perditionis, et ambulavimus vias difficiles, viam auravimus. Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum iactancia contulit nobis? Transierunt omnia illa tamquam umbra et tamquam nuntius preteriens et tamquam navis, que pertransit fluctuantem aquam, cuius, cum preterierit, non est vestigium invenire neque semitam carine illius in fluctibus. Aut avis, que transvolat in aere, nullum invenitur argumentum itineris ilberans levem ventum et scindens per vim itineris aerem. Commotis alis transvolavit, et post hoc nullum signum invenitur itineris illius; aut tamquam sagitte emisse in locum destinatum, divisus aer continuo in
Abbreviated transcription (Latin):
sermonũ: & dispositiones argumentoꝵ. Sig.¬
na et monstra scit antequã fiant: & e¬
uentus tempoꝵ & sȩculorũ. Proposui ergo
hanc adducere michi ad conuiuenđu: sci¬
ens qm̃ communicabit mecũ de bonis. et
erit allocutio cogitationis & tędi mei Ha¬
bebo propter hanc claritatẽ ad turbas: et
honorem apud seniores. Iuuenis & acutus
inueniar in iudicio: & in conspectu poten¬
tium admirabilis ero. & facies principum
admirabunt᷑ me. Tacentem me sustinebt̃
&e loquentẽ me respicient. & sermocinantẽ¬
me plura. manus ori suo imponent. Propt̃¬
ea habebo ꝑ hanc immortalitatẽ: ꝑ hanc¬
& memoriã ȩternani. his qui post me futu¬
ri sunt relinquam. Disponam populos: et
nationes michi erunt subiectȩ. timebunt
me audientes reges horrendi: in multitudi¬
ne uidebor bonus & in bello fortis Intrans
in domũ meã: conquiescã cum illa. non
enim habet amaritudinẽ conuersatio illi¬

Expanded text:
sermonum et dissolutiones argumentorum sigsermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum sciens quoniam communicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam populos et nationes mihi erunt subiectae timebunt me audientes reges horrendi in multitudine videbor bonus et in bello fortis intrans in domum meam conquiescam cum illa non enim habet amaritudinem conversatio illi
Abbreviated transcription (Latin):
ciosior sole: & super omnẽ stellarum disposi.¬
tionem. Luci comparata: inuenitur prior
Illi enim succedit nox: Sapientia aut̃ uin
cit malitiã. Attingit ergo a fine usq ad
finem fortiter: & disponit omnia suauiter
Hanc amaui & exquisiui eam a iuuentute
mea: & quesiui sponsam michi assumere.
&e amator factus sum forme illius Genero¬
sitatem glorificat: contubermum habens
di Sed & omniũ dñs dilexit illam Doctriax
est enim disciplinȩ dĩ: & electrix operum
illius. Et si diuitiȩ appetuntur in uita. qͥd
sapientia locupletius quȩ omnia operatur:
Si autem sensus operatur. quis horum quȩ
sunt magis quam illa est artifex : & si uis¬
ticiam quis diligit: dilectio huius. magnas
habet uirtutes. Sobrietatem enim & sapi¬
entiam docet. & iusticiam & uirtutẽ. quib
utilius nichil est in uita hominibus. & si
militudinẽ scientię desiderat. Quis scit prȩ¬
terita & de futuris aestimat. scit uersutias

Expanded text:
ciosior sole et super omnem stellarum disposiciosior sole et super omnem stellarum dispositionem luci conparata invenituilli enim succedit nox, sapientia autem non vincitur malitia. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter hanc amavi et exquisivi a iuventute mea et quaesivi sponsam mihi adsumere et amator factus sum formae illius generositatem glorificat contubernium habens Dei sed et omnium Dominus dilexit illam doctrix est enim disciplinae Dei et electrix operum illius et si divitiae appetuntur in vita quid sapientiae locupletius quae omnia operatur si autem sensus operatur quis horum quae sunt magis quam illa est artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus et si multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias
Abbreviated transcription (Latin):
ones & diuisiones temporũ. anni cursus: et
stellarum dispositiones. naturas animaliũ.
& iras bestiarum. uim uentorum: & cogitati¬
ones hominũ. differentias arborum & urtu¬
tes radicum & quęcunq sunt absconsa & im¬
prouisa didici Omniũ enim artifex: docuit
bilis. disertus. in coinquinatus. certus. suauis.
amans bonum. acutus. qui nichil uetat be¬
ne facere:humanus. benignus. stabilis. certus.
securus. omnẽ habens uirtutẽ. omnia ꝓspi¬
ciens. & qui capit om̃s sp̃s intelligibilis. mun¬
tis dĩ: & emanatio quȩdam est claritatis
omnipotentis dĩ. Sincera est: & ido nichil
inquinatũ in illa incurrit. Candor est
enim lucis ȩternȩ: & speculũ sine macula
dĩ maiestatis. & imago bonitatis illius. Et
cum sit una. omnia potest: & ꝑmanens in
se. omnia innouat. & ꝑnationes in animas
scãs se transfert: amicos di & ꝓphetas consti¬
tuit. Neminẽ enim diligit ds: nisi eum qui
cum sapientia inhabitat. Est enim hec spe¬

Expanded text:
ones, et divisiones temporum, anni cursus, et stellarum dispositiones, naturas animalium, et iras bestiarum, vim ventorum, cogitationis hominum, differentias arborum, et virtutes rcum, et quaecunque sunt absconsa et improvisa didici: mnium enim artifex docuit bilis, disertus, incoinquinatus, certus, suavis, amans bonum actum, qui nullum vetat benefacere, humanus, benignus, stabisecurus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus, intelligibilis, muntis Dei et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis et imago bonitatis illius et cum sit una omnia potest et permanens in se omnia innovat et per nationes in animas sanctas se transfert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat est enim haec spe
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ diaboli. mors introiuit in orbem terra¬
rum: imitantur aut̃ illum qui sunt ex par¬
te illius. Iustorum aut̃ animȩ in manu dĩ st̃:
& non tanget illos tormentũ mortis. Uisi st̃
oculis insipientiũ mori: & estimata est af

Expanded text:
autem diaboli mors introivit in orbem terraautem diaboli mors introivit in orbem terrarum imitantur autem illum qui sunt ex parte illius iustorum autem animae in manu Dei sunt et non tanget illos tormentum mortis visi sunt in oculis insipientium
Abbreviated transcription (Latin):
am ad uidendum: q̃m dissimilis ẽ aliis ui¬
ta illius. & immutatę sunt uiȩ eius. Tam¬
quam nugaces estimati sumus ab illo: et¬
abstinet se a uiis nr̃is tamquã ab inmun¬
diciis: &e prefert nouissima iustoꝵ & glori
atur patrem dm se habere Uideamus ergo¬
si sermones illius ueri sint: & temptemus
quȩ uentura sunt illi: & sciemus quȩ erunt
nouissima illius. Si enĩ est uerus filius d̃i:
suscipiet illum: & liberabit eum de manu
contrarioꝵ. Contumelia & tormento inter¬
rogemus illum: ut sciamus reuerentiam
ipsius. & probemus patientiã eius. Morte
turpissima condempnemus illum: erit eñi¬
ei respectus ex sermonib illius. Hec cogita.¬
uerunt & errauerunt: excȩcauit enĩ illos
malitia eorum. & nescierunt sacramentadi:
neq mercedem sperauert̃ iusticiȩ: nec iudi
cauerunt honorẽ animarũ sc̃arum: Qm̃ ds
creauit hominẽ in ext̾minabilem. & ad ima¬
ginem suȩ similitudinis fecit illum. In uidia

Expanded text:
am ad uidendum: quoniam dissimilis est aliis uiam ad uidendum: quoniam dissimilis est aliis uita illius, et mutatae sunt uiae eius. tamquam nugaces aestimati sumus ab illo, continet se a uiis nostris quasi ab inmunditiis et praefert noatur patrem Deum se habere. Videamus si sermones ejus veri sunt: et tentemus que ventura sunt illi: et sciemus que erunt novissima illius. Si enim verus est filius Dei: suscipiet illum: et liberabit eum de manu contrariorum. Contumelia et tormento interrogemus eum: et sciemus reverentiam illius: et probemus patientiam ipsius. Morte turpissima condemnemus eum: erit enim respectus ex sermonibus illius. Hec cogitaverunt et erraverunt: excecavit enim illos malicia ipsorum: et nescierunt sacramenta Dei. Nec ment honorem animarum sanctarum quoniam Deus creavit hominem inexterminabilem et ad imaginem suae similitudinis fecit illum invidia
Abbreviated transcription (Latin):
nostrorum. Umbrȩ enim transitus est tem¬
pus nr̃m: & non est reuersio fiis nostri
qm̃ consignata est: & nemo reuertetur
Uenite ergo & fruamur bonis quȩ sunt: et
utanur creatura tamquã in iuuentute cele.¬
riter: uino precioso & unguentis nos implea.¬
mus: & non prȩtereat nos flos temporis. Co¬
ronemus nos rosis antequã marcescant: nul
lum pratum sit quod non ꝑtranseat luxu¬
ubique relinquamus signa laitiȩ: qͣm hec
est pars nr̃a & hec est sors nr̃a. Opprimamꝰ
pauperem iustum: & non parcamus uiduę
nec ueterani reuereamur canos multi tem¬
poris. Sit autem fortitudo nr̃a. lex iniusti¬
cie. Quod infirmũ est enĩ: inutile inueni¬
tur. Circumueniamus ergo iustum. quõ
inutilis est nobis. & contraruis est operibus
nr̃is: & imꝓperat nobis peccata legis. & diffa¬
mat in nos peccata discipline nr̃e. Promit.¬
tit se scientiã di habere: & filium di se no¬
minat. factus est nobis intraductionem
cogitationum nr̃arum: grauis est nobis eti¬

Expanded text:
ntes: umbrae transitus est tempus nostrum, et non est reuersio finis nostri, quoniam consignatus est, et nemo reuerteuenite ergo et fruamur bonis quae sunt et utamur creatura tamquam iuuentute celeriter. uino pretioso et unguentis nos impleamus, et non praetereat nos flos temporis. coronemus nos rosis, antlum pratum sit quod non pertranseat luxuubique relinquamus signa laetitiae quoniam haec est pars nostra et haec est sors opprimamus pauperem iustum et non parcamus viduae nec veterani revereamur canos multi temporis sit autem fortitudo nostra lex iniustitiae quod infirmum est enim inutile invenitur circuinutilis est nobis et contrarius est operibus nostris et inproperat nobis peccata legis, diffamat in nos peccata disciplinae nostrae, promittit scientiam Dei se habere et filium Dei se nominat. factus est nobis in traductione cogitationum nostrarum, grauis est nobis eti
Abbreviated transcription (Latin):
FILIUS ANani¬
hel ex tribu neptalim de ci¬
uitate ciuihel. quȩ est in re¬
gione galilee. captiuus ductꝰ
est a salmanassar rege assy¬
riorum in niniuen: uir in
timore dĩ summus. in opere
magnificus: in miscđia gloriosus. in exeqͥ¬
arum curis deuotus. Qui dum mortuos
sepeliret: & inopes pasceret. cęcitatẽ lumi¬
nis incurrit: & post tenebras reseratis ocu¬
lis lumen claritatis promeruit. lacet in
Mirari non desino exactionis
uestre instantiã. Exigitis eñi.
ut librum chaldeo sermone
conseriptũ. ad latinum stilum traham. li¬
brum utiq tobiȩ. quem hebrei de catha¬
logo diuinarum scripturarũ secantes. his
quȩ agyographa memorant manciparunt
feci satis desiderio ur̃o. non tamen meo stu¬
dio. Arguunt enĩ nos hebreorum studia:
& imputant nobis contra suum canonẽ. la¬
tinis auribus ista transferre. Sed melius
esse iudicans phariseoꝵ displicere iudicio &
episcopoꝵ iussionib deseruire. institi ut po¬
tui. Et quia uicina est chaldeorũ lingua¬

Expanded text:
filius Ananiel, ex tribu Nephthalim de civitate Cibel, quae est in regione Galilaeae. Hic captivus ductus est a Salmanasar rege Assyriorum in Ninive. Vir in timore Dei summus, in opere magnificus, in misericordia gloriosus, in exsequiarum curis devotus; qui dum mortuos sepeliret, et inopes pasceret, caecitate lumine caruit, et post tenebras reseratis oculis, lumen claritatis promeruit. Jacet in Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
sensibus. Et ut de cȩteris sileam: resurre¬
ctionẽ corporum sic ꝓphetat: ut nullus
de ea uel manifestius. uel cautius scripse¬
rit. Scio inquit quod redemptor m̃s uiuit.
& in nouissimo die de terra surrecturussim:
& rursum circumdabor pelle mea. & in car

Expanded text:
sensibus et, ut de ceteris sileam, resurresensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit, quod redemptor meus uiuat et in nouissimo de terra resurrecturus sim. et rursum circumdabor pelle mea et in
Abbreviated transcription (Latin):
reddita: ita ego in linguam nr̃am ut au¬
dacter loquar feci eum habere quȩ ami¬
serat. Igitur & uos & unumquẽq lectorẽ
solita prȩfatione cõmoneo: & in principiis
librorum eadem semper adnectens rogo.
ut ubicunq semꝑ prȩcedentes uirgulas ui¬
deritis: sciatis ea quȩ subiecta sunt in he¬
braicis uoluminib non haberi Porro ubi
stellȩ imago prȩfulserit. ex hebrȩo in nr̃o
sermone addita: nec non & illa que haberi
uidebantur. & ita corrupta erant ut sensũ
legentibus tollerent. orantibus uobis mag¬
no labore correxi: magis utile quid ex
odio meo ȩcclesus xp̃i euenturũ ratus. quã
ex aliorum negotio INCIT̃ AROUMIT̃¬
ob exemplar patientię. quȩ mysteria suo
sermone non complectitur: Prosa incipit.
uersu labitur. pedestri sermone finitur: om¬
nesq leges dialecticȩ. propositione. assump¬
tione. confirmatione: conclusione det̃mi¬
nat Singula in eo uerba. plena sunt

Expanded text:
reddita: ita ego in lingua nostra  aureddita: ita ego in lingua nostra  audacter loquor feci eum habere quae amiserat. Igitur et vos, et unumquemque lectorem solita Praefatione commoneo, et in principiis librorum eadem semper annectens, rogo, ut ubicumque praecedentes virgulas ÷ videritis, sciatis ea quae subjecta sunt in Hebraeis voluminibus non haberi. Porro ubi stellae imago fulserit + ex Hebraeo in nostro sermone addita. Nec non et illa quae habere videbamur, et ita corrupta erant, ut sensum legentibus tollerent, orantibus vobis, magno labore correxi; magis utile quid ex otio meo Christi Ecclesiis venturum ratus, quam ex aliorum negotio. INCIPITob exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur: omnesque leges dialecticae, propositione, assumptione, confirmatione, conclusione determinat. singula in eo uerba plena sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut fiscellam iunco texerem aut pal-¬
marũ folia complicarẽ. ut in sudore
uultus mei comederẽ panem & uen¬
tris opus sollicita mente tractarẽ: nullus
morderet: nemo rep̃henderet. Nunc aut̃
quia uiata sententiã saluatoris. uolo opera¬
ri cibum qui non perit. & antiquã diuinoꝵ
uoluminũ uiam sentibus uirgultisq purga¬
re: error michi genuinus infigitur. Corre.¬
ctor uitiorum. falsarius uocor: & errores
non auferre. sed serere. Tanta est
enim uetustatis consuetudo. ut etiã
confessa plerisq uitia placeant: dũ magis
pulchros habere uolunt codices quã emen¬
datos. Qua propter o fr̃s dilectissimi. uni¬
cum nobilitatis & humilitatis exemplar. pro
flabello. calathis. sportellisq munusculo
monachor spiritalia hȩc & mansura dona
suscipite: ac beatum iob qui adhuc apud
latinos iacebat in stercore. & uermib sca¬
tebat errorum. integrum immaculatumq
gaudete. Quomodo enim post probationẽ
atq uictoriam duplicia ei uniuersa sunt

Expanded text:
aut fiscellam junco texerem, aut palmarum folia complicarem, ut in sudore vultus mei comederem panem, et ventris opus sollicita mente tractarem: nullus morderet, nemo reprehenderet. Nunc autem quia juxta sententiam Salvatoris volo operari cibum, qui non perit, et antiquam divinorum Voluminum viam, sentibus virgultisque purgare, mihi genuinus infigitur: corrector vitiorum falsarius vocor, et errores non auferre, sed serere. Tanta est enim vetustatis consuetudo, ut etiam confessa plerisque vitia placeant, dum magis pulchros habere malunt codices, quam emendatos. Quapropter, o Paula et Eustochium, unicum nobilitatis et humilitatis exemplar, pro flabello, calathis, sportellisque, munusculo monachorum, spiritualia haec et mansura dona suscipite: ac beatum Job qui adhuc apud Latinos jacebat in stercore, et vermibus scatebat errorum, integrum, immaculatumque gaudete. Quomodo enim probatione atque victoria dupliciter universa ei sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& sacramenta eccłȩ puro ac fideli aperire sei¬
mone: uel a fastidiosis uel a maledicis lecto¬
ribus. non debeo reprehendi: Habeant qui
uolunt ueteres libros. uel in menbranis pur.¬
pureis auro argentoq descriptos: uel uncia¬
libus ut uulgo aiunt litteris. onera magis
exarata quam codices: dum modo mͥ meisq
ꝑmittant pauꝑes habere scedulas. & non tam
pulchros codices. quam emendatos. Utraque
editio & septuaginta iuxta grecos. & mea iux¬
ta hebreos: in latinũ meo labore translata ẽ
Eligat unusquisq quod uult. & studiosum
se magis quam maliuolũ probet

Expanded text:
et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire seret sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septuaginta juxta Graecos, et mea juxta Hebraeos, in Latinum meo labore translata est. Eligat unusquisque quod vult: et studiosum me magis, quam malevolum probet
Abbreviated transcription (Latin):
& eorum testimonio me uerum dicere com¬
probabit. Audiant qua propt̃ canes mei.
idcirco me in hoc uolumine laborasse. non
ut interpretationẽ antiquã reprehenderẽ:
sed ut ea quȩ in illa aut obscura sunt aut
omissa. aut certe scriptorum uitio depra¬
uata: manifestiora nr̃a interp̃tatione fie¬
rent: qui & hebreum sermonẽ ex parte didi
cimus: & in latino pene ab ipsis cunabulis
inter grãmaticos & rethores atq phylosophos
detriti sumus. Quod si apud grecos post. larx¬
aeditionem. iam xp̃i euangelio coruscante:
iudeus aquila. symmachus. & theodotion.
iudaizantes heretici sunt recepti. qui mul¬
ta mysteria saluatoris subdola interpreta¬
tione celarunt: & tamen in ezͣ a fllo ic ha¬
bentur apud ȩcclesias. & explanantur ab
ecclesiasticis uiris: quanto magis ego xp̃ianꝰ
de parentibus xp̃ianis natus. & uexillum
crucis in mea fronte portans. cuius studiũ
fuit omissa repetere. deprauata corrigere.

Expanded text:
et eorum testimonio me verum dicere comet eorum testimonio me verum dicere comprobabit. Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa aut obscura sunt, aut omissa, aut certe scriptorum vitio depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent: qui et Hecimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarunt, et tamen in Ἑξαπλοῖς, habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere,