comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& maiestate diuina ad nos modica q̃dã
stilla defluxerit. De kac stilla & ꝓpħia
cecunt dicens. & erit. de stilla popłi huiꝰ.
congregandus congregabit᷑ iacob. Et sicuti
sodm alium sensũ. Lapis erat p̃cisus de
monte sine manib. nr̃i incarne saluato¬
ris aduentus. Neq enĩ mons fuit totus qui
descendit ad tras: nec poterat humana fra¬
gilitas tocius montis magnitudinẽ caꝑe:
sed lapis ex monte. lapis offensionis. & petra
scandali descendit inmundũ. Siͤ scd̃m
aliũ intellectũ. stilla ñcupat᷑. Oportebat
qͥppe. ut qi om̃s gentes instilła situlȩ repu¬
tate ft̃. is qui pro om̃iũ salute factus est
om̃ia. & iã stilla adeas fier& liberandas. Qͥ a
eñi ꝓ nr̃a salute non factus ẽ: Nos manes:
& ille ex maniuit semo ipsũ formã serui
accipiens. Hos popłs stultus & ñ sapiens: &
ille factus ẽ. stulticia p̃dicationis: ut fatuum
di sapientius fiera. hominib. Nos infirmi. in¬

Expanded text:
et majestate divina ad nos modica quaedam et majestate divina ad nos modica quaedam stilla defluxerit. De hac stilla et Propheta cecinit, dicens: Et erit, de stilla populi hujus congregandus congregabitur Jacob . Et sicuti secundum alium sensum, lapis erat praecisus e monte sine manibus , nostri in carne Salvatoris adventus: neque enim totus mons fuit, qui descendit ad terras, nec poterat humana fragilitas totius montis magnitudinem capere: sed lapis ex monte, lapis offensionis, et petra scandali descendit in mundum : sic secundum alium intellectum stilla nuncupatur. Oportebat quippe, ut quia omnes gentes in stillam situlae reputatae sunt his qui pro omnium salute factus est omnia, etiam stilla fieret ad eas liberandas. Quid enim pro nostra salute non factus est? Nos inanes: et ille exinanivit semetipsum, formam servi accipiens . Nos populus stultus et non sapiens; et ille factus est stultitia praedicationis, ut fatuum Dei, sapientius fieret hominibus. Nos infirmi : in
Abbreviated transcription (Latin):
istud. dicct᷑. & qͦd fecit hȩc inmemoriã eiꝰ.
Infigura gͦ istius quȩ ñc̃ loqͥt᷑. nardꝰ mea
dedit odorẽ suũ: illa suꝑ caput dñi fudit
unguentũ. & tu igit᷑ ad sume nardũ .:
ut post qũa caput iłiu suaui oddore ꝑfuderis
sinũ: & iłiu reciprocũ audire sermonẽ: qr ubi¬
cũq p̃dicatũ fuerit hoc euangłm intoto mun¬
do dicet᷑ & qͦd fecit hȩc inmemoriã eiꝰ. tuo qͦq
facto in uniũsis gentib p̃dicato. Quando aut̃
hoc facies: si factus fueris ut apłs. & dixeris
saluant᷑ & inbis qͥpereunt: bona oꝑa tuã nar¬
dus sunt. Si uͦ peccaueris: peccata tetro odore
redolebunt. Dicit qͥppe pęnitens. Conputru¬
erunt & corrupte st̃ cicatrices meȩ: a faciȩ
insipientiȩ meȩ. Non denardꝗ spositũ est.
nc̃ sp̃ui sc̃õ dicere: neq̃ de hoc qͦd oculis in¬
tue mur ȩuangłista scripsit unguento: sed
denardo sp̃uali : de nardo qͥ dedit odorẽ suũ.
descendentẽ: uidebis qͦmͦ uirtute magna

Expanded text:
c in memoriam ejus. In figura ergo istius, quae nunc loquitur: Nardus mea dedit odorem suum, illa super caput Domini fudit unguentum; et tu igitur assume nardum, ut postquam caput Jesu suavi odore perfuderis,suum, et Jesu reciprocum audire sermonem: Quia ubicumque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod fecit haec in memoriam ejus. Tuum quoque factum in universis gentibus praedicabitur. Quando autem hoc facies? Si factus fueris ut apostolus, et disalvantur, et in his qui pereunt : bona opera tua nardus sunt. Si vero peccaveris, peccata tetro odore redolebunt. Dicit quippe poenitens: Computruerunt, et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Non de nardo propositum est nunc Spiritui sancto dicere, neque de hoc quod oculis intuemur, Evangelista scribit, unguento; sed de nardo spirituali, de nardo quae dedit odorem suum. descendentem, videbis, quomodo virtute magna,
Abbreviated transcription (Latin):
erat. habens alabastrum unguenti pistici
p̃ciosi: & effudit suꝑ caput iłui. Deinde
suꝑ hoc indignantib ñ om̃ib discipłis
sed iuda solo dicente. potuit eñi uenun¬
dari trecentis denariis & dari pauperib
respondit magist̃ atq saluator. Semꝑ

Expanded text:
erat habens alabastrum unguenti nardi pistici erat habens alabastrum unguenti nardi pistici pretiosi, et effudit super caput Jesu. Deinde super hoc indignantibus, non omnibus discipulis, sed Juda solo, dicente: Potuit venundari hoc trecentis denariis, et dari pauperibus , respondit magister atque Salvator: Se
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͣ postea disserenda st̃ diximꝰ. Quia a¬
mici sponsi dũ rex incubitu suo ẽ: reqͥ¬
escens enĩ dormiuit ut leo. & ut catulus
leonis: sponse ꝓmiserant. donec ille con¬
surger& similitudines auri & argenti ẽe.
facturos. ñ habentes aurũ ut sponsus :
& qͦdãmͦ aliis ũbis sponsi passio p̃dicata
ẽ: ñ inrationabilit̾ ad hȩc sponsa resp̃dit:
ad id qͦd audierat. similitudines auri
faciemꝰ tͥ. c̃stimatib argenti. Donec rex
in recubitu suoait: nardus mea dedit odo¬
re suũ: fasciculus guitȩ fratsuelis m̃s mͥ:
in medio uberũ meoꝵ demorabit᷑. Quomͦ
igit᷑ aptabimus ei qͦd p̃cessit. donec rex in
cubitu suo id qͦd seqͥt᷑. nardus mea dedit
odorẽ suũ : Loqͥt᷑ euangłm. qr uenit mu¬
lier habens alabastrum unguenti nardi
pistici p̃ciosi. N illa peccatrix. sed sc̃a deqͣ
dexisse: Uenit gͦ ñ peccatrix illa. sed sc̃a cuiꝰ
nom̃ qͦq iolannes inseruit. Maria qͥ ppe

Expanded text:
eorum, quae postea disserenda sunt, diximus. Quia amici sponsi, dum rex in recubitu suo est frequiescens enim dormivit ut leo, et catulus leonis , sponsae promiserant, donec ille consurgeret, similitudines auri et argenti se esse facturos, non habentes aurum, ut sponsus: et quodammodo aliis verbis sponsi passio praedicata est, non irrationabiliter ad haec sponsa respondet, et iad id quod audierat: Similitudines auri faciemus tibi cum stigmatibus argenti, donec rex in recubitu suo est, ait: Nardus mea dedit odorem suum. Fasciculus guttae fratruelis meus mihi; in medio uberum meorum demorabitur . Quomodo igitur aptabimus ei quod praecessit: Donec rex 517 in recubitu suo est, id quod sequitur: Nardus mea dedit odorem suum? Loquitur Evangelium, quia venit mulier habens alabastrum unguenti nardi pistici pretiosi; non illa peccatrix, sed sancta, dedixisse . Venit ergo non peccatrix illa, sed sancta, cujus nomen quoque Joannes inseruit; Maria quippe
Abbreviated transcription (Latin):
riora cordis tui. & alios oculos iñte ꝑquirens. qͥ
& adł mandato inluminant᷑. mandatũ qͥppe dĩ
inlummans oculos. illud enitere. labora. contende.
ut fc̃e intellegas uniusa quȩ dicta st̃: & similia sp̃ui
qui inspecie descendit colũbȩ audias. qͣr. tui colũ¬
be. Si intelligas legẽ spiritalit: oculi tui colũbe.
sunt. Si intelligas ȩuangłium ut se uult intellegi.

Expanded text:
cordis tui, et alios oculos mente perquirens, qui et a Dei mandato illuminantur: Mandatum quippe Dei illuminans oculos: illud enitere, labora, contende, ut sancte intelligas universa, quae dicta sunt, et similia a spiritu: qui in specie descendit columbae, audias; quia oculi tui columbae. Si intelligis Legem spiritualiter; oculi tui columbae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciosus fratruelis m̃s. Ipse & speciosus ẽ: & ũbro sus
Perdiem qͥppe sol ñ ur& te : neq luna per noctẽ.
łrabes domoꝵ nr̃aꝵ cedri multitudinis uerba st̃
Uidentur aut̃ mͥ uiri hoc dicere qui cũ sponso st̃:
dequib superus sermo p̃fatus ẽ domus cedrinas.

Expanded text:
ciosus fratruelis meus, ipse et speciosus est et umbrosus. ciosus fratruelis meus, ipse et speciosus est et umbrosus. Per diem quippe sol non uret te, neque luna per noctem . Trabes domorum nostrarum cedri. Multitudinis verba sunt. Videntur autem mihi viri haec dicere, qui cum sponso sunt, de quibus superius sermo praefatus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Has dese sponsa audiens laudes sponsi.
uicẽ it laudib tribuit: non qͦ ei qͦd ñ hab& suo
p̃conio largiatur: s intelligens decorẽ eiꝰ atq
conspicitns. ait. Ecce speciosus fratruelis meus.
tum in qͦ sponsus cũ sponsa requiescat: & ni fallor
corpus humanũ ẽ. Siquidẽ: ille in ȩuangłio
paralithicus qui iacebat inlecto. & abire indo¬
mũ suã sublato grabato uoce uissus ẽ. saluatoris.
intelligo : tolle grabatũ tuũ. & uade indomũ
tuam. Neq eni adhoc filius dĩ decelestib ad ter¬
rena descenderat. ut delectulis imperar&: & con¬
surgentẽ abegrotatione sua sine lectulo ñ pa¬
teret᷑ abscedere : tolle inquiens grabatũ tuum.
& uade indomũ tuã. & tu gͥ a saluatore sanatus.
tolle grabatũ tuũ. & uade indomũ tuã. ut cũ ad
te cum sponsa uenerit sponsus & in eo tecũ fuerit
reclinatus. dicas. Eoce speciosus fratruelis meus:
eqͥdẽ pulcher. aclinatio nr̃a umbrosa. Ecce spe¬

Expanded text:
ae. Has de se sponsa audiens laudes, sponso vicem in laudibus tribuit: non quo ei quod non habet, suo praeconio largiatur: sed intelligens decorem ejus, atque conspiciens, ait: Ecce speciosus fratruelis meus. tum, in quo sponsus cum sponsa requiescat, et ni fallor, corpus humanum est. Siquidem ille in Evangelio paralyticus qui jacebat in lecto: et abire in domum suam, sublato grabato, voce jussus est Salvatoris, st. Sic ergo intelligo: Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Neque enim ad hoc Filius Dei de coelestibus ad terrena descenderat, ut de lectulis imperaret, et consurgentem ab aegrotatione sua, sine lectulo non pateretur abscedere. Tolle, inquiens, grabatum tuum, et vade in domum tuam. Et tu igitur a Salvatore sanatus, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam, ut cum ad te sponsam venerit sponsus, 522 et in eo tecum fuerit reclinatus, dicas: Ecce sponsus fratruelis meus: equidem pulcher. Acclinatio nostra umbrosa. Ecce spe
Abbreviated transcription (Latin):
sod̃m qͦd superius exposuimꝰ: & dicit. ne
intueamini me. qr ego sũ denigrata. Ne
inqͥt admiremini coloris ẽt̃ me tetri:
sol despex̃ me. Pleno qͥppe radio in me
solis dignitas expetebat. illuis in me lum̃ ex¬
cepi. Delicto eoꝵ salus gentib factaẽ. & rur¬
sum᷑ credulitates gentiũ scientia isrł. Nabeᷤᷤ
unrũq apud apłm. Filii matris mes pug¬
nauer᷑ ad u̾sum me. Considerandũ quom̃
sponsa dicat filiĩ matris meȩ pugnauer̃
ad ũsum me: & qͣndo adũsus eã fr̃m pugna

Expanded text:
secundum quod superius exposuimus, et dicit: ne intueamini me, quia ego sum denigrata. Ne, inquit, admiremini coloris esse me tetri: sol despexit me, pleno quippe radio in me solis dignitas expetebat, illius in me lumen accepi. Delicto eorum salus gentibus facta est, et rursum incredulitate gentium, scientia Israel. Habes utrumque apud Apostolum. Filii matris meae pugnaverunt adversum me. Considerandum quomodo sponsa dicat: Filii matris meae pugnaverunt adversum me. Et quando adversus eam fratrum pugn
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃to oomposuit. Ipsa qͦq nomina cũ
sponsȩ decore c̃ueniuis̃. Aiunt hebrei
cedar int̃p̃tari tenebras. Nigra sũ ergo
ut tab̃nacula oedar: ut & hiopes: speciosa.
ut pelles salomonis: qͥs eo tp̃r intab̾naculi
ornam̃to cõposuit: qͣndo tẽplũ sũmo stu¬
dio & labore fabricatũs. ẽ. Ouies qͥppe sa¬
lomon. & in om̃i sapientia illius nemo
p̃cessit᷑: sic̃ unũ hoꝵ. nigra sũ & speciosa
filiȩ huierstm: ut tab̃nacula cȩdar: ut
pelles salomonis. Ne intueamini me:

Expanded text:
alomonis. Ipsa quoque nomina cum sponsae decore conveniunt. Aiunt Hebraei Cedar interpretari tenebras. Nigra sum ergo, ut tabernacula Cedar, 512 ut Aethiopes: speciosa, ut pelles Salomonis, quas eo tempore in tabernaculi ornamento composuit, quando templum summo studio et labore fabricatus est. Dives quippe Salomon, et in omni sapientia illius nemo praecessit illum. Sicut unum horum nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar, ut pelles Sal
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo pape damaso da maso¬
Mieronimus. Origenes cũ inceteris
ubris om̃s uicerit : in cantico canticoꝵ
ipse. se uicit. Nam decẽ uoluminib¬
U.
explicitis quȩ aduiginti usq uersuũ milia
extremum quintamo editionẽ quã in actio
littore inuenisse ᷤscribit. ita magnifice aꝑ¬
tẽq disseruit: ut inde mͥ uideatur in eo
cõpletũ ẽẽ qͦd dicit᷑. Introduxit me rex
incubiculum suum. Inq illo oꝑe p̃t̃misso.
qr ingentis est ocii laboris & sũptuũ tantas
res tam dignas in latinum transferre sermo¬
nem: hos duos tractatus quos in morẽ coti¬
dianiꝰ. paruulis adhuc lactentibq con¬
posuit. fideliter magis qua ornate inter p̃¬
tatꝰ sũ. gustũ tͥ sensuum eius. ñ cibum
offero tu animauertas quanta sint illa
estimanda quȩ magna st̃. cũ sic possint

Expanded text:
eatissimo Papae Damaso. Origenes cum in caeteris libris omnes vicerit, in Cantico Canticorum ipse se vicit. Nam undecim voluminibus explicitis, quae ad viginti usque versuum millia m, et ad extremum Quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scribit, ita magnifice aperteque disseruit, ut vel inde mihi videatur in eo completum esse quod dicitur: Introduxit me rex in cubiculum suum. Itaque illo opere praetermisso, quia ingentis est otii, laboris et sumtuum, tantas res, tam dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos Tractatus quos in morem quotidiani eloquii parvulis adhuc lactentibusque composuit, fideliter magis quam ornate interpretatus sum, gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens: ut animadvertas, quanti sint illa existimanda, quae magna sunt, cum sic possint
Abbreviated transcription (Latin):
tri uenit in iudiciũ & condẽpnabit homi¬
nes generationis huiꝰ : qr uenit afinib t̃rȩ
audire sapientiã salomonis. & ecce plusꝗͣ
salomon hic. Audi mystica qͣ dicant᷑. Regi¬
na austri uenit afinib t̃rȩ. ęccła: & con¬
dẽpnde homines generationis huiꝰ: id est iu

Expanded text:
tri veniet in judicium, et condemnabit homitri veniet in judicium, et condemnabit homines generationis hujus: quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: et ecce plus quam Salomon hic : audi mystica quae dicuntur. Regina Austri venit a finibus terrae, Ecclesia: et condemnat homines generationis hujus, id
Abbreviated transcription (Latin):
& hiopissã hab& uxorẽ. Ex nc̃ moyses ȩti¬
opissam dux̃ uxorẽ. Siqͥdẽ. lex eiꝰ ad hanc
nr̃am & huopissã transmigrauit. Murmura
a aron sacerdotiũ iudeoꝵ: murmuret &¬
maria sẏnagoga uideoꝵ. Moyses de muriut
defluebat. archisinagogi filiã curatione
p̃uenit: sic & hiopia isrł egrotante sanata
ẽ. Illoꝵ delicto salus gentib facta ẽ: ad
emulandũ eos. Nigra sum & speciosa
filia hierusalẽ. Et tu ȩcclesiastica aĩa.
ad filias isrł conũte sermonẽ: & dic. Me
plus amat sp insus: me magis diligit.
qũa uos. qͣ multe filiȩ isrł. Uos foris statis: &
sponsã cubiculũ uidens intrartẽ. Nemo dubi¬
ta nigr̃a uocatã nigr̃ã e̾t̾ formosã. qͥ nos sumꝰ.
ut cognoscamꝰ dm: ut cantici cantici p̃dicemꝰ:
ut abe huopie finib. ut abextremo t̃re ueni¬
remus. sapientiã ueri auddire salomonis. & qͥndo
saluatoris uox intonantis audit᷑. Regina aus¬

Expanded text:
Aethiopissam habet uxorem . Et nunc Moyses AethiAethiopissam habet uxorem . Et nunc Moyses Aethiopissam ducit uxorem. Siquidem lex ejus ad hanc nostram Aethiopissam transmigravit. Murmuret Aaron, sacerdotium Judaeorum: murmuret et Maria, Synagoga eorum: Moyses de murmuratione e fluebat, archisynagogi filiam curatione praevenit : sic Aethiopia, Israel aegrotante, sanata est. Illorum delicte, salus gentibus facta est, ad aemulandum eos. Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem. Et tu Ecclesiastica anima ad filias Jerusalem converte sermonem, et dic: Me plus amat sponsus, me magis diligit, quam vos: quae multae filiae Israel. Vos foris statis, et sponsam cubiculum videtis intrantem. Nemo dubitet nigram vocatam, nigram esse formosam. Qui nos sumus, ut cognoscamus Deum, ut Cantica Cantici praedicemus, ut ab Aethiopiae finibus, ut ab extremo terrae veniremus, sapientiam veri audire Salomonis? Et quando Salvatoris vox intonantis auditur: Regina aus
Abbreviated transcription (Latin):
id est suꝑ pectus eiꝰ recũbens. significant᷑¬
qͦ de anima sponsȩ & sermone ar̃. suꝑ pect᷑
illus recũbens. qr. ibi pͥncipale cordis. ẽ nr̃i.
Unde a carnalib recedentes spiritalia sentir
debemiꝰ. &. intelligere multo debemus meliꝰ¬
ẽẽ. sic amare qũa amare desistere. Ascen¬
dit igit᷑ recũbens suꝑ pectus fratruelissiu.
& quȩ ñc in exordio cantici nigra ponitur:
inephatalamii de ea fine cantat᷑: Que est.
ista quȩ ascendit de abbata Intelleximꝰ qͥm̾
& nigra & formosa sit sponsa. Si aut̃ & tu
ñ egeris penitentiã: caue ne anima tua. dicait᷑¬
nigra & turpis: & duplici feditate turperis.
Nigra ꝓpt̾ peccata p̃terita: turpis. propter
hoc qu in eusdẽ uitis ꝑseueras. Si uͦ peniten¬
tentiã egeris. nigra erit anima tua. propt̃
antiqͥ delicta. ꝓpt penitentiã uͦ habebit
aliqͥd ut ita dicã & hopici decoris. & qr
semel & luopẽ nominaui. uolo testem
Aaron & maria murmurant: qr moyse

Expanded text:
id est, super pectus ejus recumbens. Significanterque de anima sponsae et sermone dicitur, super pectus illius recumbens: quia principale ibi cordis est nostri. Unde a carnalibus recedentes spiritalia sentire debemus, et intelligere multo melius esse sic amare, quam amare desistere. Ascendit igitur recumbens super pectus fratruelis sui, et quae nunc in exordio Cantici nigra ponitur, in epithalamii fine de ea cantatur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Intelleximus quomodo et nigra, et formosa sit sponsa. Si autem et tu non egeris poenitentiam, cave ne anima tua nigra dicatur, et turpis, et duplici foeditate turperis: nigra propter peccata praeterita, turpis propter hoc, quia in eisdem vitiis perseveras. Si vero poenitentiam egeris, nigra erit anima tua propter antiqua delicta: propter poenitentiam vero habebit aliquid, ut ita dicam, Aethiopici decoris. Et quia semel Aethiopem nominavi, volo testem Aaron et 511 Maria murmurant: quia Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalit. donec uenias aputeũ quẽ fader
reges. ut ibi sođm canticum canas. Post hec
ueni ad uicinum sc̃ȩ terrȩ: &ͣ supet iordanis
ripam constitutus. cantes canticum moysi
dicens. Adtende cęlum & loquar. & audut
t̃ra uba oris mei. Rursum habes neces¬
dicet. Debbora qͥppe apis interpretatur:
Ut possis & illud carm̃ qͦd in libro iudicũ
continct᷑ edipere: ad regnoꝵ deinceps uo¬
lumen ascende̾s. ueni ad canticum qͣndo

Expanded text:
spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necesdicet, Debbora apis interpretatur: ut possis et illud carmen, quod in libro Judicum continetur , ediscere. Ad Regnorum deinceps volumen ascendens , veni ad canticum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
non tantum sabhata. sed & sabbata sabbatoꝵ
sic ñc docemꝰ scribente salomone e̾e qͣdã
ñ solum cantica. sed & cantica canticorum.
batizat sabbata sabbatoꝵ. Beatus similit̃
& is qui intellegit cantica. & canit ea
Nemo qͥppe nͥ insollẽpnitatib canit: sed
multo beatior ille. qui canit cantica can¬
ticoꝵ. & sic̃ is qui ingreditur in sc̃a plurib
adhuc indiga ut ualeat introire in
sc̃a sc̃oꝵ. & qui sabbatum celebrat qͦd a
dño popło constitutum est. multo ad
huc necessarium habet ut agat sabbatñ
sabbatoꝵ: eodẽ modo difficile repꝑit᷑. qͥ oĩa qͦ ĩ
scriꝑͣisᷤ continent᷑ : cantica ꝑ agrans. ualeat
ascendere adcantica canticoꝵ. E gredi
te oporta exegypto. & egressum de
t̃ra egypti ꝑ transire mare rubrum. ut pos¬
sis primũ canticum canere dicens. Cantemꝰ
dño gloriose enim magnificatus. ẽ. Licet
aut̃ primum dixeris canticum. ad huc lorge
es acantico canticoꝵ. Pex ambtila t̾rã deserii.

Expanded text:
non tantum sabbata, sed et sabbata sabbatorum; sic nunc docemur, scribente Salomone, esse quaedam non solum Cantica, sed et Cantica Canticorum. batizat sabbatorum sabbata. Beatus similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut valeat introire in sancta sanctorum: et qui sabbatum celebrat, quod a Domino populo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti
Abbreviated transcription (Latin):
sitate remota. quȩ digna est ecclesiȩ
xpisti & populis quitibi crediti sunt¬
intinet. Palladium uero galatam qui
quondam carus nobis fuit & minc
miscłia dei indiget caueto. quia o¬
rigenis heresim predicat & docet.
ne forte aliquos depopulo tibi ere¬
dito ad peruersitatem sui in ducat

Expanded text:
sitate, quae digna est ecclesiae sitate, quae digna est ecclesiae Christi et populis, qui tibi crediti sunt. Palladium uero Galatam, qui quondam carus nobis fuit et nunc misericordia dei indiget, caue, quia Origenis heresem praedicat et docet, ne forte aliquos de populo tibi credito ad peruersitatem sui inducat
Abbreviated transcription (Latin):
sem qui locus esset didicissem que
esse eccłam .& intrassem ut orarẽ.
inuem ibi uelum pendens inforib
eiusdem ecłȩ tinctum atq depinc¬
tum & habens imaginem quasi xp̃i
uel sancti cuiusdam. non enim satis
memini eiuus unago fuerit: Cum gͦ
ritatem scripturarum hominis pen¬
dere imaginem. scidi illud. & magis
dedi consilium custodibus eius dein
loci. ut pauperem mortuum eo obuol¬
uerent & efferrent. illi que contra
murmurantes dicerent. Si scindere
uoluerat. unstum erat ut aliud da¬
ret uelum atq mutaret. Quod cum
audissem . me daturum esse pollici¬
tus sum &. ilico esse missurum. paulu¬
lum autem morarum fuit in medio.
dum quero optimum uelum pro eo
mittere. arbitrabar enim decypro
miohi esse mittendum: nunc autẽ
misi quod potui reperire. & precor
ut uibeas prb̃to ipsius loci suscipere.
uelum alatore quod anobis missum
est: Q deinceps precipere in eccła xͥ
enum honestatem tuam hanc magis
habere sollicitudinem: ut scrupulo¬

Expanded text:
sem, qui locus esset, didicissemque sem, qui locus esset, didicissemque esse ecclesiam et intrassem, ut orarem, inueni ibi uelum pendens in foribus eiusdem ecclesiae tinctum atque depictum et habens imaginem quasi Christi uel sancti cuiusdam; non enim satis memini, cuius imago fuerit. cum ergo ritatem scripturarum hominis pendere imaginem, scidi illud et magis dedi consilium custodibus eiusdem loci, ut pauperem mortuum eo obuoluerent et efferrent. illique contra murmurantes dicere: \'si scindere uoluerat, iustum erat, ut aliud daret uelum atque mutaret! quod cum audissem, me daturum esse pollicitus sum et ilico esse missurum. paululum autem morarum fuit in medio, dum quaero optimum uelum pro eo mittere; arbitrabar enim de Cypro mihi esse mittendum. nunc autem misi, quod potui repperire, et precor, ut iubeas presbytero ipsius loci suscipere uelum a lectore, quod a nobis missum est, et deinceps praecipere in ecclesia enim honestatem tuam hanc magis habere sollicitudinem et uti scrupulo
Abbreviated transcription (Latin):
tt impleatur illud quod scriptumẽ:
omnis qui sanctificat semet ipsum:
in ter beatos numerabitur: Beati enini
mundo corde: quoniam ipsidm̃ uide¬
bunt. Cur hec itase habeant dilectissi¬
me. custodi aminan tuam.& desine
circanos murmurares dicit enim scrip¬
tura diuma Nolite murmurare ad
inuicem: Sicut quidam murmura¬
uerunt. & a serpentibus perierunt:
Alagis ad quiesce ueritati: &. dili¬
ge diligentes te. & ueritatem: de¬
us autem pacis prestet nobis iuxta
suam clementiam. ut conteratur sa¬
thanas subpedibus xpistianorum. &
abiciatur omnis occasio peruersa:
ne scindatur in nobis uinculum ca¬
ritatis & pacis. & recte fidei pre¬
dicatio: Propterea quia audnu quo¬
sdam murmurare contra me. qua.¬
ndo simul pergebamus ad sc̃m locũ
qui uocatur bethel ut ibi collectam
tecum exmore eccłastico facerem.
ꝙ uenissem adiullam quȩ dicitur
anablata uidissemq ibi preteriens
lucernam ardentem. Q. in terrogas¬

Expanded text:
ut inpleatur illud, quod scriptum est: ut inpleatur illud, quod scriptum est: omnis, qui sanctificat semet ipsum, inter beatos numerabitur. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt. Cum haec ita se habeant, dilectissime, custodi -animam tuam et desine circa nos murmurare; dicit enim scriptura diuina: nolite murmurare ad inuicem, sicut quidam murmurauerunt et a serpentibus perierunt. magis adquiesce ueritati et dilige diligentes te et ueritatem. deus autem pacis praestet nobis iuxta suam clementiam, ut conteratur satanas sub pedibus Christianorum et abiciatur omnis occasio peruersa, ne scindatur in nobis uinculum caritatis et pacis et rectae fidei praedicatio. Praeterea — quia audiui quosdam murmurare contra me — quando simul pergebamus ad sanctum locum, qui uocatur Bethel, ut ibi collectam tecum ex more ecclesiastico facerem, et uenissem ad uillam, quae dicitur Anablata, uidissemque ibi praeteriens lucernam ardentem et interrogas
Abbreviated transcription (Latin):
me credimus his quȩ locutus est domins
& scimus quod incunctis hominibus int¬
mago dei permaneat: ipsiq concedimus
nosse. in qua parte homo adiminaginem
dei conditus sit: S neq illud quod qui¬
dam in epistola iohannis legentes nonin¬
telligunt quemquam decipiat: ubi loqu¬
tur: Nunc filii dei sumus. & nescimꝰ
quales futuri sumus. Nouimus au¬
tem quia cum ille reuelatus fuerit.
Similes ei erimus : uidebimus enim
eum sicuti est: hoc enim propter glo¬
riam que ibi reuelanda est sanctis
cus. dictum est. Sicut o inalio loco
legunus. agloria ingloriam: siuus
głoriȩ: iam inisto scło scł̃i arrabonem
& portiunculam susceperunt Primꝰ
moyses. cuius fulsit facies ualde .
radiabat ueluti fulgur aut sol: Se¬
cundus helyas. igneo curru raptus
incȩlum. & ignis detrimenta non
sentiens: Stephanus lapidatur. Q fa¬
ciem habebat angeli quȩ ab omnbus
cernebatur hoc autem quod in paucis
diximus de omnibus intelligendum:

Expanded text:
me, credimus his, quae locutus est dominus, me, credimus his, quae locutus est dominus, et scimus, quod in cunctis hominibus imago dei permaneat, ipsique concedimus nosse, in qua parte homo ad imaginem dei conditus sit. sed neque illud. quod quidam in epistula Iohannis legentes non intellegunt, quemquam decipiat, ubi loquitur: nunc filii dei sumus et nescimus, quales futuri sumus. nouimus autem, quia, cum ille reuelatus fuerit, similes ei erimus. uidebimus enim eum, sicuti est. hoc enim propter gloriam, quae ibi reuelanda est sanctis eius, dictum est, sicut et in alio loco legimus: a gloria in gloriam; cuius gloriae iam in isto saeculo sancti arrabonem et portiunculam susceperunt: primus Moyses, cuius fulsit facies ualde et radiabat ueluti fulgor aut sol; secundus Helias igneo curru raptus in caelum et ignis detrimenta non sentiens; Stephanus lapidabatur et faciem habebat angeli, quae ab omnibus cernebatur. hoc autem, quod in paucis diximus,. de omnibus intellegendum,
Abbreviated transcription (Latin):
gratius aliquid loquar. & simulis efficiar
uel ipsi uel discipulis eius : qui audent in
periculo animȩ suȩ asserere quodcumq his
inbuocam uenerit: & magis iubere deo. &
non abeo uel errare uel discere ueritatem:
Quidam enim eorum dicunt. quod unina¬
go quam prus accepit adam. illo peccante
perierit: alii suspicantur quod filius dei
corpus habiturus esset exmaria .S. ipsam
esĩe unaginem: alii sensum. als uirtutem.
isti baptisma: hi quod homo dominetur.
adimaginem dei omnibus. ebriorum mo¬
re hȩc uel illa ructantes: Quos oportebat
tantum effugere discrimen. nec negare
quȩ loquitur deus. &. credentes simplici.¬
ter saluos fieri: Ideoq concedere donatio¬
nis suȩ certamen &. ueram scientiam. inqua
potissimum parte homines condiderit ad
inmaginem & similitudinem suam qui
hȩc relinquentes multis se questionibus
implicarunt: S per has in cenum dimer¬
sisunt peccatorum: Nos autem dilectis si¬

Expanded text:
grauius aliquid loquar et similis efficiar grauius aliquid loquar et similis efficiar uel ipsi uel discipulis eius, qui audent in periculo animae suae adserere, quodcumque eis in buccam uenerit, et magis iubere deo et non ab eo uel orare uel discere ueritatem. quidam enim eorum dicunt, quod imago, quam prius accepit Adam, illo peccante perierit; alii suspicantur, quod filius dei corpus habiturus esset ex Maria, ipsam esse imaginem, alii sensum, alii uirtutem, isti baptisma, hi, quod homo ad imaginem dei dominetur omnibus, ebriorum more haec uel illa ructantes, quos oportebat tantum effugere discrimen nec negare, quae loquitur deus, et credentes simpliciter saluos fieri deoque concedere donationis suae certam et ueram scientiam, in qua potissimum parte homines condiderit ad imaginem et similitudinem suam; qui haec relinquentes multis se quaestionibus inplicanint et per has in caenum demersi sunt peccatorum. nos autem, dilectissi
Abbreviated transcription (Latin):
plus minus in nouo legimus testamento qđ
non perdiderint homines imaginem dei: la¬
cobus enim apostolus & frater domini cuꝰ
g. supra meminimus instruit nos ne orige¬
nis laqueis capiamur. habere hominem
iminaginem et similitudinem dei: Nam
cum delingua hominum latius disputas.¬
set: adiecit: In stabile malum. impsa benedi¬
cimus dm̃ & patrem. & in ipsa maledicimꝰ
homines qui ad similitudinem dei conit
sunt: paulus quoꝙ uas electionis & qui
doctrinam ȩuangelicam supra predicati¬
one compleuit. Aocet nos quod homo adim¬
maginem & similitudinemdei conditus sit.
dicens. Uir non debet nutire comam. cum
gła q inmnago dei sit: lnmaginem simpli¬
citer suo appellans nomine: Similitudinem
autem. gloriȩ subappellatione significans:
ꝓtribus igitur testimoniis. quenitibi destri¬
ptura sancta si reperirem dicebas posse suf¬
ficere: ecce .uii. testimonia dedimus: Quis
ergo sustinebit origenis ineptias. ut non

Expanded text:
plus minus in nouo legimus testamento, quod plus minus in nouo legimus testamento, quod non perdiderint homines imaginem dei. Jacobus\'. enim, apostolus et frater domini, cuins et supra meminimus, instruit nos, ne Origenis laqueis capiamur, habere hominem imaginem et similitudinem dei. nam cum de lingua hominum latius disputasset, adiecit: instabile malum: in ipsa benedicimus deum et patrem et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem dei conditi sunt. Paulus quoque, uas electionis et qui doctrinam euangelicam sua praedicatione conpleuit, docet nos, quod homo ad imaginem et similitudinem dei conditus sit, dicens: uir non debet nutrire comam, cum gloria et imago dei sit, imaginem simpliciter suo appellans nomine, similitudinem autem gloriae appellatione significans. Pro tribus igitur testimoniis, quae tibi, de scriptura sancta si repperirem, dicebas posse sufficere, ecce septem testimonia dedimus. quis ergo sustinebit Origenis ineptias? ut non
Abbreviated transcription (Latin):
peperit ei filium iuxta speciem q iuixta una
ginem eius. et uocauit nomen eius sech Rai
rsum q indecima generatione post annos. ũ
& ostendens quod gr̃a quam dedisset homi¬
nibus per seueraret in eis: ait Ne comedert¬
tis carnem in sanguine Ego enin ulciscar
sanguiem ur̃m demanu omnis hominis
effundentis illum: quia adimaginem dei
feci hominem: slec non. post alteras decem
generationes usq ad habraham. &. ab habra¬
ham usq ad dauid alias generationes .xiiii.
mo cum quereretur de omnibus homini¬
bus quod inuanitate ambularent & pecca¬
tis essent obnoxii. loquitur. Ueruntamen
enim: inimagine dei per ambulat onmis
homo Rlec non post dauid: eciam sub salomo¬
ne filio eus legimus tale quiddam super de¬
i imagine nominatum: dicit enim in sapien¬
tia que titulo eius in scribitur Creauit in
corruptum hominem: & imaginem suȩ ꝓ¬
prietatis dedit ei Et rursum post annos.cri.

Expanded text:
peperit ei filium iupeperit ei filium iuginem ejus, et vocavit nomen ejus Seth » . Rursumque in decima generatione post annos bis et ostendens, 251 quod gratia quam dedisset hominibus perseveraret in eis, ait: « Ne comederitis carnem in sanguinem al. cum sanguine , ego enim ulciscar sanguinem vestrum de manu omnis hominis effundentis illum: quia ad imaginem Dei feci hominem » . Nec non post alteras decem generationes usque ad Abraham, et ab Abraham usque ad David alias generationes quatuordmo, cum quereretur de omnibus hominibus, quod in vanitate ambularent, et peccatis essent obnoxii, loquitur: « Verumtamen in imagine perambulat omnis homo » . Nec non post David, etiam sub Salomone filio ejus, legimus tale quiddam super Dei imagine nominatum. Dicit enim in Sapientia, quae titulo ejus inscribitur: « Creavit Deus incorruptum hominem, et imaginem suae proprietatis dedit ei. et rursum post annos mille CXI
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in nullo penitus loco scriptura signifi¬
cet Si enim ita esset: nunquam onnia quȩ
in mundo sunt seruirent semini adam ia
est iniuuerso generi hominum. sicut &. iaco¬
bus apostolus loquitur: Omnia dogmantur
Qͦ subiecta sunt naturȩ humane Rlunquam
enim uniuersa subiecta fssent hominibus:
Si non haberent homines iuxta hĩd quod u¬
inuersis imperant inimaginem dei Conpin¬
gens autem atq consotians scriptura diui¬
na grãm benedictionis quam adam dona¬
uerat & geuerationibus que exeo erant. ne
qui forsitan maligna interprȩtatione aude¬
rent dicere. Unidatam gr̃am dei & illũ
solum factum esse adimnaginem dei. quia
plasmatus esset ex humo. & uxorem eius
creasse de costa uiri. eos uero qui conciperẽ¬
tur in utero. & non ita nascerentur ut adã.
dei non habere unaginem: Stati per ordi¬
nem uingit & dicit: Et uirit adam annos.
cͥ ͤͣ .xxx. et cognouit ȩuam uxorem suam: Qo

Expanded text:
hoc in nullo penitus loco scriptura signifihoc in nullo penitus loco scriptura significet. si enim ita esset, numquam omnia, quae in mundo sunt, seruirent semini Adam, id est uniuerso generi hominum, sicut et Iacobus apostolus loquitur: omnia domantur et subiecta sunt naturae humanae. numquam enim uniuersa subiecta essent hominibus, si non haberent homines iuxta id, quod uniuersis imperent, imaginem dei. coniungens autem atque consocians scriptura diuina gratiam benedictionis, quam Adam donauerat, et generationibus, quae ex eo erant, ne qui forsitan maligna interpretatione auderent dicere uni datam gratiam dei et illum solum factum esse ad imagiplasmatus esset ex humo, et uxorem ejus, quam creasset de costa viri: eos vero qui conciperentur in utero, et non ita nascerentur ut Adam, dei non habere imaginem, statim per ordinem iungit et dicit: et uixit Adam annos CCXXX et cognouit Euam, uxorem suam, et
Abbreviated transcription (Latin):
citer fatear. doleo & ualde doleo: uidens
plurimos fratrum. & eorum precipuȩ.
qui professionem habent non minimam.
Q ingradum quoq sacerdotii maximum
peruenerinit. eiuis per suasione deceptos :¬
& peruersissima. doctrina cybos factos es¬
se diaboli Inquibus completum est illud
quod dicitur Super omnem munitionẽ¬
ludit.: & esoe eus ȩlectȩ: Et congregauit si¬
cut harenam captiuitatem Te autem fra¬
ter liberet deus E sanctum popłm xpisti
qui tibi creditus est. & ones fratres
qui tecum sunt. & maxime rufinum
prb̃tm abheresi origenis & aliis here¬
sibus: E perditione earum Si enim pro¬
pter unum uerbum aut duo quȩ contra¬
ria fidei sunt. multȩ hȩreses abiecte sunt
abȩccłi quanto magis hic inter hereticos
habeatur. qui cantas peruersitates &. tam
mala doginata contra fidem ad uuenit.
dei &oecclesiȩ hostis exticit: Inter mul¬
ta enim mala etiam illud ausus est dice¬
re.perdidisse imaginem dei adam: cum

Expanded text:
citer fatear — doleo et ualde doleo uidens citer fatear — doleo et ualde doleo uidens plurimos fratrum et eorum praecipue, qui professionem habent non minimam et in gradum quoque sacerdotii maximum peruenerunt, eius persuasione deceptos et peruersissima doctrina cibos factos esse diaboli; in quibus conpletum est illud, quod dicitur: super omnem munitionemludet et escaeeius electaeetcongregabitsicut harenam captiuitatem. te autem, frater, liberet deus et sanctum populum Christi, qui tibi creditus est, et omnes fratres, qui tecum sunt, et maxime Rufinum presbyterum ab heresi Origenis et aliis heresibus et perditione earum. si enim propter unum uerbum aut duo, quae contraria fidei sunt, multae hereses abiectae sunt ab ecclesia, quanto magis hic inter hereticos habebitur, qui tantas peruersitates et tam mala dogmata contra fidem adinuenit, dei et ecclesiae hostis extitit! inter multa enim mala etiam illud ausus est dicere, perdidisse imaginem dei Adam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lud quod in prouerbus dicitur. audi
fili sermonem patris tui & ne abicias
legem pa matris tuȩ. E conuersi sunt.
ad errorem .&. dicunt stulto ut prin¬
ceps sui sit. ne ᷤ contempnunt res fatuas
que dicuntur a fatuo. Sicut scriptura
testatur fatunus autem fatua loquatur:
& cor eius uana intelligit: Unde ob¬
secro te dilectissime. &. quasi meis men¬
bris parcens. propter caritatem quam
inte habeo precor scribeus & orans. ut
impleas illud quoddicitur. Nonne odi¬
entes te domine odiui. & super inimi¬
cos tuos tabescebam: liinica & digna
odio. origenis uerba sunt. &. deo repig¬
nantia & sanctis eus. &. non ista idla
que dixi. sed & alia in numerabilia: le¬
q: enim minc michi propositum est. ad¬
uersum omnia origenis doginata duspu¬
tare Nichil michi subripuit origenes
nec in mea generatione fuit. nec propter
aliquas res̃ mundi & hereditatem odĩi
aduersũ illum pugnas ꝙ suscepi. Sed &ͦ ut simpli¬

Expanded text:
lud, quod in Prouerbiis dicitur: audi, lud, quod in Prouerbiis dicitur: audi, fili, sermonem patris tui et ne abicias legem matris tuae, et conuersi sunt ad errorem et dicunt stulto, ut princeps sui sit, nec contemnunt res fatuas, quae dicuntur a fatuo, sicut scriptura testatur: fatuus autem fatua loquitur, et cor eius uana intellegit! unde obsecro te, dilectissime, et quasi meis membris parcens propter caritatem, quam in te habeo, precor scribens et orans, ut inpleas illud, quod dicitur: nonne odientes te, domine, odiui et super inimicos tuos tabescebam? inimica et digna odio Origenis uerba sunt et deo repugnantia et sanctis eius, et non ista sola, quae dixi, sed -et alia innumerabilia; neque enim nunc mihi propositum est aduersum omnia Origenis dogmata disputare. nihil mihi subripuit Origenes nec in mea generatione fuit nec propter aliquas res mundi et hereditatem odium aduersum illum pugnasque suscepi, sed —- ut simpli
Abbreviated transcription (Latin):
cernitur uere aqua est: necesse est ut ꝯ
ficus uerasit. & alia ligna. & adam uerus.
statim aprincipio plasmatus incorpore.
sicut eua: & non infantasiate E post
ruinam ut uult origenes: propter pec¬
catum postea corpus accepit S dicis: Le¬
gimus quod sanctus paulus raptus sit¬
in paradsum: Benedicis: Quando ponit
tercium celum. .&. postea addit. ꝙ inpa¬
rachsum: ostendit alibi esse celum. & ali¬
bi paradysitm: Illas uero prestigias quis
non statim abiciat. atq contempnat. di¬
cente origene de aquis quȩ suiper firma¬
mentum sunt nonesse aquas. sed forti¬
tudines quaslam angelioȩ potestatis. Et
rursum aquas quȩ super terram sunt
hoc est subfirmamento. esse uirtutes ed¬
trarias. id est demones: Et quomodole.¬
gunus in diluiuo apertas chatharẽctas
geli. & aquas mnundasse diluuii: Unde
aperti sunt fontes alyssi. & tonis mundͦ
opertus est aquas: E furor hominum
iunctus stulticiȩ. qui reluiquerunt il¬

Expanded text:
cernitur, uere aqua est, necesse est, ut et cernitur, uere aqua est, necesse est, ut et ficus uera sit et alia ligna et Adam uerus statim a principio plasmatus in corpore sicut Eua et non in phantasmate et post ruinam, ut uult Origenes, propter peccatum postea corpus acceperit. sed dicis: legimus, quod sanctus Paulus raptus sitin paradisum\'. bene dicis: quando ponit tertium caelum\' et postea addidit \'et in paradisum\', ostendit alibi esse caelum et alibi paradisum. illas uero praestigias quis non statim abiciat atque contemnat dicente Origene de aquis, quae super firmamentum sunt, non esse aquas, sed fortitudines quasdam angelicae. potestatis, et rursum aquas, quae super terram sunt, hoc est sub firmamento, esse uirtutes contrarias, id est daemones? et quomodo legimus in diluuio apertas cataractas caeli et aquas inundasse diluuii, unde aperti sunt fontes abyssi et totus mundus opertus est aquis? Heu furor hominum iunctus stultitiae, qui reliquerunt il
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas non recipiat : Neq enim dixit
scriptura diuina deposuit adam q ȩũa
in terram. Sed eiecit eos deparachyso: &ꝰ
habitare fecit contra parachysum: qͥ. nõ
eiecit eos sub paradyso: Et. posuit rumphe¬
am flamineam & cherubin custodire
introitum ligni uitȩ. & non ascensum:
E: fluuius egreditur exeden. Nondi¬
xit descendit exeden lste diuuiditur
in quatuor principia Nomen uni phy¬
son: & nomen scdi geon ego ego iudi
aquas geon: aquas᷑ quas h̃is oculis car¬
nis aspicere poteram: lite. est geon:
quem hiereinias demonstrat dicens:
Quiduobis & uie egipti: ut bibatis a¬
quam geon turbidam: Bibi & de
magno flumine ȩuphraten: aquas
simpliciter quas manu tangerem &
ore sorberem non aquas spiritales:
Ubiautem flumina sunt que & ul
est. quod & ficus & alia ligna dequi¬
biis dicit deus. Exomini ligno quod est in
parachso commedes: Similia inisunt flu¬
iinibus q aquis: Si autem aqua quȩ

Expanded text:
veritas non recipiat? Neque enim dixit veritas non recipiat? Neque enim dixit Scriptura in terram\', sed: eiecit eos de paradiso; et: b a bit are fecit contra paradisum, et non \'abiecit eos sub paradiso\'; et: posuit rumpheam flammeam et cherubin custodire introitum ligni uitae, et non-"ascensum"; et: fluuius egreditur ex Eden, non dixit \'descendit ex Eden\'. iste diuiditur in quattuor principia: nomen uni Phison et nomen secundi Geon. ego, ego uidi aquas Geon, aquas, quas his oculis carnis aspicerem. iste est Geon, quem Hieremias demonstrat dicens: quid uobis et uiae Aegypti, ut bibatis aquam Geon turbidam? bibi et de magno flumine Eufrate aquas simpliciter, quas manu tangerem et ore sorbirem, non aquas spiritales. ubi autem flumina sunt et aquae,est, quod et ficus et alia ligna, de quibus dicit deus: ex omni ligno, quod est in paradiso, comedes, similia sunt fluminibus et aquis. si autem aqua, quae
Abbreviated transcription (Latin):
parachsi runa. adam loquentem non scdłm
allegoriam. Sed uere. hoc nunc os exossibus
meis. & caro decarne mea : aut ne absump¬
tum est illud quod diuinis sermo testat᷑.
Et in iecit deus soporem super adam. & dor¬
nuit. & sumpsit unanide costis euis. & ad¬
impleuit proea carnem: et edificauit costã
quam tulerat exeo illi inuxoremᷤ aut quȩ
corpora contegebant adam & euȩ folis ficus.
postquam cotnederunt de arbore uetita. Quis
autem patienter ferat origenem lubricis ar¬
gumentationibus resurrectionem carnis hu¬
uis neganten. Sicut declarat manisritis si¬
me ui uolumine explanationum primi psal¬
mi. & inaliis multis locis : Aut quis audiat
in tercio oȩlo donantem nobis origenem pa¬
rasum.  illum queni scriptura comine¬
morat. deterra adoelestia transferentem. &
omnes arbores quȩ scribinitur ingenesy.
Sic allegorioꝵ in tellegentem. sciliscet quod¬
arbores angeliq fortitudines sint. cumhoe

Expanded text:
paradiso ruinam Adam loquentem . non secundum paradiso ruinam Adam loquentem . non secundum allegoriam, sed uere: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? aut unde adsumptum est illud, quod diuinus sermo testatur: et iniecit deus soporem sUperAdam, et dormiuit; et sumpsit unam de costis eius et adinpleuit pro ea carnem et aedificauit costam, quam tulerat ex eo, illi in uxorem? aut quae corpora contegebat Adam et Eua foliis ficus, postquam comederunt de arbore uautem patienter ferat Origenem lubricis argumentationibus resurrectionem carnis hujus negantem: sicut declarat manifestissime in volumine Explanationum primi psalmi, et in aliis multis locis? Aut quis audiat in tertio coelo donantem nobis Origenem paradisum, et illum quem Scriptura commemorat, de terra ad coelestia transferentem: et omnes arbores quae scribuntur in Genesi, sic allegorice intelligentem: quod scilicet arbores, angelicae Fortitudines sint, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lud quoq quod ad serere nititur: doleam¬
ne anrideam nescio Doctor egregis. au¬
det docere diabolum id rursum futurum
esse quod fuerat: & ad eandem rediturum
dignitatem.&. conscensurum regna celorũ:
pro nefas. quis tam ue cors & stolidus hoc
recipiat: ut sc̃s iohannes baptista. &. petrus
& iohannes apłs. & euangelista. ysaias quo¬
q & hieremias. & reliqui prophetȩ. cohe¬
redes fiant diaboli in regno cȩlorum : pre¬
tereo friuolam eius expositionem. super tu¬
nicis pelliciis: quanto conatu quantisq ege¬
rit argumentis. ut tunicas pellitias. huma¬
na essẽ corpora crederemus Qui inter
multa ait Nanquid coriarius aut scordis¬
carius erat deus. ut conficeret pelles anima¬
lium .&. consueret exeis tunicas pellicias
adam & euȩ : Manifestum est ergo inqͥti
quod decorporibus nr̃is loquatur et si
hoc itaest. quomodo leginus ante pelliti¬
as tunicas &. ante in eobedientiam. Q de

Expanded text:
lud quoque, quod adserere nititur, doleamlud quoque, quod adserere nititur, doleamne an rideam, nescio. doctor egregius audet docere diabolum id rursum futurum esse, quod fuerit, et ad eandem rediturum dignitatem et conscensurum regna caelorum. pro nefas! quis tam uecors et stolidus hoc recipiat, ut sanctus Iohannes baptista et Petrus et Johannes apostolus et euangelista. Esaias quoque et Hieremias et reliqui prophetae coheredes fiant diaboli in regno caelorum? praetereo friuolam eius expositionem super tunicis pelliciis, quanto conatu quantisque egerit argumentis, ut tunicas pellicias humana esse corpora crederemus. qui inter multa ait: numquid coriarius aut scortiarius erat deus, ut conficeret pelles animalium et consueret ex eis tunicas pellicias Adam et Euae? manifestum est ergo, inquit, quod de corporibus nostris loquatur. et, si hoc ita est, quomodo legimus ante pellicias tunicas et ante inoboedientiam et de
Abbreviated transcription (Latin):
gem dat. ut non dicam constringit discipu¬
los suos. nequis oret. incȩlum ascendere. ne
penis iterum peccans quam in terris ante pec¬
cauerat. prȩcipitetur in mundum: quamqũ
istius modi nugas q deliramenta. soleat ille
scripturarum interꝑrȩcatione peruersa go
aliunꝰ significante quam uerum est ad firma¬
re dicens. Priusquam amalitia humiliarer
ego deliqui .&. illud reuertere anuna mea in
requiem tuam: Nec non & aliud. educ. decar¬
cere animam meam. et in alio loco: Confitebor
domino in regione unorum: cum alius pro¬
cul dubio sensus sit. scripturȩ diuinȩ quam
ille in heresim suam maligna interpretati¬
one detorquet: Quod fatuint & manichei.
stoici. & hebionitȩ. & marcionis sectatores.
& aliȩ hereses numero.lxxx: qui de puris¬
simo scripturarum fonte ad sumentes testi¬
monia. non ita interpretantur ut scripta
sunt. Sea simplicitatem sermonis eccłastici
id uolunt significare quod ipsi sentiunt: il¬

Expanded text:
gem dat — ut non dicam: constringit discipugem dat — ut non dicam: constringit discipulos suos —, ne quis oret in caelum: ascendere, ne peius iterum peccans, quam in terris ante peccauerat, praecipitetur in mundum. quamquam istius modi nugas et deliramenta soleat ille scripturarum interpretatione peruersa et aliud significante, quam uerum est, adfirmare dicens: priusquam a malitia humiliarer, ego deliqui et illud: reuertere, anima mea, in requiem tuam nec non et illud: educ de carcere animam meam et in alio • loco: confitebor domino in regione uiuorum, cum alius procul dubio sensus sit scripturae diuinae, quam ille in heresim suam maligna interpretatione detorquet; quod faciunt et Manichei et Gnostici et Hebionitae et Marcionis sectatores et aliae hereses numero LXXX, qui de purissimo scripturarum fonte adsumentes testimonia non ita interpretantur, ut scripta sunt, sed simplicitatem sermonis ecclesiastici id uolunt significare, quod ipsi sentiunt. Il