comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auoiuit. adicart om̃ĩa ꝓsuis partib qm catholice cͣominnoĩs eoguntoꝵ. sue
cauebat eccłie. licet hoc deficientes ⁊ uicti ad excusationẽ iactarent. qͣndo qͥ¬
de i ante controu̾siã idem heregici catholicȩ cͣomuniois eundẽ ẽe noue¬
rant: & dũ ab eodẽ comuenuent᷑ pubplicis gestis q̃ ad collationẽ occurre¬
rent.⁊ se facturos ꝓserua st̃ potctant utiq sus ectũ eũ habentes recusa¬
re congressũ. T am̃ om̃ipatentis sĩ pͣsteat auxiliũ. ut post ea in cesariensi mau¬
rnanis eiunitate constitut᷑ uenerabib̾ memoris augustinꝰ. q̃ eũ ueruire eũ aluiꝰ
coepis seois apłice littere co̾pulert. ob t̾minandas uidelicet alias eccłie ne¬
cessitates: Hac gͣ occasio̾e ꝓuenit ut emeritũ etusdẽ loci donatistar ep̃m
quẽ sue secte p̾cipuũ in illa collatiõe habuert̃. defensorẽ uideret. & eũ eodẽ
publice in eccłia p̾pło adstante dui̾se cõminioĩs ex hoc ipso disputarit. &

Expanded text:
audivit, dicere omnia pro suis partibus, quoniam catholicae communionis Cognitor suae favebat Ecclesiae: licet hoc deficientes et victi ad excusationem jactarent, quandoquidem et ante controversiam iidem haeretici catholicae communionis eumdem esse noverant, et cum ab eodem convenirentur publicis gestis, quod ad collationem occurrerent, se esse facturos prosecuti sunt. Poterant utique suspectum eum habentes, recusare congressum. Tamen omnipotentis Dei praestitit auxilium, ut postea in Caesareensi Mauritaniae civitate concopis Sedis apostolicae litterae compulerant, ob terminandas videlicet alias Ecclesiae necessitates: hac ergo occasione provenit, ut Emeritum ejusdem loci Donatistarum episcopum, quem suae sectae praecipuum in illa collatione habuerunt defensorem, videret, et cum eodem publice in ecclesia populo astante diversae communionis, ex hoc ipso disputaret, et
Abbreviated transcription (Latin):
statuit: in illo ⁊ ex illo pusillo grege ẽẽ studens. quẽ dñs alloqͥt᷑ dicens.
Noli timere pusillus grex: qm̃ cõplacuit patͥ ur̃o dare uob̾ regnũ. Uen

Expanded text:
statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Ven
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ dicebant᷑. Ierũ aliqͣndo manicheoꝵ apd̃ carthaginẽ adolescens fuerat erro¬
resi diceret᷑ & p̃uenit di lib̾atoris clem̃tia sui sacerdotis cor ꝑtractantis: ut
contͣ illũ errorẽ in cidentes. legis soluerent᷑ quęstioẽs. Atq ita edoctꝰ. sensim
atq paulatĩ heresis illa miseratioe diuina: eiꝰ ex animo pulsa ẽ. Pro¬
tinꝰq in fide catholica confirmatꝰ. ꝓficiendi in religiõe eidẽ amoris ardor
innatꝰ ẽ. qͦ ꝓpinqͣntib dieb sc̃i paschȩ salutis aquã ꝑciꝑet. Et factũ est
diuina p̃stante opitulatiõe. ut ꝑ illũ tantũ ac talẽ antistitẽ ambrosium. &
doctrinã salutarẽ eccłie catholicȩ: & diuinũ ꝑciꝑet sacram̃tũ. Aloxq ex¬
intimis cordis medullii pem omnẽ ꝗͣ habebat in scło deliqͥt. lã ñ uxorẽ
ñ filios carnis. ñ diuitias. ñ honores scłi quęrens. s do cũ suis seruire

Expanded text:
us. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errous. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat erroresim diceretur. Et praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione divina ejus ex animo pulsa est; protinusque ipse in fide catholica confirmatus, proficiendi in religione eidem amoris ardor innatus est, quo propinquantibus diebus sanctis Paschae salutis aquam perciperet. Et factum est divina praestante opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctrinam salutarem Ecclesiae catholicae, intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo, dereliquit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire
Abbreviated transcription (Latin):
honorisicũ ẽ.git᷑ beatꝰ augustuiꝰ ex ꝓuincia affricana ciuitate thagas-¬
tensi de numero curialiũ parentib honestis ⁊ xp̃ianis ꝓgenitꝰ erat. altuse¬
& erat alitꝰ ac nutritꝰ coꝵ cura ⁊ diligentia. impensisq scł̃arib litteris
truditus ad pͥmȩ. omĩib uidelicet disciplinis imbũtus qͣs liberales uo.¬
cant. Nã ⁊ grãmaticã pͥus in sua ciuitate: & rethoricã in affricȩ capite car¬
thagine postea docuit. Consequenti etiã tp̃re transmare in urbe roma.
& apd̃ mediolanũ. ubi tc̃ imꝑatoris ualentiniani minoris comitatꝰ fuerat con¬
stitutꝰ. In qͣ urbe tc̃ ep̃atũ administrabat acceptissimꝰ do. ⁊ in optimis uiris
p̃clarissimꝰ sacerdos ambros ius. Huiꝰ interea uerbi dĩ pͣdicatoris. frequen¬
tissimis in ȩccłia disputatioĩb assistens in pͦpło: intendebat suspensatq affixi¬

Expanded text:
honorificum ehonorificum etensi, de numero curialium parentibus honestis et christianis progenitus erat; alitusque ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affix
Abbreviated transcription (Latin):
uiendũ ⁊ placendũ ẽ fidelib. de p̃dicti uenerabił uiri ex ortu ⁊ ꝓcursu
& dȩ uitȩ fine qͣ ꝑ cũ didici ⁊ exꝑtꝰ sũ: quã plurimis annis eiꝰ inherens
karitati. ut dñs donauerit explicandũ suscepi. Uerũ sũmã quęso ma-¬
iestatẽ. qͦminꝰ huiusmodi a me arreptui iter gerã ⁊ ꝑagã. ut nec patris lumi
Nec attingã ea omĩa insinuare quȩ idem beatissimꝰ augustinꝰ in suis con¬
fessionũ libris de semet ipso qͣl ante ꝑceptã gratiã fucrit: quałq iã sumpta
iuiueret designauit. Hoc autẽ facere uoluit ut ait apłs: ne de se qͥsꝗͣ. ho-¬
minũ supͣ quã se c̾e̾ nouerat. aut de se auditũ fuisset crederet. uel putaret
lib̾atione ac munere quȩrens: ex his uidelicet quȩ iã ꝑceperat & fraterna
p̃ces poscens de his quȩ acciꝑe cupiebat. Sacram̃tũ gͥ regis ut angłica
auctoritate ꝓlatũ ẽ. bonũ ẽ abscond̾e. Oꝑa aut̃ dñi reuelare ⁊ confiteri.

Expanded text:
 de praedicti venerabilis viri et exortu, et procursu, et debito fine, quae per eum didici, et expertus sum, quam plurimis annis ejus inhaerens charitati, ut Dominus donaverit, explicandum suscepi. Verum summam quaeso majestatem, quo munus hujusmodi a me arreptum ita geram et peragam, ut nec Patris luminNec attingam ea omnia insinuare, quae idem beatissimus Augustinus in suis Confessionum libris de semetipso, qualis ante perceptam gratiam fuerit, qualisque jam sumpta viveret, designavit. Hoc enim facere voluit, ut ait Apostolus, ne de se quisquam hominum supra quam se esse noverat, aut de se auditum fuisset, crederet vel putaret  Domini, de propria liberatione ac munere quaerens, ex iis videlicet quae jam perceperat; et fraternas preces poscens, de iis quae accipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica auctoritate prolatum est, bonum est abscondere: opera autem Domini revelare et confiteri,
Abbreviated transcription (Latin):
habeb̾ thesaur̃ i ceł: & ueni sequere me. Et suꝑ sidi fundam̃tũ ȩdificare desi¬
dans ñ ligna. fenũ. stipulã: s aurũ. argentũ: lapides p̃ciosos. Et erat tẽ annis
maior tͥginta. sola suꝑstite matre sibiq adherente: & de suscepto eiꝰ ꝓposito ser¬
uiendi do ampliꝰ quã de carnis nepotib exultante. Nã iã pat̾ eiꝰ. antea de¬
functꝰ erat. Reñciauit etiã scolasticis qͦs rethoricã docebat. ut sibi magis¬
trũ aliũ ꝓuiderent: eo qđ seruire ipse dõ decreuisset. ac placuit ei ꝑcepta¬

Expanded text:
habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . Et super fidei fundamentum aedificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium providerent, eo quod servire Deo ipse decrevisset. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ uitȩ ꝑicła de regimine ⁊ gub̃natiõe eccłiȩ impedirent iã hac ꝓueni¬
re sꝑaret . atq id̾o fleret. Eoꝵ ut uoluert̃ impletũ ẽ desidiũ: factusq

Expanded text:
suae vitae pericula de regimine et gubernatione Ecclesiae impendere jam ac provenisuae vitae pericula de regimine et gubernatione Ecclesiae impendere jam ac provenire
Abbreviated transcription (Latin):
ualcrius sẽs. ep̃atũ gerebat. Qͥ cũ flagitante eccłiastica necessitate. de ꝓui-¬
dendo ⁊ ordinando prb̃ro ciuitati. plebẽ di alloqueret᷑. ⁊ exhortaret᷑: iã sci-¬
entes catholicuscĩ augustim ꝓpositũ ⁊ doctrinã. manu iniecta qm̃ ⁊ idem
in pͦpło securus ⁊ ignarus qͥd futurũ ẽẽt astabat. Solebat aut̃ laicus ut
nob̾ dicebat ab eis tantũ ȩccłus q̃ ñ haberent ep̃os. suã abstinere p̃sentiã
eũ gͦ tenuert: & ut in talib consuetũ ẽ ep̃o ordinandũ intulert̃: omnib
id uno consensu ⁊ desidio fieri ꝑficiq petentib. magnoq studio ⁊ clamo¬
re flagitantib ub̃tĩ eo flente: ñnullis qͥdẽ lacͥmas eiꝰ ut nob̾ ipse retulit tec̃
ipse maiori dignꝰ eẽt. ꝓpinqͣret tam̃ episcopatui. Cũ ille hõ dĩ ut nobu
retulit maiori consid̾atioẽ intelligeret ⁊ gemeret quã multa ⁊ magna

Expanded text:
Valerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de provValerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eis tantum ecclesiis quae non haberent episcopos, suam abstinere praesentiam eum ergo tenuerunt, et, ut in talibus consuetum est, episcopo ordinandum intulerunt, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, ut nobis ipse retulit, tuncipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, majori consideratione intelligeret et gemeret, quam multa et magna
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib in lege dñi meditans die ac nocte : & de his quȩ sibi ds̃ cogitanti
atq oranti intellecta reuelabat: ⁊ p̃sentes ⁊ absentes sermonib ac libris docebat.
Contigit forte eodẽ tpre ut qͥdã ex his qͦs dicunt agentes in reb apđ̃ ẏpponẽ
desidaret atq optaret eũ uide: ꝓmittens se posse mundi huiꝰ om̃s contemp¬
nere cupiditates. atq illecebras: si aliqͣndo ex eiꝰ ore uerbũ đi audire meruis¬
set. Qđ cũ ad se fideli fuisset relatiõe delatũ: lib̾are animã cupiens ab huius
uitȩ ꝑicuł morteq ęt̾na : ad memoratã ultro atq confestĩ uenit ciuitatẽ. Et
hominẽ uisũ. allocutꝰ frequentius atq ex hortatus ẽ. quantũ ds̃ donauit. ut
qd̃ dõ uouerat redderet: ac se ille de die in diẽ facturũ pollicebat᷑. Nec tam̃
in eiꝰ tc̃ hoc impleuit p̃sentia: s uacare utiq ⁊ in ane ẽẽ ñ potuit. qđ ꝑ tale
uas mundũ in honorẽ utile dño ad om̃e opꝰbonũ paratũ. in omi loco di¬

Expanded text:
 in lege Domini meditans die ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Contigit forte eodem tempore, ut quidam ex iis quos dicunt Agentes in rebus, apud Hipponedesideraret atque optaret eum videre, promittens se posse mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras, si aliquando ex ejus ore Dei verbum audire meruisset. Quod cum ad se fideli fuisset relatione delatum, liberare animam cupiens ab hujus vitae periculis morteque aeterna, ad memoratam ultro atque confestim venit civitatem, et hominem visum allocutus frequentius atque exhortatus est, quantum Deus donabat, ut quod Deo voverat reddidisset. Ac se ille de die in diem facturum pollicebatur, nec tamen in ejus tunc hoc implevit praesentia: sed vacare utique et inane esse non potuit, quod per tale vas mundum et in honore, utile Domino, et ad omne opus bonum paratum , in omni loco di
Abbreviated transcription (Latin):
N SPLRANITE rerũ om̃iũ auctore & gub̾natore deo.
mei memor ꝓpositi qͦ ꝑ gr̾am saluatoris omĩpotenti ac diuinȩ
in eodẽ uidi ab eoq audiui minime reticere. Id enĩ etã ante
nos factitatũ fuisse a religiosissimis sc̃ę matris eccłiȩ catho¬
licis uiris legimꝰ ⁊ comꝑimꝰ. qͥ diuino afflati sp̃u. sermone ꝓpͥo atq sulo
& aurib ⁊ ocuł scire uolentiũ. dicendo ⁊ scribendo sumnilia studiosoꝵ no-¬

Expanded text:
nspirante rerum omnium factore et gubernatore Deo, mei memor propositi, quo per gratiam Salvatoris omnipotenti ac divinae in eodem vidi, ab eoque audivi, minime reticere debeo. Id enim etiam ante nos factitatum fuisse a religiosissimis sanctae matris Ecclesiae catholicae viris legimus et comperimus, qui divino afflati Spiritu, sermone proprio atque stilo, et auribus et oculis scire volentium, dicendo et scribendo similia studioso
Abbreviated transcription (Latin):
ritate scripturarũ ꝓlata docuit ⁊ ostendit nr̃ȩ fidi firmam̃ta: illiꝰ aut̃ asserta nul¬
la ueritate nulla scripturar̃ sc̃arũ auctoritate suffulta docuit ⁊ frustrauit. Et ut
a se inuicẽ partes digresis sunt: ille mag̾ magisq iratꝰ. ⁊ furens m̃datia multa. ꝓ sua
salsa fide iactabat: tictũ et̃ a se ipso ꝓclamans multoꝵ ore laudatũ augustinum.
Quiȩ cũ minime laterent. coactꝰ ẽ ad ipsũ scribere pascentiũ ꝓpt̾ illius metũ omissis
nominib conferentiũ. ⁊ in eis litteris quicqͥd int̾ partes dictũ ł gestũ fuerat sidelit̾
intimauit: ad ea si negarent᷑ ꝓbanda. magnã testiũ habens copiã. clarissimos sei¬
licet atq honorabiles qͥ tc̃ aderant uiros. Ille uͦ ad duo sibi directa sc̃pta. unum
uix reddidit rescriptũ. in qͦ magis iniuriã facere. quã suȩ seclȩ ualuit racionẽ de¬

Expanded text:
ritate Scripturarum probata docuit, et ostendit nostrae fidei firmamenta: illius autem asserta nulritate Scripturarum probata docuit, et ostendit nostrae fidei firmamenta: illius autem asserta nulla veritate, nulla Scripturarum sanctarum auctoritate suffulta docuit, et frustravit. Et ut a se invicem partes digressae sunt, ille magis magisque iratus et furens, mendacia multa pro fide sua falsa jactabat, victum esse a se ipso proclamans, multorum ore laudatum Augustinum. Quae cum minime laterent, coactus est ad ipsum scribere Pascentium, propter illius metum omissis nominibus conferentium; et in eis litteris quidquid inter partes dictum vel gestum fuerat, fideliter intimavit: ad ea, si negarentur, probanda magnam testium habens copiam, clarissimos scilicet atque honorabiles, qui tunc aderant, viros. Atque ille ad duo sibi directa scripta, unum vix reddidit rescriptum, in quo magis injuriam facere, quam suae sectae rationem valuit de
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ catboliecã atroctter ac iugit᷑ ob pugnabat. & quã plurimos sacerdotes d̃i simpliciore
side uiuientis de ea cuntate & potestate exagitabat ⁊ ꝑtͦbabat: int̾postas honoratis  no¬
bilib uiris apd̃ carthaginẽ ab illo ꝓuocatꝰ corã contulit. d idem herctieus tabulas atꝙ
stilũ qđͣ magister nr̃ ⁊ ante congressũ ⁊ in congressu instantissime fieri uolebat. ne ad¬
c̃ent om̃imꝰ recusabat. Et dũ id ꝑnegasset dicens qđ metu legũ publicarũ ꝑielitari
talib scriptis nollet. int̾positis id placere augnstinꝰ ep̃s cũ suis qͥ aderant᷑ sacerdotib
uideret ut absq ulla scriptura pͥuatĩ disputarent : collacionẽ suscipit. p̃dicens ut po¬
eum̃to se dixisse qd̾ forte ñ dixerit: ł ñ dixisse qd̾ dixerit. & miscuit cũ eodẽ sermo¬
nẽ. atq asseruit qͥd crederet.: & ab illo qͥd teneret audiuit. & uera raciõe atq aucto¬

Expanded text:
fidem catholicam atrociter ac jugiter oppugnabat, et quam plurimos sacerdotes Dei simpliciori fide viventes, dicacitate ac potestate exagitabat, et perturbabat, interpositis honoratis et nobilibus viris, apud Carthaginem ab illo provocatus, coram contulit. Sed idem haereticus tabulas atque stilum, quod magister noster et ante congressum et in congressu instantissime fieri volebat, ne adessent omni modo recusabat. Et dum id pernegasset, dicens quod metu legum publicarum periclitari tabulis scriptis nollet; atque interpositis id placere Augustinus episcopus cum suis qui aderant consacerdotibus videret, ut absque ulla scriptura privatim disputarent, collationem suscepit: praedicens, ut pocumento, se dixisse quod forte non dixerit, vel non dixisse quod dixerit. Et miscuit cum eodem sermonem, atque asseruit quid crederet, et ab illo quid teneret audivit, et vera ratione atque aucto
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant᷑: & erant ingenti numero ⁊ turb ꝑ om̃s fere affricanas regioẽs constituti.
Qͥ mał ĩbiiti doctorib audatia suꝑba ⁊ temere̾tate illicita nec suis nec alienis ali¬
uissimis ⁊ cȩdib afficiebant᷑. Armati diu̾sis telis bachantes. ꝑ agros uillasq usq
ad sanguinis effusionẽ accede ñ metuentes. S dũ uerbũ dĩ sedulo p̃dicaret᷑.
& cũ his qͥ oderant pac̃ẽ pacis ratio haberet᷑: illi loquentẽ debellabant gratis.
Et cũ adu̾sus eoꝵ dogma. ueritas innotesceret: qͥ uolebant ⁊ poterant sese in¬
de uł eripiebant ł subducebant: &e paci an. unrtati ecelle eũ iuis abr poderat⁊ roilden¬
uant enteor rsui eiridiis nimii congregatioes uidentes. atq augĩas ecclis inurden¬
teaccensi ex ardeseebant ira grauissima: & intolerabiles ꝑsecutiones utau ȩccłiȩ

Expanded text:
dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis, nec alienis alivissimis et caedibus afficiebant, armati diversis telis, bacchantes per agros villasque, usque ad sanguinis effusionem accedere non metuentes. Sed dum verbum Dei sedulo praedicaretur, et cum his qui oderant pacem, pacis ratio haberetur; illi loquentem debellabant gratis. Et cum adversus eorum dogma veritas innotesceret, qui volebant et poterant, sese inde vel eripiebant vel subducebant, et paci atque unitati Ecclesiae cum suis quibus poterant cohaerebant. Unde illi sui erroris congregationes minui videntes, atque augmentis Ecclesiae invidentes, accensi exardescebant ira gravissima, et intolerabiles persecutiones unitati Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie di fides tenet ac dicit. & hec dieb ac noctib ab eodẽ iugit̾ agebant᷑. tiã ⁊ epłat
pͥuatas ad qͦsq eiusdẽ erroris ep̃os eminentes scilicet ⁊ laicos dedit. ratiõe redita ad¬
monens atq ex hortans ut ł ab illa se p̃uitate corrigerent : uł certe ad disputationẽ
uenirent. At illi causa diffidentiȩ ne qͥdẽ unꝗͣ rescribere uoluert̃: s irati furiosa
loquebant᷑: atq seductorẽ ⁊ deceptorẽ animar᷑ augustinũ ẽc̃. & pͥuatĩ ⁊ puplice con-¬
clamabant: & ut lupũ occidendũ eẽ in defensionẽ gregis sui dicebant ⁊ tractabant.
omĩaq peccata a dõ in dubitant̾ ẽe̾ credendũ posse dimitu his qͥ hoc facere ac ꝑ¬
ficere potuissent. Nec dm tum̃tes nec hõĩes reuerentes: & ut eoꝵ causa diffidenti.
cunctis innotesceret. elaborauit : & publicis gestis conuenti. ñ st̃ ausi conferre.
ꝑuersũ ac uiolentũ : uelut sub professioẽ continentiũ abulantes. qͥ circũcellionet

Expanded text:
ec diebus ac noctibus ab eodem jugiter agebantur. Nam et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffidentia ne quidem unquam rescribere voluerunt: sed irati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant et tractabant; omniaque peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimitti iis qui hoc facere ac perficere potuissent, nec Deum timentes, nec homines erubescentes. Et ut eorum causae diffidentia cunctis innotesceret, elaboravit: et publicis gestis conventi, non sunt ausi conferre. perversum ac violentum, velut sub professione continentium ambulantes, qui Circumcelliones
Abbreviated transcription (Latin):
tas fuisse dicamꝰ: Nũqͥd qͣndo apłs paulus ne illũ cõp̃hendet inimicꝰ ꝑfenestrã insporta
submissus ẽ ꝑ murũ & effugit manꝰ eiꝰ. deserta ẽ quȩ ibi eccła erat necessorio ministĩo:
ꝙ ñ abaliis frĩb ibidẽ ꝯstitutis qͦdopportebat impletũ ẽ: Eis qͥppe uolentib hoc apłs fecerat:
ut seipsũ seruaret eccłȩ. quẽ pͥe ꝑ secutor ille quȩrebat: fa̾ciant gͦ serui xp̃i ministri
u̾bi & sacm̃ti eiꝰ qͦd p̃cepit siue ꝑmisit: fugiant omĩno deciuitate in ciuitatẽ: qͦndo eo

Expanded text:
rta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. faciant ergo serui Christi, ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eo
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad m̃sã qͥdẽ Quod si ꝓlapsus fecisset. unã destatutis ꝑoebat potionẽ: Numerus enĩ
erat suis secũ cõmoranti. & ẽiuuantib. poculoꝵ p̃fixis⁊ In disciplinationes qͦque
& trans gressiones suoꝵ aregula recta & honesta & arguebat & tolerabat qͦntũ dece¬
bat & opportebat in talib : p̃cipue docens necuiꝰ ꝗͣ cor declinaret᷑ in u̾ba maligna ad er¬
cusandas excusationes in peccatis ⁊ & ut dũqͥsq offerret muꝰ suũ ad altare & illie re¬
cordatꝰ fuerit qͦd fr̃ suus habeat aliqͥd adũsus illũ. relinqͤndũ e̾ẽ munꝰ ad altare atq eun¬

Expanded text:
ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim erat suis secum commorantibus et convivantibus poculorum praefixus. Indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula recta et honestate, arguebat, et tolerabat quantum decebat et oportebat: in talibus praecipue docens, ne cujusquam cor declinaretur in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic recordat
Abbreviated transcription (Latin):
nia deficeret ⁊ hoc ipsũ popło xpĩano denuntiabat ñse habere qͦd indigentib ero¬
garet: Nã & deuasis dñicis ꝓpt̾ captiuos & ꝗͣ plurimos in digentes frangi & confolari
iubebat ÷ & in digentib dispensari: Quod ñ cõmemorassẽ ÷ nͥ ꝯtͣ carnalẽ sensũ quorũdam
fieri ꝑuiderẽ Et ipsũ hoc etiã ueniabilis memorie ãbrosius intalib necessitatib indu¬
bitant᷑ e̾eꝰ faciendũ ⁊ & dixit & scripsit d & deneglecto afidelib garofilatio & secretario
unde altari necessaria inferunt᷑ : aliqͦndo in ȩccła loqͦns ad monebat: Quod etiã beatissumni
domo acm̃sa sũptibusq cõmunib alebant᷑ ⁊ & uestiebant᷑ Et neqͥsqͣ facili iuratione
etiã ad ꝑ uiriũ decidisset. & in eccła popło p̃dicabat: & suis instituerat neqͥs iuraret

Expanded text:
nia deficeret, hoc ipsum populo christiano denuntiabat, non se habere quod indigentibus eronia deficeret, hoc ipsum populo christiano denuntiabat, non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et de vasis dominicis, propter captivos et quam plurimos indigentes, frangi et conflari jubebat, et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum domo ac mensa sumptibusque communibus alebantur et vestiebantur. Et ne quisquam facili juratione etiam ad perjurium decidisset, et in ecclesia populo praedicabat, et suos instituerat, ne quis juraret,
Abbreviated transcription (Latin):
ra m̃tis & suꝑiora faciebat i qͦ uł de inuendis diuinis reb cogitaret. ł de iã inuentiꝰ aliqͥ
dictaret: aut certe exiã dictatis atq trans scriptis aliqͥd em̃daret: Et id agebat indie labo¬
rans & innocte lũgubrans ⁊ & erat tanꝗꝰ illa gloriosa maria tẏppũ gestans suꝑne ȩccłȩ
deqꝰ scriptũ ẽ: qͦd sederet adpedes dñi atq in tenta u̾bũ eiꝰ audiret i deqͥ soror c̃onqͦsta qͦd
ab eadẽ circa multũ ministiũ occupata ñ ad iuuaret᷑ audiuit: Martha marthari meliorẽ
elegit maria: qͥ ñ auferet᷑ abea: Nã fabricarũ nouarũ nũꝗͣ studiũ habuit ⁊ deustans
in eis im plicationẽ sui aĩmi. quẽ sẽꝑ lib̾ũ habere uolebat abomĩ molestia tẽꝑali: Non
tam̃ illa uolentes & ȩdificantes ꝓ hibe̾at ĩ nͥ tͥntũ in moderatos: Int̾ẽa dũ eccłȩ pecu-¬

Expanded text:
ra mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid ra mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transcriptis aliquid emendaret. Et id agebat in die laborans, et in nocte lucubrans. Et erat tanquam illa religiosissima Maria typum gestans supernae Ecclesiae, de qua scriptum est, quod sederet ad pedes Domini atque intenta ejus verbum audiret: de qua soror conquesta, quod ab eadem circa multum ministerium occupata non adjuvaretur, audivit: Martha, Martha, meliorem partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Nam fabricarum novarum nunquam studium habuit, devitans in eis implicationem sui animi, quem semper liberum habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. Interea dum Ecclesiae pecu
Abbreviated transcription (Latin):
deratas nec ex actas efestĩ reddidit: pȩcuniãq illã respuit. atq rescriptis eunde̾ sicut
opportuit & arguit & corripuit: ad monens ut desua simulatione ł ini qͥtate pęnitentia¬
& humilitate dõ satisfãceret: necũ tã gͣui delicto de scło exiret fr̾equentiꝰ qͦ dicebat ma¬
gis securiꝰ & tutiꝰ ȩcctȩ legata a defunctiᷤᷤ dimissa debere susciperen qͣ hereditates forte
sollicitas & dãpnosas. ipsaq legata magis offerenda e̾̃ẽ ꝗͣ exigenda Cõm̃data uͦ queq
ipse ñ susc ipiebat ⁊ s uolentes suscipere clericos ñ ꝓ hibebat: In his qͦ quȩ ȩccła habebat¬
reb aliqͣndo se ipsũ ad illa tẽꝑalia ab ȩt̃noꝵ cogitatione relarabat & cogitabat. & deponebat
Quib ille disposits & ordinatis. tanꝗͣ areb mordacib ac molestis animi recursũ ad interio.¬

Expanded text:
deratas, nec exactas, confestim reddidit, pecuniamque illam respuit; atque rescriptis eumdem, sicut deratas, nec exactas, confestim reddidit, pecuniamque illam respuit; atque rescriptis eumdem, sicut oportuit, et arguit et corripuit, admonens ut de sua simulatione vel iniquitate cum poenitentiae humilitate Deo satisfaceret, ne cum tam gravi delicto de saeculo exiret. Frequentius quoque dicebat, magis securius et tutius Ecclesiam legata a defunctis dimissa debere suscipere, quam haereditates forte sollicitas et damnosas; ipsaque legata magis offerenda esse, quam exigenda. Commendata vero quaeque ipse non suscipiebat, sed volentes suscipere clericos non prohibebat. In iis quoque quae Ecclesia habebatrebus, vix aliquando se ipsum ad illa temporalia ab aeternorum cogitatione relaxabat et deponebat. Quibus ille dispositis et ordinatis, tanquam a rebus mordacibus ac molestis, animi recursum ad interio
Abbreviated transcription (Latin):
exhonoratiᷤᷤ hẏponiensiũ apud cartaginẽ uiuens ȩccłȩ hipponiensi possessionẽ donare uolut
& confictas tabulas sibi usu fructu retento. ułtͦ eidẽ scẽ memorre augustino misit: Cuꝰ ille
oblationẽ libent̃ accepit ⁊ ogratulans qͦd ȩt̃nȩ suȩ memor ee̾t salutis uerũ pꝰ aliqͦs annos nod̃
forte cõ eodẽ in cõminꝰ ꝯstitutis: ecce illi donator litteras ꝑsuũ filiũ mittens rogauit ut ille
donationis tabulȩ suo redderent᷑ filio: pauꝑib uͦ erogandos tͥbuit direxit solidos centũ
Quo ille sc̃s cognito. in gemuit hominẽ ł finxisse donationẽ ł eũ debono oꝑe pęnituss.
sen & qntũ potuit dõ suggerente cordi eiꝰ cũdolore animi ex eadẽ refragatione dixit
in illiꝰ scilicet in crepationẽ & correptionẽ. & tabulas qͥs ille sponte miserat. nec desi¬

Expanded text:
ex honoratis Hipponensium apud Carthaginem vivens Ecclesiae Hipponensi possessionem donare voluit, ex honoratis Hipponensium apud Carthaginem vivens Ecclesiae Hipponensi possessionem donare voluit, et confectas tabulas, sibi usu fructu retento, ultro eidem sanctae memoriae Augustino misit: cujus ille oblationem libenter accepit, congratulans ei quod aeternae suae memor esset salutis. Verum post aliquot annos nobis forte cum eodem cominus constitutis, ecce ille donator litteras per suum filium mittens, rogavit ut illae donationum tabulae suo redderentur filio; pauperibus vero erogandos direxit solidos centum: quo ille sanctus cognito, ingemuit, hominem vel finxisse donationem, vel eum de bono opere poenituisse, et quanta potuit Deo suggerente cordi ejus cum dolore animi ex eadem refragatione dixit, in illius scilicet increpationem et correctionem: et tabulas quas ille sponte miserat, nec desi
Abbreviated transcription (Latin):
ad uices ualentiorib clericis delegẽbat & credebat :⁊ nũ ꝗͣ clauẽ nũ qͦ anusũ in manu habenꝰ
sedabhisdẽ domꝰ p̃ positis cuncta & accepta & erogata notabant᷑ ⁊ quȩanno cõpleto eidẽ rec¬
bant᷑ qͦ sciret᷑ qͥntũ acceptũ qͥntũq dispensatũ fuerit. & qͥd dispensandũ remanserit: in¬
multis tytulis magis magis illiꝰ p̃positi domꝰ fidẽ sequens. ꝗͥ ꝓbatũ manifestũq cognoscenᷤ ⁊
domũ agrũ. seu uillã. nũꝗͣ emere uoluit: Uerũ si forte eccłȩ a qͦͣ sponte tale aliqͥd donaret᷑.
ł titulo legati dimitieret᷑ ñ respuebat s suscipi iubebat: tlã & aliqͦs cũ hȩreditates recusasse
nouimꝰ ⁊ ñ quia paupib inutiles c̾e̾ possent: s qm̃ iustũ s equũ ẽẽ uidebat ut amortuoꝵ ł fili
ł parentib ł a finib magis possiderent᷑ qͥb ea deficientes dimittere noluerant: Quidã etiã

Expanded text:
ad vices valentioribus clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuimanifestatumque cognoscens. Domum, agrum, seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus inutiles esse possent, sed quoniam justum et aequum esse videbat, ut a mortuorum vel filiis vel parentibus vel affinibus magis possiderentur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Quidam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fecerit & docuerit sic homines hic magnꝰ uocabit᷑ in regno cȩloꝵ peto au¬
tẽ impendio urãm caritatẽ qͥ hȩc scͥpta legitis. ut mecũ omĩꝑi dõ grãs agatis ĩ do¬
minũq benedicatis. qͥmͥ tͥbuit in tellectũ. hȩc innotitiã & p̃sentiũ & absentium
familiarit᷑ acdulcit̾ uiri. & in hoc scło emulator & imitator existã: & in fut᷑o omĩ¬
potentis dĩ ꝓnnissis cumeodẽ ꝑ fruar.¬

Expanded text:
Qui fecerit et docuerit sic homines, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium familiariter ac dulciter vixi, et in hoc saeculo aemulator et imitator existam, et in futuro omnipotentis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
fecta. utrũ uicerimꝰ. an uicti fuerimꝰ. Et alio loco dũ a notario ut responde¬
iet admoneret᷑ ⁊ reticeret. facta eiꝰ cunctis manifesta diffidentia: ecełis di
augm̃ta ac firmanita ꝓuenert. Quisqͥs gͦ diligentiã ⁊ oꝑa beatissime me

Expanded text:
fecta, utrum vicerimus, an victi fuerimus. Et alio loco, dum a notario, ut respondefecta, utrum vicerimus, an victi fuerimus. Et alio loco, dum a notario, ut responderet, admoneretur, et reticeret, ejus cunctis manifestata diffidentia, Ecclesiae Dei augmenta ac firmamenta provenerunt. Quisquis ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
eoepis sedis apłice litterȩ co̾pulert: ob t̾minandas uidelicet alias ecclie ne¬
cessitates: hac g occasiõe ꝓuenit ut emeritũ enisdẽ loci donatistar̃ ep̃no
quẽ sue sects p̃cipuũ in illa collatiõe habuert. defensorẽ uideret : at qũ eodẽ
publice in eccłia p̾pło adstante dui̾se cõmunioĩs ex hoc ipso disputaret. s
ꝓuocaret gestis excłiasticis. ut qd̾ forte sic̃ dicebant ꝓseqͥ potunt m collanio
ne ⁊ ꝑmissus ñ erat. in p̃senti sine alicuiꝰ potestatis. ꝓhibitiõe aut potentia
securus dicere minime dubitaret: & in sua ciuitate suis omib p̾seotibrot
inb fiducialit᷑. ꝓpã defende cõmunion̾ẽ ñ denegasset. Ille nee hac oratioẽ
nee suoꝵ parentũ ⁊ eiuni instante peticiõe id facere uoluit: qͥ ei pollicebant᷑ se
si iu catholicã suꝑaret assertionẽ. At ille ampliꝰ dicere illis gestis nchil uoluit
nec ualuit. nͥ tantũ qd̾ illa iã gesta continent apd̃ carthaginẽ int ep̃os cone¬

Expanded text:
opis Sedis apostolicae litterae compulerant, ob terminandas videlicet alias Ecclesiae necessitates: hac ergo occasione provenit, ut Emeritum ejusdem loci Donatistarum episcopum, quem suae sectae praecipuum in illa collatione habuerunt defensorem, videret, et cum eodem publice in ecclesia populo astante diversae communionis, ex hoc ipso disputaret, et provocaret gestis ecclesiasticis, ut quod forte, sicut dicebant, prosequi potuit in collatione, sed permissus non erat, in praesenti sine alicujus potestatis prohibitione aut potentia securus dicere minime dubitaret, et in sua civitate suis omnibus praesentibus civibus fiducialiter propriam defendere communionem non denegaret. Ille neque hac hortatione, nec suorum parentum et civium instanti petitione id facere voluit, qui ei pollicebantur, se poralis, si modo catholicam superaret assertionem. At ille amplius dicere illis gestis nihil voluit, nec valuit, nisi tantum: Jam illa, inquit, gesta continent apud Carthaginem inter episcopos con
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: Quoꝵ uides etiã qͣntũ obsit absentia dũsua quȩrt᷑ ñ que iħu xp̃i. nec habent illã
Aeq̃ dictũ ẽ ñquerit quȩ sua sunt: nec imit̾nt᷑ eũ qͥdixit ñ quȩrens qͦd mͥ utile ẽ s qͦd multis.
ut salui fiant: Qͥ etiã ꝑsecutoris pͥncipis illiꝰ insidias ñ fugisset: nͥ se aliis qͥb necessariꝰ
erat seruare uoluisset: Propt̃ qͦd ait Cõpellor eͣx duob concupiscentiã habens. dissolui

Expanded text:
Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab omĩ etate concursus: aliis baptismũ flagitantib aliis reconciliationẽ: aliis
abi siministri desint ꝗͣntũ exitiũ seqͥt᷑ eos qͥdeisto scło ł ñ regeñati exeunt ł ligati: Ꝙ. uan¬
tus ẽ enã uictus fideliũ suoꝵ: qͥeos secũ in uitȩ ȩt̃nȩ reqͥe ñ habebunt : Quantꝰ deniq
maloꝵ tẽporaliũ timor s ꝗͣnta ieo sit ad qͥsitio maloꝵ. ȩternoꝵ di autẽ minstri adsint:
ꝓuirib quas eis dñs submistrat omĩb subuenit᷑ Alii baptizant᷑ alii reconciliant᷑ : nul
dnĩci corꝑis cõmunione fraudantur om̃s namq consolantur. edificant᷑. ex hortant᷑ it dm̃
rogent qͥpotens ẽ omĩa quȩtim̃tur aũtere: parati ad utrũq ut siñ potest ab his calix iste
tͣnsire. fiat uoluntas eiꝰ qͥmali aliqͥd ñ potest uelle Certe iã uides qͦd te scripseras non

Expanded text:
atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis i exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus deniquemalorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non
Abbreviated transcription (Latin):
iaculo in corde. quã ferro in corꝑe trucident᷑: Ubi qͣndo cũꝙ qͦcũꝙ mortis gene mori¬
turi st̃. magis timeamꝰ nesensu int̾iore corrupto pereat castitas fidĩ. ꝗͣ ne feminȩ uo.¬
ient᷑ o stuprent᷑ in carnes qͥa uiolentia ñ uiolat᷑ pudieitia sim̃te seruet᷑: qm̃ nec in earne
uiolat᷑ qͣndo uoluntas pacientis sua tͣpit̃ carne ñutit᷑ s sine ꝯsensione tolerat qͦs all
operat᷑: Magis timeamꝰ ne lapid̾es uiui extinguant᷑ deserentib nobis: qͣ nelapides Oi¬
hostili impetu torqueant᷑ ñ quia ista ñsint uitanda cũ possunt: s quia potius ferenda st̃ qͣndo
uitari fine im pietate ñ posst̃. n forte qͥsꝗͣ ꝯtendit ñ etꝰ ministrũ ĩpiũ. qͥ tunc subtͣhit mminis
teriũ necess ariũ pietati: ꝗͣdo magis ẽ neccessariũ: anñ eogitamꝰ eñ ad istoꝵ. periculo
ꝑuenit᷑ ex trema nec ẽ potestas ulla fugiendi. ꝗͣntꝰ in eccła soleat fieri abutroq serxu

Expanded text:
ladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quiando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu
Abbreviated transcription (Latin):
oraret rogatũ: eũq in oratione lacͥmas fundentẽ dm̃ rogasse. & demones ab hoiͥnuub
recessisse: Itẽq ad egrotantẽ & lecto uacantẽ quẽdã cũ suo egroto uenisse ꝙ rogauisse ut
eidẽ manꝰ imponeret qͦ sanꝰ c̾e ᷤᷤ posset : eũq respondisse s aliqͥd in his posset sibi hoc ũtiq
pͥnutꝰ p̃stitisset. & illũ dirisse uisitatũ se fuisse: sibiq ꝑsõniũ dictũ finsse uade adau¬
gustinũ ep̃m ut eidẽ manũ imponat: & saluus erit. Quoddũ cõperisset facere ñ distulit:
sultũ. utrũ illis aduent᷑ntib ex eccłiis epĩs ł clericis recedendũ eetna nẽ: eiq rescrip¬

Expanded text:
oraret rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, sultum, utrumnam illis adventantibus, ex Ecclesiis episcopis vel clericis recedendum esset, necne: eique rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
tua ꝯscientia fr̃ ꝓpt̾ quẽ &ͦ mortuus ẽ: Qed autẽ ad eos attinet qͥ inus E ñ falluntur
errore s formidine superant᷑ : qͦre ñ potiꝰ cont᷑ suũ timorẽ a nõ miserante atq ad uiuan¬
de fortit̾ dunicant : ne mala sine cõparatione gͣuiora quȩ mitto ampliꝰse trem̃da

Expanded text:
ter quem Christus mortuus est. Quod autem ad eos attinet qui in hac re non falluntur ter quem Christus mortuus est. Quod autem ad eos attinet qui in hac re non falluntur errore, sed formidine superantur: quare non potius contra suum timorem, Domino miserante atque adjuvante, fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda
Abbreviated transcription (Latin):
sariũ ministsũ. qͥb eadẽ ñẽ causa fugiendi: sicut in sporta submissus qͦd supͣ memora¬
ui fugit apłs. cũ aꝑ secutore ipse pͥe quȩreret᷑ aliis utiq necessitatẽ similẽ ñ haben¬
tib. aqͥb illic ministiũ absit ut desereret᷑ ecctȩ: sicut fugit apłs sc̃s athanasius alex¬
xandrmꝰ ep̃s. cũ eũ specialit̃ ad p̃hendere constantiꝰ cũperet imperator: neqͥꝗͣ acet̾is mi¬
nistris deserta plebe catholica quȩ in alexandria cõmanebat. Cũ autẽ plebs manet a&c
ministri fugiunt ministiũq subtrahit᷑: qͥd erit nͥ mercennarroꝵ illa fuga dãpnabi
lis qͥb cura ñ ẽ deouibus: ueniet enim lupus ñ homo s diabolus terũq fideles
apostatas c̾eꝰ ꝑ suasit. qͥb cotidianũ mistĩũ dnĩci corꝑis defuit : ꝓefeibrn firmꝰ in¬

Expanded text:
sarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memorasarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memoraui, fugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit ut desereretur ecclesiae, sicut fugit sanctus Athanasius, Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter adprehendere Constantius cuperet imperator, nequaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ouibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici cor
Abbreviated transcription (Latin):
qͦddicimꝰ fieri ñ debere: neq enĩ tales docti auctoritate diuma: s humano łerrore
decepti ł timore st̃ uicti Cur enimsibi putant in different̃ obtẽperandũ ẽe ᷤᷤ p̃cepto
uͥ legunt deciuitate in ciuitatẽ e̾e ᷤᷤ fugiendũ: & mercennariũ ñ ex horrent qͥ uidet
lupũ uenientẽ & fugit: qm̃ ñ ẽ ei cura deo uibus : cur ñistas duas dñĩcas uerasq sen¬
tentias. unã scilicet uͥ fuga sinit᷑ aut iubet᷑. alt̾am uͥ arguit᷑ atq culpat᷑. sic in tellige¬
re student: ut int̾ se repperiantar ñ e̾eᷤᷤ eontͣriȩ sicut ñst̃: Et hoc qͦmͦ repperit᷑: nͥ
attendat᷑ qͦd iam suꝑiꝰ disputaui. tunc delocis inqͥb sumꝰ p̃mente ꝑsecutione fugiendũ
ẽẽ xͦ ministris. qͣndo ibi aut plebs xͥ ñfuerit cui ministret᷑ aut potest impleri ꝑalios neces¬

Expanded text:
quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de ciuitate in ciuitatem esse fugiendum, et mercennarium non exhorrent. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus? cur non istas duas dominicas uerasque sententias unam scilicet, ubi fuga sinitur aut iubetur, alteram, ubi arguitur atque culpatur, sic intellegere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? et hoc quo modo reperitur, nisi adtendatur. quod iam superius disputaui, tunc de locis, in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios neces
Abbreviated transcription (Latin):
constuperent᷑ : incendant᷑ excłȩ. nosipsi torm̃tis deficiamꝰ: cũ de nob̾ querit᷑ qͦd ñ habe¬
mꝰ: Potens ẽ qͥdẽ ds̃ audire p̃ces familiȩ suȩ. & hȩc quȩ formidant᷑ autere: nec ideo tam̃
ꝓpt̃ ista que inct̾a st̃ debet e̾eᷤ nr̃ĩ officii certa desertio: sine qͦ ẽ plebi certa ꝑnities: ñ inre
uite huiꝰ s altius quȩ in cõꝑabilit̃ diligentiꝰ solliciꝰq curanda ẽ Nã sicerta e̾e̾nt ista mala
que timent᷑ ne in locis in qͥb sumꝰ forte ꝯtingant : pͥus inde fugerent om̃s ꝓpt̃ qͦs
ibi manendũ ẽ. & ñ amanda necessitate lib̾os redderent Non enim quisꝗͣ ẽ qͥdicat
ministros manere opporterei uͥ iã ñfueruit qͥb necesse sit mmistrare Ita qui¬
tim captiuitate dispsis s multo plures illic manentib ꝓpt̃ qͦs manerent subeo¬
rũdẽ periculoꝵ. densitate mansert᷑: & sialiqͥ deseruerunt plebes suas hoc ẽ

Expanded text:
 quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quitim captiuitate dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem periculorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
& laicoꝵ. ẽ periculũ ꝯ mune: hi qͥaliis indigent ñdeserant᷑ abhis qͥb in digent: Aut gͥ
adloca munita om̃s tͣnseant. aut qͥ habent remanendi necessitatẽ ñ relinqͣnt᷑ abens ꝑ qͦs
illoꝵ ẽ eccłastica supplenda necessitas: ut aut parit̃ uiuant aut parit̾ sufferant qͦd eos
pat̃ familias uolet ꝑpeti Qͦdsi ꝯtigerit ut siue alii mauis alii minꝰ siue om̃s eqͥlit̃
paciant᷑ : qͥ eoꝵ sint qͥ paliis paciant᷑ apparent: illi scilicet. qͥ cũ se posse talib maliser
pere fugiendo nealioꝵ necessitatẽ deserent manere maluert᷑: Hinc maxime ꝓbat᷑

Expanded text:
 commune periculum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, appapere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent manere maluerunt. Hinc maxime probatur
Abbreviated transcription (Latin):
sine qͦ uiuere neqͦunt desererant᷑ greges. qͦs suo sanguine cõꝑarauit: Nũ qͥd ipse hoc fecit¬

Expanded text:
sine quo vivere nequeunt, deserantur greges quos suo sanguine comparavit? Nunquisine quo vivere nequeunt, deserantur greges quos suo sanguine comparavit? Nunqui