comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum in spũ ⁊ neritate adorare oportet. et¬
ce quatib sacrificiis placatur deus ħ gͥ
osferamiis. ina quidem dinitiarum st̃
⁊ diuitum. ħ antem rnrtutes. ila ex¬
trinsecus. ista int̾ͥnsecus. illa quaibet
oꝑari pot̃. hec autem panci. Quanto e

Expanded text:
eum in spiritu et veritate adorare oportet . Ecce qualiter sacrificiis placatur Deus, haec igitur offeramus; illa quidem divitiarum sunt et divitum, haec autem virtutes; illa extrinsecus, ista intrinsecus; illa quilibet operari potest, haec autem pauci. Quanto e
Abbreviated transcription (Latin):
ficinm habere.s. rationabie obsequium
ꝓ ducit in celum non pecudes uel boues
non sanguinem uel adipem me secimoũ
carnem offerantur. s ꝑ eis introducend̾
est xationabile obseqm̾um ꝙ ꝑ aninam¬

Expanded text:
ificium habere, scilicet rationabile obsequium quod ducit in coelum; non pecudes, vel boves; non sanguinem et adipem, quae secundum carnem offeruntur, sed pro eis introducendum et rationabile obsequium. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽadem uoluntate
uocis confessione
qui est deus essenti¬
a. qui et creator est
est honorificate eum
tis deun honorare
tis suscipite inui
cem intirmos sic̃
U. ut face

Expanded text:
eadem voluntate, vocis confessione,qui est Deus essentia, qui et Creator est,us, honorificate eum is, Deum honorare is, suscipite invicem, infirmos sicutst ut face
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcuncidet se dicẽs
indeis. Lgo sum xͦ¬
nobis promissus tunc confluent ad eũ
omnes iudei ⁊ reedificabunt templum
a romanis destructum. sedebit q ibi dicẽs
se eẽ denm. uł ita. Nonnulli. non ip̃m
peicipem tannim. s imi̾sum corpris
enis .i. ad tum ꝑtinentem hominũ mul¬
titudinem simul cum ip̃o principe suo.
hoc loco intelliginolunt rectius q dicipu¬
tant sicut ⁊ in greco est non intemplo.
iñ amscum .i. ur amitus sedeat dico. os¬
tendens se tanquam sit deus. Nam sicut
in xp̃o omnis plenitudo diuinitatis habi¬
tanit. iin m̃antexp̃o plenitudo malitie
⁊ omnis iniquitas habitabit quiã in ipso
erit caput omnium malorum .s. drabolus

Expanded text:
cumcidet se dicens Judaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis destructum, sedebitque ibi dicens se esse Deum. Vel ita: Nonnulli non ipsum principem tantum, sed universum corpus ejus, id est ad eum pertinentem hominum multitudinem simul cum ipso principe suo, hoc loco intelligi volunt: rectiusque dici putant, sicut et in Graeco est non in templo, in amicum, id est ut amicus. Sedeat dico, ostendens se tanquam ipse sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis habitavit, ita in Antichristo plenitudo malitiae et omnis iniquitas habitabit, quia in ipso erit caput omnium malorum, scilicet diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
Dollicite ã¬
cura te ip̃m
probabilem
exhibere deo
operarium
inconfusibi¬
lem recte tͣt¬
tantem uer¬
bum u̾i̾tatis.
rophana
autem et in¬
aniloquia
denita..¬

Expanded text:
ollicite cura teipsum probabilem exhibere Deo operarium, inconfusibilem, recte tractantem verbum veritatis. Profana autem et inaniloqua devita
Abbreviated transcription (Latin):
ultum enĩ Quitum enim peo¬
ił łͥnt ad impietatẽ¬
.i. contra cultum
dei. et sermo eoꝵ¬
.i. h̾eticorum ut
cancer serpit .i.
a paruo ad maius
paulatim tendit¬
que sana sunt cor¬
rumpendo. ⁊ ita

Expanded text:
 Multum enim pro sunt, ad impietatest contra cultum Dei. Et sermo eorhaereticorum, ut cancer serpit, id vo usque ad majus paulatim tendquae sana sunt corrumpendo, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
enim utise ẽ nͥ ad
subu̾sionem audien¬
tium quia conten¬
tio nil potest nsi sub
ꝑior uidetur catho
rat scrupulum solẽt
ꝙ dicatur contͣ con¬
sciãm ut intus in
animo ꝑdat.⁊ foris
nictor accedat. nẽo
enim patit᷑ se uĩci
licet sciat ua eẽ que
ardit. conatio gͦ in¬
t̾ dei sernos ẽẽ deb
non alt̾catio. Sol¬
litite gͦ antem cura
bilem in conspectu
tuorum hoc p̃p pro¬
xiinum oꝑarium
dis. inconfasibilem
.s. qm non erubescat
ilorum ñ altis spũalia. lac distribuat

Expanded text:
enim utile est nisi ad subversionem audientium, quia contentio nil potest nisi subperior videtur Catholrat scrupulum. Solentquod dicatur contra conscientiam, ut intus in animo perdat, et foris victor accedat. Nemo enim patitur se vinci, licet sciat vera esse quae audit. Collatio ergo inter Dei servos esse debet, non altlicite autem cura bilem in conspectu tuorum, hoc propter proximum, operarium, dis, inconfusibilem, scilicet qui non erubescat lorum, ut altis spiritualia, lac distribuat
Abbreviated transcription (Latin):
oro deum ult̾iora
nobis implorans
unde congrue pro
iam datis p̃miti¬
t᷑ gr̃arum actio. Qͥ
enim est orandus
ut facrat illi est gͣ¬
tiaru actio red¬
denda cum fecerit
hoc est in orationi¬
buis meis peto. ut

Expanded text:
oro Deum ulteriora vobis implorans. Unde congrue pro jam datis praemittitur gratiarum actio. Qui enim orandus est ut faciat, illi est gratiarum actio reddenda cum fecerit. Hoc autem in orationibus meis peto, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quam precor. ⁊t det uobis et si iam sapi¬
qua renouaris in agnitione dei in yma¬
gine gͦ fua cognosce auctoremeius qui cor¬
porali sensu non atringit᷑. ne gͦ pucetis
corporeo senfu dominiattingi. s oculis m̃¬
tis ipsum cognoscice. ⁊ auribus mentis
ipsum audite in corpore uibi diuersa mẽ¬
bra sunt. alibi audis. alibi uides. in cor¬
ꝑe autem tuo ubi dau̾sa membra nor
inueniuntur. ibi audis ubi uides. ad h
t sciatis plenius
quam modo que .i.
quanta sit spesuo¬
cationis eius .i. res¬
sperata ad auam
uocat credentes ħ
dicit ut propensi¬
ores sint. quia eũ¬
plene scierrat qiui
fructus est creden¬
ti ꝓpensiores fi¬
ent cͥca excolendã
quid nomine spei
sint diuitie. ⁊ c̾. hec
est spes spem enmi
accipit rem sꝑatã.
uel ita ut spes ꝓpͥ
accipiatur ⁊ est. ut¬
stiatis q̃ sit spes uo

Expanded text:
quam, precor, ut det vobis, et si jam sapiqua renovatis in agnitione Dei. In imagine ergo sua cognosce auctorem ejus qui corporali sensu non attingitur. Ne ergo putetis corporeo sensu Deum attingi, sed oculis mentis ipsum cognoscite, et auribus mentis ipsum audite. In corpore enim diversa membra sunt. Alibi audis, alibi vides; in corde autem tuo, ubi diversa membra non inveniuntur, ibi audis ubi vides. Ad hoc t sciatis, plenius quam modo, quae, id est quanta, sit spes vocationis ejus, id esperata ad quam vocat credentes. dicit ut propensiores sint, quia,plene scierint quis fructus credenopensiores fient circa excolendam quod nomine spei sint, divitiae, etc. Haec est spes. Spes enim accipit rem speratam. Vel ita ut spes propria accipitur, etc. sciatis quae sit spes vo
Abbreviated transcription (Latin):
et c̾. distingne deus
s deus xp̃i est secũ¬
dum humanitatẽ.
⁊ natus ex femina
unde in psalmo di¬
cit. de uentre mr̃is
mee deus mens es tu ostendens premes¬
se deum suum quia homo factus ẽ. hõ
enim deuentre mr̃is natus est ⁊ secund̃
hominem de uirgine natus ẽ deus ut
non solum pr̃ illi eẽt. quieum dese ipso
genuit. s etiam eius deus eẽt qnem de
uentre mr̃is hominem creanit qui gͦ est
p̃r filio exutero suo deuentre matris de¬
Amb us eius est non de suo. unde ip̃e dñs ait.

Expanded text:
Deus sed Deus Christi est secundum humanitatem, et natus ex femina. Unde in psalmo dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu . Ostendens Patrem esse Deum suum, quia homo factus est: homo enim de ventre matris natus, et secundum hominem de virgine natus est Deus, ut non solum Pater illi esset qui eum de seipso genuit, sed etiam ejus Deus esset quem de ventre matris hominem creavit. Qui ergo Pater est Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Unde ipse Dominus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
rientur. sic enim potant resurgere
non enĩm resurrectio fieri potit. nͥ
rapientur. crediderimus in eodẽ rap¬
tu demortalib corꝑib exituros ⁊ ad
eadem᷑ mortalia mox redituros gu̾a¬
lit dc̃m ẽẽ hoc acciꝑe possinmis .s. om̃s

Expanded text:
rientur. Sic enim resurgere Non enim resurrectio fieri poterit, nrapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros, et ad eadem mox immortalia redituros, generaliter dictum esse hoc accipere possumus, s
Abbreviated transcription (Latin):
minimo ⁊ angu¬
stissimo tpris sꝑa¬
cio ⁊ quia in mo¬
mento est mora¬
licet brenis ad dit
in ictu oculi .i. ꝙͣ
cito oculus icit.¬
icitur a palpebra¬
oculi radius transit ad remota. ⁊ tͣns¬
tolat media ⁊ si sit ibi prius ⁊ p̾t tñ
post quã ñ erit alia. ⁊ ẽ sensus. Resur¬
rectõ fiet mn no.tu .i. in nonissimo sig¬
no. ꝙ dabit᷑ ut ista compleantur. Hec
ẗnba ẽ clamor dequo dr̃ in enuangolio.A
uemet cum speratur. s media noc̃te .i.
cum ualde obscurum .i. occultum erit.¬

Expanded text:
minimo et angustissimo temporis spaEt quia in momento est moraet brevis, addit, in ictu oculi, id est cito oculus icit,icitur a palpebraoculi radius transit ad remota, et transvolat media, etsi sit ibi prius et post, tpostquam non erit alia. Et est sensus: Resurrectio fiet in tuba, id est novissimo sigquod dabitur, ut ista compleantur. Haec tuba est clamor de quo dicitur in Evangelio: ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit
Abbreviated transcription (Latin):
mmatm exprmnit. iõ in seqñti nomi¬
nat. ⁊ qr non solum qui in lege peccane¬
runt ꝑibunt s etiam qui sine lege p¬
ibid̾ addidit dicens nam in omnem ani¬
mam oꝑantis malum uidei ⁊ g̾ci ⁊ gͥo

Expanded text:
m eos exprimit, ideo in sequenti nominat. Et quia non solum qui in lege peccaverunt peribunt, sed etiam qui sine lege pibidem addidit dicens: Iram in omnem animam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
lorum homimim
.i. amralis corde sẽ¬
ꝑ distinguamini
ad tempus cauete
copulam incorde
edarguite tolerate paleam
in tritura tołare
iñ area. ꝙ emm tolc̾tis in hocieo nõ
habebitis nemet uentilator qn di¬
uidet bonos a malis eritq corporalis
seꝑatio quam debet spñ alis precedere.
gis aut̃ redargnnte .i. non sitis negligẽ¬
tes in corrigendis i r̃is ad curam .s. ue¬
stram quoquomꝰ ꝑtinentib t ñ lani
animo ut alibi ant apłs. hoc agite ut
lenitatis teneatur dilectio. attendo q̃d̃
duo comungit. ut .s. non comimumcẽt
consentiendo. ⁊ rederguant hĩs enim
duob modis non te maculat mans
sentientes malis approbaisdo n negli¬
gentes in arguendo. n suꝑbientes insul¬
tant᷑ arguendo. Que autem qͣ¬

Expanded text:
lorum hominum, id est a malis corde semper disjungamini. Ad tempus cavete, copulamini corpore, tolerate paleam in tritura, tolerate in area: quod enim toleretis in horreo non habebitis, veniet ventilator qui dividet bonos a malis, eritque corporalis separatio, quam debet spiritualis praecedere. gis autem redarguite, id est non sitis negligentes in corrigendis vestris, ad curam scilicet vestram, quoquomodo pertinentibus, tamen leni animo, ut ait alibi Apostolus, hoc agite ut lenitatis teneatur dilectio. Attende quod duo conjungit, ut scilicet non communicent consentiendo, et redarguant. His enim duobus modis non te maculat malus, sentientes malis approbando, neque negligentes non arguendo, neque superbientes insultanter arrogando. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
fide xp̃i quia nan ita se ht̃ uter .i. al¬
ter eorum in xp̃o domino ut admisso
niro mulier excluo atur a salute n ad¬
maissa muliere nir exrludatur. Roddit
autem cãm ꝙ alto̾ ad messo: Alt̾ ñ sit
exeindendus subdens. Fam sicut mu¬
lier de urro. ita ⁊ uir ꝑmberem. hoc
nen mutatur. Uos ip̃i. qr cminthi¬
suꝑinis succenset¬
ubi dicit. lando
ex auctoritate tͣ¬

Expanded text:
fide Christi; quia non ita se habet uter, id est alter eorum in Christo Domino, ut, admisso viro, mulier excludatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem causam quod, altero admisso, alter non sit excludendus, subdens, nam sicut mulier de viro, ita vir per mulierem. Hoc non mutatur. Vos autem. Quia Corinthis eis succenseubi dicit: Laudo ex auctoritate t
Abbreviated transcription (Latin):
que docet ur ne¬
late sint imilies¬
iñ eccłia uͥ eas re¬
uelatas ẽẽ illi ꝑa¬
tiebantur agẽtes
contͣ sacramentũ¬
uelationis ⁊ ordi¬
nem creationi¬
ita sint nos ip̃i in¬

Expanded text:
e docet ut velatae sint muliein ecclesia, ubi eas revelatas esse illi iebantur, agentes contra sacramentvelationis et ordinem creationiita sint, vos ip
Abbreviated transcription (Latin):
ii principio subi¬
ce̾t addit. omnia
deo auctore sunt. hoc iõ dicit ut n. ut¬
neq mulier de subiectione doleat nec
uir de exaltatione suꝑbiat. Uel ita.

Expanded text:
i principio subjiceret, addit, omnia Deo auctore sunt; hoc ideo dicit ut neque mulier de subjectione doleat, nec vir de exaltatione superbiat. Vel ita.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c. Ut gͦliqneat quare fr̃ẽs dicuntur
lriendum est ꝙ marta mat domini ioa¬
chym ⁊ anne filia fuit que nuꝑsit io¬
seph ⁊ ita ioseph fuit putatuuus pater
domini. Iortuo autem ioachym cleo¬
phas frat̾ ioseph eandem annam accep̃¬
uxorem et genuit exea filiam. quam
uocant mariam cine npsit alꝑbeo qͥ
monem. ĩdam mortuo autem cleopha
quidam salome eandem anneam dixcit.¬
que nuꝑsit zebedeo ⁊ habuit ex ea filios
.s. iacobum qui dictus est maior ⁊ iohan¬
nem euuangelistam. tres igit᷑ in ros an¬
nahabuit ⁊ tres filias. ¶une uiden¬
dum est quare iacobus alphei ⁊ minor
dictus sit. ⁊ fr̃ domini. Ilmor dictus ẽ¬
ad differentiam iacobi zebedei qui ma
ior dictus est non secundum tempus. s
tuua prins sequutus est dominum. Itaco
racobris alphei minor dictus est tara eo
posterius xp̃o adhesit fr̃ uo̾ domini di¬
ctus est ut qmbusdam placet quia filius

Expanded text:
res dicantur, sciendum quod Maria mater Domini, Joachim et Annae filia fuit, quae nupsit Joseph: et ita Joseph fuit putativus 143 pater Christi. Mortuo autem Joachim Cleophas frater Joseph eamdem Annam accepuxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, quae nupsit Alphaeo, qui monem et Judam. Mortuo autem Cleopha, quidam Salomas eamdem Annam duxit,quae nupsit Zebedaeo, et habuit ex ea filios, scilicet Jacobum, qui dictus est major, et Joannem evangelistam. Tres igitur viros Anna habuit et tres filias. Nunc videndum est quare Jacobus Alphaei, et minor dictus sit, ad differentiam Jacobi Zebedaei, qui major est dictus, non secundum tempus, sed quia prius secutus est Dominum. Itaque Jacobus Alphaei minor dictus est, quia eo posterius Christo adhaesit. Frater vero Domini dictus est, ut quibusdam placet, quia filius
Abbreviated transcription (Latin):
ante me cdiderunt
⁊ ita constat. ꝙ ñ
abeis didici ein¬
gelium cum adeos
non uenerim qui¬
a non erat opus e¬
ubi muuus aposto¬
lorum predicauat
et iterum ueuers
sum damascum. u̾
dicanat. Deinde
pꝰt annos tres ueni
cere alicund ab eo
tectum arostolatꝰ
et ut petrus sciret
me forte sibi coapo¬
stolum. et apude¬
um dieb qrunde¬
c̃im mana. receptꝰ
ãb eo ut uerax et
coapostolus. ꝑ hoc
ab aliis apostolis
ut snsurrabant
stii enuili. Alium
autem apostoloꝵ
minem uidi dico
nisuacobum fra¬
trem domini. hic
est iacobus nmnor
qui dictas est frat̾
dommi. ⁊ deo quia
hic racobus filius
ihu dictus est. s ñ
ẽ hocratum. cuiio¬
seph uirgo fuisse cͥ¬
querenda est qina¬
re fr̃ domim dictussit ficut ioseph ⁊ sp̃.¬
mon et udas. unde mñ eimrangelio dici

Expanded text:
ante me crediderunt: et ita constat, quod non ab eis didici Evangelium, cum ad eos non venerim, quia non erat opus eubi nullus apostolorum praedicaverat. Et iterum reversus sum Damascum, ubi aedicaverat. Deinde post annos tres venicere aliquid ab eo, affectum apostolatus, et ut Petrus sciret me fore sibi coapostolum. Et apud eum diebus quindecim mansi, receptus ab eo ut verax et coapostolus. Per hoab aliis apostolis, ut susurrabant sui aemuli. Alium autem apostoloruminem vidi, dico, nisi Jacobum fratrem Domini. Hic est Jacobus minor, qui dictus est frater Domini, ideo quia hic Jacobus filius Jesu dictus est; sed non est hoc ratum, cum Joseph virgo fuisse cquaerenda est quare frater Domini dictus sit, sicut Joseph, et Simon
Abbreviated transcription (Latin):
tate g̾mana ex ꝑte panum coniunctos
frẽs nocant: unoe ie romimis fr̃es domini
dicit intelligi hunc iacobum ⁊ fr̃es eius
hũs uerbis suudam sequentes deliram̃.¬
ta apocriforum suspicant᷑ frẽs domini
forisstantes dẽ filios ioseph de crradã mu¬
liertula. s consobemos tr̃o salratoris hic
tere eus matrisiacobi minoris ⁊ iosepb
⁊ uide. Quatuor enim modis in scriptu
cob gente. lit omnos iũdei frẽs dicunt᷑
int᷑ se. Unde iñ dento̾nemio. si emeris
frẽm tuum qui est hebreus ⁊ cͥ. ⁊ Item
Constitue suꝑ te principem quiem dñs
elegit eum qui sit de fr̃ibus tuis. Porro

Expanded text:
tate ex parte patrum conjunctos, fratres vocant. Unde Hieronymus fratres Domini dicit intelligi hunc Jacobum, et fratres ejus, his verbis: Quidam sequentes deliramenta apocryphorum suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Joseph de quadam muliercula; sed consobrinos fratris Salvatoris hic rterae ejus matris Jacobi minoris, et Joseph, et Judae. Quatuor enim modis in Scripturcob; gente, ut omnes Judaei fratres dicuntur inter se. Unde in Deuteronomio: Si enim is fratrem qui est Hebraeus, etc. . Et item: Constitue super te principem quem Dominus elegerit, eum qui sit de fratribus tuis . Porro
Abbreviated transcription (Latin):
bent humilient᷑
⁊ cͥtum sit quod si
iimicis hecdata
sunt. magis ami¬
cis dabimtur que¬
apostolus oꝑitat. q¬

Expanded text:
bent humilientur, et certum sit quod, si inimicis haec data sunt, magis amicis dabuntur eApostolus optat
Abbreviated transcription (Latin):
ambulastis ⁊ iõ turpius est si modo
rẽditis ad eadem ambrlastis dico. cum
uiueretis .i. cum uit̾am eẽ pritarẽ¬
tis in illis. ħ memorat ut se ouasisse
gaudeant ⁊ de ceto sibi caueant. uñ
subdit. ¶Lync antem quasi olim ã¬
deles deponite¬
non solum supra¬
dicta grandia ui¬
tia. s etiam om̃ia
est subitus animi
motus pꝰt maiora¬
phibet minora
ne uideantar hec¬
sa. addit. indig

Expanded text:
ambulastis, et ideo turpius est, si modo reditis ad eadem. Ambrosius Ambulastis dico, cum viveretis, id est cum vitam esse putaretis, in illis. Haec memorat ut se evasisse gaudeant, et de caetero sibi caveant. Unde subdit: Nunc autem, quasi dicfideles, deponitenon solum supradicta grandtia, sed etiam omnia est subitus animi motus. Post majorhibet minora, ne videantur hsa; addit, indig
Abbreviated transcription (Latin):
ceptam iĩtatis ra¬
tionem bone uite
oꝑam darent. inł¬
tum enim obest¬
scire rationem ui
⁊ non eam factis
exequi. qui enim
scit uoluntatem¬
dm̃ sui ⁊ nõfacit
uapulabit młtis.
fornicatio ẽ om̃is
concubitus p̃tͤ¬
legittinum con¬
cubitum ⁊ immũ¬
diciam que est ceͣ
discurrentem. cõ¬
cupĩam malam
de alieua uxore uel de alia re. ⁊ aua¬
ritiam. que si non corpus. animam
tamen contaminat tine ẽ ydolorum
seruitus .i. tam fugiẽnda sient ydola¬
t̾ria. cui simile ⁊ par uĩtium est quia
reb pro deo seruit sub imo nomine¬
uaritiam que est non dispar malitia
quia radix est onmium malorum ⁊
lus nomen deitatis habeat ita auarꝰ
uñ dei res se oxtendit ut solus usurpet
que deus ommbris fecit. utraq gͦ deo¬
sunt inimica quia negant deo que st̃¬

Expanded text:
ceptam veritatis rationem bonae eram darent. Multum enim obestscire rationem veri, et non eam factis equi. Qui enim scit voluntatemini sui, et non facit, vapulabit multis.Fornicatio est omnis concubitus plegitimum connubium; immunditiam, quae est contra discurrentem; concupiscentiam malam de aliena uxore, vel de alia re; et avaritiam, quae si non corpus, tamen animam contaminat, quae est idolorum servitus, id est tam fugienda sicut idololatria, cui simile et par vitium est, quia rebus etiam pro Deo servit. Sub ritiam, quae non est dispar malitia, quia radix omnium malorum, et lus nomen deitatis habeat, ita avarus in Dei res se extendit, ut solus usurpet quae Deus omnibus fecit: utraque Deo inimica, quia negant Deo quae
Abbreviated transcription (Latin):
efficiamur. Si ud̾ qns faciant de sus di¬
uitiis querant. p̃cipe diuites bene agere
los bene opari. ita ut dutes sint in oꝑi¬
buis bonis ⁊ p̃cipe illis tͥbuere sua ⁊ hxc
fatile etiam uel ita ⁊ ad hoc sint faciles
⁊ precipe illis tominumic̃are .i. commuũa
putare que habent ⁊ thesanrizare sibi
fundamentum bomimi .i. uirtutes fir¬
mas non tantum oꝑa ⁊ hoc. in futurũ
.i. in opus non alicunis p̃sentis s futuri
boni ad quod diuitie p̃mitanitur non
ueram uitam .s. er̾nam que non ẽ fugiti¬
ua ⁊ nana. ut heo uita. anid plura :
tymothee. ꝑ nom̃¬
thee admonet pprmm
reddens eum acrẽ¬
tum. custodi depo
ego tibi cominen¬
danimus deuitãs
ut possis illud custo¬
dire nouitates no¬
cum non omnes.
sunt ccͣ religionem
ut est ypostasis q̃
nox hãbet se ⁊ ad
ꝑsonam ⁊ ad sub¬
stantiam unde et
hrtici sub huius
uocis multiplicita¬
te inducere uole¬
bant tres eẽ substã¬
tias alie u̾e noui¬
tates non sunt uri¬
tande sunt enim

Expanded text:
efficiamur. Si vero quid faciant de suis divitiis quaerant, praecipe divites bene agere,los bene operari, ita ut divites sint in operibus. Et praecipe illis tribuere sua: et hoc facile etiam, vel ita, cipe illis communicare, id est communia putare quae habent, et thesaurizare sibi fundamentum bonum, id est virtutes firmas, non tantum opera: et hoc in futurum, id est in opus, non alicujus praesentis, sed futuri boni, ad quod divitiae praemittuntur, non ernam, quae non est fugitiva et vana ut haec vita. Quid plura? O Timothee, per nomen admonet proprium reddens eum attentum, custodi deposego tibi commendavimus, devitans, ut possis illud custodire, novitates vocum, non omnes, sunt contra religionem, ut est hypostasis, quae vox habet se ad personam et ad substantiam. Unde et haeretici sub hujus vocis multiplicitate inducere volebant tres esse substantias. Aliae vero novitates non sunt vitandae. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
condiderunt. s non rem noriam tali noie
signau̾nt. hoc enim uocatur homousyon
ꝙ ẽ unius eiũsdem ꝙ substantie. Iam si
omins nouitas ꝓphana esset non a dño
diceretur. Mhandatum noum do uobis
Nlec testamentum appellaret᷑ nouum nͨ
eantaret uninersa ecc̃a cantici nouũ
et deuit᷑ans etiam oppositiones scĩe falsi
nominis .i. que falso nomine scientia dr̃
quam scientiam quidam promittẽtes
qui fidem quasi imꝑitiam rident exci¬
duu̾it a fide. semꝑ manentes cirea fidẽ
⁊ nunqͣm intus. Nichil enim sicamãt
dias gratia sit tecum. AmeN. Expliẽ¬
¶tem ⁊ymotheo scribit exhortationem
martyrii et omnes regulas uitatis. ⁊
quid fiiturum sit temꝑibus nomssimis
⁊ desua passione scͥbens ei aburbe roma.

Expanded text:
condiderunt, sed non rem novam tali nomine significaverunt. Hoc enim vocatur homousion, quod est unius ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, non a Domino diceretur: Mandatum novum do vobis , ut testamentum appellaretur novum, nec cantaret universa Ecclesia canticum novum. Et devitans etiam oppositiones scientiae falsi nominis, id est quae falso nomine scientia dicitur. Quam scientiam quidam promittentes, qui fidem quasi imperitiam rident, exciderunt a fide, semper manentes circa fidem, et nunquam intus. Nihil enim sic amant dias, gratia sit tecum. Amen. IN EPISItem Timotheo scribit de exhortatione martyrii, et omni regula veritatis, et quid futurum sit temporibus novissimis, et de sua passione, scribens ei ab urbe Roma.
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ bonam uolunta¬
tem. s. ut alios sal¬
nent .i. ꝑ dilectione
dei ⁊ pr̃oximi et
exemplo mee bone
Quidam non di¬
u̾si abhiis quia ⁊
hii boni sunt pre¬
ex caritate pͥnata
ad apostolum ut
nicem eius uincti

Expanded text:
 bonam voluntatem, scilicet ut alios salvent, id est pro dilectione Dei et proximi, et exemplo meae bonae Quidam non diversi ab his, quia et hi boni sunt, praeex charitate privata ad Apostolum, ut vicem ejus vincti
Abbreviated transcription (Latin):
diusi quia mali.¬
tendu̾nt ⁊ confuta¬
ti sunt ⁊ ne uid̾en¬
tur correcti addit.
non sincere .i. non
puro animo. s exi¬
stimantes se susci¬
tare p̃ssuram uin¬
culis meis .i. existi¬
mantes hoc ut siqͥs
de p̃dicatione eos
accuset. in me au¬
ctorem eis iuiiidi¬
cent. Astucia gͦ
sumulationis isti
quasi anctori qui multos congͥgaua̾t
suo collegio. Ecce quatuor species docto¬
rum distinxit duas bonorum ⁊ duas ma¬
lorum quiꝰ omines annuntiant xp̃m . s
non eodem animo. mali enim non sim¬
plici nec ueraci animo xp̃m nuncrabãt.
boni uo̾puro animo ⁊ fide sincera omnes
tamen einiangelio ꝑficiebant. unde ⁊¬
malos tolerandos dicit subdens. Qꝑsi
ctores laboramus¬
ad profectume
nuangelii. s etiã¬
mali qui nõ bono.
animo predicant¬
sunt ad profectũ
et iõ tolerandi. qͥd¬

Expanded text:
dio, quia alitenderunt et confutati sunt. Et ne viderentur correcti, addit, non sincere, id est non puro animo, sed existimantes suscitare pressuram vinculis meis, id est existimantes hoc, ut si quis de praedicatione eos accuset in me auctorem ejus vindicent. Astutia ergo simulationis isti quasi auctori, qui multos aggregaverat suo collegio. Augustinus Ecce quatuor species doctorum distinxit, duas bonorum, et duas malorum, qui omnes annuntiant Christum, sed non eodem animo. Mali autem non simplici nec veraci animo Christum annuntiabant, boni vero puro animo et fide sincera: omnes tamen Evangelio proficiebant. Unde malos tolerandos dicit, subdens: Quidctores laboramusad profectum Evangelii, sed etiamali. Qui non bono animo praedicantsunt ad profectum, et ideo tolerandi. Q
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. mnaior uel minor erit pena. Ꝙ
uero ait m̾cedis hoc ad equalitatem pene
refertur ut qui libithiis igne ꝑierit igne
loqutus est effugienis gehemiam si ne¬
glexerimus saltim ꝙ mimis est quam pre¬
uaricari tantam .i. indeficientem salutẽ
in enuangelio frãm non panta erit in uer̾i
test᷑. ibi enim ẜmo hic nõ salus est. Que

Expanded text:
peccatum, major vel minor erit poena. Quod vero ait mercedis, hoc ad qualitatem poenae refertur, ut qui libidinis igne perierit, ignelocutus est, effugiemus gehennam, si neglexerimus, saltem quod minus est quam praevaricari, tantam, id est indeficientem, salutem in Evangelio factam? Non tanta erat in Veteri Testamento: ibi enim sermo, hic vero salus est. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
copolym. ibi
enim statui
hyemare. ze¬
nam legisꝑi¬
tum et apol¬
lo sollicite p̃¬
mitte ut ni¬
chil illis des.

Expanded text:
copolim: ibi enim statui hyemare. Zenam legisperitum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis des
Abbreviated transcription (Latin):
pprimenim sensũ
astruunt u̾bis leg̃
ut prauitatem m̃¬
tis sue legis anct̾e
commendent. qui
uitandisunt quia
frequentius coere¬
ai exercitatiores es¬
sent ad malum. de¬
uita dico. cur. ecce.
sciens quia qui hi
subuersas est .i. ꝑ
ditus ⁊ delinquit
qina scient̾ peceat
ꝓꝑrio iuditio cõdẽ¬
pñatus pprio iudi¬
errorem laudat ⁊
¶ym misero ad
te artheman aut
tytienm qui inte¬
rim puideant cre¬
tensibus dum ad
me nemis festina
uenire ad me ny¬
copolim ibi enim
statut hiemare. Iõ
dicit ut festinet
post epłam datam
nenire quia nult
eum nidere causa
a ffectus ⁊ nt plemiꝰ
confirmet in eccle¬
fiastica disciplina
zenam leg̃ꝑitum
ideo hoc dicit nor
quia ꝑitior sit apol¬
lo. s quia huius ꝑ¬
fessionis fuerat᷑ i
synagoga. ⁊ apollo

Expanded text:
prium enim sensum astruunt verbis legum, ut pravitatem mentis suae legis auctoritate confirment; qui vitandi sunt, quia frequentius correcti exercitatiores essent ad malum. Devita, dico, cur? Ecce, sciens quia qui hujsubversus est, id est perditus, et delinquit, quia scienter peccat, proprio judicio condemnatus. Proprio judierrorem laudat, et Cum misero ad te Artemam vel Tychicum, qui interim provideat Cretensibus, dum ad me veneris, festina venire ad me Nicopolim, ibi enim statui hiemare. Ideo dicit ut festinet post Epistolam datam venire, quia vult eum videre causa affectus, et ut plenius confirmet in ecclesiastica disciplina. Zenam legisperitum. Ideo hoc dicit, non quia peritior sit Apollo, sed quia hujus professionis erat in Synagoga. Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
perimentũ
autem eius
cognoscite
quoniamsi¬
cut pr̃i fili
mecum ser¬
uiuit me¬
hniͣs que cͥca me st̃
ideo illum ⁊ non a¬
lium uolomittere.
minem habeo nũc
tam unanimem
.i. qui ita concordet
mee uoluntati mn
hoc negotio quita
sincera affectione
ꝓ uobis sollicitꝰ sit.
hoc enii tempore
multi cum apło
m̾cennarii erant.
filũ uo̾ uel pastores
nulli nisi tymotheꝰ
et uere. omnes eñĩ
enim erant de dis
lerandi quia eade
habent more que
⁊ pastores qui uti¬
q sunt diligendi. fu

Expanded text:
perimentum autem eius cognoscite, quoniam sicut patri filius mecum seruiuit his quae circa me sunt. Ideo illum et non alium volo mittere. minem habeo nunc tam unanimem, id est qui ita concordet meae voluntati in hoc negotio, qui, ita sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Hoc enim tempore multi cum Apostolo mercenarii erant; filii vero vel pastores nulli, nisi Timotheus. Et vere. Omnes enim qenim erant de disclerandi, quia eadem habent in ore quae et pastores, qui utique sunt diligendi. Fur
Abbreviated transcription (Latin):
in domino
motheum memit
tere aduos ⁊ hoc ci¬
to a deo necesse est
ut ueniat ⁊ a deo
attentus est erga
uos. mittere dico¬
ut ⁊ ego bono ani¬
mo sim cognitis hiᷤ¬
que cca uos sunt
sicut uos eritis bono animo cognitis

Expanded text:
in Domino mtere ad vos. Et hoc cito, adeo necessarium est ut veniat. Et adeo attentus est erga vos. Mittere, dicoet ego bono animo sim, his cognitis quae circa vos sunt, sicut vos eritis bono animo cognitis
Abbreviated transcription (Latin):
uite animalis. lu¬
minaribus bene¬
sanctos comparat
sicut enimstellas
celi non extinguit
nox. sicmentes fi¬
delium adherentes celo sacre seripture ñ
obscuuat mundam iniqrutas. et sicut
illa quicquid agatur in t̾ra etiam siqui
mentiantur de ip̃is. suos tamen in celo eͣ¬
sus non obliquant nec tardant. ita sc̃i quo¬
rum conu̾satio in celis est pp̃ mala mũdi
que despariunt uel falsa qine confingant᷑
iñ ipsos lucem uerbi ⁊ uite exempbam
nunlo modo int̾polant. Ita facite ut dixi
quod utiq erit. ad gloriam meam. ne¬
quia non in uaniun .i. non sine fructu
cucurri in facile connersis. n in uanũ
laborami in difficilius conu̾sis et nõ so¬
lum tunc habebo gloriam sed etiam mͦ
gaudeo intus in mente. qua certa me
manet merces. et congratulor .i. gratras
ago uobis omnib etiam si mumolor sr̃
sacͥficram ⁊ obseguium fidei nr̃e qͣ iam¬
obtuli deo fidem et oꝑa ur̃a. s etiam si ip̃e
ꝑ uobis offeror gandeo. ita et uos si ꝓme

Expanded text:
itae animalis. Luminaribus benesanctos comparat. Sicut enim stellas eli non exstinguit nox, sic mentes fidelium adhaerentes coelo sacrae Scripturae non obscurat mundana iniquitas, Et sicut illa quidquid agatur in terra etiam si quid mentiantur de ipsis, suos tamen in coelo cursus non obliquant nec tardant: ita sancti, quorum conversatio in coelis est , propter mala mundi quae despiciunt; vel falsa quae confingantur in ipsos, lucem verbi et vitae exemplum nullo modo interpolant. Ita facite ut dixi, quod utique erit ad gloriam meam, nequia non in vanum, id est sine fructu, cucurri, in facile conversis; neque in vanum laboravi, in difficile conversis. Et non solum tunc habebo gloriam, sed etiam modo gaudebo intus, in mente, quia certa me manet merces; et congratulor, id est gratias ago vobis omnibus, etiam si immolor super sacrificium et obsequium fidei vestraobtuli Deo fidem et opera vestra, sed etiam si ipse pro vobis offeror, gaudeo, ita et vos, si pro me
Abbreviated transcription (Latin):
mortiuis est ꝑro nobis impiis eum esse¬
mus adhuc infirmi in peccatis ⁊ ita medi¬
comdigentes. Mortuus est dico. ⁊ hoo setũ¬
Ambꝵ dum tempus .i. ꝑ tͣridnum tantum quiã
tia cuius apparet talis in morto beniualen¬
lug̃ tia. a quo tales arras accepinus ꝙ dona¬
uĩt̃ impiis mortem suam qui ẜuat iustis
uitam suam mortiuis est ꝑ te o homo mor¬
talis ut uinas cum illo suscepat mortẽ no¬
stram ut donaret nobis uĩtam suam. Incre

Expanded text:
mortuus est pro nobis impiis. Cum essemus adhuc infirmi, in peccatis, et ita medico indigentes, mortuus est, dico et hoc, secundum tempus, id est per triduum tantum, quia tia cujus apparet in morte benevolentia: a quo tales arrhas accipimus, quod donavit impiis mortem suam, qui servat justis vitam suam. Mortuus est pro te, o homo mortalis, ut vivas cum illo. Suscepit mortem nostram, ut donaret nobis vitam suam: acce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ forsitan pot̃ inncniri quis .i. aliquis. qui
fiat distinctio int̃ iustum ⁊ bomim Iustus
enim ꝓ ex̾citio ir̃tutum hic dr̃ qui etiã
bonis est. s ẽ bonus qui non est uĩstus .s.
qui natus est in simplicitate iinocens qui
nondum laborauit ut amplificaret se bonis¬
oꝑib ut sunt ꝑali in baptismo minidati
Instus autem bomim nature sue excitiome¬
lioranit ⁊ licet iustus secundum modum qͦ
hic accipatur melior sit quambonus. inno¬
centietamen causa ẽ miserabilior qaam ul¬
sticie. quia ñ ẽ huiusmodi insticia sine
seintate. ⁊ ẽ sensus. uere magnum fecit
xp̃c moriendo pro mĩpai̾s uix eimo.q. pro

Expanded text:
m forsitan potest inveniri, quis, id est aliquis qui m forsitan potest inveniri, quis, id est aliquis qui fiat distinctio inter justum et bonum. Justus enim pro exercitio virtutum hic dicitur, qui et bonus est; sed est bonus, qui non est justus, silicet qui natus est in simplicitate; innocens, qui nondum laboravit, ut amplificaret se bonis, ut sint parvuli in baptismo mundati. Justus autem bonum naturae suae exercitio melioravit, et licet justu secundum modum quo hic accipitur melior sit quam bonus, innocentiae tamen causa est miserabilior quam justitiae, quia non est hujusmodi justitia sine severitate. Et est sensus: Vere magnum fecit Christus moriendo pro impiis. Vix enim mo
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Non ẽ gͦ uicturus homo cum dea: ñ
mortalis uicturus est uĩ et̾ͥnim p̃ quem
mortuus ẽ qui uinit in et̾nim. s quom
mortuus õ ⁊ unde: ⁊ pot̃ mori deus : acce¬
pit ex te : iusde moreretur ꝑte: induit
se ut moreretur ꝓte. Indue̾t te: ut cum
illa uinas. Induit se carne mortali: in uir¬
giĩtate mr̃is. iñduer te uita ꝑhenni in
equalitate pr̃is. ecce quomͦ auiatus es non
amatidus. amnatus es turpis ⁊ fedris. añ¬
quam eẽt in te ꝙ amari dignum eẽt. ama¬
tus es prius ut dignus fieres ꝙ amar cris.
dilectus es prins: ut diligentem pꝰtea dili¬
ge̾s In iirius enir eras dampnari mu̾e¬
ras. ⁊ tamen pro te mortiuis est xp̃c. uel
secundum seriem uerborum pat̃ legi litta:
sic ñ inuenta sententia. tuiaq uere spes im¬
plebr̃. ut quid enim. nisi spes implenda
deo infirmi eramus: ꝙ etiam impii mortu
nr̃a implenda est ⁊ uere magnum est hoc
ꝙ fecit. uix enim moritur quis .i. raro mori¬

Expanded text:
Deus. Num est ergo victurus homo cum Deo? num mortalis victurus est in aeternum propter quem mortuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est, et unde, et potest mori Deus? Accepit ex te unde moreretur pro te; induit se ut moreretur pro te, induet te ut cum illo vivas; induit se carne mortali in virginitate matris, induet te vita perenni in aequalitate Patris. Ecce quomodo amatus es non amandus. Amatus enim es turpis et foedus, antequam esset in te quod amari dignum esset. Amatus es prius, ut dignus fieres qui amareris; dilectus es prius, ut diligentem postea diligeres. Impius enim eras, damnari merueras: et tamen pro te mortuus est Christus. Vel secundum seriem verborum potest legi littera sic, non mutata sententia: Quasi dicat: Vere spes implebitur. Ut quid enim, nisi spes implenda deo infirmi eramus, quod etiam impii. Mortunostra implenda esset. Et vere magnum est hoc quod fecit. Vix enim moritur quis, id est raro mori
Abbreviated transcription (Latin):
presso subuenire. ⁊ c̾. ⁊ ideo non suꝑflue
sim. hylaritas .i. gaudium ostendit fre¬
tum spe futuri. Omnis gͦmĩa ⁊ simpłr¬
sentis ⁊ future głe.
s in simplicitate fu¬
tiur glorie et ita sit
membrum alterus.
et qui preest ut pͥn¬
ceps presit. in sollic̾.
ita sit membrum alt̾iꝰ
et qui miseretur .i. qͥ
habet grãm compati¬
endi oppresso ha faci¬
at. in hylaritate .i.
leto animo subneni¬
at. ⁊ ita erit membͫ
altus quomam ni

Expanded text:
presso subvenire, etc. Aug. Et ideo non superflue isim. Hilaritas gaudium ostendit fretum spe futuri. Omnis ergo misentis et futurae gloriae, sed in simplicitate futurae gloriae, et ita sit membrum alterius. Et qui praeest, ut princeps praesit; in sollicituita sit membrum alterius; et qui miseretur, id est qui habet gratiam compatiendi oppresso, hoc faciat in hilaritate, id est laeto animo subveniat, et ita sit membrum alterius, quoniam i
Abbreviated transcription (Latin):
lib reuerentia aut non est fraternus amor
nisi mutius se preueniant obsequiis. ⁊ fitis
mñ solli. non pigri .I. si soluciti estis corde. nõ
sitis pigri oꝑe: Nłaledictus enim est sicut ie¬
t pigritie frigus pellatur. sitis fer spũ. i ig
uultis ideo autem dicit. feruentes quia
refrigescet earitas mutorum de hoc igne
domius ait. Ignem ueni mittere in ter¬
tera. qͣ. quamnis dixerim ut spũ f̾uentẽ
sixis tñ ñ passim ⁊ importune uerba dei
ingeratis. s tempori .i. oportunitati sitis
foruentes ut modeste ot enm honestate
⁊ aptis locis ⁊ ꝑsonis. apto tempore fidei
uerba loqnamini ueldando proximio sitis
titis gandentes spe ut nisi et nasperetis ⁊ m̃
gandeatis. tertiemm de futuris gaudent
tuia sperant certissime se accepturos nõ
in hiĩs bonis mala accurrunt sitis patienteᷤ
iñ tri. ⁊ ut possitis mala pati sitis instan¬
tes orationi. qui adhuc dicti̾it res et ideo
necessaria est oratio. necessitatibus .q.¬

Expanded text:
liter non est fraternus amor, nisi mutuis se praeveniant obsequiis, et sitis in sollicitudine non pigri, id est si solliciti estis corde non sitis pigri opere. Maledictus enim est, sicut Jeut pigritiae frigus pellatur, sitis ferventes spirivultis. Ideo autem dicit, ferventes, quia Refrigescet charitas multorum . De hoc igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terdicat: Quamvis dixerim, ut spiritu ferventes sitis, tamen non passim, et importune verba Dei ingeratis, sed tempori, id est opportunitati sitis servientes, ut modeste cum honestate, et aptis locis, et personis, et apto tempore fidei verba loquamini. Vel dando proximo sitis sitis, gaudentes spe, ut nonnisi aeterna speretis, et inde gaudeatis. Certi enim de futuris gaudent, quia sperant certissime se accepturos, et in his bonis mala occurrunt, sitis patientes in tribulationis: et ut possitis mala pati, sitis instantes orationi, quia adhuc differtur res, et ideo necessaria est oratio. Necessitatibus, q
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam utide dominis
ait. Dimittite ⁊ di¬
mitteturuobis. Date
⁊ dabitur nobis. ⁊ h
utiq iustam est ut
dimitat᷑ dimittenti
et detur danti.Inest
miserenti. Quisquis
turus iuditiu et¬
spectat sine mĩa. sibi
et cumgauclio dedet fieri. sequitur. Dile¬
ctio qura aiuersa dona uniuntur. sit sine
sumilatione.et sic erit alter alteris membẽ
⁊ sitis odientos manim ⁊ adhe. bono. ut nec
dilectio amici faciat malum amare. nec
malum faciat bonum dimittere. ⁊ sitis di¬

Expanded text:
m . Unde Dominus ait: Dimittite et dimittetur vobis. Date et dabitur vobis . Et hoc utique justum est ut dimittatur dimittenti, et detur danti. Inest et judicium miserenti. Quisquis curus judicium exspectat sine misericordiet cum gaudio debet fieri. Dilectio qua diversa dona uniuntur, sit sine simulatione, et sic erit alter alterius membrum; et sitis odientes malum et adhaerentes bono; ut nec dilectio amici faciat malum amare, nec malum faciat bonum dimittere, et sitis di
Abbreviated transcription (Latin):
domini nõ
solum ĩma¬
cedonia et
in achaia
sed in omni
loco fides no¬
stra que est
ad deum ꝓ¬
fecta est ita
ut sit nobis
necesse quic¬
quam loqui

Expanded text:
Domini non solum in Macedonia et in Achaia sed in omni loco fides vestra quae est ad Deum profecta est ita ut non sit nobis necesse quicquam loqui
Abbreviated transcription (Latin):
inducitur hicad in
telligendum ꝙ sup̃
participant: sunt
participes corporis
tuni. em apparet
imbris sacrificiorum seruientem sdeo
hostias illas legis .s. carnalis isrł ꝑticipes¬
sut altaris: sunt utiq. sic qui eouat c̃¬
nem xp̃a ⁊ sanguinem eius bibunt: par
tib panem ⁊ calicem iõ uos qui estis ifrł
.i. homines uidentes dm̃. uidete .i. discitẽ
ne. ⁊ uno calice ꝑcipientes sinmi᷑ cõfor¬
mes corꝑis xp̃i. Sic qui edunt hn. ydolis
oblata. suit ꝑticipes altaris Troris.⁊.¬

Expanded text:
inducitur hic ad intelligendum quod su participant, sunt participes corporis litudinem apparetumbris sacrificiorum servientem, ideo hostias illas legis, scilicet carnalis Israestinus Sunt utique. Sic qui edunt carnem Christi et sanguinem ejus bibunt, parttibus panem et calicem, et o vos qui estis Israel, id est homines videntes Deum, videte, id est discite qne et uno calice percipientes sumus conformes corporis Christi, sic qui edunt hostias, idolis oblatas, sunt participes altaris erroris
Abbreviated transcription (Latin):
an appellantur. Est et̃iam pm̃a bonorum¬
⁊ himultum fidelium pene cortidiana ã
qua pectora trndimus dicentes dimit¬
te nobis debita nr̃a ⁊ c̾. Non ea nobis di¬
mitti petimus que dimissa ñ dubitamꝰ
in baptismo. s illa que humane fragdita¬
ti tuamuis parira tamen crebra sulire¬
punt que si collecta contranos fuerint
ita nos grauabunt ⁊ opprimunt ficut
uiim aliqd̾ grande peccatum. Quid
enim int̾est ad naufragium animo gͣn¬
di fluctu nanis oprebatar ⁊ obruatar
an paulatim subrepens aqua in senti¬
nam impleat nanem atq subm̾gat᷑.
Ideo ieiima ⁊ elemosinc orationes in¬

Expanded text:
 appellantur. Est etiam po humilium fidelium pene quotidiana, in qua pectora tundunt, dicentes: Dimitte nobis debita, etc. . Non enim nobis ea dimitti petimus, quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam impleat navem atque submergat? Ideo jejunia, et eleemosynae, et orationes in
Abbreviated transcription (Latin):
tibus uo̾ non sunt imponenda ne uidẽ¬
antur. aut non causa ꝑmittendi sit insti¬
tuta. aut adhuc promitte. s cessando iam
a p̾pareant signa futuri fuisse que cum ho¬
nore panlatim deserendo erant sepelienda
non ut sacrilegia gentium fugietida pꝰt¬
ea uo̾ tanquam cum honore sepulta sũt
a xp̃ranis omnibus irre ꝑabilit̾ deserẽda.
Ieronimꝰ autem istalegalia pꝰt xp̃i passiom
siuc in eis spes ponatur siue non. obseruan¬
tibus dixit noxia esse nisi dispentorie custo¬
diant᷑ ⁊ secudum hoc ita hic locus exponi᷑.
antequam inciꝑet notra p̃dicatio oportu¬
it tͥcumcidi. nunc antem lege fsdei succe¬
dente nichil proderit fideli addita cͥcum
cisio s oberit. mauiis enim malum est ex
libero seruum fiori quam nasci. G e¬
stificor autem quia si ccumcidamni m¬

Expanded text:
tibus vero non sunt imponenda, ne videtibus vero non sunt imponenda, ne videantur aut non causa promittendi Christi instituta, aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus irreparabiliter deserenda. Hieronymus autem ista legalia post Christi passionem sive in eis spes ponatur sive non, observantibus noxia esse dicit, nisi dispensatorie custodiantur; et secundum hoc ita hic locus exponiturAntequam nova inciperet praedicatio oportuit circumcidi, nunc autem lege fidei succedente nihicisio, sed et oberit; majus enim malum est ex libero servum fieri, quam nasci. Testificor autem omni homini
Abbreviated transcription (Latin):
umbris talib fuerat prenuntiata. Inde ẽ
ꝙ tymotheum indea mr̃e ⁊ greco patre
natum circumeidit apłs. ⁊ ipse morem
hiunismodi custodiuit. non simulatiõe
fallaci. s confilio prudenti cͥcum cisio e¬
nim ⁊ cͥ legalia ita natis ⁊ institutis ñ
erant noxia licet lam non essent signifi¬
tandis futuris nec̃ta. magis noxium erat
ea qͣi noxia prohibere in hiis omnibus
usq ad quos durare debuerunt. genti¬
les uo̾ ex diu̾so uel ita ꝑiete ad eundẽ
angularem nenientes non erant ad ta¬
lia cogendi. Sicim uo̾ hnis qui ex cͥcumcisi¬
oneuena̾nt talib q sacramentis adhuc
dediti erant ultro nellent sicut tymotheꝰ
conforre congentiam. non erant prohi¬
bendi. s si in hiis contidebant. erant ꝑ¬
diti. sic ⁊ ꝑdici. Unde est illud Apłi. dico
gͦ hiis quos fides que reuelata est eis iam
imbutos inuen̾at illa tene̾ ne uideant᷑
improbata potuis quam t̾minata gẽ¬

Expanded text:
umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est quod Timotheum Judaea matre et Graeco patre natum circumcidit Apostolus, et ipse morem hujusmodi custodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Circumcisio enim et caetera legalia ita natis et institutis non erant noxia, licet jam significandis futuris necessaria non essent, magis noxium erat ea quasi noxia prohibere in his hominibus, usque ad quos durare debuerant. Gentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confidebant, erant perditi sicut et Judaei. Unde est illud Apostoli: D. Licebat ergo his quos fides quae revelata est eis, jam imbutos invenerat, illa tenere, ne videantur improbata potius quam terminata. Gen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fecit ut nithil ei ꝓdesset xp̃c eis itaq di¬
ctum est hoc qui sdeo uolebant tͥcumcidi
tꝑ alit̾ se putabant in xp̃o saluari ñ posse.
hoc enim animo. hac uoluntate. ista intẽ¬
tione cuusquis tunc circumcidebatur xp̃c
ei nichil proderit. illos igͣ arguit qui se ĩ
lege iustificari credebant non qui legitti¬
ma illa in epas honorem a quo mandata
funt obsuabant. intelligentes ⁊ qua pre¬
ninciande ueritatis ratione mandata¬
liberanit qui im̃¬
munis a peccato ex
dilectione obediens
fuit lib̾tas gͦ qna
liberati sinnus a ẜ¬
te gͣ. ꝙ lex debeat
cessare. huc usq os¬
tenclit ⁊ simmilitisdi¬
ne confuetudinis
humane et legis
ipsius auctoritate
numc galathas bor
ergo state .i. firma
fide. fixo pede per¬
manente in liber¬
tate. Nolite contim̾¬
ncc̃e fuerat abholeri. iustificare neminẽ
poterant. non io cum fuerant tan quã
diabolica gentium sacͥlegia fugionda eti¬
am cum ip̃a gr̃a iam ceꝑat renelari. que

Expanded text:
 Eis itaque dictum est hoc, qui ideo volebant circumcidi, quod aliter putabant in Christo se salvari non posse. Hoc enim animo, hac voluntate, ista intentione quisquis tunc circumcidebatur. Christus ei nihil proderat. Illos igitur arguit qui se in lege justificari credebant, non qui legitima illa in ejus honorem a quo mandata sunt observabant, intelligentes et qua praenuntiandae veritatis ratione sint mandataliberavit, qui immunis a peccato, ex dilectione obediens fuit. Libertas ergo qua liberati sumus a Ergo quod lex debet cessare hucusque ostendit, et similitudine consuetudinis humanae, et legis ipsius auctoritate, nunc Galatas hortergo state, in firma fide, fixo pede permanente in libertate. Et nolite continenecesse fuerat aboleri, justificare neminem poterant: non ideo tamen fuerant tanquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae
Abbreviated transcription (Latin):
ingo seruitutis .i. lege tre in seruitutẽ
genãt. ⁊ addit iterum. non quia pͥlus
galathe legera tũstodierint. s dumm circũ¬
cisionis. ⁊ legalium obẜnationum iugo
se subiciebant. quasi ad eosdem ren̾tebã¬
tur caltus quib in ydolatͥa ante sernie¬
bant qua non est leuior hec legis serui
triua ecce ego panlns qui sum note ancto¬
ritatis dico uobis. Qm̃ si circum cidamim¬

Expanded text:
jugo servitutis, id est lege quae in servitutem generat. Et addit, iterum, non quia prius Galatae legem custodierint, sed dum circumcisionis et legalium observationum jugo se subjiciebant, quasi ad eosdem revertebantur cultus, quibus in idololatria ante serviebant, quia non est levior haec legis servitquia ecce ego Paulus, qui sum notae auctoritatis, dico vobis: Quoniam si circumcidami