comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sancti sebaftiani: exclamauit mu¬
lier uoce magna dicens. Beatus es
tu. et benedictus sermo oris tiuĩ:
et beat qui credunt ꝑ te xpistũ
filium dei uiui. Ego enĩm uidi
occulis meis. angelum ad te uenĩ¬
entem de celo: et librum ante o¬
culos tuos tenẽntem: ex cuius lec¬
tione uniuersa sermonis tui oratio.
decurrebat. Beati qui omnibus qͤ
locutus es credunt: et maledieti
qui dubitauerint. uel inu̾bo uno.
bras noctis excludit. et omnium
oculis lumen. quod nox ceca negã¬
uerat reddit: ita lux sermonum
tuorum. omnem caliginem. omnẽq
ignorantie mee cftitatem extersit:
et occulis recte credentium. serenũ
post noctis tenebras. dicm reddidit.
ame autem non solum incredulita¬
tis tenebras exclusit: uerum etiam
sermonis mei ostium quod ꝑ sex
annos clausum fuerat patefecit.
Uidens autem nichostratus uir
eius quod ee̾t tanta uirtus. xpisti
insua uxore celebrata: cepit pedi¬
biis enis aduolui et indulgentiã
petere. ꝓpter hoc quod inperͥali

Expanded text:
S. Sebastiani, exclamavit mulier voce magna, dicens: Beatus es tu, et benedictus sermo oris tui: et beati qui credunt per te Christum Filium Dei vivi. Ego enim vidi oculis meis angelum ad te venientem de coelo, et librum ante oculos tuos tenentem, ex cujus lectione universa sermonis tui oratio decurrebat. Benedicti qui in omnibus quae locutus es credunt, et maledicti qui dubitaverint vel in uno verbo eersas tenebras noctis excludit et omnium oculis lumen, quod nox caeca negaverat reddit; ita lux sermonum tuorum omnem caliginem, omnemque ignorantiae caecitatem extersit, et oculis recte credentium serenum post noctis tenebras diem reddidit: a me autem non solum incredulitatis tenebras exclusit, verum etiam sermonis mei ostium, quod per sex annos clausum erat, patefecit. 25. Videns autem Nicostratus, vir ejus, quod esset tanta virtus Christi in sua uxore celebrata, coepit pedibus ejus advolvi, et indulgentiam petere, pro hoc quod imperiali
Abbreviated transcription (Latin):
Amator passionis factus ẽ. qui aue¬
tor ꝑsecutionis extiterat. Et qui
inalienis afflictionibus prius gratu¬
labatur: insuis post modum ꝑsecu¬
tionibus letabatur. Ipse qui tu nc
inapło suo uirtutem istam exercuit:
ip̃e nunc de ipso inferorum couela¬
ui. et ex ipsis draconum faucibus
animarum ur̃arum captiuitatem
cripuit: et nobis nunc atenebris ad

Expanded text:
ssionis factus est, qui persecutionis auctor exstiterat; et qui alienis afflictionibus prius gratulabatur, in suis postmodum persecutionibus laetabatur. Ipse qui tunc in apostolo suo virtutem istam exercuit, ipse nunc de ipso inferorum conclavi, ex ipsis draconum faucibus, animarum vestrarum captivitatem eripuit: et vobis nunc a tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
casse et̃ impie egisse. penitentie uo¬
cibus exclamant. fundebant ergo
amaras lacrimas et se xp̃o uelle cre¬
dere unanimis uocib resonabant
Tunebeatus sebastianus uibet eos oes
lcarpum scm presbiterum. ubi
erat causa ꝑsecutionis occultus.
et narrauit ei omnia que gesta st̃
Quibus auditis policarpus grãs

Expanded text:
se et impie egisse poenitentia vocibus exclamare. Fundebant ergo amaras lacrymas, et se velle Christo credere, unanimis vocibus resonabant. Tunc B. Sebastianus jubet eos omnes lycarpum presbyterum, ubi erat causa persecutionis occultus, et narravit ei omnia quae gesta sunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sona. Igitur cũ omnes ad domum
primiscrinii ꝑduct̾i starent cathe¬
narum nȩribus uincti: hoc modo
eos uir dei beatus sebastianiis alloqͥ¬
tur. Crimina diabolica si diuinis
uirtutib cedant. reatus uester a mor¬
te excluditur: et ad gaudia fugitiua
reuocatur. Egerat enim ꝑsuos satel¬
lites hostis iniustus ut animos sc̃õꝵ¬

Expanded text:
30. Igitur cum omnes ad domum primiscrinii perducti starent, catenarum nexibus vincti, hoc modo eos vir Dei Sebastianus alloquitur: Crimina diabolica si divinis virtutibus cedant, reatus vester a morte excluditur, et a gaudiis fugitivis revocatur. Egerat enim per suos satellites hostis injustus, ut animos militu
Abbreviated transcription (Latin):
Cui sanctus sebastianus dixit. Mu¬
ta dignitatem tuam: et incipr
ẽẽ xpisti magis primiscrinius qua
prefecti. Audi itaq consilium meũ:
et omnes quos carcer melusit. quoᷤᷤ
uincula tenent. quos ergastula con¬
fitiunt inunum redige. Quod cũ
feceris antistitem sacro sce̾ legis ad¬
hibeam ut cũ omnibus qui credere

Expanded text:
i sanctus Sebastianus dixit: Muta dignitatem tuam, et incipe esse Christi magis primiscrinius, quam praefecti. Audi itaque consilium meum, et omnes quos carcer inclusit, quos vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibea
Abbreviated transcription (Latin):
et fugitiuus ẽẽt ad gregem porcorum
cipiti ꝑuenit. Quem ipsa euentu m
ter sua ccruens sues benedixit. De¬
uide inpauidus acfamiliaris cum
uidetis fr̃s quod ebruta animalia &
bestie. sermonib et uoluntati eius

Expanded text:
et fugitivus esset, ad gregem porcorum aecipiti pervenit. Quem ipsa ventum inter suas cernens benedixit. Deinde impavidus ac familiaris cum fratres, videtis quod et bruta animalia et bestiae sermonibus e
Abbreviated transcription (Latin):
ratiõe respicere. quomodo possũ
idola muta et surda. et sine sen¬
su. et sine anima colere. et ad in¬
iuiriam summi dei. ceruices meaᷤ
tie tue et ad huc te deos blasphe¬
mantem idcireo differo quia an¬
nos tuos infra sensum aspitio. No¬
li gͦ temet ipsam ita despicere. ut
motus deoꝵ incurras. Beata agneᷤᷤ
respondit. Noli infantiam corpo¬
ralem tta inme despicere ut puteᷤᷤ
me te habere uelle ꝓpitium. Fides
enim non inannis: s insensibus
geritur. et d̾s omnipotens m̃tes
magis comꝓbat. qu̾a etates. Deos
autem tuos quoꝵ me motus in
currere non uis: ipsos irasci per¬
te uideo tendere. quod impetrare
non poteris quic quid uidetur tͥ
exerce. Simpnius p̃fectus dixit. unu
tibi e duobus elige. aut cũ iurgini¬
bus dee ur̃e sacrifica: aut cũ mere¬
tricib scortaberis incontubernio
lupanari. Et longe erunt a te xͥa¬
ni. qui te ita magicis artibus im¬
buerunt: ut hanc calamitatem
intrepido animo te ꝑferre posse
confidas. Inde uide et dixi. aut

Expanded text:
ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem meam m infantiae tuae, et adhuc te deos blasphemantem idcirco differo, quia annos tuos infra sensum aspicio. Noli ergo temetipsam ita despicere, ut motus deorum incurras. Beata Agnes respondit: Noli infantiam corporalem ita in me despicere, ut putes me te velle habere propitium. Fides enim non in annis, sed in sensibus geritur: et Deus omnipotens mentes magis comprobat, quam aetates. Deos autem tuos, quorum motus me incurrere 481 non vis; ipsis irasci per video te tendere, quod impetrare non poteris, quidquid tibi videtur, exerce. 7. Symphronius praefectus dixit: Unum tibi e duobus elige, aut cum virginibus deae Vestae sacrifica, aut cum meretricibus scortaberis in contubernio lupanari. Et longe erunt a te christiani, qui te ita magicis artibus imbuerunt, ut hanc calamitatem intrepido animo te posse perferre confidas. Unde, ut dixi, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cecũ altõ oculo et abiret: ds̾ inqͥt
aꝑuit ocłm eiꝰ. Hoc etiã predictus
alexander eũ ad inquirendũ refle¬
xisset iter: ita eẽ cognouit. Iste est
alȩxander: qͥ in eisdẽ dieb ad iuri
dĩ sacͣ monita ostensionẽq uirtutũ.
et secutꝰ ẽ eum. A quo etiã post mo¬
dicũ tempꝰ abbas ẽ ordinatus in mo¬
nasterio tholosane diocesis: qd̾ gͣndiᷤᷤ¬
silua uocatur

Expanded text:
ecum altero oculo et abiret: « Deus, inquit, aperuit oculum ejus. » Hoc etiam praedictus Alexander, cum ad inquirendum reflexisset iter, ita esse cognovit. Iste est Alexander, qui in eisdem diebus ad Viri Dei sacra monita, ostensionemque virtutum, et secutus est eum: a quo etiam post modicum tempus abbas est ordinatus in monasterio Tolosanae dioecesis, quod Grandis-Silva vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
rio militẽ deuotissimas referentẽ gr̃as
iuro d̃i. qd̾ ad pͥmũ gustũ panis ab eo
bñdicti. plenã recepit sospitatẽ a febre
qͣrtana: qua sic grauit̃ laborabat m̃¬
sib ferme decem. ⁊ octo: ut in hora ac¬
cessionis qͣi freneticus nec matremag¬
nosceret suamz
irũ qͦ uenerabilẽ Geraudũ lemo¬
uicensem ep̃m. testantẽ audiuimꝰ:
uiuenẽ quendã de familia sua letalit̾

Expanded text:
rio militem devotissimas referentem gratias rio militem devotissimas referentem gratias Viro Dei, quod ad primum gustum panis ab eo benedicti, plenam receperit sospitatem a febre quartana, qua sic graviter laboraverat mensibus ferme decem et octo, ut in hora accessionis, quasi phreneticus, nec matrem agnosceret suam. Virum quoque venerabilem Gerardum, Lemovicensem episcopum, testantem audivimus, juvenem quemdam de familia
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ opidũ qd̾ cona uocat᷑. inulier
quȩdam ꝑielitabatur multis cuebus:
qõ uenisset filius usq ad partũ: ⁊ uires
a qͣm bñdictã misit. Gustauit mulier:
⁊ ꝯfestĩ natꝰ est puer. Quẽ uenabilis
ep̾c carnotensis gaufridꝰ bapti zauit:
b̾nardi ei nom̃ imponens:
N eodẽ itin̾e ⁊ in t̾ritorio eodẽ. dũ febri¬
tantiũ multitudo sic̃ ubiq solebant. a
dĩ homine panẽ peterent bñdictũ: Ge¬
rardꝰ quidã clericus ex castro cui nom̃ ẽ
elamiceiũ. male seiolus ⁊ subsannans
fidẽ ppłi blasphemabat. In ip̃is aũ uer¬
bis blasphemiȩ grauissima febre correp¬
tus. uisq autisiodoruĩ abeuntẽ seqͥ coactꝰ
ẽ uirũ cdi ⁊ pęnitentiã agens ap̃ eum:
ip̃am ciui detraxerat. multis obtinutt
precibus benedictionem:
am multis uͦ gustata euismodi bñ¬
dictio reddidit sanitatẽ: ut soliꝰ
dĩ cuuiꝰ hȩc uirtute fiebant. possent noti¬
cia dp̾hendi. Uidimꝰ in meldensi t̾rito¬

Expanded text:
apud oppidum quod Cona vocatur, mulier apud oppidum quod Cona vocatur, mulier quaedam periclitabatur multis diebus, quod venisset filius usque ad partum, et vires aquam benedictam misit. Gustavit mulier, et confestim natus est puer: quem venerabilis episcopus Carnotensis Gaufridus baptizavit, Bernardi ei nomen imponens. In eodem itinere et in territorio eodem, dum febricitantium multitudo, sicut ubique solebant, a Dei Homine panem peterent benedictum, Girardus quidam clericus ex castro, cui nomen est Clamiceium, male sciolus et subsannans fidem populi blasphemabat. In ipsis autem verbis blasphemiae gravissima febre correptus, usque Autissiodorum abeuntem sequi coactus est Virum Dei: et poenitentiam agens apud eum, ipsam, cui detraxerat, multis obtinuit precibus benedictionem. Tam multis vero gustata ejusmodi benedictio reddidit sanitatem, ut solius Dei, cujus haec virtute fiebant, posset notitia comprehendi. 24. Vidimus in Meldensi territo
Abbreviated transcription (Latin):
plurib: exẽpli causa referamus:
astrũ uillanũ accolȩ uocant: qd̃
a claraualle ut auint sex mili¬
ariis distat. Ubi mulier pregnans
tempꝰ om̃e transierat pariendi: ⁊ aliqͣn¬
tis m̃sib iam decursis. cũ nec dũ pare¬
ret. amplius iniraret᷑. Cuiꝰ eousq dila¬
tus ẽ partꝰ. ut morb potiꝰuideret᷑: nec
iã crederet᷑ pregrans ese . s tumens Os
em̃ crede posset infantulũ anuo integͦ
unt᷑ iuscera posse mat̾na ceneri: Desꝑa¬
ta gͥ mulier. ad monasteriũ uirid̃i du¬
citur. sic se lñis. Sistitur ad portã mise¬
ra: ⁊portario fri causa cã miserabilis
uitimat᷑. Rogatꝰ ille ⁊ maudito ꝯpassus
uicõmͦ. supplex adiit patrẽ scm: fidelit̾
ei necessitatẽ indicans mulieris: fidelit̾
explens negotiũ susceptȩ legationis &
o mira diume uirtutis oꝑatio: mirabi¬
nuna peꝑit: ⁊ precͤrente remedio: ad
portã redieus fr̃ ille. incõmodum quod
nuntiauerat non inuenit:
Lio tp̃r in t̾ritorio autisiodorensi

Expanded text:
uribus exempli gratia proferamus. Castrum-Villanum accolae vocant, quod a Clara-Valle, ut aiunt, sex milliariis distat: ubi mulier praegnans tempus omne transierat pariendi, et aliquantis mensibus jam decursis, cum necdum pareret, amplius mirabatur. Cujus eo usque dilatus est partus, ut morbus potius videretur, nec jam crederetur esse praegnans, sed tumens. Quis enim credere posset infantulum anno integro intra viscera posse materna teneri? Desperata igitur mulier ad monasterium Viri Dei ducitur sic se habens. Sistitur ad portam misera, et portario fratri causa tam miserabilis intimatur. Rogatus ille, et inaudito compassus incommodo, supplex adiit Patrem sanctum, fideliter ei necessitatem indicans mulieris, fideliter explens negotium susceptae legationis. Et, o mira divinae virtutis operatio, mirabimina peperit, et praecurrente remedio, ad portam rediens frater ille incommodum quod nuntiaverat, non invenit. 23. Alio tempore in territorio Autissiodorensi,
Abbreviated transcription (Latin):
Deũi reuerent̾ accedens: sacͣ eiꝰ uestigi¬
a deuotissime osculabatur. Modũ tñ
aut seriẽ uisionis. nec cuiqͣm aperire
nec in eiusdẽ ep̃i uita scrib̾e adqueuit:
hoc tm̃ respondens cũ plurimũ roga¬
ret᷑. nimis ad ꝓpriã iͥpsius ꝑtunuisse ꝑͣm:¬

Expanded text:
de reverenter accedens, sacra ejus vestigia devotissime osculabatur. Modum tamen et seriem visionis nec cuiquam aperire, nec in ejusdem episcopi Vita scribere acquievit: hoc tantum respondens, cum plurimum rogaretur, nimis ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
UM beatiis ep̃e malachias ciuius
uitã uirtutib plenã iuir sẽs stu¬
Diose descͥpsit. uixta desid̾iũ cordiᷤ sui
in claraualle beatã celo aĩam reddidis¬
set: offerens ꝓ eiꝰ tͣnsitu uen̾abilis abb̃s
hostiã salutarẽ. głam eiꝰ dño reuelan¬
te cognouit: ⁊ eodẽ inspirante. sacͥficio
iam expleto formã mutauit orõnis:⁊
collectã intulit quȩ ad scõꝵ pontificũ
celeb̾tates ñ ad ꝯm̃dationes defuncto¬
rũ ꝑtinet: ita dicens. Ds qui beatũ
inalachiã pontificẽ. scõꝵ tuoꝵ m̃itis

Expanded text:
us episcopus Malachias, cujus vitam virtutibus plenam Vir sanctus studiose descripsit, juxta desiderium cordis sui in Clara-Valle beatam coelo animam reddidisset; offerens pro ejus transitu venerabilis Abbas hostiam salutarem, gloriam ejus Domino revelante cognovit, et eodem inspirante, sacrificio jam expleto, formam mutavit orationis, et collectam intulit, quae ad sanctorum pontificum celebritates, non ad commendationes defunctorum pertinet, ita dicens: « Deus, qui beatum Malachiam pontificem sanctorum tuorum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
dũm precabatur. Contigit aũ eadem
hora: pauperẽ quendã ⁊ uere paupe¬
rem sp̃u. in cella hospitũ mori. Quius
animã cũ uocib canoris in cęlũ defer¬
ri. pat̾ sc̃s audint: ⁊ int̾rogatis ua¬
ne fr̃ib qui affuerant: illã fuisse horã
obitꝰ eiꝰ ꝯperit. qua p̃dictas audierat

Expanded text:
deprecabatur. Contigit autem eadem hora pauperem quemdam, et vere pauperem spiritu, in cella hospitum mori, cujus animam cum vocibus canoris in coelum deferri Pater sanctus audivit: et interrogatis mane fratribus, qui adfuerant, illam fuisse horam obitus ejus comperit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
impos m̃tis: ĩmissa sͥ in os bucellula pa¬
uis quẽ bñdixerat hõ di. tã celerẽ sen¬
sisse iurtutẽ. ut incolumis surg̾et ip̃a hora:
eq illud tacencdũ. qd̾ ip̃am
bat: ad eo ut plures uiderimꝰ qͥ ꝑ sep¬
tẽnium ⁊ ultͣ. eosdẽ seruauant panes:
nec colore. nec sapore mutariz.
Nte hos paucos dies uen̾abiles ab¬
bates Gerardus ⁊ henricꝰ de sue

Expanded text:
is, immissa sibi in os buccellula panis, quem benedixerat Homo Dei, tam celerem sensisse virtutem, ut incolumis surgeret ipsa hora. Neque illud tacendum, quod ipsam icabat; adeo ut plures viderimus, qui per septennium et ultra eosdem servaverint panes, nec colore, nec sapore mutato. 1139 Ante hos paucos dies, venerabiles abbates, Girardus et Henricus, de Sue
Abbreviated transcription (Latin):
gͣndis aliqua necessitas euocaret.
uincenti oĩa animo uires corporisñ
deessent: mirantib qui uidebant eũ
et robustos hoĩes intolerantia suꝑare.
Expletis nãq negotiis uelud in se re¬
diens multiplicib infirmitatib labo¬
rabat: ut uix uiu̾et feriatꝰ. qui occu¬
patꝰ deficere nesciebat. Cui in opere
nouissimo tam manifeste tãq mag¬
nifice diuina affuit iurtꝰ: ut ex la¬
borib iures caꝑe inderet᷑. Accidit aũ
cũ in p̃dicti mosellȩ fliumi littore
residentib hinc inde partib. media¬
tor fidelis rogaret quȩ ad pacẽ erãt:
ut pars altera extanta siqͥdẽ hostiũ
straage ferotior. qd̃ exigebat᷑ obstina¬
ta animositate renueret. Subito de¬
niq tanqͣm agitati furus discesse . t.
uirũ di insalutatũ solã uͦ cetĩs om̃ib
reluiquentes desperationẽ pacis.
Nec sane ex ꝯtep̃tu aliquo s ex me¬
tu reuentiȩ eiꝰ miere fugami: siquidẽ
bas m̃tes facile flecteret: minus

Expanded text:
grandis aliqua necessitas evocaret, grandis aliqua necessitas evocaret, vincente omnia animo, vires corporis non deessent, mirantibus qui videbant eum, et robustos homines in tolerantia superare. Expletis namque negotiis, velut in se rediens, multiplicibus infirmitatibus laborabat, ut vix viveret feriatus, qui occupatus deficere nesciebat. Cui in opere novissimo tam manifeste, tamque magnifice divina adfuit virtus ut ex laboribus vires capere videretur. Accidit autem, cum in praedicti Mosellae fluvii littore residentibus hinc inde partibus mediator fidelis rogaret quae ad pacem erant, ut pars altera, ex tanta siquidem hostium strage ferocior, quod exigebatur, obstinata animositate renueret. Subito denique tanquam agitati furiis discesserunt, Virum Dei insalutatum, solam vero caeteris omnibus relinquentes desperationem pacis. Nec sane ex contemptu aliquo, sed ex motu reverentiae ejus iniere fugam: siquidem amlibet improbas, facile flecteret; minus
Abbreviated transcription (Latin):
õi. Ueniens g̾ claramuanẽ. ipsiꝰ atq
omniũ fratrũ uestigus tota humili¬
date ꝓstratꝰ. rogabai et obsecrabat.
ut se tantis digaretur oppon̾e malis:
quib alt nemo posse pon̾e modum
iuderetur. Dñs aũ sic̃ semꝑ fidelis ser¬
ui sin dixerat uas. ⁊ in p̃cipuns qui
brq causis aptissimo usus fuerat in¬
strum̃to: ex paucis ante dieb egͥtu¬
oinẽ sitam corporis eiꝰ aliquatenus re¬
leuarat. Quib dieb cũ ad litteras
uenabilis hugonis ostiersis epi res¬
eͥberet: ait. Uerũ est qd̃. audistis. In¬
firmatus sũ usq ad mortẽ ÷ s interĩ
ut sentio reuocatꝰ ad mortẽ: atq hoc
ũ me sentio. ñ dui. Uitam quippe¬
uitã: ñ a morte s ad mortẽ reuocatũ
se sentiebat. cũ ab exitu reuocaret᷑:
licet sentiens haud diutiꝰ retinendũ.
Qd̃ quidẽ sepiꝰ erga eũ ꝓuidentia
ouuna disposuit. in cuiꝰ manu erat¬
placita ei anma illiꝰ: ut quotiens eũ¬

Expanded text:
Dei. Veniens ergo Claram-Vallem, ipsius atque Dei. Veniens ergo Claram-Vallem, ipsius atque omnium fratrum vestigiis tota humilitate prostratus rogabat et obsecrabat, ut se tantis dignaretur opponere malis, quibus alter nemo posse modum ponere videretur. Dominus autem, sicut semper fidelis servi sui direxerat vias, et in pbusque causis aptissimo usus fuerat instrumento, ex paucis ante diebus aegritudinem corporis ejus aliquatenus relevarat. Quibus diebus cum ad litteras venerabilis Hugonis Ostiensis episcopi rescriberet, ait: « Verum est quod audistis. Infirmatus sum usque ad mortem, sed interim, ut sentio, revocatus ad mortem, atque hoc, ut me sentio, non dnon a morte, sed ad mortem revocatum se sentiebat, cum ab exitu revocaretur, licet sentiens haud diutius differendum. 4. Quod quidem saepius erga eum providentia divina disposuit, in cujus manu placita era
Abbreviated transcription (Latin):
decubans. cursũ uitȩ uirilit̾ ꝯsũma¬
ret: gͣuis admodũ plaga metensi po¬
pulo suꝑuenit. Egressi enĩ in multi¬
tudine gͣui aduersus uicinos pͥncipeᷤ.
a quib pret̾ morẽ lacessitã se ẽẽ tau¬
ta ciuitas indignabat᷑: traditi sunt
mutti in manus paucissimoꝵ. Concdu¬
si deniq int̾ frigidi montis. sic enĩ eum
appellant. & mosellȩ annis angustias.
ac mutuo sese impetu collidentes: u¬
na hora sic̃ dicebat᷑. plusqͣm duo mi¬
lia corruert: quidã gladiis trucidati:
plures ãne submersi. Uehem̃ti igit᷑
indignatione ꝯcepta. nobilis illa ciui¬
tas. tocis ad ultionẽ uirib parabat᷑
cũ e regione adu̾sarios qͦ et fortiores
p̃da copiosa & audatiores fecisset euen¬
tus. Imminebat totius ꝓuntiȩ certa
uastatio: cũ uen̾abilis eoꝵ metͦpolita¬
nus hellmꝰ archiepc treuerensis dolens
anxie de pret̾itis. s adhue gͣuiora
formidans: unicũ in tanta necessita¬
de refugium petut & expetut uirũ

Expanded text:
decubans, cursum vitae viriliter consummaret, gravis admodum plaga Metensi populo supervenit. Egressi enim in multitudine gravi adversus vicinos principes, a quibus praetermorem lacessitam se esse tanta civitas indignabatur, traditi sunt multi in manus paucissimorum. Conclusi denique inter Frigidi-Montis sic enim eum appellant et Mosellae amnis angustias, ac mutuo sese impetu collidentes, una hora, sicut dicebatur, plus quam duo millia corruerunt, quidam gladiis trucidati, plures amne submersi. Vehementi igitur indignatione concepta, nobilis illa civitas totis ad ultionem viribus parabatur, cum e regione adversarios quoque et fortiores praeda copiosa, et audaciores fecisset eventus. Imminebat totius provinciae certa vastatio, cum venerabilis eorum metropolitanus Illinus archiepiscopus Treverensis, dolens anxie de praeteritis, sed adhuc graviora formidans, unicum in tanta necessitate refugium petiit et expetiit Virum
Abbreviated transcription (Latin):
uiat om̃ib qͣm exꝑiri meruit ip̃e uir¬
tutem. Nam et ep̾e factus. exenia
illa diusit: partẽ mediam suis secũ
in scrimiis honorificentissime ferens.
inediam in monasterio sub eadẽ uena¬
tione deponens: nec locũ sciłe unde
uocatus. nec sedẽ cui prelatus est.

Expanded text:
tiat omnibus quam experiri meruerit ipse virtiat omnibus quam experiri meruerit ipse virtutem. Nam et episcopus factus xenia illa divisit, partem mediam suis secum in scriniis honorificentissime ferens, mediam in monasterio sub eadem veneratione deponens; nec locum scilicet unde vocatus, nec sedem cui praelatus est
Abbreviated transcription (Latin):
deuotus: in cenobio quodã qd̾ eo tẽ¬
pore ip̃e regebat. tã uehem̃ti dolore
capitis laborabat: ut nec regulam
obseruare ieumii. nec sine pelliceis
posset pilleisstare. Fudiens aũ çȩle¬
b̾rimam uircictũ famã. quȩ ꝑdi ho¬
minẽ efficiebaut᷑. ꝑ quendã frẽm le¬
gationẽ mittit suę supplicationis.
et opẽ flagitat sue int̾cessionis. Qui
uir sc̃s laneũ quo ip̃e utebat᷑ pilleũ
misit: ⁊ ꝓmisit egͦ capiti de dĩ uͥtute¬
remediũ. Suscep̃ ille missã sͥ bñdic¬
tionẽ. maxima cũ reu̾e̾ntia ⁊ deuoti¬
oneꝰ ꝯfitens eiũ qͣm sollicite potuit
delicta sua ⁊ stola sua sese incluens
sae̾dotali: ita demũ uelud x fimbͥã
tangens. serui &ͥ pilleũ sũpsit. et un¬
posuit capiti suo. Nec tardauit fidei
fructus. et bñdictionis effectus: s mi¬
ratus ⁊ ip̃e est. celem ꝓtinꝰ sentiens
modi langore sanꝰ ⁊ incolunis. adnũ¬

Expanded text:
devotus, in coenobio quodam, quod eo temdevotus, in coenobio quodam, quod eo tempore ipse regebat, tam vehementi dolore capitis laborabat, ut nec Regulam observare jejunii, nec sine pelliceis posset pileis stare. Audiens autem celeberrimam virtutum famam quae per Dei Hominem efficiebantur, per quemdam fratrem legationem mittit suae supplicationis, et opem flagitat suae intercessionis. Cui Vir sanctus laneum, quo ipse utebatur, pileum misit, et promisit aegro capiti de Dedium. Suscepit ille missam sibi benedictionem maxima cum reverentia et devotione. Confitens enim quam sollicite potuit delicta sua, et stola sese induens sacerdotali, ita demum velut Christi fimbriam tangens, Servi Christi pileum sumpsit, et imposuit capiti suo. Nec tardavit fidei fructus, et benedictionis effectus; sed miratus et ipse est, celerem protinus sentiens modi languore sanus et incolumis annun
Abbreviated transcription (Latin):
hispanias muteret: millis qͦ sic̃ ⁊ in
ceteris gentib fructũ aliquẽ hab̾e
oesiderins. De quoꝵ numero albtꝰ
quiclã faber in loco cui nom̃ est suꝑ¬
adũ guissima ualitudine occupatuᷤ:
ꝑmultũ iam tempꝰ iacebaat ꝑauitic̃
in grabato. Interĩ ꝑ abbem suim
in ꝯmodũ suũ uuntiat patͥ sc̃o: et
ut sui misereat᷑ exorat. Eadẽ aũ die
qua iur b̾s in claraualle ꝓ ȩodem
palitico ad petitionẽ sui illiꝰ abb̾is
orauit: concͤrente uelocit uerbo
uͥtittis ⁊ uͥtute oroĩs. ille in hispa¬
plenũ aqua suo sentiens capiti suꝑ¬
fundi. Regressus siquidẽ abbas cũ
p̾dictũ frem incolum̃ reꝑisset. dili¬
gent̾ sciseitatꝰ ab eo modũ et tempꝰ
suȩ liberatõis: certissime comperit.
orante in galliis di famulo. illũ in
hispaniis ẽẽ curatũ:
t qr semel ad hispanias uerti¬
mus stilũ: illud qͦ qd̃ dtigit
de iuro reuentissimo petͦ asturensi
gen̾e̾. monachꝰ ꝓfessione. pietate

Expanded text:
illis quoque sicut in caeteris gentibus fructum aliquem habere desiderans. De quorum numero Albertus quidam faber in loco, cui nomen est Superadum, gravissima valetudine occupatus, per multum jam tempus jacebat paralyticus in grabato. Interim per abbatem suum incommodum suum nuntiat Patri sancto, et ut sui misereatur exorat. Eadem autem die qua Vir beatus in Clara-Valle pro eodem paralytico ad petitionem sui illius abbatis oravit, currente velociter verbo virtutis, et virtute orationis, ille in Hispaplenum aqua suo sentiens capiti superfundi. Regressus quidem abbas cum praedictum fratrem incolumem reperisset, diligenter sciscitatus ab eo modum et tempus suae liberationis, certissime comperit orante in Galliis Dei Famulo, illum in Hispaniis esse curatum. 36. Et quia semel ad Hispanias vertimus stylum, illud quoque quod contigit de Viro Dei reverendissimo Petro Asturiensi genere, monachus professione, pietate
Abbreviated transcription (Latin):
sibĩ. dicens non aliud nisi quod tu uo¬
lueris agere uolo. Ac sic postea ore¬
aꝑto sine lingue impedimento. et so¬
luto ipsius innculo. sana loquebat᷑.
t quibus hoc eiusdem
opus non nullis multoꝵ aurib¬
antea in auditum scrupulum non
moueret: Cum enim hec animo ẽẽt
intenta celestium meditatione ut
semper solebat suam de terrestrib
ad celestia eleuans conuersationem:
quandam non paruam s. grandem
lardi partem cũ cane dimisit. & cũi
tact̾a et integra reꝑta ẽ. Non enim
canis ausus ẽ comedere depositum
beate uirginis brigide: s custos pati¬
ens lardi et idoneus contra suũ soli¬
dum morẽ diina refrenatus uirtu¬
t crescente cotidie miraculorii
numero. que uix enumerari pos¬
sunt: quantũ miscd̾ie et pictatis.
et in pauperes helemosinarũ oꝑata:

Expanded text:
sibi dicens: Non aliud, nisi quod tu vosibi dicens: Non aliud, nisi quod tu volueris, volo agere. Ac sic postea aperto ore sine linguae impedimento, et soluto ipsius vinculo, loquebatur sana. Et quibus hoc ejusdem opus nullis multorum auribus inauditum scrupulum non moveret? Dum enim haec animo esset intenta coelestium meditatione, ut semper solebat, suam de terrestribus ad coelestia elevans conversationem, quamdam non parvam, sed grandem lardi partem cum cane dimisit. Et cum tacta et integra reperta est. Non enim canis ausus comedere depositum beatae virginis, sed custos patiens lardi et idoneus contra suum solitum morem divina refrenatus virtuAccrescente quotidie miraculorum numero, quae vix enumerari possunt, quantum misericordiae et pietatis, et in pauperes eleemosynarum o
Abbreviated transcription (Latin):
lo apcruit Hc itaq tantis uiribus
illustris. humilitate cordis et puri¬
tate męntis. et moꝵ temperantia.
ac spirituali gratia plena. tantam
lebre nomen p̃omnib coetaneis uir¬
ginib habere meruit. Et quadam
die cũ ad ex adherentibus sibi extͥn¬
secus femina. cũ filia duodecim an¬
nis etatis ex naturali ꝓcreatione
muta. ad eam ueniret uisitandam
lebant se inclinans. et humili collo
ad euis pacificum osculũ ꝓcidens:
ipsa omnib affabilis brigida ac felix.
salubriter allocuta ẽ. ac saluatoris
se uenire filie manum retinens ma¬
nus sua. nesciente illa quod eẽt muta:
et uoluntatem ipsius interrogans
utrũ uelato capite ꝑmanere uirgo.
an nuptiis tradere se uellet. mat̾re
ipsuis admonente quod sibi filia
uulla daret responsa. respondens
matri dixit. se non dimissuram filie
manũ: nisi sibi prius responsum red¬
deret. Et cũ filiam secunda uice int̃¬
rogaret de eadem re: respondit filia

Expanded text:
lo aperuit. Haec itaque tantis virtutibus lo aperuit. Haec itaque tantis virtutibus illustris, humilitate cordis et puritate mentis, morum temperantia et spirituali gratia plena, tantam lebre nomen prae omnibus coaetaneis virginibus habere meruit. Et quadam die, cum una ex adhaerentibus sibi extrinsecus femina, cum filia duodecim annos aetatis, ex naturali procreatione muta, ad eam veniret visitandam,lebant, se inclinans et humili collo ad ejus pacificum osculum procidens, ipsa omnibus affabilis Brigida, et felix, salubriter allocuta est, ac Salvatoris se venire, filiae manum retinens manu sua, nesciente illa quod esset muta, et voluntatem ipsius interrogans, utrum velato capite permanere virgo an nuptiis tradenda esse vellet, matre ipsius admonente, quod sibi filia nulla daret responsa, respondens matri dixit, se non dimissuram filiae manum, ni sibi prius responsum redderet. Et filiam cum secunda vice interrogaret, respondit filia
Abbreviated transcription (Latin):
uadam enim die cũ quidã¬
ad eam sal petens ueniret. sic̃
ceteri pauꝑes et egeni innumera¬
biles uenire solebant ꝓsius necessi¬
tatibus: ipsa beatissima brigida in
illa hora sal factũ de lapide quem
benedirit inopus poscentis suffici¬
enter largita ẽ. Et sic abea sal por¬
tens ille. letus ꝓpriam domiu rediit.
t hoc potentissimum
dum ẽẽ michi uidetur inter cetera:
quo saluatoris instar unitatrix di¬
iuni numinis excelsissimam oꝑata
ẽ uirtutem. Iam secundum exem¬
plum dñi: et hec oculos ceci aperu¬
it nati. Sua enim munera et oꝑa:
menbris dñs largitus ẽ suis. Quia¬
cũ desemet ipso lõqueretur. ego lux
mundi: nichilominus sius dicit apli:
Uos estis lux mundi. Et de hisdem¬
idem dñs dicens intulit. Oꝑa que
ego facio et ipsi facient: et maiora
horum facient. Inde quẽ naturalis
partus eecum ꝓtulit natũ: fides
ciusdem brigide grano comparata
sinapis et consimilis. eidem oculos
simplices et lucidos ingenti miracu¬

Expanded text:
uadam enim die, cum quidam sal petens veniret, sicut caeteri pauperes, et egeni et innumerabiles venire solebant, pro suis necessitatibus, ipsa beatissima Brigida in illa hora sal factum de lapide, quem benedixit, in opus poscentis sufficienter largita est. Et sic ab ea sal portans laetus propriam domum rediit. Et hoc potentissimum dum esse mihi videtur inter caetera, quo Salvatoris instar imitatrix, divini nominis excelsissimam operata est virtutem. Nam secundum exemplum Domini et haec oculos caeci nati aperuit. Sua enim nomina et opera membris Dominus largitus est suis, quia de se ipso cum loqueretur: Ego sum lux mundi , nihilominus suis dicit apostolis: Vos estis lux mundi, , et eisdem dicens intulit: Opera quae ego facio, ipsi facient, et majora horum facient . Inde quem naturalis partus caecum protulit natum, fides ejusdem Brigidae grano operata sinapis, et consimilis eidem, oculos simplices et lucidos ingenti miracu
Abbreviated transcription (Latin):
exulare ꝯpellebant᷑. Sibilabat in au¬
in partib illis sedis apłicȩ fuerat legatus:
⁊ nc̃ a magistratu canto deiectꝰ. ñ poterat
bat enĩ ad pͥmã ciomũ redire. cuiꝰ potenta¬
tui ⁊ turonica ⁊ burdegalensis et
ausciensis ꝓuintia subdite fuerant:
et quicquid acollib hyberoꝵ usq
ad ligerim ꝯplectit᷑ ⁊ claudit occeanus.
causis em̾gentib fac̾e̾ questũ: aggre¬

Expanded text:
exsulare compellebantur. Sibilabat in auexsulare compellebantur. Sibilabat in auin partibus illis Sedis apostolicae fuerat legatus, et nunc a magistratu tanto dejectus, non poterat bat enim ad primam domum redire, cujus potentatui et Turonica, et Burdegalensis, et Auxiensis provinciae subjectae fuerant, et quidquid a collibus Iberorum usque ad Ligerim complectitur et claudit Oceanus, causis emergentibus facere quaestum,
Abbreviated transcription (Latin):
domo. subt̾raneis canalib deductus
riuus ult᷑ ebulliens: ⁊ demũ ꝯgru¬
is minist̾is ꝑ om̃s officinas expletis.
purgata domo ad cardinalẽ alucũ
reu̾terent᷑ quȩ diffusa fuerant: et
flumini ꝓpriam redderent qͣntitatẽ
Inopinata celitate ꝯsũmati ft̾ muri:
totũ monastii ambitũ spaciosissime
ꝯplec̾tentes. Surrex̃ domꝰ: ⁊ qͣi aĩam
uiuentẽ atq motabilẽ br̾et nuꝑ na¬
ta ȩccła. in breui ꝓfecit ⁊ creuit:
aborabat ea tẽpestate sub
scismatoꝵ opp̾ssione tota burdegalen¬
sis ꝓuintia: ⁊ ñ erat in aqͥtania qui
posset resistere pͥncipi. cuiꝰ animũ in¬
ourau̾at ds̃: qͥ annuente Girardo en¬
golism̃si ep̃o. ⁊ instillante in cor eius
dissensionis semina factꝰ erat scismatis
defensor ⁊ auctor. Qcũq susceptioni
petͥleonis ñ subscribebant: ꝑsecutõib
expositi. alii damnis. alii ꝓscͥptionib
multabant᷑: alii a sedib ꝓpriis pulsi.

Expanded text:
domo subterraneis canalibus deductus domo subterraneis canalibus deductus rivus ultro ebulliens; et demum congruis ministeriis per omnes officinas expletis, purgata domo ad cardinalem alveum reverterentur quae diffusae fuerant aquae, et flumini propriam redderent quantitatem. Inopinata celeritate consummati sunt muri, totum monasterii ambitum spatiosissime complectentes. Surrexit domus, et quasi animam viventem atque motabilem haberet nuper nata ecclesia, in brevi profecit et crevit. aborabat ea tempestate sub schismaticorum oppressione tota Burdegalensis Ecclesia: et non erat in Aquitania qui posset resistere principi, cujus animum induraverat Deus; qui, annuente Gerardo Engolismensi episcopo, et instillante in cor ejus dissensionis semina, factus est schismatis defensor et auctor . Quicunque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus expositi, alii damnis, alii proscriptionibus multabantur, alii a sedibus propriis pulsi
Abbreviated transcription (Latin):
siones. Absit aũ ut ꝓ diffidentia sũp¬
tuũ: confusionis huiꝰ incurramꝰ discri¬
mina. Audiens hȩc abbas. fide ⁊ ca
fr̃s: ubi effusũ ẽ uerbũ in publicũ.
Audunt hoc sc̃e memoriȩ nobilis¬
simꝰ pͥnceps theobaldꝰ: ⁊ multa in
sũptuis dedit. ⁊ ãpliora spopondit
subsidia. Audieĩt ep̃i regionũ et
incliti uiri. ⁊ negotiatores terne. et
hilari animo sine exactore ult᷑. ad opꝰ
oi copiosa ꝯtulere suffragia. Abundan¬
dib sũptib ꝯductis festinant̾ oꝑarus.
ip̃i fr̃s ꝑ omĩa ineũbebant operibus:
alii cedebant ligna. alii lapides conqͣ¬
Drabant: alii muros struebant. alii fu̾dabat ẽ¬
alii uiffusis lunitib partiebant᷑ fluuium.
⁊ extollebant saltꝰ aquarũ ad molas:
fullones ⁊ pistores ⁊ coriarii ⁊ fabri
aliiq artifices. congruas aptabant
suis oꝑib machinas. ut scaturiret
⁊ ꝓdiret ubicũq oportunũ ee̾t in om̃i

Expanded text:
siones. Absit autem ut pro diffidentia sumpsiones. Absit autem ut pro diffidentia sumptuum confusionis hujus incurramus discrimina! » Audiens haec Abbas, fide et chfratres, ubi effusum est verbum in publicum. 31. Audivit hoc sanctae memoriae nobilissimus princeps Theobaldus, et multa in sumptus dedit, et ampliora spopondit subsidia. Audierunt episcopi regionum, et viri inclyti, et negotiatores terrae, et hilari animo sine exactore ultro ad opus Dei copiosa contulere suffragia. Abundantibus sumptibus, conductis festinanter operariis, ipsi fratres per omnia incumbebant operibus. Alii caedebant ligna,  alii lapides conquadrabant, alii muros struebant, alii diffusis limitibus partiebantur fluvium, et extollebant saltus aquarum ad molas. Sed et fullones, et pistores, et coriarii, et fabri, aliique artifices, congruas aptabant suis operibus machinas, ut scaturiret et prodiret, ubicunque opportunum esset, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
pideis quoꝵ ingens ibi copia ẽ. posse
suppleri. In pͥmis uir d̾i ñ adquienit
ꝯsilio. Uidetis inqͥt. qr multis expen¬
st̃: aquȩ ductus cũ maximis sũptibꝰ
ꝑ singłas officinas tͣducti. Si hec oĩa
confregerimꝰ: potert̃ hommes scłi ma¬
le de nob̾ sentire: qd̃ aut leues sumꝰ
⁊ mutabiles: aut nimiȩ quas dñ non
habemꝰ diuitie. nos facunt insanire.
Cũq certissimũ nob̾sit. penes nos ñ
ẽe pecunias: u̾bo eugłico uob̾ dico.
qr edificat᷑o t᷑rim. futuri operis neces¬
se.ẽ. supputare expensas. Alioqͥn
Si consũmatis his quȩ ad monaste¬
riũ ꝑtinent. habitatores cessasset
mit̾tere d̾s: stare posset sententia:
⁊ cessandũ ab oꝑib rõnabilis esset
censura. Nẽ uͦ cum cotidie gregẽ
suũ multiplicet d̃s: aut repellendi
st̃ qͦs mittit: aut ꝓuidenda mansio.
in qua suscipiant᷑. Nec dubiũ est
qͥ parat mansores: quin p̃paret man¬

Expanded text:
pideis, quorum ingens ibi copia est, posse pideis, quorum ingens ibi copia est, posse suppleri. In primis Vir Dei non acquievit consilio. « Videtis, » inquit, « quia multis expen aquaeductus cum maximis sumptibus per singulas officinas traducti. Si haec omnia confregerimus, poterunt homines saeculi male de nobis sentire, quod aut leves sumus et mutabiles; aut nimiae, quas tamen non habemus, divitiae nos faciunt insanire. Cumque certissimum vobis sit, penes nos non esse pecunias; verbo evangelico vobis dico, quia aedificaturo turrim, futuri operis necesse est supputare expensas: alioquin « Si consummatis iis quae ad monasterium pertinent, habitatores cessasset mittere Deus, stare posset sententia, et cessandum ab operibus rationabilis esset censura. Nunc vero cum quotidie gregem suum Deus multiplicet, aut repellendi sunt quos mittit, aut providenda mansio in qua suscipiantur. Nec 1104 dubium est, qui parat mansores, quin praeparet man
Abbreviated transcription (Latin):
die m̃tto pꝰea in ȩccła lingonensi fact᷑
nitatis in qua ẽ honorẽ ñ minuens.
usq hodie ingrediens ⁊ egrediens lau¬
dabilit̾ ꝑseuerat. Hic igit᷑ atq alii
plures iuri ꝓuidi. ⁊ de cõmuni uti¬
litate solliciti. iurũ dĩ cuiꝰ conũsatio
in cȩlis erat. aliqñ descende ꝯpelle¬
bant: ⁊ indicabant ei quȩ domꝰ neces¬
sitas exigebat. Insinuant itaq eiloẽ
angustũ ⁊ incommodũ in quo ꝯse¬
derãt. nec capacem tantȩ multitu¬
dinis: ⁊ cũ cotidie cat̾uatĩ aduentan¬
diũ numerꝰ augeret᷑. ñ posse eos intͣ
constructas recipi officinas: ⁊ uix o¬
ratoriũ solis suffic̃e monachis. Addũt
⁊̃ se considasse inferiꝰ aptã planiciem
⁊ oportunitatẽ fluminis qui infra
illabit᷑: ibiq locũ e̾ẽ spaciosũ ad om̃s
monastii necessitates. ad pͣta. ad colomaᷤ.
ad uirgulta ⁊ uineas: ⁊ fi siluȩ uideat᷑
deesse clausura: facile hoc parietib la¬

Expanded text:
tiae merito postea in Ecclesia Lingonensi factustiae merito postea in Ecclesia Lingonensi factusnitatis in qua est honorem non minuens, usque hodie ingrediens et egrediens laudabiliter perseverat. Hic ergo atque alii plures viri providi, et de communi utilitate solliciti, Virum Dei, cujus conversatio in coelis erat, aliquando descendere compellebant, et indicabant ei quae domus necessitas exigebat. Insinuant itaque ei locum angustum et incommodum in quo consederant, nec capacem tantae multitudinis; et cum quotidie catervatim adventantium numerus augeretur, non posse eos intra constructas recipi officinas, et vix oratorium solis sufficere monachis. Addunt etiam se considerasse inferius aptam planitiem, et opportunitatem fluminis quod infra illabitur, ibique locum esse spatiosum ad omnes monasterii necessitates, ad prata, ad colonias, ad virgulta et vineas: et si silvae videatur deesse clausura, facile hoc parietibus la
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia iudicis cruper̃t. Nicħ iu¬
miores aduersus pͥores de austitate
uł duncia: nicħ pͥores aduersus iu¬
mores de dissolutione aliqͣ uł remis¬
sione causati st̃. Integer uniũsorũ
statꝰ. concors societas. mera unitas:
om̃s uniꝰ moris in domo dĩ. in pace
⁊ scimonia inuenti st̃. ascendentes sca¬
lam iacob. ⁊ festinantes ad intitũ
di. cuiꝰ delectabilis aspectꝰ in superio¬
rib eminebat. Abbas ttaq uidens sa
eo humilior ⁊ subiectior erat dẽo: qͦ
intelligebat desideriis suis dm̃ adẽẽ ꝓ¬
piciũ. Nec de hoc in se głabatur quod
subiciebant᷑ ei demonia: qͥn potiꝰ in dño
gaudebat. qd̾ nomina frm̃ suorũ scͥpta
uidebat in celo. quoꝵ unanimitas ĩma¬
culatã se ab hoc scło custodiret. Ade¬
rant ei in consiliis uen̾abiles fr̃s sui¬
erat Godefridꝰ prior eiusdẽ loci. ꝓpru¬
quus eiꝰ ⁊ carne et sp̃u. uir sapiens et
constans: qui ⁊̃ religionis ⁊ pruden¬

Expanded text:
praesentia judicis eruperunt. Nihil jupraesentia judicis eruperunt. Nihil juniores adversus priores de austeritate vel duritia, nihil priores adversus juniores de dissolutione aliqua vel remissione causati sunt. Integer universorum status, concors societas, vera unitas; omnes unius moris in domo Dei, in pace et sanctimonia inventi sunt, ascendentes scalam Jacob, et festinantes ad intuitum Dei, cujus delectabilis aspectus in superioribus eminebat. Abbas itaque non immemeo humilior erat, et subjectior Deo, quo intelligebat desideriis suis Deum adesse propitium. Nec de hoc in se gloriabatur, quod subjiciebantur ei daemonia: quin potius in Domino gaudebat, quod nomina fratrum suorum scripta videbat in coelo, quorum unanimitas immaculatam se ab hoc saeculo custodiret. 29. Aderant ei in consiliis venerabiles fraterat Godefridus Prior ejusdem loci, propinquus ejus in carne et spiritu, vir sapiens et constans, qui etiam religionis et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
et uicissim ei colloq̃ntes. clarãuallẽ
cũ deducunt a lacriter. Asst̃ fr̃s con¬
gregati. in unũ: et mira deuotio¬
ne dilectũ patrem suscipiunt. Agit᷑
sine tumultu eũ om̃i grauitate leci¬
cia. Facies quidem purior hilarita¬
dem dissimulare ñ poterat: s casti¬
gatus actionũ. ⁊ locutionũ modus.
metas ꝓprias ñ transgrediebatur:
et colubebant se affectiones ip̃e. ne
quid agerent. in quo dissolutionis
nota. religionis maturitatẽ offende¬
ret. In tanta abb̃is mora. nichil in cla¬
raualle potuit diabolus texere: nicħ
interĩ rubiginis suȩ meris. affricuit
mentib: nec in aliqua parte domꝰ
oei supͣ petͣm fundata. mota ẽ. Ita
opꝰ suũ seruus d̃i absens corpore. pre¬
sens sp̃u. orationũ instantia muni¬
erat ⁊ solidarat: ut nec rima aliqͣ
in tantis constructionib dehisce¬
re uideret᷑. Nullȩ in aduentũ eius
lites seruate st̃: ñ odia enutrita in

Expanded text:
et vicissim ei colloquentes, Claram-Vallem et vicissim ei colloquentes, Claram-Vallem eum deducunt alacriter. Adsunt fratres congregati in unum, et mira devotione dilectum Patrem suscipiunt. Agitur sine tumultu cum omni gravitate laetitia. Facies quidem purior hilaritatem dissimulare non poterat: sed castigatus actionum et locutionum modus metas proprias non transgrediebatur, et cohibebant se affectiones ipsae, ne quid agerent, in quo dissolutionis nota religionis maturitatem offenderet. In tanta Abbatis mora nihil in Clara-Valle potuit diabolus texere, nihil interim rubiginis sinceris affricuit mentibus; nec in aliqua parte domus Dei supra petram fundata mota est. Ita opus suum Servus Dei absens corpore, praesens spiritu, orationum instantia munierat et solidarat, ut nec rima aliqua in tantis constructionibus hiscere videretur. Nullae in adventum ejus lites servatae sunt, non odia nutrita in
Abbreviated transcription (Latin):
uisum ẽ: si oleo nr̃o effuso clausis la¬
nuis sic̃ fatui m̃dicemus. Prouide
quis gaudiũ suũ tollere posset ab
eis: ⁊ alioꝵ consolatio eis fieret tri¬
bulatio: ⁊ coꝵ mopia alioꝵ plenitu¬
oiuẽ cumularet. his alusq rationi¬
b serui di expugnauerant petitoreᷤ
⁊ iam diuulgatũ erat ribiq abbem
ñ esset pontifex a aron tñ inyxit ⁊ sacra¬
uit pontificẽ: ⁊ dispositionib eiꝰ tota
leuitica om̃i tp̃r successio paruit:
am alpes tͣnscenderat: et descen¬
debant in occursũ eius de sũmis
rupib pastores.⁊ arm̃tarii. ⁊ agre¬
ste genus hominũ. ⁊ cũclamabant
a longe bñdictionẽ petentes: et rep¬
tabant ꝑ fauces montiũ regredien¬
tes ad caulas suas. colloqñtes adin¬
sent: ⁊ manii eiꝰ suꝑ se extensa. opta¬
te bñdictionis gr̃am accepissent.
Tandem crisopolim ueniens. usq lin¬
gonas sollempnit̾ deducit᷑: cita quoᷤᷤ
fines fr̃s ei clareuallenses oceurrer̃t.
Prouoluti genib surgunt ad oscła:

Expanded text:
isum est, si oleo nostro effuso, clausis januis sicut fatui mendicemus. » Providquis gaudium suum tollere posset ab eis, et aliorum consolatio eis fieret tribulatio, et eorum inopia aliorum plenitudinem cumularet. His aliisque rationibus servi Dei expugnaverant petitores, et jam divulgatum erat ubique, Abbatem non esset pontifex, Aaron tamen unxit et sacravit pontificem; et dispositionibus ejus tota Levitica omni tempore successio paruit. cendebant in occursum ejus de summis rupibus pastores, et armentarii, et agreste hominum genus, et conclamabant a longe benedictionem petentes: et reptabant per fauces montium, regredientes ad caulas suas, colloquentes ad insent, et manu ejus super se extensa optatae benedictionis gratiam accepissent. Tandem Chrysopolin veniens, usque Lingonas solemniter deducitur: circa quos fines fratres ei Clarae-Vallenses occurrunt, provoluti genibus, surgunt ad oscula;
Abbreviated transcription (Latin):
in ydolũ. ⁊ in apostasiȩ simulachrũ.
Uidens itaq ꝑisse sͥ exactionũ aucto¬
ritatẽ. ⁊ solã domũ quę nuꝑ multis
stipata clamorib iã carebat exariis.
impatient̃ ferens. qd̾ manꝰ eiꝰ ñ imple¬
rent᷑ mun̾ib: homo serpentinȩ astu¬
tiȩ festinato ad petrũleonis misit. ut
eiꝰ legationẽ concederet: ⁊ ip̾e ei fi¬
delitate iurata obediret. insuꝑ ⁊ pͥn¬
cipẽ t̾re. ⁊ quoscũq posset. ad eiꝰ imꝑi¬
um inclinaret. Gauisus homo ꝑditi¬
onis qr locũ in quo dilataret maliciã
Gilonẽ tusculanũ cardinalẽ ep̃m.
qui solus de romanis cũ petͦ portu
oolebat. resũpsit cornua: ⁊ deinceps
cepit securior ⁊ audatior apparere.
Nam ⁊ qd̾ ante ñ fecerat. publice ꝓced̾¬
bat mitratꝰ: ut ip̃a sacͥ officii insigni
ampliorẽ ei reu̾entiã in ppłos uendi¬
carent. Aggredit᷑ gͥ comitẽ młtis

Expanded text:
 in apostasiae simulacrum. Videns itaque periisse sibi exactionum auctoritatem, et solam domum, quae nuper multis stipata clamoribus, jam carebat aerariis; impatienter ferens quod manus ejus non implerentur muneribus, homo serpentinae astutiae, festinato ad Petrum Leonis misit, ut ei legationem concederet, et ipse ei fidelitate jurata obediret: insuper et principem terrae, et quoscunque posset, ad ejus imperium inclinaret. Gavisus homo perditionis, quia locum, in quo dilataret malitiam Gilonem Tusculanum cardinalem episcopum, qui solus de Romanis cum Petro Portudolebat, resumpsit cornua, et deinceps coepit securior et audacior apparere. Nam et, quod ante non fecerat, publice procedebat mitratus, ut ipsa sacri officii insignia ampliorem ei reverentiam in populos vindicarent. Aggreditur ergo Comitem multis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑictauensi. Wilłmꝰ ep̃c uir honestꝰ.
ħo catholicꝰ. in societate ⁊ defensione
uniu̾sał eccłe stabilis. uuolent̾ expel¬
lit᷑ ⁊ a girardo ⁊ cardinali aduitore
suo qr petrũ abdicabat dãpnatur.
Frant ⁊ aliȩ familiares cause: ꝓ qͥb
bentissime eũ ꝑsequit᷑ ⁊ abiurat.
Uisũ est aũ tã Girar ͦ qͣm comiti. ut
ad confirmationẽ partis suȩ sine mo¬
ra pictauis crearent ep̃m: ⁊ inuener̃t
hominẽ ambitiosum. nobilẽ quidem
gn̾e. s degenerẽ fide: quẽ ut genꝰ suũ
cũ eo in cansa ponerent. quibusdam
ex clericis consentientib eleger̃t: et
ꝓphanas ei imponentes man᷑: execͣbi¬
le eiꝰ caput. ñ tam uuxert̃ qͣm conta¬
minauer̃t. Sunile huic monstrũ in
lemouicensi ȩccła intrusert. Rannul¬
fũ quendã doratensẽ abb̃em⁊ quem ñ
multo post ultio diuina secuta est:¬
⁊ cadens resupinꝰ de eqͦ in uia plana.
uno tm̃ lapide ultore qͥ ad hoc ibi
erat relictꝰ infixo capiti eiꝰ. et quas¬

Expanded text:
honestus, homo catholicus, in societate et defensione universalis Ecclesiae stabilis, violenter expellitur, et a Gerardo cardinale et adjutore suo, quia Petrum abdicabat, damnatur. Erant et aliae familiares causae, pro qubentissime eum persequitur et abjurat. Visum est autem tam Gerardo quam Comiti, ut ad confirmationem partis suae sine mora Pictavi crearent episcopum. Et invenerunt hominem ambitiosum, nobilem quidem genere, sed degenerem fide: quem, ut genus suum cum eo in causa ponerent, quibusdam ex clericis consentientibus elegerunt; et profanas ei imponentes manus, exsecrabile caput ejus non tam unxerunt, quam contaminaverunt. Simile huic monstrum in Lemovicensi Ecclesia intruserunt Ramnulfum quemdam Doratensem abbatem, quem non multo post ultio divina secuta est. Cadens enim resupinus de equo in via plana, uno tantum lapide ultore, qui ad hoc ibi erat relictus, infixo capiti ejus, et quas