comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a postolis potestar dataẽ. ut
calcarent suꝑ serpentes. &scor¬
pioner & suꝑ omnẽ forticudinẽ
inimici. Nocereaũt & occide¬
renequa quã poterunt. uene¬
nata prius animalia : Eos quiha¬
bitauerint inmontercõ dĩ qđ int̃¬
p̃tatur ecdena. de quo meuangelio
dicitur. Non potest abs condiciui¬
tar suꝑmontem porica. Ae ne hoc
putemus dicide monte sion iuxta
errorem hebrȩorum sequenti
ue siculo Eu angelicȩ p̃dicatio¬
nis sacram̃ta monstrantur : Qui¬
a repleta ẽ. terra. scientia dñĩ hoc
.ẽ. illud quod su pradicebatur obs¬
curius habitabit lupuscũ agno.
& pardus cum haedo accubabit
Et iuxta consuetudinẽ suam ꝓpho¬
taliam sine uerba panduntur:
sicut mn quiđ maris operientes quo¬
modo aquae maris operiunt ꝓ¬
funda maris hoc est terram quȩ
operta ẽ. fluctibur. sic rcentia
dñi omnis terra complebitur.
quã diuersorum prius murđm
coniunctione Qiambeatus
a postolus petrus. inuaselinteo.

Expanded text:
Apostolis potestas data est, ut Apostolis potestas data est, ut calcarent super serpentes, et scorpiones, et super omnem fortitudinem inimici . Nocere autem et occidere nequaquam poterunt venenata prius animalia eos qui habitaverint in monte sancto Dei, quod interpretatur Ecclesia, de quo in Evangelio dicitur: Non potest civitas abscondi super montem posita . At ne hoc putemus dici de monte Sion juxta Hebraeorum errorem, sequenti versiculo Evangelicae praedicationis sacramenta monstrantur: Quia repleta est terra scientia Domini: hoc est illud quod supra dicebatur obscurius: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; et juxta consuetudinem suam prophetalia in fine verba panduntur: Sicut aquae, inquit, maris operientes. Quomodo aquae maris operiunt profunda maris, hoc est, terram quae operta est fluctibus, sic scientia Domini omnis terra complebitur. Quam diversorum prius morum conjunctionem etiam beatus Apostolus Petrus in vase linteo ,
Abbreviated transcription (Latin):
a postolicos uiror imperitosrer¬
mone sed nonscientia regi inec¬
desia quicum interse dirplina
dñi suerint soederati. mtautȩoꝵ:
ut eorum quoq familiae coniun¬
gantur : Tunc cõplebit̃ : simul
re quiercent catuli eorum: Leo quo¬
qͥ ñcar nos comedet red paleas quo
scilic& uercat abosimplia: Et hic
obseruandũ qđ nonbos carner
sed leo palcas comedat: paleas
put oms cripturir sur uerba sim¬
plicia intellegi : Tricicum aut̃
& interiorem medullã : sensum
quiinuenit in littera: & fre¬
quent̃ euenit. ut homines sȩculi
misticanes cienter simpliciscrip¬
turarum lectione pascantur :
Infans quoq quimalitia parud¬
lus ẽ. mitcetmanũ inforami¬
ne arpidis. et deobrerar hominũ
corporibus fugat de mones qui
aut̃ ab lactatus ẽ & nequaquã
lacte nutritur infantiae. sediã
solido uercitur cibo. iste in regu¬
li cauernam mittet manum.
hocẽ in ipnur ratanȩ habitaculũ
et in decum extrahet: Unde &

Expanded text:
Apostolicos viros, imperitos serApostolicos viros, imperitos sermone, sed non scientia, regi in Ecclesia. Qui cum inter se disciplina Domini fuerint foederati, ita ut eorum quoque familiae conjungantur, tunc complebitur: Simul requiescent catuli eorum. Leo quoque non carnes comedet, sed paleas, quod scilicet vescatur cibo simplici. Et hic observandum, quod non bos carnes, sed leo paleas comedat. Paleas puto in Scripturis sanctis verba simplicia intelligi. Triticum autem, et interiorem medullam, sensum qui invenitur in littera: et frequenter evenit, ut homines saeculi, mystica nescientes, simplici Scripturarum lectione pascantur. Infans quoque, qui malitia parvulus est, mittit manum in foramine aspidis, et de obsessis hominum corporibus fugat daemones. Qui autem ablactatus est, nequaquam lacte nutritur infantiae, sed jam solido vescitur cibo. Iste in reguli cavernam mittit manum, hoc est, in ipsius Satanae habitaculum, et inde eum extrahit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
plerisque concordant nihilappellar
bonum nisi rolam honestatẽ atque
uirtutem : Nihilmalum nisiturpi¬
tudinẽ:: Haecbreuit̃ diximusut
iudarzantes nostror grauissimo so¬
nosternere conuincamus : Ceterũ
iuxtauiuificantem spm̃ facilis intel¬
legentia ẽ : Lupus enimpaulus qui
primꝰ ꝑ sequebat᷑ & laccrabat ec de¬
siã. De quodiotim ẽ. beniamin.
lupus rapax. habitabit cum a gno
uł anana a quo baptiratus ose.
uł petro apostolo cuidietum est
parcc agpomeos : Et pardus qui
prius non mucabit uarietates
suas. Lotus in fonte xp̃i accuba¬
bit cum haedo non qura sinistris
ẽ. sed qui in molantur in pascha
lupo et pardo. sed lupur & pardus
agni ethaedi imitentur in nocen¬
tiam: Leo quoque priur fero
cirsimus & ouis &uitules parit᷑
morabuntur: Quod cotidiae
cernimus mecclesia diuites.
& pauperer potenter & humiles
reger atq: priuatos pariter cõ¬
morari: Et apueris paruelis¬
quos apostolos intellegimus &

Expanded text:
plerisque concordant, nihil appellant plerisque concordant, nihil appellant bonum, nisi solam honestatem atque virtutem: nihil malum, nisi turpitudinem. Haec breviter diximus, ut Judaizantes nostros gravissimo somno stertere convincamus. Caeterum juxta vivificantem spiritum facilis intelligentia est. Lupus enim Paulus, qui primum persequebatur, et lacerabat Ecclesiam, de quo dictum est: Benjamin lupus rapax, habitavit cum agno, vel Anania a quo baptizatus est , vel Petro apostolo, cui dictum est: Pasce agnos meos . Et pardus qui prius non mutabat varietates suas, lotus in fonte Domini accubuit cum haedo, non qui a sinistris est, sed qui immolatur in pascha lupo et pardo, sed lupus et pardus agni et haedi imitentur innocentiam. cissimus, et ovis et vitulus pariter morabuntur. Quotidie cernimus in Ecclesia divites et pauperes, potentes et humiles, reges atque privatos pariter commorari, et a pueris parquos Apostolos intelligimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
simul. et pardus cumhaedo accu¬
b&. & leo paleas comedat. & puer
parualus mittet manum. infora¬
mine aspidum Nisi forte iunta fa¬
bulas poetarũ aureum nobsatur¬
nisaeculũ restituent. in quo lupi
& agni pascentur simul. et mulso
uino plena current flumina & de
folur arborum dirallabunt mella
dulcimma. Lacteisq fentb: om¬
ma complebunt᷑ : qđ n rerponderin
ꝓbeatitudine temporũ ħ sutura ut
absq cuius quã noxa homines bouir.
omnib: ꝑfruant᷑: dudiant a nobir
nihil eẽbonũ nisi uirtutẽ. & nihil
malum nisiuitiũ : Dicente psalnus¬
ta. quis ẽ homo qui uultuitã & dli
git dies uiderebonos. Cõpesce linguã
tuã amalo. & labiatua nelo quan¬
t᷑ dolum: Dedina amalo & facbonũ:
diuitiae aut̃ & sanitascorporis. et
rerum omniũ abundantia. Ehir
contraria paupertas infirmitas ino¬
pia &iam apud phy lo iophor sacculi:
nec in t̃bona reputantur. Nec inuer
mala. sed appellant᷑ in differentia:
nde & stoici qui nostro dogmatim

Expanded text:
simul, et pardus cum haedo accusimul, et pardus cum haedo accubet, et leo paleas comedat, et puer parvulus mittat manum suam in foramine aspidum? nisi forte juxta fabulas poetarum, aureum nobis Saturni saeculum restituent, in quo lupi et agni pascentur simul, et mulso vino plena current flumina, et de foliis arborum stillabunt mella dulcissima, lacteisque fontibus omnia complebuntur. Quod si responderint pro beatitudine temporum haec futura, ut absque cujusquam noxa, homines bonis omnibus perfruantur, audiant a nobis, nihil esse bonum nisi virtutem, et nihil malum nisi vitium, dicente Psalmista: Quis est homo qui vunguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Declina a malo, et fac bonum . Divitiae autem, et sanitas corporis, et rerum omnium abundantia, et his contraria, paupertas, infirmitas, et inopia, etiam apud philosophos saeculi, nec inter bona reputantur, nec inter mala, sed appellantur indifferentia. Unde et Stoici, qui nostro dogmati in
Abbreviated transcription (Latin):
in fans abubere: suꝑforamine
aspidir. & in cauerna reguliqͥ
ab lactatur fuerit manũ suã
mitt&. et non nocebunt. etã
occident inuniuersomonte scõ
meo . quia repletaẽ terra sci¬
entiachũi. sicut aquȩ maris ope¬
terã futura c̃tendunt. & inda¬
rita texp̃i. quẽ putant insine
mundi eẽ uenturum: Om̃s
bestiae redigantur in mansue¬
tudinẽ. & pristina feritate de¬
posita lupus & agnus pascant᷑ simul
Et cetera cum ceteris quaenuncui¬
denur sibi eẽ contraria quos in¬
terrogare debemus: si omnia
p̃sentir locisicaccipiuntur ut scrip¬
ta sunt a nihi lrefertur admtel¬
legentiaro spiritalẽ iuxta illud
& uirga et flos non referantur ad
sensum t̾raq ꝑcussa uerbo dĩ & in¬
t̃fectus impius spũ labiorũ eius. sic
intellegantur ut scripta sunt et
docere cogantur. quomoda rebus
incorpercis. iustitia & ueritate re¬
nes dñi circumdentur : sed e thoceos N q¬
int̃rogamus quid dignũ sit . dñi ma¬
iestate:dẽ lupus & agnus pascantur

Expanded text:
fans ab ubere super foramina aspidis: et in caverna reguli: qui ablactatus fuerit: manum suam mittet. Non nocebunt et non occident in universo monte sancto meo: quia repleta est terra scientia Domini: sicut aque maris opeteram futura contendunt, ut in claritate Christi, quem putant in fine mundi esse venturum, omnes bestiae redigantur in mansuetudinem, et pristina feritate deposita, lupus et agnus pascantur simul, et caetera cum caeteris, quae nunc videmus sibi esse contraria. Quos interrogare debemus, si omnia praesentis loci sic accipiuntur, ut scripta sunt, et nihil refertur ad intelligentiam spiritalem, juxta illud ergo et radix, et virga, et flos non referantur ad sensum: terraque percussa verbo Dei, et interfectus impius spiritu labiorum ejus, sic intelligantur, ut scripta sunt: et docere cogantur, quomodo rebus incorporeis, justitia, et veritate, renes Domini circumdentur? Sed et hoc eos interrogemus, quid dignum sit Domini majestate, ut lupus et agnus pascantur
Abbreviated transcription (Latin):
nia t̃rena opera uirga. sicut bax
transtulerunt uerbo orissui. lo¬
quens in euangelio: Nolite puta¬
re qui aueni mittere pacem suꝑ
terram. non ueni pacem mitte
re sed gladium. &spũ labio
rumisnt̃ficit impium. De quo
in viiii psalmo legimus. incre¬
pastigentes periit impius. nom̃
Et paulus a postolus scribit: quems
cusso aut̃ impio. accinctus est
dñr iustitia & ueritate & fido:
ipsecnim factus ẽ nobis a dõ sapi¬
entia & iuftitia. et scĩficatio. &¬

Expanded text:
nia terrena opera virga, sive ut LXX nia terrena opera virga, sive ut LXX transtulerunt, verbo oris sui, loquens in Evangelio: Nolite putare, quia venerim mittere pacem super terram: non enim veni mittere pacem, sed gladrum interficiet impium : de quo in nono psalmo legimus: Increpasti gentes, et periit impius: nomen Et Paulus Apostolus scribit: Quem Percusso autem impio, accinctus est Dominus justitia et veritate et fide. Ipse enim factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, et s
Abbreviated transcription (Latin):
Hec nor ad primũ aduencũ refe¬
rim: saluatoris iudȩi insine murã¬
transtulor̃ Ñ secundum gloriã
iudicabit neq iuxta sermonẽ
argu&. sed iudicabit humili
ac principibus loquebatur: ue
uob hr̃pocritae & aufer&ur auo¬
bis regnũ dĩ & dabit̃ gent faci¬
enti fructus eius: Nec secun¬
dũ sermonẽ & auditũ aurium
corripuit: Illis enim dicentib
magist scmus qui aueraxes
&uiã dĩ inueritate doces. & ñ
ad teꝑtinet de aliquo. Neq enũ
uider in faciem hominũ sciens ma¬
litiam eorum. Respondeat: quid
me temptatis hrpocritae. & cete¬
ra histimilia: Iudi cabat aut̃ in
iustitia pauperer spũi quorũ c̃ reg¬
nũdi. Et arguebat maequita¬
te mansuecor & humiles t̃rae.
diceris ad a postolos. Ad huc & uos
inspientes ertis. & iterum
necdum sutis. neque intellegitis.
Et ad p&rum specialit̃ modicae
fidei quare dubita so uelaerae
ꝓhumilibus atq: mansuetis. ali¬
os argue bat qui eor opprimere
conabuntur : ꝑcume quoq om¬

Expanded text:
um adventum referimus Salvatoris: Judaei in fine muntranstulerunt: Non secundum gloriam judicabit, neque juxta sermonem arguet: sed judicabit humili ac principibus loquitur: Vae vobis, hypocritae: Et, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Nec secundum sermonem et auditum aurium corripuit. Illis enim dicentibus: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non ad te pertinet de aliquo: neque enim vides in faciem hominum : sciens malitiam eorum, respondebat: Quid me tentatis, hypocritae? et caetera his similia. Judicabat autem in justitia pauperes spiritu, quorum est regnum Dei: et arguebat in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc et vos insipientes estis? Et iterum: Necdum scitis neque intelligitis? Et ad Petrum specialiter: Modicae fidei, quare dubitasti ? Vel certe pro humilibus atque mansuetis alios arguebat, qui eos opprimere conabantur . Percussit quoque om
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis spm̃ seruitutis iterũ
intimore. sed accepis tirip̃m ad¬
optionis in quocla mamus abba
pat̃: Et mmalachi legimus: si
pat̃ egorum ubi ẽ gloria mea
& sidñs egosum ubi ẽ timorme¬
ur de quotimore canitur in psal¬
mo. : Vlenite filii auditeme timo¬
rem d̃i docebouos. Nonse¬
cundum uisionem oculorum.
iudi cabit. neque secundum au¬
ditũ auriũ argu&. sediudicabit
mnius citia pauperes & arguet
maequi tate ꝓmansue orerae¬

Expanded text:
accepistis spiritum servitutis iterum accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis Spiritum adoptionis, in quo clamamus Abba Pater . Et in Malachia legimus: Si pater ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor meus ? de quo timore cantatur in Psalmo; Venite, filii, audite me: timorem Domini docebo vos . Non secundum visionem oculorum judicabit, neque secundum auditum aurium arguet: sed judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansue
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus scribit: X p̃r dĩuir¬
tus & dĩ sapientia: & i ꝓuer¬
biis legitur. ⁊ Dr̃ in sapion¬
tia sua fundauit terram.
& parauit caelos in pruderhia:
ł quomodo idem sermodĩ
tur. Non quo diuersus sit
iuxta differenti as nominum.
sedunus atq: idem cunctarũ
uirtutum. fonssit atq: prin¬
cipium : ubsq: xp̃o igitur. nec
sapienr qusessepotest. Nec
intellegenr. nec consilirius
nec fortis. nec eruditus. Necple¬
nustimoris dĩ: Et hoc notan¬
dũ quod sp̃r dñisapientiae &
intellectus. c̃silii & fortitudinis
& scientiae. & timoris dñi¬
id est septenarius numerus qui
septem oculi muno lapide dicuutur
inracharia Requies cat suꝑ
uirgam & florem quid eies re
ac ꝑ hoc dauid stirpesur rexit :
speciliater autem sp̃rtimoris dñi
impleuit ecũm ꝓptercos. qui
timore dñint digent. qui¬
a parubli sunt. quem forasmit¬
tit ꝑ fecta dilectio: Qui enim
timet poenam hab&. & non est
ꝑfectus: Vnde & apostalus lo¬
quitur ad credentes: Non enĩ

Expanded text:
irtus et Dei sapientia . Et in Proverbiis legitur: Deus in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . Et quomodo idem sermo Deitur: non quod diversus sit juxta differentias nominum, sed unus atque idem cunctarum virtutum fons sit atque principium. Absque Christo igitur nec sapiens quis esse potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec pius, nec plenus timoris Dei. Et hoc notandum quod Spiritus Domini, sapientiae, et intellectus, consilii, et fortitudinis, et scientiae, id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timoris Domini impleverit eum propter eos qui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui enim timet, poenam habet, et non est perfectus . Unde et Apostolus loquitur ad credentes: Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
puermeus quem elegi. electus
meus in quo complacuit. animȩ
meȩ
um gentibur ꝓfer&. ad saluato¬
ris referrimntellogentiam inquo
requieuit sp̃r dñi: id ost aecer¬
na habitatione permansit. non
dercentem quasi columbã decae¬
lo & manentẽ meo. Et ego ues

Expanded text:
puer meus quem elegi: electus puer meus quem elegi: electus meus in quo complacuit animae meae: ium gentibus proferet , ad Salvatoris referri intelligentiam, in quo requievit Spiritus Domini, id est, aeterna habitatione permansit: non descendentem quasi columbam de coelo, et manentem in eo, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
& demaria xp̃r exortussit. illico
quod in euangelium. mat thei.
omnes quȩrunt. ecclesi astia &
non᷑ ueniunt ubiscriptum sit quo¬
niamnarareus uocabitur. Eru¬
d hebrae orum. de loco ad¬
sumptum putant. sed scien¬
dum. quod hic Netea per
sade litteram scribitur. Cu¬
ius ꝓ prietatem. & sonum in¬
ter tc̃tã ec łs. latinus ser¬
monon exprimit: Est enim
stridulps & strictis dentibus
uix linguae in pressione
profertur .⁊ Ex qua &iam
sion urbs scribitur: porrona.¬
⁊ara ei quos lxx scĩficatos
simmachur separatortrans¬
scribuntur elementum :
Super hunc igitur florem
qui detrunco & dera dice
iesse. permariam uirgi¬
nom. repente consurget.
ipso conplacuit. omnem
plenitudinem diuiuitatir ha¬
bitare corporalicer : Nequa¬
quam ꝑ partes ut inceterir sc̃i.
sediuxta euangelium qđ he¬
brȩo sermone conscriptum.
legunt nararei : descenditsu¬
tas.⁊ In eodem matcheiuo lumi¬
nelegimur. illud quod in conse¬
quentibur scribitur. Ecce

Expanded text:
et de Maria Christus exortus sit. Illud et de Maria Christus exortus sit. Illud quod in Evangelio Matthaei omnes quaerunt Ecclesiastici, et non inveniunt ubi scriptum sit, Quoniam Nazaraeus vocabitur , eruditi Hebraeorum de hoc loco assumptum putant. Sed sciendum quod hic NESER, per SADE litteram scribatur: cujus proprietatem et sonum inter z et s Latinus sermo non exprimit. Est enim stridulus, et strictis dentibus vix linguae impressione profertur: ex qua etiam Sion urbs scribitur. Porro Nazaraei, quos LXX sanctificatos, Symmachus separatos, transscribuntur elementum. Super hunc igitur florem, qui de trunco et de radice Jesse per Mariam Virginem repente consurget, ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis habitare corporaliter: nequaquam per partes, ut in caeteris Sanctis; sed juxta Evangelium quod Hebraeo sermone conscriptum legunt Nazaraei: Descendet sutas . In eodem Matthaei volumine legimus illud quod in consequentibus scribitur: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tus. sp̃t consilu& fortitudinis.
sps scientiae &pietatis. & re¬
pleuit cum ip̃s timoris dñi. ur¬
q: ad principium uisionis. uel
ponderis babrlonis. quod uidit
isaias filius amos. Omnis hȩc
mul ꝓponca atq disserta. lec¬
toris confundat memoriam :
Uirgam & florem deradiceierse
ipsum dñm iudaei inter prae¬
tantur. quoscilic& in uirga.
regnantir potentia. inflore
puldritudo monscretur:
quaenullũ habuit sib fruticẽ
coherentem : Dequa & supra
legimus. eece uirgo concipi& et
paria silium. et florem dnmsal¬
uatorem. quidicit incantico cati¬
ticorum. Ego flos campi &e lili¬
um. proradice quamsolilax
transtulerunt. in hebrai coscrip¬
tum hab&. Cera quod aqui
la symmachus et theodocio con¬
moñ. interp̃tatisunt id est trurx¬
cum. et ꝓflore qui hebraice dici¬
tur neter. germen transtule¬
runt. ut ostenderint quod
multo tempore babrloniae
captiuitatis. Nullo destrrpeda¬
uid. antiqui regni. gloriam pos¬
sidente : quasi detruncomaria

Expanded text:
tudinis: spiritus scientiae et pietatis: et replebit eum spiritus timoris Domini. Usque ad principium Visionis, vel ponderis Babylonis, quod vidit Isaias filius Amos, omnis haec mul proposita atque disserta lectoris confundat memoriam. Virgam et florem de radice Jesse, ipsum Dominum Judaei interpretantur: quod scilicet in virga regnantis potentia, in flore pulchritudo monstretur. quae nullum habuit sibi fruticem cohaerentem; de qua et supra legimus: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Et florem Dominum Salvatorem, qui dicit in Cantico Canticorum: Ego flos campi et lilium convallium . Pro radice, quam soli LXX transtulerunt, in Hebraico scriptum habet GEZA, quod Aquila et Symmachus et Theodotio ορμὸν interpretati sunt, id est, truncum. Et pro flore qui Hebraice dicitur   NESER, germen transtulerunt, ut ostenderent, quod multo post tempore Babylonicae captivitatis, nullo de stirpe David antiqui regni gloriam possidente, quasi de trunco Maria,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprias abducant greges. et deuo¬
rent domos uiduarumꝰ. & mulie¬
rum peccatricium. sẽꝑ discentiũ :¬
& num quã ad scientiam ueritatir
ꝑuenientium : In omnibus his ũ
auertitur furor dñi c̃sumensui¬
tia at que subuertens. sequantũ
illi ꝓficiunt ad peccandũ. tanto iste
ã plius manum suã extendit ad
ut opprimerent iniuditio pauperes
&uim facerent causae humilium po¬
pulimei. ut ersent uiduae praeda
Icorum. & pupillor diriperent: quid
fadetir in dicuisitationis & cala¬
mitatir delongeuenientis: ad cui

Expanded text:
proprios abducant greges et devoproprios abducant greges et devorent domos viduarum, et mulierum peccatricum, semper discentium, et numquam ad scientiam veritatis pervenientium . In omnibus his non avertetur furor Domini, consumens vitia, atque subvertens; sed quanto illi proficiunt ad peccandum, tanto iste amplius manum suam extendit ad ut opprimerent in judicio pauperes, et vim facerent causae humilium populi mei, ut essent viduae praeda eorum, et pupillos diriperent. Quid facietis in die visitationis, et calamitatis de longe venientis? ad
Abbreviated transcription (Latin):
in petrabunt miseri cordiam : Om̃s
enimhereticus. hypocrita est. ali¬
ud agens & aliud simulans. Et quie¬
quid locuntur licet uideatur. eẽ
sapientia. tam̃ stulttia est: ꝓpt̃
haec extendit manũ suã ad punien¬
dũ & omnis impietatis eorum spi
nas uorax flamma consum & et uer¬
ba absq: uirtutibur qua e infructu¬
osor altui comparant᷑ in uoluentur¬
a fumi suꝑbia: ad corum poenam contre¬
merc& omnir humus. & decepti popu¬
li aeternis tradentur ardoribus
quiatur pis lucri gratia. Nesuis qui¬
demparcunt : sed certatim dedecep¬
tis populis praedas agunt. relin¬
quentes bona & persimis inmoran¬
tes: Cumque semper sinistra inue¬
niunt : Tamensuis numquam sa¬
tiantur erroribus uorantes car¬
nem brachiisui. et aduersus ec de¬
siam paristudio dimicantes ꝓp¬
t̃ iuxdrias & uoluptates et iucra
depopulis int̃rehabent discordiã
ut deuna hȩ resi duaefiant. Etrur¬
sum ipsi diuidantur inpastes. ut

Expanded text:
impetrabunt misericordiam. Omnis impetrabunt misericordiam. Omnis enim haereticus hypocrita est, aliud agens, et aliud simulans, et quidquid loquitur, licet videatur esse sapientia, tamen stultitia est. Propter haec extendit manum suam ad puniendum, et omnes impietates eorum, quasi spinas vorax flamma consumet. Et verba absque virtutibus, quae infructuoso saltui comparantur, involventur fumi superbia. Ad eorum poenam contremiscet omnis humus, et decepti populi aeternis tradentur ardoribus, quia turpis lucri gratia, ne suis quidem parcunt, sed certatim de deceptis populis praedas agunt, relinquentes bona, et in pessimis immorantes. Cumque semper sinistra inveniant, tamen suis numquam satiantur erroribus, vorantes carnem brachii sui, et adversum Ecclesiam pari studio dimicantes. Propter luxuriam, et voluptates, et lucra de populis inter se habent discordiam, ut de una haeresi duae fiant, et rursum ipsae dividantur in partes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mus regum & paralipeme non
uolumina. & inuenimus sama¬
riae intersebella ciuilia . dum
alia ꝓ aliis regibus dimicant. &
quomodo suir regibus int̃fectr
in iudae expugnatione concor¬
odent: s ecundũ tropologiam au¬
fer& dñr caput & caudam maiorẽ.
parit̃ acminorẽ caudam que¬
appellans non hominer sedium̃ta
herecicor ẽe. de monstrat. qua ehoc
mombro uttur. ad sterdora prote¬
genda et araenda parua animalia
et post caput & cauda muncur uan¬
tem iungit et deprauantem. quod
legis p̃cepta sub uertant. Et rectã
deprauent uiam. lon geuum quoq
qui capud ẽ. & pseudo ꝓpheta qui
in cauda ponitur dis ꝑdit & magis¬
tros pariter. et discipulor. uilios
qui propt̃ munera laudant pecca¬
Toͣtores Alios qui laudati sua mala
nonsentiunt. necagunt paenitentiã:
propt̃ hoc iniuuenibus eorum non lȩ¬
tabitur dñs. llaeenim ciuitati cu¬
ius rex adoliscens Et quidm̃ pa¬
trem uł dnm̃ uerũ ꝑdiderunt lnon

Expanded text:
mus Regum et Paralipomenon mus Regum et Paralipomenon volumina, et inveniemus Samariae inter se bella civilia, dum alii pro aliis regibus dimicant, et quomodo suis regibus interfectis, in Judae expugnationem concordent. Secundum tropologiam, auferet Dominus caput et caudam, majorem pariter ac minorem. Caudam appellans, non homines, sed jumenta, haereticos esse demonstrat, quae hoc membro utuntur ad stercora protegenda, et ad arcenda parva animalia. Et post caput, et caudam incurvantem jungit et depravantem, quod legis praecepta subvertant, et rectam depravent viam. Longaevum quoque, quia caput est, et pseudoprophetam qui in cauda ponitur, disperdet, et magistros pariter, et discipulos; alios qui propter munera laudant peccatores: alios qui laudati sua mala non sentiunt, nec agunt poenitentiam. Propter hoc in juvenibus eorum non laetabitur Dominus: Vae enim civitati cujus rex adolescens . Et qui Deum Patrem vel Dominum verum perdiderunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
endum eleuat manum: Et quia
ista fecerunt: succenditur. qua
nignis impietas. ut non cultum a¬
agrum sed ueprer & spinas deuo¬
ret. Nec frugiferas arbores sed
infructuo sum saltum in quo ha¬
bitant bestiae : fapiens. flamima
consumat : quam obrem dicitur.
quod densitas saltur igno supposito
fumi suꝑbia & altitudo conuolueat᷑:
sublime consurgens. suꝑbumꝰ appel¬
lar potert: Proquo nercio quid
uolenters. Ixx transtulerunt et
deuorauit incircuitu. colliu mom¬
nia unde & adiram dñi terra con¬
tremuit. & populus ignis factus ẽ
pabdlum qui a tanta fuit in eo eru¬
delitar. ut necarissimouidem
germanitatis nominispercerit
sed dexteram deserens at que con¬
tempnene faturaretur in his quȩ
sinis traȩerant. dumuoluptatum
et malorum patitur famem: &
scmper cupit malir peiora sociare :
Ipse quo que manarser. et ephraim.
qui deuno natisunt utero. & de
eodem parente generati. in tantã
rabiem proruperunt : ut hostili
interre odio dinderent : Lega¬

Expanded text:
endum elevat manum. Et quia endum elevat manum. Et quia ista fecerunt, succendetur quasi ignis impietas, ut non cultum agrum, sed vepres et spinas devoret, nec frugiferas arbores, sed infructuosum saltum, in quo habitant bestiae, rapiens flamma consumat Quam ob rem dicitur quod densitas saltus igne supposito, fumi superbia et altitudine convolvatur. sublime consurgens, superbum appellari potest. Pro quo nescio quid volentes LXX transtulerunt: et devorabit in circuitu collium omnia. Unde et ad iram Domini terra contremuit, et populus ignis factus est pabulum, quia tanta fuit in eo crudelitas, ut ne charissimo quidem germanitatis nomini parceret, sed dextram deserens atque contemnens, saturaretur in his quae sinistra erant: dum voluptatum, et malorum patitur famem, et semper cupit malis pejora sociare. Ipsi quoque Manasses, et Ephraim, qui de uno nati sunt utero, et de eodem parente generati, in tantam rabiem proruperunt, ut hostili odio inter se dissiderent. Lega
Abbreviated transcription (Latin):
uantem. Eum uidelic& qui rec¬
ta peruerteit: Quisit autem
caput ipse interpretatus. est
longacuus & honorabilis: Et
qui sit cauda. ꝓpheta inquiđ
quid ocet mendatium. id est
preudo ꝓpheta: Dixit deprin¬
cipibus nunc optimatibus iun¬
git &populum. qđ & magistri
& discipuli eteruditi. & uulgus
indoctum parit̃ pereant: qui
enĩbeatũ dicebant populum.
seductorersunt : Et quibeati appella¬
luntur. non ꝓpter uirtutem. sed
ꝓpt̃ munera p̃cipitabant᷑ in mortẽ:
Vnde & supra logimus: populus me¬
us quibeatum tedicunt. seducunt
te et semitas pedum tuorum supa¬
plancat: Intalipopulo nullius ꝑ¬
sonae mis erebitur dr̃ Non pupil¬
lo nonuiduae qui a omnis hepo¬
critaest aliud iimulans & aliud
agenr. ꝓ mittens castitatem et
uiuens luxoriosae : praeferens
paupertatem et replens mar¬
suppium ., Vnde iungit et dicit
et umuersum osi locutum. est. stul¬
titiam. ꝓpt̃ haec omnia dñrtõ
cerrat irasei: sed adhuc ad ꝑcuci¬

Expanded text:
vantem, eum videlicet, qui recvantem, eum videlicet, qui recta pervertit . Qui sit autem caput, ipse interpretatus est, longaevus et honorabilis. Et qui sit cauda, Propheta, inquit, qui docet mendacium, id est, pseudopropheta. Dixit de principibus, nunc optimatibus jungit et populum, quod et magistri et discipuli, et eruditi, et vulgus indoctum pariter pareant. Qui enim beatum dicebant populum, seductores sunt; et qui beati appellabantur, non propter virtutem, sed propter munera, praecipitabuntur in mortem. Unde et supra legimus: Populus meus, qui beatum te dicunt, seducunt te, et semitas pedum tuorum supplantant . In tali populo nullius personae miserebitur Deus: non pupilli, non viduae, quia omnis hypocrita est, aliud simulans, et aliud agens: promittens castitatem, et vivens luxuriose: praeferens paupertatem, et replens marsupium. Unde jungit, et dicit: Et universum os locutum est stultitiam. Propter haec omnia Dominus non cessat irasci, sed adhuc ad percuti
Abbreviated transcription (Latin):
non miserebitur. quia omnir ha¬
Ipocrita est et nequã. & uni
uer sum os locutumert. stulti¬
tiam : in omnibur his non ert
auersus furor eius sed adhue
manus eiur extentu: suc cen¬
sa ese enim qua siignis impie¬
tas. ueprem & ipinam uora¬
bit. et succendentur inden
et erit populus quas. es cũ ig¬
nis. : uirfratrisuo non parc&
et declinabit addex teram et
esuriet & comed&: adsinis¬
tram et non saturabitur
Unus quis que carnem brachii
sui uorabit: manarrer ephrami.
et ephraim manarsen simulip¬
si contra iudam: In omnibur
hir non ẽ. auersus furor eiur
sed ad huc manus illius extenta:
Non solum dñr hoster rasine¬
leuabit contra cum. et mnimicor
cius uercet intumultum. sy¬
riam aboriente. & philistiim
ab occidente ut deuoront isł.¬
intoto ore. sed quia non est
reuernir ad ꝑ cutientem se.
Nec requisiuit dñm exercituum:
extendit manum ad percuen¬
dum. ut disperdat deirrł caput
x caudam incuruantem et depra¬

Expanded text:
non miserebitur, quia omnis hnon miserebitur, quia omnis hypocrita est et nequam, et universum os locutum est stultitiam. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Succensa est enim quasi ignis impietas, veprem et spinam vorabit: et succendetur in denet erit populus quasi esca ignis: Vir fratri suo non parcet. Et declinabit ad dexteram, et esuriet: et comedet ad sinistram, et non saturabitur: Unusquisque carnem brachii sui vorabit; Manasses Ephraim, et Ephraim Manassen, simul ipsi contra Judam. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Non solum Dominus hostes Rasin elevabit contra eum, et inimicos ejus vertet in tumultum, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, ut devorent Israel toto ore: sed quia non est reversus ad percutientem se, nec requisivit Dominum exercituum, extendet manum ad percutiendum, ut disperdat de Israel caput, et caudam incurvantem et depra
Abbreviated transcription (Latin):
fica renbi templum insa maria:
s ed quamuis mouerint peder ab
oriente. et dixerintꝰ. ucnite ac¬
dificemur turrem et faciumur
nobir nomen antequam disper¬
gamur dño inpugnante : soluetr¬
tur & dirmpabitur consennur
corum. Et linguae contrare in¬
ui com diuidentur: ne consentien¬
tes peiores siant sed asc inuicem
distruantur: Cum que ita per¬
curnnint et abhortibus deuo¬
rati: Tamen non reuertuntur
addñm : sed ad huc manus illi¬
us ad percutiendum parata
est: Iuxta illud quod lo¬
gmus inmeremia. Isine cau¬
ra percurn filior uestror. disc¬
plinam non recepirtir: Et dis¬
perdet dñr abierł caput an¬
& caudam. in curuantem et de¬
prauantem in dieuna: longacuur
& honorabilis: ipse ẽ. caput. & ꝓ¬
Spheta docens mendat̾ium ipseẽ
cauda: Eterunt quibeatum di¬
Scunt populum istum. seducenter.
et quibeatidicuntur precipita¬
ti : propterhoc niꝑ adolercen¬
tulis ciur non lactabitur dñs
& pupillorum illius & uiduarũ.

Expanded text:
ficare sibi templum in Samaria; ficare sibi templum in Samaria; sed quamvis moverint pedes ab Oriente, et dixerint: Venite, aedificemus turrim, et faciamus nobis nomen antequam dispergamur : Domino impugnante solvetur, et dissipabitur consensus eorum, et linguae eorum contra se invicem dividentur, ne consentientes pejores fiant, sed a se invicem destruantur. Cumque ita percussi sint, et ab hostibus devorati, tamen non revertentur ad Dominum: sed adhuc manus illius ad percutiendum parata est, juxta illud quod legimus in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non recepistis . Et disperdet Dominus ab Israel caput et caudam incurvantem et depravantem in die una. Longaevus et honorabilis, ipse est caput; et Propheta docens mendacium, ipse est cauda. Et erunt qui beatum dicunt populum istum, seducentes, et qui beati dicuntur, praecipitati. Propter hoc super adolescentulis ejus non laetabitur Dominus, et pupillorum illius et viduarum
Abbreviated transcription (Latin):
cipes eorum. Ec omnis qui habitant
insamaria. hoc quidi legem curto di¬
reredicunt. Inubortate cẽ uirtu¬
tum ie sructur ad serre iustitiae: hoc
onim interp̃tatur ephraim qui in nu¬
ꝑbia cordissui ditpiciunt ecdenama
& nmplictatem cius arbitrantes impe¬
nitiam . dicunt: pro lateribus illiur
quadrir lapidibur atque fortirs¬
mis aedificabimur eclesias nostrar.
& ꝓ infructuons arboribur atoque
pcriturir tedror sublimirsimas ex¬
truemus quas conter& dñr & quas
iustur rib ꝑsona impii uidirse se
narrat. & poninuentum locum ca¬
rum: Dicit ergo dñr quod rannt
qui interpretatur sapientia saccu¬
laris. cuius ephraim ute batur:
auxilio. uertatur contracum.
& omner amici ir aduersum illũ
dimicent & tam ubouiente quã
abocadente expugnetur. & de¬
uora turisant isrłm toto ore : pro
quibur inter pretatisunt Lxx
aedificemus nobirturrem. et al¬
lidet dr̃ qui consurgunt contra
montem non: Et inimicos illius
dissi pabit: cupiunt enim & i pn
inrimilitudinem templidĩ aedi¬

Expanded text:
tant in Samaria, hoc est, qui Dei legem custodire se dicunt, et in ubertate esse virtutum, et fructus afferre justitiae hoc enim interpretatur Ephraim, qui in superbia cordis sui despiciunt Ecclesiam, et simplicitatem ejus arbitrantes imperitiam, dicunt: pro lateribus illius, quadris lapidibus atque fortissimis aedificabimus Ecclesias nostras, et pro infructuosis arboribus citoque perituris, cedros sublimissimas exstruemus, quas conteret Dominus, et quas justus sub persona impii vidisse se narrat, et non inventum locum earum . Dicit ergo Dominus, quod Rasin, qui interpretatur sapientia saecularis, cujus Ephraim utebatur auxilio, vertatur contra eum et omnes inimici ejus adversum illum dimicent, et tam ab Oriente, quam ab Occidente expugnetur, et devoraturi sint Israelem toto ore. Pro quibus interpretati sunt LXX: Et aedificemus nobis turrim: et allidet Deus qui consurgunt contra montem Sion, et inimicos illius dissipabit. Cupiunt enim et in similitudinem Templi Dei, aedi
Abbreviated transcription (Latin):
tur errorem: ꝓeo quod nor uer¬
timus mittet dñ rin pinguibus eius
tenuitatem. Lxx transtulerunt.
mittetdñr in honoremtuum ignomi¬
niam et ꝓ coquod nos diximus & sc̃
eius inflãmaulliuerterunt et
sc̃ficauit cum inigne. per quod qui¬
dam intellegiuolunt poenas atq
tormenta ad hoc adhbere peccato¬
ribus ut diuino igne purgentur.
quodq: nos diximus ecgloria sal¬
tur eius et carmeli eiur illi int̃prae¬
tatisunt. Ex tinguentur mon¬
ter. et colles & saltus. quo om̃ir asss¬
rionum claritas & suꝑbia & mul¬
titudo humilietur extincta:
Et critindieilla non adiaet re¬
siduum isrł. & hi quisaluati sue¬
rint dedomoia cob inniti suꝑ eo
quiꝑ aitit cos. sed innitetur su¬
per dñm scm irrł. inueritate
reliquiae conuertentur: Ro¬
liquiae inquam ia cob addm̃
fortem: si enim fuerit populus

Expanded text:
tur errorem. Pro eo quod nos vertur errorem. Pro eo quod nos vertimus, mittet Dominus in pinguibus ejus tenuitatem, LXX transtulerunt, mittet Dominus in honorem tuum ignominiam. Et pro eo quod nos diximus: et sanctus ejus in flamma, illi verterunt: et sanctificabit eum in igne: per quod quidam intelligi volunt poenas atque tormenta ad hoc adhiberi peccatoribus, ut divino igne purgentur. Quodque nos diximus: Et gloria saltus ejus, et Carmeli ejus: Illi interpretati sunt: Exstinguentur montes, et colles, et saltus, quo omnis Assyriorum claritas et superbia, et multitudo humilietur exstincta. Et erit in die illa, non adjiciet residuum Israel, et hi qui salvati fuerint de domo Jacob, inniti super eo qui percutit eos, sed innitetur super Dominum sanctum Israel in veritate. Reliquiae convertentur, reliquiae, inquam, Jacob, ad Dominum fortem. Si enim fuerit populus
Abbreviated transcription (Latin):
dorum & regni grecorum. sic & prin¬
cipẽ eẽ assrriorum qui ꝓpt̃ suꝑbiã
sensus magnus uocetur. & in dieiu¬
dicii gehennae tradatur ardorib
q̃ pparata est diabolo & angelis
cius. Et lumen isrł et scm. hocẽ
ipsum dñm succendere uepres
acspinas arserii omnẽq: illius po¬
tentiam. & numerabiles populor
admhilideducendos : Tunc eum
timore ꝑ territũ quasi colubrẽtor¬
tuosum & fugitiuum in minenter poe¬
nas uelleuitare: qui autem des altu
& consunione eiur lignis quo perituris
pot uerinteuaderceos dignor exsir¬
tere qui numerent & describant᷑
apuero cuiur principatur inumerir
ciurẽ: hoc ipsum et adher&icos
referri pocest. quod post quã ec¬
den astica doctrina in luxerit &
om̃s eorũ discipulae patuerint:
Tunc ad tantã ueniañ solitudinem
ut desaltu. & in fructuo nr arborib:
& innumer abiliciur multitudine.
quã her&ica fraudedecoperantiux
paua rerede ant. quiciur requan¬

Expanded text:
dorum, et regni Graecorum, sic et prindorum, et regni Graecorum, sic et principem esse Assyriorum, qui propter superbiam sensus magnus vocetur, et in die judicii gehennae tradatur ardoribus, quae praeparata est diabolo et angelis ejus. Et lumen Israel et sanctum, hoc est, ipsum Dominum succendere vepres ac spinas Assyrii, omnemque illius potentiam et innumerabiles populos ad nihili deducendos. Tunc eum timore perterritum, quasi colubrum tortuosum et fugitivum, imminentes poenas velle vitare. Qui autem de saltu et confusione ejus lignisque perituris potuerint evadere, eos dignos existere, qui numerentur et describantur a puero, cujus principatus in humeris ejus est. Hoc ipsum et ad haereticos referri potest: quod postquam Ecclesiastica doctrina illuxerit, et omnes eorum decipulae patuerint, tunc ad tantam veniant solitudinem, ut de saltu et infructuosis arboribus et innumerabili eorum multitudine, quam haeretica fraude deceperant, vix pauci resideant qui eorum sequan
Abbreviated transcription (Latin):
guer appellat redigantur in
saturitatem . & innihili. et sicut
hebrȩi tradunti in laensuestib:
arriorum d corpora occulto
crementur ardoro. :Tunc
lumen irrł. & sc̃ hoc est ange¬
lus. erit in igneex inflamma &
om̃rspinae acuepres asseriorũ
idẽ malitia comsumecur. Non
longo tempore : sed uno die atq
mormento, Et quomodo saltus
& carmelus qui est monsinga¬
lilea nemoribus coniutus. sub¬
posito igne uelociter concremar¬
tursic ab animausque ad can¬
nem̃. omnis assirii glori consu¬
metur: Tunc expoliatus excr¬
citue fugiet. quodidẽ in conse¬
quentibus ꝓpheta testatur. et
detã innumerabile multitudi¬
ner q̃ carmelo & saltui conpa¬
rata .c̃. ad tantamueni et pauci¬
tatẽ epuerparuulus cospoint
numerare & describere :
T radunt enim hebrȩi decemtantũ
decius exerciture mansirre : Nos¬
trorum quidam uolunt huncregẽ
trpũ eẽ aduersariȩ fortitudinis
& quomodo indanihe le legimus priu¬
ceprregni ꝑsarum. et regnime¬

Expanded text:
gues appellat, redigantur in gues appellat, redigantur in tenuitatem et in nihili: et sicut Hebraei tradunt, illaesis vestibus Assyriorum, corpora occulto crementur ardore: tunc lumen Israel et sanctus, hoc est, angelus, erit in igne et in flamma, et omnes spinae ac vepres Assyriorum, id est, malitia consumetur, non longo tempore, sed uno die atque momento. Et quomodo saltus et Carmelus, qui est mons in Galilaea nemoribus consitus, supposito igne velociter concrematur: sic ab anima usque ad carnem omnis Assyrii gloria consumetur. Tunc spoliatus exercitus fugiet, quod idem in consequentibus Propheta testatur, et de tam innumerabili multitudine quae Carmelo et saltui comparata est, ad tantam veniet paucitatem, ut puer parvulus eos possit numerare et describere. Tradunt enim Hebraei, decem tantum de ejus exercitu remansisse; nostrorum quidam volunt hunc regem typum esse adversariae fortitudinis. Et quomodo in Daniele legimus principes regni Persarum, et regni Me
Abbreviated transcription (Latin):
qđ perillum infructuos ae
arbores succidantur :
et diuidartur atq: serretur
incredulor limduritia. et percu¬
tiantur uirga quinon recipiunt
disciplinam : Her &ici quo que
quorum or incaelo ponitur. &
lingua pertrannt interrami sen¬
niquem adõ in bonam partem
acceperunt ab utuntur. in con¬
trarium at que ꝑuersumut lo¬
quantur contraeum a quocon
ditisunt et linguae minirteri¬
um. Quo ladandus est dñr
uertant inblar phemiam:
ꝓpt̃ hoc mittet dominator dr̃
exercituum in pinguidus eius
tenuitatem & subtur gloriam NT¬
succendetur. et deuoratur spi¬
na eius & ueprer indieuna. et
glomia saltur enur & carmelieiꝰ.
ab anima usq ad carnem con¬
nimetur: &cricterrore pro¬
fugus. et reliquiae lignisaltur
eiur ꝓ paucitate numerabunt᷑.
& puer scrib& cos quia ista
fecisti & lacuturer quae supra
narraui. propterea mittet dñs
angelum suum & una nocte. clxa¬
milia de tuo morientur exercitu.
ita ut potemsimi quique quospin¬

Expanded text:
quod per illum infructuosae quod per illum infructuosae arbores succidantur, et dividatur, atque serretur incredulorum duritia, et percutiantur virga, qui non recipiunt disciplinam. Haeretici quoque quorum os in coelo ponitur et lingua pertransit in terra, sensum quem ab eo in bonam partem acceperint abutuntur in contrarium atque perversum, ut loquantur contditi sunt, et linguae ministerium, quo laudandus est Dominus, vertant in blasphemiam . Propter hoc mittet dominator Dominus exercituum in pinguibus ejus tenuitatem, et subtus gloriam succendetur et devorabitur spina ejus, et vepres in die una. Et gloria saltus ejus, et Carmeli ejus ab anima usque ad carnem consumetur, et erit terrore profugus, et reliquiae ligni saltus ejus prae paucitate numerabuntur, et puer scribet eos. Quia ista fecisti, et locutus es quae supra narravi, propterea mittet Dominus Angelum suum, et una nocte cmillia de tuo morientur exercitu: ita ut potentissimi quique, quos pin
Abbreviated transcription (Latin):
contrarationem & fortitudi¬
curis contra eum. qui secat in
ea aut aut ex altabitur serra¬
multiputant. Nabochodono¬
sorgloriante atq: dicente
infortitudine manus meae
feci et insapientia intellexi
et reliqua scr̃ ꝓpheta rospon¬
dit : o. stultirsime mortalium.
dĩ iramituam putas erre sapi¬
entiam et illius iusnonem ad
tu amrefers fortitudinem:
quomodo nrecuris glorietur
contracum qui securem tenet.
x serra contra illum. a quotra¬
hitur. et dicant cuncta opera
q̃ ꝑsecurem & serrã fiunt su
ã ꝑfecta. & sicleuet quispiã
uirgam etalt& baculum ad
percuendum quem uoluerit.
& ipsa uirga acbaculus glorien¬
tur & dicant. a se ꝑcussum eẽ.
qui ꝑ cussus est. sic & tucum
organum di fueris uoluntatis.
crigeris insuꝑbiam. Et cunc¬
ta quae geruntur tuȩ glori¬
arir fuirse uirtutir : Quid¬
quid autem arsi. rio dicitur:
& adhercticorum superbiam
et addiabolum referripotest:
qui securis et serra ctuirga
inscripturis appellatur. eo

Expanded text:
contra rationem et fortitudicontra rationem et fortitudicuris contra eum qui secat ea: aut exaltabit semulti putant, Nabuchodonosor gloriantem atque dicentem: « In fortitudine manus meae feci, et in sapientia intellexi, » et reliqua, sanctus propheta respondit: O stultissime mortalium, Dei iram tuam putas esse sapientiam: et illius jussionem ad tuam refers fortitudinem? Quomodo si securis glorietur contra eum, qui securim tenet, et serra contra illum a quo trahitur, et dicant cuncta opera quae per securim et serram fiunt, sua arte perfecta: et si elevet quispiam virgam et exaltet baculum ad percutiendum quem voluerit, et ipsa virga ac baculus glorientur, et dicant a se percussum esse, qui percussus est: sic et tu cum organum Dei fueris voluntatis, erigeris in superbiam, et cuncta quae geruntur, tuae gloriaris fuisse virtutis. Quidquid autem Assyrio dicitur, et ad haereticorum superbiam, et ad diabolum referri potest, qui securis, et serra et virga in Scripturis appellatur: eo
Abbreviated transcription (Latin):
quam sub uersa fuerit hieru¬
salem Asseriorum imperiũ
destruutur : Mibi autem ex
his quae sequuntur ꝓpriae
contra senna cherib. regem as¬
seriorum uidet comminatio:¬
Quod autemait post quam com ple¬
uerit dñs cuncta operasua in
montesion ethicrus alem. Non
sub uersionẽ urbir significat:
sed obsidionem quando rapsa¬
cer dux sennacherib: et ea fe¬
cit quac in posteri oribus idẽ
ꝓpͥheta commemorat: secun¬
dum tropologiam̃. cum sama¬
ria. et hierusalem dñi iram sur¬
tonuerint et in fabricatio¬
nemidolorum errasse
senserint: Tune des trustur
suꝑbia ut rapienti aesuae ȩs¬
timauerit cuncta cersura.
et quamuis excelsa dogmata
& dia lectica aste munita. con¬
cutienda & paenitus distru¬
enda. in tantum ut insimilitu¬
dine pullorum auium. pon
ualeant in sublime consur¬
gere. et nec dum animata in¬
sensibilia eẽ. at que torpen¬
tͥa . quod ouorum de monstrat
exemplum. et nemuttire qui¬
dem et commouere linguam

Expanded text:
quam subversa fuerit Jeruquam subversa fuerit Jerusalem, Assyriorum imperium destruatur. Mihi autem ex his quae sequuntur, proprie contra Sennacherib regem Assyriorum videtQuod autem ait: Postquam compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion et in Jerusalem, non subversionem urbis significat, sed obsidionem, quando venit Rabsaces dux Sennacherib, et ea fecit quae in posterioribus idem Propheta commemorat . Secundum tropologiam, cum Samaria et Jerusalem Domini 146 iram sustinuerint, et in fabricatione idolorum errasse se senserint: tunc destruetur superbiam, ut sapientiae suae aestimaverit cuncta cessura, et quaevis excelsa dogmata, et dialectica arte munita, concutienda, et penitus destruenda: intantum ut in similitudinem pullorum avium, non valeant in sublime consurgere, et necdum animata insensibilia esse atque torpentia, quod ovorum demonstrat exemplum, et ne mutire quidem, et commovere linguam
Abbreviated transcription (Latin):
magnã interpractati sunt :
Post captiuitatem samariae &
assiriorum uictoriam. & cõ¬
minationem hierusalem qui¬
a simulacra imitata samarie
simili st ferienda sententia
Nunc aduersum iprim assiriũ
quieleuatus ert. in su perbiã
et suac fortitudinis putauit ene
quoduicit. propheta loquitur:
Dixit enim asserius. cordistu¬
more seiactans. quod infor¬
ticudine manussuȩ cunctar
uicerit Nationes et increbili
sapientia omnium porederit
terminos. et iuxtalax Tantȩ
potentiae fuerit. ut bellacorũ:
hominũ urbes funditur rb¬
ruerit et quia semel ueta
phoran ab auibur nido etouis
sũpserat. seruauit in reliquis ut
diceret ñ fuit qui moueret pin¬
nã & aperiretõs atq ganniret:
T antus inquid tror fuit. ferti¬
tu dinis meae atq uictoriae ut
Neflctum quidem & gemitum
uieti libere ꝓderent: Sunt qui
haec genera liter contra regnũ
assrriorum dici arbitrentur.
quod postquam compleuerit
dñs cuncta opera sua in monte
sion ethieruralem hoc est post¬

Expanded text:
agnam interpretati sunt. Post captivitatem Samariae, et Assyriorum victoriam, et comminationem adversum Jerusalem, quia simulacra imitata Samariae, simili sit ferienda sententia; nunc adversum ipsum Assyrium qui elatus est in superbiam, et suae fortitudinis putavit esse quod vicit, Propheta loquitur. Dixit enim Assyrius, cordis tumore se jactans, quod in fortitudine manus suae, cunctas vicerit nationes, et incredibili sapientia omnium possederit terminos. Et juxta LXX tantae potentiae fuerit, ut bellatorum hominum urbes funditus subruephoram ab avibus, nido et ovis sumpserat, servavit in reliquis, ut diceret: Non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret. Tantus, inquit, terror fuit fortitudinis meae atque victoriae, ut ne fletum quidem et gemitum victi libere proderent. Sunt qui haec generaliter contra regnum Assyriorum dici arbitrentur, quod postquam compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion et in Jerusalem, hoc est, post
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃p̃tatus ẽ. theodocio simmahus¬
que uerterunt anNox idẽ tor¬
cular qđ & ipsim iuxta inscriptionẽ
trium psalmorum dominicã sig¬
nificat passionẽ ipso dicente in
isaia⁊łorcular calcauisolur. &
degentiburuirnon emecum lxx
aut̃ ꝓcorculari. Nouũ sensũ in fe¬
rentes gloriosus int̃pretatis̃.¬

Expanded text:
interpretatus est, Theodotio Symmachusque verterunt ληνὸν, id est, torcular, quod et ipsum juxta inscriptionem trium psalmorum dominicam significat passionem, ipso dicente in Isaia: Torcular calcavi solus, et de gentibus vir non erat mecum . LXX autem pro torculari, novum sensum inferentes, gloriosos interpretati su