comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mascłs cuiꝰ p̃pucii caro. circumei sa ñ
fuerit. ꝑibit anima illa de popło suo.
Causa qͦ sub infertur cũ dr̃. qr pactũ
meum irritũ fecit. Si gͦ ꝑ pactũ dĩ ir¬
ritum factũ p̃uaricationẽ pͥmoꝵ parẽ¬
tum intelligimꝰ. cũ ic̾cuncisꝰ ob p̃uari¬
cationẽ pacti ꝑitus dr̃: manifeste da

Expanded text:
Masculus, cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo . Causa quoque subinfertur, cum dicitur: Quia pactum meum irritum fecit . Si ergo per pactum Dei irritum factum praevaricationem primorum parentum intelligimus, cum incircumcisus ob praevaricationem pacti periturus d
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur ⁊ ħ utrum om̃s illi tantꝰ
celestes sp̃s ad ext̾iora nintianda mit¬
tantur. Quidã putant alios eẽ in illa mnul¬
titudine qui foras ꝓ officio ad ext̾iora nun¬
cianda exeunt: alios qui intꝰ semꝑ assistun.
Sic̃ scͥptum ẽ. Milia milium ministrabais
ei. ⁊ decies miles centena milia assistebant
ei. Apłs aut̃ excellentiam filii ꝯm̃dans p̃
angłis. om̃s amministratorios eẽ sp̃s in
mͦ om̃s mittunt᷑: si qͥdam semꝑ assistunt
Et si om̃s nunciist̃. qͦmͦ quidã sẽꝑ asist̾e
⁊ si om̃s angłi sunt. qͣmꝰ unꝰ tm̃ ut̃ .ix. or
doħ nomine censetur: Quidam putant
in illa cȩlesti curia om̃s quidam mutti. s
alios ex officio quippͥe angłi siue archan¬
głi nominant᷑. alios ex tp̃r ⁊ causa extͣ cõ¬
munem dispñsationẽ oborta. qui ⁊ ip̃i

Expanded text:
eritur et hoc, utrum omnes illi spiritus coelestes ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putat alios esse in illa multitudine qui foras pro officio ad exteriora nuntianda exeunt, alios qui intus assistunt, sicut scriptum est: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Apostolus autem excellentiam Filii commendans pro angelis omnes administratorios spiritus esse in omodo omnes mittuntur si quidam semper assistunt, et si omnes nuntii sunt, quomodo quidam semper assistere et si omnes angoc nomine censetur? Quidam putant in illa coelesti curia, omnes quidem mitti, sed alios ex officio qui proprie angeli sive archangeli nominantur; alios ex tempore et causa extra communem dispensationem ob
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾ alicui bonum ñ ẽ. qm̃ in toto boñ
est. Non deb& aũt in ꝯpensatione m̃i¬
noris boni impediri ꝙ. maiꝰ ẽ bonũ abil
bonũ ex malo ⁊ bono: ꝙͣ. ex solobono
ꝑmitti itaq mala debuerunt uͥ eeñt
erat singłis. ⁊ pͥmisit ꝙ bonum erat
unuersis. qͣm & maiꝰ erat bonũ uniu̾sita¬

Expanded text:
illud alicui bonum non est; quoniam in toto bonum est. Non debet autem in compensatione minoris boni impediri quod majus est bonum ab illo bonum ex malo et bono, quam ex solo bono. Permitti itaque mala debuerunt ut essenterat singulis et permisit quod bonum erat universis. Quoniam et majus erat bonum uni
Abbreviated transcription (Latin):
Roo qm̃ꝑꝑillũ mandatũ fit cui
fit ip̃m mandatũ : bonum ipiꝰ eẽ
debet cui mandatur mandatũ. Neq
aliud mandari debet q nͥ bonũ ẽ illi
cui mandat᷑ manclatũ. frustra enĩ mã¬
datum fieret. si illi ꝑꝑ quẽ fieret bonũ
ñ eẽt. maxime cũ a bono mandatũ eẽt.
qͥ nicħ p̃t̾ bonum mandare deb̾et. Neq
enĩ c̾aturȩ suȩ ds auctor mali ẽẽ debet.

Expanded text:
r illum mandatum fit cui fit, ipsum mandatum; bonum ipsius esse debet cui mandatur mandatum. Neque aliud mandari debet nisi quod bonum illi est cui mandatur mandatum. Frustra enim mandatum fieret, si illi propter quem fieret bonum non esset; maxime cum a bono mandatum esset qui nihil praeter bonum mandare deberet. Neque enim Creaturae suae Deus auctor mali esse debet,
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃ors fuit. ⁊ subseqñtium om̃iũ origo
ertitit siuie uicium illus cũ qͦ ab illo tnͣs¬
ducto uniu̾si oriuntur. qui ab illo ꝑcar¬
nis ꝓpagationẽ tñsducunt᷑. hoc aũ inci¬
um originis humanȩ duplici corruptio¬
ne naturam inficit: ignorantia .s. m̃te.
pͥmo q̃ parente pena fuerunt p̃ceditas
cuspe ⁊ cułpa actualis. In nob aut̃ culpa
subsetr̃ntis pene ⁊culpa simul ⁊ pena o¬
iginalis. Qñ gͦ originale pȩcc̃m qͣntũ ad
pͥmum ad hominem dicimꝰ: intelligi¬
¶a aut̃ in illo apͥma origine nullum
petẽm descend. illuo ⁊̃ pecc̃m q. in illo
originale dr̃. actuale illꝰ fuit. q ꝓfedo

Expanded text:
eccatorum fuit et subsequentium origo omnium exstitit, sive vitium illud cum quo ab illo traducto universi oriuntur, qui ab illo per carnis propagationem traducuntur. Hoc autem vitium originis humanae duplici corruptione naturam inficit; ignorantia scilicet mprimo quidem parente poena fuerunt praecedentis culpae et culpa actualis; in nobis autem culpa subsequentis poenae, et culpa simul et poena originalis. Quando ergo originale peccatum quantum ad primum hominem dicimus, intelligiQuia autem in illo a prima origine nullum peccatum descendit, illud etiam peccatum quod in illo originale dicitur actuale illius fuit. Quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ cet̾a sacͣ indum̃ta feminalia li¬
nea cͥca renes ad sacrũ minist̾ium
ingredientium applicari iubent᷑ ñ
tam ad tͣpitudinis uelandȩ q̃ solitis
cotidiam usus indumentis tegebat᷑
necessitatẽ. quã obseruandȩ castita-¬
tis ⁊ mundiciȩ significationẽ. Neq
uͦ estimand̾ in illo pͥori popło ui¬
ros discooꝑata. aut ñ uelata carne
t̃c̃ demum uerenda teg̾e iubentur.
S uoluit sermo d̃ĩ in sacͦ officio mi¬
nistros di ad tegenda infirma corꝑis
ꝓpͥum ac singłare oꝑimentũ hab̾e. ũ
ꝑħ ostendet pudiciciam ⁊ castimoni¬
am. illoꝵ p̾cipue cum scã tractarent.
unicam ac singłarem eẽ deb̾e. Unde
ministri noui sac̾dotii. ħ oꝑim̃tũ
in sacͦ officio singłare ñ assumunt.
cotidiana necessitas. sic̃ ÷ cotidie offe¬
rendi concessa potestas. M mnistri uͦ
co itm soluunt. qm̃ a ꝯtactu carnis ue¬
tus lex. scã tractato᷑s ꝓhibuit. qͦs rur-

Expanded text:
inter caetera sacra indumenta, feminalia linea circa renes ad sacrum ministerium ingredientium applicari jubentur; non tam ad turpitudinis velandae quae solitis quotidiani usus indumentis tegebatur necessitatem, quam ob conservandae castitatis et munditiae significationem. Neque vero existimandum in illo priori populo viros discooperta, aut non velata carne tunc demum verenda tegere juberentur. Sed voluit sermo Dei in sacro officio ministros Dei ad tegenda infirma corporis proprium ac singulare operimentum habere, ut per hoc ostenderet pudicitiam et castimoniam illorum praecipue cum sancta tractarent, unicam et singularem esse debere. Unde ministri novi sacerdotii hoc operimentum in sacro officio singulare non assumunt, is quotidiana necessitas, sicut quotidie est offerendi concessa potestas. Ministri veroto iterum solvunt; quoniam a contactu carnis vetus lex sancta tractaturos prohibuit, quos rur
Abbreviated transcription (Latin):
tunica linea:izona uet̾is ⁊ noui testa¬
menti sac̾dotib communia ẽe noscui.
colorib intextam non requirat. foras¬
sis suꝑstitionis uitandȩ causa aut in¬
opia arcificii indu  ꝯ tentum pura ⁊

Expanded text:
Novi Testamenti sacerdotibus communia esse noscuntur, coloribus inter textam non requirat, fortassis superstitionis vitandae causa aut inopia artificii inductum, contentum pura
Abbreviated transcription (Latin):
seruiarit᷑. ñ ad correptionẽ s: ad dlampnatiõe
omne iudiciũ exceretur. ꝓpłea positi st̃
homines uidices uice di. ut culpas subie¬
ctoꝵꝵ examinando castigent: ũ m fine c̃
nen̾tt uidex ds corteptos saluare possit.
qs cortigendos humano uidicio subietat.
Data sunt gͦ iudicia: ⁊ ꝯtra culpas diu̾sas
erpundas correctionũ ⁊ satisfacionũ modꝰ.
ac mensura rõnabili diffinitione p̃sigit᷑.
⁊ ẽ scͥptꝰ lib penitentialis in quo qͣsi diu̾sa
me dicinȩ antidota ꝓponuntur spũał. uͥ¬

Expanded text:
ad correctionem, sed ad damnationem omne judicium exerceretur. Propterea positi sunt homines judices vice Dei, ut culpas subjectorum examinando castigent, ut in fine eum venerit judex Deus, correctos salvare possit, quos corrigendos humano judicio subjecit. Data sunt ergo judicia, et contra culpas diversas expiandas, correctionum et satisfactionum modus ac mensura rationabili definitione praefigitur; et est scriptus liber poenitentialis in quo quasi spiritualis medicinae antidota proponuntur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
alia ubia qi ñ disc̾nunt᷑. alia manifesta
.i. lita mala ut ñ ualeant abscondi. siue
ita bona ude his non possit dubitari. Dc¬
culta ⁊ dubia: diuino iudicio tesenuant᷑.
Que aũ manifesta sunt. si bona st̃ ꝑ ap¬
dicantur. q pmium ⁊ mͥces illoꝵ in poste¬

Expanded text:
alia dubia quae non discernuntur, alia manifesta, id est vel ita mala ut non valeant abscondi sive ita bona, ut de eis non possit dubitari. Occulta et dubia divino judicio reservantur. Quae autem manifesta sunt si bona sunt per apdicantur, quia praemium et merces illorum in poste
Abbreviated transcription (Latin):
uia q̃ q multũ hũit ꝙ diitt̾et᷑: ñ aitu¬
ut sub̾am magnã s dilectionẽ magnam.
Multum ꝯtra multũ. Si multape cama
mag̃ qua caritate multa iniquitas multa
⁊ secure peccare possent qnͣtum uellent.⁊
quan diu uellent. In ip̃is eni eẽt redemptio
pecc̃orũ suoꝵ. Qñ uellent darent pecu¬
niam: iħent iusticiam. Nc̃ aũbene fecit
łs. qr in eo posuit redemptionẽ nrãm.
uͥnuuꝰ nͥ ip̃e uelit: eg̾e pot̃. Amare posst̃
equalit̃ ⁊̃ diuites ⁊ paupes. ̃ si pecuniam
equalit̃ dare ñ posst̃. Bilige multũ. si uis
cit multum tibi dimittat᷑. Dimittunt᷑ inqͥt
ei peccata multa: qm̃ dilex̃ multũ. Cuipl
dimiteit᷑ plus diligit. Aliquid ꝯtratietatis

Expanded text:
uia multum habuit quod dimitteretur, non attulit substantiam magnam, sed dilectionem magnam. Multum contra multum. Si multa pecunia magis quam charitate multa, iniquitas multa et secure peccare possent, quantum vellent et quandiu vellent. In ipsis enim esset redemptio peccatorum suorum. Quando vellent darent pecuniam et haberent justitiam. Nunc autem bene facit Deus quia in eo posuit redemptionem nostram, ubi nullus nisi ipse velit, egere potest. Amare possunt aequaliter et dives et pauper, etiam si pecuniam aequaliter dare non possunt. Dilige multum, si vis et multum tibi dimittatur. Dimittuntur, inquit, ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Cui plus dimittitur, plus diligit. Aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ncħ in conuenientis erit. S uidebit᷑ fortassis
lectionẽ intelligamꝰ qͣ mulier peccatrix de¬
sid̾io sanitatis accensa dilig̾e cepit salua¬
torm. a quo secrẽdit hab̾e salutẽ. Et q
agiorit multũ eẽ ꝙ sͥ a do dnnitendum ẽẽ
spanit: iõ mnultũ dilex̃. Nondum adhuc au¬
it acceptam ñ dubitatut. Iõ inqͥt fides uia
te saluam fec̃. Qma eñi credidisti dilexsti.
⁊ qr dilexisti m̾uisti. Iõ fides tua te saluã
fectt. Ex quo fides cepit. salꝰ cepit: s tunescie¬
bas ꝙ ego te ꝑfidẽ ⁊ dilectionẽ ad me tͣ¬
hetem utc credenti Iiligenti pecc̃a multa
ꝗdonatem. T̃ t aũ forte ħ ñ cogitabas. Ido
ut scias ⁊ ꝯsoleris nc̃ dico dinitunt᷑ tͥ pec¬
cata tua. Cin plꝰ dimittit᷑ plꝰ diligt.
Ali diligunt pꝰqmͣ accipiunt. & tu pꝰqͣm

Expanded text:
idetur fortassis lectionem intelligamus qua mulier peccatrix, desiderio sanitatis accensa, diligere coepit Salvatorem, a quo se credidit habere salutem; et quia agnovit multum esse quod sibi ab eo dimittendum esse speravit, ideo multum dilexit. Nondum adhuc auit acceptura non dubitavit. Ideo inquit: Fides tua te salvam fecit . Quia enim credidisti, dilexisti; et quia dilexisti, meruisti; ideo: Fides tua te salvam fecit. Ex quo fides coepit, salus coepit. Sed tu nesciebas, quod ego te per fidem et dilectionem ad me traherem, ut credenti et diligenti peccata multa condonarem. Tu autem forte hoc non cogitabas. Ideo ut scias et consoleris, nunc dico: Dimittuntur tibi peccata tua. Cui plus dimittitur, plus diligit. Alii diligu
Abbreviated transcription (Latin):
num m̾itum hab̾e uis: magnã habe uo¬
luntatẽ. M agna ficluicia.: ⁊̃ antũ m̾eris qnͣ¬
tumuis. Posst̃ ẽẽ uoluntate pares qͥ fa¬
cultate impares sunt. o ultũ ded racheꝰ
q diues erat. ⁊ multũ habebat. Hidua illa
facultates ferebat: s parem uoluntatẽ habe¬
bat. Si attendas quid decłint diu̾sa inue¬
aũ pensat cłs qnͣtum cdei᷑. s ex qͣnto detur.

Expanded text:
habere vis, magnam habe voluntatem. Magna fiducia. Tantum mereris quantum vis. Possunt esse voluntate pares, qui facultate sunt impares. Multum dedit Zachaeus qui dives erat, et multum habebat. Vidua illa eus. Minores facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat. Si attendas quae dederint diversa inveautem pensat Deus quantum datur, sed ex quanto detur.
Abbreviated transcription (Latin):
ei peccã multa: In ħ inquit qi dilexit
multũ. Magna dilectio: magnȩ remis¬
sionis indicium ẽ. Cui enĩ plꝰ dimittit᷑
pl diligit. d ebitor ẽ eñi ille cui plꝰ dimit¬
iur utͦ plꝰ diligat: ⁊ si plꝰ diligit facit
ꝙ debet ⁊ ostendit se multum accepis se
in eo ꝗ multũ redit.s iͨ gͥ mulier ista
miltum officiosa. multũ sedula. multũ
pisse agnoscit. Dimittunt᷑ ei peccã multa

Expanded text:
ei peccata multa? In hoc, inquit, quia dilexit multum. Magna dilectio magnae remissionis indicium est. Cui enim plus dimittitur, plus diligit. Debitor enim est ille cui plus dimittitur, ut plus diligat. Et si plus diligit, facit quod debet, et ostendit se multum accepisse in eo quod multum reddit. Sic igitur mulier ista multum officiosa, multum sedula, multum pisse agnoscit. Dimittuntur ei peccata multa
Abbreviated transcription (Latin):
ficit si facultas oꝑandi ñdat᷑.
igͦ bonam uoluntatẽ ħis: noli
desꝑare. Angłi de cȩlo clamant. Pax in
t̃ra hominib bonȩ uoluntatis. Non di¬
xetunt h ominib diuitib aut nobilib.
aut potentib. siue multa fac̾e ualentib.
uolenti. Tale aliquid ẽ uoluntas: ꝗ nec
⁊ non pͥ uoluntatem tolłe homini alqͦ¬
frmita uuolentia extͥnsecus incurrens. neq a
ex ip̃õ non sit uoluntas qñ uult. qi et
uelit nicħ foris querit᷑. totum in ip̃o ẽ ꝙ
ad ħ faciendũ opꝰ ẽ. non querit aliquid

Expanded text:
ficit, si facultas operandi non datur. Si ergo bonam voluntatem habes, noli desperare. Angeli de coelo clamant: Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Non dixerunt pax hominibus divitibus, aut nobilibus, aut potentibus, sive multa facere valentibus. volenti. Tale aliquid est voluntas: quod nec et non potest voluntatem tollere homini aliqua violentia extrinsecus incurrens, neque iex ipso non sit voluntas, quando vult; quia et velit nihil foris quaeritur, totum in ipso est, quod ad hoc faciendum opus est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ponat᷑ ad explicandam uoluntatẽ: q.
qñ ad eẽ debeat ł ab eẽ in potestate
hominis non ẽ. Icc̾co qñ ñ uult bonũ
ñ culpatur nͥ ip̃e. qñ aũ non pot̃ si uult
quide . ioluntatẽ impossibilitas ñ un¬
uoluntas ñ excusat᷑. ⁊ otum gͦ m̾itum
inuoluntate ẽ. Quantũ uis tm̃ m̾eris. S:
dicis. Si solum uelle m̾itum ẽ ⁊ si m̾itũ
hominis in sola ꝯstat uoluntate. qͥd
gͦ opꝰ facit: habeo uoluntatẽ. ⁊ suffici&
mn. Quid neeẽ ẽ oꝑari si opꝰ nicħ facit : S

Expanded text:
dum voluntatem quod quando adesse debeat, vel abesse, in potestate hominis non est. Idcirco quando non vult bonum non culpatur nisi ipse. Quando autem non potest, si vult quidem propter voluntatem impossibilitas non imvoluntas non excusatur. Totum ergo meritum in voluntate est. Quantum vis, tantum mereris. Sed dicis: Si solum velle meritum est, et si meritum hominis in sola constat voluntate. Quid ergo opus facit? Habeo voluntatem et sufficit mihi. Quid necesse est operari, si opus ni
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ip̃m opꝰ cum uoluntate ẽ. Qr̃ gͦ opꝰ
requiritur. si ꝓ oꝑe m̾ito hominis nicħ
tas augeat᷑. Tale ẽ cor hominis u̇ oꝑe
suo ampliꝰ in ardescat. siue ad bonitatẽ
amandã si rectum ẽ. siue ad maliciã
si pͣuunt. Itaq utͥnq affectꝰ oꝑe nuit᷑.
ut crescat ⁊ amplior sit. ⁊ uix fieri pͥ
ut uoluntas oꝑe suo ñ augeat᷑. Inͣtũ
tantum ipsum opꝰ uoluntati. aut ꝓdest
in bonum aut in malũ nocet: qnͣtũ ĩpã
uoluntatẽ ad affectũ bonitatis. siue
maliciȩ acceͥdendo ex̾cet. Et si forte ꝯ¬
ug̾it tantã eẽ uoluntatẽ in eo qui ñ oꝑat᷑
it̾m. Si totum m̾itũ inuoluntate ẽ. gͦ opꝰ
bonum ñ remun̾at᷑ s sola uoluntas Ui

Expanded text:
 ipsum opus cum voluntate est; quare ergo opus requiritur si pro opere merito hominis nihiltas augeatur. Tale est cor hominis ut opere suo amplius inardescat, sive ad bonitatem amandam si rectum est; sive ad malitiam si pravum est. Ita utrinque affectus opere nutritur, ut crescat, et amplior sit; ut vix fieri potest ut voluntas opere suo non augeatur. Quantum tantum ipsum opus voluntati aut prodest in bonum, aut in malum nocet quantum ipsam voluntatem ad affectum bonitatis, sive malitiae, accendendo exercet. Et si forte contigerit tantam esse voluntatem in eo qui non operatur, iterum: Si totum meritum in voluntate est, ergo opus bonum non remuneratur, sed sola
Abbreviated transcription (Latin):
non soluo. Tu postulastrie
Modicum int̾ srequentes occupatio¬
nes furatꝰ ocium summatĩ ꝑstͥni.s
ñ plene ꝓsequittꝰ sum ꝗ quesisti. Q̃¬
ns deuotis utrum pari debitoi ea¬
dem necessitate astringant ꝓmisso-¬
breuit̾ respondẽ potuissem. qiñ unũ
in uotis omnib debitũ ꝯstat. Uerũq
te questionem non mouisse. s edifica¬
tionem mag̃ quesisse non dubito: qnͣ¬
tum int̾im ꝓ tpr possibilitas se sugge¬
sit ⁊ rõ: deuotioni tuȩ satisfac̾e conatꝰ

Expanded text:
non solvo; tu postulasti, eModicum inter frequentes occupationes furatus otium summatim perstrinxi, sed non plene prosecutus sum quod quaesisti. Quaeris de votis utrum pari debito et eadem necessitate astringant promissobreviter respondere potuissem, quod non unum in votis omnibus debitum constat. Verum quia te non quaestionem movisse, sed aedificationem magis quaesisse non dubito, quantum interim pro tempore possibilitas se suggessit et ratio, devotioni tuae satisfacere conatus
Abbreviated transcription (Latin):
Specłm ẽ cortuum: si tñ mundũ fuerit.
i ext̾sum ⁊clarificatum. Imago in spe¬
culo:  fides : cor de tuo. Ip̃ã enim fides:
imago ẽ. ⁊ sacramaentum. Contẽplatio
autẽ futura: res ⁊ uirtꝰ sacramenti. Qui
fidem ñ hñt nicħ uicdent. Qui fidẽ hñt:
iam aliquid uide incipiunt. s imaginẽ
solam. Si enim fidelis nicħ uidẽt: ex
fide illuminatio ñ eẽt. nec dicerentur
illuminati fideles: Si aũ iam ip̃am rẽ
uident ⁊ ñ ampliꝰ uidñdum aliquid
ex pectarent: non specłm ꝑ in eniginate
s facie ad faciem uident. Gͦ qui ꝑ fidem
uident:. imaginẽ uident. Qui ꝑ ꝯtempla¬
tionẽ uident. rem uident. Qui fidẽ hñt:
sacramentũ hñt. qui ꝯtemplationem

Expanded text:
Speculum est cor tuum, si tamen mundum fuerit Speculum est cor tuum, si tamen mundum fuerit et extersum et clarificatum. Imago in speculo fides in corde tuo. Ipsa enim fides imago est, et sacramentum. Contemplatio autem futura, res et virtus sacramenti. Qui fidem non habent nihil vident; qui fidem habent jam aliquid videre incipiunt, sed imaginem solam. Si enim fidelis nihil videret, ex fide illuminatio non esset, nec dicerentur illuminati fideles. Si autem jam ipsam rem viderent, et non amplius videndum aliquid exspectarent, non per speculum in aenigmate, sed facie ad faciem viderent. Ergo qui per fidem vident, imaginem vident; qui per contemplationem vident, rem vident. Qui fidem habent, sacramentum habent; qui contempla
Abbreviated transcription (Latin):
Au̾sus es ab illo. nec uides facie ad faci¬
em facie tua ad faciem illiꝰ. Au̾sa : Ał.
facies tua ab illo. si forte ille respicit ad te.
eris: ñ pot̾is illum uide facie ad faciem.
Ex hibe specłm ⁊ pone ante te. statun ui¬
deb̾ in eo imaginem illiꝰ qui ẽ ad dorsũ
tuũ. ł suꝑͣ u̾ticem tuum ⁊⁊ dices uideo te.
Quid uides: Iam aliquid uideᷤ. s maginẽ
solam. Uides illum. s in imagine sua
nondum in facie sua. Nondũ cognos¬
cis. sic̃ cognosc̾is. Nundũ uides. sic̃ uid̾is.
Nidis in reuides in imagine. Ille ad te
respicit quite iudet: tu aũ au̾sus es ab
illo. Conu̾t̾e ad illum ⁊ pone faciem ad
faciem. ⁊ uideb̾iam ñ imagine̾. s ip̃am
rem. Priꝰ udistullũ. s in imagine sua:
mͦ uides illum in facie sua. ⁊ am̃ c̃ ĩpã
rem uide incipis. agnoscis quia aliquid
debimꝰ facie ad faciem: inmanifesta cõ
res uidi possit: Enignia ẽ scͥpta sacra.
Qrͣ : Quia obscuram ht̃ significationẽ.

Expanded text:
aversus es ab illo, nec vides facie ad faciem, facie tua ad faciem illius. Aversa est enim facies tua ab illo: et si forte ille respicit ad te, eris, non poteris illum videre facie ad faciem. Exhibe speculum et pone ante te, statim videbis in eo imaginem illius, qui est ad dorsum tuum, vel supra verticem tuum, et dices: Video te. Quid vides? Jam aliquid vides, sed imaginem solam. Vides illum, sed in imagine sua, nondum in facie sua. Nondum cognoscis sicut cognosceris; nondum vides, sicut videris. Videris in te, vides in imagine. Ille ad te respicit qui te videt; tu autem aversus es ab illo. Converte te ad illum, et pone faciem ad faciem; et videbis jam non imaginem, sed ipsam rem. Prius vidisti illum, sed in imagine sua: modo vides illum in facie sua. Tamen cum ipsam rem videre incipis, agnoscis quia aliquid videbimus facie ad faciem in manifesta contres videri possit? Aenigma est Scriptura sacra. Quare? quia obscuram habet significationem.
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ cum eductꝰ de ergastulo ħ fue¬
rit. ⁊ introductꝰ in gaudiũ dni sui. uiu̾e
habebit ex ꝯtemplatione. S mira di dis¬
pensatione agitur. ꝙ nc̃ int̾im malicia
hostis antiqui ad inpugnanlos ⁊ ꝑse¬
qñdos fideles relaxatur: quatinꝰ uideł
ħ homini reputetur ꝓm̾ito.si nc̃ ꝑfide̾¬

Expanded text:
atus cum eductus de hoc ergastulo fuerit et introductus in gaudium Domini sui, vivere habebit ex contemplatione. Sed mira Dei dispensatione agitur quod nunc interim malitia hostis antiqui ad impugnandos et persequendos fideles relaxatur, quatenus videlicet hoc homini reputetur pro merito, si nunc pe
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sacram̃tum: ł sacramenta fidi intelli¬
guntur. q̃ cum fide ꝑcipienda st̃:i ad scĩfi¬
cationẽ fidelium p̃pata st̃. Nam ⁊ qͣdam sa¬
cramenta militaria dñr quib militeᷤ in
sua ꝯditione imꝑatori suo ad fidẽ ꝯser¬
uandam obligant᷑. ⁊ infideles qͦ sacͤm̃ta
sac᷑ sint nec sacrȩ rei signa. s exetͣtiones
potiꝰ ⁊ ab hominationes. qͥb ñ sacrantur
homines: s polluunt᷑. ⁊am̃ ad hoꝵ dif¬
ferentiam sacram̃ta fidi dicta intelligi poᷤᷤ¬
sunt: q̃ afidelib tractant᷑. ⁊ cũ fide ad scĩ¬
ficationẽ suscipuintur. Primum gͦ ꝯsidẽ¬

Expanded text:
intelliguntur quae cum fide percipienda sunt, et ad sanctificationem fidelium praeparata sunt. Nam et quaedam sacramenta militaria dicuntur, quibus milites in sua conditione imperatori suo ad fidem conservandam obligantur; et infideles quoque sacramenta sacra sint, nec sacrae rei signa. Sed exsecrationes potius et abominationes: quibus non sacrantur homines, sed polluuntur. Tamen ad horum differentiam sacramenta fidei dicta intelligi possunt quae a fidelibus tractantur, et cum fide ad sanctificationem suscipiuntur. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
initium boni ⁊ pͥnciprum restauratiõis
eiꝰ memoratur. Quȩ uidelic&s restaura¬
tio.ẜ increm̃ta ficłi crescit. dũ hõ ꝑ agni¬
tionẽ ampliꝰ illuminat᷑. ui pleniꝰ agnoᷤᷤ¬
cat. u inflãmatur ꝑdilectionẽ. uͥ ardñtiꝰ¬

Expanded text:
initium boni, et principium restaurationis ejus memoratur. Quae videlicet restauratio secundum incrementa fidei crescit, dum homo per agnitionem amplius illuminatur, ut plenius agnoscat, et inflammatur per dilectionem, ut ard
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt in quib fides constat.
Cognitio ⁊ affectꝰ .i. constantia uł
firmitas credendi. In alto̾ ꝯstat. qr ip̃a
illuo ẽ. In alt̾o ꝯstat. qr ip̃a in illo ẽ. In
affectu enim sub̾a ficdi inuenait᷑: in cog¬
nitione mat̾ia. aliud ẽ eñi fides qͣcre¬
daitur: aliud ꝙ fide creditur. In affectu

Expanded text:
uo sunt in quibus fides constat: cognitio et affectus, id est constantia vel firmitas credendi. In altero constat quia ipsa illud est; in altero constat quia ipsa in illo est. In affectu enim substantia fidei invenitur; in cognitione, materia. Aliud enim est fides qua creditur; et aliud quod fide creditur
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ qͣmuis ad cognitionẽ illoꝵ ñ ꝑtingunt.
scͥptum ẽ. Boues arabant ⁊ asine pasce¬
bantur. uista ea. Simplices qͥppe in
scã eccła quanius cũ ꝑfectis occulta sacͣ¬
mentoꝵ d̃i rimari ñ ualeant. qi tñ se
ab illoꝵ societate ñ diuidunt. qͣsi iux.¬
ta eos positi in eadem fide ⁊ sp̃e. błne
oꝑando se pascunt. Sic gͦ fides aliqñ
cum cognitione ẽ qñ scitur ꝙ c̾dit᷑.

Expanded text:
sunt, quamvis ad cognitionem illorum non pertingunt. sunt, quamvis ad cognitionem illorum non pertingunt. Scriptum est: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Simplices quippe in sancta Ecclesia quamvis cum perfectis occulta sacramentorum Dei rimari non valeant; quia tamen se ab illorum societate non dividunt quasi juxta eos positi in eadem fide et spe bene operando se pascunt. Sic ergo fides aliquando cum cognitione est, quando scitur quod
Abbreviated transcription (Latin):
aũt hic intelligimꝰ scientiam rerũ. ñ
illam quȩ ex p̃sentia ipsarum ꝯp̃hñ¬
ditur: s illam q̃ auditu solo ꝑcipitur:
⁊ ex u̾boꝵ significatione manifestat᷑.
p̃. qua res eẽ ł̾ non ẽẽ creditur. Ad hanc
cognitionem si fides accedat ũ credat᷑
ꝙ atichebatur. ⁊ intelligebat᷑. ẽ crr du¬
litas in cognitione. ⁊ inuenitur incre¬
ddulitate ficdłi sub̾a. in cognaitione mat̾ia.
Pot̃ aũ cognitio huiꝰmͦi sine omĩ fide ẽt:
fides aũ sine omni cognitione ẽẽ ñ pͭ
qm̃ qui audit aliquid ⁊ intelligit. ñ
semꝑ credit. Qui aũ nicħ intelligit. ni¬
cħ credit. qͣnuis aliqñ crede possit ꝙ
non intelligit. Nam ⁊ fides ẽ ñ de fid̾
qua creditur qͣ nescitur. qr scienti ⁊ cre¬
denti creditur. Ille enim qui crech̃ti cre
⁊scit cui credit. T ales st̃ simplices in sc̃ã
ȩccłia qui ꝑfectiorib credñtib ⁊ cognoscẽ¬
tib credunt. quinimirũ in sua simplici¬
tate saluantur. nec ab illoꝵ mito alieni

Expanded text:
autem hic intelligimus scientiam rerum non illam quae ex praesentia ipsarum comprehenditur, sed illam quae auditu solo percipitur, et ex verborum significatione manifestatur. potest qua res esse vel non esse creditur. Ad hanc cognitionem si fides accedat ut credatur quod audiebatur et intelligebatur, est credulitas in cognitione, et invenitur in credulitate fidei substantia, in cognitione materia. Potest autem cognitio hujus sine omni fide esse; fides autem sine omni cognitione esse non potest, quoniam qui audit aliquid et intelligit, non semper credit; qui autem nihil intelligit nihil credit, quamvis aliquando credere possit quod non intelligit. Nam et fides etiam est de fide qua creditur quod nescitur, quia scienti et credenti creditur. Ille enim qui credenti credscit cui credit. Tales sunt simplices in sancta Ecclesia qui perfectioribus credentibus et cognoscentibus credunt, qui nimirum in sua simplicitate salvantur, nec ab illorum merito alieni
Abbreviated transcription (Latin):
quam eẽ cognitionẽ cũ fide. q̃ ipãm
sidem ꝑintñtionẽ dirigat. qi si nicħ
ex his q̃ ẽdenda st̃ cognosc̾e̾tur: ñ ha¬
Bet fides quo seꝑ intñtionẽ in bono
oꝑe dirige̾t. neq ad quid bene oꝑan¬
do sꝑem suam excitarit. S aliud est
i quib̾dam cognitionẽ fide tnͣscen¬
cłe alud illa q̃ nunꝙͣ ignoranda st̃
credñda nescire. Illic m̾itum fides

Expanded text:
 fide quae ipsam fidem per intentionem dirigat; quia si nihil ex his quae credenda sunt cognosceretur, non haberet fides quo se per intentionem in bono opere dirigeret, neque ad quid bene operando spem suam excitaret. Sed aliud est in quibusdam cognitionem fide transcendere; aliud illa quae nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritum fides
Abbreviated transcription (Latin):
ditione suꝑiorẽ exist̾e. ⁊ tñ cum hisclẽ
homo inhis salutẽ querere iubetur.
ad exꝑiendam obedientiȩ ip̃iꝰ uirtutẽ.
quid aliud quam suo inferiori suꝑior
subicitur.  Hoc ẽ enim ꝙ infidelium
ocł̃i qui uisibilia solũ uident. sacram̃¬
ta salutis uenerari despiciunt: qr in
eis tm̃ ꝙ foris ẽ ꝯtemptibile in sp̃e
uisibili cernentes. inuisibiłẽ uͥtutem
a quo iubentur querere. ⁊ credunt se ꝑ¬
ciꝑe in istis. Non enĩ ista tͥbuunt ꝙ tͥbuit᷑
ꝑ ista. s ille ꝑista salutẽ p̃bet. qui inistis

Expanded text:
onditione superiorem existere; et tamen cum idem onditione superiorem existere; et tamen cum idem homo in his salutem quaerere jubetur ad experiendam obedientiae ipsius virtutem; quid aliud quam suo inferiori superior subjicitur? Hoc propter quod infidelium oculi qui visibilia solum vident sacramenta salutis venerari despiciunt, quia in eis tantum quod foris est contemptibile in specie visibili cernentes, invisibilem virtutem a quo jubentur quaerere et credunt se percipere in istis. Non enim ista tribuunt quod tribuitur per ista, sed ille per ista salutem praebet qui in istis
Abbreviated transcription (Latin):
Iusta gͥ recompensatione qui suo suꝑio¬
ri ꝑ obedientiam subiectꝰ eẽ noluit: per
ꝯcupiscentiam suo se inferiori subiet᷑.
u̾iam ip̃m int̾ se ⁊dm̃ mediũ inue¬
niat diuisionis. ñ mediatorẽ reconcili¬
ationis. ħ enĩ medio diuidente. hu¬
mana mens ⁊ obnubilatur. ne c̾atorẽ
suum agnosc̾e ualeat: ⁊ refrigescit.
ne ip̃m ꝑ dilectionẽ requirat. Iustũ
serens terrenis se ꝑconcupiscentiã sub¬
didit. ñ sꝑhumilitatẽ dm̃ requireis ut
plenius affectũ suȩ deuotionis insinu¬
inclinet. Sic̃ enim ꝑniciosa fuit elatio
suꝑiori nolle subici: sic laudabilis.⁊
bilis fuit suꝑbia p̾sentẽ despic̾e: sic lau¬
dabilis humilitas est absentẽ q̃rere.
⁊ ꝑseueranti amoreusq ad inuentionẽ
ab inquisitione non cessare. ũ sit ⁊ de¬
uotio in humilitate. ⁊ humilitas in de¬
uotione. Nemo siquidẽ : qͥ nesciat hoẽm
rõnaleminitis ⁊ insensib elementis ꝯ¬

Expanded text:
Justa igitur recompensatione qui suo superioJusta igitur recompensatione qui suo superiori per obedientiam subjectus esse noluit; per concupiscentiam suo se inferiori subjecit, ut jam ipsum inter se Deum medium inveniat divisionis, non mediatorem reconciliationis. Hoc enim medio dividente humana mens et obnubilatur ne Creatorem suum agnoscere valeat: et refrigescit ne ipsum per dilectionem requirat. Justum serens, se terrenis per concupiscentiam subdidit; nunc per humilitatem Deum requirens ut plenius affectum suae devotionis insinubedientiam inclinet. Sicut enim perniciosa fuit elatio superiori nolle subjici, sic laudabilis etadmodum damnabilis fuit superbia praesentem despicere, sic laudabilis humilitas est absentem quaerere, et perseveranti amore usque ad inventionem ab inquisitione non cessare, ut sit devotio in humilitate, et humilitas in devotione. Nemo siquidem est qui nesciat hominem rationalem mutis et insensibilibus elementis c
Abbreviated transcription (Latin):
infra ip̃m fuerunt ex p̃cepto c̾atoris sui
subicitur: ex hac ip̃a sua humiliatione
creatori suo reconciliari meatur. Homo
namq ita factꝰ erat. uͥ bonũ eiꝰ solus il¬
le eẽt a quo erat: cet᷑a omnia sub ipõ
facta sunt ñ u̾in eis eẽt eiꝰ bonum. s
ut ex ris eet illiꝰ obsequium. Omne.⁊t.
bonum maiꝰ est illo cuius: bonum. qr
u̾e bonum non ẽ. nͥꝙ bonum fac̃ illũ.
cuiꝰ : bonum. Om̃is gͦ qui bonꝰ ÷. ⁊ ex bo¬
no suo bonus est: inferior ẽ ip̃o bono qͦ
bonus ẽ. qr sine ip̃obono bonus non ẽ.
Si gͦ bonũ hominis supͣhominẽ erat:
solus illebonũ hominis erat qui suꝑͣ
hominẽ erat. huic gͦ bono hõ qnͣdiu
inordine ꝯditionis sue ꝑstitit. in medi¬
ate iungebatur. ⁊ eo lib̾e fruebatur. qr
⁊ uoluntate ad illuo ibat.:i libertate m
illo stabat. Postquam aut̃ ꝑ ꝯcupiscenti¬
am abstratus a suꝑiori au̾tebatur. ad
inferiora conu̾sus p̃cipitabatur. ⁊ illi
se subiciebat. ꝙ. bonum suũ faciebat.

Expanded text:
ita fuerunt ex praecepto Creatoris sui subjicitur, ex hac ipsa sua humiliatione Creatori suo reconciliari mereatur. Homo namque ita factus erat ut bonum ejus solus ille esset a quo erat; caetera omnia sub ipso facta sunt, non ut in eis esset ejus bonum, sed ut ex eis esset illius obsequium. Omne enim bonum majus est illo cujus est bonum; quia vere bonum non est, nisi quod bonum facit illum cujus est bonum. Omnis ergo qui bonus est, et ex bono suo bonus est; inferior est ipso bono quo bonus est, quia sine ipso bono bonus non est. Si ergo bonum hominis supra hominem erat, solus ille bonum hominis erat qui supra hominem erat. Huic ergo bono homo quandiu in ordine conditionis suae perstitit immediate jungebatur et ex eo libere fruebatur, quia et voluntate ad illud ibat, et libertate in illo stabat. Postquam autem per concupiscentiam abstractus a superiori avertebatur; ad inferiora conversus praecipitabatur, et illi se subjiciebat quod bonum suum faciebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uulm̾ eiꝰ curando nouã nouo mͦ me¬
dicinam p̾̃paret. appe sita ẽ medicira
foris. ii uirtus occulta intꝰ oꝑaret᷑. ⁊ ñ e¬
rat sanitas ex medicina. qm̃ ẜ se ꝯtͣria
Magnũ de sacram̃tis sacramentũ cõ¬
mendatũ ẽ. Eger : gn̾s humanũ qd̃
languet.⁊intꝰ ꝑ iniquitatẽ: i foris ꝑ
mortalitatẽ. Ad quẽ sermo ꝓpħicus
mittitur. uͥ ei mors imminens ñ solũ
qui nos delongioris uite spatio indul¬
to c̾tos efficiat. Quia eadem nos scͥptͣa
de ȩt̃nȩ uitȩ ꝓmissione ꝯsolatur pe¬
nitentes. quȩ de ꝑpetuȩ mortis dãp¬
natione terret in pecc̃o ꝑsistentes. ap¬
ponitur medicina curandis uuln̾ib
nr̃is. q̃ cum ex sui qualitate morbo
ꝯtraria ostñditur. in curatione egͦti ñ
medicinȩ medentis uirtꝰ euidentissi¬
me declaratur. Ista medicina. ip̃a suĩs
sacramenta. que dum foris nob̾ ꝑ mi

Expanded text:
o novam novo modo medicinam praeparet. Apposita est medicina foris, ut virtus occulta intus operaretur et non erat sanitas ex medicina, quoniam secundumMagnum de sacramentis sacramentum commendatum est. Aeger est genus humanum, quod languet et intus per iniquitatem, et foris per mortalitatem. Ad quem sermo propheticus mittitur, ut ei mors imminens non solum qui nos de longioris vitae spatio indulto certos efficiat. Quia eadem nos scriptura aeternae vitae promissione consolatur poenitentes quae de perpetuae mortis damnatione terret in peccato persistentes. Apponitur medicina curandis ulceribus nostris, quae cum ex sui qualitate morbo contraria ostenditur; in curatione aegroti non medicinae, sed medentis virtus evidentissime declaratur. Ipsa medicina, ipsa sunt sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
grã di ex dispensatione ꝑ sacͤmenta
mus. ⁊ credimꝰ saluatos. queadmod̾
implendꝰ ꝓpħatur.⁊ qui sub nat᷑ali
lege iustidõ placuerunt. ħ sacͤm̃ta
huisse ñ legimꝰ. De quoꝵ tñ salute
nequaqͣm dubitamꝰ. ⁊ qui ex illis sa¬
cramenta ista pꝰ uistificationẽ sus¬
ceꝑunt: signa magis iusticiȩ suȩ
huerunt in istis. quam causam ex
necessitas ñ ꝑmisit. nunqͣm ꝯtemp¬
tus religionis efficit. Nullus gͦ ine¬
lementis sic legem diuinȩ iusticiȩ
ꝯstituat. u dicat hominẽ nec iustifi¬
cari posse sine his. ĩ si grãm iustificã¬

Expanded text:
gratia Dei ex dispensatione per sacramenta gratia Dei ex dispensatione per sacramenta mus et credimus salvatos. Quemadmodum phetatur, et qui sub naturali lege justi Deo placuerunt: haec sacramenta habuisse non legimus, de quorum tamen salute nequaquam dubitamus, et qui ex illis sacramenta ista post justificationem susceperunt signa magis justitiae suae habuerunt in istis quam causam ex necessitas non permisit, nunquam contemptus religionis effecit. Nullus ergo in elementis sic legem divinae justitiae constituat, ut dicat hominem nec justificari posse sine his etiam si gratiam justifica
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum ad hominẽ uͦ obedientem
necessitatis. Qm̃ in potestate di ÷ ⁊ p̃t
ista hominẽ saluare. s in poͬstate ho¬
minis non ẽ. sine istis ad salute ꝑue¬
nire. Potuit enĩ d̾s hominẽ saluare
ĩ si ista instituisset. s homo nullatenꝰ
saluari posset. si ista ꝯtempn̾et. Dic̃
scͥptura. Non pot̃ saluari qui bap¬
tizatus non fuerit. qui ħ ł hoc non
fecerit saluari non pͭ. ⁊ ꝯfitemur qi
uerum ẽ.⁊ qr saluari non pot̾ hõ
qui caret his. sine quib ab hominȩ
salus hab̾i non pͭ. hõ sine his salua¬
ri non pͭ. s ds sine his saluare pot̃.
homo quippe sine his saluari possa
si fine his saluari in postestate hoĩs
eẽt. ⁊ si posset homo ꝓ arbitrio suo
ista queq ad salutem obtinendam
ꝓposita sunt relinquere:⁊ ẜ suã
om̃ino saluari non pot᷑ ds̃ aũt sine
Iuo namq spũ quo docet hoẽm
sine u̾bo. iustificare ⁊̃ ualet si uolu¬
erit sine sacramento. quia utꝰ di ex
necessitate elem̃tis ñ subditur :ĩ si

Expanded text:
em necessitatis. Quoniam in potestate Dei est praeter ista hominem salvare, sed in potestate hominis non est sine istis ad salutem pervenire. Potuit enim Deus hominem salvare etiam si ista non instituisset, sed homo nullatenus salvari posset si ista contemneret. Dicit enim Scriptura: Non potest salvari qui baptizatus non fuerit ; qui hoc vel hoc non fecerit salvari non potest, et confitemur quod verum est, et quia salvari non potest homo qui caret his sine quibus ab homine salus haberi non potest. Homo sine his salvari non potest, sed Deus sine his salvare potest. Homo quippe sine his salvari posset si sine his salvari in potestate hominis esset, etsi posset homo pro arbitrio suo ista quae ad salutem obtinendam proposita sunt relinquere, et secunomnino salvari non potest. Deus autem sine Illo namque spiritu quo docet hominem sine verbo, justificare etiam valet si voluerit sine sacramento; quia virtus Dei ex necessitate elementis non subditur, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ẽ : sus ceptio uͭ qnͣtũ ad obedien¬
tem necessitatis. Nis U scire qr in
istis uisibilib specieb
ad curandos morbos spũales.
remediũ ds ñ sumit. s solũ sacͣm̃tũ
ꝯstituit : Accipe sacram̃tũ d̾ sacram̃to.
Egͦtauit ezechias. ⁊ missus ẽ ad eũ ysa¬
las ꝓpħa qui ei mortẽ iminentẽ p̃dic̾&.
Quo audito t̾ritꝰ. ⁊ t̾rore ꝯpunctꝰ lacͥ¬

Expanded text:
est, susceptio vero quantum ad obedientem necessitatis. Vis scire quod in istis visibilibus speciebus ad curandos morbos spiritalis remedium Deus non sumit, sed solum sacramentum constituit? Accipe sacramentum de sacramento. Aegrotavit Ezechias et missus est ad eum Isaias propheta, qui ei mortem imminentem praediceret. Quo audito terrore et dolore compunctus, lacr
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. ꝑ quȩ tñ ds cũ nr̃ãm santta¬
tem ꝑficit quid aliud quam suȩ uir¬
tutis potentiam eiident̃ ostñd̾. cũ in
eod̾e nr̃m ꝑ curat remedium. aquo in¬
firmitatis ⁊ corruptionis ꝯtraximꝰ mor¬
bum : Non itaq istis ascͥbatur. ꝙ. ꝑ ista
nob̾ ministratur. neq in iłł uisibilem
ita uen̾emur spẽm. inuisibilẽ uͥ eis su¬

Expanded text:
m sanitatem perficit, quid aliud quam suae virtutis potentiam evidenter ostendit; cum in eodem nostrum procurat remedium a quo infirmitatis et corruptionis traximus morbum? Non itaque istis ascribatur, quod per ista nobis administratur, neque in illis visibilem ita veneramur speciem, et invisibilem eis su
Abbreviated transcription (Latin):
endis ł articulus necessitatis exclu¬
dit. ł sic̃ dyxamus ad hec ꝑcipienda
rõ temꝑis non ꝯstringit q̃ ad mod̾
hi qui sub naturali lege erant iusti.
ti eiꝰmͦi sacramentis ñ imbuebantur.
sic̃ ⁊ p̃ceptis eiusmͦi ñ tene¬
bantur. Quicũqgͦ rem sacͤr̃ti
in fide recta. ⁊ caritate u̾a ħuerunt.
sacram̃tis istis dampnabilit᷑ non ca-
te susciꝑe non potuerunt. Quid gͦtͥ
uidetur: tu quicunq sacramenta di
uen̾aris. ⁊cũ te sacramenta d̃i hono¬
rare putas dm̃ inhonoras : Sacram̃tis
iridicis necessitatem ⁊ auctori sacͦ¬
mentoꝵ tolł potestatẽ. ⁊ negas pieta¬
tem. Dicis mͥ qr qui non ht̃ sacram̃¬
ta cdi saluari non pͥ. ⁊ ego dicotͥ qͥht̃¬

Expanded text:
culus necessitatis excludit vel sicut diximus, ad haec percipienda ratio temporis non constringit. Quemadmodum ii qui sub naturali lege erant justi, ejusmodi sacramentis non imbuebantur, sicut et praeceptis ejusmodi non tenebantur. Quicunque ergo rem sacramenti in fide recta et charitate vera habuerunt, sacramentis istis damnabiliter non carute suscipere non potuerunt. Quid igitur tibi videtur, tu quicunque sacramenta Dei veneraris, et cum te sacramenta Dei honorare putas Deum inhonoras? Sacramentis indicis necessitatem, et auctori sacramentorum tollis potestatem, et negas pietatem. Dicis mihi quod qui non habet sacramenta Dei salvari non potest, et ego dico t
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ificat pꝰstremo sac̾dos. neq ꝑse neq
in suo. qi nec solꝰ ip̃e: qui oꝑatur.
nec uirtꝰ ip̃iꝰ ÷ ꝗͣ ad sc̃ificationẽ tribu¬
itur. Ip̃e eñi ministranti cooꝑat᷑. cuiꝰ
uirtute ꝑ mist̾ium ministrantis qd̾
scĩficand̾ ẽ sc̃ificatur. uͥ sit ꝗ una utꝰ.¬

Expanded text:
dos neque per se neque in suo, quia nec solus ipse est qui operatur, nec virtus ipsius est quae ad sanctificationem tribuitur. Ipse enim ministranti cooperatur, cujus virtute per ministerium ministrantis quod sanctificandum est sanctificatur, ut sit qu
Abbreviated transcription (Latin):
stñdẽt in illo remedium p̾ꝑauit. a qͦ
languidus occasionẽ morbi accep̃.
Quia eñ uisibilia hõ concupiscens
corruptꝰ fuerat. ꝯgrue reꝑandus.
in eisdem uisibilib salutĩs occassio¬
nem reciꝑe debebat: ũseadem resur¬
gẽt ꝑ quȩ corruerat:. De institutionẽ

Expanded text:
stenderet in illo remedium praeparavit, a quo stenderet in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue reparandus in eisdem visibilibus salutis occasionem recipere debebat, ut per eadem resugeret per quae corruerat. CAP. V. Inst
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictio est. quȩ ⁊ ip̃a quoq ado
ẽ qui ẽ auctor in dono. ⁊ ꝑ dm̃ qui
cooꝑator est in ministerio.. ł ali
consid̾atione rõnabilr̃ distinguit᷑.
quid in sacramentis omnib figilla-¬
tim ł creatio qnͣtum ad natura ele¬
m̃ti. ł institutio ⁊ sc̃ificatio qnͣtum
ad uirtutẽ sacram̃ti oꝑatur. ⁊ ip̃a ĩ
scĩficatione qͣntum ex illo ẽ qui da¬
tor᷑ mun̾is. ⁊ qnͣtum ex ip̃o ł potiri ᷤ¬
ꝑ ipm qui solum minist̾: dispen¬
sationis. Postremo. quinq discreta
⁊ distincta ab inuicem ad cognitio¬
nem ꝓcedunt: ds medicꝰ. homo egͦ¬
tus. sacerdos minist᷑ ł nunciꝰ. gr̃a
antidotum. uas sacramentum.
Medicus donat. ministͣ disp̃n sat.
Nas seruat que sanat ꝑcipientem
egrotum grãm sp̃alem. Si gͦ uasa
sunt spũalis gre sacramenta ñ ex
suo sanant. qr uasa egrotum ñ cu¬
rant. s medicina. Non gͦ ad ħ institu¬
ta sunt sacramenta uͥ ex hͣis ẽẽt ꝙ. in
cis eẽt. s ũ ꝑitiam suam medicus o¬

Expanded text:
benedictio est, quae et ipsa quoque a Deo est, qui auctor est in dono, et per Deum qui cooperator est in ministerio. Tali consideratione rationabiliter distinguitur quid in sacramentis omnibus sigillatim, vel creatio quantum ad naturam elementi, vel institutio et sanctificatio quantum ad virtutem sacramenti operatur; et in ipsa sanctificatione quantum ex illo qui dator est muneris, et quantum ex ipso vel potius per ipsum qui solum minister est dispensationis. Postremo quinque discreta et distincta ab invicem ad cognitionem procedunt: Deus medicus, homo aegrotus, sacerdos minister vel nuntius, gratia antidotum, vas sacramentum. Medicus donat, minister dispensat, vas servat quae sanat percipientem aegrotum gratiam spiritalem. Si ergo vasa sunt spiritalis gratiae sacramenta, non ex suo sanant, quia vasa aegrotum non curant, sed medicina. Non ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis esset quod in eis esset; sed ut peritiam suam medicus o
Abbreviated transcription (Latin):
humiliationẽ hominis dyximꝰ instituta.
¶Pp̃t eruditionẽ qͦ instituta sunt sa¬
cramenta. u ꝑ id ꝙ. foris in sacramento
in sp̃e uisibili cernitur:. ad inuisibilẽ
uirtutẽ quȩ intꝰ inre sacramenti ꝯstat
agnoscendam. mens humana erudiat᷑.
homo enim qui uisibilia nouerat: in¬
uisibilia ñ nou̾at. diuina nullatenus¬
agnosc̾e posset. nͥ humanis excitatus:
⁊ iccirco dum ei bonum inuisibile ꝙ
amiserat redditur : foris ei eiꝰdem signi¬
ficatio ꝑ spẽs uisibiles ad hibetur. ut
foris excitetur: ⁊intus reparet᷑. u in eo
ꝙ. tractat ⁊ uidet: agnoscat quale sitq.
ꝑcipit ⁊ non uidet. Dona enĩ gr̃e spũ¬
lia st̃. quȩ dum in sacram̃tis uisibib
quai qͥbdam uascuł homini porri¬
guntur. quid aluid ꝙͣ ex patenti sꝑe
uirtꝰ occulta ostenditur Eger enim

Expanded text:
humiliationem hominis diximus instituta. Propter eruditionem quoque instituta sunt sacramenta, ut per id quod foris in sacramento in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus in re sacramenti constat agnoscendam mens humana erudiatur. Homo enim qui visibilia noverat, invisibilia non noverat; divina agnoscere nullatenus posset nisi humanis excitatus. Et idcirco dum ei bonum invisibile quod amiserat redditur, foris ei ejusdem significatio per species visibiles adhibetur, ut foris excitetur; et intus reparetur, ut in eo quod tractat et videt, agnoscat quale sit quod percipit et non videt. Dona enim gratiae spirituota sunt, quae dum in sacramentis visibilibus quasi quibusdam vasculis homini porriguntur, quid aliud quam ex patenti specie virtus occulta ostenditur? Aeger enim
Abbreviated transcription (Latin):
cate basilicȩ ⁊ det̾minata tꝑ̃a certa qͥb
ꝯm̃detur. ũ grãs reddat. p̃ces offerat. uo¬
ta ꝑsoluat. Illic d̾s. nc̃ insilentio sup¬
plicit̾ exoratur. nc̃ ꝯsonis uocibꝰ de¬
uote collaudatur. ũ uicissim fideli¬
um corda nunc ꝯponant᷑ ad reqͥem̃.
nc̃ excitentur ad deuotionẽ. In ip sis
quoq diuinis p̃coniis non eadem sẽꝑ
exibetur forma collaudationis. Nunc
psalmadiȩ accendunt ad collaudatioĩe.
nunc hẏmni. & cantica ad duuna
excitant iocunditat᷑e. ñc lectiones re¬
citant᷑ ad formam moꝵ ⁊ uitȩ bone
instructionẽ. Ip̃eem̃ actioneᷤ nr̃e in di¬
uinis obsequiis ñ semꝑ eadẽ institu¬
tionis forma ꝓcedt̾. nc̃ erecti. nc̃ ꝓstra

Expanded text:
et determinata tempora certa, quibus commendetur ut gratias reddat preces offerat, vota persolvat. Illic Deus nunc in silentio simpliciter exoratur, nunc consonis vocibus devote collaudatur, ut vicissim fidelium corda nunc componantur ad requiem, nunc excitentur ad devotionem. In ipsis quoque divinis praeconiis non eadem semper exhibetur forma collaudationis; nunc psalmodiae accendunt ad devotionem, nunc hymni et cantica ad divinam excitant jucunditatem, nunc lectiones recitantur ad formam morum et vitae bonae instructionem. Ipsae etiam actiones nostrae in divinis obsequiis, non eadem semper instituti
Abbreviated transcription (Latin):
uit.⁊ gr̃ã impleuit. Et apparet mi¬
rabule. qi qui maior fuit ꝗ. minus
erat fecit. ⁊ qui mior fuit. fecit qd
acceꝑunt uͥ eẽnt. in scĩficatione gr̃am.
ubona ⁊ sca eeñt. Si gͦ d̾s creat. sac̾doᷤᷤ
sc̃ificat: plꝰ homo fac̃e uidet᷑ qm ds̃.
ñ scĩficat: uͥ gr̃a quod̾amͦ a sum mo
incipiat. ⁊ in imo ꝯsũmet᷑: ⁊ in ħ ip̃o
descen S gr̃ę nob significetur. qr nͥgͣ
tia descendet. iacentes non eleuaret.

Expanded text:
vit; et gratia implevit. Et apparet mivit; et gratia implevit. Et apparet mirabile, quod qui major fuit, quod minus erat fecit; et qui minor fuit, fecit quoacceperunt ut essent; in sanctificatione gratiam, ut bona et sancta essent. Si ergo Deus creat et sacerdos sanctificat, plus homo facere videtur quam Deus, non sanctificat. Ut gratia quodammodo a summo incipiat, et in imo consummetur; et in hoc ipso descensus gratiae nobis significetur, quia nisi gratia descenderet, jace
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝙ dictũ ẽ sacramenta ꝑꝑ ex̾ci-¬
tationem instituta De distinctione tri-¬
um operum et trium oꝑantrum.
st gͥ triplex caus a institutionis
sacramentoꝵ om̃iũ: humiliatio. eru¬
ditio. ⁊ ex̾citatio hominis. Quȩ cause
si non eeñt: sacram̃ta omĩno .i. sacͦ¬
rum signa ł instrum̃ta. elem̃ta ꝑse eẽ
non possent. Qd̃ enĩ elementa st̃ sac᷑
m̃ta: ñ natura pͥma fac̃. s appo sita
institutio ꝑ dispensationẽ. ⁊ gr̃a in¬
fusa ꝑbenedictionẽ. Quȩ duo si ele¬
menta pꝰ pͥmam nat᷑am ñ accepissẽt:
nat᷑a habilitatẽ u ħeẽ possent. adiun¬
xit scda institutio auctoritatẽ: ũ ħ fieres.
suꝑaddit
.iii. benedictio scĩtatem ut hoc eeñt. Pri¬
mã. facta ꝑc̾atorem. S cda ꝓposita ꝑsal¬
uatorem. Tercia: administrata ꝑ dispẽ¬
satorem. Primũ c̾atõr ꝑ maiestatem
uasa formauit. Pt̾a saluator ꝑ insti¬
tutionẽ eadem ꝓposuit. Postremo. dis¬
pensator ꝑbñdictionẽ ħ ipã munda¬

Expanded text:
 sacramenta propter exercitationem instituta. CAP. IV. De distinctione trium operum et trium operantium. Est igitur triplex causa haec institutionis sacramentorum omnium: humiliatio, eruditio et exercitatio hominis. Quae causae si non essent, sacramenta omnino, id est sacrorum signa vel instrumenta, elementa per se esse non possent. Quod enim elementa sacramenta sunt, non natura prima facit; sed apposita institutio per dispensationem, et gratia infusa per benedictionem, quae duo si elementa post primam naturam non accepissent, t; adjunxit secunda institutio auctoritatem ut hoc fierent; superaddidit tertia benedictio sanctitatem ut haec essent. Prima facta per Creatorem; secunda proposita per Salvatorem; tertia administrata per dispensatorem. Primum Creator per majestatem vasa formavit, postea Salvator per institutionem eadem proposuit; postremo dispensator per benedictionem haec ipsa munda
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum putas q. scͥptum ÷.
Qui credit in me mortẽ non uidebit
non saluatur. ⁊ ego dico qm̃ qui ħ fac̃:
non dampnatur. Quis gͦ medius locꝰ
erit eiusmodi homu

Expanded text:
intelligendum putas quod scriptum est: Qui credit in me mortem non videbit non salvatur, et ego dico quod qui hoc facit non damnatur. Quis ergo erit medius locus e