comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desiderata dulcuis obtinent᷑: cito aut̃ data uilescunt.
Pece quere insta: petendo & querendo crescis ut capias.
Seruat tͥ as̃ quad non uult cito dare: ut & cu discas mag¬
na inagne desiderars. Idõ semꝑ oportet orare: & non
do nos aᷤ hortando uibendo ut petamꝰ. quo aiuꝰ. pulsemus:
ateudamus &e nos qui ã nobis petiuit. Peciinus nos. A quo
petunus qui petimus quid petinuns: Feaimus adõ bono
dicurati fuerimus: ufterius non egeamus. S ut saturcinur:
esuriamus ae sitiamus. Esurieudo &e sitiendo petanus & que¬
ramus. pulsemus. ẜeatĩ qui c̃iũ esuriunt & situunt. & beati¬
de sitiuit: s quia ipsi saturabunt᷑. Ibi erit beatitudo insatu¬
ritate: non ifams. S p̃cedit saturitatẽ fames: ne fastidiũ
petamus: quid petamus. S peait̃ o a nobis: mendici eiũ
sumus dĩ. Ut agnoscat nosille mendicos suos agnoscamꝰ
a nos nr̃os. S & ibi eciã cogitemꝰ quando pecit᷑ a nobis:

Expanded text:
desiderata, dulcius obtinentur: cito autem data, vilescunt. desiderata, dulcius obtinentur: cito autem data, vilescunt. Pete, quaere, insta. Petendo et quaerendo crescis, ut capias. Servat tibi Deus, quod non vult cito dare; ut et tu discas magna magne desiderare. Inde oportet semper orare, et non do nos, et hortando et jubendo ut petamus, quaeramus, pulsemus; attendamus et nos qui a nobis petunt. Petimus nos. A quo petimus? qui petimus? quid petimus? A quo, vel saturati fuerimus, ulterius non egeamus. Sed ut saturemur, esuriamus et sitiamus; esuriendo et sitiendo petamus, quaeramus, pulsemus. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justiiunt; sed quia ipsi saturabuntur . Ibi erit beatitudo in saturitate, non in fame. Sed praecedat saturitatem fames, ne fastidium petamus, quid petamus. Sed petitur et a nobis. Mendici enim Dei sumus: ut agnoscat ille mendicos suos, agnoscamus et nos nostros. Sed et ibi etiam cogitemus, quando petitur a nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
rsica mͥe. s lolebat ille ꝑ tempus. Illa int̃pellare non desine¬
uatꝰ c fecit tedio quod nolebat benesicio. Sic enĩ a contrario
nois hospes uenerat : cecepit pulsaro &e dicere. Hospes michi
uent: cõmoda mͥ trespanes. Respondit ile. Iam qͣuiesco
e mecũ serui mci requrescunt. Ille non cessat: adstac. iustat.
puliat. & tanꝗ amicus ab amico inendicat. Qͥ quid ait.
Dico uobis quia surgit. & non ꝓpt̃ amiticiã cus. s ꝓpt̃ imꝓ¬
bitatẽ: dat illi quantos uoluerit. Non ꝓpt᷑ amiticiã quãus
amicus sit: s ꝓpt̃ imꝑbitatẽ. Quid c̃. ꝓpt̃ imꝓbitatem:
Quia pulsare non ddesticit: quia cuince̾t. negatũ. nonse
auerat᷑. Nue qui nolebat dare quod pecebat fecit: quia
ale inpetendo onddeferit. Quanto magis dabit bonus qͥ
nos hortat it petamꝰ cui displicet si non petamꝰ : S cũ
asiquando tardius dat: comiñdas dona non uegat. Dui

Expanded text:
dica me. Nolebat ille per tempus: illa interpellare non desinedica me. Nolebat ille per tempus: illa interpellare non desinebat; et fecit taedio, quod nolebat beneficio . Sic enim a contrario cui hospes venerat; et coepit pulsare, et dicere: Hospes mihi venit, commoda mihi tres panes. Respondit ille: Jam requiesco, et mecum servi mei requiescunt. Ille non cessat, astat, instat, pulsat; et tanquam amicus ab amico mendicat. Et quid ait, Dico vobis, quia surgit, et non propter amicitiam ejus, sed propter improbitatem dat illi quantos voluerit . Non propter amicitiam, quamvis amicus sit, sed propter improbitatem. Quid est, propter improbitatem? Quia pulsare non destitit: quia et cum esset negatum, non se avertit. Ille qui nolebat dare, quod petebatur fecit, quia ille in petendo non defecit. Quanto magis dabit bonus, qui nos hortatur ut petamus; cui displicet, si non petamus? Sed cum aliquando tardius dat, commendat dona, non negat. Diu
Abbreviated transcription (Latin):
disce mercari. Laudas ciũ mertatorẽ qui uendit plũbũ
&e ad quirit aurũ.. & non laudas mercatorẽ qui erogat
pecunã &e adquirit. iusticiã. S ego inquis non erogo
Ergo quia non habes iusticiã. idõ non is erogare pecuniã.
Magis croga pecumã: ut habeas iusticiã. A quo erũ habebis
iusticiã. rusi adõ fonte iusticis: Ergosiuis habers uis¬
liciã: esto mendicus dĩ. Quite paulo ante ex eũgłio. ut
peterts. quereres. pulsares. monebat : mendicũ suum
sciebat. Et ecce pat̾fannlias & magnus diues duitiarũ
scilicet spiritaliuĩ es et̃ narum Hortat᷑ de ic̃ tibi. Pcco.
quere: pulsa. Qui petit accipit. quertus inueniet pulsan¬
a aperietur. Hortat᷑ ut petas. ⁊ negabit quod petis: Aitendo
iniquo hortant᷑ nos ad orationõ quando ait dñs. Erat qui¬
dam iuider in cuittate: qui nec dm̃ timebat. nec hominẽ reus¬
rebat. Nueda uidua utt̃pellabat cũ cocidie: &e dicebat. Uin¬

Expanded text:
disce mercari. Laudas enim mercatorem, qui vendit plumbum, disce mercari. Laudas enim mercatorem, qui vendit plumbum, et acquirit aurum; et non laudas mercatorem qui erogat pecuniam, et acquirit justitiam? Sed ego, inquis, non erogo m. Ergo quia non habes justitiam, ideo non vis erogare pecuniam? Magis eroga pecuniam, ut habeas justitiam. A quo enim habebis justitiam, nisi a Deo fonte justitiae? Ergo si vis habere justitiam, esto mendicus Dei, qui te paulo ante ex Evangelio ut peteres, quaereres, pulsares, monebat. Mendicum suum sciebat, et ecce paterfamilias et magnus dives, divitiarum scilicet spiritualium et aeternarum, hortatur, et dicit tibi: Pete, quaere, pulsa. Qui petit accipit: quaerens invenit: pulsanti aperietur. Hortatur ut petas: negabit quod petis? 5. Viduaini quo, hortantem nos ad orationem, quando ait Dominus: Erat quidam judex in civitate, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur. Quaedam vidua interpellabat eum quotidie, et dicebat, Vin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽbonus. Ergo ut sis bonus: dm̃ in uoca. Alud aut̃ bonũ. ẽ
unde facias bonũ : idẽ. quicquid habueris. aurũ ẽ. argen¬
tũ ẽ. bonũ est. Non quod te faciat bonũ: s unde facias bonũ.
Habes aurũ habes argentũ : & concupiscis aurũ & concupiscis
argentũ. Q habes &e concupiscis: & pleuus es & sitis. Alorb
ẽ. &e non opulentia. Sunt homines in morbo: humors ple¬
ni sunt &e semꝑ sitiunt. Humore pleni sunt: & humorem
sitiunt. Quomͦ gͦ delectas opulentiã. qui habes hydropt̃
concupiscentia . Habes gͦ aurũ bonũ ẽ. Nabes non unde
sis bonus: sed unde faciasbonũ. Quod bonũ facturus
sum de auro. Non au disti psalmũ. Disꝑsit inquit
manet in scđm scłi. Uide quid nunat᷑: & quid augeat᷑.
Al inuit᷑ peccunia : auget᷑ usticia. Illud minut᷑ quod eras
dimissurus. illud minuit᷑ qđ eras relicturus: illud au¬
get᷑ quod inȩt̾nũ es possessurus. Consiliũ do lucrorum.

Expanded text:
 semper est bonus. Ergo ut sis bonus, Deum invoca. Aliud autem bonum est  semper est bonus. Ergo ut sis bonus, Deum invoca. Aliud autem bonum est unde facias bonum: id est, quidquid habueris. Aurum est, argentum est; bonum est, non quod te faciat bonum, sed unde facias bonum. Habes aurum, habes argentum; et concupiscis aurum et concupiscis argentum. Et habes, et concupiscis; et plenus es, et sitis. Morbus est, et non opulentia. Sunt homines in morbo, humore pleni sunt, et semper sitiunt. Humore pleni sunt, et humorem sitiunt. Quomodo ergo delectas opulentiam, qui habes hydropem concupiscentiam? Habes ergo aurum, bonum est: habes, non unde sis bonus, sed unde facias bonum. Quod bonum, inquis, facturus sum de auro? Non audisti Psalmum? Dispersit, inquit,manet in saeculum saeculi. Vide quid minuatur, et quid augeatur. Minuitur pecunia, augetur justitia. Illud minuitur quod eras dimissurus, illud minuitur quod eras relicturus: illud augetur quod in aeternum es possessurus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
inquit: & sanabor. Nos bani conditi sumꝰ a bono. Fecte
ciũ ds̃ hominẽ rectũ: arbitrio autem nr̃o factisumus miali.
Potuimꝰ ct᷑. ex bonis mali: &r poterimꝰ eẽ. ex malis boni. S qui
semꝑẽ. bonus. ipse facit. ex malo bonũ quia ipso homo uolũ¬
tate. sua se sanare non potuit. Non queris medicũ ut uulne.¬
res te: sed cum uulneraueris te queris quisanetts. Bona gͦ
scđm cempus bona temporalia. corporalia. carnalia. nouimꝰ
dare filiis nr̃is: etiã cumsimꝰ mali. Pona enĩsunt ce ista. Nuis
dubitet. piscis. ouũ. panis. pomũ. frum̃tum. luxista. aer iste
quẽ ducimꝰ bona sunt. He ipsȩ diuitiȩ in quib homines extol¬
luntur : & pares suos homines alios non agnoscunt. Inquib
inquã homines extollunt᷑. magis amantes uestẽ fulgentem
quã cogitantes cõmunẽ cutẽ Ipsȩ gͦ diuitiȩ bonȩ sunt: sed
ista om̃ia bona quę cõmemoraui bonis & malis haberi posst̃.

Expanded text:
ine, et sanabor. Nos boni conditi sumus a bono: fecit ine, et sanabor. Nos boni conditi sumus a bono: fecit enim Deus hominem rectum ; arbitrio autem nostro facti sumus mali. Potuimus esse ex bonis mali, et poterimus esse ex malis boni. Sed qui semper est bonus, ipse facit ex malo bonum: quia ipse homo voluntate sua se sanare non potuit. Non quaeris medicum, ut vulneres te: sed cum vulneraveris te, quaeris qui sanet te. Bona ergo secundum tempus, bona temporalia, corporalia, carnalia novimus dare filiis nostris, etiam cum simus mali. Bona enim sunt et ista, quis dubitet? Piscis, ovum, panis, pomum, frumentum, lux ista, aer iste quem ducimus, bona sunt haec: ipsae divitiae in quibus homines extolluntur, et pares suos homines alios non agnoscunt: in quibus, inquam, homines extolluntur, magis amantes vestem fulgentem, quam cogitantes communem cutem; ipsae ergo divitiae bonae sunt: sed ista omnia bona quae commemoravi, a bonis et malis haberi possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tis. pulsate & aperiet᷑ uobis. Oñs enĩ qui pecit accipũ.
&e querens inueniet: & pulsanti aperiet᷑. Aut quisẽ. ex
uobis homo. a quo petit silius suus panẽ: Nonne lapidẽ
porriget ei : Aut si piscẽ pecierit. nanquid serpentẽ porriget
ei  Aut cum petit. ouũ. nonquid scorpionẽ porriget er¬
so : Cum sitis inquit mali uostis bona data dare filuis ur̃is.
Miranda res fr̃s. Alali sumus: & bonũ patrẽ habenitis. Quid
euidentius : Audiuimꝰ nom̃ nr̃m. Cum sitis inquit mali
bona data nostis dare filias ur̃is. Et quos dixit malos uide¬
te. qualẽ patrẽ illis. ostendit. Quanto magis pat̾ ur̃
Quorũ pat̾. Terte malorũ. Et qualis pater. Nemobonus
semꝑ mali remaneamꝰ. Nemo malus facit bonũ. Sinemo
malus facit bonũ. homo malus qͦmͦ se facit bonũ  Facit
de malo bonũ: qui semper. ẽ. bonus. Sana me inquit dñe
ce sanabor: saluũ me fac & saluus ero. Iuid mͥ dicunt ua¬
iii uana: Tu tes saluũ facissi uolueris. Sana me dñe¬

Expanded text:
rietur vobis. Omnis enim qui petit, accipit; et quaerens invenit, et pulsanti aperietur. Aut quis est ex vobis homo, a quo petit filius ejus panem, numquid lapidem porriget ei? Aut si piscem petierit, numquid serpentem porriget ei? Aut cum petit ovum, numquid scorpionem porriget eostis bona data dare filiis vestris. Miranda res, fratres: mali sumus, et bonum Patrem habemus. Quid evidentius? Audivimus nomen nostrum: Cum sitis, inquit, mali bona data nostis dare filiis vestris. Et quos dixit malos, videte qualem Patrem illis ostendit: Quanto magis Pater vester? Quorum Pater? Certe malorum. Et qualis Pater? Nemo bonus, semper mali remaneamus. Nemo malus facit bonum. Si nemo malus facit bonum, homo malus quomodo se facit bonum? Facit de malo bonum, qui semper est bonus. Sana me, Dominet sanabor; salvum me fac, et salvus ero . Quid mihi dicunt vani vana: Tu te salvum facis, si volueris? Sana me, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ritum quod haberet inuenit. Qua re his solliatt ꝑ pen¬
sis idc̃. unde salus &e unde periculũ enascat᷑  salutis
cõmodũ diligenti obseruantia teneanius. & periculorũ
incõmoda de legis contemptui ꝓuidi caueamus. Q dum
tenentes ꝓpera &e repellentes aduersa: in conspectu dñ
inueniam̃ ab illo cum om̃ib sc̃is in ęt̾na scła scłorũ dm̃.¬

Expanded text:
ritum quod haberet invenit. Quare his sollicite perpenritum quod haberet invenit. Quare his sollicite perpensis, id est, unde salus, et unde periculum enascatur, salutis commoda diligenti observantia teneamus, et periculorum incommoda de legis contemptu ut providi caveamus: ut dum tenentes prospera et repellentes adversa in conspectu Domini invenimur, ab ipso cum omnibus sanctis in aeterna saecula m
Abbreviated transcription (Latin):
fructus eibeat pęnitentis. Inuitus enĩ in reos uindicat:¬
ni si dĩ indulgentiã miserantis conteninant. Amat enĩ cor¬
rigi peccatores : qui in uitã non in mortẽ a principio
constituit homines. Ipse enĩsibi infert interitũ: qui
medentis dñi contempsit consiliũ. Reuertimini inquet
ad me: de reuertar ad uos. & it̃m. Nolo mortẽ morientis.
tantũ reu̾tat᷑ ce uiuat. Non uult ds in quẽq dominari
mortẽ: non uult in pena deduci homine᷑ quẽ in uita
constituit. Cet̃m homo ipse se dignũ efficit morte: q̃ui
non paruit legi. Odit uitã. qui diuinã contẽpscrit disci
scruanti uitã. contempnciti afferunt mortẽ : ita enĩ de
contẽptu uita non poterit ꝓuenirs.. ut de obseruantia
mors euenire non poterit. ut iam homo quod uolucrit¬
mereat᷑. & co quod meruerit iudicat᷑. Et hoc totũ in ho¬
minis uoluntate consistit: quilibi ex qualitato uitę me¬

Expanded text:
fructus exhibeat poenitentiae. Invitus enim in reos vindicat,fructus exhibeat poenitentiae. Invitus enim in reos vindicat, si Dei indulgentiam miserentis contemnant. Amat enim corrigi peccatores, qui in vitam, non in mortem, a principio constituit homines. Ipse enim sibi infert interitum, qui medentis Domini contemnit consilium. Revertimini, inquit, ad me, et revertar ad vos : et iterum, Nolo mortem morientis, tantum revertatur et vivat . Non vult Dominus in quemquam dominari mortem, non vult in poenam deduci hominem, quem in vitam constituit. Caeterum homo ipse se dignum efficit mortis, qui non paruerit legi. Odit vitam, qui divinam contempserit discipservanti vitam, contemnenti afferunt mortem. Ita enim de contemptu vita non poterit provenire, ut de observantia mors evenire non poterit; ut jam homo quod volueritmereatur, et ex eo quod meruerit judicetur: et hoc totum in voluntate hominis consistit, qui sibi ex qualitate vitae me
Abbreviated transcription (Latin):
N eq cnĩ inquã is religiosus &e sc̃sẽ. qui nouit. legẽ cessan¬
tib factis cum expediat facere quã docers. quia mole¬
conditione redders. debeamꝰ obsequia : ut pote serui dũo.
famuli dõ. subieta potenti. mancipia redemptori amiti¬
ciarũ nobis premia reꝓmitat. ut nobis obsequia debita
seruituris excorqueat: ut quos nolle seruirs conspicit.
sponte suorũ beneficiorũ possit ꝓmissionib iuitare.
ut quorũ uolumtates a se conspicit alienas. eorũ mentes
p̃miorũ liberalicatib constituat suas. Namunde freq¬
uent᷑ aut inuitat p̃mo. aut terret supplicio. nisi ut
benignitatis consilio asc formato homini consulat. redẽ¬
pto ꝑuideat. ut qui non terret᷑ supplicio inuitet᷑ p̃mio.
ce quẽ metus a factis reuocare non possit. ꝓmissionum
benignitas ꝓsit Cupit enĩ etiã nolentib sub uenire:
desiderat misereri peccanti. qui si peccauerit dignos

Expanded text:
. Neque enim, inquam, is religiosus et sanctus est, qui novit legem cessan. Neque enim, inquam, is religiosus et sanctus est, qui novit legem cessantibus factis; cum expediat facere quam docere nec facere; quia moleconditione reddere debeamus obsequia, utpote servi Domino, famuli Deo, subjecti potenti, mancipia redemptori; amicitiarum nobis praemia repromittit, ut a nobis obsequia debita servitutis extorqueat: ut quos nolle servire conspicit sponte, suorum beneficiorum possit promissionibus invitare; et quorum voluntates a se conspicit alienas, eorum mentes praemiorum liberalitatibus constituat suas! Nam unde frequenter aut invitat praemio, aut terret supplicio, nisi ut benignitatis consilio, a se formato homini consulat, redempto provideat; ut qui non terretur supplicio, invitetur praemio; et quem metus a peccato revocare non possit, promissionum benignitas possit? Cupit enim etiam nocentibus subvenire: desiderat misereri peccantibus. Si quis peccaverit, dignos
Abbreviated transcription (Latin):
incelestib sententia dm̃ declarat᷑. At uͦ qui quod discit negli¬
ꝯit. & qui quod audit conteminit. salutis reus existit: quia
obseruanda contemsit. & pericula non uitauio. A mat enĩ
mortẽ: qui uits precepta non seruat. Et horret uitã: qui
peccata morti debita: desperata morte frequentat. Ut enĩ ꝑ
obseruantiã legis uita adquirit᷑ ita ꝑ contẽptũ mors contu¬
macib inuenit̃. dicente dño. Sius in uitã ueniro: scrua
mancdatũ. Ita enĩ ꝑfectus doctor liber.s̃. a discente quẽ docuit
uͣt discpłs contẽptor mexcusatus erit. qui facienda didicit &
contempsit. Nam &e doctor e contrario grauiꝰ affligit᷑. &e
obsequentis discipłi exemplo pleccit᷑. quifacienda aliis tra¬
didit quȩ ipse. non fecit. ut nec a discipłis quõdocuit potu¬
iset ediscere. ut quib dotrins tradiderit magister̃iũm¬
nec ab hisdem faccorũ mir᷑uaret exemplum. Neq enim

Expanded text:
in coelestibus sententia Domini declaratur . At vero qui quod discit negliin coelestibus sententia Domini declaratur . At vero qui quod discit negligit, et qui quod audit contemnit, salutis reus existit; quia observanda contempsit, et pericula non vitavit. Amat enim mortem, qui vitae praecepta non servat; et horret vitam, qui peccata morti debita desperata mente frequentat. Ut enim per observantiam legis vita acquiritur; ita per contemptum mors a contumacibus invenitur, dicente Domino, Si vis in vitam venire, serva mandata . Ita enim perfectus doctor liber est a discente, quem docuit, ut discipulus contemptor inexcusatus erit, qui facienda didicit, et contempsit. Nam et doctor e contrario gravius affligitur, et obsequentis discipuli exemplo plectitur, qui facienda aliis tradidit, quae ipse non fecit; ut nec a discipulis quos docuit potuisset ediscere; ut quibus doctrinae tradiderat magisterium, ab iisdem factorum mutuaretur exemplum. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
sariũ tamq ꝑtinens poterit utrisq contingere.
lucrũ ẽ. tacers dispendiũ.. quanto itaq potiora lucra
pocueri. nt ꝓ uenire cum oꝑationis effeccu monstratur.
quicquid magisteriis celestib &e disct᷑ & tenet᷑. Par enĩ
causa: &e dicentẽ & audientẽ constringit Utriꝰq ꝓfessio
faccorũ testificatione signat᷑. Et quam uis dissimile doc¬
Copulent᷑ oꝑe: qui diuersi sunt nomine. Q quos uocabula
ab inuicẽ seperant: eos obseruantia preceptorũ sideliter
ac deuote coniungat. Quars sic fit ut utriusq diuersus
sit accus. s obseruantiȩ par sit neccessariꝰ in utrisq effectꝰ:
ut faccorũ in ambob conspiret assensus. quib diuer
sis in uocabulis somis. In doctore cnĩ molestas̾. causa¬
nec facere. nec precipere. nec obseruares. In discente
uͦ: audire uelle quod nolit implers. Aures uͦ auditui
accõ modare : &e ab oꝑe uoluntatẽ a u̾tere. Cȩcerũ qui
facit quod docet. & quicquid imꝑat complet: marimus

Expanded text:
sarium tamque pertinens poterit utrisque contingere,lucrum est, tacere dispendium; quanto itaque potiora lucra poterunt provenire, cum operationis effectu monstratur, quidquid magisteriis coelestibus et discitur et tenetur? Par enim causa et dicentem et audientem constringit, ut utriusque professio factorum testificatione signetur. Et quamvis dissimile sit doccopulentur opere, qui diversi sunt nomine; et quos vocabula ab invicem separant, eos observantia praeceptorum fideliter ac devote conjungat. Quare sic fit ut utriusque diversus sit actus, sed observantiae par sit necessarius in utrisque effectus: ut factorum in ambobus conspiret assensus, quibus diversus est in vocabulis sonus. In doctore enim molesta est causa, dicere, nec facere; praecipere, nec observare: in discente vero audire velle quod nolit implere; aures quidem auditui accommodare, et ab opere voluntatem avertere. Caeterum qui facit quod docet, et qui quod imperat complet, maximus
Abbreviated transcription (Latin):
sic uita aminȩ ds. Sicut expirat corpus cũ aniniã emittit ĩca
ex pirã anmia cum dm̃ amitait. Ds̃ amissus m̃ors animę. A¬
nima amissa: mors corporis. Mors corporis necessaria mors
cuĩdam suꝑbi. In domo eiꝰ erat ut. dixi de in pectore eiꝰ non erat.
I. ubiꝰ uͦ centurionis doinũ non incrauit: ce pectus possedit. Ta
militate laudat᷑. Dixit enĩ. Nonsum dignus: ũt sub tectum
meũ intres. & añs. A m̃ dico uobis: non inueni tantã fidẽ inisrł.¬

Expanded text:
sic vita animae Deus. Sicut exspirat corpus, cum animam emittit: ita sic vita animae Deus. Sicut exspirat corpus, cum animam emittit: ita exspirat anima, cum Deum amittit. Deus amissus, mors animae: anima emissa, mors corporis. Mors corporis necessaria: mors cujusdam superbi. In domo ejus erat, ut dixi; et in pectore ejus non erat. In hujus vero Centurionis domum non intravit, et pectus possedit. Zacmilitate laudatur. Dixit enim, Non sum dignus ut sub tectum meu
Abbreviated transcription (Latin):
as habent. & uolucres cęli nidos. filiꝰ autͣ hominis non habet
ubi caput suũ redinet: hoc ẽ. habitant insidiȩ inte. sicut
uulpes. habitat suꝑbia sicut uolatilia cęli: filiꝰ aut̃ hominis
simplex cont᷑ insidias. humilis contͣ suꝑbiã. non habet ubi cap̃
sun recuinet. E ipsa reclinatio capitis: nonerectio s humilitatis
magistra t̃. Reuo cdqͦ istũ ire cupientẽ: trahit aliũ recusantẽ
Codẽ quipps loco ait cuidã. Sequers me. Et ille.: Sẽquor diie
& idõ dignior cuꝰ excusatio remoueret᷑. uocatio firmaretur.
Pium erat quod uolebat facers: s docuit magister qͥd deberet
ꝓ ponere. Uolebat enĩ eũ ee̾. uiii uerbi predicatorẽ: ad facien¬
dũ uicturos. F rant alii aut̾: ꝑ quos illa neccessitas impleret᷑.
Sins inquit mortuos: sepelire mortuos suos. Infideles. cadauer
quando sepeliunt: mortui mortuũ sepeliunt. Illiꝰ corpus animã
ꝑ didit: illorũ anima dm̃. Sicut enĩ uita corporis anma est:

Expanded text:
nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Hoc est, Habitant in te insidiae sicut vulpes, habitat superbia sicut coeli volatilia: Filius autem hominis simplex contra insidias, humilis contra superbiam, non habet ubi caput suum reclinet. Et ipsa reclinatio capitis, non erectio, humilitatis magistra est. Revocat ergo istum ire cupientem, trahit alium recusantem. Eodem quippe loco ait cuidam: Sequere me. Et ille: Sequar te, Domvit: et ideo dignior cujus excusatio removeretur, vocatio firmaretur. Pium erat quod volebat facere: sed docuit magister quid deberet praeponere. Volebat enim eum esse vivi verbi praedicatorem, ad faciendos victuros. Erant autem alii, per quos illa necessitas impleretur. Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos . Infideles cadaver quando sepeliunt, mortui mortuum sepeliunt. Illius corpus animam perdidit: illorum anima Deum. Sicut enim vita corporis anima est:
Abbreviated transcription (Latin):
uenistis uos comites: unã uiã ambulacis. Ille nichil portat: tu
iumiũ honeratis es. Ille nichil secũ porcas: cu tecũ plus portas
qua opusẽ. Onerates: da ilsi deeo ꝗđ habes. & ipsũ pascis: &
quicquid uultis date pauꝑib. Nlonenĩ occultabo caritati ur̃e.
quare hẽ sermone neccesse habuiuobis ꝓ mers. Ex quo hĩnc sumꝰ
cuntes ad eccłam & redeuntes: pauꝑes int̃pellant nos ꝙ dicunt
ut dicamus uobis ut aliquid accipiant a uobis. N los monuerunt
loqui uobis: de se uident non acciꝑe a uobis. In anit̾ nos arbitrant᷑
laboie in uobis: expectant aliquid & a nobis. Damꝰ quantũ ha¬
bemꝰ: damꝰ sicut possumꝰ. Nunquid tam̃ ad eorũ necessitatẽ in
plendã uidonei sumꝰ: Quia gꝰ ad eorũ necessitatẽ implendũ
icdõ nei nonsumꝰ uel ad uos legati ipsorũ sumus. Audistis lau¬
dasts : dõ gr̃as. Si enĩ accepistis: uerba reddidistis. Laudes

Expanded text:
venistis vos comites, unam viam ambulatis: ille nihil portat, tu venistis vos comites, unam viam ambulatis: ille nihil portat, tu nimium oneratus es: ille nihil secum portat, tu tecum plus portas quam opus est. Oneratus es: da illi de eo quod habes; et illum pascis, et Quidquid vultis date pauperibus. Non enim occultabo Charitati vestrae, quare hunc sermonem necesse habui vobis promere. Ex quo hic sumus euntes ad ecclesiam, et redeuntes, pauperes interpellant nos, et dicunt ut dicamus vobis, ut aliquid accipiant a vobis. Nos monuerunt loqui vobis: et cum se vident non accipere a vobis, inaniter nos arbitrantur laborare in vobis. Exspectant aliquid et a nobis. Damus quantum habemus, damus sicut pplendam idonei sumus? Quia ergo ad eorum necessitatem implendam idonei non sumus, vel ad vos legati ipsorum sumus, Audistis, laudastis: Deo gratias. Semen accepistis, verba reddidistis. Laudes
Abbreviated transcription (Latin):
Saturitas equalis ẽ possessio una ẽ. quo ambo uolunt ꝑ uenirs
S ills ꝑ cõpenduĩ. ille circuit: S meliꝰ inquit mͥ sapiunt
aparata p̾ciosa. Uix fastidiosus saciaris. nescis qͦmͦ sapit qđ
fames accenda: I eq hoc ita dixi: ut diuites cogã epulis & ci¬
bis paupum uesci. Utant᷑ diuites consuetudine insirmitatis
sus s doleant alit̃ se nomposse. Meliꝰ enĩ possent: si alit̃ pos¬
sent. Si gͦ non extollit᷑ pauꝑ de m̃dicitats. tu quare extolleris
de infirmitate Uters cibis electis. p̃ciosis: quia sic consu¬
csti. ⁊ quia alit̾ non potes: qui a si consuetudinc̃ mutes egrotas.
Concedit᷑ tͥ utere suꝑfluis. da pauꝑib necessaria. Utero p̾ciosis:
da paupib uilia. Cxpectat ate: sepectas a dõ. Expectat ille ma¬
nũ quȩ facta ẽ. secum: expectas tu manũ quȩ fecit te. S non solũ
te fect: sed pauꝑem tecũ. Dedit nobis unã uiã ĩstã uitam. In¬

Expanded text:
Saturitas aequalis est: possessio una est, quo ambo volunt pervenire; Saturitas aequalis est: possessio una est, quo ambo volunt pervenire; sed ille per compendium, ille per circuitum. Sed melius, inquis, mihi sapiunt apparatafames accendit. Neque ita hoc dixi, ut divites cogam epulis et cibis pauperum vesci. Utantur divites consuetudine infirmitatis suae: sed doleant, aliter se non posse. Melius enim possent, si aliter possent. Si ergo non extollitur pauper de mendicitate, tu quare extolleris de infirmitate? Utere cibis electis, pretiosis, quia sic consesti, quia non aliter potes; quia si consuetudinem mutes, aegrotas. Conceditur tibi: utere superfluis, da pauperibus necessaria; utere pretiosis, da pauperibus vilia. Exspectat a te, exspectas a Deo: exspectat ille manum quae facta est secum, exspectas tu manum quae fecit te. Sed non solum te fecit, sed et pauperem tecum. Dedit vobis unam viam istam vitam; in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. ad locũ uerȩ uitȩ: ut hoc ibi inueniamꝰ. qđ hic damus.
m̃tũ his contenti simus. Nichil dies habet de diuitus suis ñisi
qđđ ab illo postulat pauꝑ. uictũ & tegum̃tũ. Huic tu quid plus
habes ex om̃ib que habes: Accepisti uictũ accepisti necessariuũ
te gum̃tũ. s lecessaruĩ dico: non in ane̾. nonsuꝑfluũ. Quid
plus de diuitiis tuis capis Dicmͥ. Certe suꝑflua tuaerunt
p̾ciosas epulas p̃reciosis cibis uescor. Pauꝑ quid: Uilibus.
Uilib cibis uescit᷑ pauꝑ ego inquit p̃ciosis. Int̾rogo uos q̃nan¬
do fueritis ambo satiati. Preciosus cibus adte intrat. quid fit
cũ intrauerit: I onne si specularia i uentre haberem᷑ de oĩb¬
preciosis cibis erubesceremꝰ quib satiatus es: Fsurit pauper:
esurit diues. Saturari querit pauꝑ  saturari querit diues.
Saturat᷑ pauꝑ de uilib cibis: saturat᷑ diues de preciosis cibis.

Expanded text:
nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, quod hic damus. nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, quod hic damus.  his contenti simus. Nihil dives habet de divitiis suis, nisi quod ab illo postulat pauper, victum et tegumentum. Hinc tu quid plus habes ex omnibus quae habes? Accepisti victum, accepisti necessarium tegumentum. Necessarium dico, non inane, non superfluum. Quid plus de divitiis tuis capis? Dic mihi. Certe omnia tua pretiosas epulas accipio, pretiosis cibis vescor. Pauper quid? Vilibus. Vilibus cibis vescitur pauper; ego, inquit, pretiosis. Interrogo vos, quando fueritis ambo satiati: Pretiosus cibus ad te intrat; quid fit, cum intraverit? Nonne si specularia in ventre haberemus, de omnibus cibis pretiosis erubesceremus, quibus saturatus es? Esurit pauper, esurit dives: saturari quaerit pauper, saturari quaerit dives. Saturatur pauper de vilibus cibis, saturatur dives de pretiosis cibis.
Abbreviated transcription (Latin):
Excoaut̃ quod habent. qui quid faciant: Audi quid. diui¬
tes sint in oꝑib bonis: facile tribuant. Habent enim unde.
Quare non facuuit : Pauꝑtas difficultasẽ: facils tribuant. Ha¬
bent unde cõmunicent: idẽ. pares suos mortales agnoscant. Cõ¬
municent thaesauruent. sibi fundam̃tũ bonũ ni futurũ. Non
enĩ quia dico inquit facils tribuant cõmunicent: expoliare
cos uolo ⁊ nudare illos uolo.: manes relinquers uolo: doceo
lucrũ cũ ostendo thesaurirent sibi. Non enĩ uolo ut pau¬
ꝑes remaneant. tesaurirent sibi. Non ut ꝑdant dico s quo
inigrent ostendo. Ihesaurraent sibi bonũ fundam̃tũ in fut᷑m:¬
ut apprehendant bonã uitã. Hȩs gͦ falsa uita c̃: app̃hendant
uerã uitam. Uanitas enĩ uanicatũ: ae om̃ia uanitas. Quȩ ab uit¬
dantia tanta homnis in om̃i labors suo. quo ipse laborat sub
sole : App̃hendenda ẽ gͦ uera uita: migrandę sunt facultates

Expanded text:
Ex eo autem quod habent quid faciant? Audi quid: DiviEx eo autem quod habent quid faciant? Audi quid: Divites sint in operibus bonis, facile tribuant. Habent enim unde. Quare non faciunt? Paupertas difficultas est. Facile tribuant, habent unde. Communicent, id est, pares suos mortales agnoscant. Communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. Non enim quia dico, inquit, Facile tribuant, communicent, exspoliare illos volo, nudare illos volo, inanes relinquere volo. Doceo lucrum, cum ostendo, Thesaurizent sibi. Non enim volo ut pauperes remaneant. Thesaurizent sibi. Non ut perdant, dico: sed quo migrent, ostendo. Thesaurizent sibi fundamentum bonumgo falsa vita est: apprehendant veram vitam. Vanitas enim vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ: supbia. Ergo precipe diutib huiꝰ mundi: non suꝑbe
sapere. Exdusit uitiuĩ: doceat iustũ non suꝑbe sapers. Uule
aut᷑ suꝑbe sapers:: De eo quod sequit᷑. Neq sperare in
icerts diuitiarũ. Quinonsperant in incerto diuitiarũ
non suꝑbe saꝑunt. Sinon altił sapuutt: timent. Si timent
non altũ sapiunt. Quam multi heri diuites: hodie pauꝑes.
Quam multi dormiunt diuites: & uenientib latronibus ce cunc¬
ta auferentib eigilant pauꝑcs. Ergo non sperare iincerto
duntiarũ : sed in dõ uiuo qui prestat nobis om̃ia abutidant̃
ad fruendũ temporalia & et̃na. S magis ad fruendũ ȩt̃na :
ad utendũ temporalia. Temporalia tanquam uiacorib ẽcña
tanq habitatoribus. Temporalia unde bona faciamꝰ ȩ cerna
unds boni efficiam̃. Ergo hoc faciant diuites. Non suꝑbe sa¬
piant. neq sperent in incerto diuitiarũ: s in dõ uiuo qui
prestat nobis om̃ia ab undant᷑ ad fruendum. Hoc faciant.

Expanded text:
mundi, non superbe sapere. Exclusit vitium, doceat usum. Non superbe sapere. Unde autem non superbe sapere? De eo quod sequitur, Neque sperare in incerto divitiarum. Qui non sperant in incerto divitiarum, non superbe sapiunt. Si non altum sapiunt, timeant. Si timent, non altum sapiunt. Quam multi heri divites, hodie pauperes? Quam multi dormiunt divites, et venientibus latronibus et cuncta auferentibus, evigilant pauperes? Ergo non sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: temporalia, et aeterna. Sed magis ad fruendum, aeterna; ad utendum temporalia. Temporalia, tanquam viatoribus; aeterna, tanquam habitatoribus. Temporalia, unde bona faciamus; aeterna, unde boni efficiamur. Ergo hoc faciant divites: non superbe sapiant, neque sperent in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: hoc faciant.
Abbreviated transcription (Latin):
putantib & tenebrs erant. & eo quod tenebrs erant &
lum̃ se putabant nec illuminari pocuerunt. Illi aut̃
qui tenebre erant. & tenebras se. ẽc̃. confitebant᷑: p aruu¬
li erans non magni. humiles non suꝑbi. Recce gͦ dicebant.
Tu illuminabis lucernã meã dñs. Ss agnoscebant: dnin
laudabant. Auia salutari non recedebant: laudantes
dnm inuocabant. & ab inmcis sius salui crant conuer¬

Expanded text:
putantibus, et tenebrae erant; et eo quod tenebrae erant, et putantibus, et tenebrae erant; et eo quod tenebrae erant, et lumen se putabant, nec illuminari potuerunt. Illi autem qui tenebrae erant, et tenebras se esse confitebantur, parvuli erant, non magni; humiles erant, non superbi. Recte ergo dicebant, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Se agnoscebant, Dominum laudabant, a via salutari non recedebant. Laudantes Dominum invocabant, et ab inimicis suis salvi erant. 10. Or
Abbreviated transcription (Latin):
munans me. non ame mͥ lumͦ existens. s lum̃ non parai¬
ret de lumine. Quod aut̃ erat lumen : Erat lum̃ uerũ.
Quid ẽ uerui  Quod illuminat om̃em homine̾. Si uerũ
lum̃ quod illuminat om̃em hominẽ: ergo &e iohamne
recte dicentẽ. recte confitentẽ. nos aut᷑ de plenitudine
euis accepiius. Uide si aliud dixit: quã tu illumina¬
bis lucernã meã dũe. Deniq iam illuminatus: testimo¬
niũ ꝑ hibebat ꝓpt̾ cecos. Lucerna diei testimoniũ ꝑ hi¬
bebat. Uide quia lucerua.ẽ. Uos inquit misistis ad
ioħem: & uoluistis exultare ad horã in lumine eius.
lle erat lucerna ardens & lucens. Iile lucerna: hoc est.
res illuminata. accensa ut luceret. Quȩ accendi potest
potes exaingui. Sea ut non exanguat᷑: uentũ supbis
non patiatur. Ergo confiteor. tͥ pater dũo cęli & terro:
qui abscondisti hȩc a sapientib & prudentib. Lum̃ se

Expanded text:
minans me: non a me mihi lumen existens; sed lumen non partiminans me: non a me mihi lumen existens; sed lumen non partinium perhiberet de lumine. Quod autem erat lumen? Erat lumen verum. Quid est verum? Quod illuminat omnem hominem. Si verum lumen quod illuminat omnem hominem; ergo et Joannem recte dicentem, recte confitentem, Nos autem de plenitudine ejus accepimus . Vide si aliud dixit, quam, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Denique jam illuminatus, testimonium perhibebat. Propter caecos, lucerna diei testimonium perhibebat. Vide quia lucerna est: Vos, inquit, misistis ad Joannem, et voluistis exsultare ad horam in lumine ejus: ille erat lucerna ardens et lucens . Ille lucerna, hoc est, res illuminata, accensa ut luceret. Quae accendi potest, potest et exstingui. Sed ut non exstinguatur, ventum superbiae non patiatur. Ergo, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, lumen se
Abbreviated transcription (Latin):
illud reuelat᷑. Qui sunt magni: Sapientes & prudences.
Dicentes se eẽ. sapientes: stulti faca sunt. Habes remedium
a contrario. Si dicendo te. eẽ. sapientẽ stultus factus es:
Dic te stultũ & sapiens eris. Sed dic. dic. & intus dic: qͣuia
sicẽ. ut dicis. Si dicis: noli corã hominib dicere. & corã
dõ non dicere. ꝓrsus quod ad te ipsũ ꝑtinet: quod ad
tua tenebrosiis es. Suid enĩ aluid. ẽ. c̃ẽ. stultũ.⁊ iusi ee̾.
tenebrosum incorde : Deniq de illis sic ait. Dicentes se
c̾e sapientes: stulti facti sunt. Ante quã hoc dicerent.⁊
quid rursum: & obscuratũ ẽ. insipiens cor corũ. Dic
quia tutͥ lum̃ nones. ut multũ oculus es: lum̃ nones.
Quid ꝓ dest patens &x sanus oculus. si lum̃ desit. Ergo di
dama quod scriptũ ẽ. Tu illununabis lucernã meã dñ.
Lumine tuo dñs. illumunabis tenebras meas. Meȩ enim
nichil: nisi tenebrȩ. Tu aut̾ lum̃ fugans tenebras: illu¬

Expanded text:
illud revelatur. Qui sunt magni? Sapientes et prudentes. illud revelatur. Qui sunt magni? Sapientes et prudentes. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Habes remedium a contrario. Si dicendo te esse sapientem stultus factus es; dic te stultum, et sapiens eris. Sed dic: dic, et intus dic; quia sic est ut dicis. Si dicis, noli coram hominibus dicere, et coram Deo non dicere. Prorsus quod ad te ipsum pertinet, quod ad tua, tenebrosus es. Quid est enim aliud esse stultum, nisi esse tenebrosum in corde? Denique de illis sic ait, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Antequam hoc dicerent, quid rursum? Et obscuratum est insipiens cor eorum . Dic quia tu tibi lumen non es. Ut multum, oculus es; lumen non es. Quid prodest patens et sanus oculus, si lumen desit? Ergo dic, lama quod scriptum est, Tu illuminabis lucernam meam, Domine: lumine tuo, Domine, illuminabis tenebras meas . Meae enim nihil nisi tenebrae: tu autem lumen fugans tenebras, illu
Abbreviated transcription (Latin):
ut dixi laudẽ habet. Qui abscondisti hȩc a sapientib
es prudentib de reuelasti ea paruulis. Quid .ẽ. hoc fr̃s
Acontrario sensi utelligite. Abscondisti hȩc inquit a
sapientib & prudentib & non dixir reuelasti ea stia.¬
tis ce. inprudentib sed ait abscondisti quidẽ a sapienti¬
b: & prudentib: & reuelasti ea paruulis. Sapientibus &e
prudentib irridendis arrogantib falso grandib. Ulere
aut̃ tum̃tib opposuit: non sapientes. non prudentes. sed
paruulos. Qui sunt paruuli: Humiles. Ergo abscon.¬
disti hȩc a sapientib & prudentib. Nomine sapientium
ce prudentiũ: suꝑbus intelligi potest. Ipse exposuit cũ
lis. Quid .s̃. non pariulis. Hon humilib. Quid ẽ. non
humilib. uisi suꝑbis: Ouia dñ. aut nouerat. aut late.¬
bat ut reuelaret᷑ nobis : Unde dñs exultauit: Quia re¬
uelatumẽ. paruulis. Debemus. ce̾. pariuili. Nam si uolue.¬
rimus. ẽẽ. magni quasi sapientes &e prudentes: non uobis

Expanded text:
sti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Quid est hoc, fratres? A contrario sensu intelligite. Abscondisti haec, inquit, a sapientibus et prudentibus: et non dixit, Revelasti ea stultis et imprudentibus: sed ait, Abscondisti quidem a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Sapientibus et prudentibus irridendis, arrogantibus falso grandibus, vere autem tumentibus, opposuit non insipientes, non imprudentes, sed parvulos. Qui sunt parvuli? Humiles. Ergo, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus. Nomine sapientium et prudentium, superbos intelligi ipslis. Quid est, non parvulis? Non humilibus. Quid est, non humilibus, nisi superbis? O via Domini! aut non erat, aut latebat, ut revelaretur nobis. Unde Dominus exsultavit? Quia revelatum est parvulis. Debemus esse parvuli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis
Abbreviated transcription (Latin):
&e carcer. At si seruaueris aduersario tio bonã uoluntatẽ
a cum eo consenseris: ꝓuidice inuenies patrẽ. ꝓ minittro
sȩuo angłm tollentẽ insiuũ abrahe : ꝓcarcere. paradisũ.
Oquã cito in uia ciuicta mutatti quia tuo adu̾sario consen¬

Expanded text:
et carcer. At si servaveris adversario tuo bonam voluntatem, et carcer. At si servaveris adversario tuo bonam voluntatem, et cum eo consenseris; pro judice invenies patrem, pro ministro saevo angelum tollentem in sinum Abrahae, pro carcere paradisum. Quam cito in via cuncta mutasti, quia tuo adversario consen
Abbreviated transcription (Latin):
cedunt. s magis dccedunt. Cl alde errant homines. quando
dicunt. Puer iste. adhuc minus sapit: accedunt illi anni.
&e prudens erit. Attende quid dicas. Accedunt dixisti
egd ostendo quia decedunt. cũ tu dicis accedunt. Et audi
Uerbi grã. Us benc illi optemꝰ: octoginta annos uicturus s̃.
ꝑuenturus ẽ. usq ad senectutt̃. Scribe octoginta annos.
uitit uni annũ. Quot habet insũma Quot tencbas:
Occoginta. Deduc unũ. Uixit decc̃: septuaginta restiteruit.
Uixit uiginti: sexagiita restiterunt. Certs accedebant. Quid
ẽ. hoc : Beniunt ut ab eant auni nr̃r ueniunt inquã ut
eant. Non enĩ ueniunt ut stent nobiscũ: s cũ ꝑ nos tran
seunt terunt nos. & minꝰ minusq ualere faciunt. Talis
c̃uia. in qua uenimꝰ. Quid facturi sumꝰ cũ adu̾sario illo id
c̃ cum sermone dĩ Concorda cum illi. Nescis enĩ quando
iuia finiat᷑. Cum uia finita fuerit: uidex restat. & minist

Expanded text:
cedunt, sed magis decedunt. Valde errant homines, quando cedunt, sed magis decedunt. Valde errant homines, quando dicunt: Puer iste adhuc minus sapit, accedunt illi anni, et prudens erit. Attende quid dicas. Accedunt, dixisti: ego ostendo quia decedunt, cum tu dicis, Accedunt. Et audi verbi gratia, ut bene illi optemus, octoginta annos victurus est, perventurus est ad senectutem. Scribe octoginta annos. Vixit unum annum: quot habes in summa? quot tenebas? Octoginta. Deduc unum. Vixit decem: septuaginta restiterunt. Vixit viginti: sexaginta restiterunt. Certe accedebant: quid est hoc? Veniunt, ut abeant anni nostri: veniunt, inquam, ut eant. Non enim veniunt, ut stent nobiscum: sed cum transeunt per nos, terunt nos, et minus minusque valere nos faciunt. Talis est via, in qua venimus. Quid facturi sumus cum adversario illo, id est, cum sermone Dei? Concorda cum illo. Nescis enim quando via finiatur. Cum via finita fuerit, judex restat, et minister,
Abbreviated transcription (Latin):
sariꝰ õ. nobis: quã diu sumꝰ oe ipsi nob. Quã dui tutͥ inimi¬
cus es : inimicũ habes sermonẽ dĩ. Estotͥ amicus ce concor¬
das cum ipso. N on homicidiũ feceris: audi ce concordasti.
dicas: auddi ce concordasti. Hon concupiscas re ꝓximi tui
audi & concordasti. Hon concupiscas uxorẽ ꝓrimi tur
audi ce concordasti. In his om̃ibus cum tuo isto aduersario
concordasti.⁊ oe tibi quid ꝑdidisti: Non solũ nichil ꝑdi¬
disli. soe & te ipsũ qui ꝑcricras inuenisti. Et uia. uita istac̃.
Si concordauerimꝰ cum illo. si conseuserimꝰ illi : finita ẽ. uia.
Non timebimus uidicẽ. ministrũ. carcerẽ. Quando finit᷑ uia:
non om̃ib unahora sinct᷑. Unus quisq habet horã: quando
finat uiã. Elia  ctta ista dictaẽ. finisti istã uitã  ĩuã finisti
quia tempus accedit. & nos stamꝰ : Non potest ficri. Quo.¬
mͦ accedit tempus. accedimus ce nos : & non anni nobis ac.¬

Expanded text:
sarius est nobis, quamdiu sumus et ipsi nobis. Quamdiu tu tibi inimisarius est nobis, quamdiu sumus et ipsi nobis. Quamdiu tu tibi inimicus es, inimicum habes sermonem Dei: esto tibi amicus, et concordas cum ipso. Non homicidium feceris: audi, et concordasti. dicas: audi, et concordasti. Non concupiscas uxorem proximi tui: audi, et concordasti. Non concupiscas rem proximi tui : audi, et concordasti. In his omnibus cum tuo isto adversario concordasti: et tibi quid perdidisti? Non solum nihil perdidisti: sed et te ipsum, qui perieras, invenisti. Via, vita ista est: si concordaveri. Quando finitur via? Non omnibus una hora finitur. Unusquisque habet horam, quando finiat viam. Via, vita ista dicta est: finisti istam vitam, finisti viam. quia tempus accedit, et nos stamus? Non potest fieri. Quomodo accedit tempus, accedimus et nos: et non anni nobis ac
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo inuia. Cetera similia sunt. ne forte aduersarius
tradat te udici. udex ministro. im̃ister in carcerem.
Ambo euangeliste : similit̾ hoc explicauerunt. Unus dixit.
da oꝑam inuia liberari ab illo : alt̃ dix̃. consenti illi. Nouemĩ
poreris lib̃ari ab illo: nisi ei consenseris. Uis lib̾ari ab illo:
Consenti illi. Nunquid diabolus.c̃. cui debeat consentire
tire: ne tradat nos uidici. &e udex ministro. ueramus
illũ: ce consentiamꝰ illi. Si peccas adu̾sarius tiuis sermo dĩẽ.
Uerbi causa. forsitan delectat te inebriari : dicit ł. noli. De.¬
lectat to spectare oe nugari: ille dicit tͥ noli. Delectat ie
aduft̾ari dicit tͥ sermo dĩ noli. Inquib cumq pecãtis uo¬
lueris facere uoluntatt̃ tuã: dicit tibi noli. Aduersarius
s̃. uoluntati tus. Oquã bonus adu̾sarius: quã utilis ad¬
uersis. Non querit uolũtatẽ nrãm: s utilitatẽ. Aduer¬

Expanded text:
cum illo in via. Caetera similia sunt: Ne forte adversarius cum illo in via. Caetera similia sunt: Ne forte adversarius tradat te judici, judex ministro, minister in carcerem . Ambo evangelistae similiter hoc explicaverunt. Unus dixit, Da operam in via liberari ab illo: alter dixit, Consenti illi. Non enim poteris liberari ab illo, nisi ei consenseris. Vis liberari ab illo? Consenti illi. Numquid diabolus est, cui debeat consentire tire, ne tradat nos judici, et judex ministro: quaeramus illum, et consentiamus illi. Si peccas, adversarius tuus sermo Dei est. Verbi causa, forsitan delectat te inebriari: dicit tibi, Noli. Delectat te spectare et nugari: ille dicit tibi, Noli. Delectat te adulterari: dicit tibi sermo Dei, Noli. In quibuscumque peccatis volueris facere voluntatem tuam, dicit tibi, Noli. Adversarius est voluntatis tu voluntatem, sed utilitatem. Adver
Abbreviated transcription (Latin):
de princeps ministro. & mittaris in carcerẽ: unde non
ex ies donec soluas nouissimũ quadrantõ. Quisc̃. istc
aduersarius : Sidiabolus: iam liberati sumꝰ ab illo.
Qualt precuĩ ꝓ nobis datũ c̃. ut ab illo redimercmur:
De quo dicit apostolus. do ipsa redemptione nr̃a. Iuieru¬
it nos de potestate tenebrarũ: &e cranstulit in regnum¬
filui claritatissus. Redempti sunius: diab olo rtnunti auimus.
Quo modo dabimus oꝑam liberari ab illo. ne nos iterum faciat
captiuos peccatoros : Sed nonc̃. ipso adilsarius de quo nos
dñs cõmonet̃. Alio loco enĩ alius cugłista sicillud posuit
ut si utraq uerba ungamꝰ. & utraq uerba sibi euangeliauĩ
du ũ cõpartinꝰ : aduersariĩ istũ cito intelligemꝰ. Cccs enĩ¬
inquis. Cum uadis ad principẽ cum aduersario tuo
ea opam inuia libcrari ab illo. Alius aut̃ euangłista: hoc
ipsũ sic dixit. Esto consentiens aduersario tuo: cito cum es

Expanded text:
et princeps ministro, et mittaris in carcerem, unde non et princeps ministro, et mittaris in carcerem, unde non exies, donec solvas novissimum quadrantem. Quis est iste adversarius? Si diabolus; jam liberati sumus ab illo. Quale pretium pro nobis datum est, ut ab illo redimeremur? De quo dicit Apostolus, loquens de ipsa redemptione nostra: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnumtis suae . Redempti sumus, diabolo renuntiavimus: quomodo dabimus operam liberari ab illo, ne nos iterum captivos faciat peccatores? Sed non est ipse adversarius de quo nos Dominus commonet. Alio enim loco alius evangelista sic illud posuit, ut si utraque verba jungamus, et utraque verba sibi Evangeliorum duorum comparemus, adversarium isturincipem cum adversario tuo, da operam in via liberari ab eo. Alius autem evangelista hoc ipsum sic posuit: Esto consentiens adversario tuo cito cum es
Abbreviated transcription (Latin):
qui dampnct̃. Uiderit ds̃ quando uenit finis sedi: ẽ. tam̃
mͥ ttmp̾ sidĩ. fius secłi utrũ hic aliquẽ nr̃m inueniat nescio
ce fortasse non. ĩuenies. Tempus cuiquã nr̃m ꝓximũ &t
quia mortales sumus. Int̾ casus ambulamꝰ: ae si uitrei essemꝰ:
quia ce casus om̃s qui non cessant in reb. humanis. fragilitate
uttr.q nr̃a cotidiana formidamꝰ. Et ipsi casus non accedant:
tempus ambulat. Uitat homo ictum.⁊ nunquid uitat gci¬
tum. Ulitat qus extrinsecus eueniunt.: nunquid quod
intus nascit᷑ pcilit᷑  Deniq nunc lũbricos gignunt int̾iora:
nunc morbus quelibet subito occupat. Postremo quantum¬
uis homini parcat᷑: nouissimc senectus cũ uenerit. non
c̃. quo differat᷑. Pinde audiamꝰ dñm : in nobis ipsis agamꝰ¬
qđ precepit. Uideamus quis. ẽ. ille adu̾saruis : de quo
nos terruit dicens. Si uadis cũ adũsario tuo ad principe᷑:
da oꝑam inuia lib̾ari ab illo ne forte tradat tt principi.

Expanded text:
Viderit Deus quando veniat finis saeculi: est tamen modo tempus fidei. Finis saeculi utrum hic aliquem nostrum inveniat, nescio: et fortasse non inveniet. Tempus cuique nostrum, proximum est, quia mortales sumus. Inter casus ambulamus. Si vitrei essemus, quia et casus omnes qui non cessant in rebus humanis, fragilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitat homo ictum, numquid vitat exitum? vitat quae extrinsecus eveniunt, numquid quod intus nascitur pellitur? Denique nunc lumbricos gignunt interiora, nunc morbus quilibet subito occupat: postremo quantumvis homini parcatur, novissime senectus cum venerit, non est quo differatur. quod praecepit. Videamus quis est ille adversarius, de quo nos terruit, dicens: Si vadis cum adversario tuo ad principem, da operam in via liberari ab illo; ne forte tradat te principi,
Abbreviated transcription (Latin):
iam quodã modo absentiã corporis sui & p̾sentiã uircutissus in
om̃ib gentib. & in illa nuliere significauit.. quş simbriam
uestintti tetigerat cũ requirit diceiis. Quis me cetigit: Tamq
absens reqiurit : tamꝗ psens sanat. Turbȩ te inquiunt discipli
comp̾munt. & tu dicis quisẽ. qui me ceagit: Ruasi enĩ
sic ambularet ut a nullo prorsus corpors tangeret᷑: ita dix̃

Expanded text:
Hanc quodam modo absentiam corporis sui et praesentiam virtutis suae in omnibus Gentibus, et in illa muliere significavit, quae fimbriam vestimenti ejus tetigerat, cum requirit dicens: Quis me tetigit? Tanquam absens, requirit: tanquam praesens, sanat. Turbae te, inquiunt discipuli, comprimunt, et dicis: Quis me tetigit ? Quasi enim sic ambularet, ut a nullo prorsus corpor