comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis. eẽt inmortalis. & iustus. tanqua a mortalib
& peccatorib descendit ad nos ut fieret nobis ꝓxi¬
mus. ille longinquus. Et quid fecit cum haberet
ipss duo bona. & nos duo mala: Ills duo bona iusti¬
ciã &e inmortalitatẽ : nos duo mala. iniquitatẽ &
morcalitatẽ. Si utrũq malũ nr̃m suscepisset: par
ñr factus. eẽt. & lib̾atore nõbiscũ opus haberet.
Quid gͦ fecit ut eẽt ꝓximꝰ nobis: ximꝰ non hoc quod
nos: sed ꝓpe nos. Duo actende: uistus . ẽ. in mortalis
est. In duob tuis malis: ũna. ẽ. culpa. alt̾a pęna
Culpa .c̃. quod iniustus es : pęna .ẽ. quia mortalis es
Ille ut c̾ẽt ꝓirimꝰ suscepit pęnã tuã non suscepit cul¬
pã tuã. Et si suscepit: delendã suscepit non facieu¬
dam. Iustus & in mortalis : longe ab iniustis & mor¬
talib. Peccator mortalis longe erasa iusto in mor¬
tali. Non .ẽ. factus ille peccatar qđ tii : sed faccus

Expanded text:
a nobis esset immortalis et justus, tanquam a mortalibus a nobis esset immortalis et justus, tanquam a mortalibus et peccatoribus, descendit ad nos, ut fieret nobis proximus ille longinquus. Et quid fecit? Cum haberet ipse duo bona, et nos duo mala; ille duo bona, justitiam et immortalitatem; nos duo mala, iniquitatem et mortalitatem: si utrumque malum nostrum suscepisset, par noster factus esset, et liberatore nobiscum opus haberet. Quid ergo fecit, ut esset proximus nobis? Proximus non hoc quod nos, sed prope nos. Duo attende: Justus est, immortalis est. In duobus tuis malis, una est culpa, altera est poena: culpa est quod injustus es, poena est quia mortalis es. Ille ut esset proximus, suscepit poenam tuam, non suscepit culpam tuam: et si suscepit, delendam suscepit, non faciendam. Justus et immortalis, longe ab injustis et mortalibus. Peccator mortalis, longe eras a justo immortali. Non est factus ille peccator, quod tu: sed factus
Abbreviated transcription (Latin):
es. & demoniũ habes : Cum gͦ duo. ee̾nt uerba con¬
uitiosa obiecta dũo. dictũq illi c̾e̾t. nomis uerũ
dicimꝰ quia samarita nꝰ es &e demoniũ habes: Pote¬
rat respondere nec samaritanꝰ sum nec demonium
habeo. respondit aut̃ demoniũ non habeo. Quod
res pondit. resutauit: quod tacuit confirmauit.
Negauit se habere demoniũ. Qui se nouerat demoni¬
orũ exclusortur non ss negauit insirmi custodẽ.
ximo. Quid tam longniquũ. quid tam remotũ.
quã dm̃ ab hominib. inmortalẽ a mortalib .iii.¬
stũ. a peccatorib. non loco longe. sed dissimilicu¬
dine: Nam solemꝰ etiã italoqui cum ds duob
hominib diciuiꝰ. quando diuersi sunt mores.
Iste longe .G̃. ab illo: ẽciã si iuxta steterint. etian¬
si uicmꝰ inhabitet. etiã si una catena colligent᷑.
Longe.ẽ. piꝰ ab impio: lange.ẽ. innocens a reo. lon¬
ge.ẽ. iustus ab iniusto. Si hoc de duob hominib
diciu̾. quid de dõ ce hominib: Cum gͦ longe

Expanded text:
a conviciosa objecta Domino, dictumque illi esset, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes? poterat respondere, Nec Samaritanus sum, nec daemonium habeo: respondit autem, Ego daemonium non habeo . Quod respondit, refutavit: quod tacuit, confirmavit. Negavit se habere daemonium, qui se noverat daemoniorum exclusorem: non se negavit infirmi cuximus. Quid tam longinquum, quid tam remotum, quam Deus ab hominibus, immortalis a mortalibus, justus a peccatoribus? Non loco longe, sed dissimilitudine. Nam solemus etiam ita loqui, cum de duobus hominibus dicimus, quando diversi sunt mores: Iste longe est ab illo. Etiamsi juxta steterint, etiamsi vicinius inhabitent, etiamsi una catena colligentur; longe est pius ab impio, longe est innocens a reo, longe est justus ab injusto. Si hoc de duobus hominibus dicitur, quid de Deo et hominibus? Cum ergo longe
Abbreviated transcription (Latin):
descendebat ab ierłm in iherico. Ostendit illũ
quodã mͦ israelitã. Et incidit in latrones. Quẽ¬
cum expoliassent & plagas ei graues irrogas¬
sent : dimiserunt eũ inuia semiuiuũ. Transut
sacerdos utiq genere ꝓximus pret̾iit iacen¬
tem. Transut leuites. & hic genere ꝓximus
iacentẽ eciã ipss contẽpsit. Transiit samarita¬
nus genere longinquus : miscđĩa ꝓximus.
fecit q qđ nostis. In quo samaritano se uoluit
tatur custos. Idõ resurgens a mortuis iam non mo-¬
ritur: & mors ei ultra non dominabit᷑. quia non

Expanded text:
em in Jericho. Ostendit illum quodam modo Israelitam. Et incidit in latrones. Cum exspoliassent, et plagas ei graves irrogassent, dimiserunt eum in via semivivum. Transiit sacerdos, utique genere proximus, praeteriit jacentem. Transiit Levites, et hic genere proximus, jacentem etiam ipse contempsit. Transiit Samaritanus, genere longinquus, misericordia proximus, fecitque quod nostis . In quo Samaritano se voluit terpretatur. Ideo surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominab
Abbreviated transcription (Latin):
Totũ enĩ genus humanũ .G. homo ille qui iacebat
in uia semiinuus a latronib derelictus quem
contempsit transiens sacerdos & leuites. & acces¬
sit ad eũ curandũ eiq opitulandũ transiens
samaritanus. Ut aut̃ narraret unde causa
descendit. quendã querentẽ quȩ sint optina
p̾cepta . & sũma an lege : admonuit duo. eẽ. Di¬
liges dñm dm̃ t̾uũ ex toto corde tuo. & ex tota
anima tua. ce ex toca m̃te tua: &e diliges ꝓxi

Expanded text:
Totum enim genus humanum est homo ille qui jacebat in via semivivus a latronibus relictus, quem contempsit transiens sacerdos et Levites, et accessit ad eum curandum eique opitulandum transiens Samaritanus. Ut autem narraret hoc, unde causa descendit? Quemdam quaerentem quae sint optima praecepta et summa in Lege, admonuit duo esse: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et dilig
Abbreviated transcription (Latin):
E t ecce post dictã contro uersiã. ꝓlatamq sententiã
ꝓcedut & paruuli immo asꝑnunt᷑. & offerunt᷑
tangendi. Cui tangendi. nͥ medico : Certs sãnt.
Cui offerunt̾ infances cangendi:. Cui: Saluatori.
Si saluatori: utiq saluaudi. Cui nͥ illi qui uenit.
quertre & saluare quod perierat: Ybi isti pe¬
rierant Quantũ ad ipsos ꝓprie ꝑtinet inno¬
centes iudeo. reatũ quero. Unds apłui audio.
Punũ homins̃ inquit intrauis peccatũ in orbẽ ter¬
rarum. Per unũ inquit hominẽ intrauit pecca¬
tũ in mundũ. & ꝑ peccatũ mors: & ita in am̃s

Expanded text:
Et ecce post dictam controversiam prolatamque sententiam procedunt et parvuli, imo apportantur et offeruntur tangendi. Cui tangendi, nisi medico? Certe sani: cui offeruntur infantes tangendi? Cui? Salvatori. Si Salvatori, utique salvandi. Cui, nisi illi qui venit quaerere et salvare quod perierat . Ubi isti perierant? Quantum ad ipsos proprie attinet, innocentes video, reatum quaero. Unde? Apostolum audio: Per unum hominem intravit peccatum in orbem terrarum. Per unum, inquit, hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita int ecce post dictam controversiam prolatamque sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
quod nos dedimꝰ de splendore ignis. & de iagins
uirgulti: ȩqualitatẽ naturȩ non inuenis. inuenis
coeuitatẽ. Quid hic laudamꝰ Coȩuitatẽ. Quid de¬
est: Aqualitas naturȩ. Coniunge quȩ laudas. In
creaturis enĩ deest aliquid. qđ laudas. in creatore
dee̾s̃. nichil potest. quia qđ inuenis in creatura. a
creators artifice ꝓcessit. Quid gͦ in coȩuis. Nonne
hoc dõ dandũ. qđ ibi laudas: Quod autͣ de est non
tribuendũ maiestati: in qua nullus defectus. est.
Ecce offero tibi genitis coȩua ginnentia: laudas ibi
coȩuitatẽ. sed disparilitatẽ rep̃hendis. Quod rep̃¬
hendis noli tribuere dõ quod laudas tribus. Et
tribis illi existo genere similitudinũ ꝓ coȩuitate
coȩt̾̃nitatẽ. ut coętnus sit natus cum eo a quo natus
sit᷑. Ds alio aut̃ similitu dinũ genere. qđ &e ipsa cre¬
atura dĩ est. & debet laudare creators̃. quid ibi lau¬

Expanded text:
quod nos dedimus de splendore ignis et de imagine quod nos dedimus de splendore ignis et de imagine virgulti, aequalitatem naturae non invenis, invenis coaevitatem. Quid hic laudamus? Coaevitatem. Quid deest? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deest aliquid quod laudas, in Creatore deesse nihil potest: quia quod invenis in creatura, a Creatore artifice processit. Quid ergo in coaevis? nonne hoc Deo dandum quod ibi laudas? Quod autem deest non tribuendum majestati, in qua nullus defectus est. Ecce offero tibi genitis coaeva gignentia: laudas ibi coaevitatem, sed disparilitatem reprehendis. Quod reprehendis, noli tribuere Deo; quod laudas, tribue: et tribuis illi ex isto genere similitudinum pro coaevitate coaeternitatem, ut coaeternus sit natus cum eo a quo natus sit. De alio autem similitudinum genere, quae et ipsa creatura Dei est, et debet laudare Creatorem, quid ibi lau
Abbreviated transcription (Latin):
tionib &e generib duob smmulitudinũ fortassis inuc¬
nimꝰ in creatura.. quomͦ intelligamꝰ filiũ & coet̃¬
nũ patri. & nequaquã minors̃ : Sed non possumꝰ¬
illud inuenire: in uno geners similitudinũ. Iun¬
gamꝰ ambo genera. Quomͦ ambo genera: Unum
unde ipsi dant similitudines: &e alterũ unde
nos dedęͥmꝰ. Deder em̃ illi similitudines. ex his quȩ
nascunt᷑ in tẽpors. & p̾cedunt tẽpors. ab eis a quib
nascuit᷑. sicut homo do homins. Maior illo tp̃r
prio uatus: scd tam̃ homo et homo id c̃. euidẽ
substantiȩ. Homo enĩ honunc̃ generat: & equus equũ.
ce pecus pecudẽ. Ad camd sub stantiã generant. ista:
sca non ad iad fempus. Diu̾sa sunt tempors : sed non
sunt diu̾sa natura. Quid gͦ hic laudamꝰ in ista nati¬
uitate. Certe ȩqualitatẽ naturȩ. Quid aut̃ de est:
& qualitas tẽporis. T eneamꝰ hic unũ qđ laudat᷑ idẽ.
equalitatẽ naturȩ. In illo aut̃ genere similitudinũ

Expanded text:
tionibus et generibus duobus, similitudinem fortassis invenimus in creatura, quomodo intelligamus Filium et coaeternum Patri et nequaquam minorem. Sed non illud possumus invenire in uno genere similitudinum: jungamus ambo genera. Quomodo ambo genera? Unum unde ipsi dant similitudines, et alterum unde nos dedimus. Dederunt enim illi similitudines ex his quae nascuntur in tempore, et praeceduntur tempore ab eis a quibus nascuntur, sicut homo de homine. Major ille tempore prior natus: sed tamen homo et homo, id est ejusdem substantiae. Homo enim hominem generat, et equus equum, et pecus pecudem. Ad eamdem substantiam generant ista; sed non ad idem tempus. Diversa sunt tempore; sed non sunt diversa natura. Quid ergo hic laudamus in ista nativitate? Certe aequalitatem naturae. Quid autem deest? Aequalitas temporis. Teneamus hic unum quod laudatur, id est, aequalitatem naturae. In illo autem genere similitudinum,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. paruuli ueniant : andiant᷑. Dñs dicit. Sinite
paruulos: uenire ad me. Ueniant paruuli ue
mant lanquidi ad medicũ. Ueniant ꝑditi ad
redemptorẽ : ueniant. nemo phibeat. In ramo
m̃ damus maiorib. Loquimin ꝑtacentibus:
orate ꝑ flentib. Sinon frustra estis maiores estot
tutores. Iuemmi cos: qui ad huc causã suã agere
non possunt. Cõmunis fuit ꝑ dicio : sit. comu¬
nis inuentio. Siul pieramus: simul inueni¬
ani in rp̃o. Dispar. est meritũ : sed cõmunis
ẽ. grã. Nichil habent mali: nisi quod do ẜ outẽ
traxerunt. Nichil habent mali: uisi quod de
oriqiue craperunt. Non eos impediant ad sa¬

Expanded text:
parvuli, veniant: audiatur Dominus, Sinite tangendi. Cui tangendi, nisi medico? Certe sani:  languidi ad medicum, veniant perditi ad redemptorem: veniant, nemo prohibeat. In ramo mendamus majoribus. Loquimini pro tacentibus, orate pro flentibus. Si non frustra estis majores, estote tutores: tuemini eos qui adhuc causam suam agere non possunt. Communis fuit perditio, sit communis inventio: simul perieramus, simul inveniamur in Christo. Dispar est meritum, sed communis est gratia. Nihil habent mali, nisi quod de fonte traxerunt: nihil habent mali, nisi quod de origine traxerunt. Non eos impediant a s
Abbreviated transcription (Latin):
quare. Queris quare: Audi quare. Quia om̃is
qui se exaltat humiliabit᷑ : & quiss huniliat ex¬
altabit̃. Audi  sententiã: caus causã malã. Aliud
entes: & de suis iurtutib p̃sumtes: audiant qui
dicunt. Ds̃ ine. hominẽ secit : iustũ ipss ie facio:
Opcior. & decestabilior. phariseo. Phariseus ille su¬
pbs quidẽ iustũ so dicebat: sed tam̃ ide ille dõ
cȩt̾i honinũ. Gr̃as tibi ds̃. Gr̃as dõ agis. quia non
cͦ. sicut cet̃i homines: & tam̃ tanquã suꝑb & in¬
flatus rep̃heudit᷑. Nou quia dõ gr̃as agebat: sed
quia uelut nichił sibi aaddi cupiebat. Gr̃as tibi
quia nonsu sicut cęt̾i homines. In iusti. Ergo tu
iustus. qͦ nichil rogas. Ergo iam plenus es. gͦ non
.ẽ. cẽptacio uita humana suꝑ terrã: Ergo ita

Expanded text:
is qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Audisti sententiam, cave causam malam: aliud entes, et de suis viribus praesumentes audiant qui dicunt, Deus me hominem fecit, justum ipse me facio. O pejor et detestabilior Pharisaeo! Pharisaeus ille superbe quidem justum se dicebat, sed tamen inde ille Deo i homines. Gratias tibi Deus: gratias Deo agit, quia non est sicut caeteri homines: et tamen tanquam superbus et inflatus reprehenditur; non quia Deo gratias agebat, sed quia velut nihil sibi addi cupiebat. Gratias tibi, quia non sum sicut caeteri homines, injusti. Ergo tu justus; ergo nihil rogas; ergo jam plenus es; ergo non est tentatio vita humana super terram Job VII,
Abbreviated transcription (Latin):
nani sidẽ haberent: non dicerent dño. Augs
nobis fidc̃. Uide eciã illũ utrũq de se conhicentẽ
uide sidẽ & non plenã sidẽ. Qui cum obtulisset
dño siliũ suũ amalo demonio sanandũ. &e esset
int̾rogatus si crederet: respondit &. ait. Credo dñs:
aduuua incredulitats̃ meã. Credo inquit credo
dñe. Ergo .G̃. sides : sed ad inua incredulitatẽ meã.
uidebant᷑. &. sꝑnebant. cęc̃os. simlitudint̃ hanc.
Duo homines ascenderunt. in templũ  uiius pharisẽ¬

Expanded text:
nam fidem haberent, non dicenam fidem haberent, non dicenobis fidem . Vide etiam illum utrumque de se confitentem vide fidem, et non plenam fidem, qui cum obtulisset Domino filium suum a malo daemonio sanandum, et esset interrogatus utrum crederet, respondit et ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Credo, inquit, Credo, Domine: ergo est fides. Sed adjuva incredulitatem meam: videbantur, et spernebant caeteros, similitudinem hanc: Duo homines ascenderunt in templum orare,
Abbreviated transcription (Latin):
tis intẽp̾tationẽ. Quid .ẽ. in tẽptacionem :
nem. Quid .s̃. in tẽptationẽ intrars. nisi a fide
exire. In tantũ eni tẽptatio ꝓ ficit: in quantũ
fides deficit. Et in tantũ cẽptacio deficit: in
quantũ fides ꝓficit. Nam ut. aꝑtius nouerit
caritas ur̃a de side ne deficeret. & ꝑiret dixisse
dñm. uigilate & orats ne intretis in tẽptationẽ
eo loco euangłii ait. Hac nocte postulauit sa¬
chanas uexars uos sicut triticũ : & ego rogaui
ꝓ to petre. ne desiciat. sides tua. Rogat qui cu¬
etur . &e non rogat qui ꝑiclitat᷑ Quod aut̃ ait
dñs. cum uenerit filius hominis putas inueniet
sidẽ ui t̾ra : ae đixit. que ꝑfecta .ẽ. Ipsa eiũ uix
inuentt̾ in tr̃a. Eccs plena.ẽ. eccła dĩ. Quis huc
accederet. si nulla. e̾e̾t sides: Quis non montes trau¬
sstret. si plena ẽẽt sides : Attendite ipsos apłos
dimissis om̃ib suis. calcata spe scłi dñm non se¬
querent᷑ : nͥ magnã haberent. sidẽ. Et tam̃ si ple¬

Expanded text:
ionem. nem. Quid est, in tentationem intrare, nisi a fide exire? In tantum enim tentatio proficit, in quantum fides deficit; et in tantum tentatio deficit, in quantum fides proficit. Nam ut apertius noverit Charitas vestra, de fide ne deficeret et periret, dixisse Dominum, Vigilate et orate, ne intretis in tentationem: eo loco Evangelii ait, Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua . Rogat qui tuetur, et non rogat qui periclitatur? Quod autem ait Dominus, Cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra? de fide dixit, quae perfecta est. Ipsa enim vix invenitur in terra. Ecce plena est Dei Ecclesia: quis huc accederet, si nulla esset fides? Quis non montes transferret, si plena esset fides? Attendite ipsos Apostolos: dimissis omnibus suis, calcata spe saeculi, Dominum non sequerentur, nisi magnam haberent fidem; et tamen si ple
Abbreviated transcription (Latin):
eccio sc̃i euangłi ȩdificat nos ad orandum &
credendũ: & non do nobis sed dño p̃sumen¬
dum. Quȩ ad orandũ maior hortatio.. quã ut no¬
bis do udico iniquo ꝓ po ueret᷑ similitudo. Iudex
enĩ iniquus. nec dñi timens. nec hominẽ reuerens:
audiuit tam̃ iuduã int̾pellantẽ. seil uictus tedio
non piecate indinatus. Si gͦ exaudiuis qui oderat
qđ rogabat᷑. quo mͦ ex audit qui ut rogemꝰ hortat᷑
Cum gͦ nobis ista e contrario cõparations dñs suado¬
ret quia semꝑ oportet. orars & non deficers: ad¬
iecit. & ait. Uerũtam̃ cum uenerit filius hominis
putas inueniet fidem in terra : Si fides deficit:
oratio perit. Quis enĩ orat quod non credit:
Unde &e beatus apłs cum ad orandũ exhortaret᷑: at.
Erit om̃is quicũq inuoca uerit nom̃ dñi saliuis.
Et ut ostenderet fidẽ fontẽ. ec. orationis. nec posse
Ergo ut oremus: credamꝰ. Es ut ipsa fides non ds¬
ficiat qua oramͦꝰ : oremus. Fides sundit orationẽ

Expanded text:
ectio sancti Evangelii aedificat nos ad orandum et credendum, et non de nobis, sed de Domino praesumendum. Quae ad orandum major hortatio, quam ut nobis de judice iniquo proponeretur similitudo? Judex enim iniquus, nec Deum timens, nec hominem reverens, audivit tamen viduam interpellantem se, victus taedio, non pietate inclinatus. Si ergo exaudivit qui oderat quod rogabatur, quomodo exaudit qui ut rogemus hortatur? Cum ergo nobis ista e contrario comparatione Dominus suaderet, Quia oportet semper orare, et non deficere; adjecit et ait, Verumtamen cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra? Si fides deficit, oratio perit. Quis enim orat quod non credit? Unde et Apostolus beatus, cum ad orandum exhortaretur, ait: Omnis quicumque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Et ut ostenderet fidem fontem esse orationis, nec posse Ergo ut oremus, credamus; et ut ipsa non deficiat fides qua oramus, oremus. Fides fundit orationem,
Abbreviated transcription (Latin):
bitantẽ. Ingressus ad eu dñs repletus gaudio ait.
Dimidiũ rerũ mearũ do pauꝑib. Ecce quo modo cur¬
rit : qui currit facere amicos de mãmona nuquita¬
tis. Et ne reus aliunde teneret᷑: sicui aliquid tuli
ait. quadruplũ reddã. Inflixit sibi condẽpnationẽ
ne in curreret dampnationẽ. Ergo qui habetis de
malo : facite uide bonũ. Qui non habetis de malo
nolite adquirers de malo. Esto bonus tu q̃ui fa¬
cis de malo. Et cũ cȩꝑis aliquid boni facere ds ma
lo: noli remanere tu malus. Nũmi tui conũt. uit᷑

Expanded text:
bitantem. Ingressus est ad eum Dominus: repletus ille gaudio ait, bitantem. Ingressus est ad eum Dominus: repletus ille gaudio ait, Dimidium rerum mearum do pauperibus. Ecce quomodo currit, qui currit facere amicos de mammona iniquitatis. Et ne reus aliunde teneretur: Si cui aliquid tuli, ait, quadruplum reddam . Inflixit sibi condemnationem, ne incurreret damnationem. Ergo qui habemalo, facite inde bonum. Qui non habetis de malo, nolite acquirere de malo. Esto bonus tu, qui bonum facis de malo, et quum coeperis aliquid boni facere de lo, noli remanere tu malus. Nummi tui convertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscit᷑. Quȩ faciebatis᷑ nolite facere. Non licet. Sed
los implestis. uide thesaurizatis. As malo .ẽ. quod
habetis. Iam uolite malũ facers : & facuis uobis auucos
de mãmona inquitatis. Nuuiquid tacheus ds bono
habebat: Legite & iudete. Maior erat publicanorũ.
id.G̃. cui uectigalia publica conferebant᷑: inde ha¬
bebat diuitias. Multos presserat: multis abstulerat
multa congesserat. Incrauit domũ eius xp̃s: & uenit
salus suꝑ domũ eiꝰ. Sic eiũ ait ipse dñs. Hodis salus
huic domui facta .G̃. Sed ipsã salutẽ uidete. Primo
desiderabat dnm̃ uidere: quia statura paruus erat.
Sed turba impediente: ascendit arborẽ sicconiorũ. &
uidit transeuntẽ. Ille aut̃ aspexit eũ : & ait. Taches
descende : apud te oportet ne manere. Tu pendes:
sed non te suspendo. hoc. ẽ. non te differo. Uolebas
iudere. transeunte᷑: hodie me apud te inuenies ha¬

Expanded text:
ignoscit. Qui faciebatis, nolite facere: non licet. CAPUignoscit. Qui faciebatis, nolite facere: non licet. CAPUlos implestis, inde thesaurizabatis: de malo est quod habetis, jam nolite malum addere, et facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Numquid Zacchaeus de bono habebat? Legite et videte. Major erat publicanorum, id est, cui vectigalia publica conferebantur: inde habebat divitias. Multos presserat, multis abstulerat, multa congesserat. Intravit domum ejus Christus, et venit salus super domum ejus: sic enim ait ipse Dominus, Hodie salus domui huic facta est. Sed ipsam salutem videte. Primo desiderabat Dominum videre, quia statura parvus erat: sed turba impediente ascendit in arborem sycomori, et vidit transeuntem. Ille autem aspexit eum, et ait: Zacchaee, descende; apud te oportet me manere. Tu pendes, sed non te suspendo, hoc est, non te differo. Volebas videre transeuntem, hodie me apud te invenies ha
Abbreviated transcription (Latin):
Si tu non sic iudices: sed iuste udices &iam sic melior :
te dis̃ tuus. non ⁊ inferior Iustior ÷: fons ustitiȩ ÷. Quic¬
quid boni fecisti. inde sumpsisti: & quic quid boni eruc¬
tuasti. in de bibisti Laudas uas qd hab& inde aliquid.
& uituꝑas fontem: Nolite uelle elemosinas facere. defe¬
nore & usuris Fidelibꝰ dico: eis quibꝰ xp̃i corpus erogamꝰ
dico Tinete. corrigitt uos. ne dicam postea tu facis. &
tu facis. Et puto quia si fecero. non michi debes urasci:
sed uob̾. ut corrigamini Adhoc enĩ ual&. qđ dictum ÷
inpsalmo. Irascimini: & nolite peccare Uolo uos irasci:
sed non ut peccetis Ut aut̃ non peccetis: quibꝰ habetis
irasci nisi uob Quid ÷ enĩ homo penicens. nisi homo
uat᷑ sibi: Ut accipiat ueniam : de se ipso exigit pęnã.
Et reco dicit de eo. Auerte oculos tuos a peccatis meis
qm̃ peccatũ meũ ego agnosco. Sicu agnoscis & ills

Expanded text:
Si tu non sic judices, sed juste judices; etiam sic melior est Si tu non sic judices, sed juste judices; etiam sic melior est te Deus tuus: non est inferior; justitior est, fons justitiae est. Quidquid boni fecisti, inde sumpsisti; et quidquid boni eructuasti, inde bibisti. Laudas vas, quia habet inde aliquid, et vituperas fontem? Nolite velle eleemosynas facere de fenore et usuris. Fidelibus dico, eis quibus Christi Corpus erogamus dico. Timete, corrigite vos: ne dicam postea, Tu facis et tu facis. Et puto, quia si fecero, non mihi debetis irasci, sed vobis, ut corrigamini. Ad hoc enim valet quod dictum est in Psalmo: Irascimini, et nolite peccare . Volo vos irasci, sed ut non peccetis. Ut autem non peccetis, quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo irascens sibi? Ut accipiat veniam, de se ipso exigit poenam; et recte dicit Deo, Averte oculos tuos a peccatis meis, quoniam peccatum meum ego agnosco . Si tu agnoscis, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
res alienas : mãmona.ẽ. iniquitatis. Erogars inde ali¬
quid. maxime egentib sc̃is: hoc . s̃. facers anucos de
mamona iniquitatis. Intelle ttus ists corrigeudus .ẽ.
ummo de tabulis cordis nr̃i omino delendus . G̃. Nolo sic
itelligatis. De iustis laborib facite elemosinas. Ex eo
quod recte habetis dace. Non enĩ corrupturi estis xp̃u
uidicẽ: ut non uos audiat cum pauꝑib quib collicis
Si eiuĩ dep̃daris aliquẽ inualidũ tu ualidior & poten¬
tior. & ueniret tecũ ad iudicẽ hominẽ quemlibet
in has t̾ra habentẽ iudicandi aliquã pocestatem.
uellet q tecum causam dicere. si tu de preda illa &¬
caret. uidex ille uł tibi placeres: nempe ꝓte iudũͣut.
Et tam̃ canta uis: iusticię: ut & tibi displiceat Noli tͥ
pingere talem dm̃. noli collocare intemplo cordis cui
tale idolum: Non ÷ tał ds̃tius: quał non debes esse nectu.

Expanded text:
res alienas, mammona est iniquitatis; erogare inde alires alienas, mammona est iniquitatis; erogare inde aliquid, maxime egentibus sanctis, hoc est facere amicos de mammona iniquitatis. Intellectus iste corrigendus est, imo de tabulis cordis vestri omnino delendus est. Nolo sic intelligatis. De justis laboribus facite eleemosynas: ex eo quod recte habetis date. Non enim corrupturi estis judicem Christum, ut non vos audiat cum pauperibus, quibus tollitis. Si enim depraedareris aliquem invalidum, tu validior et potentior, et veniret tecum ad judicem hominem quemlibet in hac terra, habentem judicandi aliquam potestatem, velletque tecum causam dicere, si tu de praeda et caret, judex ille vel tibi placeret? Nempe pro te judicavit, et tamen tanta vis est justitiae, ut et tibi displiceat. Noli tibi talem pingere Deum, noli collocare in templo cordis tui tale idolum. Non est talis Deus tuus, qualis non debes esse nec tu.
Abbreviated transcription (Latin):
quidquid habuerunt pauꝑib distribuer̃ ut dõ sine
secũlari cõpede expediti seruirent. & ab oueribus
mundi liberatos uelut pennatos sursũ humeros habe¬
rent: Hii sunt minimi. Quars miniuir Quia humi¬
les. quia non clatr quia non suꝑbi. Appende nuumos
istos: & graue pondus inuenies. Sed quid .s̃. quod
ait. eos. et̃. amicos de mãniona nuquitatis: Quid est
mamona iniquitatis. Primo quid.ẽ. mamona Uer¬
bum .c̃. enĩ : qđ latinũ non .c̃. Hebreũ uerbũ.ẽ: cog¬
natũ linguę punics. Ists enĩ linge sibi significatiorus
quadã uicinitats sociantur. Quod punici dicunt
uiammon: latine. lucrũ uocat᷑. Quod hebrei dicunt
mãmona : latine diuitie uocant᷑. Ut gͦ tetũ latins totũ
de. diuitiis iniquitatis. Hoc quidã mals intelligendo
rapiunt res alienas. & aliquid inde pauꝑib largiunt᷑¬
& putant se facere qđ preceptũ . t̃. Dicunt enĩ. Napere

Expanded text:
quidquid habuerunt, pauperibus distribuerunt; ut Deo sine quidquid habuerunt, pauperibus distribuerunt; ut Deo sine saeculari compede expediti servirent, et ab oneribus mundi liberatos, velut pennatos sursum humeros tollerent. Hi sunt minimi. Quare minimi? Quia humiles, quia non elati, non superbi. Appende minimos istos, et grave pondus invenait eos esse amicos de mammona iniquitatis? Quid est mammona iniquitatis? Primum quid est mammona? Verbum est enim quod latinum non est. Hebraeum verbum est, cognatum linguae Punicae. Istae enim linguae sibi significationis quadam vicinitate sociantur. Quod Punici dicunt mammon, latine lucrum vocatur. Quod Hebraei dicunt mammona, latine divitiae vocantur. Ut ergo latine totum de divitiis iniquitatis. Hoc quidam male intelligendo rapiunt res alienas, et aliquid inde pauperibus largiuntur, et putant se facere quod praeceptum est. Dicunt enim: Rapere
Abbreviated transcription (Latin):
uod ammoneni: ammonere. debenius. Recens
euanglica leccio ammonuit. facere anncos de
mamonã iniquitatis. ut eos qui faciunt reci¬
piant: de ipsi suis in tab̾naculis ęc̾nis. Qui fc̃
qui habent cab̾nacula ęt̾na. uisi sancti dĩ. Et qui
sunt. qui ab ipsis accipiendi sunt in tabernacula ęt̾ua
nͥ qui eorũ indigentis seruiuus. & qđ eis opus .E. hi¬
larit̃ subministrant: Recordem᷑ gͦ in nouissimo ui¬
dicio dñm. ec̃. dicturũ: eis qui stabunt. ad dexterã eiꝰ.
Esuruir: & dedistis mͥ manducare: & cęt̾a quȩ nostis.
Et cum quęrent. quando ei ilta obsequia prebuissent:
respondẽt. Quando uni ex minimis meis fecistis: michi
fecistis. Isti minimi sunt : qui recipiunt in tabernacu¬
la ęt̃na. Hoc dixit dixtris quia fecerunt: hoc dixit
sinistris quia facere noluerunt. Sed dexcri qui fece¬
distis mͥ manducare. Quando uni ex minimis meis
fecistis: mͥ fccistis. Mmimi gͦ qui sunt xp̃i: Hi illi
sunt qui omĩa sua dimiserunt. & secuti sunt eũ.. &

Expanded text:
uod admonemur, admonere debemus. Recens evangelica lectio admonuit facere amicos de mammona iniquitatis, ut eos qui faciunt, recipiant et ipsi in tabernacula aeterna. Qui sunt qui habebunt tabernacula aeterna, nisi sancti Dei? Et qui sunt qui ab ipsis accipiendi sunt in tabernacula aeterna, nisi qui eorum indigentiae serviunt, et quod eis opus est, hilariter subministrant! Recordemur ergo, in novissimo judicio Dominum esse dicturum eis qui stabunt ad dexteram ejus, Esurivi, et dedistis mihi manducare: et caetera quae nostis. Et cum illi quaererent quando ei obsequia ista praebuissent, respondit: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Isti minimi sunt qui recipiunt in tabernacula aeterna. Hoc dixit dextris, quia fecerunt: hoc dixit sinistris, quia facere noluerunt. Sed dextri qui feceet dedistis mihi manducare. Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Minimi ergo qui sunt Christi? Illi sunt qui omnia sua dimiserunt, et secuti sunt eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ ꝓ quo se dat : sed qđ ꝑ ipsũ uerbũ factũ. esł.
hoc ei reddit᷑ ut resiciat᷑. Omĩa ꝑ ipsũ facta sunt.
Si om̃ia: utiq &e homo. Si cęlũ. si t̾ra. si mare. & oĩa¬

Expanded text:
alienum, pro quo se dat; sed quod per ipsum Verbum factum est, alienum, pro quo se dat; sed quod per ipsum Verbum factum est, hoc ei redditur ut reficiatur. Omnia per ipsum facta sunt. Si omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrimꝰ. aliqͥd qđ demꝰ. ut habeamꝰ rẽ dato prȩcio quã uo¬
lumꝰ emere: ⁊extra nos. c̃. qđ damꝰ. Et si apud nos erat.
extra nos fit illud qđ dam: ut sit apud nos illud qđ cõpara
mueniat. ut det qđ hab&: & accipiat qđ ñ hab&. Mance
tam̃ ille a quo abscadit p̃ciũ: & ãccerdit illud ꝙꝓ quo dat
precium. Qui aut̃ uult cõparare uerbũ hoc. qui
uult habere: non querat extͣ se ipsũ qđ det. Se ip¬
sũ det. Qđ cum fecerit: non se amitrt. sicut. amit¬
tit p̃ciũ quando aliquid emit. Uerbũ gͦ dĩ ꝓpositũ¬
.c̃. om̃ib. Comparent qui possunt. Possunt aut̃ qui
pie uolueruit. Iu illo enĩ uerbo pax. p᷑ax in terra
hominib bons uoluntatis. Ergo qui uult cõparare
det ss ipsũ. Quasi p̾ciũ .ẽ. hoc uerbi. si dici aliquo
modo pocest. quaudo nec se ꝑdit qui dat: & adqui¬
rit uerbũ ꝓ quo sedat. Et ss ipsũ in uerbo ad quira
cui sedat. Et qui ss dat uerbo. non aliquid ab ipso

Expanded text:
quaerimus aliquid quod demus, ut habeamus rem dato pretio quam volumus emere. Et extra nos est quod damus; et si apud nos erat, fit extra nos illud quod damus, ut sit apud nos illud quod comparinveniat, ut det quod habet, et accipiat quod non habet; maneat tamen ille a quo abscedit pretium, et accedat illud pro quo dat pretium. Qui autem vult comparare Verbum hoc, qui vult habere, non quaerat extra se ipsum quod det, se ipsum det. Quod cum fecerit, non se amittit, sicut amittit pretium, quando aliquid emit. CAPUT II. 2. Pretiuui possunt; possunt autem qui pie voluerint. In illo enim Verbo pax: et pax in terra hominibus bonae voluntatis . Ergo qui vult comparare, det se ipsum. Quasi pretium est hoc Verbi, si dici aliquo modo potest, quando nec se perdit qui dat, et acquirit Verbum pro quo se dat, et se ipsum in Verbo acquirit cui se dat. Et quid dat Verbo? Non aliquid ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. ue te occiso auferat & sugiat : Si uere diuitis
ue forte ꝓpt̃ illas surẽ timeas: ĩbi erunt ubi nullus
auferat. Audi dnm tuũ. Thes aurirate uobis thesau¬
ruĩ in cęlo. quo fur non accedat. Tunc erunt diuiciȩ:
quando eas migraueris. Quamdui in t̾ra sunt: diui¬
tis non sunt. Sed diuitias illas uocat mundus ini¬
quitatis uocat ds̃. Idõ mãmona iniquitatis: quia diui¬
tias illas uocat miqu as. Audi psalmũ. Dñs libera
ine de manu filiorũ alienorũ. quorũ os locutũ ẽ. ua¬
uitatẽ : & dextera eorũ dexcera iniquitatis. Q uorũ

Expanded text:
tuum, ne te occiso auferat, et fugiat? Si verae divitiae tuum, ne te occiso auferat, et fugiat? Si verae divitiae ne forte propter illas furem timeas, ibi erunt ubi nullus auferat. Audi Dominum tuum: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, quo fur non accedat . Tunc erunt divitiae, quando eas migraveris. Quamdiu in terra sunt, divitiae non sunt. Sed divitias vocat illas mundus, iniquitas vocat. Deus ideo mammona iniquitatis, quia divitias illas vocat iniquitas. Audi Psalmum: Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem; et dextera eoru
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iniquitatis. Quid . ẽ. diuitiȩ sunt iniquitatis:
Peccunia . c̃ : quã nomine. diuitiarũ appellat inquitas.
Si enĩ ueras diuitias queris: alie sunt. Talib iob nudꝰ
abundabat. quando in dõ cor plenũ habebat: & lau¬
des dõ ꝑditis onũb reb tanquã geminas preciosissi¬
nias ꝓferebat. De quo thesauro si niduil habebas:
ipsȩ sunt uerȩ diuitis. Istȩ aut̃ ab iniquitate. appel¬
lantur diuitiȩ. Habes illas : non reprchendo. Heredi-¬
tas uenit. Pater cuus diues suit: & dimisit tibi. Ho¬
nests adquisisti : de. iustis laborib plenã domũ ha-¬
bes. Non reprehendo. Tam etiã sic: nou illas uolo
diuitias dicere. Nam si dicis illas diuitias: amabis
illas. Et si amaueris illas: peribis cum illis. Perde
nepereas. dona ut adquiras: senuna ut metas. Has
diuitias noli appellars: quia uerȩ non sunt. Fauꝑta¬
te plens sunt: & semꝑ obnoxis casib. Quales diuitis
sunt. ꝓpt̾ quas latrouẽ tunes ꝓpt̾ quas times seruũ

Expanded text:
iquitatis. Quid est, divitiae sunt iniquitatis? Pecunia est, quam nomine divitiarum appellat iniquitas. Si enim veras divitias quaeris, aliae sunt. Talibus Job nudus abundabat, quando in Deum cor plenum habebat, et laudes Deo perditis omnibus rebus tanquam gemmas pretiosissimas proferebat . De quo thesauro, si nihil habebat? Ipsae sunt verae divitiae. Istae autem ab iniquitate appellantur divitiae. Habes illas, non reprehendo: haereditas venit, pater tuus dives fuit, et dimisit tibi. Honeste acquisisti: de justis laboribus plenam domum habes, non reprehendo. Tamen etiam sic noli illas dicere divitias. Nam si dicis illas divitias, amabis illas: et si amaveris illas, peribis cum illis. Perde, ne pereas: dona, ut acquiras: semina, ut metas. Has divitias noli appellare; quia verae non sunt. Paupertate plenae sunt, et semper obnoxiae casibus. Quales divitiae sunt, propter quas latronem times, propter quas times servum
Abbreviated transcription (Latin):
Beus tibi ueiles: ut ita esses. Recedenti ab illo bouo
ꝓrsus dicit tibi ds̃. Si recedis a ine & bene .s̃. tibi: ego
bono bonus. & ipse nr̃m sũmũ bonũ. recedendo inds
quid eris nͥ malus : Item si ipse .G̃. beatitudo nr̃a. quid
erit recedenti nͥ miseria : Nedi gͦ post miseria: &e dic.
Dñe quis similis cibr Quantas ostendisti mͥ cribulatio.¬
nes multas & malas. Sed disciplina fuit anmo niuo
non desertio. Deniq gr̃as agens quid dicit Et con-¬
uersus uuisicasti me &e de ͤ it̾m abyssis terrȩ reduxisti
me. Quanto enĩ antea: Quid .G̃. hoc : It̃m cecidisti ab
altitudine. O homo. mancipiũ in obȩdiens. suꝑbe: ad¬
uersus dñm cecidisti. Faccum .G̃. ints om̃is qui se exal¬
tat humiliabit᷑. Fiet inte: qui se humiliat. exaltabit᷑.
Redi de ꝓfundo. Redeo inquit: redeo. agnosco. Ds qͥs¬

Expanded text:
Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ quid illi deerat i paradiso constituto. in
media opulentia. medusq delicuis. cui magne
delitis erant ipsa uisio dĩ. cuĩ faciẽ quasi inimi¬
ci timuit post peccatũ. Quid illi deerat ut can¬
geret. nͥ quia sua potestate. uti uoluit. p̃cep¬
tum irruꝑs delectauit. ut. nullo sibi dominan¬
te sieret sicut ds̃.. quia dõ nulliis utiq dñat᷑.
mals elatus. mals p̃sumens. fiturus inortuus
recedendo a nita iusticis: Excce soluit. p̾ceptũ. ex¬
cussit a ceruies iugũ discipline. Habenas non uescen¬
di libidine: sed exultaudi animositate disrupit.
Ybi .ẽ. nunc : Cer̃te captiuis danat. Dñe. quis simuł
tibi : Uolui. ee̾̃. ꝑuerss similis tibi: & factus sũ sunilis
pecori. Sub cua dñatione. sub tuo p̃cepto uere similis
eram. Sed homo in houore positus non intellexit: cõpara¬
cus.c̃. uñitis insipientib & similis factus. G̃. illis. lam de
similis dõ tuo : quifactus eras ad unaginẽ dñi cui.

Expanded text:
mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Jam de similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝓhibuisset ab ea re que non erat mała. in
qua obȩdientis tenet palmã. sola ibi mobedi¬
entia in uenit pęnã. Sonũ .ẽ: sed nolo tang̾as.
N on eni non tangendo moriturus eras. Numqͥd
qui hinc ꝑhibuit. alia subtraxit. Non .G̃. para¬
disus fru̾ctuosus plenus arborib : Quid tibi de¬
est: Hoc nolo tangas. hinc nolo gustes. Nonũ ẽ
sed obȩdientia melior . ẽ. Pinde cum tergeris:
num quid arbor illa mała non erit. ut moriaris:
Sed mobedientia to subicit morti: qui ꝓhibita
tetigisti. Ido̾ arbor illa appellata .ẽ. sciencia dinos¬
cendi mali &e. bom. Non quia iide talia poma
pendebant : sed quid quid. eẽt. arbor illa cuius¬
libet pomi. cuiꝰ libes sructus. ẽcs.. idõ sic uocata
.ẽ. quia homo qui nollet bonũ a malo discerne
re. ꝑ p̾ceptũ.. disciturus erat ꝑ expim̃tũ. ut
tangendo uecitũ inueniret suppliciũ. Quare
aut̃ tecigit fr̃s mei : Quid illi acerat: Dicatur

Expanded text:
cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
luĩ. Bona .ẽ. arbor: nolo tangas. Quare : Quia dñs
sũ : &e tu seruus es. Hec tota causa .s̃. Si parua ẽ
dedignaris. eẽ. seruus. Quid aut̃ tibi expediti nͥ
ẽs̃. sub dño: Quo modo eris sub dño. nͥ sueris sub
p̃cepto: Poiro si expedit. tibi. ẽc. sub dño &e sub
p̾cepto ⁊ quid tibi iussurus erat dñs: Aliquid eñ
querit absts: offer mͥ sacrificiũ decturus .ẽ. tibi.
Nonns fecit ipse om̃ia. in quib to fecit: Obsequers
mͥ dicturus. ẽ. tibi. siuo ad lectũ cum requiesco.
sius ad m̃sã cum resicio. sius ad balneũ cũ lauo
Quia gͦ. abs te nichil indiget ds̃. nichil ꝙͦ t̾ debuit
iubers: Si aut̃ debuit aliquid iubero. ut te
qd tͥ expedit senures. eẽ. sub dño. necesss ab aliqͣ
re ꝓ hibendus eras. non ꝓpt̃ illiꝰ arboris malitiam.
sed ꝓpt̃ tuã mobędientiã. Non pocuit ds ꝑfectius
demonstrare quantũ sit bonũ obedientis. nisi

Expanded text:
lium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus lium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ uerse. uult iuitari dĩi. ut quomͦ ds̃ non h̃¬
aliũ a quo formet᷑. non habet a quo regat᷑. sic ipse
uelit sua potestate uti. ut quo mͦ ds nullo forman¬
te. nullo regente uiuas... quid restat sr̃s. nͥ ut re¬
cedens ab eiꝰ calors torpescat. recedens a ueritato
uanescat. recedens ab eo qđ sũms acq incõmuta¬
bilit̃. ẽ. in det̾ius mutatus deficiat : Hoc diabolus
fecit. mutari dm̃ uoluit. sed puerse. non .et̃. sub
illiꝰ poiestate. sed habers contra illũ potestatem.
Homo aut᷑ positus sub p̃cepto: audiuit. adño dõ. No¬
li cangere inquit hanc arborc̃. Quid .ẽ. enĩ illa
arbor Si bona .c̃. quare non tango. Si mala .p̃.
quid facit in paradiso: Prorsus idõ .G̃. in paradiso
quia bona.c̃: sed nolo tangas. Quars non tango
Quia obędientẽ ts uolo. non contra dicentẽ. Serus
audi. Adhuc serus. sed uoli male serus. Serue
prius audi dñi uissũ de cuns iubentis disce consi¬

Expanded text:
si perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non hsi perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Serve, audi prius Domini jussum, et tunc jubentis disce consi
Abbreviated transcription (Latin):
domũ paraui. Non ibi patiar locũ uacare. Uener̃
de plateis & uicis gentes : ueniant de sepib herecici¬
diuisiones querunt: Trahant̾ a sepib. euellant᷑ a
spinis : i sepib heseruns. coqiuolunt. Uoluntate
inquit. nr̃a nitrenius. Non hoc dũs imꝑauit. Co gẽ
inquit iitrare. Foris iueniat᷑ necessitas: nascitur
nor. qui uoluit. habers inpocestate sua substa¬
ntiã que illi apud patrs̃ optims seruabat᷑: factꝰ
suȩ potestatis ꝓfectus .c̃. in regions̃ lonquiquã.¬
ȩsit principi malo .&. porcos pauit. fame correptꝰ
ẽ. qui sacuritate suꝑbus ab scesserat. Ergo quisqͥs
ita uult similis. ẽ. õ. ut ad illũ stec. forctai dinẽq
suã sicut scriptũ .ẽ. ad ilbuĩ custodiat: non ab illo
affixus habeat imaqinẽ eius. facicns qđ dictũ .G̃.
Michi aut̃ ad herere dõ bonũ.s̃: ut custodiat simi¬
litudiuẽ &e imaquns̃ ad quã faccus .G̃. Porro aut̃

Expanded text:
domum paravi, non ibi patior locum vacare. Venerunt domum paravi, non ibi patior locum vacare. Venerunt de plateis et vicis Gentes: divisiones quaerunt. Trahantur a sepibus, evellantur a spinis. In sepibus haeserunt, cogi nolunt. Voluntate, inquiunt, nostra intremus. Non hoc Dominus imperavit: Coge, inquit, intrare. Foris inveniatur necessitas, nascitur nor, qui voluit in sua potestate habere substantiam suam, quae illi apud patrem optime servabatur, factus suae potestatis, profectus est in regionem longinquam, haesit principi malo, porcos pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult esse similis Deo, ut ad illum stet, fortitudinemque suam, sicut scriptum est, ad illum custodiat , non ab illo affixus habeat imaginem ejus, faciens quod dictum est, Mihi adhaerere Deo bonum est ; vere custodit similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
au̾tat adõ. Non nos impediat uoluptas car¬
nis ã uoluptate cordis. Ueniemus : ce saginem̃.
Et qui uener̃. nisi mendici. debiles. claudi. cęci
Illic aut̃ non uenerunt diuites sam. quasi bene.
ambulantes. & acute cernentes. Multũ de
se p̃sum̃tes  & idõ desꝑatiores. quanto suꝑbi¬
ditarem̃. Uenant debiles: quia non.c̃. opus sa¬
nis medicus. sed male. habentib. Ueniant. clau¬
dr: qui eidicant. Compone gressus meos: in so¬
mitis cuis. Yemant cȩci qui dicant. Illununa
oculos meos: ne uuiq obdormiã in morte: sales
uener̃ ad horam : illis priꝰ inuitatis. sua excusa¬
tions reꝓbatis. Ueuerunt ad horam. iutrauerunt
de place̾is &e uicis ciuitats. Et respondit seruus
qui missus erat. Dñe faccũ .ẽ. quod uissisti: &e add¬
huc locus . ẽ. Exi inquit in uias & in sepes: &e quos
inueneris coge iutrare. Quos inueneris ut diquent
uoli expectare : coge. intrare. Magnã cęnã: magnã

Expanded text:
avertat a Deo: non nos impediat voluptas caravertat a Deo: non nos impediat voluptas carnis a voluptate cordis. Veniamus, et saginemur. Et qui venerunt, nisi mendici, debiles, claudi, caeci? Illic autem non venerunt divites, sani, quasi bene ambulantes, et acute cernentes; multum de se praesumentes, et ideo desperatiores, quanto superbiditaremur . Veniant debiles: quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Veniant claudi qui ei dicant: Compone gressus meos in semitis tuis . Veniant caeci qui dicant: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Tales venerunt ad horam; illis prius invitatis, sua excusatione reprobatis: venerunt ad horam, intraverunt de plateis et vicis civitatis. Et respondit servus, qui missus erat, Domine, factum est ut jussisti, et adhuc locus est. Exi, inquit, in vias et sepes, et quos inveneris coge intrare. Quos inveneris, ut dignentur, noli exspectare; coge intrare. Magnam coenam, magnam
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ palpa &e senti quã molle . ẽ. Nichil horum.
ant ce ipse dñs post resur rectionẽ cũ apparuit
discipłis suis. cumq cernentes adhuc ticubarent
in side. putantes se sp̃m uiders: quid inquit
dubitatis. & quare cogitationes ascendunt in
corda ur̃a: Uidete in anus meas &e pedes mcos.
Et parũ .ẽ. uidete. Tangite inquit : & palpate &
uidece. Inceudite & uidete: palpate &. uideto.
In solis oculis uidete. In om̃ib sensib uidect: quia
it̃iorẽ fidĩ sensũ querebat extiorib corporis
sensib ad iacebat. Nos nichil ab istis exc̃ioribi
sensib in dño carp̃simꝰ. Auditu audipimus
corde credimus. Et ipsũ auditũ non ab illiꝰ ore
sed ab ore p̃dicatorũ  ab ors illorũ qui iant es¬
nabant. & nos ructando inuitabant. Tollamꝰ¬
gͦ de medio ex cusationes uanas & malas. & ue¬
niamꝰ ad cȩnã: qua itruisecus saginem᷑. Non
nos impediat excollentia suꝑbiȩ: non nos ex¬
tollat. uł non nos tr̾eat curiositas illicita. &

Expanded text:
a et senti quam molle est. Nihil horum. Nam et ipse Dominus post resurrectionem cum apparuit discipulis suis, cumque cernentes adhuc titubarent in fide, putantes se spiritum videre: Quid, inquit, dubitatis? et quare cogitationes ascendunt in cor vestrum? Videte manus meas et pedes meos. Et parum est, Videte: Tangite, inquit, et palpate et videte . Intendite et videte, palpate et videte: in solis oculis videte, in omnibus sensibus videte. Quia interiorem fidei sensum quaerebat, exterioribus corporis sensibus adjacebat. Nos nihil ab istis exterioribus sensibus in Domino carpsimus, auditu audivimus, corde credidimus: et ipsum auditum non ab illius ore, sed ab ore praedicatorum ejus, ab ore illorum qui jam coenabant, et nos ructuando invitabant. CAergo de medio excusationes vanas et malas, et veniamus ad coenam, qua intrinsecus saginemur. Non nos impediat extollentia superbiae, non nos extollat, vel non nos terreat curiositas illicita, et