comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et Iurioꝑito uendere iustũ ꝯcilit Et¬
tñt qñ dicis u̾ba ꝓ humano quiodo Reqͥras
ꝙ sit ꝯmodã et quale debet ẽẽ pulerum
et nõ turpe q scdm̃ leges turipia lucra
eciã ab here diliꝰ sũt extorquenda Quis
fugito. Et almus dixit lucrũ cũ mala fama
dãpnũ est appellandũ / Et alibi scriptũ est
Perdidisse male ꝙ̃ turpit̾ accepisse debet
Ait em̃ lex arã equũ est nom neĩem cũ al¬
terms Iactiua fieri locupletã płus eciã
ꝓce dit tullius dicens. Neqz tuuer neq
dolor neꝙ mors neq aliquid quod exeͥnsecꝰ

Expanded text:
licet advocato vendere iustam licet advocato vendere iustam tunc quando dicis verba pro humano commodo, requiras quid sit commodum et quale. Debet enim esse pulchrum et non turpe, quia secundum leges turpia lucra etiam ab heredibus sunt extorquenda. Quarpendium fugito ». Et alius dixit: « Lucrum cum mala fama damnum est appellandum ». Et alibi scriptum est: « Perdidisse mallem quam turpiter accepisse ». DebAit enim lex: « Natura equum est neminem cum alterius iactura fieri locupletiorem ». Plus etiam procedit Tullius dicens: « Neque timor neque dolor neque mors neque aliquid quod extrins
Abbreviated transcription (Latin):
Iut eñ angꝰ/ Igme ꝙͣto magu ligna suscepit
semꝑ i marrẽ flãmã ei igit᷑ ꝯta malu
sõmo ipto magis Racionẽ andierit sempr
Conti a uerbosos noli ꝯtend̾e̾ u̾bis / Itẽ Req
secretie loquarie / dicit enẽ salomon
Nullũ secrotũ ubi Regiat ebrretas / Et aliuo dͭ
Seriptũ est eñ ꝓspice te circũ si uie ꝓferr
siuistrũ ne latet forsan qui male dieat idem
ad expõicionẽ huiꝰ adñbii cur Et certe istud
aduerbiũ cur causeem Requirit Requures
gͦ cui dc̃ti causã Uam ficut in fcĩe ⁊ in facie ndis
causa est Requirenda diernte seneta / cuib
fcĩ causã Require et cr̃ ñcia ĩeneris exitꝰ
cogitabis Ita eciam in dcĩs cansa est iequirẽda
et ficut sine cã inchid ag̃r̃ ne mũdꝰ fortuita
casibꝰ ĩplicat᷑ ut cassiodorus ait/ Itasine causa¬
dice nichil dic̃e diles Et sicut in quibꝰ Re qua¬
aut ꝓ dei seruicio aut ꝓhumane q̃modoant
ꝓ utroẜ aut forte ꝓ amieo, aut eciã ꝓ dĩsꝰ

Expanded text:
ut ignis quanto magis ligna susceperit semper in maiorem flammam erigitur, ita malus homo quanto magis rationem audierit semper« Contra verbosos noli contendere verbis. Sermo  loquaris. 57 Dixit enim Salomon: «Nullum secretum ubi regnat ebrietas». 58 Et alius dixit: Scriptum est enim: «Prospice te circum si vis proferre sinistrum», ne lateat forsan qui maledicat idem. ad expositionem huius adverbii «cur». Et certe istud «cur» causam requirit. 2 Requiras ergo tui dicti causam. Nam sicut in factis et faciendis causa est requirenda, 3 dicente Seneca: «Cuiusque facti causam require et cum initia inveneris exitus cogitabis», ita etiam in dictis causa est requirenda. 4 Et sicut sine causa nichil agitur nec mundus fortuitis casibus implicatur, ut Cassiodorus ait, ita sine causa nichil dicere debes. 5 Et sicut in qualibet re quaaut pro Dei servitio aut pro humano commodo aut pro utroque aut forte pro amico aut etiam pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cessare detes et motꝰ tui anumi turbatꝰ cohi¬
le̾ ir a durãtẽ / dit enĩtullius untꝰ est cohibi
uctꝰ amimi turbatos et apeticoẽs obe ͦ iffice
rõi / etideo tat̾e̾ dibes nacꝰ / quiaut ait sene ca
Iratꝰ nchil insi crmũs loquit᷑ quare ⁊ cathodix
Iratꝰ de Re incerta ꝯtende̾ noli ⁊e Et alis¬

Expanded text:
e debes et motus tui animi turbatos cohibere ira durante. Ait enim Tullius: « Virtus est cohibere motus animi turbatos et appetitiones efficere rationi ». Et ideo tacere debes iratus, quia, ut ait Seneca: « Iratus nichil nisi criminis loquitur ». Quare et Cato dixit: « Iratus de re incerta contendere noli. Ira i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ adolescẽcia/ Et ecl dici ꝯsueuit bñ adhibenda
racio ceruit qͥd optimũ sic neglecta uõmultis
multiplica᷑. erroribꝰ/ Quarto Reqͥras an
dicas qͥuid aspũ an dulce et suaui enĩ u̾ba
Tibu ⁊ psalt̾iũ suanẽ faciũt melo diã suꝑ
utraq aułt liugna suans / Et itꝭ id̾ dicit

Expanded text:
adhibita ratio cernit quod optimum sit, neglecta vero multis implicatur erroribus ». Quarto requiras utrum dicas quid asperum an dulce et suave. Dulcia enTibie et psalterium suavem faciunt melodiam, super utraque a
Abbreviated transcription (Latin):
oerte ꝓpter decisiones cito dice tur tibi qui
uelles audiri᷑ / Nã dł saloniõ. Qui aliena
cerne mamfestat uiera sua intes postie
andiet cͥmĩa Eiu̾cialis dͭ diridens alios
nc̃ inderisus alibis Et iterꝵ id dixit/ Di rides

Expanded text:
certe propter derisiones cito diceretur tibi quod nolles audire, nam dixit Salomon: « Qui aliena temere manifestat vitia, sua intempestive Et Martialis dixit: «Deridens alios non inderisus abibis». 82 Et iterum idem dixit: «Si rides
Abbreviated transcription (Latin):
a  Rquir as ne quid dicas obseurũ uł amibi¬
gnum sĩ dice̾ debes clarũ et apꝑtr̃ nichil it̃
an obscur Respondeat ꝙͫͫ ad hoc ut mutũ
dũtat in t̾rogãtem dcriptũ est em̃ Sactiue
est mutũ eẽ ꝙͣ quid ne mo intelligit dicera
Sctano Reguiras ne qͥd sophisticĩ dicas Ait
odibilis est oñ Refrandabiliter nõ enĩdata

Expanded text:
 requiras ne quid dicas obscurum vel ambiguum, sed dicere debes clarum et apertum. Dicit  respondeat, quantum ad hoc ut incertum dimittat interrogantem ». Scriptum est enim: « Sanctius est mutum esse, quam quod nemo intelligat dicere ». Octavo requiras ne quid sophisticum dicas. Ait odibilis est, omni re defraudabitur, non e
Abbreviated transcription (Latin):
qd oĩa scũ q̃ pietatẽ extumacionẽ uereqdiã
nram ledũt et ut gn̾alit dicã que cõtrabonie
socrates. Que fac̾e̾ turꝑe est ean ͨ dice
honestũ poto honesca igr̃ seiꝑ dice̾ debes
nõ solũ int̾ exͣneos s eciã intertuos / net em̃

Expanded text:
a que pietatem, extimationem, verecundiam nostram ledunt et, ut generaliter dicam, contra bonos Socrates: « Que facere turpe est, ea nec dicere honestum puto ». Honesta igitur semper dicere debes, non solum inter extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
te ip̃m et ate ip̃o in aĩa tuo Recogites quis
es qui aliũ Rephende̾ uł alii dic̾e uelis
Re prehondi / Nanidixͭ btẽ paulus Ohomo oĩe
qui Iudicas in quo enĩ indicio alt̾m Iudicas te
ip̃m ꝯdẽpnas/ Eadẽ emĩ agis q̃ indicas Et in
ead̃ e p̃ła subicitꝭ qui aliũ doces te ip̃m nõ doces
qui predicas nõ furandi furaris qui dicis nõ
mecandũ mecare / qui abhoĩaris ydola sacri¬
legiu fatis deũ ignoras Et catho dixit

Expanded text:
te ipsum et a te ipso in animo tuo recogites quis es, qui alium reprehendere vel alii dicere velis, reprehendi. Nam dixit beatus Paulus in equi iudicas: in quo enim alterum iudicas te ipsum condemnas, eadem enim agis que iudicas ». Et in eadem epistola subicit: « Qui ergo alium doces te ipsum non doces; qui predicas non furandum furaris; qui dicis non mecandum mecaris; qui abhominaris sacrilegium facis, deum inhonoras ». Et Cato dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ uide̾at E alius / Dic habeas amitũ ut
nõ tueas ip̃m fieri mnimicũ Et petiris
tibi semel de mimicis et milies de aĩcis
et ñmico noli enarrare sensã tnũ et si est tnũ
delictũ nolideuudare / Audiet eni et Respiciet
te et qͣi deffendẽs p̃ciu tnũ subridet t Et aliꝰ d ͭ¬
in corde sui uris et meliꝰ elige Nlã tuciͣ
esttace̾ q ut taceat aliũ Regare Ait enĩseneca
Sitibi ip̃i nõ imꝑasti ut taceres qͣm᷑ abaliõ
silenciũ queris Si autẽ de sec̾to ꝯciliũ hẽr
uoluerie ũcissimo fideli et ꝓbato atq secreti
illud qmuttis / dicit ẽ salomon Nluiti pacifici
sut tibiꝰ ⁊ ꝯciliariꝰ unue de nulle/ Et cath dt

Expanded text:
ic habeas amicum ut non timeas ipsum fieri inimicum ». Et Petrus tibi, semel de inimicis et milies de amicis; et inimico noli enarrare sensum tuum. Et si est tuum delictum noli denudare: audiet enim te et respiciet te et quasi defendens peccatum tuum » subridebit te. Et alius dixin corde sui iuris est melius eligere ». Nam tutius est tacere quam ut taceat alium rogare. Ait enim Seneca: « Si tibi ipsi non imperasti ut taceres, quomodo ab alio silentium queris? ». Si autem de secreto consilium habere volueris, amicissimo fideli et probato atque secreto illud committas. Dixit enim Salomon: « Multi pacifici sint tibi et consiliarius unus de
Abbreviated transcription (Latin):
mãt es ẜuand̾ ut recta facies sit ne labia
detorquent᷑ nec ĩmodatꝰ yatꝰ nec supremꝰ
uultꝰ nec erecti in terra oculi / n ͤ inclmata
cerux nec elenata, ant de p̾ssaq suꝑtilia
qͥauchil paest place̾ quod nõ doceat Et 2
tulliũ. Capudartis est dece̾ ꝙ facias iabia
labẽ uel morde̾ est de forme cũ eciã indif¬
fimendis nerbis moditꝰ debeat eẽ eoꝵ metꝰ¬

Expanded text:
m est ut recta sit facies, ne labia detorqueantur nec immodicus hiatus nec supinus vultus nec eiecti in terra oculi nec inclinata cervix nec elevata aut depressa supercilia, quia nichil potest placere quod non deceat. Et Tullium: « Caput artis est decere quod facias ». Labia lambere vel mordere est deforme, cum etiam in difiniendis verbis modicus debeat esse e
Abbreviated transcription (Latin):
In oibꝰ boĩs dupplicia mala inuemẽs
Quare nõ solũ pͥnciͣ sed eciã finẽ et efftũ
Si antẽ in uerbo quid dice̾ uelis dubiũ aꝑpeat
ut ͫ bonũ effcm̃ sit hĩturũ annõ silere debes
pocins ꝙͣ dicer ua̾ dͭ petrus alfonsꝰ qui

Expanded text:
In omnibus bonis dupplicia mala invenies »; quare non solum principium sed etiam finem et effectum Si autem in verbo quod dicere velis dubium appareat utrum bonum effectum sit habiturum an non, silere debes potius quam dicere. Nam dixit Petrus Alfonsus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in pluma iacet ẜ pallisꝰ In lectie aurxis ses
turbutꝰ Aoreuis est huiꝰ mũdi felicitas modica
est huiꝰ scłi glĩa caduca et fragilis ẽ tp̃alus po/¬
tencia Dic ubi sũt Reges u bi principes ubi
locu pletes Rer ui potentes sc̃li ubi dinites¬
huiꝰ mũdi Quasi umbroe transierũt uelud
sompnũ enanuerũt querũtur et nõ sũt idi

Expanded text:
in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi gloria, caduca est et fragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntu
Abbreviated transcription (Latin):
discreciomis cẽsurã temꝑet ĩ dul gencia ꝯta
clenuns esto in aliẽis delictis sicut in tius
Nec quẽ qͣ distͥccius pẽsens ꝙͣ te indices Nec
aliter te Nlec alit̾ aliũ guses Sic alios indica
um eñ indulhes alieno pcc̃s es tibi imiẜeris
Quo enĩiure ce in aliũ statueris eouire
tenebie Qua lege peña ꝯdictõie quẽ pĩa indica¬
ueris eadẽ inrdicãdus eris lex tua te cõstrmgit.
indiciũ quod aliis ĩ porus ip̃e portabis in eo

Expanded text:
districtionis censuram temperet indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis, nec quemquam districtius quam te judices; nec aliter te, aliter alios penses. Sic alios judica, m indulges alieno peccato, tibi misereris. Quo 519 jure in alium statueris, eo jure teneberis. Qua lege et poenae conditione quempiam judicaveris, eadem et ipse judicandus eris. Lex tua te constringit. 85. Judicium quod aliis imponis, ipse portabis; in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Regrla dat᷑ ꝑte uite puritate ad meliorẽ
uitã horẽs adducũtur p̃deptis tiu oꝵ for¬
mantuer ar̃e si quid distortũ est tucorrigis
Ii quid corrigendũ est tuemendas uuchil mͥ
te carius Nichil michi te duleras tu michi

Expanded text:
er te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te charius, nihil mihi te dulcius. Nihi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis cũ dolore usui malolresiste propone
tibi aduersus pñtis carius arderes futuri sup¬
plicn ignes Suꝑet est um libidims Rcordacio
et̾u in cendii. Ile moria ardoris gehenne cr dorẽ
datꝰ uer set᷑ eciõ añ oclõe tuos ymagofuturi
idicii pceinde que post modũ eris passurꝰ
Ante oculos tnos penars semꝑ u̾set᷑ aduentꝰ
De mortetua cotidie cogita finẽ uitetue
semꝵ considera Recile semꝑ dĩe mortis in¬
certũ Esto solicitꝰ ne subito Rapiaris Cotidie
dies ultimꝰ aꝓpinquat uitã nrãm cotidie dies
aufeit Cotidie ad fie tendimꝰ Ad mortẽ coti¬

Expanded text:
mvis cum dolore usui malo resiste. Propone tibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignem, superet aestum libidinis recordatio aeterni incendii, memoria ardoris gehennae ardorem datus. Versetur ante oculos tuos imago futuri judicii, praevide quae postmodum eris passurus. ante oculos tuos tenebrarum semper versetur adventus. De morte tua quotidie cogita, finem vitae tuae semper considera, recole semper diem mortis incertum; esto sollicitus, ne subito rapiaris: quotidie dies ultimus appropinquat, vitam nostram quotidie dies aufert, quotidie ad finem tendimus, quoti
Abbreviated transcription (Latin):
nato aĩo ad mĩstra Qmĩa nõ turbiu̾ente sid̾ trã¬
sane añt honeres quos tenere sie culpa nõ¬
potes Sublimitas honcrũ magnitudo scelerũ
ẽ in maiori gradu maior sme dũbio est pena
Qui minor est uenie ꝓximꝰ est potentes em̃
potenter tormẽta paciũtur et pre oniibus

Expanded text:
tra. Omnia non turbulento, sed tranCave honores quos tenere sine culpa nopotes. Sublimitas honorum magnitudo scelerum est, in majori gradu major sine dubio est poena. 89. Qui minor est, veniae proximus est. Potentes autem potenter 520 tormenta patientur .
Abbreviated transcription (Latin):
quã Rennuacõem Rependã quid cõpensare
possũ dois tui inise ut tnns p̃ceptie utar
ris: semꝑ obtemꝑem tibi parram tibinbenti
ducis tues qr Recto nuĩꝙͣ discedis tu qui a
ueritate nũꝙͣ auerteris Iunentor bonor

Expanded text:
 quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonor
Abbreviated transcription (Latin):
maior honor tanto maiora perieula alta
arler auencis forcius agitat᷑ et Ramiens
ciciꝰ in Ruina ꝯfrangũtur Excelse turres gra¬
mori casu ꝓcũbũt Altissimi montes crelus
ĩ iuidia cicopatet in sidiis gloriosus Gloria em̃
quisq in sclm̃ gliã fulgeat ꝙris purpura
auro q Resplendeat ꝙnie cultu p̃croso Redimtꝰ
emmeat ꝙͣuis sit multitudĩo p̃mirntꝰ ꝙͣiis¬

Expanded text:
anto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agitatur, et rami ejus citius in ruina confringuntur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebriscadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemuni
Abbreviated transcription (Latin):
infestabit ꝯfilia cordiũ Quãis enũ uera suit
credenda nõ sũt inisi que certis urdiciis ꝙꝓbant᷑
Iusi qui manifesto examĩẽ ꝯuintunt᷑ et insiq̃
ordim indiciario pullicantur de hurilitat
nsum̃o honore sũma sit tibi huilitas Quãnis

Expanded text:
ilia cordium : quamvis vera sint, credenda non sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur, nisi quae ordine judiciario publicantur. 87. Homo, n summo honore summa sit tibi humilitas, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ultra ꝙ sa iptũ est q̃ras Nichil amplius
perquiras ꝙͣ dim̃e licte predicant scire nõ cu¬
pias qd sare nõ licet Curiositas ꝑiculosa p̾sup̃cio
obscuris Reddit audaces in Rebus ignaris facit
nõ cõtẽnas enacuare qd̾ Rectũ ẽ disputare stude

Expanded text:
Nihil ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius Nihil ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius perquiras quam divinae litterae praedicant. Scire non cupias quod scire non licet: curiositas periculosa praesumptio obscuris reddit audaces, in rebus ignaris facit non contendas evacuare q
Abbreviated transcription (Latin):
landis appetitu demi̾garie Cũ aũt doces Cũ erndis¬
intelligaris Nrec simplicibꝰ loquẽ do displicear
Nec prudentes offendae Iuxͣ seuset audientis
erit ẜmo doctoris scdm̃ mores ẽ in ꝑtienda doctua
Iupta uuluꝰ ^ sũt ad hibenda Remedia uarie uolũta¬
tes diuersã disciplinã desiderant unsquisq
scdm̃ ꝓfessionẽ suã docendus est Inspicienda
est uarietas ꝑsonar et unũquẽq quo endias
cũcta tuc̃tis oꝑta pancis denuĩcia Quod̾ enĩ
płr mus q̃d̾ paritis sũt disserẽda in om̃it prẽ
paratꝰ esto ad instructioẽm Nullũ tp̃e sit uatuũ
qͦ nõ semꝑ edifices Nulla hora p̃t̾eat᷑ quo doctue
studiũ nõ excrerceas uerba bona aꝑte et ꝯstant̾
p̃dica Nec erubescas loqui quod nouisti defende
enĩ obtecta clarescũt cõferendo difficula aꝑĩt᷑¬
Indicare q̃ sũt acensibꝰ hũanis Remeta preter¬
micte secretr̃ quod scripture auc̾te nõ didicisti

Expanded text:
laudis appetitu demergaris. Cum autem doces, nlaudis appetitu demergaris. Cum autem doces, nintelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates variam disciplinam desiderant, unusquisque secundum professionem suam docendus est. Inspicienda est varietas personarum; unumquemque quomodo erudias perta cunctis, operta paucis denuntia; quaedam enim plurimis, quaedam paucis sunt disserenda. 70. In omni tempore paratus esto ad instructionem; nullum tempus sit vacuum, quo non aedifices, nulla hora praetereat, qua doctrinae studium non conferas, verba bona aperte et constanter praedica, nec erubescas loqui quod nosti defendere;enim obtecta clarescunt, conferendo difficilia aindagare quae sunt a sensibus humanis remota. Praetermitte, quasi secretum, quod Scripturae auctoritate non didicisti.
Abbreviated transcription (Latin):
sapiam Sciã eñ amalis abstinet sapiens om̃iã
prudenter exaĩat inter bonũ ⁊ malũ sapiens ĩ¬
rellicxndo duidicat sũmũ uonũ est scire quid
caneas sũma imiẜia ẽ nesture quo tendas iilig
mit᷑ sa piam et manifestabit᷑ tͥ accede ad illam
et ad ꝓpͥmquabit ate assiduꝰ esto illi ⁊ ĩ stiuet te
isce quod uescis ne doctor / de doctrmna¬
in utilis ĩ nẽĩaris autea esto auditor pꝰ eadoctor
ꝑ disciplinã nom̃ magisti accipe bonũ qd andieris
Sit bonũ qd didicĩs doce Discendi et docendi nõ ꝯtẽp¬
nas studiũ sapiãm quã aure cõcrpis ori effunde
trma ꝙ̃ to magis data fui̾t tanto amꝑliꝰ hũdat
Sapiã dando largror fit Retinẽdo mĩorat᷑ largrẽdo
nõ est ẽĩ satie landare qd dicis nͥ dictie sc̃a ꝯm̃pĩt
in doctrina ip̃a ab hũana telande tẽꝑa sic instrur
alios ut te custodias sic dore ut huilitabis gram
nõ amictas Cane ne dũ alios docendo erigis ip̃e

Expanded text:
Scientia enim a malis abstinet, sapiens omnia prudenter examinat. Inter bonum et malum sapiens intelligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruet te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. trina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis factIn doctrina ipsa ab humana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gnaneiũt epes nuĩꝙr iẽtis Rquiẽ habet
mẽtem conturbant cure Rerũ mentẽ exagitãt
potencia emĩ sollicitudinis nuĩqͣ caiet augustiis
siergo uis ẽẽ quietus Nlichil seculia ppetas
muidi adieceris ssem ꝑ eterna quiete frueris
site ascrepienterirnaꝵ accõmẽ subtraxeris

Expanded text:
abet, mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appetas; curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris
Abbreviated transcription (Latin):
positũ in mccitate cognoneris Si quẽ adĩopia
Redactũ si quẽ directionẽ alicmꝰ exmanitũ si quẽ
reas eñ qui meret᷑ acciꝑ Incertus es proquo
qualis fuit ĩtencĩo tua Quod enĩ cono affectu
dispensatur hoc accipit deꝰ Qui antẽ cũ redio
dat mercedẽ prdit Qui cũ tristicia porri¬
nistꝰ laboritꝰ nĩstra panꝑibꝰ Nõ anferas
uin unde alii tribuas nec te imẜicot dẽ eñdas
a uieno spolis Ilichil ꝓdest si alterũ inde ueficis
unde aliũ in anẽ facis Comidãpnat imẜacio

Expanded text:
situm in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus exinanitum, si quem reas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo qualis fuerit intentio tua; quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat, mercedem perdit; qui cum tristitia manum porrijustis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio
Abbreviated transcription (Latin):
sñdiscrecõe gesẜus uiciũ est uirtus oñmn discreta
ꝓ iero Reputat᷑ uirtꝰ sñ discre cõe uicii obtint
locũ multa sũt ꝯsurtudinẽ uiciata Multa pño
usa presup̃ta Mlulta qͥ pudicos mores illcit
usurpata adime ꝯsuetudinẽ serua lege usus
anctoritare sedat prauũ usũ lex et Racio uincat¬
quod tibi freri uis fac alteri Quod uis ut faciat
alius tibi hoc et tu facito illi E alis esto illis
quales optas eẽ circa te alios Testimonio tuo nilli
noce as Rdmilliꝰ ꝑccłiu uoce cestificatõis adhibeas
Sermo tuꝰ nec aiẽ cuiqͣ nec Rebus ĩpediat Et
nõ ius paci nõ facias Quod nõ uis freri tibi alteri
nũꝙͣ in feras dlon inferas alii mala ne paciaris
flectaris auero pauper an diues sit tamẽ
ꝓspice nõ ꝑsonã in om̃ibꝰ ueritatẽ criscodi Nulla
ambicione uel p̃cio moraris ꝯperm eciam
ueritatẽ p̃uancant cits eñ uiolat᷑ auro iusticia
Cito corrũpitur muin̾e̾ de insto indicio tempora¬

Expanded text:
s enim indiscreta pro vitio deputatur, virtus sine discretione vitii obtinet locum; multa sunt consuetudine vitiata, multa pravo usu praesumpta, multa contra pudicos mores illicite usurpata; adime consuetudinem, serva legem; usus auctoritati cedat, pravum usum lex et ratio vincatQuod tibi fieri vis, fac alteri; quod vis ut faciat alius tibi, hoc et tu facito illi: talis esto aliis quales esse optas circa te alios. Testimonio tuo nulli noceas, ad nullius periculum vocem testificationis adhibeas. Sermo tuus nec animae cujusquam, nec rebus noceat. Quod non vis pati, non facias; quod non vis fieri tibi, alteri nunquam facias; non inferas alii mala, ne patiaris flectaris a vero. Pauper an dives sit, causam perspice, non personam. In omnibus veritatem custodi, nulla ambitione vel pretio movearis. Sperne etiam veritatem praevaricant. Cito enim violatur auro justitia, cito corrumpitur munere; de justo judicio tempora
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo Racoem uniuisq p̃stabit᷑ ante quẽ et pro
ocioso ẜmone penas quisq luit es enĩ ꝙ nũ¬
tit᷑ otcedit aãm Et ꝑdes ees qui locũt᷑ mendaciũ
Et testis falsus nõ erit in ꝑuunitꝰ Refuge eego
fallaciã declina mẽdatiũ Cane flm cesciom
pure loqu̾e nũꝙͣ mẽtiaris est uerax snenurẽ
mẽtiendo fallas sleminẽ mẽtiendo in errorẽ
interdic tib periculosũ est em̃ mrare assi¬
duitas iurandi ꝑuiri ꝯsuetudiẽ facit
unrandi usus ad ꝑiiriũ ducit sic more tuo
ẽ sic morr tuo nõẽ ueritas inramẽto nõ in¬
dioet fidelis ẜmo iuramẽti obtinet locum
spopondisti Non sis in uerbis facilis ⁊ inoꝑib
difficilie Corã deo alqͥd facile nõ ꝓmictas

Expanded text:
ro otioso sermone poenas quisque luet, os enim quod mentitur occidit animam; et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; et: testis falsus non erit impunitus . 55. Refuge ergo fallaciam, declina mendacium; cave falsum, pure loquere, nunquam mentiaris, esto verax, neminem mentiendo fallas, neminem mentiendo in errorem interdic tibi; periculosum est enim jurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, um quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid facile non promittas;
Abbreviated transcription (Latin):
est Cognicoi eiꝰ nichil occultũ est siã secreta
uis u̾tntis eiꝰ irrm̃pit Nlulla occulta sibi
pacit᷑ Iuillis obicibꝰ ut penetret ĩ peditur
ip̃ẽ cogitacoẽs nouit p̃e cor inspicit. Quod
nitus agit᷑ aut lat ip̃e uidet qd intꝰ disponitur
ip̃e cõpñdit eciã qd hõ in se ignorat ille nouit
Nemopotest eciã semet ip̃m effuge̾ Et si te non

Expanded text:
est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ĩcurri̾s ꝯsuetudie malã Renocare nõ possis
usus enĩ diffile uincit᷑ Consurtudimis uincla uix
solunt᷑ Iu olita du tardius corrigñt᷑ Ancipit̃
In Rebus aucẽ certis beni agendis tarde Remoueate¬
Quad beui ag̾e uit̾ ate tolle moras In crastinũ
Nichil differas in bouis dilac̃o nocet in id qd ex¬
pedit differre ĩpedit Alsit in bonis renussa
segnicies absit i gligntia corꝑis uicia cito captat
Mertes ꝑ torporẽ enĩ ures ⁊ ingemũ deflm̃t¬
Ebitudo sc̃ie liuuẽ extingunit solercia añt meliorẽ
reddit peiorẽ aũt facit negligencia sensũ desidia
ebtendit ĩis acĩe ĩdustria canet Exellencior fit
nat᷑a doctrina ardẽcins ĩhemũ fit subiũcto studio
Cardiora eĩ ingenia studiis acunt᷑ Corporẽ uere
qd es sensus tarditatẽ assiduitas acuit Exc̾ci¬
tacõe ꝓficit sensus Exꝑeen᷑ plus fcit sepe

Expanded text:
is, revocare non possis. 63. Usus enim difficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. AncipitIn rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his qpedit differre impedit. In bonis absit remissa segnities, absit negligentia, carnis vitia cito captant inertes; per torporem enim vires et ingenium defentiae lumen exstinguit, solertia auteem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae . Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus scitur. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
s. te ip̃m bene Respexis ide tua gͥ correptoe
esto selititꝰ de tua salute et emẽdatõe essto
actentꝰ Detrahentes nõ audias Susurrãtisꝰ
anditũ nõ p̃beas parieatu de trahentes E
audiẽtes tenẽt᷑ utͥq sile discrnũe ĩpendit᷑¬
et qui de craheritẽ audit nnhus qͥ detrahit

Expanded text:
si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem audit et is qui detrahi
Abbreviated transcription (Latin):
eterno dãpnari Nõ solũ factor ẜ cõsciꝰꝰ pcti
qui ut face̾t obedunt sumlis ẽ qui obtẽ perat
inmalũ oi qui agit malũ facientes et dosequẽ¬
Iubditis uenerari magis ꝙͣ uueni sende
subiecti plus ie Renereant᷑ ꝙͣ metuãt
plus tibi affectii dilectionis q ꝯdutioĩe nccitate¬
ad hereãt Talẽ te Redde subditus magre ameris
timorẽ affert fid᷑ metꝰ collit affectꝰ RRestituit
Cnnor nõ ẜuat dint᷑ nã fidẽ ulitimor nõ est
audacia seqt ubi metus ẽ desꝑatio oecurrit
Qua p̃ temꝑa dñi austeritatẽ sũma boĩtate
destiã modũ ẜna diet mimũ nec parũ ĩ dulgeas
Nec modicũ nec satis ignoscas Dene modũ¬

Expanded text:
scii peccati qui ut fieret obedivit. Similis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequensubditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur quam metuant, plus tibi officio dilectionis quam coedde subditis, ut magis ameris timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non servat diuturnam fidem. Ubi timor est, audacia sequitur; ubi metus est, desperatio occurrita dominii austeritatem, summa bonitate destia modum serva; nec nimium nec parum indulgeas, nec modicum nec satis ignoscas. Tene modu
Abbreviated transcription (Latin):
agrsce diligent̾ distingne oiã que agnr
Qualite ⁊ bonũ Incipias Qualit̾ ꝑ agas scito
inõi accõe tene discrecõet In milla re in discreties
a pparras sermi unicmq uirtuti ꝯgrue ĩ tp̃e suo
Cũ benedixis opus tuũ optĩe instus eris Quid

Expanded text:
; diligenter distingue omnia quae agis; qualiter bonum incipias, qualiter peragas, scito. In omni actione tene discretionem, in nulla re indiscretus appareas. Servi unicuique virtuti congrue in tempore suo; cum bene distinxeris opus tuum, optime justus e
Abbreviated transcription (Latin):
festande potes amict̾e tatendo erstodi
pranas cogitacões illico maiisesta peccatũ
enĩ ꝓditũ cito curat᷑ Cñ aut̃e tacends am pli¬
at᷑ Iͣuencio culpa crescit ssi patet uiciũ fit ex maxĩo
pusillũ si latit fit ex mĩmo magnũ sitegitur

Expanded text:
festando potes amittere, tacendo custodi; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si patet vitium, fit ex magno pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur
Abbreviated transcription (Latin):
curã que ad cãm tuã nõ ꝑtinet Nulla turiosi¬
tas aĩm tuũ capiat Nullate ꝯcupiscentia
de testãte turiositas suberpiat Ne otr̃itꝰ tuore
moꝵ alie nos ꝑ quiras tanta cura coiteie
uiciatua ꝙ̃te s̃tudio ꝑspitis aliena Q
oꝑe fuge nec casu net studio lequaris falsũ
n ͨ in pñti mẽtiri studeas Ilet quãłt falacia
uitã aliciꝰ defendas Cane mẽdatiũ ĩ oĩbns
mendatõ enĩ frdes tollit᷑ errer ĩducit᷑ ueritas

Expanded text:
curam quae ad causam tuam non pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. re fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas
Abbreviated transcription (Latin):
pancis utit᷑ uerbis ure nẽ ẜmonẽscĩa facit
loqui multũ sculticia ẽ uox eiũ ĩ sipientis
ĩmultiplicatõe smoĩe maneat it in uerlo
menssura in sermone statera sit Semper
laces dde malo alieno os tnũ nõ inquines
nã detħas peccãtibꝰ s cõdole Quod malo de¬

Expanded text:
paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Maneat igitur in verbo mensura, in sermone sit statera. Semper laceres, de malo alieno os tuum non coinquines; non detrahas peccanti, sed condole. Quod in alio de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ illuxisset inͥ sol utinã nõ fuisset ortui
suꝵ me utinã suꝑ nre nõ appairnissẽt
d̾ dies destestanda O dies abhominanda
O dies penitꝰ nec dicenda que me in hoc
sc̃lm ꝓtulit que in claustra ꝑtus aꝑpuit q̃¬
mei ortus hostia reẜauit Dies illã alice
in tenebris ꝑuintet᷑ Peosunda illã caligo
ofundat eterna illa cecitas obruat am¬
mictat tpr̃ie statũ om̃̃i me moria extĩgat᷑
Nullis digna penitꝰ sclie me moretur
Meliꝰ eĩ m fuerat nõ fuisse ortũ lelie
nõ fuisse genitũ Quelius nõ fuisse n hoc
stio procrratũ qñ etnos ꝑpeti cruciatus
lete me celũ et t̾ram̃/ hons¬
lugete me omes creature plorate ne
oĩa elemẽta Ingemustite suꝑ me uniu̾sũ
genus Et quod potestu uite sensus suꝑ me
lamẽtũ effundite Peccaui eñĩ crndeñter
Lapsus sũ fortiter cecidi gͣniter cori mis¬
coĩquinatꝰ Nullus est morbos uicioꝵ a quo
nõ traxerim cõtagiũ Nulla sordñ secina

Expanded text:
non illuxisset mihi! utinam non fuisset ortus super me! utinam super me non apparuisset! O dies detestanda! o dies abominanda! o dies penitus nec dicenda! quae me in hoc saeculum protulit, quae mihi claustra partus aperuit, quae ortus mei ostia reseravit. Dies illa a luce in tenebras permutetur, profunda illam caligo confundat, aeterna illam caecitas obruat, amittat temporis statum, omni memoria exstinguatur, nullis digna saeculis memoretur. 65. Melius mihi fuerat non esse ortum, melius non fuisse genitum, melius non fuisse in hoc saeculo procreatum, quam aeternos perpeti cruciatus. Flete me, coelum et terra; lugete me, omnes creaturae; plorate me, omnia elementa; ingemiscite super me, universum genus, et quo potestis vitae sensu, super me lamentum effundite; peccavi enim crudeliter, lapsus sum fortiter, cecidi graviter, corrui miscoinquinatus. Nullus est morbus vitiorum a quo non contraxerim contagium, nulla sordium sentina
Abbreviated transcription (Latin):
landẽas malũ Rspue ẜmones ĩpudicos ffuge
inhonnesta uerba Nulla aures tuas ẜmoniin
ĩpndicicia subrepat᷑ uanus ẜmo cito polluit
mẽtẽ facile act᷑ qd̾ libent᷑ audit᷑ Nichil epore
tuo quod ĩpedriẽ possit ꝓcedat Iuchil qd̾ nõ ex¬
pedit son ꝰ uocis erũpat hoc ꝓcedat exlabire
qd̾ aures nõ polluat audientis lauẽda est
uerboꝵ obstenitas fugiend estturpitudo seci¬
mõi ser mo uanꝰ uame cõsciẽ index est mores¬

Expanded text:
malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est inde
Abbreviated transcription (Latin):
glam̃ prosit si eĩ lans hic querit᷑ ille Renu¬
meraco c̃mictit᷑ Iusti eni icede̾ nõ hic ẜ
in future Recipĩt futura merces nõ pt̃ĩe
ꝓmictit᷑ inustue In celo nõ interra merces
ꝓmictit᷑ sc̃is nõ eñ hit expectãdũ quod¬
Cce accepisti Iucio¬
monita data est tibi uiuendi norma
Nulla te iã ignorãcia a peccato excisat Non
etriã uita nestuis nõ es ĩpendens aut igna¬
rus Regẽ quã debeas siqui disposun Qualie¬
eõ debeas cõscripsi Cognitionẽ mendatore
habes ia scis ier quid seit inte Recte uiuere
uide ne ultra offondal uidene deinceꝵe
bonũ quod nosei desꝑicias inde ne quod legẽdo
Retine iurple opere quod didisti p̃cepcion¬
gracias Refero grãꝵ acciones Rependo

Expanded text:
Si enim hic laus quaeritur, illic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quodce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo retine, imple opere quod didicisti praedigratias refero, gratiarum actiones rependo
Abbreviated transcription (Latin):
ost uirtus: si nõ ledas hoiẽ mn a quo lisue fuie
IRagna est uirtꝰ ⁊ fortitndo si etiã lesus R¬
mictas magna est głia sicui potuisti noc̾e
ꝑcas Quandoriũ cõniciaris ꝓpter pc̃tatua
ꝯtigittibi Qũ iniuriaris malatua id faciũt
Quitꝙͣ tibi ꝯtigerit aduersi p̃p tua pc̃tã¬
euẽit᷑ Consideracõe gͥ institie dolorẽ tem ꝑe¬
deris Cũ gͦ derogatur tibi tir ora cũ maledici̾s
tu benedic Allaledicẽ ti bũdictoẽm oppone iras¬
centẽ paciã diliire Wlandimẽto iracũdiam
feruẽtis dissolue uina nequierã leuitate uince
bonitate maliciã Inimicos pacis de oĩ molestia
placa Mala alioꝵ tuo bono exuꝑa Tansquilla¬
eciã mẽte illatas cõtimuelias porta Trãspullo
corde dolorẽ iniurie sustine uuluꝰ ꝙͣms gͣne sit
aꝑtũ enaporat uald aũt cõedit aĩm nullus
ĩclusi Quãto magis em̃ id teges tanto mapie

Expanded text:
t virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna est gloria, si cui potuisti nocere parcas. Quando enim conviciaris, propter peccata tua contigit tibi; quando injuriaris, mala tua id faciunt. Quidquid tibi contigit adversum, pro tuo peccaderatione ergo justitiae dolorem temperderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa, mala aliorum tuo bono supera, tranquilla mente illatas contumelias porta; aperi tranquillo corde dolorem; injuriae vulnus, quamvis grave sit, apertum evaporat, valde autem comedit animum vulnus inclusum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
esse magis bonꝰ ꝙ̃ uideri sende Nõ exquiras
si quis te extrllat aut si quis ꝯtẽpnat nec
fauor te seducat nec uitu ꝑac̃i frãgat Qui
landẽ nõ appetit n ͨ ꝯtuueliã sentit si ꝯtẽp̃nis
landẽ facile ⁊ uitu ꝑacoem Reities qõ ideote
indic̃o quq ex aliẽo ẜmone s extuamẽte met̾ie
Aut quidlans boni ꝑtiuet adce si alindes
qQua p̃p came sumlacionẽ uigafictionẽ
professionẽ tuã ⁊ habitu et in cesside monstra
Sit ingressu tuo sun plicitat in motu puritas in
ge strĩ gntas ĩ cessu honestas̾ Nichil dedecoris
auchil lastume Nichil petulãtie nichilĩ solĩtie
Alichil leuitatis nĩcessu tuo appareat dĩheñi
cor poriẽ habitu apparet Gestus coi porie signũ
nõ habeat Incessue tuꝰ alteriꝰ ocioe nõ offendat
Nõ p̃teas dete aliie spectatł̃ Nõ des aliis iet
ottrectandi locũ Net te adm̃gar lemibꝰ ꝑsomenet
ita inalos cane miquar fug imprõbos sꝑue¬

Expanded text:
esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo tejudicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; aut quid boni laus pertinet ad te, si aliud esnem, vita fictionem, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandi locum, nec te adjungas levibus personis, nec ita malos, cave iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
sacione tua mutare bouos emulare scr̃er habete
ante acculos exemplã sc̃õꝵ E pẽpla iustoꝵ
dutando ꝯsidera exẽpla sc̃oꝵ ꝓpone tibisint
tͥ patrũ exẽpla Discipline mutamẽta intẽd
ad bene uinẽdũ u̾tutes scõꝵ intẽde ad bũe
oꝑandũ docimuẽta iuster Nullũ uit tur
scãdali et ĩ fanna Iuillũ opĩo ꝯtr istet adu̾sa
Disce bonũ fragrare p̃come hẽto restioĩm benũ
Custodi bonã famã tnã Nullus fetorilꝰ Iolscure
Nullis laceret᷑ ob ꝓbriis lacerac̃o em̃ oppiõĩo

Expanded text:
ersatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando considera, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
placabilitatẽ mẽtis hẽto ãi benignitatẽ ꝓmptꝰ
estom affectu affabłis ĩ ẜmone grato aõ affire
õs Nullus existat ẜmo uirgiorl qͥ cõcordia diuuidat
acciõe dec̾tare studeas ꝯtẽtio qͣdictõem exigit
ꝯtencio lites parat ꝯtẽcio uxas giguit ꝯtentio
faces odiore accẽdit Pare cordu cõtencio extu¬
guit cõcordiã cõtencio Rumpit de intesitu¬
Si cecidit iimicus tuus noli inimitił casu¬
gratulari in duina adũsarii noli extolli

Expanded text:
placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat sermo jurgiorum, qui concordiam dividat. actione decertare studeas. Contentio contradictionem exigit, contentio lites parit, contentio rixas gignit, contentio faces odiorum accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli;
Abbreviated transcription (Latin):
Reẜnes idolorẽ ãĩ nõ Retineas anfer a corde¬
frat̃nã offensionẽ aliene neqͥcie nõ ẜues delore
odiũ em̃ a Regno dei hoĩem seꝑat acelo sub¬
trrhit a ꝑadiso eict odiũ nec passiõe ãmictit᷑
nec martirio expiat᷑ nec fuso sanginiũ delet᷑
indra cuc̃ta uirtutũ g̾m̃a ꝯcremat in¬
uidia cũcta bona ardore pestifero deuorat
Iuindia ãi uttinea sensũ cõedit pectꝰ urit
occurrat gͥ ꝯͣ zelũ bonitas aduersũs ĩ india
caritas p̃paret᷑ De bono alteriꝰ nõ doleas
De alte ꝑfectibꝰ nõ cabescas ruilliꝰ ꝓsꝑitate la¬
r̾eris Nulliꝰ felicitat ꝯtraieris Nulliꝰ ang̃¬
Iacẽ ama pacẽ dilige᷑ pace cũ om̃il ꝰ tene
oẽ in mãsuetuduẽ et caritate amplecterẽ
probate ampliꝰ amare qͣ rp̃e ameris Nõ
sie in pace nudiꝰ Nõsis lenis ĩ amicicia
pacẽ in uita idiscordantes adcõcordiam
Reuoca Discideciũ corda ad pac̃e Recõsilia ħẽto

Expanded text:
reserves, dolorem reserves, dolorem fraternam offensionem, alienae nequitiae non serves dolorem: odium enim a regno Dei hominem separat, a coelo subtrahit, a paradiso ejicit, odium nec passione adimitur, nec martyrio expiatur, nec fuso sanguine deletur. 37. idia cuncta virtutum germina concremat, invidia cuncta bona ardore pestifero devoratanimi tinea, sensum comedit, pectus urit, Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nulliPacem ama, pacem dilige, pacem cum omnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius amare quam ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia.pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm tnũ saciffat illi ssi pectaueris meũ
aꝯe penitẽtiã corã illo si offenderis quẽꝙͣ Re¬
ꝓpitare eũ prece perge libẽt᷑ ad erecosilaedẽm¬
ꝓxii Offensiomi tue cito uemiã postula Non
dormias nisi Reuertaris ad pace Mõ Reqͥestas nͥ
Recõsiliatꝰ fu̾i̾s frĩ RRenota eũ telerimo dilectiõe
asfectu e noca eũ hm̃ilitate ad gram hiũlitatis
illit affectu pstorie supplici aĩo uemã de p̃care
libent̾ in dulge poseeneit᷑ in duliẽ tiã pla¬
cant̾ ennuicte deuerent᷑ statim ã plect̾e ed nutẽ
ꝯfestĩ benigna sustipe caritatẽ Imutte ut
dimuetat᷑ trbi ignosie ut ignosci tibi possit peccãti
inte nõ Re tribuas scdm̃ culpã screns qr ⁊ĩte
uẽture ẽ indiciũ nõ eñ habetis ĩ dulgẽtiã
in si dedi̾e Et si ilłe nõ suppliaet tͥ si sibi dimtti
nõ postulet si de p̾canti hũilitate nõ subeat si
pctm suũ mala cõsciã nõ agnoscat tu de laxa
excorde tu dimicte ex ãĩo tu gͣtis ĩdulge

Expanded text:
rem tuum, satisfac illi. Si peccaveris in eum, age poenitentiam coram illo, si offenderis quemquam, repropitiare eum prece. Perge velociter ad reconciliationem offensionis tuae, cito veniam postula; non dormias, nisi revertaris ad pacem; non requiescas, nisi reconciliatus fueris fratri. Revoca eum celerrimo dilectionis affectu. Revoca eum humilitate ad gratiam; humili te illi affectu prosterne, supplici animo veniam deprecare. libenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna suscipe charitate. 36. Dimitte, ut dimittatur tibi. Ignosce, ut ignoscatur tibi, peccanti 506 in te non retribuasventurum est judicium. Non enim habebis indulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulet, si deprecandi humilitatem non subeat, si peccatum suum mala conscientia non agnoscit, tu relaxa ex corde, tu dimitte ex animo, tu gratis indulge,
Abbreviated transcription (Latin):
sic tͥ sie quẽe lectio sit tibi cotidiana legis medi¬
cacio lectio eĩ dimictit errorẽ lectio docet quid¬
Mlultũ ꝓficis cũ legis si tauẽ facias quod ligie
Nã et si cet̾a bona placẽt si et aliagiata sũt si
in uolũtate si in uoto sũt si in bonit cr̃ctis ãĩꝰ¬

Expanded text:
sit tibi frequens lectio, sit quotidiana legis medisit tibi frequens lectio, sit quotidiana legis meditatio. Lectio vitae demit errorem, lectio a muMultis proficis, cum legis, si tamen facias quod legis. Jam etsi caetera bona placent, si et alia grata sunt, si in voluntate sunt, si in voto sunt, si in bonis cunctis ani
Abbreviated transcription (Latin):
ullãhoc oiõ actendas ut concupiscas  olli
octasionẽ peccand Aufer miscdiau de liquẽ di
Di uis ⁊ ẽ a formcacõe tutus esto corpore et uisiõe
discretꝰ. Corꝑe quidẽ dismctꝰ a peci intencione
discedis. Cuta ẜpente aut põitꝰ nõ eris dui
illesus Anti igrẽ cõsistens et si ferreꝰ si aliq̃n
dissoluerie Axmiꝰ ꝑiculo diu entꝰ nõ eris per
assiduitatẽ cito peecat hõ ssepe familiaritat
ĩplicat yt pe occasio pectãdi uelũtatẽ fatit sepe
quos uolũtas nõ potuit uice assiduitas suꝑauit
Ecio ⁊̃ deditos cito luxuria subripit Uacantẽ lux¬
uria cito p̃occupat Gĩ amꝰ libido urit quẽ ociũ
labori libido quippe carins fepe labore fatigatũ¬
nuiꝰ delectat᷑ flagiciis Qua ꝓpter p̃tane ociũ
nõ diligas ociũ nõ ducas uitã cuã in ociũ fatiga
tibi opus utile qͥuo aĩ ĩplicet᷑ in tẽtõ cr̃ oꝑe uaca¬
libris sre quẽtiã elssiduntat̾ eĩ legendi sit tibi

Expanded text:
ullam hoc animo inspicias, ut concupiscas; tolle occasionem peccandi, aufer materiam delinquendi. 17. Si vis esse a fornicatione tutus, esto corpore et visione discretus, corpore quippe sejunctus a peccati intentione discedis. Circa serpentem autem non eris diu illaesus; ante ignem consistens, etsi ferreus sis, aliquando dissolveris; proximus periculo diu tutus non eris, per assiduitatem cito peccat homo. 18. Saepe familiaritas implicuit multos. Saepe occasio peccandi voluntatem facit. Saepe, quos voluntas non potuit, assiduitas superavit. Otiositati deditum cito luxuria subripit. Vacantem luxuria cito praeoccupat. Gravius libido urit quem otiosulabori, libidinem quippe carnis saepe labor evinus delectatur flagitio. 19. Quapropter praecave otium, non diligas otium, non ducas in otio vitam, fatiga tibi opus utile, quo animi infigatur intentio, cum opelibris frequentiam, assiduitas legendi sit tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
mie et absemenciis in ẜiuri pallida ora
gere aridũ porta corpꝰ Esii et citi absture
et areste Nlõem̃ potes tẽptacões uinc̾e insi
de iniis erudiaris Estis enĩ libido crescit
Aestiẽtia eĩ carnẽ suꝑat Abstmẽciã luxuria
frenat libidiis i petũ abstenõcia frangit

Expanded text:
iis et abstinentiae inservi, pallida ora gere, aridum porta corpus. Esuri et siti, abstine et aresce; non potes tentationes vincere, nisi jejuniis erudiaris. Escis enim libido crescit,15. Abstinentia enim carnem superat, abstinentia luxuriam frenat, libidinis impetum abst
Abbreviated transcription (Latin):
Ribido ad tart̾a hoiem perducit ad penas
tartari hoiẽm libido ꝑtrahit Quod si ad
lux̾ia cẽp̃tat si ad huc libido ĩ intat meno¬
fiñe uite tus añ ocios adhibe p̃pone tͥ future
ĩ feroiẽ ꝑpetnos ignes ꝓpone tibi gehẽnepe¬
Idla cũ lacrimus in desmẽter oraingiter
p̾care deũ noctibꝰ ac diebꝰ Sit sine ces¬
sacõe or̃ẽ Sit freq̃s oiõ suit oĩris arma
assidua sro nõ de fitiat insisti oroi frequẽt
in cumbe orõi assidiu Gen semꝑ ⁊ plangẽ
ora ꝑ nocte in oroe ⁊ p̃ce Incũbe nocturie
uigĩiiis ad modũ clausis ocũs Rursũs ora
Sio freꝙ̃s diaboli iacula submouet dr̃o ꝯtᵃ

Expanded text:
libido ad tartara hominem mittit, ad poenas tartari hominem libido perducit. 11. luxuria tentat, si adhuc libido invitat, memofinem vitae tuae ante oculos adhibe; proponeinfernorum perpetuos ignes, propone tibi gehennae poera lacrymis indesinenter, ora jugiter, precare Deum diebus ac noctibus, sit sine cessatione oratio, sit frequens oratio, sint orationis arma assidua, oratio non deficiat, insiste orationi frequenter, incumbe orationi assidue, geme semper, et ora, pernocta in oratione et prece, incumbe nocturnis vigiliis. Ad modicum clausis oculis, rursus ora. Oratio frequens diaboli jacula submovet oratio qu