comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fortis quisq predicator. cũ certam̃ passi¬
onis sibi propinquare considerat. de exercicio uir¬
tutis exultat: nec terret᷑ pugne periculo. quia
uictorie letat᷑ triũpho. S si p̃dicator fortis glo¬
riam passionis appetit. si discrim̃ mortis subire
pro dño letus querit. quid est qd ipsi fortissimo
predicatori. qui ex robusto corde uirtutẽ traxit
in nomine. petro ueritas dicit: cũ senueris exten-¬
des manus tuas ⁊ alius te cinget. et ducet qͦñ uis:
Quomodo de passione gaudet : qui cinctus ab
alio quo ducitur non uolet: Si pensamus qͦmͦ¬
animus appropinquante passione. et mortis me¬
tu quatitur. et tamen de uenturo regni premio
letatur: intelligimꝰ quomͦ głosi certaminis subi¬
re ꝑiculũ uolens nolet: quia et in morte consi
derat quod tolerãs paueat: et in fructu mortis
aspicit qd̃ appetẽs querat. Neq enĩ si plenissime¬
petrus nollet: pro axp̃o pati potuisset. S martiri¬
um quod per infirmitatẽ carnis noluit: ꝑ uir¬

Expanded text:
Fortis quisque praedicator cum certamen passionis sibi propinquare considerat, de exercitio virtutis exsultat; nec terretur pugnae periculo, quia victoriae laetatur triumpho. Sed si praedicator fortis gloriam passionis appetit, si discrimen mortis subire pro Domino laetus quaerit, quid est quod ipsi fortissimo praedicatori, qui ex robusto corde virtutem traxit in nomine, Petro Veritas dicit: Cum senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis? Quomodo de passione gaudet qui cinctus ab alio ire quo ducitur non volet? Sed si pensamus qanimus appropinquante passione et mortis metu quatitur, et tamen de venturo regni praemio laetatur, intelligimus quomodo gloriosi certaminis subire periculum volens nolit; quia et in morte considerat quod tolerans paveat, et in fructu mortis aspicit quod appetens quaerat. 70. Paulus Petrus nollet, pro Christo pati potuisset, sed martyrium, quod per infirmitatem carnis noluit, per vir
Abbreviated transcription (Latin):
que est corirthi
sanctificatis ĩ xp̃o
iħu. uocatis sanctis.
cum om̃ibus qui
inuocant nomen
domini nostri iħu xxp̃i. in omni loco ipsorũ et
nr̃o: gracia uobis et pax a deo patre nostro
et dño iħu ap̃o. Gracias ago deo meo semper
pro uobis. in gracia dei que data est uobis ĩ xp̃o

Expanded text:
quae est Corinthi, sanctificatis in Christo Jesu, vocatis sanctis, cum omnibus qui invocant nomen Domini nostri Jesu Christi in omni loco ipsorum et nostro: gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo. Gratias ago Deo meo semper p
Abbreviated transcription (Latin):
ospes fui: et suscepistis me. Hospitalita
amate. Hinc et eñi ꝑ paulũ dicitur. Cari¬
tas fraterna maneat in uobis: et hospitalitatẽ
nolite obliuisci: ꝑ hanc enĩ placuerunt qͥdã
angłis hespicio receptis. Hinic petrus ait. Hos
pitales inuicẽ: sine murinuratione. Ninc ip¬
sa ueritas dicit. Nospes fui: et suscepistis me.
Cũ gͥ ante iudiciũ dñs ꝑ m̃bra sua suscipitur:
in udiciũ ueniens susceptores suos recognos¬
cet dicens. Qd̃ uni ex minimis meis fecistis.
mͥ fecistis. Pensate gͦ fratres quanta hospitali¬
tatis uirtus sit: ⁊ ad hospitalitatis gr̃am ne si¬
tis pigri. Peregrim ad hospiciũ ñ solũ sunt in¬
uitandi: s etiã trahendi. ad mensas ur̃as xp̃m
suscipite: ut uos ab eo suscipi. ad ȩterna con
uiuia ualeatis. Prebete mͦ in peregrino. xp̃o
hospicium: ut uos in uidicio ñ quasi peregri¬
nos nesciat: s ut ꝓprios recipiat ad regnũ.¬

Expanded text:
ospes fui, et suscepistis me . Hospitalitatamate. Hinc etenim per Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in uobis et hospitalitatem nolite obliuissci per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc pitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me. Cum igitur ante judicium Dominus per membra sua suscipitur, in judicium veniens susceptores suos recognoscet, dicens: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Pensate ergo, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit, et ad hospitalitatis gratiam ne sitis pigri. Peregrini ad hospitium non solum invitandi, sed etiam trahendi. Ad mensas vestras Christum suscipite, ut vosterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnu
Abbreviated transcription (Latin):
partes elector scilicet atqͣ reprobor: s bim or¬
dines eiꝰdem singłis partibus continentur. Alii
et regnant: alii iudicantur ⁊ pereunt: alii non
iudicantur et pereunt. Ex parte quippe elector
iudicantur et regnant: qui ite maculas lacri¬
mis tergunt: qui mala p̃cedentia factis sequẽ¬
tibus redim̃tes: quicqͥd illicitũ aliquando fece¬
runt. ab ocłis uidicis elemosinatũ suꝑductione
cooperiunt: quibus iudex ueniens indextera
consistentibus dicit. Esurim et dedistis mͥ man¬
ducare: situn et dedistis mͥ bibere: hospeserã
et collegistis me: nudus & cooperuistis me:
infirmus et uisitastis me: in carcere eram. et
uenistis ad me. Quibus premittit dicens. Heuite
benedicti patris mei: possidete paratũ uobis
regnũ. a constitutione mundi. Alii aut̃e non u¬
dicantur et regnant: qui etiam precepta legis
hoc solũ quod cunctis lex diuina precipit. im¬
plere contenti sunt: s prestantiori desiderio
plus exhibere appetunt. quã preceptis genera¬

Expanded text:
partes, electorum scilicet atque reproborum; sed bini ordines eisdem singulis partibus continentur. Alii et regnant, alii judicantur et pereunt, et alii non judicantur et pereunt. Ex parte quippe electorum judicantur et regnant qui vitae maculas lacrymis tergunt, qui mala praecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid illicitum aliquando fecerunt ab oculis judicis eleemosynarum superductione cooperiunt; quibus judex veniens in dextera consistentibus dicit: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere: hospes eram, et colleginfirmus, et visitastis me; in carcere eram, et venistis ad me . Quibus praemittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei: possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . Alii autem non judicantur et regnant, qui etiam praecepta legis hoc solum quod cunctis quae divina lex praecipit implere contenti sunt, sed praestantiore desiderio plus exhibere appetunt quam praeceptis genera
Abbreviated transcription (Latin):
iitũ haberet. qui dabat qd̾ postulabat: s nos
ad eũ gemere. qͥ cęlo p̃sidet docuit: ut aures
ris. idẽ ꝑscientiam diuine locutionis. solui
debeat ad uerba predicationis. Cui mox effeta
idẽ adaperire dicitur: & statim apertȩ sunt au¬
res eius. & solutũ ẽ uinculum linguȩ eius. Qua
in re notandũ est. quia ꝓpter clausas aures. dic¬
tũ est adaperire. S cui aures cordis ad obedien¬
dũ apertȩ fuerint: ex subsequenti proculdu¬
bio etiam linguȩ eius uinculum soluetur: ut
bona quȩ fecerit ipse. etiam facienda alis lo¬
quatur. Unde et bene additur: & loquebatur
recte. Ille enĩ recte loquitur: qͥ prius obediendo
fecerit. quȩ loquendo admonet ẽẽ facienda

Expanded text:
mitum haberet qui dabat quod postulabat, sed nos mitum haberet qui dabat quod postulabat, sed nos ad eum gemere qui coelo praesidet docuit, ut aures ris, id est per scientiam divinae locutionis solvi debeat ad verba praedicationis. Cui mox « Ephphetha, id est adaperire » dicitur, « et statim apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus. » Qua in re notandum est quia propter clausas aures dictum est « adaperire. » Sed cujus aures cordis ad obediendum apertae fuerint, ex subsequenti procul dubio etiam linguae ejus vinculum solvitur, ut bona quae fecerit, etiam facienda aliis loquatur. Unde et bene additur, « et loquebatur recte. » Ille enim recte loquitur qui prius obediendo fecerit, quae loquendo admonet etiam facienda
Abbreviated transcription (Latin):
cius: & solutũ est uinculũ linguę eius: et lo¬
quebatur recte. Qd ẽ enim qd̃ ereator. om̃ium
d̾s cũ surdũ et mutũ sanare uoluisset. in aures
illius digitos suos misit: et expuens linguã
eius tetigit: Qd ꝑ digitos redemptoris: nisi
dona sc̃i sp̃c designantur: Unde cũ in alio loco
eiecisset demoniũ dixit. Si in digito dei eicio de¬
monia : ꝓfecto ꝑuenit in uos regnũ di. Qua de
re ꝑ cuuangłistam aliũ dixisse describitur. Si ego
insp̃u dei eicio demonia: profecto peruenit in
uos regnũ dei. Ex quo utroq loco colligitur: qr
digitus sp̃c uocatur. Digitos gͥu auricłas mit
aperire. Qoͥ est uͦ qd̃ expuens. lingũa eius teti¬
git : Saliua nobis est ex ore redemptoris.
accepta sapientia in eloquio diuino. Saliua
quippe ex capite defluit in ore. Ca gͦ sapientia
quȩ ipse ẽ. dũ lingua nr̃a tangitur: mox ad p̃¬
dicationis uerba formatur. Qui suspiciens in
celũ ingemuit: non qd̃ ipse necessarium ge¬

Expanded text:
linguae ejus, et loquebatur recte. Quid est enim quod Creator omnium Deus, cum surdum et mutum sanare voluisset, in aures illius suos digitos misit, et exspuens linguam ejus tetigit? Quid per digitos Redemptoris, nisi dona sancti Spiritus designantur? Unde cum in loco alio ejecisset daemonium, dixit: Si in digito Dei ejicio daemona, profecto pervenit in vos regnum Dei . Qua de re per evangelistam aliud dixisse describitur: Si ego in spiritu Dei ejicio daemones, profecto pervenit in vos regnum Dei . Ex quo utroque loco colligitur quia digitus spiritus vocatur. Digitos igitur in auriculas mittaperire. Quid est vero quod exspuens linguam ejus tetigit? Saliva nobis est ex ore Redemptoris accepta sapientia in eloquio divino, saliva quippe ex capite defluit in ore. Fa ergo sapientia quae ipse est, dum lingua nostra tangitur, mox ad praedicationis verba formatur. Qui suspiciens in coelum ingemuit, non quod ipse necessarium ge
Abbreviated transcription (Latin):
cubuerunt in partes: ꝑcentenos et ꝑ quin¬
quagenos. Diuersȩ eccłiȩ in singulis mundi
partib positȩ. unam catholicam faciunt:
in qua fideles omnes de deo recta sentientes.
concorditer uiuunt. Hanc nãq: in euuan¬
ꝑ locor distinctionẽ concordiam designauit.
cũ saciaturus de quinq panibus ppłos qͥnqͣ¬
genos ꝑturmas uel centenos discũbere pre¬
cepit: ut uidelicet turba fideliũ escam suã
et locis disiuncta. et moribus coniuncta per¬
ciperet. Iubelei quippe requies. quinquage¬
narii numeri misterio continetur: et quin¬
quagenarius bis ducit᷑. ut ad centenariũ
ꝑducatur. Quia gͥ prius a malo quiescitur oꝑe:
ut post anima plenius quiescat in cogitatio¬
ne: alii quinquageni. alii aut̃e centem discum¬
bunt: qm̃ sunt ñ nulli qui iã aprauis actibus
habent requiem operis: et sunt ñ nulli qui a¬

Expanded text:
cubuerunt in partes, per centenos, et per quinquagenos . Diversae Ecclesiae in singulis mundi partibus positae unam catholicam faciunt, in qua fideles omnes de Deo recta sentientes concorditer vivunt. Hanc namque in Evanr locorum distinctionem concordiam designavit, cum satiaturus de quinque panibus populos, quinquagenos per turmas, vel centenos discumbere praecepit; ut videlicet turba fidelium escam suam, et locis disjuncta et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies, quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur ut ad centenarium rducatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni, alii autem centeni discumbunt; quoniam sunt nonnulli qui jam a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui p
Abbreviated transcription (Latin):
dei si facimus: & tunc proximis rec¬
te loquimur. cũ prius ipsi fecerimus.
Qd̃ benẽ maicus euuangłista confirmat:
cũ factũ dñi miraculũ narrat dicens. Adduc̾t
autẽ surdũ et mutũ: ⁊ deprecabantur eũ ut
riculas eiꝰ. et expuens tetigit linguam eius.
& suspiciens in cęlũ. ingeinuit. et ait illi. Effeta:

Expanded text:
Dei si facimus, et tunc ea proximis recte loquimur, cum prius ipsi fecerimus. Quod bene Marcus evangelista confirmat, cum factum Domini miraculum narrat, dicens: Adducunt autem riculas, exspuens tetigit linguam ejus, et suspiciens in coelum ingemuit, e
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑ susceptionẽ nr̃ȩ humanitatis nobis ostẽ¬
sa. in mont̃e ꝑ noctẽ orationi inheret: miracu¬
amore speculationis funditus deserant: nec
contemplationis gaudia. penitus operationis
nunietate contempnant: s quieti contem¬
plantes sorbeant. qd̾ occupati erga proximos
loquentes refundant. Speculando quippe in
dei amorẽ furgitur: si predicando ad utilita¬
tẽ ꝓxum reditur: Lunc autẽ ad alta caritas
mirabiliter surgit: cũ ad una proximoꝵ. se
miscditer attrahit: & quo bene descendit ad
infima: eo ualenter recurrit ad sũma.

Expanded text:
tas per susceptionem nostrae humanitatis nobis ostensa, in montem per noctem orationi inhaeret, miracuamore speculationis funditus deserant, nec contemplationis gaudia penitus operationis nimietate contemnant, sed quieti contemplantes sorbeant quod occupati erga proximos loquentes refundant. Speculando quippe in Dei amorem surgitur, sed praedicando ad utilitatem proximi reditur. Tunc autem ad alta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit et quo bene descendit ad infima, eo valenter recurrit ad summa.
Abbreviated transcription (Latin):
catores scõs audientiũ subiector ieuna cor¬
da dñs pascit: sicut de ppłis esurientibus
disciplis conquerentibus respondit dñs di¬
cens. Date illis uos manducare. Qd̃ sic
tunc eor manibus factũ ẽẽ credimus: ut hoc
eoꝵ manibus cotidie fic̾ri sine cessatione ui¬
ueamus. Hoc enĩ agit petrus. cũ ꝑ epłas lo¬
quitur: ut uerbi pabulo corda nr̃a male
ieuina sacientur. Hoc paulus. hoc ioħs ꝑ¬

Expanded text:
catores sanctos audientium subjectorum jejuna corda Dominus pascit, sicut de populis esurientibus discipulis conquerentibus respondit Dominus, dicens: Date illis vos manducare. Quod sic tunc eorum manibus factum esse credimus, ut hoc eorum verbis quotidie fieri sine cessatione videamus. Hoc enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur; hoc Paulus, hoc Joann
Abbreviated transcription (Latin):
receperunt mercedẽ suam. In cunc¬
tis oꝑib suis ypocrita q̃rit hono¬
ris reuerentiam. laudis głam: a meliori¬
b metui: sc̃s ab omib uocari.S. cũ transi¬
torus fauorib inhiat. ꝑdit ꝑcipiendo qđ
laborat. ueritate atestante quȩ ait. Am̃ dico
uobis receperunt mercedẽ suam.S. hec mer¬
ces teneri diu ñ potest: quia pro ostensis o¬
perib honor tribintur: s uita ad terminũ
uigetur Laudes resonant: s. ad finem cũ
laudib tempora festinant. Nequaquã qͥp¬
pe m̃tis eius intentio in illa gła figitur: q̃

Expanded text:
receperunt mercedem suam . In cunctis operibus suis hypocrita quaerit honoris reverentiam, laudis gloriam, a melioribus metui, sanctus ab omnibus vocari. Sed cum transitoriis favoribus inhiat, perdit percipiendo quod laborat, Veritate attestante, quae ait: Amen dico vobis, quia receperunt mercedem suam. Sed haec merces teneri diu non potest, quia pro ostensis operibus honor tribuitur, sed vita ad terminum urgetur; laudes resonant, sed ad finem cum laudibus tempora festinant. Nequaquam quippe mentis ejus intentio in illa gloria figitur quae
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur: qͥ tam̃ dei ẽ. quia ab illo datur. Et
dĩ est gͦ ex munere: et nr̃ fit ueraciter per
uiter : dampna intulit: iuuantes lesit: a¬
mantes ꝑsecutus est. Retinenda hȩc ẽẽnt:
si remittenda nobis delicta ñ essent. Aduo¬
catus enim nr̃ precem nobis in causa nr̃a
composuit: et ipse eiusdẽ causȩ uidea ẽ
qui ad uocatus. Preci uͦ quã composuit.
conditionẽ inseruit dicens. Dimitte no¬
bis debita ur̃a sicut & nos dimittimus

Expanded text:
cipitur, qui tamen Dei est quia ab illo datur. Et Dei ergo est ex munere, et noster fit veraciter per uit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit. Aut gͥ uon facientes dicimus:
dimitte nobis debita nr̃a. sicut et nos c̃¬
mittimus debitoribus nr̃is. ⁊ nosmetipsos
hoc dicendo amplius ligamus: aut fortas¬
se hanc conditionẽ in oratione intermit¬
timus: et aduocatus mr̃. precẽ quã cõpo¬
suit non recognoscit: atꝗ apud se ꝓtinus
dicit. Scio qͥd monui : ñ est ipsa oratio qͣm
feci. Ed gͦ nobis agendum ẽ. nisi ut uerȩ
caritatis affectum impendamus fr̃ib: nul¬
la ui corde malicia remaneat: Memen¬
tote qđ monem᷑ : dimittite. et dimittetur
nobis. Ecce et debetur nobis. et debemus.
Dimittamꝰ gͦ qđ debetur nobis: ut dimit¬
tatur qđ debetur a nobis. xxxx iiii.

Expanded text:
on facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc conditionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus, nulla in corde malitia remaneat? Momentote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce et debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. CAP. XXXVII.--
Abbreviated transcription (Latin):
ibebant de spiritali: consequẽte eos petra.
ponitur. et nominatur. quis alius quã axp̃c accipit᷑:
paulo attestante qui ait. petra aũ erat xp̃c: Cum
sancti uiri qui robore illius solidati sũt. expͥmũtur.
Quos nimirũ petrus apłs lapides uocat. dicẽs. Uos
tanquã lapides uiui: coedificamini domos sp̃uales:¬

Expanded text:
ibebant de spirituali consequente eos petra, ponitur et nominatur, quis alius quam Christus accipitur? Paulo attestante, qui ait: Petra autem erat Christus, videlicet sancti viri qui robore illius solidati sunt, exprimuntur. Quos nimirum Petrus apostolus lapides vocat, dicens: Vos tanquam lapides vivi
Abbreviated transcription (Latin):
credentib per exemplũ culpa propinat᷑. Unde
plerũq contingit. ut qui negligenter de se mala
opinari ꝑmittũt. per semet ipsos quidem nulla
iniqua faciant: sed tamen per eos qui se fuerint
imitati multiplicius delinquãt. Hinc ẽ qd̾ paulus
ĩmunda quedam sine polluciõe comedentib sed
ꝑfectis: tẽptacionis scandalũ sua hac comessaciõe
mouentib dicit. Uidete ne forte hec licencia ur̃a:
offendiculũ fiat itfirmis. Et rursum. Et ꝑibit
infirmus in tua sciencra frater: ꝓpter quẽ cep̃c
mortuus est. Sic aũ peccantes in fratres. ⁊ ꝑcuci

Expanded text:
credentibus per exemplum culpa propinatur. Unde credentibus per exemplum culpa propinatur. Unde plerumque contingit, ut qui negliopinari permittunt, per semetipsos quidem nulla iniqua faciant; sed tamen per eos qui se imitati fuerint, multiplicius delinquant. Hinc est quod Paulus immunda quimperfectis tentationis scandalum sua hac comessatione moventibus dicit: Videte ne forte haec licentia vestra, offendiculum fiat infirmis. Et rursum: Et peribit infirmus in tua conscientia frater, propter quem Christus mortuus est. Sic autem peccantes in f
Abbreviated transcription (Latin):
meritis scire nichil esse. Unde et ipsi discipłi dñi
de hac sciencia perfecta docentur: cũ eis uoce ueri¬
tatis dicit᷑. Cum feceritis hec omĩa que p̃cepta sũt
uobis: dicite. serui inutiles sumus. Perfecta scien¬
cia est scire omĩa: et tamen iuaxta quendã modũ
scientẽ se esse nescire : de qua bene per paulũ dr̃.
Qui se existimat scire aliquid: ñdum cognouit
quẽadmodũ oporteat eum scire. In hoc itaq mũ¬
do dũ uiuimꝰ. tũc ꝑfecte que scienda sũt scimus:
cũ ꝓficientes per intelligentiã. nil nos ꝑfecte scire
cognoscimus. Quia enim prima stulticia angeli
elacio cordis fuit: uera sapiencia efficit᷑ hominis
humilitas sue estimationis: quã quisquis uel mag¬
na sapiendo deserit. eo ipso uehem̃ter desipit. quo
cia uestra offendicłm fiat infirmis. Cum
praua estimacio in quantũ sine peccato ualet.
ab intuentiũ mente non tegitur: cũctis mala

Expanded text:
meritis scire nihil esse. Unde et ipsi discipuli Domini meritis scire nihil esse. Unde et ipsi discipuli Domini de hac scientia perfecta docentur, cum eis voce Veritatis dicitur: Cum feceritis haec omnia, quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus . Perfecta scientia est scire omnia, et tamen juxta quemdam modum scientem se esse nescire, de qua bene per Paulum dicitur: Qui se existimat scire aliquid, nundum cognovit quemadmodum oporteat eum scire. In hoc itaque mundo dum vivimus, tunc perfecte quae scienda sunt scimus, cum proficientes per intelligentiam nil nos perfecte scire cognoscimus. Quia enim prima stultitia angeli elatio cordis fuit, vera sapientia efficitur hominis humilitas suae aestimationis. Quam quisquis vel magna sapiendo deserit, eo ipso vehementer desipit, quo  offendiculum fiat infirmis . Cum prava aestimatio, in quantum sine peccato valet, ab intuentium mente non tergitur, cunctis mala
Abbreviated transcription (Latin):
ciencia inflat: caritas edificat. Mens gͥ¬
hipocritarũ. concupiscenciis exteriorib
occupata. igne diuini amoris non calet: ⁊ idcir¬
co ad suꝑnũ desideriũ inflãmare auditores suoᷤ
nequeũt: quia uerba de frigido corde ꝓferũt.
Neq enim res que in se ipsa non arserit: alios ac¬
cendit. Unde fit plerũq ut hipocritar̃ dicta
et audientes non erudiant: et eosdem ipsos qui
se ꝑferũt elatos laudib deteriores reddant.
Accestante enĩ paulo. sciencia inflat: caritas edi¬
ficat. Cũ ergo caritas edificando non erigit: sci¬
hoc quidem mundo uiuere. sed de huius mũdi ꝯcupis¬
cencia nichil habere: aliena non appetere. propria
non tenere. laudes mundi despicere. et pro deo op¬
probria amare: głam mundi fugere. despectũ sequi.
adulantes despicere. despicientes honorare: mala
nocenciũ ex corde dimittere: et erga eos dilcctio¬
nis grãm ĩmobilẽ in corde retinere. Perfecta qͥdem
sciencia est. hec cũcta sollicite agere: et se de suis

Expanded text:
cientia inflat, charitas aedificat . Mens hypocritarum, concupiscentiis exterioribus occupata, igne divini amoris non calet, et idcirco ad supernum desiderium inflammare auditores suos nequeunt, quia verba de frigido corde proferunt. Neque enim res quae in seipsa non arserit alios accendit. Unde fit plerumque ut hypocritarum dicta, et audientes non erudiant, et eosdem ipsos qui ea proferunt elatos laudibus deteriores reddant. Attestante enim Paulo: Scientia inflat, charitas aedificat. Cum ergo charitas aedificando non erigit, scihoc quidem mundo vivere, sed de hujus mundi concupiscentia nihil habere, aliena non appetere, propria non tenere, laudes mundi despicere, et pro Deo opprobria amare, gloriam fugere, despectum sequi, adulantes despicere, despicientes honorare, mala nocentium ex corde dimittere, et erga eos dilectionis gratiam immobilem in corde rescientia est, haec cuncta sollicite agere, et se de suis
Abbreviated transcription (Latin):
hominib appetit. ut dum placet qd̾ dr̃. ꝑ eadem
dicta. non ipse sed dñs ametur. uel idcireo t̾rena
stipendia in p̃dicatione consequit᷑. ne a p̃dicaci¬
onis uoce per indigentiã lassetur: huic ꝓculdu¬
bio ad recipiendã mercedẽ nichil obstat ĩ patria.
quod sũptus sũpsit in uia. Hos itaq sũptus. a co¬
ruithiis quib predicabat paulus: pro minimo sus¬
cipiens dicit. Si nos uobis sp̃ualia seminauimꝰ:
magnũ est si ur̃a carnalia metamus: x.xix. De¬

Expanded text:
hominibus appetit ut dum placet quod dicitur per eadem hominibus appetit ut dum placet quod dicitur per eadem dicta non ipse sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic proculdubio ad recipiendam mercedem nihil obstat in patria, quod sumptus sumpsit in via. Hos itaque sumptus a Corinthiis quibus praedicabat Paulus pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
i nos uobis sp̃ualia seminauimꝰ: signaũ dũs¬
magnũ est si ur̃ã carnalia metamus
Dignũ est ut predicatores ab eis terrena consequant᷑
stipendia. quib patrie celestis offerũt premia: qr
sicut dicit ipsa dei sapiencia. dignus est operarius
mercide sua. Iam enum de mercede sunt oꝑis. ipsa
alim̃ta sustentacionis: ut hic merces de labore pre¬
dicationis inchoetur. que illic de ueritatis uisioẽ
ꝑficitur. Qua in re considerandũ ẽ. qd̾ uni nr̃o
operi due debent᷑ mercedes: una in uia. altera in
patria: una que nos in labore sustentat: alia q̃
nos in resurrectione remunerat. Merces itaq q̃
in p̃senti recipitur: hoc in nobis debet agere. ut
ad sequentẽ mercedẽ robustius tendat᷑. Uerus itaq
in hoc tẽpore mercedẽ recipiat: sed id̾o mercedẽ
recipere. ut predicare subsistat. Quisquis namq
ideo predicat. ut hic uel laudis uel muneris mer¬
cedem recipiat: eterna ꝓculdubio mercede se pri¬
uat. Quisquis uero uel ea que dicit id̾o placere

Expanded text:
i nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus . Dignum est ut praedicatores ab eis terrena consequantur stipendia quibus patriae coelestis offerunt praemia; quia sicut dicit ipsa Dei Sapientia: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna proculdubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit ideo placere
Abbreviated transcription (Latin):
aulus cũ quosdam ad celibatus graciam
instrueret. non coniugiũ spreuit: sed
curas mundi nascentes ex coniugio repellit
dicens. Hoc ad utilitatẽ urãm dico. ñ ut laq̃ũ
uobis iniciam: sed ad id quod honestũ ẽ. ⁊ qd̾
facultatẽ prebeat sine ĩpedim̃to dñm obsecran¬
di. Ex coniugiis quippe terrene sollicitudines
prodeũt: et idcirco magister gentiũ auditores
suos ad meliora ꝑsuasit. ne terrena sollicitudi
ne ligarent᷑. Quẽ igitur celibem curarũ scłari¬
um impedim̃tũ prepedit: et coniugio nequa¬
quam se subdidit: ⁊ tñ on̾a ꝯiugii ñ euasit:¬

Expanded text:
lus cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed curas mundi nascentes ex conjugio repulit, dicens: Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis injiciam; sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Domino observiendi . Ex conjugiis quippe terrenae sollicitudines prodeunt; et idcirco magister gentium auditores suos ad meliora persuasit, ne sollicitudine terrena ligarentur. Quem igitur caelibem curarum sum impedimentum praepedit, et conjugio nequaquam se subdidit, tamen onera conjugii non evasit
Abbreviated transcription (Latin):
te torpemꝰ. Debet ꝓfecto debet in spe ẽẽ securi¬
tas. sed etiam timor in conuersacione: ut et illa
certantes foueat: et iste torpentes pungat. De spe¬
incassũ p̃sumit: qͥ tim̾e dm̃ ĩ suis oꝑibus renuit¬

Expanded text:
te torpemus. Debet profecto, debet in spe esse non solum securite torpemus. Debet profecto, debet in spe esse non solum securitas, sed etiam timor in conversatione, ut et illa certantes foincassum praesumit qui timere Deum in suis operibus renuit
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ dilecta. ꝑfidie est nocte cecata. Scimꝰ etiã
quod latro de patibulo tͣnsiuit ad regnũ: iudas
de apłatus gloria lapsus est in tartarũ. Rursũq
qr aliquando fortes qd̾ ceꝑunt ñ mutãt. ⁊ latro¬
nem aliũ ꝑuenisse nouimus ad suppliciũ: ⁊ apłos
scimus ꝑcepisĩe ꝓpositũ qd̾ desiderauerãt regnũ.
Uideo preterea paulũ ex illa ꝑsecutioĩs seuicia.
ad grãm apłatus uocatũ: et tam̃ sic int̾ occulta
iudicia formidat. ut repbari se etiam postquã uo¬
catus est timeat. Ait enim. Castigo corpus meũ. ⁊
seruituti subicio: ne forte aliis predicãs. ipse rep¬
bus efficiar. Et certe iam de illo uoce dm̃ca fue¬
rat dictũ. uas electionis michi est: et tam̃ adhuc
castigans corpus suũ. metuit ne reꝓbet᷑. Ue mi¬
seris nobis. qui de electione nr̃a nullã adhuc dei
uocẽ cognouimꝰ: et iam in ocio quasi de securita

Expanded text:
dudum dilecta perfidiae est nocte caecata. Scimus etiam dudum dilecta perfidiae est nocte caecata. Scimus etiam quod latro de patibulo transivit ad regnum, Judas de apostolatus gloria lapsus est in tartarum. Rursumque, quia aliquando sortes quae coeperunt non mutant, et latronem alium pervenisse novimus ad supplicium, et apostolos scimus percepisse propositum quod desideraverant regnum. Video praeterea Paulum ex illa persecutionis saevitia ad gratiam apostolatus vocatum, et tamen sic inter occulta judicia formidat, ut reprobari se etiam postquam vocatus est, timeat. Ait enim: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Et certe jam de illo dominica dictum fuerat voce: Vas electionis mihi est, et tamen adhuc castigans corpus suum, metuit ne reprobaretur. Vae miseris nobis qui de electione nostra nullam adhuc Dei vocem cognovimus, et jam in otio quasi de securi
Abbreviated transcription (Latin):
tos cernimꝰ tenebris peccatorũ obuolutos. et tam̃
iuxta uite sue terminũ repente reddi luce iusticie
cia dicit᷑. Eratis aliquando tenebre: nũc autẽ lux
in dño. Lucis enim nomine iusticia accipit᷑: per
tenebras iniquitas designatur. Multos etiã noui¬
mus semel inuentã uiam iusticie. illibate usq ad
obitũ tenuisse: et plerosq ꝯspeximꝰ usq ad exitũ
cepta semel crimina sine cessacione cumulasse. Qͥs
autẽ inter ista occultorũ iudiciorũ nubila. mentis
sue radiũ mittat. ut aliqua consideraciõe discernat:
uel quis ꝑduret in malo. uel quis ꝑseueret ĩ bono.
uel quis ab infimis conuertatur ad sũma: uel quis
a sũmis reuerberetur ad infima: Latẽt hec sensus
hõium: nec quicquã de cuiuslibet fine ꝯgnoscit᷑:
qr diuinorũ iudiciorũ abissus humane m̃tis ocło
nullatenus penetratur. Uidemus nãq qd̾ illa deo
aduersa gentilitas. iusticie est luce ꝑfusa: ⁊ iudea

Expanded text:
tos cernimus peccatorum tenebris obvolutos, et tamen tos cernimus peccatorum tenebris obvolutos, et tamen juxta vitae suae terminum repente reddi luce justitiae tia dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Lucis enim nomine justitia accipitur, per tenebras iniquitas designatur. Multos etiam novimus semel inventam viam justitiae illibatae usque ad obitum tenuisse, et plerosque conspeximus usque ad exitum coepta semel crimina sine cessatione cumulasse. Quis autem inter ista occultorum judiciorum nubila mentis suae radium mittat, ut aliqua consideratione discernat; vel quis perduret in malo, vel quis perseveret in bono, vel quis ab infimis convertatur ad summa, vel quis a summis revertatur ad infima? Latent haec sensus hominum, nec quidquam de cujuslibet fine cognoscitur, quia divinorum judiciorum abyssus humanae mentis oculo nullatenus penetratur. Videmus namque quod illa Deo adversa gentilitas justitiae est luce perfusa, et Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
ic curro: non quasi in incertũ. Nonnulli
om̃e quod fortiter faciunt. dñante gule
uicio perdunt: et dum uenter non restringitur
per carnis concupiscenciã simul cũcte uirtutes ob¬
ruuntur. Hinc est quod paulus contra iherusalẽ
menia decertanti cocorũ principi. idest uentri.
cui a quoquentib seruitur. uirtutes anime ad
pacis uisionẽ tendentis destruere uolenti. uires
subtrahebat: cũ diceret. Castigo corpus meũ.⁊
seruituti subicio: ne forte aliis p̃dicãs. ipse rep¬
bus efficiar. Hinc etiã p̃misit dicẽs. Sic curro
non quasi in incertũ: sic pugno ñ qͣsi aerem
uerberãs. Cum enĩ carnẽ restringinus: ipsis con¬
tinencie nr̃e actibus ñ aerẽ. s ĩmũdos sp̃c uerbe¬
ramus. Et cũ hoc qd̾ ẽ intra nos subicimꝰ: extra
positis aduersariis pugnos damꝰ x xi. De occul
meũ: ⁊ seruituti subicio. Multos uidemꝰ
eotidie quia resplendent luce iusticie. et tamen ad

Expanded text:
quasi in incertum . Nonnulli quasi in incertum . Nonnulli omne quod fortiter faciunt, dominante gulae vitio perdunt, et dum venter non restringitur, per carnis concupiscentiam simul cunctae virtutes obruuntur. Hinc est quod Paulus contra Jerusalem moenia decertanti coquorum principi, id est ventri, cui a coquentibus servitur, virtutes animae ad pacis visionem tendentis destruere volenti, vires subtrahebat cum diceret: Castigo corpus meum, et servituti subjicio: ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Hinc etiam praemisit, dicens: Sic curro, non quasi in incertum: sic pugno, non quasi aerem verberans . Cum enim carnem restringimus, ipsis continentiae nostrae ictibus non aerem sed immundos spiritus verberamus. Et cum hoc quod est intra nos subjicimus, extra positis adversariis pugnos damus. CAP. XXXI.-- et servituti subjicio . Multos videmus quotidie qui resplendent luce justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnffigurãs. ex semet ipso disceret qualiter eis
misereri debuisset: quatinus hoc illis impende¬
ret. quod sibi ipse si ita esset impendi recte uo
luisset. Neq enim egregius predicator ut qͣsi
iudeus fierit ad ꝑfidiam erupit : neq ut quasi
sub lege esset. ad carnale sacrificiũ rediit: neq
ut om̃ib omĩa fieret. simplicitatẽ m̃tis ĩ erroris
uarietatẽ ꝯmutauit: s condescendendo appro¬
pinquauit infidelib ñ cadendo : ut uidelicet
singulos in se suscipiens. et se in singulis tͣnffi¬
gurans. ꝯpaciendo colligeret. si ita ipse ut illi
essent. quod impendi ab aliis sibi uoluisset: et
tanto uernus unicuiq erranti concurreret:
quanto saluti eius modũ ex propria ꝯsideracio¬
ne didicisset. Hinc iterũ dicit. siue m̃te excedi¬
mus deo. siue sobrii sumus uobis: qr n semetip¬
sum uouerat contẽplando tͣnscendere: ⁊ eundẽ
se auditorib condescendendo temperare: xxx¬

Expanded text:
transfigurans, ex semetipso disceret qualiter aliis transfigurans, ex semetipso disceret qualiter aliis misereri debuisset, quatenus hoc illis impenderet, quod sibi ipse, si ita esset, imluisset. Neque enim egregius praedicator, ut quasi Judaeus fieret, ad perfidiam erupit, neque ut quasi sub lege esset ad carnale sacrificium rediit, neque ut omnibus omnia fieret simplicitatem mentis in erroris varietatem commutavit, sed condescendendo appropinquavit infidelibus, non cadendo; ut videlicet singulos in se suscipiens, et se in singulos transfigurans, compatiendo colligeret, si ita ipse ut illi esset quod impendi ab aliis sibi recte voluisset, et tanto verius unicuique erranti concurreret, quanto saluti ejus modum ex propria consideratione didicisset. Hinc iterum dicit: Sive mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis ; quia et semetipsum noverat contemplando transcendere, et eumdem se auditoribus condescendendo temperare. CA
Abbreviated transcription (Latin):
actus sum iudeis tanquã iudeus : ut iude¬
os lucrifacerem. Rector debet esse pre
cunctis contẽplacione suspensus. et singulis com¬
passione ꝓccimus : ut per speculacionis altitudi¬
nem. semetipsũ quoq inuisibilia appetendo tͣns¬
cendat : et per pietatis uiscera. in se infirmita¬
tem ceterorũ tͣnfferat. Hinc est qd̾ beatꝰ paulus
ꝯpage caritatis sũmis simul et infimis iunctus.
et in semetipso uirtute sp̃c ad alta uolante ra¬
pitur : et in aliis pietate equanimit̃ ĩfirmatur
dicẽs. Quis infirmat᷑ et ego non infirmor: qͥs
scandalizatur et ego non uror: Hinc rursus
ait. factus sum iudeis tanquã iudeus. ut iudeoᷤ
lucrarer: et his qui sub lege sunt. qͣsi sub lege
essem. cũ ipse non essem sub lege: ut eos qui sub
lege erant lucrifacerẽ: et his qui sine lege sunt.
quasi sine lege essem. cum sine lege dei ñ essem.
uidelicet exhibebat. non amittendo fidem. sed
extendendo pietatẽ: ut in ꝑsonã se infidelium

Expanded text:
actus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem . Rector debet esse prae cunctis contemplatione suspensus, et singulis compassione proximus, ut per speculationis altitudinem semetipsum quoque invisibilia appetendo transcendat, et per pietatis viscera in se infirmitatem caeterorum transferat. Hinc est quod beatus Paulus compage charitatis summis simul et infimis junctus, et in semetipso virtute spiritus ad alta volante rapitur, et in aliis pietate aequanimiter infirmatur, dicens: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Hinc rursus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer: et his, qui sub lege sunt, quasi sub lege essem cum ipse non essem sub lege ut eos qui sub lege erant, lucrifacerem: et iis, qui sine lege sunt, quasi sine lege essem cum sine lege Dei non essem, videlicet exhibebat non amittendo fidem, sed extendendo pietatem, ut in se personam infidelium
Abbreviated transcription (Latin):
ditorum. sic mansuetudo telum tẽperet. qͣtinus
a iusticie studio non eneruet: sic ad ulcionem
zelus ferueat. ne tamen pietatis limitẽ feruen¬
do transcendat: ut ingratos beneficiis ad amõ
rem ꝓuocet. ut gratos quosq ministeriis in
amore seruet : ut ꝓcrimorũ mala cũ corrigere
non ualet taceat. et cũ corrigi loquendo possũt.
filentiũ consensum esse ꝑtimescat: ut sic ea que
tacet toleret. ne tam̃ in animo uirus doloris
occultet: ut sic maliuolis munus benignitatis exhi¬
beat. ne tamen per grãm a iure rectitudinis excẽ¬
dat: ut cuncta ꝓorimis que preualet impendat.
sed hec ĩpendendo ñ tũmeat: ut sic in bonis que
exhibet. tumoris p̃cipiciũ caueat. ne tam̃ a boni
exercicio torpescat: ut sic que possidet tribuat.
quatinus quanta sit largitas remunerantis atten¬
dat: ne cum terrena largitur. suam plus quam
necesse est inopiam cõgitet: et in oblacione mũ¬

Expanded text:
ditorum sic mansuetudo zelum temperet quatenus ditorum sic mansuetudo zelum temperet quatenus a justitiae studio non enervet, sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem Dei provocet, ut gratos quosque ministeriis in amore servet, ut proximorum mala cum corrigere non valet taceat, et cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret ne tamen in animo virus doloris occultet, ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat, ut cuncta proximis quae praevalet impendat, sed haec impendendo non timeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat; ne cum terrena largitur, suam plusquam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione mu
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝓtrahat. eamq usq ad lasciuiã obtrectacionis
extendat: ne odiũ malicia excitet. et os usq ad
ĩaculũ maledictionis irritet. Et rursũ cũ cogitat
ut ea alteri faciat. que ipse sibi fieri ab altero
expectat. pensat nimirũ ut malis bona. ut bonis
meliora respondeat: ut erga ꝓcaces mansuetudi¬
nem longanimitatis exhibeat: ut malicie peste
languentib grãm benignitatis impendat: ut
discordes pace muniat. ut concordes ad concu¬
piscenciã uere pacis accingat: ut indigentibus
necessaria tribuat. ut errantib uiam rectitudinis
ostendat: ut afflictos uerbo et cõpassione mul¬
ceat. ut accensos in huius mundi desideriis. in¬
crepacione restringat: ut minas potentiũ racio¬
cinatione mitiget. ut oppressorũ angustias qͣn¬
ta preualet ope leuet: ut foris resistentib op̃¬
ponat pacienciã. ut intus suꝑbientib exhibeat
cum paciencia disciplinã: ut erga errata sub¬

Expanded text:
tas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis tas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Et rursum, cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ex altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat, ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat, ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat, ut indigentibus necessaria tribuat, ut errantibus viam rectitudinis ostendat, ut afflictos verbo et compassione mulceat, ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restringat, ut minas potentium ratiocinatione mitiget, ut oppressorum angustias quanta praevaleat ope levet, ut foris resistentibus opponat patientiam, ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam, ut erga errata sub
Abbreviated transcription (Latin):
non faciens. cesset a nocendi opere: et rursum
bonũ quod sibi fieri appetit impendẽs. erga utilitatẽ
prarimi se exerceat ex benignitate. S hec nimirũ
duo cdum sollicita intencione cogitant᷑. cor ad ĩnu¬
mera uirtutũ ministeria tenditur: ne uel ad inferen¬
da que non debet. desideriis inquieta mẽs ferueat:
uel erga erhibenda que debet. ocio resoluta tor¬
pescat. Nam cũ cauet alteri facere. quod nequaꝗͣ
uult ab altero ipsa tolerare. sollicita se intencione
circũspicit. ne suꝑbia elcuet. et usq ad despectũ
praximi animũ deiciens exaltet: ne ambitio cogi¬
tacionẽ laniet. cũq hanc ad aliena appetenda dila¬
tat angustet: ne cor luxuria polluat. ⁊ subiectũ
desideriis. per illicita corrũpat: ne ira exasperet.
et usq ad ꝓferendã contumeliã inflãmet: ne in¬
uidia mordeat. ⁊ alienis felicitatib emula. sua
se face consumat: ne ĩmoderate linguã loquaci¬

Expanded text:
non faciens, cesset a nocendi opere. Et rursum non faciens, cesset a nocendi opere. Et rursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur; ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet; cumque hanc ad aliena appetenda dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquaci
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. Huius nãq caritatis iniciũ. dilectio d̾i
est. ac dilectio ꝓximi: de qua dilectioe ioħs dic̃.
Et hoc mandatũ habemꝰ ad̾o: ut qͥ diligit dm̃.
diligat et frẽm suũ. S dei dilectio per tria dis¬
tinguitur: qr ex toto corde. et tota anima. ⁊ ex
tota fortitudine diligi conditor iubet᷑. Quaĩre
notandũ est. qd̾ diuinus sermo cũ dm̃ diligi p̃ci¬
pit. non solũ narrat ex quo. sed etiã informat
ex quanto. cũ subiungit ex toto: ut uidelicet
qui perfectt deo placere desiderat. sibi de se nicħ
relinquat. Proximi aũ dilectio ad duo p̃cepta
diriuatur : cũ et per quendã iustũ icitur. qd̃
ab alio tibi odis fieri. uide ne. alteri facias: et
per semetipsam ueritas dicit. Que uultis ut
faciant uobis hoĩes: ita et uos facite illis. Qͥb
duob scilicet utriusq testam̃ti mandatis. per
unũ malicia cõpescitur. per aliud benignitas
p̃rogatur: ut malũ qd pati non uult quisq

Expanded text:
tendit. Hujus namque legis initium dilectio Dei tendit. Hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi; de qua dilectione Joannes dicit: Et hoc mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. Sed Dei dilectio per tria distinguitur; quia ex toto corde, ex tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur. Qua in re notandum est quod divinus sermo, cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur: Quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias . Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis, ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis ; quibus duobus, scilicet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult, quisque
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet. quomͦ potest diligere: Duo sunt
p̃recepta caritatis: dei uidelicet amor et ꝓorimi. Per
amorẽ dei amor ꝓocimi giguitur: et per amorem
praximi. amor dei nutritur. Nam qui dm̃ amare
negligit: ꝓfecto diligere ꝓximũ nescit. Et tunc
plenius in dei dilectione ꝓficimꝰ: si in ensdẽ dilecti¬
onis gremio. prius ꝓorimi caritate lactam᷑. Quia
enim amor dei amorẽ ꝓocimi generat. dicturus ꝑ
legem dñs diliges ꝓrimũ. p̃misit dicens. diliges
dnm dm̃ tuum : ut scilicet in terra pectoris nr̃i
prius amoris sui radicem figeret. quatinus per
ramos postinodũ dilectio fraterna germinaret.
Et rursum qr amor dei et ꝓxximi amore coales¬
cit: testatur ioħs qui increpat dicẽs. Qui non
diligit frẽm suum quẽ uidet : dm̃ quẽ ñ uidet
quomͦ potest diligere: Que tamen diuina di¬
lectio per timorẽ nascitur: sed in affectũ crescen-¬
uirtutũ facta dilatatur: que a duobus
quidem p̃ceptis incipit: sed se ad ĩnumera ec¬

Expanded text:
non videt quomodo potest diligere? Duo sunt praecepta charitatis: Dei amor et proximi; per amorem Dei, amor proximi gignitur, et per amorem proximi, amor Dei nutritur. Nam qui Deum amare negligit, profecto diligere proximum nescit. Et tunc plenius in Dei dilectione proficimus, si in ejusdem dilectionis gremio prius proximi charitate lactamur. Quia enim amor Dei amorem proximi generat, dicturus per legem Dominus: Diliges proximum, praemisit, dicens: Diliges Dominum Deum tuum ; ut scilicet in terra pectoris nostri prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Et rursum, quia amor Dei ex proximi amore calescit testatur Joannes, qui increpat, dicens: Qui non diligit fratrem suum quem videt: Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Quae tamen divina dilectio per timorem nascitur, sed in affectum crescenrtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera ex
Abbreviated transcription (Latin):
est hoc. nisi qd̾ patent̃ datur intelligi. qr quãdiu hic
mortalit̃ uiuitur uideri per quasdam imagines d̾s
potest. sed per ipsam nature sue speciem non potest:
ut anima gra sp̃c afflata. ꝑ figuras qͣsdã dm̃ uideat.
sed ad ipsam uim eiꝰ essencie ñ ꝑtingat: Hinc ẽ enĩ
quod iacob qui dm̃ se uidisse testatur: hũc ñ nisi ĩ
angłm uidit. Hinc ẽ qd̾ moyses qui cũ d̾o facie ad

Expanded text:
nisi hoc quod patenter datur intelligi, quia quandiu hic mortaliter vivitur, videri per quasdam imagines Deus potest, sed per ipsam naturae suae speciem non potest, ut anima, gratia spiritus afflata, per figuras quasdam Deum videat, sed ad ipsam vim ejus essentiae non pertingat? Hinc est enim quod Jacob, qui Deum se vidisse testatur, hunc non nisi in angelo vidit . Hinc est quod Moyses, qu
Abbreviated transcription (Latin):
peccato per iohem dicitur. Est peccatũ ad mor¬
tem: non pro illo dico ut roget quis. Peccatũ nãq
ad mortẽ est. peccatũ usq ad mortẽ: qr scilicet
peccatũ qd̾ hic non corrigitur. eius uenia frustra
elem. Hoc aũ inter peccatũ et delictum distat:
qd̾ peccatũ est mala facere: delictũ bona delin¬
quere. que sũmoꝑe sunt tenenda. uel certe
pecatũ est in opere: delictum in cogitacione:

Expanded text:
peccato per Joannem dicitur: Est peccatum ad morpeccato per Joannem dicitur: Est peccatum ad mortem, non pro illo dico, ut roget quis. Peccatum namque ad mortem est peccatum usque ad mortem; quia scilicet peccatum quod hic non corrigitur, ejus venia frustra nter peccatum et delictum distat, quod peccatum est mala facere, delictum vero bona derelinquere quae summopere sunt tenenda. Vel certe peccatum est in opere, delictum in cogitatione.