comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ungentoꝵs tuors curremꝰ. scđm illũ cursũ con¬
sũmaui. & illud qui in stadio currunt. unꝰ aut̃
accipit brauiũ. Brauium xꝑc ẽ. Et hȩ quidẽ
a dolescentulȩ quas ꝓpt̾ amoris exordium foris
stare cognoscim᷑. iuxta illud exemplũ. amicus
autẽ sponsi stans & audieus eũ. gaudio gaudet
ꝓpter uocẽ sponsi. tale quiddã & adolescentu¬
lȩ sustinent. Introeiute sponso. foris remaneq̃.
Sponsa uͦ spetiosa. ꝑfecta sine macula. sine ruga
insponsi cubiculũ. in regiũ penetral ingressa.
reuertit᷑ ad iuuenculas. & nuntiat eis quȩ
sola conspexerat dicitq. Introduxit me rex
in cubiculũ suũ. Non ait introduxit nos plures
in cubiculũ suũ. Plures foris remanent. in cubi¬
culũ sola ingredit᷑ sponsa. ut uideat thesauroᷤ
tenebrosos & absconditos renuntietq iuencuł.
introduxit me rex in cubiculũ suũ. Rursum ado¬
lescentulȩ. idt̃ sponsarũ incipientiũ turba cõ¬

Expanded text:
unguentorum tuorum curremus, secundum illud: Cursum conunguentorum tuorum curremus, secundum illud: Cursum consummavi ; et illudaccipit bravium . Bravium Christus est, et hae quidem adolescentulae, quas propter amoris exordium foris stare cognoscimus, juxta illud exemplum: Amicus autem sponsi stans et audiens eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi , tale quiddam sustinent. Introcunte sponso, forinsecus remanent; sponsa vero speciosa, perfecta, sine macula, sine ruga, in sponsi cubiculum, in regium penetrale ingressa, revertitur ad juvenculas, et nuntiat eis, quae sola conspexerit, dicitque. Introduxit me rex in cubiculum suum. Non ait, introduxit nos plures in cubiculum suum. Plures foris remanent: in cubiculum sola ingreditur sponsa, ut videat thesauros tenebrosos et absconditos, renuntietque juvenculis: Introduxit me rex in cubiculum suum. Rursus adolescentulae, id est, sponsarum incipientium turba qua
Abbreviated transcription (Latin):
grue nom̃ effusionis infert᷑. Vngentũ
effusũ ẽ nom̃ tuũ. Hȩc dic̃s sponsa. ado¬
lescentulas concupiscit. Iuando illa spon¬
si patrẽ rogabat. & ad ipsũ sponsũ cõmi¬
nꝰ loquebatur necdũ adolescentulȩ ade¬
rant. In medus uͦ precib ingredit᷑ iuuen¬
cularũ chorus. & sponsȩ laudat᷑ eloqͥis.
ꝓpterea iuuenculȩ dilexerunt te. & at¬
traxerunt te. Adolescentulȩq respondent.
ost te inodore iun odore ungentors tuors
curremꝰ. Quã pulcre sponsi pedissequȩ necdũ¬
dit dexterã sponsi. & manꝰ eiꝰ sponsi dextera
continet᷑. Famulȩ uͦ ingrediunt᷑ post eam
Sexaginta sunt reginȩ. & octoginta concu¬
binȩ. & iuuenculȩ quarũ ñ ẽ numerꝰ. U̾na ẽ
columba mea. ꝑfecta mea. una ẽ matri suę.
una ẽ ei quȩ concepit illam. Post te gͦ iodo¬
re ungentor tuoꝵ curremͦꝰ. Cum om̃i honesta¬
te deambulantib dictũ ẽ. post te in odore

Expanded text:
grue nomen effusionis infertur: Unguentum grue nomen effusionis infertur: Unguentum effusum nomen tuum. Haec dicens sponsa adolescentulas conspicit. Quando illa sponsi Patrem rogabat, et ad ipsum sponsum cominus loquebatur, necdum adolescentulae aderant. In mediis vero precibus ingreditur juvencularum chorus, et sponsae laudatur eloquiis: Propterea juvenculae dilexerunt te, et attraxerunt te. Adolescentulaeque respondent: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus. Quam pulchre sponsi pedisequae necdudit dexteram sponsi, et manus ejus sponsi dextera continetur. Famulae vero ingrediuntur post eum. Sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae, et juvenculae, quarum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea; una est matri suae, una est ei quae concepit illam . Post te ergo in odorem unguentorum tuorum curremus. Cum omni honestate deambulantibus dictum est: Post te in odorem
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłica lectione ñ fabulas & narratio.¬
nes ab euangelistis s myst̃ia eẽ conscrip
dum ẽ. si qđ ea quȩ ñ peccatrix ad caput.
nec mirũ domũ fuisse odore completã.
cũ hoc odore mundus completus sit. Scribi¬
t᷑ in eodẽ loco de simone leꝓso. & domo
cuiꝰ domꝰ ad aduentũ xꝑi suaui odore cõ¬
pleta sit. agente penitentiã peccatrice.
& scã caput iħu in ungenti odorib ꝑfun¬
dente. Ungentũ effusũ nom̃ tuũ. Quomͦ
ungentũ qđ effusione sua odorẽ longe
lateq disꝑgit. sic xꝑi nom̃ effusum est.
In uiiuersa terra xꝑe nominat᷑. in om̃i num¬
do p̾dicat᷑ dñs. Ungentũ enĩ effusũ. est
priꝰ uideȩ tantũ claudebat᷑ angustus.
Neq enĩ grecoꝵ quispiã meminit eiꝰ. neq
in ulla gentiliũ litt̾arũ hẏstoria de illo
ut iħc radiauit in mundo. edux̃ secũ
legẽ & ꝓpħas. & uere completũ ẽ. un¬
gentũ effusũ nom̃ tuũ. Propterea iu¬
uenculȩ dilexerunt te: Quia ꝑ sꝑm scm̃

Expanded text:
in Evangelica lectione non fabulas et narrationes ab Evangelistis, 508 sed mysteria esse conscriptdum est: et si quod ea, quae non peccatrix, ad caput . Nec mirum domum fuisse odore completam, cum hoc mundus completus sit. Scribitur in eodem loco de Simone leproso et domo cujus domus ad adventum Christi suavi odore completa sit, agente poenitentiam peccatrice, et sancta caput Jesu unguenti odoribus perfundente. Unguentum effusum nomen tuum. Quomodo unguentum quod effusione sua odorem longe lateque dispergit, sic Christi nomen effusum est. In universa terra Christus nominatur, in omni mundo prius Judaeae tantum claudebatur angustiis. Neque enim Graecorum quispiam meminit ejus, neque in ulla gentilium litterarum historia de illo ut Jesus radiavit in mundo, eduxit secum Legem et Prophetas, et vere completum est, Unguentum effusum nomen tuum. Propterea juvenculae dilexerunt te. Quia per Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
stri ueniet in uidiciũ. & condẽpnabit ho¬
mines generationis huiꝰ. qr uenit afinib tͣrȩ
audire sapientiã salomonis. et ecce plus ꝗͣ
salomon hic: audi mystica que dicunt᷑. Re¬
gina austri uenit a finib terrę ęccła & con¬
dempnat homines generationis huiꝰ. id est
iudeos carni & sangumi deditos. Uenit a
finib terre audire sapientiã salomonis.

Expanded text:
stri veniet in judicium, et condemnabit hostri veniet in judicium, et condemnabit homines generationis hujus: quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: et ecce plus quam Salomon hic : audi mystica quae dicuntur. Regina Austri venit a finibus terrae, Ecclesia: et condemnat homines generationis hujus, id est, Judaeos carni et sanguini deditos. Venit a finibus terrae audire sapientiam Sa
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ. Et nunc moẏses ȩthiopissã dic̃
uxorẽ. Siquidẽ lex eiꝰ. ad hanc nrãm ethi¬
pissã transmigrauit. Murmuret a aron
sacerdotiũ iudeors. in urmuret & maria
sẏnagoga eors: moyses de murmurati¬
fluminũ afferent hostias. Et rursũ. Ethi¬
opia p̃ueniet manꝰ eiꝰ dõ. Pulere prȩ¬
ueniet. Quomͦ enĩ in eugłio mulier illa qͦ
sanguine defluebat archisynagogi filiam
curatione p̃uenit. sic ęthiopiaᷤ isrł egro¬
tante sanata ẽ. Illoꝵs delicto salus gentib
facta ẽ ad emulandũ eos. Nigra sũ & spe¬
tiosa filiȩ ierstm. Et tu ęccłastica anima
ad filias hiersłm conuerte sermonẽ & dic
He plus amat sponsus. me magis diligit ꝗͣ uoᷤ.
Quȩ multȩ filiȩ isrł uos foris statis. & spon¬
sã cubiculũ uidetis intrantẽ. Nemo dubitat
nigrã uocatã. nigãm ẽẽ formosã. qui nos sumꝰ
sapientiã ueri audire salomonis. Et quando
saluatoris uox intonantis audit᷑. regina au¬

Expanded text:
uxorem . Et nunc Moyses Aethiopissam ducit uxorem . Et nunc Moyses Aethiopissam ducit uxorem. Siquidem lex ejus ad hanc nostram Aethiopissam transmigravit. Murmuret Aaron, sacerdotium Judaeorum: murmuret et Maria, Synagoga eorum: Moyses de murmuratifluminum Aethiopiae afferent hostias ; et rursum: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . Pulchre praeveniet. Quomodo enim in Evangelio mulier illa quae sanguine fluebat, archisynagogi filiam curatione praevenit : sic Aethiopia, Israel aegrotante, sanata est. Illorum delicte, salus gentibus facta est, ad aemulandum eos. Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem. Et tu Ecclesiastica anima ad filias Jerusalem converte sermonem, et dic: Me plus amat sponsus, me magis diligit, quam vos: quae multae filiae Israel. Vos foris statis, et sponsam cubiculum videtis intrantem. Nemo dubitet nigram vocatam, nigram esse formosam. Qui nos sumussapientiam veri audire Salomonis? Et quando Salvatoris vox intonantis auditur: Regina au
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pectus eiꝰ recunibens. Siguificant᷑q de
anima sponsȩ & sermone dr̃. suꝑ pectꝰ illiꝰ
recumbens. quia ibi principale ẽ cordis nr̃i
Unde a carnalib recedentes sꝑualia sentire
debemꝰ. & intelligere multo meliꝰ ẽẽ sic a¬
mare. quã amare desistere. Ascendit gͥ re¬
cumbens suꝑ pectꝰ fratruelis sui. Et quȩ
nunc in exordio cantici nigra ponit᷑. in
epythalamu fine alba cantat᷑. Quȩ est
ista quȩ ascendit dealbata: Intelleximꝰ gͦ
qͦmͦ & ngra & formosa sit sponsa. Si au¬
tẽ tu non egeris penitentiã. caue ne
anima tua iugra dicat᷑ & turpis. & dupli¬
ci feditate turperis. Pigra ꝓpt̾ peccata
p̃terita: turpis ꝓpter hoc qr in hisdem
uicus pseueras. Si uͦ penitentiã egeris. in¬
gra erit anima tua ꝓpt̃ antiqua delicta.
pͣpt̃ penitentiã uͦ habebit aliqͥd ut ita
dicã ęthiopici decoris. Et quia semel ęthi¬
opem nominaui. uolo testẽ scripturã suꝑ
murmurant. qr moyses ȩthiopissã habet

Expanded text:
 pectus ejus recumbens. Significanterque de anima sponsae et sermone dicitur, super pectus illius recumbens: quia principale ibi cordis est nostri. Unde a carnalibus recedentes spiritalia sentire debemus, et intelligere multo melius esse sic amare, quam amare desistere. Ascendit igitur recumbens super pectus fratruelis sui, et quae nunc in exordio Cantici nigra ponitur, in epithalamii fine de ea cantatur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Intelleximus quomodo et nigra, et formosa sit sponsa. Si autem et tu non egeris poenitentiam, cave ne anima tua nigra dicatur, et turpis, et duplici foeditate turperis: nigra propter peccata praeterita, turpis propter hoc, quia in eisdem vitiis perseveras. Si vero poenitentiam egeris, nigra erit anima tua propter antiqua delicta: propter poenitentiam vero habebit aliquid, ut ita dicam, Aethiopici decoris. Et quia semel Aethiopem nominavi, volo testem Scripturam supemurmurant: quia Moyses Aethiopissam habet
Abbreviated transcription (Latin):
te. Diligemꝰ uba tua suꝑ uinũ. Illa quȩ maior
exultans. bona ub̃a tua suꝑ uinũ. istȩ uͦ exul.¬
tationẽ & lȩtitiã differunt. Adolescentulȩ
qͥppe sunt. Differunt caritatẽ & dicunt. ex¬
ultabimꝰ & lȩtabimͣ inte. Diligemꝰ. Non diligimꝰ
sed diligemꝰ uba tua suꝑ unũ. Deinde loqͣuis
ad sponsã E quitas dilexit te. Laudañ
sponsã. nom̃ illi ȩquitatis a ꝓprus uirtutib
imponentes. Equitas dilexit te. Rursũ ado¬
lescentulis sponsa respondet. N igra sũ
& spetiosa filia hierłm. ut tabernacula
cedai ut ꝓpelles salomonis. Ne intueamini me
qr ego sũ denigrata. qm̃ desperit ine sol.
Spetiosa quidẽ ẽ. & possũ inuenire quomodo
spetiosa sit sponsa. Querimꝰ aut̃ quomͦ iugra
& sine caudore sit pulera Penitentiam egit
a peccatis. Spetiem ei largita ẽ conuersatio.
om̃i peccatoꝵs sorde purgata. necdũ lota ẽ
in salutẽ. nigra dr̃. sed in atro colore ñ ꝑma¬
net. Fit itaq candida quando ad maiora

Expanded text:
te: diligemus ubera tua. Illa quae major exsultans: Bona ubera tua super vinum. Istae vero quae exsultationem et laetitiam deferunt, adolescentulae quippe sunt, deferunt charitatem, et dicunt: Exsultabimus et laetabimur in te. Diligemus, non diligimus: 510 sed diligemus ubera tua super vinum. Deinde loquuntur ad sponsam: Aequitas dilexit te. Laudant sponsam, nomen illi aequitatis a propriis virtutibus imponentes: Aequitas dilexit te. Rursum ad adolescentulas sponsa respondet: Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar: ut pelles Salomonis. Ne intueamini me, quia ego sum denigrata: quoniam despexit me sol. Speciosa quidem est, et possum invenire, quomodo speciosa sit sponsa. Quaerimus autem, quomodo nigra, et sine candore sit pulchra. Poenitentiam egit a peccatis, speciem ei largita est conversio  omni peccatorum sorde purgata, necdum lota est in salute, nigra dicitur: sed in atro colore non permanet. Fit itaque candida, quando ad majora
Abbreviated transcription (Latin):
nitis. ut ur̃a inquit habundantia fiat
cohabitare iubet᷑ leuita .&. sacerdos
qui ñ habent terram israheliti qͥ habet
& leuita t̾reua quȩ ñ habet. & rur.¬
sũ israhelites ꝑcipiat a sacerdote & le¬
uita cęlestia & diuina quȩ ñ habet. Lex
enĩ dĩ sac̃dotib cõmissa ẽ & leuitis. ut
huic soli oꝑam tribuant. & uerbo dĩ
absq ulla sollicitudine uacent: s iterũ
ut uacare possuit. laicoꝵ uti ministe.¬
rus debent. Si enĩ laicus quȩ necessa¬
ria sunt ñ p̃buerit sac̃dotib & leuitiᷤᷤ
occupati illi in talib id ẽ corporalib
curis. mninꝰ legi dĩ uacabunt. Illis autẽ
ñ uacantib neq oꝑam dantib legi dĩ.
tu ꝑiclitaris. Obscurabit᷑ enĩ lux scien¬
tiȩ quȩ in illis ẽ te ñ subniuustrante
oleum lucerne. & culpa tua illo deue¬

Expanded text:
mitis, « ut nostra quidem abundantia fiat cohabitare jubentur Levitae et sacerdotes, qui non habent terram, ut percipiat ab et Levita terrena quae non habent, et rursum Israelita percipiat a sacerdote et Levita coelestia et divina quae non habet. Lex enim Dei sacerdotibus commissa est et Levitis, ut huic soli operam tribuant, et verbo Dei absque ulla sollicitudine vacent. Sed iterum ut vacare possint, laicorum uti ministeriis debent: si enim laicus ea quae necessaria sunt non praebuerit sacerdotibus et Levitis, occupati illi in talibus, id est, in corporalibus curis, minus legi Dei vacabunt. Illis autem non vacantibus neque operam dantibus logi Dei, tu periclitabis; obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud eve
Abbreviated transcription (Latin):
Si eiũ lux quȩ inte ẽ tenebre sunt. ipse¬
tenebrȩ quantȩ sunt: Ut gͦ lux scien¬
tiȩ in sac̃̾dotib fulgeat. & lucerna
eoꝵ semꝑ sit accensa. tu imple offi¬
cium tuũ. comple mandatũ dĩ erga
obsequiũ sac̃dotũ. Qđ si forte suscep
illi neglexerint eruditioni oꝑam da-¬
re. & ũbo dĩ uacare. & in lege dĩ¬

Expanded text:
 lux quae est in te tenebrae sunt, tenebrae ipsae quantae sunt? » Ut ergo lux scientiae in sacerdotibus fulgeat, lucerna eorum sit semper accensa: tu imple officium, tu comple mandatum Dei erga obsequia sacerdotum. Quod si forte suscept merueris, illi neglexerint eruditioni operam dare, et verbo Dei vacare, et in lege
Abbreviated transcription (Latin):
discipłs. Hoc moyses dicere ñ potuit.
i deirco ipse habitacula sac̃dotũ & leui¬
tarũ difpensare ñ poruit. Beatꝰ gͦ ẽ qui
se exhibet talẽ. & in istis om̃ib quȩ p̃.¬
sortẽ cȩlestis mansionis accipiat ĩ fut᷑o.
de quo dicat ipse dñs iħe. pat̾. uolo ut
ubi ego sum & isti sint meeũ. & sicut

Expanded text:
discipulus . » Hoc Moyses facere non potuit, discipulus . » Hoc Moyses facere non potuit, idcirco habitacula sacerdotum vel Levitarum dispensare non potuit. Beatus ergo est qui se exhibet talem, et in istis omnibus quae prasortem coelestis mansionis accipiat in futuro; de quo ipse Dominus ait: « Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
Iħs aut̃ aut̃ dedit ñ solũ in his tribub
quas ipse dispensat. uerũ & in illis quȩ
a moyse tͣnsiordanen fuerant collocatȩ.
Habitacula & enũ leuitis in singuł tribub
decernunt᷑. ut ꝑ hoc multo magnificen.¬
tiꝰ mẏsteriũ nosceremꝰ. Iste & enĩ ordo
leuiticꝰ uł sac̃dotał qui dĩ sapientię
& scientiȩ oꝑam impendit. ñ potuit a
moẏse sortẽ habitationis acciꝑe. qr ñ
erat moyses ueritas. s umbrȩ & exeni.¬
pientia dĩ. ipse habitacula sapientib
uade uende omĩa quȩ habes & da pau¬
ꝑib. & habebis thesaurũ in cȩlo & ueni
sequere me. Hoc ẽ enĩ partẽ dare le.¬
uitis. Nec potuit dicere moyses. qr qͥ
ñ renuntiauerit om̃ib quȩ possidet. ñ
potest m̃s ẽẽ discipulus Hec potuit
dicere moyses: om̃is qui ñ odit patrẽ
ł matrem. & fr̃s & sorores. & filios. insu¬
ꝑ &iam & animã suã: ñ potest m̃s eẽ

Expanded text:
sus autem dedit non solum his tribubus sus autem dedit non solum his tribubus quas ipse dispensat, verum et in illis quae a Moyse trans Jordanem fuerant collocatae. Habitacula etenim Levitis in singulis tribubus decernuntur, ut et per multo magnificentius mysterium nosceremus. Iste enim ordo Leviticus et sacerdotalis, qui Dei sapientiae et scientiae operam impendit, non potuit a Moyse sortem habitationis accipere, quia non erat Moyses veritatis, sed umbrae exempientia Dei, ipse habitacula sapientibus Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . » Hoc est enim partem dare Levitis. Nec potuit dicere Moyses, quia « qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . » Non enim potuit dicere Moysvel matrem, et fratres et sorores et filios, et insuper etiam animam suam, non potest esse meus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse eẽ hereditas dr̃: Et si fas ẽ aude in
talib. & archani reconditi aliqͥd aꝑire.
uideamꝰ ne forte illud sit qđ sacerdotũ
uł leuitarũ figurã latent̃ ostendit. qr u
om̃i popło eoꝵ dico qui saluant᷑ maior
sine dubio pars ẽ & louge numeriosior
eoꝵ qui simplicit̾ credentes in timore dĩ
ꝑ oꝑa bona ꝑ houestos mores & actꝰ
ꝓbabiles dño placent. pauci uͦ sunt &.
dantes. & mentẽ suã inundã purãq ser.¬
uantes. atq om̃ib p̃claris uirtutib suã
aninas excolentes. cęt̾is simpliciorib ꝑ
doctrinȩ grãui illuminant it̃ quo gra.¬
diunt᷑ & ueniunt ad salutẽ. Hi foctas.¬
sis nẽ sub leuitarũ & sac̃dotũ nomine
desiguant᷑. quoꝵ hereditas ipse dñs qͥ
tiam aliquã in his quȩ moyses distri.¬
buit. & in his quȩ iħe. Moyses uãq
duab semis tribub t̾ram distribuens.
ultra iordanen ũ dedit leuitis habi¬
taculi portionẽ quȩ eos contingebat.

Expanded text:
se haereditas dicitur. Et si fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus ne forte illud sit quod sacerdotum et Levitarum figuram latenter ostendit, quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine dubio pars est et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes, in timore Dei per opera bona, per honestos mores et actus probabiles Domino placent; pauci vero sunt et dantes, et mentem suam puram mundamque servantes, atque in omnibus praeclaris virtutibus suas animas excolentes, caeteris simplicioribus per doctrinae gratiam illuminant iter quo gradiuntur et veniunt ad salutem. Hi fortassis sub Levitarum et sacerdotum nomine designantur, quorum haereditas ipse Dominus differentiam in his quae Moyses distribuit, et in his quae Jesus. Moyses namque duabus et semis tribubus terram distribuens ultra Jordanem , non dedit Levitis habitaculi portionem quae eis contingebat.
Abbreviated transcription (Latin):
diisionis cȩlestis hi qui in iudeã here.¬
ditate diuidunt t̾ram. Erat gͦ in cęl
ueritas: umbra uͦ & exemplar ueritatꝰ
in t̾ris. Et donec umbra hȩc constabus
in t̾ris. erat hierłm t̾restris. erat ten¬
plũ. erat altare. erat & uisibił eultis.
erant pontifices & sac̃dotes. constalbus
& iam ciuitates & uici iudeȩ. & om̃ia
hȩc quȩ nunc in hoc libro scripta
nri d̃ de cęlis descendentis ueritas a
t̃ra orta ẽ. &. iusticia de cȩlo ꝓsper̃
umbrȩ & excemplaria cecide uit
Cecidit enĩ templũ. cecidit hierłm.
altare sublatũ est. ut iam neq ĩ mon.¬
te garirin. neq in hierosolimis sit locꝰ
ubi oporteat adorare. s ueri adora¬
tores. qui adorant patrẽ in sp̃u &.
ueritate adorent. Sic gͦ p̃sente ue¬
ritate. typꝰ & unbra cessauit. & cũ
bricatũ ẽ. dirutũ ẽ templũ ex lapi.¬
dib fabricatũ. Aderat pontifex futu.¬
roꝵ bonoꝵ̾. cessant pontifices tauror
& hircod̾. Uenit agnꝰ dĩ qui tollit

Expanded text:
divisionis coelestis hi qui in Judaea haereditatem dividunt terrae. Erat ergo in coelis veritas, umbra vero et exemplar veritatis in terris; et donec umbra haec constabat in terris, erat Jerusalem terrestris, erat templum, erat altare, et erat visibilis cultus, erant pontifices et sacerdotes, constabant etiam civitates et vici Judae, et omnia haec quae nunc in libro hoc descriptatri de coelis descendentis, veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit, umbrae et exemplaria ceciderunt; cecidit enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim, neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare; sed veri adoratores qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorent. Sic ergo praesente veritate typus et umbra cessavit; et cum bricatum est, dirutum est templum ex lapidibus fabricatum: aderat pontifex futurorum bonorum, cessaverunt pontifices taurorum et hircorum; venit Agnus Dei qui tollit
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃si dicunt. qr audiuim̃ qͣnta fecit dñs
uob̾ ꝑ mare rubrũ. & ii deserto. Et
diuinis mirabilib faterent᷑. nichil tan
fide dignũ. nichil tantarũ uirtutũ ãnl¬
rationẽ gesser̃. Et idõ uidens iħe angistĩ

Expanded text:
ibus: « Quia audivimus quanta fecit Dominus vobis per mare Rubrum, et in deserto. » Et divinis mirabilibus faterentur, nihil tamen fide digne, nihil tantarum virtutum admiratione gesserunt; et ideo videns angustum
Abbreviated transcription (Latin):
ces uenerant salutẽ concedens. notã eis
infamiȩ & iugũ seruitutis infligeret.
Hȩc si audiat anima minꝰ instructa in
scripturis diuinis. infirmari continuo &
ꝑiclitari potest. ita ut refugiat catholie
fidẽ. Non enĩ intelligunt eoꝵ subrepti¬
ones Ih̃e enĩ scdm m̃surã fidĩ ipsoꝵ
cõpetens erga eos iuditiũ tenuit. Porm
aut̃ raab meretrix quȩ fide integra¬
tores isrłiticos plenissuna deuotione
suscepit. ex integro inconsortiũ popłi
sotietatẽq suscepta ẽ: & scriptũ ẽ den
qr apposita ẽ ad filios isrł usq in hadͥ¬
eriiũ diem. Isti uͦ qui ñ tã israhelitie

Expanded text:
ces venerant salutem concedens, notam eis ces venerant salutem concedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei ipsorum competens erga eos judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integraatores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est ad filios Israel usque in hodie
Abbreviated transcription (Latin):
salus ipsa eoꝵ nota ñ euadit uifanę.
Sinilis quoꝙ & iã in libello qͥ appellat᷑
pastoris de his figura describit᷑. Ait enĩ
qr ẽ arbor quędã quȩ ulmꝰ appellat᷑. Aͣ
fructũ ñ affert. portat tam̃ uitẽ quȩ af.¬
fert plurimũ fructũ. & ex eo qđ ãnu¬
niculo ẽ uiti quȩ eiꝰ uirib nitens. ł affer.
uliiꝰ quȩ infructuosa ẽ necessaria uidet᷑¬
& utilis ex hoc ipso qđ frugiferȩ deser¬
uiat uiti. lale aliqͥd &iã intellige in ga¬
baonitis qui ñ deposuer̃ quidẽ ueterẽ
hominẽ cũ actib suis. nuustrant tam̃
scĩs & seruiunt. & aliqͥd utilitatis un.¬
pendunt. & tali quodã ordine ab iesu
salutẽ cũ iuramenti int̾positione susci¬
piunt. Ego nolebã in gabaonitarũ ordi¬
ne salutẽ conseqͥ. nec in ligni cesorib ul
aquȩ gestatorib numerari. s int̾ israhe¬
litas cuꝑeni hereditatẽ t̾re reꝓnussionꝰ
acciꝑe. Obseruandũ saue ẽ qđ solent h
retiei legentes hunc locũ calummã face

Expanded text:
salus ipsa eorum notam non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis afacer
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ accessu. qm̃ fidẽ sine oꝑib mortus
habi ꝓnuntiat apłs iacob Uerũtam̃
rũ adumbrationib edoceni. qđ si qui
tales sunt in nob̾ quoꝵ fides hoc
tantũmodo habet. ut ad eccłani ueni¬
officia texhibeant. seruos dĩ honorent.
ad ornatũ quoq altaris ł eccłẽ aliqͥd c̃¬
ferant. ñ tam̃ adhibent studiũ ut & iã
mores suos excolant. actꝰ emĩdent. uicia
deponant. castitatẽ colant. iracundiam
mitigent. auaritiã repͥmant. rapacitatẽ
refrenent. maliloquia & stultiloqͥa uel
scurilitates & obtrectationũ uenena ex
ore suo ñ adimant. seiant sibi qͥ tales
sunt. qui enĩdare se nolunt. s in his usq
ad senectutẽ ultimã ꝑseuerant. partẽ
sortẽt ab iħu dño nr̃o cũ gabaonitis

Expanded text:
ne operibus mortuam haberi pronuntiat Jacobus . Verumtamen odi adumbrationibus edocemur, quod si qui tales sunt in nobis quorum fides hoc tantummodo habet ut ad ecclesiam veniofficia exhibeant, servos Dei honorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in his usque ad senectutem ultimam pervenerint, partem sortemque ab Jesu Domino cum Gabaonitis
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ. Multȩ gͦ eoꝵ qͥ ad salutẽ ue.¬
uiunt differentię designaut᷑. Unde & nẽ
gabaonitas istaͦs quoꝵ hẏstoria recitata ẽ.
arbitror portiunculã qͣndã ẽẽ hoꝵ qͥ sal.¬
uandi sunt. ita tam̃ ut ñ sine alicuiꝰ notȩ
inustione saluent᷑ Wides nãq quomͦ lig.¬
ni cesores ł aquę gestatores fieri condep.¬
nant᷑ ad ebsequiũ popłi. & altaris dĩ
ministeriũ. qm̃ quidẽ eũ dolo & callidi¬
tate accesser̃ ad filios isrł. paunis calcia.¬
m̃tisꝙ uet̾ib induti. & cibũ uetusti panis
ferentes. Isti gͦ ueniunt ad iħm cũ om̃ib
uetustatib suis. & orant ab eo hoc tantũ
ut saluent᷑. In quoꝵ figura tale mͥ aliqͥd
uidet᷑ ostendi. Sunt quidã in ȩccla cre-¬
dentes quidẽ & habentes fidẽ in dm̃. &
ad quiescentes om̃ib diuinis p̾ceptis. qͥq
etiã erga seruos dĩ relligiosi sunt. & seruire
eis cupiunt. s & ad ornatũ ȩccłȩ ł inuust̾iũ

Expanded text:
Multae ergo eorum qui ad salutem veniunt differentiae designantur; unde et nunc Gabaonitas hos, quorum historia recitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae gestatores fieri condemnantur, ab obsequium populi, et altaris Dei ministerium, quoniam quidem cum dolo et calliditate accesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes quidem et habentes fidem in Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis, quique etiam erga servos Dei religiosi sunt, et servire eis cupiunt, sed ad ornatum Ecclesiae vel ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
istarũ. Hec qͥ diligentiꝰ longiusq diseusserit
ñ poterit inflari. uidens lum̃ suũ ad cõꝑatio¬
nem maioris luminis tenebras repucari. Quid
ẽ iustictia mea etiã si paulus apłs fiam: quid
castitas etiã si ioseph: quid fortitudo etiã si ui¬
das machabeus ex istã. qͥd alia uirtꝰ sapientie.
etiã si salomon appaream : ad cõꝑationẽ di¬

Expanded text:
istarum . Haec qui diligentius longiusque discusserit, istarum . Haec qui diligentius longiusque discusserit, non poterit inflari, videns lumen suum ad comparationem majoris luminis tenebras reputari. Quid est justitia mea, etiamsi Paulus Apostolus fiam? quid castitas, etiamsi Joseph? quid fortitudo, etiamsi Judas Machabaeus exsistam? quid alia virtus sapientiae, etiamsi Salomon appaream, ad comparationem D
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dicatur c̃demnare iusticia. iniquitas mea
iusticia ẽ cõꝑatione maioris iniquitatis. Sic et
iusticia mea ex cõꝑatione multiplicis iustitiae.
iniquitas reputat᷑. Propt̾ea ñ iustificabit᷑ in con¬
quedã ceca materies contenebrescit: sie liec&
fulgeat iustoꝵ omiũ lum̃ ante homines. ñ tam̃
fulget ante xpm̃. Luceat qͥppe lum̃ urm non
simplicit̃ dictũ ẽ: s luceat ante homines. Ante
xp̃m ñ potest lum̃ fulgere iustoꝵ. ut splendor
lunȩ. & micantia cȩli sydera priꝰquã sol oriat᷑
in stationib suis rutilant. orto uͦ sole abscondunt᷑.
sie lum̃ ȩccłȩ ut lum̃ lunȩ. pͥus quã oriatur
lum̃ illud uerũ solis iustitiȩ. refplendet et clarũ
est ante homines: eũ aut̃ xp̃e uenerit. ante
eũ contenebresc&. Dicit᷑ et alibi. Lux in tene¬
bris luc&. Quȩ ẽ illa lux quȩ luc& in tenebris:
Iustoꝵ lux in tenebris luc&&. in quib tenebris:
Ubi ẽ nob̃ certam̃ adũsus rectores tenebrarũ

Expanded text:
as mea justitia est comparatione majoris iniquitatis. Sic et justitia mea ex comparatione multiplicis justitiae iniquitas reputatur. Propterea non justificabitur in conquaedam caeca materies contenebrescit: sic, licet fulgeat justorum omnium lumen ante homines, non tamen fulget ante Christum. Luceat quippe lumen vestrum, non simpliciter dictum est, sed luceat ante homines . Ante Christum non potest lumen fulgere justorum. Ut splendor lunae, et micantia coeli sidera, priusquam sol oriatur in stationibus suis rutilant, orto vero sole, absconduntur: sic lumen Ecclesiae, ut lumen lunae, priusquam oriatur lumen illud verum Solis justitiae resplendet, et clarum est ante homines: cum autem Christus venerit ante eum, contenebrescit. Dicitur et alibi: Lux in tenebris lucet . Quae est ista lux, quae lucet in tenebris? Justorum lux in tenebris lucet. In quibus tenebi est nobis certamen adversus rectores tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ui legit in principio ꝓphetiae
hierusalem qͦmͦ increpita sit
qͣsi habens radicẽ et generati¬
onẽ de t̾ra chanaan: patrem
amorreũ matrẽq cetheani.
is si legerit etiã hȩc quȩ nẽ
int̾p̃tarĩ nitimus.
unũ sermonem
duplicit᷑ p̃dicari. S qui diligens lector est:
& ad curã ens diuine seripturȩ significantia
ꝑtinet. & confert p̃terita p̃sentib. et uer¬
bũ uͣbo cõponit : uidebit differentiã ñ for¬
tuitam. Ibi quippe radix inqͥt tua & genera¬
tio tua de t̾ra chanaan. qđ in p̃senti nẽ dr̃.
pat̃ tuis amorreus & mat̾ tua cethea. qđ

Expanded text:
ui legit in principio prophetiae Jerusalem, quomodo increpata sit, quasi habens radicem, et generationem de terra Chanaam, patrem Amorrhaeum, matremque Cethaeam: is si legerit etiam haec, quae nunc interpretari nitimur, unum sermonem dupliciter praedicari. Sed qui diligens lector est, et ad curam ejus divinae Scripturae significantia pertinet, et confert praeterita praesentibus, et verbum verbo componit, videbit differentiam non fortuitam. Ibi quippe, radix, inquit, tua et generatio tua de terra Chanaam, quod in praesenti non dicitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Ceth
Abbreviated transcription (Latin):
in me iniqͥtas. et hȩc dix̃ qi uisitatio dĩ ꝓpter
c̃seientiã et uite beaticudinẽ eidẽ p̃sentaret᷑.
tẽptatꝰ ẽ et nudatꝰ auxilio. ut uider& quid
humana possit infirmitas. Recedente qͥppe p̃¬
sidio dĩ. ille castissimꝰ. ille admirabilis in pudi¬
citia. qͥ audierat. si mundi pueri maxime a
muliere. et acceꝑat eucharistiã qͣsi mundus.
ñ potuit ꝑseuerare: s in eo reꝑtꝰ ẽ erimine
in qͦ sibi quasi c̃tinens applaudebat. Si qͥs gͦ
c̃seius puritatis suȩ se ipsũ głificauerit non
habens memoriã illiꝰ dicti qͥd aut̃ habes qđ

Expanded text:
pter conscientiam, et vitae beatitudinem eidem praesentaretur, tentatus est, et nudatus auxilio, ut videret quid humana possit infirmitas. Recedente quippe praesidio Dei, ille castissimus, ille admirabilis in pudicitia, qui audierat: Si mundi sunt pueri maxime a muliere : et acceperat Eucharistiam quasi mundus, non potuit perseverare, sed in eo repertus est crimine, in quo sibi quasi continens applaudebat. Si quis ergo conscius puritatis suae seipsum glorificaverit, non habens memoriam illius dicti: Quid autem habes
Abbreviated transcription (Latin):
paulus necessariũ habuit colaphũ angeli sa¬
cane ut eũ colafizaro ne eleuaret᷑ multum.
qr orans et dep̃cans dm̃ impetrauit ꝓ multis
sepe qd petut. Cũ aut̃ etiã ꝓ hoc petisset. nec
ẽet qͦd petierat c̃secutꝰ: dictũ ẽ ei. Sufficit
tͥ grã mea: uirtꝰ enĩ in infirmitate ꝑficitur.
Oportet itaq timere eũ qͥ adhuc in genere hu¬
mano & in hac p̃senti luce ũsat᷑. ñ solũ ea quȩ
bona putant᷑ in scło. s etiã ea quȩ uere bonast̃.

Expanded text:
Paulus necessarium habuit colaphum angeli SaPaulus necessarium habuit colaphum angeli Satanae ut eum colaphizaret, ne elevaretur multum : quia orans et deprecans Deum, impetravit pro multis saepe, quod petiit: cum autem etiam pro hoc petiisset, nec esset quod petierat consecutus, dictum est ei: Sufficit tibi gratia mea, virtus enim in infirmitate perficitur. Oportet itaque timere eum, qui adhuc in genere humano, et in hac praesenti luce versatur, non solum ea, quae bona putantur in saeculo, sed etiam quae vere
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicatꝰ. obliuiscaris dnm̃ dm̃. & in aliolo¬
CO. Manducauit ⁊ bibit. & saturatꝰ ẽ ⁊ incrassatꝰ.¬
& recaleitrauit dilectꝰ. Similia his salomon in
entia. ut ñ repletꝰ m̃dax fiã. & dicã quis me ui¬
det. aut egens furer. & uirabo nom̃ dĩ. Simplicit̃q
dicendũ. qr nchil sic in arrogantiã eleuet ut di¬
uitiȩ & saturitas & cib opũ plurimarũ. digni¬
tas qͦq et potestas. Est aut̃ etiã ad altiora trans¬
gressum uidere. qr suꝑbiã frequent̃ nutriã. si
diuinũ sermonẽ intellexero. si sapientior cȩt̃is
fuero. sapͣlentia qͥppe inflat. ñ ego dico s apłs.
& idõ uereor. ne et ipse sustollar. Dant᷑ et charis¬
mata ad id qͦd expedit. Si adhoc dant᷑ qđ ex¬
pedit. qͥs ẽ ille cui ñ expedit & cur ñ expediat
audi. Inferiori subicit inflationẽ. & qͣndam
placitionẽ sui. dũ se putat int̾ cet̃os eminere.
Sepe gͥ saturitas panum & abundantia. mate

Expanded text:
968 multiplicatus obliviscaris Dominum Deum. Et in alio lo968 multiplicatus obliviscaris Dominum Deum. Et in alio loco: Manducavit et bibit, et saturatus est et incrassatus, recalcitravit dilectus . Similia his Salomon in entia, ut non repletus mendax fiam, et dicam: Quis me videt? aut egens furer, et jurabo nomen Dei. Simpliciterque dicendum, quia nihil sic in arrogantiam elevet, ut divitiae et saturitas, et cibus opum plurimarum, dignitas quoque et potestas. Est autem etiam ad altiora transgressum videre, quia superbiam frequenter nutriam si divinum sermonem intellexero, si sapientior caeteris fuero. Scientia quippe inflat : non ego dico, sed Apostolus. Et ideo vereor, ne et ipse sustollar. Dantur et charismata ad id, quod expedit. Si ad hoc dantur, quod expedit, quis est ille cui non expedit? Et cur non expediat, audi. Inferior sufficit inflationem, et quamdam placitionem sui, dum se putat inter caeteros eminere. Saepe igitur saturitas panum, et abundantia materi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis sapiens et intelliget ista : aut qͥs intelligen
& agnoscit ea: Quotienscũq leginꝰ ea quȩ de
sodomoꝵ subũsione c̃scripta st̃. ñ dicamꝰ misera¬
biles sodomitȩ quoꝵ ult̾ius fructꝰ t̃ra ñ affert.
miserabiles multũq plangendi qͥ tã lugubria
& tã dira ꝑpessi st̃: quin potiꝰ conũtamꝰ hunc
in corda nr̃a sermonẽ. scrutemͣ renes et cogita¬
tiones nr̃as. & tẽ uidebimꝰ eos quos plangunus
in nob̃ intrinsecus ẽtineri. & qr sodomitica &
egyptia & assyria. & alia uniũsa peccata quȩ
castigans scriptura enumerat ũsent᷑ in nobis.
Polliciti supͣ sumꝰ. maus aliquid de scriptura¬
nos eẽ dicturos sodomȩ. in saturitate panis &
in abundantia atq delitiis. & istĩmodi peccatiᷤ
delinquenti. lex loquit᷑. Actende tͥ. ne comedens
& bibens et repletꝰ. & domos bonas edificans. ouib
tuis & bobituis multiplicatis tͥ. argento et auro

Expanded text:
Quis sapiens, et intelligit ista? aut quis intelligens, Quis sapiens, et intelligit ista? aut quis intelligens, et agnoscet ea ? Quotiescumque legimus ea, quae de Sodomorum subversione conscripta sunt, non dicamus, miserabiles Sodomitae, quorum ulterius fructus terra non affert: miserabiles multumque plangendi, qui tam lugubria et tam dira perpessi sunt; quin potius convertamus hunc in corda nostra sermonem, scrutemur renes et cogitationes nostras, et tunc videbimus eos quos plangimus, in nobis intrinsecus contineri, et quia Sodomitica, et Aegyptia, et Assyria, et alia universa peccata, quae castigans Scriptura enumerat, versentur in nobis. Polliciti supra sumus majus aliquid de Scriptura dicturos. Sodomae in saturitate panis, et in abundantia, atque deliciis, et istius modi peccatis delinquenti lex loquitur: Attende tibi, ne comedens et bibens repletus, et domos bonas aedificans, ovibus tuis et bobus tuis multiplicatus tibi, argento et auro
Abbreviated transcription (Latin):
cata sodome. ut in saturitate panũ et in a¬
bundantia fuerit. talis aut̃ ẽ et diues qͥ in
eugłio deseribit᷑. nulli dubiũ quin diues ille
sodomita sit. Qͦmͦ aut̃ sodomȩ et filiȩ sodo¬
moꝵ suꝑbe fuert̃. tales st̃ arrogantes ani¬
mȩ & filiȩ sodomoꝵ quȩcũq nesciunt dictũ.
Omnis qui se exaltat humiliabit᷑. et qͥ se¬
humiliat exaltabit᷑. Floc erat ei et filiab euis.
Dehinc sequit᷑ aliud sodomȩ delictũ. qđ debemꝰ
dicere ne in simili crimine repꝑiamur. Et ma¬
nũ pauꝑis & egentis ñ suscipiebat. Considera
diligenter enumerationẽ peccatoꝵ sodomȩ. Ego
ipse si uxta iuires meas manũ pauꝑis et egentis
ñ adiuuero: sodomiticũ habeo peccatũ. Sequit᷑
alia accusatio. Et suꝑbe głabat᷑. Et iactatio
gle. sodomitieũ crim̃ ẽ. Sunt aut̃ quedã egyp¬
tia peccata. qͦdã sodomitica. st̃ alia babylonia.
alia assyria. alia moabitica. alia ammanitica.

Expanded text:
cata Sodomae, ut in saturitate panum et in acata Sodomae, ut in saturitate panum et in abundantia fuerit, talis autem est et dives, qui in Evangelio describitur, nulli dubium quin dives ille Sodomita sit. Quomodo autem Sodoma, et filiae Sodomorum superbae fuerunt, tales sunt arrogantes animae et filiae Sodomorum, quaecumque nesciunt dictum: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et humiliat exaltabitur . Hoc erat ei et filiabus ejus. Dehinc sequitur aliud Sodomae delictum, quod debemus dicere, ne in simili crimine reperiamur: Et manum pauperis et egentis non suscipiebat. Considera diligenter enumerationem peccatorum Sodomae. Ego ipse si juxta vires meas manum pauperis et egentis non adjuvero, Sodomiticum habeo peccatum. Sequitur alia accusatio: Et superbe gloriabatur. Et jactatio gloriae Sodomiticum crimen est. Sunt autem quaedam Aegyptia peccata, quaedam Sodomitica: sunt alia Babylonica, alia Assyria, alia Moabitica, et alia Ammantica,
Abbreviated transcription (Latin):
zarũ uulneratũ tabo & uermiũ pedore c̃fectũ.
querentẽ solatiũ famis sue micas quȩ de m̃sa
eiꝰ decidebant. Oportune aut̃ nc̃ in hc̃ locum
exẽplũ istud incidit. ut ꝑspicuũ fiat quȩ ini¬
quitas diuitis fuerit. locuples erat. abunda¬
bat delicus. Non eũ accusauit scriptura quasi
diuitias ex iniquitate possederit. ñ eũ crumi¬
natꝰ ẽ sermo diuinꝰ & meretricib deditum.
homicidã aut aliud qͦdeũq scelerũ facientẽ.
peccatũ int̾ uniũsa peccata suꝑbia fuerit.
in saturitate panũ & ĩ abundantia affluens
ñ habuit miserationis affectũ ad eũ qͥ ante
portas suas confectꝰ ulcerib iacebat. s in tan¬
cã suꝑbiã elatꝰ ẽ despiciens pauꝑtatẽ. ut non
cõputaret neq inferoꝵ supplicia. neq cõmu¬
nia humanitatis iura. qr oporteret hominẽ
humana saꝑe. & in alienis calamitatib pro
simili ẽditione sui qͦdammͦ misereri. Est igit᷑
& diues ille sodomita. Si enĩ talia erant pec¬

Expanded text:
rum vulnerum tabe et vermium pedore confectum, quaerentem, solatium famis suae, micas, quae de mensa ejus decidebant . Opportune autem nunc in hunc locum exemplum istud incidit, ut perspicuum fiat quae iniquitas divitis fuerit. Locuples erat, abundabat deliciis. Non enim accusavit eum Scriptura, quasi divitias in iniquitate possederit: non eum criminatus est sermo divinus, quod meretricibus dedit: non homicidam, aut aliud quodcumque scelerum facientem. peccatum inter universa peccata superbia fuerit: in saturitate panum et in abundantia affluens non habuit miserationis affectum ad eum, qui ante portas suas 967 confectus ulceribus jacebat: sed in tantam superbiam elatus est, despiciens paupertatem: ut non computaret neque inferorum supplicia, neque communia humanitatis jura, quia oporteret hominem humana sapere, et in alienis calamitatibus pro simili conditione sui quodammodo misereri. Est igitur et dives ille Sodomita. Si enim talia erant pec
Abbreviated transcription (Latin):
tã ipse sui extitit causa quã ds̃ qui uirtutũ
om̃iũ fons ẽ. Ex quib appar&. & saturitatẽ
panũ & dona sꝑitalia ei qͥ ea ñ pocest sustine¬
re generare suꝑbiam. Ideirco fugiamꝰ a sodonus
& peccatis eiꝰ. fugiamꝰ a samaria. & eriminib
quib castigat᷑ misera hierusalem. ut in uniũsis
dõ nob̃ fortitudinẽ ministrante. humilitatẽ et
iusticiã c̃sequam᷑ in xp̃o ihũ: cui ẽ gła et impe¬

Expanded text:
virtutum omnium fons est. Ex quibus apparet et saturitatem panum, et dona spiritalia ei qui ea non potest sustinere, generare superbiam. Idcirco fugiamus a Sodoma et peccatis ejus: fugiamus a Samaria et criminibus, quibus castigatur misera Jerusalem, ut in universis Deo nobis fortitudinem ministrante, humilitatem et justitiam consequamur in Christo Jesu: cui est gloria et impe
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs uͦ m̃s ihe xp̃c iustificat᷑ iuxta dispensationẽ
carnis quã ob nram salutẽ cireũtulit ab abrahã
ab isaac ab iacob & a reliqͥs ꝓphetis. Eͥndo enũ
om̃ib iustis & ꝓpħis ac beatis quibq in cõꝑati¬
onẽ missis inuenit᷑ contrariũ huic qͦd dr̃ de sodo¬
ma & hierusalem. magis glifico saluatorẽ nr̃m.
ͦd aut̃ dico istimodi ẽ: & dõ largiente orantib
uob̃ p̃bebo de scripturis explanationẽ. fecit
sodoma peccatũ: samaria quoq peccauit: in iqͥ¬
tatib obrata ẽ herusalem: s minora peccata. a
maiorib iuistificant᷑. sub exemplo quo sodoma
iustificat᷑ a sorore sua hierłem. Quomꝰ gͥ iniqui¬
cas iustificat. sic c̃detinat aliqͣndo iusticia. uerũ

Expanded text:
Jesus Christus justificatur juxta dispensationem Jesus Christus justificatur juxta dispensationem carnis, quam ob nostram salutem circumtulit, ab Abraham, ab Isaac, ab Jacob, et a reliquis prophetis. Quando enim omnibus justis, et prophetis, ac beatis, quibusque in comparationem missis invenitur contrarium huic, quod dicitur de Sodoma et Jerusalem, magis glorifico Salvatorem nostrum. Quod autem dico istiusmodi est, et Deo largiente, orantibus vobis, praebebo de Scripturis explanationem. Fecit Sodoma peccatum: Samaria quoque peccavit, iniquitatibus obruta est Jerusalem, 965 sed minora peccata a majoribus justificantur sub exemplo, quo Sodoma justificatur a sorore sua Jerusalem. Quomodo igitur iniquitas justificat, sic condemnat aliquando justitia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dr̃. iustificasti sorores cuas in om̃ib iniqui¬
tatib tuis qͦs fecisti. Iustificate st̃ enĩ samaria
et sodoma ex iniqͥtatib hierusalem. in om̃ib
iniquitatib tuis qͦs fecisti. iustificasti illas suꝑ
te. Idcirco diligentiꝰ actendamꝰ. ut possimus
agnoscere om̃s nos in die iudicu a peiorib nr̃is
iustificandos. & rursũ a nob̃ alios iustificari
Unꝰ solus ẽ qͥ iustificat᷑ ab om̃ib: & ipse nullũ
iustificat: utputa sodoma iustificat᷑ ab hieru¬
salem. qr ab se sceleratiora cõmisit. & forte hie¬
rusalem ab alia aliqua quȩ se peior ẽ ciuitate.
Sic ẽ quidã iustificandꝰ ab antixp̃o qͥ ad illum¬
solũ cõparat᷑. et illiꝰ iniquitate ac scelerib mi¬
nor reꝑitur. Pessimꝰ uͦ demon ẽ. et ut auint
miser qui ab illo iustificat᷑. forte et pat̾ illius ab
eo ñ iustificet᷑. multo illo sceleratior repertus.

Expanded text:
sunt, dicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus iniquisunt, dicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus iniquitatibus tuis, quas fecisti . Justificatae sunt enim Samaria et Sodoma ex iniquitatibus Jerusalem. In omnibus iniquitatibus tuis, quas fecisti illas super te. Idcirco diligentius attendamus, ut possimus agnoscere, omnes nos in die judicii a pejoribus nosficandos, et rursum a nobis alios justificari. Unus solus est qui justificatur ab omnibus, et ipse nullum justificat. Ut puta, Sodoma justificatur ab Jerusalem, quia ab se sceleratiora commisit: et forte Jerusalem ab alia aliqua, quae se pejor est, civitate. Sic est quidam justificandus ab Antichristo, qui ad illum comparatur, et illius iniquitate ac sceleribus minor reperitur. Pessimus vero daemon est, et ut aiunt miser, qui ab illo justificatur: forte et pater illius ab eo non justificatur, multo illo sceleratior repertus.
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. utputa. si inuentꝰ fuero sodomitica habere
peccata. & alius ꝓtrahat᷑ in mediũ qui duplicia
scelera cõmiserit. iustificor qͥdem. s iustificor ñ
ut iustꝰ. uerũ ut ex cõꝑatione eiꝰ qͥ plura cõmist.
iudieor iustꝰ. cũ a iustitia longe sin. Ue illi homi¬
ni qui a multis peccatorib iustificat᷑. ut e contrai¬
rio multũ beatꝰ. qͥ cõꝑatione iustoꝵ ust̃ ostendit.
Inuenimꝰ in scripture laudib positũ. bonis ẽẽ me¬
liorem: utpuca nullꝰ sie fecit rectũ aute facien
dñi. ut ille et ille. nullus sic pascha celebrauit
ut iosias. Ex quo ostendit᷑. cõꝑationẽ fieri iustoꝵ.
& illũ uere eẽ iustum qͥ sic
qͥsic iustificari
mereat᷑. Utinã et ego collatꝰ sipientib
sapiens reꝑiar. & iustĩs iudicer iustꝰ. Nolo qͥp¬
pe iustificari ab iniquis: ꝙ talis iustitia crimino¬
sa ẽ. Hec anticipans locutꝰ sũ: qr in his qͣ lecta

Expanded text:
ponitur. Ut puta, si inventus fuero Sodomitica habere ponitur. Ut puta, si inventus fuero Sodomitica habere peccata, et alius protrahetur 964 in medium, qui duplicia scelera commiserit, justificor quidem, sed justificor non ut justus, verum ut ex comparatione ejus, qui plura commisit, judicor justus, cum a justitia longe sim. Vae illi homini, qui a multis peccatoribus justificatur: ut econtrario multum beatus, qui comparatione justorum justus ostenditur. Invenimus in Scripturae laudibus positum, bonis esse meliorem: ut puta, nullus sic fecit rectum ante faciem Domini, ut ille, et ille, nullus sic pascha celebravit ut Josias. Ex quo ostenditur comparationem fieri justorum, et illum vere esse justum, qui sic justificari mereatur. Utinam et ego collatus sapientibus sapiens reperiar, et justis judicer justus! Nolo quippe justificari ab iniquis, quia talis justitia criminosa est. Haec anticipans locutus sum quia in his quae lecta
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ caput. Considera eugłium quali condẽ¬
natione pharisei suꝑbia & iactatio feriatur.
Stabat phariseus: & talia intra se orabat. Ds̃
grãs ago tͥ. quia ñ sũ ut ceteri homines. rapto¬
res. iniqui. adulteri. & ut̃ iste publicanus.
ieiuno bis in sabbato. At uͦ publicanꝰ humilit̃¬
& mansuete longiꝰ stans: ñ erat ausus neq oculos
Non simplicit̃ iustificatꝰ. s iustificatꝰ cõparati¬
one pharisei. Obseruandus qͥppe ẽ diligentis¬
sime om̃is scripturȩ sermo. ordo. unctura.
Alud et ustificari: aliud ex alio ustificari. Sim¬
le ẽ publicanũ aphariseo iustificatũ fuise illi. qt
sodoma &e samaria ex cõꝑatione peccatcis hieru¬
salem uistificatȩ st̃. & necesse ẽ nos id scire. qua
unꝰ quisq nrm̃i in die iudicu ab alio iustificetu.a
& ab alio c̃demnet᷑. Etiam cũ fuerimꝰ iustificati
ex alio. iustitia illa ñ tã laudis quã eriminis loco

Expanded text:
omnium caput. Considera Evangelium quasi condemomnium caput. Considera Evangelium quasi condemnatione Pharisaei superbia et jactatio feriatur. Stabat Pharisaeus et talia intra se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum ut caeteri homines, raptores, iniqui, adulteri, et ut iste Publicanus: jejuno bis in sabbato . At vero Publicanus, humiliter et mansuete longius stans, non erat ausus neque oculos Non simpliciter justificatus, sed justificatus comparatione Pharisaei. Observandus quippe est diligentissime omnis Scripturae sermo, ordo, junctura. Aliud est justificari, aliud ex alio justificari. Simile est Publicanum a Pharisaeo justificatum fuisse illi, quod Sodoma et Samaria ex comparatione peccatricis Jerusalem justificatae sunt. Et necesse est nos id scire, quia unusquisque nostrum in die judicii ab alio justificetur, et ab alio condemnetur. Etiam cum fuerimus justificati ex alio, justitia illa non tam laudis, quam criminis loco