comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. D rursũ cũ scriptũ sit.
gi possunt q̃ eiꝰ ocłis cui cuncta
mus. ut qd̾ ẽ subt̾ positũ tegamꝰ:
tegi peccata dicimꝰ: q̃ qͣsi subt̾ po¬
nimꝰ. dũ abdicamꝰ : eisq aliud suꝑdu¬
cimꝰ: dũ bonȩ actionis opꝰ ad hoc pꝰ¬
mus: cũ bona facta malis actib
suꝑponimꝰ. Quando gͦ abdicamus
mala q̃ fecimꝰ. ⁊ eligimꝰ bona q̃ fa¬
mala deserit. & bona posteriꝰ facit:
ꝑ hoc qd addit. tͣnsactã nȩquitiã te¬
git: cui boni opis merita suꝑducit:
Quãlibet enĩ scĩ uiri in hac ad huc ui¬
ta sint: hñt tam̃ qd̃ ante di ocłoᷤᷤ oꝑi¬
re debeant: qi om̃ino ẽ impossibile. ut
aut in oꝑe. aut in locutione aut in
cogitatione nũꝗͣ delinquãt. In ex¬

Expanded text:
ed rursum cum scriptum sit: gi possunt quae ejus oculis, cui cuncta mus, ut quod est superpositum tegamus, tegere peccata dicimur quae quasi subterponimus dum abdicamus, eisque aliud superducimus dum bonae actionis opus ad hoc pmus, cum bona facta malis actibus superponimus. / Quando ergo abdicamus mala, quae fecimus, et eligimus bona, quę famala deserit et bona posterius facit, per hoc, quod addit, transactam nequitiam tegit, cui boni operis merita superducit. Quamlibet enim sancti viri in hac adhuc vita sint, habent tamen, quod ante dei oculos operire debeant, quia omnino est inpossibile, ut aut in opere aut in locutione aut in cogitatione numquam delinquant. I
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio ꝑ int̾nũ uisũ in uultu diui¬
nitatis abscondit᷑: dũ reꝓboꝵ fori̾ oe¬
citas distrista aĩadu̾sione iusticiȩ re¬
pulsa turbat᷑. Sc̃i itaq uri ab in¬
portunitate desid̾ioꝵ tp̃raliũ. a tu¬
multu inutiliũ euraꝵ. a clamore ꝑ¬
strepentiũ ꝑt̾bationũ semet ipsos
sacri u̾bi gladio mortificare ñ de sinũt
atq intꝰ ante dĩ faciẽ in sinu m̃tis
abscondunt. Unde recte ꝑ psalmi¬
stã dr̃. Abscondes eos in abscondito
uultꝰ tui : a ꝯtͥbatione hõiũ. Qd̾ quã¬
uis ꝑfecte postmodũ fiat.&̃ nẽ ex
magna parte agit᷑ : cũ a tp̃raliũ de¬
sid̾ioꝵ tumultib. delectatione in in¬
teriora rapiunt᷑: ut mens eoꝵ dũ
in amore dĩ tota tendit᷑. nulla inu¬
tilc ꝑtͥbatione laceret᷑. Hinc ẽ qͦt
paulꝰ ꝑ ꝯtẽplationẽ mortuos. & qͣsi

Expanded text:
judicio per internum visum in vultu divinitatis absconditur, dum reproborum foris caecitas districta animadversione justitiae repulsa turbatur. Sancti itaque viri ab importunitate desideriorum temporalium, a tumultu inutilium curarum, a clamore perstrepentium perturbationum semetipsos sacri verbi gladio mortificare non desinunt, atque intus ante Dei faciem in sinu mentis abscondunt. Unde recte per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum . Quod quamvis perfecte postmodum fiat, etiam nunc ex magna parte agitur, cum a temporalium desideriorum tumultibus delectatione in interiora rapiuntur; 143 ut mens eorum dum in amorem Dei tota tenditur, nulla inutili perturbatione laceretur. Hinc est quod Paulus per contemplationem mortuos et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe luminis uisionẽ. q̃ in eiꝰ aĩa ꝑ
otẽplationis grãm radio claritatis
triȩ ꝑ ꝯtẽplationis gustũ ꝯtingere nec¬
se ẽẽ cognouit. Subleuatꝰ qͥppe uidit:
qs se hic uidere ñ posse: ad se relaxatꝰ
¶s ingemuit:
ꝑ fectã scilicet animã ista ꝯpunctio
affic̾e familiariꝰ solet: q̃ om̃s imagi¬
nationes corporeas. in solent̾ sͥ obui¬
antes discutit: ⁊ cordis ocłm sigere
in ipso radio incucũscripte lucis in¬
tendit. figuraꝵ corpr̃aliũ speciẽ ad
se initꝰ ex infirmitate corpris trahit:
s ꝑfecte ꝯpuncta hoc sũmoꝑe inui¬
gilat. ne cũ ueritatẽ quęrit. eã ima¬
ginatio circliseriptȩ uisionis illu¬
dat. cunctasq sͥ obuiantes imagines
respuit. Quia enĩ infra sẽ ꝑ illa ᷤ lapi̾a ẽ:
sine illis suꝑ se ire conat᷑. E postꝗͣ ꝑ
multa indecent̾ sparsa ẽ: in unũ se
collig̾e nitit᷑. ut si magna ui amoris
p̃ualet. ẽẽ unũ atq incorporeũ con

Expanded text:
quippe luminis visionem, quae in ejus anima per contemplationis gratiam radio claritatis triae per contemplationis gustum contingere necse esse cognovit. Sublevatus quippe vidit quod de se hic videre us ingemuit. Perfectam scilicet animam ista compunctio afficere familiarius solet, quia omnes imaginationes corporeas insolenter sibi obviantes discutit, et cordis oculum figere in ipso radio incircumscriptae lucis intendit. Figuras corporalium specierum ad se intus ex infirmitate corporis trahit; sed perfecte compuncta hoc summopere invigilat, ne cum veritatem quaerit, eam imaginatio circumscriptae visionis illudat, cunctasque sibi obviantes imagines respuit. Quia enim per illas infra se lapsa est, sine illis super se ire conatur. Et postquam per multa indecenter sparsa est, in unum se colligere nititur, ut, si magna vi amoris praevalet, esse unum atque incorporeum
Abbreviated transcription (Latin):
meo. ꝓnunciando cnĩ occultũ uul¬
nus detegit: cogitando aut̃. qͥd aliud
ꝗͣ medicam̃tũ uuln̾i apponit: Sed
afflicte m̃ti. ⁊ sua sollicite damna
cogitanti: rixa ꝓ semet ipsa ortt̃
contͣ semet ipsam. Nã cũ se ad la¬
m̃ta pęnitentie instigat: occ ulta
se increpatione dilaniat. In expositi¬

Expanded text:
meo. Pronuntiando enim occultum vulmeo. Pronuntiando enim occultum vulnus detegit, cogitando autem quid aliud quam medicamentum vulneri apponit? Sed afflictae menti, et sua sollicite damna cogitanti, rixa pro semetipsa oritur contra semetipsam. Nam cum se ad lamenta poenitentiae instigat, occulta se increpatione dilaniat. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pecc̃o meo. Tribulatio sp̃s electoꝵ
linguã cõmouet: ut reatũ pͣui oꝑis
uox ꝯfessionis impugnet. Sciendũ
s de hiis cogitare ꝯtemnunt. E lecti
aut̃ culpas suaᷤᷤ qͣs uocib ꝯfessionis
aꝑiunt: diftctȩ aiadu̾sionis fletib
gitare se etiã de eis subdidit. Acsi aꝑte
fateret᷑ dicens. Sic reatũ lingua loque¬
tur : ut neqͣꝗͣ exꝑs ameroris stimu
aꝑio: culpas uͦ ad correptionẽ cogitãs.
salutẽ uuln̾is ex medicamine quero
Qui enĩ mala quidẽ q̃ ꝑpetrauit insi¬
nuatꝰ. flere q̃ insinuauit recusat: qͣsi
subducta ueste uulnꝰ detegit: s tor¬
penti m̃te medicam̃tũ uuln̾i ñ appo¬
nit. Confessionis gͥ uocẽ. solꝰ necesse ẽ
ut meror excruciet: ne uulnꝰ ꝓductũ
ineglectũ. qͦ licentiꝰ iã ꝑ humanã
noticiã tangit᷑. det̾ius ꝓutrescat
trat: s detectis &̃ medicam̃tũ mero¬
ris adhibebat dicens. Iniqͥtatẽ meã
ego ꝓnuncio: ⁊ cogitabo ꝓ peccato

Expanded text:
, etc.--Tribulatio spiritus electorum linguam commovet, ut reatum pravi operis vox confessionis impugnet. Sciendum sed deflere contemnunt. Electi autem culpas suas vocibus confessionis aperiunt, districtae animadversionis fletibusgitare se etiam fateretur dicens: Sic reatum lingua loquitur, ut nequaquam expers a moeroris stimulaperio; culpas vero ad correctionem cogitans, salutem vulneris ex medicamine moeroris quaero. Qui enim mala quidem quae perpetravit insinuat, sed flere quae insinuaverit recusat, quasi subducta veste vulnus detegit, sed torpenti mente medicamentum vulneri non apponit. Confessionis igitur vocem solus necesse est ut moeror excruciet, ne vulnus productum et neglectum, quo licentius jam per humanam notitiam tangitur, deterius putrescat. erat, sed detectae etiam medicamentum moeroris adhibebat, dicens: Iniquitatem meam pronuntiabo, et cogitabo pro peccato
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ante uenti faciẽ puluss eleuatur.
Ccũ unt̃ hxe dnuina difftctio ꝑcutit.
qͥd alud qmͣ angłs dñi affligit: S
hȩc alit̾ agunt᷑ a reꝓbis: alit̾ ab electᷤ.
lloꝵ nãq corda ita tẽptant᷑. ut cõsen
displicet. s pꝰmodũ ꝑ deliberationẽ li¬
bet. Isti uͦ sic tẽptationũ iacula excipi¬
unt. ut semꝑ resistendo fatigent᷑: ut
siqͣndo usq ad delectationẽ tẽptata
mens rapit᷑: ipsã tñ citiꝰ subreptionẽ
suȩ delectationis erubescunt: ⁊ forti

Expanded text:
i faciem pulvis elevatur. Dum inter haec divina districtio percutit, ud quam angelus Domini affligit? Sed haec aliter aguntur a reprobis, aliter ab electis. Illorum namque corda ita tentantur, ut consentdisplicet, sed postmodum per deliberationem lubet. Isti vero sic tentationum jacula excipiunt, ut semper resistendo fatigentur, et si quando usque ad dilectionem tentata mens rapitur: ipsam tamen citius subreptionem suae delectationis erubescunt, et forti
Abbreviated transcription (Latin):
iunctũ ẽ. Proba me dñe & tẽpta me.
Cũ securos nos ac de uirtutũ affluen¬
tia elatos. repentinꝰ uł flagelli do¬
lor uł infirmitatis tẽptatio ꝑcittit:
ꝓtinꝰ a statꝰ sui uertice m̃tis nĩx elatio
succisa cadit. ut de semet ipsa nil au¬
deat. s infirmitatis suȩ ictu ꝓstrata
manũ leuantis quęrat. Hinc ẽ qd̃ sc̃i
uiri cũ de occulta erga se dispositiõe
tẽptari appetunt. flagellari ꝯcupi¬
scunt: qͦtinꝰ incaitã m̃tẽ metꝰ & dolor
erudiat. ne in hac ꝑegrinationiꝰᷤ uia
hoste ex insidiis erũpente. sua eã de¬
teriꝰ securitas st̃nat. Recte gͦ ꝑ psal¬
mistã dr̃. Proba me dñe ⁊ tẽpta me.
acsi aꝑte dicat. Priꝰ uires inspice: ⁊
tẽ ut ferre ualeo tẽptari ꝑmute.
Hinc iterũ dieit.Ego ad flagella paraiꝰ:¬
Quia enĩ sc̃ȩ m̃tes suȩ corruptiõiᷤ uulnꝰ
sine putredine ñ eẽ ꝯsiderãt. libent̾
se sub manu medici ad sectiones parãt:
ut aꝑto uuln̾e uirꝰ pecc̃i exeat. qd̾ sa¬

Expanded text:
unctum est: Proba me, Domine, et tenta me. --Cum securos nos ac de virtutum affluentia elatos repentinus vel flagelli dolor, vel infirmitatis tentatio, percutit, protinus a status sui vertice mentis nostrae elatio succisa cadit, ut de semetipsa nihil audeat, sed, infirmitatis suae ictu prostrata, manum levantis quaerat. Hinc est quod sancti viri, cum de occulta erga se dispositione tentari appetunt, flagellari concupiscunt, quatenus incautam mentem metus et dolor erudiat, ne, in hac peregrinationis via hoste ex insidiis erumpente, sua eam deterius securitas sternat. Recte ergo per Psalmistam dicitur: Proba me, Domine, et tenta me. Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo tentari permitte. Hinc iterum diQuia enim sancti mentis suae correptionis vulnus sine putredine non esse considerant, libenter se sub manu medici ad sectiones parant, ut, aperto vulnere, virus peccati exeat, quod sa
Abbreviated transcription (Latin):
& tͣnscunte oꝑe. oꝑis causa ñ tͣnseat:
q̃ uitȩ p̃mia pꝰ uitã parat. S hȩc
curare reꝓbi negligunt : qr ꝓfecto
ambulantes inuacuũ. uitã seqñtes
fugunt: inuenientes ꝑdunt.
Unãe meliꝰ a pͣuoꝵ imitatione com¬
pescim᷑: si eoꝵ damna ex fine pensamꝰ.¬

Expanded text:
et transeunte opere operis causa non transeat, quae vitae praemia post vitam parat. Sed haec curare reprobi negligunt, quia profecto, ambulantes in vacuum, vitam sequentes fugiunt, invenientes perdunt. Unde melius a pravorum imitatione compescimur, si eorum damna ex fine pensamu
Abbreviated transcription (Latin):
seducant. De hiis gͦ necessitatib libe¬
rari psalmista desideͬns: dicit. De ne¬
cessitatib meis eripe me. Necessitatis
gͥ causã in usũ uoluptatis uert̾e: qͥd
ẽ aliud ꝗͣ calamitati suȩ squalorẽ mi¬

Expanded text:
seducant. De his ergo necessitatibus liberari Psalmista desiderans, dicit: De necessitatibus meis eripe me. Necessitatis enim causam in usum voluptatis vertere quid est aliud quam calamitati suae squalorem mi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ꝯtͣ p̃cepta ꝯditoris excrescunt. Eter¬
nitatis qͥppe p̃mia p̃stolantes: uiresex
adu̾sitatib sumunt: qr crescente pug¬
na. głosiorẽ sͥ ñ ambigunt manere
uictoriã. Sic itaq electoꝵ desid̾ia dũ
p̃munt᷑ adu̾sitatib ꝓficiunt: sic̃ igniᷤᷤ
flatu p̃mit᷑ ut creseat: & ũn qͣsi extin¬
gui cernit᷑. inde roborat᷑. In eo nãq os¬
tendimꝰ quanta ad dm̃ cupiditate fla
Bene gͦ ꝑ psalmistã dr̃. Qui ꝑfec̃ pedes
meos tanꝗͣ cerui. Ceruus enĩ cum
montiũ iuga ꝯscendit: quęq se asꝑa.¬
quȩq obiciunt sentib illigata. dato
saltu tͣnsgredit᷑: & absq ullo cursus
sui obstaculo. in suꝑiorib eleuatur.
mundo obsistẽ atq obuiare ꝯspiciunt. con¬
tẽplationis saltii tͣnscendũt: ⁊ more cer¬
uoꝵ despectis t̾renarũ ierũ sentib. in
suꝑna se euehunt. Uinde ⁊ ide psalmisti

Expanded text:
ra praecepta conditoris excrescunt: aeternitatis quippe praemia praestolantes, vires ex adversitatibus sumunt, quia crescente pugna gloriosiorem sibi non ambigunt manere victoriam. Sic itaque electorum desideria dum premuntur adversitate, proficiunt, sicut ignis flatu premitur, ut crescat; et unde quasi extingui cernitur, inde roboratur. In eo namque ostendimus, quanta ad Deum cupiditate flagBene ergo per psalmistam dicitur: Qui perfecit pedes meos tanquam cervi. Cervus enim cum montium juga conscendit, quque se objiciunt sentibus illigata, dato saltu transgreditur, et absque ullo cursus sui obstaculo, in superioribus elevatur. mundo obsistere, atque obviare conspiciunt, contemplationis saltu transcendunt: et more cervorum, despectis terrenarum rerum sentibus, in superna se eveh
Abbreviated transcription (Latin):
Clamabo ꝑ diẽ & ñ exaudies: ⁊ nocte.
& ñ ad insipientiã mͥ. Acsi diceret.
Nequaꝗͣ m̾ad insipientiã ꝓficit. qd̾¬
die ac nocte clamantẽ me ꝯtinuo ñ¬
exaudis ÷ qr unde me in tp̃rali tͥbula¬
tione qͣsi deseris. inde ȩt̾na sapientia¬
me plus erudis. Hinc &̃ dicit. Aduitor

Expanded text:
Clamabo per diem, nec exaudies; et nocte, Clamabo per diem, nec exaudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi . Ac si diceret: Nequaquam mihi ad insipientiam die ac nocte clamantem non continuo me audis, quia unde me in temporali tribulatione quasi deseris, inde ad aeternam sapientiam plus erudis. Hinc etiam dicit alibi: «
Abbreviated transcription (Latin):
emo qͥ tardiꝰ audit: eredat qd̾ a suꝑna
cura negligat᷑. Sepe enĩ nr̃a desid̾ia
q̃ celerit᷑ ñ fiunt. exaudiunt᷑: & qd̾
impleri cõcite petimꝰ. ex ipsa meliꝰ tar¬
ditate ꝓsperat᷑. Sepe uox nr̃a eo ꝑfi¬
cit᷑ qͦ differt᷑: & cũ suꝑficietenꝰ peticio
negligitur: uota nr̃a altus in eogitatiõtiũ
radice cõplent᷑: sic̃ ⁊ semina messiũ
gelu p̃ssa solidant᷑: & qͦ ad suꝑficiẽ
tardiꝰ exeunt. eo ad frugẽ multiplicio¬
ne extendunt᷑ ut ꝓficiant: ꝓficiunt.
citant᷑ in certamine: ut maiorib eu¬
mulent᷑ p̃miis. In retͥbutione labor
ꝓtinhit᷑ pugne: ut erescat corona
uictorie. Suos cͦ dñs cũ uelocit᷑ ñ
exaudit: qͦ repellere credit᷑. trahit¬
nteriꝰ qͥppe ẽ medicꝰ. & pecc̃oꝵ in nob̃
cõtagia. q̃ incẽ medullitꝰ reꝓbat. se¬
cat: abscidit uirꝰ putredinis ferro
tbulationis: & qͦ uoces egri audire
dissimulat. eo egritudinis finẽ ꝓ¬
curat. Hincẽ gͦ: qd̾ ꝓpheta ait

Expanded text:
emo qui tardius auditur credat quod a superna cura negligitur . Saepe enim nostra desideria, quia celeriter non fiunt, exaudiuntur; et quod impleri concite petimus, ex ipsa melius tarditate prosperatur. Saepe vox nostra eo perficitur, quod differtur; et cum superficie tenus petitio negligituradice complentur. Sicut et semina messium gelu pressa solidantur, et quod a superficie tardius exeunt, eo ad frugem multiplicatione extenduntur, ut proficiant; proficiunt, ercitantur in certamine, ut majoribus cumulentur praemiis in retributione. Labor protrahitur pugnae, ut crescat corona victoriae. 3. Suos ergo Dominus cum velociter non exaudit, quod repellere creditur aInternus quippe est medicus, et peccatorum in nobis contagia quae inesse medullitus reprobat secat; abscindit virus putredinis ferro tribulationis; et quo voces aegri audire dissimulat, eo aegritudinis finem procurat. Hinc est ergo quod Propheta ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd om̃s reꝓbi qͥ ex aĩa simul & carne
peccauer̃: illic in aĩa simul & carne cru¬
ciant. Clibanꝰ qͥppe intͥnsecꝰ ardet: is uͦ
qͥ ab igne deuorat᷑. ab int̾iori incipit par¬
te cremari. Ut eͦ sacra eloquia ardere
eos & ab igne deuorari. & sic̃ elibanũ po¬
intestant᷑: ut ꝑ ignẽ erucient᷑ in cor¬
pore: ⁊ ꝑ dolorẽ arleant in mente :
In tp̃re itaq uultꝰ dñi. iniusti om̃s ut oliba¬
nus ponunt᷑. & ab igne deuorant᷑: qr ap¬
parente udice. cũ a uisione illiꝰ eoꝵ mul¬
titudo repellit̾ & intꝰ ꝑ desid̾iũ anlet
ꝯscientia. ⁊ foris carnẽ cruciat gehenna.

Expanded text:
est quod omnes reprobi, quia ex anima simul et carne peccaverunt, illic in anima pariter et carne cruciantur. Clibanus namque intrinsecus ardet; is vero qui ab igne devoratur ab exteriore incipit parte concremari. Ut ergo sacra eloquia ardere  ab igne devorari, et sicut clibanus poni testantur, ut per ignem crucientur in corpore, et per dolorem ardeant in mente. » In tempore vultus Domini injusti omnes ut clibanus ponuntur et ab igne devorantur, quia apparente judice cum visione illius eorum multitudo repellitur, et intus per desiderium ardet in conscientia, et foris carnem cruciat gehenna.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sortes: aliqñ pec̃ca : aliqñ fidẽ desig¬
nare ꝯsueuit. Nã ꝓpt̾ hereditarias di¬
mensioriũ sortes dr̃. F unes cecider̃ mͥ in
p̃cdaris: etenĩ hȩreditas mea p̃clara ẽ mͥ
Funes qͥppe in p̃claris cadunt: dũ ꝑhu
militatẽ uitȩ. sortes nos patriȩ meliorsᷤ
excipiunt. Rursũ qr ꝑ funes pecc̃a sig
nãq in funicłis uanitatis trahit᷑: dũ ꝑ
augm̃tũ culpa ꝓtelat᷑. Uñ ꝑ psalmi¬
stã dr̃. E unes pecc̃oꝵ circũplixi s̃ me.
Quiaem̃ funis ad dendo toquet᷑ ut eresent:
ñ ĩmerito peccatũ fune figurat᷑: qd̾ ꝑu̾so
corde sepe dũ defendit᷑. młtiplicat᷑. Rursũ
fune fides exprimit᷑ : salomone attestarte
qͥ ait. F uniculꝰ triplex:. dificile rumpitͥ.
Quia uideł fides q̃ de cognitione tͥnitatis
ab ore p̃dicantiũ texit᷑. fortis in electis
ꝑmanens: in solo reꝓboꝵ corde dissipat.¬

Expanded text:
num sortes, aliquando peccata, aliquando fidem designare consuevit. Nam propter haereditarias dimensionum sortes dicitur: Funes ceciderunt mihi in praeclaris; etenim haereditas mea praeclara est mihi . Funes quippe in praeclaris cadunt, dum per humilitatem vitae sortes nos patriae melioris excipiunt. Rursum quia fune peccata signnamque in funiculis vanitatis trahitur, dum per augmentum culpa protelatur. Unde per Psalmistam dicitur: « Funes peccatorum circumplexi sunt me. » Quia enim funis addendo torquetur ut crescat, non immerito peccatum fune figuratur, quod perverso corde saepe dum defenditur, multiplicatur. Rursum fune fides exprimitur, Salomone attestante, qui ait; « Funiculus triplex difficile rumpitur . » Quia videlicet fides, quae de cognitione Trinitatis ab ore praedicantium texitur, fortis in electis permanens, in solo reproborum corde dissipat
Abbreviated transcription (Latin):
deiectis. lucẽ suȩ uisionis abstulit: sese
nimirũ cecitatis mę tenebras. cũ studio¬
se ospicimꝰ : m̃tẽ ad lam̃ta ꝓuocamꝰ. Flet
eñ gcitatẽ quã foris pantͥ: si bñ me
minitqͦ in int̾iorib lumine pͥuẽt. Cũq
tenebras qͥb circũdata ẽ respicit: splen¬
doris intimi ardenti se desid̾io affligit:
omiq interitionis annisi semet ipsã cõ¬
cutit: & suꝑnã lucẽ quã odita deseruit.
repulsa quęrit. Unde fit plerũq ut in
ipsis piis fletib. illa int̾ni gaudii clari¬
tas erũpat: & mens q̃ in torpore priꝰ
cȩca iacuerat. ad inspectionẽ fugoris
intimni suspiriis uegetata ꝯualescat.

Expanded text:
dejectis, lucem suae visionis abstulit, sese nimirum caecitatis nostrae tenebras cum studiose conspicimus, mentem ad lamenta revocamus; flet enim caecitatem quminit quod in interioribus lumine privatur. Cumque tenebras, quibus circumdatur, respicit, splendoris intimi ardenti se desiderio affligit; omnique intentionis adnisu semetipsam concutit, et supernam lucem, quam condita deseruit, repulsa quaerit. Unde fit plerumque, ut in ipsis piis fletibus illa interni gaudii claritas erumpat; et mens, quae in torpore prius caeca jacuerat, ad inspectionem fulgoris intimi suspiriis vegetata convalescat.
Abbreviated transcription (Latin):
subinfert᷑. W. ñ ad insipientiã mͥ. Ad
multiplicandã iraq ⁊ cõꝵ sapientiã
ꝓficit: qd̾ postulata tarde ꝑcipiunt:
ut ex dilatione crescat desid̾iũ. ex de¬
sid̾io intellectꝰ augeat᷑. Intellectꝰ uͦcũ
tendit᷑ : ei in deũ ardentior affectꝰ aꝑit᷑.
affectꝰ aut̃ ad ꝓmerenda cȩlestia tanto
fit capax: qͣnto fuerit expectando
longanimis. S tñ int̾ hȩc scõꝵ pa¬
tientiã dolor urget ad uocẽ: &cũ
dilati ꝓficiunt. metuunt ne defici¬
entes uacui reb despecti ieꝓbent᷑.¬

Expanded text:
subinfertur: Et non ad insipientiam mihi . Ad multiplicandam quippe sanctorum sapientiam proficit quod postulata tarde percipiunt, ut ex dilatione crescat desiderium, ex desiderio intellectus augeatur. Intellectus vero cum intenditur, ejus in Deum ardentior affectus aperitur. Affectus autem ad promerenda coelestia tanto fit capax, quanto fuerit exspectando longanimis. Sed tamen inter haec sanctorum patientiam dolor urget ad vocem, et cum dilati proficiunt, metuunt ne deficientibus viribus despecti reprobent
Abbreviated transcription (Latin):
ignis uocati s̃: qr ⁊⁊ ꝑ correctionẽ fe¬
riunt. & ꝑ flãmã caritatis accendũt.
psa qͦ lib̾a scõꝵ increpatio: natura
gͣndinis ñ incõuenient̾ exprimit᷑.
Grando enĩ ueniens ꝑcutit: liquata
rigat. Sc̃ĩ aut̃ uiri corda audientiũ
⁊ t̾rentes feriunt: & blandientez¬
infundunt. Nã quẽ admodũ feriũt:
ꝓpħa testat dicens. Uirtutẽ t̃ribiliũ
tuoꝵ dicent: & magnitudinẽ tuã
narrabunt. Et quẽ admodũ blandien

Expanded text:
is vocati sunt, quia et per correctionem feriunt, et per flammam charitatis accendunt. Ipsa quoque libera sanctorum increpatio natura grandinis convenienter exprimitur. Grando enim veniens percutit, liquata rigat. Sancti autem viri corda audientium et terrentes feriunt, et blandientenfundunt. Nam quemadmodum feriant Propheta testatur dicens: Virtutem terribilium tuorum dicent, et magnitudinem tuam n
Abbreviated transcription (Latin):
Script᷑a sacra uiros uocare. ꝯsueuit: qͥ
nimirũ uias dñi fortib ⁊ ñ dissolutis
g̃ssib sequunt᷑. Unde &. paulꝰ ait.
Remissas manꝰ ⁊ dissoluta genua eri¬
gitẽ. Unde sapientia in ꝓu̾biis dic̃.
Ouiri ad uosclamito. Acsi aꝑte dic̾et.
łgo ñ feminis s uiris loquor: qr hii
qͥ fluxa m̃te s̃. mea u̾ba ꝑcipere

Expanded text:
iros vocare consuevit, qui nimirum vias Domini fortibus et non dissolutis gressibus sequuntur. Unde et Paulus ait: Remissas manus et dissoluta genua erigite . Unde et Sapientia in Proverbiis dicit: O viri, ad vos clamito . Ac si aperte diceret: Ego non feminis, sed viris loquor, quia hi qui fluxa mente sunt mea verba percipere
Abbreviated transcription (Latin):
timore uͥ ñ erat timor. Sciendũ ẽ qd̾
pleriq agere recte desiderant: s s̃ nõ¬
nulla q̃ infirmis eoꝵ m̃tib ex p̃senti
uita contͣdicunt. Cũq adu̾sa in infimis
ꝑpeti metuunt: in suꝑni iudicii recti¬
tudine offendunt. Unde sepe nõnulli
dũ tp̃ralia adu̾sa ꝑtimescunt: districtiõi
se ȩt̾nȩ aĩaduersionis obiciunt. De hiis
gͦ bñ ꝑ psalmistã dr̃. Illic trepidauer̃ ti¬
more: uͥ ñ erat timor. Iste nãq ueritatẽ
suo appetitu trepidꝰ. indignationẽ po¬
testatis humanȩ ꝑtimescit : cũq m¬
irã cȩlitꝰ sustinet. Iue peccatoꝵ suoꝵ ꝯsciꝰ.
ea q̃ possidet indigentib iã largiri de¬
sid̾at : s tñ ne datis reb egeat. ipse for¬
midat. Cũq carnis subsidia reseruando
trepidꝰ p̃parat : ab alim̃tis miscdiȩ animã
necat: & cũ pati in t̾ra inopiã metuit.
ȩt̾nã sͥ abundantiã suꝑnȩ refectionis ab
seidit. Qui enĩ ꝯculcanda in infimis me¬

Expanded text:
timore, ubi non erat timor. --Sciendum est quod plerique agere recta desiderant, sed sunt nonnulla quae infirmis eorum mentibus ex praesenti vita contradicunt. Cumque adversa in infimis perpeti metuunt, in superni judicii rectitudine offendunt. Unde saepe nonnulli dum temporalia adversa pertimescunt, districtioni se aeternae animadversionis objiciunt. De his ergo bene per Psalmistam dicitur: Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Iste namque veritatem suo appetitu trepidi indignationem potestatis humanae pertimescunt. Cumqiram coelitus sustinet. Ille, peccatorum suorum conscius, ea quae possidet indigentibus jam largiri desiderat, sed tamen ne datis rebus egeat ipse formidat. Cumque carnis subsidia reservando trepidus praeparat, ab alimentis misericordiae animam necat; et cum pati in terra inopiam metuit, aeternam sibi abundantiam supernae refecto, qui conculcanda in infimis me
Abbreviated transcription (Latin):
Duꝑ cherubin dñs ascendit & uolauit: qr
siꝑ plenitudinẽ scientie q̃ cẽ in hõib po¬
tuit. incarnationis suȩ głam exaltare dig¬
natꝰ ẽ: ut hoc eꝰ uolare sit. potentiȩ suȩ
mysteriũ ab intellectu humano subducere.
Quantalibet enĩ plenitudine scientiȩ uita
spũaliũ fulgeat : app̃hendere ñ ualent qͣmͦ
fictũ sit. ut qͥextitit ꝯciperet᷑: a ante scła
auctor om̃iũ. nasceret᷑ hõ in fine scłoꝵ: dt̃¬

Expanded text:
ascendit et volavit, quia super plenitudinem scientiae, quae esse in hominibus potuit, incarnationis suae gloriam exaltare dignatus est, ut hoc ejus volare sit, potentiae suae mysterium ab intellectu humano subducere. Quantalibet enim plenitudine scientiae vita spiritualium fulgeat, apprehendere non valet quomodo factum sit ut qui exstitit conciperetur, et ante saecula auctor hominum nasceret
Abbreviated transcription (Latin):
plus in quibꝰdã huiꝰ oꝑis locis aliquid
quã in textu libri est positũ reperias.
causȩ fecit ratio quã p̾misi Perpen¬
dens aut̃ qd̾ utriꝰq testam̃ti in unũ
uellẽ testimonia redacta collig̃e. ne uo¬
luminis normã excȩderet. & legentiᷤ
desichũ impediret. in trib uoluminib
Año ẽ cooꝑante dispositũ. ut duo uet̾is.
terciũ noui dicta ꝯtineat. Quȩ bea¬
titudin uĩȩ nõ temeritatis ausu. sed
amore ur̃i ꝓuocatꝰ studii qd in inqui¬
sitione diuini olim feruet eloquii sci.xii¬
ens maxime in dictis p̾didti pontificis .xiiii¬
nr̃i quanta noscendi ur̃x sit auiditas.xx
mentis ex multis uoluminib pauca
cõponens studui destinare humilixi
obsecrans prece qua ualeo. ut dũ uob̾ x
uel quisqͥs legerit in hoc opere labo.xui¬
ris mei cura placuerit: pro me ad xuiiii¬
diim int̾cessores ẽe dignent᷑. quatinꝰ
hoc pondere corruptionis exutꝰ axx

Expanded text:
plus in quibusdam hujus operis locis aliquid, plus in quibusdam hujus operis locis aliquid, quam in textu libri est positum minusve reperias, causae fecit ratio, quam praemisi. Perpendens autem, quod si utriusque Testamenti in unum vellem testimonia redacta colligere, et voluminis normam excederet, et legentis desiderium impediret; in tribus hoc voluminibus Domino est cooperante dispositum, ut duo veteris, tertium novi dicta contineat. Quae beatitudini vestrae, non temeritatis ausu, sed amore vestri provocatus studii quod in inquisitione divini olim fervet eloquii, sciens, maxime in dictis praedicti pontificis nostri quanta noscendi vestrae sit aviditas mentis, ex multis voluminibus pauca componens, studui destinare: humili obsecrans prece qua valeo, ut dum vobis, vel quisquis legerit, in hoc opere laboris mei cura placuerit, pro me ad Dominum intercessores esse dignentur, quatenus hoc pondere corruptionis exuto, a
Abbreviated transcription (Latin):
lectorẽ huiꝰ oꝑis prx om̃ib nos¬
se cõmoneo. ut quia quȩdã testimo¬
nia diuersis locis ita repꝑa ob in
quibufdã sic̃ res grpetut tpice. in
rice. in expositione ꝑducta. quȩ p̃dicꝰ¬
tis modis expositi cõposiui. & seorsum
sequentia siquidẽ inuicẽ tranclata
cõposui. In quibbã uͦ locis quia ita
factionis norma satis poscebat. hoc
idẽ de eodẽ testimonio recexiii. qd
dudũ explanasse legit᷑. Alicubi aũ
quȩdã quȩ de eo minꝰ pridẽ dixerat
int̾ repetita addens uerba subpleuit.
Qd ego de iã dictis excerpens eidẽ tes¬
timonio ubi poposcit locꝰ inserendũ
aptaui: quia res nõ erat quȩ separa¬
tim poni utilit̾ potusset: dũ ex p̃cȩ¬
dentib quȩ dicta iã fuerant subse¬
quentibꝰq penderent. Si enĩ ꝓpter
nouitatẽ parue rei rursũ dicta pone¬
rent᷑: facerent etiã ꝓculdubio repeti
hec ex scerpta sunt recurrens ordinẽ.

Expanded text:
lectorem hujus operis prae omnibus noslectorem hujus operis prae omnibus nosse commoneo, ut quia quaedam testimonia diversis locis sita reperi, et in quibusdam, sicut res expetit, typica, in expositione perducta; quae praedictis modis exposita comperi, ita et seorsum sequentia siquidem invicem translata composui, in quibusdam vero locis, quia ita satisfactionis norma poscebat, hoc idem de eodem testimonio retexui, quod dudum explanasse relegitur. Alicubi autem quaedam quae de eo minus pridem dixerat, inter repetita addens verba supplevi. Quod ego de jam dictis excerpens, eidem testimonio ubi poposcit locus, inserendum aptavi, quia res non erant, quae separatim poni utiliter possent, dum ex praecedentibus, quae dicta fuerant, subsequentibusque penderent. Si enim propter novitatem parvae rei, rursum dicta ponerentur, facerent etiam repetithaec excerpta sint, recurrens ordinem,
Abbreviated transcription (Latin):
eius pͥnotatione signarẽ. Cuiꝰ rei
pondꝰ meaꝵq uiriuĩ impossibilitatẽ
pensans mancipiti dep̃hensus. sic̃
nauta graui fluctuũ ꝓcella turba¬
tus. ad orationũ eiꝰ portũ pauens
fateor fidensq cõfugi. sciens impos¬
sibile nõ fore qd̾ a tanto mͥ prxsule
ut res ad multoꝵ edificationẽ ꝓfu¬
tura fieret iuberet᷑. Moxq hoc impe:¬
rantis suffragio ꝓuocatꝰ assumens:
quo ualui studio ueteriᷤᷤ ac noui tes¬
tam̃ti in unũ testimonia ꝯgesta col¬
legi. Et iã nõ solum de beati iob
expositione. sed nec de aliis eiꝰ opus¬
culis quicqm curaui sic̃ priꝰ facere
cꝑam negglectũ relinquere. Quȩ
dũ disꝑse sicut quippe reꝑta fuerant
in scedis suis relata transcurrerẽ:
uisũ mͥ est licet esset laboris unmo¬
dici. ut uniꝰcuꝰq rei testimonia uix¬
ta qd̾ in suis ex ordine sunt sita co¬
dicib ꝑ libros suos ordinando cõ¬
ponerẽ. quatinꝰ studiosi lectoris de¬
sideriũ ad dilucidandam sibi quã

Expanded text:
ejus praenotatione designarem. Cujus rei pondus, mearumque virium impossibilitatem pensans, in ancipiti deprehensus, sicut nauta gravi fluctuum procella turbatus, ad orationum ejus portum, pavens, fateor, fidensque confugi; sciens impossibile non fore, quod a tanto mihi praesule, ut res ad multorum aedificationem profutura lieret, juberetur. Moxque hoc imperantis suffragio provocatus assumens, quo valui studio, veteris ac novi Testamenti in unum testimonia congesta collegi. Et jam non solum de beati Job expositione, sed nec de aliis ejus opusculis quidquam curavi, sicut prius facere coeperam, neglectum relinquere. Quae dum disperse sicut quippe reperta fuerant, in schedis suis relata transcurrerem, visum mihi est, licet esset laboris immodici, ut uniuscujusque rei testimonia, juxta quod in suis ex ordine sunt sita codicibus, per libros suos ordinando componerem. Quatenus studiosi lectoris desiderium, ad dilucidandam sibi quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui de sacramentis dominiciˢ
non solũ audita loquit᷑. sed &
iusa testatur.
uanta hoc fr̃s di nr̃i actũ
est grã: ut qui de ce¬
lestib in apostolatũ uocatꝰ
est. apostolatꝰ eiꝰ consecrare¬
tur in cȩlo. & post om̃ia
hic est paulus: qui cer uices
suas quas aduersũ. xp̃i no¬
men suꝑbus erexerat. ꝑfidoꝵ
cedendaᷤ gladio humillimꝰ
ꝓ xp̃i honore submisit: nec
piguit eũ pro illo mori. quẽ
sepe probauerat uruere ce
regnare post mortẽ᷑. Atq
ita factũ est: ut gloriosissi¬
mũ paulũ. qͥ in diuersis gen¬
tibus pro fide. xp̃i multo
certamine dimicando innu¬
mera bella ꝑegerat. uelud
uictorẽ mundi roma susci¬
peret ad triumphum.

Expanded text:
qui de sacramentis dominicis qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur. Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum.
Abbreviated transcription (Latin):
ed si prestare Imisi:¬
me posse dubitas quȩ pro¬
mitto: aspice si tamen potes
unde te uel qualis appello.
S quare me ꝑsequeris saule:
Aut quid me ꝑsequendo pro¬
ficies: Numquid aduersus
regnantẽ in cȩlo ullũ tua ꝑ¬
sequutio habebit effectum:
Numquid nocere mͥ quicquã
poteris: quẽ non potes intu¬
ꝑsequeris: qͥ t̾ras cȩlo. eruce̾
regno. perpetuitate mor.¬
tẽ mict. iii. De quib om̃ib̾us ñ
te debere cunctari. & creptus
tibi nunc. & post paululũ red¬
ditꝰ suadebit aspectus.
t beatissimꝰ paulus repenti¬
na quidem cecitate coher¬
citꝰ intellecta tamen maie¬
state loquentis e celo. continuo
fidelis effectꝰ. & a ꝑsequutio¬
ne destitit: & nouos intuen¬
di xp̃m ocłos acquisunt. hic
est paulus: qui pro suarum
remitneratione uirtutũ ultra
humana merita tercuiᷤ rap¬
tus ad cȩlũ. cȩlestia secreta cog¬
nouit: ut eccłiarũ futur̾ doc¬
tor int̾ angłos disceret. quid
inter hoĩes p̃dicaret.Aut qͥ

Expanded text:
Sed si praestare Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intupersequeris ; qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi: de quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum, ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit; ut Ecclesiarum futurus doctor, inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam fidem ꝑsequeret᷑
elegit: Qui dũ uelut acerꝰ¬
eccłiã: inimico adhuc eiꝰ in pec¬
tore amieũ fibi cor. xp̃c inue¬
nit. Dũq tẽporalia capit ad
supplicia xp̃ianos: ipse per¬
petuã captꝰ ad grãm. facꝰ tus
est subito pastor ex lupo:
ex pͣdone custos. ex hoste de¬
nde patuit. nec paulũ
malignȩ mentis proposito
plebe̾ dñicã ꝑsecutũ: nec
xp̃m latuisse quẽ eligeret
in paulo. Hic est paulus: qͥ
xp̃i uocibꝰ inclamatꝰ e cȩlo
oculis in se iudaicȩ infideli¬
tatis obtusis. uidendi aciẽ
non ꝑdidit sed mutauit.
Amisit oculos & recepit: uit
lino eodẽq tẽpore. & in ꝑse¬
procederet. & uocantis di
gr̃a illuminaret electum.
ꝑ sequeris saule. Quȩ odi¬
um erga me tiuiͣ exsitauit
miquitas Numquid quia
illuminaui cecos. quia sana¬
iu egros. quia fugaui demo¬
nes. quia esurientes poyulos
quinq panib paui: An quia
de tumulis mortuos suscita¬
ui: n forte magis quia fi¬
delib meis regnũ celeste pro

Expanded text:
ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerEcclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste dende patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. Hic est Paulus, qui Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit. Amisit oculos et recepit, ut uno eodemque tempore et in perseprocederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum; persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi?
Abbreviated transcription (Latin):
disserere. In quibufoa namiq locis.
in expositione etiã testimonii. nõ
solã uerboꝵ satisfactionẽ sibi pos¬
se sufficere iudicauit. nisi alteriꝰ ite¬
rũ deducti ad mediũ testimonii eui¬
denti int̾pretatione latiꝰ edoceret.
Actiimq est. ut hac occasione sicut
p̃fatus sum ueteris testamenti tita
pene series occulta patesceret. quȩ
diuini nutus aspiratione reserata.
famis nostrȩ esuriem suꝑni pabu¬
li copia satiaret. Huis ergo rei
ardenti nimis desiderio ꝓuocatꝰ.
quȩdam de eisdẽ testimoniis cepti
sub quadã breuitate decerꝑe ali¬
qua uͦ neggligendo transire. Qd̃
dũ fieret : sicut conscientia mea
michi testis est me nolente atq hoc
cautiꝰ ꝓuidente ne a quoqm aliqͦ
quib beatitudo uestra nouit sua¬
soriis. atq ad suꝑna trahentib hor¬
tando cxpit accendere. quatinꝰ hoc
qd̃ negglecte ceꝑam explere studi¬
osius debuissem. ita ut & opꝰ & li¬

Expanded text:
disserere. In quibusdam namque locis disserere. In quibusdam namque locis in expositione etiam testimonii, non solum verborum satisfactionem sibi posse sufficere judicavit, nisi alterius iterum deducti ad medium testimonii evidenti interpretatione latius edoceret. Actumque est, ut hac occasione, sicut praefatus sum, veteris Testamenti tota pene series occulta patesceret, quae divini nutus aspiratione reserata, famis nostrae esuriem superni pabuli copia satiaret. Hujus ergo rei ardenti nimis desiderio provocatus, quaedam de iisdem testimoniis coeperam sub quadam brevitate decerpere, aliqua vero negligendo transire. Quod dum fieret, sicut conscientia mea mihi testis est, me volente, atque hoc cautius providente, ne a quoquam aliquo quibus beatitudo vestra novit, suasoriis, atque ad superna trahentibus, hortando coepit accendere, quatenus hoc quod neglecte coeperam, explere studiosius debuissem, ita ut et opus, et li
Abbreviated transcription (Latin):
atq apłici gregorii ponti¬
nutritoris dicta sepius lectione ꝑcur-¬
rerẽ. auidiusq me eis assiduum esse
ipsa luculentissima u̾boꝵ eius satis¬
factio suaderet: qͥddam in eis reperi sine
cõparatione potissimũ. Dum gͥ uniꝰ
sancti uiri. hoc est. beati iob histori¬
am abstrusis misterioꝵ opacitatib
tectam. sub triplici id est typica. mo¬
ra i. atq historica. studuit expositiõe
discut̾e. ac repulso ignorantiȩ nubi¬
lo. in aꝑto cunctis luce dariꝰ serena
patefactione monstrare. pene totam
ueteris ac noui testam̃ti seriem. re¬
rum explanandaꝵ necessitate est co¬
actus exponere. Ubi enim occultȩ
nimis rei dilucidandȩ necestitasim¬
minebat. ne aut obscurũ quid apd̾̃
audientiũ animoᷤᷤ remaneret. aut
ipsi non liquidissina satisfac̾tiõe ob¬
scuritatis interna ad lucẽ uideret᷑
eicere. non solum disertissimis u̾boꝵ
explanandȩ. augeret potiꝰ caliginẽ
duit addite expositiois ex platione

Expanded text:
apostolici Gregorii, pontinutritoris, dicta saepius lectione per urrerem, avidiusque mihi eis assiduum esse ipsa luculentissima verborum ejus satisfactio suaderet: quiddam in eis reperi sine comparatione potissimum. Dum igitur unius sancti viri, hoc est beati Job historiam abstrusis mysteriorum opacitatibus tectam, sub triptici, id est typica, morali, atque historica studuit expositione discutere, ac repulso ignorantiae nubilo, in aperto cunctis luce clarius serena patefactione monstrare, pene totam veteris ac novi Testamenti seriem rerum explanandarum necessitate est coactus exponere. Ubi enim occultae nimis rei dilucidandae necessitas imminebat, ne aut obscurum quid apud audientium animos remaneret, aut ipse non liquidissima satisfactione obscuritatis, interna ad lucem videretur ejicere; non solum disertissimis verborexplanandae, augeret potius quam aufeduit addita expositionis explanatione
Abbreviated transcription (Latin):
eis: & quoꝵ retinueritis reten¬
ta sunt.
ic est petrus: quẽ xp̃i esse
confilentissimũ subiecta ue-¬
stigiis eiꝰ maria probauerunt.
Nam a dño suo nouos sibi
dari in fluctib gressus ut fi¬
delis poposcit: & ut dilectus
emeruit. Qui ob hoc solũ
trepidasse uisus est: ut fra¬
gilitas humana cognosceret.
quanta esset inter dnm ser¬
uumq distancia. dũ aggra¬
uata peccatis eoꝵ saro mer¬
git᷑ & immaculati nescit plan¬
ta desidere: simul & illud.
ne dũ suꝑ aquas ambulanˢ
petrus pede intrepido ꝑue¬
nisset ad xp̃m. dñi forte sui
uirtutib equaret᷑. S quid
illũ tantoꝑe dicimꝰ trepidas¬
ẜ: eũ pia trepidacio sua ma¬
iorẽ profecit ad fidẽ: It e¬
nĩ eredidit petrus imꝑio dñi
sui posse a fluctibꝰ suftenta¬
ri: ita nichilominꝰ dũ mer¬
git᷑. credidit ipsius dñi stu
se uirtute saltiandum.

Expanded text:
tis, detenta erunt ic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Christum, Domini forte sui virtutibus aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sublimitatẽ nuitriant᷑ : si semet¬
ipsoᷤ infirmos sentiant: & in excelsa
humilitate cogniti redemptoris fouendã
m̃tis fidutiã ponant: si ima nõ
appetant. si om̃e qd̾ p̾terit cordis uo¬
latu tͣnscendant. E ideamꝰ sc̃m ui¬
rum: qualit̾ in petͣ ponat nidũ suũ.
Ait enim. Nrã cõu̾satio in cęlis est.
Orursũ. Qui cõresiscitauit noꝰ: & con¬
sidere fecit in cęlestib. In pet᷑ ponit ni¬
Nonuult m̃tẽ in una deicere: ñ uult ꝓ
abiectione cõu̾sationis humanȩ in in
fimis habitare. Lunc paulꝰ fortasse in
carcere tenebat᷑: cũ sedere cũ xp̃o in
celestib testabat᷑. S ibierat uͭ ardentẽ
iã m̃tem fixerat: ñ illic uͥ illũ necessario
pigͣ adhuc caro retinebat. In expositi¬

Expanded text:
sti sublimitate nutriantur; si semetipsos infirmos sentiant, et excelsa humilitate cogniti, Redemptori fovendam mentis fiduciam ponant. Summa non appetant, sed omne quod praeterit, cordis volatu transcendant. Videamus sanctum virum, qualiter in petra ponat nidum suum. Ait enim: Nostra conversatio in coelis est. Et rursum: Qui cum resuscitavit nos, et considere fecit in coelestibus, in petra ponit niNon vult mentem in fluxa dejicere: non vult per abjectionem conversafimis habitare. Tunc Paulus fortasse in carcere tenebatur cum se consedere Christo in coelestibus testaretur. Sed ibi erat ubi ardentem jam mentem fixerat, non illic ubi illum necessario pigra adhuc caro retinebat. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
mali ĩutilit̾ spungunt᷑ ad iusticiã: ficut
plerũꝙ boni ĩnorie tẽptant᷑ ad culpam.
F it qͥppe mira exigentib meritis dispositio¬
nis int̾nȩ mensura: ut & illi dũ de bono
aliqͥd agunt q̃ tam̃ ñ ꝑficiunt: suꝑbe
int̾ ipsa q̃ etiã plenissime ꝑpetͣnt mala cõ¬
fidant: & isti dũ de malo tẽptant᷑ cui neqͣ
respiciens. ait. Moriatur anima mea mor¬
te iustoꝵ : & fiant nouissima mea hoꝵ simi¬
lia. Cui cũ cõpunctionis tẽpꝰ recęssit: in eoꝵꝑ

Expanded text:
mali inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut plerumque boni innoxie tentantur ad culpam. Fit quippe mira, exigentibus meritis, dispositionis internae mensura, ut et illi dum de bono aliquid agunt, quod tamen non perficiunt, superbe inter ipsa, quae etiam plenissime perpetrant, mala confidant. Et isti respiciens, ait: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunct
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatͥ uir uidens dm̃. E non
multitudini filioꝵ isrł̃ in custodiã
St̃ : qr subtilia sacram̃ta. mundis
gentiũ cordib tͣdita. inm̃tis inu¬
nitionẽ uertunt᷑. Dene aut̃ subditͥ.
Q in aquã asꝑsionis. Proppt̾ oꝑatio
nem nãq in custodiã nr̃am s̃ ciñes:
ꝓpt̾ baptismũ uͦ. in aquã asꝑsionis.
cinerib eiꝰ utimur. Edũ cõsideratis
eiꝰ oꝑib nr̃a acta sub disciplina redi¬
ginꝰ: uaccȩ cineres in custodiã nr̃am
seruamꝰ: qi dũ secreta atq subtilia
oꝑationis illiꝰ ꝑ imitationẽ attendimꝰ:
ꝑ hec nob̾ & munditiã &s ꝑseuerantiã

Expanded text:
interpretatur, videns Deum, et non interpretatur, videns Deum, et non multitudini filiorum Israel in custodiam fiunt, quia subtilia sacramenta mundis gentium cordibus tradita, in mentis munitionem vertuntur. Bene autem subditur: Et in aquam aspersionis. Propter onem namque in custodia nostra sunt cineres, propter baptismum vero in aqua aspersionis, cineribus ejus utimur, ut dum consideratis ejus operibus nostra acta sub disciplina redigimus, vaccae cineres in custodia nostra servemus: qui dum secreta atque subtilia operationis illius per imitationem attendimus, per haec no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ secreta ac mystica incarnationis
añice pͣuis ac pollutis m̃tib ñ s̃ tra¬
denda: bene dr̃: effundet in loco
purissimo extͣ cast᷑. Extra cast ͫ qͥppe
fuerat om̃is gentilitas: qi extͣ legẽ.
extͣ sacficiũ. extͣ sinagogã erat. s
tam̃ ad fidẽ ueniens cormundauit:
& in ea cinis uaccȩ fundit᷑: qi mun¬
do corde gentilitas mysteriũ dñicȩ
incarnationis crȩdidit. Multi itaq
ex gentilitate ꝯu̾si p̃dicatores facti
s & eidẽ gentilitati ex qͣ ad fidem¬
diderunt. U ir gͦ mundus in
loco purissimo uaccȩ cineres fundit:
dũ quilibet doctor ex gentilitate as¬
sũptꝰ: munda ꝑ gentilitatẽ corda
gentiliũ requirit: & mysteria eis
redẽptoris nr̃i tͣdere ñ desistit. Quod
cũ agit̾. fides gentiliũ multiplicat᷑:
diuina uirtꝰ agnoscit᷑: disciplina
p̃ceptoꝵ tenet᷑. nde & recte sub¬
uingitur.t sint multitudini
filioꝵ arł in custodiã. Isrł̃ namq:

Expanded text:
quia secreta ac mystica incarnationis quia secreta ac mystica incarnationis Dominicae pravis ac pollutis mentibus non sunt tradenda, bene dicitur: Effundet in loco purissimo extra castra. Extra castra quippe fuerat omnis gentilitas, quia extra legem, extra sacrificium, extra synagogam, sed tamen ad fidem veniens cor mundavit. Et in ea cineres vaccae effunduntur, quia mundo corde gentilitas mysterium Dominicae incarnationis credit. Multi itaque ex gentilitate conversi, praedicatores facti sunt, et eidem gentilitati ad fidemdiderunt. Vir ergo mundus in loco purissimo vaccae cineres fundit, dum quilibet doctor ex gentilitate assumptus, munda per humilitatem corda gentilium requirit, et mysteria eis Redemptoris nostri tradere non desistit. Quod cum agitur, fides gentilium multiplicatur, divina virtus agnoscitur, disciplina praeceptorum tenetur. Unde et recte subjungitur: Ut sifiliorum Israel in custodiam. Israel nam que
Abbreviated transcription (Latin):
interiorẽ mentẽ a prauis actionib
mundat: & plene tẽ ad castra ret̾tit᷑.
cũ ad fidẽ ꝑfeste reuocat᷑. S quia
iudea in infidelitate ex reꝓboꝵ par¬
te ꝑdurante. ad fidẽ gitlitas ingre¬
ditur: & mysteria diuinȩ incarna¬
tionis intelligit: recte illic subiungit᷑.
Colliget aut̾ cineres uaccȩ uir mundꝰ:
id c̃ gentilis ppłs iã fide mundatus.
nde & scͥptũ ẽ. fide mundãs corda eoꝵ.
U acce ei cineres colligit: qr subtilissi¬
ma sacͤmenta diuinȩ incarnationis
agnoscit. Eo uaccã quã sac̾dos com¬
bussit. eiꝰ cineres uir mundꝰ colligit:
qr infirmitatẽ dm̃i quã iuidaicꝰ ppłs
in morte mactauit. eiꝰ subtilissima
mỹsteria populus gentilis intelligit:
Dene aut̃ sequit᷑. & effundet in loco
purissimo extͣ cast᷑: qi idẽ gentilis
ppłs. qͥ sacra ac mystica diuiȩ incar¬
nationis agnoscit: bona q̃ accepit
p̃dicare ñ cessat: ut qd ipse didicerit.
aliis etiã nescientib innotescat.S

Expanded text:
a pravis actionibus mundat, et plene tunc ad castra revertitur, cum ad fidem perfecte revocatur. Sed quia Judaea in infidelitate ex reproborum parte perdurante, ad fidem gentilitas ingreditur, et mysteria divinae incarnationis intelligit, recte illic subjungitur: Colliget autem cineres vaccae vir mundus, id est gentilis populus jam fide mundatus. Unde scriptum est: Fide mundans corda eorum . Vaccae cineres colligit, qui subtilissima sacramenta divinae incarnationis agnoscit. Et vaccam quam sacerdos combussit, ejus cineres vir mundus colligit. Quia infirmitatem Domini, quam Judaicus populus in morte mactavit, ejus subtilissima mysteria populus gentilis intelligit. Bene autem sequitur: Et effundet in loco purissimo extra castra. Quia idem gentilis populus qui secreta ac mystica divinae incarnationis agnoscit, bona quae accipit praedicare non cessat, ut quod ipse didicerit, aliis etiam nescientibus innotescat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cȩssionẽ mortis eiꝰ accepimꝰ. In custodia
gͦ nob̾ cineres s̃ fiunt q ꝓ peccato com¬
busta ẽ uacca: dũ passionis eiꝰ myftia
sollicite ẽtemplantes: q̃ operari
carnẽ a lasciuia uoluptatiᷤᷤ extingui¬
mus. Quã cũ hysopo lignoq cedrino ac
cocco offerimꝰ: qr cũ maceratione carnis.
sacficiũ ficd̃i. spei. & caritatis ad olemus.
Hẏsopꝰ qͥppe : int̾na nr̃a mundare ꝯsueuit.

Expanded text:
odia ergo nobis cineres fiunt, quia pro peccato combusta est vacca, dum passionis ejus mysteria sollicite contemplantes, quae operarcarnem a lascivia suae voluptatis exstinguimus. Quam cum hyssopo lignoque cedrino, ac cocco offerimus, quia cum maceratione carnis sacrificium fidei, spei, et charitatis adolemus. Hyssopus quippe interna nostra mundare consuevit.