comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum eis. Non enĩ opus habe¬
bat: ut quisquã testimonium
perhiberet de homine. Ipse eñ
sciebat. quid esset in homine. Le
ce iam illi credebant in iħm: &
ipse iħc ñ se credebat eis. Quare:
Quia nondũ erant renati ex aqͦ
et sp̃u. Unde hortati sumus et
hortamur fratres. nostros cathe¬
cuminos. Si enim interroges e¬
os. iã crediderunt in iħm. sed
quia noncdũ carnẽ eius et san¬
guinem acciprunt: nondũ se
illis credidit iħc. Quid faciãt
ut se illis credat iħe: Renascã¬
tur ex aqua et sp̃u. P roferat ec¬
clesia quod parcurit. C oncep¬
ti sunt: edantur in lucem. Ha¬
bent ubera quib nutriantur
Don timeant. ne nati suffocen¬
tur: ab uberib maternis ñ reci¬
dant. Dullus potest homon
dire in matris uiscera: et iterũ
nasci. Sed de ancilla nescio
quis natus est. Nunqͥd tunc
qui nati sunt de ancillis redie¬
runt in uterũ liberarũ: ut de¬
nuo nascerentur:Semen abra¬
ham. et in ismael. Et ut pos¬

Expanded text:
ipsum illis. Non enim opus habeipsum illis. Non enim opus habebat ut quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine » . Ecce jam illi credebant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quare? Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Inde hortati sumus, et hortamur fratres nostros catechumenos. Si enim interroges eos, jam crediderunt in Jesum: sed quia nondum carnem ejus et sanguinem accipiunt, nondum se illis credidit Jesus. Quid faciant, ut se illis credat Jesus? Renascantur ex aqua et Spiritu, proferat Ecclesia quos parturit. Concepti sunt, edantur in lucem: habent ubera quibus nutriantur, non timeant ne nati suffocentur, ab uberibus maternis non recedant. 4. Nullus potest homo redire in matris viscera, et iterum nasci. Sed de ancilla nescio quis natus est? Numquid tunc qui nati sunt de ancillis, redierunt in uterum liberarum, ut denuo nascerentur? Semen Abraham et in Ismael; et ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
bus patrib om̃is futuri popłi
figura perfecta est. Nec imme¬
rito deus inquit. egosũ deus a-¬
braham. et deus ysaac. et deus
iacob: hoc michi inquit nom̃ ẽ
inecernũ. Magis meminerimus.
quid promissum sit ipsi abrahe.
Hoc enim promissum ẽ ysaac:
hoc promissum ẽ iacob. Quid in¬
uenimus: In semine tuo. bene¬
dicentur om̃s gentes. Credidit
tunc unus quod nondũ uide¬
bat: uident homines. et excecã¬
tur. Completum est in gentib
quod promissum ẽ uni. & sepa¬
rantur a cõmumione gentrum:
qui et quod impletum est. ui¬
dere nobunt. Sed quid eis ꝑdest
quia uidere nolunt:Qident:
uelint nolint. Aperta ueritas et
clausos ocłos ferit. Responsum
ẽ nichodemo. quia ex eis erat qͥ
crediderant in iħm. et ipse iħc ñ
se credebat eis. Quib dam enim
ñ se credebat: cum iã in illũ cre¬
didissent. Sic habes scriptum.
Multi crediderunt in nomine
eius. uidentes signa que faciebat:
ipse aũt iħc non credebat semet¬

Expanded text:
bus patribus, omnis futuri populi bus patribus, omnis futuri populi figura perspecta est: nec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi, inquit, nomen est in aeternum . Magis meminerimus quid promissum sit ipsi Abrahae: hoc enim promissum est Isaac, hoc promissum est et Jacob. Quid invenimus? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Credidit tunc unus quod nondum videbat: vident homines, et excaecantur. Completum est in gentibus quod promissum est uni: et separantur a communione gentium, qui et quod impletum est videre nolunt. Sed quid illis prodest quia videre nolunt? Vident, velint nolint; aperta veritas et clausos oculos ferit. 3. Responsum est Nicodemo, qui ex eis erat qui crediderant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat, cum jam in illum credidissent. Sic habes scriptum: « Multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa quae faciebat. Ipse autem Jesus non credebat semet
Abbreviated transcription (Latin):
esset. posset. Om̃ino enĩ non po¬
test. siue recens ab utero. siue an¬
nosa iam etate: redire rursus in
materna uiscera et nasci. Sed sic̃
ad natruitatẽ carnalem. ualent
uiscera muliebria ad semel pari¬
endũ: sic ad natiuitatẽ spiritalẽ.
ualent uiscera eccłe: ut semel qͥsꝙ
baptiretur. Propterea nequis
forte dicat. sed iste in heresi nat
est. et iste in scismate natus est:
amputata sunt om̃ria:. si memi¬
nistis que uobis disputata sunt
de trib patrib nr̃is quoꝵ deus
dici uoluit: ñ quia soli erant. s
quia in solis expleta est integri¬
tas significandi popłi futuri.
Inuenimꝰ tam̃ natũ de ancilla ex¬
heredatũ: natũ de libera heredẽ:
rursum inuenimus natũ de li¬
bera ex heredatũ. natũ de ancilla
heredem. Natus de ancilla. ex he¬
redatus ismael: natus de lib̾a. he¬
res ysaac. Datus de libera. exche¬
redatus esau. nati de ancillis. He¬
redes filii iacob. In illis itaq tri¬

Expanded text:
esset, posset. Omnino enim non poesset, posset. Omnino enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaeredatus Ismael , natus de libera haeres Isaac ; natus de libera exhaeredatus Esau , nati de ancillis haeredes filii Jacob . In illis itaque tri
Abbreviated transcription (Latin):
x eo quod hesterno die intẽ¬
tam fecimus caritatẽ u̾ram.
intelligimus uos alacrius et nu¬
merosius conuenisse. sed interĩ.
lectioni euangłice ex ordine ser¬
monẽ debitũ reddamus. si pla¬
cet. Deinde audiet caritas ur̃a
de pace eccłe: uł quid egerimus:
uł quid adhuc agendũ speremꝰ.
Nunc ergo tota intentio cordiᷤᷤ
ad eugłium feratur: nemo aliun¬
de cogitet. Si enĩ qui totus adest
uie capit: qͥ se ꝑcogitationes
diuersas diuidit. nonne & qđ ce¬
perat fundit: Meminit aũ caritas
ũra. dñica preterita quantũ dñs
adiuuare dignatus ẽ. disseruisse
fecimus: ut que tunc ñ dicta s̾t.
in xp̃i nomine adiuuantib o¬
rationib uestris impleamus.
Regeneratio spiritalis una ẽ: si¬
cut generatio carnalis una ẽ. Et
quod nichodemus dño ait. ue¬
rũ dixit: quia ñ potest homo cũ
sit senex redire rursũ in uterum
matris sue: et nasci. Iue quidẽ
dixit. quia homo cũ sit senex.
hoc ñ potest: quasi et si infans

Expanded text:
x eo quod hesterno die intentam fecimus Charitatem vestram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiae vel quid egerimus, vel quid adhuc agendum speremus. Nunc ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogitationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignatus est, disseruisse fecimus, ut quae tunc non dicta sunt, in Christi nomine adjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Dicunt nostri. illos sepreci¬
pitasse. Si ñ sunt ipsi discipuli
ipsoꝵ. qui se modo de saxis nul¬
lo persequente precipitant: non
crelamus. Quid mirũ si fecer̃t
illi quod solent: Nam potesta¬
tes romane. nunquã talib sup¬
pliciis use sunt. Num enĩ non
poterant occidere aperte: Sed
illi qui se mortuos coli uoluer̃t.
famosiorem mortẽ non inriene¬
runt. Postremo. quicqͥd illud ẽ.
ñ noui. Et si passa es o pars
donati corporalem afflictionẽ
ab eccła catholica.a sarra passa
est agar: redi ad dñam tuã. Lo¬
cus quidem necessariris. aliqͥn¬
co diutius nos tenuit: ut totũ
textũ eugłice lectionis expone¬
re minime ualeremꝰ. F ratres.
sufficiat interim caritati ũre.
ne hec que dicta sunt dicendo
alia exccludantur de cordibus
uestris. Hec tenete. talia dicitẽ.
Flaminantes illuc procedite: ac¬
cendite frigidos. E xplicit ser¬

Expanded text:
sit. Dicunt nostri illos se praecisit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt. Postremo quidquid illud est, non novi. Et si passa es, o pars Donati, corporalem afflictionem ab Ecclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime valeremus. Fratres, sufficiat interim Charitati vestrae, ne haec quae dicta sunt, dicendo alia, excludantur de cordibus vestris. Haec tenete, talia dicite, flammantes illuc procedite, accendite frigidos. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
moueantur. qui ñ tres pueros
attendunt liberatos de flam¬
ma. sed se ipsos liberatos de ge¬
henna. quando uident xp̃m
a quo liberati sunt exsuffla¬
ri in xp̃iams. quando audiũt
dici xp̃iano. dic te ñ esse xpistra¬
num: T̃alia facere uolunt: et
saltem pati talia nolunt. Nã
uidete qualia faciunt. & qua¬
lia patiuntur. Occidunt ani¬
mas : affliguntur in corpore:
sempiternas mortes faciunt:
et temporales se perpeti cõque
runtur. Et tamen siquas pati¬
untur: proferunt nobis nescio
quos in ꝑsecutione suos marty¬
res. E cce marculus de petra p̃¬
cipitatus est: ecce donatus bã¬
ganensis in puteum missus ẽ.
Quando potestates romane ta¬
lia supplicia decreuerunt: uit
precipitarent᷑ homines: Quid
autem responclent nostriꝰ. Qͥd
sit gestum. Descio: tam̃ quid
tradunt nostri: Quia ipsi se
p̾cipitauerunt: et potestates
infamauerunt.Recordemur
consuetudinẽ potestatũ roma¬
narũ. et uidemus cui credendũ

Expanded text:
moveantur, qui non tres pueros moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de flamma, sed se ipsos liberatos de gehenna, quando vident Christum a quo liberati sunt, exsufflari in Christianis? quando audiunt dici Christiano: Dic te non esse Christianum? Talia facere volunt, et saltem talia pati nolunt. Nam videte, qualia faciunt, et qualia patiuntur; occidunt animas, affliguntur in corpore; sempiternas mortes faciunt, et teruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid sit gestum nescio: tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt. Recordemur consuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui credendum
Abbreviated transcription (Latin):
modo seuit rex alienigena. ne
blasphemet᷑ deus isrł. quia põ¬
tuit tres pueros de igne lib̾are:
et nolunt ut seuiant reges xp̃i¬
ani. quia xp̃c exsufflat᷑. a quo
ñ tres pueri. sed orbis terrarũ
cum ipsis regib a gehennarũ
igne liberatur. Nam tres illi
pueri fratres mei liberati sunt ab
igne temporali. Dunquid ñ ip¬
se est deus machabeoꝵ. qui et tri¬
um pueroꝵ: Illos ab igne libera¬
uit: illi in tormentis igneis cor¬
pore defecerunt: sed in legitimiᷤ
mandatis ammo permanserũt.
Illi aperte liberati sunt: illi oc¬
eulte coronati sunt. Plus est li¬
berari de flammna gehennarũ:
quam de fornace potestatis
humane.Si ergo nabuchodo¬
nosor laudauit et predicauit.
et głam dedit deo. quia libera¬
uit de igne tres pueros. et tan¬
tam głam dedit. ut decretum
mitteret per regnũ suum qui¬
cunq dixerint blasphemiam
in deũ sydrac. mysac. et abdena
go. in interitum erunt. et do¬
ditionem: quomodo isti reges n¬

Expanded text:
modo saevit rex alienigena ne modo saevit rex alienigena ne blasphemetur Deus Israel, quia potuit tres pueet nolunt ut saeviant reges christiani, quia Christus exsufflatur, a quo non tres pueri, sed orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. quia liberavit de igne tres pueros, et tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blaspin Deum Sidrac, Misac et Abdenago, ipsi in interitum erunt, et doditionem ; qu
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. Mirantur au̾t quia po
aduersus detestandos dissipato¬
res eccłe. Non ergo mouerentur:¬
Et quomodo redderent ratio¬
nem deo de imperio suo: Inten¬
dat caritas ur̃a quid dicã: qͥa
nos. ut temporib suis paccatã
uelint matrem suã eccłam: un¬
de spiritaliter natisunt. Legim᷑¬
danielis uisiones et gesta ꝓphetica.
Tres pueri in igne laucdauerũt
dñm: miratus est nabuchodo¬
nosor rex laudantes dm ꝓueros:
et circa eos ignem innocentẽ.
Et cũ admiratus esset. qͥd ait
nabuchodonosor rex. ñ ut iu¬
deus uł circumcisus. ille qͥ sta¬
tuam suã erexerat: et ad eam
colendam om̃s coegerat: Tam̃
laudib triũ pueroꝵ c̃omotus.
ubi uidit maiestatem presentis
in igne. quid ait: Et ego pro¬
ponam decretũ omnib tribu¬
bus et linguis in omni terra.
Quale decretum: Quicunq
dixerint blasphemiã in łm sy¬
drach. mysaac et abdenago.
in interitu erunt: et domus
eorũ inperditionem. Ecce quo¬

Expanded text:
nebit. Mirantur autem, quia cnebit. Mirantur autem, quia cnae adversus detestandos dissipatores ecclesiae. Si non ergo moverentur, quomodo redderent rationem de imperio suo? Intendat karitas vestra quid dicam, quia  ut temporibus suis pacatam velint matrem suam ecclesiam, unde spiritDanielis visiones, et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Deum; miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem, et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex? Non vel Judaeus vel circumcisus qui ille statuam suam erexerat et ad eam adorandam omnes coegerat? Tamen laudibus trium puerorum commotus, at ubi majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. Quale decretum? Quicunque dixerit blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago in interitum erunt, et domus eorum in perditionem. Ecce quo
Abbreviated transcription (Latin):
sed officio generandi quã sar¬
ra ei dederat unde prolem sus¬
ciperet: ait ei. E cce ancilla tua:
utere ea sicut uis. Et afflixite¬
cie eius. E ece libera afflixit an
dño: et persecutionẽ uocat. Ff¬
flictio ista ñ uocatur persecutio:
et lusio illa uocatur persecutio.
Quid uob̃ uidetur fratres: Non¬
ne intelligitis. quid significatũ
sit: Sic ergo quando uult deus
concitare potestates aduersus he¬
reticos. aduersus scismaticos. ad¬
uersus lissipatores eccłe. aduersꝰ
exsufflatores xp̃i. adu̾sus blas¬
phematores baptismi ñ miren¬
t᷑: qͥa deus concitat: ut a sarn
uerberetur agar. Cognoscat se
agar. ponat cerrricem ÷ qͥa cũ
humiliata discederet a dña suã
occurrit ei angłs et dixeit. Quid
est agar ancilla sarre: Cum que¬
sta esset de dña. quid audiuit
tuã. Ad hoc ergo affligit᷑. ut
reuertatur: atq utinã reuerta¬
tur: quia proles eius sieut filii
iacob cũ fratrib hereditatẽ de¬

Expanded text:
sed officio generandi, quoniam Sased officio generandi, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eacie ejus. Ecce libera afflixit anc cum domino, et persecutionem vocat: afflictio ista non vocatur persecutio, et lusio illa vocatur persecutio. Quid vobis videtur, fratres? Nonne intelligitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit, Quid est, Agar ancilla Sarae? cum conquesta esset de dAd hoc ergo affligitur, ut revertatur, atque utinam revertatur, quia proles ejus, sicut filii Jacob, cum fratribus haereditatem te
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: aut quomodo passi sunt
ipsi sciant ⁊ et conueniant con¬
seientias suas. ẽ amen afflictio¬
nem corporis passi sunt. Perse¬
cutio quam faciunt. grauior ẽ.
Caue quando uult ludere is¬
mael cum ysaac. quando tibi
blanditur: quando offert al¬
terum baptismũ. responde.
lam habeo baptismũ. Si enim
uerus est iste baptismus. qͥ tibi
uult dare alterum. illudere te
uult. Caue amme persecuto¬
rem. Nam si a principib catho¬
licis aliquid passa est pars do¬
nati aliquando: scđ̃m corpus
passa est. ñ scdm illusionẽ sp̃us.
Audite et iudete. ln ipsis uete¬
rib factis omnia futurarũ rerũ
signa: et indicia. Inuenitur sar¬
ra afflixisse agar ancillã. Sar¬
ra libera est.Postea quã suꝑbi¬
re cepit ancilla: questa ẽ abra¬
he sarra. et dixit. E ice ancillã.
erexit aduersum me ceruicẽ su¬
am. Et quasi ab abrahã fieret:
de abraham questa est mubier.
Abraham uero qui ñ in ancilla
libidine abutendi tenebatur.

Expanded text:
sunt, aut quomodo passi sunt, sunt, aut quomodo passi sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias suas; tamen afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam faciunt gravior est. Cave quando vult ludere Ismael cum Isaac, quando tibi blanditur, quando offert alterum baptismum: responde, Habeo jam Baptismum. Si enim verus est iste baptismus, qui tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animae persecutorem. Nam si a principibus catholicis aliquid passa est pars Donati aliquando, secundum corpus passa est, non secundum illusionem spiritus. Audite et videte in ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abraham questa est mulier. Abraham vero qui non in ancilla libidine abutendi tenebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
filius ancille. cũ filio meo ysa¬
ac. Querimus. ubi hoc dicat
scriptura. ut uideamus. utrũ
aliqua persecutio precesserit
ysmaelis in ysaac. et inuenimꝰ
hoc dictum a sarra: quando
uidit pueros ludentes simul.
Quam lusionẽ dicit scriptu¬
ra uidisse sarram: hanc persecu¬
tionem dicit apłs. Plus ergo
uos persecuntur: qui uos illu¬
dendo seducunt. Nem. ueni.
baptizare hic. Hic habes uerũ
baptismũ. Noli ludere. Unuᷤ
est uerus: ille lusus est. Seduce¬
ris. et ista persecutio grauis tibi
erit. Melius tibi erat: ut ysma¬
elem tu lucrareris ad regnũ. Sed
ñ uult hysmael: quia ludere
uult. Tene tu hereditatem pa¬
tris: et audi. E ice ancillam: et
filium eius. Non enim heres e¬
rit filius ancille. eũ filio meo y¬
saac. Isti aũt audent dicere: qͥa
persecutionẽ solent pati a ca-¬
tholicis regib. aut a catholicis
principib. Quam persecutio¬
nem tolerant: Afflictionem cor¬
poris. si tamen aliquando passi

Expanded text:
filius ancillae cum filio meo Isafilius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaac: et invenimus hoc dictum esse a Sara, quando vidit pueros ludentes simul. Quam lusionem dicit Scriptura vidisse Saram, hanc persecutionem dicit Apostolus. Plus ergo vos persequuntur qui vos illudendo seducunt: Veni, veni; baptizare hic, hic habes verum baptismum. Noli ludere, unus est verus; ille lusus est: seduceris, et ista persecutio gravis tibi erit. Melius tibi erat ut Ismaelem tu lucrareris ad regnum; sed non vult Ismael, quia ludere vult. Tene tu haereditatem patris, et audi: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. 13. Isti etiam audent dicere quia persecutionem solent pati a catholicis regibus, aut a catholicis principibus. Quam persecutionem tolerant? Afflictionem corporis: si tamen aliquando passi
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit. E ice ancillam. et filrũ
eius. Quid est hoc fratres: Qͥd
enim mali fecerat ysmael puero
ysaac. quia ludebat cũ eo: Sed il¬
la lusio. illusio erat: illa lusio.
deceptionẽ significabat. Dam
magnũ sacramentũ attendat
caritas uestra. Persecutionẽ il¬
lam uocat apłs ipsam lusionẽ:
ipsũ lusum persecutionẽ uocat.
Ait enĩ. Sed sicut tunc ille qui
secunctũ carnẽ natus est ꝑseque¬
batur eum qui scđm sp̃mꝰ. ita et
nunc: idest. qui scđm carnem
nati sunt. persequunt᷑ eos qui
scdđm sp̃m nati sunt. Qui sũt
scłm carnem nati: Dilectores
mundi: amatores scłi. Qui sũt
sccłm sp̃m nati: Fmatores regni
celoꝵ: dilectores xp̃i. desideran¬
tes uitam eternam: gratis colen¬
tes łm. Ludunt. et dicit aposto¬
lus persecutionẽ. Nam postea¬
quam dixit hec uerba apłs. et
est et ostendit de qua persecu¬
tione diceret. Sed quid dicit
scriptura: Eice ancillam et fi¬
lium erus. Non enĩ heres erit

Expanded text:
et dicit: Ejice ancillam et filium et dicit: Ejice ancillam et filium ejus. Quid est hoc, fratres? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio, illusio erat; illa lusio deceptionem significabat. Nam magnum sacramentum attendat Charitas vestra. Persecutionem illam vocat Apostolus; ipsam lusionem, ipsum lusum persecutionem vocat: ait enim, Sed sicut tunc ille qui secundum carnem natus erat, persequebatur eum qui secundum spiritum, ita et nunc; id est, qui secundum carnem nati sunt, persequuntur eos qui secundum spiritum nati sunt. Qui sunt secundum carnem nati? Dilectores mundi, amatores saeculi. Qui sunt secundum spiritum nati? Amatores regni coelorum, dilectores Christi, desiderantes vitam aeternam, gratis colentes Deum. Ludunt, et dicit Apostolus persecutionem. Nam posteaquam dixit haec verba Apostolus, Et est, et ostendit de qua persecutione diceret: Sed quid dicit Scriptura? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã de ancillis uident᷑ na¬
ti: sed tam̃ quia ex semine uer¬
bi dei. quod figuratur in iacob.
ñ contristentur: simul heredita¬
tem cũ fr̃ĩbus possidebunt. Se¬
curus ergo sit qui desemine bo¬
no nascitur: tantũ non rmitet᷑
anciiam. si de ancilla nascitur.
fncillam malã suꝑbientẽ ñ im̃i¬
deris.Tude enĩ filii iacob de an¬
cillis nati. possederunt derrã pro¬
missionis cũ fratrib. ysmael aui¬
tem de anciua natus. expulsus ẽ
ab hereclitate: unde. nisi quia il¬
le suꝑbus erat. uli bumiles : Fre¬
xit ille ceruicem. et uoluit sedu¬
cere fratrẽ suum. ludens cũ illo.
Magirũ ibi sacramentũ. Lude¬
bant simul ysmael et ysaac ui¬
dit illos sarra ludentes. et ait abͣ¬
he. E ice ancillam: et filiũ eius.
Don enĩ heres erit filius ancil¬
le. cũ filio meo ysaac. Et cum
contristatus esset abrahã: con¬
firmauit ei dñs dictum uxoris
eus. Iam hic manifestũ est sa¬
cramentũ: quia nescio quod sa¬
illa res gesta. Ludentes uidit:

Expanded text:
tanquam de ancillis videntur nati; sed tamen quia ex semine verbi Dei, quod figuratur in Jacob, non contristentur, simul haereditatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur; tantum non imitetur ancillam, si de ancilla nascitur. Ancillam malam superbientem non imiteris. Unde enim filii Jacob de ancillis nati, possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus, expulsus est ab haereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat, illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. 12. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et ait Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et cum contristatus esset Abraham, confirmavit ei Dominus dictum uxoris ejus. Jam hic manifestum est sacramentum, quia nescio quid illa res gesta. Ludentes vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo: et a rixa interiore excla¬
ma ad d̾m: ut tibi pacificet
de. Oiser ego homo: qͥs me
liberabit de corpore mortis
huiuse Gracia dr. per iħm¬
xp̃m dñm nostrũ. Qui me
inquit sequitur. ñ ambula¬
bit in tenebris: sed habebit
lumen uite. F inita tota rixa.
immortalitas consequit: quia
nouissima inimica destruetur
mors. Et quał pax erit: Opor¬
cet corruptibile hoc. induere ĩ¬
corruptelam. et mortale hoc. in¬
duere immortalitatẽ. Quo rit

Expanded text:
ergo, et a rixa interiore claergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per minum nostrum . Quia qui me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut
Abbreviated transcription (Latin):
uias querit: estuas quomodo
corrigas. ut de ilo bonã ratio¬
nem dño amborũ reddas. Qͣnͣ¬
te undiq rixarũ necessitates:
Plerumq homo dedio affectꝰ.
dicit apud se ipsũ. Quid mi¬
chi est pati contradictores: pa¬
ti eos.qui reddunt mala pro
bonis: E go uolo consulere:
illi uolunt perire. Cõsumo
uitam meam litigando: pa¬
cem ñ habeo: inmicos insuꝑ
facio. quos amicos habere de¬
berem: s̃i beniuolentiã confu¬
lentis atcenderent. Quid mi¬
chi ẽ ista perpeti: Redeo ad
me. mecum ero. dñm meũ in¬
uocabo. Redi ad te ipsũ: ibi
iuenis rixam.Si cepisti de¬
um sequi: ibi inuenis rixam.
Quã rixam inquis inuenio:
Caro concupiscit aduersus
sp̃m: et sp̃s aduersus carnẽ.
Ecce tu ipse es. ecce solus es. ecce
decũ es: ecce nullũ alrũ homi¬
nem pateris: sed uides aliam
legem in menbris tuis. repug¬
nantẽ legi mentis tue: et cap¬
tiuantẽ de in lege peccatique
est in menbris tuis. E xclama

Expanded text:
vias quaerit; aestuas quomodo vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem . Ecce tu ipse es, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama
Abbreviated transcription (Latin):
et claudos. E cce inquis sanos
habeo pedes: sed ipsam uiã ñ
uideo. Illuminauit et cecos.
Hoc totũ per fidem: quãdii
peregrinamur a dño.manen¬
tes in corpore. Cũ uero ꝑam¬
bulauerimus uiã. et ad ipsã
patriã uenerimus: quid noc
beatius: Quia nichil pacati¬
us. Nichil eñ aduersus ho¬
minẽ rebellabit. Dunc ue¬
ro fratres. difficile sine rixa
sumus. Ad concordiam qui¬
dem uocati sumus: iubemur
pacem habere inter nos.Ad
hoc conandũ est. omnibq in¬
tendũ uirib: ut aliquando
ueniamus ad perfectissimã
pacem. Modo aũt litigamꝰ.
plerumq cũ eis: quib consule¬
re uolumus. Ille errat: tu uis
ducere ad uiã: resistit tibi liti¬
gando. Resistit tibi paganus.
disputas contra errores ydoloꝵ
et demonioꝵ. Resiftit hereticꝰ
disputas contra alias doctrinaᷤᷤ
demomoꝵ. Malus catholicus
ñ uult bene uitiere: corripis ea¬
am interiorem fratrẽ tuũ. Te¬
cum uiurit in domo: et perdita

Expanded text:
et claudos. Ecce, inquis, sanos et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas
Abbreviated transcription (Latin):
mus: quoniã uidebimus eũ
sicuti est. Hec magna promis¬
sio.Si amas:sequere.Amo ĩ¬
quis. sed qua sequar:Si dixis¬
set tibi dñs deus tuus. ego sum
ueritas et uita:desiderans ue¬
ritatẽ. cõcupiscens uitã. iriã
qua ad hec uenire posses.pro¬
fecto quereres: et diceres tibi.
Magna res.ueritas: magna
res uita: si esset quomodo il¬
luc peruemret amma mea.
Queris qua: Audi eũ pri-
misit qua: ego sum inquit
uia. Quo. uia: Et ueritas
et uita.Primo dixi qua ue¬
nias: postea dixi quo ueni¬
as. E go sum uia ego sũ ue¬
ritas. ego sum uita. Danens
apud patrẽ ueritas et uita:
induens se carne. factus ẽ uia.
Non tibi dicitur. labora que¬
rendo uiã: ut peruenias ad
ueritatẽ et uitam. Non hoc
tibi dicitur. Piger surge: uia
ipsa ad te uenit: et te de som¬
no dormientẽ excitauit. Si ta¬
men. excitauit: surge ambu¬
la.forte conaris ambulare et
ñ potes: quia dolent pedes. un¬
de dolent pedes: An iubente
auaricia per aspera cucurre¬
runt: Sed dei uerbũ sanauit

Expanded text:
mus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicenmisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge, et ambula. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio gaudet propter uocẽ
sponsi. Non inquit gaudeo
propter uocem meã: sed pro¬
ꝑter uocem sponsi gaudeo.
Ego in audiendo sũ: ille in
dicendo. Ego enĩ sum illum¬
nandus: ille lumen. Ego sũ
in aure: ille uerbũ. E rgo a¬
micus sponsi stat et audit eũ.
Quare stat: Quia non cadis
Quare ñ cadit: Quia huml¬
lis est. Tide stantẽ in solido.
Don sum dignus corrigiã cal¬
ciamenti eius soluere. Benede
humilias: merito ñ cadis: me¬
nto stas. M erito audis eũ: et
gaudio gaudes propter uocẽ
sponsi. Sic et apłs amicus spon¬
si relat: et ipse non sibi. s spon¬
so. Audi uocem zelantis: zelo
dei uos zelo dixit: ñ meo. Don
michi: sed zelo deo. Unde: Quo¬
modo: Quam zelas. uł cui ze¬
las: Desponsaui em̃ uos um
uiro uirginẽ castam exhibere
xxp̃o. Quid ergo times: Quare
relas: T̃imeo inquit ne sicut
serpens seduxit euam astucia
sua: sic et uestri sensus corrum¬
pantur a castitate que est in

Expanded text:
gaudio gaudet propter vocem gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? quomodo? quam zelas, vel cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
ne zelat. Uideamus cuizelat.
Ego quod do sanctũ est: quia
ego do. Ego quẽ baptiro: ba¬
ptiratus ẽ. Quem ñ baptiro:
non ẽ baptiratus. Audi ami¬
cũ sponsi. Disce ⁊ elare amico
tuo: audi uocem illius. Dic ẽ
qui baptirat. Quare tibi uis
arrogare quod tuũ non ẽ:Us¬
ꝙ adeo absens est. qui hic reli¬
quit sponsam suam: Descis
quia iue qui amortiris resur¬
recit. ad dexcteram dei patris
sedet: Si contempserunt eum
iudei in ligno pendentem:. tu
contemnis in celo sedentem: No¬
uerit caritas ũra. magnum do¬
lorem me pati de hac re: sed ut
cdici. cdimitto cetera cogitatio¬
nib uestris. Don enĩ cdico si lo¬
quar tota die: si plangam tota
die: ñ sufficio. Don dico si habe¬
am sicut dicit propħa fontem
linguas. et linguie fiam: parũ
est. Redeamus: uideamꝰ qui
dicit iste.Qui habet sponsa.
sponsus ẽ. Don ẽ mea sponsa.
Et ñ gaudes in nuptiis: Im¬
mo gaudeo ait. Ainicus aũt
sponsi qui stat et auclit eum:

Expanded text:
ne zelat. Videamus cui zelat: ne zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam tota die, non sufficio: non dico, si habeam, sicut dicit propheta, fontemlinguas, et linguae fiam, parum est. 12. Redeamus, videamus quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. sponsam suã. Nide queso
de. carus meus es: ne forte me ab¬
sente. pro me aliquis ametur.
Qualis ergo ile qͥ custodiens
sponsam uł uxorẽ amici sui. dat
quidem oꝑam ut nullus alius
ametur: sed si se amari pro ami¬
co uoluerit. et utruoluerit com¬
mendata sibi:. quã detestanduiᷤᷤ
ret:Uideat illam aliquanto
petulantius per fenestram at¬
tendere: aut iocari cũ aliquo.
prohibet tanquã ⁊elet. Uideo
relantem. sed uideam cui̾ u¬
trum amico absenti. an sibi p̾¬
peregre profectus ẽ accipere re¬
gnum. sicut ipse dicit in euan¬
gelio : et tam̃ presens ẽ maiesta¬
de.fallatur amicus: qui trans
mare profectus est. Et si fallit᷑:
ue illi qui faulit. Quid cũ falle¬
re conant᷑ dm intuentem om̃i¬
um corda. et omĩa secreta rimã¬
tem: Existit aliquis hereticuᷤ
et dicit. Ego do. ego sanctifico
ego iustifico: nolo eas ad illam
sectam. bene quidem zelat: s
uide. cui. Non eas ad ydola:
relat. Don ad sortilegos: be¬

Expanded text:
suo sponsam suam: Vide, quaeso suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus ret? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praeperegre profectus est accipere regnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, be
Abbreviated transcription (Latin):
tanto precio emptam. amatã
fedam. ut pulchra fieret illo
emptore. illo liberatore. illo de¬
coratore. possidere uolunt: et
id agunt uerbis sius. ut ꝓspon¬
so ament᷑. De illo dictũ est: hic
ẽ qͥ baptirat. Qs huc excit. et
dicit. ego baptiro: Quis huc ex¬
it. et dicit. ego quod dedero. hoc
est sc̃m: Quis huc procedit. et
dicit. bonũ est tibi. ut nascaris
ex me: Amicũ sponsi audiamꝰ.
ñ adulteros sponsi: audiamꝰ
zelantem: sed ñ sibi. fratres. re¬
gredimini corde ad ũras domꝰ.
Carnalia loquor: terrena loqͦr.
Humanũ dico. propter infir¬
mitatẽ carnis uestre. Multi
habetis coniuges: multi habe¬
re uultis. Multi et si ñ uultis.
habiustis. Multi. qui om̃ino
coniuges habere ñ uultis: de cõ¬
ugibus patrũ uestroꝵ natiestiᷤ.
Dullũ cor est: quod ñ iste tan¬
gat affectus. Dullus in rebus
humanis. tam auius a genere
humano est: qui quod dico ñ
sentiat. Ponite aliquẽ peregre
profectum: cõmendasse amico

Expanded text:
tanto pretio emptam, amatam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adulteros sponsi: audiamus zelantem, sed non sibi. 11. Fratres, regredimini corde ad vestras domos, carnalia loquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum vestrorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico
Abbreviated transcription (Latin):
ior illo. quia tu illũ baptizas¬
ti: Missus sum. ego preco sũ:
ille udex est. Et audi testimo¬
nium multo uehem̃tius: mul¬
to expressius. Uidete quid nob¬
cum agitur. quid amare debe¬
amus: uidece quia aliquẽ ho¬
minẽ amare pro xp̃o. adulte¬
rium est. Quare hoc dico: At¬
tencdamus uocem ioħis. Põte¬
rat in illo errari: poterat ipse
putari qui ñ erat. Respuit a se
falsum honorẽ: uit teneat soli¬
dam ueritatẽ. Uidete quid di-
cat xp̃m: quid se. Qui habet
sponsam: sponsus est. Casti es¬
tote: sponsum amate. Quid
aũt tu es.qui nob̃ dicis. qui ha¬
bet sponsam. sponsus ẽ: fimi¬
cus aũt sponsi qui stat et au¬
dit eum: gaudio gaudet pro¬
pter uocem sponsi. Aderit dñs
deus noster pro motu cordis nri.
Multo enim gemitu plenum
est dicere. quod doleo: sed ob¬
secro uosper ipsũ xp̃m: ut qđ
dicere ñ potuero. uos cogitetis.
Doui enĩ dolorem meũ expri¬
mi satis digne ñ posse. Multos
enĩ adulteros uideo. qui sponsã

Expanded text:
jor illo, quia tu illum baptizasti? Missus sum: ego praeco sum, ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare pro Christo, adulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deus noster pro motu cordis mei, multo enim gemitu plenum est, dicere quod doleo: sed obsecro vos per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam
Abbreviated transcription (Latin):
quem dixi esse. Ego qui aliqͥd
accepi decelo ut aliquid essem: ĩ¬
anem me uultis esse. ut loquar
contra ueritatem: Don potest
homo accipere quicquã: nisi
fuerit ei datum de celo. Ipsi uos
michi testimoniũ perhibetis:

Expanded text:
quem dixi esse ego, qui aliquid accepi de coelo, ut aliquid essem. Inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Ipsi vos mihi testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ptum ẽ. Suscipiant montes pa¬
cem popło tuo. & colles iusticiã.
Montes: excelse anime sũt. Col¬
les: paruule anime st̃. S id̾o mon¬
tes excipiũt pacem: ut colles
iusticia quã colles excipiunt: Fi¬
des. qͥa iustus ex fide uiuit. Non
aũt acciꝑent minores anime fi¬
dem: nisi maiores anime que
montes dicte sũt ab ipsa sapien¬
tia illustrarent᷑. ut possint par¬
uulis traicere. quod possint par¬
uuli caꝑe. & uiuere ex side col¬
les. quia montes pacẽ suscipiũt.
Ab ipsis montib dictũ est eccłie.
Pax uobiscũ. Et ipsi montes pa¬
cem annurciando eccłie. ñ se di¬
uiserunt adu̾sus eũ. a quo susce¬
ꝑunt pacẽ. ut ueracit᷑ & ñ ficte.

Expanded text:
iptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte
Abbreviated transcription (Latin):
manducauit homo. Quis ẽ pa¬
nis angłoꝵ: In principio erat
uerbũ: et uerbũ erat apud dm̃:
et deus erat uerbũ. Quomodo
panem angłoꝵ manducauit
homo. Et uerbũ caro factũ ẽ:
et habitauit in nob̃. Sed qͥa
diximus manducare angelos
fratres: ne putetis morsib fieri.
Dam si hoc intellexeritis: qua¬
si dilaniatur deus. quem man¬
ducant angłi. Quis dilanat
iusticiã: Sed rursũ michi aliqͥs
dicit. Et quis ẽ qui mandu¬
cat iusticiam: Unde ergo be¬
ati qui esuriunt et fitiunt iu¬
sticiam: qm̃ ipsi saturabunt᷑:
Cibus quẽ manducas tu ꝑ car¬
nem: ut reficiaris tu. ille defi¬
cit: ut reparet te: cõsumitur.
Manduca iusticiã: et tu refi¬
ceris. et illa integra persererat.
Quomodo uidendo lucẽ istã

Expanded text:
mo . Quis est panis Angelorum? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo ista
Abbreviated transcription (Latin):
Latebat aliquid in illa carne:
quã oculis carneis uidere potui¬
stis. Quid ibi latebat: Psallite
sapienter. Dolite oculis quere¬
re: quod mente conspicit. Psal¬
lite lingua: quia inder uos caro.
Sed quia uerbũ caro factũ est &
habitauit in nobis: reddite so¬
num carni: reddite do mentis
obtutum. Psallite intelligent̃:
et uidetis. quia uerbũ caro factũ
est: et habitauit in nob̃. Dicat
et iohs testimoniũ. Post hec
uenit iħe et discipłi eius in iu¬
deam terram: et illic demoraba¬
tur cũ eis. et baptirabat. Bapti¬
zatus. baptirabat. Don eo ba¬
ptismo baptirabat. quo bapti.¬
ratus est. Dat baptismum dñs
baptiratus a seruo. ostendens
humilitatis uiã: et perducens
adbaptismũ dñi. hoc est baptis¬
mũ suũ. prebendo humilitatiᷤᷤ
exemplũ: quia ipse ñ respuit
baptismũ serui. Et in baptis¬
mo serui. uia preparabat᷑ dño:
ad se uenientib. Ipsũ audiamꝰ.
Ego sum uia. et ueritas et uita.
Si ueritatẽ queris: uiã tene. Hã

Expanded text:
latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 4. Dicat et Joannes testimonium: Post haec venit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Baptizatus baptizabat. Non eo baptismo baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praeparabatur Domino, fecit venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam
Abbreviated transcription (Latin):
est: seuerissime refrenetur. An¬
cilla est: etiã uerberib compes¬
catur. Fac quicquid potes pro
persona quã portas: et ꝑficis.
zelus lomus tue comedit me.
Si aũt fueris frigidus. marcidꝰ.
ad de solum expectans. et qua¬
si tibi sufficiens. et dicis in corde

Expanded text:
est? severissime refrenetur. Anest? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de
Abbreviated transcription (Latin):
congregeris. Aues enĩ celi aerie
potẽstates expectant aliquid
rapere de areaiet ñ rapiunt.
nisi quod inde fuerit excussũ.
Ergo zelus domus d̃i comedat
te. Unũquenq xp̃ianũ zelus
domus dei comedat: in qua
domo. di menbrũ est. Non
enĩ magis est domus tua. quã
domus di: ubi habes salutẽ sem¬
piternã. Domũ tuam intras pro¬
pter requiẽ temporalem: domũ
dei intras propter requiẽ sempit̃¬
nam. Si enĩ in domo tria neqͥd
peruersũ fiat satagis: in domo
dei ubi salus proposita ẽ. et re¬
quies sine fine. debes pati quan¬
tum in te est. siquid forte ꝑuer¬
sum uideris: Uerbi gr̃a. Ti¬
des fratrẽ currere ad theatrum:
prohibe. mone. contristare: si
zelus domus d̃i comedit te. Ui¬
des alios currere. in ebriari. et¬
uelle : et hoc uelle in locis sancti.
quod nusquã decet: prohibe
quos potes : tene quos potes. ter¬
re quos potes: quib potes blan¬
dire: noli tam̃ quiesctre. Amicꝰ
est: admoneatur leniter. uxor

Expanded text:
congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis; in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor
Abbreviated transcription (Latin):
ticum prohiberis accedere. bli¬
sphemas ep̃m: ecce tria peccad
Cum audis. mitte illũ foras de
eccła: dicis. Duco me ad partẽ
donati. Ecec addis quartũ. Cre¬
scit restis: time restem. Bonũ et
tibi. ut hincinde cũ flagellaris.

Expanded text:
ticum prohiberis accedere, blaticum prohiberis accedere, blasphemas episcopum: ecce tria peccata. Cum audis, Mitte illum foras de Ecclesia; dicis, Duco me ad partem Donati: ecce addis quartum. Crescit restis: time restem. Bonum est tibi ut hic inde cum flagellaris