comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiduis uel pupillis. uel
his qui ad miscdiam ec¬
clesie confuguint. qui
iniuriam patiuntur:
aut qui peccantes. in exi¬
lio uel in insulis damp¬
nantur: aut certe quam¬
cumq sententiã suscipi¬
unt. iuxta sacros cãno

Expanded text:
iduis vel pupillis vel pro his qui ad misericordiam aecclesiae confugiunt, qui iniuriam patiuntur, aut qui peccantes in exilio vel in insulis damnantur, aut certe quamcumque sententiam suscipiunt, iuxta sacros cano
Abbreviated transcription (Latin):
pitate recepta. plurib iudi¬
mus annis incolumem gra¬
dientem: collataq sibi pro¬
sꝑitate gaudentem. Uiii.
Neo uero loco ubi hoc salu¬
tis accidit donum. posita
deinceps extat columna. cru¬
ce prefixa: glorificationis hu¬
uis continens monimenta.
pus: et ad celebrandam do¬
munici natalis sollempni¬
tatem. tam rex karolus quã
non nulli prõceres eius. in
hanc conuenerant urbem.
Cumq his dieb. multis
imminentib ymbrib. ni¬
mium ꝑtotam urbem & cir¬
cumquaq haberetur lutũ:
cõnqueri multi cepere. qua¬
liter illud corpus sanctum.
ad locum destinatum uale¬
rent efferre. Factum est au¬
tem. ut nocte post scorum
innocentum natale. cuius
insequente die id oꝑis dis¬
ponebatur expleri:borea
ex imꝓuiso media insurgen¬
te. totus subito cen gelaret᷑
immanitasita ut humi li

Expanded text:
pitate recepta pluribus vidimus annis incolumem, erectum gradientem, collataque sibi prosperitate gaudentem. In eo vero loco ubi hoc salutis accidit donum, posita deinceps exstat columna cruce praefixa, glorificationis hujus continens monimenta. pus, et ad celebrandam Dominici natalis solemnitatem, tam rex Karolus, quam nonnulli proceres ejus in hanc convenerant urbem. Cumque his diebus, multis imminentibus imbribus, nimium per totam, et circumquaque haberetur lutum, conqueri multi coepere qualiter illud sanctum corpus tunc ad locum destinatum valerent efferre. Factum est autem, ut nocte post sanctorum Innocentium natale, cujus insequente die id operis disponebatur expleri, Borea ex improviso media nocte insurgente, totius subito coeni gelaretur immanitas, ita ut humi li
Abbreviated transcription (Latin):
ienim feriendus est
peccator: nutriendꝰ
est ꝓcimus. Cum uero
iam ꝑ penicentiã ꝑcutit.
ipse quod fecit. iam nost̾̃

Expanded text:
enim feriendus est 1595 peccator, nutriendus est proximus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam nost
Abbreviated transcription (Latin):
Drat enim uerus łi
cultor: ce necesse
erat. ut quem d̃s ꝑfu¬
derat gratia sua: ab om¬
nib amaretur. Xp̃o igi¬
tur cotidie sedulum ex¬
hibebat officium: sed
agebat. quatinus hoc
sacrilegis regib esset oc¬
cultum: non passionis
timore ꝑterritus. nec pa¬
trimonii sui amore con¬
strictus: sed ad hoc tan¬
tum sub clamide terre¬
n imperii. xp̃i militem
tegebat absconditum: ut
xp̃ianorum animos qͦs
inter tormenta uidebat
cdeficere confortaret: et
deo redileret animas. qͣs
diabolus conabatur au¬
ferre.I

Expanded text:
rat enim verus Dei cultor, et necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. 2. Christo igitur quotidie sedulum exhibebat officium, sed agebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non passionis timore perterritus, nec patrimonii sui amore constrictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas quas diabolus conabatur auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
iri. Hac itaq patrata euer¬
sione. & multis effluenti¬
b annoraim curriculis.
idam locus ad heremũ re¬
dactus. cepit esse ferarum.
qui prius fuerat habita¬
tio hominum: usq quo
regni francorũ guberna¬
cula adeptus est clocloue¬
us filius dagoberti:quiq
ut erat uir nobilissimus.
rerum amministratione
pubticarũ: miro callebãt
ingenio. Idem etiã rex.
cum egregiis polleret
morib. pecitionibq iu¬
stis. et serrutio dei aptis.
assensum preberet: int̃¬
pellatus est abone memo¬
rie uiro leodebõdo. patre
monasterii scĩ amani. qd
est situm prop̾e menia
urbis aurelianensis. ut
monasteriũ ordini mona¬
stico congruens sibi licẽ¬
ret construere in agroflo¬
riacensi: datis pro eodem
agro in mutua iucissitu¬
dine prediis. que sibi a
parentib iure heredita¬
rio relicta possidebat. Nã
isdem ager floriacensis sci¬
licet: regalis tunc fiscus erat.
uib auditis .Lii.

Expanded text:
2. Hac itaque patrata eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis
Abbreviated transcription (Latin):
łs & romanũ uellet
a labore quiescere. et bene¬
dicti urtam in exemplo ho¬
minib clemonstrare: ut
posita suꝑ candelabrum
lucerna claresceret:ciudã
nenti. qui refectionẽ sibi
in paschali festiuitate pa
Tu tibi delicias preparas:
& seruus meus in illo loco
fame cruciatur: Qui pro¬
tinus surrexit: atq in il¬
la sollempnitate pascbali
cum alimentis que sibi
parauerat. ad locum te¬
tendit: & uirum dei per
abrupta montiũ. ꝑ conca¬
ua uallium. ꝑ defossa ter¬
rarum quesiuit: eumq
latentem in specu reppe¬
rit. Cumq oratione fac¬
ta benedicentes dñm om¬
mpotentẽ consedissent:
post dulcia utte colloquia.
is qui aduenerat presbi.¬
ter clixit. Surge et suma¬
mus cibum: quia hocdie
pascha est. Cui uir dei
respondit dicens. Scio

Expanded text:
s et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatennenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate parTu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. in urͣbe cathinen¬
sium. sub decio imꝑato¬
Ontianus consularis sici
onem uirginis. deo di¬
cate agathe. multipha¬
ria intentione ꝑquire¬
bat: ut ad eam᷑ ꝑtinge¬
ret. Der singula enim
crimina mentis sue: sin¬
guloꝵ in se uitioꝵ exa¬
gitabat affectum. Et
cupiscens suã opinionẽ
exdendere: nobilissimis
ortam natalib dei fa¬
mulam facit artariꝰ ut
qui erat degener & ig¬
notus. per hoc sonaret
apud aures uulgi: qd̾
tantus esset ac talis. qui
posset etiã spectabiliũ
sibi subiugare ꝑsonas.

Expanded text:
LIAE . IN VRBE | CATHENIENSIVM . SVB DECIO Quintianus consolaris sicilonem uirginis d\e/o dicate agathae| multefaria intentione perquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorum exagitabat affectus·et cupiens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo prenuntiasset do¬
miniis petro. qua morte
clarificaturus esset deum:
dicit ei. Oequere me.Con¬
uersus petrus uidit illum
discipulum quem dilige¬
bat iħc sequentem. qui &

Expanded text:
Cum ergo praenuntiasset Dominus Petro, qua morte clarificaturus esset Deum, dicit ei: Sequere me. Conversus Petrus vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequentem: qui
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ut anus lactem fi¬
luim: cum michi adem¬
porib du transactis mu¬
liebria defecerint: et uir
meus emilius uetulus sit.
ac in ẽuoso eius corpore.
frigidus extet circum pre¬
cordia sanguis: & uolup¬
tatis opera in eo penitus
emarcͥuerint: Erant enĩ
ambo genere nobiles: et
gratia inter suos nomina¬
tissimi. Et quia liberorũ
parentes processerant in
dieb multis. effeti. & car¬
ne iam infecundi: coniu¬
gale commercium non
querebant: nec eisspes
ultra uel appetitus gene¬
rancdi sobolem muerat.

Expanded text:
potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo genere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi coniugale commercium non querebant, nec eis spes ultra vel appetitus generandi subolem inerat.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi liberam clisponenda¬
rum rerum suarũ nactus
est facultatem: sex mo¬
nasteria insicilia fabri¬
cans. sufficientib frĩb
cumulauit. Quib tan

Expanded text:
ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus 24 cumulavit, quibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
am igitur paulus pos¬
sidet regnum: qm̃ caret
sanguine: qui impedi¬
re dicitur regnaturo.
dhuc ergo.U lii.

Expanded text:
m igitur Paulus possidet regnum; quoniam caret sanguine, qui impedire dicitur regnaturos. Adhuc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
rgo quod supra dic¬
tum est.qui amat.
subindelligitur in hoc
mundo: ipse utiq ꝑdet.
Qui autẽ odit utiq in
hoc mundo: in uitam
eternam ipse custodit eã.
Magna &e mira sententia.
quemadmodum sit homi¬
nis in animam suã amor
ut pereat: odium ne pe

Expanded text:
rgo quod supra dictum est, qui amat, subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet; qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pe
Abbreviated transcription (Latin):
animatus. et de suꝑ¬
no adiutorio certior iam
redditus. ceptum iter ꝑfi¬
cere aggreditur: utq tan¬
ti meriti ꝑsonam decebat.
eum infinita multitũdo
undequaq suꝑuenien¬
tium comitatur: int̃ qͦs
queda religiose uite an¬
cilla dei ei adheret. que
uas ecclie. principis apłoꝵ
posueris: ne sis immemor
his diinis uti uerbis:
pax huic domui. et om¬
nib habitantib in ea.
Quam dñicam uissionẽ
et humiliter suscepit: et
deuote adimpleuit. Ue

Expanded text:
animatus, et de superno adjutorio certior jam factus, coeptum iter perficere aggreditur, utque tanti meriti personam decebat, eum infinita multitudo undequaque supervenientium comitatur. Inter quos quaedam religiosae vitae ancilla Dei ei adhaeret, quavas ecclesiae principis apostolorum posueris, ne sis immemor his divinis uti verbis: Pax huic domui , et omnibus habitantibus in ea. Quam Dominicam jussionem et humiliter suscepit, et devote adimplevit. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
negotium talenta parti¬
cur: post multũ uero tẽ¬
poris. positurus rationem
reuertitur: bene oꝑantes
pro apportato lucro remii¬
nerat: seruum uero abo¬
no oꝑe corpentem damp

Expanded text:
negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem dam
Abbreviated transcription (Latin):
cienclum nobis eit:
quod alii intra scãm
tamen nobiles: alii uero
sunt stulti. & ignobiles.
Stulti namq uocantur.

Expanded text:
ciendum nobis est quod alii intra sancta sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iecit.
ui genebaldus plꝰ¬
quam necesse fue¬
rat. de anteacta uita. &
gradus sublimitate con¬
fidens: cum debuerit co¬
gitare quia nec dauid
sanctior. nec salomone
sapientior esset. qui mu¬
lierum delinimentis ꝑi¬
clitati sunt: incaute fu¬
am uxorem quam relin

Expanded text:
ecit. Qui Genebaldus plusquam necesse fuerat, de anteacta vita et gradus sublimitate confidens, cum debuerit cogitare, quia nec David sanctior, nec Salomone sapientior esset, qui mulierum delinimentis periclitati sunt; incaute suam uxorem, quam relin
Abbreviated transcription (Latin):
autem: intellectus & oꝑa¬
tio exprimitur. Nlus er¬
go habuit qui duo. quam
qui quinq talenta accepit:
ta. exteriorum aminini¬
strationẽ meruit: ab in

Expanded text:
a intellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: que exteriorum administrationem meruit, ab in
Abbreviated transcription (Latin):
bere cor: Inde est. quod
minimũ est. ut auobis
iudicer. aut ab humano
die: sed neq me ipsum
iudico. Quappter cum
de se quisq aut non om¬
nino. aut iux possit ue¬
ram ꝓferre sententiã: quo

Expanded text:
est quod minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quo
Abbreviated transcription (Latin):
umanarũ igix¬
tur hereditatũ mo¬
do portionem que meli¬
or est. & que utilior: eli¬
gamus.Si circa terrena
patrimonia sua. in cohe¬
redum diuisione. quis
nititur sortem comio¬
dioris portionis appetere:
quanto ꝓpensiorẽ cura.
celestes hereditates debe¬

Expanded text:
umanarum igitur hereditatum modo portionem, quae melior est et quse utilior, eligamus. si circa terrena patrimonia sua in coheredum diuisione quis nititur sortem commodioris portionis appetere, quanto propensiore cura partem caelestis hereditatis de
Abbreviated transcription (Latin):
quidem otiosa opĩ¬
nio est: quia beliam
quem uenturum puta¬
bant. alii iohem quem
decollatum sciebant:
aut unum de ꝓphecis
priorib. surrexisse crede¬
bant. Sed hoc querere
supra nos est: alterius
sententie. alterius pru¬
clentie est.Nam si pau¬
lo apło satis est. nichil
hunc crucifixum: quid
amplius michi desicde

Expanded text:
quidem otiosa opinio est, quia alii Eliam, quem venturum putabant: alii Joannem, quem decollatum sciebant, aut unum de prophetis prioribus surrexisse credebant. Sed hoc quaerere supra nos est: alterius scientiae, alterius prudentiae est. Nam si Paulo apostolo satis est nihil hunc crucifixum , quid amplius mihi deside
Abbreviated transcription (Latin):
bene mutauit xp̃iana
religio: cum hac ipsa die.
festiuitatis beate marie.
plebs clerusq & sacerdo¬
tes. cum cereis & hymniᷤ

Expanded text:
bene mutavit Christiana religio, cum hac ipsa die festivitatis beatae Mariae, plebs clerusque et sacerdotes cum cereis et hymni
Abbreviated transcription (Latin):
cimus fratres quia ca¬
ro incisa dolet: capil¬
lus incisus non dolet. Ait
ergo martyrib suis. Ca¬
pillus de capite uestro ñ
ꝑibit: uidelicet aꝑte di¬
cens. Cur timecis ne ꝑear.
quod incisum dolet: qͣn¬
do & illud in uobis ꝑire
non potest. quod incisũ
non dolec: Sequitur. In
patientia uestra: posside¬
bitis animas uestras. Idcir¬
co possessio anime in uir¬
tute patientie ponitur.
quia radix omnium cu¬
stosq uirtutum. patien¬
cia est.

Expanded text:
cimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. in lege. ut qui possen
agnum Pro filio uel filia.
simul et turturem. siue
columbam offerrent.O
uero non sufficeret ad of¬
ferendum agnum: duos
iam turtures. uel duos co¬
lumbe pullos offerret.

Expanded text:
nus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec ouib desint pabu¬
¶ la. nec pastorib ali¬
menta: queda specialit̃
solis precepit nobis: que¬
dam uero generalit̃. et
nobis &e uob̃. Nob nãq
id est seruis quos ile pa¬
terfamilias rerũ omniũ
dñs ad hoc in sua mag¬
ua domo constituit. ut
populo eius uerbum gre
ministremus: specialit̃
imungitur sancte pre¬
dicationis officium.
eneraliter uero et

Expanded text:
ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero
Abbreviated transcription (Latin):
credas: cum ceperis fodere.
inuenies locum uxoris
mee et filii uacuum. Et
ita. ut dixi inuenies. Ui¬
t cum ego interrogas

Expanded text:
credas, cum coeperis fodere, invenies locum uxoris meae et filii vacuum. Et ita ut dixit invenimus. Et cum ego miserrimus
Abbreviated transcription (Latin):
soli iuxta preceptũ ipsuis.
non autem ulli creature
exhibencam.sancte scp¬
ture lectione cognoscimꝰ
Et sic post confessionem

Expanded text:
soli iuxta preceptum ipsius, non autem ulli creaturae exibendam sanctae scripturae lectione cognoscimus. Et sic post confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
At ubi natus est xꝑc. at
ubi eum manib matͥs
umam infantiã pia se¬
nectus agnouit: accepit
cum in manib suis et
dixit. Nunc dimitus do

Expanded text:
at ubi natus est, at ubi eum portari matris vinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Do
Abbreviated transcription (Latin):
unt: & peccatores quosq
in plebe positos dedignan¬
tur: eisq compati culpã
suam conficentib nolunt:
ac uelut pharisei more.
peccatricẽ mulierẽ despi¬
ue ꝓfecto mulier si

Expanded text:
unt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiprofecto mulier si
Abbreviated transcription (Latin):
querentib. ipse cognitor
meritorum. ac secłium
distributor responderit:
aucliamus. Respondens
tis quid petacis. Iescie

Expanded text:
quaerentibus ipse cognitor meritorum ac sedium distributor responderit, audiamus. Respondens tis quid petatis? Nescie
Abbreviated transcription (Latin):
inc eosdem senatores
ueritas non iam fa¬
mulos. s amicos denunti¬
uos seruos: sed amicos me¬
os. Quos nimirum psal

Expanded text:
inc eosdem seniores Veritas non jam famulos, sed amicos denuntivos servos, sed amicos meos . Quos nimirum Psal
Abbreviated transcription (Latin):
Illi enim dari debuit qui
minus. quam qui plus
habuit. Sed sicut suꝑtꝰ
diximus. ꝑ qumnq talen¬
ta. quinq uidelicet sen¬
sus: id est exteriorum sci¬
entia designatum. Der duo

Expanded text:
illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo
Abbreviated transcription (Latin):
rex libentissime euis
precib annuit: et deside¬
rium illius quod dui dila¬
tione creuerat: compleri
iudicauit. Igitur ab ułͥsq
partib mutue commuta¬
tiones facte sunt: memo¬
rato abbate dante.quod
dicto recipca uicissitudi¬
ne. pro eo agellum quen¬
dam floriacum cognomi¬
natum. cum appendiciis
suis. haut longe alicore
ligeris. Quod testamen¬
tum mutue uicissitudi¬
nis: usq hodie in archi¬
uis publicis nr̃i reseruat᷑
monasterii. Predictus au¬
dem uir dñi leobodus. hoc
negotio ꝑacto. nequaquã
oblitus sui destinationem
desiderii: in supradicto a¬
gello. cẽpit edificare utiles¬
habitationes monachis
Quod opus sagãci insi¬
stens industrie: mirifico
consũmauit effectu. E di¬
ficansq ibi basilicam in ho¬
nore sc̃ĩ petri. itemq aliam

Expanded text:
rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod dicto reciproca vicissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam
Abbreviated transcription (Latin):
tra dei preceptum. aut ex
hac uita emigrandum.
quorum duorum homo
cogatur alterum eligere.
comminante mortem ꝑ

Expanded text:
tra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem
Abbreviated transcription (Latin):
meum. Ide ergo ad uen¬
dentes magis: & emite
uobis. Id est iudeamus
nunc quid uos adiuuast.
qui uobis laudes uende¬
re consuerunt. & uos in
errorem indicere: ut nõ

Expanded text:
meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
cora recusata. Inde fac¬
tum est: ut iuuenis maio¬
ri purgeretur stimulo.
Et putans eam meliora
uelle acciꝑe ornamenta:
omnẽ lapidum precioso
rum secum defert głam:

Expanded text:
cora recusauit. Vnde factum est| ut iuuenis maiore urgueretur  stimulo et putans eam| meliora uelle accipere ornamenta . omnem lapidem praecio| sum secum defert gra
Abbreviated transcription (Latin):
titudo haut procul
ab ecclesia benedictionem
expetens obuiam uenisset:
& cateruatim utriq sexus
uirorum ac mulierum et
paruulorum occurrerene:
in medio occurrentiũ etto
ẽminus. sanctus germanus
intuitus est in sp̃n magna¬
nimem genouefam: quã
ilico ad se dediici precepit.
Cui caput osculans. sciscitat᷑
a turba nomen puelle: & cuiꝰ
plo nomen genouefe a circũ¬
stante populo edictum est:
& pater uel mater accĩti asti¬
terunt. Ait ad eos sanctus
germanus. Hec infans ue¬
sanctus germanus. Felices
In huius natiuitate. mag¬
no gaudio & exultatione
celebratum mysterium in
celo noueritis ab angelis.

Expanded text:
titudo aut procul ab ecclesia, benedictionem expetentes, in obviam venissent, et catervatim utriusque sexus virorum et mulierum ac parvolorum occurrerint, in medio occurrentium coetu eminus sanctus Germanus intuitur in spiritu magnanimen Genovefam, quam ilico ad se deduci precepit. 4. Cui caput osculans, sciscitatur a turba et nomen puelle et cuius plo nomen Genovefe a circumstante populo edictum est, et pater vel mater acersiti adsteterunt. Ait ad eos sanctus Germanus: 'Haec infans vesanctus Germanus: 'FelicesIn huius nativitate magnum gaudium et exultatione caelebratum mysterium in celo noveritis ab angelis.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nos ueraciter eum
confitendo. mereamur es¬
se consortes. Beatus es in¬
quit symon bariona. Bar
iona syriace: latine clicit̾
filius columbe. Filius au¬
tem columbe recte uocat᷑
apłs petrus: quia iudeli

Expanded text:
etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videli
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiam sicut ille ꝓ no¬
bis animam suam posuit:
ita & nos pinuicem animas
ponere discamus. In pascali

Expanded text:
erum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus. Vos a
Abbreviated transcription (Latin):
citur restitisse. Unde ani¬
maduersum est: grauiter
illum lectione prophetica
esse notatum. Nam cum.
fortuitu lector cui eo die le¬
gendi officium erat. inter¬
clusus a populo defuisset:
turbatis ministris. dum ex¬
pectatur qui non aderat.
unus ecircum stantib sũp¬
to psalterio. quem primũ
uersum inuenit. arripu¬
it. Psalmus autem hic
erat. Ex ore infantium
et lactentium ꝑfecisti lau¬
dem ꝓpder inmicos tuos:
ut destruas inimicum et
defensorem. Quo dicto.

Expanded text:
itur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem . Quo lecto
Abbreviated transcription (Latin):
ta confluerent. Recte enĩ
quia et hec octaua die hoc
est post sabbatum facta ẽ.
ec sicut illa areatu ꝑpetue
mortis absoluere solebat.

Expanded text:
ta confluerent. Recte eteniquia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi orare ceperunt. cum
eo. Cum complesset au¬
nem suam.surrexit: et
dixerunt milites ad eũ.
Dñe. rex desiderat de ui
non. non uenio. Etta¬
am uobiscum. Et ingͣs¬

Expanded text:
ipsi| orare coeperunt cum eum. Complens aunem suam surrexit et dixerunt milites| ad eum. Domine rex desiderat te uidnon| non uenio . adtao uobiscum . et ing
Abbreviated transcription (Latin):
recta que possunt: de ip¬
sis exteriorib que accepe¬
runt.Ouinq se a car¬
nis petulantia. aterrena¬
rum rerum ambitu. atq¬
a uisibilium uoluptate
custodiunt: ab his etiã
alios ammonendo com¬
pescunt. Et sunt ñnul¬
li.qui quasi duob talen¬
tis ditati. intellectũ atq
oꝑationem ꝑcipiunt: sub¬
tilia de internis intellig̃t:
mira de exteriorib oꝑan¬
tur. Cumq & intelligen¬
do & oꝑando alus pre¬
dicant: quasi duplum
de negotio lucrũ reportart.

Expanded text:
recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligenoperando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant.
Abbreviated transcription (Latin):
ostium ianue: pro¬
cessit puella ad uden¬
dum nomine rode.Et
ut cognouit uocem petri.
pre gaudio non aꝑuit ia¬
nuam: sed introcurrens
ante ianuam. Atilli clixe¬
runt ad eam. Insanis. Il¬
la autem affirmabat: sic
se habere. Illi autẽ clice¬
bant:angelus eius est.

Expanded text:
ostium ianuae processit puella ad audiendum nomine Rhode et ut cognovit vocem Petri prae gaudio non aperuit ianuam sed intro currens ante ianuam at illi dixerunt ad eam insanis illa autem adfirmabat sic se habere illi autem dicebant angelus eius est
Abbreviated transcription (Latin):
node hoc referens
euanglista marcus:
tacito matris interuentu.
discipuloꝵ uero solummͦ.
quorum cordis appetitũ
sciebat. facit mentionem.
Et accedunt inquit ad
eum iacobz &e iohannes
filii debeder: dicentes.
Magister. uolumus ut
quodcũq petierimus. fa

Expanded text:
nde haec referens evangelista Marcus, tacito matris interventu, discipulorum vero solummodo, quorum cordis appetitum sciebat, facit mentionem. Et accedunt, inquit, ad eum Jacobus et Joannes, filii Zebedaei, dicentes: Magister, volumus ut quodcunque petierimus, f
Abbreviated transcription (Latin):
homo efficitur bonus. Pro
hac autem dilectione: pati¬
enter debemus etiam mundi
odia sustinere: Necesse est enĩ.
ut nos oderit: quos cernit
nolle quod diligit. Sed plu¬
rumum nos de se ipso dñscon¬
solatur: qui cum dixisset. Hec
mando uobis ut diligatis in¬
uicem: adiecit atq ait. Si
mundus uos odit: seccore
quia me priorem uob̃ ocdio
habuit. Cur ergo se menbrã
supra uerticen extollit:
Recusas esse in corpore: si
non uis odium mundi su¬
stinere cum capite. S cdm¬

Expanded text:
homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si d
Abbreviated transcription (Latin):
mne quod agimꝰ
p̃sienire per studi¬
um considerationis de¬
bemus. Ecce enim iuxta
ueritatis uocem: qui tur¬
rem edificat: prius edi¬
ficii sumptus parat. Si
igitur humilitatis cur.¬
rim construere cupimꝰ.
prius nos preparare ad
aduersa biuus seculi de¬
bemus. Hoc enim inter
terremim et celeste edi¬
ficium distat. quod ter

Expanded text:
mne quod agimus praevenire per studium considerationis debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrim construere cupimus, 1630 prius nos praeparare contra adversa hujus saeculi debemus. Hoc etenim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod ter
Abbreviated transcription (Latin):
simus atq glosissi¬
mus. aquitanie partib
haud procul amaris oc¬
xp̃ianis atq inclitis pa¬
rentib. editus puer est.
Pater eus serenus nomine:
genitrix uero amantia
uocabatur. S ed cum iam
adolescentiam transiens.
in robur migraret uirile.
& immodicis desideriis

Expanded text:
simus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Ocistianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
in honore scẽ marie: dno
dedicari uoluit. Mox etiã.
ut preparata habitatio ñ
manis esset. atq sine habi¬
tatorib. collegit ibidem
quamplures ad seruiendũ¬
dño. sub norma regule ui¬
uere preparatos:patremq
&̃ abbatem his prefecit. no¬
mine muminolũ. Q qͣm¬
diu reb humanis interfu

Expanded text:
in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfu
Abbreviated transcription (Latin):
gilare cupiens. Gune u
nus ex custodib eum in¬
uentum contemptibilit̃
affectum iniuriis: eiecit
extra eccliam. Sedente
autẽ eo in extasi mentis.

Expanded text:
gilare cupiens: tum vero unus e custodibus eum inventum, contemptibiliter affectum iniuriis eiecit extra ecclesiam. Sedente autem eo in extasi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
nec homo quidem exti¬
dit: qui eum de basilica
exire uidisset. Credo ali¬
qua fuit uirtus angelica.
que et beatum iurum
se uidisse pronuntiauit.
et deinceps nulli compa¬
ruit. In quo loco ex illa
die ĩnulte uirtutes fac¬
te sunt: que per negli¬
gentiam non sunt scrip

Expanded text:
nec homo quidem extetit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se vidisse pronuntiat et deinceps nulli conparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per neglegentiam non sunt scrip
Abbreviated transcription (Latin):
eniq ipse et in semec¬
ipso est immutabili¬
ter: et inseparabiliter in¬
patre. Nos uero cum in no¬
bis ipsis esse uoluissemus:
ad nos ipsos turbati sumꝰ
Ande illa uox est. Nd me¬
ipsum turbata est anima
mea.Atq in deterius com¬
mutati: neq id quod su¬
mus manere potumus.
Cum autẽ ꝑ ipsum ueni¬
emus ad patrem. sicut ait.
nemo uenit ad patrẽ nisi
ꝑ me: manentes in illo. nec
a patre nos quisquã poderit
separare: nec ab illo. U
onectens itaq conse

Expanded text:
enique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque conse
Abbreviated transcription (Latin):
tiores. flammis se donait:
aquis prefocant: precipi¬
tio collidunt. et pereunt.
Hoc xp̃c non docuit: im¬
mo etiã diabolo precipi¬
tium suggerenti. redi re

Expanded text:
e, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti re
Abbreviated transcription (Latin):
aptiratus rex¬
gende indegra¬
rimas posses¬
siones ꝑ diuersas ꝓuinti¬
as. sancto remigio. tam
ipse quam franci poten¬
tes dederunt: quas ipse
ꝑ diuersas eccłias tradi¬
dit: ne franci eum rerũ
temporalium cupidum
esse. & ob id ad xp̃ianita¬
tem eos uocasse putareit:
& ficdem xp̃i ac sanctum
sacerdotium uilipende¬
rent. De quib reb in
orientalib francie par¬
tib. petentib traditorib
portionem quancła epis¬
copio remensi adiunxit:
& de his que in remensi
clite. non modicam par¬
dem. eccłie sc̃e marie in
castro laudum clauati
remensis parrochie. ubi
scripturis sanctis. quam
& in secularib litteris eru¬
ditum. qui relicta uxore.
nepte scilicet ipsuis bea¬
ti remigii. uitam religio¬
sam expetierat. ep̃m ordi¬
nauit: & parroechiam
ipsius comitatus laudu¬
nensis. prefato castro sub

Expanded text:
aptizatus gente integrimas possessiones per diversas provincias sancto Remigio tam ipse quam Franci potentes dederunt, quas ipse per diversas aecclesias tradidit, ne Franci eum rerum temporalium cupidum esse et ob id ad christianitatem eos vocasse putarent et fidem Christi ac sanctum sacerdotium vilipenderent. De quibus rebus in orientalibus Franciae partibus, petentibus traditoribus, portionem quandam episcopio Remensi adiunxit et de his que in Remensi ditae, non modicam partem ecclesiae sanctae Mariae in castro Lauduni clavati Rhemensis parochiae, ubi Scripturis sanctis, quam t in saecularibus litteris eruditum, qui relicta conjuge, nepte scilicet ipsius B. Remigii, vitam religiosam expetierat, episcopum ordinavit, et parochiam ipsius comitatus Laudunensis praefato castro sub
Abbreviated transcription (Latin):
iusquis ergo nr̃m
uult sui meriti fa¬
ciem contemplari. neces¬
se habet ut in hoc specu¬
lum intendat: id est ut
eiusde beatissimi precep¬
toris actus sollicitius per¬
pendat. Inspectis et enĩ
ꝓut nr̃a parutas est. illi
gestis. uel quantũ nos
in imo. uel quantũ ip

Expanded text:
isquis vero nostrum vult sui meriti faciem contemplari, necesse habet ut in hoc speculum intendat, id est, ut ejusdem beatissimi confessoris actus sollicitus perpendat. Inspectis etenim, prout nostra parvitas est, illius gestis, vel quantum nos in imo, vel quantum ip
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Manentes ergo in
eo. cum uerba eius in nob
manent. quodcũq uolu¬
erimus petimus. et fiet
nobis: quia si petimus
et non fiet: non hoc pe¬
timus quod habet man¬
sio in eo. nec quod haben
uerba eius que manent
in nobis: sed quod habet
cupiditas et infirmitas
carnis. que non est in eo:
& in qua non manent uer¬
ba euis. Nam utiq ad eiꝰ¬
quam docuit nob ubi
dicimus: pader nr̃ qui
es in celis. Ab huius orati¬
onis uerbis et sensib. non
recedamus petitionib
nr̃is: et quicquid petimꝰ.
fiec nobis. E ugłum.

Expanded text:
nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qui luxuriantis carnis re¬
spuens uoluntates. toto
mentis sue nisu suspensꝰ
ad dm. uigore se castitatiᷤ
accingit. Optimã parat
dño uiam: qui cogitatio¬
nes fuas auaritie fluctib
estuantes. serene conscien¬
tie tranquillitate compes¬
cit. Uiam dño parat: qui
idoloꝵ uana atq omni¬
um suꝑstitionũ figmenta
concuscans. unum uiui
dei cultum: & fidem ueri¬
tatis inquirit. .Ii.

Expanded text:
qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis in
Abbreviated transcription (Latin):
Nam usq ad tem¬
pora caroli magni imꝑa¬
toris. qui eosdem homi¬
nes cde cetto. qm̃ uicedo¬
minũ in eãdem uilla
morte crudelissima occi¬
derunt. exterminauit
auctorib interfectis: et

Expanded text:
Nam usque ad tempora Caroli Magni imperatoris, qui eosdem homines de Celto, quoniam Vicedominum in eadem villa morte erudelissima occiderunt, exterminavit, et auctoribus interfectis,
Abbreviated transcription (Latin):
consolatio. quando dabit᷑
quod non amitatur: ut
illi postea gaudeant con¬
solari. qui modo lugent se
tum opus. & mumis. Bea¬
ti qui ẽsuriunt & sitiunt
iusticiam: qm̃ ipsi satura¬
ibuntur. Saturari uis.
Unde: Si caro saturitatẽ
concupiscit : digesta satie¬
tate. famem iterum patiẽ¬
ris. Et qui bibit ex hac
dicamentum quod ad uul¬
nus ponitur. si sanauerit
iam non dolet. Quod au¬
tem ponitur contra famẽ
hoc est esca. ita ponitur. ut
ad modicum releuet: trais¬
acta saturitate redit fames.

Expanded text:
consolatio, qua dabitur quod non amittatur; ut illi se postea gaudeant consolari, qui modo se lugent tum et opus et munus: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Saturari vis. Unde? Si caro saturitatem concupiscit, digesta saturitate, famem iterum patieris. Et qui biberit, inqudicamentum quod ad vulnus ponitur, si sanaverit, jam non dolet: quod autem ponitur contra famem, hoc est, esca, ita ponitur ut ad modicum relevet. Transacta enim saturitate, redit fames.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. hic saluus erit: Qmͦ
mansit in illo sc̃s laurenttꝰ:
cuiꝰ hodie festũ celebramus:
Mansit usq ad tẽptationẽ. mã¬
sit usq ad tẏrannicã int̾ro¬
gationẽ:mansit usq ad acer¬
rumã cõminationẽ: mansit
usq ad ꝑemptionẽ. Parũ ẽ.
Usq ad immanẽ excrutiatio
nẽ mansit. Non enĩ occisus ẽ
cito: s cruciatꝰ in igne: dui ẽ¬
iuuere ꝑmissus. Immonon
diu uiuere ꝑmissusẽ: s tar¬
de mori cõpulsus ẽ. In illa gͦ
morte longa. in illis corm̃tis
quia bene manducau̾at et
biberat: tanquã illa esca sa¬
ginatꝰ. & illo calice ebriꝰ: tor¬
m̃ta ñ sensit. Ibi enĩ erat qͥ
dix̃. Sp̃s ẽ qͥ iuiuificat. Caro
enĩ ardebat: s sp̃s animã ue¬
getabat. Non cessit: et in
regnũ successit᷑. Oycerat aũ
illi sixtꝰ martyr. sc̃s: cuiꝰ diem
qͥnto abhuic retͦ die celebra¬
iumꝰ. Nolimerere fili. Ep̃c¬
enĩ ille erat : iste diaconus.
Noli merere inquit. Seq̃riᷤ
me pt᷑ triduũ. Triduũ autẽ.

Expanded text:
nem, hic salvus erit ? Quomodo mansit in illo sanctus Laurentius, cujus hodie festa celebramus? Mansit usque ad tentationem, mansit usque ad tyrannicam interrogationem, mansit usque ad acerrimam comminationem, mansit usque ad peremptionem: parum est, usenim occisus est cito, sed cruciatus est in igne: diu vivere permissus est; imo non diu vivere permissus est, sed tarde mori compulsus est. In illa ergo longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, tanquam illa esca saginatus et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit, Spiritus est qui vivificat. Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum successit. Dixerat autem illi Xystus martyr sanctus, cujus diem quinto ab hinc retro die celebravimus: « Noli moerere, fili. » Epenim erat ille, iste diaconus. « Noli moerere inquit; sequeris me post triduum. » Triduum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad dominum ascen¬
dit oratio: quam uola¬
tus. Ante peruenit
usta pecitio: quam ini¬
qua presumptio. An¬
de inquam petrus in

Expanded text:
ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in
Abbreviated transcription (Latin):
umq igitur talentis.
donuin quinq sen¬
suum. id est exceriorũ sei¬
entia exprimitur: duob
uero. intellectus & oꝑatio
designatur. Unius autẽ
talenti nomine: intellec¬
tus tantũmodo designat᷑.

Expanded text:
ue igitur talentis donum quinque sensuum, id est, exteriorum scientia exprimitur; duobus vero intellectus et operatio designatur; unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designat
Abbreviated transcription (Latin):
udouicus rex se¬
dem suam in sues¬
sionis ciuitate. unde siã¬
grium expulerat. con¬
struens: delectabatur p̃¬
sentia & colloquio bea

Expanded text:
udowicus rex sedem suam in Suessionis civitate, unde Siagrium expulerat, constituens, delectabatur psentia et colloquio bea
Abbreviated transcription (Latin):
pro assertione iusticie. et ec¬
clesie libertate. Sed si caput
meum queritis: ꝓhibeo ex
parte omnipotentis dei. et
sub anathemate. ne cuiquã
alii. siue monacho suie cle¬
rico. uel laico. maiori uł mi¬
nori in aliquo noceatis: s
sint immunes apena: sic̃
extiterunt a causa. Non
enim illis sed michi impu¬
tandum est: siqui eorum.
causam laborantis ecclesie
susceꝑ̾unt. Mortem liben¬
ter amplector: dum modo
ecclesia. in effusione sangui¬
nis mei pacem consequat᷑.
et libertatẽ. Quis isto uide¬
tur in caritate feruentior:
qui dum se pro lege dei ꝑ¬
secutorib offerebat᷑. in id
solum erat sollicitus:ne pro¬
xiiii in aliquo lecderentur:
Uerba eus nonne xp̃m ui
cdentur exprimere in pas¬
sione dicentẽ: si me queri¬
tis. sinite hos abire: Hisdic¬
tis. uidens carnifices eductis
gladiis: in mocdum orantis
inclinauit caput: hec no¬
iussima ꝓferens u̾ba. Deo.

Expanded text:
pro assertione justitiae et Ecclesiae libertate. Quod si caput meum quaeritis, prohibeo ex parte omnipotentis Dei, et sub anathemate, ne cuiquam alii, sive monacho, sive clerico, sive laico, majori vel minori, in aliquo noceatis, sed sint immunes a poena sicut exstiterunt a causa; non enim illis, sed mihi imputanducausam laborantis Ecclesiae susceperunt. Mortem libenter amplector, dummodo Ecclesia in effusione sanguinis mei pacem consequatur et libertatem. Quis isto videtur in charitate ferventior? qui dum se pro lege Dei persecutoribus offerebat, in id solum erat sollicitus ne proximi in aliquo laederentur. Verba ejus nonne Christum videntur exprimere in passione dicentem: Si me quaeritis, sinite hos abire? His dictis, videns carnifices eductis gladiis, in modum orantis inclinavit caput, haec novissima proferens verba, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tum: metuens ne adhuc
contra religionis dogina¬
ta. respiraret dampnata
ꝑfidia. Sed disserere lon¬
gum est. qualiter in ari¬
minensi synodo composi¬
ta mentione. & aluid ex
alio referens: fraus here¬
tica serpentino lapsu sub
seleucensib ꝑ imꝑatoris
unquitatem ipsa est illa¬
ta calumpnia. Quod ta¬
men athleta xp̃i beatus
hy larius agnoscens. gra
iuter apud ariminũ dia¬
boli preualuisse menda¬
cium: in tantum ut orien
tis. preces effudit: ut in
conspectu euis collectis ad¬
uersariis. esset ei contra he¬
reticos disceptandi de reli¬
gione licentia: ne uerita¬
dem falsitas obumbraret:
ne equitati iniquitas pre¬
ualeret: ne imꝑator deo
resisteret: ne fidei ꝑfidia

Expanded text:
tum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est, qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrSeleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Oritis, preces effudit: ut in ejus conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
mysterio pro nobis iterũ
patitur. Nam quotiens
ei hostiam sue passionis
offerimus: totiens nobis
ad absolutionẽ nr̃am pas¬
sionem illius reparamus.

Expanded text:
mysterio pro nobis iterum patitur. Nam quotiens ei hostiam suae passionis offerimus, totiens nobis ad absolutionem / nostram passionem illius reparamus.
Abbreviated transcription (Latin):
precepit. Que cum fuis¬
set lustrante iam solis
lampade terras. ita ut
iusserat a suo genitore de
lata: nescio quid in ea de¬
inceps celeste sanctus ger

Expanded text:
precepit. 6. Que cum fuisset, lustrante iam solis lampade terras, ita, ut iusserat, a genitore suo allata, nescio quid in ea deinceps celeste sanctus Ger
Abbreviated transcription (Latin):
rant de scripturis uirgi¬
nem pariturã. sicut au¬
distis cum ysaias ꝓpha¬
legeretur: ecce uirgo in
utero accipiet. & pariet
filium: & uocabitur
nomen eius emmanu¬
hel. Emmanubel quid
sit: euangelista nobis
disseruit dicens: quod
interpretatur nobiscũ. ds.
Non tibi ergo sit dubiũ q̃¬
cumq infidelis anima.
non tibi iudeatur impo ᷤ¬
sibile. ut uirgo pareret:
uirgo pariens ꝑmane¬
ret. Intellige natũ dm̃:

Expanded text:
rant de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi ergo sit mirum, quaecumque infidelis anima, non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum D
Abbreviated transcription (Latin):
do innotuit: rumor con¬
tinuo saluberrimus. non
solum iudeorum qui e¬
rant uicini. uebsitauide¬
licet loci. uel scientia legis.
sed et exterarum usq ad
fines terre. gentium corda
concussit.

Expanded text:
do innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad illum ꝑtinuit ꝓpter
nos nasci: ad nos ꝑtineat
in illo renasci: qui ue
re: de quo iohannes dicit¬
in euangelio. Hic est ag¬
nus clei. bic est qui tollit
peccata mundi: iħc xp̃c¬

Expanded text:
Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci, qui venre, de quo Joannes in Evangelio dicit: Hic est Agnus Dei, hic est qui tollit peccata mundi ,
Abbreviated transcription (Latin):
defunctis accersĩta a
matre sua spirituali: ad
parisius urbem migrauit.
Et ut uirtus dñi in infir¬
mitate eius probaretur. et
gratia xp̃i in ea collata plus
cresceret: ꝑtempus aliquod
ita est corpus eius obsessũ
paralisi: ut laxatis artub.
nulla compago adherere
suo crederetur loco. De
qua infirmitate nimis af¬
flicta: triduo corpus eius
iam exanime. solis paulu¬
lum genis rubentib. custo¬
diebatur. Que cũ denuo
corporalem fuisset adepta
sanitatem: prosicebatur se
in spiritu ab angelo in re¬
quiem iustorum. & suppli¬
cium impiorum deductã:¬
& ibi se uidisse diligentiũ
deum premia: que apud¬

Expanded text:
defunctis, arcessita a matre sua spiritalem, in Parisius urbem migravit. Et ut virtus Domini in infirmitate eius probaretur, et gratia Christi in ea conlata plus cresceret, tempus aliquod ita est corpus eius obsessum paralisi, ut, laxatus artus, nulla conpago adherere suo crederetur loco. De qua infirmitate nimium afflicta, triduo corpus eius iam exanime, solis paululum genis rubentibus, custodiebatur. Que cum denuo corporalem fuisset adepta sanitatem, profitebatur se in spiritu ab angelo in requiem iustorum et subplicio impiorum deducta et ibi se vidisse parata diligentibus Deum premia, que inc
Abbreviated transcription (Latin):
tos dies in tali afflictio
petro accepisse responsum.
ligiosissime uir inquietas:
Ecce enim apud dñi delibe¬
rationẽ. prorsus dispositũ ẽ.
hunos in gallias aduenire¬
debere: easq maxima tẽpe¬
state depopulari. Igitur su¬
me consiliũ meũ. Accelera
uelocit̃. ordina domũ tuã.
sepulturã tuã compone. qͤre
linteamina munda: eccẽ e¬
nim migrabis acorꝑe: nec
uideb̃t oculi tui mala. que
facturi sunt huni in gallias.

Expanded text:
tia in tali afflictionPetro accepisse responsum: sanctissime, inquietas? Ecce enim apud Dominum deliberatione prorsus sancitum est, Hunos in Gallias advenire, easque maxima tempestate debere depopulari. Nunc igitur sume consilium meum, accelera velociter, ordina domum tuam, sepulturam compone, relinque linteamina munda. Ecce enim migraveris a corpore, nec videbunt oculi tui mala quae facturi sunt Huni in Galliis,