comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minis arbitror ferre rationem. nͥ quod
inea uinum zeli incaritate feruentis re¬
conditur nec debet onmino p̾esse alus.
qui meam nec cdum meruit introcluci.
o portet ꝓrsus hoc uino estuet. qui ali¬
is p̾sidet: quem admodum doctor gen¬
tium estuabat qnͣdo licebat. Quis
infirmatur et ego non infirmor: Quis
scandaliz atur: ⁊ ego non uror: Alio¬
quin imꝓbe satis p̾eẽ affectas. quib
ꝓdesse non curas. et quorum non zelas
salutem: subiectionem nimis ambitio¬
se uencdicas tͥ. hanc ego cellam cͦ gr̃e
nominaui. non quod absq grã reliqͣs ue¬
duas optinere omnino quis possit: s
ob plenitudinem que singulariter in
ea ꝑcipitur. Deniꝙ plenitudo legis ẽ
caritas. et qui diligit frem: Legem im¬
pleuit. Uiclisti rationem uocabuloꝵ:
uide et differentiam cellarum. Nec e¬
nim paris facilitatis seu facultatis e¬
uis dem est. petulantes uagos ꝙ sen¬
sus. atq intemperantem carnis ap¬
petitui magistri comprimere metu.

Expanded text:
minis arbitror ferre rationem, nisi quod minis arbitror ferre rationem, nisi quod in ea vinum zeli in charitate ferventis reconditur. Nec debet omnino praeesse aliis, qui in eam necdum meruit introduci. Oportet prorsus hoc vino aestuet, qui aliis praesidet, quemadmodum Doctor Gentium aestuabat, quando dicebat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Alioquin improbe satis praeesse affectas, quibus prodesse non curas; et quorum non zeias salutem, subjectionem nimis ambitiose vindicas tibi. Hanc ego cellam quoque gratiae nominavi; non quod absque gratia vel reliquas duas obtinere omnino quis possit, sed ob plenitudinem quae singulariter in ista percipitur. Denique, plenitudo legis est charitas; et, qui diligit fratrem, legem implevit . 8. Vidisti rationem vocabulorum; vide et differentiam cellarum. Nec enim paris facilitatis seu facultatis ejusdem est, petulantes vagosque sensus atque intemperantem carnis appetitum magistri comprimere metu,
Abbreviated transcription (Latin):
accepti. Puto si bene intellexisti utͥ¬
usz celle ꝓprietas: non incongrue me
hanc ungͣuentariam. illam aroma ti¬
cam appellasse testabis. In illa deni¬
ꝙ sicut pigmentoꝵ uires. atq fra¬
glatiam pistilli extorquet et exi¬
git iuolenta contusio: sic rectorũ
morum elicit quodam modo et expri¬
mit naturalem uim. us magisterii
et districtio discipline. In hac autem
uoluntarie. et tanqͣm innate affec¬
tionis. grata mansuetudo sponte of¬
ficiosa currit: instar plane unguen¬
ti quod est incapite: ad leuem colo¬
ris tactum descendentis ac clifftuen¬
tis ꝑ totum. Itaq incella discipline
tanqm̃ siccẽ ac simplices aromatum
species continentur: et in de aromaticã
eam denominandam putai. Ineauero
que llature clicta est. qm̃ iam qͣsi confec¬
ta reponuntur ⁊ seruantur unguenta:
nichilominus exre nomen et ipsa acce¬
pit. ut unguentaria num cuparetur. Nam
uinariam qͣ cellam non aliam sane sui no¬

Expanded text:
accepti. 7. Puto, si bene intellexisti utraccepti. 7. Puto, si bene intellexisti utriusque cellae proprietates, non incongrue me hanc unguentariam, illam aromaticam appellasse testaberis. In illa denique, sicut pigmentorum vires atque fragrantiam pistilli extorquet et exigit violenta contusio, sic rectorum morum elicit quodammodo et exprimit naturalem vim vis Magisterii, et districtio disciplinae. In hac autem voluntariae et tanquam innatae affectionis grata mansuetudo sponte officiosa currit, instar plane unguenti quod est in capite, ad levem caloris tactum descendentis ac diffluentis per totum. Itaque in cella disciplinae, tanquam siccae ac simplices aromatum species continentur, et inde aromaticam cam denominandam putavi. In ea vero quae naturae dicta est, quoniam jam quasi confecta reponuntur et servantur unguenta, nihilominus ex re nomen et ipsa accepit, ut unguentaria nuncupetur. Nam vinariam quoque cellam, non aliam sane sui no
Abbreviated transcription (Latin):
grecli cupientes. et in anis glie cup̃i¬
di. inuicem inuidentes. inuicem pro¬
uocantes: primo omnium incella
priori. uigo discipline rasolentia mer
oomendã est: quousq cluris acdi¬
utinis seniorum attrita legib humi¬
lietur et sanctur ceruicosa uoluntas
bonumq inse nature quod suꝑbiendo
amiserat. obediendo recipiat: dum
solo iam naturali affectu. non metu
discipline cum uniuersis nature sue so¬
cus. idem cum omnib hominib saci¬
aliter qnͣtum rnse est quiereꝙ sese ha¬
bere clidicerit. incellam tandem nature
transiens exꝑiensq quod scͥptum est.
Ecce qm bonum et qͣm iocundum. ha¬
bitare frẽs inunum: sicut unguentũ
incapite. Accedit nimitum disciplina¬
tis morib tanqm tristis specieb ole¬
um leticie bonum nature. et fit un¬
guentum bonum atꝙ iocundum:
quo qͣi unctus redlitur. homo suauis
et mitis. homo sine querela neminẽ
ter communicans inratione dati ⁊

Expanded text:
ergredi cupientes, et inanis gloriae cupiergredi cupientes, et inanis gloriae cupidi, invicem invidentes, invicem provocantes: primo omnium in cella priori, jugo disciplinae insolentia morum domanda est, quousque duris ac diutinis seniorum attrita legibus humilietur et sanetur cervicosa voluntas, bonumque in se naturae, quod superbiendo amiserat, obediendo recipiat; dum solo jam naturali affectu, non metu disciplinae, cum universis naturae suae sociis, id est cum omnibus hominibus, socialiter, quantum in se est, quieteque sese habere didicerit, in cellam tandem naturae transiens, experiensque quod scriptum est: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum! sicut unguentum in capite . Accedit nimirum disciplinatis moribus, tanquam tritis speciebus, oleum laetitiae, bonum naturae; et fit unguentum bonum atque jucundum. Quo quasi unctus redditur homo suavis et mitis, homo sine querela, neminemter communicans in ratione dati et
Abbreviated transcription (Latin):
maticam uni: et unguentariam al¬
teri. Causas horum uocabulorum i¬
debumis postea. Nunc autem adu̾te
cuncta apud sponsum salubra: eunc¬
ta suania repperiri. Uinum unguenta
a romata. Uinum scriptura teste leti¬
ficat cor hominis. Ex hilari nichilo¬
minus faciem molro legis: quo uti¬
ꝙ pulius pigmentorum infunditur
ut unguentat fiant. Aromata. ño
modo grata suauitate odoris: s ui
qͦ medendi utilia sunt. Merito se
introcluctam illuc exultat sponsa:
ubi tanta redundat ub̾tas gr̃e. S
habeo et alia nomina puto euiden¬
ciora sui gerentia rationem. Et
hoc est subalio. cum alio. suꝑ alium
Uel sic. sub eẽ. coeẽ. p̾esse. Primo gͥ diᷤ¬
cis ẽẽ discipulus. scdõ socius: t̾cio et
magister. Et quid est omnes homine
natura eqͣles genuit. At qm̃ bono
necture inmorib suꝑbia depͣuato.
fc̃i sunt homines eqͥualitatis impa¬
cientes contempdentes inincem suꝑi¬
ores constitui. atꝙ alterutrum suꝑ¬

Expanded text:
maticam uni, et unguentariam almaticam uni, et unguentariam alteri. Causas horum vocabulorum videbimus postea. Nunc autem adverte cuncta apud sponsum salubria, cuncta suavia reperiri; vinum, unguenta, aromata. Vinum, Scriptura teste, laetificat cor hominis . Exhilarari nihilominus faciem in oleo legis , quo utique pulvis pigmentorum infunditur, ut unguenta fiant. Aromata non modo grata suavitate odoris, sed vi quoque medendi utilia sunt. Merito se introductam illuc exsultat sponsa, ubi tanta redundat abertas gratiae. 6. Sed habeo et alia nomina puto et evidentiorem sui gerentia rationem. Et hoc est, sub alio, cum alio, super alium; vel sic, subesse, coesse, praeesse. Primo ergo discis esse discipulus, secundo socius, tertio et magister. Et quidem omnes homines natura aequales genuit. At quoniam bono naturae in moribus superbia depravato, facti sunt homines aequalitatis impatientes, contendentes invicem superiores 1341 constitui, atque alterutrum sup
Abbreviated transcription (Latin):
rantib celis desuꝑ et nubib pluentib
iustum. aꝑta est terra et germinauit
saluatorem: ꝑ quem fcã est celi terre¬
q reconciliatio.Ipẽ est eiin pax nr̃a
qui fecit utraꝙ unum: pacificans insã¬
guine suo que interris sunt. et que in
celis. Porro reꝑatio: futura est infine
scłi. Erit enim celum nouum. et t̾ra no¬
ua.⁊ colligentur bom de meclio maloꝵ
tanqͣm fructus dehorto: in dei ꝓnituaria
reponendi. In die illa erit ut scriptum
est germen domini in magnificentia et
głia: et fructus terre sublimis. Habes gͥ
t̾a tempora in horto historici sensus. In
molari ꝙͦ disciplina tria eque adu̾tere
est: cellas qͣsi tres incellario uno. Et ic¬
circo forsam pluraliter callaua dixit. et
nõ cellanum: cellauim iudelicet hunc nu¬
et sapientior ent: habentes occasio¬
nem exuocabulo quo sp̃s sc̃s celle
huic censuit imponendum: reliqͥs
qͦ luab nomina imponamus: aro¬

Expanded text:
rantibus coelis desuper, et nubibus pluentibus rantibus coelis desuper, et nubibus pluentibus justum, aperta est terra et germinavit Salvatorem , per quem facta est coeli terraeque reconciliatio. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum , pacificans in sanguine suo quae in terris sunt, et quae in coelis . Porro reparatio futura est in fine saeculi. Erit enim coelum novum, et terra nova: et colligentur boni de medio malorum, tanquam fructus de horto, in Dei promptuaria reponendi. In die illa, ut scriptum est, erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Habes igitur tria tempora in horto historici sensus. 5. In Morali quoque disciplina tria aeque advertere est, cellas quasi tres in cellario uno. Et idcirce forsitan pluraliter cellaria dixit, et non cellarium, cellarum videlicet hunc nuet sapientior erit : habentes occasionem ex vocabulo quod Spiritus sanctus cellae huic censuit imponendum reliquis quoque duabus nomina imponamus, aro
Abbreviated transcription (Latin):
bonis actib acmorib quot sumis exẽ¬
pla. tot carpis bona. Anforte quis ambi¬
gat dei eẽ plantationem bonum hominẽ :
Audi scm̃ deuil de uiro bono quid ca¬
nat. Erit ait tanꝙͣ lignum quod plã¬
tatum est secus decursufraquarum. qd̃
fructum suum dabit intempore suo: et
folium eius non defluet. Audi ieremiã
eodem spũ concinentem: ⁊ hisdem pene
u̾bis. Erit tanqͣm lignum inquit quod
plantatum est secus aquas quod adhu
morem mittit raclices suas: ⁊ non time¬
bit cum uenerit estus. Item ꝓph̾a. Iustus
ut palma florebit: sicut cedrus libani
multiplicabitur. Et dese ip̃o. Ego aut̃
sicut oliua fructifera indomo dei. Est
gͦ historia hortus: et ip̃a triꝑtita. Conti¬
netur namꝙ mnea celi et terre creatio
reconciliatio. reꝑatio. Creatio quidem
tanqͣm horti satio siue plantatio. Recõ¬
ciliatio autem: qͣi germinatio satorum
uel plautatoꝵ. T̃ empore nempe suo ro¬

Expanded text:
bonis actibus ac moribus quot sumis exembonis actibus ac moribus quot sumis exempla, tot carpis poma. An forte quis ambigat Dei esse plantationem bonum hominem? Audi sanctum David de viro bono quid canat. Erit, ait, tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo, et folium ejus non defluet Audi Jeremiam eodem spiritu concinentem, et eisdem pene verbis. Erit tanquam lignum, inquit, quod plantatum est secus decursus aqunon timebit cum venerit aestus . Item Propheta: Justus ut palma florebit, sicut cedrus Libani multiplicabitur . Et de se ipso: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Est ergo historia hortus, et ipsa tripartita. Continetur namque in ea coeli et terrae creatio, reconciliatio, et reparatio. Creatio quidem, tanquam horti satio sive plantatio. Reconciliatio autem, quasi germinatio satorum vel plantatorum. Tempore nempe suo ro
Abbreviated transcription (Latin):
suo morietur: sangumem autẽ eius ait.
demanu tua requiram. S hec alias.
slunc qm̃ littere conseqñtia ex his que p̾¬
taxauimus manifesta est: uideamus
iam de cellaruis quid sp̃italiter sentire
debeamus. Inconseq̃ntib mentio fit
etiam de horto et decubiculo. que am¬
bo nunc adiungo istis cellarus et inp̾¬
sentem clisputationem assumo. Nam
simul tractata. melius ex inuicem inno¬
tescent. Et queramus si placet tria ista
iscripturis scĩs. hortum. cellarium. cu¬
biculum. In eis nempe libenter deum
siciens anima u̾satur et moratur: sciẽs
se ibi absq dubro inuenturam quem
sitit. sic itaꝙ hortus. plana ac simplex
hystoria. sit cellarium moralis sensus:
sit cubiculum archanum theorice con¬
templationis. Et prrarum quidem hy¬
storiam. ad hortum puto nõ ĩ merito de¬
putaui: quod mnea inuemiantur urri uir¬
tutum. tanqm ligna fructifera inhor¬
to sponsi. et in paradiso dei: de quorũ

Expanded text:
suo morietur: sanguinem autem ejus, ait, suo morietur: sanguinem autem ejus, ait, de manu tua requiram . Sed haec alias. 3. Nunc quoniam litterae consequentia ex his quae praetaxavimus manifesta est, videamus jam de cellariis 1340 quid spiritualiter sentire debeamus. In consequentibus mentio fit etiam de horto et de cubiculo, quae ambo nunc adjungo istis cellariis, et in praesentem disputationem assumo: nam simul tractata melius ex invicem innotescent. Et quaeramus, si placet, tria ista in Scripturis sanctis, hortum, cellarium, cubiculum. In ipsis nempe libenter Deum sitiens anima versatur et moratur, sciens se ibi absque dubio inventuram quem sitit. Sit itaque hortus simplex ac plana historia; sit cellarium moralis sensus; sit cubiculum arcanum theoricae contemplationis. 4. Et primum quidem historiam ad hortum puto non immerito deputari, quod in ea inveniantur viri virtutum, tanquam ligna fructifera in horto sponsi et in paradiso Dei, de quorum
Abbreviated transcription (Latin):
gauclia sua deputant: ꝓprie repul¬
Ce iniuriam illius introcluctione cõ¬
solantes. Muume tta confi derent:
nͥ matrem agnoscerent. Audiant hoc
pͤlati. qui sͥ commissis uolunt ẽẽ sẽꝑ
formidimi: utilitati raro. Erudimun
qui iuidicatis t̾ram. Discite matres¬
subditorum uos ẽẽ debere: non do¬
minos. Studete magis amari: qͣm me¬
tuit Et sunt̾clum seueritate opus
est: paterna sit non tyrannica. Ma¬
tres fouẽdo patres uos corripiendo
exhibeatis. Mansuescite: ponite ferita¬
tem. Suspendite uerbera. ꝓlucite ubera
pectora lacte pinguescant: non typo
turgeant. Qui iugum ur̃m suꝑ eos ag¬
grauatis: quorum potius onera por¬
tare debetis: Cur morsꝰ a serpente par¬
nulus. fugit conscientiam sacerdotis.
ad quem eum magis oportuerat tanꝙͣ
ad sinum recurrere matris: si spãles
estis. instruite huius modi insp̃u lem¬
tatis: considerans quisq se ip̃m ue et
ip̃e temptetur. Alioqumn ille inpecc̃o

Expanded text:
gaudia sua reputant, propriae repulgaudia sua reputant, propriae repulsae injuriam illius introductione consolantes. Minime ita confiderent, nisi matrem agnoscerent. Audiant hoc praelati, qui sibi commissis semper volunt esse formidini, utilitati raro. Erudimini, qui judicatis terram. Discite subditorum matres vos esse debere, non dominos; studete magis amari, quam metui: et si interdum severitate opus est, paterna sit, non tyrannica. Matres fovendo, patres vos corripiendo exhibeatis. Mansuescite, ponite feritatem; suspendite verbera, producite ubera; pectora lacte pinguescant, non typho turgeant. Quid jugum vestrum super eos aggravatis, quorum potius onera portare debetis? Cur morsus a serpente parvulus fugit conscientiam sacerdotis, ad quem eum magis oportuerat tanquam ad sinum recurrere matris? Si spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis; considerans unusquisque se ipsum, ne et ipse tentetur . Alioquin ille in peccato
Abbreviated transcription (Latin):
putate ⁊ uos parter introductas. So¬
la introlucta uideorum: s soli nõ
ꝓderit. Urm̃ omnium est meus omis
ꝓuectus nob̃ ꝓficio: nob̾cum partibor
quicquid plus forte uob̾ meruero. Uiꝰ
inclubitanter serre. quia in hoc sensu
et hoc affectu locuta sit: Audi quid
ille respondeant. Exultabius et le¬
tabuur inte. Inte inquiunt exulta¬
bimus et letabimur: nam innobis
necclum meremur. Et addlidit me¬
mores uberum tuorum. Hoc est. Eqͣ¬
niniter sustinemus dum uenias:
scientes te plenis ad uos reuersurã
uberib. Tunc nos confidimus exul¬
tare et letari: memores interim ube¬
rum tuorum. Quod ad uingunt suꝑ
uinum significant se ad huc quidẽ
ꝓsu inꝑfectione carnalium deside¬
riorum que uino designantur recor¬
datione pulsan. unci tamen eadem
desideria memoria habundantie sua¬
uitatis: qm iam exub̾ib fluentem ex¬
ꝑte sunt. Dicerem deuberib: si non
me satis dixisse suꝑius meminissem.
lunc uero iudes quomodo dematre
p̾sumunt. quomodo eius lucra. et

Expanded text:
putate et vos pariter introductas. Sola introducta videor; sed soli non proderit. Vestrum omnium est meus omnis profectus: vobis proficio, vobiscum partibor quidquid plus forte vobis meruero. Vis indubitanter scire quia in hoc sensu et affectu locuta sit? Audi quid illae respondeant. Exsultabimus et laetabimur in te. In te, inquiunt, exsultabimus et laetabimur: nam in nobis necdum meremur. Et addunt, Memores uberum tuorum, hoc est, aequanimiter sustinemus dum venias, scientes te plenis ad nos reversuram uberibus. Tunc nos confidimus exsultare et laetari, memores interim uberum tuorum. Quod adjungunt, super vinum , significant se adhuc quidem pro sui imperfectione carnalium desideriorum, quae vino designantur, recordatione pulsari; vinci tamen eadem desideria memoria abundantiae suavitatis, quam jam ex uberibus fluentem expertae sunt. Dicerem de uberibus, si non me satis dixisse superius meminissem . Nunc vero vides quomodo de matre praesumunt, quomodo ejus lucra et
Abbreviated transcription (Latin):
efficere sufficumt. sine fide. Quis enĩ
rectum dicat hominem. non placen¬
tem deo: sine fide autem: impossi¬
bile est placere deo. Qui non placet
deo: non postest illi placere deus. Nã
cui placet deus: deo displicere nom po¬
test. Porro eu non placet deus: nec
sponsa eius. Quomodo gͦ rectus qui
nec deum cliligit. nec eccłiam deĩ
cui licitur. recti diligunt te: Si gͥ
nec fides sine oꝑibz. nec oꝑa sine fide
sufficiunt ad animi rectitudinem:
nos qui inxpm̃ credimus frẽs. rectas
studeamus facere mas nras et studi¬
a nr̃a. l euemus corda nr̃a cum ma¬
nib ad deum: ut toti recti muen¬
amur. fidei nr̃e rectitudinem. rectis
actib comꝓbantes dilectores spon¬
se cdilecti a sponso ib̃u xp̃o domino nr̃o:

Expanded text:
efficere sufficiunt sine fide. Quis enim efficere sufficiunt sine fide. Quis enim rectum dicat hominem non placentem Deo? Sine fide autem impossibile est placere Deo . Qui non placet Deo, non potest illi placere Deus. Nam cui placet Deus, Deo displicere non potest. Porro cui non placet Deus, nec sponsa ejus. Quomodo ergo rectus, qui nec Deum diligit, nec Ecclesiam Dei, cui dicitur: Recti diligunt te? Si ergo nec fides sine operibus, nec opera sine fide sufficiunt ad animi rectitudinem; nos qui in Christum credimus, fratres, rectas studeamus facere vias nostras et studia nostra. Levemus corda nostra cum manibus ad Deum, ut toti recti inveniamur, fidei nostrae rectitudinem rectis actibus comprobantes, dilectores sponsae, dilecti a sponso Jesu Christo Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
fidem tuam dilectio auimet: ꝓbet ac¬
tio. Non incuruet terrenum opus: quẽ
fides celestium erigit. Qui te clicis in
xp̃o manere: debes sicut ip̃e ambulauit
et ip̃e ambulare. Quod si ꝓpriam gl̾iam
queris. florenti inuides: absenti def¬
his. reponis ledenti te: hoc xp̃c non fe¬
cit. Confiterrs te nosse deum: factis
autem uegas. Non recte plane s mi¬
pie linguam xp̃o: animam declisti di¬
abolo. Aucli gͦ quid clicat. homo iste
labus me honorat: cor autem erus. lõ¬
ge est ame. Non es ꝓfecto rectus: qui
tam non recte cliidis. sion potes attol¬
lere caput: p̾ssum cliaboli iugo. Non
te subrigere p̾uales: cui dominatur
iniquitas. Iniquitates tue suꝑ gresse
deniq sedet. suꝑ talentũm plũbi. ui¬
des quod non faciat hommem rectũ
fides etiam recta. que non oꝑatur
exclilectione: At qui sine clilectione
est: non habet unde cdiligat sponsã.
S nec oꝑa qmͣ is recta. rectum cor

Expanded text:
Fidem tuam dilectio animet, probet acFidem tuam dilectio animet, probet actio. Non incurvet terrenum opus, quem fides coelestium erigit. Qui te dicis in Christo manere, debes, sicut ipse ambulavit, et tu ambulare. Quod si propriam gloriam quaeris, florenti invides, absenti detrahis, reponis laedenti te: hoc Christus non fecit. Confiteris te nosse Deum, factis autem negas. Non recte plane, sed impie linguam Christo, animam dedisti diabolo. Audi ergo quid dicat: Homo iste labiis me honorat, cor autem ejus longe est a me . Non es profecto rectus, qui tam non recte dividis. Non potes attollere caput pressum diaboli jugo. Non te subrigere praevales, cui dominatur iniquitas. Iniquitates tuae supergressdenique sedet super talentum plumbi . Vides quod non faciat hominem rectum fides etiam recta, quae non operatur ex dilectione. At qui sine dilectione est, non habet unde diligat sponsam. Sed nec opera, quamvis recta, rectum cor
Abbreviated transcription (Latin):
tur exdilectione. nisi cadauer exanime:
Bene honoras deum munere fetido be¬
ne placas. tue fidei interfector. Quomodo
hostia pacifica. ubi tam seua cdiscorclia
est:Non mirum si cam insurrexit infrẽm
qui suam prius occiderat fidem. Q uid
miraris ocam si ad tua non respicit mu¬
nera. qui te despicit. Nec hoc mirum si nõ
respicit ad te: qui ita diuisus est inte. si
manum deuotioni. quid aminum das li¬
uori: Non concilias tͥ deum: cdiscors te¬
cum. Non placas. s peccas. et si nundum
quidem impie feriendo: s tamen diui¬
dendo non recte. Et si necclum paricida:
iam tamen fideicida teneris. Nunquid
rectus uel qnͣdo manum porrigis deo. cuiꝰ
cor int̾ram trabit liuor. et fraternum
odlium: Quomodo rectus. cuius fides mor¬
tua. cuius opus mors. euius nulla deuo¬
tio. amaritudo multa: Erat quidem in
offerente fides: s non infide ddilectio.
Recta oblatio: s crudelis diuisio. Mors
fidei: est seꝑatio cantatis. Credis in

Expanded text:
tur ex dilectione, nisi cadaver exanime? tur ex dilectione, nisi cadaver exanime? Bene honoras Deum munere fetido? bene placas tuae fidei interfector? Quomodo hostia pacifica ubi tam saeva discordia est? Non mirum si Cain insurrexit in fratrem, qui suam prius occiderat fidem. Quid miraris, o Cain, si ad tua non respicit munera qui te despicit? Nec hoc mirum si non respicit ad te, qui ita divisus es in te. Si manum devotioni, quid animum das livori? Non concilias Deum tibi, discors tecum, non placas, sed peccas; et nondum quidem impie ferendo, sed tamen dividendo non recte. Etsi necdum fratricida, jam tamen fideicida teneris. Nunquid rectus, vel quando manum porrigis Deo, cujus cor in terram trahit livor et fraternum odium? Quomodo rectus, cujus fides mortua, cujus opus mors, cujus nulla devotio, amaritudo multa? Erat quidem in offerente fides, sed non in fide dilectio; recta oblatio, sed crudelis divisio. 8. Mors fidei est separatio charitatis. Credis in
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nou sunt amice sponsi: cum sĩt
muncdi. Qui uult inquit amicus eẽ huiꝰ
muncli: inmicus dei constituitur. Er¬
go querere et saꝑe que sunt suꝑ t̾ram
curuitas anme est: et eregione medi¬
tar aut desiderare que sursum sunt
rectitudo. Et ip̃a ut ꝑfecta sit: insen¬
su diffiniatur et consensu. Re ctum
reuera te cdixerim. si recte in omnib sẽ¬
tias: et factis non clissentias Iniusibi¬
lis animi statum: nuntiet fides et actio
Qectum iudica: si fide catholicum. et
iustum oꝑe ꝓbaris. siquominus: curuũ
censere non dubites. Sic quippe habes. Si
recte offers. et recte non diuidas: pecca¬
sti. Recte quidem qd̾ cumq horum offerͦ
recte autem abalterutrum ea non cli¬
dis. Noli eẽ rectus oblator: et prauus di¬
uisor. Quid diuidis actum afide: Inique
diuidis: ꝑimens fidem tuam. slam fides
sine oꝑib mortua est. Muniis mortusi
offers deo:. si enim quedem fidei anma
ip̃a deuotio est. quid fides que non oꝑa¬

Expanded text:
quoniam non sunt amicae sponsi, cum sint quoniam non sunt amicae sponsi, cum sint mundi. Qui vult, inquit, amicus esse hujus mundi, inimicus Dei constituitur . Ergo quaerere et sapere quae sunt super terram, curvitas animae est; et e regione, meditari ac desiderare quae sursum sunt, rectitudo. Et ipsa ut perfecta sit, in sensu definiatur et consensu. Rectum reverante dixerim, si recte in omnibus sentias, et factis non dissentias. Invisibilis animi statum nuntiet fides et actio. Rectum judica, si fide catholicum, et justum opere probaveris. Si quo minus, curvum censere non dubites. Sic nempe habes: Si recte offers et recte non dividis, peccasti . Recte quidem quodcunque horum offers, recte autem ab alterutro ea non dividis. Noli esse rectus oblator et pravus divisor. Quid dividis actum a fide? Inique dividis, fidem perimens tuam: nam fides sine 1349 operibus mortua est . Munus mortuum offers Deo? Si enim quaedam anima fidei ipsa devotio est, quid fides quae non opera
Abbreviated transcription (Latin):
nam commutasse similitudinem. Erubeᷤ¬
ce uolutari inceno: que de celo es. Eru¬
besce auima ait corpus: in mei conside¬
ratione. Creata creanti sumilis recta.
me qͦ accepisti adutorium simile t̾: uti¬
ꝙ scdm linamenta corporee rectituli¬
nis. Quocumq te u̾tas sine ad deum sur¬
sum. siue adinc deorsum. nemo siquidẽ
carnem suam odio habuit: ubiꝙ occur¬
rit tͥ species decoris tui. ubiꝙ ꝓstatu tue
clignitatis: habes demagisterio sapien¬
tie. familiarem ammorutionem. Me gͦ
meam qm tui grã accepi retinente et ser¬
uante progatiuam quomodo non confũ¬
deris amisisse tuam: Cur suam inte cõ¬
ditor intuetur abolitam sunilitudinẽ:
cum tuam t in me conseruet. assidueꝙy
rep̃sentet: Iam omne adutorium qd̃
tͥ ex ine debebatur. u̾tisti tͥ inconfusio¬
nem: abuteris obsequio mes. Incligne
humanum corpus in habitas: brutus
et bestialis sp̃s. Istius modi gͦ curuea
ime non possunt diligere sponsam:

Expanded text:
na commutasse similitudinem; crubesna commutasse similitudinem; crubesce volutari in coeno, quae de coelo es. Erubesce, anima, ait corpus, in mei consideratione. Creata creanti similis recta, me quoque accepisti adjutorium simile tibi, utique secundum lineamenta corporeae rectitudinis. Quocunque te vertas, sive ad Deum sursum, sive ad me deorsum nemo siquidem carnem suam unquam odio habuit, ubique occurrit tibi species decoris tui, ubique pro statu tuae dignitatis habes de magisterio sapientiae familiarem admonitionem. Me ergo meam, quam tui gratia accepi, retinente et servante praerogativam; tu quomodo non confunderis amisisse tuam? Cur suam in te Conditor intuetur abolitam similitudinem, cum tuam in me tibi conservet, assidueque repraesentet? Jam omne adjutorium, quod tibi ex me debebatur, vertisti tibi in confusionem; abuteris obsequio meo, indigne humanum corpus inhabitas, brutus et bestialis spiritus. 7. Istiusmodi ergo curvae animae non possunt diligere sponsam,
Abbreviated transcription (Latin):
re ad corꝰ atꝙ inspũ id negocii acti¬
tare. ubi reuelata facie speculantel
głiam dei. in eandem ymaginem tͣn¬
formantur declaritate inclaritatẽ:¬
poris staturam declit homini deus
rectam. forsam ut ista corporea ex¬
terioris uilioris rectitudo fignen¬
tis. hominem interiorem illum.
qui ad ymaginem dei fẽs est.spũ¬
alis sue seruande rectitudinis am¬
moneret: et decor luni. deformita¬
tem argueret animi. Quid enim
indecentius. qmͣ cu tuum recto cor¬
ꝑe gerere animum: ꝑu̾sa res est
⁊ feda. luteum uas quod est corpus
deterra ocłos habere sursum celos
libere suspicere. celorumq lumina¬
rib oblectare aspectus. spũalem uero
celestemꝙ creaturam. suos econt̾rio
oculos id est internos sensus atꝙ
affectus trahere interram deorsum: et
que debuit nutriri incroceis. herere luto
tanqͣm unam desuib. amplexatiq sterco¬
ra. Erubesce anima mea cliuina ⁊ pecori¬

Expanded text:
rare ad cor, atque in spiritu id negotii actirare ad cor, atque in spiritu id negotii actitare: ubi revelata facie speculantes gloriam Dei, in eamdem imaginem transformentur de claritate in claritateporis staturam dedit homini Deus rectam; forsitan ut ista corporea exterioris viliorisque rectitudo figmenti hominem interiorem illum, qui ad imaginem Dei factus est, spiritualis suae servandae rectitudinis admoneret, et decor limi deformitatem argueret animi. Quid enim indecentius, quam curvum recto corpore gerere animum? Perversa res est et foeda, luteum vas, quod est corpus de terra, oculos habere sursum, coelos libere suspicere, coelorumque luminaribus oblectare aspectus; spiritualem vero coelestemque creaturam suos econtrario oculos, id est internos sensus atque affectus, trahere in terram deorsum; et quae debuit nutriri in croceis, haerere luto, tanquam unam de suibus, amplexarique stercora . Erubesce, anima mea, divinam pecori
Abbreviated transcription (Latin):
plurib ualet: ceterum in hac parte
ut uerum fateamur. excusari mini¬
me potest. His paucis adu̾sus malig¬
nissimum uitium comiem oratis
reu̾tamur ad ex planancli ordinẽ:
et demonstremus qui sint hoc loco
intelligendi recti. Non enim arbitror
sentire quempiam recte intelligẽ¬
tie scd̾m corpus rectos clici eos: qra
sponsam liligunt. Oꝑterea de mõ¬
stranda a nob̃ est.spĩtalis id est ani
et feculentam materiam deus homi¬
nem rec̾tum fecit: ad imaginem cͥppe
et similitudinem suam c̾reauit illũ.
Ip̃e nero quemadmodum ꝑsallis rec¬
tus dominuis deus nr̃: et non est in¬
iquitas ineo. Rectus itaꝙ deus. rec¬
tum fecit horinem simili est s̃. i
sne iniquitate: sic̃ non est iniqu̾tas
meo. Porto iniquitas corclis est nõ
camis uicium: ut ꝑhoc nou̾is inspĩta¬
lis portione tui et non incrassa lute¬
aq substantia dei similitulinera cõ
uel ꝑleuerare uel fieri oportet int¬

Expanded text:
pluribus valet; caeterum in hac parte, pluribus valet; caeterum in hac parte, ut verum fateamur, excusari minime potest. 5. His paucis adversus malignissimum vitium commemoratis, revertamur ad explanandi ordinem, et demonstremus qui sint hoc loco intelligendi Recti. Non enim arbitror sentire quempiam rectae intelligentiae, secundum corpus rectos dici eos qui sponsam 1348 diligunt. Propterea demonstranda nobis est spiritualis, id est animi et faeculentam materiam, Deus hominem rectum fecit. Ad imaginem quippe et similitudinem suam creavit illum . Ipse vero, quemadmodum psallis: Rectus Dominus Deus noster, et non est iniquitas in eo . Rectus itaque Deus rectum fecit hominem similem sibi, id est sine iniquitate, sicut non est iniquitas in eo. Porro iniquitas, cordis est, non carnis vitium, ut per hoc noveris in spirituali portione tui, et non in crassa luteaque substantia Dei similitudinem consevel perseverare, vel fieri, oportet int
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: dicente domino. Ex habuin¬
dantia cordis os loquitur. Et sunt
species pestis huius clum alui quidẽ
nude et irreuerenter uti in buccam ue¬
nerit. uirus euomant detractionis. a¬
lu autem quodam sunulate uerecõclie
fuco conceptam malitiam qmͣ retine¬
re non possunt: adumbrare conuentͤ
uideas alta p̾mitti: suspina. sicꝙ ea¬
dam cum grauitate et tarclitate. uul¬
tu mesto. demissis suꝑcilus. et uoce
plangenti egredi maledictionem.
Et quidem tanto ꝑsuasibiliorem e ꝙͣ¬
to creditur abhis qui audut cor¬
de inuito. et magis condolentis
affectu qmͣ malitiose ꝓferri. Doleo
inquit uehementer ꝓ eo quod clili¬
go eum satis: et numqͣm potui de
hac re corrigere eum. Et alius. m qͥ
dem ait bene cõꝑtum fuerat deil¬
lo istucd: s ꝑme ranqͣm innotiuss.
At qm̃ ꝑ alterum pactefacta res ẽ.
u̾itatem negare non possum: dolẽs
clico: reuera ita est. Et ait. Grande
dampnum. Nam alias quidem in

Expanded text:
non potest, dicente Domino: Ex abunnon potest, dicente Domino: Ex abundantia cordis os loquitur . Et sunt species pestis hujus, dum alii quidem nude atque irreverenter, uti in buccam venerit, virus evomant detractionis; alii autem quodam simulatae verecundiae fuco conceptam malitiam, quam retinere non possunt, adumbrare conentur. Videas alta praemitti suspiria, sicque quadam cum gravitate et tarditate, vultu moesto, dimissis superciliis, et voce plangenti egredi maledictionem, et quidem tanto persuasibiliorem, quanto creditur ab his qui audiunt, corde invito, et magis condolentis affectu, quam malitiose proferri. Doleo, inquit, vehementer, pro eo quod diligo eum satis, et nunquam potui de hac re corrigere eum. Et alius: Mihi quidem, ait, bene compertum fuerat de illo istud; sed per me nunquam innotuisset. At quoniam per alterum patefacta est res, veritatem negare non possum: dolens dico, revera ita est. Et addit: Grande damnum! nam alias quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
cum id p̾cipue uicium caritatem que d̃s
est. et quidem ceteris acrius impugnare
et ꝑsequi cognoscatur: quem ad modũ
uos potestis adu̾tere. Omnis qui detͣ¬
hit: primum quidem seipsum ꝓdit. ua¬
cuum caritate. Deinde qui intendit ali
ueniat in odium uel contemptum ip̃is
apud quod detrahiturͦ ferit gͦ carita¬
tem in omnib qui se audiunt lingua
maleclica: ⁊ qͣnͣtum in ip̃o est necat
funcditus et extinguit. Non solunaũ:¬
s ⁊ mabsentib uniuersis ad quos uo¬
lens u̾bum forte ꝑeos qui p̾sentes sũt
ꝑuenire contigerit. Uides qm facile ⁊
inbreui ingentem multitudinẽ animaꝵ
uel ociter currens sermo tabe malitie
lociter currit sermo. Unus est quis lo¬
quitur. et unum tantum u̾bum ꝓfert
et tamen illud unum u̾bum uno inmo¬
mento multitudinis audientium: dũ
aures inficit: auimas interficit. Gor
siquidem felle liuoris amarum ꝑ lui¬
gue instrumentum spargere nͥ amara

Expanded text:
cum id praecipue vitium charitatem, quae Deus cum id praecipue vitium charitatem, quae Deus est, et quidem caeteris acrius, impugnare et persequi cognoscatur, quemadmodum vos quoque potestis advertere Omnis qui detrahit, primum quidem se ipsum prodit vacuum charitate, Deinde quid aliuveniat in odium vel contemptum ipsis, apud quos detrahit? Ferit ergo charitatem in omnibus qui se audiunt lingua maledica, et quantum in se est, necat funditus et exstinguit: non solum aursis, ad quos volans verbum forte per eos, qui praesentes sunt, pervenire contigerit. Vides quam facile et in brevi ingentem multitudinem animarum velociter currens sermo tabe malitiae lociter currit sermo. Unus est qui loquitur, et unum tantum verbum profert; et tamen illud unum verbum, uno in momento, multitudinis audientium, dum aures inficit, animas interficit. Cor siquidem felle livoris amarum per linguae instrumentum spargere nisi amara
Abbreviated transcription (Latin):
ieis tanta est libido detrabendi: au¬
diendi ue detrahentem. In eunt familia¬
ritatem ad maledicendum: concordes
ad discordiam. Conciliant inter se in¬
imicissimas amiticias: et pari consen¬
tance malignitatis affectu. celebrat᷑
odiosa collatio. Haut secus egere quon¬
dam herodes et pilatus. de quib narrat
euu̾gł̃m quia fcĩ sunt amici in illa die: hoc
est in die dominice passionis. Conueniẽ¬
tib sic in unum non est dominicam ce¬
nam mancducare: s magis ꝓpinare et
bibere calicem demonioꝵ: dum importanti¬
b linguis aliorum ꝑditionis uirus. alioꝵ
aures intrantem mortem libenter excipi¬
unt. Sic quippe iuxta ꝓph̾am intrat mors
ꝑfenestras nr̃as: cum prurientes aurib
et orib letale poculum detractiomis in¬
uicem nob̾ ministrare contendimus. Non
ueniat anima mea inconsilio detrahen¬
tium: qm̃ deus odit eos dicente aplo̾
do confirmat. Detrahentem inquit pro¬
ximo suo: hunc ꝑsequebar. Nec mirum

Expanded text:
in eis; tanta est libido detrahendi, auin eis; tanta est libido detrahendi, audiendive detrahentem. Ineunt familiaritatem ad maledicendunt, concordes ad discordiam. Conciliant inter se inimicissimas amicitias, et pari consentaneae malignitatis affectu celebratur odiosa collatio. Haud secus egere quondam Herodes et Pilatus, de quibus narrat Evangelium quia facti sunt amici in illa die , hoc est in die Dominicae passionis. Convenientibus sic in unum, non est Dominicam coenam manducare, sed magis propinare et bibere calicem daemoniorum; dum importantibus linguis aliorum perditionis virus, aliorum aures intrantem mortem libenter excipiunt. Sic quippe, juxta prophetam, intrat mors per fenestras nostras , cum prurientes auribus et oribus, lethale poculum detractionis invicem nobis ministrare contendimus. Non veniat anima mea in concilio detrahentium, quoniam Deus odit eos, dicente Apostolo: do confirmat: Detrahentem, inquit, proximo suo, hunc persequebar . 4. Nec mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
solancli grã. recti diligunt te. Non sit tͥ
inquiunt cura deiniqͣ rephensione blas¬
phemarum harum: cum constet quia rec¬
ti diligunt te. Sona ꝓfecto consolatio cũ
blasphemamur amalis benefacientes:si
recti diligant nos. Omnmo sufficit ad u̾¬
sum os loquentium iniqͣ opinno bonorum:
cum testimonio conscientie. In domino
laudabitur anima mea: mansueti et le¬
tentur. Mansueti inquit letentur. man¬
suetis placeam: et eqͣminiter audio qͥc¬
quid in me iactare uoluerit liuor ꝑdita¬
rum. Ergo in hoc sensu puto appositum
recti diligunt te. Nec absurde ut estimo
cum ubicumq pene inchoro a dolescentu¬
larum tales inueniam. que acta sponse
curiose obseruent: derogandi non mu¬
tancdi causa. T̃ or quentur inuidi bonis ⁊¬
semoꝵ suoꝵ: malis pascuntur. Ui deais
ambulare seorsum: conuenire sͥ. et se¬
dere pariter: moxq laxare ꝓcaces lin¬
guas indetestandum susurrium. Una
uni coniungitur. nec spiraculum insecdit

Expanded text:
solandi gratia: Recti diligunt te. Non sit tibi, solandi gratia: Recti diligunt te. Non sit tibi, inquiunt, cura de iniqua reprehensione blasphemarum harum, cum constet quia Recti diligunt te. Bona profecto consolatio, cum blasphemamur a malis bene facientes, si recti diligant nos. Omnino sufficit adversus os loquentium iniqua, opinio bonorum cum testimonio conscientiae. In Domino laudabitur anima mea, audiant mansueti, et laetentur. Mansueti, inquit, laetentur . Mansuetis placeam, et aequanimiter audio quidquid in me jactare voluerit livor perditarum. 3. Ergo in hoc sensu puto appositum, Recti diligunt te. Nec absurde, ut aestimo: cum ubique pene in choro adolescentularum tales inveniantur, quae acta sponsae curiose observent, derogandi, non imitandi causa. Torquentur in bonis seniorum suorum, malis pascuntur. Videas ambulare seorsum, convenire sibi et sedere pariter, moxque laxare procaces linguas in detestandum susurrium. Una uni conjungitur, nec 1347 spiraculum incedit
Abbreviated transcription (Latin):
melus a dolescentulis id damus: ut
suis u̾bis et hoc addant. si quidẽ
cum clixissent exultabimus et leta¬
bimur inte. memores uberum tuoꝵ
suꝑ uinum. nec dubium qum matͥ
loquerentur: continuato sermone hoc
ꝙͦ inferunt. recti diligunt te. Puto ꝓpt
aliqͣs denumero ip̃arum. que non idẽ
saꝑent. licet pariter currere uiderent᷑.
que sua sunt querentes. ⁊ non ambu¬
lantes simpliciter neq suicere. s spe¬
ciali gl̾ie matris inuidentes. et captã¬
tes occasionem mutmurancli adu̾sus
eam. ex eo nimirum quod sola incel¬
laria introiss. Quod non est aliud nͥ
quod apls ait: ꝑiculum infalcis fũ¬
b. Ip̃e sunt deniqͥ quib exꝓbrantib
subinde ꝓse satisfacere cogitur: ubi
eis ita respondit. sigra sum s formo¬
sa filie ierlmn. Itaq ꝓpter murmurantes
et blasphemantes: dicitur abhis que bo¬
ne que simplices que humiles et mansu¬
ete sunt. Ab his inqͣm clicitur sponse con¬

Expanded text:
melius adolescentulis id damus, ut melius adolescentulis id damus, ut suis verbis et hoc addant. Siquidem cum dixissent: Exsultabimus et laetabimur in te, memores uberum tuorum super vinum nec dubium quin matri loquerentur, continuato sermone hoc quoque inferunt: Recti diligunt te . Puto propter aliquas de numero ipsarum, quae non idem saperent, licet pariter currere viderentur; quae sua sunt quaerentes, et non ambulantes simpliciter neque sincere, sed speciali gloriae matris invidentes, et captantes occasionem murmurandi adversus eam, ex eo nimirum quod sola in cellaria introisset. Quod non est aliud nisi quod Apostolus ait: Periculum in falsis fratribus . Ipsae sunt denique quibus exprobrantibus subinde pro se satisfacere cogitur, ubi eis ita respondet: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem . Itaque propter murmurantes et blasphemantes dicitur ab his quae bonae, quae simplices, quae humiles et mansuetae sunt; ab his, inquam, dicitur sponsae con
Abbreviated transcription (Latin):
um diro scismate conturbarat. Nũ
uero ego gratis de tantis ꝑiculis ero
redclitus nob̾: Uñs desideriis donatꝰ
sum : urĩs me ꝓfectib paro. quoꝵ
uiuo m̾itis. uolo iuere stuclus et sa¬
luti. Quodq dudum cepta in canticis
me exequi uultis. libenter accipio: et
clignum arbitror int̾ruptum potius
resarcire sermoriẽ: qmͣ noui orcliri
quippiam. Uercor autem nedissuetũ
ꝑ id temporis aminum et clistentum
diu habitum. non solum ad tam diu̾¬
sa s etiam ad tam indigna: digni¬
tas materie ꝓut oportet non admit¬
tat. s si quod habeo hoc uob̾ do: po¬
terit et fideli obsequio meo deus eti¬
am quod non habeo dare. ut dem. Si
non: culpetur sane ingenium. non uo¬
luntas. Locus autẽ unde inciꝑe debemᷤ
nͥ fallor: is est. Recti cliligunt te. Quod
ante qmͣ explanare incipiamus quid
sit. uideamus cuius sit: quis nam hoc
uidelicet dicat. A nob̾ namq exigit᷑.
quod auctor non loquitur. Et fortassiᷤ

Expanded text:
um diro schismate conturbarat. Num um diro schismate conturbarat. Num vero ego gratis de tantis periculis ero redditus vobis? Vestris desideriis donatus sum, vestris me profectibus paro: quorum vivo meritis, volo vivere studiis et saluti. Quodque dudum coepta in Canticis me exsequi vultis libenter quidem accipio, et dignum arbitror interruptum potius resarcire sermonem, quam novi ordiri quidpiam. Vereor autem ne dissuetum per id temporis animum et distentum diu habitum, non solum ad tam diversa, sed etiam ad tam indigna, dignitas materiae, prout oportet, non admittat. Sed si quod habeo, hoc vobis do; poterit et fideli obsequio meo Deus, etiam quod non habeo, dare ut dem. Si non; culpetur sane ingenium, non voluntas. 2. Locus autem unde incipere debemus, ni fallor, iste est: Recti diligunt te. Quod antequam explanare incipiamus, quid sit videamus, cujus sit, quisnam hoc videlicet dicat. A nobis namque exigitur quod auctor non loquitur. Et fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
putata sermone.memoria ur̃a conpẽ¬
dium teneat: mementote tͥum tem¬
porum t̾um mrtorum tͥum qͣi p̾mioꝵ
In horto adu̾te tempora. m̃tta incel¬
lario. pͥmia intriplici illa contempla¬
tione cubiculum inquirentis. Et de
cellario quidem ista sufficient.Por¬
ro dehorto uel cubiculo si qua addẽ¬
da. aut alia forte qmͣ clicta sint mo¬
do adu̾tanda occurrerint: Loco suo
non p̾tereamus. sin autem: suffici¬
ant que deã sunt. et minuime iterent᷑
ne uinqͣm infastidium quod absit
ueniant ea que ꝓferuntur. ad laudẽ
et głiam sponsi eccłie. domini nr̃iꝰ
ih̃u xp̃i: qui est suꝑ omnia deus be¬
nedictus in secula. amen sermo . xxiiii.
oc demum t̾cio fr̃s recditum ab
urbe nr̃m. clementior ocls ece¬
lo respecit: et uultus tendem sere¬
mor: desuꝑ arrixit nob̾. Quieuit le¬
omna rabres finem accepit maliti¬
a: eccłia pacem recepit. Ad nichilũ
deductus est inconspectu eius ma¬
lignus: qui eam ꝑ hoc fere octenni¬

Expanded text:
putata sermone, memoria vestra compenputata sermone, memoria vestra compendium teneat; mementote trium temporum, trium meritorum, trium quasi praemiorum. In horto advertite tempora, merita in cellario, praemia in triplici illa contemplatione cubiculum inquirentis. Et de cellario quidem ista sufficiant. Porro de horto vel cubiculo si qua addenda, aut alia forte quam dicta sunt, modo advertenda occurrerint, loco suo non praetereamus. Sin autem, sufficiant quae dicta sunt, et minime iterentur, ne unquam in fastidium, quod absit! veniant ea, quae proferuntur ad laudem et gloriam sponsi Ecclesiae Domini nostri Jesu Christi, qui est super omnia Deus benedictus in saecula.oc demum tertio, fratres, reditum ab Urbe nostrum clementior oculus e coelo respexit, et vultus tandem serenior desuper arrisit nobis. Quievit Leonina rabies, finem accepit malitia, Ecclesia pacem recepit. Ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus, qui eam per hoc ferme octenni
Abbreviated transcription (Latin):
uel cupa mordens. uel certe ea que dif¬
ficilius amouerentur. irruentia imagi¬
num corporearum fantasmata: poterit
quidem hic cum ad uos red̾erit głiari
et licere. introduxit me rex incubicu¬
lum suum: quod tamen an ipsum sit
de quo exultat sponsa non teniere affir¬
mau̾im. Est tamen cubiculum et cubi¬
culum regis. quia nimirum de trib̾ qͦs
triplici assignauimus iusioni : solus
factus est inpace locus eius iste. Ut enĩ
monstratum est aꝑte et inpriori exigu¬
a. et inscdõ nulla ꝑcipitur quies: cum
et illic appareus ãd mirabilis ad inda¬
gandi studium exerceat curiositatẽ
et hic innotescens terribilis. infirmi¬
tatem concutiat. At uero t̾cio isto in
loco non plane terribilis nec tam am¬
mirabilis qmͣ amabilis apparere clig¬
natur seremis et pͥacidus: suauis et
mittis et multe misccłie omnib intu¬
entib se. Iam ut horum que decella¬
rio. horto cubiculo. longiori sunt cdis¬

Expanded text:
vel culpa mordens, vel ea certe, quae difvel culpa mordens, vel ea certe, quae difficilius amoventur, irruentia imaginum corporearum phantasmata; poterit quidem hic, cum ad nos redierit, gloriari et dicere: Introduxit me rex in cubiculum suum . Quod tamen an ipsum sit de quo exsultat sponsa, non temere affirmaverim. Est tamen cubiculum, et cubiculum regis; quia nimirum de tribus, quos triplici assignavimus visioni, solus factus est in pace locus iste. Ut enim aperte monstratrum est, et in priori exigua, et in secundo nulla percipitur quies: cum et illic apparens admirabilis, ad indagandi studium exerceat curiositatem; et hic innotescens terribilis, infirmitatem concutiat. At vero tertio isto in loco, non plane terribilis, nec tam admirabilis quam amabilis apparere dignatur, serenus et placidus, suavis et mitis, et multae misericordiae omnibus intuentibus se rio, horto, cubiculo, longiori sunt dis
Abbreviated transcription (Latin):
non inmerito cubiculi appellatione censu¬
erim. inquo deus non qͣsi turbatus rra.
nec uelut distentus cura ꝓspicitur: s pro¬
batur uoluntas eius in eobona et bene¬
placens et ꝑfecta. Uisio ista non t̾ret s mł¬
cet. inquietam curiositatem sedat non ex
citat: nec fatigat sensus. s tranquillat.
Hic uere quiescitur. T̃ ranquillus deus. tran¬
quillat ommia: ⁊ quietum aspicere quies¬
cere est.Cernere est regem post cliurnas
forentium qͣsi lites causaz. dimissis a se
turbis curaꝵ molestias declinantem. pe¬
tentem nocte liu̾sorium cubiculunuin¬
troeuntem cum paucis. quos hoc secre¬
to et hac familiaritate dignatur eo cer¬
te securius. quo secretius quiescentem:
eo serenius se habentem. quo placidius
solos intuentem quos diligit. In hoo
archanum et in hoc sanctuarium der si
quem forte ur̃m sic rapi. et sic abscondi
contigerit. ut mimme auocet aut ꝑtur¬
bet uel sensus egens. uel cura pungẽs.

Expanded text:
non immerito cubiculi appellatione censunon immerito cubiculi appellatione censuerim! in quo Deus, non quasi turbatus ira, nec velut distentus cura prospicitur; sed probatur voluntas ejus in eo bona, et beneplacens et perfecta. Visio ista non terret, sed mulcet; inquietam curiositatem non excitat, sed sedat; nec fatigat sensus, sed tranquillat. Hic vere quiescitur. Tranquillus Deus tranquillat omnia; et quietum aspicere, quiescere est. Cernere est regem post diurnas forensium quasi lites causarum, dimissis a se turbis, curarum molestias declinantem, petentem de nocte diversorium, cubiculum introeuntem cum pacis, quos hoc secreto et hac familiaritate dignatur, eo certe securius, quo secretius quiescentem; eo serenius se habentem quo placidius solos intuentem quos diligit. In hoc arcanum et in hoc sanctuarium Dei si quem forte vestrum aliqua hora sic rapi et sic abscondi contigerit, ut minime avocet aut perturbet vel sensus agens, vel cura pungens,