comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis de ciuitate in qua ñ audiunt
uos: excutite putuerem de pedibꝰ
ur̃is. Secd ait alius. Non gͦ filii ex¬
cussoꝵ dici debuerunt: sed filii ex¬
cutientiũ. Excutientes enĩ illos
fecit añs. quib dixit excutite pul¬
uerem de pedib ur̃is: ñ excussos
Subtiliter quidẽ quasi contradice¬
tre uoluit p̃cedenti sententiȩ: qͥa
iam ista tractata & dicta erãt. Ue¬
rũtamen nos quantũ adiuuat
dñs querentes quomͦ recte dici
potuerint etiã excussi quib dñs
ci potuisse. Quãus enim ipsi
excuterent: se ipsos excutiebãt.
Hoc dico. qui exeutit aut se excu¬
tit aut aliqͥd alid̾. Si aliqͥd aliud
excutiat excutiens ẽ excussꝰ ñ ẽ:
si autẽ se excutiat. excutiens ẽ &
excuss. Intendite hoc. Plamꝰ dicã
si potuero. Si aliud excutiat: ex¬
cutiens ẽ ñ excussꝰ. Si ab alio excu¬
tiat᷑. excussus ẽ ñ excutiens. Si au¬
tẽ excutiat seipsũ: excutiens ẽ qͥa
excutit se. & excussus ẽ qͥa excutit᷑

Expanded text:
tis de civitate in qua non audiunt tis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille a quo jam ista tractata et dicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, quibus aitci potuisse. Quamvis enim ipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur
Abbreviated transcription (Latin):
ditur & crescit usq ad fines t̾rȩ
Quia sicut sagittȩ in manu po¬
tentis: sic filii excussoꝵ. De arcu ex¬
cutiunt᷑ sagittȩ. & quanto fortiꝰ
excusserit: tanto longius uadit
sagitta. Quid fortius excutiente
dno: De arcu suo mandat apłos
suos. Non potuit esse residuũ
quo ñ ꝑueniret sagitta: a tam for¬
ci excussa. Peruenit usq ad fines
terrȩ ideo ñ ultra: quia nichil ẽ
ultra generis humani. Nam tan¬
tas iuires ille habet. ut etiã si ul¬
tra esset quo ꝑtenderet sagitta:
excuteret illuc sagittam. Sic sunt
autẽ & filii excussoꝵ: quomͦ & illi
excussi. Quesitũ est enim de hoc
uerbo etiam ab his quiante nos
ista tractarunt. quare filii excus¬
soꝵ dicti sunt: uel qui sint intel¬
ligendi filii excussoꝵ. Et quib dã
uisũ est sicrit modo dixi: filios ex
paululũ caritas ur̃a. Quesitũ ẽ
quare. excussi apłi. dictũ est a qui¬
busdam ideo illos appellatos excus¬
sos: quia p̃cepit eis dñs. Si exieri¬

Expanded text:
ditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, sicut modo dixi, filios excpaululum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieri
Abbreviated transcription (Latin):
uentre quia eius typũ rebecca ge¬
stabat. duo illi gemini tanquã
duo popłi luctabant᷑. Una mater
in uiscerib sius dissentientes fres
nondũ natos continebat. Nilsabãt
matris uiscera discordiis internis.
gemebat illa. uuim paciebatur. sed
intrs boni & mali. Fructus autẽ
uentris in iacob erat: quia ipsũ
dilexit mater. Iacob dilexi dicit
d̃s: esau autẽ odio habui. Ambo
de uno utero ꝓcesserunt. unꝰ ama¬
ri meruit: alter reꝓbari. In di¬
lectis ergo: erit fructus. Ergo mer
de enim facta est ista hereditas
frẽs: Unde facta est tam mul¬
ta hereditas. de qua dici habet in
finem: ecce hereditas dñi filii mer¬
ces fructus uentris. Excussi sunt
quidã de manu dñi tanquã sa¬
gittȩ. & ierunt longe. & totam ter¬
ram impleuerunt: unde pullu¬
lant sci. Nam ipsa est hereditas:
de qua dicitur. Postula ame et
dabo tibi gentes hereditatẽ tuã:

Expanded text:
ventre, quia ejus typum Rebecca geventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed intus et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis ergo ejus fructus erit. Ergo «merde enim facta est haereditas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem t
Abbreviated transcription (Latin):
uentris: parturiti sunt filii isti.
Est quedã mulier in qua spirita¬
liter ostenditur qd̃ dictũ est euȩ.
in gemitu parturies. Parit enim
eccłia filios cõiunx xp̃i. & si parit
parturit: in cuiꝰ figura etiã eua
mater uixoꝵ appellata est. In mñ¬
bris parturientis erat ille qui dice¬
bat. filioli mei quos iterũ parturio:
donec xp̃c formetur in uobis. Sed
ñ frustra parturiuit. nec frustra
peperit: erit semen sc̃m in resur¬
rectione mortuoꝵ. Habundabunt
iusti: qui diffusi sunt mͦ toto orbe
terrarũ. Genuit illos eccł̃ia: partu¬
riuit illos eccłia. In illa autẽ re¬
surrectione mortuoꝵ: apparebit
partus eccłiȩ. Transiet dolor & ge¬
mitus. & quid dicetur: Ecce here¬
ditas dñi: filii merces fructꝰ uen¬
tris. Que est ista merces: Resur¬
gere mortuos. Que est ista mer¬
ces ÷ Surgere postea quã sedisti.
Que ẽ ista merces: Letari postea¬
quã manctucasti panem doloris.
Cuius uentris: Eedesiȩ. In cuius

Expanded text:
ventris;» parturiti sunt filii isti. ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus. Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quae est ipsa merces? Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
lux surrexit ante nos: nos post
lucem. quia in uanũ est nobis an¬
te lucem surgere: id est altitudi
carne: nisi postea quã mortuus
est. Constituti gͦ menbra eius. &
in menbris eius dilecti eius: cũ
somnũ acceperimus t̃c surge¬
mus in resurrectione mortuoꝵ.
Unus resurrexit: iam ñ moritu¬
rus. Resurrexit lararus. sed mo
sed moriturus: resurrexit filia ar¬
rexit. xp̃c ñ moriturus. Audi apo¬
stolũ. Tp̃c resurgens ex mortuis
iam ñ moritur: & mors illi ultra
ñ dominabitur. Talem spera re¬
surrectionẽ. & ꝓpt̾ hoc esto xp̃ianꝰ:¬
ñ ꝓpter felicitatem derrȩ huiꝰ. Nã
si ꝓpter felicitatem uitȩ huiꝰ uis
esse xp̃ianus. quando illa lux tua
ñ hic quesiuit mundanã felicita¬
tem:ante lucem uis surgere: neces¬
se est ut in tenebris perseueres. Mu¬
tare: sequere lucem tuã. Qua re¬
surrexit surge: Sede prius: & sic sur¬
ecce hereditas dñi filii mertes fruc¬
tus uentris. Quando dicit fructuᷤ

Expanded text:
lux surrexerit ante nos, nos post lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudicarne, nisi posteaquam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. Resurrexit Lazarus , sed mosed moriturus: resurrexit  non moriturus. Audi Apostolum: «Christus resurgens ex mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» . Talem spera resurrectionem; et propter hoc esto chripter felicitatem terrae hujus. Nam si propter felicitatem vitae hujus vis esse christianus, quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic sur«Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ta est eccłia. Eccłia enim conuriix
dñi facta est de latere: quomͦ eua
illa facta est de latere. Sed quo¬
modo illa ñ est facta nisi de late¬
re dormientis: sic ista ñ est facta
nisi de latere morientis. Si gͦ ille
ñ surrexit nisi mortuus: tu exalta¬
tionem speras nisi post hanc uitã:
Sedut doceat te iste psalmꝰ quasi
int̾rogares quando surgam: for¬
tassis priusqͣm sedero. cũ dederit
inquit dilectis eius somnũ. Dat
ũs hoc. Cũ dormierint dilecti eiuus.
cunc surgent dilecti erus: id est
xp̃i. Om̃s enim surgent: sed non
quomͦ dilecti eius. Omniũ ẽ re¬
surrectio mortuoꝵ. Sed quid ait
apłs: Om̃s quidẽ resurgemus:
sed non om̃s ĩmutabimur. Resur¬
gunt illi ad penas. resurgimus
nos quomͦ resurrexit dñs ñr. ut
sequamur caprit nr̃m: si mbra
ipsius sumus. Si autẽ menbra
eius sirmus: tunc sumus dilecti
eius. Tunc ad nos ꝑtinet illa re¬
surrectio: que p̃cessit in dño. lt

Expanded text:
ta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux ta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasi interrogares, Quando surgam? fortassis priusquam sedero? «Cum dederit,» inquit, «dilectis ejus somnum.» Dat hoc Deus, cum dormierint dilecti ejus; tunc surgent dilecti ejus, id est Christi. Omnes enim surgent, sed non quomodo dilecti ejus. Omnium est resurrectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominus noster, ut sequamur caput nostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Non ait a colle surgite. nec ait
a campo. sed a conualle: ut sit
aliquid humilius quã campuis
est. Si ergo in conualle plorati¬
onis manducas panem doloris.
& dicis. factȩ sunt michi lacrimȩ
meȩ panes die ac nocte. dũ dici¬
tur michi cotidie ubi est d̾s tu¬
us: bene surgis qm̃ sedisti. Et
quasi diceres. quando surgemus.
modo iubemur sedere: quando
erit nr̃a surrectio: Quando fu¬
it dñi: ad eũ attende qui te p̃ces¬
sit. Nam si ñ ipsũ attendis: in
uanũ ẽ tͥ ante lucẽ surg̾e. Ipse
qͣndo exaltatꝰ ẽ : Cũ mortuus est.
Ergo & tuã exaltationem post
mortem spera. in resurrectionẽ
& ascendit Sed ubi dormiuit:
Incruce. Quando dormurit in
cruce signũ gestabat. ĩmo im¬
plebat qd̾ significatũ ẽ in adam:
quia cũ dormiret adam costa
illi detracta est. & eua facta est.
Sic &e dño cũ dormiret in cruce
latus eius lancea ꝑcussũ est: et
sacramenta ꝓfluxerunt unde fac¬

Expanded text:
non ait, A colle surgite; nec ait, non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem doloris, et dicis, «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? bene surgis, quia sedisti. 7. Et quasi diceres, Quando surgemus? modo jubemur sedere; quando erit nostra surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum attendis, in vanum est tibi ante lucem surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationem post mortem spera, in resurrectione et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt, unde fac
Abbreviated transcription (Latin):
sedistis. Sed ne quis putet se ad
hoc sedere ut honoret᷑. ut oftende¬
ret quia sessione ista humilitatẽ
uoluit cõmendare: ne quis se
putaret uissũ esse sedere aut ad
iudicandũ. aut ad epulandũ. &
gaudendũ: & maiorem suꝑbiã
ibi quereret. in significationem
humilitatis addidit. Qui man¬
ducatis panem doloris. Illi ergo
manducant panem doloris. qui
gemunt in ista peregrinatione:
ipsi sunt in conualle plorationiꝰ.
Ascensiones enim facit d̾s in cor¬
de. Sedubi illas disponit: Ascen¬
siones inquit in corde eius dispo¬
suit. Quis: Deus. Si ascensio¬
nes in corde disposuit: ideo can¬
tant canticũ graduũ. Humili¬
emur in isto scło: ut ascendamꝰ.
Quomodo: In corde: quia ipsa
ascensio cordis a conualle plora¬
montes: sic sederunt conualles.
Conualles enim dicunt᷑ loca de¬
pressa terrarũ. Colles autẽ emi¬
nentiora loca: minus tam̃ quã
montes. M ultũ excelsa loca ter¬
rarũ: montes dicunt᷑. Parũ est.

Expanded text:
sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostenderet quia sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, et majorem superbiam ibi quaereret; in significationem humilitatis addidit, «Qui manducatis panem doloris.» Illi ergo manducant panem doloris, qui gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle plorati sunt montes, sic sederunt convalles: convalles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sio ipsius: sed audi resurrectionẽ.
ꝓpter qd̃ & d̃s illũ exaltauit. & do¬
nauit illi nomen qd̃ est suꝑ om̃e
nomen. Iam uosad illud nomen
festinatis: surgite. sed postqͣm
sedistis. Surgere uultis: sed pri¬
mo sedete. Et surgens ab humi¬
litate: uienis ad regnũ. Nam si
p̃ripis regnũ: cadis a regno ante¬
quam surgas. Potestis bibere in¬
quit calicem quem ego bibiturꝰ
sum : E illi. Possumus. Et ille. Ca¬
licem inquit meũ bibetis. sede:
autẽ ad dexteram uel ad sinstrã
meã ait ñ est meũ dare uobis.
Aliis paratũ est a patre meo. Quid
est non est meũ dare uobĩ: Non
est meũ dare suꝑbis. Hoc enim
ad huc erant. Sed uultis illud ac¬
cipere: Nolite esse qd̃ estis. aliis
paratũ est. & uos alii estote: et
uobis paratũ est. Quid est alii
estote: Prius humiliamini:
qui iam uultis exaltari. Intelle¬
xerunt gͦ humilitatẽ sibi ꝓfutu¬
ram: & correcti sunt. Ergo & nos
hoc auidiamus: quia hoc dicit
psalmus iste. surgite postquã

Expanded text:
resurrectionem: «Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a regno antequam surgas. «Potestis bibere,» inquit, «calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi: «Possumus.» Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meum dare vobis: aliis paratum est a Patre meo» . Quid est, «non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
a peregrinatione redierimꝰ. Ascen¬
oit ad hanc om̃is qui ꝓficit:
cadit ab hac om̃is qui defi¬
cit. Nec pedib ascendere queras.
nec pedib te descendere putes.
Amando dm̃ ascendis: amando
scłm cadis. Sunt gͦ ista cantica
amantiũ: quodã sc̃o desiderio
flagrantiũ. Ardent qui ista can¬
tant ex corde. Quoꝵ etiam cor
na conuersatione: in oꝑib scd̃m
p̃ceptũ dei. in contemptu tem¬
poraliũ: in caritate eternoꝵ. Sed
quare additũ sit salomonis: quã¬
tũ inspirauerit dñs dicam cari

Expanded text:
a peregrinatione redierimus. Ascena peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor na conversatione, in operibus secundum praecepta Dei, in contemptu temporalium, in charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Chari
Abbreviated transcription (Latin):
rio. Si quid amplius erogaueris:
in redeundo reddam tibi. Ampliꝰ
erogauit apłs. quia cũ om̃ib apo¬
stolis ꝑmissũ esset ut acciperent
tanqͣm milites xp̃i stipendia a ꝓ¬
uincialib xp̃i. ille manib suis
laborauit: & annonas suas ꝓuin¬
cialib donauit. Om̃ia facta sunt.
Si descendimus & uulnerati su¬
mus. ascendamus. cantemꝰ &e ꝓfi¬
ciamus: ut perueniamus. Expli
Nter om̃ia cantica quib est titu¬
lus canticũ graduu̾: iste psalmus
aliquid amplius in citulo accepit:
qd̃ additũ est salomonis. Sic enĩ
p̃notatur. Canticũ graduũ salo¬
monis. Itaq fecit nos intentos
inusitatior titulus ceteris: ut que¬
ramus quare sit additũ salomo¬
nis. Nam quid sit canticũ gradu¬
um: ñ opus est sepe repetere. Plu¬
ra enim dicta sunt hinic. quia can¬
tat ascendens uox in affectũ pie¬
tatis & caritatis. ad illam suꝑnã
iherłm ciri suspiramus quan diu
peregrinam᷑: & ubi letabimur cũ

Expanded text:
rio: «Si quid amplius erogaveris, rio: «Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostolus; quia cum omnibus Apostolis permissum esset ut acciperent tanquam milites Christi stipendia a provincialibus Christi, ille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et proficiamus, ut perveniamus. IN PSAomnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum
Abbreviated transcription (Latin):
descendit: incidit in latrones.
Om̃s enim nos adam sumuꝰ. Sed
transiit sacerdos & contempsit.
transiit leuita & contempsit: qͥa
lex sanare non potuit. Transiit
samaritanus quidã: id est dñs¬
ñr iħc xp̃c. Illi enĩ dictũ ẽ. Non¬
ne uerũ dicimus. quia samarita¬
nus es tu. & demoniũ habes: Iile
ñ dixit ñ sum samaritanus. sed
dixit ego demonrũ ñ habeo. Sa¬
marites enim int̾pretat᷑ custos.
Si diceret ñ sũ samaritanꝰ: diceret
ñ sũ custos. Et quis alius custodi¬
ret: Deinde ponens similitudi¬
nem transiit samarites: & fecit
bat autẽ in uia uulneratꝰ: quia
descendit. Transiens samaritanꝰ.
ñ nos contempsit. Curauit nos:
leuauit in iumentũ. id est in
carne sua. ꝑduxit in stabulũ:
id est ad eccłiam. Cõmendauit
stabulario: id est apło. Dedit du¬
os denarios unde curaretur: cari¬
tatem dei & caritatẽ ꝓximi. In
his enĩ duob p̾ceptis: tota lex pen¬
det & ꝓphetȩ. Dixit autẽ stabula¬

Expanded text:
descendit, et incidit in latrones: descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samaritanus quidam, id est Ddictum est, «Nonne verum dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samarites, et fecitbat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua; perduxit ad stabulum, id est ad Ecclesiam; commendavit stabulario, id est Apostolo; dedit duos denarios unde curaretur, charitatem Dei et charitatem proximi: in his duobus enim praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Dixit autem stabula
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ñ deficiamus in ista erum¬
na mittere semina. & si cũ fletu
seminamus: tam̃ cũ gaudio me¬
temus. In illa enĩ resurrectione
mortuoꝵ recipiet unusquisq
manipulos suos. id est fructũ se¬
minis. & coronam gaudioꝵ. &
exultationis. Tunc erit trium¬
phus letantiũ. & ipsi morti in¬
sultantiũ in qua gemebat᷑. Tũc
dicent morti. Ubi est contentio
tua: Ubi est mors aculeus
tuus: Sed quare iam gaudẽt:
Quia portant manipulos suos:
quia euntes ibant & flebant. mit¬
tentes semina sua. Quare mit¬
tentes semina sua: Quia qui
seminant in lacrimis: in gau¬
dio metent. Isto psalmo exhortati
uos sumus: maxime ad faciendã
miscdiam. quia hinc ascendit᷑.
Et uidetis quia ille cantat canti¬
cũ gradriũ: qui ascendit. Mem̃¬
tote nolite amare descendere. &
ñ ascendere. sed de ascensione co¬
gitate: quia qui descendebat ab
iherłm in iherico: incidit in la¬
trones. Non descenderet: & ñ in¬
cideret in latrones. Iam gͦ adam

Expanded text:
tur, non deficiamus in ista aerumtur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaudent? Quia «portant manipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina sua?» Quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uidet triste. cremit frigore:
& tamen ꝓcedit & seminat. Ti¬
met enĩ ne cũ tristem diem at¬
tendit & expectat diem letum:
tempus transeat & ñ inueniat
qd̃ metat. Nolite differre frẽs
mei. seminate in hieme: semina¬
de bona opera & cũ ploratis: quia
qui seminant in lacrimis in gau¬
dio metent. Mittunt semina sua:
bonã uoluntatẽ & bona opera.
Euntes ibant & flebant: mutten¬
stes semina sua. Quare flebãt:
Quia inter miseros erant: & mi¬
seri erant. Melius est frẽs mei ut
nullus sit miser: quã ut tu faci¬
as miscłiam. Qui enĩ ut faciat
miscđiam optat esse miseros. cru¬
delem habet miscdiam: quomͦ
si medicus ut exerceret artem
suam optaret esse multos egro¬
tos: crudelis medicina esset. Me¬
lius est ut om̃s sam sint: quam
ut exerceatur ars medici. Meluiᷤ
est gͦ ut om̃s beati regnent in
illa patria: quã ut sint quib
impendat᷑ mniscdia. Tamen
quam diri est quib impenda¬

Expanded text:
lum, videt triste, tremit frigore, lum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Mittunt semina sua, bonam voluntatem et bona opera.Euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare flebant? Quia inter miseros erant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impenda
Abbreviated transcription (Latin):
tua accõmodas: & plus est quã si
pecumã accõmodares. Consilio
indiget: tu plenus es. In consilio
ille pauꝑ: tu diues es. Ecce nec
laboras: nec aliquid perdis. Das
consiliũ: & p̃stitisti elemosinã.
Modo frẽs mei cũ loquimur:
quasi pauperes ad nos estis. Et
quia d̃s dignatus ẽ nobis dare.
damus inde uobis: & om̃s ab illo
accepimus qui solus est diries.
Sic se gͦ tenet corpus xp̃i. m̃bra
socia sic cõpingunt᷑ & adunan¬
tur in caritate: & in uinculo pa
ñ habet. in eo qd̃ habet diues ẽ.
in eo qd̃ ille ñ habet pauꝑ ẽ Sic
uos diligite : sic amate: Nolite
ad uos solos attendere: sed atten¬
dite indigentes circa uos. Sed
quia cũ laborib & erumins fuĩt
ista in uita ista: nolite deficere:
In lacrimis seminatis: in gaudio
metetis. Quid enim fr̃es mei:
Ipse agricola quando ꝓcedit cũ
aratro & portat semen. nonne ali¬
quando frigidus est uentus. et
ymber deterret: Attendit cę¬

Expanded text:
tua accommodas, et plus est quam si tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate et in vinculo pacnon habet: in eo quod habet, dives est; in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coe
Abbreviated transcription (Latin):
tis forte fr̃es ur̃os. si aliquo egen¬
ti tribuitis. si ẽ in uobis xp̃c: etiã
exteris. Sed si illi sunt mendici
qui ꝓfessionem habent petendi
in erumnã & ipsi habent quod
p̃stent sibi inuicẽ. Non illos cde¬
seruit d̃s. Unde ꝓbantur si faci¬
unt elemosinas: Iste non po¬
test ambulare. Qui potest am¬
bulare pedes suos accõmodet clau¬
do. qui uidet oculos suos accõmo¬
det ceco. & qui iuuenis est & sanu
uires suas accõmodet uel sem ut
nitur pauper: & a pauꝑe p̾stat᷑
illi aliguid. Uenit nescio quis
ad flumen tanto delicatior qͣn¬
co dicior: transire ñ potest. Si
nudatis menbris transiret. fri¬
gesceret: egrotaret. moreret᷑. Ac¬
cedit pauꝑ exercitatiore corpore.
traicit diuitem: elemosinã facit
in diuitẽ. Ergo nolite eos putare
niam. In quo quisq pauꝑ ẽ ibi
illũ uide. quia forte tu in eo dirieᷤ
es in quo ille pauper est: & habes
unde accõmodes. Forte menbra

Expanded text:
tis forte fratres vestros, si aliquo egentis forte fratres vestros, si aliquo egent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni venitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Venit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo nolite eos tantum niam. In quo quisque pauper est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ habet. tantũ dedit si de ple
tũ zacheus in dimidio rerũ sua¬
rũ. Non enim sine causa addidit
frigidȩ: ut pauperẽ ostenderet.
Ideo dixit calicem aquę frigidȩ.
ne quis uel inde causaret᷑ quod
lignũ ñ habuerit unde caleface¬
ret aquam. Calicem aquȩ frigi¬
de qui dederit uni ex imnimis:
ñ perdet mercedem suã. Quid
si nec hoc habeat: Securus sit &¬
si nec hoc habeat: pax in terra ho¬
minib bonȩ uoluntatis. Tantũ
illud timeat: ne habeat & non
faciat. Si enim habet ce ñ facit.
intus gelauit. nondũ soluta sũt
peccata eius. sicut torrens in au¬
stro: quia uoluntas frigida est.
Quid ualent tanta bona que
possidemus: Accedit uoluntas
feruens: iam soluta calore austri.
Et si nichil habeat: totũ ili cõ¬
putatur. Quanta sibi p̃stant
mẽdici. Intendat caritas ũra:
quomͦ fiat elemosina. Certe men¬
dici sunt: in quos facis elemosi¬
nam. Mendici egent. Attendi¬

Expanded text:
qui non habet; tantum dedit, si de plenqui non habet; tantum dedit, si de plentum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attendi
Abbreviated transcription (Latin):
terea sibi eũ tenuisse dimidiũi. ñ
ut haberet qd̃ possideret. sed ut
haberet unde debita redderet.
Magna uoluntas. Multũ dedit̾.
multũ seminauit. Ergo indua
illa que duo minuta misit: pa¬
rũ seminauit : Inmo tantũ qͣn¬
tũ zacheus. Oinores enĩ faculta¬
tes ferebat: sed parem uoluntatẽ
habebat. Oisit duo minuta de
tanta uoluntate: de quanta ⁊a¬
cheus dimidrũ patrimonii sui.
Si attendas quid dederunt: di¬
uersa inuemes. Si attendas un¬
de dederunt: paria inuenies.
Quicquid habuit dedit ia:
& qd̃ habuit dedit ille. fac aliquẽ
ñ habere uel duos nũmos. Est ali¬
quid iulius qd̾ seminemꝰ: ut me¬
tamus illam messem: Est. Cali¬
cem aquȩ frigidȩ qui dederit di¬
scipło: ñ perdet mercedem suã.
Calix aquȩ frigidȩ ñ duob nũ¬
mis: sed gratis constat. Tamen
aliqͣndo sic gratis constat. ut ha¬
beat illũ alius: & alius ñ habeat.
Sigͦ ille qui illũ habet dat uui

Expanded text:
terea sibi eum tenuisse dimidium, non terea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi
Abbreviated transcription (Latin):
parce seminat parce & metet.
Ergo qui multũ seminat. mul¬
tũ metet:qui parce seminat. par¬
ce & metet. Ee qui nichil seminat:
nichil metet. Quare desideratis
latos fundos: ubi multa semina
seminetis: Latior uobis ñ ẽ ubi
seminetis. quã xp̃c: qui in se uo¬
luit seminari. Terra ur̃a eccłia
est. Seminate quantũ potestis.
sed parũ habes unde facias: habe̾
uoluntatem. Quomͦ nichil esset
qd̃ habes. si non adesset bona uo¬
luntas: sic & quia ñ habes noli
esse tristis si est tibi bona uolun¬
tas. Quid enim seminas: Mise¬
ricordiam. Et quid metis: Pa¬
cem. Nũquid autẽ dixerunt
angłi: pax in terra diuitib ho¬
minibus: Sed pax in terra ho¬
minib bone uoluntatis. In
zacheo magna uoluntas: in ca¬
cheo caritas magna. Suscepit
dñm in hospicio. gaudens susce¬
pit. & dimidiũ patrimonii sui
pauperib ꝓmisit se daturũ: &
si cui aliquid abstulerat quadru¬
plũ redditurũ. ut intelligas ꝓp¬

Expanded text:
parce seminat, parce et metet» . parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas prop
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a: curramus ad patriam qua¬
si torrentes in austro. Diu enim
laborauimus: & laboramus etiã
facientes bene: Nam ipsa uita
humana quam ingressi sumu̾
misera est. laborib plena. dolori¬
bus. periculis. erumnis. tempta¬
tionib Nolite seduci gaudio re¬
rũhumanarũ: flenda in rebus
humanis aduertite. Poterat pri¬
us ridere puer qui nascitur. Qua¬
re a fletu incipit uuere: Ride¬
re nondũ nouit:quare plorare
iam nouit: Quia cepit ire in
istam uitam. Sed si de illis cap¬
tiuis est: hic flet & gemit. sed ue¬
seminant in lacrimis: in gaudio
metent. In ista uita que plena
est lacrimis seminemus. Quid
seminabimus: Opera bona. oꝑa
miscdiȩ semina nr̃a sunt: de
quib seminib ait apłs. Bonũ
autẽ facientes ñ deficiamus: tẽ¬
pore enĩ ꝓprio metemus infati¬
gabiles. Itaq dũ tempus habe¬
mus operemur bonũ ad om̃s:
maxime ad domesticos ficłi. Lo¬
quens itaq de ipsis elemosinis
quidd ait: Hoc autẽ dico: qui

Expanded text:
nostra. Curramus ad patriam, quanostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed veseminant in lacrymis, in gaudio metent.» In ista vita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
rita p̃cinebat. Conuerte dñe cap¬
tiuitatem nr̃am. Nondũ ergo
erat conuersa captiuitas: quia
nondũ redemptor aduenerat. Er¬
go quando cantati sunt psalmi:
qd orabatur tunc iam factũ est.
Conuerte dñe captiuitatẽ nr̃am:
sicut torrens in austro. Sicut con¬
uertunt᷑ torrentes in austro: sic
conuerte captiuitatẽ nr̃am. Que¬
rebatur quid sit: sed patebit mo
p̃ciperet & moneret de operibus
bonis: ait. Sicut glacies in sereno:
ita soluent᷑ peccata tua. Ergo pec¬
cata ligabant nos. Quomodo:
Quomodo frigus ligat aquam
ne currat: & illigati in frigore
peccatoꝵ gelauimus. Fuster au¬
tem calidus uentus est. Quando¬
autẽ flat auster: liquescunt gla¬
cies & implent᷑ torrentes. Torren¬
tes autẽ dicunt᷑ flumina hiema¬
lia: magno enim impetu repen¬
tinis aquis impleta currunt.
Gelaueramꝰ ergo in captiuitate:
constringebant nos peccata nr̃a.
frigore iniquitatis. Tanqͣm gla¬
cies in sereno soluunt᷑ peccata

Expanded text:
rita praecinebat: «Converte, Domine, caprita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modpraeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostrafrigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tendat caritas ur̃a. Iam dixerat
cũ conuerterit dñs captiuitatem
syon: quasi de p̃terito loquebat᷑.
Sed solet fieri: ut de preterito lo¬
quens. futura p̃munciet ꝓpheta
Nam quasi de p̃terito loquebat᷑.
cũ in alio psalmo diceret. fodert̃
manus meas & pedes meos: dinu¬
merauerunt omĩa ossa mea.Non
dixit fossuri sunt. ñ dixit dinu¬
merabunt. ñ dixit diuident sibi
uestimenta mea: ñ dixit suꝑ ue¬
stimentũ meũ mittent sortem.
futura erant: & quasi facta canta¬
bant᷑. Om̃ia enim que futura
sunt: deo iam facta sunt. Hic gͦ
cũ diceret cũ conuerterit dñs cap¬
tiuitatem syon facti sumus si¬
cut consolati tunc repletũ est
gaudio os nr̃m. & lingua nr̃a ex¬
ultatione: ut ostenderet se figu¬
ra p̃teriti futura cogitare. ait. Tũc
dicent inter gentes. Dicent: iam
de futuro est. Magnificauit dñs
facere nobiscũ: facti sumus iocun¬
bant᷑ futura erant: & nunc uiden¬
tur p̃sentia. Ergo orat tanquã de
futuris: qui futura tanqͣm p̃te¬

Expanded text:
ndat Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucunbantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui futura tanquam praete
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Exaltari uultis: antequã
humiliemini. Dñs ipse uester qͥ
est lux ur̃a: humiliatus est ut ex¬
altaretur. Audite paulũ dicentẽ.
Qui cũ in forma dei esset ñ rapi¬
nam est arbitratus esse equalis
deo. Quare illi ñ erat rapina.
Quia natura erat. quia hoc natꝰ
erat. ut esset equalis illi a quo ge¬
nitus est. Sed quid fecit: ꝓpter
nos semet ipsũ exinaniuit formã
serui accipiens. in similitudinem
hominũ factus: & habitu inuentꝰ¬

Expanded text:
vobis.» Exaltari vultis, antequam vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus,
Abbreviated transcription (Latin):
cis humilitatẽ ostendit. Quomͦ
in honore iudicandi sessio: Se¬
debitis suꝑ sedes duodecim: iudi¬
cantes duodecĩ trib isrł. Quomͦ
in signo humilitatis sessio:ho¬
ra sexta dñs fatigatus sedit ad
puteũ. fatigatio dñi infirmitas
dñi fuit. infirmitas uirtutis: in¬
firmitas sapientiȩ sed ipsa infirmi¬
tas humilitas. Ergo si sedit ex in¬
firmmitate: sessio illa humilitatẽ
significat. Ee ipsa sessio ipsius id
est humilitas. ipsa nos fecit saluos:
quia qd̃ infirmũ est dei fortius ẽ
quã homines. Ideo dicit in quodã
psalmo. Dñe tu cognouisti sessio¬
nem meã & resurrectionẽ meã. id
est humilitatẽ meã & exaltationẽ
meã. Quid gͦ uos ante lucẽ uultis
exaltari o filii rebedei: Sic enim
loquamur. & ipsos potius nomine¬
mus. qui ñ nobis irascunt᷑ quia
ideo de illis ista conscripta sunt:
ut alii cauerent suꝑbiam. in qua
ipsi correpti sunt. Quid gͦ uultis
ante lucem surgere: Inuanũ ẽ.

Expanded text:
cis humilitatem ostendit. Quomodo cis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ dño dare uolebat. ut ñ
pateretur ꝓ nobis. Dixerat enim
ille de passione sua. in qua salui
futuri eramus de ipsa humilita¬
te: humilis enim passus est. Cũ
gͦ de passione sua futura diceret.
expauit petrus: qui illũ paulo an¬
te dixerat filiũ dei. Timuit ne
moreretur: & ait illi. Absit a te
dñe: ꝓpitius esto tibi: & ñ fiet istd̾.
Ante lucem uolebat surgere: &
luci consiliũ dare: Sed quid fecit
oñs : fecit illũ ut post lucẽ sur¬
geret. Redi post me sathana. Id̾o
enim sathanas: quia ante lucem
uis surgere. Redi post me: ut ego
p̃cedam. tu sequaris. Quo ego eo
illuc eas. ñ quo tu uis ire: illuc me
uelis ire. Ergo illis qui uolebant
ante lucem surgere: dicit psalmꝰ.
Inuanũ est uobis ante lucem sur¬
gere. & quando surgemus: Cum
fuerimus humiliati. Surgite:
post quã sedistis. Surrectio exal¬
tationẽ significat: sessio humili
sio in honore iudicandi: aliis lo¬

Expanded text:
consilium Domino dare volebat, ut non consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitsio in honore judicandi, aliis lo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iam excelsus xp̃c. Uis ibi esse
ubi est excelsus: Esto humilis:
ubi & ille humilis fuit. ꝓpterea
illis dicit ipsa lux. Non est disci¬
pulus suꝑ magistrũ: nec seruus
suꝑ dñm suũ. Qui uolebant di¬
scipłi esse suꝑ magistrũ. & serui
uolebant esse suꝑ dñm sĩi: aute
lucem uolebant surgere. In ua¬
nũ ibant: quia ñ post lucẽ ibant.
Illis gͦ dicit iste psalmus. In uanũ
uobis est ante lucem surgere. Ca¬
ies erant filii ⁊ebedei. qui anteqͣm
humiliarent᷑ scđm passionẽ dñi.
iam sibi loca eligebant. ubi sede¬
rent: unus ad dexteram. alter ad
sinistram. Fnte lucem uolebãt
surgere: ideo in uanũ ibant. Re¬
uocauit illos dñs ad humilitatẽ
cũ hoc audiret: & ait illis. Potestiᷤ
bibere calicem quẽ ego bibiturus
sum: Ego humilis ueniesse:
& uos ante me uultis esse excel¬
si: Quo ego eo: illuc subsequimi¬
ni me. ait. Nam si huc uultis ire
quo ego ñ eo: in uanũ est uobis
ante lucem surgere. Et petrus
ante lucem surrexerat: quandõ

Expanded text:
Sed jam excelsus Christus: vis ibi esse ubi est excelsus? Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando