comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phylippꝰ filium. dixit. Ostende nobis
patrem. Quib ait integritas. Qui
me uidet. iudet & patrem. Tunc enĩ
quando ꝑ gram dñi plenissimo cepe¬
rint splendore radiare. uident prin¬
cipium xp̃m in pͥncipio. eẽ. patre
cum sc̃o sp̃u. Quaꝓpt̾ ꝑfidia desinat
arriana consurgere. Ideo enim pͥnci¬
pium pat̾ & filius dicitur. ut eorũ
coeternitas declaretur. Nam si esset
tempꝰ quando non erat filiꝰ. solus
pater dici potuit. eẽ. principium.
Sequitur. In die uirtutis tuȩ in splen¬
dorib scõꝵ . Respice singula uerba
quam uim habeant. quem honorẽ.
In die. significat eternitatem. ubi
unisẽ dies. ubi iam a beatis claritas &
uirtꝰ diuina conspicitur. De qua scrip¬
tum est. Beati mundo corde. qm ipsi
am̃ uidebunt. Et de impiis legitur:
Tollatur impius ne uideat głam der
Om̃s enam uidebunt filium hominis
iudicare uiuos & mortuos. s deitatem
ipsius soli beatissimi contuentur. Ubi

Expanded text:
Philippus, dixit: Ostende nobis Philippus, dixit: Ostende nobis Patrem. Quibus ait Integritas: Qui me videt, videt et Patrem . Tunc enim, quando per gratiam Domini plenissimo coeperint splendore radiari, vident principium Christum in principio esse Patre cum sancto Spiritu. Quapropter perfidia desinat Ariana consurgere. Ideo enim principium Pater et Filius dicitur, ut eorum coaeternitas declaretur; nam si esset tempus quando non erat Filius, solus Pater dici potuit esse principium. Sequitur, in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum. Respice singula verba quam vim habeant, quem honorem. In die significat aeternitatem, ubi unus est dies, ubi jam a beatis claritas et virtus divina conspicitur, de quo scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et de impiis legitur: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Omnes enim videbunt Filium hominis judicare vivos et mortuos, sed deitatem ipsius soli beatissimi contuentur. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nunc scłę partis discutiamꝰ initium.
ecum pͥncipium in die uirtutis tue
in splendorib scõꝵ. Uenit ad scđm ca¬
put. ubi ꝑ hos duos uersꝰ uerba patris
accipienda sunt. ut fas suit de genera¬
tione filii scã locuturus. Nam ut coȩ¬
ternitatem eiꝰ eudenter ostenderet.
dicit om̃ps pater de omnipotente filio
suo: Iecum pͥncipium in die uirtutis
tuȩ. Nam & ipse pater pͥncipiũ ẽ. ut
ẽ illud: In pͥncipio erat uerbũ. Ibi eniꝰ
patrem designat. eẽ. pͥncipium. ubi
erat uerbum. Filius qͦ in euũgło pͥn¬
cipium declaratur. cum ait: Ego sũ
principium. ꝓpt᷑ quod & loquor uobis.
Uerum ñ duo principia. s sicut unꝰ
d̾s. ita & unum constat. eẽ. pͥncipium.
Hoc etiã & de sp̃u sc̃o constat. eẽ. sine
dubio sentiendum. Dam cum de pͥn¬
cipio loqueretur. subiunxit. & sp̃c di
fcrebatur suꝑ aquas. S hic ccĩ. quemad¬
modum pͥncipium sit in pͥncipio. ne¬
queunt intueri. Nam cum uderet

Expanded text:
nunc secundae partis discutiamus initium.nunc secundae partis discutiamus initium.um principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum. Venit ad secundum caput, ubi per hos duos versus verba Patris accipienda sunt, ut fas fuit de generatione Filii sancta locuturus. Nam ut coaeternitatem evidenter ostenderet, dicit omnipotens Pater de omnipotente Filio suo: Tecum principium in die virtutis tuae. Nam et ipse Pater principium est, ut est illud: In principio erat Verbum . Ibi enim Patrem designat esse principium ubi erat Verbum. Filius quoque in Evangelio principium declaratur, dum ait: Ego sum principium, propter quod et loquor vobis . Verum non duo principia, sed sicut unus Deus, ita et unum constat esse principium. Hoc etiam et de Spiritu sancto constat sine dubio sentiendum. Nam cum de principio loqueretur, subjunxit: Et Spiferebatur super aquas . Sed hic sancti, quemadmodum sit principium, in principio nequeunt intueri. Nam cum Filium videret
Abbreviated transcription (Latin):
ex syon dicitur. & filiꝰ. s̃cut ysaias dicit:
Quia de syon exibit lex. & uerbum dñi
de ierłm. Audiat hereticus patrẽ loqui
de potestate & muiestate filii. quo iam
dicente possit imbui. si nec ipñ credat
auctori. Aadidit. Et dominaberis u
medio inimicoꝵ tuoꝵ. Ex posuit emis¬
si uirtutis uirga quid faciet. scilicet
ut domineris in medio inimicoꝵ tuoꝵ
Considera clementissimũ uerbum.
ut hic xp̃m supra inimicos dñari dix¬
erit. nͨ uindicare. quia tunc illis do¬
minatur. quando ad ipsum delinque¬
ntium turba conuertitur. Aliter
enĩ dominatur fidelib. aliter regnat
ingratis. Istos beneficiis & correctione
educat. illos uindictȩ districtione per¬
cellit. In medio autem dixit. in anima.
in precordiis. ubi dñs requiescit emun¬
datis sordib utiq peccatoꝵ. Siue xp̃m
dominari dicit in eccłia. quȩ est inter
hereticoꝵ ac suꝑsticionum rabiem in
isto scło constituta. Hactenꝰ de natura
deitatis & humanitatis eiꝰ ꝓpħa locutꝰ ẽ.

Expanded text:
Sion dicitur, et Filius, sicut Isaias dicit: Quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Audiat haereticus Patrem loqui de potestate et majestate Filii. Quo jam dicente possit imbui, si nec ipsi credat auctori? Addidit, et domina beris in medio inimicorum tuorum. Exposuit emissa virtutis virga quid faciet, scilicet ut domineris in medio inimicorum tuorum. Considera clementissimum verbum, ut hic Christum supra inimicos dominari dixerit, non vindicare: quia tunc illis dominatur, quando ad ipsum delinquentium turba convertitur. Aliter enim dominatur fidelibus, aliter regnat ingratis: istos beneficiis et correctione educat, illos vindictae districtione percellit. In medio autem dixit, in anima, in praecordiis, ubi Dominus requiescit, emundatis sordibus utique peccatorum. Sive Christum dominari dicit in Ecclesia, quae est inter haereticorum ac superstitionum rabiem in isto saeculo constituta. Hactenus de natura deitatis et humanitatis ejus propheta locutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cissimꝰ transitꝰ indicatur. ꝑ quam
itinerantes uehi solent ad aliã man¬
sionem. Ipse autem qͥ audiuit sede a
dextris meis. ipse cui dicitur. tu es
sacerdos in ȩt̾num scdm ordine̾ mel¬
chisedech. ipse qui conquassat capita
om̃e nom̃. ut in nomine eiꝰ om̃e ge¬
nu flectatur. cȩlestium. ter restrium
& infernoꝵ. Audis passum pagane
uel iudee. lege & ipsum. ẽẽ. futurum
uidicem. ut contremescas om̃ipotenti
dm̃. qui hominẽ iudicas negligendũ
bens. predica uerbum. insta oportu¬
ne. importune. argue. exhortare. in¬
crepa cum om̃i pacientia & doctrina.
uelim uobiscum qui unã naturam
in xp̃o dño factam putatis adhuc mis¬
cere colloquia. Nobiscum certe creditis.
qd̾ in ut̾o mariȩ semꝑ uirginis uerbũ
caro factum est & habitauit in nobis.
eumq in assumpta humanitate passũ
& sepultum. qui tercio die resurrexit
ac credentib sibi. ascendisse qͦ in cęlos.
cum carne qua resurrexit a mortuis.

Expanded text:
cissimus transitus indicatur, per quem cissimus transitus indicatur, per quem itinerantes vehi solent ad aliam mansionem. Ipse est autem qui audivit, Sede a dextris meis; ipse est cui dicitur, Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech; ipse qui conquassat capita omne nomen, ut in nomine ejus omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum . Audis passum, pagane vel Judaee, lege et ipsum esse futurum judicem, ut contremiscas omnipotentem Deum, qui hominem judicas negligendum.bens: Praedica verbum, insta opportune, importune: argue, exhortore, increpa cum omni patientia et doctrina ; velim vobiscum qui unam naturam in Christo Domino factam putatis adhuc miscere colloquia. Nobiscum certe creditis quod in utero Mariae semper Virginis Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; eumque in assumpta humanitate passum et sepultum, qui tertia die resurrexit ac credentibus sibi; ascendisse quoque in coelos cum carne qua resurrexit a mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
manis facit peccata corruere. delictaq
noxia. emendatione saluberrima dis¬
perire. Quod ꝑ illud eremplum potest
intelligi. ubi ait. Destrues eos. & ñ
edificabis illos. Quod utiq ñ diceret᷑.
nisi destruerentũr aliqui. ꝓsperius
innouandi. Sequitur. Conquassaum
capita multa in terra copiosa. Capiti
illoꝵ utiq qui caput ñ habent xp̃m.
Nam qui diabolum diuersis sequnt᷑
crrorib cum fuerint correcti. capite
suo sine dubitatione quassantur. Ca¬
put uͦ dicitur sublime atq honora¬
bile culmen corꝑis nr̃i. appellatum
a capiendo. qd̾ sensꝰ nr̃os capiat uni¬
uersos. id ẽ uisum. auditum. gustum
olfactum. tactum. qd̃ utiq alia mem¬
bra nr̃a excepto tactu nͨ capiunt. &
ido caput nr̃m recte possumꝰ dicere
quem decernimꝰ sequi. Terram uero
copiosam dicit. que peccatores ab un¬
danter enutrit. quasi messem germ̃s
dum corpore ꝑtulit. S dum in uia
dicitur. illata uis ostenditur. & uelo¬

Expanded text:
manis facit peccata corruere, delictaque manis facit peccata corruere, delictaque noxia emendatione saluberrima disperire. Quod per illud exemplum potest intelligi, ubi ait: Destrues eos, et non aedificabis eos ; quod utique non diceretur, nisi destruerentur aliqui prosperius innovandi. Sequitur, conquassabit capita multa in terra copiosa. Capita illorum utique qui caput non habent Christum; nam qui diabolum diversis sequuntur erroribus, cum fuerint correcti, capite suo sine dubitatione quassantur. Caput vero dicitur sublime atque honorabile culmen corporis nostri, appellatum a capiendo, quod sensus nostros capiat universos, id est visum, auditum, gustum, 380 olfactum, tactum, quod utique alia membra nostra excepto tactu non capiunt. Et ideo caput nostrum recte possumus dicere, quem decernimus sequi. Terram vero copiosam dicit, quae peccatores abundantes enutrit, quasi messem germenqdum corpore pertulit. Sed dum in via dicitur, illata vis ostenditur, et velo
Abbreviated transcription (Latin):
tuis confregit in die irȩ suȩ reges. Qd
pater dicitur fecisse. hoc & filium. hoc
Illud autem moueri potest. cum ni
psalmi huiꝰ initio pater dixerit filio
sede a dextris meis. nunc iterum ꝓpħa
dicit a dextris filii patris operatam
fuisse uirtutem. Quod ido dictum ẽ
ut cum hec uicissitũdo equalis ponit᷑.
maius hic aut minus aliquid nullo
mͦ sentiatur. Reges confregit. il los
significat de quib scd̾s psalmꝰ ait:
confracti. in malicie sue utiq noxio
rigore constiterant. Iudicauit ini
nationib impleuit ruinas. conquas¬
sauit capita multa in terra copiosa.
Proprietates intuere uerboꝵ. Reges
confringendos in suꝑiori uersu dixit
ꝓpt̾ suꝑbiam tyrannicam. nunc ppłos
iudicare ꝑhibet ꝓpt̾ peccata cõmunia.
Utriq tamen a suis intentionib feli¬
citer cadunt. dum a priore maligni¬
tate bono ꝓposito conuersionis absce¬
dunt. Et considera quomꝰ hic dicit᷑
iudicare. ut impleat ruinas. Implet
enim runas. quando de cordib hu¬

Expanded text:
tuis: confregit in die irae suae reges. Quod Pater dicitur fecisse, hoc et Filium, hocIllud autem movere potest, cum in psalmi hujus initio Pater dixerit Filio: Sede a dextris meis; nunc iterum propheta dicit a dextris Filii Patris operatam fuisse virtutem. Quod ideo dictum est, ut cum haec vicissitudo aequalis ponitur, majus hic aut minus aliquid nullo modo sentiatur. Reges confregit, illos significat de quibus secundus psalmus ait: confracti, in malitiae suae utique noxio rigore constiterant. Vers. 7. Judicabit in nationibus, implebit ruinas, conquassabit capita multa in terra copiosa. Proprietates intuere verborum. Reges confringendos in superiore versu dixit propter superbiam tyrannicam, nunc populos judicari perhibet propter peccata communia; utrique tamen a suis intentionibus feliciter cadunt, dum a priore malignitate bono proposito conversionis abscedunt. Et considera quomodo hic dicitur, judicare ut impleat ruinas. Implet enim ruinas, quando de cordibus hu
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ. peccato mortuus ẽ semel. quod
autem uiuit. uiuit ad. Quare diceret
uiuit do. & nͨ uiuit ds. si una facta est
natura quȩ uiuit S est aliud. uide¬
licet quod uiuit d̃o. utiq qd̾ mortuũ
est semel peccato. Audis deniq sedet
ad dexteram patris. & dubitas eum re¬
tinere qd̾ humanitati eiꝰ potest solũm
potest tali nomine numcupari. cũ
in duab naturis adunatis atq ꝑfectis
in gła patris ꝑmanet in scła scłoꝵ. Nã
si dicta ur̃a diligenti examinatione pen
dicitis. tocies eum filium sc̃e uirginis
abnegatis. Et uidete unde iam uobis
salus ueniat. si a uobis dñm saluatorẽ
ꝑuersitas confessionis abscidat¬
Allelu I A

Expanded text:
tuus est peccato, mortuus est semel; quod autem vivit, vivit Deo . Quare diceret, vivit Deo, et non vivit Deus, si una facta est natura quae vivit? Sed est aliud, videlicet quod vivit Deo, utique quod mortuum est semel peccato. Audis denique, Sedet ad dexteram Patris, et dubitas eum retinere quod humanitati ejus potest solummodo potest tali nomine nuncupari, cum in duabus naturis adunatis atque perfectis in gloria Patris permanet in saecula saeculorum. Nam si dicta vestra diligenti examinatione pensdicitis, toties eum filium sanctae Virginis abnegatis. Et videte unde jam vobis salus veniat, si a vobis Dominum Salvatorem perversitas confessionis abscidatAlleluia
Abbreviated transcription (Latin):
um sibi manducat. s uiuificatricẽ
substantiam atq salutarem. & ipsiꝰ
uerbi ꝓpriam factam ꝑ quam pecca¬
toꝵ remissio eternę uite dona pr̃ant᷑.
Quem ordinem ꝑ mysticam simili¬
tudinem melchisedech rex iustissimꝰ
instituit. quando dño panis & uini
fructꝰ obtulit. Constat enim pecu¬
dum uictimas perisse. quȩ fuerunt
ordines aaron & melchisedech. sed¬
manere potiꝰ institutum. qui ꝑ to¬
tum orbem in sacramentoꝵ erogati¬
one celebratur. Quod adhuc iudei
ñ intelligunt obstinati. cum eoꝵ &
sacerdos. & sacrificia de medio ꝓbent᷑
ablata. Sacerdos autem p̃cipue dicit᷑
xp̃c. qui semel se ꝓ nobis obtulit im¬

Expanded text:
um sibi manducat ; sed vivificatricem um sibi manducat ; sed vivificatricem substantiam atque salutarem, et ipsius Verbi propriam factam, per quam peccatorum remissio et aeternae vitae dona praestantur. Quem ordinem per mysticam similitudinem Melchisedech justissimus rex instituit, quando Domino panis et vini fructus obtulit. Constat enim pecudum victimas periisse, quae fuerunt ordinis Aaron et Melchisedech manere potius institutum, quod toto orbe in sacramentorum erogatione celebratur; quod adhuc Judaei non intelligunt obstinati, cum eorum et sacerdos et sacrificia de medio probentur ablata. SaceChristus, qui semel se pro nobis obtulit im
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ peꝑcisti filio tuo unico ꝓpt̾ me.
nisi benedicens benedicam te. & cetera.
Nec penitebit eum utiq. qm̃ de tanta
ac tali dispensatione cuncta gauisa st̃.
Legis etiam. penitet me hominem fe¬
cisse. quando ante diluuii aduentum
corda mortalium demerserant in gur¬
gite peccatoꝵ. Hoc autem dicitur pro
humanitatis consuetudine. cui aliter
res quam uidebatur sperare succedit.
Sequitur. Tn es sacerdos in eternũ
scdm ordinem melchisedech. Hoc
etiam ꝓpħa ꝓmisisse filio commne¬
morat patrem. Cui enim potest
ueraciter & euident̃ aptari. nͥ dño
saluatori. qui corpꝰ & sanguinẽ suũ
in panis ac uini erogatione salutarit̾
consecrauit. sicut ipse in euugło dicit:
Nisi manducauerntis carnem filii
hominis. & biberitis eiꝰ sanguinem.¬
ista carne ac sanguine. nil cruentũ.
nil corruptibile. mens humana sus¬
cipiat. ne sicut dicit apłs. qui enim
corpꝰ dñi indigne manducat iudici¬

Expanded text:
et non pepercisti filio tuo unico propter me: et non pepercisti filio tuo unico propter me: nisi benedicens benedicam te , etc. Nec poenitebit eum, utique, quoniam de tali ac tanta dispensatione cuncta gavisa sunt. Legis etiam, Poenitet me fecisse hominem , quando ante diluvii adventum corda mortalium demerserant in gurgitem peccatorum. Hoc autem dicitur pro humanitatis consuetudine, cui aliter res quam videbatur sperare succedit. Sequitur, tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Hoc etiam propheta promisisse Filio commemorat Patrem. Cui enim potest veraciter et evidenter aptari, nisi Domino Salvatori, qui corpus et sanguinem suum in panis ac vini erogatione salutariter consecravit? sicut ipse in Evangelio dicit: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, ista carne, ac sanguine, nil cruentum, nil corruptibile mens humana concipiat, sicut dicit Apostolus: « Qui enim corpus Domini indigne manducat, judici
Abbreviated transcription (Latin):
eum. tu es sacerdos in eternum scđm
ordinem melchisedech Hic iterum
ꝓpħa sicut dictum ẽ ꝓmissionem me¬
morat patris. Iurauit enim filio. s nͣ
xp̃o. qui ex maria uirgine natus est.
Nim soli uerbo quid potuit. ꝓmittere.
qui om̃ia cum ipso semꝑ noscitur possi¬
dere Lurare est enim. aliquid firmu̾
sub attestatione ꝓmittere. Et cui me¬
lius conuenire poterit. nͥ illi qͥ sermonis
sui effectum diuina potestate compleuit.ᷤ
hebreos. ut ostenderet d̾s pollicitationẽ
heredib immobilitatem consilii sui.
interposuit iusiurandum. ut ꝑ duas
res immobiles quib impossibile ẽ men¬
tiri dm̃. fortissimum solatium habea¬
mus. qui confugimꝰ ad tenendam ꝓpo¬
sitam spem. quam sicut anchoram ba¬
bemus anime tutam ac firmã. Hinc
est sicut iam dictum ẽ. qd̾ homines
uirare merito ꝓhibentur. dum quod
efficere nequeunt. temerarie sub dei
attestatione ꝓmittunt. Iurat autem
ꝑ se ds. sicut abrahe ꝓmisit. Uuio ego
dicit dñs qm̃ audisti uocem meam

Expanded text:
eum: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Hic iterum propheta sicut dictum est promissionem memorat Patris. Juravit enim Filio, sed jam Christo, qui ex Maria Virgine natus est. Nam soli Verbo quid potuit promittere, qui omnia cum ipso semper noscitur possidere? Jurare est enim aliquid firmum sub attestatione promittere. Et cui melius convenire poterit, nisi illi qui sermonis sui effectum divina potestate complevit? sbitur ad Hebraeos: Ut ostenderet Deus pollicitationis haeredibus immobilitatem consilii sui, interposuit jusjurandum, ut per duas res immobiles, quibus impossibile est mentiri Deum, fortissimum solatium habeamus, qui confugimus ad tenendam propositam spem, quam sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam . Hinc est sicut jam dictum est quod homines jurare merito prohibentur, dum quod efficere nequeunt, temerarie sub Dei attestatione promittunt. Jurat autem per se Deus, sicut Abrahae promisit: Vivo ego, dicit Dominus: quoniam audisti vocem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersitatem natiua dignitate priuatꝰ ÷.
Sic enim dicit dñs in libro iob. Non ẽ
ei quicquam simile factum suꝑ terrã.
ad illudendum ab angłis meis. Illudi¬
tur eniꝰ ei ab angłis dĩ. siue ꝑ iustissi¬
mas increpationes. ut qͥ creatꝰ est ad ob¬
sequiũ dñi. fedis uideatur ꝑuersitatib
implicari. Siue magis illuditur. qͣndo
ei anime confitentium imꝑio suꝑno
de ꝑniciosa potestate tolluntur. Illudi¬
tur etiam & a fidelib uris. dũ incen¬
tiua uicioꝵ eiꝰ detestabili errore refugi¬
unt. Audis draconem. s ñ om̃ino tĩ¬
meas atrocem. Sic enim formatꝰ est. ut
ei bene fi tio dm̃ & ab ip̃sis qͦ hominib
possit illudi. Inuoca qui illum calcat.
& incipis ñ timere qͥ deuorat. Scriptũ
est eniꝰ. Suꝑ aspidem & basiliscum am¬
bulabis. & conculcabis leonem & draconẽ.¬

Expanded text:
perversitatem nativa dignitate privatus est. perversitatem nativa dignitate privatus est. Sic enim dicit Dominus in list quidquam simile ei factum super terram, ad illudendum ab angelis meis. » Illuditur enim ei ab angelis Dei, sive per justissimas increpationes, ut qui creatus est ad obsequium Domini, foedis videatur perversitatibus implicari, sive magis illuditur quando ei animae confitentium imperio superno de perniciosa potestate tolluntur. Illuditur etiam et a fidelibus viris, dum incentiva vitiorum ejus detestabili horrore refugiunt. Audis draconem, sed non omnino timeas atrocem; sic enim formatus est, ut ei beneficio Domini et ab ipsis quoque hominibus possit illudi. Invoca qui illum calcat, et incipis non timere qui devorat; scriptum est enim: Super aspidem et basiliscum ambulabis,
Abbreviated transcription (Latin):
nino incomp̾hensibiles linquerentur.
quantitate ñ qualitate ea definiuit. De¬
niq de eis dicitur. animalia pusilla &
magna. qm int̾ ipsos & maiores esse
iste quem formasti ad illudendum ei.
Illic. in mundo scilicet. quẽ suꝑiꝰ mare
dixit. Naues aute merito significantur
eccłiȩ. que ꝑiculosos fluctꝰ mundi. ꝑ
lignum głose crucis euadunt. portan¬
tes ppłos. qui signo fidi crediderunt.
In his nauib habitat xp̃c. qͥ si acre¬
dentib excitetur. dicit immanissime
tempestati. ut quiescat: & quiescit Seqͥt᷑.
Draco iste quẽ formasti ad illudendu
ei. Hic aꝑte diabolum significat. qui
uere draco dicitur ꝓpt̾ uenenũ. quod
euȩ pͥme mulieri pestiferis suasionib
inspirauit. Iste creatꝰ bonꝰ est. sicut
in genesi legitur. Fecit ds om̃ia ualde
bona. S postquam sua uoluptate pecca¬
uit. a dõ ita formatꝰ est: ut ei illude¬
retur ab angłis. quando ꝓpt̾ execrabilẽ

Expanded text:
nino incomprehensibiles linquerentur, nino incomprehensibiles linquerentur, quantitate non qualitate ea definivit. Denique de eis dicitur, animalia pusilla et magna; quoniam inter ipsos et majores esse iste quem formasti ad illudendum ei. Illic, in mundo scilicet, quem superius mare dixit. Naves autem merito significantur Ecclesiae, quae periculosos fluctus mundi per lignum gloriosae crucis evadunt, portantes 352 populos, qui signo fidei crediderunt. In his navibus habitat Christus, qui si a credentibus excitetur, dicit immanissimae tempestati, ut quiescat, et quiescit. Sequitur, draco iste quem formasti ad illudendum ei. Hic aperte diabolum significat, qui vere draco dicitur propter venenum quod Evae primae mulieri pestiferis suasionibus inspiravit. Iste creatus bonus est, sicut in Genesi legitur, Fecit Deus omnia valde bona ; sed postquam sua voluntate peccavit, a Deo ita formatus est, ut ei illuderetur ab angelis, quando propter exsecrabilem
Abbreviated transcription (Latin):
suis. induite nouũ qui scdm dm̃ creatus
est in iusticia. Ipsa scilicet creatura totꝰ
orbis impletꝰ ẽ. Unde & alius psilmꝰ dicit.
Et dominabit᷑ a mari usq ad mare. &
a flumine usq ad terminos orbis terrȩ.
magna. Et in hac qͦ parte usq ad diuisi¬
onem figura est parabole. quȩ diuersis
ac decoris comparationib explicat᷑. Sed
quamius in capite. Hic uersꝰ̃ de maris
nauigio dicere uideatur. tamen de hoc
scło congruent̾ accipitur. ubi diabolice
sine numero serpere ꝓbantur insidie
maliciaq demonũ uelud quib dã flucti¬
b animarum uoluntas instabilis com¬
mouetur. Mare enĩ ipsi reddunt. dũ
naufragare compellunt. quia dubiuni¬
ñ est illum undas immanissimas pati.
qͥ mergitur gurgite peccatoꝵ. Mare quip¬
pe a meando dictum est. quod semꝑ eat
ac redeat. S isti spc̃ innumerabiles nob̾.
dõ comp̃hensi sunt. qͥ harenã maris &
pluuiaꝵ gurtas enumerat. Et ne om¬

Expanded text:
suis, induite novum, qui secundum Deum creatus suis, induite novum, qui secundum Deum creatus est in justitia . Ipsa scilicet creatura totus orbis impletus est; unde et alius psalmus dicit: Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae .ia pusilla et magna. Et in hac quoque parte usque ad divisionem, figura est parabole, quae diversis ac decoris comparationibus explicatur. Sed quamvis in capite hujus versus de mari navigero dicere videatsaeculo congruenter accipitur, ubi diabolicae sine numero serpere probantur insidiae, malitiaque daemonum, velut quibusdam fluctibus animarum voluntas instabilis commovetur. Mare enim ipsae reddunt, dum naufragare compellunt, quia dubium non est illum undas immanissimas pati, qui mergitur gurgite peccatorum. Mare quippe a meando dictum est, quod semper eat ac redeat. Sed isti spiritus innumerabiles nobis Deo comprehensi sunt, qui arenam maris, et pluviarum guttas enumerat; et ne om
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Quantũ eniꝰ magnificata sint
oꝑa eiꝰ. inferiora declarant. Sequit᷑ enĩ.
Omĩa in sapientia fecisti. Ista gͥ sapien
ret. patri dicit. oꝑante filio. tu fecisti.
Hoc etiã & de spũ sco idem ait apłs.
Om̃ia cooꝑatur unus atq idẽ sp̃c. diui¬
exemplis euidenter possit agnoscr. Ad¬
didit. repleta est terra creatura tua.
Non quidẽ similib reb ubiq terra cõ¬
pleta est. s tam̃ quamuis heremus ꝓpt̾
solis ardorem. uel ꝓpt̾ nimiũ frigus
animantib uaciuis. ẽẽ. uideatur. quib¬
cumq tam̃ reb creatura dñi terra cõ¬
pleta est Siue magis illud debet intelli¬
gi. quia creatura religionis catholicȩ. quã
dñs saluator instituit. onũs terra reple¬
ta ẽ. quando uniuersalis dño deseruit
eccłia. De ipsa enĩ dicit apłs Si qua ergo
in xp̃o noua creatura est. Uetera transie¬
runt. ecce om̃ia facta sunt noua. Et alibi.
Exuentes uos ueterẽ hominẽ cum actib

Expanded text:
nsum. Quantum enim magnificata sint nsum. Quantum enim magnificata sint opera ejus, inferiora declarant. Sequitur enim, omnia in sapientia fecisti. Ista igitur sapret, Patri dicit operante Filio: Tu fecisti. Hoc etiam et de Spiritu sancto idem ait Apostolus: Omnia cooperatur unus atque idem Spiritus, diviexemplis evidenter possit agnosci. Addidit, repleta est terra creatura tua. Non quidem similibus rebus ubique terra completa est, sed tamen quamvis eremus propter solis ardorem, vel propter nimium frigus animantibus vacuus esse videatur, quibuscunque tamen rebus creatura Domini terra completa est. Sive magis illud debet intelligi: quia creatura religionis catholicae, quam Dominus Salvator instituit, omnis terra repleta est, quando universalis Domino deservit Ecclesia. De ipsa enim dicit Apostolus: Si qua ergo in Christo nova creatura est; vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova . Et alibi: Exuentes vos veterem hominem cum actibus
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ suꝑiꝰ dixerat ortũ solem. congru¬
enter adiunxit unumquemq hominuꝰ
in hac uita egredi ad sua oꝑa exerenda.
Iste enĩ usus est mortalium. ut quam¬
diu in hoc mundo sumꝰ. ueniente die
diuersarũ actionum qualitatib occupe¬
mur. Unus enĩ agrum colit. alter se
bellis exercet. Iste discit. ille docet. Non¬
nulli regnant. multi seruiunt. & qͥcqͥd
fragilis mortalitas agit. uesꝑa. id ẽ scłi
fine ꝓbatur concludi. Quam magni¬
ficata sunt oꝑa tua dñe. om̃ia in sapien¬
tia fecisti. repleta est terra creatura tua:
Post enumerationem figuratam rerũ
fidiq nr̃e narrata mysferia. uenit. ꝓpb̾a
ad modum scđm. ubi laudes paternas
pꝰ tanta miracula conuenienter excla¬
mat. Dicendo enun quam: ammirari
se posse quã explicare ꝓfessꝰ est. Et meri¬
to sic cepta est laus erꝰ. cuiꝰ p̾conia nulla
sufficient̃ preualet complere creatura.
Nam non solum hoc hominib arduũ.
uerumetiã ipsis qͦ angłis ꝓbatur immͦ¬

Expanded text:
m superius dixerat ortum solem, congruenter adjunxit unumquemque hominum in hac vita egredi ad suas operas exercendas. Iste enim usus est mortalium, ut quandiu in hoc mundo sumus, veniente die diversarum actionum qualitatibus occupemur; unus enim agrum colit, alter se bellis exercet, iste discit, ille docet; nonnulli regnant, multi serviunt; et quidquid fragilis mortalitas agit, vespera, id est saeculi fine probatur concludi. ficata sunt opera tua, Domine! omnia in sapientia fecisti; repleta est terra creatura tua. Post enumerationem figuratam rerum, fideique nostrae narrata mysteria, venit propheta ad modum secundum, ubi laudes paternas post tanta miracula convenienter exclamat. Dicendo enim, Quam, admirari se posse magis quam explicare professus est. Et merito sic coepta est laus ejus, cujus praeconia nulla sufficienter praevalet complere creatura. Nam non solum hoc hominibus arduum, verum etiam ipsis quoque angelis probatur imme
Abbreviated transcription (Latin):
iam desinunt. Hec enim magis oratio:
quam maledictio ẽ: Quia om̃is iustꝰ
cum dĩ eccłiam cupit᷑ augere. peccato¬
res optat sine dubitationẽ conuerti.
maxime cum nouerit desidabilem
aduentũ dñi usq ad p̾destinatorum
numerũ posse suspendi. Sequit᷑. Be¬
nedic anima mea dñm. Dignũ inici¬
um psalmi. dignus & finis. illũ sẽꝑ
benedicere. qui nequaquã desinit fide¬
lib aliquando prestare. Hȩc qͦ simili¬
tudo sententiȩ ni fallor. sicut illa suꝑi¬
or ad illos referenda est. qͥ p̃rante
dño religiosa pͥncipia uite suę cum
głoso fine iunxerunt. Conclusio.
de ueritatis archano sacramenta
ꝓfuderis. Dociusti quemadmodum
tendatur celũ. Suꝑ celos autẽ: aque
solem occasum suum in magnũ my¬
sterium cognouisse. Discant pocius
hanc. ẽẽ. ueracem conditionem rerum.
suꝑflue studiosi. qui de stellaꝵ cursu
uanis suꝑsticionib eluduntur. Audi¬
ant magistrum celestem. doctorem

Expanded text:
sse desinunt. Haec enim magis oratio sse desinunt. Haec enim magis oratio quam maledictio est: quia omnis justus cum Dei Ecclesiam cupit augeri, peccatores optat sine dubitatione converti, maxime cum noverit desiderabilem adventum Domini usque ad praedestinatorum numerum posse suspendi. Sequitur, Benedic, anima mea, Domino. Dignum initium psalmi, dignus et finis, illum semper benedicere qui nequaquam desinit fidelibus aliquando praestare. Haec quoque similitudo sententiae nisi fallor sicut illa superior, ad illos referenda est qui, praestante Domino, religiosa principia vitae suae cum glorioso fine junxerunt. Conclusio pde veritatis arcano sacramenta profuderis, docuisti quemadmodum tendatur coelum, supra coelos autem aquae solem occasum suum in magnum mysterium cognovisse. Discant potius hanc esse veracem conditionem rerum superflue studiosi, qui de stellarum cursu vanis supputationibus eluduntur. Audiant magistrum coelestem, doctorem
Abbreviated transcription (Latin):
dum immortalis iam factꝰ est. quam¬
cio declaratum ẽ quid sint acturi. qͥ
in illam patriam meruerint feliciter
intromitti. Laudabunt iugit̾ dnm.
quia semꝑ eum uidebunt. dum illa
pulchritudo inenarrabile excitat pre¬
conium. sine fine diligentis. Suauis
sit ei laudatio mea. ego uero delectabor
in dño. Due quide̾ res sunt. s utreq
sibi parili societate consentiunt. Sic
enim dño fit suauis nr̃a laudatio. si nos
delectemur in dño. Quantumq ille
rit. qualis apud illam maiestatem esse
possit. Amans diligitur. negligens
sꝑnitur. desid̾ans sustinetur. Sĩt gͦ nob̾
diuinitas dulcissima. ut & uita nr̃a ei
reddatur accepta. Pro nobis enim iube¬
mur. ut ex toto corde & ex tota anima
ex tota uirtute dnm diligamꝰ. ut iN
sint. benedic anima mea dñm. De¬
ficiunt a terra peccatores. dũ terrena
cupiditate priuati. ꝑ dĩ gram ad meli¬
ora studia concitantur. Et iniqui simi¬
li modo deficiunt. quando mali esse¬

Expanded text:
dum immortalis jam factus, quandum immortalis jam factus, quancio deciaratum est quid sint acturi qui in illam patriam meruerint feliciter intromitti. Laudabunt jugiter Dominum, quia eum semper videbunt, dum illa pulchritudo inenarrabilis excitat praeconium sine fine diligentis. Vers. 33. Suavis sit ei laudatio mea: ego vero delectabor in Domino. Duae quidem res sunt, sed utraeque sibi parili societate consentiunt. Sic enim Domino fit suavis nostra laudatio, si nos delectemur in Domino; quantumque ille rit, qualis apud majestatem illam esse possit. Amans diligitur, negligens spernitur, desiderans sustinetur. Sit ergo nobis Divinitas dulcissima, ut et vita nostra ei reddatur accepta. Pro nobis enim jubemur ut ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute Deum diligamus; ut in sint. Benedic, anima mea, Domino. Deficiunt a terra peccatores, dum terrena cupiditate privati, per Dei gratiam ad meliora studia concitantur; et iniqui simili modo deficiunt, quando mali jam e
Abbreviated transcription (Latin):
ista contingunt. scilicet qͦs & ipse digna
peccatores nimia elatione turgentes
debenius accipere. qui dum fuerint
dñi indignatione ꝑcussi. rerumq
mundañarũ amissione priuati. tunc
ad salutares lacrimas currunt. & qdã
fumiferos de se tristicie globos tamꝗͣ.
incensum suauitatis emittunt. qui ad
suꝑna conscendens. miscłiam impetra¬
re ꝓbatur dñi xp̃i. Fumꝰ enĩ hic in
bono positꝰ est. quippe qui nos ad abso¬
sub uaria allusione uerboꝵ. uenit ad
tercium modum. ubi se sub eternitate
dicit laudes dñi cantaturum. Nam
cum ait cantabo in uita mea. tempus
significat. cum in hoc mundo degere
uidebatur. Sic enim fit uita ista reue¬
ra uitalis. si laudes dñi continua exul¬
tatione cantentur. Et ne crederes lau.¬
des istas morte posse finiri. adiecit.
Psallam dõ meo quamdui ero. scilicet
in futuro scło. ubi & esse ꝑpetuum est.
& psalmodia nͨ habet finem. Pulchre
autem positum ẽ quanidui ero. nam

Expanded text:
ista contingunt, scilicet quos ipse dignatusista contingunt, scilicet quos ipse dignatuspeccatores nimia elatione turgentes debemus accipere, qui dum fuerint Domim indignatione percussi, rerumque mundanarum amissione privati, tunc ad salutares lacrymas currunt, et quosdam fumiferos de se tristitiae globos tanquam incensum suavitatis emittunt, qui ad superna conscendunt, misericordiam impetrare probantur Domini Christi. Fumus enim hic in bono positus est; quippe qui nos ad absosub varia allusione verborum, venit ad tertium modum, ubi se sub aeternitate dicit laudes Domini cantaturum. Nam cum ait: Cantabo Domino in vita mea, tempus significat, cum in hoc mundo degere videbatur. Sic enim fit vita ista revera vitalis, si laudes Domini continua exsultatione cantentur. Et ne crederes laudes istas morte posse finiri, adjecit, psallam Deo meo quandiu ero; scilicet in futuro saeculo, ubi et esse perpetuum est, et psalmodia non habet finem. Pulchre autem positum est, quandiu ero; nam
Abbreviated transcription (Latin):
scło apud fideles dñi ꝑpetua laus habet᷑.
& post istud scłm a beatis et̾na ꝑsoluitur.
L.etabitur enim qd̾ dictum ẽ ꝓmissio
futuri ẽ temporis. nͨ p̾sentis. Et inspi¬
ce qd̃ ubicumq commemorat oꝑibus.
sius dixit ñ tius. ne tocies ammoniti.
insanuͦ pelagii sequerem᷑ errorem. cuiꝰ
nefandum uenenũ hinc euidenter ag¬
noscimus. Contra quod tocies antido¬
tum celeste porrigetur. ne futura ꝑicła
contremescunt. cũ se grauit̾ errasse cog¬
noscunt. S securior est illa humiliu
tremefactio. quã suꝑboꝵ insana p̾sump¬
tio. Petrus enim tunc ad ueniam redi¬
re meruit. quando se ad misisse magnũ
crimen expauit Sic enim & alius ꝓpħa
dicit. Suꝑ quem requiescit sp̃c m̃s. nisi
suꝑ humilem & quietum & trementẽ
uerba mea. Hoc etiam monet apls
cum timore & tremore ur̃am ipsorũ
salutem oꝑamini. Uides gͦ quã uotiuus
niam parturit & salutem S uide qͥb

Expanded text:
saeculo apud fideles Domini perpetua laus 353 habetur, saeculo apud fideles Domini perpetua laus 353 habetur, et post istud saeculum a beatis aeterna persolvetur. Laetabitur enim quod dictum est, promissio futuri temporis est, non praesentis. Et inspice quod ubicunque commemorat operibus, suis dixit, non tuis: ne toties admoniti insanum Pelagii sequeremur errorem, cujus nefandum venenum hinc evidenter agnoscimus, contra quod toties antidotum coeleste porrigitur, ne futura pericula contremiscunt, cum se graviter errasse cognoscunt. Sed securior est illa humilium tremefactio, quam superborum insana praesumptio. Petrus enim tunc ad veniam redire meruit, quando se admisisse magnum crimen expavit. Sic enim et alius propheta dicit: Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea ? Hoc etiam monet Apostolus: Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini . Vides ergo quam votivus,niam parturit et salutem. Sed vide quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nudata succumbit. E nutte sp̃m
na ꝓuenit. Ręcreati sunt utiq. qui se
puluerem humilit᷑ agnouerunt. His
enim istud accidit. qui diuina gr̃a repa¬
rata mortis ꝓbantur euasisse pericula.
Tociens enim nos dñs creat. quociens
de uetustate peccati in nouu hominẽ
instaurare dignatur. sicut in quinqua¬
gesimo psalmo legitur. Cor mundũ
crea in me ds. Respice etiam quia ubi
deficimus. nr̃m puluerem dixit. Ubi
nemo sius meritis applicare possit. qd̾
munere creatoris acceperit. Audiant
enim. Enuite sp̃m tuũ & creabuntur.
Audi. Et alibi ubi creator sp̃c sẽs edicit᷑
Nam cum diuinũ appellat. & dm̃ &
creatorem. spm scm euident̃ ostendit.
in oꝑib suis. Adhuc ipsum docet ma¬
gist̾ bonus ne erremꝰ elati. optans. eẽ.
qd̾ numquã potest aliquando deficere.
Dicit enim. Sit gła dñi. nͨ cuiꝰlibet alte¬
rius in scłm scłi id ẽ in et̾nũ. quia lau¬
dis eiꝰ nullꝰ est finis. quando & in hoc

Expanded text:
nudata succumbit. Vers. 30. Eminudata succumbit. Vers. 30. Emina provenit. Recreati sunt utique, qui se pulverem humiliter agnoverunt; his enim istud accidit qui divina gratia reparati, mortis probantur evasisse pericula. Toties enim nos Dominus creat, quoties de vetustate peccati in novum hominem instaurare dignatur, sicut in quinquagesimo psalmo legitur: Cor mundum crea in me, Deus . Respice etiam quia ubi defecimus nostrum pulverem dixit; ubi nemo suis meritis applicare possit quod munere Creatoris acceperit. Audiant enim: Emitte spiritum tuum et creabuntur. Audi et alibi, ubi Creator Spiritus sanctus enam cum divinum appellat, et Deum et Creatorem Spiritum sanctum evidenter ostendit.in operibus suis. Adhuc ipsum docet magister bonus, ne erremus elati: optans esse quod nunquam potest aliquando deficere. Dicitur enim: Sit gloria Domini, non cujuslibet alterius. In saeculum saeculi, id est in aeternum, quia laudis ejus nullus est finis, quando et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rant siuis uirib applicabant. Contra
quos apłs dicit. Quid eni᷑ habes quod
n accepisti.Si autẽ accepisti. quid
głaris quasi non acceperis. Et malio
psalmo de tali legitur. Ego dixi in
mea habundantia nͨ mouebor in et̾nũ.
Ab his g talib dum auerterit dñs faciẽ
suam. nudati magno p̾sidio sine dubi¬
tatione turlantur. & mox ille sp̃e suꝑ-¬
bie quem de rerum ubertate conceperãt
qui in suis p̾sumptionib erauerunt.
Petant gͦ isti remedia sua. uulnera ꝓpria
detegant᷑. ut curentur & dicant. Exau
cuam medicinam. Sublato enim sp̃u
nequicie qͦ inflammabant᷑ errantes.
necesse est ut ad puluerem suum rede¬
ant. id ẽ ad humilẽ confessionem. in qͥ
indigentiam suę fragilitatis agnoscunt.
& feliciores. c̃ẽ. incipiũnt. cũ a sua p̾sũp¬
tione discedunt. Inspicienda ẽ autem
hoc loco amministratio dñi. qͥ mundꝰ
regitur. quali breuitate uel qua ꝓprie
rit. humana indigentia salutari p̃sidio

Expanded text:
rant suis viribus applicabant. Contra rant suis viribus applicabant. Contra quos Apostolus dicit: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et in alio psalmo de tali legitur: Ego dixi in mea abundantia: Non movebor in aeternum . Ab his ergo talibus dum averterit Dominus faciem suam, nudati magno praesidio sine dubitatione turbantur; et mox ut ille spiritus superbiae, quem de rerum ubertate conceperant,qui in suis praesumptionibus erraverunt. Petant ergo isti remedia, sua vulnera propria detegant, ut curentur, et dicant: Exaudcuam medicinam. Sublato enim spiritu nequitiae, quo inflammabantur errantes, necesse est ut ad pulverem suum redeant, id est ad humilem confessionem, in qua indigentiam suae fragilitatis agnoscunt; et feliciores esse incipiunt, cum a sua praesumptione discedunt. Inspicienda est autem hoc loco administratio Domini, qua mundus regitur, quali brevitate, vel qua proprrit, humana indigentia salutari praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dedit & dñs abstulit. sicut dño pla¬
cuit ita factum est: sit nom̃ dñi bene¬
dictum. Hec est enĩ uera firmaq sen¬
tentia. qd̾ in dñi uoluntate sicut dictũ
est cuncta sint posita. Dante te illis
exponenda suꝑiori sententia ꝑseuerat.
ut cũ diabolica iniquitate uexamur.
ñ illum credamus hoc ex sua potestate
presuinere. s pociꝰ ad illum recurramꝰ
sine cuiꝰ ꝑmissu nec facere quicquam
potest. & felerius uictꝰ abscedit. Dicit
enim. dante te illis colligent. ut intelli¬
gas quia nisi datum fuerit: illi quicquã
colligere nͨ ualebunt. Sequitur etiam
qd̃ & ad ꝓsꝑa possis aptare. Aperiente
te manũ tuam. uniuersa replebuntur
ubertate. Constat enĩ ibi. ẽẽ. rerum
om̃iũ causas. ubi ubertas conceditur.
& copia sine fine prestatur. Manus
autem significat potestatem. ꝑ quam
tentur. De illis mͦ dicit. qui concessa
dĩ inunera minime ꝓfitentes. qd̾ pote¬

Expanded text:
Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino plaDominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Haec est enim vera firmaque sententia, quod in Domini voluntate sicut dictum est cuncta sint posita. Vers. 28. Danteexponenda superiore sententia perseverat; ut cum diabolica iniquitate vexamur, non illum credamus hoc ex sua potestate raesumere, sed potius ad illum recurramus sine cujus permissu nec facere quidquam potest, et celerius victus abscedit. Dicit enim: Dante te illis colligent, ut intelligas quia nisi datum fuerit illis, quidquam colligere non valebunt. Sequitur etiam quod et ad prospera possis aptare, aperiente te manum tuam, universa replebuntur ubertate. Constat enim ibi esse rerum omnium causas, unde ubertas conceditur, et copia sine fine praestatur. Manus autem significat potestatem, per quam tentur. De illis modo dicit qui concessa Dei munera minime profitentes, quod pote
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ qui possit resistere uoluntati tuę.
Nan cum dicit om̃ia. ostendit qm uni¬
creata sunt. Nam & draco spiritalis
cuiꝰ esca hominũ deceptio est: nͥ dño
ꝑmittente nͨ p̾ualet quicquã sua po¬
testate ꝑficere. Ds enim quẽ ꝓ malis
sius abicit. fit diaboli pabulũ. Quaꝑꝑ
si in escam inimici nolumꝰ dari. non
debenus esse terreni. quia sic in pͥnci¬
pio maledictꝰ est. ut terram comedat.
sicut scriptum est. Suꝑ pectꝰ tuum &
uentrem gradieris. & terram comedes
om̃ib dieb uite tue. Quod si miscdia
dm̃i cęlestes efficimur. ab esea diaboli oi¬
modis redduur alieni. Addidit qͦ
in tempore oportuno. ut nͦ solum dñs
creaturis sius escam tribuat. ueru̾etiã
illam sub oportunitate temporis lar¬
giatur. Uolebat enim iob temptare
diabolus. s hoc nͨ potuit efficere. nͥ eiun
potestas dominica ꝑmisisset. Nam &
ille sanctissimus cognoscebat se dñi ꝑmis¬
sione temptari. & ad om̃ia respondebat.

Expanded text:
possit resistere voluntati tua . Nam cum dicit, Omnia, ostendit quoniam unicreata sunt. Nam et draco spiritualis, cujus esca hominum deceptio est, nisi Domino permittente non praevalet quidquam sua potestate perficere. Deus enim quem pro malis suis abjicit, fit diaboli pabulum. Quapropter si in escam inimici nolumus dari, non debemus esse terreni: quia sic in principio maledictus est, ut terram comedat, sicut scriptum est: Super pectus tuum et ventrem gradieris, et terram comedes omnibus diebus vitae tuae . Quod si misericordia Domini coelestes efficimur, ab esca diaboli omnimodis reddimur alieni. Addidit quoque, in tempore opportuno, ut non solum Dominus creaturis suis escam tribuat, verum etiam illam sub opportunitate temporis largiatur. Volebat enim Job tentare diabolus, sed hoc non potuit efficere, nisi id potestas Dominica permisisset. Nam et ille sanctissimus cognoscebat se Domini permissione tentari, et ad omnia respondebat:
Abbreviated transcription (Latin):
a uia ueritatis. & iusticie lumen non
luxit nobis. & sol nͨ ortꝰ est nobis.
Quod utiq de isto sole communi non
põterat dici. quando scriptum est.
Qui solem suum facit oriri suꝑ bonos
& malos. Iste gͦͥ cognouit occasum suuͦ.
id est głam sũe passionis agnouit. cũ¬

Expanded text:
a via veritatis, et justitiae lumen non a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis . Quod utique de isto sole communi non poterat dici, quando scriptum est: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos . Iste ergo cognovit occasum suum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Hu ic competenter aptatur. qͥ peccatis
suis hispidꝰ futura iudicia metuens:
petrã xp̃m firmissimũ noscitur habere
refugium. Merito gͦ ista animalia
tales nobis indi. N cant uiros. qui
numquã se a cui dñi soliditate dis¬
ungunt. Et ui uide quia passeres
cedr̃oꝵ alta petunt. fulicȩ aquarũ se
habitatione defendunt. Cerui mon¬
tes eligunt. hericii petrarũ se tuitione
cominuniunt Sic ꝑ diuersas aues atq
animalia. xp̃rnorum nobis uitȩ diuer¬
sitas indicatur. Fecit lunam in tem¬
pore. sol cognouit occasum suum. De
terrenis ad celestia transitum facit. s
& ipsa quoq sub quibdam allusionib
indicantur. Luna sicut sepe diximus
significat eccłiam. quȩ in temporibus
facta est. quando eam minui contin¬
git & crescere. Quȩ tamen sic minuit᷑.
ut semꝑ redeunte̾ integritate reparet᷑.
Solem uͦ in hoc loco merito accipimꝰ
dñm saluatorem. de qͦ impii in fine
mundi dicturi sunt. Errauimus

Expanded text:
Huic competenter aptatur, qui peccatis Huic competenter aptatur, qui peccatis suis hispidus futura judicia metuens, petram Christum firmissimum noscitur habere refugium. Merito ergo ista animalia tales nobis indicant viros, qui nunquam se a Domini soliditate disjungunt. Et vide quia passeres cedrorum alta petunt; fulicae aquarum se habitatione defendunt; cervi montes eligunt; hericii petrarum se tuitione communiunt. Sic per diversas aves atque animalia, Christianorum nobis vitae diversitas indicatur. Vers. pore; sol cognovit occasum suum. De terrenis ad coelestia transitum facit; sed et ipsa quoque sub quibusdam allusionibus indicantur. Luna sicut saepe jam diximus significat Ecclesiam, quae in temporibus facta est, quando eam minui contingit et crescere; quae tamen sic minuitur, ut semper redeunte 351 integritate reparetur. Solem vero in hoc loco merito accipimus Dominum Salvatorem, de quo impii in fine mundi dicturi sunt: Erravimus
Abbreviated transcription (Latin):
rum. qui in cedris indificant. scilicet
quia om̃ium xp̃ianoꝵ sicer fons duxẽ.
dum eos ad celoꝵ regna ꝑducit. Uon¬
tes excelsi cerius. petre refugiũ erinaciis.
Ceruus est ut diximꝰ uenenosorum
serpentiũ uorax. spinosa transcendens.
& sumina agilitate p̃ditꝰ. habitare dili¬
git in montes altissimos. Hiuic merito
comparantur fideles. qui diabolũ uorans̃.
quando nequicias eiꝰ ad dñi laudẽ głamq
conuertunt. uiciaq huiꝰ scłi quasi spi¬
nas bona conuersatione transiliunt. &
habitant in montib id ẽ apłis & ꝓpħis.¬
qui scĩs p̾dicationib sus in hoc mundo
solida cacumina. ẽẽ. meruerunt. Heri¬
nacius uͦ est: quem uocamꝰ ericium.
animal om̃ino timidum. natura ꝓui¬
dente semꝑ armatũ. Quiꝰ cutẽ inuicẽ
setarũ sudes acutissime densissimeq
cominumunt. cui tam᷑ ñ sufficit nati¬
ua munitio. S ne aliqua fraude possit
intercipi. refugium habet semꝑ in saxis

Expanded text:
rum qui in cedris nidificant; scilicet rum qui in cedris nidificant; scilicet quia omnium Christianorum sacer fons dux est, dum eos ad coelorum regna perducit.  et ed., petrae refugium herinaciis. Cervus est ut diximus venenosorum serpentium vorax, spinosa transcendens, et summa agilitate praeditus, habitare diligit in montibus altissimis. Huic merito comparantur fideles, qui diabolum vorant, quando nequitias ejus ad Domini laudem gloriamque convertunt, vitiaque hujus saeculi quasi spinas bona conversatione transiliunt; et habitant in montibus, id est apostolisqui sanctis praedicationibus suis in hoc mundo solida cacumina esse meruerunt. Herinacius vero est quem vocamus hericium, animal omnino timidum, natura providente semper armatum; cujus cutem in vicem setarum sudes acutissimae densissimaeque communiunt: cui tamen non sufficit nativa munitio, sed ne aliqua fraude possit intercipi, refugium habet semper in saxis.
Abbreviated transcription (Latin):
Triumphus illis om̃is ẽ in ꝓprii corꝑis
passione. Et tunc aduersarios efficacit᷑
uincunt. quando laudabili humilitate
nullam p̾sumptione̾ in humanis uirib
ponunt. s aduersa om̃ia uirtute dñi
superare posse confidunt. Hii cũ aliis
non habent uirgia. s secum semꝑ liti¬
gant. miserent᷑ om̃ib. sibi soli nͨ par¬
cunt. & cȩlesti caritate flaminati. bona
quȩ sibi euenire cupiunt. aliis cõmu¬
nicare contendunt. S magna ẽ gła
illi arbori. ubi nidus iste compingit᷑.
Audiat enim a dño se fuisse plantatũ.
qui tale continere noscitur institutu.
Sequitur. Fulice domꝰ dux est eorũ.
Fulica mansueta auis & nigra est. anate
quidẽ paruior. s corporis positione
consimilis. que in stagnis delectabilit̾
cominoratur. Hec ad baptirandos bene
refertur. qui in sacratissimi fõntis gr̃a
ꝑseuerant. Norum itaq mansiones
id e᷑ baptysmatis ꝑseueratio: dux ẽ passe¬

Expanded text:
Triumphus omnis illis est in proprii corporis Triumphus omnis illis est in proprii corporis passione; et tunc adversarios efficaciter vincunt, quando laudabili humilitate nullam praesumptionem in humanis viribus ponunt, sed adversa omnia virtute Domini superare se posse confidunt. Hi cum aliis non habent jurgia, sed secum semper litigant: miserentur omnibus, sibi solis non parcunt: et coelesti charitate flammati, bona quae sibi evenire cupiunt, aliis communicare contendunt. Sed magna est gloria illi arbori ubi nidus iste compingitur. Audiat enim a Domino se fuisse plantatum, qui tale continere noscitur institutum. Sequitur, fulicae domus dux est eorum. Fulica mansueta avis et nigra est, anate quidem parvior, sed corporis positione consimilis, quae in stagnis delectabiliter commoratur. Haec ad baptizandos bene refertur, qui in sacratissimi fontis gratia perseverant. Horum itaque mansiones, id est baptismatis perseveratio, dux est passe