comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i iħu xꝑi: ex quo omĩs pat̾nitas in
celis & interra nominat᷑. Queris cuiꝰ rei
gr̃a Hoc supra dixerat. Apt̃ qd peto non
infirmari in tribulationib meis ꝓ uobis.
hocgͦ eis optat. ut ñ infirment᷑ in tribula¬
tionib apłi. quas ꝓ illis sustinebat. & ꝓ
hoc genua flectebat ad patrẽ. Pinde ñ in¬
firmari unde illis sit: sequit᷑ & dicit. Ut
det uob̃ scđm diuitias głe suȩ uirtute cor¬
roborari ꝑ sꝑm eiꝰ. Hee sunt diuitiȩ de qͥbꝰ
dicit. O altitudo diuitiaꝵ. Abditas enĩm
hñt causas: ubi nullis meritis p̃cedentibꝰ
qͥd habemꝰ qd̾ ñ accepimus: Deinde seqͥt᷑.
& qͥd oportet ad iungit. In int̾iore hoĩe
in scłm scłi: ab initio fidei. usq ad finẽ speciei.
At in caritate inqͥt radicati. atq fundati: p̃ua¬
leatis comprehendere cum omĩb scĩs. Ista est
cõmunio cuiusdã chume celestisq rei publicȩ.
Hinc saturant᷑ pauꝑes. ñ sua querentes. s quȩ

Expanded text:
n Christi, ex quo omnis paternitas in caelo et in terra nominatur. quaeris, cuius rei gratia? hoc supra dixerat: propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro uobis. hoc ergo eis optat, ut non infirmentur in tribulationibus apostoli, quas pro illis sustinebat, et propter hoc genua flectebat ad patrem. proinde non infirmari unde illis sit sequitur et dicit: ut det uobis secundum diuitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius. hae sunt diuitiae, de quibus dicit: o altitudo diuitiarum abditas enim habent causas; ubi nullis meritis praecedentibus quid habemus quod non accepimus? deinde sequitur et quid oportet adiungit: in interiore, inquin saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei, ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque reipublicae; hinc saturantur pauperes, non sua quaerentes, sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
pauescens apłs. clamat. O altitudo diuitiaꝵ
sapientie & scientiȩ dei. quã incõprehensibi¬
ua sunt udicia eius & inuestigabiles uiȩ eiꝰ
Quis enim cognouit sensum dni : Et hoc ẽ ꝓfũ¬
dum. Altitudo quippe commune nom̃ est
excelso & ꝓfundo. S cum in excelso ducit᷑ sub¬
limitatis eminentia commendat᷑: cũ aũ in
ꝓfundo. difficultas inuestigationis & cogita¬
tionis. Unde & illud deo dr̃. Quã magnificata
sunt oꝑa tua dñe: nimis ꝓfunde facte st̃ co¬
gitationes tuȩ. Et iterum. Iudicia tua uelut
rei gr̃a inquit flecto genua mea. ad patrẽ dnĩ¬

Expanded text:
pauescens apostolus clamat:s o altitudo diuitiarum pauescens apostolus clamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eiusquis enim cognouit sensum domini? et hoc est profundum. alti- . tudo quippe commune nomen est excelso et profundo, sed cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur, cum autem in profundo, difficultas inuestigationis et cognitionis. unde et illud deo dicitur: quam magnificata sunt opera tua, domine; nimis profundae factae sunt cogitationes tuae. et iterum: iudicia tua uelut rei gratia, inquit, flecto genua mea ad patrem d
Abbreviated transcription (Latin):
commune magis quã in pͥuatũ con¬
sulens: dr non querere quȩ sua st̃. Hac ui¬
uunt corda in scłm scłi: tanquã saturata
qui habitat incordib eoꝵ interim ꝑ fidẽ.
post etiam ꝑ spẽm. Uident enĩ nc̃ ꝑ specu¬
lum in enigniate: tunc aũ facie ad faciem.
Unde ipsa caritas nunc in bonis oꝑib di¬
lectionis exercetur. qua se ad subueniendũ
longanimitate aduersa tolerat: & in eo qd̃
ueraciter tenuit ꝑseuerat. ⁊ hec longitudo
ẽ. Hoc aũ totum ꝓpt̃ adipiscendã fac̃ uitã et̃¬
nã qͤ illi ꝓmittit᷑ in excelso: & hȩc altitudo ẽ.
Existit gͦ ex occulto ista caritas. ubi fundati
quodãm sumus ⁊ radicati: ubi cause uolũ¬
tatis dĩ ñ inuestigant᷑. cuiꝰ grã sumꝰ salui
facti ñ ex oꝑib iusticiȩ que fecimꝰ nos. s scd̾m
eius miscdiam: uoluntarie quippe genuit
nos u̾bo u̾itatis: & hȩc uoluntas eius in ab̾con¬
dito ẽ. Cuius secreti ꝓfunditatẽ quodãmͦ ex¬

Expanded text:
commune magis quam in priuatum consulens dicitur non quaerere. quae sua sunt. hac uiuunt corda in saeculum saeculi tamquam saturata qui habitat in cordibus eorum, interim per fidem, post etiam per speciem. uident enim nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. unde ipsa caritas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum longanimitate aduersa tolerat et in eo quod ueraciter tenuit perseuerat; et haec longitudo est. hoc autem totum propter adipiscendam uitam ae illi promittitur in excelso; et haec altitudo est. exsistit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibus iustitiae, quaenos fecimus, sed secundum eius misericordiam. uoluntarie quippe genuit nos , uerbo ueritatis. et haec uoluntas eius in abdito est. cuius secreti profunditatem quodam modo ex
Abbreviated transcription (Latin):
i enim data ẽẽt lex quȩ posset uiui¬
ficare: omnino ex lege eẽt iusticia.
Si ergo non ẽ data lex quȩ posset uiuifi¬
care: quare data ẽ lex: Requirit᷑ & osten¬
dit quare sit quare sit data: quia etiã sic̃
in adiutorium data ẽ. ne te sanũ putares

Expanded text:
i enim data esset lex quae posset vivificare, omnino esset ex lege justitia. Si ergo non est data lex, quae posset vivificare, quare data est? Sequitur, et ostendit quare sit data: quia etiam sic in adjutorium data est, ne te sanum putares
Abbreviated transcription (Latin):
um dixisset ad imaginẽ nr̃am. statĩ
subiunxit. & habeat potestatem
animalium rationis exꝑtium: ut uidelicet
intelligamus in eofactum hominẽ. ad ina¬
ginẽ dei: in quo irrõnabilib animalibus
antecellit. Id aũ est ipsa ratio. uł mens. uł in¬
telligentia : uł si quo alio uocabulo cõmodiꝰ
appellatur. Onde & apls ait. Renouamini

Expanded text:
um dixisset: Ad imaginem nostram, statim subjunxit: Et habeat potestatem animalium rationis expertium, ut videlicet intelligamus in eo factum hominem ad imaginem Dei, in quo irrationalibus animantibus antecellit. id autem est ipsa ratio uel mens uel intellegentia uel si quo alio uocabulo commodius appellatur. unde et apostolus dicit: renouamini
Abbreviated transcription (Latin):
ẽet: ꝙ cet̾a. Ẽst gͦ ħi filius dõ patͥ natura equalis.
habitu minor. In forma enĩ serui. quã accepit
minor ẽ patre: in forma autẽ di in qua erat ꝙᷤ
anteꝙͣ hanc accepisset. equał ẽ pat̾. In forma
d̾i u̾bum. ꝑ qd facta st̃ om̃ia: in forma aũ ser¬
ui factus ex muliere factꝰ sũb lege. ut eos qui
sub lege erant redimeret. Pinde in forma di fec
hominẽ in forma serui factꝰ e ho. Nam si pater
tantũ sine filio fecisset hominẽ: ñ scͥptum esset.
faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ ꝙ. similitudinẽ
nr̃am. Ergo qi forma dĩ accepit formã serui.
accipientẽ d̃m: utrumq autẽ ħo ꝓpt̾ acceptũ
hominẽ. Neꝙ enĩ illa susceptione alt̾um eoꝵ
in alt̾um ꝯu̾̃sum. atq mutatũ ẽ. Nec diui¬
nitas quippe in creaturã mutata ẽ. ut desi¬
steret &̃ diuinitas: nec creatura in diuinita¬
tẽ mutata ẽ. ut desisteret eẽ creatura. Ex.¬

Expanded text:
t homo. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam accepit minor est Patre, in forma autem Dei, in qua erat etiam antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei Verbum per quod facta sunt omnia, in forma autem servi factus ex muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Proinde in forma Dei fecit hominem, in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine filio fecisset hominem, non scriptum esset: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. quia forma dei accepit formam serui, accipientem deum, utrumque autem homo propter acceptum hominem. nein alterum conversum et mutatum est; nec divinitas quippe in creaturam mutata est, ut desisteret esse divinitas, nec creatura in divinitatem mutata est, ut desisteret esse creatura. E
Abbreviated transcription (Latin):
misit in adam. ut soporatus obdormiret:
recte intelligit᷑ ad hoc immissa. ut ⁊ ipsiꝰ
mens ꝑextasim particeps fieret tanquam
angłicȩ curie: & intrans inscũariũ di in¬
delligeret in nouissima. Deniq euigilais
tanquã ꝓpħia plenus. cum ad se ad ductã
mulierem suam uideret: eructauit conti¬
nuo qd magnũ sacram̃tũ cõmendat apłs.¬
Hoc nunc os de ossib meis: & caro de car¬
ne mea. Hec uocabit᷑ mulier: quia deui
& erunt duo incarne una. Quȩ u̾ba
cum pͥmi hominis fuisse scͥpt᷑a testetur.
dñs tñ in eugłio dm̃ dixisse declarauit.
lit enim. Non legistis quia qͥ fecit ab ini¬
tio mascłm ⁊ feminã fecit eos: & dix̃. ꝓp̃t̃
hoc dimittet homo patrẽ ⁊ matrẽ. & ad¬
herebit uxori sue: & ert̃ duo in carne
una. Ut hinc intelligeremꝰ ꝓpt̃ extasin
quȩ precesserat in adam: hoc eũ diuinitꝰ
tanꝗͣ ꝓpħam dic̾e potuisse

Expanded text:
misit in Adam, ut soporatus obdormiret, recte intelligitur ad hoc immissa, ut et ipsius mens per ecstasim particeps fieret tanquam angelicae curiae, et intrans in sanctuarium Dei intelligeret in novissima . Denique evigilans tanquam prophetiae plenus, cum ad se adductam costam, mulierem suam videret, eructavit continuo, quod magnum sacramentum commendat Aposhoc nunc os de ossibus meis et caro de carne mea haec uocabitur mulier, quia de uiro et erunt duo in carne una. Quae verba cum primi hominis fuisse Scriptura ipsa testetur, Dominus tamen in Evangelio Deum dixisse declaravit. Ait enim, Non legistis quia qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos: et dixit, Propter hoc dimittet homo patrem haerebit uxori suae, et erunt duo in carne una , ut hinc intelligeremus propter exstasin quae praecesserat in Adam, hoc eum divinitus tanquam prophetam dicere potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
eq quisꝗͣ suꝑbꝰ de se p̾sumat:. neq
quisꝗͣ bumilis de dño despet. Est eñ
ꝓmissio di rata. certa. fixa. & mocussa. si¬
delis. ꝙ om̃i dubitatione carens: que oso¬
lat᷑ afflictos. Tota enĩ uita suꝑ t̾rã sic̃ scͥp
tũ ẽ: temptatio ẽ. Nec quasi ꝓsꝑa eligen¬
da ẽ. & sola adu̾sa deuitanda: s utrãq
cauenda ẽ: illa ne corrumpat. illa ne frã¬
gat: ut unicuiq bominũ quoc̃q statu
ẽ. ut om̃ib  uiꝰ scl̃i delitiis p̃poi enda sit. Scͥp¬

Expanded text:
e quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana suptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu est, ut omnibus hujus saeculi deliciis praeponenda sit, s
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatio. Deniq arborib bonis ꝙ fidelib
hanc allocutionẽ p̃bet apłs. Mortui enim
estis: ꝙ uita ur̃a abscondita ẽ cũ xͦ in deo.
Certe mortui: s mortui specie: uiui in ra¬
dice. Aitende aũ uenturũ tempꝰ estatis: qͦ¬

Expanded text:
revelatio. Denique arboribus bonis et fidelibus hanc allocutionem praebet Apostolus: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Certe mortui: sed mortui specie, vivi in radice. Attende autem venturum tempus aestatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s gͦ diuites boni fideles: s ñ diuites
huiꝰ mundi. Deniq diuitias suas nec
ipsi sentiunt: sentient pꝰea. Uiuit radxx: s
hyemis tp̃r & uiridis arbor aride similis ẽ
Temꝑe quippe hyemis. & arbor que aret.
& arbor que iuget: utraq mida ẽ honore fo¬
lioꝵ. utraq uacua honore fructũ. Ueni¬
et estas: & discernet arbores. Uua radix
folia ꝓducit. implet᷑ fructibꝰ: arida in anis
estate. sicut hyeme remanebit. Itaq illi hor¬
reũ p̃parat᷑: huic securis adhibet᷑: ut ampu¬
tata in ignẽ mittat᷑. Sic estas nr̃a: xͥ ẽ aduẽ¬

Expanded text:
go divites boni fideles, sed non divites hujus mundi. Denique divitias suas nec ipsi sentiunt; sentient postea. Vivit radix, sed hiemis tempore etiam viridis arbor aridae similis est. Tempore quippe hiemis et arbor quae aret, et arbor quae viget, utraque nuda est honore foliorum, utraque vacua honore fructuum: veniet aestas, et discernet arbores: viva radix folia producit, impletur fructibus; arida inanis aestate, sicut hieme, remanebit. Itaque illi horreum praeparatur, huic securis adhibetur, ut amputata in ignem mittatur. Sic aestas nostra
Abbreviated transcription (Latin):
patres tp̃r uet̾is testam̃ti: respondemꝰ aliud
nob̃ dm p̃cepisse ꝑ patres noui testam̃ti:
neq hoc contͣ uetꝰ testam̃tũ: cũ ꝙ in illo id
sit ante p̃dictũ. Sic enĩ hoc ipsũ p̃nunci¬
atũ ẽ ꝑ ꝓpħam. Ecce dies ueniunt dicit
mũ iuda testam̃tũ nouu̾i: ñ scd̾m testam̃

Expanded text:
 respondemus aliud nobis deum praecepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc ipsum praenuntiatum est per prophetam: ecce dies ueniunt, dicit domum Iuda testamentum nouum, non secundum testa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m animat. ꝙ iuuificat: s in capite & usden¬
do sentit. & audiendo. & odorando. & gustã¬
d̾u. illud autẽ supͣ collocatũ ẽ ad ꝯsulend̾u. qr
ipsiꝰ anime que ꝯsulit corꝑi. qͦd̾am᷑ ꝑsonã su
stinet caput: ibi enĩ om̃is sensus apparet: sic
uniu̾so ppło scorũ. tamꝙͣ uni corpori caput
in quo sapientia hominibꝰ appareret. sic̃ eã
uisibilit̾ decebat ostendi. Quappter alit̾ st̃ sa¬
pientes ceteri homines. quic̃q st̃. uł cẽ potue¬
rt̃. uł potert̃: & alit̾ ille unꝰ mediator d̃i ꝙ ho¬

Expanded text:
rum animat et uiuificat, sed in capite et uidendo sentit et audiendo et odorando et gustandum, illud autem supra conlocatum est ad consulendum, quia ipsius animae, quae consulit costinet caput — ibi enim omnis sensus apparet — sic uniuerso populo sanctorum tamquam uni corpori caput in quo sapientia hominibus appareret, sicut eam uisibiliter decebat ostendi. quapropter aliter sunt sapientes ceteri homines, quicumque sunt uel esse potuerunt uel poterunt, et aliter ille unus mediator dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinauit ipsos & uocauit: qͦs autẽ uoca¬
uit. ipsos & iustificauit:. qͦs aũ iustificauit.
ipsos &: głificauit: de ouib istis nec lupꝰ rapit.
nec sur tollit. nec latro int̾ficit. Securꝰ ẽ de
numero earũ: qui ꝑ eis nouit qͦd dedit.

Expanded text:
it: quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit : » de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
emo uos fallat frs̾. Si ñ uultis falli
& uultis amare fr̃s: scitote omnẽ ꝓfes¬
sionẽ in eccłia habere fictos. Non dixi omẽ
hominẽ ẽ sictũ: s omnẽ ꝓfessionẽ habẽ
plures malos uides: qr palee st̃ iec te so grana
de. tempta. excute. adhi oas iuditiũ In¬
uenis scimoniales in liscipli iatas: num qͥd
sd̃̾o scimoniũ rep̃hendend̾u ẽ: Multe ñ stãt

Expanded text:
emo vos fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana de, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Mu
Abbreviated transcription (Latin):
curiose agentes. loquentes queĩ ortet.
suꝑbe. linguate. ebriose. S si uirgines st̃.
qͥd ꝓdest in tegia. iroͥ m̃te corrupta: Meliꝰ
ẽ humile ꝯiugiũ: qm suꝑba uirginitas. Si
enĩ nuberet. ñ haberet nom̃ unde extolle-¬
ret᷑: & haberet frenũ. quo regeret᷑. S ñ qͥd
les: etiã illas imꝑbandas laudare cogem᷑:
Undiq unꝰ assumet᷑:. & unꝰ relinguet᷑. uolo¬

Expanded text:
loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius est humile conjugium, quam superba virginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde extolleretur, et haberet frenum quo regeretur. Sed numquid les, etiam illas improbandas laudare cogemur? Undique unus assumetur, et unus relinquetur. 1
Abbreviated transcription (Latin):
dandam scilicet auctoritatẽ diuinam. & sa¬
cramentoꝵ illoꝵ ꝓphicã sc̃itatẽ. ñ ꝓpt̃ adipis¬
cendam salutem quȩ iã inxꝑo reuelabatur
& ꝑ baptismi sacram̃tum ministrabat᷑. s
illi hoc de paulo sparserant. qͥ sic ea uolebait
obseruari. tanquam sexe his in eugłio salꝰ¬
ẽẽ credentib ñ possit. Ipsum ciẽ simlorant
uehementissimũ gr̃e pͣdicatorẽ. &eiteati

Expanded text:
dandam scilicet auctoritatem diuinam et sadandam scilicet auctoritatem diuinam et sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem. quae iam in Christo reuelabatur et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehe
Abbreviated transcription (Latin):
hi omnes emulatores sunt legis: Audiert̃
aũ cde e qd̃ discessionẽ doceas a moy se eoꝵ
qͥ ꝑgentes sunt iudeoꝵ. dicens ñ deb̾e eos
cireum cidere filios suos neq scđ n consue¬
tudinẽ ingredi. Quid gͦ ẽ: Utiq oportet
conuenire multitudinẽ Audient enĩ te
suꝑuenisse. Hoc gͦ fac qd tͥ dicimus. Sunt
nobis uiri quatuor uotum habentes suꝑ se.
His assumptis scĩfica te cũ ipsis. & impende
in eos ut radant capita. & scient õs qr que
dete audierant fassa sunt. s sequeris & ip¬
se custodiens legem. Non opinor obscurũ
ẽẽ & iacobum hoc ideo monuisse ut scired
falsa ẽẽ que de illo audierant. hi qui cum in
rꝑm ex iuideis eredidisse t. tñ emulatores
erant legis. ne ꝑ docta. am xꝑiuelut sacͥlega
nec deo mandante conseripta. dampnari pu¬
tarentur ꝑ anoysen patrib fuera mni¬
strata. Hoc enx. Ee paulo iactauerant non
illi qͥ intelligebant quo animo auidet. fi¬
delib obseruari. tunc ista deb̾ent ꝓpt̾ cõm̃¬

Expanded text:
hi omnes aemulatores sunt Legis. Audierunt autem de te quod discessionem doceas a Moyse eorum qui per Gentes sunt Judaeorum, dicens non debere eos circumcidere filios suos, neque secundum consuetudinem ingredi. Quid ergo est? Utique oportet convenire multitudinem; audient enim te supervenisse. Hoc ergo fac, quod tibi dicimus: Sunt nobis viri quattuor votum habentes super se. His assumptis, sanctifica te cum ipsis et impende in eos, ut radant capita, et sciant omnes, quia, quae de te audierunt, falsa sunt, sed ambulas et ipcati one. non, ut opinor, obscurum est et Iacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse, quae de illo audierant hi, qui, cum in Christum ex Iudaeis credidissent. tamen aemulatores erant legis, ne per doctrinam Christi uelut sacrilega nec deo mandante conscripta damnari putarentur. quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commen
Abbreviated transcription (Latin):
iualeret.
cr ł sis gentiliter & non uiel. icȩ uiuiis:
Iu. ͦ gentes cogis uidaizare: Id aũ qd
ꝑse fecit ut quasdai obseruationes le¬
do & agendo. non se inimicĩ legi. ꝓp isq
fecisse credam.is. De hacq uppe re satis
ẽ eu s nota sententi. qua fuerat consti¬
tutum. nec iudeos qui ⁊ tunc inxꝑm
credebant ꝓhibendos ẽẽ apatnis tradi¬
tionib. nec ad eas gentiles cũ xp̃iani fie¬
rent ẽẽ cogendos: ut illa sacramei.ta quȩ
sacrilegia iam nouo testamento reuelato
tanquam sine his quicũq conuert̾entur
ad dm̃. salui ẽẽ nonpossent. Errabant
enx drari hecgutabant atq p̃dicabant.
quãuis ĩa recepto xꝑi euangłio. & eis si¬
mulatȩ consenserant. perrus & barnabaᷤ:
ideoꝙ cogebant gentes udarare. Id enĩ
erat cogere. sic ea necessaria p̃dicare: tãꝙͣ
& recepto eugłio nulla sine illis sal is
eẽt in xp̃o. Hoc error quoꝵdam putabat.
hoc timor petri simulabat: hoc lib̾tas
pauli redarguebat
t si tale aliquid ipse paulꝰ fecerat.

Expanded text:
ualeret. Iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes ledo et agendo non se inimicum legis prophetifecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec Iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionibus nec ad eas gentiles, cum christiani fierent, esse cogendos, ut illa sacramenta, quae ssaria iam nouo testamento reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis iam recepto Christi euangelio. et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id erat enim cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis salus esset in Christo. hoc en-or quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebatet si tale aliquid Paulus ipse jam fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
lli qui se xp̃ianos. narareos uocant. ⁊ more
udaico preputia carnalia circumcidunt:
nati heretici ex illo errore. inquẽ petrus
deuians apaulo reuocatus ẽ. in hoc adhuc
si ab eccłia remanserunt. Nos natura¬
on est hoc nom̃ in scͥpturis usitatũ cu.¬
eoꝵ qui licet iuste ac laudabiliter
uiuant: ñ sunt tñ sine peccato. Alagis
enim sicut inter ẽ inter irridentes & ir¬
risores. int̃ murmurantes & murmura¬
tores. inter scͥbentes & scriptores. & cȩta si¬
milia: ita scͥptura peccatores uocare consue-¬
uit. ualde iniquos. & grauib peccatoꝵ sar¬
cinis. eratos. Scientes aũ qd̾ ñ iustificatur¬

Expanded text:
lli, qui se christianos Nazarenos uocant et more Iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deuians a Paulo reuocatus est, in hoc adhuc si ab ecclesia remanserunt, sic iston est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarcinis oneratos.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio. Egritudo animirationalis ẽ. cum
bonis inferiorib delestat᷑. suꝑiora ex parte
appetit. & ex parte ñ appetit: ioeoq in duas
diuidit᷑ uoluntates: cumq una ñ ẽ tota ñ ẽ
⁊ hoc adest uni. quod deest alti. Edsi sꝑu duci¬

Expanded text:
imi. Aegritudo animi rationalis est, cum bonis inferioribus delectatus, superiora ex parte appetit, et ex parte non appetit. Ideoque in duas dividitur voluntates: cumque una est, tota non est; et hoc adest uni, quod deest alteri. C
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ ẽ: ꝙ habitauit in nob̃. Uidete
u̾bũ: uidete ũbũ carnẽ: ũbũ ante carnem.
Ecce iã auctor tuus: s ñd̾u ẽ p̃ciũ tuũ. un¬
de gͦ redemptꝰ: Quia u̾bũ caro factũ ẽ. ꝙ
habitauit in nob̃. & id̾o noui testam̃ti me

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis. Videte Verbum, videte Verbum carnem, Verbum ante carnem. Ecce jam auctor tuus, sed nondum est pretium tuum. Unde ergo redemptus? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 2. Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabant: de quib ait. Ignorantes di iuisti¬
occidens: s uiuificans sp̃c. & suã uolentes cõ¬
stituere: quã dirit ipse ex lege iusticiã. cũ di¬
ceret ñ ħ̃ns meã iusticiã que ex lege ẽ: iusti¬
cie d̾i ñ sunt subiecti: hoc ẽ gr̃e d̾i ñ st̃ sũbie

Expanded text:
ignorabant, de quibus ait, ignorantes Dei justioccidens, sed vivificans spiritus; et suam volentes constituere, quam dixit ipse ex lege justitiam, cum diceret, non habens meam justitiam quae ex lege est: justitiae Dei non sunt subjecti, ho
Abbreviated transcription (Latin):
secutionẽ ñ in corꝑibꝰ: s in cordibꝰ. Unde ilła
uox ẽ. Scd̃m multitudinẽ dolorũ incorũ in
corde meo. Non eñĩ ait in corꝑe meo. S rurgꝰ
qm̃ cogitant᷑ ĩmutabilia diuina ꝓmissa. &
sui. ex eis ꝑire nullꝰ potest: id̾o sequit᷑ in iłło
psalmo. Consolationes tuȩ iocundauert
animã meã. Dolor aũ ipse qui fit in cordibꝰ
piorũ. qͦs ꝑsequunt᷑ mores xͥanorũ malorũ
siue falsoꝵ. ꝓdest dolentibꝰ: qm̃ de caritate
descendit. qua eos ꝑire nolunt: nec impedi¬
re aliorũ salutẽ. Deniq magne ꝯsolationes
fiunt etiã de correptionib eoꝵꝰ. que piorũ
animas tanta iocunditate ꝑfundunt: qnͣ¬
tis doloribꝰ de sua ꝑditione cruciauert̃.
Sic in hoc scło in biis dieb malis. ñ solũ a
ipso abel quẽ pͥmũ ustũ impiꝰ fr̃ occidit:
& deinceps usꝙ: in huiꝰ scł̃i finẽ int̾ ꝑsecuti¬
ones mundi. & solationes di ꝑegrinan-¬
do ꝓcurrit eccłia.

Expanded text:
secutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabilia diuina promissa, et sui ; ex eis perire nullus potest; ideo sequitur in illo psalmo, Consolationes tuae jucundaverunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, quos persequuntur mores Christianorum malorum sive falsorum, prodest dolentibus; quoniam de charitate descendit, qua eos perire nolunt, nec impedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta jucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciaverunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus malis, non solum a ipso Abel, quem primum justum impius frater occidit, et deinceps usque in hujus saeculi finem, inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit Ecclesiipso Abel, quem primum justum impius frater occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis qui foris st̃ ñ seuientib uidet᷑ ẽẽ tñqͥl¬
litas & reuera ẽ. plurimũq ꝯsolationis af¬
fert. maxime infirmis: ñ tñ desunt. ĩ mo
multi st̃ intꝰ qui corda pie uiuentiũ suis
ꝑditis morib cruciant: qm̃ ꝑ cos blasphe¬
eis qui uolunt pie uiu̾e in xͦ: tantomagis
dolent. qͦd ꝑ malos intꝰ positosfit ut minꝰ
ꝙͣ pioꝵ m̃tes desiderant diligat᷑. Ipsi qͦq
heretici cũ cogitant᷑ habere nom̃. & sacra¬
sitare cogunt᷑: ꝙ multi maledici etiã in hĩ
inueniunt mat̾iam blasphemandi nom̃¬

Expanded text:
ab eis, qui foris sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque consolationis adfert, maxime infirmis: non tamen desunt, immo multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; quoniam per eos blaspheeis, qui volunt pie vivere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque haeretici, cum cogitantur habere nomen et sacrasitare coguntur; et multi maledici in his etiam inveniunt materiam blasphemandi nom
Abbreviated transcription (Latin):
generationis.
uis ñ intelligat in lauachro regenerati¬
onis spem nob̾ datã salutis futurȩ. ñ
iam salutẽ ipsã que ꝓmittit᷑: Et tam̃ qr cer-¬
ta spes ẽ: tamꝙͣ iam data eẽt eadem salus. sal¬
uos nos inquit fecit. Alio quippe loco diluci¬
dissime dicit. Nos in nob̃ ipsis ingemiscimꝰ
ad optionẽ: expectantes redemptionẽ corꝑis
nr̃i. Spe enĩ salui facti sumꝰ ꝙ cetera. Explic̃¬

Expanded text:
generationis. quis autem non intellegat in lauacro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et tamen quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem exspectantes, redemtionem corporis nostri. spe enim salui facti sum
Abbreviated transcription (Latin):
qr inde futurũ erat cȩlũ &t̾ra. Dicta ẽ t̾ra
inuisibilis & incomposita. & tenebre suꝑ
abyssũ: qi informis erat. & nulla specie c̃ni
atq tractari pot̾at: etiã si eẽt homo qui ui¬
rent᷑: s sub hiis om̃ib nominib mat̾ia
erat inuisa & informis. de qua ds odidit

Expanded text:
inde futurum erat coelum et terra. Dicta est terra invisibilis et incomposita, et tenebrae super abyssum, quia informis erat, et nulla specie cerni aut tractari poterat, etiamsi esset homo qui virentur. Sed sub his omnibus nominibus materia erat invisa et informis, de qua Deus condidit
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ. qr u̾bum caro factũ ẽ ꝙ habitauit in
nob̾. Nõ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ equał d̾o. Natu¬
ra enĩ erat: ñ rapina. Non enĩ usurpauit hoc
s natꝰ ẽ hoc. Uerumptam̃ sem⁊ ip̃m exinani¬
uit: formã serui accipiens. Agnouisti equałe:
iam incipe agnoscere minorẽ. formã serui ac¬
cipiens: in similitisdinẽ hominũ factus. &

Expanded text:
bum caro Factum est, et habitavit in nobis . Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Natura enim erat, non rapina: non enim usurpavit hoc, sed natus est hoc. Verumtamen semetipsum exinanivit, formam servi accipiens: agnovisti aequalem, jam incipe agnoscere minorem: formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et
Abbreviated transcription (Latin):
d om̃ia quippe scienda. que scit: sufficit
sibi illa ꝑfectio. Habet quippe nuncioᷤ.
id .ẽ. angłos: ñ tam̃ qui ei que nescit annun¬
ciẽt. Non enĩ sr̃ ulla que nesciat. S: bonũ eo¬
rũ ẽ: de oꝑib suis eiꝰ ꝯsulere uoluntatẽ. &¬
hoc ẽ qd dicunt᷑ ñ nulla nunciare. ñ ut ipse
ab eis discat᷑. s ab illo hi pẽt u̾bũ eiꝰ. sine cor¬
porali sono nuncient ꝙ qͦd uoluerit ab co
missi ad qͦs uoluerit: totũ ab illo ꝑ illud ũ¬
bũ eiꝰ audientes. idẽ in eiꝰ u̾itate inuementes¬

Expanded text:
d omnia quippe scienda quae scit, sufficit sibi illa perfectio. Habet quidem nuntios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat: sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere veritatem; hoc est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab eo ipsi per Verbum ejus sine corporali sono nuntient etiam quod voluerit, ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud Verbum ejus audientes, id
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ pat̾ ur̃. qͥd uob̃ necessariũ sit: pͥusꝙͣ pe¬
tatis ab eo. Nec ista ex aliquo tpr cognouit.
ramꝰ: & quos de quib reb uł exauditur uᷤ
uł ñ exauditurꝰ eẽt sine initio ante p̃sci-¬
uit. U niu̾sas aũ creaturas suas & sꝑita¬
les. & corꝑales. ñ qi st̃ id̾o nouit: s sdeo
creaturꝰ. Quia gͦ sciuit. creauit: ñ qr cre¬
auit. sciuit: nec alit̾ ea sciuit creata. ꝙͣ
creanda. Non enĩ eiꝰ sapientie aliqͥd accessit
ex eis: s illis existentibꝰ. sicut oportebat.
& qnͣdo oportebat. ille ꝑmansit ut erat.
Ita enĩ scͥptum ẽ. in libro ecclesiastico. An¬
te ꝗͣ crearent᷑ om̃ia nota st̃ ei: sic ꝙ postgͣm
ge ẽ gͥ huic scientie. scientia nr̃a dissimilis.

Expanded text:
ester, quid vobis necessarium sit priusquam petatis ab eo: nec ista ex aliquo tempore cognovit, ramus, et quos, et de quibus rebus vel exauditurus, vel non exauditurus esset, sine initio ante praescivit. Universas autem creaturas suas, et spirituales, et corporales non quia sunt, ideo novit, sed ideo creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam ge est ergo huic scientiae scientia nostra dissimilis.
Abbreviated transcription (Latin):
iã in mesopotamia ostituto. hoc ẽ iã egresso
de t̾ra chaldeoꝵ dicit ds. exi de t̾ra tua. &
de cognatione tua. & de domo pat̾s tui:
ñ ut corpꝰ inde eiceret. qͦd iã fecerat: s ani¬
mũ auellere dr. Non enĩ exierat inde ani¬
morsi spe redeundi & desid̾io tenebat᷑. q̃
spes & desid̾ium dõ iubente ac iuuante.
ꝙ illo obediente fuerat amputand̾u. fi¬

Expanded text:
o de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium Deo iubente ac iuuante et illo oboediente fuerat amputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ generale ẽ: abstinere ab iniquitatibꝰ ⁊ illi
Ut ab negantes impietatẽ ꝙ scłares cupidita¬
tes: temꝑant̾ ꝙ iuste ꝙ pie iuuamꝰ in boc
seło. Huic ieiunio. qua m̃ cedem addidit apl̃s.
Sequit᷑ ꝙ dicit. Expectantes illam beatã spem

Expanded text:
et generale est abstinere ab iniquitatibus et illut abnegantes impietates et saeculares cupiditates, temperanter et juste vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apostolus, sequitur et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ena et̾nitas ꝙ uera ĩmortalitus ñ ẽ nͥ ĩ
deitate tͥnitatis : cui qd ẽ eẽ. ꝑpetuũ ẽ:
qr natura initio carens. increm̃to ñ indi¬
gens. sicut nullũ finẽ: ita nullã recipit mu-¬
tabilitatẽ. Creature aũ etiã ille quib d̾s et̃¬
nitatẽ dedit. uł daturꝰ est. ñ penitꝰ om̃is si¬
nis aliene st̃: qr ñ st̃ extra omutationẽ. d̾u
illis finis ẽ. & temꝑalis institutio. & localiᷤ
motio: & ipsa in augm̃tũ sui facta mutatio.

Expanded text:
era aeternitas et vera immutabilitas non est nisi in deitate Trinitatis, cui quod est esse, perpetuum est: quia natura initio carens, incremento non indigens, sicut nullum finem, ita nullam recipit mutabilitatem. Creaturae autem illae, quibus Deus aeternitatem dedit, vel daturus est, non penitus omnis finiillis finis est, et temporalis institutio, et localis motio, et ipsa in augmentum sui facta mutatio.
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Non enĩ ait nemo: s nemo hominũ.
Ubi ostendit quẽad modu intelligi dẽbeat
qͦd dictũ ẽ. dm nemo uidit umꝙͣ. soẽ nemo
hominũ: sicut nemo ascendit in cȩłu. cum
angłi soleant illud ascendere: qr solent inde
homo. s tc̃cũ et̾num erit fideliũ p̃miũ. ui¬

Expanded text:
. Ubi ostendit quemadmodum intelligi debeat quod dictum est, Deum nemo vidit unquam; id est, nemo hominum: sicut, Nemo ascendit in coelum ; cum Angeli soleant illuc ascendere, quia solent inde homo, sed tunc cum aeternum erit fidelium praemium, vi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ nos agit᷑: & hoc ẽ qͦd q̃stionem
facit: qr uos inuisibilẽ solũ patrem dictũ
putatis uͥ apłs ait. ĩ mortali. inuisibili so¬
li dõ. Si dixisset soli patͥ: difficiliꝰ fortasse
questio solueret᷑. Quia uͦ dixit solid̾o: ñ ẽ
utiq contra nos. Q̾ unigenitꝰ quippe in

Expanded text:
em facit, quia vos invisibilem solum Patrem dictum putatis, ubi Apostolus ait, Immortali, invisibili soli Deo . Si dixisset, Soli Patri; difficilius fortasse quaestio solveretur: quia vero dixit, soli Deo; non est utique contra nos: et Unigenitus quippe in
Abbreviated transcription (Latin):
sint. nescitis qi angłi coꝵ semꝑ uident faciem
pat̾s mei qui in celis ẽ: Que sententia uos re-¬
darguit: qui nescitis qm̃ dicatis inuisibiłẽ pa-¬
trẽ. Illud aũ qd ait. ñ qr patrẽ uidit quisꝙͣ nͥ
is qui ẽ a do. hic uidit patrẽ: ad homines re-¬
ferri potest qͦd dictũ ẽ quisꝙͣ. O qr ipse h̃o
erat qui tc̃ loq̃batur in carne: ita hoc dixit.
ac si diceret. Non qr patrẽ uidit quisꝗͣ homi¬
nũ. nͥ ego: sic̾ dictũ ẽ. quis sapiens ꝙ intelli¬
get hec: Non enĩ ꝙ de scĩs angłis id accipi¬

Expanded text:
sint, Nescitis quia Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est ? Quae sententia vos redarguit, qui nescitis quemadmodum dicatis invisibilem Patrem. Illud autem quod ait, Non quia Patrem vidit quisquam, nisi qui est a Deo, hic vidit Patrem ; ad homines referri potest quod dictum est, quisquam. Et quia ipse homo erat qui tunc loquebatur in carne, ita hoc dixit, ac si diceret, Non quia Patrem vidit quisquam hominum, nisi ego: sicut dictum est, Quis sapiens, et intelliget h
Abbreviated transcription (Latin):
cognouisse: qd ut cognosceret᷑ fecit
a quib ignorabat᷑. Neq enim dicente apło
ds̃. p̃cognitos ante constitutionẽ mundi. s
tẽ cognouisse dictus ẽ. qd̾ tẽ ut cognosceretur
effecit.

Expanded text:
cognouisse quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. neque enim dicente apostdeus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit.
Abbreviated transcription (Latin):
icut recte dr̃ ds facere qͥ cqͥd ipso in nob̾
oꝑante fecerimus: ita recte dr̃ d̃s qͥ es¬
cere. cum eiꝰ munere requiescimus. Hoc
cogniti adeo. ⁊ Seq enĩ tc̃ eos ñ cognouerat
õs. precognitos uidelicet ante constitutõem
mundi. s quia tẽ ipsi eũ illiꝰ munere. ñ suo
m̾ito. uł facultate cognou̾ant. maluit tro¬
pice loqui. & tẽ ab illo cognitos dicere. cũ eiᷤ
cognoscendũ se p̃stitit: & uerbũ corrigere
quasi hoc minus recte dixit. qd ꝓpͥe dixat.
quã sinere ut hoc s arrogarent se potuisse
qd̾ eis posse ule donauerat. Dies obseruatis¬

Expanded text:
icut recte dicitur Deus facere, quicquid ipso in nobis operante, fecerimus: ita recte dicitur requiescere, cum eius munere requiescimus. Hocogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sed quia tunc eum ipsi illius munere. non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerat. Hic ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
nunc aũ cognoscentes dm̃. correxit & ait
immo cogniti a deo. quid aliud uolens
intelligi. nͥ qͦd eos ipse fecerit cognitores
suos: Nemo aũ cognoscit dm̃. nͥ qui intelli¬
git illũ ẽẽ summũ atq incõmutabile bo¬
num: cuius participatione fit bonus

Expanded text:
Nunc autem cognoscentes deum, correxit et ait: Immo cogniti a deo quid aliud uolens intellegi, nisi quod eos ipse fecerit cognitores suos? nemo autem cognoscit deum, nisi qui intellegit illud esse summum atque incommutabile bonum, cuius participatione fit bonus
Abbreviated transcription (Latin):
uaũ cum oras intra in cubitulũ tuũ.
& claude ostium. & dep̃care dñmtuum
in occulto: & qui uidet in occulto reddet tͥ
Si homines reddituri ft̃: effunde ante hõieᷤ
p̃cem tuã. Si d̃s redditurꝰ ẽ effunde añ eũ p̃cẽ
tuam: & claude ostium ne temptator ingre¬
diat᷑. Temptator ñ cessat pulsare. ut irrũpat.
Si clausũ inuenerit transit. Ideo apłs. quia
in nr̃a potestate ẽ ostium claud̾̃e: ostiũ cor-¬
dis non parietũ. ibi enim & cubiculũ: qͥa gͦ
in potestate nr̃a hoc ostium claud̃e: neq
detis inquit locũ diabolo. Etenĩ si intrauit¬
& possedit: attende quia tu negligenter
clausisti. aut claudere neglexisti

Expanded text:
utem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invenerit, transit. Ideo Apostolus, quia in nostra potestate est ostium claudere: ostium cordis, non parietum; ibi enim et cubiculum: quia ergo in potestate nostra est hoc ostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si intravit et possedit, attende quia tu negligenter clausisti aut claudere neglexisti
Abbreviated transcription (Latin):
quib clarũ ẽ quo animo fiant. Hec
p̃oedunt ad uiditiũ: id ẽ qr si fuerit ista sub¬
sieutũ uiditiũ. ñ ẽ temerariũ. Subsequnt᷑
aũ illa que oculta st̃: qr nec ipła latebunt
tempore suo. Sic & de bonis factis intelligen¬
dũ ẽ. Nam ita sũbiungit.
Similit̾ ꝙ facta bona manifesta st̃: ꝙ q̃¬
nifestis gͦ iudicem᷑: de occultis uͦ uidiciũ deo
relinqͣmꝰ: qr & ipsa abscondi ñ possunt siue
bona siue mala: cũ tempꝰ aduen̾it. q mani¬

Expanded text:
quibus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia, si fuerit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, nifestis ergo judicemus, de occultis vero judicium Deo relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt, sive mala, sive bona, cum tempus advenerit quo mani
Abbreviated transcription (Latin):
qua plenitudine caritatis p̃ceptũ illud im¬
plebit᷑. diliges d̾nm d̾m tuũ ex toto corde
tuo. & extota anima tua. & ex tota m̃te
tua. Nam cũ ẽ adhuc aliqͥd carnalis ꝯcu¬
piscentie. qͦd uł ꝯtinendo frenet᷑: ñ om̃i
m̃ ex tota anima diligit᷑ d̃s. Non enĩ caro
sine anima ꝯcupiscit. ꝗͣuis caro ꝯcupiscere di¬
cat᷑. qi carnalit̾ anima ꝯcupiscit. Ic̃ erit iustꝰ
sine ullo om̃ino peccato: qr nulla lexerit in¬
m̃bris eiꝰ. repugnans legi m̃tis eiꝰ s prorsus
toto corde. tota m̃te. tota anima diliget d̾mͥ
tur homini ista ꝑfectio: qͣmuis eã in hac
uita nemahat. Non enĩ recte currit᷑: si qͦ cur¬
rendũ ẽ nesciat᷑. Q mͦ aũ sciret᷑: si nulliꝰ p̃cep

Expanded text:
ceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, qmembris repugnans legi mentis. Tunc prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget Deum, tur homini ista perfectio, quamvis eam in hac vita nemo habeat? Non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
accendit᷑ uoluntas eoꝵ: ut id̾o possint. qr sic
uolunt: id̾o sic uelint. qr d̾s oꝑatur ut uelint.
llam si in tanta infirmitate uite huiꝰ. in qua
tam̃ infirmitate. ꝓpt̾ elationẽ repͥmend̾a ꝑfici
uirtutẽ oportebat. ipsis relinq̃ret᷑ uoluntas sua.
ut in aduitorio dĩ sine quo ꝑseuerare ñ possẽt
manerent si uellent: nec d̾s in eis oꝑaret᷑ ut uel¬
lent: int̾ tot & tantas temptationes infirmi-¬
tate sua uoluntas ipsa succumberet: ꝙ sd̾o ꝑ¬
seuerare ñ possent: qr deficientes infirmitate
nec uellent. aut ñ ita uellent infirmitate uo¬
luntatis ut possent. Subuentũ ẽ gͥ infirmita¬
ti uoluntatis Humane: ut diuina gr̃a inde¬
elinabilit᷑ ꝙ insuꝑabilit᷑ agerit᷑: ꝙ sd̃o ꝙͣuis

Expanded text:
accenditur voluntas eorum, ut ideo possint, quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabiliter ager
Abbreviated transcription (Latin):
antea iudeoꝵ scdm ordinẽ aaron in
uictimis pecorũ: & hoc in misterio. Non-¬
du erat sacrificiũ corꝑis ꝙ sangͥnis d̃ni
qͦd fideles norunt. & qui eugłm legerunt:
qd sacͥficiũ nc̃ diffusũ ẽ toto orbe t̾rarum.
Pponite gͦ uob̃ ante oculos duo sacrificia:
ꝙ sllud scdm ordinẽ aaron. & hoc scdm
ordinẽ melchisedech. Scͥptũ ẽ enĩ. Iurauit

Expanded text:
antea secundum ordinem Aaron in victimis pecorum, et hoc in mysterio: nondum erat sacrificium corporis et sanguinis Domini, quod fideles norunt, et qui Evangelium legerunt, quod sacrificium nunc diffusum est toto orbe terrarum. Proponite ergo vobis ante oculos duo sacrificia, et illud secundum ordinem Aaron, et hoc secundum ordinem Melchisedech. Scriptum est enim: Juravit
Abbreviated transcription (Latin):
dant uerã uitã. Cũ app̾hend̾int: tc̃ ert̃ diui¬
tes. Qnͣdo aũ ñ ea adhuc ħnt: nou̾int se pau¬
ꝑes. Ita fit: ut om̃s humiles sc̃õ corde. ꝙ in
caritate germana ꝯstitutos: quicqͥd habue¬
rint in hoc scło int̾ pauꝑes suos numeret

Expanded text:
dant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo hns plenã domũ: uberes t̾ras:
multa p̃dia: multũ auri & argenti. Nouit
qr in hiis ñ ẽ p̃sum̃dũ: humiliat se dõ. facit
& ille subueniat: & numerat᷑ int̾ pau¬
ꝑes qui saturant᷑ panibꝰ. Inuenis aliũ

Expanded text:
 uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis ali
Abbreviated transcription (Latin):
ec enĩ que nc̃ agimus tamꝙͣ clauis p̃cep¬
torũ in di timore ꝯfixi sic̃ scͥptum ẽ. ꝯsige
clauisa timore tuo carnes meas. in necessaris
deputant᷑: ñ in eis que ꝑ se ipsa appetenda & cõ¬
cupiscenda sunt. Unde illud optimũ se dicit
ait dissolui & cẽ cũ xͦ: inde incipit requies q̃
ñ int̾rumpit᷑ resurrectione. s clarificat᷑: que
tam̃ nc̃ fide retinet᷑. qr iustus ex fide uiuit.¬

Expanded text:
ec enim, quae nunc agimus tamquam clauis praeceptorum in dei timore confixi, sicut scriptum est: Confige clauis a timore tuo carnes meas, in necessariis deputantur, non in eis, quae per se ipsa appetenda et concupiscenda sunt. unde illud optimum se dicit t esse cum Christo, inde incipit requies, quae non interrumpitur resurrectione, sed clarificatur; quae tamen nunc fide retinetur, quia justus ex fide vivit
Abbreviated transcription (Latin):
homines qui cũ patientia moriunt᷑.
St̾ autẽ quid̾a ꝑfecti: qui cũ patientia uiuũt.
Qd dixi: Qui adhuc desiderat istã uitã: qͣn¬
do illi uen̾it dies mortis. patient̾ tolerat mor¬
tẽ. Luctat᷑ adu̾sum se. ut sequat᷑ uoluntatẽ
dei. Et hoc potiꝰ agat animo. qd elegit ds. ñ qͦd
elegit uoluntas humana: & ex desiderio uite
p̃sentis fit lucta cũ morte & adbibet patienti¬
am & fortitudinẽ. ut equo animo moriatur:
iste patient̾ moritur: Qui autẽ desid̾at sic̃ dic̃
s patient̾ uiuit: delectabilit̾ morit᷑. Nide

Expanded text:
homines qui cum patientia moriuntur: sunt autem quidam perfecti qui cum patientia vivunt. Quid dixi? Qui adhuc desiderat istam vitam, quando illi venerit dies mortis, patienter tolerat mortem: luctatur adversum se, ut sequatur voluntatem Dei; et hoc potius agit animo, quod eligit Deus, non quod eligit voluntas humana: et ex desiderio vitae praesentis fit lucta cum morte; et adhibet patientiam et fortitudinem, ut aequo animo moriatur: iste patienter moritur. Qui autem desiderat, sicut dicit sed pati
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. qua mͥ pͥmo subuenit: ueritatẽ
diligit. ut credenti det qͦd ꝓmisit. Audi
lo. ꝑsecutor indigebat miscd̾ia: & dixit
in se factam. Qui pͥus fui blasphemꝰ: ꝙ ꝑ
secutor ꝙ iniuriosꝰ. S miscdiam osecutꝰ
sũ: ut in me ostenderet xͦ iħc omẽm longani¬
mitatẽ in eos qui credituri st̃ illi in uitã
et̾nam: ut cũ indulgentiã tantoꝵ scele¬
rũ acciꝑet pautꝰ: nemo desꝑare posset
sibi donari quȩcũꝙ peccata. Ecce habes
miscdiam. Noluit tc̃ d̾s exercere u̾itatem:
ut puniret peccantẽ. & enĩ si puniretur
peccator: ñ ne u̾itas esset : Aut dicere aude¬
ret ñ habeo puniri: qͥ ñ posset dicẽ ñ pec

Expanded text:
diligit, qua mihi primo subvenit: veritatem diligit, ut credenti det quod promisit. Audi lo persecutore. Indigebat misericordia, et dixit in se factam: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Chrit illi in vitam aeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet Paulus, nemo desperaret posse sibi donari quaecumque peccata. Ecce habes misericordiam. Noluit tunc Deus exercere veritatem, ut puniret peccantem. Etenim si puniretur peccator, nonne veritas esset? aut auderet dicere, Non debeo puniri, qui non posset dicere, Non pec
Abbreviated transcription (Latin):
morat. Dicit enĩ ob hoc sͥ ueniã datã om̃iũ
peccatoꝵ suoꝵ. ꝙ illiꝰ furoris atq insanie
qua ꝑtrahebat xͥanios ad nec̃: qͥ minist̾ erat
furoris uideoꝵo. suie n lapidatione sc̃i marty¬
ris stephani. siue in cet̾is exhibendis & addu¬
cendis ad penã: ut nemo de se despet qͥ fuerit
magnis peccatis in uolutꝰ & magnis sceleribꝰ
irretitꝰ. qͣsi ueniã ñ sit accepturus. si ꝯu̾sus
fuerit ad eũ qui pendens incruce ꝓꝑsecuto

Expanded text:
. Dicit enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatorum suorum, et illius furoris atque insaniae qua pertrahebat Christianos ad necem, qui minister erat furoris Judaeorum, sive in lapidatione sancti martyris Stephani, sive in caeteris exhibendis et adducendis ad poenam; ut nemo de se desperet, qui fuerit magnis peccatis involutus, et magnis sceleribus irretitus, quasi veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eu