comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut illo fauore sc̃s iste pat̾ nos foueat
aut consolari dignetur. quosibi pla
Hoc solũ quippe magnũ nobis deb&
inderi qđ talib prestat᷑ ut eius scẽ sollẽp¬
nitati possimus inter eẽ. & despe misȩ¬
ricordȩ eius gaudere. Nec minor est eiꝰ
potentia uł pietas. quã simiracula frequen¬
aris : Sed nimirũ necesse est ut ꝑ omne
ecclesi ã cessantib signis manifestetur.
qui sint illi qui uni uersalẽ sidẽ ꝓpt᷑ pre¬
li iudicio sequaces anticristi signa po¬
tius facient. ut corã eis qui uoluntariȩ pec¬
cant ut scriptũ est. offendiculũ ponat᷑.
Nec dũtam̃ eadẽ miracula penitus ad¬
patris sepolcrũ in aliis beatȩ eĩ memo¬
ic locis. hȩc etiã sieri ñ ignorantur. Sig¬
norũ sane in quisitorib qui unũ quẽq pa¬
ex ꝓ bratio conside randa .ẽ. qua diẽ.
&eneratio mala & ad ultera signum
ni isrł pͣtulit. qui ad serui curationẽ
solã eius iusionẽ sufficere ñ dubita¬

Expanded text:
ut illo favore sanctus iste pater nos foveat, ut illo favore sanctus iste pater nos foveat, aut consolari dignetur, quo sibi plaHoc solum quippe magnum nobis debet videri: quod talibus præstat, vt eius sanctæ solemnitati possimus interesse, & de spe misericordię eius gaudere. Nec minor est eius potentia vel pietas, quam si miracula frequentaret. Sed nimirum necesse est, vt per omnem Ecclesiam qui sint illi qui universalem fidem, propter praee jam terribili judicio, sequaces Antichristi signa potius facient, ut coram eis qui voluntarie peccant, ut scriptum est, offendiculum ponatur . Necdum tamen eadem miracula penitus adpatris sepulcrum, et in aliis beatae ejus memoriae locis, haec etiam fieri non ignoramus. Signorum sane inquisitoribus, qui unumquemque paexprobatio consideranda est, qua dicit: Generatio mala et adultera signum ni Israeli praetulit : qui ad servi curationem solam ejus jussionem sufficere non dubita
Abbreviated transcription (Latin):
conserta. clericꝵ quoq honestis quasi
inflorata ꝑsonis letabunda confluit.
& cõmune patrociniũ de uota reqͥrit.
Nã qua enĩ parũ eẽ desiderio deuotꝙ
sollẽ pnitatẽ eiusdẽ patris sideles colu¬
possent. existere causa prestitit. quo
ꝙ alias sollẽp̃nitates gaudio pĩ anorũ
one nec ñ ꝙ tumulatione. quesic di¬
uitus eẽ disposita. multa signex. st̃ docu¬
tãmira miracula. & inscriptu referun¬
tur gesta. & sub oculis patrata dis nos¬
cuntur. ut ipso fulgor etiã quosq re¬
motos adeiꝰ reuerentiã excitare po¬
tuerit. Que lic& instante iam tẽpore
antĩpĩ. cuiꝰ fatiẽ ut scriptũ est pͣcedo
egestas cessare uideantur. prestanti¬
o tim̃ sanitas animarũ sẽꝑ eiꝰ meritis
obtenta p̃betur Cessare autẽ diuina
miracula uel ibi uel aliasnr̃ꝗe noemitas
precaminũ facit. qui post reuelatã xpĩ
gram̃ retro sumus cõuersi. De upso quio

Expanded text:
conserta, clericorum etiam honestis quasi conserta, clericorum etiam honestis quasi inflorata personis, laetabunda confluit, et commune patrocinium devota requirit. Nam quasi parum esse desiderio devotorum solemnitatem ejusdem patris fideles colssent: existere causas praestitit, quibus et alias solemnitates gaudio Christianorum one, nec non et tumulatione, quas divinitus esse dispositas, multa signorum docutam mira miracula, et in Scriptura referuntur gesta, et sub oculis patrata dignoscuntur, ut ipsorum fulgor etiam quosque remotos ad ejus reverentiam excitare potuerit. Quae, licet instante jam tempore Antichristi, cujus faciem, ut scriptum est, praecedet egestas , cessare videantur; praestantior tamen sanitas animae semper ejus meritis obtenta praebetur. Cessare autem divina miracula, vel ibi, vel alias, nostrorum enormitas peccaminum facit: qui post revelatam Christi gratiam retro sumus conversi. De ipso quipp
Abbreviated transcription (Latin):
SES TIUA DEATIS SIMI BENE DICII
sollemnitas ap̃o dño propiernte
refulg&. que fideliũ cordibus
& efstctũ deuotionis augere. & spirita¬
le gaudiũ afferre consueuit.erito siqͥ¬
dẽ tanti patris memoriȩ idẽ fidelescum¬
gaudent. ut illud ꝓphȩticũ impleatur.
Sicite iusto qm̃ bene. Et itẽ. Memori¬
a iusticũ laudibus. Constat enĩ qđ unĩ
bilius colit. quanto celsius hunc a
dõ decoratũ cognouerit. Unde & istũ
patrẽ diuno quodã instinctu speci¬
alius amat euisq memoriã dulcius
recens&. Nimirũ non nescia qđ illũ
omp̃s ds̃ inter sũ mos & electos sc̃ȩ ecde¬
siȩ patres mirũ in modũ ꝓuexit. &
inter scẽ sidei fundatores accelestis
disciplinȩ censores in signiter subli¬
mauit. Quippe quẽ sc̃i sps Raris mate
tum miraculq signis. tũ uirtutũ exer¬
ticiis adornauit. ut dignus inmudo
apparer& perquẽ eccelsioris ordinis¬
tis quotiens in anno suis tẽporib eue¬
nixunt. tã deuote tãq libenter & ex

Expanded text:
ssimi Benedicti solemnitas, Christo Domino propitiante refulget, quæ fidelium cordibus: & affectum deuotionis augere, & spiritale gaudium afferre consueuit. Merito siquidem tanti Patris memoriæ iidem fideles congaudent: vt illud Propheticum impleatur. Dicite iusto, quoniam bene. Et item, Memoria iusti cum laudibus. Constat enim, quod vnbilius colit: quanto celsius hunc a Deo decoratum cognouerit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusque memoriam dulcius recenset. Nimirum non nescia, quod illum omnipotens Deus, inter summos & electos sanctæ Ecclesiæ Patres, mirum in modum prouexit: & inter sanctæ fidei fundatores, ac cælestis disciplinæ censores, insigniter sublimauit. Quippe, quem sancti Spiritus charisma, tum miraculorum signis, tum virtutum exercitu adornauit: vt dignus in mundo appareret, per quem etis, quoties in anno, suis temporibus eveniunt; tam devote tamque libenter, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
nasticȩ legis decreta ederie. Euert
quide ałii ut ĩ dictũ est eiusdẽ scȩ̃
institutionis decretores. sed tanquã
huic quoq dicatur nouite exnomi¬
ne . Iste est qui in hac cęlesti discipli¬
na placidius effulsit. Nam &ante
morsen sacrificioꝵ cerimoniȩ &crr¬
cum cisionis ritus frequenta tissimo
uiguit usu. qui tam̃ specialit᷑ ꝑ ecn¬
de morsen inculcatus .ẽ. Sic ergo
& huic beatissimo legis latori ñ pre¬
iudicant. alii patres quiscẽ regule
munia descripsert᷑. sed magis ut as¬
sertores. eius sanc cita confirmauit.
Neq enĩ abre scs iste morsi conpa¬
ratur. quando quidẽ non pauca mag¬
nalia penesimilit̃ ab utrisq gerun¬
tur. Mysterii itaq maiestate sepa¬
III rata. qua sub illo omã insigura con¬
tingebant. de cetero mułta reper

Expanded text:
nasticæ legis decreta sanciret. Fuerunt quidam alij, sicut iam dictum est, eiusdem sanctæ Institutionis decretores: sed tanquam Moysi, huic quoque dicatur. Noui te ex nomine, Iste est, qui in hac cœlesti disciplina placidus effulsit: Nam ante Moysem, Sacrificiorum cæremoniæ, & Circuncisionis ritus, frequentissimo viguit vsu: qui tamen specialiter per eundem Moysem inculcatus est. Sic ergo & huic Beatissimo Legislatori non præiudicent alij Patres, qui sanctæ Regulæ munia descripserunt: sed magis vt assertores eius sancita confirment. Neque enim abs re, sanctus iste Moysi comparatur, quādoquidem, non pauca magnalia pene similiter, ab vtrisque geruntur. Mysterij itaque maiestate separata, qua sub Moyse, omnia in figura contingebant. De cætero multa reper
Abbreviated transcription (Latin):
tur dilexisse. quo p̃seit ꝓpͥa ossa
ꝓpͥis relitis sedib transferenda. In
quo actenus tanta constant monstra¬
ta miracula. ut siscriberentur ꝓpͥo in¬
digerent libro: prestante om̃i poten

Expanded text:
dilexisse quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante Domino n
Abbreviated transcription (Latin):
mei & ego ipse deuobis. Quonũ
ipsi pleni estis dilectione. reple¬
ti om̃i scientia. ita ut possitis
alterutrum monere. Audatius
aut̃ scripsi uobis. fratres ex pari
t̃aquam  memoriam uos reduceas.
propter gratiam quȩ data est michi
adõ. ut sim minister xp̃i iħii ingentib¬

Expanded text:
ego ipse de vobis: quoniam et ipsi pleni estis dilectione: repleti omni scientia: ita ut possitis alterutrum monere. Audatius autem scripsi vobis fratres ex parte: tanquam in memoriam vos reducens: propter gratiam que data est mihi a Deo: ut sim Minister Chri
Abbreviated transcription (Latin):
manducat. dño manducat: gr̃as eñi
agit dõ. Qemo enĩ nr̃m sibi uiit. LxIUI¬
& nemo sibi moritur: Siue enim
uiuimus: dño uiuimus. siue mori¬
mur dño morimur: siue ergo uiuimus.
siue morimuri dñi sumus. In hoc enim XIUII.¬
xp̃s mortiuis est & resurrexit : ut¬
& mortuoꝵ & uiuorum dominetur:
Tu autem qui uidicas fratrem tuum:
Aut tu quare spernis fratremtuũ:
Oñs enĩ stabimus ante tribunaldĩ:
Scriptum est enim Uiuo ego dicit
dñs: quoniam mihi flet᷑et᷑ om̃e genu.
& om̃is lingua confitebitur dõ. ltaq
unusquisq nr̃m ꝓse rationem reddet
natis offendiculum fratribus uel
quia nihil commune ꝑ ipsum: nisi eiqui
existimat quid commune esse illi com¬
mine est. Si enim ꝓpt̃ cibum frater  xIUIIi¬
tius contristatur. iam non scđm cari¬
tatem ambulas. Noli cibo tuo illum

Expanded text:
manducat, domino non manducat et gratias agit deo. nemo enim nostrum sibi uiuit et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus; siue mormino morimur. siue ergo uiuimus siue morimur, domini sumus. ad hoc enim Christus mortuus est et resurrexit. ut mortuorum et uiuortu autem quid iudicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum ? omnes enim stabimus ante tribunal dei. scriptum est enim : uiuo ego, dicit dominus, quoniam mihi flectet omne genu, et omnis lingua confitebitur deo. itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet natis offendiculum fratribus vel quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Si enim propter cibum frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. Noli cibo tuo illum
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ sc̃õ. Habeo igitur głam in xp̃o
iħu ad deum. Non enim audeo aliqiđ
loqui eorum. que ꝑme non efficit
xp̃s mobedientiam gentium uerbo &
factis inuirtute signoꝵ & ꝓdigio
in inture spũ sc̃t. ita ut abhitrusa¬
lem percirciitum usq adhillirieũ
repleuerim̃ euangelium xp̃i. Sic aut̃
hoc predicaui cuangelium nonubi
nominatus est xp̃s. nesuꝑalienum
sundimentum edificarem. sed sicut
scriptum est. quibus non est adnon¬
tiatum deeo uidebunt. & qui non
andierunt in tellegent. Propt̃
quod & inpediebar plurimum ue¬
ure aduos. Nunc uero locum ulte¬
ius non habens in his regionibus.
upiditatẽ aut̃ habens ueniendi
uini s Cum in hispaniam ꝓficisci
epero. spero quod preteriensui¬
deim uos: & auobis deducar illuc.
siuobis primum exparte fruitus
fuero. Nunc igitur ꝓficiscarhicrusa¬
lem ministrare sc̃is. Hobauerunt
enim machedonia. & achaia. Colulati¬
onem aliquam facere in puiuperessco
cis. & debitores sunt cox. Namst
spiritalium eorum participes facti

Expanded text:
itur Deo. Habeo igitur gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium verbo et factis, in virtutes signorum et proiritus Sancti ita ut ab Hierusalem per circuitum usque in Illyricum repleverim evangelium Christi sic autem hoc praedicavi evangelium non ubi nominatus est Christus ne super alienum fundamentum aedificarem sed sicut scriptum est quibus non est adnuntiatum de eo videbunt et qui non audierunt intellegent propter quod et inpediebar plurimum venire ad vos nunc vero ulterius locum non habens in his regionibus cupiditatem autem habens veniendi nis cum in Hispaniam proficisci coepero spero quod praeteriens videam vos et a vobis deducar illuc si vobis primum ex parte fruitus fuero nunc igitur proficiscar in Hierusalem ministrare sanctis probaverunt enim Macedonia et Achaia conlationem aliquam facere in pauperes eis et debitores sunt eorum nam si spiritalium eorum participes facti
Abbreviated transcription (Latin):
infide assumite. ñ on in disceptati¬
onibus cogitationum Alius
enim credit manducare se omnia.
qui aut̃ infirmus est holus mandu¬
cet. Qui manducat manducantẽ
non spernat. & qui non manducat
manducantem non iudicet: Ds̃
enĩ illum assumpsit Tu quises
qui iudicas alienũ seruũ: Suo
dño stat. aut cadit Stabit aut̃.
potens est enĩ ds̃. statuere illum

Expanded text:
in fidem adsumite, non in disceptationibus cogitationum. alius enim credit manducare omnia: qui autem. infirmus est, holera manducet. is qui manducat non manducantem non spernat: et qui non manducat manducantem non iudicet: deus enim illum adsumpsit. tu quia es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit: stabit autem, potens est enim deus statu
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatȩ sunt : Itaq qui resistit
potestatis dĩ ordinationi resistit .:
Qui aut̃ resistunt. ipsi sibidãpnatio¬
nesi acd quirunt: Nam principesnonsxi
sunt timori boni operis : sed mali:
Uis aut̃ non timere potestatem:
bonum fac: & habebis laudem exilla
Di eñĩ uinister est tibi in bonum ⁊
Si autem malefeceris. tine. ⁊llonenĩ¬
sine causa. gladium portat: Dĩ enĩ
minister est. undex in iram ei qui

Expanded text:
 qui resistit potestati, dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time non enisine causa gladium portat. dei enim- minister est, uindex
Abbreviated transcription (Latin):
carissimam: quȩ multũ laborauit
in dño. Salutate rufum electũ in¬
dño: & matrem eiuis. & meam. in¬
Salutate asincritum. flegontiã. her¬
men: patrobam. hermã : & qui cum
eis sunt fratres.⁊ Salutate filo logũ
olimpiadem: & omnes qui cumeis sus
sc̃os. Salutate inuicem in osculo scõ
Salutant uos om̃s aeccłx xp̃i¬
Rogo aut̃ uos fratres: ut obserueti
eos qui dissensiones & offendicula

Expanded text:
charissimam, quae multum laboravit charissimam, quae multum laboravit in DoDomino, et matrem ejus, et meam. Salutate Asyncritum, Phlegontem, Hermam, Patrobam, Hermen, et qui cum eis sunt, Fratres. Salutate Philologum Olympiadem, et omnes qui cum eis sunt sanctos. Salutate invicem in osculo sancto. Salutant vos omnes EcclesiRogo vos fratres, ut observetis eos, qui dissensiones et offendicula
Abbreviated transcription (Latin):
stigabiles uiȩ euis. Quis enim cogno¬
uit sensum dñi: aut quis consilia¬
ruis eius fuit : Aut quis prior dedit
illi. & retribuctur ei:. Quoniam
ex ipso & pcripsum. & in ipso sunt¬
omnia. ipsi gła inseculi selos. Amen.
Ihsecro titiq uos fratres permise sxxxiͥ¬
ricordiam dĩ. ut exhibeatiscor¬
pora ur̃a hostiam uuentem. scãm
dõ placentem: rationabile

Expanded text:
enim cognovit sensum Domini aut quis consiliarius eius fuit aut quis prior dedit illi et retribuetur ei quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso omnia ipsi gloria in saecula amen obsecro itaque vos fratres per misericordiam Dei ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem sanctam Deo placentem rationabil
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientiam uero non huuis scłi. neq
principũ huius scł̃i. qui destruunt᷑.
sed loquimur dĩ sapientiã in misterio
quae abscondita est quam p̃destina¬
uit ds̃ ante secula ingłam nr̃ãm.
quã nemo principũ huiis scłi cognouit

Expanded text:
sapientiam uero non huius saeculi neque principum huius saeculi, qui destruuntur, sed loquimur dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est, quam praedestinauit deus ante saecula in gloriam nostram, quam nemo principum saeculi hui
Abbreviated transcription (Latin):
patri placita erant sẽ ꝑ faciebat: qr uolun¬
tatẽ eius. salutẽ humani generis operando
adimplebat. & peccati tocius ꝑpetuo ex¬
pers immunisq ꝑseuerabat. qr peccitũ nõ
fecit : nec dolus inuentus est in ore ens.
Quiꝓpt̃ & nos sieiꝰ menbra eẽ uolumus. a¬
pitis nrĩ exẽpla imitari studeamus. Aganꝰ
quȩ dõ placita st̃ : castificemus animũ ab
omni concupifentia. edomemus illicito
carnis appetitus. malaqu nos ꝑpetrasse
meminimus: lacrimis poenitentie de¬
luamus. & bonis inquantũ possumus o¬
peribus insistamus. quatinus dm̃ &int᷑¬
scłi pressuras ad utorẽ acꝓtectorẽ habere.
& infuturo ad illud sũ mũ bonũ uisionis
eiꝰ mere a mur felicit̃ ꝑ uenire amen

Expanded text:
Patri placita erant, semper faciebat, quia volunPatri placita erant, semper faciebat, quia voluntatem ejus salutem humani generis operando adimplebat, et peccati totius perpetuo expers immunisque perseverabat, quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Quapropter et nos si membra ejus esse volumus, capitis nostri exempla imitari studeamus. Agamus quae sunt placita Deo, castificemus animum ab omni concupiscentia, edomemus illicitos carnis appetitus, mala quae nos perpetrasse meminimus, lacrymis poenitentiae diluamus, et bonis in quantum possumus operibus insistamus, quatenus Deum et intesaeculi pressuras adjutorem et protectorem habere, et in futuro ad illud summum bonum visionis ejus mereamur feliciter pervenire. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
b& essentiam. Et quime misit mecum ẽ.
Ds pat̾ filiũ misit : qr eũ in car nari constĩ¬
tuit Missio enĩ eius : ipsa in carnatio ẽ.
Dsergo pat̾ cumfilio ẽ : qr unũ st̃ pat̾ & fili¬
us Unaẽ illis substantia : eadẽq dĩtas. in¬
diuisa maiestas. Et tam̃ cumsimulsint : solꝰ
filius missus ẽ. hoc est solus filius incar na¬
tus est. sicut & solus filius passus est. Ds̃
ergo pat̃. sẽ ꝑ cumfilio fuit. & ñ eum re¬
liquit & tam̃ ut dictum ẽ. solius filii pes¬
sona carnẽ assũpsit: & passioni ac morti
subiacuit. Dĩ aut̃ patris ꝑsona : ab ista in¬
carnationis & passionis iniuria. aliena fu¬
it. Ut enĩ aliquo utamur exẽplo : sicut ar¬
bor aliqua radiũ solis inse suscipiens fer¬
ro inciditur. cum tam̃ radius solis nec in¬
cidi possit. nec arbos re separari: ita ds̃
pat̃. & ipsa inxpo diuinitas pati non potu¬
it : sed sola humanitas xp̃i pas sibilis fuit.

Expanded text:
bet essbet essconstituit. Missio enim ejus incarnatio est. Deus ergo Pater cum Filio est, quia unum sunt Pater et Filius, una est illis substantia, eademque deitas, indivisa majestas. Et tamen cum simul sint, solus Filius missus est, hoc est, solus Filius incarnatus est, et sic solus Filius passus est. Deus ergo Pater semper cum Filio fuit, et eum non reliquit, et tamen, ut dictum est, solius Filii persona carnem assumpsit, passionique et morti subjacuit. Dei autem Patris persona, ab ista incarnationis et passionis injuria fuit aliena. Ut enim aliquo notetur exemplo, sicut arbor aliqua radium solis in se suscipiens, ferro inciditur, cum tamen radius solis nec incidi possit, nec ab arbore separari, ita Deus Pater, et ipsa in Christo divinitas, pati non potuit, sed sola humanitas Christi passibilis fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
suã uocat. qua ex altatus est in cruce
Hec nãq exaltatio humilationis fuit:
ñ glorificationis. scđm quã humiliauit
seipsũ. factus oboediens patriusq ad mo
tẽ. aitergo. Cũ exalta ueritis filiũ ho¬
minis tunc cognos cetis qrego sũ. Prȩ¬
uidebat enĩ ibi quosdã : quos ante mum¬
di costitutionẽ prȩdesti nauerat. post
suã passionẽ credituros. De qͥb in ac¬
Iuic inquit cognoscetis: qr ego sũ. Acsi
dcero : Id circo differo fidẽ uram᷑ ut im¬
leã passionẽ meã. Cũ uero me incruce
tis me dm̃. unius cũ patre substantiȩ:
Et ame ipso facionihil : qr nec sũ ame ipso
ab ipso est m operatio : a quo & generatio
Et sic̃ docuit me pat᷑: hȩo loquor inmundo
Nonsic doeuit pat̃ filiũ : quasi indoctũ genu¬
erit Sed hoc ẽ docuit: scientẽ genuit. Sim¬
plex ẽ enim natura ueritatis: ꝙ̾ hoc ẽ illiẽẽ
qđ nosse. & ab illo hab& scientiã a quo ha¬

Expanded text:
suam notat, qua exaltatus est in cruce. suam notat, qua exaltatus est in cruce. Haec namque exaltatio humiliationis fuit, non glorificationis, secundum quam humiliavit sego: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Praevidebat enim ibi quosdam, quos ante mundi constitutionem praedestinaverat, post suam passionem credituros: de quibus in AcTunc, inquit, cognoscetis, quia ego sum. Ac si diceret: Idcirco differo fidem vestram, ut impleam passionem meam. Cum vero me in crucetis me deum unius cum Patre substantiae. Et a meipso facio nihil, quia nec sum a meipso. Ab ipso est mihi operatio, a quo et generatio. Et sicut docuit me Pater, hoc loquor in mundo. Non sic docuit Pater Filium, quasi indoctum genuerit, sed docuit, hoc est, scientem genuit. Simplex enim natura veritatis, et hoc est illi esse quod nosse, et ab illo habet scientiam a quo ha
Abbreviated transcription (Latin):
cera. Ider co ueritatẽ dico : qr fili u
sũ ueracis. Lit̃ enĩ ueraxẽ : filius ue¬
ritas. Et sicut ẽ filius a patre: sic ueri
dat dõ patri unicus filius. ut nostali
instruat exẽplo. qr supse qͥ ẽ co ager¬
nus filius omnẽ głam dat ei aquaẽ : multo ma¬
gis nos dm̃ in suis operib glorificare debems
cuius serui sumꝰ. Et ego quȩ audiui apud eũ.
hȩc loquor inmundo. Quid audierat apud
patrẽ : nisiueritatẽ : Ueritatẽ ergo au¬
dierat : ueritatẽ loquebatur. Audiuit
autẽ apud patrẽ : qr . ẽ apatre. Nihil enĩ
illa. ẽ aliud audisse: nisi eẽ. qr ab illo hab&
audientiã . a quo habq essentiã Et ñ cog¬
nouert̃ : qr de patre eis dicerte. Quare nã
cognouert᷑ : qr ad huc carnalib inhere¬
bant nec dũ oculos cordis aꝑtos habebant
qͥb patris & filiis ȩqualitatẽ intellige¬
re ualerent. Dixitergo eis. Cũ exaltaue¬
ritis filiũ hominis: tunc cognos cetis
qr egosũ. Exaltationẽ hoc loco. passionẽ

Expanded text:
ceret: Idcirco veritatem dico, quia Filius sum veracis. Pater enim verax est, Filius veritas. Et sicut est Filius a Patre, sic veritgloriam dat Deo Patri unicus Filius, ut nos tali instruat exemplo, quia si ipse qui est coaeternus filius, omnem gloriam dat ei a quo est, multo magis nos Deum in suis operibus glorificare debemus, cujus servi sumus. Et ego quae audivi apud eum, haec loquor in mundo. Quid audierat apud Patrem, nisi veritatem? Veritatem ergo audierat, veritatem loquebatur. Audivit autem apud Patrem, quia est a Patre. Nihil enim est illi aliud audisse nisi esse, quia ab illo habet audientiam, a quo habet essentiam. Et non cognoverunt quia patrem ejus dicebat Deum. Quare non cognoverunt? Quia adhuc carnalibus inhaerebant, necdum oculos cordis apertos habebant, quibus Patris et Filii aequalitatem intelligere valerent. Dixit ergo eis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Exaltationem hoc loco passionem
Abbreviated transcription (Latin):
mini inpeccato uro Reddit illis spẽ :¬
& ostendit quo modo posint ñ morun
peccato suo. uidelic& si meũ credant.
plurimi qͥ ñ erant crediturit : erant¬
dicit. si ñcredideritis q egosũ necãd¬
dero se illũ eẽ : quiolim morsiq rerat.
Ego sũ quisum. Eodẽ uerbo essentiȩ ususẽ
loquens populo iudȩ&:  quoninc usus ẽ
id morsen loquens ꝑ angłir quẽ dirige¬
dat adliberandũ populuri suũ. Acsidr¬
cera. Ego qui tunc uen ꝑ angłm ut mit¬
terẽ mer sen adliberandũ populũ me¬
ũ. ego ipse ꝑme ma ipsũ ueni liberge
genus humanũ. Nisiergo credideritis¬
quia egosũ ds̃. moriemini inpeccato uro. Sed
dert᷑. Tuquis es Sed dñs allin struendos
eos qui meũ crediturierant respondit.
Principiũ : qui& lo quor uobis. Principi¬
ũ se dñs appellat: qr omã ꝑ ipsũ facta sunt.
ipse̾enĩ dĩ sapientia: dequa psal mista dõ

Expanded text:
in peccato in peccato t ostendit quomodo possint non mori in peccato suo, videlicet si in eum credant. plurimi, qui non erant credituri, atdicit, si non credideritis quia ego sum, nec aderet se illum esse, qui olim Moysi dixerat: Ego sum qui sum . Eodem verbo essentiae usus est loquens populo Judaeorum, quo tunc usus est ad Moysen, loquens per angelum, quem dirigebat ad liberandum populum suum. Ac si diceret: ego qui tunc veni per angelum, ut mitterem Moysen ad liberandum populum meum, ego per memetipsum veni liberare genus humanum. Nisi ergo credideritisquia ego sum Deus, moriemini in peccato vestro. Sed responderunt: Tu quis es? Sed Dominus ad instruendos eos qui in eum credituri erant, respondit: Principium, qui et loquor vobis. Principium se Dominus appellat, quia omnia per ipsum facta sunt. I
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. hoc ẽ degła ad quã ꝑpassionẽ & mortẽ
ꝓperabat : & ad hanc illi ꝑuenire nullomͦ
poterant: Sediam uideamus quid his dñs
responderit: Uos dedeorsum estis. ego de
supernis sum: De deor sũ inquit estis. t̃.¬
na sapitis: terrenis delectamini. terri¬
nis inhiatas: sursũ corda nõ leuatis. Ego
desuꝑnis sũ. hoc ẽ a patre quonihil ẽ. su¬
nitus fuerat ante omnẽ creaturã. ante tepꝰ.
uł quic quid intẽpore cogitari potest
Uos de hoc mundo estis. ego nonsũ dehoc
mundo. De hoc mundoerant: qr pecca¬
tores. qr iniqui. & infideles erant. Sednũ
demundo erant. qr deadã natifuerant.
Sed demundo. id÷ decarnali conuersa¬
tione ad nõ electi erant.: iuxta qđ alibi
dicit. Ego uos elegidemundo. Demundo
ergo fuerant. sediã non erant demundo:
bant ꝑquẽ factus est mundus. ludȩi uero.
qr ꝑ seuerabant inpeccato : ꝑ manebant
inmundo . ꝓpterea eis dictũ ẽ. morie

Expanded text:
tem, hoc est, de gloria ad quam per passionem et mortem tem, hoc est, de gloria ad quam per passionem et mortem properabat, et ad hanc illi pervenire non poterant. Sed jam videamus quid his Dominus responderit: Vos de deorsum estis, ego de superius sum. De deorsum, inquit, estis, terrena sapitis, et terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum corda non levatis. Ego de superius sum, hoc est, a Patre quo nihil est sunitus fuerat ante omnem creaturam, ante tempus, vel quidquid in tempore excogitari potest. Vos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. De hoc mundo erant, quia peccatores, quia iniqui et infideles erant. Sed nunDe mundo erant, quia de Adam nati fuerant, sed de mundo, id est, de carnali conversatione a Domino electi fuerant, juxta quod alibi dicit: Ego vos elegi de mundo . De mundo ergo erant, sed jam non erant de mundo, bant, per quem factus est mundus. Judaei vero quia perseverabant in peccato, permanebant in mundo. Propterea eis dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
rat Quoego uado : uos ñ potestis uenire:
Non poterant uenire quo ibat: qr in eum
credere nolebant. qr eũ nõ diligebant.
atq ideo ad illã głam adquã ille ꝑ motẽ
festinabat: ipsiuenire ñ poterant. Hocip¬
sum alibi apłis loquens dixit. Quo egoua¬
do : uos ñ potestis uenire Neq enĩ tunc
quo ipse ibat uenire poterant: qr nec dũ
sed p̃dicit dilationẽ. Iudei uero num¬
quã quo ibat uenturierant : quia in eũ
credere nolebant. & id circo audierunt:
inpeccato uroͣ moriemini. Sed audiamꝰ
qͥd responderint uerbo dnĩ : carnalit᷑
tantũ audientes & ñ intelligentes  Num¬
qͥd int̾ fici& se m& ipsũ. qr dic̾ quo egoua¬
do uos ñ potestis uenire : quã cȩcamens:
& suis tenebris obscurata. Nũ ꝗd enĩ sihñs
seint̾ ficer& se qͥ eũ ad moꝗtẽ nõ poterant :
aut nũ qͥd mori ipsi ñualebant: ergo quo
ego uado dixit. non deeo quo ibat ad mor¬
tem: sed de eo quouenturus erat post moe¬

Expanded text:
 Quo ego vado, vos non potestis venire. Non poterant venire quo ibat, quia in eum credere nolebant, et quia eum non diligebant. Atque ideo ad illam gloriam, ad quam ille per mortem festinabat, ipsi venire non poterant. Hoc ipsum alibi apostolis loquens dixit: Quo ego vado, vos non potestis venire modo . Neque enim tunc quo ipse ibat venire poterant, quia necdumsed praedixit dilationem. Judaei vero nunquam quo ibat venturi erant, quia in eum credere nolebant. Et idcirco audierunt: In peccato vestro moriemini. Sed audiamus quid responderunt, verba Domini carnaliter tantum audientes, et non intelligentes. Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit, quo ego vado, non potestis venire? Quia caeca mens, et suis tenebris obscurata. Nunquid si Dominus interficiat se, sequi eum ad mortem non poterant? Aut nunquid mori ipsi non valebant? Ergo quo ego vado dixit, non de eo quo ibat ad mortem, sed de eo quo venturus erat post mor
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ẽ pat &filius. Principiũ att. qui& lo¬
quor uobis. Acsicer& ł gosũ ds̃ qͥ ꝓroptꝰ
uos humilis factus. ad hoc descendi: ut
uobis loqͥ possẽ ꝑ susceptã seruifoe mã.
Credite ergome eẽ principiũ : q ut hoc
credatis loquor uobis. Multa habeo de
uobis loqͥ & iudicare. In alio eugłu loco
dicit . Ego ñ iudico quẽ quã. Quidẽ. qđ
nunc dicit multa habeo de uobis loqui

Expanded text:
Pater et Filius. Principium, ait, qui et loquor vobis. Ac si diceret: Ego sum Deus, qui propter vos humilis factus, ad hoc descendi, ut vobis loqui possem per susceptam formam. Credite ergo me esse principium, quia ut hoc credatis, loquor vobis. Multa habeo de vobis loqui et judicare. In alio Evangelii loco dixit: Ego non judico quemquam , quid est quod nunc dicit: Multa habeo de vobis loqui
Abbreviated transcription (Latin):
Et quȩ rłtisme. non amore sed odio.
sit. post quã ꝑpassionẽ oculisse hominũ
absentauit : quȩ siert̾ eũ iudȩi ꝑse quen¬
do illũ. apłis. & ceteris credentibus Un¬
de & saulo ꝑsecutori dictũ est. Saule sau¬
le quid me ꝑsequeris: quesierunt miã
eũ sc̃ĩ apłi amatores ipsius illũ prȩsen¬
tem habere cupientes. & desiderio ui¬
sionis eius exestu antes. Hoc ergomo¬

Expanded text:
Et quaeritis me, non amore, sed odio. sit, postquam per passionem oculis se hominum absentavit, quaesierunt eum Judaei, persequendo in apostolis et caeteris credentibus. Unde et Saulo persecutori dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quaesierunt etiam sancti apostoli amatores ipsius, illum praesentem habere cupientes, et desiderio visionis ejus aestuantes. Hoc ergo mo
Abbreviated transcription (Latin):
sieñ iudȩ i inimicixpĩ. Illi enĩ quȩ¬
rebant ut haberent. isti ut ꝑderent.
Ande & neputaretur bene illos eũquȩ¬
ituros. ad iunxit. & inpeccato ur̃o mo¬
riemini. Ille in peccito suo moritur:
quiꝑman& inpeccato usq: ad mortem.
Equa p̃uidebat illos insua malitia ꝑ so¬
ueraturos: idõ dixit. inpeccito urõ mo¬
ciemini. It qua uidebat in illas omni¬
bus untm uoluntatẽ similẽq malitiã

Expanded text:
sierunt Judaei inimici Christi. Illi enim quaerebant ut haberent, isti ut perderent. Unde et ne putaretur bene illos eum quaesituros, adjunxit: Et in peccato vestro moriemini. Ille in peccato suo moritur, qui permanet in peccato usque ad mortem. Et quia praevidebat illos in sua malitia perseveraturos, ideo dixit: In peccato vestro moriemini. Et quia videbat in illis omnibus unam voluntatem, similemque ma
Abbreviated transcription (Latin):
łfec uestim̃ta eo interris consistente des¬
pecta : atq alio similia uidebantur. sed
dnõ montẽ ascendente . nouocandore
filii dĩsumus : & nondũ apparuit qͥderim
Stimus autẽ quia cũ apparuerit. similes

Expanded text:
et vestimenta, Domino in terris consistente, despecta aliorumque similia videbantur; sed ipso montem petente, novo candore filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Scimus autem quia cum apparue
Abbreviated transcription (Latin):
N cũ docer& dñs ingazo philitio
coli. &̃ diuinitatis suȩ mr̃steria
aꝑtissi me poulis pander&: uoluert̃ eũ ais¬
dere uoluerant. ut ostender& in effica¬
citer illos conari quã diuipse noll&.
ideo dñs dix̃ eis qđ morlo audiuimus
Ego uado & quȩrstis me. acsi aliis uer¬
bis diceri&s. Frustrame ꝑsequimi. incas¬
sũ mihimanus inicere tẽptatis. Ego
uado ego uolens ad passionẽ ꝑgo. Vos
autẽ nec modo mali aliquid mihi fa¬

Expanded text:
 cum doceret Dominus in gazophylacio templi, et divinitatis suae mysteria apertissime populis panderet, voluerunt eum Juddere voluerunt, ut ostenderet inefficaciter illos conari, quandiu ipse nollet, ideo Dominus eis dixit quod modo audivimus: Ego vado, et quaeritis me. Ac si aliis verbis diceret: Frustra me persequimini, incassum mihi manus injicere tentatis. Ego uit, vado, ego volens ad passionem pergo. Vos autem nec modo mali aliquid mihi
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ cetera scribens: Queso ut huius operis haud dubiũ quin moraliũ dicta
percurrens. in his uerboꝵ folia ñrequiras: Quia persacra eloquia. ab eorum
tractatorib infructuosȩ loquacitatis leuitas studiose cõpescit᷑ dũ intẽplo dĩ
nemꝑ plantari ꝓhibetur: Et cuncti proculdubio scimi. quia quotiens infolus
male letȩ segetis culmiꝑficiunt. minori plenitud ine spitarũ grana turges¬
tunt: Unde & ipsã loquendiartẽ quã magisteria disciplinȩ exterioris insinuas¬

Expanded text:
inter caetera scribens: « Quaeso ut hujus operis haud dubium quin Moralium dicta inter caetera scribens: « Quaeso ut hujus operis haud dubium quin Moralium dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur. Et cuncti proculdubio scimus quia, quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem quam magisteria disciplinae exterioris insinua
Abbreviated transcription (Latin):
sitionũ suarũ. quibus e&̃ uirtutib insudandũ docuerat. ita &iã descrip¬
tis scoꝵ miraculis que uistutũ fuisset earũdẽ claritas luceclarius ostenta¬
doctissimus. tẽporib constantini impris postannos ferecentũ septuaginta
quinq ingrecã linguã conuertens orientalibus ecclesus diuulgauit.
ꝓcedentis nom̃ filii suatim radens astulerit:
rimã quoq & ultimã ez echihelis prophetȩ. partes quȩ uidebant᷑ obscuri¬
Iores romanis postulantib ꝑtractauit. easq ꝑ omelias uiginti & duas disti¬
gͥens. quantum lucis habeant demonstrauit:. Etin his tractandi sicut supe¬
rius : posui finem fecit:
UI libri dũ adoctoribus sequentis temporis tã rectissimis sententis aediti
quã luculentissimo rhetorice facundie stilo cõpositi ueracit̃ doceant᷑ eos
beatus gregorius exhumilitatis suȩ dulcedine incultos perhib&. leandro epo

Expanded text:
sitionum suarum quibus esset virtutibus insudandum docuerat, ita etiam descripsitionum suarum quibus esset virtutibus insudandum docuerat, ita etiam descriptis sanctorum miraculis quae virtutum fuisset earumdem claritas luce clarius ostentadoctissimus, temporibus Constantini imperatoris post annos ferme centum septuaginta quinque in graecam linguam convertens, Orientalibus ecclesiis divulgavit, a Patre procedentis, nomen Filii suaptim radens abstulerit. rimam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes quae videbantur obscuriores, Romanis postulantibus, pertractavit, easque per homilias viginti et duas distinguens, quantum lucis intus habeant demonstravit; et in his tractandis, sicut superius patuit, finem fecit. ui libri dum a doctoribus sequentis temporis tam rectissimis sententiis editi quam luculentissimo rhetoricae facundiae stylo compositi veraciter doceantur, eos beatus Gregorius ex humilitatis suae dulcedine incultos perhibet, Leandro episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
corã popło declarutt: Reliquas uero eiusdẽ numeri dictauit qͥdẽ.
sed lassescente stomacho languore continuo. aliis ꝓnuntiare ꝑmisit:¬
Quarũ exẽplaria scđõ seruodĩ petenti mandauit i : exu
umq asuis familia. utaliqua demiraculis patrũ describeret gregoriuꝰ enriuꝰ
rit̾ uiuunt. om̃i modo me cõpellunt aliqua demiraculis patrũ quȩ initalia
factaaudiuimꝑ subbreuitate describere: Ad quã rẽ solatio ur̃e caritatis
uehem̃t indigeo. ut quoȩ uob̾ inmemoriã redeunt. atq cogiuisseuos con¬
tigit. mihibreuit indicetis Dedõno aut̃ nonnoso abbate. qͥ uixta dõnum¬
anastasium depentomis fuit. aliqua retulissete memini. quȩ obliuioni
sub celeritate transmitti. sitam̃ ad meipse ñ proficisceris: Hinc gregoruiꝰ
ponsionẽ ꝓtulerat. expositionis alterius studiũ int̾rumpens. sola nominũ
p̃notatione distinxit. & in libros quattuor ordinauit.t sic̃ in libro expo¬

Expanded text:
 declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiaquarum exemplaria Secundo servo Dei petenti mandavit. 75. umque a suis familiaribus ut aliqua de miraculis patrum describeret Gregorius enixiusriter vivunt, omni modo me compellunt aliqua de miraculis Patrum quae in Italia facta audivimus sub brevitate describere. Ad quam rem solatio vestrae charitatis vehementer indigeo, ut quae vobis in memoriam redeunt, quaeque cognovisse vos 172 contigit, mihi breviter indicetis. De domno autem Nonnoso abbate, qui juxta doAnastasium de Pentomis fuit, aliqua retulisse te memini, quae oblivioni sub celeritate trnem atque responsionem protulerat expositionis altius studium interrumpens, sola nominum praenotatione distinxit, et in libros quatuor ordinavit: ut, sicut in libris expo
Abbreviated transcription (Latin):
suecante occulti arbitris oculos tumor elationis extinguat: Etquia quos¬
dã imperitos ad sacdotiũ conspirasse cognouerat. quosdã conspi¬
raturos eẽ pudebat qui me tirise nescientes quȩ ñ didicert docere
concupisceren᷑ quiq pondus magisterii tancoleuius estimarent: quanto
ium illius magnitudinis ignorarent. hos in ipso libri suirephendit exor¬
dio. ut siquando in doctiac p̃cipites. doctrinȩ arcẽtenere appetissent. a
p̃cipitationis suȩ ausib inipsa gregorianȩ locutionis ianua pellerent᷑
tunc librũ anatholius eius diacon apocrisiariuꝰ. quęrenti ac iubenti
impri quondã obtulerat. quẽ magni anastasius antiocent ep̃s ingrecã

Expanded text:
haec ante occulti arbitri oculos tumor elationis exstinguat. Et quia quoshaec ante occulti arbitri oculos tumor elationis exstinguat. Et quia quosdam imperitos ad sacerdotium conspirasse cognoverat, quosdam conspiraturos esse praevidebat: qui metiri se nescientes, quae non didicerunt docere concupiscerent, quique pondus magisterii tanto levius aestimarent quanto vim illius magnitudinis ignorarent: hos in ipso libri sui reprehendit exordio, ut si quando indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetissent, a praecipitationis suae ausibus in ipsa Gregorianae locutionis janua pellerentur. Hunc librum Anatolius, diaconus, ejus apocrisiarius, quaerenti ac jubenti imperatori quondam obtulerat,
Abbreviated transcription (Latin):
epo humilit rephensus fuiss& curpastoralis cure delitescendo
pondera fugere uirtã idoneus uoluiss&. librũ regule pastorilis co¬
posuit. Quẽ quudripertita ratione distingues ualdepensandũ esse ꝑ¬
docuit cũ rerũ necessitas exposcit. adculm quisq regininis qualiter
ueniat : Ate ad hęe rite perueniens qualit uiuat & bene uiuens qualit̃¬
dociut Etrecte docens in firmitatẽ suã cotidie quanta c̃sideritione
cognoscat: Neaut humilitas accessum fugiat. aut peruentioni uita
contradicat. aut uitã doctrina destituat. aut doctrinã p̃suptio etol¬
lut. Primũ ergo appetitũ timor tẽperet post aũt magisteriũ. qđ a
nonquerente suscipit᷑ uita com̃det Deinde necesse c. ut pastoris bonũ
qđ uiuendo ostendit᷑ &iã loquendo ꝓpaget᷑: Ad extremũ uero super ẽ
utperfecia queq opera c̃sideratio propriȩ infirmitatis deprimat ͤ

Expanded text:
episcopo, humiliter reprehensus fuisset, cur pastoralis curae delitescendo episcopo, humiliter reprehensus fuisset, cur pastoralis curae delitescendo pondera fugere vir tam idoneus voluisset, librum Regulae Pastoralis composuit: quem quadripartita ratione distinguens, valde pensandum esse perdocuit, cum rerum necessitas exposcit, ad culmen quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualitdoceat, et recte docens infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat; ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Prius ergo appetitum timor temperet, post autem magisterium, quod a non quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
postremadictaret. quo stilo prima dixerat sollicite adtendens egit
ut ea q̃ locutꝰ fuerat studiosa em̃datione transcurrens. quasi adsimilitu¬
dinẽ dictatus erigeret & ea q̃ dictauerat ñ longe a conloquen¬
tis sermone discreparet᷑: Quatm dũ hoc tendit᷑. illud attrahit᷑ aditec
modo dissimili res ñ dissimilis formaret᷑: quamuis t̾ciã ipsius operis¬
partẽ. ut colloquendo ꝓtulit. poene ita dereliquit. quiadũ eũ fratres
ad alia exponenda pertraherent. hanc subtilius enĩdari noluerunt:
Quib multa iubentib. ddũparere modo perexpositionis mysteriũ. modo
percentẽpationis ascensum. modo permoralitatis instrum̃tũ studere
c opus pertriginta & quinq libros extensum. in sex codicib & pleuit
Quorũ exemplaria. primo ptrurbis monasteria subdiuisit. postremo
uero cidẽ leandro episcopo destinauit
edimipso sui epis copatus exordio dũ aiohanne rauennatis urbis

Expanded text:
postrema dictaret, quo stylo prima dixerat sollicite attendens, egit postrema dictaret, quo stylo prima dixerat sollicite attendens, egit ut ea quae locutus fuerat, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigeret, et ea quae dictaverat, non longe a colloquentis sermone discreparent: quatenus dum hoc tenditur, illud adtrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur. Quamvis tertiam ipsius operiscolloquendo protulit, pene ita dereliquit: quia dum eum fratres 171 ad alia exponenda pertraherent, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum studeret, hoc opus, per triginta et quinque libros extensum, in sex codicibus explevit. Quorum exemplaria primo per Urbis monasteria subdivisit, postremo vero eidem Leandro episcopo destinavit. in ipso sui episcopatus exordio, dum a Joanne, Ravennatis urbis
Abbreviated transcription (Latin):
ad expositionẽ tante profunditatis quã in libro iob penetrare potuit.
eo paratior. quo exclictandi consuetudine dictior ꝑueniret. Lxxii¬
rgo gregorius indiaconiosuo dũ illũ in constantinopolitana urbe
sedis apłice responsa constringerent & leandrũ hnspanũ epm in¬
Iuncta ꝓ causis fidei uuisigotharũ ibilegatio perdixiss&. eodẽ lean¬
dro sic̃ in primo libro dixisse merecolo cũ fribus tunc gregorio ad¬
herentib in portunissime cõpellente: librumiob coepit exponere :
Quib corãpositis priora libri suboculis dixit. & quiatẽpus paulo ua¬
cantius ripperit posteriora tractando dictauit:. Cumq ei spatia
largiora suppeterent. multa augens pauca subtraens. atq ita ut
inuenta st̃ ñ nulla derelinquens: ea quȩse loquente &cepta sub oculis
fuerant. perlibros em̃dando cõposuit. Quicũ iã factus ep̃s rome

Expanded text:
ad expositionem tantae profunditatis quam in libro Job penetrare potuit, ad expositionem tantae profunditatis quam in libro Job penetrare potuit, eo paratior quo ex dictandi consuetudine doctior, perveniret. 72. Ergo Gregorius in diaconio suo, dum illum in Constantinopolitana urbe sedis apostolicae responsa constringerent, et Leandrum, Hispanum episcopum, injuncta pro causis fidei Wisigothorum ibi legatio perduxisset, eodem Leandro sicut in primo libro dixisse me recolo cum fratribus tunc Gregorio adhaerentibus, importunissime compellente, librum beati Job coepit exponere . Quibus coram positis priora libri sub oculis dixit; et quia tempus paulo vacantius reperit, posteriora tractando dictavit. Cumque ei spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt nonnulla derelinquens, ea quae se loquente excerpta sub oculis fuerant, per libros emendando composuit. Qui cum jam factus episcopus Romae
Abbreviated transcription (Latin):
gens ait: iob ezechihel. euuangłia. & pastoralẽ exposuit. quimedtta uelita
qui nunc hubent exposuit adiaconio suo usq ad penultimũ siupontisi¬
catus annũ extendit. & lic& langobardorũ perfidia seuiente pos
erechihelis tractatꝰ. ab expositione libroꝵ destiterit. ab exponendũ
ñ epistolis quamdiu uiuerepotuit. nũquã omnino cessauit: Quarum
uidelica totlibros inserinio dereliquit: quot annos aduixit Unde
terciũ decimũ epłarũ librũ septime indictionis inperfectũ rebquit.
ꝗm adeiusdẽ indictionis t̾minũ ñpertinxit. & quarũ multitudine
primiadriani papetẽporib quȩdã epłe decretales persingulas indic¬
tiones excerptȩ sunt. & in duobus uoluminib sicuti modo cernit᷑ congri¬
gate: Et gregoriusũdudũ inmonasterio positiis. ubi eũ angłs ani sub
habitu naufragi seribentẽ reppererat. nimirũ quedã dictauerat. ut

Expanded text:
gens, ait: Job, Ezechiel, Evangelia et Pastoralem exposuit, et multa alia. gens, ait: Job, Ezechiel, Evangelia et Pastoralem exposuit, et multa alia. qui nunc habentur exposuit, a diaconio suo usque ad penultimum sui pontificatus annum extenditur; et licet, Langobardorum perfidia saeviente, post Ezechielis tractatus, ab expositione librorum destiterit, ab exponendis tamen epistolis, quamdiu vivere potuit, numquam omnino cessavit; quarum videlicet tot libros in scrinio dereliquit, quot annos advixit. Unde quartum-decimum epistolarum librum septimae indictionis inperfectum reliquit quoniam ad ejusdem indictionis terminum non pertingit. Ex quorum multitudine primi Hadriani papae temporibus quaedam epistolae decretales per singulas indictiones excerptae sunt, et in duobus voluminibus, sicut modo cernitur, congregatae. Et Gregorius jamdudum in monasterio positus, ubi eum angelus Domini sub habitu naufragi scribentem repererat, nimirum quaedam dictaverat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rauenne responsalisuo significare uidentur int̾cetera sic describens Q
carissi quondã filius ins̃ claudius aliqua doquente deprouerbus. decanticis
canticoꝵ. de prophetis. delibris quoq regũ. & deeptatico audierat. queego
scripto tradere p̃infirmitate:  potui. ipseea suorenu duictauit. neobliui¬
ueni dictoꝵ meoꝵ sensũ ualde inutilius fuisse ꝑmutatũ: Unde necesse
est uttur experientia om̃i excusatione atq moracessante ad eiꝰ monas¬
teriũ accedat. conuenire: faciat. & cũ om̃i ueritate quantas cũq diuer¬
sis scripturis cartulas detulit admediũ deducant: Quas tususciꝑe. & mͥ
celerrime transmitte : Enĩ uero. quia studiositas gregorii qui pꝰ. eribus
ferme annis superfuit falli ñ potuit: Constat nimirũ quia plures libros
quã nunc habeant᷑ cõposuit: Quoꝵ memoriã quidã. inepis copali eiꝰ ꝑstrin¬

Expanded text:
Ravennae, responsali suo, significare videtur, inter caetera sic describens: « Quia Ravennae, responsali suo, significare videtur, inter caetera sic describens: « Quia charissimus quondam filius meus Claudius, aliqua me loquente de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris quoque Regum et de Heptateucho audierat, quae ego scripto tradere prae infirmitate non potui, ipse ea suo sensu dictavit, ne obliviveni dictorum meorum sensum valde inutilius fuisse permutatum. Unde necesse est ut tua experientia, omni excusatione atque mora cessante, ad ejus monasterium accedat, convenire fratres faciat, et sub omni veritate quantascunque de diversis 170 Scripturis chartulas detulit, ad medium deducat: quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. » Enimvero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus ferme annis superfuit, falli non potuit, constat nimirum quia plures libros quam nunc habeantur composuit. Quorum memoriam quidam in episcopali ejus perstrin
Abbreviated transcription (Latin):
quos uellent exurere. parus diacon familiarissim⁊ eiꝰ cũ quo quattuor¬
miraculoꝵ libros disputauerat. creditur uehem̃tius obstitisse. Dicens adobde¬
lendã eius memoriã. librorũ exustionẽ nichil ꝓficere. quoꝵ exẽplaria diue¬
sis petentib mundi ambitũ penetrassent: Subiungens in mane sacrilegiũ
eẽ tantipatris tot &tales libros exurere. supercuius caput ipsespm̃ scm̃
deuotũ popłm diacon cerneret occasione tẽporis cũ inuidis resultare.
in hoc om̃iũ sententiã dicitur. ꝓuocasse. ut qquod dixerat iureiurando con¬
firmans mori continuo meriusset. ipsi alibroꝵ exustione desisterent: Siuero
cũ euuangłiis in ambonẽ uenerabilis leuita petrus ascendens. moxgrego
ritatis meruit sepeliri.
gorii caput depingit᷑. & quod expositionũ illius pars maxima q̃ utiq.
ab inuidis exustarecolit᷑ ñ habetꝰ᷑: Quarum ipsesummã iohanni subdiacono

Expanded text:
quos vellent exurere, Petrus Diaconus familiarissimus ejus, cum quo quatuorquos vellent exurere, Petrus Diaconus familiarissimus ejus, cum quo quatuorgorum libros disputaverat, creditur vehementissime obstitisse dicens, ad obliterandam ejus memoriam librorum exustionem nihil proficere quorum exemplaria, diversis petentibus, mundi ambitum penetrassent; subjungens immane sacrilegium esse, tanti Patris tot et tales libros exurere, super cujus caput ipse Spiritum devotum populum Diaconus cerneret occasione temporis cum invidis resultare, in hoc omnium sententiam dicitur provocasse, ut, si quod dixerat jurejurando confirmans mori continuo meruisset, ipsi a librorum exustione desisterent, si verocum Evangeliis in ambonem venerabilis levita Petrus ascendens, mox ut Grritatis meruit sepeliri. gorii caput depingitur, et quod expositionum illius pars maxima, quae utique ab invidis exusta recolitur, non habetur. Quarum ipse summam Joanni, subdiacono