comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maxnnecon ficienda aptum. Sulphuris canta us est. ut mor¬
bos comiciales dep̃hendat. miore suo impoĩtus om̃ib ardescens in
calide iumi. p̾maq subdita eurũfeiens ex arde scentib reꝑcusso pal¬
lorem dnũ uelut definictorum effundit Quid in sulphure ñ fecor¬
canius et quid ꝑignẽ nͥ ardor desiderii carnal exp̃mitur Cum gͦ¬
liabitanciũ sodomis uel gomorra carnis seelera puie dũs decremis¬
set in ip̃ã qualitate ulcõnis. inuotuit maculam crimis Sulphu
qmppe fetorem habet ignis ardorem qui itꝙ ad ꝑũsa desidiã excar¬
ins fetore arsert̾ dignũ fuit ut simul sulphure ꝑuent et igne qͣt
ex iusta pena uiscerent ex inuisto desiderio quid fecissent
De Glebis et aquis
itimie Nm iudee lacua affalti demergit cuius gle
bas suꝑ natantes naute scaphis aꝓpinquantes colligut
In sma aut̃ limus est passim at̾ra estuans spissant᷑

Expanded text:
maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut mormaxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defunctorum effundit. carnis, et quid per ignem nisi ardor desiderii carnalis exprimitur? bitantium Sodomis vel Gomorrhae carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis innotuit maculam criminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit ut simul sulphure perirent et igne, quatenus ex justa poena discerent ex injusto desiderio quid fecissenDe glebis ex aqua . Bitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, emergit, cuibas supernatantes nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans; spissantur
Abbreviated transcription (Latin):
aquarum nob clementũ in ablucionem pcc̃orum conũtit drgillosa
Quasi eñ argilea ignib durata prmãuasis dñi quanta et qualia
des ꝓ scueruueuit᷑ momĩb sẽquenda p̾menserant. Creta ab insulla
cieta ubi ncłior est nomen tiuxit. oeta cimolia candida est a cimea italie
insula dicta quarum altera liestimentorum p̾ciosos colores emolliore
contuta cum sulphure quodam intore exhilauit alt̾a gẽmus intorem
pftat Cucta argrucaria et ipã audida appellata ex ꝙͣ intoiẽ apgẽto
rebbat Tena sanma a samo insula dicta glutinosa et caudida ⁊ lungue
leuis medicamentis et uasclis neõa Sulphur uocatum qui igne
accent̾itur ur enĩ iguis est nam uis eius et in aquis fementibus
seutitur neq alia res facilius accenditur nascitur in insul eoliie
ex onũb gñib media utuntur alterum qd appellant glebam
usib cm fullonũ familiare tercuũ liquor est usus eus ad lanas
soluendas quo caudorem molioiem q p̾stat. quartumad lixina

Expanded text:
aquarum in ablutionem peccatorum convertit. Argillosa quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia les perseverarunt, in omnibus sequenda praemonstrat. Creta ab insula Creta, ubi melior est, nomen traxit. Creta Cimolia candida est: a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emolliens, contristatos sulphure, quodam nitore exhilarat; altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida, et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Sulphur vocatum, quia igne accenditur: usentitur, neque alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeoliis ex omnibus generibus medici utuntur. Alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia
Abbreviated transcription (Latin):
De Pulueribz et glebis tene.
ulius dictus ꝙ ui uenti pellat᷑
cellitur eñ euis flatu. nec resiscit nec scare nouit.
cie terre. luuꝰ uocatus ꝙ leiuis sic. ceuũ est uo iugo
luti. Tnns ex incendio dicitur. ab eo tñ fit faml.
m̾e adiunatur ¶ena aut ligata gleba est soluta pulius. lutũ
uodatum quid ꝑ antifrasim pucant. qd nõ sit lotum. hoc est mũd¬
dum. nam oñe lucum iimundum est. uelutabra appellata.
ꝙ ibi porci uolutentur bligo sordes lum uel aque sunt, Puluis sigͣt¬

Expanded text:
De pulveribus et glebis terrae. Pulvis dictus quodvi venti pellatur. Tollitur enim eius flatu nec resistit nec stare novit, cie terrae . Limus vocatus, quod lenis sit. Coenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur. Ab eo enim fit. Favidunatur: terra autem ligata, gleba est soluta, pulvis. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit lotum, hoc est mundum. Nam omne lutum immundum est. Volutabra appellata, quod ibi porci volutentur. Uligo sordes limi vel aquae limos
Abbreviated transcription (Latin):
siuuor atos ennubnoso aere fluere ac liquefierr selet chant migtene
sirmentrs soruant. et ubi opus extic̃it pir cumdito utitm dnĩd md¬
maousata est iiquitate tua dicit dut̃ deus. Crepitat aut̃ maqua quo
caso uuua et ip̃a quidẽ disꝑfit. ẜ a quõlauacõm habilem reddisꝰ Tis
natura ciu sit apta figie ceruens salomon ait. acetum in nitio. et qui
cantit dariina corde pessimo sicecum quippesi mictatur in intrum
inde in murmuracõius iiquitatem succenditur bñde debuit abuniquita¬

Expanded text:
ut in nubiloso aere fluere ac liquefieri solet. Hanc indigenae sumentes servant, et ubi opus exstiterit, pro lomento utunmaculata es in iniquitate tua, dicit Dominus Deus. Crepitat autem in aqua quomodo calx viva, et ipsa quidem disperit; sed aquam lavationi habilem reddit. Cujus natura cui sit apta figurae cernens Salomon, ait: Acetum in nitro, et qui cantat carmina cordi pessimo; acetum quippe si mittatur in nitrum, inde in murmurationis iniquitatem succenditur unde debuit ab iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
cum mimeodicant qr luc homo cepit edificare et non potuit cõ fimare
tictum asoco simepsit uoctibusum nascitu et̃ maerpidouce uegionee
eipti utria ex quo et mediome fiuinc. et sordes ooiporum uestina la¬
nantus hnur natuia non multum a sale distat ht̃ em̃ iurtutem sal et
sronbĩ outur sauestentib siccitate liceorib nam sicut salẽ inliccore m¬
lis fesioie donfiant solis. diranda m petue aquas mannas quas n¬
sediue biutus. qui ppãs aquas pluiuales ꝑ latitudinem arenanun o¬
rquit i peteron sal quid uel glaciei aspecciu simieunã ẜ me gclati uĩ¬

Expanded text:
 et non potuit consummare . Nitrum a loco sumpsit vocabulum: nascitur enim in oppido vel regione Aegypti, Nitria, ex quo et medicinae fiunt, et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. Nam sicut salem in littore maris fervor conficit solis, durando in petram aquas marinas, quas msideris tantus, qui ipsas aquas pluviales per latitudinem arenarum concoquat in petram sali quidem vel glaciei aspectui simillimam: sed ni
Abbreviated transcription (Latin):
lumen amuuo proficiens mcremento p̃mã sumunt de noctis
umbra uicconã deinde mersem p̾mũ aum qui et nouor ⁊
uoeatur in quo pascha celebrare attendimus Ipẽ aut est mẽ¬
sis in quo mũdus ifte formatus et homo estᵗ p̃mꝰ in ꝑadisi
nos recepturos p̃mũ suꝑne beatitudinis regnũ a quo longni¬
quã regionem discessimus nos repetitiuros eẽ sꝑanius/ De cuiꝰ
gtlora regni beatus a pło petius celos aut̃ inquit nouos et

Expanded text:
lumen animis proficiens incremento primam sumit de noctis lumen animis proficiens incremento primam sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni, qui et novarum vocatur, in quo Pascha celebremus, attendimus. Ipse autem est mensis, in quo mundus iste formatus, et homo est primus in paradisi nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam regionem discessimus, nos recepturos esse speramus. De cujus gloria regni beatus Apostolus Petrus, coelos autem novos, inquit, et
Abbreviated transcription (Latin):
liauerũt eũq glã u̾eate inimortalitatis et inuorencie uest
priuarant , luna aut̃ figuraie ecciam̃ oñdit ille bersus fecit
limã in tpr̃e sol cognouit occasum suum / lima eccia est
quã in temporibus factã alnĩ minui contingit alnĩ crestẽ que
tamen sic minuitur ut semꝑ redeunte integritate reparetur
gͦ cogirouit occasum suũ idest gloriam sue passionis agnouit
cum discipulis suis diceret uõnit hora et filius honũs dadet᷑
in monus peccatorum Idem limia significat martuũ pas¬
sionem ut ꝑ ichel Iphãm dicitur. et luna uereetur in sangi¬
et lima sus redibus suis Ailñ aũt lua instabilem men¬
tid signific̃at humane qualitatem in scripturis rep̾hendit
ut est illud sapientie Stultus ut luua mutatur, quia uir¬
in duplici aĩo inconstans est in omib uiis suis. Sed hoc nõn¬
dum ꝙ lima tempus pasthat festuutatis maxima ex ꝑte
ordinat que solempnitas tuẽ maxie celebratur cũ sołis

Expanded text:
a beatae immortalitatis, et innocentiae veste privarunt. Lunam autem figurare Ecclesiam ostendit ille versus: Fecit lunam in tempore, sol cognovit occasum suum. Luna Ecclesia est, quam in temporibus factam aliquando minui contingit, aliquando crescere, quae tamen sic minuitur, ut semper redeunte integritate reparetur.ergo cognovit occasum suum, id est, gloriam suae passionis agnovit, cum discipulis suis diceret: Venit hora, et filius hominis tradetur in manus peccatorum . Item luna significat martyrum passionem, ut per Johel prophetam dicitur: Et luna vertetur in sanguiEt luna sub pedibus suis . Aliquando autem luna instabilem mentis humanae qualitatem in Scripturis reprehendit, ut est illud Sapientiae: Stultus ut luna mutatur, quia vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis . Sed et hoc notandum, quod luna tempus paschalis festivitatis maxima ex parte ordinat, quae solemnitas tunc maxime celebratur, cum solis
Abbreviated transcription (Latin):
netate iurtutum earũq foliis ueluti amene arboris obum¬
bratione uelati taꝙͣ lete atq frucifere segetes pululemus
sn psenilumo ut ꝑftctum splendorem fidei et sẜus gerentes a
ptõ tenebris seg̃igemur Inreidsa cadem luce limari ad delos ꝙ
a qͥuta decima liuia fr̃ incipit utꝙto magni sumꝰ huuilierũ
stius effusa est puechema figurarũ constĩa terele iimo
ebdomade lumuen ip̃rꝰ qd eatenꝰ ad t̾ruas cieidat ad oelestia iad
ciestõ nnitheat. Pulchre hac in pascha obẜuaue p̃cipinuo ut¬

Expanded text:
rietate virtutum, earumque foliis veluti amoenae arboris adumbratione velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorem fidei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur. In reversa eadem luce lunari ad coelos, quod a quinta decima luna fieri incipit, ut quanto magni sumus humiliemurstius effusa est, pulcherrima figurarum consequentia tertia lunae hebdomade, lumen ipsius quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat, pulchre hanc in pascha ob
Abbreviated transcription (Latin):
situs largitori illiꝰ obediendo iuutem rep̃hende memmenens
uel c̾te in crestente ad hom̃es luna uite nobis acciue inreue¬
sa uero ad oclos speculatiue typus oñditur uel in hac nobid oĩ¬
conũsus luois huiꝰ piofectus ut lona forus oꝑeniuo animouet
pono illuc ut eadem bona oꝑa solo suꝑne mc̃edis intrutu ge¬
ramꝰ luic ut luceat lup na dorã honũbus ut iudeãt bona
nrã oꝑa illuc ut glouficent patiem nr̃m qui in celis est

Expanded text:
em rependere meminerimus; vel certe, increscente ad homines luna, vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conconversus lucis ejus profectus, ut bona foris operemur admonet, porro illuc, ut eadem bona opera solo supernae mercedis intuitu geramus. Huc, ut luceat lux nostra coram hominibus, et videant bona nostra opera, illuc, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est
Abbreviated transcription (Latin):
Ol ergO ac luna et scelle ut quidam dieunt et¬
si aliquo spũ ꝓpo regantur tamen qr carnalibus ccłis
patestunt inferiores ẽẽ iurtutibus que non uident᷑
non absurda estimacione colliguntur ꝙ̃iuis celi spem̃ decoio
et ic̃s est ut illis dedant q̃ inuisibil iurtute sus sistunt. Qua
beneficio existere merueuĩt  Considerata eiñ tot linuma in

Expanded text:
 Sol, luna, stellae, ut quidam dicunt, etsi aliquo Spiritu proprio regantur, tamen quia carnalibus oculis patescunt inferiores esse virtutibus, quae non videntur, non absurda aestimatione colligitur, quamvis coeli speciem decoro et necesse est ut illis cedant quae invisibili virtute subsistinum, quia creatoris beneficio existere meruerunt. Considerata enim tot lumin
Abbreviated transcription (Latin):
patifrt oscede ⁊ ꝑomĩd que suiglis septem soiit ortantẽ
tudhiaud as clm̃ intexere curauit Qui habet aures audi¬
endi audiat quid srẽ dicat eccͣiis Qd ium cuis dueut
mina etiã mouisem nobis cõmenaut̃ pusthalia tempori ꝓRre
in noruẽ quidã pasche ut de uicis ad iurtutes tun ficum
cotidie fuciamꝰ spuitalem Inmense aũt nouorum in qͣuo
adueti fuuccus aduentusuo pionu̾ciant uetem cessacõnem ut
qouentes uet̾em hominem cum actibus eius uenonenur spũ

Expanded text:
Unde et per omnia quae singulis septem scribit hortamenta, hunc versiculum intexere curavit: Qui habet aures audiat quid spiritus dicat Ecclesiis, quod unicuilibetminus etiam moralem nobis commendant paschalia tempora sensum. In nomine quidem paschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritualem. In mense autem Novorum, in quo adulti fructus adventu suo pronunciant veterum cessationem, ut exuentes veterem homi
Abbreviated transcription (Latin):
et contnuo exorta sunt qr nõ hẽbant altitudinẽ terie sole at̾
octo estuaueriũ et qr nõ habebat iudioem aruerĩt/ Petiosa
uero loca que teniu despite contecta susceptum semen ectog̃¬
minare queunt sed ium radicis figende nõ huẽ illa ninirã
sunt p̃cordia que nullis discipline studiis cudita nulłis aẽp¬
tacõnum probadõnib emollita duleedine tm̃ auditi sermonis
ac promissis celestibus ad horr̃ deleccantur sed in tempore
temptacõnis recedunt Sol prosꝑitas est et luna adũfitas
mundi ut in psalt̾io Perdiem sol nõ uiet te neq lua
De luna
UNA autem que menstruis tempoubus crescit
et decrescit et nõ ꝓp̾o liuume lucet sed sol mutua¬
to speendore illusoatur alñ in scriptiuniᷤ significat
hãc moitalem uitã etmifam ałñ pñtem ecciãm bnde ner¬

Expanded text:
em terrae: sole autem orto aestuaverunt: et quia non habebant radicem, aruerunt . Petrosa vero loca, quae tenui cespite contecta susceptum semen cito germinare queunt, sed vim radicis figendae non habent, illa nimirum sunt praecordia, quae nullis disciplinae studiis erudita nullas tentationum probationibus emollita, dulcedine tantum auditi sermonis, ac promissis coelestibus ad horam delectantur, sed in tempore tentationis recedunt. Sol prosperitas est, et luna adversitas mundi. Ut in Psalterio: Per diem sol non uret te, neque luna De luna. Luna autem, quae menstruis temporibus crescit et decrescit, et non proprio lumine lucet, sed solis mutuato splendore illustratur, aliquando in Scripturis significat hanc mortalem vitam et miseram,
Abbreviated transcription (Latin):
mu cannem Infuniorisus atꝙ ad solam celestie guñe su¬
cem suspendẽ contemplando docemur uel si nouĩs eure
qmibus appauens in carne dns̃ mũdo illuxit infinuet
De qnibus dicitur et iħs̃ ꝓficiebat sapiã et etute et grã¬
apio dtũ et honnẽs reciescens ud̃ ad celos resiurectõnis
asterisionis głiam ꝙ illius designat que in se quide npã
inox ꝑfecta prouenit sed in amimo fidelũ quibusdam lug̃
sue ꝓfectibus usq ad fme̾ scłi crestẽ nõ desunt/ Resurges
eñ dñs a mortiuis p̾mo singłis ab̾ ac bns ac demq płi¬

Expanded text:
ue favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque ejus quibus apparens in carne Dominus mundo illuxit, insinuet, de quibus dicitur: Et Jesapud Deum et homines . Recrescens vero ad coelos, resurrectionis ascensionisque illius gloriam designet: quae in se quidem ipsa mox perfecta provenit, sed in animo fidelium, quibusdam lucis suae profectibus, usque ad finem saeculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis, primo singulis ac binis, ac deinde p
Abbreviated transcription (Latin):
I at dreia sue luas in diemento ꝙ exiens a sole ad nũe euo¬
luit obtutus dñi saluatoris in carne usq ad tempra passio¬
uĩs dectind̃ iurtutes ꝙ significat eoaut̃ ꝙ ad socem iediẽs
paulatm ad muisibilem nobis celi faciem recolligit resuie¬
tõis̃ illiꝰ ac poft̾ioris gło miracula demonstiat ndto a q̃r¬
ta decima paschat uoti gladus cigea p̾dicatus hus quidem
paschał tempors a legis obẜuacõire sumptis iuidicns hõdes
noiui testamenti etiã diem dñicã quã sc̃̾pturã unã sine p̃¬
mam sabõi cognomimat amictiꝰ nec in nũto qͣ et condiõo¬
tacgtes⁊ deꝓtemquop dies lume idest a quintadecina ustꝵ ad
uigesia Piiã ꝑquos eciam dnĩta niturali ordine distus¬

Expanded text:
luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole, ad nostros evolvit obtutus, Domini salvatoris in carne usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat, eo autem quod ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius, ac posterioris gloriae miracula demonstrat, merito a quintadecima paschalis voti gaudiis apta praedicatur. His quidem paschalis temporis a legis observatione sumptis indiciis, haeredes Novi Testamenti etiam diem Dominicam, quam Scriptura unam sive primam sabbati cognominat, annectimus nec immerito: quae et conditiotabilis. Septem quoque dies lunae, id est, a quinta decima usque ad vicesimam primam, per quos ea Dominica naturali ordine discur
Abbreviated transcription (Latin):
dida et matutina et alibi ouetur stella ex iacos et in apocaliss
Sextem inquit stelle angłi sunt septem ecciarum nam et aͥ¬
pls paulus septem scrbit ecc̃is nõ tamen ndem quibus iõte
Septem loca figure sunt toeius ecc̃ĩe que septi foris sps scd gra¬
ciam habet lunc et psabnista de creatoris oꝑe ait, linĩ et sdellas

Expanded text:
dida et matutina . Et alibi: Orietur stella ex Jacob . Et in Apocalypsi: Septem, inquit, stellae angeli sunt septem ecclesiarum . Nam et apostolus Paulus septem scribit ecclesiis, non tamen hisdem, quibus Joannes, et septem loca figura sunt totius Ecclesiae, quae septiformis Spiritus sancti gratiam habet. Hinc et Psalmista de Creatoris opere ait: Lunam et stellas
Abbreviated transcription (Latin):
uel bruchus ꝓuiguedo enimi huic numetatem significat sue auariciẽ
atq luxuriẽ bruchi autem similitudinem habet in hoc quod sicut baich¬
deuastat herbas ita ip̃e uirtutum deuastat formositatem/ Gad ab aduẽtu
seu procinctu uocatus ẽ Qñ enm peperit eum zelpha dicit dnã eius
Rotrorsum. Totum autem illud ẽ quod aute ruben et dimidĩam tribũ
manasse ad filios quos tranfiordanem in possessiore droseme cs
quatuor decm armos roueitens relum aduersum eou gentirr

Expanded text:
vel bruchus. Pinguedo enim nimietatem significat suae avaritiae vel bruchus. Pinguedo enim nimietatem significat suae avaritiae atque luxuriae. Bruchi autem similitudinem habet in hoc, quod sicut bruchus herbae, ita ipse virtutum devastat formositatem. Gad ab eventu seu procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dixit domina ej, et ipse accingetur retrorsum . Totum autem illud est, quod ante Ruben et dimidiam tribum Manasse ad filios quos trans Jordanem in possessione diviserat, post quatuordecim annos revertens, praelium adversum eos gentium
Abbreviated transcription (Latin):
prouotat quibus quasi parcendo labitut blanditur s iuia mordet
quia eos quibus libertatem tribuit erroris sui ueneno oõsmint fit itih
cerastes in senuta qr quos fideles repperit et ẽẽ inter angnsta itmera
precepti celestis constrictos uidet non solum nequicia calide ꝑsuasionis
post beneficia ficte dulcedinis exercet cormua potestatis in quo lõco
quippe equi mordere ẽ extrema seculi feriendo cũcingere ut cadat
ascinsor eius retro Erscensor equi ẽ quia quisquis inquitatib diguitate
miudi extollitur retro caderr dicitur Dicit enim moxses in benediedõe¬
dan. catulus leoiuis fliit laigitur debasan leo enm per fortitudine
xpi fignram gerit contrario uero perferocitatem significat dyabolũ
Antirpũs autem filius ẽ ferocio dyaboli hic lantieur fluet de basan
qr pleuus ẽ confusione Dasan enui interpretatur confusio sue pĩguer

Expanded text:
provocat, quibus quasi parcendo provocat, non blanditur, sed mordet, provocat, quibus quasi parcendo provocat, non blanditur, sed mordet, scilicet illos quibus libertatem tribuit, erroris sui veneno consumit. Fit iterum cerastes in semita, quia quos fideles reperit, et sese inter angusta ipraecepti coelestis constringere videt, non solum nequitia callidae persuasionis post beneficia ficta  Ms., fictae dulcedinis, exercet cornua potestatis. In quo loco quippe mordere, est extrema hujus mundi feriendo contingere. Ut cadat ascensor illius retro. Ascensor equi ejus quisquis in dignitatibus hujus mundi extollitur, qui retro cadere diciturDan catulus leonis fluit largiter de Basan . Leo enim per fortitudinem Christi figuram gerit; e contrario vero per ferocitatem significat diabolum. Antichristus ergo filius est ferocis diaboli. Hic largiter fluit de Basan, quia plenus est confusione. Basan enim interpretatur confusio, sive pinguedo,
Abbreviated transcription (Latin):
doctrane elequia conferunt/ da interpretatur indicium bala emĩ¬
cum enm peperisset dicit Rachel dña eius Iudicauit me dominus et
et exaudions dedit amelii filium causam nominio expressit hc mxta¬
propheciam nacob coluber in ua cerastes insemita ẽẽ perhrbetur digt
quidem antropm per hec berba predici de ista tribu fuctrtrum post
pro eo quod hoc loco dan. et coluber asseriur et mordens unde et int̾
qui se mlaten bue aqui louis sedere dicit ⁊ de quo sigurallter propheta
art adan auditus ẽ fremitus equorum euo qui non solum coluber ses
eciam cerastes uocatm. Cerasta enim grece cormia dicinitur. Serpons
ille cormitus ẽẽ perhibetur per quem digne autrxpũo asseritur qui
contra uitam fidelium cum morsu pestifere predicatoĩs armabutim eciã
cormbus potestatis. Quis engo nesciatsenittam augnstiorem ẽẽ q̃ mea
fit erge coluber nuia quod in presentis uite latitudine eos ambũlare

Expanded text:
doctrinae eloquia conferunt. Dan interpretatur doctrinae eloquia conferunt. Dan interpretatur dum eum peperisset, dixit Rachel domina ejus: Judicavit me Dominus, et exaudiens dedit mihi filium. Causam nominis expressit, utprophetiam Jacob, coluber in via, cerastes in semita esse dicitur . Dicunt quidam Antichristum per haec verba praedici de ista tribu futurum, pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens. Unde et non qui se in lateribus Aquilonis sedere dicit, et de quo figuraliter propheta dicit: A Dan auditus est fremitus equorum ejus, qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur. Cerasta enim Graece cornua dicuntur. Serpens ille cornutus esse perhibetur, per quem digne Antichristus asseritur, qui contra vitam fidelium cum morsu pestiferae praedicationis armabitur etiam cornibus potestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fiat ergo coluber in via, quia in praesentis vitae latitudine illos ambulare
Abbreviated transcription (Latin):
laudes domino referendas conuocat populum oium gencium Reptalĩ
quap interpretatur conuertit me uel dilatauit me uel certe implicuit
me de conuersione siue comparacõne cã nomĩnis euis ẽ unde et dicit
Rathel cum eum peperissẽt aualla eius bala comparauit me deue cum
Iorore mea. et iualu eui dicit paterm benedictõne sua neptalin ceruꝰ
emissũo daus eloquia qulcritudims siue neptalim ager arignus utrp
cari in ipsa nascintur tribu siue qͥsupra lacum genesar fluenta ior¬
Saiuis eẽt nrignus Rebiri autem noliit propter tyberiadem quem
setris inte̾batur sẽre noticiam agrum nirguũ et eloquia pulaitidiõ
ꝓpħau Coruus autem emissus temporaneas fruges et uelocitatem
terr ubenoris oũdit simelius ẽ si ad doctomam saluatoris cmicta
ieferamus quod ibi uel marime docuerit saluator qd in euuaugelio¬
quaꝵ serptum est slliter autem exp̾mnt om̃s sauctos predicatores q̃
instarẜ ceruoꝵ trausiliendo ad suꝑna se erigunt tiictis ꝙ credẽtibus

Expanded text:
referendas convocat populos omnium gentium. Nephtalim quoque interpretatur convertit me, vel dilatavit me, vel certe implicuit me. De conversione sive comparatione causa nominis ejus est. Unde et dicit Rachel, cum eum peperisset ancilla ejus Lia Bala: Comparavit me Deus cum sorore mea, et invalui . Cui dixit pater in benedictione sua: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Sive, Nedae in ipsa nascantur tribu, sive quod super lacum Genesar fluento Jordanis esset irriguus. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae Legis videbatur habere notitiam, agrum irriguum et eloquia pulchritudinis prophetari. Cervus autem emissus temporaneas fruges et velocitatem terrae uberioris ostendit. Sed melius si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus, quod ibi vel maquoque scriptum est. Aliter autem exprimit omnes sanctos praedicatores, qui instar cervorum transilientes, ad superna se erigunt, cunctisque credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
In illa enim seala aterra uisq ad celum a carne usq ad sp̃m qr nullo
carnales preficiendo uelus ascendendo spuales fuint ad quos lacce nuctẽdos
eciam ipi spuales destondint quodit̃o eum eis non possunt loqui qua s ispurãlis
si quasi eatnalibus ip̃e e sursum incapite suo ip̃e deorsum in corpore suo id
⁊ ectlia ipsum eiego scalam intelligomu quia nse dicit Egco camaua od
ꝯp̃m eiato ascenditur ait am eocelsis intelligati et ad irsum dscenditu.
nt unbubus suis paruulus mictuatur et perallum se eugntut eni
tompentniten comiruncient Nmnic autem quid iteri significauerunt uiͦi.
bxoies iacos quaꝵ due libere due aucille fuerunt ẽ dicendum didimus

Expanded text:
In illa enim 323 scala a terra usque in coelum, a carne usque ad spiritum, In illa enim 323 scala a terra usque in coelum, a carne usque ad spiritum, carnales proficiendo, velut ascendendo, spirituales fiunt; ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spirituales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui, quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. 5. Ipse est sursum in capite suo; ipse deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via. Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur. Et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur. Et per illum se erigunt, ut eum temperanter annuntient. Nunc autem quid iterum significaverint quatuor uxores Jacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt, est dicendum. Vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
est uocabo non plebem meam plobem meam ⁊ non dilectam dilectam¬
uiui CPerggente ergo iacob in mesopotanniam uenit in locum ubi mic̃
bethel uocatur ⁊ pofuit sub capite suo lapidem magnum et dormiens
uidit scalam submxami nntentem celo et angelos dei ascendentes et
desceudontes Hoc uso eiugilaint mix̃ ꝓ lapidem dicons uerehic domꝰ
dei est et porta celi et hus diccis discessit dompnus iste iacos mors suie
passio xp̃i lapis ad capud eius qui noĩatim quodam mõ dictus ⁊̃ eciam
bethleem porta uero celi quia ibi in terram defoendit ubi iteꝵ ad cełu
significati sunt euuangeliste preditatores xp̃i Ascendentes utiq cum
ad intelligendam eius suꝑemmentissimam duanitatem excedunt
uni̾sam creatinam ut enm mnuemiant in princepio uerbum dñi apud
deum per quem facca sunt onna desceudentet autem ut eum mueiant
faccum ex muliere factum sub lege ut cos qui sub lege eraut redmieret

Expanded text:
est: Vocabo plebem meam non plebem meam, et non dilectam plebemest: Vocabo plebem meam non plebem meam, et non dilectam plebem Pergens autem Jacob in Mesopotamiam, venit in locum ubi nunc Bethlehem vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum. Et dormiens vidit scalam subnixam, innitentem coelo, et angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc viso, evigilavit, unxitque lapidem, dicens: Vere hic domus Dei est, et passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, et jBethlehem, porta vero coeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes utique cum ad intelligendam ejus supereminentissimam divinitatem excedunt universam creaturam, ut eum inveniant in principio verbum, Deum apud Deum, per quem facta sunt omnia. 4. Descendentes autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret.
Abbreviated transcription (Latin):
dominns per psalmistem dicit populuo quem non cognoui ẜuiuit n¬
sugnficat ꝙ otm̃potens deus per ꝓpħas suoo prediceret gentrlitati
graciam prerogaudam quam ei in pñci perspem̃ non ostendit quia
erat per benedicionis graciam preuidit Igitur esau post bnditroe
patris Inuidie seimuilis concitatus necem fratri suo racob fraudulẽtꝰ¬
excogitat hoc mimiũ et indaitus populus in xp̃o premeditatus non
solum dñm patibulo erucis tradidit uerum eciam credentes in ilło osq
ad effusionem sangnims persecutus ẽ iacos autem dolos fugieno
fratuis relicta domo patria uel parentibus uadit in regionem longiꝙ̃
ut acciperet sibi uxorem/ Non aliter xp̃us reliccis parentib scdm̃ car̾ne
id ẽ p̃pło ifrael et patria id ẽ ierosolima et omibus regiomibus iudee
abnt ingentes acapions sibi inde eccłiam ut impleretur quod dicem

Expanded text:
Dominus per Psalmistam dicit: Populus, quem non cognovi, serviet Dominus per Psalmistam dicit: Populus, quem non cognovi, serviet significat quod omnipotens Deus per prophetas suos praedicaret gentilitati gratiam praerogandam, quam ei in praesenti per speciem non ostendit, quia erat, per benedictionem gratiam praevidit. Igitur Esau, post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo excogitat. Hoc nimirum et Judaicus populus in Christo praemeditatus, non solum Dominum patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem. 15. Non aliter Christus, relictis parentibus secundum carnem, id est, populo Israel, et patria, id est, Jerosolyma, et omnibus regionibus Judaeae, abiit in gentes accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
uudits oeclos eus casituss̃ fidem perisse domũdo et religionis lum̃
as enme saluati quos ꝓ dectimam iustus quisꝙ uenatum E nodi geat¬
d manus fian sui menacõne uesti concupiscit signficat ꝙ om̃potẽo
deuo mdait popust bona operacõne pasei desiderauit si illo tardante
mnoiru Rebetta sñppisuit qr dum iudãcuo populuo bona opera fons
quent ꝯ eutisem populum mater ggacia introduxit ut om̃ipotert
patu cibmi bont opero osfeuiet et benediccõnom maioris frĩo accipet
Dui coss̃ abos go doniesticis animalibi prebuit / qr gentil populus
placere des epteriori suo satuifiaio non quereus ꝑ uocem ꝓphe diertes
pnme sint deus uota tua q̃ueddon laudacõnes tĩbi Quod idemiacos
mauis at brachia et collii hedimibus pellibus tex hoc ẽ gentilis
q̃ maiori populo donata fuerant in bona operacõne nestitus est/ et
cir m̃or indonio utitur q̃ maior foras exions Iutus relquit/ que

Expanded text:
dit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dede majoris filii sui venatione vesci concupiscit, significat quod omnipotens Deus Judaici populi bona operatione pasci desideravit. Sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotens Pater cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet. Qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo exterioribus sacrificiis non quaerens per vocem Prophetae dicit: In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationes tibi? . Quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit, hoc est, gentilis quae majori populo data fuerant in bona operatione vestitus est? Et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui des̃ ouis dicitur ecclia figmatur. Sedere autem e humilitale peĩte
appoteie sicut stuptum ẽ. SSurgite postp sedentio dachel erge rdola
sedeudo opernit qma sanita ecca xp̃m sequeno auciũ terrene ꝯerꝑia¬

Expanded text:
quae ovis Dei dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem, est humilitatem poenitentiae quae ovis Dei dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem, est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite, postquam sederitis . Rachel ergo idola sede
Abbreviated transcription (Latin):
dxpum figurat liban quippe int̾pretatur dealbacio dealbacio autom dll
non incõuementer accipitur quia cum sit tenebrosus ex mi̾to trãffignras
se in angelum lucis huic ẜuiuit iacob id ẽ. exparte reproloꝵo indaicꝰ pło
expmi qui cum furore iacos sequitur quia electos quosꝙ qui Redomptons
nũ monbra sunt persequendo oppmere cognatmm luuꝰ filiam id ẽ seu
mudi sue dyaboli iacobabstulit cum xp̃uo sibi eccłia cõm̃xit quam
et de domo patris abstulit quia ei ꝑ prophetam dicit/ obluristere p̃płm
tuũ et domũ patris tui Quid uero m pdolis insi auaricia designatur
duae et per paulum dicitur Et auaricia que ẽ ydolorum ẜuitus / laban.
eehe demeus apud iacos ydolum non muenit quia oñsis nnuibi thesaui
Babolus in uedomptore m̃o destrgia cũtiupisceucie tetrene non repperit¬
Ues que iacob non habuit ea rachel sedendo cooperuit Per sRachel prre

Expanded text:
typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio: Dealbatio autem diabolus typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio: Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, quia cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut in angelum lucis. Huic servivit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus poexprimi, qui cum furore Jacob sequitur, quia eleetos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, sive diaboli, Jacob abstulit, cum Christus sibi Ecclesiam conjunxit: quam et de domo patris abstulit, quia ei per Prophetam dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur? Unde et per Paulum dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob, idolum non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nosed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Per Rachel quippe,
Abbreviated transcription (Latin):
uerimptam̃ ut eciam per hoc condicionale libera illa uxor iacos laborans
filios heredes regui suscipiat iõ dñs dicit que dicnt facite que ailtẽ
xpũe ãmiicietur et ni hoc gaudeo fi et gaudebo cCamꝙ et ancilla pariet
dies euoluitm in qua dñs formam fui accepĩt factus obedieus patri usꝑ
sum pastor bonus ille in excelsis uel ille mercedis luao uariũ sisi pec¬
abstulit xpus diuersarum goncium uanetatem sibimet congregauit
ille tres iugas amputatis corticibus malueis aquarum opposunt ut iñ¬
eaꝵ contemplacõne mulciplicarentur eius oues et dũs nr̃ maqua baptͥi
proposint ut quidquis hoc pleno corde perspexerit/ efficiatur oiuis dei pꝰ
songuam igitur ẜuitutem quam iacob apud socerum suum pro uxoribus
uel pro mercede susenunt precepit ei deus ut reuerteretur ad patriam
erat apud enm Requisunt nec reperit Quid ergo sibi hoc ipsum siguralp
uelitur. dum enim laban suꝑuis aliam gerat personam nc̃ tam̃ dyatol

Expanded text:
uerumtamen ut etiam per hanc condicionalem libera illa uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt, facite: quae autem Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. tamquam et ancilla pariente em evolvitur; in qua Dominus formam servi accepit, factus obediens paternae vsum pastor bonus . Ille mercedis labstulit, Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves. Et Dominus noster proposuit, ut quisquis hoc pleno corde perspexerit, efficiatur ovis Dei. Post longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus vel pro mercede sustinuit, praecepit ei Deus ut reverteretur ad paest, apud eum requisivit nec reperit. Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit dicamus. Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur epncipium quod ⁊̃ deuo. Bala quippe ancilla Rachel int̾pretat᷑
mueterata de ueteri quippe uita carnalibus sensibus dedita corporee co¬
gitantur ymagines eciam cum aliquid de spũali et ncõmutabili sb̃a
diunitatis auditur Suscipit de aucilla sua et lia fuos amore hũde
nimesorroits prol acceusa iuueninus autem zelpham aucillam eius
interpirtar os. diceus quapropter hec aucilla fignat allos quorum

Expanded text:
uidetur principium, quod est deus. uidetur principium, quod est deus. inveterata. De vetere quippe vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia Divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua liberos, amore habendi numerosiores proles accensa. Invenimus autem Zelpham ancillam ejus interpretari os dicens, quapropter haec ancilla illos figurat quorum
Abbreviated transcription (Latin):
filiio lberarim terium promissionis accipiunt unde procul dubio sric aliqͥd
sutgnficatur. Qnãt enm due libere uxreo iacob ad nonũ testementum qd
mnͣ liber tate uocati sumus existimontur pertniere non tamen firistra surit¬
huius uite in qua mumiꝰ exfide labonosa ẽ in oꝑibus et inc̾ta quo exitu
ꝑuemiat ad utilitatem corum quibus consulere uolumus ipa ẽlia prior
uxor. iacob ac per hoc et infirmis occłio fuisse cõmemoratur cogitacõnes
emin mortalium tuinde et incerte prouidencie nr̃e Spes uero eterne E
contemplacois dei hũs certam intelligenciam ueritatis ipfa ẽ Fachel
unde eciam dicitur bona facie et pulcra specie Manc em amat om̃is pie¬
studiosus et proptꝰ kanc ẜuit gracie dei qr peccata or̃a sisuerunt tamꝙ̃
feniciũ tamquam dealbabintur / laban quippe interpretatur dealbatio
cui ẜuiuit iacob propter raches neꝙ emm se quisq com̾ĩtit sub aracia
romissionis petorumi ẜuire insticie insi ut quiete uiuat in uerbo Eo quo

Expanded text:
erram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nonum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duhujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus et incerta; quo exitu perveniat ad utilitatem eorum quibus consulere volumus. Ipsa est Lia, prior uxor Jacob, ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Spes vero aeternae contemplationis Dei, habens certam intelligentiam veritatis, ipsa est Rachel. Unde etiam dicitur: Bona facie, et pulchra specie . Hanc enim amat omstudiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur "dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisquam conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
dũs. pars heredicatis mee uñ morses im benedicrõne leui ad dm̃i aĩt
persectio tua et doctrma tua iiro saucte tuo quem probasti ĩteptacõe
et mdicasti ad aquas contradiconis ulemptatus ẽ em ste uir. satꝰ¬
amiuos tanta obsemacione extitaaut ut onis mĩa ũore. dicerent
Saugnus eius super nos et super filios nroo aque enim̃ cõtradicidis

Expanded text:
nus pars haereditatis meae . Unde Moyses in benedictione Levi ad Dominum ait: Perfectio tua et doctrina tua viro sancto tuo, quem probasti in tentatione, et judicasti ad aquas contradictionis . Tentatus est enim vir istanimas tanta obstinatione excitavit, ut omnes una voce dicerent: « Sanguis ejus su
Abbreviated transcription (Latin):
Diengicat autem adem matusalem eos qui huit imĩdo tantum dediti sunt
er fugtura m dictm non quetunt thii emim̃ licet lomyiu fuermt supe ttm
tamen ericiter anoriũtm quia eterne uite cparticipes existere nõ ment᷑

Expanded text:
Significat autem idem Mathusalam eos qui huic mundo tantum dediti sunt, Significat autem idem Mathusalam eos qui huic mundo tantum dediti sunt, et futuram vitam non quaerunt. Hi enim licet longaevi fuerint super terram, tamen veraciter mo
Abbreviated transcription (Latin):
obligata uicus extitit qũĩ cognicõnem sui conditoris iguorunt dicatur
itaꝙ ubi hĩtauerit ut hoc eius laudibus proficiat ꝙ bouus et int̾ maloe
fuit Neꝙ emm ualae ẽ laudabile bouũ ẽẽ cum bonis S bonũ eẽ ꝯ malis
Enoc autem filius iareth int̾pretatur dedicatio sicut etsuperius ipse gouuit
matusalam ambulauit ꝙ cum deo et non apparuit quia tulit eum deus
hic soptimus ab adam translatus ẽ et significat septimam iequiem fucture
Resurreccõis quando tranfferentur saucti in uitam perpetue in mortalitatꝭ
et dedicabinitur hitatulum dei inspiritu sancto natusalam int̾preta᷑
mortuus ẽ. euideus ethmologia nominis quidem enim eum cum patre
translatum fuisse et diliuũ preterisse putauerint / obhoc signatun
tranfferri axrtuus ẽ ut oũderetur non uixisse eum post diluniũ s in eoa
cataclismo fuisse de finctũ deli enim octo homines marca diliuuũ euaseꝵt¬

Expanded text:
obligata vitiis exstitit, quoniam cognitionem sui Conditoris ignoravit. Dicatur obligata vitiis exstitit, quoniam cognitionem sui Conditoris ignoravit. Dicatur itaque ubi habitaverit, ut hoc ejus laudibus proficiat quod bonus inter malos fuit. Neque valde est laudabile bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Enoch autem, filius Jared, interpretatur dedicatio, sicut et superior. Ipse genuit Mathusalam, ambulavitque cum Deo, et non apparuit: quia tulit illum Deus . Hic septimus ab Adam translatus est, et significat septimam requiem futurae resurrectionis, quando transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitatis, et dedicabuntur habitaculum Dei in Spiritu sanctmortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre trantransfertur mortuus est, ut ostenderetur eum non vixisse post diluvium sed in eodem cataclismo fuisse defunctu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ydola declarat eccłiam inspe uiuentem g̃diu ad beatitudinen ꝓmisse
felicitatꝭ peruemat Enoch filius cam dedicacio intepretatur Im pĩꝰ
enm nomine ciuitatem post ea edificauit cami significauit autẽ impios
in hac uita tantum ẽẽ fidatos Camam lamentacio uel possessio eoꝵ
incerpretatur sicut enm cam possessio ita d̾iuatum nome quod est
caman facit possessio eorum, Significat aute n appetitores carnalium
uoluptatum qui tantum de prtis uite deliciis sollicitudinem gerunt chus.
hebraice ethiopi interpretatur posteritate sui generis nom̃ sortitus as
ip̃o enm sunt pͥmogeniti ethiopes in cuiꝰ terra dicitur beatus iob ħicasse
cum in capite libu illius ita seriptum ẽ uir erat interra chus noiẽ ios.
Idcirro sauctus uir ubi habitauit dicitur ut eius meritum uirtutis eopmã
Chus nanꝙ quis nesciat ꝙsit interra gentilium Gontilitas autem

Expanded text:
sunt idola. Declarat Ecclesiam in spe viventem, quandiu ad beatitudinem promissae sunt idola. Declarat Ecclesiam in spe viventem, quandiu ad beatitudinem promissae felicitatis perveniat. Enoch, filius Cain, dedicatio interpretatur. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Significat autem ian lamentatio vel possessio eorum interpretatur. Sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Significat autem appetitores carnalium voluptatum, qui tantum de praesentis vitae deliciis sollicitudinem gerunt. Chus Hebraice Aethiops interpretatur, ex posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt primogeniti Aethiopes. In cujus terra dicitur beatus Job habitasse cum in capite libri illius ita scriptum est: Vir erat in terra Chus nomine Job . Idcirco sanctus vir ubi habitaverit dicitur, ut ejus meritum virtutis exprimatur. Chus namque quis nesciat quod sit terra gentilium? Gentilitas autem
Abbreviated transcription (Latin):
a bel anterfectus sit et penam sui sceleris dederit huc autem frater quia¬
etate maior emudem abel occidit in campo populum prrorem significat
qui interfecit xp̃m in caluarie loco Abel enim interpretatur luctus quo
nomine prefignrabatur occidondus idem et uanitas qr cito solutus est
atq suberactuo Hic pastor ouium xp̃i tenut typͥum qui ẽ uerus pastor
et rettor fidelium populorum unde et animam suam posuit pro ouib suis
Seth qui uterpretatur resurredc̃o uel posicio eo ꝙ post interfeccõnem fr̃s
natus quasi resitrrectõ illuis appositus sit puc demonserat xp̃m ihestan
in quo ẽ uera resmredco et uita fidelium/ Enos mxͣ prpie lngue uaritͭ
homo uel uir dicitur et congrue huic uocabulum huĩt de eo enim seriptũ
ẽ Tunc mitium fuit inuocandi nom̃ dñi licet pleriꝙ hebreorma arbitrẽ
Oe trit p̾mum in nomiue donim et ad similitudinom eius fabricata

Expanded text:
Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Hic autem frater, qui aetate major eumdem Abel occidit in campo, populum priorem significat, qui interficit Christum in Calvariae loco. Abel enim interpretatur luctus: quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Hic pastor ovium Christi tenuit typum, qui est verus pastor et rector fidelium populorum: unde et animam suam posuit pro ovibus suis. Seth, qui interpretatur resurrectio vel positio, eo quo per interfectionem fratris natus quasi resurrectio illius appositus sit. Hic demonstrat Christum Jesum, in quo est vera resurrectio et vita fidelium. Enos juxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur, et congrue hoc vocabulum habuit; de eo enim scriptum est: Tunc initium fuit invocando nomen Domini , licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine ejus fabricata
Abbreviated transcription (Latin):
susceperint Tabernachu illus abrahe ipsam ierusalem habuit
aduentus cum quo duo ancteli comitabantur quos pleriꝙ moyss
⁊heliam accipuit̾ uiũ pste legis latorem qui per eamid legem
aduontum indicauit aliũ qui in sine mũdi ueuturus eẽ demũtiã¬

Expanded text:
susceperunt. Tabernaculum enim illud Abrahae ipsam Jerusalem habuit,susceperunt. Tabernaculum enim illud Abrahae ipsam Jerusalem habuit,tiatur adventus. Cum quo duo angeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt: unum, priscae legislatorem, qui per eamdem legem adventum Domini indicavit; alium, qui in fine mundi venturus esse denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
natuus et q per singnas teria diuisa ẽ proyter supbiam emm̃ filioꝵ
adam qua semꝑ nimica ẽ sumplicitati atꝙ unitate diuisio linguaꝵ
facent et propter hm̃litatem et mansuetudinem xpĩ et apestelor mn
eiuis lungnaꝵ diuersitas coadinata ẽ Melchise dech interpretatur. Rer
uustus fex quia post ea imparauit falũtem Instus pro eo ꝙ disc̾nens
sacramentum legis et enuanglii non peccudum uicennas s oblacõem
panas et calicis in sacusicium obtulit hic ergo in oblacõne sua fegũ̃¬
xp̃i uel sacerdociũ sugurauit cuiꝰ corporio ⁊ sanguiius sacramentũ
ad est oblacio panis ac uni in toto orbe offertur
propter israelscil tm̃ post ea appellatus ẽ abraham quod tñffert᷑
pater multaꝵ s gentium quod erit ad huc futtuꝵ per fidem genciũ
semet ip̃o/ p̾mam saluatoris qñ relitta cognacõne sua uenit in hũt
mũddum alteram pño qñ mmolauit unicum filium suũ / Tercram
uero ꝙ siguram gestat sanctorum qui aduontum xxp̃i cum gaudio

Expanded text:
as terra divisa est. Propter superbiam enim filiorum Adam, quae semper inimica est simplicitati atque unitati, divisio linguarum facta est; et propter humilitatem et mansuetudinem Christi et apostolorum ejus linguarum diversitas coadunata est. Melchiiustus: rex quia imperavit Salem, iustus quia discernens sacramenta legis et evangelii non pecudum victimas sed oblationem panis et calicis in sacrificium obtulit; hinc quidam hei vel sacerdotium figuravit, cujus corporis et sanguinis sacramentum, id est oblatio panis ac vini, in toto orbe offertur.propter Israel scilicet tantum, postea appellatus est Abraham, quod transfertur, pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium semetipso. Primam Salvatoris, quando relicta cognatione sua venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum Filium; tertiam vero quod figuram gestat sanctorum qui adventum Christi cum gaudio