comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conium: secretum sequit᷑ silenti¬
tium. Nam ut ibħes ewanglista destribit. ubi
ihc honorifice fuit receptus a turbis cum palmis
& laudib. abiit &e abscondit se ab eis. Hon utiq
trepidantis formidine sed dispensãtis officio. quia
nondum uen̾at hora eius. que postquam aduenit
sponitaneus ad passionem accessit. Gurgite itquit
ministri uenissent cum lanternis & facib & armis
ut comprebetidererit illum. sciens iħs om̃ia que uen

Expanded text:
conium, sequitur secretum silentium. Nam ut Joannes Evangelista describit, ubi Jesus honorifice fuit receptus a turbis, cum psalmis et laudibus, abiit et abscondit se ab eis , non utique trepidantis formidine, sed dispensantis officio, quia nondum venerat hora ejus, quae postquam advenit, spontaneus ad passionem accessit. Surgite, inquit,ministri venissent cum laternis et facibus et armis, ut comprehenderent illum, sciens Jesus omni
Abbreviated transcription (Latin):
tola que super amidum collo sacerdotis incumbit. obe¬
dientiam & serintutem significat. quam dñs om̾̃ium
Epter seruoꝵ salutm subunt. Nam cum in forma dei esset
nor inpinam arbitratus est esse se equalem deo. sed exitna¬
nuit farnetip̃m formam serui accipiens. factus obediens
talitatis nec contraxit origine. nec commisit in opere. quia
pater: non sudex. amore. non ira. uoluntate non necessita¬
te. gr̃a non undicta. Hic est ille iacob. qui pareris precepto
patris ysaac. & silio matris rebette seruuit laban ut ra¬
chel & lyam duceret in cotiiugium.

Expanded text:
tola, quae super amictum collo sacerdotis incumbit, obedientiam et servitutem significat, quam Dominus omnium propter salutem servorum subivit. Nam cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. Exinanivit enim se ipsum, formam sertalitatis nec contraxit origine, nec commisit in opere; quia Pater, non judex; amore, non ira; voluntate, non necessitate; gratia, non vindicta. Hic est ille Jacob qui, parens praecepto patris Isaac et consilio matris suae Rebeccae, servivit Laban, ut Rachel et Liam duceret in conjugium
Abbreviated transcription (Latin):
altissimo. De quo quia dñs subdit in ȩxodo. Talem com¬
positionem non facietis in usus ur̾os. quia sanctuni est
domino. Homo quicumq fecerit similem ut odore il¬
minib offerendum. tanquam illud spectet ad latriã.
istud ad duliam. Melius tamen sc̃m sp̃m quam
autem uiuificat.

Expanded text:
Altissimo, de quo Dominus subdit in Exodo: Talem comAltissimo, de quo Dominus subdit in Exodo: Talem compositionem non facietis in usus vestros, quia sanctum est Domino. Homo quicunque similem fecerit, ut odore ilminibus offerendum, tanquam illud spectet ad latriam, istud ad duliam. Melius tamen secundum spiritautem vivificat
Abbreviated transcription (Latin):
ribło. perhoc illud insinuans quod angelus uenit &
ffetit ante altare habens thuribulum aureum. & impleuit
illud de igne altaris. Et data sunt ei incensa multa. ut
caritas. Incensum oratio. scd̃m illud propħicum. Diri¬
gatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo. Uenit¬
habens thuribłm aureum .i. corpus immaculatum. ple¬
or̃ones exaudit. sed de omnib illis que pertinent ad sa¬
littem. Unde cum paulus ter dominum rogasset. ut ab
co stimulus carnis auferretur. Respondit ei dominus.
inspirat animo. ut per ip̃m offeratur incensum dignui
in odorem suauitatis. Ip̾e nos ꝑreuenit in benedictioni¬
b dulcedinis. ut eras domun. uostrum sit meritum.¬
nichil potestis facere quia palmes non potest ferre fru¬
ctum a semetip̾o uisi manserit in uite. Saceridos autẽ
intensura representat ep̃o. quia lex illud pretiosum
thuniama confecit. quod in odorem suauitatis offertur

Expanded text:
ribulo, per hoc illud insinuans, quod angelus venit et ribulo, per hoc illud insinuans, quod angelus venit et stetit ante altare habens thuribulum aureum in manu sua, quod implevit de igne altaris: et data sunt ei incensa multa; ut charitas, incensum oratio, secundum illud propheticum: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo habens thuribulum aureum, id est corpus immaculatum, pleorationes exaudit, sed de omnibus illis quae pertinent ad salutem. Unde cum Paulus ter rogasset Dominum, ut ab eo stimulum carnis auferret, respondit ei Dominus: inspirat animo, ut per ipsum offeratur incensum dignum in odorem suavitatis. Ipse nos praevenit in benedictione dulcedinis, ut ejus donum sit nostrum meritumnon potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite Joan. XV. Sacerdos autem incensum repraesentat episcopo, quia lex illud pretiosum thymiama confecit, quod in odorem suavitatis offertur
Abbreviated transcription (Latin):
actusator est sui: pontifex ad altare perueniens:
&e ad se ip̃m reuertens antequam sacrũ ordiatur offici¬
um. de pertatis suis cum astantib confitetur. psalmũ
illum premittens. qui manifeste per totum ad hoc sibi¬
tur. ut discetus a gente non sancta. ut ab homine lib̾atꝰ
iniquor ad altare dei dignus introeat. Illud autem in
hac confessione notandum est. quia non ut quidam mi¬
uus prouide faciunt in spetie. sed in genere sunt confi
nifesta. Percutimus autem pectus dum confitenur pet¬
cata. quatinus exemplo publicani qui percutiebat pe
tria notantur. Ictus. Sonus. & factus. per que significani¬
tur illa tria que sunt in uera penitentia necessaria.
uidelicet. cordis contritio. oris confessio. & operis satisfa¬
dio. Ham sicut trib modis peccauimus. corde cogitan¬
do. ore loquendo. & opere ꝑpetrando: ita trib modis
penitere debemus. corde per dolorem. ore per pudorem.
& opere per laborem. De¬
Ngressurus gͦ pontifex ad altare incensum apponit thu¬

Expanded text:
 XVIII, pontifex ad altare perveniens, et ad seipsum revertens, antequam ordiatur sacrum officium, de peccatis suis cum astantibus confitetur, psalmum illum praemittens, qui manifeste per totum sibi ad hoc dietc., ut discretus a gente non sancta et ab homine liberatus iniquo Psal. XLII, ad altare Dei dignus introeat. Illud autem in hac confessione notandum est, quia non ut quidam minus provide faciunt in specie, sed in genere confitenda nifesta. Percutimus autem pectus, cum confitemur peccata, quatenus exemplo publicani, qui percutiebat peca sunt, ictus, sonus et tactus, per quae signantur illa tria, quae sunt in vera poenitentia necessaria, videlicet cordis contritio, oris confessio, et operis satisfactio. Nam sicut tribus modis peccamus scilicet, corde cogitando, ore loquendo, et opere perpetrando, ita tribus modis poenitere debemus, scilicet corde per dolorem, ore per pudorem, et opere per laborem. ngressurus ergo pontifex ad altare, incensum apponit thu
Abbreviated transcription (Latin):
tem cristallum mutuamus ignem in escam sup
uiuit &e regnat in uninate sp̃c sc̃i deus. ita potest sim¬
pliciter. sed non imprudenter intelligi. Qui cum pa¬
tre uiuit &ꝰ regnat deus. in unitate sp̃c sancti deus¬
in sp̃u sancto qui est unitas patris & filii. amor oe
connexio utriusq. Per om̃ra scła secłoꝵ. hoc uel con¬
secutine uel autonomasice potest intelligi. Conse¬
cutiue. sicut geueratrones generationum. Antoua¬
masice. sicut cantica cauticoꝵ. Amen. optantis uel
affirmantis ostendit affectũ. Nam in fine psalmoꝵ¬
ad formam oronis. ut quod oratur optetur: uel ad
modum condonis. ut quod conduditur affirmetur.
uerbi gr̃a. Cum sacerdos orat. Da nobis domine salu¬
tem mentis &̃ corporis. ppłs oꝑtando respondet am.
i fiat. Uel cum saterdos condudir. Qui tetum uut¬

Expanded text:
tem crystallum mutuamus ignem, in escam suppvivit et regnat in unitate Spiritus sancti Deus, ita potest simpliciter, sed non imprudenter intelligi: Qui cum Patre vivit et regnat in unitate Spiritus sancti Deusitu sancto, qui est unitas Patris et Filii, amor et connexio utriusque. Per omnia saecula saeculorum, hoc consecutive et antonomastice potest intelligi; consecutive, sicut generationes generationum, antonomastice, sicut Cantica canticorum. Amen optantis vel affirmantis ostendit affectum. Nam in fine Psalmorad formam orationis, ut quod oratur optetur, vel ad modum concluditur, affirmetur. Verbi gratia, cum sacerdos orat: Da nobis quaesumus, Domine, salutem mentis et corporis, populus optando respondet: Amen, id est fiat. Vel cum sacerdos concludit: Qui tecum
Abbreviated transcription (Latin):
auditores redelantur aitenti. subdit clusioiie¬
dones que designantur in apocalipsi ꝑ futnum
aromatum. qui ascendit in conspectu dei demanu
angł̃i. Xp̃c enim uerus homo ꝑassiomi propter nos
destinatus. cuius illa uox est. Holo causta etiam pro
pettato non postulasti. tunc dixi ecce uenio semꝑer
unitum sibi uerbum pro nobis orabat qui scđ̃m apłm
qui saluum illum posset facere a morte cum clamore
ualido & lacrimis offerens exauditus est i om̃ib ꝑ
sua reuerentia. Quod autem pͦt finem or̃onis subiun¬

Expanded text:
auditores reddantur attenti, subdit orationes quae designantur in Apocalypsi cap. aromatum, qui ascendit in conspectu Domini de manu angeli. Christus enim verus homo passioni propter nos destinatus cujus illa vox est: Holocausta et pro delicto non postulasti, tunc dixi: Ecce venio semper unitum sibi Verbum pro nobis orabat. Qui, secundum qui salvum illum facere posset a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, exauditus est in omnibus pro sua reverentia Hebr. V. Quod autem in fine or
Abbreviated transcription (Latin):
tam beatam passionem. nec ñ ae ab inferis resurrecti¬
onem: secd & in celos głosam ascensionem. Quoꝵ
primũ .i. passio uuluerat caritatem. Sccł̃m. id est
resurrectio corroborat fidem. Tertium .i. ascensio
letificat spem. Quid enim magis in nobis carita¬
tem accendit. quam quod proprio filio suo non
pepercit deus. seil pro nobis om̃ib tradiote illum:

Expanded text:
esurrectionem, sed et in coelos gloriosam ascensionem. Quorum primum, id est passio, excitat charitatem; secundum, id est resurrectio corroborat fidem; tertium, id est ascensio laetificat spem. Quid enim magis in nobis charitatem accendit, quam quod proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum?
Abbreviated transcription (Latin):
nominantur in canone uerũ erecta pars cratis
solummͦ suꝑ panem: transuersa uero usq suꝑ cali¬
cem debet ꝓtendi. qm̃ erecta pars crucis corpus xp̃i
sustimt. ⁊ brachia transuersa distendit.E
silentio. Cum emin pleue sit & ꝑfe suꝑ euchari
cte consecratio celebrata. nam materi᷑ panis stiã signa¬

Expanded text:
nominatur in canone. Verum erecta pars crucis nominatur in canone. Verum erecta pars crucis solummodo super panem, transversa vero usque super calicem debet protendi, quoniam erecta pars crucis corpus Christi sustinuit, et brachia transversa distendit. sit consecratio celebrata, Quare super eucharistiam ben
Abbreviated transcription (Latin):
spem ip̃uis passionis cõmemorat. Recolens in qͥnq
crucib quinq plagas. Deinde per partes ordine¬
dñice passionis prosequitur: sicut subsequens expo¬
sitio dedarabit. Ab hinc gͥ usq dum corporale desu¬
per calicem ren᷑ouetur dñi passio memoratur. Nã
ubi dicit sacerdos. hostiam purã. hostiam scãm. ho¬
stram iminacłatam. panẽ scm̃ uite eterne. & calite̾
salutis ꝑpetue. quinariũ crucis signatłm impͥmit
suꝑ oblatam & calicem. significans illa uiuentis pe¬
tre foramina in quib residet uninacłata columba.
fructuose ndificans cũ int̾ predicta quinq crucis
signacła. quinq dilecti sui plagas. uidelicet duas
manuñ ⁊ totidem pedũ. & unã lateris. fida tenet ce
contẽplatur meroria. Tres autẽ cruces cõmumter
facit sacerdos suꝑ oblatam & calicem. qm̃ in trib uerb̃
utrumq pariter intelligitur. Num quã enĩ in cru¬
cis signatło. panis separatura calice nisi cũ separatĩ

Expanded text:
speciem illius passionis commemorat, recolens in quinque crucibus quinque plagas. Deinde per partes Dominicae passionis prosequitur sicut subsequens expositio declarabit. Abhinc igitur usque dum corporale desuper calicem removetur, Domini passio memoratur. Nam ubi dicit sacerdos: Hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae. Quinarium crucis signaculum imprimit super oblatam et calicem, significans illa viventis petrae foramina, in quibus residet immaculata columba fructuose nidificans. Cum inter praedicta crucis quinque signacula, quinque dilecti sui plagas, videlicet duas manuum, totidem pedum, et unam lateris, fida tenet et contemplatur memoria. Tres autem sacerdos communiter facit super oblatam et calicem, quoniam in tribus verbis utrumque pariter intelligitur. Nunquam enim in crucis signaculo panis separatur a calice, nisi cum separatim
Abbreviated transcription (Latin):
puram. hostram sainctam. hostiam iminacłatani .i.
eucharistiam. iminune̾ ab om̃i culpa originali. ue¬
niali &e criminali. uel purani. quantũ ad cogitatio¬
nẽ. Scãm: quantũ ad locutionẽ. Iminacłatam: quan
cantem. datorẽ uite eterne. quantum ad stolam car¬
nis. Et calicem salutis ꝑpetue. quantũ ad stolam
anune. scdm illud. Ego sum panis uinus. qui de
celo descendi. Si qͥs manducauerit ex hoc pane uiuer
inet̾num. Supͣes que propitio nobis ac sereno uultu.
id est respectu placabłi digneris respicere. Non quod
uultus eius minetur aliqi̾r. sed tunc deus uultum
suum suꝑ nos illuminat ac serenat. cum miscdiã
suam suꝑ nos exhibet & declarat. Scd̃m illud psalmi¬
ste. Illuminet usstum suũ suꝑ nos a̾ misereat᷑ nr̃i. De

Expanded text:
puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, id est puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, id est eucharistiam, immunem ab omni culpa vel niali, et criminali; vel puram quantum ad cogitationem; et sanctam, quantum ad locutionem; immaculatam, quantcantem; datorem vitae aeternae, quantum ad stolam carnis; et calicem salutis perpetuae, quantum ad stolam animae. Secundum illud: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. Si quis manducaverit ex hoc pane vivet e. Supra quae propitio ac sereno vultu, id est respectu placabili digneris respicere, non quod vultus ejus mutetur aliquando, sed tunc Deus vultum suum super nos illuminat et serenat, cum misericordiam suam super nos exhibet et declarat, secundum illud psalmi; illuminet vultum suum super nos et m
Abbreviated transcription (Latin):
in eo tonsetratio corisũmatur. Sed qm̃ ĩpedisset
ordinem hystorie recolende. quia quod fuit gestũ
necessitate cõpulsus capłm istud. Qui pdie qͣ pat̾et᷑.¬
qua sepe fit. ut que narmtione succedunt: intelle¬
ctu precedant. Uel potius ut tam lutere quam hy¬
storie suus ordo seruetur. Dicatur itaq quod signa
ꝑtinent ad hystorian recolendam. sed uerba ñ ꝑti
nent tantum ad eucharistiam consetrandam: ĩmo
ꝑtinent ad eucharistiam consetratam hoc modo. Ex¬
os tui serui. Uidelicet sacerdotes. Sed & positõ sb̃se¬
rio. Offerimus p̃cdare maiestati tue .i. pre ceteris
clare. Nam si iusti fulgebunt sicul sol in regno patͥs
eoꝵ. quanto clarius maiestas diuina prefulget: De¬
tuis donis .i. de frugib segetum. quantũ ad panẽ
qui est consecratus in carnem. ac datis .i. de fructib
arboꝵ quantsi ad uinsi quod est conserratũ in san¬
guinem. De hiis inquam & illis. offerumus hostiam

Expanded text:
in eo consecratio consummatur. Sed quoniam impedisset in eo consecratio consummatur. Sed quoniam impedisset ordinem historiae recolendae, quia quod fuit gestum necessitate compulsus, capitulum istud: Qui pridie quam patequa saepe fit, ut quae narratione succedunt, intellectu praecedunt. Vel potius, ut tam litterae quam historiae suus ordo servetur. Dicatur itaque, quod signa pertinent ad historiam recolendam. Sed verba non pertinent ad eucharistiam consecrandam, imo pertinent ad eucharistiam consecratam hoc modo: Nos tui servi, videlicet sacerdotes, et rio, offerimus praeclarae majestati tuae, id est prae caeteris clarae. Nam si justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eotuis donis, id est de frugibus segetum, quantum ad panem qui consecratus est in carnem. Ac datis, id est de frugibus arborum, quantum ad vinum quod est consecratum in sanguinem. De his, inquam, et illis offerimus hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
nis. quare suꝑ eucharistiam benedictã. & plenis¬
sime consetratam. ad huc benedictionis signũ inpri¬
mitur. aut aliquod consecrationis u̾bum profertur.
limo q̃dam talia subiunguntur in catione. que
uidentur innuere. quod nondũ sit transubstantia¬
tio consuminata. Ego sub hac questione uellem po¬
tius doceri quam docere: magisq referre quã ꝓferre
suꝑ hac re potui repperire: dicam salua fide quod
sentio. sine p̃uidicio sententie meliors. In canone
siqͥdem aliud uerba significant. & aliud signa pre¬
tenduit. Uerba namq principałr spectant ad eucha¬
ristiam consetrandam. Signa uero pͥncipaliter per-¬
tinent ad hystoriam recolendam. Nam uerbis itim᷑
ad consetrandũ panẽ oe uinum. in corpus & sang̾¬
nem iħu tp̃i. Signis utimurad recolendum ea
que per ebdomadam antepaschaleni gesta siat
circa xp̃m. Patet gͦ quantũ ad ordune eucharistie
consetrande. quod capłm istud. Qui pͥdie quam
pateretur. in fine canonis subici debuisset: quoniã

Expanded text:
 Quare super eucharistiam benedictam et plenissime consecratam adhuc benedictionis signum imprimitur, aut aliud verbum consecrationis, profertur. Imo talia quaedam subjunguntur in canone, quae videntur innuere, quae nondum sit transsubstantiatio consummata. Ego super hac quaestione vellem potius doceri quam docere. magisque referre quam proferquid dictum super hac re potui reperire, dicam salva fide quod sentio sine praejudicio sententiae melioris. In canone siquidem aliud verba significant, et aliud signa praetendunt. Verba namque principaliter spectant ad eucharistiam consecrandam, signa vero principaliter ad historiam recolendam. Nam verbis utimur ad consecrandum panem et vinum in corpus et sanguinem Jesu Christi; signis utimur ad recolendum ea quae per hebdomadam ante pascha gesta sunt circa Christum. Patet ergo quantum ad ordinem eucharistiae consecrandae, quod capitulum istud: Qui pridie quam pateretur, in fine canonis subjici debuisset, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
quantitas. & figura. yidetur quod singła ꝑ se ua
ria sint sacramenta. Nam qua ratione unũ po
tius quam aluid dicendum est sacramentũ. Sed
tuius rei sacramentum est odor aut sapor: Potest
non incongrue responderi. quod om̃ia simul acce¬
ꝑta sunt unũ cucharie̾ sacram̃tum. eo quod ml¬
tum per se solum significet. sed om̃ia simul pa¬
nis speticm representant. que corpus xp̃i continet

Expanded text:
quantitas et figura, videtur quod singula per se sint quantitas et figura, videtur quod singula per se sint varia sacramenta. Nam qua ratione potius unum, quam aliud dicendum est sacramentum? Sed cujus rei sacramentum est odor aut sapor? Potest non incongrue responderi, quia omnia simul accepta, sunt unum eucharistiae sacramentum, eo quod nullum sacramentum totum significet per se, sed omnia simul pani
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur quod diuersa sint sacramenta. Sunt
sane qui dicunt quod forma panis & forma uini
sunt unum sacramentum. non ꝓpter unũ signifi¬
catum. sed propt̾ unum contentum. Sp̃es autem
panis & ueritas corporis sunt unũ sacramentũ. ñ
propter unũ contentũ. sed propter unũ significatũ.
Hii debent conced̾e̾ quod sicut cliuerse res ꝓpter idẽ
significatum: idem funt sacramentum: sic eadẽ res
propt̾ diuersa sagnificata. diuersa est sacram̃ta.
Quib obicitur. quod si speties panis. ⁊ ueritas corꝑis
et ita sacramentum sui. non prouenit. quia sp̃es pa¬
nis. & est quoddam sactam̃tum quod est ueritas cor-¬
sint significata. siue diuersa signi ficãtia. semper di¬
uersa sunt sactam̃ta. Quos oportet concedere quod
in altari sunt ad minus quatuor sacramenta. uide¬
licet spes panis. ⁊ species uini. ueritas carnis. & ueri¬
tas sanguinis. Preterea cuni panis & uint diuer¬
sa sint accidentia. ut sapor. ⁊ odor. ponolus. & color

Expanded text:
videtur quod diversa sunt sacramenta. Sunt sane qui dicunt, quod forma panis et vini sunt unum sacramentum, non propter unum significatum, sed propter unum contentum. Species autem panis et veritas corporis sunt unum sacramentum, non propter unum contentum, sed propter unum significatum. Hi debent concedere, quod sicut diversae res propter idem significatum, idem sunt sacramentum, sic eadem res propter diversa significata diversa sunt sacramenta. Quibus objicitur, quod si species panis et veritas corporis et ita sacramentum est sui. Non provenit, quia species panis est quoddam sacramentum, quod est veritas cordiversa significata, sive diversa sint significantia, semper diversa sunt sacramenta. Quos oportet concedere, quod in altari ad minus sunt quatuor sacramenta, videlicet species panis, et species vini, veritas carnis et veritas sanguinis. Praeterea cum panis et vini diversa sint accidentia, ut sapor, odor, pondus et color,
Abbreviated transcription (Latin):
digitis exprimendum quia sub iuocatione trini¬
tatis inprimitur. de qua dicit propħa. Qui appendit
inferius. ⁊ a dext̾a transeat ui sinstram. quia xp̃c de ce¬
lo descendit in terram. ⁊ a uideis transiuit ad genteᷤᷤ
Quidami autem signũ crucis a sinistra ꝓducunt in
uexterã. quia de miserra transire debenus ad głam
alios signum crucis inprimimus. ip̃os a sinistra con¬
signamus in dexterara. Uerũ si diligenter attendant
etiam suꝑ alios signum ctucis a uextera producimꝰ
in siustram. ꝗuia non signamus eos quasi uertenteᷤ
dorsum: sed quasi faciem presentantes.

Expanded text:
digitis exprimendum, quia sub invocatione Trinitatis imprimitur, de qua dicit propheta: Quis appendinferius, et a dextra transeat ad sinistram, quia Christus de coelo descendit in terram, et a Judaeis transivit ad gentes. Quidam tamen signum crucis a sinistra producunt in dextram; quia de miseria transire debemus ad gloriam, istris consignamus in dextram. Verum si diligenter attendas, etiam super alios signum crucis a dextra producimus in sinistram, quia non consignamus eos quasi vertentes dorsum, sed quasi faciem praesentantes.
Abbreviated transcription (Latin):
uis gͦ nascitur ad uolatum. & homo nascitur
ad laborem. Cũncti dies eus laborib & erũpniᷤ
plem sunt. nec per noctem tequiescit mens eius. &
hec ũte uangas: Non est quicquã sine labore sub
est mora motus rerũ mutabilium. Uatitas uanita¬
tum inquit eccłastes & oninia uanitas. O quã uarͥa
sunt bominũ studia. quam diuersa sunt ecerticia.
umis est tam̃ om̃ium finis. ⁊ idem effẽs. labor &ẽ af

Expanded text:
is nascitur ad volandum, et homo nascitur ad laborem. Cuncti dies eius laboribus et erumpnis pleni sunt, nec per noctem requiescit mens eius. Et hoc nonne vanitas? Non est quicquam sine labore sub est mora motus rerum mutabilium. 2 «Vanitas vanitatum, inquit Ecclesiastes, et omnia vanitas». O quam varia sunt studia hominum, quam diversa sunt exercitia. Unus est tamen omnium finis et idem effe
Abbreviated transcription (Latin):
institutio a ueteri lege sumpsit originem: scdmb
trem tuum aaronad te. cum filiis suis de mechio fi¬
lioꝵ isrł. ut sacerdotio michi fungantur. Uerũpt̾u
ante legem sacerdotes fuisse leguntur. Unde melchi¬
sedech sacerdos dei altissinii legitur extitisse. cui deci¬
mas ex om̃ib spoliis abraham tanquam sacerdoti per
barchum. Porro dd̾ .xxiii. summos sacerdotes insti¬
tuit .xui. de eleacar. uiii. de ythamiar. quib tñ om̃ib
unum prefecit: queni statuit pͥncipem sacer dotum.
Singł is autẽ ꝑuices uicis fue uiuisit ebdomabas. qua¬
rum octaua ꝑuenit abie. de cuius genere cacharias pa¬
ter ioħis baptiste descendit. Uerumpt̾n in nouo. t. xp̃c¬

Expanded text:
institutio a veteri lege sumpsit originem, secundufratrem tuum ad te cum suis filiis, de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungaante legem sacerdotes fuisse leguntur. Unde Melchisedech sacerdos Dei altissimi legitur exstitisse; cui decimas ex omnibus spoliis, tanquam sacerdoti Abrabarchum. Porro David XXIV sacerdotes instituit, sexdecim de Eleazar, et octo de Ithamar: quibus tamen omnibus unum praefecit, quem statuit principem sacerdotum. Singulis autem per sortem vicis suae divisit hebdomadas; quarum octava provenit Abiae, de cujus genere Zacharias pater Joannis Baptistae descendit. Dilectus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
piter ingerit. suꝑius ⁊ inferius horribilẽ flatũ expri¬
mens. ⁊ abhominabilem sorũ emuitens. Gula parady¬
sum claus it. pͥmogenita uendidit. Suspendit pistorẽ
Decollauit baptistã. Nabuzardã pͥnceps cocoꝵ tẽplum
incendit. & ierb̃n totam euertit. Baltazar in conuiuio¬
manducare a bibere. & surrexerunt ludere. Sed adhuc
esce eoꝵ erant in ore ip̃oꝵ. ⁊ ira dei ascendit suꝑ eos.
Qui uescebantur uoluptuose iuterierunt in uiis di

Expanded text:
piter ingerit, superius et inferius horribilem flatum exprimens, et abhominabilem sonum emittens. Gula paradisum clausit, primogenita vendidit, suspendit pistorem, decollavit Baptistam. Nabuzardam princeps cocorum templum incendit et Ierusalem totam evertit. Balthasar in conviviomanducare et bibere, et surrexerunt ludere»; sed «adhuc erant esce eorum in ore ipsorum et ira Dei ascendit super eos». «Qui vescebantur voluptuose, interi
Abbreviated transcription (Latin):
digitoꝵ. spacio temꝑis : uro sit totidẽ mom̃toꝵ. Contẽ¬
pnitur mediocritas. & suꝑflurtas affectatur it duer¬
sitate cyboꝵ. & uarietate u̾boꝵ. aiiditas nescit modũ.¬
sanitas. sed moib & mors. Audi suꝑ hoc sententiã sa¬
pientis. Noli aindus ẽẽ in om̃i epłatione. ⁊ ñ te ef¬
fundas suꝑ omnẽ escani. In multis enĩ escis erit uifir

Expanded text:
digitorum, spatio temporis vix sit totidem momentorum. Contemdigitorum, spatio temporis vix sit totidem momentorum. Contemnitur mediocritas et superfluitas affectatur, in diversitate saporum, in varietate ciborum. Aviditas nescit modunon sanitas, sed morbus et mors. Audi super hoc sententiam sapientis: «Noli avidus esse in omni epulatione, et non te effundas super omnem escam, in multis enim escis erit infir
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ de malo proueniunt. ad malũ ꝑueniant. nec actedat
ad bonum ⁊ qd̾ ñ procedit ex bono. Auarus gͦ dampna¬
tionem habet uite que uunc est & future. De gula.
Niciũ uite homiuis aqua &e panis. & uestim̃ta. & domꝰ
ꝓtegens turpicudnie. Nunc autẽ gulosis ñ sufficiunt
fructus arboꝵ. ñ gn̾a leguminũ. ñ radices herbaꝵ uon
pisces maris. ñ bestie t̾re. non aues celi. Sed q̃runtͦ pigñ¬
ta. cõparantur aromata. Nutriunt᷑ altilia. caꝑunt᷑
obesa. q̃ studiose coquantur arte cocoꝵ. que laute ꝑen¬
tur. officio ministroꝵ. Alius contundit & colat. aliꝰ
confudit ⁊ conficit. Substantiam u̾tit in accidens.
uatutã mutat in artẽ. ut saturitas transeat in esu¬
riem. ut fastidiũ reuocet appetitũ. ad irritandñ gu¬
lam. ñ ad sustentandum naturam. ñ ad sustentanidũ
supplendã: sed ad aiiditatem explendem. Ceterũ tum
breuis est gule uoluptas. ut spacio loci: uix sit quatuor

Expanded text:
 de malo proveniunt ad malum perveniant, nec accedat ad bonum quod non procedit ex bono. Avarus ergo dampnationem habet vite que nunc est et future. XVII De gula.nitium vite hominis aqua et panis et vestimentum et domus protegens turpitudinem». Nunc autem gulosis non sufficiunt fructus arborum, non genera leguminum, non radices herbarum, non pisces maris, non bestie terre, non aves celi, sed queruntur pigmenta, comparantur aromata, nutriuntur altilia, capiuntur obesa, que studiose coquuntur arte cocorum, que laute parantur officio ministrorum. 2 Alius contundit et colat, alius confundit et conficit, substantiam vertit in accidens, naturam mutat in artem, ut saturitas transeat in esuriem, ut fastidium revocet appetitum, ad irritandam gulam, non ad sustentandam naturam, non ad necessitatem supplendam, sed ad aviditatem explendam. Caeterum tam brevis est gulae voluptas, ut spatio loci vix sit quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Hic bonus. hic melior. optimus ille gradus.
Hunc motus manuum. ratis hẽ. p̃os adiuuat illam:
H ic nat. remigat hic. tͣnfilit iste fietum.¬
H i tres in mũdo fluctant. tñ ille ꝑidi:
P aulisꝑ patitur. hic minus ille nichil.
T erdenos fructus metit iste. dupl¬
plũ metit ille:
I lli centenus p̃mia debet honor.

Expanded text:
1316 Hic bonus, hic melior, optimus ille gradus. 1316 Hic bonus, hic melior, optimus ille gradus. Hunc motus manuum, ratis hunc, pons adjuvat illum; Hic nat, remigat hic, transilit ille fretum.Hi tres in mundo fluitant; tamen iste pericli Paulisper patitur, hic minus, ille nihil. Ter denos fructus emit hic, duplum metit ille, Illi centenus praemia debet honor.
Abbreviated transcription (Latin):
omine mendicat cetera turba foris.
Si pondus rerum ratio bene consulat. om̃es:
Expͥmit electos ista figura trium.
C astoꝵ. mores danielis uita figurat :
F loruit illesus indamele pudor.
I ob de signat eos quos copła iũxit amoris:
I ob conpleuit opus prolis amore sirum.
H os noe declarat quos eccłie ratus audit:
Archa regente noe sub noe tuta fuit.
Qͥ caste uiuunt daniel. qui cõuigis implet:
Debita iob. noe sunt qui bñ corda regunt.¬
Qͥ docet in lecto munere castus amat.
ħ uic mola debetur. ager huic. chorus huie. mola mũdꝰ:
S ubdita plebs ager ẽ. uita quieta thorus.
Tres ibi cerno gradus. molat hͥ. anit hͥ. cubat ille:
I lle gregem pascit. esurit iste dm̃.
H ic tener. hͥ foreis. ħ ẽ lenis quasi lacte:
U escitur hio. iste panibus. ille fatus.
Istum campus habet. hũc colł. mons ht̃ illum:
Ambulat hic. iste curcitat. ille uolat.
I mpiger ẽ ille pectotre. uoce. manu.
Qͥd noto. militat᷑ hic. hic imꝑat. ille quiesct:

Expanded text:
Limine mendicat caetera turba foris. Si pondus rerum ratio bene consulat omnis, Exprimet electos illa figura trium. Castorum mores Danielis vita figurat; Floruit illaesus in Daniele pudor. Job designat eos quos foedus inescat amoris; Job complevit opus prolis amore situm. Hos Noe declarat quos Ecclesiae ratis audit; Arca secuta Noe, sub Noe tuta fuit. Qui caste vivunt Daniel, qui conjugis implent Debita Job, Noe sunt qui bene corda regunt.Qui docet, in lecto vivere castus amat. Huic mola debetur, ager huic, torus huic; mola mundus, Subdita plebs ager, vita quietat torus. Tres ibi cerno gradus; molit hic  supp. regit hic cubat ille Ille gregem pascit, esurit ille Deum. Hic tener, hic fortis, hic est lenis; quasi lacte Vescitur hic, ille panibus, ille favis. Istum campus habet, hunc collis, mons habet illum, Ambulat hic, ille cursitat, ille volat. Integer est ille pectore, voce, manu. Quid noto? militat hic imperat, ille quiescit,
Abbreviated transcription (Latin):
defunctis ui nomine domini. Officio sacerdotis usus
te conuertit. Accipite inquit &̾ comedice. Hoc est cor¬
pus meum. Hoc facite in meam cominemoiõnem.
Excellentius autem usus est hoc officio: cum pro
percatis humani generis se ip̃m in ara crucis optu¬

Expanded text:
defunctis in nomine Domini. Officio sacerdotis usus defunctis in nomine Domini. Officio sacerdotis usus te convertit. Accipite, inquit, et comedite: hoc est corpus meum. Hoc facite in meam commemorationem . Excellentius autem usus est hoc officio, cum pro peccatis humani generis seipsum in ara crucis obtu
Abbreviated transcription (Latin):
Mediatores enim sinnt sacerdotes inter deum ⁊ homĩes
dum & precepta dei ppło deferunt predicando: ce̾
uota ppłi deo porrigunt supplicando. Quocirca tales
uebent existere sacerdotes: ut &e deo sit grati. & homi¬
nib sint accepti. Nam ut inquit apłs: Mediator non
est unius. Discordes enim reconcilare non pocest: qui
simul utriniq societatis & amicitie uincło non est
concors. Si enim is qui displicet ad intercedendum mit¬
titur: irati amius ad deteriora pronocatur. Hii post
accipiunt: ut ex hoc intelligant se per arma iusticiȩ
a dextris & a sinistris esse munitos. quatinus nec ad
mini. Iugum enim eius suaue est: & honus eius le
ue. Suaue in ꝓsperis. leue est in aduersis. Accipiunt
quoq calicem & patenam de manu pontificis: qua¬
tinus hiis instruinentis. potestatem se accepisse cogno¬
scant: placabiles hostias offe̾nli. Unde cum hec ep̃e
tribuit: accipite inquit potestatem offerre sacrificiũ
deo. missamq: celebrandi tam pro uinis. quani pro

Expanded text:
Mediatores enim sunt sacerdotes inter Deum et homines, dum praecepta Dei populo deferunt praedicando, et vota populi Deo porrigunt supplicando. Quocirca tales debent existere sacerdotes, ut et Deo sint grati, et hominibus sint accepti. Nam, ut inquit Aleest unius Gal. III. Discordes enim reconciliare non potest, qui simul utriusque societatis et amicitiae vinculo non est concors. Si enim is qui displicet, ad intercedendum mittatur, irati animus ad deteriora provocatur. Hi postaccipiunt, ut ex hoc intelligant, se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos II Cor. VI. Quatemini, jugum enim ejus suave est, et onus ejus leest in prosperis, leve est in adversis. Accipiunt quoque calicem et patenam de manu pontificis, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles hostias offerendi. Unde cum haec episcopus tribuit: Accipite, inquit, potestatem offerendi sacrificium Deo, missamque celebrandi, tam pro vivis quam pro
Abbreviated transcription (Latin):
unde cum eas ungit ep̃e: dicit. Consetrare & sauctifica¬
re digneris domine manus istas per istam unctõnem.
⁊ nr̃am benedictionem. ut quetumq consecrauerint:
consecrentur. & quecumq benedixerint benẽdi cantur.
in tomine dm̃. Unguntur etiam manus pb̃us. ut ope¬
ra miscłie pro uirib ad otñs debeanit exercere. ꝑ matiꝰ
enim oꝑa. per oleum mscdia designatur. Unde sama¬
ritanus approꝑians ułnerato: uinum suꝑeffudit & ołm¬

Expanded text:
Unde cum eas ungit episcopus, dicit: Consecrare et sanctificare digneris, Domine manus istas, per istam unctionem et nostram benedictionem; ut quaecunque consecraverint consecrentur, et quaecunque benedixerint benedicantur in nomine Domini. Unguntur etiam manus presbyteris, ut opera misericordiae pro viribus ad omnes debeant exercere. Per manus enim opera, per oleum misericordia designatur. Unde Samaritanus appropians vulnerato, vinum superinfudit et ole
Abbreviated transcription (Latin):
moni petro. Si peccauerit i te frater tuus : niabe. &
corrige illum interte. & ip̃m solum ⁊ cet̾. Cui cum
petrus dixisset: Dñe quociens peccauerit in me frater
meus: dimittam illi usq septies : Respondit illi ihe.
Non dico tibi septies usq. sed usq septuagiis septies.¬

Expanded text:
moni Petro: Si in te peccaverit frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum, etc. Cui cum Petrus dixisset: Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? Respondit illi Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies
Abbreviated transcription (Latin):
tifex assumptus est in pleuitudinem potestatis. Htnc¬
est etiam qitod ñ sine magni muist̾ii sacramento. cum
dicitis. Solus petrus quasi primus & potior respondit
descendit intrepidus. ut suꝑ undas maris ad dñm
dicentes. durus est hio sermo: dixit iħo ad duodetim.
Humquid & uos uultis abire: Respondit ei symoti
petrus. Domine ad quem ibimus: Uerba uite eter¬

Expanded text:
tifex assumptus est in plenitudinem potestatis. Hinctifex assumptus est in plenitudinem potestatis. Hinc etiam, quod non sine magni mysterii sacramento, cum dicitis? solus Petrus, quasi primus et potior respondit descendit intrepidus, ut super undas maris ad Domindicentes: Durus est hic sermo, dixit Jesus ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? Respondit ei Simon Petrus: Domine
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾is suꝑ t̾ram ⁊ cet̾. Petrꝰ gͦ pͭ ligare ceteros. sed ligari ñ ꝑo¬
test a cet̾is. ⁊ã ⁊ illis particłarit̾ dictũ est. Qudꝵ remisi̾tis
pecc̃a remittuntur eis. huic aũ uniu̾salit̾ dicitur. Quod¬
firmam petram stabili soliditate fundata: nullis um¬
quam erroꝵ sordib potuit inquinati. sed abseꝵ ruga
manens & macula : ꝓ necessitate temporum a ceteris
maculas detersit erroꝵ. Post passionem autẽ cum
tercio quesisset a petro. Symon iohis uiligis me plus
hiis. & ille tercio respondisset. Dñe tu scis quia amo
non solum in genere martirii: sed ui ordine magi¬
sterii. qd̾ tp̃c ostendit. cum ait. Tu uotaberis cephas
licet enim cephas scd̾m unam linguani int̾pretetur
petrus: scd̃m alteram tũ. exponitur capud. Nam si¬
cut capd̾ habet in se plenitudinera sensuu̾: cet̾a uͦ m̃bra
partem suscipiunt plenitudinis. ita ceteri sacerdotes
uocati sunt in partem sollicitudins: sed summaus pon¬

Expanded text:
lis Matth. XVI. Petrus potest ligare caeteros, sed ligari non potest a caeteris. Nam et illis particulariter dictum est: Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis. Huic autem universaliter dicitur: Quodfirmam petram stabili soliditate fundata, nullis unquam errorum sordibus potuit inquinari; sed absque ruga manens et macula, pro necessitate temporum, a caeteris maculas detersit errorum. Post passionem autem, cum tertio quaesiisset a Petro: Simon Joannis, diligis me plus his? et ille tertio respondisset: Domine, tu scis quia amo non solum genere martyrii, sed et in ordine magisterii. Quod Christus ostendit, cum ait: Tu vocaberis Cephas Joan. I. Licet enim Cephas secundum unam linguam interpretetur Petrus, secundum alteram tamen exponitur caput. Nam sicut caput habet plenitudinem sensuum, caetera vero membra partem recipiunt plenitudinis; ita caeteri sacerdotes vocati sunt in partem sollicitudinis, sed summus pon
Abbreviated transcription (Latin):
multum loqui sicut ethraci faciunt. putant enun in
niłtiloquio exaudiri. Unde cunei dixissent apłi. do¬
mine doce nos orare: compencliosam orationem eos
edocuit. Pater noster qui es in celis & cet̾. Huius gͦ
or̃onis formam sequentes sacerdotes in missa. seꝑte

Expanded text:
multum loqui, sicut faciunt ethnici. Putant enim se in multum loqui, sicut faciunt ethnici. Putant enim se in multiloquio exaudiri . Unde cum ei dixissent apostoli: Domine, doce nos orare, compendiosam orationem eos edocuit: Pater noster qui es in coelis, etc. ibid.. Hujus ergo orationis formam sequentes sacerdotes in missa septena
Abbreviated transcription (Latin):
collecte uotantur eo quod sacerdos qui fungiur dicen¬
ad deum legatione ꝑro popło: peticiones omĩum de¬
ui eis colligat. & condudat. Proprie tñ dicuntur
tur populus. ut ad stationem faciendam. de una
eccła ꝓcedant ad alt̾am. Orationum uero płes &
uatii fuerunt auctores. & in tantum eoꝵ mimerus &
diuersitas excrescebat: quod octauum affritanum
concilium. cuibeatus augustinus interfuit. ita con¬
stituit. quod nulle preces. uel or̃ones. uel misse. uel
prefaciones. uel commendationes. uel manus impo¬
sitiones dicantur: nisi in concilio fu̾int approbate.
Nam &e gelasius papa tama se quam ab aliis compo¬
sitas preces dicitur orcdinasse. Beatus autem bregoriꝰ
serlusis hiis que nimia uel incongrua uidebantur.
rationabłia coalunauit & congrira. multa per se ne¬
cessaria superaddens. Quidam uero modum & ordi¬
nem excedentes in tantum oĩones multiplicant: ut
auditorib suis redium generent & fastidium. Cum
econtra dñs dicat in enegłio. Cum oratis nolite

Expanded text:
collectae vocantur, eo quod sacerdos qui fungitur ad Deum legatione pro populo, petitiones omnium in eis colligat et concludat. Proprie tamen collecttur populus, ut ad stationem faciendam, de una ecclesia procedant ad alteram. Orationum vero plures et varii fuerunt auctores, et in tantum earumdem numerus et diversitas excrescebat, quod octavum Africanum concilium, cui beatus Augustinus interfuit, ita constituit: nullae preces vel orationes, vel missae, vel praefationes, vel commendationes, vel manus impositiones dicantur, nisi in concilio fuerint approbatae. Nam et Gelasius papa tam a se quam ab aliis compositas preces dicitur ordinasse. Beatus autem Gregorius seclusis his, quae nimia vel incongrua videbantur, rationabilia coadunavit, et congrua multa per se necessaria superaddens. Quidam vero modum et ordinem excedentes, in tantum orationes multiplicant, ut auditoribus suis taedium generent et fastidium, cum econtra Dominus dicat in Evangelio: Cum oratis, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
septem. proꝑter qͥnꝙ pertitam dm̃ passionem uel sp̃m
gr̃e septiforms. Deus enim diuisionem & discordiam
decestatur. Unde cum ceteroꝵ dierũ operib benedixit:
operib scd̃e diei benedixisse non legitut. quia binariꝰ
primus ab unicate recedit. & ab eo ceteri diuisibiles nu¬
meri sortiuntur originem.

Expanded text:
septem, propter quinquepartitam Domini passionem, vel Spiritum gratiae septiformem. Deus enim divisionem et discordiam detestatur. Unde cum caeterorum dierum operibus benedixit, operibus secundae diei benedixisse non legitur. Quia binarius numerus ab unitate recedit, et ab eo caeteri divisibiles numeri sortiuntur originem.
Abbreviated transcription (Latin):
cte res difficiles. non potest eas hono explicare sermone.
Est homo qui dieb ac noctib sompnũ non capit odis
&̾ nullam oꝑerũ dei potest inuenire rationẽ. Q quanto
plus laborauerit ad querendũ : tanto minꝰ inueniet.
Deficiunt gͦ scrutantes scrutiniũ. qm̃ accedet homo ad
cor altum. et exaltabitur deus. Perscrutator eram ma
iestatis opprimetur a gła. Qui magis intelligit ma¬
gis dubitat. & ille uidetur sibi plus sapere. qui plus de¬
sipit. Pars gͦ scientie est. scire quod nescias. fecͥit autem
deus hominem rectum. & ip̃e se infinitis nuscuit que¬
stionibuss.
De uarus hominũ stirori

Expanded text:
cte res difficiles, non potest eas homo explicare sermone». cte res difficiles, non potest eas homo explicare sermone». «Est homo qui diebus ac noctibus sompnum non capit oculis et nullam operum Dei potest invenire rationem, et quanplus laboraverit ad quaerendum, tanto minus inveniet . » -- « Deficiunt ergo scrutantes scrutinio, quoniam accedet homo ad cor altum, et exaitaiestatis opprimetur a gloria». Qui magis intelligit, magis dubitat, et ille videtur plus sapere, qui plus desipit. Pars ergo scientie est scire quod nesciat. «Fecit autem Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscuit questionibus». XIII De variis hominum studi
Abbreviated transcription (Latin):
erscrutentur sapientes & inuestigent alta celi.
lata terre. profundũ maris. De singłis dispu¬
tent. de cunctis ꝑtractent. discant semꝑ aut doceant. Et
quid ex hac occupatione. nisi laborem & dolorẽ. & afflicti¬
onem sp̃c inuenient: Nouerat hoc experũto qui di¬
uerat. Dedi cormeum ut scirem prudentiam atq doctri¬
nam. errores & stulticiam. & agnoui quod esset labor as
affuctio sp̃o. eo quod in młta saꝑientia młta sit indi¬
gnatio. Et qui addit sc̃tam: addit dolorem. Licet enim
oporteat indagantẽ & insudare ingiliis & iuigilare
sudorib uix tam̃ est quicquã tã uile. uix est tam faci¬
le. quod ad plenum intelligat. comphendat ad liquidũ.
nisi forsan illud perfecte sciatur. quod nichil scitur ꝑ¬
fecte. quamquã ex hoc in solubilis redargutio consequa¬
tur. Quidni: Corpus quod corrumpitur aggrauat ani¬
mani. & deprimit t̾rena inhabitatio sensũ młta cogi¬
tantem. Audi quid super hoc sentiat salomon. Cuin¬

Expanded text:
erscrutentur sapientes et investigent alta celi, lata terre, profunda maris. De singulis disputent, de cunctis pertractent, discant semper aut doceant. Et quid ex hac occupatione nisi laborem et dolorem et afflictionem spiritus invenient? Noverat hoc experimento qui dixerat: «Dedi cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam, errores et stultitiam, et agnovi quod esset labor et afflictio spiritus, eo quod in multa sapientia multa sit indignatio, et qui addit scientiam addit dolorem». 2 Licet enim oporteat indagantem multis insudare vigiliis et invigilare sudoribus, vix tamen est quidquam tam vile, vix est tam facile, quod ad plenum intelligat homo et comprehendat ad liquidum, nisi forsan illud perfecte sciatur quod nichil scitur perfecte, quanquam ex hoc insolubilis redargutio consequitur. Quidni? «Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem». Audi quid super hoc sentiat Salomon: «Cun
Abbreviated transcription (Latin):
indiuisibilis est maiestas. sic & indiuisibilis est
deum saragit ueraciter adorare. patrem adorat in
sp̃u sc̃o & ueritate .i. in filio. quia pater essentiałr
est in filio. & filius naturaliter est in patre. & sp̃c̃¬
&e pater ii me est. Quaꝓpter ita potest non indiscre¬
te distingui. Cum dicitur et̾nio deo uiuo & uero. Ut
quod est cõmune scc̾łm essentiam: approprietur ꝓpter
noticiam. Eteruitas. patri: ratione pͥncipii. quia pat̾
a nullo est. & orñia ab eo sunt. filius per gn̾ationẽ.
Sp̃e sc̃s per processionem. Petera ꝑ ereationem. ueri¬
sanctum dñm & uuuficantem. qui ex ꝑatre filioq
ꝓcedit. Totius gͦ indiuidue trinitatis indiuisa est
adoratio. que pͥncipaliter exhibetur in sacrificio¬
De trina com

Expanded text:
indivisibilis est majestas, sic indivisibilis adoratindivisibilis est majestas, sic indivisibilis adoratDeum satagit veraciter adorare, Patrem adoret in Spiritu sancto et veritate, id est Filio, quia Pater essentialiter est in Filio, et Filius naturaliter in Patre, SpXIV et XVII. Quapropter illa possunt non indiscrete distingui, cum dicitur: Aeterno Deo, vivo et vero, ut quod est commune secundum essentiam approprietur propter notitiam. Aeternitas Patri, ratione principii, quia Pater a nullo est, et omnia sunt ab eo, Filius per generationem, Spiritus sanctus per processionem, caetera per creationem. Verisanctum Dominum et vivificantem, qui ex Patre Filioque procedit. Totius igitur individuae Trinitatis indivisa est adoratio, quae principaliter exhibetur in sacrificiDe trina com
Abbreviated transcription (Latin):
ibi reddunt uota sua. Eum o¬
nr̃a donemus: & aliena redd amꝰ rendum
quomodo uotasisua sunt reddunt ÷ &̾ ñ potiꝰ uidue tͥ¬
donant: uel si reddunt quomͦ sua sunt & nita
non potius aliena: Sane uotum bonũ & hominis
est &e dei. Sed dei est propter auctoritatem gr̃e: ho¬
minis propter libertatẽ arbitrii. propter quod di
uero. Dii uamq dicuntur & homines & demones.
&e ymagines. Bed homines adoptiue. demones u
nuncupationem ut ibi. Appellauerunt deos oꝑa
solus est eternus uiuus & uerus. iimo uita &̾ ueri¬
tas & eternitas. qui deus est per essentiam qui de
se dicit. Ego sum deus & non est alius preter me. li
cet autem hec obsectatio sp̃aliter dirigatur ad patrẽ
propter auctoritatẽ principii: nam & filius ita nos
me pater. per iħ̃m xp̃m filium tuũ dñm nr̃m.
supplices rogamus & ꝑctimus: equaliter tñ indi¬
uidue trinitati sacrificium laudis offertur. tam
patri quara filio quam utnusq sp̃ũi. quoꝵ sicut

Expanded text:
ibi reddunt vota sua, cum nostra donemus et aliena reddamus. Quomodo vota si sua sunt reddunt et non potius donant? Vel si reddunt, quomodo sua sunt et non potius aliena? Sane votum bonum et hominis est et Dei, sed Dei propter auctoritatem gratiae, hominis propter libertatem arbitrii. Propter quod dicvero. Dii namque dicuntur homines et daemones et imagines, sed homines adoptive, daemones usnuncupationem, ut ibi: Appellaverunt deos opersolus est aeternus, vivus et verus, imo veritas et vita et aeternitas, qui est Deus per essentiam, qui de se dicit: Ego sum Deus, et non est alius, praeter me Isa. XLV. Licet autem haec obsecratio specialiter dirigatur ad Patrem, propter auctoritatem principii. Nam et Filius ita docme Pater per Jesum Christum Filium tuum Dominum nostrum supplices rogamus et petimus. Aequaliter tamen individuae Trinitati, sacrificium laudis offertur tam Patri quam Filio quam utriusque Spiritui. Quorum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
trib orare. Pro eteruis. Unde. dtoueniat regnũ tuum.
Pro spũalib. unde. fiat uoluntas tua sicut in celo
&̃ in terra. Pro corꝑalib unde. Panem nostrum
cium pro eternis. ut dentur nobis in p̃miul. Pro
sp̃ualib ut dentur nobis in meritum. Pro corꝑalib.
ut dentur nobis ad adminicłm. Ut per hec & ista ꝑ¬
ueniamus ad illa. Alioquin non offerimꝰ d̃o sacrifici¬
um. nisi ꝓpter se ip̃m. quia ip̃e est dñs cdeus iir. Unde
pro corporis incolumitate sacrificium laudis offeri¬
mus: Ut conseruata nobis sanitate uel reddita.
gr̃aꝵ actiones in eccła referamus

Expanded text:
Pro aeternis, unde: Adveniat regnum tuum. Pro spiritualibus, unde: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Pro corporalibus, unde: Panem nostrum acrificium pro aeternis, ut dentur nobis in praemium; pro spiritualibus, ut dentur nobis ad meritum; pro corporalibus, ut dentur nobis ad adminiculum, ut per haec et ista perveniamus ad illa. Aliquando non offerimus Deo sacrificium nisi propter seipsum, quia ipse est Dominus Deus noster; unde pro corporis incolumitate sacrificium laudis offerimus? ut conservata nobis sanitate vel reddita, gratiarum actiones in ecclesia referamus