comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tissime narrat. Ac deinde ad hoc uen¬
tum ẽ: uͥ scđm narrationẽ ioħis aꝑ¬
tissime dns ꝑ buccellam tinctã atq
porrectam. suum expͥmit traditorẽ.
fortassis ꝑ panis tinctionẽ: illius sig¬
nificans fictionem. Non enĩ om̃ia
quȩ tinguntur abluuntur. s ut in¬
ficiantur. ñ nulla tinguntur. Si au¬
tem bonũ aliquid hic significat tin¬
ctio: eidem bono ingratum ñ in me¬
rito ẽ secuta damnatio. Adhuc ta-¬
men uidȩ possesso ñ a dño s a dia¬
bolo. cũ homini ingrato intrasset
panis in uentrẽ. hostis in mentem:
adhuc inqũa tanti mali iam corde
concepti. plenus restabat effectus:
cuius iam precesserat dainandus
affectus. Itaq cum dns panis uiuus
panem mortuo tradidisset. & panẽ
tradendo. panis traditorem osten¬
disset: quod facis inquit fac citius.
Non precepit facimis: s predixit ui¬
dȩ malum. nobis bonũ. Quid enim
udȩ peuis: & quid nobis melius qmͣ

Expanded text:
tissime narrat : ac deinde ad hoc ventissime narrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam
Abbreviated transcription (Latin):
in dñi traditorem: ut sibi iam tradi¬
tum plenius possideret: inquẽ pͥus
intrauerat. ut deciꝑet. Neq enim
in illo ñ erat quando ad iudeos ꝑ¬
rexit. & de precio tradendi dđni pa¬
ctus ẽ: cum hoc aꝑtissime lucas
eugłista testetur & dicat: intrauit
autẽ sathanas in iudam qui cogno¬
minabatur scarioth unũ de duo¬
decim: & abiit & locutus ẽ cũ pͥnci¬
pib sacerdotum. Ecce ubi ostenditur.
quod iam intrauerat sathanas in iu¬
dam. Prius gͦ intrauerat in mitten¬
do in cor euis cogitationẽ qua trade¬
ret xꝑm: talis enim iam uenerat ad
cenandum. Nunc autẽ post panem
intrauit in eum: ñ ut adhuc alienũ
temptaret: s ut ꝓpͥum possideret. Nõ
autẽ ut putant quidam negligent᷑
legentes: tunc uidas xꝑi corpus ac¬
cepit. Intelligendum ẽ enim quod ĩa
om̃ibus eis distribuerat d̾ns sacram̃¬
tum corporis & sanguinis sui: ubi &
ipse iudas erat sicut sc̃s lucas eiuden¬

Expanded text:
in Domini traditorem, ut sibi jam tradiin Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius posintraverat ut deciperet. Neque enim cum illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de pretio tradendi Domini pactus est; cum apertissime Lucas evangelista testetur, et dicat: Intravit autem Satanas in Judam, qui cognominabatur Iscariotes, unum de duodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas eviden
Abbreviated transcription (Latin):
ferret eum ame: & dixit mͥ. Suffi¬
cit tibi gr̃a mea. Nam uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑficitur. Ecce ꝑ malũ factũ
ẽ bomĩi: dum bene accipit᷑ malum.
Quid gͦ miraris. si datus ẽ iuidȩ pa¬
nis xꝑi. ꝑ qũe manciparet᷑ diabolo:
cum uideas econtrario datũ paulo
angłm diaboli. ꝑ quẽ ꝑficeret᷑ in
in xꝑo:. Ita & malo bonũ obfuit: &
bono malũ ꝓfuit. Recordamini un¬
de sit scͥptum: quicumq mandu¬
cauerit panẽ aut biberit calicem
dñi indigne. reus erit corporis &
sanguinis dni. Et de his erat ser¬
mo. cum hoc apłs diceret: qui dñi
indiscrete negligent̾q sumebant.
Hic gͦ si corripit᷑. qui ñ duidicat.
hoc ẽ ñ discernit a cȩteris cibis dm̃¬
cũ corpꝰ: quomodo damnat᷑ qui ad
eius m̃sam. fingens amicũ. accedit
inimicus: Si reprehensione tangi¬
tur negligentia conuiuantis: qua
pȩna ꝑcutitur uenditor inuitantis:
Quid erat autẽ panis traditori datͦ.
nͥ demonstratio cui gr̃e fuisset ingͣtꝰ.

Expanded text:
xit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2.
Abbreviated transcription (Latin):
nocti adnuntiauit scientiam. id ẽ
uidas iudeis infidelib: ut uenirent
ad eum & apprehenderent ꝑseqͣn¬
po. S iam hinc. in sermone dni qͥ
factus ẽ ad pios. anteqm̃ teneretur
ab impiis. intentior flagitatur audi¬
tor: & ideo eum precipitare ñ debet.
s differre potius disputator.

Expanded text:
nocti annuntiavit scientiam , id est, nocti annuntiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius disputator.
Abbreviated transcription (Latin):
putabant. quia loculos habebat
Quidas: quia dicit ei iħe. Pme ea quȩ¬
opus sunt nobis ad diem festum: aut
egenis ut aliquid daret. Habebat
gͦ e d̃ns loculos. & a fidelibus obla¬
ta conseruans: & suoꝵ necessitatib
& aliis indigentib tribuebat. Tunc
pͥmũ eccłiasticȩ pecuniȩ forma est
instituta: ubi intelligeremꝰ quod pre¬
cepit ñ cogitandũ ẽẽ de crastino. ñ
ad hoc fuisse p̾ceptum. ut nichil pe¬
cuniȩ seruetur a scĩs: s ne deo ꝓ ista
seruiatur: & ꝓpt̾ inopiȩ timorẽ iusti¬
cia deseratur. Nam & apłs inposte
rum ꝓuidens: ait. Si quis fidelis ha¬
bet iuduas. sufficient̃ tribuat eis:
ut ñ grauetur eccłia. quo ueris u¬
dius sufficere possit. Cum gͦ acce¬
pisset buccellam: exiuit continuo.
Erat autẽ nox. Et ipse qui exiit.:
erat nox. Cum gͦ exisset nox: ait ihe.
Nunc clarificatus ẽ filius hominis.
Dies gͦ diei eructuauit u̾bũ. id est
xꝑc discipulis fidelib ut audirent
eum. & amarent sequendo. Et nox

Expanded text:
habebat Judas, quia dicit ei Jesus, Eme ea quopus sunt nobis ad diem festum; aut egenis ut aliquid daret. Habebat ergo et Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus quod praecepit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse pccunie servetur a sanctis, sed ne deo propter ista serviatur et propter inopie timorem iusticia drum providens ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . Cum ergo accepisset buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, ut audirent cum, et amarent sequendo; et nox
Abbreviated transcription (Latin):
cio km̃i moueri posse
ñ nullos. siue pios ut
requirant. siue impi¬
os ut rep̃hendant. qd
postea quã panẽ tinctũ suo traditori
dns dedit. intrauerit in illum sata¬
:nas. Sic enim scͥptum ẽ. Et cũ in¬
Stinxisset panẽ: dedit uidȩ symomiᷤ
scariothis. Et post panẽ: tunc intͦi¬
uit in illum sathanas. Dicunt enĩ
Ita ne hoc meruit panis xꝑi por¬
rectus de mensa xꝑi: ut pꝰ illũ intia¬
ret in eius discipłm sathanas: Qͥb
respondemus: hinc nos potius doce¬
ri. quã sit cauendum male acciꝑe
bonũ. Multũ quippe int̃ est. ñ qͥd
accipiat. s quis accipiat: nec qua¬
le sit quod datur: s qualis sit ipse
cui datur. Nam & bona obsunt &
mala ꝓsunt: sicut fuerint quibus
dantur. Peccatum inquit apłs ut
appareat peccatum: ꝑ bonũ michi
oꝑatum ẽ mortem. Ecce ꝑ bonũ
factum ẽ malũ: dum male accipit᷑
bonĩi. Itemq ipse ait. In magnitu¬
dine reuelationũ mearũ ne extollar:
datus ẽ mͥ stimulus carnis mee an¬

Expanded text:
imi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum mearum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, an
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit nos: & tradidit se ipsum ꝓ nob̾.
oblationem & hostiam deo. in odorem
suauitatis. Cohors autẽ & tribunus
& ministri iudeoꝵ cõprehenderunt
iħm: & ligauerunt eum. Comp̃hen¬
derunt. ad quẽ ñ accesserunt: qm̃ di¬
es ille. illi uͦ tenebre ꝑmanserunt:
nec audierunt. accedite ad eũ & illu¬
minamini. Si enim sic accederent:
ñ eũ manib occidendum. s recipi¬
endũ corde comp̃henderent. Nunc au¬
t̃ẽ qnͣdo eũ illo mͦ comp̃henderunt:
t̃c ab eo longius recesserunt: & ligaue¬
runt eum. a quo solui potuis uelle
debuerunt. Et erant fortassis in eis.
qui tunc imposuerunt. xꝑo uincula
sua: atq ab eo postea lib̾ati dixerunt.
dirupisti uincula mea. Hȩc hodie satis
sint: tractabuntur dõ uolente sermo¬
ne alio quȩ sequuntur

Expanded text:
dilexit nos, et tradidit seipsum pro nobis dilexit nos, et tradidit seipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Cohors ergo et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt: Dirupisti vincula mea. Haec hodie satis sint, tractabuntur, Deo volente, sermone alio quae sequentur
Abbreviated transcription (Latin):
lam eus dextr̃a. Frat aut̃e nom̃ seruo
malchus. Solus hic eugłista etiam nom̃
serui huius exp̃ssit: sicut lucas solus
qd̾ eius auriculam dns tetigerit. & sa¬
nauerit eam. Malchus autẽ: int̾preta¬
tur regnaturus. Quid gͦ auris ꝓ d̃no
amputata & a dno sanata significat:
nͥ auditum amputata uetustate re¬
nouatum. ut sit in nouitate sꝑe & ñ
ẽẽ cum xꝑo: Quod autem seruus inuen¬
tus ẽ: & hoc ad illam ꝑtinet uetusta¬
tem. quȩ in seruitutẽ generat quȩ ẽ
agar. S cũ accessit sanitas: figurata ẽ¬
& libertas. factum tamen petri dñs im¬
ꝓbauit: & ꝓgredi ultra ꝓhibuit dicens.
pe facto discipulus magistrũ defende¬
re uoluit: ñ quod significandũ ẽ cogi¬
tauit. Et ille gͥ ad patientiam. cõmo¬
nendus fuit: & hoc ad intelligentiam
conscribendum. Quod autẽ a patre
sibi dicit datũ calicem passionis: ꝓ¬
auctor calicis huius etiam ipse qui bi¬
bit: unde idem apłs item dicit. Sꝑc

Expanded text:
lam ejus dextram. Erat autem nomen servo lam ejus dextram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit, sicut Lucas solus quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanavit eum . Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata, et a Domino sanata significat, nisi auditum amputatum vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus,esse cum Christo? Quod autem servus inventus est, et hoc ad illam pertinet vetustatem, quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit, dicens: pe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significatum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, pauctor calicis hujus est etiam ipse qui bibit. Unde idem Apostolus item dicit: Christus
Abbreviated transcription (Latin):
facerent ꝓpt̃ quod uenerant: s nec ip¬
se faceret ꝓpt̾ qd̾ uenerat. Eum quippe
occidendum illi querebant seuiendo:
s querebat nos & ipse moriendo. Pro¬
inde quia tenere uolentib nec ualen¬
tib ostendit potestatẽ suã: iam tene¬
ant eum. ut faciat de nescientibus
uoluntatem suam. Iterum gͦ eos int̾̃¬
rogauit. Quid queritis: Illi autem
dixerunt. Iħ̃m nazarenũ. Respon¬
Si gͦ me queritis. sinite hos abire.:
Sut impleretur sermo quẽ dixit: qͥr¬
 quos dedisti mͥ ñ ꝑdidi ex his quẽꝙͦ.
Si me inquit queritis: sinite hos abi¬
re. Inimicos uidet: & hoc faciunt
quod iubet. Sinunt eos abire: quos
ñ uult ꝑire. Nũquid autẽ ñ erant
postea morituri: Cur gͦ si tunc more¬
rentur ꝑderet eos : nͥ quia ñdum in eũ
sic credebant. quomͦ credunt quicũq
ñ ꝑeunt: Simon gͦ petrus habens gla¬
dium. edurit eum: & ꝑcussit seruum¬
pͥncipis sacerdotũ: & abscidit auricu¬

Expanded text:
facerent propter quod venerant; sed hoc ipfacerent propter quod venerant; sed hoc ipse faceret propter quod venerat? Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia temere volentibus nec valentibus ostendit potestatem suam, jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. Iterum ergo eos interrogavit: Quid quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum. Responsinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum, et percussit principis servum, et abscidit auricu
Abbreviated transcription (Latin):
erminato magno ꝓlixo¬
q sermone. qũe post
cȩnam dñs fundendo
ꝓ nobis ꝓrimꝰ sanguini¬
ad discipulos habuit qui cũ illo tũc
erant. adiuncta oratione qũã direxit
ad patrẽ: deinceps euis passionẽ ioħs
eugłista sic exorsus ẽ. Hȩc cum dixisset

Expanded text:
erminato magno prolixoque sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguiniad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione quam direxit ad Patrem, deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: « Haec cum dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
alto patrisfamilias consilio toleratꝰ.
didicit uͥ ad tempꝰ exiguum disꝑge¬
ret gregem: insidiis appetendo pasto¬
rem. Iudas gͦ inquit cum accepisset
cohortem. & a pͥncipib & phariseis
ministros: uenit illuc cum laterius
& facibus & armis. Cohors ñ iudeoꝵ:
s militum fuit. A preside itaq intel¬
ligatur accepta tanqm ad tenendũ
reum. seruato ordine legitime po¬
testatis: ut nullus tenentib aude¬
ret resistere: quãqũa & manus tan¬
ta fuerat congregata. & sic armata
ueniebat: ut uł t̃reret. uel etiam
repugnaret. si quisqm xꝑm defen¬
dere auderet. Ita quippe eius abscon¬
debatur potestas. & obtendebatur
infirmitas: ut hȩc inunicis necessa¬
ria uiderentur. adu̾sus eum in quẽ
nichil ualuisset. nͥ quod ipse uoluis¬
set. bene utens bonus malis & faciens
bona de malis: ad faciendos bonos
ex malis. & discernendo a malis. Iħs
itaq sicut eugłista secutus adiungit.
sciens omĩa quȩ uentura erant super

Expanded text:
alto Patrisfamilias consilio toleratus, alto Patrisfamilias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem. Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laternis et facibus sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Quanquam et manus tanta fuerit congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret, vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum in quem nihil valuissent, nisi quod ipse voluisset, bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis, et discernendos a malis. Jesus itaque sicut evangelista secutus adjungit sciens omnia quae ventura erant super
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas
ur̃a: sermone pri¬
stino ex occasiõe
lectionis eugłicȩ
loquutos nos.
scõ. Ad hunc potandum cũ dñs in¬
uitasset credentes in se. loquens in¬
ter eos qui illũ tenẽre cogitabant.
& int̾ficere cupiebant. nec ualebanł.
quia ille nolebat: cũ gͦ hȩc loquutꝰ
ẽẽt. nata ẽ de illo in turba dissen¬
sio: aliis putantib qł ipse ẽẽt xp̃c.

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibus quod ipse esset C
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. ut etiã magistrũ & discipulum:
quomꝰ solent patres fabri. docere artẽ
suam filios suos. Etce descendo ad car¬
nalẽ sensũ tuũ: ita interĩ cogito ut
tu. Uideamꝰ si hȩc cogitatio nr̃a. in¬
ueniet exitũ. scłm illa quȩ iã de uer¬
bo parit̾ loquuti sumꝰ. parit̾q senti

Expanded text:
Filium, ut etiam magistrum et discipulum, Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti su
Abbreviated transcription (Latin):
ter ds. & filius ds̃. in fonte dilectionis
ds unꝰ ẽ: Uerũ ad hȩc uerba quibus
cõmotũ ẽ cor tuũ: intende & recole
mecũ. qđ de uerbo requirebaniꝰ. Iam
tenemꝰ: ds erat uerbũ. Adiungo aliud:
quia cũ dixisset. hoc erat in pͥncipio
apud dm: continuo subiecit eugłista.
oĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Nunc te quę ren¬
do exagito: nc̃ te contra te moueo: &
te contra te int̃pello. Tene tm̃ memori¬
ter ista de uerbo: qr ds erat uerbũ. &
oĩa ꝑ ipsũ facta sunt. Audi iã uerba
quib cõmotꝰ es: ut minorẽ diceres fi¬
liũ. Nẽpe quia dix̃. ñ potest filiꝰ a se fa¬
cere quicquã. nͥ qđ uiderit patrẽ fa¬
cientẽ. Ita inqͥt. Expone hoc mͥ paululũ.¬
Sic quantũ opinor intelligis: qm̃ q̃dã
fecit pat̾. filiꝰ aũ adtendit quẽ ad mo¬
dũ faciat pat̾: ut possit & ipse ea fa¬
cere. quȩ uiderit patrẽ facientẽ. Duos
quasi fabros constitiusti: ita patrẽ &

Expanded text:
ter Deus et Filius Deus in fonte dilectionis ter Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quibus commotus es, ut minorem diceres Filium, nempe quia dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Itatum opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
bum: Teneo inqͥt. Et qͥa uerbũ erat apud
đm: Et hoc inqͥt teneo. Sequere ergo. &
hoc fortius tene: quia deus erat uerbũ.
Et hoc inquit teneo. Sed ille deus ma¬
ior. ille deus minor:iam nescio quid pa¬
ganũ redolet. Cũ xp̃iano me loqui
arbitrabar. Si ẽ d̾s maior. & ẽ ds̃ minor:
duos dõs colimus. ñ unũ dĩn. Quare
tinquit & tu ñ duos dõs dicis ȩquales
sibr Hoc egͦͥo non dico. Equalitatẽ
enim istam sic intelligo: ut ibi intelliga̾
etiã indiuiduam caritatẽ. Et si indiuidu¬
am caritatem: perfectam unitatẽ. Si enĩ
caritas quam misit hominibus deus. de
multis hominum cordibus facit cor unum.
et multas hominũ animas facit animam
unã. sic̃ de credentib seseq inuicẽ dili¬
gentib scriptũ ẽ in actib apłoꝵ: erat
illis aĩa una & cor unũ in dm: si gͦ aĩa
mea & aĩa tua cũ idem sapimꝰ. nosc
diligimꝰ. fit aĩa una: quantomagis pa¬

Expanded text:
bum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud bum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Et hoc, inquit, teneo. Sequere ergo, et hoc fortius tene, quia Deus erat Verbum. Et hoc, inquit, teneo: sed ille Deus major, ille Deus minor. Jam nescio quid paganum redolet: cum christiano me loqui arbitrabar. Si est Deus major, et est Deus minor; duos deos colimus, non unum Deum. Quare, inquit? et tu non duos deos dicis aequales bi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligo, ut ibi intelligam etiam individuam charitatem; et si individuam charitatem, perfectam unitatem. Si enim charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus Apillis anima una, et cor unum in Deum : si ergo anima mea et anima tua, cum idem sapimus nosque diligimus, fit anima una: quanto magis Pa
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ ipsũ qui suscepit carnẽ. minorẽ ẽẽ
pat̃ ẽ: capiunt ex his uerbis ansam calũp¬
niȩ. & respondent nob̾. Uidetis qi dñs iħe.
cũ ammaduerteret iudȩos ex hoc mouie¬
ri. qđ patͥ dõ ȩqualẽ se faceret: talia
uerba subiunxit. ut se ȩqualẽ ñ esse
monstraret: Mouebat᷑ enĩ iudeus. aiunt
aduersus xp̃m. qi equalẽ se faciebat dõ:
& uolens eũ corrigere ab hoc motu xp̃c.
& ei demonstrare filiũ ñ eẽ equalẽ patͥ.
id ẽ ȩqualẽ dõ: ait. quasi dicens. Quid
irascimini: Quid indignamini: Non sũ
equalis. qr ñ potest filiꝰ a se facere quicꝗͣ.
nͥ qͦd uiderit patrẽ facientẽ. Qui enĩ inqͥunt¬
trem facientẽ: utiq minor est. non ȩqualis.
In hac regula cordis sui distorta & praua.
hereticus audiat nos ñdũ oburgantes. sed
adhuc quasi querentes: & explicet nobis
qͦd sentit. Puto enim o quisquis ille es. fa¬
ciamus enĩ eum tanquam adesse presen¬
tẽ: tenes nobiscũ. quia in pͥncipio erat uer¬

Expanded text:
um ipsum qui suscepit carnem, minorem esse cujus Pater est, capiunt ex his verbis ansam calumniae, et respondent nobis: Videtis quia Dominus Jesus, cum animadverteret Judaeos ex hoc moveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia verba subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret. Movebat enim Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat Deo; et volens eos corrigere ab hoc motu Christus, et eis demonstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Qui enim ntrem facientem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faciamus enim eum tanquam praesentem adesse, tenes nobiscum quia in principio erat Ver
Abbreviated transcription (Latin):
tudine reuocaris: hoc ẽ qđ mordet.s
sanat. Nlã dico tͥ liberiꝰ: ex timore & meo
& tuo. Si curari destiteris. & ẽẽ idone¬
us ad ꝑfruendũ hac luce neglexeris: ua¬
litudine oculoꝵ tuoꝵ tenebras amabi s:
& amando tenebras. in tenebris rema¬
nebis: & remanendo in tenebris. etiã
in tenebras exteriores ꝓicieris. Ibi erit
fletꝰ. & stridor dentiũ. Si nicħ in te fa¬
ciebat amor lucis: faciat timor doloris.
Sufficient̃ me loquiitũ arbitror: & lecti¬
onẽ tñ eugłicã ñ finiui. Si dicã reliqͣ.
onerabo uos: & timeo ne etiã qđ hau

Expanded text:
tudine revocaris: hoc est quod mordet, sed tudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me locutum arbitror, et lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua oner
Abbreviated transcription (Latin):
dere ñ potuit. desideriũ nutͥat: & ex
ipso desiderio curet᷑ pleniꝰ: & si qua
bent᷑. fortit᷑ ferat: ut amore illiꝰ lu¬
cis accensus. dicat sibi. Quando erit
ut illud firmis oculis uideã: qđ sau¬
ciis infirmisq ñ potui. Uiget medi¬
cũ: & rogat ut curet. Frgo fĩs. si for
te aliquid tale factũ ẽ in cordibus
ur̃is: si utcũq erexistis cor ur̃m ad ui¬
dendũ uerbũ. & ipsius luce reuerbe¬
rati ad solita recidistis: rogate me¬
dicũ. ut adhibeat colliria mordacia:
p̃cepta iusticiȩ. Est qđ uideas. s ñ ẽ
un uideas. Non mͥ antea credebas: qr
ẽ qd uideas. Duce quadđa rõne adductꝰ
es: ꝓpinquasti. intendisti. palpitasti. refu-¬
gisti. Scis certe ẽẽ qđ uideas. s idoneũ
te ñ ẽẽ qui uideas. Gͦ curare. Que st̃ col¬
lyria: noli m̃tiri: noli ꝑiurare: noli ad¬
ulterare: noli furari: noli fraudare. S
consuesti: & cũ aliquo dolore a consue¬

Expanded text:
deri non potuit, desiderium nutriat, et ex deri non potuit, desiderium nutriat, et ex ipso desiderio curetur plenius; et si qua bentur, fortiter ferat, ut amore illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis videam, quod sauciis infirmisque non potui? Urget medicum, et rogat ut curet. Ergo, fratres, si forte tale aliquid factum est in cordibus vestris, si utcumque erexistis cor vestrum ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consue
Abbreviated transcription (Latin):
qr & si ꝑdas uisũ. potes ẽẽ: & si ꝑdas
auditũ. potes eẽ. Putamꝰ ne pulsauimꝰ:
Frectũ ẽ aliquid in nob̃: quo uel tenu¬
iter suspicemur. un lum̃ ueniat nob̃.
Puto fr̃s. qr cũ loquimur ista & cum
meditamur. exercemꝰ nos. & cũ exerce¬
mꝰ noᷤ in ipsis. & rursus quasi reflecti¬
mur pondere nr̃o ad ista consueta:
tales sumꝰ. quales lippientes cũ ꝓdu¬
cunt᷑ ad uidendũ lum̃. si forte antea
uisũ oĩno ñ habebant: & incipiunt
eundẽ uisũ ꝑ diligentiã medicoꝵ
ut cũq reparare. & cũ ꝓbare uult me¬
dicus. quantũ eis salutis accesserit: tẽp¬
tat eis ostendere qđ uidere desidera¬
bant. & ñ poterant cũ cȩci ẽẽnt. Et
redeunte iã ut cũq acie oculoꝵ ꝓdu¬
cunt᷑ ad lucẽ: & cũ uiderint. fulgore
ipso reuerberant᷑ quodãmͦ: & respon¬
dent medico demonstranti. Iam iã
uidi: s uidere ñ possũ. Quid gͦ facit
medicus: Reuocat ad solita. & addit
colliriũ: ut ad illud qđ uisũ ẽ. & ui¬

Expanded text:
 potes esse; et si perdas auditum, potes esse. 11. Putamusne pulsavimus? Erectum est aliquid in nobis quo vel tenuiter suspicemur unde lumen veniat nobis? Puto, fratres, quia cum loquimur ista, et cum meditamur, exercemus nos. Et cum exercemus nos in ipsis, et rursus quasi reflectimur pondere nostro ad ista consueta, tales sumus quales lippientes, cum producuntur ad videndum lumen, si forte antea visum omnino non habebant, et incipiunt eumdem visum per diligentiam medicorum utcumque reparare. Et cum probare vult medicus quantum salutis eis accesserit, tentat eis ostendere quod videre desiderabant, et non poterant cum caeci essent: et redeunte jam utcumque acie oculorum, producuntur ad lucem; et cum viderint, fulgore ipso reverberantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, sed videre non possum. Quid ergo facit medicus? Revocat ad solita, et addit collyrium, ut ad illud quod visum est, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
dignati st̃. Merito quidẽ. qł audebat
hõ ȩqualẽ se facere doS ideo immerito:
qr in hoĩe ñ intelligebant dm. Carnem
uidebant. dm̃ nesciebant. Habitaculũ
cernebant: habitatorẽ ignorabant. Caro
illa tẽplũ erat: ds inhabitabat intꝰ Non
gͦ iħc carnẽ equabat pat̾:. ñ formã ser¬
ui. dnõ cõparabat: ñ qd factũ ẽ ꝓpter
nos. s. qd erat qn fecit nos. Quis nãꝙ
sit xp̃c. catholicis loquor nostis. qr bñ
credidistiᷤ non uerbũ tantũ. nec caro¬
tm: s uerbũ caro factũ ẽ ut habitaret
in nob̾. Recense de uerbo qđ nosti.

Expanded text:
dignati sunt: merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo; sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant. Habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro enim illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat; non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, Catholicis loquor. Nostis qui bene credidistis, quia non Verbum tantum, sed Verbum caro factum est et habitavit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
& diuersa ibi m̃bra ñ inueniunt᷑.
In carne tua alibi audis. alibi uides:
in corde tuo. ibi audisubi uides. Si
hoc imago: quanto potentiꝰ ille cuiꝰ¬
imago: Ergo. & audit filiꝰ & uidet filiꝰ.
& ipsa uisio. & auditio. filiꝰ. & hoc est

Expanded text:
et diversa ibi membra non inveniuntur. et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si hoc imago, quanto potentius ille cuimago? Ergo et audit Filius, et videt Filius, et ipsa visio et aud
Abbreviated transcription (Latin):
los: alibi aures. In corde tuo. nũquid
hoc inuenis: In in corde tuo ñ ha¬
bes aures: De quib gͦ dñs dicebat:
qͥ habet aures audiendi audiat: An
in corde ñ habes oculos: Unde dic̃¬
te de dõ: qi ibi ẽ imago dĩ. In interi¬
ore hoĩe habitat.xp̃c̾ in interiore ho-¬
mine renouaris ad imaginẽ dĩ: in
cordi intro nuntient : qͥd senserint fo¬
ris. Uide quã multos ministros ha¬
beat unꝰ interior imꝑator: & quid
apud se etiã sine his ministris agat.
Renuntiant oculi cordi. alba & nigra:
renuntiant aures. eidem cordi cano¬
ra & dissona: renuntiant nares. eidẽ
cordi. odõra. & putentia: renuntiat
gustus. eidem cordi. amara & dulcia:
renuntiat tactus. eidem cordi lenia
& asꝑa: renuntiat & sͥ ipsũ cor. iusta
& iniusta. Cor tuum. & uidet & audit.
& cȩtera sensibilia diiudicat: & qͦ ñ
aspirant corporis sensus. iusta & in¬
iusta. mala & bona discernit. Osten¬
de mͥ oculos. aures. nares cordis tui.
Diuersa st̃ quȩ ad cor tuũ referunt᷑:

Expanded text:
los, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat ? An in corde non habes oculos? Unde dicte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris ad imaginem Dei, in cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, aures, nares cordis tui. Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ticus: ȩqualis ẽ patͥ filiꝰ. Pat̃ enĩ diligit
filiũ: & oĩa demonstrat ei quȩ ipse fac̃.
Ecce ẽ illud demonstrat. Demonstrat.
quasi cui: utiq quasi uidenti. Redimꝰ
ad id qđ explicare ñ possumꝰ. quomͦ
uerbũ uideat. Ecce hõ factus ẽ ꝑ uer¬
bũ s hõ habet oculos. habet aures. ha¬
bet manꝰ. diuersa m̃bra in corpore. ꝑ
oculos potest uidere: ꝑ aures potest au¬
dire: ꝑ manꝰ oꝑari. Diuersa m̃bra: di¬
uersa m̃broꝵ officia. Non potest illud
m̃brũ: qđ potest alterũ: tñ ꝓpt̾ corpo¬
ris unitatẽ. oculus & sibi & auri uid&r:
& auris. sibi & oculo audit. Nũqͥd ta¬
le aliquid in uerbo arbitrandũ ẽ
in psalmo. Intelligite qui insipientes
estis in poplo: & stulti aliq̃n sapite.
Qui plantauit aurẽ ñ audiet: aut qͥ
finxit oculũ ñ considerat: Si gͦ fin

Expanded text:
alis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce est illud, demonstrat. Demonstrat quasi cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce homo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud membrum quod potest alterum: tamen propter corporis unitatem, oculus et sibi et auri videt, et auris sibi et oculo audit. Numquid tale aliquid in Verbo arbitrandum estin Psalmo, Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet? aut qui finxit oculum
Abbreviated transcription (Latin):
quãdiu uiuimꝰ: qr ꝓpt̃ uos uiuimus.
riosam. ꝑiculosam. in hoc mundo con¬
solamini b̃ñ uiuendo. Nolite nos con¬
tristari. & atterere malis morib ut̃is.
Cũ enĩ offendimur mala uita ur̃a. si
refugiamꝰ a uob̃. & separemꝰ nos a uob̃.
& ad uos ñ accedamꝰ ñne conqueremi¬
ni.& dicetis. & si languebamꝰ curaretis:
& si infirmabamur uisitaretis : Ecce cu¬
ramꝰ: ecce uisitamꝰ. S ñ nob̃ frat: quomͦ
audistis ab apło: timeo. ne sine causa
laborauerĩ in uobis.
ab eo qđ scriptũ ẽ. ñ potest filiꝰ face

Expanded text:
quamdiu vivimus; quia propter vos vivimus. riosam, periculosam, in hoc mundo cons lamini bene vivendo, nolite nos contristare et atterere malis moribus vestris. Cum enim offendimur mala vita vestra, si refugiamus a vobis, et separemus nos a vobis, et ad vos non accedamus; nonne conqueremini, et dicetis: Et si languebamus, curaretis; et si infirmabamur, visitaretis? Ecce curamus, ecce visitamus sed non nobis fiat quomodo audistis ab Apostolo, Timeo ne sine causa laboraverim in vos Ab eo quod scriptum est, Non pot
Abbreviated transcription (Latin):
si audit uerbũ. & uidet uerbũ: audit
filiꝰ uidet filiꝰ. Nũquid tñ & in ipso
diuersis locis quȩsituri sumꝰ & ocu¬
los & aures: Aliunde uidet: aliũn
An totꝰ ille uisus ẽ. & totꝰ auditꝰ: Fõrte
ita. Immo ñ forte. s uere ita: dũ tn
& ipsũ eiꝰ uidere. & ipsũ eiꝰ audire. lon¬
ge alio mͦ quã nr̃m sit Et uidere
& audire simul in uerbo ẽ: nec ali-
ditꝰ uisus. & uisus auditꝰ. Et nos qͥ
alit̾ audimꝰ. alit̃ uidemꝰ. hoc un no¬
uimꝰ: Redimꝰ forte ad nos: si non
sumꝰ p̃uaricatores. quib dictũ est.
Redite p̾uaricatores ad cor: redite ad
cor. Quid itis a uob̃: & ꝑitis ex uob̃:
Quid itis solitudinis uias: erratis
uagando: redite. Quo: Ad dm. Cito ẽ.
Prumo redi ad cor tuũ. Exul a te: ua¬
garis foris. Teipsũ ñ nosti: & quęris
a quo factus es: Redi. redi ad cor:
tolle te a corpore. Corpus tuũ. habi¬
tatio tua ẽ: cor tuũ sentit etiã ꝑ corpꝰ
tuũ: s corpus tuũ ñ qđ cortuũ. Di¬

Expanded text:
si audit Verbum et videt Verbum, audit Filius et videt Filius: numquid tamen et in ipso diversis locis quaesituri sumus oculos et aures? Aliunde audit, aliundeAn totus ille visus est, et totus auditus? Forte ita: imo non forte, sed vere ita; dum tamen et ipsum ejus videre, et ipsum ejus audire, longe alio modo quam nostrum sit. Et videre et audire simul in Verbo est, nec aliud ditus visus, et visus auditus. 10. Et nos qui aliter audimus, aliter videmus, hoc unde novimus? Redimus forte ad nos, si non sumus praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid itis a vobis, et peritis ex vobis? quid itis solitudinis vias? Erratis vagando; redite. Quo? Ad Dominum. Cito est: primo redi ad cor tuum, exsul a te vagaris foris; teipsum non nosti, et quaeris a quo factus es! Redi, redi ad cor, tolle te a corpore: corpus tuum habitatio tua est; cor tuum sentit etiam per corpus tuum: sed corpus tuum non quod cor tuum; di
Abbreviated transcription (Latin):
nosse filiũ facientẽ: quęre pͥus nosse
filiũ uidentẽ. Certe enĩ quid ait: slon
derit patrẽ facientẽ. Intende qđ di
xit. nͥ qđ uiderit patrẽ facientẽ Pre¬
cedit uisio: & sequit᷑ effectio. Hidet
enĩ. ut faciat. Tu quid quęris iã nos¬
se quomͦ faciat: dũ ñdũ scias quomͦ
uideat: Quid curris ad id qđ poste¬
rius ẽ. relicto qͦd pͥus ẽ: Uidentẽ se dixit
& faciente: ñ facientẽ & uidentẽ: qͥa ñ potest
a se facere quicquã. nͥ qđ uiderit pa-¬
trẽ facientẽ. Nis ut explicẽ tͥ qͦmͦ faci-¬
at: Tu mͥ explica: quomͦ uideat.Si ħ tu
explicare ñ potes: nec ego illud. Si hoc
tu ꝑcipe ñdũ es idoneus. nec ego illud
Uterq gͦ nr̃m quęrat. ut̾q pulset: ut
ut̃q acciꝑe mereat᷑. Quid quasi do¬
ctus calũpniaris indocto: Ego ad fa¬
ciendũ. tu ad uidendũ: ambo ĩdocti
a magistro quęramꝰ: ñ in scola eiꝰ pu¬

Expanded text:
nosse Filium facientem; quaere prius nosse nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non derit Patrem facxit, nisi quod viderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? Tu mihi explica quomodo videat. Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum es idoneus, nec ego illud. Uterque ergo nostrum quaerat, uterque pulset, ut uterque accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ ut uideat patrẽ facientẽ si ne
uerbo: qđ similit̾ faciat uerbũ: Quic¬
quid fecit pat̃. ꝑ uerbũ fecit: aut
falsũ ẽ. oĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Sed uerũ
est. omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. Parum¬
tͥ fortasse uidebat᷑. Et sine ipso factũ
ẽ nicħ. Recede gͦ ab ista carnis pru¬
dentia: & quęramꝰ quẽ admodũ dictũ
sit. ñ potest a se filius facere quicquã.
mus. si digni sumꝰ qui adp̃hendamꝰ.
Fateor enĩ. magna res ẽ: ardua õino.
uidere facientẽ patrẽ ꝑ filiũ: non
singula oꝑa faciente patre & filio. s
qͦdlibet opus patrẽ ꝑ filiũ: ut nulla
oꝑa fiant uel a patre sine filio. uel
a filio sine patre: qr oĩa ꝑ ipsũ facta
sunt: & sine ipso factũ ẽ nicħ. Quib
in fundam̃to fidei firmissime consti¬
tutis. ĩa quale ẽ uidere. qr ñ potest fi¬
lius a se facere quicquã nͥ qđ uide¬
rit patrẽ facientẽ: Quęris ut opinor.

Expanded text:
Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, ni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ tãquã discipulũ qui ñ potest fa¬
cere quiqquã. nͥ qđ uiderit patrẽ faci¬
entẽ: Intendit enĩ quodamͦ in manus
patris: ut quomͦ eũ uiderit fabricare.
sic & ipse tale aliquid fabricet ĩ ope¬
rib siuis. Sed pat᷑ iste. oĩa illa quȩ fa¬
cit. & uult ut adtendat eũ filiꝰ. &
talia & ipse faciat. ꝑ quẽ facit. Heia.
nc̃ ẽ. ut adsis sententiȩ tuȩ pͥori: quã
mecũ recensuisti. mecũq tenuisti: qr
ĩ pͥncipio erat u̾bũ. & apud dm̃ uerbũ.
& ds uerbũ: & oĩa ꝑ ipsũ facta sunt.
Tu gͦ cũ mecũ teniieris: qr oĩa ꝑ uer¬
bũ facta sunt: rursus carnali sapo¬
re. & puerili motu. facis tͥ in animo
dm facientẽ. & uerbũ attendentem:
ut cũ fecerit ds. faciat & uerbũ. Qͥd
enĩ fecit ds̃ p̃ter uerbũ: Si enĩ facit:
ñ oiã ꝑ uerbũ facta st̃. ꝑdidisti qđ te¬
nebas. Si aũ oĩa ꝑ uerbũ facta st̃. cor¬
rige qđ male intelligebas. facit pat̾:
& ñ facit. nͥ ꝑ uerbũ. Quom adtendit

Expanded text:
cipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenuisti, quia in principio Verbum, et apud Deum Verbum, et Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Tu ergo cum mecum tenueris quia per Verbum facta sunt omnia; rursum carnali sapore et puerili motu facis tibi in animo Deum facientem, et Verbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit
Abbreviated transcription (Latin):
neant. Extorqueat᷑ tãquã pueris.
ludicrũ nescio quid. quo se male auo¬
cant: ut possint inseri utiliora gran¬
diorib: ut possint ꝓficere. qͥ repebãt
in t̾ra. Surge. quęre. suspira. anhela
desiderio: & ad clausa pulsa. Si aũ
ñdũ desideramꝰ: ñdũ inhiamꝰ. ñdum
suspiramꝰ margaritas quib cũq ꝓiectii¬
ri sumꝰ: aut margaritas qualescũq
ꝑducit ad genꝰ uite. Alia uita t̾rena:
alia uita celestis. Alia uita pecoꝵ: alia¬

Expanded text:
neant. Extorqueatur tanquam pueris neant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhiamus, nondum suspiramus, margaritas quibuscumque projecturi sumus, aut margaritas qualescumqueerducit ad genus vitae. Alia vita terrena, alia vita coelestis; alia vita peco
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. dã quomͦ faciat ds. quis nouit: Non
dico quomͦ fecerit mundũ. s quomͦ
fecerit oculũ tuũ: cui carnalit̾ inhe¬
rens. uisibilia inuisibilib cõparas. Ta¬
lia enĩ de dõ cogitas: qualia his ocu¬
lis uidere consuesti.Si aũ istis oculis
uideri posset ds̃: ñ diceret: Beati mun¬
do corde: qr ipsi dm uidebt. Ergo ha¬
bes oculũ corporis ad uidendũ fabrũ:
s ñdũ habes oculũ cordis. ad uiden¬
dũ dm̃. Ideo. qđ soles uidere in fabro:
transferre uis ad dm. Pone in t̾ra t̾re¬
na: sursũ cor. Quid gͦ carissimi :. Expli¬
caturi sumꝰ nos. quod int̾rogauimꝰ:
quomͦ uideat uerbũ. quomͦ pat̾ ui¬
deat᷑ a uerbo: quid sit uidere uerbi:
Non sũ tã audax. tã temerariꝰ. ut hoc
explicare pollicear. Et me & uos: ut¬
cũq suspicor modulũ ur̃m: noui tnͣ
meũ. Si gͦ placeat: ñ duitiꝰ immoremͣ.
Percurramꝰ lectionẽ: & uideamꝰ uerbis
dñi turbari corda carnalia: ad hoc
turbari: ne in eo qđ tenent rema¬

Expanded text:
sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum cordis ad videndum Deum: ideo quod soles videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in terra terrena, sursum cor. 7. Quid ergo, charissimi? explicaturi sumus nos quod interrogavimus, quomodo videat Verbum, quomodo Pater videatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent rema
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat dm̃. ȩqualẽ se faciens dõ: uiden¬
tes carnẽ: ñ uidentes uerbũ. Loquat᷑ gͦ
& contra eos uerbũ per carnẽ: & inte¬
rior habitator sonet. per habitaculum
suũ: ut qui potest nouerit quis intus
habitet. Quid gͦ eis dicit: Respondit
itaq iħc: & dix̃ eis cõmotis. qđ equalem
se fecerit dõ. Amen am̃ dico uob: non
potest filiꝰ a se facere quicquã. nͥ qđ ui¬
derit patrẽ facientẽ. Ad hȩc quid re¬
sponderint iudei scriptũ ñ ẽ. E fortas¬
se tacuert̃. Quidã tñ qui axpianos se
haberi uolunt. ñ tacent: E quodammͦ¬
ex his u̾bis concipiunt quȩdã dicenda
contra nos. que contẽpnenda ñ st̃: ce¬

Expanded text:
se faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui christianos se haberi volunt, non tacent, et quodammex his verbis concipiunt quaedam dicenda contra nos: quae contemnenda non sunt, e