comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lux mundi apatre egrediens nube carnis tegi¬
t᷑. & sic ꝯtẽꝑanda toleranda hoĩbꝰ efficit᷑. ut ꝑ ho¬
minẽ ueniat᷑ ad diuinitatẽ. Illa gͦ luce illu¬
endo. ut exclusis ignorantiȩ uł peccatoꝵ ce¬
nebris. infuturo manifesta uisione d̃itatis
illumtnem᷑. Dixert̃ gͦ ei phariser. Tũte ipso
testimoniũ ꝑhibes: testimoniũ tuũ ñ ẽ uerũ.
Illi infirmos ocłos habebant qͥ ħ dicebant. qi
lucẽ ferre ñ pot̾ant. Putant ñ credendũ ei
qͣsi solus de se testet᷑. obliti p̃missarũ ꝓpħie
lucernarũ. & ipsius ioħ̃is baptiste. qui euidẽ¬
t̃ deco ostendit. Respondit iħe & dĩt eis.
Et si ego cestimoniũ ꝑhibeo de me ipso uerũ ẽ

Expanded text:
Lux mundi a Patre progrediens, nube carnis tegitur, et sic contemperata, toleranda hominibus efficitur, ut per hominem veniatur ad divinitatem. Illa ergo luce illuendo, ut exclusis ignorantiae vel peccatorum tenebris, in futurum manifesta visione Deitatis illuminemur. Dixerunt ergo ei Pharisaei: Tu de teipso testimonium perhibes. Testimonium tuum non est verum. Illi infirmos oculos habebant qui hoc dicebant, quia lucem ferre non poterant. Putant non credendum ei, quasi solus de se testetur, obliti praemissarum prophetiae lucernarum, et ipsius Joannis Baptistae, qui evidenter de eo ostendit. Respondit Jesus et dixit eis: Etsi ego testi
Abbreviated transcription (Latin):
nubent᷑. greco idiomati latina consuetudo ñ
respondet. Nub̃e enĩ ꝓpͥe dicunt᷑ mulieres:
& iuri uxores ducẽ. S nos sp̃plicit̃ dictũ in¬
telligam̃. neq nubent uiri: neq nubentur
mulieres. hoc respic̃ adututẽ di: seq̃ntia uͦ
ad hoc qd̾ dixerat. erratis nescientes scͥpt᷑as.
Qa u resurgant mortui. ñ legistis in libro moy¬
si suꝑrubũ qi dictũ ẽ ado: quomͦ illi dixerit¬

Expanded text:
nubentur, Graeco idiomati Latina consuetudo non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, neque nubent viri, neque nubentur mulieres. Hoc respicit ad virtutem Dei, sequentia vero ad hoc quod dixerat: Erratis, nescientes Scripturas. Quia vero resurgant mortui, non legistis in libro Moysi super rubum, quia dictum est a
Abbreviated transcription (Latin):
subic̃ inmicos patͥ. qr patrẽ clarificat suꝑ t̾rã.
Si int̾rogatio iħi nob̾ ꝓfic̃. contͦ uideos. I u¬
dȩi autẽ fruiola multa ꝯfingt̃. asserentes
centesimum nonum psalmum scͥptũ in
ꝑsona elierer. filii uernacłi abrahȩ seuer¬
tentes de cede. qͥnq tegũ. & intro ducunt
ita eum eẽ locutum. Dixit dñs cds dño meo
abraham pꝰ cedẽ qͥnq regũ sede ad dext̾ã meã.
S sequentia psalmi ñ ad hoc ꝯcoedant. Recte

Expanded text:
cat super terram. Sic interrogatio Jesu nobis proficit contra Judaeos. Judaei autem frivola multa confingunt, asserentes centesimum nonum psalmum scriptum in persona Eliezer filii vernaculi Abrahae, revertentis de caede quinque regum, et introducunt ita eum esse locutum: Dixit Dominus Deus Domino meo, Abraham post caedem quinque regum, sede ad dexteram meam. Sed sequentia psalmi non ad hoc concordant. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
Trubesce sabelliane. audis filiũ. audis patrẽ.
Distingue ꝑsonas. intelligentia ñ ꝑfidia. ne qͣi
fugiens caribdim. inscillã incurras. Caribdis te
uorat si dicis ipsũ eẽ patr̃e qͥ c̃ filiꝰ. inscilcu fopulis
naustagaris. si filiũ minorẽ patre scđm diutinitatẽ.¬

Expanded text:
Erubesce, Sabelliane; audis Filium, audis Patrem. Distingue personas intelligentia, non perfidia, ne quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Charybdis te vorat, si dicis ipsum esse Patrem qui est Filius, in Scyllaeis scopulis naufragaris, si Filium minorem Patre secundum divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ori meo. Bñ gͦ dictũ fuit abrahe exi det̾ra tua
& de cognatiõ̾e tua .i. de iudaismo & de cirꝯci¬
sione. intellege exeundũ eẽ qͥ saluari uult.
Nec solũ iudei s nullus ħo pot̃ manducare
lac & mel cͣi. nͥ t̾rã & cognationẽ suã relinqͣt ut¬
ẽ illub. Nisi qͥs reliquerit patrẽ aut matẽe & eet̾a

Expanded text:
ra tua et de cognatione tua, id est, de Judaismo et de circumcisione intellige exeundum esse qui salvari vult. Nec solum Judaei, sed nullus homo potest manducare lac et mel Dei, nisi terram et cognationem suam relinquat, ut illud, nisi quis relinquat patrem et matre
Abbreviated transcription (Latin):
qr nesciunt qͥo facnunt. Et uͥ sũ ego. uos ñ
potestis uetire. Not dix̃ ubi ero. s uͭsũ. qr sic
nenit diinitas ad nos. ut de cels ñ recełe̾t
homo enĩ scłm corpꝰ in loco ẽ. & de loco migrat
& eñ adaliũ locũ uenerit. in loco uñ uenit

Expanded text:
iunt quid faciunt . Et ubi sum ego, vos non potestis venire. Non dixit: ubi ero, sed: ubi sum; quia sic venit divinitas ad nos, ut de coelo non recederet. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in loco unde venit,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ oꝑit᷑ placuissent. nemo aut̃ absꝙ fide & dilec¬
tiõe ꝑsacͥficia. Nos aut magnũ & minimũ man¬
datũ dicimus . qͣntũ ad dignitatẽ. Alioqͥnutilicaᷤ¬

Expanded text:
nem operatur placuissent, nemo autem absque fide et dilecnem operatur placuissent, nemo autem absque fide et dilectione per sacrificia. Nos autem magnum et primum mandatum dicimus quantum ad dignitatem. Alioquin utilita
Abbreviated transcription (Latin):
monita ꝓpħaꝵ ibi hñt finẽ. Nideamꝰ gͣ deca¬
logum. S qi qd capit᷑ met᷑ meliꝰ retinet᷑. ecce
decẽ cordis resonat custodia legis. Cunctip̃s
unꝰ ñ ẽ aliꝰ ds ullus. Ipsiꝰ nullã caueas formare
figurã. hoc nom̃ frust᷑ ñ sumas: sabbata ser¬
ua. Quatuor ħ uissa ꝯclusit pͥma tabella.
Cet̾a sex. tabulȩ sic st̃ in scͥpta sccłȩ. Lũgius
ut dures. habeas in honore parentes. Ne feri¬
as gladio. nesis mechus neq lat᷑. Non falsus
testis. ñ sis inhiansalienis. R cxxxii.
t ait illi scͥba. bene magist᷑ inu̾itate
ut diugat᷑ extoto corde. & ex coto incellectu.
& extota aĩa. & extota fortituoine. & diligͥ̾e
scͥba gͦuẽ sepe int̃ sc̃bas &e pbariseos fuisse q̃stionẽ
qd̾ ẽẽt maximiũmandatũ. qͥbꝰdã hostias & sacͥficia
laudantib. a liis fid̃i & dilectioĩs oꝑa. p̃ferentibꝰ
eo q̃d plures patres añ legẽ absq om̃i uictimarũ
& sacͥficioꝵ ꝯsuetudine exfide tantũ q̃ ꝑdilectio¬

Expanded text:
tarum ibi habent finem. Videamus ergo Decalogum: Sed quia quod capitur metro melius retinetur, Ecce decem chordis resonat custodia concordia legis. Cunctipotens unus, non est alius Deus ullus. Ipsius nullam caveas formare figuram. Hoc nomen frustra non sumas, Sabbata serva. Quatuor haec jussa conclusit prima tabella. Caetera sex tabulae sic sunt inscripta secundae: Longius ut dures, habeas in honore parentes. Ne ferias gladio, nec sis moechus, neque latro, Non falsus testis, non sis inhians alienis. R. 132X Et ait illi Scriba: Bene, Magister, in veritate atur ex toto corde, et ex toto intellectu, et ex tota anima, et ex tota fortitudine, et diligere Scriba, gravem saepe inter Scribas et Pharisaeos fuisse quaestionem, quod esset maximum mandatum, quibusdam hostias et sacrificia laudantibus, aliis fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plures patres ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine, ex fide tantum quae per dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
uobc̃ sũ. & uadoadeũ qͥ me misit. Nondũ uo¬
lentẽ app̃hende ñ potuer̃t: s docentẽ audi¬
ert. Misso xꝑi apatre fuit exinanitio eiꝰ .i. ap¬
paritio int̾ris. reu̾sio aut resurreetionis. &
ascensionis. głificatio. q̃ in notuit cordibꝰ hõĩũ
S ueretis me &e ñinuenietis. Predic̃ q̃d pꝰ re

Expanded text:
iscum sum, et vado ad eum qui me misit. Nondum volentem apprehendere non potuerunt, sed docentem audierunt. Missio Christi a Patre, fuit exinanitio ejus, id est apparitio in terris; reversio autem resurrectionis et ascensionis glorificatio, qua innotuit cordibus hominum, Quaeretis me, et non invenietis me. Praedicit quod
Abbreviated transcription (Latin):
Peccã eni in hõib urueñ redarguendo cobibuit
spem ueniȩ penitentib ꝓmittens. t̃rorẽ pe¬
ne peccantib incutiens. alligat gͥ uuln̾a. dũ
p̃cipiti penitentiam agite: infundit oleũ
dũ addit. appropinqͣuit enĩ regnũ celoꝵ.
infundit & uimuĩ dũ dicit. oĩs arbor q̃ ñ faẽ
fructũ bonũ excidet᷑ & inignẽ mutet᷑. Uł
alligat uulũa inbaptismo. infundit eleũ
dux̃ instabulũ. & curã eiꝰ egĩt. Inm̃tũ caro ei ẽ.
inqͣ peccã nrã portauit. suꝑ lignũ. & uxta aliam
mist̾iis tutari. ab hostili incursione. Stabulũ
nã pat̾ã redeuntes. Stabuli uoĩe miserias & fetores.
huiꝰ uite signant̃ insinuat. ne hõ in hoc exilio tãꝙͣ
in patagandeat. Curã eg̃. ne eger mȩccłiam duct

Expanded text:
 in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetalligat vulnera in baptismo, infundit oleum duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum caro ejus est, in qua peccata ejusque mysteriis tutari ab hostili incursione. Stabulum nam patriam redeuntes. Stabuli nomine miserias et fetores hujus vitae signanter insinuat, ne homo in hoc exsilio tanquam in patria gaudeat. Curam egit ne aeger, in Ecclesiam ductus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ꝑ mst̾iũ t̾uidas ꝯm̃data ẽ. Uis hab̾e bo¬
nã causa  habeto duo uł tres testes. patrẽ
dãpnandi. & absoluendi. ingehennas p̾cipitan¬
di. & incelos leuandi. diabolo ꝯungendi. &
cũ angłis coronandi. Qbͦ ait in lege ur̃a sic scͥꝑ¬
tũ ẽ. tanꝗͣ dicẽt. in lege q̃ uob̾ data ẽ a dõ sic̃¬

Expanded text:
Ergo per mysterium Trinitas commendata est. Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes: Patrem damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum angelis coronandi. Quod ait, in lege vestra, sic dictum est, tanquam diceret, in lege quae vobis data est a Deo; sic
Abbreviated transcription (Latin):
gist᷑. quod ẽ mandatũ magnũ in lege: Licet pħa
rodẽ &e pilatũ. in nece diũ. Phariseis sepe ꝯfu¬
tatis. malicia aeliuor nutrit impudentiã. Itaq
nudi a uitate multitudine se armauert̃. dicen¬
tes ap̃se. Om̃s loqͣm᷑ ꝑunũ. ut si fuerit uictꝰ

Expanded text:
t Pharrodem et Pilatum in nece Domini. Pharisaeis saepe confutatis, malitia et livor nutrit impudentiam. Itaque nudi a veritate, multitudine se armaverunt, dicentes apud se: Omnes loquamur per unum, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
sio ꝓpt̃ mortẽ. U̾ gͦ ñ ẽ mors. neq conubia. Sa¬
ducei ñ credebant ẽẽ ꝯuigia pꝰ mortẽ: qñqͥde
ipsã resurrectionẽ negabant. s defensionem
erroris sui putabant se inuenisse ap̃ se dicẽtes.
Sic̃ ñ ẽ possibile. ut mulier q̃ fuit septẽ uiroꝵ
sit imiꝰ uxor pͥuata. aut omniũ ꝯmunis: sic ñ
ẽ possibile. ut fiat resurrectio mortuoꝵ. Qre
añs cũ de ieuiniis & elemosinis. cet̾isq uͥtutibꝰ
sp̃ualib locutꝰ suisset: ñ angłoꝵ similitudinẽ¬

Expanded text:
connubia. Sadducaei non credebant esse conjugia post mortem, quandoquidem ipsam resurrectionem negabant, sed defensionem erroris sui putabant se invenisse apud se dicentes: Sicut non est possibile, ut mulier quae fuit septem virorum sit unius uxor privata, aut omnium communis: sic non est possibile, ut fiat resurrectio mortuorum. Quare Dominus, cum de jejuniis et eleemosynis caeterisque virtutibus spiritualibus locutus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
de latiorib uiis uocat ad angustã uã uitȩ
oritit ad uicos. cũ illos inuitat. qͦs tẽporaliũ
rerũ uocat inopia. Mittit ad ciuitates. cũ
eos uocat qͥ culta ab multis secerñt qͥ den̾e
legẽ nat᷑e suburbana ꝯu̾satio ẽ uouerant.

Expanded text:
de latioribus viis vocat ad angustam viam vitae. Mittit ad vicos, cum illos invitat, quos temporalium rerum vocat inopia. Mittit ad civitates, cum eos vocat qui culta ab incultis secernunt, qui tenere legem naturae sub urbana conversatione noverant.
Abbreviated transcription (Latin):
unt. qͥ ꝑtotã huiꝰ scłi uitã. quȩ septẽ diebꝰ
uoluit᷑ a boms oꝑibꝰ steriles existunt. & ab
ultimũ ipsa mundana ꝯu̾satio qͦi uxoe eoꝵ
infecunda transit. Et ait ilł iħc. Erratis
nescientes scͥpt᷑as. neq uͥtutẽ di. filii scłi
huiꝰ nubt̃. & tͣdunt᷑ adnuptias. Illi aut̃ qͥ

Expanded text:
ui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt, et ad ultimum ipsa mundana conversatio, quasi uxor eorum infecunda, transit. Et ait illis Jesus: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Filii saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias.
Abbreviated transcription (Latin):
niga uocati st̃. qi inut̾q sexugeminant᷑. Q
senꝰ q sola ext̾iora cognosc̃t. & ñ intima. recte
ꝑ eos curiositas designat᷑. Grande uitiũ ẽ cu¬
riositas que dũ inuestigat uitã ꝓximi m̃tẽ
ext̾ius ducit. sua intima pꝰponens. Notandũ
qi dũ dict̃ rogote habe me excusatũ. humi¬
litas sonat inuoce. dũ uenire ꝯtẽpnunt suꝑbia
mactioẽ. Sic peccator qͥ dic̃ ora ꝓ me pcecatore.
& peccatũ ñ uult deser̾e humilitatẽ insinuat
s insuꝑbia ꝑstat. Et aliꝰ dix̃. Uxorẽ duxi c&e ĩõ

Expanded text:
juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui sensus quia sola exteriora cognoscunt, et non intima, recte per eos curiositas designatur. Grande vitium est curiositas, quae dum investigat vitam proximi, mentem exterius ducit, sua intima postponens. Notandum quia dum dicunt: Rogo te, habe me excusatum, humilitas sonat in voce, dum venire contemnunt, superbia in actione. Sic peccator qui dicit, ora pro me peccatore, et peccatum non vult deserere, humilitatem insinuat sed in superbia praestat. Et a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ susccpta. nͥ pꝰꝙͣ occisi st̃. Si enĩ suscepisset̃
sermões ysaie ñ quã serrassent eũ. s pꝰꝗ occi
tiũ ꝓpħaꝵ sermoes nemo suscep̃. Saginata
sunt gr̃a di pleni. Nec ĩõ dix̃ cauros & sigi¬
nata qͥn tauri fuerint saginati. s ñ os sagi¬
iherechiel. Ego saginata dic ꝓpbas antĩ¬
m. qi repleti fuert̃ sp̃u scõ. tauros aut̃ qͥ & ꝓpħs
fuert̃ de sac̃dotes. Sic̃ enĩ tauri duces sc̃ gregis.
uet̾is testam̃ti qͥ inimicos suos exꝑmissio̾e legis
qͣi cormbꝰ uiriũ reꝑcutiebant. Altilia uͭ significãt
patres noui testam̃ti eugłica p̃cepta ferentes. &
pennis sc̃ȩ ꝯtẽplatiõis ad sublimia elatos. ꝑgrã
dicimꝰ. ab eo qͦ ẽ alere. Nota qd inpͥori inuitatiõe

Expanded text:
nt suscepta, nisi postquam occisi sunt. Si enim suscepissent sermones Isaiae, nunquam serrassent eum; sed postquamtium prophetarum sermones nemo suscepit. Saginata sunt, gratia Dei pleni. Nec ideo dixit tauros et saginata, quia tauri fuerunt saginati, sed non omnes sagit Ezechiel: ergo saginata dicit prophetas tantumrepleti fuerunt Spiritu sancto, tauros autem qui prophetae fuerunt et sacerdotes. Sicut enim tauri duces sunt gregis, Veteris Testamenti, qui inimicos suos ex permissione legis quasi cornibus virium repercutiebant. Altilia vero significant Patres Novi Testamenti, evangelica praecepta ferentes, et pennis sanctae contemplationis ad sublimia elatos per gradicimus, ab eo quod est alere. Nota quod in priori invitatione
Abbreviated transcription (Latin):
te. qͥ unꝰ erat ex ipsis. Nqͥt lex nr̃a iuidicat hoĩẽ
nͥ audierit ab ipso pͥꝰ. & cognou̾it qͥdfactat:
Credebat nichodemus qr si eũ uellent pati¬
ent̃ audire. similes fierent ilł qui missi st̃
eũ ten̾e & credideit̃. Responder̃t & dixe¬
rt̃ ei. Nũqͥo & tu galileus es: Idẽ agalileo¬

Expanded text:
e, qui unus erat ex ipsis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? . Credebat Nicodemus, quia si eum vellent patienter audire, similes fierent illis qui missi sunt eum tenere et crediderunt. Responderunt et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? Id
Abbreviated transcription (Latin):
censũ dari ccsari an non ͤ Frauoulenta int̾roga¬
tio sub hoc sensu. N ẽ iustũ: ut nos serui sũmi
regis. t̾renis regibꝰ seruiamꝰ. Si enĩ indignũ ẽ
ut ħo uniꝰ regis alti regiseruiat: & siħ fecerit. in¬
iuriã faciet dũo suo: qͣncomag̃ indignũ ẽ. ut
cultores di bumanis potestatibꝰ gͣuent᷑: Aiii
curitatẽ & pacẽ: deb̾e tͥbuta ꝑsolui. d qͣ sediti¬
one. pꝰea regnũ & patͥa destructa st̃ Adħ gͥ pba
risei ꝓuocant respondentẽ: ut dicat ñ deb̾e
solui tͥbuta. & in de ꝯnt᷑ romanos seditioĩs
auctor teneat᷑. Cognita aut̃ iħc neqͥcia eoꝵ
ait. Qͥome tẽptatis ypocte: Ostendite mͥ nũ¬
misma censꝰ. At illi obtuler̃t denariũ. Pma

Expanded text:
censum dare Caesari an non. Fraudulenta interrogacensum dare Caesari an non. Fraudulenta interrogatio, sub hoc sensu, non est justum ut nos, servi summi regis terrenis regibus serviamus. Si enim indignum est ut homo unius regis alteri regi serviat, et si hoc fecerit, injuriam faciet domino suo: quanto magis indignum est, ut cultores Dei humanis potestatibus graventur? Hcuritatem et pacem, debere tributa persolvi. Pro qua seditione postea regnum risaei provocant respondentem, ut dicat non debere solvi tributa, et inde contra Romanos seditionis auctor teneatur. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census. At illi
Abbreviated transcription (Latin):
ui̾tatẽ. maiorib & mincerbꝰ. Magistrũ uocant
& ueracẽ: ut qͣi lautat᷑. mist̾iũ cordis sui sim¬
plicit̾. eis aꝑiat: eosq uelit hab̾e discipłos. ꝑ
herodianos intellige. gentiles. herodi tetrar¬
che qͥ iołm decollauit famulantes. suie alii
herodi. antipats filio. Qĩe ꝯsiliũ: tales & ꝯsili¬
atores. Cogitabant apd̃ se sac̃dotes. Or sciunt
qi inimicieiꝰ sumꝰ. & inimicoꝵ testimolũ &ẽ¬
nã inimicꝰ manifestꝰ. melior ẽ ꝙͣ amicꝰ fictꝰ.
faciliꝰ enĩdũ timct᷑ uitat᷑. Misert̃ gͦ discipłos
suos eũ int̾togare qͣsi minꝰ suspectos: ut aut
eũ absꝯdite deciꝑent. aut dep̃hensi mmꝰ erubes¬
cerent. S discipłi pares erant magistris suis
inmalicia: ꝗͣius etate minores. Nã & pulli ser¬
pentiũ statura sunt breuiores. ueneno autẽ
eqͣles: & catuli lupoꝵ adhuc teneri. & si uena¬
ri ñ possunt. gaudent cam̃ in sanguiie & mor¬
sib De talibꝰ ait ꝓpħa. Molliti st̃ sermones eiꝰ suꝑ

Expanded text:
veritatem majoribus et minoribus. Magistrum vocant et veracem, ut quasi laudatus mysterium cordis sui simpliciter eis aperiat, eosque velit habere discipulos. Per Herodianos intellige gentiles, Herodi tetrachae qui Joannem decollavit famulantes, sive alii Herodi Antipatri filio. Quale consilium, tales et consiliatores. Cogitabant apud se sacerdotes: Omnes sciunt quia inimici ejus sumus, et inimicorum testimonium, etamicus fictus: facilius enim, dum timetur, vitatur. Miserunt ergo discipulos suos eum interrogare quasi minus suspectos, ut aut eum abscondite deciperent, aut deprehensi minus erubescerent. Sed discipuli pares erant magistris suis in malitia, quamvis aetate minores. Nam et pulli serpentium statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc teneri, etsi venari non possunt, gaudent tamen in sanguine et morsibus. De talibus ait Pro
Abbreviated transcription (Latin):
cłia erat inuna gente. q̃ cũ loquẽt᷑ linguis
om̃iũ. significauit hoc qd̾ eccłia crescendo ꝑ
om̃s gentes linguis omniũ loquut᷑a eẽt.
Eccłia corpꝰ ẽ xxꝑi. tu m̃brũ es. Unitas enim
m̃broꝵ caritate concordat. & ipsa unicas
loqͥt᷑. quomͦ tuno unꝰ hõ loquebat᷑. Ido d̾ns
pꝰ resurrectionẽ suã dedit sꝑm. ut insuo

Expanded text:
clesia erat in una gente: quae cum loqueretur linguis clesia erat in una gente: quae cum loqueretur linguis omnium, significavit hoc, quod Ecclesia crescendo per omnes gentes, linguis omnium locutura esset. Ecclesia corpus est Christi, tu membrum es. Unitas enim membrorum charitate concordat, et ipsa unitas loquitur, quomodo tunc unus homo loquebatur. Ideo Dominus post resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
tura flumina deuentre eiꝰ fluent liluȩ. hoc
aut̃ dicebat de sp̃u q̃ accept᷑i erant credendes
in cũ. hic exponit adquẽ pontũ uocau̾it sitien¬
tes .i. refici desiderantes amore diuino. Qͥ gͦ sitit.
ueniat affectu amoris passib fidi. recedendo
ab amore mundi. & bibat sp̃m scm̃ quẽ cũ bi¬
bit. flumina aque uiue fluent de uentre
eiꝰ. Uent̃ int̾ĩoris hominis ẽ conscientia cord.
flumina st̃ beniuelentia qͣ ꝯsulit ꝓximo ex
aqͣ uiua .i. ex gra purgante m̃tis ac uiuifi¬
cante. Nonenĩ fluit aqua uina de uentre
eiꝰ qͥ qd̃ bibit putat sͥ soli deb̾e suffice̾. hoc
testimoniũ ẽ in ꝓu̾biis. ut legit᷑ in ꝓloͣ ge¬
lesis. Forte aliqui disceptabt̃ qd̾ eugłista io¬
hannes ꝯmemoret hic festuutatẽ scenophe¬
giȩ. s in huiꝰ mõi facile fortassis suꝑsedebt̃
si diligent᷑ attendant qͣlit̃. matħs & marcꝰ
de eiectis de cemplo referant. cet̾asq simi¬
iam ȩccłia linguas ht omniũ. S antea ec¬

Expanded text:
flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Hic exponit ad quem potum vocaverit sitientes, id est refici desiderantes amore divino. Qui ergo sitit, veniat affectu amoris, passibus fidei recedendo ab amore mundi, et bibat Spiritum sanctum, quem cum biberit, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Venter interioris hominis est conscientia cordis; flumina sunt benevolea, id est ex gratia purgante mentes et vivificante. Non enim fluit aqua viva de ventre ejus, qui quod bibit, putat sibi soli debere sufficere. Hoc testimonium est in Proverbiis, ut legitur in prologo Genesis . Forte aliqui disceptabunt, quod evangelista Joannes commemoret hic festivitatem scenopegiae, sed in hujusmodi facile fortassis supersedebunt, si diligenter attendant, qualiter Matthaeus et Marcus de ejectis de templo referant, caeterasque simijam Ecclesia linguas habet omnium, sed antea Ec
Abbreviated transcription (Latin):
cant. usticiã p̃strebant. uñ & diuisi uocabant᷑
apło. Saducei aut qͥ iusti int̃ptant᷑. corꝑis &
aĩȩ resurrectionẽ negabant: putantes int̾ire
aĩas cũ corꝑe. Quo cirta t᷑pituoinẽ fabulȩ fin¬
gt̃. uł pot̾ fieri. ut ingence eoꝵ ħ aliq̃n ac¬
cid̾it. In lege eñ litt̾e cogebat᷑ nube inuita:

Expanded text:
rebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui justi interpretantur, corporis et animae resurrectionem negabant, putantes interire animas cum corpore. Quocirca turpitudinem fabulae fingunt, vel potest fieri, ut in gente eorum hoc aliquando acciderit. In lege enim litterae, cogebantur nubere in vita,
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ & pedes fletũꝙ: ocłoꝵ & stridorẽ dentiũ. uł
ad ꝯꝓbantã resurrectiõis u̾itatẽ intellige: uł
certe iõ ligant᷑ manꝰ & pedes. ut desistant male
oꝑari. & cutrẽ ad effundendũ sanguinẽ. Quȩ
nc̃ sponte ligant᷑ inuitio: tc̃ in supplicio liga¬
bunt᷑ dolendo. In fletũ qͦ ocłoꝵ & stridore dẽ¬
tiũ. ꝑ metaphorã m̃broꝵ corporaliũ. magnitu¬
do ostendit᷑ corm̃toꝵ. Ext̾lores tenebrȩ st̃
nouissime .i. et̾na nox dãpnatiõis. qr int̾iores
st̃ cecitas cordis Repulso uno inqͦ õe corpꝰ
maloꝵ ex pͥmit᷑: gen̾ał sententia infertur.
Hulti aũ st̃uocati. pauci uͦ electi. Tale ẽ qd
s de multis ẽ intelligentũ. Diuini enĩ u̾bi
nc̃ epulas sumimꝰ. s indie udici rex ratrans
nos istinguet. Alit̃. Ex hoc qͦd ñ cdix̾ intͦuit
rex ut remunsearet. s uid̾et: dat᷑ suspitiõe
forte ħ ñ de iundicta iudicici intelligat᷑.
Neq eñ dix̃ mittide eũ intenebras inferio

Expanded text:
stridorem dentium, vel ad comprabandam resurrectionis veritatem intellige, vel certe ideo ligantur manus et pedes, ut desistant male operari, et currere ad effundendum sanguinem. Quae nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligabuntur dolendo. In fletu quoque oculorum et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium magnitudo ostenditur tormentorum. Exteriores tenebrae sunt novissimae, id est aeterna nox damnationis, quia interiores sunt caecitas cordis. Repulso uno in quo omne corpus malorum exprimitur, generalis sententia infertur. Multi autem sunt vocati, pauci vero electi. Tale est quod sed de multis est intelligendum. Divini enim Verbi nunc epulas sumimus, sed in die judicii rex intrans nos distinguet. Aliter: Ex hoc quod non dixit: intravit rex ut remuneraret, sed ut videret, datur suspicio ne forte hoc non de vindicta judicii intelligatur. Neque enim dixit: Mitt
Abbreviated transcription (Latin):
runt de plateis & uicis. humiliati peccatores
exgentib. ueniant de sepibꝰ heretici. Nã qͥ sepes
ꝯstruunt. diuisiões q̃it̃. Trahant᷑ a sepibꝰ. euel¬
lant᷑. a spinis. Cogi nolt̃ uoluntate inqͥunt
nr̃a intremꝰ. Ñ hoc d̾ns imꝑauit. qͥ ait ꝯpelle

Expanded text:
runt de plateis et vicis humiliati peccatores ex gentibus, veniant de sepibus haeretici. Nam qui sepes construunt, divisiones quaerunt. Trahantur a sepibus, evellantur a spinis. Cogi nolunt; voluntate, inquiunt, nostra intremus. Non hoc Dominus imperavit, qui ait, compelle
Abbreviated transcription (Latin):
dñari nͥ ꝓpͥa podestate gaud̾e: Qnq iuga st̃ in
sensib tͥa facile apparent. nã duo st̃ ocłi. duȩ
aures. duȩ nares. Ingustu &̃ duo st̃ instritm̃ta
lingua & palat᷑. Uoluptas carnis q̃ ad tastũ ꝑ¬
tinet. occultiꝰ geminat᷑. Est eñ & fotinsceꝰ. &
reqͥrũt᷑. & boues t̾rã u̾sant. Et st̃ hõies qͥ nicħ
uolũt credẽ. ñ qd sensib ꝑcipiunt. Uxor ꝑti¬
uet ad uoluptatẽ carnis q̃ mnultos impedit.
It̾m misit alios seruos dicens. Dicite inuita¬
tis. ecce pͣroiũ meũ ꝑaui. tauri mei. & altilia oc

Expanded text:
propria potestate gaudere? Quinque juga sunt in sensibus; tria facile apparent: nam duo sunt oculi, duae aures, duo nares. In gustu etiam duo sunt instrumenta, lingua et palatus. Voluptas carnis quae ad tactum pertinet, occultius geminatur. Est enim et forinsecus et requiruntur, et boves terram versant. Et sunt homines qui nihil volunt credere, nisi quod sensibus percipiunt. Uxor pertinet ad voluptatem carnis, quae multos impedit. Iterum misit alios servos, dicens: Dicite invitatis, Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia oc
Abbreviated transcription (Latin):
reb dilecho di expͥmit᷑. ut nicħ remanea in hoĩe
qd̾ ñ cliine duectioni subdat᷑. Nam dũ ar di¬
lige dm tuũ extoto cordetuo. om̃s cogitatiões
indm referendas p̾cepit. Dũ uͦ dr extota aĩa.¬
humanã qua intelligimus & discernimꝰ ui re¬
b quunis eẽ occupandã. Uaut̃ dic̃. ex tota uir¬
tute bonũ ꝑserierantiȩ inuingit. Itẽ duo
st̃ gͥ ꝓximi dilectionẽ seruanda ut &e bene¬
ficii impensione foueat᷑. & nulla malicia le¬

Expanded text:
rebus dilectio Dei exprimitur, ut nihil remaneat in homine quod non divinae dilectioni subdatur. Nam dum dicitur: Diliges Deum ex toto corde tuo, omnes cogitationes in Deum referendas praecipit; dum vero dihumanam, qua intelligimus et discernimus in rebus divinis esse occupandam. Ubi autem dicit « ex tota virtute » bonum perseverantiae injungit. Item duo sunt erga proximi dilectionem servanda, ut et beneficii impensione foveatur, et nulla malitia lae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiungit ȩccłiȩ fideliũ. Et uocauit plures:
& hora cȩne.  Misit seruos suos uoca¬
re inuicados adnuptias. & nolebant ue¬
nire. Lucas scͥbit sub appellatiõe cȩnȩ
qd̃ maths dic̃ pͣndiũ eẽ. cũ apud antiqͦs
cotidie ad horam nonã pͣndiũ fieret qd̾ cȩua
uocabat᷑. Prandiũ seu cena ẽ doctͥna iusticiȩ.¬
deserto. ideo dicebat᷑ manna qd̃ hebrice
moneat nos ipsũ nom̃ reqͥrẽ. qͥd ẽ ħ qͦd
aubimꝰ. Et siõcibũ cũ masticauerimꝰ.
dimittimꝰ instomachũ. ita & uerbũ be

Expanded text:
elium. « Et vocavit plures, et hora coenae misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, et nolebant venire. » Lucas describit sub appellatione coenae od Matthaeus dicit prandium esse, cum apud antiquos quotidie ad horam nonam prandium fieret, quod coena vocabatur. Prandium seu coena doctrina est justitiae edeserto, ideo dicebantur manna, quod Hebraice moneat nos ipsum nomen, inquirere quid est hoc quod audimus. Et sicut cibun cum masticaverimus, dimittimus in stomachum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
& filii st̃ di. cũ sint filii resurrestioĩs. ħ eñ
ita intelligendũ ẽ. qͥd indigni i peccatores. uł
minime resurrecturi. uł ad nuptias resurrec¬
turisint credendi. s qͦd dñs ut ad resurrectiõis
głam excitet. de electis solũm̃. uoluerit facẽ
sermonẽ. Resurrecturi ȩqͣles ert̃ angłis:
& in castitate & inimmortalicate. Conubia qͥ p

Expanded text:
ii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Haec non ita intelligendum est, quod indigni, id est peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed quod Dominus, ut ad resurrectionis gloriam excitet, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Resurrecturi aequales erunt angelis et in castitate et in immortalitate. C
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia. diũ st̃ decime. pͥmitiȩ. oblatiões.
Et sic̃ cesat exigit imp̃ssionẽ sue unaginis.
sic & d̾s animã lumine uultꝰ sui signatam.
ñ habuit imaginẽ cesaris: cur censũ de¬
dit: N de suodedic. s mundo redlit qͦd erat
q st̃ mundi. S si hẽs diuicias. obneriꝰ cesari es.
st̃ reddenda decerne. N enĩ poc̃ et qͥs dm̃ ñ pͥus mũdo¬

Expanded text:
primitiae, oblationes. Et sicut Caesar exigit impressionem suae imaginis, sic et Deus animam lumine vultus sui signatam. non habuit imaginem Caesaris, cur censum dedit? Non de suo dedit, sed mundo reddidit quod erat quae sunt mundi. Sed si habes divitias, obnoxius Caesari es. saris sunt reddenda decerne. Non enim potest esse quis Do
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a fuit: qi ignis ibi ardebat: s ñ eiꝰ spinas
ꝯsumebat. Sio in nob̾ eloqͥũ diuinũ ignitũ
ẽ: nec spinas nras sub maledicto germina¬
tas absumit. Inqͥens d̃s abraham. ds ysaac
int̾ra uiuentiũ. Si enĩ abraham. ysaac &
iacob. morientes ꝑissent: ñ diceret᷑ ds¬

Expanded text:
nostra fuit, quia ignis ibi ardebat, sed non ejus spinas consumebat. Sic in nobis eloquium divinum ignitum est, nec spinas nostras sub maledicto germinatas absumit. Inquiens: Deus Abraham, Deus Isaac, in terra viventium. Si enim Abraham, Isaac et Jacob morientes periissent, non diceretur D
Abbreviated transcription (Latin):
gauer̃t õs qͦs inuenert̃. malos & bonos.
& implete st̃ nuptie discũbentiũ. ꝑ malos
& bonos aꝑte ostendit᷑. qi ꝑnuptias eccłia
cdesignat᷑. que nc̃ & indiscreta suscipit. & pꝰ¬
modũ in egressioe discernit. Mali miscent᷑
tilitatẽ acuminis. si hoc ñ eraserit lima a¬
liene pͦuitatis. Debent enĩ mali colerare
malos. sic̃ in archa noe diu̾sa fuert̃ gen̾a
aĩaliũ & in hors ea st̃ grana cũ paleis.

Expanded text:
s invenerunt, malos et bonos, et impletae sunt nuptiae discumbentium. Per bonos et malos aperte ostenditur, quia per nuptias Ecclesia designatur, quae nunc et indiscreta suscipit, et postmodum in egressione discernit. Mali miscentur ad subtilitatem acuminis, si hoc non eraserit lima alienae pravitatis. Debent enim boni tolerare malos, sicut in arca Noe diversa fuerunt genera animalium, et in horreo sunt grana cum paleis.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc inuenit iudignũ aliꝙͣ int̾rogat eũ. Quia
huma simplicitas difficile fraudulentiã sumi¬
latȩ m̃tis intellig̃: idcirco hunc indignũ cetu
nuptiali soł t̃s inuenit. Nuptiale aut̃ uestrm̃¬
cũ ẽ fioes uera: uñ apłs dic̃. Expoliate uos uet̾ẽ
hominẽ cũ actibꝰ suis: uestientes uos nouũ qͥ
scđ̾m creatꝰ ẽ iniustioia & scĩtate iui̾tatis. Iusti¬
cia ꝑtinet ad ꝯu̾sationẽ bonã. scĩtas u̾tatis
ad fidẽ uerã. Int̾rogatio aut̃ fit incogitatiõibꝰ
impii. Quasi dicat. Ut qͥt. xꝑianꝰ es factꝰ: Oꝑa
tua ñ st̃ ax ꝑiani. Hunc tałe cũ uidit in ecełia ñ¬
ñ habentẽ qͥd respoideat ꝯscientiȩ suȩ: tͣlit
eũ sꝑitibꝰ inductionũ. Nã mala ꝑmalos mini

Expanded text:
tunc invenit indignum aliquem, interrogat eum. Quia humana simplicitas difficile fraudulentiam simulatae mentis intelligit, idcirco hunc indignum coetu nuptiali Deus solus invenit. Nuptiale autem vestimentum est fides vera, unde Apostolus ait: Exspoliate vos veterem hominem cum actibus suis, vestienteia et sanctitate veritatis . Justitia pertinet ad conversationem bonam; sanctitas veritatis, ad fidem veram. Interrogatio autem fit in cogitationibus impii. Quasi dicat: Utquid Christianus es factus? Opera tua non sunt Christiani. Hunc talem cum viderit Deus in Ecclesia non habentem quid respondeat conscientiae suae, tradit eum spiritibus induction
Abbreviated transcription (Latin):
negationẽ fletu abluit uerbi xꝑi. recortatio
pꝰꝙͣ gallus cetinit: & decrescentib tenebris
uicina lux nuntiata ẽ. Tunc aũt nob̃ gallus
cantat: cũ p̃dicator cordaniũ ad cõputictionẽ
reuocat. Tc̃ incipimꝰ flere. cũ ignim᷑ intͦ᷑ ꝑ scin¬
tillam scientiȩ. & foras eximꝰ. extͣ qͦd fuimus.
Petrꝰ ñdũ tato sꝑu noci ancille cessit. cũ sꝑu
dato nec pͥncipib nec regib cedit. Cognoscimꝰ¬

Expanded text:
negationem fletu abluit verbi Christi recordatio, postquam gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est. Tunc autem gallus nobis cantat, cum praedicator corda nostra ad compunctionem revocat. Tunc incipimus flere, cum ignimur intus per scintillam scientiae et foras eximus extra quod fuimus. Petrus, nondum dato Spiritu, voci ancillae cessit; cum Spiritu dato, nec principibus nec regibus dedit cessi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmã ancillã intelligi synagogã. scdam uͦ¬
ancillã congregationẽ gentiũ. t̃cios aũt
stantes in atriis ministros eẽ heresũ diu̾¬
sarũ. atq uirũ t̾cie negationis imptilsionẽ
diabolice potestatis. que omĩa u̾itatẽ xꝑi¬

Expanded text:
primam ancillam intelligi Synagogam; secundam vero, congregationem gentium; tertios autem stantes in atriis, ministros esse haeresum diversarum, atque virum tertiae negationis, impulsionem diabolicae potestatis, quae om
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ꝓpħiam cantici cantieoꝵ aspsitaret dies: ⁊
remouentur umbre. Nesciebat arclnsynagogꝰ
.ui. dies significare .ui. etates in quibꝰ licet oꝑati.
sabb̃m uͦ significare reqͥem sẽpit̾ña in qua non
cessabunt iusti a bono oꝑe. cũ laudabunt dm̃.
utiq ds̃ ab oꝑib mundi sabb̃o requieuit. s in o¬
ꝑib scĩficationis uocandoiustificando. guber

Expanded text:
iam Cantici canticorum, aspiraret dies et removerentur umbrae . Nesciebat archisynagogus sex dies significare sex aetates, in quibus licet operari, Sabbatum vero significare requiem aeternam, in qua non cessabunt justi a bono opere cum laudabunt Deum. Utique Deus ab operibus mundi Sabbato quievit, sed in operibus sanctificationis voc
Abbreviated transcription (Latin):
rie sue. Nouit cultor t̾rã excole. qͥ noũ uitia rep̃¬
ẽẽ st̾ilitatis. pollicetur se fod̾e. donec radic̃e ĩ fris¬
ctuo se m̃tis. ligone inuectioniᷤᷤ bis acute humili¬
et. ĩ cutiens uideł. ⁊ p̃sentiũ p̃ssur̃a. ⁊ et̾ne dãpna¬
tioniᷤ horrore. fõssa qͥppe ĩ imo ẽ. ⁊ inc̾patio dũ
ctũ. sin au̾t in fut᷑o succides eã Q ħ ñ uult pingueᷤᷤ¬
c̾e ꝑ inc̾pationẽ. illic cadet. nͥ ꝑ pemtẽtiã ñ resur¬
get. Cum dic̾et. ⁊ si quidẽ fec̾it fructũ ñ subiuñ
aliqͥd s suspẽdit sententiã. qr uidebat synagogã
ꝓcliuorẽ ad negandũ dm. ꝗͣ ad confitendũ. Cũ
uͦ add̾et. sin aũit. ꝯtinuo uidiciũ uent᷑e d̃apnatio¬
ns annexuit dicens. Ifittu succides eã. Ee si qͥdẽ
¶ CIII.fec̾it fructũ. subaudis qd̾ nix credi pot̾ rescruaeã¬

Expanded text:
terram excolere, qui novit vitia represse sterilitatis, pollicetur se fodere donec radicem infructuosae mentis ligone invectionis bis acutae humiliet, incutiens videlicet et praesentium pressuram, et aeternae damnationis horrorem. Fossa quippe in imo est, ctum, sin autem, in futurum succides eam. Qui hic non vult pinguescere per interpretationem, illic cadet, ubi per poenitentiam non resurget. Cum diceret, et siquidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam, quia videbat Synagogam procliviorem ad negandum Deum, quam ad confitendum. Cum vero adderet, sin autem, continuo judicium venturae damnationis annexuit, dicens: In futurum succides eam. Et siquidem fecerit fructum, subaudis quod vix credi potest, reserva ea
Abbreviated transcription (Latin):
synagoga doctusse narrat᷑. ut inumaret ħ ẽẽ fru¬
ctũ inficulnea. quer̾e. ⁊ ñ inuenire. qd̾ u̾bũ sy¬
nagoge p̃dicabat. nec recipiebat᷑. Quã tñ ne to¬
tã exstirpandã. ꝓsterilitate putares. s reliqͥaᷤ per
g̾ram ẽc̃ saluandas scires. mox ibidẽ sanatio eiꝰ in
parte sub inc̾ue mulieris specie subscqͥr Ide eñi
significat ficulnea reseruata. qd̾ muliet erecta
⁊ id̾e texcio d̃nm uenisse ad ficulneã ĩ fructuo¬
sã. qd̾ mulierẽ dece & octo annis fuisse inc̃uatã

Expanded text:
Synagoga docuisse narratur, ut intimaret hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire quod verbum Synagogae praedicabat, nec recipiebatur. Quam tamen ne totam exstirpandam pro sterilitate putares, sed reliquias per gratiam salvandas esse scires, mox ibidem sanatio ejus in parte sub incurvae mulieris specie subsequitur. Idem enim significat ficulnea reservata, quod mulier erecta, et idem tertio Dominum venisse ad ficulneam infructuosam quod mulierem decem et octo annis fuisse incurvatam.
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ ħ dicerent eru̾bescebant om̃s adu̾¬
sarii eiꝰ. ⁊ om̃is popłs gaudebat muni¬
u̾sis. que głose fiebant ab eo. Qui de dictiᷤ
saluatoris erubescunt siculnee st̾ili se cõꝑandoᷤͤ
ostendt̃. qui gaudent de miracłis eiꝰ. ad filiã
abrahe. hoc ẽ ad eccłiam sidi se ꝑtin̾e declarai.

Expanded text:
t cum haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se comparandos ostendunt; qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae, hoc est, ad Ecclesiam fidei se pertinere declara
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ asinꝰ. si gnificant iudeũ ⁊ grecũ. de quoꝵ uo¬
catione scͥptũ ẽ. Bos cognou̾ possessorẽ suũ
e asmꝰ p̃sepe d̾ni sui. Qui ut̾q peccati uincłis
absolutꝰ ꝑ p̾dicationẽ. deposuit sit̾i ħꝰ mu̾di
haustu fontis dm̃ci. filia abrahe ẽ eccłia de
utͦq popło. que impleto tp̃re legiꝰ. ⁊ dñice re¬
surrectonis. ꝑ gr̃am sc̃i sp̃c euasit uincła lon¬

Expanded text:
ficant Judaeum, et Graecum, de quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Qui uterque peccati vinculis absolutus per praedicationem, deposuit sitim hujus mundi haustu fontis Dominici. Filia Abrahae, est Ecclesia de utroque populo, quae, impleto tempore legis et Dominicae resurrectionis, per gratiam sancti Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege. in exordio inchoantis gre̾ infirma oꝑa¬
languit. xuiii. annis mulier curua fuit. Nec
pot̾at sursũ aspic̾e. qr iudea t̾rena sapiens
de celestibꝰ ñ cogitabat. audiens ꝑ ꝓpħari si
uolueritis. ⁊ me audieritis. bona t̾re comedetᷤᷤ¬

Expanded text:
sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmt octo annis mulier curva fuit. Nec poterat sursum aspicere, quia Judaea terrena sapiens, de coelestibus non cogitabat, audiens per prophetam: Si volueritis et me audieritis, bona terrae
Abbreviated transcription (Latin):
specialr̾ tũ synagoge typũ portat. Sic̃ enĩ stił ficꝰ fo¬
liis exub̾ans. spe fructus possessorẽ decip̃. sic docto¬
res synagoge oꝑib infecundi inani u̾bͣ legĩ t̾boꝵ
głantes. subiectis nullũ oꝑis bom exc̃plũ ministnͣt.
uinea gͦdm sabaoth domtꝰ isrł ẽ. Synagoga aũt ĩ
eadẽ domo odita. fici arbor ẽ in uinea. Dñs fructũ
quenuit in illa. s ĩ pbariieoꝵ m̃te ñ inueñ. bixit

Expanded text:
specialiter tamen Synagogae typum portat. Sicut enim sterilis ficus foliis exuberans, spe fructus possessorem decipit; sic doctores Synagogae operibus infecundi, inani umbra legis verborum gloriantes, subjectis nullum operis boni exemplum ministrant. Vinea ergo Domini sabaoth, domus est Israel, Synagoga autem in eadem domo condita, fici arbor est in vinea, Dominus fructum quaesivit in illa, sed in pharisaeorum men
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potuit. ꝙr neq tẽꝑe cͥcũcisionis purificari po¬
t̾ant. qͥ cͥcũcisionẽ animiꝰ querebãt. nec ꝑ legẽ scĩ¬
ficabant᷑. qͥ carnalia tm̃n in lege sequebant᷑. neq m
gr̃a ustificabant᷑. qͥ de peccatis penit̾e nolebãs
Cũ gͦ m̾ito eẽnt excidendi. qd̾ qͥdem ꝑ romanos
factũ ẽ. iubet᷑ iłł qͥ in cͥcũcisione laborabant. ut
succisionis clade annuntiando penitentiã sug¬
g̾ant. E hẽ. Succide gͦ illã. Utqͥd ⁊̃ t̾rã occupat:
pia utunt᷑: Trã occupat. qͥ locũ ꝗͤ tenet bonis
ca plebs figͣari. q̃ noxia p̃positoꝵ umbͣ p̃ssa fuit
ne i̾itatis lum̃ reciꝑet. ⁊ ne sole dilectionis suꝑ¬
nȩ calefieret. urta illud. Ue uob scͥbe ⁊ pharisei
ypocͥte. qͥ clauditis regnũ celoꝵ añ hõies. At illere¬

Expanded text:
urificari poterant, qui circumcisionem animi non quaerebant; nec per legem sanctificabantur, qui carnalia tantum in lege sequebantur; neque in gratia justificabantur, qui de peccatis poenitere nolebant. Cum ergo merito essent excidendi, quod quidem per Romanos factum est, jubetur illis qui in circumcisione laborabant, ut succisionis cladem annuntiando poenitentiam suggerant. Et hoc est: Succide ergo illam. Ut quid etiam terram occupat? pia utuntur? Terram occupat, qui locum quem tenet bonis ca plebs figurari: quae noxia praepositorum umbra pressa fuit, ne veritatis lumen reciperet, et ne sole dilectionis supernae calefieret, juxta illud: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui clauditis regnum coelorum an
Abbreviated transcription (Latin):
N ait istor. s tuliũ. ut ostñdet. ñ ctatẽ regnare s.
mores:⁊ hiis qͥ similẽ hñt ĩnoc̾etiã. ⁊ siplicitatẽ p̃¬
miũ ꝓmutit de qͥbꝰ paulꝰ. Holite pueri fĩ sensibꝰ
s. malicia pariuili estote. sensu aũt ꝑfecti. cu̾ im
ut humiles sua bñdictione dignoᷤ significaret.: ⁊
cotidie ĩpoñ. cũ humilibꝰ gr̃am auxilii tͥbuit

Expanded text:
regnare, sed mores, et his qui similem habent innocentiam et simplicitatem, praemium promittit, de quibus Paulus: Nolite pueri fieri sensibus, sed malitia parvuli estote, sensu autem perfecti . Et ulis manus imposuit, ut humiles sua benedictione dignos significaret. Et quotidie imponit, cum humilibus gratiam auxilii tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ possint. uoluntate fiunt eumichi. In pͥmo ge¬
n̾e sunt eunuchi. qͥ tã frigide nat᷑e dicunt᷑. uttli¬
bidinẽ ñ appetant. In scđo gen̾e st̃. qͥ uł abscidũt᷑
uł ꝑsuasione ħecica sinuilant castitatẽ. sub fi
suos. qͥ pot̾ caꝑe capiat. ut unꝰqͥsꝙ ꝯsid̾et. utrũ
ligmalia possit implere possit implere p̃cepta.
unc oblati
st̃ ei paruuli. ut manꝰ eis impon̾et: & ora¬
irt. Pueros de castitate mundoᷤ obtuler̃t. Puta¬
bant enĩ ut corꝑe mundos tantũ laudaret. ⁊ ñ
uoluntate. nesciente. ꝙ dñs ñ beati ficauit eu¬
nuchoꝰ pueritie netessitate casto. s ꝯtinentie
ĩttute. Discipli au̾t inc̾pabant eos. N̾s qd̾ nollẽt¬

Expanded text:
esse possint, voluntate fiunt eunuchi. In primo genere sunt eunuchi, qui tam frigidae naturae dicuntur, ut libidinem non appetant. In secundo genere sunt, qui vel absciduntur, vel persuasione haeretica simulant castitatem sub ficsuos: Qui potest capere, capiat, ut unusquisque consideret, utrum virginalia possit implere praecepta unc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraYSO. Pueros de castitate mundos obtulerunt, putabant enim ut corpore mundos tantum laudaret, et non voluntate, nescientes quia Dominus non beatificavit eunuchos, pueritiae necessitate castos, sed continentiae virtute. Discipuli autem increpabant eos. HIE
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sac̾ficiis eoꝵ. Hii galilei qͥ ab impio p̃side ĩter
it ut in scd̃am mortẽ mitterentur: s uita ĩꝓba.
nã ⁊ bonos sic sepe mortuosᷤmartyrũ gła declartat.
stultꝰ sapiẽtior. siat. ł ad exẽplũ corrigi nolentiũ ĩoq
pessimẽ ꝑtcͣoꝵ talit̾ mubti morunt᷑: ⁊ pessima mor¬
te mulctant᷑. Uñ seq̃r. E iespondens dix̃ ilł. Puta¬
tis qd̾ hii galilei p̃ om̃ib galileis prccatoreᷤᷤ fu¬
erunt. qr talia passi st̃: N dico uob̃. s nͥ pcui
tentiã habueritis. om̃s similr̾ ꝑibitiᷤ. sic̃ illi decẽ
⁊ octo supͣ qͦs cecidit turris in syloam. ⁊ occidit
eos. Ordo ẽ. Dico uob̃. ñ soli galilei fuere pecca¬
tores. sic̃ ⁊ iherosolimite. qͦs turris opp̾ssit. ñ soli
peccauerunt. s etiã om̃s uos uidi ꝑibitis. ut
hii galilei si pent̾e nolueritiᷤ. ꝓseqͥtur de iheroso¬
limitis. Putatis qr ⁊ ipsi debitors fuert̃. pt̾ om̃s
hõie habitantes in iherłm: N dico uob. s si ñ peni¬

Expanded text:
ciis eorum. BEDA. Hi Galilaei, qui ab impio praeside inter it, ut in secundam mortem mitterentur, sed vita improba. Nam et bonos sic saepe mortuos martyrum gloria declarat, stultus sapientior fiat ; vel ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, taliter multi moriuntur, et pessima morte mulctantur. Unde sequitur: Et respondens, dixit illis: Putatis quod hi Galilaei prae omnibus Galilaeis peccatores fuerintiam habueritis, omnes similiter peribitis: sicut illi decem et octo, supra quos cecidit turris in Siloam, et occidit eos. Ordo est: Dico vobis, non soli Galilaei fuere peccatores, sicut et Hierosolymitae, quos turris oppressit, non soli peccaverunt; sed etiam omnes vos Judaei peribitis ut hi Galilaei, si poenitere nolueritis. Prosequitur de Hierosolymitis: Putatis quia et ipsi debitores fuerunt praeter omnes homines habitantes in Jerusalem? Non, dico vobis; sed si non poeni
Abbreviated transcription (Latin):
neᷤ. sylatꝰ gͦ sangͥñe galilooꝵ cũ sacͥficiis coꝵ miscet
qñ diabolꝰ elemosinã. p̃ces. ieuinia. cet̾aq bona fi¬
deliũ ꝯmacłat. uł mortifera carins ⁊ sangͥnis dele¬
ctatione. uł odis meditatione. uł ĩuidie surore uł
humane laudis ambitione. uł alia qͣlib nefaria
offerentibꝰ. s potiꝰ utt̾dũ fiant ĩ pecratũ. de inda
enĩ qͥ int̾ sacͥficia ꝓditionẽ dominici sangͥnis¬

Expanded text:
sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynas, preces, jejunia, caeteraque bona fidelium commaculat, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria offerentibus, sed potius interdum fiant in peccatum. De Juda enim qui inter sacrificia proditionem Dominici sang
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ ẽ h̃o nascendo intulus moriendo.
leo resungendo a quila ascendendo
unc aũt que ad scbendi modũ ꝯgrue
referri ualeant ꝓponamꝰ erepli iugꝰ¬

Expanded text:
 est homo nascendo, vitulus moriendo, leo resurgendo, aquila ascendendo. » Nunc autem quae ad scribendi modum congrue referri valeant, proponamus, Ex epis
Abbreviated transcription (Latin):
De his que audierant ab angłis laudabant dm.
de his que uid̾ant in bethleei głificabant cũ.
S & magistri sp̃ualium gregũ. m fideliũ castra

Expanded text:
De his quae audierant ab angelis laudabant Deum, et de his quae viderant in Bethlehem glorificabant eum. Sed et magistri spiritualium gregum modo fidelium castra
Abbreviated transcription (Latin):
forma seru q̃ stetit sub idice iudicabit. ut poᷤ¬
sce ⁊ ab impiis uid̾i. Littam sic iunge. file ꝗ uult
uiuificat. ut om̃s honorificent filiũ. sic̃ honori¬

Expanded text:
forma servi, quae stetit sub judice, judicabit, ut possit et ab impiis videri. Litteram sic junge: Filius quos vult, vivificat, ut omnes honorificent Filium, sicut honori
Abbreviated transcription (Latin):
it qd ꝓpt̾ pecata languebat. s iħc illũ sic̃ ext̾iꝰ
ita int̾iꝰ sanauit. uñ p̾monet. ne tt̾m peccando
gͣuiꝰ iudicetur. Abiit ille hõ. ⁊ nuntiauit uideᷤ.

Expanded text:
it quod propter peccata languebat; sed Jesus illum sicut exterius, it quod propter peccata languebat; sed Jesus illum sicut exterius, ita interius sanavit. Unde praemonet, ne iterum peccando gravius judicetur. Abiit ille homo et nuntiavit Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ tolle grabbatũ tuũ & ambula.
Sanatoris mandatis obediens. auctoritatẽ
sanationis sue obicit calumpniantibꝰ. Int̾¬
rogauerunt gͦ eũ. Quis ẽ illehõ. qui dixit
t̾. tolle grabbatũ tuu̾ ⁊ ambula. Is au̾t qͥ
sanus fuerat effectus. nesciebat qͥs eẽt. Iho
au̾it declinauit a tͣba ꝯstituta in loco. Hic ⁊ per
fidẽ sanatꝰ fuerat. ⁊ nesciebat nomine seu cor¬
ꝑali specie. designare quis eũ sanasset. Sic et noᷤ
portantes ꝓrimũ ⁊ ambulantes ad d̾m. eũ ad
quẽ ambulamꝰ. ñdũ uidemꝰ. Sola intentione
adhuc uidet᷑ ds. ñ in strepitu turbe. Quisqͥs gͦ
uult ad uision̾e di ꝑuenire. fugiat turbã pͣuoꝵ
affectuũ. atq hõiu̾̃ neꝗͣ. ⁊ ad eat t̾e̾plũ int̾ne
orationis. uixta qd̾ seq̃r. Postea inueñ eũ iħc
in templo: & dix̃ illi. Ecce sanꝰ factus es. ĩa no¬
li peccare. ne detiꝰ tibi aliqͥd contingat. Inmi¬

Expanded text:
mihi: Tolle grabatum tuum et ambula. mihi: Tolle grabatum tuum et ambula. Sanatoris mandatis obediens, auctoritatem sanationis suae objicit calumniantibus. Interrogaverunt ergo eum: Quis est ille homo qui dixit tesciebat quis esset. Jesus autem declinavit a turba constituta in loco. Hic et per fidem sanatus fuerat, et nesciebat nomine seu corporali specie designare quis eum sanasset. Sic et nos portantes proximum et ambulantem ad Deum, eum ad quem ambulamus, nondum videmus. Sola intentione adhuc videtur Deus, non in strepitu turbae. Quisquis ergo vult ad visionem Dei pervenire, fugiat turbam pravorum affectuum atque hominum nequam, et adeat templum internae orationis, juxta quod sequitur: Postea iit illi: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Innu