comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm. Obseruate nouissimũ dic̃¬
uenturũ diem aduentus filii hominis.
quia illos male inuenturꝰ est. qui m se¬
curi sunt. Idõ quia ꝑu̾se securi sunt. sccu¬
ri enĩ sunt in uoluptatib scł̃i. cum debe¬
rent ẽẽ sccuri domitis cupiditatib scłi.
Lam utiq illi uitȩ nos p̃parauit apłs in
his uerbis

Expanded text:
um, Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae nos praeparavit Apostolus, in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Harũ quatuor retͥbutionũ illȩ duȩ pͥores
ꝑtinent ad iusticiã. ut retribuant᷑ ma¬
la ꝓ malis. bona ꝓ bonis. Tercia ꝑtinet
ad miscdiam: ut retribuantur bona ꝓ
malis. Qrͣtam ds̃ nescit. Nulli enĩ ma¬
na ꝓ malis. nullomͦ essent quib retri¬
bueret ꝓ bonis bona. Uide illũ saulũ

Expanded text:
duae priores pertinent ad justitiam, ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis; tertia pertinet ad misericordiam, ut retribuantur bona pro malis: quartam Deus nescit; nulli enim mana pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona pro bonis. 2. Vide illum Saulum,
Abbreviated transcription (Latin):
retributiones sunt. Aut mala pro
malis retribuunt᷑. sicut d̾s ignem et̾num
retributurus est impiis. aut bona ꝓ bo¬
nis. sicut regnũ ȩt̾num retributurus est
iustis. aut bona ꝓ malis. sicut xp̃c ꝑ¬

Expanded text:
retributiones: aut mala pro malis retribuuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona pro bonis, sicut regnum aeternum retributurus est iustis; aut bona pro malis, sicut C
Abbreviated transcription (Latin):
s sibi. quia cõmunio maloꝵ ñ macu-¬
lat aliquẽ participatione sacram̃toꝵ.
s consensio factoꝵ. Nam si in malis fa¬
ctis ñ eis quisq consentiat. portat malꝰ
causam suã & ꝑsonã suam: ñ p̃uidicat
alteri quẽ in consensione mali oꝑis so¬
cium ñ habet criminis. Ex libro sen

Expanded text:
 1. Ergo communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. Nam si in malis factis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam, nec praejudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. C. VIII. Non
Abbreviated transcription (Latin):
potest ñ inuiderit. s congratulatꝰ fue¬
rit tanqͣm in uno corꝑe cum eo consti¬
tutus. ꝑtinet ad eum uox ista psalmi.¬
neq ingressꝰ sum in magnis. neq in mi¬
rabilib suꝑ me. Qd̃ enĩ excessit uires
meas ait ñ quesiui. ñ ibi me extendi:
nolui ibi magnificari. Ex libro contra¬

Expanded text:
potest non inviderit, sed congratulatus fuepotest non inviderit, sed congratulatus fuerit tanquam in uno corpore cum eo constitutus, pertinet ad eum vox ista Psalmineque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Quod enim excessit vires meas, ait, non quaesivi, non ibi me extendi, nolui ibi magnificari. Nam ista exalta
Abbreviated transcription (Latin):
qm̾ si auris querat uidere. discordane
potest. Nam qd ñ accepit. ñ potest facere
S si ei obiectũ fuerit & dictum. si ustit
esses resuscitares mortuum. qͣmͦ resusci
ne petro poterat. peteus nili in xp̃o ĩ
poterat. quia sine me inquit nichil pote¬
stis facere. cumg hoc audierit homo qͥ
ꝓficit. qͣsi obiectam calũniam ab ignaris
paganis. ab hominib nescientib qͥd lo-¬
quant᷑. in cõpage corꝑis xp̃i respondeat
& dicat. Quid dicis. Non es ustus quia
ñ facis miraculũ. posses & auri dicere ñ
es in corpore quia ñ uides. faceres inquit
tu sicut petrꝰ fecit. S petrꝰ & mͥ fecit.
quia in co corpore sum in quo petrꝰ fuit.
In illo qd̃ potest possum. a quo diusꝰ ñ
sum. Qd̃ minꝰ possũ cõpatitur mͥ: & qd̾
plus potest congaudeo illi. Ipse dñs de¬
suꝑ clamauit ꝓ corꝑe suo. saule saule
qͥd me ꝑsequeris. Et ipsum nemo tange¬
bat .s. ꝓ corpore in tra laborante caput

Expanded text:
quomodo si auris quaerat videre, discordare quomodo si auris quaerat videre, discordare potest. Nam quod non accepit, non potest facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si justus essesne Petro poterat, Petrus nisi in Christo non poterat: «Quia sine me,» inquit, «nihil potestis facere» . Cum ergo hoc audierit homo qui proficit, quasi objectam calumniam ab ignaris paganis, ab hominibus nescientibus quid loquantur; in compage corporis Christi respondeat et dicat: Qui dicis, Non es justus, quia non facis miracula; posses et auri dicere, Non es in corpore, quia non vides. Faceres, inquit, et tu, sicut et Petrus fecit. Sed Petrus et mihi fecit, quia in eo corpore sum, in quo Petrus fecit: in illo quod potest possum, a quo divisus non sum; quod minus possum, compatitur mihi, et quod plus potest, congaudeo illi . Ipse Dominus desuper clamavit pro corpore suo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? et ipsum nemo tangebat, sed pro corpore in terra laborante caput
Abbreviated transcription (Latin):
enim auris de pace corꝑis. & dicit. Ibi sũ
ubi est oculus. in eo corꝑe sum. in me ñ
uideo. in illo cũ quo sum uideo. Ita cum
auris dicit oculꝰ mͥ uidet. oculus dicit
auris mͥ audit. oculi & aures dicunt ma
nobis ambulant. omĩa in uno corpore
cũ oꝑantur. si sit ibi sanitas & concordes
m̃bra gaudent & congaudent sibi. Et sĩ
aliqͥd molestiȩ est in aliquo m̃bro. ñ se
deserunt. s compatiunt᷑ sibi. Nunqͥd
quia in corpore pes qͣsi longe uidetur
ab oculis. illi enim sunt locati in subli¬
mitate. illi autẽ infra positi. qͣndo for¬
te pes spinam calcauerit deserunt oculi.
& ñ sicut uidemꝰ totũ corpꝰ contrahit᷑.
& sedet homo. curuat᷑ spina dorsi. ut
queratur spina quȩ hesit in planta:
Om̃ia m̃bra quicqͥd possunt faciunt. iti
de infimo & extimo loco spina quȩ inbe¬
serat educatur. Sic gͦ fr̃s quisqͥs in cor¬
pore xp̃i ñ potest resuscitare mortaum.

Expanded text:
enim auris de pace corporis, et dicit: Ibi sum enim auris de pace corporis, et dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo corpore sum; in me non video, in illo cum quo sum video. Ita cum auris dicit, Oculus mihi videt; oculus dicit, Auris mihi audit; oculi et aures dicunt, Mannobis ambulant: omnia in uno corpore cum operantur, si sit ibi sanitas et concordent membra, gaudent et congaudent sibi. Et si aliquid molestiae sit in aliquo membro, non se deserunt, sed compatiuntur sibi. Numquid, quia in corpore pes quasi longe videtur ab oculis illi enim sunt locati in sublimitate, illi autem infra positi, quando forte pes spinam calcaverit, deserunt oculi; et non, sicut videmus, totum corpus contrahitur, et sedet homo, curvatur spina dorsi, ut quaeratur spina quae haesit in planta? Omnia membra quidquid possunt faciunt, ut de infimo et exiguo loco spina quae inhaeserat educatur. Sic ergo, fratres, quisquis in corpore Christi non potest resuscitare mortuum,
Abbreviated transcription (Latin):
nes quos delectat miraculũ facere.
d ab eis qui ꝓfecerunt in ęccli̾a miracula
exigunt. Et ipsi quia qͣsi ꝓfecisse sibi ui-¬
dentur talia uolunt facere. & putant
se ad d̾m ñ ꝑtinere si ñ fecerint. Dñs
autẽ ds̃ nr̃ qui nouit qͥd cui tribuat. &
ut seruetur compago corpis in pace: allo
oculus manui opꝰ te ñ habeo. aut iterũ
caput pedib opꝰ uobis ñ habeo. Si totũ
corpꝰ oculus. ubi auditus: Si totũ audi¬
tus. ubi odoratus: Ergo in m̃bris nr̃is
uidetis fr̃s. qͣm singula officiũ suum ha¬
bent m̃bra. Oculus uidet & ñ audit. au¬
ris audit & ñ uidet. manꝰ oꝑatur nec iu¬
det nec audit: pes ambulat. nec audit
nec uidet. nec sacit qd̃ manus. S in nno
corpore si sit sanitas. & ñ adu̾sum se liti¬
gent m̃bra. & auris uidet in oculo. & ocu¬
lus audit in aure. nec obici potest auri
quia ñ uidet. ut dicatur ei. nichil es. mi¬
nor es. Nunqͥd uidere. & discernere po¬
tes colores. qd̃ facit oculus: Respondet

Expanded text:
nes quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloqst dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt, nec facit quod manus. Sed in uno corpore si sit sanitas, et non adversum se litigent membra, auris videt in oculo, oculus audit in aure; nec objici potest auri quod non videt, ut dicatur ei: Nihil es, minor es; numquid videre et discernere colores potes, quod facit oculus? Respondet
Abbreviated transcription (Latin):
qͦt in xp̃o baptizati estis. xp̃m indiustis.
Nempe sem̃ abrahȩ xp̃c. nec contradici
potest aplicis aꝑtissimis u̾bis. & semini
tuo qd̾ est xp̃c. Uidete quid nobis dicat.
Ideo magnũ est & illud sacram̃tũ. erunt.
duo in carne una. Apls dicit. Sacram̃
una. Refer ad distantiã maiestatis duo.
Duo plane. Non enĩ & nos u̾bum. ñ enim
& nos in pͥncipio ds̃ apud dm. ñ enĩ &
nos ille ꝑ quẽ facta sunt omĩa. Uenit᷑¬
Iam corpꝰ ñ est unũ m̃brũ: s multa.
Si dixerit pes quia ñ sum manꝰ. ñ sũ de
corpore: ñ ideo ñ est de corꝑe: Si dixe¬
rit auris quia ñ sum oculꝰ. ñ sum de cor
ubi odoratus: Nunc autẽ posuit ds̃
luit. Qd̾ si essent omĩa unũ m̃brum.
ubi corpꝰ: Nunc autẽ multa quidem
m̃bra: unũ autẽ corpꝰ. Non potest di¬

Expanded text:
t in Christo baptizati estis, Christum induistis.» Nempe semen Abrahae Christus; nec contradici potest apostolicis apertissimis verbis, «Et semini tuo, quod est Christus.» Videte quid nobis dicat: Ideo magnum est illud sacramentum: «Erunt duo in carne una» . Apostolus dicit: «Sacrameuna. Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omniaNam et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes, quia non sum manus, non sum de corpore, non ideo non est de corpore: et si dixerit auris, quia non sum oculus, etc., ubi odoratus? Nunc autem posuit Deus luit. Quod si essent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum autem corpus. Non potest au
Abbreviated transcription (Latin):
Oculos suos dixit m̃bra. quȩ in suo
corpore cui caput est ipse dariora & e¬
minentiora & p̃cipua diligebat. De quo
corpore apls̃ loquens. & de nr̃o corpore
similitudinẽ adhibens. ait. Si totum
corpꝰ oculus. ubi auditus: Si totũ au-¬
ditus. ubi odoratꝰ: Si fuissent omĩa.
unũ m̃brũ. ubi corpus: Nunc autem

Expanded text:
oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi co
Abbreviated transcription (Latin):
totum xp̃c. ideo caput de cęlo saule in¬
quit saule. quid me psequeris. Tenete
hoc & fixũ omĩno mandate memorie:
tanqͣm filii eccłiasticȩ cruditionis & fidĩ
catholicȩ. ut agnoscatis xp̃m caput &
corpꝰ. eundẽq xp̃m. u̾bum dĩ unige¬

Expanded text:
totum Christus, ideo caput de coelo, «Saule,» inquit, «Saule, quid me persequeris» ? Tenete hoc, et fixum omnino commendate memoriae, tanquam filii ecclesiasticae eruditionis et fidei catholicae, ut agnoscatis Christum caput et corpus, eu
Abbreviated transcription (Latin):
li id est illi sc̃i apłĩ quib ñ reuelauerat
caro & sanguis. s pater m̃s qui in cęlis est.
ñ cum uidebant qualem uolebant. quia
ñ egrediebat᷑ id est ñ manifestabatur in
uirtute & potentia sua. s in sus int̾iori

Expanded text:
li, id est sancti Apostoli; quibus non revelaverat caro et sanguis, sed Pater ejus qui in coelis est, non eum videbant qualem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interio
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Sunt autẽ qui pugnare incipiua.
s quia de uirib siuis p̃sumunt. ut osten¬
dat illis ds̃ quia ipse uincit. si se homo
subiuget dõ. pugnantes uincunt᷑. cum
qͣsi ceꝑint tenere iusticiã. fiunt suꝑbi &
cliduntur. Isti pugnant. s uncuntur.

Expanded text:
nat. Sunt autem qui pugnare incipiunt; nat. Sunt autem qui pugnare incipiunt; sed quia de viribus suis praesumunt, ut ostendat illis Deus quia ipse vincit, si se homo subjungit Deo, et pugnantes vincuntur, et cum quasi coeperint tenere justitiam, fiunt superbi, et eliduntur. Isti pu
Abbreviated transcription (Latin):
quia consũptio est mali. Hoc dicebat ille.
ꝑficere bonũ ñ mͥ adiacet. quia ñ pote¬
rat facere ut ñ concupisceret. Eaciebat
tantũ ut concupiscentiã frenaret. ut
concupiscentie ñ consentiret. & concuꝑis¬
centiȩ m̃bra ad satelliciũ ñ p̃beret. Per-
sum implere qd̃ dictũ est. ñ concupisces.
Quid gͦ opus est ut impleas: Post concupis¬
centias tuas ñ eas. Hoc age interim. qm̃diu
insunt illicite concupiscentiȩ in carne tua.
post concupiscentias tuas ñ eas. Mane in
seruitute dĩ. in libertate xp̃i. Mente ser¬
ui legi dĩ tui. noli te donare concupiscen¬
liud est ñ pugnare & ẽẽ in pace uera
atq ppetua. aliud pugnare & uin¬
cere. aliud pugnare & uinci. aliud nec
pugnare nec trahi. Sunt autẽ homines.
prsus ñ pugnant. qualis est iste de quo
loquitur cum dixit. maliciã ñ odio ha¬
buit. Quomͦ pugnat contra eam quã ñ
odit. Iste a malicia trahitur. nec pug¬

Expanded text:
quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perfisum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscenliud est non pugnare, et esse in pace vera atque perpetua. Aliud pugnare, et vincere. Aliud pugnare et vinci. Aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus, qui non pugnant, qualis est iste de quo loquitur. Cum enim dixit, Malitiam autem non odio habuit, quomodo pugnat contra eam, quam odit? Iste a malitia trahitur, nec pug
Abbreviated transcription (Latin):
Non exhibeatis m̃bra ur̃a arma iniqͥtatis
peccato. Alioquin toti captiui eritis. &
ñ erit dicere. m̃te seruio legi dĩ. Mens
enĩ si teneat arma. m̃bra ñ mouentur
in ministeriũ furentis peccati. Teneat
artẽ imꝑator interior: quia sub maio¬
re imꝑatore iuuandus assistit. Frenet
iram. coherceat concupiscentiã. in est
lam̃ qd̃ frenetur. in est qd̾ coherceatur.
mest qd̾ teneatur. Quid autẽ uolebat
ille iustus m̃te seruiens legi di: nisi ut
om̃ino ñ esset qd̾ frenaretur: Et hoc
debet conari omis qui tendit ad ꝑfectio¬
nem. ut & ipsa concupiscentia cui ñ dan¬
tr ad obediendũ m̃bra. cotidie in ꝓfi¬
sinte minuatur. Uelle inqͣt adiacet
ꝓficere autẽ bonũ non. Nunquid
iait ñ mͥ adiacet facere bonũ: Si hoc
dixisset. spes nulla esset. Non ait ñ mͥ
adiacet facere. s ñ mͥ adiacet ꝑficere.
mali: nisi qd̾ lex dicit. ñ concupisces:
Omĩno ñ concupiscere ꝑfectio boni est:

Expanded text:
Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est,
Abbreviated transcription (Latin):
añm nr̃m. Ergo si filiꝰ uos liberauerit
tunc uere liberi eritis. Deniq ita condu-¬
sit. Igitur ipse ego m̃te seruio legi dei.
carne autẽ legi peccati. Ipse ego inquit.
Non enĩ duo sumꝰ int̾ nos contrarii. de di-¬
ũsis pͥncipiis uenientes. S ego ipse m̃te
seruio legi di. carne autem legi peccati.
qͣmdiu languor obluctatur saluti. S si
seruis carne legi peccati. fac qd̾ ait ipse.
apls. Non gͦ regnet peccatũ in ur̃o mor¬
tali corpore. ad obediendũ desideriis ciꝰ.
neq exhibeatis m̃bra ur̃a arma iniqͥtatis
peccato. Non ait ñ sit: s ñ regnet. Qmͣ¬
diu peccatũ necesse est cẽ in m̃bris tuis:
saltem illi regnũ auferatur. Non fiat
qd̃ iubet. Surgit ira. noli dare linguã
ad maledicendũ. noli dare irȩ manum
aut pedem ad feriendum. Non surgeret
ista ira irrationabilis. nͥ peccatum esset
in m̃bris. S tolle illi regnũ. ñ habeat
arma unde contra te pugnet. Discet etrã
ñ surgere. cum arma ñ ceꝑit inuenire.

Expanded text:
nostrum. Ergo si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire.
Abbreviated transcription (Latin):
amandã iusticiam. Ergo iam ille ex
parte suꝑiore liberũ se ẽẽ sentiebat. Un¬
de dicebat. Condelector enĩ legi di scđ̃m
interiorẽ hominẽ. Delectat me lex. de¬
lectat me qd̾ iubet lex. delectat me ipsa
iusticia. Uideo autẽ aliam legẽ in m̃bris
meis. Hȩc quȩ remansit infirmitas.
Repugnantẽ legi m̃tis meȩ. & captiuan¬
tem me in lege peccati quȩ est in m̃bris
meis. Ex hac parte sentit captiuitatẽ.
ubi ñ est impleta iusticia. Nam ubi con¬
delectatur legi dĩ. ñ captiuus . s legis
amicus est. Et idco liber: qd amicas
ꝯuia gͦ ex eo qd̾̃ restat: Quid nͥ ad illũ

Expanded text:
amandam justitiam. 11. Ergo jam ille ex amandam justitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore liberum se esse sentiebat, unde dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c adũsus carnẽ. ut ñ ea quȩ uultis sa¬
ciatis. Ex parte libertas. ex parte serui¬
tus. Nondũ tota. ñdum pura. ñdum
plena libertas: quia ñdum et̾nitas. ha¬
bemꝰ enĩ ex parte infirmitatẽ. ex parte
accepimꝰ libertatẽ. Quicqͥd peccatũ est
a nobis antea. deletũ est in baptismo.
Nunqͥd quia deleta est tota iniquitas. nul¬
la remansit infirmitas: Si ñ remansis¬
set: sine peccato hic uiucremꝰ. Qͥͥ autẽ
audeat hoc dicere nisi suꝑbꝰ. nisi miscdia
liberatoris indignus. nͥ qui seipsũ uult
deciꝑe. & in quo ueritas ñ est: Ergo ex
eo qd̃ remansit aliqͥd infirmitatis. audeo
dicere ex qua parte seruimꝰ dõ liberi sumꝰ.
serui sumꝰ. Unde dicit apłs. Con dele¬
ctor legi di scd̾m interiorẽ hominem.
Ecce unde liberi. unde condelectam᷑ legi
dĩ. Libertas enĩ delectat. Nam qͣmdiu
tat te. & liber es. Noli timere penam. s
ama iusticiã. Nondũ potes amare iusti-¬
ciam. time uł penam. ut puenias ad

Expanded text:
s adversus carnem, ut non ea quae vultis illa faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, nisi misericordia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Dservi sumus. Et ideo dixit: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Ecce unde liberi, unde condelectamur legi Dei? Libertas enim dtet te, et liber es. Noli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? time vel poenam, ut pervenias ad
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s cum conuenitis ad manducandum
iuicem expectate. si quis esurit domi
manducet. ut ñ ad iudicium conuenia¬
tis. statim subtexuit. cetera autẽ cũ ue¬
nero ordinabo. Hinc intelligi datur.
quia multũ erat in epła. ut totum illis
agendi ordinem insinuaret. quẽ uni¬
u̾sa ꝑ orbem seruat eccłia. ab ipso ordi¬
natum fuisse. qd̾ nulla hoꝵ diu̾sitate

Expanded text:
 cum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate; si quis esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia: amor frat̾nus eẽ ñ potest.
Intendat caritas ur̃a. Qui inuidet. ñ
amat. Peccatỹ diaboli est in illo: quia
enim ̃ & inuidet stanti. Non ido uo¬
luit deicere ut ipse staret. s ne solus
caderet. Tenete in animo ex hoc qd̾ sub¬
iecit inuidiam. ñ posse cẽ in caritate.
Habes aꝑte cum laudaretur ipsa caritas.
cartras ñ emulat᷑. Non fuit caritas in
caui. Et nisi esset caritas in abel. ñ
accipet ds̃ sacrificium eiꝰ. Ex sermone

Expanded text:
invidia, amor fraternus esse non potest. Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatum diaboli est in illo; quia enim, et invidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ejus. Cum e
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fectoris. sicut illi tres uiri fecerunt.
qui auream statuã cogebantur adorarẽ.¬
& nisi facerent minabat᷑ eis ille qui co¬
gebat caminũ ignis ardentẽ. Ydolũ
adorare noluerunt. ñ ipsi se in ignem
miscrunt. & tam̃ etiã de illis scͥptum est
qd̾ tradiderunt corpora sua. ut neq ser¬
uirent neq adorarent ullũ dm. s dm
suũ. Ecce quomͦ dixit apls. si tradide¬
ro corpꝰ meũ ut ardeam: qd̾ autẽ seqͥt᷑
uide. Si caritatẽ ñ habeam. nichil mͥ
pdest. Ad istam uocem uocaris. ad istã
caritatem ꝑtinere ñ sineris. & putas tͥ
aliqͥd ꝓdesse si tripse p̃cipites in interi¬
tum. cum tibi nichil ꝓdesset etiã si alt̾ te.
occidisset caritatis inimicũ. Foris autẽ
ab eccłia constitutus. & separatus a cõ-¬
page unitatis & uinculo caritatis ȩt̾no
supplicio punireris. etiã si ꝓ xp̃i nomi-¬
ne uiuus incendereris. Hoc est enim
qd̾ ait apłs. & si tradidero corpꝰ meum

Expanded text:
interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ignis ardentem. idolum adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est. quod tradiderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. ecce quo modo dixit apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unitatis et uinculo caritatis aeterno supplicio punireris. etiamsi pro Christi nomine uiuus incendereris. hoc est enim. quod ait apostolus: Et si tradidero corpus meum.
Abbreviated transcription (Latin):
t si ñ ad salutem. ñ ad eccłie pacẽ.
ñ ad xp̃i corꝑis unitatem. ñ ad
scãm & indiuiduam caritatem. s ad
mala aliqua cogereris. nec tibi sic ipse
mortẽ inferre debuisti. Nudiui qd̾ ai
debere ubi ait. & si tradidero corpꝰ meũ
ut ardeam. quia uidelicet omĩa bona
dicebat. quȩ sine caritate nichil ꝓsuis.
sicut st̃ linguȩ hominũ & angłoꝵ. &
om̃ia sacram̃ta. & om̃is scientia. & om̃is
ꝓpħia. & õm̃is fides ita ut montes transfe¬
rantur. & rerũ suaꝵ distributio pauꝑi¬
h ido uidet᷑ tibi etiã hoc inter bona nu¬
merasse. ut sibi quisq iniferat mortem.
S attende diligenter & cognosce quẽ ad
modũ dicat scͥptura qd̾ tradat quisq
suũ corpꝰ ut ardeat. ñ utiq ut ipse se
in ignẽ mittat qñdo ꝑsequentẽ patitur
inimicũ. s qnͣdo ei ꝓponit᷑ ut aut mali
aliqͥd faciat. aut mali aliqͥd patiatur.
eligat ñ facere mala. qm ñ pati mala:
atq ita corpꝰ suũ tradat in potestatem

Expanded text:
tsi non ad salutem, non ad ecclesiae pacem, non ad Christi corporis unitatem, non ad sanctam et indiuiduam caritatem sed ad mala aliqua cogereris, nec sic tibi ipse mortem inferre debuisti. Considera debere, ubi ait, Etsi tradidero corpus meum ut ardeam ; quia videlicet omnia bona dicebat, quae sine charitate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita, ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque suum corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: Qnͣta est ista. Anima linguarũ.
ꝓpħie uirtus. sacram̃toꝵ salus. scientiȩ
solidam̃tũ. fidĩ fructus. diuitiȩ pauꝑum.
uita morientiũ. Quid tã magnanimũ
qm ꝓ imp̃iis mori: Quid tam benignũ.
qm & inimicos diligere: Sola est quã
Sola est qm conscientia mala ñ pungit.
quia ñ agit ꝓperam. Inter obpbria se¬
cura est. inter odia benefica est. int̾ iras
placida est. inter insidias innocens. int̾
inquitates gemens. in ueritate respi-¬
rans. Qͥd illa fortiꝰ ñ ad retribuendas
s ad ñ curandas inuirias: Quid illa
tolerat õmĩa in p̃senti uita: qͥa credit
omĩa de futura uita. Et suffert omĩa
quȩ hic immittunt᷑. quia sꝑat omnia
quȩ ibi ꝓmittunt᷑. Merito nũqͣm cadit.

Expanded text:
dit. quanta est ista ? anima litterarum, prophetiae uirtus, sacramentorum salus, scientiae solidamentum, fidei fructus, diuitiae pauperum, uita morientium. quid tam magnanimum quam pro impiis mori? quid tam benignum quam et inimicos diligere? sola est, quamsola est quam conscientia mala non pungit, quia non agit perperam. Inter opprobria secura est, inter odia benefica est, inter iras placida est, inter insidias innocens, inter iniquitates gemens, in veritate respirans. Quid illa fortius, non ad retribuendas, sed ad non curandas injurias? Quid illa tolerat omnia in praesenti vita, quia credit omnia de futura vita; et suffert omnia quae hic immittuntur, quia sperat omnia quae ibi promittuntur; merito nunquam cadit.
Abbreviated transcription (Latin):
cicio. Solent quippe. ita loqui scͥpturȩ.
int̾fecerunt in gladio. id est gladio. suc¬
cenderunt in igni. id est igni. Et acce¬
pit uãc cultros petrinos. in quib circũ¬
spũ scõ ꝓpͥam potestatem. illud atten¬
dat qd̃ dictũ a dño legit᷑. sp̃c ubi uult

Expanded text:
, Spiritu sancto ejicio. Solent quippe ita loqui Scripturae, Interfecerunt in gladio: id est, gladio. Succenderunt in igni : id est, igni. Et accepit Jesus cultros petrinos, in quibus circumpropriam potestatem, illud attendant quod dictum a Domino legitur: Spiritus ubi vult
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ xp̃c. Ergo simul om̃s nos cũ capi
te nr̃o xp̃c. sine capite nr̃o nichil ualen¬
tes. Quare: Quia nos cũ capite nr̃o ui-¬
tis. sine capite nr̃o qd̾ absit sarm̃ta p̃cisa.
ñ alicui oꝑi agricolarũ. s igni tantũmͦ
destinata. Id̾o & ipse in eugłio. Ego sũ
uitis. uos estis paliites. pater m̃s agri¬
cola. Et sine me inqͥt nichil potestis fa¬
cere. E¬

Expanded text:
corpus Christus; ergo simul omnes nos, cum capite nostro Christo, sine capite nostro nihil valentes. Quare? Quia nos cum capite nostro vitis: sine capite nostro, quod absit, sarmenta praecisa, non alicui operi agricolarum, sed igni tantummodo destinata. Ideo et ipse in Evangelio: Ego sum vitis, vos estis palmites, Pater meus agricola est; et: Sine me, inquit, nihil potestis facere
Abbreviated transcription (Latin):
ne quisqm̃ arbitret᷑ qd̾ ea ñ oꝑetur pater
& filiꝰ. cũ in eis oꝑib cõmemorauerit &
donationes curationũ. & oꝑationes uir¬
tutũ. utiq ubi est & expulsio demonioꝵ.
Cum uͦ adiungit & dicit. diuidens ꝓpria
unicuiq ꝓ ut uult. ñne manifestat eciã
spẽ scĩ potestatem. s a patre & filio plane.
indiuiduam: Ergo hȩc ita dicuntur.:
ut tam̃ inseparabilis intelligat᷑ oꝑatio tri-¬
nitatis. ita ut cũ oꝑatio patris dicitur.
ñ eam sine filio & spũ sco intelligat᷑ oꝑa¬
ri. & cum oꝑatio filii. ñ sine patre. & spũ

Expanded text:
ne quisquam arbitretur, quod ea non operetur Pater et Filius, cum in eis operibus commemoraverit et donationes curationum, et operationes virtutum, ubi est utique et expulsio daemoniorum. Cum vero adjungit et dicit, Dividens propria unicuique prout vult ; nonne manifestat etiam sancti Spiritus potestatem, sed a Patre et Filio plane individuam? Si ergo haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilis intelligatur operatio Trinitatis; ita ut cum operatio Patris dicitur, non eam sine Filio et Spiritu sancto intelligatur operari; et cum operatio Filii, non sine Patre et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
sulit ueritatem. imago dĩ est. ex qua uͦ
intenditur in agenda inferiora. ñ est
imago di. Et qm̃ qͣntũcũq se extende¬
rit in id qd̾ ȩt̾num est. tantomagis in¬
de formatur ad imaginem dĩ. & ꝓpt̾e̾a
ñ est cohibenda ut se inde contineat ac
temꝑet. Ideo uir ñ debet uelare caput.
Quia uͦ illi rationali actioni quȩ in reb
corporalib tẽporalib ue uersatur ꝑi¬
culosa est nimia in inferiora. ꝓgressio.
debet habere potestatem suꝑ caput qd̃
indicat uelam̃tũ. quo significatur eẽ
cohibenda. grã est enim scĩs angłis sacra¬
ta & pia significatio. Nam ds̃ ñ ad tẽpꝰ
uidet. nec aliquid nouit in eiꝰ uissione
atq scientia. cum aliqͥd temporaliter
atq transitorie geritur. sicut unde
afficiuntur sensus uł carnales anima¬
lium & hominũ. uł etiã celestes angłoꝵ¬

Expanded text:
sulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero sulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Ang
Abbreviated transcription (Latin):
hec : Cur & mulier ñ est imago dei:
Nam ꝓptẽa caput uelare p̃cipitur. quod
ille quia imago est ꝓhibetur. S uiden¬
nẽ. ad imaginẽ di fecit eum. masculum
& feminã fecit eos. & benedixit eos. Ad
imaginẽ quippe dĩ naturam ipsam hu¬
manã factam dicit. quȩ sexu utroq com¬
pletur. nec ab intelligenda imagine dĩ
separat feminã. Dico enim qd̃ fecit ds
hominẽ ad imaginẽ dĩ. fecit eũ inquit
masculũ & feminã. uł certe alia distinc
unde caput uelare. phibetur. mulicrem
autẽ ñ. & id eo hoc ipsa facere iubetur.
ddĩ. ut una imago sit tota illa substantia:
Cum autẽ ad adiutoriũ distribuitur qd̾̃
ad ipsam solam attinet. ñ est imago dei.
Qd̃ autẽ ad uirũ solũ attinet imago dĩ est.
tam plena atq integra qͣm in unũ con¬
tur ueritatẽ. imago dĩ est. Et cũ ex ea
distribuitur aliquid. & qda intentione
diriuatur ad actionẽ rerum tẽporaliũ.
nichilominꝰ ex qua parte conspectam con¬

Expanded text:
est, cur et mulier non est imago Dei? Nam et propterea caput velare praecipitur, quod ille quia imago Dei est prohibetur . nem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctunde caput velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur?  viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum contur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam con
Abbreviated transcription (Latin):
in gaudiũ totũ suũ. totam felicita¬
tem suã constituit in manducan¬
to. & bibendo. & uxorẽ ducendo. emen-¬
do. uendendo. utendo hoc mundo. sine
sollicitudine est & talis. s p̃ter archam
ue illi a diluuio. Quisqͥs autẽ siue
manducat. siue bibit. siue aluid q̃uid
agit. omĩa in głam dĩ facit. & si aliqua
isticia est de reb scłarib sic flet ut intus
gaudeat. & si aliqua leticia est in reb
słarib sic gaudeat ut intus spũaliter
tineat: nec donat se corrũpendũ felici-¬
tati. nec cedit adu̾sitati frangendũ. hoc.
est enĩ flere tanqͣm ñ flentem. & gaudere.
tanqͣm ñ gaudentẽ. quisqͥs & si habet
uxorẽ eiꝰq infirmitati cõpatiens reddit
ñ exigit debitũ. aut si ꝓpter ꝓpͥam infir¬
mitatem ducit uxorem. plangens potiꝰ
quia sine uxore ñ potuit. qm gaudens
quia duxit. quisqͥs uendit qd̾ nouit qͥa
& si maneret beatũ ñ faceret. qͥsqͥs qd̃
cit nouit quia transiet. & de his om̃ib

Expanded text:
i gaudium totum suum totamque felicitatem suam constituit in manducando, bibendo, uxorem ducendo, emendo, vendendo, utendo mundo isto, sine sollicitudine est et talis - sed praeter arcam: vae illi a diluvio. Quisquis autem, sive manducat, sive bibit, sive aliquid agit, omnia in gloriam Dei facit : et si aliqua tristitia est de rebus saecularibus, sic flet, ut intus in spe gaudeat; et si aliqua laetitia est in rebus saecularibus, sic gaudet, ut intus spiritualiter timeat, nec donet se corrumpendum felicitati, nec se det adversitati frangendum hoc est enim flere tanquam non flentem, et gaudere tanquam non gaudentem: quisquis et si habet uxorem, ejus infirmitati compatiens, reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit: quisquis vendit quod novit quia etsi maneret, beatum non faceret; quisquis quod emit, novit quia transiet; et de his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dñi constringentis imꝑio in potestap
dimissa sunt. in his audiat᷑ apłs in spũ
capiantur. uł ea quȩ ñ expediam caus¬
antiuar ubi audiat aicens. Preceptũ autã¬
añi ñ habco. consilium autẽ do. s esi
dico ñ alño. Iioi si meliora eleger tt quel
audit. solutus est ab uxore. ñ querat
qeorem: quia & si acceꝑit uxorẽ. ñ pec
Ibi uirgo ñ nubat. qui ñ dat nup¬
Q mneliꝰ facit. & qui nuptũ dat bene fa¬
. Ibi beatior sit mulier sic ꝑmanen¬
ao. quȩ mortuo uiro suo in potestatem
habet cui uult nubere. tantum in dño.¬

Expanded text:
Domini constringente praecepto in potestate dimissa sunt, in his audiatur Apostolus, icapiantur, vel ea quae non expediunt caveantur. Ibi audiatur dicens, Praeceptum Domini non habeo, consilium autem do, et: ego dico, non dominus. ibi si meliora elegerit, qui audit: solutus est ab uxore, non quaerat uxorem, quia et si acceperit uxorem, non peccat, ibi uirgo non nubat. qui enim non dat nuptum, melius facit; et qui dat nuptum, bene facit. ibi beatior sit mulier sic permanendo, quae mortuo uiro suo in potestate habet, cui uult nubere, tantum in do
Abbreviated transcription (Latin):
nde eñĩ magnũ magniq honoris uii¬
meritũ apud dm̃ fidelis & pia ungi¬
nitas habet. nisi quia isto iam tẽpore con¬
tinendi ab amplexu cũ ex om̃ib gentib
ad implendũ scoꝵ numerũ largissima
suppetat copia ꝑcipiendȩ sordidȩ uolup¬
tatis libido. ñ sibi uendicat. qd̾ iam suf¬
ficiende plis necessitudo ñ postulat.

Expanded text:
nde enim magnum magnique honoris meritum apud Deum fidelis et pia virginitas habet, nisi quia isto jam tempore continendi ab amplexu cum ex omnibus gentibus ad implendum sanctorum numerum largissima suppetat copia, percipiendae sordidae voluptatis libido non sibi vindicat quod jam sufficiendae prolis necessitudo non postulat?
Abbreviated transcription (Latin):
eternitatis poculũ bibit qui in xp̃o
qui discordat a xp̃o. nec carñe xp̃iman¬
ducat. nec sanguinẽ bibit. ctiã si tande
rei sacram̃tũ ad iudiciũ suȩ p̃sumptio¬
nis cotidie indifferent̾ accipiat.

Expanded text:
eternitatis poculum bibit, qui in Chriqui discordat a Christo, nec carnem ejus manducat, nec sanguinem bibit: etiamsi tantae rei Sacramentum ad judicium suae praesumptionis quotidie indifferenter accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
dempnationẽ discernuntur ñ me¬
rͣitis suis. s ꝑ grãm mediatoris. hoc ist
in sanguine. scd̃i adam iustificati gratis.
Itaq cum audimus quis te discernit. qͥd
autem habes qd̃ ñ accepisti. si autem &
accepisti. qͥd gl̾aris quasi ñ accepis. ab illa
ꝑditionis massa quȩ facta est ꝑ pͥmum
adam. debemꝰ in telligere neminẽ posse.
discerni. nisi qui hoc bonũ habet quicqͥd
habet qd̾ gr̃a saluatoris accepit. Hoc
autem apłicum testimoniũ tam mag¬
num est. ut beatus cyprianꝰ ad cirinũ
scribens. ipsum subiecerit illi ttulo in
quo ait in nullo ẽẽ głandum. qñdo ñm

Expanded text:
demnationem. Discernuntur autem non medemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid gloriaris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
rohibet apłs dicens. ne arbitrio.¬
mo głetur in homine. Et alio loco.
Sui głatur inquit. in dño głe¬
tur. Tili uͦ heretici seipsos a seipsis iu¬
stos fieri putantes qsi hoc cis ñ d̾s dede¬
rte. s ipsi sibi. ñ utiq in dño. s in se¬
metipsis głantur. Galib dicit apłꝰ.
Quis enim te discernit: Qd̃ ideo dicit. qͥ
de massa illiꝰ ꝑditionis quȩ facta est
adam. ñ discernit hominẽ ut eum faci¬
at uas in honorem. ñ ad contumeliam
nisi ds. S qm̃ homo carnalis & iani¬
ter inflatus. cum audisset quis enim te
discernit. posset respondere uł uoce
uł cogitatione & dicere. discernit me
fides mea. discernit me oratio mea: dis¬
cernit me iusticia mea. mox apłs occur¬
rit cogitationib eius & dicit. Qͥd enum¬
habes qd̾̃ ñ accepisti: Si autem & acce¬
pisti. quid głaris qͣsi ñ acceꝑis: Sic enim
gł̾antur qͣsi ñ acceꝑuit. qui se a seipsis
iustificari putant. ac ꝑ hoc in scipsis ñ
untib om̃ib ex uno in con & gr̃a.¬

Expanded text:
rohibet apostolus dicens: Nemo glorietur in homine et alio loco: Qui gloriatur, inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis non deus dederit sed ipsi sibi, non utique in domino sed in semet ipsis gloriantur. talquis enim te discernit? quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat uas in honorem, non in contumeliam, nisi deus. sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: "discernit me fides mea", "discernit me oratio oratio, "discernit me iustitia mea": mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: quid glorhabes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis non untibus omnibus ex uno in con
Abbreviated transcription (Latin):
notus atq conspicuus. ut uideatur spũ
atur ab altero in altero. uideatur in se¬
ipso. uideatur in celo nouo & t̾ra noua.
atq in om̃i quȩ tunc fuerit creatura.
Uideatur & ꝑ corpora in om̃i corpore.
quocũq fuerint spũalis corporis oculi
acie ꝑueniente directi. Patebunt etiam
cogitationes nr̃e inuicem nobis. Tunc
addidit. Donec ueniat dñs qui & illu¬
minabit abscondita tenebrarũ. & mani¬
festabit cogitationes cordis. & tunc laus
tas. ubi nullũ erit malum. nullũ late¬
bit bonum: Uacabitur di laudib. qͥ erit
omia in om̃ib. Nam quid aliud agatur
ubi neq ulla desidia cessabitur. neq ulla
indigentia laborabitur. nescio. Ammo¬
neor etiã sc̃o cantico ubi lego uł audio.
beati qui habitant in domo tua. in scła
scłoꝵ laudabunt te. Quis enim te

Expanded text:
notus atque conspicuus, ut videatur spiriatur ab altero in altero, videatur in seipso, videatur in coelo novo et terra nova, atque in omni quae tunc fuerit creatura, videatur et per corpora in omni corpore, quocunque fuerint spiritalis corporis oculi acie pecogitationes nostrae inuicem nobis. tunc addidit: donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc ltas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. omnia me
Abbreviated transcription (Latin):
oticia ur̃a certior intus est. ubi ne.¬
mo scit quȩ sunt hominis.
nisi sp̃c hominis qui in ipso est. S cũ
uenerit dñs & illuminauerit abscondi¬
ta tenebrarũ. & manifestauerit cogita¬
tiones cordis. tunc nichil latebit ꝓximũ
in ꝓximo. nec erit qd̃ suis quisq aꝑiat
abscondat alienis. ubi nullus erit alie
infirma m̃te contingat. Profecto lux
in eo ñ sunt ullȩ. s lux m̃tiũ purgatarũ
ñ istoꝵ corporis oculoꝵ. Erit gͦ tunc mens
idonea quȩ illam lucẽ uideat. qd nunc
nondũ est. Hoc autẽ oculus corporis neq
nunc potest. neq tunc poterit. Ex li¬

Expanded text:
otitia nostri certior intus est. ubi nemo scit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nullus erit alieninfirma mente contingat? profecto lux in eo non sunt ullae ; sed lux mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. Erit ergo tunc mens idonea quae illam lucem videat, quod nunc nondum est. 3. Hoc autem oculus videre corporis neque nunc potest, neque tunc poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ cõm̃dantẽ nobis p̃cium nr̃m san¬
guinẽ suũ. Locutus est nobis de corpore
talem potũ. nisi manducaueritis carnẽ
meam & biberitis sanguinẽ meũ: ñ ha¬
bebitis uitã in uobis. Et hoc dixit deuita ¶¬
qͥs aliꝰ qͣm ipsa uita: Erit autẽ homini¬
illi mors ñ uita: qui mendacẽ putaue¬
rit uitã. Ergo & de corpore ac de san¬
guine suo. dedit nobis salubrem refec¬
tionẽ. Manducent gͦ qui manducant.¬
& bibant qui bibunt. Esuriant & siti-¬
ant. Uitam manducent. uitam bibant.
illud manducare refici est. Si sic refi-¬
ceris ut ñ deficias. inde reficeris. Illud
bibere: qͥd est nisi uiuere: Manduca
uitam. bibe uitã: habebis uitã. & integra
est uita. Tunc aut̃ẽ hoc erit. id est uita

Expanded text:
torem, commendantem nobis pretium nostrum, sanguinem suum. Locutus est nobis de corpore talem potum: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis. / Et hoc dixit de vita quis alius quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors non vita, qui mendacem putaverit vitam. Ergo et de corpore ac sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem. Manducent ergo, qui manducant, et bibant, qui bibunt, esuriant et sitiant, vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est, sed sic reficeris, ut non deficiat, unde reficeris. Illud bibere, quid est nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam: Habebis vitam, et integra est vita! Tunc autem hoc erit, id est, vita
Abbreviated transcription (Latin):
rit. qui nobis curandis atq sanan-¬
as. quis etiã dolor sit utilis sicut medi-¬
duis nouit. Certe scͥpͥtum est. patientia
opus ꝑfectum habet. Qõ autẽ erit opꝰ
patientię. si nichil adu̾si patiamur:
Cur g̃ mala tẽporalia ꝑpeti recusamus:
An forte ꝑfici formidamꝰ: S plene oremꝰ.

Expanded text:
rit; qui nobis curandis atque sanandis, quis etiam dolor sit utilis, sicut medicus novit. Certe scriptum est, Patientia opus perfectum habet : quod autem erit opus patientiae, si nihil adversi patiamur? Cur ergo mala temporalia perpeti recusamus? An forte perfici formidamus? Sed plane oremus
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ. Si enĩ petra xp̃c ꝓpter
firmitatẽ. cur ñ & manna xp̃c. tanqͣm
panis uiuus qui de cęlo descendit. quo
uere qui uescunt᷑ sp̃ualiter uiuunt: Nã
illi ueterem figuram carnalit̾ accipien¬
tes mortui sunt. S cũ dicit apłs eundẽ
cibum spũalem manducauerunt. osten¬
dit & illud sp̃ualit̾ intelligi in xp̃o. sicut.
& potũ cur sp̃ualem dixisset aꝑuit cũ sub¬
iunxit. Petra autẽ erat xp̃c. Quo aꝑto:
firmitatẽ nrãm. ꝑ noctem lucens. ꝑ diem
ñ lucens. ut qui ñ uident uideant. & qui
uident ceci fiant. Rubet & mare rubrũ.
peccata p̃terita: ducit᷑ ppls ꝑ desertũ.
Baptizati om̃s ñdum ꝑfruentes ꝓmissa
patria. s qd̾ ñ uident sꝑando & ꝑ pati¬
entiam expectando. tanqͣm in deserto st̃:¬
& illic laboriose & ꝑiculosȩ tẽptationes
ne reu̾tantur corde in egyptum. nec tam̃
ibi xp̃c deserit. Nam & illa columna ñ
tato & respecto eneo serpente sanantur.
qd̾ u̾bis ipsiꝰ dñi declaratur. sicut ex alta¬

Expanded text:
ectum. si enim petra Christus propter firmitatem, cur non et manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur, spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autem erat Christus; quo aperto firmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? peccata praeterita. ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam exspectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temtationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non tato et respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exalta