comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litudines constituũt cũ unius cuuisq nois
et uocabuli menioria ymagie notatur. Sei to¬
cuis memoriã sepe una nota ⁊ ymagine si¬
plici comphendimꝰ hoc mo ut si accusator ab
reo hoieui ueneno necatũ et hereditatis cã
factũ arguit et eiꝰ rei multos dixerit testes
et cõsocios ẽe si hoc pͥmũ ut ad defendendũ
nobis expeditũ sit memmisse uolemꝰ. In pri¬
mo locs rei tociꝰ magine conformabinꝰ e
grotũ in lecto cubante faciemꝰ ip̃m illũ de qͦ
agitur si formã eius detinebimꝰ si eũ non a
gnouimꝰ alique egrotũ no de inumo loco su¬
uiemus ut cito in mentẽ uenire possit ⁊ reũ
ad lectũ eius statuemius. dextra poculũ siui¬
stra tabulas medico testiculos arietinos tene¬
tem hoc mo. ⁊ testiũ et hereditatis ⁊ ueneno
cetera crimina ex ordine in locis ponemus
et quocieustuq rẽ menmuisse uolemꝰ si for¬
maꝵ dispositione et ymacũ diligeniti no¬
tatiõe utemur. facile ea que uolemꝰ memoria

Expanded text:
dines constituuntur, cum unius cuiusque nominis et vocabuli memoria imagine notatur. Rei totius memoriam saepe una nota et imagine simplici conprehendimus; hoc modo, ut si accusator dixerit ab reo hominem veneno necatum, et hereditatis causa factum arguerit, et eius rei multos dixerit testes et conscios esse: si hoc primum, ut ad defendendum nobis expeditum ‹sit,› meminisse volemus, in primo loco rei totius imaginem conformabimus: aegrotum in lecto cubantem faciemus ipsum illum, de quo agetur, si formam eius detinebimus; si eum non, at aliquem aegrotum ‹non› de minimo loco sumemus, ut cito in mentem venire possit. Et reum ad lectum eius adstituemus, dextera poculum, sinistra tabulas, medico testiculos arietinos tenentem: hoc modo et testium et hereditatis et veneno cetera crimina ex ordine in locis ponemus; et, quotienscumque rem meminisse volemus, si formarum dispositione et imaginum diligenti notatione utemur, facile ea, quae volemus, memoria
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Qui ergo rerũ sumles ymagines ee
oportet ⁊ ex omib uerbis nosmet notas no¬
bis suuilitudines elige̾ debemiꝰ dupplices igr
sumlitudies ee debent une rerũ alt̾e u̾bor
Rerũ sumilitudies oppͥnuitur cũ sumatĩ ipoꝵ

Expanded text:
m ergo rerum similes imagines esse oportet, ex omnibus rebus nosmet nobis similitudines eligere debemus. Duplices igitur similitudines esse debent, unae rerum, alterae verborum. Rerum similitudines exprimuntur, c
Abbreviated transcription (Latin):
edes quasd̃ ĩ quib sodaliciũ erat eod̃ die fut̾um.
Quo i ͭ ͤ pro noti aͣ dñi ediũ ingredit᷑ cũ hospi
expositum. uisit t̾cliimũ stratũ. probat. Ac¬
cedit sermilꝰ. dic̃ hoĩclare. deminũ Iã uetirũ
si uelit exire. Ita ne ĩquit: Samiꝰ hospites fr̃¬
meꝰ ueñ ex falerno. Ego illi obuiã ꝑgam.¬
huc uos ad decimã uenitote. hospites discedĩ
Iste se raptim ĩ domũ suã conicit. Illi deciã
qͣ uisserat ueniñt. Querut hñt̃. Rexꝑiut
cuiꝰ domꝰ sit. In diu̾soriũ deusiͬ cõfeait̃ sese
uidet̃ horcm̃ postera die. Narrat᷑. oxpestulãt
Accusant. ait istos similitu ͧ ͤ loci decextoe.
Ancaiporto toto de errasse. de cont ͬ ualitudiẽz
suam ad noctẽ nrailtã expectasse. Sammomi
puero negociũ dedat. Ut uasa. uestimẽta
pueros corrogasset. Seruulꝰ nõ nubanus sat
strene et cõcuie cõ at. Iste hospites suos
puer argentũ repeti ꝑtinuerat enĩ qͥ cõmodara
A page te ĩquit: edes cõmodaui. familiã

Expanded text:
es quasdam, in quibus sodalicium erat eodem die futurum; quo iste pro notitia domnaedi iam it intro cum hospitexpositum, visit triclinium stratum: probat. Accedit servulus; dicit homini clare, dominum iam venturum, si velit exire. «Itane?» inquit. «Eamus hospitis; frater venit ex Falerno: ego illi obviam pergam; vos huc decuma venitote.» Hospites discedunt. Iste se raptim domum suam conicit; ‹illi› decuma, quo iusserat, veniunt. Quaerunt hunc; rcuia sit; in diversorium derisi conferunt sese. Vident hominem posteri die; narrant, expostulant, accusant. Ait iste eos similitudine loci deceptos angiporto toto deerrasse; contra valetudinem suam ad noctem multam expectasse. Sannioni puero negotium dederat, ut vasa, vestimenta, pueros rogaret: servolus non inurbanus satis strenue et concinne conparat. Iste hospites domumpuer argentum repeti: pertimuerat enim, qui commodarat. «Apage ‹te»,› inquit, «aedes commodavi, familiam
Abbreviated transcription (Latin):
corũ fortit᷑. Sapiẽter. mãsuete. ¶agm ͤ
iudicatas ꝓfe̾mꝰ. Et si que de his existi¬
matio. q̃ iudicui expectatio sit aꝑiemus.
¶ Arebus ipĩs beninolũ efficientꝰ audito¬
rẽ: si nrãm cãm laudãdo extollemꝰ adu̾¬

Expanded text:
ortiter, sapienter, mansuete, magnifice iudicatas proferemus; et si, quae de iis existimatio, quae iudicii expectatio sit, aperiemus. Ab rebus ipsis benivolum efficiemus auditorem, si nostram causam laudando extollemus, adve
Abbreviated transcription (Latin):
Non place̾ nobis ipĩs q̃ ftã dicãt᷑ ab ad¬
u̾saruis. et eẽ indigna. aut nepharia.
Deinde tũ diu rẽ auxerimꝰ: nichil sile
a nobis factum ostendemꝰ. Aut a qͦrũ in¬
diciũ de sili cã. ant de ead̾: aut de mĩore
aut de maiore ꝓferemꝰ. Deinde ad cãm̃
nrã pedetẽtim accedemꝰ. et similitudinẽ
cõferemꝰ. Itẽ ẜi negabimꝰ de adu̾sariis¬
ns aut de aͥqua redicturos et tñ occulte
dicemꝰ ĩteriectiõe uerborũ ¶Si ꝑsuasus
des fieri soleat. ergo si fidẽfactã puta¬
bimꝰ. his reb nos ĩsinuabimꝰ ad causam
putarint: pͥmũ nos dictõs pollicebimur.¬

Expanded text:
non placere nobis ipsis, quae facta dicantur ab adsariis, et esse indigna aut nefaria; deinde cum diu rem auxerimus, nihil simile a nobis factum ostendemus; aut aliquorum iudicium de simili causa aut de eadem aut de minore aut de maiore proferemus, deinde ad nostram causam pedetemptim accedemus et similitudinem conferemus. Item si negabimus nos de adversariis aut de aliqua re dicturos, et tamen occulte dicemus interiectione verborum. CAPUT des fieri soleat - ergo si fidem factam putabimus, his nos rebus insinuabimus ad causam:putarint, primum nos dicturos pollicebimur
Abbreviated transcription (Latin):
tũ maxiẽ cũ aͥquo maiore negocio detine¬
mͬ᷑. Qrͣ tũ sit utile et facile memĩsse: nõ
te fallis ꝙ tantope utile sit. ꝙͣto labore sit
appetendũ: qd̵ pot̾is existimare xtilitate
cognitã. Plurib ueibis ad eã adhortaĩ
nõ ẽ sentẽa. Neaut tuo studio diffisi: aut
minꝰ ꝙͣ res postulat dixisse wideam ¶ De
qͣnta ꝑte retho ͭ ͤ deĩceps dicemꝰ. Tu pͥmas

Expanded text:
ore negotio detinemur. Quare, cum sit utile facile meminisse, non te fallit, quod tantopere utile sit, quanto labore sit adpetendum: ‹quod› poteris existimare utilitate cognita. Pluribus verbis ad eam te hortari non est sententia, ne aut tuo studio diffisi aut minus, quam res postulat, dixisse videamur. De quinta parte rhetoricae deinceps dicemus: tu primas
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ree postulat dixerimꝰ : tibi id quod reliquũ est
artis ut ita ĩstituimꝰ ꝑsoluemꝰ. Ced faciliue
roem̃ nostrã intelliges: si pͣus qd illi dicant
cognoueris: cũ plĩb de causs putãt oportere:
cũ ip̃i ꝑcepeũt quo pacto oporteat ornaẽ elotu
ꝓbato sũptũ ponẽ exẽplũ.
Tpͥmũ idse modestiã cõmotos facere
ditũt. propt̾ea quod uideat᷑ eẽ ostetatõ qd̃.
nõ satit hrẽ p̃cipere de actificio. sed enã
ipõs̃ uideri uelle artisitiose gigne̾ exempla.¬
probar̾/ nos q solos amare alios cõtempne

Expanded text:
quod reliquum est artis, ita uti instituimus, persolvemus. Sed facilius nostram rationem intelleges, si prius, quid illi dicant, cognoveris. Compluribus de causis putant oportere, cum ipsi praeceperint, quo pacto oporteat ornare elocutrobato sumptum ponere exemplum. Et primum se id modestia commotos facere dicunt, propterea quod videatur esse ostentatio quaedam non satis habere praecipere de artificio, sed etiam ipprobare, nos amare ‹alios contemne
Abbreviated transcription (Latin):
meõaͣ ymagine notat᷑. Rei totiꝰ memoriã
hͦ mõ. ut si accusator dixerit ab reo ueneno
hoĩem necatũ et heditat cã fam̃ arguit. et
eiꝰ rei młtos dix̾it testes et cõstios eẽ: si hͦ
pͥmũ ut ad defend nob̾ expeditũ est memĩsse
uolemꝰ. ĩ pͥmo loco rei tociꝰ ymaginẽ cõsma¬
bimꝰ. Earotũ ĩ lecto cubãtẽ fanemꝰ et illũ
ip̃m de quo agetur. si formã eius detmnebrinꝰ
si eũ nõ agnouimꝰ: aquẽ egrotũ nõ de m̃mo
loco sumemꝰ. ut cito ĩ mẽtẽ uenire possit. et
reũ ad lectũ eiꝰ statuemꝰ. dextͣ poculũ. si¬
niftra tabulas. medicũ testitulos arietinos
enstũq rẽ memĩisse udlemꝰ. si focͣrũ dispoẽ
et imaginũ diligẽti notatoẽ uteni᷑. facile
ea que uolemꝰ meõ  cõseq̃m. ¶ Cũ uerborũ
sninlitudines imaginib exẜͥmẽ uolemꝰ ph
negocui sustixiemꝰ. et magꝭ̃ ĩgeniũ nr̃m
excercebimꝰ. Id nos hoc mõ face̾ opportebit.
tollentẽ domiciũ cũ a regib marciis loris

Expanded text:
memoria imagine notatur. Rei totius memoriam dimus; hoc modo, ut si accusator dixerit ab reo hominem veneno necatum, et hereditatis causa factum arguerit, et eius rei multos dixerit testes et conscios esse: si hoc primum, ut ad defendendum nobis expeditum ‹sit,› meminisse volemus, in primo loco rei totius imaginem conformabimus: aegrotum in lecto cubantem faciemus ipsum illum, de quo agetur, si formam eius detinebimus; si eum non, at aliquem aegrotum ‹non› de minimo loco sumemus, ut cito in mentem venire possit. Et reum ad lectum eius adstituemus, dextera poculum, sinistra tabulas, medico testiculos arietinos enscumque rem meminisse volemus, si formarum dispositione et imaginum diligenti notatione utemur, facile ea, quae volemus, memoria consequemur. Cum verborum similitudines imaginibus exprimere volemus, plus negotii suscipiemus et magis ingenium nostrum exercebimus. Id nos hoc modo facere oportebit: tollentem Domitium, cum a Regibus Marciis loris
Abbreviated transcription (Latin):
nõ iudigẽt: tauiẽ iusta cã daret᷑ qrͣ is qui
Onstat igitur artificiosa meõͣ ex locis
et ymaginibz ¶ Locos appellamꝰ eos qui
breniter, perfecte, insignite aut nã. aut maũ
sũt̃ absoluti. ut eos facile nali mẽoͣ compre¬
hendẽ et amplecti possimꝰ. ut edes. Int̾rolĩdy¬
mũ. Angulũ. Sornicẽ. et aͣͥ q̃ his silia fut.¬

Expanded text:
non indigerent, tamen iusta causa daretur, quare iis, qui Constat igitur artificiosa memoria locis et imaginibus. Locos appellamus eos, qui breviter, perfecte, insignite aut natura aut manu sunt absoluti, ut eos facile naturali memoria conprehendere et amplecti queamus: ‹ut› aedes, intercolumnium, angulum, fornicem et a
Abbreviated transcription (Latin):
reb difficiliorib eẽ ante extitatos. Net nos
haus uerborũ meõriã ĩducimꝰ: ut uersus
memĩsse possimꝰ. sed ut hac excitatoe iͣ
rerũ memoͦͣ que ꝑtinet ad utilitatẽ cõfiẽ
et ab hac dificili cõsuetudiẽ sine labore ad
Rabore. Diligẽtia cõprobet᷑: quã plĩmos
locos ut hãs. et ꝙͣ maxiẽ ad p̃repta accõ¬
modatos: curare debebis et ꝓmag̃ib collocãdis
dus abducimͥ ñnũꝙͣ occupacõe negotioꝵ

Expanded text:
icilioribus esse ante exercitatos. Nec nos hanc verborum memoriam inducimus, ‹ut versus meminisse possimus,› sed ut hac exercitatione illa rerum memoria, quae pertinet ad utilitatem, confirmetur, ut ab hac difficili consuetudine sine labore ad labore, diligentia conprobatur. Quam plurimos locos ut habeas et quam maxime ad praecepta adcommodatos curare poteris; in imaginibus conlocandis diis abducim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pͥncipio. Qd ĩsuauiꝰ ꝙͣ tlamor ĩ exordio caẽ:
Int̾ualla uocẽ cõfirmãt. Ead sẽtẽtias cõtĩni¬
ores diuisioẽ reddut et auditori spaciũ cogitã¬
di ⁊ elinꝯnũt. Cõseruat q uocẽ cõtinu claõris
remissis. Et auditorẽ quid̃ uarietas maxime
delectat: cũ sermoẽ amĩ eius retinet. Et ex¬
sustitat clamore / Acuta exclamaͦ fauces
qͣddã illiba̾le. et qͦ muliebrẽ potiꝰ uocifãtõe¬

Expanded text:
amor in exordio causae? Intervalla vocem confirmant; eadem sententias concinniores divisione reddunt et auditori spatium cogitandi relinquunt. Conservat vocem continui clamoris remissio: et auditorem quidem varietas maxime delectat, cum sermone animum retinet aut exsuscitat clamore. Acuta exclamatio quiddam inliberale et ad muliebrem potiu
Abbreviated transcription (Latin):
firme. et admonẽd ydonee sint. partim
ĩbecilles et ĩfine. q̃ uix meõriã possit̾ exti¬
tare. Qua de causa ut qͣ fiat cõsidãnd̃ est.
ut tognita rã quas uitemꝰ et quas seqͣm
ymagines scire pessimꝰ. Dotet i᷑ nos ip̃ã
nã id quod opporteat fieri. Nã si qͣs res ĩ
uita uidemꝰ paruas usitatas. et cotidia¬

Expanded text:
acres et ad monendum idoneae sint, partim inbecillae et infirmae, quae vix memoriam possint excitare, qua de causa utrumque fiat, considerandum est, ut cognita causa, quas vitemus et quas sequamur imagines, scire possimus. Docet igitur nos ipsa natura, quid oporteat fieri. Nam si quas res in vita videmus parvas, usitatas, cottidia
Abbreviated transcription (Latin):
debant᷑ .iiii ͭ ͦ libro cõscribẽ maluimꝰ. Quẽ
ut arbitror tͥ librũ celeater absolutũ mit¬
temꝰ. ne qͥd tibi retho ͭ ͤ artis deesse possit
cũ uoles et interdũsie nob legendo cõse¬
q̃re. Ne qͥd impediae̾. qͣn ad haut utilitͭ ͤ
pariter nob̾tũ progredi possis. Nuc̃ tu
fac te attentũ prebeas. Nos proficisti ad
ĩstituta ꝑgemiꝰ¬

Expanded text:
o conscribere maluimus, quem, ut arbitror, tibi librum celeriter absolutum mittemus, ne quid tibi rhetoricae artis deesse possit. ‹cum› voles, et interdum sine nobis legendo consequere, ne quid inpediare, quin ad hanc utilitatem pariter nobiscum progredi possis. Nunc tu fac attentum te praebeas: nos proficisci ad instituta pe
Abbreviated transcription (Latin):
turbatõe impediam᷑. Qͦ secius ꝙͣto qͦq loco
licebit uel a superiore. uel ab infeuore ꝑte
ymagines seqͥ uot ea q̃ mãdata lotis erut̃
uide̾ et proferre possimꝰ. Nã ut si ĩ ordine
stantes notos ꝙͣ ple̾s uiderimꝰ: nichib nrã
intersit. U ͫ ab sũmo uel ab mio an medio
noiã eorũ dicẽ incipianiꝰ Itẽ in locie ex
ordine collocatis eueiẽt̃ ut ĩ qũal ꝓtẽ qͦq¬
loco libebit: imaginib cõmoͬͥti dice̾ possimꝰ
ordine locos cõparare. et locos quoe sũpseri¬
mus cõmoditer notare. oportebit. Ut per¬
petuo nob̾ herere possint. Nã iagines sic
nere debẽt. et ne forte ĩ mio locorum
falli possimꝰ: qͥntũ quẽq placet uotari.
Qd̃ genꝰ est. Si ĩ quito loco manũ aureã
collocemꝰ: si ĩ decimo: aquẽ notũ cui x̃¬
nomẽ sit decimo. deinde fatile erit similes

Expanded text:
rdinis impediamur quo serius, quoto quoque loco licebit, uel a superiore uel ab inferiore parte ymaginem sequi, ut ea que mandata locis erunt uidere et proferre possimus. Nam ut, si in ordine stantes notas quam plures uideamus, nichil nostra intersit utrum a summo uel ab ymo aut in medio nomina eorum incipiamus, ita in locis ex ordine collocatis ueniet, ut in quamlibet loco lubebit imaginibus commoniti dicere possimus ordine locos conparare. Locos, quos sumpserimus, egregie commeditari oportebit, ut perpetuo nobis haerere possint: nam imagines, sicuti nere debent. Et, ne forte in numero locorum falli possimus, quintum quemque placet notari: quod genus, si in quinto loco manum auream conlocemus, ‹si› in decumo aliquem notum, cui praenomen sit Decumo; deinde facile erit inceps
Abbreviated transcription (Latin):
obliuistim᷑ plerũq. S̾ maderĩt ĩ puericia.
menñmꝰ optie sepe. Nec hͦ aͦͣ de causa
pt̃ accide̾ insi ꝙ usitate res sacile meõͣ ela¬
go se nã uulgari et ex usitata re nõ exsusciͣ¬
sed nouitate et ĩsign quod negocio cõmom̾i.

Expanded text:
ritia, meminimus optime saepe; nec hoc alia de causa potest accidere, nisi quod usitatae res facile e memoria elaergo se natura vulgari et usitata re non exsuscitari, novitate et insigni quodam negotio commoveri.
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenit ymagines cõparare ¶ Postaemo p̾cep¬
toris est docere quẽadͦ q̃ti quidq cõueniat.
et unũ aliqd̃. aut alt̾um/ nõ oiã q̃ eiusd̃
gn̾is sunt: exẽpli cã subice̾: qͦ res possit
ẽẽ dilutidior. Ut cũ de prohenniis q̃rendis dis

Expanded text:
convenit imagines conparare. Postremo praeceptoris est docere, quemadmodum quaeri quidque conveniat, et unum aliquod aut alterum, non omnia, quae eius generis erunt, exempli causa subicere, quo res possit esse dilu
Abbreviated transcription (Latin):
Emoͣ utͫ hãt qͣdd̾ artisicii an ois̃ a nã
profitiscat᷑. aud dicẽdi tpus mag ydoneũ
muir. Pacet enĩ nob̃ eẽ artificiũ incõriã. Gĩ
placeat: alias ostendemꝰ. ĩ pñcia cuiꝰ mõ sit
est et sil cũ cogitacoẽ nata ¶ A ⁊tificiosa ẽ quã
cõfinat inductio quedã. et rõ p̾ceptois. Et qr
ĩ cetĩs rebus ĩgemi bonitas nitat᷑ sepe doctnã.
aors porro nẽ cõmoda cõfirmat et auget: ita¬
deta est egͣcghia i sit huit artificiose. Poroo
hec artificiosa meõria nẽ tõmoda retinet et ãpli¬
cõfirmãda est: ut sit egͣchia. et ħ q̃ doctlie datur.
indiget inctenii. Nes h mag aut minꝰ ĩ hac
re ꝙͣ in cetis artibus fit. ut ingeiõ doct̾na y¬
ceytoẽ natura intescat. Qrͣ et illis qͥ nã meores
sũt: utilie erit ħ institu᷑. qd̵ eute paulopꝰ potis¬

Expanded text:
m habeat quiddam artificiosi, an omnis ab natura proficiscatur, aliud dicendi tempus ‹magis› idoneum emur. Placet enim nobis esse artificium memoriae; quare placeat, alias ostendemus; in praesentia, cuiusmodi sit est et simul cum cogitatione nata; artificiosa est ea, quam confirmat inductio quaedam et ratio praeceptionis. Sed qua via in ceteris rebus ingenii bonitas imitatur saepe doctrinam, ars porro ndata est egregia, similis sit huic artificiosae, porro aec artificiosa naturae commoda retineat et ampliconfirmanda est, ut sit egregia, et haec, quae doctrina datur, indiget ingenii. Nec hoc magis aut minus in hac re, quam in ceteris artibus fit, ut ingenio doctrina, praeceptione natura nitescat. Quare et illis, qui natura memores sunt, utilis haec erit institu
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ait: Nut̃ ego ab sũmo iã detexã exordio
aut eo rũ q̃ auduit. Si aut partes qͥbus illi
studẽt: aut hoies quos illi caros habent: Ie¬
daut᷑: a ut aliquo eiꝰ moͥ. uitio sedit᷑ audrͣͥ ᷤ
uotas ss Ite uiciosũ est nõ omẽs res cõfir̃¬
re quas pollititꝰ sis ĩ expoe ¶ Itẽ uerend̾
est: ne de alia re ditat᷑: cũ alia de re cõtro¬
uersia sit. Inq eiusmo uitio cõsiderandũ
ẽ ne ad ⁊ẽ addat᷑ qͥddã. Aut qͣppiã de re
detrahat᷑. Aut tota tã mũta ĩ aliã cã
deriuetur. uti apud pacunũ/ zetus cũ¬
cõsumitur ¶ Itẽ tõsidãnd̃ est ne aud accusa¬
toris tͥmma cõtineat: a ud defesoris purga ͦ
purget. Quod seye multi cõsulto ab reo
faciũt: angustiis caẽ toacti. Uti qͥs cũ ac¬
cusetur magistratũ ãbitu petusse ab ĩꝑa¬
toribus. sepe mĩs ditat apud ex̾ citum

Expanded text:
ab summo iam detexam exordio. aut eorum, qui audiunt, si aut partes, quibus illi student, aut homines, quos illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res confirmare, quas pollicitus sis in expositione. Item verendum est, ne de alia re dicatur, cum alia de re controversia sit; inque eiusmodi vitio considerandum est, ne aut ad rem addatur quid aut quippiam de re detrahatur, aut tota causa mutata in aliam causam derivetur; uti apud Pacuvium fconsumitur. Item considerandum est, ne aliud accusatoris criminatio contineat, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto multi ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ nͣ cã postulet: fieri oportebit. Nam
si uehemẽter aures auditorũ obtuse uidebũ
et exordiri cansain: aut a narracõẽ, aut
si cõmodũ erit. qd̵ nõ semꝑ tictẽ est: ad pͥn¬
cipͥn sontẽtiã ren̾ti licebit. Si cã nostra
magniã difficia ͭ ͤ̃ uidebit᷑ hrẽ. ut nemo
eq̃ aĩ pͥncipiũ pessit audire : ab naciatõẽ
cũ ĩceperimꝰ. ad pͥncipn sentẽtiã r eu̾tam᷑¬
sibit. Si narraͦ parũ probabilis ⁊: exordi

Expanded text:
nisi causa postulat, fieri oportebit. Nam si vehementer aures auditorum optunsae videbuntur e, exordiri causam aut ‹a› narratione aut si commodum erit, quod non semper necesse est, ad principii sententiam reverti licebit. Si causa nostra magnam difficultatem videbitur habere, ut nemo aequo animo principium possit audire, ab narratione cum inceperimus, ad principii sententiam revertemur. Si narratio parum probabilis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtelligas tali dari acma qͣlis q̃ tessit fuit
iubet potiri si studeamꝰ ꝑgamo/ &l ego
fraterns armis. m q adiudicarier. uel ꝙ¬
ẽ ipm̃ sibi ĩ iua orõẽ dissentie. et tontͬ ea que
autedixit: dice̾ hoc modo Qua cã accusẽ
huc; neq̃o meꝯ exputãdo euolue̾ Nãsi
uẽtur: qͥd eũ accusẽ qͥ est probus: Si ĩuenĩ¬
dũ aĩ ĩgeniũ possidet: quid eũ accusẽ: qui
id ꝑu auditu existimet: Nõ ĩ cõmoda rõẽ

Expanded text:
intellegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, intellegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, Iubet, potiri si studeamus Pergamum. Quem ego Fraternis ‹armis› mihique adiudicarier, Vel est ipsum sibi in sua oratione dissentire et contra atque ante dixerit dicere, hoc modo: Qua causa accusem hunc? tum id exputando evolvere: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? Non incommoda
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiuriã eẽ nillã nͥ que ex pulsatioẽ aut tõ¬
uicio cõstet. Uulgares sũt q̃ nchlominus
ĩaliã rem tñfferri possut. ut si qͦs dicat
qͣdruplator ut brenit̾ stribã capitalis ẽ.
Est enĩ ĩ ꝓbus et pestifer ciuis. Nã nichilo
mag qͣdruplatoris ꝙͣ. furs ꝙͣ sutarii
aut proditoris actulit diffimicoeꝵ ¶ Ic ẽ uiti¬
osum ẽ pro argu ͭ ͦ sumẽ qd̃ ĩ disgsicõe positũ
Auarũ. frandulẽtum. Et eiꝰ rei test imo ͫ¬
cõtrouersiam¬
ẽ cont̾uersia dissoluẽ. hͦ mõ Nõ cõuenit
cẽsores istũ nobis satifface̾ ex eo qd ait se
nõ potuisse adeẽ ita ut iuratꝰ fuerat. quia
si ad exercitũ nõ uenisset: id ne t̾buno
militũ diteret: ħ iõ uiciosũ est: qr nõ
expedita aut iudicata res est. Sed ĩpedita
et ĩ sili cõtrou̾sia poͣ q̃ exẽpli loco proser
tur ¶ Item uiciosũ est: cũ id de qͦ sũma cõ¬
rrou̾sia est: parũ expedit᷑. et qiͣ tñsactũ
sit relinqͥtur hͦ mõ Aꝑte fat̾ dictio si

Expanded text:
aut convicio constet. Vulgares sunt, quae nihilominus in aliam rem transferri possunt, ut si quis dicat: «Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris attulit definitionem. Item vitiosum est pro argumento sumere, quod in disquisitione positum entum: ei rei testimoncontroversiam controversia dissolvere, hoc modo: «Non convenit, censores, istum vobis satis facere, quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, quia non expedita aut iudicata res, sed inpedita et in simili controversia posita exempli loco profertur. CAPUT 42 Item vitiosum est, cum id, de quo summa controversia est, parum expeditur et, quasi transactum sit, relinquitur, hoc modo: Aperte fatur dictio, sei
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑare proptẽa ꝙ freꝙͣtia et ãbulaͦ. hom̃i
cõturbat: et ẽsmat nnaginũ notas. soliᵈ ͦ
cõẜuat ĩtegras simulatrũ fictas. Ire¬
int̾eolũxina sũpserit. conturbabit᷑ similitu ͤ¬
cos hrẽ opportet. Nãq et preter modũ loci¬
ampli uagas y magiẽs reddut̃. Et nrimuis
augusti seye nõ uidẽtur posse caꝑe ymagi¬
uehemẽter obsiuros locos hrẽ oportet. ne aur
obcecẽtur tenebs ymagines. aut splendore
presulgeãt ¶Interualla locorũ mediot̾a pla¬
cet eẽ fere pauloplꝰ aut minꝰ licet pedum
tlemũ. Nam ut aspectus: ita cogitã miꝰ
uerit. et ꝙͣuis multos et ydoneos ad ista locos
cõpare: tamẽ si quis satis ydoneos ad ista ĩue¬

Expanded text:
are, propterea quod frequentia et obambulatio hominum conturbat et infirmat imaginum notas, solitudo conservat integras simulacrorum figuras. Praeintercolumnia sumpserit, conturbabitur similitucos habere oportebit. Nam et preter modum ampli uagas ymagines reddunt, et nimis angusti sepe non uidentur posse capere ymagiuehementer obscuros locos habere oobcaecentur tenebris imagines aut splendore praefulgeant. Intervalla locorum mediocria placet esse, fere paulo plus aut minus pedum tricenum: nam ut aspectus item cogitatio minus verit, quamvis multos et idoneos locos conparare, tamen si qui satis idoneos i
Abbreviated transcription (Latin):
uͨ uagas sed aͥquid agẽtes ymagies ponemꝰ.
Si egctiã pulctudinẽ aut unicã tpitudiẽs
eit attbuemꝰ. si aquã rẽ exornabimꝰ: ut
si coronis ueste purpurea qd̵ nobis notacior
sit similitudo. Aut si quã rẽ deforͣbimꝰ tyẽ
ut cruẽtã. aut ceno oblitã. aut rubiͥa deli¬
butã ĩducamꝰ. qͦ mact̃ insignita sorͣsit
aut si ridiculas res aͥquas ymaginibus
attbuamꝰ. Nã ea res quo faciet ut faciliꝰ
memisse possimꝰ. Nã quas res u̾as facile
meminimꝰ. easd̃ fictas et diligẽter notatas
memĩisse nõ difficile. Sed iͥ face̾ oportebit:

Expanded text:
magines ponemus; si egregiam pulcritudinem aut unicam turpitudinem eis adtribuemus; si aliquas exornabimus, ut si coronis aut veste purpurea, quo nobis notatior sit similitudo; aut si qua re deformabimus, ut si cruentam aut caeno oblitam aut rubrica delibutam inducamus, quo magis insignita sit forma, aut ridiculas res aliquas imaginibus adtribuamus: nam ea res quoque faciet, ut facilius meminisse valeamus. Nam, quas res ‹veras› facile meminerimus, easdem fictas et diligenter notatas meminisse non difficile est. Sed illud facere oportebit,
Abbreviated transcription (Latin):
uoce cõpssa Inlinato sono. erebris interualł
motu dicendũ uidet᷑
quedã. q̃ prõbiliora ⁊ eddit ea q̃ promĩ¬
ciant᷑. Cõuenͭ igit᷑ ĩ uultu pudore/ et acͥmo¬
mã ĩ eẽ. In gestu nec uenustatẽ cõspiciẽdã
nec turpitudiuẽ ĩ eẽ. Ne aut hystõnes, aut
oparti uideam᷑ eẽ ¶ad easid̃ igi xtes ĩ qͣs uox
est. distbuta. motꝰ quoq corporis uidet᷑ rõ
eẽ accõmodanda. Nã si sermo erit cũ digni ͭ ͤ
ftantes ĩ uestigio: leui dextere motuloqui
oportebit. hilaritate. Tuastiͣ medioc̾tate uultꝰ.
ad sermois sentẽtias accõmodata ¶ Sineut
ĩ demõstracõe sermo: paululũ corpꝰ a c̾uicib
demittemꝰ. Nã et h est a nã datũ. Ut ꝙͣ¬
maxiẽ tum uultũ ãmoneamꝰ ad audi ͭ ͥᷤᷤ.¬

Expanded text:
pressa, inclinato sono, crebris intervallipressa, inclinato sono, crebris intervallimotu dicendum videturquaedam, quae probabiliora reddit ea, quae pronuntiantur. Convenit igitur in vultu pudorem et acrimoniam esse, in gestu nec venustatem conspiciendam nec turpitudinem esse, ne aut histriones aut operarii videamur esse. Ad easdem igitur partes, in quas vox est distributaetur accomod<and>a esse. Nam si erit sermo cum dignitate, stantes in uestigio leui dextre motu loqui oportebit, hilaritate, tristicia, mediocritate uultus ad sermonis sententias accomodata. – Si erit in demonstratione sermo, paululum corpus a ceruicibus dimittemus; nam hoc est a natura datum ut quam proxime uultum admoveamus ad audi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ clemẽter. Meste. hylariter ĩ os ꝑtes
cõmutabimꝰ. ut uerba ita promĩciatoẽm.
ter aĩi adu̾temꝰ. Ut om̃i personarũ sensus
iocatoẽ: leniter rremebũda uoce cũ ꝑua siꝯ ͥ¬
fita ᷠ ͤ ⁊isꝰ suie ulla suspitõẽ mime cachinma¬
tois leniter oportebit̾ a ẜmoẽ serio torq̃re ad
ꝑ cõtunua ͥ ͤ aut ꝑ distributoẽ faciendũ sit
In cõtuma ⁿ ͤ ad aucto medioc̾ter iouo uotis
uerbis cõtinuãdie uocẽ quoq ad ĩge̾ optebͭ
et torquere sonũ. et celerit᷑ cũ clamõe uerba
cõfice̾. ut uiiii uolubilẽ orois uociferã cõreqͥ
posset ¶In distbucoẽ uocẽ ab nuis faucib
exclamatoe ꝙ̃clarissiã adhibe̾ opportet
et ꝙͣtum spacii per singulas exclamatoes
sũpserimꝰ : tñi int̾ suigula int̾ualla spacui
cõsimiẽ iubenr᷑. ¶ In amplifica ͤ cũ cohor¬
tacoẽ utenr᷑ uoce attenuatissia. Clamore
leui. sono equabili. Comntatõĩb creb
Maxiã celeritate ¶In cõq̃stione uteni᷑ ĩ fine¬

Expanded text:
 maeste, hilare in omnes partes commutabimus ut verba item pronuntiationem. ter animum advertemus, ut omnium personarum sensus iocatione, leviter tremibunda voce, cum parva significatione risus, sine ulla suspicione nimiae cachinnationis leniter oportebit ab sermone serio torquere verba ad per continuationem aut per distributionem faciendumst, in continuatione, adaucto mediocriter sono voci, verbis continuandis vocem quoque augere oportebit et torquere sonum et celeriter cum clamore verba conficere, ut vim volubilem orationis vociferatio consequi possit. In distributione vocis ab imis faucibus exclamationem quam clarissimam adhibere oportet, et quantum spatii in singulas exclamationes sumpserimus, tantum in singula intervalla spatii consumere iubemur. In amplificationibus ‹cum› cohortatione utamur voce attenuatissima, clamore leni, sono aequabili, commutationibus ‹crebris,› maxima celeritate. In conquestione utemur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ictĩo cõsequat᷑. Szsi qua intiderit: cũ ãqd̾
de pͥmo libro repetet᷑.
Iuisiõe hac utem᷑. cũ exponemꝰ quas
res laudaturi simꝰ aut uituperaturi.
deinde ut queqi quo ue trẽ res eut gesta.
ordme dicemꝰ. ut quid ꝙͣq tute cante q eg̾it:
intelligat᷑. Sed exponẽ opportebit aĩ uͥtutes atq

Expanded text:
io consequatur; sed si qua inciderit, quom aliquod de primo libro repetetur. Divisione hac utemur: exponemus, quas res laudaturi sumus aut vituperaturi; deinde, ut quaeque, quove tempore res erit gesta, ordine dicemus, ut, quid quamque tute cauteque egerit, intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
ditemiꝰ Nã ledũt᷑ arterie: si antẽꝙͣ lem¬
si auteꝙͣ lem uoce permulse sũt acri clamore
et interuallis longiorib uti cõueiẽt. Rec̾at
enĩ spũ uox. et arcerie reticendo a tqͥestũt. et
oportet. Cõmutacoes ehi facint. ut nullo
acutas uocis exclamacoẽs uitae̾ debenius.
Ictus eñĩ fit. et uuluꝰ fit arterie acuta atq
attenuata minis exclamatoẽ. Et si qͥs splẽdor
est uocis cõsu̾it᷑ uno clamore uniu̾sus. Et
uno spũ cõtinẽter multa dice̾ ĩ extrema cõ¬
uenͬ. oroẽ. Fauces eni calefuit. et arterie cõ¬
plẽtur. Et nox q̃ ꝑtractata uarie ẽ: reduce᷑
ĩ quẽd somĩ equabilẽ atq cõstantẽ/ Et sepe

Expanded text:
dicimus. Nam leduntur arterie, si, antequam uox bene permulsa est acri clamore ut interuallis longioribus <utamur>; reuertitur enim spiritu uox et arterie reticendo acquiescunt. Teramus. Commutationes enim faciunt, ut nullo acutas uoces exclamationis uitemus; ictus enim fit, et uulnerantur arterie acuta atque attenuata nimis adclamatione, et qui splendor est vocis, consumitur uno clamore universus. Et uno spiritu continenter multa dicere in extrema convenit oratione: fauces enim calefiunt et arteriae conplentur et vox, quae tractata varie est, reducitur in quendam sonum aequabile
Abbreviated transcription (Latin):
porrec ͤ celis brachii. In ambula ͤ pedie dextiꝰ:
Rara sub plausione. atͥ et de fixo aspcũ uti oz.¬
¶ Sin utenr᷑ amplifita ͥ ͤ per cohortatoem̃.
paulo tardiore/ et cõsideratõre gestu cõneiẽt uti¬
cõstanti gestu. mesto et cõturbato uultu/ utĩ
opportebit. ¶ Non sũ nestiꝰ ꝙͣtũ susceperim
negocu: q uictꝰ torporis expͣmẽ uerbis.
et mutari scptura conatꝰ sũ uoces. uerum
nec h cõfisus sũ posse fieri: Ut de his rebus sat
cõmode diti posset. Net si id fieri nõ posset.
hͦ qd̵ feri fore ĩ utile putabã. ꝓpterea qd̵ ibi
ãmon̾e̾ uoluimꝰ: qͥd opportet reliqua trademꝰ
exercitatoĩ. Hoc tamẽ stire o prouũtiaⁿ bonã¬

Expanded text:
perceleri brachii, inambulatione, pedis dexteri rara subplusione, acri et defixo aspectu uti oportet. Sin utemur amplificatione per cohortationem, paulo tardiore et consideratiore gestu conveniet uticonstanti gestu, maesto et conturbato vultu uti oportebit. Non sum nescius, quantum susceperim negotii, qui motus corporis exprimere verbis et imitari scriptura conatus sim voces. Verum nec hoc confisus sum posse fieri, ut de his rebus satis commode scribi posset, nec, si id fieri non posset, hoc, quod feci, fore inutile putabam, propterea quod hic admonere voluimus, quid oporteret: reliqua trademus exercitationi. Hoc ‹tamen› scire oportet, pron
Abbreviated transcription (Latin):
si sit dicanitas atq forma laudi fuisse
eã: nõ quẽa ᷤ cet̾i̾s detiẽto atq dedecori:
Si uires atqz uelocitas egregia ħ honest
tupiditatũ/ in uituperacõe: si erut̃ hͭ corpis
cõmoda: his male usũ dicemꝰ. Que caũ et
naͣ tanꝙͣ qͥsibet gladiator huẽrit. Si non
eriũ: preter formã oiã ip̃iꝰ culpa et ĩtẽpe¬
ad exͣneas res. Et in his aĩmi ututes aut
uicia que fuerit. cõsiderabimꝰ. diuicie an
ciciis gerendis fecerit. Cuiꝰ causa sustexit ĩ¬
micitias. Qua fide. Beniuolẽͣ. Ciuo offi ͦ¬
gesserit dimicicias. In diuiciie. qualis aut ĩ¬
pauꝑtate cuiꝰ modi su̾i̾t. Quẽadmodũ
habuerit ⁊̃ ptãtibus gerendis anĩii. Si int̾¬
iert: cuiꝰ moͬ mors eius fuerit. Cꝰ modi res
mortem eius sit cõsecuta Ad omẽs autẽ¬
aliuo modeste aliud prudẽter factũ eẽ dicamꝰ
Si uituperauĩmꝰ aud ĩniste. aͥud ĩmodeste
aliud ignaue. aliud stuate fitrũ eẽdicamꝰ.
Erspicuũ est iã nuurũ exhrͣ dispoẽ:

Expanded text:
t dignitas atque forma, laudei fuisse eam, non quemadmodum ceteris detrimento atque dedecori; si vires atque velocitas egregia, honestiscupiditatum; in vituperatione, si erunt haec corporis commoda, de his usum dicemus, quae non erunt, praeter formam omnia ipsius culpa et intempead extraneas res, et in his animi virtutes aut vitia quae fuerint, considerabimus; divitiae an citiis gerundis fecerit; cuius causa susceperit inimicitias; qua fide, benivolentia, offgesserit amicitias; in divitiis qualis aut paupertate cuiusmodi fuerit; quemadmodum habuerit in potestatibus gerundis animum. Si interierit, cuiusmodi ‹mors eius fuerit, cuiusmodi› res mortem eius sit consecuta. CAPUTaliud modeste, et aliud prudenter factum esse dicamus; si vituperabimus, ‹aliud iniuste,› aliud inmodeste, aliud ignave, aliud stulte factum praedicemus. Perspicuum est iam nimirum ex hac dispositione,
Abbreviated transcription (Latin):
ordim placeat: q̃ tamẽ a detiori ordine
Ext̾is natiõib posterisq nostus. Cũ ħꝰmoͣ
diuisio sit locorũ ĩ cõsultatoẽ: breuit᷑ aꝑi¬
ẽda ẽ totius tractaͦ canse¬
tutam ato honestã. i si utͣꝙͣ potimꝰ qte¬
dere. uirũq pellicebim nos ĩ dicẽdo demõstra

Expanded text:
e exteris nationibus, posterisque nostris. Cum huiusmodi divisio sit locorum in consultatione, breviter aperienda erit totius tractatio causae. Etutam atque honestam, ‹si› utrumque poterimus ostendere, utrumque pollicebimur nos in dicend
Abbreviated transcription (Latin):
a nrã . aut ab eiꝰ de qͦ loqͣni. aut ab eorũ
q̃ audiẽt persoã. aut ab resab nrã si lau¬
dabimnꝰ: aut offĩ facẽ qd̵ tã necessitudĩs
incc̃edat: aut studio ꝙ eiusmoͬ u̾tut sit. Ut oes
cõmeorare debeãt uelle qd̾ rectũ sit. aut ex alioꝵ
laude ostende̾/ qualis nr̃ aĩmꝰ sit. Sa uitu¬
perabimꝰ. aut mito face̾ quod ita tracti sumꝰ.¬

Expanded text:
ab nostra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, persona aut ab re. Ab nostra, si laudabimus: aut officio facere, quod causa necessitudinis intercedat; aut studio, quod eiusmodi virtute sit, ut omnes commemorare debeant velle, quod rectum sit; aut ex aliorum laude ostendere, qualis ipsius animus sit. Si vituperabimus: aut merito facere, quod ita tractati sum
Abbreviated transcription (Latin):
pͤ cetĩs ĩmẽsas cupiditates. Immẽse por¬
⁊o tupiditates infĩte Immoderate sũt.
he pariuĩt auariciã. Auaritia porro hoiẽs
ad quod uis maleficiũ ĩpellit. Ercto auaͣ
ĩducti adu̾sariinrĩ ħ int̾ se facinꝰ admiserũt
hͥ id qd̵ extremũ dictũ ẽsatis fuit exponẽ.
Ne.. cennium et cebos poetas imiteni᷑. qͣb
hoc modo loq̃ cõcessũ ẽ. utinã ne ĩ nemore
pelis securibus cese abiegne ad ferrã trabes
delecti uiri uecti petebãt pellẽ mauratã
colchis arietis. ĩperio regis pelie per dolũ¬

Expanded text:
t inmensas cupiditates. Inmensae porro cupiditates infinitae, inmoderatae sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia porro hominem ad quod vis maleficium impellit. Ergo avaritia inducti adversarii nostri hoc in se facinus admiserunt.» Hic id, quod extremum dictum est, satis fuit exponere, ne Ennium et ceteros poetas imitemur, quibus hoc modo loqui concessum est: Utinam ne in nemore Pelio delecti viri Vecti petebant pellem inauratam arietis Colchis, imperio regis Peliae, per dolu
Abbreviated transcription (Latin):
ut qrat᷑ ut ͫ potiꝰ faciẽd sit: par¬
tum eiusmo. ut qͥpotissimũ faciẽd̾ sit cõ¬
sidẽtur. utm pocius hͦ mõdo. Cartago
tollenda : an relmꝙͣda uideat᷑. Qͥd potis¬
simũ: hoc pacto ut si hannibal cõsultet
cũ ex italia cartaginẽ accersit᷑: an in
ytalia remaneat: an domũ redeat. an
nn egyptũ profectꝰ: occupet alexandriã.
Item delibãtoẽs partim ip̃e ꝓpter se cõsia¬
tande sũt. Ut si delibẽt senatꝰ. Caytĩos re
extraneã causam ueniũt ĩ cõsultatoẽm

Expanded text:
potius faciendum sit; partim eiusmodi, ut, quid potissimum faciendum sit, consideretur. Utrum potius, hoc modo: Kartago tollenda an relinquenda videatur. Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, quom ex Italia Kartaginem arcessatur, an in Italia remaneat, an domum redeat, an in Aegyptum profectus occupet Alexandriam. Item deliberationes partim ipsae propter se consultandae sunt, ut si deliberet senatus, captivos ab extraneam causam veniunt in
Abbreviated transcription (Latin):
In fortitudis retiuẽde cã faciẽd̾ eẽ diceꝰ
ostẽdemꝰ ⁊es magnas et celsas seqͥ et ap¬
peti opporte. Et itẽ res humiles et indigeͣ
uiris fortib. et indignis fortes uiros ꝓpterea
tõtẽpnẽ oportẽ. Nec ydoneas digniͭ ͤ sua
indi ͭ ͤ Item ab nulla re honesta ꝑiculi at̃
laboris magnitu ͤᷤ deduci oꝑtẽ. Antiqͥorẽ
mortem turpitu ͤ haberi. Nullo dolore cogi
Ut ab officio recedasͥ Nulliꝰ pro rei uitate
metue ĩuinticias. Cedlibet pro prĩa. Ra-¬
rẽtib. hospitib: Amicis. Et his reb quas
iustiͣ colere cogit. a dire peritulũ. Et quẽl
susciꝑe laborem
Odestie ꝓtib uteni᷑. si mimas libidi¬
simiemꝰ. Si quoad cuiq satis sit ostendemꝰ¬
et si mimiũ progredi dissuadebimꝰ. Et mod̾
Attenuãde: si ab his dehortabim᷑ ut hͨ
attenuẽt᷑ q̃ supͣ demõstraui. Nã nemo
erit qui ceseat a uͥtute recedendũ. uerũ
aut ⁊es nõ enismoͥ dicat᷑ eẽ: ui u̾tutẽ pos¬

Expanded text:
in fortitudinis retinendae causa faciendum esse dicemus, ostendemus res magnas et celsas sequi et appeti oportere; et item res humiles et indignas viris fortibus  vel viros fortes propterea contemnere oportere nec idoneas dignitate sua iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortem turpitudine haberei; nullo dolore cogi, ut ab officio recedatur; nullius pro rei veritate metuere inimicitias; quodlibet pro patria, parentibus, hospitibus, amicis, iis rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemlibet suscipere laborem. Modestiae partibus utemur, si nimias libidiermino definiemus; si quoad cuique satis sit, ostendemus, nimium progredi dissuadebimus, modum adtenuandae, si ab his dehortabimur, ut haec adtenuentur quae supra demonstravi. Nam nemo erit, qui censeat a virtute recedendum; verum aut res non eiusmodi dicatur esse, ut virtutem pos
Abbreviated transcription (Latin):
Nuẽ cuiꝰ moͥ locos ĩue  et quo yacto repire et
ĩ locis cõstituẽ ymagines aporteat: ostendemꝰ.
uemad mod̾ igit᷑ qͥlias sciũt: possũt id qd
ditiũ est sc̃be̾. et recitare quod sc̃ͥpserũt: ita
locis collotare. Et ex his mẽoriter ꝓmũ: ͤ
Nam loci tere aut / carte similiũ sũt yma
gines litteris. Dispõ et collota ymaginũ.
sĩpͥture pronũciaͦ lctõi ¶ Oportet ĩ si uo
lumꝰ multa memĩisse: multos nos nob
locos cõꝑare. ut ĩ mult locis multas y¬
magines collocae possimꝰ Itẽ putamiꝰ¬

Expanded text:
nc, cuiusmodi locos invenire et quo pacto reperire et in locis imagines constituere oporteat, ostendemus. Quemadmodum igitur qui litteras sciunt, possunt id, quod dictatur, eis scribere et recitare quod scripserunt, item locis conlocare ‹et› ex his memoriter pronuntiare. Nam loci cerae aut cartae simillimi sunt, gines litteris, dispositio et conlocatio imaginum slumus multa meminisse, multos  nos  nobis locos comparare, ut in multis locis multas ymagines collocare possimu
Abbreviated transcription (Latin):
grãm referri oporte. Si demõstrabimꝰ
ultisti male mĩtos opporte̾. Si fidẽ mag ͦ¬
pere cẽsebimꝰ cõfruãdã. Si leges et mores
societates ataz aacias fiudiose dicemꝰ coli¬
cõueire. Si qd̃ius ĩ ꝑarẽtes. deos. patam.
naͣ cõparauit. id religiose colendũ demõ¬
strabimꝰ. Si hospicia clẽtelas. cognatoẽs.
affinitates caste colendas eẽ dicemꝰ. Si
net precio Mec grã. Net ꝑiculo. Met
simultate a uia recta ostendemꝰ deduci oꝑtẽ.
Si dicemꝰ ĩ sĩb ius eqͣbile statui cõuenire.
his atq huiꝰ mõ ꝑtib iusti ͤ. si quã rẽ aut¬
ĩ tõtione aut ĩ cõsilio fatiendã cẽsebinius.
iustã cẽ ostẽdemꝰ. cõtͣais ĩuistã. Ita fiet t

Expanded text:
ire; si demonstrabimus ulcisci male meritos oportere; si fidem magnopere censebimus conservandam; si leges et mores societates atque amicitias studiose dicemus colconvenire; si, quod ius in parentis, deos, patriam natura conparavit, id religiose colendum demonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via recta ostendemus deduci oportere; si dicemus in omnibus aequabile ius statui convenire. His atque huiusmodi partibus iustitiae si quam rem in contione aut in consilio faciendam censebimus, iust
Abbreviated transcription (Latin):
negligẽ uo ͭ ͤ. deĩde id quod st̾ptũ sit: aut nõ
potuisse fieri. aut nõ lege: aut nõ more/ Nõ
naͣ. nõ egͦ et bono possefita. E oiã noluis¬
se scͥptorẽ ꝙͣ rectissiẽ fieri nemo dicet. At
ꝯͣiã sẽtẽtiam: aut nullã ẽẽ aut stultã. aut¬

Expanded text:
. Deinde id, quod scriptum sit, aut non posse fieri, aut non lege non more non natura non aequo et bono posse fieri; quae omnia noluisse scriptorem quam rectissime fieri nemo dicet; at contrariam sententiam aut nullam esse, aut stulta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣte ture ea res fuerit diis ĩmorͣlib aut maioͭ
nost̾s regibus. Ciuitatib. Nationib. hõibus
sapiẽtissis. Senatiũ. Itẽ maxiẽ q ͦ ͦ dehis
rebus legibus sãctitũ sit ¶ Secũdꝰ loius est :¬
ꝑtineat̃. utrũ ad oes̃. quod atiocissimũ eft

Expanded text:
e curae ea res fuerit diis inmortalibus aut maioribus nostris, regibus, civitatibus, nationibus, hominibus sapientissimis, senatui; item maxime, quo modo de his rebus legibus sanctum sit. Secundus locus est, ‹pertinea
Abbreviated transcription (Latin):
Et partiũ caẽartificiose dispoes: et horũ
om̃i diligens mẽoͣ sine promĩtiacoẽ: non
plusꝙͣ suie his relus promĩtiaᷤ sola ualere
poterit. Quare qr et nemo de ea re diligẽter
scpsit. Nã omes uix i putauert̃ de uoce et
uultu et gestu dilutide scbi. cũ heres
ad sẜus nros pertinerẽt. et quia magnopere¬
et ĩ corporis motũ ¶Figura uocis ẽ ea que
suũ qũed̃ pessidet habitã ⁊õe et ĩdussa cõxatũ.

Expanded text:
et horum omnium diligens memoria sine pronuntiatione non plus, quam sine his rebus pronuntiatio sola valere poterit. Quare, ‹et› quia nemo de ea re diligenter scripsit - nam omnes vix posse putarunt de voce et vultu et gestu dilucide scribi, cum eae res ad sensus nostros pertinerent - et quia magno‹et› in corporis motum. Figura vocis est ea, quae suum quendam possidet habitum ratione et industria conparatum.
Abbreviated transcription (Latin):
bremter. ut renouet᷑ nõ reĩtegret orõ. Et de
ordine qͣd qͥd eris dictũ referemꝰ. Ut auditor
ducat᷑. In qua curandũ est / ne aut ab exor-¬
dio aut narran ͤ repetã oroĩs enuãtio.
ficta emĩet dedita opera : cõꝑata rõ uidebi
eẽ artificii sigͥficãdi. Ingemiq uẽdicãdi¬
et meõ ͤ ostendẽde cã. Suaꝓpter ĩitiũ e¬

Expanded text:
breviter, ut renovetur, non redintegretur oratio: et ordine, ut quicquid erit dictum, referemus, ut auditor, ducatur. Item curandum est, ne aut ab exordio aut narratione repetatur orationis enumeratio. Ficta enim et dedita opera conparata oratio videbitur esse artificii significandi, ingenii venditandi, memoriae ostendendae causa. Quapropter initium e
Abbreviated transcription (Latin):
locus cõmius suĩtur. an ad pes h est ĩ eisd̃
ꝑtibus aĩ. corporis fortuãrũ poĩtos. an ad
ĩferioes. qui oĩb rebus antecellũt. ¶ Tertius
peritulorũ atq ĩcõmodorũ cõsequat᷑ ¶ Qrͣtꝰ
Iocus ẽ qͦ demõstrat si huit sit rẽissũ: młtos
alatores ad maleficiũ futos qͦs adhuc sptã
iudicu remorat᷑. ¶ Quĩtꝰ locꝰ est̾ per quẽ
ostendimꝰ si semel aliter iuditatũ sit: mil¬
lam fore rẽ q̃ ĩcõmõ mederi : aut erratũ indi ͫ
coruicte̾ possit quo ĩ loco nõ ĩ cõmodũ erit:
uti tetã tũ rerũ cõpatoẽ. ut ostendamꝰ a ͣᷤᷤ
res posse aut uetustate sedari. aut cõsilio cor¬
rigr huiꝰ rei aut leniende aut corrigende

Expanded text:
locus communis sumitur; an ad pares, hoc est, in isdem partibus animi, corporis, fortunarum positos; an ad inferiores, qui his omnibus rebus antecelluntur. Tertius periculorum atque incommodorum consequatur. Quartus locus est, quo demonstratur, si huic sit permissum, multos alacriores ad maleficium futuros, quod adhoc expectatio iudicii remoratur. Quintus locus est, quom ostendimus, si semel aliter iudicatum sit, nullam rem fore, quae incommodo mederi aut erratum iudicum corrigere possit. Quo in loco non incommodum erit uti ceterarum rerum conparatione, ut ostendamus alias res posse aut vetustate sedari aut consilio corrigi, huius rei aut leniendae aut corrigendae
Abbreviated transcription (Latin):
iuditatꝭ et cetis reb q̃ ꝑtinẽt ad exangẽdã
et locupletandã argninctanẽ: q̃ sint his ⁊eb
aqua parte dissimile est. nec hz rocm̃ parẽ
¶ Exemplũ uicõsum ẽ: si aut słm ẽ ut re¬
p̾hendał᷑: aut si ĩprobũ. ut nõ sit imuitãdũ
aut maiꝰ aut min ꝙͣ res postulat ¶ Ros
iudicata uiciose proseret᷑. si aut sumili
de re proferet. aut de ea re qua de controu̾sia
nõ ẽ aut si. improba. aut eiusmo. ut aut ples:
aut mag ydonee res iudicate ab adu̾sariis
proferri possint ¶ Ile uiriosũ ẽ id qd̾ adu̾¬
satui fam̃ eẽ cõfiteãtur: de eo argumẽtari. et
planũ face factũ. Nã tm̃ id augeri opporteat.
¶Item uiciosum ẽ augere qd ꝯuenͭ. doceri. hmõ.
ut si qs aquẽ arguat hoiẽm occidisse. et añꝙͣ
satis ydoneas argumẽta ͬ ͥ ͤᷤᷤ attulerit: augeat
occidisse. Non em̃ ut ͫ indignũ sit au nõ:
s factũ ne sit queat᷑
Omplexio est : que nõ qs̵ q qd pͥmũ dic¬

Expanded text:
am et conlocupletandam argumentationem, quae sint his rebus aliqua parte dissimile est, nec habet parem rat Exemplum vitiosum est, si aut falsum est, ut rerehendatur, aut inprobum, ut non sit imitandum, aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab adversariis proferri possint. Item vitiosum est id, quod adversarii factum esse confiteantur, de eo argumentari et planum facere factum esse; nam id augeri oportet. Item vitiosum est id augere, quod convenit docere, hoc modo: ut si quis quem arguat hominem occidisse et, antequam satis idoneas argumentationes attulerit, augeat occidere. Non enim, utrum indignum sit an non, sed, factumne sit, quaeritur. Conplexio vit
Abbreviated transcription (Latin):
uita debemꝰ sab exͣneis reb. Geͣmie ĩ
laudẽ. Quib maiorib natꝰ sit. Si bono gne
parẽ aut excelsiorem fuisse. Si hñili ge¬
nere: ip̃m ĩ suis nõ ĩ maiorũ u̾tu ᵇ habuis¬
se presidiũ. In uituperatõẽ. Bi boᵒ. gne̾.
dedecori maiorib fuisse. Si malo: tamẽ
his ip̃is detmẽto fuisser ¶ Educa ĩ laude¬
bene et honeste ĩ bonis discipliẽ ꝓ omẽm
pueatiã educatũ / In uituꝑatoẽ: ĩde se

Expanded text:
ita debemus: ab externis rebus: genus: in laude, quibus maioribus natus sit; si bono genere, parem aut excelsiorem fuisse; si humili genere, ipsum in suis, non in maiorum virtutibus habuisse praesidium; in vituperatione, si bono genere, dedecori maioribus fuisse; si malo, tamen his ipsis detrimento fuisse. Educatio: in laude,  honeste in bonis disciplinis totius pueritia
Abbreviated transcription (Latin):
aqua tegit̃ leui defẽsione hͦ mõ, Cũ te
expetebat᷑ omẽs florẽtissimo regno reliqui. nc̃¬
cũ desertꝰ es ab oĩb sũmo ꝑiculo solus r estitutuã
paro ¶ Item uiciosũ ẽ cũ ĩ aliã ꝑtem at dictũ
ẽ. pt̾ accipi: id est huiꝰ ind̾. ut si qͥs potens
ac factiosus ĩ cõtione dix̾it. Satiꝰ ẽ uti re¬
gibus ꝙͣ uti malis legibus. Nam hec tãetsi
rei augẽde cã pt̃ sine malicia dici. ꝓpter¬

Expanded text:
aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes, florentissimo Regno reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ‹ut› restituam paro. Item vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum sit potest accipi. Id est huiusmodi, ut si quis ‹potens ac factiosus in contione› dixerit: «Satius est uti regibus, quam uti malis legibus.» Nam et hoc, tametsi rei augendae causa potest sine malitia dici, t