comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
essent serui peccati Ideo consequenter
ait eis dñs: Scio qui a filu abrahȩ estis
Acsi diceret Tilui quidem abrahe estis
por immitationem: Agnosco inuobis
cirnis originẽ : sed non agnosco fidem:
Sed quȩritis me interficere Ecce unde
de generes: ecce unde non filii abrahiȩ :
num quã cogitareus si filii ab ia hȩ essetis
uia sermo miiͣ non capit inuobis. id est ñ
habe locum incordibus ur̃is : Non inqͥt
capit inuobis hocest non recipitur a uob
Si enĩ capcretur auobis. capẽr& utiq uos
Ego quod uidi apud patrem meũ lequen:
Quid uiderat xp̃s apud patrem : ueritatt̃
uidit. se ipsum utiq uidit. quia ipse est
uerbũ. quod etat inprincipio apud dm̃:
Ueritatẽ ergo uidit apud patrẽ uerita¬
tem loquebatur inmundo. quiase &
dm̃ patrẽ annunti abit mundo. Et uos
que uidistis. iput patrẽ urm : facius:
Quid facerent : supra cis dixerat: Brp¬
ntis inquiens me decidere Sedhoe a¬

Expanded text:
essent servi peccati, ideo consequenter essent servi peccati, ideo consequenter ait Dominus: Scio quia filii Abrahae estis. Ac si diceret: Filii quidem Abrahae estis dum imitationem. Agnosco in vobis carnis originem, sed non agnosco fidem. Sed quaeritis me interficere. Ecce unde degeneres, ecce unde filii non Abrahae. Qununquam cogitaretis, si filii Abrahae essetis. Quia sermo meus non capit in vobis, id est, non habet locum in cordibus vestris. Non, inquit, capit in vobis, hoc est, non recipitur a vobis. Si enim caperetur in vobis, caperet utique vos. Ego quod vidi apud Patrem meum, hoc loquor. Quid vidit Christus apud Patrem? Veritatem vidit, seipsum utique vidit, quia ipse est Verbum quod erat in principio apud Deum. Veritatem ergo vidit apud Patrem, veritatem loquebatur in mundo, quia se et Deum Patrem annuntiabat mundo. Et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Quid facerent, supra eis dixerat. Quaeritis, inquit, me occidere. Sed hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
inpeccato: hoc est seruã esse peccati
Sereus uero non manet indomo inȩter¬
nentis prę̧sentia ab eccła proiecti : &
nouissime indie iuditi ab electoꝵ sotie¬
tate segregati. ad sinistrã sunt statu¬
endi: Unus quisq ergo quise recignoseit
seruum esse peccati. studeat abicere lu¬
gum durissime seruitutis Credat infiliũ
dĩ. obtemperet pręceptis filii dĩ. ut pos¬
sit & ipse effici filius dĩ Hanc enĩ grãm
dedit inse credentibus. & se diligentibus.
unicus filius dĩ: ut ipsi quoq mere antur sier
filii di: Siergo filius uos liberauit: uere
liberi eritis Haec est uera spes. ut alibero
liberemur. & liberati apec cato. serui xp̃i
amur cantatis: Necest uera & perfecta
libertas. dõ xp̃o serinre. ipsumq dilgere
quinos deseruitute tenebrarũ eripuit.
& uociuit inliberuitẽ gloriȩ filiorũdĩ
Sed iudei decarnis suȩ nobilitate super¬
bientes : dedignati sunt sieri liberi. cũ

Expanded text:
in peccato, hoc est servum esse peccati. in peccato, hoc est servum esse peccati. Servus enim non manet in domo in aeternentis praesentia ab Ecclesia projecti, et novissime in die judicii ab electorum societate segregati, ad sinistram sunt statuendi. Unusquisque ergo qui se recognoscit servum esse peccati, studeat abjicere jugum durissimae servitutis: credat in Filium Dei, obtemperet praeceptis Filii, ut possit et ipse effici Filius Dei. Hanc enim gratiam dedit credentibus et se diligentibus unicus Filius Dei, ut ipsi quoque mereantur fieri filii Dei. Si ergo vos filius liberaverit, vere liberi eritis. Haec est vera spes, ut a libero libamur charitatis. Haec est vera et perfecta libertas, Deo Christo servire, ipsumque diligere qui nos de servitute tenebrarum eripuit, et vocavit in libertatem gloriae filiorum Dei. Sed Judaei de carnis suae nobilitate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui est auctor peccati. Et hominũ quidem
serui: plerũq duros & immites dominos
fugiunt. fugiendo requiescunt Serunꝰ
uero peccati. quo fugiat non hali&
Sequitar enĩ eum uindex conscientia: ac
semper ei hiheres excruciens eñ necud
ad medicũ cessit grauissimis ex agitare
peccatorã: Cum ergo omnis quifacie per¬
citũ seruus est peccati. que potest spes
suꝑesse libertatis : Sed audiuimus ch̃m
terrentem: audiamus etiã consolantẽ.
It axnĩ timorem hicutit: ut afferat secu¬
ricatẽ Nam sequitur: Senius uit non
manet ludomo heter nũ ⁊ filius manas in
ȩternũ. Pomusdi est eccła di Apłs enĩ
fidelibus loquitur dicens Templũ dĩ scm̃
est. quod estis uos Seruus ergo peccati
non man& indomo inecesnum: quia qui
manas inpeccato: nom permanet ieccła
Eece aperce ostendit. quia aliud est pecca¬
enim pecest non esse peccator: sedrocest
noncis seru peccati. Permanere enĩ

Expanded text:
qui peccati auctor est. Et hominum quidem qui peccati auctor est. Et hominum quidem plerumque servi duros et immites dominos fugiunt, fugiendo requiescunt; servus vero peccati quo fugiat non habet. Sequitur enim eum vindex conscientia, quae ei semper inhaeret excrucians eum, nec vel ad modicum cessat gravissimis agitare recordatio. Cum ergo omnis qui facit peccatum servus est peccati, quae potest spes superesse libertatis? Sed audivimus Dominum terrentem, audiamus etiam consolantem. Ita enim timorem incutit, ut afferat securitatem. Sequitur: Servus autem non manet in domo in aeternum, filius manet in aeternum. Domus Dei esfidelibus, dicens: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Servus autem peccati, non manet in domo in aeternum, quia qui manet in peccato, non permanet in Ecclesia. Ecce aperte ostendit quia aliud est peccaenim potest non esse peccator, sed potest non esse servus peccati. Permanere autem
Abbreviated transcription (Latin):
hinc dño laqueum calumnię tetenderant:
quando eum indolo interregibam dicentes
Lieet censum dari cęsari annon: Audiam
quidiam dñs mentientibus & deuana liber¬
tate tumentibus responderit: Amen amen
dico uobis quia om̃is qui ficit peccatũ. seruus
est peccati Amen hebicus sermo est. lati¬
ne uerũ interpietam pecest Est aut̃ si dici
fas est. iuramentũ dñi Quod uerbũ solus
quenter lterasse : & apud om̃s lea inuenit᷑
interpretes. nec abullo in aliã trins latũ est
minici sacramenti Ingeminat uero amen
am̃ ut ipsa lteratione attentos faciet audi¬
entes. Sententia hec: cum magnotimo¬
re audienda est Quis enĩ non contremͤscat
qđ dñs dicit: Omnis qui facit peccitum
seruus est pecciti: Namquis est homo qui
se audeat dicere peccatorẽ non esse: Si
erge omnis peccator utiq omnis homo
seruus peccati: Miseribilis plane condi¬
tio seruũ esse pecciti seriu̾is & diaboli.

Expanded text:
hinc Domino laqueum calumniae tetenderant? hinc Domino laqueum calumniae tetenderant? quando eum in dolo interrogabant, dicentes: Licet censum dare Caesari, an non? Audiamus jam quid Dominus mentientibus et de vana libertate tumentibus responderit: Amen, amen dico vobis. Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Amen Hebraeus est sermo, Latine vere interpretari potest. Est autem si dici fas est, juramentum Domini: quod verbum solus e iterasse, et apud omnes ita invenitur interpretes, nec ab ullo translatum est minici sacramenti. Ingeminat vero amen, amen, ut ipsa iteratione attentos faciat audientes. Sententia haec cum magno timore audienda est. Quis enim non intremiscat quod Dominus dicit: Omnis qui facit peccatum servus est peccati? nam quis est homo qui se audeat dicere peccatorem non esse? Si ergo omnis homo est peccator, utique omnis homo servus peccati. Miserabilis plane conditio, servum esse peccati, servum et diaboli,
Abbreviated transcription (Latin):
gratiosi & sulditi esse debuerant: inde
magis indignati sunt. quasi seruos eos
denotauerit: quibus libertatẽ pollice¬
batur Et reuera serui erant peccati. aqua
pessima seruitute. non nisi perueritatẽ
liberari poterant Uerum illi solã car¬
neflibertatẽ cogitintes. coeperunt se
de nobilitate carnis extollere dicentes
Semen abrahȩ sumus. & nemini seruiuimꝰ
um quã. Stulta et uana superbia: Quid
est quod dicunt nemini seruiuimus:
Loseph quippe inaegypto seruiuit: de quo
scriptum est: Manus eius incophino
scrui erunt: Ipse etiam iuducus populus
inaegyptũ translatus: grauissima ser¬
uitute. non saltẽ auri. & argenti: s. dluti
& lateris apharaone & aegyptiis oppres¬
sus est. Alnde & sepissime illis dñs impu¬
tat. quod eos de domo seruitutis & fornace
ferrea aegypti eduxerit. Sed forte dicturi
erant: patres suos non aut̃ se seruisse
quibus tunc dñs loquebatar: Et quid ist
quod romanis tributa soluebant: Nam

Expanded text:
gratiosi et subditi esse debuerant, inde gratiosi et subditi esse debuerant, inde magis indignati sunt, quasi servos eos denotaverit, quibus libertatem pollicebatur. Et revera servi erant peccati, a qua pessima servitute non nisi per veritatem liberari poterant. Verum illi solum carnis libertatem cogitantes, coeperunt se de nobilitate carnis extollere, dicentes: Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam. Stulta et vana superbia. Quid est quod dicunt: Nemini servivimus unquam? Joseph quippe in Aegypto servivit, de quo scriptum est: Manus ejus in cophino servierunt . Ipse etiam Judaicus populus in Aegyptum translatus gravissima servitute, non saltem auri et argenti, sed luti et lateris, a Pharaone et Aegyptiis oppressus est. Unde et saepissime illis Dominus imputat quod eos de domo servitutis et fornace ferrea Aegypti eduxerit. Sed forte dicturi erant, patres suos, non autem se servisse, quibus Dominus tunc loquebatur. Et quid est quod Romanis tributa solvebant. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
quidieit. Egosum uia ueritas es uita :
Qui & ueritarem cognoscit: dñm cognoseto
illuit : quod nec oculus uidit. nec auris audiuit
nec incor hominis ascendit: Nam fides est
quod non uides credere: ueritas uero quod
eredidisti uidere: Hinc ipse alibi dicit Qui
diligit mediligetur a patre meo & egodi¬
ligam eum. et manifestabo ei me ipsum:
Hor ergo pręmium hanc satietatẽ nobis hi
suo sermone permanendbus. dñs promit¬
tit : quã psalmista exobtabat dicens Sa¬
tiabor dum manifestabitur gloria tua:
Etueritas liberabit uos: hoc est liberos fa¬
ciet ut liberati ab amore scłi. dm̃ qui solus
supra omnia diligendus est securi ametis.
&cum psalmista dicetis Michi aut̃ ad he¬
rere dõ bonũ est. Dixerunt ergo uidei
ad eum Semen abrahę sumus. & nemi¬
ni seruiuimus umquã Non hoc illidice¬
bant quierediderant: sed inter eos quidã
qui non credebant Quique cum audissent
dñm libercitẽ sibi promittentẽ: unde

Expanded text:
qui dicit: Ego sum via, veritas et vita . qui dicit: Ego sum via, veritas et vita . Qui ergo veritatemillud quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Nam fides est quod non vides credere; veritas vero, quod credidisti videre. Hinc ipse alibi dicit: Qui diligit me, diligetur a Patre meo: et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Hoc ergo praemium hanc satietatem nobis in suo sermone permanentibus Dominus promittit, quam Psalmista exoptat, dicens: Satiabor cum apparuerit gloria tua . Et veritas liberabit vos, hoc est, liberos faciet, ut liberati ab amore saeculi, Deum qui super omnia solus diligendus est, securi ametis, et cum Psalmista dicatis: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Dixerunt ergo Judaei ad eum: Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam. Non hoc dicebant qui crediderant, sed inter eos quidam qui non credebant, quique cum audissent Dominum liberationem sibi promittentem, unde
Abbreviated transcription (Latin):
manseritis insermone meo.
uere discipuli mei eritis &tł
Loquente ad turbas dño: &
diuinitatis suę misteria annunti ꝓte sicut
superius ses̃ iohannes euangłta dicit: mul¬
tiere diderunt in eum: Lam mubti ineũ
nontim̃ omnes credebant : quia necdũ
om̃ib prȩdicatũ fuerat. nec dum inomnẽ
terrã apostolicȩ predicationis son exierait.
nec dũ apłis preceptũ fuerat: Ite docete
om̃s gentes: Ad hos ergo qui inse credi¬
derant. łoquebatur dñs: Siuos manseritis.
insermone meo: uere dispłi mei eritis
lim doctrina spiritali initiati erant. iã
ibi esse coeperant: & ideo dicit: Simanse¬
ritis insermone meo. hoc est infide quae
in uobis credentibus esse coepit: tunc ueru¬
re discipul mei eritis Discipłi utiq
bonitatis discpłi iustitiş & sumime
ueritatis Sed quo nobis perueniendũ est.
Nanifides fundamentũ ex hoc fundamentõ
ad quã celsitudinem proficiemus: Cognos¬
cetis iquit ueritatẽ Ueritas xp̃s est.⁊

Expanded text:
seritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis, etc. Loquente ad turbas Domino, et divinitatis suae mysteria annuntiante, sicut superius sanctus Joannes evangelista dicit, multi crediderunt in eum. Jam multi in eum, non tamen omnes, credebant, quia necdum omnibus praedicatum fuerat; necdum in omnem terram apostolicae praedicationis sonus exierat, necdum apostolis praeceptum fuerat: Ite, docete omnes gentes . Ad hos ergo qui in se crediderant loquebatur, dicens: Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis. Jam doctrina spirituali initiati erant, jam ibi esse coeperant, et ideo dicit: Si manseritis in sermone meo, hoc est, in fide, quae in vobis credentibus inesse coepit, tunc vere discipuli mei eritis. Discipuli utique bonitatis, discipuli justitiae et summae veritatis. Sed quo nobis perveniendum est? Nam fides fundamentum est. Et ex hoc fundamento ad quam celsitudinem proficiemus? Cognoscetis, inquit, veritatem. Veritas Christus est,
Abbreviated transcription (Latin):
gauert̃ tum. Quisest ille hono qeudixit
tibi. tolle grabattum tuum & ambula
Ille aut̃ ut ait euangelista: ignorabat
quis esses. Lã salu atus erit. sed ad hue sal¬
uatorẽ suum ignerabat : Dignus tamen
erat cui se saluator ostenderet : cũ ius impe¬
rio sic deuotus obtem prrassec Ius aut decli¬
nauerat aturba constituta in loco: Declina¬
uerat inquit a turbalturbata diuino eos
deserendos auxilo innuens: cuius uirtu¬
tibus obstinati malitia conabantur resis¬
tere: Postea inuenit illum iħs intẽ pło
& dixit ilłi Ecce sonus factus os perhoc
quod is quis inatus fuerat ibm non intur¬
bi sed itemplo cognoseit: mystice nos
instruimur ut si grãm conditoris nostri
cognoscere & aid eius usi oño desiderimꝰ
ꝑ uenire : fugiamus turbim dogrcationũ.
& uffectuum prauoꝵ. declinemus sollicite
conuenticula hominũ in proborum. qui
bonũ nrm propositũ. uel mala exempla
demonstrando: uel nr̃a opera deridendo.
aut etiã prohibendo conantur impedire

Expanded text:
gaverunt eum: Quis est iste homo qui dixit tibi, tolle grabatum tuum et ambula? Ille autem, ut ait evangelista, ignorabat quis esset. Jam salvatus erat, sed adhuc salvatorem suum ignorabat, dignus tamen erat cui se salvator ostenderet, cujus imperio sic devotus obtemperasset. Jesus autem declinaverat a turba constituta in loco. Declinaverat, inquit, a turba turbata, divino eos deserens auxilio, innuens cujus virtutibus obstinata malitia conabantur resistere. Postea invenit eum Jesus in templo, et dixit illi: Ecce sanus factus es. Per hoc quod is qui sanatus fuerat, Jesum non in turba, sed in templo cognoscit, mystice nos instruimur, ut si gratiam conditoris nostri cognoscere, et ad ejus visionem desideramus pervenire, fugiamus turbam cogitationum et affectuum pravorum, declinemus sollicite conventicula hominum improborum, qui bonum nostrum propositum, vel mala exempla demonstrando, vel nostra opera deridendo, aut etiam perhibendo, conantur impedire.
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ ꝑeã. Nonnũ quã uero ad ꝓbatio¬
ne & uirtutũ augmentũ : sicut beato
iob & tobi. quicũ ante fligellũ scĩ ext̾ite¬
rint: sanstiores ex flagello. & ꝓbatiores
apparuert̃. Datur plerũq infirmitas ad
prȩterea infirmitas hominib: obdelicti cas¬
tigationẽ : sic̃ huic qͥtriginta & octo annis de¬
cub erat languens. It sic̃ illi paralitico : cui
dñs dix̃. considefili : dimit tuntur tibi pec¬
catatua. De qualib dr̃. Flagellat omnẽ fili¬
ũ quẽ recepit. Quintus modus reꝓbq ẽ. qͥb
datur insir mitas. ut hictorqueri incipiant.
s ꝑ hȩc torm̃ta tẽporalia: transeant ad ȩt̃na.
teit eos. Quocũq ergo modo diuina ꝓuiden¬
tia nos iubeat infirmari : discamꝰ sẽꝑ flagellis
pupatris humilit̃ subdi. & iudicia illius iustis¬
sima uenerari: arbitrantes nos minus quã me¬
remur sustinere. Illius sententiȩ memores.
Beatus homo quicor ripitur ado. Hoc eniagen¬
tes : & in prȩsenti de eĩ uerbere ꝓficere & in

Expanded text:
quam vero ad probationem, et virtutum augmentum, sicut beato Job et Tobiae, qui cum ante flagellum sancti exstiterint, sanctiores et flagello et probatiores apparuerunt. Datur plerumque infirmitas ad praeterea infirmitas hominibus ob delicti castigationem, sicut huic, qui triginta et octo annis decubuerat languens, et sicut illi paralytico, cui Dominus dixit: Confide, fili, remittuntur tibi peccataum quem recipit . Quintus modus reproborum est, quibus datur infirmitas ut hic torqueri incipiant, et per haec tormenta temporalia transeant ad aeterna: tere eos . Quomodocunque ergo divina providentia nos jubeat infirmari, discamus semper flagellis pii patris humiliter subdi, et judicia illius justissima venerari, arbitrantes nos minus quam meremur sustinere, illius sententiae memores: Beatus homo qui corripitur a Domino . Hoc enim agentes, et in praesenti de verbere perficere, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. quia propt̃ percata sua
languerat: nec nisi illis dimissis sanari
poterat. Sedcredendũ nobis est. quod
dñs quicum sanauit exterius ab infirmi¬
tate. Intui etiã ab soluit ascelere. Vnde
& cum dris caute pręmonuit alterius
peccaret: nelterum percando grauioris
sententiã damnationisincur rerte. Non aut᷑
sẽꝑ ꝓpt̃ sola peccata datur infirmitas homini¬
bus. Sumque enĩ modrlascis doctoribus depre¬
hensi st̃ : qͥb infir mitas hominib contingit.

Expanded text:
ostendit, quia, propter peccata sua languerat, nec nisi illis dimissis sanari poterat. Sed credendum nobis est, quod Dominus qui eum sanavit exterius ab infirmitate, intus etiam absolvit a scelere. Unde et eum Dominus caute praemonuit, ne ulterius peccaret, ne iterum peccando gravioris sententiam damnationis incurreret. Non autem semper propter sola peccata datur hominibus infirmitas. Quinque enim modi a sanctis doctoribus deprehensi sunt, quibus infirmitas homini
Abbreviated transcription (Latin):
lica lectione quã modo
audiuimus duo nobis
miracula recitata suns
Unum inuisibiliter ꝑ euangelicã ad mi¬
nistrationem patratũ. alterũ ꝑclomini¬
cam prisentiã uisibiliter ex hibtam
Ergo utriusq nobis sunt breuiter expo¬
nenda mystiria Erat inquit euangelista
dies festus iudȩorum. & ascendit ih̃s hie¬
rosolymã: Quia enĩ ds̃ prohomiinibus
homo factus erat: cum hominibus sollep̃¬
nitates dĩ lege constitutas celebirat:
Erat aut̃ hicrosolymis probatica piscina

Expanded text:
lica lectione quam modo audivimus, duo nobis miracula recitata sunt: unum invisibiliter per angelicam administrationem patratum, alterum per Dominicam praesentiam visibiliter exhibitum. Ergo utriusque nobis sunt breviter exponenda mysteria. Erat, inquit evangelista, dies festus Judaeorum, et ascendit Jesus Hierosolymam. Quia enim Deus pro hominibus homo factus erat, cum hominibus solemnitates Dei lege constitutas celebrabat. Erat autem Hierosolymis probatica piscina
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendiest Quate lequelã meã non
cognoscitis.: quia non potis audire seteio¬
nẽ meum: Quare fermonẽ eius. audiie nonꝰ
poterant. nisi quia in eum credere. &a
sua impierate corrigi nolebant: Ad hue
quare non poterant audirea. Qui a filii dia¬
boli : elegeraint manere Vnde sequitur:
Vos expatre diabolo estis: Filios diaboli dicit
iudȩos non nascendo. sed iinitaondo: Nim
consuetudo est saerę scripture. ex hnitatione

Expanded text:
n cognoscitis? quia non potestis audire sermonem meum. Quare sermonem ejus audire non poterant, nisi quia in eum credere, et a sua impietate corrigi nolebant? Adhuc quare non poterant audire? quia filii diaboli elegerant manere. Unde sequitur: Vos ex patre diabolo estis. Filios diaboli dicit esse Judaeos, non nascendo, sed imitando. Nam consuetudinis est sa
Abbreviated transcription (Latin):
natr unum patrẽ habemꝰ dm̃ Totiens
nobilitatẽ generis abralię prȩferentes.
todensq conuit qđ non essent filia
abrahe. tandem cęperioit incelligere
dñm pondecarnus generatiene seduite
s̃imilitudine morumq imitatione dicese
Quasienĩ ad mut ad inuice loquebantur:
Quotiens nominauerimos abrahamr di¬
turus est. quare non illã lintenum de

Expanded text:
nati, unum patrem habemus Deum. Toties nobilitatem generis Abrahae praeferentes, tottesque convicti quod non essent filii Abrahae, tandem coeperunt intelligere, Dominum non de carnis generatione, sed vitae similitudine morumque imitatione dicere. Quasi enim adinvicem loquebantur: Quoties nominaverimus Abraham, dictur
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ non serro accinctus: sed lȩcifcra
ꝑsuasione armatus uenit nec eum gla¬
dio sed uerbo necauit. Omnis ergo qui
alicui hominimalo per suad&. dũ illũ
apeccatũ pertrahit occidit Decalibus
psalmistadicit: Filii hominũ dentes eoꝵ
arma & sagũte. & lingua eo romi gladius
acutus Ꝙ inueritate nonstetit.

Expanded text:
n ferro accinctus, sed lethifera persuasione armatus venit, nec gladio, sed ferro necavit. Omnis ergo qui alicui homini malum persuadet, dum illum ad peccatum pertrahit, occidit. De talibus Psalmista dicit: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae: et lingua eorum gladius acutus . Et in veritate n
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ uenerari uultis: saltẽ me ut fratrem
diligite: Ego eniꝰ exdõ pro cessi & uenis sro¬
cessio ista aeterna est & ineffabilis absque
tempore: quafilius processit apatre. ut
ds̃ : ut aqublis ut filius. & uerbũ patris:
P rocessit ex dõ & uenit  quia uerbũ quod
erit ii principo caro factum est. & habita¬
uit in nobis Uenire enĩ humanitatis est.

Expanded text:
 saltem me ut fratrem diligite. Ego enim ex Deo processi et veni. Processio ista aeterna est et ineffabilis absque tempore, quia Filius processit a Patre ut Deus, et aequalis ut Filius et verbum Patris. Processit ex Deo et venit, quia Verbum quod erat in principio, caro factum est, et habitavit in nobis. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant. quod eũ solũ modo esse pu¬
Ait ergo: Si filii abrahe esseris: õpera
abrahs faceretis Id est sime amaretis
si de mea prȩfentia guideretis. sicut
alnabam qui exilleauit ut iuderet diem
meũ. & uidit & gauisus est: Nume. Aitẽ
probatis uos nunc filios esse abrahȩ̨.
quem queritis me interficere hominẽ
qui ueritatẽ locutus sũ uobis: Alerita¬
tem illis loquebatur: eumse & patrẽ
illis annuntiar&. & hanc ueritatem
adõ audierat: quia ipse quiest uerrasidõ
patre genitus erat Audire enĩ illindul
est aliud quã esse apatte Quęrits inqͥt
me occidere hoc abriham non fecit Ergo
eius filios uos non esse conuincios: dum
ei comraria opera agitis: Supraenim
dixerat. scio quia filii abraliȩ estis pro¬
bans in illis originem carnis abirahas:
Sednunc ostendit illos non esse filios abri¬
ha : quia nolebant imitari opera abrahȩ:
A ulto enĩ melius xp̃iam dicuntus filii
abrahȩ. Imitatores fidei & operum abta¬

Expanded text:
videbant, et quod eum solummodo esse puAit ergo: Si filii Abrahae essetis, opera Abrahae faceretis, id est, sic me amaretis, sic de mea praesentia gauderetis, sicut Abraham, qui exsultavit ut videret diem meum, et vidit, et gavisus est . Nunc autem probatis vos non filios esse Abrahae: quia quaeritis me interficere, hominem qui veritatem locutus sum vobis. Veritatem illis loquebatur, cum se et Patrem illis annuntiaret, et hanc veritatem a Deo audierat, quia ipse qui est veritas, a Deo Patre genitus erat. Audire enim illius, nihil aliud est quam esse a Patre. Quaeritis, inquit, me occidere, hoc Abraham non fecit, ergo ejus filios vos non esse convincitis, dum ei contraria opera agitis. Supra enim dixerat: Scio quia filii Abrahae estis, probans in illis originem carnis. Sed nunc ostendit illos non esse filios Abrahae, quia nolebant imitari opera Abrahae. Multo enim melius Christiani dicuntur filii Abrahae, imitatores fidei et operum Abra
Abbreviated transcription (Latin):
etiam mater prȩdicindo Quasi enĩmtir
xp̃i quis officitur: cumper erufpredicitonẽ
Magna dignatio. in estim abilis bonitis. in¬
en irrabilis miprđa hominẽ quiscrius
uocairi non erat. fratrem dñi appellari
Quam quia exȩquo perpendere non ua¬
lemus saltẽ digne uenerari satagamꝰ
omniq: industria laboremus ne aliqua
uiriorum felieitate de generes. & tinto
nomine iudicemur inligni: Defendamꝰ
nobis moribus : id quod nomine uocam᷑.
nominee degentes. honorem diuins fili¬
ationis cum paremur iumentis insipi¬
entibus & similis illis simus. Et ut eaquę̧
loquimut obtinere mereamur: illius sẽ¬
per adiutoriũ nobis ad esse poscimus
quicũ esses unicus filius dĩ. propternos
dignatus est esse filius hominis ihs̃ xp̃i

Expanded text:
etiam mater praedicando. Quasi enim mater etiam mater praedicando. Quasi enim mater Christi quis efficitur, cum per ejus praedicationem Magna dignatio, inaestimabilis bonitas, inenarrabilis misericordia, hominem, qui servus vocari dignus non fueras, fratrem Domini appellari. Quam quia ex aequo perpendere non valemus, saltem digne venerari satagamus, omnique industria laboremus, ne aliqua vitiorum foeditate degeneres, et tanto nomine judicemur indigni: defendamus nobis moribus id quod nomine vocamur, ne non intelligentes honorem divinae filiationis, comparemur jumentis insipientibus, et similes illis simus . Et ut ea quae loquimur obtinere mereamur, illius semper adjutorium nobis adesse poscamus, qui cum esset unicus Filius Dei, propter nos dignatus est esse Filius hominis Jesus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Impletores paternȩ uoluntatis: qui eũ
ado patre missũ eredebant. quiq prę¬
hnitendebant: Nec negunt matrẽ. de qua
carnẽ assumpserit sicut insiniunt marci¬
oniste & manichei quieum dicunt non
habuisse uerũ corpus sed fantast cum.
Et spiritalem propinquitatẽ carnis pre¬
tulit consanguihtati: ut ec nos docen&
incausa dĩ nullũ deaffectione carnis re¬
cognoscere. Unde ad huc sequituc
Quicũque fecerit uolunt itẽ patris mei qui
incelis est. ipse m̃s frater. & soror. &
mater est. Quod dñs eum qui uoluntatẽ
patris sui fecerit. fritrẽ acsororẽ uocit:
propter utrumque sexum quiad fidem
colligitur. non est mirũ: Uilde autem
mirũ & quȩ situ dignũ est. quo modi
gum mater dñi dici possit: Nã & discipłos
fr̃s dignatus est appellare post resurrec¬
tionẽ: Ite inquiens nuntiate fratribus
meis. Quiergo frater est ineũ creclendo
tig indẽ Sed sciendum quia sicut quis
frater dñi efficitur incũ credendo. Ita

Expanded text:
untatis, qui a Deo Patre illum missum credebant, pintendebant. Nec negavit matrem, de qua carnem assumpserat, sicut insaniunt Marcionistae et Manichaei, qui eum dicunt non habuisse verum corpus, sed phantasticum; sed spiritalem propinquitatem carnis praetulit consanguinitati, ut et nos doceret in causa Dei nullum de affectione carnis recognoscere, unde adhuc sequitur: Quicunque fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror et mater est. Quod Dominus eum qui voluntatem Patris sui fecerit, fratrem et sororem vocat, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur, non est mirum. Valde autem mirum, et quaesitu dignum est, quomodo etiam mater Domini dici possit. Nam et discipulos fratres dignatus est appellare post resurrectionem, ita inquiens: Ite, nuntiate fratribus meis . Qui ergo frater est in eo credendo, tigandum est. Sed sciendum quia sicut quis frater Domini efficitur in eum credendo, ita
Abbreviated transcription (Latin):
rificationis Discipulis uero suis dñs signũ
dedit decęlo. quia eis aeternae diuinitatis
głam & prius inmonte transfiguratus.
& post incebom ascendendo subleuatus osten¬
dit: Sicut enĩ fuitlonas in uentre caeti

Expanded text:
rificationis. Discipulis vero suis Dominus signum rificationis. Discipulis vero suis Dominus signum dedit de coelo, quia ejus aeternae divinitatis gloriam, et prius in monte transfiguratus, et post in coelum ascendendo sublevatus ostendit. Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti
Abbreviated transcription (Latin):
deris passionibus accidisse: Fortassis eniã
dicterieneit: similiter magos inegypto
multa fecisse aecȩlo: Sunt quidicunt illos
duicauetunt indeserio: Sed si aoc siue
illud petiet. intentione struend suie¬
nit absq dubio fecerunt Uenuĩ indeamus
qo id eis dñs responderit: Qui responderis
ait illis: Generatio mala & adultera sgnũ
quęnt Egregie satis ad uboerã uocat ge¬
nerationẽ iudȩoꝵ  quia legitimũ uiram
dimiserat. & iuxta erechihelis uaticiniũ.
multisse amatoribus copulauerat Et signũ
inquit nondabitur ei : nisi signũ lonȩ pro¬
pherę: Quia enĩ illi fignum decglo temp¬
tando petierant. respondit eis dñi. non se
signã decȩlo eis datarũ: quod indigni e¬
rant accipere. sedtale quale ionas nau¬
fragus. & coeto sorbente uoratus. tamen
miseratione dĩ liberatus & accepit & dedit:
Non enĩ mere bantur accipere signũ diuim¬
tatis: sed humanitatis. Passionis: nonglo¬

Expanded text:
aeris passionibus accidisse. Fortassis etiam aeris passionibus accidisse. Fortassis etiam dicturi erant, similiter magos multa in Aegypto signa fecisse de coelo . Sunt qui dicunt illos ducaverunt in deserto . Sed sive hoc sive illud petierint, intentione struendae calumniae absque dubio fecerunt. Verum videamus quid eis Dominus responderit. Qui respondens, ait illis: Generatio mala et adultera signum quaerit. Egregie satis adulteram vocat generationem Judaeorum, quia legitimum virum dimiserat, et, juxta Ezechielis vaticinium, multis se amatoribus copulaverat . Et signum, inquit, non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Quia enim illi signum de coelo tentando petierant, respondit eis Dominus, non se signum de coelo eis daturum, quod indigni erant accipere, sed tale quale Jonas naufragus, et ceto sorbente voratus, tamen Dei miseratione liberatus, et accepit et dedit. Non enim merebantur accipere signum divinitatis, sed humanitatis: passionis, non glo
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus penetrilia nr̃oꝵ cordiũ. A¬
ceptissimũ sibi habiticulum dignetur¬
nti
Narratur insupetioribus qu¬
modo dñs demoniacũ qurex
cecus & mutus triplici mit¬
culo sanauerit: Sed scribȩ &
pharisȩi qui ad hoc semꝑ dño adherebant
ut illius ad miranda opera uel negarem.
uel sinistra interprecitione de prauarađ
coeperunt blas phemantes dicere : quodin
belzebub principe dęmonioꝵ eicer& d¬
mones : Contra quos cum longadñs dispo¬
ttione disseruisset: sicut nunc euamtebali
dicit: responderunt quidĩ describis di¬
centes: Magister. uolumus ace signũ inder
Sie lnsina ratione signa postulant. quasi
descenderẽ preciper& decȩlo  ued etiam
insimilitudinẽ samuhelis aestiuo tẽpore
facerũ mugire tonitrua. coruscare fulgdri
himbres ruere. tãquã illa quȩ dñs fececor
non decȩlo fuissent: sed opera potius heel¬
rebub Sed quia illa calumniabantur quȩ
& dicerent hȩc non uirtute xp̃i: sed uanis

Expanded text:
quatenus penetralia cordis nostri aquatenus penetralia cordis nostri aptissimum sibi habitaculum eti Narratur in superioribus, quomodo Dominus daemoniacum, qui erat caecus et mutus triplici miraculo sanaverat. Sed Scribae et Pharisaei, qui ad hoc semper Domino adhaerebant, ut illius admiranda opera vel negarent, vel sinistra interpretatione depravarent, coeperunt blasphemantes dicere quod in Beelzebub principe daemoniorum ejiceret daemones. Contra quos cum longa Dominus disputatione disseruisset, sicut nunc evangelista dicit, responderunt quidam de Scribis dicentes: Magister, volumus a te signum videre . Sic in sanatione signa postulabant, quasi descendere praeciperet de coelo, vel etiam in similitudinem Samuelis aestivo tempore faceret mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere ; tanquam illa quae Dominus fecerat, non de coelo fuissent, sed opera potius Beelzebub. Sed qui illa calumniabantur quae et dicerent haec non virtute Christi, sed variis
Abbreviated transcription (Latin):
oboedientię interpretatur: Quod iam
premonstrabator quod synagogã erat
relicturus: & ad demũ oboedientie. hoc
est ad eccłam gentiũ transiturus: Simul
& illud intuendum qđ ita pauper erat:
in nec tuguriũ haber&. Ita nulli adula¬
batur. ut hitanta urbe tamq populosi.
a nemine reciperetur: & die quidem
inhicrusalẽ predicibat. sero uero reuer¬
tebitur bethainiam ubi erat amicus eius
latirus cum martha. & maria sorcribus
Telices certe multũq beati: qui dnm
oscitr᷑ habere meruerunt Cuuis prȩ¬
sentia trisirtia cuncta sub mouebant᷑.
filubria. & iocundi omina prouidebant᷑
Secđilli nichilomimis felicissimi sumine¬
q: bettissimi: quilti se ab onini malitia
castos innuitaesq custodiunt. ut m illis
dñs habitare : & apadeo manere dis¬
netur: Hoc ergo uotis sedulis. hoc scĩs
desideriis ex poscamus : ut it innobis
uniuersa uitra. & quicquid fedĩ: quie¬
quid aspectibus suis est indignũ expur¬
g&. sic nos uirtutũ floribus exorne:

Expanded text:
entiae interpretatur. Quoniam primo monstrabatur quia synagogam erat relicturus, et ad domum obedientiae, hoc est, ad Ecclesiam gentium transiturus. Simul et illud intuendum, quod ita pauper erat, ut nec tugurium haberet; ita nulli adulabatur, ut in tanta urbe, tamque populosa a nemine reciperetur. Et die quidem in Hierusalem praedicabat, sero vero revertebatur Bethaniam, ubi erat amicus ejus Lazarus, cum Martha et Maria sororibus. Felices certe, multumque beati, qui Dominum hospitem habere meruerunt, cujus praesentia tristitia cuncta movebatur, salubria jucundaque omnia providebantur. Sed et illi nihilominus felicissimi summeque beatissimi, qui ita se ab omni malitia castos immunesque custodiunt, ut illos Dominus inhabitare, et apud eos manere dignetur. Hoc ergo votis sedulis, hoc sanctis desideriis exposcamus, ut ita in nobis universa vitia, et quidquid foedum, quidquid aspectibus suis est indignum, expurget, sic nos virtutum floribus exornet,
Abbreviated transcription (Latin):
limi in locis humentibus Quia nimirũ
intenebro sũ acsimula tricibus conscien¬
tus quiescit. & lasciuis ac luxuriosis men¬
tibus delectatur. Tunc dicit: Reuertar
Indomũ meã unde exiur. Hoc est reqͥrã
hireticũ : quẽ in baptismo dimisi Ualde
uit̃ timendus est hic uersiculus. ne force
quã culpa nobis dimissã credebamus
peius nos perincuriã uacantes ab onis ope¬
nbus opprimat Et ueniens. inuenit
scepis mundatam & ornatã : Uel scđm
aliũ euangelistã: scopis mundatã ua¬
cante & ornatam Veniens enĩ malignis
sps domũ idest mentem talis hominisin¬
uenit scopis mundatam : hoc est grauia
laptismatis a peccatis originalibus ablutã.
uacantẽ ab onis operibus. ornitã simula¬
ts uirtutibus: Tunc uadit & assumit
scriẽ alios sp̃s nequiores se. & ingressi
bitant ibi Solet septȩnarius numerꝰ
insogro eloquio pro uniuersicate accipi:
quia omne słi tempus perseptẽ dies
uoluitur: Per septẽ ergo alioͥs nequiores

Expanded text:
ocis humentibus , quia nimirum in tenebrosis et simulatricibus conscientiis quiescit, et lascivis et luxuriosis mentibus delectatur. Tunc dicit: Revertar ad domum meam, unde exivi. Hoc est, Requiram haereticum, quem in baptismo dimisi. Valde autem timendus est hic versiculus, ne forte culpa quam nobis dimissam credebamus pejus nos per incuriam vacantes a bonis operibus opprimat. Et veniens invenit scopis mundatam et ornatam, vel, secundum alium evangelistam, scopis mundatam, vacantem et ornatam. Veniens enim malignus spiritus domum, id est, mentem talis hominis, invenit scopis mundatam, hoc est, gratia baptismatis a peccatis originalibus ablutam, vacantem a bonis operibus, ornatam simulatis virtutibus. Tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi inhabitant ibi. Solet septenarius numerus in sacro eloquio pro universitate accipi, quia omne saeculi tempus per septem dies volvitur. Per septem igitur alios nequiores
Abbreviated transcription (Latin):
& sathanȩ operum ad iunxerit: quia
uidelicas ipse polluta mundare uelit:
Sathanas uero ei quȩ mundata fuerint
grauioribus sorelibus quaerat attimi¬
nare : Timen potest etiam de quoliba
heretico uel scismatico : siue falso catho¬
lico. non inconuenienter accipi In mon¬
dusnamqi sp̃s exit ab homine : quando
inbaptismo perconfessionẽ fidei catho¬
licȩ & abrenuntiationẽ mundanorum
actuũ : ab herecico. uel scismatico : dia¬
bolus egreditur Ambulat per loca
arida & inaquosi id est cireũ it orda
scõꝵ. quae ab humore fluxe cogitationis
purgata sunt: Quȩ rens requiem id
inuestigans : si quos in eis nequitia
sue gesius figere possie: Sed non inue¬
niens: quia in castis & mundis mentibus
locũ habere non potest: sed solũ in prauoꝵ
crdibus gratã habere quietem: Hinc & ad

Expanded text:
et Satanae operum adjunxerit, quia, et Satanae operum adjunxerit, quia, videlicet, ipse polluta mundare velit, Satanas vero ea quae mundata fuerint gravioribus sordibus quaerat attaminare. Tamen etiam potest de quolibet haeretico vel schismatico, sive falso catholico non inconvenienter accipi. Immundus namque spiritus exiit ab homine, quando in baptismo per confessionem fidei catholicae, et abrenuntiationem mundanorum actuum ab haeretico vel schismatico diabolus egreditur. Ambulat per loca arida et inaquosa, id est, circa corda sanctorum, quae ab humore fluxae cogitationis purgata sunt. Quaerens requiem, id est, investigans si quos in eis nequitiae suae gressus figere possit. Sed non inveniens, quia in castis et mundis mentibus locum habere non potest, sed solum in pravorum cordibus gratam habet qui
Abbreviated transcription (Latin):
ra recẽpera Iusti ergo uidęus inudicio
comdoriimabit ⁊quia ipsa a sin sut cet
requisiuit eum. quem sapientis singuli¬
ris dono nouerat esse famosum: luden
sex cum habentes dñm. qui est uirtus &
sapientia dĩ patris: non modo eum
non audiebant: uerũ blasphemabant᷑.
Regina austri inquit surgee iniudicio
cũ generatione ista Patet ex hoc loco
una bonoꝵ maloꝵq resurrectio cũ
regina electa dicitur resurrectura
cum reprobis Et ecce plusquã salo¬
mon hic: Hoc est inpresentiarũ inte
uos conuersitur : qui salomone in¬
comparibiliter prestantior est: Misti¬
ce inniniuitis pęnitentibus & electa
regina austri. fides eccłȩ prȩdicit᷑.
& israheli prefertur: Scã enĩ excła.
&x duabus partibus congregatur Al¬
tera eoꝵ qui non peccauerunt: altera
illoꝵ quipetcare desierunt : Cũ in¬
mundus sp̃s exierit ab homine. derł¬
usq & non inueniens. Potest quidem
simplieiter intellegi. quod hoc dñs
ad ostendendã distinctionẽ suorum.

Expanded text:
udicio condemnabit, quia ipsa a finibus terrae requisivit eum, quem sapientiae singularis dono noverat esse famosum; Judaei vero secum habentes Dominum, qui est virtus et sapientia Patris, non modo eum non audiebant, sed blasphemabant. Regina Austri, inquit, surget in judicio cum generatione ista. Patet ex hoc loco una bonorum et malorum resurrectio, cum regina electa dicitur resurrectura cum reprobis. Et ecce plus quam Salomon hic. Hoc est, impraesentiarum inter vos conversatur, qui Salomone incomparabiliter praestantior est. Mystice in Ninivitis poenitentibus, et electa regina Austri fides Ecclesiae praedicatur, et Israeli praefertur. Sancta enim Ecclesia ex duabus partibus congregatur, altera eorum qui non peccaverunt, altera eorum qui peccare desierunt. Cum autem immundus spiritus exierit ab homine non invenit. Potest quidem simpliciter intelligi quod hoc Dominus ad ostendendum distinctionem suorum
Abbreviated transcription (Latin):
tręponit affectibus Hinc alibi dicit.
Quiamat patre̾ aut matre̾ suꝑ me : non
est me dignus. Net contem pnit fratres:
sed cogniationi carnis opus preferendũ
doc& esse prȩdicationis. Nemo autẽ
turbetur cum audit fr̃s. quia fr̃s dñi in
euangilio uocantur consobrine eius.
filii se lic& marie matere ipsius: qua
firtur fuisse mater iacobi minoris. &
osep & iudȩ. quos & in alio euangelio
frs cñi legimus apellatos. Miftice ue¬
ro mater dñi synagoga intelligit ir:
lus est uidȩox Saluatore igit᷑ intus po¬
ad eum qui ad illoꝵ silutẽ missus fuerat
intrare perfidem negligeremt. turbagen¬
tium prȩnecupans ingressi est : & nunc
dñi sermonibus fruitur & doctrina illis
foris stantibus & cirta terrenã legis in¬
telligentiã. & littere custodiam diuer¬
santibus Quiq quantũ hn ipsis est magi
xp̃m ad docenda carnalia foras cogunt
exire quã ipsi ad discerda spiritalia uo¬

Expanded text:
praeponit affectibus. Hinc alibi dicit: praeponit affectibus. Hinc alibi dicit: Qui amat patrem et matrem super me, non est me dignus . Nec contemnit fratres, sed cognationi carnis opus praeferendum docet esse praedicationis. Nemo autem turbetur cum audit fratres, quia fratres Domini in Evangelio vocantur consobrini ejus, filii, scilicet, Mariae materterae ejus, quae fertur fuisse mater Jacobi minoris et Joseph et Judae, quos in alio Evangelio fratres Domini legimus appellatos . Mystice vero mater Domini synagoga intelligitur lus Judaeorum. Salvatore igitur intus poad eum qui ad illorum salutem missus fuerat, intrare per fidem negligerent, turba gentium praeoccupans ingressa est, et nunc Domini sermonibus fruitur, et doctrina illis foris stantibus, et circa terrenam legis intelligentiam, et litterae custodiam diversantibus, quique, quantum in ipsis est, magis Christum ad docenda carnalia foris cogunt exire, quam ipsi ad discenda spiritalia vo
Abbreviated transcription (Latin):
ora prioribus. Multo eñĩ de teriores st̃
nune iudei xp̃m insynagogis suis co¬
tidie blas phemantes quã essent olim
inaegypto idola colentes: Grauius qppe
est nom sascipere eum quiuenerit
quam nunc feddere uenturum. Ad¬
huc eo loquente ad turbas. ecre mater
eius & fratres stabant foris. querenter
loqui eis: Decupato dño inafficio pre¬
aicationis: stabant foris mater & fr̃sei.
foris: uolentes loqui tibi. Non simpli¬
citer iste hoc dño nontiasse putandus
est sed subdole: experieri uolens utrũ
operi diuino. affeistũ carnaliũ pręfer¬
r& propinq uoꝵ. Unde dñs prudentis¬
sime se matrẽ nosse dissimulat: ut os¬
tendat potius se cognoscere amare eos
qui per cognationẽ sp̃s propinqui sunt :
quã qui percognationẽ carnis VUnde
sequitur. Ad pse respondens. dicenti
sili ait: Qua est mater mea & qui sunł
it officium pietatis: qui perlegẽ pre¬
cipit dicens. honora patrẽ tuũ & ma¬
trim: sed dĩ patris mysteria. maternis

Expanded text:
ibus. Multo enim deteriores sunt nunc Judaei Christum in synagogis suis quotidie blasphemantes, quam essent olim in Aegypto idola colentes. Gravius quippe est non suscipere eum qui venerit, quam non credere venturum. Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris, quaerentes loqui ei. Occupato in officio praedicationis Domino, stabant foris mater et fratresforis volentes loqui tibi. Non simpliciter iste Domino hoc nuntiasse putandus est, sed sub dolo volens experiri utrum operi divino affectum carnalium praeferret propinquorum. Unde prudentissime se matrem nosse dissimulat, ut ostendat se potius cognoscere et amare eos qui per cognationem spiritus propinqui sunt, quam qui per cognationem carnis; unde sequitur: At ille respondens, dicenti sibi ait: Quae est mater mea, et qui sunt it officium, qui per legem praecepit, dicens: Honora patrem tuum, et matrem , sed Dei Patris ministeria maternis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est celesti aux ilio desertam. & xp̃m
hospitẽ non habentem: quidicit relin¬
quetur uobis domus ur̃a deserta: Orna¬
tim superstitiosis traditionibus. & hy¬
pochrisi phariseoꝵ Reuertitur ergo¬
ad eos diabolus quia tales erant: &

Expanded text:
hoc est, coelesti auxilio desertam, et Christum hospitem non habentem, qui dicit: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; ornatam superstitiosis traditionibus, et hypocrisi Pharisaeorum. Revertitur ad eos diabolus, quia ta
Abbreviated transcription (Latin):
care preceptus fuerat Spiritalis uero sali¬
bati obseruatione qđ est hluce septi formis
iusoperibus abstinere: sed etiã banis ope¬
ribus insistete irbem᷑: Quad ex lohunos ho¬
minis sanatione liquido monstratum est.
cũ dñs eũ quem alangore liberabit. non
solum surgere: uerum etiam bec̾tũ snũ
tollere precepit. indelic& aperte insinu¬
anfetis qui uolunt auitio rũ tãbexe furgere.
discilso torpore negligentiȩ. cum frateruȩ
caritatis pignore: ad uisionẽ sui condito¬
ris debere properare nec maloꝵ contra¬
dictionibus: seu persecunonibus: a rep¬
to boni operis studio cesfire Nã & homo.
iste: eum ei uidea contridicerent. eumq
nelectũ ferr& prohiberent dicentes sab¬
batũ est. non lic& tolle re grabattũ tuum
non ideo lectũ deposuit. sed fiducĩ aliter
creptis insistens res pandit Quime sanum
fecit: ille michi prxcepit. tolle grabattũ
tuũ &umbula: Illius potius mandatis¬

Expanded text:
care praeceptus fuerat. Spiritualis vero sabcare praeceptus fuerat. Spiritualis vero sabbati observatione, quod est in luce septiformis Sis operibus abstinere, sed etiam bonis operibus insistere jubemur. Quod et in hujus hominis sanatione liquide monstratum est, cum Dominus eum quem a languore liberabat, non solum surgere, verum etiam lectum suum tollere praeciperet, videlicet aperte insinuans, eos qui volunt a vitiorum tabe resurgere, discusso torpore negligentiae, cum fraternae charitatis pignore, ad jussionem sui conditoris debere properare, nec malorum contradictione seu persecutione a coepto boni operis studio cessare. Nam et iste homo cum ei Judaei contradicerent, eumque ne lectum ferret prohiberent, dicentes: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum, non ideo lectum deposuit, sed fiducialiter coeptis insistens, respondit: Qui me sanum fecit, ille mihi praecepit: Tolle grabatum tuum, et ambula. Illius potius
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi: ei quisanats fuerit. Sabbatii est.
non lica tibi tollere grabatũ tuũ Mira &
ue hementer stupenda perfidorũ dementia
Cum eiũ adtã inopinatã hominis diu languen¬
tis sanitatem credere. & diumã potentiã
laudare debuerant: econtra scandaliz aban¬
tur. & saluatorẽ pariterque saluatum ca¬
lumn abantur: Saluatorem quidem: quod
die sabbati hominem curassec quis al bato¬
grabutis inportauerit: Dicebant ergo eiu
quisttitus fuerat: Sabbatũ est. nonlic&
tibi tollere grabattũ uum Legis litters
stultissime defendebant: ignorantes dip¬
posinonẽ dñi saluatons quȩ ipsã legem
quandã ꝑ seruum dederat: Ad nunc per
semet ip̃sum ueniens. eandem legẽ ingran
scĩ euangelii mutare. disponebat. ue quod
antea iuxta litteram carnaliter acarnabb
obseruabatur : de inceps spiritales. spirita¬
liter obseruandum susciperent Deniq die
septimo : populus ab omni opere seruili ua¬

Expanded text:
s fuerat: Sabbatum est, s fuerat: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum. Mira et vehementer stupenda Judaeorum dementia. Cum enim ad tam inopinatam hominis diu languentis sanitatem credere, et divinam potentiam laudare debuerant, e contrario scandalizabantur, et salvatorem pariterque salvatum calumniabantur. Salvatorem quidem, quod die sabbati hominem curasset, lecttum portaverit. Dicebant ergo ei qui sanatus fuerat: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum. Legis litteram stultissime defendebant, ignorantes dispensationem Domini salvatoris qui ipsam legem quondam per servum dederat, ac nunc per semetipsum veniens, eamdem legem in gratiam sancti Evangelii mutare disponebat, ut quod antea juxta litteram carnaliter a carnalibus observabatur, deinceps spirituales spiritualiter observandum susciperent. Denique die septimo populus ab omni opere servili va