comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mant᷑. uoluit enĩeos nat᷑ã uterũ maternũ
rememorare: u qͣsi in cenebris sedebant añ¬
quã uenirent adlucem. Genua misticȩ con¬
fessionẽ humilitatis significare posst̃. ut ÷
tutẽ fidi. dequo uox diuina in regũ adhe¬
liã ꝓpħam ait. Reliqui mͥ septẽ milia uiroꝵ:
qͥ ñ cruuauert̃ genua sua ante baal. Item
nua tam̃ eiꝰ infirmata eẽ. ñ legimꝰ. s tantũ
ȩsurisse declaramꝰ: unde si hanc esuriẽ ad
genua referas. idẽ. corꝑis stabilitatẽ quib
sẽꝑ insistimꝰ: pot̾ c̃gruent̃ aptari. minꝰ ne
si hoc scrupulũ mouit: meliꝰ genua adipsiꝰ
m̃bra reserant᷑. quȩ reuera infirmata sunt
qñ apłi eiꝰ passione disꝑsi st̃. Quid enĩ
ẽẽ. potuit infirmiꝰ quã petrus negaret. et
reliqua fideliũ turba latuisset. Talus dict̾
atalo. nam talus ⁊ eminens rotunditatem.
unde et fastigiũ tẽpli rotundi. talꝰ uocat᷑.

Expanded text:
mantur. Voluit enim eos natura uterum maternum mantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris sedebant, antequam venirent ad lucem. Genua mystice confessionem humilitatis significare possunt: ut est tutem fidei. De quo vox divina in libro Regum ad Eliam prophetam ait: Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ante Baal . Item nua tamen ejus infirmata esse non legimus, sed tantum esurisse declaratur. Unde si hanc esuriem ad genua referas, id est, corporis stabilitatem, quibus semper insistimus: potest congruenter aptari minus: ne, si hoc scrupulum movit, melius genua ad ipsius membra referantur, quae revera infirmata sunti ejus passione dispersi sunt. Quid enim plus esse potuit infirmius, quam ut Petrus negaret, et reliqua fidelium turba latuisset? Talus dictus a talo. Nam talus est eminens rotunditas. Unde et fastigium templi rotundi talus vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis obuiare. Au̾sa uͦ hasta ꝑsequentẽ feri¬
re ÷: furentẽ tranquillȩ exquibꝰdã tangere.
et qͣsi partẽdo suꝑare. Asahel aũ ꝓtinꝰ occubit:
qr cõmote mͣtes dũ et parci sibi sentiunt. et
tam̃ responsoꝵ ratione inintimis sub tranqͥl¬
litate tangunt᷑. ab eo qd se erexãnt statim
cadunt. Qui gͦ aferuoris sui impet sublȩ¬
nitatis ꝑcussione resiliunt: qͣsi sine ferro mo¬
eñi femora mouent᷑: quoꝵ t̃caua u̾tebra uo¬
cant᷑. quia ineis capita femoꝵ uertuntur.
Suffragines dñr. qr subtꝰ frangunt᷑. idẽ. flec¬
tunt᷑. ñ supͣ sic̃ inbrachiis. Genua st̃ cõmissi¬
ones femoꝵ ec crurũ. et dicta genua eo qđ in
Nam agenis genua dnr. deniq cõplicatũ gi¬
gni formariq hominẽ. ita etͣ genua sursũ
sint qͥb ocłi formant᷑ ut caui at̃tȩ c̃ditifiant.
Uñ enniꝰ atq genua cõpͥmunt artagena. Inde
ẽ. qd̾ hoĩes. dũ adgenua se ꝓst̾nunt stañ lacri¬

Expanded text:
tionis obviare; aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occubuit, quia commotae mentes dum parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moenim femora moventur, quorum concava vertebra vocantur: quia in eis capita femorum vertuntur. Suffragines dicuntur, quia subtus franguntur, id est, flectuntur, non supra, sicut in brachiis. Genua sunt commissiones femorum et crurium: et dicta genua, eo quod in Nam a genis genua dicuntur. Denique complicatum gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formantur, ut cavi ac reconditi fiant. Unde Ennius: Atque genua comprimunt arta gena. Inde est, quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacry
Abbreviated transcription (Latin):
gnificatã possumꝰ intelligerẽ. Uñ dicimꝰ irac̃¬
dos hões stoma chari. quia furorẽ suũ intus
occultare ñ ꝑossunt: s cũ impetu cͣuitioꝵ
illũ foras ꝓiciunt. Intestina dũr co qd̾ corꝑis
int̾iora parte cohibent᷑. quȩ idciro longis
nexib incircłoꝵ ordinata st̃ mͦ: ut susce ptas
escas paulatim digerant.et suꝑ additis cibis
impediant᷑. In intestinis gͦ posstͣ aĩ secreta
et cogitatꝰ int̾ni accipi. Uñ scriptũ ÷ tactꝰ do¬
lore cordis intrinsecꝰ. Et in libro iob legit᷑. In¬
testina inqͥt mea efferbuert̃ dolore. absꝙ
ulla requie. Hinc et inlȩuitico iubentͣ hos¬
tiȩ intestina simul cũ capite et pedib aqua
lota adholeridño inholocaustũ. ac suauẽ o¬
dorẽ. Intestina sane łintranea ut alia editio
ht̃ cũ pedib aqua di lui iubet sermo p̃cepti.
sacram̃tũ baptismi subfigurali pͣdicatione de¬

Expanded text:
gnificatam possumus intelligere. Unde dicimus iracugnificatam possumus intelligere. Unde dicimus iracundos homines stomachari, quia furorem suum intus occultare non possunt, sed cum impetu conviciorum illum foras projiciunt. Intestina dicuntur eo quod corporis interiore parte cohibentur. Quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non impediantur. In intestinis ergo possunt animi secreta et cogitatus interni accipi. Unde scriptum est: Tactus dolore cordis intrinsecus . Et in libro Job legitur: Intestina, inquit, mea efferbuerunt dolore absque ulla requie . Hinc et in Levitico jubentur hostiae intestina simul cum capite et pedibus aqua lota adoleri Domino in holocaustum ac suavem odorem. Intestina sane vel interanea ut alia editio habet cum pedibus aqua dilui jubet sermo praecepti, sacramentum baptismi sub figurali praedicatione de
Abbreviated transcription (Latin):
uolentẽ ait. infelle enĩ amaritudinis. et obli¬
gatione iniqͥtatis uideo te. eẽ. Hinc et iniob
deimpio scriptũ ⁊: panis illiꝰ inuto eiꝰ u̾tetur
infel aspidũ incrinsecꝰ. idẽ. sacietas transitorie
deleccationis in retributionis fine ad amaritu¬
dinẽ uercet᷑. Tunc et enĩ iniqͥ uident qđ
antiqͥ serpentis ueneno infecti st̃: cũ flãmis
ultricib traditi. cũ eodẽ suo ꝑsuasore cruci¬
ant᷑. Siue panis illiꝰ inut̃o eiꝰ infel aspidũ in¬
trinsecꝰ uertit᷑. qr dũsacrȩ legis scientia głat᷑:
uitȩ potũ conu̾tit sibi inueneni pocłm. huc
rursũ incantico deutõ nomii deiudis legr̃.
Uua coꝵ uua fellis. botrus a maritudinis ipsis:
qͥ saluatori nr̃o incruce pendenti acetũ cũ
felle mixtũ inpotũ dedert̃. Stomacꝰ grece qstoni¬
os uocat᷑ eo qd hostiũ uentris sit: ec ipse cibũ
excipiat atq itestina transmutat. Insto¬
macho aliqñ irã et indignationẽ anmi si¬

Expanded text:
volentem ait: In felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse . Hinc et in Job de impio scriptum est: Panis illius in utero ejus vertetur in fel aspidum intrinsecus ; id est, satietas transitoriae delectationis in retributionis fine ad amaritudinem vertetur. Tunc etenim iniqui vident, quod antiqui serpentis veneno interfecti sunt, cum flammis ultricibus traditi cum eodem suo persuasore cruciantur. Sive panis illius in utero ejus in fel aspidum intrinsecus vertitur: quia dum sacrae legis scientia gloriantur, vitae potum convertit sibi in veneni poculum. Hinc rursum in cantico Deuteronomii de Judaeis legitur: Uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis ipsis qui Salvatori nostro in cruce pendenti acetum cum felle mixtum in potum dederunt. Stomachus Graece os vocatur eo quod ostium ventris sit, et ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. In stomacho aliquando iram et indignationem animi si
Abbreviated transcription (Latin):
orem interp̃tant᷑ sanguinẽ corruptũ qͥ emitat᷑.
alii aiunt uocatũ sanguinẽ qd̵ suauis sit San
nib tremor t. ꝓpͥe aũ sangus aĩe possessio ⁊:
undegenas lacerare mislieres inluctu solent.
unde et purpuree uesteset flores pur purei mor¬
tis p̃bent᷑. Sanguis aliqñ sacram̃tũ dñice pas¬
sionis significat. ut ÷ illud saluatoris ineũgłio.
Caro mea uere ⁊ cib. et sanguis m̃s uere : potꝰ.
Nam et inlege p̃ceptũ ÷. ppło isrłitico. ut de san¬
guine agni paschalis ponerent suꝑ utrũꝙ
postẽ: et insuꝑliminarib domoꝵ inqͥb
pascha edebant: quatinꝰ ext̾minatoris exci¬
diũ possent euade̾. sic et sanguis xp̃i mun¬
dat conscientiã nram ab oꝑib mortuis adser¬
uiendũ do uiuenti. ec liberat nos de potesta¬
re inimici. et aꝑsecutione hostis antiqui.
tẽ inaliã partẽ sangumis significatio du¬
cit᷑. cũ auͭ oꝑationẽ carnale̾. aut corruptio¬

Expanded text:
pretantur sanguinem corruptum, qui emittitur. pretantur sanguinem corruptum, qui emittitur. Alii aiunt vocatum sanguinem, quod suavis sit. Sannibus tremor est. Proprie autem sanguis animae possessio est: inde genas lacerare mulieres in luctu solent; Unde et purpureae vestes, et flores purpurei mortuis praebentur. Sanguis aliquando sacramentum Dominicae passionis significat: ut est illud Salvatoris in Evangelio: Caro mea vere est cibus: et sanguis meus vere est potus . Nam et in lege praeceptum est populo Israelitico, ut de sanguine agni paschalis ponerent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum, in quibus pascha edebant, quatenus exterminatoris excidium possent evadere. Sic et sanguis Christi mundat conscientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi, et liberat nos de potestate inimici et persecutione hostis antiqui . Item in aliam partem sanguis significatio ducitur, cum aut operationem carnalem, aut corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt loca cordi uicina. qͥb sensus ꝑcipitur.
et dicta p̃cordia eo qd̾ ibi sit pͥncipiũ cordis
et cogitationis. Inp̃cordiarũ nõe rationabi¬
lis tractatꝰ anime posit̃ acciꝑi: ut ÷ illud
essie. ꝗͦ ad dñm aic. aĩa mea desidauit te.
in occulte. s et sp̃c m̃s inp̃cordiis meis. Pul¬
sus uocatꝰ qd̾ palpitet. cuiꝰ indicio autͣ sir¬
mitatẽ intelligimꝰ. aut salutẽ: huiꝰ dupplex
ẽ. morꝰ. Simplex: qui exuno saltu constat.
cõpositꝰ: qui explurib motib. in ordinatꝰ et
ȩquał ixistit. qui motꝰ certa hñt spacia dac¬
tilicũ. ꝑcussũ quã diu sine uitio st̃: si qͣn uͦ
citatiores st̃. ut dorca. diczantes. aut leni¬
ores. ut mirmicitontes mortis signa sunt.
Uene dicte eo qd̾ uiȩ sint natantis sanguiniᷤ
inrigent᷑. Dr̃ et uena aq̃ unde fons ebul
tiũ aquarũ hocẽ. sapientie dulcis haustꝰ.
currit: ł abeo qd̵ carrendo corruat. Aliicni¬

Expanded text:
sunt loca cordi vicina, quibus sensus percipitur: sunt loca cordi vicina, quibus sensus percipitur: et dicta praecordia eo, quod ibi sit principium cordis et cogitationis. In praecordiorum nomine rationabilis tractatus animae possunt accipi, ut est illud Isaiae, quo ad Dominum ait: Anima mea desideravit te in nocte, et spiritu meo in praecordiis meis . Pulsus vocatus, quod palpitet, cujus indicio aut infirmitatem intelligimus aut salutem. Hujus duplex est motus: simplex, qui ex uno saltu constat: compositus, qui ex pluribus motibus inordinatus et inaequalis existit. Qui motus certa habent spatia. Dactylium percussum, quandiu sine vitio sunt. Si quando citatiores sunt, ut dorcadacizontes: et leniores, ut mirmicizontes, mortis signa sunt. Venae dictae eo quod viae sint natantis sanguinis, irrigantur. Dicitur et vena aqua, unde fons ebulltium aquarum, hoc est sapientiae, dulcis haustus currit: vel ab eo, quod currendo corruat. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
trib nocorib: sic erit filiꝰ hõis incorde tr̃e trib¬
dieb et trib noctib. Piscis aũ qͥ ionã deuora¬
dieli et trib noctib: et saluator nr̃ in morte
et in sepulchro fuit. trib dieb ec trib noccib.
Tuncq completũ ÷ illuo qd̾ legit᷑ inoseȩ. ero morꝰ
tua mors. ero morsus tuus oinferne. Edc sic̃ io¬
nas inuentre piscis ñ ꝑmansit s eiectꝰ ÷ inari¬
dam. ita saluatoris nr̃i aĩa ñrelicca ẽ. ininfer¬
no: neq cam eiꝰ uidit corruptionẽ. s resurrexͣ¬
ingła. Item deleuiathan dñs adiob ait. cor
eiꝰ indirabit᷑ quasi lapis. et stringet᷑ qͣsi mal¬
leatoris incus. Cor enĩ antiqͥ hostis ut lapis
indurabit᷑. qr nulla unꝗͣ conu̾sionis pęniten¬
tia molliet᷑: qui solis ictib ȩt̾nȩ ultionis ap¬
tabit᷑. Leuiathan gͦ ut malleatoris incus per¬
stringit᷑. qr inferni uincuł coartabit᷑. ut ȩt̾ni
supplicii c̃tinua ꝑcussione tundat᷑. Precordia¬

Expanded text:
ibus: sic erit Filius hominis in corde terrae tribus noctibus . Piscis autem, qui Jonam devoradiebus et tribus noctibus. Et Salvator noster in morte et in sepulcro fuit tribus diebus et tribus noctibus: tuncque completum est illud, quod legitur in Osee: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, o inferne? . Et sicut Jonas in ventre piscis non permansit, sed ejectus est in aridam, ita Salvatoris nostri anima non relicta est in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem, sed resurrexia. Item de Leviathan Dominus ad Job ait: Cor ejus indurabitur quasi lapis, et stringetur quasi malleatoris incus . Cor enim antiqui hostis, ut lapis, indurabitur: quia nulla unquam conversionis poenitentia mollietur, qui solis ictibus aeternae ultionis aptur. Leviathan ergo ut malleatoris incus stringitur, quia inferni vinculis coarctabitur, ut aeterni supplicii continua percussione tundatur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
manet. Quꝰ ideo pulmoni uicinꝰe: et cũ ira
accendit᷑. pulmonis humore tẽꝑet᷑. Huiꝰ duȩ
arẽĩ st̃ e qͥb sinistra plus sanguinẽ ht̃. dext̃a
plus sp̃m. Uñ et indextro brachio pulsũ inspiei
ut ⁊ illud salomonis: oĩ cꝰtodia serua cor tuũͣ.
qr ex ipso uita ꝓcedit. Itẽ cor ꝓ intelligentia po

Expanded text:
manet. Quod ideo pulmoni vicinum est: ut cum ira manet. Quod ideo pulmoni vicinum est: ut cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Hujus duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguinem habet, dextera plus spiritum. Unde et in dextro brachio pulsum inspicimut est illud Salomonis: Omni custodia serva tuum cor, quia ex ipso vita procedit . Item cor pro intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat: Nisi qd̾ miro mͦ nr̃i pectoris t̾rã ad
suscipienda u̾bi semina priꝰ ꝑoccultȩ gr̃e plu¬
uiã infundit. et pꝰmodũ ne inconceptis uir¬
tutib ĩmoderatiꝰ ꝓfiuat. disciplina intimȩ
dispensationis pͣmit. uiscera nͣtantũ intestina
dicimꝰ. s quicqͥd subcorio ÷ auisco. qd̾ ÷ int̾ cutẽ
et carnẽ. Itẽ uiscera uitalia. idẽ. circ̃fusa cordis
loco qͣsi uiscora: eo qd̾ ibi uita id ÷ aĩa cͣcinetur.
Itẽ uiscera capita neruoꝵ ex sanguine et ner¬
uis copulata. Uiscera misticȩ significant. affe¬
uiscera mĩȩ di nr̃i: inqͥb uisitauit nos oriens
ex alto. Et in apło. si qua inqͥt uiscera misera¬
tionis. Et in alterã partẽ uiscera significatio¬
et diffusa st̃ uiscera eiꝰ. hoc ÷ malitie tractatꝰ
stͣ patefacti. Cor agreca appellatione deri¬
uat᷑ qd̾ illi carlian dicunt. Siue acura. in eoͥ ͭ¬
oũ eñt sollicitudo et scientie causa manet.¬

Expanded text:
 coelo pronuntiat? nisi quod miro modo nostri pectoris terram ad  coelo pronuntiat? nisi quod miro modo nostri pectoris terram ad suscipienda verbi semina prius per occultae gratiae pluviam infundit: et postmodum ne in conceptis virtutibus immoderatius profluat, disciplina intima dispensationis premit. Viscera non tantum intestina dicimus: sed quicquid sub corio est a visco, quod est inter cutem et carnem. Item viscera vitalia, id est, circumfusa cordis loca, quasi viscera eo, quod ibi vita, id est, anima continetur. Item viscera capita nervorum ex sanguine et nervis copulata. Viscera mystice significant affecordiae Dei nostri, in quibus visitavit nos oriens ex alto . Et Apostolus, si qua, inquit, viscera miserationis . Et in alteram partem viscera significatioEt diffusa sunt viscera ejus , hoc est malitiae tractatus sunt patefacti. Cor a Graeca appellatione derivatur, quod illi cardian dicunt: sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa
Abbreviated transcription (Latin):
aluus inq̃ edulia deglucita reedimꝰ. qͥ apte me
moriȩ cõꝑat᷑ qr sic̃ ille transmissas escas recipit.
sic et memoriȩ sinꝰ noticias rerũ coͣperent̾ assu¬
mit. Conturbatũ gͦ dicit uentr̃e. idẽ. memo¬
riã suã: uͥ habeat reposita. quȩ illi dñs de
sua clarificatione ꝓmiserat. s cũ uidet caro
iminere sibi ꝑicła: c̃sequens fuit eã trepidatio¬
ne turbari. Uterꝰ aũ aliqñ significat archanum
nateͣ. aliqñ secretũ consilii. Uñ pat̃ inpsalmo
adfiliũ ait. ex utõ añ luciferũ geniri re. idẽ. ex
airhano sułiȩ meȩ. ex ipsa scił ditate. totũ exto¬
sensus possit atcingere. Nam quẽad modũ
ualet cp̃hendi. dequa scriptũ ÷ generationẽ
aũ eiꝰ quis enarrabit: Mira breuitas et suf¬
ficiens ꝓ nr̃a infirmitate m̃sura. qi nec plus
possumꝰ caꝑe: et hoc habunde sufficit utiq
credi disse. Ruxsũ imob scriptũ ÷: decuiꝰ utero
egredi ut̃õ glatiẽ narrat. seq gelu gignere ꝓ

Expanded text:
 in quo edulia deglutita recondimus. Qui aperte uia sicut ille transmissas escas recipit, sic memoriae sinus notitias rerum competenter assumit. Conturbatum ergo dicit ventrem, id est, memoriam suam, ubi habebat reposita quae illi Dominus de sua clarificatione promiserat; sed cum videret caro imminere sibi pericula, consequens fuit eam trepidatione turbari. Uterus autem aliquando significat arcanum naturae, aliquando secretum consilii. Unde Pater in Psalmo ad Filium ait: Ex utero ante luciferum genui te , id est, ex arcano substantiae meae, ex ipsa scilicet deitate, totum ex tosensus possit attingere. Nam quemadmodum valet comprehendi, de quo scriptum est: « Generationem autem ejus quis enarrabit ? » mira brevitas et sufficiens pro nostra infirmitate mensura, quia nec plus possumus capere, et hoc abunde sufficit utique cregredi utero glaciem narrat, seque gelu gignere de
Abbreviated transcription (Latin):
aũ credentiũ erat cor unũ et aĩa una. Sic etbi¬
lingues dicimꝰ. qͥ inuna sententia minime ꝑse¬
uerant. ꝓdiligentia uͦ et deuotione illud ÷ po
se dm̃ exqͥsisse. ñ enĩ quereret. nͥ inqͥsitꝰ fuisset.
nalterã uͦ significationẽ nuncupatio cordis
ponit᷑. cũ mortẽ ł infernũ.ł sepulchrũ signi¬
ficat. Uñ ÷ illa sententia saluatoris qͥ adiudeos¬

Expanded text:
autem credentium cor erat unum et anima una . Sic et bilingues dicimus, qui in una sententia minime perseverant. Pro diligentia vero et devotione illud est pse Deum exquisisse. Non enim quaereret, nisi inquisitus fuisset. In alteram vero significationem nuncupatio cordis ponitur, cum mortem vel infernum vel sepulcrum significat. Unde est illa sententia Salvatoris, qua ad Jud
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵq fecerit. Manꝰ ꝓbona oꝑatione aliqñ
ponit᷑. ut inpsalmo: manꝰ tuȩ fecert̃ me. et plaᷤ¬
mauert᷑ me. Et alibi. dñm in qt exqͥsiui manibꝰ
meis. Itẽ manꝰ uiroꝰ aĩe. siue opꝰ bonũ: ut iupsal¬
mo. laboresmanuũ tuarũ manducab̾. Incͣtͣriã
iͦi partẽ manꝰ accipiunt᷑: ut ÷ illud scdm oꝑa¬
tionẽ manuũ suarũ retribue illis. Dextã uo¬
cat᷑ adando. ipsa enĩ pignꝰ pacis dat᷑: ipsa fidi
testis atq salutis adhibet᷑. et hoc÷ illud apud
tulliũ. fidẽ publicã iussu senatus dedr: idẽ
dexterã. Usi ec apłs. Dextras inqͥt dedert mͥ.
et barnabe societatis. Sinistra aũ uocata qͣsi
sine dextra. siue qd̃ rͣe fieri sinat: asinendo
aũ sinistra ÷ nuncupata. ꝑ dexterã enĩ aliq̃n¬

Expanded text:
malorumque fecerit. Manus pro bona operatione aliquando ponitur, ut in Psalmo: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me . Et alibi: Deum, inquit, exquisivi manibus meis . Item manus virtus animae sive opus bonum, ut in Psalmo: Labores manuum tuarum manducabis . In contrariam vero partem manus accipiuntur, ut est illud: Secundum operationem manuum suarum retribue illis . Dextera vocatur a dando. Ipsa enim pignus pacis datur, ipsa fidei testis atque salutis adhibetur; et hoc est illud apud Tullium: « Fidem publicam jussu senatus dedi, » id est, dexteram. Unde et Apostolus, Dexteras, inquit, dederunt mihi et Barnabae societatis . Sinistra autem vocata, quasi sine dextera, sive quod rem fieri sinat. A sinendo autem sinistra est nuncupata. Per dexteram enim aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deicit ad interitũ. s erigit potiꝰ ad̾salutem.
dũ enĩ fortitudo et ꝓsꝑitas corꝑis confringit᷑.
necesse ÷ ut adcordis humilitatẽ m̃tis intima
renocent᷑. Bene hoc loco ꝑspinã omẽ pecca¬
tũ euident̃ expͥmit᷑. qr dũ trahit addelecta¬
tionẽ. quasi pungendo lascerat m̃tẽ. Hinc

Expanded text:
non dejicit ad interitum, sed erigit potius ad salutem. non dejicit ad interitum, sed erigit potius ad salutem. Dum enim fortitudo et prosperitas corporis confringitur, necesse est, ut ad cordis humilitatem mentis intima revocentur. Bene hoc loco per spinam omne peccatum evidenter exprimitur, quia dum trahit ad delectationem, quasi pungendo lacerat
Abbreviated transcription (Latin):
inscapuł dr̃. Ait enĩ inscapuł suis obumbra¬
uit tͥ. ac sidiceret peccatori hõi et pꝰt pecc̃m
ueniã dep̃canti. ea pietate dñs te ꝓteget. qͣ
pietate tolerauit. Obumbrat enĩ inscapuł
suis: qr dũ portat defendit. Sꝑina ÷ iunctã
dicta dorsi. eo qd̾ habeat radiolos acuros:
cuiꝰ iunccę spondilia appellant᷑. ꝓpt̃ partẽ
cerebri: quȩ fert᷑ ꝑ hos longo tractu incȩt̃as
corꝑis partes. Sacra spina ÷ ima ꝑpetue
spine. quã greci iro nostom uocant. qͣm pͥ¬
mũ infante c̃cepto nascit᷑. idoq et hostia id
pͥmũ agentilib diis suis dabat᷑. unde et sa¬
cra spina dr̃. Spina enĩ aliq̃n ꝓfortitudine
corꝑis. aliqñ pelatione m̃tis: atq oĩb pecc̃is
ponit᷑. Uñ scriptũ ÷ inpsalmo. conu̾sus sũ
inerũpna mea: mea dũ confringit᷑ mͥ spina.
Spina ÷ enĩ quȩ totũ corpꝰ erigit. atq c̃tinet:
aq hec ꝓ suꝑbia merito posita ÷. q̃ confracta

Expanded text:
ur. Ait enim: In scapulis suis obumbrabit tibi. Ac si diceretur peccatori homini, et post peccatum veniam deprecanti: Ea pietate Dominus te protegit, qua pietate toleravit. Obumbrat enim scapulis suis, quia dum dorsi, dicta eo, quod habeat radiolos acutos. Cujus juncturae spondylia appellantur propter partem cerebri, quae fertur per hos longo tractu ad caeteras corporis partes. Sacra spina est ima perpetuae spinae, quam Graeci ieron ostoun vocant, quoniam primum infante concepto nascitur, ideoque et hostia id primum a gentilibus diis suis dabatur: unde et sacra spina dicitur. Spina enim aliquando pro fortitudine corporis, aliquando pro elatione mentis atque oponitur. Unde scriptum est in psalmo: Conversus sum in aerumna mea, dum confringitur mihi spina . Spina est enim, quae totum corpus erigit atque continet. Haec pro superbia merito posita est, quae confracta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmortẽ sopiti sacram̃ta salutis. eẽ. exitura. Uidelicet
sanguinẽ et aquã. dequili sponsa illi ẽderet᷑ eccła.
Tropoldice uͦ sciendũ ÷ qr nequaꝗͣ culm̃ cͣtẽplati¬
onis attingimꝰ. si ñ ab exterioris cure oppssione
cessamꝰ. Nequaꝗͣ nos met ipsos intuemͣ. ut sci¬
amꝰ aliud in nob̾. ẽẽ. rationale qd̾ regit. aliud aĩa¬
le qd regit᷑: nͥ adsecretũ silentii recurrentes. ab
om̃i exteriꝰ ꝑ turbatione sopiamͣ. Qd̾ silentiũ
nr̃m bene adam dor miens figurauit. de
cuiꝰ mox latere mulier. ꝓcessit. qr quisquis
ad interiora intelligenda rapit᷑. areb uisibi
lit̃ debeant. łque suli. eẽ. possint infirma dis¬
tinguit. Ut aliud inipsosit qd̾ regere ualeat
tanꝗͣ uir: aliud tanꝗͣ femina qd regat᷑. Dorsũ
ẽ. aceruice usq adrenes. dictꝰ aũ doriꝰ qd sit suꝑ¬
ficies durior corꝑe. inmodũ saxi fortis et adpor¬

Expanded text:
per mortem sopiti sacramenta salutis esse exitura, videlicet per mortem sopiti sacramenta salutis esse exitura, videlicet sanguinem et aquam, de quibus sponsa illi conderetur Ecclesia. Tropologice vero sciendum est, quia nequaquam culmen contemplationis attingimus, si non ab exterioris curae oppressione cessamus, nequaquam nosmetipsos intuemur, ut sciamus aliud in nobis esse rationale, quod regit, aliud animale, quod regitur: nisi ad secretum silentii recurrentes ab omni exterius perturbatione sopiamur. Quod silentium nostrum bene Adam dormiens figuravit, de cujus mox latere mulier processit; quia quisquis ad interiora intelligenda rapitur, a rebus visiliter debeant vel quae subesse possint, infirma distinguit, ut aliud in ipso sit, quod regere valeat tanquam vir: aliud, tanquam femina, quod regatur. Dorsum est a cervice usque ad renes. Dictum autem dorsum, quod sit superficies durior corpore in modum saxi fortis et ad por
Abbreviated transcription (Latin):
abipsis interiora ctodiant᷑. et cota molliti¬
es uentris uallata saluet᷑. latꝰ qi iacentib
nob̾ later. Est eñi leua pars corꝑis dextrola
teri habilior motꝰ ÷ leuo fortior et honeri fer¬
tror accõmodatioruñ ec leua nuncupata qd̾
aptior sit adleuandũ aliqͥd et portandũ. ip¬
sa enĩ gestat clipeũ. ensẽ. pharetrã. et reliqua
honera: ut expedita sit dextͣ adagendũ. Et
notandũ qd̾ lateris nom̃ omonimũ ÷: et ad
plura significanda habile. dr̃ enĩ latꝰ hoĩs: et
latꝰ pecudis. latꝰ edificii: et latꝰ dim̃sionis t̾rȩ qͣ
oĩa locis suis ꝓpͥa significatione inq̃pͣtari de¬
bent. Tam hõĩs lat̾ ꝗd̾ eũ costis intestina ꝓte¬
git. significare potest occultationes int̾noꝵ
consilioꝵ. Uñ⁊ illud qd̾ conditor nr̃ dormienti
ade delatere sũpta una costa c̃didit mulierẽ. cũ
mistice p̃figurabat eccłam delatere xp̃i. incruce

Expanded text:
ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollitiab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata salvetur. Latus, quia jacentibus nobis latet: est teri habilior motus est; laevo fortior, et oneri ferendo adcommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid et portandum. Ipsa enim gestat clipeum, ensem, pharetra et reliqua onera: ut expedita sit dextra ad agendum. Et notandum, quod lateris nomen synonymum est, et ad plura significanda habile. Dicitur enim latus hominis, et latus pecudis, latus aedificii, et latus dimensionis terrae: quae omnia locis suis propria significatione interpretari debent. Tamen hominis latus, quod cum costis intestina protegit, significare potest occultationes internorum consiliorum. Unde est illud, quod Conditor noster dormienti Adae de latere sumpta una costa condidit mulierem , cum mystice praefigurabat Ecclesiam de latere Christi in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ oꝑas fideles: quȩ aduicẽ medulle oblationẽ
purissimã reddant. ne sit aridũ atq uacuũ.
qd̵ diuinis conspectib ĩmolamꝰ. U̾tibulȩ st̃
sũme ossuũ parces. nodis grossiorib c̃globate.
ita dicte. eo qd̃ ad infiexio nẽ m̃broꝵ illa u̾tant᷑
Cartilagines ossa mollia et sine medulla. qd̾
genꝰ auricłȩ ec nariũ discrim̃ et costarũ extre¬
et diccȩ cartilagines qd̃ leni aitritu carent
dolore. dũ plectunt᷑. Cartilago aliqñ signi¬
ficat similationẽ uirtutũ. unde scriptũ ÷
in iob deleuiathan. cartilago eiꝰ qͣsi lãmine
ferreȩ. Cartilago nanq ossis quidẽ speciẽ
illo debiliores st̃ ad ꝑpetranda mala. neqͥo¬
res existunt. Gcartilago eiꝰ ferro simił dr̃.¬
qr hi qͥ in eiꝰ corꝑe adostensionẽ uirtutũ ñ
sufficiunt. contͣ necẽ fideliũ acrius accen¬
dunt᷑. Costas apellari quidã putant. qd̾

Expanded text:
operas fideles, quae ad vicem medullae oblationem operas fideles, quae ad vicem medullae oblationem purissimam reddant ne sit aridum atque vacuum, quod divinis aspectibus immolamus. Vertibula sunt summae ossium partes nodis grossioribus conglobatae, ita dicta eo, quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. Cartilagines ossa mollia, et sine medulla: quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extreet dictae cartilagines, quod levi attritu carent dolore, dum plectuntur. Cartilago aliquando significat simulationem virtutum. Unde scriptum est in Job de Leviathan: Cartilago ejus quasi laminae ferreae . Cartilago namque ossis quidem speciem illo debiliores sunt, ad perpetranda mala nequiores existunt. Ergo cartilago ejus ferro simi hi, qui in ejus corpore ad ostensionem virtutum non sufficiunt, contra necem fidelium acrius accenduntur. Costas appellari quidam putant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
recordatione letat᷑. sĩdic̃ salomon: fama bo¬
na ĩpinguat ossa. ita recordatione c̃traria
peccõꝵ uirtꝰ tanꝗͣ frixa cͣtrahit᷑. dũ oblocutio¬
nes hoĩm et eͣscientiȩ suȩ iudicia grauit̃ ex¬
pauescit: siue hic frigit᷑ peccator. qm̃ futuros
ignes incendiaq formidat. Nam qui se paues¬
cit arsurũ. ipsius incendii t̾rore ĩa friget᷑. Itẽ¬
ossa uirtures significant scõꝵ. ut inpsalmo.
dñs cꝰtidit oĩa ossa eoꝵ. unũ exhis ñ conteret᷑.
Medulle appellatȩ qd̾ madefaciant ossa.ini¬
gunt enĩ et confortant. Medulla significat
internã cogitationẽ mͣtis. unde ÷ illud psal¬
miste. holocausta medullata offerãtͥ. Holo¬
cansta medullata st̃ sacrificia. qͣ puro atq inti¬
mo corde diuinis conspectil damꝰ. Namqñ in¬
uicẽ holocausti contritionẽ cordis offerimꝰ. opor¬
cet ut int᷑ habeamꝰ purissimã fidẽ: intꝰ habea

Expanded text:
recordatione laetatur, sicut dicit Salomon: Fama borecordatione laetatur, sicut dicit Salomon: Fama bona impinguat ossa , ita recordatione contraria peccatorum, virtus tanquam frixa contrahitur, dum oblocutiones hominum, et conscientiae suae judicia graviter expavescit. Sive hic confrigitur peccator, quoniam futuros ignes incendiaque formidat; nam qui se pavescit arsurum, ipsius incendii terrore jam frigitficant sanctorum, ut in Psalmo: Custodit omnia ossa eorum, unum ex his non conteretur . Medullae appellatae, quod madefaciant ossa. Irrigant enim et confortant. Medulla significat internam cogitationem mentis. Unde est illud Psalmistae: Holocausta medullata offeram tibi . Holocausta medullata sunt sacrificia, quae puro atque intimo corde divinis conspectibus damus. Nam quando invicem holocausti contritionem cordis offerimus: oportet, ut intus habeat purissimam fidem: intus habeat
Abbreviated transcription (Latin):
subsistit. Ossa qͦ ꝑ allegoriã fortitudinẽ m̃¬
tis debemꝰ adu̾tere. q̃cũ deficit uiugo eiꝰ ȩlabit᷑.
sic̃ et ossib qͦssis corpꝰ minime cͣcinet᷑. unde
mea dicent. dñe qͥs simił tͥ: Ossa nec sensũ
nec uocẽ hr̃e manifestũ ÷. s sic̃ frequent᷑ di¬
ximꝰ. fortitudo animi. ec c̃stantia m̃tis de¬
bent intelligi. q̃ merito ossib cõꝑant᷑. quia
sicͣ̃ illa corpꝰ cͣcinent. ita ec hec scãs corroborat
uoluntates. Dicant gͦ hoc sacram̃tũ ofsa ñca¬
mo. id÷ firmitas ñ remissio q talẽ hymnũ nͣpͭ.
nͥ sola m̃tis dicere fortitudo. Quis. negatiuũ ÷
qr nemo pot̾.cẽ. simił cuͣ sit sca trinitas sin¬
gularis. Multũ quippe. ẽ. creat᷑a acreatore dis¬
tens dicit. ofsa mea sic̃ infrixorio confrixast̃.¬
Sic̃ opinioue ꝓsꝑa bene meritoꝵ ossa. id: aiͣ
fortitudo pinguescit. qñ eoꝵ cͣscientia felici

Expanded text:
subsistit. Ossa quoque per allegoriam fortitudinem mesubsistit. Ossa quoque per allegoriam fortitudinem mentis debemus advertere. Quae cum deficit, vigor ejus elabitur: sicut et ossibus quassatis corpus minime continetur. Unde mea dicent: Domine, quis similis nec vocem habere manifestum est, sed sicut frequenter diximus fortitudo animi et constantia mentis debent intelligi. Quae merito ossibus comparantur, quia sicut illa corpus continent, ita et haec sanctas corroborat voluntates. Dicant ergo hoc sacramentum ossa, non caro, id est firmitas, non remissio: quia talem hymnum non potest nisi sola mentis dicere fortitudo. Quis negativum est: quia nemo potest esse similis, cum sit sancta Trinitas singularis. Multum quippe est creatura a Creatore disiens iSicut opinione prospera bene meritorum ossa, id est animi fortitudo pinguescit, quando eorum conscientia felici
Abbreviated transcription (Latin):
Humanũ qͥppe sp̃m uisitatio suꝑna c̾todit. c̃
gere amore ñ desinit. Itẽ inaliã partẽ ner-¬
uoꝵ significatio trahitur. cũ in eodẽ libro de
uehemoth scriptũ sit: nerui testicłoꝵ eiꝰ ꝑplexi
st̃: ossa eiꝰ ueluo fistula aeris. Tot gͦ iste uehe¬
moch testes hit̃. qͦt iniqͥtatis suȩ peccatores poᷤ¬
sedit. qͥ idcirco ꝑ plexi st̃: qr uidelicet p̃dicator
illiꝰ argum̃ta dolosis assertionib innota nt᷑.
inqͥt eiꝰ uelud fistula aeris qͥd aliud ossa anti¬
xp̃i qm qͦslibet in eiꝰ orꝑe ualentiores acci¬
pimꝰ. inquoꝵ corde iniqͥtas dũ uehemͣt᷑ indu¬
rauit. ꝑ cos tota eiꝰ corꝑis cõpago subsistit.
Recte aũ ossa eiꝰ aeris fistule cõꝑant᷑. qr nimi¬
rũ more mecalli insensibił. sonũ bene lo¬
quendi hñt: s sensũ bene uiuendi nͣ hnͣt.
Cõpago capita st̃ ossuũ dicta eo qd̾ cõpacta ibi¬
neruis ł glutino qͦ dã adhereant. Ossa st̃
corꝑis solidam̃ta. in his enĩ positio roburꝙ

Expanded text:
ppe animum visitatio superna custodit, cum gere non desinit. Item in aliam partem verborum significatio trahitur: cum in eodem libro de Behemoth scriptum sit: Nervi testiculorum ejus perplexi sunt. Ossa ejus velut fistula aeris . Tot ergo iste Behemoth testes habet, quot iniquitatis suae adjutores possidet. Qui idcirco perplexi sunt, quia videlicet praedicatorum illius argumenta dolosis assertionibus innodantur: inquit, ejus velut fistula aeris. Quid aliud ossa Antichristi, quam quoslibet in ejus corpore valentiores accipimus? In quorum corde iniquitas dum vehementer induravit, per eos tota ejus corporis compago subsistit. Recte autem ossa ejus aeris fistulae comparantur: quia nimirum, more metalli insensibilis, sonum bene vivendi habent: sed sensum bene vivendi non habent. Compago capita sunt ossium dicta eo, quod ibi compacta nervis vel glutino quodam adhaereant. Ossa sunt corporis solidamenta. In his enim omnis positio roburque
Abbreviated transcription (Latin):
plex sit: et ab utͣq induas se diuidat partes. qͣ
indiu̾sũ diffuse ac explere circͣplicant᷑ in mo¬
dũ cornu arietis.ł qd̾ interiꝰ impleat᷑ fetu. hinc
et ut̃ꝰ qd̾ aliqͥd intrinsecꝰ habuerit m̃bra ecuisce¬
rauent̃ iuxta allegoriã significat capatitatẽ ra¬
tionis: liue aĩe affectũ. unde ÷ illud in abaccuc

Expanded text:
plex sit et ab utraque in duas se dividat partes, quae plex sit et ab utraque in duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornu arietis: vel quod interius impleatur foetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habuerit ut membra et viscera. Venter juxta allegoriam significat capacitatem rationis, sive animae affectum. Inde est illud, quod Habacuc
Abbreviated transcription (Latin):
larim crescente malitia c̃ceret suã inuirtutib
plẽ. et signa ꝑque uir possit agnosci: qͥ et recce
rȩꝓbat᷑. qr sibimet ipsi intalib nocuit. Tonsis
testicuł÷: qͥ in latis sibi tẽprationib tribulatio¬
nib ꝙ cessit. dĩeq suȩ farcitudinẽ ꝑdidit. ñem̃¬
oporret hȩc ꝑpetr: necõĩno ced̾e ĩminenti hosti
rente quẽadmodũ nimis ȩffera et direptrix
manꝰ: semet ipsũ abscidit. et aufert ac̃iunctio¬
ne di quȩ ⁊ inuirtutib. Uent̾ et aliuis. et uterꝰ.
int̾ se differt̃. Uent̃ ÷ qͥ acceptos cibos digerit. et
apparet extrinsecꝰ ꝑtinetq apectore adinguen¬
.ni. et dictꝰ uent̾ qd̾ ꝑtotũ corpꝰ uitȩ alimͣta trans
aluus: qd̾ abluat᷑. idẽ. pget᷑. exipso enĩ sordes
st̾coꝵ defluunt. Uterũ sole mulieres hnͣt: in qͦ
ccipiunt adsimilitudinẽ caulicłi: tam̃ auctores
ticerũ ꝓ utroq libet sexus uentre plerũq ponurs.
nec poete tm̃m᷑. s ec cet̾i. Uocatꝰ aũ uterꝰ qd̾ du¬

Expanded text:
latim crescente malitia conterit suam in virtutibus prolem, et signa per quae vir possit agnosci, qui et recte reprobatur, quia sibimetipsi in talibus nocuit. Tonsis testiculis est, qui illatis sibi tentationibus tribulationibusque cessit, animaeque suae fortitudinem perdidit oportet hoc perpeti, nec omnino cedere imminenti hosti rente, quemadmodum nimis effera et direptrix manus semetipsum abscidens et auferens a conjunctione, quae est in virtutibus. Venter et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem, et dictus venter quod per totum corpus vitae alimenta transmalvum quod abluatur, id est purgetur: ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitudinem cauliculi. Tamen auctores uterum pro utriusque libet sexus ventre plerumque ponunt, nec poetae tantummodo, sed et ceteri. Vocatus autem uterus, quod du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere adcarnẽ: cor tam̃ adintelligentiã re-¬
ferri posse ñdubiũ ⁊: nã cuiꝰ sapientiã pͣferre
uolumꝰ: eiꝰ cor sine dubitatione laudamꝰ. Con¬
siliũ uͦ incordis nõe expͥmit᷑. qd̾ accꝰ p̃uenit.
testante saluatore ineũgłio. Ex corde exeunt
cogitationes male. adulteria.homicidia. et
cȩtã: deqͦ psalmista ait. labia dolosa incorde
et corde locuti st̃ mala. Nam qd̾ dicit incorde. nõ¬
et corle. quotiens uolumꝰ dolosos expͥmere.du¬
plicia eoꝵ corda declaramꝰ. Sic̃ salomon dicit.¬

Expanded text:
rnem, cor tamen ad intelligentiam referri posse non dubium est. Nam cujus sapientiam praeferre volumus, ejus cor sine dubitatione laudamus. Consilium vero in cordis nomine exprimitur, quod actus praevenit, testante Salvatore in Evangelio: Ex corde exeunt cogitationes malae, adulteria, homicidia, et caetera . De quo Psalmista ait: Labia dolosa in corde et corde locuti sunt mala . Nam quod dicit in corde et corde: quoties volumus dolosos exprimere, duplicia eorum corda declaramus, sicut Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
dere: hocẽ. inȩt̾na beatitudine regnare. aliqñ
dicis. hoc÷ etna beatitudine digni: et peccõres
adsinistrã. hoc ẽ. partẽ reꝓbam. qͥ suppliciotdi¬
ti st̃. Hic implet᷑ qd̾ alibi scriptũ ÷: indextera
dĩ ignea lȩx: asinistra aũ eiꝰ reꝓbi. Insinistra
gͦ dñi reꝑbi positi ert̃. quia hi sinistra hocẽ
p̃sentia quã diu uixert̃ ardenti cupiditate

Expanded text:
dere, hoc est, in aeterna beatitudine regnare. Aliquandicis , hoc est, aeterna beatitudine digni, et peccatores ad sinistram, hoc est, in partem reprobam, qui supplicio traditi sunt. Hic impletur quod alibi scriptum est: In dextera Dei ignea lex , a sinistra autem ejus reprobi. In sinistra ergo Domini reprobi positi erunt, qui et sinistra, hoc est, praesentia, quandiu vixerunt, ardenti cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
bat dicens. succincti lũbos m̃tis urẽ. Hinc paulꝰ
cũ ꝑ abrahȩ sacrificiũ melchisedecli tp̃r leui sac̾¬
dotiũ dicẽt decimatũ. uͥ tc in habrahȩ corꝑe lȩ¬
ui lat̾e ostendens ait. Ad huc enĩ in lũb̾ patris
erat. Quia uͦ seminariũ luxuriȩ feminis inũ¬

Expanded text:
ncti lumbos mentis vestrae . Hinc Paulus cum per Abrahae sacrificium Melchisedech tempore Levi sacerdotium diceret decimatum, ubi tunc in Abrahae corpore Levi lateret, ostendens, ait: Adhuc enim in lumbis patris erat . Quia vero seminarium luxuriae feminis in um
Abbreviated transcription (Latin):
huc ptꝰ c̾gũ seqr̃ et monet. qi iã et a nob̾ c̃tẽptꝰ
ẽ. et tamͣ nos adhuc uocare ñcessat. Quasi dor¬
sũ ei infaciẽ dedimꝰ: tuiꝰ u̾ba despicimꝰ. cuiꝰ p̃¬
cepta calcamꝰ. s stans pꝰt̾gũ nos adu̾sos reuocat
qui et uidet qd̾ despicit᷑: et tam̃ ꝑp̃cepta clamat.
qd int̾ scapulas ÷: unde et nõat᷑. Inscapuł etrim
possumꝰ incelligẽ iuxca allegortã oneris sar¬
cinã. ut ÷ illud qd̾ adabrahã tollens panẽ et
utrẽ aꝙͣ apposuit suꝑscapulas agar. ł oꝑatio ẽs
diu̾sas. iuxta illud qd inpsalmo dedño scͥptũ:
Scapuł suis obumbrabit tͥ. Spͤapule st̃ dñi.¬

Expanded text:
huc post tergum sequitur et monet; quia jam et a nobis contemptus huc post tergum sequitur et monet; quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus, cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus: sed stans post tergum nos aversos revocat; qui et videt quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, d inter scapulas est, unde et nominatur. In scapulis enim possumus intelligere, juxta allegoriam, oneris sarcinam: ut est illud, quod Abraham tollens panem et utrem aquae imposuit super scapulas Agar : vel operationes diversas, juxta illud, quod in Psalmo de Deo scriptum est: Scapulis suis obumbrabit tibi . Scapul
Abbreviated transcription (Latin):
au̾sionẽ prauoꝵ acultu diuino ec despectio¬
nẽ uere religionis. Sic̃ in exechieł uisione scͥꝑ¬
tũ ÷: qd̾ uiri stantes contͣ tẽplũ dorsa u̾sa ha¬
berent. et facie respicerent adsoł ortũ. Item
indorso lĩgo. significant᷑ corꝑei dolores: qͦs
deinlatis uerb̾ib. sci uiri sustinebt̃. Uñ ꝓpħa
dicit inpsalmo: posuisti tribulationes in
dorso nr̃o. Uidelicet u̾b̾a qͣ et paulꝰ ꝑtulit. &
reliqͥ fideliũ turba sustinuit. adhac u̾bib hu¬
miliati. ut diabolicã suꝑbiã cũ mundi ipłiꝰ
deleccatione respuerent. Rursũ t̾gũ obliui¬
onẽ p̃tericoꝵs significat. unde petimꝰ dm̃ in
oratione. ut peccata nr̃a p̃terita ptꝰ t̾gũ mittat.
hoc ÷ ꝑpetue obliuioni tradat. Nam qd̾ dorsũ
et t̾ga despeccionẽ di significent. ostendit ysaiaᷤᷤ
dicens idisrłiticã plebẽ. et ert̃ ocłitui uidente ᷤᷤ
p̃ceptorẽ tuũ et aures tuȩ audient uocẽ pꝰt̾gũ

Expanded text:
 pravorum a cultu divino, et despectionem verae religionis: sicut in Ezechielis visione scriptum est, quod viri stantes, contra templum dorsa versa haberent, et facie respicerent ad solis ortum. Item in dorso vel tergo significantur corporei dolores, quos illatis verberibus sancti viri sustinebunt. Unde propheta dicit in Psalmo: Posuisti tribulationes in dorso nostro : videlicet verbera, quae et Paulus pertulit, et reliqua fidelium turba sustinuit, ad hoc verberibus humiliati, ut diabolicam superbiam cum mundi ipsius delectatione respuerent. Rursum tergum oblivionem praeteritorum significat. Unde petimus Deum in oratione, ut peccata nostra praeterita post tergum mittat, hoc est, perpetuae oblivioni tradat. Nam quod dorsum et tergum despectionem Dei significent, ostendit Isaias dicens ad Israeliticam plebem: Et eraeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum
Abbreviated transcription (Latin):
indo scapule. ocłi. brachiũue dr̃. cauendũ sũ¬
moꝑe ẽ: neqͥd in eo mens corꝑeũ susꝑicet᷑. In
antro pomorfitaruͣ nãꝙ heresim cadere⁊: eũ
qͥ incirt᷑spripte implet: et circ̃plectit oĩa intra
se insinuaret humilib cͣdescendit. quatinꝰ par¬
uulꝰ animꝰ reb cognitis enutrit᷑ adinqͥrenda
exurgat incognita: atq adeũ qͥ longe ꝑ ipsũ ÷
quedã iuxta se audiens. qͣsi quibꝰdã ad illum
passib moueat᷑. Uñ fit ut ꝑscri̾pturã suã ali¬
auib. aliqñ etiã abinsensatis reb quasdã lon¬
ge dissimiles inse similitudines trahat. Ple¬
runq enĩ acorꝑib hoĩm inse similitudinẽ tra¬

Expanded text:
in Deo scapulae, oculi, brachium dicuntur, cavendum summopere est ne quid in eo mens corporeum suspicetur. In antropomorphitarum namque haeresim cadere est, eum qui incircumscripte implet et circumplectitur omnia, intra  insinuet, humilibus condescendit, quatenus parvulorum animus rebus cognitis enutritus, ad inquirenda exsurgat incognita, atque ab eo, qui longe super ipsum est, quaedam juxta se audiens, quasi quibusdam ad illum passibus moveatur. Unde fit ut per Scripturam suam aliavibus, aliquando etiam ab insensatis rebus quasdam longe dissimiles in se similitudines trahat. Plerumque enim a corporibus hominum in se similitudinem tra
Abbreviated transcription (Latin):
deiudith scriptũ ÷. cũ caput abscideret holo¬
fernis. corpꝰ eiꝰ truncũ ȩuolueret. Pͥorro qr ho¬
lofernis tipũ tenet diaboli. truncũ corpꝰ eiꝰ. os¬
tendit eũ abscisa potentia potestatis eiꝰ. ipsũmi¬
micũ exoĩ parte infirmũ et debilẽ. eẽ. ut eo fa

Expanded text:
de Judith scriptum est , quod, cum caput abscideret Holode Judith scriptum est , quod, cum caput abscideret Holofernis, corpus ejus truncum evolveret. Porro quia Holofernis typum tenet diaboli, truncum corpus ejus ostendit, id est, abscisa potestate ejus, ipsum inimicum ex omni parte infirmum et
Abbreviated transcription (Latin):
feriendo c̃tingere. ut cadat ascensor eiꝰ retro.
Ascensor ȩqui ÷ quisqͥs extollit̾ indignitatib
mundi: qui retro cadere dr. et nͣ infatiẽ. sicut
saulꝰ cecidisse memorat᷑. Infaciẽ enĩ cadere ÷:
in hac uita suas unũquẽq culpas cognoscere.
easq pęnitendo deflere. Retro uͦ qd̾ ñ uidet᷑
cadere ÷: exhac uita repente deced̾e. ec ad quȩ
supplicia ducat᷑ ignorare. Itẽ deȩqͦ in iob scͥp
tũ ÷ t̾ram ungula fodit. salet inȩqͥ ungła labo¬
ris fortitudo cognosci. Quid gͦ ꝑungłam nͥ in
uidelicet t̾rã fodit ungła. dũ decorde audienti¬
ũ exẽplo suoꝵ oꝑũ t̾renas cogitationes eicit. Truncꝰ
media ꝑarscorꝑis a collo adinguinẽ. deqͦ rigidiꝰ
caput collo uegit᷑. Truncꝰ sustinet᷑ coxis et geni¬
b cruribꝙ Truncꝰ qͥ sine capite ee manibi ẽ
significat debilitatẽ et inertiã cuiꝰlibet. unde

Expanded text:
feriendo contingere. Ut cadat ascensor ejus retro. feriendo contingere. Ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est quisquis extollitur in dignitatibus mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem, sicut Saulus cecidisse memoratur. In facie enim cadere, est in hac vita suas unumquemque culpas cognoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero quod non videtur cadere, est ex hac vita repente decedere, et ad quae supplicia ducatur itum est: Terram ungula fodit . Solet in equi ungula laboris fortitudo cognosci. Quid ergo per ungulam,videlicet terram fodit ungula, dum de corde audientium exemplo suorum operum terrenas cogitationes ejicit. Truncus media pars corporis a collo ad inguinem. De quo Virgilius. Caput collo vehitur. Truncus sustinetur coxis et genibus cruribusque. Truncus, qui sine capite et manibus est, significat debilitatem et inertiam cujuslibet. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
siue exertitiũ boni oꝑis expͥmit᷑. Uñ deilla
muliere forte. quã salomon infine ꝓu̾bioꝵ
suoꝵ descripsit ita legit᷑. manũ suã misit ad
fortia: et digiti sui app̾hendeit̃ fusũ. Manꝰ gͦ
misit adfortia. idẽ. studiũ suũ ad ꝑfecta xp̃i
caritatis oꝑa: et digiti sui app̃hendert̃ fusũ.
cũ discretionis equitate textrinã stole cȩlestis
ꝑoꝑa caritatis efficit. uͥ discretione sũma opꝰ
nis cuiꝰlibet rei demonstrat̃. Nam scriptũ ÷
ingenesi uͥiacob benedixit filio suo dan diceis.
fiat dan coluber inuia: cerastes insemita. mor¬
dens ungulas eqͥ. et cadat ascensor eiꝰ retro. Quidã
uͦ hanc ꝓpħiã ad antixp̃m transfert̃. arbitrante ᷤᷤ
eũ detribu dan uenturũ. in hoc loco equũ ac¬
incursu labentiũ tẽpoꝵ spumat. ec qr anti¬
xp̃c extrema mundi appͣheudere nititur.
cȩrastes iste ȩqui ungulas mordere ꝑhibet᷑.
Ungulã quippe ȩqui mordere ÷. extrema scłi

Expanded text:
sive exercitium boni operis exprimitur. Unde de illa muliere forti, quam Salomon in fine proverbiorum suorum describit ita legitur. Manum suam misit ad fortia, et digiti sui apprehenderunt fusum  studium suum ad perfecta Christi charitatis opera, et digiti sui apprehenderunt fusum, cum discretionis aequitate textrinam stolae coelestis per opera charitatis efficit. Ubi discretione summa opusnis cujuslibet rei demonstratur. Nam scriptum est in Genesi, ubi Jacob benedixit filio suo Dan, dicens: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita, mordens ungulas equi, ut cadat ascensor ejus retro . Quidam vero hanc prophetiam ad antichristum transferunt, arbitrantes eum de tribu Dan venturum: in hoc loco equum acin cursu labentium temporum spumat. Et quia Antichristus extrema mundi apprehendere nititur, cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur. Ungulas quippe equi mordere est extrema saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
nificant. qr ille ÷ caput: eccła uͦ corpꝰ ipsiꝰ. et m̃brũ
dem̃bro: qd̾ longa ratione disputans apłs ita
ostendit. inqͥb alia st̃ głosa et fortiota. alia ig¬
nobiliora. et infirmiora m̃bra. qd̾ facit differen¬
tiã uirtutũ et discendi łdocendi studiũ. Nam
ocłi incorꝑe xp̃i possunt dici. qͥ meditant᷑ in lege
dñi die ac nocte: aures qui diligent̾ audiunt uer¬
bũ dĩ. et obȩdiunt mandatis eiꝰ. Os et lingua. p̃¬
dicatores scĩ. Manꝰ qͥbene oꝑant᷑. ł elemosinas
tribuunt. Pedes qui uiã mandatoꝵ di incedt᷑
et cȩt̾a huimodi qd̾ longũ: enuimerari. Alĩã uͦ
significationẽ hñt m̃bra. qñ adiaboli partẽ sen¬
sũ traht̃: qr sic̃ om̃s sci ad xp̃i corpꝰ ꝑtinent. ita õs
iniqͥ ad corpꝰ antixp̃i. unde scriptũ ÷ in iob dele¬
uiathan: mͣbra carniũ eiꝰ coherentia sibi. Car

Expanded text:
nificant: quia ille est caput, Ecclesia vero corpus ipsius, et membra nificant: quia ille est caput, Ecclesia vero corpus ipsius, et membra de membro. Quod longa ratione disputans Apostolus ita ostendit, in quibus alia sunt gloriosa et fortiora, alia ignobiliora et infirmiora membra: quod facit differentia virtutum, et discutiendi vel docendi studium. Nam oculi in corpore Christi possunt dici, qui meditantur in lege Domini die ac nocte: aures, qui diligenter audiunt verbum Dei et obediunt mandatis ejus: os et lingua praedicatores sancti: manus, qui bene operantur vel eleemosynas tribuunt: pedes, qui viam mandatorum Dei incedunt, et caetera hujusmodi: quod longum est enumerare. Aliam vero significationem habent membra, quando ad diaboli partem sensum trahunt: quia sicut omnes sancti ad Christi corpus pertinent, ita omnes iniqui ad corpus antichristi. Unde scriptum est in Job de Leviathan: Membra carnium ejus cohaerentia sib