comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustrationis. quasi ad palloꝵ redeunt
dum exteriora ꝑ accuiam uitã fra¬
tribus mi nistrare student. Et qui
paulo aude fuerant indei contẽpla¬
tione palescunt iteũ intemporahũ
reruni per humanitatis offiqum
administratione. Nonus topaz¬
us. Topazius lapis: õium lapidũ
colores in se habet. unde ⁊ nomen
accepit.qr pan grece.latne omne
dicitur. Quo nichil carnis reges
in thesauris suis habere possunt
Et nascitur in insula egypti. que
dicitur topazion. Signi ficat scõs
om̃ibus urtutibus refectos ⁊
quasi multis coloribus sic mul¬
tis uirtutibus lucentes. Decimꝰ
crisopassus. Crisoprassus aurei
coloris est. ⁊ iuridis. qd̃ ip̃o nõie
manifestat᷑. parum distans abe¬
rillo. Dignific̃ aũt eleccos sapi¬
entia resplendendes. ⁊ uiriditatẽ
fidei semper ad celestia tendẽtes.
Undecinus iacintus. Iacintus
similis est aque radio solis per¬
fuse. Et in hoc signific̃ electos
sapientia repletos. non tamen

Expanded text:
istrationis, quasi ad pallorem redeunt, istrationis, quasi ad pallorem redeunt, dum exteriora per activam vitam fratribus ministrare student, et qui paulo ante fuerant virides in Dei contemplatione, pallescunt iterum in temporalium rerum per humanitatis officium administratione. Nonum topazius. Topazius lapis omnium lapidum colores in se habet; unde et nomen accepit, quia pan Graece, Latine omne dicitur. Quo nihil carius reges in thesauris suis habere possunt; et nascitur in insula Aegypti quae dicitur Topazion. Significat sanctos omnibus virtutibus refertos, et quasi multis coloribus, sic multis virtutibus lucentes. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus aurei coloris est et viridis, quod ipso nomine manifestatur, parum distans a beryllo. Significat autem electos sapientia resplendetes, et viriditate fidei semper ad coelestia tendentes. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus similis est aquae radio solis perfusae. Et in hoc significat electos sapientia repletos, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
extollantur. Huic ihezechiel sepe
contuens celestia mysteria. filius
hoĩs uocatur. Et habraham. Lo¬
quar ad dñm meum. cũ simpu¬
lius ⁊ cims. Et psalmista. Mem̃
co dñe qr pulius sumus. horo
fenũ dies eius. Bene aũt iste la¬
pis sexto loco subrogat᷑. qui terre
rubre speciem tenere uidet᷑: quia
⁊ primus homo sexta die conditus
uiuenͥtur. cui dcm̃ est. terra es. et
in terram ibis. Eꝑtimus crisolitꝰ
Crisolitus quasi aurum fulget. ⁊¬
uidetur. ⁊ uidetur enuttere ex se
quasdam ardendes scintillas. Cuiꝰ
spetie significantur hu qui luce
supne sapientie resplendent suasq
uirtuces atq sententias cũ uerbo
exortatione̾s uelut scintillas in ꝓ¬
rimos effundunt. quibus ad amo¬
rem dei ⁊ proximi alios accendt̃
Octauus berillus. Berillus duos
colores habet. uiridem ⁊ pallent᷑e
ꝑ quem illoꝵ iuta designatur: qͥ
eternoꝵ contemplationi bonoꝵ in¬
herent. ⁊ iderũ cure fraterne adini¬

Expanded text:
extollantur. Hinc Ezechiel saepe extollantur. Hinc Ezechiel saepe contuens coelestia mysteria, filius hominis vocatur; et Abraham: Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis . Et Psalmista: Memento, Domine, quia pulvis sumus, homo sicut fenum dies ejus . Bene autem iste lapis sexto loco subrogatur, qui terrae rubrae speciem tenere videtur, quia et primus homo sexto die conditus invenitur, cui dictum est: Terra es et in terram ibis . Septimum chrysolithus. Chrysolithus quasi aurum fulget, et videtur emittere ex se quasdam ardentes scintillas. Cujus specie significantur hi qui luce supernae sapientiae resplendent, suas virtutes atque sententias cum verbo exhortationis velut scintillas in proximos effundunt, quibus ad amorem Dei et proximi alios accendunt. Octavum beryllus. Beryllus duos colores habet, viridem et pallentem. Per quem vita illorum designatur, qui aeternorum contemplationi bonorum inhaerent, et iterum cura fraternae admin
Abbreviated transcription (Latin):
les uident᷑: Sed tamen innouati
ꝑ gratiam xp̃i: semꝑ splendore fi¬
dei irradiantur. ideo ut si necessi¬
tas ingruerit. ⁊ iam per caritatis
officium ꝓpͥum sanguinem non
solum ꝓrs amicis. uerum etiam
ꝓ ip̃is fundere non metuant mi¬
micis quod significatur per colo¬
rem rubeum. Uunc ucanticis cã¬
ticoꝵ ecch̃a dicit. ⁊ lolite mecõ¬
siderare quod fusca sum: quia de¬
colorauit me sol. Unde paulus a¬
postolus dicit. Et si exterior ñr
homo corrumpitur. tamen in¬
terior renonatur de die indiem.
Sextus sardius. Sardius lapis:
terre rubre speciem tenet. ideoq
significat scõs qui licet ad su¬
bhinua intelligenda ⁊ contuenda
ducantur: tamen suam semper
student recognoscere fragrilita¬
tem. recordantes se ẽt̃ filios ade.
qui terra rubra interpretat᷑. Re¬
ducunt quippe semper ad memo¬
riam. qui sint ⁊ unde uenerunt
.i. ex radice fragilia ⁊ pcc̃oris ho¬
licet ex accepto celestis gr̃e dono

Expanded text:
les, videntur, sed tamen innovati les, videntur, sed tamen innovati per gratiam Christi, semper splendore fidei irradiantur ab eo, ut si necessitas ingruerit, etiam per charitatis officium proprium sanguinem non solum pro amicis, verum etiam pro ipsis fundere non metuant inimicis, quod significatur per colorem rubeum. Hinc in Canticis canticorum Ecclesia dicit: Nolite me considerare quod fusca sum, quia decoloravit me sol . Unde Paulus apostolus ait: Etsi exterior homo noster corrumpitur, tamen interior renovatur de die in diem . Sextum sardius. Sardius lapis terrae rubrae speciem habet, ideoque significat sanctos, qui, licet ad sublimia intelligenda et contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rubra interpretatur. Reducunt semper ad memoriam qui sint et unde venerint, scilicet ex radice fragilis et peccatoris holicet ex accepto coelestis gratiae dono
Abbreviated transcription (Latin):
sinaragdus: qr in ip̃is habitat xͦ
delibus non quod ip̃i eum habeãt
sed causa inuidentie hõibus eur
anferant. Sed sunt armiaspi
unũ oculum habentes .i. electi o
culum mentis possidentes. qͥ bel¬
lant᷑ cũ griphibus. hoc ẽ cũ ma¬
ligius spiritibus. xp̃mq sibi ra¬
punit qui est lapis pretiosus. Et
sicut dñs designatur p hũc lapi¬
dem: ita ⁊ electi quoꝵ fides nũꝙͣ
marcescit. Nam ⁊ ip̃i in fuda¬
mento eccłie ponũtur: qr ⁊ alioᷤᷤ
exemplo ⁊ doctrina erudiũt ⁊ in
xp̃i doctrina confortant. Quintꝰ
sardonit. Sariours compositus est
ex sardio ⁊ onice. Cuius genera plu¬
ria sint. sed preciosior tribus co¬
loribus distinguit᷑. in modũ ungui¬
nis. tꝑ in subteriori parte habet co¬
lorem nigrum. in medio ⁊ubicũdũ
in supiore candidum. Uel aliter.
Primam habet partem nigram.
medio candidam. supius rubean
significans scõs. quĩ iugri .i. despͤ¬
ti contemptibiles. ⁊ abhominabi¬

Expanded text:
smaragdus, quia in ipsis habitat Christus. smaragdus, quia in ipsis habitat Christus. delibus, non quod ipsi eum habeant, sed causa invidentiae hominibus eum auferunt. Sed sunt Arimaspi unum oculum habentes, id est electi unum oculum mentis possidentes, qui bellantur cum gryphibus, hoc est, cum malignis spiritibus, Christumque sibi rapiunt, qui est lapis pretiosus. Et ut Dominus designatur per hunc lapidem, ita electi, quorum fides nunquam marcescit. Nam et ipsi in fundamento Ecclesiae ponuntur, quia alios et exemplo et doctrina erudiunt, et in Christi doctrina confortant. Quintum sardonyx. Sardonyx compositum est ex sardio et onyche, cujus genera plurima sunt, sed pretiosior tribus coloribus distinguitur in modum unguinis, quia in subteriori parte habet nigrum colorem, in medio rubicundum, in superiori candidum. Vel aliter: primam partem habet nigram, mediam candidam, superius rubeam, significans sanctos, qui nigri, id est despecti, contemptibiles, et abominabi
Abbreviated transcription (Latin):
lapidis genera sunt multa. Sed pre¬
ciosissimi smaragdinei lapides reppe¬
runtur in scithiã regione deserta.
quos tamen custodiunt griphes a¬
nimalia terrsostia ⁊ ferocia. que cor¬
pus hñt leoninũ. Pedes autẽ ro¬
strũ. ⁊ alas ut aquila. ideoq ꝑ terrã
currunt ut leones. paera uolant
ut aues. Que bestie custodiunt ip¬
sam deserti regionem. ⁊ seruant
ip̃õs lapides. non quod ip̃e ni suã
eos conuertant utilitatẽ: sed hõib¬
in se contiaet inisteriũ. Lapis qͥppe
smaragdus qui ut diximus nuie
est uiriditatis. xp̃m significat qui
pascua eterne refectionis suis da¬
turus est. fidelib. Porro desertum
illud inque lapides repperumt᷑.
signific̃ corda scõꝵ. qui se a terre¬
iuis ⁊ huius mũdi curis longe fa¬
ciunt. ut in secreto cordis sui quie¬
de dño seruire possuit. Unde u¬
nus eoꝵ dicit. Ecce elongaui fu¬
giens: ⁊ mansi in solitudine. In
quoꝵ cordibus iiuenit᷑ lapis

Expanded text:
lapidis genera sunt multa, sed prelapidis genera sunt multa, sed pretiosissimi smaragdinei lapides reperiuntur in Scythia, regione deserta, quos tamen custodiunt gryphes, animalia terribilia et ferocia, quae corpus habent leoninum, pedes autem, rostrum et alas, ut aquila: ideoque per terram currunt ut leones, per aera volant ut aves. Quae bestiae custodiunt ipsam deserti regionem, et servant ipsos lapides, non quod ipsae in suam eos convertant utilitatem, sed hominibuin se continet mysterium: Lapis quippe smaragdus, qui, ut diximus, nimiae est viriditatis, Christum significat, qui pascua aeternae refectionis suis daturus est fidelibus. Porro desertum illud in quo lapides reperiuntur, significat corda sanctorum, qui se a terrenis et hujus mundi curis longe faciunt, ut in secreta cordis sui quiete Domino servire possint. Unde unus eorum dicit: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . In quorum cordibus invenitur lapis
Abbreviated transcription (Latin):
separare a caritate xp̃i. Et tales be¬
ne infundamento eccłie constituũ¬
tur: qr aliis exemplũ fortitudinis
prebent. Unde ⁊ idem suis auditorib
dicit. Imitatores mei estote: sicut
⁊ ego xp̃i. Habet quoq ⁊ idem lapis
similitudinem lucerne pallentis.
Et in hoc humilitatẽ scor signific̃
qui in presenti uita pallidi habent᷑
qr despiciuntur. contempnũtur. et
ueluti in nichilum reputant᷑. atta¬
men ip̃i inobscuro loco lucent. ali¬
isq lumen scientie ardoris demon¬
strant. Unde ⁊ ex uuo illoꝵ dicitur.
Ille erat lucerna ardens ⁊ lucens.
Ardens uidelicet fide ⁊ dilectione:
lucens uerbo ⁊ opere. Quartus sina¬
ragb̃. Sinaragd̾ pretiosus ẽ lapis
insua natura: sed preciosior in elec¬
torum figura. Qui lapis tante
iuiriditatis est: ut omñe uirorem
herbarũ superet ⁊ aerem etiam cir¬
cũfusum iuridem reddat. Reddit
etiam imagines aspicientuim
si moles eius fuerit ampla. Hunꝰ

Expanded text:
separare a charitate Christi ; et tales beseparare a charitate Christi ; et tales bene in fundamento Ecclesiae constituuntur, quia aliis exempla fortitudinis praebent. Unde et idem auditoribus suis dicit: Imitatores mei estote sicut et ego Christi . Habet quoque idem lapis similitudinem lucernae pallentis, et in hoc humilitatem sanctorum significat, qui in praesenti vita pallidi habentur, quia despiciuntur, contemnuntur et velut in nihilum reputantur. Attamen ipsi obscuro loco lucent, aliisque lumen scientiae atque ardoris demonstrant. Unde et ex uno illorum dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet fide et dilectione, lucens verbo et opere. Quartum smaragdus. Smaragdus pretiosus lapis est in sua natura, sed pretiosior in electorum figura. Qui lapis tantae viriditatis est, ut omnem virorem herbarum superet, et aerem etiam circumfusum viridem reddat. Reddit etiam imagines aspicientium, si moles ejus fuerit ampla. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ signific̃: quoq qui est pabu¬
lum ⁊ refectio oĩum electoꝵ. Ipse
est primũ fundamentũ eccł̃ie. quia
ut apłs dicit. fundamentũ aliud
quoq ⁊ electos quoꝵ fides nũquam
marcessit sed semper in oꝑatione¬
sui rore ꝑseuerat. Scõs saphyrus
Lapis saphirus. in sua natura nequaꝙͣ
preciosus est: sed in mysterio ualde in
um colorem retinet. atq ideo scõs
significat qui celestia mente petunt.
dicentes cum apło. Nostra conuer¬
satio in celis est: Tercius calcedonius.
Calcedonius lapis multo ẽ uilior ꝙͣ
saphyrus in natura sed in misticis
seusibus ualde mnuenitur et ip̃e pre¬
tiosus. Est eñi fortissime nature. ut
õium sculpentium argumentis re¬
sistat: Atq ideo signific̃ scõs. qͥ mui¬
tissimi sunt inter aduersa huius
scłi. Quoꝵ inus dicit. Qui nos se¬
parabit a caritate xp̃i: Et iterum.
Certus sum quia neq mors neq
uita. neq angeli. ⁊ cet̾. poterit nos

Expanded text:
Dominum significat, qui est pabuDominum significat, qui est pabulum et refectio omnium electorum, ipse est primum fundamentum Ecclesiae, quia ut Apostolus dicit: Fundamentum alquoque et electos, quorum fides nunquam marcescet, sed semper in operationis virore perseverat. Secundum sapphirus. Lapis sapphirus in sua natura, nequaquam pretiosus est, sed in mysterio valde praum colorem retinet, atque ideo sanctos significat, qui coelestia mente petunt, dicentes cum Apostolo: Nostra conversatio in coelis est . Tertium chalcedonius. Chalcedonius lapis multo est vilior quam sapphirus in natura, sed in mysticis sensibus valde invenitur et ipse pretiosus. Est enim fortissimae naturae, adeo ut omnium sculpentium argumentis resistat: atque ideo significat sanctos, qui invictissimi sunt inter adversa hujus saeculi. Quorum unus dicit: Quis nos separabit a charitate Christi ? Et iterum: Certus sum quia neque mors, neque vita; neque angeli, et caetera, poterunt nos
Abbreviated transcription (Latin):
fidei designatur: quam sc̃i tenẽt¬
eis corde. manifestant etiam ore
nec qͥcquam intus agitur per si¬
mulationem: quod non uideatur
exterius ꝑ puram oris atq oꝑis
confessionem. Fundamenta mu¬
ri ciuitatis. omni laꝑide precio¬
so ornata fundamenta ciuitatis
phete. ⁊ ceteri predicatores: super
quorũ doctrinam uł exempla con¬
stat eccl̃ie structura. Que funda¬
menta om̃i lapide p̾cioso .i. om̃ib
uirtutibus fide scilicet. spe. caritate.
hospitalitate. ieumio. abstinentia.
ceterisq sunt ornata bonoꝵ operib
actuum. Siue etiam lapides pre¬
ciosos. intellige omĩs imitatores il¬
lorũ. qui medificio cuutatis positi
sunt: ip̃amq cuntatem moribus ⁊
uita exornant. De hus lapidibus
dñs ꝑ proph̃am dicit. Ecce ego ster¬
nam ꝑ ordinem lapides tuos. ⁊ fim¬
dabo te in saphirio. Unde sequitur.
fundamentim primũ iaspis. Qui
lapis ut superius dcm est. iuridis
est coloris. atq ideo non incongruc

Expanded text:
fidei designatur, quam sancti tenentfidei designatur, quam sancti tenentes corde, manifestant etiam ore. Nec quidquam intus agitur per simulationem, quod non videatur exterius per puram oris et operis confessionem. Et fundamenta muri civitatis omni lapide pretioso ornata. Fundamenta civitatis, prophetae et caeteri praedicatores, super quorum doctrinam vel exempla, constat Ecclesiae structura. Quae fundamenta omni lapide pretioso, id est, omnibus virtutibus, fide scilicet, spe, charitate, hospitalitate, jejunio, abstinentia, caeterisque sunt ornata bonorum actuum operibus. Sive etiam lapides pretiosos intellige omnes imitatores illorum, qui in aedificio civitatis positi sunt, ipsamque civitatem moribus et vita exornant. De his lapidibus Dominus per prophetam dicit: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris . Unde sequitur: Fundamentum primum jaspis. Qui lapis, ut superius dictum est, viridis est coloris, atque ideo non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
celestis intessigit᷑. de qua dñs dicit
Accipite sapientiam sicut aurũ.
Iniutro uero: puritas cordiũ intel¬
ligitur. Nam ex ceteris metallis
si conficitur uas aliquod: qͥcqd in¬
trinsecus ponit᷑. extrinsecus mi¬
nime uidetur. In iutro aũt: quicqͣd
uiterius ponitur. totũ exterius ꝑ¬
spicitur. Atq ideo ꝑ iutrũ puritas
designat᷑ cordis õĩum sc̃oꝵ: que
muicem uerba incelesti beatitudi¬
ne oĩbus manifestabit᷑. Hec eñi
uerba. non ad presentẽ eccłiam re¬
ferri possunt. in qua singulis sin¬
guloꝵ conscientie occulte sunt s
ad futuram. quando ueniente dño
qui illuminabit abscondita tene¬
braꝵ singulorũ conscientie cũctis
manifestabunt᷑. Quicqͥd em̃i co¬
gitatum fuerit ab aliquo. totum
uidebit᷑ ab altero. Sicq unuspͥsq
per aurum sicut supra dictũ est:
intelligitur sapientia supna.
Per iutrum uero: puritas fider
Nam in iutro sicut dictũ ẽ: qͥc¬
quid ponit᷑ interius totum uide¬
tur exterius. Et per hoc puritas

Expanded text:
estis, de qua Dominus dicit: Accipite sapientiam sicut aurum. In vitro vero puritas cordium intelligitur: nam ex caeteris metallis, si conficitur aliquod vas, quidquid intrinsecus ponitur, extrinsecus minime videtur. In vitro autem, quidquid interius ponitur, totum exterius perspicitur. Atque ideo per vitrum puritas designatur cordis omnium sanctorum, quae invicem in coelesti beatitudine omnibus manifestabitur. Haec enim verba non ad praesentem Ecclesiam referri possunt, in qua singulis singulorum conscientiae occultae sunt, sed ad futuram, quando veniente Domino, qui illuminabit abscondita tenebrarum, singulorum conscientiae cunctis manifestabuntur. Quidquid enim cogitatum fuerit ab aliquo, totum videbitur ab altero, sicque unusquisque per aurum sicut dictum est, intelligitur sapientia superna. Per vitrum vero puritas fidei; nam in vitro, sicut dictum est, quidquid ponitur interius, totum videtur exterius, et per hoc puritas
Abbreviated transcription (Latin):
egebit lumine lucerne. uel lumie
sõns. Unde sequitur. Qm̃ dñs deus
illos illuminabit. Si uero noctem
intelligamus ignorantiam. luc̾nã
uero uel solem diuini uerbr predi¬
cationem: neq nox tunc erit igno¬
rantie. neq predicatio doctrine: qr
sicut ysaias dicit. non docebit uir
ꝓximũ suũ dicens. cognosce dũm.
quia om̃s scient me aminore usq
ad maiorem: s om̃s eterne sapien¬
tie iiherentes. ꝑfecca scientia ful¬
gebunt. Et regñabunt cũ capite
suo in scła scłoꝵ. Et dixit michi.
haud dubium quan angelus qui hec il¬
li ostendebat. Hec uerba. que scilicet
abintio libri dicta uel ostensa tͥ sũt.
fidelissima sunt. Quia quicqͥd tibi
dcm̃ est ueraciter implebitur. Et
uera sunt: qr a deo uero sunt prola¬
ta. Quod aũt dicit᷑ iohanni. per¬
tinet etiam adunu̾sam eccliam:
cui ꝑ internam inspirationem. ip̃a
uerbooꝵ ueritas reuelatur. Et ideo
nullus intantũ debet heles fieri uͭ

Expanded text:
egebit lumine lucernae vel lumine egebit lumine lucernae vel lumine solis. Unde sequitur: Quoniam Dominus Deus illuminabit illos. Si vero noctem intelligamus ignorantiam, lucernam vero vel solem, divini verbi praedicationem, neque nox erit tunc ignorantiae, neque praedicatio doctrinae, quia sicut Isaias dicit: Non docebit vir proximum suum, dicens: Cognosce Dominum, quia omnes scient me a majore usque ad minorem . Sed omnes aeternae sapientiae inhaerentes, perfecta scientia fulgebunt. Et regnabunt cum capite suo in saecula saeculorum. Et dixit mihi. Haud dubium quin angelus qui haec illi ostendebat: Haec verba quae scilicet ab initio libri dicta vel ostensa tibi sunt. Fidelissima sunt quia quidquid tibi dictum est, veraciter implebitur. Et vera sunt quia a Deo vero sunt prolata. Quod autem dicitur Joanni, pertinet etiam ad universalem Ecclesiam, cui per internam inspirationem ipsa verborum veritas revelatur: et ideo nullus in tantum debet insipiens fieri, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it qui utiq multo est subtilior
bebunt cognuitionem. ut impleat᷑
quod dñis ait. Beati mũdo corde.
qm̃ ip̃i deũ uidebunt. Cetera ex
illius inuestigent᷑ contractatione.
non sit fides. aut spes. quid sibi
uult qd̃ electi nomen dei in frõti¬
bus habere phibent᷑: S sciendũ.
quia fides hic ꝓ remunatione fi¬
dei posita est. Que renumeratio:
contemplatio om̃ipotentis dei er.
Cum eñl acceperit eccłia qd̾ ꝑ fidẽ
tissitudo temporis: uel etiam tri¬
bulatio angustie. que sepe ꝑ nocte
figuratur. Hec nãq suprã iam
dixerat. sed in repetitione uerbi
demonstrat: quã appetendum
sit lumen illud. quo tociens lo¬
quendo inculcat. Et non egebit
lumine lucerne. neq lumine
solis. Munc humana ĩ firmitas
ad exercenda diurna oꝑa noitis quie¬
te redditur idonea. Utitur etiã in
nocte lucerna pro consolatione.Tt̃
aũt quando erit deus oĩa in om̃ibus
qui est lux uera om̃s illuminãs: nõ

Expanded text:
uit, qui utique multo est subtilior uit, qui utique multo est subtilior bebunt cognitionem, ut impleatur quod Dominus dicit: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Caetera ex illius investigentur contractione. non sit fides aut spes, quid sibi vult, quod electi nomen Dei in frontibus habere perhibentur? Sed sciendum, quia fides hic pro remuneratione fidei posita est, quae remuneratio contemplatio Dei omnipotentis erit. Cum enim acceperit Ecclesia, quod per fidem vicissitudo temporis, vel etiam tribulatio angustiae, quae saepe per noctem figuratur. Haec namque supra jam dixerat, sed in repetitione verbi demonstrat, quam appetendum sit lumen illud, quod totiens loquendo inculcat. Et non egebunt lumine lucernae neque lumine solis. Nunc humana infirmitas ad exercenda diurna opera, noctis quiete redditur idonea, utitur etiam in nocte lucerna pro consolatione: tunc autem quando erit Deus omnia in omnibus, qui est lux vera omnes illuminans, non
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt electi om̃ipotenti deo.
precauentes oĩuo ne eum in aliqͦ
offendant peccando. Ibi aũt serui¬
ent illi laudando ⁊ glorificando il¬
lum: iuxta illud. Beati qui habi¬
tant un domo tua. Et uidebunt
faciem eius .i. ꝑfectam eus cog¬
nitionem habebunt. Neq eñĩ¬
hoc puerstiter intelligendu est:
ut putemus deum habere faciẽ.
que corporeis oculis possit uide¬
ri. Sed quia in facie hominis co¬
guitio est: ideo hic ꝑ faciem quã
electi uidere dicuntur. nichil ali¬
ud quam cogiutio sc̃e trinitatis
intelligitur. Hinc scriptum ẽ
sicuti est. Talem enĩ uidebunt
scĩ deum. qualem nunc angeli
uident: dequibus dñs dicit. An¬
geli eorz semper uident faciem
patris mei qui incelis ẽ. De hac
añt uisione quomodo scilicet sit
tefaciens oculis mentis dei natu¬
ram esse contemplandam sicut
⁊ caritas uidetur. Si eñi exterior
homo nr̃ uidere nequit int̾iorem.
quanto magis dñi conspic̾e nõ¬

Expanded text:
serviunt electi hic omnipotenti Deo, serviunt electi hic omnipotenti Deo, praecaventes omnino, ne eum in aliquo offendant peccato. Ibi autem servient illi, laudando et glorificando illum, juxta illud: Beati qui habitant in domo tua . Et videbunt faciem ejus. Id est perfectam cognitionem ejus habebunt. Neque enim pueriliter hoc intelligendum est, ut putemus Deum habere faciem, quae corporeis oculis possit videri, sed quia in facie hominis cognitio est, ideo hic per faciem quam electi videre dicuntur, nihil aliud quam cognitio sanctae Trinitatis intelligetur. Hinc scriptum estebimus eum sicuti est . Talem enim videbunt sancti Deum, qualem nunc angeli vident, de quibus Dominus dicit: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est . De hac autem visione quomodo scilicet sit tefacientes oculos mentis, Dei naturam esse contemplandam, sicut et charitas videtur. Si enim exterior homo noster videre nequit interiorem, quanto magis Deum conspicere neq
Abbreviated transcription (Latin):
men aque uite. nũc autẽ plura¬
liter sedes introducit: dicens se¬
des dei in illa erunt. Sed hoc si¬
gnificant plures sedes quod
Que stilicet ꝓpter unitatẽ fi¬
dei inuna sede. ꝓpter diuersita¬
ex plaribus exprimitur. Unde
feruntur. Et serui eius seruiẽt
illi. Cum dñs discipulis dicat.
iam non dicam ues seruos sed
amicos meos. quomͦ hic scriptu¬
ra iam ĩmortales effectos uo¬
cat seruos: Aut si iam a serui¬
tute corruptionis lberati. ad
libertatem ⁊ głam filioꝵ dei tũc
quiete seruire narrantur. Sed
sciendum nobis est: quia in eo
quod iam nulło certamine de¬
sudabunt. sed eterna quiete ꝑfo¬
uentur liberi erunt ac nulla fꝰ¬
iutute obnoxu. Nam ⁊ nunc
non sunt serui timoris: sed a¬
moris. Oue ep̃i sunt seruitutes.
qr aliter timet seruus ne uerbe¬
retur a dño: aliter aut̃e filius
ne priuetur hereditate pat̾na
offendens in aliquo pu patris
ocilos. Ille ergo seruit timore.
iste aũt amore. Hac seruitute

Expanded text:
men aquae vivae: nunc autem pluramen aquae vivae: nunc autem pluraliter sedes introducit, dicens: Sedes Dei in illa erunt. Sed et hoc significant plures sedes, quod quae scilicet propter unitatem fidei in una sede propter diversitaribus exprimitur. Unde feruntur. Et servi ejus servient illi. Cum Dominus discipulis dicat: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos , quomodo hic Scriptura jam immortales effectos vocat servos? Aut si jam servitute corruptionis liberati, ad libertatem et gloriam filiorum Dei tunc aeterna servire narrantur? Sed sciendum est nobis, quia in eo quod jam nullo certamine desudabant, sed aeterna quiete fovebuntur, liberi erunt, ac nulla servitute obnoxii. Nam et nunc non sunt servi timoris, sed amoris. Duae enim sunt servitutes, quia aliter timet servus ne verberetur a Domino, aliter autem filius ne privetur haereditate paterna, offendens in aliquo pii patris oculos. Ille enim servit timore, iste autem amore. Hac servitute
Abbreviated transcription (Latin):
qr ip̃a merces beate ĩmortalita¬
tis que ꝑ fructus designatur.
quaq elecci fruunt᷑. nullũ t̾mi¬
nimi halet. sed sine fine ma¬
net. Singula ligna reddentia
fructum suũ. In hoc fructum
suum reddent᷑: qm̃ mercedem
suoꝵ operum pciꝑient. Et fo¬
lia ligni ad sanicatem gentiũ.
Folia ligni: laudes intelligunt᷑ sc̃oꝵ.
de quibus psalista. Beati qͥ habitãt
in domo tua. Que laudes ad sanita¬
tem gentium ꝓficient: cum earũ
corda ꝓpetua creatoris laus replẽs.
nullam in eis fatigationẽ. nullã
lassitudinem nullam tristiciam
sunt messe. Et om̃e maledictum
non erit in ea amplius. In presen¬
ti eccłia maledictum est subaud̃
genus hominũ. qui nncam ma¬
ledictionem ꝑceperunt. In illa scõ
dictum: sed om̃us ecclia electorũ
benedicetur in sius habitatorib
cum audierint. Uenite benedicti
des dei ⁊ agni in illa erunt. Suꝑi¬
us unam sedem posuerat. de qua
⁊dixerat se uidisse emanare flu¬

Expanded text:
quia ipsa merces beatae immortalitaquia ipsa merces beatae immortalitatis, quae per fructus designatur, quaque electi perfruuntur, nullum terminum habet, sed sine fine manet. Singula ligna reddentia fructum suum. In hoc fructum suum reddent, quoniam mercedem operum suorum percipient. Et folia ligni ad sanitatem gentium. Folia ligni, laudes intelliguntur sanctorum, de quibus Psalmista: Beati qui habitant in domo tua . Quae laudes ad sanitatem gentium proficient, cum eorum corda perpetua Creatoris laus replens, nullam in eis fatigationem, nullam lassitudinem, nullam tristitiam sinit inesse. Et omne maledictum non erit in ea amplius. In praesenti Ecclesia maledictum est, scilicet genus hominum, qui in Cain maledictionem perceperunt. In illa sociedictum, sed omnis Ecclesia electorum benedicetur in suis habitatoribus, cum audierint: Venite, benedicti des Dei et Agni in illa erunt. Superius unam sedem posuerat, de qua et dixerat se vidisse emanare flu
Abbreviated transcription (Latin):
habitator pro uiribus inde hauri¬
at ꝓmeritis accipiat. Quia licet
eade uisio simul habeatur ab oĩb:
tamen pro singuloꝵꝵ meritis imi¬
cuiq distribuit᷑. Et ex utraq par¬
te fluminis lignũ iute. Quo suꝑi¬
us designatur per fontem aque
iute: hoc nunc etiam designat᷑
per. lignũ ex utraq par¬
te fluminis positum .i. contem¬
platio sce triuitatis que angłicã
simul ⁊ humanam naturam hĩc
inde satiat. Ip̃aq uisionis potio
ita est multimoda. ut quicquid cui
erit deus oĩa in om̃ibus. Sed nec
nurum. cũ ⁊ ip̃m mãna filus is¬
rahel de celo ad tributum. ꝑ quod
eterna satietas fuguratur. hõc
scõm scripture sententiam imi¬
cuiq sapuerit in ore quod fuis¬
set delectatur. Per menses uero
quibus ipm̃ lignũ fructus afft
et̾itas intelligitur. Per ãnos:
ut anni tui non deficient. Per
menses uero. ut est illud ysaie.
Et erit mensis ex mense. Per
diem: ut ost illud. Melior est di

Expanded text:
habitator pro viribus inde haurihabitator pro viribus inde hauriat, pro meritis accipiat: quia licet eadem visio simul habeatur ab omnibus, tamen pro singulorum meritis unicuique distribuitur. Et ex utraque parte fluminis lignum vitae. Quod superius designatur per fontem aquae vivae, non nunc etiam designatur per lignum ex utraque parte fluminis positum, id est contemplatio sanctae Trinitatis, quae angelicam simul et humanam naturam hinc inde satiat, ipsaque visionis potio ita est multimoda, ut quidquid cuiqerit Deus omnia in omnibus . Sed nec mirum, cum et ipsum manna filiis Israel de coelo attributum, per quod aeterna satietas figuratur, hoc secundum Scripturae sententiam unicuique sapuerit in ore, quo fuisset delectatus. Per menses, quibus ipsum lignum fructus affert, aeternitas intelligitur: Per annos, ut, anni tui non deficient : per menses vero, ut est illud Isaiae : Et erit mensis ex mense: per diem, ut est illud: Melior est die
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e trinitatis. in qua est sacietas et̾¬
ne redemptionis. iuxta illud psalmi¬
ste: Saciabor dum manifestabitur
gl̃a tua. ¶am ⁊ supra dicente ip̃o
dũo legimus. Ego sicienti dabo de
fonte aque uite gratis. Hinc et pͣs
ip̃m esse. fontẽ ostendens dicit. filu
hoĩm in protectione alarum tuarũ
sperabunt. In ebriabunt᷑ ab ubertate
domus tue ⁊torrente uoluntatis tue
potabis eos. In hoc u̾ofonte est. uita
ppetua. Quiã quicũq ad dei cõtẽplati¬
onem ꝑuenire poterit. habens uitã¬
Qb uidelicet splendidum tãquam
cristallum dicitur: quia uidelicet
sua contemplatione ꝑducet ad fir¬
mitatem ĩmortalitatis atq incora¬
mutabilitatis. Qd̃ etiam flumen
bene a sede dei proce᷑re dicitur: et in
neraliter: sed ꝓpter diuersoꝵ psonas
rta distinguitur. Quia eñi quos pos¬
sidendo regit. isbertate sue uisionis
satiat: bene in sede tanqua fons re¬
tee ciuitatis redundat: ut unꝰquisq

Expanded text:
sanctae Trinitatis, in qua est satietas aetesanctae Trinitatis, in qua est satietas aeternae refectionis, juxta illud Psalmistae: satiabor dum manifestabitur gloria tua . Nam et supra, dicente ipso Domino, legimus: Ego sitienti dabo de fonte aquae vivae gratis. Hinc Psalmista ipsum esse fontem ostendens, dicit: Filii hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . In hoc vero fonte est vita perpetua, quia quicunque ad Dei contemplationem pervenire poterit, habens vitaflumen, splendidum tanquam crystallum dicitur, quia videlicet sua contemplatione perducet ad firmitatem immortalitatis atque incommutabilitatis. Quod etiam flumen bene a sede Dei procedere dicitur, et in neraliter, sed propter diversorum personas ita distinguitur. Quia enim quos possidendo regit, ubertate suae visionis satiat, bene in sede tanquam fons retanquam fons redundat, ut unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
lans diem. horas autem xii apłõs.
Et quia ex horis dies. ex diebus mẽ¬
ses efficiutur. quod significatur
simpliciter ꝑ xii horas: hoc ⁊ per
est miracula predicationẽ. atq õ¬
pera celestia. Hinc memangeno
legit᷑. quia profecti predicauerunt
ubiq: dñs cooperante. Hinc ⁊ pan
lus dicit. An expermmientum que
gula subauditur ligna reddentia
fructum suum. Quod intelligit᷑
ꝑ menses: hoc intelligitur et per
ligna. que ab isto stipite prodeunt
duodecim uidelicet apłi. ⁊ in ipsis
om̃is scĩ qui fructũ fidei sue atq oꝑa¬
tionis reddere assidue non cessant.
Et filia ligni ad sanitatem gẽtum.
Si ꝑ ramos scipitis intelliguntur
apłi. ꝑ folia ligni intelligunt᷑ apo¬
stoloꝵ discipichi. qui ad sanitatem
gentium ꝑuẽrunt. quas suo exẽplo
⁊ doctrina instruunt. ⁊ ad ueram sa¬
nitatem mentis ducunt. Si aũt hec
ad celestem iherusalem referre uo¬
luerimus: flumen aque uiue intel¬
ligamus contemplatioũe

Expanded text:
lans diem, horas autem duodecim apostolos. Et quia ex horis dies, et ex diebus menses efficiuntur, quod significatur simpliciter per duodecim horas, hoc et per est, miracula, praedicationem atque opera coelestia. Hinc in Evangelio legitur, quia profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante. Hinc et Paulus dicit: An experimentum quaertus ? singula, subauditur ligna, reddentia fructum suum. Quod intelligitur per menses, hoc intelligitur et per ligna, quae ab ipso stipite prodeunt, duodecim videlicet apostoli, et in ipsis omnes sancti, qui fructum fidei suae atque operationis reddere assidue non cessant. Et folia ligni ad sanitatem gentium. Si per ramos stipitis intelliguntur apostoli, per folia ligni intelliguntur apostolorum discipuli, qui ad sanitatem gentium perveniunt, quas suo exemplo et doctrina instruunt, et ad veram sanitatem mentis perducunt. Si autem haec ad coelestem Jerusalem referre voluerimus, flumen aquae vivae intelligamus contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominũ. ⁊ de hus p̾mus q̃ scrip¬
ta sunt in libro isto. Tamẽ hoc
sciendum est. qr hoc non ꝓpter
eos dicitur. qui simpliciter quod sẽ¬
ciunt dicunt: s de hus utiq qui
contra suam conscientiam. male
de deo locunt᷑. Dicit qui testimo¬
rum. Atq idarco manifestatur
tur etiam. idest sic fiat. ⁊ cõple¬
antur oĩa que supius dicta sunt.
Ueno cito ad iudicandũ et reddẽ¬
idest uerum est: quia oĩa que pre¬
dicta sunt. ꝓculdubio complebũ¬
tur. Ueni dñe ih̾u. Hoc om̃is ec¬
clesia loquit᷑ in iohanne: optans
ut ueniat xp̃c ad iudiciũ. Unde ⁊
cotidie in diũica oratione postu¬
lat suppliciter: adueniat regnũ
tuum. Et illud. Ostende nobis fa¬
tiera tuam ⁊ salui erimus. Grã
bis. Amen. In hoc loco iohannes.
tẏpum tenet predicatoꝵ. qͥ scien¬
tes hoĩem non posse iustificari per
legem. sed per gratiam: optãt ut
eadem gr̃a semper cũ ecclia ꝑma¬
neat. Nota autẽ quod hic liber.
a gratia sumpfit iitium: et in

Expanded text:
 hominum. Et de his praemiis quae scripta sunt in libro isto. Tamen hoc sciendum est, quia hoc non propter eos dicitur, qui simpliciter quod dicunt sentiunt, sed de his utique, qui contra conscientiam suam male de Deo loquuntur. Dicit qui testimorum atque idcirco manifestatur,tur: Etiam, id est, sic fiat, ut compleantur omnia quae superius dicta sunt. Venio cito, ad judicandum et reddenid est, verum est, quia quae praedicta sunt, procul dubio complebuntur. Veni, Domine Jesu. Haec omnis Ecclesia loquitur in Joanne, optans ut veniat Christus ad judicium. Unde et quotidie in Dominica oratione postulat suppliciter: Adveniat regnum tuum. Et illud: Ostende nobis faciem tuam et salvi erimus. Gratibis. Amen. In hoc loco Joannes typum gerit praedicatorum, qui scientes hominem non posse justificari per legem, sed per gratiam, optat ut eadem gratia semper cum Ecclesia permaneat. Nota autem quod hic liber a gratia sumpsit initium, et in
Abbreviated transcription (Latin):
d circo hanc contestationem eis ob¬
iecit. ne ꝑ prauitatem erroris aliqͥd
huic libr̃o super addere auderent.
sicut uerbi gr̃a. arrius auferre ui¬
sus est. ex suo libro. ego ⁊ pater u¬
nũ simius. Fotinus quoq dixit.
Ego pͥncipiũ tribuo sh̃u ex maria.
Et si quis diminuerit de uerbis
etiam uerba contra suam consci¬
gelio quod predictũ est: auferet
deus partem eius de libro uite .i.
in memoria p̾sentie dñi non scri¬
batur. ⁊ deciuitate sc̃a .i. de celesti

Expanded text:
idcirco hanc contestationem eis obidcirco hanc contestationem eis objecit, ne per pravitatem erroris aliquid huic libro superaddere auderent, sicut, verbi gratia, Arius auferre nisus est ex suo libro: Ego et Pater unum sumus . Photinus quoque dixit: Ego principium tribuo Jesu ex Maria. Et si quis diminuerit de verbis , vel etiam verba contra suam conscigelio, ut praedictum est, auferet Deus partem ejus de libro vitae, id est in memoria praescientiae Dei non scribetur. Et de civitate sancta, id
Abbreviated transcription (Latin):
liolentis. neq currentis. sed mise¬
rentis est. dei. quomͦ qui uult ac¬
cipit aquam uide gratis. Sed sci
ut uelimus: deinde eriam subse¬
quit᷑ nr̃a uoluntas ꝑ eandẽ grãm
ut oꝑemur. De hoc paulus dic̃
Qui oꝑat᷑ in nobis. ⁊ uelle ⁊ ꝑfic̾e.
Qui itaq sicit .i. qui ⁊ teruas di¬
licias preuẽiende se dei gr̃a deside¬
rat: passibus amoris ad eas ten¬
dat. Et qui uult .i. qui uolens ex
nolende effectus est non suis nie¬
ritis. sed gratuita dei uoluntate
hauriat aquam et̾ne delectatio¬
nis. Contestor ego .i. obtestor ⁊
testificor om̃i abdienti uerba
posuerit ad hec que in hoc libro
continent᷑ aliquẽ errorem appon
deris suꝑ illum plagas scriptas
in libro isto. ut post inmera
tormenta. ad eternam ꝑueniat
dampnationẽ. Tempore quo bea¬
tus ioh̾es ista scripsit. surrexe¬
runt heretici in eccłia. ualenti¬
nus scslicet. ebion. ⁊ cherintus.
quos ⁊ in epla sua antixp̃os uocat

Expanded text:
volentis, neque currentis, sed misevolentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , quomodo qui vult, accipit aquam vitae gratis? Sed sciericordia ut velimus: deinde etiam subsequitur nostra voluntas per eamdem gratiam, ut operemur. De hoc Paulus dicit: Qui operatur in vobis et velle et perficere . Qui itaque sitit, id est, qui aeternas delicias praeveniente se gratia Dei desiderat, passibus amoris ad eas tendat. Et qui vult, id est qui volens ex nolente effectus est, non suis meritis, sed gratuita Dei voluntate, hauriat aquam aeternae delectationis. Contestor ergo, id est, obtestor et testificor omni audienti verba posuerit ad haec quae in libro hoc continentur, aliquem errorem. Apponet super illum Deus plagas scriptas in libro isto. Ut post innumera tormenta ad aeternam perveniat damnationem. Tempore quo beatus Joannes ista scripsit, surrexerunt haeretici in Ecclesia, Valentinus scilicet et Ebion, et Cerinthus, quos et in Epistola sua Antichristos vocat,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. scã ecclia. Dicunt cuilibet fidẽn.
Deni ad deũ. uidelicet gressibus
fidei. ⁊ passibus amoris: uixͣ illud.
Accedite ad eum ⁊ illuminamii.
Spũs idest deus. dicit hoc per oc¬
cultam inspirationem cordibus
lestem. Et qui audit siue per aꝑ¬
tam siue ꝑ occultam inspiratio¬
nem. sue ꝑ doctoꝵ p̾dicationem
dei uocem: dicat alteri cuilibet fi¬
deli. Ueni ꝑ fidem rectam: ⁊ per
oꝑationem fidei congruã. Qui e¬
nim a deo iam uocatus est: neces¬
se est. ut ⁊ aliũ uocet. ne solus ad
remunerationem ꝑgat. Nam
⁊ qui ad balneum pgit ut beatus
gregorius dicit socios hab̾e desi¬
derans. alios hordatur ut secũ ꝑgãt
Et qui sitit iusticiam .i. deum oĩpo¬
tentem ueniat .i. accedat ad illum
ut sacietatem eternam accipiat:
Qui uult accipiat aquam iuide gͣ¬
tis .i. qui desiderat frui dei contem¬
platione. in qua est refectio et̾ne
sacietatis: studeat reste iuere ut
postea ad ipãm diuisionẽ ualeat
puenire. Sed cũ apło dicat. neq

Expanded text:
ncta Ecclesia, dicunt, cuilibet fideli: Veni ad Deum, scilicet gressibus fidei et passibus amoris, juxta illud: Accedite ad eum et illuminamini . Spiritus, id est Deus, dicit hoc per occultam inspirationem cordibus lestem. Et qui audit sive per occultam inspirationem, sive per doctorum praedicationem Dei vocem. Dicat alteri cuilibet fideli. Veni. Per fidem rectam et per operationem fidei congruam. Qui enim a Deo jam vocatus est, necesse est ut et alium vocet, ne solus ad remunerationem pergat. Nam et qui ad balneum pergit, ut beatus Gregorius dicit, socios habere desiderans, alios hortatur ut secum pergant. Et qui silit justitiam, id est Deum omnipotentem. Veniat, id est accedat ad illum, ut satietatem aeternam accipiat. Qui vult, accipiat aquam vitae gratis, id est qui desiderat frui Dei contemplatione, in qua est refectio aeternae satietatis, studeat recte vivere, ut postea ad ipsam Dei visionem valeat pervenire. Sed cum Apostolus dicat: Neque
Abbreviated transcription (Latin):
cũq spaciũ hec presens uita ur¬
deatur: tamen om̃e tempus p̾¬
sentis uite cõpatũ eternitati. ue¬
luti momentaneũ habet᷑. Atq
idcirco uelociter se uenire ptesta¬
tur: ut cito impleaut᷑ que oport
fieri. Beatus .i. felix. qui custo¬
dit uerba ꝓphetie libri huiꝰ. ser¬
uans que in ea scripta sũt: ut di¬
gnus habeatur remuneratione
ꝑpetua. Et ego iohãnes subaud̃
beatus sum qui audiui ⁊ uidi
hec: ⁊ post quam audissem ⁊ uidissẽ.
cecidi ante pedes angeli. ut adorarẽ¬

Expanded text:
cunque spatium haec praesens vita vicunque spatium haec praesens vita videatur, tamen omne tempus praesentis vitae comparatum aeternitati, veluti momentaneum habetur, atque idcirco velociter se venire protestatur, ut cito impleantur quae oportet fieri. Beatus, id est felix, qui custodit verba prophetiae libri hujus, servans quae in eo scripta sunt, ut dignus habeatur remuneratione perpetua. Et ego Joannes, subauditur, beatus sum, qui audivi et vidi haec. Et postquam audissem et vidissem, cecidi antepedes angeli ut adorare
Abbreviated transcription (Latin):
qui locutus est ꝓpħis ip̃e misit an¬
gelum suum ostendere iohanni ⁊
in illo om̃i eccl̃ie: que oportet fieri
cito Nonne spũs. tota trinitas in¬
telligitur: que ip̃m angelum mi¬
sit. Qui natura quidem angelus
fuit: sed incarnati uerbi solius
ꝑsonam gessit. Unde ⁊ aliqũãdo
naturam. iohannem ne se debe¬
at adorare ꝓhibet. Notandum
aũt. quod irlitio istius libri di¬
xit. ⁊ significauit mutens ꝑ an¬
gelum suum seruo suo iohãn.
Hic uero. non unisingulariter:
sed̃ serius pluraliter dicit osten¬
denda. que oportet fieri cito. In qͥb
uerbis ostendit. utiq non uni spe¬
cialiter iohanni. sed oĩum se uti¬
litati in iohanne generaliter ꝓ¬
sperisse: Quia quod iohanm dici¬
tur om̃ib eccł̃ie fidelib cõgruit
Que sunt aũt. que oportet fieri
cito: utiq remuuneratio scoꝵ. et
dampnatio reprobor. Unde ⁊ se¬
quitur. Eoce uenio uelociter ad
reddendum scilicet unicuiq uxͣ
meritũ suũ. Licet eñi quantulũ¬

Expanded text:
 ipse misit angelum suum ostendere Joanni, et in illo omni Ecclesiae quae oportet fieri cito. Nomine spiritus tota Trinitas intelligitur, quae ipsum angelum misit, qui natura quidem angelus fuit, sed incarnati Verbi solius personam gessit. Unde et aliquando naturam, Joannem ne se debeat adorare prohibet. Notandum autem quod in initio istius libri dixit et significavit, mittens, per angelum suum servo suo Joanni. Hic vero non uni singulariter, sed servis pluraliter dicit ostendenda quae oportet fieri cito. In quibus verbis ostendit, utique, non uni specialiter, Joanni, sed omnium in se utilitati in Joanne generaliter prospexisse, quia quod Joanni dicitur, omnibus Ecclesiae fidelibus congruit. Quae sunt autem quae oportet fieri cito? utique remuneratio sanctorum, et damnatio reproborum. Unde et sequitur: Ecce venio velociter ad reddendum, scilicet unicuique juxta meritum suum. Licet enim quantulum
Abbreviated transcription (Latin):
de qua salomon dicit. Lignmi
uite est hus qui apprehenderĩt
eam: ⁊ qui tenuerit eam beatꝰ
Hinc ⁊ in libro genesi legimꝰ
quod fuerit lignũ ite ĩ medio
paradisi. Qd̃ scilicet lignum dñm
I ignũ itaq ex utraq parte flu¬
minis est qr ⁊ uetus ⁊ nouũ testa¬
inueteri prenũtiatur futurum:
hoc in nouo manifestatur futit¬
rum impletum. Per menses aũt
duodeqm. ꝑn quibus ip̃e xp̃c qui ẽ
lignũ iuge suos affert fructus: xii¬

Expanded text:
de qua Salomon dicit: Lignum de qua Salomon dicit: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus . Hinc et in libro Geneseos legimus, quod fuerit lignum vitae in medio paradisi, quod scilicet lignum DominLignum itaque ex utraque parte fluminis est, quia Vetus et Novum Testain Veteri praenuntiatur futurum, hoc in Novo manifestatur impletum. Per menses autem duodecim, in quibus ipse Christus qui est lignum vitae, suos affert fructus
Abbreviated transcription (Latin):
tismo ꝑcipitur. Quos eñi irri¬
gando unuficat. ad aquam bap¬
tisinatis perducit. eosq ⁊ purita¬
ce fidei splendidos: ⁊ robore fortis¬
simos reddit. Sedes aũt der pr̃is
⁊ agni .i. dei filii. ex qua ip̃a aqͣ¬
ꝓcedit: eccłia est fidenũ. quibus
paulus dicit. Templũ dei scm̃ ẽ
quod estis uos: qr in illoor cordi¬
potestas in sepabilis est etiã ⁊ se¬
des. Ab ip̃a ergo dei sede procedit
aqua: quia per ipãm ecclesiam
diffundit᷑ predicatio. In medio
platee eius: i. in medio ip̃ius ec¬
clesie. Nec solum ip̃a doctrina
robustos quosq irrigat: sed etiã
simplices qui ꝑ plateam desig¬
nantur. Et ex utraq parte flm¬
nis. lignũ uite afferens fructus
litteram non potest intelligi. ut
uidelicet lignũ ex utraq parte¬
sit fluminis. uisi forte in medio
fuerit collocatum. ut rami illi¬
us huic ⁊ inde suit expansi. Ue¬
rum spũalit̾ hoc intelligendũ
est: quod scilicet lignũ ex utraq

Expanded text:
tismo percipitur. Quos enim vivifitismo percipitur. Quos enim vivificando vivificat, ad aquam baptismatis perducit, eosque et puritate fidei splendidos, et robore fortissimos reddit. Sedes autem Dei Patris et Agni, id est Filii Dei, ex qua ipsa procedit, Ecclesia est fidelium, quibus Paulus dicitquod estis vos , quia in illorum cordipotestas, inseparabilis est etiam sedes. Ab ipsa ergo Dei sede procedit aqua, quia per ipsam Ecclesiam diffunditur praedicatio. In medio plateae ejus. Id est in medio ipsius Ecclesiae. Nec solum ipsa doctrina robustos quosque irrigat, sed etiam simplices, qui per plateam designantur. Et ex utraque parte fluminis lignum vitae, afferens fructus litteram non potest intelligi, ut videlicet lignum ex utraque parte fluminis sit, nisi forte in medio fuerit collocatum, ut rami illius hinc et inde sint expansi. Verum spiritualiter hoc intelligendum est, quod scilicet lignum ex utraque
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝓmanebunt. Et mendatiũ
eñ mendatium sicut diccũ est¬
rusalem: qui in dei prescientia
pe uite agni. uis intelligitur om̃ipo¬
tentis dei. sicut supra dictũ ẽ: qua
om̃ia scit antequam fiant. Et ostẽ
Flumen aque. intelligitur doctrina
ueteris ⁊ noui testamenti. Qb enĩ
aqua predicationẽ scãm significet:
salomon docet qui dicit. Aqua ꝓfũ¬
da uerba ex ore uiri. ⁊ torrens redũ¬
dans fous sapientie. Et dñs dicit
in ewangelio. Qui credit in me di
sicut dicit scriptura: flumina de uẽ¬
tre eius fluent aque iuiue. Sed cũ
una sit doctrina ueteris ⁊ noui tes¬
tamenti. pluralit̾ em̃tiatur. quia
scilicet ⁊ inutatem fidei adnũtiat.¬
⁊ tamen ad multos auditores ꝑue¬
nit. ⁊ per multoꝵ ora diffunditur.
Bene etiam flumen aque uite uo¬
catur: quia quos irrigat iuificat.
⁊ ad uitam eternam inuitat: Recte
quoq cristallo spendenti compat᷑:
ꝓpter puritatem fidei que in bap¬

Expanded text:
ter permanebunt. Et mendacium, ter permanebunt. Et mendacium, enim mendacium, sicut supradictum eststem Jerusalem, qui in Dei praescientia pe vitae Agni vis intelligitur omnipotentis Dei, sicut supradictum est, quia omnia scit antequam fiant. CAPUT XXIvivae intelligitur doctrina Veteris et Novi Testamenti. Quod enim aqua praedicationem sanctam significet, Salomon docet qui dicit: Aqua profunda, verba ex ore viri: et torrens redundans, fons sapientiae . Et Dominus dicit in Evangelio: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Sed cum una sit doctrina Veteris et Novi Testamenti, pluraliter enuntiatur, quia scilicet et unitatem fidei annuntiat, et tamen ad multos auditores pervenit, et per multorum ora diffunditur. Bene autem flumen aquae vivae vocatur, quia quos irrigat, vivificat, et ad vitam aeternam invitat. Recte ergo crystallo splendenti comparatur propter puritatem fidei, quae in bap
Abbreviated transcription (Latin):
uacate ⁊ uidete quia ego sũ deus:
quod ad diei redigitur securita¬
tem. Et afferent glãm ⁊ honorẽ
gentiũ millam. Haut dubiũ
ip̃i qui supius appellantur regeᷤᷤ
riam ⁊ honorem gentuin in
illam cuutatem afferent. quãdo
aggregata turba fideliũ ip̃os qͦs
predicando adduxerunt ad fidẽ:
secũ ad patriam celestem iatro¬
ducent. Magna enĩ gła. mag¬
nusq honor gentiũ in illa cuu¬
tate afferet᷑: qr maxuna ex par¬
te ex ip̃is gentibus decorabitur.
Mec intrabit in eam aliquid co
coinquinati .i. uitus maculati ⁊
facientes abhomiinationẽ .i. pcc̃m.
simul intrant cum bonis. Quia
sicut hec uita media inter celum
⁊ terram consistit. ita utriusq par¬
tis ques in se continet. In illa an¬
tem ubi soli erunt boni. non intͣ¬
bit comquinatũ. ⁊ faciens ab ho¬
erit ibi ꝑimixtio malcor sed sola
societas bonoꝵ. Soli eñi bomi re¬
gnabunt cũ xp̃o cum quo in quo
in eadem sherusalem celesti felici¬

Expanded text:
Vacate et videte quoniam ego sum Deus , Vacate et videte quoniam ego sum Deus , quod ad diei redigitur securitatem. Et afferent gloriam et honorem gentium in illam. Haud dubium, ipsi qui superius appellantur reges riam et honorem gentium in illam civitatem afferent, quando aggregata turba fidelium, ipsos quos praedicando adduxerunt ad fidem, secum ad patriam coelestem introducent. Magna enim gloria, magnusque honor gentium in illam civitatem afferetur, quia maxima ex parte ex ipsis gentibus decorabitur. Non intrabit in illam aliquid coicoinquinati, id est vitiis maculati, et facientes abominationem, id est peccatum, simul intrant cum bonis, quia sicut haec vita media inter coelum et terram consistit, ita utriusque partis cives in se continet. In illam autem, ubi soli erunt boni, non intrabit coinquinatum, et faciens aboerit ibi permistio malorum, sed sola societas bonorum. Soli enim boni regnabunt cum Christo, cum quo et in quo in eadem Jerusalem coelesti felici