comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bo operam datis : quia
cȩlestiũ tune gaudiorũ
habetis ubertate ꝑfrui:
Beati qui nunc fletis quia
ridebitis. Non tẽporaliũ
dampna commodorum:
sed uirtutũ detrimenta
sp̃ualium qui flent:
eterna beatitudine con¬
solabuntur Ubi non nr̃a
solũ: sed & ꝓximi iube.¬
mur commissa deflere
Quẽ si ut nos diligimus:
consequenter illius & ꝓ¬
fectu nos gratulari &
defectu necesse est tri¬
bulari Nec solũ tribu¬
lari: uerũ ad lacrimas
usq succendi Sic enim
samuhel & dauid: pec¬
catũ saulis. & interitum
lugent: Sic peccatricẽ
dns ipse fleuit suꝑ ciui¬
tatẽ: & mestis compas¬
sus sororib. lazarũ quẽ
diuma erat maiestate
resuscitaturus : humana
prius miseratione deflẽ¬
bat. mystice significans.
eos qui peccati morte
sopiuntur ut reuiuiscere
queant : a ꝓximis esse
plangendos Quod autẽ
nuncꝰ flent̾es risuros esse
ꝓmittit. non pueriliter
accipiendũ est : sed scrip.¬
turȩ morȩ : risus nomine :¬
mentis exultatio: & affe¬

Expanded text:
bo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affe
Abbreviated transcription (Latin):
tis eripuit. auferendo pec¬
catũ. Hac enĩ credulitate
munitus. Non obliuisceris
diuinã miscđiam die noc¬
tuq supplicare. obseerans
beatã spẽ omniũ credentiũ
quia sp̃c sc̃s fidelib se dep̃¬
cantib copiosũ sub ministrat
adiutoriũ: Sicut propheta
dicit Prope est omnibus
inuocantib eũ inueritate:
Uoluntatẽ timentiũ se faci&.¬
& saluos faciet eos Custo
dit dñs diligentes se : &̾
omnes peccatores disperd&:
Et iterum ipsi dõ dicit
Uichi autẽ adhę̧rere dõ
bonũ est: ponere in dño¬
dõ spem meã. Adhęre
igitur dõ fili carissime :¬
& in ipso spẽ tuã tota cor¬
dis fide & caritate consti¬
tue Inmilitia sęculi. ex.¬
hibe regi terreno fidele

Expanded text:
tis eripuit auferendo peccatum. 2. Hac enim credulitate munitus, non oblivisceris divinam misericordiam die noctuque supplicare; obsecrans beatam spem omnium credentium quia Spiritus sanctus fidelibus se deprecantibus copiosum subministrat adjutorium, sicut propheta dicit, Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate. Voluntatem timentium se facietet salvos faciet eos. Custodit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet . Et iterum ipsi Deo dicit: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino spem meam 3. Adhaere igitur Deo, fili carissime, et in ipso spem tuam toto corde, fide et charitate constitue. In militia saeculi exhibe regi terreno fidele
Abbreviated transcription (Latin):
nes sunt creati: qui ẽtiam
inmortalem fecit ex mor¬
tuo Ad ipsius om̃i potentiȩ
uirtutẽ ꝑtinet: ut istum¬
ipsũ mundũ. quẽ aliquando
fecit ex nichilo. in scłorum
fine dissoluat Unde ꝓpħa
Cȩlũ inquit plicabitur re¬
uoluens ut liber: & omnia
sidera cadent ut folia de
uit .e. & sicut folia cadunt
de ficu. Et saluator in eu¬
angłio. quia cęlũ & terra
transibunt: uerba autem
mea Non transibunt: Eadẽ
om̃ipotentia om̃s hõminis
qui sunt mortui. quiquȩ
morientur. in finẽ ad diẽ
iudicii suscitabit. ut ꝓpħa
dicit: reddet unicuiq scdm
õpera sua Et alios quidẽ
cȩloꝵ regno consortio copi¬
labit angłoꝵ: alios uero in
gehennę supplicio diabolo

Expanded text:
nes sunt creati, qui etiam nes sunt creati, qui etiam immortalem fecit ex mortuo. Ad ipsius omnipotentiae virtutem pertinet, ut istum mundum, quem aliquando fecit ex nihilo, in fine saeculorum dissolvat. Unde propheta, Coelum, inquit, plicabitur revolutum ut liber, et omnia sidera cadent ut folia de vite, et sicut folia cadunt de ficu : et Salvator in Evangelio, Quia coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Eadem quoque omnipotentia omnes homines qui sunt mortui, quique morientur in finem, ad diem judicii suscitabit, ut propheta dicit, Reddet unicuique juxta opera sua : et alios quidem in coelorum regno consortio copulabit Angelorum, alios vero in gehennae supplicio diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
ex creatione ista uisibiliũ
N & inuisibiliũ om̃ĩpotentiam
dĩ. Nunc etiã eandem eius
uirtũtẽ ex administratiõne
cognoscite Cum enĩ toto
sub noe peccante mundo
dilũuium induxit. cum
sodomam & gomorrã plu-¬¬
uia ignis exũrit. cũ popło
suo de egyptioꝵ seruitũte
liberato siccam in mari prȩ¬
bet uiã. quid aliud quani
se om̃ipotentẽ testatur. &
se ipsum esse qui mare fe.¬
cit. qui illud etiã siccauit
ex ea parte qua uoluit
Cum uero ipsum populam
cȩlesti cibo aluit idest man¬
na :Nonne in effabilẽ uir¬
tutẽ. sue diuinitatis ad¬
seruit Sed ut ostende.¬
ret quia non insolo pane
uiu̾it homo: seđ ipi omni
uerbo quod ꝓcẽdit de ore
dĩ Et ut. innumeras uir¬
tutes dĩ pauca cõmiemo¬
rando pret̃ eam. ostendit
ẽtiam tunc omĩpotentiã
suam. ds̃ cũ filium suum
quẽ scđm hominẽ mori uo¬
luit ꝓsalũte nr̃a. solutis in¬
ferni legib a mortuis suser¬
tauit: ut in xp̃o ostenderet
se esse a quo mortales hõmi¬

Expanded text:
ibilium et invisibilium omnipotentiam Dei; nunc etiam eamdem ejus virtutem ex administratione cognoscite. Cum enim toto sub Noe peccante mundo diluvium inducit, cum Sodomam et Gomorrham pluvia ignis exurit, cum populo suo de Aegyptiorum servitute liberato siccam in mari praebet viam; quid aliud quam se omnipotentem testatur; et se ipsum esse qui mare fecit, qui illud etiam siccavit ex ea parte qua voluit? Cum vero ipsum populum coelesti cibo aluit, id est, manna; nonne ineffabilem virtutem suae divinitatis asseruit; ut ostenderet quia non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei . Et ut innumeras virtutes Dei pauca commemorando praeteream, ostendit etiam tunc omnipotentiam suam Deus, cum Filium suum, quem secundum hominem mori voluit pro salute nostra, solutis inferni legibus a mortuis suscitavit: ut in Christo ostenderet se esse, a quo mortales homi
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. ad sola opera festi¬
nãte iustitie: ambulantes
sicut saluator ait. in luce
dũ habetis lucẽ: ne uos te¬
nebrȩ comprȩhendant :
auete a malorũ consor¬
tiis atq colloquiis: ad sola
dĩ uerba audienda fideliũ
prȩparet᷑ auditus: Et ad
res scãs solas loquendas
electoꝵ lingua moueat᷑:
ut auditũ & sermonem
bonũ bona opera subse¬
quantur Quod ciñs nr̃¬

Expanded text:
dentes, ad sola opera justitiae festinate; ambulantes, sicut Salvator ait, in luce, dum habetis lucem, ne tenebrae vos comprehendant . Cavete a malorum consortiis atque colloquiis, et ad sola Dei verba audienda fidelium praeparetur auditus, et ad res sanctas solas loquendas lectorum lingua moveatur, ut auditum bonum et sermonem bonum bona opera subsequantur. Quod Dominus n
Abbreviated transcription (Latin):
states Qui facit angelos
suos sp̃c̃: & ministros suos
ignẽ urentẽ Unde ange¬
licũ tanti regis exercitũ
ꝓpħa describens. milia
inquit milium ministra¬
bant ei: & decies milies
dena milia adsistunt ei

Expanded text:
states. Qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Unde angelicum tanti regis exercitum propheta describens, Millia, inquit, millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant
Abbreviated transcription (Latin):
gelica laudat hystoria ⁊
Cuius omne quod loquitur.
aut ueritati testimonium
reddit : aut eos qui contra¬
dicunt redarguit: Cuius
opera iustitiȩ. etiam qui
non amabant : uenerationi
habebant: Quis in eius
humanȩ conuersationis
intuitũ. ualuit a uirtutis
uia. uel ad modicũ defle¬
cti. qui totã ab in eunte
pueritia uitã solitarius

Expanded text:
gelica laudat historia, cujus omne quod loquitur, aut veritati testimonium reddit, aut eos qui contradicunt redarguit, cujus opera justitiae etiam qui non amabant venerationi habebant? Quis in eis humanae conversationis intuitu valuit a virtutis via vel ad modicum deflecti, qui totam ab ineunte pueritia vitam solitarius
Abbreviated transcription (Latin):
ore peccatoris. ad hȩc festa
donec uos uitiis exuatis
Non congruitis Ipsa igitur
stella maris quam hodie
cȩlũ suis recepit sedib ap
Maria ita interpretatur.
Hinc agite dilectissimȩ. ut
lucifer ille qui nescit oc¬
casum oriatur iugiter in
cordib ur̃is: dũ in hoc scło
estis Nam mare pręsens
scłm est: stella autem ma¬
ris beata Maria de qua
ortus est ille ꝑquẽ illumi¬
natur om̃ĩs mundus Hinc
securius accedite ad laudẽ
uirginis & illuminamini :
qm ipsa est ꝑ quã uera

Expanded text:
ore peccatoris, ad haec festa, donec vos vitiis exuatis, non congruitis. Ipsa igitur stella maris, quam hodie coelum suis recepit sedibus, aum Hebraicum Maria ita interpretatur. Hinc agite, dilectissimae, ut lucifer ille qui nescit occasum, oriatur in cordibus vestris, dum in hoc saeculo estis. Nam mare praesens saeculum est, stella autem beata virgo Maria, de qua ortus est ille per quem illuminatur omnis mundus. Hinc securius accedite ad laudem Virginis, et illuminamini, quoniam ipsa est per quam vera
Abbreviated transcription (Latin):
tib clauditur: quȩ mo¬
do cotidie penitentib
aperitur : Frit namq
& tunc penitentia. sed
fructuosa non erit: quia
nequaquã tunc ueniã
inuenit. qui modo ap¬
tum ueniȩ tempus ꝑdit.
Hinc & enim paulus dicit:
Ecce nunc tempus ac¬
ceptabile: ecce nunc dies
salutis: Hinc ꝓpħa ait.

Expanded text:
tibus claudetur, quae motibus claudetur, quae modo quotidie poenitentibus aperitur. Erit namque et tunc poenitentia, sed fructuosa jam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum veniae tempus perdit. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hinc prophet
Abbreviated transcription (Latin):
nationes. obsecuntur:
in illo die terror erit.
quando iam in poȩna
remediũ non erit Quȩ
illa confusio. cui reatu
suo exigente contingit:
in conuentu omniũ ho¬
minũ angelorũq eru¬
bescere: Qui pauor eũ
quẽ & tranquillũ mens
humana capere non ua
ait . Dies ire. dies illa.
dies tribulationis. & an¬
gustiȩ : Dies calamitatis
& miseriȩ. dies tenebra¬
rum & caliginis: dies
nebulȩ & turbinis. dies
dicii super corda repro¬
borũ qua asperitate pro¬
pheta uidit amarescere :
quẽ tot appellationib
non ualet explicare:
Quanta uero tunc erit
electorũ lȩcitia. qui de
eius merentur uisione
gaudere: de euius con¬
spectu uident & elem̃ta
contremẽscere: Cum eo
simul ad nuptias intra
re. qui & in sponsi nup¬
tias gaudent. & tamen
ipsi s̾unt sponsa Quia
in illo ęterni regni tha¬
lamo: uisioni nr̃e qs
coniungitur: Quȩ scilic&
uisio: nunqu̾am iam in
perpetuũ ab amoris sui
amplexib euellatur
Tunc regni ianua lugen¬

Expanded text:
nationes obsecuntur. nationes obsecuntur. in illo die terror erit, quando iam in poena remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies i diem iudicii super corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptire! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo aeterni regni thalamo visioni nostrae Deus conjungitur. Quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelletur. Tunc regni janua lugen
Abbreviated transcription (Latin):
cipale & enĩ nr̃m. ca¬
put est Aꝓpellatione
autẽ capitis. ea quȩ prin¬
cipatur corpori mens
uocatur: Impinguat ergo
caput oleum peccatoris:
cum demulcet mentem
fauor adulantis Sed dũ
irent emere uenit spon-¬
sus: quia cũ uitȩ suȩ te :¬
stimoniũ a ꝓroximis quȩ¬
runt: uidex uenit: qui
non operum. sed cordiũ
testis est Quȩ autẽ pa¬
ratȩ erant intrauerunt
cũ eo ad nuptias: & clau¬
sa est ianua: O si sape¬
re in cordis palato pos¬
sit. quid admirationis
hab& quod dicitur ue¬
nit sponsus: quid dulce¬
dinis. intrauerunt cũ
eo ad nuptias. quid ama¬
ritudinis. & clausa est
ianua: Venit quippe
ille qui aduentu suo
elementa concutit: in
cuius conspectu cęlum
& terra contremescit:
Unde etiã ꝑ prophetam
dicitur: Adhuc semel. &¬
ego mou̾ebo non solum
terrã : sed etiã cęlum Ad
cuius examen omne hu¬
manũ genus deducitur:
cui aduindictam maloꝵ
remunerationẽq bonoꝵ.
angeli. archangeli: thro¬
ni.principatus. & domi¬

Expanded text:
cipale etenim nostrum caput est. Appellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proximis quaerunt, judex venit, qui non solum operum, sed et cordium testis est. Quae autem paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis: Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa ccuius conspectu caelum cum terra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et domi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant conscientias suas.
Tamen afflictionẽ corporis
passi sunt: ꝑsequutio quam
faciunt grauior est. Caue
quando uult ludere ismahel
cũ ysaac. quando tibi blan¬
ditur. quando offert alte¬
rũ baptismũ: responde.
Iam habeo baptismũ. Si enĩ
uerus est iste baptismus. qͥ
tibi uult dare alterum:
illudere te uult. caue ani¬
mȩ ꝑsequutorẽ. Nam si a
principib catholicis passa
est pars donati aliquando.
illusionẽ sp̃c. Audite & ui¬
dete in ipsis ueterib factis.
om̃a futurarũ rerũ signa
&̾ inditia. Inuenitur Sara
afflixisse agar ancilla.
Sara libera est. Postea quã
suꝑbire coepit ancilla.
quȩsta ẽ abrahȩ sara &
dixit. Ecce ancilla erexit
aduersũ me ceruicẽ suã.
Et quasi ab abraham fieret:
de abraham questa est
mulier. Abraham uero
qui non mancilla libidine
ab utendi tenebatur. sed
officio generandi. qm̃ sara
ei dederat unde prolem
susciperet: ait ei. Ecce an

Expanded text:
eniant conscientias suas; tamen afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam faciunt gravior est. Cave quando vult ludere Ismael cum Isaac, quando tibi blanditur, quando offert alterum baptismum: responde, Habeo jam Baptismum. Si enim verus est iste baptismus, qui tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animae persecutorem. Nam si a principibus catholicis aliquid passa est pars Donati aliquando, illusionem spiritus. Audite et videte in ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abraham questa est mulier. Abraham vero qui non in ancilla libidine abutendi tenebatur, sed officio generandi, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce an
Abbreviated transcription (Latin):
GATIS¬
SIUTORU
hodie
natalẽ
sollemp¬
niter
celebra¬
mus cunctis est hon oran¬
dl credentibus: quos pro
iustitiȩ pietatisq plenitu¬
dine. saluator mundi. hu¬
mano generi. & patres. eẽ.
dedit & iudices. Quantȩ
autẽ integritatis. quantẽ¬
ue pietatis fuerint: hinc
ud maxime ꝑuidendum
et. quod ille eos ad emen¬
dationẽ corrupti scł &
inynisterium suȩ uolun¬
tatis elegit. quẽ non fallebat
electio Uocauit nanq pe¬
trum. opibus pauperem.
opere piscatorẽ: quia con¬
uersatione populari & cõ¬
munione urbium segre¬
gatus. uitã inter fluctus
agebat in nocuam: & uictũ
de simplicitate quęrebat:
Quẽ tamen ita dixerim
pauperẽ. ut competens ei

Expanded text:
atissimorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei
Abbreviated transcription (Latin):
ętates. ac septimam quiets
animarũ quȩ est in alia
uita: octaua iam ȩtas per¬
petue resurrectio ꝯnis
in fine ꝓmittitur: Erant
autẽ iusti ambo ante dm̃i
incedentes in omnib man¬
datis & iustificationib dñi
sine querela: Sȩpe conti¬
git. ut hi qui iam ꝑfect
hominũ estimatione i¬
dicantur: Adhuc in oculs
interni arbitri. minus
aliquid ꝑfectionis habeas
ut non nulli quibusdam
uirtutũ operib im modẽ¬
ratius studendo. dũ sine
scientia dõ placere appi¬
tunt: ꝓximorũ oculos
offendant. Aquã utraq
rep̃hensione parentes
beati iohannis immunes. eẽ.
declarant᷑. de quib cũ dictũ

Expanded text:
aetates, ac septimam quietis aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictu
Abbreviated transcription (Latin):
ficio fungi prȩcepit: Ea ui¬
delicet prouisione. ut dũ
quilibet pontificum uita
decederet. quicunq in eius
parte optimus putaretur.
ei pontificatu succederet:
Quas uidelicet partes talit̃
ordinauit. ut singuli pon¬
tifices cũ subiectis sibi sa¬
cerdotibus. per octonos
ministrarent dies: hoc est
a sabbato usq ad sabbatũ:
tali essent ę̧quales : unus
tamen in eis qui dignior
uideretur. speciali reue¬
rentia ac potestate pree¬
minens. summi sacerdotĩ
nom̃ haberet: Qui autẽ
ordo partium earundẽ
seruari deberet: missa
coram dauid rege . & prin¬
cipib familiarum sacer¬
Aotaliũ &̾ leuiticarum
sorte querebatur: In qua¬
rum distributione sorti¬
um: Abia de cuius uice
& genere zacharias oritur
octauo loco positus inuenit
Et recte preco noui testam̃ti:
In quo gła resurrectionis
mundo declaratur. loco oc¬
t aue sortis nascitur. Quia
& dñs nr̃ una sabbati. quę
est a die conditionis octa¬
ua resurrexit a mortuis:
& nobis post sex huius scłi

Expanded text:
ficio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdministrarent dies, hoc est, a sabbato usque ad sabbatum. tali gradu essent aequales, unus tamen in eis, qui dignior videretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓprias eorũ specialesq
uirtutes. pro ut axiditas
linguȩ nr̃ȩ. ingẽniiq tenu¬
itas patitur. immo ut mi¬
sericors ds̃ annuit pro¬
loquamur: Hic itaq. ille
est petrus : qui confitendo
filium. ualidissima inuic¬
taq nobis credendi funda¬
menta constituit Nam
percunctanti dño quis. ẽẽ.
ab hominibus diceretur.
Respondit: Tues xp̃c filius
carne uirginis factus es
sempit̾nus: Tu dñe homi¬
nibus natus es homo.
qui in cogitabili maiesta¬
te ds es apud dm̃ Tu es
Na ad passionẽ ueniens.
in passibilis ꝑmanes apud
patrẽ: Quis igit᷑ unquã
intantũ hoc in comprę¬
hense dĩtatis archanum
humani sensus attollere
potuiss&e obtutũ: nisi ab ore
petri salutaris huius fidei
ueritas radiassee: Quis me¬
ritorũ eius gloriã. quãuis

Expanded text:
ut proprias eorumque speciales virtutes, prout ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque ille est Petrus qui confitendo Filium, validissima invictaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius carne Virginis factus es es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum. Tu es nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩcingunt᷑ igit᷑ fideliũ
lumbi. dũ concupiscentia
mala comprimitur. dũ
iniqua cogitatio cohibet᷑.
dũ libidiniꝰ resistit animꝰ.
dum lasciuiȩ denegatur
affectus: dum calcatur
luxuria. dum auaritia
contẽpnitur & rapina:
dum proximi lȩsio de¬
uitatur. dum superbia
uincitur : dum inuidia
superatur: Ardent uͦ
lucernȩ fidelium: dum
recte fidei regulam
seruant. dũ in sinu ma¬
tris eccłȩ longanimit᷑
per seuerant: Dũ t̾rena

Expanded text:
Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena
Abbreviated transcription (Latin):
& maria matre ihu &
fr̃ib eius Hoc dicimꝰ. quia
tanto quȩ magna sunt cau¬
tius tractanda existunt:

Expanded text:
 Maria matre Jesu, et fratribus ejus . Hoc dicimus, quia tanto quae magna sunt, cautius tractanda existunt
Abbreviated transcription (Latin):
ctamus ingressũ In qua ui¬
delicet heremo. siti pe¬
riclitamur ac fame sp̃uali
deficere. si non redemptoris
nr̃i nos dona confirmant :
si non incarnationis eius sa¬
cramenta renouant: Ipse
scłi itinere deficiamus re-¬
creat Ipse petra quȩ sp̃ua¬
libus nos donis in ebriat.
quȩ ligno crucis ꝑcussa
poculum nobis uitȩ. suo
de latere manauit: Unde
dicit in euangłio Ego sũ
panis uitȩ: Qui ueniet ad
me non esuriet: & qui cre¬
dit in me non sitiet unquã.
Et congruente satis figura¬
rum ordine. primo popu¬
lus ꝑ mare saluatus est:
ac sic ad cibũ manne atq
ad petrã potus mystici ꝑ
uenit. quia primũ quidẽ
aqua nos regenerationis
abluit: ac deinde. ad par¬
ticipationẽ sacri altaris.
ubi redemptoris nr̃i cal

Expanded text:
ctamus ingressum, in qua, videlicet, eremo siti periclitamur, et fame spirituali deficimus, si non Redemptoris nostri nos dona confirment, si non incarnationis ejus sacramenta renovet  Al., saeculi itinere deficiamus, recreat; ipse petra, quae spiritualibus nos donis inebriat, quae ligno crucis percussa, poculum nobis vitae suo de latere manavit. Unde dicit in Evangelio: Ego sum panis vitae. Qui venit ad me, non esuriet; et qui credit in me, non sitiet unquam . Et congruenti satis figurarum ordine primo populus per mare salvatus est, ac sic ad cibum mannae atque ad petram mystici potus pervenit, quia primum quidem aqua nos regenerationis abluit, ac deinde ad participationem sacri altaris, ubi Redemptoris nostri ca
Abbreviated transcription (Latin):
plum patientiȩ & confir¬
mationẽ fidei prȩparato
uniuersalit̃ quidem in om¬
nium scõrũ cominemora¬
tione lȩtandũ est. sed in
horũ excellentia patrũ
merito est exultantius
gloriandũ quos gratia dĩ
ia tantũ apicem inter
omnia ȩccłȩ membra ꝓ¬
uexit: ut eos in corpore
geminum conftitueret
lumen oculoꝵ: De quoꝵ
meritis atq ui̾rtutibus
quȩ omne̾ loquendi supe

Expanded text:
plum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore,geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi supe
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erat iohannes baptizass
primũ: & mansit ibi & mul¬
ti uenert̃ ad eũ & dicebant.
qr iohannes quidẽ signum
fecit nullũ. Meministis uob
dictũ de lohanne : quia lu¬
cerna erat. & diei testimo
niũ ꝑhibebat: Quid ergo
isti apud se dixerunt. Iohan¬
nes signũ fecit nullũ: Nullũ
inquiunt miraculũ osten¬
dit iohannes non demonia
fugauit: Non expulit febrẽ
non cecos illuminauit. non
mortuos suscitauit. non tot
milia hominũ de quinq
uel septẽ panib pauit. non
suꝑ mare ambulauit: no
uentis & fluctib imperau
Nichil horum fecit Iohannes
& totũ quicquid dicebat:
huic testimoniũ ꝑhibeba
Per lucernã ueniamꝰ ad diẽ
Iohannes nullũ signũ fectt
iohannes de hoc uera erant:
Ecce qui prehderunt. non
quomodo iudei uolebant
app̃hendere discedentẽ. appre¬
henderunt iusti permanen¬
tẽ. deniq quid sequitur. &

Expanded text:
at Joannes baptizans primum; et mansit ibi, et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. « Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna eranium perhibebat . Quid ergo isti apud se dixerunt, Joannes signum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus impernihil horum fecit Joannes; et totum quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Joannes de hoc, vera erant. Ecce quid apprehenderunt, non quomodo Judaei volebant apprehendere discedentem, apprehenderunt isti permanentem. Denique quid
Abbreviated transcription (Latin):
ab intellectu internorũ
adhuc uacuus fuit Unũ
ergo talentũ quod intel¬
lectũ significare diximꝰ.
illi dariꝰ debuit: qui bene
exteriora quȩ acceperat
ministrauit Quod cotidie
in scã eccła cernimꝰ. qui
pleriq dũ bene ministas
exteriora quȩ accipiuñ:
ꝑ adiunctã gratiã. ad in¬
tellectũ quoq mysticũ
ꝑducuntur Ut etiam de
interna intelligentia
polleant: qui exteriora
fideliter administrant:
Generalis etiam mox sen¬
tentia subditur. quã dicit
Om̃i enĩ habenti. dabit᷑
& abundabit: ei aut̃ qui
non habet. ⁊ & quod iuideã
habere. auferetur ab eo:
habenti autẽ dabitur & uiii.
abundabit: quia quisquis
caritatẽ hab& etiã do

Expanded text:
ab intellectu internorum ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferhabenti namque dabitur et abundabit; quia quisquis charitatem habet etiam do
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ hoc redditur
quod acceptũ fuerat: etiã
illud suꝑ impenditur
quod acceptum non est
de accepta hac uerbi
pecunia usurã soluitis:
& curate ut ex eo quod
audistis. etiã alia stude¬
atis intelligere quȩ ñ
audistis. quatinꝰ ałia ex
aliis colligentes: etiam
illa discatis ex uobis met¬
ipsis agere. quȩ nec dum
ex predicatoris ore didi¬
cistis Pigrũ uero seruũ
qua sententia feriat:
audiamꝰ: Tollite ab eo
talentũ: & date ei qui
hab& decẽ talenta:
Oportunũ ualde uide¬
batur. ut cũ amalo ser
uo unũ talentũ tollit᷑
el potius qui duo. quã
qui quinq talenta ac¬
ceperat daretur: Ilti enĩ
dari debuit qui minus.
quã qui plus habuit:
Sed sicut superius diximꝰ:
per quinq talenta : quin¬
q uidelicet sensus. id est
exterioꝵ scientia designat᷑
Per duo autẽ. intellectus
& operatio exprimitur:
Plus enĩ habuit qui duo.
quã qui quinq talenta
ꝑceperat : quia qui per
talenta quinq exterioꝵ
administrationẽ meruit:

Expanded text:
Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est. de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum mvo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo autem talenta intellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit,
Abbreviated transcription (Latin):
sederit filius homi¬
Anis in sede maie¬
statis suȩ. sedebitis & uos
suꝑ sedes duodecim: iudican¬
tes duodecĩ tribus israhel.
Hic discimus cũ suis disciptis
iudicaturũ iħm: unde &
alibi iudȩis dixit: Si ego
in beelzebub eicio dȩmo¬
nia: filii ur̃i in quo eici¬
unt: Ideo ipsi iudices ur̃¬
sedes sessuros. eẽ. ait: xii.
solos homines cũ illo uidi¬
caturos putare debemus:
Duodenario quippe nu.¬
mero: uniuersa quȩdam
significata. ẽ. iudicantiũ
multitudo: ꝓpt̃ duas pas¬
tes numeri septenarii.
quo significatur plerunꝗ
uniuersitas: Quȩ duae
partes : id est tria & at¬
tuor. altera per alteran¬
partẽ multiplicate: xii
faciunt: Nam & quattis
ter & tria quater. duad
sunt: Et si qua alia huus
duodenarii numeri quȩ
adhoc ualeat ratio repesi
Alioquin. qm̃ in locũ iuds
traditoris. apłm mathiai
legimus ordinatum: ap
paulus qui plus omnibis
illis laborauit. ub adius¬
candũ sedeat non habeł¬
Qui ꝓfecto cũ aliis scĩs ad

Expanded text:
s hominis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israhel. hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. unde et alibi Iudaeis dixit: si ego in Beelzebub eicio daemonia filii uestri in quo eiciunt? ideo ipsi indices sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. Duodenario quippe . numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas; quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habequi profecto cum aliis sanctis ad
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ fr̃s lem̃i: de fini¬
uit̾ dñs dicens Maiorẽ
hac dilectionẽ nemo ha
b&: ut animã suã ponat
quis ꝓ amicis suis: Quia
ergo superius dixerat :
hoc est mandatũ meum
ut diligatis inuicem sicitt
dilexi uos. Quib uerbis
addidit quod nunc au¬
distis. maiorẽ hac dilect¬
onẽ nemo habet: ut ani¬
mã suã ponat quis pro
amicis suis. Fit ex hoc on¬
sequens. quod idem iste
euangelista Iohannes in
epistola sua dicit. it que¬
ponere. diligentes utiꝙ
inuicẽ: sicut ipse nosai¬
lexit. qui ꝓ nobis anima
suã posuit : Nimirũ he
est. quod legitur in pro¬
uerbiis salomonis: Si sede¬
ris cenare ad mensam po

Expanded text:
i, definivit Dominus dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut queponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam po
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen potest sperare
ueniã.qui non diligit.
Nemo autẽ potest despe¬
rare qui diligit: Itaq
ubi dilectio ẽ ꝓximi: ibi
necessario fides & spes. Et
ubi dilectio ꝓximi: ibi ne¬
cessario etiam dilectio dĩ:
Qui enĩ non diligit dm̃: quo¬
modo diligit ꝓximũ tãquã
se ipsũ. quandoquidẽ non
diligit. & seipsũ: Est qͥp¬
pe impius & inĩquus
Qui autẽ diligit. iniqͥtatẽ:
qnon plane diligit. sed odit
animã suã Hoc gͦ p̃ceptũ
dñi teneamꝰ. ut nos inuicẽ
diligamꝰ. & quicquid aliud
p̃cepit faciemus: qm̃ quic¬
quid ẽ. aliud. hic habemꝰ:
Discernitur quippe ista di¬
lectio: ab ea dilectione.
qua se inuicẽ diligunt
homines. ⁊ sicut homines:
Nam ut discerneret᷑: ad¬
iunctũ ẽ. sicut dilexi uos
nos inuicẽ diligamus: ut
dilectionẽ nr̃am discer¬
namus a ceteris. qui non
adhoc se inuicẽ diligunt:
quia nec diligunt: Qui
autẽ se ꝓpt̾ habendum
dm̃ diligunt: ipsi se dili¬
gunt: Ergo ut se diligai.

Expanded text:
sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant,
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sunt: Circũierunt
in melotis: in pellib capri¬
nis: Egentes. angustati. af¬
flicti. quib dignus non
erat mundus. Et cetera:
Et beatus papa Gregorius
in expositione cuius dam
euangelii: de istiusmodi
bellatorib quęrimoniam
faciendo. ecce inquit electi
di carnẽ domant : sp̃m ro-¬
borant. dȩmonib imperant :¬
urtutib choruscant. praę¬
sentia despiciunt: ȩternam
patriã uocib moribusq
predicant. eã etiã moriendo
aliligunt: atq ad illam ꝑ¬

Expanded text:
t. Circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus, et caetera. Et beatus papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt, aeternam patriam cum vocibus moribusque praedicant: eam etiam moriendo diligunt, atq
Abbreviated transcription (Latin):
enim
opertũ
est qđ
non re¬
uel abit᷑.
& occul¬
non scietur: Et quomodo
in prȩsenti scło multoꝵ
uitia nesciuntur. Sed
de futuro tẽpore scribit᷑.
quando iudicabit dñs oc-
culta hominũ & illumi

Expanded text:
enim opertum est quod non revelabitur, et occulnon scietur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum vitia nesciuntur? Sed de futuro tempore  Aenim opertum et occul
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUS
OUI
DNO
UIDET
SCIS MARXY¬
rib conuenire: Sed si
membra xp̃i sumus sicut
esse debemus : ad omnes
nos ꝑtinere intelligamꝰ
Qui seminant in lachr̃¬
mis. in gaudio metent.
Euntes ibant & flebant.
mittentes semina sua: Ueni

Expanded text:
salmus qui no, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mit
Abbreviated transcription (Latin):
Extinctus quippe fuerat
sȩuus ille ꝑsequutor. &
uiuere coeperat prȩdi¬
cator pius. Si enĩ ipse
ess&: pius profecto non
ess&: Sed qui se uiuere
denegat : dicat unde ẽ.
quod scã uerba ꝑ doctri¬
nam ueritatis clamant:
Protinus subdit Uuit uͦ
dicat Ego quidem a
me met ipso extinctꝰ sũ.
quia carnaliter non ui-¬
uo: sed tamen essentialit̾
mortuus non sũ: quia in
ergo ueritas. dicat:
Siquis uult post me ue¬
nire: ab neget se ipsum.
Quia nisi quis a semet ipso
deficiat. ad eũ qui super
ipsum est Non appro¬
pinquat Nec ualet ap.¬
prehendere quod ultra
ipsum est : si nescierit
mactare quod est Sic
holerũ plantȩ trans

Expanded text:
Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est, quod sancta verba per doctrinam veritatis clamant; protinus subdit: Vivit vedicat: Ememetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus non sum, quia in ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae trans
Abbreviated transcription (Latin):
redimus patrẽ a se ipso
non ab alio: filiũ a pa¬
tre genitũ. dm̃ uerũ de dõ
uero: lumen uerũ de lumi¬
ne uero: Non tamen duo
lumina. sed unũ lumen:
sp̃m scm̃ apatre & filio
equaliter procedentẽ : con¬
substantialem. coeternum
patri & filio. Tu aut̃ dñe.

Expanded text:
ia. Patrem a se ipso non ab alio, Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero, non tamen duo lumina, sed unum lumen Spiritum sanctum a Patre et Filio aequaliter procedentem, consubstantialem, coaeternum Patri et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ater est plenus ds̃ in
se: filius plenus ds̃ a
patre genitus. sp̃s sc̃s plenꝰ
ds̃ a pat̾re & filio ꝓcedens:
Non tamen tres deos dici¬
mus. sed unũ om̃ipotentẽ:
ȩternũ. inuisibilẽ in com¬

Expanded text:
ater plenus Deus in se. Filius plenus Deus a Patre genitus, Spiritus sanctus plenus Deus a Patre et Filio procedens. Non tamen tres deos dicimus, sed unum Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, incom
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi diceret Reddet mͥ
messem. cui meipsũ impen¬
do sem̃tẽ Hȩc uerba qͣntũ
intelligimꝰ fr̃s. exultantiᷤᷤ
sunt non plorantis Nun¬
quid quando ista dicebat.
in lacrimis erat Nonne
similis erat hilari datori.
quẽ diligit ds̃a Adinfir

Expanded text:
quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne similis erat hilari datori, quem diligit Deus? CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
O ꝑtransiit de morte ad
̃. de corruptione ad
urruptionẽ. sicq eccłam
uicũ matre reduxit add
uros: qͣm ipsa est ddĩ
duplũ & archa noui testa¬
menti: Inqua uerus ds̃ uer¬
sat᷑ non in figura & eni¬
gmate. sed insueritate pro
salute omniũ ds̃ homo
ymiolatꝰ. In cuius ꝓfecto

Expanded text:
pertransiit de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem; sicque Ecclesiam una cum matre reduxit ad superos, quoniam ipsa est Dei templum, et arca novi testamenti, in qua verus Deus versatur; non in figura et in aenigmate; sed in veritate pro salute omnium Deus homo immolatur. In cujus profecto
Abbreviated transcription (Latin):
cũ promibis scĩs Quid
plura: Cuncti greges uni¬
uersi ordinis hodie lȩti eã
suscipiunt. osanna prȩci¬
nentes sub dra mate iu-¬
bilationis ante matrem
sũmi regis: quȩ uerũ fuit
tẽplũ dĩ uiui. & archa te¬
stam̃ti: Antequam sane
archã in figura xp̃i regẽ
deuotissime nudũ saltasse
legimꝰ: & post sex passus
hostias ymmolasse Quod
si dauid głam illius quȩ
cuacuat᷑ tanto tulit ho¬
nuore. qm̃ hȩc rerũ figura¬
tarũ gesta. sunt : quanto
magis archa dĩ uiuentis
de qua natus est xp̃c dĩ¬

Expanded text:
cum pronubis sanctis. Quid cum pronubis sanctis. Quid plura? cuncti greges universi ordinis hodie laeti eam suscipiunt, Hosanna praecinentes sub dramate jubilationis ante Matrem summi Regis, quae verum fuit templum Dei vivi, et arca testamenti. Ante quam sane arcam in figura Christi regem devotissime nudum saltasse legimus, et post sex passus hostias immolasse. Quod si David gloriam illius quae evacuatur tanto tulit honore, quoniam haec rerum figuratarum gesta sunt; quanto magis arca Dei viventis, de qua natus est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui festini ueniunt
obuiã cũ eytharis suis. ac
lȩti in suo beatã choro
excipiunt uirginem: non
qualẽcumq sed unã ex
numero prudentũ. & pri¬
mã om̃ium in ter pͥmas:
quȩ uadit post agnum
ꝓximior quocumq iert.
Canit autẽ & ipsa cũ enss
canti cũ dra matis nou
quod nemo nisi eo ino¬
ro di cere ualet: Ha¬
organa sua quils
habent psalteria & tn¬
pana. habent & tubas a
cymbalis & sistris. in qua
ꝑsonant dõ digne laudas
singuli in cordib suis: un¬
de una uirtutũ armȩ na
dõ cotidie offert᷑ cũ iubilo
in uoce exultationis ac
lȩtitiȩ Quȩ om̃ia hode
musici generis cantica ẜ¬
nuerunt fragose incds.¬
tanquã uoces cẏtharita¬
tium Forte occurrit p¬
mum ei uirginũ chorũ
inter quas ut reor flo
purpureus tecla sellu
& cecilia. Agnes quoquꝰ
atq Perpetua : deinde
dabilis numerus. ubi il¬
dich & Anna filia pha¬
nuelis unã cũ ceteris
om̃ib: sara quoq mais
nr̃a. Rebecca atq Rachel

Expanded text:
ipsi qui hodie festivi veniunt ipsi qui hodie festivi veniunt obviam cum citharis suis, ac laeti in suo beatam choro excipiunt Virginem, non qualemcunque, sed unam ex numero prudentum, et primam omnium inter primos, quae vadit post agnum proximior quocunque ierit. Canit autem et ipsa cum eisdem canticum dramatis novum, quod nemo nisi eo in choro dicere valet. Haorgana sua in coehabent psalteria et tympana; habent et tubas cum cymbalis, et sistris, in quibus personant Deo digne laudes singuli in cordibus suis. Unde una virtutum harmonia Deo quotidie offertur cum jubilo in voce exsultationis ac laetitiae. Quae omnia hodie musici generis cantica sonuerunt fragose in ctanquam voces citharizantium. Forte occurrit primum ei virginum chorus, inter quas, ut reor, flos purpureus, Tecla scilicet et Caecilia, Agnes quoque atque Perpetua; deinde bilis numerus, ubi vadit et Anna filia Phanuelis una cum caeteris omnibus; Sara quoque mater nostra, Rebecca atque Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃i frequentia popłi.
Quod si dauid una cũ om̃i
popto dignũ duxit archã
ueteris testam̃ti cũ tanto
honore ꝓsequi ut scriptura
testat᷑: multo religiosius . ẽ.
hanc dignis laudib com¬
mendari Ait nãq sermo
diuinus quod ascenderit
dauid & om̃is populus cũ
eo ut efferrent archã dei
super quã inuocatũ est
nom̃ dĩ exercituũ. seden¬
tis suꝑ cherubim Ic dẽ¬
inde dauid inquit & om̃is
popłs ludebat corã dño
om̃i uirtute. in canticis &
cẏtharis. & psaltẽriis. &¬
tẏmpanis. & sistris: cum
ꝙymbalis & tubis: Rogo
si infigura officiosissim e
tanta confert᷑ gła: quid
putas hodie ante beatam
uirginẽ quando illã cȩle¬
stem hierusalẽ euehitur.
quantꝰ exercitꝰ scõrũ pre¬
cucurrit cũ ymnis & can¬
ticis Nec dubiũ quin illa
centũ quadraginta quat¬
tuor milia. qui inconspe¬
ctu throni & seniorum
sunt tenentes cytharas suã
cecinere cũ om̃i fragore
cęli canticũ nouũ quod
nemo potest dicere Nisi

Expanded text:
 populi. Quod si David una cum omni populo dignum duxit arcam veteris testamenti cum tanto honore prosequi, ut Scriptura testatur, multo religiosius est hanc dignis laudibus commendari. Ait namque sermo divinus, quod ascendit David, et omnis populus cum eo, ut ferrent arcam Dei, super quam invocatum est nomen Dei exercituum sedentis super cherubim. Ac deinde David, inquit, et omnis populus ludebant coram Domino omni virtute in canticis, citharis, et psalteriis, tympanis et sistris, cum cymbalis et tubis . Rogo, si in figura officiosissime tanta confertur gloria, quid putas hodie ante beatam Virginem, quando illa in coelestem Jerusalem evehitur, quantus exercitus sanctorum praecucurrit cum hymnis et canticis? Nec dubium quin illa centum quadraginta quatuor millia, qui in conspectu throni et seniorum sunt, tenentes citharas suas, cecinere cum omni fragore coeli canticum novum, quod nemo potest dicere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Et de malis malos. de an¬
cilla ismahel. De bonis
malos: esau de rebecca.
De malis bonos ubi inue¬
nimꝰ Restat lacob ut
in trib patriarchis. quat¬
tuor generũ istoꝵ ꝑfectio
concludatur. Habuit uxo¬
res lacob habuit liberas.
habuit & ancillas. Paruiñ
liberȩ. pariunt & ancillȩ.
& fiuint duodecim filii
israhel. Si numeres om̃s
de quib nati sunt. non
om̃s deliberis. non omnes
de ancillis: sed tamen om̃s
ex uno semine. Quid gͦ
fr̃s meiꝰ Nunquid qui
nati sunt de ancillis. non
simul possederunt t̾ram
ꝓmissionis cũ fratrib suise
nuenit sibi bonos filios
lacob natos de ancillis.
& bonos filios lacob natos
de liberis. Nichil illis obfuit
natiuitas de uteris ancil¬
larũ : quando in patre co¬
gnouerunt semen suũ. &
consequenter regnũ cum
fratrib tenuerunt. Quo¬
modo ergo infilus lacob

Expanded text:
et de malis malos, de ancilla Ismael: et de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos ubi inveniemus? Restat Jacob, ut in tribus patriarchis quatuor generum istorum perfectio concludatur. Habuit uxores Jacob liberas, habuit et ancillas: pariunt liberae, pariunt et ancillae, et fiunt duodecim filii Israel . Si numeres omnes de quibus nati sunt, non omnes de liberis, non omnes de ancillis: sed tamen omnes ex uno semine. Quid ergo, fratres mei? numquid qui nati sunt de ancillis, non simul possederunt terram promissionis cum fratribus suis? Invenimus ibi bonos filios Jacob natos de ancillis, et bonos filios Jacob natos de liberis. Nihil illis obfuit nativitas de uteris ancillarum, quando in patre cognoverunt semen suum, et consequenter regnum cum fratribus tenuerunt. Quomodo ergo in filiis Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
ticula materiȩ cuiq mẽm¬
bro statuȩ redderet᷑. dũ
tam̃ totũ ex quo consti¬
tuta fuerat restituta re¬
sumeret : Ita ds̃ mirabilit̃
atq ineffabilit̾ artifex.
de toto quod caro nr̃a
constiterat : eã mirabili

Expanded text:
ticula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
murmurationis Perfe¬
cte enĩ aduersarius uin.¬
citur: quando mens nr̃a
& inter temptam̃ta eius
a delectatione atq con¬
sensu & inter contume¬
lias ꝓximi custoditur ab
odio: & inter flagella di
compescitur a murmura¬
tione. Nec hȩc agentes
retribui nobis prȩsentia¬
bona requiramus: Nam
ꝓ labore patientiȩ bona
speranda sunt sequentis
uitȩ: Ut tunc prȩmium
nr̃i laboris incipiat: quan¬
do om̃is iam labor fundi

Expanded text:
murmurationis. Perfemurmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu lias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor fundi