comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ traherenitit᷑ ad torm̃ta: Et repente hora quanesciunt
in ꝓuiso exitu rapiunt᷑: atq ab sorbente ꝓfundo. cru
pu: Dequib scriptũ est. Ducunt inbonis
diessuos: & inpuncto ad infernadescendunt.
Prauorũ enĩ animas hominũ. a postate dngłi exccipi¬
unt a corpore exeuntes : ut sint eis ipsi tortores
inpenis. quifuerunt suasores inuicus: Finẽ uero
lustorũ obtimũ uocatio tranquilla ñnũquã cõ¬
mendat: ut ex eo intellegantur ad scõꝵ & angłoꝵ
uexatione tollunt᷑: Vnde & ꝓtalib quã uispietas
iubeat flere : fides tam̃ uetatlugere  Illi enĩ sunt
deplorandi : quos baratrũ obsorba inferni. ñ quos
dula latificandos excipit para dr̃si Legimꝰ de quo¬
dã sene . quia moriebat᷑ inscitdꝰ. & circũ dederunt
fratres lectũ eius. & uestierunt ȩũ. & coeperunt
flere: Ille dutẽ aperuit oculos suos aerisit: Ad uerit

Expanded text:
pertrahere nititur ad tormenta, et repente hora qua nesciunt, pertrahere nititur ad tormenta, et repente hora qua nesciunt, improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruc. De quibus scriptum est: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . Pravorum enim animas hominum apostatae angeli excipiunt a corpore exeuntes, ut sint eis ipsi tortores in poenis qui fuerunt suasores in vitiis. Finem vero justorum optimum vocatio tranquilla nonnunquam commendat, ut ex eo intelligantur ad sanctorum angelvexatione tolluntur. Unde et pro talibus quamvis pietas jubeat flere, fides tamen vetat lugere. Illi enim sunt deplorandi, quos barathrum absorbet inferni, non quos aula laetificandos excipit paradisi. Legimus de quodam sene, qui cum moreretur in Scythi, circumdederunt fratres lectum ejus, et vestierunt eum, et coeperunt flere. Ille autem aperuit oculos, et risit. Adjecit
Abbreviated transcription (Latin):
caelorum. DEHORAEXITUS ET SEPARATONIS
eatus qui semper habuerit diem exitussui ante
oculos & festinauerit in illahora paratꝰ & sine aliquo
timore peccati ał praue conscientiȩ inueniri
Beatꝰ qͥ inuenerit fidutiã in illahora exitus sui. quan¬
do anima separabit᷑ acorpore Cũ magnonãq. mitu
magnisq dolorib separat᷑. Uenient enĩ ingłi assu¬
mere animã. & separabt̃ eã a corpore. & ꝑducent
ante tribunal in mortalis & metuendi iudicis : At illa
memorans operũ suorũ contremiscit. & uidens & consi¬
derans actꝰ suos ꝓmetu & timore horrendo egredi
ꝑtimescit: Tam̃ tremens & metuens ad ȩc nũ ꝑgec ludi¬
cium. Vnde sollicite deb& unus quisque uiuere: ne
forte in iniquitatib suis rapiat᷑ simulq finiat᷑ uita
cũ culpa. Venturi enĩ exitꝰ ignorantia bicertaest &
dũ moriquisq ñ estimat tollitur: Nã incertos diabol
eos quosuiuentes accendit ad uitia. subitomorientes

Expanded text:
. De hora exitus et separatione eatus qui semper habuerit diem exitus sui ante oculos, et festinaverit in illa hora paratus et sine aliquo timore peccati vel pravae conscientiae inveniri. Beatus qui invenerit fiduciam in illa hora exitus sui, quando anima separabitur a corpore: cum magno namque metu magnisque doloribus separatur. Venient enim angeli assumere animam, et separabunt eam a corpore, et perducent ante tribunal immortalis et metuendi judicis. At illa memorans operum suorum, contremiscit, et videns et considerans actus suos, pro metu et timore horrendo egredi pertimescit. Tamen tremens et metuens ad aeternum pergit judicium. Unde sollicite debet unusquisque vivere, ne forte in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Venturi enim exitus ignorantia incerta est, et dum mori quisque non existimat, tollitur. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes
Abbreviated transcription (Latin):
daeccħ: Sieccłm ñ audierit sa tibi sicut & linicus & publieoius
Dẽ sicerdote in lege scribit᷑. uiduã & repudiatã ñ accipiat ixorem:
Quiergo excõmimicatũ ac ithologo illo ñ ꝑmittente hac in ira fĩsẽ
ad eos quib inspeculatione positus est eẽ oporte:
Cȩterũ uero quilis insemet ipso eẽ debeat. paulus apłs ex ponit. ut gradũ quͣ¬
preueniens sit folnus prudens castus sipiens modestus hospitalis filios
halens subdits cũ om̃i castitate. testimoniã habens bonũ adhis qui forns
sumi ꝓferens dastrinarũ fidelt̃ sermonẽ ante episcopatũ ñ plures haltas
uxo es quã unã : Non percussor nonbilinguis ñ ebriosus ñ neophitus¬
& prius illad semꝑ ipse ostendit opere. qđ alios doco in sermone doctrin

Expanded text:
ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. i non debet. de sacerdote in lege scribitur: uiduam aut repudiatam non accipiet uxorem. qui ergo excommunicatum a catholico illo non permittente recipit contra ad eos quibus in speculationem positus est, esse oportet. Caeterum vero, qualis in semetipso esse debeat, Paulus apostolus exponit: ut ad gradum episcopi veniens sit sobrius, prudens, castus, sapiens, modestus, hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testimonium habens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinae fidelem sermonem; antequam episcopus sit, non plures habens uxores quam unam; non percussor, non bilinguis, non ebriosus, non neophytus, ut per haec ipse ostendat in opere, quod alios docet in sermone doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
ad omi urtute nra festinemꝰ. Nihilnos reuoca&e nihil
nos retardae. nihilnos impedi at ad hoc desiderabile
p̃parari conuiuiũ Omnẽ neglegentiã anobis pellamꝰ:
ominẽq desidiã ab animo &ecorporis impedim̃ta anob
ꝓiciamꝰ: ut huiꝰ beatitudinis &e requiei domesticieffici

Expanded text:
am omni virtute nostra festinemus. Nihil nos revocet, nihil nos retardet, nihil nos impediat ad hoc desiderabile properare convivium. Omnem negligentiam a nobis pellamus, omnemque desidiam ab animo, et corporis impedimenta a nobis projiciamus, ut hujus beatitudinis et requiei d
Abbreviated transcription (Latin):
sobrictas &morũ ꝑfectio requiritur. ita et atbolescentib: obse¬
quiũ & subiestio. & obȩdientia rite debet᷑: Quapropt᷑ & hinan
honor imperatur quia quã uis carnabs pat̃ non suꝑurcerit aat
& dignã aetatt̃ a filis p̃bendus eẽ ostendit᷑ Quaituor & eñ.
modis ꝑscripturas diomas patres uocant᷑. hoc est natura. gentẽ:
ad monitiont. aetate: Depatre nãq naturalit᷑ iacob ad
laban loquit᷑ : Nisi timor patris merisaac affuisser tulisses
om̃ia quȩ mea st̃ : Gente uͦ pat᷑ dr̃ quando dñs ad morsen
derobo loquebat᷑ Egosũ inquiens ds̃ patrũ tux. ds̃ abrabã

Expanded text:
sobrietas, et morum perfectio requiritur: ita etiam in adolescentibus, obsesobrietas, et morum perfectio requiritur: ita etiam in adolescentibus, obsequium, et subjectio, et obedientia rite debetur. Quapropter et in honor imperatur, quia quamuis carnalis pater non superuixerit aut d dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. quattuor etenim modis per scripturas diuinas patres uocantur, hoc est natura gente admonitione aetate. de patre namque naturali Iacob ad Laban loquitur : nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt. gente uero pater dicitur, quando Dominus ad Moysen de rubo loquebatur, ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
ptribunt cor uidolia ec lingua : quia cor sẽꝑ nouas cogita¬
tiones machinarinon desinit lingua imprgre loquii ir ꝗđ cũq
cor machinari senserit: Caueat ergo senilis cetas ne iste
iuueni scentes particule. totã armoniã decipiant : & ꝑ res
ieptis relqui corporis grauitatẽ illudnet : un icuiq nãq
considecindom est quid ȩcatis eminentiȩ dignũ est. ut hoc agit qđł
nec uitã. nec etatẽ nec ministeriũ uile reddat: DETERII ADI SG̃A GVIO
eRTIS abusionis gradus est: adolescens sine obedientia : quo
mundus arecto rationis ordine deprauatur: Qualt̾ nãq hi
senecture ministrari sibi ille ꝓperabit: quih ad olescentia soni¬
orił obedientiã exibere contendit: unde & in ꝓuerbio apud
ucteres habet᷑. qđ serurt aliqs neq at illi qui prius alicui serui¬
dient᷑ ministrationẽ parentib suis exibuit: Sic̃ ergo hisenib

Expanded text:
pertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitapertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec ministerium uile reddat.. ADVLESCENS SINE OBOEDIENTIA. Tertius deinde gradus est adulescens sine oboedientia, quo mundus a recto rationisenectute aliis ministerium imperabit, qui in adolescentia se senioribus obedientem exhibere contemnit? Unde et in proverbio apud veteres habetur, quod dominari nequeat, qui prius alicui servidienter ministrationem parentibus suis praestitit. Sicut ergo in senibus
Abbreviated transcription (Latin):
quos prȩsentis scłi florida ȩtas teins asta deserit : Sic nãq in lg
ipsa rȩꝓlu irbor cõparet quȩ post flores fructus optimos cultori suo nos
exhiba : Sic& in hominib: ipse repb est quẽ flos uiuenturis deserit :¬
& tam᷑ insui corporis senectute bonoꝵ operũ maturos fructus ꝓferr
festinare non centendat quando totius corporis habitu senectute
confectus homo ad interitũ ꝓperit. dũ oculi caligant. aures grauiter
audiunt. capilli fluunt. facies inpallorẽ mutat᷑ dentes lapsi nume
homo interior qui non senescit hus omanib: aggrauat᷑. & hecomĩa
ruturã ũ ũq domũ corporis cito prȩnuntiant: Quidergo suꝑ est.
nisi dũ huius uuitȩ defectas appropiat nichil aliud cogitare quĩ quons
enĩ incert̃ huuis uitȩ terminꝰ instit senib uero cuncts maturior¬
quȩ in illius carne nonueterescunt. & totũ hominẽ ad peccatũ

Expanded text:
quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis ipsa reproba arbor\'conparet quae post flores fructexhibet; sic et in hominibus ipse reprobus est, quem flos juventutis deserit, et tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferfestinare non contendat, quando totius corporis habitus senectute confectus, homo ad interitum properat? dum oculi caligant, aures graviter aut fere nihil audiunt, capilli fluunt, facies in pallorem mutatur, dentes lapsi numero homo interior qui non senescit, his omnibus aggravatur, et haec omnia ruituram jam jamque domum corporis cito praenuntiant. Quid ergo superest, nisi dum hujus vitae defectus appropiat, nihil aliud cogitare quam quomodo enim incertus huius uitae terminus instat, senibus uero cunctis maturiorquae in illius carne non ueterescunt et totum hominem ad peccandum
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit in quosiliet᷑ : Hoc est sidoctor errauerit a quo
iterũ doctore emendabit᷑ : Et silum̃ quod inte est tene¬
bresunt ipsȩ tenebrȩ quantȩ erunt : Sinãq oculus au
diendi offitio desiuerit qͥsamanu aut pede. uel areliquo
corpore illud ministeriũ exiga : Quaꝓpt̃ littores cogi
gressionẽ incurrit totius israbelitiee plebis regni disꝑ¬
siomẽ solosuo pierito p̃stitit: Quib ergo cõmittunt᷑ mubta
maora ꝑdunt si non recte dispensauerint Lirgitoris sui munera que
ꝑeeperint : Cuienũ plus cõmittitur. plus abeo exigit᷑: Et
seruus qui domini sui uoluntatẽ intellegens non facit. arciorib
ecundus abuissionis građ ẽ. si sinereligione senex biueniat᷑.
cui cũ membra exterioris hominis ueterescunt. ures annni
id est interioris hominis membra incrementa roboris non
cipiunt : Plus enĩ omnib religioni operã dere senib conuenit

Expanded text:
nuerit, in quo salietur ? Hoc est, si doctor erraverit, a quo nuerit, in quo salietur ? Hoc est, si doctor erraverit, a quo iterum doctore emendabitur? Et, Si lumen quod in te est, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt ? Si namque oculus a videndi officio desiverit, quis a manu, vel a pede, vel a reliquo corgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo suo merito praestitit. quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerint rectoris sui munera, quae perceperunt. cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur. et seruus qui domini sui uoluntatem intellegens non facit, acrioribusRELIGIONE. Secundus abusionis gradus est, si sine religione senex esse inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis membra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
uodecĩ abusiua sunt scłi hat. Sapiens sine operib
Senea sine religione. ad alesiens sine oboedientia.
diuessine elemosina. Temina sine pudicitia dñs
sine iurtute. Xpĩanus contentiosus Pauꝑ suꝑb Rex iniquis
Ep̃sn eglegens Pebsimne disciplina. Popłs sine lege. Sic suffocat᷑
iusticiȩ foffragio. ꝑ iustũ iuditiũ dĩ rotatur. De PRIno
fuerit qͥ qđ sermone doca actib: explere neglegit. Audito¬
resenĩ doctrinȩ dicta contẽpnunt. cũ p̃dicatoris opera
iap̃dicationis uerbis discrepare conspitiunt. Nũ quã enĩ
sit esficix p̃dicrnts auctor cas nisieã iffect ꝰperis cordi
uffixerit audientis p̃sertĩ cũ ipse ductor inuitiorũ amorẽ
delapsus sit & alterius doctoris medicam̃tũ suis uulnerib:
adhibere parui pendat: Vnde xipse dñs ii euangło de
dactrina partẽ &e bono opere discipulos instruere uolens
qualẽ in his cautelã haberent ad monebat dicens : Sisil eua¬

Expanded text:
uodecim abusiua sunt saeculi. hoc est: sapiens sine operibus, senex sine religione, adulescens sine oboedientia, diues sine eleemosyna, femina sine pudicitia, dominus sine uirtute, christianus contentiosus, pauper superbus, rex iniquus, episcopus neglegens, plebs sine disciplina, populus sine lege. sic suffocatur iustitiae suffragio per iustum Dei iudicium rotatur. SAPIENS fuerit: qui quod sermone docet, actibus explere negligit. Auditores enim doctrinae dicta facere contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis verbis discrepare conspiciunt. Nunquam enim fit efficax praedicantis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi ffixerit audientis: praesertim cum et ipse doctor, si in vitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis vulneribus adhibere parvipendit. Unde et ipse Dominus in Evangelio de doctrina pariter et bono opere discipulos instruere volens, qualem in his cautelam haberent admonebat, dicens: Quod si sal eva
Abbreviated transcription (Latin):
luntariȩ factisunt paruuli. nolentes
esse pariuili : sed quales nos paruulos cupi¬
at esse paulus. ipse exponens ait Malitia
pariuili estote: Et quales nos esse paruulos
non cupiat: ipse subdendo manifestat dic̃s
Vtinã non efficiamur paruuli fluctuantes.
& circũferam᷑ omniuento doctrinȩ: Ergo
boni duob modis efficim᷑ paruuli: id est
habendo & non habendo: Habendo humi¬
litatẽ. puritatẽ. et innocenciam: non haben¬
do maliciã. dolum. & inuidiã Apł autẽ
paruuli facti: non habendo maliciã. dolũ
& inuidiam . factisunt magni. habendo
humilitatẽ. puritatẽ. et innocentiã. insuꝑ
& habendo ubertatẽ doctrinȩ: Dequa paul
tam quã nitxrix suos fouebat filios : quib
et dicebat Tamquã paruulis inxp̃o. Lac

Expanded text:
luntarie facti sunt parvuli nolentes luntarie facti sunt parvuli nolentes esse parvuli. Sed quales nos parvulos cupiat esse Paulus, ipse exponens ait: Malitia parvuli estote . Et quales nos esse parvulos non cupiat ipse subdendo manifestat, dicens: Utinam non efficiamur parvuli, fluctuantes, et non circumferamur omni vento doctrinae . Ergo bene duobus modis efficimur parvuli, id est, habendo et non habendo. Habendo humilitatem, puritatem et innocentiam; non habendo malitiam, dolum et invidiam. Apostoli autem parvuli facti sunt non habendo malitiam, dolum et invidiam; facti sunt magni, habendo humilitatem, puritatem et innocentiam, insuper et habendo ubertatem doctrinae, de qua tanquam nutrix, Paulus suos fovebat filios, quibus et dicebat: Tanquam parvul
Abbreviated transcription (Latin):
estote modo perstudium bonȩ conuersa¬
tionis. quales sunt infantes ii noxi e aetatis
Idest non habentes maliciã. non dolum.
non simulationes. non de cractiones. &
ut omnis amaritudo. & furor ecira.
ec indignatio. ec clamor. & blasphemia
tollatur auobis cum omni malitia:
Ethoc modo ad infantiũ innocentiã reuer¬
tentes. quasi lac maternum desiderate.
inuobis scãrũ scripturarũ recipere uerbũ.
ut in eo crescentes. Sad eum panem pro¬
ficiatis comedendũ. qui decȩlo descendit.
et dedit urtã mundo Paulus aut̃ dese
& sequacib suis art: Lactisumꝰ paruuli
inmedio urm: tamquã si nutrix foueat
filios suos Sciebat enĩ illud euangelium¬
ad ño dictũ: Quicumq himiuauerit se
sicut paruulus iste. hicest maior inreg¬
no celoꝵ: Ideo se humili abat inmedio
discipłoꝵ suoꝵ : ut et illis exemplum.
preber& humilitatis.
.& sibimet premiũ adqui reret hu¬
miliationis Uidendum tamen quomodo
non efficiamur paruuli Quomodo uo¬

Expanded text:
estote modo per studium bonae conversationis, quales sunt infantes per naturam innoxiae aetatis: id est, non habentes malitiam, non dolum, non simulationes, non detractiones ; et ut omnis amaritudo, et furor, et ira, et indignatio, et clamor et blasphemia tollatur a vobis cum omni malitia. Et hoc modo ad infantiam innocentiae revertentes, quasi lac maternum, desiderate in vobis sanctarum Scripturarum recipere verbum; ut in eo crescentes, ad eum panem proficiscamini comedendum, qui de coelo descendit, et dedit vitam mundo . Paulus autem de se et sequacibus suis ait: Facti sumus parvuli, in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suosa Domino dictum: Quicunque humiliaverit se, sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum . Ideo se humiliabat in medio discipulorum suorum, ut et illis exemplum praeberet humilitatis, et sibimet praemium acquireret humiliationis. Videndum tamen quomodo non efficiamur parvuli ; quomodo vo
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi fueritis et efficiamini sicut par¬
uuli. non hitrabitis in regnũ celoꝵ: Hoc non
solũ apłis prȩcepit dñs . sed et om̃ib in secre¬
dentib quicupiunt in regnũ intrare cęloꝵ
Non ego precipitur nobis. ut etatẽ habeamus
paruuloꝵ : sedut conuersationẽ teneamus
innocentiȩ: Et quod illi per annos possident
infanciȩ. nos posside amus ꝑ purteatẽ in nocen¬
tiȩ ut malitia non sapientia paruulisimꝰ. hinc
iterũ ipse dñs ait Quicũq ergo humiliauerit
se sicut pariuilus iste : hic est maior in regno
cȩloꝵ: quasi dicer&: Sicut iste pariuilus cuius
uobis exemplum tribuo non ꝑseuerat in ira¬
cundia non lesus meminit. non uidens pul¬
chram mulierem delectatus. non aliud cogi¬
tat & aliud loquitur: sic & uos nisitalẽ ha¬
bueritis innocentiã & animi puritatem.
regnũ cȩloꝵ non poteritis intrare: Qua
enĩ ratione ad innocentiam infantiȩ ꝑ¬

Expanded text:
conversi fueritis, et efficiamini sicut parconversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Hoc non solum apostolis praecepit Dominus, sed et omnibus in se credentibus qui cupiunt in regnum intrare coelorum. Non ergo nobis praecipitur ut aetatem habeamus parvulorum, sed ut conversationem teneamus innocentiae, et quod illi per annos possident infantiae, nos possideamus per puritatem innocentiae, ut malitia, non sapientia parvuli simus. Hinc iterum ipse Dominus ait: Quicunque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum . Quasi diceret: Sicut iste parvulus cujus vobis exemplum tribuo non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat et aliud loquitur: sic et vos nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Qua enim ratione ad innocentiam infantiae p
Abbreviated transcription (Latin):
nimitas: bonitas. benignitas. mansuetudo.
fides: modestia. continentia. castitas Quo
multiplici fructi uult nos indie xp̃i ihũ esse
repletos. Ingłam & laudẽ dĩ : quia de om̃ibus
bonis quȩ ab ipso accepimꝰ. non nobis: sed nomi
quendã senem : consuetudo aut̃ erat senis non
manducare cotidie Quicũ indisset fr̃s. gau¬
dens suscepit eos et dixit Leiuniũ suã mercedẽ
hab&: Iterũ quimanducat ꝓpt̾ caritatẽ: duo
mandata implet: qm̃ uoluntatẽ propriam
derelinquit. et mandatũ impleuit reficiensfrs
Dixit quidã patrũ. nisi prius odio habueris.
non poteris diligere. nisi ergo oderis pec¬
catũ non facies iustitiã Scriptũ est De¬
clina amalo & facbonũ: Uerũ tam̃ in om̃ib
his propositũ animi ubiq requiritur Adã
enĩ in paradyso consistens. preuaricatus est
mandatũ dĩ : lob aut̃ instercore sedenscusto¬
diuit: Unde constat quia propositũ bonum
ñs ineuangło ait: Amendicouobis nisi

Expanded text:
nimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas . Quo multiplici fructu vult nos in die Christi Jesu esse repletos, in gloriam et laudem Dei; quia de omnibus bonis quae ab ipso accepimus, non nobis, sed ipsi quemdam senem. Consuetudo autem erat senis non manducare quotidie. Qui cum vidisset fratres, gaudens suscepit eos, et dixit: Jejunium suam mercedem habet. Iterum, qui manducat propter charitatem, duo mandata implet, quoniam voluntatem propriam derelinquit, et mandatum implet, reficiens fratres. Dixit quidam Patrum: Nisi prius odio habueris vitia, non poteris diligere. Nisi ergo oderis peccatum, non facies justitiam. Scriptum est: Declina a malo, et fac bonum . Verumtamen in omnibus his propositum animi ubique requiritur. Adam enim in paradiso consistens praevaricatus est mandatum Dei, Job autem in stercore sedens, custodivit. Unde constat quod propositum bonum ominus in Evangelio ait: Amen dico vobis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
inpace seminatur : facientibus pacẽ: Omne
qđ in hac uita agimꝰ : semen est futurȩ recribu¬
tionis Ipsa aut̃ retributio fructus est operũ
decarrie et metet corruptionẽ Quiđtẽ siminat
tib pacẽ. Fructus enĩ iustitiȩ. uita aet̾na est:
que operibus iustis retribuitur : quia qui m¬
quirunt pacẽ secuntin eã: Ipsa pace cuistuden
quasi optima semente. terrã suicordis asper¬
gunt : quopertotidianũ bone operationis
crem̃tũ ad fructũ ualeant uitȩ ꝑuenire cȩlestis
De quo alibi scriptũ est: Qui seminant in lacri¬
mis : Ingaudio metent: Hinc ex paulus adephe¬
ingłam & laudẽ dĩ: Hunc aut fructũ iustitiȩ

Expanded text:
in pace seminatur facientibus pacem. Omne in pace seminatur facientibus pacem. Omne quod in hac vita agimus semen est futurae retributionis, ipsa autem retributio fructus est operum de carne metet corruptionem. Qui autem seminat tibus pacem. Fructus enim justitiae vita aeterna est, quae operibus justitiae retribuitur; quia qui inquirunt pacem sequuntur eam. Ipsa pace cui student, quasi optima semente, terram sui cordis aspergunt, quo per quotidianum bonae operationis crementum ad fructum valeant vitae pervenire coelestis. De quo alibi scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Hinc et Pauluin gloriam et laudem Dei . Hunc autem fruct
Abbreviated transcription (Latin):
nos ia cob: apłs hortatur dicens: Abicientes omnẽ
inmundiciã et habundantiã maliciȩ : inmansue¬
tudine suscipite insitũ uerbũ: Primo corpus et m̃tẽ
auitiis iubet circũcidi : ut digni exsistere possimus.
qui uerbũ salutis ꝑcipiamꝰ: Omnẽ quippe inmu¬
ditiã : & carnis et animȩ noncupat. Malitiã uero
tantũ ad interioris hominis prauitatẽ ꝑtinere de¬
signat: Ad hanc nos uicioꝵ circũtisionem faciendã.
petrus apłs immonet dicens : Ecm̃i obsetrouos tam
quã aduenas ec peregrinos. abstinere uosacar¬
nalibus desideriis: Apte aut nos doc& acarna¬
libus abstinere desideriis: quia aduersus nram
sẽꝑ militant animã Etdum concupiscentus
blandientib caro eneruiter subiugat᷑: uicioꝵ
exercitus firmiter aduersuis animã armatur:
Dix̃ abbas ammonas: quia quattuor decĩ annos
fecerit inscity. deprecans dm̃ nocte etdie. ut do¬
naret ei uirtutẽ superandi iram ::¬

Expanded text:
nos Jacobus apostolus hortatur dicens: Abjicientes omnem nos Jacobus apostolus hortatur dicens: Abjicientes omnem immunditiam, et abundantiam malitiae, in mansuetudine suscipite insitum verbum . Primo corpus et mentem a vitiis jubet circumcidi, ut digni existere possimus qui verbum salutis percipiamus. Omnem quippe immunditiam et carnis et animae nuncupat: malitiam vero, tantum ad interioris hominis pravitatem pertinere designat. At hanc nos vitiorum circumcisionem facere, Petrus apostolus admonet dicens: Charissimi, obsecro vos tas et peregrinos, abstinere vos a carnalibus desideriis . Aperte autem nos docet a carnalibus abstinere desideriis, quia adversus nostram semper militant animam: et dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter subjugatur, vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Dixit abbas Ammonas quod quatuordecim annos steterit in Scythi, deprecans Deum nocte ac die, ut donaret ei virtutem superandi car
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisio nocitur Qui spũ do̾ seruimius inquit
Ds̃ enĩ sp̃s est Et sicut qui ad orant dm̃ inspũ
ec ueritate oport& adorare : ita et qui seruuñ
dõ. inspũ et ueritate oport& et seruire: Etglo¬
riamur inxp̃o ihũ: Acsidicer&: Nos qui spũdõ
seruimꝰ. non carnalit᷑ incarnis concisione : sed
spiritualit᷑ inxp̃oinũ gloriamͣ a quo et infide
uirtutẽ accepimꝰ. ꝑ quã in eo gloriem᷑: Nam
quod dñs die octauo est circũcisus. & post trice¬
simũ tertiũ cirtũtisionisdiem. ad tẽplũ dñi est
delatus ut hostia ꝓ eo offerretur: et sc̃s̃ dnĩ uoca¬
retur. mystice significat. quia nemo nisi circũ¬
cisus uiciis. dignꝰ sit dominicis present.ari conspetib
Nemonisi mortalitatis nexib ab solutus. suꝑ nȩ
ciuitatis gaudia poterit subire ꝑfectus: Nãethanc
carnaliũ et spũaliũ uicioꝵ circũcisionẽ faciendã.

Expanded text:
circumcisio vocatur. Qui spiritu Deo servimus , inquit: circumcisio vocatur. Qui spiritu Deo servimus , inquit: Deus enim spiritus est . Et sicut qui adorant Deum, in spiritu et veritate oportet adorare, ita et qui servit Deo, in spiritu et veritate oportet ei servire. Et gloriamur in Christo Jesu. Ac si diceret: Nos qui spiritu Deo servimus, non carnaliter in carnis circumcisione, sed spquam in eo gloriamur. Nam quod Dominus die octavo est circumcisus, et post tricesimum tertium circumcisionis diem, ad templum est delatus , ut hostia pro eo offerretur, et sanctus Domini vocaretur, mystice significat quia nemo, nisi circumcisus vitiis, dignus sit Dominicis praesentari conspectibus; nemo nisi mortalitatis nexibus absolutus, supernae civitatis gaudia poterit subire perfectus. Nam et ad hanc carnalium et spiritualium vitiorum circumcisionem faciendam,
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ circũcisionẽ : sed nossumꝰ inquit circũcisio.
id est nossumꝰ munditia et iustitia circũcisionis
spũ alis. habendo iusticiã et munditiã spiritalẽ:
In lege enĩ et i prophetis duplierẽ circũ cidi ui¬
beniur. carne indelic& et corde: Carne ubrait.
cirtũcidimini carne preputii urĩ. Corde ubidicit
cirtũcidite preputia cordiũ urorũ Nos uero
tunc carne circũcidimus. si a nobis carnalia uicia
ab sidimus: idest. adulteria. fornicationes. Inmun¬
diciã : crapulã : ebrietaites: et cȩtera hissimilia.
quȩ percarnis operantur concupiscentiã Corde
circumeidimur. si. inobis spũ alia uitia absci¬
dimus: Id est suꝑbrã : iactanciã : irã ricam:
odiũ uel inuidiã: et similia. Horũ ergo om̃iũ
abiectio uicioꝵ. et bonarũ a sũptio uirtutum:
friciut hominẽ iustum Et hec iustitia circũ¬
cisionis. quauisti homines efficiunt᷑: apaulo

Expanded text:
bemus circumcisionem: sed Nos sumus, inquit, circumcisio, bemus circumcisionem: sed Nos sumus, inquit, circumcisio, id est, nos sumus munditia et justitia circumcisionis spiritualis, habendo justitiam et munditiam spiritualem. In lege enim et prophetis dupliciter circumcidi jubemur, carne videlicet et corde. Carne, ubi ait: Circumcidimini carnem praeputii vestri ; Corde, ubi dicit: Circumcidite praeputia cordium vestrorum . Nos vero tunc carne circumcidimur, si a nobis carnalia vitia abscindimus, id est, adulteria, fornicationes, immunditiam, crapulam, ebrietates, et caetera his similia, quae per carnis operantur concupiscentiam. Corde circumcidimur, si a nobis spiritualia vitia abscindimus, id est, superbiam, jactantiam, iram, rixam, odium, vel invidiam, et similia. Horum ergo omnium abjectio vitiorum, et bonarum assumptio virtutum, faciunt hominem justum. Et haec justitia circumcisionis, qua justi homines efficiuntur, a Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
act ione suscipit eas : Scđs̃ aut̃ quando aliqͥs
omĩa opera sua facit munda corã dño: &
nichil in his quȩrit humanũ: Tertius uero
quando aliquis sede insubiectione & pre¬
ceptisspũ alib sine murmuratione oboedit.
enĩ sumꝰ circumcisio. qui spũ dõ seruimus
ec gloriam᷑ inxp̃o ihũ : Acsi dicer& carnalit᷑
circũcisis Uos estiscircũ cisio pellis preputii
ur̃i: noscircumcisio cordis et corporis nrĩ
Ios bonã dĩ auobis amputatis creaturã nos
a nobis uitia circũcidimꝰ spũalit̃ et peccata:
Vnde et nos sumꝰ circũcisio quispũ seruimusdõ
nonuos quimaculã circũcisionis inducitis cor¬
pori urõ qđ aut̃ dicit. nossumus cirtũ cisio
quispũ seruimꝰ dõ: tale est quasi diceret.
Nossumus spiritilis circumcisioms iustitia quia
iusticia spiritales effecti. spualit̃ nr̃o seruimus
auctori: Nonenĩ dix̃. nossumꝰ circũ cisi uel ha¬

Expanded text:
actione suscipit eas; secundus autem, quando aliquis actione suscipit eas; secundus autem, quando aliquis omnia opera sua facit munda coram Domino, et nihil in iis quaerit humanum; tertius vero, quando aliquis sedet in subjectione, et praeceptis spiritualibus sine murmuratione obedit, eenim sumus circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et gloriamur in Christo Jesu . Ac si diceret carnaliter circumcisis: Vos estis circumcisio pellis praeputii vestri, nos circumcisio cordis et corporis nostri. Vos bonam Dei a vobis amputatis creaturam, nos a nobis vitia circumcidimus spiritualiter et peccata. Unde et nos sumus circumcisio, qui spiritu servimus Deo, non vos qui maculam circumcisionis inducitis corpori vestro. Quod autem dicit, Nos sumus circumcisio, qui spiritu servimus Deo, tale est, quasi diceret: Nos sumus spiritualis circumcisionis justitia; quia justitia spirituales effecti, spiritualiter nostro servimus Auctori. Non enim dixit: Nos sumus circumcisi, vel, Ha
Abbreviated transcription (Latin):
et hnde inmurmurationis iniquitlite suc cen¬
ditur : unde debuit ab iniquitate. cõmpesci:
Quisquis propeccato ꝑcutitur. nisi murmurando
renititur  eo ipsoiam iustũ est inchoat: quo fe¬
rientis iustitiã non accusat: Hlinc paulus ait :
Neq murmuraueritis: sicut quidã eoꝵ murmura¬
uerunt & aserpentib perierunt: Narrat quip¬
pe liber numerorũ : qui ã ꝑtesus inheremo popu¬
lus isrł it meris longi aclaboris murmurauit:
ideo dñs miserit in illũ ignitos serpentes: Plage
serpentiũ ignitoꝵ uenena sunt uitioꝵ: quȩ ani¬
mã quã tangunt. spirituali morte perimunt:
Etbene murmurins contradñm populus serpen¬
tiũ morsib sternebatur. ut exordine flagelli
exterioris agnoscer&: quantã intus ꝑniciem
murmurando pateretur: Dix̃ abbas ĩosephit
quia tresordines sunt honorabiles inconspestu
dĩ : Primus quando homo infirmaturpe
adiciunt᷑ ei temptationes & cũ gratiarum

Expanded text:
et inde in murmurationis iniquitate succenet inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Quisquis pro peccato percutitur, nisi murmurando renitatur, eo ipso jam justus esse inchoat, quo ferientis justitiam non accusat. Hinc et Paulus ait: Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et a serpentibus perierunt . Narrat quippe liber Numerorum quod pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuraverit, ideoque Dominus miserit in illum ignitos serpentes. Plagae igitur serpentum ignitorum venena sunt vitiorum quae animam quam tangunt spirituali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentum morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Dixit abbas Joseph quod tres sunt ordines honorabiles in conspectu Domini: primus quando homo infirmatur, et adjiciuntur ei tentationes, et cum gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
Nã prudentes fieri serpentes dictum est : ut non
ignoremꝰ impetꝰ diaboli et artes eius Et enĩ
simile aliquit ex alio simili celere superatur:
Iam& simplicitas columbȩ : demonstrat puritatẽ
rat prȩcepta : hesitat sine dubio laboris
periert̃. et inrepromissionis terra heredititẽ
inter fratres non receperunt : Quis nrm ergo
hereditatẽ initer electos dĩ uelut interfr̃s inter¬
ra uiuentiũ habere desiderat: necesse est ut
sine murmurationibus in instinte scłouiuat.
Tanto enĩ quisq depresenti murmurat operã¬
tione. quanto amplius despẽ aat laboris sui
acternã recipere retributionẽ Nã quidespe
retributionis non dubitat : in operibus duris
positus contra erudicor̃e suũ dñm minime
non deb& : sed potius depatris eruditione gaui¬
dere: Peruersa mens quando porincrepationẽ
corripitur. aut perpredicationis dulcedinem
adbona suãdetur. decorraptione fit deterior

Expanded text:
Nam prudentes fieri sicut serpentes dictum est, ut non Nam prudentes fieri sicut serpentes dictum est, ut non ignoremus impetus diaboli et artes ejus. Etenim simile aliquid, ex alio simili scelere superatur. Nam et simplicitas columbae demonstrat puritatem rat praecepta, haesitat sine dubio laboris um morsibus perierunt, et in repromissionis terra haereditatem inter fratres non receperunt . Quisquis nostrum ergo haereditatem inter electos Dei, velut inter fratres, in terra viventium habere desiderat, necesse est ut sine murmurationibus in instanti saeculo vivat. Tanto enim magis quisque de praesenti murmurat operatione, quanto amphus desperat laboris sui aeternam recipere retributionem. Nam qui de spe retributionis non dubitat, in operibus duris positus, contra eruditorem suum Dominum minime murare non debet, sed potius de patris eruditione gaudere. Perversa mens quando per increpationem corripitur, aut per praedicationis dulcedinem ad bona suadetur, de correptione fit deterior,
Abbreviated transcription (Latin):
qui non ducit intã iu ciis sordidatã: nec cõmit¬
ti culpa: unde illi iuste inferatur quȩ reli:
filii dĩ sunt ꝑ adoptionẽ. ec esse cupiañ
perimitationem: necesse est. ut sint sim¬
plices sicut columbe: Scriptũ est enui:
S implicitas iustoꝵ dirige eos meluleũ¬
simplici corde felicius quia quo bato¬
centiã enga alios exibet: melilest qa
pati ab aliis formides Nab& enĩ. quasi
arcẽ quandam fortitudinis simplienatẽ
suã. Nec suspectus est pati: qđ se fecnse
non meminit. inmaculati sine rep̃ hensione.
Ormitissimos & honestissimos dĩ filios do&
et cupit esse piulus Maculatus est ehu
qui peccat: Macula aut̃ est ipsũ scelus pec¬
cati. qđ operatorẽ suũ cũ maculat atq
contaminat: Filii aut̃ dĩ inmaculati aed¬
uiuante dõ & sine reptehensione uiuere
posst: si reprehensiorabus operadie nas
n agunt : quã uis anialiuolis reprehendat̃:
prudentes sicut serpentes. et simplices sicur
columbȩ ut astute intellegamus liqueoseĩ

Expanded text:
non ducit vitam vitiis sordidatam, nec committit culpam, unde illi juste inferatur querela. filii Dei sunt per adoptionem, et esse cupiunt per imitationem, necesse est ut sint simplices, sicut columbae . Scriptum est enim: Simplicitas justorum diriget eos . Gresimplici corde felicius: quia qui innocentiam erga alios exhibet, nihil est quod pati ab aliis formidet. Habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis, simplicitatem suam, nec suspectus est pati, quod se fecisse non meminit. Immaculati, sine reprehensione . Ornatissimos et honestissimos Dei filios docet et cupit esse Paulus: maculatus est enim qui peccat. Macula autem est ipsum scelus peccati, quod operatorem suum commaculat atque contaminat. Filii autem Dei immaculati, adjuvante Deo, et sine reprehensione vivere possunt, si reprehensionibus opera digna non agunt, quamvis a malevolis reprehendanturprudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae , ut astute intelligamus laqueos ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ mulciplex orantis sermo sed pura sinceri¬
q orationis intentio Interro gauerunt quidã
abbatẽ macharium dicentes: Quomodo debemꝰ
orare ÷ Et dixit eissenex: Non opus est mubtĩ
loqui inoratione. sed extendere manus
frequent᷑ & dicere Dñe sicut uis. & sicut
scis miserere mei : Hinc beatus benediet
ait: Non inmultiloquio. sed inpuritate
cordis et conpunctione lacrimarũ nos ex¬
audiri sciamus: Et ideo breuis debet esse
&i pura oratio: nisi forte ex affectu inspi¬
rationis diuinȩ gratiȩ protendatur:
nconuentu tamen. omnino breuietur
eritio

Expanded text:
Deum multiplex orantis sermo: sed plura, sinceraDeum multiplex orantis sermo: sed plura, sinceraque orationis intentio. Interrogaverunt quidam Abbatem Macharium dicentes: Quomodo debemus orare? Et dixit eis senex: Non opus est multum loqui in oratione, sed extendere manus frequenter, et dicere: Domine, sicut vis, et sicut scis, miserere mei. Hinc beatus Benedictus ait: Non in mutiloquio, sed in puritate cordis, et compunctione lacrymarum, nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu tamen omnino bre vietur oratio
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ cum uidiss& frat̃ tͣimuit. & procidens adorauit
senẽ: Nam et dñs discpłis ait Hlabete fidem:
m̃dico uobis: quia quicũque huic monti dixerit.
tollere et mittere inmare : et non hestauerit
incorde suo: quod cumque dixerit fiet ei: Quod
et factũ precib beati patris Gregorii neo cesari¬
ensis legimus: Quicũ uolens aedificare eccłam in
loco apto. uider& q eum angustiorem esse quã
res exigebat: uenit nocte adlocũ. & genibus flexis
orauit addnm : ut montẽ longius uxta fidem
petentis ageret: Et mane facto reuersus inue¬
nit mont̾e tantũ spatii reliquisse structoribus
eccłe: quantũ opus habebant: Nĩ & scã scolastica
manus & caput inmensa posuit. & ut pluer&
orauit: et statim pluuia suꝑ illos detęlo des¬
cendit Nam et proinde tardius iustoꝵ ex au-¬
diuntur orationes. utdum differuntur. ma¬
ioribus pmus cumulentur: Oratio nãque:
priuatis locis oportunius funditur: dum do
tantum teste depromitur: Neq enĩ conciliat

Expanded text:
muit; et procidens adoravit senem Nam et Dominus discipulis ait: Habete fidem. Amen dico vobis, quia quicunque huic monti dixerit, tollere et mittere in mare, et non haesitaverit in corde suo, quodcunque dixerit, fiet ei . Quod et factum precibus beati Patris Gregorii Neocaesariensis legimus. Qui cum volens aedificare Ecclesiam in loco apto, videretque eum angustiorem esse quam res exigebat, venit nocte ad locum, et genibus flexis oravit Dominum, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto, reversus invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus Ecclesiae, quantum opus habebat. Nam et sancta Scholastica manus et caput in mensam posuit, et ut plueret, oravit: et statim pluvia super illos de coelo descendit. Nam et proinde tardius justorum exaudiuntur orationes: ut dum differuntur, majoribus praemiis cumulentur. Oratio namque privatis locis opportunius funditur, dum Deo tantum teste depromitur. Neque enim conciliat
Abbreviated transcription (Latin):
Oboedientia quippe uictimis iure prȩponitur
quia periuctimas aliena caro. ꝑ oboedienti am
uero uoluntas propria mactat᷑. Tanto igit᷑ quis
dm̃ citius placat: quanto eiꝰ oculos repressa ar¬
bitrii sui suꝑbia gladio p̃cepti. se immolat:
H incabbas basilius interrogatus quomodo sibi
buucẽ fr̃i oboedire deberent. respondit Sic̃¬

Expanded text:
Obedientia quippe uictimis iure preponitur, quia per uictimas aliena caro, per obedientiam uero uoluntas pDeum citius placat, quanto ante ejus oculos repressa arbitrii sui superbia, gladio praecepti se immolat. Hinc abbas Basilius interrogatus, quomodo sibi invicem fratres obedire deberent, respondit: Sic
Abbreviated transcription (Latin):
amalo & faebonũ . Inquire pacẽ et seque re eã
Si hanc enĩ sincero corde sequi uoluerimꝰ. xpi
heredes erimꝰ : Si aut̃ xp̃i heredescupimꝰ esse.
inxp̃i pace debemus uersari Sifiliidĩ sumꝰ : pa¬
cificiesse debemꝰ Pacificos enĩ esse oportec
dĩ filios et humiles. mente mitͤis. cordesim¬
plices. sermone puros. animo innocentes.
affectu concordes fidelit̾ sibimet unanimit̃¬

Expanded text:
malo, et fac bonum: inquire pacem, et persequere eam . Si hanc enim sincero corde sequi voluerimus, Christi haeredes erimus; si autem Christi haeredes cupimus esse, in Christi pace debemus versari. Si filii Dei sumus, pacifici esse debemus: pacificos enim oportet esse Dei filios et humiles, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu concordes, fideliter sibimet unanimit
Abbreviated transcription (Latin):
Nuise apud semet ipsũ proptes dm̃ humi¬
liat: Ad hoc enĩ ad nõ humilis exaltatur ut
filius dĩ etheres xp̃i uocetur. tantũ est ut pacẽ
sequatur. quia pacẽ querere debet & sequi
filius pacis: Taliter enĩ nos ammonens apłs
dicit: Pacẽ sequimim cumomib & scĩ mo¬
niam : sine qua nemo uidebit dm̃ Ipsequoq
dñs ineuuagło ait Beati pacifici. qm̃ filii
dĩ uocabunt᷑: Nam et intersua diuina man¬
data. et magisteria saliitaria: passioni
iam proximus hoc nobis prȩceptũ atque
mandatũ commendauit saluator custo¬
diendũ: Ait enim Pacẽ meã douobis

Expanded text:
qui se apud semetipsum propter Deum humiliat. Ad hoc enim a Domino humilis exaltatur, ut filius Dei et haeres Christi vocetur. Tantum est ut pacem sequatur, quia pacem quaerere debet, et sequi filius pacis. Taliter enim nos admonet Apostolus dicens: Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua non videbitis Deum . Ipse quoque Dominus in Evangelio ait: Beati pacifici: quoniam filii Dei vocabuntur . Nam et inter sua divina mandata et magisteria salutaria, passioni jam proximus hoc nobis praeceptum atque mandatum commendavit Salvator custodiendum. Ait enim: Pacem meam do vobis
Abbreviated transcription (Latin):
parit Neglegentia aut̃ sepe incantũ aduicia
transacta reducit Dum perpenitentiã ex pul¬
sa fuerint ab homine incia. si forte post hȩc bn¬
tercedente securitate quȩlib&s culpa subrepserit:
confestim delectationes pristine uitiorũmentẽ
auidius inrepunt: pulsantesq hominẽ in
consueta opera grauius pertrahunt. Itaut siũ
nouissima illius peiora prioribus.

Expanded text:
parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta reducit. Dum per poenitentiam expulsa fuerint ab homine vitia, si forte post haec intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consueta opera gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejoru prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã conuertat᷑. consequi ueniã posse credit᷑:
Festinare debet ad dm̃ pę̧nitendo unusquisq
dũ potest: nesi dũ potest noluerit. cũ tarde
uoluerit omnino non possit Prolnde propheta
ait. Quęrite dnm̃ dum inueniri potest. Inuo¬
cate eum dumpropeest Siquandoquis pec¬
care potest. penit& uitãq suã uiuens ab
omni crimine corrigit. non dubiũ quod mo¬
riens ad ȩtͣnã transeat requiem Qui aut̃ praue
uiuendo. pęnitentiã in mortis agit periculo:
sicut eiꝰ dampnatio incerta est sic renuimissio
dubia Quãuis perpęnitentiã propiciatio pec¬
catorũ sit : sine metu homo esse nondebet : quia
penitentiȩ satis factio diuino tantũ pensatur
iudicio non humano: Proinde quia miseratio
dĩ occulta est: sine intermissione flere necesse ẽ:
Neq enĩ umquã aportet pęnitentẽ habere depec¬
catis securitatẽ Nam securitas. neglegentiã

Expanded text:
tentiam convertatur, consequi veniam posse creditur. tentiam convertatur, consequi veniam posse creditur. Festinare debet ad Deum poenitendo unusquisque dum potest, ne si dum potest noluerit, cum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde Propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest: invocate eum, dum prope est . Si quando quis peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quin moriens ad aeternam transeat requiem. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnato incerta est, sic remissio dubia. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino pensatur judicio, non humano. Proinde quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tudo pęnitentiȩ : facit animũ & sua facta
subtilius discutere. & dona dĩ quȩ contẽpsit
flendo commemorare : Nichilaut peius. quã
culpã agnoscere. nec deflere: Duplicẽ habere
deb&s fletũ inpęnitentia om̃is peccator: siue
ꝑ neglegentiã bonũ non fecit. seu quia malũ
per audatiã perpetrauit: Quod enĩ oportuit
non gessit. & gessit qđ agere non oportuit Ille
penitentiã digne agit: qui reatũ suũ satisfac¬
tione legitima plangit condẽp nando scilic&
atq deflendo quȩ gessit : tanto inde plorando
ꝓfundus. quanto extitit in peccando procliuus
Ille pęnitentiã digne agit : quisic prȩterita
mala deplorat: ut futura lterũ non cõmittat
Nãqui plangit peccatũ &lterũ admittit pecca¬
tũ : quasi siquis lauet laterẽ crudũ. quẽ quan¬
tomagis eluerit : tanto amplius lutũ facit
Quãuis quisq: sit peccator et impius. si ad pęni¬

Expanded text:
tudo poenitentiae facit animum sua facta tudo poenitentiae facit animum sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. Duplicem habere fletum debet in poenitentia omnis peccator. Sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit, et gessit quod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando scilicet atque deflendo quae gessit, tanto inde plorando profundius, quanto exstitit in peccando proclivius. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum facit. Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poeai
Abbreviated transcription (Latin):
non ignorat: semet ipsũ introrsus discuti¬
ens ante udicium uehem̃ter ex aminat. ut
districtus uidex eo iam tranquillius uemat.
quo eũ quẽ discutere appetit proculpa puntami
cernat. qui a ea dumnos pimmimꝰ. ipse nequaquã
in extremo examine iidieat : paulo attes¬
tante qui ait Sinos met ipsos duudicarem.
non utique iudicaremur Qđ exterius agimꝰ
nisi penitentia interuemiente deluamuas
insecreto iudiciorũ dĩ sub quadã occubratione
seruatur. ut quandoq etĩ de sigillo secreti
exeat ad publicũ iudicii. Cumuero pro
malis quȩ fecimꝰ discipline Flagello ađ terim
ethec perpoenitentiã deflemꝰ. iniquitite
nr̃am signat eccurat. qui a nec inulta hic
deserit. nec in iudicio pimienda seruat:
Bene se iudicat iustus in hac uita. ne nidie&e
adõ dap̃natione ꝑ petua Tunc aut̃ iudiciũ
dese quisq sumit: quando perdignã pęni¬
tentiã sua praua facta condẽpnat Amari¬

Expanded text:
non ignorat, semetipsum introrsus discutinon ignorat, semetipsum introrsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus Judex eo jam tranquillius veniat, et cor quod discutere appetit, pro culpa punitum cernat. Quia eam dum nos punimus, ipse nequaquam in extremo examine judicat. Paulo attestante qui ait: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . Quod exterius agimus nisi poenitentia interveniente diluamus, in secreto judiciorum Dei sub quadam occultatione servatur, ut quandoque etiam de sigillo secreti, exeat ad publicum judicii. Cum vero pro malis quae fecimus, disciplinae flagello atterimur, et haec per poenitentiam deflemus, iniquitatem nostram signat et curat, quia nec multa hic deserit, nec in judicio puniendo servat. Bene se judicet justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Amari