comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scelerũ. malor metũ : bonor. głam. uirg̃a potenciũ. malle¬
ũ tẏrannoꝵ. regũ patrẽ: legũ moderatorẽ. canonũ dis¬
pensatorẽ.: sal t̾re. orbis lumen: sacerdotẽ altissimi.
ge ꝙ̃ dico. Tabit tͥ dñs intellecꝰtũ. Ubi maliciȩ iuncta po¬
tencia ẽ aliqͥd tͥ supra hominẽ prȩsum̃dũ. Uultꝰ tuus:
suꝑ facientes mala. limeat sꝑm irȩ tuȩ qͥ hominẽ ñue¬
ret᷑. gladiũ ñ formidat. Iimeat oracionẽ: qͥ ãmonicionẽ
contẽpsit. Cui irasceris tu: deũ sibi iratł ñ hominẽ
putet. Qͥ te ñ audierit: auditurũ deũ & contra se pa¬
ueat. Oͦd reliquũ ẽ: de his q̃ supra te st̃. in cũbit iã dis¬
putacio. Quã uno libro deo adiuuante sꝑo: &. me pa

Expanded text:
gam potentium, malleum tyrannorum, regum patrem, legum moderatorem, canonum dispensatorem, sal terrae, orbis lumen, sacerdotem Altissimi, ge quae dico: dabit tibi Dominus intellectum. Ubi malitiae juncta potentia est, aliquid tibi supra hominetum irae tuae, qui hominem non veretur, gladium non formidat. Timeat orationem, qui admonitionem contempsit. Cui irasceris tu, Deum sibi iratum, non hominem putet. Qui te non audierit, auditurum Deum, et contra se paveat. Quod reliquum est, de his quae supra te sunt, incumbit jam disputatio: qu
Abbreviated transcription (Latin):
consilio ꝓuidi: in iubendo discreti: in disponendo
industrii: in agendo strenui: in loquendo modes¬
ti: in aduersitate securi in ꝓsꝑitate de uoti. in
relo sobrii: in miscdia ñ remissi: in ocio non

Expanded text:
consilio providi, in iubendo discreti, in disponendo consilio providi, in iubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strennui, in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia ‹non› remissi, in ocio non
Abbreviated transcription (Latin):
re consueuit. Quod si plures in ea defecisse bonos.
quã malos ꝓfecisse. ꝓbauimꝰ quȩrendi sane qͥbꝰ nec
defectꝰ timeat᷑. nec ꝓfectꝰ optet᷑. ut p ote ĩa ꝑfecꝰtis.
Itaq ñ uolentes neq curentes assumito: s cunctan¬
tes. s renuentes. Etã coge illos: & cõpelle intrare. In
talib ut opinor reqͥescet sꝑs tuus. qͥ ñ sint actrite
frontis. s uerecundi. s timorati: prȩt̾ d̾m tam̃ time¬
ant nichil nichil sꝑent nͥ a deo. Qui aduentanci¬
ũ ñ manꝰ attendant: s necessitates. Qui stent uiri¬
lit᷑ ꝓ afflictis. & iudicent in eqͥtate ꝓ mansuetis
t̃rȩ.Qui sint cõpositi ad mores ꝓbati ad sc̃imoni¬
ã: parati ad obȩdienciã : mansueti ad pacieneiam:
subiecti ad disciplinã: rigidi ad censura: catholici
ad fid̾e: fideles ad dispensacionẽ: concordes ad pacẽ:
conformes adunitatẽ. Qui sint in iudicio rect. in

Expanded text:
re consuevit. Quod si plures in ea defecisse bonos, re consuevit. Quod si plures in ea defecisse bonos, quam malos profecisse probavimus; quaerendi sane quibus nec defectus timeatur nec profectus optetur, utpote iam perfectis. Itaque non volentes neque currentes assumito, sed cunetantes, sed renuentes; eciam coge illos et compelle intrare. In talibus ut opinor requiescet spiritus tuus, qui non sunt attrite frontis, ‹sed› verecundi, sed timorati; preter deum tamen timeant nichil, nichil sperent nisi a deo, qui adventancium manus non attendant, sed necessitates; qui stent viriliter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansuetis terre; qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedienciam, mansueti ad pacienciam, subiecti ad disciplinam, rigidi ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensacionem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem; qui sint in iudicio recti, in
Abbreviated transcription (Latin):
quenciȩ. eũ sapiencie sit in anis ñ aliud quã iusticie
hostẽ reputes. Pro huiꝰmodi falsis fr̃ibꝰ. Aicit tͥ magi¬
ster. Manꝰ cito nemini imposueris. exeluso utaeq u¬
niuerso hoc pestilenti genere hominũ: cure tibi
maxime sit intro ducere tales. qͦs postmodũ introduxis¬
se ñ peniteat. Iurpe ẽ tͥ sepius retractare qͦd feceris:
&. iudiciũ tuũ frequent̃ ꝑiclitari ñ decet. Diligent᷑
pinde omne qͦd faciendũ erit tracta apud te: & cũ
his qͥ te diligunt. Tracta ante factũ: qͥa post factũ
sera retrac ⁊ acio ẽ. Sapientis consiliũ ẽ: omnia
fac cũ consilio.&. post factũ ñ penitebis. E hoc tͥ
ꝑ suade qͥ ad mittendi st̃ difficile incuria posse ꝓba¬
ri .& id̾o si fieri potest. uiros ꝓbatos oportere deli¬
gi. ñ ꝓbandos. Nos in monasteriis om̃s recipimꝰ: spe
meliorandi. At curia bonos facilius reciꝑe quã face¬

Expanded text:
quentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae quentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes. Pro hujusmodi falsis fratribus dicit tibi Magister: Manus cito nemini imposueris . 11. Excluso itaque universo hoc pestilenti genere hominum, curae tibi maxime sit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poeniteat. Turpe est tibi saepius retractare quod feceris, et judicium tuum frequenter periclitari non decet. Diligenter proinde omne quod faciendum erit, tracta apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, quia post factum sera retractatio est. Sapientis consilium est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, qui admittendi sunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere deligi, non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: at curia bonos facilius recipere, quam face
Abbreviated transcription (Latin):
ricũ curiã frequentantẽ. qͥ ñ sit de curia: ad idẽ noris
rogauerit. Scorpioni ñ ẽ in facie qd formides: s pun¬
git a cauda. Si ad taliũ blandicias. cor tuũ ut assolet
molliri senseris: memineris scriptũ. Omĩs homo pͥ¬
mũ uinũ bonũ ponit: cũ aũ in ebriati fuerint tẽ
i qͥa deterius ẽ. Pari pondere estimaueris eiꝰ hu¬
militat᷑e qͥ timet.&. eiꝰ qͥ sꝑat Uiri callidi &. dolosi ꝓ¬
priũ eẽ solet: tc pretendere humilitate eu aliqo
obtinere uoluerit. De qualib dicit scriptura. Est
qͥ se humiliat neqͥt̃: & interiora eiꝰ plena st̃ dolo.
De uobis ipsis sume sentenciȩ huiꝰ euidens ac famili¬
are exemplũ. Quantos qͦs supplices ad misistis. post¬
modũ sustiniustis graues. insolentes. contumaces. re¬
belles. Quod qͥdẽ interius malũ regunt pͥncipia. poe¬
steriora. ꝓdunt. uerbosũ adolescentẽ .&. studente elo¬

Expanded text:
ricum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris ricum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris  rogaverit. Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum vinum ponit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . Pari pondere aestimaveris ejus humilitatem qui timet, et ejus qui sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse solet tunc praetendere humilitatem, cum aliquid obtinere voluerit: de qualibus dicit Scriptura: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . De vobis ipsis sume sententiae hujus evidens ac familiare exemplum. Quantos quos supplices admisisti, postmodum sustinuisti graves, insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem elo
Abbreviated transcription (Latin):
libi imputa qͥcqͥd pacieris ab eo. qͥ sine te potest fa¬
cere nichil. Nis exceptis. de cetero ñ inconsiderate
ut uides eligendi qͥq: seu colligendi st̃ in opus mi¬
nisterii huius. Tuũ est undecũq uocare &. ad scisce¬
re tibi: exemplo moysi senes. ñ iuuenes: s senes
ñ tã etate quã moribꝰ. qͦs tu nosti. qͥa senes popłi
st̃. An ñ eligendi de toto orbe: orbẽ udicaturi ͨ Sane hiuic
negocio. ñ se ingerat rogans. Consilio: ñ prȩce agendũ ẽ.
Sunt qͥ necessaria a nobis roganciũ. aut extorquet
importunitas: aut necessitas meret᷑. At istud in his qu
nr̃a ft̾. Ubi aũ nͣ lic et qͦd uolofacere. qͥs locus roganti
Nisi forte qͥ me rogat. hoc rogat. ut qͦd uult uelle liceat
mͥ .&. ñ magis ut uelim. Alns ꝓ alio: alius forte & ꝓ se
rogat. Pro quo rogaris sit suspectꝰ. Qui ipse rogat. ꝓ
se: iã iudicatꝰ ẽ. Nec it̾ est ꝑ se. an ꝑ aliũ qͥs roget. Cle¬

Expanded text:
Tibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest faTibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest facere nihil. His exceptis, de caetero non inconsiderate, ut vides, eligendi quique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum est undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moysi, senes , non juvenes; sed senes non tam aetate quam moribus, quos tu nosti, quia senes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis locus roganti? Nisi forte qui me rogat, hoc rogat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat pro se, jam judicatus est. Nec interest, per se, an per alium quis roget. Cle
Abbreviated transcription (Latin):
kii seduli tͥ. hi intimi st̃. Quã obr̃e si boni st̃. rꝑi po¬
tissimũ st̃: s ᷤ mali eque plustͥ. Ne te dixeris sanum:
dolent̾e latera. Hoc ẽ. ne te dixeris bonũ malis in¬
nitentẽ. aut si bonꝰ sis: bonitas tua solius. quẽ frue¬
tũ afferre potest : Sic̃ insuꝑiore libro dixisse me me¬
nuni. Quid in quã emolum̃ti affert ecełiis dei. tua
unius hominis iusticia: ubi sentencia p̃ualet aliter
affectoꝵ : Sed nec tuta tibi tua bonitas obsessa ma-¬
lis: ñ magis quã sanitas uicino serpente. Non ẽ qͦ te
sub ducas: malo intestino. Et e regione. bonũ domesti¬
cũ: eo amplius. qͦ sepius iuuat. Sed siue leuent. si¬
ue grauent. cui rectius imputandũ quã tͥ: qͥ tales
aut el egisti.
aut admifisti : Non de omnib
dico. Nã st̃ qͦs ñ elegisti: s ipsi te
At potestatẽ ñ habent. nͥ quã tueis aut
tribueris. aut ꝑmiseris. od idẽ gͦ reuertim

Expanded text:
nt, seduli tibi, hii intimi sunt. Quam ob rem si boni sunt, tibi pont, seduli tibi, hii intimi sunt. Quam ob rem si boni sunt, tibi potissimum sunt; si mali eque plus tibi. Ne dolentem latera: hoc est, ne te dixeris bonum, malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas tui solius quem fructum afferre potest? sicut in superiore libro dixisse me memini . Quid, inquam, emolumenti affert Ecclesiis Dei tua unius hominis 439 justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? Sed nec tuta tibi tua obsessa malis, non magis quam sanitas vicino serpente. Non est quo te subducas malo intestino. Et e regione, bonum domesticum eo amplius, quo saepius juvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius imputandum quam tibi, qui tales aut elegisti, aut admisisti? Non de omnibus dico: nam sunt quos non elegisti, sed ipsi te. At potestatem non habent, nisi quam tu eis aut tribueris, aut permiseris. Ad idem ergo revertimur.
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ aduerte .&. sceleratos ꝑ hiberi. & popłm
dñi. Puta idẽ de his. & si scelerati a&. suniqͥ. Uide ne
audias. qd uni exhis meis ñ fecisti. nec michi fecisti.
fateor popłm istũ exstitisse usq adhuc dura fronte.
&. indomito corde. s utrũ ne etiã indo mabilines¬
cio unde liqͥdꝰ scire possis. ꝓ otest fore. qͦd necdũ fu¬
it. Sidiffidis tu. s apud dm nerit inpossibile om¬
ne uerbũ. Si dura froute st̃. durato s. tu ȩcontra tuã.
Nichil tamendurũ: qͦd duriori ñcedat. Dñs ad ꝓphetam.
Dedi frontẽ tuã duriorẽ frontibꝰ eoꝵ. Unũ ẽ quod te ab-¬
soluit. Si egisti cũ popło illo. ut possis dicere. populȩ me¬
us. qͥd tͥ debui facere. & ñ feci : Sisic fecisti. nec ꝓfecis¬
ti: est demũ qͦd facias. & qͦd dicas. Exi de ur chaldeoꝵ
.&. dicito: qͥa oportet me & aliis oiuitatibꝰ euangeli¬
zare. Puto nec penitebit exilii: orbe. purbe  muta
to. NUeniamꝰ ad collaterales: & co adiutores tuos.¬

Expanded text:
denter adverte et sceleratos perhiberi, et populum Domini. Puta de his idem. Etsi scelerati, etsi iniqui, vide ne audias: Quod uni ex minimis meis non fecisti, nec mihi fecisti . Fateor populum istum exstitisse usque adhuc dura fronte, et indomito corde; sed utrumne etiam indomabili, nescio unde liquido scire possis. Potest fore, quod necdum fuit. Si diffidis tu; sed apud Deum non erit impossibile omne verbum . Si dura fronte sunt, durato et tu e contra tuam. Nil tam durum, quod duriori non cedat. Dominus ad prophetam: Dedi frontem tuam duriorem frontibus eorum . Unum est quod te absolvit, si egisti cum populo isto, ut possis dicere: Popule meus, quid tibi facere debui et non feci? Si sic fecisti et non profecisti est demum quod facias et quod dicas: Exi de urbe Caldeorum, et dicito, quia oportet me aliis civitatibus ewangelizare. Puto nec penitebit exilii, orbe pro urbe commuta Bernhardus: Collaterales et coadiutores tui su
Abbreviated transcription (Latin):
Auienꝰ in qͥt. ñ bibat ex eo. Nũqͥd tu alienꝰ : Tui ñ alienꝰ.
si tͥ es: Deniq qͥ sibi nequã. eu bonꝰ. Mem̃to ꝓ inde
ñ dico semꝑ. ñ dico sepe. s uel int̾dũ reddere te ipsũ
t̾. Utere tu qͦq te int̾ multos: aut certe post multos.
Qͥd si ita oportet. Na tu ut c̃fido nr̃a ñ eris meticu¬
losa informacione ẽtentꝰ s habundabis magis Sane
sic decet te scilicet ab undanciorẽ: quã me audacio¬
rẽ e̾e̾. Ego qͦq mͥ tucius uidico apud maiestatẽ timidi¬
tate: quã temeritate ꝑielitari. Et fortassis ñ secꝰ mo¬
neri oportuit sapientẽ: ut sit qͦd scͥptũ ẽ. Da occasio¬
nẽ sapienti: &. sapiencior erit. Audi tam̃ apłm. qͥd de

Expanded text:
Alienus, inquit, non bibat ex eo . Nunquid tu alienus? Cui non alienus, Alienus, inquit, non bibat ex eo . Nunquid tu alienus? Cui non alienus, si tibi es? Denique qui sibi nequam, cui bonus? Memento proinde, non dico semper, non dico saepe, sed vel interdum reddere te ipsum tibi. Utere tu quoque te inter multos, aut certe post multos. Quid, si ita oportet? Nam tu, ut confido, nostra non eris meticulosa informatione contentus, sed abundabis magis. Sane sic decet, te scilicet abundantiorem, quam me audaciorem esse. Ego quoque mihi tutius judico apud majestatem timiditate, quam temeritate periclitari. Et fortassis non secus moneri sapientem oportuit, ut sit quod scriptum est: Da occasionem sapienti, et sapie
Abbreviated transcription (Latin):
sinꝰ qͥ om̃s recipit. Alioqn qͥd tͥ ꝓdest uxta uerbũ
dñi. N uniuersos lucreris. te unũ ꝑ dens: Quã obrem eũ
om̃s te habeant: esto etiã tu ex habentibꝰ unꝰ. Qͥo solus
fraudaris miinere tui  Usqueqͦ sꝑs uadens & ñ rediens
Vsq̃qͦ ñ recipis te &. ipse int̾ alios uice tua : S apientibꝰ
.&. insipientibꝰ debitor es. & soli negas te tͥ: Stultꝰ & sapi¬
ens. seruus & liber. diues & pauꝑ uir & femina. senex
.&. iuuenis. clericꝰ & laieꝰ. iustꝰ & impius: om̃s parit̃ par¬
ticipant te. om̃s de fonte publieo bibunt pectore tuo:
&. tu seorsũ siciens stabis: Si maledictꝰ qͥ partẽ sua̾ fa¬
cit deteriorẽ. qͥd ille qͥ se pȩntꝰ reddit ex ꝑtẽ :Sane
diriuent᷑ aquę tuȩ inplateas. homines .&. ium̃ta &
pecora bibant ex eis: qͥn & camelis ꝓueri ab rahȩ po¬
tũ tribuas. s int̃ cȩteros bibe tu de fonte putei tui

Expanded text:
sinus qui omnes recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta verbum sinus qui omnes recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta verbum Domini, si universos lucreris, te unum perdens ? Quam ob rem cum omnes te habeant, esto etiam tu ex habentibus unus. Quid solus fraudaris munere tui! Usquequo spiritus vadens, et non rediens ! Usquequo non recipis te et ipse inter alios vice tua? Sapientibus et insipientibus debitor es; et soli negas te tibi? Stultus et sapiens, servus et liber, dives et pauper, vir et femina, senex et juvenis, clericus et laicus, justus et impius. omnes pariter participant te, omnes de fonte publico hibunt pectore tuo; et tu seorsum sitiens stabis? Si maledictus qui partem suam facit deteriorem, quid ille qui se penitus reddit expertem! Sane deriventur aquae tuae in plateas; homines et jumenta et pecora bibant ex eis, quin et camelis pueri Abrahae potum tribuas: sed inter caeteros bibe et tu de fonte putei tui.
Abbreviated transcription (Latin):
uersȩ uolutatis tuȩ. An ñ seruus. oui dnat᷑ iniqͥtas
Et maxime nͥ tu forte indignius iudices hominẽ tͥ quã
iueiuĩ disari. Quid int̃ ẽ. uolens seruias. an inuitꝰ. slã ꝙ¬
si coacta seruitꝰ miserabilior s affecꝰtata miserior est.
Et qͥd me uis facere inqs: Ut tͥ ab his occupacionibꝰ parr¬
cas. Impossibile fortasse respondebis: facilius cathe¬
drȩ ualedicere posse. Recte hoc: si rũꝑe .&. ñ magis
ã. Si qͦd iuiuis & sapis totũ das actioni. consideraciõi
nichil: laudo te. in hocꝰ laudo. Puto qͦd & nemo qͥ a
salomone audierit: qͥ minorat᷑ actu. ꝑcipiet sapien¬
ciã. Certe nec ipsi actioni expedit c̃sidacione ñ prȩ¬
ueniri. Siitẽ totꝰ eẽ ius omniũ instar illius qͥ om̃ibꝰ
om̃ĩa factꝰ ẽ.: laudo humanitatẽ. s si plena sit. Quo¬
mꝰ aũ plena. te excluso: eẜ. tu homo es. Ergo ut in¬
tegra sit &. plena humanitas. colligat &. te intta se.

Expanded text:
erversae voluntatis tuae. An non servus, cui dominatur iniquitas! erversae voluntatis tuae. An non servus, cui dominatur iniquitas! Et maxime. Nisi tu forte indignius judices hominem tibi, quam vitium dominari. Quid interest, volens servias, an invitus! Nam etsi coacta servitus miserabilior, sed affectata miserior est. Et quid vis me facere, inquis! Ut tibi ab his occupationibus parcas. Impossibile fortasse respondebis, facilius cathedrae valedicere posse. Recte hoc, si rumpere, et non magis am. Si quod vivis et sapis, totum das actioni, considerationi nihil; laudo te? In hoc non laudo. Puto quod et nemo, qui a Salomone audierit: Qui minoratur actu, percipiet sapientiam . Certe nec ipsi actioni expedit consideratione non praeveniri. Si item totus vis esse omnium, instar illius qui omnibus omnia factus est ; laudo humilitatem, sed si plena sit. Quomodo autem plena, te excluso? Et tu homo es. Ergo ut integra sit et plena humanitas, colligat et te intra se
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ patrocinũ sumas. Quã tuo dignius apłatu quã salu¬
brius tuȩ c̃scienciȩ quã fructuosius ecłȩ dei. audias po¬
cius ipsũ dicentẽ. Prȩcio empti estis: nolite effici serui ho¬
minũ. Quid seruilius in digniusq p̃sertim sũmo ponti¬
fiei quã ñdico om̃i die s pene omni hora in sudare talibꝰ
los: Quando ȩdificamꝰ eccłam : Quando meditamͣ inlege
Ei qͥdẽ cotidie ꝑstrepunt inpalacio leges. s iustniani. ñ
dñi. Iustȩ ne etiã istud. tu uidis. Nã certe lexdni imma¬
cłata. ẽuertens animas. Hȩe aũ ñ ta leges quã lites sĩ
a. cauillaciones subuertentes iudiciũ. Iu gͦ pastor & ep̃s
animarũ: qua m̃te obseero sustines corã te sẽꝑ silere
illã garrire istas : Fallor. si ñ mouet t̾ scrupulũ ꝑuer¬
fitas hȩc. Puto. qͦd & int̃dũ conpellat clamare addmm
inẽuenienciȩ huiꝰ & cui fasñsit ceruicẽ subducere.
Nã si potes &. ñuis: multomagis seruus huiꝰ ppsius tã ꝑ¬

Expanded text:
tuae patrocinium sumas. Quam tuo dignius apostolatu, quam salubrius tuae conscientiae, quam fructuosius Ecclesiae Dei audias potius ipsum alibi dicentem: Pretio empti estis, nolite effici servi hominum ! Quid servilius indigniusque, praesertim summo Pontifici, quam, non dico omni die, sed pene omni hora, insudare talibuslos? quando aedificamus Ecclesiam? quando meditamur in lege? Et quidem quotidie perstrepunt in palatio leges, sed Justiniani, non Domini. Justene etiam istud? Tu videris. Nam certe lex Domini immaculata, convertens animas . Hae autem non tam leges, quam lites sunt et cavillationes, subvertentes judicium. Tu ergo pastor et episcopus animarum, qua mente, obsecro, sustines coram te semper silere illam, garrire istas? Fallor, si non movet tibi scrupulum perversitas haec. Puto quod et interdum compellat clamare ad Dominconvenientiae hujus, et cui fas non sit cervicem subducere. Nam si potes et non vis, multo magis servus es hujus ipsius tam p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽuerbũ dei. Glorifica manũ & brachiũ dextrũ: in¬
i faciendo iundictã innacionibꝰ. increpaciones in po¬
ipłis: in alligando reges eoꝵ incõpedib & nobiles eor.
imanicis ferreis Si hec facis. honorificas ministeriũ
ttrar &. ministeriũ te. Non mediocris iste pͥncipatꝰ. Ex¬
tur bare ẽ hoc malas bestias a t̃minis tiuis. q greges
tui securi inpascua educant᷑ Domabis lupos: s oiuibꝰ
ñ dñaberis. Pascendas utiq ñ premendas susce pisti.
Si bene c̃sid̾ast qͥs sis. hec te oportere facere ñ igno¬
tas. Porro scienti .&. ñ facienti: peccatũ ẽ tͥ. Non es
pħȩ sic apłi factitabãt. Fortes fuere in bello. ñ mol¬
les insericis. Si filius es apłoꝵ & ꝓpħarũ. & tu facsi¬
ditatis qͦd tͥ euoluimꝰ. ubi inspicias porcionẽ quę
side fide. posside pietatẽ: posside sapienciã: s sapi¬
enciã sc̃oꝵ ipsa ẽ timor dm̃i:.&. habes qͦd tuũ est.
Rabes sine de fraudacione integrũ pat̃nũ fundũ. Pre¬

Expanded text:
ei . Glorifica manum et brachium dextrum in faciendo vindictam in nationibus, increpationes in populis, in alligando reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis. Si haec facis, honorificas ministerium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si bene considerasti quis sis, haec te oportere facere non ignoras. Porro scienti et non facienti, peccatum est tibi . Non es rophetae, sic Apostoli factitabant. Fortes fuere in bello, non molles in sericis. Si filius es Apostolorum et Prditatis, quod tibi evolvimus, ubi inspicias portionem  al.side fidem, posside pietatem, posside sapientiam, sed sapientiam sanctorum ipsa est timor Domini, et habes quod tuum est. Habes sine defraudatione integrum paternum fundum. Pre
Abbreviated transcription (Latin):
uagin̾a : Quẽ tam̃ qͥ tuũ negat: ñ satis mͥ uidet᷑ at¬
tendere uerbũ dñi dicentis sic. Conuerte gladiũ tu¬
ũ inuaginã Iuus gͦ.&. ipse tuo forsitan nutu: &. si ñ tua
manu euaginandꝰ. Alioqͥn si nullom ad te ꝑtineret
& is dicentib apłis. ecce gladii duo hic: ñ respondisset
dñs satis ẽ. s nimis ẽ. Ut̃q gͦ eccłȩ. &. sꝑitalis scilicet gla
tũ sacerdotis. &. iussũ imꝑatoris. Ede hoc alias. Nunc
uͦ arripe illũ qͥ tͥad ferendũ creditꝰ ẽ. & uulnera ad sa¬
lutẽ: si ñ om̃s. si ñ uel multos certe qͦs possis. Nonsũ
inqͥs melior quã patres mei. Quẽ illoꝵ. domꝰ exasꝑans.
ñ dico audiuit. s ñ irrisit : Id̾o tu insiste magis: si forte
audiant & qͥescant. Insiste .&. resistentibꝰ. Dicendo hȩc:
forte nimius dicar. Num nra illa uoꝵ itista oportune.
inportune : Nunc si audes: nimiã appellato. Prophete

Expanded text:
vaginam? Quem tamen qui tuum negat, non satis mihi videtur atvaginam? Quem tamen qui tuum negat, non satis mihi videtur attendere verbum Domini dicentis sic: Converte gladium tuum in vaginam . Tuus ergo et ipse, tuo forsitan nutu, etsi non tua manu evaginandus. Alioquin si nullo modo ad te pertineret et is, dicentibus Apostolis, Ecce gladii duo hic; non respondisset Dominus, Satis est ; sed, Nimis est. Uterque ergo Ecclesiae et spiritualis scilicet gladtum sacerdotis, et jussum imperatoris. Et de hoc alias. Nunc vero arripe, qui tibi ad feriendum creditus est; et vulnera ad salutem, si non omnes, si non vel multos, certe quos possis. 8. Non sum, inquis, melior quam patres mei. Quem illorum domus exasperans, non dico, audivit, sed non irrisit? Ideo tu insiste magis, si forte audiant, et quiescant: insiste et resistentibus. Dicendo haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: Insta opportune, importune? Hunc, si audes, nimium appellato. Prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
nega. aut exhibe. Non negabis: ne cuiꝰ sedẽ tenes te
neget heredẽ. Petrus hic ẽ: qͥ nescit᷑. ꝓcessisse aliqͦndo.
uel gemmis ornatꝰ. uel sericis: ñ tectꝰ auro. ñ uectus
ȩquo albo: nec stipatꝰ milite. nec circũstrepentibꝰ sep¬
tꝰ ministris. dbsq his tam̃ credidit satis posse impleri
salutare mandatũ: si amas me. pasce oues meas. Inhis
successisti. ñ petro. s constantino. Consulo toleranda ꝓ
tẽpore: ñ affectanda ꝓ debito. Ad ea te pocius incito
quoꝵ te scio debitorẽ. Et si purpuratꝰ. q. si deaura¬
tꝰ incedens ñ ẽ tam̃ qͦd horreas oꝑam eur̃aue pastora.¬
lẽ. pastoris heres. ñ est qͦd erubescas eugłm. Quãquã
pastoris opus implest:. Pracones inqͥs me mones
pa scere &. scorpiones: ñ oues. Propt̃ hoc inquã magis
aggredere eos: s uerbo. ñ ferro. Quid tu denuo usur¬
pare gladiũ tep̃tes: quẽ semel iussus es reponere in

Expanded text:
nega, aut exhibe. Non negabis: ne cujus sedem tenes, te nega, aut exhibe. Non negabis: ne cujus sedem tenes, te neget haeredem. Petrus hic est, qui nescitur processisse aliquando vel gemmis ornatus, vel sericis; non tectus auro, non vectus equo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasce oves meas . In his successisti, non Petro, 438 sed Constantino. Consulo toleranda pro tempore, non affectanda pro debito. Ad ea te potius incito, quorum te scio debitorem. Etsi purpuratus, etsi deauratus incedens, non est tamen quod horreas operam curamve pastoralem, Pastoris haeres: non est quod erubescas Evangelium. Quanquam pastoris opus implesti. 7. Dracones, inquis, me mones pascere, et scorpiones, non oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro. Quid tu denuo usurpare gladium tentes, quem semel jussus es reponere in
Abbreviated transcription (Latin):
humile. ꝓbro ducit᷑ inter palatinos: ut facil ius qͥ e̾e.
plicitas reputat᷑: ne dicã fatuitas. Uirũ circ ũspectũ
&e amicũ ꝓpriȩ c̃scienciȩ: calũpniat᷑ hypocritã. Por¬
ro a matorẽ qͥetis. &. sibi int̾dũ uacantẽ. in utilẽ dicuñ.
Quid gͦ tu : Euigilas ne adhuc ad istos: qͥ cireũdeder̃t te la¬
q̃ is mortis: Quȩso sustine paulisꝑ: &. subporta me. Im¬
mo da ueniã: ñ tͣa temere. quã timide hȩc loquenti.
Emulor te. emulacione bona: &. utina quã uehementi.
ta ut ili. Scio ubi habitas increduli & fubuersores suñ
tecũ. Lupi. ñ ouesst̾: taliũ tam̃ tu pastor Utilis ẽsid̾a¬
cio qua forte inueneris. qͦmͦ si fieri possit ẽuertas e¬
os: ne ipsi subuertant te. Quid diffidimꝰ posse reuer¬
ti in oues: e qͥb uerti in lupos potuer̃t: Nic hic ñ par¬
co tͥ. ut parcat deus. Pastorẽ te popło hiuc: certe au

Expanded text:
humile probro ducitur inter palatinos, ut facilius qui esse, humile probro ducitur inter palatinos, ut facilius qui esse, plicitas reputatur, ne dicam fatuitas. Virum circumspectum et amicum proprie consciencie calumpniantur ypocritam, porro amatorem quietis et sibi interdum vacantem inutilem dicunt.Quid ergo tu? evigilasne adhuc ad istos, qui circumdederunt te laqueis mortis? Quaeso, sustine paulisper, et supporta me. Imo da veniam, non tam temere, quam timide haec loquenti. Aemulor te aemulatione bona, et utinam quam vehementi, tam utili. Scio ubi habitas; increduli et subversores sunt tecum. Lupi, non oves sunt: talium tamen tu pastor. Utilis consideratio, qua forte inveneris, quomodo, si fieri possit, convertas eos, ne ipsi subvertant te. Quid diffidimus posse reverti in oves, e quibus verti in lupos potuerunt? Hic, hic, non parco tibi, ut parcat Deus. Pastorem te populo huic certe aut
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ Argentũ micat inluto: accurrit᷑ undiq tollit
illud ñ pauꝑior s forcior aut qͥ forte cicius precucur¬
rit. Ate tam̃ mos iste. uel pocius mors ista ñ cȩpit: inte
utinã desinat. Sed reliqua ꝓseqͦm᷑. Int̾ hec tu pastor
ꝓcedis deauratꝰ. tã multa circũdatꝰ uarietate. oues qͥs
capiunt: Si auderẽ dicere: demonũ magis quã ouiũ
pascua hȩc. Se ilicet sic factitabat petrus: sic paulus
ludebat. Uides omnẽ eccłasticũ relũ feruere: sola ꝓ
dignitate tuenda: Nonori totũ dat᷑: sc̃itati nichil.
aut parłi. Si causa reqͥrente. paulo sũmissius agere. ac
socialius te habere tẽptaueris: ab sit inqͥunt. ñ decet.
tẽpori ñ congruu̾nt: maiestati ñ conuenit. quã geras
ꝑsonã attenaito. De placito dei. ultima mencio ẽ.ꝓ
i actura salutis milla cunc tacio. Nisi qͦa sublime est
hoc salutare dicamꝰ. & qͦd głam redolet. id iustũ. Ita omne

Expanded text:
minatur. Argentum micat in luto: accurritur undique, tollit minatur. Argentum micat in luto: accurritur undique, tollit illud non pauperior, sed fortior, aut qui forte citius praecucurrit. A te tamen mos iste, vel potius mors ista non coepit; in te utinam desinat. Sed reliqua prosequamur. Inter haec tu pastor procedis deauratus, tam multa circumdatus varietate. Oves quid capiunt? Si auderem dicere; daemonum magis, quam ovium pascua haec. Scilicet sic factitabat Petrus, sic Paulus ludebat? Vides omnem ecclesiasticum zelum fervere sola pro dignitate tuenda; honori totum datur, sanctitati nichil aut parum. Si causa requirente paulo submissius agere ac socialius te habere temptaveris: Absit, inquiunt, non decet et tempori non congruit, magestati non convenit. Quam geras personam, altendito! De placito dei ultima mencio est, pro iactura salutis nulla cunctacio; nisi quod sublime est, hoc salutare dicamus, et quod gloriam redolet, id iustum.
Abbreviated transcription (Latin):
mores gentis. ante omnia sapientes st̃ ut faciant ma-¬
dic iosi in inuicẽ: emuli inuicinos. in humani in extra¬
neos. Quos neminẽ amantes. amat nemo. & cũ timeri
affectant. ab omnibꝰ om̃s time̾ant necesse ẽ. Kii st̾ qͥ sub¬
ee̾ ñ sustinent: prȩ ee̾ ñ norunt. suꝑiorib infideles.: in¬
ferioribꝰ importabiles. Hii inuerecundi ad petendũ.
ad denegandũ frontosi ii importuni ut accipiant.
inqͥeti donec accipiant: ingrati ubi acceꝑint. Doc ue¬
rt̃ linguã suã grandia loqui: cũ oꝑent᷑ exigua. Lar¬
gissimi ꝓmissores. &. parcissimi ex hibitores. blandis¬
simi adulatores. &. mordacissimi detractores. Simpli¬
cissimi dissimulatores. & malignissimi ꝓditores. Ex¬
currimꝰ huc plenius. te atq expressius ammonendũ.
putantes hoꝵ q̃cirea te st̃ in hac parte. Iã ad ordinẽ
recurramꝰ. Quale ẽ qͦd de spoliis eccłarũ emunt᷑ qͥ di

Expanded text:
mores gentis. Ante omnia sapientes sunt ut faciant mamores gentis. Ante omnia sapientes sunt ut faciant maditiosi in invicem, aemuli in vicinos, inhumani in extraneos: quos neminem amantes amat nemo; et cum timeri affectant ab omnibus, omnes timeant necesse est. Hi sunt qui subesse non sustinent, praeesse non norunt; superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hi inverecundi ad petendum, ad negandum frontosi. Hi importuni ut accipiant, inquieti donec accipiant, ingrati ubi acceperint. Docuerunt linguam suam grandia loqui, cum operentur exigua. Largissimi promissores, et parcissimi exhibitores: blandissimi adulatores, et mordacissimi detractores: simplicissimi dissimulatores, et malignissimi proditores. Excurrimus usque huc, plenius te atque expressius admonendum putantes horum quae circa te sunt in hac parte. 5. Jam ad ordinem recurramus. Quale est, quod de spoliis ecclesiarum emuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ta gebant. etiã in multa contricione cordis & corꝑis: in
labore & erũpna. & fame .& siti: infrigore & nuditate.
Ibi ncͣ quȩso consuetudo hȩc ᷑ Subiit dissimilis ual¬
de. Longe in aluid mutata st̃ studia: & utin̾a ñ inpe¬
iꝰ. Cura tam̃ & anxietas. & emulacio .&. sollicitudo.
fateor ꝑseuerant. Transiata hȩc: ñ in mutata. Iestimo¬
niũ uobis ꝑbibeo: qͦd nec substanciȩ parcitis ñ magis
quã ante. Diuersa aũ locaoio: dissimulandũ facit. Uag¬
na ab usio. pauci ados legis latoris: ad manꝰ om̃s res¬
piciunt. N inmerito tam̃. Omne papale negociũ il
papã receꝑit: precio. seu spe precii ñ int̾ueniente
E tẽ potissimũ uolunt dñari. cũ ꝓfessi fuerĩt serui¬
tutẽ. Fideles se spondent: ut oportunius fidentib
ñ secretũ. qͦ se ñ ingerant. Si stante ꝓforibꝰ qͦquã illoꝵ.
morã uel modicã fecerit ostiarius: ego tẽ ꝓ illo e̾e̾ no

Expanded text:
tagebant, etiam in multa contritione cordis et corporis, in tagebant, etiam in multa contritione cordis et corporis, in labore et aerumna, in fame et siti, in frigore et nuditate. 4. Ubi nunc, quaeso, consuetudo haec? Subiit dissimilis valde; longe in aliud mutata sunt studia, et utinam non in pejus. Cura tamen et anxietas, et aemulatio, et sollicitudo, fateor, perseverant. Translata haec, non imminuta. Testimonium vobis perhibeo, quod nec substantiae parcitis, non magis quam ante. Diversa autem locatio dissimilitudinem facit. Magna abusio! pauci ad os legislatoris, ad manus omnes respiciunt. Non immerito tamen. Omne papale negotium illPapam receperit, pretio seu spe pretii non interveniente? et tunc potissimum volunt dominari, cum professi fuerint servitutem. Fideles se spondent, ut opportunius fidentibus non secretum quo se non ingerant. Si stante pro foribus quoquam illorum, moram vel modicam fecerit ostiarius; ego tunc pro illo esse
Abbreviated transcription (Latin):
qd sencio: uideo satis qͥd inminet. Clamabitur
insuetũ: na iustũ negari ñ poterit. Ego uͦne
insuetũ qͥdẽ assenseri. Nempe assuetũ fuisse scio:
ac ꝑ hoc indissuetũ potuisse uenire. s ñredire
in insuetũ. An uͦ assuetũ qͥs neget. qͦd conitat ñ
mͦ aliqͣndo factũ s aliqͦndiu factitatũ  Quid a¬
lua sit dicã.&. ñ ꝓderit. Cur: Quia ñ placebit
satrapis: plus maiestati. quã ueritati fauentibꝰ.
Fuert ante te qͥ se totos ouibꝰ pascendis exponerent.
pastoris oꝑe & nomine głantes. Nil sibi reputantes in¬
dignũ: nͥ qͦd saluti ouiũ obiuare putarent. Nonq̃ren¬
tes quȩ sua st̃. s impendentes. Impendere eur̃a. un¬
pendere substanciã : impendere & se ipsos. Unde unꝰ
qͦciens oportuisset sine sũptu euangeliũ. Unꝰ erat
de subditis questꝰ una pompa. unaq uoluptas: si qͦmͦ
eos possent parare dño plebẽ ꝑfectã. Id omnimodissa¬

Expanded text:
quod sentio? Video satis quid imminet. Clamabitur quod sentio? Video satis quid imminet. Clamabitur insuetum; nam justum negari non poterit. Ego vero ne insuetum quidem assenserim. Nempe assuetum fuisse scio, ac per hoc in dissuetum potuisse venire: sed non redire in insuetum. An vero assuetum quis neget, quod constat non modo aliquando factum, sed aliquandiu factitatum? Quid illud sit dicam, et non proderit. Cur? Quia non placebit satrapis, plus majestati quam veritati faventibus. Fuerunt ante te qui se totos ovibus pascendis exponerent, pastoris opere et nomine gloriantes, nihil sibi reputantes indignum, nisi quod saluti ovium obviare putarent, non quaerentes quae sua sunt, sed impendentes. Impendere curam, impendere substantiam, impendere et se ipsos. Unde unusquoties oportuisset, sine sumptu Evangelium. Unus erat de subditis quaestus, una pompa, unaque voluptas, si quo modo eos possent parare Domino plebem perfectam. Id omnimodis sa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in laboribꝰ pocius qua in ꝓfectibꝰ głandũ pu¬
tauit: sic̃ alibi qͥq habes ipsũ dicente. in laboribꝰ
plurimis. Ita quȩso fac tu qͦd tuũ ẽ: nã deus qͥd
suũ ẽ satis absq tua sollicitudine & anxietate
curabit. Planta. riga. fer cura. &. tuas explicust
partes. Sane in crementłi. ubi uoluerit dabit
deus. ñ tu. Ubi forte noluerit. tibi de ꝑit nichil
dicente scriptura. Reddet deus mereedẽ laboꝵ. scõr
suoꝵ. Securus labor: quẽ nullus ualet euacua¬
re defectꝰ. Et hȩc dixerim: absq prȩiudicio diui¬
nȩ potenciȩ & bonitatis Scio induratũ corpopli
huiꝰ s potens ẽ ds de lapidib istis suscitare fili¬
os abrahe. Quis scit si reuertat᷑ & ignoscat. eom¬
uertat &. sanet eos : Sed ñ est .ꝓpositi mͥ dictare
deo qͥd facere debeat: tibi utina possim qͥ oportet
& ꝓut oportet suadere. At locus dubis & seru¬
pulosa incidit disputacio. sã ubi adoriar dicare

Expanded text:
hoc in laboribus potius quam in profectibus gloriandum puhoc in laboribus potius quam in profectibus gloriandum putavit, sicut alibi quoque habes ipsum dicentem: In laboribus plurimis . Ita, quaeso, fac tu quod tuum est: nam Deus quod suum est satis absque tua sollicitudine et anxietate curabit. Planta, riga, fer curam; et tuas explicuisti  al., explevisti partes. Sane incrementum, ubi voluerit, dabit Deus, non tu. Ubi forte noluerit, tibi deperit nihil, dicente Scriptura: Reddet Deus mercedem laborum sanctorum suorum . Securus labor, quem nullus valet evacuare defectus. Et hoc dixerim absque praejudicio divinae potentiae et bonitatis. Scio induratum cor populi hujus: sed potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quis scit si revertatur et ignoscat, convertat et sanet eos? Sed non est propositi mei dictare Deo quid facere debeat: tibi utinam possim, quae oportet et prout oportet, suadere. 3. At locus dubius, et scrupulosa incidit disputatio. Nam ubi adoriar dicere
Abbreviated transcription (Latin):
nei ad sacram̃ta: ad plebes erudiendas solliciti: eir¬
cuͣspecti ad semet custodiendos in omni castitate.
Quid de popło loquar: Popłs. romanꝰ ẽ. Nec bre¬
uius potii. nec expressius tam̃. aꝑire de tuis par¬
rochianis qͦd sencio. Qͥd tã notũ secłis: quã ꝓt̃iua
sueta. Gens in mitis. & intracꝰta bilis usq adhuc:
subdinescia. nͥ cũ ñ ualet resistere. En plaga. tib
incũbit cura hȩc: dissimularẽ ñ licet. Rides me
Forsitan fore inc urabilẽ ꝑsuasus. Noli diffidere
cura exigeris. ñ curacionẽ. Deniq audisti cur̃a
illius habe. & ñcura. uel sana illũ. Uerũ dix̃ qͥdã
ñ est in medico semꝑ. reueletur ut eger. At meli¬
us de tius ꝓpono tibi P aulus loqͥt᷑. plus omnibꝰ labo¬
raui. Non ait. plus omnibꝰ. ꝓfui. aut plus omnibꝰ fruc¬
ł ificaui: uerbũ insolens religiosissime uitans Ali¬
as aũ. nouerat homo quẽ docuit deus : qͥa unꝰ qͥsq

Expanded text:
nei ad Sacramenta, ad plebes erudiendas solliciti; cirnei ad Sacramenta, ad plebes erudiendas solliciti; circumspecti ad sese custodiendos in omni castitate. Quid de populo loquar? Populus Romanus est. Nec brevius potui, nec expressius tamen aperire de tuis parochianis quod sentio. Quid tam notum saeculis, quam protervia sueta; gens immitis et intractabilis usque adhuc, subdi nescia, nisi cum non valet resistere. En plaga: tibi incumbit cura haec, dissimulare non licet. Rides me forsitan, fore incurabilem persuasus. Noli diffidere; curam exegeris, non curationem. Denique audisti: Curam illius habe ; et non, Cura, vel, Sana illud. Verum dixit quidam: Non est in medico semper relevetur ut aeger At melius propono de tuis tibi. Paulus loquitur: Plus omnibus laboravi . Non ait, Plus omnibus profui, aut, Plus omnibus fructificavi, verbum insolens religiosissime vitans. Alias autem noverat homo 436 quem docuit Deus, quia unusquisqu
Abbreviated transcription (Latin):
Dico aũ instancia illa tua cotidiana. ab urbe. acuria: A
domestica eccła tua. Kȩc inquã circa te st̃: clerus &
popłs tuus. cui specialit᷑ episcoparis: ac ꝑ hoc specia¬
lis curȩ teneris debitor. Ki qͦq qͥ tͥ cotidie assistunt.
seniores popłi. orbis iudices . &. qͥ itẽ de domo & men¬
sis deputati officiis. in obseqͥuͣ tui. Ki te familiarius
uisitant. frequencius pulsant: molestiusq sollici¬
tant. Ki st̃ qͥ ñ uerent᷑ suscitare dilectã : .&. ante quã
uelit. Et pͥmo qͥdẽ clerũ illũ ordinatissimũ esse
decet: ex qͦ prȩcipue momine̾ eccłam cleri forma ꝓ¬
cessit. Peinde omne qͦd ꝑper̾a agit᷑ te p̃sente: id tibi
turpius. Intͣest głȩ sc̃itatis tuȩ ut qͦs prȩ ocłis ha¬
bes. ita ordinati. ita sint informati: quatinꝰ tocius
honestatis &. ordinis. ipsi speculũ. ipsi sint forma. In
ueniant᷑ prȩceteris oportet expediti ad officia: ido¬

Expanded text:
Dico autem, instantia illa tua quotidiana, ab urbe, a curia, a Dico autem, instantia illa tua quotidiana, ab urbe, a curia, a domestica ecclesia tua. Haec, inquam, circa te sunt, clerus et populus tuus, cui specialiter episcoparis, ac per hoc specialis curae teneris debitor. Hi quoque qui tibi quotidie assistunt seniores popsis deputati officiis in obsequium tui. Hii te familiarius visitant, frequencius pulsant, molestius sollicitant. Hii sunt, qui non verentur suscitare dilectam et antequam velit. Et primo quidem clerum illum ordinatissimum esse decet, ex quo precipue in omnem ecclesiam clori forma processit. Deinde quod perperam agitatur te presente, id tibi turpius. Interest glorie sanctitatis tue, ut quos pre oculis habes, ita ordinati, ita sint informati, quatenus tocius honestatis et ordinis ipsi speculum, veniantur prae caeteris oportet expediti ad officia, ido
Abbreviated transcription (Latin):
S
in notuisset amantissime eugeni. priora qua¬
ut̃ acceptaris: scd m hoc uel fidencius in reliquũ ꝓces¬
sissem. uel caucuis: aut certe substitissem omnino. stumc
uͦ qͥa ob locoꝵ distanciã iaminime dat᷑ ñ mireris si ꝓ¬
dit exilior sermo anceps uere cunde fateor ad mediũ
ueniens. Primis itaq c̃sidacionis partibꝰ libris prioribꝰ
ꝑtractatis: mmanibꝰ ẽ de his addere q̃ circa te st̃. E
ipsa qͥdẽ sub te: s qͦ ꝓpiora. eo inportuniora tͥ. Nempe
corã posita. incuriã ñ admitunt: ñ dissimulacionẽ. ñ
obliuionẽ. Uehemencius urgent. turbulencius irru¬
unt: uerendũ ne obruant. Circa eiꝰmodi. quã sobria
.&. intenta õsiqdacione opus sit ꝓprio te exꝑim̃to e¬
doc tũ satis. ñ ambigo. alio qͥn si ñ cauta oportunaq
int̾ueniat õsidacio: occupacio continuabit᷑ .&. uera¬
cionĩ ñ erit modꝰ. & sollicitudinis ñ erit finis. Non
tẽpus uacuũ. ñ liberũ cor: plus laboris. &. minꝰ utilitatis.

Expanded text:
s innotuisset, amantissime Eugeni, priora qualiter acceptaris, secundum hoc vel fidentius in reliquum processissem, vel cautius, aut certe substitissem omnino. Nunc vero quia ob locorum distantiam id minime datur, non mireris si prodit exilior sermo anceps, verecunde, fateor, ad medium veniens. Primis itaque considerationis partibus libris prioribus pertractatis, in manibus est de his addere, quae circa te sunt. Et ipsa quidem sub te, sed quod propiora, eo importuniora tibi. Nempe coram posita incuriam non admittunt, non dissimulationem, non oblivionem. Vehementius urgent, turbulentius irruunt: verendum ne obruant. Circa ejusmodi quam sobria et intenta consideratione opus sit, proprio te experimento edoctum satis non ambigo. Alioquin si non cauta opportunaque interveniat consideratio, occupatio continuabitur, et vexationis non erit modus, et sollicitudinis non erit finis. Non tempus vacuum, non liberum cor: plus laboris, et minus utilitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
&. tenebras lucẽ. & si necesse sit unũ fieri e
quobꝰ: maloinos murmur hominũ. quã u
aeũ ẽẽ. Bonũ m. si dignet᷑ me uti ꝓ clipeo.li¬
bens excipio in me detrahenciũ linguas ma¬
ledicas . & uenenata spicła blasphemoꝵ: ut ñ ad ip.¬
sũ ꝑueniant. Non recuso ingloriis fuerr ut ñ ir¬

Expanded text:
tera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non ir
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq deser̃t utruͣq confundunt. Unꝰ qͥsq inqͥt in
ordine suo resurget. Hi isti in qͦ  An qͥ sine ordine pecca¬
uert: sine ordine ꝑibunt : Aut si sũme sapiens ds̾ ue
ordo. & sempit᷑nꝰ horror inhabitat. Omiseranda spon¬
sã. talibꝰ credit̾a paranimphis: qͥ ad signata cultui eiꝰ.
ꝓprio retinere quȩstui ñ uerent᷑. N amici ꝓfecto
sponsi: s emuli st̃. & de his satis q̃ sub te st̃: & si nͣ ad
materiȩ copiã quȩ ẽ multa nimis: certe ad id quod
ꝓposui ego. Uisenda ĩa q̃ eirea te st̃. s ad ea ostiũ no¬

Expanded text:
utrumque deserunt, utrumque confundunt. Unusquisque, inquit, in utrumque deserunt, utrumque confundunt. Unusquisque, inquit, in suo ordine resurget . Isti in quo? An qui sine ordine peccaverunt, sine ordine peribunt? Aut si summe sapiens Deus veordo, sed sempiternus horror inhabitat. O miserandam sponsam, talibus creditam paranymphis! qui assignata cultui ejus, proprio retinere quaestui non verentur. Non amici profecto sponsi, sed aemuli sunt. Et de his satis quae sub te sunt, etsi non ad materiae copiam, quae est multa nimis; certe ad id quod proposui ego. Visenda jam quae circa te sunt, sed ad ea ostium no
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ. At luctu amarissimo dignũ: qͦd secutũ ẽ. Quid
hoc : Impunitas. incurie soboles. in solenciȩ mater:
radix impudenciȩ. transgressionũ nutrix. ¶ bea¬
tꝰ si omni satagas cura omniũ pͥmã parentẽ cauere
incuriã. Sed adhoc: tuoꝑ amdabis. eł nc̃ leua ocłos
tuos.&. uide: si ñ eque ut prius. pellicula discolor
sacrũ ordine decolorat: si ñ eque ut pͥus fissura e¬
normis. pene inguina nudat. Solent dicere. Nlum
de uestibꝰ cura ẽ deo: & ñ magis de moribꝰ: At for¬
ma hȩc uestiũ: de formitatis meneiũ &. moꝵ in di¬
ciũ ẽ. Qͥd sibi uult. qͦd clerici aliuꝗ ẽẽ: aliud inde¬
ri uolunt. Id qͥdẽ minꝰ castũ minꝰq sincerũ. Nẽpe
habitu milites: questu clericos actu neutrũ ex¬
hibent. Na neq pugnant ut milites: neq ut elerici
euangelirant. Cuiꝰ ordinis st̃. Cũ utriusq ee̾ cupiuił:

Expanded text:
ximus. At luctu amarissimo dignum quod secutum est. Quod ximus. At luctu amarissimo dignum quod secutum est. Quod hoc? Impunitas incuriae soboles, insolentiae mater, radix impudentiae, transgressionum nutrix. Et beatus, si omni satagas cura malorum omnium primam parentem cavere incuriam. Sed ad hoc tu operam dabis. Et tunc leva oculos tuos, et vide si non aeque, ut prius, pellicula discolor sacrum Ordinem decolorat; si non aeque, ut prius, fissura enormis pene inguina nudat. Solent dicere: Num de vestibus cura est Deo et non magis de moribus? At forma haec vestium, deformitatis mentium et morum indicium est. Quid sibi vult quod clerici aliud esse, aliud videri volunt? Id quidem minus castum, minusque sincerum. Nempe habitu milites, quaestu clericos, actu neutrum exhibent. Nam neque pugnant ut milites, neque ut clerici evangelizant. Cujus ordinis sunt? Cum utriusque esse cupiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nec pęnã a nobis constitutã. clericis sibi subiectis im¬
ponant. UIllud etiã duximꝰ agnectendũ: ut nullus
in arehidiaconũ. uel decanũ: nͥ diaconꝰ .&. presbit᷑ ordi¬
net᷑ Archidiaconi uͦ. decani &. prepositi. qͥ infra or dines
prȩnominatos st̃. si mobedientes ordinari contẽpseriñ
honore suscepto pͥuent᷑. Prohibemꝰ aũ. ne adolescen¬
tib uel infra sacros ordines constitutis. s qͥ pruden¬
cia &. intȩ merito clarescunt: predicti concedantur
honores. Verba tua: hȩc tu sanxisti. Quia effectus
mancipatu Adhuc adolescentes. adhuc qͥinfra sacros
ordines st̾. in eccła ꝓmouent᷑. Quod ad pͥmũ capłm
ꝑtinet. luxus uestiũ int̾dictꝰ. s ñ restrictꝰ. fena dic¬
tata: s minime secuta ẽ. Iã quartꝰ aiꝰ ẽ. ex quo datũ
mandatũ audiuimꝰ. .&. nemin̾e adhuc elericoꝵ priua¬
tũ beneficio: nemin̾e̾ episcopor. suspensũ officio lu¬

Expanded text:
nec poenam a nobis constitutam clericis sibi subjectis imnec poenam a nobis constitutam clericis sibi subjectis imponant . Illud etiam duximus annectendum, ut nullus in archidiaconum vel decanum, nisi diaconus et presbyter ordinetur. Archidiaconi vero, decani et praepositi, qui infra Ordines praenominatos sunt, si inobedientes ordinari contempserint, honore suscepto priventur. Prohibemus autem ne adolescentibus, vel infra sacros Ordines constitutis, sed qui prudentia et vitae merito clarescunt, praedicti concedantur honores . » 20. Verba tua haec: tu sanxisti. Quid effectui mancipatum? Adhuc adolescentes, adhuc qui infra sacros Ordines sunt, in Ecclesia promoventur. Quod ad primum capitulum pertinet; luxus vestium interdictus, sed non restrictus; poena dictata, sed minime secuta est. Jam quartus annus est, ex quo datum mandatum audivimus, et neminem adhuc clericorum privatum beneficio, neminem episcoporum suspensum ab officio lu