comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ dulcedine anoris int̾ioris. amara eque
ac dulcia delectabilit edendo. delectabi¬
liꝰ uuie  uiderent᷑ in hieremo. qͣm prius
uixissent in scło. Cũq in hoc suspec̾tam
aliquatenꝰ hr̃et spũalis pat̾s cotidianam
correctionẽ. qͣi carui eoꝵ. płꝰ qͣm sp̃iu de¬
ferentẽ: aliqũ ad iudiciũ p̾fati cathalau¬
nensis ep̃i qui t̃c forte aderat. res delata
est. Suiꝑ quo uir ille potens in u̾bo. ser¬
monẽ ad eos aggressus. ad eũ finẽ ꝑdixit:
ut om̃em hominẽ quicũq dona dĩ recusa¬

Expanded text:
prae dulcedine amoris interioris, amara aeque prae dulcedine amoris interioris, amara aeque ac dulcia delectabiliter edendo, delectabilius vivere sibi viderentur in eremo quam prius vixissent in saeculo. 37. Cumque in hoc suspectam aliquatenus haberent spiritualis Patris quotidianam correptionem, quasi carni eorum plus quam spiritui deferentem, aliquando ad judicium praedicti Catalaunensis episcopi, qui tunc forte aderat, res delata est. Super quo vir ille potens in verbo, sermonem ad eos aggressus ad eum finem perduxit, ut omnem hominem, quicunque dona Dei recusa
Abbreviated transcription (Latin):
uoris simplicitas sibi tollebat: cũ qͣi uene¬
nũ arbitrantes quicquid comedentẽ ut¬
cũq delectaret: recusarent dona di ꝓpt̃
gr̃am qͣm ui eis sentiebant. Qũ enĩ cuxa
om̃e genꝰ carnalis colerantiȩ cũ adiutorio
gr̃e di studiũ spũalis patͥs meis hoc fecis¬
set. ut plima quȩ hõi in carne constituto
impossibilia pͥus uidebant᷑. iã ñ solũ con¬
stant peragerent ⁊ sine murmuratõe
s ⁊ cũ ingenti delectatõe: ip̃a delectatio
aliam in eis peꝑerat murmurationẽ:
eo ꝑicłosiorẽ quo eam estimabant qͣsi
remotiorẽ a carne: spĩu ꝓpinquiorem.
ꝓͥsuasũ quippe hñtes. ⁊ quasi cũ testimo¬
nio conscĩę suȩ memoriȩ fidelit̾ ꝯm̃da¬
tũ inimicam eẽ animȩ omnẽ delectatio¬
nẽ carnis: quicquid carnẽ cũ qualibet
delectatione nutre uideret᷑. fugiendũ
arbitrabant᷑. Quasi enĩ ꝑ aliam uiã
reduci se putabant in regionẽ suã cum

Expanded text:
voris simplicitas sibi tollebat, cum, quasi venevoris simplicitas sibi tollebat, cum, quasi venenum arbitrantes quidquid comedentem utcunque delectaret, recusarent dona Dei propter gratiam quam in eis sentiebant. Cum enim circa omne genus carnalis 1078 tolerantiae, cum adjutorio grset ut plurima, quae homini in carne constituto impossibilia prius videbantur, jam non solum constanter peragerent et sine murmuratione, sed etiam cum ingenti delectatione: ipsa delectatio aliam in eis pepererat murmurationem, eo periculosiorem, quo eam aestimabant quasi remotiorem a carne, spiritui propinquiorem. Persuasum quippe habentes, et quasi cum testimonio conscientiae suae memoriae fideliter commendatum, inimicam esse animae omnem delectationem carnis, quidquid carnem cum qualibet delectatione nutrire videretur, fugiendum arbitrabantur. Quasi enim per aliam viam reduci se putabant in regionem suam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sui refaciebat reu̾entiã: ut ⁊ ip̃i non
rẽ attinet. ibi loqui uererent᷑. Loci uͦ
ip̃iꝰ solitudo int̾ o paca siluarum et
uicinoꝵ hinc in montiũ. angustias in
quo serui di latebant. speluncã illam
sc̃i bñdicti patͥs nr̃i quodã mͦ rep̃senta¬
bat. in qua aliqͣndo a pastorib iuuen¬
tus ẽ: ut cuiꝰ untabant᷑ uitã. habitati¬
onis etiam eiꝰ ac solitudinis formam
aliqͣm hr̃e uiderent᷑. Om̃s quippe etiã
in multitudine: solitaru ibi erant. Ual¬
lem nãq illam plenã hõib ordinis
ratione. caritas ordinata singulis soli¬
tariã faciebat:.qr sic̃ unꝰ ho inordinatꝰ
etiã cũ solus ẽ ip̃e sͥ turba ẽ: sic ibi in um¬
tate sp̃c ⁊ regularis lege silentii. inint
titudine hominũ ordinata. solitudinem
cordis sui singulis ordo ip̃e defendebat.
uictꝰ inhabitantiũ ꝑsimilis erat. Panis ñ
saporis habentia. pret quẽ fames seu
amor dĩ faciebat. S et ip̃m nouitu fer¬

Expanded text:
ipsi, non rem attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum, et vicinorum hinc inde montium angustias, in quo servi Dei latebant, speluncam illam sancti patris Benedicti quodammodo repraesentabat, in qua aliquando a pastoribus inventus est; ut cujus imitabantur vitam, habitationis etiam ejus ac solitudinis formam aliquam habere viderentur. Omnes quippe etiam in multitudine solitarii ibi erant. Vallem namque illam plenam hominibus ordinis ratione charitas ordinata singulis solitariam faciebat, quia sicut unus homo inordinatus, etiam cum solus est, ipse sibi turba est; sic ibi unitate spltitudine hominum ordinata, solitudinem cordis sui singulis ordo ipse defendebat. victus inhabitantium persimilis erat. Panis non saporis habentia, praeter quam quod fames seu amor Dei faciebat. Sed et ipsum novitii fer
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ allocutꝰ dimisit a se: uade inqͥens
sanũ inuenies uirũ tuũ. Illa uͦ abienᷤᷤ
in domũ suã: sic̃ audierat sic inuenit.
Abbas uͦ ꝯsolans pusillanimitatẽ cel¬
lerarn sui: ad sustinendũ dũm de cet̾o
reddidit fortiorẽ. Nec tm̃ semel hoc
ei contigisse certũ est: s sepe cũ huiꝰ¬
modi necessitas instaret. repente ũn
qd uiri pructentes intelligentes ma¬

Expanded text:
allocutus dimisit a se: « Vade, » inquiens, « sanum invenies virum tuum. » Illa vero abiens in domum suam, sicut audierat, sic invenit. Abbas vero consolans pusillanimitatem cellarii sui, ad sustinendum Dominum de caetero reddidit fortiorem. Nec tantum semel hoc ei contigisse certum est, sed saepe, cum hujusmodi necessitas instaret, repente, unde quod viri prudentes 1074 intelligentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
simo pectore sacri sese desiderii flã¬
ma ñ capiens. crebris erũpebat indi¬
euis: et ignitũ eloquiũ uehementer.¬
oñi et eiꝰ uirtute p̾cipio. uade. et sanꝰ
esto iam ab hac uora. Quid plura:
Statĩ depositꝰ. statĩ sanatꝰ est: statim
libe gͣdiebat᷑. repletꝰ stupore ⁊ extasi
ti parit̾ ꝯͣgiilantes. dñm collauda¬
bant: qui miserabilis hõis et m̾itũ
simul et uotũ. ab undantia suȩ pie¬
tatis excessit. Unde etiam usq hodie
locus ab incolis demonstrat᷑. uͥ signũ
tam eiudens diumȩ uirtutis effulsit:
uͥ senex claudꝰ. ex multis annis tota
inferiori corporis sui parte p̃mortuꝰ.
et a renib deorsũ omi ꝓrsus m̃broꝵ
destitutꝰ offõ: dum stipem postulat.
sanitatem recepit:
ic fuit uiri sc̃ĩ nouissimꝰ in remo¬
rũ partes ingressus. siquidem
factũ est hoc ante sacm eiꝰ depositio¬
nẽ corporis anno uno. De qua felici¬
um eius actuũ felicissima ꝯsũmatio¬
ne: erit nobis iam s sub alia narrati¬

Expanded text:
simo pectore sacri sese desiderii flamma non capiens, crebris erumpebat indiciis; et ignitum eloquium vehementerni et ejus virtute praecipio, vade, et sanus esto jam ab hac hora. » Quid plura? Statim depositus, statim sanatus est, statim libere gradiebatur repletus stupore et exstasi ti pariter congratulantes Dominum collaudabant, qui miserabilis hominis et meritum simul et votum abundantia suae pietatis excessit. Unde etiam usque hodie locus ab incolis demonstratur, ubi signum tam evidens divinae virtutis effulsit, ubi senex claudus ex multis annis, tota inferiori corporis sui parte praemortuus, et a renibus deorsum omni prorsus membrorum destitutus officio, dum stipem postulat, sanitatem recepit. Hic fuit Viri sancti novissimus in Remorum partes ingressus: siquidem factum est hoc ante sacram ejus depositionem corporis anno uno. De qua felicium ejus actuum felicissima consummatione erit nobis jam, sed sub alia narrati
Abbreviated transcription (Latin):
liq̃n dissentientib archiep̾o ⁊ popłõ
rem̃si. ad conciliandos eos adẽẽ uirũ
dĩ. Cũq in palatio eiusdẽ eiuitatis
cũ iosleno suessionensi ep̃o ꝯsedisset.

Expanded text:
liquando dissentientibus archiepiscopo et populo Remensi, ad conciliandos eos adesse Virum Dei. Cumque in palatio ejusdem civitatis cum Josleno Suessionensi episcopo consedisset
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ⁊̃ palpebrȩ clause ⁊ emortuȩ erant.
Muas sacratissimis digit᷑is suis aꝑiens
uir b̃s: diuino mun̾e et uigorẽ palpe¬
bris. et pupillis prestitit claritatem.
Confestĩ deniq idẽ puer lucẽ mratͦ
ignotã: maxima cũ exultatione clama¬
bat. Uideo diem. uideos om̃s homines
iudeo capillatos. Plaudens qͦ manib
et cͥpudians: ds̃ inquit. ex hoc iam ñ
offendã ad lapides pedes meos:
Nurbe &̾ cameraco celebnͣti
missarũ sollempnia uiro di: surdũ et
mittũ a natiuitate puerũ offerebant.
Qũẽ audientẽ ꝓtuius et loqñtem. qͥ
ꝓpius aderant. suꝑ gradũ ligneũ sta¬
duere. ut de loco emmentiori nouo ser¬
mone ppłm salutaret. Nec mirũ quod
mira plebis deuotioamira ꝓtinꝰ uoci¬
feratio sit secuta. Et hȩc quidẽ suꝑ
his quȩ in regno g̾maniȩ in manu
serui sui mirabilit̾ oꝑatus est cłs: e
plurib pauca sufficiant. Nam ⁊ in
hispanus ubi p̃sens ip̃e ñ fuit: scĩta¬
tis eius indicia claruert:

Expanded text:
oque palpebrae clausae et emortuae erant: quas sacratissimis digitis suis aperiens Vir beatus, divino munere et vigorem palpebris, et pupillis praestitit claritatem. Confestim denique idem puer lucem miratus ignotam. maxima eum exsultatione clamabat: « Video diem, video omnes homines, video capillatos. » Plaudens quoque manibus et tripudians: « Deus, inquit, ex hoc jam non offendam ad lapides pedes meos. » In urbe etiam Cameraco celebranti Missarum solemnia Viro Dei surdum et mutum a nativitate puerum offerebant. Quem audientem protinus et loquentem, qui propius aderant, super gradum ligneum statuere, ut de eo loco eminentiori novo sermone populum salutaret. Nec mirum quod mira plebis devotio, mira protinus vociferatio sit secuta. Et haec quidem super iis quae in regno Germaniae in manu Servi sui mirabiliter operatus est Deus, e pluribus pauca sufficiant. 35. Nam et in Hispaniis, ubi praesens ipse non fuit, sanctitatis ejus indicia claruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lio tp̃r ꝓocimũ castrum brenã tͤn¬
siens. obuiũ habuit ppłm multum:
sic̃ ubiq semꝑ et undiq in ipsiꝰ occur¬
sũ ꝯfluebat innumera multitudo.
Ubi cernentib cunctis. feminã clau¬
oam ex codẽ opido tetig̾ et erexit:
qm ⁊ ibidẽ postea iuidimus occ᷑ren

Expanded text:
lio tempore proximum castrum Brenam transiens, obvium habuit populum multum, sicut ubique semper et undique in ipsius occursum confluebat innumera 1147 multitudo. Ubi cernentibus cunctis, feminam claudam ex eodem oppido tetigit et erexit, quam et ibidem postea vidimus occurren
Abbreviated transcription (Latin):
in finib illis ap̃ castrũ qd no¬
minauit burlemnontẽ. duo mili¬
tes de beati patͥs uirtutib confere¬
bant: s miiis credulus alt̃. si hẽ
creclã. Dicebat añ surdũ q̃ndam et
mutũ: qui ap̃ eos mitritꝰ. nec locutꝰ
fusset aliqñ nec ardisset. Post cdie
paucos tͣnseunte ꝓpiꝰ patre scõ. q̃bo
parit̃ puerũ tollunt. ⁊ offert ei. Im¬
posita gͥ manu puero. et signans
osilliꝰ ⁊ aures. allocutus ẽ eũ: et loq̃n

Expanded text:
in finibus illis, apud castrum quod nominant Burdemontem, duo milites de beati Patris virtutibus conferebant: sed minus credulus alter, « Si hcredam. » Dicebat autem surdum quemdam et mutum, qui apud eos nutritus, nec locutus fuisset aliquando, nec audisset. Post dies paucos transeunte propius Patre sancto, ambo pariter puerum tollunt, et offerunt ei. Imposita igitur manu puero, et signans os illius et aures, allocutus est eum, et loq
Abbreviated transcription (Latin):
angue. ut et serpens intereat. et ꝑ
te puer ui columis euadens cognos¬
cere presentes faciat. quia tu es li¬
berator et ꝓtector omniũ speran¬
tium inte. Cumq talia ꝑorass
uir do plenus. et qui aderant di
Nterea cũ ad domũ principis ꝑ¬
uenisset sũmo ercipitur gaudio:

Expanded text:
angue, ut et serpens intereat, et per angue, ut et serpens intereat, et per te puer incolumis evadens cognoscere praesentes faciat, quia tu es liberator et protector omnium sperantium in te. Cumque talia perorasset vir Deo plenus, et qui aderant, diterea cum ad domum principis pervenisset, summo excipitur gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
exercere ꝑmissus ñ ẽ seducendi. Tẽ
uniuersi cũ gaudio iamfiunt socii
ieuertendo falsitatis fano ac demũ
scõ renati lauacro ꝑmanus sei pon¬
tificis docmate beatificantur xp̃ia
totius ꝓuintie ꝑcurrens populos.
ita pristiui erroris cunctas abrasit
nebulas: ut uix aliquis inueniret᷑ qͥ
uir głosus cuius supͣ memoriã feci¬
mus ad se ꝑlato. ingenti affectus
gaudio benedixit dñm et festinus
accedens ad beatum uirũ supplicit̃
petebat. ut addomũ eius accedere
dignaretur. ut ꝓtriumphati hostis
iuic̃toria largitori omitum bonors
rp̃o cõmuniter gr̃as referentes. cas¬
uio. Cuius petitionem uirbeatus ñ
renuens quippe qu̾e merito religi¬
onis uera sibi uexuerat caritas. ut
eius desiderio satisfaceret ꝓpabat.
serpente pedes ac brachia corpusq
totũ spiris uiꝑeis colligatũ. ꝑterri¬
tis autem omnib qui aderant iur
parasti uexillum: tu libera hanc tre¬
aturam tuam ab hoc quo tenetur

Expanded text:
exercere permissus non est seducendi. Tunc exercere permissus non est seducendi. Tunc universi cum gaudio jam fiunt socii in evertendo falsitatis fano, ac demum sancto renati lavacro per manus sancti pontificis dogmate beatificantur Christtotius provinciae percurrens populos, ita pristini erroris cunctas abrasit nebulas, ut vix aliquis inveniretur, qvir gloriosus, cujus supra memoriam fecimus, ad se perlato, ingenti affectus gaudio benedixit Deum, et festinus accedens ad beatum virum suppliciter petebat, ut ad domum ejus accedere dignaretur, ut pro triumphati hostis victoria largitori omnium bonorum Christo communiter gratias referentes, casvio. Cujus petitionem beatus vir non renuens quippe quem merito religionis vera sibi nexuerat charitas ut ejus desiderio satisfaceret properabat. b ingente serpente pedes et brachia corpusque totum spiris vipereis colligatum. Perterritis autem omnibus qui aderant, vir parasti vexillum, tu libera hanc creaturam tuam ab hoc quo tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
na et ignobilis manus ꝓdefensione
deoꝵ qui sibi auxilii opem ferre ne¬
quibant. obstinatissime resistens ar¬
matur. Sed ipse inꝑterritus inter
frementes et garrientes insanientiũ
uoces templum ingressus. inuocato
resoluit sola sc̃e iussionis auc̃tori¬
tate. Ut uero insani popul cognoᷤ¬
cerent cui eatenus culturam deita¬
tis exhibuissent exeuerso simulacro
inmanissimus erupit draco. qui fac¬
to impetu contra cultores ꝓprios fa¬
tu surphureo et atrocis uerbere cau¬
de deuotoꝵ sibi phalanges in mortẽ
cepit ardenter urgere. At illi eius
contra dm̃ suum petunt auxilium:
quẽ paulo anteuociferantes male¬
sicum totis nisib elaborabant ut
eum incenderent uiuum. At uerꝰ
insublime dextera: draconi ĩpat
ut nullum amplius ledens concit᷑
fugiat. et loca humana cultura
prorsus carentia petat. Ad cuius
imꝑium draco seuissimus effugit
iuiacissimus. et in eos ius amisit
ledendi. inquibus ulterius fraudẽ

Expanded text:
na et ignobilis manus pro defensione na et ignobilis manus pro defensione deorum, qui sibi auxilii opem ferre nequibant, obstinatissime resistens armatur. Sed Julianus imperterritus inter frementes et garrientes insanientium voces templum ingressus, invocato resolvit, sola sanctae jussionis auctoritate. 25. Ut vero insani populi cognoscerent, cui eatenus culturam deitatis exhibuissent, ex everso simulacro immanissimus erupit draco, qui facto impetu contra cultores proprios, flatu sulphureo et atrocis verbere caudae, devotorum sibi phalanges in mortem coepit ardenter urgere. At illi ejus contra Deum suum petunt auxilium, quem paulo ante vociferantes maleficum, totis nisibus elaborabant, ut eum incenderent vivum. Porro Juin sublime dextera, draconi imperat, ut nullum amplius laedens, concitus fugiat, et loca humana cultura prorsus carentia petat. Ad cujus imperium draco saevissimus effugit vivacissimus, et in eos jus  al., vim amisit laedendi in quibus ulterius fraudem
Abbreviated transcription (Latin):
dari. unanimiter insurgunt contͣ
scm̃ maleficum clamantes. qui sub
nomine pietatis uanis prestigiis euer¬
teret corda popłors. ipsosq uidentiũ
ocłos frustraretur. falsa ꝓueris astru¬
eret. hominẽ crueifixũ deũ affirma¬
ret. doꝵ imnortaliũ quos romanus
orbis a scło colit culturam erroneus
euacuaret. Iniuim exuri debere it eꝰ
interitus exemplo aliquis inpostor
et temerarius terreretur. ne contͣ
rem publicam timendoꝵq numi¬
num reuerentiam quis orbis cons¬
tat et alitur. quoquo modo alterus
oblatrare interetur. His wlianus
non modo non territus. uerum ad
pugnam contra diabolum alacrius
accĩnctus: ad locũ iter accelerat. quo
capud erroris eoꝵ malesuada religio
detinebat. Nam inuico eui artinas
uocabulum ÷ templum erat et in eo
ioius fimulaeru. falsorumq in nu¬
mera portenta deor. que uario erro¬
re delusa gentilitas priscis tempori¬
bus erexerat ad suam et sequentium
ꝑnitiem populoꝵ. Adq destruenda

Expanded text:
dari; unanimiter insurgunt contra dari; unanimiter insurgunt contra sanctum, maleficum clamantes, qui sub nomine pietatis vanis praestigiis everteret corda populorum, ipsosque videntium oculos frustraretur, falsa pro veris assereret, hominem crucifixum Deum affirmaret, deorum immortalium, quos Romanus orbis a saeculo colit, culturam erroneus evacuaret; vivum exuri debere, ut ejus interitus exemplo aliquis impostor et temerarius terreretur, ne contra rempublicam timendorumque numinum reverentiam, quibus orbis constat, et alitur quoquomodo ulterius oblatrare niteretur. 24. His Julianus non modo non territus, verum ad pugnam contra diabolum alacrius accinctus, ad locum iter accelerat, quo caput erroris eorum malesuada religio destinebat. Nam in vico cui Artinas vocabulum est, templum erat, et in eo Jovis simulacrum falsorumque innumera portenta deorum, quae vario errore delusa gentilitas priscis temporibus erexerat ad suam et sequentium perniciem populorum. Ad quae destruenda
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑabatur si quid aduersi minundo
emergebat retunderet. is tamen qui
ad ipsum mediatorem dei et hominũ
reꝑturus uenire presũpserat: contra
hunc quoq qui illius sumini capttiᷤᷤ
menbrum erat machinas diuersarũ
temptationũ quasi aduersum uali¬
dissimũ murũ callidus impugna¬
tor ad mouere non desinebat. Ut enĩ
nouus agricola opac̃a siluam ingres¬
sus nunc̃ ferro ninc igne utitur. quo
iaciendis seminib tellus eatenus fte¬
rilis p̃paretur. sic wulianꝰ cinnoman¬
uensium penetrans solum. ueteres
quercus aiosasq fagos. id ẽ uetus¬
te gentilitatis sterilia uanaq ficm̃¬
ta euertere nisus. et ferro correpti¬
onis usus ẽ. quo peccata delinquenti¬
um feriret. et igne adustionis. quo¬
peccata iam emundatu solũ ad ꝓfe¬
renda diuini amioris semina apru
exhiberet. S: reliquie paganoꝵ que
quasi fraginina tabularum de nau¬
fragio erroꝵ euaserant. indigne fe¬
rentes laudem nominis xp̃i dilatari.
et simulacroꝵ suoꝵ portenta ꝑ essũ¬

Expanded text:
abatur, si quid adversi e mundo emergebat, retunderet, is tamen qui ad ipsum Mediatorem Dei et hominum reperturus, venire praesumpserat, contra hunc quoque, qui illius summi capitis membrum erat, machinas diversarum tentationum quasi adversus validissimum murum callidus impugnator admovere non desinebat. Ut enim novus agricola opacam sylvam ingressus, nunc ferro, nunc igne utitur, quo jaciendis seminibus tellus eatenus sterilis praeparetur; sic Julianus Cenomanicum penetrans solum, veteres quercus annosasque fagos, id est, vetustae gentilitatis sterilia vanaque figmenta evertere nisus; et ferro correctionis usus est, quo peccata delinquentium feriret, et igne adustionis, quo jam emundatum solum ad promerenda divini amoris semina aptum exhiberet. 23. Sed reliquiae paganorum, quae quasi fragmina tabularum de naufragio errorum evaserant, indigne ferentes laudem nominis Christi dilatari, et simulacrorum suorum portenda pessum
Abbreviated transcription (Latin):
et ut ibi eccłiam construeret deuo¬
tissime deprecatur. Quod presul
benignus gratantissime comple¬
uit: ibiq multum populũ ꝑ sc̃ẽ p̃¬
dicationis ministeriũ dño consig¬
nauit. Hec tamen credentlum est¬
hunc tanti preconii absq laboris
certamine et impugnatoris antiqui
insidiis tot italia ꝑficere potuisse.
cũ manifestissime clamat apłs. Omneᷤ

Expanded text:
et ut ibi ecclesiam construere deberet, devoet ut ibi ecclesiam construere deberet, devotissime deprecatur. Quod praesul benignus gratantissime complevit, ibique multum populum per sanctae praedicationis ministerium Domino consignavit. 22. Nec tamen credendum est, tantum praeconem absque laboris certamine et impugnatoris antiqui insidiis, tot et talia perficere potuisse, cum manifestissime clamet Apostolus: Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ret uico qui dicit᷑ ruilliacus qui
positus ẽ suꝑ fluntũ leda. obinios
habuit pͥmarii eiusde uici. ut qͣm¬
totius uenire dignaret᷑: qaia uni¬
ca filia erat quã inmundus uiua¬
deus sp̃c atrociter uerabat. Cum
ꝑuenisset ad uicũ exhibuerũt ei
furentem puellam. et sacris eiꝰ ues¬
tigiis ꝓuoluti precabantur miseri¬
cordiam. Spiritus aũ neqũa sc̃i
uri ñ sustinens p̃sentiã ad pͥmũ
eius imꝑium uas quod iniusto uire
uindicarat relinquens effugit et
puellam immedio stupentiũ. ⁊ xp̃i
potentiam laudantiũ reliquit sa¬
nam. Sicq factum ẽ ut ꝑunius pu¬
elle salutem corpoream cunc̃ti uici
illius habitatores adueram anima¬
rum suarum ꝑuenirent medelam.
lam om̃s idoloꝵ uanis abrenunti¬
autes sic mentis et renati fonte bap¬
tismatis facti sunt participes xp̃i¬
ane adoptionis. Eundem gͦ uicũ
cũ cunctis ꝑtinentib p̃dictus pos¬
sessor sc̃i pontific humiliter largit᷑.

Expanded text:
ret vico, qui vocatur Ruiliacus, qui ret vico, qui vocatur Ruiliacus, qui positus est super fluvium Ledam obvios habuit nuntios primarii ejusdem vici, ut quantocius venire dignaretur, quia unica filia illi erat, quam immundus invadens spiritus atrociter vexabat. Cum pervenisset ad vicum, exhibuerunt ei furentem puellam, et sacris ejus vestigiis provoluti, precabantur misericordiam. Spiritus autem nequam sancti viri non sustinens praesentiam, ad primum ejus imperium, vas quod injusto jure vindicarat, relinquens effugit, et puellam in medio stupentium, et Christi potentiam laudantium, reliquit sanam. Sicque factum est, ut per unius puellae salutem corpoream cuncti vici illius habitatores ad veram animarum suarum pervenirent medelam. Nam omnes idolorum vanis abrenuntiantes figmentis, et renati fonte baptismatis, facti sunt participes Christianae adoptionis. Eumdem ergo vicum cum cunctis ad eum praedictus possessor sancto pontifici humiliter largitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fugaces a celo pelleret tedas: intrans
pater cũ matre et multa uicinorũ
frequentia inueniunt sospitẽ quẽ
defunctũ intulerant. et tanti oꝑis
nouitate ꝑculsi. celum clamore qua¬
tiunt. ⁊ uersis modis iterũ ꝑgaudia
plangunt. Continuo g̃ fidei xp̃iane
collã subponunt: et infantẽ quem
heredem terrenoꝵ bonoꝵ optaue¬
rant. celestib disciplinis imbuen¬
dum cũ tota hereditate supradicte
possessionis beatissimo magistro
contradunt. Excitati fama facti ac
uir dei iaguerat irrumpunt. locũ
ubi sc̃i steterant pedes crebris am¬
plectuntur osculis. et ut benedicti¬
onis eius cõpotes fierent: certat᷑
precedentis uestigia legunt. Uir¬
uero beatissimus ad preces sequen¬
tium conuersus eleuata mani cũc¬
tos benedirit. et omnes qui inter
eos aliquo laborabant incõmodo
absq alicuius more interrientiõe
pristine restituit sanitat᷑e. ꝓcedenᷤᷤ
inde beatissimuis cĩi iam ꝓpinqua¬

Expanded text:
fugaces a coelo pelleret taedas, intrat fugaces a coelo pelleret taedas, intrat pater cum matre et multa vicinorum frequentia, inveniuntque sospitem, quem defunctum intulerant, et tanta operis novitate perculsi, coelum clamore quatiunt, et versis votis iterum per gaudia plangunt. Continuo ergo fidei Christianae colla supponunt, et infantem, quem haeredem terrenorum bonorum optaverant, coelestibus disciplinis imbuendum cum tota haereditate supradictae possessionis beatissimo magistro contradunt. 20. Excitati fama facti, acvir Dei jacuerat irrumpunt, locumque ubi sancti steterant pedes, crebris amplectuntur osculis, et ut benedictionis ejus compotes fierent, certatim praecedentis vestigia legunt. Porro beatissimus ad preces sequentium conversus, elevata manu cunctos benedixit, et omnes, qui inter eos aliquo laborabant incommodo, absque alicujus morae interventione, pristinae restituit sanctitati . CAPUT inde beatissimus, cum jam propinqua
Abbreviated transcription (Latin):
rorum tenebris educta ẽ.
Iam tunc gͦ uelut diuini ȩxercitus
signifer. aliis p̃cedentib aliis subse¬
quentib uitalia fidei serens semina:
diuertit. Ingruentib aũt noctis te¬
nebris. hosp̾itium sibi ꝑquiri iubo
At uero in ipso aduentus eius artieu¬
lo: puer paruulus possessoris supͣ¬
dicti fundi filius ingrauescente ue
ratus molestia. defunctus ẽ. Quod eũ
iiro dei nuntiatũ ẽẽt. alibi diuerte̾
noluit. s scđm quod salomon ait.
melius ẽ ire addomũ luctus qũa ad
domum comuuii: gaudiũ salutis
laturus lugentib ad domũ in qua
infantulus iacebat accessit et in qͣdã
eiꝰ secreta parte mansionẽ accepit.
ri: et patre et matre cunctisq remoti
arbitris. paucis dũ taxat sc̃ĩtatis
sue comitib ibide remanentib oratu¬
rus: se inpauimentũ ꝓsteruit. Noctẽ¬
q ꝑuigilem ducens tanta instantia
precũ celi pulsauit secretũ: ut pari¬
ter surgerent et pontifer apuluere.
et infans a morte. Cũ cͦ iam aurora

Expanded text:
rorum tenebris educta est. 19. Jam tunc ergo velut divini exercitus signifer, aliis praecedentibus, aliis sequentibus vitalia fidei serens semina, oiliacus , divertit. Ingruentibus autem noctis tenebris, hospitium sibi perquiri jubet. At vero in ipso adventus ejus articulo, puer parvulus possessoris supradicti fundi filius, ingravescente, qua vexabatur, molestia, defunctus est. Quod cum viro Dei nuntiatum fuisset, alibi divertere noluit, sed secundum quod Salomon ait: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii, gaudium salutis laturus lugentibus, ad domum, in qua infantulus jacebat, accessit, et in quadam ejus secreta parte mansionem accepit. rpus, et patre et matre cunctisque remotis arbitris, paucis duntaxat sanctitatis suae comitibus ibidem remanentibus oraturus se in pavimentum prosternit, noctemque pervigilem ducens, tanta instantia precum coeli pulsavit secretum, ut pariter surgerent, et pontifex a pulvere, et infans a morte. Cum ergo jam aurora
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur: inse multoꝵ nomen acci¬
pit. Marima hec cuuitas et metro¬
politana ẽ: incuius suburbanis q̃
scã certo limite designauit brigi

Expanded text:
ita in se multorum nomen accepit. Maxima haec civitas et metropolitana est, in cujus suburbanis, quae sancta certo limite designavit Brigi
Abbreviated transcription (Latin):
repetunt. qu̾a sponte patentem re¬
periendes accensa luminaria cunc¬
ta uident. s auctorẽ facti neminẽ
intus aspitiunt. Sicq post orati¬
onem xp̃o gr̃as agentes nocturnas
ieunt laudes. Quib iam magna.
parte decursis ad horr uoces prb̃r
excitatur. rem cũ suis admiratus
ymnos dicturus cũ ceteris stupe¬
factus approperat. Hullũq de
accensionis huiꝰ uel reserationis
reperire queunt administrat orẽ:
nisi sũmum diuini dũ taxat mu
honorem. Huius aũ beati pontifi¬
cis et mr̃is pignera quedam. noui¬
omagensium ep̃c quidam obten¬
ta. ad suam ꝑtulit ciitatẽ. Que
tam apud nouiomum. qua et ap̃
tornacũ castrũ. ubi nunc quoq
seruari perhibentur. claris mul¬
tisq referuntur. illustrata mira

Expanded text:
repetunt; quam sponte patentem rerepetunt; quam sponte patentem reperientes, accensa luminaria cuncta vident; sed auctorem facti neminem intus aspiciunt. Sicque post orationem Christo gratias agentes, nocturnas ineunt laudes. Quibus jam magna parte decursis, ad horum voces presbyter excitatur, rem cum suis admiratus, hymnos dicturus cum caeteris stupefactus approperat. Nullumque demum accensionis hujus, vel reserationis reperire queunt administrationem, nisi summum divini duntaxat munhonorem. Hujus autem beati pontificis et martyris pignora quaedam Noviomagensium episcopus quidam obtenta, suam pertulit ad civitatem. Quae tam apud Noviomum, quam et apud Tornacum castrum ubi nunc quoque servari perhibentur claris, multisque referuntur illustrata mira
Abbreviated transcription (Latin):
pularibus deuotissime consueue¬
rat ĩmolare. Isto enim intentus hiͤ
degebat officiis: qnͣ cõꝑto urbis in¬
cendio cũ diuinitatis inuocatione
depperans scõꝵ fultus suffragio. la¬
pidib eccłie graduũ deinceps exp̃s¬
sa reliquit uestigia.
uiersis etiam multimoda cla-¬
rificatione fertur hec illustrata
temporib edes. S nos unũ tautũ
quod nr̃is fere dieb act̾um. referenti¬
bus ur̃is qui inter fuert᷑ patͥb agnoui¬
mus ꝓ palandũ putauimꝰ. Sollem¬
pnitas hẏemali tempore prefatoꝵ
agebatur mr̃m que solito nono de¬
cimo kł iamiarias celebrari con¬
sueuit. Nd cuius sollempuitatis ui¬
gilias fr̃s temꝑius exurgentes eusto
diligenter obserata reperiunt.
Queq dutius obterendo pulsan¬
tes. dumi neminem responsa dantẽ
deuitus accipunt. domũ prb̃ri pe¬
tunt portamq crebris ieutienteᷤ
ictib et tecta lapidibus uerberan¬
tes. ubi nullũ sibi qui pandat ex¬
citare preualent templi ianuam

Expanded text:
pularibus, devotissime consuevepularibus, devotissime consueverat immolare. Istuc enim intentus his degebat officiis, quando comperto urbis incendio, cum divinitatis invocatione deproperans, sanctorum fultus suffragio, lapidibus ecclesiae graduum deinceps expressa reliquit vestigia.Diversis etiam multimoda clarificatione fertur haec illustrata temporibus aedes. Sed nos unum tantum, quod nostris fere diebus actum, referentibus nostris qui interfuere patribus, agnovimus, propalandum putavimus. Solemnitas hiemali tempore praefatorum agebatur martyrum quae solito XIX Kal. Januarias celebrari consuevit. Ad cujus celebritatis vigilias fratres temperius exsurgentes, custoda quoque diligenter obserata reperiunt. Quaeque diutius obterendo pulsantes, dum neminem responsa dantem deintus accipiunt, domum presbyteri petunt portamque crebris incutientes ictibus, et tecta lapidibus verberantes, ubi nullum sibi qui pandat excitare praevalent templi januam
Abbreviated transcription (Latin):
ano ⁊ reno includitur: quadꝰ uandal.
sarmata. alani. Gippedes. herueli. Sa¬
xones. burgundiones. Alamanni. et
olugenda res publica hostes panu¬
¶ nii
uastauerunt. Et enim assur uenit
cum illis. Moguntiacus nobilis qͦn¬
dam ciuitas. capta atq subuersa
ẽ : et meccłia multa milia hominũ
trucidata. Uangiones. longa obsi¬
dione deleti. Remoꝵ urbs p̃potens.
ambiani. atrabates exteenuiq homi¬
num morini. tornacus. nemetes.
argentoracꝰ. translate ĩgermaniã
Aquitanie nouemq põpuloꝵ lug¬
dunensis et narbonensis ꝓiuntie:
preter paucas urbes cuncta popła¬
ta sunt quas et ipsas foris gladius¬
et intus uastat fames et cet̾era. In
prefata deniq basilica: beatus re¬
migus morandi traditur habius¬
se consuetudinem: quatinus scõꝵ
mr̃m meritis. ut erat sp̃u semper
ita pximus redderet᷑ et corpore.
Monstratur ad huc edicula secus
altare ubi secrete dño uacare. et in¬
spectori summo beatissime specula¬
tionis hostias turbis remotus po¬

Expanded text:
ano et Rheno includitur, Quadus, Wandalus, Sarmata, Alani, Gepides, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alamanni, et, o lugenda respublica! hostes Pannonii vastaverunt. Etenim Assur venit cum illis . Magontiacus, nobilis quondam civitas, capta atque subversa est, et in ecclesia multa millia hominum trucidata. Wangiones longa obsidione deleti. Remorum urbs praepotens, Ambiani, Atrabates, extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetes, Argentoracus translatae in Germaniam. Aquitaniae, Novemque populorum Lugdunensis, et Narbonensis provinciae, praeter paucas urbes, cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus vastat fames, » etc. In praefata denique basilica beatus Remigius morandi traditur habuisse consuetudinem, quatenus sanctorum martyrum meritis, ut erat spiritu semper, ita proximus redderetur et corpore. Monstratur adhuc aedicula secus altare ubi secrete Domino vacare, et inspectori summo, beatissimae speculationis hostias, turbis remotus po
Abbreviated transcription (Latin):
mũ suꝑ mensã magnã quȩ ꝓpe posi¬
ta erat statuert illam: ⁊ erecta libe
gͣdiebat᷑: magnifice dnm collaudan¬
tib unuisis. Hanc qͦ adhuc suꝑsti¬
tẽ ab his qͥ eã nouere nuꝑ audiuimꝰ:
N cadẽ urbe filiã mutã patͥ
sc̃o obtulit mat̾: cui morb epilempsiȩ
loqñdi ademerat facultatẽ. Necmora.
seruo xp̃i imponente ei manũ: solu¬
tũ est iuncłm oris eiꝰ ⁊ loqbat᷑ recte :¬
Neuisdẽ urbis diocesi loco
cui nom̃ dõnanmant. cũ uir sc̃s mis¬
sarum sollempnia celebrasset: cecum
illi filiũ obtulit pat̾. Expuens auͣ in
digitos suos. ⁊ palpebras eiꝰ liniens:
cadẽ hora uidentẽ illũ reddidit pat̾ suo:
ou longe ab eodẽ uico
apud opidũ argillerias. post missa¬
riun similit̃ celebrationẽ feminam
claudar quę ibidẽ multo tpr̾ m̃¬
dica uiuebat. cũ basilicã egredetur.

Expanded text:
mum super mensam magnam quae prope posimum super mensam magnam quae prope posita erat, statuerunt illam, et erecta libere gradiebatur, magnifice Dominum collaudantibus universis. Hanc quoque adhuc superstitem ab his qui eam novere, nuper audivimus. In eadem urbe filiam mutam Patri sancto obtulit mater, cui morbus epilepsiae loquendi ademerat facultatem. Nec mora, Servo Christi imponente ei manum, solutum est vinculum oris ejus, et loquebatur recte. In ejusdem urbis dioecesi loco, cui nomen Domnamant, cum Vir sanctus Missarum solemnia celebrasset, caecum illi filium obtulit pater. Exspuens autem in digitos suos, et palpebras ejus liniens, eadem hora videntem illum reddidit patri suo. Nec longe ab eodem vico, apud oppidum Argillerias, post Missarum similiter celebrationem feminam claudam, quae ibidem multo tempore mendica vivebat, cum basilic
Abbreviated transcription (Latin):
mira cũ suauitate sudor erupit. Demq
ip̃a dic ab eodẽ inomodo liberatus.
psallere cep̃ qͣi unꝰ de cet̾is fr̃ib: et
hoc illi bñficiũ usq hodie ꝑseuerat:¬
um uenisset aliqñ pater
sc̃s ad monasteriũ triũ fontiu̾:
oblatus est ei clericus quidã. ex his
qui regłares nominantur: homo gnͣ¬
oeuus et cecus. Imposuit ei manum:
et breuẽ ex more fecit orõnẽ: et eadẽ
hora uidentẽ illũ remisit ad eccłam suã
Nt̾cesimu trecensiũ urbe.
multa per h̾e di famulũ miracula
claruert. E quib duo. quȩ p̾senti¬
b epis Godefrido linguonensi ⁊ hen¬
rico trecensi facta ft̃ memoramꝰ. Puel¬
lam curuã in p̾dicti crecensisep̃i do¬
mo: ꝓpinqui ⁊ noti. cũ multis ei p̾cib
offerebant. Tantꝰ uͦ concursus erat :
ut cũ eam signatã di famulus ac si
molle lutũ intͣ sacͣs manꝰ mirabiliter
formans erexisset: ⁊ crectã incedere
p̃cepisset : locꝰ ñ potũit inueniri. De¬

Expanded text:
mira cum suavitate sudor erupit. Deinde mira cum suavitate sudor erupit. Deinde ipsa die ab eodem incommodo liberatus, psallere coepit quasi unus de caeteris fratribus: et hoc illi beneficium usque hodie perseveratum venisset aliquando Pater sanctus ad monasterium Trium-Fontium, oblatus est ei clericus quidam ex his qui Regulares nominantur, homo grandaevus et caecus. Imposuit ei manum, et brevem ex more fecit orationem, et eadem hora videntem illum remisit ad ecclesiam suam. In Trecensium urbe multa per hunc Dei famulum miracula claruerunt: e quibus duo quae praesentibus episcopis Godefrido Lingonensi, et Henrico Trecensi facta sunt, memoramus. Puellam curvam, in praedicti Trecensis episcopi domo, propinqui et noti cum multis ei precibus offerebant. Tantus vero concursus erat, ut cum eam signatam Dei Famulus, ac si molle lutum intra sacras manus mirabiliter formans erexisset, et erectam incedere praecepisset, locus non potuerit inveniri. De
Abbreviated transcription (Latin):
et oblata ẽ ei. Orans uͦ breuit et
signans eã in noĩe dñi erexit ⁊ sa¬
nauit: ut eadẽ hora in columis
remearet ad propria:
odẽ tp̃r in monasterio morimundo
quȩ est ciftciensis ordinis abbatia
una de pͥmis. monachꝰ quidã iace¬
bat. usq adeo ꝑalisi dissolutꝰ: ut oi¬
b pene m̃bris offõ ꝓpͥo destitutis.
ñ manũ posset mouere. ñ pedem.
Intea suꝑueniens uir bs. paralitiẽ
uisitat: manũ postulatꝰ imponit:
et continuo opem sentit egrotus.
oatim priꝰ alteram manu. sccło al¬
deram recuperauit. Ex inde ꝓfec¬
turus. palliolo suo operuit postu¬
lantẽ: et sub eo in brem oẜtinuit
etiã reliqui corporis sanitatẽ
N monasterio albe rippȩ: monachꝰ
quidam adolescens usũ uocis ami¬
serat: ut nec psallere uit̾ fr̃s. nec.
a quoqͣm nͥ multũ ꝓreinosͥ. intelli¬
gi posset quid loqueretur. Qui uir
sc̃s dũ idem monastium iusitaret.
aqͣm cũ uino bũdicens potũ dedit:
et post paululũ frigidꝰ ex eiꝰ pectore.

Expanded text:
et oblata est ei. Orans vero breviter, et signans eam in nomine Domini erexit et sanavit, ut eadem hora incolumis remearet ad propria. Eodem tempore in monasterio Morimundo, quae est Cisterciensis ordinis abbatia una de primis, monachus quidam jacebat usque adeo paralysi dissolutus, ut omnibus pene membris officio proprio destitutis, non manum posset movere, non pedem. Interea superveniens Vir beatus paralyticum visitat, manum postulatus imponit, et continuo opem sensit aegrotus. adatim prius alteram manum, secundo alteram recuperavit. Exinde profecturus palliolo suo operuit postulantem, et subito in brevi obtinuit etiam reliqui corporis sospitatem. In monasterio Albae Ripae monachus quidam adolescens usum vocis amiserat, ut nec psallere inter fratres, nec a quoquam, nisi multum proximo sibi, intelligi posset quid loqueretur. Cui Vir sanctus, dum idem monasterium visitaret, aquam cum vino benedicens potum dedit: et post paululum frigidus ex ejus pectore
Abbreviated transcription (Latin):
qui undiq fuerat congregatꝰ. admi¬
ratione et exultationeᷤ repleuit:
N exitu qͦ opidi qđ rosnaiũ
uocant. paralitieũ hominẽ sic exte¬
nuatũ corpore. ut solam circ̃ferre
uideret᷑ pallide mortis imaginem:
impositum plaustro. tͣuseunti offerẽ
ni et incedere uissus. plaustrũ suũ
sius pedib incolumis sequebatur.
uehement̃ stupentib et in d̾i laudẽ
acclamantib uniuersis:

Expanded text:
qui undique fuerat congregatus, admiratione et exsultatione replevit. In exitu quoque oppidi quod Rosnaium vocant, paralyticum hominem sic extenuatum corpore, ut solam circumferre videretur pallidae mortis imaginem, impositum plaustro transeunti Viro Dei ni et incedere jussus, plaustrum suum suis pedibus incolumis sequebatur, vehementer stupentibus et in Dei laudem acclamantibus universis
Abbreviated transcription (Latin):
aliis aũ epis ⁊ abbatib płimis: dictan¬
te uiro d̾i. nouis dogmatib opponit᷑
sibolũ nouũ. Cui ⁊̃ subse̾buntur no
cio ⁊ auctoritate uniu̾sał eccłe. error
ille cdannat᷑. ep̃c cisleb̾tus ancidẽ dan¬
natiomi ꝯsentiat int̾rogat᷑: ꝯsentiens.
⁊ publice refutans quȩ priꝰ scͥpserat ⁊
affirmau̾at. iudulgentiam ip̃e ꝯseqͥt᷑:
inaxie qd̾ ab mitio cautꝰ fuisset ca le¬
ge candẽ ing̾di disceptationẽ. ut pro¬
opinionem:
olim monachus. tẽ apostata uilis. pes¬
asibilib gentis illius occupauiãt lenita

Expanded text:
aliis autem episcopis et abbatibus plurimis, dictanaliis autem episcopis et abbatibus plurimis, dictante Viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomcio et auctoritate universalis Ecclesiae error ille damnatur; episcopus Gillebertus an eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamdem ingredi disceptationem, ut proopinionem. olim monachus, tunc apostata vilis, pesasibilibus gentis illius occupaverat levita
Abbreviated transcription (Latin):
miora se. ⁊̃ ip̃e scrutatꝰ ad infipientiã
sͥ. Siquidẽ de sc̃ę tͥnitatis unitate.⁊
oiumitatis sĩplicitate ñ simplicit̾ sen¬
tiens. nec fidelit̾ sc̾bens. discipłis suis
panes ꝓponebat absconditos: furcuias ꝓ
cresce̾t murmͦ: uocatꝰ ad mediu̾ est. et
librũ trade iussis: in quo blasphemias
euomuerat. gͣues quidẽ: s uerboꝵ qͦdã
inuolucro cirrũ scͥptas. Igit᷑ in ꝯcilio
leta bernardus: primo quidẽ totũ qd̾
ille uerboꝵ cauillatõib occultare inte¬
bat᷑ eliciens: deinde uͦ tam suis rõcinuis
qͣm scõꝵ testimoniis. biduana disputa¬
tione redarguens. Considerans sane ñ¬
nullos ex his qui p̾sidebant. iam quidẽ
aiãduertentes blasphemiã in doctrina.
adhuc tñ au̾tentes inuriam a ꝑsonar
accensus est telo: ⁊ domesticã sͥ ȩccłam
seorsũ ꝯuocat gallicanã. Cõmuni de¬
niq ꝯsilio a patrib decẽ ꝓuinciarũ.

Expanded text:
 ad insipientiam  ad insipientiam sibi. Siquidem de S. Trinitatis unitate, et divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, et furtivascresceret murmur, vocatus ad medium librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. Igitur in Concilio, leta Bernardus: primo quidem totum quod ille verborum cavillationibus occultare nitebatur, eliciens; deinde vero tam suis ratiociniis, quam sanctorum testimoniis biduana disputatione redarguens. Considerans sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentes injuriam a persona; accensus est zelo, et domesticam sibi Ecclesiam seorsum convocat Gallicanam. Communi denique consilio, a patribus decem provinciarum,
Abbreviated transcription (Latin):
di si posset. obiciendis sͥ rõnb pariter
⁊ sc̃oꝵ testimoniis patrũ. At ille nec
uolens resipiscere. nec ualens resistere
dimeret. sedẽ apłicam appellauit. Sed
⁊ postea ab egregio illo catholicȩ fid̾i
aduocato monitus. ut uł iam sciens ĩ
ꝑsonã suã nicħ agendũ. responderet
tã lib̾e qͣm secure: audiendus tm̃ et
fereudꝰ in om̃i patientia. ñ sententia
aliqua feriendꝰ: hoc qͦ om̃uodis re¬
cusauit. Nã ⁊ ꝯfessus est postea suis
ut auint. qd̾ ea hora maxuna quidẽ
ex parte memoria eiꝰ turbata fuerit:
r̃o ealigau̾it: ⁊ interior fugerit sensꝰ.
misit hominẽ: multauit abhomina¬
tionẽ: a ꝑsona abstinens. s cdoginata
refugiũ inueniret in sede petͥ: tam
longe dissidens a fide petͥ: Et ipĩn
gͦ auctorem eadẽ sententia cũ errori¬
b suis apłicus p̃sul inuoluens: seͥpta
incendio. scͥptorẽ silentio ꝯdẽpnauit.
uit item osslebertꝰ quẽ cognoĩa¬

Expanded text:
di, si posset, objiciendis sibi rationibus pariter di, si posset, objiciendis sibi rationibus pariter et sanctorum testimoniis Patrum. At ille nec volens resipiscere, nec valens resistere  tempus redimeret, Sedem apostolicam appellavit Sed et postea ab egregio illo catholicae fidei advocato monitus, ut vel jam sciens in personam suam nihil agendum, responderet tam libere, quam secure, audiendus tantum et ferendus in omni patientia, non sententia aliqua feriendus; hoc quoque omnimodis recusavit. Nam et confessus est postea suis, ut aiunt, quod ea hora, maxima quidem ex parte memoria ejus turbata fuerit, ratio caligaverit, et interior fugerit sensus.misit hominem, mulctavit abominationem, a persona abstinens, sed dogmata refugium inveniret in Sede Petri, tam longe dissidens a fide Petri? Et ipsum ergo auctorem eadem sententia cum erroribus suis apostolicus Praesul involvens, scripta incendio, scriptorem silentio condemnavit. 15. Fuit item Gillebertus, quem cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
ret in primo gͣnde ꝯciliũ: clareual¬
lensem causatur abbatẽ. suis in occł¬
to detrahere libris. Addit qͦ paratũ
se eẽ in publico sua defend̾e scripta:
rogans ut p̾dictus abbas dicturꝰ si
qͥd haberet. ad ꝯciliũ uocaret᷑. Factũ¬
ẽ ut postulauit: s uocatꝰ abbas pe¬
nit᷑ uenire recusauit: suũ hoc ñ esse
renuntians. Postea tñ magnorũ
uiroꝵ monitis flexus. ue uidelicet ip¬
sius absentia scandalũ ppło. ⁊ cornua
crescerent adu̾sario: demũ ꝑgere adqͥ¬
euit: tristis qͥdem. nec sine lacrimis
ainuens: sic̃ epła ad papã innocentũ
ip̃e testat᷑: uͥ pleniꝰ elucidiꝰq negotiũ
om̃e ꝓsequitur. Affuit dies: ⁊ eccła
copiosa duenit. Tbi a dĩ famulo. pe¬
tri illiꝰ in mediũ scͥpta ꝓlata ft̃: ⁊ erro¬
ris capitula designata. Demũ illi op¬
tio data est. aut sua e̾e̾ negandi. aut
errorẽ humilit̾ corrigendi: aut respon¬

Expanded text:
ret in proximo grande concilium, Clarevalret in proximo grande concilium, Clarevallensem causatur abbatem suis in occulto detrahere libris, additque paratum se esse in publico sua defendere scripta, rogans ut praedictus abbas dicturus si quid haberet, ad concilium vocaretur. Haest ut postulavit. Sed vocatus Abbas venire penitus recusavit, suum hoc non esse renuntians. Postea tamen magnorum virorum monitis flexus, ne videlicet ex ipsius absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario, demum pergere acquievit, tristis quidem, nec sine lacrymis annuens, sicut in epistola ad papatestatur, in qua plenius lucidiusque negotium omne prosequitur. 14. Adfuit dies, et ecclesia copiosa convenit: ubi a Dei Famulo Petri illius in medium scripta prolata sunt, et erroris capitula designata. Demum illi optio data est, aut sua esse negandi; aut errorem humiliter corrigendi; aut responden
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ꝓ fide qͦ magnifice eg̃it seruus
fidelis ⁊ prudens: breuit̾ annectendũ.
uit in dieb illis petrꝰ abaelardus.
magist̾ insignis ⁊ celeb̾rimꝰ in opi¬
mone scientiȩ: s de fide ꝑfidiȩ dognia¬
tizans. Quiꝰ eũ blasphemus plena gͣ¬
iussinus. uolitare undiq scͥpta cepis¬
sent: ꝓfanas nouitates uocũ. ⁊ sensuũ.
uiri eruditi atq fideles ad łi hominẽ
retulert̃. Qui nimirũ solita bonitate
et benignitate desiderans errorẽ cor¬
rigi. hominẽ ñ ꝯfundi. secreta illum
admonitione conuent. Cũ qͦ ⁊̃ tã
modeste dãq rõnabilit̾ egit: ut il¬
le qͦ cũprinctꝰ. ad ipsiꝰ arbitriũ cor¬
repturũ se ꝓmittẽt uniu̾sa. Cetm
cĩi recessisset ab eo: petrꝰ idẽ ꝯsilus sti¬
mulatꝰ iniquis. ⁊ ingenii sui uirib.
płimoq exerctto disputandi infeli¬
eit̾ fidens: resilut a ꝓposito samori.
Expetens deniq senonensẽ metͦpoli¬
.tanũ. qd̃ in eiꝰ ęccła celebranclũ fo¬

Expanded text:
ue quam magnifice egerit servis fidelis et prudens, breviter intimandum. 13. Fuit in diebus illis Petrus Abaelardus magister insignis, et celeberrimus in opinione scientiae, sed de fide perfide dogmatizans. Cujus cum blasphemiis plena gravissimis volitare undique scripta coepissent, profanas novitates vocum et sensuum viri eruditi atque fideles ad Dei Hominem retulerunt. Qui nimirum solita bonitate et benignitate desiderans errorem corrigi, non hominem confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modeste, tamque rationabiliter egit, ut ille quoque compunctus ad ipsius arbitrium correcturum se promitteret universa. Caeterum cum recessisset ab eo, Petrus idem consiliis stimulatus iniquis, et ingenii sui viribus, plurimoque exercitio disputandi infeliciter fidens, resiliit a proposito saniori. Expetens denique Senonensem Metropolitanum, quod in ejus Ecclesia celebrandum fo
Abbreviated transcription (Latin):
nec desperans de miscdĩa. hoc ex
eiꝰ responso accepit. ut intellig̾e̾t
qr flagellat ds filiũ quẽ recipitꝰ &
huimodi correptiones uł purgaꝵ
ł ꝓbant aĩam. et gło̾siorẽ fuisse iob
cũ sederet in stquilinio: qͣm fuiss.
cũ cirẽstante exercitu sedisset il¬
lesus in solio. Ostendit ei uir
sc̃s salomonẽ peccasse in ocio: et
abusum bono pacis. defluxisse
in uicia: cũ dd̃ pat̾ eiꝰ absalon fi¬
lio ꝑseqñte. ⁊ uniu̾so israhele ad¬
ũsus eũ animato. ꝑmansisset in
gr̃a. Intimauit ⁊̃ quomͦ ip̃m sa¬
thanas colafirauit apłm: in qua
dͥbrilatione ĩmobilit ꝑseuerans.
illud meruit audire. qr uirtꝰ in in¬
firmitate ꝑficit᷑: ⁊ qr in p̾senti in¬
ta segniores nos faciunt ꝓsꝑa. et
circũspectiores adu̾sa. Audiens
hȩc uenabilis comes. magnifice a¬
nimatꝰ: duo ĩmensi pond̾is. ⁊ miri
oꝑis uasa aurea. in qͥb p̃ciosissimȩ
gẽmȩ habebant᷑ inclusȩ. quȩ in

Expanded text:
nec desperans de misericordia Dei, hoc ex nec desperans de misericordia Dei, hoc ex ejus responsione accepit, « ut intelligeret quia flagellat Deus omnem filium quem recipit; et hujusmodi correptiones vel purgant, vel probant animam ; et gloriosiorem fuisse Job cum sederet in sterquilinio, quam fuisset, cum circumstante exercitu sedisset illaesus in solio . Ostendit ei Vir sanctus Salomonem peccasse 1115 in otio, et abusum bono pacis defluxisse in vitia: cum David pater ejus, Absalon filio persequente, et universo Israel adversus eum armato, permansisset in gratia. Intimavit etiam quomodo ipsum satanas colaphizarit Apostolum, in qua tribulatione immobiliter perseverans illud meruit audire, quia virtus in infirmitate perficitur , et quia in praesenti vita segniores nos faciunt prospera, et circumspectiores adversa. » 55. Audiens haec venerabilis Comes, magnifice animatus, duo immensi ponderis et miri operis vasa aurea in quibus pretiosissimae gemmae habebantur inclusae, quae in