comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
requiramꝰ. si etiam inter iniuriosos mito
compiitandi sumꝰ: illum tamen effectum
quo ꝑ se odiente fieuit ab illo reposcamus.
leq enim supplices quãius indignos adu̾¬
sabitur. qui ꝓ ꝑseuerante in malicia luge¬
uat. Gaudeamus ergo. ⁊ erga dominum nos¬
trum quo ualemus annisu dilectionis ef¬
fectuni erhibeam. Nam idcireo dimissa st̃
marie peccata multa: quia dilexit multũ.
Eterum ad iaudes eĩdẽ princi Lectꝰ. iii.
pis dei semper uixta psalmistam a dicẽ
cuiquam desiderandum ẽ. S nos affectum
quidẽ exibere possumꝰ. effectum uero tan¬
te rei nequaꝙͣ explere sufficimꝰ Qua ꝓpter

Expanded text:
osos merito computandi sumus, illum tamen affectum, quo pro se odiente fleuit, ab ipso reposcamus. Neque enim supplices, quamuis indignos, auersabitur: qui pro perseuerante in malitia lugebat. Gaudeamus ergo, & erga Dominum nostrum, quo valemus adnisu, dilectionis adfectū exhibeamus. Nam idcirco dimissa sūt Mariæ peccata multa, quia dilexit multum. Cæterum pis Dei semper, juxta Psalmistam, adjicere, cuiquam desiderandum est. Sed nos affectum quidem exhibere possumus, perfectionem vero tantae rei nequaquam explere suffic
Abbreviated transcription (Latin):
citatem mentis nr̃e illuminet:. tam po¬
tens medicina uulnera nr̃a sanet. Si enĩ
adhuc puerulꝰ ita capisterium reparauit.
ut nec scissura quidem appareret: nos qͥ
uasa ad honorem in domo dei ꝑ gr̃am uo¬
cati sumus. quia multas peccatorũ scissu¬
ras incurrimꝰ. ꝑ eundẽ regem ⁊ medicum
qui iam suo regi sociatꝰ est reparari po¬
terimus.¬
i nigredo scelerum nos decolloraunit ñ
simus ut echiops qui ũ mutat pellẽ
suam. sed ad eiꝰ manum recurrentes: an

Expanded text:
am potens medicina, vulnera nostra sanet. Si enim adhuc puerulus ita capisterium reparavit, ut nec scissura quidem appareret; nos, qui vasa ad honorem in domo Dei per gratiam vocati sumus, quia multas peccatorum scissuras incurrimus, per eumdem medicum qui jam suo regi sociatus est, reparari poterimus. Si nigredo scelerum nos decoloravit, non simus ut Aethiopes, qui non mutant pellem suam; sed ad ejus manum recurrentes,
Abbreviated transcription (Latin):
hiis quoq eẽt labor et afflctio sp̃c. eo
qd̃ in multa sapiencia. multa sit ĩdig¬
natio: et qui ade it scientiam. addit̾
fluam deliciis. ⁊ fruar bonis. Et
uidi qd hoc quoq eẽt uauitas. Risũ
reputaui errorẽ. ⁊ gaudio dixi. Quid

Expanded text:
et labor, et afflictio spiritus. Eo quod in multa sapientia, multa sit indignatio: et qui addit scientiam, addit lfluam deliciis, et fruar bonis. Et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem: et gaudio dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
inulta q̃ patrẽ in xp̃i nõie uidentꝰ pe¬
tere ñ accipiant: uerũ etiã ipse apis
pauiꝰ tertio dñm rogauerit. ut a se an¬
gelꝰ sathanc a quo tribulabatꝰ absce¬
deret: nec impetrare potuerit Lectõ¬
ed huiꝰ motio q̃stionis. decima.¬
Santiꝗͣ iam patrũ explanatione
reserata ẽ. qui ueracit intellexerũt il
los solum ĩ nomine saluatoris petere:
qui ea que ad perpetuã salutẽ ꝑtinent
petunt. Ideoq apłm ñ in nõie saluato¬
ris petisse. ut temptatione careret. qͣm
ob custodiã humilitatis acceperat: qͥa
si has caruisset saluꝰ ẽẽ ñ posset: ipso
affirmante. cum ait. Et ne magnitudo
reuelationũ extollat me. datꝰ est mn sti¬
mutꝰ carnis mee. angls sathane: qͥ me co¬
uotienscunq ergo petentes ñ ex¬
audimꝰ. ideo fit: quia uel cont̾ auri¬
lium nr̃e salutis petimꝰ. ac ꝓpterea a mi¬
sericorde patre bñficii gr̃a nobis qd̾ ĩney¬
te petimus negatur: qd eidẽ apło pacilo

Expanded text:
Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reseratalos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea quae ad perpetuam salutem pertinent petunt. Ideoque apostolum non in nomine Salvatoris petiisse, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat; quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante, cum ait: Et ne magnitudo revelationum extollat me datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me couotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
itud salomonis: qui auertit aurẽ su¬
am ne audiat lege. oratio eiꝰ erit execra¬
bilis: uel dum ꝓ peccantib quibusdam
ut resipiscant oramꝰ. ⁊ si salubrit peti¬
mus. atq ex nr̃o merito digni sumꝰ audi¬
tu i psorum tam̃ ꝑuersitus ne impeteemꝰ
obsistit.
it etiam aliqͣndo. ut saluturia prsꝰ

Expanded text:
monis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salubriter petimus, atque ex nostro merito digni sumus auditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremus obsistit. Fit etiam aliquando ut salutaria pr
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã dei sustinet quis tristicias pati¬
ens inuste. Que ẽ enim gr̃a. si peccantẽ
⁊ colafirati suffertis: Sed si bñ facienteᷤ.
⁊ patientes sustinetis: hec ẽ gr̃a apud
deum. In hoc enun uocati estis: qr ⁊ xp̃c

Expanded text:
entiam Dei sustinet quis tristitias patiens iniuste quae enim gloria est si peccantes et colaphizati suffertis sed si benefacientes et patientes sustinetis haec est gratia apud Deum in hoc enim vocati estis quia et C
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Ascendentes autẽ ñ extollamꝰ
nec de nr̃is quasi de ꝓpriis meritis p̃su¬
mami. Sursũ enin corda habere de¬
lemus: s ad dũm. Sursum cor ñ ad
domuinum: suꝑbia uocatꝰ. Sursũ autẽ
cor ad dñm: refugium uocatꝰ. Le uĩs¬
idete fratres: magnum miraculũ.
Caitꝰ ẽ dominꝰ. Erigis te: ⁊ fugit aͥ
te. humilias te: et descendit ad te. Q¬
re hoc: Quia excelso ẽ. ⁊ humilia respi¬
cit. ⁊ alta alouge cognoscit. humilia
de ꝓximo respicit ut atcollat: alta idest
supba delonge cognoscit ut deprimat:
Resurrexit enim xp̃c: ut spem nobis da¬
ret quia resurget homo qui moritꝰ. ne
moriendo desperemus. Et ut iam mortẽ
nõam finitã putareniꝰ. securos nos fecit.
Soliciti enim eramꝰ de ipia anima. ⁊ il¬
ie nobis resurgendo. de carnis resurrectio¬
tet credere: ut postea ꝑ fidẽ merearis¬
deum aspicere. Dñi enim uidere uis: audi
ipsum. Beati mundo corde: qm̃ ipsi deuni

Expanded text:
amus. Ascendentes autem non extollamur, amus. Ascendentes autem non extollamur, nec de nostris quasi de propriis meritis praesumamus. Sursum autem corda habere debemus ad Dominum. Sursum enim cor non ad Dominum, superbia vocatur: sursum autem cor ad Dominum, refugium vocatur. Videte, fratres, magnum miraculum. Altus est Deus: erigis te, et fugit a te; humilias te, et descendit ad te. Quare hoc? Quia excelsus, et humilia respicit, et alta de longe cognoscit . Humilia de proximo respicit, ut attollat; alta, id est superba, de longe cognoscit, ut deprimat. Resurrexit enim Christus, ut spem nobis daret, quia surgit homo qui moritur: ne moriendo desperaremus, et vitam nostram in morte finitam putaremus, securos nos fecit. Solliciti enim eramus de ipsa anima; et ille nobis resurgendo de carnis resurrectiotet credere: ut postea per fidem Deum merearis aspicere. Deum enim videre vis? Audi ipsum, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum
Abbreviated transcription (Latin):
aiator nr̃ dilectissimi fratres ascen¬
dit in celum: ñ ergo turbemꝰ in ter¬
ra. Ibi sit mens. et hic erit requies. As¬
cendamꝰ cum xp̃o interim corde: cũ dies
eiꝰ ꝓmissionis uenerit. seq̃mur ⁊ corpore
Scir tam̃ debemꝰ fr̃es. quia cũ xp̃o ñ
ascendit suꝑbia: ñ auaricia: ñ luxuria:
nullum uicium ascendit cũ medico nostro
Et ideo si post medicũ desideramꝰ ascendere.
debemus uicia et peccata deponere.
ñs enim quasi quibdũ compedibus
nos p̃munt: et peccatoꝵ nos retib¬
ligare contendũt. Et ideo cum dei adiuto¬
rio scdm ad̾ ait psalmista disrumpamꝰ
uincula eoꝵ: ut securi possimꝰ dicere dño.
Disrupisti uincula mea: tibi sacrificabo
hostiam laudis.
esurrectio domini: spes nr̃a ẽ. Ascẽ¬
sio dñi glorificatio nr̃a est Ascensio¬
uis domini hiodis sollempnia celebam
N crgo recte si fidelit. si deuote. si sc̃ẽ.
si pie ascensionẽ domini celebramꝰ. as¬
cendamꝰ cum illo. ⁊ sursum corda habe

Expanded text:
lvator noster, dilectissimi fratres, ascendit in coelum; non ergo turbemur in terra. Ibi sit mens, et hic erit requies. Ascendamus cum Christo interim corde: cum dies ejus promissus advenerit, sequemur et corpore. Scire tamen debemus, fratres, quia cum Christo non ascendit superbia, non avaritia, non luxuria, nullum vitium nostrum ascendit cum Medico nostro. Et ideo si post Medicum desideramus ascendere, debemus vitia vel peccata deponere. Omnes enim quasi quibusdam compedibus nos pligare contendunt. Et ideo cum Dei adjutorio, secundum quod ait Psalmista: Disrumpamus vincula eorum , ut securi possimus dicere Domino: Disrupisti vincula mea: tibi sacrificabo hostiam laudis . esurrectio Domini, spes nostra; ascensio Domini, glorificatio nostra. Ascensionis enim hodie solemnia celebramus. Si ergo recte, si fideliter, si devote, si sancte, si pie ascensionem Domini celebramus, ascendamus cum illo, et sursum
Abbreviated transcription (Latin):
iritq dominꝰ rursum. Mitte manũ
tuã in sinum tuũ. Qm cũ misissec
in sinũ. ꝓtulit leꝓsam instar nuus. sie¬
trabe ait manum tuam ĩ sinũ tuũ. Re¬
traxit et ꝓtulit iterũ. ⁊ erat similiᷤꝰ car¬
ni relique. Siñ crediderint inqͥt tibi

Expanded text:
ixitque Dominus rursum: Mitte manum tuam in sinum tuum. Quam cum misisset in sinum, protulit leprosam instar nivis. Retrahe, ait, manum in sinum tuum. Retraxit et protulit iterum, et erat similis carni re
Abbreviated transcription (Latin):
hauseris de fluuio. uercetur ĩ sanguinẽ.
Ait moyses. Obsecro clñe. ñ sum eloq̃ns
abheri et nudiꝰ tercius: et exquo locu¬
tus es adseruum tuum ĩpeditioris ⁊
tardioris Lingue sum. Dixit qr dñs ad
eum. Quis fecit os hominis: aut qͥs
fabricatꝰ ẽ mutũ ⁊ surdum: uidentẽ⁊
cecum: ñne ego : ꝑge igitur. ⁊ ego eroĩ

Expanded text:
hauseris de fluvio, vertetur in sanguinem. Ait Moses: Obsecro, Domine, non sum eloquens ab heri et nudiustertius, et ex quo locutus es ad servum tuum, impeditioris et tardioris linguae sum. Dixit Dominus ad eum: Quis fecit os hominis? aut quis fabricatus est mutum aut surdum, videntem et caecum? nonne ego? Perge igitur, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
Inet. ut in laude dei genitricis uirgi¬
uis marie. immorari debeamꝰ. Hec enim
mirabili. atq ineffabili modo. omniũ re¬
rũ ⁊ suum peperit saluatorẽ. Electa qͥp¬
pe ẽ uirgo integra. cui fecunditas mat̾s
daretur: ⁊ facta ẽ fecunda mat̾. in qua
uirginis integritas seruaret᷑. Si enĩ
cogitemꝰ uirginẽ. q̃ sine concupiscentia
carnis concepit carnẽ. ⁊ sine uiro pepe¬
rationem. in ipsa nr̃a in quisitione succũ¬
bimus. cum scriptum sit. Generationem
eiꝰ quis enarrabit: Nam et ipsiꝰ beate
mus: q̃ credendo peperit: credendo con¬
eniq cum diuinũ illi partũ angłs
nuntiasset. ⁊ illa ꝓprie castitatis

Expanded text:
net ut in laude semper virginis Mariae immorari debeamus. Hmirabili atque ineffabili modo omnium rerum et suum peperit creatorem. Electa quippe est virgo integra, cui fecunditas matris daretur, et facta est fecunda mater, in qua virginis integritas servaretur. Sic enim cogitemus virginem quae sine concupiscentia carnis concepit carnem, et sine viro peperationem, in ipsa nostra inquisitione succumbimus; cum scriptum sit: Generationem ejus quis enarrabit ? Nam et ipsa beata mus, quae credendo peperit, credendo cone cum divinum illi partum angelus nuntiasset, at illa propriae castitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Rẽẽ lectionẽ. ego meliꝰ puto. salua
fide alieno inteuectui cedere. qm contẽ¬
tionib deseruire: qm̃ et intelligi con¬
grue forsitau potest. quia de ꝓiecto eo
qui cum nuptiali ueste ũ uenert qd̃
lucas tacuit math̾s dixit. Qd̃ uero ꝑ
illum cena: ꝑ hunc autẽ prandium

Expanded text:
e lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc loco fratres dm̃ ñ querere insipi¬
entium uoluntates. ñ expectare ignorã¬
tium fidem: ñ infirma et stulta desideria
ꝑscrutari: s ad alteriꝰ fidẽ subuenire.
Et reuera fres qnͣdo medicꝰ languenti¬
um. aut q̃rit aut respicit uoluntates.
cum semꝑ contruria desideret ⁊ requirnt
infirmus : Hinc ẽ qd̾ nunc ferrũ. nũc
iguẽ. nunc amara pocula ingerit. ⁊ ap¬
ponit inuitis: ut curã sani sentiant:
qm seutire ñ poterant egrotantes.

Expanded text:
in hoc loco, fratres, Dominum non quaerere insipiin hoc loco, fratres, Dominum non quaerere insipientium voluntates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat aegrotus? Hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes.
Abbreviated transcription (Latin):
nos nr̃a angustiauit in carne cepit hã
uitatis ẽẽ cuus: parentes habere cepit.
parentum omnium ipse parens. ut ĩui¬
taret amor. attraberet caritas. inciret
affectio. suaderet humanitas qͦs fuga¬
rat dñatio: metꝰ disꝑserat: ⁊ fecerat
uis potestatis extorres. Lectio eruis¬
ei paraliticũ iacentẽ in lecto. Et
uidens inquit iħc fidem illoꝵ: dixit parl¬
utico. Confide fili remittuntꝰ tibi peccata¬
muta tua. Audit ueniam ⁊ tacet paril¬
utic: nec ullã repondet ext̃m: quia pli
corꝑis qͣm anime tendebat ad curã ⁊ tẽ¬
porales erurnas resoluti corporis sic defle¬
bat: ut etnas penas resolutioris amme ñ
defleret. gratiorẽ sibi p̃sentẽ uitam iudi¬
caus quam futuram. Merito xp̃x̃ offeren¬
tium fidem respicit. ⁊ uecordiã sic respi¬
cit iacentis. ut fidei aliene suffrngio pa¬
ralitici anima ante curaretꝰ qͣm corpus.
Respiciens inquit fidem illoꝵ. Cernitis

Expanded text:
nos nostra angustiavit in carne, coepit habenos nostra angustiavit in carne, coepit habedaicae esse civis: parentes habere coepit, parentum omnium ipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus disperserat, fecerat vis potestatis extorres. Vei paralyticum jacvidens, inquit, Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram. Merito ergo Christus offerentium fidem respicit, et vecordiam sic jacentis respicit, ut fidei alienae suffragio, paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciens, inquit, fidem illorum. Cernite
Abbreviated transcription (Latin):
re sanitates quia medicꝰ qui ñ fert
fuerit cũ infirmo infirmatꝰ: infirmo ñ
potest conferre salutẽ. ⁊ p̃c ergo si in
suis mansisset uirtutib cõmune cum
hominib nil haberet. ⁊ nisi implesset
carnis ordinẽ. carnis in illo eẽc ociosa
susceptio. Sustinuit ergo has necessi
tates: ut homo uerꝰ humanis necessi¬
tatib ꝓbaretur. Ascendit ĩ nauiculã.¬
tigaturꝰ ascendit: ut credentes in se
ad celestẽ patriara tranquilla naniga¬
tione ꝑducat: et municipes ciuitatis
sue faciat: quos humanitatis sue fe¬
cit c̃ẽ consortes.
diget rp̃o: auia sine celesti guber¬
natore nauis eccłie ꝑ mundanũ pelag̃
talia et tanta discrimina ad celestẽ por¬
tum ñ ualet peruenire. Hec diximꝰ fra¬
tres. qntum ad intelligentiã spũalem.
uerum ipsiꝰ hystorie ordinẽ ꝓ seqͣmur.
Ascendit inquit ĩ nauiculam. ⁊ tran¬
frctauit: et uenit ĩ ciuitutẽ suã. Cre¬
ator rerum. orbis dũs postea qͣm se ꝓpt̾

Expanded text:
re sanitates; quia medicus qui non fert ifuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatem. Christus ergo, si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necestates, ut homo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascendit in naviculam.tigans ascendit, ut credentes in se, ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat; et municipes civitatis suae faciat, quos humanitatis suae fecit esse consortes. diget Christo, quia sine coelesti gubernatore navis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, unc ipsius historiae ordinem prosequamur. Ascendit, inquit, in naviculam et transfretavit, et venit in civitatem suam. Creator rerum, orbis Dominus, posteaquam se propter
Abbreviated transcription (Latin):
capacitate quid licere debeamꝰ. ⁊ quid au¬
autẽ modo ꝓmiserit aduertamꝰ. Si
diligitis me inquit. mandata mea seruate.
⁊ ego rogabo patrẽ. ⁊ alium paraclitũ ua¬
bit uobis: ut mancat nobiscũ met̾num.¬

Expanded text:
capacitate, quid dicere debeamus, et quid auautem modo promiserit, advertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis quẽ mundꝰ ñ potest accipere: qͥa
ũ uidit eum. nec scit eum. Uos autem
cognoscetis eum: quia apud uos mane¬
bit. et in uobis erit. Multa sunt. q̃ mis
tis paucis uerbis dñi requirantꝰ. S mul¬
tum est ad nos. uel omnia q̃ bic q̃renda
sunt querere: uel omnia q̃ bic q̃rimus
inuenire. Uerumptam̃ qͣnͣtum nobis do

Expanded text:
accipere; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae hic quaerenda sunt quaerere, vel omnia quae hic quaerimus invenire. Verumtamen quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ui claustra destruxit. et ianuas no¬
bis regni celestis aperuit: In quiratur
subtilius: nomen eiꝰ requirat᷑ Egregi
p̃dicator. uideamꝰ quid de eiꝰ estimatio¬
ne denuntiet. Ait eium. Et enim pas
pascha lex loquitur. ut indagemꝰ subti¬
lius. an de xp̃o dicta ẽẽ uideant Moy¬
ses quippe ait. Sument de sanguine ag¬
ni.ac ponent suꝑ utrũq postẽ. et in lu¬
ꝑliminarib domorũ in quib comedẽt
illum. Et edent carnes nocte illa assas

Expanded text:
i claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid de ejus aestimatione denuntiet. Ait enim: Etenim paschpascha lex loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes nocte il
Abbreviated transcription (Latin):
tatur hora: iuxta iutellectũ uero misti¬
cum requirentis. signatꝰ intelligentia.
Maria enim auctorẽ omniũ quẽ carne
uiderat mortuum querebat ĩ monim̃to.
⁊ quia hunc minime inuenit: sublatũ
credidit. Adhuc ergo erant tenebre: cũ ue¬
nit ad monum̃tũ. Cucurrit. citiꝰ. disci¬
pulis nuntiauit. S illi p̃ ceteris cucur¬
rerunt. qui p̃ ceteris amauerũt. uidelicet
petrꝰ et iobannes Currebant autẽ duo
simui. s iohannes p̃cucurrit citiꝰ petro.
et uenit prior ad monum̃tũ: sed ingre¬
di ñ p̃sumpsit. uenit uero post̾i̾or petrͤ¬
uid frẽs. quid cursus iste significat:
Nũquid nã hec tã subtilis eũnge¬
liste descriptio: a mysteriis uacare cre¬
deuda ẽ. Minime. Neq enim se iohes
et p̃isse. et ñ intrasse diceret: si in ipsa
didisset. Quid ergo ꝑ ioh̾em. nisi syna¬
goga: quid ꝑ peteũ niii ecclia designa¬
tur. Nec mirum eẽ uideat᷑ qd̾ ꝑ ium¬

Expanded text:
tatur hora, juxta intellectum vero mystitatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrtres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa didisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per jun
Abbreviated transcription (Latin):
ractꝰ longa mo¬
lestia stomach. diu me caritati ur̃e
de lectionis euͣnglice loqui expositione
ꝓhibuit. Uox uamq ipsa aclamoris
uirtute succumbit. Et quia a multis au¬
diri ũ aleo: loqui fateor int multos e¬
rubesco. Sed hanc in me uerecundiaer.
et ipse rep̃hendo. Qͥd enimi: Nunquid si
uiultis ꝓdesse uequeo: neq paucis cura¬
bo: Et si ex messe porture mampulos ml¬
tos ñ possum: nũquidnã debeo ad areã. re¬
ferre ñ ualeo: certe uł paucos. cerce uel
duos: certe uel unũ feram. habet nãq ip¬
sa infirmitatis intentio mercedis sue cer¬
titudinẽ: quia suꝑnꝰ arbit᷑ nr̃ ⁊ si pond̾
considerat ĩ recributione: tam̃ uires pẽ¬
sat in pondere.Lectio secumu
sat in pondere.
ectio sancti euͣngłii qͣm modo fra¬
tres audistis. uaide usuꝑficie hys¬
torica ẽ aperta: sed eius nobis sunt mys¬
teria sub breuitate requirenda. Maria
magdalene cum adhuc tenebre essent.
uenit ad monum̃tũ. Iuxta hystoriã no¬

Expanded text:
molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vaferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires penssat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam no
Abbreviated transcription (Latin):
tcus quia diues difficile intraret in
regnum celorum. sciensq se cũ suiͦ ꝯdisci
uoluit agnoscere quid uł ipse uł ceteri
mundi contemptores ꝓ maiori mentis uir¬
tute maioris p̃mii sperare deberent: ⁊ res¬
pondens dño ait. Eoce nos reliquimꝰ oĩa:
ubi sollerter untuendum ad non solum se
omnia reliquisse sed ⁊ dñm sequi glatur
quia stultum ꝓfecto ẽ iuxta platonẽ et
diogenem.⁊ quosdam alios philosophos.
uite quidem hucus diuitias calcare. ⁊ ñ
agere mortalium laude captanda. Stul¬
tum est p̃sentes labores ultro absq spe
future quictis subire et pacis. ꝑfectꝰ au¬
tem ille ẽ. qui abiens uendit omnia que
habet. ⁊ dat pauperib. ac ueniens se qͥ¬
tur xp̃m. Habebit enim thesautum ñ de¬
ficientem in celis. Unde bñ int̾rogante pe¬
tro dixit talib ihic. Amen dico uobis qd
uos qui sequuti estis me in regeneratione
cum sederit filius hominis in sede maiesta

Expanded text:
trus quia dives difficile intraret in regnum coelorum, sciensque secum suis condiscvoluit agnoscere quid vel ipsi, vel caeteri mundi contemptores pro majore mentis virtute majoris praemii sperare deberent. Et respondens Domino ait: Ecce nos reliquimus omnia, solerter intuendum quod non solum se omnia reliquisse, sed et Dominum sequi gloriatur: quia stultum profecto est, juxta Platonem et Diogenem, et quosdam alios philosophos, vitae quidem hujus divitias calcare, et noagere mortalium laude captanda: stultum praesentes labores ultro, absque spe futurae subire quietis et pacis. Perfectus autem ille est qui abiens vendit omnia quae habet, et dat pauperibus, ac veniens sequitur Christum. Habebit enim thesaurum non deficientem in coelis. Unde bene interrogante Petro, dixit talibus Jesus: Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in
Abbreviated transcription (Latin):
cessionem cepit manus femine ipsiꝰ pau¬
latim a fuste disiungi: et absq lesione ail¬
iusubet doloris pedecentĩ aperiri: sicor de¬
nuo tota manus expanditur: et ĩ mom̃¬
adhesisse uideretur. Multi uero qui aderãt
hoc diuine potentie cernentes miraculũ.¬

Expanded text:
cessionem sancti coepit manus ipsius feminae paulatim a ligno disjungi, et absque laesione cujuslibet doloris aperiri. Sicque dein tota manus expanditur, et adhaesisse videretur. Multi vero qui aderant, hoc supernae pietatis cernentes miraculu
Abbreviated transcription (Latin):
Nbac quippe uita ꝓ suo nomine labo¬
est in regeneratione cum sede uidelicet ĩ
uitam immortalẽ fuerimus resurgendo re¬
generati: qui in uitam cadiicam fueramꝰ
mortalit̾ geniti. Et iusta. ꝓrsus retribu
singularit̾ iudices cum eo humane conu̾¬
sationis assideant: ⁊ qui a sequendis eiꝰ
uestigiis nulla racione poterant auelli.
usq ad fastigium iudiciarie potestatis
illum sequendo ꝑueniant. Nemo autẽ
putet duodecĩ tantũ apłos. quia ꝓuida
p̃uaricante mathias electꝰ ẽ. tunc ẽẽ iu¬
dicaturos: sicut nec duodecim sole sunt
trib isrl. iudicande. Alioquin trib leui
q̃ tercia decima ẽ inuidicata recedit: et
paulꝰ qui tercius decimꝰ ẽ apłs quia pro
iuda ỹuaricante mathias electꝰ ẽ. iudicã¬
di sorte priuabitꝰ: cum ipse dicat. Nesci¬
tis qm̃ angłos iudicabimꝰ: qͣntomagis se

Expanded text:
ac quippe vita pro nomine ejus laboest in regeneratione, cum videlicet in vitam immortalem fuerimus resurgendo regeter eramus geniti. Et justa prorsus retributsingulariter cum eo humanae conversationis assideant; et qui a sequendis ejus vestigiis nulla ratione poterant avelli, usque ad fastigium judiciariae potestatis illum sequendo perveniant. Nemo autem putet duodecim tantum apostolos, quia pro Juda praevaricante Matthias electus est, tunc esse judicaturos, sicut nec duodecim solae sunt tribus Israel judicandae. Alioquin tribus Levi, quae tertia decima est, injudicata recedit; et Paulus qui tertius decimus est apostolus, quia pro Juda praevaricante Matthias electus est, judicandi sorte privabitur, cum ipse dicat: Nescitis quoniam angelos judicabimus, quanto magis s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepta sacramenta. ad ueram sollemꝑ¬
nitatẽ meritis ñ sufficiunt: nisi eis qͦ
et bona opera uingantꝰ. Quid enĩ ꝓdest
corpus et sanguinẽ ciꝰ ꝑciꝑe ore: ⁊ ei¬
ꝑuersis morib contraire: Unde adhuc
bene ad comedendum subditꝰ Et ari¬
mos panes cum lactucis agrestib. Pa¬
nes quipe sine ferm̃to comedit. qui
recta opera sine corruptione uane głie
exercet: qui mandata micd̃ie sine am¬
mixtione peccati exbibet. ne ꝑuerse di¬
ripiat. qd̃ quasi recte dispensat. Hoc
quoq pẽci ferm̃tum bone sue actioni miᷤ¬
cuerant: quib ꝓph̃e uoce ꝑ increpatio¬
nem dominus dicebat. Uenite ad bethel:
et impie agite. Atq post pauca. Et sacri

Expanded text:
percepta sacramenta ad veram solempercepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jungantur. Quid enim prodest corpus et sanguinem illius ore peersis moribus contraire? Unde bene adhuc ad comedendum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus . Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata misericordiae sine admistione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonae suae actioni miscuerant, quibus prophetae voce per increpationem Dominus dicebat: Venite ad Bethel, et impie agite . Atque post pauca: Et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
nimus: quia cruce̾ passionis illiꝰ ĩ fron¬
te portamꝰ De quo adhuc agno subditꝰ
Et edent carnes nocte illa assas igui.
In nocte quippe agnum comedimꝰ. qͥa
in sacram̃to modo dñicũ corpꝰ accipimꝰ.
iudo adhuc inuicẽ nr̃as conscientias ñ
uidemꝰ. Que tat̃ carnes igni assande st̃
quia nimirum dissoliit carnes qͣs aq̃
coxerit. Qs uero ignis sine aqͣ excoquit.
roborat.
arnes itaq agni nr̃i ignis exxoxit:
quia eũ ipsa ius passionis illiꝰ. ad
resurrectionẽ ualentiorẽ reddidit: atq
ad incorruptionẽ roborauit. Qͥ enun
ex morte conualuit: uidelicet carnes
illius ab igne duruerunt. Unde etiã
ꝑ psalmistam dicit. Exaruit uelut
testa uirtus mea. Quid nãq ẽ testa
ante ignem: nisi molle lutũ: Sed ei
ex igne agitꝰ ut solidaitꝰ. Uirtꝰ gͦ hu¬
maratatis eiꝰ uelut testa exaruit: qͥa
ab igne passionis ad uirtutẽ incorrup¬
tionis creiit. S sola redemptoris nr̃i

Expanded text:
nimus, quia crucem passionis illius in fronnimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ad invicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae sunt, quia nimirum dissolvit ignis carnes quas aqua coxerit; quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque agni nostri ignis coxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit. 8. Sed sola Redemptoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
uis namq sit sangus agni ñ iam
audiendo s bibendo didicistis. Qͥs
¶sanguis suꝑ utrũq postem poritꝰͫ qͣn¬
do ñ solum ore corporis. sz etiã ore cordis
hauritur. In utroq et enun poste agni
sanguis est positꝰ: qͣndo sacram̃tũ pas¬
sionis illius cum ore ad redemptionem
sumitur. ad imitationẽ quoq intenta
mente cogitatur. Nam qui sic redemp¬
toris sui sanguinẽ accipit. ut imitari
passionẽ illiꝰ necdum uelit: ĩ uno poste
sanguinẽ ponit. Qͥ etiã in suꝑ limina¬
rib domoꝵ ponendꝰ ẽ. Quid eium sp̃ua¬
lit̾ domos. nisi mentes nr̃as accipimꝰ.
ĩ quib ꝑ cogitationẽ iuhabitamꝰ. Cuiꝰ
domus super limiuare ẽ ipsa intentio:
q̃ preminet actioni. Qui igitur inten¬
tionẽ cogitationis suc ad imitationẽ
dominice passionis dirigit: insuꝑlimi¬
nari domus agni sanguinẽ ponit. Uel
certe domus nr̃e ipsa sunt corpora: in
quib quousq uiuimꝰ inhabitamꝰ. Et
asuꝑ liminari domꝰ agni sanguine̾ po¬

Expanded text:
guis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domoliter domos nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem habitamus? Cujus domus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui igitur intentionem cogitationis suae ad imitationem Dominicae passionis dirigit, in superliminari domus agni sanguinem ponit. Vecerte domus nostrae, ipsa sunt corpora, in quibus quousque vivimus, habitamus. Et in superliminari domus agni sanguinem po
Abbreviated transcription (Latin):
serta templi uicinia. ibi hostias im¬
molaret. ⁊ rigorem religionis delicie
uincerent: filiosq suos incenderet
demoniis uł iuiciaret: ⁊ appellabat᷑
locus ille gehennon: idest uallis fili¬
orum ennon. Hoc regum uolumen.

Expanded text:
serta templi vicinia, ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent, et appellabatur locus ille Gehennon, id est vallis filiorum Ennon. Hoc Regum volumen
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatẽ. ⁊ uani facti sunt : Et ñ dixe¬
runt. ubi ẽ dñs qui ascendere nos fecit
de terra egypti: qui transouxit nos per
desertum: ꝑ terram inhabitabilẽ ⁊ in¬
uiam: ꝑ terram sitis ⁊ ymaginẽ morti
ꝑ terrã in qͣ non ambulauit uir neq
habitauit homo. Et iuduxi uos ĩ t̾rã
carmeli: ut comederetis fructũ eiꝰ. ⁊ opti¬
ma illius. Et ingressi. contaminastis tͥ¬
ram meã: ⁊ hereditatẽ meam posuistis
in abhominationẽ. Sacerdotes ñ dixer̃t
ubi ẽ dominꝰ: ⁊ tenentes legẽ nescier̃t
me: et pastores p̃uaricati sunt ĩ me.
et ꝓph̾e ꝓph̾auer̾t in baal. ⁊ ydola se¬
ropterea adhuc iudicio contendã
uobiscum ait dũs. ⁊ cum filiis ueᷤ¬
tris disceptabo. Cransite ad insulas ce¬
chĩ et uidete: et incedar mittite. ⁊ con¬
siderate uehem̾ter: et uidete si factũ
C̃ huiꝰcemodi: si mutauit gens deoꝰ su¬
os. Et cerce ipsi ñ sunt dii. Populꝰ ue¬
ro meus mutauit głam suã ĩ ydolũ.

Expanded text:
 vani facti sunt et non dixerunt ubi est Dominus qui ascendere nos fecit de terra Aegypti qui transduxit nos per desertum per terram inhabitabilem et inviam per terram sitis et imaginem mortis per terram in qua non ambulavit vir neque habitavit homo et induxi vos in terram Carmeli ut comederetis fructum eius et optima illius et ingressi contaminastis terram meam et hereditatem meam posuistis in abominationem sacerdotes non dixerunt ubi est Dominus et tenentes legem nescierunt me et pastoe prophetaverunt in Baal et idola seropterea adhuc iudicio contendam vobiscum ait Dominus et cum filiis vestris disceptabo transite ad insulas Cetthim et videte et in Cedar mittite et considerate vehementer et videte si factum est huiuscemodi si mutavit gens deos et certe ipsi non sunt dii populus vero meus mutavit Gloriam suam in idolum
Abbreviated transcription (Latin):
E
It factum ẽ uerbũ dñi ad me dicens.
Uade et clama ĩ aurib ibrłm dicẽs
Hec clicit dominꝰ. Recordatꝰ sum tui mi¬
serans adolescentiã tuam: et caritatẽ
desponsationis tue. qͣndo sequuta es me
ĩ desertõ: in terra q̃ non seminatꝰ. Sc̃s

Expanded text:
e et factum est verbum Domini ad me dicens vade et clama in auribus Hierusalem dicens haec dicit Dominus recordatus sum tui miserans adulescentiam tuam et caritatem disponsationis tuae quando secuta me es in deserto in terra quae non seminatur sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i utere milicia pristina. qͣm semꝑ ha¬
Milicia mea hec ẽ. xp̃ianum firmũ mi¬
litare. unde cupio celerẽ ad palmã cum
fructu uenire. Deciꝰ iracundia plenꝰ: dixit
ad ualerianum. Accipe omnes facultateᷤᷤ
eiꝰ. et interfice eum crudeli examinatio¬
facultate eiꝰ: inuenit ĩ domo ypolici om¬
nem familiam xp̃ianã: qͣm ipse p̃ses¬

Expanded text:
re militiam pristinam, quam semper haMilitia mea hec est, christianum firmum militare, unde cupio ad celerem palmam cum fructu venire, » iracundia plenus Decius dixit Valeriano: « Accipe omnes facultates ejus, et interfice eum crudeli examinatiofacultate ejus, invenit in domu Ipoliti omnem familiam christianam, quam conspe
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. nr̃e salutis ẽ ratio. Si enĩ ho¬
mo ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ dei fac¬
tus. in sue nature honore mansisset. nec
diabolica fraude deceptꝰ a lege sibi posi¬
ta ꝑ concupiscentiã deiasset. creator
mundi. creatura ñ fieret: neq aut sẽ¬
pit̾nus temporalicatẽ subiret: aut eq̃¬
lis deo patri filiꝰ d̾s formã serui ⁊ sumi¬
litudiuẽ carnis peccati assiimeret.
ed quia inuidia diaboli mors

Expanded text:
nostrae salutis est ratio. Si enim homo ad imaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret. ed quia invidia diaboli mors
Abbreviated transcription (Latin):
turam sibi stulticiam appetunt: ⁊ ad no¬
bilitatẽ int̾ne ꝓlis uircutis nouitate sb̾¬
leuant᷑. qui stultam sap̃iã mundi despi¬
cuint: et sapientẽ dei stulticiã concu¬
piscunt. Scriptum quippe ẽ. Qd̃ stultũ
ẽ dei. sapientius hominib. Hanc nos

Expanded text:
turam sibi stultitiam appetunt, et ad noturam sibi stultitiam appetunt, et ad novitatem internae prolis virtutis nobilitate sublevantur; qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientem Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum quippe est: 656 Quod stultum e
Abbreviated transcription (Latin):
inc cosdem senatores ueritas ñ iam
famulos s amicos denuntiat. dicẽs
Iam ũ dicam uos seruos: s amicos me¬
os. Quos nimirum psalmista intuens
ait. Michi autẽ nimis honorati sũt ami¬
ci tui d̃s. Quoꝵ dum celsitudinẽ cordis
aspiceret. mundi głam. qua calce calca¬
rent: ꝓtius addidit. Nunis confortatꝰ
ẽ principatꝰ eoꝵ. Ac ne paricos ẽẽ credere¬
mus. quos ꝓficere usq ad sũmã tante
ꝑfectionis agnoscimꝰ ilico adiunxit. Di¬
numerabo eos: et suꝑ arenam multipli¬
cabuntur. Quot quot enĩ nunc ꝓ amo¬
re ueritatis se libent̾ humiliant: tot
tunc in uidicio lampades coruscant. Ec
ce relinquentes temporalia. gł̾am potes¬
tatis eterne mercati sunt. Quid itaq
ĩ hoc mundo stulticiꝰ. quam sua desere¬
res Et auid in et̾nrtate nobis utiliꝰ: qͣm
cum deo iudices uenire:Lectio señ¬
ciendum nobis ẽ qd̾ alii intra sc̃am
nãq dicunt᷑. s ignobiles ẽẽ neq̃unt. qͥ
carnis prudentiam contempnentes ꝓfu¬

Expanded text:
inc eosdem Seniores Veritas non jam servos, sed amicos denuntiat, dicens: Non jam dico vos servos, sed amicos meos. . Quos nimirum Psalmista intuens, ait: Mihi autem honorati sunt amici tui, Deus . Quorum dum celsitudinem cordis aspiceret, mundi gloriam qua calce calcarent protinus addidit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ac ne paucos esse crederemus, quos proficere usque ad summa tantae perfectionis agnoscimus, illico adjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Quot itaque nunc pro amore veritatis sese libenter humiliant, tot tunc in judicio lampades coruscant. Cce relinquentes temporalia gloriam potestatis aeternae mercati sunt. Quid itaque in hoc mundo stultius quam sua deserere? Et quid in aeternitate nobilius quam cum Deo judices venire? Horum sciendum nobis est quod alii intra sanctanamque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profu
Abbreviated transcription (Latin):
ic quippe discipulum post re x¬
surrectionẽ suam dubitare ꝑmisit.
nec tam̃ in dubitatione deseruit: sicut
ante natiuitatẽ suam habere mariam
sponsum uoluit. qui tam̃ ad eiꝰ nuptiaᷤ
ñ ꝑueuit. Nam ita factꝰ ẽ discipłs dubi¬
tans ⁊ palpans testis uere resurrectionis.
sicut sponsꝰ matris fuerat custos inte

Expanded text:
ic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans testis verae resurrectionis, sicut sponsus fuit matris custos in
Abbreviated transcription (Latin):
exclamauit. Dñs m̃s: ⁊ d̾s meus. Dicit
ei iħc. Quia uidisti me credidisci. le. xii¬
um paulꝰ apłs dicat. est autẽ fides
sperandaꝵ substantia rerũ argum̃¬
tum ñ apparentũ: ꝓfecto liquet quia
fides illarum rerułu argum̃tum ẽ. que
apparere ñ possunt. Que et enim appa¬
rent. iam fidem ũ habent. s agnitionẽ.
Dum ergo uidit thomas. dum palpa¬
uit: cur ei dicit᷑. quia uidisti me cre¬
didisti: Sed aliud uidit: aliud credi¬
dit. A mortali quippe homine diuini¬
tas uideri ñ potuit. Hominẽ gͥ uidit.
⁊ dm̃ confessus ẽ dicens. Domuiꝰ meus.
et ds̃ mĩs. uidendo ergo credidit qui cõ
runt et crediderunt. In qua nmirum
carue ñ uidinꝰ mente retinemꝰ Nos
signati sumus: sed si fidem operib se
exercet operando qd̃ credit. Qͦ contra
de hus qui fidem nomineteuꝰ getinent
pauiꝰ dicit. Confitentꝰ se nosse dm:
factis antem negant. Hinc iacobus
ait. fides sine oꝑib mortua ẽ.¬

Expanded text:
exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est quae apparere non possunt. Quae etenim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur, quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Dominus meus et Deus meus. runt, et crediderunt. In hac nimirum carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram opeexercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua e
Abbreviated transcription (Latin):
RLac uobis potum dedi ñ escam. Lectio¬
ec est plane repromissionis illa
q̃ manantib aquis cenũ inuoluit. lutũq
permiscet: s de illa terra pauli ⁊ similiũ
pauli que iugit̾ suauẽ potum discillat.
Que enim pauli epła ñ melle dulcior ẽ.
lacte candidior: Que epłe tanqͣm ubera
eccliarum ppłos enutriunt ad salutem.
De ceruice ergo pauli. ꝓ sanguine lac ma
Iam igitur paulus possidet regnũ: qm̃
caret sanguine. qui impedire dicitꝰ reg¬
naturo.
dhuc ergo paulꝰ in terra positꝰ: iã
in regni celestis substantia tnͣffor¬
martyrum memonã celebramꝰ:. p̃termis¬
sis omnib scli actib sine aliqͣ dilatione
concurrere debemus ad domum di reddere
illis honorificentiã. qui nobis salutẽ pro¬
effusione sui sanguinis pepererunt: qui
tam sacratam hostiam ꝓ nr̃a ꝓpiciatio¬
ne domino se optulerunt. p̃sercim cum
dicat ad scos suos omp̃c d̾s. qui uos hono¬
rat me honorat ⁊ qui uos sꝑuit. me sꝑ¬

Expanded text:
Lac vobis potum dedi, non escam . Haec est plena repromissionis illa quae manantibus aquis coenum involvit, lutumque permiscet, sed de illa terra Pauli, et similium Pauli, quae jugiter purum suaveque distillat. Quae enim Pauli epistola non melle dulcior est, lacte candidior? Quae epistolae, tanquam ubera, Ecclesiarum populos nutriunt ad salutem? De cervice ergo Apostoli pro sanguine lac manbunt . Jam igitur Paulus possidet regnum, 580 quoniam caret sanguine, qui impedire dicitur regnaturos. Adhuc ergo Paulus in terris positus etiam in regni coelestis substantiam transforescunque martyrum memorias celebramus, praetermissis omnibus saeculi actibus, sine aliqua dilatione concurrere debemus ad domum Dei, reddere illis honorificentiam, qui nobis salutem effusione sui sanguinis pepererunt, qui tam sacratam hostiam pro nostra propitiatione Domino se obtulerunt; praesertim cum dicat ad sanctos suos omnipotens Deus: Qui vos honorat, me honorat, et qui vos spernit, me sp
Abbreviated transcription (Latin):
os ascendere in nauiculã: et p̃cedere eñ tns
fretum: donec dimitteret turbas. Et nel¬
p̃cepit transfretare. ⁊ compellit ut
ascendant nauiculã. Quo sermone osten¬
ditur inuitos eos a dño recessisse: dum
amore p̃ceptoris nec purcto quidẽ tẽꝑis
ab eo uolunt separari. Et dimissa turba:
ascendit in montẽ solꝰ orare. Si fuissẽt¬
cum eodiscipłi. petrꝰ et iacob et ioh̃es.
qui uderant glãm transformati: forsitan
ascendissent in montẽ cum eo. S turba
ad sublimia sequi ñ potest: nisi docuerit
eam iuxta mare in littore: ⁊ aluerit eã¬
in deserto.
uod autẽ ascendit solꝰ orare ⁊̃ ad eũ
referas qui de quinq panib qͥno
uulis ⁊ mulierib: s ad eum qui audita
morte iohannis. secessit in solitudinem.
Recte quasi inuiti et retractantes apłi
a domino recesserant: ne illo absente
naufragia sustinerent. Lectio

Expanded text:
cedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas. Depit transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt separari. Et dimissa turba, ascendit in montem solcum eo discipuli Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non poterat, nisi docuisset eam juxta mare in littore, et aleret in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque panibus quinque vulis et mulieribus; sed ad eum qui, audita morte Joannis, secessit in solitudinem, Recte quasi inviti, et retractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente, naufragia sustinerent. Deni
Abbreviated transcription (Latin):
Ater parabolas a dño dictas. soles Le¬
querentes multum exercere ista q̃ de decẽ
uirgirs: ꝓposita ẽ. Et multi quidẽ hinc
multa senserunt. q̃ non sunt p̃ter fidem.
s quomͦ partib eiꝰ omnib conueniat expo¬
sitio. idest elaborandũ est. Legi etiã in qͣ¬
dam scciptura ex earum genere q̃ apocphe
nominantꝰ᷑. qd̾ ñ sit contra catholicã fidem:
s huic loco mͥ minus congruere uisum est.¬

Expanded text:
ter parabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sunt praeter fidem: sed quomodo partibus omnibus ejus conveniat expositio, id elaborandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere quae apocryphae nominantur, non quod sit contra catholicam fidem; sed huic loco mihi minus congruere vis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ animi tui: ut uite tue possit eẽ
consultũ. Agatha respondit. Ego ĩ hiis
penis ita delector sicut qui bonum nun¬
tium audit: aut sicut qui uidet quem
de siderauit: aut sicut qui iuenit chesau¬
ros multos: ita ego delector in hus penis
corporalib posita. Non enim potest triti¬
cum in horreum reponi: nisi theca eius
fortit̾ fuerit conculcata ⁊ redacta in pa¬
leis. Ita amma mea ñ potest ĩ paradysũ
donuni cum palina intoire martyrii: nisi
diligent̾ suerit corpꝰ meum a carnificib

Expanded text:
tionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse tionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delector in his poenis corporalibcum in horreo reponi, nisi theca ejus fortiter fuerit conculcata, et redacta in paleas. Ita et anima mea non potest in paradisum Dei cum palma intrare martyrii, nisi diligenter feceris corpus meum a carnificibus
Abbreviated transcription (Latin):
fluum cursũ: Aut sacrifica diis:
aut uariis te suppliciis faciam interire:
Ngatha dixit. Si feras mͥ ꝓmittas: audi
to xp̃i nomine mansuescent. Si ignẽ ad¬
hibeas: de celo mͥ rorem saluificũ angeli
ministrabunt. Si plagas et u̾bera:. habeo
re: ut possis euadere decollationem. Agatha
et̾nam dampnationẽ. Tunc qͥntianꝰ iussit
eam celerius trahi ad carcerẽ: quia eũ uo
ce publica confutabat. Agacha aũt letissi
inuitata. ita gaudens agonẽ suũ dño p̃cib
is eam aspectib iussit aptari: cui ⁊ dixit.
Quid tractasti circa salutẽ tuam: Aga¬
tha respondit. Salus mea xp̃c ẽ. Quinti¬
anꝰ dixit. Quousq infelix ꝓtrahes intẽ¬
te consumas. Agatha dixit. Tu nega de¬
autẽ creatorẽ tuum qui te fecit: ⁊ dm̃
uerum adora. Quem si contempseris: e¬
t̾uis penis. ⁊ ꝑpetuis incendiis subiace¬
bis. Tunc iratꝰ quintianꝰ ussit eam eqͥ¬
leo suspendi et torq̃ri. Cumq torquere¬
tur: dixit ei quintianꝰ. Relinã inten¬

Expanded text:
erfluunt cursum. Aut sacrifica| dies aut uaries te suppliciis faciam interire. Aga| the dixit si feras mihi promittas . audi christo nomine| mansuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera habeo re| ut possis euadere tormentaaeternam| decollationem. Tunc quintianus iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agathe autem| laetisinuitata ita gaudens agonem suum dominum|is eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus dixit quousque infilex| protrahis intente con| sumas. Agathe dixit tu nega de. et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis poenis et perpetuis incendiis| subiacebis. Tunc iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque inten
Abbreviated transcription (Latin):
Dixisti deos tuos eẽ qͦs uera diuinitas
demonstrauit: ideo dixi sit uxor tua ut
uenus. ⁊ tu quasi iouis: ut et uos possi¬
tis in deorum numero computari. Quin¬
tianus dixit. Apparet te hoc eligere ut
tam stulticiam deuolutum. ut quos deos

Expanded text:
dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor tua| ut uenus . et tu ut ioues . ut uos possitis in deorum numero con| putari. Quincianus dixit appare te hoc elegire ut tam stulticiam deuolutum ut illos | deos