comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut significaret corpꝰ assumptum iam suꝑ
omia terenia subleuatum. Quare autẽ spe¬
cialit̾ se ingalleam p̃cessurum & ibi uiden¬
dum p̃dixit. cum neq ibi solum neq ibi pri¬
mum iusꝰ sit: Quia gallea transinigratio
facta uel renelatio dr̃. & utraq int̾pretatio ao
unum finem respicit. Significat autẽ quod
sicut xꝑc de morte ueuit ad uitam. ita sequaces
ciꝰ de morte transinigrant ad uitã. Et in spccie
suȩ duunitatis eum contemplantes sine fine
collaudant. eni congruit reuelatio. quia qͥcũq
mͦ reuelamꝰ ad eum uiam nr̃am. & erꝰ uestigia
sequim᷑. gła dñi speculantes. in eandẽ imagi¬
nẽ transformamur. Quidam autẽ dubitaue¬
runt. ꝓpt̾ hoc quod lucas ait. Contarbati uͥ &

Expanded text:
ut significaret corpus assumptum, jam super omnia terrena sublevatum. Quare autem specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi videndum praedixit, cum neque ibi solum, neque ibi primum visus sit? Quia Galilaea transmigratio facta vel revelatio dicitur, et utraque interpretatio ad unum finem respicit. Significat autem, quod sicut Christus de morte venit ad vitam, ita sequaces ejus de morte transmigrant ad vitam. Et in specie suae divinitatis eum contemplantes, sine fine collaudant. Cui congruit revelatio; quia quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, et ejus vestigia sequimur, gloriam Domini speculantes in eamdem imaginem transformamur. Quidam autem dubitaverunt propter hoc quod Lucas ait: « Conturbati vero et
Abbreviated transcription (Latin):
rant angłicȩ uirtutes se subditas homini as¬
siunpto. sed ceci homines de dignabantur ei
subici. quem mortalitate cognouerant indil¬
tum. C ontempnebant ex uirtutẽ diuinam.
eni infirmitatẽ in passionib inẽe. cernebaus
humanã. ꝓpt̃ quod ipse mediator notum si¬
eri uolens quia data sit ei omnis potestas ml¬
sit doctores. qui cunctis ꝑ orbem nationib
herbum uitȩ p̃dicarent. R.ccxxxii.
untes in mundum uniuersum. p̃dl¬
cate euangelium dm̃i creaturȩ. G regorius¬

Expanded text:
rant angelicae virtutes se subditas homini asrant angelicae virtutes se subditas homini assumpto, sed caeci homines dedignabantur ei subjici quem mortalitate cognoverant indutum. Contemnebant ejus virtutem divinam, cui infirmitatem in passionibus inesse cernebant humanam. Propter quod ipse mediator motum fieri volens, quia data sit ei omnis potestas, misit doctores qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent. R. 235X Euntes in mundum universum, praedicate E
Abbreviated transcription (Latin):
nerepauit discipłõs cũ eoscorꝑͥt O regorius.
foret relicturꝰ. ut uerba quȩ reuertens dicebat.
in corde audientium artiꝰ imp̃ssa remauerent¬
dulitatẽ & duritiam cordis. ut succedat
eredulitas. & corcarncum caritate plenum.
Hunic ẽ. quod cateruȩ martirũ mortẽ huiꝰ scłi
ubent̃ affectant. quia uolunt ꝓ temꝑali inte¬
riti ꝑpetuo se eẽ. iicturos. B. ratissima trans¬
migratio. ox hoc sccło in eternitatẽ. M eccxu.
Et locutus ẽ. eis dicens. Data ẽ mͥ omnis pͥo¬
testas in cęlo & in terra. Be o a in omelus.¬
uod psalmista de dño resurgente ait patͥ
om̃ia subiccisti sub pedib erꝰ. hoc ipse
dñs nunc ait discipulis. Int̾ omnia. etiam
mors ipsa quȩ ei ad tempꝰ p̃ualere uisa ẽ. etꝰ
pedib substrata. ẽ. Iui enim data ẽ. potestas
qui pauloante crucifixꝰ se pultꝰ iacuerat. In
oelo autẽ & in terra data ẽ. potestas. ut qui reg¬
nabat in gelo. ꝑ fidem credentium regnaret
& interra. Pruisquã a morte resurgeret noue¬

Expanded text:
ncrepavit discipulos, cum eos corporaliter foret relicturus, ut verba quae revertens dicebat, in corde audientium arctius impressa remanerentdulitatem et duritiam cordis, ut succedat credulitas et cor carneum charitate plenum. Hinc est quod catervae martyrum mortem hujus saeculi libenter affectant, quia volunt pro temporali interitu perpetuo se esse victuros. Beatissima transmigratio ex hoc saeculo in aeternitatem. M. 355X Et locutus est eis, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. BEDA. Quod Psalmista de Domino resurgente ait Patri: Omnia subjecisti sub pedibus ejus , hoc ipse Dominus nunc ait discipulis. Inter omnia etiam mors ipsa, quae ei ad tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Illi enim data est omnis potestas, qui paulo ante crucifixus, sepultus jacuerat. In coelo autem et in terra data est potestas, ut qui regnabat in coelo, per fidem credentium regnaret et in terra. Priusquam a morte resurgeret, nove
Abbreviated transcription (Latin):
si uxor pilati misit ad eum dicens. nichil
tͥ sit & iusto illi.
si pilatus dimisit barbaban. & tradidit
xꝑm ad crucifigendum.
di duo latrones cum xꝑo crucifigi ducun¬
tur. & ubi iħe de eruce de matre sua dix̃
ad discipłm quem diligebat. ecee mat̾ tua.
Si ios eph petit corpꝰ iłua pilato & sepelit
si uidei signant monumentum.
lerii U d i cuitodes monum̃ti annuntiauerunt
sacerdetib de reluriec tione xpi.¬
di ihe apparuit mulietib pꝰ resurtec honem.¬
Si iħc duob euntib ui castellum apparuit.
si iterum apparuit iħe discipłis suis suꝑ mare ti
si iħc dicit ter petro diligis me.
U si discipłi euntes in galileam iuderunt & ad¬
orauerunt dñm & assumptꝰ. ẽ. in cęlis coram eis.

Expanded text:
VIII. Ubi uxor Pilati misit ad eum, dicens: Nihil tibi sit et justo illi. CLXIX. Ubi Pilatus dimisit Barabbam, et tradidit Christum ad crucifigendum. CLXX. Ubi duo latrones cum Christo crucifigi dicuntur, et ubi Jesus de cruce de matre sua dixit ad discipulum, quem diligebat: Ecce mater tua. CLXXI. Ubi Joseph petit corpus Jesu a Pilato et sepelit LXXII. Ubi Judaei signant monumentum. CLXXIV. Ubi custodes monumenti annuntiaverunt sacerdotibus de resurrectione  apparuit mulieribus post resurrectionem. duobus euntibus in castellum apparuit. CLXXIX. Ubi iterum apparuit Jesus discipulis super mare Tis ter dicit Petro: Diligis me? CLXXXI. Ubi discipuli euntes in Galilaeam, viderunt et adoraverunt Dominum, et assumptus est in coelis coram eis.
Abbreviated transcription (Latin):
Csi mittit discipulos p̃parare sibi pascha & di¬
cit eis quod unus ex uobis tradet me.
U si iħc tradit sacramentum corꝑis & sangui¬
nis sui & ubi iħc dicit ad petrum expetuit
satbanas ut uentilet. & omnes hodie in me
scandalizabimini.
bet baiulet.
ferat calicem istum.
quebatur ib̃m.¬

Expanded text:
s mittit discipulos praeparare sibi pascha, et dicit eis quod Unus ex vobis me tradet. CLVI. Ubi Jesus tradit sacramentum corporis et sanguinis sui, et ubi Jesus dicit ad Petrum: Expetivit Satanas ut vos ventilet, et: Omnes hodie in me scandalizabimini. bet bajulet. ferat calicem istum. quebatur
Abbreviated transcription (Latin):
on curationis taciturnitas inbebatur.
stis erat. Iubenlo gͦ secretum. dñs glandi
de se iactantiam declinat. & nicbilominꝰ
cognitionẽ sui p̃stat. in eoipso quod ammo
net dde se taceri: quia obseruantia silentii
ex re quȩ sit sienda ꝓficit. Qum etiam
ꝑhanc tacendi de se uoluntatẽ. doctoꝵ
ꝑ ysaiam effectus impletur. Remigtꝰ.
Ix ꝑsona patris dicit ysaias. ecce puer
Imeus. in forma uidelicet serui puer
miautia non sensu. electus ẽ. ail restauran¬
dum genus humanum: ad quod non erat
auus idoneus. Unde ꝓbatur specialiter
dilectus a dõ. & ineo uaternȩ uoluntati
bene placitum fuisse. Ipse enim solus ẽ.
agnus sine macula. Anima atuppe dĩ.
abit gentib ꝑ u̾dicationẽ noui testam̃ti.
Piates sunt spatiosa uita. in qua morã¬
tes & conuerti nolentes uõcem dñi non
auadiunt. Quo circa non sua uoce. s
ꝑ parabolas eis interdum loguebatur.
Contra tales non contendit neꝙ clama¬
uit. qui cum maleiliceretur ñ maledix̃.

Expanded text:
 curationis taciturnitas jubebatur? stis. Sed jubendo secretum, et gloriandi de se jactantiam declinat, et nihilominus cognitionem sui pnet de se taceri; quia observantia silentii ex re quae sit silenda, proficiscitur. Quin etiam per hanc tacendi de se voluntatatem, dictorum per Isaiam effectus impletur. Ex persona Patris dicit Isaias: Ecce puer meus. REMIG. In forma videlicet servi, puer malitia, non sensu, electus est ad restaurandum genus humanum, ad quod non erat alius idoneus. Unde probatur specialiter dilectus a Deo, et in eo paternae voluntati beneplacitum fuisse. Ipse enim solus est Agnus sine macula. Anima quippe Dei aabit gentibus per praedicationem Novi Testamenti. Plateae sunt spatiosa vita, in qua morantes et converti nolentes, vocem Domini non audiunt, quocirca non sua voce, sed per parabolas eis interdum loquebatur. Contra tales non contendit, neque clamavit: Qui cum malediceretur, non maledixit :
Abbreviated transcription (Latin):
qua utuntur conuiuantes. Item psal
ra bibitur. Ait illis. Calicem quidem me¬
um bibetis. & baptismo meo quo ego baptitor.
rint passionẽ. cum iacob ab herode capite
truncatus sit. iobannes autẽ ꝓpͥa morte uitã
finierit. Sed si noscamus cum missum in
struentis olei dolium. uidebimus eiꝰ animũ
martyrio non defuisse. & eum calcẽ confessi¬
gis uibisse. Hinc augustinus de bono
entie in petro qui passus. ẽ. & ĩ iohanne
qui passus non .ẽ. sic non . ẽ. impar meritum
continentiȩ in iobanne. qui nullas exptꝰ. ẽ.
nuptias. & in abraham qui filios generauit.¬
psalmo centesimo quinto decimo. Monachi
debent habere puritatẽ martẏrum. siquidẽ
& ipsi martyres sunt. Quod enim faciunt
angeli in cęlis. hoc monachi psallentes die ac
nocte faciunt interris.Sedere autẽ ad
dexteram meam & sinistram ñ . ẽ. meum dare
uobis. s quib paratum. ẽ. a patre meo.
aitis. quia non. ẽ. ꝑsonarum acceptio ap̃ dm̃¬
s: timentium eum. Ergo uos quoq regnũ

Expanded text:
ua utuntur convivantes. » Idem psara bibitur. » Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, et baptismo meo quo ego baptizor, rint passionem, cum Jacobus ab Herode capite truncatus sit, Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si noscamus eum missum in ferventis olei dolium, videbimus ejus animum martyrio non defuisse, et eum calicem confessionis bibisse. Hinc Augustinus de bono entiae in Petro, qui passus est, et in Iohanne, qui passus non est, sic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit.psalmo centesimo quinto decimo: « Monachi debent habere puritatem martyrum, siquidem et ipsi martyres sunt. » Quod enim faciunt angeli in coelis, hoc monachi psallentes die ac nocte faciunt in terris. Sedere autem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. iter; quia non est personarum acceptio apd timentium eum. Ergo vos quoque regnum
Abbreviated transcription (Latin):
men. s hebreum. Opor¬
tune tam̃ occurrit in hoc
nomine. congruentia utriusq lingnȩ. Q ui
enim patitur. grece paschi dr. Ideo pascha
passio putata .ẽ. s in sua lingua hoc. ẽ. in he¬
brea. pascha transitus dr. quia tunc pͥmum
pascba celebrauit populus diͦ quando mare
rubrum transiit. Ideo scilicet pascha hebra¬
ice dr̃ phase. id ẽ. transitus. quia exterminator
uidens sanguinem in forib israelitarum ꝑtͣn-¬
sierit. nec eos ꝑcusserit. Uel ideo a transitu
nominatur. quod dñs p̃bens auxilium popło
suo desuꝑ ambulauit. Transitus autem n̾r.
fit si dimittentes egi ptum mundi. ad cȩle¬
stia festinemus.

Expanded text:
men, sed Hebraeum. Opportune tamen concurrit in hoc nomine congruentia utriusque linguae. Qui enim patitur, Graece paschi dicitur. Ideo pascha passio putata est; sed in sua lingua, hoc est in Hebraea, transitus dicitur, quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando mare Rubrum transiit . Ideo scilicet pascha Hebraice dicitur phase, id est transitus, quia exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec eos percusserit. Vel ideo a transitu nominatur, quod Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulavit. Transitus autem noster fit, si dimittentes Aegyptum mundi, ad coelestia festinemus.
Abbreviated transcription (Latin):
apls̃. Qui cum cognouissent dm̃. ñ ut dĩn
magnificauerunt. aut gras egerunt. Mag᷑.¬
ciendum quia unis dĩ pͥma unitas. decem
Iu scda. Et illa confertur dõ. quia in se multi¬
plicata nec augetur nec minuitur. hȩc ȩcclȩ:
quia in se multiplicata crescit. in centenariũ.
Quia gͦ in denario qui. ẽ. unitas. centenarii
uarietas. ꝑ sui multiplicationẽ generatur.
bene dicuntur fuisse decem ieꝑsi. qui a fide
uniꝰ aĩ fuerant diuersi. Et sicut oñs fide¬
les ꝑ denarium signari possunt. ob custodiã
decem mandatorum. sic om̃s infideles eodem
numero intelligi possunt. econtrario ob negli
gentiam eorumdem mandatorum. U nus qui
rediit ad dñm curatus dr̃ alienigena. uel qͥa
pͥus auienus fuit ab ecclã. uel quia se aliena¬
ait illis. Scce ascendimus ieroso¬
limam. & consuminabuntur oĩa
que scripta sunt ꝑ ꝓphas de filio

Expanded text:
Apostolus: « Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum Apostolus: « Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt aut gratias egerunt . » Sciendum quia unus dicitur prima unitas, decem vero secunda. Et illa confertur Deo, quia in se multiplicata, nec augetur nec minuitur; haec, Ecclesiae, quia in se multiplicata crescit in centenarium. Dicitur vero in denario, qui est unitas centenarii, varietas per sui multiplicationem generatur; bene dicuntur fuisse decem leprosi, qui a fide unius Dei fuerant diversi. Et sicut omnes fideles per denarium signari possunt ob custodiam decem mandatorum, sic omnes infideles eodem numero intelligi gentiam eorumdem mandatorum. Unus qui rediit ad Dominum curatus, dicitur alienigena; vel quia prius alienus fuit ab Ecclesia, vel quia se alienaait illis: Ecce ascendimus Jerosolymam, et consummabuntur omnia quae scripta sunt per prophetas de Fil
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ retro cadunt. quia cor ante ruinam exalta¬
tur. ut ñ uideant quid eos sequatur. Iusti
uͦ ante eadunt. quia conpuncti humilian¬
tur. Respondens autẽ uĩc dirit. Nonne
decẽ mundati sunt & nouem uͥ sunt: Non
ẽ. inuentus qui rediret & daret głam dõ.
nisi hic alienigena. Et ait illi. Surge ua¬
de. quia fides tua te saluum fecit. Si fi¬
des hunc saluauit. ꝑfidia nouem ꝑdidit.
Unum si addatur ad nouẽ. quedã effigies
unitatis inpletur. quo fit tanta conplexio.
ut ultra ñ ꝓgrediatur numerus. nisi ad
unum redeatur. Nouem itaq indigent
uno ad quandam unitatẽ. unũ uͦ ñ indiget
eis ad unitatẽ sn. Quamobrem unus qui
gras egit. significat illos qui in unitate sunt
eccłȩ. nouem uͦ illos qui extra sunt. Dñs que¬
rit ubi sunt. quia scire dĩ eligere. ẽ. nescire uͦ
repbare. Quando mundati sunt cognouer̃t
din. s abierunt retrorsum. De talib dicit

Expanded text:
ergo retro cadunt, quia cor ante ruinam exaltaergo retro cadunt, quia cor ante ruinam exaltatur, ut non videant quid eos sequatur. Justi autem ante se cadunt, quia compuncti humiliantur. « Respondens autem Jesus dixit: « Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Et ait illi: Surge, vade quia fides tua te salvum fecit. » Si fides hunc salvavit, perfidia novem perdidit. Unum si addatur ad novem quaedam effigies unitatis impletur, quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus nisi ad unum redeat. Novem itaque indigent uno ad quamdam unitatem, unum vero non indiget eis ad unitatem sui. Quamobrem unus qui gratias egit significat illos qui in unitate sunt Ecclesiae; novem vero illos qui extra sunt. Dominus quaerit ubi sint, quia scire Dei eligere est; nescire vero, reprobare. Quando mundati sunt cognoverunt Deum, sed abierunt retrorsum. De talibus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. non quia dñs om̃ia ꝑ se nequeat. s ut
ipsa socitas fidelium inuicẽ cominuni¬
cando. unam speciem ueri coloris in fide confir¬
met. Corneliꝰ etiam p̃cib euis auditis. iussus
ẽ. mutere ad petrum. ꝓpt̾ unitatẽ confirman-¬
dam. U̾ nus autẽ ex illis ut uidit quia mun-¬
datus. ẽ: regressus. ẽ. cum magna uoce magni¬
ficans dm̃. Et cecidit in facicm ante pedes
exꝰ gras agens. Et hic erat samaritanus. U nꝰ
qui regressus. ẽ. gr̃as agens. significat humili¬
tatẽ unitatis eccłȩ. S amaritanus interpreta¬
tur custos. quo nomine ille significatur. qui
omne robur suũ dõ attribuit. uixta psalmistã
Fortitudinem nieam ad te custodiam. quia
d̃s susceptor incus. In faciem cadit. qui de
malis ꝑpetratis erubescit. De ꝑsecutoribꝰ uͦ
dñi scriptum. ẽ. quia abierunt retrorsum.
& ceciderunt. Qui ante se cadit. uidet quo
cadat. qui autẽ retro cadit. non uidet. Iniqͥ

Expanded text:
tur , non quia Dominus omnia per se nequeat, sed ut tur , non quia Dominus omnia per se nequeat, sed ut ipsa societas fidelium invicem communicando, unam speciem veri coloris in fide confirmet. Cornelius etiam, precibus ejus auditis, jussus est mittere ad Petrum, propter unitatem confirmandam . Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus est, regressus est cum magna voce magnificans Deum: et cecidit in faciem ante pedes ejus, gratias agens, et hic erat Samaritanus. Unus qui regressus est, gratias agens, significat humilitatem unitatis Ecclesiae. Samaritanus interpretatur custos, quo nomine ille significatur, qui omne robur suum Deo attribuit, juxta Psalmistam: « Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu es Deus susceptor meus . » In faciem cadit qui de malis perpetratis erubescit. De persecutoribus vero Domini scriptum est quia « abierunt retrorsum et ceciderunt . » Qui ante se cadit, videt quo cadat; qui autem retro cadit non videt. Iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
a longe & leuauerunt uocem dicentes. Itĩu
p̃ceptor. miserere nr̃i. Bea.
eꝓsi sunt. qui scientiam uere fidei ñ ha¬
bentes. uarias erroris doctrinas ꝓfitentur.
U era falsis inordinate ꝑmiscent. quasi diuer¬
sos leprȩ colores ostendentes. Hii uitandi
sunt ab eccłã. & longe iemoti. necesse habent
ut magno labore ciament: quousq ꝑ cogniti¬
onem pꝰceptoris redeant ad formam salutis.
Quos ut uidit dixit. Ite. ostendite uos sa¬
cerdonbꝰ. Et factum ẽ. dum irent. mundati
funt. Solos leꝓsos inuenitur dñs misis¬
se ad sacerdotes. quia sacerdotium uideorum.
figura erat sacerdotii quod nunc . ẽ. in ȩccła
Et si quis uel heretica pͣuitate. uel gentili suꝑ¬
sticione. uel iudaica ꝑfidia. uel etiam frater̃¬
noscismate ꝑ dĩ grãm mundatus caruerit:
necesse. ẽ. ut ad eccłam ueniat. coloremq fi¬
dei uerum aliis similem ostendat. Unde
paulus ad ananiam missus. ẽ. ut sacramen¬
tum fiddei ꝑciꝑet. & uerus color eiꝰ approbare¬

Expanded text:
em, dicentes: Jesu, praeceptor, miserere nostri. BEDA. Leprosi sunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias erroris doctrinas profitentur. Vera falsis inordinate permiscent, quasi diversos leprae colores ostendentes. Hi vitandi sunt ab Ecclesia, et longe remoti, necesse habent ut magno labore clament, quousque per cognitionem praeceptoris redeant ad formam salutis. Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est, dum irent, mundati sunt. Solos leprosos invenitur Dominus misisse ad sacerdotes; quia sacerdotium Judaeorum figura erat sacerdotii quod nunc est in Ecclesia. Et quisquis vel haeretica pravitate, vel gentili superstitione, vel Judaica perfidia, vel etiam fraterno schismate per Dei gratiam mundatus caruerit, necesse est ut ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum aliis similem ostendat. Unde Paulus ad Ananiam missus est, ut Sacramentum fidei perciperet, et verus ejus color approbare
Abbreviated transcription (Latin):
Seminatur corpꝰ animale. surgit corpꝰ sp̃uale.
Omnis mors habet passionem. s non omnis
passio mortẽ. C onfessores enim fuerunt passi.¬
ñ tam̃ omnes baptismo eius baptitati sunt.
Dassiodorus psamo decimo.
alix dictus. ẽ. eo quod assidue calidam
soleat susciꝑe potionẽ. Macrobuis
theodosius dicit gentẽ cilicranorum fuisse
uixta beracliam. composito nomine a potu
cilicos. quod poculi genus una uttera immu¬
tata. calicẽ dixit. U̾nde hoc nomen memoriȩ¬

Expanded text:
Seminatur corpus animale, surgit corpus spirituale . Seminatur corpus animale, surgit corpus spirituale . Omnis mors habet passionem, sed non omnis passio mortem. Confessores enim passi fuerunt, eini, non tamen omnes baptismo ejus baptizati sunt. Cassiodorus psalmo decimo: « Calix dictus est eo quod assidue calidam soleat suscipere potionem. » Macrobius Theodosius dicit gentem Cylicranorum Ciriclanorum fuisse juxta Heracleam, composito nomine a potu cylicos, quod poculi genus una littera immutata, calicem dixit. Unde hoc nomen memori
Abbreviated transcription (Latin):
Nescitis quid petatis. Item Crisostomus
go uocaui de sinistris ad derteram
uos eurtitis add sinistram. Regnare uultis. qͥ
ni meriustis culmen honoris. Mater postulat
& dns discipulis ioquitur. intelligens preces
matris descendere ex filioꝵ uoluntate. Ideo
forsitan res ꝑfeminam agebatur. quia diabolꝰ
ꝑ eos non ualebat aduersꝰ eos. Qui ut adam
spolianit ꝑmulierem. ita istos sitꝑare uolebat
ꝑmatiem suam. Sed iam ñ poterat ꝑditio in¬
troire ꝑmulierem. ex quo de muliere salus nĩa
pcessit. Potestis bibere calicem
quem ego bibiturus sum. aut baptismo quo
ego baptiror baptitari: Dieunt ei. Possumus.
alix passio. ẽ. baptisma mors. Et dr baptis¬
ma ad similitudinẽ lanȩ intincłe. Sicut enĩ
intingnitur & accipit alicuiꝰ coloris dignitatẽ
iana. sic & nos in mortẽ descendimus corꝑales
& resurgimus sp̃uales. U nde apłs. Semina¬
mur ininfirmitate. surgemus in uirtute.

Expanded text:
Nescitis quid petatis. CHRYS. Ego Nescitis quid petatis. CHRYS. Ego vos vocavi de sinistris ad dexteram, et vos curritis ad sinistram. Regnare vultis, qui non meruistis culmen honoris. Mater postulat, et dominus discipulis loquitur, intelligens preces matris descendere ex filiorum voluntate. Ideo forsitan res per feminam agebatur, quia diabolus per eos non valebat adversus eos. Qui ut Adam spoliavit per mulierem, ita istos separare volebat per matrem suam. Sed jam non poterat perditio introire per mulierem, ex quo de muliere salus nostra processit. Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? Dicunt ei: Possumus. Calix, passio est; baptisma, mors. Et dicitur baptisma, ad similitudinem lanae intinctae. Sicut enim intingitur et accipit alicujus coloris dignitatem lana, sic et nos in mortem descendimus corporales, et resurgimus spirituales. Unde Apostolus: Seminamur in infirmitate, surgimus in virtute.
Abbreviated transcription (Latin):
Itamen eum quando conp̾hensus. ẽ. re¬
Aiquerunt. quantomagis scandalitarentur
si p̾moniti non fuissent: Be.
rebro gͥ p̃dixit eis & passionis pęnam
& resurrectionis glãm. ut cum morien¬
tem cernerent. etiam resurrecturum non
dubitarent. Quod ostendit ꝓpharum pre¬
sagiis. ad destructionẽ hereticoꝵ in ȩccła fu¬
unc accessit ad eum mat̾ filiorum ⁊e¬
bedei. cum filiis suis. adorans & petens¬
ater filioꝵ ⁊ebedei. ẽ. salonte. & interp̃¬
tatur pacifica. quia genuit filios pa¬
cis. Intra tempꝰ uocationis apłoꝵ & passionẽ
dñi mortuus. ẽ. zebedeus. & sic illa secuta. ẽ.
tam confessa petitionẽ. corrigatur. Audierat
illum mulier tercia die resurrecturum.
& putabat complendum ĩ pͥmo aduentu.
quod ꝓmittitut in scdõ. Eigo auiditat ss¬
minea. iminemor futurorum cupit p̾sentia.
Non . ẽ. mirum si ista mulier arguitur imꝑi¬
tiȩ. cum petrus uolens facere tria tab̾nacła
erraret. Respondens autẽ uĩc. dix̃ eis.

Expanded text:
i, tamen eum quando comprehensus est, reliquerunt, quanto magis scandalizarentur, si praemoniti non fuissent? BEDA. Crebro igitur praedixit eis et passionis poenam, et resurrectionis gloriam, ut cum morientem cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Quod ostendit prophetarum praesagiis, ad destructionem haereticorum in Ecclesia fuTunc accessit ad eum mater filiorum Zebedater filiorum Zebedaei est Salome, et interpretatur pacifica, quia genuit filios pacis. Intra tempus vocationis apostolorum et passionem Domini, mortuus est Zebedaeus, et sic illa secuta est Jtam confessa petitionem corrigatur. Audierat illum mulier tertia die resurrecturum et putabat implendum in primo adventu quod promittitur in secundo. Ergo aviditate feminea, immemor futurorum cupit praesentia. Non est mirum si ista mulier arguitur imperitiae, cum Petrus volens facere tria tabernacula, erraret. Respondens autem Jesus, dixit eis:
Abbreviated transcription (Latin):
t audientes decem indignati sunt de
i turbati sunt apłi quia isti ausi sunt
Ideo neq dixit non sedebitis. ne duos con¬
funderet: neq sedebitis. ne cęteros irritaret.
s tanquam benignus pater sic respondit.
ut int̾ fres concordia non rumꝑetur. & om̃s
sꝑarent. Nam quod uni aut duob specia¬
liter non ꝓmittitur. ab omnib sꝑatur.
t ĩc autẽ uocauit eos ad se & ait. S citis
quia pͥncipes gentium dñantur eorum

Expanded text:
t audientes decem indignati sunt de i turbati sunt apostoli, quia isti ausi sunt Ideo neque dixit, non sedebitis, ne duos confunderet; neque sedebitis, ne caeteros irritaret. Sed tanquam benignus pater sic respondit, ut inter fratres concordia non rumperetur, sed omnes sperarent. Nam quod uni aut duobus specialiter non promittitur, a cunctis speratur. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia
Abbreviated transcription (Latin):
Principes gentium dominantur eorum. id. ẽ.
ppłorum gentium. & fit relatio ꝓnominis ad
intellectum. M cepii. RC xu.
icut filius hominis non uenit ut ministrare¬
tur ei. sed ut ministraret. & daret auimam
suam redemptionem ꝓ multis. Teronimꝰ
ui ꝓponit exemplum. ꝓ multis inquit .id. ẽ.
ꝓ credentib non ꝓ omnib hominib. Ex dic¬
uit quidem d̾s om̃s saluos fieri. lis ambrosii.¬
s si accedant ad eum. Non enu sic uult
ut nolentes saluentur .s: uolentes. M edicꝰ
in publico omnes ostendit se uelle saluare.
si tam̃ ab egris requiratur. N on. ẽ. enim uera.
salus si nolenti tribuatur. Tides. ẽ. enim quȩ
dat salutẽ. quam nisi mens susceꝑit tota uo¬
luntate. non solum nichil ꝓderit. s & oberit.

Expanded text:
Principes gentium dominantur eorum, id est Principes gentium dominantur eorum, id est populorum gentium, et fit relatio pronominis ad intellectum M. 204II R. 115 Sicut Filius hominis non venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret, et daret animam suam redemptionem pro multis. Sui proponit exemplum. Pro multis, inquit, id est pro credentibus, non pro omnibus hominibus. Vult quidem Deus omnes salvos fieri, sed si accedant ad eum. Non enim sic vult, ut nolentes salventur, sed volentes. Medicus in publico ostendit se velle salvare, si tamen ab aegris requiratur. Non est enim vera salus, si nolenti tribuatur. Fides est enim quae dat salutem, quam nisi mens susceperit tota voluntate, non solum nihil proderit, sed et oberit.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ uos maior fieri. sit ur minister. Et qui¬
cumq uoluerit int̾ uos pͥmus. ẽẽ. erit
rustra & illi immoderata quesierant¬
& isti inde dolebant. cum ad summi¬
tatẽ uirtutum non potentia s humilitate
ueniatur. Be
Ios is enim forma datur. ne sequam᷑
drĩos secuiares. s humiliemus nos
inuicem & nobi cominissos. U nae recte ꝑ
quendam sapientem dr̃. D ucẽ te constitu¬
erunt noli extolli. s esto in illis quasi unꝰ
ex illis. Hinc etiam petrus. N on dominan¬
tes in clero. s forma facti gregis. E t tam̃
ñ nunquam graurꝰ delinquitur. si inter
ꝑuersos plus ȩqualitas quam disciplina custo¬
diatur. Quia enim falsa pietate suꝑatus ferire
heli delinquentes filios noluit. apud distrie¬
tum uidicẽ seipsum cum filiis crudeli damp¬
natione ꝑcussit. U nde necesse. ẽ. ut rectorem
subditis & matrem pietas. & patrem exhibeat
disciplina. atq sollicite ꝓuidendum. ne aut
districtio rigida. aut pictas sit remissa. Mas̾.¬

Expanded text:
ter minister. Et quicunque voluerit inter vos primus esse, erit Frustra et illi immoderata quaesierant, et isti inde dolebant, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. BEDA. Nobis enim forma datur, ne sequamur dominos saeculares, sed humiliemus nos invicem et in nobis commissos. Unde recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina teneatur. Quia enim falsa pietate superatus, ferire Eli delinquentes filios noluit , apud districtum judicem seipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina, atque sollicite providendum ne aut districtio rigida, aut pietas sit remissa.
Abbreviated transcription (Latin):
iacobo. Non tunc pͥmumleciꝑe debemius ui¬
sum eẽ. iacobo. sed aliqua sigulari manifesta¬
tione. Deinde apłis omn: Hec illis tunc
pͥmum. sed ut iam fanuiariꝰ conũsaret᷑ cum
eis usq ad diem ascensiois iuȩ. N ouissime
nisꝰ ẽ.&. michi. Hoc no post paruum tempꝰ
ascctisionis:¬

Expanded text:
Jacobo, non tunc primum accipere debemus, viJacobo, non tunc primum accipere debemus, visum esse a Jacobo, sed aliqua singulari manifestatione. Deinde apostolis omnibus. Nec illis tunc primum, sed ut jam familiarius conversaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. Novissime visus est et mihi. Hoc non post parvum tempus ascensionis
Abbreviated transcription (Latin):
Nuenimus apud euanglistas dees dñm ui-¬
sum. ẽẽ. ab hominib a resurrecline usq ad
ascensionem. Primo mariȩ madalenȩ flenti
ad monumentum. secundo eidmn & aliis mu¬
uerib regredientib de monumeto. tercio petͦ
ut ait lucas licet non sit deterimatum ubi.
quarto cleophȩ & socio eiꝰ eunb ad ẽmaus.
piscantib ad mare tyberiadi octauo in mon¬
te galileȩ sicut constituerat einono in die as¬
censionis. decimo eadem digiam eleuatum
in aera uidetunt. Conferatt g̃ & paulus.
ut nichil re maneat qestionis. Resur¬
rexit inquit tercio die scdnscripturas. & appa¬
tuit cephȩ. Non dixit pͥmapparuit cephe
nam cẽt contrarium quod iͥnum mulierib
apparuit. Postea inquit unecun. qi. iꝰ libet.
ipso resurrectionis die. Deule plusquam quin¬
gentis fr̃ibꝰ. S iue isti cuin lis undecim eraut.
congregati clausis ostiis. ꝓpanetum uideorũ.
unde cum exisset thomasienit iũc ad eos.
suie pꝰ octo dies. nichil ad ersi habet. Postea

Expanded text:
nvenimus apud evangelistas, decies Dominum visum esse ab hominibus. a resurrectione usque ad ascensionem. Primo, Mariae Magdalenae, flenti ad monumentum; secundo, eidem et aliis mulieribus regredientibus de monumento; tertio, Petro, ut ait Lucas, licet non sit determinatum ubi; quarto, Cleophae et socio ejus euntibus ad Emmaus; piscantibus ad mare Tiberiadis; octavo, in monte Galilaeae, sicut constituerat eis; nono, in die Ascensionis; decimo, eadem die jam elevatum in aera viderunt. » Conferatur ergo et Paulus, ut nihil remaneat quaestionis. Resurrexit, inquit, tertio die secundum Scripturas, et apparuit Cephae . Non dixit, primo apparuit Cephae: nam esset contrarium, quod primum mulieribus apparuit. Postea, inquit, undecim quibuslibet ipso resurrectionis die. Deinde plus quam quingentis fratribus. Sive isti cum illis undecim erant congregati, clausis ostiis, propter metum Judaeorum, unde cum exisset Thomas, venit ad eos Jesus; sive post octo dies, nihil habet adversari. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
aadunt quoa regnum dĩ id ẽ. doctri¬
nam euangelii sicut puer accipiamus.
quia puer in discendo neq contradicit doc¬
toribꝰ. neq rationes componit aduersum
eos s fidelit᷑ ĩuicipit. obtemꝑat & aiuescit.

Expanded text:
addunt, quod regnum Dei, id est, doctrinam Evangelii sicut puer accipiamus: quia puer in discendo neque contradicit doctoribus, neque rationes componit adversum eos, sed fideliter suscipit, obtemperat et quiescit.
Abbreviated transcription (Latin):
nou enum uolebat in uideam ambu¬
lart. quia querebant eum uidei interficere.
testatem s: nr̃am coniolabatur fragili¬
tatem. Euturum enim erat ut aliquis fide¬
lis se ab sconderet. & iaeo p̃cessit in capite. ne
menbro ꝓerimine postea obiceretur.

Expanded text:
ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. testatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat ut aliquis fidelis se absconderet, et ideo praecessit in capite, ne membro pro crimine postea objiceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Similitudo derege qui posuit rationẽ c̃ seruis suis. PCI x.
si uic interrogatur a phariseis. si liceat uxorem C.¬
dimutere quacumq ex causa.
Bi t̃c inposuit manum infartib & pbarisei
murmmurant de ũu quia sic recipit pecatores
ei de galileis quos inferfecit pilatus aduingens
similitudinẽ arboris fici in uinea. Ei
si itĩc sanat ĩ synagaga mulierẽ aritã ⁊ curuatã.

Expanded text:
Similitudo de rege qui posuit rationem cum servis suis. C. Ubi Jesus interrogatur a Pharisaeis, si liceat uxorem dimittere quacunque ex causa. CI. Ubi Jesus imposuit manum infantibus, et pharisaei murmurant de Jesu quod sic recipit peccatoresei de Galilaeis quos interfecit Pilatus, adjungens similitudinem arboris fici in vinea. CIII. Ubi Jesus sanat in Synagoga mulierem aridam et curvatam.
Abbreviated transcription (Latin):
mum pontificis. ibi baptistam natum refert. illue
dñm natum cum hostia tͣnsfert: illuc cum pareu-¬
tibus singulis annis ducit. Duodennem in tem¬
plo choris doctorum interserit. et post cet̾a disei¬
pulos dñi intemplo laudantes in fine euangelii
concludit. Concordia augustini in quarto
strare ꝑsonam. et mathei comes ẽẽ. quia cum illo
plura dicit ꝓpt̾ regiam ꝑsonam quȩ sine comitatu
ẽẽ. ñ solet. uel quod ꝓbabilius ẽ. quia cum ambobꝰ
incedit. Nam quaniuis matheo in pluribꝰ. tam̃
in nonnullis lucȩ magis congruit. ut hoc ipso de¬
monstretur alleonem. et ad iitulum. hoc ẽ. & ad
regalem quam matheus. & ad sacerdotalem quã
homo ẽ. ꝑtinere. quam figuram marcus gerit
ꝑtinens ad utiumq. Auoustinus suꝑ ioban

Expanded text:
mum pontificis. Ibi Baptistam natum refert , illuc mum pontificis. Ibi Baptistam natum refert , illuc Dominum natum cum hostia transfert, illuc cum parentibus singulis annis ducit, duodennem in templo choris doctorum interserit , et post caetera discipulos Deum in templo laudantes in fine Evangelii concludit. » Concordia Augustini, in quarto nstrare personam et Matthaei comes esse, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae sine comitatu esse non solet, vel, quod probabilius est, quia cum ambobus incedit. Nam quamvis Matthaeo in pluribus, tamen in nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso demonstretur ad leonem et ad vitulum hoc est, ad regalem quam Matthaeus, et ad sacerdotalem quam us homo est, pertinere, quam figuram Marcus gerit, pertinens ad utrumque. » Augustinus super Joan
Abbreviated transcription (Latin):
leonem in matheo. hominem in marco. intellere¬
runt: uitulum uͦ in luca. aquilam in iohanne:
quam qui hominem matheo. aquilam marco.
leonem iohanni tribuerunt. De pͥncipiis enim
libiorum coniecturam caꝑe uoluerunt. ñ de tota
intentione euangelistarum. q̃ mag̾ fuierat ꝑserutan¬
nam maxime comnendans ꝑleonem significat᷑.:
unde & in apocalipsi cum ipsa tͥbu regia leo com¬
memoratus ẽ. ubi dicitur uicit leo de tribu iuda.
Scam matheum magi narrantur uenisse ab ori¬
ente adregem querendum & adorandum. qui eis
ꝑstellam natus apparuit. & ipse rex berodes regẽ
formidat infantẽ. ata ut eum possit occidere tot
paruulos necat. Lucam ũ ꝑuitulum significari
neutri dubitauerunt. qui quasi animal bostis de-¬
putatum. cita templum maxime et ierosolimã
narrationis suȩ uersatur incessu. In pͥncipio sacer¬
dotem collocat ad aram orantẽ. populo foris stante.
Mariam concepto dño ierosolumam mittit ad do-¬

Expanded text:
leonem in Matthaeo, hominem in Marco intellexeleonem in Matthaeo, hominem in Marco intellexerunt, vitulum vero in Luca, aquilam in Joanne, quam qui hominem Matthaeo, aquilam Marco, leonem Joanni tribuerunt. De principiis enim librorum conjecturam capere voluerunt, non de tota intentione evangelistarum, quae magis fuerat perscrutannam maxime commendans, per leonem significatur. Unde et in Apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commemoratus est, ubi dicitur: Vicit leo de tribu Juda . Secundum Matthaeum magi narrantur venisse ab oriente ad regem quaerendum et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem formidat infantem, atque ut eum possit occidere, tot parvulos necat . Lucam per vitulum significari neutri dubitaverunt, qui quasi animal hostiis deputatum, circa templum maxime et Hierosolymam narrationis suae versatur incessu. In principio sacerdotem collocat ad aram orantem, populo foris stante. Mariam, concepto Domino, Hierosolymam mittit ad do
Abbreviated transcription (Latin):
marcus tanquam pedissequus. & breuiator eus
ẽẽ. iudetur. cum solo iohanne niebil dicens. Lucas
sacerdotalem dĩ stirpem occupauit. ad dlaiud
ascendens ñ regium stemina secutus. sed ꝑ reges
exiit ad nathan qui rex ñ fuit. filium dauid: non
sicut matheus qui ꝑ salomonẽ regem descendens
cȩt̾os reges ꝓsecutus ẽ. Non autem habuit breuia-¬
fuit sine aliquo sacramento. quia regi
ñ ẽẽ. sine comitum obsequio. Lucas uͭ ñ habuit
breuiatorẽ comitẽ: nam sacerdos in sẽa sc̃orum so¬
lus intrabat. Hii tres maxime circa humanitatis
facta uersati sunt: iohannes uͭ circa diuinitatẽ.
Pitide cum duȩ uirtutes suit animȩ. una actiua.
altera contemplatiua. quas significauerunt uxo-¬
res iacob lia quȩ interp̃tatur laborans. et racbel
quȩ interp̃tatur uisum pͥncipium: iatur intel¬
ligi tres ꝑuangelistas cura actiuam uirtutem fuis¬
se uersatos. iobannem uͭ circa contemplatiuam.
Unde mͥ uidetur: ꝓbabilus attendisse illos qui

Expanded text:
Marcus tanquam pedissequus, et breviator ejus esse videtur, cum solo Joanne nihil dicens. Lucas sacerdotalem Domini stirpem occupavit, ad David ascendens, non regium stemma secutus, sed per reges exiit ad Nathan qui rex non fuit filium David; non sicut Matthaeus, qui per regem Salomonem descendens, caeteros reges prosecutus est. Non autem habuit breviac forte non fuit sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Lucas vero non habuit breviatorem comitem. Nam sacerdos in sancta sanctorum solus intrabat. Hi tres maxime circa humanitatis facta versati sunt, Joannes vero circa divinitatem. Proinde cum duae virtutes sint animae, una activa, altera contemplativa, quas significaverunt uxores Jacob, Lia quae interpretatur laborans, et Rachel, quae interpretatur visum principium, datur intelligi, tres evangelistas circa activam virtutem fuisse versatos, Joannem vero circa contemplativam. Unde mihi videtur probabilius attendisse illos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dragesimo septimo. id ẽ.
occisionem. Pro quo substitutus ab augusto
filiꝰ eius arcbelaus. regnauit auius nouem. idẽ.¬
tib illuis ferocitatẽ aput romanos passus ẽ. exi¬
lium in uicnna urbe galliȩ. Deinde romani ut
regni iudaici minuerent potentiam diuisa
inquatuor partes ꝓuincia quatuor fres arcbe¬
lai eudem regende p̃fecerunt. Qui singuli a prui¬
cipatu quarcȩ partis. grecosermone sunt tetrar¬
chȩ uocati. E quib fuit unus herodes qui iob̃em
decollauit. & in passione dñi pilato assensitin
p̃buit. scd̃s antipater. terciꝰ lisamas. quartus
philipp̾. ut scuptores temploꝵ ꝓdunt. Notan¬
dum tam̃ quortinalam ẽẽ. opinionẽ. auod herodes
euoluto anno pꝰxpi natiuitatẽ. occiderte infan¬
tes ab unatu & nifra. Timebat eium ut auint.
ne puer cm sydera famulabantur. paulo sup eta¬
tem uel uifta. speciem sͥ transformaret. Quod¬

Expanded text:
dragesimo septimo, id est occisionem. Pro quo substitutus ab Augusto filius ejus Archelaus, regnavit annis novem, idtibus illius ferocitatem apud Romanos, passus est exsilium in Vienna urbe Galliae. Deinde Romani, ut regni Judaici minuerent potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecerunt. Qui singuli a principatu quartae partis, Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus unus fuit Herodes qui Joannem decollavit, et in passione Domini Pilato assensum praebuit; secundus Antipater, tertius Lysania, quartus Philippus, ut scriptores temporum produnt. Notandum tamen quorumdam esse opinionem, quod Herodes evoluto anno post Christi nativitatem, occiderit infantes a bimatu et infra. Timebat enim, ut aiunt, ne puer cui sidera famulabantur, paulo supra aetatem vel infra, speciem sibi transformaret. Au
Abbreviated transcription (Latin):
de epipbania qui sic incipit. dñi & saluatoris nr̃i
aluentus in carne: dicit magos uidisse ignotis¬
simam stellam ñ ante paucos dies. sed ante ferme
biennium sicut inquirenti herodi patefecerunt.
Anae abimatu & infra. scam temp̃ quod exquisierat
a magis occidit pueros. ¶¬

Expanded text:
de Epiphania, qui sic incipit: Domini et Salvatoris nostri adventus in carne, dicit magos vidisse ignotissimam stellam, non ante paucos dies, sed ante ferme biennium, sicut inquirenti Herodi patefecerunt. Unde a bimatu et infra, secundum tempus quod inquisierat a magis, occidit pueros.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ⁊t monem rogauit nauem a terra reduc̃e
pusillum. significat uel tempate utendum uerbo
ail turbas. ne in ꝓfunda sacram̃torum tantum
eatur. ut auditores ñ intelligant. uel prius in
ꝓximis regionib p̃dicandum. ut quod dr̃ duc
in altum: ad remotiores gentes ꝑtineat. quib¬

Expanded text:
Quod Simonem rogavit navem a terra reducere Quod Simonem rogavit navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ne in profunda sacramentorum tantum eatur, ut auditores non intelligant; vel prius in proximis regionibus praedicandum, ut quod dicitur, duc in altum, ad remotiores gentes pertineat, quib
Abbreviated transcription (Latin):
hit. P iscatores antem descenderant & laua¬
bant retia. P iscatores sunt doctores. qui nos
retib fidei comp̃hensos. & de. ꝓfundo ad lumen
clatos. terie uiuentium quasi littori aduichiuit.
Quasi enim retia sunt complexȩ dictiones p̃di¬
cantium. retinentes eos in fide quos capiunt.
Retia namq quasi retinentia sunt uocata.Hȩc
retia m̃ laxantur in capturam. m̃ lota plicantur.
quia nunc exercenia ẽ. doctoris lingua. nunc
siunet cura gcrentla. A scendens autem in unã
nauem quȩ erat symonis rogauit cum a terra
reducere pusillum. & sedens docebat de nauicula
qua paulus aicit. Qui oꝑatus ẽ. petro in apłatũ
cicumcisionis. oꝑatus ẽ. & mͥ inter gentes. una
dic̾ta quia multitudins credentium erat corꝰ
unum & anima una. Dequa docebat turbas.
auia auc̃toritate ipsuis ȩccłȩ. docet usꝙ hodie
t cessauit autẽ loqui dix ad symonem. Duc
in altum & laxate retia ur̃a in capturam

Expanded text:
hit. Piscatores autem descenderant, et lavahit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt doctores, qui nos retibus fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, terrae viventium quasi littori advebunt. Quasi enim retia sunt, complexae dictiones praedicantium, retinentes eos in fide quos capiunt. Retia namque quasi retinentia, sunt vocata. Haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia nunc exercenda est doctoris lingua, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducerqua Paulus ait: « Qui operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . » Una dicta quia « multitudinis credentium erat cor unum et anima una . » De qua docebat turbas, quia auctoritate ipsius Ecclesiae docet usque hodie t cessain altum, et laxate retia vestra in capturam.
Abbreviated transcription (Latin):
forro genesar greco uocabulo. quasi generans sibi aurã
dicitur. a ꝓpͥetate laci ipsuis. quia crispantibꝰ
aquis de se frequentes  auras excitat. Aqua
quidem dulcis ẽ. sed hebreȩ linguȩ consuetudine.
om̃is aquarum congregatio. siue dulcis siue salsa
mare nuncupatur. Qui lacus int̾fluente iordane
centum quadraginta stadiis in longitudinem.
& quadraginta extenditur in latitudinẽ. Quiagͦ
stagnum siuie mare p̃sens sccłm designat. dñs secꝰ
mare stat pꝰquã stabilitatẽ ȩternȩ quietis adiit.
deuicta mortalitate labentis uitȩ. Turbarum¬
conuentus gentium iifide concurrentium typus
ẽ. ae quib y saias ait. Et fluent adeum om̃s gen¬
tes & ibunt populi multi & dicent. Uenite al¬
cendamus in montem dñi. Et udit duas
naues stantes secus stagnum. Duȩ naues cir¬
cumcisio sunt & p̃putium. quas ib̃e udit. quia
de utroq popłõ qui sunt enis nouit. et miscaditer̃
aa future uitȩ tranquillitatẽ. quasi ad litus. ꝓue¬

Expanded text:
orro Genesar Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur, a proprietate laci illius, quo crispantibus aquis de se frequentes auras excitat. Aqua quidem dulcis est, sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare, praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat, postquam stabilitatem perpetuae quietis adiit, devicta mortalitate labentis vitae. Turbarumconventus, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias ait: Et fluent ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini . Et vidit duas naves secus stagnum. Duae naves, circumcisio sunt et praeputium: quas Jesus vidit, quia de utroque populo qui sunt ejus, novit; et misericorditer ad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad littus, prove
Abbreviated transcription (Latin):
retis. Me bominẽ tantum pu¬
tatis. ideo patrem meum hominem queritis.
Tue qui omnia scit. quando dicit forsitannon
dubitat s. merepat. O homo cum in corde
tuo. ẽ. uerbum aliud.ẽ. quam sonus. s ut tian¬
seat ad me. sonum quasi uebiculum querit.
Assumit sonum. imponit se quodamin̾ in ue¬
hieulum. trinseurrit acrem. uenit ad me nec
recedit a te. Sonus autem ut ueniret ad me re¬
cessit a te. nec ꝑstitit apud me. Uerbum gͥ qͦd
erat in corde tuo. nunquid sono p̃tercunte p̃te¬
riit: Sonus medius transuolauit. uerbum uͦ
quod assumpsit sonum.ẽ. apud me & non re¬
cessit a te. Hoc aitende quisquis es examinator
sonorum. Uerbum dĩ contempnis. qui uerbũ
hominis non coup̾hendis: Scit d̃s omnia.
Qui etiam ilix̃ discipulis talem sententiã
qualem mͦ uideis. quando p̃hylippus postu¬
lauit eum dicens. Dñe ostende nobis patrẽ.
Puyuppe. qui uidet me. uidet & patrem. Hic
non fuit forsitan uidet & patrem. uerbum sci¬
ucet dubitationis. quia non increpabat dñs

Expanded text:
retis. Me hominem tantum ptatis, ideo Patrem meum hominem quaeritis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. O homo! cum in corde tuo est verbum, aliud est quam sonus, sed ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit, assumit sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, non recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, nunquid sono praetereunte praeteriit? Sonus medius transvolavit, verbum vero quod assumpsit sonum, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis? Scit Deus omnia. Qui etiam dixit discipulis talem sententiam qualem modo Judaeis, quando Philippus postulavit eum, dicens: Domine, ostende nobis Patrem. Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Hic non fuit, forsitan videt et Patrem, verbum scilicet dubitationis, quia non increpabat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
stem danielem. & duos comuncens. E ligamꝰ
& nos nobis dm̃ testem. N on enun dedignatur
testis. ẽẽ. qui uider. ẽ. T̃ estis ẽ. quia non querit
aliun unde cognoscat quis sis. iudex. quia
dampnandi & ausoluendi. & in gebennas p̃cipi¬
tandi. & incȩlos leuandi. diabolo coniungen¬
di.&. cum anglĩs corandi. Quod ait in lege
uĩa. sic dictum. ẽ. tanquam diceret. in lege quȩ
uobis data.ẽ. a dõ. sicut dicimus. panem nr̃m
cotidianum. & tam̃ dicinus da nobis bodie.

Expanded text:
stem Danielem, et duos convincens. Eligamus stem Danielem, et duos convincens. Eligamus et nos nobis Deum testem. Non enim dedignatur testis esse, qui judex est. Testis est, quia non quaerit alium unde cognoscat quis sis; judex, quia damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum angelis coronandi. Quod ait, in lege vestra, sic dictum est, tanquam diceret, in lege quae vobis data est a Deo; sicut dictum est: Panem nostrum quotidianum; et tamen dicimus: da nobis hodie